text:
Rusiye vekilleri, Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesiniñ qararını yerine ketirip, «Taygan» arslanlar parkını 30 künge qapattı.
Bu aqta park saibi, qırımlı iş adamı Oleg Zubkov dekabrniñ 5-nde Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qarar birden işke tüşürildi. Daa parkqa kelmedim, vekiller qaru, kassa, kirişlerni endi müürledi. Er şey qapalı», – dedi Zubkov.
Dekabrniñ 5-nde Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» arslanlar parkınıñ faaliyetini 30 künge toqtattı.
Noyabrniñ 14-nde Zubkov, mahkeme park işini toqtatsa, 30 ayuvnı öldürmege mecbur olacaq, dep bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye tabiat nazirligi, Zubkovnı ayuvlarnıñ «atıp öldürilmesi ya da evtanaziyası» lafları sebebinden qanunlar bozulmaycaq, dep tenbiledi.
Kreml kontrolindeki Yalta mahkemesi noyabrniñ 21-nde Oleg Zubkovdan ayvanlarnı musadere etüv davasını baqmağa başladı.
2014 senesi Rusiyeniñ yarımada ilhaqına qoltutqan qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyetinen zıddiyeti bar. Oleg Zubkov, mal-mülki bulunğan topraq damartılarınıñ vesiqalarını beş yıldan berli resmiyleştirip olamay, dep bildire.
Qırım işğali devamında Zubkov Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti tarafından oña nisbeten para cezaları ve qabaatlavlarnen bağlı tahminen 500 mahkeme oturışuvına bardı.


c: text/html

text:
Rusiye eykelci Zurab Tseretelige Aqmescitte II Yekaterina abidesini ğayrıdan tiklemege teklif etecekler. Onı keçken asırnıñ 20-nci seneleri yoq ettiler.
Bunı RİA Novosti agentligine Qırım paytahtınıñ şeer başı Viktor Ageyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, II Yekaterina abidesiniñ ğayrıdan tiklenüv meselesi şeer cemaatçılığı tarafından defalarca köterilgen edi. Bu mevzuda soñki subet Aqmescit mitropoliti ve Qırım Lazari ile keçirildi.
«Vladıka Tsereteli ile qonuşıp, oña abideni tiklemege teklif etecek edi. Razı olsa, biz oña qol tutacaqmız», – dedi Ageyev.
Abide taşı Aqmescitte daa 2006 senesi qoyuldı. Abide tiklenmesine qarşı qırımtatarlar çıqa edi. Mustafa Cemilev, Meclisniñ başı olaraq, Qırımda bu kibi abideniñ olması qırımtatarlar içün aqaret olğanını bildire edi. 2007 senesi bu munasebet ile qırımtatarlar narazılıq numayışlarını keçire ediler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bilär awılı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bilär awılı Tatarstannıñ Alekseyevskiy cirlegendä, anıñ üzägennän 50 km Könyaq–Çığışraq, Keçe Çirmeşän yılğasınıñ sul quşıldığı Bilär Suı buyında urnaşılğan.
TarixYзrәpTү
Urıslar, 16. yözdä Tatar ciren basıp aludan soñ, Bolğar däwläte däwerendäge Bilär şähäre urınında 1654. yılda üz awılın salalar.
19. yözdä çülmäk yasaw käsepçelege belän mäğlüm.
1930.–1963. yıllarında TASSR'nıñ Bilär Rayonı'nıñ üzäge bularaq tora.
Bügen awılda Bilär tarix, qazış häm tabiğät muzey-saqlawlığı oyıştırılğan.
XalıqYзrәpTү
Bü köngä awılda Urıslar yäşi. Alarnıñ sanı:
Xalqınıñ töp şöğele - igençelek häm terlekçelek.
Awılda urta mäktäp, mädäniät yortı häm xastaxanä bar, Sovet çorında A.Y.Arbuzov'qa bağışlanğan muzey oyıştırılğan.


text:
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ sabıq yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası İlmi Ümerov arbiylerniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygozğa nisbeten yapqan areketlerini, şu cümleden, yanvar 30-da sabadan berli evine keçirilgen tintüvni siyasiy sımarış dep adladı.
Bunı o Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Bu yüz fayız siyasiy sımarış. Liderlerimiz Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa Qırımğa kiriş yasaq etilgen soñ, olardan soñ Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz kele edi. Menimce, Meclis azaları ve qırımtatar faallerine nisbeten areketlerniñ quvetleştirilmesini beklemek kerek», – dedi Ümerov.
Ahtem Çiygoznıñ evinde tintüv yanvar 30-da yerli saatke köre saba saat 7-lerde başlandı. Taqiqat tedbirleri Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 212-nci maddesi 1-inci qısmı boyunca cinaiy iş («kütleviy numayışlarnıñ teşkil etilmesi») çerçivesinde keçirile.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-na qadar apiste qaldırdı.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Monitoring missiyası, ilhaq etilgen Qırımda bu yıl içinde ağustosnıñ ortasından noyabrniñ ortasına qadar Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından 49 qırımtatarnıñ yaqalanğanını bildirdi.
Bunı Ukrainada insan aqları boyunca BMT Monitoring missiyasınıñ reisi Fiona Freyzer, 2017 senesi ağustosnıñ 16-sından noyabrniñ 15-ne qadar devam etken muddet içünde Ukrainada insan aqları saasındaki vaziyet boyunca 20-nci maruzanı taqdim etkende söyledi, dep bildire UNİAN.
«İnsan aqlarınıñ bu bozuluvları qırımtatarlarğa tesir ete. Esabat muddeti içinde 49 qırımtatar yaqalanıp, belli bir muddetke apis etildi», – dedi Freyzer.
Cümleden o, qırımtatarlarnıñ evlerinde yapılğan tintüvlerden soñ ekstremistik teşkilâtnı teşkilâtlandırğan ya da böyle teşkilâtta iştirak etkende qabaatlanğan 10 kişiniñ yaqalanğanını qayd etti. Yaqalanğanlar ile birdemligini numayış etken daa 9 kişi de tevqif etildi.
Freyzer, İnsan aqları boyunca BMT Baş komissarınıñ idaresi, BMT Baş assambleyasınıñ qararlarına esaslanıp, közetmege, vesiqalar şeklinde qayd etmege ve Qırımda insan aqları saasındaki vaziyet ile alâqalı faktlar aqqında esabatlar bermege devam ete, dep ilâve etti.
Ondan ğayrı BMT temsilcisi, Qırımda yalıñız noyabr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatarlarnıñ evlerinde 18 tintüv yaptılar, dep qayd etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.
Halqara teşkilâtları, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bazar künü, mart 15-te, Lviv cemaat teşebbüsleri ve Qırım faalleri yarımada işğaliniñ yıllığına bağışlanğan «Qırım – Ukrainadır» aktsiyasını keçirecekler. Bu aqqında Lviv yolbaşçılığınıñ matbuat hızmeti bergen beyanatında aytıla.
Aktsiya Kiyev saatine köre saat 14:00 başlanacaq. Onı Qırım ve Lvivde köçip kelgenlerniñ meselesinen oğraşqan Qırım ve cemaat teşkilâtları teşkil ete. Bundan ğayrı, şeerde daa bir sıra tedbir keçirilecek. Böylece, Lviv sakinleri ve şeer musafirlerini Rınok meydanı, 13 adresi boyunca keçirilecek «Qırımnıñ bir parçası yüregimde» hayriye aktsiyasına davet eteler.
Tedbir saat 13:00 «Bir deñizde balıqlarmız» («Vse mı rıbı v odnom more») fleşmobı ile başlanacaq. Aktsiyada Qırım, Lviv ve Almaniya ressamlarınıñ Qırımda çıqarğan fotoresimlerinen tanış olmağa imkân olacaq.
Lviv sakinleriniñ qırımlılarğa video muracaatları, em de Qırım studenti ve genç Lviv ressamlarınıñ leyhaları taqdim etilecek. Programmada deñiz aqqıda şiirler oqunacaq.
Aktsiyanıñ soñunda Lviv sakinleri ve qırımlılar kâğıt gemilerni yapacaqlar.
Qıtaiy Ukrainada fevral 23-ten başlap mart 17-ge qadar «Qırım – Ukrainadır» informatsion kampaniyası keçirilmete. Oña cemaat munaqaşaları, soqaq aktsiyaları ve Qırım işğaliniñ yıllığına bağışlanğan media tedbirler kirmekte.
Kampaniya teşebbüsçileriniñ aytqanına köre, olarnıñ maqsadı – Ukraina akimiyeti ve cemaatına Qırım yarımadasında olğan facia aqqında hatırlatıp, 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım yarımadasınıñ qaytarılması işinde birleşmege çağırmaqtır.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, 2014 senesi Qırımda olıp keçken Rusiye «referendumı»nı «sahte» adlandırdı ve Ukraina akimiyeti işğal etilgen yarımadanı azat etip, keri qaytarmağa tırışqanına inandırdı.
«Yedi yıl evel Rusiye Qırımda sahte referendum keçirdi. Qanunsız işğalden soñ Ukraina ilk defa yarımadanıñ işğalden azat etilüv ve reintegratsiya strategiyasını azırladı. Ukrainanıñ olğanını Ukrainağa qaytarmaq içün dünyanı Qırım platforması etrafında birleştiremiz. #CrimeaIsUkraine», – dep yazdı devlet başı Twitter saifesinde.
Rusiye Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından qabul etilgen Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyasını ve «Qırım platforması» teşebbüsini «telüke» ve «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligine qast etüv» olaraq saya, dep bildirdi martnıñ 15-nde Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova.
Ukraina TİN Rusiyeni «Qırım platforması»nda iştirak etüv sebebinden «siyasiy bülling» etmemege çağırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Şimaliy-Avropa demokratik merkezi ve «İnternews-Ukraina» teşkilâtı Qırım meselesi ile oğraşqan jurnalistlerge tehnikiy yardımnıñ berilmesi boyünca programmanıñ başlanuvını ilân eteler.
Bu aqta Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım meseleleri boyunca keñeşçisi Sergey Kostinskiy bildire.
«Professional tehnikiy donatuvnıñ elde etilmesi boyunca yarışta iştirak etecek muarririyet ve jurnalistler içün esas şartlar – iş tecribesi ve bugünki künde Qırım meselesiniñ aydınlatuvında areketçenliktir», – haber ete Kostinskiy.
Onıñ malümatına köre, tehnikiy yardım yalıñız mustaqil ekspert komissiyanıñ tevsiyesi ile berilecektir.
«Donatuvnınıñ şekli ve fiyatı işbu muarririyet ya da jurnalistniñ ihtiyacına ve komissiya tevsiyesine köre berilecek», – dey Kostinskiy.
Leyhağa köre, bir muarririyet 10 biñ yevro miqdarında tehnikiy yardımnı, bir jurnalist ya bloger – 2 biñ yevro miqdarında yardımnı elde ete bile.
Tehnikiy yardımnı elde etkenler 2016 senesi iyün 1-ne qadar Qırım mevzuatı ile bağlı maqalelerini taqdim etmeli.
Professional tehnikiy donatuvnıñ berilmesi boyunca arizalar jurnalist, bloger ve muarririyetler içün elektron şekilde qabul etile.
Arizalardan ğayrı, er muarririyet ya da jurnalist Qırım mevzuatı ile yahşı tanış olğan eki şahıstan tevsiye mektüplerini alıp, aid4crimea@gmail.com adresine yollamaq kerek.
Arizalar 2015 senesi iyül 18, avgust 20, sentâbr 20-ne qadar qabul etile.


text:
Kreml nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi, ekinci Bağçasaray «Hizb ut-Tahrir davası»nıñ mabüsi Server Mustafayevniñ anası Venera Mustafayevanıñ davası boyunca istinaf şikâyetini berme müddetini uzatmağa izin bermedi. Qadın oğlunıñ destegine keçirgen bir kişilik piket içün para cezasına mahküm etilgen edi.
Bunı «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Faallerniñ malümatına köre, mahkemeci Venera Mustafayevanıñ «qanunnen belgilengen müddet içinde arizanı bermek imkânı olğanını» sayağan.
Advokat Lilâ Gemeci bu qararğa itiraz etti ve devamlı hastalıq sebebinden şikâyetni berip olamağanına atfı etti. Mahkeme müddetniñ uzatılması aqqında muracaatnı red etti», – dep haber ettiler birleşmede.
Sentâbrniñ 22-nde qadın Bağçasaray rayonındaki Rusiye İç işler nazirliginiñ bölügine çağırıldı.
Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ saytından Venera Mustafayevağa qarşı açılğan memuriy davalar aqqında malümat yoq.
Sentâbrniñ 15-nde – oğlunıñ ükmü çıqarılğan künü – Venera Mustafayeva Bağçasarayda bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı. Qollarında yazuvlı şiar bar edi: «Camideki subetler – cinayet degildir! Oğlumnı qaytarıñız!».
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Server Mustafayevni «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 14 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov Ukraina ordusında askerlik yapmamaq içün esas Ukrainadan Qırımğa qaytqan 500 qırımtatarı aqqında malümatnı red etti. Bunı Ümerov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Böyle bir şey eşitmedim, belki, Zaurda «qayd olalar», daa doğrusı – öz başına uydurdı bunı», – dedi Ümerov.
Onıñ fikirince, Rusiye Silâlı quvetlerinde askerlik yapmamaq içün qırımtatarlar Qırımdan kete bile. «Maña köre, «baar mevsimi» arfesinde Qırımdan bayağı adam ketecek», – dep qoştı Ümerov.
Bundan evel Rusiye kontrol etken Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlar işleri boyunca devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bildirgenine köre, 500 qırımtatarı Ukraina Silâlı quvetleri saflarında askerlik yapmaq istemeyip, esas Ukrainadan Qırımğa keri qayttı.
Smirnov dey ki, 2014 senesi 800 qırımtatarı Qırımnı terk etti. Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, işğal başlağanınen 35 biñ insan, şu cümleden 20 biñ qırımtatarı, yarımadanı terk etti.
Ukraina uquq qorçalayıcısı Böris Zaharov qırımlılarnıñ Rusiye ordusına çağırılmasını arbiy cinayet olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye kontrolündeki Qırım İqtisadiy inkişaf naziri Valentin Demidov, yañı işke avuşqanı sebebinden, öz istegi ile işten boşatılmaq içün ariza yazdı. Bunı, Kreml nezaretindenki Qırım yolbaşçısınıñ matbuat-hızmetine atıf etip, «RİA Novosti Krım» haber ete.
«Biz bu malümatnı tasdiqlaymız. Valentin Demidov, kerçekten, işten boşatılmaq içün ariza yazdı», – dediler matbuat-hızmetinde.
Agentlikniñ malümatına köre, memur yañı işke Aqyarğa keçmek içün böyle qarar aldı. Demidov yılnıñ soñuna qadar nazir vazivesinde bulunacaq.
Valentin Demidov 2015 senesi iyün ayında nazirlikke tain etildi, onıñ vaqıtında Qırımnıñ 2030 senesine qadar içtimaiy-iqtisadiy strategiyası azırlanıldı.
Qırımnıñ iqtisadiy inkişafı boyunca Rusiyeli nazirniñ adı AQŞ tarafından yaptırımlar cedveline kirsetilgen.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Euromaydan SOS» teşebbüsiniñ faalleri LetMyPeopleGo kampaniyası çerçivesinde «Qırım referendumı» arfesindeki barışıq tedbirler nasıl sustırıldı ve olarnıñ iştirakçi ve teşkilâtçıları şimdi qayda» mevzulı matbuat konferentsiyasını keçirecekler. Bunı tedbir teşkilâtçıları bildire.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ işi ayrı taqiqat olğan soñ uydurılğan «fehral 26 davasınıñ» şahısları qırımtatarlar Ali Asanov ve Mustafa Degermenci ket-kete az añıla.
«Andrey Şçekun – Aqmescitte Taras Şevçenkonıñ doğğan künü munasebetinen barışıq mitingni teşkil etmege istegeninden sebe qaçırılğan ve 11 kün esir tutılğan Qırım faalidir. Euromaydan iştirakçisi İvano-Frankovsk sakini Nikolay Şiptur işğalge qarşı çıqqanlarğa qoltutmağa ketken ve Aqyardaki aktsiyadan soñ yaqalandı, bir buçuq yıldan ziyade apiste yata. Bu işler esasında uquq qorçalayıcılar, soy-sop ve advokatlar yarımada işğalinden evel olğan basqı, onıñ qurbanları ve olarnıñ taqdirleri aqqında tarif etecekler», – dep bildireler aktsiya teşkilâtçıları.
Faallerniñ aytqanına köre, matbuat konferentsiyası dekabr 9-da Ukrain buhran media merkezinde keçirilecektir.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ devriye polisi mayıs 14-ten başlap ilhaq etilgen yarımada ile Ukrainanıñ qıtadaki qısmı arasında memuriy sıñırda nevbetke turacaq. Bunı Ukraina Milliy polisniñ rehberi Sergey Knâzev Kyivdeki matbuat konferentsiyasında bildirdi.
Knâzev: «Mayıs 14-ten devriyesiler üç noqtada nevbetke turacaqlar. Böyle çarelerniñ körülmesi kelgen hainler içün kirişni qapatacaq, yaqalanğanlarnıñ sayısı qat-qat artacaq. Biz hainler cedvelini faal surette tamamlaymız ve memuriy sıñırnı keçkende muqayt olmaq kerekligi aqqında aytqan sahte nazirliklerdeki memurlanıñ buña munasebetini köremiz», – dedi.
O, al-azırda erkânında 60 kişi çalışacaq, lâkin bu raqam artmaq mümkün, dep añlattı.
Milliy polis başlığı: «İhtiyat çarelerini quvetleştirecek olğanlar tamam devriyecilerdir. Biz Qırım sakinleriniñ aqlarını qorçalaycaqmız. Bizim insanlarımız sıñırnı keçkennen ariza bere bilecek, poliske muracaat ete bilecekler», – dedi.
Ukraina İİNiniñ QMCdeki Baş idaresi 2015 senesinde ğayrıdan meydanğa ketirilip, Odessada çalışıp başladı. Milliy polisniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Baş idaresiniñ rehberi vazifesine Anatoliy Bahçivanci tayin etildi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».


text:
Qırımda koronavirus yuqunçından vefat etken hastalarnıñ sayısı 20 insanğa arttı. Bu statistik malümatnı Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirligi iyünniñ 18-nde derc etti.
Bu malümatqa köre, keçken künü eki COVID-19 hastası vefat etti.
Qırımnıñ Rusiye sağlıq naziriniñ muavini Anton Lâskovskiyniñ er künlik brifingde bildirgenine köre, bir insan №7 Aqmescit şeer hastahanesinde vefat etti. Onıñ ciddiy bir qafa-miy yarası bar edi.
«Ciddiy qafa-miy yarasınen ameliyat etildi, COVID-19 qayd etildi, yedinci şeer hastahanesine avuştırıldı. Anda kene ameliyat yapıldı. Alı ağır edi, vefat etti», – dep bildire Lâskovskiyniñ aytqanlarını «Krım24».
Vefat etken ekinci COVID-19 hastası – 91 yaşında kezlevli qadın. Memurnıñ aytqanına köre, diger hastalıqlardan vefat etti.
İyünniñ 18-nde 2998 insan tibbiy közetüv altında buluna, 878 kişi observatorlarğa alındı.
Keçken künü Qırımda bir koronavirus hastası qayd etilmedi, dep bildire Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Onıñ malümatına köre, Qırımda 575 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 36-sı çetelden keldi, 90-ı qomşu Rusiyeden kelgenler ya da olarnen alâqada olğanlardır. 389 insan tüzeldi. Aqyarda 195 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 22 insan hastahanede buluna. 163 insan yahşı oldı, 3 kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aceba, Qırım sakinleri bir daa Rusiyege quoşulmaq içün rey berer edilermi? Yarımadanıñ qaytqanından soñ, üç buçuq yıl keçti, ve şimdi böyle sual addiy şekilde berip olamazsıñ, çünki cevabı cezalaycı ola bile. Devletniñ birdemligi meselesini şübe altına qoyğan ibareler içün, Rusiyede beş yıl apiske oturmağa mümkün.
Eger bir de bir insan, bugünki künde Qırımda olğan keyfiyetlerni bilmege istese, berecek sualini yahşı tüşünip ve tizip bermek kerek, çünki onıñ bergen sualinden yanındaki adamnıñ cevabı da bağlı. Qoyulğan sualge güzel cevap bereyim, dep özüni oñaytsız alda qaldıra bile. Böyle al çeşit meseleler boyunca ola bile. Onıñ içün, baarde Şarqiy Avropanı ögrengen Merkez (Zois), Qırımdaki rus işdaşlarınen birlikte cemat içinde sorğu keçirgende, eger bir daa referendum keçirilse, qırımlılar ne içün reyberecekleri aqqında sualler qoymadı. Bu sual yerine olar, 2014 senesiniñ mart ayındaki kibi rey bereceksiñizmi, dep soradılar. Ve elbetteki, böyle sualden soñ, 79 % sorğuda iştirak etkenler müsbet cevap berecekler. Bu ise, Rusiyege qoşulmaq meselesi tarafdarları çoqluqta olğanlarını köstere. Amma, bu neticeler, bir qaç yıl evelsi olğan 96, 8% bayağı azdır.
Bu neytral şekilde qoyulğan sualge qırımtatarlarnıñ cevapları, onı ne qadar problemli bir sual olğanını kösteredir. Soralğanlarnıñ yarısından çoqu «cevap bermekten tutulam», ya da «men cevap bermege istemeyim», dep ayttılar.
Şaşılacaq şey, Rusiye qoşuluvına qol tutqanlarnıñ çoqluq seviyesi başqa eki sualge olğan cevaplarnen sıqı bağlıdır: 80% sorğuğa çekilgenler Qırımda yanma – yan, dostluq içinde çeşit milletler yaşay, dep cevaplanıp, Meclisni «ekstremistik teşkilât», dep qabul etilgenini dğru sayalar. 20% insanlar ise, eki sualge de qarama qarşı cevaplar berip, özlerini qırımtatarı, ya da ukrainliler olğanlarını aytalar. Qırımtatarlarnıñ 73%, Meclisniñ yasaqlanğanını doğru degildir, dep tüşüneler.
Yarımadada qırımtatarlarnıñ sayısı, Rusiyege qoşulmazdan evel, ve qoşulğandan soñ, pek deñişmedi. O zamanda da, şimdi de 12% yaqın, ukrainlim degenlerniñ sayısı ise, pek azlaştı: 2001 senesi olar 24 % ediler, Rusiye akimiyeti keçirgen birinci yazuvdan soñ ise, 15%, Zois keçirgen soravlardan soñ, tek 7, 5 % insan ukrain olğanını ayttı. Zoisniñ müdiri Gvendolin Zasse (Gwendolyn Sasse), böyle azlaşmağa bir qaç sebep olğanını añlata: birincisi – bu etnik ukrainlilerni Qırımdan ketmesi, çatışmalar olğan Şarqiy Ukrainadan qaçaqlarnıñ çoqlaşması ve siyasiy iklim sebebinden öz fikirlerni deñiştirgenler olğanı, deydir. Ruslarnıñ sayısı da pek çoq artmadı – 2001 senesi, olar 60% teşkil ete ediler, Zois keçirgen soravlarda ise ruslar 68% teşkil etkendirler.
Böyleliknen, Qırım sakinlerniñ 8% özüni em rus, em ukrain, dep saya, yani özlerini, evelki yazuvlarda olmağan milletke mensüp olğanlarnı bildireler.
Şimdi, Qırımnı Rusiyege mensüp olğanı ne qadar küçlü is etile, degen sualge, tek vastalı neticeler ala bilemiz. 6% az insan Rusiyeni öz «evi», dep esaplay, 27% – öz «evi», dep Qırımnı esaplay, 63% içün ise, Qırım tek «yaşağan yeridir». Tabiy ki, Ukrainanı öz «evim», dep tek 1% insan aytqandır. Suallerge berilgen cevaplardan, insanlarnıñ evelleri olğan regional kimlikleri daa çoq qıymetli olğandır: 40% yaqın insan, olıp keçken adiseler neticesinde, olarnıñ Qırım sakinleri olaraq kimmlikleri daa qaviyleşkendir, dep bildireler. Zoisnıñ müdiri Gvendolin Zasse, tahmin etkenine köre, böyle cevaplar siyasiy kerçeklikten «qaçmaq»tır. Soravda iştirak etkenleriniñ 88% ayrı Qırım kimligi olğanını ve onıñ içine etnik gruppalar kirgenine eminler.
Ukraina ne içün Qırımnı ğaip etkendir, sualine, soravda iştirak etken bütün millet vekilleri aynı cevap bergendirler: em qırımtatarlar, em de başqa millet vekilleriniñ yarısından çoqu, esas sebep – Ukrainanıñ çoq yıllar devamında yarımadanı ihmal etmesindedir. Aynı böyle malümat, Rusiye prezidenti yanında bulunğan insan aqları boyunca Şuranıñ esabatında kösterile. Bu esabat 2014 senesiniñ mayıs ayında, abaylamadan derc etilgendir. Bu vesiqada «bütün soravda iştirak etken mütehassıslar ve sakinlerniñ» fikirine köre, referendumda tek 30% – 50% (resmiy olaraq 83%) qadar insan iştirak etkendirler, dep aytıla. Rusiyege qoşulmaq içün ise, 50% – 60% (resmiy olaraq 96, 8%) adam rey bergendir, dep aytıla. «Qırım sakinleri Rusiye ile qoşuluvğa degil de, ükümette, Viktor Yanukoviç ketirgen donetsk aydutlarınıñ zulumlıqlarına qarşı rey bergendirler», dep aytıla esabatta. Zoisnıñ sorav neticelerine köre, Qırım sakinleriniñ Rusiye devlet idarelerine işançları pek çoqtır, amma yerli memuriyetlerge kimse inanmay. Regional kimlikniñ daa çoqlaşmasına, yarımadanıñ tecrit etilüvi tesir etedir.
Raynhard FEZER, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Germaniya
Qaynaq: http://inosmi.ru
Rosbalt


text:
2017 senesi baarinden başlap Qırımda askerlikke alınğanlarnı yarımada tışına yollaycaqlar. Bunı cumaaqşamı künü, oktâbr 13-de, Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında Rusiye kontrol etken Qırımnıñ arbiy komissarı, polkovnik Aleksandr Maloletko bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, 2017 senesiniñ baar ve küz mevsimlerinde 2-2,5 biñ genç erkek Qırımdan uzaq bir yerde askerligini yapacaq.
«Al-azırda mında (Qırımda – QA) askerlik yapqanlar arbiy bölükni bütünley memnün etmey. İnsanlar qıtağa barıp, munda ögrenmeycek şeylerni ögrensinler isteymiz, bizim içün bu müimdir», – dep tekrarlay arbiy komissarnıñ aytqanlarını RİA Krım agentligi.
2016 senesi oktâbr-dekabr aylarında Qırımda yerleşken arbiy bölükler keçken baarde olğanı qadar toldurılacaqtır.
Maloletkonıñ aytqanına köre, baarde Rusiye ordusı ve diger uquq qoruyıcı hızmetlerine 1560 insan kirdi.
Bundan evel Anatoliy Maloletko 2016 senesi baarde «tizilgen plan 99%-ğa kerçekleştirildi», dep bildirgen edi. Aydavcılarnen bağlı bir problem çıqtı, aydavcı şeadetnameleri Rusiye şeadetnamelerine deñiştirilmegen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye federatsiya şurası işğal etilgen Qırım kirgen oyun alanları meydanğa ketirilmesi mümkün olğan regionlar cedveli olğan qanunğa qol tuttı. Bunıñ kibi regionlar cedveline Soçi de kirdi, dep haber ete İTAR-TASS.
Yañı oyun alanınıñ sıñırları Qırım icra akimiyetiniñ organları tarafından belgilenecek. Qanun müellifleriniñ fikirince, Qırımdaki oyun alanı qoşma yatırımnı celp etmege, yañı iş yerlerini meydanğa ketirmege ve regional bücetniñ kârını arttırmağa imkân berecek.
Mütehassıslarnıñ qayd etkenine köre, Qırım büceti oyun alanı sayesinde yılda 25 mlrd ruble qazanması mümkün. Bundan ğayrı, Rusiye deputatlarınıñ fikirince, «regionda turistler sayısı artacaq, musafirhane ve qavehane biznesi inkişaf etecek».
Federatsiya şurasınıñ iqtisadiyat siyaseti boyunca komitetiniñ reis muavini Yuriy Şamkov emin ki, Qırımda oyun alanını meydanğa ketirmek ğayesi mufavaqiyetli olması içün ilerilegen eglence ve raatlıq infrastruktura ile şeer qurulmaq kerek.


text:
Grek wazıyfalılarınıň cinayäte
Süriyäle 22 yäşendäge Möxämmäd al Arab Märiç yılğası kiçüennän uzğan çaqta grek wazıyfalıları tarafınnan atıp üterelde.
Bu sürätlär Greśiya çigennän.
Süriyäle 22 yäşendäge Möxämmäd al Arab Märiç yılğası kiçüennän uzğan çaqta grek wazıyfalıları tarafınnan atıp üterelde.
Greśiya xökümäte süzçese Stelios Petsas waqiğanı (waqıyğanı) yalğan xäbär dip bäyäläde.
Däwlät qırıslığı häm keşe xoquqların bozu oçraqlarında belgeç bulğan küp diśiplinalı tikşerenü törkeme “Forensic Architecture” waqiğanı (waqıyğanı) tikşerde häm grek räsmiläreneň ülem cinayätenä säbäp buluın dälilläwçe videoyazma urnaştırdı.
“Waqiğa (waqıyğa) urınındağı şaqtıy keşe waqiğa (waqıyğa) bulğan urınnı urtaqlaştı. Belderelgän urın mäğ’lümaten döreslädek, şahitlär häm Al Arabnıň ğailäse belän êlemtägä kerdek häm cinayät aldınnan häm annan soňğısına qağılışlı şahit açıqlawların häm videolarnı cıydıq.”
"Forensic Architecture" törkemenä kürä, Möxämmädneň başına turı kilgännär şuşı räweşle: Al Arab belän bergä bertörkem qaçaq yäkşämbe kiçendä yılğa buyına kilep citte. Yılğanı uzdılar häm tönne yılğanıň könbatış yağında urnaşqan keçkenä törek cire östendä uzdırdılar.
Al Arab “Whatsapp”tan üz fotosüräten urtaqlaştı. Waqiğanı kürgän Ali İdriskä kürä, irtä belän törkem timerçıbıqlarnı uzıp grek cirlärenä uzarğa tırıştı, ut açıluın işettelär, äytelgännärgä kürä, Al Arab çik buyınnan berniçä metr çittä atıp üterelgän.
Video ayıruça Al Arabnıň atıp üterelüennän soňğı möhim mizgellärne dä kürsätä. Ut açılğannan soňğı sürätlär “Twitter”dan urtaqlaşıldı. Videoda törkemneň Al Arabnı taşuı häm qotqarırğa tırışuı kürenä.
Al Arab annan soň yılğa buyına kiterelä häm Märiçneň könçığış yağına köymä belän alıp barıla.
"Forensic Architecture" törkeme yalğan xäbär teoriyasın yuqqa çığaruçı dälillär cıydı. Bolarnıň berençese, waqiğanıň (waqıyğanıň) waqıtı. Waqiğağa qağılışlı videonı töşergän keşe bulğan Ali İdris fayl meta mäğ’lümaten kürsätüçe êkran küreneşen urtaqlaştı. Monıň nigezendä, video 2nçe martta irtä belän säğät’ 8:30da töşerelgän.
Soňınnan urın mäğ’lümate döreslände. Yılğanıň şuşı yağına qarawı anıq räweştä aňlaşılğan sulıqnı bilgelädek. Häm videoda häm dä iyärçen sürätendä şuşı sulıq artında ikençe antenanıň buluı kürenä. Biredä häm sulıqnı häm dä antenanı kürä alabız häm biredä dä şuşı ağaç häm şulay uq antena kürenä.
Ayıruça grek wazıyfalılarınıň plastik pulya qullanuına qağılışlı raslawlar belän bäyle bularaq "Forensic Architecture" şuşı videonı kürsätä. Grek armiyası häm poliśiya köçläreneň şul uq kön êçendä Märiç çigen uzarğa tırışqan keşelärgä qarşı çın pulya qullanuı dokumentlaştırıldı.
Häm şulay kürenä ki qulına qoral aluçı barı tik grek wazıyfalıları ğına tügel. Töbäk xalqınnan qoral yörtüçe keşelärneň cinayät’ yasalğan urınğa yaqın bulğan Märiç del’tasına qarşı köç bularaq cibärelüe dä äytelä.
Kürgännärgä nigezlänep sez Möxämmädkä närsä buluın uylıysız?
Bäyläneşle xäbärlär
TRT WORLD FORUM 2021: Klimat krizisı belän köräş yulları
Angliya wäkile Bridge: “Törkiyä bik möhim iq’tisad. Tübän häm nul’ uglerod citeşterä aluı cähätennän dä möhim il”
Körd ğailäläre Afrinğa qayta
İbrahim Xikmät balaçağın uzdırğan öygä nihayät kire qayttı häm Afrinnıñ Sinkarlı awılında yäşäwçe ğailäse belän oçraştı
БMO дөHbя TыHычлыrыHa xeзMәT иTceH - BMO tınıçlıqqa xezmät itsen
21Hчe ceHTябpb kөHe БөTeHдөHbя TыHычлыk kөHe бyлapak koTлaHa / 21nçe sentyabr’ köne Bötendönya tınıçlıq köne bularaq qotlana


text:
HEMEN ARA
emek alüminyum kapı pencere tamiri servisi ankara
büyük küçük iş ayrımı yapmaksızın kağan alüminyum pencere kapı tamiri ankaranın tüm semtlerinde hizmetimiz vardır. -En uygun fiyatlar ile sizlere alüminyum kapı pencere tamir ve bakım hizmeti vermekteyiz- ankara alüminyum kapı pencere alüminyum pencere kapıtamiri fiyatları alüminyum kapı pencere tamiri ve bilgi için bize telefon numaralarımızdan ulaşabilirsiniz. başta çankaya alüminyum pencere kapı tamiri,etlik alüminyum pencere kapı tamiri,emek alüminyum pencere kapı tamiri,dikmen alüminyum pencere kapı tamiri,elvankent alüminyum pencere kapı tamiri,ayrancı alüminyum pencere kapı tamiri,akdere panjur tamiri,sincan alüminyum kapı pencere tamiri ,pursaklar alüminyumkapı pencere tamiri,atapark alüminyum kapı pencere tamiri tüm ankarada alüminyum kapı pencere tamir servisimiz vardır. bizi 7/24 arayabilirsiniz…
Comments are closed


text:
Qırımda keçken künü 5 hasta koronavirus yuqunçından öldi, pandemiya vaqtında 1172 kişi oldı, dep yazıla Qırımnıñ Rusiye sağlıq saqlav nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında.
Berilgen malümatqa köre 446 insan (COVID) ambulator tedaviylevde, 1473 kişi (COVID ve pnevmoniya) hastahanede buluna.
«Tedaviylevni devam etkenlerden 114 hasta ağır ve pek ağır aldadar, 6 adam aqcigerniñ invaziv avalandırıluvında, 24 aqcigerniñ invaziv olmağan avalandırıluvında. Çoq sayıda hasta öz-özüni tedaviylemege devam ete ve ağır ve pek ağır alda ketirileler», – dedi aprelniñ 21-nde Qırım Sağlıq saqlav nazirliginiñ başı Aleksandr Ostapenko.
Tünevin Qırımda 102 yañı koronavirus hastası qayd etildi, aynı zamanda 13-niñ hastalıq alâmetleri yoq edi. Bir künde 122, bütün vaqıt devamında ise 36 784 hasta tedaviylendi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
2015 senesiniñ köstergiçleri esapqa alınsa, Qırımda doğuv seviyesi eksilmege devam ete. Böylece, 2015 senesi Qırımda 23 951 bala doğdı (Kreml kontrolündeki Qırımnıñ Sağlıq saqlav nazirliginiñ malümatı), 2016 senesi episi olıp 23 090 doğdı (Qırımda Rusiye Adliye nazirliniñ ZAGS bölüginde berilgen malümat).
Bunen beraber 2015 senesiniñ köstergiçleri, 2014 senesiñ köstergiçlerine nisbetten 1,6% eksik edi.
2016 senesi oktâbr ayında Rusiyeniñ nezaretindeki yarımadanıñ Adliye nazirligi, doquz ayda doğuv seviyesi 11% artaqanını dey edi. 1 oktâbe 2016 senesi 17 490 doğuv qayd etilgen edi. 2015 senesiniñ aynı müddetine baqqanda, 2016 senesi aman-aman 2 biñge ziyade bala doğdı – 2015 senesiniñ 9 ayı devamında qayd etilgen yañı doğğan ballarnıñ sayısı 15 723 edi.


text:
«Rusiye Qırımnı işğal etti, amma Qırım Ukrainaladır, öyle de olacaq», – dedi Poroşenko ve Ukraina pralamentinde toplanğan deputat ve musafirler arasında gürdeli alğışlar yañğıradı.
«Tünevin men bunı Normandiyada Rusiye yolbaşçılığına ayttım. Qırım Ukrainaladır, öyle de olacaq», – daa bir kere ayttı Poroşenko.
Onıñ sözlerine köre, Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanı ile bağlı iç bir razılaşmalar olamaz.
Ukraina Yuqarı Şurasında bugün, iyün 7 künü, Ukrainanıñ yañı saylanğan prezidenti Petro Poroşenkonıñ inauguratsiya merasimi keçmekte.


text:
Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov Rusiye Prezidenti Vladimir Pütinniñ Qırım Cumhuriyeti cemaatçılığınıñ vekillerinen keçirgen videokonferentsiyada iştirak etti. Rossiya24 telekanalı tarafından teşkil etilgen işbu videokonferentsiya Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşulğanınıñ 7-yıllığını qayd etüvnen alâqalı olıp, yarımadanıñ inkişafına bağışlanğan edi.
Canlı yayın Aqmescitteki Büyük Cuma cami qurulışından yapıldı.
Ayder İsmailov Prezidentke qırımtatar halqınıñ ömürine tesir etken salmaqlı müsbet deñişmeler, ilk evelâ, repressiyalarğa oğratılğan Qırım halqlarınıñ, şu cümleden, qırımtatarlarnıñ reabilitatsiyası boyunca 2014 sene, aprel 21 künü qabul etilgen fermanı içün teşekkür bildirdi.
“Afsus ki, bu fermannı üyken nesilimizniñ çoqusı öyle de körip olamadı. Ancaq 2014 senesinden soñ adalet yerine keldi”, – dedi Ayder İsmailov.
Vladimir Pütin ise, öz nevbetinde, qayd etti ki, yüksek naaliyetler – er kesniñ beraberce ğayret etmesiniñ neticesidir.
“Qırımtatarlarnıñ ömürinde ve Qırımda alğan yerini añlamalarında çoq şeyler deñişti, çünki olar çoq yıllar devamında hayal ve tasavur etkenleri, amma bir türlü yetip olamağanları şeyler kerçekleşti”, – dedi Vladimir Pütin.
O, Qırımdaki milliy siyasetniñ inkişafı boyunca bir qaç maddeni qayd etti. Hususan, taşınmaz mülkniñ resmiyleştirilüvi, qırımtatar tiline devlet tili statusınıñ berilmesi, Büyük Cuma caminiñ qurulması ve yarımadada yaşağan halqlarnıñ yapıcı ve barışıq qomşulığı siyasetidir.
“Umuman, Rusiyede, ve, hususan, Qırımda, – ki, Qırım – çoq milletli topraq, – yaşağan bütün insanlar özlerini öz topraqlarında öz evinde olğanlarını duysınlar, bu – pek müim. Ve bir-birine yardım etsinler, nasıl dinden olsa-olsun, qomşusınıñ yanında olğanını bilsinder, er bir halqqa öz balasına kibi baqqan Rusiyeniñ olarnıñ umumiy vatanı olğanını duysunlar. Eger biz şu şekilde qursaq, – ki, şu şekilde qurıp kelemiz, şu cümleden, – yardımıñıznen, – demek, biz seadet içinde yaşağan ve kelecekke amanlıq içinde baqqan dostane ve semereli bir qoranta olacaqmız”, – dep, qayd etti Prezident.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Tehlukesizlik kameralari. Dome kameralar / Ogurluq eleyhine sistemler
LifeGuard tehlukesizlik sirketi Size Dome tipli kameralari teklif edir. Bu tehlukesizlik kameralari infraredli olaraq, qaranliq mekanda bele cekilis apara bilir. Gunbez formali CCTV Dome kamera ev ve ya ofisiniz ucun mukemmel nezaret kamerasidir. Bundan elave olaraq, LifeGuard sirketinde diger tehlukesizlik kameralari, turniket, slaqbaum, domofon, siqnalizasiya, kart, barmaq izi, uz vasitesi ile kecid (biometrika) sistemleri satilir ve qurasdirilir.Bir sira tehlukesizlik mehsullarinin uzerinde hediyyeler de edilir.Nezaret kameralarina ve sistemlerine yazili zemanet verilir.Bu muddetde texniki servis pulsuzdur.
Azerbaycanin istenilen bolgesinden sifaris qebul edilir.
LifeGuard:
Tel: (012) 480 35 17
Mob: (055) 895 69 96
Nigar Efendiyeva
Email: nigarefendiyeva.lifeguard.az@gmail.com
nigar@lifeguard.az


text:
Qırımnıñ Simferopol rayon mahkemesinde, İlmiy Umerovnıñ işi boyunca keçirilgen toplaşuvda qırımtatar tili mütehassısnı, Seytislâm Kişveyevni sorğuğa çektiler, buña imaye etici taraf israr etti.
Özüniñ çıqışında Kişveyev, Umerovnıñ sözlerini, qırımtatar tilinden rus tiline yapılğan tercimesinde bir sıra hatalar olğanını qayd etti.
Ondan evel Kişveyev, Umerovnıñ sözlerini ve olarğa Saledinovnıñ yapqan tercimesini qıyasladı ve özüniñ tercimesini de taqdim etti. Özüniñ çıqışında, Kişveyev, Umerovnıñ sözlerine berilgen tercimede 17 daneden ziyade hata tapqanını ayttı. Umerovnıñ ricasına binayen terciman, tapqan bütün hatalarını seslendirdi.
«Men onıñ çıqışını bütünley tercime ettim ve bir dane olsa bile, Rusiyeniñ territorial birdemligini bozmağa, yada ekstremistik areketlerge çağırğan sözler tapmadım. Men bellesem, tercime ihtisassız yapılğan», – dedi terciman mahkemede, tercimede bir söz bile deñiştirilse, metinniñ bütünley manası deñişe, dep qoştı Kişveyev.
Kişveyev dedi ki, Umerovnıñ sözlerini tercime neticesinde degil de, asıl tilde ekspertizasını yapmaq kerek edi.
19 sentâbr künü, eki tarafta munaqaşalarğa keçecegi beklenile. Ve İ. Umerov özüniñ yekünleyci sözü ile çıqa bile, dep haber ete «QırımAqıqat».
Foto: QırımAqıqat
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizg, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Kiyevde «Qırımtatar tiliniñ yañı ögretüv usuliyetleri» mevzusında tögerek masanı keçirecek olalar. İşbu tedbir qırımtatar tiliniñ rağbetleştirüvi ve ögretüv usuliyetleriniñ zemaneviyleştirüvinde emiyetli bir adım olacaqtır.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
«Tögerek masa neticesinde til bilüv seviyesi farqlı olğan bala ve studentler içün qırımtatar tiliniñ ögretüvi boyunca qullanma ve usuliyet kitapları işlep çıqarılacaq. Qırımtatar tili çeşit millet vekilleri arasında büyük rağbet qazanğanına köre, işbu qullanmalar pek aktual olmalı», – deyler Cemilevniñ ofisinde.
Tögerek masa işine Tasil ve ilim Nazirligi, İçtimaiy siyaset Nazirligi, Ukraina medeniyet Nazirliginiñ temsilcileri, Taras Şevçenko adına KMU türkşınaslıq kafedrasınıñ hadimleri ve A. Krımskiy adına Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ Şarqşınaslıq İnstitutınıñ mütehassısları, qırımtatar til ve edebiyat ocaları davetlidir.
Tedbir Kiyevde aprel 27 künü saat 14:00 Skovoroda soqağı boyunca yerleşken «Kiyevo-Mogilânskaya Akademiya» Milliy universitetiniñ binasında keçirilecek.


text:
Bunı Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Ulu don ordusı»nıñ atamanı Nikolay Kozitsınniñ sözlerine köre, olar reinelerniñ tutıluvı boyunca öz areketlerini Rusiye ile uyğunlaştıralar: «Yuqarıdan kelgen emirdir. Uzaqtan-uzaqtan… Er şey uyğunlaştırılğandır», – denile beyanatta.
OBSEniñ 4 nezaretçisini Donetskte mayıs 26 künü, dört künden soñ daa 4-ni ve tercimannı Luganskta tuttılar.
OBSE baş kâtibi Lamberto Dzanniyer tünevin Ukrainada tutıp alınğan OBSEniñ teşkerüv komandaları «sağ ve sağlam» olğanını qayd etti.


text:
Qırımnıñ Seyitler rayonında mart 7-de maşina yol keçitinde 19 yaşında qıznı urdı. Bunı Qırım.Aqiqat yayınlarınıñ alıp barıcısı Halise Zinedin Facebook saifesinde yazdı.
«Yuriy» aphanesi ve «Viking» tükânınıñ yanındaki yol keçitinde maşina tükânğa tort almağa ketken Diana Basirovanı urıp öldürdi. Dümen başında Seyitler militsiyasınıñ hadimi Viktoriya Marçenko-Voloşina bar edi, o, Seyitler rayonınıñ devlet avtoinspektsiyasında çalışqannıñ ömür arqadaşı ola, qadın sarhoş edi», – dep aytıla haberde.
Halise Zinedinniñ bildirgenine köre, «qıznı urğan maşina aydavcısı toqtamağa bile tırışmadı».
«Al-azırda Marçenko-Voloşinanıñ qabaatını gizleycek olalar. O, üçünci kere insannı maşinanen ura ve daa bir kere bile cezasını almadı, çünki o ve ömür arqadaşı uquq qoruyıcı organlarında çalışalar», – dep qoştı Halise Zinedin.
Qırımnıñ uquq qoruyıcıları bu malümatnı daa izaatlamadılar.
Kreml kontrol etken Qırım yol inspektsiyası bildire ki, 2016 senesi Qırımda 2 067 yol qazası yüz berdi, neticede 378 insan elâk oldı, daa 2 758 kişi yaralandı. Aqyarda 667 yol qazası odı, 76 insan can berdi ve 841 kişi yaralandı. Çoqusı allarda qazalarda aydavcılar (162 insan) ve cayav yürgenler (159 insan) öle.


text:
Noyab 28-inde gece rusiye quvetçileri qırımtatar Emir Mustafayevni yiberdi. O, Bavurça (Kamenka) qasabasında onıñ evinde keçirilgen tintüvden soñ tutılıp alınğan edi. Bu aqta advokatı Mammet Mambetov Qırım.Aqiqatqa haber etti.
“Saat 10-larda onı yiberdiler. O evinde geceledi. Şimdilik onı bir şeyde qabaatlamaylar”, - dedi Mambetov.
Advokatnıñ aytqanına köre, o, Emir ve Ruslan Murtazayevlerniñ evinde keçirilgen tintüvnin tafsilâtını ya da malümatını açıqlap olamay, çünki bu “davağa zarar ketire bile”.
İşğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit rayonındaki Bavurçı (Kamenka) qasabasında noyabrniñ 28-nde Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatarları Emir ve Ruslan Murtazayevlerniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye quvetçileri noyabrniñ 28-nde qırımtatar Emir Murtazayevni alıp ketti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ andaki akimiyet mustaqil jurnalist, cemaat faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Milliy Meclis azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqaları bar olğanında şeklengen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüv keçire.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Qırımda ibadethanelerge qarşı yapılğan vandallıqnı ve Qırım yarımadasınıñ tamır halqlarına qarşı duşmanlıq kösterüvini tenqit ete. Bunı Facebookta ombudsmenniñ Ofisi bildire.
"Aprelniñ soñunda işğal etilgen Qırımda qırımtatar halqına qarşı vandallıq areketi yapıldı, onıñ neticesinde Qarasuvbazar rayonınıñ Köpürliköyünde (Çeremisovka) cami zarar kördi. Vandallıqnıñ musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayı başında yapılğanı hususan raatsızlay", - denile beyanatta.
Qayd etile ki, böyle areketler qırımtatar halqına qarşı nefret ve tecavuznıñ telükeli kösterüvidir ve olar yol berilmez dinler arası çatışmağa sebep ola bile.
"Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Qırımda ibadethanelerge qarşı yapılğan vandallıqnı ve Qırım yarımadasınıñ tamır halqlarına qarşı duşmanlıq kösterüvini tenqit ete.", - qayd ettiler ombudsmenniñ Ofisinde.
Tünevin Lüdmila Denisovanıñ bildirdi ki, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ sağlıq vaziyeti fenalaşmağa devam ete.
Bundan evel o Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda tevqif etilgen ve makemelengen adamlarnıñ anaları ve qadınlarınen onlayn körüşüvni keçirdi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlarnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Cuma künü, avgust 14-ünde, Rusiye nezaretindeki Aluşta şeer mahkemesi advokat Rustem Kâmilevniñ ve imam Yusuf Aşirovnıñ apellâtsiya şikâyetini baqmadan terk etti. İmam "qanunsız missionerlik faaliyetinde qabaatlandı". Bunı "Qırım birdemligi"ne advokat Kâmilev bildirdi.
"Aluşta şeer mahkemesi, majkemeciniñ qararına şikâyetimizni baqmadı. Mahkemeci, şikâyetimizniñ red etilmesiniñ sebebi - öz salâhiyetimni kerekli vesiqalarnen tasdıqlamağanım edi, dep bildirdi. Yusuf Aşirovnıñ şikâyeti ise, o tolu olmağanı ve esassız olğanına işaret etip baqmayıp qaldırdılar", - dedi imayeci.
Onıñ fikrince, mahkeme "qanunsız qarar aldı", o bu qararğa İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine şikâyet etecek ola.
"Adamnı imayesiz qaldırdılar. Bu ifadelerni bugün aldıq ve İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine, BMT-nıñ mesuliyetli komitetlerine şikâyet etecekmiz. Çeşit-türlü sebepler ile "Aluşta" din cemiyetini qanunsız taqip eteler, o ise Qırım territoriyasında olğan qanuniyetke köre resmiyleştirildi", - qayd etti Rustem Kâmilev.
Rusiye nezaretindeki Aluşta şeer mahkemesi imam Yusuf Aşirovnı "qanunsız missionerlik faaliyeti"nde qabaatlap 5 biñ rublege cöremeledi.
Martnıñ 2-sinde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi. Advokatı Ayder Azamatovnıñ fikirince, bu «tam siyasiy dava» ola.


text:
Qırım müendislik ve pedagogika universitetinde yanğın yüz berdi. Bu yerde yanğıncılar çalışa.
Şaatlarnıñ Avdetke bildirgenlerine köre, doquz qatlı binanıñ 5-ci qatında elektrik ağları yanıp başladı, elektrika söndi, ve yanğın aqqında bildirgen sistema çalışıp başladı, pencerelerden qara tuman çıqa edi. Vaqia yüz bergen yerge birden Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ hadimleri keldi. Binada bulunğan talebeler ve aliy oquv yurtu ocaları tahliye etildi.
Elektrik ağları qırımtatar filologiyası fakultetinde, içinde bir qaç bilgisayar olğan sınıfta yanıp başladı. Bu qatnıñ koridorları tuman tolu.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı. Bunı "Qırım birdemligi" birleşmesi haber ete.
Oturış keççe başlandı, çünki mabüslerni keççe ketirdiler.
Dava iştirakçilerini Emil Kurtbedinov, Edem Semedlâyev, Lilâ Gemeci, Ayder Azamatov, Aleksey Ladin, Nazim Şeyhmambetov, Siyar Paniç ve Taras Omelçenko temsil ete.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmeti bildire.
«Olar ukrain sıñırcalardan Lehistan Cumhuriyetinde siyasiy sığanaqnı tapmaq içün yardım soradılar. 1981 ve 1985 seneleri doğma erkek ve qadın aqqında malümatnı Lvov bolüginiñ sıñırcıları aman leh tarafına yetkizdiler», – dep aytıla beyanatta.
Sorav devamında Ukrain grajdanları Rusiye istilâsınen razı olmağanları sebebinden olarğa nisbeten maneviy ve taqat sıqıştıruvını qullanılğanını tarif ettiler. Neticede olar doğğanından berli yaşağan şeerni terk etmege mecbur oldılar.
Bundan evel Devlet sıñır hızmetinde Ukraina grjdanlarınıñ Qırımğa kutleviy surette kelgenleri aqqında malümatnı red etken ediler.
Yaqında Lvov DVA press-hızmetinde bildirdiler ki, Lvov vilâyetine 2085 qırımlı kelmek istegini bildirdi. «Qaçaq”larnıñ sırasında – 1039 yaşı yetken insan ve 1046 bala bar eken.


text:
Birinci qırımtatar telekanalınıñ reberligi ve hadimleri bazar künü, mayıs 3-te, Qırımnıñ cenüp-ğarbindeki orta asırlı Eski Kermen şeerine barıp keldiler. Telekanalnıñ hadimlerinden biri Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, seferde tahminen 80 insan, şu cümleden ATRniñ baş müdiri Elzara İslâmova iştirak etti.
«Yahşı vaqıt keçirdik! Çünki Qırımnıñ qora şeerleriniñ güzelligi er kesni ayrette qaldıra», – dep qayd etti subetdeşi.
Malüm olğanı kibi, ATR mediaholdingine kirgen ATR telekanalı, «Lâle» bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radioları aprel 1-den itibaren Roskomnadzor ruhsetini alamayıp işini toqtatmağa mecbur oldılar.


text:
Mart 27 gecesi Ukraina «yazlıq vaqıtna» keçecek.
Bu vaqıt saat 3:00 belgilene. Saat aqrepini bir saat ögge keçirmege kerek olacaq, - dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Yazlıq vaqıtı», 1996 senesi mayıs 13 künü qabul etilgen Ukraina qanunına köre kirsetildi.
Ukraina «yazlıq vaqıtı» na dünyanıñ bir çoq devletleri ve Avropa Birleşmesinen beraber keçmekte. Bunıñnen bir sırada, Rus'yede aqrep keçirilmesi ne küzde, ne baarde, ne de «yazlıq vaqıtı» na olmaycaq. Kiyev ve Moskva saatleri biri - birilerine kelişmey.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ müavini Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvında oktâbr 18 künü zarar körgenler olaraq keçken eki insan sorğu devamında qabaatlanğannı körmegenleri aqqında aytılar.
Bunı Qurultaynıñ Merkeziy Saylav Komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev tarafından Facebookta yerleştirilgen videoda Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov ayttı.
«Öyleden evel mahkeme eki zarar körgen insannı sorğudan keçirdi. Fevral 26 künü Postnıy soyadı ile öldürilgen adamnıñ ögey anasını birinci olaraq soraştırdılar. Fevral 26 künü olğan vaqialar aqqında o bir türlü malümat berip olamadı. Ölmezden ögne bir aydan ziyade onıñ ögey oğlı horantada yaşamadı. Onıñ sözlerine köre, oğlı Aqmescitke ketip rialtor agentliginde çalıştı. QMC Yuqarı Şurası yanında o dostu ile bulunğan eken. Dostunıñ adını ise ögey ana bildirmedi», – ayta Polozov mezkür videoda.
Advokatnıñ bildirgenine köre, ekinci olaraq «narodnoye opolçeniye» iştirakçisi İvkinni soraştırdılar.
«İvkinniñ sözlerine köre, fevral 25 künü o «narodnoye opolçeniye»ge yazıldı. Zarar körgenlerden o QMC Yuqarı Şurası yanındaki vaqıyalar zamanında Rus vatandaşı olğan ekinci kişi sayıla, diger soraştırılğan zarar körgenler Ukrain vatandaşları ola», – dedi Polozov.
Advokatnıñ aytqanına köre, zarar körgen adam Ahtem Çiygoznı körmedi.
«İvkin Rusiye tarafdarlarınıñ mitinginde iştirak etkeni aqqında tarif etti. Onı bir qaç kere yumruqnen yüzüne ve tayaqnen başına urdılar. Qalabalıq başlanğanda o yıqıldı, amma ayaq üstüne köterilip oldı. Neticede qarşıdakilerniñ arasında oğradı», – qoştı advokat.
Zarar körgenniñ sözlerine köre, o vaqıt o qarşı kimse eziyet etmedi.
«Yuqarı Şura binasına kirgenler aqqında zarar körgen adam bir şey aytıp olamadı. Onıñ sözlerine köre, qarşıdakiler tertipnen areket ete ediler, amma kim emir bergenini bilmey», – dep yekünledi Polozov.
«Çiygoznıñ işi» Rusiye mahkemesinde «Fevral 26 işi» çerçevesinde baqıla. Amma 20 iyülde mahkemeniñ qapalı toplaşuvında bu iş ekige bölünilgen edi: ayırda - Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ işi, ve ayırda – Ali Asanov ve Mustafa Degermenci.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Bu xäbärne şimbä könne reaktornı barıp qarağan Xalıqara Atom Energiä Idaräse tikşerüçeläre dä rasladı.
Düşämbe könne Tailandta Idaräneñ citäkçese Möxämmät äl-Baraday reaktornıñ tuqtatıluın döres yünäleştäge yaxşı adım dip atadı.
"Äyye, Yoñbyon reaktorı tuqtatılğan. Bez reaktornıñ yabılğan buluın rasladıq. Bez Yoñbyoñdağı başqa qorılmalarnıñ da yabıluın tikşeräbez. Irtägä yä börse köngä bez barlıq 5 qorılmanıñ da yabılğanlığın raslıy alırbız dip ömetlänäm" dide Baraday.
Şulay da Yoñbyoñnı yabu xalıqara cämäğätçelek tarafınnan Tönyaq Koreanıñ atom texnologiälärennän azat itelüenä kiterer dip ömetlänelgän ozın yulnıñ berençe adımı ğına buldı. Pxenyan inde atom qoralları yasap ölgergän dip şiklänelä.
Yoñbyonnı tuqtatu fivral ayında altıyaqlı söyläşülär näticäsendä ireşelgän kileşüneñ töp şartı ide. Ul söyläşülärdä AQŞ, Yaponiä, Ruiä, Könyaq häm Tönyaq Korealar, Qıtay qatnaştı.
Pxenyan Fevral kileşüendä äytelgänçä, kompensatsiä bularaq Könyaq Koreadan neft ala başlaw belän uzğan şimbä könne Yoñbyonnıñ tuqtatıluın iğlan itte.
Kileşü nigezendä Pxenyan barlığı 1 million tonnalap neft alırğa tieş.
Düşämbe könne Könyaq Korea Tönyaqqa tağın neft töyäp inde ikençe yök ozattı. Ämma älegä ike yaqtan da kileşüdä äytelgännärneñ barısın da ütäw öçen küp kenä başqarası eşlär qala birä.
Äl-Baraday elegräk äytkännärenä tağın şularnı östäde.
"Axır çiktä bez Tönyaq Koreanıñ materiallar häm qorılmalar turındağı belderüläreneñ döreslegen häm tögällegen tikşerergä tieş bulabız. Bez şulay uq Pxenyannıñ atom qoralları yuq itelgänlegen tikşerergä tieş bulaçaqbız. Bu atnada bez bik uñay adım yasıybız, ämma barası yul ozın" dide Baraday.
Fevral kileşüe nigezendä Pxenyannıñ ikençe adımı üzeneñ barlıq atom qorılmaların häm eşçänleklären centekläp iğlan itü bulırğa tieş.
Küzätüçelär kileşüneñ ütälüe öçen Tönyaq Koreanıñ, şulay uq Waşingtonnıñ alğa taba da tulısınça xezmättäşlek itüe zarur bulaçaq di.
Bu çärşämbedä Pekiñda tağın 6 yaqlı söyläşülär ütäçäk. Anda Pxenyan atom programmasın tuqtatunıñ kiläse öleşe turında süz baraçaq.
Naif Aqmal


text:
Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasında sentâbrniñ 1-de esas Ukrainada ilk qırımtatar sınıfı açıldı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, Novoalekseyevkanıñ 1-inci nomeralı mektepte Bilgi kününe bağışlanğan tantanalı merasimlerni akimiyet, Qırımtatar Milliy Meclisi ve Türkiyedeki qırımtatar diasporasınıñ temsilcileri ziyaret etti.
«Memleket zor vaziyette, lâkin balalar içün er şey yapamız. Qırımtatar tilinde derslikler ketirdik, amma bu tek başlanğıçtır. Ukraina devletinde ana tilimizde laf ete bilemiz, bu büyük bir baht. Amma er daqqa vaqtınca işğal etilgen Qırımda olğanlarnı tüşünemiz. Qırımnı azat etsek, Kyivden degil, Bağçasaray, Aqmescitten kelecekmiz, bu balalar ise Qırımğa dostlarına kelecek», – dep qayd etti öz çıqışında Meclis reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov.
Çubarov Qurban bayramını da tebrikledi.
«Bizler, Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki temsilciligi olaraq, vatanımız Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq içün bütün ğayretini kösterecekmiz», – dep qayd etti Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki daimiy temsilcisi İzet Gdanov.
Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Aleksandr Vorobyevniñ qayd etkenine köre, talebelerniñ yarısından ziyadesi qırımtatarı olğan mektepte «milliy medeniyetler birleşe».
Yerli memuriyetniñ yolbaşçı muavini Gülnara Bekirova Qırım.Aqiqatqa izaat berip, Novoalekseyevkanıñ 1-inci nomeralı mektebinde talebelerniñ 60-70%-ı ve ocalarnıñ 50%-ı qırımtatar halqınıñ vekilleri ola.
Onıñ aytqanına köre, bu sene mektepte 81 talebe birinci sınıfqa kirdi. Olardan on ekisi qırımtatar sınıfında oquycaqtır.
Novoalekseyevkadaki 1 nomeralı mektep – esas Ukrainada qırımtatar tili ve edebiyatı fen olaraq ögrenilgen yekâne mekteptir.
Yerli meclisniñ malümatına köre, Herson vilâyetinde 10 biñden ziyade qırımtatarı yaşay. Ekseriyeti Geniçesk rayonında otura.


text:
Rusiyeniñ Cenübiy bölgesiniñ arbiy mahkemesiniñ qadısı Oleg Volkov birden üç Qırım advokatına – Emil Kürbedinov, Edem Semedlâyev ve Nazim Şeyhmambetovğa hususiy mahkeme qararını çıqardı. Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
Fallerniñ bilirgenine köre, bu advokatlar ekinci Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini imaye ete ekenler. Qadı bu qararnı, 2021 senesi mayısnıñ 11 ve 12 Raim Ayvazov, Remzi Bekirov, Riza İzetov, Şaban Ümerov ve Farhod Bazarovnıñ davası boyunca olıp keçken mahkeme oturışına advokatlar kelmegeni içün çıqarğan.
Advokatlar kelgenlerininiñ sebebin böyle añlatqanlar: mayısnıñ 4-den 8-nece olar hızmet yolcuığında ediler ve qaytqan soñ Rospotrebnadzor tet yapılğance samoizolâtsiya rejimine riayet etmelerini istegen, test yapqan laboratoriyalar ise tek mayısnıñ 11-nden yaalışıp başlağan.
Advokatlar kelgenleri delilli olğanını tasdıqlağan vesiqalarnı bergenler, amma qadı olarnı diqqatqa almağan.
«Bu mudafaağa qarşı basqıdır ve o bizim faal mevamımız ile bağlı. Sebeplerni añlattıq ve isbatladıq. Başqa türlü bunı anlatmaq mümkün», – degil dedi Şeyhmambetov.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımda dekkomunizatsiya aqqında ukrain qanuniyetiniñ çerçivesinde 70 meskün yerniñ adını deñiştirecek olalar.
Bu aqta oktâbr 2 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Ukraina Milliy hatıra institutınıñ idare reberiniñ muavini Sergey Gromenko bildirdi.
Aytqanına köre, ukrain parlamenti Qırım toponimikasını noyabr 21-den deñiştirecek.
«Noyabr 21-den Yuqarı Rada istegeni kibi deñiştire bilecek. O tarihiy adlarnı deñiştirmek niyetindedir», – dedi o.
Gromenko şunı qayd etti ki, buña Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ Qırım toponimikasınıñ deñiştirilüvi aqqında qararı keder etmez.
«Ukrain tarafından zaruriy vesiqalarnı deñiştirirler… Qırım işğalden azat etilgende, yuridik şahıslarnıñ adreslerinde ufaq-tüfek şeylerni deñiştirmege kerek olacaq», – dedi o ve esasen yarımadadan qırımtatarlarnıñ sürgünliginden evel olğan adlarnıñ qaytarılması aqqında söz ketkenini qoştı.
Tarihçınıñ sözlerine köre, Komsomolskoye, Çapayevka, Oktâbrskoye, Lenino, Pionerskoye, Komsomolskoye, Gvardeyskoye qasabaları, Krasnoperekopsk şeeriniñ adları deñiştirilecek. Bunıñ ile bir yedi meskün yerge yap-yañı adlarnı bermege kerek olur, çünki tarihiy adları yoqtır.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etilgen. Ukraina Yuqarı Şurası bu tarihnı yarımadanıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuvı olaraq belgiley.


text:
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Rusiye kontrolindeki Qırım prokuraturası patlayıcı madde azırlağanında qabaatlanğan qırımtatarı Yunus Maşaripovnıñ davası boyunca istinaf qararını lâğu etilmesi içün temyiz etti.
«Qırım prokuraturası istinaf qararı lâğu etilsin dep temyiz etti. İmaye ise Maşaripovnı aqlasınlar dep israr ete, ve bu dava FSB tarafından uydurıldı», – dep bildirdi Ladin.
Onıñ malümatına köre, martnıñ 1-nde Maşaripovğa qarşı cinaiy dava temyiz mahkemesinde baqılacaq.
Qırım prokuraturası bu davanı açıq şekilde izaatlamay.
Maşaripov 2017 senesi sentâbr ayında tutulıp apiske alındı. Onıñ aytqanına köre, Rusiye FSBsiniñ hadimleri onı kötekledi ve aqımnen eziyetlediler, şunıñ içün özüne iftira atmağa mecbur edi. O, 2014 senesinden berli «bala ve pensiyalılarnıñ aqları bozulğanını teşkilâtlarğa bildirip», aq qorçalayıcı faaliyetinen oğraşqan edi.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi Maşaripovnı patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlap, 4 yıl koloniyada qalmasına ve 110 000 para cezası (tahminen 41 biñ ğrıvnâ) tölemesine üküm etti.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Temyiz instantsiyası Maşaripovnıñ şikâyet arizasını qabul etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Yunus Maşaripovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
Kelecek afta Rusiyede ve onıñ nezareti altında bulunğan Qırımda bir çoq insannın diqqatını celp etken «Yarovayanıñ paketi» işke tüşürilecek. Onıñ müellifleri dey ki, qanunlarğa kirsetilecek deñişmeler «terrorizm ve ekstremizm» ile küreşni quvetlendirecek. Amma, Rusiye muhalifeti ve uquq qorçalayıcılarınıñ fikirince, «Yarovayanıñ paketi» vatandaşlarnı bütünley kontrol altına almaq ve ifade serbestligini yoq etmek içün temel olacaq. Qırım.Aqiqat işbu qanunnıñ qabul etilmesi qırımlılarnıñ ayatına nasıl tesir etecek ögrenmege tırıştı.
«Yarovayanıñ paketi» – Rusiye Federatsiyasınıñ Ceza ve Ceza-uquq kodeksleri ve diger qanunlarına kirsetilgen bir sıra tüzetme. Deputat İrina Yarovaya ve senator Viktor Ozerov onı Devlet dumasınıñ baqılmasına berdiler. İyün 24-te Rusiye parlamenti vesiqanıñ qabul etilmesine qoltuttı, iyül 7-de ise onı prezident Vladimir Putin imzaladı. Tasdıqlanğan qanunnıñ adında tüzetmeler «terrorizm ile küreşte ve cemaat havfsızlığını teminlemesinde qoşma tedbirler alınmasını» belgiley kibi sözler mevcut. Asılında ise, Rusiyede terrorizm ve ekstremizm olaraq tanılğan areketler cedveli arttırıla ve olarnı yapqan insanlarnıñ cezaları deñişe.
Yaşqa baqılmay
«Yarovayanıñ paketi» içinde olğan esas yañılıqlardan biri Ceza kodeksinde peyda olacaq «cinayetten haberdar etilmemesi» maddesi ola. Böylece, akimiyet organlarına azırlanğan terakt, silâlı ücüm ve diger «terrorist ve ekstremist cinayetler» aqqında haber etmegen kişi mesüliyetke çekilecektir. «Haber etmegen» insan 100 biñ rublege qadar para cezasını ala ve atta 1 yılğa qadar azatlıqtan marum qala bile.
Rusiye Ceza kodeksinde insannı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesine «celp etme» içün de mesüliyet kirsetile. Böyle bir areket içün 300-den 700 biñ rublege qadar para cezası ya da 5 yıldan 10 yılğa qadar apis cezasını almaq mümkün.
«Yarovayanıñ paketi» «ekstremizmge qarşı maddelerni» bozğanlar içün de cezalarnı arttıra
«Yarovayanıñ paketi» «ekstremizmge qarşı maddelerni» bozğanlar içün de cezalarnı arttıra. Böylece, «ekstremist birleşmeni» teşkil etüv (Rusiyede, misal olaraq, Qırımtatar Milliy Meclisi böyle sayıla – QA) içün 200-500 biñ ruble yerine 400-800 biñ ruble para cezasını ya da 8 yılğa qadar apis cezasını almaq mümkün.
İnternette «içinde ekstremist sözlerini» qullanğanlar içün de ceza daa sert oldı. 100-300 biñ ruble yerine 300-500 biñ ruble para cezası ola bile.
Qayd etmeli ki, «Yarovayanıñ paketinde» terrorizm ile bağlı cinayetler içün 14 yaşından başlap insanlar mesüliyetke çekile bile. Eskiden mesüliyet 18 yaşından başlap ola edi. Mında «cinayet aqqında haber etmegen», terrorist birleşmede ya da kütleviy çatışmalarda iştirak etken, em de devlet memurınıñ ayatına zarar ketirmege tırışqanlar mesüliyetli olaraq qayd etile.
Endiden soñ telefon subetleri ve mesacları yarım yıl devamında silinmeycek
Ceza kodeksinde Yarovaya ve Ozerovnıñ yardımınen peyda olğan daa bir yañılıq «Halqara terrorizm eylemi» adını taşıy. Mında çetelde Rusiye ve onıñ vatandaşlarına qarşı yapılğan cinayetler kirmekte. 15 yıldan ömür boyu apis cezasını almaq mümkün.
Müim bir yañılıq Rusiye mobil operatorlarınıñ işinen bağlı, endiden soñ telefon subetleri ve mesacları yarım yıl devamında silinmeycek. «Malümatnı tarqatqanlar» – içtimaiy ağlar ve messengerler de – aynısını yapmalı. Federal havfsızlıq hızmetine (FSB) malümat bermegen mobil operatorlar million rublege qadar para cezasını ala bile. Bazı Rusiye poçta servisleri, şu cümleden Yandeks ve Mail.ru, bunı amelge keçirmek içün yañı donatmalarğa çoq para sarf etilecek dep, buña qarşı çıqtılar.
Qullanıcılarnıñ parasına telefon diñlemeleri
«Yarovaya paketiniñ» yardımınen Rusiyeniñ mahsus hızmetleri bütün telefon subetlerini raat diñlemeleri mümkün. Bunı Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ koordinatorı Olga Skripnik Qırım.Aqiqat mühbirinen subetleşip ayttı.
«Tabiiy ki, bunı belli cinaiy işler çerçivesinde yapacaqlar. Amma Qırımda cinaiy iş açmaq – zor degil. Misal olaraq, Facebook ya da diger içtimaiy ağda paylaşqanlarıñ içün ekstremizm ya da separatizm işi açıla. Bundan soñ FSB ya da prokuratura bu insannen bağlı bütün malümatnı talap ete», – dep qayd etti uquq qorçalayıcı.
«Yarovayanıñ paketinde» olğan tüzetmeler esasında Rusiye mahsus hızmetleri messenger ve içtimaiy ağlarnıñ saiplerinden qullanıcılarnıñ gizli mesaclarını açmağa talap eteceklerAleksandr Olşanskiy
Olga Skripnik Qırımnıñ mobil operatorları bütün malümatlarnı berecegini tüşüne, aksi alda olarnı cinaiy mesüliyet ile qorquzacaqlar.
IT-tehnologiyalar saasında ukrain eksperti Aleksandr Olşanskiy dey ki, malümatnı saqlaycaq donatmalarnıñ satın alınması Qırımnıñ mobil operatorları içün pek paalı ola bile. Onıñ fikirince, cep telefonı bağı daa paalılaşacaq.
«Qullanıcılarnıñ parasına yaparlar. Fiyatlarnı arttırıp, kâr alırlar. Operatorlar içün bu daa elverişli olur. O ne qadar çoq para masraf etse, o qadar para da abonentlerden talap etilecek», – dep qayd etti ekspert.
Aleksandr Olşanskiyniñ aytqanına köre, «Yarovayanıñ paketinde» olğan tüzetmeler esasında Rusiye mahsus hızmetleri messenger ve içtimaiy ağlarnıñ saiplerinden qullanıcılarnıñ gizli mesaclarını açmağa talap etecekler.
Rusiye bunıñ kibi yañılıqlarnı kirsetip, vatandaşlarnı bütünley kontrol altına alğan Şimaliy Koreya yolundan keteAleksandr Olşanskiy
«FSB bütün malümatnı açtıracaq. Bunıñ içün qanunnı qullana bile. Amma tehnik usullarnen devletke qarşı çıqmaq – yañlıştır. Qanunğa riayet etken bir vatandaş bunı yapamaz. Açıq ve gizli olmağan vastalardan faydalanmağa mecbur olacaqsıñız», – dep qayd etti ekspert.
Aleksandr Olşanskiyniñ zanınca, Rusiye bunıñ kibi yañılıqlarnı kirsetip, vatandaşlarnı bütünley kontrol altına alğan Şimaliy Koreya yolundan kete.
Daa çoq siyasiy mabus
Uquq qorçalayıcı Olga Skripnikniñ fikirince, «Yarovayanıñ paketi» FSBge Qırımnıñ siyasiy mabuslarını Rusiyege alıp ketmege imkân berecek.
«Halqara terrorizm maddesi – Ukrainadaki vaqialarğa bir cevaptır. Rusiyege qanunsız bir şekilde ketirilgen Savçenko ya da Sentsovnıñ işini alsaq, halqara terrorizm maddesi Rusiyeniñ bu yapqanlarını aqlay. Maalesef, bunıñ neticesinde Ukraina vatandaşı olğan siyasiy mabuslarnıñ sayısı arta bile», – dep qayd etti o.
Böyle etip qomşu ve iç bir alâqası olmağan insanlarnı cinaiy mesüliyet ile qorquzıp, olarğa kerek olğan malümat bermesini talap ete bilelerOlga Skripnik
Uquq qorçalayıcı «Yarovayanıñ paketinde» qırımlılar içün eñ telükeli madde «haber etmemek» yasağı olğanını tüşüne. Olga Skripnikniñ fikirince, mahsus hızmetler bunı qullanıp, siyasetnen iç bir alâqası olmağan yarımada sakinlerini qorquza ve kerek olğan malümatnı ala bileler.
«Al-azırda Qırımda ekstremizm, terrorizm boyunca bir çoq adam yaqalana. Tasavvur etiñiz, yanında oturğan qomşusı bu madde esasında mesüliyetke çekile bile. «Bunı tahmin etmeñiz kerek edi, ne içün haber etmediñiz?» derler. Böyle etip qomşu ve iç bir alâqası olmağan insanlarnı cinaiy mesüliyet ile qorquzıp, olarğa kerek olğan malümat bermesini talap ete bileler», – dedi uquq qorçalayıcı.
Olga Skripnikniñ fikirince, haber etme qanunı «Hizb ut-Tahrir» işinde qullanıla bile. Onıñ aytqanına köre, bu işte qabaat şübeli şaatlarnıñ delilleri esasında qurula.
Vatandaşlarnıñ ayatını zorlaştırğan qanunlar belli yerde keder etken ya da devlet ve ayrı memurlar ögünde qabaat işlegen insanlarğa qarşı qullanılaAleksandr Popkov
Bu işniñ şahıslarından biri – Emir-Üsein Kukunıñ – adliyecisi Aleksandr Popkov dey ki, al-azırda «Yarovayanıñ paketi» Qırımda nasıl qullanılacaq tam olaraq belli degil.
«Malüm, Rusiyede qanunlar sert olsa da, olarnı er vaqıt yerine ketirmeyler. Bilemiz ki, vatandaşlarnıñ ayatını zorlaştırğan qanunlar belli yerde keder etken ya da devlet ve ayrı memurlar ögünde qabaat işlegen insanlarğa qarşı qullanıla», – dep ayttı adliyeci.
Aleksandr Popkovnıñ fikirince, Rusiye deputatları vatandaş serbestligi sıñırlamağa devam ete, çünki bütün siyasiy taqiplerge baqmadan, insanlar fikirlerini bildire ve akimiyetke qarşı çıqmağa qorqmay.
«Yarovayanıñ paketi» qabul etilgen soñ uquq qoruyıcılarnıñ areketleri ne olacaq iyül 20-de belli olur. Bu künden itibaren prezident Putin imzalağan vesiqa işke tüşürile.


text:
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi hasta balalarğa sadaqa parasını toplaycaq qutularnı azırladı. Olarnı tükân, ticaret merkezleri, insanlar toplanğan yerler ve qırımtatarlar toplu yaşağan rayonlarda yerleştirecekler.
Aktsiyağa «Merhametlik» adı berildi, onıñ keçirilmesi yanvar 4-de Qırım müftisi acı Emirali Ablayevniñ Qırım imamları ile yapqan körüşüvinde muzakere etildi, dep haber ete QAMDİ matbuat hızmeti.
«Diqqat etiñiz ki, «Merhametlik» hayriye aktsiyasınıñ mahsus qutularında Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi ve Qırım musulmanları fondunıñ işaretleri bar», – dep aytıla haberde.
Aktsiya yekünlengen soñ toplanğan para yardım istegen hasta balalarğa berilecektir, dep qayd etti QAMDİ.
«Teselli» qırımtatar ansambli yardımğa muhtac qorantalarnıñ balaları içün hayriye kontsert yapmağa azır. Qırım.Online içtimaiy ağınıñ faalleri biletlerni satın alacaq insanlarnı qıdıra.
2016 senesi işğal etilgen Qırımda «Bizim balalar» leyhası başlatıldı. Leyha teşebbüsçisi jurnalist Lilâ Bucurova oldı. Onıñ maqsadı – Qırımnıñ siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına yardım etmektir. Leyha yalıñız maddiy yardımnı qabul etmey. Leyha çerçivesinde siyasiy taqiplerge oğrağan insanlarnıñ balalarına yardım kösterile: para, urba ve oyuncaqlar, raatlıq ve tedaviylev, psihologik yardım ve ilâhre.


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye polisiniñ hadimleri yol qazasında qabaatlı olğan ve qaza yerinden qaçqan adamnıñ şahsiyetini bilmege tırışa. Bunı Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
Politsiyanıñ malümatına köre, qaza yanvarniñ 31-inde Qurman (Krasnogvardeyskoye) rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) köyünde oldı.
"Moped ya da patapatnı aydağan aydavcı, gece köyde yolnıñ kenarında ketken 1982 senesi doğma ayaqmaşnacını urdı. Yol areketi qaidelerni bozıp, aydavcı qaza yerinden gizlendi", - denile beyanatta.
Müesissede, polis hadimleri qaza yerinde patapat başlığını tapqanlarını haber etti, o qaçqan aydavcınıñ başlığı olsa kerek.
"Ayaqmaşnanı aydağan adam yaralandı, onı hastahanege alıp kettiler. Polis hadimleri qaza neticesinde teşkerüv keçire", - aytıp berdiler İİN-nde.
Aqyar-Yalta trassasında Hmelnitskoye köyüniñ yanında yanvarniñ 14-ünde yol qazası oldı, onıñ neticesinde dört adam yaralandı.
Aqmescitte yanvarniñ 7-sinde "Ravon" maşnasınıñ aydavcısı, Davıdovka köyünden Kezlev şossesine taba ketkende, süratnı aştırıp, elektrika tayanğıçına uruldı.


text:
Ta'jikler
Ta'jik xalqının' kelip shıg'ıwı (etnogenezi)[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ta'jik xalqının' ata-babaları b.e.sh. birinshi mın'ınshı jılları Ta'jikstannın' tawlı ha'm tegislik jerlerinde, sonday-aq, O'zbekstannın' Zarafshan, Qashqadarya, Fergana oypatılıg'ında jasag'an İran tilindegi sak h.t.b. qa'wimlerden qa'liplesken. Etnonim "ta'jik", VIII a'sirdegi Orxan jazba esteligindegi "tazik" etnonimi menen baylanıslı, "ta'jik" etnonimi menen tat etnonimde o'z-ara baylanıslı. "Tat" etnonim otırıqlı o'zinen burıng'ı ma'deniyatlardı qabıl etken, tu'rki xalqın an'latqan. Al "ta'jik" etnonimi İran tilindegi xalıqtı an'latqan. Da'wirlerdin' o'tiwi menen Orta Aziyanın' tu'sliginde ha'r babasında jasawshı "tat", "ta'jik", "chag'atay" etnonimleri etnikalık g'ana ma'nisin an'latbag'an. Al ol etnonimler arasındag'ı xojalıq ma'deniy quramalı baylanıslardı an'latqan. Olardın' qaysı tilinde so'ylewin esapqa almag'an. Tu'rki qa'wimlerdin' ko'beyiwi menen otırıqlı xalıqtın' ko'pshiligin ta'jik dep atag'an.
Eski jazba estelikler Ferganada - parkanlar, eki darya ortalıg'ında ha'm Zarafshan, Qashqadarya tarmaqlarında - sogdianlılar, ha'zirgi Ta'jikistan tegislerindegi ha'm Arqa Afganistanda - Baktrialılar, Pamir - Altay ha'm Fergana tawlı jerlerinde Sak qa'wimleri jasag'an. Bulardın' ba'ride ta'jik xalqının' qa'liplsiwine qatnasqan. Ko'rsetilgen walayatlar b.e.sh. VI a'sirlerde Persiya imperiyası Axamenidlerge qaraslı bolg'an. Al b.e.sh. IV a'sirlerde Aleksandr Makedonskiy jawlap alg'an. Ol o'lgennen son' onın' Shıg'ıstag'ı ma'mleketi qulap, bir neshe mayda ma'mleketke bo'linedi. B.e.sh. III a'sirlerde Baktriya ha'm Sogdiana jerlerinde Grek-Baktriya patshalıg'ı du'zilgen. Strabon ha'm Qıtay jazba derekleri Baktriya ha'm Sogdiana xalıqları b.e.sh. II a'sirde sırt el ustemligine qarsı, o'zlerinin' erkinligi ushın azatlıq ha'reketler islegen. Bul ha'reketlerge massagetlerde bir bo'legi toxarlar bul ha'reketke ko'birek qatnasqan. Bulardın' azatlıq ha'reketlerinin' na'tiyjesinde Grek-Baktriya patshalıg'ı quladı. Son'g'ı da'wirlerdegi jazba derekler ol eldi endi Toxaristan dep atadı. Toxarlar Baktriyalılarg'a qosılıwı menen olar Ta'jik xalqının' ata-babalarının' qa'liplesiwine qatnastı.
IV-V a'sirlerde Orta Aziyag'a, sonın' Sogdiana jerinde ha'm Toxaristang'ada arqadan etnikalıq toparlar "Aq gunnılar" - xianitler, kidaritler ha'm eftalitler keledi. VI-VII a'sirlerde, tu'rk kaganatı da'wirinde bul jerlerge tu'rkler keledi. Bul qa'wimler birigip sasanidli İran patshasının' jawlap alıw siyasatına qarsı gu'resti. Kelgen qa'wimlerdin' ayırım bo'lekleri jergilikli xalıqlarg'a aralastı. Arablardın' Orta Aziyanı jawlap alıw da'wirinde, VIII a'sirde Ta'jikistanda tiykarınan 3 etnikalıq wa'layat boldı: Sogdianlar - arqada, Zarafshan basseyninde, Toxaristan - tu'slikte, Amudaryanın' joqarg'ı jag'alarında, Fergana - arqa shıg'ısta. Bir Qıtay sayaxatshısı, 630-jılı Orta Aziyada bolg'an. Onın' ko'rsetiwinshe Sogdianalılar menen toxarlardın' shegarası Baysın tawına jaqın bolg'an. Bul 3 wa'layattın' etnikalıq quramı quramalı bolg'an. Olarda İran tilindegi qa'wimler menen birge tu'rki tilindegi qa'wimlerde bolıp, bularda ta'jik xalqının' etnogenezinin' qa'liplesiwine qatnasqan. Sogda, Toxaristan ha'm Fergana wa'layattın' ma'deniyatlarında o'zgeshelikler bolg'an. Ol o'zgeshelikler jazıwlarında, aqshalarında, dinlerinde bolg'an. Sogdianlılardın' a'jayıp esteliklerine Varaxsha, a'yyemgi Pendjikent, Mug tawında qulag'an qorg'an qaldıg'ın h.t.b. Ma'selen, VIII a'sirge shekem Toxaristanda buddizm o'mir su'rgen. Sonday-aq, Toxaristanda arqa İndiya ma'deniyatının' ta'siri bolg'an. Ta'jikistannın' tusligindegi Baktriyadan XIX a'sirdin' 70-jılları xalıqtan "Amudarya o'ljasın" satıp alg'an. O'lja altınnan islengen zatlar Sak-a'sker, ol ko'rinis altın taxtayg'a oyıp salıng'an, b.e.sh. VI-V a'sirlerge tiyisli estelikler. Bul o'ljalar arasında to'rt at jegilgen, olarda adamlar otırg'an, altın "arba" ko'rinisin elesletetug'ın kishkene zat bar. Bul altın zatlar Orta Aziyanın' jergilikli xalıqlarının' ata-babalarına tiyisli estelikler. Solar az qolları menen islep o'nerin solar arqalı o'zlerinin' ideologiyaların sa'wlelendirgen.
Gissardag'ı Tupxon Sayında jaylasqan mazardan Ta'jikistannın' Baktriya wa'layatının' tariyxı ushın en' a'hmiyetli a'yyemgi estelikler tabılg'an. Ol adamlar Evropalı rasasında bolg'an - a'yyemgi da'wirlerden baslap Tu'slik Ta'jikistanda ko'plegen qa'wimler ha'm xalıqlar kelgen. Bulardın' arasında bir-birine jaqın Orta Aziya xalıqları bolıwı menen birge alıstan kelgen jawlap alıwshılarda boldı. Biraq arxeologiyalıq derekler, bul jerden hesh bir waqıtta bir xalıqtın' ketip, olardın' basqa xalıqtın' payda bolg'anlıg'ın ko'rsetpeydi. Dinler o'zgergen (zoroastrizm, buddizm, islam), til ayrım o'zgeriske ushırag'an. Biraq jergilikli xalıqtın' ma'deniyatı a'yyemgi da'wirden berli o'mir su'rip kelgen. Baktriyalılar, Sogdianalılar h.t.b. jergilikli qa'wimler olardın' birikpeleri ta'jik xalqının' tikkeley ata-babaları bolıp esaplanadı.
Ta'jikistan territoriyası ma'deniyatına ha'm tajik xalqının' qa'liplesken jerlerine qarap arqa wa'layat (Sogda, Fergana) ha'm Tu'slik (Baktriya - Toxaristan) dep ekige bo'liw elege shekem saqlang'an. Ma'selen, Gissar tawının' biyik jerinin' eki ta'repinde tajiklerdin' turaq jaylarının' eki tu'ri ko'rinedi. Zarafshan, Fergana ha'm Qashqadarya oazisinde turaq jaylar ushın taslar qollanıladı. Al Tu'slik Ta'jikistanda, Afganistang'a Pakistan ha'm Arqa İndiyag'a Qıtaydag'ıday qalın ılay paqsalardan salıng'an. Olardın' to'belerinde biyik "morılar", olar ishke jaqtılıqta tu'sirgen. Ta'jikistanda waqıttı adam denesine baylanıslı o'lshew usılı bolg'an. Ta'jikistanda bunday tag'ıda bir neshe a'yyemgi miyraslar saqlang'an. Sogda ta'jiklerinde kelinshek, qaraqalpaqlardag'ıday tu'nde uzatıladı. Al Tu'slik Ta'jikistanda a'yyemgi Toxaristan jerinde kelinshek ku'ndiz uzatıladı.
Orta Aziyanı arablardın' jawlap alıwı ha'm xalıqlardın' bir ornınan irkinish etti. Biraq olarg'a qarsı xalıqtın' azatlıq ha'reketleri jergilikli xalıqlardın' o'z-ara ja'mlesiwin tezletti. Samanidler ma'mleketinin' IX-X a'sirlerde du'ziliwi menen tajik xalqının' qa'liplesiwi tamamlandı. Bulardın' qa'liplesiwine İran tilindegilerden basqa tu'rkler, arablar h.t.b. qatnasqan. Demek tajik ataması - otırıqshı xalıq, diyxanshılıq penen shug'ıllang'an, ha'r tu'rli tildegi ha'm rasadag'ı xalıqlardan IX-X a'sirlerde qa'liplesken.


text:
Bunı Rusiye mudafaa naziri Sergey Şoygu bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, teşkerüv iyün 21-28 künleri keçirilecek.
Rusiye Baş ştabınıñ malümatına köre, teşkerüv çerçivesinde 65 biñ arbiyden ziyade ve 5500 silâ ve arbiy tehnika celp etilecek. Rusiye Baş ştabınıñ yolbaşçısı Valeriy Gerasimov bildirdi ki, talimler vaqtında ordularnıñ azır olğanı ve ava desantı teşkerilecek, aviatsion taqımlar quvetleştirilecek.
AQŞ Devlet departamentiniñ malümatına köre, Rusiye Ukraina ile sıñırda tanklar ve toplarnı topladı.


text:
1944 senesiniñ sürgünliginden soñ qırımtatarlarnıñ vatanğa avdet yolu aman-aman yarım asır devam etti. Faqat Qırımğa qaytqanda mında olarnı kimse beklemey edi. Er şeyni sıfırdan başlamaq kerek oldı…
Akimiyet qırımtatarlarnı tarihiy topraqlarına yibermemek içün sert yanaştı
Halq ögünde aytılğan işandıruvlar ve qaytqanlarnı yerleştirmek içün alınğan qararlar kâğıtlarda doğru yazılğan olsa da, amelde yerli akimiyet qırımtatarlarnı tarihiy topraqlarına, ilk evelâ Qırımnıñ Cenübiy yalısına, yibermemek içün sert yanaştı. Aqiqaten, qırımtatarlar er bir topraq parçası içün cenkleşmek mecbur ediler.
1990 senesi Qırımtatar Milliy Areket Teşkilâtınıñ (QMAT) reisi Mustafa Cemilev Qırım akimiyeti tarafından «rus tilli ealige yazlıq evleri ve bostanlar içün topraq aşıqışnen üleştirilgeni» aqqında beyan ete edi: «Bunıñnen beraber olar içün yeterli qadar qurucılıq malzemeleri de tapıla ve, neticede, bütün Qırımda, yağmurdan soñ mantarlar öskeni kibi, yazlıq şeerçikleri peyda ola. Aynı zamanda qırımtatarlarnıñ Vatanlarına qaytqanlarına açıq-açıq qarşı çıqqan şovinist birleşmeleri ve rus tillilerniñ «komitetleri» firqa idareleri tarafından rağbetlendirile ve doğrudan-doğru teşkilâtlandırıla».
Böyle vaziyette QMAT ruhsetsiz qurucılıqnı adaletli ve esaslı olaraq tanıy edi. Böyle areketler «öz özüne qaytaruv» (akimiyetniñ tabirinde ise «zapt etüv») olaraq yapılıp, böyle añlatıla edi: «Akimiyetteki memurlar qırımtatarlarğa boş topraqlar olmağanını arsızlıqnen aytalar, ve Qırımda yaşağan ruslarğa yazlıq evlerini ya da Rusiyeden ve Ukrainadan yañı köçkenlerge köç evlerini qurmaq içün topraq ayıralar».
Çoqusı allarda akimiyet bu meseleni küç qullanıp, insafsız cezalarnen ve mahkeme işlerinen çezmege tırışa edi
1989 senesi iyünniñ 9-10-nda Merkeziy Şura toplaşuvında qabul etilgen Tedbirler planınıñ beşinci maddesine esaslanıp, QMAT boş topraqlarda yerleşken ve çadır meydanlarını qurğan semetdeşlerge er türlü yardım ve destek bere edi. Vatandaşlarnıñ menfaatını Qırımtatar Milliy Areket Teşkilâtı ümdeli ve atta bazı vaqıtları pek qattı yanaşma ile qorçalay edi ve neticede aqlı oldı: «Böylece, Bağçasaray rayonında Sevastyanovka köyünde, 1989 senesi avgust ayında birinci çadır şeeri peyda olğan yerde, 1990 senesi aprel ayınıñ soñunda endi 58 yañı qırımtatar evi qurula edi. Bağçasaray rayonında Zalanköy (Holmovka) köyunde topraqlarnıñ alınılması elliden ziyade evniñ qurulmasınen yekünlendi. Akimiyette aqıl-fikirli ve biraz basiretli idarecileri olğan rayonlarda, qırımtatarlarlarnıñ alğan topraq damartıları boyunca mesele eki taraflı añlaşma ve razılaşma ile çezile edi. Lâkin çoqusı allarda akimiyet bu meseleni küç qullanıp, insafsız cezalarnen ve mahkeme işlerinen çezmege tırışa edi».
Böyle acınıqlı adiselerden biri 1989 senesi dekabrniñ 14-nde Degirmenköy (Zaprudnoye) köyündeki çadırlar şeerçiginde yüz bergen edi. O yerde yerleşken bir avuç qırımtatarinıñ aqqından kelmek içün, olarğa qarşı yüzlernen asker, milis hadimleri ve qomşu köylerden sarhoş adam sürülerini yolladılar. Degirmenköydeki vaqialar devamında köteklengen altı qırımtatarını dört ay devamında akimiyet apiste tuttı, olarnı yaramazlıq, akimiyetke qarşılıq ve diger cinayetlerde qabaatlap, cinaiy işler qalp ete edi.
Facialı vaqialar 1992 senesi de Aluşta civarındaki Krasnıy Ray yerinde yüz bergen edi.
SSCB Yuqarı Şurası 1989 senesi sürgün etilgen halqlar aqqında Beyanname ve Qarar alğan soñ qırımtatarları – Aluştalılar – 1990 senesi yedi ay devamında narazılıq bildirip, 1990 senesiniñ soñunda-1991 senesiniñ başında bazıları içün topraq alıp oldı. Şeer akimiyeti işandıra edi ki, kelecekte qaytqan qırımtatarlarğa maniasız devlet programması boyunca, yerleştirüv shemasına köre, topraq ayırılacağına kefil berilecek. Lâkin öyle yapılmay edi.
Alem-aşkâre meil körüne edi: bir taraftan – qırımtatarlarnıñ avdetini toqtatmaq, o bir taraftan – olarğa Aluştada ve qomşu köylerde yerleşmege bermemek
1989 senesinden başlap şahsiy qurucılıq içün topraq damartılarınıñ ayırılması içün nevbetke 2196 qoranta yazıldı, ve tek 800 qoranta topraq alıp oldı, çoqusı aylar devamında narazılıq bildire edi. 1991 senesi devamında planlaştırılğan 150 damartıdan tek üçten biri qırımtatarlarğa berildi. 1992 senesi devamında (borc esabınen yerleştirüv shemasında) 370 damartı ayırılmaq kerek olğan vaqıtta tek 80-i ayırıldı. Böylece, alem-aşkâre meil körüne edi: bir taraftan – qırımtatarlarnıñ avdetini toqtatmaq, o bir taraftan – olarğa Aluştada ve qomşu köylerde yerleşmege bermemek.
Bunıñ episi qırımtatarlarnı (nevbet cedvelinde olarnıñ sayısı endi 2200 insandan ziyade edi) iyülniñ 5-nde Krasnıy Ray köyünde şeftali bağçasınıñ yolunda piket qurmağa mecbur etti. Milis tarafından iyülniñ 5-nden 6-na keçer gecesi yapılğan provokatsiyadan ve iyülniñ 7-nde yol qapatıluvından soñ narazılıq bildirgenler öz lagerini qoraladılar.
İyülniñ 7-nde sovhoz – «Aluşta» zavodınıñ hadimleri toplaşuv keçirdiler. Toplaşuv iştirakçileriniñ narazılarğa tarif etkenlerine köre, açıqtan «qırımtatarlarnı quvmaq» çağıruvları seslendirile edi. Toplaşuvdan soñ işçilerniñ vekilleri (garaj müdiri ve idareci «işçi» oldılar) narızılıq lagerine kelip, topraqnı qırımtatarlarğa bermege razı olmağanlarını bildirdiler. Aynı şu künü Aluşta İcra komitetiniñ toplaşuvı keçirilip, böyle qararlar alındı:
«1. Qırımtatar şahıslarınıñ teşebbüs gruppasını..., ve topraqnı öz başına zapt etkenlerni, göñülli olaraq qararnı yerine ketirmege... Krasnıy Ray köyüniñ civarında... bu topraqnı boşatmağa mecbur etmek.
2. Qarar yerine ketirilmese... topraq saibine – s/z «Aluştağa» 09.07.90 s. qadar qırımtatar şahısları tarafından zapt etilgen topraq damartısınıñ boşatılması içün tedbir almaq.
3. Aluşta GOVD (t. Voyevodkin A.S.) topraq damartısınıñ boşatılması vaqtında cemaat tertibini qorçalamaq içün «Militsiya aqqına» Ukraina Qanunında nazarğa alınğan bütün tedbirlerni almaq».
Qarar yerine ketirildi...
1992 senesi iyülniñ 10-nda qırımtatarlarnıñ lagerine ücüm etildi. Neticede narazılıqnıñ 17 iştirakçisi ağır yaralandı, çadırlar ve paralar alındı. Lâkin piket devam etti.
Avgustnıñ 8-nde, ücümden bir ay soñra ve Muhalatkada eki prezident – Ukraina Leonid Kravçuk ve Rusiye Boris Yeltsin körüşüv keçirgen beş kün soñra – Krasnıy Ray meydanında kene mahsus hızmetler peyda oldı. Aluşta İçki işler idaresiniñ yolbaşçısı Voyevodkinniñ reberliginde olar qırımtatarlarnıñ qoralanğan lagerini etraftan sarıp başladılar. Narazılar endi qurmağa yetiştirgen muvaqqat evçiklerini qorçalay ediler – insanlar lagerge aşıqtılar ve o yerge cezalayıcılarnı yibermemek içün öz etrafında lastik rampalarnı yaqtılar. Mahsus quvetlerni bu toqtatmadı. Az qaldı facia yüz berecek edi. Üç qırımtatarı üstüne benzin tökip, ellerine yanğan meşal aldı ve mahsus quvetlerniñ qarşısına çıqtı. Voyevodkin ücümcılarğa toqtamağa emir etti ve narazılarnıñ vekillerinen muzakerege başladı.
Narazılarnıñ topraq massivleri boyunca seslendirgen 13 teklifleri çeşit sebeplerden red etildi
Qırımtatar Milliy Meclisi ve Aluşta şeer şurası arasındaki davanı çezmek içün razılaşuv komissiyası teşkil etilgen edi. Onıñ bir aydan ziyade devam etken iş neticeleri: 5 toplaşuv (olardan üçü topraq saipleri kelmegenleri sebebinden bozuldı, albu ki, birinci toplaşuvnıñ protokolında aytıldı, topraq saipleri mıtlaqqa iştirak etmek kerekler) ve teklif etilgen topraqlarnı közden keçirmek maqsadınen keçirilgen bir çıqış. Narazılarnıñ topraq massivleri boyunca seslendirgen 13 teklifi çeşit sebeplerden red etildi: de bağçalar öse, yüzümlikler; de o sanitar topraqlar; de, qırımtatarlarnıñ qaytuv meselesi daa baqılmağan vaqıtta, 1984 senesi qabul etilgen şeerniñ inkişaf shemasına atıf etile; de topraq saipleri razı olmay.
Meselâ, qırımtatarlarğa yol çetinde topraq ayırılmay edi, ve sanitar normalar kösterile edi, albu ki, buña beñzegen topraqlar Yuqarı Şuma köyünde rus tilli insanlarğa berilgen edi. Piket iştirakçileriniñ sabırını bitirgen soñki noqta – şeer qurucılıq şurasında qırımtatarlarğa çegerliklerde de topraq bermege yasaq olğanı aqqında alınğan qarar oldı. Belli edi ki, ileride – qararnı sozacaqlar...
Metin ilk sefer 2016 senesi oktâbr ayında derc etilgen edi.
(Devamı olacaq)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
İyün 1-den başlap Qırım musulmanlarınıñ «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında qabaatlanuv boyunca dava diñlenüvi keçirilgen Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi sentâbr 7-de üküm çıqardı.
Mahkeme qararına binaen, rusiyeli ükümet tarafından «Hizb ut-Tahrir» bölüginiñ teşkilâtçısı dep qabaatlanğan aqyarlı Ruslan Zeytullayev umumiy nizam koloniyasına yedi yılğa, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov aynı umumiy nizam tüzetme koloniyasına beşer yılğa qapatıldı.
Üküm 15 daqqa içinde ilân etildi.
Avgust 31-de Ruslan Zeytullayev mahkemeni adaletli qarar almağa çağırldı. Onıñ qayd etkenine köre, dört Qırım musulmanınıñ er biri boyunca qarar, olar Rostovğa ketirlmegeninden evel alındı.
Adliyeci Emil Kurbedinov taqiqatnıñ versiyaları mantıqsız olğanını ayttı ve qırımlılarnı qabaatlav boyunca deliller yoq olğanını qayd etti.
Ruslan Zeytullayev, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov iyün ayında mahküm etilip başladı. Olar 2015 senesi qışta Aqyarda yaqalandı ve «Hizb ut-Tahrir» islâm teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlandı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aluştanıñ mesken evleriniñ birinde Ukraina milliy bayrağını astılar. Bunı «Argumentı nedeli.Krım» bildire.
Neşirniñ bildirgenine köre, bayraq Aluştadaki evniñ yedinci qatında asıldı. Ukraina devletiniñ tuğrası daireniñ iç tarafına baqa.
«Azbar qomşuları çorlana ve daire saibinden qomşu devletniñ timsalini alıp taşlamağa talap eteler. Amma sakinlerden bazıları buña lâqayt qala, misal içün nefaqacılar. «Amerika bayrağını assıñ ve öz-özünen yaşasıñ», – yaza neşir.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay


text:
Bağçasaray rayonında ayvanlarnı aşılap başladılar. Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım ükümetiniñ Devlet Veterinariya komiteti bildirdi.
"Bağçasary rayonında 450 km ziyade mıntaqada 9000 "Rabistav" vaktsinası qoyuldı", - denile beyanatta.
Daa evel bildirile edi ki, Qırımnıñ Cenübiy yalısınıñ dağ-orman mıntaqasında kiyik ayvanlarnı quturuv hastalığına qarşı ilâc berip başladılar.
2019 senesi dekabr ayında İslâm Terek (Kirovskoye) rayonınıñ Camçı (Tokarevo) köyü yanında ayvan quturuvınıñ yañı adisesini qayd ettiler.
Daa evel haber etile edi ki, Köktöbel yalısında tapılğan tilki leşi sebebinden ve Aqmescit rayonınıñ Mirnıy qasabasında ise - mışıqnıñ qurturuvı içün karantin ilân etildi.
Qurturuv - Rabiesvirus qurturuv virusından peyda olğan infektsiya hastalığıdır. Qurturuv virusı ayvanlarda ve adamlarda spetsifik entsefalitniñ sebebi ola. Hasta ayvan tişlegende tükürçiknen tarqatıla.