text:
«Ukrpoşta» poçta bağınıñ müessisesi mayıs ayında qırımtatarlarğa bağışlanğan mektüp pullarını qullanmağa planlaştıra.
Bu aqqında müessiseniñ saytında aytıla.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 4 farqlı mektüp pulunıñ 130 danesi çıqacaq – «Qırımtatar askeri», «Birinci Qırım hanlarınıñ dürbesi», «Haytarma» oyunı», ve «Baqır ustası».
Qırım ressam Rustem Skibinniñ saytı bildirile ki, mektüp pulları üzerinde meşur ukrain ressamı Nikolay Koçubey çalıştı, pullardaki resimler ise yüksek seviyede asıl resimlerge beñzeyler.
Qavmiyatçı Ülviye Ablayeva, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, sanatşınas Mamut Çurlu, tarihçı-publitsist Oleksa Gayvoronskiy, atiqiyatçı Aliye İbragimova, tarihçı Gülnara Abdullayeva, professor İsmail Kerimov ve Çingiz Halilov, em de «El-Cheber» cemaat teşkilâtınıñ hadimleri bu iş üzerinde çalıştılar.
Leyha üzerinde iş üç aydan ziyade sürdi, dep bidire ressamnıñ saytı.


c: text/html

text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırımda Meclis azaları Emine Avamileva, Lenmar Yunusov, Dilâver Akiyev FSB taqiqatçısına sorğuğa çağırılğanlarını bildirdi.
Bu aqta Nariman Celâl Facebookta yazdı.
«FSB idaresiniñ taqiqatçısı İgor Skripka tarafından İlmiy Umerov işi boyunca şahat olaraq Qırımtatar Milliy Meclis azaları Nariman Celâl, Emine Avamileva, Dilâver Akiyev, Lenmar Yunusovqa ötkerilecek sorğu aqqında çağıruvname keldi», – bildirdi Celâl.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ bildirgenine köre, oña zorluqnen ekspertiza tainlengen soñ ve o hastahaneden çıqqan soñ, Rusiye tarafından zapt etilgen Qırımda rus silâlı quvvetlerniñ vekilleri onnen bağğa çıqmadılar.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şura azası Sergey Kostinskiy öz Facebook saifesinde, Herson vilâyetinde Çonğarda qurulğan qulle endi 90 metr yüksekligine yetkenini haber etti.
«Qırımnıñ ihtyaçları içün Çonğarda qurulğan qulle endi 90 metrge yetti. Ekinci güzel haber – Çonğardaki frekanslar içün konkurs eki künden soñ başlanacaq. Salı künü Milliy şurada 4 ğalip – Qırımğa yayın yapacaq radiostantsiyalar saylanılacaq», – dep yazdı Kostinskiy.
Qulleni Ukrainalı yatırımcı qura. Qulleniñ yüksekligi – 150 metrni teşkil etecegi beklenile. Qulle sayesinde dört ukrain radiostantsiyası Herson vilâyeti ve Qırımda yayınlarını başlatacaq. FM dalğalarında yayınlar – Canköy, Krasnoperekopsk rayonlarını ve qısmen Aqmescit rayonını qaplap alacaq.


text:
Sveta gece de, kündüz de kelmege başladı. Cedvelni bozıp, keç qala, amma eki saatten ziyade oturmay. Öyle bir qaş çatqan ki, buzdolabı bile onıñnen iş tutmaq istemey, aqşam üstü generator kelecegini bilip, oña daa çoq inana. Çamaşır maşinası bir kün Svetanen çamaşır yuvmağa istedi, amma o eñ müim daqqada qaçıp ketken soñ, ekinci kere çamaşırnı elde çayqamağa ve sıqmağa mecbur oldıq. Suvnı maşinadan tökmek içün Svetanı tekrar beklemek kerek.
…Uzaqtan soylarımız keldi. Elektrikler kesilmese edi, daa uzun zaman devamında körüşmez edik, dep küldik. Sveta da cedvel boyunca keldi. Büyükler qonuştı ve haberlerni baqtı, gençler ise İnternetke kirip yetiştirdiler. Tuvğanlarımız köylerinde qamaçavğa qarşı petitsiyanı imzalamağa teklif etilgenini ayttılar. Kimse imzalamay! Vatnikler acımağa rica etken ediler – bizimkiler de başta tüşünmek kerek olğanını ayttılar.
Toplu yaşanğan qasabada oturğan tanışlarımız qamaçavğa açuvlandılar (qorantanıñ küçük balası bar). Olarğa Balbesniñ (ahmaqnıñ) petitsiyasını imzalamağa teklif ettik. Canları ağırdı: «Bizni ne sayasıñız»? Ve generatornı satın aldılar.
...Keçenlerde Sveta İnternetsiz keldi. Provayderge qavğa yetmek içün telefon ettik – bir ay içün para beremiz, amma künde eki saat bile qullanıp olamayıq. Mütehassıs ketken eken. Qaytsa, problemleriñizni baqar, dediler. Mütehassısıñız kelgence, Sveta keter! Telefonda laf etkenimiz qız pek açuvlandı, donatmalar sıq-sıq elektrik kesilmesine dayanamay dep.#Qırımbizimamma
…Bala bağçaları eki aftadan berli çalışmay, bu sebepten bazı ana-babalar balalarını işke almağa mecburlar (anda da Sveta olmasa, evge kete bileler). 4 yaşında balanı ofiske ketirdiler. Ağa ve tatalar oynap otura:
– Güzel bir oğlançıq, adıñ ne, qaç yaşındasıñ, qayda yaşaysıñ...
– Ukrainada...
Ofiste Rusiyeden kelgen bir qaç kişi çalışa. Er kes susıp otura. Bala kerçekni ayta, deyler de.
...Bazarertesi künü sabadan üylege qadar Aqmescitniñ merkezinde (Kirov caddesi, Puşkin ve Karl Marks soqaqları) ışıq yoq edi. Adalet yeñdi! Sveta, kimsege ketme!
Elzara Beşuyli, bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmemesi mümkün


text:
Ukrainanıñ Amnesty International aq-uquq qoruyıcı teşkilâtı, Qırımda dekabrniñ 4-nde Rusiye mahkemesi tarafından tevqifi uzatıla bilecek Qırım aq-uquq qoruyıcısı Emir-Useyin Kukuğa qoltutmaq maqsadınen onlayn tedbirni başladı.
Yarımadada tedbirniñ keçirüv vaqtı 10:00-21:00 (Kyiv vaqtı boyunca 09:00-20:00), dep bildireler aq-uquq qoruyıcıları Facebookta.
«Biz onlayn-furtuna tarzında areket etecekmiz. Oña köre, qısqa vaqıt içinde qullanıcılar aynı heşteg ve davet ile yüzlerce ve biñlerce mesaj yollaylar. İçtimaiy ağlardaki gürülti Emir-Useyinniñ işine diqqatnı celp etmek ve bulunğan yeriñizge baqmadan oña ve ailesine qoltutmañız içün imkân berecektir», – denile bildirüvde.
Aq-uquq qoruyıcıları, içtimaiy ağlardaki öz saifede ya da grupta Emir-Useyin Kukunı azat etmek daveti ile mesajnı yerleştirmege ve #FreeKuku heştegini ilâve etmege çağıralar. Ondan ğayrı Amnesty International Kukunı imaye etmek içün bir ariza imzalamağa davet ete.
Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi oktâbrniñ 23-nde ilk basamaq mahkemesiniñ Emir-Useyin Kukuğa apis müddetiniñ 2017 senesi dekabrniñ 8-ne qadar uzatılması boyunca qararını deñiştirmeyip qaldırdı. Apis etilgen Qırım aq-uquq qoruyıcısınıñ ömür arqadaşı Meryem Kuku daa evel onıñ tıbbiy yardımğa muhtac olğanını bildirdi.
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevralniñ 11-nde tevqif etildi. Bular: İnsan aqları boyunca alâqa grubunıñ azası Emir-Useyin Kuku, qurucılar olıp çalışqan Aluşta sakini Muslim Aliyev ile Qızıltaş (Krasnokamenka) köyüniñ sakini Enver Bekirov ve Yaltada yaşağan çiçek satıcısı Vadim Siruk.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
Qırımda Rusiyeniñ ilhaqından soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Rusiye ve Türkiye arasındaki turistik yönelişniñ yañıdan açılması işğal etilgen Qırımda raatlıq fiyatlarına müsbet tesir ete bile. Böyle fikirni Rusiyege boysunğan yarımada parlamentiniñ sanitar-kurort kompleksi ve turizm boyunca komitetiniñ reisi Aleksey Çernâk bildirdi.
«Rusiyeli raatlanıcılarnı celp etmek içün, türkiyeli turistik saasında fiyatlar siyaseti yañıdan baqılacaqtır, putövka ve ava taşımasına fiyatlar eksilecektir. Eminim ki, bu, otelyerlerimiz, taşıcılarımız ve restoratorlarımız içün «ayınıqtırıcı duş» olacaqtır, çünki olar esassız fiyatlarnı köterdiler, özlerini monopolist duydılar. Kerçek raqiplik vaziyetinde Qırım kurortları berilgen hızmetlerniñ fiyatları ve keyfiyetiniñ nisbetini yañıdan baqıp çıqacaqtırlar», – ilân etti Çernâk, dep bildire Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti.
Deputatnıñ fikrince, rusiyelilerniñ Türkiyege raatlıqqa ketmeleri yarımadada kurort mevsimine tesir etmezdir. Çernâk emin ki, Rusiye ve Türkiye arasındaki turistik munasebetleriniñ tolusınen yañıdan tiklenilmesi içün, turoperatorlarnen añlaşmalarnıñ tizmesi, çarter seferleriniñ teşkil etilmesi içün daa tahminen eki ay kerek olacaqtır.
«Böyle etip, dep qayd ete Çernâk, Qırımda 2016 kurort mevsimine bu vaziyet tesir etip olamaz», – dep bildirdiler matbuat hızmetinde.
Rusiye ve Türkiye prezidentleri Vladimir Putin ve Recep Tayip Erdoğan iyün 29-da telefon lafı çerçivesinde turizm saasında işbirlik yañıdan tiklemesi ve ticariy-iqtisadiy munasebetlerniñ eyileştirilmesi başlaması aqqında añlaştılar.
Kremlniñ qayd etkenine köre, bu, Erdoğan 2015 senesi noyabr ayında elâk olğan uçucınıñ qorantasından afu sorağanı ve taziye bildirgeninden soñ mümkün oldı. O vaqıt Türkiye arbiy ava quvetleri Türkiye ve Süriye arasındaki sıñır yanında rusiyeli Su-24 cenk uçağını urdı. Bundan soñ Moskva Ankarağa qarşı sanktsiyalar kirsetti.
Turistik yollamalar yañıdan satılıp başlağan soñ üç kün devamında Türkiye rusiyeliler arasında eñ populâr yöneliş oldı.


text:
25 şilde küni Aqmola oblısında düley dauıl jaypap ötken eki auılda «tötenşe jağday» rejimi engizilmek.
Jeksenbi keşkisin Izobil'noe jäne Bestöbe auıldarında köterilgen dauıldan 5-10 minuttıñ işinde 17 elektr bağanı tübinen qwlap, ondağan üydiñ şatırı bülinip-wşıp ketken. Jelekti alqapqa jatatın ağaştardı tamırımen qoparıp ketken. 30-dan asa üydiñ astañ-kesteñi şıqqan. Birqatar äkimşilik ğimarattar da aytarlıqtay bülingen. Negizgi transformator da qwlağandıqtan, 150-ge tarta nısan jarıqsız qalğan. Qazirgi uaqıtta jedel ştab qwrılıp, elektr jelilerin qalpına keltiru jwmısı jürip jatır.
Aqmola oblısı TJD baspasöz qızmeti taratqan aqparatqa qarağanda, jel 25-30 m/s jıldamdıqta twrğan. Kelgen zalaldıñ şığının esepteu maqsatında komissiya qwrılğan. Jergilikti şeneunikter zardap şekken barlıq twrğınğa kömektesuge dayın ekenin bildirip, ötemaqı retinde 100 mıñ teñgeden töleuge uäde etken.
«Bwl tölemge ötinim beru merzimi üş ay. Qwjattardı uaqtılı qayta räsimdep ülgermegen halıqtıñ osı aralıqta mümkindigi bar. Meniñ oyımşa, eki künd TJ basqarmasımen jwmıstanıp, äleumettik qorğau bağıtında tamız ayınıñ alğaşqı küni zardap şekken twrğındarğa aqşa audaruğa tırısamız»,– dep tüsindirdi Stepnogorsk qalasınıñ äkimi Erkebwlan Bayahmetov.
Aqmola oblısı Tötenşe jağdaylar departamenti bastığınıñ orınbasarı Qanat Dospaevtıñ aytuınşa, eşkim nazardan tıs qalmaydı, alda Stepnogorsk qalası äkimdigi komissiya otırısın ötkizedi.


text:
2014 senesi mart ayından itibaren qırımtatar halqına nisbeten keçirilgen deşetli siyasetniñ soñki maqsadı qırımtatar halqınıñ tuvğan toprağında aq-uquqları içün ıntılışını ve küreşini bütünley bastırmaqtır. Bu aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ beyanatında aytıla.
«Genç qırımtatarlarnı qaçıruv ve öldürüv, qırımtatar faallerini apiske aluv ve taqip etüv, Mustafa Cemilev, Refat Çubarov, İsmet Yüksel, Sinaver Kadırovnıñ Qırımda yaşamaq yasağı, Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Qırım» Fondunıñ qanunsız alda elde etüv, camilerniñ tintüvi, dindar musulmanlar ve «narazılıq meydanları» iştirakçileriniñ taqipleri, jurnalistlerge basqı ve dünyada yekâne olğan ATR mustaqil qırımtatar telekanalını qapatmaq telükesi, mustaqil qırımtatar kütleviy haber vastalarınıñ ğayrıdan qayd etmemeleri, FSB hadimleriniñ Qırım sakinleri ile keçirilgen yüzlernen mecburiy «subetler», Qırımda cemaatnı akimiyetniñ qanunsızlığı ve areketlerine boysundırmaq içün keçirilgen barışıq numayış ve mitinglerniñ yasağı», – aytıla beyanatta.
Çubarov hatırlattı ki, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini olğan ve Refat Çubarovnıñ Qırımğa kiriş yasağından sebep Meclis reisiniñ vazifelerini eda etken Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı.
«Halqına ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ printsiplerine sadıq olğan Ahtem Çiygoznıñ yaqalanmasından soñ Qırımda olğan vaqialar işğalci akimiyetniñ Qırımda üküm sürgen qanunsızlıq ve adaletsizlik şaraitlerinde bile faaliyeti qırımtatar halqınıñ aq-uquqları ve menfaatlarınıñ qorumasına yönelgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ darma-dağın etmesine başlağanını tasdıqlay», – dep qayd etti Refat Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qırım akimiyeti «qırımtatar toplulığı ve Ukrainada, em de halqara toplulıqta qırımtatarlar tarafından saylanğan milliy idare organlar – Qırımtatar Milliy Meclisi ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ – rolüni ve emiyeti yüksek olğanını añlap, Meclis erkânını «deñiştirmek» ve onıñ reberlerini «deñiştirmek» vazifesini berdi».
Bunı ömürge keçirmek içün Qırım Devlet şurasınıñ reis muavini Remzi İlyasov, milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov, Aqmescit şeer şurasınıñ muavini Teyfuk Gafarov ve Qırım yolbaşçısınıñ muavini Ruslan Balbek celp etildi.
Refat Çubarov hatırlattı ki, Remzi İlyasov, Zaur Smirnov ve Teyfuk Gafarovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisinde azalığı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reglamenti ve Meclis nizamnamesini bozğanlarından sebep toqtatılğan edi.
«Soñki aftaları İlyasov, Smirnov, Gafarov ve olarğa yaqın olğanlar saipleri Aksenov, Konstantinov, Belaventsevniñ avalelerini amelge keçirip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatlarına basqı yapıp, şantaj usulından faydalanaraq, Meclis toplaşuvını ötkermege ve işğalciler tarafından evelden azırlanğan qararnı qabul etmege mecbur etecek olalar», – aytıla Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ beyanatında.
Bunıñ kibi qararlar arasında – Remzi İlyasovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi vazifesine «tayinlenmesi», em de halqara toplulıqqa «Qırımda Rusiye suverenitetiniñ tanılması» aqqında muracaat», – dep qayd etti Çubarov.
Meclis reisiniñ qayd etkenine köre, bunıñ kibi areketler ve qararlar uquq ceetinden iç bir şeyge yaramayıp, işke tüşürilmeycegi belli.
«Eminim, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatları, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri qırımtatar milliy areketiniñ baqışları ve qıymetlerini yoq etmege imkân bermezler», – dep qayd etti Çubarov.
O, şunı da hatırlattı ki, yıl-yıldan fevral 23-te qırımtatarlar Aqyarnıñ eski apishanesiniñ binası yanında toplaşıp, «qırımtatar halqınıñ ulu oğlu Noman Çelebicihannı añğan ve kendi toprağında serbest yaşamaq aqqı oğrunda küreşken qırımtatarlarnıñ sadıqlığı aqqında ant etken ediler».
Malüm ki, Qırımtatar Milliy Meclisine fevral 22-de cemaat erbabı Noman Çelebicihannı añma tedbirini keçirmege izin bermediler.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası İlmi Ümerov işdeşlerine muracaatta bulunıp, Qırım akimiyeti ile Meclis reberligini deñiştirmek mevzusında bir de bir muzakereler keçirmemege rica etti. Onıñ malümatına köre, Qırım akimiyeti acele sürette qırımtatarlarnıñ temsil organınıñ reisi vazifesine spiker muavini Remzi İlyasovnı tayin etmege istey.


text:
Törek hawa yulları taşlamalı biletlar sata
32 oçış noqtasına 119 dollardan başlanuçı bäyägä oçıp bulaçaq
Törek hawa yulları belän İstanbuldan Balkannar häm Kön’yaq Awrupadağı 32 oçış noqtasına 119 dollardan başlanuçı bäyägä oçıp bulaçaq.
Şirkätneñ matbuğat ofisınnan yasalğan belderüdä äytelgänçä, bu taşlamalar çikle külämdäge urınnar öçen ğamäldä. Annan faydalanu öçen İstanbuldan 1nçe noyabr’dän başlap kiläse yılnıñ 3nçe martına qadär bulaçaq oçışlarnıñ biletın 20nçe-30nçı sentyabr’ könnärendä satıp alırğa kiräk.
Belderüdä äytelgänçä, barısı da kergän häm baru-qaytu 119 dollardan başlanuçı bäyälär Törek hawa yullarınıñ räsmi veb säxifäsendä ğamäldä. Kampaniyädän faydalanırğa teläwçelär www.turkishairlines.com säxifäsenä kerep yäisä 444 0 849 nomerına şaltıratıp mäğ’lümat alırğa mömkin.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyädä satıp aluçı ışanıç indeksı arttı
Satıp aluçı ışanıç indeksı sentyabr’dä ber aylıq bazada 0,3% artu belän 72,4kä kütärelde
Awrupa Rusiyä kümerenä sankśiyälärne ciñeläytte
Awrupa Berlege aşa başqa däwlätlärgä kümer cibärü röxsät itelä


text:
Ukraina şarqındaki zıddiyet devamında altı biñ kişi elâk oldı, 15 biñ insan yaralandı.
Bu malümatlar bazarertesi künü Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları idaresiniñ maruzasında berile.
Teşkilât qayd ete ki, qurbanlarnıñ sayısı daa çoq ola bile, çünki BMT elâk olğanlar aqqında tam malümat alamay.
Keçken gece separatistler Donbassta ATO noqtalarına 32 kere ateş açtılar. Ukraina ordusı Donetsk vilâyetiniñ Peski qasabası ve Avdeyevka şeerinde uruşlar devam etkenini bildire. Taraflarnıñ zararları aqqında malümat yoq. «İnformatsion qarşılıq» gruppasınıñ reberi Dmıtro Tımçuk bildire ki, separatistler Mariupol civarındaki Novoazovsqa silânı çekeler. Bundan evel separatistler ağır silânı çekkenlerini bildirgen ediler. OSCE nezaretçileri tehnikanıñ yalıñız altı kolonnası çekilgenini tasdıqladı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Kreml kontrol etken Yuqarı mahkemesi bazarertesi künü, mart 27-de, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş aqmescitli mabusınıñ oturışını tekrar qaldırdı. Mahkemede beş qırımtatarınıñ apis müddetleri uzatılmasından bergen şikâyet arizaları baqılacaq edi. Qabaatlanğanlar ve imayecileri şikâyet arizalarınıñ kopiyalarını vaqtında alamağanından mahkeme oturışı qaldırıldı. Bunı advokat Emil Kürbedinov mahkeme toplaşuvından soñ bildirdi.
«Qabaatlanğanlarnıñ episine şikâyet arizalarınıñ kopiyaları kelmegen eken, bugün belli oldı. Bu sebepten mart 29-da saat 10-da mahkeme mahkeme oturışını kene qaldırdı. Kopiyalarnı almağanlarğa olarnı bugün yollaycaqlar. Em advokatlarğa, em qabaatlanğanlarğa», – dep qayd etti Kürbedinov.
Onıñ bildirgenine köre, toplaşuv qabaatlanğan ve advokatlarınıñ imaye aqqına riayet etilmesi içün olarnıñ ricası ile qaldırıldı.
«Olar (qabaatlanğanlar – QA) buña dair fikirlerini aydınlatmaq kerekler. Olarğa mahkeme oturışından 10 daqqa ögüne şikâyet arizalarınıñ kopiyalarını ketirip, birden videokonferentsiyağa çıqardılar. Qabaatlanğanlar azırlanıp yetiştirmegenlerini aytıp, bu vesiqalarnen bağlı fikirleri olmağanını bildirdiler. Advokatlar da israr etti», – dep añlattı Kürbedinov.
Onıñ aytqanına köre, mahkeme oturışı qaldırılmasınıñ diger sebebi dava mabuslarından biriniñ advokatı Edem Semedlâyevniñ belli bir sebeplerden kelip olamağanı oldı.
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi mart 24-de «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusı boyunca oturışını qaldırdı. Teymur Abdullayev ve Rustem İsmailovnıñ imayecileri yoq edi.
Kreml kontrol etken Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi mart 7-de «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusı Emil Cemadenov, Üzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Ayder Saledinov ve Rustem İsmailovnıñ apis müddetini uzattı. Olar 2017 senesi iyün 11-ne qadar apiste yatacaqlar.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Aprelniñ 10-nda Qırımtatar jurnalistikasınıñ künü qayd etile. Bu bugünde-bugün Qırımnıñ tamır halqınıñ milliy ğayrıdan doğuvınıñ esas ruporı dep adlandırılğan «Terciman» qırımtatar gazetasınıñ yıllığıdır. «Tercimannıñ» ilk sanı 1883 senesi aprelniñ 10-nda çıqqan edi. Neşir 35 yıl çalışıp, eñ parlaq qırımtatar müelliflerini işbirligine celp etken edi.
Rusiyeniñ Qırım ilhaqından soñ qırımtatar matbuatı bölündi. Jurnalistlerniñ bir qısmı Qırımnıñ media saasında qırımtatar tilini saqlap qalmaq içün yarımadada çalışmağa qaldı, bir qısmı ise Rusiye kontrolindeki yarımadada jurnalist işi telükeli olğanından esas Ukrainağa köçti.
«Qırım» gazetasınıñ baş muarriri Bekir Mamutovnıñ fikirince, soñki asırdan evelki neşirniñ iş printsipleri bugün de aktual ola.
İsmail Gasprinskiyniñ şiarlarından biri aqiqat ve maarifke hızmet olğan edi – şimdi bu pek aktual, çünki insanlar olarnı aldatmağa imkân bereBekir Mamutov
– «Terciman» – Rusiye imperiyasında tükr tilli musulman gazetasınıñ ilk sefer çıqıp başlağanından bir ğurur duyğusıdır, gazeta Bağçasarayda basılğan edi. Misal olaraq, Taşkentte bunıñ kibi bir gazeta yigirmi beş yıldan soñ neşir etilip başlandı. Bu tek ğurur duyğusı da degil, tarihnı köz ögüne almasaq, bu, elbette, örnek ola. 136 yıl evelsi qoyulğan ananeler bugün de emiyetli ola, aktual ola. «Tercimannıñ» esasçısı ve neşircisi İsmail Gasprinskiyniñ şiarlarından biri aqiqat ve maarifke hızmet olğan edi – şimdi bu pek aktual, çünki insanlar olarnı aldatmağa imkân bere, yaqıcı ve er yerge tarqalğan propaganda tesirine oğray, çünki er şeyni soñuna qadar bilmey. Bu şiar, bu añlam, bu esnaslar alâ daa aktual olıp qala.
Bekir Mamutovnıñ qayd etkenine köre, aman-aman tolusınen qırımtatarca çıqqan «Qırım» gazetasını yarımadada tahminen 4500 qoranta ala.
– İnternet kâğıt matbuatını ne qadar sıqıştırıp çıqarsa, o qadar kâğıt matbuatı internetke kire. Biz de şimdi bunı tüşünemiz, internette çalışmağa tırışqan edik. Gazetanı ağda da yapmağa imkân bar, amma bütün dünyada gazetalarnı orta ve büyük yaşta insanlar oqy. Birinciden, kâğıt gazetası kütüphane, arhiv içün malümat saqlay, yahşı baqılsa, yüz yıllarnen qala ve qolay tapıla bile. Gasprinskiy kütüphanesinde «Terciman» mikrofilm variantında saqlana, anda da bayağı nusha bar. Ekinciden, malümatnı qolda tutasıñ, büyükler içün bu ayrı bir duyğu. Kâğıt matbuatını şimdilik unutıp keçmege kerekmey.
Ukraina media eksperti Oleg Homenok İsmail Gasprinskiy yalıñız «Tercimannı» çıqarmadı, dep qayd ete.
İsmail Gasprinskiyniñ 1883 yılında başlatqan işi maarif funktsiyasını çalıştırmaq ıntıluvı olğan ediOleg Homenok
– Qırımtatar matbuatınıñ tarihı – umumen alğanda Qırım ve Ukraina tarihında müim bir element. İsmail Gasprinskiyniñ 1883 yılında başlatqan işi maarif funktsiyasını çalıştırmaq ıntıluvı olğan edi. Maña köre, qırımtatar halqınıñ tarihında ciddiy bir inkişaf oldı. Gasprinskiy bundan evel 4-5 yıl devamında Qırımda devriy neşir çıqarmağa tırışqan edi, amma Rusiye imperiyasınıñ akimiyeti izin bermegen edi. Neticede 1905 senesiniñ inqilâbından soñ daa eki neşirni çıqarıp başladı – qadınlar ve balalar içün.
Elbette, Qırım içinde ve onıñ tışında oquyıcılar az edi, amma olarnıñ maqsadı dünyağa yarımada aqqında, türk tilli oquyıcılarına qırımtatar halqınıñ vaziyeti aqqında tarif etmekten ibaret edi. 19-ıncı asırnıñ Rusiyesinen qıyaslansa, bugün qırımtatar matbuatınıñ eñ güzel zamanları degil.
QHA media baş muarriri Rustem Halilov «Terciman» tek qırımtatar neşiri olaraq unikal olmağanını añlata.
«Tercimannıñ» missiyası bar edi, şimdi de, ilhaqtan soñ missiyası olğan bir kütleviy haber vastasını yapmaq pek aktual olaRustem Halilov
– Şimdi bile, tasavvur etiñiz, eki insan kütleviy haber vastasınen oğraşa, o, Qırım, Rusiye imperiyası, çetelde pek populâr – bu işni küçük Bağçasarayda apayınen beraber yapalar. Küçlü, tesirli, çoq oquyıcını toplaycaq elektron kütleviy haber vastasını bile yapmaq zor, matbuat içün, sıñırlarıñ olğanda, bu kerçekten pek tesirli ikâye. 35 yıl devamında bunı yapmaq – muvafaqiyetniñ acayip ikâyesidir. Gasprinskiy öz ğayelerini cayratqan edi, olardan biri – erkek ve qadınlarnıñ musaviyligidir. O, qırımtatar toplulığından bayağı uzaq tüşüngen edi, bu kütleviy haber vastasında bütün türk ve musulman dünyasını tüşüngen edi. «Tercimannıñ» missiyası bar edi, şimdi de, ilhaqtan soñ missiyası olğan bir kütleviy haber vastasını yapmaq pek aktual ola. Problemler başqa olsa da, bir çoq beñzegen tarafı bar.
Rustem Halilov QHA media missiyalarından bir qaç danesini aytıp bere – Qırımnı informatsion alanda saqlap qalmaq ve anda olıp keçkenler aqqında malümat paylaşmaq.
Bugün Qırımda olıp, Qırım aqqında kerçeklerni aytmaq pek telükeli olaRustem Halilov
– Neşir 2006 senesi meydanğa ketirildi. Bugünki künde jurnalistlerden iç birisi Qırımda yaşamay, olar ilhaq, yarımadada media ve jurnalistlerge yapılğan basqı neticesinde ketmege mecbur oldılar. «Qırım» gazetası – anda çalışıp olğan, dayanğan az neşirlerden biridir. Daa bir qırımtatar gazetası bar – «Avdet», 1990-ıncı yıllardan berli çıqa, oña basılmağa izin berilmedi, bugün online kütleviy haber vastası olaraq çalışa, 999 nushası kâğıtta çıqa – resmiy şekilde qayd olmayıp, ancaq bu qadar nusha çıqarmağa mümkün. 2014 senesi jurnalistlerge qarşı cinaiy işler açılğan edi, olarnı akimiyet vekilleri bile degil, qazaqlıq, «samooborona» tuta edi. Bugün Qırımda olıp, Qırım aqqında kerçeklerni aytmaq pek telükeli ola. Yarımadada akimiyetke qoltutqan kanallardan ğayrı, başqa bir şey qalmadı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Katerina Nekreçaya, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ prodüseri, alıp barıcı ve mahsus leyhalarnıñ müellifi


text:
Ámeliy matematika hám informatika kafedrasi
1976-jılı Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń ashılıwı menen matematika fakulteti óz aldına bólinip shıqtı hám fakultet quramında jańadan «Esaplaw matematikası» kafedrası shólkemlestirildi. Sol 1976-1977-oqıw jılında kafedrada barlıǵı bolıp 6 professor-oqıtıwshı jumıs isledi. Olardan fizika-matematika ilimleriniń kandidatı, docent (sońınan professor) A.Otarov kafedra baslıǵı, ekonomika ilimleriniń kandidatı A.Matekeev (sońınan ekonomika ilimleriniń doktorı), N.Primbetov, S.Pirnazarov (fizika-matematika ilimleriniń kandidatları, docentler), Q. Beknazarova (oqıtıwshı). Kafedranı 1976-1987-jılları hám 1991-2000-jılları professor A.Otarov, 1987-1991-jılları docent S.Pirnazarov, 2001-2005-jılları docent N.Utewliev, 2005-2007-jılları fizika-matematika ilimleriniń kandidatı A.Tureniyazova, 2007-2009-jılları docent J.Allanazarov, 2009-2014-jılları texnika ilimleriniń kandidatı Sh.Eshmuratov, al 2015-2019-jılları docent M.Berdimuratov basqarǵan.
Universitet Ilimiy keńesiniń sheshimi menen «Esaplaw matematikası» kafedrası hár jılları, máselen 1998-jılı «Ámeliy matematika hám informatika», 2015-jılı «Ámeliy matematika», 2020-jılı «Ámeliy matematika hám informatika» atı menen qayta shólkemlestirildi. Kafedranıń dáslepki shólkemlestiriliw dáwirinen baslap-aq onıń quramın ilimiy dárejeli maman oqıtıwshılar menen tolıqtırıw jumıslarına ayrıqsha dıqqat awdarıldı. Ásirese, Kiev universitetiniń esaplaw matematikası, ekonomikalıq kibernetika hám matematikalıq fizikanıń sanlı usılları kafedraları menen tıǵız baylanıslar ornatılıp, ilimiy-izertlew jumısların orınlawǵa uqıbı bar kóplegen jaslar, dáslep, eki jıllıq ilimiy stajirovka ótiwge jiberilip, sońınan olar maqsetli aspiranturada oqıp, kandidatlıq dissertaciyaların tabıslı jaqladı. Bunda ustazımız A.Otarovtıń bilimli jaslardı tárbiyalawdaǵı ornı oǵada ullı. Sebebi ol sol waqıtları jańadan shólkemlestirilgen universitetimizdiń jańadan shólkemlestirilgen «Esaplaw matematikası» kafedrası ushın ilim kandidatları hám doktorlarına bolǵan talaptı aldınan sezip elimizdiń kóplegen ilim oraylarına, sonıń ishinde ásirese Kiev qalası, Kiev mámleketlik universitetine múmkinshiligi bolǵanınsha kóplep talantlı jaslardı ilimiy jumıs islewge atlandırdı. Sonıń nátiyjesinde kóp uzamay kafedra oqıtıwshılarınan N.Uteuliev, A.Embergenov, Sh.Burxanov, D.Utebaev, T.Jamuratov, A.Xojametov, J.Allanazarov, M.Berdimuratov, R.Mustafaeva, A.Erejepovalar ilim kandidatları boldı. Bunnan basqa T.Sadıkov, D.Mendaliev, N.Primbetov hám S.Pirnazarovlarda ilim kandidatlar ilimiy dárejesine iye boldı.
Ilimiy dárejeli kadrlar tayarlaw máselesine ǵárezsizlik jıllarında ayrıqsha itibar berildi. Sońǵı jılları kafedramızdıń professor-oqıtıwshılarınan Sh.Eshmuratov, B.Aytmuratov, A.Bekiev, P.Pirniyazovalar ilim kandidatları, B.Samandarov hám J.Arzievalar texnika ilimleri boyınsha filosofiya doktorları boldı. Sonday-aq N.Utewliev 1995-jılı doktorlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵaǵan bolsa, al 2019-jılı D. Utebaev Ózbekistan Milliy universiteti professorı M.M.Aripov basshılıǵında «Esaplaw matematikası hám diskret matematika» ilim tarawı boyınsha doktorlıq dissertaciya jumısın tabıslı qorǵap fizika-matematika ilimleriniń doktorı ilimiy dárejesine iye boldı hám universitet rektorı A.Reymovtıń usınısı menen 2020-jıldan baslap «Ámeliy matematika hám informatika» kafedrasınıń baslıǵı bolıp tayınlandı.
Kafedrada búgingi kúnde 12 professor-oqıtıwshı bilim hám tarbiya jumısların alıp barmaqta. Olardıń arasında 1 ilim doktorı, 3 ilim kandidatları hám docentler, 2 úlken oqıtıwshı, 6 assistent-oqıtıwshı bar bolıp, universitet studentlerine tıyanaqlı bilim beriwde tabıslı miynet etpekte. Sonday-aq, 1 tayanısh doktorant hám 5 erkin izleniwshi tayanısh doktarantlar ilimiy jumıslar menen shuǵıllanbaqta. Kafedrada 2000-jıldan baslap ámeliy matematika hám informaciyalıq texnologiyalar qánigeligi boyınsha magistratura ashılǵan. Búgingi kúnde kafedrada bakalavr tálim baǵdarı boyınsha 23, magistratura baǵdarı boyınsha 7, jámi 30 atamadaǵı pánler oqıtıladı.
Kafedranıń barlıq pánleri boyınsha elektron lekciya tekstleri dúzilip, universitettiń málimleme-resurs orayına tapsırılǵan. Zamanagóy pedagogikalıq texnologiyalar tiykarında sabaqlar elektron doskalardan hám prezentaciyalardan paydalanılıp ótiledi.
Kafedramız professor-oqıtıwshıları tárepinen ziyrek studentler menen birge islesiw hám ilimiy-izertlew jumısların alıp barıw jaqsı jolǵa qoyılǵan. Bunday studentler hár jılı xalıqaralıq hám respublikalıq olimpiadalarǵa qatnasıp, jaqsı nátiyjelerge erisip kiyatır. Kafedra professor-oqıtıwshıları xalıqaralıq hám respublikalıq ilimiy-teoriyalıq konferenciyalarǵa bayanatlar menen belsene qatnasadı. Zaman talabına sáykes jetik qánigelerdi tárbiyalawda studentlerdiń ana tilinde jazılǵan oqıw ádebiyatlarınıń úlken áhmiyetke iye ekenligin esapqa alıp, kafedranıń tájiriybeli hám jetekshi professor oqıtıwshıları kóp sanlı sabaqlıqlardı, oqıwlıq qollanbalardı, ilimiy metodikalıq ádebiyatlardı jaratıp kelmekte. Marhum professor A. Otarov hám docent J.P. Allanazarov avtorlıǵında jazılǵan, universitet pedogogikalıq hám texnikalıq institutlardıń studentlerine arnalǵan «Esaplaw usılları» sabaqlıǵı (1-bólim) (2002 j.), A.Otarov, J.Allanazarov hám A.A.Otarovlar tárepinen jazılǵan, joqarı oqıw orınlarınıń studentlerine arnalǵan «Ámeliy informatikanıń tiykarları» (2006 j.), joqarı oqıw orınlarınıń studentlerine arnalǵan «Esaplaw usılları» sabaqlıǵı (2-bólim), 2009-jılı Ózbekistan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw minstrligi, Xalıq bilimlendiriw minstrligi hám «Istedod» qorı tárepinen shlókemlestirilgen «Jıldıń eń jaqsı sabaqlıǵınıń hám oqıw ádebiyatınıń avtorı» atamasındaǵı Ózbekstan Respublikalıq tańlawında jeńimpaz boldı, kitaplardıń avtorlarına arnawlı diplomlar tapsırılıp, olarǵa bahalı sıylıqlar berildi. Sonday-aq, 2021-jılı A.Bekiev hám R.Shıxıevlerdiń «Programmalastırıw tiykarları hám informacialıq texnologiyalar» atamasındaǵı sabaqlıǵı baspadan shıǵarılmaqta. Kafedrada tálim-tárbiya jumıslarınıń sapasın jaqsılaw, studentlerdi házirgi zaman talaplarına sáykes tárbiyalaw jumısları jaqsı jolǵa qoyılǵan. Prezidentimizdiń shıǵıp sóylegen sózleri hám bayanatların, pármanların hám qararların, jańadan shıqqan nızamlardı studentler arasında keń úgit-násiyatlaw jumısları aldın-ala dúzilgen jobalar boyınsha turaqlı túrde ótkerilip atır. Studentlerde tuwılǵan jerge, Watanǵa súyiwshilik sezimlerin hám joqarı insanıylıq pazıyletlerdi oyatıw, tárbiyalaw boyınsha keń kólemli jumıslar alıp barılmaqta.
Kafedra tálim-tárbiya jumıslarınıń sapasın barǵan sayın arttırıw, ilimiy-izertlew jumıslarınıń nátiyjeliligin joqarı mamanlıqtaǵı pedagogikalıq kadrlardı sistemalı tárbiyalawdı iske asırıw maqsetinde elimizdiń hám sırt ellerdiń belgili joqarı oqıw orınları, ilimiy-izertlew institutları menen tıǵız baylanısqa iye. Ózbekistan Milliy universitetiniń, Tashkent informaciyalıq texnologiyalar universitetiniń, Ukraina milliy universitetiniń, Novosibirsk mámleketlik texnika universitetiniń, Rossiya Federaciyası paytaxtı Moskva qalasındaǵı MIFI yadro universitetiniń sáykes kafedraları menen shártnamalar dúzilip, tıǵız qarım-qatnaslar jasalmaqta hám usılar tiykarında universitete qospa tálim baǵdarı ashıldı. Bıyılǵı jılı MIFI de 9 magistr grant tiykarında oqıw múmkinshiligine iye boldı.
Kafedrada islep atırǵan ilimiy dárejeli professor-oqıtıwshılar


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat kâtibi Lilâ Müslimova bildirdi.
«Aqmescit şeeriniñ 36-ncı mektebiniñ talebeleri qırımtatar sınıfdaşlarına munasebetleri aqqında tarif ettiler ve tasvirlediler», – yazdı o.
Mektep talebeleri svastika resimini yapıp, tamğa (qırımtatarlarnıñ milliy timsali) üstünden sızıp çıqtılar.
Bundan ğayrı, resimde «Biz Qırımdan qırımtatarlarnı çıqaramız», dep yazğanlar.
Hatırlatamız, soñki vaqıtları yarımadada qırımtatarlarğa qarşı areketler sıq-sıq yüz bere başladı.
Martnıñ 31-de Aqmescitte qırımtatarca qonuşqan 15 yaşında oğlannı köteklediler.
Bundan evel ise Aluştanıñ Küçük Özen köyünde meşur qırımtatar baletmeysteri Akim Cemilevniñ eykelini aramladılar, em de yerli mektep müdiri olğan qırımtatarınıñ iş odasındaki pencerelerde svastika işaretini qaldırdılar.


text:
Er daqqa dünyada 20 adam öz mülküni taşlap, zorbalıqtan qaçmağa mecbur ola - soñki 20 yılda bu raqam eki kere arttı. Böyle malümatnı BMT-nıñ Qaçaqlarnıñ meseleleri boyunca Agentligi derc etti. Keçken yılnıñ soñuna qadar, çoqusı bala olğan 70,8 million köçürülgen adamnı saydılar. Amma Ukrainada, Devlet köç (migratsion) hızmetiniñ malümatına köre, sığınaq qıdırğan insannıñ sayısı azllaştı
Dünyada qaçaqlarnıñ sayısı deyerli 26 millionğa bara, 3,5 million sığınaq qıdıra, ve daa 41,3 million - memleket içinde köçürilgen insanlardır, dep bildire BMT. Umumiy köstergiçler - soñki 70 yılnıñ içinde eñ yüksektir.
Keçken yıl eñ çoq sığınaq muracaatı Venesuella vatandaşlarından oldı. Aynı vaqıtta, BMT-niñ Qaçaqlar meseleleri boyunca baş komissarı aytqanı kibi, Venesuela terk etken 4 million sakinden tek yarım millionı sığınaq soradı.
Ukrainada şimdi sığınaq istegen ya da arizalarınıñ baqıluvını beklegen tahminen altı yarım biñ adam bar, olardan qaçaq statusını ya da qoşma yardımnı yılda tek yüzge yaqın adam ala
Qaçaqlarnıñ üçten birisini eñ fuqare memleketler qabul ete, orta ve alçaq keliri olğan memleketler öz elisiniñ biñ adamına tahminen 6 qaçaqnı qabul ete, yüksek kelirli memleketler ise biñ vatandaşına üçten aznı ala. Qaçaqlarnıñ 80% qomşu memleketlerinde yaşay.
Ukrainada şimdi sığınaq istegen ya da arizalarınıñ baqıluvını beklegen tahminen altı yarım biñ adam bar, olardan qaçaq statusını ya da qoşma imayeni yılda tek yüzge yaqın adam ala.
2019 yılınıñ başına itibaren, Ukrainanıñ Devlet köç hızmeti, eki statustan birisinde umumen 2620 adamnı belgiledi. Qaçaqlar ve Ukrainada sığınaqnı sorağanlar - dünyanıñ aman-aman 60-tan çoq memeleketinden keldi.
Ukrainada qaçaqlarnı yerleştirme ilk laferi 2001 senesi Odessada açıldı. Şimdi öyle müessiseler Zakarpattâda (Mukaçevo ve Pereçinde) ve Kyivde bar (Yağotında, o, eki yıl evel büyük davanen açıldı). Umumen anda 400-den çoq adam yerleşip ola.
Ukrainada qaçaq statusını alğanlarğa devlet bir kere 17 ğrıvnâlıq nefaqanı bere. Amma, BMT malümatına köre, memleketke qanunsız kelgen ya da arizanı keçikip bergen sığınaq istegenler, başta 1700 ğrıvnâlıq para cezasını tölemeli.
Ukrainada sığınaq sorağanlarnıñ sayısı ep eksilmekte, dep aytıp berdi Devlet köç hızmetiniñ reis muavini Natalya Naumenko. Oña köre, Ukraina alâ daa Şarqtan Ğarpqa, hususan Avropa Birligine, eñ intensiv migratsion aqıntıları memleketidir.
Ukraina alâ daa Şarqtan Ğarpqa, hususan Avropa Birligine, eñ intensiv migratsion aqıntıları memleketidirHaTaлbя HayMeHko
Donbassta çatışma başlağanından berli, çetel göñüllileri Ukrainada imaye sorağanlarnıñ yañı bir çeşiti oldı. Naumenko aytqanına köre, Devlet köç hızmeti umumen olaraq 32 batalyon komandirinden ariza qabul etti, olardan 12-si bu yıl qaçaq statusını aldı, 4-7 admğa lâğu etildi.
Memurnıñ aytqanına köre, bu adamlar şarqta Ukraina tarafında cenk etkenlerini tasdıqlap olamadı.
“Malümatname, şeadetname, arqadaşlarından ve komandirlerinden qoltutuv mektüplerini köstergen adamlarnıñ episi bu imayeni aldı”, - dey o.
2019 senesi iyünde Ukraina Yuqarı Şurası, Ukraina bütünligini qoruvında iştirak etken çetel vatandaşları ve vatandaşlıqsız adamlarğa binaen qanun qabul etti. Amma bazı ekspertler onı eskirgen ıstılaatı ve komandir olmağan, lâkin Donbassta volontör olğan adamlarnı közde tutmaganı içün tenqit ete.


text:
Qırım – Faal olğan qırımlılar qıtaiy Ukraina ile memuriy sıñırdaki Rusiye kiriş noqtasını zor keçe. Fevral 25-te FSB hadimleri ukrain jurnalisti Anastasiya Ringisniñ yarımadağa kirişini yasaq ettiler, dört künden soñ ise Rusiye mahsus hızmetleri anda Qırımdaki «Ukrain medeniyet merkeziniñ» faallerini yaqaladılar. Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, memuriy sıñırda cemaat erbapları ve jurnalistlerden ğayrı, qıtağa sıq-sıq çıqqan adiy qırımlılar da sorğuğa çekile.
«Yazıq, pek gençsiñ»
Fevral 26-da saba «Ukrain medeniyet merkezi» Qırım teşkilâtınıñ faalleri Mihail Batrak, Galina Balaban ve İrina Daniloviç «Çonğar» kiriş-nezaret noqtasından yarımadağa kirmege tırıştılar. Olar Rusiye sıñırcılarına pasportlarını bergen soñ soyadlarını bazağa kirgenler, bundan soñ da olarnı çetke çekkenler.
«20 daqqa FSB hadimlerini bekledik, soñra bizni tışarıda olğan odalarğa alıp ketkenler. Anda sorğu oldı», – dep ayttı yaqalanğanlardan biri Mihail Batrak.
Men Rusiye vatandaşlığından vazgeçtim, ne içün, dep soradılar. Tabiiy ki, eşyalarımnı baqtılarMihail Batrak
Onıñ aytqanına köre, ondan ve eki diger faalden qıtağa ne içün barğanlarını ve Ukrainada bağları olğan insanlarnı sorağanlar.
«Özleri bilse de, ne qadar sıq çıqqanımnı soradılar. Men Rusiye vatandaşlığından vazgeçtim, ne içün, dep soradılar. Tabiiy ki, eşyalarımnı baqtılar», – dedi Batrak.
Faaller eki buçuq saat sıñırda qalmağa mecbur oldılar. Olarnıñ aytqanına köre, FSB hadimleri bir de bir qabaat ya da iddialar aqqında aytmadılar. Sorğu vaqtında özüni lâyıq bir şekilde alıp barğanlar.
«Subetniñ başında meni açuvlandırmağa tırıştılar. Yaşımnı soradılar. 30 yaşında olğanımnı ayttım. Olar maña: «Yazıq, pek gençsiñ». Olar nezaketli bir şekilde ayta ediler, amma qorquzmaq içün bunı yapqanlar», – dep ayttı Mihail.
Sorğudan soñ faallerni azat etkenler, ve olar Aqmescitke yol aldılar.
Stolârovadan sebep cevap olaraq
«Ukrainskaya pravda» jurnalisti Anastasiya Ringis fevral 25-te Qırım ile «sıñırda» daa beter vaziyetke oğradı. O, ana-babası yaşağan Qırımğa «Çonğar» kiriş noqtasından kirmege tırıştı.
Pasportnı köstergen Ringisni FSB hadimlerine sorğuğa ozğardılar. Amma bundan soñ oña Rusiye Federatsiyasına 2020 senesine qadar kirişi yasaq etilgenine dair vesiqa berildi. Vesiqada aytıla ki, oña «devletniñ mudafaası ve havfsızlığı, ya da cemaat nizamı, ya da eali sağlığını qorumaq» içün Qırımğa kelmege yasaq etile.
Anastasiyanıñ zanınca, bu yasaq onıñ faaliyetinen bağlı.
«Ukrain jurnalisti olğanımdan ola bile. Qırımda olğanlarnı ukrain matbuatında çoq aytmasınlar dep. Onı «qapatalar» kibi kele maña. Al-azırda qırımlılar suvaltı gemisine mingenler, olar yalıñız Rusiye mediasını köreler», – dedi jurnalist.
Ringisniñ aytqanına köre, onıñ Qırımğa kiriş yasağı Rusiye vatandaşı olğan «Podrobnosti nedeli» yayınınıñ icadiy prodüseri Mariya Stolârovanıñ Ukrainadan sürgün etilmesine cevap ola bile. Malüm ki, fevral 24-te Ukraina havfsızlıq hızmeti (SBU) onı «Ukraina mentfaalarına zarar ketirgen areketlerden» sebep sürgün etmege qarar aldı. Ukraina mahsus hızmetleriniñ malümatına köre, Stolârova Ukraina nezaret etmegen Donbass topraqlarında bulunğan edi ve, belki de, «DNR» ve «LNR» teşkilâtlarında iştirak etken edi.
Anastasiya Ringisniñ fikirince, kiriş yasağı – eñ beteri degil.
«Kirişimni yasaq ettiler, amma kirmege izin berip, qapatmaları da mümkin edi. Bu da ola bile», – dep qayd etti jurnalist.
Ringisniñ Qırımğa kirişi çetel adamınıñ kibi yasaq etildi
Ringisniñ aytqanına köre, o, kiriş yasağına razı degil ve oña mahkemede itiraz bildirecek. Anastasiyanıñ pasportında Qırımdaki adresi qayd etilgen. Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre, oña Rusiye vatandaşlığı avtomatik şekilde berilmek kerek. Buña baqmadan, oña çetel adamına kibi kirişini yasaq ettiler.
Qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçisi Sinaver Kadırov da aynı vaziyetke oğrağan edi. Daa üç qırımlı Qırımdan aynı şekilde quvuldı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ve mesleatçısı İsmet Yüksel, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev de aynı vaziyetke oğradılar.
Malümatnı qanunsız şekilde toplav
Anastasiya Ringis bildire ki, Qırımğa kiriş yasaqları daa çoq, faqat ukrain kütleviy haber vastaları bundan haberdar degiller. Onıñ aytqanına köre, memuriy sıñırda yüz bergen vaqiadan soñ tahminen yigirmi kişi aynı meselenen oña muracaat etti.
«Bu adamlarnıñ ikâyeleri daa banaldir. Bila Tserkva şeerinde yaşağan müendis anasını ziyaretke bardı. Soñra qomşusı onı begenmedi, yeli politsiyağa şikâyet ettiler, ve adamnıñ kirişi beş yılğa yasaq etildi», – dep ayta jurnalist.
Mustaqil qaynaqlar şimdilik bu malümatnı tasdıqlamay. Federal havfsızlıq hızmeti ve Rusiye akimiyetiniñ diger organları Anastasiya Ringisniñ yarımadağa kirişiniñ yasaqlanmasını ve «sıñırda» faallerniñ yaqalanmasını izaatlamaylar.
Ukrain akimiyetiniñ organları ve resmiy adamlarından jurnalistniñ quvulmasına şimdilik yalıñız haber siyaseti naziri Yuriy Stets seslendi.
«Bunıñ kibi bozuvlarğa köz yumıp baqıp olamaymız artıq, küçlerimizni birleştirmek kerek. Vatandaşlarımıznı aşalamaqnen beraber, tuvğanlarını körmekten marum qaldıralar. Bütün uquq qorçalayıcı teşkilâtlar, em ukrain, em halqara teşkilâtlarnı bu meseleniñ al etilmesine qoşulmağa çağıram», – dep ayttı nazir.
Bilgisayar ve telefonlarnıñ teşkerilmesi
Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, FSB hadimleriniñ «sıñırda» keçirgen sorğu ve tintüvleri adiy bir şeyge çevirildi. Qıtaiy Ukraina ile memuriy sıñırdan keçken jurnalist, cemaat erbapları ve atta adiy insanlarnı em Qırım çıqışında, em kirişinde «subetleşmege» toqtatalar. Aynı vaqıtta, «subetler» ğayet nezaketli bir şekilde keçirile, malümatnı toplamaq içün degil, daa çoq adamlarnı qorquzmaq içün yapalar, dep aytalar Qırım.Aqiqatqa «sıñırda» FSB hadimlerinen laf etken insanlar.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ koordinatorı Olga Skripnik Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Rusiye hızmetleriniñ hadimleri bir de bir vesiqa tizmeyler, amma sorğu olsa, protokol olmaq kerek.
«Qanunsız areket eteler. Adamlarnı malümat toplamaq içün subetke alalar, asılında bunıñ içün bir sebepleri yoq. Adamlar cinaiy iş boyunca keçmey, cinayet yapılması ile şeklenmey. Demek, olarnı sorğuğa çekmek içün bir sebep yoq», – dep ayttı Skripnik.
Uquq qorçalayıcınıñ aytqanına köre, FSB hadimleri telefon ve bilgisayarlarnı alıp, malümatnı yazıp alalar. Skripnik qayd ete ki, bu qanunsız bir areket, çünki bunıñ kibi bir şey yalıñız cinaiy iş çerçivesinde ola bile.
Adamlarnen uzun subetleşip, telefon ve bilgisayarlarnı köstermege talap etelerOlga Skripnik
«İnsanlarnıñ malümatını qanunsız alda toplaylar. Köremiz ki, bu ukrain faalleri ve qıtaiy Ukraina ile alâqaları olğan insanlar», – dedi uquq qorçalayıcı.
Onıñ malümatına köre, Rusiye kiriş noqtasında faal olğanlardan ğayrı, memuriy sıñırnı sıq-sıq keçken insanlar da sorğuğa çekile. Skripnikniñ bildirgenine köre, bu adamlarnen uzun subetleşip, telefon ve bilgisayarlarnı köstermege talap eteler.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiyeden kelgenlerge daa çoq imkân berile, yerli ealiniñ aq-uquqları ise bozula. Qırımlılar özüni sıq-sıq «ekinci sınıf adamları» sayalar, çünki iş yerleri qısqartılsa, ilk evelâ olarnı işten boşatalar. Bunı Qırım ruhiyatçısı Larisa Voloşina Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında ayttı.
«Yavaş-yavaş çıqaralar, çünki, birinciden cemiyetni bozalar, umumiy bağlarnı, toplulıq olaraq kimliklerini yoq eteler. Ekinciden, bu bağlar üzülse, insanlarnıñ bir qısmı tamamen mefküre, «lider» ve «memleketke» boysunacaq, yani büyük şahsiyet çizgilerini bütünley coyacaq. Ekinci qısmı ise, boysunıp olamağan, Qırımnı terk eter. Bugünde-bugün ayta bilemiz ki, Rusiye Qırımda Qırım toplulığını yoq etüv siyasetini alıp bara», – dep ayttı Voloşina.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ sağlıq vaziyeti fenalaşmağa devam ete.
«Yürek ve içekler problemi olğan Şaban Umerovnıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı. Rustem Seythalilov baş ağrıları ve siydik cınsiy sistemasınıñ problemleri bar, dep şikâyet ete. Bilâl Adilov ayaqları şişe ve eki aftadan berli keçmegen öksürik olğanını ayta. Boğucı küçlü öksürik Rustem Şeyhaliyev ve Enver Ametovnı da raatsızlay, ekincisiniñ aqciger veremi şübhesi bar. Cemil Gafarovnıñ hronik hastalıqları ağırlaştı, Alim Karimovnı küçlü mide astı ağrıları raatsızlay», – dep aytıla Denisovanıñ Facebook haberinde.
Denisovanıñ malümatına köre, Yaşar Muyedinov ve Raim Ayvazov mecburiy mahkeme-psihiatrik ekspertizasından keçkende psihiatrik hastahanesiniñ reberligi tarafından maneviy basqığa oğratıla.
Ukraina ombudsmeni Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanı qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarına tibbiy yardım kösterilüvini ve uyğun tutuv şaraitleriniñ temin etilüvi içün acele tedbir almasına çağıra.
«Halqara toplulıqnı Rusiyeniñ halqara uquqnı ve alâ daa Kreml esirleri olğan Ukraina vatandaşlarınıñ aq ve serbestliklerini sistematik körmemezlikke urğanına cevap bermesine ve esirlerniñ Vatanğa qaytması içün basqı quvetleştirmesine çağıram», – dep yazdı Denisova.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlarnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
BAYKAR şirketi, ukrayinlerniñ para toplağan 3 "Bayraktar" pilotsız uçaqnı bedava berecegini bildirdi. Bunıñ aqqında şirketniñ Twiterde saifesinde yayınlanğan mesajında yazıla.
"BAYKAR şirketi TV2 içün para almaycaq ve Ukrayina cebesine 3 pilotsız uçaqnı bedava yollaycaq. Toplanğan paranı Ukrayina halqınıñ mucadelesine yardım olaraq qullanmañıznı isteymiz. Dayanılmaz kibi körüngen qıyınlıqlar qarşısında bu birdemlik ve azimkârlıq areketinden tesirlendik", - dep yazıla bildirmede.
Evel Sergiy Prıtulanıñ fondu Ukrayin Silâlı Quvetleri içün üç "Bayraktar" içün para toplanmasını ilân etken edi. Bir afta içünde 500 million grıvna toplamaq kerek edi. Bir kün içinde 366 million grıvna toplandı. İyünniñ 24-nde Prıtulanıñ fondu 600 million grıvna tlplanğanını bildirdi. Bu parğa dört pilotsız uçaq satın alınmalı edi.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Avgust 31-iniñ sabasına qadar Aqyarda doquz yañı koronavirus infektsiyası qayd etildi, bildire şeer akimiyeti.
"Hastalanğanlar arasında 12 ve 16 yaşındaki eki ösmür ve pensionerler, eñ büyügi 83 yaşında", - denile beyanatta.
Akimiyetniñ malümatına köre, daa bir adam yahşı olıp hastahaneden çıqtı. Al-azırda 82 insan hastahanede buluna, 180 insan yuqunç hastahanesinde közetile, №9 şeer hastahanesinde 135 kişi qala, 297 insan yaşağan yerinde közetile.
Umumen yılnıñ başından Aqyarda 518 insan koronavirus yuqunçına oğradı. 397 insan yahşı oldı, 18 kişi vefat etti.
Tünevin Qırimda 54 yañı koronavirus hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde yanvarniñ 23-nde Aqmescit rayonı Novıy Mir köyünde tintüv yapılğan soñ, tutulıp alınğan qırımtatar İsmail Ramazanovnıñ muracaatını red etti. Bu aqta fevralnıñ 2-nde Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri haber ete.
Daa evel advokat Aleksey Ladin, yanvarniñ 23-nde Aqmescit rayonı Novıy Mir köyünde tintüv yapılğan soñ, tutulıp alınğan qırımtatar İsamail Ramazanovnıñ işi mahkemeniñ birinci basmağına qaytarılması içün muracaat etken edi.
Yanvarniñ 23-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Aqmescit ve İslâm-Terek rayonlarında Rusiye küç idaresi hadimleri tintüvler ötkergen edi. O künü Novıy Mirde ekstremizniñ propagandasında qabaatlanğan qırımtatar İsmail Ramazanovnıñ evinde tintüv yapılğan edi.
Daa soñra Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komitetinde, taqiqatçılar internet-radio vastasınen ekstremistik materiallarnıñ darqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonı sakinine qarşı cinaiy iş açılğanı aqqında bildirdiler.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesiniñ qadısı İrina Kirillova Ramazanovnı fevralniñ 23-ne qadar 30 künge apiske yolladı.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Aqmescitten qırımtatarları Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavı iştirakçilerine tatlı yemeklerni pişirdi. Bunı Qırım.Aqiqat saytına aktsiya iştirakçilerinden biri Smail bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, Qırımdan qıtaiy Ukrainağa «Çonğar» kiriş noqtasından keçken insanlar Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavınıñ iştirakçilerine şarqiy tatlılıq – çak-çaknı berdiler.
«Bitalarnıñ bile aktsiyamızğa böyle tarzda qoşulmasından pek memnünim», – dey Smail ve faallerge çak-çaknı bergen ve pişirgenlerge minnetdarlığını bildire.
Bunıñ ile qırımlılarğa selâm ayttı ve olarğa ruh küçüni tiledi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Aqmescit rayonınıñ Trudovoye köyünde Ernest Seytosmanovnıñ evini Rusiye quvetçileri tintti, onı ise FSB idaresine sorğuğa alıp ketkenler. Bu aqta «Qırım birdemligi» Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Faallerniñ aytqanına köre, Ernest «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etilgen aqyarlı Enver Seytosmanovnıñ qardaşı ola.
«Qırımtatarınıñ evinde üçünci tintüv keçirile. Oña saba 6-da saba namazından soñ kelgenler, Ernest sabağace oturdı, çünki Ramazan ayında musulmanlar oraza tuta. Başta evde sesler eşitti, soñra bir kereden oda qapusı açıldı, ve odağa şaatlarnen beraber tahminen sekiz kişi kirdi. Telefon etmege ya da advokatqa tintüv aqqında bildirip yetiştirmedi. Seytosmanov bir özü yaşay», – dep bildire faaller Ernestniñ aytqanlarına esaslanıp.
Erkekniñ bildirgenine köre, «quvetçiler qollarını arqasında birleştirdi, üçü ayaqlarını tuttı, birisi boğucı şeklinde tuttı, şu sebepten yaramadı».
«Tahqiqatçı «endi bem-beyaz olğanını» aytıp, onı yibermege emir etti. Tahqiqat tedbirleri tahminen bir saat devam etti. Oña Rusiyede yasaqlanğan şeylerni çıqarmağa teklif etildi, Ernestniñ aytqanına köre, böyle bir şeyi yoq edi. Soñra quvetçiler protokolnı imzalamağa teklif etti, erkek buña razı olmadı», – dep haber ete «Qırım birdemligi».
Olarnıñ malümatına köre, tintüvden soñ Aqyardaki FSB binasında sorğu oldı, 6 saattan ziyade devam etti.
«Ernest özüne ve yaqınlarına qarşı şaatlıq etmemege imkân bergen Rusiye Anayasasınıñ 51-inci maddesine esaslandı. Sorğu mündericesini aydınlatmaycağına dair kâğıtnı imzalağan soñ onı yibergenler», – dep ayttı faallerge advokat Emil Kurbedinov.
Qırımdaki Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ vekilleri bu tintüv ve sorğunı açıq sürette izaatlamay.
2019 senesi dekabrniñ 5-nde Rostov-na-Donu Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ qadıları Enver Seytosmanovğa üküm çıqardı. Onı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar olğanında qabaatlap, 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ve azatlığınıñ bir yılğa sıñırlanmasına üküm etkenler.
2020 senesi aprelniñ 16-nda Moskva vilâyeti Vlasiha şeeriniñ Arbiy istinaf mahkemesiniñ qadısı Anatoliy Solin Seytosmanovnıñ ükmüni deñiştirmedi. Ukraina Tış işler nazirligi narazılıq bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Seytosmanovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım.Aqiqat Ukrayina millet vekili, Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ile intervyülerni yayınlamağa devam ete. Subetniñ bu qısmında o, 2014 senesi mart ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile şahsiy laqırdısını hatırlay ve Ukrayina ve Rusiye arasında soñki aytışuv esnasında Qırım meselesiniñ 15 yılğa faktik olaraq buzlatılması ile bağlı maddeniñ peyda olmasından soñ onıñ adresine sert tenqit aqqında aytıp bere.
"Putinge inanmaqnıñ manası yoq, çünki o, imzası olğan er angi añlaşmanı istegen vaqıt boza bilir", - dey Mustafa Cemilev.
Men deyim: siz halqara uquqnı bozıp, suveren memleketke ücüm ettiñiz. O maña cevaplana: Ukrayina özü Sovet Birliginden tam qanuniy olaraq çıqmadı
"Daa 2014 senesi martnıñ 12-nde telefondan laf etkenimizde onıñ (Putinniñ – muar.) mantığı ile er şey yahşı olmağanını duydım. Qırımda qırımtatarlar ve Rusiyeniñ silâlı quvetleri arasında qanlı çarpışuvlar olmasın dep, raatsız olğanını maña aytqan edi. Meraqlı ki, şu künü mennen laf etmezden bir qaç daqqa evel Qırımda ordular olmağanını aytqan edi. Ne deyim, böyle adamdır... Men deyim: siz halqara uquqnı bozıp, suveren memleketke ücüm ettiñiz. O maña cevaplana: Ukrayina özü Sovet Birliginden tam qanuniy olaraq çıqmadı. Bu, bizim ile bu büyük muqaveleni imzalağan devletniñ başıdır. Bu muqavelede Ukrayina suveren devlet olğanı aqqında açıq-aydın yazılğan edi".
Cemilev, Putinni Ukrayina ordusı toqtata bilir , dep saya, amma bunıñ içün yeterli derecede silâlar olmalı. Rusiye prezidentiniñ etrafı onı yoq ete bilecegine ise ümüt etmek kerek degildir.
"Birincide, Gitler, Stalin, Putin kibi diktatorlarnıñ pek yahşı telükesizilk sisteması bar. Ekincide, etrafı - episi bir-biri ile cinayetlernen bağlıdır. Faraziy fikir, olarnıñ Mudafaa naziri Putinni yoq etmek içün bir şey yapar, amma olar episi bir qaraman olmazlar, çünki olarnıñ cinayetleri çoq. Cinayetçiler olmağanlar ise Putinniñ etrafında yoq. Hastalığı aqqında, tezden özü de ölecegi, amma o bir dünyağa bu dünyanı da alıp ketmege istegenini aytalar... Amma bu alda, ihtimal ki, onıñ emrini yerine ketirmezler. Eger o özek raketalrnı uçurtmağa buyursa, onı atıp öldüre bileler. Böyle bir şey ola bile".
Martnıñ 29-nda İstanbulda keçirilgen aytışuvlar vaqtında Ukrayina Rusiyege kelecek añlaşmada Qırım meselesine dair memleketlerniñ noqta-i nazarını 15 yılğa qaldırmağa teklif etti. Mustafa Cemilev bildirdi ki, onıñ malümatına köre, Rusiye tarafı Qırım meselesini muzakere etmekten asla red etken. Ukrayina bu meseleni 2-3 yılğa, Rusiye ise 15 yılğa qaldırmağa teklif etti.
Esas maqsat Rusiye Qırım statusı aqqında laf etip başlaması edi
"Ukrayina içün farqı yoq edi 15 ya da 150 yıl. Esas maqsat Rusiye Qırım statusı aqqında laf etip başlaması edi. Bu ise olarnıñ acele etip Anayasasına kirsetkeni kibi Qırım artıq Rusiye toprağı olmağanı manasına kele. Eñ azdan davalı topraq, ya da bizim noqta-i nazarımızğa köre işğal etilgen topraq. Ve bu topraqnı işğal etilgen kibi tanısalar, 1949 senesi Jeneva şartnamesine binaen, anda Ukrayina qanunları quvette olacaq".
Mustafa Cemilev, 15 yıl qırımtatarlar arasında isyan tutuvlarına sebep olacağını tahmin ete edi.
"Soñki 30 yıl içinde öz adresime böyle keskin sözler eşitmegen edim. Doğrusını aytqanda, birinci olaraq tuvğanlarım açuvlanıp, yazıp başladılar. Tatam dedim: Sen kimsiñ, bizim daa 15 yıl işğal altında bulunacağımızğa qarar beresiñ? Men oña aytışuv esnasında iştirak etmegenimni, yalıñız vaziyetni biraz yımşata bilgenimni añlatam. Amma böyle qarşılıq oldı".
Son 30 ildə mənim ünvanıma belə ağır söz eşitməmişdim. Düzdür, ilk növbədə qohumlarım məni “qaçdılar”. Bacım dedi: nə təsəvvür edirsən ki, bizim üçün 15 il işğalda olmağı qərara alırsan. Mən ona başa salıram ki, mən ümumiyyətlə, danışıqlar prosesində iştirak etmirəm, ancaq vəziyyəti yumşalda bilərəm. Amma aldığım reaksiya budur.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İLMİYE TESKİLATI
ILMIYE TESKILATI
Ilmiye Teskilâti; Osmanli Devletindeki bütün ilmî faaliyetler, Islâm Dîni esaslarina göre müesseseleserek teskilâtlar kuruldu. Bütün teskilâtlar Hanefî mezhebi' ne göre teskil ettirildi. Ilmiye Teskilâti'nda; medrese, müderrislik, kadilik, padisah hocalari, kadiaskerler, nakib-ül-esraf, müftülük veya seyh-ül-islâmlik müesse seleri vardi. Ilmiye teskilâtinin rütbeleri, dereceleri de vardi. Ilmiye mensuplari, basta padisah olmak üzere, devlet adamlari dahil herkesten hürmet görürdü. 23
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış.


text:
İsmail Gaspıralı 20 mart 1851’de Avcı köyde doğdu
İsmail Gasprinskiy (Gaspıralı, Gaspralı) (arap urufatında: اسماعیل گسپرينسكى) (1851 – 1914) ulu qırımtatar mütefikkirdir.
İsmail beyniñ soyadınıñ üç türlü variantı qullanılmaqtadır: Gasprinskiy, Gaspıralı, Gaspralı. Qırımdaki Qırımtatar matbuatında onıñ soyadı Gasprinskiy (daa sıq) ve Gaspralı (daa siyrek) olaraq yazılğandır. Türkiyedeki Qırımtatarca neşirlerde çoqusı vaqıt Gaspıralı olaraq yazılır. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ saytında ise olarnıñ er birinen qarşılaşmaq mümkündir, lâkin Gaspıralı ve Gaspralı yazılışları biraz daa sıq rastkele. Aqmescitteki Qırımtatar Milliy Kitaphanesi Gasprinskiy adını taşıy, amma bazı maqaleler o kitaphane içün de diger soyadı variantlarını qullana. İsmail beyniñ abidesinde (resimde) soyadı Gasprinskiy olaraq, ev-müzeyi ögündeki levhalarda ise Gaspralı ve Gaspıralı olaraq yazılğandır. İsmail bey özü ise öz soyadını گاسپرينسكى (yani Gasprinskiy) olaraq yazğan edi.
Tercimeial
İsmail Gasprinskiy 1851 senesi mart 8 (20) künü Avcıköyde doğdı (şimdiki Bağçasaray rayonı). Vaqtı ile Aqmescitte, Moskvada, Voronejde, İstanbulda ve Pariste tasil aldı. Altı yıl devamında çeşit qırımtatar mekteplerinde rus tili ocası olıp çalıştı.
1879 senesi Bağçasaray şeer golovası olaraq saylandı ve bu vazifede 1883 senesine qadar bulundı. Publitsistikağa avesligi ve istidatı onı yavaş-yavaş gazetacılıq faaliyetine ketirdi.
İsmail Gasprinskiy 1883 senesi aprel 10 (22)- ten başlap ömüriniñ soñuna qadar “Terciman”, arada “Millet”, “Alem-i Nisvan”, “Ha-ha-ha”, “Alem-i Subyan” gazetaları ve mecmualarnı neşir etti. Özüniñ şahsiy kündelik matbuatından ğayrı, ilim ve turmuşnıñ çeşit saalarına bağışlanğan yüzlernen kitap ve risaleler basıp, milliy tasiliniñ derecesini çoq kereler yükseltti.
“
Dilde, fikirde, işte birlik!
”
şiarınen türkiy halqlarnıñ biri-birine yaqınlaşuvı ve milliy medeniyetleri, siyasiy añları ösüvi oğrunda büyük hızmetler yaptı. Medeniy, içtimayi ve siyasiy faaliyeti içün 1910 senesi İsmail Gasprinskiy “Revue du monde musulman” adlı frenk mecmuasınıñ eyeti tarafından Nobel mukâfatına taqdim etildi.
Bediiy icadını 1887 senesi “Frenkistan mektüpleri”, “Dar ür-Rahat musulmanları”, “Afrika mektüpleri”, “Qadınlar ülkesi” kibi nesir eserleri, özüniñ esas qaramanları ve süjet yenelişleriniñ bir-birine mantıqiy surette bağlanuvınen, şartlı olaraq “Molla Abbas” roman-epopeyasını teşkil eteler. Bu yerdeki bediy metin – avtobiografik mizac taşığan elementler, tarih, cemiyetniñ iqtisadiy ve siyasiy qurulışı, çeşit farazlar kibi şeylerni qavrap ala. Öz vaqtında “Dar ür-Rahat musulmanları” parçası arap ve fars tillerine çevirilgendir. Cenkten soñ bu parça çeşit añlatmalar ve luğatlar ile “Yıldız” mecmuası (1993, No.1) ve “Qırımtatar edebiyatı” (1995) qullanma dersliginde neşir olundı.
1905 senesi müellifniñ “Kün doğdı” adlı romanı dünya yüzüni kördi. İsmail Gasprinskiyniñ er eki romanı ve diger bediiy parçaları türk ve umumen musulman dünyasınıñ siyasiy ve bediiy fikiriniñ şekilledirmesinde büyük rol oynadılar.
İsmail bey Gasprinskiy 1914 senesi sentâbr 11 (24) künü vefat etti ve Bağçasaraydaki Zıncırlı medrese azbarında defin olundı.
Kitaplar
Pycckoe MycyлbMaHcTBo (Rus Musulmanlığı) Aqmescit, 1881
Salname-i Türki (Bağçasaray, 1882)
Mirat-ı Cedid (Bağçasaray, 1882)
Hoca-ı Subyan (Bağçasaray, 1884; 3.bas. 1892; 7. bas. 1898)
Avropa Medeniyetine Bir Nazar-ı Muvazene (Bağçasaray, 1885)
İslâmlara dair Nizamlar ve İmtiyazlar (Bağçasaray, 1885)
Rusiye Coğrafiyası (Bağçasaray, 1885)
Eki Bahadır (Bağçasaray, 1886)
Qıraat-ı Türki (Bağçasaray, 1886; 2. bas. 1894)
Maişet Muarebesi (Bağçasaray, 1886)
Kolera Vebası ve Onıñ Deva ve Darusı (Bağçasaray, 1887)
Bahtiyar Nazım (Bağçasaray, 1889)
Atlaslı Cianname (Bağçasaray, 1889)
Medeniyet-i İslâmiye (Bağçasaray, 1889)
Ğaraib-i Adat-ı Aqvam (Bağçasaray, 1890)
Arslan Qız (Bağçasaray, 1894)
Mektep ve Usul-ı Cedid Nedir? (Bağçasaray, 1894)
Risale-i Terkip (Bağçasaray, 1894)
Pyccko-BocToчHoe CorлaшeHиe (Rus-şarq Añlaşması) (Bağçasaray, 1896)
Esap. Muhtasar İlm-i Esap ve Mesail-i Esabiye (Bağçasaray, 1897)
Er Kün Kerek Qanunlar (Bağçasaray, 1897)
Reber-i İslâmiye (Bağçasaray, 1898)
Şarait el-İslâm (Bağçasaray, 1897)
Reber-i Muallimin (Bağçasaray, 1898)
Türkistan Üleması (Bağçasaray, 1900)
Mevlüd-ı Cenab-ı Azret-i Ali (Bağçasaray, 1900)
Beden-i İnsan (Bağçasaray, 1901)
İran. Resimli Mecmua (Bağçasaray, 1901)
Mebadi-i Temeddün-i İslâmiyan-ı Rus
Meşur Paytahtlar (Bağçasaray, 1901)
Usul-ı Edep (Şarq ve Ğarb Qaideleri) (Bağçasaray, 1901)
Zoraki Tabip (Bağçasaray, 1901)
Malümat-ı Nafia (Bağçasaray, 1901)
Tashih-i Aqaidden (Bağçasaray, 1901)
Temsilât-ı Krılof (Bağçasaray, 1901)
Asiyada Qomşularımız (Bağçasaray, 1903)
Dar ür-Rahat Musulmanları (Bağçasaray, 1906)
Musulman Kongressi (Bağçasaray, 1909)


text:
Rusiyede taqiqat organı gazeteci Roman Suşenkonı resmiy olaraq casuslıqta qabaatladı. Bunı TASS agentligine onıñ advokatı Mark Feygin bildirdi.
«Oña qabaat bildirildi. Taqiqatçı fabulanı añlatmağa devam ete», – dedi advokat.
Feyginniñ sözlerine köre, Suşenko Cuma künü, oktâbr 7-de, qabaatlanğan şahıs olaraq taqiqatçığa ifadelerini bermeycek, çünki onıñ advokat ile subetleşmege imkânı olmadı.
Moskvada sentâbr 30 künü ukrainalı jurnalist, Rusiyege şahsiy niyetlerinen soy-soplarını ziyaret etmege kelgen «Ukrinform» agentliginiñ Frenkistandaki mahsus muhbiri Roman Suşenko yaqalandı. Rusiye FSB hızmeti onı casuslıqta qabaatladı ve o «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş merkeziniñ hadimi» olğanını ayttı. Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi onı eki ayğa apishanege oturttı. Muhbirniñ ailesi tarafından imayeci olaraq celp etilgen advokat Mark Feygin bir künden ziyade Suşenko ile körüşip olamay edi. Oktâbr 5 ve 6 künleri advokat kene onnen körüşip olamay edi.
Oktâbrniñ 4-de körüşüp olğan soñ, Feygin ukrain jurnalisto öz qabaatını tanımaycağını ayttı.
Ukraina Mudafaa nazirligi de muhbirniñ öz müessisesine ve arbiy istihbaratqa bağlı olğanını inkâr etti.


text:
Bu afta daa bir Qırım kollaborantı - Remzi İlyasov – yarımadanıñ rusiyeli akimiyetinde öz vazifesinden boşadı. Rusiyeli Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti haber etkenine köre, reis muavini müddetinden evel işinden boşacağı aqqında ariza yazğan.
Remzi İlyasov 1958 senesi Özbekistan SSCnıñ Fergana şeerinde dünyağa kele. 1983 senesi Tomsk Müendislik-Qurulış İnstitutınınıñ “Qurucılıq malzemeleri sanayınıñ iqtisadiyat ve teşkilâtlandıruvı” bölüginden mezun olıp, müendis-iqtisatçı zenaat saibi ola. Tanışları onıñ daima karyera qurmağa ıntılğanını qayd ete. İnstitutnı bitirgen soñ o başqa yerge barmadan, doğrudan-doru Fergana vilâyet icra komitetine işke kirgemege istegenine şaşmağa sıra tüşmey. Yaşlıqta İlyasov iş boyunca ilerilevi daa muvaffaqiyetli olsun dep, rus adını bile almağa istegeni aqqında laflar yüre.
Amma qırımtatar kolaborantları içün saylav neticeleri qayğılı edi – qırımtatarlar saylavğa barmadı. Amma Remzi İlyasov rys yetekçilerine halq oña qoltutacaq dep işandırğan edi de.
Qırımtatarlar öz Vatanına avdet etken soñ, Remzi İlyasov akimiyette büyük vazifelerde çalışmaq içün, qırımtatar milliy areketni qullanmaq mümkün olacağını añlay. O, qırımtatarlarnıñ temsiliy organına qoşulıp, Meclis azası ola. Ve birden Reskomnats idare başlığı vazifesinden başlap, QMC-niñ Yuqarı Şurasında daimiy komissiyasınıñ reisi vazifelerine qadar yüksele.
Amma Qırımda “referendum” keçirile. Remzi İlyasov, milletniñ qararı ve Meclisniñ siyasetine boysunmayıp, rusiyeli akimiyet tarafına keçe. Oña 2014 seneniñ saylavlarında “galipler taqımı” terkibinde rusiyeli akimiyetke kirmege teklif etile. Onen beraber Meclisniñ azaları Zaur Smirnov ve Teyfuk Gafarov da rusiyeli akimiyetniñ organlarına yüksek vazifelerge kete. Bularnıñ ekisi de endi masharalıq ile öz vazifelerinden boşatıldı.
Lâkin qırımtatar kolaborantları içün saylav neticeleri qayğılı edi – qırımtatarlar saylavğa barmadı. Amma Remzi İlyasov rus yetekçilerini halq oña qoltutacaq dep işandırğan edi de. Bu vade içün oña tap rusiyeli Qırım akimiyeti yolbaşçısınıñ muavini vazifesi berildi. Amma insanlar qoltutmadı, bundan da ğayrı, onıñ qırımtatarlar arasında olğan cemaat erbabı namı da ğayıp oldı. Endi ise, İlyasov akimiyette bulunsa da, iç bir şeyge tesir etip olamağanı belli oldı.
Mevzunen bağı olaraq: Rusiyede «qazandılar»: Qırımda «milliy mesele» yetekçileri nasıl etip zengin oldı
Yetekçileri ögünde özüne aqlama teşebbüsi olaraq «Qırım» cemaat teşkilâtını qura. İşbu areketniñ maqsadı - qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda keçecek saylâvarda iştirak etmege inandırmaq edi. Aqmescitte, bücet saalarında çalışqan qırımtatarlarnı mecburiy göñülli olaraq toplap, tazyıq altında teşkilâtnı tesis etüv toplaşuvı ötkerile. Lâkin iş yerinden qıbırdamay. Halq Rusiye tarafdarı olğan bu areketnen kesen-kes iş tutmağa istemegeni kibi, kerek maliyeviy yardım da çezilmey qala. Ne yapsañ da, qırımtatar iş adamları semetdeşleri aldatılğanı içün para bermege istemeyler, işte.
İlyasov özüne, onıñ içün paalığa patlağan yüksek bir pensiya elde etti. Aynı zamanda oña yabancı olıp qalğan halqı tarafından nefret de qazandı.
Neticede soñradan keçken saylâvlar İlyasov ile onıñ yetekçileri içün bayağı kederli keçe – qırımtatarlar Qırımnıñ rusiyeli ükümeti keçirgen saylâvlarğa barmaylar. İlhaq etilgen yarımadada ötekerilgen Rusiye prezidenti soñki saylavlarınıñ neticesi yetekçileriniñ sabırını taşırdı. Bu tam manada bir muvafaqiyetsizlik oldı – em İlyasov, em de memurlar ne qadar areket etken olsa da, qırımtatarlar kene de barmadılar. İşte bu yerde yetekçilerniñ sabrı tükendi. Olar İlyasovğa işanğanları yañlış olğanını añladılar, demek ki, o olar içün öz emiyetini coyğan olıp çıqtı. Saylâvlar biter-bitmez mart ayında İlyasovqa öz ihtiyarınen çalışqan vazifesinden ketmek içün ariza yazsın dep teklif etile. O, aytılğanını yapa. Kerçek, beñzer arizalarnı milletlerara munasebetlerni baqqan bazı rayon memuriyetiniñ muavinleri yazması da teklif etile. Meselâ, Qarasuvbazar rayonında Nazim Yunusov da öz vazifesinde marum etile, albuki rayon memuriyeti onıñ işinden memnün edi.
Yanıqtan dünyası qararğan İlyasov öz reberi Vladimir Konstantinovnıñ ögüne, pensiyağa qadar çalışması içün yetekçilerni qandırsın degen ricanen başını egip bara. Konstantinov öz muavinini acıp öz yetekçilerinen İlyasovnıñ istifası keçiktirilmesi boyunca añlaşa. Meger, bu da uzaq sürmeycek eken. İyülde İlyasov bir daa ariza yazmağa mecbur qalıp, öz vazifesini terk ete.
İlyasov özüne, onıñ içün paalığa patlağan yüksek bir pensiya el etti. Aynı zamanda oña yabancı olıp qalğan halqı tarafından neftret de qazandı. İhtimal, İlyasov pensiyağa çıqqan soñ, tanışlarınen sübetleşken vaqıtta peşman etkeni ve aqlını toplap, hatasını añlağanı aqqında aytır. Lâkin oña birisi inanır ekenmi?..
Zarema Seitablayeva, Qırım sakini, bloger (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz noqta-i nazarlarını aks etip, muarririyetniñ noqta-i nazarını aks etmesi şart degil


text:
`AQŞta Kongress binası basıldı` Näticälär
Xäbärlär [283]
- 2022 Xalıqara ğaläm kongressı Türkiyedä uza
- AQŞta 4 möselmannı üterüdä şöbhäle êläkterelde
- Üz öylärendä yanıp ülgännär
- AQŞnı ber yaqtan su basa, ikençe yaqtan - yanğın tarala
- Kaliforniyada yanğınnı sünderä almıylar
- “Aêroportnı hawağa oçıram" dip 3 tapqır attı (video bar)
- AQŞta rekord êsselek turında kisätälär
- AQŞta säwdä üzägendä atışu
- Texastağı mäktäpkä höcümneñ yaña detal'läre açıqlandı
- AQŞta Bäysezlek köne höcümendä ülüçelär arttı
- Wäkillär palatası qoral qanunın qabul itte
- Qoral qanunın AQŞ senatı rasladı
- 5 yäş'tän keçkenälärgä - koronavirus vakśinası
- AQŞta çirkäwgä höcüm
- Uqıtuçılar êşkä qoral belän kilä ala
- AQŞta xätär hawa torışı
- AQŞta qoral reforması
- AQŞ qoral reformasın başladımı?
- Aleks Bermudlarğa taba kitte
- AQŞta qorallı höcüm
- AQŞta Kongress binası basıldı
- AQŞta qunaqxanäne cimerü
- AQŞta dawıl faciğası
- AQŞta yanğın
- AQŞta meteor taşı
- AQŞta avtomobil şovı
- Qıtay Kommunist partiyäse kongressı
- AQŞta poliśiyä zolımınıñ tağın ber ürnäge
- AQŞta başlanğıç mäktäptä qurqınıç waqıyğa
- AQŞta “Rozalar paradı”
- Awrupa Berlege binası qarşına 4500 par ayaq kiyeme quydılar
- AQŞta ğarasat êzläre
- Texasta öyermä afäte
- Tänhranda bina cimerelgän
- Ärdoğan AQŞta
- AQŞta feyerverk deposı yanğan
- AQŞta törek iminlek mödire
- AQŞta zur krizis
- Aêroportta ğadättän tış xäl
- Amerika Quşma Ştatlarınıñ 45nçe İlbaşı Donal’d Tramp bulğan


text:
Rusiye FSBsi Qırımda «ekstermistik gruppanı»meydanğa çıqarğanı aqqında beyan etti. Rusiye mahsus hızmetleriniñ versiyasına köre, onıñ azaları Qırım müftisi Emirali Ablayevniñ evine «Molotov kokteylleri» atqan eken. Bunıñ teşkilâtlandırıluvında Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ yardımcısı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qabaatlanmaqta. FSB iddia etkenine köre, onıñ terkibine, Harkovlı eki sportçı-boksçı – Oleksandr Steşenko ve Oleksandr Tretyakov kire ekenler. Çubarov, FSBniñ beyanatına, halqara cemaatçılıq ögünde Meclisni yamanlamaq içün yaptı dep qıymet kesti.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ sözlerine binaen, FSBniñ işbu opratsiyası «başından soñuna qadar uydurılğan».
Qısqadan aytacaq olsaq, başından soñuna qadar er şey uydurılıp çıqarılğanİlmi Umerov
İlmi Umerov
«Eger qısqadan aytacaq olsaq, başındsan soñuna qadar er şey uydurılıp çıqarılğan. Hatırla da baqıñız: adliyeciler SİZOda Steşenkonıñ yanına tam manada bastırıp kirgenlerinde o olarğa qılınuv ve qıynalar aqqında çoq «meraqlı» şeyler aytıp yetiştirgen. «Müddeti» bitken soñ, Steşenkonı çıqaracaqları yerine, onı araba qapudan çıqqanınen maşna içine tıqaraq, qarşılamağa kelgen ve şaşıp qalğan adliyeciler ögünde alıp ketkenler. Qayda alıp ketip ne yapqanlarını tek tasavur etmek qala. İşte, bir qaç künden soñ, ötü patlağan genç adam Qırımtatar Milliy Meclis teşkil etken ekstremistik teşkilât aqqında şaatlıq yapa», – dep ikâye etti Qırım.Aqiqatqa Umerov.
Qırım.Aqiqat qırımtatar faali Zair Smedlâyevden FSBniñ yañı «fitnesine» izaatlav bermesini rica etti.
– Qırımda FSBniñ çıqarğan yañı «fitnesi» boyunca fikriñiz nedir?
Dersiñ ekstremistik gruppa faaliyeti meydanğa çıqarılğanınen alâqalı haber qırımtatar faallerine qarşı kütleviy repressiyalarnıñ devam ettirilmesi oğrunda bir azırlıqtırZair Smedlâyev
– Dersiñ, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevniñ yardımcısı ve SBU yardımınen Rusiyede yasaqlanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ lideri Refat Çubarovnıñ emirine istinaden, Erol Veliyev tarafından teşkil etilgen ekstremistik gruppanıñ meydanğa çıqarıluvı, qırımtatar faallerine qarşı kütleviy repressiyalarnıñ devam ettirilmesi içün bir azırlıqtır.
– Yani, siziñ fikriñizge köre, bu Qırımdaki mahsus hızmetler azırlağan stsenariyniñ tek bir parçası, öylemi?
– Bu «işn», terrorizm ve ekstremizge qarşı yapılğan küreş vastasınen, akimiyetniñ qanunsızlığı ve zulumına, tevqifleri, insanlarnıñ ğayıp oluvı ve öldürilüvine, ev ve camilerdeki tüntüvlerni sevmegenlerni aqqından kelmek maqsadınen yapıla. Sanki dersiñ Emirali Ablayevniñ evi yaqılğanınen bağlı operatsiya da uydurulğan edi. Hucur şey, qora yanvar ayında ateşke berilgen olsa, o ancaq mayıs ayında şok qazana.
– Bu vaziyette eñ çoq begenmegen şeyiñiz nedir?
Qırımtatarlarğa qarşı yapılğan provokatsiyalarda öz halqı içün ölecegine söz bergen, şimdi ise cinayetlerniñ iştirakçisi olğan insanlarnı qullanalarZair Smedlâyev
– Eñ yaramay tarafı şu ki, qırımtatarlarğa qarşı yapılğan provokatsiyalarda öz halqı içün ölecegine söz bergen, şimdi ise, cinayetlerniñ iştirakçisi olğan insanlarnı qullanalar. Buña olar razılıq bereler, bazen de tintüv ve tevqifler de olarnıñ tevsiyesinen yapıla.
– Artıq bu «işte» uyuşmağan taraflarını köresiñizmi?
– Mayısnıñ 21-nde keçken konferentsiyada, Rusiye FSBsi, Qırımda tutulıp alınğan ukrainalı Oleksandr Steşenko sanki dersiñ, müftiniñ evi ateşke berilüvinde Veliyevniñ alâqası olğanı aqqında aytılğanını köstergen videoda, Steşenko bu vaqialarnı Veliyevnen birlikte işğal etilgen Qırımda bu yıl yanvar ayında muzakere etkenini ve hususan o zaman, tamam yanvar ayında, Veliyev daa bir iştirakçinen beraber evni ateşke bergen ekenler dep iddia ete.
Refat Çubarov, Erol Veliyev o vaqıtta Qırımda Steşenkonen ne laf etip olamaycağına, ne de er angi bir diversion tedbirlerde iştirak etalmaycağını qayd ete, çünki Veliyev o vaqıtta Qırımda degil eken.
– Veliyev ne zaman Qırımda olğanı bellimi?
– Veliyev Qırımnı eñ soñki kere 2017 senesi sentâbr ayında ziyearet etken ve bunı ister Ukraina, ister Rusiye sıñır organlarınıñ munasip vesiqalarından teşkermek mumkün.
Bu aqta Çubarovqa Veliyevniñ özü yaqında Kyivde keçken körüşüv vaqtında aytqan. Çubarov, bularnıñ epsi FSBniñ, 2018 senesi yanvar ayında Qırımda olıp keçkeni aqqında Steşenkonıñ aytqan vidosındaki versiyasını hatırladı. Steşenkonıñ sözlerine köre, olar Steşenko, Veliyev ve Tretyakov olaraq üç kişi körüşken ekenler. Daa soñra Steşenko, Veliyev Emirali Ablayevniñ evini ateşke bermege teklif etkenini iddia ete, ondan soñ Oleksandr Steşenko: «men insanlar ölebilecegini añlağanım içün, bundan vazgeçtim, Erol Veliyev ise Tretyakovnen beraber bu vazifeni yerine ketirdiler», - dey.
İşbu versiyanı izaatlağan Refat Çubarov, Veliyevniñ Qırımda bulunğan künlerini teşkermeden FSB hata yapqanını ve bu olar sızğan qabaatlav konstruktsiyasını bütünley alt-üst etkenini qayd ete.
– Rusiyeli akimiyet Qırımda farqlı tüşünce saiplerine basqı yapmaqnı arttıracaq dep tahmin etmek mumkünmi?
Soñki tevqifler ve ihtimal, ilerideki soylârı – repressiyalar artacağına bir delildirZair Smedlâyev
– Semetdeşlerimiznen beraber keçirgen şahsiy subetimizde «ölümge azır» olğan diger birisi, olarnen beraber olmağanlarğa nisbeten yaqın zamanda kütleviy repressiyalar yapılacağına söz berdi.
Soñki tevqifler ve ihtimal, ilerideki soylârı – şu cumleden diniy, siyasiy ve iqtisadiy ceetten repressiyalar artacağına bir delildir.
Temelli bilgen bir şeyim bardır ki, er bir provokatsiya, er bir çaqımcılıq, er bir tevqif içün cevap bermek kerek olacaq. Allah esaplaşuvnı çoq uzatmaz.


text:
Birleşken Milletler kâtibi Antonio Guterresniñ Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile Ukrainadaki vaziyetnen bağlı körüşüvi yekünlendi.
Vladimir Putin körüşüvde Rusiye Ukraina ile añlaşmağa ve vaziyetni diplomatik yollarnen tertipleştirmege niyetlene dep, eyyetlerniñ İstanbul muzakereleri muvafaqiyetli oldı, dep qayd etti.
«Bayağı ciddiy bir ilerilev oldı. Ukrainalı zenaatdaşlarımız telükesizlik talaplarını Ukrainanıñ halqara seviyede tanılğan sıñırlarınen bağlamadı», – dedi Putin.
Rusiye prezidentiniñ aytqanına köre, muzakerelerden soñ Moskva «provokatsiyalarğa» oğradı – Putin bir qaç yüz insan öldürilgen Buça şeerindeki adiselerni böyle tarif etti.
BM Baş kâtibi Antonio Guterres Türkiyeniñ muzakere keçirüv ğayretlerine qoltutqanını bildirip, gumanitar ayatlarnen bağlı BM-RF-Ukraina bağ gruppasını qurmağa teklif etti.
Hususan – Ukraina arbiyleri imaye etmege devam etken Mariupoldeki «Azovstal» zavodından insan tahliyesi meselesini al etmege teklif etti. Rusiye prezidenti Mariupolde cenk areketleri yoq, dep cevap berdi, Rusiyeniñ yardımınen andan 140 biñ insan çıqqan eken.
Guterres Ukrainada olıp keçkenlerni suveren toprağına ücüm dep adlandırdı, Putin Rusiye arbiyleriniñ areketlerini «mecburiy adım» dep, Donbas sakinleri Ukraina akimiyeti sebebinden sekiz yıl qamaçavda qaldı, dep qoştı.
Rusiye prezidenti onıñ memleketi BMge, halqara munasebet iştirakçileri küçü, büyükligi ve coğrafik yerine baqmadan, bir-birinen teñ dep aytqan onıñ nizamnamesine daima qoltuttı ve qoltutacaq, dep qayd etti.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3f6698iwwkivl.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Türkiyeniñ Antalya şeerinde martnıñ 10-nda Ukraina ve Rusiye Tış işler nazirleri Dmıtro Kuleba ve Sergey Lavrovnıñ muzakereleri ötkerilecek. Bu aqta Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirligi, Lavrov ve Kulebanıñ «kontaktı» Türkiye Tış işler naziriniñ iştirakinen keçirilecek, dep tasdıqladı. Nazirler ne muzakere etecek aytılmay.
Rusiye Ukrainağa silânen ücüm etkeninden berli Türkiye aracılıq rolüni almağa tırışa, prezident Recep Tayyip Erdoğan eki memleketniñ prezidentlerinen telefonda laf etip, Vladimir Putin ve Volodımır Zelenskıynıñ körüşüvini teşkil etmege azır, dep bildirgen edi. Türkiye Ukraina topraq bütünligine qoltuta ve oña silâ bere, amma Rusiyege qarşı sanktsiyalar kirsetmege istemey.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete. Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Avropa Birligi ve ABD, Avropanıñ Rusiye energiya menbalarına tabiligini eksiltmek içün AB-ne ilâve şingen gaz teslimatı ile bağlı yañı añlaşma aqqında ilân ettiler.
Reuters agentligi haber etkeni kibi, Birleşken Devletler bu yıl Avropa Birligine ilâve olaraq 15 milliard kubometr şingen gaz bermege añlaşqanlar. Aynı zamanda eki taraf da vaqıt keçken soñ teslimatnı yılda 50 milliardğa qadar arttırmağa tırışacaqlar.
"Rusiye energiya menbalarına tabilikni eksiltmege ve yavaş-yavaş ondan qurtulmağa tırışamız... Biz, avropalılar, Rusiye yerine inanğanımız, bizim dostlarımız olğan teslimatçılarnen çalışıp başlamağa isteymiz", – dedi Avropa Komissiyasınıñ prezidenti Ursula von der Leyen.
"Bu teşebbüs eki esas meseleni közde tuta: birincisi, bu Avropağa Rusiye gazına tabilikni eksiltmek içün yardım etmek, ekincisi, Avropanıñ umumen gazğa olğan talabını azlaştırmaq", – dedi Jo Biden.
Kıyiv Avropa memleketlerini Rusiye energiya menbalarından red etmege defalarca çağırdı. Yaqında böyle adım aqqında ABD ve Büyük Britaniya ilân etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kanada parlamentiniñ Yuqarı palatası Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı istilâsınıñ genotsid dep tanılmasına qoltuttı, dep bildirdi Ukraina Yuqarı Radasınıñ spikeri Ruslan Stefançuk aprelniñ 29-nda.
«Kanada Senatınıñ deputatları ve spikeri George Furey Ukraina halqına qarşı genotsidni tanığanları içün sağ olsunlar», – dep izaatladı o.
Stefançuknıñ aytqanına köre, Kanada Senatı bu künleri Kanada Cemiyetler palatası qabul etken qararnıñ aynısını qabul etti.
Aprelniñ 27-nde Kanada Cemiyetler palatası Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainada yapqanlarını Ukraina halqınıñ genotsidi dep tanıdı.
Aprelniñ 14-nde Ukraina Yuqarı Radası Rusiye ordusınıñ Ukrainada yapqanlarını Ukraina halqınıñ genotsidi olaraq tanıdı. Ukraina halq deputatları çetel devletleriniñ ükümetleri ve parlamentlerine muracaat etip, Rusiye ordusınıñ Ukrainada yapqanlarını Ukraina halqınıñ genotsidi olaraq tanımağa çağırdı.
Estoniya ve Latviya Rusiye silâlı quvetleriniñ areketlerini Ukraina halqınıñ genotsidi dep tanıdı.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan bu afta Ukrainağa kelecek, dep bildirdi Tış işler naziri Dmıtro Kuleba yanvarniñ 31-nde brifingde.
Nazir bunı «Ukraina ziyaretleriniñ paradı» dep adlandırdı. O, keçken sene halqara ortaqlarnı yanvar ve fevral aylarına davet etken edi, dep qayd etti – «ilk evelâ Ukrainada daima çetel top memurları olsun dep».
Onıñ aytqanına köre, bu künleri Kyivde aynı vaqıtta Büyük Britaniya, Poloniya ve Felemenk baş nazirleri olacaq. Yunanistan Tış işler naziri endi Ukrainada buluna, Felemenk ve Büyük Britaniya Tış işler nazirleri aman-aman yoldalar.
Kelecek afta bir qaç merkeziy Avropa memleketiniñ ve «normand formatında» aracı memleketler olğan Almaniya ve Frenkistan diplomatik müessiseleriniñ yolbaşçıları ziyaret etilecek.
«Bundan ğayrı, bu afta Ukrainada Türkiye prezidentini qarşılaycaqmız, şunıñ içün Ukraina prezidenti, baş naziri ve menim halqara kün tertibim tolu olğanını köresiñiz. Rusiyeni tutmaq içün epimiz ortaqlarımıznen çalışamız. Vladimir Putinniñ aqlında ne olğanını kimse bilmey, amma çetel top memurları Ukrainada olsa, arbiy kerginleşüv telükeleri daa az olğanını bilem», – dep ayttı Kuleba.
Prezident Volodımır Zelenskıynıñ vekili Serğiy Nikiforov Erdoğannıñ Ukraina-Türkiye Strategik şurası çerçivesinde planlaştırılğan ziyaret çerçivesinde Ukrainağa kelecek, dep Azatlıq Radiosına bildirgen edi. Faqat tam künü daa belli degil. Türkiye prezidenti de ziyaretini ilân etken edi.


text:
Krım.Realii haber alğanına köre, şeerniñ çeşit taraflarına yürgen avtobuslarda 10 ruble qararda fiyat kösterilgen. Böyle ilânlar avtobuslarda ta aprelniñ başında yerleştirilgen ediler.
Qırımda rubleniñ kursı daima deñişkenine baqmadan, yürüv fiyatı qatiy tura.
Böyleliknen, marşrutkalarnıñ saipleri, şeerde kösterilgen grivnâğa köre rubleniñ kursına bağlanmayıp, öz kelirini alalar. 10 ruble qarardaki fiyat, er bir alda, grivnâ fiyatından yüksek olıp çıqa.
Bir qaç kün evel, misal içün, marşrutkadaki yürüv 2,50 grivna (ya da10 ruble) turmaqta edi. Eger de keçken aftada özüni akimiyet köstergen «ükümet» tarafından belgilengen 2,8 indeksi qullanılsa, marşrutkadaki bir yürüv içün 7 grivna soramaq kerek ediler. Şu aytılğan 10 ruble esapta 3,5 grivna olıp çıqa.
Aprelniñ 24-den fiyatlar ve tariflerniñ Rusiye rublesine esap koeffitsiyenti 3,1 olıp belgilendi. Lâkin Keriç marşrutkalarda kezmek içün kene şu 2,5 grivna (ya da10 ruble) töleyler.
Passajirler, aydavcığa 10 rublesini bergende, neticede, 3,20 grivna töleyler.


text:
Bunı Qırım maliye «naziriniñ muavini» Lüdmila Yeltsova Qırımnıñ qanunsız parlamentindeki daimiy bücet komissiyasınıñ toplaşuvında bildirdi.
Onıñ malümatına köre, umumen 50 kvadrat metri olsa, er bir kvadrat metrden er ay 12 ruble alına. Umumiy meydan 50 kvadrat metrinden ziyade olsa, er ay 20 ruble tölemek kerek.
«Böyle bir yañılıq er sene 60 mln ruble qazanmağa imkân berecegine ümüt etemiz», – dep ayttı Yeltsova.
29 yuqu yerinden ziyadesini kirağa bermegen adamnıñ vesiqanı resmiyleştirmek aqqı bar. Böyle insanlar Qırımda olğan turistik alımından boşatıla. Qaidelerni bozğanlar belgilengen bergi miqdarından 5 qat ziyadesini ödeycekler.


text:
Qırımnıñ saylav komissiyası «Devlet şurası»na keçirilgen «saylavlar»nıñ resmiy neticelerini ilân etti.
Bu aqta Qırım saylav komissiyasınıñ saytında bildirile.
Olğan malümatqa köre, Qırımnıñ saylav komissiya toplaşuvı sentâbr 16 künü saat 2:00 (Moskva vaqtı boyunca) keçirildi.
«Qırım cumhuriyetiniñ saylav komissiyası Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ deputat saylavlarınıñ neticelerini doğru olaraq qabul etmege qarar aldı»,– denile beyanatta.
Böyleliknen, saylav komissiya malümatına köre, Qırımnıñ «Devlet şurasına» 75 deputat saylanıldı.
«Yedinaya Rossiya» qırım regional bölügi 70 mandatnı qazandı, LDPR Siyasiy firqasınıñ qırım regional bölügi ise 5 mandatnı qazandı, denile beyanatta.
Saylav komissiya malümatına köre, saylavlardan qayd etilgen saylayıcılarnıñ 53,61% iştirak etti.
Bazar künü, sentâbrniñ 14-nde işğal etilgen Qırımda birinci kere Rusiye qanunlarına köre, «Devlet şurası», Aqyarda ise, «Şeerniñ qanun çıqarıcı toplaşuvı» akimiyet organlarına saylavlar keçti. Bunen beraber yerli akimiyet organlarna da saylavlar ötkerildi.
Ukraina baş prokuraturası, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qanunsız saylavlarnıñ ötkerilüvi cinayetçilik olğanını hatırlattı. Saylavlarnıñ teşkilâtçılarını 10 yılğa apiske ala bileler.
İşğal etilgen Qırımda saylavlarğa öz menfiy munasebetini Ukraina SNBO, İçki İşler Nazirligi de bildirdi.
Qırımtatar milliy meclisi ve qırımtatarlarnıñ bir sıra teşkilâtçıları vatandaşlarnı saylavlarnı boykot etmege çağırğan edi.


text:
Advokat Nikolay Polozov, mart 29 künü Qırımda keçirilecek eki makeme oturışı aqqında bildirdi. Olar, «fevral 26» işi ile bağlıdır.
Bundan evel, advokat, Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım makemesiniñ qararına qarşı appelâtsiya berdi.
«Añlaşılğanına köre, Qırım Yuqarı makemesi Genri Fordnıñ tehnologiyasınen tanış oldı. İtiraz arizam 29.03 saat 12:00 baqılacağı aqqında vesiqa aldım. Böyleliknen, oturışlar saat 10:00 ve 12:00 keçirilecek. Makeme konveyeri», - dep yazdı o, Feysbuk saifesinde.
Bundan evel, Polozov, yazılğan itiraz arizası boyunca makeme oturışı salı künü keçirilecegi aqqında bildirgen edi. Belli ki, itiraz, makemeci Galina Redko, Ahtem Çiygozğa, Ali Asanovğa ve Mustafa Degermencige qarşı öz istegi ile ve qanunsız şekilde apiste bulunma vaqtını uzatqanınen bağlı.
Keçenlerde, Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye Baş prokuraturasına Çiygoznıñ Aqmescit SİZOsında qanunsız tutılması boyunca muracaat yazdı. Delil olaraq, yanvar 25 künü Qırım Yuqarı Makemesinen çıqarılğan qararğa köre, Ahtem Çiygoz ve «fevral 26» işiniñ başqa faaleriniñ apiste tutılması müddeti mart 9 künü 00:00 saatte bitkenini ketirdi.
Öz arizasında advokat, Çiygoznıñ apis etüv vaqıtını üç künge uzatqan Kreml nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makeme makemecisi Galina Redkonı mesülietke çekmege talap etti.
Mart 24 künü Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi, Qırım prokuraturasınıñ appelâtsiyasını qabul etmedi. Belli ki, prokuratura, mabüslerge qabaatlayıcı ükümni çıqarmaq içün, cinaiy işni makemege qaytarmağa talap etti. Bunıñnen bir sırada, Qırımdaki makeme «fevral 26» işiniñ mabüslerini aprel 24 kününe qadar apiste qaldırdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksyonov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
«Qırımtatarlar şurası» – ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan Meclisniñ yerini alacaq olğan teşkilât – Sergey Aksenovğa muracaat etip, qırımtatarlarnı gitlerizmniñ ortaq halqı olaraq köstergen yarımada tarihı dersligini mektep programmalarından almağa rica etti. Qırım akimiyeti yoq demedi – aks alda qanunsız şekilde ilhaq etilgen Qırımda «halqlarnıñ dostluğı» aqqında ballı mif kene nefret qatranınen kirletilecek edi.
Lâkin biraz tüşünsek – Qırımdaki Rusiye akimiyeti nege qarşı çıqa? «Rus Qırımı» binasınıñ ve yarımada qaytarıluvınıñ kereklik temeli olğan resmiy mefküre qırımtatarlarğa nisbeten nefret degil edimi? Stalinizmniñ eñ igrenc cinayetlerinden biri – Qırımnıñ tamır halqlarını sürgün etüv – on yıllarnen aqlanmağa tırışılmadımı? Ekinci cian cenkiniñ veteranlarına Sovetler Birliginiñ eki defa qaramanı, qırımtatarı Amet-Han Sultanğa bağışlanğan «Haytarma» filminiñ premyerasına barmamağa tevsiye etken Rusiyeniñ Aqmescit baş konsulı Vladimir Andreyev ile çıqqan qavğa tesaduf edimi? Adiy bir memur bir halqnı aqaretlemege ve genotsidni aqlamağa azır olğanı, bu azırlıq ise Rusiye Federatsiyası reberleriniñ inamını aks etkenini bilmese edi, bunı yapar edimi?
Elbette, kitapnı mekteplerden alıp çıqarmaq mümkün. Amma şimdiki Qırımnıñ avası tolu olğan nefret müitini ne yapmalı?
Söz sırası, «Haytarma» ile olğan o masharalıqtan soñ Vladimir Andreyev Qırımnıñ Rus cemiyeti reisi Sergey Tsekov ve «Rus birligi» firqasınıñ reisi Sergey Aksenovnıñ teşebbüsi ile «Qırım Rus cemiyetiniñ fahriy azası» unvanına nail oldı. Bu unvan berilgende eki siyasetçi tarafından da bir sıra ksenofob ibareleri yanğıradı, hatırlağanımız kibi, bir qaç aydan ekisi de satqınlarnıñ ög sırasında olacaq.
Şimdi ise Rusiyege qoltutqan şura Qırımnıñ «vatan hainlerinden» birine – yıllar devamında siyasiy kapitalını qazanmaq içün nefret müitini qullanğan kişige – muracaat etip, bu nefretni umumiyleştirgen kitapnı yasaqlamağa rica ete. Elbette, kitapnı mekteplerden alıp çıqarmaq mümkün. Amma şimdiki Qırımnıñ avası tolu olğan nefret müitini ne yapmalı?
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Ukraina ilhaq etilgen Qırımda Rusiye qanunlarına köre qayd etilgen işhanelerge nisbeten kirsetilgen sanktsiyalarnı üç yılğa uzattı.
Sanktsiyalar kirsetilgen işhanelernñ cedveli Ukraina prezidentiniñ saytında derc etildi.
Vesiqada hususan, «Massandra» ziraat-istisal birleşmesi, «Novıy Svet» şampanya zavodı, Aqmescit şapap zavodı, Qırım şarap zavodı (sabıq «Pervomayskiy»),«Pribrejnaya» agrosanayı şirketi, «Vinogradnıy» agrokombinatı, Qırım balıq asrav yeri, «Massandra»nıñ filialları ve başqa işhanelerniñ adı keçe.
Söz aktivlerniñ blok etilüvi, ticariy işlernin sıñırlanuvı, iqtisadiy ve maliyeviy mecburiyetleriniñ toqtatıluvı, litsenziyalarnıñ lâğu etilüvi ya da toqtatıluvı, em de diger sıñırlav tedbirleri aqqında kete.
Umumen sanktsion cedvelge 1748 şahıs ve 756 işhane kirmekte. Bir yıl evelsi sanktsiyalar cedveline 1228 şahıs ve 468 dane şirket kirsetilgen edi.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesinen neticelene bile. Bu aqta aprel 25-te toplaşuvda bulunğan Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
Onıñ sözlerine binaen, mahkeme toplaşuvınıñ ceryanından «mahkeme, şübesiz, qanun tarafını degil de, qabaatlağan tarafını alacağını» añlamaq mümkün.
«Başta Meclisni, qırımtatar halqınıñ temsilci organını, yasaq etecekler, soñra halqnı da yasaq etmege tırışacaqlar! Bütün bular tarihımızda endi olğan edi, 1944 senesi em kommunistlerni, em faallerni, em de tarafta olğanlarnı çeşit vagonlarda, amma bir trende sürgün ettiler», – dep yazdı Smedlâyev Facebook saifesinde.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 25-te, bazarertesi künü, aqşam toplaşuvnı aprel 26, salı kününe keçirdi. Toplaşuv saat 9:30 başlanmalı.
Aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı. Poklonskaya toplaşuvda olmadı.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yılnıñ başından işğal etilgen Qırımda eñ çoq yanğın Aqmescit rayonında, Keriç ve Aqmescitte oldı. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Eñ çoq yanğın Aqmescit rayonında (215 yanğın), Keriç (195 yanğın), Aqmescit (125 yanğın), Kefe (119 yanğın) şeerlerinde ve Bağçasaray rayonında (129 yanğın) qayd etildi», – dep aytıla haberde.
Qayd etilgenine köre, 2172 yanğından 1417-si (65%-ı) açıq alanda oldı.
«Açıq alanda yanğın sayısınıñ artması 5% (2019 senesi – 1351) oldı. 960 yanğın quru ot ve qamış yanmasınen bağlı (keçken sene 852 edi, 12,7%-ğa arttı)», – dep qayd ete müessise.
Hatırlatamız, iyülniñ 21-ne qadar Qırımnıñ ğarbiy, merkeziy, cenübiy, şarqiy rayonlarında ve dağlarında fevqulâde yanğın telükesi beklenile.