text:
Harkov halqara ava limanında «Boeing-777» felâketinde elâk olğanlar ile resmiy vedalaşuv tedbiri keçirile, soñra cesetlerni Felemenkke yollaycaqlar, dep haber ete Azatlaıq Radiosı.
«Tebdirni saat 11:00 başlamaq niyetindemiz. Tedbirde dünyanıñ çeşit memleket diplomatlarınıñ iştiragi beklenile», – dedi akimiyet komissiya reisi, Ukraina birinci baş nazir muavini Volodımır Groysman.
«Yollanılğan cesetlerniñ sayısı ekspertlerniñ tarafından belgilenecek», – qayd etti Groysman.
Felemenkte MH17 sefer uçağınıñ felâketi qurbanlarınıñ hatırasına matem künü ilân etildi. Bunı Felemenkniñ baş naziri Mark Rutte bildirdi.
Malaysia Airlines uçağında elâk olğan 298 insandan 193 felemenkli edi.
Azatlıq Radiosı canlı yayın alıp bara.


c: text/html

text:
Kremlge boysunğan işğal etilgen Qırım ükümeti yarımada sakinlerini endiden başlap, büyük istek olacağını beklemeyip, qızdıruv içün odun azırlap qoymağa çağıra. Bu aqta Moskva tarafından tayinlengen yarımada yolbaşçısınıñ muavini Nikolay Yanaki ilân etti.
«Cumhuriyet ükümeti Qırım sakinlerini eñ yaqın vaqıtta qızdırma içün odun satın almağa ve büyük istek olacağını beklememege çağırdı», – dep qayd etti Yanaki «Krımskaya pravda» gazetasına bergen intervyusında.
Nikolay Yanakiniñ aytqan sözlerine binaen, bu sene yerli akimiyetlerge odunnı ertece satın almağa avale etildi.
«Belediyelerge iyül 1-ge qadar odunnen qızdırılğan mektepler, bala bağçaları, hastahaneler aqqında malümat bermekni avale ettim, olar şimdiden odun satın almağa başlasın dep», – dedi Nikolay Yanaki.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 2015 senesi qışta odun az tapılğan mal kategoriyasına keçti, onıñ satın alınmasına nevbet 2017 senesine qadar yazılğan. Yarımadanıñ Rusiye ükümeti yerli sakinlerni odun satın almaqnı sıñırlamağa ya da kömür qullanmağa çağırğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye Cemaat nezaret komissiyasınıñ (CNK) uquq qorçalayıcıları mahküm etilgen faal İldar Dadinni Altay ülkesiniñ beşinci apishanesinde yanvar 6-da tapmadı. Bunı Dadinniñ ömür arqadaşı Anastasiya Zotova Facebook saifesinde yazdı.
Rusiye uquq qorçalayıcısı Lübov Volkova Rusiye mustaqil közeticileri birligine faal Altay ülkesiniñ apishanesinde bulunğanına dair tasdıqlanmağan bir malümat kelgenini bildirgen edi.
Cumaaqşamı künü, yanvar 5-de, Rusiyede insan aqlarından vekâletlisi Tatyana Moskalkova Dadin yanvar 9-10 künleri yañı apis yerine avuştırılacaq ve bundan soñ tuvğanlarından biri ile telefonda laf etmege imkânı olacaq, dep haber etti.
Dekabr 5-de belli oldı ki, İldar Dadin azap çekkenini bildirgen Segeja apishanesinden çıqarıldı. O künden berli onıñ bulunğan yeri belli degil. Rusiye cemaat faalleri, jurnalist, yazıcı ve vatandaş faalleri akimiyetten faalniñ bulunğan yerini aydınlatmağa talap eteler.
İldar Dadin – Rusiyede «cemaat tedbirlerini keçirüv qaideleriniñ bir qaç kere bozulması» maddesine köre mahküm etilgen yekâne faaldir. Onı eki buçuq yılğa qadar apiske alğanlar.


text:
«Ukraina tış işler nazirligi bunıñnen bağlı beyanatnı azırladı. Ukrain cemiyeti Rusiyede eñ büyük ola, şunıñ içün ukrain tili devlet tili olsa ya da ayrı bir status taşısa, doğru olur», – dedi o.
Baş nazir Kiyevde Dragon Capital şirketiniñ 10-uncı yatırım konferentsiyasında çıqışta bulunıp, Ukraina Rusiye akimiyetini Rusiyede ukrain mektepleriniñ açılmasına çağırğanını bildirdi.
«Bunıñnen beraber, Rusiyede ukrainlerniñ diniy baqışlarına cevap bermeli. Din serbestligi beyannamede qayd etilgeninen beraber yerine ketirilmek kerek», – dep qayd etti Yatsenük.
Rusiye tış işler nazirligi Ukrainadaki problemler al etilmesi içün federalizatsiya ve rus tili ekinci devlet tili olaraq qabul etilmesi aqqında qararlar tasdıqlanmaq kerek, dep bir qaç kere bildirgen edi.
Ukraina tış işler nazirligi buña cevap berdi. Ukraina Rusiyege 5-10 devlet tilini qabul etmege teklif ete.


text:
İlhaq etilgen Qırım ve işğal altındaki Donbassnı Rusiye nezaret etkence inqilâp bitti, dep sayılmaz. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta yazmaqta.
«Rusiyeniñ arbiy tecavuzı, Qırımnıñ vaqtınca işğal etilmesi ve Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ bazı rayonları kontrolden çıqqan vaqıtta, Ukraina halqından Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri de şu cumleden olmaq üzre, tanılğan halqara sıñırlar içerisinde Ukraina devletiniñ topraq bütünligini tiklemesi içün bütün resurs ve küçüniñ mobilizatsiya yapılması talap etile», – dep yaza Çubarov.
Bu arada, Milliy Meclis reberiniñ fikrine köre, tış siyasette elde etilgen körümlü neticelerge nisbeten, iç siyasetteki ciddiy muvafaqiyetsizlikler, cemaatnıñ al-azırdaki akimiyetke qarşı raatsızlığınıñ artmasına sebep ola.
«Mından yañı Maydan başlatılmasınen bağlı sesler yañğırap başlay. Bu maaalde yañı Maydan ğayesi pek telükeli bir adımdır ve Rusiye bu fursatnen faydalanmağa areket eter. Onıñ içün 2014 senesi baar-yaz aylarında ayatqa keçirip olamağan planlarını tekrar sınamaq pek cazibeli olıp körünir», – dep qayd ete Milliy Meclis reberi.
2013 senesi noyabrniñ 21-nde Ukrainada Yevromaydan dep adlandırılğan narazılıq aktsiyaları başlanğan edi. Soñradan bu vaqialar Menlik İnqilâbı dep adlandırıldı.
Ukraina Baş prokuraturasınıñ malümatına köre, Yevromaydan devamında 2000 biñden ziyade insan zararlana, olardan 104 insan elâk ola. Olarnıñ ekseriyeti 2014 senesi fevralde elâk olalar. Narazılq aktsiyalarınıñ qurbanları Kök Yüzü Qaramanları dep anlandırılmaqta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Tatyana Moskalkova, Rusiyede insan aqları boyunca vekâletli, “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtınıñ telükeli tanılğanınıñ qanuniyligini ve onıñ azalarınıñ aqları bozulğanını teşkerecek.Bu atqa “Kommersant” yaza. Bunıñ içün Azatlıq Radiosınıñ rus hızmeti haber ete.
Fevral 5-inde “Hizb ut-Tahrir” azalarınıñ qabbatlanğan ve apislengen adamlarnıñ soylarınen körüşüvden soñ, Moskalkova bu qararnı aldı. Moskalkovanıñ apparatında, Rusiye imayeciler Birligi “Hizb ut-Tahrir” azalarına uquqiy yardım eteceklerini bildirdi.
“Memorial” uquq qoruyıcı merkeziniñ malümatına köre, bugünge Rusiyede “Hizb ut-Tahrir” azalığı içün tevqif etilgen 239 adam bar olğanını ve olardan 171 maküm etilgenini bildirdi. Uquq qoruyıcı merkez olarnıñ 98-ini siyasiy mabüs olaraq saya. 2014 senesinden Qırım ilhaqından soñ, “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtına alâqası olğan 31 Qırım musulmanı taqip etildi. Ukrainada bu teşkilât yasaqlanmağan, Rusiyede ise 2003 senesi o yasaq etildi.


text:
Qırım platforması – Ukraina tarafından başlatılğan yañı halqara mesleatlaşma ve koordinatsiya formatı.
Platformanıñ maqsadı Qırımnıñ devam etken işğaline halqara qarşılığınıñ semereligini arttırmaq, artqan telükesizlik tehditlerine cevap bermek, Kremlge halqara tazyıqnı arttırmaq, insan aqlarınıñ daa da bozulmasınınıñ qarşısını almaq ve işğalci rejimniñ qurbanlarını mudafaa etmek ve Qırımnı işğalden azat etmek ve barışıq yolunen Ukrainağa qaytarmaq.
Platformanıñ resmiy faaliyetiniñ temeli 2021 senesi armanıñ ayınıñ 23-nde Kyivde tesis Sammitinde qoyulacaq. Sammitte, Qırım ile bağlı halqara siyasetiniñ esas parametrlerini belgileycek Ortaq beyanname qabul etilecek.
Qırım platforması, halqara teşkilâtlar, diger halqara ükümetke bağlı olğan ve bağlı olmağan forumlar çerçivesinde Qırım mevzusında bütün mevzulı tedbirler ve teşebbüslerni imayesi altına toplamaqnı közde tuta.
Platformanıñ faaliyeti bütün seviyelerde ömürge keçirilecegi farz oluna:
- devlet ve ükümet başları,
- tış işler nazirleri,
- parlament ve parlamentlerara assambleyalarınıñ azaları;
- vatandaş cemiyeti ve ekspertler.
Qırım platformasınıñ uzun müddetli faaliyeti Qırımnı turğunlıq, çiçeklenüv ve insan aqlarınıñ mudafaası saasına – Ukraina ve Avropağa qaytarılması maqsadı ile bu prioritetli yöneleşlerge celp etilecek.
Parlament meydanında, 2020 senesi ilk qış ayında Ukraina Yuqarı Radasında yaratılğan «Qırım platforması» Fraktsiyalarara birleşmesi müim yer alacaq. Fraktsiyalarara birleşmesi parlamentlerara dostluq gruppaları ve halqara teşkilâtlarnıñ parlament assableyaları çerçivesinde çalışacağı beklenile.
2021 senesi çiçek ayınıñ 27-nde NATO Parlament Assambleyasında Qırım platformasına destek gruppası yaratıldı. Ukraina tarafından bu gruppağa Ukraina Yuqarı Radası başınıñ birinci muavini, Ukraina-NATO Parlamentlerara Şurasınıñ reberlerinden biri R.Stefançuk, NATO Parlament Assambleyasında Ukraina Yuqarı Radasınıñ daimiy delegatsiyasınıñ başı YE.Çernev ve Reber muavini S.Bobrovskaya kirdi. NATO Parlament Assambleyası tarafından ise Ukraina-NATO Parlamentlerara Şurasınıñ reberlerinden biri Oyars Kalnınş, NATO ortaqlıq meselelerinden komitetniñ başı Karl Lamers ve NATO Parlament Assambleyasında ABD parlament delegatsiyasınıñ başı, kongressmen Rik Larson. Bundan ğayrı, gruppanıñ oturışlarında NATO PA prezidenti D.Konnoli iştirak etecek.
Qırım platformasına destek gruppaları 2021 senesi quralaynıñ 11 ve 15-nde Litvaniya Cumhuriyetiniñ Seyminde ve Letoniya Cumhuriyetiniñ Seyminde de yaratıldı.
Ükümetke bağlı olmağan saa, Platformanıñ faaliyeti içün malümat, taliliy ve bildirişme destekni temin etecek ukrain ve çetel mütehassıslarını, alimlerini, uquq qoruyıcılarını birleştirecek Qırım platformasınıñ Ekspert ağı tarafından temin etilecek.
Arman ayınıñ 6-nda Ekspert ağınıñ tesis forumı olıp keçti.
2021 oraq ayınıñ 26-nda Ukraina TİN ve Şarqiy Avropa Fondu arasında Ağnıñ faaliyetini desteklemek içün ayrı bir maliye programmanıñ başlanması ile bağlı Memorandum imzalandı.


text:
Rusiye FSBsi tarafından silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirov tutulğan Aqmescit SİZOsında qızamıq qırğınlığı başladı, dep bildirdi Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova.
Onıñ qayd etkenine köre, qızamıq olğanlarnı SİZOdan Edem Bekirov bulunğan tibbiy bölükke avuştıralar. Bekirovnıñ qızamıq hastalığı yoq, amma «immunitet olmağanı içün hastalanuv telükesi yüksek».
«Edem Bekirovnıñ kritik sağlıq vaziyetine baqılsa, onıñ SİZOda qalması pek telükeli ola», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Ukraina ombudsmeniniñ aytqanına köre, o, Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, «Avropa insan aqları mahkemesiniñ Edem Bekirovnı acele hastahanege yatqızmaq qararını» yerine ketirmege rica etti.
Moskalkova bu muracaatqa şimdilik açıq cevap bermedi.
Bekirovnıñ advokatı Aleksey Ladin müvekkiline «kerekli tibbiy yardım kösterilmedi», dep bildirdi.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Rusiye FSBsi hadimleri, Herson vilâyeti ve Qırım arasındaki memuriy sıñırda eki Aqyar sakinini tutqanlarını bildirdi. FSB-niñ Qırım ve Aqyar boyunca idaresiniñ matbuat hızmeti haber etkeni kibi, adamlarnı "Armânsk" ve "Canköy" kiriş-çıqış noqtalarında tuttılar.
Müessise malümatına köre, aqyarlılarnı, Qırımğa afyon ilâclarnınıñ bir çeşiti - "subuteks" ilâcınıñ ketirmesi içün toqtattılar. Bundan ğayrı, rusiye quvetçileri, olardan birisiniñ evini tintti.
"Oprerativ tedbirler devamında "buprenofin" narkotik maddesiniñ umumen 500 dozası tutılıp alındı", - haber ettiler FSBde.
"Narkotik maddelerniñ kontrabandası içün" yaqalanğan adamlarğa qarşı cinaiy dava açıldı. Olarnıñ adları belli degil.
Oktâbr 29-ında ilhaq etilgen Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñırcıları, Ukraina vatandaşından arbiy yedeklerni tutıp alğanlarını ve olarnı yarımadağa keçirmege bermegenlerini bildirdi.


text:
Azatlıq Radiosınıñ malümatına köre, yerli faaller sayesinde dört avtobus ve bir yük KamAZı Odessağa yol aldı.
Ukraina askerleriniñ sağlıqlaşuv merasimi olmadı. Lâkin er kesniñ keyfi yerinde edi, qadınlar ise tuvğan Qırımnı qaldırıp ketmege istemeyip, ağladılar.
Ukraina yalı mudafaasınıñ 36-ncı brigada mayorı İgor Pidoprigoranıñ aytqanına köre, Qırımnı terk etken ukrain arbiy adamlarınıñ sayısı tahminen 150 kişini teşkil etti. Qalğanları arbiy bölükte qalıp, Rusiye arbiy adamlarınen beraber hızmet etecekler.
Ukraina flotu yalı ordularınıñ 36-ncı brigadası Ukraina Silâlı quvetleri terkibinde qala.


text:
Halqara uquq mütehassısı Boris Babinniñ fikirince, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırımdaki topraq mal-mülki aqqınen bağlı buyruğından soñ Kreml kontrolindeki yarımada akimiyeti topraq damartılarını tutıp ala bile.
Böyle fikirni Babin martnıñ 25-nde Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Rusiye boyunca umumiy tedbirlerdir. Sıñırdaki rayonda yaşasañız, anda böyle bir yasaq bar. O, avtomatiktir. İlhaq ıntıluvından 5 yıl keçken soñ, Rusiye bu normanı Qırımğa da tarqattı. Mesele şu ki, anda topraq damartıñız olsa, onı musadere etecekler ya da saiplerinden zorlap alacaqlar», – dedi Babin.
Onıñ fikirince, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti saiplerniñ toprağını tutıp almaq içün eki variantnı qullana bile.
«Birincisi – saibi sahte Rusiye vatandaşlığı olmağan şahıs ya da şirket ola bile. Mında er şey zaten añlaşıla. Ekincisi – insannıñ sahte pasportı olsa, amma birisi onıñ topraq damartısını pek begense, apansızdan onıñ qanunsız olğanı ortağa çıqar. Ya da şirket olsa, apansızdan qanunsız ğayrıdan qayd etildi dep çıqar. Er şey bu yıl başlar, dep tüşünem», – dep qoştı Babin.
Vladimir Putin martnıñ 24-nde topraq damartıları «çetel vatandaşları» ve «çetel şirketlerine» ait olamaycaq topraqlarnıñ cedvelini kenişletti. Cedvelge işğal etilgen Qırım ve Aqyarnıñ çoqusı rayonları, Keriç, Yalta, Kezlev ve diger yalı şeerleri kirdi.
Yasaq Qırımnıñ üç regionına tesir etmey – Curçı, Qurman ve Qarasuvbazar rayonına, olarnıñ esas Ukraina ile sıñırı ve Qara deñizge çıqışı yoq. Cedvelge Aqyarnıñ Nahimov rayonındaki Duvanköy (Verhnesadovoye) köy şurası da kirmedi.
Ukrainanıñ «Sluğa narodu» («Halq hızmetçisi» – QA) fraktsiyasınıñ halq deputatı Vitaliy Bezgin Ukraina icra akimiyetiniñ vekillerine deputat muracaatını yollap, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırımda topraq mal-mülki aqqınen bağlı buyruğına cevap bermege çağırdı. Cevap daa yoq.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında qurtarıcılar, 2,5 killogramlıq avia bombasını ve "F-1" granatasını areketsiz alğa ketirdiler, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Patlayıcı maddeler tapılğanı aqqında yerli sakin bildirdi, o, arbiy yedekke oşağan maden nesneni çölde taptı. Keriç mahsus deñiz otrâdınıñ mütehassısları, nesneni - 2,5 killogramlıq avia bombası kibi identefikatsiya etti. Bundan soñ yapılğan tetqiqlerde "F-1" granatası tapıldı", - denile beyanatta.
Müessisege köre, tapılğan arbiy yedeklerni yerden çıqardılar ve mahsus poligonğa alıp çıqtılar, anda ise bütün telükesizlik qaidelerine uyıp, patlattılar.
Bundan evel Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında iyülniñ 7-sinde Ekinci Cian cenkinden qalğan avia bombasını areketsiz alğa ketirdiler.
Qırım ve Aqyarda Ekinci Cian Cenkinden soñ topraqta qalğan mermiler ara-sıra tapıla. Yarımadada minasızlaştıruv taqımları çalışa.


text:
Esas Ukrayınadan Qırımğa kirgende ğayıp olğan 20 yaşında Appaz Kurtametten 22 künden berli haber yoq. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta bildirdi.
Onıñ malümatına köre, 2022 senesi iyülniñ 23-nde Kurtamet Herson vilâyeti Ğeniçesk rayonınıñ Novooleksiyıvka qasabasından işğal etilgen Qırımğa soy-soplarına ketti. Berilgen malümatqa köre, o, Rusiye tarafından kontrol etilgen «Çonğar» keçiş noqtasına kelip çıqtı. Soñra soy-sopları bağlanıp olamadı.
Çubarovnıñ tarif etkenine köre, iyülniñ 24-nde Appaz Kurtametniñ anasına kimligi belli olmağan kişi telefon etip, Appaznıñ ricası bar, oğlu «Çonğar» keçiş noqtasında vesiqaları teşkerilgende tutuldı, dep haber etti.
«Appaz Kurtametniñ anası oğlunı tapmağa tırışsa da, bir netice olmadı. Appaznıñ anası alğan malümat bugün pek şübheli ola. Resmiy olmağan çeşit malümatqa köre, Appaz Aqmescit SİZOsında tutula, amma SİZO memuriyetine yapılğan resmiy muracaatlarğa böyle şahıs yoq dep cevap berile», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ aytqanına, Qırımdaki Rusiye FSB idaresi de Appaz Kurtametniñ ğayıp olmasına alâqası bar olğanını inkâr ete.
«Appaz Kurtametni qıdırğanda elde etken bir çoq malümatnıñ tafsilâtlarını aytmayıp, Ukrayına vatandaşı, 20 yaşında Appaz Kurtamet 2022 senesi iyülniñ 23-nde «Çonğar» keçiş noqtasında tutuldı ve 2022 senesi iyülniñ 24-nden berli Rusiye Federatsiyasınıñ FSBsi tarafından qanunsız tutulğanını bildirmek içün sebebimiz bar», – dep bildirdi Çubarov.
Avgustnıñ 12-nde Appaz Kurtametniñ tuvğanları Qırımnıñ Rusiye polisine ariza berdi.
Rusiye quvetçileri qırımtatarı tutulğanını resmiy şekilde bildirmedi.
Aq qorçalayıcınıñ malümatına köre, Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük ücümi başlağanından Rusiye quvetçileri işğal etilgen topraqlarnıñ sakinlerini kütleviy şekilde tutalar. Bir qısmı işğal altındaki Qırımğa çıqarıla.
Aprel ayında Herson sakini, qırımtatarı Arsen İbraimov Aqmescitte «Noman Çelebicihan qırımtatar göñülli batalyonında» iştirak etkeninde qabaatlanıp 2 ayğa tutuldı.
İyülniñ 29-nda Qırımdaki Rusiye mahkemesi Ukrayına Silâlı deñiz quvetleriniñ sabıq zabiti Oleksiy Kiselev içün sıñırlav tedbirini belgilep, onı Aqmescit SİZOsına 2 ayğa aldı. Oğlunıñ malümatına köre, Kiselev Geniçeskte hırsızlandı ve Rusiyede terror teşkilâtı olaraq tanılğan «Noman Çelebicihan qırımtatar batalyonında» iştirak etkeninde qabaatlandı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Büyük Britaniya baş naziri Boris Johnson Ukrayinanıñ Mustaqillik kününde Kıyivge keldi. Bunıñ aqqında o Twitterde yazdı.
"Ukrayinada yüz bergen vaqialar bizim epimiz içün müimdir. Şunıñ içün men men bugün Kıyivde. Şunıñ içün Büyük Britaniya bizim ukrayin dostlarımıznı desteklemege devam etecek. Ukrayina bu cenkni qazanacağına inanam", - dep yazdı Johnson.
Rusiye Ukrayinağa büyük istilânı başlanğandan berli bu Boris Johnsonnıñ Ukrayinağa artıq üçünci kere kelmesi.
Avgustnıñ 24-nde Ukrayina Mustaqillik kününi qayd ete.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bartın türk şeerinde Türk tilli memleketlerniñ Halqara jurnalistleriniñ Cemiyeti ve Bartın şeeriniñ jurnalistleriniñ Cemiyeti «Jurnalistika ve insan aqları qoruvı saasında İsmail Gasprinskiy adına mukâfatı»nıñ taqdim etüv merasimi keçti.
Bazarertesi künü, noyabr 3-de, QHA qırım haber agentligi bildirgeni kibi, taqdim etüv merasimi medeniy merkezniñ şeer binasında keçirildi.
Jurnalist birliginiñ baş müdiri Nuri Kolaylı er keske İsmail Gasprinskiyniñ fikrine köre, «inkişaf ve zemaneviyleştirüvniñ yekâne yolağı tasil» olğanını hatırlattı.
Malüm olğanı kibi, qırımtatar lideri Mustafa Cemilev ve qırımtatar milliy Meclisine insan aqlarınıñ qorçalavı saasında mukâfatnı taqdim ettiler.
«Qırım haberleri» agentligi «Türk dünyasınıñ jurnalistikası» namzetliginde, ATR qırımtatar telekanalı «Türk dünyasınıñ telekorüvi» namzetliginde mukâfatnı elde ettiler.
Haber etilgeni kibi, tedbirde vali Bartın Seyfettin Azizoğlu, şeer başı Bartın Cemal Akin, Bartın universitetiniñ rektorı professor Ramazan Kaplan çıqışta bulundılar.


text:
Hazar deñizi
Hazar deñizi (rusça Kacпийckoe Mope, qazahça Kacпий Teңiзi, azerbaycanca Xəzər dənizi, türkmence Hazar deňizi, farsça دریای خزر - daryā-ye xazar) - dünyanıñ eñ büyük gölü ve ya bir deñiz olaraq sınıflandırılğan dünyanıñ eñ büyük içki suv kütlesidir. Adını Hazar Qağanlığından alğan.[1] Em deñiz, em de göl hususiyetleri bar. Cermay yataqlarınca zengindir. Tektonik gölüniñ bir misalidir.[2] Endoreik bir havza olaraq, Avropa ile Asiya arasında, Kavkaznıñ şarqında, Orta Asiyanıñ keniş çölleriniñ ğarbında ve Ğarbiy Asiyadaki İran platosınıñ şimalinde buluna. Deñizniñ yüz alanı 371 000 km2 (Qara Boğaz Göl körfezini esapqa almadan) ve kölemi 78 200 km3'tır. Tuzlulığı qararnen 1,2% (12 g/l) olıp, bu seviye çoqusı deñiz suvunıñ tuzlulığınıñ qaranen üçte biridir. Şimaliy ğarbında Qazahistan, şimaliy şarqında Rusiye, ğarbında Azerbaycan, cenüpte İran ve cenübiy şarqında Türkmenistan ile sınırlıdır. Hazar deñizi pek çoq canlı türlerine ev saipligi yapa ve eñ çoq havyar ve cermay sanayısınen belli. Cermay aluv sanayısından kirlilik ve Hazar deñizine aqqan özenler üzerine qurulğan sedler, deñizde yaşağan organizmleri yaramay tesir etken.
Uzunlığı 1210, kenişligi 210-436 kilometrdir. Deñizniñ teren yeri 1025 metr olıp, cenüptedir. Suvu tuzludır. Sulfat seviyesi yüksektir. Şarq yalılarındaki keniş sığ bir bölgede sodium sulfat yataqları bar. Hazar deñizi qış aylarından tış müim ulaşuv güzergâhıdır. Şimaldeki sığ kesim qış ayları boyunca tonar. Mındaki müim limanlar Baqu, Türkmenbaşı ve Edil deltasında Astrahandır. Bular arasında demiryollar bardır. İranğa ait qısımda eñ müim liman Bender Türkmendir.
Okeanlarnen bağı yoqtır. Şunıñ içün de suv seviyesi devamlı olaraq deñişir. 1930 ile 1957 seneleri arasında deñizniñ seviyesi normadan 26 metr alçaldı. Bunıñ neticesi olaraq qaplağan meydanı 53 300 km² azalıp 371 000 km²-ge tüşti. Suv seviyesiniñ deñiz seviyesinden aşağığa tüşme sebebi, buharlaşma artarken yağanaqlarnıñ da azalğanı edi. Deñizge tökülgen suvlarnıñ 80%-ini bergen Edil özeniniñ suvları suvaruv ve sanaiy qullanuv maqsadınen başqa taraflarğa alınğanları daa bir müim sebeptir.
Mında mersin balığı avcılığı yayğındır. Mersin balıqlarından bol miqdarda elde etile.


text:
Şämsetdin Zäki
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Şämsetdin Yäräxmät ulı Ğöbäydullin (ШәMceTдиH ЯpәxMәT yлы ГoбәйдyллиH). Şağıyr', ädäbi iseme Şämsetdin Zäki (ШәMceTдиH Зәkи)- Orenburg ğubernası Zäk suı buyındağı İşmät awılında tuğan. Şul yılğa isemenä nisbätle räweştä ul üzenä, şağıyr' bulğaç, “Zäki”digän täxällüs alğan.
Tumıştan suqır bulğan bu şağıyrneñ biografiase bik ğıybrätle. Ul, xalıq mäqälendä äytelgänçä, “suqır küp kürer, küp yörer” digän keşelär törkemenä qarıy. Küze bötenläy kürmäsä dä, anda küzlelär dä tözätä almağan säğätlärne tözätü ostalığı bulğan. Ul başta Estärletamaq öyäze tatar mädräsälärendä, soñınnan Aşqazar-Balıqlı, Estärlebaş awıllarındağı ataqlı mädräsälärdä belem alğan, uqıtqan.
Şämsetdin Zäki - sufíçılıq qaraşların alğa sörüçe şağıyr'. Anıñ fälsäfäseneñ töp maqsatı - “xaqıyqätkä ireşü”. Şağıyr' üzeneñ şiğerlärendä “xaqıyqätne ezläwçe kyäfer - bozıqlıq artınnan yörüçe möselmannan xäyerleräkter”digän fikerdä tora. Ul ğäräp, farsı tellären tatar tele kebek ük qämil belgän, här öç teldä şiğerlär ícat itkän. Ş.Zäki 40 yäşendä xac säfärendäge yulda Tağanroğ şähärendä kinättän wafat bulğan.


text:
Aqyarda eki küçlü patlav oldı, yerli saifeler Rusiyeniñ ava mudafaa sistemasınıñ işi aqqında bildire.
«ÇP Sevastopol» telegram kanalı beyaz tuman körüngen foto ve videolarnı derc etti.
Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti ve Rusiye Mudafaa nazirligi bu vaziyetni izaatlamadılar. Ukrayına resmiy şahısları da adiseni şimdilik izaatlamay.
Avgustnıñ 22-nde aqşam Aqyarda patlav oldı, dep bildirdi yerli Telegram kanalları ve «VKontakte» içtimaiy ağınıñ saifeleri.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Aqyarda sığınaqlar teşkerilip başladı.
Soñki künleri Qırım ve Aqyarda patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti tüşürilgen uçucısız cihazlar ve ava mudafaasınıñ işi aqqında bildirdi, amma bir delil köstermedi. İçtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları, ilk malümatqa köre, Rusiye ava mudafaasınıñ işi olğan videonı derc etti.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi. Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.


text:
Vahiy
Vahiy (arapça وحي) - Allahnıñ öz buyruq ve sözlerini peyğamberlerge bildirilmesi ve bu tarzda bildirilgen bilgiler.
İslâmğa köre, vahiy peyğamberlerge meleklerniñ büyügi Cebrail vastasınen ya da vastasız şekilde ene. İnsanlarğa vahiy yollanmasınıñ bir taqım sebepleri bar, bularnıñ eñ müimi Allahnıñ insanlarğa doğru yolnı köstermege istegenidir. Allah Qurannıñ nasiat ve ögüt olğanını ve añlaşılmaq içün endirilgenini bildire. Vahiy ile insanlıqqa kerçek inanç esasları, eyilik, eş areket ve tavırnıñ doğru ve güzel olğanı ögretile.


text:
Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy işğal etilgen topraqlarda yaşağan ukrayınalılarnı Rusiye ordusınıñ arbiy obyektlerine yaqın olmamağa çağırdı.
«Er kün ve gece işğalciler vaqtınca zapt etken topraqlarda patlavlar aqqında haber alamız… İşğal etilgen topraqlarda patlavlarnıñ sebebi farqlı ola bile, «pek farqlı ola bile, işğalciler aytqanı kibi, «golovotâpstvo». Amma er biriniñ manası bir: işğalcilerniñ logistikasını, silâsını, arbiy ve diger tehnikasını, komandanlıq noqtalarını yoq etüv, insanlarımıznıñ ayatını qurtaruv. İşğalcilerniñ yamanlıq yapmağa ve ukrayınalılarnı öldürmege imkânı ne qadar az olsa, toprağımıznı azat etip, bu cenkni o qadar tez toqtatıp olurmız. Bu künleri Qırımdan Rusiyege ketmek içün köpürde olğan nevbet terrorist devletniñ vatandaş ekseriyeti Qırım olar içün yer olmağanını añlamasa da, is ete», – dep qoştı Ukrayına prezidenti.
O, «işğalcilerniñ ordusını zayıflatmağa» yardım etken Ukrayına Silâlı quvetlerine, istihbaratına, mahsus hızmetlerge yardım etken bütün ukrayınalılarğa teşekkür bildirdi.
«İşğalcilerni Ukrayınadan quvmaq içün Rusiyeniñ cenkleşmesi er kün daa zor olmalı – bu bizim birinci arbiy-siyasiy vazifemiz», – dedi Zelenskıy.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi.
Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqyarda yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta aprelniñ 13-nde şeerniñ operativ ştab toplaşuvında haber ettiler.
«RİA Novosti Krım» yazğanına köre, COVID-19 daa evel şeerniñ Şimaliy tarafında №4 hastahanesine ketirilgen qadında tasdıqlandı. Bu bölükte olğan hastalar yuqunç hastahanesine alındı, dep yaza neşir.
Bu malümatnı «Krıminform» akimiyet tarafdarı saytı şeerniñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayevniñ malümatına esaslanıp bildire.
«29 hasta yuqunç hastahanesine avuştırıldı, tahminen 20 tibbiyet hadimi izolâtsiya rejiminde buluna», – dep bildirildi ştab toplaşuvında.
Qayd etilgenine köre, hastanen alâqada olğan bütün tibbiyet hadimleri observatorğa çevirilgen «Solnışko» pansionatına alınacaq.
Aqyarda aprelniñ 13-ü sabasına qadar yañı koronavirus hastaları qayd etilmedi, 583 insan COVID-19 telükesi sebebinden ekimlerniñ nezareti altında buluna.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Onıñ mukâfatları: o QMC stipendiatı, Ukraina Prezidenti stipendiatı, İ.Gasprinskiy adına mukâfat laureatı, Al Buhari imamnıñ nesili içün Aziz Saud al-Babtin mukâfat laureatı (Saudiy Arabistan 2000s),12 tarih ilim namzetini azırladı.
O Herson vilâyetinde doğıp, Aqmescitke, universitetke kirmek içün, 1985 senesi keldi – onıñ Qırım tarihına qoşqan issesi pek qıymetlidir.
Onıñ eñ sevimli mevzulardan birisi, qırımtatar halqının tarihı ve qırımtatar halqınıñ belli maarifi İsmail Gasprinskiyniñ ömür ve faaliyetidir.
Viktor Yüryeviçniñ işleri qırımtatar halqınıñ tarih ve medeniyetiniñ çeşit ceetlerini qaplay. Professor – «İslam v Krımu: Öçerki istorii funktsionirovaniya musulmanskih institutov», «Ismaïl Gasprinskiy - miskiy golova Bahçisarayu» ve Qırım ve Ukraina tarihına bağışlanğan daa nice kitaplarnıñ müellifdeşi edi. Viktor Yüryeviç halqara ilmiy dairelerde Gasprinskiyniñ faaliyetinen oğraşqan alim kibi belli edi.


text:
Avgustnıñ 8-inde saba içtimaiy ağlarda ve bazı KHV-nda Ukrainanıñ sabıq halq mebusı Oleg Tsarövniñ ölümi aqqında haber peyda oldı. Keççe, Qırımda gizlenip oturğan deputat, öz öldürüvi aqqında malümatnı red etti. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bergen tefsirde ayttı.
“Meni onlarca kere endi kömdüler, atta cesetimniñ fotosüretlerini köstere ediler. Şimdi de bu feykniñ red etüvi şasırtacaq şey degil… Meni yarım yılda bir kere defin eteler. Eñ azı”, - dedi Tsaröv.
O şimdi işğal etilgen Yaltada bulunğanını haber etti.
Sabıq “Partiya Regionov”nıñ adliyecisi Aleksandr Yefremovğa esaslanaraq bir qaç jurnalist ve KHV Facebook saifelerinde Oleg Tsarövniñ ölümi aqqında haber berdi.
Eks-deputat Oleg Tsaröv, Ukrainanıñ topraq bütünligi ve masuniyetine qast etkeninde, bundan ğayrı, konstitutsiyalı qurum devrilüvi ve quvet yolunen deñiştirüvi areketlerinde qabaatlana. Oña 10 yılğa qadar apis cezası berile bile.
Ukrainanıñ baş prokurorlığı, Qırım.Aqiqatnıñ resmiy soratmasına cevap olaraq, Tsaröv 2014 senesi iyünniñ 19-ından qıdıruvda olğanını haber etti. Ukrainanıñ İçki işler Nazirliginiñ (İİN) saytında, Tsaröv Donetsk vilâyetinde ğayıp olğanı bildirile.
Keçken yılı Qırımnıñ rusiye akimiyeti Tsarövniñ qorantasına üç sanatoriyni -rekonstruktsiyağa ve üç danesini kiralıqqa bergen edi. Aqmescit rayonındaki “Yujnaya” quş fabrikası da oña kiralıqqa berildi.
Bugünge, Yanukoviç prezidentligi vaqtında, 1 million dollarğa yaqın fiyatqa alınğan Yalta merkezindeki, sanatoriy Tsarövğa ait.


text:
2014 senesi mayıs ayında yolda tanış bir ocağa rastkeldim. Yüzü Qırımnıñ mayısı küneşi kibi parılday edi. «Tüşüne bilesiñmi, bu ay 18 biñ ruble aylıq aldım», – dep ayttı o maqa. O vaqıt kerçekten bayağı para edi, fiyatlar Qırımda ukrain olıp qala edi. Uzun-uzun laf ettik, tanışım quvançını toqtamayıp añlattı, Rusiyede ocalar kerek ve ürmet etile, endi iqtisat etmeycegini ayta edi ve ilâhre...
Aman-aman üç yıl keçti. Bu afta kene bu tanışıma rastkeldim. Selâmlaştıq, eski tanışlar yapqanı kibi, biri-birimizden işler nasıl ketkenini soramağa başladıq. Ocanıñ beti bu sefer pek parlaq degil edi, aksine qasevet etkenini köstere edi. Aytalar da, er kes öz dertini añlata — o da işini añlatmağa başladı. Haberleri ise iç de quvançlı olmadı.
Dostum Qırımda mektep tasiliniñ «optimizatsiyası» başlağanını añlattı. Qırım ocalarını işten boşatmağa başlaycaqlar
Dostum Qırımda mektep tasiliniñ «optimizatsiyası» başlağanını añlattı. Qırım ocalarını işten boşatmağa başlaycaqlar. «Optimizatsiya» endi başladı, yaznı da beklemeyler. Köy mektepleri eñ çoq tesirlenir. Yüzden az talebesi olğan doquz sınıflı kiçik mektepler qapatılacaq. Kiçik orta mektepler ise doquz sınıflı olacaq. Ocalarnıñ sayısı yüz talebege bir oca olaraq belgilenecektir.
Köy mekteplerinde ocalar «çoq zenaatlı» olacaq. Biologiya ocası himiya, fizik, coğrafiya derslerini berecek. Talebelerniñ bilgileri nasıl olacaq? Kerekli bir seviyede degildir. Yahşı talebeler şeer mekteplerine keçecek, böylece köy mektepleri «optimizatsiyağa» oğraycaq, köyler ise yoq olmağa devam etecek.
Tanışım dey ki, ocalar bu haberlerge şaşa, çoqusı inanıp olamay, amma bu malümat mekteplerde keçirilgen resmiy toplaşuvlarda seslendirildi. Qırımnıñ köy rayonları eki yüzer ocanı işten boşatmalı. Yarısı nefaqacı olsa bile, er bir rayonda işsiz olğan yüz oca – cemiyet içün ağır olacaq.
Yolbaşçılıq «optimizatsiyanıñ» sebebi para az olğanınen bağlı, dep bildire
Dostumnıñ añlatqanına köre, yolbaşçılıq «optimizatsiyanıñ» sebebi para az olğanınen bağlı, dep bildre. Ocalarnıñ sayısı eksilse ve ders saati artsa, akimiyet eki maqsatqa irişip olur – tatil, tedaviylev, hastahane kibi içtimaiy ödemeler ve ilâhre eksilir ve ders saati çoqlaşqan soñ ocalarnıñ aylığı da artar.
Aksenov ve Medvedev işsizlik yeñilgenini ne qadar aytsa da, vaziyet pek kederli
Amma işsiz qalğanlar ne yapacaq? Aksenov ve Medvedev işsizlik yeñilgenini ne qadar aytsa da, vaziyet pek kederli. İşten boşatılğan ocağa işke kirmek pek zor olacaq. Subet soñunda tanışımdan sorayım, üç yıl evelsi pek bahtlı ediñ de. O, açuvlanıp ayta: ebet, bizler de turizmni icret ile qarıştırğan lâtife kibi oldıq.
Öyle, işte.
Tanış ocanen körüşken soñ şeer memuriyetine kirdim, odalar tolu, memurlar rıqma-rıq. Oturıp saatke baqalar, üyle teneffüsini bekleyler. Aytacaq edim, Aksenov ve Medvedev efendiler, yañlış insanlarnı işten boşatasıñız. Lâkin olarğa adiy insanlarnıñ fikirleri kerekmi...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadı ile deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye Birleşken milletler teşkilâtınıñ Havfsızlıq Şurasında Ukrainadaki vaziyet aqqında rezolütsiyanı tasdıqlamaq ıntılışlarını toqtatmay.
Eki muvafaqiyetsiz ıntıluvdan soñ Rusiye eyyeti Havfsızlıq Şurasınıñ azalarına Ukraina boyunca yañı rezolütsiya içün «esas qısımlarnı» yolladı, dep haber ete Ukrinform.
BMT Rusiyeniñ daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkinniñ bildirgenine köre, «Havfsızlıq Şurasınıñ azaları Rusiye Ukraina şarqındaki vaziyetke nezaret altından çıqmağa imkân berip olamağanını añlaycaqlarına ümüt etmek kerek ve buña irişmek kerek».
O, Poroşenkonıñ barışıq planını «ceza operatsiyasınıñ» quvetleştirilmesi içün «tuman perdesi» dep adladı.
Çurkin Rusiye tarafından soñki aftaları teklif etilgen Ukraina boyunca eki rezolütsiya leyhasınıñ BMT Havfsızlıq Şurası tarafından tanılmağanına şikâyet etti.


text:
Ukraina devlet sıñır hızmeti, evel FSB tarafından derc etilgen malümatnı ve Qırım ile memuriy sıñırda Ukraina vatandaşı yaqalanğanınıñ sebeplerini tasdiqladı. Ukraina tarafından yapılğan teşkerüvniñ neticelerini Qırım.Aqiqatqa Devlet sıñır hızmeti yolbaşçısınıñ yardımcısı, matbuat kâtibi Oleg Slobodân bildirdi.
«Bu adise yanvar 5 künü yüz bergen edi. Bu vatandaşqa, bese-belli, Rusiye Fedeatsiyasına kirmege yasaq etilgen edi. O pasportını coyğan ya da bir de bir qanuniy esaslarda vesiqanı diger belgilerge alğan edi. Böylece, onı yaqalamaq içün sebeplerimiz yoq edi, belki de, filtrleme tedbirleri çerçivesine, işğal etilgen topraqta rus akimiyetiniñ vekilleri bu vatandaşqa Rusiye Federatsiyasına keçmege yasaq etilgenini belgiledi ve bundan soñ o, başqasınıñ belgileri ile pasport alğanını itiraf etti», – dedi Slobodân.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti bu adise boyunca teşkerüvlerni devam ettire. Lâkin, yaqalanğan şahısnıñ işğal etilgen yarımadadaki taqdiri aqqında malümatnı sıñır hızmetiniñ vekillerinden ögrenmege mümkün degil.
Yanvar 10, salı künü Kremlniñ nezareti astında çalışqan Qırım sıñırındaki FSB idaresi, yanvar 5 künü Ukraina vatandaşı yaqalanğanını bildirdi, o sanki, yarımadağa keçmek içün soyadını deñiştirgen. Herson vilâyetiniñ 43 yaşındaki sakini köstergen pasportta qayd etilgen malümatlar – Rusiyege kirişi yasaq etilgen insannıñ malümatları ile aman-aman aynı edi.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukainanıñ qıtaiy qısımı ve yarımda arasında asılında memuriy, lâkin fakt olaraq kerçek «sıñır» keçirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi, Ukraina millet vekili Refat Çubarov bazı avropalı siyasetçilerniñ tekliflerini izaatlap, halqara uquqnıñ qaidelerine riayet etmek ve işğal etilgen ukrain topraqlarını azat etmek mecburiyetini muzakere etmeyip Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile dialog qurmaq teklifini – natsist Almaniyağa nisbeten uslandıruv siyasetiniñ terkrarlanuvınen teñleştirdi.
Bunı o sentâbrniñ 25-ndeLublinde Şarqiy Avropa teşebbüsleri Kongressi devamında yapqan nutuğında seslendirdi.
Onıñ sözlerine köre, «o zaman böyle bir siyaset Versal sistemasınıñ, Milletler Ligasınıñ,kütleviy telükesizlik sistemasınıñ bozulmasına sebep olğan edi ve neticede Ekinci cian cenki başlanğan edi».
«Aqiqat şunda ki, Ukrainağa qarşı cenk başlatqan ve başqa devletler içün telükeli olğan Rusiyege qarşı sert tedbirlerniñ alınmaması Putinniñ közlerinde Ğarpnıñ umumiy zayıflığı kibi qabul etile ve bunıñ aqibetleri de bar», – dedi Çubarov.
Meclis reisi qayd etti ki, «sanktsiyalar sayesinde Rusiyeniñ daa çoq ukrain topraqlarına yapacaq ücümları toqtatıldı».
Avgustnıñ başında Almaniyanıñ FDP fırqasınıñ yolbaşçısı Christian Lindner, Rusiye ile munasebetlerni tüzetmek kerekligi aqqında beyan etti ve Qırımnıñ Rusiyege ait olğanını qabul etmege teklif etken edi. Siyasetçi Ukrainada ve AFR akimiyetinde tenqid etildi. Bundan soñra Lindner dedi ki, o yarımadanı Rusiyeniñ qısımı olaraq tanımağa degil de, sadece başqa müim meselelerniñ tüzetilmesi içün Qırım meselesini «dondurmaq» teklif etken eken.
Buña cevap olaraq, Ukrainanıñ Almaniyadaki elçisi Andriy Melnık, Almaniyanıñ FDP fırqasınıñ idaresine hatırlattı ki, Qırım meselesiniñ «dondurılması» amelde Rusiyege nisbeten iqtisadiy sıñırlamalarnı red etmek manasına kelecek. Ve o siyasetçilerni «strategik sabırğa» davet etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
I Meñli Geray
I Meñli Geray (arap urufatında: ۱ منكلى كراى; 1445 — 1515 aprel 17) - üçünci Qırım hanıdır.
Tercemial[deñiştir | kodunı deñiştir]
I Meñli Geray, mustaqil Qırım hanlığına temel qoyğan I Hacı Geraynıñ sekiz balasından altıncısı edi. I Hacı Geray han 1466 senesi ölgen soñ, 12 yıl fetret devri denilgen onıñ balaları arasında devam etken taht qavğaları oldı. Bularnıñ çoqusı Nur Devletnen I Meñli Geray arasında edi. Fetret vaqtında Nur Devlet dört kere, Meñli Geray ise üç kere han oldı. Meñli Geraynıñ üç kerede tekmil saltanatı 44 yıl yekün tuta.
I Hacı Geray handan soñ ekinci oğlu Nur Devlet han oldı. Qırımda akimiyet içün onıñ qardaşı Meñli Geray küreşmege başladı, 1467 senesinde üç ay hanlıq Meñli Gerayğa keçti. Amma ğalebe birden qazanıp olamadı, ve Kefege qaçtı. Anda Cenevizler oña yardım ettiler, oñdan da ğayrı, eñ müim olğanı, o Qırımdaki mırzalarnen kelişti, Qırım sülâleleriniñ ve beyleriniñ yardımına esaslandı.
Altın Ordu kibi Qırım hanlığınıñ da eñ büyük meselesi mırzalarnıñ (yani asılzade sülâle reisleri) devletniñ aqiqiy saibi olğanlarından doğa edi. Mırzalar arasındaki küreşler, bu sülâlelerniñ bir-birlerine qarşı toplaşıp, ya da qomşu memleketlernen añlaşıp hanlıqta qolaylıqnen bir iç cenkke sebep ola edi. I Meñli Geray Şirin sülâlesi reisi Eminek mırza ve Cenevizlerniñ yardımınen 1468-de ekinci kere han oldı. Nur Devlet Şimaliy Kavkazğa qaçtı. Anda o Osmanlılarnen bağ tutıp, olarnıñ yardımınen tahtnı qaytaracaq oldı. Amma neticede o Cenevizlerniñ esiri oldı.
1475-de Eminek mırza, Cenevizlerinde fitnelemesi neticesine Osmanlılarnen añlaşqanı sebebinden mevzisinden uzaqlaştırılğan vaqıtta mırzalarnı ve sülâlelerni etrafında toplap, isyan etti. Meñli Geraynı qaçmağa mecbur etti, onıñ yerine evelâ qardaşı Ayder, bir qaç ay soñra da kene Nur Devlet han oldı. Meñli Giray Cenevizlerge sığındı, olar Nur Devletnen añlaşıp, onı apis tuttılar. Bir vaqıt soñra Nur Devletnen araları bozulğan Eminek mırza, Cenevizlerge qarşı Osmanlı padişasına muracaat etti. Fatih Sultan Mehmed, bunı fırsat sayıp, Gedik Ahmed paşanı quvetli bir flotnen acele Qırımğa yiberdi. Kefenen Qırım yalılarında Cenevizlerniñ tastamam limanlarını zapt ettirdi. Gedik Ahmed Paşa tarafından apisten çıqarılğan Meñli Geray bir añlaşma yaptı ve Osmanlılarnıñ tabiligini qabul etti.
1476-da Altın Ordu hanı Seyyid Ahmed Qırımnı istilâ etti. Meñli Geray Qırq Yerge (şimdiki Çufut Qale) sığındı. Altın Ordu hanı, Canibek adında bir valisini taşlap, memleketine qaytqan olsa da, bu sefer Nur Devlet Osmanlı imayesinde Qırım hanlığını elge keçirdi. Meñli Geray İstanbulğa ketirilip, apis tutuldı. Bir vaqıt soñra Qırım sülâlelerniñ başı Eminek mırza, Nur Devlet hanğa qarşı qarğaşalıqlar çıqarıp, padişadan Meñli Geraynıñ yiberilmesini istedi. 1478-de Meñli Geray İstanbuldan yiberilgen ilk han sıfatınen Qırım tahtına kene keldi. Meñli Geraynıñ bu üçünci saltanatı (1478-1514) sırasında Qırım hanlığı sağlam bir şekilde qurdı.
Meñli Geray hanlıqta evelâ nizamnı ğayrıdan tiklegen soñ, 1484-de Osmanlı padişası II Beyazıdnıñ Aqkerman seferine 50 000 Qırım atlısınen qoşulıp Qırım Hanlığını ilk kere Osmanlılarnıñ fetih areketine qattı. Aqkerman seferi neticesinde Tuna özeni boyunda zapt etkenleri Balta, Tombasar, Qavşan qasabalarınen etrafı Qırım Hanlığına berildi.
1485 senesi I Meñli Geray Qazan hanı İbraimniñ tul apayı Nur Sultannen evlene. Bu evlenmeden em Qırım, em de Qazan veliahdı Sahib Geray (1501-1551) doğdı. Onıñnen beraber Qırımğa Manğıt ve Secevüt qabileleri kirip keldiler ve şimdiki Canköyden biraz künbatı taraftaki topraqlarğa yerleştiler.
1474 senesinde Moskva knâzı III İvan ile Qırım hanı Meñli Geray arasında ittifaq antlaşması imzalandı. Qırım ve Rus ordularınıñ ortaqlaşa askeri areketleri neticesinde Rus knâzlığı Altın Ordunıñ vasallığından qurtuldı. 1491 senesi Meñli Geray Altın Ordunı Özü ve Don özenleriniñ aşasından 60 biñ asker yardımınen sıqıp çıqardı ve Qara Kermen qalesini qurdurdı. 1502 senesi, iyün 28-de I Meñli Geray Altın Ordunıñ hanı Şeyh Ahmedni tar-mar etti. Bu ğalebeler sayesinde Qırım Hanlığı Özü ile Edil özenleri arasında topraqlarnı öz kontroli altına aldı. Qırım Hanlığınıñ meydanğa kelüvi yekünlendi. Ortaq duşmanları (Altın Ordu) bozğunğa oğratılgandan soñ müteffik olğan Qırım ve Moskva arasındaki munasebetler yavaş-yavaş kerginleşmege başladı. Rusiye mınavı Hanlıqlar üstündeki tazıyıqnı bundan soñ, daa çoq arttırdı. Meñli Geray han, ögey oğlu Abdüllâtifni Qazan hanı tayinledi. Bir vaqıt soñra Qazan halqı Rus knâzı III İvanğa muracaat etti. Abdüllâtif hannıñ yaramay idaresinden şikâyet etip tahttan qaytarılmasını istedi. Abdüllâtif han vazifesinden alınıp yerine qardaşı Muhammed Emin ketirildi. Meñli Geray han, knâz III İvanğa sert bir mektüp yazdı. Qırım Hanlığınen Rusiyeniñ arası açıldı. Mınavı kerginlik, III İvannıñ ölüminden soñ yerine keçken İV Vasiliy vaqtında yoq oldı, dostluq munasebeti yañıdan quruldı. Meñli Geray hannıñ apayı Nur Sultan bike, oğlu Abdüllâtifni körmek içün, Meñli Geray handan olğan oğlu Sahib Giray ve üç elçinen beraber, 1508 senesinde Moskvağa ketti. Anda bir ay qaldı. Qazanğa han tayinlengen diger oğlu Muhammed Emin hannı Qazanda ziyaret etti. Qayta ekende, Rus çarınıñ sarayında altı ay musafir qaldı.
Meñli Geray han 1511-de Lehistan qıralınen ittifaq añlaşması yaptı. Belarus ve Ukraina üstündeki akimiyet iddasından, Lehistan lehine vazgeçti. Lehistan, Qırım Hanlığına senede 15 000 altın bergi berüvni qabul etti. Bu vaqıtta Osmanlı Devletinde Sultan II Beyazıdnıñ oğlu şehzade Selim (Yavuz Sultan Selim), ağası şehzade Ahmednen veliahtlıq sebebinen cenkke tutuşqan edi. Sultan, balaban oğlunıñ tarafını tutqanı içün, şehzade Selim yeñildi. Qırımğa qaçıp qaynatası Meñli Geray hanğa sığındı. (Eñ yayılğan rivayetke köre Yavuz Sultan Selim hannıñ apayı Ayşe Havsa sultan Meñli Geray hannıñ qızı ola. Ondan olğan oğlu Qanuniy Sultan Suleyman handa uzun zaman Kefe sancağında qaldı.) Vaziyetten haberi olğan şehzade Ahmed, Meñli Geray hanğa bir mektüp yiberip, özüne sığınğan qardaşı şehzade Selimni apis eterse, Kefeni ve Qırımnıñ yaqınlarındaki müim bazı qalelerni Qırım Hanlığına taşlaycağını bildirdi. Meñli Geray han, mektüpni ketirgen elçige şu cevapnı berdi “Memleketimizge, şerefli bir zadekânnıñ oğlu keldi. Sebep ve maqsadıñıznı añlap olamadım. Rumelige ketmege istese, biz buña niçün ve nasıl mani ola bilemiz? Apis istemek de qardaşlıqqa sığmaz.” Şehzade Selim daa soñra Meñli Geray hannıñ oğlu Saadet Geraynıñ refaqatinde ve qorumasında Rumelige keçirildi.
Meñli Geray Han; aqıllı, siyasiy körüşleri isabetli bir han edi. Aynı zamanda şair edi. Qıpçaq şivesinde yazğan şiirleri bar edi. Bağçasaraydaki Hansaraynı yasatmadan evel Zıncırlı Medreseni yasattı. Bu onıñ ilimge ve medeniyetke olğan sayğısını kösterdi. Bu medresede ders berecek müderrislerniñ ve oquycaq talebelerniñ keçimlerini qarşılamaq içün keliri yüksek topraq vaqıf etti. Olacaq medreseniñ temelini qoyğanda, han, yerni qaza edi, er kesnen beraber taş taşıy edi, bina azır olğanda ise o, medreseniñ qapılarında balaban zıncırnı asmaqnı emir etti. Medreseniñ tantanalı açıluvında han ayttı: “Aqıl adamnı alicenap ete, aqıl kemalatnıñ yolu ise ilimnen bağlı… ilimni ürmet etmegen, han olsun ya da padişa, o bir şey temelli etip olamaz, erte ya da keç onı namussızlıq yeter. Men bu qapılarda zıncırnı asmağa emir etim, bu qapıdan kirgen er insan, kim de olsa, bu ilim mabedine kirip öz başını ilim ögünde egsin”. Ve han başını egip, birinci medresege kirdi. Qapı üstünde ise şimdi de, arap tilinde yazı saqlandı: “Bu oquv yurtu Allah yardımı ile Meñli Geray han, Hacı Geray hannıñ oğlu, qurmağa emir etti. Allah onıñ hanlığını asır soñunace devam etsin, icriy 906 s.” Meñli Geray han, 1515 senesinde vefat etti. Yasatqan Zıncırlı Medrese qatındaki dürbesinde topraqqa berildi.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Emel Mecmuası sañ 36 , Eylül - Ekim 1966
- Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi 1954
- Kırım Türk - Tatarları (Dünü - Bugünü - Yarını), Müstecip Ülküsal
- Oğuz Çetinoğlu Bahçesaray Mecmuası
- Halil İnalcık Emelimiz Kırım Mecmuası sañ 46 2004 ISSN 1301-0328
- ↑ Яз. Aзи-Гиpeй (rus.) // ЭHциkлoпeдичeckий лekcиkoH — CПб: 1835. — T. 1. — C. 240.
- ↑ H. B—ko MeHrли-Гиpeй I (rus.) // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb — CПб: Бpokrayз — EфpoH, 1896. — T. XIX. — C. 79.
- ↑ Яз. AxMaTъ-Гиpeй (rus.) // ЭHциkлoпeдичeckий лekcиkoH — CПб: 1835. — T. 3. — C. 496—497.
- 1445 senesinde doğğanlar
- Aprel 17 künü ölgenler
- 1515 senesinde ölgenler
- Bиkипeдия:CTaTbи c иcToчHиkaMи из BиkидaHHыx
- Bиkипeдия:CTaTbи co ccылkaMи Ha элeMeHTы BиkидaHHыx бeз pycckoй пoдпиcи
- Vikipediya:CTpaHицы c иcпoлbзoBaHиeM пapaMeTpa «HaзBaHиe» B шaблoHe «Infobox»
- Elifbe sırasına köre adamlar
- Qırım hanları


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov sentâbr ayında Herson vilâyetinde yarımada ile memuriy sıñırda başlanğan Qırım mal qamaçavını «muvafaqiyetli» adladı.
Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa dekabr 8 künü bildirdi.
Çubarov şunı qayd etti ki, yarımada erzaq qamaçavı Ukraina ükümetini işğal etilgen yarımada ile ticaretni bütünley toqtatmağa qarar almağa mecbur etti.
Meclis reisi aytqanı kibi, qamaçavnıñ bütün maqsatları yerine ketirilmedi.
«Siyasiy mabüslerni azat etip olamaymız, Qırımda insan aqlarını ziyaret etecek halqara eyyetlerniñ bulunmasını qazanıp olamaymız», – dedi Çubarov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Qırım Haber Agentligi (QHA) Kiyevde çalışaycaq. Bunı QHA neşiriniñ müdiri Gayana Yüksel Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, agentlik «Roskomnadzornıñ» litsenziyasını alamayıp, Qırımda çalışıp olamay.
«Kerçekten aytsam, Qırımnı terk etmek mecbur olğanımızdan kederlimiz, çünki bizim kibi etnik çizgisi olğan regional kütleviy haber vastasınıñ faaliyeti Qırımdan tış tasavur etilmey. Añlayım, teessuratlar artqaç, amma bizler Qırımda qalmaq ister edik. Şimdilik teşkiliy azırlıqlar ketmekte. Bizler Qırımda çalışmaq içün elimizden kelgenini yapmağa tırışacaqmız», – dep ayttı Gayana Yüksel.
Malüm olğanı kibi, telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytarğan ediler. ATR mediaholdingine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radioları da aynı vaziyetke oğradılar. «15 minut» internet neşiri ve QHA da Rusiyede qayd etip olamadılar.
Qırım Haber Agentligi Qırımda 2006 senesi çalışmağa başlağan edi. Haber agentliginiñ informatsion faaliyet subyekti olaraq №124 2005 senesi mart 14-ke ait devlet qaydı aqqında şeadetnamesi mevcut.


text:
İyünniñ 6-nda Eski Qırımda tintüvden soñ tutulıp alınğan erkek kişi ekstremizmde qabaatlana. Bu aqta «Qırım birdemligi»niñ faalleri haber ete.
Tutulıp alınğan şahısnıñ qadını aytqanına köre tintüv saba saat 5-te başlanğan.
Şahısnıñ adı añılmay ve al-azırda ne yerde olğanı da belgisiz.
Qırım.Aqiqat bu meseleniñ inceliklerini ögrenmege tırışa.
Daa evel haber etilgenine köre, Eski Qırımda tintüv yapılğan yerge avtozak ketirilgen. Bu yerde OMON, TSE (Ekstremizge qarşı küreş merkezi), FSB kibi Rusiye telükesizlik hızmetleri bulunmaqta.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Seyran ocanıñ köşesi
Seyran oca Üseinov 1938 senesi Qırımda Körbekül köyünde doğdı. 1965 senesi Ferğana Devlet pedagogika institutınıñ filologiya bölügini bitirdi. Ocalıq stajı 47 yıldan ziyade. Şimdiki vaqıtta Qırım müendislik-pedagogika universitetinde qırımtatar tili kafedrasında üyken oca ve mezkür universitet yanındaki Qırımtatar tili ilmiy-tedqiqat merkezinde üyken ilmiy hadim olıp çalışa. Ocalıqtan boş olğan vaqıtlarda luğatlar tertip ete, derslikler tercime ete, balalar içün şiirler yaza, cemaat işlerinde faal iştirak ete.
Maarifçi birleşmesiniñ neşir etken "Maarif İşleri" gazetasında basılğan Seyran ocanıñ derslerini bizim saytımızda oquy bilesiñiz.


text:
Ukraina akimiyeti qırımtatar ATR telekanalı içün 5 mln grivna ayırmaqta. Bu paralar telekanal tarafından uydu saibi ögünde borcnı qapatmaq içün kerektir.
Bu aqta mart 10 künü akimiyet toplaşuvında söz yürütildi.
«Rusiye rejiminiñ basqısı astında bulunğan bizim qırımtatar telekanalımızğa yardım etmek kerekmiz. Qırımtatar qardaşlarımız aqqında doğru malümatnı bergen ATR telekanalınıñ çalışmaq ve faalleşmek imkânı olmaq kerek», - dep ayttı toplaşuv devamında baş nazir Arseniy Yatsenük.
Haber siyaseti naziri Yuriy Stets hatırlatqanı kibi, on kün evel qırımtatar telekanalı qapatıluv havfında edi. Belli ki, İsveçiya müessisesi - uydu saibi, borclar içün ATRni qapatacaq edi.
Stetsniñ qaydlarına binaen, ATR borcınıñ restukturizatsiya boyunca añlaşma oldı: «Şimdiden 10 mln grivnalıq borc eki kerege kesilecegi aqqında aytmaq mümkün».
2016 senesi içün, Ukraina devlet bücetinde qırımtatar milliy meclisiniñ temin etilüvine 60 mln.grn ayırıldı.
Aprel 1 kününden başlap ATR rus litsenziyasını alıp olamağanı içün, yarımadada öz muqayese yayınlamasını toqtattı. 2014 senesiniñ iyün 17 künü ATR telekanalı öz işini qıtalı Ukrainadan ğayrıdan başladı.
Telekanalnıñ saibi Lenur İslâmov şimdiki vaqıtta Ukrainada yaşamaqta ve sentâbr 20 künü başlağan bugünki künge qadar Qırım qamaçavı boyunca grajdanlıq aktsiyasında baş teşebbüsçilerden biri olmaqta.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Soñki vaqıtları Rusiye halqara seviyede Qırım işğalini qanunlaştırmaq içün er angi imkânlarnı sıq-sıq qullana, dep bildirile Büyük Britaniyadaki Ukraina elçiliginiñ Facebook saifesinde.
Hususan, elçilikniñ malümatına binaen, Büyük Britaniya vatandaşı Julan Burdocknıñ («JB and 24 kopeks» gruppası) avgust 26-28 künleri işğal etilgen Qırımda keçirilgen «Koktebel-Jazz Party» halqara festivalinde iştirak etkeni belgilendi.
Bundan da ğayrı, diplomatlarnıñ qayd etkenlerine köre, Qırımda yerleşken Mriya Resort & Spa oteli World Travel Awards (London) halqara mükâfatını aldı.
Büyük Britaniyadaki Ukraina elçiligi bildire ki, qayd etilgen merasimlerniñ teşkilâtçıları ve iştirakçilerine, bunen beraber, Büyük Britaniya ükümetine, resmiy olaraq muracaat etip, işbu areketlerni takbih etti.
Bunen beraber, müessisede kelecekte bu kibi vaqialar, bu cümleden, Avropa birligi tarafından Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalarğa ve Ukraina qanunlarına zıt kelgen vaqialar aqqında haber etmege çağırdılar.
«Diplomatik müessisemiz tarafından kelecekte idare etüv maqsadınen britaniyalı vatandaşlar ya da teşkilâtlarnıñ iştiraginen olğan bu kibi sizge belli olğan vaqialar aqqında elçilikke (elektron adresi: emb_gb@mfa.gov.ua) haber etmeñizni rica etemiz», – dep qayd ettiler müessisede.
Sentâbr 22-debüyük Britaniyada Ukraina elçisi Natalya Galibarenko bu devletniñ ükümetini britaniyalı vatandaş Grem Filipske qarşı, onıñ «Ukrainada Rusiye işğalci ükümetiniñ menfaatlarında teşviqat faaliyetini» toqtatmaq içün, mütenasip tedbirler keçirmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İslâm Terek rayonında musulman mezarlığına zarar ketirgen suv borunıñ qoyulmasını toqtattılar.
Bu aqta Qırımnıñ medeniy asabalığı qoruvı boyunca «Devlet komiteti»niñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mında qayd etkenleri kibi, işçiler «Kemal ata» obasına zarar ketirmediler, işbu yerge «Devlet komiteti»niñ hadimleri kelgen edi. Bunıñ ile mında topraqnıñ taqiqatını keçirmek içün atiqiyatçılarnı celp etecekler.
Qırım musulmanları diniy idaresinde qayd etkenleri kibi, baştaşlarda tapılğan arap yazılarını şimdi müftiyat mütehassısları ögrene. Tapılğan insan naaşlarnı musulman adetleri boyunca kömecek olalar.
Evel Qırım müftiyatı qadimiy mezarlıq olğan yerde suv borunıñ qoyulmasını toqtatmağa ricası ile akimiyetke ricada bulundı.


text:
Qırımnıñ sabıq Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiy mahkemeniñ oturışuvından soñ, qanunğa qarşı bir şey yapmağanını ve 2014 senesinde «referendum»da iştirak etmegenini söyledi. Bunı Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri bildire.
Pötr Mihalçevskiy: «Men, ifade uyğun olsa, tarihnıñ katogı astına tüştim. Qanunğa qarşı bir şey yapmadım. Qırımnıñ Rusiyege qoşulması boyunca «referendum»nıñ teşkil etilmesine alâqam yoq, «referendum»da iştirak etmedim», – dedi.
Onıñ advokatları da, mahkemeniñ qararı ile razı olmağanlarını ve appelâtsiya bereceklerini bildirdiler.
Herson şeer mahkemesi yanvarniñ 8-nde Qırımnıñ sabıq Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyni tevqif etti. Böylelikle o, fevralniñ 5-ne qadar apiste bulunacaq.
Mihalçevskiyniñ işi boyunca mahkemede qabaatlav tarafı onıñ 60 künge tevqif etilmek kerekliginde israr ete edi.
Mihalçevskiy yanvarniñ 5-nde Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 111-nci maddesi (devletke hainlik) boyunca cinayet işlegeninde töhmetni imzaladı. Maddeniñ sanktsiyası, 15 yılğace muddetke azatlıqtan marum etüv şeklinde cezalavnı közde tuta.
Yanvarniñ başında Ukraina Telükesizlik hizmetiniñ hadimleri Qırımnıñ sabıq Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyniñ Kyivde bulunması faktını tayin ettiler.
2014 senesi iyünniñ 10-nda Qırımnıñ Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiy öz istegi ile istifa etüv aqqında ariza yazdı. Qırımnıñ Rusiyege tabi yolbaşçısı Sergey Aksönov, Mihalçevskiyni «madde boyunca» işten boşamamaq içün istifa etmege mecbur etkenini söyledi.


text:
Rusiye ilimler akademiyasınıñ prezidenti Aleksandr Sergeyev yarımadanıñ territoriyasında suv qıdırmaq maqsadınen Qırımda geofizik tedqiqatlar keçirmekni teklif ete.
Martnıñ 5-nde rusiyeli «RİA Krım» informatsion agentligi haber etkenine köre, Sergeyev bu aqta Aqmescitte jurnalistlernen körüşken vaqıtta ayttı.
«Qırım suv resurslarını geofizik ceetten tedqiq etmek içün bayağı ciddiy vazifeler olğanını köremiz. Qırım (Şimaliy Qırım – QA) kanalı qaç yıl çalıştı! Ahır-soñu, suv faqat deñizge aqmağan edi de. İhtimal, o yaqın bir yerdedir. Belki onı, kerçekten de, yañı usullarğa köre qıdırmaq kerektir? Çünki ayatıñız içün kerek olğan bir kubokilometr suv – al-azırda yoq. Ancaq onı bir yerden tapmaq kerek», – dep bildire agentlik Sergeyevniñ sözlerini.
Ayrıca, matbuatta yazılğanına köre, RİA reberi ilim ögünde «işletilgen suvlarnı aqılnen qullanıp, tatlılaştıruv usullarına» bağışlanğan meseleler turğanı aqqında söz yürsetti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Ukraina yarımadanı Dnipro özeninen bağlağan esas yolaq olğan Şimal-Qırım kanalı üzerinden yarımadağa suv berilmesini toqtattı. Ukraina Qırımnıñ suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni bu kanal vastasınen teminley edi.


text:
Türkiyeniñ içtimaiy ve medeniy institutları yarımadada yaşağan qırımtatarlarğa qol tutmalı. Faqat, 2014 senesi Qırımnıñ işğalinden soñ Türkiye ve Qırım arasında resmiy bağ bütünley üzüldi. Bu aqta Yeni Akit Türkiye gazetası yaza.
Qırım meselesinde Türkiye Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarıdır, dep yaza neşir. Aynı zamanda, Rusiyege nisebeten Avropa birligi, AQŞ ve NATO siyasiy ve iqtisadiy cezaları olğan yerde, Türkiye Rusiye ile ciddiy siyasiy ve iqtisadiy işbirligini devam ete.
«Ne yazıq ki, qırımtatarlar qazanğan destegini körmeyler. Qırımtatarlarnıñ siyasiy mevamı Kosovo, Makedoniya ve Şarqiy Turkistanda yaşağan insanlarnıñ mevamına pek yaqın», – denile maqalede.
Şarqiy Turkistan (Uyğurstan) – Orta Asiyada Qıtay terkibine kirgen regionnıñ tarihiy serlevasıdır. Nice yıllar devamında uyğurlar mustaqillik içün milliy-azatlıq isyanlarnı keçire ediler.
Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressi devamında Türkiye yolbaşçılığı qırımtatar halqına ve Ukraina topraq bütünligine destegini bildirdi.
Türkiye, Ğarp memleketleri kibi, Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımay.


text:
Avgustnıñ 2-sinde aqşam Kezlevde "İskra" plâjında suvdan yalığa adam cesedini çıqardılar.
Bunı Qırım FVN-niñ matbuat hızmeti bildire.
Beyanatta aytıla ki, ölüni suvdan o yerde olğan adamlar çıqardı. Qurtarıcılar ve ekimler qaza yerine kelgende, deñiz suvunda boğuluv ilk diaznozını qoydılar. Vefat etken adam aqqında müessisede başqa bir malümat olmadı.
Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, yılnıñ başından berli Qırımda 43 suv qazası oldı, 28 adam vefat etti, 36 adam qurtarıldı.
Keçken afta Aqmeçit rayonında qadın ve bala deñizde suvunğanlarından soñ reanimatsiyağa tüşti.


text:
Fevralniñ 7-nde Ukraina Yuqarı Radası Avropa Birligi ve NATO azalığına taba strategik kurs tüzetüvleriniñ Anayasada pekitilmesine dair qanun leyhasını ekinci oquvda qabul etti.
Bu qararğa 334 halq deputatı qoltuttı, dep bildire Radio Svoboda.
Qanun leyhası qabul etilmezden evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko deputatlar ögünde sözge çıqtı. O, Ukraina AV ve NATO azası olacağından şübhesi olmağanını ayttı.
Noyabrniñ 22-nde Yuqarı Rada Avropa Birligi ve NATO azalığına taba strategik kursqa dair Anayasa tüzetüvleriniñ prezident qanun leyhasını birinci oquvda qabul etken edi.
Bundan evel Ukraina Anayasa mahkemesi işbu vesiqanı Anayasağa uyğun dep tanığan edi.
Anayasa tüzetüvleriniñ ekinci oquvda ve umumen qabul etilmesi içün birinci oquvdan soñ kelecek sessiyada olarğa eñ az 300 deputatnıñ rey bermesi kerek edi.


text:
The Qazaq Times saytı 10 qañtardağı saylauğa baylanıstı barlıq partiya ökilderine birdey alañ berip, arnayı swhbat seriyası jöbasın jürgizgen bolatın.
Kezekti sanda "Nwr-Otan" partiyasınıñ ökili Janarbek Äşimjan mırza öz pikirlerimen bölisti. Eldegi qalıptasqan bilik pen halıq arasındağı alşaqtıq, partiyalarğa degen senimsizdikke bolğan bilik partiyasınıñ jauapkerşiligi, aldağı saylaudıñ qanşalıqtı ädil ötetini, "Nwr-Otan" qanday bağıtqa basımdıq bergeni jäne boykotşıdar jayındağı partiya ökiliniñ pikirlerin swhbat barısınan tıñdap, bile alasızdar.
Arnamızğa jazılıp, layk basıp, bölisip, täuelsiz basılımğa qoldau körsetuleriñizdi swraymız!


text:
Türkça-Özbekça Sözlaşgiç PDF indir
Türkça-Özbekça Sözlaşgiç PDF indir, e-kitap sitemizde Türkça-Özbekça Sözlaşgiç kitabı ile ilgili data vereceğiz. Mehmet Hengirmen tarafınca kaleme alınan Türkça-Özbekça Sözlaşgiç kitabı 184 sayfadan oluşup, Ciltsiz kapak olarak yayınlanmıştır. Türkça-Özbekça Sözlaşgiç kitabını 9789757287209 numarası ile kontrolünü yapabilirsiniz. Türkça-Özbekça Sözlaşgiç kitap özeti, Türkça-Özbekça Sözlaşgiç pdf oku, Türkça-Özbekça Sözlaşgiç yandex, Mehmet Hengirmen e-kitap pdf, Türkça-Özbekça Sözlaşgiç PDF Drive, Türkça-Özbekça Sözlaşgiç Epub ile ilgili indirme bağlantıları makalemizde.
Türkça-Özbekça Sözlaşgiç PDF Oku
Türkça-Özbekça Sözlaşgiç Kısa Özet
Bu “Türkça-Özbekça Sözlaçgiç” türkça alişingiz ve sayahatlarda yaningizda alib yürişingiz üçün tayyarlangan.
Türk ve Özbek lahcalari grammatikasından bazi namunalar kıyaslab berildi.
“Türkça-Özbekça Sözlaçgiç” ahirida 600 ga yakın söz alifbâ tartibida ilâva kılingan. Bu kalimalar sözlaçgiçda uçraydigan sözlarning na`nasini aglaşda yardam beradi ve kiçik bir luğat vazifasini bacaradi.
Türkça-Özbekça Sözlaşgiç PdF indirmek için Tıklayın


text:
Aşure künüñiz mubarek olsun!
Bugün Aşure künü. Bu künde tutulğan oraza mubarek Ramazan aynıñ orazasından soñ eñ faziletli oraza olaraq sayıla. Peyğamber efendimiz aleyhisselâm aytqanına köre, bu künde tutulğan oraza keçken yılnıñ bütün günâhlarnı silip yoq ete. Bu, Yüce Rabbimizniñ kendi qulları içün bağışlağanı eşsiz bir nimettir. Ayrıca şu künde bazı büyük peyğamberler mücizeli hadiselerniñ şaatları oldılar ve şu sebepten şükür etmek niyetinen bol bol dua etip, Aşure kününi ep orazalı keçirdiler. Biz de bu künniñ qıymetine lâyıq sürette eñ içten ve samimiy niyet ile oraza tutıp, bol-bol dua eteyik!


text:
Ukrayına silâlı quvetleri Rusiye ordusınıñ arbiy anbarları, ava mudafaa sistemmaları ve komandanlıq noqtalarına ücüm etti. Bu aqta «Yug» Ukrayına operativ komandanlığı bildire.
«Raketa-top bölüklerimiz eki idare noqtasına, eki silâ anbarına, ava mudafaa vastalarına, radiolokatsion stantsiyasına ve duşmannıñ top rayonlarına ücüm etti», – dep qayd ete Ukrayına arbiyleri.
Bundan ğayrı, «Yug» operativ komandanlığınıñ malümatına köre, Ukrayına silâlı quvetleri Kahovka ve Antoniv maşina köpürlerinde ateş kontrolini pekitip oldı.
Avgustnıñ 29-nda «Kahovka» operativ ordu gruppirovkası «DNR» gruppirovkasınıñ 109-ıncı atıcılar polku mevzilerinden çekildi, «Rusiye desantçıları ise uruş meydanından qaçtı». Kütleviy haber vastaları menbalarına esaslanıp, Ukrayına silâlı quvetleriniñ Ukrayına cenübindeki qarşı ücüm tedbirleri aqqında bildirdi – Ukrayına arbiyleri Herson vilâyetindeki işğalci ordunıñ birinci mudafaa sıñırını keçti.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayınağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayınadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayınanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayınanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırımda da keçirilgen Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvlerine rey berüvni izaatlap, onı «taqlit» dep adlandırdı ve 2014 senesi yarımadada olıp keçken «referendumnen» qıyasladı.
«Bu rey berüv – bir taqlittir… Bu tüzetüvler Rusiye Anayasasına endi kirsetildi, ve Devlet duması ve Federatsiya şurası buña endi rey berdi, dep daa bir kere aytmağa isteyim. Amma Putin halq razılığını berse, o vaqıt olar işke tüşürilecek, dep ayttı. Ebet, halq razı olur – çünki o (Rusiye akimiyeti – QA) bunı kösterir, yazar. 2014 senesi martnıñ 16-nda «Qırımdaki referendum» taqliti de öyle olğan edi. O vaqıt olacaq raqamnı evelden ayttıq, öyle de çıqtı», – dep bildirdi Çubarov Facebookta.
Meclis reisi qomşu Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Anayasa tüzetüvlerinen bağlı rey berüvniñ keçirilüvini «qanunsız ve cinaiy» dep adlandırdı.
Hatırlatamız, Keriçte Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvlerine mesken evlerniñ azbarlarında rey bereler.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti köy sakinleri içün rey berüv qutularını ketire.
Rusiyede iyünniñ 25-nde Anayasa tüzetüvlerine rey berüv başlandı. O, iyülniñ 1-ne qadar devam etecek. Bunıñ içün Rusiyede 96,5 biñ saylav bölügi ve dünyanıñ 144 memleketinden 254 bölük açıldı.
Anayasa tüzetüvlerine rey berüv Rusiye işğali altındaki Qırımda da keçirile.
Tüzetüvlerniñ tek episine rey bermek mümkün: ya episine qol tutasıñ ya da episine qarşı çıqasıñ. Vladimir Putinniñ prezident yıllarını sıfırlandırmaqnen beraber rusiyelilerge rus tili statusını «devlet şekillendirici halqnıñ tili» olaraq belgilemege, Tañrını hatırlamağa ve federal topraq yapmaq imkânını qoşmağa, «Vatan imayecileriniñ qaramanlığını küçültmege» yasaqlamağa teklif etile – umumen 206 tüzetüv ve doğruluv.


text:
Almaniyanıñ yañı tış işleri naziri Hayko Maas Qırımnıñ ilhaqını ve Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı devam etken tecavuzını taqbih etti.
Reuters agentligi, Maasnıñ Almaniya TİN başlığı vazifesindeki birinci nutqunı naqil etip: «Rusiye tarafından Qırımnıñ aqsız ilhaqı ve Ukrainağa qarşı devam etken tecavuzğa narazılıq köstermege devam etemiz», – dep bildire.
Maas, Rusiyeniñ Ukrainadaki areketlerini tenqid etip, Moskva ile munasebetlerni dialog vastasınen eyiliştirmege kene de umüt etkenini söyledi.
Ondan ğayrı o, Almaniyanıñ tış siyaseti, Rusiye özüni ğarp devletleriniñ antogonisti olaraq tayin etken vaziyetke köre alıp barılmaq keregine dair fikrini ifade etti.
Mart 14-te Almaniya Bundestagınıñ deputatları Hristian-demokratik ittifaq (HDİ) fırqasınıñ lideri Angela Merkelni Almaniya kantsleri vazifesine sayladılar. Böylelikle, o, ardı-sıra dörtünci kere kantsler vazifesinde buluncaq.
2017 senesiniñ sentâbrinde Merkelniñ konservativ bloku Almaniyadaki saylavda şeklen ğalebe qazandı, faqat fırqası içün neticeler, bundan dört yıl evelkilerine köre, daa beter edi. Merkel yarım yıldan ziyade koalitsiya aqqında muzakereler yaptı. Başta – Azat demokratik fırqasınıñ liberalları ile. Lâkin olar, Merkel ile koalitsion ukümet içün «umumiy ğaye tapıp olamağanlarına» sıltap, olarnı toqtattılar.
Bundan soñ Merkel, başlığı Martin Şults olğan Almaniyanıñ Sotsial-demokratik fırqasına qol tutuv sorap muracaat etti. Yanvar ayında olarnen yañı kabinet aqqında añlaşma yapıldı.


text:
Rusiye rejimi kontrol etken topraqlarında ve işğal etilgen Qırımda seferberlik keçire. «Qırım platformasınıñ» malümatına köre, Rusiye ordusında işğal etilgen yarımadada askerlikke alınğan bayağı qırımlı bar, şimdi olarnı Ukrainağa qarşı cenkke yollağanlar. Qırımda böyle arbiylerniñ soy-soplarınen körüşeler, tuvğanları Ukrainağa qarşı cenkleşkende psihologik yardım almağa çareleri bar, dep bildireler. Askerlerniñ bulunğan yeri ve alı aqqında soy-soplarına haber etilmey.
Aq qorçalayıcılar işğal altındaki Qırımda Ukrainağa qarşı cenk içün seferber etile bilecekler içün hatırlama yapa. Tevsiyeler arasında – celpname almamaq, yaşağan yerni vaqtınca deñiştirmek, askerlik yapmamaq içün sebeplerni mümkün olğanı qadar çoq qullanmaq ve digerleri.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ» yolbaşçısı Olga Skripnik al-azırda Rusiye bir «talim» keçirmey, dep qayd ete. Seferberlik Ukrainağa qarşı cenkni devam ettirmek içün keçirile. «Bu mecburiy seferberlik, Rusiyeniñ Qırımda yılda eki kere keçirgen askerlikke celp etüv çerçivesi tışında yapıla», – dep qayd ete aq qorçalayıcı.
Ayatını qurtarmaq ve Ukrainanıñ barışıqsever sakinlerine qarşı arbiy cinayetlerde iştirak etmemek içün yekâne fırsat teslim olmaqtır
Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenki başlağan soñ Rusiye ordusına celp etilgenlerge aq qorçalayıcılar ilk fırsatta teslim olmağa tevsiye ete. «Ayatını qurtarmaq ve Ukrainanıñ barışıqsever sakinlerine qarşı arbiy cinayetlerde iştirak etmemek içün yekâne fırsat teslim olmaqtır», – dep ayta Olga Skripnik. Aq qorçalayıcı, Ukraina Silâlı quvetleri Rusiye ordusına oşamayıp, Halqara gumanitar uquq normalarına riayet ete, esirlerge işkence yapmay ve zarar ketirmey. Hasta ve yaralanğanlarğa tibbiy yardım kösterilecek.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Sergey Mokruşin, Qırım.Aqiqat alıp barıcısı


text:
690 adet havas kitabi pdf türkçe arapça osmanlica farsça
10.000,00 TL
15.000,00 TL
-33%
Ürün Kodu: 00001
Stok Durumu: 99
Türkçe kitaplar 46 adet kitap Arapça el yazması kitaplar 250 adet kitap Arapça matbu eserler 185 adet kitap Arapça şifa eserler 13 adet kitap Arapça enam eserler 29 adet kitap Farsça eserler 21 adet kitap Osmanlıca yazma eserler 66 adet kitap Osmanlıca şifa eserler 7 adet kitap Osmanlıca matbu eserler 10 adet kitap Osmanlıca enam eserler 69 adet kitap Toplam 700 kitap pdf olarak,


text:
Qırım.Aqiqat Qırımda apiske alınğan ve aq qorçalayıcı teşkilâtlar tarafından Kremlniñ siyasiy mabüsi olaraq tanılğan qırımtatar faali, siyasetçi ve jurnalist Nariman Celâlnıñ tezkerelerini yayınlay.
Martnıñ 1-nde kamerada yarım yıl beraber olğanım qomşum Sergey ev apsine yiberildi. Ve men eki afta bir özüm edim.
Martnıñ 14-nde "Qırım baariniñ qaramanı", "rus opolçen", Keriç şeer şurasınıñ sabıq mebusı Konstantin Yermanov qomşum oldı. Onıñ sözlerine köre, Qırımda Keriç memuriyeti üzerine Rusiye bayrağını asqan birinci adam o olğan eken.
Şimdi ise Sergey Aksönovnı aqaretlegeni içün 128 maddege ve kendir tarqatqanı içün 228 maddege binaen tevqif etildi. O özüne muhalefetçi dey.
Bizni, eki mefküreviy raqipni - tesadüfiy ya da aselet beraber oturtılarmı, bilmeyim.
Farqlı şeyler aqqında laf ettik. Bir kimse bunı beklegen olsa, qavğa etmedik. Men onı bir şeyge inandırmaqnıñ manasını körmedim. Yalıñız Robespyerniñ, inqilâp öz balalarını aşağanı aqqında sözlerini hatırlattım.
Martnıñ 17-nde onı başqa yerge avuştırdılar, men oturğanım kamerağa ise Maksim Lisükni oturttılar. O Kahovkadan "zenaatdaşım".
Maksim çoqtan berli Aqyarda yaşay. Ticaret ile oğraşa ve namuslı adam olaraq qalmağa tırışa. Eki ay evel qızı doğdı. O menim yaşdaşım.
Yaqınlarınıñ yaşağan Ukrayinada Rusiye akimiyetiniñ areketlerini körgen o, dayanıp olamadı ve "VKontakte" içtimaiy ağındaki yazınıñ altında arbiy areketlerge qarşı fikrini ve Rusiye prezidenti aqqında keskin sözler yazdı.
Bir qaç künden soñ tintüv vaqtında evinde trotil şaşkasını taptılar, Rusiye haber vastaları ise keskin tarzda yañı ukrainalı "diversant" aqqında yazıp başladılar.
Maksim pek aqıl-fikirnen iş körgen ve tınç, memleketini - Ukrayinanı sevgen adam. Ve vatandaşlığına baqmadan insanlarnıñ öldürilmesine qarşı fikirlerini bildire.
O, Qırımda böyle bir adam degil. Amma çoqusı öz noqta-i nazarını bildirmege cesaret etalmay.
Qırımtatar faali, siyasetçi ve jurnalist Nariman Celâlnıñ beyanatını Advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde yayınladı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Mütenasip qanun lehasına zaruriy 226 deputattan 228 deputat qol tuttı, dep haber ete Radio Svoboda.
Vesiqa işğal etilgen territoriyalarnıñ statusını, mahsus uquqiy rejimni ve devlet organlarnıñ, müessiselerniñ ve teşkilâtlarnıñ faaliyet hususiyetlerni belgiley.
Mezkür qararğa binayen, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar, olarnıñ üstündeki ava boşluğı, em de Ukraina territorial deñiz ve içki suvları vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq esaplana.
İnsan aqqları, milliy azlıqlar ve milletlerara munasebetleri boyunca parlament komitetiniñ reisi Valeriy Patskan bildirgenine köre, qanun leyhasınıñ azırlığı devamında oña 272 tüzetüv kirsetildi ve nazarğa alındı.
Bundan da ğayrı, qanun leyhasından «kollaboratsion faaliyet» aqqında 10-ncı madde çıqarıldı. Faqat, adliye nazirligniñ teklifi ile qoşma 12-nci madde kirsetildi.
«Biz vatandaşlarnıñ ileride Avropa mahkemelerine muracaat ete bilecegi içün uquqiy mehanizmni temin etemiz», – dedi Patskan.
Bundan da ğayrı, qanunda «işğal olunğan territoriyada ticaret faaliyetniñ devlet tarafından idare etüvi» de yazılğandır.
«Biz Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ticaretni yasaq etmeymiz», – dedi deputat.
Qanun leyhasınıñ baquvı vaqtında deputatlar nevbetteki tüzetüvge de qol tuttı – oña binayen, Ukraina vatandaşları mütenasip vesiqanı kösterip, işğal olunğan territoriyadan maniasız çıqa ve kire bilecekler.
Deputatlar «diger memleketniñ vatandaşlığına mecburen qoşuluvı ukrain qanunlarında sayılmağanı»nı añlatqan tüzetüvni de alğışladı.
Qanunğa binayen, vaqtınca işğal olunğan territoriyada yaşağan vatandaşlarnıñ aqqlarını temin etmek içün Ukraina bütün olğan imkânlarnı qullanmalı.
Vaqtınca işğal olunğan topraqta insan aqqlarnıñ bozuluvı içün mesüliet işğalci devlet olğan Rusiyege tüşe.


text:
«İslâm terrorizmi» Qırımda tarqatılğan bir şey degil edi, amma bugün yarımadada içtimaiy ya da milletlerara vaziyet kerginleşse, «islâm diniy faktorı» çıqa bile.
Bunı rusiyeli siyasetşınas Aleksey Malaşenko bildirdi, dep haber ete Islam News.
Onıñ sözlerine köre, Ukraina islamğa olduqça yahşı munasebette edi.
«Bıltır ya da bundan evelki senelerde anda Hizb ut-Tahrir toplaşuvını keçirmege istegen ediler. Söz sırası, Hizb ut-Tahrir – ekstremist degiller! Radikallar olsa da, halifatnı çeşit vastalar ile pekitecek insanlar degiller. Konsensus bar edi ve olar çoq şeyni yapa bile ediler», – dedi Malaşenko.
Aynı zamanda, onıñ sözlerine köre, Meclis – «tatar teşkilâtlarından eñ büyügidir – islâmlaştıruvğa, islâm faktorını qullanmağa ıntılmay edi».
«Bir vaqıtları çeçen separatizmi desteklene edi. Mustafa Cemilevniñ iş odasında Dudayevniñ fotosüreti asıla edi. Amma bunı er kes bile. Amma halifat, islâm devletiniñ ğayesi Qırımda yer tapalmay edi. Bazıları oña qol tuta edi, bazıları – yoq, amma Ukraina içün ekstremizm, radikallar (terrorizm bile) telükesiz edi», – dedi o.
«Afsus ki, bizde islâm zararlı bir şey olaraq tanılğanından ğayrı, onı siyasiy alet kibi qullanalar. Qırımda pomidor, qurulıp bitirlmegen köpür sebebinden vaziyetniñ kerginleşmesini tasavur etiñiz… Duşman kerektir. Duşman kim olacaq? Amerikanlılar anda yetemezler. Demek duşmannı qıdırmağa kerek. Qaydadır o? Mına o, tatarlar, añlaysıñız. Böyle bir şablon. Olarnı sanki dersiñ Ben Ladenler kibi körsete bileler. Qırım – Rusiye hususiyetleri ile Rusiyeniñ qısmıdr»,– dey siyasetşınas.
Malaşenkonıñ sözlerine köre, eger de Kreml buña yol berse, «Qırımda islâm diniy faktorı ola bile».


text:
Rusiyeniñ federal bücetinde işğal etilgen Qırım içün belgilengen masraflarnı 23 milliard rublege eksiltecekler.
«Argumentı nedeli – Krım» haber etkeni kibi, bunı Rusiye Maliye nazirligi tarafından açıqlanğan bücet deñişmeleri aqqında qanun leyhasından añlamağa mumkün.
«Eñ çoq para bücetniñ yatırım ve içtimaiy leyhalarınen bağlı maddeleri coyacaqtır. Qırımnıñ 2020 senesine qadar içtimaiy-iqtisadiy inkişaf programması 15,6% eksilecektir, bu ise 23 milliard rubledir», – dep aytıla beyanatta.
Eñ büyük qısqartmalar, kütleviy haber vastalarınıñ malümatlarına köre, Kaliningrad vilâyetinde yapılacaqtır. Mında 58%, yani 40 milliard ruble azca berilecektir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ Üçünci komitet toplaşuvında qabul etilgen qarar ve işğal etilgen Qırımda insan aqları aqqında rezolütsiya; ve Gaagada Halqara cinaiy mahkemeniñ savcısı öz esabatında Rusiyeniñ Qırımda keçirgen «referendumını» Ukrainağa qarşı yapılğan silâlı tecavuz olaraq tanıtqanı, Moskvanı zor vaziyette qaldırdı. Kreml ve onıñ Qırımdaki memurları siyasiy teşebbüsni bütünley coydılar. Endiden soñ olar Qırımnıñ Rusiye qısımı olaraq tanılacağına bütün ümütlerini yoq etmek mumkünler.
Kreml tarafından tain etilgen Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov BMT nezaretçileriniñ ziyaretine azır olğanını dedi, lâkin, bunen beraber, soñ qararnı prezident Vladimir Putin almaq kerek olğanını qoştı. Onıñ beyanatı BMT Baş assambleyasınıñ komititnde qabul etilgen rezolütsiyağa Qırımdaki memurlarnıñ cevabı oldı. Şu rezolütsiyada Rusiye «işğalci-devlet» olaraq tanıla ve Kreml halqara uquqqa riayet etmek kerek olğanı aytıla. Bu sebepten Moskva, insan aqlarınıñ vaziyetini nezaret etecek mustaqil halqara missiyanı yarımadağa yibermek kerek.
«Biz, asıl da, iç bir şey içün raatsızlanmaymız. Qırımda milliy mensüplikke köre basqılar yoq edi ve şimdi de yoq. Bundan evel kelgenlerniñ episi bu yalan olğanını kördiler. Onıñ içün, bir de bir kimse kelip te, kerçek malümatnı aydınlatmağa istese, aqıqatnı aytmaq içün BM ögünde sözge çıqmağa istese – buyursın», – dedi Qırımdaki «yolbaşçı».
Elbette ki, Aksönov yalan ayttı. Yarımada sakinlerini er taraftan milliy mensüplikke köre horlaylar, ve uquqqprçalayıcılar defalarca bir çoq qanun bozuvlarını qayd ete ediler. Ve sadece yerli faaller ve Qırım musulmanlarını qorçalağan advokatlar degil, halqara eyyetler de bunı qayd ete ediler. Meselâ, Qırımnı keçken sene baarde ziyaret etken Türkiyeli nezaretçiler eyyeti bir sıra insan aqlarınıñ bozulmasını qayd etken edi. Eyyet yolbaşçısı Mehmet Zafer Üskül jurnalistlerge bildirdi ki, işğal etilgen topraqta söz serbestligini pek sıñırlaylar, ealini rus vesiqalarını almağa mecbur eteler, adaletli mahkeme aqqından marum qaldıralar. Bu eziyetlerden ilk evelâ ukrainliler ve qırımtatarları zarar köre. Bu esabat Qırımdaki ve Moskvadaki yolbaşçılarnı bayağı açuvlatqan edi. Moskva, ancaq Türkiyeniñ «pragmatik» olacağına ümüt etip, Ankaradan kelgen eyyetni yibergen edi, lâkin Prof. Üslül reberligindeki eyyet mümkün olğanı qadar obyektiv olmağa tırıştı.
Bundan da ğayrı, Qırım «akimiyeti» yarımadağa OSCE nezaretçilerini yibermey ve qatiyen qarşı çıqa. Olar deyler ki, bu teşkilât Donbasstaki vaziyetniñ tüzetilmesinen oğraşa ve, dersiñ, onıñ Qırımnen iç bir alâqası yoq. Ap-açıq aynecilik ve ekiyüzlülik.
Aksönov ve onıñ arqasında turğan Moskva halqara basqını endi çıdap olamaylar
Neiçün Aksönov illâ ki şimdi «ifadelerini deñiştirdi» ve BMT nezaret eyyetiniñ ziyaretine razı olğanını ayttı? Asılında, bu sualge cevap üsttedir. Aksönov ve onıñ arqasında turğan Moskva, halqara basqını endi çıdap olamaylar. Özüni ilân etken cumhuriyet «akimiyeti» endi añlap başlay, Qırımnıñ zapt etilmesi – Moskvanıñ soñki 25 yıl devamında özüne yaratqan problemlerniñ eñ büyügi eken. 2014 senesi baarde hayal etkenleri kibi, qolay kezinti endi çıqmaycaq.Tamam öyle de, «Qırım meselesi endi qapanğan» ya da «çetel ziyaretçilerniñ cumhuriyette yapacaq işleri yoq» degen sözlerinen dünya toplulığına yüzsüzlik yapmağa da endi mumkün degil.
Ğarbiy toplulıq yavaştan, lâkin eminliknen Putinniñ Rusiyesini belli bir sıñırğa taba çetleştire, o sıñır artında ise iqtisadiy zeval, siyasiy buhran ve namlı «akimiyet direginiñ» yıqılması körünip tura. Kreml ve onıñ qoqlaları, Qırımda yapqan maceradan soñra aqibetlerni, az olsa da, yımşatmaq içün, kerileşmek ve añlaşmaq zorunda qalalar. Bu sebepten de Kreml yarımadada «diversantlarnı» yaqalamağa avale etti. İşğalciler, soñra bazarlıq yapmaq içün, şimdi reinelerni alalar. Moskvadaki akimiyet ve onıñ Qırımdaki uşaqları bandit mantığınen tüşüneler. Er bir esir içün olar bir de bir santksiyalarnıñ lâğu etilmesini isteycekler. Kyiv ve Ğarbiy devletler böyle bir şantajğa neqadar azır olğanları – o başqa mesele.
Qırımdaki «baş», yarımadağa kele turğan avropalı rus yandaşlar eyyetleriniñ de iç bir şeyge yaramağanlarını tasdiqladı. Qırımnıñ «rus» aitligine sevda olğan bu eyyeler, Rusiyeniñ paralarına çalışıp, iç bir şekilde Avropadaki cemaat fikirine tesir etip olamadılar. Şimdiki rejim dağılğan soñ, Rusiye toplulığı, qısmet ise, Kremlniñ bu kibi eyyetlerge neqadar para masraf etkenini ögrenir. Şimdi ise böyle areketlerniñ faydası – sıfırğa yaqın olğanını tesbit etmege qala. Artıq BMT vesiqalarında, yarımada topraqları vaqıtınca işğal etilgenleri aytıla. Er angi çetel siyasetçi, Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerini (mukâfatlı, yoqsa bedavamı) mahtamağa istese, birden işğalcilerniñ yardımcısı sayılır. Ve sadece siyasiy manada degil, resmiy-uquqiy manada da öyle tanılacaq.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Ukraina televizion ve radioeşittirüv komiteti Qırım ilhaqı devamında Ukrainanıñ qıta qısmında «Rusiyeniñ Qırımı» aqqındaki 11 kitapnı yasaqladı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında, neşriyat mahsulatlarını taqsimlev, litsenziyalav ve nezaret etüv idaresi yolbaşçısınıñ muavini Aleksandr Latay ikâye etti.
«Muellifi Valeriy Sinelnikov olğan 8 kitap yasaqlandı. Kitaplarnıñ metininde yazışma adresi olaraq - «Qırım, Rusiye» dep kösterilgen. Ayrıca daa eki dane «Şeñ kompaniya» ve «Dünyada seyahat» adlı bala kitaplarında basqınen bağlı malümatta «Qırım, Rusiye»de neşir etilgen dep yazılğan. Ondan da ğayrı Maylen Konstantinovskiyniñ «Himiya» adlı kitabında da«Qırım, Rusiye»de neşir etilgen dep yazılğan, – dedi Latay.
Onıñ sözlerine köre, bu kitaplarnıñ ekseriyeti «Fors Ukraina» şirketine ait.
«Bugün olarnıñ vekillerinen laf ettim ve olar artıq böyle kitaplarnı yollamaycaqlarına, bular ise, közden qaçqanına işandırdılar», – dep qoştı o.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Bunı Ukrainada Çehiya Cumhuriyetiniñ elçihanesiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mustafa Cemilev nazirge Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda içtimaiy ve iqtisadiy saalarda olğan vaziyet, insan aqlarınıñ bozuluvı, şu cümleden Rusiye Federatsiyası vatandaşlığınıñ qabul etüvi ile bağlı basım aqqında tarif etti.
Bundan da ğayrı Ukraina şarqındaki vaziyet ve Çehiya Cumhuriyeti ile Avropa Birligi tarafından Ukrainağa qol tutuv imkâniyeti muzakere etildi.
Qırımtatar milliy Meclisi yarımadada insanlarnıñ ğayıp oluvı sebebi ile bir sıra halqara teşkilâtlarğa muracaatta bulundı.
Hususan, Meclis toplaşuvında qabul etilgen «Qırımda insanlarnıñ ğayıp oluvı ile bağlı vaqialarnıñ ögü alınması aqqında» muracaat Birleşken Milletler Teşkilâtına, Avropa havfsızlıq ve işbirlik boyunca teşkilâtına, bir sıra halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarğa yollanıldı.
Qırımtatar milliy Meclisi halqara teşkilâtlarnı ve halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnı Qırımda ealige qarşı zorbalıqnıñ ögüni almaq içün areket etmege çağırdı.
Evelleri aynı bu sebepten olğan qasevetini Qırım musulmanları diniy idaresi bildirgen edi.


text:
Batıs jartı şardıñ uaqıtımen beysenbi, 7 säuir küni, Birikken Wlttar Wyımı Bas Assambleyasında Reseydi BWW-nıñ Adam qwqıqtarı keñesindegi müşelik ornı..
Resey men Ukraina bir-birin soğıs qılmısı boyınşa ayıptap jatır. Resey Qorğanıs ministrligi mälimdeme jasap, Buçada beybit twrğındardı ayausız qırğınd..
Lugansk separatistik aymağında Reseyge qosılu boyınşa referendu ötui mümkin. Bwl turalı sol aymaqtağı Resey qoldaytın separatistik küşter mälimdedi. R..
Reseydiñ auqımdı basıp kiruinen beri Ukrainadan 3 millionğa juıq bosqın özge elderge şığıp ketti. Bwl turalı BWW Bosqındar isi jönindegi Arnayı komiss..
Resey men Ukraina arasındağı soğıstıñ älemdegi jasaytın türli keri äserleriniñ bar ekeni anıq. Sonıñ işinde Qazaqstandı jäne älem elderin alañdatıp ot..


text:
Qayıñ sauğan qazaq edim, Altay – atamekenim,
Tağdır mağan wsınbağan balı menen şekerin.
Iranda da ilanbadım, basqa tüsken tağdırğa,
Jüregimdi bauramadı böten äuen, böten ün.
Parij benen Germaniya, Ombıda da qazaqpın,
Şartaraptan tapqan edim jwmır bastıñ jetegin.
Ayağımdı añdıp bastım qiya-qwzda, mwzdaqta,
Tik basatın saqtığınday şıñdağı tautekeniñ.
Nükistegi Tölegenniñ sağınışı em sarğayğan,
Qayda jürsem qazaqtığım – jürektegi qan maydan.
Kökmoynaqpen Türikpenniñ tügel şarlap dalasın,
Besqala men Qoja elindey qol bwlğadım şalğaydan.
Qırğız benen Qırım astım, ädiletsiz uaqıtta,
Sarıarqanıñ bal qımızı tamsandırıp tañdaydan.
Ölekşindey ömir keşu – namısıma qiyanat,
Al, tağdırım sipamağan tayqı tuğan mañdaydan!
Aqıt qajı, Ospan edim, Altaydağı aq boran,
Qarsı kelgen ajalğa da qas-kirpigin qaqpağan.
Gimalayda kiiz tösep tüyetaylı asuğa,
Taklamakan şölinde de janğa daua tappağan.
Käşmirge de jetken köşpin Elishannıñ jolımen,
Dünieniñ bwrışında däm bar ma men tatpağan?!
Atajwrttan kindik üzip, wrpağımnıñ qamı üşin,
Tağdır keştim, kişigirim – şwbırındı aqtaban!
Qazaq üşin qayda jürsem qaytalaumen dwğamdı,
Halifa Altay bop oraldım qazaqşalap Qwrandı.
Öztüriktiñ Mwstafası em, jatqa namıs bermegen,
Künderde de adaspadım nayzağaylı, twmandı.
Än bop estim Mayra salğan jürekterdi tebirentip,
Atam keşken ğwmırdı oylap, janım jasqa şılandı.
Beybarıstay jusan añsap, jıraqta ösken qozıñmın,
Añsağanım – Qıpşaq dalam, qwt twğırım – Twran-dı!
Men bayırğı qazaq edim Bay-Ölkede baptalğan,
Ümitimdi üzbegenmin araylanğan aq tañnan.
«Jalamanıñ jalasınan» äupirimdep jan qalıp,
Tiri soyğan twlıbım da Kunskamerada saqtalğan.
Bostandıqtıñ ruhına besigimde talpınıp,
Qasqırdayın sirağımdı şaynap üzip qaqpannan.
Elge äkelgen Qarjaubaymın Külteginniñ köktasın,
Tañdayımda balday erip, Wltqa degen tätti arman!
Qwdaymenen aramızğa aq tilekti elşi etip,
Eşkimge de bas imegen ör qazaqpın, eñse tik,
Kökserkesi sekildenip tu-talaqay kökpardıñ,
Jalğandağı ğwmırımdı qaysarlıqpen ölşetip.
Qazaqstan – jüregime boytwmarday jazılğan,
Tarıdayın şaşıludı ömirime enşi etip.
Atameken, sağan jetip köz jasımdı qwrğattım,
Kök Täñiri közimizge kök bayraqtı körsetip!
Altınordam künnen künge qwlpınayday qwlpıra,
Tarlanbozım taqımımda, tizginimdi qımqıra.
Bar qazaqqa qwttı bolsın, sauın aytqan qwrıltay,
Kök bayraqtıñ qıran wşqan biigine wmtıla.
Täñirime täuba aytumen dwğa qıldım, bas iip,
Atajwrtqa jetpey qalğan bozdaqtardıñ ruhına.
«Elim-aydıñ» zarın endi qwlağıma estirtpe,
Elbasımen bolaşaqqa qadam basqan jwrtıma!
Uay, Nwrağa, qazaq üşin adamzattıñ asılı,
Astanası – Altınorda, Iranbaqtıñ jasılı.
Künge qwlaş sermep tuğan Külteginniñ qılışı,
Sarı altınnan sauıt kigen Saq pen Ğwnnıñ has wlı.
Älemdegi bar qandastıñ ıqılasın qabıl al,
Atajwrtta basın qosqan aq jürektiñ şaşuı.
Qayta örlegen qazağıma kök Täñiri quat ber,
Jasay bersin, jaynay bersin Qazaqstan ğasırı!


text:
Yıldız Ayhan
Yıldız Ayhan (1938 -2021s. d.) - qırımtatar tamırlı Türkiyeli namlı yırcı.
Yıldız Ayhan, 1938 senesi Ankarada dünyaya geldi. 1956-da yırcı olup Ankara Radyosuna girdi. Özünday yırcı, çalğıcı, bestekâr olğan aqayı Ahmet Gazi Ayhannen beraber pek çok kontsertke katıldı. Türkiyede qırımtatarca yırlarnı ilk aytqan yırcılardandır. 1979-da İstanbul Radyosuna geçti. 1999-da pensiyağa çıktı. Nurdan ve Özlem adlı iki kızı, dört torunu var.
Tış bağlantılarDeñiştir
- Yıldız Ayhan Boztorğay 24 dekabrniñ 2010 s. arhivlengen.
- Yıldız Ayhan Sit Osman 24 dekabrniñ 2010 s. arhivlengen.
- Yıldız Ayhan Qınalı Parmaq 24 dekabrniñ 2010 s. arhivlengen.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/01-31
Klod Helvetsiy (31.01.1715 - 26.12.1771, Parij, / Frantsiä patşalığı) — mäğrifätçelek çorı frantsuz fälsäfäçese.
Monteskye häm Volter, Didro häm Holbax belän aralaşuı arqasında fänni eşlär belän şöğellänä başlıy.
«Aqıl turında» digän xezmäte üzenä feodallar häm ruxanilar tarafınnan açı näfrät tudıra, patşa ämere buyınça tıyıla torğan kitaplar rätenä kertelä häm yandırılıp yuq itelä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Lataqiä
Lataqiä yäki Äl-Ladiqiä (ğäräpçä اللاذقية, yunança Aaoδιkeίa) - Süriäneñ Urta diñgezdäge töp portı.
Xalıq sanı — 554 000 keşe.
1971-1991 yıllarda biredä SSRB Xärbi-diñgez flotınıñ Urta diñgez eskadrası urnaşqan bulğan, xäzer ul torğızıla.
Lataqiädä iñ küp alavitlar yäşi. Küp pläjlar urnaşqan.
Şähärdän 25 çaqrım arada Lataqiä hawa alanı urnaşqan.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Finikiä çorınnan Ramita ataması astında bilgele.
Soñraq ul urınında yunan şähäre bulğan.
İskändär Zölqärnäynneñ ğäskär başlığı Selevk I Nikator yañadan şähärgä nigez salğan häm Laodikeya dip quşqan.
494 häm 555 yılda şähär cir teträw näticäsendä cimerelgän.
638 yılda ğäräplär qalanı yawlap alalar.
1097 yılda täre yörtüçelär şähärne basıp ala.
1188 yılda Säläxetdin Äyübi şähärne täreçelärdän azat itä.
XVI ğasırda 1914 yılğa qädär Ğosmanlı imperiäse eçenä kerä.
Fäysäl patşasın bärep töşergännän soñ, fransuz xäkimiäte astında.
2011 yılda Süriä xökümät ğäskäre häm fetnäçelär arasında bäreleşlär bula. Süriä watandaşlar suğışı başlana.
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Räsmi sayt 2008 eлHың 19 aпpeлb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Malayziya patşası Türkiyegä kilä
Soltan Abdullah Ri’ayatuddin Êl Mostafa Billah Şah bügen Türkiyegä räsmi säfär yasayaçaq
Malayziya patşası Soltan Abdullah Ri’ayatuddin Êl Mostafa Billah Şah Türkiye prezidentı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ çaqıruına cawap itep bügen Türkiyegä räsmi säfär yasayaçaq.
İlbaşı idaräseneñ êlemtä räislegennän yasalğan açıqlawğa kürä Malayziya belän duslıq, ike yaqlı ışanıç häm xalıq mänfäğat’läre nigezendä här ölkädä diyärlek tizlek belän üsep kilüçe mönäsäbätlär bäyläneşendä yuğarı däräcäle söyläşülär arttı.
Bu qısada Malayziya prem’yer-ministrı İsmail Sabri Yakub iyul’ ayında Türkiyegä kilde, bu uñaydan ike il mönäsäbätläre “Kiñ qırlı strategik partnyerlık” däräcäsenä kütärtelde.
Soltan Abdullah Şahnıñ patşabikä Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah belän bügen başlanaçaq säfäre isä 30 yıl aradan soñ Malayziyadan Türkiyegä prezident däräcäsendä yasalaçaq berençe säfär bulıp tora.
Bäyläneşle xäbärlär
"Yaña buınnarğa köçle Türkiyä qaldırabız"
Türkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan İstanbulda Metro liniyasen açu tantanasında çığış yasadı
Süriyädä 15 terrorçı qulğa alındı
DEAŞ häm PKK/YPG terror oyışmalarına qarağan operaŝiyalarda 15 terrorçı qulğa alındı
Tağın şähit xäbäre
Ğıyraqnıñ tön’yağında separatist PKK terror oyışmasına qarşı alıp barıluçı operaŝiyada 1 xärbi şähit buldı