text:
Titus Ernser | 98 Followersمعرض الصور لـ
| إطلع على كل التحديثات 99 صور عن 2 sınıf türkçe çalışma kitabı cevapları meb yayınları
من عند 99 .المستخدمين 2.Sınıf Türkçe Bakanlık Destek Kitabı Öğrenci Çalışma Kitabı pdf, 2. Sınıf Meb Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları, 2. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları 2022, 2021-2022 Yılı 2.Sınıf Türkçe Ders Kitabı (Ada Yayınları) pdf, 2. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Ada Matbaacılık Yayıncılık, مشهد عجز مستنقع türkçe ders çalışma kitabı - paulistagallery.com, Meb Yayınları 2. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Çözümleri ve, 2. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları Meb Yayınları, 2. Sınıf Türkçe Emine Metni Cevapları Forum Sayfa Cevapları, 2. Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları. نقوم بجمع أفضل الصور من مصادر مختلفة نشرها العديد من المستخدمين حول 2 sınıf türkçe çalışma kitabı cevapları meb yayınları.


c: text/html

text:
Washingtonda keçirilgen nükleer havfsızlığı sammiti başlandı, onlarnen dünya lideri ve eyyetler qoşuldı. Konferentsiya iştirakçileri ekstremist teşkilâtlarına «kirli bombanı» yapmaq içün nükleer malzemelerini elde etmege imkân bermemek içün tedbirler planını muzakere etecekler. Rusiye bu tedbirde ilk sefer iştirak etmey.
Kün tertibinde – Şimaliy Koreyanıñ nükleer programmaları ve bu devlet tarafından kele bilecek telükeler, memleket bir qaç kere nükleer maddeleri ve raketalarını sınap baqqanını bildirgen edi.
Sammit AQŞ prezidenti Barack Obamanıñ teşebbüsi ile 2010 senesinden itibaren eki yılda bir kere keçirile.
Ukrainanı prezident Petro Poroşenko temsil ete. O, AQŞ prezidenti Obama ve prezident muavini Biden ile endi körüşti.
Rusiye böyle forumda iştirak etmekten vazgeçti, Ğarp Ukraina şarqındaki zıddiyet ve Qırım işğalinden soñ Moskva ve NATO munasebetleri kerginleşkenini bunıñ sebebi olaraq adlay. Rusiye prezidentiniñ vekili Dmitriy Peskov forumnıñ «meseleleri ve mevzuatı baqılğanda eki taraflı munasebet az olğanından» forumda iştirak etmegenlerini bildirdi. Birinci eki forumda Rusiyeni o vaqıt prezident olğan Dmitriy Medvedev temsil etken edi, 2014 senesi keçirilgen üçünci forumğa ise tışqı işler nazii Sergey Lavrov kelgen edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy azat etilgen Harkiv vilâyetiniñ İzük şeerinde çıqışta bulunıp, Qırımnı kene Ukrayına kontroli altına qaytarmağa vade etti. Bu aqta Ukrayına devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti haber ete.
«Şimdilik, ne yazıq ki, işğalde olğan insanlarımızğa signal bermelimiz. Qırımdaki insanlarğa signalım: bizim insanlarımız olğanını bilemiz ve sekiz yıldan berli işğalde olğanları bu qorqun bir facia. Biz anda qaytacaqmız. Ne vaqıt bilmeyim. Amma planlarımız bar, ve biz anda qaytacaqmız, çünki bu bizim toprağımız ve insanlarımız», – dep bildirdi Ukrayına prezidenti.
Zelenskıynıñ qayd etkenine köre, Rusiye işğal etken Qırım sakinleri bu yılları «Rusiye propagandasınıñ basqısı altında buluna», ammma Ukrayına yarımadağa qaytqanda «qırımlılar Rusiye televideniyesi ve propagandasınıñ yalanını körecekler».
«Çünki aqiqat bizim tarafımızda olğanını bilemiz», – dep qayd etti Ukrayına prezidenti.
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş komandanı Valeriy Zalujnıy ve Ukrayına Yuqarı Radasınıñ milliy telükesizlik, mudafaa ve istihbarat meseleleri komiteti reisiniñ birinci muavini Mihail Zabrodskiy «Ukrinform» içün maqalesinde qayd etkenlerine köre, Qırım üzerindeki kontrol Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Rusiyege qarşı cenkinde «çoq şey berecek muvafaqiyetniñ temeli ola». Bu maqalede Ukrayına komandanlığı Qırımdaki Rusiye arbiy obyektlerine 2022 senesi avgust ayında yapqan raketa darbelerini tanıdı.
Avgustnıñ 23-nde Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platformasınıñ» sammitini açıp, qırımlılarğa Ukrayına akimiyeti Qırımnı «mıtlaqa keri alacaq», dep ayttı.
Ukrayına prezidentiniñ ofis yolbaşçısınıñ mesleatçısı Mıhaylo Podolâk Qırım sakinlerini sığınaqlarnı teşkerip, Ukrayınanıñ «işğalden azat etüv areketleri» sebebinden suv yedeklerini azırlamağa çağırdı. Podolâk, Ukrayına prezidentiniñ ofisi işğal etilgen Qırım sakinleri içün tahliye marşrutlarını azırlay, dep bildirdi.
Kreml Kyivniñ «Qırımnıñ qaytarıluvı» aqqında beyanatını «Rusiyege qarşı dos-doğru bir telüke» dep adlandırdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bunı Kiyev ve Kiyev vilâyetinde Devlet penitentsiar hızmeti matbuat hızmetiniñ yolbaşçısı Oleksandr Naumenko bildirdi, yaza «Segodnâ».
Onıñ aytqanına köre, işğal etilgen Qırımdan aman-aman 3000 Ukraina mabusı apshanede buluna. Rusiye Federatsiyası ile añlaşqan soñ, olarnı tahliye etip başlaycaqlar. Mabuslarnıñ bir qısmını paytahtqa alıp kelecekler.
Mabuslarnıñ bir qısmını Kiyev ve Kiyev vilâyetinde yerleştirmege azırlar.
Mahkümlerni Qırımdan Kiyevge avuştırmaq içün 3 kün ve 4 tonna benzin kerek olacaq, dep qayd etti Naumenko.


text:
Advokat Safiye Şabanovanıñ aytqanına köre, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Eskender Suleymanov, Asan Yanikov, Akim Bekirov, Seitveli Seytabdiyev, Rustem Seythalilov, Tofik Abdulgaziyev, Vladlen Abulkadırov, İzzet Abdullayev, Mecit Abdurahmanov, Bilâl Adilov Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ tutuv şaraitlerini şikâyet ete.
Olarnıñ aytqanına köre, anda qızdıruv ve yahşı tatlı suv yoq.
«Olarnıñ aytqanına köre, dekabrniñ 29-nda SİZO alâ daa qızdırılmay, olar tış urbada yuqlay, divarlarda mantar bar. Aşlarnı pek şikâyet etkenler, et yoq, ilâc olmağanını aytqanlar, tibbiy yardım kösterilmey ve içme suvı yoq. Olarnıñ aytqanına köre, musluqtan qaverenki totlu suv aqa, içmege çare yoq», – dep tarif etti advokat «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine.
Qırımdaki Rusiye cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ saytında Aqmescit SİZOsınıñ tutuv şaraitlerine dair malümat yoq. Qırım.Aqiqat, müessisege muracaat etti.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte mahkemeciler qırımtatar milliy Meclisni terk etip, binanı yarı gecege qadar boşatmağa avale ettiler. Bunı vaqia yerinde bulunğan Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri bildire.
«Mahkemeciler Meclis binasını sentâbr 19-na qadar boşatmağa avale ettiler», – dedi Riza Şevkiyev.
Qırımtatar milliy Meclisi binasınıñ qapatıluvı arfesinde Meclis hadimleri şeylerni cıyalar.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.


text:
Bu gece Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnıñ Bağçasarayda yaqalanmasını köstergen video internette peyda oldı.
Qırım mühbiri, «15 minut» saytınıñ muarriri Ayşe Umerova İbragimov ğayıp olğan yerine yaqın yerleşken tükandaki video kamera yazğan videonı Facebook saifesinde paylaştı.
«Onı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Soñra maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti», – dep añlattı Umerova.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bu gece ğayıp olğan Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnıñ yaqalanmasını köstergen video bar olğanını bildirgen edi.
Mayıs 25-te, saba Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov bu gece ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Ervin İbragimov mayıs 25-te Meclis azalarınen Sudaqqa barmağa niyetlene edi, o yerde qırımtatar faalleri mahküm etilecegi planlaştırılğan.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Lvivde aprelniñ 7-nde Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından tutulğan faallerge qoltutmaq içün «Qırımtatarlarğa birdemlik kösterem» aktsiyası keçirile, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ mühbiri.
Aktsiyanıñ maqsadı – babasız qalğan qırımlı balalarğa qoltutmaq, Qırım sakinlerine qarşı yapılğan repressiyalarğa lvivlilerniñ diqqatını celp etmek.
«Bu aktsiya balalarğa qoltutmaq içün keçirile. Mahkeme, apis cezaları olğanda… 167 bala babasız yaşay. Bütün dünya bunı bilsin isteymiz. İşğal etilgen Qırımda olğanlarğa bugün informatsion ceetinden diqqat celp etemiz. Bir afta evelsi kütleviy apis cezaları oldı», – dep ayttı aktsiyada Ernest Abkelâmov, Lvivdeki qırımtatar medeniyet merkeziniñ reisi.
Qırımdan köçip kelgenler Rusiyeniñ Qırım işğali devamında apiske alınğan, ğayıp olğan ya da Rusiye akimiyetiniñ repressiyaları neticesinde ölgen yarımada sakinleriniñ fotoresimlerinen stendlerni taqdim etti.
«Aktsiyamızğa lvivlilerniñ qoşulmasını, fikirlerini paylaşmasını, repressiyalarğa oğrağan, aqlarını qorçalağan Qırım sakinlerinen birdemligini köstermelerini isteymiz», – dep qayd etti Enver Bekirov, Lvivdeki qırımtatar medeniyet merkeziniñ vekili.
Lviv sakinleri qollarına «Men – «Qırım birdemligim», «Balalarğa babalarını qaytarıñız» yazuvlı şiarlarını alıp foto çıqardı.
Lviv göñüllileri qırımtatar aşlarını pişirmek içün soqaqta aşhane qurdı. Mında el işleri de satıla, kâr etilgen para ise apiske alınğan qırımlılarnıñ balalarına yollanacaq.
Aktsiya iştirakçileri keçip ketkenlerge malümat risalelerini berdi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Yanvar 15 künü «fevral 26 işi» boyunca keçirilecek mahkeme toplaşuvına davet etilgen insanlarnıñ cedveli 80 insandan ibaret. Olar zarar körgen şahıslar olaraq davet etilgen. amma er kes kelmegen. Bunı Aqmescitte mahkeme binası kirişinde mahkeme hadimi bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Bu sebepten ve toplaşuvda bulunmağa istegenlerniñ sayısı büyük olğanından sebep salonğan er kesni kirsetmeyler, atta federal matbuat vastalarınıñ temsilcilerini de.
Nikolay Polozov – iş iştirakçilerinden biri – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoznıñ advokatı – salonnıñ ufaq olğanını qayd ete. O, toplaşuvğa esas qabaatlayıcı – Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ kelmesini bildirdi.
Mahkeme toplaşuvınıñ başlanması 1,5 saatke keçiktirildi.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesi yanvar 15 künü Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanovğa nisbeten «fevral 26 işi» boyunca qabaatnı seslendirecek.
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.


text:
Ukraina Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Halqara mahkemesinde açtırğan davada qayd etilgen talaplar Rusiye tarafından yerine ketirilse, Qırımdaki insan aqlarına riayet etilmesi müsbet tesir körecek, faqat «şimdilik Rusiye bunı iç meselesi kibi kösterecek ola». Böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa seslendirdi.
«Ukrainanıñ Halqara mahkemede bu areketlerine qoltutamız ve Rusiye olarğa razı olıp yerine ketirmege, eñ az Qırımda insan aqlarına riayet etmek kerek, dep tüşünemiz... Ekinci mesele de bar, şahsen men ve meslekdeşlerimniñ ekseriyeti Rusiye Ukraina ve halqara toplulıqnıñ talaplarını yerine ketirmez, dep tüşünemiz», – dep qayd etti Celâl.
O, al-azırda Rusiye Qırımda bir sıra halqara senetni boza, «milliy ve siyasiy sebeplerden ayrı insanlar ve taqımlarnı adaletsiz ve qanunsız bir şekilde taqip ete», dep hatırlattı. Bu areketleri ise Rusiye halqara añlaşmalarnıñ talaplarına riayet etmege istemegenini köstere.
«(Halqara mahkeme qarar alğanına – QA) qadar Rusiye Federatsiyası apis cezaları ve taqip içün bir sıra manaçıq tapar, taqip etmege toqtaycaqlarını tüşünmeyim», – dedi o.
Yanvar 16 künü Ukraina BM Halqara mahkemesine muracaat etip, terrorizm ve ırq ayırımına maddiy destekekniñ toqtatılması aqqında halqara konventsiyalar Rusiye tarafından bozulğanına şikâyet etti. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Dekabr 24-ünde bazarertesi künü Rostov-na-Donu şeerinde Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesinde Bağçasaray “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ dört iştirakçisi - Remzi Memetov, Ruslan Abiltarov, Enver Mamutov ve Zevri Abseitovniñ davası boyunca mahkeme qararını çıqaracaq.
Bu aqta “Qırım birdemligi” öz Facebook saifesinde haber etti.
“Bu insanlarnıñ terrorcılıqqa iç bir alâqası yoq. Dava malümatında olarnıñ qabaatını tasdıqlağan iç bir mantıqlı delil yoq. Bütün isbatlar “ekspertizalar” ve “gizli şaatlar“ğa esaslanğan. Tış ekimi, aşçı, qurucı ve iş adamı iç bir memumiy ya da cinaiy qanun bozuvını yapmadı. Bugün olar areketleri içün degil, dini içün apisteler”, - dep yazılğan beyanatta.
Rostov-na-Donu şeerinde Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesinde “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ ekinci Bağçasaray taqımınıñ mabüsleri soñki söznen mahkemede çıqışta bulundı. Sönki sözde dava iştirakçilerinden iç birisi öz qabaatını tanımadı ve cinaiy davanıñ “siyasiy sebepli hususiyet” bar olğanını qayd etti.
2016 senesi mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalanıp, terrorizmde qabaatlandı. Olarnı, Rusiyede terroristik tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayalar.
2017 senesiniñ oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini tutıp alğan edi. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zakiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.


text:
Qırımda faal Sergey Akimov maşnasındaki cenkke qarşı plakat içün "Rusiye ordusını itibardan tüşürüv" ile qabaatlandı. Bunı Akimov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Martnıñ 30-nda Akimovnı Qırımdaki Rusiye polisiniñ bölügine ketirdiler. O, Ukrayinada "Rusiye Silâlı Quvetleriniñ qullanuvını itibardan tüşürmek içün yönetilgen açıq areketler" ile qabaatlandı.
Faalni maşnasına cenkke qarşı plakat yapıştırğanı ile qabaatladılar.
Haber etilgeni kibi, Akimovğa 30 biñden 50 biñge qadar para cezası berile bile.
Memuriy progtokol boyunca qararnı Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesiniñ mahkemecisi çıqarğan.
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qurman rayon mahkemesi saba Qırımda küyeçirilgen tintüv vaqtında yaqalanğan Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâğa 40 biñ ruble para cezasını berdi. O, Rusiyeniñ Ukrayinağa cenki vaqtında "Rusiye ordusını itibardan tüşürüv" ile qabaatlandı.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kıyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3enufiq6nhnir.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımda Rusiye FSBsiniñ idaresi tarafından patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlanğan qırımlı aq qorçalayıcı Yunus Maşaripov Qırımnıñ prokuror muavini Vladimir Kuznetsov adına ariza berip, onı eziyetlegen mahsus hızmet hadimlerine qarşı dava ne içün açılmağanını añlatmasını talap etti.
Bu aqta Maşaripovnıñ arizasında aytıla, onıñ kopiyası Qırım.Aqiqatnıñ muarririyetinde de bar.
«Yalta, Qırım Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Qara deñiz arbiy prokuraturası ve şahsen siz, Qırım prokurorınıñ muavini, gestapo işkence usullarını qullanğan ve diger cinayetlerni yapqan Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimlerine ve vekâletli şahıslarğa qarşı cinaiy işni ne içün alâ daa açmağanıñıznı yazma şekilde bildirmeñizni rica etem», – dep yaza Maşaripov.
Qırımlı aq qorçalayıcı yazğan arizasında onı eziyetlegen Rusiye uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ adlarını yaza, o, olarnı tanıdı.
«Bergen bir sıra arizama baqmadan, rus zabitleri – üyken leytenant Krivko L.S., kapitan Dolgaçev V.YE., ve olarnıñ işdeşleri (umumen 12-15 kişi) – yapqan qanunsız areketleri Qırım Cumhuriyetiniñ prokuraturası tarafından alâ daa tahqi etilmedi», – dep qayd ete Maşaripov.
İşğal etilgen Qırımnıñ müessiseleri bu malümatqa daa cevap bermedi.
Hatırlatam, yanvarniñ 16-nda Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesiniñ oturışuvında Yunus Maşaripov işkencege oğratılğanını bildirdi.
Maşaripov 2017 senesi sentâbr ayında tutulıp apiske alındı. Aq qorçalayıcılarnıñ aytqanına köre, Rusiye FSBsiniñ hadimleri onı kötekledi ve aqımnen eziyetlediler, şunıñ içün özüne iftira atmağa mecbur edi. O, 2014 senesinden berli «bala ve pensiyalılarnıñ aqları bozulğanını teşkilâtlarğa bildirip», aq qorçalayıcı faaliyetinen oğraşqan edi.
«Krım 24» akimiyetke qoltutqan Qırım telekanalı FSBniñ aq qorçalayıcını çekken sorğu videosını derc etti. Sorğu vaqtında Maşaripov, «Yaltada içtimaiy-siyasiy vaziyetke dair malümat toplağanını, turistik mevsimni bozmaq içün plâjlarda ine atqanını, ormannı ateşke bergenini ve Rusiyege qarşı risalelerni tarqatqanını» tarif etti. Videoda aytılğanı kibi, Maşaripov bunı «Qırımtatar Milliy Meclisiniñ teşebbüsinen yaptı, onı ise Ukraina telükesizlik hızmetiniñ hadimleri idare etti».
Meclis reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı red etti.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi Maşaripovnı patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlap, 4 yıl koloniyada qalmasına ve 110 000 para cezası (tahminen 41 biñ ğrıvnâ) tölemesine üküm etti.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Temyiz instantsiyası Maşaripovnıñ şikâyet arizasını qabul etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Yunus Maşaripovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımda keçken künü 1214 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, bir kün evelsi daa az hasta edi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi bildirdi.
119 hasta hastahanege alındı, 1440 insan tüzeldi. Daa altı vefat qayd etildi.
Qırımnıñ Sağlıq nazirligi 1124 yañı COVID-19 hastası aqqında bildirgen edi.
Pandemiya başlağanından yarımadada bir künde eñ çoq hasta fevralniñ 19-nda qayd etildi.
Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti ilk «omikron» variantlı hastalar qayd etildi, dep tasdıqladı. Qırımda hastalar içün qoşma yerler açıldı. Aqyarda sıñırlav tedbirleri kirsetildi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Avropa Birligi ve NATO azalığına taba strategik kurs tüzetüvleriniñ Anayasada pekitilmesine dair qanunnı imzaladı.
Vesiqa Ukraina Yuqarı Radasınıñ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı silâlı istilâsı başlağanınıñ beş yılına bağışlanğan toplaşuvında devlet yolbaşçısınıñ çıqışı vaqtında tantanalı sürette imzalandı.
Prezidentniñ bildirgenine köre, strategik missiyası Avropa ve Avropa atlantik integratsiyasından vazgeçmeycegini kefil etmekten ibaret. O, 2023 senesine qadar Avropa Birligine aza olmaq ve NATO azalığını qazanmaq içün areketler planını almağa vade etti.
Fevralniñ 7-nde Ukraina Yuqarı Radası Avropa Birligi ve NATO azalığına taba strategik kurs tüzetüvleriniñ Anayasada pekitilmesine dair qanun leyhasını ekinci oquvda qabul etti.
Fevralniñ 7-nde Rada NATOğa Ukrainanıñ Alyans azası olması içün yapacaq areketler planı muracaatını da qabul etti. İşbu qararğa 243 deputat qoltuttı. Muhalifet blokunıñ 16 deputatı qarşı çıqtı.
Noyabrniñ 22-nde Yuqarı Rada Avropa Birligi ve NATO azalığına taba strategik kursqa dair Anayasa tüzetüvleriniñ prezident qanun leyhasını birinci oquvda qabul etken edi.
Bundan evel Ukraina Anayasa mahkemesi işbu vesiqanı Anayasağa uyğun dep tanığan edi.


text:
«Strategiya-18» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri ve bir sıra ABD faali narazılıq aktsiyalarını keçirip, Rusiye reberliginden Suriye ve Ukrainada cenkni toqtatmasını, işğal etilgen Qırımdan ketmesini ve yarımadanıñ qırımtatar ealisine qarşı basqı toqtatmasını talap etti. Narazılıq aktsiyaları yanvarniñ 21-nde Moskvada Arbatta, em de Chicago, Arlington, San Diego ve Bayonnede keçirildi, dep bildirdi aktsiyanıñ iştirakçisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa.
«Suriyedeki cenkke qarşı narazılıq aktsiyalarına çıqtıq, amma Ukrainanı da aytamız, ayrıca – Qırımnı. Tünevin Chicago ile bir aktsiya oldı. Eski dostlarımız, «Strategiya-18» qoltutuv rus yazuvlı şiarınen ve Ukrainadaki cenkke ve Qırım işğaline qarşı çıqtılar. ABDde narazılıq aktsiyaları ilk sefer olmay. Narazılıq aktsiyası Martin Luther Kingniñ doğğan kününe, yani er angi ayırımğa qarşı bağışlandı», – dep tarif etti Lavreşina.
Onıñ qayd etkenine köre, ABDde böyle narazılıq aktsiyaları raat keçe ve uquq qoruyıcılarnıñ diqqatını çoq celp etmey. Aynı vaqıtta Moskvada teşebbüs gruppası narazılıq yerini terk etmege mecbur oldı, çünki politsiya olarnı közetti, çoqusı allarda faaller tutula, dep ayttı Lavreşina.
Sankt-Peterburg ve Moskvada yaşağan Rusiye faalleri «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasına birleşken edi. Bu ad 1944 senesi mayısnıñ 18-nde olğan qırımtatar sürgünliginiñ künü ile bağlıdır. Er aynıñ 18-nde faaller soqaqlarğa çıqıp, işğal etilgen Qırım vaziyetini, insan aqları bozulğanını tarif eteler.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Separatizmge çağıruvlar içün üç yıllıq apis cezasına maküm etilgen Tatar cemaat merkeziniñ başı Rafis Kaşapov İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine (YESPÇ) şikâyetini berdi, dep bildire «Kommersant» gazetası.
Strasburg mahkemesine bergen arizasında Kaşapov şunı qayd etti ki, Rusiye akimiyeti madde tefsirini «keñleştirip», «Qırım territoriyası qanunsız sürette qoşulğanı» aqqında fikirniñ bildirüvini separatizmge çağıruv olaraq adladı. Şikâyette bildirgeni kibi, Kaşapov söz serbestligi aqqından qarardan ziyade faydanlasa da, berilgen üküm artqaçtır.
2015 senesi sentâbr ayında Naberejnıye Çelnı (Tataristan, Rusiye) şeer mahkemesi Tatar cemaat merkeziniñ reisi Rafis Kaşapovnıñ içtimaiy ağlarda yazğanlarına qıymet kesti – umumiy nizam apishanesinde üç yıllıq apis cezası. Onı nefret doğurmasıve dava açılmasında, em de Rusiyeniñ topraq bütünligini deñiştirmek çağıruvlarında qabaatladılar. Onıñ yazğanları lafqa kâmildir:»Qırım ve Ukraina işğalcilerden azat etilecek!», «Tünevin Gitler ve Danzig, bugün Putin ve Donetsk!», «Ukraina ve bütün türk alemini qorçalayıq», «Rusiye olğan yerde közyaş ve ölüm»
«Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi onı siyasiy mabüsler cedveline qoştı.


text:
Rusiye nezaretindeki Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesi üçünci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi, cemaat jurnalisti Amet Süleymanovnıñ ev tevqifiniñ avgustnıñ 9-ınace sozdı. Bunı "Qırım birdemligi"ne advokat Lilâ Gemeci haber etti.
O qayd etti ki, bu kün daa bir mahkeme oturışı oldı ve Federal cezalarnıicra etüv hızmetiniñ reberine, Süleymanov er ay ekimni ziyaret etmege kerek olğanını añlattılar.
Bundan ğayrı, advokatnıñ aytqanına köre, imaye tarafı operativ-qıdıruv tedbiri devamında tutulıp alınğan audio yazısınıñ psihilogik ve til ekspertizanıñ tayin etilmesi aqqında qarar ile tanış oldı. İmayeciniñ sözlerine köre, 2017-nci yılda üçünci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri ve başqa Bağçasaray sakinleri toplanğan camide diñleme yapıldı.
Daa evel Amet Süleymanovnıñ ev tevqifine yiberdiler. Onıñ advokatı bunıñ sebebi Süleymanov ağır hasta olğanıdır dey.
Martnıñ 11-nde Rusiye FSB hadimleriniñ teşebbüsinen qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tahqiqat tedbiri başlatıldı. Yedi tintüv keçirildi, beş kişi tutuldı: Enver Mustafayev, Seytumer Seytumerov (tarihçı – QA), Osman Seytumerov, Amet Suleymanov, Rustem Seytmemetov. Olarnı FSB bölügine alıp ketkenler.
Onıñ malümatına köre, tutulğanlar Rusiye Ceza kodeksirniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bazarertesi künü, noyabr 18-inde, bir yıl evel Rusiye FSB-si tarafından Keriç boğazında zapt etilgen Ukraina Arbiy Deñiz Quvetleriniñ üç gemisi qaytarıldı. Ukraina Arbiy Deñiz Quvetleriniñ komandalığı, "Nikopol", "Berdânsk" katerleri ve "Yañı Qapu" buksiriniñ qaytarılması başlandı, dep bildirdi.
"Şimdi "Titan", "Ğaydamaki" ve "Sapfir" gemileri, kateler ve buksirnen beraber qıta Ukrainağa taba yol aldı", - denile Ukraina Arbiy Deñiz Quvetleri matbuat hızmetiniñ beyanatında.
"Bu gemiler, alâ daa sıñrımıznıñ qanunsız keçmesi aqqında cinaiy davada maddiy dedil sayılmaqta. Rusiye organları kerekli tahqiqiy tedbirlerni bitirgeni içün, gemilerniñ ileride Rusiye topraqlarında bulunması şart degil, böyleliknen, olarnı Ukraina tarafına bermek imkânı peyda oldı", - denile Rusiye Tış İşler Nazirliginiñ beyanatında.
Bundan ğayrı, Tış İşler Nazirligi, Rusiye, ukrain gemilerniñ Keriç boğazından keçmesini alâ daa "provokatsiya" dep sayğanını qayd etti.
"Bu gemiler, alâ daa sıñrımıznıñ qanunsız keçmesi aqqında cinaiy davada maddiy dedil sayılmaqtaRusiye Tış İşler Nazirligi
"Gemicilikniñ havfsızlığını temin etmek içün, Rusiye tarafı ileride de sıñrı yanındaki provokatsiyalarnı keskin sürette kestirecek", - dediler Rusiye TİN-nde.
Ukraina tarafı, askeriy gemilerniñ berilmesini daa tefsir etmedi. Amma Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Arbiy Deñiz Quvetleriniñ başı İgor Voronçenko, bir yıl evel Keriç boğazında zapt etilgen gemilerniñ Qırımdan qaytarılması plan boyunca yapıla, dep haber etti. "İş baslandı. Zabitler añlaşılğan noqtadalar. Er şey plan boyunca", - dedi Voronçenko.
Saat 10:50 (Kyiv vaqtınen), zapt etilgen gemilerni almaq içün ketken, "Titan" ve "Ğaydamaka" eki ukrain buksiri, Keriç boğazına yaqınlaşa edi ve Opuk burnu yanında buluna edi. Üçünci gemi - "Sapfir" qıdıruv ve qurtatıcı gemisi, Sudaqnıñ yanında edi. Bunı MarineTraffic saytınıñ malümatı köstere.
Rusiye advokatı Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, Rusiye, ukrain gemilerni qaytarıp, BMT-niñ Askeriy Mahkemesiniñ ükmüne yerine ketire, dep saymaq mümkün. Bunı o, Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde ayttı.
Mahkeme qararını ömürge keçirmek Rusiye içün pek müim bir şeydirNikolay Polozov
"Bu yalıñız mahkeme qararınıñ icrasıdır. Rusiye akimiyetiniñ tecavuzkâr ritorikasını ve ayatta yapqan areketlerini ayırmaq kerek. Mına olar (Rusiye) deyler ki: biz mahkemeniñ yurisdiktsiyasını tanımaymız, oturışlarında iştirak etmeycekmiz. Amma buña baqmadan bütün protsesslerde iştirak ettiler, kerekli esabatlarnı berdiler. Mahkeme qararını ömürge keçirmek olar içün pek müim bir şeydir", - dedi Polozov.
Onıñ fikrince, Rusiye, Gaaga mahkemesiniñ ükmüni icra etkenini açıqtan köstermege ve tanımağa istemey. "Olar daima yañı şekillerni uydura. Nisal içün, deñişüv. Ya da şimdi kibi gemilerniñ qaytarılması. Ancaq fakt qalır. Deñizciler artıq evdedir, gemilerni yaqında qaytarırlar", - dedi advokat.
Amma Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, FSB zapt etken gemilerniñ Kyivge qaytarılması, mayısta çıqarılğan gemilerni qaytarmaq Halqara mahkemeniñ ükmünen bağlı degil, dep ayta.
"Bu Halqara mahkemenen asıl bağlı degil. Mında iç bir alâqa yoq ve ola bilmez", - dedi Peskov noyabr 18-inde Rusiye jurnalistlerine.
Peskov, Ukrainağa arbiy gemilerniñ qaytarılması aqqında tefsir almaq içün Rusiye FSB-sine muracaat etmege tevsiye etti.
Halqara mahkemeniñ ükmü esas maqsat olmadı ve alâ daa degildir. Maqsadımız - uquq bozulmasını belgilemek ve onıñ kompensatsiyasını almaqtırYelena Zerkal
Ukraina Tış İşler naziriniñ müavini Yelena Zerkal, Ukraina arbiy gemileri ve olarnıñ ekipajınıñ zapt etilmesi vaqtında BMT-niñ Deñiz uquqı aqqında Konventsiyasının bozulmasına itibaren davanıñ ilk arbitraj diñlevleri noyabr 21-inde keçirilecek, dep qayd etti.
"Halqara mahkemeniñ ükmü esas maqsat olmadı ve alâ daa degildir. Maqsadımız - uquq bozulmasını belgilemek ve onıñ kompensatsiyasını almaqtır. Bu,TİN-niñ 2019 senesi aprel 1-inde berolgen iddiasında kösterilgen", - yazdı Zerkal Facebookta.
Noyabr 17-sinde Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñır idaresiniñ matbuat hızmetine atıf etip TASS haber agentligi, zapt etilgen gemilerni noyabr 18-inde berecekler, dep yazdı.
Qırım matbuatınıñ malümatına köre, "Berdânsk" ve"Nikopol" arbiy katerleri ve "Yañı Qapu" buksiri Ukrainağa neytral suvlarda berilmek kerek.
Qırım.Aqiqat daa evel haber etkeni kibi, bazar künü noyabr 17-sinde Keriçte "Genmol" limanınıda tutulğan "Berdânsk" ve "Nikopol" zapt etilgen ukrain katerlerni yollamaqqa azırlap başladılar.
Marine Traffic halqara gemi közetüvi bazasınıñ malümatına köre, "Sapfir", "Titan" ve "Ğaydamaka" ukrain buksirleri Qara deñizde Qırım yalısına taraf yol aldı.


text:
Oñtüstik Koreya prezidenti Mün Jayn men Soltüstik Koreya basşısı Kim Joñ Unnıñ qay jerde kezdesetini belgili boldı.
Oñtüstik Koreya prezident äkimşiligi taratqan mälimet boyınşa, Mün Jayn Soltüstik Koreya basşısımen eki el arasındağı demarkaciyalanğan aymaqta kezdespek. Kim Joñ Un men Mün Jayn bügin jergilikti uaqıt boyınşa sağat 10:30-da bas qospaq. Ayta ketetin bir jayıt, Oñtüstik jäne Soltüstik Koreya basşıları soñğı ret 65 jıl bwrın kezdesken.
Esteriñizge salayıq, bwğan deyin Soltüstik Koreya basşısı AQŞ Ortalıq barlau basqarmasınıñ basşısı Mayk Pompeomen kezdesken. Atalmış kezdesuden keyin Aq üy äkimşiligi Donal'd Tramp pen Kim Joñ Un mausım ayında Praga, Varşava, Hel'sink, Stokgol'm, Oslo, Jeneva, Bankok, Singapur nemese Wlan-Batırda kezdesui mümkin degen aqparat taratqan.


text:
1944 senesiniñ sürgünliginden soñ qırımtatarlarnıñ vatanğa avdet yolu aman-aman yarım asır devam etti. Faqat Qırımğa qaytqanda mında olarnı kimse beklemey edi. Er şeyni sıfırdan başlamaq kerek oldı…
Akimiyet qırımtatarlarnı tarihiy topraqlarına yibermemek içün sert yanaştı
Halq ögünde aytılğan işandıruvlar ve qaytqanlarnı yerleştirmek içün alınğan qararlar kâğıtlarda doğru yazılğan olsa da, amelde yerli akimiyet qırımtatarlarnı tarihiy topraqlarına, ilk evelâ Qırımnıñ Cenübiy yalısına, yibermemek içün sert yanaştı. Aqiqaten, qırımtatarlar er bir topraq parçası içün cenkleşmek mecbur ediler.
1990 senesi Qırımtatar Milliy Areket Teşkilâtınıñ (QMAT) reisi Mustafa Cemilev Qırım akimiyeti tarafından «rus tilli ealige yazlıq evleri ve bostanlar içün topraq aşıqışnen üleştirilgeni» aqqında beyan ete edi: «Bunıñnen beraber olar içün yeterli qadar qurucılıq malzemeleri de tapıla ve, neticede, bütün Qırımda, yağmurdan soñ mantarlar öskeni kibi, yazlıq şeerçikleri peyda ola. Aynı zamanda qırımtatarlarnıñ Vatanlarına qaytqanlarına açıq-açıq qarşı çıqqan şovinist birleşmeleri ve rus tillilerniñ «komitetleri» firqa idareleri tarafından rağbetlendirile ve doğrudan-doğru teşkilâtlandırıla».
Böyle vaziyette QMAT ruhsetsiz qurucılıqnı adaletli ve esaslı olaraq tanıy edi. Böyle areketler «öz özüne qaytaruv» (akimiyetniñ tabirinde ise «zapt etüv») olaraq yapılıp, böyle añlatıla edi: «Akimiyetteki memurlar qırımtatarlarğa boş topraqlar olmağanını arsızlıqnen aytalar, ve Qırımda yaşağan ruslarğa yazlıq evlerini ya da Rusiyeden ve Ukrainadan yañı köçkenlerge köç evlerini qurmaq içün topraq ayıralar».
Çoqusı allarda akimiyet bu meseleni küç qullanıp, insafsız cezalarnen ve mahkeme işlerinen çezmege tırışa edi
1989 senesi iyünniñ 9-10-nda Merkeziy Şura toplaşuvında qabul etilgen Tedbirler planınıñ beşinci maddesine esaslanıp, QMAT boş topraqlarda yerleşken ve çadır meydanlarını qurğan semetdeşlerge er türlü yardım ve destek bere edi. Vatandaşlarnıñ menfaatını Qırımtatar Milliy Areket Teşkilâtı ümdeli ve atta bazı vaqıtları pek qattı yanaşma ile qorçalay edi ve neticede aqlı oldı: «Böylece, Bağçasaray rayonında Sevastyanovka köyünde, 1989 senesi avgust ayında birinci çadır şeeri peyda olğan yerde, 1990 senesi aprel ayınıñ soñunda endi 58 yañı qırımtatar evi qurula edi. Bağçasaray rayonında Zalanköy (Holmovka) köyunde topraqlarnıñ alınılması elliden ziyade evniñ qurulmasınen yekünlendi. Akimiyette aqıl-fikirli ve biraz basiretli idarecileri olğan rayonlarda, qırımtatarlarlarnıñ alğan topraq damartıları boyunca mesele eki taraflı añlaşma ve razılaşma ile çezile edi. Lâkin çoqusı allarda akimiyet bu meseleni küç qullanıp, insafsız cezalarnen ve mahkeme işlerinen çezmege tırışa edi».
Böyle acınıqlı adiselerden biri 1989 senesi dekabrniñ 14-nde Degirmenköy (Zaprudnoye) köyündeki çadırlar şeerçiginde yüz bergen edi. O yerde yerleşken bir avuç qırımtatarinıñ aqqından kelmek içün, olarğa qarşı yüzlernen asker, milis hadimleri ve qomşu köylerden sarhoş adam sürülerini yolladılar. Degirmenköydeki vaqialar devamında köteklengen altı qırımtatarını dört ay devamında akimiyet apiste tuttı, olarnı yaramazlıq, akimiyetke qarşılıq ve diger cinayetlerde qabaatlap, cinaiy işler qalp ete edi.
Facialı vaqialar 1992 senesi de Aluşta civarındaki Krasnıy Ray yerinde yüz bergen edi.
SSCB Yuqarı Şurası 1989 senesi sürgün etilgen halqlar aqqında Beyanname ve Qarar alğan soñ qırımtatarları – Aluştalılar – 1990 senesi yedi ay devamında narazılıq bildirip, 1990 senesiniñ soñunda-1991 senesiniñ başında bazıları içün topraq alıp oldı. Şeer akimiyeti işandıra edi ki, kelecekte qaytqan qırımtatarlarğa maniasız devlet programması boyunca, yerleştirüv shemasına köre, topraq ayırılacağına kefil berilecek. Lâkin öyle yapılmay edi.
Alem-aşkâre meil körüne edi: bir taraftan – qırımtatarlarnıñ avdetini toqtatmaq, o bir taraftan – olarğa Aluştada ve qomşu köylerde yerleşmege bermemek
1989 senesinden başlap şahsiy qurucılıq içün topraq damartılarınıñ ayırılması içün nevbetke 2196 qoranta yazıldı, ve tek 800 qoranta topraq alıp oldı, çoqusı aylar devamında narazılıq bildire edi. 1991 senesi devamında planlaştırılğan 150 damartıdan tek üçten biri qırımtatarlarğa berildi. 1992 senesi devamında (borc esabınen yerleştirüv shemasında) 370 damartı ayırılmaq kerek olğan vaqıtta tek 80-i ayırıldı. Böylece, alem-aşkâre meil körüne edi: bir taraftan – qırımtatarlarnıñ avdetini toqtatmaq, o bir taraftan – olarğa Aluştada ve qomşu köylerde yerleşmege bermemek.
Bunıñ episi qırımtatarlarnı (nevbet cedvelinde olarnıñ sayısı endi 2200 insandan ziyade edi) iyülniñ 5-nde Krasnıy Ray köyünde şeftali bağçasınıñ yolunda piket qurmağa mecbur etti. Milis tarafından iyülniñ 5-nden 6-na keçer gecesi yapılğan provokatsiyadan ve iyülniñ 7-nde yol qapatıluvından soñ narazılıq bildirgenler öz lagerini qoraladılar.
İyülniñ 7-nde sovhoz – «Aluşta» zavodınıñ hadimleri toplaşuv keçirdiler. Toplaşuv iştirakçileriniñ narazılarğa tarif etkenlerine köre, açıqtan «qırımtatarlarnı quvmaq» çağıruvları seslendirile edi. Toplaşuvdan soñ işçilerniñ vekilleri (garaj müdiri ve idareci «işçi» oldılar) narızılıq lagerine kelip, topraqnı qırımtatarlarğa bermege razı olmağanlarını bildirdiler. Aynı şu künü Aluşta İcra komitetiniñ toplaşuvı keçirilip, böyle qararlar alındı:
«1. Qırımtatar şahıslarınıñ teşebbüs gruppasını..., ve topraqnı öz başına zapt etkenlerni, göñülli olaraq qararnı yerine ketirmege... Krasnıy Ray köyüniñ civarında... bu topraqnı boşatmağa mecbur etmek.
2. Qarar yerine ketirilmese... topraq saibine – s/z «Aluştağa» 09.07.90 s. qadar qırımtatar şahısları tarafından zapt etilgen topraq damartısınıñ boşatılması içün tedbir almaq.
3. Aluşta GOVD (t. Voyevodkin A.S.) topraq damartısınıñ boşatılması vaqtında cemaat tertibini qorçalamaq içün «Militsiya aqqına» Ukraina Qanunında nazarğa alınğan bütün tedbirlerni almaq».
Qarar yerine ketirildi...
1992 senesi iyülniñ 10-nda qırımtatarlarnıñ lagerine ücüm etildi. Neticede narazılıqnıñ 17 iştirakçisi ağır yaralandı, çadırlar ve paralar alındı. Lâkin piket devam etti.
Avgustnıñ 8-nde, ücümden bir ay soñra ve Muhalatkada eki prezident – Ukraina Leonid Kravçuk ve Rusiye Boris Yeltsin körüşüv keçirgen beş kün soñra – Krasnıy Ray meydanında kene mahsus hızmetler peyda oldı. Aluşta İçki işler idaresiniñ yolbaşçısı Voyevodkinniñ reberliginde olar qırımtatarlarnıñ qoralanğan lagerini etraftan sarıp başladılar. Narazılar endi qurmağa yetiştirgen muvaqqat evçiklerini qorçalay ediler – insanlar lagerge aşıqtılar ve o yerge cezalayıcılarnı yibermemek içün öz etrafında lastik rampalarnı yaqtılar. Mahsus quvetlerni bu toqtatmadı. Az qaldı facia yüz berecek edi. Üç qırımtatarı üstüne benzin tökip, ellerine yanğan meşal aldı ve mahsus quvetlerniñ qarşısına çıqtı. Voyevodkin ücümcılarğa toqtamağa emir etti ve narazılarnıñ vekillerinen muzakerege başladı.
Narazılarnıñ topraq massivleri boyunca seslendirgen 13 teklifleri çeşit sebeplerden red etildi
Qırımtatar Milliy Meclisi ve Aluşta şeer şurası arasındaki davanı çezmek içün razılaşuv komissiyası teşkil etilgen edi. Onıñ bir aydan ziyade devam etken iş neticeleri: 5 toplaşuv (olardan üçü topraq saipleri kelmegenleri sebebinden bozuldı, albu ki, birinci toplaşuvnıñ protokolında aytıldı, topraq saipleri mıtlaqqa iştirak etmek kerekler) ve teklif etilgen topraqlarnı közden keçirmek maqsadınen keçirilgen bir çıqış. Narazılarnıñ topraq massivleri boyunca seslendirgen 13 teklifi çeşit sebeplerden red etildi: de bağçalar öse, yüzümlikler; de o sanitar topraqlar; de, qırımtatarlarnıñ qaytuv meselesi daa baqılmağan vaqıtta, 1984 senesi qabul etilgen şeerniñ inkişaf shemasına atıf etile; de topraq saipleri razı olmay.
Meselâ, qırımtatarlarğa yol çetinde topraq ayırılmay edi, ve sanitar normalar kösterile edi, albu ki, buña beñzegen topraqlar Yuqarı Şuma köyünde rus tilli insanlarğa berilgen edi. Piket iştirakçileriniñ sabırını bitirgen soñki noqta – şeer qurucılıq şurasında qırımtatarlarğa çegerliklerde de topraq bermege yasaq olğanı aqqında alınğan qarar oldı. Belli edi ki, ileride – qararnı sozacaqlar...
Metin ilk sefer 2016 senesi oktâbr ayında derc etilgen edi.
(Devamı olacaq)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca yaqalanğan Yalta altısına mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır. Bunı noyabr 2-de Qırım advokatı Edem Semedlâyev Facebookta bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, İlmi Ümerovdan örnek alıp, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri psihiatrik ekspertiza keçirilmesine razı olmadılar.
«Buña cevap olaraq taqiqatçı mecburiy psihiatrik ekspertizanı keçirmek qararını çıqardı. Biz bunı basqı dep sayamız, çünki ceza tibbiyeti mahküm etilgenlerge basqı olaraq qullanıla», – dep qayd etti Semedlâyev.
Advokatnıñ zanınca, mahküm etilgen altı kişi bundan keçecektir.
Sentâbr 16-da Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi «hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri Müslim Aliyev, Arsen Cepparov ve Refat Alimovnıñ apis cezasını dekabr 8-ne qadar uzatmaq qararından bergen şikâyetlerini red etti.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Azatlıq Radiosı haber bere ki, Münhen Telükezilik Konferentsiyasına 35-ke yaqın devlet ve ükümet başçısı toplana.
Frankistan prezidenti Emmanuel Makron, Kanadanıñ baş naziri Justin Trudeau, NATO-nun baş kâtibi Jens Stoltenberg, AQŞ devlət kâtibi Mayk Pompeo, Çin tış işler naziri Vanq Yi, İrannıñ tış işler naziri Mohammad Cavad Zarif Almaniyağa gələcək.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy da Münhenge kelecek. Bundan evvel Kreml Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Münhen konfrentsiyasında olmayacağını bildirdi.
Konfrerentsiya İran ile bağlı siyasetteki zıddiyetler ve AQŞ prezidenti Donald Trumpnıñ avropalı tarafdarlardan mudafaa masraflarını artırmağa ve AQŞ vergi töleyicileri içün bu yükni azaltmasını talap etken açıqlamaları fonunda keçe.
Münhen Konfrerentsiyasınıñ reberi Wolfgang Ischinger, Suriye ve Liviyadaki cenknen bağlı raatsılığını ifade etti.
Konfrerentsiya fevralnıñ 16-ce devam etecektir.


text:
Türkiye, imkâniyeti olğanı qadar, Ukrainağa yardım eter, şu cümleden işğal etilgen Qırımda. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev bildirdi.
Türkiye Ukraina ve Qırım meselelerine daa da çoq diqqat ete bilecekmi degen sualge Mustafa Cemilev, «ağır vaziyetke» baqmadan, diqqat ete dep cevap berdi.
«Öyle de yardım ete, amma anda qıyın vaziyet üküm süre: bir taraftan, Rusiye ile müim bağları, şunıñ içün nasıldır bir açıq-aydın arektlerni Türkiye yapmay, amma imkânı olğanı qadar bizge yardım ete», – dedi Cemilev.
Qırımtatarlarnıñ lideri aytqanı kibi, Türkiyeniñ yañı prezidenti Recep Erdoğan Ukrainağa yardım etmek kerektir.
«Eñ esası: prezident, imkânı olğanı qadar, memleketimizge bu ağır zamanda yardım etmeli. Yaralanğan insanlarımıznıñ Türkiyede tedaviylevi aqta biz endi aytqan edik – bu mevzuda qonuşacaqmız», – dedi o.
Belli olğanı kibi, avgust 28 künü, Ankarada, Türkiye prezidenti Recep Erdoğannıñ inauguratsiyası olmalı. Tantanalı tedbirge davet olğan eyyetler arasında ukrain eyyeti de bar edi, onıñ terkibine prezident Petro Poroşenko bar edi. Amma Ukraina şarqında vaziyetniñ kerginleşüvi sebebinden devlet başı bu ziyaretni lâğu etti.
Ukrain tarafnı inauguratsiyada qırımtatarlarnıñ işleri boyunca vekâletli Mustafa Cemilev, çetel işler naziri Pavlo Klimkin, prezident Memuriyetiniñ başı muavini Valeriy Çalıy, Ukraina prezidentiniñ birinci yardımcısı Yuriy Onişçenko, Türkiye Cumhuritinde Ukraina elçisi Sergiy Korsunskiy temsil etecekler.


text:
Keçken raatlıq künleri Aqmescitte «halq imayesiniñ» vekilleri politsiya ile birlikte demir yol vokzlanıda trezubets ile futbolkanı kiyip kezgen ösmürni yaqaladılar.
Bu aqta Qırım «halq imayesiniñ» saytında aytıla.
Teşkilâtta deyler ki, oğlanda «ekstremist basma malümatlarını» tapqanlar.
«Vesiqalarnıñ teşkerüvinden soñ oğlanda ekstremist nakleykalar tapıldı. Olarda Qırımnıñ Ukrainağa qaytuvına çağıruvlar basılğan», – denile beyanatta. Bunıñ ile şunı qayd eteler ki, oğlannıñ «Azov» ukrain batalyonınıñ faaliyetini rağbetleştirgen malümatlar yanında edi eken.
Beyanatqa köre, bütün bularnı musadere etip, uquq qoruyıcılar ösmürni evge yolladılar.
İşbu malümatnıñ diger qaynaqlardan tasdiqlavı yoqtır. Ösmürniñ adı ve soyadı bildirilmey.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, yarımadada ukrain tarafdarlarını taqip etmege başladılar, ukrain timsalleri ekstremist sayıla. Qırımda bir qaç faalni Taras Şevçenko hatırasına keçirilgen aktsiyada köterilgen ukrain bayrağı sebebinden mahkeme ettiler.


text:
2019 senesi iyülniñ 8-ne qadar Rusiye işğal etken Qırımda 93 insan siyasiy ya da diniy taqip çerçivesinde azatlıqtan marum etildi. Bunı Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ yañı cedveli köstere.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 63 insan Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar olğanında qabaatlandı, 13 insan «ukrain diversantları» davası», 3 kişi «Sentsov davasınıñ» mabüsleri ola, bir kişi «Tebliğ Cemaatı» diniy teşkilâtınıñ azası olğanında qabaatlandı, 8 insanğa qarşı ayrı cinaiy dava açıldı, 8 kişi «N.Çelebicihan batalyonına» alâqası bar olğanı içün taqip etile, 2 kişi Euromaydan iştirakçisi edi.
Hatırlatamız, mayısta aq qorçalayıcılar Qırımda siyasiy ya da diniy taqip çerçivesinde 86 insan azatlıqtan marum etilgenini bildirgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımda medeniyet erbapları ile körüşüvde Qırımğa Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kiriş yasağı aqqında sualge doğrudan-doğru cevap bermedi.
İşbu yasaqqa şikâyet etken Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ müdiri Elmira Ablâlimovanıñ çıqışından soñ, Putin böyle dedi: «Biz Rusiye halqlarına eyilikni istegen er kesnen çalışacaqmız, şu cümleden Qırımda yaşağan qırımtatar halqınen de, ve keçmişniñ meselelerinde piar etken ve bunı öz zenaatına çevirgen şahıslar ile iş alıp barmaycaqmız», – dep haber ete İTAR-TASS.
Putin bu kibi yasaqlarnıñ tarafdarı degil de, dialog tarafdarı olğanını bildirdi ve «keçmişniñ problemlerinde mühtekirlik etmeyip, kelecekniñ müsbet yönelişte gurucılığına ıntılmaq kerekligini» de qayd etti.
Bunıñ ile öz çıqışında Rusiye prezidenti Qırımnıñ repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ aqlavı boyunca leyhalarnıñ kenişlevi de ola bilecegini aytıp keçti.
Belli olğanı kibi, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen «akimiyeti» Herson vilâyeti Geniçiskte keçirilgen toplaşuvdan qaytqan qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı yarımadağa kirsetmedi.
İyül 5 künü Rusiye Federatsiyası qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa öz territoriyasına kirişini 5 yılğa yasaq etti. Evel aynı böyle yasaq qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge de berilgen edi.


text:
Qırımnıñ cenübinde noyabr 6-na keçer gecesi Yusupovlar sarayından 6 resimni hırsızladılar.
Bunı Qırım içki işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Yaltada uquq qorçalayıcılar maşinada hırsızlanğan mülkni çıqarmağa azırlanğan dört qırımlını yaqaladı. Maşinada altı resim tapıldı», – denile bildirüvde.
Yaqalanğanlardan üçü bu kibi areketler sebebinden evelden de cinaiy mesülietke çekilgen edi, deyler içki işler nazirliginde.
Olğan malümatqa köre, hırsızlar müzeyge, qapunı qırıp, kirdiler. Hırsızlanğan resimlerni örtüge sarıp, qaçtılar. Diger mülkke tiymediler. Yaqalanğanlarnıñ aytqanı kibi, resimler olarnıñ ihtisaslaşması ola.
Şimdi uquq qorçalayıcılar resimlerniñ fiyatını belgiley ve olarnıñ satılacaq yollarını ögrenmege tırışalar.
Yusupovlar sarayından resimlerniñ hırsızlanuvı boyunca RF CK 158 maddesiniñ 3 qısmına köre (hırsızlıq) cinaiy iş açıldı.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdaki mahkeme, maşinalarnı yaqqanında şeklenilip, yanvar ayında yaqalanğan Muyedin Alvapovnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasını baqacaq. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Oldı, bayram bitti, repressiya maşinasını işletmek içün vaqıt keldi! Yarın saat 14:00 Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesinde maşinalarnı yaqqanında qabaatlanğan Muyedin Alvapovnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılması boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirilecek. Muyedin yanvar 23-ten başlap SİZOda bulunğanına baqmadan, maşinalarnı ateşke berüvlerniñ sayısı eki qat ziyade oldı! Aynı bu iş boyunca Çelâbinsk şeeri sakini de yaqalandı, onı ava limanında tuttılar. Urmaq içün oğlan kerek ve hususan qırımtatar, işte, böyle etip bütün qabaatnı Alvapovğa bermege tırışalar», – yazdı o.
21 yaşındaki Muyedin Alvapov yanvar 23-te Alupkada yaqalandı. Onı Qırımnıñ cenüp yalısında maşinalarnı yaqqanında qabaatlaylar. 2016 senesi mart 14-te Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi onıñ apiste bulunma müddetini mayıs 9-ğa qadar uzattırdı.
Alvapovnıñ yaqınları onıñ qabaatlı olmağanında eminler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina qanunlarında soñra qayd etilgen silâlı tecavuznıñ başlanuv tarihı (Rusiye Mudafaa nazirliigniñ «Qırımnıñ qaytarıluvı içün» medalinde de yer ala).
Aqyarda Rusiye tarafdarı küçlerniñ eñ büyük mitingi. İlk kere Ukraina akimiyetini tanımamaq içün çağıruvlar eşitildi, Rusiye iş adamı Aleksey Çalıy Aqyarnıñ «halq şeer başı» vazifesine saylandı. Bu künü Moskvada Ukrainanıñ üç qısımğa bölünmesini talap etken miting keçirildi ve Harkivde paytahtınen «Kiçik Rusiyeni» ilân etmek içün Rusiye «göñüllileri» yollandı.
Soçi olimpiadası yaqınlarında deñiz akvatorâsınıñ mudafaasını etken Rusiye Arbiy deñiz quvetleriniñ gemileri Novorossiyskte «yeşil adamçıqlarnı» (Qırım MC ve Aqyardaki ukrain arbiy qısımlarını blok etmek ve memuriy binalarnı zapt etmek içün qullanğan RF Silâlı quvetleriniñ tanıtuv belgileri olmağan rus arbiyleri), arbiy tehnikanı alıp Aqyarğa taba kettiler.
Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ ögünde mitingler: biri – Rusiyeniñ terkibinde muhtariyet talap etken Rusiye tarafdarları teşkilâtlarınıñ (tahminen 2 biñ iştirakçi), digeri – Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklegen yerli ukrain vatanperverleri ve qırımtatarlarnıñ (5-10 biñ).
Tanıtuv belgileri olmağan rus arbiyleri Aqmescitteki Qırım MC ükümetiniñ ve parlamentiniñ binalarını muasarağa aldılar.
Qırım MC Yuqarı Şurası, RF Silâlı quvetleriniñ 31-nci Ava ücüm brigadasınıñ rus arbileri tarafından silâ ile tehdit etilip, «Qırımnıñ statusı ile bağlı referendum» keçirilüvine rey berdi, «Rusiye birligi» («Russkoye yedinstvo») fırqasınıñ temsilcisi Sergey Aksönovnı Qırım ükümetiniñ yolbaçsışı vazifesine tayin etti.
RF Silâlı quvetleriniñ bölükleri yarımadadaki Ukraina arbiy qısımlarını ve obyektlerini muasara etip başladı. Aqmescit ve Belbek ava limanları, Herson vilâyetinden Qırımğa qara kiriş yerleri blok etildi. Aynı künü, 150 biñge qadar şahsiy taqım, 90 uçaq, 120 tikuçar ve 880 tanknıñ cel etilmyesinen RF Cenübiy arbiy bölgesiniñ cenkke azırlığı teşkerildi.
RF prezidenti V.Putin, Rusiye Federatsiyasınıñ Federal toplaşuvı Federatsiya Şurasına, «Rusiye Federatsiyası vatandaşlarınıñ, semetdeşlerniñ, Ukranada yerleşken   RF Silâlı quvetleriniñ arbiy kontingentiniñ şahsiy erkânnıñ ömrü içün telükelerni yoq etmek içün Ukrainağa Rusiye quvetleriniñ kirsetilmesi aqqında» teklif yolladı. Federatsiya Şurası teklifke bir ağından rey berdi. Aynı künü, Rusiye ileri bölükleri Rostov, Voronej, Kursk, Belgorods, Brânsk bölgelerinden yerleştiler. Polesk, Slobojansk, Donetsk ve Qırım operativ yönelişlerinde 2014 senesiniñ quralayınıñ soñuna qadar Ukrainağa istidâ etmek içün tam dögüş azırlığı vaziyetinde olğan bir ileri gruppa yaratıldı.
Işğalciler ukrain televizionını kestiler.
Ukraina Anayasasına ve halqara uquqnıñ esas qidelerine zıt olğan ve halqaar toplulığı tarafından tanılmağan Qırımnıñ statusı ile bağlı sözde referendum olıp keçti. Rusiye tarafından idare etilgen tedbirni qırımtatarlar ve yarımadanıñ Ukraina tarafdarı ealisi boykot etti. 2014 senesi saban ayınıñ 14-nde Ukraina Anayasa mahkemesi, «referendum» keçirilgen Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ qararını Anayasağa zıt ilân etti.
Moskvada, RF prezidenti V.Putin, «Qırım Cumhuriyeti nazirler şurasınıñ başı» Sergey Aksönov, «Qırım Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ spikeri» Vladimir Konstantinov ve «Aqyarnıñ yaşayış faaliyetiniñ teminatı idaresiniñ teşkilinden Koordinatsiya şurasınıñ başı» Aleksey Çalıy «Qırım Cumhuriyetiniñ Rusiyege qabul etilüvi aqqında muqavele»ni imzaladılar.
RF prezidenti V. Putin bu «muqaveleniñ» tasdıqlanuvı aqqında ferman imzaladı.
Qırımda Ukraina bayrağını tutqan soñki arbiy qısım – Arbiy deñiz quvetleriniñ «Çerkası» tarama gemisi zapt etildi. Qırım MC ve Aqyar şeeri tam şekildi RF Silâlı qvetleri tarafından işğal etilgen.


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı figurantına tevqifni üç ayğa uzattı.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, muhakeme etilgen Emir-Usein Kuku, Refat Alimov, Arsen Cepparov, Vadim Siruk, Muslim Aliyev ve Enver Bekirov tahqiqat izolâtorında ağustos 28-ge qadar qalacaqlar.
Kurbedinov: «İmayemiz altında bulunğanlarğa tevqifni üç ayğa uzattılar. Biz, er vaqıt yapqanımız kibi, ev apisi istep muracaat ettik, lâkin mahkeme bizim delillerimzni esapqa almadı», – dedi.
Öz nevbetinde advokat Edem Semedlâyev, mayıs 23-te qabaatlav tarafı, kompleksli tilşınaslıq-dinşınaslıq mahkeme ekspertizasınıñ materiallarını ilân etmege devam etti, dep bildirdi.
«Prokuror ekspertizanıñ materiallarını ilân etmege devam etti. Zanımızca, artıq bundan soñki oturışuvda biz, onı azırlağan ekspertlerniñ sorğulamasına keçmek içün ilân etüvini yekünley bilirmiz», – dep añlattı o.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, Enver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandılar. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqalı olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Uzğan yıl sporttağı uñışlar
БoлapHы бeләceзMe? / Bolarnı beläsezme? - 67/2021
Törkiyäneň 2020 nçe yılda Balkannıň iň küp medal’ yawlağan ile bulğanın belä idegezme?
Ciňel atletikada yäş’ kategoriyälärendäge Balkan çempionatlarında Törkiyä sportçıları 123 medal’gä layıq buldı häm Törkiyä Balkannıň iň küp medal’ alğan ile buldı. 2020nçe yılda pandemiya arqasında yarışlarnıň sanı çiklängängä qaramastan 43 Törkiyä rekordı yaňartıldı, 7 nominaśiyädä Törkiyä rekordı quyıldı.
Törkiyäneň iň sälätle fizik kimçelekle sportçılarınnan Berke Akçam 400 metrğa yögerüdä dönyada iň yaxşı däräcägä ireşte, Yasemin Can Bötendönya yarım marafon çempionatında Törkiyägä täwge tapqır 7 nçe urın söyeneçen yäşätte.
Törkiyä 2020 nçe yılda uňışqa ireşkän tağın ber sport töre voleybol buldı. Törkiyä xatın - qızlar voleybol cıyılma komandası 2020 CEV Tokio Olimpiadasınıň Awrupa qıytğası saylap alu matçlarınıň finalında Germaniya komandasın ciňep üz tarixında ikençe tapqır Olimpiya uyınnarında qatnaşu xoquqına iyä buldı.


text:
Şekerleme mahsulatı ile oğraşqan «Qırım sultanı» müessisesinde ofiste silâlı adamlar olğanını ve «devletleştirüv» keçirilgenini red eteler.
«İşhanemizde böyle bir şey olmadı, ne silâlı adamlar, ne de teşkerüvler bar, raat çalışamız», – dep ayttı müessise vekili Qırım.Aqiqatqa.
Bundan evel vaqia şaatları olğan adamlar Qırım.Aqiqatqa bildirdiler ki, fevral 5-te silâlı adamlar «Berejnoy» ve «Qırım sultanı» ofislerini sarıp aldılar. «Berejnoy» işhanesi de bu malümatnı red etti. Mında qayd etkenlerine köre, ofiste plan boyunca vesiqalarnı teşkerdiler, teşkergen adamlarnıñ yanında 4 silâlı hadim bar edi.
Soñki vaqıtları Qırımda silâlı adamlarnıñ yardımı ile müessiseler sıq-sıq devletleştirile.
Yaqında bunıñ kibi vaqialar Bağçasaray rayon istimalcılar birliginde olıp keçti. Onıñ işini bir qaç kün devamında blok etken ediler. Fevral 2-de mında silâlı adamlar keldi. Paycılarğa olarnıñ müessisesi artıq «Qırım ticaret şirketiniñ» bir qısmı olğanını haber ettiler.


text:
Slovakiya baş naziri Robert Fitsonıñ fikrince, Avropa birligi tarafından Rsuiyege qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten yapqan areketleri içün kirsetilgen sanktsiyalar maqsadına irişmedi. Bu aqta o Moskvada Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvden soñ ilân etti, dep bildire slovakiyalı Pravda gazetası.
«Mence, bu mevzuğa ratsional davranmaq ve sanktsiyalar em Avropa birligine, em de Rusiye Federatsiyasına zarar ketirgeni aqqında ilân etmek vaqtı keldi. Olar, tesir etmek kerek olğan saalarda bir şey bermedi», – dep ayttı Slovakiya baş naziri.
Fitso qayd etti ki, Slovakiya, Avropa birliginiñ devlet-azası olaraq, boynuna alğan mecburiyetlerni işke tüşüre, amma onıñ sanktsiyalar meselesi boyunca şahsiy fikri «yahşı bellidir».
Şimdiki vaqıtta Slovakiya Avropa birliginde reislik yapa, ve kelecek afta birleşmeniñ tışqı işler nazirleriniñ körüşüvini qabul etmege azırlana, o yerde Rusiyege qarşı sanktsiyalar meselesi de muzakere etilecek. Slovakiya Rusiyeden aman-aman bütün gaz ve yermaynı ital ete, bunen beraber, bu devletten öz eki atom elektrik stantsiyası içün özek yaqarlığını ala. Slovakiya Rusiyege çoq Avropa markalı avtomobillerni ihrac ete.
Fitsonıñ fikrine oşağan Macaristan ükümetiniñ noqta-i nazarı da bar. Çehiya prezidenti Miloş Zeman da bir qaç sefer sanktsiyalarnı toqtatmağa çağırğan edi.
Avropa birligi, 2014 senesinden başlap, bir qaç basamaqnen Moskvağa qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten basqıncı siyaseti içün, yani Qırımnı işğal etkeni ve Donbassta Rusiye tarafını tutqan separatistlerge destek köstergeni içün sanktsiyalar kirsetti. Bu sanktsiyalar bir qaç sefer uzattırılğan edi, olar rusiyeli iqtisat saasında 2017 senesi yanvar ayında yekünlenecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Er ay qırımtatarlarğa ve Qırım işğaliniñ eñ qısqa vaqıtta toqtatılmasına qol tutmaq maqsadınen açıqtan yapılğan tedbirlerge çıqqan «Strategiya-18» birleşmesiniñ Moskvadaki faaliyetçileri, 2018 senesi mart 18-ge tayin etilgen saylavnı boykot etmek niyetindeler. Bunı Qırım.Aqiqatqa faaliyetçileriniñ biri, Vera Lavreşina bildirdi.
O, adaletli saylavğa inanmağanını bildirdi.
Faaliyetçi: «Rey nasıl berilecek, muim degil, muimi, bunı nasıl sayacaqlar» printsipi deñişmey. İç bir yerde, bu sayuvlarnıñ iç bir basamağında aqiqiy kontrol yoq ve olmaq mumkün degil. Çünki bizim esamemizni oqumaylar. Biz bu, bizmki degil de, hırsızlanğan Qırım, qanı aqıp turğan Donbass, hlor gazı ile zeerlengen Şarqiy Gutası olğan olarnıñ ülkesinde kimse degilmiz. Oyle ise, «saylav»nıñ nasıl kontroli aqqında söz yürsetmek mumkün!», – dedi.
Lavreşina, faaliyetçilerniñ yalıñız ufaq qısmınıñ bu fikirge qatılğanını qayd etti. Bir çoqları, sahtecilikke yol bermemek içün saylavda iştirak etmege qarar berdi.
«Strategiya-18» iştirakçisi: «Bu şübheli ketişatnıñ közeticisi olaraq baracaq dostlarımıznıñ bir qısmı, ihtimal ile, özleriniñ faydalı işini yapacaqlar. Olarnıñ qolunda bozuluvlarnıñ aqiqiy delilleri olacaq. Kelecekte böyle statistika işke yarar. Rey berecek ve boykot etecek faaliyetçilerniñ faiz olaraq nisbetini aytmaq qıyın. Maña köre, er vaqıt olğanı kibi – yarı yarısına», – dep, ilâve etti.
Fevralniñ soñunda Moskva ve Sankt-Peterburgda Kremlniñ Rusiye prezidenti saylavını ilhaq etilgen Qırımda keçirmek niyetine qarşı bir kişilik piketler ötkerildi.
Sankt-Peterburg ve Moskvadaki Rusiye faaliyetçileri, qırımtatarlarnıñ 1944 senesi mayıs 18-de sürgün etilüvi hatırasına «Strategiya-18» adlı muddetsiz tedbir içün birleştiler. Er aynıñ 18-nci kününde faaliyetçiler, ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında ikâye etmek ve Rusiye cemaatçılığına insan aq-uquqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı vaqiaları aqqında haber bermek içün şeerniñ soqaqlarına çıqalar.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi. Onda sekiz namzet iştirak etecek – Sergey Baburin, Pavel Grudinin, Vladimir Jirinovskiy, Vladimir Putin, Kseniya Sobçak, Maksim Suraykin, Boris Titov ve Grigoriy Yavlinskiy.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda kelecekteki Rusiye prezidenti saylavınıñ neticelerini tanımamağa davet etti.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi Ukraina Yuqarı şurası deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevge qarşı cinaiy işniñ Qırımda degil, Krasnodarda baqılması aqqında nezaret şikâyetini Rusiye Federatsiyası Yuqarı mahkemesiniñ preizdiumına bermege razı olmadı.
Bunı cumaaqşamı künü, aprel 23-de, Hayser Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov Twitterinde bildirdi.
Polozovnıñ aytqanına köre, imayesi buña itiraz bildirmek niyetindedir.
«Yuqarı mahkemeniñ mahkemecisi nezaret şikâyetini Prezidiumğa bermege razı olmadı. İşbu qararğa apellâtsion kollegiyasında itiraz bildirecemiz», – dedi o.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi.
Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Oktâbr 23-te saba Keriç deñiz balıq limanında Blue Way Türkiye tanker-gaz taşıyıcı buluna.
Bu aqqında BSNews neşiri «Maydan inostrannıh del» monitoring gruppasınıñ malümatına esaslanıp, bildire.
Monitoring neticelerine köre, gemi oktâbr 9-da Keriçke kelip çıqtı. Bundan ğayrı, bu tanker iyül 5-8 künleri Keriçke kirgen edi.
«Bir tankerniñ devamlı sürette bir limanda bulunması şübe doğura. Onı başqa saipke resmiyleştire bileler ya da hadimleri deñişe bile. Lkin bugünde-bugün gemi alâ daa saibi ve operatorınıñ saytında flot cedvelinde mevcut», – dep bildire neşir.
Oktâbr 20-de Ukrainada Türkiye elçisi Yonet Can Tezel bildirdi ki, Türkiye ticaret gemileri T.yurkiye ve işğal etilgen Qırım arasında yürmeyler.
Qırım işğali devamında «Maydan inostrannıh del» ve BlackSeaNews dünyanıñ farqlı memleketlerinden 117 gemi bozucını qayd ettiler.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Martnıñ 11-nde Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesinde üçünci Bağçasaray «Hizb utr-Tahrir davası» boyunca mahkeme oturışında qabaatlav tarafınıñ gizili şaatını sorğuğa çektiler.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, mahkeme oturışına jurnalistlerni ve mabüslerniñ aqrabalarını yibermegenler.
«Bağ pek yaramay edi, akisseda eşitile edi, sesi de deñiştirilgen edi. Kerimov şartlı isminen şaat, mahkemelengenler yasaq etilgen edebiyatnı ögrenmege teklif etkenlerini prokurorğa ayttı. Advokatlarnıñ suallerine kerekli kibi cevap bermedi ve davağa alâqası olmağı içün mudafaa tarafınıñ sualine cevap bermekten red etmege istegenini ayttı», – dep yazıla bildirmede.
Birleşmeniñ malümatına köre, mahkemelengenler şaatnı bilmegenlerini ayttılar. Bundan ğayrı, bu insan evel ekinci Bağçasaary «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca şaatlıq etken edi, dep qayd ettiler.
«Mudafaa tarafı gizli şaat kim olğanını bildirilmesini istedi, mahkeme ise red etti», – dep qayd etile beyanatta.
2020 senesi martnıñ 11-nde Bağçasarayda bir qaç qırımtatarınıñ evi tintildi: Enver Mustafayev, Amet Suleymanov, ağa-qardaş Seytumer ve Osman Seytumerovlar ve emceleri Rustem Seytmemetovnıñ. Tintüv «Qırım birdemliginiñ» sabıq faali Seytumer Seytumerovnıñ evinde de keçirildi. O, bir qaç yıl evelsi Qırımnı terk etti.
Enver Mustafayev sorğudan soñ yiberildi. Seytumer Seytumerov (d.s. 1988), Amet Suleymanov (d.s. 1984), Rustem Seytmemetov (d.s. 1973), Osman Seytumerov (d.s. 1992) Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ ekinci qısmına istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve bu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana. 2018 senesinden berli Qırımda olmağan Seytumer Seytumerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Fevralniñ 22-nde Ukraina Yuqarı Radasında "DNR" ve "LNR" gruppalarınıñ nezaretinde olğan Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bazı rayonlarınıñ Rusiye tarafından "mustaqilliginiñ" tanılması ile bağlı beyanatqa rey berildi. Muvafıq beyanatqa 336 millet vekili qotuttı.
"Bu qararnı qabul etip, Rusiye Federatsiyası asılında bir taraflı olaraq, özü de imzalağan Minsk añlaşmalarından çıqtı ve Normandiya formatından iştirak etken memleketler seviyesinde ve Ukrainanıñ Donetsk ve Lugank vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında vaziyetniñ tınç çezilmesinden Üç taraflı kontake gruppası çersivesinde muvafıq aytışuv esnasını yoq etti", - dep yazıla vesiqada.
Vesiqada, "Ukraina halqara silâlı çatışmanıñ siyasiy ve diplomatik al yoluna sadıq qala", dep yazılğan.
Fevralniñ 21-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Telükesizlik Şurasınıñ oturışından soñ "DNR" ve "LNR" qanunsız silâlı gruppalarnıñ "tanıluvı" aqqında ilân etti.
Fevralniñ 22-nde Almaniya kantsleri Olaf Şölts, ükümet "Şimaliy aqım-2" Rusiye-Almaniya gaz borusınıñ sertifikatsiya esnasını toqtatqanını ilân etti. Onıñ sözlerine köre, qarar Rusiye-Ukraina çatışmasınıñ kerginleşmesi ve Kremlniñ "DNR" ve "LNR" gruppalarını "tanıması" üzerinde alınğan. Bunıñ aqqında fermannı Vladimir Putin keçenlerce imzaladı.
Büyük Britaniya beş Rusiye bankına sanktsiyalar qoyacaq, dep bildirdi memleketniñ baş naziri Boris Conson.


text:
Bunı hızmet reberiniñ muavini Sergey Kalüjnıy Aqmescitte bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Bugün Rusiye pasportını almaq içün 390 biñ ariza keldi, 290 biñ vesiqa resmiyleştirildi. Raqamlar kün-künden deñişe, vesiqalar ise tez-tez resmileştirilip başladı», – dep qayd etti Kalüjnıy.
Onıñ aytqanına köre, FMH Rusiye vatandaşlığından vazgeçüv aqqında 3,5 biñ ariza aldı. Rusiye vatandaşlığından vazgeçüv müddeti arttırılmaycaq, dep bildire Kalüjnıy.
Mart 17-de Qırımnıñ öz başına ilân etilgen parlamenti regionnı mustaqil olaraq ilân etip, Rusiyege Qırım Cumhuriyetini qabul etmege teklif etti.
Mart 18-de Kremlde Rusiye terkibine Qırım ve Aqyarnıñ qabul etilmesi aqqında «añlaşma» imzalandı. Vesiqanı Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov imzaladılar.
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev Moskva yazğa qadar işğal etilgen Qırım sakinlerine Rusiye pasportlarını bermege planlaştırğanını bildire.
Ukraina Devlet migratsion hızmetiniñ reisi Sergey Radutnıy dedi ki, Qırımnı işğal etken Rusiye Federatsiyasınıñ qırımlılarnı Ukraina vatandaşlığından marum qaldırmaq aqqı yoq.


text:
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt sentâbr 16 künü Meclis binasında 9 saat devam etken tintüv sebebinden qasevet çeke.
Bunı o, kendi twitter saifesinde bildirdir.
«Silâlı insanlarnıñ Qırım Meclisine atılıp kirgenine şaşam. Bu vaqialarnı diqqat ile nezaret etem»,– dep yazdı o.
Belli olğanı kibi, sentâbr 16 künü Aqmescitte qırımtatar milliy Meclis binasını silâlı insanlar sarıp aldı, mında tintüv keçirildi. Qırımnıñ İçki işler nazirligi ve Taqiqat komiteti izaatlarnı bermekten vazgeçtiler.
Tintüv neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bir qaç diniy kitap, bilgisayarlar ve Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Meclis vekilleri bunı «içtimaiy ceetten faal olğan insanlarnıñ qorquzuvı» olaraq tanıy.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenovnıñ Qırım artıq qıtaiy Ukraina elektrik teminlevine tabi olmağanı aqqında lafını «yalan» dep adladı.
«O (Aksenov – QA) Qırım ve başqa toplulıqlarğa sıñırsız bir hayalperest insan olaraq belli oldı. Öz iç bir sözüni, tahminini yerine ketirmegen bir insan kibi. Aytqanı yalandır», – dedi Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde dekabr 8 künü.
Çubarovnıñ sözlerine köre, Qırımğa ukrain elektrik energiyasınıñ berilmesi yarımadağa qamaçavdan evel berilgen miqdardan tek 25% teminlengen.
Bunıñ ile Meclis reisi 2016 senesi yanvar 1-den Qırım kene Ukraina energetik tertibatından söndürile bilecegini qayd etti, Ukraina Yuqarı Radasınıñ mütenasip qararı olsa.
«Böyle alda mesuliyet Ukraina Yuqarı Radasına yüklenecek», – dedi Çubarov.
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov aytqanı kibi, Qırım akimiyeti Ukraina ile elektrik energiyası meselelerinde artıq işbirlik etmeycek.
Qıtaiy Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yolaqlardan biri «Kahovka – Titan» yolağı elektrik energiyasına bağlandı.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Mecelisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.


text:
Prezident yanındaki «Halq hızmetçisi» («Sluğa narodu») firqası doquzıncı çağırılış Yuqarı Radada ortaq firqalarnı celp etmeyip, çoqluqnı şekillendirip olur. Bunı iyülniñ 22-nde saba Merkeziy saylav komissiyasınıñ saytı keçirgen firqa cedvelleri ve majoritar okruglar boyunca saylavlarnıñ ilk neticeleri köstere. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
«Halq hızmetçisiniñ» siyasiy firqa cedvelleri içün rey berüv neticelerine köre 120-den ziyade yeri olacaq. Daa 110 deputatnı Zelenskıynıñ firqası parlamentke majoritar okrug boyunca keçire.
Böylece, «Halq hızmetçisiniñ» yañı Yuqarı Radada 230-dan ziyade yeri olacaq. Bu oña parlamentniñ reberlik organlarını şekillendirmege ve ükümetni saylamağa imkân berecek. Prezident tarafdarı olğan küç Anayasağa deñişmeler kirsetmek içün ittifaqdaşlarnı qıdırmağa mecbur olacaq. Bunıñ içün 300-den ziyade parlament deputatı kerek.
Protokollarnıñ 46%-ından ziyadesi sayılğan soñ «Halq hızmetçisi» firqasına saylayıcılarnıñ 42%-ından ziyadesi qoltuttı, dep bildire Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatı.
Avgustnıñ 5-ne qadar Milliy saylav komissiyası saylavlarnıñ neticelerini belgilemeli, avgustnıñ 10-na qadar ise olarnı resmiy matbuatta aydınlatmaq kerekler.
2019 senesi sentâbrniñ 9-na yaqın Rada birinci toplaşuvını ötkermeli.


text:
Fernando de Magallanes
Ferdinand Magellan (1480 – aprel 27, 1521); (portugalsha: Fernão de Magalhães; ispansha: Fernando de Magallanes) portugaliyalıq ten'iz sayaxatshısı, keyinshelik İspaniya ushında xızmet etken. Portugaliya ushın islegen waqtında Hindistan, Spice atawları, Batıs Afrika ha'm Morokko sıyaqlı du'nyanın' tu'rli jerlerine sayaxat qılg'an.
Ol keyinshelik Tınısh okeanına ju'zgen birinshi evropalı ha'mde du'nya ju'zin ju'zip sayaxat qılg'an birinshi adam bolg'an. Ja'nede ol Magellan bu'gazın birinshi kesip o'tken esaplanadı, sonın' ushın bug'azg'a onın' atı berilgen. Magellan Evropag'a qaytıwınan aldın Filipinda o'ltirilgen. Sayaxatta tiri qalg'an onın' 18 adamı Xuan Sebastiyan del Kano basshılıg'ında 1522-jılı İspaniyag'a qaytıp keledi. Bul keme du'nya ju'zin ju'zip sayaxat qılg'an birinshi keme esaplang'an. Keme ag'zalarının' biri Henry, Magellan onı birinshi sayaxatına Malay tili awdarmashısı sıpatında alıp ketken, u'yine qaytıp kelgende du'nya ju'zin ju'zip sayaxat qılıwdın' jolın biletug'in birinshi adam esaplanar edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Rusiye akimiyetiniñ Qırımdan sürgün etilgen Nedim Halilovğa qarşı yapqanlarını «cinayet» dep adlap, halqara uquq qorçalayıcılarğa muracaat etti. Muracaat metnini Meclis reisi Refat Çubarov dekabr 28-de derc etti.
«Qırımtatar Milliy Meclisi Rusiye Federatsiyası ve Qırımdaki işğalci Rusiye akimiyetiniñ qanunsız organları Nedim Halilovğa qarşı yapqan cinaiy areketlerini takbih etip, buña alâqası olğan bütün memurlarnı ceza alacaqları aqqında tenbiyeley. Halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnı acele sürette Rusiye ükümeti ile Nedim Halilovnıñ ayatı ve sağlığınıñ havfsızlığını temin etüv meselesinde bağ qurmağa çağıra», – dep aytıla beyanatta.
Sürgün etilgen qırımtatarı Nedim Halilov bir aydan ziyade Krasnodar ülkesindeki mahsus noqtada açlıq tuta, onı hastahanege zornen yatqızmağa isteyler. Rusiye uquq qorçalayıcıları Halilov 20 kilogrammğa azğanını ayttı.
Sürgün etilgen qırımlı faal Nedim Halilov bundan evel Rusiye uquq qoruyıcı müessiselerine muracaat etip, sağlığı fenalaşqan taqdirde hastahanege yatqızmamalarını rica etti.
Noyabr 7 künü Kreml kontrolündeki mahkemeniñ qararı ile qırımtatarı Nedim Halilov Qırımdan tış çıqarıldı. Halilovqa evine kirip, sıcaq urba, para ve vesiqalarını almağa imkân berdiler. Qırımtatar faali Zevid Gaziyev Facebookta yazğanı kibi, şimdi Halilov Krasnodar vilâyetinde filtreme noqtasında buluna.


text:
Qañtar oqiğasınan keyin Qazaqstanda sayasi belsendilerdi qudalau köbeydi me, azaydı ma? Eldegi "sayasi twtqındar" mäselesi. Bwl jöninde bügin biz qwqıq qorğauşılar Inga Imanbay, Rinat Rafhat pen sayasi belsendi Irısbek Toqtasınnıñ pikirin bilip kördik.;t=189s
Diskleymer: Bwl joba AQŞ damu agenttigi (USAID) arqılı amerika halqınıñ kömegimen «MediaCAMP – Ortalıq Aziya bağdarlaması» ayasında dayındaldı. «The Qazaq Times» agenttigi aqparattıñ mazmwnına tikeley jauaptı jəne aqparat USAID-tıñ nemese AQŞ ükimetiniñ, sonımen qatar Internews wstanımına say kelmeui mümkin.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ bildirgenine köre, qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevniñ ömür arqadaşı Safinar Türkiyedeki hastahanelerden birinde tedaviylenmege devam ete.
«Bir qaç aftadan berli Ankara hastahanesinde tedaviylengen Safinar Cemilevanı yoqlağanıma quvandım. Qırım aqqında laf ettik, fikirlerini ve hatırlavlarımıznı paylaştıq. Er keske selâm aytıp, daa yahşı olğanını aytmamnı rica etti. Sağlığı içün kritik bir şey ya da telüke yoq. Planlaştırılğan ve keyfiyetli bir tedaviylev», – dep bildirdi Ceppar Facebookta.
Sentâbrniñ 26-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Safinar Cemileva «yaramayıp», Türkiyedeki hastahanelerden birine acele tahliye etildi. Sağlığınıñ ne sebepten fenalaşqanı belli degil.
Safinar Cemileva Qırımtatar qadın-qızlar birliginiñ reisi ola. 2015 senesi dekabrniñ 26-nda ofisi Gasprinskiy Qırımtatar cumhuriyet kütüphanesinde olğan cemaat teşkilâtını kütüphane reberligi binadan quvıp başladı. Başta ofiste elektrikler ve qızdıruv kesildi, soñra binanı boşatmağa talap etip başladılar. Safinar Cemileva 2016 senesi sentâbrniñ 18-nde Qırımda teşkil etilgen Rusiye Devlet dumasınıñ saylavlarını boykot etti.
2017 senesi Cemilev Safinar Cemileva Rusiye pasportını almağanı içün Rusiye işğali altındaki Qırımdan sürgün etile bile, dep bildirgen edi.


text:
Tutıp esir etilgen ve bellisiz ğayıp olğan adamlar Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenkiniñ qurbanlarınıñ daa bir büyük kategoriyasıdır. Türlü menbalardan alınğan malümatqa köre, söz biñlerce adamlar aqqındadır. Qırım yarımadası kene insanlarnıñ izsiz ğayıp oluv territoriyasına çevirildi.
Daa bir tutıp esir etüv
İyülniñ 23-nde 20 yaşındaki Appaz Kurtamet Novoalekseyevkadan Qırıda yaşağan soylarına ketti. Qırım ve Herson vilâyeti arasındaki memuriy sıñırda yerleşken "Çongar" kiriş-çıqış yoqlav keçitinde Appaz ile baq kesildi. İyülniñ 24-nde Appaznıñ anasınıñ telefonuna bellisiz kişi telefon etip, oğlu onı yaqalağanlarını bildirmesini rica etkenini haber etti.
Bundan soñ Kurtametniñ bulunğan yerini ögrenmek içün ıntıluvlar onıñ Aqmescit SİZO-sında bulana bilgeni aqqında malümat berdi. Amma izolâtornıñ memuriyeti Appaz Kurtamet olarda olmağanını iddia ete.
Avgustnıñ 12-nda Kurtametniñ soyları Qırımnıñ Rusiye polisine onıñ tutulıp esir etilüvi aqqında ariza yazdılar. Bu vaqia aqqında yalınız avgustnıñ 16-nda Milliy Meclis reisi Refat Çubarov öz Facebook yazğan soñ belli oldı.
Qırım.Aqiqat Appaz Kurtametniñ yaqınları ile telefonnen bağlanmanğa tırışsa da, al-azırda olar haber vastaları ile laf etmekten red eteler.
Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa dedi ki, yerli organları Herson vilâyetinde faaliyet köstergen Milliy Mecliske Herson vilâyetiniñ Geniçesk ve Novotroitsk rayonlarında eñ az yigirmi kişiniñ zorlav ile tutıp esir etilmesi faktı aqqında malüm. Çubarovnıñ sözlerine köre,bir sıra böyle tutıp esir etmelerge dair malümatnı tasdıqlamaq qıyındır, çünki ğayıp olğanlarnıñ yaqınlarını öldürüv ile tehdit ete ekenler.
Meclis reisi dey ki, Herson vilâyetiniñ işğaliniñ ilk aylarında yerli sakinlerniñ evlerinde tintüvlerni DAN boyevikleri keçirgenler.
Bu, Qırımnı pek hatırlata, o zaman ilk tintüvlerni ve böyle basıp kirmeler "Qırım samooboronası" tarafından yapıla edi ve tek bundan soñ FSB hadimleri kele ediRefat Çubarov
"Bu, Qırımnı pek hatırlata, o zaman ilk tintüvlerni ve böyle basıp kirmeler "Qırım samooboronası" tarafından yapıla edi ve tek bundan soñ FSB hadimleri kele edi. Mında ise maskalı, silâlı, qara urbada adamlar tintüvler keçirip, adamlarnı belli olmağan yerge alıp kete edi. Biz bu Rusiye mahsusç hızmetleri tarafından idare etilgenini tüşünemiz", - dep aytıp berdi Çubarov.
"Quvetçiler"ni ilk nevbette ATO/OOS veteranları, faaller, Meclis azaları, Qırım blokadasınıñ iştirakçileri meraqlandırğan. Çubarovnıñ sözlerine köre, yaqalanğanlarnıñ bir qısmı Aqmescit SİZO-larına alıp çıqarılğan.
Bu malümatnı mustaqil menbalardan teşkermek mümkün degil, çünki söz Rusiye ordusınıñ nezaretinde olğan işğal etilgen topraqlarda yüz bergen vaqiyalar aqqındadır.
Ğayıp oluvlar bir vasta kibi
Qırım aq qoruyıcı gruppasınıñ yolbaşçısı Olga Skrıpnik hatırlata ki, Rusiye 2014 senesiniñ yazından, Qırımda bir sıra faallerniñ tutıp esir etilmesinden soñ Ukrayinanıñ işğal etilgen topraqlarınıñ ealisini qorqutmaq içün adamlarnıñ tutıp esir etilmesini qullana. Aynı şekilde boyevikler Donbasta da yapa ediler, dey Skrıpnik.
Soñra Qırımda Rusiye siyasiy cinayet davalarını uydırıp adamlarnı taqip etip başladıOlga Skrıpnik
"Soñra Qırımda Rusiye siyasiy cinayet davalarını uydırıp adamlarnı taqip etip başladı. Mecburiy ğayıp olma faktları qayd etile edi, amma 2014 senesine köre azca edi. Bundan evel olğan tutıp esir etmeler öyle de tahqiq etilmedi", - dey Skrıpnik.
Böyle tahqiqler em semeresiz, em de absudr derecesinde edi.
"Reşat Ametovnıñ davasında adamlar onı meydandan alıp ketti ve maşnağa oturttı, yani adamlarnıñ onıñ tutıp esir etilmesine alâqası bar, olarğa ise şaatlar statusı berildi", - dey o.
Skrıpnikniñ sözlerine köre, 2022 senesi fevralniñ 24-nde Rusiye mahsus hızmetleri ve küç organlarınıñ hadimleri ögünde işğal etilgen topraqlarda bu kibi vastalarnıñ qullanması içün er angi sıñırlavlar yoq olğan. Tutıp esir etüv alda ise yaqınlarnıñ qıdıruv vastaları azdır.
"İnsannıñ ğayıp oluvı aqqında yaqınları ariza bere bileler. Amma semereli tahqiqatnıñ bekleme manası yoq. Hususan söz filtirleme tedbirler aqqında ketse", - dey aq qoruyıcı.
Fevralniñ 24-nden Qırım aq qoruyıcı gruppasına Çonğar kiriş-çıqış yoqlav keçitinde insanlarnıñ bellisiz ğayıp olması ile bağlı onlarnen şikâyet keldi. Tutıp esir etilgenlerniñ qayda ola bilecegi aqqında aytqan Skrıpnik, Qırımdaki SİZO ve FSB idarelerinden ğayrı hususiy eavlerniñ mağazlarında yapılğan yerler qullana bilecegine diqqat ete.
MALÜMAT: Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımda yanvarniñ 20-sinde Qırım muhtariyetini ğayrıdan meydanğa ketirüv boyunca referendumnıñ 27-nci yıllığını qayd eteler. Yarımadanıñ ilhaqından evel bu kün Qırım Muhtar Cumhuriyeti Künü olaraq qayd etile edi.
2014 senesiniñ başında Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqından soñ bu kün yarımadada bayram olaraq ilân etildi ve «Qırım Cumhuriyeti Künü» olaraq ilân etildi.
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov ve parlamentniñ sözcüsi Vladimir Konstantinov Qırım sakinlerini « Qırım Cumhuriyeti Künü» ile tebriklediler.
Konstantinov özüniñ Facebooktaki saifesinde: «1991 senesi yanvar 20 kününde Qırım halqı – özüniñ medeniy ve siyasiy degerlikleri, tarihiy hatırası ve umumiy, birleştirgen maqsatları olğan bölgedeki toplulığımız doğdı, demek mümkün», – dep yazdı.
Ukraina adliye naziri Pavlo Petrenko da Qırım sakinlerini bayram ile tebriklerdi. Aynı zamanda o, «Qırım, halqara uquqnıñ bütün normalarına köre, ep Ukrainanıñ territoriyasıdır», dep qayd etti.
1991 senesi yanvarniñ 20-sinde umum Qırım referendumında, rey berüvde iştirak etkenleriniñ 93,26 faizi Qırım MSSCniñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesi içün rey berdi. Qırımda o vaqıt yaşağan qırımtatarlarnıñ ekseriyeti qırımtatar halqınıñ liderleri ve şu cümleden Mustafa Cemilevniñ daveti ile referendumnı boykot ettiler.
Umumiy rey berüv içün «Siz SSC Birliginiñ subyekti ve Birlik muqavelesiniñ iştirakçisi olaraq Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesine qol tutasıñızmı?» suali qoyulğan edi.
1991 senesi fevralniñ 12-sinde umum Qırım referendumınıñ neticeleri esasında Ukrainanıñ Yuqarı Radası «Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesi aqqında» qanunını qabul etti ve 4 ay soñra 1978 senesinde qabul etilgen Ukraina SSC Anayasasına munasip deñiştirmeler kirsetildi.
1991 senesi sentâbrniñ 4-nde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasıniñ fevqulade sessiyası Cumhuriyetniñ devlet suvereniteti aqqında beyannameni qabul etti. Beyannamede Ukrainanıñ bir parçası olaraq uquqiy demokratik devletni qurmaq muradı aqqında söz yürütile.
1991 senesi dekabrniñ 1-nde ötkerilgen Umum Ukraina referendumında Qırım sakinleri Ukrainanıñ mustaqilligi içün rey berüvde iştirak etti. Qırım sakinleriniñ 54 faizi Ukrainanıñ mustaqilligini ilân etüv aqqında aktı içün rey berdi.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaray rayon mahkemesiniñ Enver Şerfiyevni memuriy mesüliyetke çekmek qararından berilgen şikâyet arizasını qısmen qanaatlendirdi.
Bağçasaray mahkemesiniñ zanınca, Şerfiyev 2016 senesi mayısta qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge narazılıq bildirmek içün «Salaçıq» qavehanesi yanında toplaşqan Bağçasaray sakinleriniñ qanunsız kütleviy tedbirinde iştirak etti.
«Bu toplaşuv cemaatnıñ demokratik açıqlığı çerçivesinde oldı, bu aktsiya degil, qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv keçirgen uquq qoruyıcı organlarnıñ areketlerine bir cevaptır. Bundan ğayrı, nizam bozulmadı, maşina keçmesi ve içtimaiy infrastruktura içün bir mania olmadı», – dep añlattı mahkemede Şerfiyevniñ imayecisi Lilâ Demerci.
İmayeniñ Bağçasaray mahkemesinden kelgen işte mayıs vaqialarınıñ şaatlarını sorğuğa çekmek muracaatları tapılmadı, dep bildire Radio Svoboda mühbiri.
Lilâ Demerciniñ aytqanına köre, Enver Şerfiyev uquq qoruyıcı ve toplaşqan şaatlarnı kamerağa çıqarıp, içtimaiy ağlarda ve kütleviy haber vastalarında derc etecek edi. İmayeciniñ malümatı mahkemecini işandırdı, ve Bağçasaray mahkemesiniñ Şerfiyevge 15 biñ ruble miqdarında para cezasını bermek qararı lâğu etildi. Aynı vaqıtta, Şerfiyevniñ areketleri Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 5-inci qısmına köre cinayet olaraq tanıldı, Şerfiyevge 10 biñ ruble para cezası berildi.
Mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirdi. Bağçasaraynıñ dört sakini terrorizm ile qabaatlanıp yaqalandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesi ile qabaatladılar.


text:
Azärbaycan xärbiye şähit buldı
Bu xaqta Azärbaycannıñ Saqlanu ministrlığı belderde
Azärbaycannıñ Saqlanu ministrlığı ärmän köçläre urnaştırğan minanıñ şartlawı näticäsendä ber xärbineñ şähit buluın belderde.
Ministrlıktan yasalğan açıqlawda Kelbecer vilayäteneñ könçığışında yaña ğına kontrol’ astında alınğan töbäktä ärmännär tarafınnan quyılğan minanıñ şartlawı näticäsendä Babek Aliyev isemle ğaskärneñ yaqtı dön’yadan kitüe citkerelde.
Waqıyğa belän bäyle tikşerü başlatılğan, şähitneñ ğailäse häm yaqınnarına qayğınamä cibärelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Qırımda oçqıçta şartlaw
Aêroportka töşep utırırğan waqıtta ber oçqıçtağı xärbi kirä-yaraqlar şartlağan
“Bez Azärbaycan häm Türkiyä belän kileşügä qul quyarğa tiyış”
Ärmänstannıñ berençe Däwlät başlığı Levon Ter-Petrosyan, ileneñ awır häm qatlawlı qararlarnıñ kötüen belderep: “Azärbaycan häm Türkiyä belän kileşügä qul quyarğa tiyışbez”, - dide


text:
Aqyarda Rusiye Deñiz arbiy flotınıñ Künü munasebetinen gemilerniñ parad safları tizilip başlandı. Bunı iyülniñ 24-nde Rusiye Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«İlk olaraq öz yerinde (Rusiye – QA) Qara deñiz flotınıñ admiral gemisi, Nahimov oredeninen taqdirlengen «Moskva» raketalı kreyseri lenger taşladı. «Starıy Oskol» büyük dizel deñizastı gemisi, Rusiye FSB sahil qorumasınıñ «Provornıy» sıñır qaravullar gemisi, R-109 raketalı kateri, «Miraj» kiçik raketalı gemisi, «Admiral Grigoroviç» fregatı, «Novoçerkassk» büyük eniş gemisi, Blatiya flotınıñ «Perekop» idmanlar gemisi ve Deñiz arbiy flotınıñ eñ eski qurtarıcı gemisi «Komunna» kün devamında paradnıñ eki safında öz yerlerini alacaqlar», – dep aytıla bildirüvde.
Salı künü Aqyarda Rusiye Deñiz arbiy flotınıñ Kününe bağışlanğan paradnıñ ve muarebe-sport bayramınıñ soñki umumiy repetitsiyası ötkerilecek, iyülniñ 27-nde ise esas repetitsiya keçirilecek, onda 30 arbiy gemi, kater ve temin etüv gemileri iştirak etecek.
Deñiz arbiy flotınıñ Künü Rusiyede iyül ayınıñ soñki bazar kününde qayd etile. Ukrainada DAF Künü iyülniñ ilk bazar kününde qayd etile.


text:
Ukraina yerastı mahzenlerinde gaz yedekleroniñ kölemi 20 mlrd kubtan aştı. Bunı Facebook saifesinde Naftogaz başı Andriy Kobolev yazdı, dep haber ete Radio Svoboda.
O, bu, keçken seneden 4 mldr çoq ve soñki 9 yılda eñ büyük köstergiç, dep qayd etti.
“Er astında gaz yeterli ve bu qışta Rusiye tranzitni toqtatacaq olsa da, ukrainalılarnı gaznen teminlemek içün gazımız olacaq”, – denile beyanatta.
Avgustnıñ soñunda "Naftogaz Ulkraina" şirketi, "isitüv mevsimini energetik tevekkelligisiz keçirmek içün, mevsimden evel eñ azından gaznıñ 20 milliard metr kubnı toplamaq kerek", dep bildire edi.
Ukrainada isitüv mevsimi tahminen oktâbrniñ 15-inde başlanacaq.


text:
26-27 şilde künderi BAÄ-de BRIKS (Braziliya, Resey, Ündistan, Qıtay, BAÄ) elderi basşılarınıñ sammiti bolıp etti. Osı sammitpen twspa-tws, BAÄ-ge resm..
AQŞ pen arab elderine tiesili aqparat qwraldarınıñ habarlauınşa, Amerika prezidenti Donal'd Tramp biligi Orta Şığısta jaña bir äskeri odaq qwruda. Naq..
Qıtay men Resey KSRO-nıñ kebin kiedi. Mäselen, Qıtay men Reseydiñ ekonomikalıq damu qarqını bayaulap keledi. Egerde 1979 jıldan bastap Qıtaydıñ jılma ..
Türkiya prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan AQŞ tarabı bwrınğı qol qoyğan kelisim boyınşa Türkiya äue küşterine F-35 wşaqtarın satıp bermeytin bolsa, halıq..
Mäskeude 2,5 mıñ adamnıñ qatısuımen şeru ötti – dep habarlaydı Interfaks aqparat agenttigi. Agenttik mälimetinşe, Mäskeu qalasınıñ Akademik Saharov k..


text:
Bu aqta Qırım «parlamentiniñ» saytında aytıla.
Beyanatta qayd etilgeni kibi, Konstantinov işbu mukâfatnı «Rusiye devletiniñ pekitilmesine qoşqan büyük issesi, Qırım Cumhuriyetiniñ ve Aqyarnıñ Rusiye Federetsiyası terkibine kirgeni içün, bütünqırım referendumnıñ azırlanğanı ve keçirilgeni içün ve bu vaqıtta köstergen vatandaşlıq mevamı, cesürlik ve fedakârlığı içün» elde etti.
Aynı böyle nişanğa Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve Aqyar şeeriniñ strategik inkişafı Agentliginiñ başı Aleksey Çalıy nail oldılar.
Mayıs 9 künü Vladimir Putin Qırımnı ziyaret etip, Ulu Vatan cenkinde Ğalebeniñ 69 yıllığı ve Aqyarnıñ nemse-faşist ucümcilerinden azat olunuvınıñ 70 yıllığına bağışlanıp keçirilgen tedbirlerde iştirak etti. Bu ziyaretni Ukraina akimiyeti, Avropa ve AQŞ takbih etti.


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ iç siyaseti, haber ve alâqa nazirliginde baş nazir muavini ve nazirlikniñ başı Dmitriy Polonskiyniñ Varşavada oktâbr 1 künü ne etkenini bilmeyler.
«Böyle malümatnı bilmeyim. Ükümet portalında Dmitriy Anatolyeviç Polonskiy şimdi Poloniyada olğanı aqqında malümat bar… Olarnıñ programmaları aqqında haberi yoq, googlğa muracaat etiñ, halqara konferentsiyadır, anda programma yazılğandır», – dedi nazirlikniñ matbuat hızmetiniñ başı Anna Batova Qırım.Aqiqatqa.
Evel matbuat vastalarnıñ bir qısmı Qırımnıñ rusiyeli baş nazir muavini Georgiy Muradovğa esaslanıp, Polonskiyniñ Poloniyada «pasportnıñ qalplığını etkeni ile bağlı uydurılğan qabaat» boyunca yaqalanğanını bildirgen edi.
Poloniya Tış işler naziri Grzegorz Schetyna aytqanı kibi, Poloniya Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiyni memleketke yañılıp kirsetti.