text:
Aqmescitte mayısnıñ 18-nde Lenin bulvarında, tren vokzalı yanında, qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına tedbirler keçirildi. Qırımtatar faalleriniñ aytqanına köre, tedbirler adet üzre keçirilgen abide yanında Rusiye polisi bar edi.
Berilgen malümatqa köre, saba sürgünlik qurbanları abidesine yerli akimiyet çeçek qoydı. Bundan soñ qırımtatar faalleri kelip, dua etti ve çeçekler qoydı.
Mayısnıñ 18-i arfesinde qırımtatar faallerini polis tenbiledi.
Salı künü, mayısnıñ 18-nde, sovetler qırımtatarlarnı Qırımdan sürgün etip başlağanına 77 yıl tola. Ukraina ve dünyada qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları añıla.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina akimiyeti Qırım yarımadasını kontrol altına qaytarmaq içün ğayret köstere, dep qayd etti.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları Ukrainanıñ Türkiye elçihanesinde de añıldı, matem şeritli qırımtatar bayrağı endirildi, dep bildirdi Ukrainanıñ Türkiye elçisi Andriy Sıbiğa. Türkiye Tış işler nazirligi qırımtatarlarğa qol tutmağa ve «Qırımnıñ qanunsız ilhaqından soñ zulumnı toqtatmağa tırışmağa» devam etecek, dep bildirdi.
Mayıs 18 qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma yılına Kanadanıñ New Brunswic vilâyetiniñ paytahtı Fredericton Ukrainanıñ Kanada elçihanesiniñ teşebbüsine qoşulıp, qırımtatar bayrağını köterdi. Bayraq Ukraina devlet bayrağınen beraber Fredericton meriyası ögünde asıldı.
Kyivdeki «Qırım evinde» bugün «Tañ» («Svitanok») installâtsiyası açılacaq. Mayısnıñ 18-nde qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma tedbirlerinde Latviya Seyminiñ spikeri Ināra Mūrniece iştirak etmege niyetlene.
Qırımtatar Milliy Meclisi mayısnıñ 18-nde eglenceli tedbir keçirmemege çağırdı. «Qırımtatar resurs merkezi» ise «Genotsid olmasın!» adlı informatsion kampaniyanı başlattı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar temsilciligi ocalarnı ve gençlik merkezleriniñ ocalarını mayısnıñ 18-nde Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına ders keçirmelerine çağırdı.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma künü
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


c: text/html

text:
Praga – Ğarbiy memleketleri matbuat vastalarnıñ diqqatı yavaş-yavaş Ukrainanıñ şarqına celp etilip başlandı. Tek bazı neşirler Qırımnıñ kelecegini tahmin etmege qarar aldılar.
Financial Times Büyük Britaniyalı gazeta, qırımlı iş-adamlarınıñ belgisiz kelecegi aqqında yaza. Eki türlü para qullanğanı vaqıtta ve maliye qıtlığında muhasebecilik esapları, olarnıñ köterinki keyflerini boza «Qırımnıñ bank sisteması çalışmay qaldı, ukrain banklarnıñ bölükleri para yetişmemezligine esaslanıp qapalalar», – bildire gazeta. «Moskva olarnı rusiyeli müessiseler olaraq qayd etilmege mecbur ete» Bundan da ğayrı, Ukrainanen bağlı işhaneler em maliye, em yuridik cietinden ale daa añlaşılmağan bir vaziyette bulunalar: Kiyev para yollamay, Rusiye menbaalarından da aqça daa kelmey.
New Republic amerikanlı mecmua yarımadanıñ kelecegini menfiy sürette köre. «Qırım izolâtsiyada qalacaq», – qayd ete maqaleniñ müellifi. «Yerli sakinler Ukraina ya da Turkiye boyunca seferlerge çıqıp olamazlar ve çetelden musafirlerni de qabul etmezler». Mecmuada Türk Ava Yolları – naqliye şirketiniñ plakatı aqqında söz yürütile. Plakat Aqmescitteki avalimanına alıp ketken yol boyu asılı tura. Şirket aprel ayından başlap İstambulğa künde eki kere uçaq seferlerini teşkil etmege vade ete. «Yaqın kelecekte bu plakat, em de «Ukraina mustaqilligi künü» serlevalı plakat uzulir, ve bahtsız qalır. Rusiyeden ğayrı, iç bir yerge uçaqlar uçamaycaq», – yaza neşir. «Qırımdaki eglenceli tedbir şeñ keçti, amma ayınmağa küç olacaqtır. Rusiyeniñ eglenceleriniñ episi böyle yekünlene».
Huffington Post amerikanlı haberler merkezi, diqqatını ayırıca qadın-fermacılarğa ayırdı. Qabarcılıq ve siyasiy deñişmelerge baqmadan, olar çalışıp, qorantalarnı baqmağa devam eteler. «Vladimir Pütin geopolitik meselelerge diqqatnı celp etkence, ukrain fermacıları tarlalarda boğday saçmağa başladılar», – yaza neşir. «Ukrainliler qıtlıq olacağını bileler. Amma, Avropa Şurası, AQŞ ya da Halqara Valüta Fondu umumen cemaatçılıqnı ayaqta tutqan yardım kösterirler, onıñ içün fermacılar Rusiyege muracaat etip, daa elverişli añlaşmalar tizmege isterler».
Ukrainalı yazıcı Andriy Kurkov CNN amerikanlı saytı içün Qırımnıñ kelecegi aqqında şöyle yazdı: «Rusiyeniñ bütün grajdanları qırımlı musafirhane, kurortlarına yardım etecek olsalar da, end iqurlğan Soçige Kim baracaq, aceba?» – dep yazdı o. «Ne ise, Qırım yazı üç ay devam ete. Soñra ne? Qırım şarap yapıp, meyvalarnı östüre. Olar onı tek Rusiyege sata bileler, amma Rusiyeniñ özünde şarapnen meyva çoq». Kurkovnıñ fikirince, Pütiniñ başqa çaresi yoq, o, fermacı ve şarap istisalcılarına para berip, azca asrap, azca şarap yapmağa mecbur etecek. «Bu kibi "qazanç» Rusiyeniñ büceti içün havflıdır», – dey Kurkov. «Referendumdan evel, qırımlı nefaqacılarnıñ parasını dört qat arttırmaq vadesi yerine, nefaqalarnı tek 2016 senesi yanvar ayından baqılacağını bildirdiler».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bu oquv yılı Qırım talebeleri içün "birinci çan" sentâbrniñ ekisinde yanğıracaq. Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım Tasil Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
"Qırım cumhuriyetiniñ tasil müessiseleriniñ 2019/2020 oquv yılına azırlığınıñ teşkerüvi, avgust 20-sinde yekünlendi. 544 orta tasil müessisesi qabul olundı, olardan 522 - mektep, 16 internat şekilli devlet orta tasil müessise ve 6 şahsiy mektep", - dep bildirdile Tasil Nazirliginde.
Müessise malümatına köre, bu yıl yarımadada umumen 208 biñ mektep talebesi olacaq.
Evel bildirile edi ki, bu yıl birinci sınıfqa 23 700 talebe ketecek.


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif etilgen Ferat Sayfullayevniñ azat etmesini talap ete. Bunı mayıs 9-da Twitterde muessiseniñ spikeri Maryana Betsa bildirdi.
Bidirüvde: «Rusiyede qanuniysizlikniñ sıñırı yoq. Siyasiy mabüsler – Rusiye cenkiniñ aletleridir. Sayfullayevniñ azat etilmesini talap etemiz», – denile.
Bunıñ arfesinde Rusiye Adliye nazirliginiñ Sayfullayevni Ukrainanıñ qıtadaki qısmına alıp berilmesini red etkeni belli oldı.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesiniñ Mustafa Cemilevni «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ tesisçileri sırasından çıqarmağa qararı Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına ters kele.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına İnsan aqları boyunca Qırım eyyeti bildirdi.
«Teşkilâtnıñ peyda oluvında tesisçi degen añlam bardır. «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtı ukrain qanunlarına köre teşkil etildi. Yani o vaqıt Rusiye qanunlarını Cemilev bozamaz edi. Uquqiy mesele peyda oldı. Mahkeme onı tesisçiler sırasından çıqarmağa qarar aldı, amma buña iç bir uqiuqiy temel yoqtır», – dey İrina Kirkora.
Adliyeci şunı da qayd etti ki, eger de bugün nasıldır bir teşkilât Cemilevni tesisçiler cedveline kirsetmege istese, buña, Rusiye Federatsiyasınıñ ticariy olmağan teşkilâtlar aqqında 15-nci maddesine köre, izin bermeycekler. Acliyeciniñ sözlerine binayen, endi teşkil ve qayd etilgen teşkilâttan tesisçini çıqarmağa olmay.
Bundan da ğayrı, «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyev añlatqanı kibi, yuridik vesiqalarda Cemilev tesisçi olaraq keçmey eken.
Sentâbr 15 künü Merkeziy rayon mahkemesi fondnıñ bütün esap ve mülki yaqalanmaq kerek olğanı aqqında çıqarğan qararına köre, fondnıñ bütün esap ve mülki yaqalanmaq kerek edi. İrina Kirkova emindir, bu qarar rusiyeli qanunlarını boza.
«Qırım» Fondı»na ait olğan qırımtatar milliy Meclisiniñ binası FSB tarafından sentâbr 17 künü qapatıldı. İnsanlar binanı terk etmege mecbur ediler. Qapatılğan binada 15 yıl devamında qırımtatar milliy Meclisi buluna edi.


text:
Qırım federal universitetinde ukrain tilşınaslığına kirmege istegenler tapılmasa, kafedra qapatıla bile. Bu aqta Ukrain medeniy merkeziniñ tesisçilerinden biri Leonid Kuzmin iyül 24 künü öz Facebook saifesinde bildirdi, – haber ete Qırım.Aqiqat.
«Bu sene «Ukrain tili ve edebiyatı» ihtisasına kirmege istegen 15 abituriyent tapılmasa, kafedranı qapatırlar! Bütün abituriyent (mektep, diger oquv yurtluranıñ mezunlarına) ve aliy tasilni elde etmege istegen er keske bildiriñ, bu ihtisasqa yarış iç olmaycaqtır. Şunıñ içün aliy oquv yurtuna kirmege ve bedava aliy tasilni almağa imkân büyüktir! 1300 rublelik stipendiya ile», – dey Kuzmin.
Onıñ sözlerine köre, bu ihtisasqa kirgen stundentler ekinci ya da dörtünci kurstan soñ diger fakultetke avuşa bilecektir.
«Bunıñ ile şu zenaat boyunca bedava ve stipendiya ile magistraturanı bitirmege mümkün olur, boş yerler bardır», – dey o.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, 2014 senesi sentâbr ayında Aqmescitte Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde ukrain tilşınaslığı fakultetini yoq etip, üç kafedranı slavân tilşınaslığı falkutetine qoştılar.


text:
“Respublika Tatarstan” gazetı xäbärçese Ğamirä Ğadelşina şuşı çaralarnı añlata:
“Menä ikençe yıl inde “Respublika Tatarstan” gazetınıñ proyektı nigezendä yäşlär belän törle xalıqara festivallärdä qatnaşabız. Dönya cämäğätçelege tanılğan cırçılarıbıznı ğına tügel, yäşlärne dä belsen diyep tatarlarnı dönyağa yäşlärebez aşa da tanıtabız. Bu qızığraq ta bulıp çığa. Bez menä mart ayında ğına “Miras” törkeme belän Almaniadan qayttıq. Törkiädä ike atna bez. Antalyada qaldılar, ä bäläkäy genä törkem Ankarağa qul sänğäte kürgäzmäsen alıp kilde. Alabuğadan da bik matur kürgäzmä monda bar. Menä bez quanıp-quanıp üzebezneñ respublikabız belän keşelärne tanıştırabız, küp-küp duslarıbız qala inde monda.
Bezneñ “Miras” törkeme İstanbul sabantuyına üzeneñ yaña programmasın alıp kilde. 15 bala bulıp 2 törkem räweşendä. Keräşen tatarları programmasın, yaña cırlarnı, yaña biyülärne täqdim ittelär.”
Yärminkägä kilüçelärneñ milli sänğät ürnäklären qaraw häm satıp alu belän ber rättän Tatarstannı tanıtuçı stendta wazifalı milli kiyemle tatar qızı belän istälekkä fotosürätkä töşüe - yärminkädä qatnaşuçı başqa il wäkilläreneñ iğtibarın da cälep itte. Ankara yärminkäsendä tatarlarnı häm Tatarstannı tanıtuda yärdäm itüçe Rüzilä Xäyretdinova belän söyläştek.
“Üzem min Tatarstannıñ Minzälä şähärennän bulam. Qazanda Tatar däwlät gumanitar pedagogik universitetınıñ muzıka fakultetında berençe kursta uqıym. “Miras” törkeme ul bik zur: barlığı 60 keşe. Barıbız da kilep citä almadıq monda. 15 keşe kildek. “Miras” ul bezneñ biyü häm cır ansamble, kübesençä tatar xalıq cırların başqara. Törkiä säfäre miña bik nıq oşadı.”
Törkiä başqalasında oyıştırılğan yärminkä törek cämäğätçelegendä häm çit il qunaqlarında tatar milli sänğäte, kitapları, cırları belän ber rättän tatlı rizığı çäkçäge häm, älbättä, çibär tatar qızları belän dä istä qalır, möğayen.


text:
Hoca Merca Ali ağanıñ adı farqlı devirlerde yaşağan zenaatdaşları İbraim paşa, Rişelye ve Metternihniñ adları kibi belli degildir. Mercan bey kim, nasıl etip meşur oldı, qayda yaşadı ve kimge hızmet etti kibi suallerine cevap bergenler az olur. XVII asırnıñ ekinci yarısında ise Qırım hanlığınıñ er bir sakini onıñ adını bile edi. Ondan ayran qala ve qorqqan ediler, bazıları nefret ete ediler, amma çoqusı oña sayğı köstere edi.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Larişes müseyiniñ saytlarından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.


text:
Aqmeçit (Çernomorskoye) rayonınıñ Kerleut (Vodopoynoye) köyüniñ camisinde kelecek suvuqlarğa evelden azırlıq köreler. Bu künleri mütehassıslar camide sıcaq zemin sistemasını elektrik ağına qoştılar.
Sistema ta 10 yıl evelsi yapılğan edi, amma 3 fazalı sayğaç olmağanı sebebinden onı elektrik ağına qoşulması imkânsız edi, ve musulmanlar ibadetlerini suvuq binada keçirmege mecbur ediler.
Bu sene Kerleut köyüniñ sakinleri ve rayonnıñ lâqayd qalmağan sakinleri 3 fazalıq sayğaçnıñ işke kirsetilüvi ve resmiyleştirilüvi içün para topladılar. Artıq suvuqlarda cami sıcaq olacaq.
Hatırlatamız, camide İslâm temelleri ve Quran oquvı dersleri de alıp barıla.
Kerleut köyüniñ camisi tahminen XVIII asırnıñ başında quruldı. 1929 senesiniñ soñunda, ibadetler toqtatıldı ve cami qapaldı. Bundan soñ, cami binası himiya maddeleriniñ saqlanılması içün anbar olaraq qullanıldı. 1944 senesi, qırımtatarlar Qırımdan sürgün etilgen soñ, yerli kommunistler caminiñ minaresini yıqtılar, cami yanındaki mezarlıqnı da bozdılar.
90-nci seneleri Kerleut camisi ğayrıdan çalışıp başladı, minaresi ğayrıdan quruldı, cami yerli din cemiyetine qaytarıldı.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Yertısbaev, Elektronik mäğlümät çaralarına terkälü zarurlığı beteräläçäk dide. Häm ul, mäxkämädä jurnalistlärnıñ çığanaq kürsätergä digän häm naxaq söyläwne xökemgä tartu kebek tıyularnıñ çığarılaçağın açıqladı.
Şul uq waqıtta, Yertısbaev wäğdä itkän bu reformalarnıñ 18nçe Avgustta Parlament saylawları tämamlanğaç qına ğamälgä keräçäge - bäysez qazax jurnalistlär iğtibarınnañ çittä qalmadı. Monnañ qala, Astanadañ kilgän xäbärlärgä qarağanda räsmilärneñ, saylawlar aldınnan mäğlümat çaralarıñ awızlıqlaw tırışlıqlarınıñ arta bara ikän.
Oppozitsiä, tağı küp keşegä ireşüne maqsat itep üz tasmalarıñ internetkä urnaştırdı. Sotsial Demokratik Partiası wäkile Ämercan Qosanov, xaqimiätneñ awızlıqlawın belderä.
"Video yazmalarda bez awızı bal-mayda bulğan baylar belän ipi häm suğa da moxtac yäşägän yarlılar arasındağı kisken qarşılıqnı çağıldırırğa telädek. Häm monıñ mäğlümäti ber bomba bulaçağın belä."
Qasanov, üz partisına mäğlümät çikläwe yanawın belderä.
Şul uq waqıtta, Dekabrda Prezident saylawları bulaçaq Üzbäkstanda isä, ber nindi äzerlek çaraları küzätelmi.
Başqala Taşkänttä, däwlät qaramağındağı TVdä eşlägän ber jurnalist, tänqiyt xäbärlären tapşıruluı tıyıldı dip belderä.
"Ğayre räsmi kürsätmä bulğan ki, küñelsez xäbärlär, keşelärneñ käyefeñ töşergän närsälär, tänqiyt xäbärlär barsı da tuqtatılırğa, Saylawlar aldınnañ keşelärneñ küñelen kütärä torğan metarilar kürsätergär birergä äytelgän"
Bügenge şartlarda döresen äytkän dä Üzbäkstanda, matbuğat irege yuq. Erik Fredman, Michigan Universitetında Jurnalizm Proffessorı yärdemçese. Ul Azatlıq radiobızğa, Mäğlümat çaraların awızlıqlawlar üzäk aziada illärendä yış oçrıy torğan xäl dip belderä.
“Moña alternativ yul yuq. Jurnalist, bilgelängän iqtisadi häm säyäsi möxittä üzeñ saqlap qalırğa tiyeş. Ägär dä alar saylawlar aldınnañ qarşılıqlı waqıtta oppozitsiänıñ fikerlärenä iğtibar birmi yäisä bu turıda xäbär yazmi ikän bu şul wazğiätkä bäyle. Bez tıştañ alarğa bolay eşlämäskä tiyeş, arada tigezlek häm ğadellek bulırğa tiyeş dip äytä alırbız. Läkin şul uq waqıtta monıñ alarnıñ üzen saqlaw öçen bulay eşlägäneñ añlarğa tiyeşbez.” Töbäktäge elekke sovet illärendä, mäğlümat çaralarınıñ äle xaman saylawlar aldınnan elekke ısullar belän eşläwe küzätelä.


text:
ABD Devlet kâtibi Entoni Blinken ABD-niñ «Qırım platforması»nıñ tesis sammitinde iştirak etmege azır olğanını tasdıqladı. Bunı Ukraina TİN matbuat hızmeti haber ete.
«ABD prezidenti Joseph Biden adından devlet kâtip (Entoni Blinken–QA) Ukraina topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligine kesen-kes destek bildirdi. O, ABD-niñ Qırım platforması Ukraina teşebbüsine qoşulmağa ve onıñ tesis sammitinde iştirak etmege azır olğanını tasdıqladı», – dep bildirdi Ukraina TİN matbuat hızmeti.
Ukraina Prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti, Volodımır Zelenskıy ABD-ne «Qırım platforması»nıñ tesisçilerinden biri olmağa teklif etkenini bildirdi.
Evel, Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba ukrain diplomatları, avgust ayına planlaştırılğan «Qırım platforması» sammitinde ABD-niñ «mıtlaqa» iştirak etecegine dair kefalet aldılar, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Poloniya zenaatdaşı Andrzej Duda 2021 senesi avgust ayında «Qırım platforması» sammitine kelmege razı oldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Aprel 16-da Amerika Qoşma Ştatları, Rusiye ukümeti tarafından qol tutuv körgen hakerler, kibercasuslıq kampaniyası çerçivesinde bütün dünyadaki bilgisayar routerlerini virus ile bulaştırdı, dep beyan ettiler. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Vaşington ve Londonda, bu kampaniyanıñ devlet teşkilâtları, işhaneler ve infrastrukturanıñ eñ muim operatorlarına qarşı doğrultılğanını iddia eteler.
Beyaz evniñ kibertelükesilik boyunca koordinatorı Rob Coys, kiberboşluqta Kreml ya da diger devlet subyektleri tarafından olğan suiqastçılar AQŞ tarafından qarşılıq körecekler, dep ilân etti.
Büyük Britaniyanıñ kibertelükesizlik ve alâqa meseleleri boyunca kâtibiniñ muavini Janett Manfra: «Rusiye ukümetiniñ faaliyeti bizim kibertelükesizligimiz içün telüke doğurmağa devam ete. Bütün mesuliyetli devletlerni, Rusiyeniñ kibertelükesini yeñmek içün öz resurslarını ve şu cümleden diplomatik, uquqqoruyıcı, tehnikiy ve diger vastalarını qullanmağa davet etemiz», – dedi.
Bu, Rusiyege qarşı, hakerlerniñ Moskvanıñ menfaatı içün çalışqanında birinci qabaatlav degil. Ayrıca, mart 23-te Ukraina Telükesizlik hizmeti (SBU), Kyivde «Kremlniñ tarafını tutqan hakerler» ofisiniñ faaliyetini açıqqa çıqarğanını bildirdi.
SBUnıñ matbuat hizmetinde, «FSBniñ kontroli altında olğan haker gruppirovkası, cümleden, kritik infrastruktura, devlet ve bank muessiselerine kiberucümler teşkil ete edi», dep iddia eteler.
Rusiye tarafı SBUnıñ bu bildirüvini izalamadı.
2017 senesiniñ yazında Ukrainada bir qaç haker ucümi, ve şü cümleden iyünde, başta Petya.A (daa soñra – NotPetya) dep adlandırılğan virusnıñ qullanılması ile kiberucüm yapıldı.
2018 senesiniñ fevralinde Beyaz ev Rusiye arbiylerini, 2017 senesiniñ iyüninde NotPetya virusnıñ qullanılması ile tarihta eñ büyük kiberucümniñ yapılmasında qabaatladı. Lâkin Moskvada bu ucümge alâqadar olğanlarında qabaatlavnı «delilsiz ve esassız» deyler.


text:
“Miynet salasındaǵı zárúr áhmiyetke iye máseleler” temasında dógerek sáwbeti ótkerildi
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti, Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyası Keńesi, Ózbekstan Jumıs beriwshiler konfederaciyası arasındaǵı sociallıq-ekonomikalıq máselel ...Tolıq oqıw »
Miynet salasındaǵı zárúr áhmiyetke iye máseleler” temasında dógerek sáwbeti ótkerildi
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti, Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyası Keńesi, Ózbekstan Sawda-sanaat palatası arasındaǵı sociallıq-ekonomikalıq máselelerge baylanı ...Tolıq oqıw »
“Múnásip miynet kúni”ne baǵıshlanǵan dógerek sáwbeti
Xalıq aralıq Miynet shólkemi tárepinen 1999-jılı islep shıǵılǵan hám turmısqa engizilgen múnásip miynet tusinigi ózine miynet salasında tiykar salıwshı huqıqlarnı ámelge asırıw, b ...Tolıq oqıw »
Hayal-qızlar menen shólkemlestirilgen Dógerek sáwbeti
Respublikamızdıń túrli salalarda jumıs alıp barıp atırǵan isshi hayal-qızlardıń miynetge tiyisli bolǵan, social-ekonomikalıq, mádeniy xuquqların qorǵaw hámde analıq hám balalıqtı ...Tolıq oqıw »
Belsendilikke shaqırıw
Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespesi Keńesi tárepinen 2019-jıl 5-iyul kúni birlespe Keńesi májilisler zalında Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyası baslıǵı ...Tolıq oqıw »
Hayal-qızlar menen shólkemlestirilgen Dógerek sáwbeti
Respublikamızdıń túrli salalarda jumıs alıp barıp atırǵan isshi hayal-qızlardıń miynetge tiyisli bolǵan, social-ekonomikalıq, mádeniy huquqların qorǵaw hámde analıq hám balalıqtı ...Tolıq oqıw »
Hayal-qızlar huqıqları hám mádeniyatın asırıwǵa baǵıshlanǵan Dógerek sáwbeti
Respublikamızdıń túrli salalarda jumıs islep atırǵan isshi hayal-qızlardıń miynetge tiyisli bolǵan social-ekonomikalıq xuqıqların qorǵaw, sonday-aq analıq hám balalıqtı qorǵaw boy ...Tolıq oqıw »
Hayal-qızlar menen shólkemlestirilgen dógerek sáwbeti
Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespesi Hayal-qızlar menen islesiw komissiyası tárepinen shólkemlestirilgen hayal-qız ...Tolıq oqıw »


text:
Meclis temsilcileri işğal etilgen Qırımda Rusiyede İnsan aqları boyunca vekaletli Tatyana Moskalkova ile qonuştı. Bu aqta körüşüv iştirakçilerinden biri olğan, Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Bugün saat 15:00-te Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcilerini Rusiye Federatsiyasında İnsan aqları boyunca vekâletli Tatyana Moskalkova ile körüşüvge davet ettiler... Moskalkova hususan biznen qonuşmağa aves etkeni sayesinde ayrı qısqa körüşüv keçirildi, körüşüvde Qırımda insan aqları boyunca öz fikirlerimizni bildirmege tırıştıq», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.
Nariman Celâlnıñ qayd etkenine köre, Meclis temsilcileri körüşüvde «ükümet yanındaki teşkilâtlarnıñ» bulunmamasını şart olaraq qoydı. Bunen beraber, Meclis reisiniñ birinci muavininiñ bildirgenine binaen, körüşüv başlanmasına bir qaç daqqa qalğanda Qırım ombudsmeniniñ ofisine «üç insan keldi: spiker muavini, baş nazir muavini ve Devlet milletlerara munasebetler boyunca komitetiniñ yolbaşçısı».
Bundan evel Rusiye ombudsmeniniñ matbuat hızmetinde mayıs 11-14 künleri Tatyana Moskalkova yañı vazifesinde ilk iş ziyaretinen Qırımğa kelecegini bildirdi.
Ziyaret programmasında yarımada ve Aqyarnıñ şimdiki reberleri, Qırım prokurorı, uquq qoruyıcı teşkilâtları ve Qırımtatar Qurultayı temsilcilerinen körüşüvlerniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Bundan da ğayrı, Tatyana Moskalkova Aqmescitteki 1 sanlı SİZO-nı ziyaret etmege, Aqyarnıñ memorial kompleksleriniñ birinde Qırım imayecileriniñ hatırasını añmağa planlaştıra.
Rusiye ombudsmeni mayıs 11-de Aqmescitte ve mayıs 13-te Aqyarda vatandaşlarnen körüşecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mikheil Saakaşviliniñ ukrain vatandaşlığından marum etilmesine qarşı narazılıq bildirmek içün 400-ge yaqın adam Kyivniñ merkezine çıqtı. Radio Svoboda muhbiriniñ bildirgenine köre, Mustaqillik meydanında (Maydanda) miting sabadan berli devam etmekte.
İştirakçiler iç bir fırqanıñ bayrağını ketirmedi, ancaq ukrain devlet bayraqlarını ellerinde tuta. Faillerniñ sözlerine köre, olar ayrı bir siyasetçini desteklemek içün degil, «akimiyetniñ qanunsız areketlerine» qarşı itiraz bildirmek içün çıqqanlar. Bazı iştirakçilerniñ firine köre, ileride başqa ukrain siyasetçileriniñ de vatandaşlığı lâğu etilmek mümkün.
Mitingte farqlı regionlardan adamlar iştirak etecegi beklenile, iştirakçilerniñ sözlerine köre, bazı adamlar keç qala, çünki haçlı yürüş sebebinden paytahtnıñ merkezinde areket sıñırlanğan.
Gürcistannıñ sabıq prezidenti ve Odesa vilâyetiniñ sabıq yolbaşçısı Saakaşviliniñ vatandaşlığı toqtatılğanı aqqında malümat iyülniñ 26-nda peyda oldı. Bildirilgen sebep – vatandaşlıq arizasını yazğanda Saakaşvili, Gürcistanda oña qarşı cinaiy dava açılğanını bildirmegenidir.
Başta bu malümat resmiy olaraq tasdiqlanmağan edi. Aqşam Devlet migratsiya hızmetiniñ matbuat hızmeti, prezident tarafından vatandaşlıqnıñ toqtatılması aqqında ferman imzalanğanı aqqında beyanat yayınladı, faqat bu ferman Saakaşvilige ait olğanı tam belli degil edi.
Şimdiki vaqıtta ABD-de bulunğda Saakaşvili, iyülniñ 27-ne keçer gecesi, qaçaq olmağa istemegenini ve Ukrainağa qaytmaq içün qanuniy aqqını talap etecegini beyan etti.
Gürcistannıñ sabıq prezidenti Mikheil Saakaşvili 2015 senesiniñ mayıs ayında, Petro Poroşenkonıñ fermanı esasında, ukrain vatandaşlığını qabul etip Odesa vilâyetiniñ devlet memuriyetinde yolbaşçı vazifesine tain etilgen edi.
2016 senesi noyabrniñ 7-nde Mikheil Saakaşvili vazifesinden istifağa ketkenini ilân etti. Öz qararını o regiondaki qabarcılıq seviyesinen ve Ukraina akimiyeti buña destek bergeni sebebinen añlatqan edi.
Noyabrniñ 9-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Nazirler Şurasınen mesletlaşıp, Saakaşviliniñ istifası aqqında ferman imzaladı.
Gürcistanda şimdiki akimet sabıq devlet yolbaşçısı Saakaşvilini bir sıra cinayetlerde qabaatlay, ve ukrain vatandaşlığı berilgeninden soñ onı gürci vatandaşlığından marum etken.


text:
Soñki malümatlarğa binaen, İtaliyada yüz bergen zelzele neticesinde 73 kişi elâk oldı, dep bildire çarşenbe künü yerli televizion, vatandaşlar mudafaası hızmetiniñ malümatına esaslanıp.
Rusiyeli «İnterfax» yazğanına köre, ükümet tarafından alınğan malümatqa binaen, 53 adam Latsio vilâyetinde, daa 20 kişi Marke vilâyetinde elâk oldı.
Vatandaşlar mudafaası hızmetinde qayd etkenlerine köre, bu kesen malümat degildir. Bundan da ğayrı, tahminen 100 adam yaralandı ve şimdiki vaqıtta tıbbiy yardım ala.
Bundan evel 63 kişi elâk olğanı aqqında bildirilgen edi.
Zelzele neticesinde eñ çoq Akkumoli, Amatriçe, Posta ve Arkuata-del-Tronto meskün yerleri zararlandı. Vaqia yüz bergen yerde askerler, politsiya hadimleri ve «Qırmızı Haç» regional bölüginiñ göñüllilernen beraber qurtarıcılar taqımları çalışa.
6,2 magnitudalı zelzele merkeziy İtaliyada çarşenbe kününe keçer gecesi yüz berdi.


text:
BMT yanındaki AQŞ daimiy temsilcisi CNN telekanalına bergen intervyüde Ukrainada olğan vaqialardan mesüliyetni Rusiyege yükledi ve nevbetteki sefer Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Ukrainağa ait olğanını bildirdi. O, Kiyev ziyareti vaqtında Farid Zakarianıñ prorammasında çıqışta bulundı.
«Qırım – bunı açıqtan ayttıq, BMT tarafından tanılğan haritalarda onıñ aitligi iç bir vaqıt deñişmez. Qırım Ukraina qısmı ola, edi ve Ukraina qısmı olacaqtır», – dedi Samantha Power.
Onıñ sözlerine köre, olğan vaqialar Rusiye tarafından meydaTğa ketirildi. AQŞ BMT yanındaki daimiy temsilcisi aytqanı kibi, Rusiye prezidenti Vladimir Prtin rejimine qarşı cezalarnıñ tesiri duyulsın dep, vaqıt kerek eken, amma birinci neticeler endi körüne.
Moskva ve Ğarp arasında munasebetler bıltır, Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, bozuldı.
Halqara toplulıq Rusiyege qarşı cezalarnı 2014 senesi mart ayında kirsetti.


text:
Estoniya TİN başı Yeva-Mariya Liymets, «memleketi «Qırım platforması»nı mümkün qadar desteklemege ve inkişafına isse qoşmağa azır» olğanını bildirdi. Bunı o, Amerika sesine intervyü vaqtında ayttı.
«Estoniya «Qırım platforması»nıñ meydanğa ketirilmesini destekley, çünki o (platforma – QA) Qırımnıñ işğalden azat etilmesi yönelişinde halqra küçlerni birleştire. Ve biz onı mümkün qadar desteklemege ve inkişafına isse qoşmağa azırmız», – dep qayd etti o.
Litvaniya TİN başı Gabriyelüs Landsbergis Amerika sesine intervyü bergende, Qırımnıñ işğalden zat etüv platformasını Rusiyeniñ elde etmege tırışqan Ukraina yarımadası işğaliniñ normallaşmasınıñ qarşısını almağayardım etecek bir vasta dep adlandırdı.
«İlk-evelâ Litvaniya bu ğayege tam şekilde qoltutqanını qayd etmek ister edim. Ve bu menim zenaatdaşım Dmıtro Kulebağa bildirgen esas fikrim edi. Rusiye stsenariyi boyunca vaziyetniñ normallaşmasına yol bermemek içün semereli bir alettir. Memleketler Qırımnı işğal etilgen ve Ukrainağa qaytarılmaq kerek olğan topraq kibi saymalılar», – dedi diplomat.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırım Müftiyatınıñ “Faydalı ilim” medeniy – maarif merkezi “Emanet” icadiy studiyağa balalarnı qabul ete. 7-15 yaş arasında balalar, üyken sınıf talebeleri ve studentler qoşula bileler. Derslerde balalarnıñ icadiy qabiliyetleri inkişaf etilecek.
“Emanet” studiyasında:
Halq ve din yırları;
Nefes doğru qoymaq bilgisi;
Natıq qabiliyetleriniñ inkişafı;
Aktörlıq ustalığı boyunca dersler ötkerilecek.
“Emanet” studiyasınıñ ocaları bala ve ösmürlerniñ gizli itidatını keşf etken programmanı işlep çıqardılar. Balalarnıñ Qırım ve ondan tış yerlerde kontsertlerde iştirak etecekleri planlaştırıla.
Dersler er cumaertesi künleri saat 11:00-de ötkerilecek. Ocalar individual şekilde de çalışacaqlar.
“Emanet” icadiy studiyası Aqmescit ş., Pobeda c., 128 adresi boyunca yerleşe.
Malümat içün telefon: +7 (978) 837-03-61
QMDİ MDT matbuat hızmeti
ЦEHTPAЛИЗOBAHHAЯ PEЛИГИOЗHAЯ OPГAHИЗAЦИЯ
ДyXOBHOE yПPABЛEHИE MyCyЛbMAH PECПyБЛИKИ KPЫM И ГOPOДA CEBACTOПOЛb
(TABPИЧECKИЙ MyФTИЯT)
- Baş saife
- Muftiyat
- İslâm
- Haberler
- KoHTakTы
NeşirlerGalereya
Foto Bütün albomlar


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qıtaiy Ukrainada Qırımnıñ Ukraina havfsızlıq hızmeti ve İçki işler nazirliginiñ idarelerini açmaq ğayesine qoltuta. Onıñ fikirince, bu adım ukrain akimiyeti tarafından Qırımda olıp keçken cinayetlerniñ ögrenilmemesi meselesini al etmege yardım eter, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Şimdilik sistemli ve faydalı iş yoq. Bunıñnen Ukraina qanunlarına köre oğraşacaq organlar yoq. Menim fikirimce, Ukraina İçki işler nazirliginiñ ve Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idareleri ğayrıdan tiklenmek kerek. Er kes Ukrainanıñ işğal etilgen yerlerinden tış imkânı olğanı qadar vazifesini yapmaq kerek», – dep ayttı Meclis reisi.
Ukraina Baş prokuraturası Yuqarı Rada ve Nazirler şurasını Qırımdaki cinayetlerni taqiq etken uquq qoruyıcı strukturalarnıñ maliye etilmesini arttırmağa çağıra. UBP İİN ve UHH Qırımnıñ territorial idarelerini qurmaq ğayesine qoltuta.


text:
Rusiyeni Kiyev akimiyeti tarafından fevral 21-ne ait añlaşma ve aprel 17-ne ait Jeneva beyanatına riayet etilmegeni açuvlandıra. Bunı bugün İTAR-TASS agentligine Rusiye tış işler naziriniñ muavini Grigoriy Karasin bildirdi.
Karasinniñ aytqanına köre, «Ukraina cenüp-şarqında ceza areketleri devam ete», «cenüpte milletçi-radikallar cevapsız areket eteler».
2014 senesi fevral 21-de Ukraina prezidenti Viktor Yaunkoviç ve parlament muhalifetiniñ vekilleri Avropa Birligi temsilcileriniñ qol tutuvı ile Kiyevde qan tökülmesiniñ toqtatılması ve Ukrainadaki vaziyetni al etüv aqqında añlaşmanı imzaladılar. Lâkin bir qaç saatten soñ Yanukoviç Kiyevden qaçıp ketti, böyle etip devlet yolbaşçısı vazifelerinden özü vazgeçti, amma bu adım atılmasında siyasiy raqiplerni qabaatladı.
Aprel 17-de Rusiye, Ukraina, AQŞ ve AB tış işler nazirleri Jeneva añlaşmasını imzaladılar. Vesiqa Ukraina etrafındaki kerginlikni yoq etmek içün imzalandı. Rusiye bir taraftan ve Ukraina, AQŞ ve AB - ekinci taraftan bir-birini vesiqağa riayet etilmegeninde sert bir şekilde qabaatlap başladılar.
Rusiye tış işler nazirligini Ukrainanıñ «añlaşmağa riayet etmegeni» açuvlandıra
Rusiyeni Kiyev akimiyeti tarafından fevral 21-ne ait añlaşma ve aprel 17-ne ait Jeneva beyanatına riayet etilmegeni açuvlandıra. Bunı bugün İTAR-TASS agentligine Rusiye tış işler naziriniñ muavini Grigoriy Karasin bildirdi.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilev dey ki, qırımtatarlar Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım tışına çıqmağa devam eteler. Qırımtatarlarnıñ yetekçileri mecburiy icret Qırımğa yaqın olğan Herson vilâyeti ile sınırlanmasını isteyler.
Bu aqta o dekabr 21 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
Cemilevniñ sözlerine köre, qırımtatarlarnıñ çoqusı, yarımadanı terk etip, Ukrainanıñ ğarbiy regionlarına kete.
«Olarnıñ milliy mensüpligi saqlanıp qalmasını ister edik, til müitiniñ olmasını, Qırımğa yaqın, Herson vilâyetinde toplanılmasını ister edik. Qaytmağa qolay olsun dep, em de Herson vilâyetinde ukrain müitiniñ olmasını isteymiz. Anda, söz sırası, «vatniklerniñ» sayısı büyük. Atta memurlardan bazıları özlerinde «eki başlı çernobıl tavuqlarını tuta», – dey Cemilev.
KrımSOS göñülli cemaat teşkilâtınıñ malümatına köre, Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi işğal etilgeninden soñ, yarımadanı 45-50 insan terk etti. Mecliste deyler ki, olardan yarısı – qırımtatarlarıdır.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Milily havfsızlıq ve mudafaa hızmeti bergen malümatqa köre, Harkovdaki terakt teşkilâtçıları yaqalanıldı. Bu aqta malümatnı müessiseniñ matbuat hızmeti aşkâr etti.
Harkovda fevral 22 künü yüz bergen teraktqa alâqası olğan cinayetçiler Ukraina Havfsızlıq hızmeti ve İçki işler nazirliginiñ areketleri neticesinde yaqalanıldı, – denile beyanatta.
Turçinovnıñ sözlerine köre, «bugün Harkovda keçirilgen mahsus ameliyat neticesinde terroristik taqımınıñ daa beş iştirakçisi yaqalanıldı».
«Olardan silâ tutıp alınğan edi, şu sırada plastid, patlav aletleri, granata», – dep qayd etti Turçinov.
«Bu taqımğa alâqası olğan daa eki cinayetçi İçki işler nazirliginiñ hadimleri tarafından Mariupolde yaqalandı. Olar mında teraktnı azırlay ediler. Yaqalav vaqtında 10 kilo trotil tapıldı», – dey Turçinov.
Malüm olğanı kibi, Ukraia Havfsızlıq hızmetiniñ malümatına köre, terroristlerden bazıları Rusiyede azırılıq körip, öz areketlerini «DHC» Rusiye terroristik gruppası ile bağlaylar.


text:
Mart 16 künü, «Krım v miniatüre na ladoni» adlı parkında, «Nezaketli adamlar» eykeliniñ tantanalı açılışı ötkerildi. Bu tedbir Qırım işğaliniñ ekinci yıllığına bağışlandı. Eykelde elinde mışıqnı tutqan rus askeri kösterilgen.
Parknıñ resmiy saytında belgilengeni kibi, açılış merasiminde parknıñ direktorı Viktor Jilenko ve Bağçasaraynıñ sabıq merı Konstantin Rubanenko iştirak ettiler.
Rubanenkonıñ qayd etkenine köre, eykelini qoydırmaq fikiri eki yıl evel peyda oldı, amma bu ğaye tek şimdi ömürge keçirile bildi.
Belli olğanı kibi, eykel başta şeherniñ özünde tiklenilecek edi, amma buña pek çoq vesiqa ve vaqıt kerek olğanı sebebinden, onı parkta qoydırmaq qararğa keldiler.
Mart 16 künü yarımadada Qırımnıñ yañı statusı ile bağlı olğan, dünyanen tanılmağan referendumnıñ eki yıllığını qayd etip başladılar.
Kiyev şeerinde bu künü Rusiye tecavuzınıñ qurbanlarını añmaqtalar. Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet departamentinde bildirgenleri kibi, olar 2014 senesi keçirilgen referendumnı qabul etmediler ve etmeycekler, Qırım yarımadası işğalden qurtarılmasına qadar ise, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı toqtatmaycaqlar.
2014 senesi mart - fevral ayında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotınıñ qırım bazalarından keçirilgen belgileri olmağan ordular Qırım yarımadasını işğal etti.
2014 senesi mart 16 künü, Qırımda ve Aqyar şeherinde dünyanen tanılmağan referendum keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti. Ne Ukraina, ne Avropa Şurası, ne de Amerika Qoşma Ştatları mezkür saylavnı qabul etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
İşğal etilgen Qırımda raatlıq künlerinden soñ Rusiye rublesiniñ fiyatı ep ucuzlaşa, yarımada sakinleri ise aşıqa-aşıqa çetel paranı satın ala.
Bazarertesi künü, dekabr 8-de, Aqmescitte Amerika parası 53.50 rubleden satıla ve 53.80 rubleden satın alına.
Aqmescitniñ Merkeziy bazarındaki paranı bozduruv noqtalarınıñ birinde Qırım.Aqiqat mühbirine bergen malümatqa köre, raatlıq künleri kurs biraz eksildi, çünki Merkeziy bank bazarğa çetel para bergen edi, lâkin bu da para olmadı. Bazarertesi künü ruble kene de ucuzlaşmağa başladı.
«Lâkin adamlarnı bu toqtatmay, raatlıq künleri ve bazarertesi sabasından itibaren cemaat dollarnı qıdıra, er angi fiyattan almağa azır», – dedi para bozduruv noqtasınıñ hadimi.
Amerika parası 53 ruble seviyesinden keçti, yevro ise 65,55 rubleni teşkil etti.


text:
Saq şeeri boyunca Rusiye Taqiat komitetiniñ Baş taqiqat idaresiniñ bölügi Saqta yüz bergen yanğın neticesinde üç balannıñ ölümi ile bağlı teşkerüvni keçire. Bu aqta bölükniñ matbuat hızmeti bildire.
«2015 senesi dekabr altısından yedisine keçer gecesi Saq şeerinde yanğın yüz berdi, neticede üç çağına yetmegen bala elâk oldı, evden üç insan çıqıp oldı – eki büyük adam ve bir bala. Al-azırda Qırımnıñ hastahanelerine ketirilgenler», – denile beyanatta.
Olğan malümatqa köre, yanğın gaz qızdıruv aletleriniñ qullanuvı ile bağlı. Al-azırda vaqianıñ şaraitleri ögrenile.
Qırım qurtarıcı hızmetleri elektrik ciyezlerini muqaytlıqnen qullanmağa çağırğan edi. Vaziyetni evlerde qızdıruv olmağanı ve fevqulâde vaziyet saqlanılğanı kerginleştire
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım gazetaları, koronavirus infektsiyasınıñ yarımadada nasıl yayılğanı, ayrı-ayrı müessiseleriniñ çalışıp başlaycaq bilecegi ve Aqyardaki taşınmaz mallar bazarınıñ emrilgeni aqqında yaza.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Ölçüler ve yarım ölçüler" maqalesinde "virus yavaş-yavaş, lâkin şubesiz ki, yarımadada yayıla" dep yaza.
Balalarnıñ ilk yoquv adiseleri peyda oldı"Krımskaya pravda"
"Balalarnıñ ilk yoquv adiseleri peyda oldı. Qırımda Qurman rayonınıñ on bir yaşındaki sakininde infektsiya tapıldı. O evel hastalanğan soyundan hastalıqqa oğradı. Aqyarda bir yaş ve eki aylıq qızçıq koronavirusnen hastalandı. Olar yaqında anasınen çetelden qayttı.
Bu, yaqınlarda tayin etilgen adiselerden ğayrı, ilk yerli yoquv adisesi peyda oldı. Yaltadan olğan bir çift tek ülkeden degil de, yarımadadan bile çıqmay edi. Cemiyet deral qasevetlenip başladı: yani adamlar Qırımda belli olmağan bir kimseden hastalandı? Virus observatorlar ve aile infektsiya merkezlerinden tış - soqaqlar ve içtimaiy yerlerge çıqtımı?
Matbuat qayd ete ki, akimiyet özüni izolâtsiya etüv rejiminiñ bozulması içün cinaiy mesuliyetlikni kirsetecek ola. İlk olaraq bu, bütün sıñırlardan keçip, Qırımğa kelgen kurort ziyaretçilerine aittitir.
"Krımskaya gazeta" ("Qırım gazetası") "Dinamika kösterir" maqalesinde yaza ki, koronavirus sebebinden faaliyetini toqtatqan bazı Qırım müessiseleri mayıs ayında işini başlay bile. "Biznesniñ iş başlamasını muzakere ettik, böylece, körgezilecek talaplarnı tayin etmelimiz. Müessiselerniñ işke qaytmasınıñ qaidelerini azırlaymız. Bu mayısta olacaqtır - qararnı epidemiya dinamikasına köre cumaaqşamı künü qabul etecekmiz. Rospotrebnadzor iş başlamaq içün qaidelerni azırlay", - dedi rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov.
"Böylece, müessiseler ve iş adamları içün esas talap - Rospotrebnadzornıñ qaidelerine tolusınen uymaqtır", - yaza gazeta.
OkoHчaHия cpoka «caMoизoляции» пoka He пpeдBидиTcя, дo 1 июHя o TypиcTax He cToиT дaжe MeчTaTb"Komsomol aqiqatı. Qırım"
"Komsomol aqiqatı. Qırım" gazetası, koronavirus Aqyarda taşınmaz mallar bazarınıñ emriltkeni aqqında yaza. "Bu yıl, qabul etmelimiz ki, işler pek yaramay. Ğalebeniñ 75 yıllığına bağışlanğan tedbirlerni ve paradnı artıq lâğu ettiler. Mayısta Aqyarda evelleri olğan kibi ziyaretciler aqını beklenilmey. Özüni izolâtsiya etüviniñ soñu yaqın vaqıtta körünmey, iyünniñ 1-inece turistler aqqında hayal etmek bile kerekmey. Qırım akimiyetiniñ tahminleri daa yaramaydır. Sergey Aksönov, yerli musafirhanelerniñ boşluğını toldurmaq içün, yarım million qırımlılarnı raatlanmağa yollamağa söz berdi. Amma bu Qırım, ya bu yıl rusiyeliler Aqyarğa baracaqmı?, - qayd ete matbuat.
Gazeta mühbirleri mesken kiralaması fiyatlarınıñ tüşkenini aşkâr etti. Deñiz yanındaki kimer bir hanelerniñ fiyatları 20 biñ rubleden ucuz.
Aqyarnıñ bütün merkeziy alqası binalarnıñ kirağa berilmesi aqqında ilânlarnen tolu. Evelde nufuzlı binalar şimdi qapalı pencerelerinen siyrek piyadelerni qorquza. Bir-eki ay evel böyle alda tek Bolşaya Morskaya olsa, şimdi kirağa berüv "epidemiyası" bütün alqanı ve yanındaki soqaqlarnı qapladı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Qırımda gazetecilik yarımada işğaliniñ «muqaddes» qurbanlarından biri oldı. Qısqa bir közetüv bile özüne keyfni bozmaq içün yeterlidir. Közüne ilişecek maqale yoq: memurarnıñ aydın yüzleri ve daa «Regionlar firqasınıñ» vaqtından berli tanış kelgen ekspertler özlerinen aktual problemalarnıñ ve içtimaiy munaqaşalarnıñ yerini aldı. Malüiat aqımında az-buçıq emiyetli ve meraqlı bir şeyler tapmaq yerine Qırımdakikütleviy haber vastalarınıñ tilge ketirmegen mevzularını bir cedvelge tizmege daa tez olacaqtır.
Adaletli olmaq içün şunı da qayd etmelimiz ki, Qırım jurnalistikasında işğalden ögüne de mustaqil neşirler pek az edi. Lâkin onğa yaqın meraqlı medya, açıqtan kerçekni aytıp, "regionlar" vaqıtında da çalışıp ola ediler. Obyektiv, yüksek keyfiyetli talil maqaleleri ve müim tedqiqatlar arada bir Qırım malümat meydanını avağa uçurta edi. Bu − deñişmelerge, yañı Qırımğa ümüt qaldıra edi. Şimdi ise buña beñzegen iç bir şey yarımadada tapamazsıñız.
Putin emir etti, Aksönov yaptı, Medvedev işandırdı. Cezalamaq, tapmaq, yoq etmek. Propaganda müurleri, moskvadaki neşirlerniñ can sıqıcı ikâyeleri
Putin emir etti, Aksönov yaptı, Medvedev işandırdı. Cezalamaq, tapmaq, yoq etmek. Propaganda müurleri, moskvadaki neşirlerniñ can sıqıcı ikâyeleri. Qırım sakinleriniñ faqırlığını ancaq Putinniñ nevbetteki yapılamaycaq "vadesi" artından hatırlağan ediler. Tam ğayretnen Duma saylavlarına azırlıq kete, lâkin bunı, Qırımdaki kütleviy haber vastalarına baqıp, bir tek «cumhuriyet akimiyetiniñ» aydın yüzlerini körüp añlay bilesiñiz. Atta sımarış olaraq yapılğan maqaleler – «Yedinaya Rossiyadan» olmasa, qoymağa razı olğanlar pek az. «Krımskaya pravda» gazetasınıñ soñki nushasını açamız – saylavlar aqqında bir tek «Yedina Rossiya» aqqında 10 delil» hatırlata.
İqtisadiyat yerine Yekaterina abidesiniñ açılışı, akimiyetniñ habarcılığını açıqlamaq yerine Ukrainağa qarşı «çaypav» içün dava üfürtüle, İlmi Ümerovnıñ faciası yerine Ruslan Balbekniñ boş lafları. Atta surrogat içkiniñ zararı aqqında formal olaraq tenqidiy süjet bu mevzuda «cumhuriyet yolbaşçısınıñ» fikiri bildirmek ve onıñ şahsiy mesülietligini ihmalkâr satıcılarğa yüklemeknen başlana.
«Bizde de akimiyetni tenqid etmege mümkün», − bir kere maña qırımdaki tanış jurnalist böyle degen edi. «Ukraina, Amerika akimiyetini», − közlerini saqlap, qoşqan edi. Bu mevzuda qırımdaki teşviqatçılar sözlerini acımazlar. «Cunta ve milis» ekinci planğa keçti, lâkin Qırımnıñ bütün nasipsizliklerinde Kyivni qabaatlamaq ıntıluvları yahşı gizlenilmeay ve bir yerge yoq olmadı. Bu hususta «diversantlar» aqqında ikâye alğışlarnen qarşılandı. Em de Ukrainanıñ siyasetnen bağlı Qırımdaki cilvelerini kemirmege kimse erinmey. Kerçekten, başqa ne aqqında yazacañ? Apansızdan ukrain halqınıñ sedası olğan Savçenko ve atta Timoşenkonıñ yañı perçemi Qırım sakinleri içün yahşı aylıqlar ve keyfiyetli tibbiyet yerine keçerlidir.
Belâ şunda ki, Qırımda qapatılacaq ve ezilecek birisi de qalmadı. Qırımda qalğan medya − bu razılarnıñ yır taqımıdır, vaziyetniñ ğarip qurbanları degil
Ebet, bütün eksiklerni ve can sıqısını Kreml tarafından kütleviy haber vastalarına yapılğan basqınen añlatmağa mümkündir. Qısmen bu doğrudır, çünki atta moskvadaki meşur medya taqımları quvvetlerniñ küçlü basqısı astında indemeyip oturmağa mecbur oldılar. Lâkin belâ şunda ki, Qırımda qapatılacaq ve ezilecek birisi de qalmadı. Qırımda qalğan medya − bu razılarnıñ yır taqımıdır, vaziyetniñ ğarip qurbanları degil. Kerçeklerni açqan ve aktual mevzularda talil etken müellifler endi çoqtan Kyiv, Lviv ve Dneprde yaşaylar, ya da yavaştan öz zenaatından vazgeçtiler. Qalğanlar, añlap, kimerde ise quvanıp, qurulğan şaraitlerni qabul ete ve ünerini işke deñiştire.
Böyle vaziyet Qırımda şahsiyetniñ inkişaf etecegine ümütlerini yoq ete, iqtisadiyatnı öldüre ve siyasiy müitni boza. Dünya tecrübesi endi çoq kereler bunı isbaatlağan edi, demoklatiyasız memleket çoq yaşamaq mümkün, lâkin pek faqir ve keyfiyetsiz yaşav ile.
Bir şey olmağanda, azına da sevinmelisiñ. Muacir-medyalar ve içtimaiy ağlar peyda olğan malümat boşluğını tolduralar ve tek olar başqa jurnalistikanıñ ve kelecekte başqa Qırımnıñ peyda olacağına ümüt bere. Yerden üzülgen, icretteki gazetecilik, elbette ki, butün malümat meydanını toldurıp olamaz, İnternet imkânları esapqa alınsa bile. Lâkin olarnıñ ögünde böyle maqsat ta qoyulmay, çünki şimdi esas vazife − sadece Qırım problemaları aqqında unuttırmamaq. Tek Brussel ve Washington, tek Kyiv ve köçkenlerge degil de, ilk evelâ Or Qapınıñ öbür tarafında qalğanlağa unuttırmamaq. Olarnıñ fikir etmek, deñiştirmek ve deñişmek istegi olmasa, bizim küneşli yurtumıznıñ kelecegi pek tumanlı körüne.
İvan Sergeyenko, Qırım közeticisi
"Bloglar" rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan cumaertesi künü Frenkistan prezidenti Emmanuel Macronnı musulmanlarğa qarşı munasebeti sebebinden sert bir şekilde tenqit etti. Erdoğan, Macronnıñ «ruhiy tedaviylevge ihtiyacı bar», dep bildire Azatlıq Radiosı.
Macron ve Erdoğan arasında Libiya, Suriye ve soñki vaqıtları Dağlıq Qarabağ buhranı sebebinden şarqiy Aq deñizdeki uquqiy meselelerde añlaşamamazlıqlar bar.
«Farqlı dinlerni kütken millionlarnen insannı ruhiy tedaviylenmesine çağırğan devlet yolbaşçısı aqqında ne aytmaq mümkün», – dep ayttı Erdoğan.
Macronnıñ memleketniñ lâdiniy qıymetlerini radikal islâmdan qorumaq çağıruvları Türkiye ükümetini açuvlandırdı.
Macron, bu ay islâmnı «dünya buhranında» olğan din dep adlandırdı. Prezident, dekabr ayında Frenkistan ükümeti kilseni Frenkistan devletinden ayırğan 1905 senesiniñ qanunını pekitecek qanun leyhasını taqdim etecek, dep bildirdi.


text:
Rusiyeden Qırımğa taygan suv anbarını Aqmescit suv teminatı sistemasınen birleştirecek suv boruları keldi. Bunı Facebookta Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
O kene de qayd etti ki, bu yıl Aqmescitte "ava şaraiti sebebinden suv qıtlığı bar".
"Bu işniñ neticesinde Aqmescit suv anbarına 50 biñ kub metr qadar suvnı keçirmege mümkün olacaq, böyle kölem ise, şeerniñ içüv suv ihtiyacını bütünley yerine ketirecek", - dedi Aksönov.
İyül 8-inde, Aqmescit suv anbarında kelecek 110 künge suv yedegi qalğanını bildirdiler.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qurban bayramına ve Oraza bayramına devlet diniy bayramı statusını berecek buyruqnı imzalamağa niyetlene. Bu aqta Ukraina devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildire.
Oraza bayram – musulmanlarnıñ mübarek Ramazan ayı bitkenini ifadelegen bayramdır.
Qurban bayramı – musulmanlarnıñ ekinci büyük bayramıdır, o, acılıq bitkenini ifadelemekte. Oraza bayramından 70 künden soñ qayd etile.
Qurban bayramınıñ ilk künü saba bayram namazından başlana, soñra qurbanlar çalına.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy qırımtatar halqı genotsidiniñ yılında Rusiye işğal etken Qırım yarımadasınıñ Ukraina kontroline, qırımtatarlarnıñ ise tuvğan evlerine qaytacağına ümüt etkenini bildirdi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov qırımtatarlarnıñ meseleleri boyunca kontakt taqımı ile iş körüşüvini keçirdi. Körüşüvde o, Qarasuvbazar rayonında qırımtatarlarnıñ ğayıp oluvını taqiq etkenler parom keçitiniñ hadimleri ile subet keçire, dep qayd etti.
Bu aqta Qırım «ükümetiniñ» beyanatında aytıla.
«Şimdi parom keçitiniñ hadimleri ile subetleşeler. Qırım Cumhuriyetiniñ naqliyat nazirligi taqiqatqa yardım ete bilecek faktlarnı ögrenmeli. Bizim içün itibar meselesi, mında hatırlamaq, tüşünmek, vesiqalarnı araştırmaq kerek ve ilâhre»,– dedi Aksönov.
2014 senesi sentâbr 27 künü Qarasuvbazar civarında Sarı-Su mikrorayonında belgisiz şahsılar eki qırımtatarnı maşinağa çekip, belgisiz yönelişke alıp ketkenler.
Oktâbr 1-de ğayıp olğan oğlanlarnıñ ana-babaları ile körüşkende, Qırım «başı» Sergey Aksönov mahsus qıdıruv taqımınıñ teşkil etilecegi aqqında bildirdi.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ vekilleri 2014 senesi soñunda akimiyet qırımtatarlarnıñ qıdıruvı boyunca esabat bermegenini qayd etken edi.


text:
Cuma künü Qırımda kene de elektrikler kesildi, bunıñ sebebi ise yarımadanıñ elektrik energiyasını qullanuv limitini bozuvı oldı. Bunı Ukraina yaqarlıq ve energetika nazirliginiñ kütleviy haber vastaları ile bağ bölüginiñ yolbaşçısı Anna Dudka Radio Svobodağa bergen izaatlarında bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, ışıqnı söndürmek qararını «Ukrenergo» dispetçeri qabul ete.
DTEK energetik şirketi elektrikni kesip, bu adımnı «Ukrenergonıñ» qararına esslanıp izaatladı.
Qırım «akimiyeti» Ukrainanı apansızdan elektrik kesüvinde qabaatlap, mobil GTESlerni çalıştırmağa başladı.


text:
Dünyada pandemiya başlağanından eki milliondan çoq insan koronavirus yuqunçından vefat etti. Bu aqta Johns Hopkins Universitetiniñ malümatına esaslanıp Azatlıq Radiosı haber ete.
Pandemiya başlağanından 90 milliondan çoq kişi COVID-19-ğa oğradı.
Eñ çoq vefat ABDde qayd etildi – aman-aman 390 biñ kişi. Ekinci yerde Braziliya – 207 biñden çoq insan. Üçünci yerde İndistan buluna. Anda 150 biñden çoq kişi vefat etti.
Rusiye hasta sayısına köre dördünci yerde buluna – aman-aman üç buçuq million kişi, vefat sayısına köre sekizinci yerde buluna. Resmiy malümatqa köre, pandemiya başlağanından memlekette aman-aman 64,5 biñ kişi vefat etti.
Rusiyeniñ koronavirus ile küreş operativ ştabınıñ resmiy statistikası Rosstat malümatından farqlıdır. Müessise, vefat etkenniñ koronavirus olğanını qayd ete, amma yuqunç ölüm sebebi olaraq tanılmay. Rusiyede keçken seneniñ mart ayından noyabr ayına qadar 116 biñ koronavirus hastası vefat etti, dep bildirdi Rosstat. 2020 senesiniñ dekabr ayınıñ statistikası daa yoq.


text:
Travel.ru rusiyeli turistik hızmeti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı turistler ziyaret etken Rusiye şeerleriniñ cedveline kirsetti. Cedvelge Yalta ve Aqyar kirsetildi.
Portal bergen malümatqa binaen, top-10 cedveline mayıs bayramlarında Sankt-Peterburg, Moskva, Qazan, Soçi, Yalta, Nijniy Novgorod, Kaliningrad, Yekaterinburg, Velikiy Novgorod ve Yaroslavl kirdi.
Yaltada musafirhaneler eñ paalı sayıldı, bu yerde turistler künde 5 biñden ziyade ruble bere edi.
Moskva, Sankt-Peterburg ve Aqyar mayıs 9-da eñ populâr oldı, dep qayd eteler portalda.
Reyting 2016 senesi mayıs 1-den 10-ğa qadar turistik şirketlerine muracaat etmeyip, öz başına seyahat etken turistlerniñ musafirhanelerde oda ayırtuvı boyunca malümatqa esaslanıp yapılğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiä, çit xoquq saqçıları Qazanğa cıyıldı
21nän 23 yüngä qädär ütüçe Xalıqara politsiä berläşmäseneñ 11 konferensiäsendä Tatarstan, Rusiäneñ 50 töbäge Avstriä, Pol'şadan kilgän xoquq saqçıları cıyılıp söyläştelär, ber-bersenä büläklär, tüş tamğaları bireştelär, üzläre turında yuğarı ruxlı cırlar tıñladılar. Xalıqara politsiä assotsiatsiäseneñ 11 konferensiäse citdi çara kebek toyılsa da, ul Qazan sabantuyı aldınnan xoquq saqçılarınıñ üzlärençä bäyräm itüläre ide. 22 iyündä Qazan üzägendäge Tatarstan eçke eşläre ministrlığınıñ Menjinskiy isemendäge mädäniät binasındağı cıyılışnı xalıqara politsaylar berläşmäseneñ Rusiä bülegeneñ citäkçese Aleksey Ğan'kin açıp cibärde. Qırıyında utıruçı Tatarstannıñ eçke eşlär ministrınıñ urınbasarları üzläreneñ yaxşı eşläwläre turında söyläde. Äle 20 iyündä genä alar telekanalları arqılı qanunsız, idän astında eşlängän diskklarnı yuq itülären kürsätkännär ide. Ul lazer tälinkäläre arasında tatarça cırlar cıentıkları bulğan ikän. Bez söyli başlağan cıyılışta Tatarstan xoquq saqçılarınıñ töp başlığı Äsğät Säfärov üze yuq ide, eşlekle säfärgä kitte dip añlattılar. Militsiäneñ yuğarı qatlamı äğzaları cıyılışın Pol'şa belän Avstriädän kilgän qunaqlar qolaq caylanması aşa tärcemäçelärne tıñlap utırdılar. Nihayät alarğa da süz birelde. Rusiä xoquq saqçıları ber-bersen maqtağaç, büläklär öläşkäç şul ağımnan qalmasqa buldılar. Çit il militsionerları bu çaranı oyıştıruçılarğa cılı süzlären citkerdelär. Tatarstan xoquq saqçılarınıñ başlığı urınbasarı Fuat Zinnurovqa alıp kilgän “quyan küçtänäçlären” birdelär. Här büläk, tüş tamğa alğan politsiä äğzası “Watanğa xezmät itäm!” dip qabatladı, zal alqışlarğa kümelde Bu çaralar kiçkä qädär däwam itte, politsaylarnı Tatarstan başqalasınıñ kürsäterlek urınnarına säyäxät, İdel buyınça korabta yözü oyıştırıldı. Kiçen qimmätle “Parus” restoranında küñel açtılar. Röstäm İsxaqi


text:
Ğiraqta Touz yaqınnarındağı ber xöcemdä 7 keşe ülde, 5 keşe yaralandı
Ğiraqtañ kilgän xäbärlärgä qarağanda, bügen Touz şähäre yaqınnarında qorallı keşelär tarafınnañ Törekmän frontı citäkçelege binasına ut açılğan. Bäreleştä 7 keşe ülgän küp keşe yaralanğan. Touz şähäre politsiä başlığı waqiyğanıñ, Kärkükkä 85 çaqrım yıraqlıqta küpçelek törekmännär yäşi torğan möxättä bulğannıñ belderde. Bügenge waqiyğa urnı, bu ay başlarında 10 törekmänneñ tormışın üzgän, küplärne yaralağan bomba şartlwı bulğan Amirli cirennäñ yıraq tügel.


text:
Qırımda «fevral 26 işi» baqılacaq Yüksek mahkemeniñ birinci toplaşuvına insanlarnı saylap alalar, mahkemege kirecek tuvğanlar bile saylana. Zalda yer yoq deyler, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Toplaşuv zalınıñ yanında ayatta aman-aman 60 kişi tura, adamlar olarnı da içeri almağa talap eteler. «Yol beriñiz!» – dep qıçıralar qadınlar. Mahkeme bekçileri zalda yer olmağanını bildire. Mahkeme temsilcileriniñ aytqanına köre, zalda zarar körgenler otura. Mahkümlerniñ babaları mahkeme temsilcileri ile devamlı davalaşsa da, zalğa kiremediler. Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı ve 12 yaşında oğlu zalğa kirip oldılar.
Dekabr 28-de Aqmescitteki Qırımnıñ Yüksek mahkemesinde «fevral 26 işiniñ» birinci mahkeme toplaşuvı keçirile. Onlarnen insan mahkümlerge qoltutmağa keldi.
Rusiye taqiqatçıları Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoznı 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri iştirak etken çoq biñli mitingde yüz bergen «kütleviy çatışmalarda» iştirak etüv ile qabaatlaylar.
Aqmescit mahkemesi üçüniñ de apis cezası müddetini bir qaç kere uzatqan edi. «Fevral 26 işi» iştirakçileriniñ adliyecileri birinci instantsiya mahkemesiniñ qararına apellâtsion şikâyet bergen ediler. Faqat yalıñız bir kere Qırımnıñ Yüksek Mahkemesi Çiygoznıñ adliyecisi bergen muracaatnı qısmen qarşılap,Meclis reisi muavininiñ apiste yatuv müddetini noyabr 19 künü yerine avgust 19-na qadar qısqarttı. Lâkin birinci instantsiya mahkemesi apis müddetini tekrar noyabr 19-na, soñra ise – 2016 senesi yanvar 29-naqadar uzattı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ fikirine köre, Qırım Ukrainanıñ nezaretine qaytqan soñ, 2014 senesi fevralniñ 20-nden başlap kelgenler ketmek kerek olacaq. Onıñ sözlerine köre, bu eñ azından 200 biñ adam olmaq mümkün. Bunı Çubarov «5 kanal» efirinde ayttı.
«Bizler, ukrain tertibiniñ ve ukrain akimiyetiniñ kirmesini ve yerli akimiyetniñ teşkil etilmesini muvafaqiyetli keçirmek içün kerekli çare ve tedbirlerge azırlanmaq kerekmiz. Bu endi yarımadanıñ «temizlenüvi» olacaqtır. Aytqanlarım pek doğru añlaşılğanını ister edim. Stalinge oşap yüz biñlernen adamlarnı alıp atacağımıznı demeymiz», –dep qayd etti Meclis reisi.
O dedi ki, birinciler sırasında «Ukrainağa, Qırım toprağına hainlik etken, qırımtatarlarnı qatil etken bütün bu goblinler mıtlaq qaçacaq».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri tarafından ilân etilgen Qırımnıñ «erzaq qamaçavı»ndan yarımada sakinleri içün sebzeler paalılaşır, Herson ve Nikolayev vilâyetleriniñ istisalcıları içün menfiy aqibeti olur. Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım ticaretine yardım» birliginiñ başı Sergey Makeyev bildirdi.
«Problemler yalıñız tez bozulğan mahsulat ile ola bile edi, çünki parom keçiti bazıda furtunalardan sebep çalışmay tura. Amma üç künden ziyade olmay. Eali içün ciddiy aqibetlerni körmeyim. Herson ve Nikolayev vilâyetleriniñ istisalcılarına ve sebzelerge zarar olur», – dey Sergey Makeyev.
Fikrine köre, yarımada sakinlerini sebze ile Kuban teminley bile.
«Qartop biraz paalılaşır, belki, çünki uzaqtan ketirilecek, amma Kuban de uzaq degil, mında da o çoqtır», – qayd etti o.
«Qırım ticaretine yardım» birliginiñ başı aytqanı kibi, bugün Qırımnıñ raflarında biraz ukrain malı bardır.
«Sebze – yarısından çoq, ukrain eti – bir 30%. Ukrain mahsulatı biraz bar, süt mahsulatı, şu sıradan», – dey Sergey Makeyev.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov sentâbr 16 künü parlament toplaşuvında bildirgeni kibi, qırımtatarlar sentâbr 20 künü, üylede, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa mahsulatnı ketirgen yük maşinalarınıñ areketini blok etmek niyetindeler.


text:
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Rusiye işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması boyunca muzakerelerni keçirmeycegini bildirdi.
«Qaytarılacaq bir şey yoq, Qırımnıñ qaytarılması aqta muzakerelerni kimsenen keçirmeymiz. Qırım halqınıñ iradesi boyunca Qırım Rusiye territoriyasıdır», – dey Lavrov.
Rusiye tış işler naziri Qırımnıñ qaytarılması mümkün olmağını aqqında defalarca bildirgen edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımnıñ işğal etilmesi boyunca muzakerelerniñ yañı halqara şeklini kirsetmek zaruriyeti aqqında bildire. Yanvar 14 künü Poroşenko matbuat konferentsiyasında işbu muzakerelerge Ukrainanıñ Avropa birligi ve AQŞ şeriklerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Rusiye ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri ve üyken prokuror Valentin Çuprina qırımlı advokat Emil Kürbedinovğa tenbi vesiqasını berdi. Bu aqta advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bugün (noyabrniñ 6-nda – QA) olar Aqmescitteki ofisimizge sürip kirdi ve Emil Kürbedinovğa tenbi kâğıtını berdi. Oktâbrniñ 27-nde bunıñ kibi kâğıt «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvında maña, Lilâ Gemecige (advokat – QA), Dilâver Memetovğa («Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı – QA) berilgen edi», – dedi Semedlâyev.
Oktâbrniñ 27-nde «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvında Rusiye uquq qoruyıcıları advokat Edem Semedlâyev, uquqçı Lilâ Gemeci ve «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı Dilâver Memetovnı ekstremizm ve terrorizm qanunlarınıñ bozulmaması aqqında tenbiyelegen edi.
Aqmescitte «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvına oktâbrniñ 27-nde Rusiye prokuraturasınıñ hadimleri, maskalı insanlar ve politsiya hadimleri sürip kirdi.
Prokuratura hadimleri «Qırım birdemliginiñ» koordinatorlarından biri, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ oğlu Dilâver Memetov ve qırımlı uquqçı Lilâ Gemeci içün kelgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Salı künü, mayısnıñ 18-nde, sovetler rejimi qırımtatarlarnı Qırımdan sürgün etkenine 77 yıl tola. Ukraina ve dünyada qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları añıla.
Kyivdeki «Qırım evinde» bugün «Tañ» («Svitanok») installâtsiyası açılacaq.
Qırımtatar Milliy Meclisi mayısnıñ 18-nde eglenceli tedbir keçirmemege çağırdı. «Qırımtatar resurs merkezi» ise «Genotsid olmasın!» adlı informatsion kampaniyanı başlattı.
Mayısnıñ 18-nde qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma tedbirlerinde Latviya Seyminiñ spikeri Ināra Mūrniece iştirak etmege niyetlene.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar temsilciligi ocalarnı ve gençlik merkezleriniñ ocalarını mayısnıñ 18-nde Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına ders keçirmelerine çağırdı.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom» telekanalınıñ yayınında 2014 senesinden evel Qırımda mayısnıñ 18-nde qırımtatar genotsidiniñ qurbanları añılğan tedbirler nasıl keçkeni aqqında tarif etti.
Bunıñnen beraber Qırımda Rusiye polisi qırımtatar halqı genotsidiniñ yıllığı arfesinde qırımtatar faallerini tenbiledi.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma künü
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavına qol tutqan deputatlar sırasına kirgen Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Georgiy Logvinskiy dey ki, bazı «formalı insanlarnıñ» areketleri tek aktsiyanı degil de, ukrain devletini de itibardan tüşüre. Aytqanı kibi, qamaçav noqtalarında vatandaşlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını qayd etmek ve uquq qoruyıcılarğa bildirmek kerek.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qamaçav ştabınıñ call-merkezi bar, anda telefon etip, haber bermege kerek, bu kibi areketler videoğa çekilse, minnetdar olurmız. Olarnı uquq qoruyıcılarğa bermege rica etemiz, ştabğa bildirmek. Telefonım er vaqıt açıq, Rada saytında o bar. Muracaat olsa, vatandaş aqlarınıñ er bir bozuluvına seslenecegim», – dey deputat.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ temsilcileri oktâbr 6 künü Herson vilâyeti «Çonğar» kiriş noqtası rayonında teşkerüvni keçirdi. Malümatqa köre, neticede nice bozuluv qayd etildi. Uquq qoruyıcılar deyler ki, uquq qoruyıcı organlarınıñ temsilcileri olmağan silâlı insanlar maşina aydavcılarını salonlarını açmağa ve vesiqalarnı köstermege mecbur eteler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Vesiqanı Devlet dumasına prezident Vladimir Putin kirsetti, dep haber ete Rusiye parlamentiniñ matbuat hızmeti.
Olğan qanunğa köre, Altay ülkesi, Krasnodar ülkesi, Primorsk ülkesi, Kaliningrad vilâyetinde oyun alanı açılmaq kerek. Olarnıñ sırasına «Rusiyeli» Qırım da qoşula.
Qanun leyhasında qayd etilgenine köre, «Qırım Cumhuriyetinde» oyun alanınıñ sıñırlarını cumhuriyetniñ «icra akimiyet» organları belgiley.
Rusiyede bar olğan oyun alanlarınıñ leyhalarını muvafaqiyetli dep adlamaq zor. 2009 senesi meydanğa ketirilgen dört alandan tek bir danesi çalışa – «Azov-Siti» (Krasnodar ülkesi ve Rostov vilâyetiniñ sıñırında yerleşe).
Lâkin anda da, miqdarı tahminen 1,4 milliard rubleni teşkil etken, yatırımlar daa ödenilmedi.


text:
Rusiye Mudafaa nazırliginiñ Tu-154 uçağı Soçi yalısında qazağa oğradı, uçaqta 84 yolcu bula edi ve 8 insandan ibaret – uçucılar taqımı. Yolcular arasında Aleksandrov adına ansamblniñ artistleri bar, olar Suriyege barıp rus askerlerini hayırlaycaq ediler. Olardan ğayrı Rusiye haber vastalarınıñ vekilleri ve arbiyler de uça edi. Ansambl temsilcisiniñ sözlerine köre, kontsert Halep (Aleppo) şeerinde ötkerilmek kerek edi.
Artistlerni alıp ketken uçaq Moskva civarındaki Çkalov ava limanından, 25 dekabrge keçer gecesi uçtı. Yaqarlıq almaq içün Soçide qonğan edi, ve Moskva vıqıtına köre saat 5:20 olğanda kene avağa köterildi.
20 daqiqa soñra uçaq radarlarda ğayıp oldı; soñra belli olğanı kibi, uçuşnıñ yedinci daqiqasında, yükseklikke köterilmege devam etkeni arada, o tüşken eken. Yolcular arasında, Suriyedeki rus askerlerni hayırlamaq içün ketken Aleksandrov adına ansamblniñ artistleri, rus haber vastalarınıñ hadimleri ve askerler bar edi. Ansambl temsilcisiniñ bergen malümatına köre, kontsert Halep (Aleppo) şeerinde ötkerilmek kerek edi.
Moskva idaresiniñ medeniyet bölüginiñ yolbaşçısı Aleksandr Kibovskiy, qazanı izaatlar eken, Aleksandrov adına hor aqqında böyle dedi: «Olanı Kremlniñ yırlağan silâsı dep adlandıra ediler. Öyle de edi».
Hor artistlerinden ğayrı uçaqta Mudafaa nazirliginiñ medeniyet bölüginiñ müdiri Anton Gubankov ve onıñ yardımcısı Oksana Batrudinova uça ediler.
Uçaqta Birinci kanalnıñ üç jurnalistı (muhbir Dmitriy Runkov, operator Vadim Denisov ve ses operatorı Aleksandr Soydov), muhbir Mihail Lujetskiy, operator Oleg Pestov ve ses operatorı Yevgeniy Tolstoy terkibinde NTV çekim taqımı, ve «Zvezda» telekanalınıñ üç hadimi de buluna edi.
Rusiye Mudafaa nazirligi qazalanğan Tu-154 uçağınıñ yolcular cedvelini derc etti. Cedvelde 84 insan keçe, olarnıñ arasında Elizaveta Glinka (Doktor Liza). «Adaletli yardım» fondunıñ bergen malümatına köre, o Lattakiya bölgesindeki Tişrin üniversitet hastahanesi içün insaniy yardım alıp kete edi. Başta, Glinka bu uçaqnen sadece Soçige qadar uçmaq mümkün olğanı, soñra ise Suriyege uçmağa qarar alğanı bildirile edi, lâkin Yelizaveta Glinkanıñ aqayı Gleb, «Snob» mecmuasına qadınnıñ fevat etkenini tasdiqladı. Resmiy tasdiqlama daa peyda olmağanda, İnsan Aqları Şurasınıñ yolbaşçıcı Mihail Fedotov, Şuranıñ sitesinde taziye yerleştirdi:
Moskavadaki Helsinki gruppasınıñ yolbaşçısı Lüdmila Alekseyeva «Adaletli yardım» fondunıñ müdiri, Doktor Liza olaraq tanılğan Yelizaveta Glinkanıñ ölümü «büyük telef» olğanını ayttı. «O aziz insan edi», – dep beyan etti uquq qorçalayıcı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dekabr 26 kününi umumilliy matem künü olaraq ilân etti.
«Fontanka» gazetasınıñ Mudafaa nizirligindeki menbaası, uçuqta büyük kölemde arbiy kâğıtlar, şu cümleden gizli vesiqalar, alıp ketilgenini bildirdi, ve taqiqatçılar terror eylemi yapılmaq mümkün olğanını red etmegenlerini ayttı. «İntarfaks» yaza ki, Tu-154 qazasınıñ sebeplerini taqiq etken komissiya, daa ziyade tehnikiy nuqsanlıqlarğa meil bere.
Mudafaa nazirliginiñ bergen malümatına köre, qazalanğan uçaq 1983 senesi çıqarılğan edi, episi olıp 6689 saat uçtı. Soñki tamir işleri 2014 sensi dekabrde ötkerilgen edi, plandaki teşkerüvlerni o 2016 sensi sentâbr ayında keçken edi. Uçaqnı «tecribeli pilot, birinci seviye uçucısı Roman Volkov» idare ete edi.
Yüz bergen qaza munasebetinen akimiyet komissiyasını teşkil ettiler, dep haber etti Rusiye Nazirler şurası. Komissiyanıñ reberi – Rusiye Naqliyat naziri Maksim Sokolov oldı, o endi Soçige uçtı. Mutehassıslar, qaza yerinde ilk cesetlerni taptılar. Qıdıruv işlerini Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi ve Mudafaa nazirliginiñ hadimleri alıp bara. FVN tarafından Soçige «Tsentrospas» ve «Lider» Merkezinden dalıcılar taqımı yollanıldı. Mutehassıslar dalıcı techizatınen, büyük terenlikte çalışmaq içün aletlernen, köçüci basım odalarınen ve «Falkon» idare etilgen cihazlarınen temin etilgenler.
Uçaqnıñ parçaları büyük sayıda toplanğan noqta sailden 6 kilometr uzaqlıqta yerleşe. «O yerde suv terenligi – 80 ve 110 metr arasında», – dep añlattılar Fevqulâde vaziyetler nazirliginde. Mudafaa nazirligi, qaza yerine gemi, helikopter, uçaq ve insansız ava cihazlarını yolladı. Soñki malümatlarğa köre, on ölüniñ cesedi tapıldı.


text:
Meclis yolbaşçıları ve azaları Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Meclisniñ yasaq etilmesi boyunca toplaşuvında iştirak etmemege qarar aldı. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde yazdı.
«Bizim bulunmağanımız – bu qattı siyasiy noqta-i nazarınıñ numayışıdır. Rusiye Federatsiyası Yuqarı mahkemesinde bulunmayıp, böyle etip, halq tarafından saylanılğan tamır qırımtatar halqınıñ temsilci organınıñ faaliyetine rusiyeli ükümetniñ mania olmaq (yasaq etmek) aqqına qarşı olğanımıznı; rusiyeli qanunlarnı bozıp, ükümet tarafından teşkil etilgen siyasiy taqiplarda iştirak etmege azır olğanını bir qaç sefer köstergen rusiyeli adliyege iç işanmağanımıznı; rusiyeli «adliyeniñ» qurbanları olğan siyasiy mabuslarnen birlik olğanımıznı kösteremiz», – dep qayd etti o.
Celâlnıñ qayd etkenine köre, mahkemede Meclisniñ menfaatlarını «Memorial» uquq qoruyıcı merkeziniñ adliyecileri imaye etecek.
Sentâbr 29-da, cumaaqşamı künü saat 11.00-de Rusiye Yuqarı mahkemesinde «Qırımtatar Milli Meclisi» cemaat birleşmesi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında» işi boyunca, «Ekstremistik faaliyetke qarşılıq aqqında» Federal Qanunnıñ 25.07.2002 qabul etilgen 1145-FQ sanlı 9-cı maddesine esaslanıp, toplaşuvnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Aynı vaqıtta Kiyevdeki Mustaqillik Meydanında Mecliske destek aktsiyasınıñ keçirilmesi planlaştırılğan. Teşkilâtçılarnıñ ilân etkenlerine binaen, bu kibi mitingler diger devletlerde de rusiyeli ilçilikler yanında keçirilecek.
Aprel 26 Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidentiniñ işğal altındaki daimiy vekili Georgiy Muradovnıñ fikirince, işğal altındaki Qırımnıñ Rusiye tarafdarı vekilleriniñ Jenevadaki BM forumında sözge çıqmaq yasağı ve Qırımnıñ bir qaç Rusiye tarafdarı vekiliniñ bu tedbirde qayd etilmemesi «qırımtatarlarnıñ aqlarını boza».
«Jenevada BM milliy azlıqlar forumı keçirile, qırımtatar reberleri bu forumğa qayd etilmedi. Qırımtatarlarnıñ Qırımda ne olğanını ve bugün nasıl yaşağanını doğru aytmaq aqqı bozulmaymı? Doğru bozuv ola. Bütün qırımlılarğa, hususan qırımtatarlarğa, ğarp memleketleri – Avropa Birligi ve ABD tuvğanlarını ziyaret etmege bermey, halqara gumanitar uquqı bozula», – dep ayttı Muradov TASS agentligine.
Agentlikniñ malümatına köre, Rusiye kontrolindeki qırımtatar tasil ve din teşkilâtlarınıñ reberlik vekilleri Çingiz Yakubov ve Esadullah Bairov forumğa kirip olamadılar.
Jenevada BM insan aqları Şurasınıñ imayesi altında keçirilgen milliy azlıqlar forumınıñ 12-nci sessiyasında Rusiye eyyetindeki «Qırım vekilleri» – Devlet dumasınıñ işğal etilgen Qırım deputatı Ruslan Balbekke ve «Qırımnıñ ukrain cemiyeti» Rusiye cemaat teşkilâtınıñ reisi Anastasiya Gridçinge noyabrniñ 28-nde maruzalarınen çıqışta bulunmağa bermediler.
Bundan evel Qırımnıñ Rusiye cemaat palatasınıñ azası, Rusiye kontrolindeki «Qırımnıñ bulğar cemiyetiniñ» reisi İvan Abajer İsviçre elçihanesi oña forumda iştirak etmesi içün viza bermedi, dep bildirdi.
Ukraina Tış işler nazirligi BM forumında «Qırım vekilleriniñ» iştiraki qanunsız ola, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Avropa memleketleri, AQŞ, Kanada ile bir sırada mayıs 8 künü Hatıra ve barışuv kününi qayd ete.
İşbu tarih Ukraina prezidentiniñ «2015 senesi Avropada natsizm üzerinde ğalebeniñ 70 yıllığı ve Ekinci cian cenki bitmesiniñ 70 yıllığınıñ qayd etüvi aqqında» fermanı ile belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası natsizm ile küreşkenlerni añmaq içün toplaşacaq. Toplaşuvda Qızıl ordu, milliy-qurtarıcı areket saflarında cenkleşken veteranlar iştirak etecek.
Ekinci cian cenki qurbanlarını bütün dünyada añalar. BMT baş assambleyası 2004 senesi qabul etken rezolütsiyasında mayıs 8 ve 9 künlerini Hatıra ve barışuv künü olaraq ilân etti.
Ukraina cenk neticesinde büyük zarar kördi. Arbiy areket vaqtında ve esirde 3-4 million arbiy, işğal ve açlıqtan 4-5 million sakin elâk oldı, bir beş million insan mecburiy sürette Almaniya ve Rusiyege tahliye etildi, bir qısmı vatanğa qayttı.
Hatıra ve barışuv kününiñ timsali qırmızı haşhaş oldı.
Ekinci cian cenki qurbanlarını bütün dünyada añalar. BMT baş assambleyası 2004 senesi qabul etken rezolütsiyasında mayıs 8 ve 9 künlerini Hatıra ve barışuv künü olaraq ilân etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Seyitler rayon mahkemesinde yanvarniñ 11-nde vatandaş jurnalisti Ayder Kadırovnıñ cinaiy davası baqılacaq edi, amma mahkeme oturışuvı olmadı.
Bu aqta Ayder Kadırov bildirdi, dep haber ete «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
«Bugün mahkeme oturışuvım olacaq edim. Aytılğan vaqıtta keldim. Meni mahkeme kâtibine yolladılar. 15-20 daqqa bekledim. Eki keçken esnasta iştirak etken kâtip çıqıp, mahkeme lâğu etile, dedi. Sebebini aytmadı. Mahkeme erkânı tamamen deñişe, ve ilerideki mahkeme oturışuvlarına celpnamenen çağırılacam, dep ayttı», – dep qayd etti Kadırov.
Hatırlatamız, 2020 senesi dekabrniñ 17-nde Rusiye kontrolindeki Seyitler rayon mahkemesinde «cinayet aqqında bildirmegeninde» qabaatlanğan vatandaş jurnalisti Ayder Kadırovnıñ cinaiy davası boyunca ilk mahkeme oturışuvı başlandı.
2020 senesi avgustnıñ 31-nde peyda olğan malümatqa köre, Rusiye quvetçileri Sudaq, İçki ve Seyitler rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerini tinte. Faallerniñ malümatına köre, tintüvler Enver Topçi, Ayder Ablâkimov, Ridvan Umerov ve Ayder Kadırovnıñevinde keçirildi. Onıñ ömür arqadaşı evlerinde tintüv olmadı, amma aqayınıñ Ukraina pasportı tutıp alındı, onı ise Aqmescitke sorğuğa alıp ketkenler, dep bildirdi.
Avgustnıñ 31-nde Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan dört qırımtatar faali ketmemek şartınen yiberildi.
Sentâbrniñ 3-nde Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, tahqiqatçı ondan ve müvekkili Kadırovdan ilk tahqiqat malümatını aydınlatmama vesiqasını tutıp almağa tırıştı, amma red cevabını aldı.
Ayder Kadırov sentâbrniñ 10-nda 2020 senesi avgustnıñ 31-nde Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ hadimleri tarafından tutulğanını izaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve politsiyası qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvlernen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde saba keçirilgen tintüvlerni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda keçirilgen yañı tintüv ve insan tutuvlarına qarşı narazılıq bildirdi ve Rusiyeden BM qararlarınıñ yerine ketirmesini ve tutulğan qırımtatarlarnı azat etecegini bekley, dep bildirdi.


text:
Sentâbr 16-da saba Keriç parom keçitinde avtomobil aydavcınen Keriçke yaqınlaşqan paromdan deñizge tüşti. Vaqia videosını kerch.com.ru saytı paylaştı.
Neşirniñ bildirgenine köre, «Deñiz müdirliginde» haber ettiler ki, «Protoporos IV» paromı «Qırım» limanında yalığa yaqınlaşqanda cuma künü, saba saat 9:20-de iskelege yanaşqanda parom içinde bulunğan avtomobillerden biri qanunsız çıqtı, çetke keldi ve deñizge tüşti.
Videoda körüne ki, parom iskelege kelgende qara maşna ögge areket etmege başladı, ve deñizge sekirdi.
İlk malümatlarğa binaen, maşnada eki adam bar edi, amma diger menbalar bir insan aqqında ayta, onı soñra suvdan çıqardılar. Şimdiki vaqıtta iskelede politsiya ve prokuratura hadimleri çalışa. İskelege qayıq ve qurtarıcılarnen UAZ maşnası keldi, dep bildire neşir.
Şaatlarnıñ sözlerine binaen, liman suv alanında dalıcılar çalışa, olar batqan maşnanı kranğa bağlamağa tırışa. Bunen beraber, parom keçiti çalışmağa devam ete, dep bildire Keriç kütleviy haber vastaları.
Keriç boğazında parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesinen bağlağan esas naqliye yolu ola.


text:
Sali künü, mayıs 14-ünde, ilhaq etilgen Qırımda “Rusiye bütünliginiñ bozmasına çağırtqanı” içün mahküm etilgen jurnalist Mıkola Semena 69 yaşını toldurdı.
Bir kün evel Milliy Ukraina jurnalistler Birligi, Mıkola Semenanı semereli icadiy ve grajdanlıq faaliyeti ve jurnalistika ideallarına sadıqlığı içün gramotanen rağbetledi.
2017 senesi sentâbr ayında Aqmescit mahkemesi Semenanı üç yılğa şartlı olaraq apiske alıp, üç yıl deñeme müddeti ve üç yıl devamında açıq faaliyet köstermesini yasaqlamağa talap etti. Aynı o yılnıñ dekabr ayında Kreml nezareti altındaki Qırım Yuqarı Mahkemesi, açıq faaliyet yasağını eki yılğace qısqartıp, ükmüni qısmen yımşattı.
Mıkola Semena, öz maqalelerinde «fikir bildirüv serbestligini» eda etkenini ayta.
Ukraina Tış işleri nazirligi, ABD Devlet departamenti, Avropa Birligi ve bir sıra halqara teşkilâtlar Mıkola Semenağa qarşı çıqarılğan qararnı taqbih ettiler.
Azat Avropa Radiosı/Azatlıq Radiosınıñ sabıq prezidenti Tom Kent, jurnalist Mıkola Semenağa qarşı qabaatlavlarnıñ esassız olğanını söylep, Qırımda Kremlniñ kontroli altında bulunğan mahkeme tarafından çıqarılğan qarar lâğu etilmek kerek, dedi.


text:
Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile tedbirler Aqmescitniñ Yağmurça (Fontanı) mikrorayonında keçirilecek.
Bunı QHA agentligine tedbirniñ teşkilâtçıları bildirdi.
«Bugün Aqmescit şeer şurası tedbirlerniñ Yağmurça mikrorayonındaki qurulıp bitirilmegen mektepniñ ögünde keçirilmesine razılıq berdi», – dep añlattılar teşkilâtçılar.
Evel işğal etilgen Qırımda Meclis keçirilmesini iyün 26-na planlaştırğan Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile tedbirlerni Aqmescitniñ Trenöv bağçasında keçirmege yasaq ettiler. Sebepni – bağçanı ziyaret etken «yüzlernen balağa» telüke olacağı ile añlattılar. Aynı böyle yasaq Meclisniñ tedbirlerni Aqmescitte Lenin meydanında keçirmek içün yollağan arizasına da keldi. Bundan da ğayrı, Qırımtatar bayraq Kününe bağışlanğan avto yürüşni keçirmege de bermeyler.
İyün 23 künü Meclis Aqmescit şeer şurasına nevbetteki mektüpni yolladı. Mında tedbirlerni keçirmek içün «Kosmos» kinoteatri ögündeki meydannı ve Yağmurça mikrorayonını teklif etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, saibi Oleg Zubkov apiste yatqan Qarasuvbazar rayonındaki «Taygan» arslanlar parkı işine yañıdan başlaycaq. Bu aqta Aksenov fevralniñ 11-nde jurnalistlerge ayttı, dep bildire Qırım kütleviy haber vastaları.
«Ne içün çalışmaycaq eken? Olar yol haritasını imzalağanlar, Zubkov Oleg Alekseyeviç. Olğan areket planları iqtisadiy inkişaf nazirliginen keliştirilgen edi – yani, er kes yerine ketirmege azır. Şunıñ içün bir problem körmeyim: añlaştıq, olar bütün yañlışlarnı tüzete ve çalışmağa başlay», – dedi Aksenov.
«Taygannıñ» matbuat kâtibi Tatyana Aleksaginanıñ bildirgenine köre, arslanlar parkı artıq tevqif altında degil, amma qapalı qala.
2019 senesi dekabrniñ 5-nde ayında Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» arslanlar parkınıñ faaliyetini toqtattı. Rusiye mahkeme vekilleri Qırımda parklarnı müürledi, dep bildirdi Zubkov Qırım.Aqiqatqa. İş adamınıñ malümatına köre, par qapatılğan soñ zarar miqdarı 10 million rubleden çoq oldı.
Bundan ğayrı, Rusiyeniñ Kaluga şeerindeki Merkeziy okrugnıñ Akemlik mahkemesi evelki instantsiyanıñ «Taygan» arslanlar parkınıñ reklamasını alıp taşlamaq qararını tasdıqladı.
Hatırlatamız, işğal etilgen Qırımnıñ sakinleri apiske alınğan «Taygan» arslanlar parkı ve «Skazka» ayvanat bağçasınıñ saibi Oleg Zubkovğa qoltutıp, fevralniñ 11-nde Aqmescit mahkemesiniñ binasına kelmege çağıra. Anda apiske alınmasınıñ istinafı baqılacaq oturışuv ötkerilecek.
Aqmescitte fevralniñ 7-nde apiske alınğan Zubkov tutulğan SİZO binası ögünde oña qoltutuv bir kişilik narazılıqları olıp keçti.
Fevralniñ 3-nde Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» parkında tişlengen turist Olga Solominanıñ davası boyunca qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnı apiske aldı.
Advokat Arman Petrosân Zubkovnıñ ketmeme seneti yerine eki ay apis müddetiniñ belgilenmesini «qanunsız» dep adlandırdı. İmaye mahkemeniñ tevqif qararını şikâyet etecek ola.
2014 senesi Rusiyeniñ yarımada ilhaqına qoltutqan qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyetinen zıddiyeti bar. Oleg Zubkov, mal-mülki bulunğan topraq damartılarınıñ vesiqalarını beş yıldan berli resmiyleştirip olamay, dep bildire.
Qırım işğali devamında Zubkov Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti tarafından oña nisbeten para cezaları ve qabaatlavlarnen bağlı tahminen 500 mahkeme oturışuvına bardı.


text:
Avropa Şurası Parlament Assambleyası Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatlar eyyetiniñ vekâletlerine qoltuttı. Bu qararğa 96 delegat rey berdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Qararnı Felemenk deputatı Toni Koks azırladı. Qararğa köre, Rusiye PACEge sıñırlarsız qayta. Koks belli ilerilev olğanını qayd ete: Moskva Avropa Şurasına ücret töledi ve ukrainalı arbiy deñizcilerni azat etti.
Aynı vaqıtta PACE Rusiyege Assambleyanıñ Qırım işğalinen bağlı baqışı aqqında hatırlatqan qarar metniniñ tüzetüvine qoltuttı.
Yanvarniñ 28-nde PACE monitoring komiteti Rusiye eyyetiniñ vekâletlerine rey berdi. Bunıñ ögüne Latviya ve Litvaniya parlamentleriniñ vekilleri PACEdeki Rusiye vekâletlerine itiraz bildirdi.
Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ qış sessiyası yanvarniñ 27-nde Strasburgda başlandı.
Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası 2019 senesi iyünniñ 26-nda Rusiye eyyetini sanktsiyasız qaytarmağa razı oldı. Estoniya, Gürcistan, Latviya, Litvaniya, Poloniya, Slovakiya ve Ukrainanıñ PACE eyyetleri buña cevap olaraq toplaşuv salonını terk etti.
PACE, Rusiye eyyetiniñ rey aqqını ğayrıdan tiklemege qarar alğan soñ, Kreml «Qırım meselesini» Ğarpqa «ardı-sıra ve sabırnen añlatmağa» niyetlene, dep bildirdi.
Rusiye eyyeti, vekâletleri sıñırlanğan soñ 2015 senesi yanvar ayından berli assambleya sessiyalarında iştirak etmegen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aslı qırımlı ukrain yırcısı Camala frenk rejissörı Olias Barkonıñ «Polina» bediiy filminde ekinci derece rolüni icra etecek.
ivona.bigmir.net bildirgeni kibi, film üzerinde Frenkistan, Belçika ve Ukrainadan yıldızlar taqımı çalışa.
«Polina» – ailesi aqqında aqiqatnı ögrenmek maqsadı ile tılsımlı seyahatqa çıqqan küçük qızçıq aqqında ikâye.
Camala işbu filmde nasıl rolni icra etecek – belgisiz.
Evel Oles Saninniñ «Povodır» tarihiy faciası taqdim etildi, mında Camala baş qadın rolüni icra etti. «Povodır»niñ ekranlarğa çıqqan birinci künleri onı 95 biñ insan baqtı, umumen film aman-aman yarım million dollar topladı.


text:
Medvedevniñ sözlerine binaen, Rusiye Qırımnı öz terkibine qoşqan soñ, ağır vaziyetke qaldı. "Pek ağır şaraitler meydanğa ketirildi. Rusiye ilk kere üç taraftan basqı altında buluna. Birinciden, halqara iqtisadiyatnıñ sabit olmağanı, ekinciden, ileri ketken devletlerniñ menfiy munasebeti ve elbette, strukturalarımıznıñ sıñırlı olğanı sebpler sırasında tura. Ükümet ögümizde olğan qıyınlıqlarnı añlay", - dedi Medvedev.
Avropa Birligi ve AQŞ Qırımnıñ işğali sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı kirsettiler. İqtisadiy sanktsiyalar siyasetçi ve iş adamlarına toqundı.


text:
Rusiye işğalinden soñ yarımadada yaşamağa qalğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları tintüv, yaqalav, yerli uquq qoruyıcıları tarafından diger basqı havfından fikirlerini açıqtan aytıp olamay. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde «Qırım» Fondu»nıñ başı Riza Şevkiyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, yarımadada yerli akimiyet «Meclisniñ Qırımda sedası olmasın dep, basqı» ete.
«Meclis azalarından bazıları qıtaiy Ukrainağa köçmege mecbur oldı, qalğanlar fikirlerini açıqtan bildirip olamay, çünki birden FSB çağıruvları başlanır ve ilâhre», – dey yarımadanı terk etmege mecbur olğan Şevkiyev.
O, oña Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimlerinden kelgen fondnıñ faaliyeti ile bağlı telkifler aqqında tarif etti
«Maña aytılğanı kibi, eger de «Qırım» Fondu» qarşılıq köstermege devam etse, ve mülkiyetini qabiledeşlerine bermese, böyle alda cinaiy işni açıp, apiske atacaqlar. Fond mülkiyetini akimiyetke yaqın olğan insanlarğa bersin dep, böyle bir tenbiye kelgen edi», – dey Şevkiyev.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadağa qırımtatarlarnıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa kirişilerini yasaq etti. Meclis azaları ve uquq qoruyıcılardan bir qısmı yarımadanı terk etmege mecbur oldı. Qırım ve Rusiyede repressiyalar aqqında bildirüvlerni abartılğan dep sayalar.


text:
Çetel işler nazirligi aprel 21 künü Rusiye prezidenti yanındaki insan aqları boyunca Şurasınıñ azası Yevgeniy Bobrov, «Memorial» uquq qorçalayıcı merkeziniñ «Migratsiya i pravo» ağınıñ yolbaşçısı Svetlana Gannuşkina ve ağnıñ adliyecisi Olga Tseytlina tarafından azırlağan malümatqa esaslana. Keçirilgen soravlar neticesinde müellifler Qırım «referndumına» kelgen 30-50% iştirakçilerden Rusiyege qoşuluvına 50-60% qol tutqanı aqqınla aytalar. Bunıñnen beraber, vesiqada qayd olunğanı kibi, Qırım sakinleri tek Rusiyege qoşuluvı aqqında degil de, evelki rejimniñ qabarcılığınıñ toqtatılmasına da rey bergen ekenler.
«Etilgen işğal Qırım sakinleriniñ çoqusınıñ meraq ve itibarına qarşı çıqa. Demek, Qırım mıtlaqa Rusiye işğalinden azat olacaq», – eminler Çetel işler nazirliginde.
«Daa bir kerek qayd etemiz, vaqıtnca Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti Ukraina devletiniñ qısmı ola», – denile beyanatta.
Rusiye prezidenti yanındaki insan aqları boyunca Şurası keçken ayda «Qırım sakinleriniñ problemleri» aqqında malümatnı aşkâr etti. Mevzulardan birisi separatist akimiyeti tarafından acele sürette Rusiye qoşuluvı aqqında keçirilgen «referendumnıñ» neticeleri. Qırımda «Referendum»dan soñ kelgen 83% iştirakçilerniñ 97% Rusiye qoşuluvına qol tutqanı aqqında ilân ete ediler. Buña oşağan neticeler Aqyarda da yanğıradı. Bu aqta şübeler birden peyda olmağa başladı.
Dünyanıñ bir çoq devleti ve halqara birleşmeleri Ukraina, Qırım ve halqara qanunlarına ters kelgen bu «referendum»nı ve Ukraina qısmında keçirilgen Rusiye işğalini de tanımadı. BMT Baş assambleyasında memleket-azalarınıñ yarısından da çoqusı «referendum»nıñ qanunsız olğanına rey berdi.


text:
Rusiye FSB-siniñ Qırım ve Aqyar sıñır hızmetiniñ idaresinde, Yedi Quyu (Leninskoye) rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) qasabasında baqımsız binanıñ içınde saqlı arbiy yedeklerni tapqanını haber ettiler.
"Eki yüzden ziyade 7,62 kalibrli patron, "F-1" granatası, üç "RG-42" granatası, dört kapsül detonatorı ve barot patlayıcı paketi tapıldı", - denile müessise matbuat hızmetiniñ beyanatında.
FSB bergen haberge köre, bütün nesnelerni aldılar ve saibini tapmaq içün teşkerüv tedbirleri yapıla.
Başqa menbaalardan bu malümatnıñ tasdıqı yoq.
2019 senesi iyül 31-inde Ukrain sıñırcılar, Herson vilâyetinen Qırım arasındaki memuriy sıñırda qadimiy silânı tutıp aldı.