text:
Yılnıñ soñunace Rusiyede Airbnb ve Bookingniñ analogını - mesken kiralama onlayn hızmetini test rejiminde başlatmağa niyetleneler. O, ilk-evelâ ilhaq etilgen Qırımda raatlıq ve kezintiler içün yapılacaq. Bu aqta Ruisiye iqtisadiy inkişafı naziriniñ muavini Viktoriya Abramçenkonıñ sözlerinden haber eteler.
“Bugün satıcı ve alıcı arasında, kiracı ve kirağa berici arasında bağ quracaq, bir IT-platforma kerek. O serbest saylav imkânını berir, añlaşma tizmekni qolaylaştırır, bazar iştirakçileriniñ uquqiy qorulmasını yükseltir, ve, neticede, oña daa çoq yatırım celp eter. Yapılacaq IT-platformada ilk hızmetlerinden biri - mesken kiralama servisiolacaq, ilk-evelâ Qırımda raatlanmaq ve kezinmek içün”, - dep aytıp berdi Abramçenko Yaltadaki iqtisadiy forumda.
Şimdilik Qıımda bir künlük kiralama bazası TsİAN ve Avito saytlarında bar, soñkisinde meskenni ayırtmaq da mümkün.


c: text/html

text:
Berilgen malümatqa köre, akimiyet vekilleri ile muzakereler devam ete. Adını bildirmegege rica etken qaynaq şunı bildirdi: «Amma, yasaqqka baqmadan meydanğa kelecek olğan adamlarnıñ niyetlerini közge alıp, Meclis azalarınıñ ekseriyeti mitingni ötkermek fikirindeler. Lenin meydanını qapatsalar, mitingni şeerniñ diger yerinde ötkerilmesi mümkün».
Bugün saat 13.30 dan başlap, Meclisniñ toplaşuvı ötkerilmekte, ondan soñra, resmiy qarar ilân etilecek.
Bundan evel, qırımtatarlar temsiliy organnıñ reisi Refat Çubarov Qırım «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ iyün 6-na qadar tedbirlerni yasaq etken emirini teñqid etti.
Aytqanına köre, 23 yıl devamında qırımtatarlar matem mitinginiñ keçirilüvi ile qıyınlıqlarğa rast kelmegen ediler.
«Qırımtatarlar içün mayıs 18 künü – menliklerniñ bir qısımıdır. Biz sürgünlik devamındaelde etken ğayıplarnı iç unutmay, yaşaymız. 23 yıl içersinde, qorquzuv, suniy qozğatuvlar yoq edi. Bu sene Meclis ve Qırım akimiyeti vaqtında tedbirlerge azırlanıp başladılar. Biz tedbirlerniñ bir qısımını işlep çıqardıq ve olarnı keçirmege başladıq, ve daa devam etmek kerek», – dedi o.
Mayıs 16 künü Qırım «ükümetniñ» resmiy Facebook saifesinde «Ukrainanıñ cenüp –şarqındaki vaziyetten sebep ,kütleviy tedbirlerniñ ötkerilüvini sıñırlanuvı aqqında» emir çıqtı. Emirge köre, kütleviy tedbirler 2014 senesi iyün 6-na qadar ötkerilmeycekler.
Evelden belgilengen tedbirler lâğu etildi.
Ekspertlerniñ fikirince, böyleliknen qırım «akimieti» Qırımdaki matem tedbirlerniñ keçirilüvini idare etmege niyetlendiler. Onıñ içün, miting Aqmescitniñ merkeziy meydanı OMON tarafından qırşavğa alğan vaziyette ötkerilmesi mümkün.
Qırım İçki işler nazirliginde matem tedbirniñ iştirakçileri metallodetektordan keçmege mecbur olacaqlar, mayıs 15 künü ise, Aqmescitniñ merkezine arbiy tehnikanı aydap ketirdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda Herson vilâyetinde elektrik tiremeleriniñ bozuluvı sebebinden azırlanılğan elektrik energiyasınıñ qazaiy söndürüvi cedveli qullanılmadı.
Bunı «RİA Krım» agentligine Qırımınıñ rusiyeli ükümetiniñ yaqarlıq ve energetika naziriniñ muavini Yevgeniy Demin bildirdi.
«Söndürüv cedveli işletilmedi, energiya şimdilik yeterlidir, amma vaziyetni adetiy dep adlandırmaq, elbette ki, mümkün degil», – dey o.
Noyabr 20 künü Herson vilâyetiniñ uquq qoruyıcıları eki köyde elektrik tiremeleriniñ bouzuluvı aqqında bildirgen ediler. Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 194 maddesi boyunca («Elektroenergetika obyektlerniñ aselet bozulması») cinaiy işlerniñ açılması aqqında mesele baqıla.
«Ukrenergo» şirketi Herson vilâyetinde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa elektrik ceryanı keçken tiremelerniñ bozuluvı ciddiy olğanı aqqında bildire. «Ukrenergo»da yarımadanıñ elektrik ağından tam söndürilmesini tahmin eteler.
Qırım qamaçavı boyunca aktsiya idarecisi Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Herson vilâyetinde kene bozulğan elektrik tiremeleriniñ tamirini blok etecek olalar.
Herson vilâyetinde oktâbr 20 künü «Melitopol-Canköy» yolağınıñ tiremelerini bozdılar. Biriniñ tübüne mina qoyulğan edi. Militsiyanıñ bildirgenine köre, 3 mina ve 2 trotil qılıçı tapıldı. «Elektroenergetika obyektlerniñ aselet bozulması» maddesi boyunca cinaiy ketişat başlanıldı. Oktâbr 6-na keçer gecesi belgisiz şahıslar Canköy-Melitopol yolağınıñ eletktrotiremesini bozdılar.


text:
Muvaqqat izolâtorda (SİZOda) «Veciye Kaşka işi» figurantı, qırımtatar milliy areketi faaliyetçisi Bekir Degermenciniñ sağlıq vaziyeti yamanlaşmaqta. Bunı, Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta advokat Edem Semedlâyev söyledi.
«Bekirniñ sağlıq vaziyeti yamanlaşmağa devam ete. O, yalıñız oturıp yuqlay bile ve daima ilâc tamızıcı altında buluna. O endi bir qaç gece normal şekilde yuqlap olamay, çünki yatqanda nefesi tutulıp başlay.
Semedlâyevniñ aytqanına köre, Degermenciniñ aqciger avalandırmasına ihtiyacı bar.
«İlâc tamızıcı altında olğanı içün onı çıqarıp olamadılar. Yalıñız oturğan alda buluna bile. Oña ayaqyolğa barmaq bile zor kele», – dedi advokat.
Smedlâyev, SİZO başlığı ve tıbbiyet bölügi adına tekrar şikâyet yazıp, imayesi altında bulunğanını hastahanege keçirmekni talap etti.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar. Rusiye FSBsiniñ Qırım boyunca idaresi yaqalanğan faaliyetçilerni Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlay.
Qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Adise yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apis etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
NATO Baş kâtibi Jens Stoltenberg Rusiye FSBsi tarafından 2018 senesi Qırım yalısında zapt etilgen arbiy katerler ve buksirniñ Ukrainağa keri qaytarılmasını alğışladı. Onıñ fikirince, bu, Minsk añlaşmalarını yerine ketirmege yardım ete bile.
Bu aqta Stoltenberg, Brüsselde olacaq alyans memleketleri tış işler nazirleriniñ eki künlik toplaşuvı ögüne matbuat konferentsiyasında ayttı, dep bildire UNIAN agentligi.
«Zapt etilgen Ukraina gemileriniñ qaytarılmasını tebrikleyim. Rusiye bunı çoqtan yapmaq kerek edi», – dedi Stoltenberg.
NATO Baş kâtibi, NATO, «Azaq deñizinde ve Keriç boğazında gemilerniñ raat keçmesine keder etmeycek Rusiyege işaret bere», dep bildirdi.
Bazarertesi künü, noyabrniñ 18-nde, bir yıl evelsi Qara deñizde Keriç boğazı yanında zapt etilgen «Nikopol», «Berdânsk» ukrain katerleri ve «Yañı Qapu» buksiriniñ Rusiye tarafından qaytarıluv esnası başlatıldı, dep bildirdi Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanlığı. Bundan evel ukrain gemileriniñ Ukrainağa qaytarılması aqqında Rusiye Tış işler nazirligi bildirgen edi.
Ukraina Silâlı quvetleri Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanı İgor Voronçenkonıñ malümatına köre, gemiler Qırımdan noyabrniñ 20-21-nde kelmeli.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, berilgen malümatqa köre, üç Ukraina arbiy gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Ukraina deñizcileriniñ 6 yılğa qadar azatlıqtan marum qalması mümkün edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya bildirdi ki, qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kiriş yasağı «milletlerara dava doğurmağa tırışqan şahıslarnıñ faaliyetini eksiltti». Bunı Poklonskaya TASS neşirine bildirdi.
«Bizim vazifemiz – milletlerara munasebetler saasında davağa yol bermemektir, çünki bu mesele pek müimdir. Mence, eki kere Refat Çubarovğa ekstremistik faaliyet olmamamaq kerekligi aqqında eki tenbi doğru bu qarardır. Yarımadada zıddiyet doğuracaq olğan adamlarnıñ, üçünci şahıslarnıñ, faaliyeti eksildi», – dedi o.
Poklonskayanıñ malümatına köre, Qırım halqları er daim barışıqta yaşadılar, «onıñ içün dava doğurmaq ıntıluvları neticesiz olacaq».
Malüm olğanı kibi, Rusiye qırımtatar halqınıñ liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge 5 yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq etti.


text:
Ukraina Kyivde «Qırım platforması» muzakere etilecek sammitni keçirmege planlaştıra. 2021 senesiniñ mayısnıñ 21-i kün olaraq baqıla. Bir çoq memleket, hususan Türkiye, ABD ve Baltiya memleketleri iştirak etmege meraqlı olğanını bildirdi, Kyiv Rusiyeni de muzakere masasına davet etmege niyetlene.
Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Euroactiv intervyüsına ayttı.
«Olar (Rusiye vekilleri – QA) kelse, quvanırmız, suallerimizni berirmiz, çünki Rusiye Qırımda insan aqları bozulğanından mesüliyetlidir. Rusiye Qırımnı işğalden nasıl azat bilecegini laf etmek de kerek. Mücizeler ola, ve olar medeniy yanaşsa, biz muzakerege azırmız», – dedi Ceppar.
Hatırlatamız, Melinda Simmonsnıñ aytqanına köre, Büyük Britaniya Qırımnı işğalden qurtaruv platformasını quruv kontseptsiyasına qol tuta.
Sloveniya elçisi Tomaž Mencin Ukrainanıñ Qırım platformasını quruv teşebbüsine qol tuta, dep bildirdi.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.


text:
Evelden tınç, qırlar ve çamlıqlar ile sarılıp alınğan köy şimdi endi onıñ yanında qurulğan Tavriya issilik elektrostantsiyası (İES) yanında yaşamağa alışa. Yaqında başlanğan ve uçaqlardaki küçlü reaktiv köçüricilerniñ gürültisine oşağan buv ile İES qazanı ve buv borularınıñ üflenmesi denilgen eylem, insanlarnı keçmişteki tınçlıq aqqında unutmaq kerekliginde soñ olaraq qandırdı. Mutehassıslar, stantsiya generatorlarınıñ gürültü seviyesi 90 detsibelge yetti, dep añlattılar. Stantsiyanıñ memuriyeti yerli KHV vastası ile insanlarnı, adiy iş rejiminde gürülti normal seviyege qadar enecek, dep işandırdı. Bu, Mamaq sakinlerini raat ettimi, belli degil.
Qırım köyü «termik» detsibeller altında (fotogalereya)
Mamaq köyü (1946 senesinden soñ – Strogonovka) asılında Aqmescitniñ cenübiy-şarqiy kenarına qavuşa. Köy, Salğırnıñ sağ qolu olğan Bala Salğırnıñ yeşil kenarları boyunca aman-aman 5 kilometrge uzanğan. 1958 senesinde o vaqıttaki Qırım vilâyet icra komiteti tarafından çıqarılğan qararğa qadar şimdiki Mamaq köyüniñ yerinde üç köy buluna edi: Yuqarı Mamaq, Aşağı Mamaq ve Mamaq (Verhnâya Strogonovka, Nijnâya Strogonovka ve Srednâya Strogonovka).
Evelden tınç, qırlar ve çamlıqlar ile sarılıp alınğan köy şimdi endi onıñ yanında qurulğan Tavriya issilik elektrostantsiyası (İES) yanında yaşamağa alışa. Yaqında başlanğan ve uçaqlardaki küçlü reaktiv köçüricilerniñ gürültisine oşağan buv ile İES qazanı ve buv borularınıñ üflenmesi denilgen eylem, insanlarnı keçmişteki tınçlıq aqqında unutmaq kerekliginde soñ olaraq qandırdı. Mutehassıslar, stantsiya generatorlarınıñ gürültü seviyesi 90 detsibelge yetti, dep añlattılar. Stantsiyanıñ memuriyeti yerli KHV vastası ile insanlarnı, adiy iş rejiminde gürülti normal seviyege qadar enecek, dep işandırdı. Bu, Mamaq sakinlerini raat ettimi, belli degil.
Evelden tınç, qırlar ve çamlıqlar ile sarılıp alınğan köy şimdi endi onıñ yanında qurulğan Tavriya issilik elektrostantsiyası (İES) yanında yaşamağa alışa. Yaqında başlanğan ve uçaqlardaki küçlü reaktiv köçüricilerniñ gürültisine oşağan buv ile İES qazanı ve buv borularınıñ üflenmesi denilgen eylem, insanlarnı keçmişteki tınçlıq aqqında unutmaq kerekliginde soñ olaraq qandırdı. Mutehassıslar, stantsiya generatorlarınıñ gürültü seviyesi 90 detsibelge yetti, dep añlattılar. Stantsiyanıñ memuriyeti yerli KHV vastası ile insanlarnı, adiy iş rejiminde gürülti normal seviyege qadar enecek, dep işandırdı. Bu, Mamaq sakinlerini raat ettimi, belli degil.


text:
El auzında «mausım-şilde qırğını» atalıp ketken biıl jazdağı pandemiyanıñ twsında jaqının joğaltpağan jan kemde-kem. Koronavirustan basqa elde qanşa adam qanday sebepterden qaytqanın anıqtau, bwğan indettiñ äseri bar-joğın dolbarlau maqsatında balamalı jäne resmi mälimetterdi birge qarastırıp, taldap kördik. Qazaqstan halqınıñ täuelsizdik tarihındağı «eñ qaralı jazda» qanşa otandasımızdan köz jazıp qaldıq?
Astanadağı jerleu agenttiktteri biriniñ bastığı Lyudmila YUr'evna äuelde, köktemgi TJ kezinde, bilik koronavirustan qaytqandardı bölek ziratqa jerleuge bwyrıq bergenin, keyin şeşim jüz özgergenin aytadı. Şarıqtau şegi mamır ayında 5,5 mıñday nauqas auıradı degen DenMin-niñ boljamı qate bolıp şıqtı. Pandemiya kürt örşigen «mausım-şilde qırğınında» jer-jerden qaralı habar qaptap, äleumettik jeliler nekrolog jazatın platformağa aynalıp ketkeni köptiñ esinde. Elordalıq twrğın, qabir qazumen aynalısatın Ermen Baqıtbek (keyipkerdiñ ötinişimen esimi özgertildi – QT) şilde ayınıñ alğaşqı jartısında täuligine ortaşa eseppen 10-20 qabir qazğanın aytadı.
Saldarınan auruhanalardağı mäyithanalardıñ aldında kezek qalıñdap, aqırı ministrlik sanitarlıq-gigienalıq normalardı qatañ saqtay otırıp kez kelgen ziratqa jerleuge rwqsat berdi. Qwrban bolğandardıñ tuıstarınan tüsken şağım köbeygendikten be, jaqınınıñ denesin «satıp alıp jatqandar» turalı aqparat jiilegennen be, älde oqşaulanğan jaña zirattar qaytıs bolğandardıñ şınayı esebin anıqtauğa tırısqan aqparat qwraldarına (31 arnadağı «Sözdiñ şını kerek», Azattıq radiosınıñ jurnalistik zertteuleri) «qoljetimdi ayğaq» bolmasın dedi me, ükimet birden osı şeşimge keldi. Ärkim qal-qadirinşe janazasın ötkizip, jaqının qara jerge tapsırıp jattı. Transparency International halıqaralıq wyımınıñ 2019 jılğa arnalğan esebinde jemqorlıqqa tözbeuşilik indeksi boyınşa Qazaqstan 180 eldiñ işinde 113-orında twratın elde qauırt şaqta ädettegidey jwrt qajetsingen dünielerdiñ bağası şarıqtap şığa keldi. Qwlpıtas qwnınan bastap eskertkiş taqtayı, jerleu räsimi, qabir qazudıñ aqısı keminde birneşe esege artqan.
Azattıq radiosınıñ zertteu mälimetine süyensek, bir ğana Taraz qalasındağı «Tektwrmas» jäne «Jas kilem» zirattarında biılğı «mausım-şilde qırğınında» 637 adam, bıltır däl osı aralıqta 294 adam jerlengen. Statistika komitetiniñ QT-ğa bergen jauabında Jambıl oblısında 2019 jılı eki ayda 1270, biıl mausım men şilde aylarında 2571 adam qaytıs bolğanı turalı körsetilgen. Sandarğa jiti qarap, aytarlıqtay ayırmaşılıq bayqauğa boladı.
Sandar astarlap söyleydi...
Densaulıq saqtau ministrligi koronavirusqa şaldığıp qaytıs bolğandar jönindegi statistikasında mausımda – 147, şildede – 870 adam dep körsetken. Endi bwrınğı densaulıq saqtau vice-ministri Lyudmila Byurabekovanıñ qırküyek ayında redakciyağa bergen resmi jauabındağı derekterge nazar audarsaq. 2019 jäne 2020 jıldarı 1 qañtar men 31 şilde aralığındağı Aurulardıñ halıqaralıq jikteliminde J12-18 kodtarımen belgilenetin pnevmoniyanıñ barlıq türine şaldıqqan jäne qaytqan qazaqstandıqtardıñ sanı oylandırmay qoymaydı.
Vice-ministrdiñ mälimetinşe, pnevmoniyadan mausım ayında 628, şildede 2149 adam ömirden ötken. Bwl bıltırğa qarağanda 2,2-den (mausım) 8,4 esege (şilde) deyin artıq. COVID indeti şıqqalı beri qañtar-şilde aralığında Qazaqstanda 256 mıñday adam pnevmoniyamen auırğan, onıñ 4 mıñğa juığı qaytıs bolğan.
DDSW ökili Maykl Rayan 11 şilde küni Qazaqstanda kürt örşigen pnevmoniyanı tikeley koronaviruspen baylanıstı ekeni jöninde tüsindirme bergen. Tipti aydıñ ortasında ministrlikke (basqa jıldan erek qarqındağı) pnevmoniya men koronavirustı biriktiru jöninde nwsqau jasap, kodın belgilegen. Osığan qaramastan bilik indet qarqını basılğanğa, tamız ayınıñ basına deyin «dayındıq kezeñin» sıltauratıp qospadı. Mıñdağan keystiñ eşbiri koronavirustıñ jalpı statistikasına engizilmedi. Sarapşılardıñ 256 mıñday pnevmoniyanıñ arasınan koronavirustıq türin ajıratuğa bolatını jöninde talay ret aytsa da, ministr Aleksey Coy komandasımen birge «tehnikalıq jağınan qiın» ekenin alğa tarttı. Tamız-qazan aylarınıñ aralığında derttiñ beti qaytqan kezde de ministrlik ädettegiden 3,3 esege artıq pnevmoniya jağdayın qayta süzuge köñil audarmadı, äreket etpedi. Redakciya jurnalisiniñ swrağına aytqan jauabında vice-ministr Ajar Ğiniyat Ükimettiñ bwl iste qwlıqsız ekenin eki märte kesimdi türde mälimdegen. Biliktiñ bwl äreketi qoğam tarpınan «sayasi imidj jolındağı ötirik», «manipulyaciya» degen sınğa wşıradı.
Pandemiyadağı ölim ösimin rastaytın Statistika komiteti 2018 jılı mausım-şildede Qazaqstanda 21 809 adam, 2019 jılı osı uaqıtta 22 708 adam, al biıl 43 127 adam qaytıs bolğanın jariyaladı. Resmi derekke say, pandemiya däuirindegi «mausım-şilde qırğınında» qaytqandar bıltırğa qarağanda 20 419 adamğa köbirek bolğan.
Taratıp aytsaq,
Mamandar jazğı karantin kezinde medicina salasında jüktemeniñ artuına jäne josparlı emdeu procesiniñ toqtauına baylanıstı sozılmalı auruları bar äri tosın jaraqat alğan jandarğa der kezinde kömek körsetilmeui sebepti qwrbandar sanınıñ ösui mümkin ekenin eskertedi. Redakciya osı mäseleni naqtılau maqsatında Statistika komitetinen qaytqandardıñ ölim sebepteriniñ körsetkişin swrattı. Resmi jauap-mälimetke qarağanda, biıl jazatayım jağdaydan, ulanudan, jaraqattan, suicidten, suğa ketuden, kölik apatınan qaytqandar aytarlıqtay azayğan.
Ärtürli ömirlik jağdayattardan qaytqandar qatarınıñ birşama kemuine karantin şekteui äser etui mümkin. Degenmen osı jılı koronavirus infekciyası enetin tınıs joldarı jäne tromboz tüzilu jolı qan aynalımı jüyesiniñ aurularınan köz jwmğandar eselep köbeygen. Biıl jeti ayda tınıs alu organdarı auruınan demi üzilgenderdiñ statistikası ötken jıldardağı jiıntıq esepke juıqtağan: qañtar-şilde aralığında 15 mıñnan astam qaytsa, 2019 jılğı on eki ayda 16 mıñ, 2018 jılı 15,8 mıñ adam köz jwmğan. Sonday-aq, qan aynalımı jüyesiniñ auruları sebebinen qaytıs bolğandardıñ aylıq ortaşa esebi bıltır 2,5 mıñ, al biıl 2,9 mıñğa jetken. Jäne jwqpalı-parazitarlı aurulardan jeti ayda ötken jıldı twtastay alğandağı esepten 755-ke artıq adam qaytıs bolğan.
Erekşe ekpin qoyıp aytatın tağı bir jayt – 2015 jäne 2019 jıldarı twmau, tınıstau organdarınıñ asqınğan auruları men pnevmoniyadan 3670-4183 aralığında adam, al biıl jeti ayda atalğan dertterden 7365 qazaqstandıq qaytıs bolğan.
Osılayşa, sarapşılardıñ koronavirus infekciyası dert qozdıruşı faktor retinde ağzanıñ sozılmalı aurularğa qarsı twru qabiletin älsiretip, ölimge äkep soqtıradı degen twjırımın şındıqqa janasadı dep topşılauğa boladı. Mwnı «virus mekendeytin» ağza müşeleri auruınan qaytıs bolğandardıñ sanı protopandemiya kezeñine qarağanda äldeqayda köptiginen añğaruğa boladı.
Qazirgi tañda Qazaqstan Ükimeti koronavirus (KVI+ / U07.1) pen onıñ pnevmoniyalıq (KVI- / U07.2) türine şaldıqqandardı eki bölek qarastıradı. Jiıntıq sanın swrağandarğa DenMin ökili Bağdat Qojahmetov kal'kulyatormen esepteuge keñes beredi. Cifrlıq damu salası sätsiz bolğanın prezidenti moyındağan bilik onlayn sanağış resurs jasay almasa da, DDSW saytında eldegi auırğandardıñ sanı 142 mıñnan asqanı körsetilip twr. Pnevmoniyanıñ koronavirustıq türinen (U07.2 / KVI - diagnozı qoyılğandar 34 mıñnan artıq) basqa aurularımen auırğandar sanı 337 mıñnan astı. Al 13 naurızdan beri COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 108 mıñğa jetken. Resmi derek boyınşa, pandemiya bastalğalı jalpı jiını virus jwqqandardıñ 2694-i (KVI+ – 1 756, KVI- – 362, ilespe aurulardan – 576) qaytıs bolğan.
*keybir derekter 12 ayğa jiıntıq esebinde berildi, sebebi ötken jıldardağı aylıq körsetkişterge qol jetkizu mümkin bolmadı
*biıl tamız ayındağı statistkika dayın bolğanda aqparat tolıqtırıladı


text:
Ukraina Gaagadaki Birleşken Milletler teşkilâtınıñ Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı açtırğan davada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ğayrıdan başlatmağa talap ete, dep bildire yanvar 17-de mahkemeniñ matbuat hızmeti.
«Rusiye qırımtatar halqına qarşı siyasiy ve medeniy taqip areketlerini toqtatmaq, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etken buyruqnı lâğu etmek, ve bu iş baqılğan müddet devamında bu ve diger tedbirlerni toqtatmaq kerek», – dep aytıla Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan dava boyunca matbuat beyanatında.
Keçken sene 2016 senesi aprel ayında Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi işğal altındaki yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı Rusiye akimiyetiniñ areketlerine narazılıq bildirdi. Meclis imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet etti, amma şikâyet arizası red etilip, Meclis faaliyeti yasaq etildi.
Ukraina İçki işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, basqı yapmamağa çağırdı.
Yanvar 16-da Ukraina Birleşken Milletler teşkilâtında eñ yüksek mahkeme organı olğan Halqara mahkemege muracaat etip, Rusiye terrorizmniñ maliye etilmesi ve millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnı boza, dep dava açtırdı.


text:
Ukraina Maliye Nazirligi ve Halqara işbirlik Yaponiya agentligi Ukrainağa 108 million iyen (tahminen 870 million dollar) miqdarında ödünç añlaşmasını imzaladılar. Añlaşmağa köre, para Kiyev civarında Bortnik aeratsiya stantsiyasınıñ tamir işleri içün ayırıla.
İyün 15 künü añlaşmanı maliye naziri Natalya Yaresko ve Yaponiya agentliginiñ prezident muavini Masakazu İçikava imzaladılar.
Ödünç 40 yılğa 0,1% yıllıq stavkası ile berille.
Nazirler kabinetiniñ malümatına köre, işbu ödünç añlaşması Yaponiya tarafından Ukrainağa berilgen 1,5 milliard dollar miqdarında maliye desteginiñ qısmı ola.


text:
Bunı Azatlıq Radiosı Associated Press esaslanıp bildire.
Bidenniñ ziyareti eki kün sürecek. Onıñ Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken ve ükümet reisi olğan Oleksandr Turçinov ve Arseniy Yatsenük ile muzakereleri salı kününe planlaştırıldı.
AQŞ prezident muavini qanun çıqarıcılar ve demokratik islâatlar tarafdarlarınen de körüşecek.
İlk malümatlarğa köre, Biden Ukraina akimiyetine iqtisadiy islâatlar, şu cümleden, energetik saasında islâatlar keçirilmesinde «qol tutuvnıñ tehnikiy tedbirleri» aqqında ilân ete bile.


text:
Qırım iş adamı Oleg Zubkov, Rusiye nezaretindeki Qırım mahkemesi onıñ gecelemesinen bağlı evelde qoyulğan sıñırlavlarğa şefaatnı qanaatlendirgenini haber etti. Bunı fevralniñ 17-sinde Zubkov "Taygan" parkında tişlenilgen musafir aqqında davanıñ mahkeme oturışından soñ jurnalistlerge haber etti.
"Mahkeme şefaatlardan birisi - geceleme yerimni qayd olunğan yerimden (Yalta) yaşağan yerime deñiştirmesini qanaatlendirdi. Saat 24:00 saat 6:00 qadar yaşağan yerimde - Qarasuvbazar şeerinde bulunmağa razılıq berdiler. Bu pek yahşı, böylece kerekmegen aleketten qutulam. Bütün mahkeme oturışılarına qatnap ve "Taygan" arslanlar parkında işimnen oğraşıp olacağım", - añlattı Zubkov.
Fevralniñ 3-nde Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» parkında tişlengen turist Olga Solominanıñ davası boyunca qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnı apiske aldı.
Advokat Arman Petrosân Zubkovnıñ ketmeme seneti yerine eki ay apis müddetiniñ belgilenmesini «qanunsız» dep adlandırdı. İmaye mahkemeniñ tevqif qararını şikâyet etecek ola.
2014 senesi Rusiyeniñ yarımada ilhaqına qoltutqan qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyetinen zıddiyeti bar. Oleg Zubkov, mal-mülki bulunğan topraq damartılarınıñ vesiqalarını beş yıldan berli resmiyleştirip olamay, dep bildire.
Qırım işğali devamında Zubkov Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti tarafından oña nisbeten para cezaları ve qabaatlavlarnen bağlı tahminen 500 mahkeme oturışuvına bardı.


text:
Bağlarbaşı Demir Kepenk Tamiri
Bağlarbaşı Demir Kepenk Tamiri
Bağlarbaşı Eski tip Kepenk ,Tamiri,Bağlarbaşı Demir Kepenk Yayı Fiyatları,Bağlarbaşı Demir Kepenk tamiri,Bağlarbaşı Kepenk Servisi,Bağlarbaşı Eski kepenk tamircisi,Bağlarbaşı Kepenk tamircisi,Bağlarbaşı Kepenk tamir Servisi,Bağlarbaşı 7/24 kepenk servisi,Bağlarbaşı Kepenk yayı nasıl takılır,Bağlarbaşı Kepenk tamir Servisi,Bağlarbaşı Manuel Kepenk Yayı,Bağlarbaşı Eski tip Kepenk yayı,Bağlarbaşı Demir Kepenk fiyatları,Bağlarbaşı Manuel kepenk,Bağlarbaşı Eski tip kepenk,Bağlarbaşı Otomatik Kepenk yağlama
Bağlarbaşı Eski tip Kepenk Tamiri. 7/24 Bağlarbaşı kepenk tamir bakım onarım sevrisi olarak hizmet vermekteyiz
Bağlarbaşı Kepenk Tamiri Kepenk Motor ,Bağlarbaşı Kepenk Kumandası,Bağlarbaşı Kepenk Alıcısı,Bağlarbaşı Teknis Servis Kousunda deneyimli Ustalarla Siz Deyerli Müşterilerimizin Hizmetin Deyiz
Otomatik Kepenk Motoru
Otomatik Kepenk Motoru Çeşitleri
Nice Kepenk Motoru
Mosel Kepenk Motoru
Lcf Kepenk Motoru
Sonfi Kepenk Motoru
Becker Kepenk Motoru
Asaş Kepenk Motoru
Lentus Kepenk Motoru
Zincirli Kepenk Motoru
Santral Kepenk Motoru
Elero Kepenk Motoru
Otomatik Kepenk Fiyatları
Otomatik Kepenk Motor Fiyatları
Otomatik Kepenk Kumanda Fiyatları
Otomatik Kepenk Alıcı Fiyatları
Kepenk Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepek Tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Otomatik Kepenk Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Arıza,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı 7/24 Kepenk Servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Motoru,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Sıfır Kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Kumandası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Servisi Numarası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Tamircisi Numarası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Acil Kepenk Firması,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Açık Kepenk Firmaları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Sıfır Kepenk Yapan firmalar,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk Arızası Ustası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Fotoselli kapı servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Fotoselli kapı arızası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Bahçe kapısı Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Bahçe kapısı Yapımı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk arızası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Kepenk
,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri ,Bağlarbaşı #,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı 0507 766 51 26 ,Bağlarbaşı # otomatik kepenk servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Kumanda Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı en yakın kepenk tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Motor Değişimi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Yay Değişimi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Motor Değişimi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Enyakın kepenk taircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Sökme,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Motor Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Kumanda Tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk Kumanda Çoğaltma,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pancur tamiratı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı acil kepenk servis,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk tamir,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamir onarım servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk ve panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı uzaktan kumandalı kepenk tamiratı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk tamir servis,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı acil kepenk tamir servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk servisi kepenk tamiratı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamir servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı acil uzaktan kumandalı ve manuel panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk servis,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk ve kepenk tamir servis,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı panjurcu acil kepenk ve kepenk tamir servisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı acil kepenk tamir servisi
: ahşap kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı akordiyon kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı alüminyum kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı celik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk çeşitleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk firmaları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenkci,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk firmaları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamir,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı da kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı cam kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı cam kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı çıkma kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı demir kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı depo kepengi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı dükkan kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı garaj kepengi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk çeşitleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk firmaları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk firmaları ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk firması,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk garaj kapısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapatma,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kilidi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kilitleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kumandası,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri çankaya,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenkci,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenkci ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyat ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyatı ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk m2 fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk malzemeleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk montajı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk tamiri ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk arızaları ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamir,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri kepenk tamiri ,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı vitrin
,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk fiyatları 2018,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk fiyatları 2019,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapısı fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı manuel kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu panjur,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı saç kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı 0507 766 51 26 ,Bağlarbaşı elektrikli kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Çerkezköy Camlıkahve manuel kepenk fiyatları 2018,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik daraba,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı çelik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı demir kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk servis,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyat listesi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı Mahallesi kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı alüminyum kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı akordiyon kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı demir kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı ahşap kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik daraba fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektronik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı manuel kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı daraba fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk m2 fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı alüminyum kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk kapı modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı manuel kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı balkon kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı cam kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk alıcısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamircisi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli daraba,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk tamiri fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı garaj kapısı tamiri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı saç kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kumandalı kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli kepenk fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyatı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı dükkan kepenk fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk çeşitleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pvc kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı elektrikli garaj kapısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyat hesaplama,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk alıcısı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı kepenk çeşitleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı pencere kepenk modelleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı garaj kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik çelik kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı cuppon alıcı,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı uzman kepenk,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapı sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk fiyat listesi,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik kepenk manuel açma,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı cuppon sn 32,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapısı fiyat,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı motorlu kepenk sistemleri,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı otomatik garaj kapıları fiyatları,Bağlarbaşı #Bağlarbaşı


text:
Avgustnıñ 31-nde işğal etilgen Qırımnıñ Qurman qasabasında yanğında zarar körgen qurucılıq malzemeleri anbarı Rusiye arbiyleri tarafından qullanılğan edi. Bu aqta «Krım SOS» aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ idare yolbaşçısı Oleksiy Tilnenko öz menbalarına esaslanıp bildirdi.
«Krım SOS» teşkilâtınıñ menbaları bergen malümatqa köre, Canköy rayonındaki patlavlardan soñ Rusiye işğalcileri arbiy donatmalarnı Qurman qasabasındaki qurucılıq malzemeleri anbarına yerleştirdi. İşğalciler mesken rayonlarda arbiy donatmalarnı yerleştirip, vatandaş ealisini telükege oğratmağa devam ete», – dep bildirdi Oleksiy Tilnenko.
Qırım.Aqiqat mühbiri yerli sakinlerniñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, qasaba merkezindeki «Dobrotsen» hocalıq ve azıq ağ tükânı yanıp başladı. Qayd etilgenine köre, alev yaqın olğan qurucılıq malzemeleriniñ tükânına keçti.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayınağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayınadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayınanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayınanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Türkiy devletler
Türkiy devletler - türkiy tiller laf etip aynı cedden kelgen devletler:
- Mustaqil türkiy memleketler:
- 1 - aslında mustaqil, amma tanılmağan bir devlet.
- Muhtar türkiy devletler:
- Altay Cumhuriyeti - Rusiye
- Başqırtistan Cumhuriyeti - Rusiye
- Çuvaşistan Cumhuriyeti - Rusiye
- Gagauz Yeri - (Gagauzlar:) - Moldova
- Hakas Cumhuriyeti - Rusiye
- Qaraqalpaqistan Cumhuriyeti - Özbekistan
- Nahçıvan Muhtar Cumhuriyeti - Azerbaycan
- Şincañ Uyğur Muhtar Rayonı (Şarqiy Türkistan) - Çin
- Tataristan Cumhuriyeti - Rusiye
- Tıva Cumhuriyeti - Rusiye
- Saha Cumhuriyeti - Rusiye
- Türkiy halqlar yaşağan muhtariyetleri:


text:
Doquz yıl içinde rusiyelilerniñ televizion haberlerine olğan işançı 79-dan 49- faizge tüşti. “Levada-tsentr” keçirgen sorav olar artıq üçte birine işanğanlarını köstere.
İnternet-neşirler derc etken malümatqa ise aynı muddet içinde işanç seviyesi 7-den 24 faizge yükseldi.
Soralğanlarnıñ dörtten biri, pensiya yaşı deñişkeni aqqında malümat televizon haberlerinden köre, internette daa ziayde aydınlatılğanını ayta. Ondan da ğayrı, soralğanlar, internette siyasetçi ve memurlarnıñ ayatı ve vaziyeti, iqtisadiy vaziyet, ayrıca narazılıq tedbirleri ve tışqı siyaset “daa tolu ve obyektiv” aydınlatılğanını qayd eteler.
Bu arada soralğanlarnıñ 73 faizi Rusiye televizionı ale daa haberlerniñ esas menbası olğanını ayta. Yaşı 18 ile 24 arasında olğan sorav iştirakçileriniñ fikiri aman-aman yarı-yarığa bölüne: 49 faizi - televizionnı, 51 faizi ise internetni – üstün tutalar. 55 yaşını keçken iştirakçiler arasında köstergiçler 81% ile 18% oranındadır.
2014 senesi Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, Kyiv bunı Rusiye yapa dep tanığanı neticesinde, Ukraina “tecavuzcı-devletniñ propagandasını tarqatqanı içün” 70 dane Rusiye televizion kanalınıñ yayınlavını sıñırladı.


text:
Amdi Alim
Amdi Alim (aqiqiy soyadı Ğaniyev) (1905 - 1942) - qırımtatar şairidir.
Amdi Ğaniyev 1908 senesi Kuybışev rayonındaki Adım Çoqraq köyünde doğdı. 1927 senesi edebiy eserler yaza başladı. Bir şair sıfatında yaratqan şiirleriniñ ekserisi arbiy mevzuda edi. "Qaytırmız biz yeñiş yırını yırlap, qaytırmız biz soñki ücümden..." dep yazdı şair. Qaytıp kelmedi. Vatan cenki qanlı uruşlarında elâk oldı. Cenkten evel şair Azam Ametnen birlikte “Raport” adlı birinci şiirler kitabı çıqtı. Amdi Alim - qardaş halqlar edebiyatını terenden bilgen ve olarnıñ eñ yahşılarını açıq-aydın, sade ve dülber tilnen tercime etken şairimiz edi. Şekspirniñ Qırımtatar Devlet teatrinde oynalğan “Otello” tragediyası, Lope de Veganıñ “İspan papazı” komediyası, Nikolay Ostrovskiyniñ “Çelik nasıl pişkinleşti” romanı, Şota Rustaveliniñ “Qaplan terisi kiygen pelvan” poeması ve saireler Amdi Alim tarafından tercime etilgenleri alda, halqımıznıñ ana tilinde sevip oquğan eserleri olıp qaldılar.
1942 senesinde ağır yaranlanğanı soñ hastahanede vefat etti.
Amdi Alim - etraflıca bilgili, yüksek medeniyetli, acayip adam edi.


text:
Mostafa Cämilev
Mostafa Abdülcämil Cämilev (Qırımoğlu) (qırımtatarça Mustafa Abdülcemil Cemilev (Qırımoğlu), 1943, Qırım) - qırımtatar milli xäräkäteneñ kürenekle wäkile häm citäkçeläreneñ berse, säyäsätçe, xoquq yaqlawçı, sovet dissidentı, Qırımtatar Milli Mäclese räise (1991-2013).
Nansen premiäse (1998), Törkiäneñ Cömhüriät Ordenı (2014)[1], Pülşäneñ «Solidarność» häm başqa premiälär häm büläklär iäse.
QazanışlarYзrәpTү
Barlıq ğömeren Mostafa Cämilev qırımtatar xalqı xoquqları öçen köräşkä bağışlıy. Sovet çorında üz xalqın watanına qaytaru öçen köräş alıp bara, dissidentlar rätenä kertelä[2]. Sovetlar Berlege tarqalu aldınnan Qırımğa qayta, Qırımtatar Milli Mäclesen citäkli, 2014 yılda Qırımnıñ Rusiägä quşılğanınna kisken qarşı çığa[[3].
Watanpärwärlege öçen Mostafa Cämilevne «Qırım ulı» (kыpыMTaT. Qırımoğlu) dip atıylar. Anı berniçä tapqır Tınıçlıq öçen Nobel bülägenä täqdim itälär (şul isäptän, 2014 yılda tatar milli xäräkäte wäkilläre tarafınnan[4]).
Tärcemäi xäleYзrәpTү
Mostafa Cämilev 1943 yılnıñ 13 noyäberendä Qırım ASSRnıñ Bozköy awılında (elegräk ğailäse Ay-Serez bistäsennän quıp cibärelgän), daladağı Qırımda dönyağa kilä.
1944 yılnıñ 18 mayında qırımtatar xalqı belän Qırımnan Üzbäk SSR-na sörgengä cibärelgän.
Taşkent şähärendä Aviatözeleş zavodında tokar' bulıp eşlägän. Anda mäktäpne tämamlağaç, aviatsiä zavodında toqär bulıp eşli. 1962 yılda Taşkent irriğätsiä häm awıl xucalığı injenerları institutına uqırğa kerä, läkin annan quıp çığarıla[5].
Xoquq yaqlaw eşçänlegeYзrәpTү
1961 yılda Qırımtatar yäşläre berlegeneñ Taşkent bülegen oyıştıruda qatnaşa, anı citäkli. 1969 yılda «Sovetlar Berlegendä keşe xoquqları yaqlawnıñ initsiativalı törkem»ne oyıştıruda qatnaşa. Xoquq yaqlaw ölkäsendä aktiv şöğellänüe öçen 1966-1983 yıllar aralığında altı tapqır qulğa alına. Törmälärdä barlığı yaqınça 15 yıl ütkärä. 1975-1976 yıllarda Omsk törmäsendä 303 könlek açlıqnı tota. 1986 yılda azat itelä.
İctimaği häm säyäsi eşçänlegeYзrәpTү
1989 yılda ğailäse belän Qırımğa, Baqçasaray şähärenä qayta.
1991 yılda Qırımtatar xalqı Qorıltayı cıyıla. Anıñ utırışında Mostafa Cämilev Qırımtatar Milli Mäcleseneñ räise itep saylana (2013 yılğa qädär).
Ukrainanıñ Yuğarı Radasına berniçä tapqır saylana.
2012 yılda "Batkivçina" saylaw isemlegennän Yuğarı Radağa saylana.
2014 yılda Qırım krizisında Ukraina bötenlegen yaqlıy.
2014 yılnıñ yazında Qırımnıñ Rusiägä quşıluına kisken qarşı çığa. 2014 yılnıñ 12 martında Tatarstan Däwlät Kiñäşçese Mintimer Şäymiev belän oçraşuda Qırım yazmışı turında şöyläşä. Soñraq Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän telefonnan söyläşü ütkärä[6][7]. Läkin Cämilev üz qaraşın üzgärtmäde, Qırım statusı turında referendumda qırımtatar xalqın qatnaşmasqa çaqıra.
1991 yılda Qırımtatar xalqı Qorıltayı cıyıla. Anıñ utırışında Mostafa Cämilev Qırımtatar Milli Mäcleseneñ räise itep saylana (2013 yılğa qädär).
Ukrainanıñ Yuğarı Radasına berniçä tapqır saylana.
2012 yılda "Batkivçina" saylaw isemlegennän Yuğarı Radağa saylana.
2014 yılda Qırım krizisında Ukraina bötenlegen yaqlıy.
2014 yılnıñ yazında Qırımnıñ Rusiägä quşıluına kisken qarşı çığa. 2014 yılnıñ 12 martında Tatarstan Däwlät Kiñäşçese Mintimer Şäymiev belän oçraşuda Qırım yazmışı turında şöyläşä. Soñraq Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän telefonnan söyläşü ütkärä[6][7]. Läkin Cämilev üz qaraşın üzgärtmäde, Qırım statusı turında referendumda qırımtatar xalqın qatnaşmasqa çaqıra.
Öylängän. Qızı häm ike ulı bar.
Qırım xökümäte belän nizağYзrәpTү
Qırım Cömhüriäte Rusiägä quşılğannan soñ Cämilev Rusiä säyäsetenä qarşı çığışlar yasıy, Rusiä köymäläre öçen Bosfor buğazın yabarğa çaqıra.
Matbuğat çaraları beldergänçä Cämilev äfändegä Rusiägä kerü 2019 yılğa qädär tıyılğan, läkin räsmi belderü käğäzen Cämilev almağan.
Qırım Cömhüriäteneñ bügenge citäkçese Sergey Aksönov Cämilevneñ Qırımğa qaytuına ayıruça qarşı çığış yasıy.
BüläklärYзrәpTү
İskärmälärYзrәpTү
- ↑ Mostafa Cämilevkä Törkiäneñ Cömhüriät ordenı birelde
- ↑ OMckий пpoцecc: kak cyдили MycTaфy ДжeMилeBa B 1976-M(үлe cылTaMa) (pyc.)
- ↑ http://www.azatliq.org/content/article/25418771.html Mostafa Cämilev: "MәckәүHeң kыpыMTaTapлapHы KaзaH Tүpәләpe яpдәMeHдә бyйcыHдыpy cәяcәTe yңMaды"]
- ↑ TaTap oeшMaлapы MocTaфa ҖәMилeBHe Hoбeлb бүләreHә TәkъдиM иTә
- ↑ ДжeMилeB MocTaфa (pyc.)
- ↑ 6,0 6,1 MycTaфa ДжeMилeB: «ШaйMиeB roBopил, чTo cдeлaeT Bce BoзMoжHoe», archived from the original on 2014-05-15, retrieved 2014-06-15
- ↑ 7,0 7,1 MocTaфa ҖәMилeB BлaдиMиp ПyTиH бeләH cөйләшTe
- ↑ MocTaфa ҖәMилeBkә 75 яшb: "KыpыM aзaT иTeлMичә үләprә яpaMый". AзaTлыk paдиocы, 13.11.2018


text:
Çermiş tili
Çermiş (mari) tili - çermişlerniñ tili, fin-ugor tillerinden biri, Mariy El Cumhuriyetiniñ resmiy tilidir.
DemografiyaDeñiştir
Rusiye Federatsiyasında çermişçe laf etkenlerniñ umumiy sayısı qararnen 487,86 biñ kişi, olardan 254,11 biñ kişi Mariy Elde, 95,5 biñge yaqın Başqırtistanda otura.
ŞiveleriDeñiştir
Çermiş tiliniñ eki edebiy norması bar: Uva Çermiş tili (Edilniñ sol (alçaq) yalısında - 451 biñ kişi) ve Dağ Çermiş tili (Edilniñ sağ (yüksek) yalısında - 36,8 biñ kişi). Olarnıñ terkibinde şiveleri de bar: şimal-ğarbiy şive (Nijniy Novgorod, Kirov ve Kostroma vilâyetilerinde) ve uva-şarqiy şive (Tataristan, Başqırtistan, Ural).


text:
Bärimiz özimizdi wltşıl, wlt qayratkeri siyaqtı sezinip söyleymiz, qalam tartamız, sahnadan jır tolğaymız, än şırqaymız. Alayda nağız qazaqılıq qasiteterden arılıp bara jatqanımızdı wğına almay jürmiz.
«skripkanıñ qıpşa belin qwşaqtap jürip ötkizip alğan jastığımnıñ ornın endi toltırğım keledi»
Irakta tero aktiden 25 adam qaza boldı. Iraktıñ terorşıldarğa qarsı twru wyımınıñ bergen aqparatında, 22 jeltoqsanda atalğan eldiñ şığıs aymağı Mosul..
Meniñ qolım öte kişkene, meyli qay uaqıtta bolsın sizder meniñ mültiksiz is isteuimdi talap etpeñiz. Meniñ ayaqtarım da kişkentay, özderiñizben ilesip..
Osı sözdiñ keyingi, soñğı II ğasırdağı tarihı kürdeliligimen közge tüsedi. XVIII ğasırdıñ ayağınan bastap evropalıqtarğa belgili bolğan «ariy» sözi XI..


text:
Dünyada pandemiya başlağanından eki milliondan çoq insan koronavirus yuqunçından vefat etti. Bu aqta Johns Hopkins Universitetiniñ malümatına esaslanıp Azatlıq Radiosı haber ete.
Pandemiya başlağanından 90 milliondan çoq kişi COVID-19-ğa oğradı.
Eñ çoq vefat ABDde qayd etildi – aman-aman 390 biñ kişi. Ekinci yerde Braziliya – 207 biñden çoq insan. Üçünci yerde İndistan buluna. Anda 150 biñden çoq kişi vefat etti.
Rusiye hasta sayısına köre dördünci yerde buluna – aman-aman üç buçuq million kişi, vefat sayısına köre sekizinci yerde buluna. Resmiy malümatqa köre, pandemiya başlağanından memlekette aman-aman 64,5 biñ kişi vefat etti.
Rusiyeniñ koronavirus ile küreş operativ ştabınıñ resmiy statistikası Rosstat malümatından farqlıdır. Müessise, vefat etkenniñ koronavirus olğanını qayd ete, amma yuqunç ölüm sebebi olaraq tanılmay. Rusiyede keçken seneniñ mart ayından noyabr ayına qadar 116 biñ koronavirus hastası vefat etti, dep bildirdi Rosstat. 2020 senesiniñ dekabr ayınıñ statistikası daa yoq.


text:
İyül 6-da Rostov-na-Donuda bulunğan Rusiyedeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir» gruppasınıñ davası boyunca muhakeme etilgenlerniñ apaylarından iç birine aqayınen körüşmege izin bermedi. Aynı zamanda malümatta bunıñ sebebi bildirilmey.
Cuma künü mahkeme Bağçasaraydaki «Hizb ut-Taharir» gruppasınıñ işlerini baqmağa devam etti. Oturışuvda qabaatlav tarafınıñ şaatı Ebazer Abibullayev diñlenıldi. Ondan soñ mahkeme, qabaatlanğanlarnıñ biri, Rustem Abiltarovnıñ ömür arqadaşı Elzara Abiltarovanı şaat sıfatında çağırdı. O, Rusiye Anayasasınıñ 51-nci maddesine atıfta bulunıp, şaatlıq ifadeleriniñ berilmesinden vazgeçti.
«Qırım birdemligi»nde, mahkemeniñ bundan soñki oturışuvı iyül 16-da saat 14:00-te olacaq, onda foto ve video qayd etüv aqqında resmiy müracaat baqılacaq, dep qayd ettiler.
2016 senesi mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalanıp, terrorizmde qabaatlandılar. Olarnı, Rusiyede terroristik tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayalar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokatlar, bu iş boyunca Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından taqip etilgenlerniñ esas olaraq qırımtatarlar olğanını ve olardan ğayrı İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Bu kün Birleşken Milletler Teşkilâtlarınıñ Baş Assambleyasınıñ 1994 s. dekabr ayınıñ 23-ündeki qararınen tesbit etildi.
BMTnıñ bilgilerine köre, şu anda tamır halqları tahminen 370 million kişiden ibaret olalar ve 70ten ziyade ülkede yaşaylar. Ukraina da tamır halqalarınıñ, ayrıca qırımtatarlar, karaimler ve qırımçaqlarnıñ, ana vatanıdır.
Bugün, tolu miqyaslı rus tecavuzı şartlarında devletniñ esas maqsadı - tamır halqlarınıñ bütünligini saqlamaq, olarnıñ ana memleketinde telükesiz yaşamalarını temin etmek, er bir vatandaşnıñ ana tilinde laf etme aqqını qorunmaqtır.


text:
Mayıs 18-de Kyivde Mihaylovskaya meydanında qırımtatar halqına qarşı yapılğan genotsid neticesinde qurban ketkenlerniñ hatırasına tedbirler keçecek. Bunı mayıs 7-de özüniñ Facebookında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov bildirdi.
Çubarov: «Mayıs 18-de saat 16:00-dan başlap Kyivde Mihaylovskaya meydanında vazifeli şahıslarnıñ iştiraki ile hatıra merasimleri ve şu cümleden matem mitingi ve rekviyem keçiremiz. Tafsilâtlarını daa soñra bildirecekmiz, çünki bunda çoq taraf iştirak ete. Bu, qırımtatar halqına qarşı yapılğan genotsid neticesinde qurban ketkenlerniñ hatırasına devlet tedbiri olacaq», – dep qayd etti.
Daa evel Çubarov, qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda mayıs 18-de, Qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etüv qurbanlarını hatırlama kününde umum Ukraina sükünet daqqasına qoşulmağa davet etti.
O, Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri Herson vilâyeti, Geniçesk rayonı, Novoalekseyevka, Odesa, Lviv ve tedbirler ukrain ve yeudi cemaatlarınıñ iştiraki ile Holokost muzeyinde yapılacaq Dneprde keçecekler, dep qayd etti.
Onıñ bildirgenine köre, Türkiyedeki Ankara ve İstanbulda da, munasip şekilde mayısnıñ 13 ve 20 künlerinde qırımtatar halqına qarşı yapılğan genotsid neticesinde qurban ketkenlerniñ hatırasına mitingler keçecek.
Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgün etilmesi neticesinde qurban ketkenlerni hatırlama künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.


text:
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova yarımadanı işğalden qurtaruv mevzusını «Rusiye içün ceennem yapacaq» olğan Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ sözlerine cevap berdi.
«Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba bergen intervyüsında Qırım mevzusını Rusiye içün «aziz degil, ceennem yapmağa» vade etti. Yerastı dünyasından bir beyanat», – dep yazdı Facebookta Zaharova.
Ukraina Tış işler naziri TSN içün bergen intervyüsında Qırım platformasınıñ muvafaqiyetine inana, çünki Rusiye tarafınıñ bu teşebbüske «açuvlanıp baqqanını» köre, dep ayttı.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesi mayısta keçirmege planlaştıralar, dep bildirgen edi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov emin ki, yañı halqara meydançıqnıñ quruluvı «Qırımnı qaytarmağa» yardım etmeycek.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
2015 senesi başından Rusiye ava şirketleri vastasınen Qırımğa 487,53 biñ insan keldi. Bunı Ava naqliyatınıñ federal agentligi bildire, haber ete RİA Novosti.
Ava taşıyıcınıñ malümatına köre, yanvarde Rusiye ava şirketleri 1,26 biñ sefer keçirip, 172,01 biñ insannı ketirdi. Fevral ayında ava şirketleri 1,04 sefer yapıp, 134,58 insannı. Mart ayında 1,34 biñ seferde – 180,94 biñ insan.
Keçken sene, Rosaviatsiya malümatına köre, Aqmescit avalimanı 2,685 million yolcunı qabul etti.
Şimdilik Qırımğa ava seferlerini yalıñız Rusiye ava şirketleri keçire.


text:
Sarıtawda yäş möselmannar qorıltayı uzdı
19.12.2006
Sarıtawda uzğan yäş möselmannar qorıltayında Semberdän İldar Usmanov qatnaştı. Närsä
kürgän, işetkän, nindi täesirlär alıp qaytqan soñ ul annan?
“Tügäräk öställärdä” citdi söyläşü bulğan. Alda torğan iñ zur problemalar – qatnaş nikaxlar arqasında assimilyatsiäneñ köçäyüe, telebezneñ qullanışı tarayuı, globalizatsiä şawqımı astında milli üzañnıñ eri baruı ayıruça borçuğa sala. Ä bu faktorlarğa qarşı toru öçen yäşlär arasında ruxi, mädäni häm fizik baylıqnı nığıtu. Fizik digäne — tän baylığı, sälämätlek. Sarıtawda bu öç yünäleştä dä yarıysı ğına ürnäk ğämällär bar: yäşlär dingä tartıla, üzeşçän sänğat»kä zur iğtibar birelä – törle konkurslar, KVNnar uzdırıla, tatar yäşläreneñ futbol komandası 2-nçe ligada berençe urınnı bili…
Şundıy uñışlar belän tanışu alardan ürnäk alırğa da etärgeç birä ala. İldar Usmanov nindi eşlär başqarırğa kiräklegen kürdem, di. İñ berençe burıç – Yäşlär oyışmasın tudıru. Moña Qazan yegete Ruslan Aysin da yärdäm wäğdä itkän. Häm İldarnıñ Pedagogiä universitetında tarix fänen öyränüçe Rafail Dävätäev belän oçraşuın bu eşçänlektä berençe adımı dip sanarğa buladır.
İldar Sarıtawda başqa ürnäk alırlıq närsälär dä kürep qaytqan. Sarıtaw Avtonomiäse räise Qamil Äbläzewneñ barlıq çaralarğa da matdi yärdäme turında härkem soqlanıp häm ğorurlanıp söyli. İñ oşağanı – Sarıtawnıñ Tatar gimnaziäsendäge tärtip. Başqa mäktäplärdän ayırmalı bularaq, anda bernindi eteş-törteş, tawış-çabış yuq: barısı da tınıç, tıynaq. Storoj sıyfatında da oyıqbaş bäyläp utıruçı aqayulıqlı äbi — qorallı OMONçı tügel. Häm uquçılar arasında da üzara tınıç häm märxämätle möğämälä.
Ayrat İbrahim, Sember.
azatliq.org


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti temsilciligi vilâyet devlet memuriyetleriniñ yolbaşçılarına muracaat etip, keçirilmesi Qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma kününe planlaştırılğan bütün eglence tedbirlerini başqa künlerge avuştırmağa rica etti. Böyle bir muracaat mayısnıñ 8-nde temsilcilikniñ Facebook saifesinde derc etildi.
«Hatıra kününde Ukraina meydanlarında eglence tedbirlerini keçirmek yañlış ola, dep tüşünemiz. Qırımtatar halqı bugün de yarımadanıñ işğalci akimiyeti yapqan repressiyalarğa baqmadan Qırımda Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligi oğrundaki küreşni devam ettire», – dep aytıla haberde.
Temsilcilik vilâyetlerniñ devlet memuriyetleriniñ yolbaşçılarını bu malümatnı rayon memuriyetleri ve yerli idare organlarınıñ yolbaşçılarına yetkizip, alınğan tedbirler aqqında mayısnıñ 15-ne qadar esabat bermelerini rica etti.
Mayısnıñ 18-nde Kamânets-Podilskıynıñ şeer künü olacaq. Bu künü bayram programması, şu cümleden «Dj fest Fortetsâ» oyun muzıkası festivaliniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Bundan evel qırımtatar cemaatçılığını mayısnıñ 18-nde Kyivde Kyiv Klezmer Festival zemaneviy klezmer muzıkası ve yeudiy medeniyetiniñ festivalini keçirmek planları açuvlandırğan edi. Teşkilâtçılar bu künü bir de bir eglence ve muzıka programması olmaycaq, dep bildirdi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesi Qırımdan sürgün etilgen qırımtatarlarnı añalar. Şu künü qırımtatarlar tolu birinci eşelon yarımadadan Orta Asiyağa yollanğan edi. Umumen 180 biñ kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ çeşit şeerlerinde qırımtatar sürgünliginiñ qurbanlarını añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına köre, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsid qurbanlarını añma künü olaraq ilân etildi.


text:
Qırımtatarlarnı sürgün etmek qararı Sovetler Birliginiñ Türkiye ile cenkine azırlıq ketkende qabul etilgen edi. Bunı çeçen ve inguş halqlarınıñ Orta Asiyağa sürgünliginiñ 72-nci yıllığına bağışlanğan «tögerek masa» toplaşuvında Ukrain milliy hatıra institutınıñ hadimi, tarihçı Sergey Gromenko bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Gromenkonıñ fikirince, qırımtatarlar ve Şimaliy Kavkaz halqlarınıñ sürgünlik sebepleri sovetler reberliginiñ planlaştırılğan Türkiye cenkinde arqanı temizlemek ıntıluvları ile bağlı edi.
«Ne içün yapılğanını ayta bilemiz. Em Kavkaz halqları, em de Qırım halqları Sovetler Birliginiñ imperatorlıq niyetlerinden zarar kördi, Sovetler Birligi Türkiye ile cenkke azırlanıp, Şimaliy Kavkazda Rusiye imperatorlığı ve Sovetler Birligini duşman sayğan halqlardan arqasını temizlegen edi. Qırım halqları da aynı oldı», – dep qayd etti tarihçı.
Onıñ qayd etkenine köre, 1944 senesi mayıs ayında sürgün etilgen qırımtatarlar sovetler rejimi içün telükeli degil ediler, kollaboratsionizm qabaatları ise – sebepsizdir. Gromenkonıñ aytqanına köre, qırımtatarlar ve vaynahlar küçük vatanlarından sürgün etilgen 10 «cezalanğan halqlar» arasına kirmekteler.
Fevral 23-te çeçen ve inguşlar sürgünlik yıllığını, qırımtatarlar ise 1918 senesi öldürilip Qara deñizge atılğan qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Qırım, Litvaniya, Poloniya ve Aqrusiye musulmanları müftisi, milliy gimn müellifi Noman Çelebicihannıñ facialı ölümi yıllığını qayd eteler.


text:
Bu sene başından Qırımnı ziyaret etken turistlerniñ sayısı 334,8 biñ insannı teşkil etti, bu ise, keçken senege köre, 18,7 fayızğa ziyadedir, dep belley Rusiyege boysunğan Qırım kurort ve turizm naziri Sergey Strelbitskiy. Bunı «Novosti Krıma» bildire.
«Sene başından Qırım Cenüp yalısında turistlerniñ bütün sayısından 56 fayızı, Qırımnıñ ğarbiy yalısında – 33 fayızı, Qırımnıñ şarqiy yalısında – 10 fayızı, diger regionlarda – 0,5 fayızı raatlandı. Çalışqan şifahane-kurort ve musafirhane müessiseleri toldurılmasınıñ orta seviyesi 26 fayıznı teşkil ete, keçken sene aynı vaqitta ise 22,6 fayıznı teşkil ete edi», – dep bildire Strelbitskiyniñ neşiri.
Bunen beraber Rusturizm Qırımda turistlerniñ sayısını degil de, raatlıq seviyesini arttırmağa çağırdı. Rosturizmde işğal etilgen Qırımda raatlıq şaraitini eyileştirmek kerek olğanını da qayd eteler.
Şimdiki vaqıtta Qırım kurort ve turizm naziri vazifesini eda etken Sergey Strelbitskiy bu sene Qırımğa 4,9 million turistniñ kelecegini tahmin etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İran “Taliban”nıñ höcümnären gäyepläde
İran, Äfğanstanda “Taliban”nıñ başqala Qabulnıñ tön’yağındağı Päncşir vilayätenä yasağan höcümnärne gäyepläp, bäreleşkän taraflarnı problemalarnıñ çişeleşe öçen dialog urnaştırırğa çaqırdı
İran tışqı êşlär ministrlığı süzçese Said Hatibzadä başqala Tähranda oyıştırğan matbuğat oçraşuında “Taliban”nıñ Päncşir üzänlegendäge höcümnären kisken räweştä gäyepläwen belderde.
Päncşirdäge wazğiyätne "borçılırlıq” bularaq bäyäläwçe Hatibzadä: "Här ike taraf ta qardäş ütereşenä röxsät birmäskä tiyeş. Päncşir xalqı açlıqtan ülä, su häm êlektr özelep qamawğa duçar...
-
02.10.2022
-
02.10.2022
-
02.10.2022
-
02.10.2022
-
02.10.2022

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerov FSB taqiqatçısına çağırıldı, oña «qabaatı yañı şekilde» taqdim etilecektir. Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Tünevin (yanvar 24-de – QA) FSB taqiqatçısı telefon etti. Cuma künü, yanvar 27-de, saat 14:30 körüşmege añlaştıq. Qabaat yañı şekilde (qabaat ğayrıdan aydınlatılacaq) taqdim etilecektir. Bu ne manağa kelgenini bilmeyim. «Körüşüvden» soñ mümkün olğanını aytarım», – dep yazdı Ümerov.
Malüm olğanı kibi, Ümerov mahkemede Rusiye terroristleri ve ekstremistleri cedveline kirsetilgeninden şikâyet etmek niyetinde.
İlmi Ümerovnıñ qızı Ayşe 2016 senesi dekabr 30-da bildirdi ki, babası Rusiye maliye monitoringi federal hızmetiniñ saytında derc etilgen terrorist ve ekstremistler cedveline kirsetilgen. Onıñ nomerası 5826.


text:
“Min möselman” çarası uzdı
Dönyada İslam dine tanıtıldı
Awrupada 200 urında oyıştırılğan “Min möselman” çarası belän İslam dine tanıtıldı.
İslam cämğiyäte milli qaraşı oyışması 4 tapqır oyıştırğan çara qısalarında üzixtiyarilär prospekt häm mäydannarda qorılğan stendlarda 200 meñnän artıq keşegä roza çäçäge häm İslam dinen añlatuçı broşyura tarattı.
Uzğan yılnı 175 meñ keşegä ireşkän çara bıyıl Awrupa belän Awstraliya häm Kanadada da uzdı.
Çara qısalarında Germaniyada Berlin, Hamburg, Bremen, Hannover, Kölndä, Awstraliyada Vena, Arlberg belän Linzta häm Şveyśariya, Hollandiya, Bel’giya, Franśiya, Daniya, Şveśiya, Norvegiya, İtaliya, Awstraliya häm Kanadada stendlar açıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Putin Zaporoj’ye atom êlektr stanśiyäsen Rusiya milkenä küçerü turındağı qararnamägä qul quydı
Qararnamädä atom êlektr stanśiyäsen êşlätü öçen kiräkle röxsätlär bireläçäge äytelä
Greśiyä yanında ike köymä battı
Migrantlar utırtqan ike köymä batu näticäsendä bik küp keşeneñ ğomere özelde


text:
Clementina Schiller | 670 Followersصورة 11 Edebiyat Cevapları
| إطلع على كل التحديثات 8 صور عن 11 edebiyat cevapları
من عند 8 .المستخدمين 11. Sınıf Edebiyat Kitabı Cevapları Meb Yayınları, 11. Sınıf Tük Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Gezegen, فناء قلعة بموجب القانون 11 sınıf edebiyat ders kitabı cevapları 79, 11. Sınıf GEZEGEN YAYINLARI Edebiyat Kitap Cevapları Sayfa 49, salto knelpunt driehoek edebiyat 11 ders kitabı cevapları, فناء قلعة بموجب القانون 11 sınıf edebiyat ders kitabı cevapları 79, 11 sınıf edebiyat 48 sayfa cevapları - Yazilim Guncellemeleri, salto knelpunt driehoek edebiyat 11 ders kitabı cevapları. نقوم بجمع أفضل الصور من مصادر مختلفة نشرها العديد من المستخدمين حول 11 edebiyat cevapları.


text:
Rusiyeniñ Doquzıncı Akemlik Mahkemesi "Krımenergonıñ" ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmovğa qarşı 1 milliard rubleden ziyade dava talabını qanaatlendirdi. Bunıñ aqqında akemlik davaları kartotekasında yayınlanğan mahkeme qararında yazıla.
"QC Devlet unitar müessisesi "Krımenergo" 1 096 098 160 ruble 99 kapik miqdarında talabı esaslı esap etilsin ve borclunıñ kreditorlarınıñ talapları reyestrine kirsetilgen kreditorlarğa esaplamadan soñ qalğan mülkniñ esabına temin etilsin. Qarar qabul etilgen künden quvetini ala ve azırlanğan künden bir ay içinde Moskva rayon akemlik mahkemesinde tam şekilde şikâyet etile bilir", - dep yazıla vesiqanıñ metninde.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, ne Lenur İslâmovnı, ne de onıñ advokatını Qırımda akemlik mahkemesi keçirilecegi aqqında kimse haberdar etmegen.
"Bu esnas aqqında Lenur İslâmovğa kimse haber etmedi. Bundan evel, daa üküm çıqarılmazdan evel, İslâmovnıñ Rusiye yurisdiktsiyasındaki bütün falleri ekspropriatsiya etilgen edi. Özü ise müflis ilân etilgen edi. Mülkten bir şey tapmazdlar, dep tüşünem", - dep yazdı Polozov.
2020 senesi dekabrniñ 10-nda Qırım Yuqarı mahkemesi İslâmovnı 19 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ğıyabiy şekilde üküm etti. O, qabaatlavnıñ bütün noqtalarına istinaden qabaatlı tanıldı – «diversiyalarnı teşkil etüv, qanunsız silâlı birleşmeni quruv ve Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv». Qadılar, ükümde İslâmovnıñ kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetinde 2 yıl iştirak etmesini yasaqladı ve 1 yılğa azatlığını sıñırladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecek.
2021 senesi aprel ayında Soçideki Üçünci umumiy yurisdiktsiya istinaf mahkemesi ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmovnıñ ükmüni 19 yıldan 18 yılğa deñiştirdi.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.


text:
Aqmescit – Ukrain aydavcı vesiqalarını deñiştirmek içün qırımlılar ekişer afta nevbetlerde turalar. MREO hadimlerini cuma ertesi künleri ve saat 20.00-ge qadar çalışmağa mecbur ettiler. Akimiyet, bu vaziyetni tüzetip, çoqtan elektron nevbetni teşkil etmege vade etkenine baqmadan, terminallar tek bir qaç kün evelsi çalışıp başladı.
«Men bir biñ elli dörtünci edim, – dey Aqmescit sakini Nikolay. – Er saba ve aqşam kelip qayd etildim. Künde mında 100-200 vesiqa azırlap, bereler. Tek 11 kün keçken soñ, rayonlarara qayd etilüv bölügi qapatılmazdan evel vesiqalarnı elde ettim».
Endi canlı nevbetten er kesni elektorn nevbetke turmağa yollaylar. MREO hadimleri emin, bunıñ ile nevbetni tertipke ketirmek mümkün. Qırım Devlet avtomobil inspektsiyası binasınıñ ekinci qatında vesiqa ve nomerlerni deñiştireler, anda da qalabalıq üküm süre. Adamlar odalarnıñ qapuları tübünde toplaştılar. Birden, qaysı nevbetke turmağa añlamaq küç. Amma, belli bir vaqıt turğanlar yañı klegenlerge er şeyni añlatalar.
«Başından şu nevbetke turmaq kerek, – dey bir oğlan ve parmaqnen elli adamdan ibaret toplanğan nevbetke köstere. – Anda ariza beresiñiz – nasıl maqsadnen kelgeniñizni añlatasıñız. Bunıñ içün 200 ruble bermek kerek». «Bedava isteseñiz, başqa yerge turmaq kerek, amma anda daa çoq adam tura, – dey oğlan ve yüzge yaqın adam turğan nevbetke işmar ete. Soñ, maşinañıznı inspektor baqmaq kerek, soñra elektron nevbette qayd etilmek lâzim, terminal bir kâğıtçıq berecek, üstünde nomerañız yazılğan. Onı alıp, mında kelesiñiz».
Terminallar yanında, vesiqalarnı deñiştirgen «çastlılar» kene de bilginen paylaşalar.
«Men eki afta devamında aydavcı vesiqalarnı almaq içün nevbette turdım, – dey Qırım sakini Dmitriy. – Şimdi dostumnen keldim. Elektron nevbetnen er şey tezce ola, deyler, baqarmız».
Er kesniñ vesiqalarnı deñiştirip yetiştirmezler
Evelden bildirilgeni kibi, rusiyeli vesiqa ve avtomobil nomerlerini Qırım sakinleriniñ tek 10% elde etti. Martnıñ 16 qadar Qırımda 800 biñ avtomobil qayd etilgen edi ve 1 milliondan ziyade aydavcı vesiqaları berildi. Qırım aydavcılarnıñ ekseriyeti ukrain vesiqa ve nomerlernen yürmege devam eteler.
«Men qıtağa barıp olamaycam da! – dep çorlana Aqmescit civarı sakini Sergey. – Menim anda soylarım yaşay, işlerim de çıqa, barmaq kerek ola. Bu rusiyeli nomerlernen Ukrainada maşinanı, çalınğan kibi, cöreme meydançığına qoyarlar. Çünki maşinam, ukrain devlet nomerleri ile qayd etilgen».
Nomerlerniñ deñiştirüvi boyunca qalabalıq Qırım işğal etilgen soñ, birden peyda oldı. O vaqıt, nevbetke Rusiye yaqlı vatandaşlar turğan edi. Şimdi ise, maşina saipleri olarnıñ avtomobillerini qanunsız ilân etilmesinden qorqıp, MREO-ğa aşıqtılar. Aydavcılarnı tenbiyelediler – 2015 senesine qadar resmiyleştirilmegen maşinalar yarımadada tek üç ay buluna bileler. Aksi alda kontrabanda sayılacaq.
Amma, añlaşılğanı kibi, qalğan eki ay içinde MREO gece-kündüz çalışa da, ep bir 900 biñ vesiqanı azırlap yetiştirmez. Onıñ içün Qırım deputatları Rusiye Devlet Dumasına muracaat etip, yarımadada maşinalarnı resmiyleştirmek içün 2017 senesine qadar müddet bermege rica eteler.


text:
Sabıq siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirov, Yañı yıl bayramı künlerinde SİZO hadimlerinden iç yımşaqlıq olmadı, dep Qırım.Aqiqat hadimine aytıp berdi.
"Yahşı bir şey yoq. Kamerada yarı açıq pencere ve pencere artında fişenk atılğanını baqasıñ. Adamlar bayram ete, sen ise kamerada oturıp bunı seyir etesiñ. Er şeyni ve er kesni hatırlaysıñ: kim seni anda oturttı ve ilâhre. SİZO hadimleri tarafından bir yımşaqlıq olmadı. SİZOda Yañı yıl - sade bir saba, sade kün. Bir şey qoşulmadı, bir şey azlaşmadı. Sadece oturasıñ ve bu ayatnı lânet etesiñ", - qayd etti Bekirov.
Edem Bekirov 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye denişimi vaqtında Kyivde qayttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Adet-üzre Oraza bayramı, Şevval ayınıñ ilk künü, bayram namazından başlana. Kyivde bir çoq insan orazadan soñ namazğa vaqtında kelmek içün İslâm medeniyet merkezinde gecelemege qaldı. Ramazan ayı kündüz dünya zevqlerinden vazgeçmeknen sıñırlanmay, bir ay boyunca gece teravih namazları qılına. Teravih namazı daa uzun ola. Bazıları olarnı evde qıla, digerleri camige bara – cemaat namazı qat-qat qıymetlidir. Bu sebepten aynıñ soñuna yaqınlaşqanınen bir çoq insannıñ iç temizligi ile beraber yuquğa toyulmağanı is etile.
İş adamı Bekir Ganiyev – Kyivdeki Degtârivska soqağında yerleşken İslâm medeniyet merkezinde qarşılanğan ilk qırımlıdır. O, tendirist ve sağlam körüne. «Oraza güzel keçti, geceleri camide ibadet ettim», – dep ayta musulman. Bayram arfesinde camide eñ çoq köterilgen mevzulardan biri – oraza soñunıñ künü. Ukraina musulmanları Ramazan ayınıñ soñunı qayd ete, bir çoq islâm devleti ise – bu aynıñ soñki künü oraza tuta. Bekir ağa eskiden de olğan munaqaşalarğa pek qulaq asmay. «Diniy liderlerimizge işançımız büyük. Olarnıñ fikirince, dünyanıñ er angi köşesinde ay körüngen olsa, bu yeterlidir. Olarğa inanamız», – dep ayttı o, Qırım.Aqiqatqa.
UMMA Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Said İsmagilov vaziyetni aydınlattı: «Yañı ay Tınç okeanda, Polineziyada köründi. Müminlerniñ çoqusı esaslanğan devletlerniñ musulmanları künnegeni içün bugünki künde fikirler farqlı oldı. Olar yañı ay körünmegenini aytıp, daa bir kün oraza tutmaq kerek olğanını bildirdiler», – dep ayttı o, Qırım.Aqiqatqa.
Bayram namazına kelgenlerge vaaz berip, şeyh Said dünyada zulumğa oğrağa musulmanlar içün dua etmek kerek, dep ayttı. O, Rusiye akimiyetiniñ basqısı altında bulunğan Qırım musulmanlarını ve Rusiye apishanelerinde yatqanlarnı qayd etti. Oraza bayramına kelgenler arasında birinci sırada qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev namaz qıldı. Müminler arasında Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri devlet hızmetiniñ reisi Nariman Ustayev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev bar edi. Çölmekçi ressam Rustem Skibin, ATR telekanalınıñ jurnalistleri, namaz qılmağa ve dindaşlarını hayırlamağa kelgen, Mustafa Cemilev ve UMMA ÜMDİ reberleri ile bayram aqqında laf etkenler de olarnıñ arasına kirdi. Bayram namazına kelgenler İslâm medeniyet merkezine sığmadı, azbarda kilimler töşeldi. Şeyh Said İsmagilovnıñ aytqanına köre, Oraza bayramına aman-aman 2000 insan keldi.
Namaz ve vaaz bitken soñ Bulğanaqtaki (Kolçugino, QMC) hafizler mektebiniñ sabıq müdiri Seyran Arifovnıñ yanına baramız. O, eki yıldan berli Ramazan ayını Qırım tışında keçire. «Bu sefer Ukraina tışında oraza tuttıp, arap devletlerinde edim, anda iklim daa sıcaq, amma ava quru, oraza tutmağa qolay ola», – dep teessuratlarını paylaşa Seyran bey. O, Qırımdaki dindaşlarnıñ vaziyetini ayta. «Bir baqıştan er şey yahşı ve tınç, amma vatanımızdaki qardaşlarımız taqip etile, apiste yata. Allahqa olar içün dua etemiz», – dep qayd etti Seyran Arifov Qırım.Aqiqatqa. Qırım nomeralı maşinalar Oraza bayramında eñ çoñ Milliy numayış merkezinde tura edi. Bağçanıñ eñ az ziyaret etilgen qısımlarından birinde Ukraina musulmanları birligi (UMB) toplaştı. Çoqusı – qırımlı, amma kelgenler arasında türk, arap, filistinli, ukrain ve diger milletlerden musulmanlar oldı. Ukraina musulmanları birliginen beraber bayramnı Kyivdeki qırımtatar cemiyeti teşkil etti.
«Em maddiy, em teşkiliy ceetten yarı-yarığa iştirak ettik desek doğru olur», – dep ayttı cemiyetniñ vekili Ayder Rustemov Qırım.Aqiqatqa. Bayramnıñ başında Ali Mamutov Quran-ı Kerimni oqudı. UMB reisi şeyh Suleyman Hayrullayev er kesni qırımtatarca ve rusça selâmlap, Ramazannıñ eñ müim dersi – yardımğa muhtac olğanlarğa acımaq olğanını hatırlattı. «Evkaf Ukraina» fondunıñ reisi Zevri Kurtbedinov ise musulmanlar, şu cümleden – qırımlılar arasında birlik olmağanını qayd etti. Meclisniñ sabıq azası ve sovetlerniñ siyasiy mabusı qayd etkenine köre, bu sebepten şimdiki zor zamanlarda qırımtatarlar zayıf qaldı. Veteran ukrain akimiyetini de sögdi: Qırım batalyonını resmiyleştirmek istemegeninden, köy ve şeerlerniñ tarihiy qırımtatar adlarını qaytarmaq istemegeninden... «Akimiyette vicdanlı insanlar pek az», – dedi Kurtbedinov.
Şeyh Suleyman Hayrullayev bu sene Oraza bayramı keçken yıllarğa baqqanda daa yüksek seviyede azırlanğanını qayd etti. Şeyhniñ aytqanına köre, Ramazan boyunca ATR telekanalı sayesinde din mevzulı yayınlarda iştirak etmege imkân oldı: «Ümüt etem ki, Qırım musulmanları tırışqanımıznı kördi, yalıñız medeniyet merkezimizde ve hutbelerde degil, ATRde de bilgilerimizni paylaştıq. Allahtan er kes içün hayırlısını isteyim».
Ayder Rustemov şunı qayd etti: UMB ve Kyiv cemiyetini temsil etken iştirakçiler yayın vaqtında alıp barıcılarnıñ suallerine cevap berdi. «İnanç ve İslâm uquqı, em de yaşayış aqqında laf ettik. Yayın özüni musulman sayğan qırımtatarlar içün yapıldı. Mında em din kütmegen, em endi kütmege başlağan, em de çoqtan islâmnı yaşatqanlar kire», – dep ayttı o, Qırım.Aqiqatqa.
Bayramnı azırlağan ve tertip-nizamnı nezaret etken göñülliler şeyhniñ yüksek seviyedeki azırlıq laflarına qoşuldılar. Bayramda ocaqlar yaqılmadı, qazanlarda azır pilâv ve diger aşlar ketirildi. Qadın ve balalar bir meydançıqta, erkekler ekinci meydançıqta yerleşti. Bayramdan soñ bütün çöplükni toplap alıp kettiler. İslâm dini bazı eglencelerni yasaq etse de, musulmanlar şeñlendi. Muhammed Peyğamberiniñ hadislerini bilgen balalar ediyeler aldı. Oğlanlar yip çekip, büyükler ise qol yarışı yapıp eglendiler. Ertesi künü Ramazan künlerinde belli bir sebepten oraza tutmağanlar farzını yerine ketirmek içün oraza tutmağa başladılar.


text:
Hristianlıq
Hristianlıq - bir İbraimiy din, üç cian dinleriniñ biridir. Hristianlıq dinine saip adamlarğa hristian deyler. Hristianlar dünyanıñ er yerine cayılğan, amma esasen Avropa, Amerika, Cenübiy Afrika ve Avstraliyada bulunalar. 2 milliarddan ziyade mensübi ile dünyanıñ eñ cayğın dinidir.
Hristianlıqnıñ muqaddes kitabı, Bibliya ya da Kitab-ı Muqaddes adınen añıla. Bibliya Eski Ahit ve Yañı Ahit degen eki bölükten ibaret. Eski Ahitniñ eñ müim parçası Tevrat, Yañı Ahitniñ ise - İncildir.
Hristianlıqnıñ esas mezepleri Katoliklik, Protestantlıq ve Ortodokslıqtır.


text:
Türkiye tış işler naziri Mevlüt Çavuşoglu bildirdi ki, Rusiye Türkiyege qırımtatarlar ile bağlı bergen vadelerni yerine ketirmedi.
Bunı o «Anadolu agentligine» bildirdi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Türkiye ziyareti vaqtında, Çavuşoğlunıñ aytqanına köre, Qırım meselesi muzakere etilgen edi.
Rusiyege qırımtatarlarğa yapılğan basqı ile bağlı bütün qorqular yetkizildi.
«Biz olarğa eki cedvelni berdik. Birincisi – Mustafa Cemilevnen körüşüv sebebinden cezalanğan 100 kişiniñ cedveli. Biz olarğa ğayıp olğan ve ölü tapılğan qırımtatarlarnıñ cedvelini de bergen edik», – dedi Çavuşoğlu.
«Vadeler yerine ketirilmedi», – dep qoştı o, qırımtatar tiliniñ resmiy statusı, qırımtatar siyasetçileriniñ akimiyette yer alması ve diger meseleler aqqında aytıp.
«Bizler bu vadelerniñ yerine ketirilmesini körmek ister edik. Yazıq ki, şimdige qadar olar yerine ketirilmedi. Rusiye – dostumızdır, lâkin bizler onıñ hataları aqqında da aytmaq kerekmiz», – dep ayttı Türkiye tış işler nazirliginiñ yolbaşçısı.
Çavuşoğlunıñ aytqanına köre, Vladimir Putin Qırımğa resmiy Türkiye eyyetini kirsetmege razı oldı. İşbu eyyet qırımtatar halqınıñ vaziyetini ögrenecek. Türkiye eyyeti eñ yaqın vaqıtta Qırımğa yol alacaq, dep ayttı Çavuşoğlu.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye ile yahşı munasebetler Türkiyeniñ Rusiyeniñ Ukrainada yapqanlarına qoltutqanını ve Qırım işğalini tanığanını manasına kelmey.
Türkiye tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu noyabr 10-da Kiyev ziyareti vaqtında jurnalistlerge Qırımğa yol alacaq eyyet aqqında bildirgen edi.
Uquq qorçalayıcılar qırımtatarlarğa yapılğan basqı aqqında bir çoq kere aytqan ediler. Ukraina tış işler nazirligi qırımtatarlarnıñ vaziyetini ekinci sürgünlik dep adladı.


text:
Keriç – Ukrain mahsulatlarnıñ alıp ketirilüvi ile olğan meselelerden sebep, qırımlılar bazarlarğa çıqmağa başladılar. Yerli sakinler ev süti, taze sebze ve meyvalarnı daa çoq satın alalar. Satıcılar eminler: bu al, yalıñız mevsim ve tükânlardaki boş beştahtalarnen degil de, grivnanıñ qullanuvı sıñırlanğanı ile bağlı. Ukrain para birlemi ğayıp etilgeninen, yarımadada satıcılarnıñ faaligi de azlaşır.
Keriçniñ Merkeziy barazarında endi ekinci afta devamında qalabalıq üküm sürmekte. Ayırıca sütten yasalğan mahsulatlarnı satın alalar. İş adamları aytqanı kibi, o bir aftanıñ raatlıq künleri eñ kârlı oldı, çünki bir afta ukrain mahsulatlarnı beklep oturğan müşterilerniñ ümüti kerçekleşmedi. Alışmağanından sebep, tükânlarnıñ boş beştahtaları taaciplendire edi. Şu künleri ev süti, yağı ve irimçik üylege qadar satılıp bite edi. Faqat, evelden, bazarğa kündüz saat üçlerge barsañ da, alış-vayeriş yapmaq mümkün edi. Bu kibi alnı satıcılar yalıñız tükânlardaki boş beştahtalar ile degil de, qırımlılarnıñ grivnanen tezce sağlıqlaşmağa arzularınen añlatalar.
«Er şeyni: süt, sütten yasalğan mahsulatlar, meyva, sebzelerni satın alğan ediler. Malnıñ büyük bir qısımı üylegece satılıp bitti! Çoqusılar beş yüz grivnalıq küpüralarnı uzata ediler!», – dep qayd etti satıcılardan biri.
Amma, keçken aftanıñ raatlıq künleri grivnanıñ yetişmemezligi duyulıp başladı, faqat bazı şeer sakinleri bazar ve tükânlarğa ufaq-tüfek ukrain parasını ketirip, satıcılarnıñ açuvını aça.
Grivna avı
Devletniñ qıtaiy qısımından ale daa mahsulatlarnı alıp ketirgen iş adamları qırımlılar içün bir vaqıtları tuvğan sayılğan ukrain para birlemi avını başladılar. Qırımda daa işletilgen grivnanı, bazarlarda ticaretnen oğraşqanlar ve satılğan mahsulat içün tamam ukrain parasını soraylar.
Bugünki künde Qırımnıñ er yerinde rublelerni grivnğa deñiştirmek mümkün, amma eñ yaqın vaqıtta bunı tek qıtaiy Ukrainada yapmaq mümkün olacaqtır. Ukrainağa baqqanda, Rusiye Federatsiyasında bank ve almaşuv noqtalarda tek dollar ve yevronı almaştırmaq mümkün. Bunıñ isbatını Qırımnıñ er rusiyeli bankına kirip körmek mümkün.
Odessa ya da Hersonnnıñ kötere bazarlarında qırımlı iş adamları adetince saba erte keleler. İyün 1 kününden başlap, mahsulatlarnı satın almaq içün gece-kündüz çalışqan almaşuv noqtalarda rublelerni «tapşırmağa» mecbur olacaqlar. İşte, «İstisalnıñ osallığı», oña pek tez alışmaq ta mümkün, em de ukrain parası rus aqçasına baqqanda daa da elverişlidir.
Er alda, Ukraina mahsulatlarından qırımlı iş adamları vazgeçmeyceklerine oşay. Çoqusıları, Krasnodar ya da Rostov-na Donu şeerlerinde fiyatlar bir buçuq kerege paalı olğanını körip qaldılar.
Alıp ketüviniñ yasağı
Onıñ içün rusiyeliler yarımada tükânlarını, mağaz ve şahsiy hocalıqlarnı toqtamay boşatalar. Qırım agrar siyaseti naziri Nikolay Polüşkin yerli mallarnıñ Rusiyege alıp ketüvi ile yarımadada aşayt mahsulatlarına fiyatlarnıñ artuvını añlattı. Bundan sebep, nazirlik Rusiye ve Ukrainağa mallarnıñ alıp ketüvini yasaqladı. Bu yasaq mayıs 26, bazar ertesi kününden başlap çalışıp başladı. Yasaq esasen, 3-5 dereceli boğday, un, yağ, şeker, qara boğday kürpesi, yımırta, spirt, et ve et mahsularınen bağlı. Bunen beraber, qırımdan süt ve sütten mahsulatlarnı, qolbas ve konservalarnı alıp ketmege yasaqtır.
Aynı zamanda, Qırım meyva ve sebzelerni alıp ketmege mümkün. Buña yerli iş adamları çoqtan yazıqsınıp oturalar. Aytqanlarına köre, bugünde bugün qırımlı agrariylerinden cilekni satın almaq küçtir. Rusiye nomeraları ile çeşit türlü maşinalar: yük maşinaları, yengil maşinalar arabaları ile Seitler rayonı boyunca yürip, er azbarğa kireler ve «soñkisini» alıp keteler. Tatlı yemiş içün yerli iş-adamlarında daa çoq para bereler ve Qafqaz limanına yol alalar.
Keriçli iş adamı Aleksey şikâyet ete: «Biz bir kilo cilek içün 25 grivna bergen olsaq, rusiyeliler 100 ruble berip te bütün mahsulatnı alıp keteler».
Rusiyeliler bildirgenine köre, küneşli künlerniñ sayısı azca olğanı içün Krasnodar vilâyetinde cilek soñcara pişip başlay. Amma, şimdilik bu yemiş etrafında qalabalıq tınçlandı. Parom ile Novorossiyskke qadar deñiz yolunıñ 18 saatını keçirgen soñ, cilekniñ «çırayı» bozula. Em de Rusiyeniñ cenübinde cilekler pişip otura.
Amma bir aydan soñ, Qırımda birinci kiraz, ondan soñ şeftali pişecek. İş adamları baş kütip oturalar: hocalıqlarda rusiyelilersiz de yük maşinalardan uzun nevbetler tizile. Yerli sakinlerge bir şey qalacaqmı ya da yoq – bağçalarnıñ saiplerine bağlı. Qırım meyvalarnı kendi bazarlarında qaldıracaqlar ya da er şeyni Moskva ve Krasnodarğa yollaycaqlar?
Kubanden neni ketireler?
Müşterilerniñ ekseriyeti da bunı qasevvet etip otura. Amma, bazıları yerli mahsulatlarnıñ qıtlığını Kubanden ketirilgen mallar tolduracağında eminler.
«Bir şey degil, kubanlılar ketirirler!» – dep qayd etti Keriç bazarındaki müşterilerden biri.
Elbet, ketirirler, endi ketireler. Şimdilik tek türk soğanı ve türk pomidorları mevcut. Satıcılar bildirgenine köre, bu Krasnodar vilâyetinden ketirilgen birinci sebzeler. Köy hocalıq malları Hersondan ketirilgen olsa, Rusiyedeki sebzeler Türkiyeden ketireler.
Rusiye iş adamları aytqanları kibi: Rusiye Cenübi ealisiniñ ekseriyeti Şimal ve Uzaq Şarqqa para qazanmaq içün aşıqalar, onıñ içün köy hocalığını baqqan adam yoq. Olarnıñ fikirince, çetelden alınıp, uzun zaman devamında saqlanıp qalğan sebze-meyvalarnı satın almaq daa elverişlidir. Qırımlılar ise, Qırım küneşi altında ösip pişken yerli yemiş ve meyvalarnı aşamağa alıştılar. Yerli yemişler bir qaç kün tiri qalıp tursalar bile, lezzeti Türkiye mahsulatından bayağı farqlana.
Qırım bu sene kendi meyvalarnen olacaqmı yoq – bunı yaz kösterir.


text:
Kriminologiya
Kriminologiya ataması latınsha krimen - jınayat, grekshe logos - ta'liymat so'zlerinin' birikpesinen turıp, jınayat haqqında ta'liymat degendi an'latadı. Kriminologiya - jınayatshılıqtı, jınayatshının' shaxsın, jınayatshılıqtın' sebep ha'm sha'rayatın, onın' aldın alıwdın' metod ha'm usılların ilimnin' ulıwma metodologiyası sıpatında dialektikalıq ko'z qarastan izertleytug'ın ja'miyetlik-huqıqıy, teoriyalıq a'meliy ilim.
Kriminologiya tu'sinigin ha'm ta'biyatın ja'miyetlik, yuridikalıq yaki ta'biy pa'n sıpatında ta'n alıw mashqalası shet el kriminologiyasında elege shekem tartıslı. Kriminologiyanın' anglosaksoniyalıq sisteması onı sotsiologiyanın' bir tarawı dep esaplap sotsiologiyalıq kolledjlerde o'tedi. Frantsiya iliminde kriminologiyanın' klinikalıq ta'repine-psixologiyalıq, psixiatriyalıq anomaliya ta'repine, Germaniyada eki ag'ım-biologiyalıq ha'm sotsiologiyalıq ha'reket etedi.
1960 jılı burıng'ı SSSR da shıqqan birinshi kriminologiya kitabı huqıqıy ilim, jınayat huqıqının' bir tarawı sıpatında edi. BMSh kriminologiyanı sotsiologiyalıq ha'm yuridikalıq kompleksli sistema retinde ta'n aldı. 1970 jıldan baslap kriminologiyanı ja'miyetlik ilim, sotsiologiya-huqıqıy ha'm distsiplinarlıq kompleksli ilim sıpatında tu'sine basladı.
Kriminologiya iliminin' obekti - predmetinen ken' bolıp jınayatshılıqtı, onın' aldın alıw ma'selelerin sheshiw menen baylanıslı barlıq ja'miyetlik qatnasıqlardı o'z ishine aladı (ekonomikalıq, ja'miyetlik-siyasiy, ideologiyalıq, ma'deniy, diniy ha'm basqa da qatnasıqlar). Predmeti - jınayatshılıq, jınayatshılıqtın' sebebi ha'm sha'rayatı, jınayatshının' shaxsı ha'm jınayattın' aldın alıw sharalarınan ibarat.
- Jınayatshılıq - jınayatlar jıyıntıg'ınan ibarat bolg'an tariyxıy o'zgermeli, ja'miyetlik-huqıqıy qubılıs. Sanlı-sapalı ko'rsetkish retinde jınayatshılıqtın' da'rejesi ha'm dinamikası menen ha'rekterlenedi.
- Jınayatshının' shaxsı - jınayat subektler ja'miyetlik - demografiyalıq, ja'miyetlik wazıypası, ja'miyetlik-ruwxıy qa'siyetlerinin' jıyındısı retinde u'yrenedi.
- Jınayatshılıqtın' sebebi ha'm sha'rayatları - bul ja'miyettin' rawajlanıwının' belgili bir basqıshına xarakterli, jınayatshılıqtı o'zinin' aqıbeti retinde payda etetug'ın ha'm onın' kelip shıg'ıwına ta'sir etetug'ın (determinatsiyalaytug'ın) zıyanlı ja'miyetlik-ekonomikalıq, demografiyalıq, ideologiyalıq, ja'miyetlik-ruwxıy, siyasiy, sho'lkemlestiriwshilik qublıs ha'm protsesslerdin' jıynag'ı.
- Jınayatshılıqtın' aldın alıw - jınatshılıqtın' sebep ha'm sha'rayatın kemeytiw, ha'lsizlendiriw, onın' aldın alıwg'a bag'darlang'an ma'mleketlik ha'm ja'miyetlik sharalar sisteması.
Kriminologiya tek huqıqıy emes al, ja'miyetlik huqıqıy pa'n. Ha'rekettin' jınayat ekenligin jınayat huqıqı belgilesede, jınayat sebepleri ja'miyetshilikten kelip shıqqanı ushın kriminologiya sol ja'miyetlik qatnasıqlardın' jınayattı keltirip shıg'arıwshı sebeplerin u'yrenedi. Jınayat huqıqı menen baylanısı - Kriminologiya izertleytug'ın jınayat ha'm onı islegen shaxs jınayat huqıqınan alınadı. Ja'miyetke qa'wipli ha'reket jınayat dep ta'n alıng'annan keyin g'ana kriminologiya ushın jol ashıladı. Jınayat huqıqı ha'reketti jınayat dep belgilep beredi. Kriminologiya jınayat huqıqına, nızam shıg'arıwshı uyımlarg'a jınayatshılıqtın' jag'dayı, strukturası, dinamikası, onın' aldın alıw sharaları haqqında mag'lumatlar, ja'miyetke qa'wipli ha'reketlerdin' keleshegine boljawlar beredi. Qaysı jınayatlardın' ja'miyetke qa'wipliligi asadı, qaysısı kemeyip baratırg'anın boljaydı. Jınayattın' aldın alıw onın' kelip shıg'ıw sebeplerin ha'm sha'rayatın joq qılıw jolları u'yrenedi ha'm huqıq qorg'aw uyımlarına usınıslar beredi. Kriminalistika menen baylanıslılıg'ı sonda, kriminalistika jınayatlardı islew sha'rayat ha'm sebepleri haqqında haqıqıy mag'lıwmatlardı, jınayat islew jag'dayların tipologiyalıq xarakteristikasın, jınayatshılıqtın' ha'reket etiw usılların h.t.b. keltirip baradı, usının' menen nızam qorg'aytug'ın ja'miyetlik qatnasıqlar qa'wipsizligin ha'm qorg'alıwın ta'miyinlew, jınayat islewdi qıyınlastırıw arqalı jınayatshılıqqa qarsı gu'resiwge ja'rdem beredi. Kriminologiya kriminogen jag'daydan kelip shıg'ıp jınayatshılıqtın' strukturasın ha'm dinamikasın ko'rsetiwshi mag'lıwmatlarg'a tiykarlanıp, olardın' tiykarg'ı bag'darların islep shıg'ıwdın' jolların jınayatshılıqtın' aldın alıw sharalarının' quramalı bo'legine kirgizip, bul sharalardın' aldın alıwda qanday na'tiyje berip atırg'anın ko'rsetip beredi.


text:
№ 4998-1 qanun leyhasına sessiya zalında qayd etilgen 340 deputattan 289 halq deputatı qol tuttı, dep bildire Ukrainskaya pravda.
Qanun leyhası mecburen köçip kelgenlerniñ uquqiy statusını ve olarnıñ aq-uquqlarını qoruv uquqiy kefaletini belgiley. İşbu qanun vastasınen diger regionda yerleşüvden soñ içtimaiy, emek, saylav aqları, tasil almaq ve tibbiy teminlev aqlarınıñ ğayrıdan tiklenüvi kefil etile.
Mecburen köçip kelgen şahısnıñ şeadetnamesi ariza berilgen kününden soñ 10 kün içinde bir yılğa qadar berilecek.
Evlerini mecburen terk etken insanlar ve olarnıñ çağına yetmegen qoranta azalarınıñ mecburen köçip kelgenlerniñ vaqtınca yerleştirüv ya da yaşav yerini mustaqil şekilde saylap almaq ve mında tibbiy ve içtimaiy hızmet körmek, maddiy yardım almaq aqqı bar.
Olarğa işğal ya da ATO neticesinde ğayıp etken mal-mülk içün tazminat ödevini almaq imkân berile.
Mezkür maqsadlarğa sermiyalar devlet ve yerli bücetlerinden ayırılacaq.
İcra akimiyetniñ merkeziy organları ve yerli idare organları öksüz qalğan balalarğa bala evlerinde yer tapmaq, mecburen köçip kelgen balalarnı bala bağçalarına bermek kerekler.
Olarnıñ mecburen köçip kelgenlerge emek, içtimaiy yardım, nefaqa, içtimaiy hzımet, tibbiy teminlev ve tasil aqqları bar.
Hatırlatamız, iyün 19-da Ukraina Yuqarı Radasında «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğali ve Ukrainada keçirilgen terrorizmge qarşı tedbirlernen bağlı vaziyetten sebep yaşav yerlerini terk etmege mecbur olğan şahıslarnıñ uquqiy statusı aqqında» 4998-1 qanun leyhasını qayd ettiler.


text:
Bu sene Qırım aliy oquv yurtlarınıñ sayısı sekiz qat eksildi.
Bunı Qırım tasil, ilim ve gençlik «naziri» Natalya Gonçarova bildirdi.
«Bugünde-bugün 2014 senesi yanvar ayınd olğan 94 aliy oquv yurtından yalıñız 12 çalışa. Bazı aliy oquv yurtları federal universitetke qoşuldılar, bazıları qapatıldı, bir qaç şahsiy aliy oquv yurtı da qapatıldı», – dep bildirdi «nazir».
Gonçarovanıñ aytqanına köre, eki aliy oquv yurtı Qırım tasil nazirliginiñ idare saasında qala, beşi – şahsiy, qalğanları – federal seviyelidir.
Qapatılğan aliy oquv yurtlarınıñ studentleri diger aliy oquv yurtlarında oquşlarına devam ettiler, dep yaza Krımskiy vektor.
Hatırlatamız, Rusiye ükümetiniñ reisi Dmitriy Medvedev V.İ.Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti esasında Qırım federal universitetiniñ meydanğa ketirilmesi aqqında buyruqnı imzaladı. Ondan ğayrı QFU erkânına daa altı aliy oquv yurtı kirecek. Al-azırda TNU rektor vazifelerini Nikolay Bagrov eda ete.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, Aqmescitteki Tavriya milliy universitetinde qırımtatar edebiyat kafedrası ve ukrain filologiyası fakulteti qapatıldı.


text:
22 ZEKÂT MUHTACLARNIÑ AQQIDIR | RAMAZAN NEFESI
Sayğılı vatandaşlar, dindaşlar! Bu ay cümertlik ayıdır. Keçken “nefeslerde” qayd ettik ki, nasıl Peyğamberimiz (sallâLLahu aleyhi ve-s-sellâm) cümert edi, ve nasıl o Cibril (aleyhi-s-selâm) onun yanına kelgende bizzat Ramazan ayında daa da cümert ola edi. Ve qayd ettik ki aslında er bir insan cümertlikke özü muhtactır. Cümertlik cümertliknen, amma insan Allahnı tanığan soñ, bilmeliki Allah oña (eger o zengin olsa) zekâtnı farz qıldı. Bu aslında dinimizniñ 3 ruknüdir, esasıdır (yani orazadan evel bile keçe hadiste). Allahu Taalâ Yüce Kitabında ayta ki…


text:
Edielerni bergen danaylardan qorquñız – bu meşur ibreni ta qadimiy zamanlarda Vergiliy yazıp qaldırğan edi. Bu sözler Qırım işğal etilgen soñ, qırımtatarlar bulunğan vaziyetke pek kelişe. Keçken eki ay, Rusiyeniñ qırımtatarlarğa nisbeten yapılğan siyasiy ima-işaretleri ve edileri, sanki balanıñ qoluna kesek şekerni tuttırğan kibi oldı.
Ne içün şekerçik? Çünki, rusiyeli akimiyetniñ qırımtatarlarğa qarşı alıp barğan siyaseti, erke balanıñ oplamasına oşay. De, Qazan tatarlarnıñ yolbaşçısı yüzünde, dayanı tapıp çqaralar, de, cumhuriyette üçünci devlet tili olaraq qırımtatar tili olacağını bildirip, tınçlandıralar. Mına endi aqlanuv aqqında qanun da imzalandı. Olar ise, kene yüz çevirip, begenmeyler! Ne de erke halq eken! Bu kibi neticede da ilân etilmegen olsa, eñ yaqın vaqıtta beyan etilir, çünki öz kelecegini belgilemege ıntılğan qırımtatarlarğa qarşı infromatsion cenkni alıp barmaq içün, bu eñ kelişikli bir zaman.
Bugünki künde qırımlılarğa vade etilgen ve ya yapılğan areketler – bu şeker keseklerniñ tarqatıluvıdır, onı da halqnı bala sıfatında köstermek maqsadında yapalar. Küçük bala alına ketirlgen millet – kendi kelecegini belgilep olamaz, fikirini ifade etemez. Talabı – qılıq, mevamı – quypalıq, tabiatı – inatlıq kibi qabul etilecektir. Bala, işte. Qoluna ne berseñ, begenmey. Onıñnen vaqıt coyacaqsıñmı?
Haberlerniñ metini ve nutuqlar kerçekten ayattan uzaq olsalar da, daa müim olğanda, bu kibi informatsion strategiyası kederli bir neticege ketire – sayı cietinden ufaq halqlar küçükleşip keteler, «aqılsız» olalar.
Bazıda bahşış yapmaq ıntıluvları eñ azı añlaşılmay, daa doğrusı işanç doğurmay. Şimdi «Ermeni, bulğar, yunan, qırım-tatar ve alman halqlarnıñ aqlanuvı ve devlet tarafından olarnıñ ilerilevine ve inkişafına qol tutuv tedbirleri» aqqında emir aqqında söz yürütile.
Fermannıñ iqtisadiy tarafına toqunmay, içtimaiy-medeniy meselelerni incelemege isteyim.
Qırımtatar halqını, Qırımda uzun vaqıt devamında yaşağan ve yerli olğan diger halqlarnen beraber, sadece vergul ile ayırğanları, qırımtatarlar tamır halqı statusını almağanı ve iç olmadım, milliy ve medeniye inkişafı yolunda bulunğanını köstermey. «Sıradan biri» olıp qala, amma aynı zamanda, sayısına köre, Qırımda eñ büyük etnik gruppalarından bir olıp, kendi siyasiy menfaatlarını faal şekilde bildirmekte.
Lâkin, birinci baqıştan közge çarpmağan diger şey müim. Bu «şey»,»aqlanuvnıñ» teren, maneviy manasınen bağlı.
«Aqlanuv» sözünde, iqtisadiy destekten ğayrı, daa teren timsaliy manna saqlı – halq yüzüniñ aqlanuvı, kendi ve miras olıp qalğan hatalarnıñ tüzetüvi, adaletsizlikten arınuvı közde tutula.
Arınuv, adaletniñ tiklenüvi – aqçadan daa emiyetli.
Bunda em aqlağan, em aqlanğan soyu müim. Olarnıñ munasebetleri eki taraflı ve daa büyük içtimaiy daireni qaplap almaqtalar. Aqlanuv tedbirleri er kim tarafından qabul etilgen ve tanılğanı taqdirde manasını coymaylar. Birinciden, halq ögünde yapılğan hatalarnı tanımaq kerek.
İşbu hatalarnı yapmağa devam etken devlet, aqlap olamaycaqtır (halqnıñ azatlığı içün küreşken, eñ çoq ürmet etilgen yetekçini qırımğa yibermemek qararı, qırımtatarlarnıñ taqdiri ve tarihına «ürmet»niñ numayışıdır).
Cemaatçılıq ve aqlanğannıñ büyük bir qısımı tarafından, adaletsiz ve zulum olaraq sayılğan devlet aqlap olamaycaqtır. Çünki bu kibi aqlanuv mantıqsız sayılır.
Onıñ içün Mustafa Cemilevniñ qırımtatarlarnıñ aqlanuv aqqında fermannıñ imzalanmasına: «Seniñ maña men kimim aytmağa ne aqqıñ bar» – cevabı ğayet tabiiydir. Küçük degil, ösip büyügen halq içün tabiiydir. Kendi qadirini bilgen adamlarnıñ cevabı. Tamam bu hususiyetler qırımtatarlarnı digerlerden farq ete.
Olga Duhniç, siyasiy ruhiyatşınas
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin matbuat konferentsiyasında qırımtatar halqınıñ reabilitatsiyası aqqında aytıp, qırımtatarlarnı qasevetlendirgen eñ müim meselelerge diqqat ayırmadı. Böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa seslendirdi. Onıñ qayd etkenine köre, onıñ semetdeşlerini qırımtatar halqını tamır halq olaraq eñ çoq siyasiy-uquqiy statusı raatsızlay, buña ise Putin emiyet bermedi.
«Prezident Qırımda er kes bu emirniñ amelge keçirilmesinen razı olmağanını aytmaq istedi. Lâkin mında şunı añlamaq kerek ki, bu adımlarğa baqmadan, belli bir maddeler ömürge keçirilmeli, Qırımda bunıñnen bağlı problemler bar», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Onıñ bildirgenine köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti devlet müessiselerdeki blanklarnı üç tilde bastıra.
«Lâkin menim içün bu, doğrusını aytsam, ana tilimniñ saqlanmasına yardım etmey. Bu yalıñız tışqı işaret. Qırımtatar levhalarımı? Yahşı. Lâkin episi bular ana tiliniñ saqlanmasına eñ az fayda ketire. Qırımtatar tilinde tasil problemleri bar olğanı aqqında sualge prezident zornen cevap berir edi», – dep qayd etti Celâl.
Rusiye prezidenti qırımtatarlarnıñ reabilitatsiyası aqqında emirni amelge keçirmege çağırdı. Rusiyeniñ federal akimiyeti qırımtatarlarnıñ kendisini Rusiye vatandaşları olaraq is etmeleri içün qanun derecesinde er şey yaptı, şimdi yarımadanıñ yerli akimiyeti qanunnı amelge keçirmeli.


text:
Çarşenbe künü aqşam "Maski" boğazı ve Qarasuvbazar şeeriniñ Ortalan köyü arasında eki adam "Niva" maşnasında daglarda tıqalıp qaldı ve öz küçünen çıqıp olamadı. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildire.
Beyanatqa köre, pek bulanıq yol sebebinden, adamlarnıñ qurtaruvı qıyınca oldı.
"Qaza yerine kelgende, qurtarıcılar batıp qalğan maşnanı buksir yipinen çıqardı. Qurtarılğan adamlarnıñ tibbiy yardımğa muhtacı olmadı", - dediler müessisede.
Raatlıq künlerinde Ay Petride ve Anğara boğazında Qırım qurtarıcıları nevbetçilik yapıp başlağanı daa evel bildirile edi.
Qırım qurtarıcıları Sudaqta "Maski" boğazında 10 adamnıñ tahliye etilmesi aqqında haber ete. Böyleliknen, fevralniñ 8-inde gece Ayserez köyüniñ civarında "Niva" ve UAZ-469 maşnaları batıp qaldı.