text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde Nariman Celâl (vesiqalarda Celâlov – QA), Asan ve Aziz Ahtemovlarnıñ davası boyunca bir qaç oturışuv olıp keçti. Qabaatlav tarafı – prokuror Roman Lobov – oturışuvda davada olğan bir sıra yazma delilni seslendirdi.
Sorğuğa çekilgen bütün şaatlarnı bir qaç gruppağa bölmek mümkün: Şumhay ve Anğara köyleriniñ yerli sakinleri, olarnıñ gaz borusı patlağanını eşitmeleri mümkün edi, Asan ve Aziz Ahtemovlarnen çalışqan hadimler ve gizli şaat. Maqaleni azırlağanda mühbirge FSB hadimleriniñ sorğuğa çekilgen eñ az bir şaatqa qarşı küç qullanğanı belli oldı. Tahminlerge köre, bu, quvetçiler kerekli şaatlıq alsın dep yapıldı. Qırım.Aqiqat telükesizlikni tüşünip, bu insannıñ adını aydınlatmay.
Sorğuğa çekilgen ilk şaat Oksana Miroşniçenko boru patlağanda Anğara köyündeki evinde bulunğan edi. Mahkemedeki sorğuğa köre, o, küçlü bir patlav sesini eşitti. Amma gaz qoqusı yoq edi, lâkin gaz qoqusını qomşuları is etti, olarnen soñ laf etkenler. Onıñ gazğa bağlı evinde gaznen bir problem olmadı, ve zarar körgen borunı da körmegen – anda çoq maşina keldi, ve yaqınlaşmağa imkân olmadı. Mahkemedeki sorğu Miroşniçenkonıñ aytqanlarınen aynı: «23.08.2021 saba saat 06-dan 07-ge qadar bir güdürdige oşağan küçlü bir patlav sesini eşitkende evde edim. Talimler keçirile dep tüşündim, emiyet bermedim», – dep ayta o. Mahkemede Anğara köyüniñ yaqınlarında arbiy poligonnıñ bar olğanı añlaşıla.
Bu mahkeme oturışuvı çerçivesinde Şumhay köyüniñ sakini Ernest Dombayev de sorğuğa çekildi. O, adise «ğaliba, küzde olğan», dep ayttı, patlav eşitmedi, amma saba 5-ten başlap bostanda çalışa, gaz qoqusını da almadı. Gaznen bağlı problemler aqqında bir şey aytıp olamay – evinde gaz yoq. Tanış bir arbiyi oña arbiy bölükniñ yüksek azırlıqqa keçkeni ya da arbiy bölükte gaznen bağlı problemler olğanını aytmağan edi. Patlav aqqında onı protokol esasında sorğuğa çekken polis hadimlerinden eşitti. İlk yazma malümatına köre, Dombayev saba tahminen saat 5:30-da tavhanede çalışqanda «küçlü bir ses» eşitti, sorav protokolında kün yazılğan – 2021 senesi avgustnıñ 23-ü. «Bu vaziyette kimseni şübheli saymayım» (punktuatsiya ve sarf aynı – QA)», – dep yazılğan sorav protokolında Rusiye polisiniñ leytenantı Konstantin Tkaçenkonıñ qolunen.
Patlav aqqında polis hadimlerinden eşitti
Martnıñ 21-nde olıp keçken nevbetteki temel oturışuvında qabaatlav tarafınıñ daa dört şaatı sorğuğa çekildi. Anğara köyüniñ sakini Urmuz Seferaliyeva saba erte bir ses eşitti, amma qulaq asmadı – salüt olğanını tüşündi, dep ayta. Patlav aqqında polis hadimlerinden eşitti.
Soñra Aleksandr Malârenko sorğuğa çekildi. Evinden 150 metrde olğan «gaz borusına olğanlarnı» Aleksandrge anası ayttı. O, anda mopednen ketti, borunı körmedi, amma bir fısıltı eşitti. 112-ge telefon etip, hızmet çağırğan kişi o edi. Bir saattan soñ ondan o yerge qaytmasını rica etkenler, o, zarar körgen borunı kördi. Şaatnıñ aytqanına köre, bu boru arbiy bölükke kete ve 2015-2016 seneleri qoyulğan edi. Şaat bu boru arbiy bölükke gaz beremi bilmey edi. Amma bölükte gaz qazanını körgeni içün gaz kete, dep hulâsa çıqardı. Bundan ğayrı, adiseden bir kün evelsi boru yaqınında ayaqmaşinalı birini, çalılarda ise qurulğan urba kördi, dep bildirdi. Malârenkonıñ mahkemede bergen şaatlığı ilk sorav şaatlığınen aynıdır.
Mahkemede sorğuğa çekilgen nevbetteki kişi Andrey Domoseviç edi, «Armânsk» Krasnoperekovs gümrük noqtasınıñ inspektorı. Hatırlatamız, dava malümatına köre, tahqiqat versiyasına köre, ağa-qardaş Ahtemovlar gaz borusını patlatqan patlayıcı cihaznı Asanğa Hersondan ev peynirinde ketirgen ekenler. Penir ketirgen aydavcı Erfan Nebiyev eken, o, içinde ne olğanını bilmeyip, patlayıcı cihaz olğan ev penirini 2021 senesi iyülniñ 27-nde memuriy sıñırdan ketirgen eken. Demoseviçniñ aytqanına köre, iyülniñ 27-nde nevbetçi edi, Erfan Nebiyevni ilk sefer kördi, dep ayta – o, onıñ aytqanına köre, memuriy sıñırdan aftada eñ az eki kere keçe edi. Sorğu vaqtında onı «qısqa saçlı, esmer, arıq ve pek tez yürgenini ayttı».
Mahkemede Domoseviç yasaqlanğan bir şeyi tapılmadı, dep tarif etti, maşina tek köznen baqılıp teşkerile – keçiş noqtasında yaznıñ başından berli maşina baqqan maden qıdırıcısı çalışmağan edi.
– Bu penir. – Dep ayta Nebiyev gümrük hızmetiniñ hadimine.
– Ne qadar? – Dep soray Domoseviç.
– Dört kilogramm.
– Umumen dört kilogrammmı?
– E, umumen dört kilogramm.
Bu – gümrük hızmetiniñ hadimi ve Erfan Nebiyevniñ subet parçasıdır. Soñra yanında ketirgen içki şişesini, şahsiy şeylerini köstere ve onı yibereler.
Soñra oturışuvda Olesâ Babiç sorğuğa çekildi – «Ermeni Bazar» kontrol-keçiş noqtasındaki sıñır kontroliniñ hadimi. O, Nebiyevni maden qıdırıcısı vastasınen baqtı, gümrük hızmetiniñ işaretini körip, eşyalarını baqmadı, dep añlattı.
Oturışuvda sorğuğa çekilgen daa bir şaat Maksim Kuralenkov edi – Asan Ahtemovnıñ işdeşi, «Dobrıy kuhar» şirketiniñ kuryeri. Qabaatlav versiyasına köre, Kuralenkov aydavcı Erfan Nebiyevden penir içinde patlayıcı olğan paketni Asanğa bergen eken. Bundan ğayrı, qabaatlav versiyasına köre, soñra Asan patlayıcı cihaznı çıqarıp, onı garajındaki eski ötmeklikte saqladı. Penirniñ yarısını köpegine berdi, yarısını – attı. Kuralenko Asannıñ ricasınen başqa şeyler de alğan edi, dep ayta. Şaatnıñ bildirgenine köre, paket içindekilerni teşkermedi, tek paket ağır olğanını ayttı.
Asan Maksimge Aqmescit şeerindeki Krasnoarmeyskaya soqağınıñ «Udarnik» tükânı ögünde körüşmege teklif etti. Paketni bergen aydavcınen Maksim tanış olmadı ve onı mahkemede «boyu yüksek olmağan, esmer, zayıf olmağan, 30 yaşlarda, slavân olmağan körünişli biri» olaraq tarif etti. O, qoyu mavı «Mercedes» maşinasında keldi, ya «Sprinter», ya «Vito».
Gaz borusı zarar körgenini Kuralenkov internetten bildi, Asan apiske alınğanını ise – işdeşinden. İmaye tarafınıñ suallerine cevap bergen şaat FSB binasında olğan sorğu kününi birden hatırlap olamadı, o, avgustnıñ 13-ü ve 15-i arasında şübhelendi ve eki kere, ekinci kere advokatnen beraber sorğuğa çekkenlerini qayd etmedi. Dava malümatına köre, Maksim Kuralenkovnıñ ilk sorğusı 2021 senesi sentâbrniñ 14-nde oldı, ağa-qardaş Ahtemovlar ve Nariman Celâlnıñ apiske alınğanından 10 kün keçken edi. O künü Kuralenko ve Nebiyevniñ yüzleştirüvi oldı. Kuryerniñ ekinci sorğusı ise 2021 senesi dekabrniñ 6-nda keçirildi ve onı eki FSB hadimi yaptı. Kuralenkovnıñ ikâyesinde ekinci sorğu vaqtında birinci sefer olmağan malümat peyda oldı: meselâ, Asan içün yollanmalıq bergen künni hatırladı, Ahtemovnen körüşüv saatını ayttı ve işdeşinen körüşken Krasnoarmeyskaya soqağındaki ev nomerini qayd etti.
Qabaatlav tarafınıñ daa bir şaatı Aziz Ahtemovnıñ STO hadimi Suleyman Useinov oldı. O, Azizni beş yıldan berli tanıy, dep ayttı. Useinov Azizniñ beyaz renkli VAZ 2104 maşinası bar edi, dep ayttı. 2021 senesi avgust ayında Aziz bu maşinanı maden qırıntısı olaraq berdi, çünki qullanıluvı ve tamir etilüvi imkânsız edi – «maşinanıñ arqa köprü tüşti». «Qabaatlav versiyasına köre, Asan ve Aziz patlayıcı cihaznı qoymaq içün VAZ 2104 maşinasınen ketken ediler. Bu maşina zornen çalışa edi ve cinayet izlerini gizlemek içün Aziz onı maden qırıntısına bergen eken», – dep ayta şaatlıq aqqında advokat Nikolay Polozov.
Esnasta Baydaçnıy tahallüsli gizli bir şaat sorğuğa çekildi. Onıñ aytqanına köre, soñki eki yıl devamında o, Qırımdan ve Qırımğa esas Ukrainağa taşığan edi. İyün ayında oña Nariman Celâl muracaat etip, Hersonda «McDonald’s» qavesi yanında tanışlarına bir paket bermesini rica etti. Bir qaç künden soñ Nariman telefon etip, Hersondan daa bir şey almağa rica etti. Yollanmalıqnı bergen insan özüni Riza olaraq tanıtıp, Narimandan kelgenini ayttı, urba ve yuvucı vasta şişesi olğan paketni berdi. Soñra eki oğlannıñ süretini kösterip, olar kelip alacaqlar dedi. Baydaçnıy taaciplenip, Qırımda aynı gel satıla dedi, şişeni qoluna alğanda ise içinde bir şey uruldı. Baydaçnıynıñ aytqanına köre, o, yollanmalıqnı almağa istemegen soñ onı qorquzıp başladılar: «Sıñırda vesiqa problemleri oldı, uzun vaqıt yibermey ediler. Qırımğa kelgende telefon etip qorquzmağa başladılar, maşinanıñ köpçegini yırtqanlar. Men anda bir şey bar dep añladım, esas Rusiyege kettim».
Celâl ve ağa-qardaş Ahtemovlar tutulğanını eşitken soñ poliske özü kelip, olğanlarnı añlatqan eken. Sorğu vaqtında imaye tarafına dava mabüsleri tarafından qorquzılğanını tasdıqlamadı, amma bazı sualler şahsiyetini belli ete bile, dep ayttı, şunıñ içün qadı Viktor Zinkov bu suallerni çıqardı. Şaat bir qaç yıldan berli Hersonğa barğanını aytsa da, «McDonald’s» şeerde bir olsa da, o, şeerniñ angi tarafında olğanını aytıp olamadı. O, pasport idaresi qayda olğanını aytıp olamadı. Baydaçnıy Nariman Celâlnı «tatar areketiniñ faali» dep adlandırdı, advokat Emine Avamileva tekrar soruğanda yañılmağanını tasdıqladı.
– Prokurornıñ şahsiyetimnen bağlı sualine meni mitinglerde kördiñiz, dep aytqansıñız. Angi mitingler aqqında aytıla, ne demek isteysiñiz? – dep soray sorğuda gizli şaattan Celâl.
– Miting degil de, daa çoq kütleviy tedbirler, mayısnıñ 18-i – Sürgünlik künü, mına böyle bir bayram, – dep cevap bere Baydaçnıy (Qırım.Aqiqat muarririyeti şaatnıñ cevabını deñiştirmeyip derc ete).
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


c: text/html

text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ reisi Andriy Parubiy bildirdi ki, parlamentniñ erte saylavları olmaycaq. Bunı yanvar 3-de Radio Svoboda bildire.
«Erte saylav olmaycaq. Eminim, Ukrainağa yüklengen stsenarits – ukrain stsenariyi degildir. İstilâcı ise Şarqta ukrain ordusını yoq etip olamadı, vaziyetni içinden kerginleştirmek içün büyük sermiya masraf ete», – dep ayttı Parubiy.
O, bu basqı yapılğan eñ müim meydançıq ukrain parlamenti olğanından emin
Parubiyniñ qayd etkenine köre, keçken sene deputatları 225 qanunnı qabul etti, küzde – 100 qanunnı.
Anayasağa binaen, Yuqarı Radanıñ nevbetten tış saylavlarını Ukraina prezidenti belgilemekte. Olarnı Rada vekâletleri toqtatılmasına dair qarar derc etilken künden altmış kün içinde keçirmek kerekler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye kontrolindeki Bağçasaray mahkemesi Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Edem Dudakovnıñ davası boyunca mahkemege kelgen faallerniñ idariy cezalarını belgiledi.
Ceppar Muzaffarov beş künge apiske alındı.
«Qırım birdemliginiñ» vatandaş jurnalisti Aziz Azizov, faaller Nariman Seytaliyev, Kâzim Useinov, Amethan Umerov, Reşat Seydametov yedi künge apiske alındı.
Arsen Umerov doquz künge apiske alındı. Eleonor İzmaylov, Seydamet Mustafayev ve Memet Lümanov 10 künge apiske alındı.
Zodiye Saliyeva, Gani Abdulganiyev, Riza Narudinov 12 biñ para cezasını aldı.
Reşat Yağyayev ve Arif Osmanov 10 biñ ruble para cezasını aldı.
Fevralniñ 18-nde Rusiye kontrolindeki Bağçasaray rayon mahkemesi Dudakovnı 10 künge idariy apiske aldı. Onı 2017 senesi içtimaiy ağlarda yazğan izaatı sebebinden milletlerara zıddiyet çıqarğanında qabaatladılar.
Tintüv aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi. Onıñ aytqanına köre, «Dudakov – Bağçasasaraydaki Han sarayınıñ rus işğalcileri tarafından yoq etilüvi aqqında qorqmayıp aytqanlardan biridir». Faallerniñ bildirgenine köre, tintüv Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri tarafından keçirile, Dudakovnı ise kelgen advokatlarınen körüştirmeyler.
Edem Dudakov – qırımtatar faali, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ deleşatı ve Milletlerara munasebetler işleri komitetiniñ sabıq reisi. Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Dudakov «Han sarayınıñ imayecisi» oldı. Faallerniñ aytqanına köre, Rusiye keçirgen «restavratsiya» neticesinde binanıñ autentik elementleri yoq ola, binalarnıñ özü bozula.


text:
Aqmescitte mayısnıñ 28-nde Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Sohiba Burhanovanı Özbekistanğa yollav qararına qarşı istinaf şikâyeti baqılğan oturışuvında polis hadimleri kelgen insanlarnı sarıp aldı. Qadınnıñ ömür arqadaşı Nabi (Ayub) Rahimov Aqmescit civarında mayısnıñ başında evde FSB tarafından keçirilgen tintüv vaqtında öldürildi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi Qırım.Aqiqatqa haber etti.
Faallerniñ malümatına köre, mahkeme ögüne avtozaklar keldi, mahkemede OMON hadimleri toplaştı. Mahkemege kelgen diñleyiciler oturışuvğa alınmadı ve vesiqaları baqıldı.
Oturışuv saat 14:00-da teneffüsten soñ yañıdan başladı. Toplaşqanlar mahkeme qararını bekley.
Saba mahkeme Burhanovanıñ imayesi bergen muracaatnı qanaatlendirmeyip, onıñ Krasnodar ülkesinden video konferentsiya vastasınen mahkeme oturışuvında iştirak etmesine izin bermedi.
Bir kün ögüne berilgen malümatqa köre, Avropa insan aqları mahkemesi, mahkeme reglamentiniñ 39-ıncı qaidesine köre, Qırımda tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Özbekistan vatandaşı Sohiba Burhanovanen bağlı qarar çıqardı. Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına köre, mahkeme Burhanovanı Özbekistanğa quvuv qararını qabul etip olamaz.
Daa evel belli olğanına köre, Sohiba Burhanova çetel vatandaşı ya da vatandaşlıqsız şahıs tarafından Rusiyege kiriş qaidelerini ya da bulunuv rejimini bozğanında (Rusiye Memuriy bozuv kodeksiniñ 18.8 maddesiniñ 1.1 qısmı) qabaatlana.
Hatırlatamız, mayısnıñ 11-nde İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde tintüvden soñ Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanova ve 15 yaşında oğulları Taqyuddinni tapıp olamağan ediler. Faaller, qadınnı İçki rayonındaki Rusiye İç işler nazirliginiñ migratsiya meseleleri bölügine alıp ketkenler, dep bildirgen edi.
Mayısnıñ 11-nde saba faaller Qırımda İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde Ayub Rahimovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
Daa soñra «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Aqmescit civarındaki Dubki köyünde daa bir tintüv başlandı, dep bildirdi. Anda İçki rayonı Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyündeki evinde tahqiqat tedbirleri keçirilgen Ayub Rahimov buluna, dep tahmin etilgen edi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi «uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ ayatına qast etkeninden» şübheli sayılğan 49 yaşında Aqmescit sakinine qarşı cinaiy dava açıldı, dep bildirdi. Müessise, erkek «operativ vazifede» olğan FSB hadimlerine qarşı ateş açtı, dep bildirdi.
Şübheliniñ adı ve soyadı, adiseniñ tafsilâtları Tahqiqat komiteti tarafından aydınlatılmay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası, Özbekistan vatandaşı Ayub (Nabi) Rahimovnıñ Aqmescit civarındaki Dubki köyünde öldürilüviniñ tafsilâtlarını bilmek içün «kerekli tedbirler» alına, dep bildirdi.


text:
Aqyar civarındaki Baydar uva sakinleri quruğan Turist qıynağı yerinde raatlıq alanı qurulacaq, dep qorqa. Rusiye tarafdarı faal Lenur Usmanov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında bent tamiri bu yerlerde qurulacaq inşaatlar planlarını taptı, dep bildirdi.
«Ğayrıdan tiklev işleri başlağan soñ, aytqanları kibi, prokuror ya da Sevprirodnadzor hadimi kelip, olarnı blok etti ve ekspertiza yapılmasını talap etti. Onı yarım yıl devamında yapalar. Amma suv yibermeyip, başta ekspertiza yapsa edik, bentni yuvıp alıp ketecek edi ve Baydar (Orlinoye – QA) köyüniñ aşağı maallesini suv basar edi, şunıñ içün tez areket etmege qarar alğan edik. Soñra işler toqtatıldı ve Aqyar ükümeti daa Dmitriy Ovsânnikov olğanda gölümizni «Azbuka turizma» adlı bir şirketke raatlıq alanını qurması içün bergenini ögrendik. Yani göl qapatılacaq ve anda çoq qatlı evler ya da kottecler qurulacaq», – dep tarif etti Usmanov.
«Azbuka turizma» şirketi ve Dmitriy Ovsânnikov bunı şimdilik izaatlamaylar.
Yerli sakin Vladimir NTS Aqyar telekanalına izaat berip, qıynaq quruğan soñ quyularda suv qalmadı, Aqyar akimiyeti ise olarnı terenleştirüvde yardım etmege istemedi, dep ayttı. Qırımlı ekolog Margarita Litvinenkonıñ fikirince, bu vaqialar kerçekten bağlı ola bile.
«Qıynaq suvı filtrden keçip, yerastı suvlarını ve quyularnı toldurğan edi. Amma daa 2015 senesi bu qıynaqtan bir şey qalmadı, pek az suv bar edi. Şimdi qıynaqlarnıñ vaziyeti dağıtuv ola. Olarnı mezattan pek ucuz satalar. Bir qıyaslav yaptım: 2019 senesi mart ayında Turist qıynağı 302 biñ rublege satıldı», – dedi ekolog.
Aqyarnıñ Rusiye parlamenti, kelecek afta Baydar uvasında şeer qurucılığı ve topraq meseleleri komitetiniñ toplaşuvı keçirilecek, dep bildirdi. Deputatlar problemli obyektni baqır, sakinlernen körüşmege planlaştıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin İçki İşler Nazirligi, Cezalarnı icra etüv federal hızmeti ve Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ bir qaç başını işten boşattı, ve küç organlarınıñ bir qaç reberini tayinledi, şu cümleden Qırımda da.
Böyle qarar çarşenbe künü, dekabr 25-inde Rusiye uquq malümatı intternet portalında derc etildi.
Putin, Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresiniñ birinci baş müavinini olaraq Vladimir Terentyevni tayin etti.
Terentyev bu idareniñ başını vazifelerini, müessiseniñ reberi Mihail Nazarov 2019 senesi sentâbrde istifağa çıqqanından soñ becere.
Açıq menbalardan belli oldı ki, Terentyev Rusiye organlarında deyerli 20 yıl çalışa. 2018 yılında o Krasnodar ülkesinden ilhaq etilgen Qırımğa iş tayininen köçti.


text:
`Äyfäl manarası qarañğıda qalğan` Näticälär
Xäbärlär [63]
- Balıkäsirdä Rim çorınnan qalğan munça tabıldı
- Galata manarası
- Êyfel' manarası qarañğılıqqa kümelä
- Parij yolım aqçasına tözelgänme?
- Germaniyada şartlamağan bomba tabıldı
- Êyfel’ manarası ozınaydı
- Yämändä belem aludan mäxrüm qalğan balalar sanı 6 millionğa citärgä mömkin
- Ukraina portarında qalğan törek diňgezçeläre êvakuaśiyälände
- Burç Halifä manarasında Törkiyä bayrağı tösläre
- Qarawçısız balalar Awrupağa sıyınırğa teli
- Kumbre - V’yexa - utraw tarixında iň ozaq waqıt aktiv qalğan vulkan
- Parij östennän bawğa basıp uzdı
- İstanbul aêroportı xäräkät kontrol’ manarası Törek bayrağında
- Dön’yanıñ iñ biyek 2nçe binasında - qunaqxanä
- Suıtu manaraların yuq ittelär (video bar)
- İstanbuldağı Çamlıca manarası qullanılışqa tapşırıldı
- İstanbul sarğılt qızıl töstä ide
- 500 tonnalıq bomba şähär astında bulğan
- Galata manarası qabat açıldı
- Galata manarası xalıqqa açıldı
- Äyfäl manarası qarañğıda qalğan
- Äyfäl manarasında marafon
- Äyfäl manarası alsulanğan
- Äyfäl manarası yaqtırtılğan
- Türkiyäneñ iñ biyık manarasında ber kön
- Suıtu manaraların yuq ittelär
- Hindıstanda faciğa bulmıy qalğan
- Sularda manara kürende
- Êyfel’ manarası “qara töskä börkengän"
- Galata manarası aq häm qızıl töstä


text:
Reşat Ametov Qırım İşğalcilerniñ qolunda ilk qan
«Fevralniñ 26-sından 27-sine keçer gecesinde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radası ve Qırım Nazirler Şurası binalarınıñ zapt etilecegini kimse beklemey edi. Binalar silâlı adamlar, ayırıcı belgileri olmağan adamlar tarafından qamaçavğa alındılar. O andan başlap, insanlar nasıldır şaşqın alda ediler»,
O vaqıt biñlernen adamlar, öz noqtai-nazarını ve Ukrainağa ait Qırımnı qorçalamaq içün soqaqlarğa çıqtı. Özüniñ Ukrainağa qol tutuv noqtai-nazarını ifade etmek niyetinen bir kişilik piketke çıqmaq içün yalıñız bir kişide – Reşat Ametovda cesareti yetti.
2014 senesi mart 3 künü. Rusiye işğaliniñ birinci künleri. Reşat Ametov Qırım ükümetiniñ binası yanına bir kişilik piketke çıqtı. Tamam o vaqıtta kamuflâj uniformalı belli olmağan şahıslar, faaliyetçini yaqalap, zornen maşinağa alıp kettiler.
Şimdi onıñ üç balası babasız öseler.


text:
Ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Cemil Gafarovğa kerek olğan ilâclarnı Rostov-na-Donu şeeriniñ №5 SİZOsına yibermeyler.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Rifat Yahin haber etti.
"Tahminen bir ay evel, men onı ziyaret etkende, müşterim Gafarov padagradan ilâc soray edi. Onıñ, er şeyden ğayrı, ayaqları da hasta. Bundan ğayrı, tamam bu ilâcnı oña tahqiqat izolâtorınıñ ekimi tevsiye etti. Bu tevsiyege baqmadan, bu ilâc müşterime kerek olğanını bir qaç kere añlatqanıma baqmadan, oña olarnı alâ daa bermediler", - aytıp berdi advokat.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı, müşterisiniñ alı ağır olğanını bildire edi. Cemil Gafarovnıñ üçünci gruppa saqatlığı bar, sürekli büyrek hastalığı ve onen bağlı yürek hastalıqları. Advokat, ilâclarnı qabul etmegenlerinden ğayrı, Gafarovnıñ hastahanege qoymasını da red etkenlerini bildire.
"O, ekinci gruppa saqatlığını tasdıqlamaq içün hastahanege yatması kerek olğanı aqqında bir qaç kere yaza ve ayta edi. Amma onıñ bütün muracaatlarını nazar-itibarğa almaylar", - dedi Yahin.
Şimdilik Rusiye müessiseleriniñ bu malümatqa cevabı yoq.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi cuma künü, mayısnıñ 28-nde, Qırımda tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi (Ayub) Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanovanıñ şikâyetini baqa. Mahkeme qadınnı Qırımdan ve Rusiyeden quvmağa qarar alğan edi.
«Qırım birdemliginiñ» faalleri bildirgenine köre, mahkeme Burhanovanıñ imayesi bergen muracaatnı qanaatlendirmeyip, onıñ Krasnodar ülkesinden video konferentsiya vastasınen mahkeme oturışuvında iştirak etmesine izin bermedi.
Qadın Çetel vatandaşlarını vaqtınca tutuv merkezinde buluna.
Bundan ğayrı, qadı Oksana Şidakov «Grani.ru» mühbiriniñ mahkeme oturışuvını foto ve videoğa çıkarmaq muracaatını red etti.
Bir kün ögüne berilgen malümatqa köre, Avropa insan aqları mahkemesi, mahkeme reglamentiniñ 39-ıncı qaidesine köre, Qırımda tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Özbekistan vatandaşı Sohiba Burhanovanen bağlı qarar çıqardı. Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına köre, mahkeme Burhanovanı Özbekistanğa quvuv qararını qabul etip olamaz.
Daa evel belli olğanına köre, Sohiba Burhanova çetel vatandaşı ya da vatandaşlıqsız şahıs tarafından Rusiyege kiriş qaidelerini ya da bulunuv rejimini bozğanında (Rusiye Memuriy bozuv kodeksiniñ 18.8 maddesiniñ 1.1 qısmı) qabaatlana.
Hatırlatamız, mayısnıñ 11-nde İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde tintüvden soñ Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanova ve 15 yaşında oğulları Taqyuddinni tapıp olamağan ediler. Faaller, qadınnı İçki rayonındaki Rusiye İç işler nazirliginiñ migratsiya meseleleri bölügine alıp ketkenler, dep bildirgen edi.
Mayısnıñ 11-nde saba faaller Qırımda İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde Ayub Rahimovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
Daa soñra «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Aqmescit civarındaki Dubki köyünde daa bir tintüv başlandı, dep bildirdi. Anda İçki rayonı Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyündeki evinde tahqiqat tedbirleri keçirilgen Ayub Rahimov buluna, dep tahmin etilgen edi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi «uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ ayatına qast etkeninden» şübheli sayılğan 49 yaşında Aqmescit sakinine qarşı cinaiy dava açıldı, dep bildirdi. Müessise, erkek «operativ vazifede» olğan FSB hadimlerine qarşı ateş açtı, dep bildirdi.
Şübheliniñ adı ve soyadı, adiseniñ tafsilâtları Tahqiqat komiteti tarafından aydınlatılmay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası, Özbekistan vatandaşı Ayub (Nabi) Rahimovnıñ Aqmescit civarındaki Dubki köyünde öldürilüviniñ tafsilâtlarını bilmek içün «kerekli tedbirler» alına, dep bildirdi.


text:
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovnı Ukraina gimni ile qarşılağan Qırım müendis-pedagogik universitetiniñ sudentlerini qara cedvelge kirsettiler ve sıq sürette sorğuğa çağıralar.
Bunı jurnalist Osman Paşayev bildirdi.
«KMPU studentleri «Qırım devlet şurası spikeri» Konstantinovnı Ukraina gimni ile qarşılağanı aqqında yazğanımnı hatyrlaysıñızmı? Bütün studentlerni internette olğan foto ve video boyunca tanıp, FSB qara cedvelge kirsetti ve endi olardan işbu numayışnıñ tekşilâtçısını çaqmağa talap eteler. İşğalci ve moskvalı gestapocilerge oca Mustafa (Servinoviç) Cilâci yardım ete, onıñ iş odasında işbu sorğular keçirile. Mahsus hızmetleri Ukraina gimnini icra etken 17-18 yaşında olğan qız ve oğlanlarnı sorğuğa çekkeni ile oğraşsa, demek «Rusiye ulu devlettir», – dep yazdı öz Facebook saifesinde Paşayev.
Ukrainskaya pravda gazetasına bergen izaatında o, studentlerni endi 2 afta devamında sorğuğa çekkenleri aqqında bildirdi.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, sentâbr başında QMPU-ğa kelgen «spiker» Vladimir Konstantinovnı studentler Ukraina gimni ile qarşıladılar.
Ukraina gimniniñ icrası ile video içtimaiy ağlarda peyda oldı, amma birazdan silindi.
Studentlerniñ taqibi aqqında qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev de bildirgen edi.


text:
Aqyarnıñ 13 oquv yurtunda terrorizmge qarşı qoruvnı arttıracaqlar. Bunı çarşenbe künü, iyül 1-de, Aqyarnıñ rusiyeli prokuraturası bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, prokuratura tasil ve terrorizmge qarşılıq aqqında Rusiye qanuniyetiniñ eda etilmesini teşkerip, bozuluvlarnı qayd etti.
«Şeerniñ bir sıra oquv yurtunda isar, politsiya hadimlerini çağıruv dogmesi, videonezaret sistemasınıñ yoq olğanı belgilendi», – denile beyanatta.
Gagarinskiy ve Leninskiy rayonlarınıñ prokurorları mahkemelerge oquv yurtlarına ve Aqyar tasil departamentine qarşı 13 davanı taqdim etti.
Bildirilgeni kibi, prokurorlarnıñ 13 arizası da qabul etildi ve apellâtsion mahkemede baqıluvından soñ deñişüvlersiz qaldırıldı.


text:
Oktâbrniñ 8-nde GLOBSEC halqara forumında «Taqip etilgen fotoressamlarnıñ obyektivinde işğal etilgen Qırım» fotoresimler sergisi açıldı. Anda Qırım.Aqiqat jurnalisti Taras İbragimov ve Qırım.Aqiqatnen işbirligi yapqan ukrainalı jurnalist Alina Smutkonıñ fotoresimleri taqdim etilgen.
Sergide Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı Mümine Saliyevanıñ da fotoresimleri mevcut.
Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Facebook saifesinde haber etti.
«Sergi GLOBSEC Telükesizlik meseleleri 15-inci halqara forumınıñ baş munaqaşa salonı yanında qoyuldı. Böylece, bu halqara tedbirniñ çoqusı iştirakçileri Rusiye propagandasınıñ hayaliy «resimleriniñ» tam tersi olğan Qırım aqiqatını köriç is ete bilecek», – dep yazdı Ceppar.
Onıñ qayd etkenine köre, sergi vatandaş fikrini qorçalağan ve Qırımdaki vaziyetni icatları vastasınen köstergen ukrainalı müellifniñ 15 fotoresiminden ibarettir.
«Şu sebepten de Rusiye işğalci akimiyeti tarafından taqip etile», – dep qoştı Ceppar.
Hatırlatamız, Qırım.Aqiqat ile işbirligi yapqan fotoressam Alina Smutkonıñ Rusiye işğal etken Qırımğa kirişi 2019 senesi yasaqlandı.
Yanvarniñ 18-nde Rusiye FSBsiniñ hadimleri jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve işğali altındaki Qırımğa kirişini 2054 senesi mayıs soñuna qadar yasaqladı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi bunı takbih etti. Ukraina aq qorçalayıcıları ise Qırımda jurnalist, bloger ve faallerge qarşı basqı toqtatılsın dep, halqara toplulıqnı Rusiyege qarşı basqını quvetleştirmelerine çağırdı.


text:
İyül 18-ge qadar devam etecek Odessa halqara kinofestivali çerçivesinde ukrain rejissöri Kseniya Cornonıñ «Qırım» filmi kösterilecek.
Film cuma künü, iyül 17-de, «Azatlıq yolu» programması çerçivesinde numayış etilecek, dep aytıla festival saytında.
«Qırım» filmi 2014 senesi yazda çıqarılğan edi ve üç qırımtatar nesili, 70 yıl evelsi sürgünlikni körgen, qaytıp kelgen ve Qırımda doğğanlarnıñ ömüri aqqında tarif ete.
Mayıs 18-de, Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını hatıra künü, «Qırım» filmi Cannes festivalinde, Short Film Corner yarıştan tış programması çerçivesinde numayış etilgen edi.
2015 senesi mayıs ayında film ilk halqara mukâfatnı aldı – Houston (AQŞ) Halqara kinofestivalinde Bronze Remi Award.


text:
Aqmescitte keçken sene dekabr ayında yaqınları ğayıp olğanı aqqında bildirgen qıznıñ cesedi tapıldı, dep bildireler Rusiyege boysunğan Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresinde.
«2016 senesi iyün 23-te operativ-qıdıruv işleriniñ keçirilmesi çerçivesinde Aqmescit şeeriniñ bir evler azbarındaki inşaat territoriyasında zorbalıq izlerinen qıznıñ cesedi tapıldı. Şimdiki vaqıtta yaş qadınnıñ öldürüvinde 33 yaşındaki yerli sakin şeklenile, o evel cinaiy mesüliyetke celp etilgen edi», – dep aytıla beyanatta.
Müessiseniñ bildirgen malümatına binaen, 2015 senesi dekabr 11-de Qırım uquq qoruyıcı organlarına 21 yaşındaki qıznıñ ana-babası onıñ ğayıp olması aqqında arizanen muracaat etti.
Şimdiki vaqıtta aqay kişiniñ bu cinayetnen bağlı olğanını tasdıqlağan dalillerni toplamaq içün taqiqat işleri alıp barıla. Cinaiy işniñ taqiq etilmesi devam ete, dep qayd ettiler Taqiqat komitetinde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Emine Ceppar Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetine ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq jurnalisti, «QaraDeniz production» studiyasınıñ muarriri Roman Spiridonovnıñ evinde Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye FSB İdaresiniñ ve Rusiye Taqiqat komitetiniñ hadimleri tarafından keçirilgen tintüv boyunca ariza yazğandır.
Bu aqta dekabr 14 künü bazaertesi Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Ukrain naziriniñ keñeşçisi aytqanı kibi, yarımadada söz serbestligine basqı daimiy sürette yapılmaqta.
«Fevral 26» ve «mayıs 3» işlerinden ğayrı, Qırım işğalci akimiyetiniñ daa bir basqı aleti peyda oldı – ATR telekanalınıñ saibine qarşı «qamaçav işi». Bu sebepten kanalnıñ sabıq hadimleri evlerinde defalarca tintüv keçirildi, tehnika tutıp alındı. Bu areketlerniñ maqsadı – er kesni qorquzmaq ve sustırmaq», – qayd etti Ceppar.
Aytqanı kibi, Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından yapılğan areketler Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 171-nci maddesi «Jurnalistniñ qanuniy professional areketine aselet keder etüv» ve Ukraina CK 162-nci maddesi «Mesken toqunmazlığınıñ bozuluvı», Ukraina CK «Abrav» 186-ncı maddesine uyğun kele.
Dekabr 10 künü Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnıñ Aqmescitteki evinde ve ana babasınıñ evinde tintüvler Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnıñ cinaiy işi çerçivesinde keçirilgen, dep bildirgen edi Qırım advokatı Cemil Temişev. Spiridonovnı tintüvden soñ FSB sorğuğa çağırdı.
Qırım uquq qoruyıcı organları tintüvni izaatlamaylar.
Dekabr 9-da FSB hadimleri tarafından nevbetteki tintüv Elzara İslâmovanıñ evinde keçirildi. Qırım qamaçavı idarecisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgen ekinci tintüvdir.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «gebist» siyasetine riayet ete – «seni begenmeyim, seni qıynacam, kirsetmecem ve ilâhre». Böyleliknen qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Azatlıq Radiosı efirinde Rusiye prezidentiniñ «birev keçmişniñ meselelerinde piar etmesin dep tırışmaq kerekmiz» degen lafını izaatladı.
Belli olğanı kibi, bunı Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yarımadağa Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kiriş yasağı aqqında sualge cevap olaraq ayttı. «Biz Rusiye halqlarına eyilikni istegen er kesnen çalışacaqmız, şu cümleden Qırımda yaşağan qırımtatar halqınen de, ve keçmişniñ meselelerinde piar etken ve bunı öz zenaatına çevirgen şahıslar ile iş alıp barmaycaqmız»,– dedi Putin.
Buña cevap olaraq Cemilev böyle dedi: «Sovet zamanları biz Vatanımızğa qaytmaq aqqımıznı qorçalay edik, amma bunıñ yerine Rusiye apishanelerini ve lagerlerini kördik – Kolıma ve ilâhre. Şimdi ise Vatanıma kirip olamayım. Biz «maqtansaq», keliñiz, endi belli bir kimseni Vatanğa kirsetmeyik, yani er kes «maqtansa». Böyle alda Putinniñ özüni de Rusiyege kirsetmeyik, çünki özü er vaqıt «maqtanıp» yüre. Yani, mantıqiy bir şey yoq. Ya da, buña prezidentniñ «gebist mantığı» aytmağa daa da doğru olur».
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, Ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin istifağa çıqa, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Vade etkenim kibi, istifa aqqında ariza yazdım. Bazarertesi künü, inauguratsiya künü, onı Yuqarı Radağa ve Ukrainanıñ yañı prezidentine yollaycam. Böyle doğru olur, dep tüşünem. İnsan olaraq doğru yapam. Yahşı siyasiy medeniyet ceetinden doğru, çünki o bizge, nasıl olsa da, kerek», – dep ayttı Klimkin Facebookta aydınlatqan video muracaatında.
O, yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıyge «kerek olğan yerde ve printsipleri ve baqışlar bir olğan yerde» yardım etmege azır olğanını bildirdi.
«İleri ketem, siyasetke ketem. Ukraina Yuqarı Radasına ketem, elbette, qıymetlerimiz, printsiplerimiz, duyğu ve baqışlarımız bir olğan taqımnen beraber ketem. Qalğanı – soñra», – dep qayd etti Klimkin.
Klimkin Ukraina Tış işler naziri vazifesinde 2014 senesi iyünniñ 19-ndan berli buluna. Tış işler nazirliginiñ yolbaşçısı vazifesine tayin etilecek kişini prezident teklif ete.
Ukraina Yuqarı Radası mayısnıñ 16-nda yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasını mayısnıñ 20-ne saat 10:00-ğa belgiledi.


text:
Daa bir Rusiye turistik şirketi müşterilerge hızmet etip olamağanını bildirdi. Bu – 20 yıldan berli Novosibirskte çalışqan «Akris» şirketi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Şirket müdiri Vladimir Kourovnıñ aytqanına köre, bunıñ esas sebebi iqtisadiy vaziyet ve rubl fiyatınıñ ucuzlaşması oldı. Novosibirskte 250 dollarğa seferni satın ala bilesiñ, lâkin ava seferiniñ bilet maliyeti 650 dollarnı teşkil ete, dep añlattı «Akris» şirketiniñ müdiri.
Onıñ malümatına köre, al-azırda şirketniñ 164 müşterisi çetelde tatilde buluna.
2014 senesi yazda bir qaç Rusiye turistik şirketi faaliyetini toqtatqan edi. Birinci olaraq bu saada eñ tercribeli olğanlardan biri «Neva» şirketi işini toqtattı. Ondan soñra «Roza vetrov Mir», «Ekspo-tur», «Labirint», «İntAer» , «Solveks-Turne», «Yujnıy Krest», «Versa» şirketleri qapatıldı.
Rusiyeniñ Taqiqat komiteti Rusiye turistik şirketlerine qarşı qanunsız maliye areketleri sebebinden bir qaç cinaiy iş açtı.


text:
Şäntop Vengriyada
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop räsmi säfär qısalarında Vengriya (Macarstan) başqalası Budapeştqa kitte
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Şäntop häm yanındağı parlament wäkillegen Budapeşt Ferenc Liszt xalıqara hawa mäydanında Vengriya-Türkiyä parlamentlarara duslıq törkeme başlığı Attila Tilki, Türkiyäneñ Budapeşt tulı wäqalätle ilçese Gülşän Qaranis Äkşioğlu häm Vengriyanıñ Änkara tulı wäqalätle ilçese Viktor Matis qarşı aldı.
Parlament başlığı Şäntop Vengriya oçraşuları qısalarında İlbaşı Katalin Novak, Parlament başlığı Laszlo Köver häm Baş ministr Viktor Orban belän küreşep söyläşäçäk.
Bäyläneşle xäbärlär
Finlyandiya ministrı: “Türkiyäneñ iminlek borçıluların añlıybız”
Finlyandiya saqlanu ministrı Antti Kaikkonen Türkiyäneñ iminlek borçıluların añlawların häm terrorçılıq belän köräştä täwäkkäl buluların äytte
Serbiya İlbaşı: “Türkiyä - Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtağıbız”
Serbiya İlbaşı Aleksandr Vuçiç Türkiyäne Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtaq bularaq kürülären äytte


text:
Qırımda aprel 12-15 tarihlerinde yüksek yanğın telükesi beklenile. Keçken yılğan köre yanğınlarnıñ sayısı beş kere arttı, bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Bu malümatqa köre, ot ve çöplük yanğınlarınıñ sayısı 38%-ğa arttı.
Bundan sebep 2020 senesi aprel 10-unden itibaren yarımadada "mahsus yanığn rejimi" tayinlendi.
Soñki aftada yarımadada onğa yaqın orman yanğını oldı.
Böylece, Bağçasaray rayonında Biya Sala (Verhoreçye) orman müdirligi territoriyasında yanğın oldı. Onı 12 saattan soñ söndürip oldılar.
Aprelniñ 7-sinde aqşam dağcılar Yalta orman qoruğında Botkin soqağı civarında 0,6 gektarnı qaplap alğan yanğınnı söndürgenleri aqqında belli oldı.
Daa evel bildirile edi ki, aprelniñ 5-inde Yalta orman qoruğında olğan yanığn söndürildi.
Rusiyeniñ Qırım boyunca FVN-niñ malümatına köre, kecken afta yarımadada 84 yanğın oldı.
Qurtarıcılaq martnıñ 16-sında aqşam Yalta dağ-roman qoruğında Üç Qoş deresindeki olğan yanğınnı söndürdi. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildirdi.


text:
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ faalleri «Olarnıñ sesi ol» aktsiyası çerçivesinde qırımlı siyasiy mabüslerge qoltutmaq içün çıqarılğan 40-tan çoq video muracaatını qabul etti.
Bu aqta dekabrniñ 9-nda «Qırım birdemliginiñ» koordinatorı Server Çolakçik Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Olarnıñ sesi ol» cemaat teşebbüsi çerçivesinde ilk video muracaatı yaqında – 2019 senesi noyabrniñ 25-nde – derc etildi, şimdi teşebbüs tarqala ve geografik sıñırlarını kenişlete. Bugün Qırım, Ukraina ve Türkiyeden 40-tan çoq video muracaatını endi aldıq. Tünevin İndoneziyadan video muracaatı keldi – siyasiy mabüs Riza Ömerovnıñ tuvğanlarından. Eminim, devamı bar», – dedi Çolakçik.
Aq qorçalayıcı, vatandaş jurnalisti Lutfiye Zudiyeva bunıñ kibi aktsiyalarnıñ siyasiy mabüslerniñ qorantaları içün ne qadar müim olğanını qayd etti.
«Elbet, bütün qorantalar bu qısqa, amma sıcaq ve samimiy muracaatlarnı bekley. Çünki aqayı ya da oğlunıñ adını qorçalamaq ne qadar müim olğanını añlaylar. Qırımda terrorizm ve ekstremizm ile küreş propagandası arqasında neler saqlanğanını köstermek ne qadar müim olğanını da añlaylar. Kimse devlet qabaatlayıcısı ve mahkeme organlarınıñ kâğıtlarına inanmay. Bu canavar repressiyalarına yarağan şekil köstermege tırışqan «quturğan printer» ne istese bastırsın», – dep ayta Zudiyeva.
Onıñ bildirgenine köre, aktsiyalarğa «farqlı insanlar» qoşula.
«Millet mensüpligi, dünya baqışları ceetinden farqlı insanlar. Amma olarnı adaletsiz şekilde apiske alınğanlar içün empatiya ve olarnıñ azat etilmesi içün küreş istegi birleştire», – dep qoştı aq qorçalayıcı.
Noyabr ayında «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı «Olarnıñ sesi ol» aktsiyasını başlattı. Teşkilâtçılarnıñ ğayesine köre, er bir insan siyasiy mabüske qoltutmaq içün video muracaatını çıqara bile.
Faaller ilk video muracaatını endi derc etti. Belli Qırım ressamı Zarema Trasinova Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ernes Ametov aqqında tarif etti.
Siyasiy mabüs Emir-Usein Kukuğa qoltutuv video muracaatını sabıq Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ muavini Emine Ceppar da çıqardı.
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Türkiye ombudsmeni Şeref Malkoçqa Rusiye ve işğal altındaki Qırım apishanelerinde bulunğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ cedvelini berdi.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye tutulğan şahıslarnı almaştırdı. 35 ukrainalı olğan uçaq «Borıspil» ava limanında qondı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, qırımtatar faalleriniñ Rusiye apishanelerinden azat etilüvi Ukraina-Rusiye deñişiminiñ ekinci basamağı olacaq.


text:
Recep üç mubarek aynıñ (racab, şa'ban, ramadan) nevbetini aça, o dört yasaq (racab, zul-kaada, zul-hica, muharram) aylardan biri de ola. Şu vaqıtta Allah cenk ve ziddiyetlerni yasaq etti.
Recep sözü «tarcib» sözünden kele ve «ürmet», «ibadet» kibi manalarnı taşıy. Bu ay içinde oraza tutqanlarğa Allah günâhlarnı bağışlay ve eñ yüksek sevaplarnı ayıra.
Muqaddes hadisleriniñ birisinde böyle aytıla: «Recep – Allahnıñ ayıdır. Bu ayğa ürmet köstergenlerge, Allah kelecek dünyada ürmet kösterir».
Bu künleri musulmanlar bütün etilgen günahlar içün afu sorap, öz canını haram fikirlerden temizlep, eyilikni yapmalıdırlar.


text:
Bazarertesi künü, avgust 4-de, Kiyevde insan aqları boyunca qırım eyyetiniñ matbuat konferentsiyasında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarnıñ bozuluvı aqqında tarif etecekler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına insan aqları boyunca qırım eyyetiniñ kiyev ofisiniñ idarecisi Andrey Zubarev ayttı.
Matbuat konferentsiyası devamında Qırımda insan aqlarnıñ bozuluvı ile bağlı esas meseleler aydınlatacaq.
Bunıñ ile Rusiye ve Ukraina akimiyet organları içün mütehassıslar bir sıra tevsiyelerni azırladı.
Tedbirde insan aqları boyunca qırım eyyetiniñ vekilleri Andrey Yurov ve Olga Skripnik iştirak etmeli.
Matbuat konferentsiyası saat 11:30 UNİAN haber agentliginde başlaycaq (Kiyev şeeri, Kreşçatik soqağı, 4).


text:
Yaqın arada Qırımğa qasırğalı yel yaqınlaşqanını Qırımda Rusiye FVN idaresi haber etti.
“Qırımnıñ gidrometeomerkeziniñ malümatına köre, yaqın 2-3 saatta ve oktâbr 4 kününiñ soñuna qadar Qırımda şimal-ğarp yelniñ 20-25 metr saniyege qadar artacağı beklenile”, - deñile beyanatta.
Qırımnıñ şimal ve dağ rayonlarında eki kün devamında suvuqlar olacaq, dep işğal altındaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi bildire.
Oktâbrniñ 4-nde Qırımda 19 derece sıcaq olması beklenile. Yarımadanıñ bazı yerlerinde yağmur yağacaq.


text:
Ekibastwzda keminde 17 köp qabattı üy jılusız qalıp otır. Tağı 41 twrğın üyge bilik kün soñına deyin jılu jiberuge uäde bergen. 1 jeltoqsanda keşki b..
Qızılorda qalalıq №2 sotı qañtarda «jappay tärtipsizdik wyımdastırdı» dep ayıptalğan sayasi belsendi Mwratbay Baymağambetovtiñ sotın keyinge qaltırdı..
Sot Qañtar oqiğası kezinde Qızılorda qalasında qaza tapqan Wlttıq wlan sarbazı Mardiyar Qaysarovtıñ ölimine Qazıbek Qwdaybergenovtiñ qatısı bar dep tanıdı
Qañtar oqiğası kezinde wlınan ayırılğan öskemendik Araylım Sağatbaevanıñ «sömkesinen äuejayda oq tabıluına» baylanıstı qozğalğan is «patron işinde jar..
Franciyalıq Le Figaro gazeti Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev Franciya prezidenti Emmanuel' Makronmen Franciyada twratın qazaqstandıq bankir ..


text:
Aqmescitte belgisiz şahıslar ATR yekâne qırımtatar telekanalını sarıp aldılar.
Bunı öz Facebook saifesinde Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ reisi, Meclis azası Eskender Bariyev bildirdi.
Onıñ bergen malümatına köre, telekanalda tintüv keçirile. O, teleşirketniñ paalı donatması bozula bilecegini tüşüne.
İşbu malümatnı Qırım.Aqiqatqa telekanalnıñ hadimi tasdiqladı.
«Maskalı ve silâlı insanlar teleşirketimizge sürip kirdiler. Areketleri ne sebepten ve nege bağlı olğanı şimdilik belgisizdir», – dep tarif eteler hadimler.
«ATRde «maski şou». Silâlı insanlar ile tolu «Kamaz», FHH ve Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları kelip çıqtı. Şimdi yolbaşçılıq ile subet keçireler. Er bir kabinetniñ yanında silâlı insan tura. İşke biraz keder etseler bile, şimdilik efir devam etmekte. Kamerağa çekmege yasaq, tehnikanı tutıp almağa vade eteler», – dep yazdı telekanalnıñ mühbiri öz Facebook saifesinde.
Üylede telekanalda acele yayın olacaqtır.
Qırım.Aqiqat mühbirleri telekanalğa yol aldı ve birazdan daa da tafsilâtlı malümatnı bermege areket eterler.


text:
İstanbul'un bir çok bölgesinde fotokopi servisi ve yazıcı servisi konularında hizmet vermekteyiz.
Alemdağ (Alemdar) Fotokopi Yazıcı Servisi Alemdağ (Alemdar) Fotokopi Yazıcı Servisi Zuhuratbaba Fotokopi Yazıcı Servisi Silivri Fotokopi Yazıcı Servisi İdealtepe Fotokopi Yazıcı Servisi Yeniköy Fotokopi Yazıcı Servisi Haramidere Fotokopi Yazıcı Servisi Boğazkoy Fotokopi Yazıcı Servisi Etiler Fotokopi Yazıcı Servisi Moda Fotokopi Yazıcı Servisi Fevzi Çakmak Fotokopi Yazıcı Servisi Tepecik Fotokopi Yazıcı Servisi Beyoğlu Fotokopi Yazıcı Servisi […]
POPÜLER BAŞLIKLAR


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda «Rosselhoztsentr» müdiri Andrey Alekseyenko, yarımadada asiya satınçqası yoq etilgenini ayta. Em de koy hocalığında qullanılğan topraqlar zarar körmegen, çünki böceklerniñ aşağan yemi – qamış edi, sarınçqa ise Qırımnıñ çöllerine kelgen. Böceklerniñ zapt etken topraqları cemi meydanlıqta 1200 gektarnı teşkil etken, dep aytı Alekseyenko Qırım.Aqiqatqa.
«Problema, kerçekten, 100 faizğa al etilgen, çünli körgenimiz bütün topraqlarda himiya işlemeleri yapılğan... Em yer üstünde, em de avadan ilâçlar sepildi. Bu saniede menim adamlarım nezaret etmekte, ilâçlarnıñ qullanuv semereligini közetmekte. İlaçlar uzun müddet devamında tesir ete, semeresi 100 faizğa qadar yete», – dep işandırdı «Rosselhoztsentr» müdiri.
Onıñ sözlerine köre, tarlalarda sarınçqa tapılmay edi, qamışnıñ ösken yerlerinde ise böcek sayısı «zararnıñ iqtisadiy sıñırından artqaç» edi.
Yarımadağa sarınçqanıñ kelmesi aqqında Qırım.Aqiqatnıñ mahsus maqalesi derc etilgen edi.
Rusiyege tabi olğan Qırım akimiyetiniñ baş nazir muavini Yüriy Gotsanük iyülniñ 16-nda, sarınçqanı yoq etmek içün Qırımnıñ yedek fondından sermiya ayırılğanını beyan etken edi.
İyülniñ 14-nde, Qırımğa asiya sarınçqası kelebileceginiñ hafvı aqqında haber etilgen edi. Yerli sakinler sarınçqa istilâsınıñ video-levhalarını yayınlağan edi.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasında ukrain, qırımtatar, ingliz ve rus tillerinde yazılğan «Qırım – Ukrainadır» levhası peyda oldı.
Qırım.Aqiqat neşirine «Ukrain evi» Qırım cemaat teşkilâtınıñ reisi Andriy Şçekun aytqanı kibi, böylilkenen «Qırım» firqalarara birligi Qırım işğali munasebeti ile keçirileyatqan aktsiyağa qoşludı.
«Ukraina Yuqarı Şurasınıñ toplaşuv salonında dört tilde yazılğan «Qırım – Ukrainadır» levhası peyda oldı. Halq deputatlarına «Qırım – Ukrainadır» yazısı ile 100 futbolkanı tarqattılar. Bugün Yuqarı Şurasınıñ ayatlarında «Qırım.İşğal» fotosergisi açıldı. Umumiy cemaat aktsiyamıznıñ maqsadı – işğal etilgen Qırımnıñ meselesine cemiyetniñ diqqatını çekmektir», – dedi Andriy Şçekun.
Bunıñ ile işbu levha ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ Moskva SİZOsında bulunğanına qarşı tutqan açlıq künleriniñ miqdarını bildire.
Ukrainada Qırım işğaline qarşı informatsion kampaniyası başlandı, teşebbüsçileri Qırımdan köçip kelgenlerniñ cemaat teşkilâtları oldı. Kampaniya çerçivesinde fotosergiler, brifing, telemarafon, konferentsiyalarnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
İnformatsion kampaniyası aprel 10-na qadar sürecek ve Ukraina Yuqarı Şurasında Qırım işğaliniñ yıllığı mevzusında cemaat muzakereleri ile yekünler. Kampaniya çerçivesinde Qırımnıñ barışıq qaytarılması boyunca ğaye yarışı, Ukraina Yuqarı Şurasında fotosergi, Ukraina Nazirler Kabinetinde Qırım işğali ile bağlı problemlerniñ al etilmesi boyunca tögerek masa ötkerilecektir.
Teşkilâtçılar arasında – «Krım SOS» cemaat teşebbüsi, «Ukrain evi», «Almenda» maarif merkezi, Strategik taqiqatlarnıñ Qırım institutı, «Yevromaydan SOS», «Gromadske» radiosı ve Qırımdan köçip kelgenlerniñ diger teşkilâtları bar.


text:
«Slavânskta ATO başlandı. Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ Antiterroristik merkezi yolbaşçılıq ete. Memleketniñ bütün bölüklerinden quvetler celp etildi. Bismillah!», – dep yazdı Avakov.
Cumaertesi aqşam Ukraina Yuqarı Şurasınıñ reisi, Ukraina prezidentiniñ vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov reisliginde Milliy havfsızlıq ve mudaafa hızmetiniñ acele toplaşuvı olıp keçti.
Toplaşuv devamında iştirakçiler Ukraina Şarqındaki vaziyetniñ tınçlanuvı ile bağlı olğan tedbir ve suallerni muzakereettiler. ZN.UA bergen malümatlarğa köre, fevqulâde vaziyet kirsetilmesiniñ imkâniyeti de baqıldı. Neticede qabul olunğan qararlar aqqında malümat yoq.


text:
Yunanistan parlamenti yanvarniñ 22-nde prezident olaraq ilk sefer qadınnı sayladı. Prezident vazifesini Yunanistannıñ yuqarı memuriy mahkemesiniñ yolbaşçısı Yekaterini Sakellaropulu aldı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Sakellaropuluğa 300 parlament azasından 261-i rey berdi. O, martnıñ 13-nde ant etecek.
Sakellaropulu Yunanistannıñ Devlet şurasınıñ başına keçken ilk qadın da olğan edi, dep qayd ete Reuters.
Yunanistanda prezident vazifesi nominal ve merasim çizgisini taşımaqta. Prezident yunan ordusınıñ baş komandanı ola, ükümet erkânını ve yañı qanunlarnı tasdıqlay.


text:
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Qırımğa kirişiniñ yasağı meselesini Qırım «ombudsmeni» Lüdmila Lubina baqacaq.
«Oña kirişni kim ve nasıl yasaq etti, bilmeyim. Nevbetteki sessiyada ant etip, vazifege başlasam, mıtlaqa bu meselenen oğraşacam», – dedi Lubina, BBC Ukrainağa esaslanıp, haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
O şunı da qayd etti ki, qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevge seslendirilgen yasağını da baqacaq ola eken.
Hatırlatamız, mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni Bazarda narazılıq numayışnı keçirdiler.
Birazdan Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ yasaq olğanı» aqqında tenbiye seslendirdi. Buña riayet etilmese, Meclis tarqatılacaq ve onıñ faaliyeti yasaq olacaq edi. Bundan soñ narazılıq numayışınıñ iştirakçilerine nisbeten mahkemeler keçirildi, neticede insanlar para cezalarına oğradı.
İyül 5 künü Herson vilâyetinde keçirilgen Meclis toplaşuvından qaytqan Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmediler.


text:
«Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarından biri Uzeir Abdullayevniñ, doğru diagnozınıñ qoyulması içün acele surette hastahanege yatqızılmasına ihtiyacı bar. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde mabüsniñ apayı Fera Abdullayeva bildirdi.
«Uzeirniñ mayıs 2 künündeki sağlıq vaziyeti aqqında bilmeymiz, çünki oña irişip, onıñnen bağlanıp olamaymız. Aprel 30-da Cemiyet közetüv komissiyasınıñ vekilleri, onıñ sıcağı ve ayaqtaki şişik ile tibbiy bölükke keçirilgenini bildirdiler. Bizim malümat talaplarımızğa cevap bermeyler. Bunıñ bir künlük hastalıq olmağanını ve onıñ endi üç-dört ay devam etkenini iç şübhesiz ayta bilem. Bizim malümatımızğa köre, bu endi üçünci keskinleşmesi… Aqibet diagnozınıñ qoyulması içün onı acele surette hastahanege yatqızmaq kerek», – dep qayd etti o.
Ondan ğayrı, Azatlıq Radiosı muhbiri Anton Naumlük, şimdi Abdullayev bulunğan Aqmescit tahqiqat izolâtorındaki tibbiy bölükniñ vaziyeti aqqında ikâye etti.
«Anda tibbiy bölük deşetli vaziyette buluna. Uzeir Abdullayev keçirilgen tibbiy kabinet, hastahane degil de, en az kolemde tibbiy hizmetler kösterilgen adiy bir kameradır. Bilgenim qadarı ile, Aqmescit tahqiqat izolâtorında mabüsler onı öz paralarına teşkil etti. İlâclar aman-aman er vaqıt yetmey», – dedi o.
Aprel 30-da «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ oturışuvında Uzeir Abdullayevniñ apayı Fera Abdullayeva, onıñ aprel 30-da Aqmescitteki tahqiqat izolâtorınıñ tibbiy bölügine keçirilgenini bildirdi .
Daa evel Abdullayevniñ anası, tahqiqat izolâtorında bulunğan oğlunda bir qaç künden berli yüksek sıcağı, ayağında şişik ve şişiklik bar, o, dayanılmaz ağrılar çeke, dep bildirdi. Dilâra Abdullayevanıñ bildirgenine köre, bu alâmetler qannıñ zeerlenmesini köstermek mümkünler.
Rusiye advokatı Nikolay Polozov, Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları boyunca şura (İAŞ) ve Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovadan Abdullayev etrafındaki vaziyetke qarşılıq köstermekni rica etti.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Teymur Abdullayev, Uzeir Abdullayev, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnıñ qorçalayıcıları tarafından sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyalarnı red etti.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «normand formatındaki» sammit arfesinde Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ qapalı toplaşuvını keçirdi. Bu aqta Prezident ofisiniñ Facebook saifesinde aytıla.
MTMŞ toplaşuvı Bankovayada qapalı şekilde ötkerildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Zelenskıynı Qırım mevzusını «normand formatındaki» körüşüvde kötermesine çağırdı. Qırım meselesini «normand muzakerelerinden» çıqqarmamaq çağıruvını Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov da aydınlattı.
«Normand formatındaki» körüşüv dekabrniñ 9-nda Parijde ötkerilmeli. Böyle muzakereler soñki sefer 2016 senesi oktâbr ayında keçirilgen edi. Ukraina prezidenti Zelenskıynıñ aytqanına köre, «norman dördü» memleketleriniñ liderleri esirlerniñ qaytuvı, ateş toqtatıluvı, Ukraina-Rusiye sıñırınıñ kontroli ve Donbastaki saylavlarnı muzakere etecekler.


text:
Rusiye faalleri Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovğa kerekli tibbiy yardım kösterilsin dep, Rusiye sağlıq naziri Veronika Skvortsovağa muracaat etti. Faaller Bekirovnı «qorçalamaq» çağıruvınen imzalar toplay. Bu aqta faal Konstantin Kotov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bekirovnıñ vaziyetinde Sağlıq nazirligi yardımcı olur, dep tüşündik: olar mütehassıs olaraq oña tedaviylev kere olğanını añlamaq kerekler. SİZOda kösterilgen yardımnıñ faydası yoq», – dedi o.
Faalniñ bildirgenine köre, change.org saytında petitsiya derc etildi, anda ekim Olga Mazurova Bekirovnı SİZOdan çıqarmağa çağıra.
«Petitsiya müellifi ekim ola ve ekimlerge muracaat ete. Petitsiya Adliye nazirligine de yollanıldı. Adliye nazirligi Bekirovnıñ kerekli tibbiy yardım almasına izin bermeli. Daa soñra anda da muracaat etermiz, dep tüşünem. Moskalkovağa bir qaç ay evelsi muracaat etken edi: lâyıq bir cevap olmadı», – dedi Kotov.
Rusiye Sağlıq nazirligi faallerniñ muracaatını daa izaatlamadı.
Bundan evel Qırım mahkemesi qırımtatar faali Edem Bekirovnı apiste qaldırdı.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası FSBniñ Bekirovnı hastahanege avuştırmamaq qararına qoltuttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Wlıbritaniyanıñ Europalıq Odaq qwramınan şığu turalı şeşimi birşama tüytkildi mäselelerge äkep soqtı. Memlekettik qwrılımı men dini özge Soltüstik Irlandiya jäne Irlandiya arasındağı şekara mäselesi sonıñ däleli.
XX ğasırdıñ ekinşi jartısında Irlandiya aralında iri eskalaciyalıq jağdaylar orın aldı. Qaqtığıstardıñ bir böliginde Irland respublikalıq armiyasınıñ britaniyalıq basqarudı toqtatu men Irlandiyanıñ biriguin saqtau maqsatında küresi, al ekinşi böliginde Wlıbritaniya qarulı küşteri men loyalister boldı. Osı kezeñde memleket qarjılıq dağdarısqa wşırap, halıq jağdayı naşarladı. El işinde terrorlıq äreketter, zorlıq-zombılıq arttı. Telearnalardıñ birıñğay ügit-nasihattıq bağıtta qızmet etui, janjaldıñ odan sayın naşarlauına äkep soqtı. Şielenisken jağdaylardı retteu maqsatında 1998 jılı Belfast kelisimi jüzege astı. Nätijesinde eki el arasındağı üzdiksiz soğıs toqtatılıp, biiimgerşilik şart jasaldı. Biraq protestanttar men katolikter arasındağı dinaralıq baylanıs äli künge deyin uşığıp keledi.
Büginde Brexit şeşimi tek Birikken Korol'dikke ğana emes, özge de memleketterge salqının tigizude. Onıñ qatarında Belfast kelisimi de bar. Osı rette Irlandiya prem'er-ministri Leo Varadkard: «Londonnıñ odaq qwramınan şıu turalı şeşimi irland halqı men ağılşındar arasında qayşılıq tuğızadı. Biraq biz osını sätti paydalanıp, Irlandiyanı biriktiru mäselesin qarastırmaqpız. Ol üşin aldımen şekaradağı jağdaylardı retke keltiruimiz kerek. Irlandiya – eş mämilesiz «sayasi scenariyden» qwtılğısı keletin el. YAğni biz dau tudırmay şekara mäselesin retke keltiruimiz qajet. Osı maqsatta dayındalıp jatırmız.», – deydi. Al Europalıq komissiyanıñ törağası Jan-Klod YUnker: «Bwl mämile, ärine, üş elementti qamtidı. Sondıqtan Wlıbritaniyanıñ ötpeli kezeñnen ketetinine qatıstı kelisimder Irlandiya aralında qatañ şekara bolmaytınına kepildik berui qajet. Kelisim jay ğana köz jwmıp qaraytın dünie emes, bwl – jaña qarım-qatınastardıñ keleşegin bayandaytın birlesken sayasi deklaraciya» – ekendigin ayttı.
Bıltır Britaniya prem'er-ministri Tereza Mey Korol'dik qwramındağı Soltüstik Irlandiya men Euroodaqqa kiretin Irlandiya arasındağı şekara aşıq boluı kerek degen bolatın. Biraq, resmi Bryussel' mwnıñ jüzege aspaytının aytqan. Sebebi Britaniya odaqtan şıqqannan keyin de onıñ qwramındağı elmen aradağı şekara aşıq bolmaydı.
Ötken aptada osı taqırıptardı talqılau üşin Brexit boyınşa Euroodaq qwramındağı 27 eldiñ elşileri kezekten tıs bas qosu ötkizdi. Kezdesu barısında şekara rejimin qwru mäselesi talqılandı. Taraptar Birikken Korl'dik Euroodaq qwramınan şıqqan jağdayda, eki el arasındağı şekara tauar aynalımı men özge de tasımal türlerine ıñğaylı boluı tiis degen talap qoydı. Qos irland qarım-qatınası bir izge tüspeyinşe, migraciyalıq mäseleller, ekonomikalıq baylanıs, kölik, tauar tasımalı twralap qaladı. Kezdesu soñında Brexit-tiñ kelesi samitti qazan ayınıñ 17 küni ötedi dep şeşildi. Al şekara mäselesine qatıstı Euroodaq basşıları men Wlıbritaniya naqtı şeşim şığarğan joq.


text:
İyün 28-de Bağçasaraydaki tintüvden soñ yaqalanğan ve daa soñra sorğulanıp yiberilgen Ahtem Mustafayev, Rusiyeniñ FSBsi tarafından ekstremizmde qabaatlanğan Erol Veliyevniñ işi boyunca şaat olaraq keçe. Bunı iyün 29-da Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev bilidrdi.
«Bilgenim qadar, o, Aleksandr Steşenko ve Erol Veliyevniñ işi boyunca keçe. Onı bütün kün Bağçasaraydaki FSBde tutqan soñ aqşamğa taba FSBniñ Aqmescitteki esas idaresine ketirip, anda da sorğuladılar. Mence, bu iş boyunca şimdi pek çoq insanğa «toqunacaqlar», çoq evni tintecekler: bu iş boyunca bağlı olğanlarnı da, olmağanlarnı da keçirecekler. Qırımtatarlardan ekstremistler yapacaqlar», – dedi o.
Advokat, Ahtem Mustafayevniñ sorğulanğanı, onıñ Mustafa Cemilevniñ apayını taşığanı ile bağlı ola bilir, dep saya.
Ahtem Mustafayev Bağçasarayda yapılğan tintüv ve yaqalanuvdan soñ Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından Aqmescitte yiberildi.
İyün 28-de qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyev, Bağçasarayda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayı Safinarnı taşığan aydavcı Ahtem Mustafayevniñ evi tintilgenini bildirdi. Daa soñra Ahtemniñ telükesizlik hadimleri tarafından belli olmağan tarafqa alıp ketilgeni bildirildi.
Rusiye FSBsi, sanki Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketini toqtatqanını, bildirdi.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSBde, «ekstrimist toplulığınıñ azaları 2018 senesiniñ yanvarinde, tutaştırıcı qarışma ile toldurılğan şişelerni qullanıp, Qırım muftisi Emirali Ablayevniñ evini tutaştırdılar», deyler.
FSB, Steşenkonıñ 2018 senesiniñ aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalanğanını ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» bildire. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».


text:
Qırımda yaqın künlerde ava suvuması beklenile. Yarımadada ava arareti martnıñ 25-inden soñ qızıp başlaycaq, dep Qırım gidromettsentrniñ hadimi Raisa Stepanovanıñ sözlerinden bildire “Krıminform”.
“Şimdi Qırımnıñ bazı yerlerinde tuman ve bulutlılıq. Demek, bugün ava biraz suvacaq. Kündüz ava arareti 6-11 derecede olacaq. Yarın aqşamğa yaqın Antantik tsiklon yaqınlaşacaq. Gece 0-dan aşağı 3 dereceden başlap - 0-dan yuqarı 2 derecege qadar olacaq. Kündüz ise ava pek deñişmeycek - 7-12 derecede olacaq. Aqşamğa yaqın yağmur yağa bile”, - dedi Stepanova.


text:
Koreizde tünevin aqşam acele yardım maşnası, yolnı dogru degil yerde çapıp keçken piyadeni urdı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Acele yardım maşnasının aydavcısı, Koreiz qasabasınıñ Alupkinskoye şosse soqağından mahsus yarıq ve ses signallarınen çağıruvğa ketkende, 1956 yılı doğma piyadeni urdı, adam yolnı soldan sağğa, piyade keçiti olmağan yerde çapıp keçe edi", - denile beyanatta.
Beyanatqa köre, yol qazası neticesinde piyade yaralandı, onı hastahenege alıp kettiler.
Qaza sebebinden teşkerüv keçirile, onıñ neticesinde kerekli uquqiy qaqarlar çıqarılacaq, dep qayd ettile müessisede.
Qırımlı qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı. Qırımda 2019 senesiniñ birinci üç ayında keçken yılğa baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Rusiyede Pskov şeeri yanında yol qazasında sekiz Ukraina vatandaşı elâk oldı, dep bildire Ukraina Fevqulâde vaziyetler boyunca Devlet hızmeti. Daa bir ukrain yaralandı, haber ete Azatlıq Radiosı.
Rusiye matbuatı, yol qazasında Belarus nomerli "Volvo" ve Ukraina qaydiyet ile şahsiy "Mercedes" mikroavtobusı çatışqanını yaza. İlk alınğan malümatqa köre, elâk olğan adamlar Sankt-Peterburgdan Kyivge qayta edi.
TASS agentligine köre, eki adam - Ukraina ve Belarus vatandaşları yaralandı. Olarnı hastahanege qoydılar.
Ukraina tış nazirligi şimdigece bu malümatnı tefsir etmedi.


text:
Donbass zıddiyetiniñ al etilmesi boyunca muzakereler soñuna yetti. Frenkistan prezidenti François Hollande, Almaniya kantsleri Angela Merkel, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ körüşüvi 14 saat sürdi.
Jurnalistler muzakere neticelerini ögrenmek içün devlet başlarınıñ çıqışını bekleyler.
«Normand formatında» körüşüv fevral 11 künü saat 19:00 başlandı. Başta memleket başları özara subetleştiler, soñra olarğa tış işler nazirleri qoşuldı, yarı gecede François Hollande, Angela Merkel, Petro Poroşenko ve Vladimir Putin kene özleri qaldılar.


text:
İyülniñ 29-nda Qırım uquq qorçalayıcı taqım tarafından istilâ etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozıluvları aqqında nevbetteki maruza taqdim etildi.
Vesiqada 2017 senesi mayıs ayında insan aqlarınıñ bozıluvınen bağlı adiseler ve apis etüv, tintüvler aqqında malümat taqdim etilgen.
Uquq qorçalayıcılar siyasiy sebeplerden açılğan cinay davalar aqqında tarif etti. Ayrıca «26 fevral davası», «Hizb ut-Tahrir davası», «ukrain diversanlarınıñ davası» ve «Vladimir Baluhnıñ davası» aqqında söz yürsetile.
«Fikir bildirüv ve söz serbestligi» bölügine qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ davası, «İlmi Umerov davası» ve «Suleyman Kadırov davası» kirsetildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (MİD) zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanından raatsız olğanını defalarca bildire edi. Bunıñnen beraber MİD, Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Äl-Yawar saylawlarnı 30 ğinwar ütkärüne yaqlıy
Ğiraqnıñ abruylı Sönnni citäkçese Ğazi Äl-Yawar ğinwarnıñ 30nda saylawlar ütkärüne yaqlap çıqtı. Anıñ süzlärençä xökümät şuşı könnän çigenergä tieş tügel. Elegräk Ğiraqnıñ berniçä säyäsi firqäse, ildäge iminsezlek säbäple, saylawlarnı 6 ayğa kiçekterergä çaqırğan ide. Qayber sönni ruxanilar isä, saylawlarğa baykot belderergä çaqırdı. Ğiraqnıñ waqıtlı premier-ministrı Ayad Allawi bügen İordaniädä saylawlar mäsäläsendä söyläşülär alıp bara. Amerikan xärbiläre äytüençä, Bagdadnıñ könayığnda atna buyı barğan operatsiä näticäsendä, ğisyançılar dip şiklänelgän 210 keşe qulğa alınğan.


text:
Euroodaq AQŞ-tı tonap otır. Amerika prezidenti Donal'd Tramp 23 şilde küni joğarı sınıp oquşılarımen ötken konferenciyada Euroodaqpen aradağı sauda k..
AQŞ-tıñ N'yu-York pen N'yu-Djersi qalaları tolassız jauğan jañbır men qattı jel saldarınan su astında qaldı. Bwl turalı Reuters agenttigi habarladı. ..
Keşe Almatı qalasında Azattıq radiosı, QazTAG jäne Almatı telearnalarınıñ jurnalisterine belgisiz adamdar şabuıl jasap, jwmıs isteulerine kedergi kelt..
Qazaqstan işki ister ministri Erlan Twrğımbaev osıdan bir kün bwrın Azattıq tilşilerine jasalğan şabuılğa qatıstı pikir bildirip, Almatıda baspasöz mä..
Almatıda jurnalisterge jasalğan şabuıldan keyin ğalamtor arqılı Azattıqtan «keşirim swrağan» eki äyeldiñ sözi jazılğan video taradı. Tünde tüsirilgen..


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-7
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Nigär Camal (7.09.1980, / Azärbaycan SSRnıñ Baqı şähäre, / SSRB) — Azärbaycan cırçısı, Yevrovidenie 2011 bäygese ciñüçese.
2001 yıldaXäzär universitetı İqtisat häm idaräçelek bülegeneñ 3 kursın tämamlıy.
Ğailäse belän 2005 yildan birle Böyekbritaniä başqalası Londonda yäşi, Yullarnı imin itik (en) xäräkäten yäqlıy.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Bağçasarayda «Han sarayı» kompleksiniñ kirişi yanında yarımadanıñ tamır halqına ait bu medeniy miras abidesini qorçalamaq maqsadınen bir kişilik piket keçe. Belli olmağan erkek, üstünde vandalizmni toqtatmaq talabı yazılğan plakatnen çıqtı.
Bir kişilik piket qayd etilgen videonı Facebookta Leylâ Yaşlavskaya derc etti.
Videoda, bir kişilik piketniñ iştirakçisi yanına kelgen Rusiye polis hadimi qayd etilgen. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından bu hususta berilgen izaatlar yoq.
Qırımdaki Rusiye ukümeti Bağçasaraydaki Han sarayında «qazağa qarşı ilk nevbetteki işler»ni yapmağa devam ete. Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında işlerniñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün mahv etilmek telükesi bar, dep iddia ete.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımda olğan Geray hanlarına ait yazlıq rezidentiya yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar. O, UNESCOnıñ Dünya mirası cedveline kirsetilmege namzettir.


text:
Kefede koronavirus ve pnevmoniya olğan 84 kişi hastahanege alındı, pandemiya başlağanından 1428 hasta qayd etildi. Bu aqta Rusiye kontrolindeki şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Bundan ğayrı, derc etilgen malümatqa köre, epidemiya sebebinden mektepten evelki müessiseniñ gruppası ve mektep sınıfı uzaqtan oquy. Keçken afta şeerde 60 yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirile.
«Keçken afta polis hadimleri maska rejimi bozulğanına dair 23 ve koronavirus hastalarınen alâqada olğan insanlar tarafından özüni izolâtsiya etüv rejiminiñ bozuluvına dair 2 protokol tizdi. Şeer memuriyetiniñ belediye kontroli idaresiniñ hadimleri keçken afta 1003 obyektni kontrol etip teşkerdi. Rospotrebnadzor bölügine qayd etilgen bozuvlar aqqında 2 protokol yollanıldı», – dep aytıla haberde.
Keçken künü Qırımda 151 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 11-iniñ hastalıq alâmetleri yoq. Fevralniñ 2-nde, Rusiye akimiyetiniñ malümatına köre, 7 COVID-19 hastası vefat etti.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Başqortstannıñ möselman ruxanıyları da Tönyäk Osetiädäge xällärgä üz mönäsäbäten belderä. Mondıy ğämälneñ islam dinenä bernindi qağılışı bulmawın iskärtä ruxanıy citäkçelär. Totıqlar itep mäktäp balaların alğan törkemdäge keşelärne möfti Nurmöxämmät Niğmätullin citäklägän Başqortstan möselmannarı diniä näzaräte dä, möfti Tälgät Tacetdin citäklägän Üzäk diniä näzaratı da kisken xökem itte. Üzäk diniä näzaratı prezidiumı Beslan şähärendä totıqlar alu ğämälen kisken xökem itkän Belderü dä qabul itte. Comğa namazı aldınnan Ufadağı Lälä – Tyülpän mäçetendä Tälgät Tacetdin jurnalistlar belän oçraşuda tübändägelärne citkerde. (yazma) Äye, Başqortstanda Beslan şähärendä yözlärçä keşene, şul isäptän, mäktäp balaların totıq itep alğan keşelärne bügenge köndä nindi genä atamalar belän qähärlämilär. Alarnı yawız da, yırtqıç canwarlar da, tağın ällä kemnär dip tä atıylar. Şul uq waqıtta mäsäläneñ asılına töşenergä tırışuçılar ğına azraq kebek. Rusiädä ber – ber artlı qabatlanıp torğan terror ğämälläreneñ säbäplären açıqlaw häm alarnı beterergä tırışu omtılışları älegä kürenmi.
Tönyaq Osetiädäge xällärgä Başqortstan cämägätçelege mönäsäbäte
Tönyq Osetiäneñ Beslan şähärendäge mäktäptä totıqlar alu belän bäyle kierenke wäzğiät başqortstanlılarnı da bitaraf qaldırmadı. Xäzer küpçelek keşe telewidenie häm radiotapşırularnıñ här säğat başındağı yañalıqlar çığarılışın qarap barırğa tırışa. Cämägät urınnarında da söyläşülärneñ töp temına äylände Osetiädäge waqıyğalar. Totıqlar alu belän bäyle xäl Başqortstanda xoquq saqlaw oyışmalarınıñ eşen dä yaña rejimğa köyläde. Başqortstan militsiäse xezmätkärläreneñ baytaq öleşe xäzer 12 säğätlek eş rejimına küçerelgän. Ayıruça Ufanıñ xalıqara hawa alanı, timer yul vokzalı, autobuslar vokzalları häm başqa möhim obyektlar nıqlı saq astına alındı. Misal öçen, başqalanıñ timer yul woqzalında xäzer poyızdlarğa çığu häm kerü urınnarı yanında militsiä xezmätkärläre täwlek äylänäse saq tora, passajirlarnı tikşerep kertä. Bigräk tä Kavkaz respubliklarınnan kilgän keşelärgä oxşağan här keşeneñ dokumentların tikşerü mäcbürigä äylände. Yul xäräkäte iminlege xezmätkärlärenä dä eş arttı. Alar xäzer Ufanıñ küp uram çatlarında saqta tora häm maşina yörtüçelärneñ dokumentların ğına tügel, ä küp maşinalarnıñ bağaj urınnarın, salonnarın da centekle tikşerä. Başqortstannıñ tanılğan şäxesläre Tönyäk Osetiädäge waqıyğalar uñayınnan üzläreneñ fikerläre belän kiñ mäğlümat çaralarında urtaqlaşa başladı. Misal öçen, Suğış häm xezmät, Xärbi köçlär häm xoquq saqlaw oyışmaları weterännarınıñ respublik sowetı räise Marat Mullağallämov 3 sentäbrdä matbuğatqa birgän äñgämäsendä Beslan şähärendä mäktäp balaların häm alarnıñ ata – anaların totıq itep alğan törkemne kisken ğäipli häm cinayätçelär üz cäzasın alırğa tieş, dip äytä. «Terrorçılarğa qarşı qatğıy häm qatı çaralar kürä başlarğa waqıt», – dip belderä veterän.
Başqortstannıñ möselman ruxanıyları da Tönyäk Osetiädäge xällärgä üz mönäsäbäten belderä. Mondıy ğämälneñ islam dinenä bernindi qağılışı bulmawın iskärtä ruxanıy citäkçelär. Totıqlar itep mäktäp balaların alğan törkemdäge keşelärne möfti Nurmöxämmät Niğmätullin citäklägän Başqortstan möselmannarı diniä näzaräte dä, möfti Tälgät Tacetdin citäklägän Üzäk diniä näzaratı da kisken xökem itte. Üzäk diniä näzaratı prezidiumı Beslan şähärendä totıqlar alu ğämälen kisken xökem itkän Belderü dä qabul itte. Comğa namazı aldınnan Ufadağı Lälä – Tyülpän mäçetendä Tälgät Tacetdin jurnalistlar belän oçraşuda tübändägelärne citkerde. (yazma) Äye, Başqortstanda Beslan şähärendä yözlärçä keşene, şul isäptän, mäktäp balaların totıq itep alğan keşelärne bügenge köndä nindi genä atamalar belän qähärlämilär. Alarnı yawız da, yırtqıç canwarlar da, tağın ällä kemnär dip tä atıylar. Şul uq waqıtta mäsäläneñ asılına töşenergä tırışuçılar ğına azraq kebek. Rusiädä ber – ber artlı qabatlanıp torğan terror ğämälläreneñ säbäplären açıqlaw häm alarnı beterergä tırışu omtılışları älegä kürenmi.
Başqortstannıñ möselman ruxanıyları da Tönyäk Osetiädäge xällärgä üz mönäsäbäten belderä. Mondıy ğämälneñ islam dinenä bernindi qağılışı bulmawın iskärtä ruxanıy citäkçelär. Totıqlar itep mäktäp balaların alğan törkemdäge keşelärne möfti Nurmöxämmät Niğmätullin citäklägän Başqortstan möselmannarı diniä näzaräte dä, möfti Tälgät Tacetdin citäklägän Üzäk diniä näzaratı da kisken xökem itte. Üzäk diniä näzaratı prezidiumı Beslan şähärendä totıqlar alu ğämälen kisken xökem itkän Belderü dä qabul itte. Comğa namazı aldınnan Ufadağı Lälä – Tyülpän mäçetendä Tälgät Tacetdin jurnalistlar belän oçraşuda tübändägelärne citkerde. (yazma) Äye, Başqortstanda Beslan şähärendä yözlärçä keşene, şul isäptän, mäktäp balaların totıq itep alğan keşelärne bügenge köndä nindi genä atamalar belän qähärlämilär. Alarnı yawız da, yırtqıç canwarlar da, tağın ällä kemnär dip tä atıylar. Şul uq waqıtta mäsäläneñ asılına töşenergä tırışuçılar ğına azraq kebek. Rusiädä ber – ber artlı qabatlanıp torğan terror ğämälläreneñ säbäplären açıqlaw häm alarnı beterergä tırışu omtılışları älegä kürenmi.


text:
Terrorçılarnı finanslawğa qarşı köräşäçäk yaña oyışma tözelä
Rusiä terrorçılarnı finanslawğa qarşı köräşäçäk törkem tözergä täqdim itte. Finans ministrı Aleksei Kudrin Mäskäwdä terrorğa qarşı köräş mäs'älälärenä bağışlanğan xalıqara cıyında çığış yasap, Rusiä bu törkemgä bıyıl 1 million, kiläse yılğa 2 million dollar bülep biräçäk, dide. Oyışmağa Qıtay, Rusiä, Belarus, Qazaxstan, Taciqstan, Üzbäkstan häm Qırğızstan kerä. Bu yañalıq irtägä, cıyınnıñ soñğı könendä ğamälgä keräçäk. Mäskäwdä bu xalıqara cıyında 40qa yaqın ilneñ wäkilläre qatnaşa. Şulay uq monda Yevropa Şurası, Yevropa Komissiäse, Berläşkän Millätlär Oyışması, Dönya Bankı, İnterpol häm dönyada açqa yuu eşlären tikşerüşe finans oyışması wäkilläre bar. Bügen qayber däwlätlärneñ Rusiädäge yaña ilçeläre belän oçraşqanda prezident Vladimir Putin terrorğa qarşı köräştä xalıqara xezmättäşlek kiräk, dip belderde. "ike yözlelek" qabul itelmi, dide Putin. Associated Press agentlığı xäbär itüençä Putin şulay itep Çeçnyada barğan suğışqa qarata könbatıştağı qaraşlarnı täñqit itte. Mäğlüm bulğança, Aslan Masxadovnıñ Amerika Quşma Ştatlarında sıyınu tapqan wäkile İlyas Axmadov häm Britaniädä qaçaq statusı alğan Axmäd Zakayevnı Rusiä, terrorçılar dip atap, üzenä tapşırunı taläp itä.


text:
Ukrainada aliy oquv yurtları arizalarnıñ qabul etüv müddetini avgust 2-ne qadar uzattılar. Tasil ve ilim nazirliginde bunı VNO meseleleri ile oğraşqan Tasil keyfiyetine qıymet kesüv merkezi işiniñ vaqtınca toqtatuvı ile añlatalar.
Tasil nazirliginde deyler ki, bütün meseleler, şu cümleden vesiqalarnıñ tolduruvında olğan hatalar ile bağlı meseleler boyunca qabul etüv komissiyalarına muracaat etmek kerek. VNO sertifikatınıñ coyulması ya da bozulması vaqtında tasil keyfiyetine qıymet kesüv regional merkezlerinde malümat kâğıtını elde etmek kerek.
Evel bildirilgeni kibi, Ukrainada VNOnı qırımlılar içün iyül 27-ne qadar uzattılar, Qırım ğıyabiy-mezunlarına ukrain attestatlarını sentâbr 1-de berecekler.


text:
Rusiyeli mahkeme Hayser Cemilevge – qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğluna – üç yıllıq memuriy nezaret astında bulunmasını belgiledi.
Sentâbr 15-te qabul etilgen qarar aqqında Nikolay Polozov onıñ tarafından imaye etilgen kişini Astrahanda ziyaret etken vaqtında bildi.
«Sentâbr ortasında Hayser Cemilev boyunca nasıl «sırlı mahkeme» keçkeni belli oldı. Oña üç yıllıq memuriy nezaret astında bulunması belgilendi», – dep bildirdi Polozov Facebook saifesinde.
Çıqarılğan qararğa binaen, Hayser Cemilevge Qırımdan tış çıqmaq, işnen bağlı olğan vaziyetten ğayrı, saat 22.00-den saba saat 6.00-ğa qadar Bağçasarayda yaşağan yerinden tış bulunmaq, meyhane, qavehane, restoran ya da içkicilik yerlerinde bulunmaq yasaqtır. Cemilevniñ oğlu ayda eki kere «yaşağan yeri ya da qayd etilgen yeri boyunca içki işler organına» kelmek kerek.
Polozov Facebook saifesinde qayd etken mahkemeciniñ hatası aqqında aytsaq, qararnıñ birinci şeklinde hatalı yazıldı ki, Hayser Cemilevniñ Astrahan vilâyetinden tış çıqması yasaqtır.
Sentâbr 30-da, cuma künü Astrahanda mahkeme Hayser Cemilevniñ şartlı müddetten evel azat etilmesi boyunca şefaat arizasını red etti.
Polozov mahkeme qararına şikâyet etmege niyetlengeni aqqında bildirdi.
Sentâbr 29-da, mahkeme toplaşuvından evel, Polozov haber etti ki, onıñ tarafından imaye etilgen kişi sanki «kün tertibini bozğanı içün» ceza izolâtorına keçirildi.
Aprel 28-de Astrahan vilâyet mahkemesi Cemilevni şartlı müddetten tış azat etmekni red etti.
İyün 23-te Ukraina Adliye nazirliginde bildirdiler ki, müessise İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesinde Hayser Cemilevniñ adliyecileri bergen davağa qoşuldı. 2015 senesi iyül 10-da İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Hayser Cemilevniñ işi boyunca qarar çıqarıp, onı SİZO-dan azat etmege talap etti, bunen beraber, Rusiye Federatsiyasını ukrain kişiniñ sağlığına zarar ketire bilecek areketlerni yapmamağa mecbur etti.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqalap, o yerde 44 yaşındaki Fevzi Edemovnı babasınıñ tüfeginden öldürgeninde qabaatladılar. Qırım işğal etilgen soñ rusiyeli taqiqat organları onıñ işini yañıdan baqmağa qarar aldı. Hayserni Aqmescit apishanesinden çıqarıp, Krasnodar vilâyetine alıp kettiler.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi Hayser Cemilevge bergen 5 yıllıq apis cezasını bir buçuq yılğa qısqarttı. Kiyevniñ Dnepr mahkemesi 2015 senesi aprel ayında onı 3 yıl ve 8 ayğa qadar apiske almağa qarar aldı.
Hayser Cemilev 10 sanlı Astrahan apishanesinde buluna.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Coca-Cola Washington ofisiniñ başı Kate İrvin Qırım toprağı ile Rusiye haritasınıñ basılması içün resmiy sürette afu soradı. Mütenasip bildirüvni o ukrain diploamatları ile körüşüvinde etti, dep bildire AQŞ Ukraina elçihanesi.
«Kate İrvin Coca-Cola şirketi prezidentiniñ muavini Klayd Tagglnıñ AQŞda Ukraina elçisi Valeriy Çalıy adına işbu derc içün afu mektübini teslim etti. Dercniñ mündericesi musatqil agentlik tarafından Coca-Cola ile uyğunlaşuv olmadan azırlandı, amma şirket bu içün mesüliyetni özüne ala. Qayd etile ki, şirket bu aqta haberni alıp, birden dercni sildi», – haber ete elçihane matbuat hızmeti.
Kate İrvin körüşüvde şunı bildirdi ki, Coca-Cola şirketi Ukrainada bergi ödegen eñ büyük şirketlerden biri ola ve ukrain çarşısında işine devam etmege planlaştıra.
Saba, salı künü, yanvar 5-de, Coca-Cola şirketiniñ Rusiye temsilciligi Rusiye haritasınıñ bazı qısımlarsız derci içün afu soradı, şu sırada Kaliningrad vilâyeti, Kuril adaları, ve işğal etilgen Qırım.
İçtimaiy ağlarnıñ ukrain qullanıcıları bundan çorlandı, çoqusı Coca-Cola şirketiniñ mahsulatını satın almamaq çağırdı. Bundan soñ Coca-Cola bu haritanı öz «VKontakte» ağındaki saifseinden sildi.
Bu sebepten içtimaiy ağlarnıñ Qırım işğaline qol tutqan Rusiye qullanıcıları şirket ukrain tarafınıñ mevamına qol tutqanı içün çorlandı ve mahsulatqa Rusiyede boykot bildirdi.
Aynı şu künü Coca-Cola şirketiniñ ukrain temsilciligi Qırımnı Rusiye qısmı olaraq aks etken haritanıñ derci içün afu soradı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Oktâbrniñ 24-25-nde Hırvatistanda «Qırım platforması» ilk Parlament sammiti olıp keçti. Tedbirde parlament assambleyaları, halqara teşkilâtlar, Avropa parlamenti, ABD, Hırvatistan, Büyük Britaniya, Litvaniya, Estoniya, Latviya, Çeh Cumhuriyeti, Poloniya, Almaniya, Türkiye, İsveçiya, Kanada, Yaponiya ve Cenübiy Amerika, Afrika ve Asiyanıñ vekilleri iştirak etti. «Qırım platformasınıñ» ekinci sammiti 2022 senesi avgustnıñ 23-nde 59 memleket ve halqara teşkilât vekilleriniñ iştiraki ile online ötkerildi. Hırvatistanda ise körüşüvler offlayn keçirildi. Birinci künü memurlarnıñ ve uquq qoruyıcılarnıñ iştiragi ile muzakere paneli olıp keçti. Ekinci künü VİP siyasetçiler toplaştı.
Şübesiz, eñ közge körüngen Nensi Pelosiniñ kelmesi oldı. ABD Temsilciler palatasınıñ spikeri, ABD "ğalebe elde etilmegence" Ukrayinağa yardım etecegini bildirdi.
"Rusiye tarafından Qırımnıñ işğaline niayet çekmek ve Ukrayinanıñ halqara seviyede tanılğan sıñırlarından topraq butbnligini ğayrıdan tiklemek kerek. Qırım Ukrayinadır", - dedi o.
Ukrayina Mustaqil siyasiy araştırmalar merkeziniñ şurasınıñ yolbaşçısı Yuliya Tışçenko bildirdi ki, Kongressniñ Demokratik fırqasınıñ yüksek rutbeli temsilcisiniñ kelmesi ve destegini numayış etmesi şübesik ki müimdir.
Qırımnıñ Ukrayina nezaretine qaytarılması uzun müddetli istiqbal degildirYuliya Tışçenko
Onıñ sözlerine köre, Qırımnıñ Ukrayina nezaretine qaytarılması uzun müddetli istiqbal degildir.
"Nensi Pelosiniñ "Qırım platformasına" kelmesi artıq Qırım uzun müddet devam etken ikâye olmağanınıñ açıq bir signalından daa ziyader. Qırımnı azat etecek bizim torunlarımız degil. Cenk başlanması ile Ukrayina Silâlı Quvetleriniñ uruş meydanındaki areketleri sebebinden yüz bergen esnaslar sayesinde vaziyetniñ vestorı deñişti. Özü kelüv, çıqışlar, körüşüvder - bu Qırımğa dair yañı siyasetniñ desteklenmesi içün pek müim signaldır. Maña köre bu mevzuğa diqqat bayağı terendir", - dedi o.
Ukrayinanıñ halqara ortaqları Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde daa pragmatik oldılar ve endi onıñ arbiy yolnen Kıyivniñ nezareti altına qaytarılmasını da kerçek sayalar. Bunı Qırımtatar Milliy Mecisiniñ resi Refat Çubarov Zagrebde "Qırım platforması" sammitinde dedi.
Er kes özüne keldi ve Ukrayinanıñ işğal etilgen topraqlarını azat etmek içün bütün yollar olmasınıñ kerekligini añladıRefat Çubarov
"Keçken sene "Qırım platforması"nıñ tesis sammiti keçirilir ekende qabul etilgen Qırım Beyannamesinde bazı tarafdarlarımıznıñ talabı ile biz Qırımnıñ işğalden azat etilmesi sulh yolu ile olacağını yazmağa mecbur qaldıq. Rusiyeniñ Ukraiynağa qarşı büyük istilâsından soñ er kes özüne keldi ve Ukrayinanıñ işğal etilgen topraqlarını azat etmek içün bütün yollar olmasınıñ kerekligini añladı. Elbette ki, biz yarımadanıñ topraqlarında qanlı uruşlar olmaması içün elimizden kelgenini yapacaqmız, amma er şeyni bu cenkniñ ketişatı kösterecek", - dedi Çubarov.
Qırımlı siyasetçilerniñ bu kibi körüşüvlerde seslendirgen istekleri artıq areketke çağıruv kibi qıymetlendirile. Bu fikirlerni Ukrayina institutınıñ müdir muavini Alim Aliyev "Qırım platforması" Parlament sammitiniñ umumiy topaluşvınıñ körüşüvleri ve munaqaşaları zamanı qayd etti.
"Kelecek sene Bağçasarayda" ibaresi kerçek bir plan kibi olğanıdırAlim Aliyev
"Mında çoq sayıda memleketlerniñ parlamentleriniñ mebusları, parlament spikerleri toplaştı. Ve bu sammitniñ müiti şunda ki, "kelecek sene Bağçasarayda" ibaresi kerçek bir plan kibi olğanıdır, ve bu müimdir. Bundan ğayrı, planlar aqqında aytqanımızda laflar daa da sertleşe. Bir çoq memleketniñ temsilcileri Ukrayinada ve işğal etilgen Qırımda arbiy cinayetler etken rusiye rejimi içün tribunal teklif eteler", - dey Aliyev.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy "Qırım platforması" ilk Parlament sammitini teşkil etip keçirmege yardım etken 50-ge yaqın devletke ve halqara teşkilâtqa teşekkür etti.
Biz Qırımnı mıtlaqa azat etermizVolodımır Zelenskıy
"Biz Qırımnı mıtlaqa azat etermiz. Devletimizniñ bu qısmını yalıñız umumukrayin saasına degil, amma umumavropa saasına da qaytarırmız. Bugün bunı bir daa tasdıqladılar. Ve men tamam parlament formatında yardım etken bütün ortaqlarımızğa, yani 50-ge yaqın devletke ve halqara teşkilâtqa teşekkür etem. "Qırım platformamız" içün musafirçenlik köstergen Hirvatistanğa ayrıca minnetdarım", - dedi devlet başı.
Zelenskıy qayd etti ki, "Qırım platforması" Parlament sammiti "Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve reintegratsiyası içün qoşma ve küçlü seviyedir".
«Qırım platforması» – Ukrayinanıñ teşebbüsinen qurulğan halqara mesleat-koordinatsion formattır. Onıñ maqsadı Qırım işğaline qarşı halqara cevap semereligini arttırmaq, telükesizlik havflarınıñ artmasına cevap bermek, Rusiye Federatsiyasına qarşı halqara basqını quvetleştirmek, insan aqlarınıñ bozuluvına yol bermemek ve Rusiye rejiminiñ qurbanlarını qorumaq, em de esas maqsadı Qırımnı işğalden azat etip, Ukrayınağa keri almaqtır.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kıyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırımda dekabrniñ 3-ne telükeli gidrometeorologik adiselerine dair furtuna ihtarı ilân etildi.
Bu aqta Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idare saytında haber etile.
«Suvuq cebe keçkeni içün dekabrniñ 3-nde Qırımda bazı yerlerde yağanaqlar (yağmur, sılaq qar, dağlarda qar) çoq yağacaq. Cenübiy-ğarbiy yel şimaliy-ğarbiy yelge keçecek, süratı saniyede 15-20 metr olacaq», – dep aytıla haberde,
Yarımadada dekabrniñ 2-nde tumanlı ava sebebinden ava limanı ve vertolöt meydançıqlarınıñ işi zorlaşacaq, dep tahmin etile.


text:
Qırımlı ukrain yırcısı Camala ATR yekâne qırımtatar kanalına destegini ve teleşirketniñ Qırımdaki işi devam etecegine ümüdini bildirdi.
«Qırımtatarlar içün ğayet müim medeniy adise – qırımtatar telekanalınıñ peyda oluvıdır. Qırımtatarlar nice manialardan keçip, Vatanına qayttı, şimdi de birlikte öz muzıkanı diñlemege, kino baqmaga fırsatımız bar. Bu fırsatnı şimdi tutıp alacaq olalar. İç te mümkün olmağan bir şey», – dedi yırcı Qırım.Aqiqat mühbirine.
Camala Qırımnıñ şimdiki reberligi üç devlet tilini ilân etkenini – rus, ukrain ve qırımtatar, ve, bunıñ ile, Qırımda yaşağan halqlarnıñ medeniy inkişafına keder etmemek söz bergenini hatırlattı.
Yırcı Qırım yolbaşçılığına ATRni qapatmamaq içün ikmeti yetecegine ümüdini bildirdi.
«Qırımtatar medeniyetini saqlağan yekâne merkezi olğan ATRni qaldırırlar degen ümettem», – dedi o.
Cumaertesi, mart 28 künü, Kiyevde Mustaqillik Meydanında ATR yekâne qırımtatar telekanalına qol tutuv numayışı keçti.
Malüm olğanı kibi, ATR Rusiye qanunlarına köre qayd olmağa ne qadar tırışsa da, Roskomnadzor menfiy cevap bere. Telekanal tahmin ete ki, aprel 1-den itibaren yayınları toqtatıla bile. Bu sebepten Rusiye prezidenti Vladimir Putinge bir sıra muracaat yollanılğan edi.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar faali Raim Ayvazovnıñ sıñırlav tedbiri olaraq nezarette tutuluvını belgiledi. O, mayısnıñ 15-ne qadar SİZOda qalacaq. Bu aqta faal Raul Dittan Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Oturışuv bir saat keç qalıp başlandı. Mahkeme salonına tuvğanları alındı, qalğan diñleyiciler, er vaqıt kibi, mahkeme binasına bile kirsetilmedi. Oturışuv bir buçuq saat devam etti, advokat onıñ neticelerini izaatlamağa istemedi. Amma, anasınıñ aytqanına köre, mahkeme Raimni mayısnıñ 15-ne qadar apiske aldı. Tuvğanlarına özüni bir qarar is ete, dep ayttı. Tutulğanda onı kimse urmadı, dep bildirdi», – dedi faal.
Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ sakini, qırımtatar faali Raim Ayvazov aprelniñ 17-nde gece Qırım ve esas Ukraina memuriy sıñırından keçkende ğayıp oldı. Tuvğanları onı qıdırmağa ketti, dep haber etilgen edi.
Aprelniñ 17-nde kündüz Ayvazov tuvğanlarınen bağlandı. Raim Ayvazov 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına (terrorist tanılğan teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) istinaden qabaatlanğanını ve «Aqmescitteki ekinci Hizb ut-Tahrir davasınıñ» erkânına qoşulğanını qız qardaşına telefonda haber etti.
«Qırım birdemliginiñ» malümatına köre, Raim Ayvazov Qırımda apiske alınğan qırımtatar faallerine Rostov-na-Donuğa aş ve urba yollamaqnen oğraşa edi.
Qırımdaki FSB ve Rusiye sıñır idaresiniñ hadimleri Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkeninden şübheli sayılğan kişi tutuldı, dep bildire.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qarbalada 18 ğisyançı üterelgän
Ğiraqnıñ Qarbala şähärendä ber amerikan xärbi maşina şartlatılğannan soñ, amerikalılar qarşı ut açıp, 18 ğisyançını ütergän. Suğışlar möselmannarıñ izge cirlärendä bara. Ul şähärlärdä şığıy möselmannar liderı Moqtada as Sadr tarafdarları nığıp qalğan. Amerika xärbiläre fikerençä, baş kütärüçelär izge cirlärne qalqan itep qullana.Tönge höcümnärdä ğäräplärneñ “Äl Cäzirä” telekänalı xezmätkäre hälaq bulğan. Anıñ üleme öçen cawaplılıqnı üz östenä kem aluı älegä bilegele tügel.


text:
Masal
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken. Qırımnıñ acayip köyünde bir qart yaşay eken. Onıñ Edem, Ayder, Alim ve Bekir degen oğulları bar eken.
Künlerden bir kün qart balalarını çağıra ve olarğa böyle nasiat ete: – Evlâtlarım, dünyanı körüñiz. Özüñizge eñ qıymetli birer şey alıñız, – dey. Büyük oğlu Edem özüne sandıq ala, ekinci oğlu Ayder – cezve, Alim – eski bir saat, küçügi Bekir ise – Quran alalar.
On yıl devamında olar bütün dünyanı aylanıp, evge qaytalar. Er bir oğul öz yaşayışı aqqında ikâye ete.
Edem sandıqtaki altınlarnı satqan. Balaban ev qurğan. Paalı araba alğan, amma ahır-soñu bir şeyden zevq almay, özüni yañğız ve bahtsız is etken.
Ayder qavehane açqan, baqırdan yasalğan cezvede qave pişirip, musafirlerni qarşılap, on yıl devamında oynap-külip yürgen. Amma onıñ da göñlü raat olmağan.
Alim balaban eski qıymetli saatnı satqan. Bu paraga tükân açqan. Çoq para qazanğan, amma paralar oña baht ketirmegen.
Bekir ise Quran oqup, Allanıñ emirlerini yerine ketirgen, daima eyilik yapqan, yasaqlardan uzaqlaşqan ve on yıl devamında bahtlı ömür keçirgen.
Masalnıñ manası şu ki, esas zengilik – göñül zengilligidir. Aqiqiy degerlikler, zaman keçse de, öz qıymetini coymayıp, daa da çoq qıymetli olalar. Allanıñ sözüne qulaq asıp, onıñ emrini yerine ketirseñ, bahtlı olursıñ.


text:
Almaniya Tış işler naziri Frank-Walter Steinmeier Qırım işğaline mütenasip şekilde seslenmege kerek olğanını tüşüne.
Bunı Tış işler naziri Berlinniñ Azat universitetiniñ student ve ocaları ögünde çıqışta bulunğanda ayttı, dep bildire «Ukrinform».
«Digerlerniñ sıñır ve mustaqilligini ürmet etmek kerek. Teessüf ki, atta bugün halqara siyasette buña riayet etmeyler. Rusiye Qırım işğalinen ve Şimaliy Ukrainağa kirmesinen bu printsipni bozdı. Ve, elbette ki, biz bu yaralarnı öz adlarınen adlamaq ve seslenmek kerekmiz», – dey o.
Steinmeier dey ki, almanlar halqara qaide, institut ve aqlar içün ayrıca mesuliyetlidir.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
İyün 1-den başlap Aqmescitte cemaat naqliyede bir taraf yol ücreti 12-den 13 rublege qadar yükselecek. Bu aqta Rusiyege boysunğan Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«20.05.2016 qabul etilgen Qırım Cumhuriyetiniñ Fiyatlar ve tarifler boyunca Devlet komitetiniñ 20/3 sanlı emrine binaen, 2016 senesi iyün 1-den başlap, Qırım Cumhuriyetiniñ munitsipal territoriyalarında şeer naqliyede yolcu ve yük taşımasınıñ yañı ücreti belgilendi», – dep bildireler müessisede.
Aynı böyle naqliye ücreti Aluşta, Yalta, Canköy, Keriç ve Kefede de yükselecektir. Bağçasarayda yaz başında cemaat naqliyesinde yol ücreti 12 ruble, Ermeni Bazar, Krasnoperekopsk, Sudaq ve Saqta 11 ruble, diger meskün yerlerde 10 rubleni teşkil etecektir.
Umumen olaraq, Qırım Fiyatlar ve tarifler boyunca Devlet komitetiniñ malümatına köre, yazdan başlap cemaat naqliyede yol ücreti 8 fayızğa artacaqtır.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.