text:
Taraz «Qazfocfattıñ» joldarı jöndeledi Tarazdıñ mañındağı «Qazfocfat» ceriktectiginiñ öndiric ornına qatınaytın 22,3 şaqırım avtokölik jolı memlekettik balancqa alınğan edi. Endi 197 mïllïon teñgege onıñ 11,4 şaqırımın orta jöndew jumıctarı bactaldı. Talac Şarwağa oñ qadam Awdanda jıl bacınan beri «Cıbağa», «Altın acıq», «Qulan» bağdarlamarı boyınşa «Agrarlıq necïe korporacïyacı» AQ-ı jäne «Äwlïe Ata» necïe ceriktectigi JŞC-nen 68510,0 mıñ teñgeni quraytın 8 şarwa ...Read More »
Jambılda ne jañalıq?
Jambılda…
Taraz Täwelcizdik monwmenti boy köterwde Täwelcizdiktiñ 25 jıldığı qurmetine Töle bï köşeciniñ boyında monwment qurılıcı jürip jatır. Bul üşin oblıctıq byudjetten 108 mïllïon teñge bölingen. Qurılıc jumıcın «Aray ctroy market» JŞC jürgizwde. Nıcan qurılıcı ocı aydıñ ayağında ayaqtalmaq. Jambıl Ardagerler Actanada Täwelcizdiktiñ 25 jıldığına oray awdannıñ 25 ardageri Actanağa attandı. Olardıñ bul caparına awdan äkimi M.Mucaev bac bolıp, awdandıq ardagerler ...Read More »
JAMBILDA
Bayzaq «Mektepke jol» akcïyacı bactaldı Ötken jılı «Mektepke jol» akcïyacı ayacında awdan boyınşa 1057 balağa kömek körcetilgen edi. Demewşiler tarapınan 819 bala mektep formalarımen jäne oqw quraldarımen qamtamacız etilip, az qamtamacız etilgen, köp balalı otbacılarınan şıqqan, jetim jäne qamqorşılıqtağı 238 balağa cırt kïimder berilgen bolatın. Ocı jılı «Baqıttı balalıq şaq!» uranımen ötkeli otırğan şarağa awdan azamattarı, käcipkerler, jeke azamattar belcene ...Read More »
Jambıl oblıcındağı ört cöndirw bölimderi üşin özen pïrctarı calınadı
Jwalı awdanında ört bölimderiniñ qajettiligi üşin jergilikti bïlik özen pïrctarın calwda. Bul jayında Jambıl oblıcı tötenşe jağdaylar departamentiniñ bacpacöz qızmeti xabarladı. «Cwmen jabdıqtaw jäne ört gïdranttarı ört cöndirwşi-qutqarwşılardıñ jumıcına eñ qajetti dünïe», — dedi oblıctıq TJD Jwalı awdandıq ört cöndirw qızmeti ÖB-7 jetekşici, azamattıq qorğanıc podpolkovnïgi Keñecbek Äbdirayımov. — Jwalı awdandıq №7 ört böliminiñ bacşılığı awdan äkimdigine barıp, ört texnïkacın ...Read More »
Jambıl oblıcında närecteni ajaldan araşalap qalğan dïcpetçer marapattaldı
Jambıl oblıcında jaña twğan närecteni aman alıp qalwğa cebepker bolğan medïcïnalıq qutqarw beketiniñ qızmetkeri marapattaldı. Ermek Meñdibaev qaqağan qıcta jol boyındağı äjetxanada jatqan närecteni aman alıp qalğan. Oqïğa qañtar ayında bolğandıqtan, bir cätke keşigw şaqalaqtıñ ömirine qawipti edi. Qutqarwşınıñ eptiliginiñ arqacında balağa der kezinde qajetti kömek körcetildi. Ocı äreketi üşin Meñdibaev «Erligi üşin» medalimen marapattaldı. Bul kün Ermektiñ ecinen eşqaşan ...Read More »
Jambıl oblıcında qara wıldırıq öndiriletin boladı
Jambıl oblıcınıñ narığına qara wıldırıqtıñ alğaşqı toptamacı (100 keli mölşerinde) 2017 jılı tücetin boladı, — dep xabarlaydı «Zhambylnews». Jeñcik actıñ bactı öndirwşici — «LKZ» JŞC-i. Bügingi küni zawıtta bekire tuqımdac balıqtıñ tört türi öcirilip jatır: orıc bekireci, lendik bekire, cibir-orıc bekireciniñ gïbrïdi jäne becter. Zawıttıñ küş-qwatı jılına 60 tonna catılımdağı balıqtı jäne 2 tonna bekire wıldırığın öndirwge jetedi. Atalğan joba Jambıl ...Read More »
Jambıl oblıcında 6932 nıcan zañdactırıldı
Jambıl oblıcında qunı 35,4 mlrd teñge bolatın 6932 nıcan jarïya etildi. Bul twralı Aymaqtıq kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken brïfïng barıcında Jambıl oblıcı äkiminiñ birinşi orınbacarı Bekbolat Orınbekov ayttı, dep xabarlaydı BNews.kz tilşici. 2015 jıldıñ 1 qaraşacına deyin 3620 nıcan jarïya etilgen bolca, qaraşa ayınan büginge deyin 3310 nıcan jarïya etilip, ortaşa aylıq körcetkiş 413 birlikti quradı. Qazirgi tañda mülikti zañdactırwğa jalpı ...Read More »
Jambıl oblıcında qattı jel coğıp, adamdar élektr jarığıncız qaldı
Jambıl oblıcı Carıcw awdanında coqqan qattı dawıl t eki qabattı «Aqbota» bala baqşacı ğïmaratınıñ şatırın uşırıp äketip, 200 şarşı metr awmaqqa zaqım keltirdi, dep xabarladı aymaqtıq TJD bacpacöz qızmetinen. Ekpini 20 m/c deyin jetken qattı jel 1000 şarşı metr ğïmarattı zaqımdadı. Conımen qatar, Cawdakent awılına kire berictegi tüngi jarıq berw şamınıñ 16 bağanın, 8 ağaştı jäne Maytac awılında 3 şam ...Read More »
Tarazda ört şığıp, eki qız oñbay küyip qaldı
Tarazda ört kezinde eki qızdı qattı ört şalğan, — dep xabarlaydıTengrinews.kz tilşici Jambıl oblıctıq TJD-niñ bacpacöz qızmetine cilteme jacap. Oqïğa 26 şildede cağat tañğı 05.07-de Taraz qalacınıñ Jambıl dañğılınıñ boyında bolğan. «Avtovokzal mañında ornalacqan «Factfwd» jıldam äzirlew konteynerinde gaz balonınıñ aqawınan gazdı äwe qocpacı tutanıp, artınşa örtke ulacqan», — deydi Tötenşe jağdaylar departamentindegiler. Ört cöndirw qızmeti örttiñ jayılwın 05.15-te toqtatıp, 05.23-te onı ...Read More »
Şw
«Windhan» jel élektr ctancacı Awdan boyınşa 2016-2019 jıldarı Ïndwctrïyalandırw kartacına 5 ïnvectïcïyalıq joba ucınıp otır. Colardıñ biri – «Windhan» jel élektr ctancacı. Onıñ birinşi kezeñiniñ qwattılığı – 109 MVt, qunı – 240 mïllïon AQŞ dolları, al ekinşi kezeñiniñ qwattılığı – 141 MVt, qunı 310 mïllïon AQŞ dolların quraydı.Read More »


c: text/html

text:
2001-2005 senesi AQŞ-nıñ Moskvadaki elçisi olğan Vershbow aytqanı kibi, Rusiyeniñ Qırım işğali ve onıñ şarqiy Ukrainadaki areketelri Rusiye ve NATO arasındaki munasebetlerini radikal sürette deñştirdi eken. «Biz alâ daa Rusiye qomşusınıñ saylağan yoluna ve mustaqilliginiñ bölünmemesine qol tutamız, Rusiye ise regionda öz birincilikni pekitmek ve sanki «rus dünyasınıñ» qoruvı sebebinden bu memleketlerniñ mustaqilligini sıñırlamaq istey», – dedi Vershbow.
Bu sene aprel ayında NATO Ukraina areketlerinden sebep, Rusiye ile grajdanlıq ve siyasiy saalarda işbirlikni toqtattı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina Yuqarı Radasında «Aqmescit» halqara ava limanına Amet-Han Sultan adınıñ berilmesi aqqında» qarar leyhası qayd etildi, – dep haber ete Qırım.Aqiqat. Böyle bir vesiqa mayıs 8-de 2796 nomerası ile qayd etildi, teşebbüsçisi Ukraina halq deputatı Andrey Teteruk oldı.
Aqmescit ava limanına Amet-Han Sultan adınıñ berilmesi dünyada ve Ukrainada ava limanlarına milliy qaramanlarnıñ adlarını berüv tecribesine esaslana.
«Aqmescit ava limanına efsaneviy uçucınıñ adını bermek teşebbüsi faal muzakere etile ve ukrain ve halqara cemaatı buña qoltuta, onıñ amelge keçirilmesini yerli ve çetel kütleviy haber vastaları aydınlatalar. 2010 senesi bu aviatsion müessiseniñ idare reisi V.Anufriyev Aqmescit ava limanına Amet-Han Sultan adınıñ berilmesine resmiy şekilde razılıq bergen edi», – dep aytıla vesiqada.
Leyha müellifiniñ fikirince, qarar qabul etilse, «ömür boyu halqına, devletine ve dünya aviatsiyasına hızmet etken ulu uçucınıñ adı ebediyleştirilecek, genç ukrain vatandaşlarına vatanperverlik duyğuları aşlanacaq, Ukraina akimiyetiniñ vatandaşlarımıznıñ tollerantlığını pekitmek ıntıluvı kösterilecek, cemaatqa onıñ qaraman cebecisi, eñ yüksek mukâfat – Sovetler Birliginiñ Qaramanı unvanına eki defa nail olğan yekâne qırımlınıñ hatırasına sayğısı kösterilecek».
Qayd etile ki, ava limannıñ kommunal mal-mülkine ait olması ukrain halqınıñ yüksek temsil organını «Aqmescit» halqara ava limanı» aktsionerler cemiyetine degil», daa çoq yıllar devamında mal-mülk şekline baqmadan çalışacaq Ukraina naqliyat infrastrukturasınıñ strategik obyektine» qaraman uçucınıñ adını bermek aqqından marum qaldırmay.
Malüm ki, qırımlılar qırımtatar halqınıñ uçucısı, Sovetler Birliginiñ eki defa Qaramanı, efsaneviy uçucı-sınavcı Amet-Han Sultannıñ adını bermege çağırğan ediler. Yaqında bunıñ kibi teşebbüsni Qırımdaki «Ukrain medeniyet merkeziniñ» faalleri seslendirdiler.
2015 senesi fevralniñ soñunda «Qırım birligi» teşkilâtı ve Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası Rusiye prezidenti Vladimir Putinge «Aqmescit» halqara ava limanına Sovet Birliginiñ eki defa Qaramanı Amet Han Sultannıñ adını bermege ricası ile muracaat etken ediler.
Sovetlerniñ uçucısı Amet-Han Sultan 603 cenk uçuşını yaptı, 30 uçaqnı şahsen ve 19 uçaqnı taqım içinde qırdı. Yaz işi devamında uçucı 100 uçuş vastasını ögrendi. 1971 senesi fevral 1-de Amet-Han Sultan Tu-16 uçuş laboratoriyasında sınav uçuşında elâk oldı. Moskvada defn etilgen edi.


text:
Äliyıv Laçınğa bardı
Azärbaycan İlbaşı İlham Äliyıv 26nçı avgustta Azärbaycannıñ kontrolenä küçkän Laçın qalasına bardı
İlbaşı idaräsennän yasalğan belderügä kürä, İlham Äliyıv biredä yasağan çığışında, Laçın şähäreneñ okkupaśiya waqıtında ärmännär tarafınnan tar-mar itelüen citkerep:
"Ärmännär Laçınnıñ qayber urınnarında qanunsız räweştä kilep urnaşqan. Süriyädän häm Livannan ärmännärne biregä kiterep qanunsız räweştä urnaştırğannar. Bu – xärbi cinayät, böten xalıqara kileşülärdä suğış cinayäte bularaq bilgelänä häm bu cinayät dönya cämäğätçelegeneñ küze aldında yasalğan.
Dön’ya cämäğätçelege, xalıqara oyışmalar, şuşı êş belän turıdan-turı şöğıllänüçe Awrupa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ Minsk törkeme räistäşläre monı kürmämeşkä salıştı. Ärmänstannan Qarabaxqa, Qarabaxtan Ärmänstanğa barğan çaqta biredä qanunsız toraqlar tözelüen, Azärbaycanğa qarawçı urın isemnäreneñ sütelüen, tarixi Azärbaycan cire Laçınnıñ ärmänläşterelüen kürälär ide, fäqät küz yomalar ide. Azärbaycan xalqı monı qabul itä almıy”, - dip äytte.
Ärmänstannıñ soñğı aylarda Azärbaycanğa qarşı provokaśiyälär yasawına häm suğış betüenä qaramastan töbäktä ärmännärneñ mina quyuına basım yasawçı İlham Äliyıv:
"Bez berqayçan da moña forsat bira almıybız. Ärmänstannı küp tapqır bu êşlärdän waz kiçüe öçen kisättek. Näticä bularaq 13nçe sentyabr’dä bezgä qarşı tağın provokaśiya yasalğan çaqta Azärbaycan ğaskäre cawap qaytardı häm doşmanın qabat üz urınına utırttı. Bu alarğ sabaq bulır dip ömet itam, çönki bezne berkemneñ häm ber närsäneñ dä tuqtata almayaçağın kürdelär”, - dide.
Azärbaycan liderı “Ärmänstannıñ tınıçlıq telämäwen häm äle haman üç alu fikerläre belän yäşäwen küräbez”, - dip iskärtep uzdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Qazaqstanğa Rusiyädän kitüçelär artqan
Qazaqstan ilgä Rusiyä watandaşlarınıñ kilüe belän bäyle täräqqıyätlärne yaqınnan küzätep baruların, citdi risklar barlıqqa kilgän oçraqta xalıqara häm milli qanunnar qısalarında kiräkle çaralarnıñ küreläçägen belderde
Azärbaycan İlbaşı – Ğaräp ligası sammitında däräcäle qunaq
Aljir İlbaşı Abdulmäcid Täbbun Azärbaycan İlbaşı İlham Äliyıvne ilendä ütkäreläçäk Ğaräp ligası sammitına däräcäle qunaq bularaq çaqırdı
Ärmänstannan Azärbaycan nığıtmalarına ut açılğan
Ärmänstan armiyasına bäyle berleklär çik buyındağı Azärbaycan poziśiyälärenä ut açqan


text:
Êlekke barmaq êze tabıldı
İzmirneñ 8850 yıllıq Ulucak tawında qazular däwam itä
İzmirneñ Kemalpaşa rayonında Ulucak tawındağı qazularda tabılğan qorılmanıñ iñ êlekke keramika citeşterü atel’yesı buluı añlaşıldı.
Keramika citeşterüdä qullanılğan qamırlar östendä şähärneñ 8 meñ yıl êlek yäşägän keramika ostazlarınıñ barmaq êzläre dä tabıldı.
İzmirneñ 8850 yıllıq Ulucak tawında qazular däwam itä. Qazu êşçänleklärendä bügengä qadär İzmirneñ tarixı belän bäyle şaqtıy tabıldıq çığarıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı
Vaşingtonda "Törek Mirası ayı" uzaçaq
AQŞ başqalası Vaşington mêrı Muriel Bowser oktäbr’ ayın “Törek Mirası ayı” itep iğlan itte


text:
Transnatsional korporatsiyalar
Transnatsional korporatsiyalar (TNK) BMSh ekspertlerinin' pikirinshe "Du'nya ekonomikası dvigateli" bolıp tabıladı. Bunday etip BMShnın transnatsional korporatsiyalar haqqındag'ı dokladın'da aytılgan edi. 90-jıllar ortasında du'nyada 40 mın' TNK funktsiyalastırıldı. Olar o'zlerinin' ma'mleketi shegarasındag'ı 250 mın' ka'rxananı qadag'alap turadı. Olardın' sanı son'g'ı jıllarda (1970-jılda 7 mın firma bolg'an) 5 esege shekem astı.
100 iri xalıq aralıq kompaniyalardın' mu'lkinin' bahasının' 40 %i basqa ma'mleketler territoriyasında negizlengen. Transnatsional korporatsiyalardın' tiykarg'ı bo'legi AQSh, Evropa elleri ha'm Yaponiyada ja'mlengen. TNK du'nyanın sanaat o'ndirisinin' 40 %n qadagalaydı, bul xalıq aralıq sawdanın' yarımına tuwra keledi. TNK ka'rxanalarının' o'ndiretug'ın o'niminin' ko'lemi jıl sayın 1 trln. AQSh dollarına osip otıradı. Bunda 73 mln. isshi jumıs isleydi, yag'nıy du'nyadag'ı ha'r bir jumıs penen ba'nt onınshı adam tuwra keledi (awıl xojalıg'ın esaplamaganda).
Ha'zirgi waqıtta firmalardın' xalıq aralıq statusı haqqındag'ı ko'rsetkish guwalıq etedi, yag'nıy rezident-ma'mleketler shegarasında onın' tovar satıw protsent o'lshemi ko'rsetkishi. Usı ko'rsetkish boyınsha Shveytsariyanın "Nestle" (98 %) firması lider esaplanadı. BMSh metodologiyası ha'm strukturası boyınsha xalıq aralıq korporatsiyalardın' aktivlerin anıqlawga boladı. En' iri shet el transnatsional korporatsiyalar aktivleri arasında (finans sektorın esaplamag'anda) transnatsional bankler (TNB) anglo-gollandiyalıq kontserni "Royal Dutch Shell", son' AQShtın' "Ford", "General Motors", "Exxon" ha'm "IBM" firmaları iyeleydi.
Transnatsional korporatsiyalardın' huquqlı rejimi ha'r qıylı ma'mleketlerde o'zlerinin' filiallarının' ha'm onın' kompaniyalarının' ko'megi menen payda bolıwı aktiv iskerlikti boljaydı. Bul kompaniyalar belgili da'rejede o'z betinshe o'ndirislik xızmet ha'm tayar o'nim jetistiriw, ilimiy izertlew isleri ha'm tutınıwshılarg'a xızmet ko'rsetiw menen shug'ıllanadı. Olar bir pu'tin iri o'ndirislik kompleks du'ze otırıp, aktsionerlik kapital u'stinen usı sho'lkemlestiriwshi ma'mleketler birdey huqıqka iye. Sol waqıtta filiallar ha'm o'zlerine tiyisli kompaniyalar artıqmash milliy qatnasıqqa iye ka'rxanalar menen aralas bolıwı mu'mkin.
Transnatsional korporatsiyalardın' kelip shıgıwının' ulıwmalasqan sebebi bolıp, milliy ma'mleket shegarasında o'sip atırg'an o'ndiriwshi ku'shlerdin' rawajlanıwı tiykarında kapital ha'm o'ndiris internatsionalizatsiyası bolıp tabıladı.
O'ndiris ha'm kapitaldın' internatsionalizatsiyası shet ellerde o'zinin' iri kompaniyalarının' bo'limlerin doretiw jolı menen xojalıq baylanısları ekspansiyasının' xarakterin u'yrenedi, bunnan milliy korporatsiyalar transnatsional formaga o'zgeredi. Kapital shıg'arılıwı xalıq aralıq korporatsiyanın' rawajlanıwı ha'm formallasıwındag'ı a'hmiyetli faktor bolıp qaladı.
Transnatsional korporatsiyalardın' payda bolıw sebepleri quramına joqarı payda alıwg'a umtılıw jatadı. O'z gezeginde "bekkem konkurentsiya" bul gu'reste qarsı turıw o'ndiris kontsentratsiyası ha'm kapitaldın' xalıq aralıq masshtabta ha'm TNKnın' payda bolıwına mu'mkinshilik jaratadı.
Obektiv protsesslerdin' na'tiyjeli bolatug'ın, du'nya xojalıg'ında bolıp otetug'ın, transnatsional korporatsiyalar spetsifikalıq qa'siyetler qatarına iye. TNK xalıq aralıq miynetti bo'listiriw ha'm onı rawajlandırıwdın' aktiv qatnasıwshısı.
Transnatsional korporatsiya kapitallarının' ha'reketi, haqıyqatında da ma'mlekettegi bolıp atırg'an korporatsiyalar negizindegi protsesslerden g'a'rezsiz boladı. TNK filiallardın' jaylastırılıwına tiykarlang'an ha'm bir qansha ma'mleketler boylap o'zlerinin' kompaniyaların ornalastırıwga tiykarlang'an xalıq aralıq o'ndiris smetasın quraydı.
Transnatsional korporatsiyalar joqarı kvalifikatsiyalı personal ha'm iri investitsiya talap etetug'ın bilim ko'lemi, u'lken o'ndiris tarawları, joqarı texnologiyalıq tarawlarg'a kirip keledi.
80-jıllar ortasında kapitalistlik du'nyanın 3/4 sanaat o'nimlerin 2 mınga shamalas iri korporatsiyalar shıg'ardı. Olardan ju'zlegeni en' a'hmiyetli tovarlardın' turlerin 50% ten 80% ke shekem shıg'ardı. Bul transnatsional korporatsiyalar tiykarg'ı o'ndirislik ha'm ju'klemeni o'zine algan.
500 en ‘iri quwatlı transnatsional korporatsiyalardan 85i barlıq shet el investitsiyalarının' 70% in qadag'alaydı. Bul 500 gigant elektronika ha'm ximiya o'ndirisi ulıwma o'nimnin 80% in, farmatsevtika 95% in, mashina qurılısı 76%in realizatsiyalaydı.
Ku'shli o'ndirislik bazag'a iye transnatsional korporatsiyalar tovar bazarı, o'ndiristi joqarı na'tiyjelilikte jobalastırıwdı ta'miyinleytug'ın sawda-siyasat o'ndirisligi alıp baradı. Jobalastırıw en' bas kompaniyadan baslanıp, onnan kishi bolg'an firmalarg'a shekem tarqatıladı.
Transnatsional korporatsiyalar ta'repinen xalıq aralıq ha'm kontinental masshtabtag'ı ilimiy-izertlew jumısları ha'm kapital qoyıw tarawında dinamikalıq siyasat ju'rgiziledi. Xalıq aralıq korporatsiyalardın' payda bolıwı ha'm rawajlanıwı haqqında konkret mısal etip TNK "Elektromons" u'skenelerinen du'nya bazarındag'ı elektropriborlardın' o'z qollarındag'ı 25% in atap o'tsek boladı.
1912-jılı 2 shved kompaniyasının' ayırılıwı na'tiyjesinde payda bolg'an "Elektromons" 20-jıllardın' aqırında Avstraliya ha'm Jan'a Zelandiya bazarına shıqtı ha'm onda o'zlerinin' o'ndirislik AQShta u'shinshi xojalıq texnikanı "Vestem-gauz", "Gibson" markasında shıg'aratug'ın "Ayt Konsoliteyted" kompaniyasın ashtı.
Sonın' menen birge Qubla Evropa ha'm İtaliyadag'ı elektrotovar islep shıg'arıwshı "AEG" - Germaniyada elektrotovar islep shıg'arıwshı bolıp esaplanadı. Usı u'sh firmanın birlesiwi na'tiyjesinde "Elektrlyuks" o'zinin' tarawında du'nya boyınsha liderge aylandı. Ol du'nya ma'mleketlerinde elektrotexnika o'ndiredi.
90-jıllar ortasında transnatsional korporatsiyalar ka'rxanalarında 110 mın'nan aslam adam isleydi, jıllıq aylanısı 1994-jıl boyınsha 16 mlrd. dollardı quragan. O'zinin' ekspansiyasın ken'eyte otırıp transnatsional korporatsiya du'nya bazarın o'zlestiriwdin' ha'r qıylı formaların qollanadı. Bul formalar belgili da'rejede kontraktlıq qatnaslarg'a tiykarlanadı ja'ne basqa firmalardın' aktsionerlik kapitalında qatnasıwı menen baylanıslı emes. Usınday TNK ekonomikası forması qatarına mınalar kiredi:
- litsenziyalı;
- franchayzing;
- basqarıw kontraktları;
- marketingli ha'm texnikalıq xızmet ko'rsetiw;
- ka'rxananın' "gilt astına" beriliwi;
- bo'lek operatsiyalardın' orınlanıwına ha'm qospa ka'rxanalar qurıw boyınsha sheklengen kelisimi.
Praktikada tez-tezden anaw yaki mınaw transnatsional korporatsiya xızmeti forması arasında da'l shegara belgilew qıyın. Olar differentsiallanbay qollanıladı, tez buzıladı. Bul formalardın' rawajlanıwının' a'hmiyetli o'zgesheligi bolıp, orayg'a umtılıwshı tendentsiyalardı sa'wlelendire otırıp, transnatsional korporatsiyalardın' o'zleri arasındag'ı qollanıwı esaplanadı. Arnawlı ken' tarqalıwdı litsenzion kelisimler aldı. 1990-jılı TNKnın' litsenzion kelisimler ko'lemi 1970-jıldag'ı ko'rsetkishti 10 esege u'lkeytti.
Litsenzion kelisim yuridikalıq sha'rtnama bolıp, bunnan litsenziar litsenziatqa belgili waqıtka sıylıq ushın anıq huqıqlar belgilep beredi. Litsenziyanın beriliwi transnatsional korporatsiya ishindegi firma dogovorları sıyaqlı texnologiya beriliwi kanalları boyınsha a'melge asırıladı.
Litsenzion kelisimnin arnawlı turi bolıp - franchayzing (franshiza) esaplanadı.
Franchayzing - bul uzaq muddetke esaplang'an litsenzion kelisimi. Bunda franchayzerler klient-firma ushın anıq huqıqlar belgileydi. Bul huqıqlar o'z ishine sawda markasının' qollanılıwı yamasa firma atının' qollanıwın, sol sıyaqlı texnikalıq ja'rdem boyınsha xızmetler, jumısshı ku'shinin' kvalifikatsiyası koteriliwine, anıq bolg'an tolemdi basqarıw ha'm sawda qılıwdı o'z ishine aladı.
80-jıllardın' aqırınan baslap transnatsional korporatsiyalardın' marketingli ha'm basqarıw xızmetlerin ko'rsetiw ekspansiyası forması ken tarqalg'an edi.
Texnikalıq ja'rdem ko'rsetiw kontraktları boyınsha transnatsional korporatsiyalar berilgen firmanın qandayda bir spetsifikalıq aspekt xızmetine qatnasıwshı texnikalıq xızmet ko'rsetiwdi a'melge asıradı. Bunday kelisimler mashina ha'm uskenelerdin' remontı ha'm profilaktikası "nou-xau" dı qollanıwdag'ı ma'sla'ha'tlar, sapanı qadag'alaw ha'm avariyanın aldın' alıw menen baylanıslı. Bir qansha ken' tarqalıwdı zavodlardın' "gilt astına" beriliwi iyelik etip atır. Bul jag'dayda transnatsional korporatsiya barlıq xızmetlerdin' a'melge asıwın oz moynına aladı, sebebi bular belgili bir obekttin' jobalastırılıwı yamasa qurılıwın ta'miyinleydi. TNKnın ozi rawajlang'anlıg'ı sıyaqlı bir pu'tinlikte ha'r qıylı ekonomikalıq baylanıslar forması da rawajlanıp atır.
Transnatsional korporatsiyalar ta'repinen bolg'an ja'ne bir jetiskenlik bul shet ellerde arnawlı investitsion kompaniyanın qurılıwı. Onın' sha'rtli wazıypası bolıp regionlıq bazarda o'zlerinin' o'niminin' ha'reketke keliwinin' stimulı bolıp investitsiyalardın' o'zlerinin' ha'm partner ka'rxanalardag'ı strukturası bolıp tabıladı. Bunday jaylasıwdı alkogolsız ishimlik shıg'aratug'ın "Pepsi-Cola", "Coca-Cola" (Afrika) satatug'ın iri xalıq aralıq kompaniyalar qollanadı.
Transnatsional korporatsiyalar zamanagoy du'nya xojalıg'ında ha'reket etiwshi ta'rep bolıp qaladı. Olar xalıq aralıq ekonomikalıq qatnaslar sistemasında bahalaw qıyın bolg'an roldi oynaydı.
Jetekshi o'ndirisi rawajlang'an ellerdin' shet eldegi xızmeti ha'm olardın' TNKsı sırtqı ekonomikalıq baylanıslar xarakterin anıqlaydı.
80-jılları transnatsional korporatsiyalardın' shet eldegi o'ndirisi ko'lemi menen ishki firmalar sawdasınan tazartılgan eksportın salıstırsaq AQSh, Yaponiya ha'm Germaniya ushın to'mendegishe sa'ykeslik bar: 4,1:1; 2,6:1; 1,5:3.
Bul eller eksportında ma'mleketlerdin' o'zlerinin' shet eldegi filiallarına qoyg'an xızmet ha'm tapsırmalar roli ullı bolıp tabıladı. 80-jıldın' 2-yarımında firma ishindegi sawda 14% ten 20% eksportqa (AQSh) shekem, al Yaponiya 23-29% ha'm Germaniya 24-28 % eksportka shekem qoydı. Barlıq transnatsional korporatsiyalardın' shet el investitsiyaları jıyındısı ha'zirgi waqıtta sawdag'a qarag'anda joqarıraq rol oynaydı. TNK barlıq du'nyanın jeke sektorının' o'ndirislik kapitalının' 3 bo'legin, shet eldegi tuwrı investitsiyanın 90 % ten aslamın qadagalaydı.
Transnatsional korporatsiyanın tarawlıq-o'ndirislik strukturası belgili da'rejede ken'. Xalıq aralıq kompaniyalardın' 60 %i o'ndiris tarawında, 37 %i xızmet ko'rsetiw salasında ha'm 3 % i sanaat ha'm awıl xojalıg'ında.
"Fortune" amerikalıq jurnaldın' xabarlawınsha du'nyanın 500 iri TNK arasınan tiykarg'ı roldi 4 kompleks: elektronika, neftti qayta islew, ximiya ha'm avtomobilsazlıq oynaydı. Olardın' satılıwı TNKnın ulıwma aktivliginin' 80 %ke shamalasın ha'm 500 "grandtı" quraydı.
Transnatsional korporatsiyalardın' investitsiyaları regionlıq tarawlarg'a bagıtlang'anlıg'ı belgili. Haqıyqatında da olar "jan'a industrial eller" sanaatın qayta islewshi tarawlarg'a kapital qoyadı ha'm belgili da'rejede rawajlang'an ha'm rawajlanıp kiyatırg'an ellerge de kapital qoyadı. Bul jag'dayda kapital alıwshı eller arasında ba'seke ketedi.
Al, rawajlanıwı to'men eller siyasatı basqasha, yag'nıy transnatsional korporatsiyalar ken'eyip atırg'an o'ndiriske maqset tovar eksportın o'siriw. Bul jag'dayda sol TNK nın o'zleri arasında jergilikli bazarda tovarların ha'reketke keltiriw ushın bekkem ba'sekedegi en jaydırıw payda boladı.
Transnatsional korporatsiyalar ulıwmalasqan u'lken xalıq aralıq ekonomikalıq baylanıslar sistemasında anıqlawshı faktor bolıp qaladı, ol du'nyadag'ı ma'mlekettin' ornın belgileydi. BMSh aspektlerinin' aytıwı boyınsha TNK aktiv o'ndirislik, investitsiya, sawda xızmeti, du'nyadag'ı ekonomikalıq integratsiyaga ta'sir etetug'ın ha'm o'ndiristi xalıq aralıq qadag'alawdı ha'm o'nimdi bo'listiriwshi funktsiyasın atqarıw mu'mkinshiligin beretug'ın qadag'alawshı bolıp qaladı.
Transnatsional korporatsiyalar tek ma'mleket qaraytug'ın tarawlarg'a da basıp kirip atır dedi BMSh ekspertleri YuİKTAD dokladına (1993-j). Bunda soz transnatsional korporatsiyalardın' du'nya ekonomikasının' tolıq integratsiyag'a baratırg'anı haqqında emes. Al, haqıyqatında TNK xızmeti integratsiyag'a aparıwshı maksimal payda alıwga qaratılg'an internatsionalizatsiya. Bulardın' jaqsı ta'replerin atap ote otırıp, xalıq aralıq ekonomikalıq qatnaslarda sol ma'mleketlerdin' ekonomikasına negativ ta'sirin ko'rsetiw kerek ha'm ol o'zleri funktsialastırıp atırg'an ma'mleketler qa'nigeler sanı ko'rsetedi:
- TNK o'zinin' xızmetin do'retip atırg'an ma'mlekettegi ekonomikalıq siyasattın' realizatsiyası keri ta'siri;
- ma'mleketlik nızamlardın' buzılıwı;
- TNKnın' o'zinin' kompaniyalarında, ha'r qıylı ellerde ha'reket etiwshi transport bahalardı monopulizatsiyalap, salıq salıwdan paydanı jabıw maqsetinde nızamlardı ko'rmey ketedi, bul bir ma'mleketten ekinshisine ta'rtıp ju'rgende ju'z beredi;
- monopol bahalardın' qoyılıwı, sha'rtler diktatı.


text:
«Ukrainskiy dom» emek ve medeniy işbirlik Qırım merkezi» cemaat teşkilâtınıñ başı Andrey Şçekun Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasından yaqında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı ziyaret etken ve Rusiye yıldızları arasında vaqıt keçirgen ukrain yırcısı İrina Bilıknıñ areketlerine qıymet kesmege talap ete. Şçekun bu kibi arizanı prokuraturağa yolladı, haber ete Golos Krıma.
Arizasında faali Bilıknıñ Qırımğa Moskvadan uçqanı aqta aytqan sözlerini qayd ete.
«Bir taraftan İrina Bilık Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırımğa kiriş/çıqış qaidelerini bozdı. Amma bunıñ maneviy ceeti de bar: belli insanlardan biri işğal etilgen territoriyağa baracaq olsa, başta, ğaliba, şu topraqtan qaçaqlar ile körüşip, olarnıñ közlerine baqmaq kerek. Memlekette cenk olğanda ve sen memleketniñ bir qısmını zapt etkenge musafirlikke azırlansañ, vatan haini olasıñ ve öz halqına sayğısızlıqnı kösteresiñ», – dey Şçekun.
Bilık ve QMC prokuraturasınıñ buña reaktsiyası şimdilik yoqtır.
Ukraina halq artisti İrina Bilık yaqında işğal etilgen Qırımğa kelgenini bildirgen edi. Bu aqta yırcı cuma künü, vgust 14-de, Facebook saifesinde cemaatçılıqnıñ onıñ Yaltağa kelgen Rusiye yırcısı Filipp Kirkorov ile fotoğa olğan munasebetini izaatlap yazdı.


text:
Ukraina medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, tedbir Ukraina milliy operasında ötkerilecek.
Ukraina medeniyet nazirliginden ğayrı, şu tedbirniñ teşkâilıtçıları Ukraina içtimayi siyaset nazirligi, qırımtatar milliy Meclisi ve «Kiyevdeki Qırım cemiyeti» cemaat teşkilâtı oldılar.
Milliy opera sanasında Ukraina halq artistleri, belli ukrain ve qırımtatar icracıları çıqışta bulunacaq. Olarnıñ arasında halq artisti Ada Rogovtseva, Ukraina halq artisti Aleksey Bogdanoviç, yırcı Camala, duet «Sestrı Telnük» ve digerleri.
Aqşamnıñ aqademik ozğaruvını G.Verövka adına nam qazanğan milliy akademik ukrain halq horı ve L.Revutskiy adına akademik erkek hor kapellası temin etecektir.
Tedbir devamında qırımtatarlarnıñ ve diger halqlarnıñ sürgünligi aqqında arhiv video- ve fotomalümatlar taqdim etilecek.
Milliy opera divarları astında qırımtatar sanaat eserleriniñ sergisi keçecektir.
Aqşamnıñ rejissörı qırımtatar halqınıñ sürgünligini tasvir etken «Haytarma» filmniñ baş qaramanı Ahtem Seitablayev olacaq.


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti meydanğa ketirilecek V.İ.Vernadskiy adına federal universitetniñ rektorı vazifesine «baş nazir muavini» Sergey Doniçniñ namzetini teklif etti, dep haber ete RİA Novosti agentligi.
«Men Rusiye ükümetiniñ reisi adına muracaatta Doniçni qayd ettim. O, aftanıñ soñuna qadar federal universitet terkibine kirecek aliy oquv yurtlarınıñ studentleri ve ocalarınen körüşmek kerek», – dep ayttı öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov.
Onıñ bildirgenine köre, rektornı tayinlev meselesini Rusiye ükümeti çezecek.
Aksönovnıñ aytqanına köre, Qırım federal universitetiniñ inkişafına federal programma çerçivesinde cumhuriyet Rusiye bücetinden 5 milliard ruble ayırılacağını bekley.
Rusiye ükümeti avgust ayında V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetini meydanğa ketirmege avale etti. Universitet yedi aliy oquv yurtı ve yedi ilmiy teşkilât esasında açılacaqtır.


text:
Büyük Britaniya BMT Baş Assambleyasınıñ işğal etilgen Qırımda insan aqlarına dair qararınıñ qabul etilmesini alğışladı, dep haber ete memleketniñ Ukrainadaki elçiligi.
“Büyük Britaniya, BMT Baş Assmableyasınıñ Qırım ile bağlı qararınıñ qabul etilmesini alğaşlay. Qararda Rusiye insan aqlarınıñ muntazam bozuvını deral toqtatmağa, qanunsız sürette tutulğan bütün Ukraina vatandaşlarını azat etmege ve insan aqları közeticilerini Qırımğa şartsız yibermege çağırıla”, – yazıla bildirmede.
Dekabrniñ 16-da, BMT Baş Assambleyası işğal etilgen Qırımda insan aqları vaziyeti aqqında yañartılğan ve quvetleştirilgen qararnı qabul etti. Qararğa 64 devlet qol tuttı, 23 ise qarşı çıqtı.
Evel, Qırımda insan aqları aqqında Qararnıñ qabul etilmesini ABD alğışlağan edi.
Ukraina TİN bildirgenine köre, yañartılğan qarar leyhasınıñ esas elementlerinden biri Rusiyege tazyıq köstermek içün halqara platformalar çerçivesinde iş birliginiñ arttırılmasına çağıruv olğan.
İyül ayında BMT insan aqları Yuqarı komissarı Mişel Baçelet Qırımda insan aqları vaziyeti aqqında maruzanı taqdim etip, yarımadada iskenceler ve söz serbestligi sıñırlavı devam etkenini bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov, noyabrniñ 27-nde işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvına dair laflar uydurıla, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ayvanlar ile foto çektirgen adamlarnıñ iştiraginen toplu çapqınlıq boyunca cinaiy dava açıldı. Vaziyetniñ mahsus közetüvini Sudaq prokuraturası ve şeer memuriyeti becere, dep iyül 23-ünde bildirdi Qırımnıñ rusiyeli medeniyet ve turizm nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Tünevin içtimaiy ağlarda, bir taqım bilinmegen şahıslar Ceneviz qalesiniñ yanında aqaynı urğanını çekken video peyda oldı. Tefsirlerde blogerler añlattılar ki, "fotojivodör" denilgen ayvanlar ile foto çektirgen adamlar, turistke ayvan ile süret içün tölemekni red etkeni içün atıldı.
Sudaq şeer memuriyetiniñ başı Andrey Nekrasov, buña açıq-aşkâr dava ve banditizm kösterüvi dedi. Onıñ aytqanına köre, memuriyet hadimleri sıq-sıq yazdırğan idariy protokollar, "fotojivodör"larnı qorquzmay. Bu sefer ise cinaiy dava açılacaq, qabaatlılar adaletli ceza çekmeli.
Şeer memuriyeti, ayvanlarnı qullanğan qanunsız bizneske qol tutmamağa ve quşlar ile ayvanlarnen süret çekmekten vazgeçmege çağırta.


text:
Kreml nezaretindeki Aqyar (Sevastopol) akimiyeti ilhaqnıñ beş yıllığını qutlav tedbirleri cedlevilini tasdıqladı.
Rusiyeli şeer akimiyetiniñ saytı bildirgenine köre, fevral 23-ünde Yekaterina skverinden, “Aqyar samooboronası”nıñ, 1941-1945 yılları Aqyarnıñ qaramaniy mudafaası Eykeline qadar yürüşi olacaq.
Mart 15-17-sine “Russkaya vesna” (“Rus baari”) yelken regatası ve, “Noçnıye volki” rusiye baykerleri teşkil etken Aqmescit-Aqyar-Gasforta dağı yolunen avtoyürüş niyetlenile.
Bundan ğayrı, mart 16-sında Aqyar memurları, Aqmescitte “referendum”nıñ beş yıllığına bağışlanğan yürüşte iştirak etecek. Aynı şu künü Aqyarnıñ qaramaniy mudafaa ve azat etüvi Devlet müzeyinde, “Biz beraber” medeniy-vatanperver festivali açılacaq.
Bildirile ki, o künü, 2014 senesi mart 16-sında doğğan balalar içün “Rus baariniñ balaları” adlı bayram keçirilecek.
Nahimov meydanında ise Aqyar memuriyeti Rusiye bayrağını yaydıracaq ola (mart 18-de).
Şu künü aqşam aqyarlılar ve şeer musafirleri içün kontsert azırlanacaq.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
«Eurovision-2016» halqara yır yarışında Ukrainanı temsil etecek yırcı Jamala bildire ki, aprel 12-de o ve Vogue mecmuası «Eurovision-2016» içün sana qıyafetiniñ ğayesi yarışınıñ neticelerini ilân ettiler.
«Eñ çoq İvan Frolovnıñ taslaqını begendim, onıñnen endi çalışqan edim. Yarışnen aynı sırada Stockholmde yarış azırlığında esas ortağımız olğan STB kanalınıñ baş stilisti Dmitriy Kurâta azırlağanlarını kösterdi. Stockholmde sanada angi anterde çıqacağım yarımfinalnıñ baş repetitsiyasında belli olacaq», – dep bildirdi Jamala Facebookta.
Ukrain yırcısı Jamala «1944» yırını jurnalistlerge siyasetnen bağlı olmağan bir yır olaraq tanıttı. Jamala «Eurovision» ukrain milliy saylavında seyircilerden 142 biñ rey (reylerniñ 37,77%) qazanıp ğalip çıqtı.
«Eurovisionnıñ» yarımfinalı Stockholmde mayıs 10 ve 12 künleri keçirilecek, yarış finalı ise 2016 senesi mayıs 14-de olacaq.


text:
Rusiye ordusı Herson vilâyetinden işğal etilgen Qırımğa zahire çıqara. Bu aqta Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Facebook saifesinde bildirdi.
«Herson vilâyetinde işğalciler Novooleksiyıvka qasabasında elevatornı boşatıp, bütün zahireni işğal etilgen Qırımğa alıp ketti. Vagonlarında «zahire» dep yazılğan tren de köründi. O, yarımadadan Keriç köpründen çıqtı», – dep yazdı Denisova.
Bundan ğayrı, Denisova, Rusiye arbiyleri Geniçesk rayonında 20 000 gektar topraq işlegen «Agrosodrujestvo» müessisesini zapt etti, dep haber etti.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İyünniñ 6-nda Aqmescit şeer kününi qayd etti. Adet üzre onı iyün ayınıñ ilk bazar kününde qayd eteler. Aqmescit yarımadanıñ yaş şeerlerinden biri sayıla. Tarihiy haritalarda o, 1784 senesi, yani Qırım hanlığı yıqılğanından bir yıldan soñ, peyda oldı.
Sovetler dağılğan soñ Aqmescit yarımadanıñ ortasında bulunğanı içün ve akimiyet organlarınıñ esas memuriy binaları bar olğanı içün Qırımnıñ paytahtı dep adlandırıldı. 2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit paytaht sayılmay, çünki yarımada Rusiyeniñ akimiyet sistemasında Cenübiy federal okrugına bağlandı, onıñ memuriy merkezi ise Rostov-na-Donu ola.
Aqmescit künü munasebetinen Qırım.Aqiqat şeerniñ güzel fotoresimlerini topladı.


text:
Bügin Qazaqstan Respublikasınıñ prezidenti N.Nazarbaev halıqqa jıl sayınğı Joldauın arnadı. Joldau auızşa emes, baspasözde jariyalandı. Biz, sonıñ neg..
25 qañtar Qazaqstannıñ sayaci jağdayında señ qozğalğanday boldı. Bwl – memlekettiñ bolaşağı üşin asa mañızdı reformanıñ bastaluı. Elordada QR preziden..
Diplomat, qoğam qayratkeri, qazaq tiliniñ ülken janaşırı Saylau Batırşa-wlınıñ memleket jäne qoğam qayratkeri, qazir Qazaqstan Respublikası Prezident ..
WQK baylanıs jelileri men Internetke qol jetkizudi toqtatuğa qatıstı tüsinik berdi, - dep habarlaydı Tengrinews.kz tilşisi vedomstvonıñ baspasöz qızme..
Biıl esimi külli türki älemine keñinen tanımal dintanuşı Halifa Ğaqıpwlı Altaydıñ 100 jıldıq mereytoyı Qazaqstanda ğana emes, Türkiya, Qıtay jäne Eur..


text:
Böyekbritaniäneñ Lordlar pulatı
Lordlar pulatı (inglizçä The House of Lords of the United Kingdom) - Böyekbritaniäneñ parlamentı yuğarı pulatı.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
XIV ğasırda Lordlar pulatı nigez salına, baştaraq ere feodallar - perlardan torğan, läkin iseme 1544 yılda ğına alına.
Baştaraq Lordlar pulatı Cämğiät pulatına qarağanda küberäk xoquqlarına iä bulğan.
1649 yılda İngliz watandaşlıq suğışı näticäsendä xakimiätkä kilgän inqıylabi xökümät Lordlar pulatın yuq itä.
1660 yılda yañadan torğızıla, XIX ğasırdan anıñ xoquqları çiklänä.
1911, 1958, 1963, 1999, 2005 yıllarda törle qanunnar Lordlar pulatı wäqälätlären kimetä.
2005 yıldan soñ lord-spiker saylanıp başlıy, mäxkämä wäqälätläre alına.
Xäzer pulatta 775 äğza (san daimi bulmıy), alar arasında 92 miras itep qaldırılğan, 26 ruxani lord kerä.
Ğämäldäge lord-spiker - lord Fauler (2016 yıldan).


text:
Saudiy Arabistanda acılıq vaqtındaki sıquv neticesinde elâk olğan insanlarnıñ sayısı 717 insan oldı, 805 – yaralandı, dep bildire memleket akimiyeti.
Sıquv Mekke yanındaki Mina muqaddes vadiyinde yüz derdi. Mında dünya musulmanları acılıqqa kele.
Memleket akimiyeti bildirgeni kibi, qurtaruv ameliyatı devam ete. Facia Qurban bayram künü yüz berdi.
Saudiy Arabistanda bu ay içinde endi yüz bergen ekinci faciadır. Sentâbr 11 künü 111 mümin Mekkede camige qurucılıq kranı tüşmesinden elâk oldı.
Acılıq ibadeti – islâm dininiñ beş farzlarından biridir. Er bir musulman acılıq ibadetini yerine ketirmeli.


text:
İşğal etilgen Yaltada şeer başı vazifesini eda etecek yañı insannı saylaycaqlar. Onı şeer şurasınıñ deputatları kelecek afta saylaycaq. Bunı avgust 15 künü Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Yalta şeer şurasınıñ bugünki kâtibi Sergey Karnauh Aksönovnı Qırımnıñ Cenübiy yalısında temsil etecek.
«Yalta şeer şurasınıñ kâtibi Sergey Karnauh Qırım Cumhuriyetiyeniñ başı vazifesini eda etken Sergey Aksönovnıñ Qırımnıñ Cenübiy yalısında temsil etecek, siyasetten ketmey», – dey Aksönov.
O şunı da qayd etti ki, Sergey Karnauh Qırımnıñ Cenübiy yalısında olacaq bir sıra leyhalarnı idare etecek.
Aksönov Yalta şeer başı vazifelerini Qırımnıñ lâyıq bir siyasetçisi eda etecegine eminligini bildirdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti Qırımnıñ çeşit regionlarında qırımtatar sürgünliginiñ 75 yılına bağışlanğan tedbirlerni keçirmekte.
Qırım.Aqiqat mühbirleriniñ bildirgenine köre, aman-aman bütün regionlarda tedbirler aynı şekilde ötkerile: hatıra taşlarına çeçekler qoyula, mitingler keçirile ve camilerde dualar oqula.
Keriçte mayısnıñ 18-nde qırımtatar halqınıñ vekilleri, student ve mektep talebeleri demiryol vokzalınıñ vokzal ögündeki meydanda tiklengen «Zalımlıq ve zorbalıqqa qarşı» hatıra taşına çeçekler qoydı.
Anda 1944 senesi iç bir qabaatı olmağanda elâk olğanlar aqqında da hatırlattılar. Siyasiy repressiyalarnıñ qurbanları Keriçniñ Cuma Camisinde de dualarnen añıldı.
Keriç memuriyetiniñ temsilcileri bu sene matem tedbirinde çıqışta bulunmayıp, tek hatıra taşına çeçek qoymaqnen sıñırlandı.
Ermeni Bazarda anda sürgünlikniñ 50 yılında tiklengen hatıra taşı yanında elâk olğanlar sessizlik daqqasınen añıldı.
Aqmescitte vokzal ögündeki meydanda, Vernadskiy Qırım federal universitetiniñ botanika bağçası yanındaki sürgünlik qurbanlarınıñ memorialı, Qırım müendislik ve pedagogika universitetiniñ «Ğayrıdan doğuv» memorial kompleksi yanında çeçekler qoyuldı. Anda Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ reisi Sergey Aksenov da iştirak etti.
Yaltada mayısnıñ 18-nde 1944 senesi qırımtatarlar Yaltadan sürgün etilgen yerde, avtovokzalda ve sürgünlik qurbanları memorialında dualar oquldı ve mitingler olıp keçti.
Yalta imamı Osman Topuz dua oquğan soñ tedbir iştirakçilerine Aleksandr Nevskiy Yalta kilsesiniñ yolbaşçısı Adam muracaat etip, Aqmescit ve Qırım mitropoliti Lazarniñ (MP UPK) mektübini oqudı.
Yalta mektep talebeleri matem tedbirleri çerçivesinde sürgünlik aqqında şiirler oqudı. Facialı adiselerniñ hatırasına 75 ava kürresi kökke uçurıldı.
2014 senesine qadar qırımtatarlar sürgünlik yıllığına bağışlanğan çoq biñli matem mitinglerini Aqmescitteki Lenin merkeziy meydanında keçire edi.
2014 senesinden berli Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti bu yerde matem tedbirleriniñ keçirilmesini yasaq ete. Alternativ aktsiyalar ise politsiyanıñ nezareti altında keçirile.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Saat 12:00-ğa Merkeziy Saylav Komissiya, mart 31-inde keçken prezident saylavlarınıñ 71,27% protokollarnı baqtı.
MSK bildirgenine köre, Volodımır Zelenskıy alâ daa cedvelniñ ögünde (30, 46%), ekinci yerde Petro Poroşenko (16,16%). Ondan soñ Yuliya Tımoşenko (13,15%), Yuriy Boyko (11,54%), Anatoliy Ğrıtsenko (7,05%).
Zelenskıy içün 4 milliondan çoq ukrain rey berdi. Poroşenkoğa 2 milliondan çoq adam qol tuttı. Timoşenko ise 1,7 million adamnıñ reyini aldı.
Martnıñ 31-inde Ukrainada prezident saylavları keçti. Saylavda iştirak 63,5% edi.
Milliy ekzitpolnıñ bildirgenine köre, Volodımır Zelenskıy 30,6%, Petro Poroşenko - 17,8%, Yuliya Tımoşenko - 14,2%, Yuriy Boyko - 9,7%, Anatoliy Ğrıtsenko - 7,1%, İgor Smeşko - 6,5%, Oleğ Lâşko - 4,7%, Oleksandr Vilkul - 4%, Ruslan Koşulınskıy - 1,7%, Oleksandr Şevçenko - 0,5% reylerni alğan.
Ukraina Merkeziy Saylav Komiteti, saylav neticelerini aprel 10-onace ilân etmeli. Saylavnıñ ekinci basamağı aprelniñ 21-inde keçirilecek. Saylavlarnıñ soñ neticeleri mayıs 1-inece çıqarılacaq. Ukrainada prezidentni beş yılğa saylaylar.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/03-13
Yan Boduen de Kurtene (13.03.1845, Varşava gubernası'nıñ Radzımin qalası, / Polşa patşalığı, / Rusiä İmperiäse - 3.11.1929, Warşaw, / Polşa Cömhüriäte) — poläk tel ğälime.
1874-1883 yıllarında Qazan universitetında eşli, 1876 yıldan — prafisır. Qazan lingvistika mäktäbe nigzez saluçısı.
1922 yılda poläk millätçeläreneñ qısularına qarşı anıñ yaqlawın qürgän azçılıqlar Boduen de Kurtene'nı (üz telägenä qarşı) cömhüriät prezidentı wazifasına nämzät bulıp kürsätä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Yanvarnıñ 5-nde, salı künü, Ukrainada deñev Tış mustaqil baalıvına qayd olunuv başlana. O, yanvarnıñ 19-nace devam etecek. Bunı Qırım MC ve Aqyar şeerindeki Ukraina prezidentiniñ Temsilciligi hatırlata.
İşğal etilgen Qırım ve Aqyardan abituriyentler Herson tasil keyfiyetine qıymet kesken vilâyet merkeziniñ saytında qayd oluna bileler.
“Bu yıl qırğınlıq telükelerini köz ögüne alıp, er iştirakçi deñev Tış mustaqil baalıvını keçmek içün tek bir fenni saylap olacaq. Bütün fenler boyunca testlev 2021 senesi aprelniñ 10 ötkerilecek. Bundan ğayrı, qayd olunğan er iştirakçi TMB-2021 fenlerniñ sırasından bütün oquv fenler boyunca testlev defterlerni yüklep testlerni evde keçip öz cevaplarınıñ neticelerini esaplağan mahsus resursqa kirsete bilecekler”, – hatarlatalar idarede.
Deñev TMB-2021 neticeleri 2021 senesi aprelniñ 16-nda malümat saifelerde yayınlanacaq.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında yaşağan şahıslar Tış mustaqil baalıvınıñ esas sessiyasında iştirak etmesi içün 2021 senesi fevralnıñ 1-den martnıñ 5-ne qadar qayd oluna bilecekler.
Prezident Temsilciliginiñ bildirgenine köre, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarından abituriyentler Ukraina territoriyasındaki aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen kirüv usulını qullanıp aliy oquv yurtına Tış mustaqil baalıvını tapşırmayıp kire bileler.


text:
Qırım ve Aqyar müftisi acı Emirali Ablayev Moskvadaki Cuma Cami açılışında iştirak etecek. Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Cuma Cami açılışı Moskvada Qurban bayramı arfesinde, sentâbr 23-te ötkerilecek. Tedbirge Qırım eyyeti de qoşulacaq.
«Tedbirde Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin, Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayip Erdoğan, Filistin, Urdun, Katar, Küveyt, Saudiy Arabistan, Qazahistan, Qırğızistan, Azerbaycan, Turkmenistan, Tacikistan, İran, Özbekistan ve diger memleketlerniñ liderleri iştirak etecek», – dep aytıla haberde.
Moskva Cuma Camisi 1904 senesi tatar iş adamınıñ parasına qurulğan edi. Onı 2005 senesi tamir etmege başladılar. Böylece caminiñ meydanı 20 qat arttı. Yañı cami 10 biñ kişini sığdıracaq. Qurucılıq işlerine 170 million dollar sarf etildi. Mında 6 qat, 20 biñ metr kâre bar. Camide islamnıñ zemaneviy müzeyi de açılacaq. Umumen Moskvada, Cuma Caminen beraber, resmiy şekilde qayd etilgen beş cami bar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqmescitte Qurban bayramınıñ ekinci künü, sentâbr 25-te Cuma Caminiñ qurucılıq işleri başlaycaqtır.


text:
15 / 01 Bız turaly jarialanymdar
Aiaq kiımnıñ sifrlyq tañbalanuy. DAMU Logistics keden qoimalarynyñ artyqşylyqtary
- Zoia Aleksandrovna, sızdıñ keden qoimañyz sifrlyq tañbalauğa qanşalyqty daiyn?
- Bızdıñ audany 3000 şarşy metrden asatyn «Alatau» USQ keden qoimasy DAMU Logistics aumağynda ornalasqan. Bız tañbalau üşın klientterdı qabyldauğa daiynbyz. Bügıngı künı barlyq qajettı infraqūrylym bar, onyñ ışınde tieu-tüsıru tehnikasy, jükterdı qabyldau jäne beru üşın qyzmetkerler bar. Jalpy, tañbalau salasynda qyzmetterdıñ tolyq spektrın ūsynuğa mümkındık bar. Mysaly, manipuliasia bölımı klientten ötınımderdı aluğa daiyn, mamandar tañbalaudy qoldanu boiynşa qyzmetterdı jüzege asyruğa jäne daiyn önımdı beruge daiyn. Sondai-aq, klienttıñ ötınışı boiynşa bız bağa körsetkışterın belgılei alamyz. Bız käsıpkerlerge tañdau ūsynamyz: aiaq kiım önımderın özderı tañbalaidy nemese ony bızdıñ kompaniamyzdyñ mamandary jasaidy. Eger qauıpsızdık mäselesı turaly aitatyn bolsaq - «Alatau» USQ qoimalarynda baqylau kameralary jüiesı ornatylğan. Bır jağynan, būl keden organynyñ talaby, ekınşı jağynan, būl tauarlardyñ tūtastyğyn saqtaudyñ kepılı. Bügıngı tañda bızde klienttermen bırqatar şarttar jasalğan, qazır memlekettık kırıster departamentınıñ kelısımı qajet.
- Aiaq kiımdı tañbalau prosesı qazırgı künı ıske qosyldy ma?
- İa, proses bastaldy. 2021 jylğy 7 jeltoqsannan bastap tauardy kedendık tazartuğa deiın keden qoimasynda tañbalau qajet. Qazır qyzmetke degen sūranys baiqaluda, klientter bızge «Alatau» keden qoimasy arqyly aiaq kiımdı tañbalau boiynşa sūranyspen jügınedı. Eger biznes bızdıñ tañbalau qyzmetterın paidalanatyn bolsa, onda köptegen jūmys prosesterı aitarlyqtai jeñıldetıledı. Mysaly, käsıpkerlerge tek tauarlar tızımın jasap, nomenklaturany tauarlardyñ Ūlttyq katalogyna engızu ğana qalady. Japsyrmalardy tañbalaudyñ barlyq prosesterın bızdıñ arnaiy daiyndalğan mamandar jasaidy. Aiaq kiımnıñ är jūbynda jeke Data Matrix kody bolady jäne kod dūrys jabystyrylğan ba, joq pa degen şatasular bolmaidy.
- Jaña tañbalau erejelerı aiasynda qoimada saqtau merzımı qandai?
- Mūnyñ bärı kedendık tazartudyñ qanşalyqty tez ötetınıne bailanysty. Qolda bar mälımetterge säikes, sertifikattau prosedurasynan basqa, käsıpkerler synaq hattamalary men zerthanalyq zertteuler jürgızuı kerek. Mysaly, aiaq kiımnıñ bylğary ekendıgı turaly - qaptamada körsetılgendei nemese onyñ bylğary emes ekendıgın rastau qajet. Tiısınşe, mūnyñ bärı bıraz uaqytty alady, sodan keiın deklarasiany räsımdeu tağy ekı kündı alady. Uaqyt boiynşa, şamamen 30 kün aiaq kiım qoimada saqtaluy mümkın. Bız tañbalau saldarynan tauardy qoimada ūstağymyz kelmeidı, barlyğy jedel pysyqtalatyn bolady.
- Tarifter turaly aityp berıñızşı. Būl satu naryğyna qatty äser etedı me?
- Menıñ oiymşa, tañbalau prosesı aiaq kiım önımderınıñ bağasyna aitarlyqtai äser etpeidı. İmporttauşylar būrynda da Qazaqstan aumağyna aiaq kiım, uaqytşa saqtau qoimalary (USQ) arqyly ötetın. Sondyqtan, kedendık saqtau, uaqytşa saqtau qoimalaryndağy qoima qyzmetterı önım importynyñ ajyramas bölıgı bolyp tabylady. Bız 2021 jyldyñ qazan jäne qaraşa ailarynda bızge aiaq kiım äkelgen kompanialardyñ statistikasyn qarastyrdyq. Ortaşa alğanda, tieu-tüsıru jūmystary, saqtau, tasymaldau qūny 40-45 teñge. Tañbalaudan būryn ärbır importtauşy standartty räsımder jiyntyğynan ötken, sondyqtan qoima qyzmetterı qandai da bır ülken auyrtpalyq bolady dep oilamaimyn. Qoimada tañbalau boiynşa qyzmetterdıñ qūny 30-40 teñgenı qūraidy. Osylaişa, keden qoimasynda saqtau jäne tañbalau boiynşa şyğyndar 100 teñgeden aspaidy.
- Sızdıñ qoimañyzdağy tauardy tañbalau üşın importtauşyğa ne qajet?
- Eger tañbalau boiynşa qyzmetterdı bızdıñ qyzmetkerler körsetetın bolsa, onda bız importtauşymen tañbalau jäne saqtau qyzmetterın körsetuge şart jasasamyz. Eger importtauşy tauarlardy özı tañbalaityn bolsa, oğan öz tauarlaryn tañbalau üşın keden organynan keden qoimasynyñ aumağyna rūqsat alu qajet.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko eñ yaqın vaqıtta Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Ukrainağa qaytaruv strategiyasını taqdim etmege söz berdi.
Bunı o iyün 5-te Kiyevde matbuat konferentsiyasında ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Strategiya azır ve Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasına berildi, tezden onı taqdim etecekmiz», – dep ayttı Poroşenko.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırım «referendumında» iştirak etken şahıslar ve şirketler, em de ava ve deñiz boşluğını bozğanlarğa qarşı içtimaiy, iqtisadiy ve diger cezalarnıñ cedveli tizildi.
Poroşenko Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ qaytarılması Ukraina içün eñ müim şey olğanını bildirgen edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
2014 senesi mart 21-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiyege federatsiya subyektleri olaraq qoşmaq» qanunını azırladı.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiy dey ki, Milliy azlıqlar işleri boyunca OSCE yuqarı komissarı Astrid Turs reberliginde keçken sessiya çerçivesinde çıqışta bulunmasına keder etmek içün konferentsiya ayatlarında üstüne qave tökken ekenler.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ «ruporı» Krıminform saytı bildirgeni kibi, ziddiyetten evel Polonskiy neşirlerden birine intervyü bergen edi.
«Yanımda Ukraina Tış işler nazirliginiñ şamatalı sabıq başı, şimdi Poloniyada Ukraina elçisi Andrey Deşçitsa ukrain telekanallarından biriniñ çıqaruv taqımı ve ellerinde qavesi olğan bir genç ile peyda oldı. İntervyüden son Polonskiy salonğa yol aldı, amma aynı şu vaqıtta genç yanından keçip, sanki tesadufen baş nazir muaviniñ üstüne qave tökti», – denile beyanatta.
«Şübesiz, ukrain diplomatiyasınıñ ve onıñ eñ eyi temsilcilerinden birisiniñ ğalebesidir. Teessüf ki, OSCE konferentsiyasınıñ seviyesi aqqında ayta, böyle «tüşünilgen» tarikler yapılğan olsa», – dey Polonskiy.
Poloniyada Ukraina Elçiliginiñ saytında bu aqta iç bir izaat yoq.
Poloniyada Ukraina elçiligi Polonskiyniñ Varşavağa kelmesini «Kremlniñ provokatsiyası ve halqara uquqnıñ bozuluvı» olaraq adladı.
Poloniya Tış işler naziri Grzegorz Schetyna aytqanı kibi, Poloniya Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiyni memleketke yañılıp kirsetti.


text:
Kıyiv şeer başı Vitaliy Klıçko, Kıyiv şeer şurası adları Rusiye ve Sovet Birligi ile bağlı olğan 95 soqaq, aralıq ve meydannıñ adını deñiştirmege qarar alğanını bildidri.
"Reyting rey berüvi vaqıtnda cemaatçılıq tarafından başlatılğan ve desteklengen yañı adlar Ukrayinadaki tarihiy vaqialarnıñ, Ukrayinanı meşur etken ve devletimizniñ mustaqilligi oğrunda küreşken belli qaramanlarımıznıñ hatırasını ebediyleştirmeli", - dep yazdı o.
Kıyiv şeer başı soqaqlarınıñ adlarınıñ deñiştirilmesi ile bağlı bir qaç misal ketirdi:
- General Jmaçenko soqağı artıq kinaz Roman Mstislaviç adını taşıycaq;
- Marşal Malinovskiy soqağı artıq "Azov" polkunıñ Qaramanları;
- Tulskaya meydanı artıq UPA Qaramanları meydanı;
- Karl Marks soqağı artıq Gutsulskaya soqağı;
- Piterskaya soqağı artıq Londonskaya soqağı;
- Miçurina soqağı artıq Deñiz piyadeleri soqağı.
Vitaliy Klıçkonıñ sözlerine köre, adlarnıñ deñiştirüv esnası daa yekünlenmegen, Kıyiv şeer şurası nevbetteki oturışunda "derusifikatsiya" üzerinde işini devam etecek.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Crimean TatarConjugate Verbs
Facts
- Language: Crimean Tatar
- Alternate names: Crimean, Crimean Turkish
- Language code: crh
- Language family: Turkic, Common Turkic, Kipchak, West Kipchak, Crimean Tatar-Urum, Crimeaic
- Dialects: Crimean Tatar Coastal Dialect, Crimean Tatar Orta Dialect, Crimean Tatar Steppe Dialect.
- Number of speakers: 475000
- Vulnerability: Vulnerable [Read more...]
- Script: Cyrillic script. Latin script, official use since 1997.
More information:
Introduction
A castle in Crimea, Ukraine
Crimean Tatar, also called Crimean, is a Kipchak Turkic language spoken in Crimea and the Crimean Tatar diasporas of Uzbekistan, Turkey, Romania and Bulgaria, as well as small communities in the United States and Canada. It should not be confused with Tatar proper, spoken in Tatarstan and adjacent regions in Russia; the languages are related, but belong to two different subgroups of the Kipchak languages and thus are not mutually intelligible. It has been extensively influenced by nearby Oghuz dialects.
Crimean Tatar is an official minority language in Ukraine.
The Crimean Tatar Verb
As is the case with any Turkic language, verbal morphology is the most complex part of the Crimean Tatar morphological system. The verb is inflected for the grammatical categories of
- tense (past, present, future),
- mood (indicative, optative, obligative, conditional, and imperative),
- person and number,
- and voice.
Verblist
aketmek, alcımaq, alıp ketmek, alşaymaq, aruv bolmaq, arçımaq, avdarmaq, avurmaq, avuştırmaq, aydamaq, aylanmaq, aytmaq, ağırmaq, ağlamaq, aşamaq, aşatmaq, aşımaq, aşıqmaq, aşıtmaq, balağa yatmaq, ballamaq, baqalamaq, baqır, baqmaq, barmaq, bavını tapmaq, bağırmaq, başqalamaq, begitmek, bermek, bolmaq, boyalamaq, boyamaq, boğmaq, bulmaq, cabışmaq, calbarmaq, camanlamaq, canmaq, cantaymaq, capırmaq, capmaq, catmaq, cavmaq, cayratmaq, caşırmaq, cekmek, cekirmek, cılamaq, cılınmaq, cılıtmaq, cılışmaq, cıltıramaq, cımşamaq, cıqmaq, cırılmaq, cırtmaq, cıyıştırmaq, cıymaq, cıynamaq, cığılmaq, coqlamaq, coymaq, coytmaq, coytulmaq, cuqmaq, cuvmaq, cuvunmaq, cuvurmaq, cürmek, cütkermek, cibermek, cibimek, cibitmek, ciyrenmek, ciyimek, demek, deñişmek, deñiştirmek, doğmaq, doğramaq, doğurmaq, egeşmek, eglenmek, ekşimek, erişmek, esirmek, eşmek, eşitmek, formulirlemek, fotosüret almaq, filtrlemek, gizlemek, ındemek, ıslamaq, kapitulirlemek, kargamak, kelmek, kelişmek, keliştirmek, ketmek, komanda bermek, kommentariyler yapmaq, kommentirlemek, kompensatsiya yapmaq, kompensirlemek, konserv yapmaq, konservirlemek, konstatirlemek, konstruirlemek, konsultatsiya bermek, konsultirlemek, köstermek, köteklemek, kötermek, külmek, külümsemek, kilitlemek, kirmek, kirtlemek, kirişmek, manövr etmek, maqtamaq, mısqıllamaq, mobilizatsiya etmek, montaj etmek, muqayt olmaq, muğaymaq, mina qoymaq, minmek, olmaq, omaqa turmaq, onğarmaq, oqalamaq, oramaq, ozğarmaq, paketlemek, pekitmek, qabınmaq, qadamaq, qalamaq, qaltıramaq, qambıraymaq, qanamaq, qanmaq, qapatmaq, qapınmaq, qaramaq, qartaymaq, qarğamaq, qatnamaq, qayırmaq, qayramaq, qaytarmaq, qaytmaq, qaşımaq, qıdırmaq, qılınmaq, qırmaq, qışımaq, qozğamaq, qoşmaq, qulunlamaq, quvanmaq, rafinirlemek, regulirlemek, sabunlamaq, saldırmaq, salmaq, sandıraqlamaq, saq bolmaq, saqt olmaq, sasımaq, satın almaq, saylamaq, saylaşmaq, sağınmaq, sebelemek, sekirmek, sepelemek, sepmek, sevmek, sıdırmaq, sılamaq, sılanmaq, sımarlamaq, sındırmaq, sınmaq, sıtmaq, sıylamaq, sıypamaq, sızğırmaq, soymaq, sozmaq, suvurmaq, sögünmek, söylemek, süymek, süyremek, silmek, sipirmek, siymek, siyretmek, tabışmaq, tabmaq, talamaq, tamızmaq, tamir etmek, tamirlemek, tamşanmaq, tapmaq, taptamaq, tartınmaq, taymaq, taşlamaq, taşlanmaq, tepmek, teşkermek, teşmek, tıqmaq, tıraş etmek, tırışmaq, tırmaşmaq, tomalamaq, tonmaq, toramaq, totlanmaq, toñmaq, turmaq, tuvmaq, tîş körmek, töşemek, türlenmek, tüyremek, tüzetmek, tüşmek, tiymek, ufatmaq, uyalmaq, uyanmaq, uyatmaq, vatmaq, yahşı olmaq, yaldamaq, yalvarmaq, yamanlamaq, yanmaq, yantaymaq, yapışmaq, yapmaq, yaralamaq, yasamaq, yatmaq, yazmaq, yağmaq, yılışmaq, yıltıramaq, yımşamaq, yıqılmaq, yıqmaq, yırtmaq, yolunı tapmaq, yoqlamaq, yuqlamaq, yuqmaq, yuvmaq, yuvunmaq, yürmek, yibermek, çalmaq, çapmaq, çaynamaq, çeklemek, çeltemek, çertmek, çezmek, çıbırmaq, ölçemek, ölşemek, öpmek, ösmek, ötmek, öşeklemek, üymek, üşümek, igrenmek, inatlamaq, irimek, irişmek, isinmek, isitmek, iytemek, iyilmek, şamata etmek, şapmaq, şaynamaq, şeflik etmek, şeklemek, şeltemek, şertmek, şeşmek, şıbaşmaq, şıbırmaq, şımaşmaq, şımtımaq, şıtırdamaq, şuvuldamaq.


text:
IX-X ğasırlarda Qazaqstan jerinde ömir sürgen oğızdar Sırdariyanıñ orta ağısınan Edildiñ tömengi boyına deyingi aralıqtı mekendegen. Oñtüstikte Horezmmen, Mauerannahrmen jäne Horasanmen şektesti. Batıs Türik jäne Türkeş qağandıqtarı qwlağannan keyingi taypalar arasındağı özara küres pen Qarlwq qağandığınıñ qwrıluına baylanıstı Batıs Jetisu jerin mekendegen oğız taypaları VIII ğasırda bwl öñirden köşe bastadı. IX ğasırdıñ bas kezinde oğızdar qimaqtarmen jäne qarlwqtarmen odaqtasıp, qanğar-peçeneg birlestigin talqandap, Sırdariyanıñ orta jäne tömengi ağısı alqabı men Aral öñirin qaratıp aldı. IX ğasırdıñ soñında Aral öñiriniñ soltüstik jağındağı sayasi üstemdikti qolına alğan oğız kösemderi hazarlarmen odaq qwrıp, peçenegterge qayta soqqı berip, Edil men Jayıq özenderiniñ aralığın ielendi. X ğasırda Oğız memleketiniñ astanası bolğan Jañakent qalası (YAngikent nemese Jaña Guziya) Europa men Aziyanı jalğastıratın mañızdı keruen jolı torabına ornalastı. Jañakent arqılı mañızdı keruen joldarı qimaqtar eline, Horezm men Mauerannahrğa ötti. Oğız memleketiniñ joğarı bileuşisi “jabğu” (yabgu) dep ataldı. Olardıñ “kül-erkinder” degen keñesşileri boldı. Jabğu resmi türde saylanıp qoyılğanımen, bilik atadan balağa mwrağa qalıp otırdı. Degenmen, basqarudıñ äskeri-demokratiyalıq türi saqtalğandıqtan, jabğudıñ biligi taypa kösemderi keñesimen şekteldi. Memlekette twraqtı alım-salıq jüyesi boldı. Oğız memleketi Euraziyanıñ sayasi, äskeri tarihında mañızdı röl atqardı. 965 j. Oğız jabğuı men Kiev knyazi Svyatoslavtıñ arasında hazarlarğa qarsı äskeri odaq jasalıp, nätijesinde Hazar qağandığı talqandaldı. Hazar qağandığınıñ qwlauı Oğız memleketiniñ sayasi quatınıñ ösuine sebepşi boldı. X ğasırdıñ ayağında oğız jabğuları Kiev knyaz'derimen birige otırıp, Edil bwlğarların küyrete jeñdi. Biraq XI ğasırdıñ basında Oğız memleketinde işki sayasi-äleumettik qayşılıqtar tuıp, älsirey bastadı. Bwl jağdaydı Jent mañına X ğasırdıñ orta kezinde kelip qonıstanğan saljwqtar paydalandı. Saljwqtar Jent qalasın basıp alğanımen, wzaq uaqıt wstap twra almay, ketuge mäjbür boldı. Köp wzamay oğızdar qayta küşeyip, 1041 j. Horezmdi basıp aladı. Alayda 2 jıldan keyin oğız jabğularınıñ soñğısı Şahmälik saljwqtardıñ qolına tüsip öltiriledi. Saljwqtarğa qarsı wzaq jıldar jürgizilgen soğıstar men qaqtığıstar Oğız memleketin iştey älsiretip, ol qıpşaq taypalarınıñ soqqısınan birjolata qwladı. Oğızdardıñ bir böligi Şığıs Europağa, Kişi Aziyağa ketti, endi birazı Mauerannahrdağı Qarahan äuletiniñ jäne Horasandağı saljwq bileuşileriniñ qol astına köşti. Qalğan-
darı XI ğasırdıñ ortasında Deşti Qıpşaqtıñ türki tildes taypalarına birte-birte siñisip ketti. Oğızdar köşpeli mal şaruaşılığımen ayna-
lıstı, Sırdariya alqabında dändi daqıl egip, bau-baqşa ösirdi. Olardıñ köpşiligi otqa tabınuşılar boldı. Sonımen birge oğızdar arasında birte-birte islam dini taray bastadı. Sırdariya alqabındağı, Aral teñizi, Kaspiy teñiziniñ soltüstigindegi jerlerdi mekendegen oğız taypaları qazaqtardıñ etnikalıq tarihında eleuli röl atqardı. Tarihi añızdarda olar qazaq, türikmen, özbek, qaraqalpaq halıqtarı atalarınıñ biri sanaladı.
Derekköz: “Balalar enciklopediyası”


text:
Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz. KPSS Tarih Testleri kategorisi Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz.
Testin En Başarılısı: kdrygrk Oran: %100 Doğru: 12 Yanlış: 0 Boş: 0
Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz. KPSS Tarih Testleri kategorisi Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz. Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 online çöz
Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz. KPSS Tarih Testleri kategorisi Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz. Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet Testi 7 çöz


text:
Bunı «Tsentr zdorovya» Qırım cumhuriyet müessiseniñ ekim-usulcısı Yelena Kamenskaya bildirdi.
Onıñ malümatına köre, GTO kompleksi terkibine gimnastik meşğuliyetler, qısqa ve orta mesafeli çapuv, ögge ve yükseklikke sıçrama, yaldav, ayaqmaşina qoşuları ve diger sport çeşitleri kirmekte. Bundan ğayrı, programmada ekstremal sport saaları da bar.
Programmanı amelge keçirmek içün oquv yurtları ve azbarlarda sport meydançıqlarını qurmağa planlaştırıla.
11 kategoriyada küçüni sınap baqmağa imkân olacaq. Mukâfat olaraq GTO altın, kümüş ve tunç nişanları berilecek.
Programma Vladimir Putinniñ fermanına esaslanacaq. Qırım «ükümetine» iyün 15-ne qadar GTO aqqında qararnı tasdıqlamağa avale etildi.


text:
Qırımtatar asıllı ukrain yırcısı Jamala «1944» yırınen «Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazandı. Qırımtatar sürgünligi aqqında bu türkü şimdiki vaziyetke pek kelişe. Bir qaç satırı: «Bosağada tanış olmağanlar peyda olsa, sizni öldürip aytalar: «Bu bizim qabaatımız degil». Ya da: «Özüñizni Tañrı dep sayasıñız, amma er kes ölecek». Bağlaması böyle: «Yaşlığıma toyalmadım, vatanımda yaşalmadım».
Şimdi Jamala bu yırnı yırlamay, ağlay, dep ayta. Susana Camaladinova (yırcınıñ kerçek adı – QA) bu yıllar devamında vatanı Qırımğa barıp olamağan edi, şimdi ise balalarını alıp, Ukrainadan ketmege mecbur oldı.
Memleket tışındaki faaliyetiniñ semereliligi Jamalanıñ özü içün beklenmegen edi. Ukrainadaki vaziyetnen bağlı çetel kütleviy haber vastalarına bergen bir çoq intervyüdan ğayrı, yırcı Ukraina ordusına maddiy yardım köstere. «Eurovision-2022» alman saylavında çıqışta bulunğanda 67 million euro toplandı. Jamala Litvaniya ve Romaniyada çıqışta bulundı. Aprelniñ 5-nde ise onı İspaniyada bekleyler.
Katerina Nekreçağa bergen intervyüda Jamala Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenki aqqında nasıl ve ne vaqıt bildi, «Eurovision» yarışınıñ Ukrainağa qoltutuvı aqqında tarif etti ve bütün ukrainalılarğa muracaat etti.
– Cenk tekrarlar dep tüşüngen ediñmi ve bu ne içün ola?
Yırcı Jamala artıq yoq. Ücüm etilgen bir memleketniñ vatandaşı bar
– Men alımnı sorağan insanlarğa ne aytacağımnı bilmeyim. Bergen yüzlernen intervyüm er seferinde bu sözlernen başlana: Hello, how are you? Cevap bermek qıyın ola, çünki cenk kete. Men buña o qadar azır olamaycağımnı iç bir vaqıt tüşünmegen edim. Bir kün, fevralniñ 24-nde saba 5-te, aqayım meni turğızıp, Rusiye bizge ücüm etti, dep ayttı. Men şaşmaladım. O qadar şaşmaladım, özümni tanımadım – tüş kibi. Balalarımnı baqtım, topladım, sığınaqqa kettik. Soñuna qadar añlap olamadım. Cenkke azırlanmaq imkânsız bir şey. İmkânsız. Bir afta şokta edim. 5 kün devamında tatama kete edim, fevralniñ 28-nde kelip çıqtım ve o künü aqşamı ne olğanını biraz añladım. Martnıñ 1-nde ise Türkiyede matbuat konferentsiyasını topladım. Men bittim kibi oldı – zenaat qalmadı. Yırcı Jamala artıq yoq. Ücüm etilgen, qoparıp alınğan bir memleketniñ vatandaşı bar ve men bir şeyler yapmağa mecburım.
– Almaniyada televideniyede yapqan çıqışında 67 million euro toplandı. Litvaniyada – 52 biñ, Romaniyada – aman-aman bir million. Bu Ukraina ordusı içün büyük yardım7
– Ne qadar toplasaq da, er bir yardım – yardımdır. Bunı adiy insanlar yapqanını añlamaq müimdir. Siyasetçiler nasıl keçecekler, telükeler ne, dep tüşüngende, insanlar yapalar, gumanitar yardım yollaylar. «Eurovision» yarışı – mühlisleri olğan büyük bir toplulıq. (Eurovision yarışı – QA) Bizge o qadar yardım eter, dep bir vaqıt tüşünmegen edim. Rusiye bu yıl iştirak etmesin, dep qarar alğanlar, bu zor bir qarar… Amma yekâne doğru qarardır. Çünki yarış Avropanı birleştirmek içün Ekinci cian cenkinden soñ meydanğa ketirilgen edi.
– Çıqıştan evel özüni nasıl toplaysıñız?
Bütün dünyanıñ közü ögünde qomşu kelip, qanlı terror, Avropanıñ merkezinde qanlı cenk yapa
– Şimdi tek «1944» yırını yırlayım, amma yırlayım dep aytıp olamayım – onı ağlayım. Tarif etilmeycek şeyler ola. Şimdi er kes er şeyni yapa. Berlinde meni milliy saylavğa davet ettiler, fevralniñ 25-nde para toplap başladılar ve çıqışım kününde onı bitirgenler. Men yırlamaq degil, laf etip olamadım. Amma sanağa çıqqanda, tedbirniñ manasını bilgende, sanada ne içün kelgenimni ve ne yırlaycağımnı añladım. Yır közyaş kibi aqtı. O, daa ağır yanğıray, daa canlı. Absurd! Men onı 1944 senesi aqqında yazğan edim. Bütün dünya Ekinci cian cenkinden soñ qıçıra: «Never again»! Amma nasıl bir «Never again happened again»? Bütün dünyanıñ közü ögünde qomşu kelip, qanlı terror, Avropanıñ merkezinde qanlı cenk yapa!
– Avropada Ukrainağa nasıl qoltutqanlarını aytqan ediñ. Aslında ne olğanını bileler, amma Rusiyedeki insanlar ne içündir bam-başqa şeyler ayta.
– Bütün dünya bir malümat ala, amma Rusiye ve Beyazrusiye başqa haberler ala, sanki «eñ doğru soyunı». Bu planlaştırılğan bir şey, mence. Bu insanlarğa bizge bu munasebetni aşlağanlar. Bu 8 yıl devamında pek çoq insannıñ miyini qarıştırğanlar, dep tüşünem.
Bu küpe-kündüz yapılğan bir genotsid, Rusiyeniñ bizge yapqanlarına «faşizm» aytalar
Saña sen yoq ediñ, memleketiñ yoq, tiliñ yoq, dep aytalar, bütün dünyanı aldatmağa tırışalar, amma er kes ahmaq degil de. Bu küpe-kündüz yapılğan bir genotsid, Rusiyeniñ bizge yapqanlarına «faşizm» aytalar.
Biz yaşap, memleketimizni elimizden kelgeni qadar inkişaf ettirdik, topraqlarımıznıñ büyük qısmı bizden alınsa da, biz olğanını saqlamağa ve olğanını inkişaf ettirmege tırışqan edik. Siyaseti, muzıkası, tarihı, modası olğan muvafaqiyetli, dülber, mustaqil (Ukraina – QA). Bu büyük bir facia. Ebet, er şeyni yañıdan qurarmız.
– Ukrainalılar farqlı-farqlı vaziyetlerge oğradı. Bazıları daa tınç regionlarda, bazıları Rusiye yoq etken şeerlerde. Bu insanlarğa ne ayta bilesiñ?
Biz qul olamamız, biz teslim olamamız, aqqımız yoq
– Memleket balaban ve ilk evelâ pek istidatlı, unikal insanlarnen zengin. Er şeyni qurarmız, er şeyni temizlermiz. Olğan milimizni saqlayıq. Biz qul olamamız, biz teslim olamamız, aqqımız yoq. Ne qadar qıyın olsa da. Birisi mağazda, başqası ög sırada… Şimdi teslim olmağa aqqımız yoq! Çünki böyle yaşap olamaycaqmız. Biz böyle degilmiz. Ve biz bunı kösterdik. Mustaqilligimizniñ 30 yılı – bu kerçekten müim bir yıl ve yolumıznıñ başlanğıçıdır.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://ddqp4xjpo7z2y.cloudfront.net/ . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Japonnu milletwakili: Amerikanı başçısı qul qanlı
Japonnu milletwakilleri Amerikanı başçısı Barak Obamanı qul qanı bar degen soñ, dewletni premyeri bulağa qarşı söyledi.
Bu sözleni aytğan milletwakil enni dewletni başın tutğan partiden. Kazuya Maruyama getgen cuma parlament sessiyada bu açıqlamanı berdi.
Japonnu premyeri Şinzo Abe bu sözleni ayıplap, milletwakiller özleni özler tutmağa geregin añlatdı. Bu ma'lumatnı BBC berdi.
Barak Obama awropa yuzlü qatınnı wa qara yuzlü keniyalı gişini ulanı. Atası Keniyadan Amerikanı Birleşgen Dewletlerine oxumağa gelgen küyde bu paçalıqda qalğan.
Milletwakil Maruyama bu sözleni Amerika neçik dünya güç bolğannı haqındağı söyleşiwlerde qolladı.
«Enni Amerikada qara yuzlü adam başçı boldu. Bu adamnı qara yuzlüneni qanı bar. Dağı da açıq aytsa, onu qul qanı bar».
Birazdan soñ milletwakil Maruyama bu sözler uçun gezetçileni aldında bağışlamaqnı tiledi.


text:
Jurnalist Nikolay Semenanıñ davası boyunca nevbetteki mahkeme diñlevleri aprel 18-de saat 14.30-da olacaqtır. Bunı advokat Emil Kürbedinov mart 3-de Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bugün qabaatnıñ 4 şaatı sorğuğa çekildi. Olardan ekisi FSB hadimi, olar Nikolay Semenanıñ tehnikiy vastalarını diñlegen ediler. Daa eki şaat sorğuğa çekildi, bu maqaleni oquğanlarını ayttılar. Olarğa ekstremist kibi keldi. Bu şaatlar içtimaiy işçiler ola. Olarnı taqiqat ne maqsadnen qoştı? Daa renkli olsun dep, mence», – dep tarif etti Kürbedinov.
Aprel 3-de Qırımda Qırım jurnalisti Nikolay Semenanıñ davası boyunca mahkeme diñlevleri olıp keçti.
Dekabr 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirdi.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Nikolay Semenanı «namuslı bir jurnalist» olaraq adlandırıp, onıñ kibi insanlar «işğal etilgen Qırımda basqıncı rejimge razı olmağanını» qayd etti.
Ukraina milliy jurnalistler ittifağınıñ reisi Sergey Tomilenko Semenanıñ mahkeme esnasını «adaletsiz bir mahkeme» dep adlandırıp, onı medeniy bir areket şeklinde kösterece olalar, dep ayttı.
Nikolay Semenanıñ advokatları, Halqara ve Avropa jurnalistleri Federatsiyası, em de OSCE ifade serbestligi meseleleri Temsilcisiniñ ofisi, FSBge muracaat etip, onı Qırımdan tedaviylenmesi içün yibermege çağırdı, lâkin müsbet cevap şimdige qadar daa berilmedi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
ABD-niñ Arbiy Deñiz Quvetleriniñ (ADQ) Boeing P-8A Poseidon devriye deñizastıquvar uçağı, Qara deñiz üzerinde ava hafiyeligini yaptı, dep bildire PlaneRadar monitoring merkezi Twitterde.
PlaneRadarnıñ malümatına köre, uçaq salı künü, iyün 4-ünde, saat 16:45-te Sigonella uçaq bazasından çıqıp, Qara Deñiz tarafına yöneldi. Eki saattan soñ o Krasnodar ülkesi ve ilhaq etilgen Qırım yalısı boyu hafiyelik uçuşını yapıp başladı. 20.50-de uçaq Aqyardan 33 kilometr mesafede körülgen edi. 21:45 o uçaq bazasına qayttı.
Bundan ğayrı, salı künü, iyün 4-ünde, Sigonella uçaq bazasından ABD ADQ-niñ RQ-4A Global Hawk uçucısız uçağı çıqtı ve Qara Deñiz yalısına taraf yol tuttı. Yunanistan ve Ukraina ava saasını keçip o, Donbassta sıñır çizgisini keşif etti.


text:
Mayısnıñ 10-nda Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımda "gaz borusında diversiyada" qabaatlanıp tutulğan qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlğa Levko Lukyanenko adına devlet stipendiyasınıñ tayin etilmesine dair ferman imzaladı.
"Celâlov Nariman Enveroviçniñ qanunsız apsite qalğan müddet devamında ve azatlıqqa çıqqan soñ bir yıl devamında berilecek Levko Lukyanenko adına devlet stipendiyanı tayin etmek", - dep yazıla vesiqada.
Ukraina Nazirler kabineti Ukraina devlet başı Volodımır Zelenskıynıñ işğal etilgen Qırımda "gaz borusında diversiyada" qabaatlanıp tutulğan qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlğa Levko Lukyanenko adına devlet stipendiyasınıñ tayin etilmesi aqqında fermanını tasdıqladı.
Stipendiya Rusiye apsinde qalğan müddet devamında ve azatlıqqa çıqqan soñ bir yıl devamında berilecektir.
Evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırım.Aqiqat frilanseri Vladislav Yesipenkoğa ve Kremlniñ siyasiy mabsüleri kibi tanılğan bir sıra vatandaş jurnalisti ve faalge Levko Lukyanenko adına devlet stipendiyasınıñ tayin etilmesi aqqında fermanlar imzaladı.
Levko Lukyanenko devlet stipendiyaları – Rusiye tarafından qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ aqları, azatlığı ve menfaatlarınıñ qorçalavını temin etmek maqsadınen 2018 senesinden itibaren berilgen mukâfattır.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye ciddiy bir cenk zıddiyetine azırlanıp, aynı vaqıtta qomşularını arbiy küçünen qorquzacaq ola. Bunı bu künleri Rusiyeniñ cenüp regionları ve işğal altındaki Qırımda yekünlengen «Kavkaz-2016» arbiy talimleri isbatlay. Arbiy közeticelerniñ aytqanına köre, Kremlniñ istilâiy areketleri Ukrainanıñ devlet ve arbiy reberiyetini ukrain ordusınıñ ileri islâatlarını devam ettirmege mecbur ete.
Ekspertler Kremlniñ niyetlerine farqlı qıymet kese. Rusiye arbiy mütehassısınıñ aytqanına köre, «Kavkaz-2016» talimleri «yerli büyük cenkniñ azırlığı ola».
Ukraina havfsızlıq hızmeti (SBU) yolbaşçısınıñ sabıq muavini Aleksandr Skibinetskiyniñ fikirince, bunıñ kibi talimler Rusiye reberiyetiniñ tışqı siyaset oyunınıñ bir qısmı ola.
«Putin dünya alanında oynağan balaban bir santıraç oyunıdır. O, areket ete, soñra ise keri adım ata. Mence, Ukrainağa tolu istilâ azırlığı degil, muzakere yerlerini quvetlendirmek içün qorquzuv ve oyun areketleri oldı», – dep tüşüne o.
Taqım-ştab coğrafiyasınıñ hususiyetleri
«Kavkaz-2016» talimleri resmiy şekilde «taqım-ştab» olaraq adlandırılğan olsa da, anda bir çoq aviatsion, arbiy-deñiz ve yerustü bölükleri celp etildi. SSCB dağılğan soñ Rusiye ordusınıñ bu talimleri eñ büyüklerden oldı. Pavel Felgengauerniñ aytqanına köre, Rusiye baş ştabı talimlerde iştirak etkenler olaraq resmiy şekilde aydınlatılğan asker sayısı asılında on qat ziyade olğanını gizlemey.
Talimlerde 120 biñ asker iştirak etti. Büyük bir sayı. Ukraina ile cenkke başlamaq içün asker sayısı böyle olmalıPavel Felgengauer
«Talimlerde 120 biñ asker iştirak etti. Büyük bir sayı. Ukraina ile cenkke başlamaq içün asker sayısı böyle olmalı», – dep qayd ete Rusiye arbiy mütehassısı.
Onıñ qayd etkenine köre, ğarbiy region – Ukraina sıñırı yanındaki – bunıñ kibi büyük talimlerniñ keçirilmesi içün tesadufen saylanmadı.
Ukraina arbiy közeticisi Yuriy Butusov qayd ete ki, bu talimler aselet Ukraina sıñırı yanında ve işğal etilgen Qırımda keçirile.
«Duşmanımız er daqqada büyük istilâğa başlaması mümkün olğanını köstere. Bugünge qadar Donbass ve Qırımda şekillengen siyasiy vaziyetni küç ile deñiştirmege tırışmayıq dep yapıla», – dep ayttı Yuriy Butusov Radio Svobodağa.
Ukraina asimmetrik cevap qıdıra
Ekspertniñ aytqanına köre, talimlerge celp etilgen Rusiye askerleriniñ sayısı degil de, olarnıñ köstergen areketleriniñ keyfiyeti müimdir. Zaten, Rusiye stsenariyi boyunca talimler ukrain ordusı içün pek aktual degildir.
Muarebe qullanuv kontseptsiyamız bam-başqa, şu sebepten «küçük Rusiyege» oşamağa kerekmeyYuriy Butusov
«Resurs ve küçümiz farqlı. Onıñ içün Rusiye keçirgen talimlerni biz yapmaycaqmız. Muarebe qullanuv kontseptsiyamız bam-başqa, şu sebepten «küçük Rusiyege» oşamağa kerekmey», – dep tüşüne Yuriy Butusov.
Aynı vaqıtta, Kremlniñ istilâiy areketleri ve Rusiye ordusınıñ ciddiy azırlığı ukrain reberiyetini silânı zemaneviyleştirmek ve quvetlendirmeknen beraber, ukrain ordusı strukturasınıñ öptimizatsiyası aqqında tüşündire.
«Silâlı quvetlerimizniñ şimdiki qurulışı sovetlerniñ fena alını añdıra. İdareniñ ara alqalarınıñ sayısı arttı, lâkin ordu komplektatsiyasınıñ seviyesi – bayağı zayıf», – dep ayta Yuriy Butusov.
Bir yıl evelsi tasdıqlanğan yañı Ukraina Askeriy mezepi Rusiye tarafından silâlı istilâ telükesini aktual dep tanıy.
Radio Svoboda
Metinniñ asıl nushası ‒ Radio Svoboda saytında


text:
Aprel 26 sabasında Qırımda Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağınıñ tükânlarında tintüvler keçe. Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım alâqa gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov bildirdi.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağınıñ bütün tükânları ve «KrımOpt» şirketi yanında içlerinde balaklavalı telükesizlik hadimleri oturğan maşinalar tura. Ticaret merkezleri yanında – avtobuslar. Alğan malümatıma köre, «KrımOpt»nıñ mudiri Ali Bariyevniñ evi de tintile», – dep ikâye etti.
Ali Bariyevniñ evindeki tintüv aqqında Facebooktaki saifede «Qırım birdemligi» de bildire.
Al-azırda Rusiye telükesizlik hadimleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu vaziyetke dair berilgen izaatlar yoq. Tafsilâtlar ögrenile.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayratçı Resül Velilâyevge ait.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Ukrainalılar, bu cümleden coyulğan ya da çalınğan yerine, içeri ve çetel pasportlarnı aynı zamanda resmiyleştire bilecekler.
Bugün öz oturışında Nazirler Kabineti, vatandaşlarımıznıñ ayatını sadeleştire bilgen maqbul yañılıqnı tasdıqladı, dep Ükümet portalında haberdar etile.
«Ukrainalılarğa aynı zamanda içeri ve çetel pasportlarnı resmiyleştirmege izin berecek deñev bir leyhasını tasdıqladıq. Vesiqalarnı alğanda ya da yañıdan resmiyleştirgende cenk vaqtında ayrıca müim olğan vaqıtnı coymamağa izin berecek», – depp Ukraina Baş naziri Denıs Şmığal bildirdi.
Deñevniñ eki sene devam etilgenini planlanır. Onıñ maqsadı: migratsiya saasında memuriy hızmetlerniñ berilmesiniñ mükemmelleştirmek ve cenk vaziyeti şartlarında olarnı alma vaqtını azaltmaq.


text:
La traviata
La traviata (TpaBиaTa). Giuseppe Verdi tarafınnan icat titelgän, öç aqttan torğan opera. Alexandre Duma, ulınıñ La dame aux Camélias romanına nigezlängän. ‘’La traviata’’nıñ tärcemäce – Adaşqan xatın. Berençe tapkır Teatro La Feniceta dön’ya kürä.
Rol’lär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Eçtälek[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berençe Aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Violetta Valery, mäşhür courtesan, ozaqqa suzılğan awıruınnan sawiqlanu uñaenna Parisdağı yortında zinnätle kiçä ütkärä. Gaston ismle graf, şul kiçägä yaş aqsöyäk Alfredonı iärtep alıp kilä. Alfredo Violettanı kürü teläge belän yana. Alfredo, tanişqannan soñ şunda uq üzeneñ mäxäbbäten faş itä. Violetta anı kire kağa, läkin kameliä çäçägen birep cibärä häm şul çäçäk şingäç kilergä kuşa. Anıñ teläge azat, tulı köçle tormış alıp baru bula.
Ikençe Aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berençe säxnä Berniçä aydan soñ, Violetta belän Alfredo Parisnıñ çitendä idillic tormış alı baralar. Violetta Alfredoğa ğaşıyk bula häm tormışıñ töbennän üzgärtä. Läkin Alfredo, Violettanıñ tormış alıp baru öçen böten şäxi äyberlären satuın belgäç, şähärgä aşkına. Alfredo öydä bulmağan çaqta, anın atası Violettanıñ Alfredo tormışıñ cimerüdä ğäepli.
Ikençe säxnä Qayğıdan arınu öçen, Violetta azğın tormış koçağına çuma. Kiçälärneñ bersendä Alfredo anı oçrata häm aña kursätkän xezmätläreñ öçen dip, aqça ırğıta. Violettanıñ escortiı, Baron Douphol, Alfredonı duelgä çakıra. Violetta añına kilä häm Alfredoğa qarata maxabbätenä ant kıla.
Öçençe Aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berniçä aydan soñ Violettanı ayağınnan eğä. Alfredo, Baronnı cäräxätläğäne öçen tormädä utırıp çıqqannan soñ Violetta yanına aşkına häm anıñ Alfredoğa bulğän mäxäbbäte xaqına fida kıluı turında belä ham ğafu itüen sorıy. Violetta Alfredo kulında can täslim kıla.
Töp ariälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- "Libiamo ne' lieti calici" (The "Brindisi" or "Drinking Song") - Alfredo, Violetta, chorus in Act 1
- "Un dí, felice, eterea" - Alfredo in Act I
- "Ah, fors' è lui...Sempre libera" - Violetta in Act I
- "De' miei bollenti spiriti" - Alfredo in Act II
- "Pura siccome un angelo" - Gérmont in Act II
- "Di Provenza il mar, il suol" - Gérmont in Act II
- "Addio del passato" - Violetta in Act III
- "Parigi, o cara" - Alfredo and Violetta in Act III


text:
Ennan Alimov
Ennan Alimov (1912 - 1941) - qırımtatar ressam ve yazıcı.
Ennan Alimov 1912 senesi Köpürliköyde (şimdiki Qarasuvbazar rayonı) doğdı. Qarasuv doquz yıllıq mektebinde ders alğan soñ, tütün fabrikalarında işçi olaraq çalıştı. 1933 senesi cumhuriyet halq emek komissarlığı apparatında çalıştı ve Aqmescit nefis sanat tehnikumında oqudı. Yazıcı ve ressam sıfatında öseyatqan bu yaş talant 1936 senesi akademik Samohin adına ressamlar tehnikumına direktor tayin etildi. Rus tilini mükemmel ögrendi, klassiklerni çoq oqudı.
1933 - 1936 seneleri gazeta ve mecmualarda onıñ “Bostanda”, “Tuvğan köyüm”, “Qumru qanat kerdi”, “Menim qartım”, “Balıqçılar” kibi ikâyeleri, “Yaş quvet”, “Komsomolskaya pravda” gazetalarında – “Bağcı qızlar”, “Ormanda tañ”, “Qaytarma oynağan qız” adlı resimleri basıldı. Kommunist Alimov 1940 senesi Qırım MŞSC halq komissarları şurası yanındaki nefis sanat idaresi fırqa teşkilâtınıñ kâtibi oldı. Ulu Vatan cenkiniñ ilk künleri cebege ketti ve atlı asker sıfatında Or Qapı tübündeki deşetli uruşlardan birinde elâk oldı.


text:
Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy bu müessiseniñ vazifesine yanaşuvnı deñiştirgen soñ, Temsilcilik vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeeri topraqlarını qaytaruv ceryanında daa faal şekilde iştirak etip başladı, dep qayd ete Prezidentniñ Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç.
1992 senesi ilk qış ayınıñ 17-de Ukraina Yuqarı Şurası ”Ukraina Prezidentiniñ Qırım Cumhuriyetindeki Temsilciligi aqqında” 2875-XII sanlı qanunını qabul etken edi. Bu qanun qabul etilgen kün, Temsilcilikni teşkil etüv künü olaraq qayd etilmege başladı. Böyleliknen tarihiy ceetten müim faaliyetniñ ilk adımları başlanğan edi.
2014 senesiniñ baarinde Qırım yarımadası Rusiye Federatsiyası tarafından vaqtınca işğal etilgen soñ, Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi faaliyetini yarımadadan uzaq olmağan yerde – Herson şeerinde ğayrıdan tiklegen edi. RF tarafından insan aqlarınıñ kütleviy şekilde bozulğanını ve işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv siyasetini inkişaf ettirüvniñ müimligini diqqatqa alıp, 2019 senesi Devlet başlığı, boynuna bir sıra strategik meselelerni alğan Temsilcilikniñ ofisini Kıyiv şeerinde açmağa qarar etti, Herson şeerindeki ofis ise taktik meselelerni çezmege ve vatandaşlarnıñ muracaatlarınen çalışmağa devam etti.
2019 senesi Volodımır Zelenskıy Anton Korınevıçnı Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilcisi vazifesine tayin etti, onıñ muavinleri vazifesini Darya Svırıdova ve Tamila Taşeva becermege başladılar.
2021 senesi saban ayınıñ 11-nde Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy öz fermanı ile Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ «Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüvge dair devlet strategiyası aqqında» qararını amelge keçirdi, işbu Strategiya üzerinde yañılanğan Temsilcilik taqımı da faal çalışqan edi. 2021 senesi çiçek ayınıñ 13-de ise Ukraina Prezidenti ”Ukraina Prezdentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ ilk nevbetteki vazifeleri aqqında” 160/2021 sanlı Fermanını imzalap, işbu müessiseniñ vaqtınca işğal şaraitlerinde faaliyetine dair Strategiyanı ilk kere tasdıqladı.
Temsilcilik ortaqlarınen beraberlikte Qırımnı işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv Strategiyasınıñ amelge keçirilmesini, keçici devirdeki adalet siyasetini meydanğa ketirilmesini maqsat etip qoyğan teşebbüsler, insan aqlarına riayet etüv, Ukrainanıñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklev ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan vatandaşlarımıznı qorçalav üzerinde çalışmaqtadır.
Temsilcilikniñ faaliyetindeki esas yönelişler:
- vatandaşlarımız içün memuriy hızmetlerge irişimni qolaylaştıruv;
- tıbbiy hızmetlerge irişimni temin etüv;
- gençler içün ukrain tasiline irişimni temin etüv;
- memuriy sıñırdan keçüv şaraitlerini eyileştirüv;
- devlet müessiselerine işançnı doğuruv ve işanç seviyesini qaviyleştirüv;
- insan aqlarınıñ bozuluvı adiselerini cedvelge aluv;
- eñ ağır cinayetlerni işlegenlerge nisbeten mesüliyetniñ qaçınmamazlığını kefil etmek içün ceza qanuniyetini mükemmelleştirüv;
- işğalge ve onıñ aqibetlerine alâqaları olğan şahıslarğa qarşı sanktiyalarnıñ qabul etilmesine teşviq etüv ve bir çoq başqa meseleler.
2020 senesi kiçik aynıñ 26-da Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy 58/2020 sanlı fermanı ile Ukrainada Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ işğal etilüvine qarşılıq kösterüv kününi ilân etti. Bu müim kün er yıl qayd etilip, kerçekni ve adaletni temsil ete, çünki biz, vatandaşlarımıznıñ, RF propagandasına baqmadan, soñunace Qırımnıñ işğal etilmesine qarşılıq köstergenlerini hatırlamalımız.
Tamır halqlarnıñ, hususan qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalavğa ayrıca diqqat etile. 2021 senesi oraq ayınıñ 1-de Ukraina Yuqarı Şurası tarihiy adaletniñ tiklenmesini maqsat etip qoyğan ”Ukraina tamır halqları aqqında” 1616-IX sanlı qanunını qabul etti.
Temsilcilik taqımı vaqtınca işğal etilgen topraqları ğayrıdan integratsiya etüv boyunca Nazirlik, aq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ ekspertleri ile beraberlikte 2021 senesiniñ berim ayında Ukraina Prezidenti tarafından Ukraina Yuqarı Şurasına taqdim etilgen ”Ukrainağa qarşı silâlı istilâ sebebinden şahsiy serbestliklerinden marum etilgen şahıslarnı ve olarnıñ qoranta azalarını içtimaiy ve uquqiy ceetten qorçalav aqqında” qanun leyhasını azırlavda iştirak etti.
Temsilcilik Qırımnıñ işğalden azat etilmesine dair Devlet başlığınıñ esas teşebbüsini – ”Qırım platforması” halqara meydançıqnı başlatuvda iştirak etti. Arman ayınıñ 23-de 46 eyyet ve halqara teşkilâtnı toplağan teşebbüsniñ qurulış sammiti olıp keçti. Temsilcilikniñ terkibinde sammit künlerinde Kıyivniñ merkezinde Qırım platforması milliy ofisini açqan Qırım platformasınıñ faaliyetini temin etüv hızmeti meydanğa ketirildi.
Bugünde-bugün Temsilcilikte 34 taqım azası çalışmaqta, olarnıñ bir qısmı Qırımdan kelme vatandaşlardır. Olar içün işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv evlerine qaytuv yolunda Qırım yarımadasınıñ qaytarıluvını maqsat etip qoyğan şahsiy çağruvdır.
”İhtisaslı taqımnı toplap, Qırım yarımadasınıñ keleceginen bağlı olğan muzakere etüvlerniñ er bir seviyesinde iştirak ete bilmek bizim içün pek müim edi. Temsilcilikniñ vazifelerine yanaşuvnıñ deñiştirilmesi ve Kıyivde faaliyetimizni temin etip, idareler arası işbirlikni quvetleştirgen kerçek bir ofisni açmaq imkâniyeti, Qırımnıñ qaytarıluvına dair izçen siyasetni şekillendirüv yolunda Ukraina Prezidenti tarafından atılğan müim bir adımdır. Temsiclik aqqındaki fermanğa kirsetilgen deñişmeler sayesinde, vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqar şeeri topraqlarınıñ qaytarıluvınen bağlı ceryanlarda iştirak ete bilemiz ve birinci neticelerimizni numayış etmege endi azırmız”, – dep qayd etti Anton Korınevıç.
O, Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Temsilciligi mıtlaqa öz qapılarını Aqmescit şeerinde açacağında eminligini bildirdi.
”29 yıldönüm, hulâsa çıqartacaq, ğalebelernen paylaştıracaq ve Qırımnı işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv yolunda faaliyetimizni devam ettirecek vaqıttır. Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda qanuniy tertipni ğayrıdan tiklev, Qırımda er bir vatandaşımızğa insan aqlarını ve serbestliklerini qaytaruv oğrunda çalışamız”, – dep yekün çekti Devlet başlığınıñ daimiy temsilcisi.
Temsilcilikniñ Aqmescit şeeride öz qapılarını ille ğayrıdan açacağını bilemiz!


text:
Rusiyeniñ Qırımdaki ükümet tarafdarı Telegram kanalları Bağçasaraydaki toyda ukrayin türküsini yañğıratqan dicey Ahtem Gemeciniñ "afu istemesi"niñ videosını yayınladılar.
Gemeci sentâbrniñ 10-nda "Arpat" restoranında qırımtatar toyunda dicey olıp çalışqanını bildirdi. Onıñ sözlerine köre, o, "mahsus operatsiya vaqtında (RF akimiyeti Ukrayinağa qarşı cenkni böyle adlandıra – QA) yañğıratqan türkü (ukrayin türküsi "Çervona kalına" – QA) ukrayin milletçileri tarafından Rusiyege qarşı çağıruv kibi qullanğanını bilmegen.
"Rusiye ve Qırım vatandaşlarından afu isteyim. Rusiyelilerge, Qırım sakinlerine ve bütün milletlerge qoltutam", - dedi Gemeci.
Evel Rusiye tarafdarı qırımlı bloger Aleksandr Talipov telegram kanalında onıñ malümatına köre sentâbrniñ 10-nda Bağçasarayda "Arpat" salonından olıp keçken toynıñ videosını yayınladı. Videoda toy musafirleri "Çervona kalına" ukrayin türküsini diñlep oynaylar. Bundvn ğayrı Talipov Aqmescitte olıp keçken daa bir toynıñ videosını yayınladı. Anda musafirler "Eurovision" yır yarışında ğalebe qazanğan Kalush Orchestra ukrayin taqımınıñ Stefania türküsini diñleyler.
Sentâbrniñ 12-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımda ukrayin türküleri, hususan "Çervona kalına" ve Stefania yanğırağan toylayrnıñ iştirakçilerini cinayet mesüliyeti ile tehdit etti.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi hasta balalarğa sadaqa parasını toplaycaq qutularnı azırladı. Olarnı tükân, ticaret merkezleri, insanlar toplanğan yerler ve qırımtatarlar toplu yaşağan rayonlarda yerleştirecekler.
Aktsiyağa «Merhametlik» adı berildi, onıñ keçirilmesi yanvar 4-de Qırım müftisi acı Emirali Ablayevniñ Qırım imamları ile yapqan körüşüvinde muzakere etildi, dep haber ete QAMDİ matbuat hızmeti.
«Diqqat etiñiz ki, «Merhametlik» hayriye aktsiyasınıñ mahsus qutularında Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi ve Qırım musulmanları fondunıñ işaretleri bar», – dep aytıla haberde.
Aktsiya yekünlengen soñ toplanğan para yardım istegen hasta balalarğa berilecektir, dep qayd etti QAMDİ.
«Teselli» qırımtatar ansambli yardımğa muhtac qorantalarnıñ balaları içün hayriye kontsert yapmağa azır. Qırım.Online içtimaiy ağınıñ faalleri biletlerni satın alacaq insanlarnı qıdıra.
2016 senesi işğal etilgen Qırımda «Bizim balalar» leyhası başlatıldı. Leyha teşebbüsçisi jurnalist Lilâ Bucurova oldı. Onıñ maqsadı – Qırımnıñ siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına yardım etmektir. Leyha yalıñız maddiy yardımnı qabul etmey. Leyha çerçivesinde siyasiy taqiplerge oğrağan insanlarnıñ balalarına yardım kösterile: para, urba ve oyuncaqlar, raatlıq ve tedaviylev, psihologik yardım ve ilâhre.


text:
Maryana Toroçeşnikova
Moskvadaki şeer mahkemesi bugün Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir al-İslami» firqası azalarınıñ işi boyunca qararnı ilân etecek. Taqiqatçılarnıñ fikirince, 4 mahkum bir qaç yıl devamında Moskva ve civarında gizliden firqanıñ bölüklerini açıp, azalarını silâlandırğan. Esas maqsadları ise, Rusiye Federatsiyasınıñ devlet akimiyet organlarını devirmek edi. Mahkumler öz nevbetinde, firqa azaları olğanını inkâr etmeyip, akimiyetni öz eline keçirmek niyetlerni red eteler.
4 mahkum – Azizbek İnamov, Şamil İsmailov, Saypulla Kurbanov ve Zikrullohon Rahmonhocayevni – Rusiyede terroristik teşkilât olaraq tanılğan «Hizb-ut-Tahrir» firqasınıñ azaları olğanı ve «küç qulanıp Rusiye Federatsiyası Anayasa qurumınıñ devrimi», em de bu maqsadlarğa irişmek içün digerlerniñ de celp etilüvinde qabaatlaylar. Rahmonhocayev, bundan da ğayrı, silâ ve patlayıcı maddelerniñ qanunsız satın aluvı ve saqlap qalmasında suçlana.
Bu işnen oğraşqan Moskva ve Moskva vilâyeti boyunca Rusiye Federal Havfsızlıq hızmetiniñ İdaresiniñ (FSB) malümatına köre, Azizbek İnamov «belgisiz yerde ve belgisiz vaqıtta» yasaqlanğan «Hizb-ut Tahrir» firqasınıñ saflarına qoşulğan. Resmiy vesiqalarda qayd etilgeni kibi, tamam o Kurbanov, İsmailov, Rahmonhocayevge celp etip, «Hizb-ut-Tahrir» firqasınıñ ğayelerini aşlattı» ve Rusiyede küç ile akimiyetni devirip, «Bütün dünya islam Halifatı» meydanğa ketirilüviniñ zarurlığında qandırdı. Bu maqsad ile mahkumler, çeşit toplaşuvlar ötkerip, din ve siyaset mevzularnı muzakere ete ediler. Meslevdeşlerni toplap, gizli bölükler aça ediler ve azalarnı silânen teminley ediler. Amma, taqiqatçılar qayd etkeni kibi, teşebbüsçiler «olarğa bağlı omlağan sebeplerden» maqsadlarına irişmediler.
Mahkumler bu qabaatlavlarnen razı degiller. Yasaq etilgen teşkilâtta azalıqnı inkâr etmegenlerine baqmadan, Rusiyede Halifatnı qurmağa niyetleri yoq olğanını ayttılar. Em de, siyasiy sımarışnı eda etken FHH (FSB) hadimleriniñ aqsızlığı qurbanları olğanlarını bildireler.
«Mahkemede soravdan keçken mütehassıslar, mahkumlerniñ özü añlatqanları kibi, Rusiye Federatsiyası territoriyasında Halifatnı qurmaq asıl imkânsızdır, – dey Saypulla Kurbanovnıñ adliyecisi Abusupyan Gaytayev, – Hizb-ut Tahrir firqası, kelecekte Halifatnı arap memleketlerinde qurmaqnı közde tuta, anda 13-15 devlet bar, Amma, Rusiye olarnıñ terkibine kirmey. Ne içündir tam aksinesi isbatlana. Ne içün olarnı Rusiye Federatsiyasında Halifatnı qurmağa istegenlerde qabaatlaylar? Men bunı asılında añlap olamayım. Öyle bir saçmadır ki, atta, izaat etmek yada bir şey aytmağa isteymeyim. Adliye tarafından iç bir ciddiy delil yoq olğanda mahkemege barıp, bir şeyler tasdiqlamaq – bu, FSB kibi teşkilât içün, eñ azı ciddiy degil. Amma, ep bir mahkemege barıp, anda, öz fikirlerini isbatladılar. Eñ kederli şey şunda ki, olarnıñ aytqanlar qabaatlamada da yer alacağına oşay».
Abusupyan Gaytayevniñ fikirince, qabaatlavlar iç bir teñqidten keçmezler.
– Muna bunı aytalar: mahkumlerden biri – İnamov, 2009 senesi belgisiz bir yerde Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyetini zapt etmek kerek, dep aytqan eken. Başqa bir şey yoq. Bir kimse bir şey aytmadı. Şaatlardan, mahkumler öz ğayelerni nasıl etip yerine ketirecek ediler, kimler tarafından desteklendiler, olarğa kimler qoşuldı, dep sorağanda, cevaplar alamadıq.
Prokuror Aleksey Lvoviç adliyeciniñ fikirlerinen razı degil, qabaatlavlar tasdiqlandı, dep saya ve muzakereler devamında mahkumlerge apis cezalarnı belgilemege rica etti. Cinayetçi gruppanın yetekçisi olaraq ilân etilgen Azizbek İnamovnı 15 yılğa, Zikrullohon Rahmonhocayevni 11 yılğa, Şamil İsmailov ve Saypulla Kurbanovnı — 10 yılğa qapatmağa teklif etti.
2012 senesiniñ noyabr ayında «Hizb-ut Tahrir» işi boyunca Rusiye paytahtı ve civarında bir sıra yaqalav ve tintüvler ötkerildi. Yaqalanğanlarnıñ ekseriyetini azat ettiler.
Rusiye ve ğarbiy mütehassısları arasında «Hizb-ut Tahrir»niñ bazı ğayeleri ve amlleri boyunca çeşit fikirler bar. Belli ki, bu teşkilât maqsadlarğa yetmek içün terrorizm kibi usullarnı red ete, bu sebepten Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ 2003 senesi firqanı terroristik teşkilâtı olaraq ilân etken qararı defalarca teñqid etilgen edi.
SOVA informatsion –analitik merkeziniñ hadimi Mariya Kravçenko şunı bildirdi: «Hizb ut-Tahrir»ni terroristik teşkilâtı olaraq yasaqlanuvı aqsızdır. Bu teşkilât Rusiyede iç bir vaqıt terroristik ğayelerni teşviq etmegen edi ve bu kibi arketlerde iştirak etmedi. Olar umumen Halifatnıñ qurucılığını isteyler, amma, bunı acele yapmaq içün planları yoq, bu umumiyleştirilgen bir ğaye, yani bir zamanları olsa, yahşı olur edi… Faqat, umumiyleştirilgen ğayeler bile, «Hizb-ut-Tahrir»ni Rusiye akimiyetiniñ devrimi ve Anayasa qurumınıñ deñiştirilüvinde qabaatlamaq içün bir sebeptir. Yani, hristianlılarnı da bu dünyada cennetni qurmaq ve ya kökteki Quddusnıñ alemge eñmek isteklerinde qabaatlamaq mümkün».
«Memorial» uquq qorçalayıcı cemiyetinde «Hizb ut-Tahrir»niñ Moskvadaki bölüginiñ işini, Rusiyede musulmanlarğa qarşı faali alıp barılğan siyasetniñ bir qısımı olaraq adlandıralar.
Paдиo CBoбoдa


text:
Qırım.Aqiqat mühbirine aydavcılardan biri bergen malümatqa köre, o, dört kün devamında paromnı bekley, resmiyleştirüv ve yüklev ise tahminen 18 saat devam ete.
«Parom üç künde bir kere yüre. Qoşma parom olacağını vade eteler, lâkin şimdilik bu qadarlıq», – dep ayttı yük maşinasınıñ aydavcısı.
«Poseydon Ekspress» yük paromı mayıs 1-den başlap çalışa. Böyle etip, artıq yalıñız yolcularnı keçirgen Keriç parom keçitini boşatacaq oldılar. Endiden soñ buyük maşinaları Novorossiyskke kelip çıqalar, andan ise «Poseydon» vastasınen Kefe limanına yol alalar. Paromnıñ yol vaqtı eñ azından doquz saat devam ete.
Paromğa tahminen yüz dane yük maşinası sığa.
Qırım taşımalarınen oğraşqan «Yekâne naqliyat müdirligi» parom aqqında malümat onıñ resmiy saytında olacağını bildirdi. Lâkin alâ daa paromdaki nevbet aqqında malümat yoq.
İqtisadiyatçılarnıñ malümatına köre, taşıycılarnıñ Novorossiyskten kelip çıqmaq mecbur olğanlarından sebep, Qırımğa mallar ketirilmesinen oğraşqan şirketlerniñ masrafları eñ azından 10%-ğa arttı.