text:
Kyivde cuma künü, aprel 1-de, Kino evinde Poloniya rejisseri Anjela Astrid Gabrielniñ «Yel toqtağanda» filminiñ premyeradan aldın numayışı olıp keçti. Film qırımtatarlarnıñ yaşayışını añlata.
Film qaramanları – adiy qırımtatar qorantaları, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«İnsanlar, aralarında olğan munasebetler, sevgi, bir qaç qorantanı añlatqan universal bir ikâye. Qırımtatarlar güzel ve musafirperver olğanını kösterdik», – dep ayttı film rejisseri Anjela Astrid Gabriel Qırım.Aqiqatqa.
2014 senesi mayısta filmni çıqarmağa başladılar, 2015 senesi baarinde filmniñ çekimleri yekünlendi. Filmniñ daa bir rejisseri Taras Dronânıñ aytqanına köre, filmni çıqarğan taqım aman-aman bütün Qırım yarımadasını dolaştı.
Levha mayıs 18-de Kyiv ve Varşavada taqdim etilecek. Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev qapalı taqdim merasimine davet etildi.
«Varşava ve Kyiv arasında telemost olacaq. Kyivde ekinci rejisser Taras olacaq, Varşavada ise Amila olacaq», – dep qoştı Anjela Astrid Gabriel.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
Koronavirus telükesi sebebinden Qırımda aprelniñ 16-nda 2152 insan tibbiy közetüv altında buluna, 165 kişi observatorlarda qala.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessise malümatına köre, 1917 insan evde dinamik közetüv altında, 70 kişi hastahanede buluna.
Aprelniñ 15-nde 2182 insan tibbiy közetüv altında edi.
Aprelniñ 16-nda saba Qırımnıñ Aqmescit ve Aqşeyh rayonlarında üç yañı koronavirus hastası qayd etildi. Aqyarda sekiz koronavirus hastası qayd etildi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
4
Senatta jañartılğan quramdağı «Öñir» depwtattıq tobınıñ otırısı ötti. Atalğan toptıñ jumısındağı negizgi bağıttardıñ biri – Qazaqstannıñ öñirlerin…
3
Qasım-Jomart Toqaev Ükimet basşısı Asqar Mamïndi qabıldadı. Prezïdentke Qazaqstannıñ ekonomïkalıq ösim qarqını, älewmettik mañızı bar azıq-tülik…
5
Aqorda rezïdencïyasında Prezïdent Qasım-Jomart Toqaevtıñ törağalığımen beynebaylanıs formatında Qazaqstan halqı Assambleyası keñesiniñ keñeytilgen…
39
Elordada 18 qazan – Rwhanï kelisim künine oray dästürli jïın ötti. Jïınğa halıqaralıq konferencïya jumısına otandıq jäne şeteldik sarapşılar qatıstı.…
12
Nur-Sultan qalasında köşede bey-bereket jürgen maldar ayıp turağına qamalatın boladı.
Janwar ïesiniñ jeke bası jäne män-jay anıqtalğanğa deyin…
11
Senattıñ jalpı otırısında depwtat Nurtöre Jüsip Ükimetke joldağan depwtattıq sawalında jol qawipsizdigi mäselesin köterip, elektrosamokattardıñ…
12
Prezïdent Qasım-Jomart Toqaev TMD memleketteri basşıları keñesiniñ otırısına qatıstı.
Memleket basşısı Qasım-Jomart Toqaev Belarws' Prezïdentiniñ…
55
Ewropadağı qawipsizdik jäne ıntımaqtastıq uyımınıñ Astana sammïti tarïhï oqïğa, tebirenisti mezet boldı. Elbası ol qurıltaydı «Ewrazïyanıñ jüreginde,…
9
Memleket basşısına esep berdi
Memleket basşısı Nur-Sultan qalasınıñ äkimi Altay Kölginovti qabıldadı. Qasım-Jomart Toqaevqa Nur-Sultan qalasınıñ…
11
Prem'er-mïnïstr Asqar Mamïnniñ törağalığımen ötken Ükimet otırısında ulttıq jobalar qaraldı. Olardı bïıl 24 qırküyekte Reformalar jönindegi joğarı…


text:
Aqyarnıñ merkeziy Nahimov meydanında sentâbr bir künü yerli tasil saasında qaparcılıqnıñ olğanından çorlanğan bir on qadın balaları ile toplandı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, qadındar bala bağçalarına uzun nevbetlerge ve balanıñ qabul etilüvi içün qaparlarnıñ soranılğanına şikâyet ettiler.
«Bugün bala bağçasına tüşmek içün, nevbetni turmağa, aynı sırada, tasil saasında çalışqan «zaruriy» insanlarğa qapar bermege kerek. Nevbetni başqace keçemezsiñ, çünki aqça bermege azır olğanlar er vaqıt seniñ ögüñden keçe», – dey aktsiya iştirakçisi.
Qadınlar muracaatını yazıp, imzalarını qoydılar. İşbu vesiqanı Rusiye prezidenti Vladimir Putinge yollaycaq olalar.


text:
Özbekistan prezidenti İslam Karimov hastahanege ketirildi. O, Taşkent hastahaneleriniñ birinde «kerekli tıbbiy yardımnı ala», dep bildire Radio Svoboda, Özbekistan devlet kütleviy haber vastalarınıñ malümatına esaslanıp.
Devlet ükümetiniñ malümatına binaen, 78 yaşındaki prezidentniñ tolu tıbbiy teşkerüvi ve nevbetteki tedaviylevi içün «belli bir vaqıt kerek olacaq».
Menbalardan iç biri İslam Karimovnıñ hastahanege ketirilmesi sebebini bildirmey.
Radio Svobodanıñ Özbek muarririyetiniñ, öz menbalarına esaslanıp, bildirgenine köre, Karimov soñki bir qaç kün devamında ağır hastadır.
Beklenilgenine köre, sentabr 1-de İslam Karimov Özbekistan Mustaqilligi künü munasebetinen tantanalı merasimlerde iştirak etecek.


text:
Ukraina mustaqilliginiñ 23 yılı devamında Qırım işğalde yaşadı, şimdi ise, Rusiyege «qoşulıp», «serbest memlekette yaşay», – dep ayttı Rusiye Liberal-demokratik firqasınıñ (LDPR) lideri Vladimir Jirinovskiy çarşenbe künü, mart 18-de, Moskvadaki «Berabermiz» kontsertinde. Tedbir Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası terkibine qabul etilmesi aqqında añlaşma imzalanmasınıñ yıllığına bağışlandı.
Tedbirni canlı yayında «Rossiya 24» telekanalı köstere, – dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Bizler serbest memlekette yaşadıq ve yaşaymız, olar ise (qırımlılar – muar.) 23 yıl devamında işğalde yaşadılar, olarnı qıynadılar, rusça laf etmege, rus filmlerni seyir etmege, rus muzıkasını diñlemege keder ete ediler, yabancı tilni, diger medeniyetni ögrenmege zorlağan ediler. İşğal bitti, bir yıldan berli Qırım – memleketimizniñ bir parçasıdır», – dep ayttı Rusiye siyasetçisi.
Jirinovskiy Qırım işğalini «bu asırnıñ eñ müim vaqiası» dep adladı.
«Er bir asırnıñ belli vaqiaları bar: XIX asırda Napoleonnı yoq ettiler, XX – Gitlerni, XXI asır ise Qırımnıñ Rusiye ile, Aqyarnıñ Rusiye ile birleşüv yılı olacaqtır. Qurbansız, qansız ğalebe», – dep ayttı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye tiş işleri nazirligi Ukraina elçihanesiniñ 2014 senesi fevral-mart aylârında Qırım olıp keçken vaziyetni tarif etüvinen bağlı muracaatını nazar-itibarğa almağan eken. Bunı Ukrainanıñ BMT daimiy temsilcisi Vladimir Yelçenko, Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçni devlet hainliginde qabaatlanuvınen bağlı mahkemesinde keçirilgen sorgulavda beyan etti.
«Men Ukrainanıñ Rusiye elçisi olaraq, o zamanki facialı vaqialarğa baqmadan, eki taraflı munasebetlerimizniñ bir daa eyileşmesi içün elimden kelgen er şeyni yapmaq kerek degen fikirnen areket ete edim. Fevral ayınıñ ortasından başlap, iç bir türlü bağ qurulmağan edi (Rusiyenen –QA). Yekâne bağ menbası olğan müessise - Moskvadaki elçihane edi, ancaq elçihaneniñ Rusiye Qırımda ne yapa degen muracaatına, biz cevap alamadıq, yani Rusiye MİDi bu meseleni nazar-itibarğa almağan edi», – dedi Yelçenko.
Belli olğanı kibi, Yelçenko 2010 senesi iyül ayından 2015 senasi dekabr ayına qadar Ukrainanıñ Rusiyedeki elçisi vazifesinde çalışqan edi.
Obolon rayon mahkemesi 2017 senesi iyün ayınıñ soñunda, Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçni devlet hainliginde qabaatlanuvınen bağlı ğıyabiy mahkemesini keçirip başladı. Maydan vaqiaları ayrı bir iş vastasınen taqiq etile.
Maydanda insanlar qurşunğa tizilgen soñ, Rusiyege qaçqan Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçni qabaatlavlarnı inkâr ete.


text:
Strasbourgda yanvarniñ 21-nde Avropa Şurası parlament assambleyasınıñ qış sessiyası başlana. Rusiye eyyeti anda iştirak etmeycek, dep bildire Radio Svoboda.
PACE yañlış malümat ve teşviqat şaraitlerinde kütleviy haber vastalarınıñ faaliyeti ve demokratik saylavlar içün kütleviy haber vastalarınıñ serbestliginen bağlı rezolütsiyalarğa rey bermege planlaştıra.
Yanvarniñ 24-nde munaqaşalarnıñ keçirilmesi planlaştırıla: «Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı açıq istilâsı: barışıq esnasnıñ bozuluvı ve Avropa telükesizligi içün havf».
Tam kün tertibi bugün belgilenecektir.
Daa evel Rusiye eyyeti PACE yanvar sessiyasında iştirak etmek içün qayd olmaycaq, dep bildirilgen edi. Beyanatqa köre, bunıñ sebebi Rusiyeniñ PACEdeki vekâletleriniñ sıñırlanması oldı.
Avropa Şurası parlament assambleyası Rusiye eyyetini Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ rey berme aqqından marum qaldırdı. Moskva assambleyanıñ idariy qurulışlarında ve saylavlarnı nezaret etüvde iştirak etmek imkânlarından marum qaldı. 2017 senesi iyün ayında Rusiye PACEdeki eyyetiniñ vekâletleri ğayrıdan tiklengenine qadar Avropa şurasınıñ bücetine ücret tölemeycek. Moskvanıñ er yılki ücreti tahminen 33 million euro teşkil etti – teşkilât bücetiniñ aman-aman 10 fayızı.
2018 senesi oktâbr ayında Moskva teşkilâtqa şart qoydı: milliy eyyetlerni rey berüv aqqından marum qaldırmağa yasaq etken tüzetüv kirsetilmese, o, PACEge qaytmaycaq. Reglament deñiştirilmedi.


text:
İşğal etilgen Qırımda GSM-sıqlıqları 4-6 ay devamında mezattan satıla bilecek, dedi Roskomnadzornıñ başı Aleksandr Jarov, dep haber ete «İnterfaks».
Onıñ sözlerine köre, radiosıqlıqları boyunca Devlet komissiyası mezat aqqında daa qarar almadı, amma 900 ve 1800 MGts (2G ve 4G) sıqlıqlarını mezatqa qoymaq içün musaade vesiqanı elde etti.
Jarov şunı da bildirdi ki, kelecek sene Qırımda 3G ve LTE (4G) sıqlıqlarınıñ mezadı ola bile
Şimdi işğal etilgen Qırımda mobil bağ hızmetini «K-Telekom» rusiyeli operatorı ve 3G-operator «Trimob» alıp baralar.


text:
Televizion
Televizion, daa telekorüv ( ğarbiy avropalı tillerien qadimiy yunanca tῆλe - uzaq ve latince vīsiō- körüv sözlerinden alınğan) - aqiqiy vaqıtta sesli ozğaruvnen areket etken resimlerniñ telsiz yayınlavınen bağlı tarzfenliklerniñ ve ameliy faaliyetniñ bütün ceetlerini kirsetken umumiy ıstıla.
Telekorüv, uzlaşuv, kütleviy haber vastalarnıñ şiddetli vatası ola. Bunen beraber, daa tar manasında telekorüv degende tehnika ve uyğun tehnikiy ilimniñ saası, dep belleyler.
Telekorüv degende daa auidovizual programmalarnı işlep çıqaruvnı ve yayınlavını ya da satın alınğan audiovizual programmalarnı ve olarnı yayınlavnı ve tarqatıluvnı tehnikiy usullarına baqmadan olarnıñ tarqaluvını tekmillev dep sayalar.
Telekorüv, qaba deñev şeklinde daa 1920 senelerniñ soñunda mümkün olğan. Ekinci cian cenkinden soñ qara-beyaz telekorüv yayınlavınıñ mükemmelleştirilgen şekli AQŞ’da, soñra ise dünyanıñ başqa memleketlerinde rağbet qazanğan. '60 seneleriniñ ortasında inkişaflı memleketlerde renkli yayınlav keniş sürette darqalğan. Betamax ve VHS kasetler, lazer diskleri, fleş toplağıçlar ve resimlerniñ yazuv ve kösterüviniñ diger kompakt usullarnıñ işlep çıqaruvı ile televizorlarnı tek teleyayınnı qabul etmek içün degil, yazılğan malümatnı seyir etmek içün de qullanmağa başladılar. İnternetniñ işlep çıqarılması ile İnternen telekorüvi, peyda olıp inkişaf ete.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti qırımtatar sürgünligini taqiq etken gruppanıñ işini ğayrıdan tikledi, dep bildirdi SBU (UHH) reisi Valentin Nalivayçenko. O, sovetler zamanınıñ qırımtatarlar boyunca aydınlatılğan işlerni Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa teslim etti.
Onıñ aytqanına köre, işbu gruppa 2009 senesi meydanğa ketirilgen edi, Ukraina prezidenti Viktor Yanukoviç olğan soñ faaliyetini toqtattı. SBU reisi dey ki, yaqın vaqıtta taqiqat çerçivesinde protsessual qarar qabul etilecek. SBU reisi Valentin Nalivayçenko Sovetlerniñ Devlet havfsızlığı komiteti apiske alğan ve yoq etken 19 qırımtatarı boyunca aydınlatılğan cinaiy işlerniñ 10 tomunı Meclis reisi Refat Çubarovğa berdi.
Vesiqalarnıñ kopiyalarını mayıs 18-de Kiyevdeki Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ binasında teslim ettiler. Nalivayçenkonıñ bildirgenine köre, bunıñ kibi vesiqalarnı qırımtatarlarğa altıncı kere bereler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.


text:
New Yorktaki Ukrainanıñ BM daimiy temsilciliginiñ binasında qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatırasına qırımtatar bayrağı asıldı. Bu fotonı diplomatik temsilcilik Twitterde derc etti.
«1944 senesi Stalin rejiminiñ fermanınen Qırımdan sürgün etilgen biñlernen qırımtatarınıñ hatırasına matem şeritli qırımtatar bayrağı köterildi», – dep aytıla haberde.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Ukrainanıñ Türkiye elçihanesi ve konsullıqlarında qırımtatar bayraqları asılğan edi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, mayısnıñ 18-nde saat 12:00-da esas Ukrainada ve Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatar genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına sessizlik daqqası ilân etilecek.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añıp, aktsiyada iştirak etmege davet ete. Daimiy vekil Anton Korınevıç qırımtatar bayraqlarını asıp, ölgenlerniñ hatırasına çıraq yaqmağa rica etti.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Qırımtatar faali, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl yarımadadaki semetdeşlerine qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına – mayısnıñ 18-ne – ev ve balkonlarda qara şeritli qırımtatar bayraqlarını asmağa teklif ete.
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ milletlerara munasebetler Devlet komiteti bildirgenine köre, qırımtatar sürgünliginiñ yılına bağışlanğan er yıllıq «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyası bu yıl koronavirus pandemiyası sebebinde online yapılacaq. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti, COVID-19 sebebinden bütün sanitar normalarına riayet etip, hatıra abidelerine çeçekler qoyulacaq, dep bildirdi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Aqyarda şeeriniñ Rusiye Federatsiyasına qoşulğanı munasebetine bağışlanğan tedbirler devam ete.
Aqyar şeer devlet administratsiyasınıñ matbuat-hızmeti bildirgenine köre, mart 29 künü «Biz evge qayttıq» adlı kontsert olıp keçecek. Kiriş serbesttir.
Mart 30 künü şeerde tantanalı şekilde Rusiyeniñ ilk devlet bayramını – RFnıñ medeniyet erbabı kününi qayd etecekler. Bu munasebet ile kontsertniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Tedbirlerde çıqışta bulunacaqlarınıñ adları bildirilmey.
Aqyarlılar Qırım işğalini birinci künlerinden kontsert ve fişenklernen qarşılay ediler.


text:
Aqyarda, 2014 senesi fevral - mart aylarınıñ vaqialarına bağışlanğan bediiy filminiñ çıqarılması başlandı. Moskva nezareti astında bulunğan Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, bu sebepten, şeerniñ naqliye areketi 12,15,16,18, ve 19 mart künleri devamında sıñırlı olacaq.
Mesacda haber etilgeni kibi, «2014 senesiniñ Qırım baari» adlı filminiñ üzerinde çalışmalar başlağanı sebebinden, şeerdeki er bir naqliyatnıñ areketi 5 künge sıñırlanacaq.
Filmniñ çıqaruvı Aqyar şeerinde ve Balıqlavada kerçekleştirilecek.
2014 senesiniñ mart ayında olıp keçken vaqialarnı «Qırım baari» ya da «rus baari» dep adlandırdılar. O vaqıt yarımadada sözde referendum keçirildi, neticede ise Qırımnı Rusiye terkibine kirsettiler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiye Devlet Duması Aqyarda «halq drujinaları» aqqında qanun leyhasını birinci oqulışta tasdiq etti. Bu aqta Rusiye parlamenti aşağı palatasınıñ saytında aytıla.
Vesiqağa binaen vatandaşlarnı «halq drujinasına» qabul etüv tertibiniñ tayin etilmesi közde tutula ve bunıñnen beraber polisniñ ştattan tış hadimi olmaq ve «halq drujinalarını» meydanğa ketirmek istegen vatandaşlar üzerindeki sıñırlamalar aqqında aytıla.
Bundan ğayrı vesiqada, halq drujinası azalarınıñ içtimaiy tertipniñ qorçalavı boyunca bütün tedbirlerde iştirak etken müddetleri içinde yerli öz-özüni idare etüv organlarına olarnı ayrı şahıslar olaraq sigorta etmek aqqı berile dep bildirile.
Qırımnıñ Rusiyege tabi akimiyeti soñki üç yıl devamında yerli sakinlerni, uquqqoruyıcı organlarğa yardım etmek maqsadınen «halq drujinaları»nı meydanğa ketirmege teşviq ete.
Baarde Kerçniñ memuriyeti, daa soñra Mayak ve Eltiygen (Geroyevskoye) qasabalarında göñülli yanğıncılar peyda olsunlar dep, yerli sakinlerni halq yanğından qorunma birleşüvini meydanğa ketirmege davet etti.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayını taşığan aydavcı Ahtem Mustafayevni Rusiye FSBsiniñ Bağçasaraydaki idaresinde eziyetlediler. Bunı iyül 6-da Qırım.Aqiqatqa İnsan aqları boyunca Qırım alâqa gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov bidlirdi.
Onıñ aytqanına köre, iyün 28-de Mustafayevniñ evi tintilgende o, özü anda yoq edi. Lâkin onı tapıp, maşinağa oturttı ve başına çuval keçirdiler.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Maşinada, başında çuval ile onı, soñundan añlağanına köre, Rusiye FSBsiniñ Bağçasaraydaki idaresinde alıp kettiler. Ondan soñ onıñ üstünde «çalıştılar». Amma bunı biz böyle aytamız, aqiqatta ise onı urdı, eziyetledi, oña qarşı deşetli şeyler yaptılar… Ondan soñ onı Aqmescitke alıp kettiler. Ondan soñ qorqutuv başlandı: sen bizde mında coyulacaqsıñ, saña, qorantaña, balalarıña bir şey olur ve ilâhre. Bütün bularnı başından keçirmege mecbur oldı», – dep ikâye etti.
Cepparovnıñ aytqanına köre, ahır-soñu Mustafayevni «iç bir statussız, ne protokol, ne de kâğıt imzalatıp» yiberdiler.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Onda şaat, qabaatlanğan ya da şübheli statusı yoq. Onı, sadece «biz sennen endiden soñ sıq-sıq körüşecekmiz» deye tenbilep, yiberdiler», – dep qayd etti.
Daa evel Cepparov, Mustafayevniñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmına çıqıp ketkenini bildirdi.
Bu hususta daa tafsilâtlı malümatnı Qırım.Aqiqatnıñ «Cemilev ailesiniñ şoföri FSBniñ qolunda ve müftige ait evniñ tutaştırılması boyunca cinaiy iş» materialında oquñız.
İyün 29-da advokat Edem Semedlâyev, iyün 28-de Bağçasaraydaki tintüvden soñ yaqalanğan ve daa soñra sorğulanıp yiberilgen Ahtem Mustafayevniñ, Rusiye FSBsi tarafından ekstremizmde qabaatlanğan Erol Veliyev işi boyunca şaat olaraq keçkenini bilidrdi.
İyün 28-de qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyev, Bağçasarayda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayı Safinarnı taşığan aydavcı Ahtem Mustafayevniñ evi tintilgenini bildirdi. Daa soñra telükesizlik hadimleri Ahtemni belli olmağan tarafqa alıp ketti, dep bildirilgen edi.
Rusiye FSBsi, sanki Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketini toqtatqanını, bildirdi.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSBde, «ekstrimist toplulığınıñ azaları 2018 senesiniñ yanvarinde, tutaştırıcı qarışma ile toldurılğan şişelerni qullanıp, Qırım müftisi Emirali Ablayevniñ evini tutaştırdılar», deyler.
FSB, Steşenkonıñ 2018 senesiniñ aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalanğanını ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» iddia ete. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».


text:
Yunker Parijğa barudan baş tarttı
Awrupa Berlege komissiyäse başlığı Franśiyne basıp alğan rizasızlıq dulqınınnan qurıqtı
Awrupa Berlege komissiyäse başlığı Jan-Klod Yunkernıñ bügen Franśiyä başqalası Parijğa säfäre “sarı jiletlılar”nıñ rizasızlıq çaraları säbäple kiçekterelde. Räsmi çığanaqlardan alınğan mäğ’lümatlarğa qarağanda, Yunkernıñ irtägä Franśiyä parlamentında çığış yasawı, şunnan soñ ilbaşı Êmmanuêl’ Makron belän kiçke aşta oçraşuı häm parlament räise Riçard Ferrand belän küreşüe kötelä ide. Älege programma ğamäldän çığarıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäxäbbät tituldan östenräk
Yaponiyä prinśessası ğadi keşegä kiyäwgä çıqtı häm imperatorlıq titulın yuğalttı


text:
Kornilov yalı kenarında yerastı çöplük tenekeleriniñ yerleştirilüvi boynca leyhanı amelge keçirmege başladılar. Qırım.Aqiqat mühbirine hızmetçilerden biri aytqanı kibi, böyle tenekeler yer üstünde olğanlarğa köre daa da eyidir.
«Mahsus aletler sayesinde yel olğanda, tenekelerdeki çöplük soqaqlarğa uçurıp çıqmaz, terenligi de, yer üstünde olğan çöplük tenekelerine köre, içine daa da çoq qalımtı sığar», – dey o
Onıñ sözlerine köre, böyle tenekelerni adam çoq olğan yerlerde yerleştirecekler. Şeerniñ diger rayonlarında adetiy çöplük tenekeleri qalacaq.
Hızmetçiler şunı da qayd ettiler ki, Balıqlavada böyle tenekelereniñ yerleştirilmesi ile bağlı olğan hatalarnı tekrarlamamaq – olarnıñ esas vazifesidir.
«Balıqlavada bir qaç yerastı teneke yerleştirildi ve insanlar olarnı qullanmağa daa mümkün olmağan vaqıtta qullanmağa başladı. Tenekege ise mahsus bir çöplük torbası başta qoyulmalı. Onı soñ çöplük ile çıqarıp atalar. Balıklavada ise insanlar böyle torbaları olmağan tenekelerge çöplük atmaqta edi», – dedi hızmetçi
Şeerde bu birinci yañılıq degil. Evel Aqyarda Uşakov meydanında «yañı nesil» naqliyat turağını yerleştirildiler. Mında telefon, planşetler içün yüklendirici alet, videokamera, muhtar yarıq kibi yañılıqlar bar eken


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikirince, Frenkistan prezidenti vazifesine namzetini köstergen, «Milliy cebe» firqasınıñ lideri Marine Le Pen Putinden borc alğan paranı yerine ketirmektedir. Çubarovnıñ bu izaatlarını 24 telekanalı derc ete.
«Marine Le Pen Rusiyede 9 million kredit aldı. Onı Çeh-Rusiye bankı üzerinden resmiyleştirgen olsa da, er kes bunı bile. Bu lafları Rusiye satın alğan fikir olaraq qabul etilmeli», – dep ayttı Çubarov.
O, Le Pen Frenkistan prezidenti olacağından emin. Çubarovnıñ fikirince, Frenkistan siyasetçisi saylavaldı kampaniyasına para alğan edi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi qayd etti ki, Frenkistan siyasetçisi Rusiye areketleriniñ qanunğa uyğanını aytıp, «işğal» sözüni qullandı. O, ise zornen qoşuv manasına kele, bu sebepten «adaletli işğal» söz ibaresi eñ az hucur olaraq qabul etile.
Ukraina Havfsızlıq hızmeti Tışqı işler nazirligine Frenkistan prezidenti namzeti, «Milliy cebe» firqasınıñ lideri Marine Le Penge Ukrainağa kiriş yasağına dair mektüp yollağan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrainanıñ birinci prezidenti Leonid Kravçuk qırımtatarlarnıñ yetekçileri tarafından başlanğan Qırım qamaçavı neticesinde Rusiye insan aqları ve serbestliginiñ bozuluvını toqtatır dep tüşünmey. Bunı o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde bildirdi.
«Rusiye insan aqlarını bozmağa toqtar dep tüşünmeyim. Tek Qırımda da degil. İstilâiy diktator akimiyeti. Ukrainağa qarşı tecavuznı köstere: Donetsk, Lugansk, anda bir 10 biñ Rusiye ordusı, silâ, diversant, ödünç askerleri buluna. Yalıñız insan aqları degil ki, insanlarnıñ öldürüvi. İnsan aqlarınıñ bozuluvından da beter, cenktir. Şunıñ içün Rusiye, Rusiye ordusı, yarımadada olğan Rusiye akimiyeti diktatorlıq rejimini demokratiyağa deñiştirecegine iç bir vaqıt inanmam», – dey o.
Kravçuk qırımtatarlarnıñ Qırımnıñ «erzaq qamaçavı»nıñ teşkil etilmesi boyunca mevamını doğru tanıdı. Onıñ sözlerine köre, Ukraina onıñ toprağını işğal etken memleketni aşattırmamalı.
«Qırımda işğalciler, ordular, devlet strukturaları buluna. Qırım içün Rusiye mesüliyetlidir. Bunıñ ile – Ukraina Qırımnı aşata. Fayızlarnı aytamam, amma işğalcilerni aşata», – dey Kravçuk.
Qırım ile memuriy sıñırda kötere çarşılarınıñ teşkil etilmesi aqta ğayelerge qol tuttı. «Er angi rayondan insanlar keliñiz. Satın alıñ, aqçanı Ukrainada qaldırıñ. Bücetke kele. Bizni aşaladılar, toprağımızın aldılar, tiz çökmege mecbur ettiler, şimdi – bizni aşatıñ deyler».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Ukrainanıñ Büyük Britaniyadaki elçiligi Twitter-de Qırımdaki Ay-Petri dağınıñ “rus” olaraq işaretlengen Rusiye elçiliginiñ yazısına cevap berdi.
“Bu Ay-Petri resmi acayip, Qırım, Ukraina. Amma yazısı kene yañlış, Rusiye elçiligi. Bu, hayaliy canavarlar bugün güzel Qırımda yaşamaqtan daa büyüktir, amma ebediy degil”, – yazıla bildirmede.
Evel, Ukraina medeniyet ve haber siyaseti naziri Aleksandr Tkaçenko Büyük Britaniya ve Şimaliy İrlandiyanıñ Ukrainadaki elçisi Melinda Simmonsqa muracaat etip, BBC-niñ Rusiye hızmetiniñ Aqmescit ve Aqyar “Rusiye şeerleri” olaraq adlandırmasına cevap bermesini istedi.
Ukraina TİN BBC News Russian-ni Aqmescit ve Aqyarnı “Rusiye şeerleri” olaraq adlandırmamasına çağırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Herson şeer Meclisi dünyanıñ küçlü memleketlerini «Qırımnıñ işğalci akimiyetiniñ yapqanlarına» tesir etecek faydalı bir mehanizmni işlep çıqarmasına çağırdı. Bu şekilde Meclis işğal etilgen Qırımda FSB tarafından tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ apiske alınmasını izaatladı.
«Beş yıldan berli Rusiye akimiyeti Ukraina devletine barışıq içinde yaşamağa ve inkişaf etmege bermey. Bu yılları Qırımda qırımtatarlar ve ukrainler uydurılğan cinayetlerni işlegeninde qabaatlana. Bu müddet içinde biñlernen tintüv keçirildi, işğalni tanımağan ve özüni ukrainalı dep sayğanlar qorquzıla ve azaplarğa oğratıla», – dep aytıla şeer Meclisiniñ reisi İbragim Suleymanovnıñ beyanatında.
Herson Meclisi qayd etkenine köre, Qırımda «esas insan aqları muntazam sürette bozula».
«Onlarnen cemaat faali öldürilgen, işkencege oğratılğan ve ğayıp olğan edi. Onlarnen insan qanunsız mahküm etildi. Gençler askerlikke alına, barışıq toplaşuvlarnıñ keçirilmesi yasaqlana, söz serbestligi sıñırlana. Bular Rusiye devleti tarafından insan aqlarına riayet etilmegenini köstere, Rusiye devlet terrorını qullanğan diger devletler ile bir sırada», – dep aytıla beyanatta.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 13-nde qırımtatar faali Edem Bekirovnı eki ayğa apiske aldı. O, 2019 senesi fevralniñ 11-ne qadar apiste qalacaq. Ukraina Tış işler nazirligi mahkeme qararına qarşı «sert narazılıq» bildirdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.
Herson vilâyetindeki Novoalekseyevka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutuldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar, oktâbrniñ 5-nde Viyanağa barıp, Qırım ve Qırım platforması meselelerini muzakere etecek, dep bildirdi. Bu aqta o, Kyivdeki brifingde ayttı.
«Viyanağa OSCE ziyaretim olacaq, çeşit meselelerni, hususan Qırım ve Qırım platforması, em de çoqtan olğan Ukrainanıñ ğayesi – işğal başlağanından berli Rusiye tarafından blok etilgen Ukraina-Rusiye sıñırınıñ OSCE monitoringi meselesini köterecekmiz», – dedi Ceppar.
Onıñ bildirgenine köre, Viyanadan soñ Bratislavağa Globsec halqara forumına barmağa planlaştıra.
«Ukrainanı forumda baş nazirniñ Avropaatlantik integratsiya meseleleri muavini Olga Stefanişina temsil etecek, o, Ukrainanıñ Qırım platforması teşebbüsi aqqında tarif etecek. Bu halqara forumda Qırım ve siyasiy mabsülerge bağışlanğan sergi açılacaq», – dedi Ceppar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-inci sessiyasınıñ umumiy munaqaşalarında çıqışta bulundı. O, Qırımda insan aqları vaziyetine dair yañı qararğa qol tutmağa ve yarımadanı işğalden qurtaruv halqara Qırım platformasınıñ qurulışında iştirak etmege çağırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Kulebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep qayd etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
"Massandra" şarap zavodı 2020 yılda 600 gektar yüzüm bağınıñ saçılmasını planlaştıra. Bunı, zavodnıñ müdiri Yanina Pavlenkoğa atıf etip, "Krıminform" haber resursı bildire.
"Kelecek yılda müessisemiz 600-ge qadar gektarnı yüzüm saçılmasına azırlaycaq. Bu, "Massandra"nıñ büyük potentsialına yol açacaq, bu, Qırımnıñ şarapçılığına büyük issedir. İlerlemimizni toqtatmamağa planlaştıramız", - yaza Pavlenkonıñ sözlerinden matbuat.
Haber resursı yazğanı kibi, o, yüzüm bağları ağır alda bulunğanını qoştı, çünko kecke on yıl içinde az yüzüm saçıldı.
"Yüzüm bağlarınıñ alı qıyındır - olar pek siyrek saçılğan, ve yüzümlikler de pek eski, sonki on yılda az saçıldı", - qayd etti şarap zavodınıñ müdiri.
Daa evel "Massandra" şarap zavodı, Keriç köpründen poyezdler yürip başlaycağına suvenir şarapnıñ seriyasını bağışladı.


text:
Koktebel Jazz Party festivaliniñ teşkilâtçısı ve teşkiliy komitetiniñ reisi Dmitriy Kiselev aytqanı kibi, bir qaç ecnebiy çalğıcı, sanktsiyalardan qorqıp, festivaldeiştirak etüvden vazgeçmege qarar alğanlar.
Şu cümleden, Kiselev tedbirde çetel çalğıcısı – Arturo Sandovalnıñ iştirak etmeycegi aqqında bildire.
«Başta zemaneniñ ulu borazancısı Arturo Sandoval prodüsserinen afu soravını yolladı ve Qırımğa kelip olamaycağını bildirdi. Koktbelde çıqışta bulunsa, onı cezalar bekley. Sandovalnıñ prodüsseri Frenk Vardaros öyle de yaza: «Bir şey yapıp olamaymız, aks alda Arturo qanunlarnı bozar ve cezalarnı alar. Afu soraymız! Qanunlar deñişse, kelmege memnün olurmız, amma şimdilik bu imkânsızdır», – yazdı Kiselev RİA Novosti blogunda.
Eger de çetel çalğıcıları Kisilövnıñ festivaline barsa, olar, eñ azından, non-grata ola bile, ya da – cinaiy işniñ iştirakçileri. Çünki Ukraina qanuniyetine köre, yarımadağa yalıñız qıtaiy Ukraina qısmından kirmege mümkün, Rusiyeden kiriş – devlet sıñırınıñ bozuluvı olaraq tanıla.


text:
Gölnara Kärimova xalıq arasında inde küptännäñ ätise urnına kiläçäk yaña waris bularaq kürelä başlağan ide. Gölnara 1 fivralda yaña säyäsi wazifağa belgelänüe belän bu qaraş tağın da köçäyde.
Gölnara Kärimova 35 yäşendä, danlıqlı säwdägär xatın. Hardward universitetında uqıp çıqqan Gölnara, sonınnañ Taşkänt universitetında säyäsi fännär buyınça doktorlıq eşen yaqlıy. Ul şul uq waqıtta karätä sportında qara-baw belän yarışa. Gölnara monnañ elek tä xökümät eşlärendä eşlägän ide. Ul tışqı eşlär ministrlığında kiñäşçe bulıp eşlägännäñ soñ Mäskäwdäge üzbäk ilçelegenä maxsus ilçe bularaq cibärelde.
Läkin Kärimova Üzbäkstannıñ iñ bayları safında da üz däräcäsen saqlıy, ul küp törle säwdä eşlärendä qatnaşa. Anıñ, ilneñ gaz häm neft sänäğatçelege belän ber rättän telekom häm tözü säwdälärendä üz qulında totıu xäbär itelä. Anıñ bu säwdä patşalığı Mäskäw, Dubai häm Genevağa qadär cäyelgän diyelä.
Anıñ säwdä häm mädäniät eşçänlegenä, däwlät televiziäsendä dä kiñ urın birelä. Ul konsertlär häm moda bäygeläre oyıştıra. Karimova şul uq waqıtta cırlarga da yarata.
Küzätüçelär, Karimovanıñ yaña wazifägä bilgelänüen, İslam Kärimovnıñ üz wazifasınnañ ayrılğannañ soñ da ğailä baylığın däwam itterü tırışlığı bularaq bäyäliy.
Läkin Karimova ätiseneñ wazifasın däwam itterä alırmı, moña säläte citärme digän sorawğa, küzätüçelärneñ kübese ber qaraşta. Xökümättä üz urnıñ saqlaw häm säyäsätkä unışqa ireşüe öçen aña küp tırışırğa kiräk bulaçaq.
Çönki küp kenä dañlıqlı säyäsätçelär qulınnañ ildäge säwdä mömkinçeleklären alğan Karimovanıñ köndäşläre şaqtıy küp. Aña şul uq waqıtta ätise sıman, köndäşlärne niçek qul astında totarğa kiräk, bu turıda ätisennäñ küp närsä öyränergä kiräk bulaçaq.
Häm şul uq waqıtta Könbatış mäktäplärendä uqıp çıqqan, rus änise tärbiyäsendä üskän rus telle xanımğa, ğadättä irlärneñ xaqimlek itkän säyäsi ölkädä dä ayaqta qalırğa kiräk.
Craig Murray, Taşkänttä elek Britan ilçese bularaq eşlägän. Craig Üzbäk rejiminä qarşı tänqitlären açıqtan açıq belderä. Ul radiobızga Gölnarağa qarata fikerlären bolay bäyan itte:
“Minem uylawımça Karimovlar ğailäse Gölnaranı alğa taba prezident bulıp küräse kilä. Läkin min monıñ ğamälgä aşaçağına ışanmim. Minem uylawımça Kärimov patşalığınıñ däwam itüenä qarşı torğan küp keşe bar, şul isäptäptän bu patşalıqnıñ waris` bulğan xatın prezidentqa da.”
Taşkänttä yäşägän irekle belgeç, Taşpulat Yuldaşev isä, Karimova bay säwdägär bularaq ildä täsere kürelsä dä anıñ säyäsi eşçänlege - säläte üzbäk xalqı arasında bik belenep betmi di.
“Anıñ säwdä eşe, ätise bulğanğa bik yaxşı. Çönki ul bu ilneñ berdänber patşası häm iäse. İlneñ yarıtısınnañ kübe Gölnaranıñ dip isäplänsä dä, min xäzergäçä anıñ säyäsi ber açılışın yäisä eşçänlegen kürmädem. Ul ätiseneñ yaqlawı näticäsendä uñışqa ireşkän ber säwdä keşe genä.”
Başqa küzätüçelär isä anıñ yaña wazifağa ataluında tağın da mantiyqlı säbäblär bar dip ışana. Üzbäkstandağı irekle xäbär säxifäse, “uzmetronom.com adresında bu wazifağa kilü belän 3 fivralda Gölnara diplomatik statusı alaçaq diyelä. Şunıñ aşa inde ul çit illärdä räxät säyäxät itä alaçaq.
Gölnara xäzergäçä säyäxät ireklegennnäñ mäxrüm ide. Üzbäkstanda tugan Amerika watandaşı ire Mansur Masudi belän 2003 yılda ayırışqaç, Kärimova balaları İslam häm İmannı AQŞta üz qaramağı astına alalmadı. Ul mäxkämä qararın bozıp balaların, AQŞtan Üzbäkstanğa kiterde. Läkin anıñ mäxkämä qararın bozuı, yañadañ AQŞqa yäisä AQŞ belän diplomatik bäyläneşläre bulğan illärgä säyäxät itü mömkinçelegen qurqınıç astında saldı. Diplomatik statusı alu aña säyäxät itü mömkinçelege biräçäk digän qaraş bar.


text:
Qırımda yarımdada idare etken bütün teşkilâtlarnı teşkerecekler. Mütenasip avaleni Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov yanvar 4 künü fevqulâde vaziyetke qarşılıq boyunca ştabnıñ toplaşuvında bildirdi, haber ete Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
«Prokuraturağa bütün idare etken şirketler, ilk nevbette memuriyet başları ve sakinler tarafından şikâyetlengen şirketler boyunca muracaatnı azırlamaq, maliye-hocalıq faaliyetiniñ teşkerüvini keçirmek. Er kesni «ufaq elekten» keçirmek – bugün cumhuriyet prokuraturasına böyle muracaat olacaq», – qayd etti Aksenov.
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov qazan dairelerini elektrik energiyasından söndürmege yasaq etti ve mesken evlerniñ qızdıruvı içün mesuliyetli olğanlarnı cinaiy işler ile qorquzdı.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur.
Rusiye FİN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Mustafa Cemilevniñ evine ve Lenur İslâmovnıñ «SimCityTrans» şirketine yarımada qamaçavı başında yımırta atqan Rusiye tarafdarı Eyvaz Ümerovnıñ arqadaşları İslâmovnıñ evine «Molotov qarışmalarını» atmağa ıntıldı. Bunı Aqmescitte matbuat konferentsiyasında Meclisniñ muhalifet küçleriniñ tarafdarı Eyvaz Ümerov bildirdi, dep haber ete QHA.
Ümerovnıñ sözlerine köre, böyleliknen gençler yarımada energetik qamaçavına cevap berecek ediler.
«Evime eyecanlı gençler kele edi. Bağçasarayda bir qaç flash-moblarnıñ teşebbüsçisi edim, Lenur İslâmovnıñ «SimSitiTrans» şirketi yanında, oña taba yımırta atıla edi. İnsanlar Lenur İslâmovnıñ Qırımda yaşağan yeri, evi aqqında soray ediler: «Amma bu sefer yımırta degil de, Molotov qarışmasını atar edik». Yaşlarnı tınçlandırmaq içün ğayet areket etmege mecbur oldım, yaqında bu mesele çezilecegine işandırıp», – dey Ümerov.
Matbuat konferentsiyasında Rusiye tarafdarı qırımtatar teşkilâtlarınıñ temsilcileri qırımtatar yaşlar forumını toplap, mında Mustafa Cemilev, Refat Çubarov ve Lenur İslâmovnıñ yarımada vatandaşlıq qamaçavı ile bağlı areketlerini takbih etecek olğanlarını bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Salı künü, dekabrniñ 26-sında Qırımda yağmurlar yağacaq, saniyede 17 metrge qadar küçlü yel beklenile. Bunı yarımadanıñ Gidrometeomerkezi bildire.
Qırım sinoptikleri bergen malümatqa köre, Aqmescitte bulutlı ava, bazıda yağmurlar beklenile. Cenübiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.
Aqyarda bulutlı, Gece ve kündüz yağmur yağacaq. Cenüp-şarqiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.
Qırımnıñ cenübiy yalısında bulutlılıq. Bazı yerlerde qısqa yağmurlar. Cenübiy yel 7-12 m/s, kündüz kimer yerlerde 17 m/s qadar. Kündüz ava arareti +8...+10 derecede.
Keriçte deñişici bulutlılıq, biraz yağmur yağacaq. Cenüp-şarqiy yel 5-10 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ işğal etilgen Qırım deputatı Ruslan Balbek, Jenevada keçirilgen İnsan aqları, demokratiya ve uquq üstünligi meseleleri Forumında çıqışta bulunğanını iddia ete. Balbek noyabrniñ 23-nde forum munaqaşasında iştirak etkenini aydınlatqan foto ve video parçasını derc etti.
O, Qırım.Aqiqat muarririyetini Ruslan Balbekniñ Jenevadaki forumda iştirak etmegenine dair malümatnı derc etkeninde qabaatladı.
«Men ne İsviçre, ne çıqışlarda yoq edim, deyler ve, olarğa köre, Devlet dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek, belki de, iç yoq. Közleriñizni açtırayım, cemaat, – men barım! Ve Jenevada – BM insan aqları meseleleri forumında Qırımda insan aqları ve milletlernen bağlı fikirlerimni resmiy şekilde ve açıqça bildirmege imkânım oldı», – dep yazdı Ruslan Balbek Facebookta.
Qırım.Aqiqat, Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ sözlerini derc etti. Onıñ bildirgenine köre, Ruslan Balbek Rusiye eyyetiniñ erkânında bar edi, amma forumda çıqışta bulunmadı ve forumda söz alğan Rusiye vekili Qırımdan temsilci olğanını aytmadı.
Forum vesiqalarında Ruslan Balbekniñ adı yoq.
Qırım.Aqiqat, Ruslan Balbekniñ Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavininiñ malümatınen bağlı izaatlarını almağa tırışa. Matbuat kâtibi vaziyetni izaatlamay, Balbekniñ özü ise telefonda cevap bermey.
Rusiye Devlet dumasınıñ işğal etilgen Qırım deputatı Ruslan Balbek, insan aqları, demokratiya ve uquq üstünligi meselelerine bağışlanğan BM tedbirlerinden birinde iştirak etkenini bildirdi.
Sentâbrniñ 11-nde Varşavada keçirilgen OSCE konferentsiyasında Ukraina eyyeti Qırımnıñ eki Rusiye «vekiline» çıqışta bulunmağa imkân bermedi. Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, daa soñra konferentsiyada Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ bulğar milliy-medeniy muhtariyetiniñ vekili İvan Abajer çıqışta bulundı.
Emine Ceppar, Ukraina akimiyeti Qırım «vekilleriniñ» Varşavadaki OSCE konferentsiyasında iştirak etmek içün Şengen alanınıñ sıñırlarından angi vesiqalar esasında keçkenini teşkere.
Ceppar, Varşavadaki OSCE toplaşuvında iştirak etken işğal altındaki Qırımnıñ Rusiye kütleviy haber vastaları «gibrid cenki çerçivesinde areket etti», dep tüşüngenini bildirdi.


text:
Avropa Birligi Ukraina şarqında yüz bergen adise-vaqialardan sebep 13 insannı ve 5 teşkilâtnı «qara cedvelge» kirsetmege razı oldı. Böyle bir qarar Avropa Birliginiñ 28 memleket elçileri tarafından Brüsselde qabul etildi, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Cedvelde qayd etilgen şahıslarğa Avropa Birligine kiriş yasaq etile, olarnıñ ve teşkilâtlarnıñ esapları blok etilecek.
Reuters agentligi Avropa Birliginde olğan qaynaqlarğa esaslanıp bergen malümatına köre, «Ukraina topraq bütünligini bozmağa tırışqan insanlar cezalandı».
Cezalanğan insanlar Avropa Birliginiñ Resmiy mecuasında noyabr 29-da derc etildi.
Avropa Birligi 119 insannı ve 23 teşkilâtnı cezalap, olarnıñ esaplarını blok etti.
Avropa Birliginiñ tışqı işler nazirler Ukrainada ateş toqtatılğan soñ vaziyet deñişmegenini qayd ettiler.


text:
Müessiseniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, deputatlar Qırım Saylav komissiyasınıñ 7 azasını belgiledi.
Saylav komissiyası 14 azadan ibaret ola, olarnıñ yarısını deputatlar, diger yarısını öz başına tayin etilgen Qırım akimiyetiniñ reisi Sergey Aksönov belgiley.
Böyle tayinlev namzetlerini köstergen siyasiy firqalarnıñ, belediye temsiliy organlarnıñ, Rusiye Federatsiyasınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ teklifleri esasında olıp keçe.
Saylav künü 2014 senesi sentâbrniñ ekinci bazar künü olacaqtır. Şu künü Şeer şurası erkânınıñ vekâleti toqtatıla.


text:
İslam ittifağı teşkilâtı Meclis ile birlikte Qırımda musulmanlarnıñ aqları ne derecede yerine ketirilüvini nezaret etecek. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov Gromadske TV kanalınıñ efirinde bildirdi.
Bu kibi teklif Refat Çubarov ve milliy lider Mustafa cemilevniñ Türkiye Cumhuriyeti tış işler naziri Ahmet Davutoglu ile körüşüv devamında seslendirildi.
«Bu teşkilât Meclisnen beraber Qırımda musulmanlarnıñ aqqı ile bağlı vaziyetni diqqat merkezinde tutacaq ve nezaret etecek», - dedi Çubarov.
Kiyevde matbuat –konferentsiyası devamında Refat Çubrov, şimdiki vaqıtta Rusiye Federatsiyası tarafından repressiyalarnıñ küçleştirilüvi qayd etilgenini bildirdi.
İslam ittifağı teşkilâtı – islam memleketlerniñ halqara teşkilâtıdır, o eñ büyük olıp, ükümetler seviyesinde eñ tesirli musulman halqara teşkilâtı sayıla.


text:
Ukraina ve Rusiye prezidentleri Petro Poroşenko ve Vladimir Putin Minskte tantanalı merasimlerden evel qısqa körüşüv keçirdiler. Olar biri-biriniñ qollarını sıqtılar. Bu, RT rus telekanalı köstergen videoda körüne. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko öz çıqışında aytqanına köre, Ukraina ve Avropanıñ taqdiri bugün Minskte belgilene. Poroşenko Ukraina şarqında yüz bergen vaziyetni tüzetmek yollarını muzakere etmege azır olğanını tasdiqladı.
Rusiye Prezidenti Vladimir Putin öz çıqışında meseleni barışıq sürette çezmege kerek olğanını bildirdi.
Poroşenko ve Putin arasında muzakereler körüşüvden soñ keçirilecek. Anda Gümrük ittifağı ve Avropa komissiyasınıñ temsilcileri da iştirak etecekler.


text:
Qırımtatar lidirine Mustafa Cemilevge Qırımğa kiriş yasaq etildi. Salı künü, Ukraina qıtısına keteyatqanda, Qırım çıqışında sıñırnı keçkende oña Qırımğa kiriş yasaq etken aktnı berdiler. Bu yasaq aprel 19-na 2019-ci senesi qadar devam etecek. Yasaqnıñ sebebi bu vesiqada qayd etilmedi. İlerde ne yapacağı aqqında Cemilev Azatlıq Radiosınen paylaştı.
– Şimdi men tam olaraq bilmeyim bu Rusiye ya da Qırım akimiyetiniñ qararı, çünki anda Rusiye Federal qanunına esaslanalar, qararnıñ nomerası Rusiyege kiriş yasaq olğanını köstere. Başından men taaciplendim, çünki soñki kere Rusiyede olğanım 1986-ci senesi edi. Men Magadandandaki apisten 1986 senesi azat olundım, tahminen 27 yıl devamında Rusiyege iç barmadım. Bir ay evelsi men barğan edim Moskvağa, amma bu adiy ziyaret degil, Pütin ve Şaymiyevnin davetinen bardım. Ve apansızdan maña Rusiyege kiriş yasaq. Olar bizim Qırımnı de Rusiye topraqları olaraq saya ekenler.
– Siz viza alğanıñıznı isteylermi?
– Yoq, bu kiriş yasaqlığı. İç bir vizalar. Eki kün evelsi de olar bizni qıynadılar, birde bir defterleri bar – kimge kiriş yasaq. Menim soyadım anda mevcut. Amma sıñırda qırımtatar maşnaları çoq olğanı içün ve birde bir kerginliklerden saqınıp, devamlı telefon laflardan soñ (men añlağanıma köre olar Moskvanen laf ettiler), kirmege izin berdiler. Kirdik işte, bizni ukrain ve qrımtatar bayraqlarınen yaraştırılğan maşina kolonnası qarşıladı, Qırım boyu signallarnen keçip Mecliske keldik.
Kelecek künü sabağa yaqın Meclis binasına ücüm etildi. Binada kimse yoq edi, nevbetçilerden gayrı, üç qadın. Olarnıñ qollarını burıp, ukrain bayrağını qoparıp, öz rusiye bayrağını yerleştirdiler. Erkekler kelgen soñ, kene de ukrain bayrağını asqanlar.
Meraqlısı şunda ki, kün evelden militsiya hadimi kelgen edi, Ukraina bayrağı asılğanı içün, protokol tizgen edi. Bu bina içün mesülietli olğan fond müdiri Riza Şevkiyev soradı "Asılında mesele nede? Siz referendumdan evel öz rus bayraqlarnen sürünip yüre ediñiz ve ukrain akimiyeti sizge iç bir şey demey edi ne içün şimdi ise sizni bu raatsızlay?" İç bir türlü tartışmalar olmamaqnı istegenini bildirdi. Müdir ise dedi: "militsiya olıp ta bir de bir tartışmalar çıqmaması içün işte bu, deliqanlılarnıñ areketlerine diqqat ayırmalısıñız". Ve bunnen er şey bitti. Sabadan ise binağa böyle ücüm yapıldı. Ücüm etkenlerniñ sayısı otuzdan ziyade olğan, meraqlısı şu ki olarnıñ arasında militsiya hadimleri de bar edi. Yani olar özüni "imayeciler" olaraq tanıttırdılar, amma olarnen beraber militsiya da bar edi.
–Şimdi ise, siz Kiyevge yol aldınız?
– E, men baracaq edim. Astanağa uçmam kerek, anda Ukraina ve Qırım mevzusı boyunca forum ötkerilecek. Ondan soñ Berlinge uçmam kerek, seferler bitkenineñ, men ep bir sıñırğa qadar kelip baqarım. Çünki farqlı laflar yüre, sanki bu yerli akimiyetniñ teşebbüsi, em de büyük Moskvanıñ bundan haberi yoq. Baqarmız.
– Qırımda sizin nevbetteki adımlarınız ne, referendummı?
– Yoq, referendum aqqında biz böyle qararğa keldik, işğal etilgen vaziyette biz referendumnı keçirip olamamız ğaliba, çünki bizim referendumımız Rusiye referendumına beñzeycek. Asılında iç bir referendum anda olmadı, begengen ve olarğa kerekli raqamlarnı sızdılar. Biz ister edik referendumnı halqara közeticilerniñ iştraginen keçirmege, şimdi ise olar kimseni yibermeyler, iç bir közeticini. Onıñ içün bu mesele belgisiz bir vaqıtqa qaldı.
Anna Şamanskaya Azatlıq Radiosınıñ Tatar-Başkorkostan muarririyetiniñ maqalesi esasında


text:
Advokatlar Mark Feygin ve Nikolay Polozov noyabr 28-de Kyivde keçirilecek matbuat konferentsiyasında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ Rusiye apishanesinden azatlıqqa çıqış ketişatını aydınlatacaqlar. Bunı Mark Feygin Facebookta bildirdi.
«Cuma künü, noyabr 25-de, Kyivge kelem ve bazarertesi kününe qadar anda olacam. 28-de saba saat 11:00 «UKRİNFORM» agentliginde Nikolay Polozov ile matbuat konferentsiyamız bar. Cuma künü devamında Cemilevniñ oğlu Hayserniñ Astrahan apishanesinden azat etilmesini añlatacaqmız», – dep yazdı Feygin.
Hayser Cemilevniñ apis cezası cumaertesi künü, noyabr 26-da, soñuna kele, amma Rusiye qanunlarına köre, onı soñki iş künü, yani cuma künü, noyabr 25-de, azat etmek kerekler.
Hayser Cemilev 2013 senesi mayısta Bağçasaraydaki eviniñ azbarında babasınıñ silâsından qoranta tanışı Fevzi Edemovnı öldürmesi ile qabaatlana. Qırım işğalinden soñ Rusiye taqiqat organları işni ğayrıdan taqiq etmege qarar alğan edi. Hayserni Aqmescit SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev Astrahanniñ №10 apishanesinde cezasını çeke.


text:
Plazma
Plazma (yunança πλάσua - äwälängän) - öleşçä yäki tulısınça ionlaşqan gaz, neytral atomnar, molekulalar yäki qorğılı kisäkçälärdän (ionnar, elektronnardan) tora.
Plazmanıñ töp üzlege - kvazineytrallek, çönki uñay häm tiskäre qorğılı kisäkçälärneñ külämle tığızlıqları bertigez.
Qayçaqta plazma - matdäneñ dürtençe agregat xaläte dip yörtelä.
İonlaşqan matdädä atomnar, molekulalarnıñ elektron sürülärennän kimendä ber elektron ayırıp alınğan.
Plazmanıñ kvazineytrallege - irekle qorğılar bulğanğa qaramastan (elektronnar, ionnar), ğomumi elektr qorğısı nul'ga tigez.
Plazmada irekle elektr qorğıları buluı säbäple plazma elektr ağımın ütkärä häm başqa agregat xalätlärgä qarağanda magnit, elektr qırları belän köçleräk tä'sir itä.
Plazma 1879 yılda Kruks tarafınnan açıla, 1928 yılda Lengmür qan plazmasına oxşaşlıq öçen agregat xalätne plazma itep yörtä.
Plazma törläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğälämneñ barion matdäse massası buyınça 99.9% plazmadan tora.
Barlıq yoldızlar, yoldızara fäza plazmadan tora.
Plazmanıñ gazlardan ayırması[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Üzleklär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Här qorğılı kisäkçälär sisteması plazma bulmıy, plazma tübändägeçä üzleklärgä iä:
- Citärlek tığızlıq: qorğılı kisäkçälär ber-bersenä yaqın bulırğa tieş, här kisäkçä böten yaqın kisäkçälär sisteması belän tä'sir iteşä.
- , — qorğılı kisäkçälär konsentratsiäse
- Eçke tä'sir iteşülär östen bula: Debay ekran qoru radiusı plazma zurlığınnan azraq bulırğa tieş, dimäk eçke tä'sir itüşülär öske effektlardan zurraq bula:
- Plazma yışlığı: kisäkçälär bäreleşläre arasındağı urtaça waqıt plazma tirbäneşennän zurraq bula, elektrodinamik üzleklär molekulär-dinamik üzleklärennän östen bula:
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Лekции 2016 eлHың 13 ceHTябpb kөHeHдә apxиBлaHraH. kaфeдpы физиkи плaзMы HoBocибиpckoro rocyдapcTBeHHoro yHиBepcиTeTa
- CTaTbя ПлaзMa B Физичeckoй эHциkлoпeдии
- CпeциaлизиpoBaHHaя библиoTeka пo физиke плaзMы и иoHHo-плaзMeHHыM TexHoлorияM 2017 eлHың 23 Hoябpb kөHeHдә apxиBлaHraH. Ha Beб-пopTaлe Plasmaport
- YouTube caйTыHдarы O плaзMe B KиHoжypHaлe «Xoчy Bcë зHaTb»
- плaзMeHHыe aHTeHHы


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımğa, qırımatatar halqınıñ tarihiy Vatanına ukrain devleti terkibinde milliy-territorial muhtariyet statusınıñ berilmesi aqqında «yol haritasınıñ» işlep çıqarılacağını bildirdi. Bu aqta Poroşenkonıñ II Bütündünya qırımtatar kongressi iştirakçilerine muracaatında aytıla.
Poroşenko şunı qayd etti ki, kongress Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğali şaraitlerinde keçe, «qırımtatar halqı kene terrornı is ete, biñlernen qırımlı yañı telükeden qurtarılmağa mecbur».
O, Ukraina öz halqara şerikleri ile yarımadada qanuniyetni tiklemek ve Qırımğa ukrain akimiyetni qaytarmaq içün bar küçü ile küreşecegini bildirdi.
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin II Bütündünya qırımtatar kongressi iştirakçilerine Ukraina prezidenti Petro Poroşenko adından muracaatnı oqudı.
Kongresste 12 memleketten 500 vekilniñ iştirak etmesi beklenile: Ukraina, Türkiye, Özbekistan, Qazahistan, Qırğızistan, Litvaniya, Romaniya, Poloniya, Frenkistan, Rusiye, AQŞ ve Kanada.
Rusiye yarımadanı işğal etken soñ 2014 senesi fevral 27-den bugünki künge qadar 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi, demokratik yollar vastasınen saylanğan ve bütün dünyada yerli halqlarnıñ idare organlarınıñ örnegi olğan – Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisi – faaliyetlerini devam ettirmek imkânından marum qaldılar, olarnıñ mal-mülki ise musadere etildi.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi çarşenbe künü, sentâbr 2-de, Ukraina Yuqarı Radası deputatı, qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ ükümne şikâyetni baqmalı.
Bunı Hayser Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
Şikâyet arizasında imayesi ükümni lâğu etmek, işni toqtatmağa rica ete. Hayser mahkeme toplaşuvında video bağı vastasınen iştirak etecektir.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Kreml kontrol etken Bağçasaray rayonı mahkemesinde oktâbr 21-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Zeynur Yakubovğa nisbeten tizilgen memuriy protokol baqıldı.
Bunı Meclis azası Emine Avamileva bildirdi.
Avamilevanıñ video beyanatını Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman celâl Facebook saifesinde derc etti. Avamilevanıñ aytqanına köre, mahkemeci Skisov işni bir özü baqtı.
«Yakubov Zeynur ve onıñ vekili olaraq menim bir qaç muracaatı qabul etildi», – dep ayttı Avamileva.
Avamilevanıñ bildirgenine köre, Zeynur Yakubovğa memuriy cinayet vesiqasınıñ kopiyası berilmegeninden ve iş malümatları ile tanış etmegeninden sebep iş baqılmasını qaldırmağa muracaat etildi.
«Mahkeme işbu muracaatnı qabul etip, mahkeme oturışını oktâbr 26-na qaldırdı», – dep qoştı o.
Bundan evel Nariman Celâl Meclisniñ altı azasına cuma künü, sentâbr 30-da, memuriy cinayet işlemesine dair protokollar berilgenini bildirgen edi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı ve esirlerni azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
OOO «Kuban Kredit» Rusiye bankı Qırımda soñki bölükni qapata. Bölükniñ Keriçte qapatıluvı aqqında müşterilerni SMS beyanatları ile haberdar ettiler.
Müşterilerge aynıñ soñuna qadar esaplarnı qapatmağa, yoqsa qıtaiy Rusiye bölüklerine avuştırmağa teklif eteler. Eñ yaqın soyu Temrükte buluna.
Banknıñ resmiy saytında Keriç bölüginiñ qapatıluvı aqqında malümat yoqtır.
2015 senesi mart soñunda «Kuban Kredit» bankınıñ daa eki bölügi Aqyar ve Aqmescitte qapatıldı. 2014 senesi açılğan dört temsilcilikten tek biri – Keriçte çalışa edi.
Ukrain bankları Qırımnı 2014 senesi mart ayında, Rusiye işğalinden soñ, terk ettiler.


text:
Onıñ fikirince, Ukrainanıñ cenüp ve şarqı halqara muzakerlerde temsil etilmeli.
Aynı vaqıtta Avropa Birligi AB, AQŞ, Ukraina ve Rusiye vekilleriniñ Qırım buhranını al etüv körüşüviniñ sanını belgiley.
UNİAN malümatına köre, bunı Avropa birliginiñ tışqı siyaseti ve havfsızlıq siyaseti yuqarı vekili Catherine Ashtonnıñ matbuat kâtibi Mayya Kotsiyanchich bildirdi.
Aprelniñ 6-da Lugansk, Harkov ve Donetskte Rusiyege qol tutqanlar devlet akimiyeti organlarını zapt etecek oldılar. Böyleliknen, aprel 6-7 künleri Harkovde separatistler vilâyet devlet memuriyetini zapt ettiler, ANT telekompaniyasını darma-dağın ettiler, Ukraina bir olmasına qol tutuv mitinginiñ iştirakçilerini köteklediler. Aprelniñ 7-de Donetsk, Lugansk ve Harkov vilâyetlerine Ukrainanıñ diger regionlarından militsiyanıñ mahsus bölükleri keldi. Bugün gece ateş açmayıp, Harkov devlet memuriyetini separatistlerden boşattılar.


text:
Rusiyede Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca oturışta imaye tarafı, qabaatlav tarafınıñ birinci şaatını - Qırımda Rusiye FSB-siniñ hadimi Nikolay Artıkbayevni sorğuğa çekip başladı.
Advokat Ayder Azamatovğa köre, Artıkbayev, advokatlarnıñ suallerine cevap bergende, pek eyecanlana edi ve cevaptan qaça edi.
"Tafsilâtlı sualler olğanı içün, şaatnıñ eyecanlanğanı, telâşlanğanı körüne edi. Ve qolaysız suallerge, hatırlamay, bilmey ve buña oşağan cevaplar berip, ya da cevap bermeycek edi, ya da, añlağanıma köre, yalan aytacaq edi", - aytıp berdi Azamatov.
Daa, advokatnıñ fikrince, mahkeme "qolaysız suallerni" inkâr ete edi.
"Misal içün, qabaatlav hulâsasında, qabaatlav tarafına köre, Qırımda akimiyetni zapt etmek içün, yarımada eali 50% musulmanlardan ibaret olmalı. Men ise, bu 50% peyda olsun dep, ne qadar vaqıt kerek olğanını soradım. Mahkeme, bu sual davağa ait degil dep, onı inkâr etti. Amma mence bu sualniñ davağa aitligi bar", - dep qoştı advokat.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
İşbu qarar öz başına ilân etilgen «akimiyet» toplaşuvında mayıs 14 künü alındı, dep bildire «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy».
Kün tertibinde şirketlerniñ meydanğa ketirüvi aqqında 7 sual bar edi.
Böyleliknen «Krımsvâz» şirketiniñ açılması aqqında qarar qabul etildi. Qırımnıñ matbuavt vastaları ve informatsiya «naziri» Dmitriy Polonskiy aytqanı kibi, işbu şirket telekommunikatsion çarşısında «Ukrtelekom»nı deñiştirecek.
«Bu qarar «Ukrtelekom» al-azırda Qırım Cumhuriyetine hızmetlerniñ berüvini kerekli tarzda ber megeni ile bağlı. Bilesiñiz, al-azırda biz optovolokon kabelniñ qoyuvını bitirdik, yani biz yarımadanı qıtaiy Rusiye ile bağladıq, demek biz şimdi qıtadan yarımadağa, yarımadadan qıtağa malümatlarnıñ berilmesinde mustaqilmiz. Biz bugün «Rostelekom» ile birlikte Qırım Cumhuriyetinde bağ hızmetlerini özümiz temin ete bilemiz», – dedi Polonskiy.
«Krımsvâz», nazirniñ aytqanı kibi, Qırımda sabıq RDPTTs devlet şirketi ile birlikte LTE –ağlarnıñ çalışması üzerinde iş alıp baracaqtır. Soñkisi endiden «Krımtelekom» olacaqtır.
Bunıñnen beraber sabıq RDıTPTs telesignalınıñ yayınlavı Rusiye devlet şirketine berilecektir.
Bundan da ğayrı sabıq «Krım» devlet teleradiokompaniyası negizinde «Krım»Teleradiokompaniyası devlet muhtar müessiseniñ ve prodakşn-studiyanıñ açılmasını planlaştıralar, nazirniñ aytqanına köre, bu maqsadqa tahminen 3 million dollar kerektir.
Bundan da ğayrı Qırım nazirler Şurası bugünki toplaşuvda «KrımBTİ», «Krımgeologiya», «Uçebno-nauçnıy tsentr Respubliki Krım po ekologii i prirodnım resursam», «Ekspertno-tehniçeskiy tsentr» müessiselerniñ açılması ile bağlı qararlar baqıldı.


text:
Qırımda oktâbrniñ soñuna qadar Rusiye uquq qoruyıcıları «vicdan serbestligi, din ve diniy birleşme serbestligi» maddesine köre diniy teşkilâtlar ve azalarına qarşı 101 memuriy dava açtı. Bu aqta Qırım aq qorçalayıcı gruppası haber ete.
Bu davalar çerçivesinde eñ az 1 340 500 rublege para cezaları berildi.
Oktâbr ayında Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemelerine diniy teşkilâtlarnıñ azalarına qarşı 5.26 maddesiniñ 4-ünci qısmına istinaden (qanunsız missionerlik faaliyeti) eki yañı memuriy dava berildi. Birisi – cuma namazını qıldırğanı içün imam Ablâkim Galiyevge qarşı.
Martnıñ 2-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi.
Avgustnıñ 14-nde Rusiye kontrolindeki Aluşta şeer mahkemesi advokatlar Rustem Kâmilev ve «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlanğan imam Yusuf Aşirovnıñ istinaf şikâyetlerini baqmadı. Aşirovğa 5 biñ ruble para cezası berildi.
Yarımadada «qanunsız missionerlik faaliyeti» sebebinden taqip etilgen imamlar Rusiye ile işbirligi yapqan Qırım musulmanları diniy idaresine boysunmay.


text:
Ruhiy-lingvistik ekspertiza qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ izaatında separatizm alâmetlerini belgilemedi.
Bu aqta adliyeci Cemil Temişev bildirdi.
«Ekspert cevap berdi ki, işbu izaatta milletlerara munasebetlerni ve Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvlar yoq. Bunen beraber, işbu izaatta Suleyman Kadırovnıñ saifesinde paylaşılğan videonıñ alğışlanuv alâmetleri bar», – dep qayd etti Temişev.
Adliyeciniñ malümatına binaen, FSB taqiqatçısı Kadırovğa nisbeten ruhiy ekspertizanıñ keçirilmesini avale etti.
«Zenaatdaşlarımıznen toplaşıp, tevsiyeleşecekmiz ve Suleyman Kadırovnıñ özüni diñleycekmiz. Bu umumiy muzakerelerden soñ bu ekspertizanıñ keçirilmesi boyunca soñ qarar alacaqmız», – dep ayttı Temişev.
2016 senesi oktâbr 5-te rusiyeli uquq qoruyıcılar qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evinde tintüv keçirdi. Neticede ondan noutbuk ve telefon alındı. Bundan soñ FSB hadimleri Suleyman Kadırovnı lingvistik ekspertizanıñ keçirilmesi aqqında qararnen tanış etti, işbu ekspertiza çerçivesinde nasıldır Demyan Demyançenkonıñ video muracaatı ögrenilecek, qaysı biri tübünde Kadırov sanki izaat yazdı. Kadırov Rusiye sıñırlarını tanımamağa çağırğanınen ve «Asker» qırımtatar taqımına qol tutqanınen qabaatlandı.
Aprel 3-te Qırım faali ve uquq qoruyıcı Suleyman Kadırov ilân etti ki, o, ekstremistler cedveline kirsetildi. Bunen beraber, onıñ yekâne kelir menbası ile bank kartı blok etildi, dep bildire «Qırım.Aqiqat».
Avdetniñ evel bildirgenine köre, Qırımnıñ İçki (Sovetskiy) rayonı sakini Rustem Mennanov Rusiye Memuriy qanun bozuvı aqqında kodeksiniñ 13.15-ci maddesi 2-ci qısmına (kütleviy haber serbestligini suistimal etüv) binaen qabaatlana.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Anna Politkovskayanıñ ülemennän soñ, Russiä prezidentı Vladimir Putin, “ul jurnalistlar häm xoquq yaqlawçılar arasında tanılğan ide, ämma anıñ Rusiäneñ säyäsi tormışına täesire yuq däräcäsendä ide”, dip belderde.
Aña qädär, Federal İminlek xezmäteneñ cömğiät belän elemtä üzäge wäkile İlya Şabalkin da kisken belderü belän çıqtı. Ul “Anna Politkovskaya üzeneñ Çeçnägä säfärlären, qayber fondlar belän finans mäsälälären häm nizağların xäl itü öçen qullansı, digän belderü belän çıqtı. Bu ğäyepläwlär Anna Politkovskayanı yaxşı belğän keşelärneñ küñelen tırnıy.
Çeçnädä hälaq bulğan xärbineñ xatını Marina Kondratyeva Anna Politkovskayağa taşlanğan ğäyepläwlär belän kileşä almyı. Ul jurnalist xanım belänm Mäskäw uramında malayın bilgesez keşelär ğäripläp taşlağannan soñ, 2001 yılda tanışqan bulğan. “Cämğiät şul xätle korrupsiägä batqan häm şul xätle bozıq ki, çınlap äytik, burıçnı namuslı itep başqarıp bula dip, küplärneñ başına da kilmi. Anıñ jurnalist bularaq qına tügel, keşe bularaq ta namusı çista. Bezdä ictimaği üzañ yuq. Ul şuşı añnı kütärerğä tırışa ide.” – dide Marina Kandratyeva. Dağıstan keşese Movladi Soipov, Annanı Çeçnä belän çiktäş rayonanrda kürgän bulğan. Ul anı üzençälekle şäxes dip sanıy. Movladi Soipov : “Eş şunda ki, ul bu grantlarnı başqa yul belän dä ala ide. Bezneñ ildä grant alu awır tügel. Ämma grant alır öçen genä gomeren qurınıç astına kem quyar mikän? Ul başqalarğa oxşamağan keşe ide. Ul şulay tärbiälängän bulğan. Ul ğädelsezlekne, qanunsızlıqnı kürä almıy ide. Buldırğança bu küreneşlär belän, tormışların qızğğanmyı köräşte. Belä torıp üzen qurqınıçı astına quyarğa härkemneñ qıyulığı citmi.” –di.
Rusiä räsmiläre, ul mäqälälärendä çeçen yaqlı buldı, dip äytep kilde. Beslan xällärennän zıyan kürgän Ella Kesaeva bu fiker belän kileşmi.
Bolar barısı da döres tügel. Ul suğışçılarnı yaqlamadı, ul ayırm keşelärne yaqladı. Ul ber isemne alıp, anı oyränä ide. Ayırım keşeneñ facigasen tikşerä ide. Anıñ üzençälege şunda ide, ul üze bernindi näticälär çığarmıy ide, konkret itep yazıp birä ide. Näticäne bez üzebez, anıñ uquçıları yasıy idek. Miña qalsa, ul bernindi suğışçılarnı da yaqlamadı. Ul üz eşen ğadel itep, namuslı itep, çın jurnalistlarça başqarıp kilde. Çeçen xalqı öçen häm böten Kavkaz öçen bu bik zur yuğaltu. Ägär ul isän bulsa, ul ülgänçe tınıçlanmas ide, üz eşen däwam itär ide, anıñ süzläre, şil isäptän Beslan eşe mäsäläsendä mäğlümatları, ilneñ xäzerğe citäkçelärenä kilep qağılır ide.
Anna Politkovskayanıñ dönyağa qaraşları qayber jurnalistlarğa häm säyäsätçelärgä oşamıy ide. Ämma iñ awır waqıtta ul yärdäm qulın suzğan keşelär anı cılı süzlär belän iskä ala. Anti terror operatiäsennän soñ üterelgän Rusiä qaharmanı isemenä layıq bulğan xärbineñ xatını Marina Kondratyeva mäsälän, Anna Politkovskayanı qaraltqan süzlärneñ bernindi nigeze yuq dip sanawın äytte. Bikä Timerova


text:
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev Qırımnıñ İslâm Terek rayonı, hususan, Küleç Meçit köyü ve Eski Qırım şeerinde iş ziyareti ile bulundı.
Müfti efendi Eski Qırım şeerindeki milliy mektep ocaları, cemaatçılıq, diniy erbaplarnen körüşti. Körüşüvde RF DD deputatı Ruslan Balbek, Devlet milletler komitetiniñ reisi Zaur Smirnov iştirak ettiler.
Tedbir iştirakçileri topraq, gazifikatsiya, yollarnıñ tamiri ve inşaatı, müsülman qabristanınıñ vaziyeti ve diger meselelerni muzakere ettiler. Mesele şunda ki, Eski Qırımnıñ yerli akimiyeti evelden müsülman qabristanı içün ayırılğan topraq damartısını keri alıp, mezarlıqnı başqa yerge köçürmege qarar aldı. Amma, şu yañı qabristanda endi bir qaç insan defn etilgeni içün, Qırım Müftiyatı yerli akimiyetke muracaat etip, 0,50 gektarlıq topraqnı Diniy İdareniñ imayesine bermege rica etecek. Bunıñnen beraber, tedbirde Küleç Meçit köyündeki qabristannı qoralamaq ve yerli caminiñ azbarında abdesthane qurmaq qararı alındı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
İşğal etilgen Aqmescitniñ merkezindeki Samokişa, Sevastopolskaya soqaqlarında ve Kirov cadesinde bayram yürüşleri sebebinden naqliyat areketi sıñırlanacaqtır. Bu aqqında Kreml kontrol etken Aqmescit memuriyetiniñ saytında aytıla.
«Areket noyabr 7-de saat 11:40'tan Samokişa ve Sevastopolskaya soqaqlarınıñ çarpazından Kirov caddesine qadar, ve caddede de – Samokişa ve Sevastopolskaya soqaqlarınıñ çarpazından başlap toqtatılacaqtır», – dep aytıla haberde.
Areket yürüş keçirilgen soñ devam etecektir.
Bazarertesi künü, noyabr 7-de, Rusiyede 1917 senesi Oktâbr İnqilâbı künü qayd etile. 2005 senesi bu kün memleketniñ müim künleri sırasına kirsetildi.


text:
İyün 2-de Almaniya parlamenti Birinci cian cenki vaqtında Osmanlı Devletinde ermenilerni kütleviy şekilde öldürüvlerni genotsid olaraq tanıması boyunca rezolütsiyanı qabul etti.
Beş saifelik rezolütsiya «1915-1916 seneleri ermeniler ve diger hristian azlıqlarınıñ genotsidini tanımağa» çağıra.
Türkiye Osmanlı Devletinde tahminen 1,5 million ermenini öldürüviniñ genotsid olğanını red ete. Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan almaniyalı parlamentine evelden haber etti ki, bu rezolütsiya qabul etilgen alda eki devlet arasındaki munasebetlerge zarar ketirecek.
Ermenistan prezidenti Serj Sargsân rey berüv arfesinde almaniyalı qanun çıqarıcılarnı Erdoğannıñ bu ihtarını köz ögüne almamağa çağırdı.


text:
Ukraina milliy strategik araştırmalar institutınıñ müdiri Vladimir Gorbulin Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün qırımlılardan ibaret olacaqt batalyonnı tşekil etmek ğayesine qol tuttı. Bunı o Kiyevde matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Men qol tutam (batalyonıñ teşkil olunuvına – QA). Qırımtatar askerleriniñ böyle bir bölüginiñ olması, menimce, partizan cenki usulıdır. Ne içün ondan vazgeçmek kerkmiz? Menimce, doğru bir yanaşuvdır», – dey o.
Gorbulin Ukrainağa Qırımnıñ azat etilmesi içün diger usullarnen birlikte partizan cenki usulından da faydalamanğa kerek olğanını qayd etti. Ukrain-türk bölüginiñ teşkil etilmesi umumiy sıñır olmağanından sebep mümkün degil, dedi o.
Yanvadle böyle bir batalyonnı teşkil etmek ğayesi aqqında qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev bildirgen edi.
Ukraina akimiyeti Qırım batalyonınıñ teşkil etilmesi ile bağlı qararnı almadı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Rusiye Federatsiyası pasportlarını alğan ve yedekte olğan Aqmescit sakinlerini arbiy komissarlıq bölügine kelmege rica eteler. Olarnı ğayrıdan qayd etecekler, malümatlarını teşkerecekler ve Rusiye Federatsiyası mudafaa Nazirliginiñ arbiy biletini berecekler.
Bunı «Qırım Cumhuriyetiniñ» Aqmescit boyunca arbiy komissarlıq bildire.
Berilgen malümatqa köre, Rusiye mudafaa Nazirliginiñ nefaqacılarına maaş miqdarınıñ ğayrıdan baqılması içün arbiy komissarlıq bölügine kelip, Rusiye pasportı, SNİLS, sovetler birliginiñ arbiy areketler iştirakçisi şeadetnamesiniñ kopiyası ve uçucı erkân içün uçuş kitaplarınınıñ kopiyasını teslim etmege rica eteler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev, Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti onı «Qırımdan nefret etkenler» sırasına degil de, «işğalcilerden nefret etkenler sırasına» kirsetse edi, daa doğru olur edi, dey. Böyle bir fikirni Cemilev sentâbrniñ 26-nda Qırım.Aqiqatqa aydınlattı. O, Qırım akimiyetiniñ onı böyle bir cedvelge kirsetmek qararını izaatladı.
«İşğalcilerden nefret etkenler» – kelişir edi, amma «Qırımdan nefret etkenler»… Qırım oğrunda yıllarnen küreştim, yıllarnen apiste yattım. İşğalcilerden nefret etem – doğru. Başqaları (Refat Çubarov, İlmi Umerov, Ahtem Çiygoz ve Lenur İslâmov – QA) aqqında da aynısını ayta bilem. Olar ana yurtunıñ vatanperverleri ola ve bu marazlarnen (Qırımnı işğal etkenlernen – QA) küreşecekler», – dep ayttı Cemilev.
Sentâbrniñ 25-nde belli olğanı kibi, Kreml nezaretindeki «Qırımnıñ cemaat palatası» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberleri ve «Qırımnıñ vatandaş qamaçavı» aktsiyasınıñ teşebbüsçileriniñ adlarını Rusiyeniñ yarımada işğalini tanımağan ve Rusiyege qoltutqanlar tarafından «qırımlılarnıñ aqlarını bozğanında» qabaatlağan Ukraina ve Rusiye erbaplarınıñ cedveline kirsetti.
«Qırımnıñ cemaat palatasınıñ» Rusiye yolbaşçısı Grigoriy İoffe cedvelge qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, reis muavinleri İlmi Ümerov ve Ahtem Çiygoz, ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmov kirsetilgenini aydınlattı.
Kreml nezaretindeki «Qırım cemaat palatası», Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımağan Rusiye ve Ukraina erbaplarınıñ adlarını toplay, dep bildirgen edi.
Vesiqada Ukraina Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatı Andrey Sençenko, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ükümetiniñ sabıq reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Sergey Kunitsın, Ukraina insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, jurnalist Pavel Kazarin, Vernadskiy Tavriya Milliy universitetiniñ rektorı Vladimir Kazarin, Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ sabıq komandanı Sergey Gayduk, Qırımnıñ sabıq iqtisadiyatçısı Andrey Klimenko, jurnalist Aleksandr Yankovskiy, jurnalist tedqiqatları merkeziniñ muarriri Valentina Samar qayd etile. Cedvelge QMC prokuraturasınıñ yolbaşçısı Günduz Mamedov, Qırım ve Aqyardaki Ukraina telükesizlik hızmeti baş idaresiniñ yolbaşçısı Aleksandr Şmitko, QMC ve Aqyardaki Milliy politsiya baş idaresiniñ yolbaşçısı Anatoliy Bahçivanji ve Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki daimiy vekili Boris Babin, em de bir sıra Rusiye erbabı, şu cümleden yırcı Andrey Makareviç ve oyuncı Liya Ahecakova da kirsetildi.
2015 senesi sentâbrniñ 20-nde qırımtatar liderleriniñ teşebbüsi ile Qırımğa aşayt mallarını taşığan yük maşinaları blok etilmege başlağan edi. Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, bu qamaçav planlaştırılğan areketlerniñ birinci basamağı oldı. 2015 senesi noyabr ayında onıñ ekinci – energetik basamağı başladı. 2016 senesi yanvar ayınıñ ortalarında Qırım qamaçavı aktsiyası formatını deñiştirdi, dep bildire teşkilâtçılar.


text:
-
Kategoriler: Bahis Scripti, Genel, Popüler Scriptler, Portal Scriptim, Ücretli Scriptler
Etiketler: En İyi Bahis Scripti, PHP Bahis Tahmin Scripti, Premium Bahis Scripti v1, Profesyonel Bahis Tahmin Scripti, Profesyonel İddaa Bahis Scripti, Ücretli Bahis Tahmin Scripti v1
-
Kategoriler: Genel, Popüler Scriptler, Üyelik Scriptim
Etiketler: ASP Bahis Scripti İndir, En İyi Bahis Scripti, İnterbahis Bahis Scripti, İnterbahis.com Scripti İndir, PHP Bahis Scripti, Profesyonel İnterbahis Scripti İndir, Ücretsiz Bahis Scripti İndir


text:
Qırımda qomşu Rusiyeniñ prezidenti saylavına davetnamelerni poçta qutularına dağıtıp başladılar. Bunı martnıñ 3-nde Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Muhbirniñ aytqanına köre, davetnameler keyfiyetli bir cilâlı kâğıtta poçta kartı şeklinde Rusiye Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Ella Pamfilovanıñ imzası ile bastırıldı.
İnsan aqları boyunca Qırım alâqa gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov: «Qırımda saylav aldı kampaniyası surat alıp ilerley. Amma onda saylavcılarnıñ kelmesine esas diqqat ayırıla. Yerli akimiyetniñ bundan endişelengeni duyula. O, qırımtatarlarnıñ saylavğa barmaycaqlarını bile. Rey berüvde iştirak etmek istemegen slavânlar da çoq. Mayıs 18-de rey berüvde iştirak etmek kerekliginiñ israr ile yapılğan propagandasınıñ sebebi budır», – dep, vaziyetni izaladı.
Martnıñ 1-nde Aqyarda Nahimov rayonınıñ 80 yıllığına bağışlanğan bayram tedbirinde sovetler devri muzıkasını diñledi ve qomşu Rusiyeniñ prezidenti saylavında iştirak etmege davet ete ediler.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik şurası ve Baş assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentler ve ükümetlerini ilhaq etilgen Qırım territoriyasında keçirilmesi taqdirde Rusiye prezidenti saylavlarını qanuniy olaraq tanımamağa davet etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Andrey Dolgopolov martnıñ 12-nde Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ tahqiqatçısınıñ muracaatı esasında Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Amet Suleymanovnı ev apsine yolladı.
Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarında» ilk ev apsi qararı oldı. Ne yazıq ki, bu advokatnıñ iş neticesi degil. Ametniñ ciddiy (yürek – QA) hastalığı bar. Mahkeme salonında endi yaramadı. SİZOda bulunsa, ayatı içün telükeli olur. Ametniñ hastalığı (Rusiye – QA) ükümetiniñ apiste tutuluvına mania olğan hastalıqlar sırasına kire. Tahqiqatçı qanunğa ve sağlam fikirge qarşı çıqmadı, özü ev apsi şeklinde bir sıñırlav tedbiri belgilenmesini istedi», – dep tarif etti advokat.
Gemeciniñ qayd etkenine köre, mahkeme qararınen bağlı «quvançqa baqmadan», imayeniñ fikri deñişmey.
«İç bir tedbirge ve müvekkillerimiz qabaatsız olğanı içün olarğa qarşı seslendirilgen qabaatlaplarğa razı degilmiz», – dedi advokat.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, martnıñ 11-nde Rusiye FSB hadimleriniñ teşebbüsinen qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tahqiqat tedbiri başlatıldı. Yedi tintüv keçirildi, beş kişi tutuldı: Enver Mustafayev, Seytumer Seytumerov (tarihçı – QA), Osman Seytumerov, Amet Suleymanov, Rustem Seytmemetov. Olarnı FSB bölügine alıp ketkenler.
Onıñ malümatına köre, tutulğanlar Rusiye Ceza kodeksirniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Mayıs 10-da «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ faaliyetçileri, Aqyar civarındaki tintüvlerden soñ doğmuş ağa-qardaş, qırımtatarlar Ernest ve Enver Seytosmanovlar ve olarnıñ anası Gülnaranıñ ğayıp olması aqqında arizalarını Rusiye TİNiniñ Qırım boyunca hadimleri qabul etti, dep bildirdiler.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvler yapılğan soñ eki qırımtatar, ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlar yaqalandı. Qırımtatar faaliyetçileriniñ malümatına köre, olar Rusiyede Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları ola.
Daa soñra Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından ihtimal ile üç kişi yaqalanağanı belli oldı.
Qırım.Aqiqat adiseniñ tafsilâtlarını ögrene. Rusiye telükesizlik hadimleri şimdilik bu hususta izaat bermedi.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Qırım Urusyeniñ hakimiyeti altına keçken soñ yarımadamızdaki demokratik ve serbestlik mühiti istibdat ve zorbalıqnen bulaştırıldı. Her bir ağır bulaşıcı hastalıq kibi bu istibdat marazı da Qırımnıñ can-vucüdına tüşken soñ pek tez vaqıtta onı tamamı ile içten kemirip felç etti. Eki yüzlü qurum büyük zorluqnen başta özüniñ güya külümsiregen ve yumşaq baqqan tarafını kosterdi, lâkin ekseriyet qanmadı ve köz ögüne canavarnıñ kerçek yüzü çıqtı: insafsız, acımasız, merhametsiz ve nefretten qıyışqan çirkin bet.
Yaqın kelecekte Qırımda nasıl bir vaziyetniñ ola bilecegini tahmin etmek içün Urusye Federatsiyanıñ terkibinde bulunğan milliy cumhuriyetleri ve olarnıñ arasında hususan İdil boyu ve Kafkas cumhuriyetlerine baqmaq kerek. Andaki milliy münasebetler sahasında teşkil etilgen modellerge kore yarımadamızda da beñzer sistema işke tüşürülecek olsa kerek. Yani, halqnı bölüp parçalaycaq, kimniñ başına qalpaq, kimniñ de çuval keçirip bir de bir sürette halqnıñ idaresini öz qoluna almağa ğayret etecekler. Bunıñ içün Qırım’nı işğal eter etmez qırımtatarlarnıñ hürriyet ruhunı ve mustaqillik ıntıluvlarını bastırmaq içün de yahşılıq, de yamanlıqnen «terbiyelev» işine başladılar.
18 Mayıs arfesinde yüz bergen vaqiyalar sırasınen bu tasil usulı aqqında olğan tahminlerni doğru çıqardı. Oquv ve maarifke büyük ehemmiyet bergen ve facialı tarihı boyunca kimniñ ne qıymette olğanını bittecribe ogrengen qırımtatarlar eñ esas ders ve ondan elde etilgen hulâsa olaraq şunı añladılar ki, eki yüzlü ayneci ve fitnecige qarşı tek hikmet ve ferasetnen ğalebe çalmaq mümkün. Yapılğan tahrikler ve haqaretlerniñ tek maqsadı - halq içine qorqu salmaq, rejimge qarşı tirelme hissini taptamaq, ümüt, işanç ve cüretni ayaq astına alıp qırmaqtır.
Saqın aldanmamaq kerek. Ermenibazarınıñ sıñırında bir avuç halqqa qarşı ayqqa koterilgen eki-üç biñlik silâhlı ordu, fuqare vatandaşlarğa aqıl almaz para cöremelerini bergen ve öz devletine ihanet etken vicdansız hakim ve prokurorlar, qadınlarğa qol kotergen nesepsiz haydutlar, kün ortasında mal ve can hırsızlığı yapqan eli qanlı qatiller, evlerni basıp tintüvler yapqan sessiz sinsi zalimler, miylerni yalan-dolannen bulandırıp insanlarnı biri birine tüşürgen çılğın siyasetçiler… Olar qırımtatarlardan qorqmaylar. 18 Mayıs künü meydan ve soqaqlarnı avtozak ve OMONnen toldurıp çıqqan ve helikopterlerni avağa kotergenler bunı qorqqanlarından yapmadılar. Maqsat - qırımtatarlarnı açuvlandırıp qavğa çıqarmaq, qan tökmek ve yapmaq istegenleri zorbalıqnı resmileştirmektir. Bunı becerip olmadılar, lâkin öz niyetlerinden asıl da vazgeçmediler.
Tahminlerim öyle ki, nevbetteki basamaq olaraq dini faktor üstünden oyun yapıp sahte «müsülman ekstremist» ve «islâm fundamentalist»lerni uydurıp çıqarmaq olacaq. Bunıñ ilk hazırlıq adımı 18 Mayıs arfesinde İslam Terek’te yapıldı. Malüm olğanı kibi andaki müsülmanlar birer-birer poliske çağırılıp çeşitli uyğunsız sorğularğa tabi tutuldılar. Siyasi cihetten mağlüp olğan yerli ve merkeziy «hakimiyet»niñ yolbaşçıları yedek plannı işke tüşürebililer. Buña kore Qırımda bir de bir dini firqa yahut cemaat meydanğa çıqıp «kâfirlerge» qarşı cihadnı ilan eter ve bir eki yerge hücüm etip ilk qannı aqıtır… Büyük ihtimal “cihadçı”larnıñ yetekçileri Qırım’dan ve qırımlı olmaycaqlar, olsa edi adları ve sımaları daha Ukrayna’nıñ hakimiyeti vaqıtında çıqar edi. Hem iç ve tış duşmanlarnı qıdırıp tapmaq mevzusında Urusiye Federatsiyası kibi daha tecrübeli memleket yoq deñilse yañlış olmaz. Devamındaki hadiselerniñ ketişatını az-çoq hayal etmek qıyın degil. Kitap yasaq etken, saqallı erkeklerni ve yavluqlı qadın-qızlarnı terrorist olaraq körgen, öz milletini ve halqını basıp, ezip, atıp, yaqıp, patlatıp öldürgen ve qabaatnı müsülmanlarğa atqan devletten ne beklemek mümkün? Ancaq eger bu ketişat kerçek kibi olsa yüregi yanğan deliqanlı saf gençlerimizge yazıq olacaq. Çünki rahmetli şehit Reşat Ametovnen bağlı hadiselerniñ çoğalmasına ve bir cannıñ bile ğayıp etilmesine göñül artıq dayanmaz.
Diger taraftan halqnıñ içinden yañı «qadırov» ve «minnihanov»larnı tapıp satın almaq içün de alıp barılğan ğayretler toqtamay. Lâkin halqnıñ desteginden bütünley mahrum qalğan ve her yañı hakimiyetnin ögünde tiz çöküp burunlarnı yerge süre süre «padişa»larnıñ ayaqlarını yalamaqtan başqa şey beceremegen özüni bilmezlerni qıdırımağa hacet qalmay. Özleri hazır olıp qollarına fırsat keçti mi, kemik körgen itler dayın «aman çette qalmayım» degenler uyğun vaqıtnı dört köznen beklemekteler. Amma bu heriflerniñ sürüsünde öz yerini evel ezelden alğan tanış adlarnıñ arasında peyda olğan eski-yañı sımalar ise hem hayret hem nefret uyandırıp şaşmalattırdı. İnşaallah bu, siyasiy cihetten herkesten qat-qat daha tecrübeli olğan qırımtatarlarnıñ ince işlemeli siyasi nağışlarıdır, degen ümütler boşqa çıqmaz. Yoqsa bu ihanetniñ neticesi pek pahalı ve ağır olacaq.
Qader bizge tekrar keçken asırnıñ 80-inci yıllarnıñ soñundaki ağır ve kergin devirni yaşattıra. Lâkin zaman, mekân ve mühit ne qadar farqlı olsa da Qırımtatar Milliy Hareket’niñ «qansız mücadele» esası hiç deñişmey. Dünya bizni böyle tanıdı ve böyle qabul ete. Bu sebepten çetten ketirilgen yat mefküreler hiç bir vaqıt tamır atıp olamadı ve kelecekte de olamaz.
Ahmet Derviş, qırımlı közetici
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko memleketniñ cenübiy-şarqında arbiy areketini ğayrıdan başlap, öz siyasiy faaliyetini telükege oğrata, dedi jurnalistlerge Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov.
Bu aqta malümat Qırım «parlamenti»niñ saytında yerleşe.
Onıñ fikrince, Ukraina şarqındaki adiseler – ciddiy içtimaiy faciadır.
«O (Poroşenko – muar.), ölüm yolu ile ketti. O, siyasiy ceetten mahv olur, insan, şahıs kibi», – dedi Konstantinov ve «Ukrainada cenkni başlap, Kiyev akimiyeti bütün rusiyeli alemge qarşı çıqqanını» qoşıp ayttı.
Bunıñ ile Konstatinov Poroşenko ileride yalıñız Amerikada saqlana bilecegini de qayd etti, çünki «Rusiye dünyasında oña yer tapılmaz».
Qırım «spikeri» Ukraian prezidentini arbiy areketlerni toqtatmaq ve «bir memlkette çeşit dünya baqışlı insanlarnıñ yaşayış tertibatını işlep çıqarmaq» çağırdı.
İyül 1 künü ukrain orduları 10 künlik barışıqtan soñ, memleketniñ şarqında separatistlerge qarşı ücümine ğayrıdan başladı.
İyün 30 künü Poroşenko SNBO toplaşuvınıñ neticesinde Donbassta bir taraflama ateş toqtatuv rejiminiñ müddetini yekünlemege qarar aldı.


text:
Ukraina rejissörı Oleg Sentsov ve faaliyetçi Oleksandr Kolçenkoğa birdemlik aqşamı Moskvada avgust 31 künü keçirecek olalar.
Bunı «Fabrika» icadiy sanayı merkezi bildir. Mında işbu numayış keçirilecektir.
«Birdemlik aqşamı Oleg Sentsov ve Oleksandr Kolçenkoğa aqça toplamaq içün ötkerilecek», – denile beyanatta.
Tebdirniñ teşkilâtçıları Oleg Sentsovğa qol tutqanlar ve AÇK-Moskva oldı.
Körüşüvde Oleksandr Kolçenko aqqında «Uydurılğan üküm» vesiqalı filmniñ ve Oleg Sentsovnıñ «Gömer» filminiñ numayışı planlaştırıla.
Filmlerniñ kösterilüvinden evel Larisa Malükova – kino tenqitçiniñ çıqışı olacaq, soñra ise «Arkadiy Kots» taqımnıñ kontsertı keçirilecek.
Qırım mabüslerine qol tutmağa istegenlerni TSTİ FABRİKAğa saat 16:00 davet eteler.
Sentsov ve Kolçenkonı Qırımda mayıs 11 künü Rusiye FSB hadilmeri yaqaladılar. Olarnı Aqmescitte, Yalta ve Aqyarda teraktlarnıñ azırlanmasında qabaatlaylar.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Oleg Sentsovnı «Cesürlik içün» nişan ile taqdirledi.


text:
Qırımda ve Aqyarda koronavirus yuqunçınıñ tarqaluv telükesi vaziyetinde ealini haberdar etüv köçüci sisteması işletildi. Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ saytında berilgen malümatqa köre, dinamiklerden ekimlerniñ tevsiyelerine riayet etip, evde qalmağa çağıralar.
«Mobil kompleksler şeerniñ bütün rayonlarını dolaşa. Sakinlerni haberdar etmek içün bütün bağ kanalları qullanıla. Sevmobayl ve Volnamobayl er kün evde qalmaq ricasınen sms yollay. Künde eki kere bunı soqaqta seslendireler», – dep bildire şeer akimiyeti.
Rusiye kontrolindeki Qırım fevqulâde vaziyetler naziri Sergey Şahovnıñ bildirgenine köre, bildirüv sisteması olmağan yerlerde ealini haberdar etmek içün mobil bildirüv kompleksi qullanılacaq.
Martnıñ 31-nde saba Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov koronavirus yuqunçına oğrağan ekinci yerli insan tasdıqlandı, dep bildirdi. Böylece, Qırımda 16 kişi qayd etildi. Olardan 14-ü kelgenlerde, ekisi – yerli. Aqyarda 5 kişi koronavirusnen hastalandı.
Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırım ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi.
Aprelniñ 1-nden itibaren Qırımda cemaat naqliyatı tek saba ve aqşam cedvelge köre olacaq. Aqyar sakinlerine aprelniñ 1-nden itibaren acele vaziyet olmağanda evden çıqmaları yasaqlandı. Martnıñ 31-nde Aqyar akimiyeti şeer kirişlerinde blokpostlar qurdı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ sözcüsi Maksım Prauta, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Kyivge Qırımdan Ukrainağa ait arbiy tehnikasınıñ qatarıla bilecegi aqqında beyanatı asılında «saylavdan evelki informatsion kampaniyadır», dep tüşüne. Bunı o, yanvarniñ 12-sinde «Nastoyaşçeye vremâ» telekanalı içün izaat bergende söyledi.
Prauta: «Onıñ (kampaniyanıñ – QA) maqsadı, öz saylavcıları ve halqara toplulıq arasında onıñ (Vladimir Putinniñ – QA) imidjini eyileştirmek. Al-azırda seslendirilgen malümatqa, bu kampaniyanıñ argumentlerinden birine olaraq qıymet kesmek mümkün. Bunıñle beraber, Rusiye Federatsiyası halqara mahkemelerde özüniñ qanunsız areketleri içün cevap berecektir, çünki, bilgenimiz kibi, Ukraina, qanunsız olaraq ilhaq etilgen Qırım territoriyasında qalğan mal-mülküniñ kompensatsiyası boyunca munasip davalar ile halqara mahkemelerge muracaat etti», – dedi.
Ondan ğayrı o, Vladimir Putinniñ tehnikanı alıp bermek aqqında teklifine Ukraina razı olacaqmı ya da yoqmı – bunı Ukrainanıñ yuqarı arbiy-siyasiy rehberleri çezecek, dep qayd etti.
Yanvarnıñ 11-nde Rusiye presidenti Vladimir Putin, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainağa onıñ arbiy tehnikasını qaytarmağa azır olğanını bildirdi.
Buña cevaben Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri komandanı İhor Voronçenko, Putinniñ tehnikanı qaytarmaq teklifi boyunca Ukraina rehberleri qarar berecek, dedi.
2017 senesiniñ dekabrinde sabıq Ukraina halq deputatı Andrey Sençenko, 2014 senesinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında, yarımadadan silâlarnıñ çıqarılması ve arbiy hadimlerniñ qorantaları ile kursantlarnıñ evakuatsiya etilmesi aqqında muzakereler etkenini bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, o, 3502 miqdarda arbiy tehnika ve silânıñ çıqarılmasını temin etti. Olarnıñ soñki qısmı 2014 senesi iyünniñ 16-sında yüklenip çıqarılğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
2015 senesi yanvar 7-de «Charlie Hebdo» mecmuasınıñ muarriyetinde etilgen terroristik areket çeşit din ve millet vekilleri olğan insanlarnıñ duyğularını aqaretley. Bu aqta «Charlie Hebdo» mecmuasınıñ muarririyetine etilgen terroristik ücüm aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidiumınıñ beyanatında aytıla. İşbu beyanat teşkilâtnıñ Facebook saifesinde aşkâr etilgen.
Beyanatta aytılğanı kibi, 12 insannıñ ölümine ve 11 şahısnıñ yaralanuvına ketirgen terroristik ücümniñ teşkilâtçıları ve iştirakçileri yaqalanmalı ve Frenkistannıñ milliy uquqlarına köre, cezalarını körmeli.
«XX asırda Qırımnıñ tamır halqına SSSR kommunistik rejimi tarafından etilgen devlet terrorınıñ facialı aqibetlerini özünde is etken qırımtatar halqı «Charlie Hebdo» mecmuasınıñ elâk olğan hadimlerine taziyelerini bildire. Pariste etilgen cinaiy terroristik areket ve onıñ vahşiy aqibetleri halqara toplulığından terrorizm ve istilânı, şu cümleden, devlet terrorizmni toqtatacaq qararlarnıñ qabul etilmesini talap ete», – denile beyanatta.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidiumı bildirgeni kibi, insan ve halqlarnıñ aqlarına riayet etilmesi BMT memleket-azaları tarafından BMT Nizamname maddeleriniñ amelge keçirilmesini talap ete.
«Yüz bergen vaqia bizni şaşırdı, terroristik areketiniñ qurbanlarını añamız», – dep bildireler Qırımtatar Milliy Meclisinde.
Belli olğanı kibi, çarşenbe künü, yanvar 7-de, «Charlie Hebdo» muarririyetine etilgen ücüm neticesinde 12 insan elâk oldı, 11 yaralandı. Politsiya bergen malümatqa köre, şaatlar ücüm etkenler «Peyğamber içün intiqam aldıq» ve «Allahu akbar» degen şıarlarnı seslendire ediler.
«İslâm devleti»niñ tarafdarları ve diger islâm teşkilâtları saytlarda ücüm mesülietini özlerine alğanı aqqında bildireler.
Frenkistanda musulman toplulığınıñ yetekçileri ücümni takbih ettiler.
«Charlie Hebdo» satirik mecmuası 2006 senesi Jyllands-Posten dan gazetasınıñ Muhammed Peyğamber aqqında karikaturalarnı basıp, populâr oldı.


text:
Ukraina TİN qatiy narazılıq bildirip, Rusiye Federatsiyasınıñ Devlet Dumasına saylavlar içün Qırım ve Aqyarda rey berüvniñ keçirilmesini takbih etti. Bunıñ aqqında nazirlikniñ beyanatında yazıla.
«Qanunsız saylavlarnıñ teşkil etilmesini ve keçirilmesini Rusiyeniñ Ukrainanıñ devlet suvereniteti ve topraq bütünliginiñ qaba şekilde bozulmasınıñ devamı kibi sayamız», – dep yazıla beyanatta.
Bu saylavlarda iştirak etken ve onıñ keçirilmesine alâqası odğan er kes Ukraina qanunlarına köre mesüliyetke celp etilcek, dep qayd etile.
«Çetel devletlerni ve halqara teşkilâtlarnı Rusiyeniñ qanunsız areketlerini qatiy şekilde takbih etmege, Ukrainanıñ muvaqqat işğal etilgen topraqlarında saylavlarnıñ neticeleriniñ tanımamasını ve bu şekilde yaratılğan Rusiye Devlet Dumasınıñ qanunsızlığını açıq şekilde bildirmege, RF-na siyasiy-diplomatik tazyıqnı quvetleştirmege çağıramız», – dep yazıla beyanatta.
Bundan ğayrı Ukraina diplomatları Rusiyeden Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ, Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ qısmılarınıñ işğalini toqtatmağa ve öz mecburiyetlerine riayet etmege çağıra.
Sentâbrniñ 17-nde Rusiye Devlet Dumasına saylavlar başlandı. Olar üç kün devam etecek.