text:
Ni öçen dönya cämäğätçelege İzrail-Xizbulla nizağına qatnaşmıy?
Liban premyer-ministrınıñ dönya cämäğätçelegenä, köç qullanunı tuqtatırğa sorap möräcäğät itüenä qaramastan, İzrail-Hİzbulla nizağına qatnaşuçı yuq. BMO general sekretare Kofi Annan, köç qullanunı xäzer ük tuqtatıp bulmayaçağın tanıdı. Ni öçen xalıqara cämäğätçelek däşmi? Yäisä qayber belgeçlär äytüençä, qan qoyışqa küz yoma? Azatlıq radiosı bu soraw belän Londondağı Xalıqara Mäsälälärne tikşerüçe Patşa İnstututınıñ Yaqın Könçığış belgeçe Yossi Mekelbergqa möräcäğät itte.
"Quşma Ştatlar bu nizağ çığuda Süriä häm Hizbullanı ğäyepli. Häm alar İzrailneñ, Hizbullanı bötenläy yuq itüen bulmasa da, hiç yuğı köçsezländerüen teli. Soñınnan Hizbulla köçsezlängäç, kileşü nigezendä Liban xökümäteneñ üz xakimiäten kiñäytüe öçen öçen. Älegä mondıy kileşüneñ waqıtı citmäde. Hizbulla İzrailgä höcümnären däwam itä, İzrail häm Amerika bu çor – kileşügä ireşü çorı tügel, dip sanıy."
Ğäräp däwlätläre, misal öçen Söğüd Ğäräpstan, Mısır häm Ürdün dä eşkä qatnaşırğa cıyınmıy kebek. Alar xattä şığılarnıñ Hizbulla xäräkäten bu nizağnı başlawda ğäyepläp çıqtı. Sezneñçä, sönni möselmannarı wäkilläre bu nizağta İzrail ciñä dip ışanamı?
"Hizbulla İzrail öçen barmaqqa kergän şırpı kebek bulsa, Hizbulla, Hämas, İslam Cihadı häm Ğiraqtağı suğışçılar – böten töbäk öçen qurqınıç tudıra. Däşmäsälär dä, bu xökümätlär Hizbullanıñ ciñelüenä qarşı ber süz dä äytmiäçäk. Bu mömkin dip äytä almıym. Ämma Hizbullanıñ ciñelüe şulay uq İrannıñ ciñelüe bulaçaq. Moña inde Söğüdlär, Mısır häm töbäktäge başqa rejimnar – berse dä qarşı bulmayaçaq."
Ä Yevropa ni öçen ber süz dä äytmi?
"Xalıqara iminlek mäsälälärdä Yevropa ber qayçan da berdäm fikerdä bula almadı. Alar köç qullanunıñ tuqtawın başqalardan kübräk telider bälki. Ämma Yevropada da qayber citäkçelär häm ayırım alğanda Britaniä premyerı Tony Blair, nizağnı Hizbulla çığarğanın tanıy. Häm şulay uq alar, İzrailneñ bu xäräkät aldında üz üzen yaqlıy ala torğan itep kürsätergä teläwen dä añlıy. Köç qullanu küpme däwam iter – ber atnamı, ikeme, äytergä qıyın."
Häläk bulğannarnıñ kübese – tınıç xalıq bulğanda, dönya cämäğätçelege mondıy nizağnıñ däwam itüenä riza bulır dip uylıysızmı?
"Libanda qorbannar sanı arta barğanda, xalıqara cämäğätçelekkä, İzrailgä irek berergä bik awır bulaçaq. "
Köç qullanunı tuqtatu öçen İzrailgä genä basım yasaw citmi, Hizbullağa da basım yasarğa kiräk bulaçaq. Monı niçek eşläp bula?
"Liban xökümäte häm Liban ğaskärläre andıy köçkä iä tügel. Bu basım – xalıqara köçlär, İran häm Dämäşk qatnaşuında häm İzrail belän Liban çigenä xalıqara ğäskär kertep eşlänergä tieş. Hizbulla suğışçıları çik buyınnan 40 çaqrımdağı Litani yılğası buylap quılırğa tieş. Wazğiät qatlawlı, önki qarşı toruda – üzäk xökümätne sannamağan däwlättän tış xäräkät qatnaşa. "


c: text/html

text:
Ğiraqnıñ Bäysez Saylaw Komissiäse äytüençä, 30-nçı ğinwarda ütäçäk ğömümi saylawlarğa üz namzätlären çığaru öçen 156 säyäsi firqä raslanğan. Komissiä ul firqälär arasında waqıtlı premyer ministr Ayat Alläwineñ Ğiraq Milli kileşü Firqäse häm prezident Ğazi äl-Yawirneñ yaña partiäse dä bar di. Saylawlarda qatnaşırğa Ğiraq İslam Firqäse dä raslanğan. Bu sönni törkem AQŞ citäkçelegendäge Fällücä operatsiäsenä protest yözennän saylawlarğa boykott iğlan itü belän yanağan ide.
Mısırdağı xalıqara konferensiädä qatnaşuçı BMO General' Sekretare Kofi Annan häm tışqı eşlär ministrları ul saylawlarda küp xalıqnıñ tawış birüen tä'min itärgä çaqırdı.
Ğiraq waqıtlı tışqı eşlär ministrı Xöşyär Zebari Mısırnıñ Şärm-äş-Şäix şähärendä ütkän ike könlek bu konferensiä Ğiraqnıñ demokratiägä taba xäräkätenä nıqlı yaqlaw belderde dide.
AUDİO: Konferensiä Ğiraq xalqın yaqlarğa, ğädel, demokratik häm totrıqlı Ğiraq tözügä taba säyäsi xäräkätne yaqlarğa berdäm teläk belderde.
Düşämbe könne konferensiädä qayberäwlär saylawlarda kübräk xalıq qatnaşa alsın öçen bälki anı kiçekterü yaxşı bulır digän täqdim belän çıqtı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nigä Rusiä häm Qıtay İrannı bik yaqın cibärmi?
İran küptän tügel üzeneñ Şanxay İminlek oyışmasına tulı xoquqlı äğza bularaq quşılırğa teläwen belderde.
İran älegä qädär, Äfğanstan, Hindstan, Mongolia häm Pakstan kebek, Şanxay İminlek oyışması eşenda küzätüçe bularaq qına qatnaşıp kilgän ide.
Bu atnada Düşämbedä Taciqstan prezidentı İmamali Raxmon belän oçraşqannan soñ, İran tışqı eşlär ministrı Manuçär Mottaqi, Raxmon Tährannıñ Şanxay İminlek oyışmasına quşılu telägen yaqladı dip belderde.
1996-nçı yılda tözelgän Şanxay İminlek oyışmasına bügenge köndä Qıtay, Rusiä, Qazaqstan, Qırğızstan, Taciqstan häm Üzbäkstan kerä. Bu isemlekkä İrannıñ da quşılu telägen belgeçlär, ayırım alğanda Mäskäwdäge Şärqi tikşerenülär institutı xezmätkäre Vladimir Sajin, Tährannıñ şuşı aqıllı ğämäl aşa üzen xalıqara däräcädä tağın da nığraq yaqlatu tırışlığı belän añlata.
Ä bu ölkädä Tährannıñ bügenge köndä çınnan da zur problemı bar. Üzeneñ şikle atom programı säbäple İran Quşma Ştatlar ğına tügel, Yewropa illäre belän dä araların bozdı, il üzen dönyadan ayırılğan xäldä xis itä bara.
Ä Şanxay İminlek oyışmasına quşılıp, İrannıñ Rusiä häm Qıtay kebek illär rätenä basuı anı näq menä şuşı ayırıludan küpmeder qotqara ala. Moñardan tış İran älege törkemgä quşıludan tağın da zurraq fayda kürergä ömetlänä - Şanxay törkemendä bulu anı Quşma Ştatlardan işetelgän xärbi höcüm belän yanawlardan saqlıy ala, di Sajin.
Läkin İran teläge ber närsä, anıñ başqa äğza illär tarafınnan qabul itelüe isä - ikençe. Mäskäw häm Pekin İrannı BMO İminlek şurasında yaqlap kilsä dä, alar, anı Şanxay İminlek oyışmasına alu msä'äläsenä kilgändä, bik aşıqmas kebek.
Leiden universitetındağı Yaqın Könçığış häm Üzäk Aziä belgeçe Turaq Atabaki, Rusiä dä, Qıtay da oyışmanıñ açıqtan-açıq Könbatışqa qarşı bula başlawın telämi, di:
"Oyışmadağı ike töp äğza - Qıtay häm Rusiä - anıñ Könbatışqa häm Amerikağa qarşı oyışmağa äylänüenä yul quymasqa tırışaçaq. Şuşı ike il İrannıñ äğza buluı oyışmanı başqa yuldan alıp kitep, Könçığış häm Könbatış arasında qarşılıqlar çığuğa kiterä ala dip şürli", di professor Atabaki.
Şuña kürä İran ministrınıñ Düşämbedäge belderüe asılda barı tik Tährannıñ ğına telägen çağıldıra. İran bu mäs'älädä Mäskäwneñ dä, Pekinneñ dä fatixasın äle almağan, häm aluı da ikele, digän qaraşta tora belgeçlär.
Şanxay İminlek oyıması üzenä yaña äğzalatr alunı tuqtatıp torırğa bulğan ide. Soñğı märtäbä yaña äğza - Üzbäkstan - aña 2001-nçe yılda quşıldı.


text:
Ärmänstan: opozitsiä konstitutsiä referendumında xärämläşelde dip däğwä itä
Yäkşämbedä Ärmänstanda konstitutsiägä üzgäreşlär kertü turında ütkärelgän referendumnıñ berençe näticälärenä qarağanda , fiker beleşügä qatnaşuçılarnıñ 93% yaqlap çıqqan. Bu turıda saylaw xakimiätläre xabär itte.Ämma opozitsiä citäkçeläre sannar döres tügel, xärämläşelgän di.Sannar möhim, çönki üzgäreşlärneñ köçkä kerüe öçen birelgän tawışlarnıñ öçtän ber öleşe tarafınnan yaqlanırğa tieş.Şulayuq tawış birergä xoquqlılarnıñ 50% urnalarğa barğan bulırğa tieş.
Bügen Ärmänstanda elek bulmağan ike närsä buldı. bez här ikesen dä köttek , şulay da här ikese dä elek bulmağan küreneş.Tawış birü urınnarınıñ ber qayçan da şundıy buş bulğanı yuq ide.Xakimiätlär saylaw belän xärämläşüdä ike yözlelekne bik ädäpsez räweştä kürsätte . Eleke yıllarda bez ber qayçan da şundıy açıqtan açıq äxläksezlek kürmägän idek , minemçä bu il , däwlät külämendä aldaşu.
Opozitsiä referendumnı oyıştırğan xökümät legitim tügel digän fikerdän çığıp boykot iğlan itkän ide. Opozitsiä prezident Koçarian xakimiätkä xärämläşelgän prezident häm parlament saylawları aşa kilde dip däğwä itä. Opozitsiä referendumğa qarşı kampaniäne opozitsiäne canlandıru öçen qullana alır dip ömed itsä dä, ğomum bitaraflıq anıñ bu telägen ğämälgä aşırmadı. Ütkän atnada eleke tışqı eşlär ministırı Raffi ärmännärne boykot qına tügel ä xakimiätlärgä sivil buysınmauçanlıq kürsätergä çaqırğan ide. Atna azağındğı kampaniägä Yerevanda 1500 çaması keşe qatnaşsa da saqlanu ministrı Serzh Sargsian
Min cıyınğa çaqırıp anda in kimendä meñ keşe kilmäsä, älbättä intihar itmäs idem , ämma oyatımnnan keşelärneñ küzenä dä qarıy almas idem dip söyläde.
çınbarlıq şul ki xalıqara cämäğätçelek xökümät yağında. Yevropa Berlege, Yevropa Şurası häm AQŞları konstitutsiägä kerteläçäk üzgäreşlärne xuplap çıqtı, çönki alar bu turında xakimiätlär belän ozaqqa suzılğan söyläşülär alıp bardı. Älegä käğäzdäge bu üzgäreşlär raslansa prezidentnıñ başqarma xakimiäteneñ ber öleşe parlament häm xökümätkä küçäçäk. Bu üzgäreşlär yustitsiäne nığıtaçaq keşe xoquqlarına xörmätne artıraçaq häm diasporada yäşäwçe ärmännärgä Ärmänstan pasportın alu mömkinçelegen biräçäk. Xätta ütkän atnada Yevropa Şurasınıñ parlamentar assambleyası prezidentı Rene van der Linden ärmän opozitsiäsen referendumğa qatnaşırğa çaqırğan ide.Opozitsiä isä prezident Koçarian konstitutsiä tözältmäläre öçen tırışa çönki alar anıñ 2008 dä möddäte tulğaç ta xakimiättä qaluın garantiäli digän qaraşta färidä xämit


text:
Ekrem Çelebi - Dut Ağacı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Dut Ağacı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Dut Ağacı türkü indir, Ekrem Çelebi - Dut Ağacı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Dut Ağacı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Dut Ağacı türküsü, Dut Ağacı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Dut Ağacı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Geleli Gülmedim Cihana
Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı
Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram
Ekrem Çelebi - Sen Şehirli Ben Köylü Müyüm
Ekrem Çelebi - Gör Ki Felek Bize Neler Eyledi
Ekrem Çelebi - Küstürdün Gönlümü


text:
Litva parlamentı bügen küpçelek tawış belän prezident Rolandas Paskas'qa impiçment belderde. Paksas Litva konstitutsiäseneñ 3 maddäsen bozuda ğayeplänä. Atap äytkändä – üzeneñ kampaniäsenä aqça birgän Rusiä eşquarına Litva watandaşlığı birü, däwlät serlären saqlamaw häm privatizatsiägä qağılğan qararlar qabul itkändä basım yasawda ğayeplänä.
Här maddä öçen ayırım tawış birelde. İmpiçment belderer öçen 141 deputatnıñ 85 – xuplap tawış birergä tieş ide. Berençe häm ikençe maddä öçen "eye" dip 86 deputat tawış birgän, 3ne maddäne 89 keşe xuplağan.
Parlament riäse Arturas Paulauskas waqıtlıça prezident wazifasın ütiäçäk. Prezident saylawları 60 kön eçendä ütergä tieş.
Böten bu xällär uzğan atnada ğına NATOğa kergän häm kiläse ayda Yevropa Berlege äğzase bulırğa cıyınğan Litvağa külägä töşerä. Yevropanıñ ber ilendä dä prezidentnıñ impiçment belän urnınnan kitkände yuq ide äle.


text:
Akademik Kaybıyşev mäxkämäse başlandı
Ufada yäşäwçe dön''yaküläm tanılğan tatar ğalime, Rusiä Fännär akademiäseneñ Ütä sığılmalı metallar problemaları institutınıñ elekke direktorı, akademik Oskar Kaybıyşev östennän başlanğan mäxkämä eşe däwam itä. Atnakiç könne Başqortstan Yuğarı mäxkämäsendä şuşı eş buyınça mäxkämä utırışları ozaq qına tänäfestän soñ yañadan başlanıp kitte. Xäzer bu utırışlarda şahitlarnıñ çığışları tıñlanaçağı mäğlüm. Alar siksängä yaqın keşe dip xäbär itte Yuğarı mäxkämä matbuğat üzäge wäkilläre.
Elegräk tä xäbär itelüençä, Oskar Qaybışewnı çit illärgä Rusiäneñ ike täğäyenläneştäge sänäğät texnologiälären satuda häm finans mutlıqlarda ğäyeplilär. Ä tanılğan akademik üzenä tağılğan ğäyepläwlärne kire qağa häm “bu bezneñ konkurent firmanıñ häm anıñ mänfägat''lären yaqlawçı iminlek orğannarınıñ berlektäge xösetlege, zakaz buyınça baruçı qoyı qazuı”, – dip belderä. Ägär Oskar Qaybışewnıñ ğayıbe Yuğarı mäxkämädä raslansa, aña 10 yıllıq törmä cäzası yanıy.
Atnakiç könne irtänge säğätlärdä ük başlanğan mäxkämä utırışları kiçke säğätlärgä dä tämamlanmağan ide äle. Şuña da Yuğarı mäxkämä wäkilläre dä “Azatlıq” xäbärçesenä añlatma birüdän tıyılıp qaldı. Akademik Qaybışewnıñ üze belän dä elemtägä kerü mömkin bulmadı. Fatirlarına şaltıratqaç, anıñ tormış iptäşe bügen çınlap ta mäxkämä utırışları başlanğanlığın ğına xäbär itä aldı.


text:
Piterburda Ğädel Rusiä firqäse qorıltayı ütä
Ğädel Rusiä başlığı häm Federatsiä Şurası räise Sergey Mironov äytüençä, Ğädel Rusiä dikäberdä ütäçäk Duma saylawlarına üz programmasın äzerli başlağan. Mironov bu programma sotsial reformalar aşa tormış däräcäsen kütärüne küzdä totaçaq dide.
Ul üz partiäseneñ xakimiättä Berdäm Rusiä monopoliäsen cimerüenä ömetlänüen belderde.
Şulay da Mironov prezident Putinnıñ tuğrılıqlı yaqlawçısı. Tänqitläwçelär Ğädel Rusiä süzdä genä oppozitsion partiä bulaçaq di.


text:
Gruziädä oppozitsiä prezident Şevardnadzenıñ xakimiättän kitüen taläp itä
AUDİO: Bez saylawlarğa bäyle barlıq şiğarlärne prezidentnı xakimiättän töşerü turındağı şiğarlärgä almaştırırğa tieş. Çönki ul bu saylawlarda xärämläşülär öçen cawaplı, ul söyläşülärdän berençe bulıp baş tarttı häm ul bernindi çigeneşkä dä barırğa telämi.
İke töp oppozitsion blok, atap äytkändä Milli Xäräkät häm Burjadanze demokratları 8-nçe noyäberdän tuqtawsız protest çarası başladı. Baştaraq alar 2-nçe noyäberdä ütkän parlament saylawlarında bez ciñep çıqtıq dip täqrarladı häm yaña saylawlar ütkärüne taläp itte, bu taläplär ütälmägän oçraqta Şevardanzenıñ xakimiättän kitüen taläp itte. Uzğan töndä taraflar nizağnı çişü maqsatında söyläşülär ütkärde. Ämma ul uñay näticä birmäde.


text:
Rusiä prezidentı Vladimir Putin Eçke Eşlär ministrlığına Tönyaq Kavkazda suğışçılarğa qarşı eşçänlekne arttırırğa quştı.
Soñğı atnalarda Rusiäneñ iminlek köçläre Çeçnyada suğışçılarğa qarşı berniçä xärbi çara uzdırdı.
Bügen Rusiäneñ federal iminlek xezmäte, soñğı çaralarnıñ bersendä Al-Qaidanıñ İnguşetiädäge wäkilläreneñ berseneñ mäyete tabıldı, dip xäbär itte. Tumışı belän Kuweittan bulğan Abu Dzeit isemle älege keşe, xäbärlärgä qarağanda, Rusiä köçlärenä eläkmäs öçen 5 kön aldan üz üzenä qul salğan.
Bügen Qaraçay-Çerkes respublikasında iminlek çarası waqıtında ber suğışçı atıp üterelgän. Qaraçayevsk şähärendä bulğan älege çara waqıtında şulay uq çeçen suğışçılarına bäyle buluda şiklänelgän berniçä keşe qulğa alınğan. Rusiä eçke eşlär ministrı Räşid Nurğaliev, prezident Putin belän bulğan oçraşuda şundıy uq çaralar Dağıstan häm İnguşetiädä ütäçäk, dip beldergän.


text:
Uzbäkstan Eçke Eşlär Ministrı Almatov Germaniädä xökemgä tartıla alamı?
Üzbäkistannıñ Eçke Eşlär ministere Zokir Almatov Ändicanda May ayındağı tärtipsezleklärne köç qullanıp bastırğanda keşe xoquqların bozuda ğäyeplängännän soñ Germaniädä dävalanuın üzep annan kikän. Läkin, Human Rights Watch oyışması Üzbäkistanda keşe xoquqların bozuda ğäyeplängän Almatov häm tağı da 11 keşe äle dä xökemgä tartıla alalar dip belderde.
"Germaniä tikşerü eşlären başlarğa, dälillär tuplarğa , bigeräktä Ändican masakasınnan isän qalğan tanıqlar belän söyläşergä, Üzbäkistanda eskäncä sistemasın tikşergän räsmilärneñ mäğlümätlären ciarğa tieş. Şunnan soñ almannar alarnı Germaniädäme, ällä başqa ildäme xökemgä tartu turında qarar qabul itärgä tieşlär. Bolar eşlängän xäldä, Germaniä Almatovnı qulğa alu öçen xalıqara ezlävgä quyarğa tieş."
Almatovqa Germaniägä kerü vizası Noyäber ayıda Yevropa Berlegeneñ sanskiäläre köçkä kermästän berniçä kön elek birelde. Germaniä tışqı eşlär ministerlege süzçese Michael İber Yevropa Berlegeneñ sanskiäläre humanitar säbäplärdän çığarma yasarğa röxsät itä dip belderde. Almatovqa yaman şeşek auıruınnan opperatsiä yasalğan. Ä inde Üzbäkistannıñ Berlindäge ilçelege süzçese Mahmud Bobonazarov Almatovnıñ Germaniägä kilgän yäisä kitkän buluı turında mäğlümäteneñ bulmauın äytte. Germaniäneñ Federal prokuraturası radiobızğa Almatov mäsäläse tikşerelä dip äyte. Human Rights Watchnıñ Yevropa Berlege öçen direktorı Lotte Leicht , oyışmasınıñ Üzbäkistan Eçke Eşlär ministerlegeneñ cäberlävgä turıdan-turı qatnaşqan buluın kürsätkän dälillär tuplağan buluın belderde.
"Bez Üzbäkistanda yıllardan birle eskänçä, cäberläv turında alıp barğan tikşerülärebez, bu xaqta Üzbäkistan räsmiläre belän ütkärgän söyläşülär , oçraşularnıñ ber nindi dä uñay näticägä kitermäven kürsätkän bik küp dälillär tupladıq. Läkin, bu bezneñ dällär genä tügel. Bezdä başqa xalıqara küzätüçelärneñ , şul sanda BMOnıñ eskänçä buyınşa mäxsus väkileneñ mäğlümätläre dä bar."
BMOnıñ cäberläv buyınça mäxsus väkile Manfred Novak 16-nçe Dikäberdä Jenevada iğlan itelgän belderüendä German xökümäten Almatovqa qarşı cinayät eşen quzğatırğa çaqırğan.
Förit İdelle. Praga


text:
Tatarstannıñ Fännär akademiäsenä yaña äğzälär saylandı
Tatarstannıñ akademikları da bu könnärdä yalnı onıtıp torıp, ütä dä möhim eş belän mäşğül. Çärşämbe könne respublikanıñ Fännär akademiäsendä yaña äğzälärne saylaw uzdı. 15 yıl elek oyıştırılğan Tatarstan Fännär akademiäsendä nigezdä şaqtıy olı yäştäge ğalimnär, alarnıñ urtaça yäşläre 70kä yaqınlaşıp kilä. Alarnıñ olı yäşlären, sälämätlekläreneñ dä bik äybät bulmawın isäpkä alğanda, akademiä äğzäläreneñ eş sıyfatı da yış qına xäzerge kön taläplärenä turı kilmäwe añlaşıla. Şuña da, 9 yün könne uzğan saylawlarnı Fännär akademiäsenä yäşräk, yaña buın ğalimnäre saylanır digän ömet belän köttelär. Bu ömetlär aqlandımı soñ? Aldan şunısın äytergä kiräk, ğalimnärneñ cıyılışı bik ozaq däwam itte. Törle büleklärdä alar irtänge 10-11dän başlap köndezge säğät 3-4kä qädär diärlek kiñäşläştelär. Gumanitar fännär belgeçlege buyınça akademik däräcäsenä Alabuğa pedagogika institutı rektorı Nail Wäliev iä bulğan. Möxbir-äğzä bulıp isä arxeolog Fayaz Xucin saylandı. Pedagogika belgeçlege buyınça da näticälär bik qızıqlı. Andağı saylawlarnıñ üzençälege şunda – anda 6 däğwäçıdan 4 qalğan – Gölnar Xäsänova, Nail Tuqtamışev, Änwär Xuciäxmätov häm Cäwdät Söläymanov. Şular arasınnan bülekçäneñ şurası matematik Cäwdät Söläymanovnı saylarğa täqdim itkän. Ä menä Watan tarixı belgeçlege buyınça akademiklar ozaq kiñäşläşsä dä, ber urtaq fikergä kilä almağannar. Anda saylawlar xätta ike turda ütkän. Anıñ berençesennän Ramil Wäliev töşep qalğan. Ä menä ikençe turğa ütkän Damir İsxaqov häm İskändär Ğiläcevneñ ikeseneñ berse dä kiräkle bulğan öçtän ike öleşneñ tawışın cıya almağan. Şunlıqtan, älegä bu bülektäge vakansiä buş qala. Xäzer anda saylawlar berniçä ay yäki yıl uzğaç qına ütäçäk. 10 yündä Tatarstan Fännär akademiäseneñ ğomumi cıyılışı uzaçaq. Anda inde büleklärdän yaña täqdim itelgän akademiklar räsmi räweştä saylanırğa tieş.Gölnaz İlgizär


text:
QR Parlamenti Mäjilisiniñ depwtatı Vladïmïr Bojko Ïnvestïcïyalar jäne damw vïce-mïnïstri Tïmwr Toqtabaevtı «ertegi» ay`tpawğa şaqırdı, dep xabarlay`dı Baq.kz tilşisi.
Bügin Mäjiliste QR agroönerkäsiptik keşenin damıtwdıñ memlekettik bağdarlaması jobasınıñ tujırımdaması tanıstırılğan bolatın. Osı jïında bayandama jasağandardıñ biri Ïnvestïcïyalar jäne damw vïce-mïnïstri Tïmwr Toqtabaev oñ körsetkişterge toqtalğan edi.
Onıñ ay`twınşa, soñğı bes jılda awıl şarwaşılığı salasındağı texnïkalar öndirisi 1,7 esege ösip, tabıs 21,2 mlrd teñgege jetken. 2014 jılmen salıstırğanda 2015 jılı öndiris kölemi 1,5 esege ösken. Bes jılda ïnvestïcïya 4 esege artıp, 7,8 mlrd teñge bolğan.
«Kombay`n, traktor jäne odan özge är türli awıl şarwaşılığı texnïkaların şığaratın jaña öndiris pay`da bolğan. Käsiporın bügin tañda 1545 birlik kombay`n, 3 mıñ 600 traktor, 500 jatka şığaratın küşke ïe», – dey`di Tïmwr Toqtabaev.
Biraq bul derekter Mäjilis törağası orınbasarınıñ külkisin keltirdi. Vladïmïr Bojko Qostanay` oblısındağı Belarwsʹ kombay`ndarın jïnay`tın käsiporın day`ın maşïnalardı alıp jatqanın ay`ttı. Sondıqtan barlığın özimiz qurastırıp, şığarıp jatırmız degen «ertegini» ay`tpawğa şaqırdı.
«Men sizdiñ jağımdı statïstïkañızdıñ key`birine toqtalay`ın. Äsirese, mıñdağan traktorğa qatıstı. Asqar Mırzaxmetov problemanı ay`tpay`, jasırıp qaldı. Qostanay`dağı Belarwsʹ kombay`ndarın jasay`tın käsiporın birde-bir temirdi özinde öndirmey`di. Sizder kimge ertegi ay`tpaqşısızdar? Olar Kazagrolïzïng beretin qosımşa qarajat arqılı day`ın kombay`ndardı alıp otır», – dedi V.Bojko.
Ay`ta ketey`ik, 9 qırküy`ektegi Ükimettiñ keñey`tilgen otırısında Memleket basşısı ükimetke jıldıñ soñına dey`in Agroönerkäsiptik keşendi damıtwdıñ memlekettik bağdarlamasın äzirlewdi tapsırğan edi. Bügin QR Awıl şarwaşılığı mïnïstri Asqar Mırzaxmetov osı tujırımdama twralı Mäjiliste bayandama jasadı.


text:
Samar “Tuğan tel” cämğiätendä isäp-xisap totıldı
“Tuğan tel” isemle Samara ölkä tatar cämğiäte üzeneñ öç yılğa ber bula torğan isäp- xisap cıyılışın uzdırdı. Samar Duslıq yortınıñ aktlar zalında törle yäştäge irlär häm xatınnar,yegetlär häm tutaşlar, zur eşquarlar öç säğät buyına tatar yazmışı turında süz alıp bardılar kön tärtibenä cide mäs'älä quyılğan ide. Töp doklad belän cämğiätneñ direktorı çığış yasadı. Menä şul dokladtan ayırım fikerlär:
“Bıyıl Samardağı “Yaqtılıq” mäktäbenä 10 yıl bula. 170 baladan başlanğan mäktäptä bügen 255 uquçı, häm uqırğa teläwçelär arta bara, çönki tatar balalarınnan ğına tuplanğan mäktäptä tärtip yaxşı, ä tärtip bulğan cirdä ğilemlek yaxşı señä. “Yaqtılıq”qa yanqorma tözelep betep yata, häm bu tözeleş 100 mlnğa töşte. Sentäber başına binanı ölgerter öçen tağın 36 mln sum aqça kiräk. Cämğiätneñ prezidentı Änwär Bul'xin gubernator Konstantin Titov belän oçraşıp bu problemanı xäl itärgä alındı.
Samarda här yılnı şähärneñ iñ zur sport Sarayında Näwrüz bäyräme uzdırıla, ä Näwrüzdäge köräştä tik 18 yäşkä qadär yegetlär genä qatnaşalar. Tatar baylarınıñ zur büläkläre kübesençä rus häm ärmän yegetläreneñ qulına elägä. Qarar çığarıldı, tatar awıllarındağı mäktäplärdä, şähärlärdä grek- rim köräşe seksiälärendä yegetlärne köräşergä öyrätergä, çönki grek- rim köräşen üzläştergän bala tiz tatar köräşenä küçä ala.
Samar ölkäsendä tatar sänğät köçläre üseştä. Sızran şähärendä matur ğına cır kollektivı tuplandı, Neftegorsk şähärendä dä “Duslıq” cämğiäte tergäklänep kilä.
“Yäşlärne üsterergä kiräk!”- digän süzlär yış yañğırıy. Moña qarşı cämğiät direktorınıñ cawabı da altmış keşeneñ härbersen siskändererlek ide: “Öegezdä balalarığız häm onıqlarığız tatarça söyläşälärme häm alarğa tatarğa ğorurlığı señderelgänme? Härberebez ğailädä şul eşne başqarsaq, almaş bulaçaq!”
Şulay uq Samardağı “Azan”, “Berdämlek”, ”Säläm” gäcitälärendä islam äxlağın propagandalaunı da möhim çara ikänen iskä töşerde direktor.
Samara ölkäseneñ Denis awılında Nursinä Xäkimova - iñ aktiv xäbär yazuçı. Nursinä xanım Qazanda çığa torğan barlıq gäcitä- curnallarnı yazdırıp ala. Maqsat quyıldı. Här awlda şundıy Nursinälär bulırğa tieş.
Samar Näwrüzenä Tatarstan kitap näşriäten çaqıru da, maşina-maşina tatar kitabın satu da matur küreneş dip bäyälände.
Milli xäräkät yulbaşçıları tırışlığı arqasında “Berdämlek” redaksiäse Duslıq yortına küçenep kilde, ä bu inde yılına 200- 300 meñ sum aqça ekonomiä digän süz, çönki utqa, suğa, internetqa, telefonğa, arendağa tülämäskä.
Ğomumän, milli xäräkättä soñğı öç yılda üzgäreşlär zur häm yaxşı yaqqa. Samar tatar milli xäräkäte yıldan- yıl yäşärä, häm tatar xäräkätenä mallı irlär kilä.
“Tuğan tel” cämğiäteneñ Ustavına üzgäreşlär kertelde. Elek citäkçelär 3 yılğa saylansa, xäzer 5 yılğa saylana, monda da izge niät küzdä totıla. 5 yıl eçendä här lider täcribä tuplap ölgerä. “Tuğan tel” prezidentı itep qabat ber tawıştan Änwär Bul'xin saylandı, ä tözeleş buyınça urınbasarı bulıp general' direktor Wazıx Möxämmätşin, Tatarstan Respublikası belän elemtädä toru yöklären üz östenä general' direktor Fäxretdin Kanyukaev aldı, ä cämğıätneñ finans yağın qayğırtunı zur tözeleşneñ general' direktorı Minnäxmät Xaliullov cilkäsenä saldılar.
Älbättä bolar pozitiv, uñay üzgäreşlär. Läkin dä problemalar da baştin aşqan. Tatar awıllarındağı kitapxanälärdä islam dine turında kitaplar bötenläy yuq!
Milli xäräkättä genä tügel, bügenge tatarlarda yuaşlıq köçle, ä yuaş keşe belän älläni maytarıp bulmıy. Kiräk urında taläp itä torğan şäxeslärneñ sanı artırğa tieş.
Zamanında Georgiev ordenın möselmanğa birgändä, täresez yasağannar. Bügenge şovinizm rus imperiäsen uzdıra. Quldan millät kitä, tel yuğala, milli xäräkätneñ üz ideologların , üz polittexnologların buldırırğa kiräk, qayçandır şaw ideologiädän torğan milli xäräkät, bügen biznes eçendä häm bu soqlanırlıq küreneş. Ä tormış şunı kürsätte – malquarnı üsterügä qarağanda, milli ideolognı üsterergä , äzerlärgä awırraq ikän.”
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Morozov Çallıda matbuğat oçraşuı uzdırdı
Çallı töbägennän Däwlät Dumasına deputat bulıp saylanğan Oleg Morozov Duma räiseneñ berençe urınbasarı wazıyfaların başqara. 2 mart könne ul şähärneñ xakimiät binasında jurnalistlar belän matbuğat konferensiäse ütkärde. Oçraşunıñ soraw-cawap öleşenä qädär Oleg Morozov üze çığış yasadı. Berençe çiratta Rusiädä qabul itelgän milli proyektlarnıñ barışı belän tanıştırdı. Annan soñ Tatarstan-Rusiä Şartnamäsenä fikeren belderde. Parlament räise urınbasarı äytüençä, Şartnamäneñ Federatsiä Şurasınnan ütmäwe "Spravedlivaya Rossiä" häm "Yedinaya Rossiä" firqäläreneñ üzara köräş näticäse. Ul Tatarstan prezidentı Mintimer ŞäymieMnıñ wazıyfasınnan kitü turındağı xäbärlärgä dä mönäsäbäten belderde:
- Tatarstan prezidentı Mintimer ŞäymieMnıñ 3 yıl prezidentlıq waqıtı bar. Rusiä prezidentı şuşı waqıt eçendä aña ışanıçsızlıq belderergä mömkin. Läkin min moña nigezlär kürmim. Ägär Tatarstan prezidentın almaştıru bula ikän, bu- zur tetränülärgä kiteräçäk, dide Däwlät Duması räise urınbasarı. Soraw- cawap tärtibenä küçkäç, Azatlıq xäbärçese Oleg Morozovqa berniçä soraw belän möräcäğät itte. Şularnıñ berse, Däwlät Dumasında Tatarstan-Rusiä Şartnamäse öçen tawış birgändä Başqortstan deputatlarınıñ qarşı tawış birüläre uñayınnan ide. Cawap mondıy buldı:
- Tawış birü aldınnan min Başqortstan deputatları belän oçraştım. Alar açıqtan-açıq äyttelär: "Bez Şartnämägä qarşı tawış biräçäkbez. Çönki älegä qadär Tatarstan Şartnämäse kebek Başqortstan-Rusiä kileşüe bulırmı digän sorawğa cawap almadıq." Mondıy argument mine bik ğäcäpländerde, dide Oleg Morozov häm Tatarstan-Rusiä Şartnamäsen şik astına quyıp, alar üzläreneñ kileşülären dä bilgesezlekkä quyuların belderde. Şartnämäneñ federatsiä Şurasında raslanmawın Oleg Morozov "Yedinaya Rossiä" belän "Spravedlivaya Rossiä"neñ köräş näticäse digänen äytkän idem. Şunı raslap, Morozov tağın mondıy fiker äytte: Federatsiä Şurasında çığış yasağan Narusova äytte: Älege şartnamä Rusiädä separatizmğa yul alaçaq. Bu - sataşu, dide Morozov.
Azatlıq xäbärçese Rusiä parlamentı räise urınbasarına "Azatlıq" radiosınıñ Qazannan tuqtaluı Tatarstanğa bulğan basım tügelme?- digän sorawnı birde. Cawap mondıy: "Min bu xaqta berençe işetäm häm anıñ säbäplären belmim häm nindider säyäsi maqsatlar belän bäylämim. Bu turıda qarar qabul itelgän ikän, bu qara säyäsi tügel."
Ğädättä, Oleg Morozov, Çallıda bulğan oçraşular waqıtında üzenä bilgesez wäzğıät turında äytelsä, "Sorawnı öyränermen, cawap birermen", dip äytä torğan ide. Bu yulı alay dimäde.
Ğafiulla Ğaziz, Çallı


text:
Ural Räximov östendä bolıtlar quyıra
Başqortstannıñ neft' eşkärtü häm yağulıq energetikası tarmağı östendä tağın da qara bolıtlar quyıra başladı kebek. Prezident Mortaza Räximovnıñ ulı Ural Räximov qaramağında bulğan Yağulıq energetika kompleksına qarata çirattağı däğwälar iğlan itelgän. Rusiäneñ Yuğarı Arbitraj mäxkämäse Ural Räximov qulındağı şirkätlär däwlätkä 42 milliard sum külämendä burıçlı dip belderde. Bu Ural Räximovnıñ üz baylığınıñ yartısı çaması digän süz. Äle yañaraq Rusiä milliarderları isemlegendä Ural Räximovnıñ 30 nçı urınnı biläwe häm anıñ baylığı 89 milliard sum külämendä buluı xaqında bäyän itelgän ide.
Arbitraj mäxkämäse däğwäları östenä, soñğı könnärdä Başqortstannıñ neft' eşkärtüçe şirkätläre tiräsendä yaña imeş-mimeşlär dä tarala başladı. Qayber küzätüçelär farazlawınça, Başqortstan neft' eşkärtü tarmağı şirkätläre aksiälären Rusiäneñ kiñ bilgele ber monopolistı – “Gazprom” şirkäte üz qulına töşerergä cıyına ikän. Xäyer, bu inde farazlar däräcäsendä genä dä tügel, çönki mondıy ixtimallıqnı “Gazprom” citäkçeläre üzläre dä kire qaqmıy ğına tügel, ä bu yünäleştä küptän inde söyläşülär başlanuı xaqında da äytä ide.
Başqortstan citäkçeläre häm respublika neft' şirkätlären üz qulında totuçı Ural Räximovnıñ bu adımğa barırğa telämäwe xaqında da mäğlüm ide. Anıñ ätise Mortaza Räximov ta yañaraq Ufada Ekologiä mäsälälärenä bağışlap uzdırılğan bötenrusiä kiñäşmäsendä Başqortstannıñ töp baylığın birüçe neft' eşkärtü şirkätläreneñ berkemgä dä birelmäyäçäge xaqında äytkän ide. Monı qayber küzätüçelär ğap-ğadi satulaşu dip kenä atadı. Äye, Başqortstan yağulıq tarmağı şirkätläre “Gazprom” tarafınnan yotılsa, moñarçı Başqortstan neftennän fayda kürüçe respublika aksionerları küp närsä yuğaltaçaq. Ä aqça yuğaltu xakimiätne dä qaqşatu digän süz.
Elektän dä mäğlüm buluınça, Başqortstan neft' eşkärtü tarmağı şirkätlären üz qullarına töşerergä etläwçelär baytaq. “İkençe ber monopolist – “Rosneft'”neñ dä Başqortstan neft' zavodların üz qaramağına küçerergä cıyınuı mäğlüm ide. Niçek kenä bulsa da, Başqortstan neft' eşkärtü şirkätläre yazmışı tizdän xäl iteläçäk, dip kötelä. Bu xaqta respublikadağı kiñ bilgele iqtisatçı, professor Rinat Ğataullin da belderä. Anıñ süzlärençä, äle Başqortstannıñ şuşı tämle bäleşen Mäskäwdä büleşü bara. “Moña inde Başqortstan xakimiätläre berniçek tä qarşı tora almayaçaq”, - di ul.


text:
Nurmöxämät xäźrät: Şärä qıźźar kürhäteüźe zamansa başqarırğa käräk
Başqortostan mosolmandarı Diniä Nazaratı räyese möftöy Nurmöxämät xäźrät telewidenie efirında ensi aźğınlıqqa etäreü alımdarı küp bulıuğa borsolou belderä. Xäźrät Däülät dumahı deputattarınıñ kiñ mäğlümät saralarında erotiqanı tıyıu xaqındağı qanun başlanğıstarı menän tulıhınsa kileşä.
Nurmöxämät xäźrät äyteüensä, telewidenie eşmäkärźäre xäläl menän xaramdı küp waqıt butay. Älbittä kemdärgäler matur yarım şärä qıźźarźı qarau oqşay. Tik ular ösön balalar yoqlağas, töndären quyırğa la mömkin tigän fekerźä Başqortostandıñ baş mullahı.


text:
Ciñü paradın qazanlılar täräzä töbenä menep qaradı
Qazannıñ näq üzägendä, İrek mäydanında, berniçä kön aldan, mäydannıñ ike yağında da urındıqlar quyıldı, xärbilär kön sayın, öyränülär ütkärde. Bäyrämgä äzerlekneñ barışı mäğlümat çaralarında kiñ yaqtırtılıp bardı. 8nçe may kiçendä, televidenie kanalları ğadi qazanlılarnı paradnı qararğa çaqırıp qaldı. Qazanlılar kilde, ämma timer kirtälärgä tap buldı. İrek mäydanı, 4 yaqlap militsiä belän äyländerep alınğan ide. Saqlanu çaraları ğädättägedän qırısraq buldı. Mäydandağı urındıqlarnı alırğa tieşle veterannar häm alarnıñ tuğannarı, maxsus çaqırular belän genä kertelde. Bar keşene dä, xättä keçkenä biüçe balalarnı dä, kiemnären, äyberlären qapşap kerttelär. Ğadi tamaşaçılar, töp bäyräm çaraları barğan mäydannan 100 metr yıraqlıqta, timer kirtä aldında qaldı. Çäçlären ködrälätkän häm lälä çäçägen kütärep kilgän ber qız-bala, yılar xälgä citkän ide. Anıñ apası söylägänçä, qızçıq kiçen televizor qarap, bik tä’sirlänep, 9 may könne veterannarğa çäçäk birergä telägän. Ämma, kilep çıqmağan. Yulnı yapqan militsiä xezmätkärläre belän, äbilär dä kilep söyläşep qaradı.Ämma näticäse bulmadı. Militsiälelär, iminlek taläpläre şundıy, dip itäğätle cawap birergä tırıştı. İrek mäydanına ikençe yaqtan, Puşkin uramınnan, yaqınraq kilep buldı. Ämma ğadi qaznalılar öçen qaralğan urın bik tar ide, 2-3 maşina ütärlek aranı keşelär tığızlap tutırdı. Arttağılarğa, mäydannan tawışlar ğına işetelde. Yaqındağı binanı täräzä töplärenä, uramda beraz kütärelep torğan urannarğa, çüp çiläge östenä menep qaradı yäşlär.Şuşında keşelär belän söyläşep aldıq. Räncü tulı apalar, bäyrämgä yaqınraq kilä almawına ükeneç belderdelär. Yıl sayın şuşı paradqa, bıyıl ğına anı kürä almawın, belderde alar. Telefon-avtomat astında torğan abzıy, ätise kümelgän ğomumi qäber yanına, Piterburğa bara almawına, eçem poşa, dip xisläre belän urtaqlaştı. İrle-xatınnı, başqort keşeläre, ätiläre häm äniläre istälege itep, bäyrämgä kilüen belderdelär. İrek mäydanına yaqın kilergä tırışqan waqıt eçendä, bäyräm, ğäskärlär ütä torğan mizgelgä citte. Räsmi agentlıqlar xäbär itkänçä, Ciñüneñ 60 yıllığına bağışlanğan bäyräm tantanası, 200-läp veterannıñ mäydannan ütüennän başlanıp kitkän. Saqçılar, suğış frontları bayraqların kütärep, mäydannan uzıp kitkän. Annan soñ, Ciñügä bağışlanğan muzıkalı häm biüle kompozitsiä kürsätelgän. Bäyräm notığı belän Tatarstan Prezidentı veterannarğa möräcäğät itkän. Axırdan, mäydannan suğış çorı kiemnärennän xärbilär üzğan, Suvorov isemendäge, tank, artilerriya uçilişesı kursantları, eçke eşlär ministrlığı, ğädättän tış xällär ministrlığı ğäskärläre, yanğın sünderüçelär häm başqa xärbilär ütte. Parad retro-maşinalar kolonnası ütüe belän tämamlandı.
Bikä Timerova


text:
Saddam totılğannan soñ uylanular: diktator belän diktator arasında nindi ayırma bar?
Saddamnı niçek xökem itergä digän bäxäs bara. Läkin Ğiraq citäkçese dönyada berdän-ber diktator tügel, meñlägän keşeneñ başına citkän andıy tirannar tarixta şaqtıy. Qılğan ğämälläre ber çama bulsa da, alarnıñ yazmışı törleçä buldı. Kemder xökem itelde, ä kemder - axır könnären tınıçlıqta, mullıqta uzdırdı. Monıñ säbäbe närsädä soñ?
Misal öçen 70-nçe yıllarda wahşileklär qılğan, meñlägän keşeneñ başına citkän Uganda diktatorı İdi Amin xökem itelmäde, soñğı könnären Söğüd Ğäräpstanında, tınıçlıqta uzıdırdı, ul şuşı yılnıñ awgustında ğına wafat buldı. Yä isä elekke Haiti diktatorı Jean-Claude Duvalier xäzer üz yortında Parijda yäşäp yata. Elekke Panama citäkçese Manuel Noriega häm Yugoslav prezidentı Slobadan Miloşeviç mäxkämä aldına bastılar. Ä menä Londonda qulğa alınğan Çili diktatorı Augusto Pinochet''nı küpme genä tırışsalar da, xökem itä almadılar. Sälämätlege naçar bulu säbäple ul mäxkämä aldına basa almıy dip tabıldı.
Qılğan ğämälläre ber däräcädä bulsa da, ni öçen diktatorlarnıñ yazmışları törle soñ? Avstriädäge İnnsbruck Universitetı professorı, xoquq belgeçe Hans Koechler fikerençä, monıñ kimendä ike säbäbe bar. Berençedän, xalıqara cinäyätlärne xökem itü öçen urtaq qağidälär, qanunnar yuq. İkençedän, bu eşkä yış qına säyäsät butala. Hans Koechler Azatlıqqa birgän äñgämäsendä bolay di:
Audio (Hans Koechler)
"Töp säbäp qanun tügel, ä däwlät mänfägätläre, tışqı säysät. Ğämäldäge däwlät möstäqillegenä nigezlängän xalıqara sistema saqlanğançığa qädär, bu şulay bulıp qalaçaq ta."
Koechler''nıñ bu fikeren ğadi misal belän dälilläp bula. Ni öçen şul uq İdi Amin xökem itelmäde? Çönki ul çaqta Salqın suğışnıñ qızğan çağı ide. Quşma Ştatlar belän Sovetlar Berlege arasındağı qarşılıq çorında BMOnıñ İminlek Şurasında urtaq fikergä kilü mömkin tügel ide. Ä ni öçen elekke Yugoslaviä öçen xalıqara mäxkämä tözelä aldı? Çönki, kominizm cimerelgännän soñ Könbatış belän Könçığış küpmeder xezmättäşlek itä başladı. Haaga tribunalın tözü qararına Rusiä inde veto salmadı.
Dimäk, xalıqara yustitsiä säyäsät yoğıntısınnan inde arındı dip äytergä bulamı? Qayber belgeçlär bu sorawğa uñay cawap birä. Misal öçen Human Rights Watch wäkile Reed Brody:
Audio (Reed Brody)
"Elek bezneñ şundıy äytem bar ide: ber keşene ütersäñ sine törmägä utırtalar. 10 keşene ütersäñ – ruxi xastaxanägä yabalar. Ä menä 10 meñ keşene ütersäñ – tınıçlıq konferensiäsenä çaqıralar. Xäzer cinäyät qıluçılar belän eş itüdä zur üzgäreşlär bar."
Brody süzlärençä, bu üzgäreşlär 90-nçı yıllarda Rwanda häm Yugoslaviädä qılınğan cinäyätlärneñ xalıqara säxnädä xökem itüelüennän başlanıp kitte. Çili diktatorı Piniochet''nıñ 1998 yılda İspaniä taläbe belän Londonda qulğa alınuwı da xalıqara cämäğätçelekne uyatıp cibärgändäy buldı. Xäzer belgeçlär, Haagada yaña tözelgän Xalıqara Cinäyätlär Mäxkämäse şundıy diktatorlarnı xökem itü urını bulır dip ömetlänä. Ämmä şatlanırğa barıber irtä sıman. Berençedän, bu yaña mäxkämägä berniçä däwlät, şul sanda Quşma Ştatlar qarşı çığa, anı, älege dä bayağı, däwlätlärneñ möstäqillegenä ürelü dip sanıylar. İkençedän, bu mäxkämä 2002 yılnıñ 1 yülennän soñ qılınğan cinäyätlärne genä tikşeräçäk. Yağni diktatorlarnıñ ber öleşe äle dä tınıç yoqıly ala.
Ali Gilmi, Praga


text:
Rusiä tışqı eşlär ministrı Sergey Lavrov Tährannı İranda uran bayıtudan baş tartırğa çaqırdı.
Kiçä Rusiä belän İran arasında ireşelgän berençel kileşüdä Mäskäw belän Tährannıñ sivil atom energiäse citeşterü maqsatında uran bayıtu öçen urtaq şirkät tözüe turında süz bara.
Ämma İran atom idaräse başlığı Ğölamriza Ağazadi bu turıda söyläşülärne däwam itü kiräk dide.
Federal atom energiä idaräse başlığı Sergey Kirienko bu äle täğäyen kileşü tügel dide.
İran tışqı eşlär ministrı Manuçir Mottaqi tağın ber märtäbä İrannıñ tınıç maqsatlarda atom tikşerenüläre ütkärergä xoquqı bar dip qabatladı.


text:
arta barğan tänqit häm suğıştan soñ Ğıraqta häläk buluçı soldatlar sanınıñ ,intervensiä waqıtındağı yuğaltular belän çağıştırğanda arta baruına qaramastan prezident G.Bush, AQŞ okupatsiäsen yaqlap çıqtı St.Louista veterannar aldında yasağan çığışında.
Prezident G.Bush üzeneñ tışqı säyäsäten nıq yaqlap , Ğıraqnı tınıç il xälenä kiterü, äl Qaida aktivistların qulğa alu häm Yaqın Könçığışqa solıx kiterü, demokratiä häm sivilizatsiä qimmätlärennän qurıqqan terrorçılarğa qarşı alıp barılğan zur suğışnıñ ber öleşe bulıp tora dide.Amerikan legionı veterannarı aldındağı çığışında ilbaşı (audio)
xärbilärebez säbäple, yaqın könçığış illäre Saddam Hösäin höcüm oyıştırır dip inde qurıqmıy. xärbilärebez toruı säbäple ğıraq yaqın könçığışta intihar terrorçıların finansiälägän çığanaq tügel. Bezneñ xärbi kiemdäge xatın qız häm it atıbız säbäple Ğıraqta äzerlekläü kameraları yabıldı, balalar öçen tärmälär buş häm fikren açıqça äytüçelär üterelerbez dip inde qurıqmıylar .
Prezident çığış yasağanda ike soldatnıñ tağı häläk buluı belän Ğıraqta ( Bushnıñ zur bäreleşlär bette dip iğlan itkän) 1nçe maydan soñ ülüçülär sanı 140 ütte . Suğış başlanğan 20nçe mart belän 1nçe may arasında 138amerikan ğäskäriä häläk buldı. AQŞ missiäse turındağı yaña şik şöbhälär belän bergä çit il suğışçılarınıñ Ğıraqqa ütep kerüe turındağı spekulativ fikerlär ütkän atnada Bagdadta BMObaşkavartirasınıñ şartlatıluı belän in yuğarı noqtağa ireşte. Bush Ğıraqnı tözekländerü köräşe qurqınıçlı bulaçaq häm ozaqqa suzılaçaq dip iqrar itep, BMO başkvartirasınıñ bombalanuı, AQŞnıñ basımı astında qalğan terroristlarnıñ ömetsezlek aktı, Äl Qaida häm başqa terror çeltärläre Saddam rejimınıñ ciñelüe, üzläreneñ ciñelüe buluın tanıy dip söyläde. Bush süzlärençä(audio) Terroristlar gönahsız ğıraqlılarnı, amerikannarnı häm törle illärdän BMOräsmilären üterde Alar böten sivilizatsiäle dönyağa suğış iğlan itte , sivilizatsiäle dönyanı qurqıtıp bulmıy. İlbaşı xärbilärebez Äfganstan , Ğıraq häm başqa urınnarda terrorçılarğa qarşı suğışqanlıqtan xalqıbız NY, StLouis yäki Los Angeles-tä terrorçılarnıñ höcümenä duçar bulmayaçaq dide.
Administratsiä säyäsäten tänqitläüçelär isä Ğıraqtağı waqıyğälär radikal törkemnärgä quşıluçılar sanın arttırdı , Ğıraqtağı AQŞ missiäse uñışsız dip söyli Bush çığışınnan soñ respublikan senator Chuck Hagel ber televidiniä programasında bu missiä yıllarğa suzılaçaq häm milliardlarça dollarğa töşäçäk , monı däwam itterü öçen yözmeñnärçä xärbi kiräk , prezident moñı xalıq aldına çığıp äytergä tieş dip söyläde.Demokratlarnıñ prezident namzetı Richard Gephard, prezidetnıñ NATO häm BMOdan Ğıraq öçen östämä xärbilär soramawı añlaşılmıy dip söyli. Här ike partiä wäkilläre Ğıraqtağı ğäskär sanınıñ arttırıluın taläp itä.Bush AQŞ citäklägän koalitsiägä kübräk illärneñ quşıluı öçen tırışaçaqmım dip äytä. Ämma İminlek Şurasında östämä xärbilär turındağı rezolutsiä körçekkä terälgän , çönki Waşington Dönya Oyışmasına Ğıraqta mandat birügä qarşı .
Administratsiä üzeneñ tışqı häm xärbi säyäsäten yaqlau kampaniäse alıp bara. Prezidenttan ber kön elek saqlanu ministırı Rumsfeld häm milli iminlek mäsälälärendäge kiñäşçe Rice , amerikannarnı sabırlı bulırğa çaqırıp çığışlar yasadı.Demokratlar suğışnıñ tizlektä uñışlı tämamlanuınnan soñ xäzer prezidentnıñ tışqı säyäsättä zäğiflegen sizep, başkomandirğa höcümnären arttırğannan artıra bara. Sişämbedä demokrat senator Robert Byrd WP gazetasında basılıp çıqqan mäqaläsendä Ğıraqta wazğiät kontroldän ıçqına bara, Ğıraq suğışı Amerikağa qarşı näfrätne arttırdı, bu töbäktäge tınıçlıqqa qurqınıç tudıra ala häm dönya küläm terrornıñ tizlektä quätlänüenä kiterä ala dip yaza.Senator Ğıraqnı tözekländerü eşenä başqa illärne çınlap ta qatnaştır dip prezidentqa kiñäş birä.
färidä xämit, praga


text:
Qazannıñ Yerşov uramında urnaşqan yortnıñ cimerekläre astında ike xatın qız gäwdäse tabıldı
Qazannıñ Yerşov uramında urnaşqan yortnıñ cimerekläre astında ike xatın qız gäwdäse tabıldı
Bu atnada şundıy xäräbä yortlar cimerelüneñ bu inde kim digändä, öçençe oçrağı. Başta üzäk kolxoz bazarı dip yörtelgän bazar yanında ber taşlandıq yortnıñ divarı cimerelep töşkän ide. Yal köne bulu säbäple genä keşelärgä zıyan kilmäde. Butlerov uramında yarımtaşlandıq yortta küptän tügel yanğın çığıp, tübäläre ağaç erlekläre yanıp betkän inde. Küptän tügel anıñ divarları da cimerelep töşkän. Monda da, bäxetkä qarşı, binanıñ berençe qatında urnaşqan kibetlärdä eşläwçelärgä zıyan kilmäde. Häm menä qorbanlı häläkät. Tuzğan toraq häm ğomumän kommunal toraqnı tözekländerü belän şöğıllänüçe çinovniklar öçen bu sabaq bulırmı, yuqmı, dip sorıylar qazanlılar.
Yunıs Ätnäle


text:
Törek armiäse Säddamnıqınnan köçsezräkme?
Barzaninıñ Törkiäne açulandırğan çığışınnan soñ Premier Erdoğan “Alar astında qalaçaqları süzlär äytmäsennär. Soñında bu süzlärneñ astında üzläre izelerlär. Törkiä belän çiktäş bulğan Tönyaq Ğıyraq xäzerge waqıtta atlağan adımnarında bik citdi xatalar yasıy häm monıñ näticäse alar öçen bik awır bulır” digän reaksiä kürsätte. Tışqı eşlär ministere Abdullah Gül dä jurnalistlarğa bik qısqa ğına itep, nindi çara qullanaçağıbıznı küräçäksegez” dip äytte. Monnan tış ul AQŞ tışqı eşlär ministere Condoleezza Rice’tan Barazaninıñ kisätelüwen taläp itte. Talabani Barzaninınıñ mätbuğatta çıqqan süzlärennän qayğılanuwı turında äytkän. AQŞ tışqı eşlär ministerlege süzçese Sean McCormack “ Mondıy belderülär , Törkiä belän Ğıyraqnıñ urtaq problemalarnı çişüdä xezmättäşlek urnaştıruına hiç tä yardäm itmi” dip belderde. Şuşı belderülärdän soñ Barzani “İnde ber il niçek itep üzendä başqa ber ilneñ eç eşlärenä qatnaşu xoquqın kürä ,ämma üzenä qarata şuña oxşaş kisätü alğanda tınıçsızlana” dip süzlärennän kire qaytmağan buluın kürsätte. Ul “min bezgä tıqşınsalar, bez dä şul uq räweştä cawap qaytarırbız dip äytkän idem, dide.
Unlağan tank Ğıyraq çige tiräsendä manevrlar ütkärä başladı. Generalştab başlığı armiä generalı Yaşar Büyükanıt 12-nçe Apreldä töştän soñ jurnalistlarğa töbäp yasağan çığışında, ber soraw säbäple, Barzani äytkän süzlär tübän däräcäle ide, ämma anıñ süzlärenä tügel, aña bu süzlärne äyttergän köçkä ähämmiät biräm dide. Ul ayruça parlamenttan röxsät bulsa, Törek Qoralı Köçläre tiyeşle operatsiäne yasap, uñışlı da bulır ide dide. Büyükanıt mondıy ber xärbi operatsiäneñ faydası bulaçağına da işarä itte. Başqa ber sorawğa isä Ğıyraq öçkä bülenä, yaqın häm urta kiläçäktä Ğıyraqta problemalar çişelmäyäçäk, sönnilär Kördlärne AQŞ yaqlıy dip belälär dip äytte. Ber kön elek isä Büyükantınıñ arası bozıq dip bäyälängän politsiägä vizit yasawı, “ bez imenlek köçläre hämmäbez it belän tırnaq” dip äytewe, Törkiäneñ zurıraq ber operatsiägä äzerlänüenä işarä itä.
Qısqası Törek cämağätçelege PKK terrorına qarata çaralar kürelüen taläp itä. Bu çaralar arasında Tönyaq Ğıyraqta urnaşqan PKK xärbi bazaların yuq itü dä bar. Läkin AQŞ bu mäs`älädä problemanı dialog aşa çişü pozitsiäsendä torğanlıqtan, başqa süzlär belän äytkändä Törkiäneñ xärbi çara kürüenä yäşel ut yandırmağanlıqtan, Tönyaq Ğıyraqqa Törek armiäse ütep kererme älegä bilgele tügel. Äxtäm İbrahim, İstanbul


text:
Bügen Mäskäwneñ Lüblino mäxkämäse xärbi jurnalist Griğoriy Paskoğa çit il pasportı birmägän OWİRnıñ qararın döres dip rasladı. Paskqo süzlärenä qarağanda, anıñ koloniädän şartlı räweştä waqıtınnan elek irekkä çığarıluı cäza aludan tulısınça azat itmi ikän. Jurnalist xalıqara ekologik häm ictimağıy oyışmalar çaqıruı belän çit ilgä çığarğa niätlägän bulğan. Ul Lüblino mäxkämäse qararın yañadan, Mäskäwneñ şähär mäxkämäsenä tikşertergä biräçäk.
Däwlät seren açuda gäyeplängän Grigoriy Pasko totqınlıqta utırası waqıtınıñ öçtän ikesen törmädä ütkärgäne häm koloniä administratsiäse yağınnan kisätülär bulmağanı öçen, 23 ğinwarda waqıtınnan alda azat itelde. 2001 yılnıñ dikäberendä Tın okeannıñ radioaktiv sıyıqlıqlar belän pıçranuı turında yazğan Pasko dürt yılğa iregennän mäxrüm itelgän ide.


text:
Qazaqlar
Qazaqlar - XV asırnıñ ortalarından soñ, Ukrainada ve Rusiyeniñ cenüp-ğarbiy betinde yaşağan, iç bir devlet idaresine bağlı olmadan üküm sürgen köçebe, maceracı Slav tamırlı qavim. Rus qazaqları dep de aytıla. (İngliz tilinde Cossacks; Ukrain tilinde koзakи́ - kozakı; Rus tilinde kaзákи́ - kazaki; Leh tilinde Kozacy) Qazaqlarnıñ, bugünki Qazahistanda yaşağan müslüman türkiy qazahlarnen alâqaları yoq.(Qazaq, eski türk tilinde başına buyruq demek, "qazak adam" bu manada qullanıla. Qazaqların adıda mınavdan türegen)
Moldaviyadan Hazar Deñizine qadar uzanğan keniş çöl bölgesiniñ künbatısında Lehistan ve Rusiyeden qaçqan Hristian halqlar bar edi. Ükümdarlarnıñ buyruğını tanımay ediler. Çöller devlet idaresinde yaşamaq istemegenlerniñ vatanı edi. Qazaqlar ayatlarnıñ yağmanen sürdüre edi. Bu cenkâver qavim, Lev Tolstoynıñ yazğan Qazaqlar, Nikolay Gogolniñ yazğan Taras Bulba, Puşkinniñ Pugaçev İsyanı ve Kapitannıñ Qızı kibi roman ve ikâyelerge mevzu oldı.
Qırım Hanlığınıñ tarihında Qazaqlar müim bir yerge saip edi. O vaqıttaki Ukraina topraqları Rusiye, Lehistan, Osmanlı Devleti ve Qırım Hanlığı arasında qalğan bir keçiş bölgesi edi. Qazaqlar bu memleketlernen bazı dost bazı duşman olıp yaşay edi. Olarnıñ eski bayraqlarında haçnen beraber olğan ay, yıldız timsalleri Qazaqlanıñ musulman ve hristian idarelerniñ arasında sıqışıp qalğanını köstere. 1648 senesi Zaporog qazaqlarınıñ ordusı Toğay beyniñ 4 biñ qırımtatar ile qoltutuvı neticesinde Sarı Suv (ukraince ЖoBTi Boди) özeninde Lehlerni yeñdi.
Qazaqlar üç balaban toplulıqqa ayrığan edi. Zaporog Qazaqları Özü özeni bosağalarınıñ cenübinde; Don Qazaqları Don özeni yalılarında; Terek Qazaqları Terek özeni boylarında edi. Zaporog Qazaqları Lehistanğa, digerleri Rusiye Çarına bağlı ediler. Bu Qazaq toplulıqlarınıñ eñ quvetlisi ve Qırım Hanlığı içün telüke yaratqanı bir Ataman idaresinde olğan Zaporog Qazaqları edi. Zaporog Qazaqları bugünki Ukrainalılarnıñ atalarıdır.
XVIII asır başlarından soñ bütüninen Rusiye idaresine kirgen Qazaqlar bu devletke qarşı mustaqilligini bir vaqıt qorudı. Lâkin Çariçe II Yekaterina 1775-te Zaporog Qazaqlarınıñ mustaqilligini yoq etti. Qazaqlarnıñ mustaqiliyetiniñ qollarından alınması bir çoq isyanğa sebep oldı, mınavlardan eñ namlısı 1774-teki Yemelyan Pugaçev ayaqlanması edi. Qazaklar XX asırnıñ başında bolşevik Qızıl Orduğa qarşı Beyaz Ordunıñ qatında uruştı.


text:
Kongo demokratik respublikasında 40 yılğa berençe tapqır küp firqälär qatnaşılığnda saylawlar ütä. İl prezidentı urınına 32 nömzät däğwä belderä. Alarıñ 3se- xärbi törkemne citäkli. Parlamen saylawlarında 200läp firqädän 9 meñgä yaqın nämzät qatnaşa. Tawış birgändä ildäge iminlekne 70 meñläp keşedän torğan polzitisä häm BMOnıñ imenlek köçlär saqlıy. Zur şähärlärgä xärbi texnika kiterlgän.
Saylawlar bu ildä küp yıllar buyı barğan watandaşlar suğışın tuqtatu maqsatı belän ütkärelä. Ämma xoquq yaqlawçılar fikerençä, sawlçılarğa qarata köç qullanu häm qurqıtu oçraqları saylawrnıñ gädel ütüenä şik tudıra


text:
Ukraina Üzäk Saylaw Komissiäse yaña 2nçe tur saylawlar 26nçe dikäberdä ütäçäk dip belderde. Comğa kiç Yuğarı mäxkämä ütkän aydağı saylawlarda xärämläşelde dip näticälärne köçtän çığarğannan soñ saylaw komisiäse üz qararın belderde . Bu älbättä 2 atna çaması massa küläm uram cıyınnarı ütkärgän opozitsiä namzäte Viktor Yuşçenko häm tarafdarları öçen ciñü bulıp tora
V.Yuşçenko 21nçe noyäberda ütkärelgän 2 tur saylawlarda köndäşe premyer V.Yanukoviçnıñ ciñep çığuı öçen bik nıq xärämläşelde dip däğwä
itep kilde.Comğada yuğarı mäxkämä tikşerüen tämamlap näticälärne köçtän çığardı. Yaña tawış birüne oyıştıru öçen äzerleklär başlandı.
Parlament ta saylawlarğa xoquqi qısalar bilgeläw öçen cıyıldı.Yuşçenko tarafdarları saylawlarda xärämläşülärgä yul quymas öçen saylaw qanunı häm 15 keşelek üzäk saylaw komisiäse äğzaları üzgärtelergä tieş digän qaraşta. Parlament atna başında birelgän ışanıçsızlıq tawışınnan soñ, urınınnan kitäse prezident Leonid Kuçmadan Yunukoviçnı çitlätüne häm yaña kabinet bilgeläwne taläp itäçäk dip kötelä.Yzäk saylaw komisiäse bilgelägän saylawlar könen parlament häm L.Kuçma raslarlar dip kötelä. Äytep kitkän eşlär ğämälgä aşqançı Yuşçenko tarafdarlarınıñ demonstratsiälärgä däwam itüen teli.Yuşçenko
(audio)
Bez Üzäk Saylaw Komisiäseneñ taratıluın taläp itäbez. Alar birgän antların bozdı, millionnarça ukrainlını aldadı. Alar kitergä tieş.
Yuğarı Mäxkämä qararı V.Yanukoviç öçen ciñelü bulıp tora ämma anıñ süzçese Anna Herman (audio)
Ukraina premyere V.Yanukoviç bügen konstitutsiäne bozğan nıq säyäsi basım astında qabul itelgän , Yuğarı Mäxkämäneñ qararına xörmät itäçägen belderde .Ul saylawlarğa qatnaşıp ciñüdän başqa yul yuq dip ışana .
Yanukoviç berniçä kön cämäğätçelekkä kürenmäde, xästä dip uylana. Şulay da ul bügen yäki yäkşämbedä Kuçma, Yuşçenko Polşa häm Litva prezidentları belän bulaçaq oçraşuğa qatnaşır dip kötelä. Sonğı xabärlärgä qarağanda Ukraina parlamentı saylaw qanunı häm prezident xakimiäten kimetkän konstitutsiä üzgäreşläre turında kileşä almıy taraldı.
färidä xämit


text:
Yekaterinburda tolerantlıq çiklären ezlilär
Seminarda qatnaşuçı törle milli oyışmalar wäkillärenä uyın räweşendä berniçä künegü täqdim itelde. Äytik, qatnaşuçılar, üzara alarnı närsä berläşterä häm närsä ayıra digän sorawlarğa cawap ezlädelär. Annan soñ tormışnıñ törle mizgellären yaqtırtqan maxsus fotolar yärdämendä törle küreneşlärgä qarata tolerantlıq çiklären bilgelärgä tırıştılar. Tağın başqa qızıqlı künegülär uzdırıldı. Alar bar da tolerantlıq çikläre digän töşençägä añlatma birügä yunältelgän ide.
Künegülär waqıtında qatnaşuçılarnıñ üzlären ük ğäcäpländererlek näticälär yasaldı. Äytik, keşelärneñ cämğiättäge küp kenä tiskäre küreneşlärgä öyränep kilüe, yäğni alarnı tabiği xäl bularaq qabul itä başlawı açıqlandı. Närsä yaxşı, närsä yaman turındağı elekkege töşençälär inde iskergän bulıp çığa tügelme soñ? Awızına tämäke qapqan, şärab käsäsen qulına totıp yılmayıp töşkän qız räseme, anıñ yanında ikençe räsem - xidjab kigän möselman xatın-qızı suräte törle keşelärdä törle fiker tudıra. Dimäk, härkemneñ üz tolerantlıq çige bar. Qayberäwlär qabul itä almağan küreneşne ikençelär bik teläp qabul itä. Ämma qayber küreneşlär, mäsälän, terrorizm, wäxşilek bu çiklärgä hiç tä sıymıy. Keşeneñ şäxsi kul'turası anıñ üz tolerantlıq çigen bilgeläsä, cämğiättä bu çiklärne niçek bilgelärgä?
Seminarda qatnaşuçılarnıñ kübese, şuşındıy uyın ısulları belän närsäneñ yaxşı, närsäneñ yaman ikänen bala waqıttan uq qanğa señderüne, yäğni mäktäplärdä tolerantlıq däresläre kertep, şuşındıy maxsus ısullarnı qullanunı xup dip taptılar.
Seminar şulay bik qızıqlı häm faydalı bulıp oyıştırılsa da, qayber millät wäkilläre bu temanı tormıştan bik yıraq dip sanadılar. Mäsälän, çeçen milli oyışması citäkçese Adam äfände Kalaev, däwlät säyäsäten tamırdan üzgärtmiçä, tolerantlıq kul'turasın üsterü mömkin tügel dip belderde.
Adam äfände fikerençä, massaküläm mäğlümat çaraları tege yäki bu millätne ğayıpläw säyäsäten däwam itä. Beslan faciğäsenä ber yıl tulğan bu könnärdä, açıqtan-açıq äytelmäsä dä, çeçennarğa işarä yasala. Bu bigräk tä federal' televizion kanallar tapşırularında çağıla. Ä bit Beslan waqiğaları waqıtında küpme gönahsız keşelärneñ ğömeren özgän banditlar arasında ber genä çeçen da bulmağan.
Süz uñayınnan: tolerantlıq kul'turasın üsterü buyınça Rusiä-Germaniä urtaq proyektı milli eşlär belän şöğellänüçelär belän genä tügel, xökümät orğannarında eşläwçelär belän dä, mäktäp uqıtuçıları belän da, jurnalistlar belän dä eşläwne küzdä tota.
Tolerantlıq çikläre turındağı ğämäli seminar berniçä kön buyına däwam itäçäk. Seminarnıñ ber öleşe milli oyışmalar wäkilläre belän oyıştırılsa, ikençe öleşe xökümät orğannarı wäkilläre häm xoquq saqlaw orğannarı belän uzdırılaçaq.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
AQŞ däwlät sekretare Beirutta oçraşular uzdırdı
"İran, atom qoralın taratmaw kileşüe nigezendä eş itergä tieş. İrannıñ soñğı ğämälläre xalıqnıñ anıñ yağulıq programmalarına ışanmawına kiterde, häm xäzer inde ''İran tınıç maqsatlarda atom energiäse citeşterä alamı?'' digän soraw quyılmıy. Eye, İranğa inde berniçä märtäbä – tınıç maqsatlarda atom energiäse citeşterergä mömkinlek birelde."
Üzeneñ Yaqın Könçığış säfäre barışında AQŞ däwlät sekretare Condoleezza Rice inde Mısır häm Söğüd Ğärärpstanda buldı, anıñ soñğı tuqtalışı Berläşkän Ğäräp Ämirlekläre bulaçaq.


text:
Qazanğa UNESCO büläge tapşırıldı
Morocconıñ Marrakech şähärendä UNESCOnıñ “Şähärlär - tınıçlıq öçen” digän bäygesenä 2000-2001 yıllarğa yomğaq yasalğanda, Qazan Yevropa şähärläre arasında Vilnus belän bergä ciñüçe dip tabılğan. Qazan şähäre administratsiäse başlığı Kamil İsxakovqa büläk, diplom häm maxsus medal tapşırğanda, xalıqara juri wäkile Qazanda 100-gä yaqın millät wäkilläreneñ dustanä yäşäwe, tarixi häm mädäni xäykällärneñ tözekländerelüe, xalıq hönärläreneñ tergezelüe turında äytkän.
“Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Yunıs Ätnäle


text:
Bu könnärdä Qazanga ataqlı şäx
Bu könnärdä Qazanga ataqlı şäxes Valeriya iman Poroxowa kilde. Ul urıs millätennän bulıp ta, islam dinen totuvı, Köränne urıs telenä tärcemä itüve belän tanılgan keşe. Ul Qazannıñ «Uniks» digän binasında möslemannar belän oçraştı, üzeneñ xezmätläre belän tanıştırdı. Kuray radiosı Valeriya iman Poroxowa belän turı efirda oçraşu ütkärde. Bu äñgämädä dönyadagı väzgıyat tä telgä alındı. Valeriya iman Poroxowa islam dineneñ qıymmätläre häm milli intelligentsiä turında da fikerläre belän urtaqlaştı.
«…Barıgıznı da Uraza bäyräme belän kotlıym. Min bu aynı bik yaratam, el saen kötep alam. ..Möselmannarnı törle şartlarularda, terrorlıqta gäeplilär, bez nadan keşelärneñ süzlärenä igtibar itmäskä tieş. .. Dindar bulıgız. Min tatar intelligentsiyasenä ömetlänäm, anıñ potentsialı zur…»


text:
Tatarstan Fännär Akademiäsen kem citäklär?
Xäbärneñ axırında fän ölkäsendäge yañalıqlar. Respublika ğalimnäre 20-21 fevral'dä ütäçäk Tatarstan Fännär akademiäseneñ yıllıq ğömümi cıyılışına ciıldılar. Anda yıllıq xisap çığışları bulaçaq, Fännär akademiäseneñ soñğı 5 yıllıq eşçänlegenä näticälär yasalaçaq. Şulay uq bu ciılışta akademiäneñ citäkçe organnarı, şul isäptän, prezidentı da saylanaçaq. 21 fevral'dä Qazanda «Ğayaz İsxaqi häm tatar mäğärife» digän fänni-ğämäli konferensiä ütäçäk. Anı Tatarstannıñ Mäğärif ministrlığı häm mäğärif xezmätkärläreneñ belemen kütärü institutı ütkäräçäk. Anda akademik Mansur Xäsänov, Mäğärif ministrı urınbasarı İlsur Hadiullin, ministrlıqnıñ bülek mödire Radik Zaripov, pedagogiä häm Qazan däwlät universitetınıñ kafedra mödirläre Azat Äxmädullin, Xatıyp Miñneğulov, professorlar Äxmät Saxapov, Dilärä Zahidullina Ğayaz İsxaqinıñ mirası xaqında çığış yasıyaçaqlar.
«Azatlıq» radiosı öçen Qazannan Gölnaz İlgizär.


text:
Ğiraqta qoalitsiä ğäskärlärenä yış bulıp torğan höcümnär säbäple zur külämdäge amerikan xärbilären Ğiraqtan çığaru planlaştırılsa da, ul kiçekterelergä mömkin. Uzğan atnada amerikanıñ tuğızınçı diviziä general mayorı Bufort Blount Quşma Ştatlarnıñ 9000 xärbie ay yarım tiräse waqıttan soñ, Ğiraqtan çığarılaçaq dip beldergän ide. Läkin, bügen, "Associated Press" agentlığı ğäskärlärne çığaru bilgesez ber waqıtqa kiçekterelep tora dip xäbär itte.
Quşma Ştatlarnıñ saqlanu ministrı Donald Rumsfeld häm Amerikänıñ Ğiraqtağı waqıtlı administratorı Paul Bremer cäy Ğiraqta awır bulaçaq dip sanıy.


text:
İsrael bügen formal räweştä Xalıqara Yustitsiä Mäxkämäseneñ İsraelneñ Könbatış Yarda divar tözüenä qarata nindi dä bulsa qarar çığaru xoquqın şik astına quydı.
Hague'ta urnaşqan bu mäxkämägä cibärelgän räsmi xatta – "terror qurqınıçı" turında süz bara, bu xaqta xäbär itkän İsrael Radiosı başqa törle mäğlümat birmäde.
Mäxkämä Berläşkän Millätlär Oyışması äğzaläre häm Fälestin xökümätennän ğınwar axırına qadär räsmi belderü xatları alıp alarnı 23nçe fevral könne ütäçäk tıñlawlarğa äzerliäçägen belderde. BMO General Assamblyesı İsraelneñ fälestin cirlären ayırğan zur divarnı tözüneñ qanuni bulu-bulmawın tikşerüne sorap mäxkämägä möräcäğät itkän ide.
İsrael – älege divar intixar terrorçılarınnan saqlanır öçen kiräk, dip belderep kilä. Fälestin citäkçelege divarnı "Aparteid stenası" dip atıy häm anıñ fälestin cirlärendä tözelüenä täñqit belderä.


text:
Peterburgta Säydäş kiçäse
Ütkän yäkşämbedä yaña oyışmabız "Peterburg tatarları cämğiäte" yaña sezonın açıp cibärde.Belosel'skiy-Belozerskiylar sarayında Salix Säydäşevqa bağışlanğan kiçä uzdırdı.
Tamaşaçı, işektän kerügä ük, Säydäş moxitenä elägä: basqıçtan konsert zalına "Bez qabızğan utlar"-ike yaqtan yandırılğan şämnär- aşa kütärelä. Menügä anı İrek Säfärğalievnıñ Säydäş muzıkasınnan alınğan ilham belän töşerelgän räsemnäre qarşı ala. Rässamnıñ icadi psevdonimı Säfär Ğali. İrek Säfärğalievnıñ Salix Säydäşev muzıkasın tıñlıy-tıñlıy yazğan eşläreneñ isemnäre dä "Ädrän diñgez", "Al çäçäklär". Rässam yaña "syurfuturizm" dip atalğan stil'dä eşli Futurizm- kiläçäk sänğäte, syurrealizm- cismi bulmağan dönyanı taswirlau- çäçäk islären, muzıkanı.".Anıñ öçen muzıkanı, isne buyaw tuzanına äyländerep käğäzgä salırğa kiräk. Syurfuturizmnıñ üzeneñ dä kiläçäge çiksez", - di rässam.
Konsert zalında inde xalıqnı ilhamnıñ iñ zurısı- mäşhür cırçıbız İlham Şakirovnıñ üze belän oçraşu kötä ide.Soñğı yıllarda konsertlarda şırdıy- bırdıy cırlar işetep arığan piterlılar bu yulı klassik kompozitorıbız äsärlären, xalqıbız icatı cäwhärlären tıñlap läzzätländelär. Rezeda Galimova belän Georgiy İbuşevnıñ cırların da, muzıkantlar Marat Zaripov, Al'bert Äsädullin, Tälğat Äxmätov, Röstäm Välievnıñ çığışların da alqışlarğa kümdelär.
Salix Säydäşev kiçäse- "Peterburg tatar cämğiäte" başlağan zur proyektnıñ ber bite genä. Alda- başqa kompozitorlar, kürenekle cırçılar, muzıkantlar icatına bağışlanğan çaralar. İdeyäneñ avtorı Älfiä Räxmätullina äytüençä, bu proyektnıñ maqsatı- xalıqnıñ yuğala başlağan muzıkal' zäwığın üsterü
.Bu eştä İlham Şakirovqa zur ışanıç totıla . Proyektnıñ berençe kiçäsen Salix Säydäşev icatına bağışlanuı da İlham Şakirov täqdime buyınça ikän. Çönki anıñ uyınça tatar professional' muzıka sänğätenä nigez salğan keşe turında härber tatar belergä tieş. Kompozitornıñ äsärlärenä xalıqçanlıq, moñ xas. "Ämma moñ, moñlılıq ul , qayber keşelär uylawınça tatarnıñ meskenlegennän kilmi. Moñ ul millätneñ ruxı, millätne millät itkän närsä. Moñlılıq meskenlektän digän fiker - yalğış fiker"., - dip sanıy İlham Şakirov.
Gölzadä Kamalova, Sankt-Peterburg


text:
Ğiraq ğısyançılarınıñ çit il keşelären urlap säyäsi taläplär quyuı - törle illär moña törleçä cawap birä
Pakstan bügen Ğiraqta eşläwçe ike watandaşınıñ urlanu ixtimalı xaqında belderde. Küwäytneñ ber şirkäte öçen eşlägän şuşı ike pakstanlı turında, comğa könne alar utırğan maşinağa höcüm yasalğannan birle bernindi dä xäbär alınmağan. Pakstannıñ tışqı eşlär ministrlığı şuña kürä, alar Ğiraqtağı ğısyançılar tarafınnan urlanğandır digän faraz belderä.
Audio, Alexander Downey
"Bu atnağa qädär min andıy oyışmanıñ buluı xaqında berni dä belmi idem, Avstraliäneñ iminlek xezmäte xäzer monı tikşerä, läkin bez anıñ bar yanawların da bik citdi qabul itäbez" di Avstraliä tışqı eşlär ministrı. Läkin ul berük waqıtta, şuşı yanawlarğa qaramastan il üzeneñ säyäsäten üzgärtmäyäçäk dip belderä.
Audio, Alexander Downey
"Avstraliä bar dönyağa şunı äytä - bez yanawlarğa baş imiäçäkbez. Ägär dä bez üz tışqı säyäsätebezneñ törle yanawlar belän bilgelänüenä yul quysaq, bez terrorçılarnı tağın da qıyulandıraçaqbız ğına. Häm älbättä, ägär dä bez alarnı şulay köçle itäbez ikän, alar tağın da dähşätle wä uñşılı ğına bulaçaq" di Alexander Downey, Avstraliäneñ tışqı eşlär ministrı, islamçılarnıñ üz ilenä yanawı turında. Anıñ fikerençä, terrorçılarnı, alar quyğan taläplärne ütäp ciñep bulmıy. Bu uñaydan Downey, İspaniä häm Filippinnıñ terrorçılar taläben ütäw ölkäsendäge säyäsäte alarnı şul taktikasın tağın da kiñräk qullanuğa etärde, tağın da nığraq qüwät birde dip isäpli. Atna azağında Süriädä bulıp kitkän İyäd Ğälläwi, Ğiraqnıñ waqıtlı premyer-ministrı da, näq şundıy uq fiker beldergän ide.
Audio, İyäd Ğälläwi
"Terrorçılar belän eş itüneñ barı tik ber genä yulı bar - alarnı cawaplılıqqa tartu häm bu mäs''älädä berdäm bulu" di Ğiraq premyer-ministrı.
Kärim Kamal


text:
Tatar cırı-2004 festivale yaqınlaşa
Tatarstannıñ mädäniät tormışındağı iñ möhim häm zur çaralarnıñ berse – Tatar cırı festivale yaqınlaşa. Festival’ ğädättägeçä yıl başında – 13 ğinwardan alıp 16 qädär däwam itäçäk. Konsertlar Qazannıñ iñ zatlı binalarınıñ berse – Piramida küñel açu üzägendä ütäçäk. Bu da älege cır bäygeseneñ ber traditsiäse. Bıyılğı konsertlarnı oyıştıruçılar tağın da maturraq häm qupşıraq itärgä teläwlären belderde. Çit il qunağı da bulaçaq. Min kilermen yanıña cırı äçen Altın bars premiäsen alırğa Finländiädäge tatar cırçısı Cämilä kiläçäk. Premiälärne tapşıru tantanası festival’neñ soñğı köne - 16 ğinwarda uzaçaq. Bu kiçädä tamaşaçılarnı Tatar cırı-2004 lawreatları qatnaşlığında konsert qına tügel, ä bäyrämçä äzerlängän tabınnar da kötäçäk. Bu tamaşağa biletnıñ bäyäse – 2200 dän 2800 sumğa qädär. Läkin şundıy bäyägä dä qaramastan, alar inde satılıp betkän, dip xäbär ittelär bezgä Piramidanıñ bilet kassalarında.
Qalğan konsertlarğa kerü xaqı alay uq qıybat tügel. 12, 14, 15 ğinwarda uzaçaq tamaşağa bilet bäyäläre 600-800 sum. Anda Altın bars premiäse lawreatları da, älegä andıy isemgä layıq bulmağan tatar estradası yoldızları qatnaşaçaq. 13 ğinwarda cır söyüçelären retro konsert kötäçäk. Älfiä Abzalova, İlham Şakirov, Flera Söläymanova, Zöhrä Säxäbieva, İskändär Biktahirov, Venera Ğänieva, Rafail İlyasov häm başqa tatar estradasınıñ sünmäs yoldızları tatar xalqınıñ waqıt belän sınalğan cırların başqaraçaq. Älege tamaşanıñ bigräk tä olı keşelärne qızıqsındırunı istä totıpmı, oyıştıruçılar aña bilet bäylären dä 150 sumnan alıp 350 sumğa qädär genä quyğannar. Şulay itep, Bars-media şirkäte oyıştıra torğan Tatar cırı-2004 festivaleneñ programması törle yäştäge, zäwıqtağı tatar cırın söyüçelären cälep itärlek itep eşlängän.
Gölnaz İlgizär


text: Bügen Argun şähärendä qır qomandirı Abdul Xälim törkemen ezläwdä maxsus operatsiä başlandı. Xärbilär süzenä qarağanda, 9 çeçen suğışçısı üterelgän. Rusiä xärbiläre yağınnan yuğaltular xäbär itelmi. Kiçä Argun yanında çeçen suğışçıları blokpostqa höcüm itkän. İke säğätlek suğışta ber militsioner hälak bulğan, tağın ikese yaralanğan. Vedeno rayonında tönlä belän Rusiäneñ xärbi maşinaları qolonnası yäşeren höcümgä tap bulğan. Ul bäreleşlärdä saqlanu ministrlığınıñ ike xärbie häm ike militsioner hälak bulğan. Radiobız xäbärçese mäğlümätlärenä qarağanda, Groznıynıñ Staropromısl rayonında fugas şartlawınnan ike xärbi hälak bulğan, ikese yaralanğan.


text:
Anda papa 2000-nçe yılda 80 yäşe tulğanda wazıyfasınnan kitü turında uylanuı turında yazğan. Papa Alladan wazıyfasında ni qädär ozaq qalırğa ikänen belergä yardäm itüne häm şuña qädär torırğa köç birüne sorarğa dip qarar itkän.
İoann Paul şulay uq üzeneñ cenaza möräsimen tuğan ile Pol'şada ütkärüne soraw turında da uylawı turında yazğan. Ämma ul bu turıda qarar itüne Kardinallar Şurasınnan sorağan.
Papa bernindi matdi milek tä qaldırmağan. Üzeneñ barlıq şäxsi yazuların yandırunı sorağan. Anıñ wäsiätnamäsendä barı ike isän keşe genä telgä alına. Berse şäxsi sekretare. İkençese 1986-nçe yılda anı Rim sinagogında qabul itkän Rimnıñ baş ravvinı. Papa comğa könne Sant Peter çirkäwendä kümeläçäk. İoann Paullnıñ mäyete belän xuşlaşu turında yazmanı bügenge xalıqara küzätülärebezdä täqdim itäbes.


text:
Yewropa Berlege sammitı kiñäyüne däwam itü mäsäläsen qarıy
Yewropa Berlege illäreneñ atnakiçtä Brüsseldä açılğan sammitında töp mäsälä Yewropa berlegen kiñäytüne däwam itü yäki itmäw. Küpçelektäge kiñäytügä qarşılar atna başında Törkiä belän äğzalıq söyläşülären öleşçä tuñdıruğa da ireşte inde. Sammit kiñäyüne älegä xäzerge namzät illär häm könbatış Balkan illäre belän genä çikläp qatğıy taläplär quyıluğa kiterer sıman.
Xäzer isä wäzğiät üzgärde. Berlekne kiñäytüne däwam itü mäsäläse Berlekne ikegä bülüçe iñ töp mäsälägä äwerelde. Häm bu sammitta da ul töp mäsälä bulıp kütärelä. Qısqası bu mäsälä Berlekne tiränäytü, yäğni nığıtu tarafdarları belän kiñäytü tarafdarların ber bersenä qarşı quya.
Bu bäxäsneñ üzägendä Berlekneñ başqarma xakimiät tarmağı bulğan Yewropa Komissiäse. Atnakiçtä Berlekne kiñäytü komissionerı Olli Rehn bu ber-bereñne döres añlamaw näticäsendä çıqqan qurqınıçlı büleneş dide.
"Bu bäxästä bez yış qına ber-ber artlı söylibez dä söylibez. Qayberäwlär barı kiñäyüneñ tınıçlıq häm demokratiä öçen strategik ähämiätkä iä buluı turında ğına söyli. İkençeläre yaña äğzalar alu mömkinlegebezne kimetüçe eçke problemalarğa ğına basım yasıy. Ägär bu ike söyläm ber-berse belän oçraşmasa, üz xalqıbızda bezgä qarata rizasızlıq artırğa, namzät illärdä bezgä qarata ışanıç kimergä mömkin" dide Rehn.
Ämma samitta Rehnnıñ Berlekne tiränäytü belän kiñäytü eşlären beryulı alıp barırğa çaqıruın işetüçelär bulmas kebek.
Kiñäyügä iñ nıq qarşı çığuçılar arasında Fransiä, Germaniä, Niderland häm Awstria. Alar samitta kiñäytüne däwam itü eşen tuqtatunı uq taläp itmäsä dä, kiläçäktä bu yünäleştä härber adımnıñ täfsilläp açıqlaw belän qäğäzgä terkälüe öçen tırışırğa mömkin.
Yäğni yaña äğzalar alu turında härber qarar aldınnan anıñ bulaçaq täesiren centekläp isäplärgä turı kiläçäk. Bu isä qarşılarğa berlekne kiñäytü eşendä tägärmäçlärgä kirtä tığu, aqırınaytu yäki tuqtatu öçen dä östämä mömkinleklär biräçäk. Fransiä xätta Xorvatiädän soñ härber yaña äğzanı alğanda referendum ütkärergä teli.
Kiñäyügä qarşı illärneñ barısında da küpsanlı, cirle xalıqqa bik ük yaraqlaşmawçı möhäcirlär yäşi. Häm bu alardağı cämäğätçelek fikerenä dä nıq täesir itä. Xalıq Berlek üz yöklämälären tieşençä ütämi dip, monıñ öçen öleşçä Berlekne kiñäytüne ğäyepli.
Fransiä belän Niderlandnıñ bıltır referendumda Berlekneñ yaña konstitutsiäsen kire qağuı tikmägä genä tügel.
Häm bu könnärdä Brüsseldä ütüçe sammitta möhäcirlär mäsäläseneñ ikençe töp mäsälä buluı da tikmägä genä tügel. Berlek yıl sayın cittän yözlärçä meñ keşeneñ üz tormışların qurqınıç astına quyıp Yewropa Berlege illärenä omtıluın tuqtatırğa teli.
Comğa könne tämamlanaçaq bu sammittağı söyläşülär berençe çiratta, Yewropa Berlegenä omtıluçı ämma älegä nazmät bularaq qaralmağan illär öçen naçar bulırğa mömkin. Yäğni aldağı yıllarda Berlekneñ barı namzät illärne - Törkiä, Xorvatiä, Makedoniäne äğza itep alu mäsälälärenä genä waqıtı qalırğa mömkin. Häm xätta namzät illär öçen dä monnan soñ küpkä qırısraq taläplär quyılır kebek.
Naif Aqmal, Praga.


text: Bäyrutnıñ könyağına urnaşqan fälästinnärneñ xärbi bazasına İzrail hawa köçläre yasağan höcümne Livan, basıp alu ğälämäte dip bäyäli. Livan xäkimiäte, bu xälne BMO iminlek şurasınıñ ğädättän tış utırışında tikşererergä birü xoquqı barlığın belderä. İzrail, terrorçılar düşämbe könne Urta diñgezdä İzrail xärbi köymäsenä ut açqannan soñ, ul höcümnär cawap bularaq yasaldı, dip añlata. Livannıñ iminlek xezmäte mäğlümätlärenä qarağanda, höcümnär Fälästinne azat itü milli frontı bilägän cirlärgä yasalğan. Läkin fälästinnär bez ul töbäktän küptän kittek inde dip raslıy.


text:
Tatarstan arxeologları hönäri bäyrämnären Altın Urda başqalası urınında ütkärälär
15 avgust – arxeologlarnıñ hönäri bäyrämnäre. Qazannıñ 1000 yıllıq tarixına Tatarstan arxeologlarınıñ qazanışları bik zur rol' uynadı. Arxeologiä fäne ul arxeologik qazılmalar aşa borınğı xalıqlarnıñ könküreşe häm kul'turası saqlanıp qalğan äyberlär buyınça öyränä torğan fän. Respublikada arxeologiä fäne belän şöğellänüçelär bik küp. Tatarstannıñ fännär akademiäse.Tel, ädäbiät häm sänğät institutı xezmätkärläre.Tarix institutı. Yuğarı uqu yortlarınıñ tarix häm arxeologiä bülegendä belem aluçı studentlar, törle tarixi muzeylar, mäktäp muzey xezmätkärläre häm başqalar.
Ämma arxeologlarnıñ hönäri bäyrämnäre häm bügenge köndä töp qazılma, ezlänü eşläreneñ xälläre niçek ikän, dip, bez Tatarstan Fännär Akademiäseneñ Şihabetdin Märcani isemendäge tarix institutına möräcäğät ittek. Arxeologiä bülegendä ölkän fänni xezmätkär tarix fännäre kandidatı Nail' Nabiullin Azatlıq radiosına menä närsälär dide:
“ Arxeologlar hönäri bäyrämnären bergäläşep ütkärä almıylar, çönki bezneñ institut xezmätkärläre ekspeditsiälärdä . Äle ber törkem institut xezmätkärläre Ästerxanda ekspeditsiädä. Bıltır Ul'yan töbägendä eşlädelär. Bıyıl tağın Altayğa ber ekspeditsiä cıyına”. Tatarstanda nindi qazılma eşläre alıp barıluı turında tarix fännäre kandidatı Nurulla Ğarif söyli.
“ Tatarstanda mäsälän, bıyıl Çulman yılğasınıñ sul yağın öyränälär. Yıldan -yıl Çulman yılğası ber kütärelep ber töşep, yarlarnı yua bara. Yañadan yaña häykällär çığa bara. Yañadan yaña açışlar, tarix tuqtalmıy. Eş häm hönärçelek qoralları çığa. Bu inde şul çordağı yäşägän keşelärneñ üseşen, sivilizatsiäsen kürsätä.
Şuşı könnärdä Ästerxanda qazılma eşlären alıp baruçı Tatarstan arxeologlarınıñ ekspeditsiäse eşli. Bu ekspeditsiäne Tatarstan Fännär Akademiäseneñ milli arxeologik ezlänülär üzäge citäkçese, tarix fännäre kandidatı Ayrat Sitdiqov citäkli. Xäzer sez alarnıñ üzläreneñ nindi qızıqlı tabıldıqlar - qaldıqlar tapqanı turında söylägänen işetersez.
“ Bez Zur Altın Urda başqalası urınında eşne alıp barabız. Bik qızıq tabıldıqlar. Keşe yortları urınnarı, eş urınnarı tabıla berniçä taş bina, qızıl balçıqtan bik matur itep eşlängän tälinkä qaldıqları. 15 avgust arxeologlarnıñ hönäri bäyräme bularaq bäyrämdä qotlawlar, aş äzerläw mäşäqäte belän yöri idek äle. Bärän çaldıq, plau peşerergä äzerlänep yöribez. Tatarstannan 30 yaqın keşe alıp kilgän idek. Ästerxannıñ muzey tıyulıq citäkçese, xezmätkärläre häm balalar yärdäm itä. Menä şulay bilgeläp ütä hönäri bäyrämnären Tatarstan arxeologları.
Mälikä Basıyr


text:
Kem hin, başqort hılıuı?
Öfölä başqort hılıuı bildälände. Bıl yulı unda 10-sı sinıf uqıusıhı Tañsulpan Sirajetdinova eñeüse tip bildälände. Bıl qıźźıñ atahı Öfölä yauaplı vazifa bilähä lä, Tañsulpan bäygelä Böryän qıźı bulıp qatnaşqan.
Bıyılğı yarıştı tamaşa qılıusılar ul matur bulmanı tigän fekerźä qaldı. Qıźźar säğnägä sığıp küldäk fasondarı kürhäteüźän uźa almay. Xatta qayhı berźäre säxnägä itägendä birka torğan küldäk keyep sıqqan. Şulay uq säxnä artında Ber- bereheneñ keyemdären yäşereü keüek xäldär źä bulğan. Bıyılğı yarıştıñ ğäźellek yağınan da horauźarı küp. Mäśälän, Gran- pri yaulağan qıź tänäfes vaqıtında iñ sibär qıź bulıu ösön köräşeüselärgä töp prizdı hatıp alıuına, berenselek tap üźendä bulıuına işaralağan.
Baymaqtar źa hılıuqay uźğarırğa bulıp kitte. Ular 450 yıllıqtı oşolay bildälärgä bulğan. Baymaq yäştäre liderźarınıñ berehe Aygöl Buranğolova äyteüensä, bıl möhim datanı bildälägändä, ular źa sittä qalırğa telämäy, hılıulıq menän bulha la qatnaşırğa teläy.
B. Fatqullin, Öfö


text:
SEMİH UYAR TÜL PERDE MAĞAZASI KESTEL
Bursa Bursada Bursadaki Kestel Kestelde Kesteldeki Tül Perde Satış Mağazaları Bursa Kestel Tül Perde Mağazaları, Bursa Kestel Tül Perde Satan Mağazalar, Bursa Kestel Tül Perdeciler, Bursa Kestel Perdeciler, Bursa Kestel Tülcüler, Bursa Kestel Tül Perdeciler, Bursa Kestel Tl Perde Dikim Evleri, Bursa Kestel Tül Perde Dikimi Yapanlar, Bursa Kestel Tül Perde Satıcıları, Bursa Kestel Tülcüleri, Bursa Kestel Stor Perde Mağazaları, Bursa Stor Perde Satanlar Satıcıları Satan Yerler, Bursa Kestel Dikey Perde Mağazaları, Bursa Kestel Katlanır Tül Perde Mağazaları,
Bursa Kestel Jaluzi Perde Mağazaları, Bursa Kestelde Tül Perdeciler, Bursa Kestelde Tül Mağazaları, Bursa Kestelde Perde Mağazaları, Bursa Kestel Döşemelik Kumas Satıcıları Satanlar Satan Yerler Satışı, Bursa Kestel Döşemelik Kumaş Satanlar, Bursa Kestel Döşemelik Kumaş Mağazaları, Zebra Tül Perde Mağazaları Kestel Bursa, Bursa Kestel Tül Perde, Bursa Kestel Tül Mağazası, Bursa Kestel Perde Mağazası, Bursa Kestel Tül Perde Mağazası,
- Görüntülenme sayısı: 447


text: “Rospotrebnadzor” citäkçese Gennadiy Onişçenko, Moldova häm Görcestannan Rusiägä şäräplär kertüne genä tügel, başqa isertkeç eçemleklär kiterüne dä tıyarğa täğdim itä. Onişçenqonıñ Federal tamocnya xezmätenä yullağan xatında, tikşerülär näticäsendä andıy çemleklärneñ sanítar normalarğa turı kilmäwe turında yazılğan. Görcestannıñ premer ministrı Zurab Noğäideli, Görcestannıñ şäräp yasawçılar assosiasiase häm Moldowa şäräp citeşterüçeläre, üzläreneñ xoquqların yaqlaw däğwası belän, Rusiäne mäxkämägä biräçäk dip belderde.


text:
9/11 terror xöcümnären tikşerü däwäm itä: FBInıñ elekke citäkçese küzläw xataların aqça qıtlığı belän añlattı
Quşma Ştatlarda 2001neñ 11 sintäberendä 3 meñ keşeneñ ülemenä kitergän terror xöcümnären tikşerü däwam itä. Bäysez komissiä, ni öçen küzläw oyışmaları bu xöcümnärne buldırmıy qala almağan, digän sorawğa cawap ezli. Sişämbedä komissiä aldında Federal tikşerenü idaräseneñ elekke citäkçese Louis Freeh xisap tottı. Freeh İdaräneñ tübän äzerlegen matdi säbäplär belän añlattı.
Audio (Louis Freeh)
"Belüegezçä, 11 sintäbergä qädär FBİğa terrorğa-qarşı büdjetnıñ ni barı 3-yarım protsentı birelä ide. Ber kemgä dä ser tügel, ozaq yıllar buyına aqça häm wäkälätlär citmäw bezneñ mömkinleklärne çikläp kilde."
Freeh süzlärençä, 11 sintäbergä qädär terror mäsäläse, ğömümän, Quşma Ştatlarda töp mäsälä dip sanalmağan:
Audio (Louis Freeh)
"2000 yılda ütkän prezident saylawları waqıtında terror mäsäläse telgä dä alınmadı. Namzätlär dä, amerikannar da ul çaqta bu turıda söylämäde. Gärçä näq şul waqıtta, 2000neñ üktäberendä, amerikanıñ xärbi köymäsenä xöcüm yasalğan ide."
Bu utırış aldınnan bäysez komissiä ber xisap bäyän itte. Anda 11 sintäber aldınnan FBİğa aqça, belgeçlär citmäw, İdarädä bürokratiä üsü, küzläw däräcäseneñ tübän buluı turında äytelä. Bilgele bulğança, FBİ Yustitsiä ministrlığına kerä. Xisapta şulay uq, FBİ başlığınıñ näq 11 sintäber aldınnan Yustitsiä ministrı John Ashcrofttan kübräk aqça sorawı, ministrnıñ monı kire qağuı turında äytelä.
Ashcroftqa qädär, Clinton administratsiäsendä yustitsiä ministrı bulıp 8 yıl eşlägän Janet Reno, komissiä aldında çığış yasap, min FBİnı terrorğa qarşı köräşkä kübräk iğtibar itergä öndädem, eş aqça citmäwdä genä tügel, dide:
Audio (Janet Reno)
"İñ borçığanı şul, FBİ xättä berär närsä tapsa da, bu mäglümät belän urtaqlaşmıy, monı bezgä qanun röxsöt itmi dip añlata."
Amerikanıñ 11 sintäber xöcümnärenä äzer bulmawın Reno xanım, öleşçä, terror mäsäläsenä iğtibar birelmäw belän añlattı. Misal öçen 2000 yılda, Millenium waqıtında Clinton administratsiäse ixtimal xöcümnärne buldırmıy qala aldı, dide ul. Reno xanımnı yustitsiä ministrı urınında alıştırğan John Ashcroft üze dä sişämbe könne komissiä aldında xisap tottı. 11 sintäber faciğäsen ul bolay añlattı:
Audio (John Ashcroft)
"11 sintäberneñ ğadi añlatması şul: bulası xöcümnär turında bez berni belmädek, çönki distä yılğa yaqın xökümät doşmannarğa küz yomıp kilde. Xökümät kertkän çikläwlär arqasında agentlarnıñ qul-ayaqları bäyle ide, alar zamança mäglümät texnologiäsennän mäxrüm ide. 11 sintäbergä bulğan xalätendä küzläw sisteması uñışsızlıqqa duçar ide."
Ashcroft süzlärençä, 11 sintäberdän soñ aşığıç çaralar kürelgän. Elek amerikan agentları xättä Osama bin Ladennıñ oyasına ütep kersä dä, närsäder eşläw öçen alarğa ber kötü advokat kiräk ide. Osamanı qulğa alğanda, anı ütermäskä, digän kürsätmälär, bolar barısı da üzgärtelde, dide Ashcroft.
Uzğan atna axırında küzläw oyışmalarınıñ 2001neñ 6 awgustında prezident Buş öçen äzerlägän yäşeren xisabı dönya kürde. Äl-Qaidä Quşma Ştatlarğa yanıy digän bu xisapta oçqıç urlaw ixtimalı da telgä alınğan. Düşämbedä Bush bu xisap kübräk ben Ladennıñ tarixı ide, anda xöcümnär qayçan-qayda bula digän tögäl mäglümät yuq ide, dide. Bush bäysez komissiä aldında xisap totırğa äzer buluın beldere. Çärşämbedä komissiä aldına CİA häm FBİnıñ xäzerge citäkçeläre George Tenet belän Robert Müller basaçaq.
Ali Gilmi, Praga


text:
Görciä demokratları saylaw näticälären tanımıy
Audio (Nino Burjanadze)
"Bez ber tawıştan 2 noyäber saylaw näticälären tanımasqa qarar ittek. Bu saylawlar xärämläşü buldı, bez prezident tarafınnan bilgelängän parlamentta eşlärgä cıyınmıybız. Bez köräşne däwam itäçäkbez, Ğörciä xalqınıñ yaxşıraq kiläçäkkä xoquqı bar."
Soñğı näticälärgä qarağanda berençe urınğa 21 protsent belän Demokratik Yañarış Berlege çıqqan. İkençe urında 20 protsent cıyğan prezident taraflı "Yaña Görciä" partiäse. Opozitsiädäge Milli Xäräkät 18-yarım protsent belän 3nçe urında. 4nçe urında 11.7 protsent belän Xezmät partiäse. Nino Burjanadze blogı 7.6 protsent cıyıp, 7 protsentlı kirtäne köç xäl belän ütkän.
Bügen Zugdidi şähärendä Milli Xäräkät ütkärgän miting waqıtında, bitlek kigän bilgesez keşelär mitingnı tuqtatu maqsatı belän hawağa ut açqan. Ber xatın-qız yaralanğan dip xäbär itelä. Utnı kem açqanı älegä bilgesez. Alar elekke prezident Zviad Gamsaxurdia keşeläre bulırğa mömkin digän xäbärlär bar.


text:
Pitebur gubernatorı Valentina Matvienko Vladimir Leninnıñ cäsäde cirlänergä tieş dide.
Prezident Putinnıñ säyäsi berektäşe sanalğan Matvienko balzamnanğan Lenin mäyeten mavzoleydan çığarırğa hiçşiksez waqıt citte dip belderde.
Matvienko ämma monı Leninnı kümügä bik xisçän qarawçı ölkän yäştäge rusiälelär belän qarşılıqqa kermiçä bik saqlıq belän başqarırğa kiräk dide.
Lenin üzen Peterbur ziratında üz anası qäbere yanında cirläwne sorağan bulğan. Ämma İosif Stalin anıñ cäsäden mavzoleyğa quydırğan.


text:
AQŞ prezidentı George Bush Bağdadta Ğiraq xökümätenä AQŞnıñ Ğiraq iqtisadın ayaqqa bastıru eşenä tuğrılıqlı buluın belderüe turında äytte.
Kiçä Bağdadta Ğiraq räsmiläre belän oçraşqan Bush bügen Amerika öçen iñ yaxşısı Ğiraqnıñ uñışqa ireşüe dide.
Bush "Ğiraq premyer minsitrı belän yözgä yöz oçraşuıma şatmın. Min berniçä märtäbä anıñ belän telefon aşa söyläşkän idem. Şulay da anıñ belän şäxsän utırıp söyläşü kiräk dip taptım. Min anıñ üze belän oçraşıp köçle xolıqlı buluın, uqışqa omtıluçanlığın, üz ayağında toruçı, üzen üze idarä itä häm saqlıy aluçı il tözergä omtıluın kürdem" dide.
Ul şulay uq Amerikanıñ mäxkamä häm xoquq saqlaw räsmilärenä Ğiraqta näticäleräk xökem sisteması buldıru öçen Ğiraqnıñ yaña xökümäte belän bergälär eş itärgä quşuın belderde.
Bush Ğiraqtağı koalitsiä köçlärenä yaña küzläw mäğlümätläre tapşırıldı, alar ğisyançılarğa qarşı köräştä yardäm itärgä mömkin dide.
Bush Guantanamoda terrorçılıqta şiklänelüçelär yabıp totıla torğan törmäne yabarğa teläwen belderü belän ber ük waqıtta andağı totqınnan suğış qırlarında totıldı häm alar amerikalılar öçen qurqınıçlı dide.


text:
Samar cämäğätçelege “Azan” gäciteneñ çığuına 10 yıl tulunı bilgeläp uzdı
Samarda menä inde 10 yıl buyına “Azan” isemle gäcite dönya kürä. Şuşı un yılda “Azan” törleçä näşer itelep qaradı. Saf tatarça çıqqan könnäre dä buldı, qatnaş teldä materiallar birelep tä kilgäläde, soñğı yıllarda rus telle tatarlarğa yöz tottı.
“Azan”nıñ yubileyı da üzençälekle uzdı, Samar mädräsäse binasında. Yözgä yaqın qunaq çäy östäle tiräsendä “Azan”ğa bulğan mönäsäbätlären kürsättelär. Gubernator Titov isemennän kilgän täbriknamädä menä mondıy fikerlär bar.
10 yıl eçendä “Azan” gäcitçäse samaralılar öçen yaqın dusqa äylände, aqıllı kiñäşçegä äwerelde, islam dönyasına säyäxätçe wazifasın da aldı. Gäcitä Samar möselmannarınıñ härdaim yuldaşçısı, törki xalıqlarnıñ äydamanı, töbägebezdäge mädäni törlelekne bizäwçe basma. Gäcitä däwlät quyğan maqsatlarnı tormışqa aşıra.
Şähär türäse Georgiy Limanski qotlawında tübändäge fiker dä bar. “Azan” gäcitäse tatar mäxälläsen tuplawda köçen qızğanmıy, üz tamırların saqlawda, milli añ üsüdä eş alıp bara.
Samar Xalıqlar duslığı yortı direktorı Yevgeniä Nikulina üz täbrikläwendä gäcitäneñ ruxi kiñlegenä basım yasadı.
“Yaqtılıq” mäktäbe direktorı Xaridä Daşkina “Azan” gäcitäse üz uquçılarına mäğlümat birep kenä qalmıy, ä mäğrifätçe häm öyrätüçe sıyfatları buluına da basım yasadı.
Ä menä “Tuğan tel” isemle Samara ölkä tatar cämğiäte häm Samar şähäreneñ tatar milli- mädäni möxtäriäte yazğan teläknämädä mondıy fikerlär bar. Gäcitä xalıqlarnı qapma- qarşı quymıy, läkin dä bügenge çeterekle zamanada kilep çıqqan bäreleşle momentlarnı çişü yulların kürsätergä batırçılıq taba belä. “Azan” gäcitäse üzenä kürä milli basmalarnı üsterüçe ber oyağa äwerelde. “Azan” üz qanatı astında altı yıl elek başqort telendä “Irğız”nı çığarsa, öç yıl elek äzärilärneñ “Oçağ” gäcitäsenä yul açsa, qazaxlar turında daimi yazıp kilsä, bügen ul ukrainnarnıñ gäcitäsen çığaru östendä eş alıp bara. 10 yıl elek tatar eşquarı Zölfät Salaxov başlağan eş tuqtalmadı häm “Azan”nıñ yäşäwe yunäleşendä köç quyuçı Şamil Galimovqa häm xezmätkärlärenä räxmät belderälär tatar milli xäräkäte citäkçeläre.
Şamil Bahautdin, Samar.


text:
AQŞ administratsiäse Üzbäkstanğa Ändican waqiğäläre säbäple basım yasawın däwam itä
AQŞ räsmiläre Üzbäk xökümäte Ändican vaqiğäläreneñ xalıqara belgeçlär tarafınan tikşerelüenä rizalıq birsen öçen diplomatik tırışlığın dävam itälär dip belderdelär. Washington bu xaqta saqlanu ministerlege Üzbäkstan xökümäteneñ eşçänlegen xökem itüne çiklärgä tırıştı digän xäbärlärdän soñ belderde. Ber ük vaqıtta Qırğız xakimiätläre Üzbäk qaçaqlarınıñ iminiegen tämin itärgä häm 4 qaçaqnıñ kire tapşırıluın tikşerergä çaqırıla.
Audio
"Bez bu mäsälädä ber tauıştan söylibez. Bu mäsälädä bezneñ qaraş açıq. Bez Ändicanda bulıp yatqannarnı xökem ittek. Üzbäk xalqı häm dönya Ändicanda nilär bulğanın belergä häm iñ möhime ul qabatlanmasqa tieş."
Üzbäkstan AQŞqa oçqıç maydanınnan faydalanırğa röxsät itte. Anıñ terrorğa qarşı suğışta berektäşe. Läkin, xalıqara küztäçelärneñ anda keşe xoquqlarınıñ bozıluın tänqitlävläre AQŞ Dävlät Departamentı belän Pentagon arasında ayırmalıq çığanağı bulıp tora. Mc Cormack Üzbäkstan bazasınıñ strategik ähämiätkä iä buluın iqrar itsä dä, Washingtonnıñ strategik maqsäte belän Üzäk Aziädä demokratiä urnaştıru maqsäte arasında qapma-qarşılıq yuq dip äytte. Dävlät sekretarı Condoleezza Rice Qırğızıstannıñ tışqı eşlär ministere Roza Otunbayeva belän oçraşqanda andağı vazğiätnı tikşergän. 500-gä yaqın Üzbäk Qırğızıstanğa qaçıp çıqqan ide. Rice Qırğızıstannıñ 4 Üzbäkne kire qaytaruına AQŞnıñ borçıluın beldergän. McCormick bu xaqta bolay dide
Audio
"Dävlät sekretarı Qırğızıstandağı qaçaqlarnıñ xäle turında da söyläşte. Alarnıñ statutı turında söylägändä BMOsınıñ Qaçaqlar buyınça Yuğarı komisarı belän yaqınnan eşlävneñ ähämiäten azsızıqladı. Tışqı eşlär ministere bu şulay eşlänäçäk digän väğdä birde."
Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışmasınıñ räise Dimitrii Rupel , qırğız xakimiätlären kire tapşıru insidentın tikşerergä häm deportatsiäne tuqtatırğa da çaqırdı. Otunbayeva Washingtonda tışqı säyäsät buyınça belgeçlär belän oçraşqanda, xökümäteneñ insidentnı tikşeräçägen häm üzbäk qaçaqların saqlayaçağın belderde.
Audio
"Bez bu faktnı citdi tikşeräbez. Närsä buldı , kem ğäyeple . Berniçä kön eçendä närsäneñ bulğanın öyränerbez häm cavaplılar qatı cazalandırılaçaq. Bez xalıqara jöklämälärne ütärgä häm Üzbäkstannan kilgännär turında qayğırtırğa telibez."
BMOnıñ Keşe xoquqları buyınça Yuğarı komisarlığınnan ber törkem Qırğızıstanğa kilde häm eşli başladı. Ul anda 10 kön qalaçaq. Tanıqlardan mäğlümät häm berençe qul informatsiä ciaçaq.
Färit İdelle. Praga.


text:
AQŞ küzläw xezmätläreneñ xatası Waşintonnıñ Ğiraq säyäsätenä tä''sir itkänme?
Uzğan comğada AQŞ Senatınıñ Küzläw Komitetı iğlan itkän xisap AQŞ Üzäk Küzläw İdaräse CİA Säddam Xösäinneñ ximik häm biologik qoralların arttırıp kürsätkän digän küptänge şiklärne rasladı. Bu isä AQŞ mömkinleklären yalğış eşkä totmadımı digän soraw uyata. Ğiras suğışına sarıf itelgän köçne häm aqçalarnı 11-nçe sintäber terror höcümnäre öçen ğäyeplänüçe äl-Qaidägä qarşı köräşü öçen qullanırğa mömkin bulır ide.
AUDİO: Xalqıbızğa böten dönyada eşläwçe kübräk küzläw agentları kiräk. Bez törle qurqınıçlarnı tıñlaw häm küzätü öçen iñ zamança texnologiälärgä iä bulırğa tieş. Bez küzläw xezmätläre arasında koordiantsiä eşlären yaxşırtırğa tieş. Amerika xalqın yaqlaw öçen min dä Kogress ta mömkin qädär yaxşıraq küzläw mäğlümätlärenä iä bulırğa tieş.
Şul uq waqıtta ul, Ğiraqnıñ atom, ximik, biologik qoralların arttırıp sürätlägän xisaplarğa qaramastan, Säddamnı bärep töşerü Amerika xalqın saqlaw öçen döres ğämäl buldı dide.
Waşingtonda Miras Fondı isemle xosusıy säyäsi tikşerenülär üzägeneñ xalıqara häm saqlanu mäs''äläläre analitigı Jack Spencer Bush äytkännär belän kileşä. Spencer äytüençä, Senatnıñ älege xisabına qaramastan, Säddam AQŞqa qarşı höcüm oyıştıra yäki bu eştä berär terror törkemenä yardäm itä alırday keşe bulğan. Spencer Ğiraq suğışı äl-Qaidäne beterü öçen kiräk bulğan mömkinleklärne, köçne aldı digän fikerlär belän kileşmi. Spencer da Bush kebek ük Ğiraq xäzer terrorğa qarşı suğışnıñ üzäge dip isäpli. Anıñ fikernçä barıber Ğiraqtağı AQŞ ğäskärlären başqa urınnardağı terrorçılıqqa qarşı suğışta faydalanıp bulmas ide.
AUDİO: Çittä, terrorçılıqqa qarşı kiñräk suğışta 20 meñnän kimräk xärbi qatnaşa. Ğiraqta isä 135-150 meñlek ğäskärebez tora. Bu ägär dä alar Ğiraqta bulmasa başqa urınnarda terrorğa qarşı suğışta150 meñ xärbi qatnaşır ide digän süz tügel.
Ämma Waşingtondağı başqa ber analitik üzäk Kato İnstitutınıñ tışqı säyäsät analitigı Jonathan Clarke bu fiker belän kileşmi. Clarke Amerika yalğızı: Neo-Konservativlar häm Dönya tärtibe isemle kitap aftorlarınıñ berse. Kitap aftorları Bushnı ber genä yaqlı tışqı säyäsät alıp baruda ğäyepli. Klark Bush administratsiäse töp iğtibarnı Ğiraqqa yünältep töp eşne Usama bin Ladennı totu mömkinlegen quldan ıçqındırdı di.
AUDİO: Minemçä, ber yünäleşkä, atap äytkändä Ğiraqqa kitkän tırışlıqlar, aqçalar häm xärbilär bu maqsatqa bik az xezmät itä, häm bälki qapma-qarşı da eşlärgä mömkin. 11-nçe sintäberne ayırım ber keşelär törkeme oyıştırdı häm ul törkem äle haman da irektä qala.
Clarke Ğiraq suğışın başlaw turında qarar yalğış küzläw mäğlümätläreneñ näticäse tügel, qarar elegräk qabul itelgän ide di. Anıñ äytüençä, Bush administratsiäse Säddam bärep töşerü turında qararnı äle 2001-neñ 11-nçe sintäberenä qädär ük, Aq yortta xakimiätkä kilüneñ berençe könendä ük qabul itkän bulğan.
AUDİO: Min Üzäk Küzläw İdaräse könnärdän ber könne, kötmägändä preziden östälenä xisap qäğäzek kiterep salğan da, preziden, "Dimäk bez Ğiraqqa höcüm itärgä tieş" dip äytkän dip uylamıym. Minemçä alarnıñ Ğiraqqa höcüm itü telägen çağıldırğan säyäsi qarar aña qädär ük äzer bulğan.
Senat komitetı bu eşeneñ ikençe öleşendä Bush administratsiäse Amerika xalqın suğışnıñ aqlanğan buluına inandıru öçen küzläw mäğlümätlären arttırğanmı-yuqmı ikänlegen tikşeräçäk. Ämma ul tikşerü näticäläre 2-nçe noyäberdä ütäçäk prezident saylawlarına qädär cämäğätçelekkä iğlan itelmi toraçaq.
Naif Aqmal, Praga.


text:
cишәMбe, 24 rыйHBap 2017, KaзaH BakыTы 14:20
Çärşämbe könne Qazanda zur iqtisadi kiñäşmä dä bardı. Älege kiñäşmädä dä Däwlät Şurası utırışındağı kebek ük: Mintimer Şäymiev, Färit Möxämmätşin, Premyer-ministr Röstäm Minnixanov, rayon, şähär başlıqları, xalıq deputatları qatnaştılar. Yäğni älege kiñäşmädä xäl itkeç mäs'älälär tikşerelde. Mäğlüm ki respublika iqtisadi yıl başında tieşle üseşkä ireşä almadı. Monıñ näticäläre ozaq köttermäde. İqtisadnıñ alıp baruçı tarmaqlarında-nefte-ximiädä, avtomobil' tözeleşendä meñärlägän eş urınnarı qısqartıluı turında iğlan itelde. Sotsial' problemalar, äytik eşsezlek kiskenläşte. Älege kiñäşmädä iqtisadnıñ yartı yıllıq yomğaqları yasaldı. 2003-2004 yılğa iqtisat üseşe prioretitetı itep-industriä üseşe täğäyenlände.
Yunıs Ätnäle.


text:
Disk Antivirus Professional kaldırma
Bilgisayardan Disk Antivirus Professional Nasıl Kaldırırım, Disk Antivirus Professional Nasıl Kaldırırım, Bilgisayardan Disk Antivirus Professional Nasıl Kaldırılır, Bilgisayardan Disk Antivirus Professional Nasıl Silinir, Disk Antivirus Professional Nedir, Bilgisayardan Disk Antivirus Professional Programı Nasıl Kaldırılır, Bilgisayardan Disk Antivirus Professional Kalkmıyor Ne Yapmam Gerekiyor, Disk Antivirus Professional Bilgisayarımdan Nasıl Kaldırırım, disk antivirus professional nasıl kaldırırım disk antivirus professional nasıl silinir, disk antivirus professional kaldırırım, disk antivirus professional nasıl kaldırılır, disk antivirus professional key, disk antivirus professional kaldırmak, disk antivirus professional
eğer isterseniz aşağıda “Malwarebytes” yazılımını indirip tarama yapabilirsiniz!
“Disk Antivirus Professional” İnternet’de son zamanlarda sık sık görülen sahte virüs programı


text:
Rusiä: araqı yaratuçı beräw urislarnı eçergä, ämma matur itep eçärgä öndi
Vodka hiç şiksez Rusiädä in yaratılğan eçemlek.Ämma urıslar anı matur itep eçe beläme son? Vodka tarixı belän qızıqsınğan şul turıda här närsäne cıyıp barğan koleksioner Alexandr Nikişin ruslarnıñ vodkanı tizlektä ,yämsez eçülärenä qızğanıç belderä, urıslar ber waqıtnı vodka tiräsendäge traditsiä , aña bulğan xörmätne onıttılar dip zarlanğan bezneñ xabärçegä
vodkağa qarata ike yözle mönäsäbät kürsätelä, anı här kem eçsä dä söylämi, endäşmäw yaxşıraq Min bu mönäsäbätne ber dä yaratmim.Misal öçen fransuzlar cognaknıñ tarixın belä, xörmät itä, şulayuq şotlandiälelär whyskyne.Ämma nindider säbäptän ruslar üzläreneñ icad ikän vodkağa añlap bulmıy torğan mönäsäbät kürsätä . Dönyanı yaulap alğan bu dahi icadnı böten dönya belä ,eçä
Nikişin tuplanmasındağı ber niçä yöz şişä, törle qapqaç, böke, plakad,şulayuq Smirnov ülgän känäfe Mäskäwneñ xalıq sänğäte muzeyendä arendağa alınğan ber bülmädä waqıtlıça kürsätelde.Nikişin vodka turında daimi muzey açu belän xıyallansa da, Mäskäw xakimiätläre älegä röxsät birmäde.
Rusiädä kimi barğan xalıq sanı häm urtaça ğämer ozınlığınıñ qısqa buluına töp säbäp eçkeçelek.Rusiä xatın qızı urtaça 72 yıl yäşäsä, ir at 58 yıl. Könbatış Yevropa belän çağıştırğanda 16yılğa kimräk.Sälämätlek saqlaw räsmiläre Rusiädäge ülemnärneñ 30% alkogoldan dip belderä.Ütkän yılda ğına 40meñ keşe alkogol belän ağulanıp ülgän.Nikişin vodkanın sälämätlekkä qurqınıçın inqär itmi ul ''iblis''üterä ala dip tä äytä.Şulayda Nikişin vodkanı tıyu Rusiädä alkogolizmnıñ artuına ğına kiterä di.Ul tuplanmasındağı patşa zamanınnan qalğan eçügä qarşı iğlan, üget, näsixätlär azıraq häm mädäni räweştä eçüne öyrätep, alkogolizmğa qarşı köräşüdä yardäm itä ala dip ışana.Nikişin:
Vodkanı eçergä yarıy, ämma anı belep eçergä kiräk, ni qızğanıç ki xalıq belmi.Berençedän saf vodka eçäsen ikän , küp itep salmasqa , az ğına salırğa ,bitne ber qayçan yämsez itep cıyırmasqa .Vodka çınlap ta naçar isle, tämsez närsä,ämma sin anı qabul itergä äzer ikän , ul räxätlek belän eçelä. Älbättä anıñ yanında qaynar yäki salqın närsäder qapqalarğa kiräk. Xalıqqa eçmägez dip äytäse urınğa , niçek itep eçergä kiräklege öyrätelergä tieş.
Patşalar waqıtında vodkağa xörmät ,şişälärneñ tanılğan ädäbi, xärbi şäxeslärneñ sını şäklendä yasaluı belän kürsätelgän.Patşa zamanında yäş ofitserlarğa bäyrämnärdä armiäneñ abruyın töşermäs öçen vodka eçü turında kürsätmälär birelgän. Bügen vodkanıñ altın çorı ütkän.
Nikişin äytüenä qarağanda vodkağa xörmätneñ kimüe Pöter patşa waqıtnda başlanğan. Ul yevropadan tost ğädätlären kitergän.patşa vodkanı cazalau çarası itep qullanıp, anıñ abruyın bötenläy töşergän.Misal öçen ul soñlap kilüçelärne cazalau öçen 10literlek zur sawıtlardan eçergä mäcbür itkän , keşelär xuştan yazğan , ülüçülär bulğan dip söylilär. Rusiädä vodka istiğmalın tuqtatu öçen eşlängän här törle tırışlıq, uñışsız bulıp çıqtı , kiresençä alkogolizm häm qara bazarnıñ artuına ğına kiterde.Vodka berençe märtäbä 1914tä tıyıldı, 1985tä Gorbacev waqıtında alkogolge qarşı kampaniä başlatıldı.Usal telle vodka tarafdarları här ike kamapniäneñ näticäse yaman buldı. berençesendä Rusiä imperiäse tarqaldı dip söyli. Ruslarnıñ vodkağa simpatiäse çiksez. Gorbaçevnıñ eçkeçelekkä qarşı kampaniäse waqıtnda vodka çiratında torıp açuı çıqqan beräw Kremlgä Gorbacevnı üterergä kitä. Ämma berniçä minuttan äylänep qayta, anı üterergä teläwçelärneñ çiratı tağı da ozınraq bula. (vodka turında cır) färidä xämit


text:
Mordoviä pensionerları xakimiätne teträtte
Bıyıl yanvar häm fevral' aylarında böten Rusiädä diärlek pensionerlarnıñ l'gotalarnı aqçalata tüläw zakonına qarşı bulğan protest mitingları ütte. Şundıy mitinglar Mordoviäda da buldı.
Mordoviä xakimiätläre soñğı un yıl eçendä respublikanı Rusiäneñ iñ stabil', iñ yaxşı üseşle regionı itep kürsätergä tırıştılar. Monıñ öçen Mordoviä xalqın da, Mäskäwne dä törledän törle tsifralar, kürsätkeçlär belän bertuqtamıy tä'min itep tordılar. Şul tsifralar arasında xäyläkärläre dä bar. Mäsälän, “iqtisad üseşe zur” dip tügel, ä “iqtisad üseşeneñ tempları zur” dip; “respublika tulısınça gazlaştırılğan” dip tügel, ä “respublikada gazlaştıru tempları Tatarstannıqınnan da zur” dip maqtandılar.
Kürşe regionnar belän çağıştırğanda respublikada urtaça xezmät xaqları tübän buluğa qaramastan, azıq-tölek, benzin bäyäläre yuğarı buluğa qaramastan, radio, televidenie häm gazetalar Mordoviä xalqınıñ başqa region keşelärenä qarağanda küpkä yaxşıraq toruı turında här kön diärlek söyläp, xalıqnı niçekter gipnozlap torğan kebek buldılar. Şunnan här saylawlar waqıtında ğadi xalıq kübesençä xakimiätkä kiräkkänçä tawış birä bardı. Ä Mäskäw inde mondıy tırışlıq öçen federal' byudjettan Mordoviäğa aqçanı jällämi birde.
Şunnan Mordoviä pensionerlarınıñ protestı xakimiätlär öçen niçekter kötelmägän kebek buldı. Xalıq niçä yıllar böten närsä belän rizalaşa bardı, ä 2005 yılnıñ başında nikter qarşı bara başladı.
19 yanvar'da Rusiä prezidentı Putin belän oçraşu waqıtında Mordoviä başlığı Nikolay Merkuşkin “l'gotalarnı aqçalata tüläw bik yaxşı uza, respublikada xalıq tınıç häm, bik az keşedän başqa, böten närsä belän qänäğät” dip ışandırdı. L'gotalarnı aqçalata alunıñ yaxşı uzuın Nikolay Merkuşkin Mordoviäneñ 75 yıllıq yubileyı uñayınnan pensionerlarğa 200är sum birelüe belän añlattı. Şul yubileyğa bağışlap 20 yanvar'da Saranskida zur tantanalar ütte, törle regionnardan, şul arada Tatarstannan da delegatsiälär kilde, Rusiäneñ Däwlät Duması räise Boris Grıyzlov Mordoviäğa yubiley büläge itep östämä 375 million sum aqça birelüe turında äytte, ä inde berniçä könnän soñ pensionerlarnıñ ber törkeme Saranskidan Ruzaevkağa alıp barğan magistral' yulğa çığıp, avtomobillär xäräkäten tuqtattılar. Tizdän militsiä kilep pensionerlarnı quıp tarattı häm avtotransport yañadan yöri başladı. Berniçä pensionernı xökemgä tarttılar häm ştraflar quydılar.
Berniçä kön däwamında Mordoviä televideniesendä respublika prokurorı häm eçke eşlär ministrı zakonsız miting ütkärü öçen, yullar yabu öçen nindi ştraflar quyıla, niçä yıl törmä birelä, şunı söyläp tordılar. Qayber pensionerlarnıñ l'gotalarnı aqçalata birü belän bik qänäğät bulğan intervyuların kürsättelär. Televidenie, gazetalar “xalıqnı aldap xakimiätkä qarşı kütärer öçen provokatorlar äzer, respublikağa 20 meñ listovka kiterelgän, Mordoviä öçen palatkalar da tegälär inde”, dip qurqıttılar.
Ä 26 yanvar'da Saranskinıñ üzägendä, Sovet mäydanında kommunistlar oyıştırğan miting buldı. Mordoviä xakimiätlärennän ber citäkçeneñ dä xalıq qarşına çığarğa qıyulığı citmäde. Kommunistlardan häm pensionerlardan başqa, bu mitingqa “Yabloko” partiäse aktivistları häm Mordoviäneñ xäzerge xakimiätenä qarşı bulğan bik küp tağı keşelär kilde. Şähärneñ yıraq mikrorayonnarınnan pensionerlar kilä almasın öçen, miting aldınnan trolleybuslar yöreşen dä tuqtattılar. Şuña qaramastan, mitingta, törle isäp buyınça, biş meñnän un meñgä qädär keşe qatnaştı. Şular arasında Saranskida yäşäwçe pensioner Rafik abıy Almakayev ta ide. Ul mitinglarğa yörüeneñ säbäben şulay añlattı:
– Pensionerlarğa bik awır. Şınıñ öçen pensionerlar nibarı çıqqan ide mitingaga.
29 yanvar'ğa, şimbä köngä, “Yabloko” partiäseneñ Mordoviädağı bülekçäseneñ citäkçese Vladimir Gridin şul uq Sovet mäydanında toraq-kommunal' xucalıqta bäyälär üsügä qarşı mitingqa xalıqnı çaqırğan bula. Ämma bu mitingnı uzdırırğa birmädelär: militsiä xezmätkärläre Sovet mäydanın ike bocra belän çolğap alalar, xalıqnı mäydanğa cibärmilär, ä miting oyıştıruçı Vladimir Gridinnı totqarlap militsiägä alıp kitälär. Cıyıla barğan xalıq, mäydanğa uzalmağaç, Saranskinıñ töp uramın, Lenin prospektın yabarğa cıyına, ämma militsiä alarnı quıp tarata. Rafik abıy Almakaev söyli:
– İkençe mitingığa cıyıldılar, no anda cibärmädelär xalıqnı. Nibar yaqtan OMONsılar, militsiä oxranyat' ittelär, ikeşär rät. Cibärmädelär xalıqnı mitingığa, ploşçad'qa. Nibar uramnarnı biklägännär ide militsiä, berqayän cibärmädelär xalıqnı. İ xalıqnı tixa ğına töttelär, mitinğı bulmadı...
Pensionerlarnıñ mitingları Saranskida ğına tügel, 5 fevral'dä Lämberä awılında da buldı. Lämberä awılında kvartir öçen tüläw xaqın administratsiä 100 protsentqa qädär kütärgän ikän. Rayon başlığı Käbir Al'myaşev xalıq yanına çığa, ämma äbi-babalar säğät yarımnan artıq anı süz birmiçä totalar.
Niçek kenä bulmasın, bu mitinglarnıñ azmı-küpme faydası buldı. Rafik Almakaev şulay äytte:
– Fevral' ayında proezdnoylar birdelär, yözär manitqa.
Ämma pensionerlarnıñ bik küp problemaları äle dä çişelmi qala. Mäsälän, kvartir, telefon öçen tüläw problemaları.
– Kvartplatalar bik zur üste. Tüli idek yartışarın ğına, xazer polnost'yu tülätälär. Elektroenegiälarnı kütärdelär, gazlarğa kütärdelär, telefonnı polnost'yu tülätälär. Merkuşkin obeşçat' itä, uluçşenie bulır diep, anın süzenä bit ışanırğa yuq. Unikençe fevral'dä mitinğığa tağın xalıq çıqqısı keli.
12 fevral'da Saranskida ber genä tügel, berdän ike miting ütte. Kommunistlar Sovet mäydanında 12 fevral'dä miting ütkärergä zayavka kitergäç, şähär administratsiäsendä näq şul köndä, şul säğättä häm şul urında Agrar partiä üzeneñ mitingın uzdırırğa zayavka birep ölgergänlegen äytälär. Kommunistlarğa häm l'gotalarnı aqçalata aluğa qarşı bulğan pensionerlarğa mitinğı ütkärer öçen Teatr mäydanın birälär. Agrar partiäneñ zayavkasına soñğaraq “Yedinaya Rossiä” partiäse dä quşıla häm bu xakimiätlärneñ mitinğı bulıp çığa. Älbättä, xakimiät administrativ resursnı qullana: l'gotalarnı aqçalata birüne xuplağan mitinğığa uqu yortlarınnan studentlar, törle oyışma häm uçrejdenie xezmätkärläre kilä, Mordoviänıñ här rayon üzägennän avtobuslar belän awıl xalqı kiterelä. Şunsı qızıq, rayonnardan kilgän keşelärgä payok birälär ikän. Mäsälän, Bol'şeignatovskiy rayonnan 60 keşe kiterelä, härbersenä berär paket birelä, paket eçendä ber çäküşkä araqı, kolbasa, sır häm öç telem ikmäk.
Şulay itep, xakimiätneñ eşlären, monetizatsiäne xuplağan mitingta, räsmi mäğlümat buyınça, 17 meñ keşe bula. Alar Rusiä xökümätenä, prezident Putinğa, Mordoviä başlığı Merkuşkinğa räxmätlären beldererälär. Oppozitsiä mitingında, törle xisap buyınça, 500dän alıp 3 meñgä qädär keşe bula. Şunsı qızıq, xakimiät avtobuslarında rayon üzäklärennän kiterelgän qayber keşelär Teatr mäydanına, oppozitsiä mitinğına kitälär. Ä inde miting betkäç, Saranski üzägendäge magazinnar awıl xalqı belän tulğan ide. Älbättä, yıraq awıllardan başqalağa kilgäç, magazinğa barmıy, qaya barırğa?
“İregez mitinğılarğa yöri, sez anda yörüne kiräkme diep sanıysız?” dip sorağaç, Rafik abıynıñ xatını Railä apa şulay äytte:
– Mitinğılarğa yörü bik kiräk, çönki xalıqqa bik awır torırğa. Elke bar ide l'gotlar, l'gotlar waqıtında bezgä ciñelräk ide: kvartirnın yartısın ğına tüli idek, telefonnın yartısın ğına tüli idek, besplatno yöri idek yullarda. Ä xäzer tüläp yörü dä, tulısınça telefon öçen tüläw, sto protsent kvartir öçen tüläw – mömkin tegel, awır, awır. Belmim niçek torırbız...
Bu Saranski şähärennän irle-xatın pensionerlar Rafik häm Railä Almaqayevlar ide.
Azatlıq radiosı öçen Mordoviädan İrek Bikkinin.