text:
Qazaqstan Prezidenti N. Nazarbaevtıñ Qazaqstan halqına Joldauı (tolıq mätin)
Bügin Aqordanıñ resmi saytında Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ halqına arnalğan kezekti Joldauı jariyalandı. Joldau taqırıbı «Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya jağdayındağı damudıñ jaña mümkindikteri» dep ataladı.
Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya jağdayındağı damudıñ jaña mümkindikteri
Qwrmetti qazaqstandıqtar!
Büginde älem Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya däuirine, tehnologiyalıq, ekonomikalıq jäne äleumettik salalardağı tereñ jäne qarqındı özgerister kezeñine qadam basıp keledi.
Jaña tehnologiyalıq qalıp bizdiñ qalay jwmıs isteytinimizdi, azamattıq qwqıqtarımızdı qalay iske asıratınımızdı, balalarımızdı qalay tärbieleytinimizdi tübegeyli özgertude.
Biz jahandıq özgerister men sın-qaterlerge dayın bolu qajettigin eskerip, «Qazaqstan-2050» damu strategiyasın qabıldadıq.
Aldımızğa ozıq damığan otız eldiñ qatarına kiru maqsatın qoydıq.
100 naqtı qadam – Wlt josparı jüzege asırıluda. Onıñ 60 qadamı qazirdiñ özinde orındalıp qoydı. Qalğandarı, negizinen, wzaq merzimge arnalğan jäne josparlı türde iske asırıluda.
Ötken jılı Qazaqstannıñ Üşinşi jañğıruı bastau aldı.
Industriyalandıru bağdarlaması tabıstı iske asuda.
«Cifrlıq Qazaqstan» keşendi bağdarlaması qabıldandı.
Qazaqstan Respublikasınıñ 2025 jılğa deyingi damuınıñ keşendi strategiyalıq josparı jasaldı.
Bizdiñ wzaq merzimdi maqsattarımız özgerissiz qala beredi.
Qajetti bağdarlamalardıñ barlığı bar.
Bwl Joldau jaña älemge, yağni Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya älemine beyimdelu men jetistikke jetu jolın tabu üşin ne isteu qajettigin ayqındaydı.
Qwrmetti otandastar!
Biz älem elderiniñ senimi men qwrmetine bölenip, brendke aynalğan täuelsiz Qazaqstandı qwrdıq.
2017 jılı bizdiñ el BWW Qauipsizdik Keñesiniñ twraqtı emes müşesi boldı.
2018 jıldıñ qañtar ayında oğan törağalıq etudemiz.
Biz düniejüzilik EKSPO mamandandırılğan körmesin ötkizu üşin älemdik qoğamdastıq tañdap alğan TMD jäne Şığıs Europa elderi arasındağı birinşi memleket boldıq.
Qazaqstanda tabıstı jwmıs istep kele jatqan narıqtıq ekonomika modeli qalıptastı.
2017 jılı elimiz älemdik dağdarıstıñ qolaysız saldarın eñserip, senimdi ösu jolına qayta tüsti.
Jıl qorıtındısı boyınşa işki jalpı önimniñ ösui 4 procent bolıp, al önerkäsiptik önimniñ ösui 7 procentten astı.
Bwl orayda, önerkäsiptiñ jalpı köleminde öñdeuşi sektordıñ ülesi 40 procentten asıp tüsti.
Qazaqstannıñ qolaylı damuı orta taptıñ qalıptasuına mümkindik berdi.
Kedeyşilik 13 ese qısqarıp, jwmıssızdıq deñgeyi 4,9 procentke deyin tömendedi.
Elimizdiñ äleumettik-ekonomikalıq tabıstarınıñ negizi – bizdiñ bastı qwndılıqtarımız retinde qala beretin azamattıq beybitşilik, wltaralıq jäne konfessiyaaralıq kelisim.
Degenmen, Qazaqstannıñ jetistikteri senimdi tirek sanaladı, biraq ol erteñgi tabıstarımızdıñ kepili emes ekenin jaqsı sezinuimiz kerek.
«Köl-kösir mwnaydıñ» däuiri ayaqtalıp keledi. Elimizge damudıñ jaña sapası qajet.
Jahandıq trendter körsetip otırğanday, ol, birinşi kezekte, Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya elementterin keñinen engizuge negizdelui tiis.
Mwnıñ özindik sın-qaterleri de, mümkindikteri de bar.
Jaña älem köşbasşılarınıñ qatarına qosılu üşin Qazaqstanda qajetti närseniñ bäri bar ekenine senimdimin.
Bwl üşin mınaday mindetterdi şeşuge jwmıluımız kerek.
BİRİNŞİ. Industriyalandıru jaña tehnologiyalardı engizudiñ köşbasşısına aynaluı tiis.
Onıñ nätijeleri mwnay bağası kürt tömendegen 2014-2015 jıldardağı dağdarısta negizgi twraqtandıruşı faktorlardıñ biri boldı.
Sol sebepti joğarı eñbek önimdiligi bar qayta öñdeu sektorına degen bağdarımız özgergen joq.
Sonımen qatar industriyalandıru 4.0 jaña tehnologiyalıq qalıptıñ barlıq mümkindikterin paydalana otırıp, meylinşe innovaciyalıq sipatqa ie boluğa tiis.
Käsiporındarımızdı jañğırtuğa jäne cifrlandıruğa bağıttalğan, önimniñ eksportqa şığuın közdeytin jaña qwraldardı äzirlep, sınnan ötkizu qajet.
Bwlar, birinşi kezekte, tehnologiyalardıñ transfertin ıntalandıruğa tiis.
Elimizdiñ birneşe önerkäsiptik käsipornın cifrlandıru jönindegi pilottıq jobanı iske asırıp, bwl täjiribeni keñinen taratu kerek.
Cifrlıq jäne basqa da innovaciyalıq şeşimderdi äzirleuşilerdiñ öz ekojüyesin damıtuı asa mañızdı mäselege aynalıp keledi.
Ol bizdiñ Nazarbaev Universiteti, «Astana» halıqaralıq qarjı ortalığı, IT-startaptardıñ halıqaralıq tehnoparki siyaqtı innovaciyalıq ortalıqtardıñ töñireginde qalıptasuğa tiis.
«Alatau» innovaciyalıq tehnologiyalar parkiniñ qızmetin wyımdastırudı tübegeyli qayta qarau qajet.
Naqtı sektordıñ jaña tehnologiyalarğa degen swranıstı ıntalandıruı jäne vençurlıq qarjılandırudıñ jeke narığınıñ qızmeti innovaciyalıq ekojüye jetistikteriniñ negizgi faktorları bolıp sanaladı.
Bwl üşin tiisti zañnama qajet.
Bwdan bölek, IT jäne injiniringtik qızmet körsetudi damıtu erekşe mañızğa ie bolıp otır.
Ekonomikanı cifrlandıru tabıs äkelgenimen, jwmıs küşiniñ köptep bosap qalu qaupin de tudıradı.
Bosaytın jwmıs küşin eñbekpen qamtu üşin kelisilgen sayasattı aldın ala tiyanaqtau kerek.
Bilim beru jüyesin, kommunikaciya men standarttau salaların jaña industriyalandıru talaptarına beyimdeu qajet boladı.
2018 jılı «cifrlıq däuir» önerkäsibin qalıptastıruğa arnalğan industriyalandırudıñ üşinşi besjıldığın äzirleuge kirisu kerek.
EKİNŞİ. Resurstıq äleuetti odan äri damıtu.
HHİ ğasırda älemniñ tabiği resurstarğa degen mwqtajdığı jalğasuda. Olar bolaşaqta jahandıq ekonomikanı jäne elimizdiñ ekonomikasın damıtu barısında erekşe mañızğa ie boladı.
Biraq şikizat industriyaların wyımdastıru isin, tabiği resurstardı basqaruğa qatıstı wstanımdardı sıni twrğıdan qayta pısıqtau kerek.
Keşendi aqparattıq-tehnologiyalıq platformalardı belsendi türde engizu qajet.
Käsiporındardıñ energiya tiimdiligi men energiya ünemdeuge, sonday-aq energiya öndiruşilerdiñ öz jwmıstarınıñ ekologiyalıq tazalığı men tiimdiligine qoyılatın talaptardı arttıru kerek.
Astanada ötken EKSPO-2017 körmesi balamalı, «taza» energiya salasındağı damudıñ qanşalıqtı qarqındı ekenin körsetti.
Büginde älem boyınşa öndiriletin elektr energiyasınıñ törtten biri jañartılatın energiya közderine tiesili.
Boljam boyınşa, 2050 jılğa qaray bwl körsetkiş 80 procentke jetedi.
Biz 2030 jılğa qaray Qazaqstandağı balamalı energiya ülesin 30 procentke jetkizu mindetin qoydıq.
Qazir bizde jalpı quattılığı 336 MVt bolatın jañartılatın energiya közderiniñ 55 nısanı jwmıs isteydi. Solarda 2017 jılı 1,1 milliard kilovatt-sağat «jasıl» energiya öndirildi.
«Jasıl» tehnologiyalarğa investiciya salu üşin biznesti ıntalandıru mañızdı.
Öñirlerdiñ äkimderi şağın jäne orta biznes sub'ektilerin keñinen tartıp, twrmıstıq qattı qaldıqtardı zaman talabına say utilizaciyalau jäne qayta öñdeu üşin şaralar qabıldau kerek.
Osı jäne basqa da şaralar zañnamağa, sonıñ işinde Ekologiyalıq kodekske özgerister engizudi talap etedi.
ÜŞİNŞİ. «Aqıldı tehnologiyalar» – agroönerkäsip keşenin qarqındı damıtu mümkindigi.
Agrarlıq sayasat eñbek önimdiligin tübegeyli arttıruğa jäne öñdelgen önimniñ eksportın wlğaytuğa bağıttaluı kerek.
Biz egin egip, dändi daqıldardı ösirudi üyrendik.
Onı maqtan twtamız. Alayda, qazir ol jetkiliksiz.
Şikizattı qayta öñdeudi qamtamasız etip, älemdik narıqtarğa joğarı sapalı dayın önimmen şığuımız qajet.
Bwl mäseleni şeşuge barlıq agrarlıq keşenniñ tübegeyli bet bwruı mañızdı.
Agrarlıq ğılımdı damıtu mäselesi bastı nazarda boluğa tiis.
Ol eñ aldımen jaña tehnologiyalardı transfertteumen jäne olardı otandıq jağdayğa beyimdeumen aynalısuı qajet.
Osığan oray agrarlıq universitetterdiñ rölin qayta qarau kerek.
Olar diplom berip qana qoymay, auıl şaruaşılığı keşeninde naqtı jwmıs isteytin nemese ğılımmen aynalısatın mamandardı dayındauğa tiis.
Bwl joğarı oqu orındarınan oqu bağdarlamaların jañartıp, agroönerkäsip keşenindegi ozıq bilim men üzdik täjiribeni taratatın ortalıqtarğa aynalu talap etiledi.
Mısalı, egin egu men astıq jinaudıñ oñtaylı uaqıtın boljamdaudıñ, «aqıldı suarudıñ», mineraldı tıñaytqış sebudiñ, ziyankestermen jäne aramşöppen küresudiñ intellektualdı jüyeleri arqılı önimdilikti birneşe ese arttıruğa boladı.
Jürgizuşisi joq tehnika adami faktordı azaytıp, eginşiliktiñ özindik qwnın aytarlıqtay tömendetuge mümkindik beredi.
Jaña tehnologiyalar men biznes-model'derdi engizu, agroönerkäsip keşeniniñ ğılımğa negizdeluin arttıru şaruaşılıqtardı kooperaciyalau qajettigin küşeytedi.
Auıl şaruaşılığı sub'ektileriniñ kooperativ türinde jwmıs isteuine jan-jaqtı qoldau körsetu kerek.
Memleket biznespen birlesip, otandıq önimdi halıqaralıq narıqqa şığarudıñ strategiyalıq jolın tauıp, ilgeriletuge tiis.
Auıl şaruaşılığın qarqındı damıtu önimniñ sapası men ekologiyalıq tazalığın saqtay otırıp jürgizilui qajet.
Bwl bükil älemge tanılatın «Qazaqstanda jasalğan» tabiği azıq-tülik brendin qalıptastırıp, ilgeriletuge mümkindik beredi.
Sonımen qatar jerdi barınşa tiimdi igeretinderdi ıntalandırıp, al dwrıs paydalana almaytındarğa şara qoldanu kerek.
Tiimsiz subsidiyalardı auıl şaruaşılığı keşeni sub'ektilerine arnalğan bank nesielerin arzandatuğa qayta bağıttau qajet.
5 jıl işinde agroönerkäsip keşenindegi eñbek önimdiligin jäne öñdelgen auıl şaruaşılığı öniminiñ eksportın, tiisinşe, kem degende 2,5 esege arttırudı tapsıramın.
TÖRTİNŞİ. Kölik-logistika infraqwrılımınıñ tiimdiligin arttıru.
Büginde Qazaqstan arqılı birneşe transkontinentaldı koridor ötedi.
Bwl turalı köp aytıldı.
Jalpı, Qazaqstan arqılı ötken jük tranziti 2017 jılı 17 procentke ösip, 17 million tonnağa juıqtadı.
Tranzitten tüsetin jıl sayınğı tabıstı 2020 jılı 5 milliard dollarğa jetkizu mindeti twr.
Bwl infraqwrılımğa jwmsalğan memleket qarajatın tez arada qaytaruğa mümkindik beredi.
Jük qozğalısın onlayn rejiminde baqılap, olardıñ kedergisiz tasımaldanuı üşin jäne kedendik operaciyalardı jeñildetu maqsatımen blokçeyn siyaqtı cifrlıq tehnologiyalardıñ auqımdı türde engiziluin qamtamasız etu qajet.
Zamanaui şeşimder logistikanıñ barlıq buınınıñ özara baylanısın wyımdastıruğa mümkindik beredi.
«Ülken derekterdi» (Big data) paydalanu sapalı taldaudı qamtamasız etuge, ösimniñ rezervin anıqtauğa jäne artıq şığındı azaytuğa jağday tuğızadı.
Osı maqsattar üşin Intellektualdı kölik jüyesin engizu qajet.
Bwl jüye kölik ağının tiimdi basqaruğa jäne infraqwrılımdı odan äri damıtu qajettigin anıqtauğa jol aşadı.
İşki öñirlik qatınastardı jaqsartu üşin avtojoldardıñ jergilikti jelisin jöndeu men qayta saluğa arnalğan qarjı kölemin köbeytu kerek.
Osığan jıl sayın bölinetin byudjet qarajatınıñ jalpı kölemin ortaşa merzimdegi kezeñde 150 milliard teñgege jetkizu qajet.
Bwl jwmısqa öñirlerdegi barlıq äkimdikterdiñ belsendi qatısuın qamtamasız etu kerek.
BESİNŞİ. Qwrılısqa jäne kommunaldıq sektorğa zamanaui tehnologiyalardı engizu.
Jüzege asırılıp jatqan bağdarlamalar arqasında Qazaqstanda paydalanuğa berilgen twrğın üylerdiñ kölemi jılına 10 million şarşı metrden astı.
Twrğın üydi köpşilikke qoljetimdi etken twrğın üy jinaqtau jüyesi tiimdi jwmıs isteude.
Baspanamen qamtu körsetkişi soñğı 10 jılda bir twrğınğa şaqqanda 30 procentke ösip, büginde 21,6 şarşı metrdi qwradı.
Bwl körsetkişti 2030 jılı 30 şarşı metrge deyin jetkizu kerek.
Osı mindetti orındau barısında qwrılıs saludıñ jaña ädisterin, zamanaui materialdardı, sonday-aq ğimarattardıñ jobası men qala qwrılısınıñ josparın jasağanda mülde basqa täsilderdi qoldanu kerek.
Ğimarattardıñ sapasına, ekologiyalıq tazalığına jäne energiyalıq tiimdiligine joğarı talap qoyu qajet.
Salınatın jäne salınğan üyler men infraqwrılımdıq nısandardı intellektualdı basqaru jüyelerimen jabdıqtau kerek.
Bwl twrğındarğa qolaylı jağday jasap, elektr energiyasın, jılu men sudı twtınudı qısqartıp, tabiği monopolisterdi tiimdi jwmısqa ıntalandıradı.
Zañnamağa, sonıñ işinde tabiği monopoliyalar salasın retteytin zañdarğa tiisti özgerister engizu qajet.
Äkimder twrğın üy-kommunaldıq infraqwrılımın jetildiru mäselesin memleket-jekemenşik seriktestigi negizinde belsendi şeşui kerek.
Auıldıq eldi mekenderdi sapalı auızsumen qamtamasız etu üşin Ükimet bwl iske barlıq qarajat közderinen jıl sayın kem degende 100 milliard teñge qarastıruı qajet.
ALTINŞI. Qarjı sektorın «qayta jañğırtu».
Banktik portfel'derdi «naşar» nesieden arıltu isin ayaqtau qajet.
Ol üşin bank ieleri şığındarın moyınday otırıp, ekonomikalıq jauapkerşilik aluğa tiis.
Akcionerlerdiñ affilirlengen kompaniyalar men jeke adamdardıñ paydası üşin bankterden qarjı şığaruı auır qılmıs bolıp sanaluğa tiis.
Wlttıq Bank mwnday isterge nemqwraylı qaramau kerek.
Äytpese, mwnday memlekettik organnıñ ne keregi bar?
Wlttıq Bank tarapınan qarjı instituttarınıñ qızmetin qadağalau qatañ, uaqtılı äri nätijeli boluğa tiis.
Memleket qarapayım azamattardıñ müddelerin qorğauğa odan äri kepildik beredi.
Jeke twlğalardıñ bankrottığı turalı zañ qabıldaudı tezdetu qajet.
Sonımen qatar 2016 jıldıñ 1 qañtarına deyin halıqqa berilgen valyutalıq ipotekalıq zaymdar jönindegi mäseleni Wlttıq Bankke tolığımen şeşudi tapsıramın.
Sol künnen bastap atalğan valyutalıq zaymdardı jeke twlğalarğa beruge zañ jüzinde tıyım salınğan bolatın.
Wlttıq Bank pen Ükimet ekonomika salalarındağı naqtı tiimdilikti esepke alatın stavkalarmen bizneske wzaq merzimdi nesielendirudi qamtamasız etu mäselesin birlesip şeşuge tiis.
Investiciyalıq ahualdıñ odan äri jaqsaruı jäne qor narığınıñ damuı mañızdı bolıp sanaladı.
Bwl – jwmısın bastağan «Astana» halıqaralıq qarjı ortalığınıñ negizgi mindetteriniñ biri.
Ol halıqaralıq ozıq täjiribeni paydalanıp, ağılşın qwqığı men zamanaui qarjı tehnologiyaların qoldanatın öñirlik habqa aynaluğa tiis.
«Samwrıq-Qazına» wlttıq äl-auqat qorı» wlttıq kompaniyalarınıñ akciyaların IPO-ğa tabıstı türde şığaru qor narığın damıtuğa septigin tigizedi.
JETİNŞİ. Adami kapital – jañğıru negizi.
Bilim berudiñ jaña sapası.
Barlıq jastağı azamattardı qamtitın bilim beru isinde özimizdiñ ozıq jüyemizdi qwrudı jedeldetu qajet.
Bilim beru bağdarlamalarınıñ negizgi basımdığı özgeristerge ünemi beyim bolu jäne jaña bilimdi meñgeru qabiletin damıtu boluğa tiis.
2019 jıldıñ 1 qırküyegine qaray mektepke deyingi bilim beru isinde balalardıñ erte damuı üşin öz betinşe oqu maşığı men äleumettik dağdısın damıtatın bağdarlamalardıñ birıñğay standarttarın engizu qajet.
Orta bilim beru salasında jañartılğan mazmwnğa köşu bastaldı, ol 2021 jılı ayaqtalatın boladı.
Bwl – mülde jaña bağdarlamalar, oqulıqtar, standarttar jäne kadrlar.
Pedagogtardı oqıtu jäne olardıñ biliktiligin arttıru joldarın qayta qarau kerek boladı.
Elimizdiñ universitetterindegi pedagogikalıq kafedralar men fakul'tetterdi damıtu qajet.
Bilim berudiñ barlıq deñgeyinde matematika jäne jaratılıstanu ğılımdarın oqıtu sapasın küşeytu kerek.
Bwl – jastardı jaña tehnologiyalıq qalıpqa dayındaudıñ mañızdı şartı.
Bilim beru mekemeleriniñ arasındağı bäsekelestikti arttırıp, jeke kapitaldı tartu üşin qala mektepterinde jan basına qatıstı qarjılandıru engiziletin boladı.
Bizdegi oquşılardıñ jüktemesi TMD elderiniñ işinde eñ joğarı bolıp otırğanın jäne Ekonomikalıq ıntımaqtastıq jäne damu wyımı elderine qarağanda orta eseppen üşten bir eseden köp ekenin eskerip, onı tömendetu kerek.
Barlıq öñirlerdegi Oquşılar saraylarınıñ bazasında komp'yuterlerdi, laboratoriyalardı jäne 3D-printerlerdi qosa alğanda, barlıq qajetti infraqwrılımdarı bar balalar tehnoparkteri men biznes-inkubatorlarınıñ jelisin qwru kerek.
Bwl jas wrpaqtı ğılımi-zertteu salasına jäne öndiristik-tehnologiyalıq ortağa wtımdı türde kiristiruge kömektesedi.
Qazaqstandıqtardıñ bolaşağı – qazaq, orıs jäne ağılşın tilderin erkin meñgeruinde.
Orıs tildi mektepter üşin qazaq tilin oqıtudıñ jaña ädistemesi äzirlenip, engizilude.
Eger biz qazaq tili ğwmırlı bolsın desek, onı jönsiz terminologiyamen qiındatpay, qazirgi zamanğa layıqtauımız qajet.
Alayda, soñğı jıldarı älemde qalıptasqan 7 mıñ termin qazaq tiline audarılğan.
Mwnday «jañalıqtar» keyde külkiñdi keltiredi.
Mısalı, «ğalamtor» (Internet), «qoltırauın» (krokodil), «küysandıq» (fortepiano) jäne tağı sol siyaqtılar tolıp jatır.
Osınday audarmalardı negizdeu täsilderin qayta qarastırıp, terminologiya twrğısınan qazaq tilin halıqaralıq deñgeyge jaqındatu kerek.
Latın älipbiine köşu bwl mäseleni retteuge mümkindik beredi.
2025 jılğa deyin bilim berudiñ barlıq deñgeyinde latın älipbiine köşudiñ naqtı kestesin jasau qajet.
Orıs tilin bilu mañızdı bolıp qala beredi.
2016 jıldan beri jañartılğan bağdarlama boyınşa orıs tili qazaq mektepterinde 1-sınıptan bastap oqıtılıp keledi.
2019 jıldan 10-11-sınıptardağı jaratılıstanu ğılımınıñ jekelegen pänderin oqıtudı ağılşın tiline köşiru bastalatın boladı.
Nätijesinde, bizdiñ barlıq tülekterimiz elimizde jäne jahandıq älemde ömir sürip, jwmıs isteui üşin qajetti deñgeyde üş tildi meñgeretin boladı.
Sonda ğana nağız azamattıq qoğam qwrıladı.
Kez kelgen etnikalıq toptıñ ökili kez kelgen jwmıstı tañday aladı, tipti Prezident bolıp saylanuğa da mümkindigi boladı.
Qazaqstandıqtar birtwtas wltqa aynaladı.
Oqıtudıñ mazmwndılığı zamanaui tehnikalıq twrğıdan qoldau körsetu arqılı üylesimdi türde tolıqtırıluğa tiis.
Cifrlıq bilim beru resurstarın damıtu, keñ jolaqtı Internetke qosu jäne mektepterimizdi videoqwrılğılarmen jabdıqtau jwmıstarın jalğastıru qajet.
Jwmıs beruşilerdi tartu arqılı jäne halıqaralıq talaptar men cifrlıq dağdılardı eskere otırıp, tehnikalıq jäne käsiptik bilim beru bağdarlamaların jañartu kerek.
«Barşağa tegin käsiptik-tehnikalıq bilim beru» jobasın jüzege asırudı jalğastıru qajet.
Memleket jastarğa alğaşqı mamandıqtı beredi.
Ükimet bwl mindetti orındauğa tiis.
Orta mektep pen kolledjder jäne joğarı oqu orındarı üzdik oqıtuşılarınıñ videosabaqtarı men videolekciyaların Internette ornalastıru kerek.
Bwl barlıq qazaqstandıqtarğa, onıñ işinde şalğaydağı eldi meken twrğındarına ozıq bilim men qwzırettilikke qol jetkizuge jol aşadı.
Joğarı bilim beru isinde jasandı intellektpen jäne «ülken derektermen» jwmıs isteu üşin aqparattıq tehnologiyalar boyınşa bilim alğan tülekter sanın köbeytu kerek.
Osığan oray metallurgiya, mwnay-gaz himiyası, agroönerkäsip keşeni, bio jäne IT-tehnologiyalarsalaların zertteu isinde basımdıq beretin joğarı oqu ornı ğılımın damıtu kerek.
Qoldanbalı ğılımi-zertteulerdi ağılşın tiline birtindep köşirudi jüzege asıru talap etiledi.
Joğarı oqu orındarı şetelderdiñ jetekşi universitetterimen, ğılımi ortalıqtarımen, iri käsiporındarımen jäne transwlttıq korporaciyalarımen birlesken jobalardı belsendi türde jüzege asıruı qajet.
Jeke sektordıñ birlesken qarjılandıruğa atsalısuı barlıq qoldanbalı ğılımi-zertteu äzirlemeleri üşin mindetti talap boluğa tiis.
Jas ğalımdarımızğa ğılımi granttar ayasında kvota bölip, olardı qoldaudıñ jüyeli sayasatın jürgizuimiz kerek.
Bilim beru salasına öziniñ investiciyalıq jobaları men eksporttıq äleueti bar ekonomikanıñ jeke salası retinde qaraytın kez keldi.
Joğarı oqu orındarına bilim beru bağdarlamaların jasauğa köbirek qwqıq berip, olardıñ akademiyalıq erkindigin zañnamalıq twrğıdan bekitu kerek.
Oqıtuşılardıñ qayta dayarlıqtan ötuine küş salıp, joğarı oqu orındarına şeteldik menedjerlerdi tartıp, älemdik universitetterdiñ kampustarın aşu qajet.
Wlttıñ äleuetin arttıru üşin mädenietimiz ben ideologiyamızdı odan äri damıtuımız kerek.
«Ruhani jañğırudıñ» män-mañızı da naq osında.
Öziniñ tarihın, tilin, mädenietin biletin, sonday-aq zamanına layıq, şet tilderin meñgergen, ozıq äri jahandıq közqarası bar qazaqstandıq bizdiñ qoğamımızdıñ idealına aynaluğa tiis.
Üzdik densaulıq saqtau isi jäne deni sau wlt.
Halıqtıñ ömir süru wzaqtığınıñ ösuine jäne medicinalıq tehnologiyalardıñ damuına baylanıstı medicinalıq qızmet körsetuge degen swranıs kölemi arta tüsetin boladı.
Qazirgi densaulıq saqtau isi qımbatqa tüsetin stacionarlıq emge emes, negizinen aurudıñ aldın aluğa bağıttaluğa tiis.
Salamattı ömir saltın nasihattay otırıp, qoğamdıq densaulıqtı basqaru isin küşeytu kerek.
Jastardıñ reproduktivti densaulığın qorğauğa jäne nığaytuğa erekşe nazar audaru kerek.
Tiimdiligi az jäne memleket üşin şığını köp dispanserlik em qoldanudan negizgi sozılmalı aurularğa alıstan diagnostika jasap, sonday-aq osı salanı ambulatorlıq emdeu arqılı basqaruğa köşu qajet.
Bwl täjiribe älemde bwrınnan bar.
Onı batıl äri belsendi türde engizu kerek.
Onkologiyalıq aurularmen küresu üşin keşendi jospar qabıldap, ğılımi onkologiyalıq ortalıq qwru qajet.
Halıqaralıq ozıq täjiribe negizinde aurudı erte diagnostikalaudıñ jäne qaterli isikti emdeudiñ joğarı tiimdiligi qamtamasız etiluge tiis.
Biz kardiologiya, bosandıru jäne ökpe auruımen küresu kezinde atqarğan isterimiz siyaqtı jwmıstardı da jürgizuimiz kerek.
Densaulıq saqtau salası halıqtıñ, memlekettiñ jäne jwmıs beruşiniñ ortaq jauapkerşiligine negizdelgen Mindetti äleumettik medicinalıq saqtandıru jüyesine kezeñ-kezeñimen köşetin boladı.
Onı engizudiñ qajettiligi eşqanday kümän tuğızbaydı.
Alayda, Densaulıq saqtau ministrligi men Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi iske asırmağan dayındıq jwmıstarın tıñğılıqtı jürgizu talap etiledi.
Memlekettiñ mindetterin naqtı belgiley otırıp, Tegin medicinalıq kömektiñ kepildik berilgen köleminiñ jaña modelin äzirleu qajet.
Halıq memleket tarapınan kepildik berilmegen qızmetterdi Mindetti äleumettik medicinalıq saqtandıru jüyesiniñ qatısuşısı retinde nemese erikti medicinalıq saqtandıru, sonday-aq birlese töleu arqılı ala aladı.
Aqparattıq jüyelerdi biriktiru, mobil'dik cifrlıq qosımşalardı qoldanu, elektrondıq densaulıq pasportın engizu, «qağaz qoldanbaytın auruhanağa» köşu arqılı medicinalıq kömektiñ qoljetimdiligi men tiimdiligin arttıru qajet.
Medicinada aurulardı diagnostikalau men emdeudiñ tiimdiligin aytarlıqtay arttıratın genetikalıq taldau men jasandı intellekt tehnologiyaların engizuge kirisuimiz kerek.
Medicinalıq kadrlarmen qamtamasız etu jäne olardı sapalı dayarlau mañızdı mäsele bolıp sanaladı.
Büginde bizde Nazarbaev Universitetiniñ biregey Medicina mektebi bar. Onda biriktirilgen universitet klinikası jwmıs isteydi.
Bwl täjiribe barlıq medicinalıq joğarı oqu orındarına taratıluğa tiis.
Osı jäne basqa da şaralardı iske asıru üşin «Halıq densaulığı jäne densaulıq saqtau jüyesi turalı» kodekstiñ jaña redakciyasın äzirleu qajet.
Sapalı jwmıspen qamtu jäne äleumettik qamsızdandırudıñ ädiletti jüyesi.
Eñbek narığınıñ tiimdiligin qamtamasız etip, ärbir adamnıñ öz äleuetin iske asıra aluı üşin jağday jasaudıñ mañızı zor.
Barlıq negizgi mamandıq boyınşa zamanaui standarttar äzirleu qajet.
Bwl standarttarda jwmıs beruşiler men biznesmender eñbekkerlerdiñ bilimi, qabileti men qwzıretiniñ qanday boluı qajettigin naqtı belgileydi.
Käsibi standarttardıñ talaptarın eskerip, bilim berudiñ jaña bağdarlamaların äzirleu qajet nemese qazirgi bağdarlamalardı jañartu kerek.
Özin-özi jwmıspen qamtığandar men jwmıssızdar ekonomikalıq ösimniñ rezervi sanaladı.
Men özin-özi jwmıspen qamtığandar mäselesin qarastıru jöninde birneşe ret talap qoyğanmın.
Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi bwl iske jauapsızdıq tanıtıp, atüsti qarap otırdı.
Adamdardı nätijeli jwmısqa tartu üşin köbirek mümkindik berip, olardıñ jeke käsibin bastauına nemese jaña mamandıq alıp, jwmısqa ornalasuına jağday jasau kerek.
«Atameken» wlttıq käsipkerler palatasınıñ biznesti üyretu jönindegi jwmıstarı qoldauğa twrarlıq.
Nätijeli jwmıspen qamtudı jäne jappay käsipkerlikti damıtu bağdarlaması ayasında onıñ qwraldarın nığayta otırıp, halıqtıñ osı sanattarın keñinen tartu qajet.
Özin-özi jwmıspen qamtığandardı tirkeu üderisin meylinşe jeñildetip, olarğa memleket aldındağı mindetterin adal atqaru tiimdi bolatınday jağday tuğızu qajet.
Qazaqstandıqtardıñ jaña jwmıs ornın salıstırmalı türde tezirek ielenuge, sonıñ işinde elimizdiñ basqa da eldi mekenderinen jwmıs tabuğa mümkindigi boluğa tiis.
Birıñğay elektrondıq eñbek birjasın keñ auqımda engizu qajet. Onda bos jwmıs orındarı men jwmıs izdeuşiler turalı barlıq aqparat jinaqtaluğa tiis.
Azamattar üylerinen şıqpay-aq käsibi bağdarlı test tapsırıp, oqu kurstarı men memlekettik qoldau şaraları turalı bilip, özin qızıqtıratın jwmıs taba alatın boladı.
Eñbek kitapşaların da elektrondıq formatqa köşirgen jön.
Elektrondıq eñbek birjası turalı zañdı 2018 jılğı 1 säuirge deyin qabıldau qajet.
Äleumettik sayasat azamattardı tolıqqandı ekonomikalıq ömirge tartu arqılı jüzege asırılatın boladı.
Qazir zeynetaqı jüyesi tolıqtay eñbek ötiline baylanıstırılğan.
Kim köp jwmıs istese, sol köp zeynetaqı alatın boladı.
Osığan oray, barşa qazaqstandıqtar özderiniñ atqaratın jwmıstarın zañdastıruğa zor män berui kerek.
Äleumettik saqtandıru jüyesinde de eñbek ötili men ötemaqı mölşeri arasındağı özara baylanıs küşeytiletin boladı.
Biz 2018 jıldan bastap halıqtıñ äleumettik twrğıdan az qamtılğan tobına ataulı äleumettik kömek körsetudiñ jaña tärtibine köştik.
Onıñ şegi eñ tömengi künköris deñgeyiniñ 40 procentinen 50 procentine deyin köterildi.
Eñbekke qabiletti äleumettik twrğıdan az qamtılğan azamattar üşin beriletin qarjılay kömek olar jwmıspen qamtu şaralarına qatısqan jağdayda ğana qoljetimdi boladı.
Eñbekke qabiletsiz azamattarğa memlekettik qoldau körsetu şaraları küşeytiledi.
Qımbattı qazaqstandıqtar!
Memleket öziniñ äleumettik mindettemeleriniñ barlığın tolıqtay orındaydı.
2016-2017 jıldarı zeynetaqı men järdemaqı üş ret köbeygenin eske salğım keledi.
Bazalıq zeynetaqı, jalpı alğanda, 29 procentke, ıntımaqtı zeynetaqı 32 procentke, bala tuuğa baylanıstı järdemaqı 37 procentke, al mügedekter men asırauşısınan ayırılğandarğa tölenetin järdemaqınıñ ärqaysısı 43 procentke östi.
Densaulıq saqtau salasındağı qızmetkerlerdiñ jalaqısı 28 procentke deyin, bilim beru salası qızmetkerleriniñ jalaqısı 29 procentke deyin, äleumettik qorğau salası qızmetkerleriniñ jalaqısı 40 procentke deyin, «B» korpusındağı memlekettik qızmetşilerdiñ jalaqısı 30 procentke, stipendiyalar 25 procentke östi.
Dağdarıs zamanı. Äytse de, älemniñ sanaulı ğana elderi äleumettik salağa jwmsaytın şığındarın osılay arttıra aldı.
Respublikalıq byudjettiñ äleumettik salağa bölingen şığını 2018 jılı 12 procentke ösip, 4,1 trillion teñgeden astı.
Äleumettik tölemderdi, sonıñ işinde zeynetaqını ösiru 3 millionnan astam qazaqstandıqtıñ tabıstarın köbeytedi.
2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap ıntımaqtı zeynetaqı 8 procentke arttı.
Mügedekterge, asırauşısınan ayırılğan jäne mügedek balalar tärbielep otırğan otbasılarına arnalğan järdemaqılar 16 procentke deyin östi.
2018 jıldıñ 1 şildesinen bastap bazalıq zeynetaqı eñbek ötiline baylanıstı ortaşa alğanda 1,8 ese köbeyetin boladı.
Bwdan bölek, 2018 jıldıñ 1 şildesinen bastap kämeletke tolğan, bala kezinen birinşi toptağı mügedekterdi bağıp otırğan ata-analar üşin qosımşa memlekettik järdemaqını engizudi tapsıramın.
Bir eñ tömengi künköris deñgeyinen kem emes mwnday järdemaqını şamamen 14 mıñ otbası ay sayın aladı.
2018 jılı osı maqsatqa 3 milliard teñgege deyin qarjı qajet boladı.
Mwğalim märtebesin arttıru maqsatımen bilim berudiñ jañartılğan mazmwnına köşken wstazdardıñ lauazımdıq jalaqısın 2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap 30 procentke köbeytudi tapsıramın.
Jañartılğan mazmwn degenimiz – halıqaralıq standarttarğa say keletin jäne Nazarbaev ziyatkerlik mektepterinde beyimdeluden ötken zamanaui oqu bağdarlamaları.
Bwlar bizdiñ balalarımızğa qajetti funkcionaldıq sauattılıq pen sıni twrğıdan oylau qabiletin darıtadı.
Sonımen qatar 2018 jılı kategoriyalar arasındağı alşaqtıqtı arttırıp, mwğalimder üşin biliktilik deñgeyin eskeretin kategoriyalardıñ jaña kestesin engizudi tapsıramın.
Kategoriyalardı bükil älemde qoldanılıp jürgen wlttıq biliktilik test arqılı beru kerek.
Bwl pedagogtardı özderin wdayı jetildiruge ıntalandıratın boladı.
Nätijesinde, mwğalimderdiñ jalaqısı biliktiliginiñ rastaluına baylanıstı twtastay alğanda 30 procentten 50 procentke deyin ösedi.
Bwl üşin biıl qosımşa 67 milliard teñge bölu qajet.
SEGİZİNŞİ. Tiimdi memlekettik basqaru.
Memlekettik äkimşilendiru kezinde käsipkerler men twrğındardıñ şığındarın qısqartuğa baylanıstı jwmıstardı jalğastıru qajet.
Osığan oray biznesti retteuge qatısudı äri qaray azaytuğa bağıttalğan zañ qabıldaudı jıldamdatu kerek.
«Bir tereze» qağidatı boyınşa bizneske memlekettik qoldau körsetu üderisterin cifrlandırudı qamtamasız etu qajet.
Memlekettik organdardıñ aqparattıq jüyeleriniñ integraciyası «bir ötiniş» qağidatı boyınşa jekelegen memlekettik qızmet körsetuden keşendi qızmet körsetuge köşuge mümkindik beredi.
Sonımen qatar tabiği monopoliya sub'ektileri körsetetin qızmetteriniñ sapasın arttıru jönindegi jwmıstı jalğastıru kerek.
Olar üşin jäne energiya öndiruşiler üşin investiciyalıq bağdarlamaların eskerip, negizdelgen tarifterdi belgileu mañızdı.
Biznes-klimattı jaqsartu üşin batıl is-qimıl talap etiledi, äsirese öñirlik deñgeyde.
Ükimet biznesti köleñkeden şığarıp, onı qoldauğa bağıttalğan jüyeli şaralardıñ jaña paketin dayındauğa tiis.
Memlekettik organdarğa bağınıştı wyımdardıñ sanın qısqartu esebinen jekeşelendiru josparın keñeyte otırıp, onı iske asırudı jedeldetu qajet.
Äkimşilik şığındardı azaytu üşin vedomstvoğa bağınıştı naqtı qajetti wyımdardı mümkindiginşe biriktiru kerek.
Bosağan qarajattı memlekettik qızmetşilerdiñ faktorlıq-baldıq şkalağa negizdelgen jaña eñbekaqı jüyesin engizuge bağıttau qajet.
Bwl ortalıqtağı jäne öñirlerdegi memlekettik qızmetşiler jalaqısınıñ disproporciyasın qısqartadı, sonday-aq jwmıstıñ sipatı men tiimdiligi eskeriletin boladı.
Ükimetke Memlekettik qızmet isteri agenttigimen birlesip, 2018 jılı ortalıq jäne jergilikti memlekettik organdarda osı jüyeni engizudiñ pilottıq jobaların iske asırudı tapsıramın.
Öñirlerdegi memlekettik qızmettiñ tiimdilik äleuetin olardıñ ekonomikalıq derbestigi men jauapkerşiligin arttıru arqılı meylinşe tolıq aşu kerek.
Jalpı alğanda, öñirlik sayasat öñirlerdiñ şığındarın teñestiruden jeke tabıstarınıñ ösimin ıntalandıruğa bağıttaluğa tiis.
Atap aytqanda, büginde älemdegi ärbir onınşı jwmıs ornın aşıp otırğan sırttan keluşiler turizmi men işki turizm kez kelgen öñir üşin perspektivalıq tabıs közderiniñ biri bolıp sanaladı.
Ükimet viza mäselelerin jeñildetudi, infraqwrılımdı damıtudı jäne turizm salasındağı kedergilerdi alıp tastaudı qamtitın keşendi şaralar qabıldauı kerek.
Fiskal'dı ortalıqsızdandıru ayasında şağın jäne orta biznesten tüsetin korporativti tabıs salığın öñirlik byudjetterge beru mäselesin şeşu kerek.
2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap 2 mıñnan astam adam twratın audandıq mañızı bar qalalar, auıldar men auıldıq okrugterde jergilikti özin-özi basqarudıñ derbes byudjeti men kommunaldıq menşigin engizu zañ jüzinde belgilengen.
2020 jıldan bastap bwl normalar barlıq eldi mekenderde küşine enedi.
Salıqtıq jäne salıqtan tıs basqa da tüsimderdiñ 7 türi, sonday-aq şığındardıñ 19 bağıtı auıl byudjetine berildi.
Bwl jergilikti mañızı bar mäselelerdi şeşu üşin halıqtı tartuğa mümkindik beredi.
Sonımen qatar memlekettik organdar naqtı uaqıt jäne jedel jauap beru rejiminde azamattardıñ eskertpeleri men wsınıstarın esepke alu üşin zamanaui cifrlıq tehnologiyalardı qoldanuğa tiis.
Memleket pen kompaniyalar jaña tehnologiyalardı engize otırıp, öz aqparattıq jüyeleri men qwrılğılarınıñ berik qorğaluın qamtamasız etui kerek.
Büginde kiberqauipsizdik wğımı tek aqparattı ğana emes, sonımen qatar öndiristik jäne infraqwrılımdıq nısandardı basqaru tetigin qorğau degendi de bildiredi.
Osı jäne özge de şaralar Qazaqstannıñ Wlttıq qauipsizdik strategiyasında körinis tabuğa tiis.
TOĞIZINŞI. Jemqorlıqpen küres jäne zañnıñ üstemdigi.
Jemqorlıqtıñ aldın aluğa bağıttalğan küres jalğasa beredi.
Köp jwmıs istelip jatır.
Soñğı 3 jılda ğana joğarı lauazımdı şeneunikter men memlekettik kompaniyalardıñ basşıların qosa alğanda, jemqorlıq üşin 2,5 mıñnan astam adam sottaldı.
Osı uaqıt işinde olardıñ 17 milliard teñge köleminde keltirgen zalalı öteldi.
Memlekettik organdardağı procesterdi, sonıñ işinde olardıñ halıqpen jäne biznespen qarım-qatınasın cifrlandıru mañızdı bolıp sanaladı.
Atap aytqanda, azamattar öz ötinişteriniñ qalay qarastırılıp jatqanın körip, der kezinde sapalı jauap aluğa tiis.
Sot jäne qwqıq qorğau jüyelerin institucionaldı twrğıdan özgertu jüzege asırıluda.
Zañnamağa qılmıstıq procestegi azamattardıñ qwqıqtarın qorğau isin küşeytudi, onıñ äsire qatañdığın bäseñdetudi közdeytin normalar engizildi.
Advokattardıñ qwqıqtarı men sotqa deyingi satıdağı sot baqılauınıñ ayası keñeydi.
Qwqıq qorğau organdarınıñ ökilettigi men jauapkerşilik şegi ayqındaldı.
Azamattardıñ konstituciyalıq qwqıqtarına kepildikti nığaytu, qwqıq üstemdigin qamtamasız etu, qwqıq qorğau qızmetin izgilendiru jwmıstarın jalğastıru qajet.
Qoğamdıq tärtipti saqtau jäne qauipsizdikti qamtamasız etu salasında köşelerde jäne adam köp jinalatın qoğamdıq orındarda beynebaqılau jürgizetin, azamattardı anıqtaytın jäne jol qozğalısın qadağalaytın intellektualdı jüyelerdi belsendi türde engizu kerek.
ONINŞI. «Aqıldı qalalar» «aqıldı wlt» üşin.
2018 jıl – elordamız Astananıñ 20 jıldığın atap ötetin mereytoylı jıl.
Bas qalamızdıñ qalıptasuı jäne Euraziyanıñ mañızdı damu ortalıqtarınıñ qatarına qosıluı – barşamızdıñ ortaq maqtanışımız.
Zamanaui tehnologiyalar jıldam ösip kele jatqan megapolistiñ problemaların tiimdi şeşuge jol aşadı.
«Smart Siti» twjırımdaması men qalağa qonıs audaratın adamdardıñ qwzıretterin damıtu negizinde qalalıq ortanı basqarudı keşendi türde engizu qajet.
Älemde investorlar üşin qalalar bäsekege tüsedi degen tüsinik qalıptastı.
Olar eldi emes, jaylı ömir sürip, jwmıs isteytin qalanı tañdaydı.
Sondıqtan, Astananıñ täjiribesi negizinde «Smart Siti» «etalondı» standartın qalıptastırıp, Qazaqstan qalaları arasında ozıq praktikanı taratudı jäne täjiribe almasu isin bastau kerek.
«Aqıldı qalalar» öñirlik damudıñ, innovaciyanı taratudıñ jäne elimizdiñ barlıq aumağında twrmıs sapasın arttırudıñ lokomotivterine aynaladı.
Mine, aldımızda twrğan 10 mindet osı. Bwlar – tüsinikti äri ayqın.
Qımbattı qazaqstandıqtar!
Biz sayasi twraqtılıq pen qoğamdıq kelisimniñ arqasında ekonomikamızdı, sayasatımızdı jäne sanamızdı jañğırtuğa kiristik.
Tehnologiyalıq jäne infraqwrılımdıq twrğıdan damudıñ jaña kezeñine tıñ serpin berildi.
Konstituciyalıq reforma bilik tarmaqtarı arasındağı balanstı naqtılay tüsti.
Biz wlttıq sananı jañartu üderisin bastadıq.
Bwl bazalıq üş bağıt Qazaqstan jañğıruınıñ jüyeli üş twğırı bolıp sanaladı.
Biz jaña zamanğa say bolu üşin Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya jağdayındağı tarihi örleu bastauında twrğan birtwtas wlt boluımız kerek.
Nwrswltan Nazarbaev
Qazaqstan Prezidenti
Abai.kz


c: text/html

text:
Poroşenko: Putinniñ Qırım ziyareti – halqara qaidelerniñ qaba bozuluvıdır
Ukraina Prezidenti namzeti, halq deputatı Pötr Poroşenko Rusiye Federatsiyasınıñ Prezidenti Vladimir Putinniñ Aqyar ziyaretini halqara qaidelerniñ qaba bozuluvı olaraq tanıy, dep bildire UNİAN.
Bunı o mayısnıñ 9-da Varşavada Lehistan prezidenti Bronislav Komorovskiy ile körüşüvinden soñ ayttı.
«Çetel devletiniñ prezidenti Ukraina yolbaşçılığı ile uyğunlşamadan Qırımnıñ işğal etilgen territoriyasına kelgende – bu endi halqara qaidelerniñ qaba bozuluvıdır. Bizimce, böyle areket Qırım işğali şaraitlerden çıqmaq içün imkân yaratmay», – qayd etti Poroşenko.
Bunı o mayısnıñ 9-da Varşavada Lehistan prezidenti Bronislav Komorovskiy ile körüşüvinden soñ ayttı.
«Çetel devletiniñ prezidenti Ukraina yolbaşçılığı ile uyğunlşamadan Qırımnıñ işğal etilgen territoriyasına kelgende – bu endi halqara qaidelerniñ qaba bozuluvıdır. Bizimce, böyle areket Qırım işğali şaraitlerden çıqmaq içün imkân yaratmay», – qayd etti Poroşenko.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Millet» «zombiler qutusında»
Qırımnıñ «milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ» reberi Zaur Smirnovnıñ jurnalistlerge bergen malümatına köre, «akimiyetniñ» nezareti altında bulunğan «Millet» qırımtatar telekanalı kelecek seneden başlap uydu vastasınen yayın yapacaq. Yayın yarımadadan tış da olacaq.
«Yañı yıldan başlap «Millet» telekanalınıñ uydu yayınına çıqmağa planlaştıramız, türk tilli milletler, qırımtatarlar yaşağan yerlerde yayın olacaq. Ukraina, Merkeziy Asiya ve Türkiyede yayın yapılacaq. Al-azırda anda Qırım aqqında obyektiv malümat olmaq kerek», – dep ayttı Smirnov «Rossiya segodnâ» radiosında.
O, emin ki, «Millet» «Qırımğa qarşı ilân etilgen haber cenklerine yahşı bir cevap olur», kanal yarımadadaki vaziyet aqqında «doğru malümat berecek». Aynı vaqıtta cumhuriyetniñ «akimiyeti» «Vatan sedası» radiosını inkişaf ettirmek niyetinde, retranslâtorlar Qırım ve qırımtatarlar toplu yaşağan Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırı yanında tiklenecek.
Televizion «kötü»
«Millet» telekompaniyasınıñ adı qırımtatar tilinden «natsiya» ya da «halq» olaraq tercime etile. Yañı telekanal ve radio ta iyün ayında meydanğa ketirildi, lâkin ilk yayınlarnı sentâbrde başlamağa planlaştırğan edi. Şimdilik qırımtatar yayınları eski «Qırım» devlet teleradiokompaniyası, şimdi ise «Birinci Qırım telekanalı» adını alğan telekanalda efirge çıqa.
İçtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları «kot» sözüniñ qırımtatar tilinde manasına diqqat ayırdılar. O vaqıttan berli «Birinci Qırım telekanalınıñ» qırımtatar muarririyetine «KOT-TV» lağabı yapışıp qaldı
Yañı telekompaniyanıñ işini Qırımnıñ «baş naziri» Sergey Aksenov başlatqan edi. O, aqımdaki seneniñ aprel ayında bunıñnen bağlı buyruqnı imzaladı. «Qırımtatar cemaat televideniyesiniñ» (Krımskotatarskoye obşçestvennoye televideniye – KOT) meydanğa ketirilmesi meraqlı başlandı. İçtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları «köt» sözüniñ qırımtatar tilinde manasına diqqat ayırdılar. O vaqıttan berli «Birinci Qırım telekanalınıñ» qırımtatar muarririyetine «KOT-TV» lağabı yapışıp qaldı, böylece teleseyircileriniñ haberlerge olğan kerçek munasebeti aydınlatıldı.
Milliy cemaatçılıq Aksenovnıñ televideniyesine menfiy yanaştı, amma mesele tek adı ile bağlı degil, aynı aprel ayında yarımadada ATR qırımtatar telekanalınıñ işi toqtatıldı. Qırım «akimiyeti» «rus baari» mefküresine uymağan kanalnıñ haber siyasetini begenmey edi.
Aksenovnıñ niyetlerine köre, «Millet» Qırımda ATR yerini almaq kerek edi, çünki «spiker muavini» Remzi İlyasovnıñ yolbaşçılığında «Qırım» satqınlar areketi «keniş cemaatçılıq» sıfatında bunı istegen eken.
«KOT-TV» esasçıları Türkiyede olıp keçken Dünya qırımtatar kongressinden soñ qıbırdamağa başladılar, çünki mezkür tedbirde Rusiye akimiyeti içün bir sıra hoş olmağan laflar oldı. Kongress iştirakçileri hatırlattılar, yarımadada kelecegini belgilemek aqqı yalıñız qırımtatarlarğa ait, Rusiye teşviqatı ise «Qırım halqı» aqqında efsaneler uydura. Kongress devamında yaqın zamanda Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve Rusiye imperiyası ve SSCB yapqan qırımtatar genotsidiniñ tanılması kerek olğanını qayd ettiler.
«Potemkinniñ tatarları»
«Baş nazir muavini» Ruslan Balbek, Zaur Smirnov ve Remzi İlyasov kibi Rusiye qoqlaları Türkiye akimiyetini Kongressni körmemezlikke urmağa çağırdılar, faqat olarnı iç bir kimse eşitmedi. Türkiyede bu satqınlarnı ciddiy qabul etmeyler. Olarnıñ fikirince, uydudan yayın yapacaq «Millet» vaziyetni deñiştirir. Rusiye akimiyeti tintüv, apis cezaları ve qanunsız yaqalavlar amanlıq olaraq qabul etilgen «rus» Qırımında quvana-quvana yaşağan «bahtlı qırımtatarlar» ile televizion levhasına muhtac.
Kreml keçken sene ötkerilgen «referendumnıñ» «qanunğa uyması» aqqında toqtamayıp ayta bile, lâkin qırımtatarlar qoltutmasa, bu laflar boş sayılacaq
Kreml keçken sene ötkerilgen «referendumnıñ» «qanunğa uyması» aqqında toqtamayıp ayta bile, lâkin qırımtatarlar qoltutmasa, bu laflar boş sayılacaq. Çünki halqara strukturalardaki subetlerde tamır halqnıñ fikirlerine er daim emiyet berilecek.
İlyasov, Smirnov ve Balbekler Qırımda semetdeşlerine güzel bir şey aytıp olamaylar, bu sebepten tışqı seyircilerge ümüt besleyler. Yutturuvlar çoq: «öz başına zapt etilgen topraqlarnıñ amnistiyası» saylavaldı yalan oldı, qırımtatar qasabaları yalıñız lafta abadanlaştırıla, Aqmescitniñ «Borçoqraq» qasabasındaki mektepni öyle de qurıp bitirmediler, qırımtatar tilini tasil esnasınıñ çetine alıp taşladılar, qırımtatarlarğa yarımadada olar «artqaç insanlar» olğanını kösterecek olalar. Vaziyet o qadar kergin ki, «rus baarinden» soñ kerek olmağan qırımtatar «vatnikleri» bile Kreml qoqlalarını tenqit eteler.
«Millet» ne yapacaq eken? Rusiyeniñ diger «televizion orduları» yapqanını yapacaq: gece-kündüz yalan aytacaq, yañlış malümat berecek
«Millet» ne yapacaq eken? Rusiyeniñ diger «televizion orduları» yapqanını yapacaq: gece-kündüz yalan aytacaq, yañlış malümat berecek. Bunıñ kibi işniñ taze örnegi «Haberler» yayınında çıqqan levha oldı, alıp barıcı utanmayıp, Qırım müftisi Emirali Ablayev ve Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Türkiyede olıp keçken «zıddiyetini» añlattı. Müftiniñ izaatlarını yayında yalıñız alıp barıcı seslendirdi.
«Milletniñ» esasçıları ruslar alışqan teşviqat usullarını qırımtatarlarda da qullanacaq olalar, lâkin neticesi sıfır olacaq. Qırımtatarlarğa «maneviylik», «geyropa», «ukrain faşistleri», «ayaqqa turuv» ve «özek külü» aqqında aytıp, öz tarafına çekmek imkânsız. Bir buçuq yıldan ziyade devam etken işğalde tamır halqı kerçek malümatlarnı internetten ve uydu vastasınen ukrain telekanallarından baqmağa alıştı.
Andrey Zaremba, Qırımnıñ siyasiy közeticisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Aşık Nuri Çırağı - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Sanatçı : Aşık Nuri Çırağı
Türkü : Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Etiketler : Aşık Nuri Çırağı - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türkü indir, Aşık Nuri Çırağı - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türkü dinle, Aşık Nuri Çırağı türküleri, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar mp3 indir, Aşık Nuri Çırağı türküleri Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türküsü, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar sözleri, Aşık Nuri Çırağı mp3 dinle, Aşık Nuri Çırağı download, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar bedava mp3, Aşık Nuri Çırağı türkü sözleri, Aşık Nuri Çırağı türkü dinle, Aşık Nuri Çırağı son albüm indir
Aşık Nuri Çırağı Türküleri
Aşık Nuri Çırağı - Mihnet İle Bir Bağ Becerdim
Aşık Nuri Çırağı - Yıllar Oldu Gurbet Eli Gezerim
Aşık Nuri Çırağı - Gine Bahar Geldi Bülbül Ötecek
Aşık Nuri Çırağı - Kerem Eyle Yüzün Dönder Bana
Aşık Nuri Çırağı - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Aşık Nuri Çırağı - Gökten Uçan Telli Turnam


text:
Matbuat vastaları: işğal etilgen Keriç limanında Türkiye tankeri qayd etildi
Oktâbr 23-te saba Keriç deñiz balıq limanında Blue Way Türkiye tanker-gaz taşıyıcı buluna.
Bu aqqında BSNews neşiri «Maydan inostrannıh del» monitoring gruppasınıñ malümatına esaslanıp, bildire.
Monitoring neticelerine köre, gemi oktâbr 9-da Keriçke kelip çıqtı. Bundan ğayrı, bu tanker iyül 5-8 künleri Keriçke kirgen edi.
«Bir tankerniñ devamlı sürette bir limanda bulunması şübe doğura. Onı başqa saipke resmiyleştire bileler ya da hadimleri deñişe bile. Lkin bugünde-bugün gemi alâ daa saibi ve operatorınıñ saytında flot cedvelinde mevcut», – dep bildire neşir.
Oktâbr 20-de Ukrainada Türkiye elçisi Yonet Can Tezel bildirdi ki, Türkiye ticaret gemileri T.yurkiye ve işğal etilgen Qırım arasında yürmeyler.
Qırım işğali devamında «Maydan inostrannıh del» ve BlackSeaNews dünyanıñ farqlı memleketlerinden 117 gemi bozucını qayd ettiler.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Mustafa Cemilev ukrain parlementiniñ vekillerinen Türkiyege keldi
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili, deputat Mustafa Cemilev iş ziyareti ile Türkiyede buluna. Bunı noyabr 21 künü Facebookta haber ettiler.
«Mustafa Cemilevniñ ukrain parlament vekillerinen birlikte Türkiyede ötkergen ziyareti Türkiye Cumhuriyetiniñ yolbaşçılarınen bir-sıra körüşüvlerden ibaret. Türkiye liderleri Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklep, Rusiyeniñ tecavuzını ve Qırım ile Donbassnıñ qısımını işğal etkenini tenqitleyler», – dep aytıla bildirüvde.
Bundan ögüne Ukrainanıñ Türkiyedeki elçihanesi qomşu memleketke «istiqrarlıq ve qattılıq ile Qırım sakinlerine destek bergeni içün» teşekkür bildirdi. 21 noyabrde böyle beyanatnı Urkainanıñ Türkiyedeki elçiligi Facebookta yerleştirdi.
Elçihanede qayd ettiler ki, NATO toplaşuvında Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannıñ böyle sözleri ketirile: «Bizler içün Ukrainanıñ topraq bütünligi printsipi başından berli deñişmey edi. Biz Qırımda qırımtatarlarnıñ aqqalrınen bağlı vaziyetni devamlı taqip etmektemiz».


text:
Yüzge yaqın Çeçenistanlı asker Aqyarda hızmet etip başladı – haber vastaları
Aqyarğa Çeçenistandan yañı alınğan askerler gruppası yollanıldı. Olar Rusiye Qara deñiz flotunıñ ordusında hızmet etecektirler. Bunı 23 noyabrde «Caucasian Knot» haber agentligi bildirdi.
«Küz çağıruvında alınğan yañı askerlerniñ birinci gruppası oktâbrniñ soñunda hızmetke yollanılğan edi. Küz çağıruv kampaniyası devamında Çeçenstan Cumhuriyetinden 500 insan orduğa alındı», – dep aytıla bildirüvde.
Çeçenistanlı askerler tek gemilerde degil de, Rusiye Deñiz arbiy küçleriniñ sahil ordularında da hızmet etecekler.
Oktâbr ayında Qırmda rus ordusında hızmet etmekten qaçınğan bir kişige qarşı mahkeme işi açılğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kerekti tağamdar
Tawıqtıñ sübesi,tuz,burış,dämdewişter jäne ösimdik mayı.
Dayındalwı:
Jwılğan etti jılı tuzdı swğa 15 mïnwtqa qaldırıp qoyıñız.
Qağaz sülgimen keptirip sırtına ösimdik mayın jağıñız.
Dämdewişterdi (karrï,paprïka,kwrkwma) jäne qara burıştı qosıp aralastıramız.
Dwxovkanı 240 gradwsqa deyin qızdırıp,tawıqtıñ sübesin tabağa salıp 15-20 mïnwtqa qoyasız.Osı waqıt işinde garnïrdi dayarlay alasız.
Dayın bolğan tawıq etin 10 mïnwtqa betin folgamen jawıp qoyıp qoysañız boladı.
Astarıñız dämdi bolsın!
edalnya.com
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Zerttewşiler därwmenderdi bağanalıq jaswşalardı jasartw üşin qoldandı. Bağana jaswşaları jaswşa tinderin qayta qalpına keltiredi. Degenmen, jas kelgen sayın adamdarda därwmenderdiñ äser etw deñgeyi tömendeydi. Biraq jaswşalardı qayta qalpına keltiretin fwnkcïya bar, ol - mïtoxondrïya, yağnï jaswşadağı belgili bir tüyirşikter.
Munıñ sebebi, zerttewlerdiñ mälimetinşe, mïtoxondrïya tüyirşikteri ağzadağı jaswşalardıñ tirşilik etwine öte qajet bolwında. Mïtoxondrïya naşar jumıs istegende, bağana jaswşalarınıñ qayta qalpına kelw procesi de bayawlaydı.
Ğalımdar eki jıl ömir sürgen tışqannıñ bağana jaswşalarındağı mïtoxondrïya tüyirşikteriniñ jumısın jaswşanı qayta qalpına keltiretin koferment NAD+ pen quramı V3 därwmenine uqsas nïkotïnamïd rïbozïdtiñ kömegimen qayta qalpına keltirdi. Koferment NAD+ därwmeni mïtoxondrïya tüyirşikterindegi metabolïzmdi taratwşı qızmetin atqaradı.
Nätïjesinde olar ATF türindegi energïyanı taratıp, tışqandardağı jaswşalardıñ qayta qalpına kelw procesin küşeytedi. Zerttewdiñ qorıtındısı boyınşa, tışqandar rïbozïd därwmenderin almağan kemirgişterge qarağanda uzaq ömir süretindigi anıqtaldı.
Kommentarïï


text:
Qońırat rayonı hákimliginde «Qaraqalpaqstan» posyolka puqaralar jıyınına Prezidentimiz sawǵası-«Neksiya» avtomashinasın tapsırıw saltanatı bolıp ótti.
Usı múnásibet penen ótkerilgen ilajda Ózbekistan «Máhálle» qayırqomlıq jámiyetlik fondı baslıǵı SH.Mavlonov, Puqaralardıń ózin-ózi basqarıw uyımlarınıń jumısın muwapıqlastırıw boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası keńesiniń baslıǵı T.Romanov shıǵıp sóylep, húrmetli Prezidentimiz basshılıǵında elimizde máhálle institutınıń abıroyın arttırıw, onıń jámiyettegi ornın hám rolin bunnan bılay da kúsheytiw, materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew baǵdarında ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli ilajlarǵa toqtap ótti.
Atap ótilgenindey, Ózbekistan Respublikası Prezidentiniń «Máhálle institutın bunnan bılay da jetilistiriw ilajları haqqında»ǵı Pármanı puqaralardıń ózin-ózi basqarıw uyımlarınıń jumısın muwapıqlastırıw, mámleketlik uyımlar hám puqaralıq jámiyeti institutları menen óz-ara birge islesiwin bunnan bılay da bekkemlewde ayrıqsha áhmiyetke iye boldı. Bul máhállelerdiń orınlarda xalıqtıń shın mánisindegi másláhátshisine hám járdemshisine aylanıwına, jámiyetimizde óz-ara húrmet, miyrim-shápáát hám awızbirshilik ortalıǵın qáliplestiriwge, milliy hám ulıwmainsaniylıq qádriyatlardı qásterlep saqlaw jáne rawajlandırıwǵa, jaslardı mánawiy bay hám fizikalıq jaqtan salamat etip tárbiyalawǵa xızmet etedi.
-Húrmetli SHavkat Mirziyoevtıń respublikamızdıń paytaxtı Nókis qalasınan 450, rayon orayınan 350 kilometr uzaqta jasap, miynet etip atırǵan atırǵan xalqımızǵa bolǵan joqarı húrmeti hám itibarı ushın sheksiz minnetdarshılıq bildiremen,-deydi posyolka puqaralar jıyınınıń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen jaslar ustazı, «SHuhrat» medalınıń iyesi Qutlı Qoshimbetova.- Ózbekistan Respublikası Prezidenti SHavkat Mirziyoevtıń respublikamız belsendileri menen ótkergen ushırasıwda sáwbetlesiw baxtına miyamar boldım hám biziń miynetimizdi ılayıqlı bahalap, -«Neksiya» avtomashinası menen sıylıqladı.
Aymaǵımızda 780 xojalıqta segiz millettiń wákillerinen ibarat 3200 den aslam xalıq bekkem awızbirshilikte jasap atır. Turǵınlarımızdıń ul-qızları eki ulıwma bilim beriw mektebi, eki mektepke shekemgi bilimlendiriw mákemesi, Qońırat neft hám gaz sanatı kásip-óner kolledjiniń filialında tálim-tárbiya alıp atırǵan bolsa, awıllıq shıpakerlik punkti, temirjolshılardıń ambulatoriyası xalqımızdıń densawlıǵın saqlawǵa xızmet etpekte. Aymaǵımızda jańa turaq turaq jaylar, balalar maydanshaları qurılıp, diyqan bazarı, bir qatar sawda hám jámiyetlik awqatlanıw orınları, xalıqqa xızmet kórsetiw shaqapshaları jumıs alıp barmaqta. Respublikamız basshıları, rayon hákimligi, jámiyetlik shólkemler menen birgeliktegi ilajlar nátiyjesinde aymaǵımızda birde-bir awır jınayat júz bermedi. Sonıń menen birge, kem támiyinlengen hám sátsiz shańaraq joq, desem boladı. Eń baslısı, xalqımızdıń turmıs sharayatları jıldan-jılǵa jaqsılanıp, keleshekke degen isenimi artıp barmaqta.
Haqıyqatında da, eń uzaq aymaqtaǵı posyolka puqaralar jıyınına bolǵan itibar Prezidentimizdiń usı jıl yanvar ayında respublikamızǵa saparı waqtındaǵı, «Bunnan soń hár bir rayonǵa hám qalaǵa, kerek bolsa, eń shetki awıllar menen elatlı punktlerge shekem kirip baramız. Ol jerde jasap atırǵan adamlardıń dártin tıńlaymız, mashqalaların sheshiwge qaratılǵan baǵdarlamalar islep shıǵamız hám onıń orınlanıwın qatań túrde qadaǵalawǵa alamız», degen pikiriniń haqıyqıy kórinisi boldı.
Ilajǵa Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń komitet baslıǵı S.Turmanov qatnastı.
17.12.2017
____________________________________________________________________________
Rustam jańabaevqa neksiya avtomasxinası tapsırıldı.
Nókis qalasında xalqımızdıń maqtanısxına aylanǵan sportsxı, awır atletika boyınsxa Ózbekistan saylandı komandası aǵzası, Ózbekistan Respublikasına xızmet kórsetken sportsxı Rustam Jańabaevqa «Neksiya» avtomasxinası saltanatlı túrde tapsırıldı.
Ilajda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı M.Erniyazov sportsxınıń elimizde xám xalıqaralıq kólemde, Olimpiada oyınlarında erisken jetiskenliklerine toqtap ótip, onıń aldaǵı waqıtlarda bunnan da bálent sxoqqılardı iyeley beriwine tilekleslik bildirdi xám talantlı sportsxıǵa Ózbekistan Respublikası Prezidentiniń arnawlı sawǵası – Neksiya avtomasxinası giltin tapsırdı.
R.Jańabaev 1993-jılı 25-avgustta Taqıyatas qalasında tuwılǵan. 2014-jıldan berli awır atletika boyınsxa Ózbekistan saylandı komandası aǵzası, xalıqaralıq dárejedegi sport sxeberi. Birnesxe márte Ózbekistan чempionı, kubok bellesiwleri jeńimpazı xám sıylı orın iyesi. 2016-jılı dekabr ayında Qatar mámleketiniń Doxa qalasında ótkerilgen Aziya kubogınıń altın medal iyesi, ótken jılı Rio-de-Janeyro qalasında (Braziliya) ótkerilgen jazǵı Olimpiada oyınlarında kúsxli altılıqqa kirgen Rustam usı jıldıń aprel ayında Túrkmenstan paytaxtı Asxxabad qalasında ótkerilgen Aziya чempionatında, sonday-aq, usı jıl sentyabr ayında usı qalada jabıq imaratlarda ótkerilgen V Aziya oyınlarında altın medallar menen sıylıqlandı.
Ilaj dawamında elimizdiń birqatar sportsxıları da sıylıqlandı. Atap aytqanda, Muay-tay boyınsxa 2016-jıl 20-27-noyabr kúnleri Rossiyanıń Qazan qalasında ótkerilgen Jáxán чempionatınıń sıylı 3-orın jeńimpazı Úbbiniyaz Tóreniyazov, Erkin gúres boyınsxa usı jılı sentyabr ayında Asxxabad qalasında jabıq imaratlarda ótkerilgen V Aziya oyınlarında 3-orın jeńimpazları Dáwletbiyke YAxsximuratova xám Sevara Esxmuratovalarǵa hám bul sportsxılardıń trenerleri – Awır atletika boyınsxa Ózbekistan saylandı komandası treneri Mansur Чasximov, Erkin gúres boyınsxa trener, Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen trener Qutlımurat Jumanov, Muaytay boyınsxa trener Damir Xasanov, Kurasx boyınsxa trener Nókisbay Daniyarovlar qımbat baxalı televizorlar menen sıylıqlandı.
Ilajǵa Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń orınbasarı A.Xamraev, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń komitet baslıǵı D.Qurbaniyazov, Qaraqalpaqstan Respublikası Denetárbiya hám sport boyınsxa mámleketlik komiteti baslıǵı Ǵ.Bayniyazovlar qatnastı.
16.11.2017
____________________________________________________________________________
Qaraózekte erler shalbarin islep shiǵaratuǵin jańa tsex jumis basladı.
Usı jıldıń sentyabr ayınan baslap Qaraózek rayonında “Shamshirgaron effekt” juwapkershiligi sheklengen jámietine qaraslı tigiwshilik tsexında dáslepki ónim shıǵarıla basladı.
Tiykarınan erler shalbarın islep shıǵarıwǵa qánigelestirilgen kárxanaǵa «Milliy bank»tiń Buxara wálayatı bóliminen alınǵan 290 million sum jeńilletilgen kredit esabınan Qıtay, Germaniya hám Yaponiya sıyaqlı rawajlanǵan ellerde islep shıǵarılǵan zamanagóy úskeneler alıp kelindi. Búgingi kúnde 25 hayal-qız, sonıń ishinde kásip-óner kolledjleriniń pitkeriwshileri turaqlı jumıs ornı menen támiyinlengen. Olar arasında imkaniyatı sheklengen eki puqara miynet etpekte. Házirgi waqıtta hár kúni 100, ayına 3000 danadan zıyat ónim islep shıǵarılmaqta. Bul ónimlerge ishki hám sırtqı bazarlarda talap kúshli. Sonı esapqa alǵan halda ónimniń bir bólegin Qazaqstan hám Rossiya ellerine eksport etiw rejelestirilgen.
Kárxana baslıǵı Farrux Rasulovtıń atap ótkenindey, jaqın kúnlerde óndiristi keńeytiw, texnikalıq hám texnologiyalıq jaqtan jańalaw, ónim túrlerin kóbeytiw hám onıń sapasın arttırıw ilajları kórilmekte. Usınıń esabınan qosımsha 40-50 jańa jumıs ornı jaratıladı.
14.11.2017
___________________________________________________________________________


text:
Avakovnıñ keñeşçisi «Ukraina vatandaşı» olaraq Qırımnıñ «erzaq qamaçavı»na qol tuta
Ukraina Tış işler naziriniñ keñeşçisi Zorân Şkirâk «Ukraina vatandaşı ve vatanperveri olaraq Qırımnıñ iqtisadiy ve ticariy qamaçavı boyunca qırımtatarlarnıñ aktsiyasına qol tutqanını» bildirdi.
Bu aqta o öz Facebook saifesinde yaza.
«Vatandaşlarımız qanunsız sürette FSB divarlarında yatqanda, yarımadada vicdansız siyasiy ayırımlar, qırımtatarlarnıñ, ukrain vatanperverleriniñ ğayıp oluvı, öldürüvleri devam etken vaqtında Rusiye işğalcilerini aşatmağa aqqımız yoq. Kreml zulumı altında olğan qırımtatar halqı ve Ukraina vatandaşları ile berabermiz, beraber edik ve olacaqmız», – yazdı Şkirâk.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler. Qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev aytqanı kibi, «Ukraina Qırmınıñ işğalci rejimini temin etmemeli»
Yaqında Meclis başı Refat Çubarov Qırım ile memuriy sıñır Hersonda sentâbr 20-21 künleri qapatılacağını bildirgen edi.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov yarımada qıtaiy Ukrainadan malnıñ ketirilmemesine bütünley azır olğanını bildirdi. Bu mevzuda «iç te qorqu olmağanını» da qayd etti.


text:
Brïtanïyalıq Mirror basılımınıñ mälimetinşe, ekinşi ret qursaq kötergen Karla Peres kenetten köp qan joğaltıp, awrwxanağa jatqızıladı. Alayda därigerler onı ajaldan araşalap qala almaydı.
22 jastağı kelinşektiñ mïı tirşiligin toqtatıp, jan tapsırğan. Biraq iştegi säbïdiñ ömirin saqtap qalwğa bar küşin salğan aq xalattılar kewdesinde jüregi soğıp turğan äyeldi arnayı aparatqa qosadı. Mïı ölgen kelinşek munday küyde 54 kün jatadı. Söytip säwirdiñ 4-de balağa 7 ay tolıp, jetilgende ota jasalıp, salmağı 970 gramm ul dünïege kelgen.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Avropa parlamentinde Qırım ve Donbassnıñ istidatlı balaları çıqışta bulunacaqlar
İşğal etilgen Qırım ve Donbasstan köçip kelgen istidatlı balalar Ukrainanı Avropa parlamentinde ve BMT Bala fondunıñ (UNICEF) Avropa temsilciliginde temsil etecekler. Bunı dekabr 11-de brifingde «Responsible Future» medeniy teşebbüsler merkeziniñ teşkilâtçıları bildirdiler, – dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Bu seneniñ dekabr ayında işğal etilgen Aqmescitten ailesinen Kiyevge köçip kelgen 9 yaşında pianino çalğan Hristina Mihayliçenko Felemenkte muzıkalı yarışta iştirak etecek», – dep bildirdi Medeniy teşebbüsler merkeziniñ yolbaşçısı Viktoriya Zubenko.
Bundan ğayrı, «Responsible Future» azalarından biri, Ukrainada nam qazanğan artisti Bogdan Pivnenko bildirdi ki, Qırım ve Donbassnıñ yaş çalğıcılarına «Kiyevskaya kamerata» Milliy ansambl solistleri ile çıqışta bulunmağa fursatına nail oldılar.
«Responsible Future» merkezi Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ ve terrorizmge qarşı keçirilgen tedbirler neticesinde köçip kelmegen mecbur balalarğa yardım ete.


text:
Bügingi tañda düken sörelerinde zïyandı swsındardıñ sanı kün sanap artıp keledi. Alayda densawlıqqa keri äserin tïgizetin sol swsındardı tutınatın adamdar sanı az emes. Olardıñ ornına özimizdiñ ulttıq swsındarımızdı nege işpeske? Bügin biz sizderdiñ nazarlarıñızğa ayrannıñ quramındağı paydalı elementterdi usınğımız kelip otır.
1. As qorıtw jüyesin retteydi.
2. Jara jäne küyikterdi emdeydi.
3. Közge paydalı A vïtamïni bar.
4. Jetilw üşin E vïtamïni bar.
5. Antïbïotïkterdiñ qosalqı äserlerin joyadı.
6. Jüyke jäne jürek üşin qajetti V1 vïtamïni bar.
7. Iş ötw jäne işek awrwlarınıñ aldın aladı.
8. Teriniñ jaqsarwı üşin V2 vïtamïni bar.
9. Quramındağı aqwız adamnıñ küşin arttıradı.
10. Süyektiñ jetilwi üşin D vïtamïni bar.
11. Işek wlanwlarınan saqtaydı.
12. Işekterdiñ jaqsı jumıs istewin qamtamasız etedi.
13. Awrwlarğa qarsı emdik qasïeti bar.
14. Mïneral retinde kalcïy köptep kezdesedi.
15. Ärtürli awrwdan saqtaydı.
anabol.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qor narığındağı jağdaydı turaqtandırw üşin Qıtaydıñ Ortalıq banki osı salağa 50 mïllïard yuan quyatının jetkizdi. Al keşegi sawda-sattıqtıñ soñında akcïyalar jappay satılıp, soñğı 8 jıldağı rekordtıq quldıraw boldı. Xwan Cendwn, Guojin Securities sarapşısı: - Ïnvestorlar ükimettiñ bul jağdaydı retteytinine senim artıp otır. Meniñşe, olar budan opıq jeydi. Sebebi bïlik ïndeks körsetkişteriniñ öswine emes, ötempazdıqtı arttırıp, ekonomïkanı turaqtandırw jolında şaralar qabıldap jatır.
Derekközi:24.kz
Tegï: Bïznes,
Kommentarïï


text:
AQŞ. Texas ştatınıñ turğını öziniñ 6 aylıq qızın şıjıp turğan künde kölik işinde umıtıp ketti. Aqırı birneşe sağat boyı qapırıqqa qamalğan böbek kölik işinde esinen tanıp qaladı, dep xabarlaydı Fox 4.
Bul kezde üyge kirip, uyqısın qandırıp şıqqan äke balanıñ bar ekeni esine tüsip, kölikke qaray jügiredi. Esten tanğan säbïdi körgen ol, qızın üydegi muzdatqışqa salıp, aman alıp qalmaq bolıptı. Biraq, osınıñ bärine ağzası tözbegen säbïdiñ jüregi sol muzdatqışta jatqanda toqtadı. Tek osıdan soñ ğana jedel järdem şaqırtıp, äyeline qoñıraw şalğan er adam qızın qutqarw üşin onı qoldan dem aldırwğa da tırısqan. Alayda oqïğa ornına jetken därigerler säbïdiñ äldeqaşan qaytıs bolğanın ayttı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Sonımen birge jwrnal nömerinde 45-jastağı Lopespen bolğan suxbat jarïyalanğan. Aktrïsa öziniñ suxbatında sulwlıq sırları twralı ayttı. «Men salawattı ömir saltın ustanamın jäne özimdi jaqsı ustap jürwge kömegin tïgizetin şaralardı ünemi izdep jüremin»,- dedi Djennïfer. Jwrnalïstpen bolğan äñgimesinde, Lopes bos waqıtı şığa qalsa, jeti jasar egiz balaları Maks pen Emmamen birge bolwğa tırısatındığın jetkizgen.
Eñ sımbattı dene müsin reytïngisine 18 adam kirgen, alayda olardıñ attarı basılım saytında naqtılanbağan.
Derekközi: lenta.ru.
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Braziliälelär
Braziliälelär - Braziliä watandaşlığı bulğan keşelär, Braziliä xalqınıñ töp öleşen alıp torğan häm dönyadağı iñ zur millätlärneñ berse. Sannarı yaqınça 200 million keşe.[1] Portugalça söyläşälär.
Braziliälelär qatlawlı sostav belän ayırılıp tora. Ul indeyetslarnı, negrlarnı, yevropeoid rasa wäkillären häm qatnaş millät keşelären berläşterä.
Braziliälelär könküreşendä portugaliälelärneñ, indeyetslar häm negrlarnıñ traditsiäläre häm ğöref-ğädätläre çağılış taba.
Portuğäliälelär yaña watannarına üzläreneñ tellären häm arxitekturaların alıp kilgännär. İndeyetslardan keläm, yataq, sumka, mebel kebek yort äyberlären, şulay uq awıl cirlärendä öy tübälären häm stenaların ürep yasaw ostalığın üzläştergännär.
Braziliälelärneñ yaratqan küñel açu bäyräme — karnavallar. Alarda Afrika sänğäte yoğıntısı çağıla. Elek Afrika qollarına uñışnı cıyıp alğannan soñ berniçä kön yal birä torğan bulğannar, qarnawallar uzdıru traditsiäse änä şunnan qalğan.
Çığanaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ "IBGE: Brasil já ultrapassou marca de 200 milhões de habitantes". Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (1 de Julho de 2013).


text:
Jaña jıl merekeci qarcañında öñirimizde alğaş ret uyımdactırılıp otırğan «Tilekter şırşacı» qayırımdılıq akcïyacı köpşilikke qozğaw caldı. Oblıc ortalığındağı Small, Damdes, Smart cawda cwpermarketterine qoyılğan şırşalarğa Taraz qalalıq bilim bölimi şahardağı barlıq mektepterden älewmettik qoldawdı qajet etetin otbacınıñ balalarınıñ tilegin ilip, turğındardı akcïyağa qatıcwğa şaqırğan edi.
Jaña jıldı balğındar ğajayıptar orın alatın erekşe mereke canaydı. Ärïne, Ayaz atanıñ barına cenbece de, olardıñ bul meyramda ağa bwınğa aytar tilegi dep köp. Mine, col tilekter şırşalarğa ilinipti.Jetkinşekterdiñ kökeyindegi armanın bilip, tilegin orındawğa acıqqandardıñ qatarında oblıctıq «Aq jol» gazetiniñ ujımı da bar. Gazet redaktorı Qwat Äwecbay bactağan redakcïya qızmetkerleri Small cwpermarketindegi «Tilekter şırşacına» ilingen üş balğınnıñ qanday tilegi barın bilip, mereke qarcañında armandağan cıylıqtarın tartw etti. «Meniñ de velocïpedim bolca» dep armandap jürgen Dilmuxamed Omarovtıñ, «planşet alcam, oqwdı 5-ke oqïmın» degen Rwctam Amangeldiniñ, qwırşaq curağan Aynur Raxımberdïnanıñ armanın orındap, kütken cıylığın äperdi.
Ardaq Üceyinova.


text:
Degermenciler ailesi: azatlıq ve tuvğan Qırım sevgisi içün eki tevqif
Soñki üç yıl zarfında bir qırımtatar qorantası olğan Degermencilerde eki tevqif yapıldı. Baba ve oğul Qırımda Rusiye adliyesiniñ bastırıqlarını kördi, olarnıñ yaqınları küreş içinde yaşamağa alıştı, lâkin tuvğan Qırımdan kimse qaçmay.
Baba
Bir afta evel Aliyeniñ aqayı muvaqqat izolâtorda nevbetteki astma tutuvından soñ ayat ve ölüm arasında edi. Onı reanimatsiyağa alıp kettiler. Bekir 57 yaşında. O astma hastası. Şimdi sağlıği telükeli alda, lâkin yaqınlarını oña yibermeyler.
Apayı Aliye Degermenci: «Yanında üç kişiden ibaret qaravul taqımı bulunğanı içün meni anda, tabiiy ki, kimse yibermeycek. Tahqiqatçı, yalıñız muvaqqat izolâtorda yapılacaq körüşüvge ruhset bere bilecegini söyledi. Tıbbiy muessisede ise böyle körüşüvni bermek içün onda iç bir esas yoq», – dey.
Bekir Degermenci – qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi. Rusiye telükesizlik hadimleri onı ve diger faaliyetçilerni, aqsız yerde para talap etüvde qabaatlap, 2017 senesi noyabrniñ 23-nde yaqaladılar. Yaqalav kününde Bekirni, hususan havflı cinayetçini kibi, polis avtomobiline qadar altı telükesizlik hadimi alıp ketti.
Yerli KHV bu malümatnı: «FSB Simferopolde (Aqmescitte – QA) Rusiyede yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi ekstremistik teşklâtınıñ azalarını yaqaladı. Olar, Türkiye vatandaşından aqsız yerde 7 biñ dollar talap etkenlerinde qabaatlanalar», – dep taqdim ettiler.
Faaliyetçilerniñ añlatqanına köre, mezkür paralarnı türk, yaşlı qadın, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkadan borcğa alıp, qaytarılmasından vazgeçti. Bekir arqadaşlarınen birlikte, borclunen bir qaç kere körüşip, paralarnıñ qaytarılmasını talap ete edi. Olar, veteranğa yardım etecek edik, çünki Veciye özü bunı rica etti, deyler. Veciye Kaşka, telükesizlik hadimleriniñ operatsiyası esnasında, endi acele yardım maşinasında bulunıp, yürek tutuvından öldi. Bekir öz versiyasını muvaqqat izolâtorda bulunğanda yazıp, tarif etti.
Bekirniñ qızı Mavile Degermenci onıñ mektübini: «Bir kişige yardım etip, diger kişige zarar ketirmek aqılımda bile yoq edi. Öyle olıp çıqa, sanki dört qart adam, qorquzıp ve şantaj etip, öz menfaatları içün ondan para istedi. Bu bir saçmadır», – dep oquy.
Oğul
Biz Ukraina içün qıçırdıq – olar Rusiye içün qıçırdı. Er şey oldı. Soñ men yaramadım. Meni qalabalıqta sıqıp bastırdılar. Oğlum meni qalabalıqtan çıqardıBekir Degermenci
Qırım Yuqarı Radası yanındaki miting 2014 senesi fevralniñ 26-sında oldı. Artıq tarihiy olğan bu vaqiadan bir yıl keçken soñ Bekirniñ oğlu Mustafanı tevqif ettiler. O, em de Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz Qırım parlamentı yanında kütleviy qarışıqlıqlar teşkil etkenlerinde qabaatlandılar.
Bekir özü tevqif etilmezden evel matbuatqa: «Halq çoq edi. Er kes özünkisini qıçıra edi. Biz Ukraina içün qıçırdıq – olar Rusiye içün qıçırdı. Er şey oldı. Soñ men yaramadım. Meni qalabalıqta sıqıp bastırdılar. Oğlum meni qalabalıqtan çıqardı», – dep ikâye ete edi.
Onıñ oğlu Mustafa 28 yaşında. Rusiyeniñ qabaatlavlarından evel satış temsilcisi olıp çalıştı. Ondan soñ 11 ay tahqiqat izolâtorında keçirdi. Tevqif muddeti bir qaç kere uzatıldı. Lâkin o, anasınen babasına bir kere bile şikâyet etmedi.
Aliye Degermenci daa 2015 senesinde oğlu aqqında: «O, ne qadar mahkemesi olsa da, er vaqıt er bir mahkemede külümsirey. Evelâ, o, mende şeker hastalığı olıp, maña siñirlenmege olmağanını bile. Babamız bronhial astma boyunca saqat. Ve o, bir vaqıt özü aqqında tüşünmey, bizge yahşı olsun, dep tüşüne», – dep ikâye ete edi.
Tahqiqatçılar fevral 26 künündeki qarışıqlıqlarnıñ teşkilâtçısı olaraq Ahtem Çiygoznı kösterdiler. O, şimdi endi azat. Mustafa Degermencige oña qarşı ifade bermege ve öz qabaatını tanımağa teklif ete ediler. Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenciniñ nasıl bir seçim qarşısında olğanını ve tevqif etilgenlerden episiniñ onıñ kibi yapmağanını, özü de bile.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa: «Bazılar, özüni qurtarmaq içün, qaba bir ifade ile, sata edi, alçaqça davrandı, yalancı ifadelerni imzalap, şübheli bir azatlıqnı qazandılar. Mustafa Degermenci ile Ali Asanov ise, bu alçaqlıq, bu yalan dep, iftiralarnı imzalamaycaqlarını söylediler», – dep bildirdi.
2016 senesiniñ aprelinde Mustafanı ev apisine yiberdiler. Evde bayram yapıldı, onı bütün Qırımdan kelgen faaliyetçiler qarşıladı. Mustafa Degermenci, quvançını gizlemeyip, ev qurmaq planları aqqında aytıp başladı.
Meni qorquzmaq qıyın. Menden neni almaq mümkün, ayatımnımı? Can qurban, ayatım kerek olsa, kelsin, alsınlarBekir Degermenci
Babası Bekir, onı iç bir cinaiy işniñ açılması Qırımdan ketmege mecbur etmez, dedi.
2015 senesiniñ dekabrinde Bekir: «Meni qorquzmaq qıyın. Menden neni almaq mümkün, ayatımnımı? Can qurban, ayatım kerek olsa, kelsin, alsınlar. Bu güzel sözler degil. Men yahşısı ölerim, lâkin meni kimse mecbur etmez. Adamlar aytqanı kibi, nafile beklemesinler», – dedi.
Al-azırda Degermenciler qorantasınıñ eki erkegi tevqif etilgen aldalar. Ana ve ömür arqadaşı Aliye, tıpqı onıñ oğlu ve aqayı kibi, iç bir zorluqnıñ qorantalarını Qırımnı taşlap ketmege mecbur etmeycegine inana.


text:
- Arxïv 17.01.2018
AQTAW. QazAqparat - Bügin Mañğıstaw oblısınıñ äkimi Eralı Toğjanovtıñ törağalığımen apparattıq jïın ötti, dep xabarlaydı öñir basşısınıñ resmï saytı.
2018 jılğı 17 qañtar 16:41
ASTANA. QazAqparat - QR Bilim jäne ğılım mïnïstri Erlan Sağadïev mekteptegi muğalimniñ aylığı öskenimen, dïrektorlar men oqw isiniñ meñgerwşileriniñ aylığınıñ öspey qalğanına qatıstı bir şeşim usındı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:35
ASTANA. QazAqparat - QR Densawlıq saqtaw mïnïstrligi müddeli memorgandarmen birlese energetïkalıq swsındardıñ keri äserin tömendetw mäselesin qarastırıp jatır. Bul jayında QR Ükimet basşısı Baqıtjan Sağıntaevtıñ depwtattıq sawalğa bergen jawabında aytılğan, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 16:35
ATIRAW. QazAqparat - Atıraw oblısındağı munay aydaw stancïyasında tögilip jatqan munay toqtatıldı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:29
ÖSKEMEN. QazAqparat - ŞQO, Glwbokoe awdanı Berezovka awılında örtengen jer üydiñ as bölmesinde eki gaz ballonı turğan, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:22
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstandağı mektepterde 2019 jılı nölinşi sınıp payda bolatını belgili. Bilim jäne ğılım mïnïstrligi osılay josparlap otır.
2018 jılğı 17 qañtar 16:12
ASTANA. QazAqparat - QR Sırtqı ister mïnïstriniñ mindetin atqarwşı Muxtar Tilewberdi Birikken Ulttar Uyımı jüyesinde Qazaqstan tarapınan qanşa adam jumıs istep jatqanın mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 15:49
AQTÖBE. QazAqparat - Aqtöbede wçaskelik polïcïya qızmetkeri Aybek Alïşevke qatıstı qılmıstıq is sotqa jetti. Ol Qılmıstıq kodekstiñ «Densawlıqqa qasaqana awır zïyan keltirw» babı boyınşa jawap beredi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:44
ŞIMKENT. QazAqparat - Bügin Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev Şımkent qalasındağı äkimşilik-iskerlik ortalıqta ornalasqan turğın üylerdiñ ïelerine päter kiltin tabıstadı. Memlekettik «Nurlı jol» bağdarlaması ayasında 288 otbası baspanalı boldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:34
TALDIQORĞAN. QazAqparat - Almatı oblısına jumıs saparımen QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev keldi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:29
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında ötken jılı 80 mıñğa jwıq bala dünïege kelgen. Sonday-aq 20 mıñnan asa otbası şañıraq kötergen.
2018 jılğı 17 qañtar 15:26
ASTANA. QazAqparat - QR Sırtqı ister mïnïstri Qayrat Äbdiraxmanov «QazAqparat» XAA tilşisine Elbası Nursultan Nazarbaevtıñ qatıswımen ötetin BUU Qawipsizdik Keñesiniñ aldağı otırısına baylanıstı aytıp berdi, dep xabarlaydı Qazaqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 15:25
ATIRAW. QazAqparat - Atıraw oblısında qwattılığı 1100 tonna bolatın kökönis jılıjayı salındı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi öñirlik kommwnïkacïyalar qızmetine silteme jasap.
2018 jılğı 17 qañtar 15:23
ASTANA. QazAqparat - «Qazaqstannıñ Turğın üy qurılıs jïnaq banki» AQ bank akcïyalarınıñ tek mïnorïtarlıq böligi ğana satıladı dep josparlanıp otır, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 15:17


text:
FSB eki idaresiniñ yolbaşçıları istifağa çıqmaq içün ariza yazdı – kütleviy haber vastaları
Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) esas idareleriniñ – «P» idaresi ve «T» idaresiniñ eki yolbaşçısı istifağa çıqmaq içün ariza yazdılar. Bu aqta «Rosbalt», müessisedeki menbağa esaslanıp, bildire.
Beyanatta yolbaçşılarnıñ adları ve rutbeleri qayd etilmegen.
Agentlik menbasınıñ bildirgenine köre, «P» idaresi sanayı işhaneleriniñ kontrrazvedka (qarşı casuslıq) teminlenmesi, «T» idaresi ise, naqliyede kontrrazvedka boyunca havfsızlıq meselelerinen oğraşa. Kredit-maliye saasında qabarcılıqqa qarşı küreş içün mesüliyetli olğan «K» idaresi ile beraberlikte bu strukturalar Federal havfsızlıq hızmetiniñ İqtisadiy havfsızlıq hızmetiniñ temeli ola.
FSB saytında idarelerniñ yolbaşçıları vazifelerinden boşatılğanı aqqında malümat daa bildirilmey.
İyün 4-te «P» idaresiniñ yolbaşçısı Viktor Voronin istifa aqqında ariza berdi. «Kommersant» mecmuasınıñ malümatına binaen, o, oña boysunğan hadimler kontrabanda teşkil etkenlerinde şeklenilgen soñ bunı yaptı.


text:
Poroşenko Qırımda Veciye Kaşkanıñ ölümi aqqında: Rusiye cevapkâr olmalı
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, ilhaq etilgen Qırımda ötkerilmesi esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka ölgen, Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından faaliyetçilerniñ yaqalanuvını taqbih etti.
Brüsselde bulunğan Poroşenko: «Biz buña barışıq münasebet kösterip oturmamız. Rusiye bu dehşetli areketler içün cevapkâr olmalı. Qırımtatar halqını qorçalamaq içün tek bir yol bar – Qırımnıñ Rusiye işğalcilerinden azat etilmesidir», – dedi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefatı aqqında haberler keldi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl, bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı, dey.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresi, yaqalanğan faaliyetçilerni, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlay.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapıla.
Ukraina ve halqara cemaatçılığı Rusiyege defalarca muracaat etip, ilhaq etilgen Qırımdaki taqiplerini toqtatmağa davet ettiler.


text:
Rusiye KHV Ukraina sıñırındaki informatsion meydannı «bastırmağa» areket eteler – Slobodyan
Soñki künlerde Rusiye KHV Ukraina ve Qırım memuriy sıñırındaki yaqalavlar aqqında yalan haberlerpeyda olıp başladı. Qırım.Aqiqatnen közetilgen bu şeylernen, Ukraina Devlet Sıñır hızmetiniñ sözcüsi Oleg Slobodyan paylaştı.
«Soñki bir qaç kün içinde bizler, Rusiye KHV tarafından tarqatılğan, kerçekte ise temelsiz bazı bir yaqalavlar yapılğanı aqqında provokatsion ve şübesiz ki, yalan malümatlarnıñ artqanına şaat olmaqtamız. Büyük ihtimal bu Ukraina sıñırında şu cumleden Rusiye Federatsiyas, bir qaç devlet vatandaşlarına nisbeten qullanılıp başlağan biometrik kontrolnen bağlıdır. Böylelikne KHV informatsion meydanda üstünlik qazanıp, yalan haberler tarqatmaqta», – dep tarif etti o.
Ukraina prezidentiniñ 2018 senesi yanvarniñ 1-nden başlap devletimizge kirgen çetel, şu cumleden Rusiye vatandaşlarına nisbeten biometrik nezaret uyğulanacağınen bağlı fermanı, sentâbrnin 2-nden itibaren küçke kirdi. Sıq olaraq biometrik keçiş noqtaları dekabrniñ 27-nde çalışıp başladı.
Ukraina sıñır hızmeti bildirgenine köre: biometrik nezaret yarımada memuriy sıñırından keçken Qırım sakinlerine tesir etmeycek.
İyül ayında Rusiye tış işleri nazirligi Ukrainanıñ, onıñ sıñırını kesip keçkenRusiye vatandaşları içün devlet sıñırları içindeki areketini nezaret etilmesi içün mahsus rejim kirsetüv planlarını tenqit etken edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Aşık Murat Çobanoğlu - Keremi Yandirip Kul Etmedimi
Sanatçı : Aşık Murat Çobanoğlu
Türkü : Keremi Yandirip Kul Etmedimi
Etiketler : Aşık Murat Çobanoğlu - Keremi Yandirip Kul Etmedimi türkü indir, Aşık Murat Çobanoğlu - Keremi Yandirip Kul Etmedimi türkü dinle, Aşık Murat Çobanoğlu türküleri, Keremi Yandirip Kul Etmedimi mp3 indir, Aşık Murat Çobanoğlu türküleri Keremi Yandirip Kul Etmedimi türküsü, Keremi Yandirip Kul Etmedimi sözleri, Aşık Murat Çobanoğlu mp3 dinle, Aşık Murat Çobanoğlu download, Keremi Yandirip Kul Etmedimi bedava mp3, Aşık Murat Çobanoğlu türkü sözleri, Aşık Murat Çobanoğlu türkü dinle, Aşık Murat Çobanoğlu son albüm indir
Aşık Murat Çobanoğlu Türküleri
Aşık Murat Çobanoğlu - Mahkumun Af Mektubu
Aşık Murat Çobanoğlu - Aşka Düştüm Bana Deli Dediler
Aşık Murat Çobanoğlu - Bir İnsan Varında
Aşık Murat Çobanoğlu - Azeri Güzellemesi
Aşık Murat Çobanoğlu - Ne Olur Bağrımı Ezme Sevgilim
Aşık Murat Çobanoğlu - Bilirsen Mi Senden Niye Küsmüşem
Aşık Murat Çobanoğlu - Bir Gönlümün Yarasını
Aşık Murat Çobanoğlu - Kars Destanı
Aşık Murat Çobanoğlu - Kiziroğlu Mustafa Bey
Aşık Murat Çobanoğlu - Kiziroğlu
Aşık Murat Çobanoğlu - Muammalı Atışma 1 (Aşık Reyhani)
Aşık Murat Çobanoğlu - Canım Benim Can Köroğlu
Aşık Murat Çobanoğlu - Bir Güzele Aşık Oldum
Aşık Murat Çobanoğlu - Ferhata Dağları Deldiren Sevda
Aşık Murat Çobanoğlu - Gönlümün Dağında


text:
Qazaqstan Respwblïkasınıñ Mädenïet jäne Sport mïnïstrligi, Astana qalasınıñ äkimdigi jäne «Nur Otan» partïyasınıñ qoldawımen Astanada tuñğış ret estrada änşileri men sport juldızdarı arasında fotboldan jarıs uyımdastırmaq. «ALASH-Production» agenttigi 2015 jıldıñ 15 qaraşasında «Astana-Arena» stadïonında sport jäne öner juldızdarı bir arenada kezdeswin ötkizedi.
Qazaqstan estradasınıñ juldızdarınan quralğan «Alataw» fwtbol komandasında eldiñ süyikti änşileri «MwzART», «Aray», «Nur-MUQASAN», «RinGO», «Mysterions» toptarı jäne Jubanış Jeksenulı, Täwekel Müsilim, Nurjan Kermenbaev, Mels Sağat, Ğadilbek Janay öner körsetedi. Al «Ulı Dala Batırları» komanda quramında QR Sport qayratkeri, KSRO-nıñ 7 dürkin çempïonı, Älem çempïonı Däwlet Turlıxanov bastağan, el batırları Ermaxan Ïbraïmov, Ïslam Bayramwkov, Şalqar Jolamanov, Serik Säpïev, Beybit Istıbaev, Aybek Nuğımarov, Ulan Rısqul, Muxït Tursınov sïyaqtı sport sañlaqtarı bar.
Ayta keteyik, atalmış is-şara bïılğı jılı el abıroyın asqaqtatqan «Astana» fwtbol klwbınıñ çempïondar lïgasınıñ fïnaldıq bäsekesine ötwi qurmetine arnaladı. Endeşe, ännen şaşw şaşatın estaradamızda jürgen seriler men sportta el namısın qorğan jürgen batırlar arasındağı bäsekege siz de kwä bolwğa asığıñız!
Derekközi: baistars.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Tüye süti emdik qasïeti jağınan asa joğarı bağalanadı. Sebebi tüye süti quramında may, aqwız, mïneraldıq zattar öte köp. Onıñ quramındağı jeke komponentter özgermeli bolıp keledi, yağnï tüyeniñ sawılw kezeñine, jıl mezgilderine, jaqsı qorektendirilwine, tür jäne tuqımdıq erekşelikterine qaray ünemi özgerip otıradı. Mamandar şubatta aqwızdıñ birneşe türi (kazeyn, albwmïn) jäne quramında azotı bar qosılıstar men amïnqışqıldar kezdesedi deydi.
Dañqtı babamız Äbw Älï ïbn Sïna: «Adam ağzasına paydalı şöpterdiñ deni qumda ösedi», — degen eken. Al tüye janwarı ünemi qumda, sortañ jerde jürgendikten tula boyı emdik qasïetke tunıp turadı. Säykesinşe, şubatta mï men jüyke jüyesine paydalı qant laktozası, dïabet, isik allergïyası, bawır qabınwı men psorïozğa qarsı deneniñ ïmmwnïtetin arttıratın antïtelalar bar.
Tüye sütiniñ emdik qasïeti mol bolğandıqtan, xalıq emşileri janwar sütine şomıldırıp, qan-tamır, jel-quz awrwların emdegen. Ağzanı jasartw maqsatında işken. Şubattıñ quramında kalcïy, mıs, temir, magnezïy, mırış sekildi mïkroelementter jäne fosfor men kükirt bar. Quramı osınday makro jäne mïkro elementterge bay şubattı qazaqtıñ xalıq eminde ökpe, asqazan awrwları, qarqulaq, meşel awrwlarımen qosa sozılmalı türli dertterden älsiregen ağzanı qayta qalpına keltirw üşin qoldanğan jäne ağza wlanğanda da emge paydalanğan. Äsirese, şubat türli ökpe dertiniñ barlıq türine şïpa.
El arasında şubattı qımıran dep te ataydı. Şubat — ol jaña sawılğan sawmal dewşiler de bar. Al keybiri qımırandı aşıtılıp, baptalğan türi deydi. Siz şubattıñ munday atawların estip körip pe ediñiz?
Derekközi: massaget.kz
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï
-
Qazaq qızı2016-04-06 20:54:49Qımıran jaña sawılğan tüyeniñ süti. Al şubat ağısı.


text:
Qıtaydağı qazaqtardan «qwtıldıñ», Qazaqstan!
Qıtaymen aradağı toñ qabaq, tomsarısqan jüzdi jılıtqan sayasatker Nazarbaev boldı. Nwrekeñ qazaq biligi qolına erkin timey twrğan kezdiñ özinde-aq qır astındağı körşi elmen endigi qarım-qatınastıñ köşin tüzeuge kirisip ketkeni esimizde.
Al Täuelsizdigimizdi törtkül dünieniñ jwrtı tegis tanıp, moyındap bastağan twsta Nazarbaev QHR-dıñ sol kezdegi törağası Jañ Zımınmen dostıq räuişte birneşe ret kezdesip, şekara mäselesin şeşudi batıl qolğa alğan bolatın. Jartı älemdi jalınan wstağan KSRO öziniñ ottı, oşaqtı ornına kürmeui küşti, tüyini qattı türli-türli keleñsizdikterdi qaldırıp ketkeni belgili. Sonıñ biri, biri ğana emes, biregeyi – körşi elder arasındağı şekara sızığın belgilep alu edi. Täuba, Qazaqstan RF-men de, sonıñ işinde QHR-men de arağa alabağandar twrğızıp, alıs-beris pen barıs-kelistiñ şegin naqtılağan jayı bar. Şekaramen birge dañğayır wlı dalası bar Qazaqstan üşin sol kezde sırttağı qazaqtardı Atajwrtına oralatıp, jan sanın arttıru da kün tärtibine qoyılğan edi. Onıñ da reti tabılğan. Jwmısşı, eñbekşi küşin elge tartu degen jeleumen Qazaqstan Moñğoliyadağı bauırların şaqırdı.
Nesin aytasız, toqsanınşı jıldardağı zamananıñ qiındığı men kürdeliligine qaramastan Bayanölgey, Qobda betinen beri qaray qwyılğan köştiñ sarını uağında bar qazaqqa jetti. Jañ Zımın törağamen bek sıylastığı men adal dostığın paydalanıp Nürekeñ Qıtaydağı qazaqtardıñ da elge oraluına mümkindik jasap berdi. Jañ Zımın törağadan keyingi bas hatşılar da Nazarbaevpen jılı qauışıp, qazaq köşiniñ aldın tosıp, köldeneñ kedergi jasağan emes. Ökinişke qaray, kedergini Qazaqstan Ükimeti, Qazaqstannıñ Köşi-qonğa qatıstı zañdarı jasap baqtı. Sonıñ eñ soraqısı – Sottılıq turalı anıqtama boldı.
Naqtılay aytsaq, Qazaqstanğa köşip kelip, birjola qonıstanuğa bel buğan etnikalıq qazaq özi tuıp ösken elden (mısalı, Özbekstannan, Moñğoliyadan, Reseyden, QHR-dan, t.b.) sottalmağanı turalı, zañ bwzıp, bwzaqı, sodır atanbağanı turalı anıqtama äkeluge mindetteldi. Älgindey talap Özbekstan men Reseyden, Moñğoliyadan keletin qazaqtarğa köp qiındıq tudırmağan siyaqtı, al, Iran men QHR-da ömir sürgen qandasımız qara jerge qaradı da qaldı. Nege deseñiz, Iran jağı onday anıqtamanı tüsine almadı, QHR sottalğan adamın sırtqa jibere almaytındığın aytıp bet baqtırmadı.
Söytip qolında QHR-dıñ qızıl tölqwjatı bar (tölqwjat Qıtayda zañ bwzbağan adamdarğa ğana beriledi), alayda Sottalmağanı turalı anıqtamanı eş mekemeden ala almaytın bauırlarımızdıñ Babaqonısqa betbwrğan köşi birden irkildi. Osı jayttı aytıp qazaq ziyalısı, «Abai.kz» portalı bastağan wlt isine janaşır qazaq baspasözi künde küñirendi. Tiisti mekemelerdiñ jetesine jetui tiis sözdi jetkizip twrıp jazdı, körsetti. Biraq, mälin tüstes boyauğa mwrtın malıp alğan Ükimet miığınan küldi de otırdı. Qala berdi Jañaözen oqiğasın äkelip oralamandarğa japtı. Sonımen qay taraptan bolsa da köş müldem toqtay bastağan tar kezeñde biliktiñ bwl pärmenine quanıp, «qwttı bolsın» aytqan bir qariyamız: «Naymandar, sender sol twrıp jatqan jerdiñ iesisiñder. Twğırıl hannıñ wrpağı sender bolasıñdar. Köşpeñder, otıra beriñder sol otırğan jerleriñde!» - dep wran tastadı. Alayda, «wrañqay» qosında otırıp alıp wran tastağan qariyamızdıñ bätuası jıl aynalmay bıt-şıt boldı. Bıt-şıt bolatın sebebi: Resey Ukrainanıñ şığıs aymağına basıp kirdi de, öziniñ imperiyalıq azuındağı bar tisin aqsitıp twrıp körsetti. Ol azudıñ oydaq-soydaq tisinde qazaq jeriniñ bir pwşpağın tistey ketsem degen tilek barın «abız» şaldan basqamız tügel bayqadıq ta, baybaylap qazaqtı, qazaq köşin izdey jöneldik. Zañımızdı da tüzep, jeñildikterdi köbeyttik. Tağı da tüzeu üstindemiz. Endi...bwndayda qazaq köşi qwyılğannıñ üstine qwyılıp berui kerek edi ğoy! Joq, ünsizdik! Öytkeni, «abızımızdıñ» degeni bolıp, Qıtay biligi qıtaydağı qazaqtardıñ eteginen wstap, «jalbarınıp» jibermey jatır. Osı küni äleumettik jeliler men erkin aqparat közderinen QHR-dıñ batıs aymağı – Şıñjañ Wyğır Avtonomiyalı audanınan wstalıp, qamalıp jatqan qazaqtar turasındağı aqparattı kündelikti kezdestiremiz.
Wstalıp jatır, qamalıp jatır, qıtay şerikteriniñ qolınan qaza tauıp jatır, Qazaqstannan alğan tölqwjatın Qıtay biligi tartıp alıp jatır... qısqası alatopalañ. Maonıñ zamanındağı Mädeni töñkeristen bir kem emes. Qazaqstan Ükimeti, ärine, bwl swmdıqtı Qıtaydıñ işki isi dep ündemeydi, Sırtıq İster ministrligi qopañdadı da qoydı. Därmensiz. Düniejüzi qazaqtarınıñ 5 qwrıltayında Şıñjañdağı qazaqtardıñ basındağı ahualdı estigen Elbası da tığırıqqa tirelip qalğan siyaqtı.
Qalğan ümit – halıqaralıq bedeldi wyımdarda. Sol taraptan bir qozğalıs bolmasa, Qıtaydağı qazaqtardıñ küni qarañ.
Qıtay ökimeti bärin qoyıp, qazaq balasınıñ wltın «hanzu» dep jazdıruğa pärmen qılıp jatqanın estimiz. Ras bolar. Qıtay qwrsauındağı qazaqtar qazir künde tañarteñ, keşke hanzu tilinde sayasi änder aytıp, sabaq aluda. Üyindegi, meken-jayındağı wlttıq örnekterden ada boluda. Si czin'pindi «äkem» dep söyleytin belsendi qazaq äyelderi töbe körsete bastağan. Eki jüzdi satqındar köbeygen. Qazaq biriniñ üstinen biri arız aydap, tıñşılıq jasauğa kirisken. Söytip, amal kem, bir jarım million qazaq qor bolıp, qorlıqta ketip baradı. Qısaqası, «qıtay», «qıtay» dep bözek qılıp, jaqtırmauşı ediñ, endi sağan Qıtaydan keletin qazaq joq, Qazaqstan! Qwtıldıñ «pälelerden»! Bwnday jağdayda basqa ne deuge boladı?..
Abai.kz


text:
Qırım balalarını Qazanğa alıp ketmege isteyler
Qırım balalarınıñ medeniy bilgilerini zenginleştirmek içün Moskva, Sankt-Peterburg, Qazanğa alıp ketmege planlaştıralar.
Bunı Rusiye prezidenti Volodımır Putinnen körüşüv devamında Rusiye medeniyet naziri Volodımır Medinskiy bildirdi.
Nazirniñ aytqanına köre, Qırım balalarınıñ Rusiyege ziyareti bala turizminiñ programmasında yazılğandır.
«Biz Qırım balalarını Moskva, Sankt-Peterburg ve Qazanğa alıp barmağa planlaştıramız. Anda baqılacaq yerler çoq, Yedil boyu boyunca büyük levha bardır. Bizim balalarımız da Rusiye turizmı yardımınen Qırımğa baracaqlar, olar içün eñ güzel şaraitlerni teşkil etecekmiz», – dedi Medinskiy.
Bunı Rusiye prezidenti Volodımır Putinnen körüşüv devamında Rusiye medeniyet naziri Volodımır Medinskiy bildirdi.
Nazirniñ aytqanına köre, Qırım balalarınıñ Rusiyege ziyareti bala turizminiñ programmasında yazılğandır.
«Biz Qırım balalarını Moskva, Sankt-Peterburg ve Qazanğa alıp barmağa planlaştıramız. Anda baqılacaq yerler çoq, Yedil boyu boyunca büyük levha bardır. Bizim balalarımız da Rusiye turizmı yardımınen Qırımğa baracaqlar, olar içün eñ güzel şaraitlerni teşkil etecekmiz», – dedi Medinskiy.


text:
Keriçte şeer akimiyeti yerli sakinlerni «DHC» tibbiy müessiselerine yardım etmege çağırdı
İşğal etilgen Keriçte yerli sakinlerni qanunsız «DHC» tibbiy müessiselerine yardım etmege çağırdılar. Mütenasip ilân yanvarniñ 12-de, bazarertesi künü, Keriç şeer şurasınıñ resmiy saytında aşkâr etildi.
Haber etilgeni kibi, gumanitar yardım Makeyevka, Hartsızsk, Amrosiyevka şeerleriniñ psihonevrologiya internatlarına kerektir.
«Milât bayramları vaqtında evel-ezelden hayriyet ile oğaraşıp, yardımğa muhtac olğanlarğa qol uzata ediler. Lâqayt qalmağan keriçlilerni «Vatanperver Donbass» Cumhuriyet cemaat areketi seslenmege çağıra», – denile beyanatta.
Keriçniñ şeer akimiyeti qayd etkeni kibi, Donbass internatlarına «aşayt malları, ilâc, yuvucı ve temizleyici vastalar kerek» eken.


text:
Ulıbrïtanïya koroldiginiñ otbasına tïesili zattardıñ barlığı derlik bässawdalarda ülken tabıs äkelip jatadı Osı jolı da Elïzaveta II xanşayımınıñ toyındağı torttıñ bir tilimi 500 mıñ fwnt sterlïngke satıldı dep xabarlaydı Gorringes brïtandıq awkcïon üyi.
Tort tilimin bässawdağa atı alalmağan äyel usınğan. Torttı oğan kezinde koroldik toyğa qatısw märtebesine ïe bolğan äkesi äkelip bergen körinedi. Ärïne, 68 jıl boyı torttıñ saqtalwına senw qïın! Biraq ol resmï rastalıp otır.
Derekközi: dni.ru
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Cristoforo Colombo
Cristoforo Colombo (Italiyansha. Cristoforo Colombo, İspansha. Cristóbal Colón; aytılıwı: Xristofor Kolumb) belgili sawdager ha'm sayaxatshı. Ol 1451 jılı tuwılg'an ha'm 1506-jılı 20-Mayda Valladolid qalasında qaytıs bolg'an. Onı bir waqıtları Amerikanı ashqan birinshi Evropalı dep esaplag'an, bıraq ha'zirgi waqıtta Vikingler Amerikanı onnan aldın ashqanlıg'ı belgili.
Cristoforo Colombo İndiya ha'm Qıtayg'a qısqa jol tabıw u'mitinde Atlantika okeanınan ju'zedi. Ol İspaniya patshası Ferdinand II Aragon ha'm xanshayım Isabella I Castile larg'a o'simlikler ha'm altın alıp keliwdi qa'leydi. Ol jer shar formasında ekenligin biledi, bıraq onın' qansha u'lkenligin haqqında xabarı bolmaydı. Cristoforo Colombo Marko Polonın' Qıtaydın' shıg'ısınan ten'iz tapqanın esitken edi ha'm bul ten'iz Evropanın' batısında jaylasqan ten'izdin' o'zi dep isengen edi. Cristoforo Colombo Tınısh okeanı ha'm Amerika kontinenti haqqında hesh qanday mag'lıwmatqa iye emes edi ha'mde Atlantika okeanı tuwrıdan-tuwrı Qıtayg'a alıp barmaytug'ınlıg'ın bilmeytug'ın edi.
Sayaxatının' aqırında Christopher bir neshe atawlardı ushıratadı ha'm Shıg'ıs İndiyag'a jetip keldik dep oylaydı. Sonın' ushın ol sol jerdegi jergilikli xalıqtı "İndiyalılar" dep atag'an. Ulıwma Cristoforo Colombo Amerika kontinentine to'rt ma'rte sayaxat qılg'an. Kolumbiya ma'mleketide onın' atına atalg'an.
Cristoforo Colombonın' kelip shıg'ıwı[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Cristoforo Colombonın' kelip shıg'ıwı haqqında ko'p tartıslar bar. Ko'pshiliktin' oylawı boyınsha ol İtaliyanın' Djenoa qalasında tuwılg'an. Ekspertler Cristoforo Colombonın' tuwılg'an jeri haqqında ko'p mag'lıwmatlardı u'yrenip shıqqan, biraq usı waqıtqa shekem aqırg'ı sheshimge kelmegen.


text:
Qırımda Putinge qol tutuv mitingi keçirilecek
Qırımda Milliy-qurtulış areketi (NOD) Aqmescitte prezident Vladimir Putinge qol tutuv mitingini keçirmek niyetindedir. Bunıñ ile miting Rusiye mustaqilligine bağışlanacaqtır.
Bu aqta malümat teşkilâtnıñ içtimaiy ağlardaki saifelerinde ve resmiy saytında peyda oldı
«Vatan Mustaqilliginiñ ğayrıdan tiklenüvi boyunca milliy yetekçimiz V.V. Putin yönelişiniñ destegi! Milliy Banknıñ milliyleştirüvi ve Devlet ğayesi yasaqlığınıñ lâğu etilmesiniñ destegi. Ukraina-Rusniñ AB ve AQŞ işğalinden azat etilmesi içün», – denile beyanatta.
Miting fevral 21 künü saat 12:00 Aqmescitte Puşkin ve K.Marks soqaqlarınıñ çarpazında keçirilecek.
Bu kibi numayışlarnı Rusiyeniñ diger şeerlerinde de keçirecek olalar.


text:
2016 jılı qañtarda jetkiziletin Brent markili munay fyuçersteriniñ bağası ICE bïrjasında bir barrel üşin $39,82 körsetkişine deyin quladı, bul keşegi sawdadan 2,23% tömen. Soñğı ret Brent markili munay barreliniñ bağası 2009 jılı 20 aqpanda $40 arzan boldı, dep xabarladı RBK.
«Usınıstıñ köp bolwı bağanı tömendetip jatır. Jağday OPEK-tiñ kelesi otırısında 2016 jıldıñ mawsımında ğana qaralwı mümkin. $38-40 deyin tüswi mümkin», - dep esepteydi Nordea Bank sarapşısı Denïs Davıdov.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bağçasaraylı 12 balanıñ babası eki ayğa apiske alınğan – advokat
Rusiyege tabi olğan Aqmescitniñ Kiev rayon mahkemesi oktâbrniñ 12-nde kün evelsi Bağçasarayda tevqif etilgen qırımtatarı, 12 balanıñ babası olğan Server Zekiryayevni eki ayğa apiske alğan. Rus silâlı hızmetleri onı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azası olaraq şeklemekte. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Aleksey Ladin bildirdi.
«Dekabrniñ 11-ne qadar apis etilgen. İmaye tarafı mahkeme ögünde daa yımşaq qararnıñ alınılması – ev apisi ya da pey berilmesi – mümkün olğanını isbatladı. Onıñ eki balası – saqat, ve o ailesini özü baqa. Dava malümatlarına baqıp, qabaatlar esassız olğanını körem. Taqiqatnıñ aytqanı gizli körüşüvler, asılında açıq körüşüvler edi. Müşterimniñ sözleri ise – başqa din mensuplarına nasıl davranılmaq kerek olğannıñ tolerantlıq nümünesidir», – dep qayd etti advokat.
Mahkemeci, Zekiryayev şaatlarnı qorquta bilecegini, delillerni yoq etecegini ya da başqa şekilde taqiqatqa tesir etecegini tüşüngen.
İmaye tarafı bu ükümge itiraz bildirmege niyetli.
Tevqif etilgen başqa qırımlılarğa nisbeten mahkeme qararı daa alınmağan, çünki qırımtatar tilinden tercime etecek terciman beklenile.
Yüzden ziyade adam, tevqif etilgenlerni desteklemek içün kelip, Mahkeme binası qarşısında toplaşqan.
Oktâbrniñ 11-nde, çarşenbe künü, saba Bağçasarayda rus silâlı hızmetleri bir-qaç qırımtatarınıñ, musulmannıñ evinde tintüv keçirgeni malüm oldı.
Qırım yarımadası Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ, yarımadada FSB tarafından muntazam surette jurnalistler, failler, cemaatçılar tintile ve sorğuğa çekile. Uquq qorçalayıcılar rus silâlı hızmetlerniñ böyle areketleri siyasiy sebeplerden yapılğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek oğrunda terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsizce taqip etilgenini aytalar. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etken edi.


text:
Vladïmïr Sedovqa Rïo olïmpïadasına barw üşin tağı bir mümkindik berilmek.
Mawsım ayında Talqorğanda ötken el çempïonatında 94 kelige deyingi salmaq därejesinde Sedov öner körsetwden bas tartqan bolatın.
«Sedovke qatıstı jağday basqaşa bolıp otır. Biz oğan özin tekserip körwge tağı bir mümkindik berip otırmız. Ol şeşwşi iriktew twrnïrine qatısadı. Bul iriktew basqa sportşılardan bölek ötedi. Bul sınaq 12 şildege josparlanıp otır»-dedi Aleksey Nï.
Vladïmïr Sedov - 2009 jılğı älem çempïonı, sonday-aq, qola (2013) jäne kümis (2014) jüldegeri. Ol London olïmpïadasında 105 kelige deyingi salmaqta öner körsetip, jüldege ilinbey qalğan bolatın. Al Taldıqorğanda ötken Qazaqstan çempïonatında ziltemirdi kötermey, reseylik awır atlet Aleksandr Ïvanov beynelengen fwtbolkamen şığıp, «Nağız olïmpïada çempïonı» osı dep, ayğayğa bastı. Bul äreketinen keyin bapkerler onıñ mümkindigi osımen şektelip, olïmpïadağa jiberilmeydi dep mälimdegen bolatın.
Derekköz: baq.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
«Qazaqstan» Ulttıq telearnası nawrız ayınan bastap, «Äke» attı jaña otandıq fïlmniñ tusawın kesedi. Twındınıñ qoyuşı rejïsseri Asqar Uzabaev.
Bastı rölderde belgili akterler Azat Seytimetov, Juldız Änwarova, Älïxan Baysultan oynaydı.
Jarınan ayırılğan jalğızilikti äke qızı men ulın ertip, awıldan Almatığa köşip keledi. Balalarınıñ bolaşağına alañdağan ol qalada jaqsı jumısqa ornalasıp, ülken mümkindikter men baqıttı ömirge qol jetkizwge boladı dep senedi. Qatarınan kem qılmay oqıtıp, olardıñ ülken ömirge durıs qadam baswına kömekteskisi keledi. Biraq, balaları qala ömirine beyimdele qoymaydı. Äkeleri özine oñtaylı jumıs izdep, köp qïnaladı.
Ömirdiñ qadam basqan sayın aldıñnan şığa keletin san türli qïındıqtarına şıdas berwge äkeniñ küşi jete me? Balalarınıñ özine degen kirşiksiz maxabbatı men senimin keri qaytarw jolında qanday täwekelderge baradı? Telexïkaya osı oqïğalar töñireginde örbïdi.
Jaña twındı 12 bölimnen turadı.
Derekközi: kaztrk.kz
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Amnesty International teşkilâtında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ olacaq taqdiri ile bağlı qaseveti bar
Uquq qoruyıcılarda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ taqdiri ile bağlı menfiy tüşünceleri bar, olarnıñ fikrine köre, işbu organnıñ temsilcilerine nisbeten akimiyet tarafından ciddiy basqı kösterile.
Bunı Radio Svobodağa Ukrainada Amnesty International halqara uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ müdiri Tatyana Mazur bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi ile bağlı bir sıra mesele bar – yetekçileri Vatanı – Qırımğa qaytıp olamaylar. Şu cümleden, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov. Elbette ki, Meclisniñ olacaq taqdiri ile bağlı qasevet bar», – dey uquq qoruyıcı.
O şunı da bildirdi ki, 2014 senesi mart ayında keçken «referendumğa» qol tutmağan qırımtatarlarnıñ şimdi yarımadada aqları ep bozulmaqta.
«Elbette ki, Rusiyede, şimdi Qırım yarımadasında da resmiy mevam ile razı olmağanlar daima cezalana ve taqip etile», – dey Tatyana Mazur.
Rusiye tarafından 2014 senesi mart ayında Qırım işğal etilgeninden soñ, yarımadada yerli akimiyetniñ siyaseti ile razı olmağan faallerge basqı etilmekte. Qırımda insanlar ğayıp olmağa başladı, qırımtatar ealisiniñ yaqalanuvı yüz bere. Bu kibi areketlerden soñkisi – Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalunvı oldı.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ reis muavini Olga Skripnik ileride Qırım akimiyeti tarafından basqınıñ artacağını qayd etken edi.


text:
Sabıq Qırım deputatı Ganışnıñ devletke hainligi boyunca işi dekabrniñ 26-nda mahkeme oturışuvında baqılacaq – advokat
Kyivniñ Dnepr rayonı mahkemesinde dekabrniñ 26-nda sabıq Qırım deputatı Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca oturışuvnıñ ötkerilmesi planlaştırıla. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Andrey Rudenko söyledi.
«Bundan soñki oturışuvda qabaatlav tarafından ve bizim taraftan taqdim etilgen birer videonı baqacaqmız. Ondan ğayrı yazılı delillerni tetqiq etecekmiz. Vaqıt qalsa, belki munaqaşalar da olur», – dep izaladı advokat.
Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca mahkeme eki yıldan ziyade devam ete. Soñki oturışuvı 2017 senesiniñ iyuninde olıp keçti, dep hatırlattı advokat.
2017 senesi fevralniñ 22-nde Ukrainanıñ Yuqarı adliye şurası, Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca kollegiyası başında turğan akem Aleksey Fedükni becergen vazifesinden azat etti. İşten çıqarılmasınıñ sebebi, Avromeydan zamanında narazılıq areketleriniñ eki faaliyetçisine qarşı bergen tevqif qararı oldı. Bu sebepten Kyivniñ Dnepr rayonı mahkemesi aperlniñ 5-nde Ganışnıñ işini ğayrıdan baqıp başladı.
Sabıq deputat 2015 senesi aprelinde Qırımdan Ukrainanıñ qıtadaki qısmına kirgende onı SBU ve Ukraina Devlet sıñır hizmetleriniñ hadimleri birlikte yaqaladılar. Sabıq deputat araştırılmaqta edi. Ukrainanıñ Baş prokuraturası onı devletke hainlik etüv boyunca şübheli ilân etti.
Ukrainanıñ tahqiqatçıları Ganışnı, Qırımnıñ statusı boyunca «referendum»nıñ ötkerilmesi içün rey berilgende oturışuvda bulunıp, onda kvorum yarattı ve böylelikle Ukrainanıñ topraq bütünligine qarşı doğrultılğan areketlerge qoltuttı, dep qabaatlaylar. Ondan ğayrı siyasetçi, 2014 senesi aprelniñ 11-nde yarımadadaki Rusiyege tabi parlamentniñ meclisinde Qırımda Rusiye anayasasınıñ qabul etilmesi içün rey bergeninde qabaatlana.
Sabıq deputat özü, Qırım parlamentiniñ zalında «referendum»nıñ ötkerilmesine qarşı rey bergen yekâne kişi olğanını bildire. Onıñ fikrine köre, devletke hainlik boyunca qabaatlanması esassızdır.