text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Ukraina ve Rusiyede tutulğan adamlarnıñ "er kesni er keske" şeklinde "büyük" almaşuvını bekley, dep ayttı.
Bunı o, dekabrniñ 4-ünde Kyivde İsveçre baş nazirinen beraberlikte keçirilgen briefingde ayttı.
Zelenskıy qayd etkeni kibi, o, bütün ukrain siyasiy mabüsler "Yañı Yılnı evde qutlağanını" istey.
"Biz, siyasiy mabüslerni qaytardıq. Menim içü almaşuv - bir müim gumanitar sualdir, men, "er kesni er keske" adı olğan büyük almaşuvnı isteyim. Meni bütün bizimkilerniñ taqdiri raatsızlay, men episi evde olğanını isteyim", - dedi Ukraina prezidenti.
Zelenskıy, bu meseleni Parijde olacaq "normand sammiti"nde de muzakere etmege ümütlene.
Daa evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, dekabr 9-ında keçecek "Normand formatında" körüşüvde Qırım mevzusını kötermege çağırttı.
Oktâbrniñ 1-nde olğan brifingde prezident Volodımır Zelenskıy, Minskteki Üç taraflı bağ gruppasınıñ toplaşuvında ukrainalı mabüslerniñ azat etilüviniñ ekinci basamağı muzakere etildi, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ malümatına köre, Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda 87 qırımtatar tutula.


c: text/html

text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerov Qırım mahkemesiniñ oña bergen para cezasını ödep olamadı, bank programmasında onı «ekstremist» olaraq blok etkenler. Bunı Ümerov dekabr 29-da Facebookta bildirdi.
«Noyabr 9-da Qırımnıñ sözde Yuqarı mahkemesi Bağçasaray rayon mahkemesiniñ meni memuriy cinayet işlemesi ile qabaatlamaq ve para cezasını bermek qararını tasdıqladı. Men özüm bankqa keldim, amma bu yardım etmedi. Bank hadimleri yolbaşçılarınen aqıl tanışıp ve menden afu sorap, menim adımdan er angi bank tedbirlerini keçirmek imkânsız, çünki İlmi Ümerov programmada «ekstremist» olaraq blok etildi, dep ayttılar. İşğal etilgen Qırım banklarınıñ hızmetlerinden faydalanmayım, amma bu olar bergen para cezasıdır, onı nasıl ödeycem bilmeyim. Yanvar 9-na qadar bunı yapmaq kerek», – dep yazdı Ümerov.
Sentâbr 26-da Qırımda olğan 8 Meclis azasını, şu cümleden İlmi Ümerovnı, «E» merkezine (ekstremizm ile küreş idaresi – QA) çağırıp, «yasaq etilgen toplaşuvlarda» iştirak etmeleri içün memuriy protokollar tizdiler.
Ümerov Rusiyeniñ Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.28 maddesiniñ 1-inci qısmı «Faaliyeti toqtatılğan cemaat ya da din teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv» ile qabaatlanjı.
Sentâbr 28-de toplaşuvda iştirak etkeni içün İlmi Ümerovğa para cezası berildi.
Sentâbr 22-de Meclis azaları Meclis azaları Emirali Ablayev, Ruslan Yakubov ve Ayder Acimambetovnıñ vekâletlerini toqtatqan toplaşuvda iştirak etti. Acimambetov Meclis reisiniñ muavini vazifesinden de ayırıldı.
Rusiyege bağlı olğan Qırım Yuqarı Mahkemesi aprel 26 künü Meclisniñ areketini toqtatmaq qararını alğan edi. Dünya toplulığı rus akimiyetiniñ böyle faaliyetine qatiyen qarşı çıqtı. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı Mahkemesine şikâyet arizasını yollağan edi.
Sentâbr 29-da Rusiye Yuqarı Mahkemesi şikâyet arizasına cevap olaraq Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bağçasaraydaki Hansaray fevralniñ 10-nda ziyaretçiler içün kene açıq. Bunı Qırımnıñ Rusiye Medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti haber etti.
Qayd etilgenine köre, ziyaretçiler saray kompleksine Cenübiy qapıdan kire bileler.
"Bağçasaray tarihiy-medeniyet ve atiqiyat müzey-qoruğı er vaqıt kibi çalışa(iş künleri ve ziyaret qaideleri müessiseniñ saytında yayınlanğan), - dep yazıla bildirmede.
Fevralniñ 9-nda Bağçasaraydaki Hansaraynı ziyaretçiler içün qapattılar.
Fevralniñ 8-nde Bağçasaraydaki Hansaraynıñ binalarından biriniñ divarında keçirilgen «restavratsiya» vaqtında büyük çatlaq peyda oldı. Bu aqta akimiyetke qoltutqan «Krıminform» neşiri «Medeniyet saasınıñ müessiselerine hızmet etüv ve inkişaf ettirüv müdirligi» Rusiye devlet müessisesiniñ reberi İlya Alımçevniñ malümatına esaslanıp bildirdi.
Qırımnıñ sabıq Rusiye medeniyet naziri Arina Novoselskaya Bağçasaray tarihiy-medeniy ve arheologik müzey qoruğınıñ 16 obyektiniñ «restavratsiyasına» «2 milliard ruble berilgen», dep aytqan edi. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Han sarayınıñ «restavratsiyası» 2021 senesi bitecek, dep bildirgen edi.
2021 senesi sentâbr ayında UNESCO resmiy saytında UNESCO baş müdiriniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vaziyet monitoringinen bağlı maruzası derc etildi. Vesiqada Bağçasaraydaki Han sarayınıñ işleri qayd etile, maruzağa köre, bu işler «saraynıñ tarihiy-medeniy emiyeti içün kerçek bir telüke ola».
2021 senesi oktâbr ayında Ukraina Tış işler nazirligi UNESCO maruzasında berilgen malümat «vaqtınca işğal etilgen Qırım ve Aqyarda insan aqları vaziyetiniñ daa beter olğanını köstere», dep haber etti.
Rusiyeniñ UNESCO vekili Aleksandr Kuznetsov Rusiye ve UNESCO arasında Qırımnen bağlı muzakereleri yoq ve yaqın vaqıtta olmaycaq, dep bildirgen edi.
Qırım işğalinden soñ Rusiye Qırımda medeniy ve tarihiy emiyeti olğan bütün obyektlerni öz yurisdiktsiyası altına aldı. Kyiv, olar Ukraina halqına ait olğanını israr etip, mezkür obyektlerni UNESCO imayesi altına almağa rica ete.
UNESCO Dünya mirası cedveline işğal altındaki Qırımnıñ «Tavrik Hersones» qoruğı kirmekte. Cedvelge kirsetilecek namzetler arasında Bağçasaraydaki Hanlar sarayı, Sudaqtaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası, Manğup Qale, Eski Kermen ve Çufut Qale bar.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Rusiyeniñ Ukrainağa arbiy tecavuzı vaqtında "Rusiye Silâlı quvetleriniñ qullanuvını itibardan tüşürmek" suçlaması ile eki Aqmescitlige para cezasını berdi. Bu martnıñ 16-nda Rusiye mahkemesiniñ saytında haber etildi.
"Aqmescit sakinleri Ukrainanıñ silâdan arıtıluvı ve denatsifikatsiyası çerçivesinde Rusiye Silâlı Quvetleriniñ (…) qullanıluvını itibardan tüşürmege yönetilgen açıq areketler ömürge keçirdiler, Rusiye Silâlı Quvetleriniñ qullanıluvını toqtatmağa açıq şekilde çağırdılar", - dep yazıla bildirmede.
Ekisine de aynı miqdarda cöremeler berildi – 50 biñ ruble.
Martnıñ 7-nde, Qırımda Rusiye polisiniñ hadimleri "Rusiye Silâlı quvetleriniñ itibardan tüşürilmesi" içün ilk memuriy protokollar tizgeni belli oldı.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kontinent
Kontinent yamasa materik bul jer ju'zindegi birlesken u'lken jer maydanları. Materiklerdin' sanı ma'selesinde adamlar ele bir anıq sheshimge kelmegen. Bazı birewlerdin' pikiri boyınsha ha'zirgi waqıtta jeti materik bar.
Okeaniya bul Avstraliya, Jan'a Zellandiya ha'm Tınısh okeanı atawların o'z ishine alatug'ın region. Geybir adamlardın' aytıwınsha Okeaniya materik emes[1], biraq a'dette materik sıpatında qaraladı. Basqa bir topar adamlardın'[2] isenimi boyınsha, ol materik ha'm Avstraliya bul materiktin' bir bo'legi.
Geybir adamlar Arqa Amerika ha'm Qubla Amarikalardı bir materik dep esaplaydı. Birewler Evropa ha'm Azianı Evraziya dep atalg'an materiktin' bo'limleri esaplaydı. Evrazia ha'm Afrika Evrafraziya materigin quraydı dep esaplawshılar ha'm tabıladı.
Britaniya adamları "kontinent" (yamasa "kontinentlik") haqqında so'yleskeninde ko'binese olar Evropanı na'zerde tutadı. Bul ma'ni aldıng'ıday ko'p qollanılmaydı, biraq elege shekem "kontinent azangı awqatı" (sırlı, djemli bulochkalar, pisirilgen "Inglis azang'ı awqatı") sıyaqlı ibaralarda ushırawı mu'mkin.


text:
Bazarertesi künü, iyün 15-de, ukrain yırcısı, qırımlı Camalanıñ «Podıh» («Nefes») adlı yırı dünya yüzü kördi.
Bu aqta yırcınıñ saytında aytıla.
Malümatqa köre, muzıka ve sözlerniñ müellifi Camalanıñ özü ola.
«Konservatoriyada oquğanda, bir oğlan maña sevda olğan edi. Maña şiirlerni bağışlay edi, olarnıñ arasında böyle satırlar bar edi: «Tviy podıh yak spoğad, vin nijnıy ğlıbokıy, Tviy podıh napovnüye ğrudı i rvetsâ na volü» («Añuv kibi nefesiñ, lâtif ve terendir. Esir ete bağrımnı azatsever nefesiñ»). Yarım yıl evelsi konservatoriya notalarımnı baqıp, bu dörtlüknen qyağıtnı taptım. Bu sevdanı hatırladım. Birden muzıka ve yetişmegen sözler aqlıma keldi», – tarif ete yırcı.
«Nefes» yırım sevmege bilgen, yarelerine şiir yazğan ve olar içün ayrette qaldırğan areketlerni etken insanlarğa bağışlana», – dey Camala.
Yırcı yaqın zamanda Kiyev klublarınıñ birinde kontsertini berecek ola.


text:
Keriçte bazarertesi noyabr 30-dan mektep ve bala bağçaları çalışmağa başlaycaq. Keriç şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, mektep qısqartılğan iş künü rejiminde çalışacaq.
Derslerniñ 30 daqqa, teneffüsler – 5 daqqa olması beklenile. Bala bağçaları künde dört saat işleycek.
Şeer memuriyetinde qayd etilgeni kibi, Keriçke Aqmescit TETs tarafından 22 megavatt miqdarında elektrik energiyası kelmekte. Qamış-Burun TETsniñ energiyası mesken maaller içün 4 megavattqa arttırıldı.
«Mesken evlerge elektrik energiyasını berüv cedveli tizilgen, oña köre şeer mikrorayonlarına er sekiz saatte dört saatke yarıq berilecek», – denile beyanatta.
Aynı zamanda, Keriç sakinleri içtimaiy ağlarda bildirgeni kibi, şeerde noyabr 22-den soñ elektrik energiyası iç te berilmegen rayonlar bar.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov Rusiye tarafından siyasiy mabüslerniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde israr ete.
Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.


text:
Qırımda eletkrik yolağınıñ qazaiy söndürüvinden sebep Canköy vilâyetiniñ eki meskün yeri ışıqsız qaldı, dep bildire yanvar 11 künü Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
«Qazaiy söndürüvden sebep Avuz Qırq ve Qırq Bel köylerinde energetik teminlevi sıñırlanğan. Tamir işleri alıp barıla», – denile beyanatta.
Matbuat hızmetinde bildirilgeni kibi, tamir işlerini saat 17-ge qadar bitirmeliler.
Qırımda yanvar 11 künü Aqşeyh rayonı ve Sudaqta bazı meskün yerleri ışıqsız qaldı.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Aqmescitte Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ hadimleri «Strelkovaya» «narazılıq meydanınıñ» faali Fazıl İbraimovnı tutıp aldı.
Rusiyeli «Novaya gazeta» gazetası haber etkenine köre, İbraimovnı «narazılıq meydanında» yaşağan oğlunıñ evinde tutıp alğanlar.
«Fazıl ağanı şimdi evine alıp keteler. Onı dört dane avtozak maşnası alıp kete», — dep bidire KHV İbraimovnıñ safdaşı Rinat Şaymardanovnıñ sözlerini.
Rusiye MVDsiniñ Qırım idaresi İbraimovnı tutıp alğanı aqqında haber etmey.
Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerine bilmege areket ete.
Fazıl İbraimov, sürgünden soñ avdet etken qırımtatarlar işğal etip alğan topraqlar yani «narazılıq meydanlarınıñ» resmiyleştirilmesi içün alıp barğan kürüşinen meşurdir.
Fevralniñ 4-nde Aqmescitte Aqmecsit rayonı Strelkovaya «narazılıq meydanınıñ» faalleri miting keçirerek, Rusiye prezidenti Vladimir Putinden evlernen caminiñ yıquvdan qorçalmasına» çağıraraq, açlıq ilân etken ediler.
2017 senesi avgust ayında rusiyeli ükümet «Krımskaya roza»nen alâqalı ictimaiy diñlevler keçire. Fazıl İbraimov o künü çıqış yapamay, çünki onı zaldan çıqarıp yibereler. Fazıl İbraimov «politsiyanıñ qanuniy talabına riyayet etmemekte» qabaatlanıp, beş künge tevqif etile. Diñlevler mufafaqiyetli keçti dep tanıla.
İctimaiy diñlevlerde çıqış yapmaq istegeni içün rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri 62-yaşındaki İbraimovnıñ evine tintüv yapmağa kele. Onıñ evinde islâmnen alâqalın kitap ve «narazılıq meydanınıñ» iştirakçilerinen bağlı vesiqalar qıdıralar.
«Strelkovaya» «narazılıq meydanı» yerine «Krımskaya roza» adlı 9 biñ kişilik yañı rayon qurulması planlaştırıla. Mesken evlerden ğayrı mında mektep, balalar bağçası, sport kompleksleri ve tükânlar qurulması planlaştırıla. Şimdi bu yerde esasen sürgünden qaytqan insanlar yaşay.


text:
Zevaxirineñ ülemennän soñ "Êl Kaide”
Könüzäk mäs'älälär 50
AQŞ küzläw xezmäteneñ Äfğanstan başqalası Kabulda Êl Kaide terror oyışması liderı Zevaxirine täêsirsez xälgä kiterüe uzğan atnanıñ berniçä möhim mäs’älä başçalarınnan berse ide. Mäs’älä AQŞnıñ 11 sentäbr’ könge höcümnäre häm iğlan itkän global’ terrorçılıqqa qarşı köräş belän bäyle buluı bäxäsläşelde. Läkin mäs’äläne bar yaqlap qaraw häm Zevahiri bäyläneşendä konkretlaştırıp, abstrakt yağı häm artqı planı belän bergä söyläşü zarur.
“Êl Kaide” terror oyışmasınıñ xäzerge waqıtta täêsirle bulıp bulmawı qısalarında Zevahiriğa höcümneñ oyışmanı qaqşattı dip äytü döres tügel. Ütkändä Zarkavi, Laden, Bagdadi yäisä Kureyşinı üterep, dinne qullanuçı terrornı beterep bulmadı. Ul waqıtta Zevahirine yuqqa çığaru da bulışmayaçaq.
“Êl Kaide”neñ 11 sentäbr’ höcümennän soñ kire çigenüe häm terror höcümnäre urınına fiker cäyü strategiyasen alıp bara başlawı iğtibarnı cälep itte. Bu qısada xuplawçı, yünäleş birüçe häm citäkläwçe añlayış belän törle radikal’ awışlarnı kileşterä ala. Şulay uq 11 sentäbr’ tudırğan psixologik poziśiya belän qalğan radikal’ oyışmalarğa ilham birä. İkençe törle äytkändä, üz aralarında fiker yağınnan kileşä almağan xäräkätlärgä töp maqsatnı xäterlätüçe qaharmanğa äylände.
“Êl Kaide”neñ kiläçäge mäs’äläsendä berniçä faktor bar. Bolardan berse – liderlıkka kiläçäk isem alıp baraçaq säyäsät. Misırlı êlekke speśnaz personalı bulğan, oyışmanıñ xärbi operaśiyaläre belän citäkläwçe Seyfü’l Adlnıñ iseme tikşerenüçelär, Amerikalı räsmi zatlar häm Berläşkän Millätlär Oyışması xisaplarında ikençe lider bularaq uza. Amerikan Däwlät departamentınıñ êzlänüçelär isemlegendä Zevahirineñ urınına Adlnı urın aluına qaramastan Süriyädäge Êl Kaide tarafdarlarınıñ Telegram kanalında Seyfü’l Adlnıñ xäzerge waqıtta İranda saq astında buluı däğwası başqa lidernı küzdä totu zarurlığın tudıra.
İkençe isem isä - Berläşkän Millätlär Oyışması xisabında öçençe urında bulğan Zevahirineñ kiyäwe, “Êl Kaide”neñ Äfğanstan-Paqıstan Ämire häm “Ês Sahab” media organı citäkçese Abdurrahman êl Mağribi iseme belän belenüçe Möxämmäd Abbatay.
İkençe faktor isä – Taliban. Oyışmanıñ Äfğanstandağı qalğan törkemnärne kontrol’ astında totuı belenä. Êymen êz Zevahiridän ayırmalı bularaq lidernıñ Awrupa häm Amerika qıytğaları belän bolarnıñ yaqın geografiyadağı barlığın maqsat itep alırğa teläwe mäs’äläsendä Taliban belän bäreleşüe xätta kirtä quyuı köçle ixtimal bulıp tora. Bu ixtimalnıñ çınğa aşuı isä yaña lidernıñ Êymen êz Zevahirineñ üçen alu öçen amerikalılarğa qarata qırıs häm tiz reakśiyağa säbäpçe bulaçaq xärbi säyäsätneme yuğıysä möselmannar yäşägän geografiyada ozın torıp, kontingentın Äfğanstan-Paqıstan töbägendä tağın da imin urınğa küçerep küçermäw telägenä turıdan bäyle.
Murat Yäşeltaş - SETA agentlığınıñ İminlek tikşerenüläre bülege mödire, yazuçı, professor
Bäyläneşle xäbärlär
Nogayşa 04/2022: MARAZ BİZGE RAHMET BOLGAN (8)
Bu yuma em “MARAZ BİZGE RAHMET BOLGAN” baresinde habarlasamız...


text:
Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı Mustafa Cemilev Moskva kontrolindeki Ermeni Bazar mahkemesine kelmek talabınen celpname aldı. Bundan evel FSB onıñ yarımadağa kiriş yasağını 2034 senesine qadar uzatqan edi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Advokat Nikolay Polozovnıñ birleşmege bildirgenine köre, Rusiye mahkemesi Qırımdan doğru mektüp yollamadı, çünki işğal etilgen yarımadadan Ukrainağa mektüpler ketmey. Bunıñ yerine poçta Rusiyeniñ Stavropol ülkesine kete, ğayrıdan toplana ve Ukrainağa yollanıla. Polozov, aynısı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesine çağırmaq içün de yapılğan edi, dep hatırlattı.
«Nikolay Polozov Rusiye Federatsiyasınıñ farqlı devlet organlarınıñ areketleri bir-birine uymay, dep qayd ete. 2019 senesi FSB qarar çıqarıp, Mustafa Cemilevniñ Rusiye Federatsiyasına kiriş yasağını 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzattı, mahkemeniñ bundan haberi olmalı. İmayeci bunı «şizofreniya olmasa, teren devlet demansı» dep izaatladı», – dep bildirdi faaller.
Mustafa Cemilev Qırımğa kiriş yasağı lâğu etilse, mahkeme oturışuvına barmağa azır, dep bildirdi.
Aprelniñ 30-nda Ermeni Bazar mahkemesi imaye şaatlarını sorğuğa çekip başladı. Rusiye FSBsiniñ baş idaresi, tahqiqat idaresine Ermeni Bazarda ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca Ukraina uquq qoruyıcılarına muracaat etmesini yasaqladı. Ermeni Bazar mahkemesi imayeniñ talabınen FSB hadimini davet etmege razı oldı.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi. Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre,
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Vladimir Konstantinov
Vladimir Andreyeviç Konstantinov (rusça BлaдиMиp AHдpeeBич KoHcTaHTиHoB, ukraince BoлoдиMиp AHдpiйoBич KoHcTaHTиHoB) - qurucılıq saasında erbap, siyasetçi, Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reisi.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
1956 senesi noyabrniñ 19-da Moldaviya SSC Slobodzeya rayonınıñ Vladimirovka köyünde doğdı.
1973 senesinde Bağçasaray rayonındaki Nauçnıy qasabasında umumtasil mektebini oqup bitirdi. Emek faaliyetini 1973 senesi sentâbr ayında Aqmescit ş. "Qırımqurucmalzeme" trestiniñ Alminskiy qurucılıq malzemeleri kombinatınıñ taş kesici maşnanıñ aydayıcı yardımcısı olıp başladı.
1974 senesi sentâbr ayından 1979 senesi iyül ayına qadar - Aqyar cihaz qurucılığı institutına mensüp Aqmescit filialınıñ studenti. "Sanayı ve grajdan qurucılığı" ihtisası ile aliy tasil aldı. 1979 senesi avgust ayından 1979 senesi oktâbr ayına qadar Aqmescit ş. Qırım tamirlev-qurucılıq idareliginiñ ustası. 1979 senesi noyabr ayından 1981 senesi iyün ayına qadar - SSCB Silâlı Quvetlerinde hızmet etti. 1981 senesi ayından 1982 senesi aprel ayına qadar - ustaz, 1982 senesi aprel ayından 1986 senesi oktâbr ayına qadar - işlerniñ istisalcısı, 1986 senesi oktâbr ayından 1989 senesi yanvar ayına qadar - baş müendisi. 1989 senesi yanvar ayından 1991 senesi iyün ayına qadar - "Ukrtamirqurucmalzemeleri" trestiniñ Qırım mahsuslaştırılğan tamirlev-qurucılıq idareliginiñ başlığı. 1991 senesi iyün ayından 1993 senesi iyün ayına qadar - "Konsol" icare şirketiniñ baş müdiri. 1993 senesi iyül ayından 1998 senesi avgust ayına qadar - baş müdir, 1998 senesi avgust ayından 2001 senesi sentâbr ayına qadar - prezident-reis, 2001 senesi sentâbr ayından 2001 senesi noyabr ayına - Konsol LTD şirketiniñ MSC idaresiniñ reisi. 2001 senesi dekabr ayından 2004 senesi avgust ayına qadar - "Ukrrosbud" şirketiniñ reisi. 2004 senesi avgust ayından 2010 senesi mart ayına qadar - "Ukrrosbud" şirketiniñ prezidenti. 2010 senesi mart 17 kününden - Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ Reisi.
2014 s. Qırımnı Rusiyege qoşulmasına qoltuttı. Rusiye qanunlarına köre qurulğan Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reisi oldı.
Evli, eki balası bar.
Mukâfatlar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- 1999 senesi - "Ukrainada nam qazanğân qurucı" şerefli unvan, "Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan qurucı" şerefli unvan; Qırım Muhtar Cumhuriyeti nazirler Şurasıniñ Fahriy yarlığı, Ukraina Pravoslav kilsesiniñ nişanı;
- 2000 senesi - Ukraina içki işler Nazirliginiñ yararlıq alâmeti;
- 2001 senesi - "Hızmetleri içün" III derece nişan;
- 2002 senesi - "Cemiyet itirafı fondu" Halqara hayriye teşkilâtınıñ cemiyet itirafı Yararlıq alâmeti;
- 2004 senesi - "Hızmetleri içün" II derece nişan;
- 2006 senesi - "Hızmetleri içün" I derece nişan; Mimarlıq saasında Ukraina Devlet mukâfatı;
- 2007 senesi - Knâz Yaroslav Mudrıy V derece nişanı;
- 2008 senesi - Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radası Reisiniñ teşekkürnamesi.
- Noyabr 19 künü doğğanlar
- 1956 senesinde doğğanlar
- Bugün sağ olğan adamlar
- Bиkипeдия:CTpaHицы c HeoдHoзHaчHыMи reoцeпoчkaMи
- Bиkипeдия:CTaTbи co ccылkaMи Ha элeMeHTы BиkидaHHыx бeз pycckoй пoдпиcи
- Vikipediya:CTpaHицы c иcпoлbзoBaHиeM пapaMeTpa «HaзBaHиe» B шaблoHe «Infobox»
- Elifbe sırasına köre adamlar
- Qırım siyasetçileri


text:
Aqmescitte fevralniñ 26-nda, çarşenbe künü, «Men – suv» adlı bilgi tarqatuv aktsiyası başlatılacaq. Merasimniñ maqsadı – gençlerniñ ekologik terbiyesi ve suv ihtiyatlarını tutumlı qullanmaq teşviqatı. Bunı şeerdeki Rus memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Bildirüvde: «Aktsiya çerçivesinde balalar içün maarif-eglence merasimleri teşkil olunacaq: resimler yarışı, akvagrim, suv mevzusınen bağlı suallerden ibaret bilgi yarışması ve meraqlı vazifeler. Aktsiya devamında şeer sakinlerine ve musafirlerine mahsus azırlanılğan turistik şapkeler, balonlar, mevzuğa ait anahltarlıqlar ve merasimniñ mevzusına dair işaretler üleştirilecek», – dep aytıla.
Memuriyette bildirdiler ki, aktsiya iyülniñ 28-ne qadar devam etecektir.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti bildirgenine binaen, yarımadanıñ suv ambarlarındaki içilecek suv miqdarı 234 milliard kubometr teşkil etmekte ve bu miqdar Qırımnı kurort sezonınıñ soñuna qadar temin etmege yetecek eken.
Rusiye Qırımnı istilâ etken soñ, yarımadanı Dnepr özeninen bağlağan yekâne suv yolağı olğan Şimaliy-Qırım kanalından suv berilmesi kesilgen edi.
Dneprden kelgen suv kesilmesi neticesinde suvarıluv vastasınen asralğan Qırım ziraatçılığı çoq zarar körgen edi. Qırımnıñ suvarılğan 140 biñ gektar toprağından yerli suv imkânlar qullanaraq suvarılğan yalıñız 17 biñ gektar topraq qaldı. Artıq pirniç asralmay. Bir yıldan soñ suvarılğan topraq alanı 13,4 biñ gektarğace tüşti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov (Blok Petra Poroşenko firqası) Ukraina ükümetinden şu künleri Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesini toqtatmağa talap etti.
«Qırımda işğalcilerge küç bergen yekâne resurs – elektrik energiyasınıñ berilmesi. Biz Qırımda ayırımlarnıñ yañı aqımını toqtatmaq içün ükümetke yaqın künleri ükümet qararını almaq ve Ukraina vatandaşlarına qarşı ayırımlarnı toqtamtaq içün Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesini lâğu etmek talabımız ile muracaat etemiz», – dedi Çubarov noyabr 4 künü Yuqarı Radanıñ toplaşuvında.
Onıñ sözlerine köre, soñki künleri yarımadada Ukraina vatandaşları – qırımtatarlarğa qarşı ayırımlar faalleşti. «İşğalciler şaşmaladı, şunıñ içün soñki künleri qırımtatarlarğa, Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavınıñ faallerine ve aile azalarına nisebeten ayırımlarğa başladı».
Siyasetçi Ukrainanı Qırımda vatandaşlarınıñ aqlarını qorumağa çağırdı.
«Ükümet ileride de uzatsa, böyle vaziyette özüni, qorantalarını qorçalamağa mecbur olğan insanlar Ukraina qanuniyetine köre, Ukraina topraq bütünliginiñ ve yaşayışınıñ qoruvı boyunca qararlarnı ala bile», – qayd etti Çubarov.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Qırımnıñ Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ malümatına köre, tintüvler ATR saibine qarşı açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirile.
Noyabr 2-de saba Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Ukraina İçki işler nazirligi ATR qırımtatar telekanalınıñ müdiri Lenur İslâmov ve telekanalnıñ sabıq hadimleriniñ evlerinden keçirilgen tintüvler, em de Qırım işğaline qarşı çıqqan cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyetine keder etüv kibi insan aqlarınıñ bozulması boyunca eki cinaiy taqiqatqa başladı.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasında da işbu vaqialar boyunca cinaiy iş açıldı.


text:
Hasan Polatkan
Hasan Polatkan (1915 - 1961 sentâbr 16) Eskişehirli Qırımtatar tamırlı bir siyasetçidir.
O vaqıtki adınen İstanbul Siyasiy İlimler Mektebinden (İstanbul Siyasal Bilgiler Okulu) mezundır. VIII, IX, X ve XI devir Eskişehir vekilligi etken. Adnan Menderesniñ fırqası Demokratik Fırqanıñ maliye naziri Polatkan, 1960 s. mayıs 27 askeriy avdarmadan soñ baş nazir Adnan Menderes ve tışqı işler naziri Fatin Rüştü Zorlu ile beraber ölüm cezasına oğratılğandır. MBK tarafından 1961 sentâbr 16-da Fatin Rüştü Zorludan aman soñ ölüm cezasına oğrağandır.
MenbalarDeñiştir
- ↑ Hasan Polatkan // Faceted Application of Subject Terminology


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin rusiyeli mektep talebelerine Qırım tarihını ögrenmege tevsiye etti, dep haber ete yanvarniñ 11-nde rusiyeli TASS informagentligi.
Putinniñ sözlerine köre, Qırımnıñ tarıhı «pek mürekkep ve pek meraqlı».
«Şimdilik bizler onıñ taqdirinden pek haberdar degilmiz, Qırım ve Rusiyeniñ diger regionlarınıñ sakinleri Qırımnıñ taqdirine tanışsalar, pek meraqlı olur edi», – dedi o «Kelecekke ıntılğan Rusiye» mevzusına bağışlanğan inşalarnıñ muellefi olğan mektep talebelerinen yapqan körüşüvinde.
«Andan kimler kelip keçmegen: cenevizler de olğan, islâm halqları da olğan, yeudiy temsilcileri de qısmen bu territoriyağa kirip keçken», – dep bilidire Vladimir Putinniñ sözlerini rusiyeli neşir.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiye baş nazir muavini Marat Hunsullin Qırımnıñ «kuratorı» vazifesine kene tayin etildi. Bu qararnı Rusiye ükümetiniñ başı Mihail Mişustin aldı, dep haber ete onıñ matbuat hızmeti.
Husun evel olğanı kibi Qırımnıñ içtimayi inkişafından, devlet ayırğan paralar ne qadar semereli qullanşanından mesül olacaq.
Bundan ğayrı, Hunsullin mıntaqaviy inkişaftan Rusiye ükümet komissiyasınıñ başı olacaq.
2020 senesi Hunsullin Qırımnıñ kuratorı vazifesine tayin etilgen edi. Ondan evel bu vazifeni sabıq Rusiye baş nazir muavini Dmitriy Kozak eda ete edi.
2020 senesi yanvarnıñ 21-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Hunsullinni baş nazir muavini vazifesine tayin etti. Bundan evel o, Moskva şeer başınıñ muavini edi.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Aqşeyh rayonındaki Rusiye politsiyasınıñ hadimleri ğayıp olğan qızçıqnı qıdıra. Bu aqta Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ saytında haber etile.
«2019 senesi noyabrniñ 12-nde 2013 senesi noyabrniñ 28-nde doğğan Darya Pilipenko Aqşeyh rayonınıñ Toq Şeyh (Kropotkino) köyündeki evinden belli olmağan yerge ketip, alâ daa qaytmadı», – dep aytıla haberde.
İç işler nazirliginiñ malümatına köre, qıznıñ üstünde pembe renkli kurtka ve pembe pötük bar edi.
Bu sene Aqyarda üç yaşında qızçıqnıñ ğayıp oluvı aqqında haber etilgen edi.


text:
Halq deputatınıñ yardımcısı Liliya Müslimovanıñ sözlerine binayen, Cemilevniñ «Vatanğa kiriş musaadesiz olğanda. Qırım – «Rusiye demokratiyasınıñ» yañı meydanı» serlevalı matbuat konferentsiyası Kiyevde, ukrain buhran merkezinde saat 11:00 olacaqtır.
2014 senesi mayıs 3 künü Qırım Ukraina ile memuriy-territorial sıñırındaki Rusiye nezaret-kiriş noqtasında Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Qırımtatar milliy Meclisiniñ malümatına köre, Ermeni Bazarğa milliy liderni qarşılamaq içün tahminen altı biñ insan keldi.
Neticede, Cemilev, eger de bütün qırımtatarlarnı Herson vilâyeti ile sıñırından yarımadağa kirsetseler, Kiyevge keri qaytacağını ilân etti.
Qırım «prokuraturası» Rusiye taqiqat komiteti ve Federal havfsızlıq hızmetine cinaiy taqip başlamaq içün eki qarar azırladı. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya qırımtatarlarnı «ekstremist tabiatlı qanunsız narazılıqlarda» qabaatladı.


text:
«DHC» ve «LHC» teşkilâtlarınıñ boyevkileri birazdan Donbassta mayısnıñ soñunda zapt etilgen OBSE azalarını azat etmege söz berdiler, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Bunı bugün Donetskte Kiyevden kontakt taqımı ile mesleatlardan soñ «DHC» «baş naziri» Aleksandr Boroday bildirdi.
Beyanatına köre, o, OBSE nezaretçilerini Ukraina şarqında silâlı ziddiyetiniñ er angi noqtasında bulunmağa çağırdı ve olarğa havfsızlıqnı kefil etmege söz berdi.
Bunıñ ile o, ukrain sıñırcılarınıñ nezareti altına «İzvarino», «Doljanskiy» ve «Krasnıy partizan» kiriş noqtalarını qaytarmağa razı olmadı.
Boroday «DHC» yolbaşçılığı Kiyev ile reinlerniñ deñişüvi ile razı olğanını bildirdi.
O, ukrain arbiylerinde tahminen 500 boyevik esirlikte olğanını qayd etti.
Cuma künü boyevkiyer OBSE eyyetiniñ dört azasını azat etti. Lugansk vilâyetinde teşkerüvlerni keçirgen daa 4 nezaretçi esirlikte buluna.


text:
Rusiyeli silâlı hızmetler İslâm Terek sakini, qırımtatarı Umer Emiramzayevniñ evinde ötkerilgen tintüvniñ sebeplerini alâ daa añlatmadı. Bunı avgustnıñ 9-nda Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov bildirdi.
«Rus silâlı hızmetçilerinden iç biri tintüv sebeplerini öyle de añlatmadı. Olar fermannı adam-aqıllı köstermedi. Ağası fermannıñ bir qısımını oqup oldı, amma soñ o elinden çekip alındı. Aqılında qalğanı: Umer, sanki, terroristik teşkilâtnen bağlı olğanında, milletlerara zıddiyet çıqarğanında şeklene», – dedi Cepparov.
Uquq qorçalayıcnıñ sözlerine köre, Emiramzayevniñ evinde olıp keçken adise «tintüv olaraq adlanmaz».
«Biz bunı ücüm kibi tanıymız. Tintüv – bu belli bir tertiptir. Yüz bergen adise ise – iç bir tertipke uymay. Ev saipleri ne olıp keçkenini añlağance, silâlı hızmetler endi ev içine kirgen. Olar er kesge bir odağa keçmege emir etti; aynı zamanda birden bütün odalarnı tintip çıqtı, ne saipler, ne şaatler yoq edi; aile azalarını sorğuğa çekti; ömür arqadaşına bir kâğıt imzalamağa teklif etken, amma o razı olmadı. Bundan soñ oña bağırıp, qorqutmağa başlağanlar», – dedi uquq qorçalayıcı.
İslâm Terek qasabasınıñ sakini, qırımtatarı Umer Emiramzayev, avgustnıñ 9-nda saba onıñ evine Rus silâlı hızmetleri tintüv ötkermek içün kelgen soñ, pek yaramağan. Oña acele yardım maşnası çağırttırıldı ve kendisi hastahanege alıp ketildi.
Qırımdaki Kremlniñ nezaretindeki silâlı hızmetlerniñ saytlarında tintüvniñ sebepleri aqqında iç bir şey bildirilmegen.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bügingi älemdik aqparatta qızu talqığa tüsken Şri-Lankadağı jappay narazılıq şarasınıñ jetistigi retinde qaralıp jatqan el prezidenti Gotabaya Radjapaksanıñ qaşıp ketui boldı. Bwl turalı BBC news jazdı.
Prezident Radjapaksa Şri-Lankadağı ekonomikalıq dağdarısqa baylanıstı jappay narazılıqtar kezinde äskeri wşağına minip Mal'div araldarına äyelimen birge qaşqan, mwnı äskeri-äue küşteriniñ ştab-päteri men prem'er-ministr keñsesi rastağan.
Şri-Lanka - Ündistannıñ oñtüstiginde ornalasqan aral memleketi , 1948 jılı Britaniya biliginen täuelsizdik aldı. 22 million halqı bar. Şri-Lankada narazılıq jıl basınan beri jalğasıp, osıdan 4 kün bwrın 9 şildede 10 mıñdağan narazılar prezident rezidenciyasın basıp alğan bolatın. Bwğan jıldar boyı sozılğan otbasılıq bilik jäne eldegi inflyaciya bastı sebep boldı. El ekonomikasın dağdarısqa wşıratqan biliktiñ ketuin talap etken narazı jwrt köşege şıqqan. tolıq atauı Şri-Lanka Demokratiyalıq Socialistik Respublikası , astanası Kolombo qalası, Oñtüstik Aziyadağı Ceylon aralında ornalasqan. Eldiñ negizgi kiris közi turizm bolğandıqtan, el ükimeti ekonomikasınıñ qwldırauın indetpen baylanıstıradı.
Radjapaksa otbası Şri-Lanka sayasatında jiırma jıl boyı üstemdik etti jäne singal buddisteriniñ köpşiliginiñ qoldauımen Gotabaya 2019 jılı prezident boldı. Ol 2009 jılı «Tamil jolbarısı» köterilisşilerine qarsı daulı soğıstağı äskeri operaciyalardı basqarğan. Prezident Şri-Lankadağı memleket, ükimet jäne äsker basşısı. Sonday-aq parlamenttegi bileuşi partiyanı basqaratın prem'er-ministrmen köptegen atqaruşı jauapkerşilikterdi bölisedi.
Kelesi prezidenttiñ kim bolatının boljau qiın. Zañ boyınşa ornın prem'er-ministr Ranil Vikrmesinghe atqaruı kerek. Alayda ol bwrınğı prezidenttiñ jaqtası bolğandıqtan, halıq onı qoldamaydı. Düysenbide oppoziciyanıñ negizgi jetekşisi Sadjit Premadasa Bi-bi-sige prezidenttik saylauğa tüsetini turalı aytqan. Halıqtıñ sayasatkerlerge senimi az bolğandıqtan eldi aldağı künderde kimniñ basqaratını belgisiz.
Osığan wqsas jağday jıl basında bizdiñ elde de bolğan. Alayda "eskertusiz oq atuğa" bwyrıq bergen el prezidenti Toqaev bir Almatınıñ özinde 20 mıñ terrorist boldı degen bolatın.


text:
«Fikir» rubrikası
«Üçünci Maydan başlana» – Kiyevde facialı bir şey yüz berse, narazılıq köstergenler uquq qoruyıcılar ile çatışsa, men bunıñ kibi laflarnı eşitem. Bu laflarnıñ sebebi: bunı aytqanlar Maydan ne olğanını añlamaylar.
Maydan – tehnologiyalar degil, narazılıq mitingi bile degil. Maydan – açuvlanğan bir halq. Aynı böyle: mot kostümlerde ve yañı gadget ile «Bolotnaya meydanında açuvlanğan şeer sakinleri» degil, qara kurtka ve kepkalarda açuvlanğan bir halq. Bu añkav akimiyet de açuvlanğan halqnıñ öz isteginen soqaqlarğa çıqqanına inanmay. Aynı bu sebepten Rusiyede iç bir vaqıt Maydan olmaz, çünki açuvlanğan şeer sakinleri (Moskvada – Rusiyede degil) bar ediler, barlar ve bar olacaqlar, açuvlanğan halq ise eski tarihta qaldı. O, çoqusı allarda sanada indemeyip tura.
Ukrain Maydanlarını da yaqında köremeycekmiz. Açuvlanğan halq alâ bar, añkav akimiyet ise endi yoq. Rusiyege ketti çünki. Daa doğrusı, aman-aman bütün akimiyet
Aynı bu sebepten ukrain Maydanlarını da yaqında köremeycekmiz. Açuvlanğan halq alâ bar, añkav akimiyet ise endi yoq. Rusiyege ketti çünki. Daa doğrusı, aman-aman bütün akimiyet.
2004 senesi ukrainler Maydanğa degil, doğru saylavlar içün mitingge çıqqan ediler. Akimiyet olarğa qulaq asmadı, olar ise meydanda qaldılar. Olarnıñ sayısı ep arta edi. Akimiyet dialog qurmaq yerine olarnı nasıl etip dağıtacağını ve saylavlarda olğan qalplıqlarnı nasıl qanunlaştıracağını tüşünmege başladı. Devamını bilesiñiz – nevbetten tış saylavlar oldı.
2013 senesi de ukrainler Maydanğa çıqmadı. Olar Avropa integratsiyası siyasetiniñ devam etmesi içün mitingge çıqqan ediler. Çoqusı regionlarğa barıp, «Avropa içün» teşviqat alıp barmağa istegen edi. Amma akimiyet olarnı urmağa başladı. Çünki aqılsız ve añqav. Adamlar da açuvlandı – ya siz olarnıñ yerinde olsa ediñiz, ne yapar ediñiz? Puşkinni ğayrıdan oqup ağlar ediñizmi? Soñra Lermontov, Blok, Brodskiyni... Rus şiiriyetiniñ serbest ruhu öyle bir uça – ukrain medeniyet vilâyeti degil de! Qısqası, siz ifadeli oquğance, olar toplandılar. Akimiyet olarnı nasıl etip dağıtacağını tüşünmege başladı. Olarnıñ sayısı ise ep arta. Neticede Yanukoviç qaçıp ketti ve şimdi de, belki, Brodskiyni oquy. Ya da Hodaseviçni. Kimni daa çoq begengene men bilmeyim.
Ukraina mustaqilligine qoltutqanlar Ukraina mustaqilligini qoruğan balalarğa granata atsa, bu facia sayılmazmı? Facia, belâ ve masqaralıq
Maydan tekrarlansın dep, vatandaşlar mitingge çıqmaq kerekler, akimiyet ise olar yoq kibi yanaşıp, meydanda naratnı qoyıp, toplaşqanlarnı nasıl etip dağıtacağını tüşünmege başlamaq kerek. Lâkin şimdiki Kiyev akimiyeti eki Maydannı kördi. Ve o, tehnologiyalar ve halq aqqında er şey bile. Akimiyet Maydan minberlerinden halqqa deşet ile baqqan edi. Közlerini patlatıp. Men bu közlerni aqılımda qaldırdım. Yanukoviç bütün halq Amerika elçihanesinden doğru meydanğa çıqqanını tüşüne bile edi. Ve Putin de öyle, AQŞ elçihanesi tübünde açuvlanğan şeer sakinleriniñ urbalarına kiyingen on millionlarnen deñiz piyade askeri saqlanğan tunneller bar olğanını tüşünedir.
Poroşenko ve Yatsenük isteseler bile, böyle tüşünemezler. Böyle tüşüngen adamlar ukrain siyasetinde bar, ebet. Lâkin Vladimir Vladimiroviç Putin bu adamlarnıñ saylayıcılarını alıp, Qırım, «DNR» ve «LNR» isarınıñ tübüne oturttı. Şunıñ içün olarnıñ hayalları kimsege meraqlı degil.
Aynı bu sebepten miting, numayış, buhran, istifalar ola bile. Facialar da ola bile – bunı yahşı añlaymız. Ukraina mustaqilligine qoltutqanlar Ukraina mustaqilligini qoruğan balalarğa granata atsa, bu facia sayılmazmı?
Facia, belâ ve masqaralıq.
Faqat Maydan degil.
Vitaliy Portnikov, jurnalist ve siyasiy izaatçı, Radio Svoboda közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
İlhaq etilgen Qırımda habersiz ğayıp olğan Timur Şaymardanov ihtimal ile Ukraina içün razvedka malümatını toplay edi. Bu versiyanı Qırım.Aqiqatnıñ tele leyhası jurnalistlerinen İnsan aqları içün media teşebbüsiniñ tahqiq eticisi Olga Reşetilova paylaştı.
Reşetilova: «Timur özü Rusiye arbiylerini satın ala ve bu yolnen malümat toplay edi. O, özü bu satın aluv içün para tapa ve bu malümatnı qıtağa yollay edi. Ğayıp olmasından qararnen bir afta evel o, keşfiyatçılardan birine, Kyivge malümat yollamaq içün işançlı bir kanalnen temin etilmesini rica etti. Lâkin Timurnıñ qolunda olğan bu büyük bir malümat massivini öyle de yollap yetiştirmediler. Timur ğayıp oldı», – dey.
Aynı vaqıtta aq-uquq qorçalayıcıları, Şaymardanovnıñ qaytmasına umüt etip, havfsızlığını temin etmek maqsadınen menbalarını bildirmeyler.
Bu malümatnı tasdiqlağan diger deliller yoq.
2014 senesi mayısnıñ soñunda Aqmescitte, yarımadağanıñ arbiy işğaline qarşı narazılıqlarnıñ faal iştirakçileri Timur Şaymardanov ve Seyran Zindedinov habersiz ğayıp oldılar. Olarnıñ ğayıp olmaları vaqiası boyunca em Qırımda, em Ukrainanıñ qıtadaki qısmında cinaiy işler açıldı. Lâkin şimdilik tahqiqat iç bir netice bermedi.
Qırımnıñ ilhaqından soñ Qırımda esas olaraq qırımtatarlar arasından adamlarnıñ ğayıp oluv adiseleri sıqlaştı. Aynı zamanda Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Tahqiqat komitetinde, yarımadada «qırımtatarlar kütleviy surette ğayıp olmay», dep iddia eteler.
Qırım aq-uquq qorçalayıcıları gruppası, alıp qaçuvlar Rusiye ukümeti ya da olnıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından yapılğanını zan ete. Qırım ukümeti de-facto ğayıp oluv adiselerini tanıy, lâkin buña alâqası olğanını inkâr ete.


text:
Ukraina Mudafaa naziri Oleysiy Reznikov, fevralniñ 3-nde Türkiyeden delegatsiyanıñ Ukrainağa ziyareti çerçivesinde memleketler arasında, hususan da Ukrainada Bayrktar pilotsız uçaqlarınıñ istisalı içün zavodnıñ quruluvını közde tutqan çerçive añlaşması imzalanacağını bildirdi.
Fevralniñ 3-nde brifing vaqtında Reznikov, Türkiye Mudafaa naziri Hulusi Akar ile başta yüz-yüzge, soñra ise delagatsiyalarnıñ terkibinde körüşecegini haber etti.
"Bugün çerçive añlaşmasınıñ imzalanması planlaştırılır, tüneviy ükümet bu añlaşmanıñ metnini tasdıqladı. Bu, yüksek arbiy tehnologiyalar saasında Ukraina-Türkiye işbirligine attir. Ukraina ükümetinden imza atmaq salâhiyeti maña berildi. Añlaşmanı imzalağan soñ onı muvafıq tasdıqlav protsedurasınıñ keçirilmesi içün Yuqarı Radağa berecekmiz. Bu añlaşmanıñ maddelerinden biri de Ukrainada istisal olunacaq pilotsız uçaqlarnı istisal etken Bayraktar zavodnıñ quruluvıdır. Daa pilotlarımıznı türlü kategoriyalardaki pilotsız uçaqlarnı idare etmege ögretecek bir oqutuv merkezi yaratılacaq", - dedi nazir.
O, "Bayraktar"nı istisal etken Türkiye şirketiniñ qararına köre, kelecek nesil "Motor Siç"niñ istisalı olğan Ukraina köçüricilerini qullanılacağını hatırlattı.
"Bu, tehnologik terkibi ceetinden Ukraina-Türkiye "Bayraktar"ı olacaq. Ve elbette Ukraina ve Türkiye Silâlı quvetlerinde qullanacaq", - dep qoştı o.


text:
Tağın şähit xäbäre
PKK terror oyışmasına oyıştırılğan operaŝiyada ber xärbi şähit buldı
Ğıyraqnıñ tön’yağında separatist PKK terror oyışmasına qarşı oyıştırılğan operaŝiyada ber xärbi şähit buldı.
Milli saqlanu ministrlığı Pençe-Kilit operaŝiyase töbägendä separatist terror oyışması äğzaläre tarafınnan açılğan utta ber xärbineñ şähit buluın açıqladı.
Bäyläneşle xäbärlär
Şäntop Vengriyada
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop räsmi säfär qısalarında Vengriya (Macarstan) başqalası Budapeştqa kitte
Türkiyegä ütep kerergä tırışqanda totıp aldılar
Çik buyı saqçıları êläktergän 2 keşedän berseneñ terrorçı buluı açıqlandı


text:
Mayıs 12-sinde Qarasuvbazar rayonında Tana Geldi (Sennoye) köyünde maşna çatışması sebebinden üç adam elâk oldı.
Bildirilgenine köre, Ford Fiesta aydavcısı MAN yük maşnasınen uruldı.
“Ford Fiesta aydavcısı Kefe (Feodosiya) tarafından Aqmescit tarafına kete edi ve yol çetine çıqtı, bundan soñ sağ tarafqa, qarşı yolaqqa çıqtı, böylece MAN yük maşnasınen uruldı. Qazada yengil maşna aydavcısı ve eki yolcu elâk oldı”, - denile beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, elâk olğanlarnıñ şahsiyetini bilmege tırşalar. Yol qazası neticesinde teşkerüv yapıla.
Aqmescit - Yalta yolunda Tahta Cami köyüniñ yanıñda yol qazası oldı. Onı körgen adamlar içtimaiy ağlarda bildirgeni kibi, yolda yenve ve yük maşnaları çatıştı.
Qırımda Aluşta-Partenit yolunda patapat ve polis maşnası iştiraginen yol qazası oldı.
2018 senesi dekabr ayında Qırım qurtarıcıları Qırımda büyük yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirdi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayı içinde keçken seneniñ aynı müddeti içinde mesüliyetke çekilgen aydavcılarnıñ sayısı bir buçuq qat ziyade oldı.


text:
Almaniyada aprel 21-de salı künü natsist ölüm lageriniñ sabıq hadimi Oskar Grouning maküm etile. Onı Osventsim-Birkenauda 300 biñ macar yeudiniñ öldürmesine alâqası olğanında şekleyler.
93 yaşında olğan Grouni «ruhiy cezasını» tanıdı ve 1944 senesi mayıs ve iyül arasında yeudilerniñ gaz kameralarında öldürilmesi aqqında haberdar olğanını bildirdi. Grouning mahkemeden afu soray, – haber ete Radio Svoboda.
Mahkeme Almaniya şimalinde Lüneburg şeerinde Holokostnı yaşağan ve natsist kontslager qrubanlarınıñ tuvğanları olğan 70 insannıñ iştiragi ile keçirile.
«Osventsimniñ muasebecisi» kibi belli olğan Oskar Grouning ölüm lagerine kelgen yeudilerniñ şeylerini saylay ve aqçalarını saya edi.


text:
İşğal etilgen Qırımda yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apayı Elmira Ablâlimova, onıñ aqayı yarımadada qırımtatarlarnıñ itibarlı lideri olmağa devam ete, dep saya, bunıñ içün onıñ apiste bulunması rusiyeli ükümetke «hızmet etken» qırımtatar erbapları içün elverişlidir.
Böyle fikirni o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdi.
«Bu menim şahsiy, belki de, subyektiv fikrimdir. Onıñ mında bulunması olar içün iç te kerekmey, çünki Ahtem azat etilip Qırımda olsa, soñ olarnıñ (ükümetke boysunğan qırımtatarlarnıñ – QA) rolü sıfır olacaq. Olarnıñ tırnaqlı, böyle aytayıq, itibarı endi körüne... Azatlıqta bulunğan Ahtem Çiygoz ise, olarnıñ rolüni sıfırğa tüzler», – dedi Elmira Ablâlimova.
Çiygoznıñ apayı aqayınıñ işi boyunca ceryannı «sımarlanğan» dep saya, ve mahkeme qararı evelden belli olğanında emin.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksyonov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Olarnıñ arasında Ahtem Çiygoz da oldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste bulunğan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Qırım Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlniñ itaatındaki Qırım mahkemesiniñ nevbetteki toplaşuvında, qırımtatarlarnıñ yetekçilerinden biri İlmi Umerovnıñ davası baqılır eken, mahkemeciler davanıñ malümatını diñlemege devam etti. Ve bu toplaşuvda, Umerovnıñ sözlerine köre, davanıñ malümatında keçken onıñ sözleri prokuror tarafından seslendirilmey edi.
«İlân etken vaqıtta o (prokuror – QA), mezkür TV programması devamında Umerovnıñ aytqan sözleri añılğan yerlerni oqumamağa tırışa edi. O sözlerni daqqalarğa böldi, ve er sefer ayta edi: felân daqqada qadın qonuşa, felân daqqada ise erkek qonuşa. Tam olaraq neler aytılğanını ise iç te seslendirmey edi. Men bellesem, olar, qırımtatar tilinden degil de, bunıñ yerine pek te añlaşılmağan tercimeden ekspertiza keçirmeknen, büyük hata yapqanlarını özleri de añlağandır», – dedi Umerov.
O qayd etti ki, o tercime «keyfiyetsiz ve ihtisassız» yapılğanını tüşüne.
«Oña transcript deñilmez, sözme-söz tercime degildir, semantik tercime de dep adlandırılmaq mümkün degil. Bizler terciman meselesine kelgende, bellesem, biz bu mevzuda ciddiy qonuşırmız. Şimdilik bu ceryan müim olmağan kiçik şeylerde battı», – dep qoştı Umerov.
İyülniñ 5-nde, çarşenbe künü, advokat Mark Feygin dedi ki, imaye tarafı, FSB tarafından ekspertizanıñ keçirilmesi içün maznunnıñ nutuğını tercime etken terciman sorğuğa çekilecegini bekley. Mark Feyginniñ sözlerine köre, bu «müim protsessual bir kün» olacaq.
İyünniñ 7-nde işğal etilgen Qırımda Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerov davasınıñ esasını baqıp başladı.Er afta çarşenbe künleri mahkeme oturışları olacağı haber etile.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ektremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne, ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Rusiyeli alimler ilhaq etilgen Qırım territoriyasında bir çoq qazma işleri keçirgeni sebebinden «büyük zenginlikler saibi» oldı, dep ayttı fevralniñ 8-nde Rusiye ilimler Akademiyasınıñ prezidenti Aleksandr Sergeyev.
Rusiyeli KHV haber etkenine köre, Sergeyev bunı Novosibirskte ötkerilgen prezident keñişiniñ ilim ve tasil oturışuvında beyan etken. O, aytqanına köre, Qırımda «Tavrida» avtomobil trassası qurulğan vaqıtta rusiyeli arheologlar qazma işler ötkere, qurucılar tarihiy abideler tapa ekenler.
«Bizler tıoqtamay tapılğan büyük zenginlikler saibi oldıq», – dep bildire «İnterfaks» Rusiye ilimler akademiyası reberiniñ sözlerini.
Sergeyev «Qırım arheologiyası leyhasını halqara leyha yapılması pek meraqlı olur edi» dey. O, başqa devletlerniñ alimleri böyle bir ilmiy leyhanen meraqlanır dep ümit ete.
Ukraina medeniyet nazirligi Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımda yapqan areketleri Ukrainanıñ yarımadadaki medeniy asabalığına zarar ketirgenini iddia ete. Bu areketler Ukrainanıñ «Medeniy mirasnı imaye etüv» qanunındaki talaplarlarnen, 1972 senesi UNESCO Şartnamesini boza.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Aqmescitte Federal migratsion hızmeti, «politsiya» ve Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ hadimlerine topraq yetmey. Bu sebepten «narazılıq meydanlarını» boşatıp, andaki topraq damartılarını mezkür mesken içün ayırmağa teklif etildi.
Bu aqqında Aqmecit şeer reisi Viktor Ageyev «doğru ağ» devamında ayttı, dep haber ete şeer yolbaşçılığınıñ matbuat hızmeti.
«İlk evelâ şeerniñ inkişafı içün topraq yetmey. Er şey samozahvatlar altında. 360 gektar samozahvatlarğa ait», – dedi o.
«Aqmescitte bir çoq federal hızmetniñ temsilciligi yerleşe. Men FSB, politsiya, MÇS ve kendi hadimleri içün mesken qura bilecek diger teşkilâtlar aqqında aytam. Lâkin, maalesef, şeer olarğa mesken içün yer ayırıp olamay. Onıñ içün bugünki künde samozahvat topraqlarını mikrorayon qurucılığı ayırmaq meselei bar, çoq qatlı evlerniñ yanında bala bağçaları ve mektepler de qurulacaq», – dedi Ageyev.
Bundan ğayrı, onıñ bildirgenine köre, şeer yolbaşçılığı şeer sıñırlarını kenişletecek ola. Qırım «ükümeti» de buña qol tuttı.
Berilgen malümatqa köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti «zapt etilgen» topraqnı ögrenip, 1452 gektarlıq 59 samozahvatnı qayd ettiler.


text:
Tulup zurna
Tulup zurna - çobanlarnıñ çalğı aletidir (volınka). Tulup zurnanıñ kürkü bütün etip sıdırılıp alınğan eçki yaki qoy terisinden yapıla. Tögerek çeti qapalı bu kürkke üç dane boruçıq (trubkaçıq) qoyula: içine ava toldurmaq içün (bu boruçıqta avanıñ keri çıqarılması içün mahsus klapan da yapıla), çalmaq içün ve zil tutmaq içün. Çalmaq içün yapılğan qavalçıqnıñ tili qamıştan yahut qaz qanatından yapıla. Onıñ sesler sırası seksta köleminde olıp, diatoniktir. Tulup zurnanıñ davuşı keskin ve kergindir. Çalğan vaqıtta kürkü qoltuq tübünde tutulıp, onı qolnen basıp turasıñ.


text:
AQŞ elçisi James Gilmore yanvarniñ 16-sında Venada OSCEde Daimiy Şuranıñ oturışında ilhaq etilgen Qırımda fevral ayınace tevqifi uzatılğan faal Oleg Prıhodkonı andı. Elçiniñ fikrince, faalge qarşı dava, Rusiyeniñ Qırım ilhaqı ile razılaşmağanı içün açıldı.
Bunıñ aqqında haber OSCEde AQŞ missiyasınıñ saytında yerleşken.
"Rusiye işğalci akimiyeti ukrain faal Oleg Prıhodkonıñ apisini fevralgece uzatqanı içün raatsızlanamı. O, Rusiye işğaline qarşı silâsız tirenüv yapqanı içün "terrorcılıq"ta qabaatlandı", - dedi Gilmor.
Bundan evel bildirile edi ki, AQŞ elçisi OSCEde Daimiy Şuranıñ oturışında Rusiye ve Qırımda tutulğan ukrain siyasiy mabüslerni azat etmege rica etti.
Bundan evel Ukraina tarafdarı olğan faal Oleg Prihodko kelecek yılnıñ fevralniñ 10-unace SİZOda tutulacaq, çünki Rusiye nezaretindeki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi imaye tarafınıñ tevqif uzatılmasına apellâtsiya şikâyetini qanaatlendirmedi.
Şeyhmambetovnıñ malümatına köre, Prihodkonı gece-kündüz video közetüvi altında olğan eki adamlıq kamerada tutalar.
Daa evel bildirile edi ki, rusiyeli Maliyeviy nezaret hızmeti, Oleg Prıhodkonı ekstremist faaliyetine ya da terrorcılıqqa ait olğan şahıslarnıñ cedveline kirsetti.


text:
Milliarder Djeff Bezos wazıyfasınnan kitä
Ul üze nigez salğan "Amazon" säwdä gigantınıñ idaräçe känäfiyen başqa keşegä birä
Amerikanıñ êlektron säwdä gigantı “Amazon”ğa nigez salğan Djeff Bezos yuğarı idaräçe wazıyfasınnan kitä. Êşmäkär 5nçe iyül’dä urının Êndi Yassiğa qaldıraçağın belderde. Ul akśionerlar cıyılışında oyışmağa 1994nçe yılnıñ 5nçe iyülendä nigez salınuın xäterlätte häm üze öçen ähämiyätle bulğan älege datanı maxsus saqlawın äytte.
“Amazon” Bezosnıñ wazıyfasınnan bıyı...
-
24.09.2022
-
24.09.2022
-
24.09.2022
-
-

seg_langs: zho_Hans crh_Latn crh_Latn fin_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Aqmescitte Tolerantlıq kününe bağışlanğan «Qırım medeniyetleriniñ top çeçegi» cumhuriyet festivali seyircilersiz keçti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Lenin meydanında mevzularğa bölüngen kontsert programması içün «Dostluq yarımadası» sanası qoyuldı. Amma Qırımnıñ milliy taqımları ve milliy-medeniy muhtariyetlerniñ icadiy taqımları boş sana ögünde çıqışta bulundı. Yağmurdan sebep seyirciler kelmedi.
Festival «Halqlar dostluğı evi» tarafından teşkil etildi. Teşkilâtçılarnıñ aytqanı kibi, festivalniñ maqsadı – yarımada halqlarınıñ urf-adetleriniñ rağbetleştirüvi ve milletlerara barışıqnıñ pekitilmesidir.
Milliy çadırlarnıñ planlaştırılğan prezentatsiyası olmadı. Aqşam Devlet akademik muzıkalı teatrinde gala-kontsert keçti.


text:
Bazarertesi künü, fevral 23-de, Kiyevde «Noman Çelebicihan – kelecek nesiller içün keçmişniñ dersleri» mevzusında muzakereler keçirilecek.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Tedbir saat 18:00 (Kiyev vaqtına köre) İlinskaya, 9 adresi boyunca yerleşken Yelena Zamostân adına Sanat galereyasında ötkerilecek.
Hatıra tedbiri Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Kiyev-Mogilân akademiyası» Milliy universiteti tarafından Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ yardımı ile teşkil etildi.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında doğa. Bağçasaray, İstanbul, Sankt-Peterburgda oquy, qırımtatar yaşlarınıñ maarif ve inqilâbiy teşkilâtlarında iştirak ete. 20-nci asırnıñ başında eñ istidatlı qırımtatar edebiyatçısı olaraq tanıla. Qırımtatarlarnıñ milliy gimniniñ müellifi ola. 1917 senesi Fevral inqilâbından soñ Musulman icraiy komitetiniñ reisi, Qırım müfisi – soñra ise Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi ola. 1918 senesi yanvar ayında bolşevikler tarafından yaqalana, fevral 23 künü apiste deñizciler tarafından öldürile. 33 yaşında olğan müftiniñ cesedi deñizge atıla.


text:
Bugünde-bugün Qırım tarihınıñ vaqialarına 2014 senesi olıp keçken deñişmelerge köre qıymet kesile... Ukraina akimiyeti Qırımnıñ tamır halqı – qırımtatarlar içün – yapması mümkün olğan, amma yapmağan şeyler meselesi alâ daa qıyın ve pıtraqlı olıp qala. Bugün yarımadanıñ taqdiri bam-başqa olur edi, belki – 23 yıl devamında qırımtatarlarnıñ ukrain Qırımında sesi ve kederleri eşitilse edi...
1991-1992 seneleri qırımtatar milliy areketiniñ tarihında müim vaqialar olıp keçti.
1991 senesiniñ eñ müim vaqiası aq-uquqlarnıñ ğayrıdan tiklenmesi küreşiniñ ileri ketişatını belgilegen Qırımtatar Milliy Qurultayı oldı
Şübesiz, 1991 senesiniñ eñ müim vaqiası aq-uquqlarnıñ ğayrıdan tiklenmesi küreşiniñ ileri ketişatını belgilegen Qırımtatar Milliy Qurultayı oldı. Qurultay 1991 senesi iyün 26-30 künleri Aqmescitte olıp keçti ve tarihqa Ekinci Qurultay olaraq kirdi. Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında toplanğan ve 1918 senesi bolşevikler tarafından dağıtılğan edi. Aynı vaqıtta bu vaqialarnıñ bir-birine bağlı olması is etile edi.
1991 senesi iyün 26-da Qurultaynı Teşkiliy komitetniñ reisi Server Ömerov açtı. «Ant etkenmen» qırımtatar gimni yanğırağan soñ ve imam er kesni selâmlağan soñ milliy areketniñ eñ qart iştirakçisi 94 yaşında Mustafa Halilov delegatlarğa muracaat etti.
Ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayı bir qaç temel vesiqanı qabul etti – Qırımtatar halqınıñ milliy mustaqilligi deklaratsiyası, Qırım sakinlerine muracaat, Qırımtatar halqına muracaat, Birleşken Milletler Teşkilâtına muracaat, Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ prezidentine muracaat. Qurultay Qırımtatar Milliy Meclisini sayladı. Meclis reisi Mustafa Cemilev oldı.
74 yıldan soñ keçirilgen halq temsilcileriniñ Qurultayı milliy areket ve halqnıñ ğalebe timsali oldı...
SSCB dağıluvı ve mustaqil devletlerniñ ilân etilmesi Meclis reberligi altında olğan qırımtatar milliy areketinden qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruycaq faal areketler yapılmasını talap etken ediler... Olardan biri «Kiyev-92» aktsiyası oldı.
Qurultaydan bir qaç ay keçken soñ, 1991 senesi sentâbr 3-te, qırımtatarlar Ukraina Yuqarı Radası yanında piket keçirip, qırımtatar halqınıñ devletçiligini ğayrıdan tiklemege ve Qırımtatar Milliy Meclisini tanımağa talap ettiler.
Qurultaydan bir qaç ay keçken soñ, 1991 senesi sentâbr 3-te, qırımtatarlar Ukraina Yuqarı Radası yanında piket keçirip, qırımtatar halqınıñ devletçiligini ğayrıdan tiklemege ve Qırımtatar Milliy Meclisini tanımağa talap ettiler.
Piket iştirakçileriniñ maqsadı Ukraina halq deputatlarını Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatarlarnıñ problemleriniñ al etilmesine celp etmek edi. Piketke qoşulğanlar yarımadada yüz bergen adise-vaqialarnıñ (şu cümleden, Yaşlıq, şimdiki Molodejnoye, qasabasınıñ) fotoresimlerini kösterdiler, aktsiya maqsadlarını añlattılar, Ukraina Milliy Areketi ve Ukraina Cumhuriyet firqası teşkil etken mitinglerde çıqışta bulundılar.
1991 senesi sentâbr 4-te Ukraina yazıcılar birliginde olıp keçken matbuat kontsferentsiyasında Refat Çubarov, Riza Abdullayev ve Mustafa Ablâzov iştirak ettiler.
Ertesi künü aktsiya iştirakçileriniñ Ukraina Yuqarı Radasınıñ Reis muavini Vladimir Grinev ile körüşüvi olıp keçti. O, qırımtatar halqı temsilcileriniñ talaplarına qoltutqanını bildirip, Ukraina Yuqarı Radasınıñ devlet mustaqilligi ve cumhuriyetlerara munasebetler Komissiyasına Meclis Muracaatını ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ vesiqalarını baqmağa avale etti.
1991 senesi sentâbr 7-de qırımtatarlar Mustaqillik meydanında piket ötkerdiler. Böyle etip Kiyevniñ bir çoq sakininiñ diqqatı celp etildi, olar piket iştirakçileriniñ talaplarına qayğıdaş olıp yanaştılar. Ertesi künü Refat Çubarov ve Riza Abdullayev Kiyevniñ musulman cemiyetinde körüşüv keçirip, Qırım musulmanları, Qurultay neticeleri, Meclis eyyetiniñ Kiyevdeki maqsadları aqqında tarif ettiler.
Qırımtatarlarnıñ piketi Mariin parkına avuştırıldı, o kün anda Ukraina Yuqarı Radasınıñ Reisi Leonid Kravçuknıñ paytaht sakinleri ile körüşüvi keçirilgen edi. Qırımtatarlarnıñ milliy bayraqları ve levhalar açılğan edi: «Ukraina Yuqarı Radası ve Qırımtatar Milliy Meclisi – masa başına», «Leonid Kravçuk, Qırımda angi halqnıñ devletini qurasıñız?», «Ukraina qırımtatarlarnıñ aq-uquqları ğayrıdan tiklenmegenine qadar mustaqil olamaz!». Piket iştirakçileri ile laf etken Parlament reisi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ eyyeti ile körüşmege razı oldı ve tedbirni 1991 senesi sentâbr 13-ke belgiledi.
1991 senesi sentâbr 9-da Ukraina Milliy Areketiniñ Merkeziy idaresi «Qırımtatar halqı aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi aqqında» qararnı qabul etip, aşağıdaki maddelerni belgiledi:
1. Qırımtatar halqınıñ Ukraina terkibindeki ana vatanında milliy-territorial cumhuriyet aqqını tanımaq.
2. Qurultay saylağan Meclisni qırımtatarlarnıñ yekâne vekâletli temsil organı olaraq qabul etmek.
3. Ukraina Yuqarı Radasına muracaatta bulunıp, onıñ Qırımtatar Milliy Meclisi ile beraber qırımtatar halqına kelecegini belgilemek aqqınıñ amelge keçirüv tedbirleriniñ teşkil etilmesine imkân bermek, milliy-territorial muhtariyet Qırım sakinleriniñ millet mensüpligine baqmadan, siyasiy, iqtisadiy, medeniy ve diger qanuniy aqlarına riayet etilip, ğayrıdan tiklenmek kerek.
1991 senesi sentâbr 12-de piket iştirakçileri Leonid Kravçuknıñ yardımcıları ile zor bir subetler keçirdiler. Ertesi künü Qırımtatar Milliy Meclis eyyetiniñ Ukraina Yuqarı Radasınıñ reisi Leonid Kravçuk ile körüşüvi olıp keçti. Qırımtatarlarnıñ yüksek organını onıñ reisi Mustafa Cemilev, reis muavini Refat Çubarov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidium azaları Refat Appazov, Cülvern Ablâmitov, Server Ömerov, Qırım musulmanlarınıñ qadısı Seitcelil-evendi İbragimov temsil ettiler.
Kravçuk qırımtatar halqınıñ ana vatanına qaytmaq ıntıluvı ve milliy devletçiligini ğayrıdan tiklemek isteklerine qoltutqanını bildirip, onıñ fikirince, ilk evelâ halqnıñ Qırımğa avdet olması kerek olğanını ayttı. Ukraina parlamentiniñ reisi bildirdi ki, devlet qırımtatar halqınıñ keri qaytmasına yardım etecek.
Meclis birinci olıp Ukraina mustaqilligini tanıdı
1991 senesi sentâbr 13-14 künleri Kiyevde Ukraina ziyalılarınıñ Forumı keçirilgen edi. Forum prezidiumına Leonid Kravçuk, firqa ve cemaat-siyasiy teşkilâtlarınıñ reberleri, belli deputat ve uquq qorçalayıcılar, şu cümleden Meclis reisi Mustafa Cemilev saylanğan ediler. Forum reisi İvan Draç Kravçuknıñ çıqışından soñ Cemilevge söz berdi, o, Petro Grigorenko aqqlarını qorçalağan qırımtatar halqı Qurultaynı keçirdi ve yüksek temsil organ olaraq Meclisni sayladı, dep qayd etti. Cemilev dedi ki, Meclis birinci olıp Ukraina mustaqilligini tanıdı.
Rezolütsiyada qayd etildi ki, «Ukraina ziyalılarınıñ forumı qırımtatar halqınıñ ana vatanında milliy mustaqilligini tiklemek aqqına qoltutıp, Ukraina Yuqarı Radasına Qırımtatar Milliy Meclisi ile beraber bu aqnı amelge keçirmege teklif ete. Bu aqnıñ kerçekleşmesi ukrain ve rus ealisiniñ, em de Qırımda yaşağan diger millet temsilcileriniñ menfaatlarını bozmamaqta».
1991 senesi sentâbr 15-te eski Sofiya katedral kilsesi yanında Ukraina mustaqilligi senetine qoltutuv mitingi olıp keçti. Meşur siyasiy liderler ve medeniyet erbapları arasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Refat Çubarov da çıqışta bulundı. Onıñ ukraince ve rusça yapqan çıqışını er kes «Birlik!» şiarları ile qarşıladı.
Maalesef, bundan soñra bir qaç ay devamında olıp keçken vaqialar qırımtatar meselesiniñ adaletli çezilmesini qıyınlaştırdı...
«Qırım Rusiye ve Ukraina arasında arbiy-siyasiy ve devlet-memuriy davanıñ sebebi oldı», – aytıla Meclisniñ beyanatında. Eki taraf da «Qırım kimniñ» olğanınıñ delillerini ketirip, yarımadanıñ tamır halqı – qırımtatarlarnıñ – ana vatanında kelecegini belgilemek aqqını körmemezlikke urdı.
1992 senesi fevral 16-da Aqmescitte qırımtatarlarnıñ büyük mitingi olıp keçti, onıñ iştirakçileri Qırımtatar Milliy Meclisini «qırımtatar halqına milliy azatlıq oğrunda küreşken halq statusını berip, buña köre areket etmege» çağırdılar. 1992 senesi fevral 18-de Qırımtatar milliy areketi teşkilâtınıñ Merkeziy şura toplaşuvında Ukraina paytahtında qırımtatarlarnıñ büyük narazılıq aktsiyasını keçirmek qararı qabul etildi.
1992 senesi fevral 28-den mart 1-ge qadar Kiyevde Ukraina Milliy Areketiniñ III qurultayı ötkerilgen edi, tedbirge Refat Çubarov ve Riza Abdullayev de qoşuldılar.
Çubarov Qırımtatar Milliy Meclisiniñ mevamını aydınlattı: «Qırım ve Ukraina arasında yahşı munasebetler ve istiqrarlı vaziyet olması içün Ukraina parlamenti qırımtatar halqınıñ kelecegini belgilemek aqqını tanımaq ve Qırımğa mustaqil Ukraina terkibinde milliy-territorial muhtariyet statusını bermek kerek». O, Kiyevde keçirilmesi belgingen qırımtatarlarnıñ aktsiyasını ilân etip, Ukrainanıñ bütün demokratik küçlerini qırımtatar halqınıñ adaletli talaplarına qoltutmağa çağırdı.
Mart ayınıñ ortasında Kiyev şeer şurasınıñ icra komiteti USSC Yuqarı Şurasınıñ 1990 senesi sentâbr 29-ğa ait «Cumhuriyette qanuniyet ve tertip-nizam pekitilmesi boyunca tedbirler aqqında» Qararına esaslanıp, piket keçirilmesini yasaq etti ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ binası yanında çadırlarnıñ qoyulmasına izin bermedi. 1992 senesi mart 16-da ise Qırımtatar milliy areketi teşkilâtınıñ Merkeziy Şurası adresine Ukraina Yuqarı Radasınıñ Reisi İvan Plüşçniñ imzası ile telegramma keldi. Anda piketten vazgeçmek ricası bar edi.
Lâkin bu yasaq ve ricalar artıq faydasız edi...
Mart 17-de Kiyevge «Kiyev-92» aktsiyasınıñ iştirakçileri kelip başladılar. Ertesi künü Ukraina parlamentiniñ ögünde tahminen 300 adam, mart 19-da ise aman-aman beş yüz adam toplaşqan edi. Aktsiyanıñ iştirakçileri Meclis eyyeti ile eñ yaqın vaqıtta körüşmek ve Ukraina reberligi tarafından Qırımda qırımtatar halqınıñ milliy devletçiliginiñ ğayrıdan tiklenmesi talabı ile muracaatnı Ukraina Yuqarı Radasınıñ reberligine yolladılar.
Cevap 1992 senesi mart 19-da berilmesi kerek edi...
(Soñu bar)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Rusiye işğal etken Qırımda «fevral 26 işiniñ» iştirakçisi olğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis cezasını uzatma mahkemesi mayıs 19-da, cumaaqşamı künü, keçirilecektir.
Bunı Ciygoznıñ adliyecisi Nirolay Polozov bildire.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde toplaşuvnı saat 14.00 başlamağa niyetlendiler.
Ahtem Çiygoz Aqmescitte 2015 senesi yanvar 29-dan berli apiste yata. Aprel 29-da oña qaçıncı kere mayıs 22-ge qadar apis cezasını uzattılar.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi mayıs 13-te «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğan Ahtem Çiygoz ve Ali Asanovnıñ apiste yatma müddetiniñ uzatılması boyunca imayeniñ şikâyet arizasını red etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qwrmetti «The Qazaq Times» oqırmanı!
«The Qazaq Times» saytı Azamattıq jurnalister» jobasın jüzege asıruğa öz ülesin qosu maqsatında elimizdiñ är tükpirinen jurnalist boludı qalaytın eriktilerdi izdeydi.
Bügingi aqparattıq älemde öz aytarıñızdı, kökeyiñizge tüygen tüytkilderiñizdi jetkizgiñiz kelse, aynalañızda bolıp jatqan jedel aqparattı jwrtpen böliskiñiz kelse, köñil audararlıq oqıs oqiğalardıñ kuäsi bolsañız, bizdiñ sayt sizdiñ aqparatıñızben bölisuge dayın.
«The Qazaq Times» saytına elimizdiñ är tükpirinen azamattıq jurnalister kerek. Jasıñız ben bilimiñizge şekteu joq (käsibi jurnalisterge qatısı joq). Belsendi azamattıq poziciyañız bolsa, jetkilikti.
«The Qazaq Times» saytı sizge jäne sizdiñ pikiriñizge aşıq alañ dayındap bere aladı. Bizdiñ redakciyalıq wjımmen birge türli swhbattar jasap, qızıqtı reportaj dayındap, saytqa aqparattıq nemese saraptamalıq materialdar dayındaysız. Äri jarıq körgen dünieñizge qalamaqı tölenedi. Bwl bizdiñ Internews Kazakhstan halıqaralıq mekemesi wyımdastırğan «Azamattıq jurnalister» jobasınan wtıp alğan grant negizinde jasalıp otır.
Ötinim berip, birge qajetti aqparattı jasap üyreneyik.
Ötinim 11 naurızğa deyin qabıldanadı.
Azamattıq jurnalisterdi tañdau konkurstıq negizde ötedi. Tömendegi formanı toltıru arqılı jobağa qatısa alasız:
«The Qazaq Times». Azamattıq jurnalistika jobasına qatısıñız
Qwrmetti «The Qazaq Times» oqırmanı!


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi mayıs 18-de, Sürgünlik qurbanları matem kününde keçirilecek merasimlerniñ planını tasdıqladı. Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv boyunca komitetniñ idarecisi, Meclis azası Eskender Bariyev Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirgen malümatqa köre, esas hatıra merasimleri Kiyevde teşkil etilecek, paytahtqa Ukrainanıñ 8-den ziyade şeeri destek kösterecek.
Bu kün Meclis aydavcılarnı – Qırım ve qıtaiy Ukrainanıñ sakinlerini – üyle vaqtında sürgünlik qurbanlarını añmaq içün ses işaretini bermege çağıra.
«Mayıs 18-de, saat 12:00-de sürgünlik qurbanlarını añmaq içün ses işaretini bermek çağıruvı, naqliyede ketken er kes ses işaretini berip olsun. Bundan da ğayrı, adamlar sürgünlik qurbanlarına bağışlanğan abidelerge kelip, anda çiçekler qoysın, timsallerni qullansın. Qırımtatarlarğa qol tutqan bütün ukrainlerni bu kün saat 12:00-de avtomobilleriniñ ses işaretlerini bermelerini çağıramız», – dedi Bariyev.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlnıñ tahminlerine köre, Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti yarımadada Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma kününe bağışlanğan kütleviy merasimlerni keçirmege bermeycek.
Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında o qırımtatarlar ep bir ükümetke matem mitingini keçirmek içün ariza bereceklerini bildirdi.
Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ ştab yolbaşçısı Lenur İslâmovnıñ bildirgenine köre, mayıs 18-de matem mitingi Qırım ile memuriy sıñırda da, «Çonğar» nezaret noqtasınıñ rayonında keçirilecek.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
2016 senesi aprel ayında Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararınen yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etildi. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Latince Türkçe çevrimiçi çeviri
Kelimeleri, kelime öbeklerini ve cümleleri Latince Türkçe çeviri ve sözlük hizmetimiz sayesinde ücretsiz olarak çevirin. Latince Türkçe çevirmenimizin aynı anda 5000 karakterden fazlasını çevirmediğini unutmayın. Bir metni Latince'den Türkçe'ye çevirmek için, metni yukarıdaki pencereye girin. Latince metin otomatik olarak aşağıdaki pencereye kopyalanacaktır. Metni Latince'den Türkçe'ye çevirmek için ikinci pencerenin altında yer alan gri butona tıklayın.
Ayrıca bkz: Türkçe Arnavutça çeviri, Türkçe Azerice çeviri, Türkçe Baskça çeviri, Türkçe Belarusça çeviri, Türkçe Bengalce çeviri, Türkçe Boşnakça çeviri, Türkçe Burmaca çeviri, Türkçe Cava Dili çeviri, Türkçe Cebuano çeviri, Türkçe Chicheva çeviri, Türkçe Ermenice çeviri, Türkçe Esperantoca çeviri, Türkçe Filipince çeviri, Türkçe Frizon Dili çeviri, Türkçe Galce çeviri, Türkçe Galiçyaca çeviri, Türkçe Gücerat Dili çeviri, Türkçe Gürcüce çeviri, Türkçe Habeşçe çeviri, Türkçe Haiti Creole Dili çeviri, Türkçe Hausa Dili çeviri, Türkçe Havai Dili çeviri, Türkçe Hmong Dili çeviri, Türkçe Hosa çeviri, Türkçe İgbo Dili çeviri, Türkçe İrlandaca çeviri, Türkçe İzlandaca çeviri, Türkçe Kamboçyaca çeviri, Türkçe Kannada çeviri, Türkçe Katalanca çeviri, Türkçe Kazakça çeviri, Türkçe Kırgızca çeviri, Türkçe Korsika Dili çeviri, Türkçe Kuzey İskoç Dili çeviri, Türkçe Kürtçe çeviri, Türkçe Laoca çeviri, Türkçe Lüksemburgca çeviri, Türkçe Madagaskar Dili çeviri, Türkçe Makedonca çeviri, Türkçe Malayalam çeviri, Türkçe Malta Dili çeviri, Türkçe Maori Dili çeviri, Türkçe Marathi çeviri, Türkçe Moğolca çeviri, Türkçe Nepalce çeviri, Türkçe Özbekçe çeviri, Türkçe Pencap Dili çeviri, Türkçe Peştuca çeviri, Türkçe Samoaca çeviri, Türkçe Sesotho Dili çeviri, Türkçe Seylanca çeviri, Türkçe Shona çeviri, Türkçe Sırpça çeviri, Türkçe Sint çeviri, Türkçe Somalice çeviri, Türkçe Sundanizce çeviri, Türkçe Svahili Dili çeviri, Türkçe Tacikce çeviri, Türkçe Tamil çeviri, Türkçe Telugu Dili çeviri, Türkçe Urduca çeviri, Türkçe Yidce çeviri, Türkçe Yoruba çeviri, Türkçe Zulu çeviri


text:
Ciñel tatar telendä yazılgan kitaplar bu köngä kadär dönya külämendä yazılmagan ide.
Omumän cıñel teldä yazılgan kitaplar uku yäki tel öyränü avırlıkları belän köräşkän ukuçılarga yärdem itü maksatı belän yazıla. Läkin bu kitaplar tatarça ukırga öyränä torgan yäki uku häm tel säläten nıgıtırga telegän törle yäştäge ukuçılarnı da küzdä totıp yazıldı.
Kitaplar pedagogika belemenä tayanıp, ukuçını törle belem ölkäläre belän tanıştıra häm ziräklekkä öyrätä. Alar belän tatar telen öyränergä häm tel baylıgın üsterergä da mömkin.
Kitaplarnı Sabira Stahlberg şved telendä yazdı häm şved telennän tatarçaga Finlandiyädä yäşäüçe Fazile Nasretdin tärcemä itte. Dönya külämendä azçılık telendä, ciñel tel konseptın kullanıp, kitaplar berençe märtäbä Finlandiyädä çıgarıldı. Bu kitaplar ciñel teldä yazılgan ädäbiyatnıñ üseşenä etärgeç bulsınnar ide.
Kitaplarga bäyle östämä materiallar häm biremnär Edu Bokpil sahifäsendä tabıla.
Tatarça ciñel tel
Tatarçada ciñel telneñ konseptı häm kriteriyları bu vakıtka hatle bilgelänmägän ide. Mäsälän, şved, ingliz, alman häm başka tellärdä bolar küptän inde kuyılgan. Kriteriyalarnı añlau häm alarnı kuyu avır mäsälä bulıp çıktı. Tärcemä itü eşe dä şul säbäptän buştan başlap kitü sıman buldı.
Tellärneñ tözeleşläre törleçä bulsa da, başka tellärdäge tausiyälär häm täcribälär belän çagıştırıldı. Mäsälän, kitaplarnıñ tekstı kıska rätlär belän yazıldı, tatar teleneñ tözeleşe, süz häm cömlä ozınlıgı h.b ş. soraular östendä eşlärgä turı kilde.
Halıkara tatarça
Tatar tele dönyanıñ törle yaklarında törleçä söylänelä häm yazıla. Nindi tatar telendä kitaplarnı yazarga başvatkıç mäsälä bulıp çıktı. Şul säbäptän halıkara tatar tele digän töşençäse tudı. Halıkara tatar tele cir şarınıñ törle yaklarında yäşäüçe tatarlarnıñ telenä tayana. Kitaplarnıñ yazılışı öçen Finlandiyädä kullanıla torgan tatar latin älifbası saylandı. Ciñel tatar teldä yazılgan kitaplar törle illärdä yäşäüçe tatarça ukuçılarga, faydalı bulsınnar ide.
Tatarça söyläüçe omerendä tatar telen törleçä söyli torgannar belän oçraşırga mömkin. Şunıñ öçen telneñ tösmerlärenä häm üzgäreşlärenä balaçaktan uk tanışu faydalı häm üzläşterüe dä ciñel.
Bigräk tä internettä küptörle yazularga häm söylämnärgä duçar bulu bik tä mömkin. Telne törleçä belü yaña işeklär aça. Tatar telendä ukırga öyränergä häm teleñne nıgıtırga teläsäñ, bu kitaplardan başla.
Proyekt koordinatorı Sabira Stahlberg häm tärcemäçe Fazile Nasretdin
Proyekt Ciñel Tatarça Tampere tatar cämiyäte, Finlandiya İslam Cemaati häm Oskar Öflund väkıfı yärdämnäre belän çın barlıkka aşırıldı. Yärdämnäre öçen samimi rahmätlärebez.
Kitaplar: Villa Bokpil
Östämä materiallar: Edu Bokpil


text:
İspanyalı senator Pedro Agramunt PASE reisi vazifesinden müddetinden evel istifa etmege mecbur qaldı. Bu vaqia Assambleyada bu meselenen bağlı rey berilmesine bir qaç kün qalğanda yüz berdi. Onıñ özü istifa etmesi, masharalıqnen öz vazifesini terk etkeni – Moskva tarafından qullanılmağa istegen ğarplı siyasetçiler içün ciddiy bir tenbilevdir.
Moskva ise, Pedro Agramuntnıñ ziyaretinen 100 faiz faydalanıp oldı, demek mümkün. Rusiye propagandası PASE reisi rusiyeli deputatlarnen beraber Suriyeni ziyaret etip, diktator Başar Asadnen quçaqlaşqanını köstermege ihtiyacı bar edi. Kreml bunı baş etmege yaradı. Agramuntnıñ siyasiy karyerasınen bağlı kelecegi işbu propaganda kampanyanıñ teşkilâtçılarını asla qasevetlendirmey edi. Aynı zamanda PASE reisinden böyle bir «cesür» adımı içün «banderalar», «amerikalı agentler», «rusofoblar» intiqam alalar dep añlatmaq mümkün edi. Moskva ise, intiqam ve rusofoblıq aqqında ikâye etmekni yahşı becere.
Bu insanlar demokratiyanı qullansalar da, ondan nefretleneler. Olar tek küçnü ürmet eteler
Elbette ki, ukrainalı oquyıcı, ğarplı bir siyasetçi Suriyege barıp kelmesinen öz itibarını feda etkenini añlamaqta zorluq çekmektedir. Agramuntqa bu ne kerek edi? Lâkin ğarplı siyasetçiler de çeşit türlü ola. Ancaq, Agramunt – bügünki künde İspanyanıñ idaresinde bulunğan Halq firqasınıñ üyken nesiline ait olğanını bilmek kerekmiz. Ukrainada pek az kimse onıñ nasıl bir firqa olğanını añlay. Er angi bir siyasiy spravoçnikten sizler olarnıñ sağ merkeziyetçiler olğanını bilmeñiz mümkün. Aslında Halq firqası avtoritar rejim yıqılğan soñ frankist firqasınıñ harabeleri üzerinde qurula ve çoqqa barmadan siyasiy arenadan bulunğan kerçek merkeziyetçişlerni sıqıp çıqararaq, solcularnıñ yekâne alternativasına aylâna. Onıñ teşkilâtçıları sırasına demokratiyanı qabul etmege mecbur qalğan Franko rejiminiñ sabıq memurları kire. Lâkin olar arasındaki ekseriyetiniñ demokratiyağa olğan munasebeti, sabıq kommunistlerniñ munasebetini añdıra.
Bu insanlar demoklratiyanı qullansalar da, ondan nefretleneler. Olar tek küçnü ürmet eteler. Aynı zamanda, avtoritar rejim devrinde olarnıñ muvafaqiyetli ömür tecribesi esapqa alınğan taqdirde, olar professionalca ayaq uydurğanlardan biri olğanları seyrek degildir. Agramuntnıñ rusiyeli arbiy uçaqlarınen asla problemi olmağanı ayrıca, zemaneviy Rusiyeniñ onıñ gençligi keçken o zamandaki frankist İspaniyağa oşağanı sebebindendir. İspaniyalı parlament azası - PASE qoltuğında bulunuvını degil de -hususan işbu uçaqta bulunuvını özüniñkiler arasında dep is etkenge oşay.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Rusiye Devler duması qabul etken akimiyet organları, devlet timsalleri ve cemiyetke nisbeten ürmetsiz ifadeler içün ve “yalan” haberlerniñ tarqatılması içün mesüliyet aqqında qanun leyhası, qırımlılarnı yañı taqibatlarğa oğrata bile. Bu aqta Qırım uquq qoruyıcı gruppası bildire.
Uquq qoruyıcılarnın fikrince, “bu qanunlarnıñ kesen-kes ifadeleri yoq, bunıñ içün küç organlarınıñ hadimleri olarnı keñ qullana bile, böylece matbuatqa da basqı yapa bile”.
“Bu qanun, işğal rejimini tenqit etken Qırımdaki serbest faalciler, jurnalistler ve blogerlerni taqip etmege imkân yarata”, - dep tüşüne uquq qoruyıcılar.
Olar qayd etti ki, ukrain matbuatı derc etken Qırım aqqında haberlerniñ çoquşına Rusiye akimiyeti “yalan haberler” dey.
Qanunğa köre, böyle yazı-maqalelernen paylaşuv içün 30 buñden 500 biñge qadar para cezası üküm etile bile.
Rusiye Devlet Duması, akimiyet organları, devlet timsalleri ve cemiyetke nisbeten ürmetsiz ifadeler içün ve “yalan” haberlerniñ tarqatılması içün mesüliyet aqqında qanun leyhasını soñki üçünci muzakeresinden soñ qabul etti.


text:
Cuma künü, mayıs 15-te, saat 11:00 Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde taqiqatçınıñ keçken sene fevral 26-da «kütleviy numayışlarnı teşkil etmesinde» qabaatlanğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis cezasını arttırmaq muracaatı baqılacaq.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire.
Onıñ hatırlatqanına köre, aynı mahkemeniñ qararı ile Çiygoz 2015 senesi mayıs 19-ğa qadar Aqmescit SİZOsında apiste buluna.
«Adliyeciniñ aytqanına köre, o, Ahtem Çiygoznıñ cezası deñiştirilsin dep, elinden kelgenini yapacaq, çünki onıñ içün kefil olmağa azır olğan insanlar da bar. Şahsen men mahkeme Çiygoznıñ apis cezasını arttıracağını tüşünem, çünki taqiqat Ahtem Çiygoznıñ qabaatını isbatlağan «delillerni» ve «şaatlarnı» tapmağa yetiştirmedi», – dep yazdı Celâl Facebookta.
Onıñ malümatına köre, sorğuğa çekilgen Meclis azaları, yaqalanğan ve apiske alınğanlarnıñ çoqusı 2014 senesi fevral 26-da Çiygoz «Qırım parlamentiniñ yanında olğan numayışlarnıñ teşkilâtçısı olmağanını, aksine, adamlarnı tınçlandırmağa tırışqanını» bildirdi.
Çiygoznı 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesi ve iştirak etmesinde» şeklep, taqiqat çerçivesinde yaqaladılar. Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da bu müddetni mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Çarşenbe künü, mayıs 6-da, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi ki, Qırımda Aqmescit SİZOsında bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı kartserge attılar.
Mecliste deyler ki, böyleliknen Çiygozğa basqı etip, kerek olğan şaatlıqnı elde etmege isteyler.
Mayıs 8-de Çiygoznı kartserden adiy kamerağa qaytardılar, o, ilân etilgen açlıqnı toqtattı.
Ahtem Çiygoznı Rusiye uquq qorçalayıcısı, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti yanındaki vatandaş cemiyetiniñ inkişafı ve insan aqları boyunca Şurasınıñ azası Andrey Yurovnıñ şahsiy kefaleti ile azat etmediler.


text:
Satış / Həyət evi/Bağ evi, Baki, Hövsan, 160 000
Məlumat
Bakida ucuz kiraye evler Bakida kiraye evler Telebeler ucun kiraye evler Qizlar ucun kiraye evler qaxda kiraye evler Ismayillida kiraye evler Hovsanda evler Zabratda satilan evler Bakida kiraye evler Yasamalda 1 ve 2 otaqli menziller Merdekanda satilan evler Xirdalanda menzillerin satisi Xirdalanda satilan evler Buzovnada satilan evler Gencede satilan evler Yeni tikili evlerde menziller Ehmedlide ev alqi satqisi Masazirda satilan evler 9 cu mikrorayonda satilan evler Kurdexanida satilan evler Mastagada kiraye evler Mastagada satilan evler Binə qəsəbəsində satılan evlər Bakıxanovda satılan evlər Bayilda satilan heyet evler Bileceride kiraye evler 9cu mikrorayonda kiraye evler Gunluk kiraye evler 8ci kilometrde satilan evler Montinde satilan evler Kreditle satilan evler Ramanada satilan evler Bakixanovda kiraye evler Sulutepede satilan evler Bakida ev almaq Evlerin qiymeti
Elanın vaxtı bitmişdir


text:
İşğal etilgen Qırımda üç yüzge yaqın qoranta ve eki camige Qurban bayramı munasebeti ile Sakarya Derneginden (Türkiye) 71 qoy berildi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, qurbannı Aqmescit rayonınıñ Qulçuq köyünde çaldılar.
«Qırımtatarlar Türkiyede yaşağan arqadaşlarına teşekkürlerini bildireler», – deyler qırımlılar.
Hatırlatamız, oktâbr 4 künü bütün dünya musulmanları Qurban bayramını qayd eteler. Qırımnıñ bütün camilerinde bayram namazı keçirildi. Eñ büyük namaz Aqmescitte Zenaat birligi evinde Qırım musulmanları diniy yetekçisi Emirali Ablayev imamlığında keçirildi.


text:
Qırımnen memuriy sıñırda yerleşken «Çongar» nezaret noqtasında, ukrain qadını onı balasınen beraber kerekli vesiqalarsız Qırımğa keçirgenleri içün, sıñır hızmeti vekillerine qapar teklif etti. Bu aqta Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ saytında bildirilmekte.
Hızmette qayd etkenleri kibi, soñki vaqıtları mezkür tekliflerniñ sayısı arttı. Böyleliknen, keçken 24 saat içinde Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ vekilleri 8 böyle qaparnıñ berilme adiseni qayd etti.
«Bütün bu vaqialarda insanlar kesen-kes red etüv bildirmelerini alıp, kerekli organlarğa teslim olunalar. Şunı da qayd etmek kerek ki, böyle qaparlar teklifi sayısı yıl - yıldan artmaqta. Umumen alğanda 2015 senesi devamında 275 böyle vaqia qayd etilgen» - dep haber eteler hızmette.
Devlet sıñır hızmeti grajdanlarnı sıñırcılarnıñ tarafından alınğan uquqiy qararlarına tesir etmege ıntılmamağa rica eteler.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, qıtalı Ukraina ve yarımada yarasında formal olaraq memuriy, asılında ise kerçek sıñır peyda oldı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
HER BİR SATIRINDA VATAN YIRI
Seyran SÜLEYMAN
Bugünki maqalemniñ qahramanı – Lenifer hanım Mambetovadır. Bu küleryüzlü ve açıq yürekli qadınnen qonuşqanda, içimdeki qayğı-qasevetlerimni unutıp, nasıldır başqa bir alemge – icat, edebiyat ve maneviyat alemine dalğanımnı özüm de sezmedim.
Belli ki, Londrada Halqara edebiyat festivali ve “Open Eurasia and Central Asia book forum and literature festival–2015” kitap forumı çerçivesinde qırımlı şaire Lenifer Mambetovanıñ “Vatanımnıñ adı Qırımdır!” (“Krımom moya Rodina zovetsâ!”) kitabı taqdim olundı. Büyük Britaniyanıñ “Hertfordshire Press” neşriyat evi tarafından çıqarılğan bu kitapqa şaireniñ “OCABF-2014” halqara edebiyat konkursında ğalebe qazanğan ve Marziya Zakiryanova adına mukâfatnen taqdirlengen eserleri kirsetildi. Kitapnıñ tek bir serlevasını oquğanda añlaşıla ki, müellifniñ eserleri Qırım ve qırımtatarlar, Vatan sevgisi ve tuvğan halqnıñ taqdiri kibi mevzularğa bağışlanğan.
Taşkent civarındaki Çırçıq şehrinde doğğan Lenifer hanım ta balalıq çağında şiirler yazıp başlay. Em öz qabiliyeti sayesinde muayyen muvafaqiyetlerge de irişe. Deyik, onıñ mektepte keçken edebiy yarış içün azırlağan şiiriy stsenariyi eñ yüksek baa alıp, bütün sınıfnıñ ğalip olmasını teminley. Lâkin balanıñ şiiriyetke avesi çoq yıllardan soñ – Vatan bağrında tam manada açıla. Qırım avası, bu aziz yerniñ özü onıñ içün bitmez-tükenmez ilham çoqrağına çevirile. Lenifer, ağası İlimdar ve qardaşı Elvira ğurbet ilde dünyağa kelseler de, ana-babaları İzzet Memetov ve Maqsude Qavlâmetova evlâtlarına Qırım sevgisini, Vatanğa qaytmaq arzusını balalıq çağından siñdireler. Teessüf ki, ana ve baba Vatanğa qavuşalmay sürgünlikte vefat eteler…
Suhbetdeşim ecdatlarınıñ tuvğan yerleri olğan Qışqara, Baqqal ve Çerkez kibi köylerni sıq-sıq aña. Yazıqlar olsun, Qırımda bu köyler artıq yoqtır. Olarnıñ yalıñız bir qaç qartnıñ hafızasında yaşağan adları qaldı.
– Men Qırımnı balalıqtan sevem. Halqımdan, demek ki menden de çekip alınğan Vatanıma daima ruhen ıntılğan edim. Mında qaytıp kelgen soñ ise yüregimden tolup-taşqan sıñırsız sevgi şiiriy satırlarğa töküldi, – dey Lenifer hanım.
Aziz yurtumnıñ yalısın ohşap,
Deñiz suvu parlay dalğalarda.
Bunı körip, men hayrette qalam –
Yeşil ada, Yeşil ada…
Sürü-sürü uçuşqan turnaday,
Keçip kete yıllarım Vatanda.
Yürek quvanç ve bahıtqa tola –
Yeşil ada, Yeşil ada…
Lenifer hanım öz şiirlerini Avrasiya icadiy gildiyasınıñ halqara edebiy konkursına yollap, “Hertfordshire Press” neşriyatınen emekdaşlıq yapmağa başlağanda nasıldır mukâfat qazanacağını aqılınıñ ucuna bile ketirmegen. Oña bu esnada çelik iradeli halqımıznıñ faciası ve ağır taqdiri aqqında bütün dünyağa hikâye etmek arzusı siltem bere. Neticede, onıñ Vatan ve sürgünlik mevzusında olıp, öz ana-babasınıñ aydın hatırasına bağışlanğan şiirleri “Qadın-qızlar qalemine mensüp eñ yahşı eser” nominatsiyasında ğalip çıqa. Söz kelimi, Londrada taqdim olunğan o kitabı Qırımda da – Qırım mühendislik ve pedagogika universitetinde de taqdim olundı. Mezkür kitapnı genç ressam Sabina Usmanova büyük meharetle bezeterek, müellifniñ bütün his-duyğularını acayip illüstratsiyalar vastasınen ifadeley bilgen.
Lenifer hanım hal-hazırda Aqmescit şeerinde “Lardan” tahsil merkezine yolbaşçılıq yapa. Bu merkezde balalarğa ve büyüklerge çet tiller, qırımtatar tili ögretile.
Eki oğulnıñ bahtlı anası, Lâtif, Amethan ve İzzet adlı tatlı torunçıqlarnıñ bitası olğan Lenifer hanım öz faalliginen, istidatı ve sarsılmaz ruhiyetinen haqiqiy qırımtatar qadınını temsil ete, desem mubalâğa olmaz. Lenifer hanımğa icadiy ve hayatiy yeñişler tileyim.


text:
İşğal etilgen Qırımda bazı şahsiy tükânlarda beşçtahtalardan Rusiye rublesi ile olğan mahsulat levhaçıqlarnı alıp taşlaylar. Bu aqta içtimaiy ağlarda keriçliler yaza, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Keriç sakini Aleksey aytqanı kibi, salı künü, dekabr 16-da, tükânlarnıñ birinde bütün levhaçıqlarnı aldılar, satıcı daima mahsulatnıñ fiyatını kurs boyunca sayıp çıqmağa mecbur edi.
İş adamlarından bazıları ayneci yollar ile «dollar» birleminde fiyatlarnı belgileyler.
«Külünçli: malnıñ üstünde: «kod 25», «kod 28» yazılğan. Men: bu ne demek? – sorasam, dollar boyunca fiyatlar olğanını cevap bereler», – dep yaza keriçli Facebook içtimaiy ağında
Evel bildirilgeni kibi, Rusiye rubleniñ tüşmesi ile işğal etilgen Qırımda para eyecanı başlandı. Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, çetel paranıñ kursı er 5-10 daqiqa deñişe. İnsanlar telâşta deñiştirüv noqtalarında olğan para birlemlerini satın almağa atılğanlar.


text:
Aqyarda belgisiz şahıslar atıp öldürilgen Rusiye muhalifetçisi Boris Nemtsovnı añdılar. Bunı Facebook içtimaiy ağında yerleştirilgen fotoresimler tasdıqlay.
Aqyarnıñ merkeziy soqaqlarından birinde, Oçakovtsev durağı rayonında, belgisiz şahıslar Boris Nemtsovnıñ fotosüretini skemlege qoyıp, yanında çeçeklerni qaldırdılar. Şaatlarnıñ aytqanına köre, aynı o künü fotosüretni diger belgisiz şahıslar alıp taşladılar.
Rusiye muhalifetiniñ liderlerinden biri Boris Nemtsov fevral 27-de aqşam Moskvanıñ merkezinde Kremlden 200 metrlik mesafede atıp öldürildi.
Öldürilgen Rusiye muhalifetçisi Boris Nemtsovnı Troyekurovskoye mezarlığında defin ettiler. Salı künü, mart 3-te, bir qaç saat sürgen vedalaşuv merasimine biñlernen adam siyasetçinen vedalaşmağa keldi.
Merasim bitken soñ adamlar «Rusiye serbest olacaq!», dep qıçırmağa başladılar.
Şimdilik taqiqatnıñ neticeleri aqqında bir de bir malümat yoq. Taqiqatçılar öldürüvniñ bir qaç versiyanı baqmaqtalar: siyasiy provokatsiya, ekstremistlerniñ intiqamı, «ukrain izi», şahsiy munasebetler.


text:
Advokat Emil Kurbedinov zapt etilgen Ukraina deñiz askeri, «Nikopol» zırhlı kateriniñ komandanı Bogdan Nebılitsanı Moskva SİZOsında ziyaret etti, dep bildirdi Facebooktaki «Cenk esirleri ukrain deñizcileriniñ imayesi» saifesinde advokat Nikolay Polozov.
«Cenk esirleri ukrain deñizcileriniñ imayesi taqımınıñ advokatı Emil Kurbedinov «Nikopol» kateriniñ komandanı Bogdan Nebılitsanı ziyaret etti. Advokatnıñ aytqanına köre, Nebılitsa özüni yahşı is ete. Tendürist körüne, külümsire. Bunıñnen beraber, «Lefortovo» SİZOsında bulunğan vaqıtta onıñ kamerasını dört kere deñiştirgen ediler. Şimdi Muhammed adlı bir erkeknen otura. Munasebetler yahşı, amma çoq subetleşmeyler», – dep yazdı Polozov.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Nebılitsa ile tahqiqat tedbirleri keçirildi, onı ekspertizalar keçirilecek bir qaç qararnen tanıştırdılar. Sorğu da oldı, Nebılitsa cenk esiri olğanını qayd etti.
Dekabrniñ 11-nde Qırımda advokat Emil Kurbedinovnıñ memuriy apis cezası yekünlendi. O, «Hizb ut-Tahrir davasınen» bağlı işke birden başlaycaq, em de zapt etilgen ukrain deñizcisini imaye etecek, dep bildirdi.
Dekabrniñ 7-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Kurbedinovnı 5 künge tevqif etti.
Advokatnıñ fikirince, onıñ dekabrniñ 6-nda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulması «olmaycaq sebeplerden» yapıldı, o, ekstremizm qabaatlarını tanımay. Emil Kurbedinov qayd etkenine köre, tutulmasınıñ kerçek sebebi onıñ aq qorçalayıcı faaliyeti, siyasiy mabüslerge köstergen yardımı ve Ukraina askeri Bogdan Nebılitsanı qorçalağanı ola.
Noyabrniñ 28-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Nikopol» küçük zırhlı kateriniñ komandanı, Aqyardaki Nahimov Arbiy deñiz quvetleri Akademiyasınıñ sabıq kursantı Bogdan Nebılitsanı 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiske aldı.
Onı Keriç Boğazında FSB tarafından zapt etilgen 24 ukrain askerinen beraber apiske aldılar. Aqmescitte ve Keriçte Rusiye mahkemesi tarafından apiske alınğan Ukraina deñiz askerleri 6 yılğa qadar azatlıqtan marum qala bile. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi zapt etken deñizcilerni cenk esiri olaraq tanıdı.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Rusiye Federatsiyasına nisbeten cezalar ukrain Qırımnıñ azat etilmesinden soñ lâğu etile bile. Bunı mart 16 künü Ukraina prezidenti Petro Poroşenko twitterde bildirdi.
«Cezalar Qırım yarımadası azat etilmesinden soñ lâğu etile bile», – dep yazdı prezident.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Avropa birligi elçileri kelecek afta 146 adamğa ve 37 şirketke qarşı viza sıñırlanması ve esaplarnıñ buzlatmasınıñ devam ettirilmesi aqqında qarar almağa azırlana, Avropa birliginiñ malümatına binaen, olar Ukraina topraq bütünligi bozuluvı içün mesüliyetliler.
Radio Svobodanıñ Avropa birligindeki menbaları bildirdiler ki, sanktisyalarnıñ altı ayğa uzattırılması aqqında qararnı, çoq muzakere etmeyip, bunıñ içün müddetniñ yekünlenecegi arfesinde, yani sentâbr 15-te qabul etilecek.
Sanktsiyalarğa oğraşacaqlarnıñ arasında Qırımdaki şirketler ve Rusiye tarafından Ukraina şarqında desteklengen silâlı taqımlarğa, bunen beraber, rusiyeli siyasetçiler, hususan baş nazir muavini Dmitriy Rogozin, Kremlniñ baş teşviqatçısı dep adlandırılğan televizion alıpbarıcısı Dmitriy Kiselöv ola.
Mart 10-da Avropa birligi Şurası 146 adamğa ve 37 şirketke qarşı Ukraina topraq bütünligi, mustaqilligi bozulması munasebetinen sanktsiyalarnıñ müddetini yarım yılğa devam ettirdi. Esaplarnıñ buzlatılması ve ziyaretler yasağı 2016 senesi sentâbr 15-ke qadar uzattırıldı.
Avropa birligi, 2014 senesinden başlap, bir qaç basamaqnen Moskvağa qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten basqıncı siyaseti içün, yani Qırımnı işğal etkeni ve Donbassta Rusiye tarafını tutqan separatistlerge destek köstergeni içün sanktsiyalar kirsetti. Bu sanktsiyalar bir qaç sefer uzattırılğan edi, olar rusiyeli iqtisat saasında 2017 senesi yanvar ayında yekünlenecek.
Avropa birligi menbaları Radio Svobodağa bildirdi ki, Rusiyeniñ energetik, arbiy ve maliye saalarına qarşı bu sanktsiyalar oktâbr ayında Brüsselde Avropa birligi liderleri sammitinde muzakere etilecek.


text:
Boyevikler OBSE temsilcilerini «Boing-777» uçağınıñ qazası yüz bergen yerine yol bermeyler. Bunı OBSE eyyetiniñ spikeri Maykl Botsürkiv bildirdi, dep haber ete LIGABiznesInform.
OBSE temsilcileri qaza yerine tünevin keldiler, amma dellilerni toplamağa başlap olamaylar. «Kim olğanımıznı ayttıq. Amma yalıñız turıp, nezaret etemiz. Bugün de irişim bermeyler»,– dedi o.
Boyevikler öz areketini añlatalarmı degen sualge, Botsürkiv dey: «Çoq şey añlatmaylar. Biz silâsız vatandaşlar, şunıñ içün silâlı insanlarğa qarşı çıqamamız».
OBSE vekilleri terroristlerge öz maqsadını añlatıp olamaylar.
«Biz şahsiy şeylerni ögrenip, qara qutular ile ne olğanını añlamağa isteymiz»,– dedi temsilci.
Botsürkiv şunı da qayd eti ki, şimdi uçaqnıñ qısımlarını qaza yerinden cıyıp, yol çetinde tizeler.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım kiriş noqtalarında gümrük ve nezaretniñ diger şekillerini arttırmağa avale etti.
Bu aqta Rusiye devletiniñ başı Qırımda avgust 19 künü qanuniyet ve nizamnıñ teminlevi boyunca muşaverede bildirli, haber ete Kreml saytı.
«Qırımğa afyonnıñ ve keyfiyetsiz ve yasaqlanğan malnıñ ketirilmesini toqtatmaq. Yolcu ve yükniñ ketirilmesi vaqtında qanuniyetke riayet etilmesine de diqqat ayırmaq kerek», – dedi Putin.
Avgust 6-dan Rusiye ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımda Moskvağa qarşı iqtisadiy cezalarğa qoşulğan memleketlerden ketirilgen malnı yoq etmege başladılar.
2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq adlana.


text:
Aqmescitte yanvar 29 künü belgisiz şahıslar Krut Qaramanları Hatıra Kününe Şevçenko abidesine çeçeklerni ketirdiler. Amma birazdan vandallar destelerni aramladılar. Bunı içtimaiy ağlarda şeer sakinleri bildire.
«Bir de bir merametli insan çeçeklerni ketirdi. Krut qaramanları aqlımızda olğanı pek eyidir. Birazdan çeçeklerni dağıtıp qoydılar. Şevçenko o qadar qorqunçlımı? Çeçekler qorqunçlımı? Amma, evel ukrain akimiyeti Qırımda yapıp olamağan şeyni Qırım vatanperverleri ete – qırımlılar ukrain bayramlarını hatırlamağa başladı. Olarğa lâqayt degiller. Demek, birazdan öz diqqatını medeniy şekilde köstermege ögrenirler», – yazalar şeer sakinleri.
Şevçenko adına şeer bağçası – ukrain faalleri içün timsaliy bir yerdir. Qırım işğalinden soñ Rusiye mahsus hızmetleri mında daima Ukraina tarafdarlarını yaqalay edi. Ukraina devlet bayramları arfesinde politsiya hadimleri abide yanında nezaretni alıp bara.