text:
Äminä Ärdoğan belän Olena Zelenska oçraştı
İke fyerst-ledi İstanbulda küreşte
Türkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ xatını Äminä Ärdoğan Ukraina däwlät başlığı Volodimir Zelenskiynıñ xatını Olena Zelenska belän oçraştı. Alarnıñ küreşüe İstanbulda Vaxdettin sarayında uzdı.
Zelenska oçraşu barışında Ukrainadağı soñğı wäzğıyät’tän tış üz isemendäge waqıfnıñ êşçänlege turında söyläde. Ul ire Volodimir Zelenskiynıñ Ukrainağa birelgän yärdäm öçen cibärgän räxmät xatın Äminä Ärdoğanğa tapşırdı.
Olena Zelenska Türkiyäneñ ğailäsez 1300 ukrainalı balanı qunaq itüe öçen qanäğat’lek kiçerüen äytte häm maxsus qarawğa moxtac yaqınça 200 sabıynıñ da êvakuaśiyälänep Türkiyägä kiterelüe mäs’äläsendä yärdäm soradı.
Zelenska ilbaşı Ärdoğannıñ köçle liderlığı häm diplomatiyäse näticäsendä aşlıq koridorı açıluı häm Rusiyä belän äsir almaşu tormışqa aşırıluın, bigräk tä aşlıq koridorınıñ dön’yanı zur azıq-tölek krizisınnan qotqaruın assızıqladı.
Fyerst-ledi suğış säbäple sälamätlek tarmağında ixtiyaclarnıñ artuına iğ’tibar cälep itep aşığıç yärdäm häm inkubatorlar mäs’äläsendä Äminä Ärdoğannan yärdäm soradı.
Äminä Ärdoğan isä Twitter akkuntındağı yazmasında bolay dide: “Ukraina däwlät başlığınıñ xatını, qıymmätle dustım Olena Zelenska xanımnı İstanbulda qabul itüemä şatmın. Suğış qorbanı bulğan xatın-qızlar häm balalardan başlap Ukraina xalqınıñ yaraların bergäläşep bäyläyäçägebezgä ışanam. Türkiyä, prośessnıñ başındağı şikelle ük, tınıçlıqqa nigez salu öçen diplomatik köräşen här mäydanda alıp baraçaq”.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyä belän Tön’yaq Kipr arasında urtaq künegülär
Türkiyä afat häm ğadättän tış xällär idaräse (AFAD) belän Tön'yaq Kipr Törek Cömhüriyäte grajdan saqlanu oyışması urtaq êzläw qotqaru künegülären ütkärde
AQŞ Türkiygä F-16larnı sataçaqmı?
Türkiyäneñ AQŞtan F-16 xärbi oçqıçların alu mäs'äläse aktual' bulıp qala birä


c: text/html

text:
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması yäki ATTA, CERN (fransuzça Conseil Européenne pour la Recherche Nucléaire) - dönyanıñ yuğarı energiä fizikası iñ ere täcribäxänäse. Yış qına fransuz qısqartması kebek CERN (äyteleşe KERN, rusça TSERN) dip yörtelä.
Taswir[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması Eswiçrä häm Fransiä çigendä, Jeneva yanında urnaşqan. CERN territoriäse ike töp mäydançıqtan tora.
Tizlätkeçlär kompleksı cir öslegendä (iske tizlätkeçlär Linac, PS) häm cir astında, 100 m tiränlegendä (zamança SPS, Zur adron kollayderı) urnaşqan.
Töp mäydançıq Eswiçrä şähäre Meyrin yanında urnaşqan.
Oyışma 1954 yılda oyışa, 1953 yılda Parijda nigez salu kileşüenä 12 il qul quya. Xäzerge waqıtta oyışmağa 20 il kerä, daimi räweştä 2500 keşe eşli, şulay uq 580 ildän 8000 fizik häm injener waqıtlıça eşli.
CERN il-äğzaları yıl sayın 990 mln. dollar tüli.
Äğzalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
kerü statusında:
Küzätüçelär:
- Awrupa komissiäse
- Hindstan
- Rusiä Federatsiäse
- AQŞ
- Kanada
- YUNESKO
- Qıtay Xalıq Cömhüriäte

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Angliya Ronaldunı cäzağa tarttı
Kriştianu Ronaldu aprel’ ayındağı ber matçnıñ axırında üzen töşerüçe tarafdarnıñ telefonın bärep cirgä töşergän ide
Portugaliyäneñ tanılğan futbolçısı Kriştianu Ronaldu aprel’ ayındağı ber matçnıñ axırında üzen töşerüçe tarafdarnıñ telefonın bärep cirgä töşerüe öçen cäzağa tartıldı.
Angliyä futbol federaśiyäse anı 2 matçqa çığudan tıydı häm 50 meñ funt sterling ştraf saldı.
Moña kitergän waqıyğa aprel’ ayında “Mançester Yunayted”nıñ “Êverton”ğa 1gä 0 ciñelgän matçı axırında bula. Ronaldı çişenü bülmäsenä barğanda üzen töşerüçe 14 yäş’lek Djeyk Xarding isemle malaynıñ qulındağı telefonnı alıp cirgä ata häm ul watıla.
Reakśiyälärdän soñ Ronaldu sośial’ media akkauntı aşa älege xäräkäte öçen ğafu ütende häm Xardingnı matçqa çaqırdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Dön’ya kubogında berençe xatın-qız arbitr
Franśuz Stefani Frapparnı Germaniyä - Kosta-Rika matçında idarä itärgä bilgelädelär
Ahlat taş ütäleşe YUNESKO isemlegendä
Tradiśion Ahlat taş ütäleşe YUNESKO (BMO mäğarif, belem häm mädäniyät oyışması) matdi (material’) bulmağan mädäniyät miras isemlegenä kertelde
TRT World forumı 9-10 nçı dekabr’dä İstanbulda uzaçaq
Anıñ bıyılğı teması:“Kiläçäkne formalaştıru: bilgesezleklär, çınbarlıq häm mömkinleklär”


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/12-7
Firdäwes Ğäripova (07.12.1941, TASSRnıñ Döbyaz rayonı Qodaş awılı, RSFSR, / SSRB - 4.11.2014, Tatarstan Respublikası başqalası Qazan, Rusiä Federatsiäse) — tatar tel belgeçe.
Tatar onomastikası, toponimikası häm gidronimiäse ölkälären öyrängän, pedagoglar äzerlägän oluğ ğalimä. Filologiä fännäre doktorı (1992), prafisır (1993). Tatarstannıñ häm Rusiäneñ atqazanğan fän eşleklese (1995, 2003).
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Cumaertesi künü saba saat 7-de Kremlniñ sabıq siyasiy mabüsi Edem Bekirovnıñ Rusiye ordusı tarafından işğal etilgen Herson vilâyetiniñ Novooalekseyevkadaki evinde tintüv keçirildi. Bunı Telegram kanalında Ukrayina ombudsmanı Lüdmila Denisova haber etti.
"Arbiy urbada, maskalı ve silâlı adamlar azbarğa qoradan basıp kirdiler. Odada tek Edemniñ apayı Gülnara Bekirovanıñ 80 yaşındaki ana-babası edi. İşğalciler ev içinde, çardaqta, azbarda ve garajda tintüv keçirdiler. Tutıp alınğan şeyler arasında: cüzdanlar, cep devterleri ve kitaplar. Tintüv vaqtında arbiyler, Geniçesk rayonınıñ devlet memuriyeti reisiniñ muavini, Milliy Meclis azası Gülnara ve Ukrayina ombusmanı öfinsinde qırımtatar halkhınıñ meselelerinden mesleatçı olğan qızı Eleonora aqqında sorağanlar ve olarnıñ deral evlerine qaytmasında israr etkenler", - dep haber etti Denisova.
Ombudsmannıñ malümatına köre, Gülnara Bekirova şimdi Kıyivde hastahanede "uzun müddet vaziyeti ağır olğan" aqayı Edem Bekirovnıñ yanındadır.
"İşğalci memleket qırımtatarlarnı taqip etmege ve qorqutmağa devam ete. Tintüvler halqara uquqqa zıt kele ve insan aqları ve serbestlikleri aqqında Jeneva Şartnamesiniñ 5-nci maddesini boza", - dedi Denisova.
Rusiye quvetçileri tintüv keçirilgeni aqqında açıq şekilde haber etmedi.
Rusiye kontrolindeki Aqmescit mahkemesi 2021 senesi iyün ayında Edem Bekirovnı 7 yıl apis cezasına ve 150 biñ para cezasına üküm etti. Bekirov, bu üküm «halqnı qorquzmaq» içün çıqarıldı, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Bekirovğa çıqarılğan ükümni takbih etip, halqara toplulıqnı «Rusiyege basqı yapmağa» devam etmesine çağırdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Edem Bekirov davası
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Noyabr 22-24 künleri Qırımda ava şaraitleri, ayırıca şimaliy-şarqiy yel suratınıñ 18-23 m/s qadar yetecegi aqqında tenbiyelediler.
Yelniñ küçleşüvi aqqında bildirüv Qırımnıñ «Fevqulâde vaziyetler boyunca» saytında «acele haber» kibi nişançıq ile peyda oldı.
«Yelniñ küçleşüvi ile bağlı fevqulâde vaziyetlerniñ peyda olması beklenile», – deyler müessisede.
Bu sebepten qırımlılarnı bu künleri dağ ve deñiz seferlerinden vazgeçmege çağıralar.
Ava şaraitleri sebebinden Keriç keçiti işini toqtattı. Mında noyabr 21-de, saba, nevbette 900 maşina tura edi.


text: Şağir häm cämäğät eşleklese Qazanğa räsmi töstä tügel, ä xalıq şağire Rinat Xarisnıñ duslarça çaqıruı belän kilgän. Tatarstan Prezidentı belän dus bulğanlıqtan, Mostay Kärim, 21nçe yul könne Kreml’gä dä çaqırulı ide. Ber säğätkä yaqın däwam itkän oçraşudan soñ, şağir, jurnalistlar yanına çığıp, oçraşu, icadi plannar, dusları xaqında fikerläre belän urtaqlaştı. Mintimer Şäymiev häm Mostay Kärimneñ oçraşuına jurnalistlar kerä almadı, şuña, ölkän ädipkä birelgän berençe soraw - närsä xaqında söyläştegez, digän sorawdan ğiybärät ide. Niçek itep dus yäşärgä, urtaq äyberlär aşa ber berebezne yaratu xaqında fiker alıştıq, dide Mostay Kärim. Ul yaña ğına xalıq şağire isemenä layıq bulğan Rinat Xarisnıñ çaqıruı belän kilüen häm anı şuşı däräcägä ireşüe belän qotlarğa cıyınuı xaqında xäbär itte. «Tatarstan yäşläre» gäzite xäbärçese Flüra Nizamova klassiknıñ Rusiäne yaratuı xaqındağı şiğeren iskä alıp, xäzer fikeren üzgärtüe, yäki üzgärtmäwe xaqında soraw birde. Mostay Kärim, Rusiä - bezneñ watanıbız, anı haman da yaratam, dip cawap birde. Şiğerlär turında süz barğaç, icadi plannar turında da soraw birde jurnalistlar. Moña cawap qaytarğançı, Mostay Kärim, ä nindi äsärläremne uqığanığız bar, dip üze dä qızıqsındı. Soraw birgän keşe cawap qaytara almadı, ämma başqa xäbärçelär, klassiknıñ äsärlären belä bulıp çıqtı. Mostay Kärim üz çiratında, xäzerge waqıtta «Tormış mizgelläre» digän isem astındağı istäleklär kitabın yazuın xäbär itte. Başqortstan qunağı bulğanda, xäbärçelär Mostay Kärim tuğan Kläş awılı, anıñ Färidä Qudaşeva kebek ataqlı awıldaşları xaqında da süz alıp bardı. Ädipkä qaysı teldä icat itüe xaqında da soraw birelde. Ul, başqortça, dide. Mostay Kärimneñ Mintimer Şäymiev belän oçraşuında Rinat Xaris, ölkän ädipneñ qızı Älfiä xanım häm onığı Timerbulat äfände dä buldı. Qunaqlar, aldan iğlan itelgänçä, Qazannıñ ber restoranında, şağir Rinat Xarisnıñ mäclesendä bulaçaqlar. Annan soñ, Mostay Kärim tağın ber niçä kön Qazanda qalıp, Tatarstandağı icadi dusları belän oçraşırğa niätli.Bikä Timerova


text:
Qırımtatarlarnı medrese ve qırımtatar evinde arbiyler tarafından yapılğan tintüv açuvlandırdı. Arbiyler bir şey tapmağan soñ, afu soramağanlar. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımtatar bayraq Künü bayramında çıqışta bulunıp, qayd etti.
Bu aqqında Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ beyanatında aytıla.
«Qırımtatarlar telüke beklenilecek adamlar degil. Kendi aq-uquqlarını qorup, olar iç bir kimseniñ aqqlarından keçmeyler. Qırım cemiyetiniñ bir qısmına ekinci derece adamlarına kibi davranmaq olmaz... Bizler «Qırım fobiyasına» oğrağan akimiyet adamlarınıñ esirleri degilmiz... Bu bizim toprağımız, bu bizim şeerimiz. Bizler iç bir vaqıt birisi çette, ekinci ise merkezde olmasına yol bermeycekmiz. Adamlarnı millet ve dinge köre ayırğan akimiyet – devamlı degil. Adamlarğa bu şekilde yanaşmaq olmaz», – dep tekrarlay Çubarovnıñ aytqanlarını QMDİ matbuat hızmeti.
İyün 24 künü saba saat 6:30 Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde oğlanlar içün hafizler medresesine belgisiz silâlı şahıslar sürip kirdi ve tintüvni keçirmege başladı.
Arbiyler qapunı qırıp, pencereni parlap, binağa kirdiler. Tintüvni tahminen 30 adam, tahminlerge köre, FSB vekilleri ve politsiya hadimleri keçirdiler.
Tintüv bitken soñ betlerini saqlağan adamlar bir qaç bilgisayarnı ve medrese müdiriniñ muavini Ayder Osmanovnı tintüvge alıp kettiler. Bu areketlerniñ sebebi aydınlatılmadı. Tintüv 5 saat devam etti.
Medreseden ğayrı silâlı şahıslar qırımtatar qorantasına tintüvnen keldiler. Saba saat 6:30 belgisiz şahıslar Bulğanaq köyüniñ medrese müdiriniñ muavini yaşağan evinde de qapını qırıp taşladı. O vaqıt evde Ayder Osmanov, qadını ve eki balası (qızı – 4 yaşında, oğlu – 11 aylıq) buluna edi. Bunıñ neticesinde balalar qorqıp, teren ruhiy travma alğanlar.


text:
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ qadısı «qırımlı musulmanlar davasınıñ» beş mabüsini 15 yıldan 19 yılğa qadar azatlıqtan marum etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» haber ete.
«Qırım birdemligi» ve «Grani.ru» internet-neşiriniñ mühbiri Remzi Bekirov ve aq qorçalayıcı Riza İzetov ilk 5 yılı apishanede, 1 yıl 6 ay sıñırlavı ile qalğanı sert rejimli tüzetüv koloniyasında keçecek 19 yılğa azatlıqtan marum etti.
Faal Raim Ayvazov 17 yılğa koloniyada qalmasına üküm etildi, ilk 5 yılı apishanede keçecek, 1 yıl ve 6 ay sıñırlanacaq. Faal Şaban Umerov 18 yılğa üküm etildi, ilk 5 yılı apishanede keçecek, 1 yıl ve 6 ay sıñırlanacaq. Faal Farhod Bazarov 15 yılğa üküm etildi, ilk 4 yıl ve 10 ay apishanede keçecek, 1 yılı sıñırlanacaq.
Umerov, Bekirov, İzetov ve Ayvazov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden («Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv», ömür boyu azatlıqtan marum etüv) qabaatlandı. Bazarov – Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden («Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv», 20 yılğa qadar azatlıqtan marum etüv). Qabaatlanğan dava mabüsleri Rusiye Ceza kodeksiniñ 30-ıncı maddesiniñ 1-inci qısmı ve 278-inci maddesine istinaden («Akimiyetni zorbalıqnen zapt etüv azırlığı», 10 yılğa qadar azatlıqtan marum etüv) qabaatlandı.
Dava malümatına köre, qabaatlanğanlarnıñ silâsı, patlayıcı maddeleri, silâ parçaları yoq edi, terror aktını yapmağa niyetleri yoq edi ve başqa terror areketlerine çağırmağan edi.
Qırımtatar faalleriniñ malümatına köre, bugünki künge qadar Qırımda buña oşağan qabaatlavlar boyunca 80-den çoq insan tahqiqat altında buluna ve mahküm etildi.
Martnıñ 10-na keçer gecesi mahküm etilgen «qırımlı musulmanlar davası» mabüsleriniñ soy-sopları Qırımdan Rusiyege üküm çıqarıluvına yiberilmedi. Rusiye quvetçileri Keriç köpründe mabüslerniñ advokatlarını ve jurnalistlerni blok etti. Rusiye uquq qoruyıcıları Keriç köpründe olğanlar aqqında açıq bildirmey.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. 2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
"Krımenergo" yarımada sakinlerini mayıs ayında planlaştırılğan elektrika söndürilmeleri aqqında bildire. Bunı müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
Bütün cedvellerni "Krımenergo" saytında körmek mümkün.
Daa evel bildirile edi ki, Qırımda koronavirus tarqalamasınen bağlı kirsetilgen sıñırlayıcı tedbirler sebebinden elektrika qullanması 10-12%-ğa arttı.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti.


text:
Salı künü, oktâbr 27-de, Qırmınıñ Ermeni Bazar şeerinde Qırım ile memuriy sıñırda qırımtatar milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqan faallerge nisbeten açılğan «mayıs 3» işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçecek.
Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy salyav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev bildirdi.
Onıñ malümatına köre, şu sırada Tair Smedlâyev ve Edem Osmanovnıñ işleri baqılacaq.
Qırımtatar faalleri Tair Smedlâyev ve Edem Osmanovnıñ işleri boyunca mahkeme toplaşuvı 2015 senesi sentâbr 22 künü keçirildi. Amma o vaqıt mahkemege şaatnıñ kelmegeni sebebinden teneffüs ilân etildi.
Tair Smedlâyevni 2014 senesi oktâbr ayında yaqaladılar. 2014 senesi dekabr ayında Tair Smedlâyevni kefalet boyunca azat ettiler.
Edem Osmanov yanvar 19-da Aqmeçitte yaqarlıq noqtasında yaqalanğan edi. Onı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarda qarşılav aktsiyasında uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine qarşı küç qullanuvında şekleyler. Yanvar 21-de mahkeme onı eki ayğa apiske almağa qarar aldı. Fevral 25-te, «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Edem Osmanovnı SİZOdan azat ettiler.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi Aqmescit rayonınıñ sakini 45 yaşında Edem Ebulisov «mayıs 3» işi boyunca qabaatlı olğanını bildirdi. Oña 40 biñ ruble miqdarında para cezasını berdiler.


text:
İşğal etilgen Qırımda keçken künü 8 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta mayısnıñ 7-sinde COVID-19 ile küreş operativ ştabı toplaşuvında haber etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya mayısnıñ 7-sinde operativ ştabı toplaşuvında, bütün qayd etilgen adiseler - artıq belli olğan merkezlerdir dep bildirdi. Hususan, Yañı Qapı rayonında eki hasta, Qurman rayonında bir hasta, Saq rayonında eki hasta, Aluşta bir hasta bar ve daa birisi - bala cumhuriyet hastahanesiniñ ekimi, bundan ğayrı Ukrainanıñ qıtasından kelgen bir adamda da COVID-19 tasdıqlandı.
Böylece, al-azırda Qırımda 168 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 22-si çetelden keldi, 17-si – Rusiyeden. 22 hastanıñ Rusiyeden kelgenlernen alâqası oldı, 106 kişi laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada olğan edi. 41 kişi tüzeldi. Bir hasta vefat etti. Aqyarda 106 COVID-19 hastası bar, eki insan vefat etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, mayısnıñ 12-nden itibaren maska rejimini kirsetmege azır. Daa evel Qırımda yüksek seviyeli azırlıq rejimi mayısnıñ 11-ne qadar uzatılğan edi, Aqyarda onı mayısnıñ 30-na qadar uzatqanlar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Listings for Orhanlı Escort (1)
Escort bayan Orhanlı, Orhanlı olgun escort, Vip escort Orhanlı, Orhanlı rus escort, Escort kızlar Orhanlı, Orhanlı trv, Orhanlı escorts, Orhanlı escort manken, Orhanlı şişman escort, Orhanlı olgun escort bayan, Sınırsız escort Orhanlı, Orhanlı yeni escort bayanlar, Orhanlı orospu numaraları, Escort girls in Orhanlı, Masöz escort Orhanlı, Orhanlı sınırsız escort, Escort sitesi Orhanlı, Orhanlı anal escort, Escort in Orhanlı, Orhanlı escort türbanlı, Escorts Orhanlı, Şişman escort Orhanlı, Orhanlı türbanlı escort, Orhanlı escort ara, Orhanlı gerçek escort, Fetiş escort Orhanlı, Orhanlı escort kadın, Orhanlı escort telefon, Grup escort Orhanlı, Orhanlı genç escort, Strapon escort Orhanlı, Orhanlı escort ucuz, Orhanlı escort service, Mature escort Orhanlı, Üniversiteli escort Orhanlı, Escort ilan Orhanlı, Orhanlı russian escort, Gecelik escort Orhanlı, Orhanlı escort siteleri, Orhanlı yabancı escort, Orhanlı yaşlı escort, Orhanlı escort tavsiye, Orhanlı manken escort, Orhanlı bayan partner, Orhanlı kaliteli escort, Orhanlı model escort, Çıtır escort Orhanlı, Orhanlı escort servisi, Escort whatsapp Orhanlı, Escort grup Orhanlı, Orhanlı elit escort bayan, Orospu numaraları Orhanlı, Orhanlı escort bul, Orhanlı escort ajansı, Balık etli escort Orhanlı, Esc bayan Orhanlı, Orhanlı asyalı escort, incall escort Orhanlı, instagram escort Orhanlı, Eve gelen escort Orhanlı, Cim cif escort Orhanlı, Kondomsuz escort Orhanlı, Orhanlı özel escort, Orhanlı sex partner, Orhanlı azeri escort, Tombul escort Orhanlı, Orhanlı uygun escort, Orhanlı otel escort, Ofise gelen escort Orhanlı, Orhanlı 18 yaş escort, Orhanlı dolgun escort, Dul escort Orhanlı, Orhanlı elit escort, Orhanlı fetiş escort
Mükemmel Kız İstanbul Bayan Escort İle Kusursuz Cinsellik
Mükemmel Kız İstanbul Bayan Escort İle Kusursuz Cinsellik Aşk ile sizi saracak mükemmel hatununuz olarak buradayım. Benim adım Rüya. Gerçekten de rüya gibi bir hatun […]
YORUM ALAN ESCORT BAYANLAR
POPÜLER ESCORTLAR
- Grup Seven İstanbul Escort Hülya
- Şişli Anlık Çekilen Resimlerini Gönderen Escort Deniz
- Etiler Çok Fazla Yetenekli Olan Escort Ayşe
- Anadolu Yakası Yeni Kumral Escort Aslı
- Bakırköy Kucak Dansı Atraksiyonlu İlişkileri ile Escort Beyza
- Ortaköy Diledigin Pozisyona Giren Escort Katya
- Alanya Deli Gibi Sevişmek İsteyen Escort Bayan Yağmur
- Anadolu Yakası Farklı Rollere Giren Escort Bayan Sena
- Bahçeşehir Cesur Fantezilerin Kadını Escort Handan
- Zeytinburnu Seçici Davranan Harika Escort Bayan Yağmur
Popüler İstanbul Escortları
- Beşiktaş Escortları ile zevk serüveni (93 views)
- Ümraniye Ateşli Bayan Escort Duş Fantazi (86 views)
- Avcılar Bayan Escort da Sular Durulmuyor (86 views)
- Beylikdüzü El Yakan Bayan Escort Fiyatlar (84 views)
- Acıbadem Sakızağacı Rezidans Görüşmesi Yapan Escort Beren (79 views)
- Etiler Bayan Escortları ile Sırlar (78 views)
- İşini Çok İyi Bilen Bayan Deniz – Bağcılar (77 views)
- Şişli Escortları Trafik Pozisyonları (71 views)
- Ümraniye Bayan Escortları Yine Formunda (65 views)
- Şişli Escortlar ile Nargile Şişesinin Tadı (65 views)


text:
Ukrainadağı soğıstan keyin älemdegi sezimtal şielenis oşaqtarı «joğarı temperaturada» twr. Ukrainada bolıp jatqan keskilesken soğıs jwrt nazarın köbirek audarğandıqtan, özge aymaqtardağı şielenisterdiñ bwrınğıdan köri qauipke bet alıp jatqanın añğarmay da jatqanday. Aytalıq, Yemendegi soğıs, Afrikadağı jaña şekaralar, qayta köterilgen Izrail'-Palestin taqırıbı. Bwlarğa wqsas Şığıs Aziyadağı «däsürli qayşılıqtar» qayta oyanıp keledi. Qıtay men Soltüstik Koreyanıñ ürkitu-qorqıtu äreketteri küşeygendikten Japoniya Amerika Qwrama Ştattarımen odaqtastıq ıntımaqtastıqtı küşeytuge qam qıluda.
Ötken senbide, Japoniyanıñ bas uäziri (prem'er-ministri) Fumio Kişida (Fumio Kishida) eline saparlay kelgen AQŞ senatorların qabıldap, Japoniya men AQŞ ortasındağı odaqtastıq ıntımaqtastığın jandandıru boyınşa wzaq keñes ötkizdi. Bwl kezdesude taraptar «Erkin jäne aşıq Ündi-Tınıq mwhit aymağı» wstanımın saqtau boyınşa ortaq müddege ie ekenderin tağı bir ret qaytaladı.
Eñ mañızdısı, amerikalıq 6 senator Japoniyağa saparınan bir kün bwrın Tayuan prezidenti Cay Iñvenniñ qabıldauında bolğan edi. Onda olar özin özi basqarıp kelgen jäne demokratiyalı Tayuandı qoldaytının bildirip, Qıtayğa qarata eskertu sipattağı mälimdemeler jasadı. AQŞ zañ şığaruşılarınıñ Tayuanğa saparlay barğanına narazılıq tanıtqan Qıtay bwğaz mañında äskeri jattığu ötkizip ses körsetti. Bwğan qosa Qıtay Sırtqı ister ministrliginiñ resmi ökili Jau Lişiyan Qıtaydıñ «wlttıq egemendik pen aumaqtıq twtastıqtı tabandı türde qorğau üşin qatañ şaralar qabıldauğa dayın» ekenin ayttı.
Wzaq uaqıttan beri Japoniya Qıtaydıñ Tayuan mäselesine qatıstı wstanımınan alañdap keldi, Ukraina soğısınan keyin alañdauşılıq tipti de küşeydi, sebebi, Ukrainadağı aşıq agressiyalarğa ilese älemdegi elderdiñ qayşılıqtardı äskeri is-qimıldarmen şeşuge degen nieti oyandı. Bwl twsta «Qıtay Tayuandı küşpen bağındıruğa äreket etse, Qwrama Şttar aralasa ma, joq pa?» degen swraq tağı da qızu talqınıñ taqırıbına köterildi. AQŞ-Tayuan-Qıtay – üştağandı mäselesinde Japoniya bılayğı uaqıtta bayqalmaytın qatısuşılıq mümkindigine ie. Sebebi, AQŞ-tıñ Japoniyada wtsağap twrğan auqımdı äskeri küşi bar.
Japoniya Tayuandı täuelsiz el retinde resmi moyındamağınmen tığız dostıq qarım-qatınastı saqtap keledi. Qazir japon biligine senimdi armiya qwrudı quattaytın konservanttar keldi. Bwl twsta Japoniya öñirdegi geosayasi is-qimılda belsindi bola tüsedi degen boljamdar bar.


text:
Qıpçaq tele
Qıpçaq tele - başta VIII-IX ğasırlarda kimäklär belän bergä İrtış häm Altayda yäşägän qıpçaqlarnıñ üle törki tele. IX ğasırda qıpçaqlar, oğuzlarnı qısrıqlap, Könbatışqa taba dalağa küçä. Alğa taba XI ğasırda kipçäklärneñ ber öleşe İdel aşa küçep kitä häm diñgez artı dalalarına urnaşa, peçeneglarnı, torqlarnı, bolğarlarnı, xazarnı häm başqa törki kavemnärne qısrıqlap, qısrıqlap çığara. Duna häm İdel tübänlekläre arasında yäşägän qıpçaqlar — polovtsı digän borınğı rus çığanaqlarında, ä Yevropa häm Vizantiä çığanaqlarında-qumannar. Alarnıñ tele fändä polovetskiy bularaq bilgele. Polovets tele XIV ğasırnıñ «Qumaniqus Kodeksı» digän yazma istälektä, ul missionerlar tarafınnan Qıpçaq telen öyränü häm Altın Urda xalqın xristianlıq belän tanışu öçen bilgelängän. Urta ğasırlarda başqa tanılğan Qıpçaq tele Üzäk Aziä, Kavkaz häm Priçernoyı diñgez dalasınnan äsir-qıpçaqlar näsele bulğan Misır mamlyuklarınıñ tele bula. Mamlek-Qıpçaq tele XIII — XV ğasırlarda yäşägän, anda ğäräp xatı belän yazılğan berniçä häykäl qalğan. XIII ğasırdan başlap Qıpçaq telläreneñ törle telläre Altın Urdada aralaşu telläre bulıp sanala (yazma telneñ role, läkin könyaqtan kilep çıqqan qarşılıqlar — Xorezm-törki häm soñraq Çağatay telläre). Qıpçaq tele qırımtatar, qaraim, qırımçaq, qaraçay-balqar, qumıq, noğay, qazaq, qaraqalpaq, tatar, seber-tatar, başqort) telläre törkeme nigezenä yattı. Qayber tel belgeçläre qıpçaq teleneñ tarqaluın ike öleşkä bülä — könbatış häm könçığış. Qıpçaq häm borınğı qırğız (Yenisey-qırğız) qäbiläläreneñ üzara xezmättäşlege näticäsendä barlıqqa kilgän könçığış çığanaq söyläm tibı IX ğasırda uq ayırım telgä räsmiläşterelä. Könçığış Qıpçaq tele könyaq altay (XI — XIV ğasır), fergan-qıpçaq häm qırğız telläre (XV ğasırdan) xronologik ezleklektä tarqala.]. Aldağı ğasırlarda könbatış qırpaq arealı idel buyı-qıpçaq (XIII ğasır), polovets-qıpçaq (XI — XIII ğasırlar) häm noğay-qıpçaq (XIV — XVI ğasırlar) xronologik ezleklelegendä tarqala.
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Çığanaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Э. H., БлaroBa Г. Ф. MaMлюkcko-kыпчakckий языk // Языkи Mиpa: Tюpkckиe языkи. — M.: ИHcTиTyT языkoзHaHия PAH, 1996. — C. 75—116. — (Языkи EBpaзии). — ISBN 5-655-01214-6.
- ЧeчeHoB A. A. ПoлoBeцkий языk // Языkи Mиpa: Tюpkckиe языkи. — M.: ИHcTиTyT языkoзHaHия PAH, 1996. — C. 110—116. — (Языkи EBpaзии). — ISBN 5-655-01214-6.
- TeHишeB Э. P. TюpkoязычHыx дpeBHиx пaMяTHиkoB языkи // Языkи Mиpa: Tюpkckиe языkи. — M.: ИHcTиTyT языkoзHaHия PAH, 1996. — C. 35—47. — (Языkи EBpaзии). — ISBN 5-655-01214-6.
- CpaBHиTeлbHo-иcTopичeckaя rpaMMaTиka Tюpkckиx языkoB. PerиoHaлbHыe pekoHcTpykции / TeHишeB Э. P.. — M.: Hayka, 2002. — C. 216—338, 736—737.


text:
Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti koordinatorı Sinaver Kadırovnıñ sürgünligi boyunca mahkeme qararını deñiştirmedi.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
Mahkeme toplaşuvı Aqmescitte fevral 6 künü keçti.
Şu cümleden, Ermeni Bazar şeer mahkemesiniñ Sinaver Kadırovğa para cezasını belgilemek ve Rusiye nezareti altında olğan Qırım yarımadasından sürgün etmek qararına şikâyet arizası baqılğan edi. İşbu qararnıñ sebebi – «Rusiye migratsion qanuniyetiniñ bozuluvı»dır.
Sinaver Kadırovnıñ özü ise Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, o, başqa türlü qararnı beklemey edi.
«Vaziyetni çoqtan çezdiler, buña azırlıq körip, özleri içün muayyen bir noqtaiy nazarnı çıqarğanlar», – dey Kadırov.
O, mahkemenin soñki qararını elde etip, Avropa mahkemelerine muracaat etmek niyetindedir.
«Böyleliknen narazılığımnı kösterecem, ya da, eñ azından, olarnı mesüliyetke çekmege tırışacağım», – dedi uquq qoruyıcı.
Sinaver Kadırov yanvar 23 künü «Ermeni Bazar» nezaret kiriş noqtasında Federal havfsızlıq hızmeti ve Rusiye sıñır hızmetiniñ hadimleri tarafından yaqalanğan ve yarımadadan sürgün etilgen edi.


text:
Taciqstan prezidentı Emomali Raxmonov Yevropada säfärdä
Taciqstan prezidentı Emomali Raxmonov Yevropa säfärenä çıqtı. Anı Yevropa räsmiläre häm Brüsseldäge NATO başfatirında oçraşular kötä. Bügen kiç Raxmonovnıñ berençe tuqtalışı Çexiä başqalası Pragada bula. Söyläşülärdä Çexiä yağınıñ Taciqstandağı Vaqş yılğası buyındağı Sangtuda hydroelektrostansiäsenä aqça birüe turında baraçaq. Luxembourg'ta Taciqstan belän Yevropa Berlege arasında xezmättäşlek turında kileşügä qul quyılaçaq dip kötelä. Taciqstanda isä Rusiä generalı Yevgeni Yuriev bulıp andağı 201nçe Diviziä yazmışı turında söyläşülär uzdırdı. Mäğlüm bulğança Taciqstanda Sovetlar Berlege taraludan birle uq urnaşqan Rusiäneñ bu ğaskärläre statusı inde küptän Mäskäw belän Düşänbe söyläşüläreneñ köntärtibendä tora. Kileşü bu ay azağında Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ Taciqstanğa kilüe waqıtında qabul iteler dip kötelä.


text:
Türkiye akimiyeti, qırımtatar milliy areketi liderleri Ahtem Çiygoz ile İlmi Umerovnıñ azat etilmesine qarşılıq olaraq Moskvağa casuslıqta qabaatlanğan eki Rusiye vatandaşı – Aleksandr Smirnov ile Yuriy Anisimovnı teslim etti. Bunı noyabr 29 çarşenbe künü, Türkiyeniñ Habertürk teleşirketine sıltap, dpa agentligi bildirmekte.
Habertürk, mahkemeniñ vesiqalarına sıltap, Smirnovnen Anisimov 2016 senesi aprel ayında yaqalandı ve yaqın zamanğa qadar Türkiyede mahkemeden evelki nezaret altında buluna ediler, dep bildire.
Casuslar deye şübhe altına alınğan eki şahıs sahte vesiqalarnıñ yapılması ve öldürüvniñ azırlanmasında qabaatlandı. Yerli polis hadimleri 2015 senesinde İstanbulda çeçen dissidentlerinden biriniñ ölüminden soñ olarnıñ peşine tüştiler.
Habertürk, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ile İlmi Umerovnıñ azat etilmesi ve Smirnovnen Anisimovnıñ Rusiyege berilmesi bir-birine bağlıdırlar, dep iddia ete.
Bu haber resmen tasdiqlanmadı. Rusiye ve Türkiye tarafından açıq menbalarda bu mevzuda izaatlar berilmedi.
Oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.
Oktâbrniñ 25-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımda mahküm etilgen Çiygoz ve Umerovnıñ azat etilmesi içün ğayret köstergen Türkiye Cumhuriyeti prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa teşekkürlerini bildirdi.
Umerovnen Çiygoz azat etilgen vaqıttan berli olarnıñ Rusiye tarafından nasıl şartlarnen yiberilgeni belli degil edi.
Qırım advokatı Edem Semedlâyev, Rusiye prezidenti memuriyetine ariza yazıp, Umerovnıñ Qırımdan qaysı bir qarar esasında çıqarılğanını añlatmağa rica etti.


text:
Rusiyeniñ meşur tarihçısı Andrey Zubov Livadiya sarayında Yalta konfertseniyasınıñ 70 yıllığı munasebeti ile tiklengen Sovetler Birligi, AQŞ ve Büyük Britaniyanıñ reberleri İosif Stalin, Franklin Roosevelt ve Winston Churchill eykelini tenqit etti. Zubov «Otkrıtaya Rossiya» neşirine dedi ki, «Yalta konferentsiyası, şübesiz, müim bir tarihiy vaqia, lâkin bütün şahıslar aynı degil».
«Roosevelt ve Churchillniñ adamlarnı kütleviy sürette yoq etüvge alâqaları olmasa, üçünci şahıs – Stalin, bilgenimiz kibi, kendisi emirlerni imzalap, yüzlernen biñ insannıñ ölüminden mesüliyetlidir. Qırımda bu insan eykeliniñ tiklenmesi, tabiiy ki, yaramay bir işarettir. Demek ki, bizim memleketimizde – Qırım şimdi Rusiyeniñ bir qısmı sayıla da, – eyilik ve yamanlıq ıstılaları bozuldı. Misal olaraq, Avropada 1938 senesiniñ München konferentsiyasınıñ abidesini qoymazlar, bunı tasavur etmek bile zor. O da müim bir tarihiy vaqia sayılmaqta, lâkin onıñ iştirakçileri arasında, Chamberlain ve Daladier ğayrı, Hitler ve Mussolini de bar ediler. Almanlar ya da avropalılar bunıñ kibi abide tiklenmesini istemez ediler», – dedi Zubov.
Onıñ fikirince, bir çoq qırımlı içün «Stalinniñ sıması – çirkin bir sımadır». «Hatırlatam, Stalin zamanında Qırımda eki sürgünlik oldı – 1941 senesi almanlarnıñ sürgünligi ve qırımtatarlar, ermeniler, bulğan ve yunanlarnıñ sürgünligi. Onıñ içün Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatarlar içün Stalinniñ eykelini tiklemek – eki qat aqaretlevdir. Halq faciası, qırımtatarlarnıñ, farqlı malümatlarğa köre, 25-30%-nıñ ölüminde qabaatlı olğan insannıñ tunç abidesi şimdi Yalta turıp, o da külümsirep otura», – dep ayttı tarihçı.
Bundan evel Andrey Zubov Qırımnı işğal etken Rusiyeniñ areketlerini tenqit etken edi.
Malüm ki, Gitlerge qarşı koalitsiyanıñ üç devlet yolbaşçısı konferentsiyasınıñ 70 yıllığı qayd etilgen Yaltada fevral 5-te «Üç büyük adamnıñ» – Stalin, Churchill, Rooseveltniñ abidesini açtılar.
Yüksekligi dört metrni teşkil etken on tonnalıq tunç abide eykeltraş Zurab Tsereteliniñ işidir.


text:
Halq deputatı, Meclis reisi Refat Çubarov devlet hainliginde şeklengen Qırım deputatları cedvelinden eki qırımtatarnıñ çıqaruvında israr ete – Enver Abduraimov ve Safure Kacemetova.
«Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası tarafından tizilgen «Devlet hainliginde şeklengen ve qıdıruvğa ilân etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatları cedvelinde» Abduraimov Enver (Ukraina regionları Firqasınıñ deputat gruppası) ve Kacametova Safureniñ (Qurultay-RUH» deputat gruppası) adları bar. Olar 2014 senesi fevral 27 künü keçirilgen QMC Yuqarı Radasınıñ qanunsız nevbetten tış sessiyasına öz qarşılığını bildirgen ediler ve onıñ işinde iştirak etmediler», – yazdı Çubarov Facebookta avgust 6 künü.
Onıñ sözlerine köre, Abduraimov ve Kacametova, Meclis qararına riayet etip, QMC Yuqarı Şurasınıñ nevbetteki (2014 senesi fevral 27-den soñ) toplaşuvlarında ve 2014 senesi mart 15 künü Ukraina Yuqarı Şurası tarafından «Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası vekâletleriniñ müddetten evel toqtatıluvı aqta» №891 qararınıñ alınuvından soñ endi qanunsız «Qırım devlet şurası» «toplaşuvlarında» iştirak etmey ediler.
Bu sebepten Meclis reisi işbu deputatlarnıñ QMC prokuraturasınıñ cevdeline kirsetilmyesini qanunsız saya.
Ukraina Yuqarı Şurası fevral 13 künü baş prokuraturağa muracaat etip, mart 16-da «referendum»nıñ keçirilmesine alâqası olğan Qırım Yuqarı Şurası ve Aqyar şeer şurasınıñ deputatlarını mesüliyetke çekmege talap etti.
Cevdelde Qırım parlamentiniñ 75 deputatı bar. Daa biri – Vasiliy Ganış aprel 28 künü Qırım çıqışında Ukraina Havfsızlıq Hızmeti ve Ukraina Delvet sıñır hızmetiniñ hadimleri tarafından yaqalandı.


text:
Poloniya prezidenti Andrzej Duda qırımtatar halqınıñ liderlerine yüksek devlet mukâfatlarını berdi, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, mukâfatlav buyruğı 2021 senesi dekabrniñ 3-nde imzalandı.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevge «Poloniya Cumhuriyetine hızmetteki yararlıqlar» nişanınıñ Büyük haçı berildi. Bu mukâfat «halqara işbirligini pekitüv ve halqlar arasında munasebetlerni inkişaf ettirüv işindeki yararlıqlar» içün eñ yüksek mukâfat ola.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa «Poloniya Cumhuriyetine hızmetteki yararlıqlar» nişanınıñ Komandor haçı berildi.
«Poloniya Cumhuriyetine hızmetteki yararlıqlar» nişanınıñ zabit haçınen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, «Avdet» gazetasınıñ muarriri Şevket Qaybullayev, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı, Sovetler Birligi vaqtınıñ siyasiy mabüsi Sinaver Kadırov mukâfatlandı.
Refat Çubarov Qırımtatar Milliy Meclisi adından ve şahsen mukâfat alğan safdaşlarını tebrikledi, Poloniya prezidenti Ancey Dudağa «Şarqiy ve Merkeziy Avropa halqlarınıñ azatlıq-milliy areketine qoltutuvnen beraber çoq yıllıq aq qorçalayıcı faaliyetke ve Sovetler Birliginiñ totalitar rejimi ile küreşke yüksek ve lâyıq qıymet keskenleri» içün teşekkürler bildirdi.
Qırımtatar halqınıñ lideri ve Uukraina halq deputatı Mustafa Cemilev 2022 senesi Nobel Barışıq Mukâfatına namzet kösterildi. Namzetini Poloniya Seyminiñ alt palatasınıñ spiker muavini Malgojata Gosevskaya teklif etti.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Poloniya Seyminiñ spiker muavini Malgojata Gosevskayağa Mustafa Cemilevniñ namzetini köstergeni içün teşekkürler bildirdi.


text:
Cumaertesi künü, noyabr 7-de, Bağçasaraynıñ Han sarayını Qırım akimiyeti ziyaret etti. Sarayğa Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov, Qırım ükümetiniñ şimdiki baş nazir muavini Ruslan Balbek, Qırım musulmanlarınıñ müftisi hacı Emirali Ablayev kelgen edi, dep bildire QHA.
Olarnen birlikte «Rossiya1» çıqaruv taqımı keldi. Belli olğanı kibi, telekanal yarımadada «Vatan neden başlana» serlevalı vesiqalı filmni çıqara.
Han sarayından Aksenov ve Qırımda rusiyeli akimiyetnin diger temsilcileri yarımadada, olarnıñ fikrine köre, yaşayış nasıl deñişkeni ve olarnıñ qırımtatarlar ile munasebetleri aqqında tarif ettiler.
Bunıñ ile sarayğa bir qaç qırımtatarı kelip, Qırımnıñ şimdiki yolbaşçılığına sual qoydı. Şu cümleden, Büyük Han Camisi ne zaman tamirlene ve işke açılacağı aqqında soradılar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Qırımtatarlarnı OSCE Ukraina ve Donbas vaziyetini al etüv Üç taraflı bağ gruppasındaki mahsus vekili Martin Sajdikniñ Qırım lafları açuvlandırdı.
Böyle fikirni oktâbrniñ 9-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Kyivdeki matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Tünevin qırımtatarlardan çoq cevap aldım. İnsanlarnı bu beyniñ (Martin Sajdik – QA) tarihqa subyektiv baqması açuvlandırdı… Tarihnı aytmağa başlağan soñ ne içün ileri ketmeysiñ? 1783 senesi Rusiye Qırımnı ilk sefer ilhaq etkenini ne içün aytmaysıñ? Qırımtatarlarnıñ devletçiligi zorbalıq qullanılıp yoq etilgen edi», – dedi Çubarov.
Çubarov, Kyiv, Sajdikniñ laflarına cevap bermeli, dep ayttı.
«Ukrinformnıñ» oktâbrniñ 7-nde bildirgeni kibi, Avstriyadaki forumda Sajdik Rusiyeniñ qanunsız Qırım ilhaqınen bağlı fikrini aytmaqtan vazgeçip böyle ayttı: «Pensiyada olsam, yani serbest insan olsam, Qırım mevzusını da izaatlaycam».
Daa soñra Sajdik Qırım meselesinde «tarafsızlığını» köstermek içün kene sözge çıqtı. Qırım aqqında aytmasa da, anda bulunğanlar Sovetler Birligi vaqtında yarımada 30 yıl «Rusiye Federatsiyasınıñ terkibinde» olğanını, daa 37 yıl – 1954 senesinden 1991 yılına qadar – Ukraina Sovet Sotsialistik Cumhuriyetinde, bundan evel ise «Rusiye imperiyası bar olğanını» bilmek kerek, dedi.
Forumda iştirak etken Ukraina Avstriya elçisi Oleksandr Şçerba Sajdikniñ bu fikrine şaştı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikirince, Sajdik «Rusiyeniñ qanunsız Qırım ilhaqını aqlağan subyektiv tarih baqışlarını bildirdi».
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Martin Sajdikniñ Qırım laflarını begendi.


text:
Qırımtatar asıllı ukrain yırcısı Jamala aprel 26 künü qırımtatar faali Seit-Bekir Suleymanov ile nikâhlandı. Bunı o Facebookta haber etti.
Jamala: «Tou künü. Biz Seit-Bekinen ömür arqadaşları oldıq! Er kesge hayırlavlar içün teşekkür bildirem!» – dep yazdı
Nikâh merasimi qırımtatar milliy adetlerine köre Kyivde İslam medeniy merkezinde ötkerildi.
Aprelde Jamala sevgilisine bağışlanğan yañı yırını taqdim etken edi.
Qırımtatar asıllı ukrain yırcısı Jamala 2016 senesi İşveçyede «Eurovision» yır yarışınıñ ğalibi oldı. Qırımtatar halqınıñ sürgünligini añlatqan «1944» yırı ile çıqışta bulunğan edi.


text:
Ukrainada Litvaniya elçisi Marius Yanukonis qırımtatarlarnıñ timsaliy temsilciliklerini dünya paytahtlarında – Washington, Berlin ve digerlerinde – tesis etmege teklif etti. Bunı o, mayısnıñ 29-nda, Litvaniya seyminde keçirilgen «Qırımtatarlar 3 yıllıq işğalden soñ» adlı halqara konferentsiyada iştirak etip ayttı, dep bildirdi konferentsiya iştirakçisi, jurnalist Yuriy Lukanov Qırım.Aqiqatqa.
ABD Litvaniyanıñ sabıq elçisi Zigmantas Pavilyonis konferentsiyada bu teklifke qoltutıp, «Qırımda qırımtatarlarnıñ vaziyetini añlatacaq haber merkezleri» olmalı, dep qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, noyabrniñ 7-nde Amerika Birleşken Devletlerinde kommunizm qurbanlarına bağışlanğan tedbirler keçirilmeli. O, qırımtatarlarnı «kommunizm qurbanları» olaraq adlandırıp, «böyle bir fursattan faydalanıp, anda prezentatsiyanı keçirmek kerekler», dep qayd etti.
Bazarertesi künü Litvaniya tışqı işler naziri Linas Linkeviçus Vilnüste keçirilgen «Qırımtatarlar Qırım işğalinden üç yıl keçken soñ: şimdiki vaziyet ve halqara toplulıq içün ilerideki strategiya» halqara konferentsiyasında çıqışta bulunıp, Litvaniya Rusiye işğal etken Qırım sakinlerine qoltutmağa devam etip, Rusiye Federatsiyasından yarımadada insan aqlarınıñ bozulmasını toqtatmağa talap etkenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
2022- jıldıń yanvar-iyul aylarında Qaraqalpaqstan Respublikasında, jámi qurılıs jumısları kólemi quramında iri qurılıs kárxanaları tárepinen orınlanǵan qurılıs jumısları kólemi 232, 2 mlrd. sumdı quradı. Bul kórsetkish 2021- jıldıń yanvar-iyul aylarına salıstırǵanda 74,4 % ti quradı, jámi qurılıs jumısları kólemindegi úlesi 3,2 % punktke azayıp, 7,8 % ti quradı. Kishi kárxana hám mikrofirmalar tárepinen orınlanǵan qurılıs jumısları úlesine jámi qurılıs jumısları kóleminiń 70,2 % ti tuwrı kelip, 2021- jıldıń yanvar-iyul aylarına salıstırǵanda 1,3 % punktke kóbeydi. Sonıń menen birge, olar úlesine tuwrı kelgen qurılıs jumısları kólemi 2021- jıldıń yanvar-iyul aylarına salıstırǵanda 107, 0 % ti quraǵan halda 2097, 8 mlrd. sumdı quradı.
Málimleme xızmeti


text:
Halıqaralıq "Şekarasız tilşiler" qwqıq qorğau wyımı WikiLeaks saytınıñ negizin qalauşı Julian Assanjdı Londondağı abaqtıdan bosatuğa şaqırdı. Bwl tura..
Auğanstannıñ Farah provinciyasında "Täliban" tobı beybitşilik üşin şeruge şıqqan RRM-niñ 27 belsendisin barımtalap alıp ketken. Bwl jöninde jergilikt..
2019 jıldıñ 1 jeltoqsanına qarastı BJZQ-nıñ negizgi körsetkişteri Birıñğay jinaqtauşı zeynetaqı qorında (bwdan äri – BJZQ, Qor) jarnalardıñ barlıq tü..
Tarihi qayşılıqqa tolı japon-qıtay qatınası osı jıldıñ soñına qaray birqatar jañalıqtarmen tolıqtı. Qıtay törağası aldağı jılı Japoniyağa alğaş ret me..
Bügin Aqsu audandıq sotında «şeteldiktermen töbelesti» delingen Qızılağaştıñ bes twrğınına ükim oqıldı. Azamattardıñ advokatı Janar Balğabaevanıñ hab..


text:
Rusiye orduları Ukraina yarımadasınıñ işğaline ne zaman başladılar? Bu aqta o vaqıttaki qırım akimiyeti bile edimi? Ukrain arbiyleri ne içün öz arbiy bölüklerini qorumadılar? Cesür silâsız qırımlılar öz arbiylerini nasıl qurtara edi? Ve işğal etilgen Qırımda Ukrainağa qaytmağa istegenlerniñ sayısı nasıldır?
Qırım, 10 ay işğalde – «24» haber telekanalınıñ «Qırım.Aqiqat» yañı leyhasında.
Studiya musafiri – «Yevromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorı Andriy Şçekun.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit saatine köre saat 12:30) efirge çıqa.
Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında ise saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) peyda olacaq.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Ekonomikalıq ósiw
Ekonomikalıq ósiw[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Ekonomikalıq ósiw - obektivlik nızamlılıq bolıp, ol xalıqtıń ósiwi, ilim-texnikanıń rawajlanıwı protsessleri, óndiris kóleminiń belgili bir waqıt dawamında ósiwi sıyaqlı protsessler menen baylanıslı. Ekonomikalıq ósiw ulıwma usınıstıń ósiwin yamasa ulıwma potentsiallıq islep shıǵarıw kólemin bildiredi. Solay etip, ekonomikalıq ósiw óndiristiń ósiwin ǵana emes, al ekonomikalıq potentsialdıń ósiwin de ańlatadı.
Ekonomikalıq ósiw degende tek te mámlekettiń real dáramatlarınıń ósiwi ǵana emes, sonday-aq jan basına tuwra keletuǵın real dáramatlardıń ósiwin de túsinemiz. Ekonomikalıq ósiw eki túrli usıl menen anıqlanadı hám ólshenedi:
Birinshi usılda ekonomikalıq ósiwdiń milliy daramatınıń (jalpı milliy ónim, sap milliy ónim) ótken dáwirge bolǵan ózgeriwi sıpatında anıqlanadı hám mámlekettiń ulıwma ekonomikalıq imkaniyatları háreketin anıqlaw ushın qollanıladı;
Ekinshi usılda bolsa, jalpı ishki ónimdi (jalpı milliy ónim, sap milliy ónim) ótken dáwirge bolǵan xalıqtıń jan basına ózgeriwi sıpatında anıqlanadı.
Ekonomikalıq ósiwdi anıqlaw hám tiykarlap beriw protsesslerinde tómendegilerge itibar beriw kerek:
- ekonomikalıq ósiw;
- ósiw faktorları;
- ekonomikalıq ósiw modelleri.
Milliy ekonomikanıń ósiwin ólshewde jámi dáramatlar hám ónimlerdiń hár qıylı kórsetkishlerden paydalanıw múmkin. Ulıwma ósiw dárejesi tiykarında jalpı ishki ónim (JİÓ) muǵdarı menen belgilenedi. Sonday-aq bul kórsetkishlerdiń muǵdarı hám sheshiliwi tiyisli bolǵan wazıypaǵa qarap, jalpı milliy ónim (JMÓ) yamasa milliy daramat (MD) kórsetkishleride bolıwı múmkin. Óytkeni olardıń barlıǵı bir-birine oǵada jaqıń jalpı milliy ónim kórsetkishlerge sap ishki ónim kórsetkishleri sıyaqlı belgili bir mámlekettiń xalqı alıp atırǵan dáramatlardıń muǵdarın kórsetedi. Sonlıqtan da onnan xalıqtıń jan basına tuwra keletuǵın dáramatlar dinamikası hám dárejesin anıqlawda paydalanıw múmkin. Ekonomikalıq ósiw teoriyası hám modellerinde ulıwma makroekonomikalıq kórsetkishlerden ayırmashılıǵı onshelli úlken áxmiyetke iye emes, óytkeni olardıń ayırmashılıǵı ekonomikalıq ósiw shegarası hám faktorlarınıń ósiw dárejesin tańlawda sheshiwshi protsess esaplanbaydı.
Hár qanday mámleket ekonomikalıq ósiwge umtıladı, óytkeni ekonomikalıq ósiw, birinshideń milliy ónimniń kólemi hám dáramattıń kóbeyiwine, ekinshideń resurslardan nátiyjeli paydalanıw, úshinshideń jańadan-jańa zárúrlikler hám imkaniyatlardıń payda bolıwına, tórtinshideń xalıq aralıq bazarda mámlekettiń abırayın kóteriwge alıp keledi.
Ekonomikalıq ósiw usıllarınan durıs hám orınlı paydalanıw úlken áhmiyetke iye. Atap aytqanda, mámlekettiń áskeriy potentsialın anıqlaw hám rawajlandırıw máselesi kórilgende ekonomikalıq ósiwdiń birinshi usılınań, mámleket xalqınıń turmıs jaǵdayı salıstırılǵanda ekinshi usıldan paydalanıw maqsetke muwapıq. Mısalı, Hindstanda jetistirilgen sap milliy ónim Shveytsariyada jetistirilgen sap milliy ónimnen 70 protsentke kóp, biraqta Hindstan xalqınıń jasaw dárejesi Shveytsariya xalqınıń jasaw dárejesinen 60 ese tómen.
Ekonomikalıq ósiwge tásir etiwshi faktorlar. Ekonomikalıq ósiw eń aldı menen paydalanıp atırǵan resurslardıń sanı hám sapasına, sonday-aq paydalanıp atırǵan texnologiyaǵa baylanıslı. Egerde kórilip atırǵan faktorlar hám ekonomikalıq ósiwdiń quram bólekleri jámlestirilgen bolsa, ekonomikalıq ósiwdi ekstensiv hám intensiv ósiwge bóliw múmkin. Paydalanıp atırǵan resurslardıń muǵdarı ózgermey qalǵan jaǵdayda islep shıǵarıw tolıq intensiv faktorlar esabına ámelge asırılǵan esaplanıladı. Ulıwma alǵanda ekonomikalıq ósiw bir neshe faktorlar tiykarında ámelge asırıladı:
- tábiyiy resurslardıń sanı hám sapası;
- miynet resurslarınıń sanı hám sapası;
- tiykarǵı kapitaldıń kólemi;
- texnologiya hám basqalar.
Usı faktorlardıń barlıǵı islep shıǵarıwǵa tikkeley tásir kórsetedi. Bul bolsa, ekonomikalıq ósiwdiń perspektivaların belgilewde islep shıǵarıw funktsiyalarınan keń paydalanıw imkaniyatın beredi. Ekonomikalıq ósiwge mámlekettiń salıq sisteması da sezilerli dárejede tásir etedi. Salıqqa tartıw stavkaların kemeytiw hám amortizatsiyaǵa ajıratpalardıń ósimge qaray ózgeriwi investitsiyalar kólemin kóbeytedi hám sol arqalı ekonomikalıq ósimdi xoshametleydi. Sotsiallıq hám ekologiyalıq mashqalalar kúsheygen sońǵı jıllarda derlik barlıq mámleketlerde ekonomikalıq ósiwge eń aldı meneń xalıqtıń abadanshshıǵın támiyinlewdiń shárti sıpatında qaralmaqta.
Óytkeni, ekonomikalıq ósiwdiń pátlerin arttırıw zárúrlikke aylanbaqta. Sol sebepli rawajlanǵan mámleketlerde qollanılǵan ekonomikalıq ósiwdiń muǵdarlıq teoriyası óz ornın ekonomikalıq ósiwdiń sapa teoriyasına bosatıp berdi. Ótken ásirdiń jetpisinshi jıllarınıń aqırınan baslap jer júzinde rawajlanıw ideyası keń taralmaqta. Bul ideyanıń tiykarǵı maqseti keleshek áwladlardıń zárúrligiń yaǵnıy ekologiyalıq jaqtan sheklewler hám xalıqtıń kámbaǵal qatlamlarınıń zárúrliklerin esapqa alıw bolıp tabıladı. Qullası, mámleketlik siyasat ekonomikalıq ósiwdiń tómendegi mashqalaların sheshiwge baǵdarlanǵan:
- tutınıw dárejesi joqarı bolǵań ekonomikanıń turaqlı jaǵdayın támiyinlewge qaratılǵan amanat toplaw normaların tańlaw;
- xalıqtıń ósimin tártipke salıw;
- ilim-texnikanıń ekologiyalıq jaqtan qáwipsizligin engiziw hám miynet ónimdarlıǵın arttırıw.
Ekonomikalıq ósiwdiń sotsiallıq baǵdardaǵı dárejesi kúsheygen sayın ekonomikalıq teoriya hám ámeliyatta "xalıqtıń abadanshılıǵı" túsinigi jámiyettiń sotsiallıq-ekonomikalıq rawajlanıwınıń eń áxmiyetli ólshemi sıpatında taǵı da aydınıraq kózge túspekte. Egerde burınları ol materiallıq támiyinlengenliktiń muǵdar kórsetkishlerin sáwlelendirgen bolsa házirgi waqıtta birinshi orınǵa ortasha ómir kóriw, ólim dárejesi, sonıń ishinde balalar ólimi, jumıssızlıq dárejesi, dáramatlardıń teńsizligi, bilim dárejesi, qorshaǵan ortalıqgıń pataslanıwı hám basqa sol sıyaqlı kórsetkishler qoyılmaqta. Demek, házirgi waqıtta ekonomikalıq ósiw jeke adamnıń rawajlanıwı ushın sharayat jaratıp beriwi tiyis.
Ekonomikalıq ósiwdiń unamsız aqıbetleriniń biri xalıqtıń sotsiallıq, múlklik qatlamınıń kúsheyiwi esaplanadı. Sonlıqtan da mámleket xalıqtıń túrli qatlamların sotsiallıq qorǵaw maqsetinde sotsiallıq siyasat alıp baradı. Bul protsesste xalıqtıń dáramatlarınıń muǵdarı da anıqlanadı.


text:
Aqyarda tünevin 15 yañı koronavirus adisesi qayd etildi, bildirile şeer akimiyetiniñ saytında.
"Hastalanğanlar - 13-ten 65 yaşınace adamlar. 11 patsiyent - Aqyar sakinleri, dörtü - kelgenler. Qoranta ocağı qayd etildi - oğul ve qızı ile bir qadın, evelleri babaları hasta olğan edi", - denile beyanatta.
Qayd etile ki, şimdilik hastahanelerde 64 adam bar, infektsiya hastahanesinde - 166, 9-ıncı şeer hastahanesinde - 115 adam. Yaşağan yerlerinde 213 adam közetile.
Yılnıñ başından berli Aqyarda yañı koronavirus infektsiyasınen 488 adam hastalandı, 386 adam yahşı oldı, 18 adam öldi.
Qırımda tünevin koronavirustan eki adam elâk oldı.
Qırımda tünevin pandemiya zamanında bir künde eñ çoq koronavirus hastası qayd etildi - 84 kişi.
Akimiyetniñ malümatına köre, umumen Qırımda 2271 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 89-ı çetelden keldi, 122-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 1580 adam yahşı oldı. Aqyarda koronavirusnen 573 adam hastalandı, 378 adam yahşı oldı, 18 adam vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar asıllı ukrain yırcısı Jamala «Söz» («Obeşçaniye») yırınıñ klipini taqdim etti. Bunı noyabr 22-de yırcınıñ matbuat hızmeti Facebookta bildirdi.
«Video Yelena Demyanenkonıñ «Moya babuşka Kaplan» bediiy filminiñ levhalarına esaslandı. Klip rejisseri Denis Zaharov oldı, o, Jamalanıñ «Kaktus» ve «Poçemu tsvetı imeyüt glaza» videoları üzerinde çalışqan edi», – dep qayd etti matbuat hızmeti.
Oktâbr soñunda «Söz» yırı «Moya babuşka Fanni Kaplan» filminiñ muzıkası oldı. Levha Fanni Kaplannıñ XX asırnıñ Rusiye imperatorlığında inqilâp vaqialarınıñ zamanını tasvir ete. Fanni Kaplan tarihta Vladimir Leninge ücüm etken biri olaraq qaldı.
Jamala «Eurovision-2016» yır yarışınıñ ğalibi oldı, yarış finalı İsveçiyanıñ paytahtı Stockholmde mayıs 15 gecesi olıp keçti. Qırımlı qırımtatar sürgünligini añlatqan «1944» yırı ile çıqışta bulunğan edi. Yarış qaidelerine köre, 2017 senesi yarışnı Ukraina qabul etecek. «Eurovision-2017» Kyivde keçirilecektir.


text:
Türkiyede fevral 17 künü Ankarada bir çoq insannıñ ölümine ketirgen patlav içün mesüliyetni ozüne silâlı kürd teşkilâtlarından biri aldı.
«Kürdistan azatlığınıñ şainleri» teşkilâtı saytında bildirgeni kibi, ücüm arbiylerniñ memleketniñ cenübiy-şarqında etken ameliyatlarına cevap oldı.
Teşkilâtta deyler ki, ücümleri devam etecek ve ecnebiy ve turistlerni Türkiye turistik obyektlerine barmaqtan tenbiyeledi.
Beyanatta aytılğanı kibi, «ücümler vaqtında bu yerlerde bir kimse ölse, biz cevapkâr degilmiz».
Çarşenbe künü, fevral 17-de, Ankarada yüz bergen patlav neticesinde 28 insan elâk oldı, daa 61 yaralandı, dep bildireler Türkiye matbuat vastaları.
Patlav bir qaç yüksek arbiy müessise, İçki işler nazirligi ve parlament yanında yüz berdi. Malümatlarğa köre, arbiyler ile avtobuslar ketken vaqıtta olarnıñ yanında maşina patladı. Aynı arbiylerge ücüm etilgenini tüşüneler.


text:
Bir aftada dünyada eki milliondan çoq COVID-19 hastası qayd etildi, dep aytıla Johns Hopkins Universiteti Sistem tedqiqler merkeziniñ saytında, dep yaza Azatlıq Radiosı.
Oktâbrniñ 19-ı sabasına qadar dünyada aman-aman 39,9 million koronavirus hastası qayd etildi. Oktâbrniñ 12-nde hasta sayısı 37,8 million edi. Bundan daa bir afta ögüne – tahminen 35,5 million.
Şimdi eñ çoq COVID-19 hastası Amerika Birleşken Devletlerinde (8,154 million), İndistanda (7,494 million) ve Braziliyada (5,224 million) bar.
Dünyada bu hastalıqtan vefat etkenlerniñ sayısı 1,1 milliondan çoq oldı. 27,4 kişi tüzeldi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Törekmänstan häm Üzbäkstanğa säyäxätlär faydalı buldı
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlet Çavuşoğlu ike törki däwlätkä räsmi säfäre xaqında söyläde
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlet Çavuşoğlu Törekmänstan häm Üzbäkstanğa säyäxätläreneñ ikeseneñ dä samimi atmosferada uzuın häm bik faydalı buluın belderde. Ul räsmi säfärdän qaytqannan soñ TRT Xäbär kanalına interv’yu birde.
Ministr Çavuşoğlu Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyoyevnıñ wazıyfasına kereşkännän soñ bik citdi reformalar uzdıruın söyläde. Törkiyä belgeçläre dä älege êşkä öleşlären kertte – täcribä urtaqlaştılar.
Çavuşoğlı Törekmänstan ilbaşı Gurbangulı Berdımöxämmädovnıñ isä Törkiyägä qarata qayber maxsus iskärmälär yasawın belderde. İldä barlıq oçışlar tıyılğan buluına qaramastan, Törek hawa yullarınıñ Törekmänabad şähärenä säfärlär başlawına röxsät iteläçäk. Monnan tış, Kovid-19 kizüe arqasında Törekmänstanğa ber ilneñ dä yök maşinaları kerä almıy. Ämma Törkiyänekenä yullar açılaçaq. Ber şart – şofyerlarğa koronavirus testı yasalğan bulırğa tiyeş.
Çavuşoğlu küptän tügel Törekmänstan belän Azärbaycannıñ Xäzär diñgezendä neft’ häm gaz yatmaları nisbätennän kileşü tözüen dä äytep uzdı. Älege mäydanda qazılma baylıqlar çığaruda Törkiyä şirkätläre dä xezmättäşlekkä äzer. Çavuşoğlu äytkänçä, annan çığarılaçaq gaz häm neft’ne xäzerge waqıtta qullanıluçı ütkärgeçlär aşa Törkiyägä kiterü turında süz bara.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyä belän Tön’yaq Kipr arasında urtaq künegülär
Türkiyä afat häm ğadättän tış xällär idaräse (AFAD) belän Tön'yaq Kipr Törek Cömhüriyäte grajdan saqlanu oyışması urtaq êzläw qotqaru künegülären ütkärde
Ärdoğan Caparovnı qotladı
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Qırğızstan Däwlät başlığı Sadır Caparovnıñ tuğan könen täbrik itte
Türkiyä saqlanu ministrı Baqıda
Azärbaycan İlbaşı İlham Äliyıv Türkiyä Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar häm yanındağı Törek qorallı köçläre citäkçelegen qabul itte


text:
Aprel 13-de Bağçasaraydaki tintüvlerden soñ tutulğanlarnıñ advokatları aprel 19-da Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesine qırımlılarğa qarşı tizilgen memuriy protokollardan şikâyet arizalarını berdi. Bunı advokatlarnıñ birisi Edem Semedlâyev Facebookta bildirdi.
«Bugün bizler Bağçasaraydaki tintüvlerden soñ açılğan memuriy işlerden yedi şikâyet arizasını berdik. Memuriy işler baqılğan soñ mahkeme qırımtatarlarğa bir memuriy para cöremesini ve 6 memuriy apis cezasını berdi», – dep yazdı Semedlâyev.
Aprel 13-de saba Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları Riza Mujdabayev (6-ncı mikrorayon) ve Seydamet Mustafayevniñ (7-nci mikrorayon) evinde tintüv keçirdiler. Vaqia şaatları uquq qoruyıcılar tarafından küç qullanılğanını ve ateş açılğanını bildireler.
Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv ve tutuvlarnı «planlaştırılğan tedbirler» dep adlandırdı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiyege qarşı basqını quvetleştirmege rica etecegini bildirdi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri, Meclis azaları ve Hizb ut-Tahrir ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde tintüvler sıq-sıq keçirilmege başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
İranda protestlar tınmıy
Kiçä tönlä universitet studentları qulğa alınğan iptäşläreneñ çığarıluın taläp itte
İrannıñ başqalası Tähranda Mäxsa Äminineñ ülemennän soñ başlanğan rizasıqlıq çaralarında qatnaşuçı studentlarğa poliśiyä qarşılıq kürsätte.
İran mediasına qarağanda, San'at-ı Şerif universitetında kiçä tönlä demonstrśiyägä çıqqan yözlärçä student soñğı waqıyğalarda qulğa alınğan iptäşläreneñ irekkä cibärelüen taläp itte. Alarnıñ xakimiyätkä qarşı şiğar’lär qıçqıruınnan soñ uqu yortın äyländerep alğan iminlek köçläre küz yäşe çığaruçı gaz sipte.
Studentlarnıñ rizasızlıq çarasına teläktäşlek kürsätergä teläwçe tähranlılar texnikaları belän Azadi uramına barıp konvoyğa tezelde.
Kiçäge waqıyğalarda distälärçä student qulğa alınğan, uquçılar universitet kampusınnan çığarılğan häm uqu yortında däreslär waqıtlıça tuqtatılğan.
İldä Mäxsa Äminineñ ülemennän soñ başlanğan rizasızlıq çaralarınıñ kiçä 16nç köne ide. Bik küp şähärdä protestlar däwam itkän arada iminlek köçläre qulğa alu häm totqarlawlar dulqının başlap cibärde. Anda ictimağıy tärtipne qurqınıç astına quyu säbäpçe itep kürsätelä. Yaqınça 2 meñ keşeneñ saq astında buluı farazlana. Alar arasında studentlar, tanılğan şäxeslär häm jurnalistlar bar.
İsegezgä töşeräbez, başın qaplaw qağıydälären ütämäwe öçen qulğa alınğan 22 yäş’lek qız Mäxsa Äminineñ 16nçı sentyabr’dä ülüe İranda rizasızlıq çaraların kiterep çığardı.
İran däwlät telekanalı protestlar waqıtında 41 keşeneñ ğomere özelüe turında söyli. Alar arasında iminlek köçläre dä bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Aşlıq koridorınnan uzğan korablar...
Qara diñgezdäge koridor aşa 501 korab belän 12 million tonnadan artıq aşlıq taşıdılar
İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
26nçı noyabr’dä bulğan afättä yuqqa çığuçılarnı êzläw däwam itä


text:
Qırımtatar rejissörı Nariman Aliyev, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ Nobel sulh mukâfatına namzeti etip kösterilmesi dünyağa işğal etilgen Qırım ve bugünde qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvler aqqında aytıp bermege yardım eter, dep bildirdi. Bunıñ aqqında o Qırım.Aqiqatqa ayttı.
"Mında eñ müimi mukâfat degil, daa keñiş auditoriyağa Qırım, Ukrainadaki bar olğan ve biz rastkelgenimiz qıyınlıqlar aqqında aytıp bermek imkândır", - dedi o.
Onıñ sözlerine köre, Mustafa Cemilev "Nobel sulh mukâfatı sayesinde Qırımnı ve Ukrainanı keñiş auditoriyağa taqdim etip olur".
"Cemilev Ukraina nedir, Qırım nedir, qırımtatarlar kimdir, ne oğrunda küreşkenimiz aqqında adekvat şekilde aytıp bere", - dep qayd etti Aliyev.
Poloniya seymi qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni 2022 senesi Nobel Barışıq Mukâfatına namzet kösterdi.
Poloniya aq qorçalayıcı Petr Hleboviç «Qırım haber agentligine» bildirgenine köre, Cemilev Seymniñ spiker muavini Malgojata Gosevskaya tarafından namzet kösterildi.
Mustafa Cemilev Nobel Barışıq Mukâfatına bundan evel de namzet kösterilgen edi.
Rusiye işğal etken Qırımda Mustafa Cemilevniñ mahkeme esnası devam ete.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi.
Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre, Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı 15 yılğa – 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzatıldı.


text:
Muhammed al-Xorezmiy atındaģı TITU Nókis filialınıń " TAŃ NURÍ " studentler teatr studiyası aģzaları "Jildıń eń belsendi studentler teatr studiyaları" tańlawınıń zonalıq basqıshına qatnasıw ushın Xorezm walayatına jol alģan edi.
Zonalıq basqıshta studentlerimiz belsendilik penen óz talantların kórsetti hám jarıs juwmaģında komandamız shólkemlestiriwshiler tárepinen "Eń belsendi studentler teatr studiyası basshısı" nominaciyası menen sıylıqlandı.
Álbette, studentlerimizdiń zonalıq basqıshqa qatnasıp, óz qabiletin kórsetiwi hám Diplom menen sıylıqlanıwı filial ushın úlken maqtanısh.
Sonlıqtanda, jámáátimiz atınan TAŃ NURI studentler teatr studiyasına óz minnetdarshılıģımızdı bildiremiz hám aldaģı tańlawlarda hárdayım jeńimpaz bolıwına tilekleslik bildiremiz.


text:
Kelecek sene işğal etilgen Qırımnıñ «halq imayesine» eñ azından 20 biñ rublelik aylıq berecegini vade eteler. Bunı «Krım Media» «samooborona» matbuat hızmetiniñ reberi Sergey Bagayevniñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Onıñ aytqanına köre, aylıq parası cumhuriyet bücetinden ayırılacaq. Umumen 2015 senesi «samooborona» ştabına, nizam qoruması ve devlet sıñırınıñ imayesine 258 mln. ruble ayırılacaq.
Neşir malümatına binaen, Bagayevniñ aytqanına köre, bu para hızmet tehnikası: maşina, avtobus, yük maşinaları ve BTRlerge de sarf etilecek.
Aynı vaqıtta o alınacaq tehnikanıñ sayısını aytmadı.
«Şimdilik aytıp olamayım – añlaysıñız da, ciddiy bir iş ve tez al etilmey», – dep qayd etti o.
Noyabr 26-da Qırımda «halq imayesi», yani «samooborona» kibi belli olğan Halq müfrezesi Ştabını devlet müessisesi statusından marum qaldırdılar. Endiden soñ olar uquq qoruyıcılarğa Qırımda nizamnı imaye etmege yardım etecek ekenler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Üzülgen Çeçek
Ayt, çeçegim! Ayt sırıñnı neden qaldıñ bu alğa?
Oğraştıñmı sen de yoqsa, sevda degen hayalğa?
Qayda tuvdıñ, qayda öldiñ, qaydalarda büyüdiñ?
Açılıp quvnamaz burun niçün şaytip küyüdiñ?
Tuvğan yeriñ tavlıq, taşlıq, qayalıq ya carmedi?
Ösken yerleriñde insan ya canavar barmedi?
Yoqsa aqqan suv yanında öz keyfiñe östiñmi?
Qoquğanda çeçeklerniñ epsin colun kestiñmi?
Aylı, nurlu gecelerde oynaşqanda yıldızlar,
Suv boyunda qoltuqlaşıp dolaşqanda caş qızlar
Köre qalıp cettilermi, ey zavallı, başıña?
Olar seniñ duşmanıñdır, baqmazlar közyaşıña.
Tabiattır! Er şey dülberlikmen duşman qazanır,
Yalñız, suvuq, çirkin bolğan, öz-özüne bazanır.
Madam ki, sen yaraşıqsıñ em de yahşı qoquñ bar..
Men de dermen: Ey ğaripçik! Üzülmege aqqıñ bar!
Qırımtatar Edebiyatı


text:
Katon İnstitutınıñ global serbestlik ve ilerilev boyunca merkeziniñ ilmiy hadimi, Rusiye prezidentiniñ sabıq yardımcısı Andrey İllarionov aytqanı kibi, Ukraina akimiyeti işğal etilgen Qırım üzerinde mustaqilliginiñ qaytarılması ile meraqlanmay.
Bunı o Radio Svobodağa bildirdi.
«Qırım meselesi Rusiyeniñ şimdiki akimiyeti onı işğal etkeni ve Ekinci cian cenkinden soñ 70 yıl devamında üküm sürgen halqara uquqnıñ bozuluvı ile Rusiye territoriyasına qoşuluvında degil, mesele şunda ki, Ukraina tarafından Qırım üzerinde mustaqilligini pekitmek içün meraq körünmey», – dedi o.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Kyivde iyün 5-te Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqı ve yarımadadaki repressiyalar aqqında «Boz zona»nıñ insanları» kitabı taqdim etilecek. Kitapnıñ muellifleri – Qırım jurnalisti, Qırım.Aqiqat muellifi Anna Andriyevskaya ve Ukraina milliy hatıra institutınıñ mutehassısı Yelena Halimon.
Kitap, Qırım sakinlerine qarşı Rusiye telükesizlik hadimleri ve mahsus hizmetleri tarafından repressiyalarnıñ başlanmasından soñki devirni qaplap ala.
Taqdim tedbiriniñ teşkil eticileri: «Muellifler Anna Andriyevskaya ve Yelena Halimonnıñ leyhasında «Qırım baari» tarihınıñ, Rusiye propagandası tarafından iç añılmağan ya da qasten deñiştirilgen qısmı aqqında aytıla. Elliden ziyade ikâye, yarımadanıñ ilhaqı qansız edi ve «Qırım sakinleri qarşılıq köstermege ıntılmayıp, göñülli olaraq Rusiyeni sayladılar», degen mifniñ yalanlığını isbatlay», – dep bildireler.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Qırımnıñ naqliyat qamaçavını yapmay ve naqliyat vastaları teşkerilip başlağan soñ taşımalarnı ğayrıdan tikleycek. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Qırımnıñ iç bir qamaçavı yoq. Ukrainanıñ diversion gruppalardan imayesini temin etken tedbirler bar. Şimdilik terroristik telüke vaziyetinde, trenler ve avtobuslar Ukraina devleti içün telükeli olğan şahıslarnı ketirgen vaqıtta, imkânsız edi. Al-azırda bu naqliyat vastalarını nasıl etip semereli teşkermek mümkün olğanı baqıla. Bizler memleketimizniñ barışıq ve tınçlığını saqlap qalmaq kerekmiz», – dedi prezident.
Petro Poroşenko dedi ki, Ukraina akimiyetiniñ qamaçavnı basqı vastası olaraq qullanmağa niyeti yoq.
Dekabr 27-den itibaren «Ukrzaliznıtsâ» Qırım ile demir yol alâqalarını toqtatıp, yarımadağa qatnağan trenlerni lâğu etti. Qırım trenleri artıq Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar yürecek.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Birleşken Arap Emirlikleriniñ Ukrainadaki elçisi Salem Ahmad Salem Ali Al-Kaabi ile işğal etilgen Qırımdaki vaziyetni ve «Qırım platforması»nı muzakere etti.
«Birleşken Arap Emirlikleriniñ Ukrainadaki elçisi Salem Ahmad Salem Ali Al-Kaabi ile qonuşmamız işğal etilgen Qırımdaki vaziyet ve yarımadanı işğalden azat etmek içün meydanğa ketirilgen «Qırım platforması» aqqında edi», – dep yazdı Ceppar Facebook saifesinde.
Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti, fevral ayında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ emrinen azırlanılğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya devlet strategiyasınıñ leyhasını baqtı, dep bildirdi. Şura azalarına eki afta içinde strategiyanı qabul etmek içün tüzetüvler kirsetmege aytqanlar.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırım işğali ve Donbastaki cenk ile alâqası olğan 10 sabıq memurğa qarşı sanktsiyalarnı kirsetti. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy buyruq çıqarıp, Ukrainada keçirilecek «Qırım platforması» tesis sammitini azırlav ve keçirüv teşkiliy komitetini qurmağa emir etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Rusiyeli siyasetşınas Födor Kraşeninnikov, Vladimir Putinniñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı ziyaret etmesi, yarımadanıñ ealisi Çeçenistan misali prezident saylâvları içün saylâv resursı olaraq azırlana dep saya. Böyle bir fikirni ekspert Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde beyan etti.
«Vladimir Putin içün Tıva, Sankt-Peterburg, Soçı – Qırım da olardan biri olmaq üzre, bir qaç aziz olğan region bar. Anda onıñ aytqan sözleriniñ epsi, bütün Rusiyege degil de, yalıñız o regionlarğa aytılğan sözlerdir. «Rusiyeniñ Mekkesi» aqqındaki laflar Aqyar sakinlerine aytılğanında şube yoq. Vladimir Putin Qırımnı, Çeçenistan misali yüksek faizde rey berecek eali, onıñ özek saylâvcıları yaşağan saylâv resursı olaraq azırlay», – dep qayd etti siyasetçi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş nazir Dmitriy Medvedev avgustnıñ 18-nde işğal altındaki Qırımğa kelip çıqtı. Olar «Buhta Kazaçya» tasil merkezini, «Hersones Tavriçeskşiy» qoruq-muzeyini ve «Hersones operası» muzıkalı festivalini ziyaret ettiler. Vladimir Putin Rusiye tarafından tayinlengen Aqyar gubernatorı Dmitriy Ovsyannikovnen körüşti. Avgustnıñ 20-nde Putin Qırımnıñ Streguşeye qasabasında ötkerilgen «Tavrida» tasil forumunı ziyaret etti.
Ukraina Tışqı işleri nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Qırımnı ziyaret etkeni sebebinden Rusiye tış siyaset şubesine narazılıq mektübi yolladı.


text:
Armeniya prem'er-ministri Nikol Paşinyan WQŞW-nı Äzerbayjanmen soğısta Armeniyanı qoldaudan bas tartqanı üşin sınadı. Bwl turalı Ortalıq Aziya jañalı..
Pol'şa prezidenti Andjey Duda Pol'şanıñ Pşevoduv auılına raketanıñ qwlauın "qasaqana jasalğan şabuıl emes" dep atadı. Bwl turalı Associated Press age..
20 qaraşağa belgilengen kezekten tıs prezident saylauı qarsañında oppoziciya belsendileri jariyalağan beybit mitingige baylanıstı Qazaqstannıñ türli ..
"Proekt", "Vajnıe istorii", The Insider, Bellingcat basılımdarı men Aleksey Naval'nıy komandası "Samizdat" mobil'di qosımşasın iske qostı. Reseydegi ..
Pakistannıñ bwrınğı prem'er-ministri Imran Hannıñ kortejine eldiñ şığıstağı Vazirabad qalasında narazılıq şerui kezinde şabuıl jasalıp Han oq jaraqat..


text:
Rusiye matbuat vastaları kene de Ukraina ile Avropa arassındaki munasebetlerni kerginleştirmege tırışalar. Bu sefer, ukrainlilerni Poloniya tarafından mahkeme şikâyetleri ile qorquzalar. Aynı zamanda, rusiyeli internet qaynağı, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ siyasetine qol tutqan Valeriya yırcısınen birlikte çıqışta bulunmaq istegi sebebinden ukrain yırcısı Oleg Skripkanı Ukrainanıñ mahsus hızmetleri taqip eteler, dep bildirdi.
«Rossiya-24» Rusiye devlet kanalı seyircilerine, Ukraina Avropa Şurasınen assotsiyaatsiya aqqında añlaşmanı tizgen soñ, tüşecek «nevbetteki qapqanı» aqqında ikâye etti.
Haberler alıp barıcısı şunı bildirdi: «Restitutsiya (eski aqlarınıñ tiklenüvi) aqqında söz yürütile. Galiçina topraqlarına, misal içün endi çoqtan 80 biñ poloniyalı iddia etmekte. Mahkeme işleri de çoqtan yutturıldı, tek kerekli qanunlarnıñ qabul etilüvi beklenile. Em de, ukrainlilerniñ topraqnen paylaşuvını istegen daa çoq kimseler bar».
Faqat, PAUCI ukrain-poloniyalı işbirlikniñ Fondu müdiri Yan Pyeklo Paдio CBoбoдa-ğa bildirgeni kibi, bu malümat rusiyeli matbuat vastalarınıñ nevbetteki uydurmasıdır. Onıñ fikirince, rusiyeli matbuat vastaları ğarbiy ukrainliler ve poloniyalılarnıñ qavğa etmelerini isteyler.
«Men, restitutsiya meselesini kerçek dep bellemeyim. Eñ esası, ukrain-poloniyalı munasebetlerniñ kerginleşüvi içün bir sebep tapmaqtır. Bu vaziyet boyunca yekâne izaatım – bunıñ episi uydurmadır», – dep qayd etti Pyeklo.
Aytqanına köre, Poloniya, Ukraina ve ya Aqrusiyede mal-mülkü qalğan vatandaşlarına endi çoqtan tazminat berdi. «Ekinci kere tazminatnı elde etmek ğayet küçtir», - dep añlattı Pyeklo.
«Ukrain mahsus hızmetleri Skripkanı Valeriya sebebinden qorquza»
«VV» taqımınıñ yetekçisi Oleg Skripka, ukraina mahsus hızmetleriniñ qorquzuvları sebebinden, rusiyeli yırcı Valeriya ile birlikte Londrada yırlamağa red etti. Bu malümatnı Super rusiyeli internet qaynağı neşir etti.
Kontsert oktâbr ayında Londranıñ Royal Albert Hall-da keçirilecek. Amma, qoruyıcı organlarınıñ basqısından Skripka bu tedbirde iştiraketmege red etti. Bunı internet – neşirine Valeriyanıñ aqayı ve prodüseri İosif Prigojin bildirdi.
«Men Skripkanen laqırdı ettim, o maña Ukraina havfsızlıq hızmeti onı soravğa çağırtıp, rusiyeli yırcınen beraber yırlasa onı apis cezası bekley, dep qorqızdılar», – añlattı Prigojin.
Bunen beraber, bu malümatnı aydınlatqanı yırcığa zarar ketirmez dep, ümüt besledi.
Faqat, Skripka YouTube-ta mühlislerine muracaatını yerleştirip, kontserte iştirak etmeyceginiñ diger sebeplerini bildirdi.
«Suzivkı»de bulunğan ürmetli mühlislerim, men ne qırımğa, ne de Londrağa Valeriyanen yırlamağa barmaycam. Men Ukrainağa qol tutam. Ukrainanıñ bütünligini destekleyim. Ve «Suzivka»ğa ukrain yırlarını icra etmek içün yol alam. Yaşasın Ukraina», - dedi Skripka. Em de şimdiki vakıtta informatsion cenk ketkeni, o da yalanlarnıñ qurbanı olmağa boldurğanın ilâve etti.


text:
https://qazaqtimes.com/content/uploads/2022/11/WhatsApp-Video-2022-11-28-at-08.54.31.mp4 Aqın Mağiza Qwnapiyaqızınıñ 50 jasqa tolğan merey toyına ora..
«Hafiz, kenetten jası wlğayğan şağında, bwl mistik äri danagöy öziniñ köp jıldı q küş-jigerin sarp etken eñbeginiñ jemisin tastap, endi jalındağan ja..
Älemdi auzına qaratqan qazaqtıñ birtuar wlı Dimaş 23 qırküyek Almatı qalasında jeke koncertin ötkizdi. Älemdik arenadağı dañıqtı änşi Resey basqınşıla..
11 tamızda S.Seyfullin atındağı Almatı oblıstıq ämbebap kitaphanasında Abay künine oray, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı, wstaz, ğalım, Abaytanuşı, ..
Bügin elordada jazuşı, tarihşı, akademik, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Euraziya Jazuşılar odağınıñ müşesi Jädi Şäkenwlınıñ şığarmaşılığına arn..


text:
Ukraina Devlet sıñır hızmeti koronavirus sebebinden olğan karantinden soñ keçiş noqtalarınıñ işi yañıdan başlağanınen keçken künü işğal etilgen Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırından keçkenlerge dair malümatını derc etti. Ukraina sıñırcılarınıñ malümatına köre, yarımadadan çıqqanlar anda kelgenlerden çoq.
«Keçken künü keçiş noqtalarında sıñırcılar 458 insannı qayd etti, 152 vatandan ilhaq etilgen yarımada tarafına ketti, 306 vatandaş ise esas Ukrainağa qayttı», – dep aytıla haberde.
Daa evel Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırından keçüv aqqında malümatnı Ukraina İç işler nazirligi derc etti.
İyünniñ 14-15-nden itibaren Ukraina Nazirler şurası iyünniñ 22-ne qadar devam etecek memuriy sıñırdaki keçiş noqtaları işiniñ sıñırlavları lâğu etti.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti, koronavirus sebebinden karantinden soñ Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırdaki keçiş noqtalarınıñ işi yañıdan başlağan soñ çoq insan qayd etilmey, dep bildirgen edi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ Qırımnıñ vatandaş cemiyeti Rusiye akimiyeti tarafından yoq etildi. Vatandaş cemiyetiniñ bir çoq lideri esas Ukrainağa ketmege mecbur oldı, aks alda Qırım içün sıq olğan azatlıqtan marum qaluv ya da hırsızlavğa oğramaları mümkün edi.
Amma vaqıt keçe edi. Rusiye akimiyeti olarğa kontrol etilecek bir «vatandaş cemiyeti» kerek olğanını añlap, çeşit milliy-medeniy muhtariyetlerni ve akimiyetke qoltutqan cemaat teşkilâtlarını qurmağa başladı, böylece, 2014 senesi vatandaş cemiyeti yerinde şekillengen boşluqnı toldurğan kibi oldı. Bu yañı «vatandaş cemiyetiniñ» vekilleri sadıq hızmetçi oldı, halqnıñ degil, akimiyetniñ. Olar saibiniñ qaravul köpekleri kibi Qırımda farqlı fikirlerni ve mustaqil vatandaş teşebbüsini özleri bastırmağa azır.
Şimdi olarnı halqara meydançıqlarğa çıqarıp başladılar: de BM, de OSCE, olar israrlı olmağa tırışıp, «Rusiyege ait Qırımda» insanlar ne qadar yahşı ve serbest yaşağanını tarif etti. Amma laf söz serbestligi, demokratiya, halqara uquq normaları ve umumen azatlıq kerek olmağanlar aqqında ketkenini bildirmege unutalar.
Rusiye akimiyetiniñ yapqanlarına qoltutmağan, Ukrainanıñ topraq bütünligi aqqını ürmet etken, insan aqları ve serbestligi boş ses degil de, normal bir şey olğanına inanğanlar ise Qırımda raat yaşap olamay. Rusiye akimiyeti öz «vatandaş cemiyetini» desteklese, bu insanlarnı ura.
Rusiye akimiyeti öz «vatandaş cemiyetini» desteklese, bu insanlarnı ura
O, yavaş-yavaş, amma doğru kete – Qırımnıñ vatandaş cemiyeti. «Qırım birdemligi» cemiyetiniñ birinci körüşüvlerini hatırlayım, daa çekine ediler, amma ğururnen kete ediler. Şimdi ise «Qırım birdemligi» çeşit seviyelerde yanğıramaqta – «Qırım marafonı» içün para cezaları toplanğan eñ küçük Qırım köyünden başlap, faaller Qırımdaki repressiyalar aqqında tarif etken büyük halqara qurulışlarnıñ meydançıqlarına qadar. Bu fidan qaviy oldı, ve istilâcınıñ çızması onı bastırıp olamadı.
«Qırım birdemligi» esasen Qırımda insan aqlarını qoruvnen oğraşsa, endi söz serbestligi, Qırımnıñ medeniy mirası ve ekologiyasını qoruv kibi keniş suallernen oğraşqan yañı birleşmeler bar. Misal olaraq, «Serbest Qırım» birleşmesi.
İlhaq şaraitlerinde bile – azatlıq içün küreşmek kerek ve mümkün
Repressiyalarğa baqmadan, Ukrain medeniyet merkezi çalışmağa devam ete. Onıñ faalleri körüşe, medeniy tedbirlerni keçire. Bu ukrain ve, eñ esası, samimiy añlavnıñ yarığı parlaq olmasa da, sahte ukrain ve Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından ukrain tedbirlerine sevgini taqlit etken teşkilâtlarından şekillendirilgen qaranlıqta yahşı körüne.
Qırımnıñ sahte ukrain cemiyeti Rusiye bücetinden büyük para ala, ama-aman kimse oqumağan media resursını meydanğa ketirdi. Qırımda teşkilâtnıñ faaliyeti aqqında bu sebepten kimse bilmeydir. Kerçek Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri ise issesini qoşıp, çalışıp, manialarğa baqmadan, areket etmege ve inkişaf etmege devam ete. Qırım vatandaş cemiyetiniñ yañı doğğan daa çoq ocağını aytmaq mümkün, amma esası şu ki, ilhaq şaraitlerinde ve başqa fikirler bastırılğanda – azatlıq, aq, insan itibarı, ve eñ esası – Qırımnıñ serbest kelecegi içün küreşmek kerek ve mümkün.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-11
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Bäşär Äsäd (11.09.1965, Süriänıñ başqalası Dimäşq) — Süriä säyäsi häm däwlät eşleklese.
2000 yıldan Süriä prezidentı häm Baas firqäseneñ töbäk bülekçäseneñ särqätibe.
Ğäräp-frantsuz "Xörriät" kölliäten, Dimäşq Universitetı (en) meditsina fakultetın tämamlağan, Böyekbritaniäneñ başqalası London şähärendäge Western Eye Hospital (en) oftalmologiä üzägendä stajirovka ütkän.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Viyanağa kerçekleştirgen ziyareti vaqtında OSCE, UNESCO ve Avstriya Tış işler nazirliginiñ vekillerinen körüşip, işğal altındaki Qırım vaziyeti aqqında tarif etti.
Facebookta bildirgenine köre, OSCE daimiy şurasınıñ vekil muavini Emine Ceppar ve OSCE baş kâtibi vazifelerini eda etken Emine Ceppar ile subetleşip, teşkilâtnıñ Qırımdaki monitoring meselesini muzakere etkenler.
«İnsan aqları ve serbestligine riayet etüvni temin etken müim bir halqara alet olğan Ukrainadaki OSCE SMM işi subetniñ ayrı mevzusı oldı… Donbas ve Qırımdaki qanunsız silâlı birleşmeler SMM işine keder ete, şunıñ içün ğarbiy ortaqlar tarafından bu meselege çoqça diqqat ayırılması pek müim. Bu birinciden Qırımnen bağlı, işğal altındaki ukrain yarımadasına kire bilmek içün missiyanıñ işini faalleştirecek adımlar atılacaq, dep ümüt etem», – dep yazdı Ceppar.
O, UNESCO Avstriya Milliy komissiyasınıñ reis muavini Florian Meyksner ile körüşip, Ukrainanıñ Qırım ve Donbastaki medeniyet yadikârlıqlarını saqlap qaluv meselesinde olğan problemleri ve telükeleri aqqında tarif etti. Ceppar Avstriya Tış işler naziriniñ baş kâtibi Peter Launski-Tiffentalnen de körüşti.
«Qırım ve Donbas aqqında laf ettik, Rusiyeniñ halqara gumanitar uquqnı bozğanını ve yarımadada qalğan ve şimdi taqip, tintüv, apis cezaları, ükümlerden zarar körgen Ukraina vatandaşları, qırımtatarlarnıñ aqları ve serbestligini ihmal etkenini laf ettik», – dep qoştı Ceppar.
İyül ayında Avropa Birligi OSCE missiyası Qırımğa serbest kire bilmeli, dep bildirdi.
2018 senesi OSCE SMM matbuat bölüginiñ vekili Emine Ceppar bildirgenine köre, missiya közeticileri Qırımda çalışıp olur edi, amma teşkilâtnıñ iştirakçi memleketleri razılıq bermeli.
Rusiye akimiyeti, Qırımda halqara monitoring keçirilüvine keder etmey, dep bildire. Onıñ aytqanına köre, diger devletlerniñ vekilleri «yarımadağa Moskvadan kele bile». Faqat bu Ukraina qanunlarını boza.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko martnıñ 25-nde Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhası «yarımadadaki adise-vaqialar ve andaki vaziyet aqqında Rusiye propagandasınıñ tesiri altında olmağan malümatnı» almağa imkân bergen «aman-aman yekâne leyha» olğanını bildirdi.
Poroşenko bazarertesi künü Facebook saifesinde Qırım.Aqiqat beş yıllıq işi devamında bir çoq kere basqığa oğrağan edi, dep qayd etti.
«Bu 5 yıl içinde işğalci akimiyet leyhanıñ işini bir qaç kere blok etmege, matbuat serbestligini sıñırlamağa tırışqan edi. Aqmescit mahkemesiniñ muarririyet müellifi Mıkola Semenağa aytmağa qorqmağan aqiqat içün çıqarğan ükmü parlaq bir örnek ola. Faqat Qırım.Aqiqat telüke ve basqığa baqmadan, işine devam ete. Eminim, siziñ fedakâr işiñiz ve tecribeñiz sayesinde Qırım evge, Ukrainağa qaytacaq künni yaqınlaştıramız», – dep qayd etti Ukraina prezidenti.
Qırım.Aqiqat – Azatlıq Radiosınıñ ukrain hızmetiniñ Qırım leyhası – 2014 senesi mart ayında, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım yarımadasınıñ işğali ve ilhaqınıñ ilk künlerinde çalışıp başladı. Qırım.Aqiqatnıñ rus tilli saytı 2014 senesi martnıñ 25-nde, ukrain tilli ve qırımtatar tilli saytları ise aprel ayınıñ başında çalışıp başladı.
Beş yıl içinde Azatlıq Radiosınıñ ukrain hızmetiniñ Qırım leyhasınıñ saytlarını 115 million oquyıcı ziyaret etti. Bizim esaplarımızğa köre, olardan dörtte biri qırımlı ola. Oquyıcılar 200 million saifeden ziyadesini baqtı. 2014 senesi noyabr ayında açılğan Qırım.Aqiqatnıñ YouTube kanalına 65 biñ insan abune oldı, 58 million kere video baqıldı ve baqılğan videolarnıñ aman-aman 250 million daqqası bar.
2014 senesi iyün ayından başlap Qırım taqımı er afta çıqqan eki unikal televizion programmasını azırlay – umummilliy ve regional telekanallar içün «Qırım.Aqiqat» ve halqara uyduda «Nastoyaşçeye vremâ» telekanalında ve Şarqiy Avropa ve Merkeziy Asiyanıñ 25 memleketten ziyadesinde uydu ağlarında çıqqan «Qırım.Aqiqat».
2015 senesi sentâbr ayında Qırım taqımı Qırım.Aqiqat Radiosını açtı. O, Qırımnıñ büyük qısmı, Ukrainanıñ cenübi-şarqına ve Rusiyeniñ Şimaliy Kavkaz dağ aldı rayonlarına 549 AM orta dalğalarında yayın yapa, 2017 senesi sentâbr ayından başlap ise Qırım.Aqiqat Radiosınıñ kanalı 105,9 FM dalğasında gece kündüz çalışa, onı Qırımnıñ şimali-şarqında diñlemek mümkün.
Qırım.Aqiqat büyük içtimaiy ağlarda da mevcut. Twitterdeki abunecilerimiz birinciler sırasında haber ala. Instagramda ise saytta tapıp olamaycaq fotoresimlerimizni paylaşamız, Facebookta ise eñ meraqlı munaqaşalar ola. «Vkontakte» ve «Odnoklassniki» saifelerimizge de kiriñiz. Eñ müim haberlerni Telegramda da er kün ala bilesiñiz.
2016 senesi Rusiye akimiyeti saytnı Qırımda blok etmege tırışıp başlamazdan evel Medialogiya Rusiye tedqiqat teşkilâtı Qırım.Aqiqatnı üç yıl devamında eñ çoq alıntı ketirilgen Qırımnıñ internet neşirleri sırasına kirsetken edi.
Basqı ve telükelerden sebep Qırım.Aqiqat ile işbirligi yapqan elliden ziyade jurnalist Qırım yarımadasını terk etmege ya da işini toqtatmağa mecbur edi.
Meşur qırımlı jurnalist Mıkola Semena Qırım.Aqiqat ile çalışıp, Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi tarafından 2,5 yılğa şartlı olaraq ve 3 yıl devamında açıq (hususan jurnalist) faaliyetinen oğraşmaq yasağına üküm etildi. Qırım.Aqiqatta derc etilgen maqalesi içün o, Rusiye topraq bütünligine qast etüvde qabaatlandı.
Eki qırımlı cemaat jurnalisti – Qırım.Aqiqatqa malümat bergen Nariman Memedeminov ve Server Mustafayev – Rusiye akimiyeti tarafından apiske alınıp, terrorizm ve ekstremizmde qabaatlanğan edi.
Rusiye akimiyeti tarafından Qırım.Aqiqat ile işbirligi yapqanından şübheli sayılğan Aqmescit, Aqyar ve Yaltada çalışqan 6 jurnalistniñ evinde FSB hadimleri 2016 senesi tintüv keçirip tehnikalarını alğan edi.
Qırım.Aqiqat ile işbirligi yapqan bir qaç ukrainalı jurnalistiniñ Qırımğa kirişi Rusiye akimiyeti tarafından yasaq etildi. Bazılarını yarımadanı terk etmege mecbur ettiler. Soñki adiselerden biri – 2019 senesiniñ başında FSB Qırım.Aqiqatnıñ foto mühbiri Alina Smutkonıñ Qırımğa kirişini yasaqladı.
Bir sıra qırımlı jurnalist Qırım.Aqiqat ile çalışqanından şübheli sayılıp, Rusiye ve yerli kütleviy haber vastalarında aqaretlene,
Qırım.Aqiqatnıñ baş muarriri Volodımır Prıtulanıñ aytqanına köre, leyha yarımadadaki Rusiye akimiyetiniñ qarşı areketlerine baqmadan, qırımlılar içün çalışmağa devam ete. Qırım.Aqiqat jurnalistleri oquyıcılarına yerli kütleviy haber vastalarında olmağan malümatnı bereler: tsenzurasız haberler, fikir paylaşuvı, problemlerniñ açıq muzakereleri.


text:
Bügin Almatı qalasında bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp 1 qırküyektegi prezident Toqaevtıñ joldauındağı kezekten tıs prezident saylauına qatıstı ündeu jasadı.
Qwrılğan koaliciyanıñ birikken otırısına qoğam qayratkerleri, sayasatkerler, jurnalister, qoğam belsendileri men zañgerler qatıstı.
Demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwruşı azamattardıñ memleket basşısınıñ 2022 jılğı qırküyektegi Joldauında aytılğan kezekten tıs prezident saylauına qatıstı
ÜNDEUİ
Biz Otanımızdıñ, halqımızdıñ aldağı tağdırına alañdaymız. Täuelsizdikten, memlekettilikten ayırılıp qalu qaupi üdep baradı. Şınayı demokratiyalıq bağıttan auıtqu odan äri jalğastı. Super prezidenttik jüyeni qayta jandandıru äreketteri jımısqılıqpen iske asıp jatır. Bwl prezidenttiñ tayaudağı, qırküyektegi joldauınan da ayqın bayqaldı.
Kezekten tıs prezident saylauın ötkizu, prezidenttik merzimdi jeti jılğa deyin wzartu, aldağı uaqıtta da bilik basında otıra beru, qazaq tilin qosaqtalğan deñgeyde qaldıru jönindegi Toqaevtıñ wstanımdarın qoldamaymız! Biz mwnıñ bärin qoğamda qarsılıq tudıratın demokratiyalıq qwndılıqtardan bastartu, nazarbaevtıq jeke bastıq, avtoritarlıq, totaritarlıq jüyeni jañğırtu dep esepteymiz! Jäne bwğan jol berilmeytindigin mälimdeymiz!
Memleket, halıq aldındağı jauapkerşilikti sezine, onı öz moynımızğa ala otırıp, biz barşa demokratiyalıq küşterdi – oppoziciyadağı sayasatkerlerdi, tirkelgen, tirkelmegen wyımdar men birlestikterdiñ jetekşilerin, belsendi müşelerin, sayasattanuşılardı, azamattar qwqığın qorğauşılardı, küreske äzir barlıq adamdardı qatarımızğa qosıluğa şaqıramız.
Bizdiñ bilik basındağılarğa qoyatın talaptarımız:
- Kezekten tıs prezidenttik saylau kün tärtibinen alınıp tastalsın! Onday saylau ötkizuge eşqanday qajettilik tuğan joq.
«Ädiletti Qazaqstandı qwruğa bağıttalğan tübegeyli jäne jan-jaqtı reformalardı sätimen iske asıru üşin halıqtıñ jaña senim mandatı kerek» degen Toqaevtıñ sıltauı – közboyauşılıq. Ädiletti Qazaqstan qwru üşin naqtılı sayasi reformalar qajet. Al ol reformanı iske asıru üşin halıqtan jañadan senim mandatın swrap, kezekten tıs saylau ötkizbey-aq qoysın. Tek qoğammen sanasıp, «Saylau turalı», Sayasi partiyalar turalı, jiın bostandığı turalı zañdardı halıqaralıq normalarğa säykestendirse, azamattardıñ konstituciyalıq qwqıqtarın şekteytin, erkin, taza saylau ötkizuge kedergi keltiretin, nazarbaevtıq täsilmen jasalğan baptardı alıp tastasa bolğanı. Saylau komissiyaların qwrudı özgertu, onıñ qwramın tübegeyli özgertu talaptarın orındasın. Baqılauşılardıñ, jurnalisterdiñ saylau barısındağı qızmetteri şektelmesin, aşıqtıqqa, jariyalılıqqa jol aşılsın. Osınday alğışarttar jasalğan soñ taza, ädil saylau ötkizsin. Halıq sonda öz tañdauın jasaydı. Demek, Ädiletti Qazaqstan qwru üşin prezident Toqaevtan keregi – sayasi erik-jiger, adaldıq, batıldıq, sözde twruşılıq!
-Prezidenttik merzimdi jeti jılğa sozu jönindegi prezident wsınısı qabıldanbasın!
Konstituciyanı «jasandı referendumnan» keyin tağı da jwlmalau, tüsten şoşıp oyanğanday bolu prezidentke jaraspaydı. Bwrınğı kezeñde özgertilip, qayta qalpına keltirilgen merzimdi tağı da qaytalau – jeke bastıq müddeniñ qamı.
- Prezident saylauı öz kezegimen 2024 jılı ötkizilsin!
Oğan deyin prezident qızmetinde otırğan, legitimdi emes prezident sanalğan Q.J.Toqaev özi uäde etken sayasi reformanı şınayılıqpen, naqtılı qolğa alsın.
-Sayasi partiyalardı tirkeuge qoyılğan kedergiler alınıp tastalsın!
Zañdağı jönsizdikter dereu arada tüzetilmeyinşe, Ädilet ministrligi arqılı tirkeu tärtibin alıp tastamayınşa, azamattardıñ wyımdarğa birlesu, memleketti basqaru isine aralasu qwqığı şektele beretin boladı.
- 2022 jılğı qañtardağı qırğın qasıreti boyınşa jauapkerşilikti moynına alsın!
Jappay tärtip bwzuşılıqqa qatıstı delingen ärtürli ayıptarmen qozğalğan qılmıstıq ister qısqartılsın! Dälelsiz, ayğaqsız, azaptau, qinau arqılı «moyındatılğan» kinäları üşin sottalğandardıñ isteri qayta qaralsın. Sayasi qudalaudağı barlıq sayasatkerlerge, belsendilerge bostandıq berilsin.
-Joğarıdağı talaptar orındalmağan jağdayda, Qasım Jomart Toqaevtıñ Qazaqstan azamatı retinde aldağı saylaularda prezidenttikke ümitker bolıp tüsuine, tirkeluine moraldıq, sayasi qwqığı joq dep eseptelsin!
Halıq seniminen ayırılğan adamğa halıq eşqaşan da jaña senim mandatın bermeytindigin jariya türde eskertemiz. Biz nazarbaevtıq bilik jüyesin öz ıñğayına oraylastıratın, jemqor, satqın, jağımpaz, biliksiz tobırlardıñ memleketti basqaruına qarsımız.
-Halıq wsınğan azamattar arasınan prezident boluğa layıqtı twlğalardı qazirden iriktep, talqığa salıp, saylauğa dayın twruımız kerek. Ortaq ümitkerdi qoldayıq!
Bwl kezekten tıs saylaudı qoldağandıq emes. Bilik basındağılardıñ «zañdastırıp» alğan oyın erejesin özgertpeyinşe, saylau nätijesiniñ bayağıdağıday boları anıq. Sondıqtan biz külli qazaqstandıqtardı mınağan şaqıramız:
- prezidentten, qos palatanıñ törağalarınan jäne barlıq deputattardan sayasi reforma jasau jönindegi joğarıdağı talaptardı orındatqızudı alañdarğa, köşelerge şığıp talap eteyik!
Bwl küreste bir bolatındığımızdı, közqarastar men wstanımdardağı özgeşelikterdi, kelispeuşilikterdi ısırıp tastap, Demokratiyalıq küşter koaliciyası töñiregine toptasatınımızdı tağı da mälimdeymiz jäne barşañızdı bilek tüyistiruge şaqıramız!
Koaliciya qwramındağı qoğam qayratkeri R.Särsenbaywlı bwl ündeudiñ Respublika prezidentine, mäjilisine, senatına, ükimetine jiberiletinin ayttı.


text:
Bunı o, Qırım.Aqiqat mühbirine telefon vastasınen bildirdi.
Al-azırda Hamzin Kiyevde buluna. Cumaaqşamı künü, mayıs 15-de, saba onıñ evine mahsus hızmetlerniñ hadimleri keldiler. Olar özüni Qırımdaki FSB taqiqat idaresiniñ hadimleri olaraq tanıttılar.
Qoranta azalarına oqulğan qararğa binaen, evde «terroristik faaliyetinen bağlı patlav maddeleri, silânı qıdırdılar».
«Olar oğluma terroristik teşkilâtqa alâqam olğanını ifadelegen senetni kösterdiler. Tintüvni ondan ziyade FSB hadimi keçirdi, eki Ural, «Berkut» hadimlerini alıp keldiler, yolnı qapattılar. Qorantamnı o qadar qorquzdılar ki, qaynanam yaramadı – az qaldı insult olacaq edi», – dep tarif etti Hamzin.
O, mahsus hızmetlerniñ qabaatlavını «absurd ve sebepsiz» dep tanıy. Onıñ qayd etkenine köre, FSB hadimleri şaatlarnen beraber keldiler, bunı ise Cinaiy-protsessual qanunlar yasaq ete.
«Bizler bu tintüvden soñ qanunsız esnas aqqında dava arizasını azırladıq», – dep bildirdi Hamzin.


text:
Aldağı kele jatqan 25 qazandağı zañsız mitingti wyımdastırdı dep 488 baptıñ 7 tarmğımen 12 qazanda 15 täulikke qamalğan täuelsiz jurnalis ND arnasını..
Ukraina ötinişimen jäne eñ mıqtı halıqaralıq zañgerlerdiñ qatısuımen Gaagada Putindi jäne Reseydiñ sayasi jetekşileriniñ bärin sottaytın arnayı tribu..
Almatı äkimdigi azamattıq belsendiler men "Demokratiyalıq küşter koaliciyasına" kezekten tıs prezident saylauınan bas tartu talabımen miting ötkizuge..
Sankt-Peterburgtegi Smol'ninsk municipaldı birlestik keñesi Memlekettik dumağa Resey prezidenti Vladimir Putindi qızmetten alu üşin onı memlekettik s..
Bügin jelide payda bolğan Qazaqstannıñ bwrınğı prem'er-ministri Asqar Maminniñ, Mäjilistiñ bwrınğı spikeri Nwrlan Nığmatulin jäne Qazaqstan futbol fed..