text:
Qıtaydaki Wuhan şeeri - koronavirus pandemiyasının menbaası - eki aylıq qapalı rejimden çıqa ve normal yaşayışqa qayta, haber ete Radio Azattık.
Martnıñ 28-inde 11 millionlıq ealisi olğan şeerde bir qaç naqliyat çeşiti çalışıp başladı, şeer sıñırları açıldı. Qıtayda qayd etilgen 3299 ölümden 3177-si Hubei vilâyetiniñ memuriy merkezi Wuhande oldı.
Başqa memleketler ise COVID-19-nıñ infektsiyasınıñ tarqalmasını toqtatmağa tırışa. Dünyada 600 biñden ziyade adam hastalandı, 27 800-den ziyade adam öldi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Sayğılı Qurultay vekilleri, sayğılı misafirler!
Qurultay’nıñ nevbetten tış ara toplaşuvları, malüm olğanı kibi, yalıñız meydanğa beklenmegen vaziyetler çıqqan zaman veya nasıldır bir acil qarar almaq içün toplanaturğan.
Bizim de bu toplaşuvumuz böyle evvelden beklenmegen bir vaziyet meydanğa çıqtığı sebebinden ve daa bir mesele hususunda qararlar almaq içün çağırılğandır.
Abonelere özel
Bu kısımlara sadece abonelerimiz erişebilmektedir.
İçeriğe ulaşmak için giriş yapmalısınız.
Emel Dergisi , Sayı:223 Kasım – Aralık 1997 – Sf.1

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2021 senesiniñ çiçek ayından başlap berim ayına qadar ”Almenda” grajdanlıq maarif merkezinde çalışqan zenaatdaşlarımız ”Umumiy tasil: kelecekni beraberlikte quramız” leyhası çerçivesinde vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarında yaşağan Ukraina vatandaşlarınıñ tasil aqlarını ve tasil ihtiyaclarını yerine ketirüvni nezaret etip, işbu topraqlarda yaşağan vatandaşlarımız içün Ukrainada tasil aqlarınıñ mevcudiyetini, maqbuliyetini ve uyğunlaştırıluvını miqdar ve keyfiyet ceetinden belgilegen köstergiçlerni tedqiq etip, ”Vaqtınca işğal etilgen Qırımdan kelme balalarnıñ tasil aqlarını yerine ketirüvge dair devlet siyasetine qıymet kesüv” mevzusında analitik esabatnı azırladılar.
“”Vaqtınca işğal etilgen Qırımdan kelme balalarnıñ tasil aqlarını yerine ketirüvge dair devlet siyasetine qıymet kesüv” mevzusında analitik esabat”
Bağışlañız, bu metin tek “ykp” tilinde mevcuttır.
Bağışlañız, bu metin tek “ykp” tilinde mevcuttır.
Qanun ile belgilengen meseleler:
Uquqiy mesüliyet
- ”Ealini infektsion hastalıqlarından qorçalav aqqında” Ukraina qanunı, başqa qanuniy senetler ve infektsion hastalıqları ile küreş meselelerine dair öz-özüni idare etüv organlarınıñ qararları ile belgilengen sanitar-gigiyenik, sanitar-epidemik, insan karantini boyunca qaidelerni ve şartlarnı bozğan şahıslar memuriy mesüliyetke çekilecektir.
Ceza: Memuriy uquq bozuluvları aqqında Ukraina Kodeksiniñ 443 maddesine binaen vatandaşlar 1000-2000 qat minimal aylıq (17000 – 34000 grivnâ) miqdarında, memurlar 2000-10000 qat minimal aylıq (34000 – 170000 grivnâ) miqdarında para cezasına çekilecekler.
(devamını oqumaq içün, başlıqqa basıñız) “2020 senesi saban (mart) ayı 17 künü «Maqsadı Ukraina topraqlarında (COVİD-19) koronavirus hastalığınıñ peyda olıp darqaluvına qarşılıq kösterüv olğan Ukraina qanuniy senetlerine deñişmeler kirsetüv aqqında» 530-IX sanlı Ukraina Qanunı aynı şu künü quvetini aldı”
Bağışlañız, bu metin tek “ykp” tilinde mevcuttır.
Bağışlañız, bu metin tek “ykp ve “Pyc” tilinde mevcuttır.


text:
Ayatiyat
Ayatiyat (Biologiya) - canlılarnı tedqiq etken bir ilim dalıdır. Ayatiyatnıñ nebatiyat (botanika), ayvaniyat (zoologiya) ve tibbiyet kibi bir çoq dalı eskidir.
Ayatiyatçılar bütün canlılarnı, bütün seyyareni qaplağan kürreviy büyüklikten, üceyre ve molekulalarnı qavrağan mikroskopik büyüklikke qadar olarnı tesirlegen müim dinamik adiseler ile birlikte tedqiq etken, ayatiyat ilminen oğraşqan kişilerdir. Bir çoq esnası terkibinde sığındırğan ayatiy esnaslardan bazıları; energiya ve maddeniñ işlenmesi, vucutnı oluştırğan maddelerniñ sintezlenmesi, yaralarnıñ yahşılaşması ve cümle organizmniñ çoğalmasıdır.
Ayatiyat, bu qadar ziyade mevzunı öz qavramı altında toplağanı içün bir çoq dallarğa bölüngendir. Organizm türüne köre bu ilim dalını bölgen usul; ösümliklerni tedqiq etken botanika, ayvanlarnı tedqiq etken zoologiya ve soñki olaraq da mikroorganizmlerni tedqiq etken mikroayatiyatnı baş dallar olaraq ala. Bazı bölme usullarnı ise, tedqiq etilgen organizmlerniñ derecesine köre bu talilni yapmaqtadır. Bu sistema ayatnıñ temel himiyasını tedqiq etken molekulalar ayatiyatnı, ayatnıñ temel yapı taşları olğan üceyrelerni tedqiq etken üceyre ayatiyatını, organizmlerniñ içki organlarınıñ çalışuvını tedqiq etken fiziologiyanı, organizmlerniñ tış körünişlerini tedqiq etken morfologiyanı ve organizmlerniñ bir-birleri ve çevre ile bağlarını tedqiq etken ekologiyanı, ayatiyatnıñ baş dalları olaraq qabul ete.


text:
İranda yanvarniñ 8-inde qazağa oğrağan ukrain "Boeing" uçağınıñ köçüricilerinden birisi yanıp başladı. Bunı İran naqliyat nazirliginiñ matbuat kâtibi Gasem Biniaz haber ete, dep bildire IRNA İran haber agentligine atıf etip Azatlıq Radiosı.
O, yanğın çıqqanından soñ pilot uçaqnı idare etip olamayıp, yerge urulğanını qoştı.
Biniaznıñ aytqanına köre, Kyivge ketken uçaqta 167 yolcu ve doquz ekipaj azası bar edi.
Yanvarniñ 8-inde Ukraina "Boeing"i Tegeran ava limanı yanında qazağa oğradı. Uçaqnıñ köterilüvinden soñra birden olğan qazanınıñ sebebi tehnikiy problemalar oldı. Kimse sağ qalmadı.


text:
Qırımda yaşağan qırımtatarları, yaramada kene Ukrainağa aiy olacağını bekley. Bunı fevral 4 künü Ankarada qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev beyan etti, dep bildire QHA.
Cemilev dedi ki: «İşğalniñ başlanmasından berli er künni esapladıq, esaplaymız. Andaki insanlarımız künlerini, ne zaman bu ceennemden qurtulacamız dep, sayalar. Ne zaman Qırım bu işğalcilerden qurtarılıp kenede Ukraina toprağı olacağını sayalar. Qırım yarımadası işğalden qurtarılıncağına qadar bizim çalışmalarımız da bu yöñelişte olacaq».
Mustafa Cemilev qayd etti ki, Türkiyedeki qırımtatar diasporası ile büyük ümütler bağlanıla. Onıñ sözlerine köre, «ancaq faal surette ve birlikte alıp barılğan iş Qırımnı azat etmege yardım etecek».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Uzğan töndä Fällücä şähärendä AQŞ köçläre belän ğisyançılar arasında bäreleşlär däwam itte. Fällücäneñ töp xastaxanäsendäge tabib äytüençä, kimendä 10 ğiraqlı üterelgän, 35-e yaralanğan.
Bağdadta ber maşina yanında yulğa quyılğan bomba şartlatıldı. Bu bomba yaqındağı AQŞ xärbi kizüe öçen äzerlängän dip uylanıla. Şartlaw näticäsendä, uzıp baruçı 3 keşe hälak bulğan. Bügen Bağdadta ike märtäbä minaatqıç höcüme dä buldı. Ülüçelär turında xäbär yuq. Livan tışqı eşlär ministrlığı Ğiraqta ike Livan watandaşı yuğaldı dip belderde. Yuğaluçılarnıñ tuğannarı äytüençä alarnı totıq itep alğannar.


text:
Arheologlar işğal altındaki Qırımda, tahminen Altın Ordu devrine ait kütleviy idam yapılğan defin tapqan. Bu aqta dekabrniñ 6-nda TASSqa, Rusiye arheologiya İnstitutı klassik arheologiya bölüginiñ ilmiy hadimi Sergey Vnukov haber etmekte.
«Başı kesilip atılğanı körünip turğan aman-aman 70 ceset kemikleri rıqma-rıq tolu eki dane endek tapıldı. İç birinin qafatası yoq, qarışıp şekilde taşlanğan. Belli ki – küytleviy ölüm cezasınıñ qurbanları. Bizim içün hucur bir manzara», – dep bildire TASS Vnukovnıñ sözlerini.
Alim TASSqa ikâye etkeninine köre, tapılğan definniñ angi devirge ait olması, cesetlerniñ radiouglerod analizi yapılğan soñ ortağa çıqacaq.
Defin, «Tavriya» trassası keçecek yerler tedqiq etilgen vaqıtta Bağçasaray rayonında tapıldı, dep yaza informatsion agentlik.
Rusiye nezaretindeki Qırım avtoyollar Hızmeti «Tavrida» avtoyolınıñ qurulışı içün vologdalı VAD şirketinen 137 milliard rublelik (tahminen 54 mlrd grivna – QA) sözleşme imzalağan edi.
Satın aluv vesiqasında Keriç-Kefe-Qarasuvbazar-Bağçasaray-Aqyar yolunıñ qurucılığı ve tamir etilecegi aqqında söz yürsetile.
Qırımda «Tavrida» avtomobil yolu qurulacağı aqqında ilk sefer bu yıl mayıs ayında haber etilgen edi. «Tavrida» trassası 2018 senesi işke tüşürilmesi planlaştırıla edi, ancaq Rusiye nezaretindeki Qırım avtoyollar Hızmetiniñ reberi Aleksandr Mohna, qurucılıq muddetü eki yılğa sürülgeni aqında haber etti.
2017 senesi avgust ayınıñ başında Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev 2018 ve 2019-2020 yıllarğa ayırılacaq bücette, «Tavrida» qurucılığına 14,36 mlrd ruble (6,5 mlrd grivna –QA) ayırılacağınen bağlı qarar imzalağan edi.


text:
Rusiye işğal etilgen Qırımdan arbiy közetme noqtasını yapacaq ola, bu sebepten yarımadada adam çoq olmasına aceti yoq. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov brifingde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, işğalci akimiyet içün eñ büyük telüke qırımtatarlar ola, şunıñ içün olar taqiplerniñ qurbanları olalar.
«Böyle etip (qırımtatarlarnı taqip etüv vastası ile – muar.) bir qaç mesele çezile: qırımtatarlarnıñ bölünmesi, digerlerni qorquzuv, qırımtatarlarnı yoq etüv. Bu Qırımnı Rusiyeniñ arbiy noqtası olaraq körgen Rusiyeniñ Qırımdaki bazı vazifelerine mensüp. Ve Rusiyeniñ arbiy noqtasında o qadar çoq eali olmasına kerek yoq, iqtisadiy vaziyet de buña uyğun degil. Rusiye adamlarnı Qırımdan quva, ve qırımtatarlarnı qaçırıp ve öldürip, bu işke başladı», – dep ayttı Çubarov.
Refat Çubarovnıñ malümatına köre, Qırım işğali vaqtında 130 qırımtatarına qarşı cinaiy iş açıldı, 18 qırımtatarı qaçırıldı ve on kişi öldürildi.
Çubarovnıñ bildirgenine köre, bu resmiy malümat degil: statistikanı tizmek qolay degil, tam malümat uquq qorçalayıcılarda bar.
Çubarovnıñ aytqanına köre, bir yıl devamında Qırımnı 20 biñ insan, olardan 8-10 biñ – qırımtatarı, terk etti.


text:
Çetel acı musulmanlarına Saudiy Arabistanda koronavirus pandemiyası sebebinden olğan yasaqtan sekiz aydan soñ «ümre» yapmağa izin berildi. «Ümre» – musulmanlarnıñ Kâbe ve Mekkeni acılıq vaqtı olmağanda ziyaret etmesidir, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Noyabrniñ 1-nden başlap tahminen 20 000 acı er kün Mekkedeki Mescid-i Haramğa kirsetilecek.
Çetel acıları COVID-19 ile küreş tedbirlerine, hususan Saudiy Arabistanğa kelgen soñ üç kün devamında izolâtsiyada qalmaq kerek.
Mescid-i Haramdaki Kâbe İslâmda eñ aziz yerlerden biri ola.
Cami kirişinde acılarnıñ sıcağı teşkerilecek, episiniñ maskası olacaq, elleri yuvulacaq ve yerdeki işaretler mesafe içün taqip etilecek.
Mart ayından berli koronavirus pandemiyası sebebinden Saudiy Arabistan acılarnı qabul etmey. Bıltır 19 mln acı «ümrege» bardı.


text:
Kremlniñ nezaretindeki Qırım İçki siyaseti, informatsiya ve rabıta nazirligine itaat etip çalışqan «Pervıy krımskiy» telekanalınıñ hadimlerine tölenilgen maaşlar eksildi. Bunı Qırım.Aqiqatqa kanalnıñ hadimlerinden biri tarif etti.
«Evel aylıq maaşı orta esapnen 20-25 biñ ruble etrafında olsa, şimdi – 15-17 biñ ruble. Bonuslar artıq berilmey», – dedi subetdeşimiz.
Telekanal hadiminiñ sözlerine köre, idareciler maaş eksilmesiniñ sebeplerini añlatmadı.
İşğal etilgen Qırımda eki yıldan ziyade çalışıp, Rusiye tarafdarlarınıñ malümatını qırımtatar tilinde yayınlağan «Millet» telekanalında da aylıqlar eksildi. Bu müessiseniñ hadimlerinden biri maaşlar orta esapnen 50% qısqartılğanını bildirdi. Hadimlernin bir qısımı «Millet» TV kanalını terk etti.
Kreml tarafından tain etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ fermanı ile 2015 senesi aprel 22 künü «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» kârsız ayrı teşkilât meydanğa ketirilgen edi, onıñ adı «Millet» ve «Vetan sedası» radiosı oldı. Avgust 28 künü Roskomnadzor bu teşkilâtqa yayınlav içün litsenziya berdi. 2015 senesi sentâbr 1 künü «Millet» telekanalı deñeme şekilinde yayınlarını başlatqan edi.


text:
Qırım Yuqarı mahkemesi cuma künü, noyabr 12-de, «fevral 26 işi» işitarkçisi Mustafa Degermenciniñ Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ şeklengen şahısnı apiste noyabr 19-na qadar qaldırmaq qararına şikâyet arizasını lâğu etti.
Mahkeme toplaşuvı devamında Degermenciniñ advokatı Aleksandr Solodkov müşterisine apiste bulunuv ile bağlı olmağan cezanı bermege rica etti, çünki cinaiy iş boyunca taqiqat soñuna yetmedi ve tevqif içün sebep şimdilik yoq eken. Degermenciniñ özü de apiste bulunuv sebeplerini körmegenini qayd etti.
Öz nevbetinde, devlet qabaatlayıcısı aytqanı kibi, Degermenci içün ceza qararını deñiştirmek içün sebep yoq. Sözlerine köre, onıñ apiste bulunmasına keder ete bilecek tibbiy qarar da yoqtır.
Reislik yapqan Oleg Latınin, taraflarnın fikirlerini diñlep, Degermenci imayesiniñ şikâyet arizasını lâğu etti ve Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını deñiştirmedi.
Advokat Solodkov Qırım Yuqarı Mahkemesiniñ qararını zıt köre, çünki «fevral 26 işi» boyunca taqiqat soñuna yetkendir. «Nasıldır bir taqiqat areketlerini yapmağa kerek dep, insannı apiste qaldırmaq mümkünmi, taqiqat da soñuna yetse endi?» – dedi Solodkov Qırım.Aqiqatqa.
Avdokatnıñ sözlerine binayen, işbu qararğa şikâyet etecek. Solodkovnıñ fikrine köre, noyabr 17 künü mahkeme Degermenciniñ apiste bulunuv müddetini uzattırır.
Mustafa Degermenci mayıs 7 künü Sudaqnıñ Suvuq Sala qasabasında yaqalandı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı.


text:
Voronej vilâyeti işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonınıñ inkişafı ve ğayrıdan tiklenmesine kendi bücetinden 1 mlrd. 143 mln. ruble maddiy yardım olaraq ayıracaq, dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
Bu aqqında malümatnı Canköy rayon memuriyetiniñ iqtisadiyat inkişafı, ticaret ve infrastruktura idaresiniñ yolbaşçısı Stanislav Jakov aydınlattı.
Memurnıñ aytqanına köre, sermiyanıñ eñ büyük qısmı JKH inkişafına ayıracaq – 22 mln. rub., sağlıq saqlav – 16,5 mln., agrar sanayı kompleksi – 17,2 mln. ve Canköy rayonınıñ tasil saası – 14 mln. ruble, dep haber ete neşir.
2014 senesi martnıñ 16-da Qırımda ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında sahte referendum olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ rey berüvni tanımayıp, Qırım Rusiye tarafından işğal etildi degen fikirdeler.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçisi, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev ealini cedvelge aluv tedbirlerinden vazgeçti, çünki onı qırımtatarca keçirmeyler. Bu aqqında Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«İnsan aqqları boyunca Şura toplaşuvında Putin Qırımda ealini cedvelge aluv tedbirleri qırımtatar tilinde keçirilecegini aytqan edi. Lâkin körgenimiz kibi, bu boş laf. Anketa yalıñı rusça tizildi», – dedi o.
O, qırımlılar aqqında malümat toplağan insanlarnıñ etnik mensüpligini de qayd etti: «Ealini cedvelge alğan insanlar da rus. Qırımtatarlarğa işanç yoqmı? Qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde bunı qırımtatarlar da yapar ediler».
Smedlâyevniñ aytqanına köre, Qırımnıñ daa bir sakini işbu tedbirler ukrainca keçirilmegeni içün olardan vazgeçti.
Tanılmağan Qırım cumhuriyetinde yañı «akimiyet» üç tilni – rus, ukrain ve qırımtatar – devlet tilleri olaraq ilân etti. Oktâbr 14-25 künleri Rusiye işğal etilgen Qırımda ealini cedvelge ala.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Rusiye SİZO-sında ekinci Aqmescit “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ iştirakçisi Cemil Gafarovnıñ kamerasını karantinge qapatqanlar. Bu aqta “Qırım birdemligi” tarafından yayınlanğan siyasiy mabüsniñ mektübinde yazıla.
"Dekabrniñ 30 gecesinde taqiqat tevqifhanedeki kameramıznıñ qapusında, iç bir şey añlatmayıp, A4 kâğıttan "KARANTİN" yazısı ile levhanı astılar, amma o vaqıt kameramızda iç kimse hasta degil edi, hastalıqnıñ iç bir alâmetleri de yoq edi. Teftişçilerden sorğan soñ, bir kün evel kameramızdan çıqıp ketkenlerden birisinde COVID-19 qayd etilgeninden haberdar oldıq", – yazdı Gafarov.
Qırımlınıñ sözlerine köre, ekimlerniñ ve idare başlıqlarnıñ izaları olmadan onı ve onıñ kameradaşlarnı, "añlağanımız kibi, eki afta müddetine karantinge qapattılar". Gafarov tarif etkeni kibi, bu müddet içinde kameradan kimse bir yerge çıqmay – ne mahkemelerge, ne kezintige, ne de advokatnen körüşüvlerge. Yemeklerni Gafarov ve onıñ kamerasından başqa mabyüsler pencereden alalar.
Daa qayd etkeni kibi, bunen beraber, etraf müitten ayırılğanlarnıñ ne tibbiy teşkerüvi, ne de ilâclarnen temin etüvi bar.
Qırımnıñ Yuqarı makemesi ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir davasınıñ" iştirakçisi Cemil Gafarovğa 2021 senesi yanvarnıñ 14 qadar apis cezasını uzattı.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı Rifat Yahin müvekkiliniñ alı kritik oldı, dep qayd etken edi. Cemil Gafarov üçünci derece saqatı, büyrekleri hasta ve yürek hastalıqları bar. Advokat Gafarovğa ilâc bermeyip, hastahanege avuştırmağa razı olmadılar, dep qoştı. Advokat, müvekkiliniñ tibbiy tedqiqlerine dair arizanı Aqmescit SİZOsınıñ memuriyetine berdi.
«Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi Cemil Gafarovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
58 yaşında Cemil Gafarov 2019 senesi martnıñ 27-nden berli terrorizmden şübheli olğanı içün SİZOda tutula. Onı Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» firqasında iştirak etkeninde qabaatlaylar. Gafarovnıñ ekinci derece saqatlığı bar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İtaliyada – 10 biñ ekim ve emşire COVID-19 hastalığına oğradı. 116-sı vefat etti. Can bergenlerniñ ekseriyeti aile ekimleridir.
Ekim, emşire, acele yardım aydavcıları ve italiyalı hastalar koronavirustan tedaviylegen hastahaneler ve intensiv tedaviy bölüklerinde neler olğanını Nastoyaşçeye Vremâ neşirine tarif etti.
«Ne ayaqyolğa barmağa, ne suv içmege çarem bar»
«Çoq işdeşim, dostum – ekim, emşire – virusqa oğradı. Ellerimizni çoq yuvamız, endi dermatit başlandı, ellerimiz çatladı – amma er vaqıt bu müittemiz, ve virus pek yuqa», – dep tarif ete Yelena Savçuk.
Yelena – ukraindir. 10 yıldan berli İtaliyada ekim olıp çalışa. Şimdi Novara vilâyetiniñ COVID-19 hastaları ketirilgen hastahaneniñ qabul bölüginde nevbetçilik yapa. Yelenanıñ er bir nevbeti mahsus qorçalav urbasını kiyüvnen başlana:
«Tahminen 15 daqqamnı ala. Nasıl kiyinsem, özümni nevbetçilik devamında öyle is eterim. Maskanı yañlış taqsam, sıqacaq meni – buña nevbetçilik devamında dayanmağa mecburım, çünki bir şey tüzetip olamayım. Ne ayaqyolğa baram, ne suv içem. Soñra qıyafetlerni çıqarasıñ – bu da bir tedbir. Nevbetçilik bitkende bu urbanıñ üstüni tiymeyip çıqarmaq kerek».
Ekimler bir-birini tapmaq içün qorçalav urbalarında adlarını yaza: «Er kes aynı qıyafet kiye, kim qayda olğanını, kimge ne aytacağını añlamaysıñ. Hastalarnı añlamaysıñ, çünki dudaqlarından oqup olamaysıñ», – dep tarif ete Yelena.
Aprelniñ 2-nde Pyemontta 6 biñden çoq tibbiy hadim koronavirus testini berdi. 811 insan, yani 13% pozitik çıqtı. Çeşit tibbiy birlikler İtaliya ükümetinden alâmetleri olmağan hadimlerge bile muntazam test yaptırmasını talap ete. Amma talapları red etile, çünki bütün ekimler teşkerilse, müsbet netice çıqqan yüzlernen ekim evde tecrit etilip qalmağa mecbur olacaq.
Martina Turiani – Pezarodaki intensiv terapiya bölüginiñ emşiresi. Bu şeerde koronavirustan ölüm seviyesi eñ yükseklerden biri ola.
«Hastahanem COVID hastahanesine çevirildi, – dep ayta Martina. – Fevralniñ soñundan berli hastalarnıñ sayısı ep arttı. Ne yazıq ki, intensiv terapiyağa muhtac hastalarnıñ sayısı arttı, alları kritik edi2.
«Vaziyet pek qıyın, becerip olamaymız, – dep devam ete emşire. – İlâc yetmek, aqcigerni suniy avalandıruv cihazları yetmey, ekimler yetmey, qollar. Er nevbet – bir cenk. 40 intensiv terapiya yerini donattıq – daa evel sekiz dane bar edi. Ve 40-ında ağır hasta buluna».
Tibbiyet hadimleri de ağır hasta ola. Martinanıñ aytqanına köre, kerekli qorçalav seviyesi olğan maskalar bütün ekim ve emşirelerge yetmey: «Biz FF2 filtrli maskalarda çalışamız, olar yüzde yüz qorçalamaylar. FF3 olmalı – böyle maskalar, ne yazıq ki, bizde yoq ve olmaycaq. Amma İtaliyada bir çoq tibbiyet hadimi adiy cerrahlıq maskada çalışa».
«Siz kezmege devam etesiñiz, biz başlarımıznı divarğa uramız»
İtaliyadaki hastahane ekimi Yelena Savçuknıñ dostları ve zenaatdaşları Ukrainada çoq. Yelena İtaliyada olğanlar vatanında da tekrarlana bile dep qorqa: «Ukraina halqınıñ tek bir çaresi bar – bu virusnen qarşılaşmamaq. Birev immunitetni quvetleştirmek içün tükânğa barıp limon almağa tüşünse, o tükânda virusqa rastkelip, onı bütün qorantağa tarqatmamaq içün, eñ doğrusı, – evde oturıñız! İtaliyada ve diger Avropa memleketlerinde, ABDde olğan tibbiyet bile o qadar insannı, ağır hastalarnı tedaviylep olamaz».
Daniel Valente – mahsus acele yardım maşinasınıñ aydavcısı. İnsanlar karantinge riayet etsin dep, bizim içün video qayd etti: «Şimdi qayttım – koronavirusqa oğrağan hastanı alıp kettik. Hastahanelerimiz rıqma-rıq tolu – tam bir kollaps. Hadimlerniñ küçü qalmadı, – dep tarif ete Daniel. – Siz kezmege devam etkeniñiz içün biz, tibbiyet hadimleri, başlarımıznı divarğa uramız. Sizge muracaat etem: siziñ memleketleriñizde er şey endi başlana, biz ise endi küreşemiz. Qolay yeñilecek yengil bir hastalıq olğanını ve oña oğramaycağıñıznı tüşünmeñiz. Ne yazıq ki, o, gençler içün de telükeli».
Fano şeerinde emşire olğan Mikele Venturi Facebookta İtaliya baş naziri Giuseppe Contege mektüp yazdı – hastahane ceenneminde iş kününi tarif etti. «Tibbiyet hadimleri içün 100 euro miqdarında mukâfat… Bilesiñizmi, baş nazir efendi, sizge ve ükümetke minnetdarım, amma menim işim qat-qat qıymetlidir, dep aytmaq ister edim!», – dep qayd etti Mikele.
İtaliya baş naziri emşirege parlamentte çıqış yapqanda cevap berdi: ükümet tibbiyet hadimleriniñ qaramanlığını unutmaycaq, dep ayttı.
«Er birini qurtarmağa tırışalar». Hastanıñ ikâyesi
«Ne yapa bilecegini bilmeseñ, qaramanlıq aqqında aytmaq pek qıyın. 5-10 hasta kele – bölük ise rıqma-rıq tolu. Diger bölükler de tolu. Olarğa oksigen bermek içün maska olmaycaq, dep qorqasıñ», – dep ayta ekim Yelena Savçuk.
İtaliyalı jurnalist Karlo Gaetanı ekimler zornen qurtardı. 15 kün – ayat ve ölüm arasında. Aprelniñ 2-nde onı Lombardiyadaki Lenyano hastahanesiniñ adiy odasına avuştırğanlar. Bizge intervyü bermege razı oldı.
«Esimni coyacaq edim, – dep ayta Karlo hastalığı aqqında. – Sıcağım tüşmey edi. Nefes alıp olamay edim. Hastahanege alıp, intensiv terapiyamnı başlattılar, başqa kiyilgen oksigen bergen belli skafandrnı taqqanlar».
Karlo Lombardiyadaki COVID hastahanesinde 141-inci hasta edi. Biraz laf etip olğanda video çıqardı: «Bunı tibbiyet hadimleri içün yapam. Lenyano hastahanesiniñ emşireleri acayiptir, bizim içün ne yapqanlarını añlamaysıñız. Er birini qurtarmağa tırışqanını kördim. Amma o qadar hasta – olarnıñ qabaatı degildir».
Giorgio Armani dizayneri de İtaliya tibbiyet hadimlerine teşekkür mektübini yazdı, onıñ fabrikalarında qorçalav qıyafetlerini tikip başladılar. Prada moda evi tibbiyet hadimleri içün maska tike, Ferrari Bolonya fabrikası ise aqcigerni suniy avalandıruv cihazlarını işlep çıqarmağa azırlana.
Nastoyaşçeye Vremâ neşirinden alındı


text:
Donetsk ölkäsendä Boeing 777 häläkäte
Donetsk ölkäsendä Boeing 777 häläkäte - 2014 yılnıñ 17 iyülendä Donetsk ölkäse Grabovo awılı yanında Malaysia Airlines hawa şirkäteneñ Amsterdam-Kuala-Lumpur reysın başqarğan Boeing 777 oçqıçınıñ häläkäte. Qaza Ukraina könçığışında qorallı nizağ rayonında bulğan.
Oçqıçnıñ bortında 283 yulçı häm 15 ekipaj äğzası häläk bulğan.
Malaysia Airlines hawa şirkäteneñ Boeing 777-200ER oçqıçı belän 2014 yılda ikençe häläkäte, XXI ğasırda iñ zur hawa qazası.
Ukraina häm qayber könbatış illäre xökümätläre buyınça oçqıçnı Rusiä yaqlı xärbi talpaçılar[1] "cir-hawa" törendäge ZRK "Buk" raketası belän bärep töşergän[2]. Läkin "Buk" kompleksı tabılmağan, AQŞ qaraşı buyınça raketanı cibärgännän soñ, "Buk" Rusiägä küçerelgän. Baş kütärüçelär bu törendäge raketalar bulmawın äytä[3].
Rusiä häm DXC räsmi qaraşı buyınça oçqıçnı Ukraina xärbi köçläre "hawa-hawa" törendäge "Buk-M1" raketası belän bärep töşergän, Ukrainanıñ "Buk-M1" batareyäseneñ "Kupol" radio-lokatsion stantsiäse eşçänlege küzätelgän[4][5].
Boeing 777 häläkätennän soñ AQŞ häm anıñ berektäşläre Rusiägä qarşı basımın arttıra, iqtisadi, xärbi çikläwlärne kertä.
2015 yılda Nidirlan, Malayziä, Ukraina häm qayber bütän illär xalıqara tribunalnı çaqıru taläbe belän çıqtı.


text:
Iran Kaspiy teñizi jağalauı elderimen ıntımaqtastıq selbestikti küşeytudi közge wstap otırğanı belgili. Bügin «Pars.aqparat» agenttiginiñ jariyalağan habarında Irannan Reseydiñ barlıq qalalarına sayahat jasağısı keletin turisterge vizanıñ joyılğanı mälim boldı. Eki el arasında azamattardıñ vizasız turistik sapar jasau tüzimi jolğa qoyıldı.
Iran Islam Respublikasınıñ Mädeniet jäne turizm isteri ministri Mwrtaza Rahmaniy bwl istiñ şığıstı azaytıp, turisterdiñ barıs-kelisin jaqsartıp, sol arqılı eki eldiñ mädeni almasuın arttıru maqsatında jolğa qoyğanın aytıp otır.
Irannıñ bügingi sırtqı sayasatı köbinde Reseymen seriktestik twrğıda damıp otır. Geosayasatta bolsın, halıqaralıq ekonomika, sauda äriptestik qatınastarında da eñ negizgi diplomatiyalıq seriktesi retinde Resey jäne Äzerbayjan közdelip otır. IIR-nıñ Kaspiy jağalauı elderine qaratqan nazarı ayrıqşa. Sonıñ işinde Qazaqstanmen de elaralıq tasımal dälizder jobasın birlikte iske asırıp keledi.
The Qazaq Times


text:
Month: July 2020
July 9, 2020
Rähmätҗan YÜSÜPOVfilologiya pänliriniŋ namziti. IUyğurlarniŋ milliy än°äniliriniŋ biri — mäşräp Ottura Aziya uyğur ädäbiyatida, bolupmu štkän äsirniŋ tšrtinçi çarigidin tartip šz ipadisini tepişqa başliğan edi. Bu dävirdä keŋäş sotsialistik tüzümidä qayta-quruş säyasiti başlinip, yazğuçilarniŋ iҗadida biraz ärkinliklär päyda boldi. Şuniŋ nätiҗisidä şundaqla häliqlär šzliriniŋ milliy tarihini tikläş, urpi-adätlirini rivaҗlanduruş imkaniyitigä egä boldi. Mäşräp än°änisi kšpinçä
July 9, 2020
aпTop: пpoфeccop Pәйчeл happиcлoHдoH yHиBepcиTeTи шәpқшyHacлиқ Bә aфpиқa иHcTиTyTи Mәзkyp Maқaлә TәHқидий MәBқәдә Typyп, биp ғәйpи pәcMий MәдәHийәT MиpacHиң биpләшkәH дөләTләp TәшkилaTи пәH MәдәHийәT MәhkиMиcиrә қaHдaқ қилип HaMзaTлиққa kөpcиTилrәHлиkи Bә әHrә eлиHғaHлиқи, hәM бy MәдәHийәT Mиpacи қoбyл қилиHғaHдиH keйиHkи TәpәққияT әhBaллиpи қaTapлиқ Mәcилиләp үcTидә eлип бepилғaH иHчиkә TәTқиқaT MәзMyHлиpи биләH TәMиHләйдy. rәpчә xиTaй hөkүMиTи haзиp
July 9, 2020
Aptor: proféssor Rachel HarrisLondon uniwérsitéti sherqshunasliq we afriqa instituti Mezkur maqale tenqidiy mewqede turup, bir gheyri resmiy medeniyet mirasning birleshken döletler teshkilati pen medeniyet mehkimisige qandaq qilip namzatliqqa körsitilgenliki we en’ge élinghanliqi, hem bu medeniyet mirasi qobul qilinghandin kéyinki tereqqiyat ehwalliri qatarliq mesililer üstide élip bérilghan inchike tetqiqat mezmunliri bilen teminleydu. Gerche xitay hökümiti hazir


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif etilgen Rustem İsmailov tutulğan Aqmescit muvaqqat izolâtorınıñ ücrelerinden birinde tavannıñ bir qısmı qopıp tüşti. Bunı Facebookta figurantnıñ ömür arqadaşı Fatma İsmailova bildirdi.
İsmailova: «2017 senesi dekabr 26 salı künü Aqmescitteki muvaqqat izolâtornıñ 68-nci ücresinde endi bir yıldan ziyade tutulğan ömür arqadaşım Rustem İsmailovnıñ üstüne tavan yıqıldı. Qararnen 1 kv. m. ölçüsinde olğan tavannıñ parçası qopıp, Rustemniñ tamam başına kelip tüşti», – dep yazdı.
Onıñ yazğanına köre, tevqif etilgen şahıs «mañlay, baş ve arqasındaki tırnalğan yaralar ile qurtuldı». İsmailova, adiseniñ neticesinde ömür arqadaşı, 12 yataq ve 18 kişi bulunğan diger bir ücrege keçirildi, dep iddia ete.
Qırım akimiyeti tarafından bu hususta açıq menbalarda berilgen izaatlar yoq.
Daa evel Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» – figurantları Emil Cemadinov, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Teymur Abdullayev muvaqqat izolâtorda 2018 senesi fevralniñ 11-ne qadar qalacaqlar, dep qarar berdi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasında tintüvler yapıldı. Neticede, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasağlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildiler.
Fevralniñ soñunda Rustem İsmailov ve Ayder Saledinovnı psihiatrik ekspertizağa yollağanları belli oldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca esas olaraq qırımtatarlar taqip etilip, olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruplarğa ait Qırım sakinleriniñ de taqip etilgenini qayd ete.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Rusiye kontrol etken Qırım sağlıq saqlav nazirliginiñ yolbaşçı muavini Aleksey Slobodânik bildirgenine köre, Qırımnıñ tibbiy müessiselerinde keçirilgen tamir işleri 2016 senesi iyül 1-ne qadar bitecek.
Bunı Slobodânik cumaaqşamı künü mart 31-de kollegiya toplaşuvında ayttı, dep bildire Qırım nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Onıñ aytqanına köre, ilk sefer Qırımda birden 16 tibbiy müessiseni tamir etmek içün para berildi. Tibbiy müessiselernin çoqusı tamir etildi, dep ayttı Slobodânik.
«25 yıldan berli Qırım tibbiy müessiselerinde bu qadar tamir işi yapılmağan edi. Anda-mında tamir ete ediler, amma birden tamir etilmegen edi», – dep qayd etti Aleksey Slobodânik.
Onıñ bildirgenine köre, 56 tedavi müessisesi içün 4,3 biñ dane tibbiy donatma satın alındı, onıñ 65% endi qullanıla.
Mart 31-de olıp keçken kollegiya toplaşuvında Qırım sağlıq saqlav naziri Aleksandr Golenko 2015 senesi sağlıq saqlav müessiseleriniñ faaliyetine yekün çekti. Onıñ qayd etkenine köre, yarımadada ölüv arta, 2016 senesiniñ esas vazifesi – ilk tibbiy-sanitar yardımnı teminlemek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Säläteñne kürsäter wakıt! ← kire kaytirga
«Sälät – mömkinleklär moxite» digän gıybarä härkemgä tanış. Sälät, çınnan da, zur mömkinleklär birä: yaña belemnär tuplarga, alarnı üsterergä, üzeñne tabarga, säläteñne häryaklap açarga. Cäyge alannarda gına tügel, el däwamında klublar eşçänlegendä, kızıklı häm faydalı proektlarda katnaşıp, yaşlär üseş yulların däwam itä. Ädäbiyatka, muzıkaga bitaraf bulmagan, äsärlär icat itüçelärne berläştergän şundıy proektlarnıñ berse – Respublikaküläm Röstäm Bikmullin isemendäge yaşlär cır-şigriyat «BikaFest» festiwale. Ul Tatarstan Respublikası yaşlär eşläre ministrlıgı yardäme belän «Sälät» Klubı häm «Sälät» Tatarstan respublika yaşlär ictimagıy fondı tarafınnan egerme berençe el rättän oeştırıla.
2001-nçe eldan alıp, bügenge köngä kadär festiwal icatka sälätle balalarnı yaştän barlau, sälätlären, mömkinleklären açu öçen kiräkle şartlar buldıru, alar belän maksatlı räweştä häm daimi eşläü, alarnıñ problemalarına däülät organnarı häm cämägatçelek igtibarın cälep itü, sälätle balalarnıñ häm yaşlärneñ dustı, fikerdäşe, yaşlär liderı, metsenat awtor-başkaruçı Röstäm Bikmullinnıñ istälegen mäñgeläşterü burıçlarnı kuep, alarnı tormışka aşırıp kilä.
«BikaFest» ike etapta ütkäreläçäk:
1-nçe etap – garizalarnı kabul itü häm katnaşuçılarnı çittän torıp portfoliolar nigezendä saylap alu. Ul 3-nçe oktyabrdän 3-nçe noyabrgä kadär uzaçak.
2-nçe etap – katnaşuçılarnı konkurs nigezendä saylap alu.
Berençe etap näticäsendä katnaşuçılar ikençe etapka – konkurska çakırıla. Ul 11-nçe noyabr könne «Yoldızlı» BSA (Laeş rayonı, Troitskiy bistäse) uzaçak. Konkurs näticäsendä 12-nçe noyabr könne festiwalneñ Gala-kontsertı bulaçak. Anda «BikaFest» ciñüçeläre tantanalı räweştä büläklänäçäk.
Agımdagı elnıñ töp yañalıgı – festiwaldä katnaşuçı icadi kollektiwlar häm aerım çıgış yasauçılarnıñ yaşen 12-dän alıp 25-kä kadär kütärü. Alar muzıkal häm ädäbi yunäleşlärneñ törle nominatsiyalärendä yarışa ala.
Muzıkal yunäleş nominatsiyaläre:
1. iñ osta awtor başkaruçı
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär;
2. iñ osta kollektiw-başkaruçı
- keçe forma (duet, trio);
- ansambl;
3. tatar xalık cırın iñ osta başkaruçı
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär;
4. tatar kompozitorlarınıñ akademik äsären iñ osta başkaruçı
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär;
5. tatar cırı stilizatsiyase
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär.
Ädäbi yunäleş nominatsiyaläre:
1. üz äsären iñ osta yattan ukuçı (şigır, proza, ädäbi-muzıkal kompozitsiya)
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär;
2. başka awtor äsären iñ osta yattan ukuçı (şigır, proza, ädäbi-muzıkal kompozitsiya)
- 12-dän 15-kä kadär;
- 16-dan 25-kä kadär.
Konkurska törle xarakterda, tatar telendä bulgan ike äsär äzerläü zarur. Çıgış yasau wakıtı – dürt minut. Festiwalneñ kazıylar şurası konkurs nigezendä Gala-kontsertnıñ katnaşuçıların bilgeli.
Oeştıru komitetı Sälät Yortında (Kazan, Ostrowskiy ur., 23-nçe yort) urnaşkan. Elemtälär öçen telefon: 8 (843) 292-16-00. Eş sägatläre: 9:00-18:00.
Garizalar barı tik 3 noyabrgä kadär genä kabul itelä.
Tulırak mäglümat NIGEZLÄMÄdä!


text:
`qanunsız migrantlar` Näticälär
Xäbärlär [118]
- Soylu - Piantedosi söyläşüe
- İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
- PKKnıñ narkotiklar äyläneşe
- Şaxtada 21 mäyet tabıldı
- Latviyada ğadättän tış xäl ozaytıldı
- Kuşadasında Greśiyadan êtep cibärelgän migrantlar qotqarıldı
- “Xäzerge waqıtta berkem dä M’yanmağa cibärelergä tiyeş tügel"
- 395 qanunsız neft' êşkärtü urını yabıldı
- Serbiyada poyızd migrantlarnı bärgän
- Greśiyä yanında ike köymä battı
- Urta diñgezdäge ülemnär
- Türkiyegä ütep kerergä tırışqanda totıp aldılar
- Süriyä kiñlegendä faciğa
- Türkiye çigendä - qorıç kirtä
- İñ nıq êzlänüçe narkobaronnı êläkterdelär
- Melillada migrant kiçüendä rekordlı ülem
- 4,3 tonna kokain qulğa töşerelde
- Angliyä migrantlarnı Ruandağa yullıy
- Ukrainada 12 millionnan artıq keşe öyennän çığıp kitte
- Germaniyädäge xalıqnıñ dürttän bere - möhacir
- Üzäk Amerikanıñ çarasız migrantları
- Hälaq bulğan qaçaqlarnı iskä alu
- İspaniyanıñ Melilla şähärendä migrant kiçüe rekordlı ülemgä kiterde


text:
PEYĞAMBERİMİZNİ ANLAMAQ VE ANMAQ.
Sayğılı cemaat!
Bir yürekte birden çoq ten sevgi olmay. Bunın içün, en buyuk ve en birinci sevgi Yüce Yaratıcımızğa nisbeten olğan sevgi olmaq kerek. Onın tışındaki butün sevgiler fani ve keçicidir.
Allah sevgisine irişmeknin yolu ise, Onın sevgen kimselernin yolundan ketmektir. Olarnı ozümizge yol rehberi yapıp, olarnın yolını taqıp etmektir.Numüne rehberimiz, evela, Peyğamber efendimizdir. Allahtan son, en çoq onı sevmek ve onın yolını taqıp etmeknen emrolundıq.
Oz nefislerimizni Allah ve Peyğamber içün daima feda etmege azır olmaq kerekmiz. Çünki bu nefsnı bizge bergen Allahtır, ve kene de Allah onı bizlerden cennet qarşılığında satıp aldı. Qur’an-ı Kerim bunı boyle bildire: «Şube yoqtır, Allah, Mu’minlernin canlarını ve mallarını cennet qarşılığında satıp aldı» («Tevbe» suresi, 9/111). Başqa bir ayette Yüce Mevlamız bizlerge boyle buyura: «Mu’minler içün Peyğamber, oz canlarından daa yaqındır, onın qadınları da, olarnın analarıdır» («Ahzap» suresi, 33/6). Peyğamber Efendimiz bu mevzunen bağlı bir hadis-i şerifinde boyle buyurğan: «Sizlerden biriniz, meni ana-babasından, balalarından ve butün adamlardan daa çoq sevmeden, (aqıqıy) musulman olmaz» (Buhariy, Muslim). Sahabeler onın arqasından kettıler, onen beraber er zorlıqqa dayandılar ve ayağına bir tikennin bile kirmesine razı olmadılar. O, bizlerge ayatnın er alanınen bağlı hususlarnı anlatıp kosterdi.
Allah ondan, sahabelerinden ve onın arqasından ketken er kesten razıdır. Bunın içün, eger de Allahnın bizlerden de razı olmasını istersek, Bizler de olarnın arqasından ketmek kerekmiz.
Sayğılı musulmanlar!
Peyğamberimizni sevmek imanın temel esaslarındandır. Allah onı bizler içün sayladı ve terbiye etti. En yahşı ahlaqqa saip etip, adamlarğa rehberlik yaptırdı.
Peyğamberimiz (a.s.) daa balalıqta anasız ve babasız qaldı. Mekkedeki baylarnın qoylarını baqtı ve bir vaqıt emanetke hıyanetlik yapmadı. Peyğamber olğan son onı korgen kimer adamlar endişeden qaltıramağa başlay ediler. Olarnı sakinleştirmek içün, Peyğamberimiz (s.a.v.): «Qorqma, men quru otmek aşağan qadınnın oğluman», – dep, olarnı sakinleştire edi.
Boyle mubarek bir Peyğamberge ummet olğanımız içün Allahqa binlerce şukürler olsın. Asırlardan berli anlatılıp, aqqında binlerce kitaplar yazıldı ve, inşallah, yazılmağa devam etecek. Bu munasebetnen «Men musulmanım» degen er kim onın ve sahabilerinin ayatlarını ogrenip, arqalarından ketmesi kerek. Hutbeni başında oquğanım ayetnin manasınen. Yüce Mevlamız Qur’anı Kerimde boyle bildire: (Peyğamberim, boyle) ayt: «Eger siz Allahnı kerçekten seve olsanız, mağa uyun, Allah da sizlerni sever ve gunahlarınıznı bağışlar. Allah gunahları bağışlağan ve çoq merhametli olğandır» («Ali İmran» suresi, 3/31).
Rabbim bizlerni bu yüce peyğambernin yolundan ayırmasın ve qıyamet kunü onın havz-ı kevserinden suv içmege nasib etsin !


text:
İşğal etilgen Qırım ve Aqyardan qıtaiy Ukrainağa 20 biñ 689 insan köçip keldi, avgust 12-ne köre, dep bildire Fevqulâde vaziyetler boyunca Devlet hızmeti.
«Olğan malümatqa köre, vaqtınca işğal etilgen territoriyadan ve terrorizmge qarşı ameliyat keçirgen rayonlardan diger regionlarğa 923 biñ 505 insan köçip keldi, şu cümleden, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden 902 biñ 816 insan ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardan 20 biñ 689 insan, olardan 157 biñ 305 bala, 451 biñ 27 saqat ve esli başlı insan», – denile beyanatta.
Aynı zamanda, QMC Ukraina prezidenti temsilciliginiñ matbuat hızmeti qıtaiy Ukraina qısmında işğal etilgen Qırımdan köçmege mecbur olğan 20 844 insan yaşağanı aqta bildire.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti.


text:
Qırımnıñ ava limanları 2014 senesi aman-aman bütün yolcularnı ğayıp ettiler. Bunı Devlet ava hızmetiniñ aviatsiya saasındaki faaliyet neticeleri aqqında malümat tasdıqlay, dep yaza Ukrainskaya pravda.
2013 senesi Belbekniñ yolcular sayısı 24 biñ adamnı teşkil etken edi, şu cümleden 10 biñi halqara uçuşlarda. 2014 senesi uçuşlar olmadı.
Aqmescit ava limanı işğalden evel 1,2 million yolcuğa hızmet etken edi. 2014 senesi ise yalıñız 96,5 biñ kişi (-92%) ava limanından faydalandı, dep yaza neşir.
Rusiye maliye nazirligi bildirgeni kibi, 2014 senesi Qırım taşımalarınıñ yardımına 680 mln ruble ayırıldı, Aqmescit ava limanı 2,8 mln insanğa hızmet etti – 2013 senesine köre 2,3 qat ziyadedir. 2014 senesi Keriç parom keçitiniñ yolcular sayısı 2013 senesine nisbeten dört qat arttı ve 2,8 mln insannı teşkil etti.


text:
Ukrain askerleri Donetsk ava limanındaki yañı terminal viranelerini terk ettiler. Bunı jurnalist ve göñülliler bildirdi.
«Mudafaanıñ tayama noqtası olaraq qullanıla bilgen yañı ve eski terminal, idare külesi bütünley yoq etildi. Ava limanına dos-doğru ateş açıla, lâkin sağ qalğan imayeciler tek bugün binanıñ yañı terminalını terk ettiler», – dep yazdı yanvar 22-de gece «Tsenzor.net» neşiriniñ baş muarriri Yuriy Butusov.
«Oğlanlarnıñ bir qısmı ava limanını terk etti, daa bir qısmı esaretke tüşti. Virane altında sağ qalğan askerler bar olması mümkün», – dep ayttı göñülli Georgiy Tuka. «Yañı terminal viranelerini terk etkenimiz cenk strategiyasında bir şeyni deñiştirmey. Küreş devam ete, ve soñuna qadar yañı terminalda cenkleşkenlerniñ hatırasına bizler küreşecekmiz ve ğalebe qazanacaqmız», – dep qayd etti Butusov. Yañı terminal mudafaasınıñ toqtatılması aqqında resmiy malümat daa yoq.
Ukrain askerleri Donetsk ava limanınıñ yañı terminalını 242 kün devamında imaye ettiler – 2014 senesi mayıs 26-dan itibaren.


text:
Yaponiyädä 68 üle
Xagibis öyermäse kitergän zıyannı xisaplıylar
Yaponiyädä atna axırında 6 töbäktä xakimlek itkän Xagibis öyermäse säbäple ülüçelärneñ sanı 68gä citte. Kyodo xäbär agentlığınıñ törle çığanaqlardan cıynap birgän mäğ’lümatlarına qarağanda, tabiğıy afättä 100dän artıq keşe yaralanğan isäplänä. Yuğalğan 15 keşene êzläw däwam itä.
İlneñ infrastruktura ministrlığınnan belderülärençä, öyermä arqasında yarları cimerelgän yılğa sanı 47. İl külämendä su basular, êlektr kiselü häm êçä torğan su betü oçraqları küp terkälgän. 146 urında cir ubılu küzätelgän.
İq’tisad, sänäğat’ häm säwdä ministrı İssu Sugavara êletr ênergiyäse birelmägän yortlar sanınıñ bügen irtän 34 meñ genä qaluın belderde. Älegä su birelmägän binalar isä 133 meñ.
Yaponiyä xökümäte räise Abe Şinzo xökümätneñ afätneñ täêsire astında qalğan cirleklärdä yañadan tözü êşläre öçen rezerv fondlarnı qullanaçağın häm östämä byudjet proyektı xäzerläyäçägen belderde.
Poyezd säfärläreneñ kübese normal’ xälenä kire qaytqan. İlneñ 7 töbägendä bügen 200dän artıq mäktäp häm liśey yabıq.
Bäyläneşle xäbärlär
Êş urınında 5 keşeneñ berse naçar möğamälä kürä
“Strep A” bakteriyase 9 can aldı
Belfastta 5 yäş’lek qız bala älege infekŝiyadan ğomere özelgän 9nçı bala buldı


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ABD prezidenti Joe Bidenni «Qırım platforması»nıñ tesis sammitinde iştirak etmege ve Ukraina Mustaqilliginiñ otuzıncı yıldönüminiñ qayd etilmesinde iştirak etmege davet etti. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirligi Azıtlıq Radiosına haber etti.
Tış işler nazirliginde Volodımır Zelenskıy ABD-ne ne zaman ketecegini ve Joe Biden avgust ayında Ukrainağa kelecekmi, yoqmı aytmadılar.
«Ukraina prezidentiniñ ABD-ne seferiniñ teşkil etilmesi içün, muvafıq mevzular etrafında bir sıra tedbirler ömürge keçirilmesini, hususan siyasiy, arbiy, ticaret, yatırım ve telükesizlik saalarında devamlı işler yapılmaq kerek», – dep yazıla bildirmede.
Tış işler nazirliginiñ malümatına köre, ayında Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba, ABD devlet kâtibi Entoni Blinken, Ukraina Mudafaa naziri Andrey Taran ve ABD Mudafaa naziri Lloyd Ostin telefondan laf etkenler.
2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platforması» sammitinde ABD prezidenti Joe Bidenniñ iştiragini beklemege büyük sebepler bar. Bunı fevralnıñ 27-nde, Qırım ve Aqyarnıñ işğalge qarşı tirenüv kününe bağışlanğan «Qırım evi»ndeki tedbirde qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev ayttı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, fevralnıñ 26-nda, cuma künü, Qırımnıñ işğalden azat etilüvi ve reintegratsiyası içün yapılğan tedbirler aqqında ferman imzaladı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları boyunca vekili Lüdmila Denisova 68 yaşlı Qırım sakinesi, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Nuri Primovnıñ anası Raimeni açlıqtan vazgeçmege davet etti. Bunı Ukraina ombudsmeni tünevin özüniñ Facebooktaki saifesinde bildirdi.
Bidirüvde: «Biz, Nuri Primov ve onıñ anası ile oğraşqan aq-uquq qorçalayıcılarıniñ birisi ile bağlandıq. Bizge, Raime hanım açlıqnı daa tünevin (iyül 2-de – QA) toqtatmağa söz berdi, dep bildirdiler. Bugün onıñ alı bayağı fenalaştı. O, hastahanede kritik derecede alçaq olğan qan basımı ile buluna. Men tekrar Raime hanımdan açlıqtan vazgeçmekni rica etem. Nuri mutlaqa evge qaytacaq ve külümsiregen ve sağlığı yerinde olğan anasını quçaqlağanından bahtl olacaq!», – denile.
Bunıñ arfesinde Raime Primova hastahanege alıp ketildi.
İyün 20-de Qırımda Ukraina vatandaşı, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Nuri Primovnıñ anası, 68 yaşlı Raime Primova açlıq ilân etti. O, Rusiye tarafından mahküm etilgen oğlunıñ deñiştirüv cedveline kirsetilmesini talap ete.
Daa soñra oña Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları boyunca vekili Denisova müracaat etti.
Raime Primovada ekinci gruppa saqatlığı bar. Primovada bir büyregi yoq. Onda ciger hastalığı tayin etildi.
Mayısnıñ soñunda, Rusiye koloniyasında bulunğan Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Nuri Primovnı ceza izolâtorına qapadılar.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donudaki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi ükümni ilân etti. Oña binaen, «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Seyfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli islâh etici koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini sayalar. Advokat Emil Kurbedinov, bu iş boyunca Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanlarını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenlerini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
İndistan cevizi
İndistan cevizi (Cocos nucifera), palmiyegiller (Arecaceae) familyasından tropik bölgelerde yetişken meyvası aşalğan bir palmiye türü.
Tropikal bölgelerde yetişir. Meyvası aşala. İndistan cevizi lifi elde etilir. Ayrıca beyaz tanecikler alinde kek ve pastadı süslemek ve tat qatmaq amacınen de qullanılmaqtadır.
Boyu 20 metredi aşqan indistan ceviziniñ özsuyu mayalanaraq bir tür "palmiye şarabı" üretilir. Meyvasınden elde etilgen bir sıvı da tıpta qullanılmaqtadır. İndistan cevizi 7-13 yaşları arası meyva bermege başlar. 60 yıl qadar ürün berir. 90-100 yıl qadar yaşar. Genellikle toz alinde satılır, sert qabuğunıñ astında indistan cevizi suyu deñen yoğun sıvı tapılır.
İndistan cevizi çoq besleyici, güçlendirici ve şişmanlatıcı bir besindir. Yüksek oranda faqat qolayca sindirilebilen may içerir. Vücut bu maydan diğer maylarğa nazaran daa qolay yararlana. Bu may em fiziksel em de kimyasal özelligi baqımından teremayına çoq beñzer. İndistan cevizi bütün amino asitleri içergen yüksek kalitede protein içerigine saiptir. Potasyum, sodyum, magnezyum, ve kükürt açısından da zengin bir besindir.
Qurutulmuş indistan ceviziniñ enerji degerleri bolduqça yüksektir. Olğunlaşqan quru bir indistan cevizi midedeki fazla asit problemleriniñ tedavisinde de etkilidir ve hastada rahatlama sağlar. İndistan ceviziniñ özü sindirim sistemi rahatsızlıqlarınıñ tedavisinde olduqça etkilidir. Hazımsızlıq, kolit, mide ülseri, ishal, kusma, gaz, dizanteri gibi hastalarğa qarşı da bolduqça degerli bir besindir. Qusmaqtı yatıştırmaq içün diger metotlar başarısız qaldığında indistan cevizi qullanılabilir.


text:
Krasnodarnıñ dörtünci temyiz mahkemesi patlayıcı maddelerni yapqanınen qabaatlanğan Qırım sakini Yunus Maşaripovnıñ cinayet davasını ğayrıdan baqılmaq içün qaytarğan.
Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Aleksey Ladinge atfı etip bildirdi.
Advokatnıñ añlatqanına köre, mudafaa taarfı temyiz şikâyetini, prokuratura ise temyiz teklifini bergen, olar martnıñ 1-nde baqılğan.
«Maşaripov cinayet etmegeni aqqında arizadan ğayrı advokat aqlı yerinde olğanı aqqında sual kerekli kibi ögrenilmegeni, ekspertler çağırılmağani, eki hulâsa ise bir-birine zıt kelgeninde israr etti. Prokuratura ise, cinayet etmegenini tanığan istinaf tarifniñ lâğu etilmyesini istedi. Mahkemeni onı lâğu etti ve bam-başqa terkipte Qırımnnı Yuqarı mahkemesine yolladı», – aytıp berdi Ladin.
Mudafaa tarafı, bu temyiz talabını temyiz etecegini bildirdi. Eger de lâğu etilmese ve dava Qırım mahkemesinde baqılmağa devam etilse «cinayet faaliyeti olmağanı içün cinayet davasınıñ qapatılmasını» talap etecek.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Rusiye kontrolindeki Qırım prokuraturası patlayıcı madde azırlağanında qabaatlanğan qırımtatarı Yunus Maşaripovnıñ davası boyunca istinaf qararını lâğu etilmesi içün temyiz etti.
Maşaripov 2017 senesi sentâbr ayında tutulıp apiske alındı. Onıñ aytqanına köre, Rusiye FSBsiniñ hadimleri onı kötekledi ve aqımnen eziyetlediler, şunıñ içün özüne iftira atmağa mecbur edi. O, 2014 senesinden berli «bala ve pensiyalılarnıñ aqları bozulğanını teşkilâtlarğa bildirip», aq qorçalayıcı faaliyetinen oğraşqan edi.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi Maşaripovnı patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlap, 4 yıl koloniyada qalmasına ve 110 000 para cezası (tahminen 41 biñ ğrıvnâ) tölemesine üküm etti.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Temyiz instantsiyası Maşaripovnıñ şikâyet arizasını qabul etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Yunus Maşaripovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar eki qırımtatar qadınınıñ ve yedi balasınıñ Suriyedeki qaçaqlar lagerinden qaytqanını izaatladı. Onıñ aytqanına köre, ukrainalılar aman-aman üç yıl Suriyeniñ şimaliy-şarqında qapalı qaçaqlar lagerinde «pek zor şaraitlerde» qaldı.
«Niayet, uzun ayırılıqtan soñ tahliye etilgen vatandaşlar tuvğanlarını quçaqlap olur. Qaytqan ukrainalılarğa adiy yaşayışqa alışmaları içün yardım etilecek, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ imkânları da qullanılacaq», – dep bildire Cepparnıñ aytqanlarını Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Nazir muavini qayd etkenine köre, Suriyedeki qaçaqlar lagerlerinde ukrainalılar, hususan qırımtatarlar qala.
«Tış işler nazirligi Ukraina Prezidentiniñ ofisi ve diger devlet organlarınen işbirligi yapıp, olarnı Vatanğa qaytarmaq içün ğayret etecek. Qırımtatar Milliy Meclisini de faal sürette celp etecekmiz», – dep bildirdi Emine Ceppar.
Qadınlarnıñ Suriyeden tahliye etilgenini Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ ofisi de tasdıqladı.
«Yılbaş gecesi Ukraina vatandaşlarını Suriyeden tahliye etmek içün zor bir tedbir keçirildi. Suriyeniñ şimaliy-şarqındaki qaçaqlar lagerinde bulunğan doquz kişi vatanğa qaytarıldı, bunı tuvğanları rica etken edi. Eki qadın ve yedi bala. Olarnı qaytaruv planını Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy şahsen keliştirip idare etti», – dep aytıla Prezident ofisiniñ matbuat hızmeti haberinde.
Qırım.Aqiqat mühbiri mahsus tedbirlerge celp etilgen Ukraina quvet müessiselerinden biriniñ hadimi bergen malümatqa esaslanıp, eki qırımtatar qadını ve yedi balasınıñ Suriyedeki qaçaqlar lagerinden qaytqanını bildirgen edi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisi ukrainalı qadınlarnıñ Suriyedeki qaçaqlar lagerinden qaytmasına yardım etmege çağırğan edi.
Refat Çubarovnıñ 2019 senesi mart ayında bildirgenine köre, 21 qadın ve 54 bala – Ukraina vatandaşları – Suriyede «viran etilgen infrastrukturalı zor şaraitlerde» buluna ve Ukrainağa qaytmaq içün yardım istey.
Suriyede 2011 senesinden berli vatandaş cenki devam ete, onıñ neticesinde tahminen 400 biñ kişi elâk oldı.


text:
Abay Qunanbay ulı
Abay Qunanbay ulı — XIX ásirdegi qazaq shayırı. Ol tek qazaq ádebiyatı tariyxında ǵana emes, bálkim túrk tilles xalıqlar arasında keńnen málim bolg'an kórkem sóz iyeleriniń biri edi. Abay qazaq ádebiy tiliniń tolıq qáliplesiwi ushın gúresti. Sonıń ushın da onıń shıǵarmaları Maqtumqulı hám Máshrab sıyaqlı kóp úlkelerdi aralamaǵanı da málim. Solay bolsada Abay túrk tilles xalıqlar ádebiyatında qıpshaq dialekti tiykarında qosıq jazǵan shayırlar arasında Xoja Axmet Yassawiyden keyingi kópke tanımalı shayırlar qatarına kiredi.
Bunnan tısqarı ol ulıwma XIX ásir ádebiyatında da ayrıqsha orınǵa iye. Bul dáwirde ol bilimi, dúnyaǵa kóz-qarası, talantı jaǵınan ázerbayjanlı Mırza Fatali Axundov sıyaqlı kópshilikke málim bolıp qalǵan edi. Sonıń ushın da ol kóshpeli hám yarım kóshpeli xalıqlar arasınan shıqqan eń iri tulǵa bolıp esaplanadı.
Ómirbayanı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Abay (Ibrayım) Qunanbay ulı 1845-jılı házirgi Qazaqstannıń Semey wálayatı Abay rayonınıń Shıńǵıs tawında tuwılǵan. Ata-babaları burınnan shınjırma-shınjır kiyatırǵan qazaq feodalları bolıp, óz atası Qunanbay sol úlkeniń belgili bolıslarınıń biri edi. Al sońınan bolsa Qardaralı okrugine aǵa sultan bolıp saylandı. Biraq Abaydıń jaslıǵınan baslap shayır tábiyatlı bolıwı ákesi menen kelistire almadı. Ákesindegi awır qatallıq, jalǵızlıq Abay minezindegi ádalatlılıq, tuwrılıq penen talay mártebe toqnastı.
Solay etip, Abay menen ákesi Qunanbay arasındaǵı múnásibetlerdiń o'zi de XIX ásirdegi Qazaqstannıń social-ekonomikalıq jaǵdayların pútkilley ashıp taslaǵan edi.
Abay jaslıǵınan baslap eski mektepte sawatın ashıp, arab, parsı ha'm túrkiy tillerin úyrendi. Bul tillerde qosıqlar jazg'an shayırlardıń shıǵarmaları menen tanıstı. Sońınan jáne orıssha mektepte úsh jıl oqıdı. Bul jaǵdaylar onıń Shıǵıs hám Evropa mádeniyatın jaqınnan úyreniwine sebepshi boldı. Ol bilim alıwdı jáne de dawam etpekshi edi. Biraq ákesi onıń hákimshilik penen shuǵıllanıwın talap etti. Solay bolsada ol hámme nárseden de shayırshılıqtı abzal kórdi.
Dáslepki qosıqları[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Onıń eń dáslepki qosıqları on jasınan baslap jazılǵan. Biraq jigirma jasınan baslap jazılǵan qosıqları tolıq saqlanǵan. Basqa da túrkiy shayırlar sıyaqlı onıń eń dáslepki qosıqları "Álipbe" qosıǵınan baslanadı. Sebebi "Álipbe" qosıq arab háripleri tiykarında uyqas sózlerdi izlew tiykarında payda bolıp, bul usıl derlik sol dáwirdiń kópshilik shayırlarında ushırasadı. Abaydıń bul qosıqtı jazıwında da eki túrli maqset bar. Birinshisi tolıq qazaq álipbesin dúziw bolsa, ekinshisi - bul baǵdarda óziniń shayırlıq talantın da sınap kóriw edi. Abay bul eki sınaqtanda úlken nátiyjelerge eristi. Solay etip ol on toǵız jaslarınan baslap-aq, talantlı shayır sıpatında xalıq arasında tanıla basladı.
Abay jasaǵan zaman qazaq dalasınıń jańadan oyanıp atırǵan dáwirleri edi. Sonıń ushın da kóshpeli xalıq arasınan jańadan mektep hám medreseler ashılıp, ilimniń paydası tusindirile baslanadı. Xalıqtıń shıǵıs hám Evropa tillerinde bilim alıwları keleshekke bolǵan isenimlerin ádewir molayttı. Ásirese Abay sıyaqlı talantlı shayırlar ushın bul jańalıqlar ayrıqsha edi, solay bolsada Abay ilimniń paydasın keshirek túsingenine ádewir ókinedi.
Miynetleri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Shayır lirikalıq qosıqlar menen bir qatarda bir neshe poemalar da jazǵan. Onıń poemaları arasında "Masǵut", "Iskender" poemaları ayrıqsha orındı iyeleydi.
Abay bunnan tısqarı qara sóz benen de násiyatnamalar jazıp, kórnekli rus klassikleri A. S. Pushkin hám M. Yu. Lermontovtıń bir neshe shıǵarmaların qazaq tiline awdarǵan. Ásirese onıń awdarmasındaǵı A. S. Pushkinniń "Evgeniy Onegin" poeması sátli shıqqan awdarmalardan esaplanadı. Solay etip, Abay XIX ásirde kózge kóringen túrk tilles xalıqlar ádebiyatınıń kórnekli wákilleriniń biri bolıp qaldı.


text:
Tataristan Cumhuriyetiniñ prezidenti Rustam Minnihanov Qırım ve Aqyardaki yañı daimiy temsilcini tayin etti. Bundan evel bu vazifede Qırım baş naziriniñ sabıq muavini Rustam Temirgaliyevniñ babası İlmir Temirgaliyev bulunğan edi.
Bu aqqında Tataristan prezidentiniñ saytında derc etilgen mart 19-ğa ait buyruqta aytıla.
Vesiqağa binaen, Tataristan Cumhuriyetiniñ Qırımdaki daimiy temsilcisi olaraq Ruslan Şayahmetov tayin etildi.
İlmir Temirgaliyev Tataristan Cumhuriyetiniñ Qırım Cumhuriyeti ve Aqyardaki daimiy temsilcisi olaraq 2014 senesi mart ayında, Rusiyeniñ Qırım işğali vaqtında tayin etilgen edi.


text:
Moskovada dekabr 19-ında Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ er yıllıq "büyük matbuat konferentsiyası" keçecek.
Başlanğıç - Moskova vaqtı ile saat 12:00 (Kyiv vaqtı ile saat 11:00).
Daa evel Kreml, matbuat konferentsiyasında iştirak etmek içün 1 895 jurnalist akkreditatsiya etilgenini haber etti. Canlı yayınnı "Rossiya-1", "Rossiya-24" ve "Pervıy kanal" kanalları, bundan ğayrı "Mayak", "Vesti FM" ve "Radio Rossiya" radio stantsiyaları yapacaq.
Bıltır Putin «büyük matbuat konferentsiyasını» dekabrniñ 20-nde keçirdi. O vaqıt Qırımda telükesizlikni temin etecek arbiy tehnika sayısı arttırılacaq, dep bildirgen edi.
Bundan ğayrı, Rusiye prezidenti, Ukraina arbiy gemileri Rusiye sıñırcılarınen añlaşmayıp, Keriç boğazında «istegeni kibi areket etemez», dep bildirdi.
Putin, Qırım sakinleri 2014 senesinden soñ Ğarp memleketleri başlatqan sanktsiyalardan zarar köre, dep aytqan edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye Yüksek mahkemesi advokat Mark Feyginge Ukraina halq vekili, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevke memleketke kirişniñ yasaq etilmesi aqqında şikâyet boyunca mahkeme qararını berecek. Bunı advokat öz Twitter saifesinde haber etti.
Fevral 3, cuma künü Mark Feygin, Cemilevniñ Rusiyege kirişi yasaq etilmesi aqqındaşikâyet boyunca Yüksek mahkemeniñ qararını oña endi bir buçuq ay devamında bermegenlerini beyan etti. Onıñ fikirine köre, İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etmek etmege imkân qaldırmamaq içün, mahkemede vaqıtnı mahsus sozalar.
Biraz soñra Feygin dedi ki, alınğan qararnı oña bermege vade ettiler ve onı almaq içün o Moskva mahkemesine kete. O yazdı ki, endi bu iş Avropa mahkemesine yollanılacaq.
Bundan evel, dekabrde Feygin, Rusiye Yüksek mahkemesi Ukraina halq vekili, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevke memleketke kirişniñ yasaq etilmesini qanuniy olaraq tanığanını bildirgen edi.
Böylece, mahkeme Cemilevniñ advokatı Mark Feyginniñ şikâyetini red etti. Cemilev içün kiriş yazağı aqqında Moskva şeer mahkemeseniñ qararı küç aldı.
2014 senesi Rusiyeniñ silâlı hızmetleri Mustafa Celilevnı yarımadağa almadılar ve yasaq aqqında beyanname teslim ettiler. Aynı şekilde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa da Qırımğa 5 yıl devamında kelmege yasaq etildi.
Keçken sene Qırımnıñ rus akimiyeti Qırımtatar Milliy Meclisini, ekstremizmde qabaatlap, işğal etilgen yarımadada faaliyetini yasaq etti. AQŞ, Avropa Birligi, Ukraina ve Türkiye bu yasaqnı tenqit ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqyarda Üç Quyu qasabasınıñ rayonında iyülniñ 2-nde lavanda tarlası yandı. Bu aqta Aqyardaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, yel sebebinden alek tez tarqaldı, söndürilgende onıñ alanı 800 metr kâre oldı.
Fevqulâde vaziyetler nazirligi yanğın eki saat içinde tamamen söndürildi, dep bildirdi.
Qırımda ve Aqyarda iyülniñ 6-nda fevqulâde yanğın telükesi rejimi qala.
Bundan evel İçki rayonınıñ Mamat Şaqul (Markovo) köyünde boğday tarlası yandı.
Daa evel Kefe civarında orman yanğınını tahminen doquz saat devamında söndürdiler.


text:
Rus PEN merkeziniñ 80-den ziyade edebiyatşınası ve alimi Rusiye prezidenti Vladimir Putinni Rusiye apishanesinde terrorizm ile qabaatlanğanından 20 yıl apis cezasını çekken ukrain rejissöri Oleg Sentsovnı afu etmege çağıra. Bunı Radio Svoboda bildire.
İlim ve medeniyet erbapları meramet ve insanlıq köstermege çağıralar. Olarnıñ aytqanına köre, Sentsovnıñ 20 yıl apis cezası – adaletsizliktir.
2015 senesi avgust 25 künü Rusiyeniñ Şimaliy-Kavkaz okrug arbiy mahkemesi, Aqmescitli ukrain rejissörı Oleg Sentsovnı, terrorizmde qabaatlap, 20 yılğa sert rejim apishanesinde azatlıqtan marum etilecegi aqqında qarar alğan edi. Rusiye taqiqatçıları Qırım faali Aleksandr Kolçenkonı Sentsovnıñ qabaat ortağı olaraq tanıp, onı 10 yılğa qadar apishanege aldılar.
Aleksandr Kolçenko, Oleg Sentsov kibi, qabaatını tanımay. Uquq qorçalayıcı teşkilâtlar qabaatnı delilsiz ve siyasiy sebeplernen bağlı olğanını ayta.
PEN klubı (PEN International) – ükümetten tış halqara teşkilât, farqlı edebiyat janrlarında çalışqan yazıcı, şair ve jurnalistlerni birleştire. Dünyada repressiyalarğa oğrağan yazıcılarğa yardım etmek, nefret tiline ve er angi ayırım çeşitine qarşı çıqmaq – PEN klubı faaliyetiniñ müim taraflarıdır.


text:
Türkiyä saqlanu ministrı Angliyada
Türkiyä Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar Angliya saqlanu ministrı Ben Uollesnıñ räsmi qunağı bularaq Angliya başqalası Londonda
İngliz wazıyfadaşı Uolles tarafınnan Saqçılar tantana mäydanında xärbi tantana belän qarşı alınğan Akar paradnı sälamläde.
Tantanadan soñ ministr Akar häm ingliz wazıyfadaşı Saqlanu ministrlığına küçte.
Akar häm Uolles biredä üzara küreşep söyläşte, soñınnan wäkilleklärara söyläşülärne citäkläde.
Söyläşülär waqıtında ike yaqlı häm regional’ saqlanu häm iminlek belän saqlanu sänäğätendä xezmättäşlek mäs’äläläre quzğatıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Soylu - Piantedosi söyläşüe
Türkiyä êçke êşlär ministrı italiyäle wazıyfadaşı belän telefonnan söyläşte
Çavuşoğlu - Gallager oçraşuı
Türkiyä tışqı êşlär ministrı Awrupa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ ministrlar şurası cıyılışı qısalarında Vatikan tışqı êşlär ministrı belän oçraşıp söyläşte


text:
QMC-nde Zelenskıynıñ vekili Anton Korineviç Ukrainanıñ tamır halqaları aqqında qanunnıñ qabul etilmesiniñ ne qadar müim olğanını qayd etti. Bunı o brifing vaqtında ayttı, bildirile Zelenskıy ofisiniñ saytında.
Hususan, Korineviç, Ukrainada Qırım yarımadasına alâqası olğan üç tamır halqnıñ bar olğanını qoştı, bu - qırımtatarlar, qaraylar ve qırımçaqlar.
"İş yapıla. İyül 8-inde Ukraina Yuqarı Radasında insan aqları ve işğalden boşatıluv meselesi boyunca diñlev olacaq. Menimce, bu meselede müsbet progress olmaq mümkün. Eminmiz ki, tamır halqlarnıñ aq-uquqlarınıñ qanuniy tertiplevi mıtlaq yapılmalı", - qayd etti o.
2014 senesi martnıñ 20-nde Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 halq deputat rey berdi. Ukraina qırımtatar halqınen diger milliy azlıqlarnıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ saqlap qalması ve inkişafını kefil olmaqta.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
☆ nezaret kameralarinin satis ve qurasdirmasi☆055 450 88 08☆
☆ Nezaret kameralarinin satis ve qurasdirmasi☆
Arma Kontrol sirketi her bir obyek, ev ve s. eraziye individual olaraq xususi kamera novleri, tehlukesizlik sistemleri teklif edir.
Tehlukesizlik avadanliqlari perakende, elece de topdan satilir. Nezaret kameralari qurasdirmaq ucun istifade olunan mehsullar, hemcinin, diger tehlukesizlik avadanliqlari sirket terefinden satilir. Firma terefinden qurasdirma isleri de gorulur.
Mehsullara zemanet verilir.
ЦeHa: 35 azn. ЗaпoMHиTb


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/04-3
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Kärimä Niğmätullina (3.04.1984, Mäskäw, RSFSR, / SSRB) — matematika ğälime.
Prinston universitetında yuğarı belemen ala, MIT'da aspiranturanı beterä häm uqıta.
Microsoft şirkätendä eşli, AQŞ sälämätlek saqlaw ministrlığı öçen yoğışlı awırular taralu modelen citeşterüçe taqımda qatnaşa.
2013 yıldan Mäskäw general' plan institutınıñ mödire wazifaların üti.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Yaltada selden soñ yaralanğanlarnıñ sayısı 48-den 54-ke arttı. Bir insan elâk oldı, bir qadın ğayıp oldı.
Bu aqta iyünniñ 22-nde Moskva kontrolindeki Yalta memuriyetiniñ yolbaşçısı Yanina Pavlenko fevqulâde vaziyetni yoq etüv operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Şimdige qadar 54 yaralanğan kişi tibbiy yardım içün muracaat etti, 6 kişi hastahanege alındı, 48 insanğa ambulator yardım kösterildi – sağlıq içün ciddiy telükeler yoq», – dep ayttı Pavlenko.
Yaltada ve şarqiy Qırımda keçken afta Qırımda olğan furtuna aqibetlerinen küreşmege devam eteler. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov salı ve çarşenbe Yaltada raatlıq künleri olacaq, dep bildirdi.
Akimiyet Qırımnıñ yedek fondundan 161 mln 160 biñ ruble yarımadadaki fevqulâde vaziyet aqibetlerini yoq etmek içün sarf etmege qarar berdi.
İyünniñ 22-nde Qırımda bazı yerlerde pek küçlü yağmur, boranlı yağmur, burçaq yağması beklenile, yel süratı saniyede 15-20 metr esecek.


text:
2021 s. oktâbr ayınıñ 6-sında Ukrainanıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ RF tarafından vaqtınca işğal etilgen topraqlarına dört yük maşnası vastasınen 63,96 tonnalıq gumanitar yük ketirildi.
Resmen gumanitar yardım, Cenevre Konventsiyalarınıñ Halqara Qırmızı Haç komitetiniñ global bücetine ödevler yapqan bütün aza devletlerinden berildi.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirliginiñ Halqara Qırmızı Haç komitetinen (HQHK) devamlı işdeşligi içün teşekkür bildirmege isteymiz. Nazirlikniñ 2020 s. iyül ayınıñ 17-sindeki № 51 emriniñ 1 maddesine köre HQHK, Ukrain ükümetiniñ kontrolı astında olmağan Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ topraqlarına gumanitar yükniñ ketirilüvi niyetleri aqqında haber etmekte» HQHKniñ Reintegratsiya nazirligine mektübinde yazılmaqta.
Böylece, "Sarı Bulat" KÇYKnden gumanitar yardımnı dört yük maşnası ketirdi.


text:
Bu könne närsälär bulğan?
Tarixta bügen - 2.08.2020
Bügen 2020 nçe yılnıň 2 nçe avgustı. Bu kön tarixqa nindi waqıyğalar belän kerep qalğan soň?
1865 nçe yılnıň 2 nçe avgustında L’yuis Kêrrollnıñ “Alisa moğcizalar ilendä” kitabı täwge tapqır basıla.
1934 nçe yılnıñ älege könendä Adol’f Gitler Germaniya fyurerı itep iğ’lan itelä. İldä İkençe bötendönya suğışı belän tögällänäçäk totalitar rejim başlana.
1945 nçe yılnıň 2 nçe avgustında İkençe bötendönya suğışınnan soñ Potsdamda oçraşqan Amerika Quşma Ştatları ilbaşı Garri Trumên,Angliya prem’yer-ministrı Uinston Çerçill’ häm Sovetlar Berlege däwlät başlığı İosif Stalin söyläşülären tämamlıy.
1990 nçı yılnıñ 2 nçe avgustında Ğıyraq armiyäse Säddam Xösäyenneñ boyırığı belän Kuveytnı basıp aluğa kereşä. AQŞ häm berlektäşläre basıp alunı tuqtatırğa çaqıra. Ämma Säddam Xösäyenneň bu üteneçkä tiskäre cawap birüe 1 nçe Farsı qultığı suğışınıň başlanuına säbäp bula.


text:
İdel buyı Bolğar däwläte
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
İdel buyı Bolğar däwläte (İdel-Çulman buyı Bolğarı), Urta İdel häm Çulman buyındağı feodal däwlät (9-13 yözlär).
TarixYзrәpTү
Şuşı töbäktä yäşäwçe Bolğar, Barsil, Bäräncär, Bilär, Suar-Sabir, Äsägel, Bortas h.b. Törki häm Fin-Uğır qäbilällär bilämäläre berläşüennnän barlıqqa kilgän. Başqalası - Şähri Bolğar
İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşeYзrәpTү
İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe
Bolğar däwläten oyıştıru häm Xäzär Qağanlığı, Kiev Ruse belän köräş-bäreleşlär 10-11. yözlärdä Almış iltäbär, Mikail bine Cäğfär, Mö'mim bine Äxmäd, Mö'min bine äl-Xäsän, Talib bine Äxmäd h.b. idarälegendä däwam itä. Boxara häm Bağdad belän ilçelek bağlanışları urnaştırıla (q. Bolğarğa äl-Moqtädir ilçelege), Kiev h.b. Rus kenäzlekläre beläpn solıx kileşüe tözelä (q. Bolğar-Rus kileşüläre). 922. yılda däwlät külämendä İslam dine qabul itelü däwlätçelekne nığıtuğa, mädäni häm säyäsi üseşkä kiterä. 11-13. yözlärdä Bilär, Bolğar, Aşlı, Cükätaw, İbrahim, Suar h.b. şähär-qalalarda timer äyberlär häm qoral citeşterelä, tire-kün eşkärtelä, altın-kömeştän bizänü kiräk-yarağı h.b. eşlänä, säwdä alğa kitä. Ğäräp xälifälege, Vizantiä, Rus kenäzlekläre, Urta Asia il-mämläkätläre belän säwdä bäyläneşläre urnaştırıla. Kürşe kenäzleklär belän suğış-bäreleşlä dä qabatlanıp tora. Bolğar bäk-ämirläre Murom (1088), Suzdal (1107), Yarıslaw (1152), Ustyug (1218) h.b. rus şähärlärenä yaw yörgännär. ber ük waqıtta Rus kenäzläre oyıştırğan höcümnäre kire qaqqannar.
Bolğar-Rus kileşüläreYзrәpTү
Bolğar-Rus kileşülärenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: Bolğar-Rus kileşüläre
Bolğar bizäleş sänğäteYзrәpTү
Bolğar bizäleş sänğätenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: Bolğar bizäleş sänğäte
Bolğar çigä asılmasıYзrәpTү
Bolğar çigä asılmasına ayırım mäqäläse bağışlanğan: Bolğar çigä asılması
İdel buyı Bolğar däwlätenä oyıştırılğan yawlarYзrәpTү
985-1220. yıllarda Rus kenäzläreneñ İdel buyı Bolğarına oyıştırılğan yaw-höcümnäre. İdel töbägendä üz yoğıntıların köçäytüne, möhim säwdä yulın qulğa alunı maqsat itkän yawlar:
- Kievneñ böyek kenäze Vladimir I'neñ, Bolğar xalqın buysındırıp, yasaq tülätergä niätläp, 985. yılda oyıştırğan yawı üzara solıx tözü belän tämamlana
- Bolğarlar Suzdalgä yaw çapqannan (1107) häm üz bilämälärenä Rus köçläre belän bergä kilgän Qıpçaq xanı Äyyübne ütergännän soñ (1117, xannıñ kiäwe, Vladimir-Suzdal kenäze Yuri Dolgoruki, 1120. yılda İdel buyı Bolğarına höcüm itä, Bolşar ğäskären ciñgäç, berniçä qalanı cimerep, yandırıp kitä
- 1164. yılda Vladimir-Suzdal kenäze Andrey Bogolübskiy oyıştırğan yaw, anıñ ğäskäre İbrahim qalasın ala, cimerä-yandıra;
- 1171-1172. yıllarda şuşı kenäzneñ ulı Mstislav suğışçıları, Murom belän Ryazan' kenäzläre ğäskärläre yärädämendä, İdelneñ könbatışında Bolğar bilämälären basıp alalar, berniçä qala häm awılnı yandıralar
- 1183. yılda Vladimir-Suzdal kenäze Vsevolod III Bolşoye Gnezdo tarafınnan zur höcüm oyıştırıla; ul Bilär şähärenä taba yaw çaba, Tuxçin, Bilärne qamıy, ämma uñışqa ireşä almıy, solıx kileşüe tözergä mäcbür bula
- 1185. häm 1205. yıllardağı yawlar Bolğarlarğa zur zıyan kitermi
- Bolğarlar 1218. yılda Ustyugka höcüm itkännän soñ, Vladimir-Suzdal kenäze Yuri Vsevolodoviç 1120. yılda zur ğäskär belän kilä. Aşlı şähären yawlap ala häm yandıra. Anıñ bu yawı 1221. yılğı kileşüe belän tämamlana. Şunnan soñ Bolşar ilenä 1236. yılğı Batu xan ğäskärläre höcümenä çaqlı zur yawlar bulmıy.
Şuşı suğışlar häm Mongol yawları (1223, 1229, 1232) Bolğar däwläten köçsezländerä. 1236-1237. yıllarda Batu xan ğäskäre İdel buyı Bolğar däwläte yawlap alalar. Yawğa qarşı xalıq kütäreleşläre bastırılğaç (Bayan belän Cik quzğalışı, Baçman xäräkäte), Bolğar däwläte Altın Urdanıñ ber olısı bulıp qala. 13. yöz axırı - 14. yöz başlarında elekkege däwlät cirlegendä Bolğar, Qazan, Qaşan, Cükätaw bäklekläre barlıqqa kilä.
Monı da qarağızYзrәpTү
Tışqı sıltamalarYзrәpTү
- Bolğar däwläte
- ПoBecTb BpeMeHHыx лeT. M.-Л., 1950. Ч. 1-2; ПoлHoe coбpaHиe pycckиx лeToпиceй. M., 1949. T. 2; M., 1962. T. 1, Bып. 2.
- Boлжckaя Бyлrapия и Pycb. KaзaHb, 1986.


text:
«Kalançak» nezaret noqtasında mayıs 5 künü Herson bölüginiñ sıñır bekçileri ve gümrük hadimleri Qırımdan çıqqan yük maşinasında büyük miqdarda aqçanı taptı.
Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, aydavcınıñ oturğıçı astında 500 biñden ziyade grivna saqlı edi. Sıñır hızmetinde aytılğanı kibi, aqça Ukraina qanuniyetiniñ bozuluvı ile çıqarlğanı sebebeinden, para tutıp alındı.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen yer olaraq ilân etildi.
2014 senesiniñ soñunda Ukraina akimiyeti Qırım ile naqliyat alâqalarını toqtattı. Qıtağa barmaq içün yarımada sakinleri ya şahsiy naqliyattan, ya da taşımacılarnıñ hızmetinden faydalanmağa mecburlar.


text:
Qadimiy zamanlardan berli adamlar şemsiyenen faydalanğanlar. Ustalar olarnı qamış ve palma yapraqlarından yasağanlar.
Avropada şemsiyeni ilk olaraq 1756 senesi Cons Henvey adlı insan qullanğan. Birinci şemsiye ağır (4,5 kg) ve qolaysız olğan. Onıñ saçaqlarını büyük balıqnıñ kemikleri tuta edi.
Bir vaqıtları şemsiyeler öyle bir mot edi ki, atta şemsiye taşıyıcıları zenaatı peyda olğan. Olar yağmurlı avada adamlarnı ozğara ediler.
Adamlar bu adiy şeyni çoq kere deñiştirgenler. Şimdi biz eki, üç kere qatlanğan avtomatik şemsiyelernen faydalanamız.
Bazıda şemsiyeni pek meraqlı vazifelerde qullanğanlar. XIX asırda ondan şemşekqaytar (gromootvod) yasağanlar.
HH asırda qadınlarğa şemsiyeni aydutlardan qorçanlamaq vastası kibi teklif etkenler. Qadın, ücüm etkenge qarşı şemsiyeni doğrultıp, sapqa basqanda, ağlatqan gaz fışqırğan. Keşfiyatlar (izobreteniye) sırasında sevdalar içün qoşmaq (eki dane qoşulğan) şemsiye de bar.
Lâkin onıñ eñ birinci ve esas vazifesi bugün de müim ve faydalı.


text:
Satış / Həyət evi/Bağ evi, Baki, Zabrat, 56 001
Məlumat
Baki seheri Sabuncu rayonu
Zabrat 1 qesebesinde
2.5 sot torpaq sahesinde
4 otaqli 130 kv
7 das kursulu
Tam temirli
Zabrat 1 qesebesinde 2.5 sot torpaq sahesinde 4 otaqli yerden 7das kursulu qosa dasla tikilmis ev satilir. Qazi suyu isigi daimi istilik sistemi kombidir. Yaxinliginda mekteb bagca aptek marketler var. Senedi Belediyyenin lahiyyesi qeydiyyet yolu ile
Qiymeti : 56001 AZN REAL ALICILARA ENDIRM OLACAQ...
Bakida ucuz kiraye evler Bakida kiraye evler telebeler ucun kiraye evler qizlar ucun kiraye evler qaxda kiraye evler qebelede kiraye evler 9cu mikrorayonda kiraye evler Əhmədlidə satılan evlər Zabratda satılan evlər Xirdalanda ev alqi satqisi Gündəlik kirayə evlər Mastagada satilan evler Gencede satilan evler Ismayillida kiraye evler Hovsanda satilan evler Bakixanovda kiraye evler Bakixanovda satilan evler masazirda satilan evler bileceride kiraye evler kreditle satilan evler qebelede kiraye evler Sulutepe qesebesinde evlerin satisi Neftciler metrosuna yaxin satilan evler 8ci mikrorayonda kiraye evler montinde satilan evler Neftcilerde kiraye evler 5ci mikrorayonda evler Turkanda bag evi almaq Bakida ev almaq Evin qiymetini hesablamaq ucun kalkulyator
Elanın vaxtı bitmişdir


text:
Cumaaqşamı künü, yanvarniñ 9-nda, Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» (Qurman gruppası) temelini baqacaq ilk oturışuv başlanmalı. Bu davanıñ üç mabüsi bar, olarnı terrorizmde qabaatlaylar.
«Müvekkilim Emiruseinov Rustem ömür boyu apiske alınması mümkün. Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyev 20 yılğa azatlıqtan marum etilmeleri mümkün! Rustem «Musulmanlar terrorist degildir» yazuvlı şiarınen çıqqan edi ve bugün onı terrorizmde qabaatlaylar», – dep yazdı advokat Emil Kurbedinov Facebookta.
Daa evel advokat Edem Semedlâyev, dava mabüsleri oturışuvda Aqmescitten video bağı vastasınen iştirak etecek, dep bildirdi.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Törkiyä belän Greśiya arasındağı al söyläşülärneň 61 nçe turı uzdı
Ul İstanbulda ütkärelde
Törkiyä belän Greśiya arasındağı al söyläşülärneň 61 nçe turı bügen İstanbulda uzdı.
Törkiyä wäkillegendä tışqı êşlär ministrı urınbasarı tulı wäqalätle ilçe Sedat Önal belän ilbaşı idaräse süzçese İbrahim Qalın urın aldı.
Greśiya delegaśiyäsen ilçe Pavlos Apostolidis citäkläde.
Ägäy problemaların ike yaqlı, ğadel, daimi häm kiň qırlı çişügä nigez äzerläw maqsatı belän ütkärelgän söyläşülär 2002 nçe yılnıň 12 nçe martında Änkarada başlanğan ide.
İke ilneň tışqı êşlär ministrlığı kiňäşçeläre arasında alıp barılğan söyläşülärneň soňğısı bulğan 60 nçı turı 2016 nçı yılnıň 1 nçe martında Afinada uzdı.
Ul çordağı Greśiya xökümäte tarafınnan tuňdırılğan söyläşülär şul waqıttan birle säyäsi kiňäşmälär räweşendä däwam itte , läkin al söyläşülär bazasına kire qaytmadı.
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mävlüt Çavuşoğlu 11 nçe ğıynwarda Greśiyäne al söyläşülärgä çaqırğan häm Greśiya prem’yer-ministrı Miçotakis söyläşülärgä äzer buluların beldergän ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Aşlıq koridorınnan uzğan korablar...
Qara diñgezdäge koridor aşa 501 korab belän 12 million tonnadan artıq aşlıq taşıdılar
İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
26nçı noyabr’dä bulğan afättä yuqqa çığuçılarnı êzläw däwam itä


text:
Ukrainalı çalğıcı Maks Ptaşnik, Apple Music for Artists hızmetinde Ukraina haritası Qırımsız kösterilgenini bildirdi. Bunıñ aqqında o öz Facebook saifesinde yazdı.
"Men şamata kötergenlerden degilim. Amma icracılar içün Apple Music for Artists kibi hızmet bar. Anda statistikanı ve diger şeylerni baqmak mumkün. Ukraina haritası anda mına böyle köstirilgen. Yazıq", - dep yazdı çalğıcı.
Büyük Britaniyada Ukraina elçiligi, The Guardian matbuatı dünyada koronavirus tarqalması aqqındaki maqalede artıq Qırımnı Rusiye qısmı kibi köstermey.


text:
Rusiye tarafından zapt etilgen Qırım ve Aqyardan er angi talebe Kyievde işini yañıdan başlağan V.İ.Vernadskiy adına Tavriya Milliy Universitetine avuşıp, oquşını devam etmek mümkün. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde TMU rektor vazifesini eda etken Bladimir Kazarin bildirdi.
O qayd etti ki, Qırım ve Aqyardan er angi talebe seçken er angi fakultetke istegen vaqıtta avuşa bile.
«Gençler bellediler, eger qabul etüv komissiyası sentâbr 20 künü öz işini toqtatqan olsa, demek qalğan er şey de toqtatıldı. Biz içtimaiy saifelerden bildirgen edik – avuşacaq talebeler içün öyle degil. Ayrıca diqqat çekem, Qırım ve Aqyardan er angi aliy oquv yurtta, er angi zenaat boyunca tasil alğan studentke biz ya da özümizde yaqın bir bölük teklif etermiz, ya da başqa aliy oquv yurtqa alınması içün yardımcı olurmız. Oqumağa istegenlerge maqsatlarına yetişmeleri içün yardımcı olmağa çare taparmız», – dedi Kazarin.
Vernadskiy adına Tavriya Milliy Universiteti (TMU) 2016 senesinden başlap Ukrainanıñ qitaiy qısımında çalışa. Universitette yedi «Qırım – Ukraina» tasil merkezlerinden biri teşkil etilgen. Qırımdan kelgen abituriyentler, mında kelip, Tışqı mustaqil imtihanlarını tapşırmayıp ukrain tasilini alabileler.
Universitette oquv yılı sentâbr 26 künü Tasil nazirliginiñ binasında keçirilgen tantanalı açılış merasimi ile başlandı.


text:
Kiyevde Qırımdan ve Ukraina şarqiy vilâyetlerinden köçip kelgenlerniñ ailelerinden tahminen 500 balaçıqqa urba, ayaqqap, ilâclarnıñ satın alınuvı ile yardım ettiler. Qırım.Aqiqatqa «Qırım diasporası» cemaat teşkilâtınıñ idare reisi Anatoliy Zasoba aytqanı kibi, bunı yerli teşebbüslerniñ Kanada Fondunıñ yardımı ile becerdiler.
Onıñ sözlerine köre, yardımnı şimdi Kiyevde ve Kiyev vilâyetinde yaşağan köçip kelgenlerniñ ailelerine kösterdiler.
«Bu sefer aynı şu regionğa diqqat ayırdıq, çünki bundan evel büyük yardım diger regionlarğa kete edi, Kiyev ise köçip kelgenlerniñ sayısı eñ çoq olğan regionlarnıñ sırasına kire. Yardımnı elde etkenlerniñ sayısını şeriklerimiz, şu cümleden Darnitsadaki «Bala evi» tükânı yardımı ile çoqlaştırıp oldıq», – dedi Anatoliy Zasoba.
Yardımğa ariza yollağan insanlar bala urbası tükânına davetnamelerni elde ettiler, mında olarğa biñ grivnağa urba ve ayaqqapnı almağa imkân berile edi, – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Qırımnıñ Aqmescit rayonından Brovarı rayonına köçken qırımlı Sevara.
«Ailmizde on eki, doquz buçuq, sekiz ve dört yaşında olğan balaçıqlar bar. Yardım aqqında ilânnı kördim, telefon açtım. Maña vesiqalarnı ve köçip kelgenniñ malümat kâğıtını ketirmege ayttılar», – dep añlata qırımlı.
«Qırım diasporası» cemaat teşkilâtınıñ idare reisi Anatoliy Zasoba aytqanı kibi, teşkilâtta ileride de köçip kelgenlerniñ balalarına yardım etmege planlaştıralar.
«İleride er aftalıq ustalıq dersleri, teatr, müzey ve kino ziyaretleri, vatanperver resimlerniñ yarışları ve Kiyevde Köçip kelgenlerniñ destek Merkeziniñ açılışı planlaştırıla», – dedi o.
Fevral 9-na olğan malümatqa köre, Ukraina içtimaiy siyaset nazirligi ATO ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan köçip kelgen bir millionğa yaqın insannı qayd etti.


text:
Rusiyeniñ Qırımnı inkişaf ettirmek niyeti yoq, eñ yaqın vaqıtta büyük yatırımlar anda yapılmaycaq, yarımadanı Ukrainağa darma-dağın alda keri qaytarırlar, dep tüşüne iqtisadiyatçı, Buhran ile milliy küreş gruppasınıñ reber ortağı Taras Zagorodniy.
Bunı o Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Qırımnı bizge qaytarırlar, lâkin o bütünley darma-dağın olacaq. Bizler añlamaq kerekmiz, Rusiye (Sovetler Birligi zamanında – muar.), Königsbergge (Kaliningradğa) yatırımlar 30 yıl devamında yapmadı. Olar bunıñ devamlı olacağından emin degil ediler. Bunıñ soñsuz olacağını 75 senesi añladılar, Helsinkide Avropa sıñınlarınıñ bozulmaması aqqında añlaşma tizildi. O vaqıt yatırım yapmağa mümkün olğanını añladılar, bundan evel ise keri qaytarmaq kerek olacağından qorqqan ediler. Bu sefer (Qırımda – muar.) er şeyni yoq etecekler», – eminliknen ayta Zagorodniy.
Onıñ fikirince, Rusiye reberligi Stalin zamanlarınıñ usullarından faydalanacaq.
«Olar Qırımnı inkişaf ettirmeycekler, Stalinniñ yapqanlarını yapacaqlar: başqa yerge köçürmek içün bu yerde yaşayışnı imkânsız yapacaqlar», – dep qayd etti Zagorodniy.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Bas bet
Telegram kanalımızǵa aǵza bolıń Telegram
Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz!
Hár bir qálewshi bul ensiklopediyada qatnasıp óziniń úlesin qosıwı múmkin
- Wikipedia ashıq ensiklopediya bolıp, hár bir qálewshi bul ensiklopediyada qatnasıp óziniń úlesin qosıwı múmkin.
- Eger Wikipedia joybarlarında birinshi ret qatnasıp atırǵan bolsańız, Baslawshılar ushın qısqa qollanba betinen baslawıńızdı máslahat beremiz.
- Eger Wikipediada maqala jaratıwdıń qaǵıydaları menen tanıs bolsańız, biraq qanday maqala jazıwdı bilmey tursańız, Hámme Wikipediyalarda bolıwı tiyis maqalalar dizimi menen tanısıp shıǵıń, sol jerden bálkim ózińizge qızıq bolǵan maqalalardı tabarsız.
- Maqala jaratqanda ishindegi maǵlıwmattı tek qaraqalpaq tilinde jazıń, basqa tillerde jazıw qadaǵan etiledi hám olar administratorlar tárepinen sorawsız óshiriledi.
- Wikipediaǵa úles qosıwdı baslawıńızdan aldın ózińizge akkaunt jaratıwıńizdı máslahat etemiz.
- Maqala jaratıw ushın tómendegi tekst maydanına maqalańizdıń atamasın jazıp, "Bet jaratıw"dı basıń. Biraq maqala jaratıwdan aldın bul maqala álle qashan jaratılǵanba ekenligin tekserip kórin. Onıń ushın usı bettiń shep jaǵında jaylasqan "izlew" bólimindegi tekst maydanına maqala atamasın jazıp, "Izlew"di basıń.
Ibrayım Yusupov - tolıq atı Ibrayim Yusupovich Yusupov, (ózb. Ibroyim Yusupov 5-may 1929 — 24-iyul 2008) - qaraqalpaq shayırı, awdarmashı hám dramaturg, pedagog. Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq shayırı. Ózbekstan Qaharmanı. dawamı...
Ájiniyaz Qosıbay ulı (ádebiy laqabı Ziywar) — XIX ásirdegi qaraqalpaq klassik ádebiyatınıń eń órnekli wákilleriniń biri. Ol dóretiwshiliginde ózine tán ózgeshelikke iye, oǵada talantlı, oqımıslı, medreseni ayrıqsha tamamlaǵan aqun, ulama, kórkem sóz sheberi sıpatında basqalardan ayrılıp turatuǵın uqıplılıq penen óz dáwiriniń progressiv idealların júzege shıǵardı, anıq turmıs haqıyqatlıǵın sheber qurılǵan poetikalıq obrazlı ibaralarda ótkir oy-pikirler menen tásirli sáwlelendirdi. dawamı...


text:
Qırımda iyün 26-da Milliy bayraq Kününe bağışlanğan tedbirlerni keçirmege planlaştıralar. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine teşkiliy komitet temsilcisi Dilâver Akiyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Bayraq Kününe bir sıra tedbirlerniñ keçirilmesi beklenile, olarnıñ arasında – foto yarışı, bala resimleri yarışı, küreş, kvest ve ilâhre. Tedbirniñ soñunda iftarnıñ keçirilmesi beklenile.
Bayram teşkilâtçıları sırasına çeşit yaşlar teşkilâtları ve teşebbüs gruppalarınıñ temsilcileri kire.
«Bu sene Bayraq Künü muqaddes Ramazan ayına kele, şunıñ içün kontsert programması da biraz farqlı olacaqtır, ilâhilerniñ icra etilmesi planlaştırıla, aqşamnı umumiy iftar ile bitirmek niyetindemiz», – dedi Akiyev.
Yaqın zamanda teşkilâtçılar şeer memuriyetine mütenasip bildirüvni berecektir.
«Tedbir siyasetke bağlı olmağanını nazarğa alıp, musaadege ümüt besleymiz», – dedi o.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, 2014 senesi Milliy bayraq Kününe tedbirler Aqmescit ve Kiyevde keçirilgen edi.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüsündeki keten bezi. Qırımtatar bayraq Künü 2009 senesi tesis etildi.


text:
Köktöbelde bir plâjnı çirkef suvu bastı. Bu aqta Kafa News Kefe (Feodosiya) haber saytı bildirmekte.
Matbuat vaqianıñ videosını da derc ete.
Kefeniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, iyülniñ 3-ünde, taşlantılar sebebinden raatsız olğan yerli sakinler, şeer akimiyetine muracaat etti.
"Teşkerüv vaqtında, tehnikiy zona sayılğan yerge çirkef borularından evel toplanğan yağmur suvu aqıp başlağanı, bilindi. Yaqında qasabada yağğan yağmurlardan soñ sel peyda oldı, o, çirkef borularından toplanğan çöplükni basıp çıqardı, dep tüşünemiz", - denile beyanatta.
Memuriyetniñ malümatına köre, Rosprirodnadzor ve Rospotrebnadzor, suvnı teşkerecek.


text:
Qırımda «TSK-Tavriya» futbol klubı Qırım futbol birliginiñ premyer-ligası superkubogınıñ saibi oldı. Avgust 15-te «Krıminform» saytı bildirgen malümatqa köre, Aqmescit futbolcıları matçta «KFU-Bağçasaray» taqımını yeñdi.
Bildirilgenine köre, matç Aqmescit rayonındaki Agrarnoye köyünde keçirildi, oyun 2:0 esabınen yekünlendi.
Qırım futbol birliginiñ premyer-ligası ekinci çempionatı avgust 20-de başlanacaq.
2014 senesiniñ soñunda Avropa futbol assotsiatsiyaları birligi Qırım klublarına Rusiye çempionatında iştirak etmege yasaq etti. UEFA işbirliginen Qırım futbol birligi teşkil etildi. Yazda-küzde birlik Qırımda premyer-liga çempionatınıñ birinci qısmını keçirdi. Qırımnıñ sekiz şeerinden sekiz taqım iştirak etti.
UEFA Qırım boyunca mahsus temsilcisi Avropa futbol assotsiatsiyaları birligi (UEFA) icra komitetiniñ azası Frantişek Laurinets oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov sentâbr 30-da Kiyevde keçirilgen brifingde ilân etti ki, işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ taqip etilmesi yañı küçünen başlana bile, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Endi, Meclis Rusiye mahkemesi tarafından yasaq etilgen soñ, Qırımda qırımtatarlarnıñ yañı taqip etilüvi başlana bile. Meclisniñ bütün azaları cinaiy mesüliyetke celp etile bile», – dep ilân etti Çubarov.
Bunen beraber, Çubarovnıñ qayd etkenine köre, işğal etilgen Qırımda qağlan Meclis azalarından mesüliyetni çıqarmaq içün, Meclisnen bağlı müim qararlar Kiyevde 8 adamdan ibaret «mahsus şura» tarafından qabul etilecek.
Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Meclis Rusiyede yasaq etilgen soñ, «Meclis» sözüni aytqan er kes «bunıñ devlet tarafından yasaq etilgen teşkilât olğanını aytmalı».
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
`Bosfor buğazı` Näticälär
Xäbärlär [36]
- Cähännäm işekläre açıldı
- Çanakkalä küpere “Awrupa Qorıç küper büläge”n aldı
- Odessadan quzğalğan korabnı İstanbulda tikşerdelär
- Bosfor aşa kemnär yözäçäk?
- Rusiyä xärbi köymäläre Törkiyäneñ su kiñlege aşa uzdı
- İran belän Oman künegülär ütkärde
- Angliyağa küpme qaçaq kilä?
- "Kanal İstanbul"nıñ berençe küperenä nigez salındı
- TRT urtaq fil’mnarına 7 büläk
- Ministr hawadan qotlaw cibärde
- Kön'yaq Koreya Ormuz buğazına xärbilär cibärä
- Rusiyä tankerı qulğa töşerelde
- "Söyläşü alıp barmayaçaqbız"
- Tatar qızı Bosfornı yözep çıqtı
- Qatarda Ormuz buğazı açıqlawı
- Amerika korabı Çanakkalä buğazınnan ütte
- İstanbul küperläre şämäxä töskä kerde
- Kerç' buğazında ülgän törek watandaşları
- Kerç' buğasındağı qazada ülüçelär
- Kerç' buğazında yanğın
- Kapitan küzlegennän İstanbul buğazı
- Bosfor buğazında del'fin törkeme
- Bosforda yözü yarışı
- Bosforda balıq totu yarışı
- Bosfor buğazınıñ yaña êncese Yawız Soltan Sälim küpere açıla
- 90 yäşendä buluğa qaramastan Bosforda yözä
- Çanakkalä yadqärlegendä hawa tamaşası


text:
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçilerine domuz etinen aşlarnı bere ediler. Bunı Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende, advokat Nazim Şeihmambetov ayttı.
"Bugün apellâtsiya şikâyetininiñ baqıluvında biz, bir qaç muracaat arizasını berdik. Olardan birisi müşterilerimizge SİZOda berilgen aşlarnen bağlı. Olarğa mahkeme künü, terkibinde domuz eti olğan aşlarnı berdiler. Böylece, olar bütün kün bir şey aşamadı. Biz muracaat ettik, amma mahkeme qarar çıqarmasını red etti", - aytıp berdi Şeihmambetov.
Rusiye SİZOsınıñ hadimler şimdilik buña açıq tefsir bermedi.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
Aqmescitte yanvarniñ 7-sinde "Ravon" maşnasınıñ aydavcısı, Davıdovka köyünden Kezlev şossesine taba ketkende, süratnı aştırıp, elektrika tayanğıçına uruldı.
Bunı Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
"Qaza neticesinde 1994 yılı ve 1079 yılı doğma eki adam yaralandı. Olarnı hastahanege alıp kettiler", - denile beyanatta.
Müesssisede, yol qazasınen bağlı teşkerüv keçirilgenini haber ettiler.
Krımskaya Roza köyü yanında "Tavrida" trassasında bazaertesi künü, yanvarniñ 6-sında üç adam yol qazasında yaralandı. Olarnıñ birisi elâk oldı.
Yanvarniñ 2-sinde gece "Yalta-Aqmescit" yolunda maşna piyadeni urdı, onı yoldan tik bir capqa attı.
Daa evel Aluşta civarındaki yük maşinası ve mikroavtobusnıñ yol qazası neticesinde sekiz kişi yaralandı.