text:
Ukraina TİN Rusiyeni «Qırım platforması»nda iştirak etüv sebebinden «siyasiy bülling» etmemege çağırdı.
«Ukraina ve «Qırım platforması»nıñ diger iştirakçilerine tehditler, Rusiye tış siyasetiniñ devamlı marginal unsurlarını daa bir kösterüv», – dep yazıla Azatlıq Radiosında olğan Ukraina TİN-niñ beyanatında.
Nazirlikte qayd ettiler ki, «Rusiyeniñ topraq bütünligine qast etüv aqqında laflar, kerçeklik yañlış qabul etilgenini köstere».
«Qırsız, qırsızlağan şeyge qanuniy aq qazanmaz. Rusiyeniñ halqara seviyede tanılğan sıñırları çoqtan belli. Qırım ve Aqyar onıñ terkibine kirmey», – dep qoştılar TİN.
Nazirlikniñ fikrine köre, Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından tasdıqlanğan strategiyanıñ ve şimdi meydanğa ketirilgen «Qırım platforması»nıñ maqsadı «Qırımnı işğalden azat etmek içün küçlerni yañı sistemli seviyege ketirmektir».
«Memleketimizniñ yañı halqara formatnıñ tanıtılması basamağında alğan destek seviyesi ve Rusiyeniñ bu teşebbüsni itibardan tüşürmek içün yapqan şeyleri saylağan yolumız doğru olğanı aqqında atmağa imkân bere», – dep qayd ettiler nazirlikte.
Rusiye Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından qabul etilgen Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyasını ve «Qırım platforması» teşebbüsini «telüke» ve «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligine qast etüv» olaraq saya, dep bildirdi martnıñ 15-nde Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova.
Hatırlatamız, Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danilov martnıñ 11-nde «Rusiye Federatsiyası Qırım yarımadasını işğal etken vaqıttan berli Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca nasıl areket etecegimizni belgileycek ilk temel vesiqa» azırlana, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti, fevral ayında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ emrinen azırlanılğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya devlet strategiyasınıñ leyhasını baqtı, dep bildirdi. Şura azalarına eki afta içinde strategiyanı qabul etmek içün tüzetüvler kirsetmege aytqanlar.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırım işğali ve Donbastaki cenk ile alâqası olğan 10 sabıq memurğa qarşı sanktsiyalarnı kirsetti. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy buyruq çıqarıp, Ukrainada keçirilecek «Qırım platforması» tesis sammitini azırlav ve keçirüv teşkiliy komitetini qurmağa emir etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


c: text/html

text:
Beş yıl evel Qırımda faal, Bütün dünya Qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimov hırsızlandı. O olâ daa tapılmadı.
Qırımtatar Milliy Meclis azaları İbragimovnıñ qaçırıluvını hatırlaylar.
Bağçasarayda qırımtatar faali Ervin İbragimovnıñ hırsızlanmasınen bağlı tahqiqat daa 2017 senesi toqtatılğan eken. Bu aprelniñ 16-nda Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesiniñ «Mustafa Cemilev davası» oturışuvında belli oldı.
Bağçasarayda 2016 senesi mayısnıñ 24-nde aqşam şeer şurasınıñ deputatı, Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hırsızlanğan edi. Onıñ maşinası yol ortasında tapıldı. Ğayıp olğan kişi mayısnıñ 25-nde Meclis azalarınen beraber Sudaqqa baracaq edi, anda qırımtatar faalleriniñ mahkemesi planlaştırılğan edi.
Ervin İbragimov hırsızlanğan soñ Kyivde Rusiyeniñ Ukraina elçihanesi ögünde «Ervin qayda?» muntazam aktsiyaları keçirile.
Bağçasarayda 2016 senesi mayısnıñ 24-nde Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası, Bağçasaray şeer şurasınıñ sabıq deputatı Ervin İbragimov hırsızlanğan edi. Maşinası orta yolda tapıldı.
Qırımtatar faali Nariman Celâl tutulğanını video nezareti kameraları qayd etti, dep bildirdi. Video uquq qoruyıcı organlarına berildi.
Ğayıp olğan insannıñ babası yarımadanıñ Rusiye prokuraturasına ariza berip, oğlunı qıdırmağa rica etti.
Prezidentniñ Qırımdaki temsilciligi bir haber alınmağan ğayıp olğan qırımlılarnıñ cedvelini de derc etti: Valeriy Vaşçuk, İvan Bondarets, Vasiliy Çernış, Timur Şaymardanov, Seyran Zinedinov, İslâm Cepparov, Cevdet İslâmov, Eskender Apselâmov, Fedor Köstenko, Muhtar Arislanov, Arlen Terehov, Ruslan Ganiyev, Arsen Aliyev, Eskender İbraimov ve Ervin İbragimov.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ervin İbragimovnıñ ğayıp olmasınen bağlı mahkemeden evel tahqiqat keçirmekte.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada insanlar, hususan qırımtatarlar, sıq-sıq qaçırılmağa başladı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi, «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy ğayıp olması» qayd etilmey, dep israr ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti bir sıra devlet obyekti, ilk evelâ, şifahane-kurort kompleksini devletleştirmege azırlana.
Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov jurnalistlerge bildirdi, dep haber ete Qırım «akimiyetiniñ» ruporı Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, satış parası qırımlılarnıñ bank emanetlerini ödemek içün sarf etilecek.
O, şunı qayd etti ki, birinciden «Privatbank» müşterilerine para qaytarılacaq.
«Bizler devletleştirilecek obyektlerniñ cedvelini tizemiz», – dep ayttı Aksönov.
Onıñ bildirgenine köre, eñ evelâ şifahane-kurort kompleksiniñ obyektleri devletleştirilecek.
Sentâbr 3-te Qırım «parlamenti» ukrain iş adamı İgor Kolomoyskiyge ait olğan bütün mal-mülkini devletleştirmege qarar aldı. İşbu cedvelge 82 obyekt kirdi.


text:
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda yerleşken «Kalançak» kiriş-çıqış nezaret noqtasında Herson otrâdınıñ sıñırcıları iyün 20-de, vesiqa teşkergen vaqıtta, yarımadağa Ukraina vatandaşı sahte pasportları vastasınen keçmege tırışqan eki kişini belgiledi, dep bildire Ukraina Devlet sıñır hızmeti.
Müessisede qayd etilgenine köre, yaqalanğan kişiler Rusiye ve Beyaz Rusiye vatandaşları ola.
«Teşkerüv tedbirleriniñ neticesinde yaqalanğan şahıslar Rusiye Federatsiyası vatandaşı olğan erkek kişi ve Beyaz Rusiye vatandaşı olğan qadın kişi olğanı belgilendi. Olarnıñ sözlerine köre, Ukraina vatandaşı pasportlarını olar, Odessada 200 dollar AQŞ fiyatınen aldı ve Qırımğa anda yaşamaq içün keçmege tırıştı. Bundan da ğayrı, olarnıñ Rusiyede büyük para borcu bar olğanı belgilendi», – dep aytıla beyanatta.
Ukrain sıñırcıları yaqalanğan kişilerni Milliy politsiya hadimlerine teslim etti.
Video: Ukraina Devlet sıñır hızmeti
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Memuriy sıñırda üç kiriş-çıqış noqtası çalışmaqta – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda Razdolnoye qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatar faali Server Bariyevniñ evini tinte. Bu aqta aprelniñ 6-nda saba «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
Yerli sakinlerniñ aytqanına köre, evi ögünde eki beyaz mikroavtobus tura.
«Server Bariyev tiş tehniki olıp çalışa ve vatandaş faaliyetinen oğraşa. 2019 senesi yanvar ayında onıñ evinde ve daa eki qırımtatar faali Osman Osmanov ve Ernest Emirasanovnıñ evinde Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri endi tintüv keçirgen edi. Faal, ara-sıra taqip etilgenini körgen edi, dep qayd ete edi. Bariyevni, onıñ aytqanına köre, alâ daa baqalar: «Tek maşinalar deñişe. Başta markalarını, nomeralarını qayd etken edim, soñra o qadar çoq oldı ve pek tez deñişe edi, bunı yapmayım endi», – dep aytıla haberde.
Bariyevniñ evinde keçirilgen tintüv aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da bildirdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Etnoğrafijalyq cana dialektilik özgöçölüktör - ortoq bajlyq
OбHoBлeHo: 16 Map. 2020 r.
Qyrğyz elinin qylymdar qarytqan taryhynyn cürüşündö Evrazijağa çaçyrağan qyrğyz toptorunun ar birinin tilin, folqlorun, qaada-saltyn, etnoğrafijasyn cañyça izildöö köp tilderdi özdöştürüünü da talap qylat. Taryhçynyn kezektegi bloğu.
Avtor: Tynçtyqbek Çorotegin
Til çyndyğy...
Bir iret Bişkektegi qadyr-barqtuu degen universitettin tieşelüü faqultetinde tilçiler menen adabijatçylardyn qytajlyq qyrğyz oqumuştuusunun bir çyğarmasyn taldağan cyjynyna qatyşyp qaldym.
Talquuda süjlögön urmattuu oqumuştuulardyn biri bişkektik «aqsent» menen süjlöp (başqaça ajtqanda, orusça sözdördü yğy kelbese da een-erkin qoşup), artyştyq qalemgerdin cazğanyn syndap qaldy:
- Taptaqyr sabatsyz cazylyptyr! Adabij til degendi, ponimaeş («bilesizbi» maanisinde. - T.Ç.), bul avtor eç özdöştürböptür! Bizde adabij tildin öz zaqonu (myjzamy. - T.Ç.) bar da, camandyr-caqşydyr orfoğrafijalyq pravilasy (erecesi. - T.Ç.) bar! Znaçit (demek. - T.Ç.), bul çyğarmany adabij tilibizge qajradan qotorup çyğuuğa tuura kelet!
Uşul oqumuştuu syjaqtuu dalaj insandarybyz qyrğyzdyn adabij tili elibizdin Çüj, Ysyq-Köl, Naryn cergelerindegi çaqan dialektilik (any «ajtym» - «ğovor» termini menen oğo beter çaqan qylyp sypattap kelişet) varianttaryna ğana bajlanyşy kerek dep azyr da basa körsötüp kelişet.
Egerim bul varianttardan carym qadam çetteçü bolsoñ - «atylasyñ», b.a. nuqura qyrğyz tilinde emes, çet tilde süjlöp catat degen baağa qabylğan bolosuñ!
Balkim, Midil Camğyrçinov, Börü Ahmedov syjaqtuu ustattarym meni çyğyş taanuu tarmağyna tartpağanda, ajrym türk tilderin (anyn içinde uçurda latyn aribin qoldonup catqan türkijalyq türk tilin) üjrönbögönümdö, qyrğyzdyn arab cazma saltyn özdöştürbögönümdö, çağataj cazmasyn qoldonğon babalarybyzdyn cazma murasyn, arab cana farsy taryhyj bulaqtaryn iliktöögö şakirtterimdi tartpağanymda, albette, men dele taptaza qyrğyz tili - azyrqy tapta Çüj, Ysyq-Köl, Naryn cergelerinde caşağan ğana qyrğyzdardyn tili dep çektelip qalmaqmyn.
Turmuş çyndyğy myndaj tüşünük çektelüü ekenin ajgineledi. Oşol ele Naryn menen Ysyq-Köl tepçip turğan ajmaqtan çyqqan zalqar manasçy Sağynbaj Orozbaq uulunun (anyn ustaty - naryndyq Tynybek Capyj uulu) leksikalyq qoru bügünkü künü Ferganadağy cana Qytajdağy içkilik qyrğyzdar keñ-kesiri qoldonup catqan dalaj arabizmderdi arbyn qoldonğon «Manas» varianty ekeni folqlor taanuuçular üçün ajdan açyq.
Çağataj cazma madanijatynyn bir özgöçölügü - arab cana farsy sözdörün türk tildüü tekstke eç buzbastan kirgizip qoldonğonunda bolğon.
Al emi «Cañy usul» ("Usul-i cadid») reformaçyl qyjmylynyn öküldörü - ajtyluu caditçiler - XX qylymdyn başynda musulman türk elderinde arab alfaviti arqyluu ar tybyşty çağyldyruu yqmasyn kirgize baştaşty. Bul yqma sovet doorunda bizde da qyrğyz cazma madanijatynda toluq üstömdük qyla baştady.
Kijinçereek sovettik Qyrğyzstandağy tüpkü el latyn alfavitine köçtü (1928-1940), andan soñ 1940-cyldan tartyp kirill cazmasyna öttü. Cön ğana kirill cazmasy tañuulanbastan, JO, Ş, , ', S syjaqtuu tamğalar tañuulanyp, qatqalañ Q, Ğ tamğalary kirgizilbej qaldy. Orus tilindegi sözdör orustar cazğandaj ğana qoldonuluşu kerek degen erece tañuulandy.
Bara-bara Qyrğyzstanda qyrğyzdar calañ ğana Qyrğyzstanda caşaşat, nağyz adabij tilde süjlööçü qalajyq, coğoruda ajtylğandaj, Çüj, Köl, Narynda bajyrlaşat degen pikir üstömdük qylyp kirdi.
«Taza qyrğyz» demekçi...
Tee Yraaqy Çyğyştağy taryhyj Mançcurijada (azyrqy KERdin Hejluñcañ vilajetindegi Fu-Jü c.b. üjözdöründö) caşağan qyrğyzdar şiberdik qyrğyz tilinin arhaikalyq variantyn saqtaşqan; alar da özdörün «taza qyrğyz» esepteşet.
Tarbağatajda qalmaqtardyn taasiri astynda butparas (buddizm) dininin lama taryqatyn qabyl alğan qyrğyzdar bar; alar da özdörün «taza qyrğyz» sanaşat.
Ooğanstanda, Qytajdyn Aq-Too (Çyğyş Pamir) ajmağynda, Tacikstanda, Tarimdin tüştügündögü Hotan cergesinen tüştüktögü Indijağa çekteş Qaraqorum toolorunda, Pakistanda c.b. caşağan qyrğyzdar da, Çüj, Köl, Naryndağy qyrğyzdardan ajyrmaluu dialektterde süjlöşsö da, özdörün «taza qyrğyz» esepteşet.
Ar bir dialekt baaluu
Uşul tapta qyrğyzstandyq ilimpozdor (tilçi, dialekt taanuuçu, etnoğraf, folqlor taanuuçu c.b. adister) etnologijalyq bir çyndyqty taanyşy qacet - Çüj, Köl, Naryn caqtağy qyrğyzdardyn tili calpy qyrğyzdardyn iri daryjasyndağy çaqan ğana özön bolup sanalat.
Qyrğyz taanuunu telegeji tegiz örçütüş üçün ala-tooluq oqumuştuular qyrğyzdardyn bardyq toptoru közdün qaregindej saqtap kelgen dialektterdi cana cazma madanijatynyn murastaryn başqa türkoloğdor menen ortoq izildeşi kerek.
Başqyr ulutunun, qyrymdyq cana edildik noğojlordun, Tündük Qavqazdağy cana başqa ajmaqtardağy qypçaqtardan ciktelgen qumuq, balqar syjaqtuu elderdin, altaj, şor, haqas, tyva, saha c.b. şiberlik elderdin, sary ujğurlar menen loptuqtardyn ğana emes, al tügül monğol tildüü burät, qalmaq, halha monğoldordun, saryğ-juğurlardyn arasynda qalğan qyrğyzdardyn toptorunun arasynda da izildöö cürgüzüü abzel.
Kejiştüüsü, azyrqy tapta vandyq, pamirlik qyrğyzdardyn dialektilik özgöçölüktörün, folqlorduq murasyn izildöö caatynda Qyrğyzstanda - Sulajman Qajypov, aq-tooluq qyrğyzdardyn folqlorun izildöö caatynda Qytajda - Mambetturdu Mambetaqun syjaqtuu öp-çap ğana qyrğyz aalymdarynyn caryjalanğan ilimij emgekteri bar ekenin mojnubuzğa alyşybyz abzel (mynda biz Remi Dor, Nazif Şahrani syjaqtuu Batyştağy aalymdardy ajtyp oturğan coqpuz).
Çet ölkölördögü qyrğyzdardyn etnoğrafijasyn cerinen izildegen adisteribiz da az (Qytajdağy qyrğyzdardy Abylabek Asanqanov, Aziza Turdueva, Çolpon Subaqocoeva, Gülzada Abdalieva syjaqtuu azğanaqtaj ğana taryhçylar KERge yraattuu baryp izildeşti).
Mojunğa alyşybyz kerek: syrtqarqy qyrğyzdardy izildegen adisteribiz az bolup catqan çaqta boştuqtu calğan taryhçylar, calğan etnoğraftar eeleşüüdö.
Alardyn ajrymdary Tibette tim ele Ştirlis syjaqtuu «Özdörün caşyryp bajyrlap catqan qyrğyzdar bar eken!» dep qalpty çyn qylyp cazyp çyğyşty.
Keeleri bolso mançcur ökümdary çağyldyrylğan çijme süröttü Manastyn Qytajda saqtalğan orto qylymdardağy bojoq sürötü qatary calğan maalymat tarqatyşty.
Tibette qyrğyz barby?
Al emi qyrğyz etnoğraftary cana taryhçylary Tibetke caqyn bijik tooluu Qaraqorum toolorun, andağy Şajdylda Bazar degen çek ara beketin bajyrlağan qyrğyzdar akimdik başqaruu cağynan Hotandağy Keñ-Qyr ajylyna taandyq ekenin cazyp çyğyşqan. Biroq alardyn ilimij tekstteri qalyñ curtqa keñiri tarqabağan kitepterde ğana syjdyrylğan.
Tasma. Tibetten tündük-batyştağy Şajdylda Bazar qyştağynda tuulup-öskön, uçurda Keñ-Qyr ajylynda caşap catqan Abdysamat Nuraqun uulu menen maek. Hotan ajmağy, KER. T.Çorotegin. 27.7.2015.
Ajtmaqçy, Qaraqorumdağy Şajdylda Bazarda bajyrlağan dal uşul qyrğyzdardyn bir ökülü Abdysamat Nuraqun uuluna uşul saptardyn eesi da Qytajdağy Keñ-Qyr qyştağynda coluqqan.
Bul qyrğyz ökülü içkilik dialektinde süjlöjt; anyn kebinen ilgerki çağataj cazmasynyn cana ujğur tilinin taasirin sezdik. Biroq al da özün «nağyz qyrğyz» dep sanajt. Cazğanda al Qytajdağy qyrğyzdardyn arab cazmasyn qoldonot.
Şajdylda-bazardyq qyrğyzdar bizge Tibetke («Şyzañ») sooda-satyq üçün 1,5 miñ çaqyrym coldu basyp baryşaryn, qotormoçunun kömögü menen ce cañsaşyp sooda qylyşaaryn, tibettikter soodada taq qalq keleerin, alardan keede topoz satyp alyşaaryn ajtyp berişti. «Tibette qyrğyzdar barby?» degen surooğo «Coq!» degen ğana coobun uzatyşty.
Ajtmaqçy, Qaraqorum toolorundağy qyrğyzdardyn ajrymdaryna zamandaşybyz Ajbek Bajymbetov da coluqqan. Bul tuuraluu al 2012-cyly şardana qylğan, anyn maalymaty orus tiline da qotorulğan.
Ajbek Bajymbetovdun ajtuusunda:
«Emi bizdin maalymatybyz bojunça tibettik qyrğyzdar (biz basa belgiledik. –– T.Ç.) tündük-batyş Şizañda (Tibet. –– T.Ç.) Quen-Lun toolorunun tüştük eteginen Raskem daryjasy (biz basa belgiledik. –– T.Ç.) ağyp ötkön örööngö çejin çaçyrap cajğaşqan. Tibettin bul bölügünün (biz basa belgiledik. –– T.Ç.) qlimaty qataal cana bijik kelet, bul cerdegi tooluu landşaft qatyp qalğandaj, kee bir cerlerde taptaqyr eç nerse öspöjt. Biz coluqturğan qyrğyzdar Şiñcandağy Qarğalyq şaarynan Tibetti közdöj 360-400 qm. aralyqta (biz basa belgiledik. –– T.Ç.) turaq alyşqan. G 219-çu trassa bojunça Qarğalyqtan çyğyp Quen-Lun toolorunan Aqkez davan aşuusu arqyluu ötüp, andan Çyraqsaldy (5012 m) aşuusun aşqan soñ, Raskem daryjasynyn öröönündö cana ağa caqyn too bijiktikterinde qyrğyzdar bügünkü küngö çejin malyn cajyp, ooqat qylyp kelişet. Biz taanyşqan cergiliktüü şizañdyq qyrğyz Abdlyzqabyl (tuurasy: Abdulazil Qabyl. –– T.Ç.) bajkenin ajtymynda, bul cerdegi qyrğyzdar Qyzyl-Suudan kelgen emes, alar ilgerten beri ata-babalarynyn ceri qatary uşul ajmaqta caşap kele catyşqandyğyn belgiledi....»
Bulaq: Bajymbetov, Ajbek. Babalar bajyrlağan cerge sapar //«24.kg» MA, 20.06.2012. URL: https://kmb3.kloop.asia/2012/06/20/babalar-bajy-rlagan-zherge-sapar/
Ajbek myrzanyn Abdulazil Qabyl menen coluğuşqanynda eç kümönübüz coq. Myndağy qyrğyzdar KERdin Qyzyl-Suu Qyrğyz avtonom ajmağyna akimdik (administrasijalyq) başqaruu cağynan eç tieşesi coq qyrğyzdar ekenin da eç tanbajbyz (biroq alar Hotan, Aq-Too, Qaşqar, Artyştağy qyrğyzdardyn ele bir acyrağys bölügü).
Şajdylda-Bazar menen Keñ-Qyr (Keñ-Qyja) qyştaqtary 1984-cyldan tartyp birigip, Hotandağy qyrğyz avtonomijalyq ajyl ajmağyn tüzüşöt.
Tee 1925-cyly Qaraqorumdağy dal uşul qyrğyzdardy uçuratqan soñ, ajtyluu sajaqatçy Jurij Nikolaeviç Rerih bul toolordu «Tooluu Qyrğyz cergesi» –– «ГopHaя Kиprизия» dep atağan emespi!
«Segiz saattaj col cürgön soñ, biz keñirsigen taştaq örööndögü Kök-Car menen Sancu bağyttaryna ketçü coldun acyraşaar kesilişine cettik; bul öröön tündük tarabynan möñgü basqan çoqulary bar ebegejsiz zor too qyrqasy menen ceektelip turdu. Bul too qyrqasynyn artynda tooluu Qyrğyz cergesinin cajlooloru cajğaşqan bolçu».
«...Чepeз BoceMb чacoB пyTи Mы дocTиrли MecTa пepeceчeHия пyTeй Ha Kokbяp и CaHджy Ha шиpokoй kaMeHиcToй paBHиHe, okaйMлeHHoй c ceBepa Moryчeй ropHoй rpядoй co cHeжHыMи BepшиHaMи. Зa Heй Haxoдилиcb лeTHиe пacTбищa ropHoй Kиprизии».
(Bulaq: Pepиx Ю.H. Пo TpoпaM CpeдиHHoй Aзии. CaMapa: ИздaTeлbcTBo "ArHи", 1994. – Paздeл: Из Лexa B XoTaH. Beлиkий KapakopyMckий пyTb. – URL:http://www.centre.smr.ru/win/books/po_tropam/text/02.htm)
«Çordonduq Azijanyn çyjyrlary menen» («Po tropam Sredinnoj Azii»; 1933) degen kitebinde Ju.N.Rerih qaraqorumduq qyrğyzdar cylqyny caqşy qaraaryn, cylqynyn butunun synyğyn daryloodo özgöçö çeberdigin körsötüşkönün eskergen.
(Bulaq: Çorotegin T. Tibetke qaraj ketçü qancoldoğu qyrğyz curtu: Şajdylda Bazar // Azattyq ünalğysy. –– 23.8.2015. –– https://www.azattyk.org/a/china_kyrgyz_xaidulla_tibet_hotan/27203352.html)
Biroq... Raskem daryjasy Tibetten emes, Qaraqorum toolorunan başat alat cana tömöndöp aşyp kele berip, Carken (Jarkend, azyrqy ujğurça Jeken) daryjasy atalyp qalat. Aqyry bul daryja andan da iri Tarim daryjasyna qujat...
Qarğalyq şaarynan Tibetti közdöj 360-400 qm. aralyqta ğana cajğaşqan ajmaq - bul Tibetke emes, Hotanğa taandyq bolup sanalğan tooluu ajmaq.
Myndağy qaraqorumduq qyrğyzdardy düjnölük etnoğrafijalyq ilimde, anyn içinde qytajlyq etnoğrafijalyq ilimde «hotandyq cana qaraqorumduq qyrğyzdar» dep ğana esepteşet.
Balkim, çyn ele Tibette qyrğyzdar bolğondur? Orto qylymdarda Enesaj Qyrğyz qağanatynan Tibetke elçi qatary saparğa attanyp, atacurtuna qajtpaj qalğandar bolğon...
Biroq uşul zamanda «tibettik qyrğyzdar» qatary Raskem (Carken) daryjasynyn başatyn cerdegen qaraqorumduq qyrğyzdardy sanap ötüü - calğandy çyndaj bajandağan «folq historinin» ökülünün ğana qolunan kelçü iş. Salyştyryp ajtsaq, bul - Buharadağy özbekterdi «qocenttik özbek dep eseptejliçi» degenge tete.
Boloçoq ilimpozdordun qulağyna kümüş syrğa
Cañy doorubuzda qyrğyzstandyq tilçiler, folqlor taanuuçular cana etnoğraftar qyrğyzdardyn çet ölkölördögü toptorun izildeş üçün aqyryndap ilimij sajaqattardy ujuşturary acep emes.
Egerde bijlik myndaj sajaqatty ujuşturçu bolso, anda ajrym «cañy bajlar» ujuşturğan sajaqattardağy qataçylyqtarğa eç col qojboşu kerek. Oşondoj çirigen bajlardyn qarcylyq kömögün alyp alyp, özdörü sajaqat qylğan cerlerde foto sürötkö tüşüü («foto sessija») menen ğana alektengen myqçegerler tuuraluu dalaj uqqanbyz.
Oşondoj «folq histori» öküldörünün biri qajsy bir tibettik cigit menen foto sürötkö tüşö qalyp, anan Qyrğyzstanğa kelip: «Men Tibettegi bir qyrğyz menen sürötkö tüştüm» dep synalğyda qalpty çyndaj qujuluşturup ajtqanyn any menen çoğuu Tibette qysqa sajaqatta cürüp kelgen murdağy parlamenttin bir üjünün törağasy Almambet Matubraimov ağaj taryhçylarğa ajtyp külgönü este.
Boloçoq ilimij sajaqattar uzaq möönötkö sozuluşu kerek.
Eñ başqysy emnede?
Biz coğoruda bir qyrğyz tilçisinin sözdöründögü ajrym orusça terminderdi (ponimaeş; zaqon; pravila; znaçit) cön cerinen misal keltirgen coqpuz. Al adis üjündö dele, toj-toropodo dele, qoomduq cyjyndarda dele orusça sözdördü çaldy-qujdu qoldono bereri tabigyj ele nersedir.
Başqa ölkölördö dele qarapajym qalajyq (özgöçö, oqumuştuu emesterdin arasynda) özdörü caşağan ajmaqtağy negizgi tilderdegi terminderdi eren-törön qylbastan qoldonoru ajdan açyq. Alardy izildeşş üçün alar çoğuu bajyrlağan taryhyj qoñşularynyn tilin cana madanijatyn da aldyn-ala iliktöö zaryl.
Maselen, Pakistandağy qyrğyzdardyn tilin, etnoğrafijasyn izildöö üçün ciberilçü adis arab cazmasyn ğana emes, urdu, puştu, arab, orto qylymdyq çağataj tilderin da bilse, albette, işi natyjcaluu ajaqtajt.
Başqyrlardyn arasyndağy qyrğyzdardy izildeş üçün ciberile turğan adis başqyr, tatar, orus tilderin cana orto qylymdyq qypçaq cazma murasyn, başqyr sancyrasyn özdöştürüp alsa anyn işi majnaptuu ajaqtajt.
Fu-Jü qyrğyzdaryn izildeş üçün qyrğyz, haqas, şor, saha, tyva tilderinen tyşqary qytaj, monğol tilderin da bilgen adisti aldyn-ala taptoo zaryl.
Myndaj adisteribiz barby?
Albette, azyrynça andaj adister bizde coq!
Biroq Macarstanda macar tilin başqa tilderge ajqalyştyra myqty bilgen çyğyş taanuuçulardy dajardağandaj ele, bizde da çyğyş taanuu cana qyrğyz taanuu bağyttaryn ajqalyştyrğan köp cyldyq ilimij dolboorlor zaryl. Alarğa caş adisterdi öñ taanyştyq colu menen emes, qalys synaq arqyluu tartuu kerek.
Ölködögü türkoloğdor, «Manas» taanuuçular, maselen, çyğyş taanuuçu qatary da qoşumça tarbijalanyp, qoşumça tilderdi üjrönüşsö, aqyryndap köp taramduu qyrğyz taanuuçu qatary qalyptanyşaar ele. Alarğa bulaq taanuu, runa symal cazma, ar qyl alfavitter caatynda taalim berüü abzel.
Çet cerlerdegi ar bir qyrğyz tobunun cana qyrğyzdardan ciktelip ketken etnostuq toptordun dialektisinin, ar başqa alfavitterdegi cazma murasynyn, ar başqa canrlardy qamtyğan folqlorunun özgöçölüktörü - calpy ulutubuz üçün köönörgüs bajlyq qatary izildenişi kerek.
Bul köp cyldyq araketti baştoodon aldyn ilimij cana sajasij cetekçiligibiz bir cağdajdy unutpaşy qacet: çyğyş taanuu, til cana taryh adistikterin ajqalyştyrğan zamanbap qyrğyz taanuu adistigin egemen Qyrğyzstanda ğana ar taraptuu önüktürö alabyz.
Maqalanyn tüpnusqasy: ЭTHorpaфиялыk жaHa диaлekTилиk өзrөчөлүkTөp - opTok бaйлыk


text:
Qırımnıñ Seyitler rayonındaki Seyitler Vaqıf (Razlivı) köyüniñ akimiyeti Oraza bayramı munasebetinen iyünniñ 8-ne keçirilmesi planlaştırılğan bayramğa razılıq bermedi. Bayram tedbirleri akimiyet kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ (QAMDİ) ricasınen yasaqlandı. Bu aqta merasim teşkilâtçıları içtimaiy ağlarda haber ete.
«2019 senesi mayısnıñ 16-nda köy şurasınıñ reisi adına köy sakinlerinden 2019 senesi iyünniñ 8-nde bu yerde (bala meydançığı ve futbol alanı – QA) bayram keçirmek içün haber berilgen edi. 2019 senesi mayısnıñ 24-nde red cevabını aldıq, bu yer «köy şurasında kütleviy tedbirler içün kelişken yerler sırasına kirmey», dep qayd etile», – dep yazdı Facebookta Enver Abselâmov.
Abselâmovnıñ aytqanına köre, bunıñ sebebi QAMDİ vekiliniñ köy şurasınıñ reisi adına bergen muracaatı oldı, anda bu tedbir QMADİ ile muzakere etilmedi, demek ki, izin berilmemeli, dep aytıla.
«2019 senesi mayısnıñ 29-nda yerli sakinler eyyeti körüşüvge (köy şurasınıñ reisi ile – QA) bardı. QMDİ rayon memuriyetine muracaatta bulunıp, bu tedbirge izin bermemege rica ete, çünki QMDİ ile añlaşma yoq eken… Ertesi künü yasaq sebebi aydınlatılğan vesiqa berildi. Resmiy şekilde yasaqnıñ sebebi bayram keçirilecegi aqqında vaqtında haber etilmegeni oldı», – dep qoştı faal.
Onıñ qayd etkenine köre, haber berilgen künden iyünniñ 8-ne qadar 16 kün qala edi, qanunğa köre ise 17 kün olması kerek.
QAMDİ vekilleri ya da Seyitler Vaqıf köyüniñ yerli akimiyeti bunı açıq sürette daa izaatlamadı.
Oraza bayramı – Ramazan ayınıñ soñunda qayd etilgen musulman bayramıdır. Musulmanlar Şavval (musulman taqviminiñ doquzıncı) ayınıñ birinci kününi qayd ete.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2016 senesi noyabr ayında Qırımdan köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Soltüstik Koreya öziniñ resi aqparat agenttigi arqılı Buça qırğınına Ukraina men AQŞ-tı ayıptadı. Eldiñ "Ortalıq aqparat agenttigi" dep atalatın resmi aqparat qwralı Resey-Ukraina soğısı boyınşa pikir bildirgen.
Habarda soğıs qılmısı boyınşa Putindi ayıptağan mälimdemesi üşin AQŞ prezidenti Jo Baydendi "aljığan şal" dep ataydı. Al, Buçadağı qırğın boyınşa jasağan mälimdemelerin "qastandıq pen şabuıl" dep bağalağan.
Soltüstik Koreya Resey-Urkiana soğısı boyınşa öziniñ Reseydi jaqtağan poziciyasın ayqın körsetken elderdiñ biri. Pioñyañ biligi Ukrainada Amerika Qwrama Ştattarı arandatu äreketine barıp otır dep esepteydi. Kezekti habarda KHDR resmi agenttigi "Bayden basqaruında AQŞ-tıñ bolaşağı bwldır" degen pikir bildirgen.


text:
Qırımnı işğalden qurtaruv platforması çeşit seviyelerde Qırımnen bağlı tedbirlerden ibaret olacaqtır. Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Qırım platformasınıñ maqsadı – Qırım mevzusınıñ eñ yüksek halqara, siyasiy seviyege çıqarmaqtır. Bu platforma bir qaç seviyeni qaplap alacaq. Eñ yüksegi – azırlağan Qırım sammitimizniñ devlet liderleri. Şimdi onı keçirmege (COVID-19 pandemiyası sebebinden – QA) imkân olacaqmı aytmaq zor. Onı fevralniñ 26-nda keçirmege teklif etemiz – Qırımnıñ Rusiye işğaline tirenüv künüdir. Nevbetteki seviye (platformanıñ – QA) – tış işler ve mudafaa nazirleri. Bu seviye içün NATO, AB, BM, OSCE, Avropa Şurası çerçivesinde çeşit tedbirlerni ötkerecekmiz. Yıl devamında tedbir ekosisteması olacaq ve sistem şeyler olmalı», – dedi Ceppar.
Onıñ aytqanına köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-inci sessiyasınıñ umumiy munaqaşalarında çıqışta bulundı. O, Qırımda insan aqları vaziyetine dair yañı qararğa qol tutmağa ve yarımadanı işğalden qurtaruv halqara Qırım platformasınıñ qurulışında iştirak etmege çağırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Kulebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qoy
Qoy (latince Ovis) - Capriane alt familiyası içinde eñ qalabalıq türüni teşkil etken gevişketirgen, etinden, yününden, sütünden faydalanılğan memeli türleriniñ umumiy adı.
Qoylar, aman-aman dünyanıñ er yağında yaşay. Ot, qoray, yandaq, hububat kibi ösümlikler aşap beslene. Şimdiki zamanda dünyada tapılğan türleriniñ çoqusı evcil.
Kevdeleri yün denilgen qalın tüklernen qaplı ola. Erkeklerniñ başlarında eki müyüz bar ekende ırğaçılarında bazı-bazı tapılır. Sürü olıp yaşay. Yılda eki kere, ekseriyetnen bir bala doğurır. Balalarına qozu, bir yaşından soñ toqlu, yetişken erkeklerine qoçqar denile. Ömürleri 10-12 sene arasında ola.


text:
Asan Sabri Ayvazov
Asan Sabri Ayvazov (1878—1938) — qırımtatar yazıcı, edebiyat tenqitçi, oca, cemaat erbabı.
Yazıcı olaraq, İsmail Gasprinskiyniñ ğayeleri ve 1905—1907 ss. inqilâp tesirinde şekillendi.
TercimeialDeñiştir
1878 senesi mayısnıñ 6-sında Alupkada fuqare köylü ailesinde doğdı. 1889 senesi Alupkadaki başlanğıç mektebini bitirgen soñ İstanbulda 1892—1896 ss. pedagogik institutında oqudı[1]. Türkiyede oquv yıllarında İsmail Gasprinskiyniñ «Terciman» gazetasında, İstanbul ve Baku matbuatlarında maqaleleri basıldı.
Qırımğa kelgen soñ oğlan ve qızlar içün Alupkada yañı mektep açtı. Esap, coğrafiya, grammatika, qırımtatar tili derslerini o mektepte alıp bardı.


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde qadın din ocalarınıñ toplaşuvı olıp keçti. Toplaşuv Qırım musulmanları diniy yetekçisi hacı Emirali Ablayevniñ rehberliginde olıp keçti. Qırım Müftisi öz çıqışında bilgi almaqnıñ ve er taraflı maarifniñ müimligine urğu yaptı. “İnsanlarnen çalışqanda, olarğa er taraflama inkişaf etmege yardım etmek ğayet müimdir. Bunı yapmaq içün özüñiz de oqumaq kereksiñiz. Em diniy maarifke, em de milliy urf-adetimizge diqqat ayırmalı”, – dep, qayd etti hacı Emirali Ablayev.
Bundan da ğayrı, Qırım Müftisi toplanğanlarnıñ diqqatını koronavirus infektsiyasınıñ profilaktikası boyunca tedbirlerniñ keçirilüvine çekti ve ağımdaki iş meselelerini muzakere etti.
Toplaşuvnıñ soñunda Qırım Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov “Allahnıñ razılığını qazanmaq” mevzusında suhbet yaptı.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
ÇELEBİCİHANNIÑ MANEVİY VE SİYASİY MİRASI
262-263, Nariman ABDÜLVAAP, 2018, Dergi İçeriği, Kişiler
290 Görünüm
“Antlı qurban” şeadetiniñ 100-nci yıldönüminde
Nariman ABDÜLVAAP
1917 senesi dekabr 13 (26)-da[2]
Bağçasarayda I. Qırımtatar Qurultayınıñ işi tamamlanğan edi. Şu künü milliy Ükümet erkânı seçildi (reisi – N. Çelebicihan oldı), milliy Anayasa qabul olundı, Qurultay terkibi özüni Parlament olaraq ilân etti ve öz reislerini sayladı. Ayrıca, qırımtatar halqı Qırımnıñ kelecegi meselesinde tam olaraq aq-uquq saibi olğanını bildirdi, bir de, Qırım mustaqil bir devletçilikke lâyıq olğanını ve bunıñ eñ adaletli şekli – Qırım Halq Cumhuriyeti olabilecegini ilân etti!..
Abonelere özel
Bu kısımlara sadece abonelerimiz erişebilmektedir.
İçeriğe ulaşmak için giriş yapmalısınız.
Emel 262/263. Sayfa 24-28.
TAVSİYELER
TÜRK DÜNYASI VE KIRIM’IN İŞGALİ KONFRANSI Emel Kırım Vakfı Başkanı ve KTMM Türkiye Temsilcisi Zafer …


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Keriçniñ sabıq yolbaşçısı Oleg Osadçiyniñ apis cezasını bir ayğa arttırdı, o, mayıs 17-ge qadar SİZOda qalacaq. Bunı cuma künü, aprel 17-de, Rusiye Taqiqat Komitetiniñ Qırım baş taqiqat idaresi reberiniñ yüksek yardımcısı Yevgeniya Belikova bildirdi, – dep haber ete Qırım ükümetiniñ «rurorı» Krıminform saytı.
«Taqiqatçı Osadçiyniñ apis müddetini arttırmağa muracaat etti ve mahkeme bu muracaatnı qabul etti», – dedi Belikova.
Malüm olğanı kibi, fevral 17-de taqiqat komiteti Osadçiyge qarşı Rusiye Ceza Kodeksiniñ 286-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca cinaiy iş (Rusiye Federatsiyasınıñ ya da Rusiye Federatsiyasınıñ subyektinde devlet yerini alğan memur tarafından vazifeden tış yapılğan areketler) açtı.
Cinayet Keriçniñ merkezinde Oktâbrniñ 50 yıllığı stadionınıñ yanında topraq damartısı sıñırlarınıñ qanunsız deñiştirilmesi ile bağlı.
Keriç mahkemesi Keriç şeeriniñ sabıq yolbaşçısı Oleg Osadçiyni cumaaqşamı künü, fevral 19-da, eki ayğa qadar apiske aldı.
Fevral 27-de taqiqat komiteti Osadçiyni vazifeden tış areketlerniñ yapılmasında qabaatladı.


text:
Bağdadnıñ "imin zonasında" şartlaw yañğradı
İlçeleklär häm Ğiraq xökümäte urnaşqan "imin zona" östendä töten kürengän. Şartlaw säbäbe turında älegä ber ni dä xäbär itelmi. Tönyaq Ğiraqtağı xärbi çara waqıtında kiçä amerikan ğaskärläre häm Ğiraq köçläre 20 keşene qulğa aldı. Könyaqtağı Haswa häm İskandariä şähärlärendä 17 keşe totqarlanğan. Ğiraq xökümäte – şiği ğısyançılarınıñ yulbaşçısı Moqtada as-Sadr köçläre belän atışlarnı tuqtatu turında kileşügä ireşep buldı, dip xäbär itä. Bügen Ğiraqta ike AQŞ xärbie hälak buldı, ikese yaralandı.


text:
Oñtüstik Koreya «Yonhap» aqparattıq agenttiginiñ habarlauına qarağanda, Oñtüstik Koreya birlesken äskeri qolbasşılıq ştabı habarlama jariyalap, bügin, 29 säuir küni, sol jerdiñ jergilikti uaqıtımen sağat 5:30-da Soltüstik Koreya jaña ballistikalıq zımıran sınağın jasağan.
Soltüstik Koreyanıñ Pioñnan (Pyongnan) provinciyasında wşırılğan ballistikalıq zımıran bağıtı soltüstik şığıs bağıt. Alayda, bwl zımırannıñ naqtı qay jerge deyin jetkeni äzirge belgisiz. Oñtüstik Koreya Qorğanıs ökilderiniñ aytuınşa kezekti zımıran sınağı sätsiz bolğan. Key eldiñ aqparat qwraldarınıñ aytuınşa ballistikalıq zımıran sol eldiñ territoriyasınan şıqpay qwlağan.
AQŞ jergilikti uaqıtımen jwma küni ötkizilgen BWW Qauipsizdik keñesiniñ otırısında AQŞ memlekettik hatşısı Reks Tillerson Soltüstik Koreyağa qısım jasau turalı bastama kötergen bolatın. Soltüstik Koreya zımıran sınağı soı mäjilisten 3-4 sağat keyin jasalıp otır.
The Qazaq Times


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde “Tri tolstâka” (“Üç şişman”) ticariy markasını temsil etken iş adamı Ablâzizov Nariman Reşadoviçke elâllıq sertifikatı berildi. İnsanlarnıñ eyiligi oğrunda muvafaqiyetli çalışmalar tilep, vesiqanı QMDİ MDT “Elâl” sertifikatsiya merkeziniñ rehberi Remzi Qurtdede taqdim etti.
Qayd etmeli ki, iş adamı Nariman Ablâzizov yarı azır aşlarnıñ istihsalını idare ete. Şirket tatar aşı, sarma, dolma, hinkali ve vareniklerni azırlap sata.
İhtar: Elâllıq sertifikatını almağa istegen iş adamları QMDİ “Elâl” sertifikatsiyası merkeziniñ başlığı Remzi Qurtdedege nevbetteki telefon boyunca muracaat ete bile: +7 978 074 18 47, ya da el.adres: halal@qmdi.ru
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresiniñ rehberi Viktor Palagin, «Qırımda YEK obyektlerinde diversiyalar aqqında işi boyunca şübheli tanılğanlar tayin etildi», dep iddia ete.
Palaginniñ aytqanına köre, şübheliler «sıñır tışında qaçaqlap yüreler».
TASS, Palaginniñ sözlerini naqil etip: «Tahqiqat ve operativ araştıruv areketleri yapıla. Biz bunı kim yapqanını bilemiz, amma şimdilik qollarımız olarğa yetmey. Olar Rusiyeniñ tışında buluna», – dep bildire.
Bildirilgenine köre, Palagin, al-azırda Qırımda Yaqarlıq-energetika kompleksi (YEK) obyektleriniñ havfsızlığı «yüksek seviyede» temin etildi, dep ilâve etti.
2017 senesi noyabr 1-de Qırımda, Aluştada gaz borusı hattınıñ zararlandırılğanı ve neticede Qırımnıñ Cenübiy yalısında biñden ziyade sakinniñ gazsız qalğanı aqqında bildirildi. Ondan ğayrı, elektrik naqil hattı (ENH) direginiñ yıqtırılması aqqınd bildirildi.
Qırımnıñ Rusiye taraından tayin etilgen rehberi Sergey Aksönov, Cenübiy yalıda gaz borusı ile ENHniñ zararlanmasından ilhaq etilgen Qırımnıñ yaqarlıq-energetika kompleksi 7,54 million ruble (qararnen 3,36 million hrivna) zarar kördi, dep bildirgen edi.
Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresindeki tahqiqat bölügi yarımadada gaz borusı ve ENHniñ zararlanmasını «diversiya» olaraq tahqiq ete.


text:
Telekanalnı Ukraina Yuqarı Radasınıñ plenar toplaşuvınıñ sessiyası afresinde söndürdiler. Salı künü, iyün 17-de, muşaverede şarqiy vilâyetlerdeki vaziyet, em de Rusiye ile gaz añlaşmaları muzakere etildi, dep haber ete Ukrinform.
«Rada» telekanalınıñ yasağı izaatlanmadı ve evelden haber etilmegen edi. Aynı böyle vaziyette bu sene mart ayında, Qırım işğali vaqtında, ukrain telekanallarını söndürip, rusiyeli kanallarını qoyğan ediler.
Al-azırda Qırımnıñ kabel ağlarında «İnter», «1 +1», «112», NTN, «Ukraina», TET, ICTV, «Futbol», STB, «2 +2» ve bir sıra muzıka-eglence kanalları qala.
«Volâ-Kabel» şirketi 2014 senesi iyül 1-de Qırımda hızmet etmesini toqtata. Şirketniñ bildirgenine köre, bu vaziyette işğal etilgen yarımadada Ukraina qanunlarına riayet etmege imkân yoq.


text:
Ukrainada Qırımğa halqara cezalarnıñ bozuluvı ile kirgen çetel gemilerini tevqif etüv ameliyatını tarqatmağa çalışalar. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde Qırım iqtisatçısı, «Tış işler maydanı» fondunıñ eksperti Yuriy Smelânskiy bildirdi.
«Devletniñ mütenasip strukturaları bu ameliyatnı çetel limanlarına tarqatmağa çalışalar», – dedi o.
Qırım ve Aqyar boyunca FSB sıñır idaresiniñ malümatına köre, bu sene başından Qırım limanlarına bir 300 çetel gemisi kirdi – Romaniya, Almaniya, Yunanistan, Türkiye, Poloniya, Bulğaristan, Aqrusiye, Ermenistan ve Ukrainadan.
Smelânskiyniñ sözlerine binayen, Qırım limanlarına kirgen eki ukrain gemisi tevqif etildi.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etilgen. Ukraina Yuqarı Şurası bu tarihnı yarımadanıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuvı olaraq belgiley.


text:
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ reisi Lenur İslâmovnıñ bildirgenine köre, Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonında» Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulıp apiske alınğan Aqmeçit rayonınıñ sakinini tanımaylar. Bunı o, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Kim olğanını bilmeyim. Anda aytqanlarına köre, 61 yaşında. Bizde 60 yaştan büyük insanlar yoq edi ve olamaz. Bunı tasavvur etip olamayım. Putin daa bir deñişim fondunı şekillendire. Birilerini azat ete, digerlerini tuta. Bu aqta Mustafa Cemilev (qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı – QA), Refat Çubarov (Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi – QA) aytqan ediler. Er kes bunı ayttı. Putinnen añlaşma tizmege olmay. Birileri apiske alınsa – biznen bağlı bir haber degil. Ne içün apiske alalar? Ya «Hizb ut-Tahrir» – «terror teşkilâtı», ya da Ukraina qanunlarına köre vatandaş birleşmesi esasında qurulğan batalyon sebebinden – bu bir zıncırnıñ buğumları», – dedi İslâmov.
Onıñ aytqanına köre, işğal etilgen topraqlarnı azat etmege azır olğanını aytqan er kes Rusiye akimiyeti içün duşman ola.
«Buña baqıp istegen er kesni apiske alacaqlar. Bunı ne içün yapalar? İleride prezidentke (Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıyge – QA), bizge, daa yımşaq olayıq dep, basqı yapmaq içün», – dep qayd etti İslâmov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda tutulğan kişini tanımay, amma «pek yazıqsına». İslâmov, yarımadada FSB qabaatlavlarından ve tutuvından kimse imaye etilemez, dep tüşüne.
Rusiye FSBsi fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda «N.Çelebicihan qanunsız silâlı batalyonında iştirak etkeninden» şübheli sayılğan Aqmeçit rayonınıñ sakinini tuttı, dep bildire. Rusiye mahsus hızmeti, şübheli kişi 2016 senesi yazda Ukrainağa ketip, mezkür batalyon saflarına kirdi, dep israr ete.
FSB malümatına köre, er adamğa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (silâlı birleşmede iştirak etüv – QA) cinaiy dava açıldı.
Qırımtatar faalleriniñ malümatına köre, tutulğan kişiniñ adı – Nariman Nejmudinov.
2019 senesi yanvar ayında Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ Yedi Quyu rayon mahkemesi 24 yaşında Qırım sakini Fevzi Sagancini «Ukrainada qanunsız silâlı birleşmede iştirak etkeninde» qabaatlap üküm çıqardı.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ faalleri, avgustnıñ 17-nde saba qırımtatrlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ beş insan yaqalanğanını bildireler.
İmamnıñ evinde tintüv
Birinci tintüv Aqmescit rayonınıñ Mamaq köyünde yerli imam Raif Fevziyeviñ evinde keçirildi.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ malümatına köre, imamnıñ evi yanında bir qaç mikroavtobus bar edi, azbar balaklava ve maskalı adamlar tarafından sarıp alınğan edi, evge kimseni kirsetmey ediler.
Keçirilgen tintüvge avdokat Edem Semedlâyevni yibermegenler.
«Saba saat beşten Raifniñ evi yanında turam, evge meni kirsetmeyler. OMON yanına kelip, advokat olğanımnı ve tahqiqat tedbirlerinde iştirak etmege kelgenimni bildirdim, amma meni yibermeyler ve iç bir şey añlatmaylar. Quvetçilerniñ bu areketlerine prokuraturağa şikâyet berecegim», – dedi Semedlâyev.
Пo дaHHыM aдBokaTa, пocлe oбыcka иMaMa Paифa ФeBзиeBa yBeзли B yпpaBлeHиe ФCБ.
ИзBecTHo, чTo пpoBeли oбыck. Co cлoB cыHa, пoдkиHyли дBe kHиrиЭдeM CeMeдляeB
«ИзBecTHo Maлo. ИзBecTHo, чTo пpoBeли oбыck. Co cлoB cыHa, пoдkиHyли дBe kHиrи и Ha дaHHый MoMeHT Paифa caMoro yBeзли. Я Toжe ceйчac пoeдy B yпpaBлeHиe ФCБ. Oбыck пpoBoдилa ФCБ. EMy иHkpиMиHиpyюT cTaTbю 205.5 (opraHизaция дeяTeлbHocTи TeppopиcTичeckoй opraHизaции и yчacTиe B дeяTeлbHocTи Takoй opraHизaции – KP) . yчacTиe или opraHизaция, пoka HeизBecTHo», – ckaзaл CeMeдляeB akTиBиcTaM «KpыMckoй coлидapHocTи».
Daa dört yaqalanğan
Bundan ğayrı Qırımda daa dört tintüv keçirildi: Aqyarnıñ Nahimov rayonında Rustem Murasov ve Rustem Tairov, Aqyarnıñ Balıqlava rayonında Cebbar Bekirov, Bağçasaray rayonında Zaur Abdullayevniñ evlerinde.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ faalleri, avgustnıñ 17-nde saba qırımtatrlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ beş insan yaqalanğanını bildirdiler.
Olarnıñ malümatına köre, dörtüni Aqyar boyunca Rusiye FSB-niñ idaresine ketirgenler, Mamaqtan imamnı ise Aqmescit boyunca Rusiye FSB-niñ idaresine.
«Raif Fevziyev medreseni bitirgen yerli imam, qırımtatar faali, çoq balalı baba. Rustem Murasov, Rustem Tairov, Cabbar Bekirov ve Zaur Abdullayev faaller, olar uydurma mahkeme davalarınına muntazam şekilde qatnay ediler, siyasiy mabüslerniñ qorantalarını destekley ediler, öz köylerinde iftarlar ve kütleviy tedbirler keçire ediler», – dep qayd ettiler birleşmede.
Avgustnıñ 17-nde keçirilgen tintüvlerden soñ Rusiye quvetçileri yaqalağan qırımtatar faalleri Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv ile şübeli sayılalar.
Bunı «Qırım birdemligine» advokat Aleksey Ladin bildirdi.
Onıñ malümatına köre, Aqyarnıñ Nahimov ve Balıqlava rayonında ve Bağçasaray rayonında tutulğan Cebbar Akimov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv, Zavur Abdullayev, Rustem Tairov, Rustem Murasov ise Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv ile şübeli sayılalar.
«Taqip ve qorqutuv siyaseti»
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar avgustnıñ 17-nde qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge cevap berdi. O buña devam etken «qorqutuv siyaseti» dedi.
«İşğalciler Qırımda qorqutuv ve taqip siyasetini devam ete. Sabadan qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüv keçirildi. Al-azırda eñ azından 5 kişi yaqalandı», – dep yazdı o.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova da qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge qarşılıq kösterdi. «İşğalci devlet kene qırımtatarlarnı qorquta ve taqiplerge oğrata. Ukraina vatandaşlarınıñ evlerinde tintüvler halqara uquq qidelerini, hususan İnsan aqaları ve esas azatlıqlar aqqında Şartnameniñ 5-nci maddesini, Şahsiy ve aile ayatına riayet etilme aqqı aqqında Şartnameniñ 8-nci maddesini qaba şekilde boza», – dep yazdı Denisov Facebook saifesinde.
O, dünya toplulığını Rusiye quvetçileriniñ arektelerine qarşılıq köstermege ve Rusiyege tazyıqnı arttırmağa çağırdı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Rusiye telükesizlik quvetleriniñ qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirgen tintüvlerge "insan aqlarınıñ qaba şekilde bozuluvı" dedi.
«Rusiye kene işğal etilgen Qırımda insan aqlarını qaba şekilde boza. Bugün saba qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler ve yaqalavlar olıp keçti. Bu qabul etilmez taqipler deral toqtatılmalı, insanlar ise azat etilmesi. Dünya toplulığı bozuvlarğa keregi kibi qarşılıq köstermeli», – dep yazdı Zelenskıy.
«Muntazam cinayetlerniñ devam etmesi»
Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ prokuraturası avgustnıñ 17-nde Qırımda keçirilgen tintüv faktları ile bağlı cinayet işini başlağanını bildirdi.
«Qayd etilgen faktlar ile bağlı cumhuriyet prokuraturası Ukraina Ceza qanunnamesiniñ 162 maddesiniñ ekinci qısmına ve 146 maddesiniñ 2-nci qısmına binaen cinayet işlerini başladı. Buña köre beş yıl apis cezası berile bile», – dep qayd ettiler Prokuraturada.
«Yarımadada olıp keçken tintüvler ve yaqalavlar, soñki yedi yıl içinde Ukraina vatandaşlarına işğalciler tarafından yapılğan muntazam cinatlerniñ devamıdır. Bu kibi areketlerniñ soñ maqsadı tamır qırımtatar halqınıñ Qırım yarımadasından sıqıştırıp çıqarılmasıdır», – dedi İgor Ponoçovnıy.
«Qırımda islamofobiyanıñ doğuruvı»
Onğa yaqın uquq qoruyıcı teşkilât Rusiyeden avgustnıñ 17-nde keçirilgen tintüvlerden soñ yaqalanğan qırımtatarlarnıñ azat etilmesini talap etti.
«Bugünki tintüv ve yaqalavlarnıñ Rusiyeniñ terrorcılıqqa qarşı küreşi ile iç bir alâqası yoq. Amma olar faal vatandaş mevamını köstergen ve Rusiyeniñ Qırımdaki işğalci organlarınıñ nizamsızlıqlarına qarşı çıqqan qırımtatarlarğa qarşı siyasiy taqip vastasıdır. Qırım musulmanlarınıñ tevqif etilmeleri ve evlerinden tintüvleri keçirilüvi islamofobiyanı doğura ve qırımtatarlarnıñ yarımadadan sıqıştırıp çıqarıluvınıñ gizli bir yoludır», – dep yazıla «QırımSOS» teşkilâtınıñ saytında yayınlanğan beyanatta.
Birinci mahkeme oturışları
Aqyar ve Aqyamecit mahkemeleri avgustnıñ 17-nde qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlernden soñ yaqanğan beş kişiden üçüne sıñırlama tedbiri sayladı . Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
Böylece Moskvanıñ nezaretinde olğan Aqyarnıñ Lenino rayon mahkemesi, Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv ile qabaatlanğan Rustem Tairovnı 2021 senesi oktâbrniñ 11-nece, tevqifli qaldırdı, Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ile qabaatlanğan Cebbar Akimovnı 2021 senesi oktâbrniñ 10-nece, tevqifli qaldırdı.
Kremlniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv ile qabaatlanğan Raif Fevziyevni 2021 senesi oktâbrniñ 12-nece, tevqifli qaldırdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qabulda Taliban häm al Qaida taraftarı 25keşe qulğa alındı
Äfgan häm xalıqara xärbilär belderüenä kürä bügen Taliban häm al Qaida belän bäyläneşe bulğan 25keşe qulğa alınğan. Qulğa alular Äfganstanda prezident saylawlarına ber atna çaması waqıt qalğanda buldı. Eleke Taliban rejimı saylawlarğa qomaçaulıyaçağın belderde . NATo citäkçelegendäge Xalıqara İminlek köçläre süzçese Ken MacKillop (audio) bez aktivllqlarnıñ artaçağın analizlardan beläbez. häm Taliban üze bez saylaularnı qomaçalaw mäqsatın quyabız dip äytä.Bez bu tör aktivlıqlarğa äzerebz dip uylım.


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ vekilleri tuvğanları ve yaqınlarınıñ havfsızlığı içün qasevet çekeler.
Bu aqta Rusiye mahsus hızmetleri tarafından yarımada tışına çıqış yasaqlığını alğan Qırım vekilleriniñ video muracaatında aytıla.
«Qorquzuv siyasetiniñ, şu cümleden qanunsız silâlı teşkilâtlar tarafından olğan areketlerniñ, neticesi şu ki, biz aile, tuvğanlarımız içün telükesizlikni duymaymız», – dey muracaatta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini Nariman Celâl.
Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev dey ki, olğan manialarğa baqmadan, Qırım delegatları iştiraksiz qalmağa istemeyler, şunıñ içün işbu muracaatnı yazdılar.
İyül 30 künü Ukraina Tış işler nazirligi 2015 senesi avgust 1-2 künleri Ankarada keçirilecek II Bütündünya qırımtatar kongressinde qırımtatar halqı temsilcileriniñ iştirak etüvine suniy yaratılğan manialarğa öz qarşılığını bildirdi.
Evel bildirilgeni kibi, Ankarada (Türkiye) II Bütündünya qırımtatar kongressinde iştirakçiler Qırım işğali şaraitlerinde yapılacaq areketlerni muzakere etecekler.
İyül 28 künü Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi vaqtında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyevge Qırımdan çıqmağa yasaq etti.


text:
Hindıstanda parom batqan
Assam vilayätendä ber yulçı paromı batqan, şaqtıy keşe yuğalğan
Hindıstannıñ Assam vilayätendä ber yulçı paromı batqan, şaqtıy keşe yuğalğan.
Räsmi zatlar vilayät’kä bäyle Dubri töbägendäge Brahmaputra yılğasında paromnıñ batuın citkerde.
Assam vilayäte Aşığıç yärdäm departamentınıñ Başqarma Şurası başlığı: “Paromda 29 keşe bar ide. Yulçılarnıñ kübese qotqarıldı, 5-10 tiräse keşe yuğaldı,” – dide.
Başlıq êzläw häm qotqaru êşläreneñ baruın belderde.
Cirle matbuğattağı xäbärlärgä kürä paromğs yılğanı tikşerüçe däwlät xezmätkärläre utırğan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
26nçı noyabr’dä bulğan afättä yuqqa çığuçılarnı êzläw däwam itä
Qıtay Ayda baza tözergä niyätli
Atom-töş ênergiyäse belän êşläwçe bazanıñ tözeleşen 2028nçe yılğa qadär tögällärgä planlaştıralar


text:
İşğal etilgen Qırımdan esas Ukrainağa köçken Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde mart 24-de halqara Navrez bayramı qayd etildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Tedbirge qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Tavriya universitetiniñ rektorı vazifelerini eda etken Vladimir Kazarin, Birleşken Milletlerniñ qaçaqlar meseleleri Yuqarı komissarı temsilcisiniñ muavini Noel Kalgun, Tataristan ve Özbekistan qaçaqları keldi.
«Qırımtatarlar Navrez bayramını pek qayd etmey, amma bu da tarihımıznıñ bir parçası ola. Bu yañı başlanğıçnıñ bir timsali ola, şu sebepten UNESCO bu künni halqara bayram olaraq belgiledi. Eñ eyisini istep, Vatan Qırımğa qaytmamızğa azırlıq körmege tileyim. Mında işğalcilerden azat etilecek Qırım içün mütehassıslarnı azırlaymız», – dep ayttı qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev.
Ansambller oyun töşedi ve yır yırladılar, ananeviy qıyafetler numayış etildi. Bayram soñunda musafirler şarqiy memleketlerniñ aşları ile sıylandı.
Birleşken Milletlerniñ qaçaqlar meseleleri Yuqarı komissarı temsilcisiniñ muavini Noel Kalgun emin ki, bu merasim «farqlı medeniyet, farqlı halq ve farqlı dinlerni birleştire».
«Bayramlar evnen bağlı ola, bugün dünyada 65 million insan evini terk etmege mecbur olğanını unutmamaq pek müim. Ukrainada üç biñden ziyade qaçaq yaşay ve bir qaç biñ kişi bu statusnı almaq içün muracaat etti. Bir çoq qaçaq bu bayram qayd etilgen memleketten keldi.
«Ümüt etem ki, bu festival ev ve meskenler yıqtırılsa da, ananeler öyle qolay yoq etilmeycegini hatırlatır», – dep qayd etti Kalgun.
Navrez «âñı kün» demektir, onı küneş taqvimine köre yañı yıl dep adlandıralar. «Baar ve quvanç kününi» qayd etmek – şarqiy halqlarnıñ qadimiy milliy ananesidir. Bayramdan evel insanlarnı af ete, ev ve azbarlarnı cıyıştıra, borclarnı qaytara, yañı urba ala ve bahşışlar ediye eteler.


text:
İşğal etilgen Qırımda Qırım devlet tibbiy universitetiniñ student ve ocaları dekabr 10 künü narazılıq numayışına çıqtılar. Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, mitingde universitetniñ Qırım federal universiteti terkibine kirsetilmesine qarşılıq bildirildi.
Aliy oquv yurtunıñ studentleri aytqanı kibi, olar numayışnı Aqmescitniñ merkeziy meydanında keçirmege planlaştıra edi. Amma olarğa meydan yañı yıl munasebeti ile keçirilecek tedbirler içün azırlanğanını aytıp, mında mitingni keçirmege izin bermediler. Bunıñ yerinde şeer akimiyeti kelecekte ekim olacaqlarğa numayışnı şeer civarında keçirmege teklif ettiler, amma student ve ocalar razı olmadılar. Neticede numayışnı universitet meydanında keçirmege qarar aldılar.
«Biz, akimiyet bizni eşitmegence, numayışnı kene ve kene keçirmege qarar aldıq. Biz universitetimizniñ Qırım federal aliy oquv yurtunıñ terkibine kirsetilmesine qarşı çıqamız. Bu aliy oquv yurtumıznıñ halqara statusınıñ yoq olacağına ketirecek. Bundan da ğayrı, bu al kelecek ekimlerniñ seviyesine de tesir eter», – dep ayttı üçünci kurs studenti Natalya.
Bu kibi fikirni universitetniñ diger studentleri de bildirdi.
«Tibbiy universitetimizniñ federal aliy oquv yurtunıñ terkibine kirsetilmesine qarşımız. Ekim olmağa isteyimiz, oca degil, bu seneniñ soñunda oca diplomını degil de, ekim diplomını elde etmege isteymiz», – dep ayta universitetniñ studenti Elnara.
Narazılıq numayışnıñ iştirakçileri Rusiye prezidenti Vladimir Putinge muracaatnı imzaladılar. Şimdi teşkilâtılar Rusiye akimiyetiniñ seslenüvini bekleyler.
Evel aytılğanı kibi, Qırım federal universiteti Rusiye akimiyetiniñ 2014 senesi avgust ayında Tavriya milliy universitetiniñ negizinde teşkil etildi. Onıñ terkibine yarımadanıñ daa beş aliy oquv yurtu kirdi.
Planlaştırılğanı kibi, QFU terkibine Qırım tibbiy universiteti kirmek kerek edi, amma onıñ yolbaşçılığı, oca ve studentleri akimiyet teklifine qol tutmadılar. Sentâbr ayından universitette aliy oquv yurtunıñ federal olmasına qarşı numayışlar keçirile.


text:
Oleg Sentsov apiske alınğan soñ şöyle dedi: – «Men topraqnen beraber berilecek qul degilim». Rusiye akimiyetini bitmegen horlav ve aqaret olaraq qabul etken qırımlılar aynı bunıñ kibi vaziyette qaldı – olarnı bu vatandaşlıqqa zorlap berdiler.
Esas Ukrainağa köçken qırımlılar anda qalğanlarnıñ er kün is etken duyğularını aks ettirmek pek qıyındır. Qısmen tasavvur ete bileler, amma yalıñız bir qısımnı... İşğal çoq sürmez ümütleri yavaş-yavaş ğayıp ola.
Anda qalğanlarnıñ vaziyeti ise qat-qat beterdir: öz toprağında gizli qalalar, işğalcilerniñ akimiyeti altında yaşaylar
Köçip kelgen qırımlılar yañı qaçaq turmuşını abadanlaştıralar, olar Qırımdan uzaq olsa da, tolu nefes ala ve özüni tapa bileler. Zengin olmasa da, serbest bir şekilde, tuvğan şeerinde olmasa da, öz memleketinde yaşaylar. Anda qalğanlarnıñ vaziyeti ise qat-qat beterdir: öz toprağında gizli qalalar, işğalcilerniñ akimiyeti altında yaşaylar. Eski dost, ortaq, semetdeşleri olğan işbirlikçi qırımlılarnen qomşu olmağa mecburlar. Satqınlar er yerde, betlerine baqıp, bir şey de aytıp olamaysıñ, çünki seni çaqmağa er daim azırlar.
Kyivdeki İnqilâp vaqtında Qırımda tınçlıq ve amanlıq edi, bu ise daa qorqunçtır
Hatırlayım, Kyivdeki İnqilâp vaqtında, qurbanları endi bar edi, maşinalar yana ve «tituşkalarnıñ» avtobusları qatnay edi, nasıl olsa da Kyiv Aqmescitten qat-qat şeñ ve öptimistik edi. Qırımda o vaqıt tınçlıq ve amanlıq edi, bu ise daa qorqunçtır. Aqşam evge qaytqanda qapunıñ ögünde bir pusu bekleysiñ. Qırımlı dostlarım bir qaç yıldan berli böyle yaşay.
Qırımlılar başqa vaziyetke oğradı – olar saqlanalar. Olar bir şey yapmayıp, devletniñ gizli duşmanları olğanlar
Rusiyede şimdi mod bir şey bar – «iç icretke» ketmek. Misal olaraq, Kalugada yaşaysıñ, amma oña sanki uzaqtan baqasıñ. Seni alâqadar etmez kibi. Qırımlılar başqa vaziyetke oğradı – olar saqlanalar. Olar bir şey yapmayıp, devletniñ gizli duşmanları olğanlar. Çünki bir devlet yerine birden başqa devlet keldi. Amma bu büyük mertlik talap ete – Qırımda yaşamaq!
İvan Ampilogov, rus yazıcısı, qırımlı, ATO iştirakçisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
`Rusiyäneñ BMOdağı daimi wäkile Vasiliy Nebenziya` Näticälär
Xäbärlär [254]
- Serbiyä belän Kosovo arasındağı maşina nomerı krizisı
- “Rusiya Ukrainanıñ tınıçlıq planınıñ här maddäsenä 10 raketa belän cawap birde”
- Afrika G-20dä daimi äğ’za bulırğa teli
- Djim Kerriğa Rusiyägä kerü tıyıla
- İstanbulda BMO üseş xezmättäşlege ofisı tözelä
- Rusiyäneñ Qara diñgez aşlıq kileşüenä kire qaytuı
- Rusiyäneñ aşlıq cibärü kileşüennän çigenüenä reakśiyälär
- Türkiyä aşa Awrupağa 63 milliard kubometr gaz cibärelä ala
- Ukrainada Rusiyä köçläreneñ höcümnäre
- BMO Rusiyäneñ anneksiya qararın gäyıpläde
- Putin: "Awrupanı gaz belän täêmin itü öçen Türkiyädä zur tabiğıy gaz üzäge tözi alabız"
- Türkiyäneñ BMO daimi wäkile: “Rusiyäne diplomatiyağa qaytırğa çaqırabız”
- NATO Rusiyäneñ Ukrainanıñ qayber şähärlärenä oyıştırğan raketa höcümnären ğayepläde
- Miñnexanovnıñ Tatarstannıñ Türkiyädäge wäkilen bilgeläwe häm törek basmasında tatar şağıyrläre
- Tağın ber asteroid Cirgä taba oça
- Awrupa Berlege: "Gaz sarquı maxsus êşlängän ğamäl"
- Awrupa Berlege Ukrainağa xärbi yärdäm cibärergä cıyına
- Türkiyä belän YUNİSEF arasında kileşü
- Rusiyäneñ Qırımdağı tınıç xalıqqa qarata naçar möğalämäse däwam itä
- Rusiyädän kümer satıp alu tıyıldı
- Ukraina Rusiyäne vakuum bombası qullanuda ğayepläde
- Germaniyä Rusiyä gazınnan qotılırğa aşığa
- Karlovnıñ mäyete Mäskäwdä qarşı alındı
- 39 ilneñ baş konsulı İstanbuldağı höcümne gäyıpläde
- Rusiyäneñ Änkara ilçese Andrey Karlov istälegenä
- Politkovskayanıñ ülemenä 10 yıl
- Ukraina tışqı êşlär ministrı Rusiyäneñ atom stanśiyasın nişan itep aluın belderde
- Rusiyä ilçese iseme uramğa birelde
- Andrey Karlov soñğı yulına ozatıla
- PycияHeң Бyчa kacaбacыHдarы xәpби җиHaяTbләpe дәrъBacы / Rusiyäneñ Buça qasabasındağı xärbi cinayätläre däğwası


text:
Bir qatar şeteldik BAQ-tıñ habarlauında Düysenbi küni tañerteñ Reseydiñ eki birdey aerodromında jarılıs bolıp, eki bombılauşıı Tu-95 wşağı zaqımdalıp,..
Balalarımızdı mektepke qajetti zattarımen qamtamasız etetin otandıq önimderdi qaşan dayındaymız? Jaña oqu jılı bastaluğa tayau. balalardıñ mektepke ke..
Europalıq Odaq telefondar, planşetter, noutbukter jäne basqa da elektrondı qwrılğılardıñ barlıq öndiruşilerin bir zaryadtau portı standartına - USB Ty..
AQŞ-pen qatar Britaniya da Ukrainağa alıstan soqqı beretin qarular jetkizbek. Ağılşın memleketiniñ qorğanıs ministri Ben Uollestin Ukrainağa M270 reak..
Biz qalasaq ta, qalamasaq ta komp'yuterlik oyındar balalar arasında ülken tanımaldıqqa ie. Bwl oyındardıñ balalar densaulığına tigizetin ziyandı äserl..


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Konotop uruşınıñ yübileyini qayd etmek içün teşkiliy komitetniñ peyda olacağını ilân etti.
Avgustnıñ 1-nde «Çernigiv vilâyetiniñ İçnâ rayonında ukrain-qırımtatar dostluğı ve birdemligi Kününiñ ilk qayd etilüvi ve Konotov uruşınıñ 360-ncı yıllığınıñ qayd etüv imkânları» adlı matbuat konferentsiyası devamında Çubarov dedi ki, o bu merasim «er sene qayd etilecek miqyasına qadar inkişaf etecegine» ümüt ete.
«Eki yıldan soñ Konotop uruşınıñ 360-ncı yıllığı olacaq, bu yübileydir. Ümüt etem ki, Ukraina akimiyeti bu yübileyniñ qayd etilüvi içün teşkiliy komitetni teşkil eter. Biz Konotopta dedik ki, bu kibi merasimler sistematik surette teşkiş olunsın dep, yerli akimiyet organlarınen birlikte böyle teşkiliy komitetniñ peyda olmasına teşebbüsçi olacamız», – dedi Çubarov.
Meclis reisiniñ fikirine köre, teşkiliy komitetniñ işi sayesinde tarihiy vaqialar ve uktainlilernen qırımtatarlarnıñ umumiy tarihı ögrenilmek mümkün.
Qırımtatar Milliy Meclis azası Riza Şevkiyev Kyivdeki matbuat konferentsiyası devamında, ukrain-qırımtatar dostluğı ve birdemligi Künleri «qırımtatarlarğa öz vatanını azat etmege yardım etecek ukrain halqı içün mehanizm tesis etecegine» ümüt etkenini bildirdi.
Çernigiv vilâyetiniñ İçnâ rayonında iyülniñ 26-nda ilk kere ukrain-qırımtatar dostluğı ve birdemligi künü qayd etilgen edi. Merasimlerde Qırımtatar Milliy Meclis azaları, akimiyet organlarınıñ vekilleri, qırım cemaatçılığı iştirak etti.
Kupiçpole köyünde ukrain-qırımtatar arbiy qardaşlığı hatırasına abide qoyuldı. O yerde 1659 senesi, Konop uruşında moskvalı istilâcarnı yeñmezden ögüne, getman İvan Vıgovskiy ve Qırım hanı IV Mehmed Geraynıñ orduları körüşken edi.


text:
Türkiye Tışqı işler nazirligi noyabr 25-de Türkiye Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Hüseyin Müftüoğlunıñ Qırımğa seyaat etken Türkiye eyyetine dair beyanatını derc etti.
«Türkiye’den gayriresmi bir heyetin ahiren tamamen kendi girişimiyle, Bakanlığımızın görüş ve iznine başvurmadan Kırım’a gerçekleştirdiği seyahate ilişkin haberlerin yayımlandığı görülmüştür. Sözkonusu ziyaretin hiçbir resmi boyutu bulunmamakta olup, Türkiye’nin Ukrayna’nın egemenliğini ve Kırım dâhil toprak bütünlüğünü tanıma yönündeki siyasetinde herhangi bir değişiklik sözkonusu değildir», – dep ayttı Müftüoğlu.
Rusiye ve Rusiye kontrol etken Qırım haber vastaları çarşenbe künü, noyabr 23-de, işğal etilgen Qırımğa Moskvadan Türkiye vatandaşlarınıñ gruppası kelip çıqtı, dep bildirgen edi. Gruppa erkânına deputatlar, siyasetçiler, ükümetten tış teşkilâtlarnıñ vekilleri ve iş adamları kirdi, umumen – 22 insan. Olarnıñ arasında – «Avrasya Kalkınma Platformunıñ yolbaşçısı, Türkiye havfsızlığı Baş müdirliginiñ reber muavininiñ itibarlı şahsı Hasan Cengiz, Türkiye prezidentiniñ vekili İbrahim Erilli, Ankara şeer yolbaşçısınıñ muavini Ahmet Tunç ve digerleri».
Eyyetniñ daa bir qaç azası, şu cümleden Türkiye Büyük Millet Meclisiniñ Adalet ve Kalkınma partisiniñ deputatı, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ mesleatçısı ve eki doğmuş qardaşı Mehmet Mutlu ve Türkiye parlamentiniñ AKP deputatı Mahmut Malli kelecek edi.
Hasan Cengiz ve onıñ yanında olğan insanlar Aqmescit ve Yaltanı ziyaret etip, Qırımnıñ Rusiye memurları ile körüşti. Ukraina qanunlarını bozğan ğayrı resmiy musafir Türkiyeniñ Qırım işğaline dair resmiy fikri deñişkenini bildirip, Türkiye reberiyeti adından memleketniñ itibarlı insanlarınıñ ziyaretini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Birleşken Milletlerniñ Baş Assambleyası, NATO, OSCE ve Avropa Şurası ayrı rezolütsiyalarnı qabul ettiler. Türkiye iqtisadiy cezalarğa qoşulmadı, amma Qırımnıñ qanunsız işğalini takbih etken bütün rezolütsiyalarğa qotuttı. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra. Moskva Ğarpqa qarşı bir sıra sıñır tedbirni kirsetti.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası 1944 senesi qırımtatar sürgünligini taqiq etmekte. Taqiqat 2017 senesi yekünlenmeli, bunı Qırım prokurorı Günduz Mamedov «Ukrain haberlerine» bildirdi.
«Bu Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ taqiqatçıları baqqan eñ aktual işlerden biridir. Bizler bunıñnen bağlı faal tedbirlerni keçiremiz: sorğu, ekspertizalar. Bu sene bu cinaiy taqiqatnı yekünlemek niyetindemiz. Bizim içün bu tarihiy adaletniñ tiklenmesidir», – dep bildirdi Mamedov.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası 2016 senesi sovet akimiyetiniñ qırımtatarlarnı ve Qırımnıñ diger tamır halqlarınıñ yarımadadan sürgün etkenine dair cinaiy taqiqat başlatqan edi. Rusiye işğalinden soñ esas Ukrainağa köçken Qırım prokuraturası 160 insandan ibaret cedvel tizdi. Vesiqada 1944 senesi sovet akimiyeti tarafından repressiyalarğa oğratılğan insanlar ve qorantalarınıñ malümatları mevcuttır.
Qırımtatarlar Qırımdan 1944 senesi mayıs 18-de sürgün etildi. Yarımadanıñ tamır halqı tolu eşelonlar Özbekistan, Qazahistan ve Tacikistanğa yollanıldı. 1989 senesi SSCB Yuqarı Şurası sürgünlikni qanunsız ve cinaiy tanıdı, Ukrainada o qırımtatar halqınıñ genotsidi olaraq tanıldı. Er yıl mayıs 18-de hatıra künü ola.


text:
Qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ içtimaiy ağdaki «ekstremistik» post içün taqip etilmesiniñ kerçek maqsadı, razı olmağanını susturmaq tırışuvından ibarettir. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde «Agora» halqara aq-uquq qorçalayıcıları gruppasınıñ advokatı ve qabaatlanğannıñ qorçalayıcısı Aleksey Ladin bildirdi.
Advokat: «Mahkeme, qararında Suleyman Kadırovğa yalıñız şartlı olaraq eki yıl caza bermeyip, aynı zamanda cemiyet içünde ve şu cümleden İnternet ağında faaliyet köstermekni yasaq etti. Menim fikrimce, cinaiy işniñ açılmasınıñ maqsadı da, tamam bu qoşumca berilgen cezalav edi. Yani Suleyman Kadırov, Kefede qırımtatar liderlerinden biri ve faaliyetçi olaraq, öz fikrini daima açıqtan bildire ve insanlarğa yol köstere edi. Ve ükümet ile uquqqoruyıcı organlarnıñ begenmegeni de tamam şu edi. Olar onı susturacaq oldılar», – dedi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, Qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyev de aynı fikirdedir.
Meclis azası: «Bu kerçekten de Suleyman Kadırovnı susturmaq, qaviy bir noqtai-nazarğa malik olğan Qırımdaki bütün yurtdaşlarımızğa, susmasalar, olarğa qarşı da böyle işler açılacaq, dep halq ögünde köstermek ıntıluvıdır. İşğalci ukümetniñ repressiv maşinası böyle etip, insanlarnı qorquzmaq ve Rusiyeniñ Qırımdaki cinayetleri aqqında bir şey söylememege mecbur etmek içün er şey yapa.
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Kefe şeer mahkemesi martnıñ 1-nde qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ işi boyunca qararını ilân etti. Mahkeme oña şartlı olaraq eki yılğa azatlıqtan marum etüv ve bu muddet içünde cemiyet içinde faaliyet köstermekni yasaq etüv cezasını tayin etti.
Fevralniñ 28-nde Rusiye prokurorı Suleyman Kadırov içün şartlı olaraq üç yılğa azatlıqtan marum etüv ve cemiyet içünde faaliyet köstermekni yasaq etüv cezasını istedi.
2016 senesiniñ oktâbrinde Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ evini tintmek içün keldi ve ondan noutbuk ile telefonını aldılar. 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırov separatizmden şübheli tanılıp, oña qarşı cinaiy iş açıldı.
Qabaatlavnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi martında, özüni Aqmescitten bir qırımtatar olaraq tanıtqan ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerini azat etmek içün «Qırım» batalyonınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında bildirgen nasıldır Demyan Demyanenkonıñ videoroligini repost etti. Bir qaç aydan soñ repostnıñ altında, içinde, cümleden, «Qol tutam, Qırım evelden de, şimdi de ve kelecekte Ukraina olacaq» sözleri olğan Kadırovnıñ izaatı peyda oldı. Oña qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi boyunca iş açıldı. Qabaatlav FSB ekspertleri tarafından yapılğan ve Kadırovnıñ izaatında Rusiyeniñ topraq bütünliginiñ bozulmasına davet olğanını isbatlağan ekspertizağa esaslana.
2017 senesiniñ aprelinde Rusiyeniñ maliy monitoringi boyunca hizmeti Kadırovnı ekstremistler ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov özü, cinaiy işi – öz noqtai-nazarını faal surette ifade etkenine ve aq-uquqnı qorçalav saasındaki faaliyetlerine cevaben mahsus hizmetler tarafından yapılğan provakatsiyadır, dep iddia ete.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov energiya effektivligini ve energiya havfsızlığını kün tertibiniñ esas meseleleri olaraq belgiley.
Bunı Qırmınıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bizim içün energiya effektivligi ve energiya havfsızlığı – ögümizde olğan esas meselelerdir. Bugün energetika saasına ihtisaslı mütehassıslar kerek», – dedi o İ.M.Gubkin adına Rusiye devlet universitetiniñ rektorı Viktor Martınov ile körüşüvde.
Qırım yarımadasına elektroenergiyası qıtaiy Ukrainadan kele. Qırım ukrain elektroenergiyasına 80% bağlı.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ yaqarlıq ve energetika nazirligi yarımada sakinlerini elektrik energiyasını iqtisat etmege çağırdı. Bu kibi ricalar Herson vilâyetinde elektrik yolaqlarınıñ bozuluvından soñ peyda oldı.


text:
İşğal etilgen Aqyarda şeerni 180 biñ turist ziyaret etkenini qayd eteler. Bu aqta iyül 25-te, bazarertesi künü apparat toplaşuvında Aqyar inkişaf leyhaları bölüginiñ müdiri Sergey Smirnov ilân etti, dep bildire Kremlge boysunğan Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmeti.
Onıñ sözlerine binaen, böyle malümat iyün 30-da qayd etildi, turistlerniñ sayısı, keçken seneniñ aynı müddetine köre, 9 fayızğa ziyadedir, dep ayttı Sergey Smirnov.
Matbuat hızmeti bildirgen malümatqa köre, turistler Moskva, Sankt-Peterburg, Yekaterinburg, Tümen, Sartov, Samara, Krasnodar ülkesi, Rusiyeniñ Tula, Rostov, Volgograd, Yaroslav, Kaliningrad vilâyetlerinden kele.
«Turist aqını coğrafiyasınıñ keñleşmesi, bu cümleden, Aqmescit ava limanına ketken doğru uçaq seferleri sayısınıñ artqanınen bağlı. Şeerimizni İtaliya, Frenkistan, Azerbaycan, Latviya, Büyük Britaniya, Macaristan, Qazahistan, Qıtay, Litvaniya ve Sırbistandan kelgen ecnebiy turistler de ziyaret ete», – dep ayttı Sergey Smirnov.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Mesken-kommunal hocalığı nazirligi yarımadanıñ esas suv anbarlarınıñ tolmasına dair malümatnı yañarttı. Oña köre aprelniñ 16-sı itibarınen evel ölüm seviyede olğan Ayan, Aqyasmecit ve Zagorsk suv anbarlarında suv kelmesi qayd etile.
Yayınlanğan malümatqa köre, bugünde eñ yaramay Balanovsk ve Taygan suv anbarları tolmaqta.
Martnıñ 19-nda bu işarette Aqmescit ve Zagorsk suv anbarları qala edi. Andan ealige suv almağa endi olmay edi. Monitoring neticelerine köre, bu seviyege Balanov ve Taygan suv anbarları da yaqınlaşa edi.
Qırım Gidromettsentrniñ malümatına köre, 2021 senesi aprelniñ 1-i itibarınen Qırımnıñ suv anbarlarında suv yedekleri 2020 senesine baqqanda aman-aman eki qat azlaşqan.
Evel Rusiyeniñ nezaretinde olğan işğal etilgen Qırımnıñ inşaat ve mimarlıq naziri Mihail Harmov, Federal programması çerçivesinde suv teminatı ile meseleler olğanı içün Rusiye Qırım içün 165 milliard ruble ayırmağa mecbur oldı, dep bildirdi.
Suv qıtlığı sebebinden keçken seneden berli Aqmescitte ve diger regionlarda suv berüv cedvelleri kirsetildi. Bunıñnen beraber Aqmescitte suv teminlevi hatlarında qazalar ola, bu da suv kesilüviniñ sebebi ola.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Bir ay içinde Qırımnıñ suv anbarlarında suv kelmesi eksildi, yarımadada suvnıñ tutumlı qullanılması devam ete. Bunı Qırımnıñ Rusiye ükümeti haber ete.
«Rejim suv ile temin etilgen bölgelerni beslegen suv anbarlarınıñ aqıntısı keçken aftağa baqqanda bir qaç qat eksildi – 1,1 million metr kub az suv aldı ve 4,3 million metr kub teşkil etti. Bu sebepten biz suvnıñ tutumlı qullanmağa devam etemiz», – dedi Qırımnıñ vitse baş naziri Svetlana Maslova.
Bundan ğayrı onıñ qayd etkenine köre, eñ qıyın vaziyet Aluştada.
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Mesken-kommunal hocalığı nazirligi yarımadanıñ esas suv anbarlarınıñ tolmasına dair malümatnı yañarttı. Oña köre aprelniñ 16-sı itibarınen evel ölüm seviyede olğan Ayan, Aqyasmecit ve Zagorsk suv anbarlarında suv kelmesi qayd etile.
Qırım Gidromettsentrniñ malümatına köre, 2021 senesi aprelniñ 1-i itibarınen Qırımnıñ suv anbarlarında suv yedekleri 2020 senesine baqqanda aman-aman eki qat azlaşqan.
Evel Rusiyeniñ nezaretinde olğan işğal etilgen Qırımnıñ inşaat ve mimarlıq naziri Mihail Harmov, Federal programması çerçivesinde suv teminatı ile meseleler olğanı içün Rusiye Qırım içün 165 milliard ruble ayırmağa mecbur oldı, dep bildirdi.
Suv qıtlığı sebebinden keçken seneden berli Aqmescitte ve diger regionlarda suv berüv cedvelleri kirsetildi. Bunıñnen beraber Aqmescitte suv teminlevi hatlarında qazalar ola, bu da suv kesilüviniñ sebebi ola.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Qırımda Qıtaydan turistlerni qabul etmege azır degiller, dedi Qırımnıñ şifahane-kurort kompleksi ve turizmi boyunca Delvet şurası komitetiniñ başı Aleksey Çernâk.
Bu aqta o akimiyet tarafdarı Krıminform saytına bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, küzde Qırımğa Qıtaydan bir 500 turist kelecektir.
«Şimdi sentâbrde bir 500 turistniñ kelmesi beklenile, amma, doğrusnı aytqanda, olarnı mükemmel sürette qabul etip olamaycaqmız. Bizde Rusiye qanuniyeti boyunca tasnifni keçken ve yıldızlarnı alğan bir obyektimiz de yoq. Qıtay turoperatorları turistlerini tek yıldızlı musafirhanelerge ketirmege azırdır», – dedi Çernâk.
Cumhuriyetniñ bir 15 musafirhanesi Rusiye «yıldızlarını» elde etmege istegini bildirdiler.
«İç bir obyekt birden elde etalmadı. Şimdi er kes tamir işleri ile oğraşa, adiy şeyler, misal içün bala havuzlarına basamaqlarnıñ yüksekligi ve keñligi başqa olmalı. Ümüt etem ki, musafirhanelerden er biri sınıflaştırmanı keçer»,– dedi Çernâk.
Onıñ aytqanı kibi, Qırımda çin grupplarını qabul etmek içün qılavuz ve cemaat ğıdalama obyektlerini azırlamaq kerek.
«Çinler, Avropalılar kibi degil, bir-eki kere varenikniñ tadına baqsalar da, bir afta onı aşamazlar. Bizde ne qılavuz, ne terciman, birden yüz çinni qabul ete bilecek restoranlarımız yoq. Şunıñ içün iş pek çoq. Eki-üç aydan soñ birinci gruppalarınıñ kelmesi mümkün», – dey o.
Bildirilgeni kibi, Rusiye akimiyeti «Qırımnı Qıtay vatandaşlarına açıq etmek içün» Çita ve Aqmescitni ava seferleri ile bağlamaq niyetindedir.


text:
Pandemiya bastalğalı AQŞ Qazaqstanğa jalpı jiını 6,8 mln dollar qarjı kömek körsetti.
AQŞ elşiligi amertikalıq iri derjavanıñ COVID-19 indetine qarsı küreste Qazaqstanğa kömek retinde qosımşa 2,4 mln dollar böletinin habarladı.
Qarajat vakcinanı ülestiruge, dezinformaciyağa qarsı küresti küşeytuge jäne türli ştamnıñ genderine sekvenirleu taldauın jürgizetin zerthanalıq jüyelerdi nığaytuğa jwmsalatın boladı.
«Derttiñ şekara bolmaydı. AQŞ Qazaqstanmen pandemiyanı toqtatıp qana qoymay, onıñ äleumettik jäne ekonomikalıq salalardağı tereñ saldarın joyuğa jäne alda kez kelgen indetke saqaday say bolatın älemdi qalpına keltiruge, osı maqsattar jolında seriktestikti nığayta tüsuge dayın», – delingen elşilik habarlamasında.
Osığan deyin AQŞ-tıñ Halıqaralıq damu agenttigi (USAID) qazaqstandıq 5 mıñnan asa medicina qızmetkerin koronavirus jaylı biliktilik kursında oqıtqan.
Biıl AQŞ missiyası Qazaqstanmen iskerlik qatınasınıñ 30 jıldığın atap ötedi. Amerika qwrama ştattarı Qazaqstanğa 2 mlrd dollar investiciyaladı, onıñ işinde 92,8 mln dollardan astam qarjı tuberkulez ben JQTB-nıñ aldın alu jäne emdeu salasındağı bağdarlamalardı qoldauğa jwmsaldı.


text:
O qayd etti ki, «milletniñ bir qısmınıñ qabaatı içün bütün halqnı kütleviy sürette cezalamaq – vahşiyliktir!».
«Qırımnıñ çoq milletli cemieti ile sürgün etilgenlerniñ tuvğan yeriniñ terk etüvi ile bağlı accılığını is etemiz. Bu facia nice nesillerniñ yüreklerinde ebediy qalacaqtır»,– denile beyanatta.
Aksönov qayd etti ki, Qırım sakinleri «milliy qoralarnı tiklememek kerek». «Radikal milletçilik insanlarnı böle, asırlar devamında şekillengen Qırım mentalligini boza. Biz tollerantımız, çeşit medeniyet ve tillerniñ bir birine bağlı olğanını ile ğururlanamız. Grajdanlıq barışıq Qırımnıñ, umumiy evimizniñ abadanlaştıruvnıñ temelidir. Yaşayış devam ete!», - denile neticede.
Evelleri Sergey Aksönov iyün 6-na qadar Qırımda kütleviy tedbirlerni keçirmege yasaq etti.


text:
Seyit Eli (Juravki) köyü yanında gaz borusında olğan qazadan sebep Qırımnıñ on bir köyünde eki biñden ziyade insan gazsız qaldı. Bu aqta Rusiye Energetika nazirliginiñ vaziyet-analitik merkezi bildirdi.
«Saat 14.15-te gaz borusınıñ bozulğan yeri qapatıldı, rayonnıñ 11 mesken yerinde 2 183 insannıñ gaz teminlevi toqtatıldı. Qaza-tamir işleri keçirile», – dep bildirdi Rusiye Energetika nazirligi.
Merkezniñ malümatına köre, qaza bugün saat 14.00-da İslâm Terek rayonınıñ Seyit Eli (Juravki) köyünde oldı. Haber etilgenine köre, topraq işleri keçirilgende 140 mm diametrli yüksek basım gaz borusı bozuldı.


text:
Üzbäkstan prezidentınıñ tuğanı, bäysez jurnalist Camşid Kärimov qıynalğan
Üzbäkstan prezidentı İslam Kärimovnıñ tuğanı, bäysez jurnalist, keşe xoquqların yaqlawçı Camşid Kärimov bilgesez keşelär tarafınnan qıynalğan. Üzbäkstannıñ Keşe xoquqları Cämğiäte belderüendä äytelgänçä, ike keşe anı Cizzaq qalasında qıynağan. Xäzer ul awır xäldä xastaxanädä yata. Üzbäkstannıñ Keşe xoquqları Cämğiäte äzğası, Londondağı Suğış häm Tınıçlıq Xäbärläre İnstitutı xezmätkäre Camşid Kärimov prezident-abıysınıñ keşe xoquqları ölkäsndä säyäsätenä tänqit belderä ide. Küptän tügel genä ul Cizzaq qalasında cirle citäkçelärne tänqitlägän mäqälälär bastırğan ide. Cizzaq militsiäse bu waqanı tikşerüen belderde.


text:
Bügin, 21 şildede qırğızdıñ Çolpan-Ata jerinde Ortalıq Aziyadağı bes eldiñ memleket basşıları bas qosıp jatır. Aymaq elderi basşılarınıñ oñaşa kezdesuine körşiles elder men aymaqtardıñ, tipti älem alpauttarınıñ basa nazar audararı sözssiz. Onıñ birqatar sebepteri bar, qazirge bwl jiınnıñ älemdegi geosayasi şielenisterdiñ qızıp twrğan kezinde ötip jatqanın aytu da jetkilikti.
OA elderi basşılarınıñ konsul'tativti kezdesui birinşi ret 2018 jılı Astanada ötip edi. Sol kezekte özbek basşısı Ş.Mirzieev bwnday kezdesudi üzilissiz jıl sayın ötkizip twrudı wsınğan. 2020 jılı pandemiya jağdayına baylanıstı ötkizilmey qalğanın aytpağanda jıl sayın jalğasıp keledi. Bıltırğı qonaq qabıldau kezegi qırğızdarda edi, alayda eldegi ekonomikalıq jäne pandemiya jağdayına baylanıstı türkimender qabıldap ötkizdi.
Ne degenmen, OA elderi basşılarınıñ üşinşi ret oñaşa jinalıp jatqanı aymaqtağı işki integraciyanıñ qarqındı dami tüskenin körsetedi. Sonau toqsanınşı jıldardan beri Ortalıq Aziyadağı bes eldiñ özara ıntımaqtastığı aymaq üşin, olardıñ wlttıq qauipsizdigi men müddesi üşin paydalı ekenin belgili bolğan. Biraq, OA elderiniñ ortaq til tabısuına kedergiler de az bolğan joq, eñ äueli aymaqqa ıqpal etuşi eñ ülken küş retinde Mäskeu bes eldiñ ım-jımınıñ bir boluın qalağan joq. Kerek desek, Qıtaydıñ özi de aymaq elderiniñ auız birşiligi öziniñ öñirdegi strategiyalıq müddelerine kedergi keltiredi dep sanap keldi. Kedergiler qatarında OA elderindegi diktaturlıq bilik qwrğan jeke twlğalar da boldı.
Soñğı uaqıttarda Ortalıq Aziya jetekşileri özderinde bolıp jatqan mäselelerdi özara talqılaudıñ mañızın ayqın tüsingendey. Bwl jiın aldında da bes elde jekelegen kürdeli sayasi oqiğalar bolıp ötti. Qazaqstanda «Qañtar oqiğası», Özbekstanda Qaraqalpaqstan mäselesi, qırğız-täjik ortasındağı qaytalanğan şekara janjaldarı, Türkimenstandağı bilik almasu. Bılay qarağanda osınşama auqımdı jağdaylardan keyinde aymaq elderi özara pikir almasudıñ reti kelip-aq twr.
Ortalıq Aziya elderi arasındağı oñaşa keñesuler konsul'tativtik deñgeyde bolğanımen, bwğan deyin aymaqqa salmaqtı ıqpal etip kele jatqan Reseydiñ qatısuınsız alğaşqı özara keñesi, bwnıñ özi osı jiınnıñ mañızın anıqtaydı. Aymaq elderi arasındağı köptegen mäselelerdi şeşude Reseydiñ ara ağayınşılığı ünemi eskerilip keletin. Al, Reseydiñ qatısuınsız ötetin jiın öñirdiñ işki ıntımaqtastığın älde qayda jıldam damıtuğa mümkindik aşadı.
Kezekti jiınnıñ qorıtındısı aşıq aqparatqa şığa qoymadı. Degenmen, aldın ala mälimetterge say Çolpan-Atadağı bas qosuda birqatar mañızdı qwjattar bekitiledi degen boljamdar bar. Bastısı bwnday jiında qanday qorıtındı bolmasın, Ortalıq Aziya elderiniñ özara tüsinistigi men ınıtmaqtastığın tereñdete tüsetini anıq. Kezekti bas qosuda qanday qorıtındı bolsa da Resey, Batıs, Qıtay, Iran jäne AQŞ sındı elder men aymaqtar basa nazar audaradı. Sebebi, qazirgidey geosayasi şielenster kezeñinde Ortalıq Aziyanıñ qanday wstanımda bolatını osı atalğan elder men aymaqtar üşin özindik mañızı bar.
Reseyge baylanıstı Ortalıq Aziyanıñ qarım-qatınası men wstanımı AQŞ pen EO elderin qalay da eleñdetedi. Üytetini, Resey Ukrainağa qarulı şabuıl jasağanın OA elderi aşıq qoldamadı, biraq Mäskeumen baylanıstı saqtap twrmauğa şarasız küyde. Endi bir jağınan Resey öziniñ agressiyalıq äreketetrine qaray Batıstıñ joyqın sankciyaların tws boldı, sonıñ özinde Ortalıq Aziya Reseymen sauda-ekonomikalıq seriktestigin joğaltqan emes. Osınıñ bäri şındap kelgende aymaq elderiniñ wlttıq jäne strategiyalıq müddelerine ülken qiındıqtar jarattı. Tipti, sırtqı sayasatta belgili deñgeydegi dağdarıs küyin qalıptastırdı. Qalay degen künde de OA Reseymen tereñ baylanıstağı aymaq, äri sırtqı elder üşin Resey-AO aymağı asa näzik te sezimtal küyde sanaladı. Kezekti jiında däl osı mäsele bes el basşılarınıñ jabıq esik işindegi äñgimesinde boları anıq. Al, odan şıqqan qorıtındı kimge bolsa da mañızdı boları sözssiz.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ABD-ge ziyaretiniñ neticelerine "pek müsbet dedi" ve ABD devlet başçı Jo Bidenni Ukrainağa davet etkenini bildirdi. Bunı "Nastoyaşçeye vremâ" haber ete.
"Keyfim pek yahşı. ABD sözde degil, işte bizim strategik ortaqımız. ABD Ukrainanı kelecekte NATO azası olmaq yönelişinde, energetik yönelişte destekley. Eñ müimi olar suverenitetimizni, topraq bütünligimizni destekley. İnanam ki, çoq sayıda iqtisadiy ilerilevler elde ete bilirmiz. Amma er şey detallerge bağlı", – dedi o.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve ABD devlet başı Jo Biden sentâbrniñ 1-nde Vaşingtonda körüştiler.
Prezidentler "Şimaliy aqım-2" leyhasını, ABD-niñ Ukrainağa arbiy yardımını ve Ukrainanıñ kelecekte NATO azalığını muzakere ettiler.


text:
Oktâbr 14-te işğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından ilân etilgen ealini cedvelge aluv başlay.
Qırımlılarğa 33 sualge cevap bermege teklif etile. Anketada insannıñ yaşav yeri, aile alı, milleti, kâr seviyesini qayd etmek kerek olacaq. Bundan ğayrı, insan yaşağan evni de qayd eteler. Qırımda vaqtınca yaşağan insanlar içün mahsus anketa kirsetilgen. Olar ziyaret maqsadını ve müddetini qayd eteler, dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyet ruporı Krıminform saytı.
Krımstat hadimi Yelena Tviroviç jurnalistlerge bergen malümatqa köre, insanlar kendileri qarar alalar, cevap bermegemi cevap bermemegemi.
Ealini oktâbr 25-ke qadar cedvelge alacaqlar. Bu maqsatlarğa federal bücettten 387 million ruble ayırıldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ bildirgenine köre, bu tedbirler yarımada inkişaf programmasını tizmek içün kerek.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Yañı Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile muzakerede Almaniya kantsleri Angela Merkel, Qırım ilhaqı içün Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalar Ukraina bütünligi tiklenmesine qadar devam etecek, dedi.
İlk baqışta, bu ümüt berici ve açıq signal: halqara cemiyet uquq bozuvına qatlanmaycaq, Moskova ne yapsa da, Kreml siyasetini deñiştirmegence, sanktsiyalar qalacaq.
Amma, başqa taraftan, Ğarpta başqa sanktsiyalarnıñ eksiltmesi aqqında ep laflar etile - PACEde Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalardan başlap. Volodımır Zelenskıy Parijni ziyaret etkende, Emmanuel Makron bunı açıqtan-açıq ayttı, Angela Merkel de böyle imkâniyetni inkâr etmedi.
İşte, onıñ içün sual peyda ola: “Qırım sanktsiyaları” - aletmi, timsalmi?
Biz yahşı bilemiz ki, Qırım ilhaqından soñ kirsetilgen sanktsiyalar Rusiye iqtisadiyatına pek zarar ketirmedi. Ğarpnıñ sanktsiya siyasetiniñ maqsadı - Kremlge devamlı ve ep artıp turğan basqı yapmaqtır. Rusiye başlığı añlasıñ ki, onıñ tecavuziy areketleri devam etse, bu basqı kerginleşecek ve Rusiye iqtisadiyatına em Vladimir Putinniñ özüne zarar ketirecek.
Tek böylece Kremlde siyaset deniştirmesi aqqında iç olmadan tüşünirler. Amma sanktsiyalar eksiltse, o zaman Moskovada doğru yönelişte areket etkenlerini nevbetteki sefer añlarlar. Sanktsiyalarnıñ toplanğıç effektine ümüt etken Amerika sabıq prezidenti Barak Obama degil de, Ğarp teslim olacağında emin olğan şimdiki Rusiye prezidenti Vladimir Putin aqlı olğanını añlarlar.
Ve, körünip tura ki, sanktsiyalardan vazgeçüvniñ tamam böyle aqibetleri olacaq. Ğarbiy siyasetçiler, PACEde kirsetilgen sanktsiyalar Rusiye iqtisadiyatında bir şey deñiştirmez, dep özüni ve bizni ne qadar qandırmağa tırışsa da, Moskovada bu signalnı tam başqace qabul eterler, dep eminim.
Çünki Avropa Şurası sanktsiya siyasetiniñ mehanizminde bir şey deñiştirse, Rusiye parlamentçileri öz delegatsiyasına istegen adamlarnı qoşa bilecek, şu cümleden “Qırım Cumhuriyeti mebusları”nı da. Ve ebet, o adamlar Stratsburgge kelip, Qırım ilhaqını tanımağan devletlerniñ mebuslerinen, misal içün Bundestag mebuslerinen, bir odada çalışacaqlar.
Böyle adiseler, Angela Merkelniñ “Rusiyege qarşı Qırım sanktsiyaları er alda qalacaq” sözleriniñ mısqılavı olmazmı?
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Kyivde Rusiyeniñ Ukraina elçihanesi ögünde Qara deñizde FSB tarafından ukrainalılarğa açılğan ateş sebebinden narazılıq aktsiyası keçirile.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, narazılıq aktsiyasınıñ iştirakçileri dey ki, aktsiyanıñ sebebi «Keriç boğazında Ukraina gemilerine qarşı yapılğan istilâ areketleri» oldı.
Bundan ğayrı, aktsiya iştirakçileri elçihaneniñ qorası boyunca kâğıttan yapılğan gemilerni qoydı.
Noyabrniñ 25-nde aqşam Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Boris Babin bildirdi ki, FSB Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Eki yaralanğan kişi aqqında haber etilgen edi. Rusiye tarafınıñ tefsirleri şimdilik yoq.
Noyabrniñ 25-nde Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirdi ki, Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Daa soñra Rusiye Keriç boğazını vatandaş gemileriniñ keçmesi içün qapattı. Aynı vaqıtta, Rusiye üç gemisini Keriç boğazından yiberdi, amma Ukraina gemileriniñ Azaq deñizine keçişini blok etmege devam etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeniñ noyabrniñ 25-nde Qara ve Azaq deñizlerinde yapqanlarını tenqit etti.
Keçenleri Avropa parlamenti Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege ve Ukrainada deñiz taşımacılığı saasında OSCE missiyasınıñ işini kenişletmege çağırğan qararnı qabul etti.
Bu sene sentâbrniñ 6-nda Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Azaq deñizinde arbiy-deñiz bulunmasını quvetleştirmege qarar aldı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
«Totalitar rejimi sürgün etilgen halqnıñ qavmiy medeniy inkişafını toqtatmaq, milliy hatıra, medeniyet ve tilini yoq etmek içün er şey yapmağa tırıştı. Faqat repressiyalar qırımtatarlarnıñ azatlıqqa ıntıluvını ve Vatanğa qaytmaq içün istegini yoq etip olamadılar. Olarğa küreş yolunda Ukraina belli erbapları: Vyaçeslav Çornovil, Petro Grıgorenko, Mıhaylo Gorın qol tuttı», – dep bildireler matbuat hızmetinde.
«Biz qırımtatarlarğa ve diger sürgün etilgen halqlarğa öz destegimizini bildiremiz. Eminim: biz daima beraber olurmız, bütün manialarnı yeñermiz, Ukraina topraq bütünligini saqlarmız ve kendimiz ve balalarımız içün munasip ömürni qurarmız», – dedi Turçinov.
Malüm olğanı kibi, Kiyevde qırımtatarlarnıñ sürgünliginiñ 70 yıllığına bağışlanğan miting ve yürüşler keçti. Tedbirlerde yarımadağa kirişi yasaq etilgen qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev de iştirak etti.


text:
Ensey Ajans Organizasyon Production & Menajerlik Hiz...
Genel Koordinatör :Alaattin OCAK Gsm : 0541 232 30 51
Adres : Akat Mah. Selçuklar Sok. No :6/1 Etiler
Beşiktaş – İSTANBUL
Tel & Fax : 0212 343 23 55
E – mail :
- info@enseyajans.com
- enseyajans@gmail.com
- ajansensey@gmail.com
Web Adres :
Muazzez Ersoy İletişimi, Muazzez Ersoy Menajer, Muazzez Ersoy Menajeri, Muazzez Ersoy Menajerlik, Muazzez Ersoy İletişim, Muazzez Ersoy Resmi Web Sitesi, Muazzez Ersoy Menajer Telefonu, Muazzez Ersoy Menajeri Telefonu, Muazzez Ersoy Menajerlik Telefonu, Muazzez Ersoy Yetkili Menajeri, Muazzez Ersoy Yetkili Menajerlik, Muazzez Ersoy Menajeri Kim, Muazzez Ersoy Menajeri İletişim, Muazzez Ersoy Menajerlik İletişim, Muazzez Ersoy Resmi Menajeri Telefonu, Muazzez Ersoy Resmi Menajerlik Telefonu, Muazzez Ersoy Tek Yetkili Menajeri Telefonu, Muazzez Ersoy Menajerine Nasıl Ulaşırım, Muazzez Ersoy Telefonu Menajeri Kim, Muazzez Ersoy Menajerinin Telefonu, Muazzez Ersoy Konser Fiyatları, Muazzez Ersoy Konser Ücreti Fiyatı, Muazzez Ersoy Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Düğün Fiyatı, Muazzez Ersoy Festival Fiyatı, Muazzez Ersoy Yılbaşı Fiyatı, Muazzez Ersoy Yılbaşı Sahne Fiyatı, Sanatçı Muazzez Ersoy Yetkili Menajeri İletişim, Sanatçı Muazzez Ersoy Yetkili Menajerlik İletişim, Muazzez Ersoy Konser Kaşesi, Muazzez Ersoy Organizasyonu, Muazzez Ersoy Menajerlik Firması, Muazzez Ersoy Sahne Fiyatı, Muazzez Ersoy Sahne Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Konser Fiyatı Ne Kadar, Muazzez Ersoy Belediye Festival Ücreti, Muazzez Ersoy İmza Günü Ücreti, Muazzez Ersoy Sahne Menajeri, Muazzez Ersoy Ulaşım, Muazzez Ersoy Resmi Menajeri, Muazzez Ersoy Menajerlik Ulaşım, Muazzez Ersoy Menajeri Kim, Muazzez Ersoy Yılbaşı Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Mail Adresi, Muazzez Ersoy Menajer İletişim, Muazzez Ersoy Konser Ücreti, Muazzez Ersoy Belediye Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Festival Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Menajerlik Şirketi, Muazzez Ersoy Yılbaşı Konser Fiyatı, Muazzez Ersoy Booking Menajerlik Şirketi, Muazzez Ersoy Menejer İletişim, Muazzez Ersoy Menejer Telefonu, Muazzez Ersoy Menajerinin Telefon Numarası, Muazzez Ersoy Konser Kaşesi, Muazzez Ersoy Menajerlik Bilgileri, Muazzez Ersoy Canlı Performans Konser Fiyatı,muazzez ersoy nereli,muazzez ersoy dinle,muazzez ersoy konser,muazzez ersoy nostalji,muazzez ersoy evlimi,muazzez ersoy konser 2020,muazzez ersoy son hali,muazzez ersoy kaç yaşında,muazzez ersoy intizar,muazzez ersoy indir,muazzez ersoy ile ilgili aramalar,Muazzez Ersoy - Şarkılar,Muazzez ERSOY - UNUTAMAZSIN,Muazzez Ersoy - Kahverengi Gözlerin,Muazzez Ersoy - Sevgilerimle,Muazzez Ersoy - Oyun Bitti,Muazzez Ersoy KIRILSIN ELLERİM,Muazzez Ersoy-UNUTURSUN Diye,Muazzez Ersoy - Yıldız Akşamı 2019,muazzez ersoy iletişim ile ilgili aramalar,Muazzez Ersoy Menajeri,Muazzez Ersoy Konser,Muazzez Ersoy besteleri,Muazzez Ersoy nerede sahne alıyor 2019,Muazzez Ersoy son programı,Muazzez Ersoy Nostalji albüm Sayısı,Muazzez Ersoy TRT konseri,Muazzez Ersoy Konseri 2019,muazzez ersoy menajeri ile ilgili aramalar,Muazzez Ersoy Menajeri,Muazzez Ersoy Konser Takvimi,Muazzez Ersoy besteleri,muazzez ersoy konser 2020,muazzez ersoy konser tarihleri 2020,muazzez ersoy konser fiyatı,muazzez ersoy konser programı,muazzez ersoy konser tarihleri 2019,muazzez ersoy konser 2019,muazzez ersoy konser takvimi 2020,muazzez ersoy konser takvimi,muazzez ersoy konser,muazzez ersoy konser ile ilgili aramalar,Muazzez Ersoy Konser 2020,Muazzez Ersoy Konser Takvimi,Muazzez Ersoy Konseri 2019,Muazzez Ersoy Konser tarihleri 2019,Muazzez Ersoy Konser 2019,Muazzez Ersoy nerede sahne alıyor 2019,Muazzez Ersoy konseri 2020,Muazzez Ersoy Bostancı konseri,muazzez ersoy kimdir,muazzez ersoy kiminle evli,muazzez ersoy kiminle evlendi,muazzez ersoy kimdir kaç yaşında,muazzez ersoy kiminle birlikte,muazzez ersoy kimseye etmem şikayet,muazzez ersoy kiminle,muazzez ersoy kimdir hayatı,muazzez ersoy kimle beraber,muazzez ersoy kimin sevgilisi,muazzez ersoy kimdir ile ilgili aramalar,Muazzez Ersoy'un oğlu,Muazzez Ersoy'un gözüne ne oldu,Muazzez Ersoy ilk eşi kim,Muazzez Ersoy - Şarkılar,Ender Diril babası kimdir,Ender Diril evlendi,Muazzez Ersoy estetiksiz hali,Muazzez Ersoy sevgilisi,Benzer sorgulara göre arama,bülent ersoy,nostalji 1 muazzez ersoy,funda arar,cengiz kurtoğlu,cem karaca,muazzez abacı,ahmet özhan,candan erçetin,hamiyet yüceses,zekai tunca,muazzez ersoy kimdir nerelidir,muazzez ersoy kimdir hayatı,muazzez ersoy kimdir vikipedi,muazzez ersoy kimdir ne zaman nerede doğmuştur,muazzez ersoy kimdir ve kaç yaşında nereli,muazzez ersoy kaç yaşında kaç çocuğu var erkan çelik kimdir,muazzez ersoy konserleri 2019,muazzez ersoy konserleri 2016,muazzez ersoy konserleri 2012,muazzez ersoy konserleri 1918,muazzez ersoy konserleri izle,muazzez ersoy konserleri 2019 nerede,muazzez ersoy konserleri 2019 nerede konseri var,muazzez ersoy konserleri 2019 nerede konseri var nasıl giderim,muazzez ersoy konserleri nerede konseri var nasıl giderim,


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti tarihiy binalarnıñ yañıdan qurulması ve ğayrıdan tiklenmesine tahminen 7 mlrd. ruble sarf etmege vade ete. Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov bazarertesi künü, dekabr 8-de, bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, bu sermiya federal paradan ğayrı medeniyet nazirliginden ayırılacaq.
«Bizim müim meselelerimiz bar. Energetika, suv teminlevi, aşayt mahsulatı ve ilâc fiyatları, ve biz olarnı al etsek, para tarihiy binalarnıñ yañıdan qurulmasına da ayırılacaq. Federal programmalarından ğayrı tahminen 7 mlrd. rub. berilecek», – dep qayd etti Aksönov.
Onıñ bildirgenine köre, al-azırda ükümet tarihiy binalarnıñ restavratsiya programmasını belgiley.
2014 senesi fevralniñ soñunda, martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.