text:
Esik qalasındağı atıs: Oqïğağa 8 adam qatısqan
TALDIQORĞAN. QazAqparat - Almatı oblısınıñ Esik qalasında polïceydiñ ölimimen ayaqtalğan atısqa segiz adam qatısqan. Olardıñ üşewi oqïğa ornınan awrwxanağa jetkizilip, artınşa ekewi köz jumdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi
Eske salayıq, atıs mamırdıñ 7-nen 8-ine qarağan tüni boldı. Qaza bolğandardıñ biri polïcïya qızmetkeri edi. Keyinnen Almatı oblıstıq IID baspasöz qızmeti polïcey oqïğa kezinde jumıstan tıs waqıtta bolğanın resmï mälimdedi.
«8 adamnıñ osı oqïğağa qatısı bar ekeni anıqtaldı. Onıñ üşewi dene jaraqatımen awrwxanağa jetkizilip, köp uzamay ekewi köz jumdı. Marqum bolğannıñ biri polïcïya qızmetkeri. Atalğan fakti boyınşa QR QK 99-babı 2-tarmağına säykes qılmıstıq öndiris qozğaldı. Küdikti eki adam. Olar ustalıp, qamawğa alındı. Pışaq, añşı mıltığı tärkilenip, iske ayğaq zat retinde tirkeldi»,- dep mälim etti oblıstıq IID baspasöz qızmeti.
Vedomstva ökilderi kwägerlerdiñ jawabı, beynebaqılaw kamerasındağı ayğaqtar, saraptama qorıtındısınıñ barlığı tergew barısında tekseriletinin atap ötti.
«Eki adamnıñ ölimine äkep soqqan oqïğa jiti tekseriletin boladı. Bastapqıda janjalmen bastalıp, soñında töbeleske ulasqan oqïğanıñ osınşama wşığwına ne türtki bolğanın anıqtaymız. Kïkiljiñniñ twındawına kim türtki boldı, kim jäne kimge dene jaraqatı salındı, kim qayda boldı jäne tağı basqa jayttardıñ barlığı anıqtaladı», - dep mälim etti oblıstıq IID baspasöz qızmeti.
Oqïğa QR QK 99-babınan özge QR QK-niñ 293-babı «Buzaqılıq» boyınşa da tergeletin boladı. Işki ister organı mälim etkendey, Esiktegi atışwlı is qatañ baqılawda.
Foto: mediavideo.blastingnews.com


c: text/html

text:
Qırım din ocaları ihtissasını yükselteler (FOTO)
İlâm fıqıhı ve munasebetlerara psihologiyası: Qırımda din ocaları ihtissasını yükselteler. Tedbirde Qırım boyunca çalışqan 50-ge yaqın oca iştirak ete.
Birinci künü ocalar Qırım Müftisi muavini, İslâm fıqıhı magistri Ayder İsmailov azırlağan İslâm fıqıhı usuliyeti boyunca lektsiya diñlediler.
Tamam şu künü psiholognıñ çeşit tabiatlı adamlarnen çalışma yollarınen bağlı tevsiyelerini aldılar. Lektsiya devamında art-terapiya keçirildi.
Ocalar içün internet qaynaqlarınıñ qullanuvı boyunca master-klass kösterildi. Boş vaqıtta ocalar sport yarışlarında iştirak ettiler.
Kurslar çerçivesinde toplaşuv ötkerilip, ocalar balalar içün yazlıq meydançıqlarını teşkil etmek meselesini muzakere ettiler. Toplaşuvda İslâm esasları ögretilecek yazlıq programmasını azırlap, oña köre Qırımnıñ esas camilerinde ders bermek qararı alındı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Noyabrniñ soñunda Canköyde «antiterroristik şekilde» idmanlar keçirilmek kerek. Bunı noyabr 10 künü Kremlin nezareti astındaki Canköy idaresiniñ matbuat hızmetinde bildirdiler.
Müessisede qayd ettiler ki, noyabriniñ üçünci onkünliginde demir yol vokzal meydanı, avtovokzal civarında ve yaqın yerlerde antiterroristik idmanlarnıñ keçirilmesi belgilene.
«İlân etüv, toplaşuv ve tahliye – nazariy olaraq keçirilecek, bildirüvni diñlep, iç bir tedbirler alınmamalı», – dediler matbuat hızmetinde.
İdmanlar vaqıtında Canköy sakinlerine evden çıqmamağa ve pencerelerge baqmamağa rica eteler.
«Foto ve video çekmege yasaq etile! Yasaqnı bozğanlar mesüliyetlikke celp etilecek», – dep yekünlerdiler müessisede.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhaq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Resey Prezïdenti Vladïmïr Pwtïn 2016 jılğa arnalğan memleket basşısınıñ, premer-mïnïstrdiñ jäne memlekttik joğarğı qızmettegi tulğalardıñ jalaqısın qısqartw twralı qawlığa qol qoydı dep xabarlaydı Lenta.ru.
Atalğan qawlığa säykes Prezïdent äkimşiliginde, Reseydiñ Eseptik palatasında jäne ükimet apparatında jumıs isteytinderdiñ aqaşalay sıylıqtarı 10%-ğa qısqaradı.
Eske salay keteyik, joğarğı därejeli memleket qızmetkerleriniñ aqşasın qısqartw twralı qujat 2015 jıldıñ 1 nawrızınan bastap küşine engen bolatın.
Kommentarïï


text:
Onıñ aytqanına köre, bank idaresi Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vaziyetni bir qaç kere muzakere etip, bölüklerni tez-tez qapatmaq qarar berdi.
Bank devlet mülkiyetine zarar ketirgen şahıslarnı mahkemede ve cinaiy ceetten taqip etmege niyetinde.
Pışnıy qayd etkenine köre, Qırım mustaqil Ukrainanıñ bir qısmı olıp qala, ve işğal yekünlengen soñ bank öz işini Qırımda ğayrıdan tikleycek.
Cumaaqşamı künü, mayıs 22-de, «Oşçadbank» öz başına ilân etilgen Qırım akimiyeti 32,45 mln grn devlet maliye müessisesiniñ anbarından çıqarıp, belli olmağan bir yerge alıp ketti. Bu paranı nefaqacı, saqat, veteranlar ve balalı qorantalarğa içtimaiy tölev olaraq berecek ediler.


text:
2018 senesi martnıñ 1-nden itibaren «Vadim» stantsiyası ile («Kalançak» kiriş-çıqış noqtasına 10 km mesafede yerleşken Herson vilâyetiniñ Preobrajenka köyündeki demiryol stantsiyası –QA) Hersonğa kelgen Kyiv treni arasında qatnaycaq şeerlerara trenniñ cedvelini uyğunlaştırmaq mümkün olacaq. Bu aqta fevralniñ 21-nde Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki temsilcisi Boris Babin haber etti.
«Martnıñ 1-nden itibaren bizler «Vadim» stantsiyası ile Hersonğa kelgen Kyiv treni arasındaki şeerlerarası qatnaycaq trenniñ cedvelini uyğunlaştırdıq. Demek, birkişi Kyivden Hersonğa kelgende, şeerlerarası qatnağan trenge bilet alıp, normal platskart vagonlarğa minerek, acele sürette saat 11-ge doğru, «Vadim» stantsiyasına qadar barıp çıqmağa çaresi olacaq. Onen KÇKN-na qadar 10 km. Biz yerli cemaatnen çalışamız. Onıñ içün anda KÇKN ve andan keri qatnağan resmi taksi ve avtobuslar çalışacaq. Bir de aqşam üstü «Vadimden» tren saat 5-te keri qaytacaq», – dep tarif etti o «Küreş» radiosınıñ efirinde.
Ondan da ğayrı Babib Qıqım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde, bu yıl yaz aylârına qadar «Ukrzaliznıtsyanen» Kyiv ile «Kalançak» keçiş noqtası arasında tren qatnatılması planlaştırılğanı aqqında da ayttı.
«Ondan da ğayrı, biz «Ukrzaliznıtsyağa» muracaat eterek, trenler «Novoalekseyevkadan» ğayrı, «Kalançak» keçiş noqtasına yedi km mesafede yerleşken «Vadim» stantsiyasına qadar da qatnatilmasını rica ettik. Bular iliştirilgen vagonlar, ya da Kyivden doğru qatnağan tren de olabile. Yazğace bu meseleni çezermiz, dep ümüt etem» - dedi o.
Bundan evel «Kalançak» KÇKN-nıñ serviz bölgesinen beraber abadanlaştırılması içün 55 million grivna kerek olacağı aqqında haber etilgen edi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, 2014 senesi Ukrainanıñ qıta qısmınen yarımada arasında memuriy, amma aslında kerçek bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çaplınka» ve «Çonğar» olaraq üç kiriş-çıqış noqtası çalışıp başladı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
VİDEO
Salı 1 avgust 2017
-
-
-
-
-
-
-
03 iyül 2017
«Sıcaqta çoq beklemek»: işğal etilgen Qırım kirişinde nevbetler
Qırımnıñ memuriy sıñırındaki «Çongar» kiriş/çıqış kontrol noqtasında nevbetler sabadan ola, aqşamğa doğru ise maşinalarnıñ sayısı eksile. Bunı «Asker» vatandaş birleşmesiniñ vekili Evelina Arifova Qırım.Aqiqat mühbirine tarif etti.
-
-
-
30 iyün 2017
Aqmescitte Salğırnıñ yalı kenarı: sevdalar yeri ya da otlaq?
Aqmescitniñ Rusiye akimiyeti Salğırnıñ yalı kenarında biñge yaqın terekni pıçıp çıqmağa planlaştıra. Buña milliarda ya da eki milliard para qıdıra. Şimdilik para yoq, biz ise Qırımnıñ eñ büyük özeniniñ yeşil yalı kenarını kezdik.
-


text:
«Azaplarğa qarşı komitet» adlı uquq qorçalayıcı teşkilâtı iyün 26 künü Rusiye şeerlerinde Azap qurbanlarına qol tutuv halqara künü munasebeti ile soqaq numayışlarını keçirecek, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Numayışlar Nijniy Novgorod, Ufa, Orenburg, Yoşkar-Ola, Groznıy şeerlerinde keçirilecek. İlk sefer bu kibi numayış «Halqara amnistiya» Rusiye temsilciligi ile Moskvada ötkerilecek.
Uquq qorçalayıcılar deyler ki, Rusiyede azaplar adiy ameliyat oldı. Er sene tahminen 60 biñ insan Rusiye uquq qorçalayıcı organlarınıñ vekilleri tarafından kösterilgen zulumğa şikâyet ete.
Mayıs ayında «Halqara amnistiya» teşkilâtı «Azaplarnı toqtatmaq!» adlı bütündünya kampaniyasını başladı. Uquq qorçalayıcılarnıñ beyanatında azaplar aqta söz ketkende ükümetlerniñ çoqusı «ekilik standartlarnı» numayış ete dep yazıla. Qanunlarda azaplarnı yasaq etip, olarnı ameliyatqa keçireler.
Soñki beş yıl devamında «Halqara amnistiya» azaplar eñ azından 141 memlekette yüz bergeni aqqında bildirgen edi. Meksika, Filippinı, Marokko, Nigeriya ve Özbeksitandaki vaziyet ciddiy qasevet doğura.
İyün 26 künü BMTnıñ azaplarğa qarşı halqara konventsiyanıñ qabul etkeninden 30 yıl ola. 1984 senesi oña Rusiye qoşuldı. 1997 senesi iyün 26 künü BMT Baş Assambleyası tarafından Azaplar qurbanlarına qol tutuv halqara künü olaraq belgilendi.


text:
İşgal etilgen Qırım ve Aqyar sakinleri Ukrainanıñ diger bir de bir regionda oktâbrniñ 20-ne qadar devlet qayd etüv organına ariza berseler, nevbetten tış halq deputatlarınıñ saylavlarında rey berecekler.
Bunı jurnalistlerge Merkeziy saylav komissiyasınıñ reis muavini Andriy Magera bildirdi.
«Qırım boyunca, şimdilik umumiy qaideler qala – saylav adresini deñiştirmeyip, rey berüv adresini deñiştirmek imkânı. Böyle bir arizanı saylavlardan 5 kün ögüne, yani oktâbrniñ 20-ne qadar, Ukrainanıñ diger regionında cedvel organına bermeli», – dep añlattı o.
Mageranıñ qayd etkenine köre, qırımlı saylayıcı yalıñız çoq mandatlı saylav bölgesi boyunca rey bere bilecek.
«Yevromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorları Merkeziy saylav komissiyasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde yerleşken majoritar bölgelerde saylavlar keçirilmesini red etmek qararınen razı degiller.
Faaller qırımlılarğa internet vastasınen rey bermege imkân berecek sistemanı azırlamağa teklif eteler.


text:
Qırımnıñ elektrik teminlevi yaqın vaqıtta qısmen tiklenmeli, bunı Kiyevde salı künü, noyabr 24-de, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev bildirdi.
«Şimdi bozuluvlarnıñ yoq etilmesi boyunca tamir işleri keçirilmeli ve, belki de, birazdan, eki, üç ya da dört künden soñ muhtar cumhuriyetke 220 megavatt bergen yolaq çalışır, soñra ise baqacaqmız. Fikrimizge köre, elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta añlaşma Ukraina menfaatına kelişmey ve onıñ içün ğayrıdan baqılmalı», – dey Cemilev.
Aytqanı kibi, Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta añlaşma yanvarniñ 1-ne qadar süre.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Ukraina Baş prokuraturasınıñ yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda Qırım.Aqiqat saytına kiriş blok etilgeni sebebinden cinaiy iş açtı.
Bu aqta QMC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ bildirgen malümatına binaen, cinaiy iş Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 171 maddesiniñ 1-ci qısmında belgilengen cinayet – mühbirlerniñ zenaat boyunca qanuniy faaliyetine aselet mania olması – alâmetleri boyunca açıldı.
«Qanunsız şekilde vaqtınca işğal etilgen Qırım territosiyasında teşkil etilgen organlar kene de, Ukraina Ana yasası ve halqara uquq qaideleri tarafında kefil olunğan söz serbestligini sıñırlap, mühbirlerniñ zenaat boyunca qanuniy faaliyetine aselet mania olalar», – dep ilân ettiler prokuraturada.
İşbu cinaiy işniñ malümatı Ukraina Baş prokuraturasına teslim etilgeni aqqında bildirile.
Bu afta Rusiyedeki ve Qırımdaki qullanıcılar Qırım.Aqiqat saytına kiriş blok etilgeni aqqında bildirdi. Bundan soñ rusiyeli prokuror Natalya Poklonskaya saytqa kiriş blok etilgeni aqqında malümatnı tasdıqladı.
Bundan evel Poklonskaya Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasını tolusınen blok etmek içün vesiqalarnı toplağanını ilân etti.
Ukraina Mustaqil media-zenaat birliginde Qırım.Aqiqat etrafında olğan vaziyet sebebinden OSCE Kütleviy haber vastalarınıñ serbestiligi boyunca vekâletli temsilcisiniñ ofisine muracaat etmege niyetlengenlerini bildirdiler.
Ukraina Haber siyaseti nazirliginde «Sıñırsız mühbirler» halqara devletke baqmağan teşkilâtqa Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasınıñ saytına kiriş blok etilgenine uquqıy taraftan izaat ve neticelerni bildirmege muracaat azırlağanlarını ilân ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bu aqta arbiy-siyasiy taqiqat Merkeziniñ yolbaşçısı DmıtroTımçuk öz Facebook saifesinde bildire.
Qırımda «Ğalebe kününde iştirak etmek içün» birden 300 arbiy ve 50 aviatehnika peyda oldı.
Rusiye Federatsiyasınıñ Silâlı quvetleriniñ bölükleri arbiy azırlıqta buluna ve emir alğanınen aman arbiy vazifelerine başlamağa azırdır, hatırlata Tımçuk.
Aprelniñ soñunda Rusiye mudaafa naziri Sergey Şoygu Ukraina sıñırında arbiy talimlerniñ yeknünlengeni ve Rusiye Silâlı quvetleriniñ qaytarılmasını ilân etti. Ukraina tarafı bunı tasdıqlamay.
Rusiye öz ordularını Ukraina sıñırında almaq kerekligini Radio Svoboda efirinde Avropa komissarı Ştefan Füle de bildirdi.


text:
Aqmescit – Aqmescit şeer şurası deputatları, Meclisniñ uquq idaresi yolbaşçısı Teyfuk Gafarovnı bir kereden şeer yolbaşçısı muavini vazifesine tayinlep olamadılar. Onıñ vazifege keçüv meselesine kerekli qadar deputat qol tutmadı. Aynı zamanda, mütehassıslarnıñ fikirince, o ep bir yaqın kelecekte bu vazifege keçecek. Meclis reberleri ise, Gafarovnıñ areketlerini teñqid ettiler.
Teyfuk Gafarovnıñ şuranıñ icra organları faaliyeti boyunca Aqmescit şeer yolbaşçısı muavini vazifesine tayin etilüvi aqqında meselesi, şeer şurası toplaşuvınıñ kün tertibinde birinci yerde bulunğanı içün, bu mesele qolaylıqnen al etileceginde iç bir kimse şübelenmey edi. Faqat, leyhanıñ qabul etilüvine kerek olğan 38 deputattan 37 –si qol tuttı (umumen şeer şurasında 75 vekil bar). Toplaşuvnıñ soñunda deputatlarnıñ biri bu meseleni ğayrıdan baqmağa teklif etti, amma zenaatdaşları çoq qulaq asmadılar.
Şeer yolbaşçısı Viktor Ageyev bu kibi neticege azır olmağanından sebep, Gafarovnıñ muvafaqiyetsizligini tehnikiy meselelernen añlatmağa tırıştı. «O, (Teyfuk Gafarov. – Müellif qaydları.) deputatalarnen qonuşmağa yetiştirmedi», – dep bildirdi Aqmescit meri. Böyleliknen, Gafarovnen bağlı mesele kelecek toplaşuvda baqılacaq.
Meclisniñ uquqiy idaresi yolbaşçısınıñ şeer yolbaşçısı muavini vazifesine keçüvi aqqında haberni temsiliy organnıñ yolbaşçıları teñqid ile qabul ettiler.
Qırımğa kelmege yasaq etilgen Meclis reisi Refat Çubarov, toplaşuvdan evel, Gafarovnıñ mezkür vazifege tayin etilüvini izaat eterek, Kreml ve onıñ tarafdarları «qırımtatarlarnı qullanıp, Rusiyeniñ Qırımğa qarşı istilâsında qırımtatarlar da iştirak etkenini köstermege isteyler. İşte, Meclis azalarına ciddiy basqı yapıla, ve buña qarşılıq kösterip olamağanlar belgilene. Dayanıp olamağanlar sırasına Teyfuk Gafarov da qoşuldı», – dep yazdı Çubarov . Facebook saifesinde.
Qayd etkeni kibi, rey berüvden bir kün ögüne o Gafarovnen bağlandı, amma o fikirini deñiştirmedi. «Qararınıñ ilk nevbette onıñ içün ne qadar zararlı olğanını añlamağa istemedi, eşitmedi», – dep, ilâve etti Çubarov.
Meclis reisi bildirgenine köre, bugünde bugün organnıñ terkibinde bulunğan 33 azadan 3 «bir yıl evelsi Qurultay vekilleri saylanğan vaqıtta vade etkenlerinden vazgeçtiler». «Belki de, daa bir danesi, dörtüncisi olarğa qoşulır, onı, endi çızıqnı keçkenler er kün qandırıp yüreler», – yazdı Çubarov, amma şu insannıñ adını añmadı.
Bunen beraber, o, Meclis reisi olıp ta, ağır vaziyette Qırımda bulunmaq imkânı olmağan vaqıtta «bunıñ episini körip, ıncınğanını» bildirdi.
«Çubarovnıñ yoqluğı Meclisniñ içindeki tertipke tesir etti»
Meclis reisi muavini Nariman Celâl, Qırım.Aqiqatqa izaat bererek, Gafarov «akimiyetnen» işbirlik köpürini qurmağa teklif etken edi, dep ayttı.
«Aqmescit şeer yolbaşçısı muavini vazifesine keçmek içün Teyfuk Gafarovnı ne teşviq etkenini añlatmaq küç, amma, o öz menfaatını deñiştirmegenini ayta bilem. Çünki, Qırımda bu areketler başlağanınen – yani martnıñ soñundan – o akimiyet ile sıq bağda bulunmağa teklif ete edi», – añlattı Celâl. Onıñ sözlerine köre, Gafarov, qırımtatarlar akimiyet organlarında bulunıp, halqnıñ meselelerini çezmeli, kibi fikirniñ tarafdarı.
Celâlnıñ fikirince, Meclis reisiniñ yoqluğı Gafarovnıñ qararına tesir etti. «Çubarovnıñ yoqluğı Meclis içindeki tertipke tesir etkendir. Amma, men bu meselede bir sıra müsbet noqtalarnı körem. Bugünde bugün, biz belli bir seçim yapıp, digerlerge buña qıymet kesmege aq beremiz. Men kimnidir sögmek, aşalamaq degil de, özümiz içün qaydlar yapıp, ileride halqnı kimler temsil etmege lâyıq olğanlarını añlamalımız, belli bir areketler yapıp, kimi aqlı olğanını körmelimiz», – dep ayttı Meclis reisi muavini.
Qırımlı siyasetşınas Vladimir Yegorov emin, şeer şurasında muavfaqiyetsiz keçken rey berüvge baqmadan, Gafarovnıñ tayinlenüvi aqqında mesele eñ yaqın zamanda al etilecek. Yegorov, Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, «muvafaqiyetsiz rey berüvniñ esas maqsadı, şeer yolbaşçısınıñ olacaq muavinine birden yerini köstermek edi. Elbette ki, oña Aqmescitnen bağlı ciddiy meselelerni çezmege bir kimse izin bermez, karyerasını da anda qurıp olamaz».
Ekspert aytqanı kibi, Meclisni küçsüz qaldırmaq ceryanı devam etecek. «Bunıñ episi Kreml ve bütün dünyağa işğal etici akimiyetni er kes destekley, dep, köz boyama içün yapıla. Olar, kadrlarnı celp etmege tırışacaqlar, ilk nevbette iş-adamlar ve fikirlerniñ liderleri közge alınacaq, bu kibi areketler regionlarda da yüz bere, Gafarovnen bağlı vaziyet ise daa keñiş dairelerde muzakere etile», – dep qayd etti ekspert.
Qırım.Aqiqat Teyfuk Gafarovnıñ fikirini öyle de ögrenip olamadı. Kün devamında o, toplaşuv neticelerini izaat etmege işandırğan edi, amma, onıñnen bağlanıp olamadıq.
Hatırlatamız, soñki vaqıtları Meclisniñ razılığı olmadan, «Devlet şurası» «spiker muavini» vazifesine Meclis azası Remzi İlyasov, Aluşta yolbaşçı muavini yerine – Qurultay vekili Enver Arpatlı tayinlendi. Bundan da ğayrı, Meclis reisiniñ sabıq muavini Zaur Smirnov, temsiliy organnıñ vazifeni terk etmege çağıruvlarına baqmadan, bugünki künde Qırım «devlet milletler komiteti» reisi vazifesinde buluna.


text:
12. Sınıf, Türk Edebiyatı, Çalışma Kitabı, Ders Kitabı, Cevapları, cevabı, cevap, çk
Diğer Makaleler...
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 86
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 83
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 81
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 80
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 79
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 76-77
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 41
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 40
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 39
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 38
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 85
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 37
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 34
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 33
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 32
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 31
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 118
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 169
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Sayfa 116
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 180
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 170
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 157
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 163
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 167
- 12.sınıf Türk Edebiyatı LİDER YAYINEVİ Cevapları Sayfa 155


text:
«Larişes» Qırım tarihiy müzeyiniñ tesisçisi ve müdiri Güliver Altin onıñ namzeti Bağçasaray tarihiy medeniy qoruğınıñ (BTMQ) reberi vazifesine kösterilgenini red etti.
«Men BTMQnı idare etecegim aqqında fikir kimniñ aqılına kelgenini bilmeyim. Müzey aqqında qanunğa köre, men Qırım tarihiy müzeyiniñ tesisçisi olam. Bir müzeyniñ tesisçisi digeriniñ reberi ola bilemi?», – dep ayttı Altin Qırım.Aqiqatqa.
«Bizler – serbest müzey, devletten mustaqil olğanımızdan ğurur duyamız, aynı vaqıtta bizler – müzey müessisesimiz. Men devlet hızmetçisi bile olamam, çünki, şaqa etkenimiz kibi, bu mustaqilligimizge tesir eter. Müzeyde azatlıq müiti ğayet müimdir. Qoruq müdiri ise bütün devlet sistemasına boysunmalı», – dedi o.
Altinniñ qayd etkenine köre, Bağçasarayda üç buçuq yıllıq işi devamında qoruqnıñ reberligi dörtünci kere deñişe. Onıñ aytqanına köre, bunıñ kibi müessiselerde reberlerniñ sıq-sıq deñişmesi «müzeyge menfiy tesir ete».
Malüm ki, Qırım medeniyet nazirligi Bağçasaray tarihiy medeniy qoruğınıñ yañı baş müdirini taqdim etmege azırlana. Qırım.Aqiqatnıñ qaynaqları bildire ki, namzetler arasında qoruqnıñ sabıq baş müdiri Yevgeniy Petrov, «Hanlar sarayı» qırımtatarlarnıñ tarih ve medeniyet müzeyiniñ sabıq müdiri Server Ebubekirov, Qırım medeniyet, sanat ve turizm universitetiniñ ocası Yuriy Mogariçev, «Larişes» müzeyiniñ tesisçisi Güliver Altin, em de TRK «Krım» baş prodüsseri Böris Yemets bar.
Hatırlatamız, 2015 senesiniñ başında Bağçasaray tarihiy medeniy qoruğınıñ bütün hadimleri işten boşatıldı, ilmiy hadim ve qılavuzlarnıñ yalıñız bir qısmı işke tekrar qabul etildi.
Keçken seneniñ dekabr ayında BTMQ baş müdiri vazifesinden Elmira Ablâlimova boşatıldı. Ömür arqadaşı olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz bunı siyasetnen bağladı.


text:
İşbu qarar öz başına ilân etilgen «akimiyet» toplaşuvında mayıs 14 künü alındı, dep bildire «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy».
Kün tertibinde şirketlerniñ meydanğa ketirüvi aqqında 7 sual bar edi.
Böyleliknen «Krımsvâz» şirketiniñ açılması aqqında qarar qabul etildi. Qırımnıñ matbuavt vastaları ve informatsiya «naziri» Dmitriy Polonskiy aytqanı kibi, işbu şirket telekommunikatsion çarşısında «Ukrtelekom»nı deñiştirecek.
«Bu qarar «Ukrtelekom» al-azırda Qırım Cumhuriyetine hızmetlerniñ berüvini kerekli tarzda ber megeni ile bağlı. Bilesiñiz, al-azırda biz optovolokon kabelniñ qoyuvını bitirdik, yani biz yarımadanı qıtaiy Rusiye ile bağladıq, demek biz şimdi qıtadan yarımadağa, yarımadadan qıtağa malümatlarnıñ berilmesinde mustaqilmiz. Biz bugün «Rostelekom» ile birlikte Qırım Cumhuriyetinde bağ hızmetlerini özümiz temin ete bilemiz», – dedi Polonskiy.
«Krımsvâz», nazirniñ aytqanı kibi, Qırımda sabıq RDPTTs devlet şirketi ile birlikte LTE –ağlarnıñ çalışması üzerinde iş alıp baracaqtır. Soñkisi endiden «Krımtelekom» olacaqtır.
Bunıñnen beraber sabıq RDıTPTs telesignalınıñ yayınlavı Rusiye devlet şirketine berilecektir.
Bundan da ğayrı sabıq «Krım» devlet teleradiokompaniyası negizinde «Krım»Teleradiokompaniyası devlet muhtar müessiseniñ ve prodakşn-studiyanıñ açılmasını planlaştıralar, nazirniñ aytqanına köre, bu maqsadqa tahminen 3 million dollar kerektir.
Bundan da ğayrı Qırım nazirler Şurası bugünki toplaşuvda «KrımBTİ», «Krımgeologiya», «Uçebno-nauçnıy tsentr Respubliki Krım po ekologii i prirodnım resursam», «Ekspertno-tehniçeskiy tsentr» müessiselerniñ açılması ile bağlı qararlar baqıldı.


text:
Rolïkte tört jasar qızdıñ kölik rwlinde otırıp, qala köşesi boyımen zımırap bara jatqanı körsetiledi. Tört beldewli trassamen avtomobïldi jüytkitip aydağan qız bala biraz kölikten basıp ozıp, aqırında bir jerge kelip toqtaydı.
Vïdeonıñ bas jağında äkesiniñ qızına kölikti «saqtıqpen aydaw kerek» ekenin aytıp jatqanı estilip qaladı. Oğan kişkentay qız ne dep jawap bererin bilmey, birdeñe dep bıldırlaydı.
Aqırında qız bir jerge kelgende, ayağınıñ astına uzartılıp qoyılğan pedaldı basıp, kölikti toqtattı. Äkesi osı kezde tizgindi özine berwdi suradı.
Qıtay Ïnternet-paydalanwşıları tamaşalağan bul vïdeoğa külip jatqan ata-analar da bar. Olar qızınıñ ömirin osınşalıqtı qaterge tikken äkeni kinälap jatır.
Al bïlik bolsa, atalmış ïncïdent boyınşa tekserw jumıstarın bastap ketti.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Qırımda «Qırım baari» olaraq adlandırılğan vaqialarnıñ birinci yıllığına bağışlanğan tedbirlerni belgilediler.
Qırım ükümeti tedbirler cedvelini derc ete.
Olarnıñ çoqusı Aqmescitte keçirilecek.
Tedbirlerniñ cedveline binaen, mart 10-da «Qırım poçtası» bir yıl evelsi olıp keçken vaqialarğa bağışlanğan mektüp pulunı azırlaycaq.
Mart 11-de akimiyetniñ işini aydınlatqan Krıminform agentliginiñ matbuat merkezinde «Qırım baari» mevzulı fotoresimler albomını taqdim etecekler.
Mart 12-den 22-ge qadar Devlet akademik muzıkalı teatrinde «Seniñ Qırım baariñ» cumhuriyet fotosergisi keçirilecek.
Mart 16-da, «referendum» keçirilgen künü, Qırım Devlet şurasınıñ meydanında medeniyet tedbirleri keçirilecek, soñra ise parlament binasınıñ foyyesinde «Qırım baari» fotoresimler sergisi açılacaq.
Aynı bu künü yerli saatke köre saat 18:00 Aqmescitteki Lenin meydanında tantanalı tedbir ve bayram kontserti keçirilecek.
Mart 18-de yerli saatke köre saat 09:00 «Birleşüv» aktsiyası ötkerilecek, onıñ çerçivesinde Rusiye Federatsiyası subyektleriniñ devlet binalarında Qırım Cumhuriyetiniñ bayrağı köterilecek.
Bu künü aqşam Aqmescitteki Lenin meydanında tantanalı toplaşuv ve bayram kontserti ötkerilecek.
Beyanatta qayd etile ki, tedbirler Qırım Cumhuriyetiniñ «Anayasası» qabul etilgen künü, aprel 11-de, bitecek. Qırımlılarğa üç devlet tili – rusça, ukraince, qırımtatarca – bastırılğan Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasasını dağıtacaqlar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Ukrainada Qırımdan köçip kelgen adamlarnıñ teşebbüsi ile Qırım işğaline qarşı informatsion kampaniya başlandı. Onıñ çerçivesinde fotosergi, brifing, telemarafon, konferentsiyalarnıñ keçirilmesi planlaştırıla. Qırım işğaliniñ yıllığı ile bağlı tedbirler mart 15-ke qadar devam etecek.


text:
Rusiyede apis etilgen ukrain jurnalisti Roman Suşenkoğa psihiatrik ekspertiza tain etildi. Bunı «Twitterde» onıñ advokatı Mark Feygin haber etti.
Advokatnıñ sözlerine köre, Suşenko bu ekspertizanı iyül ayında keçecektir.
Ukrain jurnalisti, «Ukrinform» agentliginiñ Frenkistandaki mahsus muhbiri Roman Suşenko, sentâbr 30 künü Moskvada yaqalanğan edi. O Rusiyege şahsiy işlerinen, soy-sopını ziyaret etmek içün kelgen edi. Rusiye Federal telükesizlik hızmeti onı casuslıqta qabaatlap, onı «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ hadimi» olaraq tanıta.
Rus taqiqatçıları oña qarşı «casuslıq» qabaatı boyunca cinaiy dava başlattı.
Suşenko bütün iddialarnı red ete. Ukrain tarafı jurnalistke atılğan qabaatlar esassız olğanını beyan et eve onı azat etmege talap ete.


text:
Son Dakika
Kırım’daki durum hakkında (Temmuz-Ağustos 2018)
Yazıklar olsun. Çocuklarımızı Koruyamıyoruz Sedanur’un cansız bedenine ulaşıldı
Ukrayna’da Bakanın mal varlığına el konuldu
Rusya Macaristan’da 2 nükleer reaktör inşa edecek
İşsizlik maaşları artıyor, 2019’da yeni rakam
Şener’den Erdoğan’a uçak tepkisi: Müslüman(!) dediğin böyle olur!
2015 yılı Kırım Türkleri için bir çok değişmelere sahne oldu, milletimizin bir kısmı vatanlarını terk etti, farklı siyasi düşünce ve gruplara katılarak bölündüler. Bugün yarımadada yaşanan olaylara hiç bir Kırım Türkleri kayıtsız kalmadı. Ülkelerin sınırları değişti, savaşlar oldu. Hızla değişen bu durumlar içerisinde Kırım Türkleri kendisini islam dinine göre nasıl davranmak zaorundalar? Sorusunu Kırım Müslümanları Müftüsü Hacı Emirali Ablayev’e sorduk
Geçen 2015 yılını nasıl değerlendirirsiniz? Müftülük için başarılı bir yılmıydı?
Biz istediğimiz ve istemediğimizden daha güzeş oldu diye kıyas yapıp olamayız. Biz ana vatanımıza döndük, vatanda iyi günlerimiz de kötü günlerimizde olur ama maksadımız belli dinimizi dilimizi koruyarak milletimizin rahat ve huzur içerisinde gelişmesi. Biz 30 yıldır bu amaç çerçeveisnde çalışıyoruz. Bu sebeple bende kıyas etmememiz gerek. Geçen sene bu sene nasıl geçti diye sorarsanız evet güzel tarafları ve kötü taraflarıda vardır, ama bence en güzeli sabah uyandın güneş doğdu demek işte bu en güzelidir. Allah bize verdiği her güne yaşatırdığı her bayrama binlerce kez şükürler olsun. Allah’ın bizi amaçlarımıza ulaştırmasını canı yürekten istiyoruz.
Muftiliknin yıl devamında yapkan en büyük faalieti nasıldır?
Sonki beş-altı yıl çalışmalarımıznın en büyük neticesi hakkında, belki, aytıp olamam, bazı şeylerni yaptık, bazı şeylerni yapıp etiştiralmadık, amma tek Muftiliknin degil, butün milletimiznin en büyük istegi – beş bin insannı sıgdıracak büyük Cuma caminin kurulıp başlanmasıdır. Milletimiz bunı on seneden berli bekledi. Şukürler olsun, birinci adımnı attık. Şimdi Turkie ve Rusie aralarının bozulması bizler içün zarar oldı, amma Kırımnın baş naziri Sergey Aksenov dedi ki, caminin kurulışı mıtlak devam etecek, atta paranın bir kısmı endi keldi. Eki devlet arasındaki munasebetlernin bozulması kurucılıknı biraz tokttı, amma şimdi işimizge devam etemiz. Bunı ise büyük maksadımızga bir adım olarak saymak mumkün. Yıllar devamında irişmek istegenimiz daa bir büyük maksad – camilerde gençlerimiznin çok olması, milletimiz içün Kuran derslerinin teşkil etilmesi, diniy kurslarnın açılması, milletimiznin dinine, urf-adetlerine yakınca olmasıdır. YApkan ve yapacak işlerimiz pek çok: Hacılık, Ramazan, Kurban bayramının teşkil etilmesi. Vazifemiz – halkımıznın diniy suallerine cevap bermektir.
Belli ki, halkımız Kırımga avdet olgan son bir çok camiler hayrie paralarına kuruldı. Bazı camiler tez vakıtta kurula, bazıları ise alya daa kurulıp bitmedi. Camilerni kurmaga istegen cemietler ne yapmalılar?
Şimdi Kırımda 350 din cemieti çalışa ve aman-aman episinin camileri bar. Avdetten kaytkanımız vakıtta 178 cami binası bar edi, olar tamir etildi, gayrıdan tiklenildi. 15-20 yıl devamında yanı camilerimiz, ibadethanelerimiz de kuruldı. Bu Kırım sakinleri ve çetelde yaşagan insanlarnın bergen hayrie yardımlarınen yapıldı. Camini kurmaga istegen insan ise Muftiyatka kelip, oz istegini bildirip, kerekli vesikalarnı resmiyleştirmek kerek ve işine başlay bile.
Acele şekilde kurulacak ya da tamir etilecek camiler çokmı?
Atalarımızdan kalgan camilerimiz tamir işlerinde muhtac. Afsus ki olar keregi kibi bakılmadı, bir zamanlar devlet anbarları kibi kullanıldı, amma yıllarca yapılgan talaplarımızdan son, niaet bizge kaytarıldı. Butün Kırımda, hususan Bagçasarayda boyle camilerimiz çok. Cemaatnın ekserietinde boyle ibadet merkezlerini temelinden tamir etmege imkyanı ek. Acele şekilde bu camiler içün sermiyalar tapmak kerekmiz.
Bugun bir çok insanlar oz problemleri ile Muftilikke muracaat eteler, Muftilik diniy-medeniy merkezge çevirildi. Milletni nasıl meseleler en çok raatsız ete?
Evelde olgan problemler şimdi de insanlarnı raatsız ete: toprak meselesi, ev meselesi, bazılarnın pensiyası ek, tedaviylenüvde muhtac olganlar da çok. Evelde Muftilik daa çok diniy meselelernen ograşsa, şimdi insanlar farklı meseleler ile muracaat etmekteler. Elbette, elimizden kelgenini yapmaga areket etemiz, amma biz devlet muessisesi degilmiz, biz diniy idaremiz, imkyanımız olganı kadar milletimizge faydalı olmaga çalışamız. Bazı suallerni çezip olamasak, devlet idarelerine muracaat etemiz.
2013 senesinde olıp keçken Kırım musulmanları Kurultayında siz dertünci kere Mufti olarak seçildiniz. Yıl-yıldan Muftiliknin işi arta, daa çok yaş mutehassıslar kelip başlay. Bu mesulietli işni nasıl yapıp etiştiresiniz?
İnsan bir işni yapacam dep ëlga çıksa, Allahnın izini ile o işni becermege kuç tapa. Amma kimnindir destegine işanıp, elga çıksa, o elnın sonuna baramaz. Bunın içün biz 1999 senesi bu işni becerip başladık, çok agır kunlerden keçtik. İç bir kimseden destek kelmey edi, bir kimsege kerekmeysin, er kes oz işine baka, amma bugun, şukürler olsun, mında çalışkanımız 16 yıl oldı, er türlü kıyınlıklar, suvuklar, zorluklarnı keçtik. YApkan işlerimizde becergenlerimiz, becermegenlerimiz bar. Evlerimiz, sokaklarımızda da vazietlerimiz farklı, biz de bu toplumdan bir insanmız. Toplumdan ayrı, ondan daa üksek ya da farklı bir insan degilmiz. Onın içün, belki, becermegen bir şeylerimiz bardır, amma Rabbimiz ve milletimizge bergen sezümizni erine ketirmege murad etemiz. Onın içün çok raatsızmız, çünki er bir insan bergen sezüni erine ketirmek kerek. Bunı yapıp olamasa, boynuna almamalı. Biz din adamımız, milletimiz ogünde mesuliet taşıgan son, sezümiz ve işimiz bir olmalı, başka türlü olsa, eminim ki, Allah bir kimseni mında tutmaz. Musulmannın yapkan işlerini Allah kabul etse, millet de kabul eter, Allah kabul etmese, millet de kabul etmez.
Bilemiz ki, er bir insannın begengen şeyleri bar. Bazıları avcılıknı seve, digerleri şiir yazmaknı. YA siz raatlıknı nasıl keçirmege sevesiniz?
Dogrusunı aytsam, 15-16 yıl devamında mında çalışamız, on kun raatlık bile olmadı. Zorluklar yıkılacak, aglaycak kadar degildir. Amma sabah guzel kun doguvınen uyanmak bizler içün büyük bir zaferdir.
Bugun insanlar, hususan, kırımtatarlar ogünde bir çok farklı problemler peyda ola, meselya, elektroblokada, emek blokadası. Boyle kibi meselelerde insanlar kendisini nasıl alıp barmak kerek?
Musulmanlar içün en guzel ornek – Peygamberimizdir ve Onın sunneti. Ondan başka bir ibretimiz ëk. Ondan ibret alacak olsak, ëlnı kapatmak ve zulum etmek musulmanlarga kelişmegen bir şey. Peygamber efendimizge de Mekkedeki muşrikler boykot ettiler. Muhammed Peygamberimiz (s.a.v.) «Allah birdir, Muhammed onın Peygamberidir» sezlerini kabul etmegenleri içün ona ona iskence yaptılar. Dediler ki, yapma, vazgeç davandan. Birinci, ekinci, uçünci tekliflerini kabul etmegen son, musulmanlarnı açlıktan oldürmek içün olarga kelgen butün ellarını kapatamaga karar aldılar. Amma ne oldı? Uç yıl boykot ettiler, ne otmek, ne bogday ëllamadılar. Neticede kim kazandı? Sabır etken kazandı. Zulum etken kazanamadı, zulum etken iç bir zaman kazanamaz. Suv, otmek, bogday, elektrik, gaznı kesmekten bir kimse zafer kazanamaz. Bunı yapmaga bir kimsege tevsie etmeyim. Bu faniy dünya ve ebediy dünya arasındaki mesafe çok kıskadır. Dünyanın ayatı içinde zulum etmek, ël kapatmak, baskı yapmak dogru degildir. Boyle areketler bizden çıkmasın. Nietlerimiz, dualarımız hayır içündir. Padişahlarga Allah akıl bersin, olarnın ëllarında kezgen insanlarga da fikir, feraset, sabır bersin. Başka türlü iç bir şeyge davet etemeycem. Allah sabır etkenlernen beraber.
Şubesiz, Muftilikni birinci vazifelerinden biri maariftir, bu maksadnen Kırımda bir sıra medreseler çalışa edi, camilerde diniy kurslar alıp barıla. Kırımda Rusie kanunları kabul etilgen son diniy-tasil saasında nasıl denişmeler olıp keçe?
Eki seneden berli Rusie kanuları boünca çalışamız. Er şey pek ciddiy. Medrese, cami, ya da başka binalarımıznın vesikaları olmasa, onı yapmak mecburmız. Evel vakıttan berli Kalay baş medresemiz bar edi. Kalgan medreseler ise bu medresemiznin filialları edi. Rusie anayasasında kore mederese çalışacak olsa, liцenziyası olmalı, onın içün bugun biz bir sene azırlıklardan son medresemiznin liцenziyasını almaga çalışamız. Anda 100 -ge yakın erkek, 40-tan ziyade de kız talebemiz tasil ala. Diger medreselerimiznin de vesikalarını azırlasak, o medreselerimiz de çalışacak inşaallah. Şimdi medresemiznin çalışması boünca problemlerimiz ek, şukürler olsun, bir kimse bizge yasak koymadı. Kelecekte de yasak olmaz degen umütimiz büyüktir, çünki din devletke de kerek, din insanlarnı terbie etken bir ël, olarnı toplagan mekyandır, devlet bunı yahşı anlay. Toplumnı bir ëlga koymak içün en kereklisi – din ve ilimdir. Dinni bilmek er kesnin boynunın borcu, Allahnın emiri. Er bir millet oz dinini bilmek kerek, çünki bir toplumda farklı milletler yaşay, çeşit tillerde konuşkan komşularımız bar. Dinini bilmegen toplumda, dava çıka bile, ve insanlar biri-birini oldüre bileler. Bizim en büyük istegimiz ise insanlarga dinini ogretmek. İnsan oz dinini bilse, diger dinlerge de urmet ile davranır. Onın içün gençlerimiz, milletimizge tevsiem budır: kelsinler, dinini ogrensinler. Bugun camilerimiz açık, dinimiz, tilimiz, medenietimizni ogrenmege serbest mumkündir. Muftilik aftanın er bir kunü bu saada çalışa ve kerekli kurslarnı keçire.
YA şimdi ne kadar medrese çalışa?
Bugun eki medresemiz çalışa, Kalay kız ve oglanlar mederesesi. Diger medreselernin vesikaları azır olsa, olarnı da açacakmız.
Bugun halkımıznın büyük kısmı sanki elnın ortasında kalganı kibi, eki devlet arasında bolündi, bu insanlarga nasıl muracaatınız olur?
Peygambernin sunneti ya da eki üz yıllık tarihımızga muracaat etsek, koremiz ki, eki büyük devlet kavga eter, ortada kuçük millet kalır, başına sopa tüşer. Milletimizge tevsiem bu ki, 50-70 yıl devamında Ozbekistandan kureş ile Vetanımızga kaytıp keldik, şukürler olsun, 25-30 seneden berli Kırımdamız, bazıları alya daa kaytıp olamadı. Sürgünlikte kalganlarga Allah yardım etsin, bizler de yardımcı olayık, olar da Ana topraklarına kelip, mında yaşasın, erleşsinler. Bugun Kırımda yaşagan bir toplum – kırımtatarlarga şunı aytmaga isteyim – bir kimsege umüt baglamanız, çünki biz Ana vetan topragımızda olgan son oz-ozümizge işanacakmız, yapacak işlerimizni biz yapacakmız, bunı bizim erimizge kelip, kimse yapmaz, bir kimse boş-boşuna oturıp beklemesin. Biz çalışmak, okumak, kazanmak, balalarımız, torunlarımıznı bakmaga devam etmek kerekmiz. YArın kun dogmadan neler dogacak, Allahtan başka kimse bilmez, onın içün milletimizni sabırlı ve akıllı olmaga, bar olgan şaraitlerge kore çalışmaga çagıram. Kelecegimizge umütimiz bar, çünki dünyanın kurulışı boyledir. Tarihımızga baksak, eki devlet on yıllar devamında cenk yapar, kavga-dava eter, on birinci yılında oturır ve barış anlaşmasını imzalar. Bu eki devletnin arasındaki davalar mıtlakka bir kun bitecek, Rusie ve Ukraina oturıp anlaşacak, biz bugunden başlap olar anlaşkanı zaman bizim erimiz nasıl olur dep tüşünmek kerekmiz. Biz onı bugunden tüşünmesek, eki devletnin anlaşma yapkanı vakıt bizim erimiz olmaz, biz kene tışarıda kalırmız. Bugun milletimizge tevsiem budır, bunı guzel tüşünmeleri kerek, çünki biz eki üz yıllık tarihımızga bakkanda nice-nice kunlerni, nice-nice asırlarnı keçirdik, amma atalarımıznın yapkan hatalarını biz tekrar yapmamak kerekmiz. Ecdatlarımıznın en guzel ornekleri, fikirlerini almak, kabul etmek, ve o tırnavuçka tekrar basmamak kerekmiz. Allah epimizden razı olsun. İnşaAllah, kelecegimiz parlak olur!
«Hidaet» gazetasında erleştirilgen intervü, yanvar 2016 s.
Yorum yapabilmek için Giriş yapın.


text:
İyün 2-de Almaniya parlamenti Birinci cian cenki vaqtında Osmanlı Devletinde ermenilerni kütleviy şekilde öldürüvlerniñ genotsid olaraq tanıması boyunca rezolütsiyanı baqacaq, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ mühbiri.
Türkiye, bu öldürüvler genotsid olğanını red ete. Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan almaniyalı parlamentine evelden haber etti ki, bu rezolütsiya qabul etilgen alda eki devlet arasındaki munasebetlerge zarar ketirecek.
Ermenistan prezidenti Serj Sargsân rey berüv arfesinde almaniyalı qanun çıqarıcılarnı Erdoğannıñ bu ihtarını köz ögüne almamağa çağırdı.
«Eger tek diger devletniñ prezidentini açuvlandırğanı sebebinden ermenilerniñ genotsidine genotsid dep aytıp olamasañız, bu namussızdır», – dep ilân etti Sargsân iyün 1-de Bild alman gazetasına bergen izaatında.
Dünyanıñ 20 devletinden ziyade Osmanlı Devleti tarafından ermenilerniñ öldürilüvi ve sürgün etilüvini genotsid olaraq tanıdı. 1915-1917 seneleri türk-osmanlılar tarafından tahminen 1,5 million ermeniniñ öldürilmesi çoq tarihçı tarafından XX asırnıñ ilk genotsidi olaraq baqıla.
Türkiyeniñ qayd etkenine köre, ermeniler Osmanlı Devleti ükümetiniñ aselet yapqan areketleri neticesinde degil de, vatandaş nizamsızlığı sebebinden elâk olğan.


text:
Almatı oblısında üzdik jas otbasını anıqtadı
Taldıqorğan qalası, «Erasıl» demalıs ornında «Mäñgilik el –mäñgilik otbası» oblıstıq jas otbasılar bayqauı ötti. Biılğı jılı «Mäñgilik el –mäñgilik otbası» bayqauı altınşı ret wyımdastırılıp otır.
Bayqaudıñ maqsatı jastardı otbasılıq qwndılıqtardı qwrmettey biluge şaqıru, qazaq halqınıñ salt-dästür, ädet- ğwrıptarın saqtay otıra, dostığı wyığan otbasılardı jan- jaqtı nasihattau, bolaşaq jastarğa patriottıq tälim-tärbie beruge, memlekettik jastar sayasatın jüzege asıruğa bağıttalğan.
Saltanattı räsimdi oblıs äkiminiñ orınbasarı Jaqsılıq Omar aşıp, jarısqa qatısuşılarğa sättilik pen adal jeñis tilesti. Qatısuşılar «Otbasılıq estafesa», «Känekey balaqay», «Jüyrik bolsañ, ozıp kör», «Ata körgen oq jonar, Ana körgen ton pişer» «Tanıstıru» «Önerlige öris keñ» sekildi kezeñderden sınğa tüsip, öz baqtarın sınadı. Jarıstıñ nätijesi boyınşa bas jüldeni Kakimovtar janwyası ( Qaratal audanı) ielendi, 1- şi orındı Twrısbekovtar (Kerbwlaq audanı) , 2- şi orındı Tauırbekovtar janwyası ( Jambıl audanı) bolsa 3- şi orın Maratovtarğa (Sarqan) audanı ielendi. Eñ üzdik jas otbasığa üy jihazın satıp aluğa 200 000 teñgeley sıylıq jäne qalğan orındarğa twrmıstıq texnika berildi.
Abai.kz


text:
Türkiyedeki Ukraina Elçiligi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını noyabrniñ 6-7 künlerinde ilhaq etilgen yarımadada Qırım akimiyeti tarafından teşkil etilgen «teşviqat maqsatlı halqara tedbirleri»nde iştirak etüvden vazgeçmege davet etti.
Bunı noyabrniñ 6-sında Facebookta diplomatik müessiseniñ haber hizmeti bildirdi.
Diplomatik müessisede, Rusiyege tabi memuriyet noyabr 6-7 künlerinde Yaltada sözde «halqara» olğan «Zemaneviy halqara münasebetleri noqtai-nazarından Qırım» konferentsiyası ile «Qırım dostları» forumını ötkere, dep qayd ettiler.
Bildirüvde: «Ukraina, Rusiyeniñ areketlerini qatiyen taqbih etip ve olarğa Ukrainanıñ bağımsızlığı ile topraq bütünliginiñ bozuluvı olaraq qıymet kesip, Türkiyeniñ vatandaşlarını, Rusiye tarafından Ukrainanıñ ükmü altındaki topraqlardan bir qısmınıñ qanunsız ilhaqını qanuniyleştirmek maqsadınen yapılğan bu teşviqat maqsatlı ve provakatsion areketlerde iştirak etmekten vazgeçmelerine davet etti», – denilmeke.
Ukrainanıñ elçiliginde, Qırımğa Ukraina qanunları tarafından tayin etilgen tertipni bozıp kirilmesi içün Ukraina qanunlarında belli bir mesüliyetniñ tayin etilgenini hatırlattılar.
Yaltada noyabrniñ 6-sında «Qırım dostlarınıñ forumı» açıldı. Tedbir Livadiyada ötkerilmekte. Kremlniñ kontroli altında bulunğan Rusiye Devlet dumasındaki Qırım vekili Mihail Şeremet bildirgen malümatqa köre, yarımadağa 90-ğa yaqın çetel musafiri keldi.
Rusiye akimiyeti yarımadağa çetel musafirlerini davet etip, Qırımnıñ ilhaqını qanuniyleştirmek istey.
Ukrainanıñ qanunlarına köre, çetel vatandaşları Qırımğa yalıñız Ukraina qanunları ve halqara uquqınıñ normaları boyunca, Ukraina sıñırcıları tarafından kontrol etilgen keçit noqtalarından kire bileler.
AQŞ, Avropa Birligi ve daha bir qaç ülke Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı istilâsı ve Ukrainanıñ toprağı olğan Qırımnıñ ilhaqından soñ er biri bir qaç paket sanktsiyalar tatbiq ettiler. Sanktsiyalar ayrıca Rusiye ve Qırımdan fizikiy ve uquqiy şahıslarğa qarşı qullanılmaqtadırlar. Sanktsiyalarnıñ bazıları Rusiye iqtisadiyatınıñ ayrı saalarına qarşı da qullanıla.
Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko münasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña “tarihiy adaletniñ tiklenmesi”, dey.


text:
Qırımnıñ Rusiye Nazirler şurası iyün 9-da olıp keçken toplaşuvda «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» (CQT) muhtar ticariy olmağan teşkilâtını qurdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Telekanalnıñ tesisçisi olaraq Qırım ükümetiniñ Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komiteti tayinlendi.
«Ükümetnen (Rusiye – muar.) laf ettik, para – 177 million ruble – ayırıldı. Cemaat qırımtatar televideniyesiniñ meydanğa ketirilmesi – Bağ ve malümat Nazirligi içün birinci vazife», – dep ayttı Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Toplaşuvda qayd etkenleri kibi, telekanalğa bina berildi, izin instantsiyaları – uquq añlaşmalarını bekley.
«Er şey muzakere etildi. Kozlov soqağındaki (Aqmescit ş.) matbuat merkezimizde yer ayırdıq, izin instantsiyaları ile laf ettik – anda müessiseniñ qurulması aqqında uquqiy haberni bekleyler», – dep ayttı Qırım Haber naziri Dmitriy Polonskiy.
Aksenovnıñ aytqanına köre, Milletlerara munasebetler komiteti kelecek afta CQT kontseptsiyasını bermek kerek.
Aprel 1-den itibaren ATR yayınını toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı.
Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.
ATR qapatılğan soñ cumhuriyetniñ akimiyeti cemaat qırımtatar telekanalını açmağa teklif etti. Olarnıñ fikirince, qırımtatarlar kerçek malümatnı almaq aqqını qullanacaqlar.


text:
Qırımda mevsim devamında qıtaiy Ukraina turistleriniñ sayısı 4 million adamğa qadar yete edi. Bu sene yarımadanı eñ çoq 500 biñ ukrainli ziyaret etecek.
Bunı Qırım kurort ve turizm sabıq naziri Aleksandr Liyev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Lugansk, Donetsk, em de Harkov ve Dnepropetrovsk öyle de turistler olmasına hızmet etecekler», – dep tüşüne sabıq Qırım naziri.
Turistik şirketleriniñ malümatına köre, yarımada işğalinden sebep er yıl Qırımda raatlanğan ukrainliler bu sene Odessa vilâyetine ya da Zakarpatyege yol alacaqlar.
«Adrenalin» faal raatlanuv bütünukrain klubınıñ reberi Aleksandr Podolânnıñ aytqanına köre, yaz tatilini Qırımda keçirmege tırışqan Ukraina sakinleri artıq Karpatı tarafına yol alalar.


text:
Törkiyä delegaśiyäneñ AQŞtağı oçraşuları
Törkiyä belän AQŞ arasındağı problemalarnı çişü öçen söyläşülär däwam itä
AQŞ däwlät departamentı süzçese Xizer Nauêrt Törkiyä belän ike aradağı problemalarnı çişü öçen söyläşülärneñ däwam itüen belderde. Ul älege räsmi küreşülär turında yazma açıqlaw yasadı. Anda AQŞ däwlät särqatibe urınbasarı Djon Sallivan belän Törkiyä tışqı êşlär ministrı urınbasarı Sedat Önal arasında ikeyaqlı oçraşu uzdıruları äytelä. İkele öy sağında totıluçı ruxani Branson häm başqa mäs’älälärne telgä alğan.
Bilgele bulğança, Törkiyädän Amerikağa kitkän 9 keşelek delegaśiyäne tışqı êşlär ministrı urınbasarı Sedat Önal citäkli. Alarnıñ irtänge säğat’lärdä AQŞ däwlät departamentında bulğan oçraşuları 50 minut bardı.
Törkiyä delegaśiyäsendä tışqı êşlär, ğadälät, qaznaçılıq häm finans ministrlıqlarınnan öçär wäkil bar. Alarnıñ oçraşularında ilneñ Vaşingtondağı ilçese Särdar Qılıç ta qatnaşa.


text:
Saz
Saz - telli çalğı aleti. O ceviz ya da dut ağaçından yapıla. Onı ya bütün ağaçnı oyıp, ya da ayrı parçalarnı çırışnen pekitip yapalar. Onıñ teller tarttırılğan sapı tüz olıp, 10-14 dane "lad"larğa bölüne. Sapınıñ başına tellerni tarttırmaq içün mahsus qulaçıqlar qoyula. Eki tel çift-çift ola. Saznı vişne teregi qabuğından yapılğan çertmenen çalalar. Onıñ davuşı temiz, yañğıravuq ve aynı zamanda yımşaqtır.
Saznıñ sesler sırası diatoniktir. Sazdan tahminen 1925 senelerge qadar faydalanıldı ve azırki vaqıtta o turmuştan bütünley yoq oldı.


text:
kerey.kz TV Köz qaras Ruhaniyat
RUHANI JAÑĞIRU HÄM TEK
Qazaq bireuge razı bolğanda, isine tänti bolğanda «Tekti azamat eken», «Tekti atanıñ balası eken», «Qanına tartpay qoymaydı, äkesi jaqsı adam edi» dep nemese nağaşısına tartsa, «Qalay degenmen jatırı mıqtı ğoy, şeşesi tekti jerdiñ qızı» dep jatadı.
Äkesi tekti bolğanımen, anası jağınıñ tegi küñgirtteu bolıp, odan tuğan bala köñilden şıqpay jatsa, «Jaqsıdan jaman tuar, bir ayaq asqa alğısız» dep aparıp tastaydı. Al äkesiniñ qanı swyıqtau bolıp, anası tektiden tuğan bala el auzına iligip jatsa, «Jamannan jaqsı tuar, adam aytsa nanğısız» dep kötermeleydi.
Prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında wlttıq kod turalı aytıladı. Ötken habarımızda wlttıq kodtı täpsirlegenbiz. YAğni ruh turalı aytqanbız. Kodımızdı – bolmısımızdı jañğırtıp, tegimizdi saqtap qalu üşin ruh kerek dep.
Maqalada Prezident «Meritokratiyalıq qoğam qwrıp jatırmız» deydi. Adamdı «Käsibi biliktiligine» qarap bağalaymız dep otır. Onday jerde tamır-tanıstıqqa, jerlestikke, ruşıldıqqa jol joq. Olay bolsa, korrupciya da azayadı degen söz.
Qanday da bir memlekettik mekemeniñ basşısı bolsañız, naymandı, adaydı, albandı ruıñızğa qaray jwmısqa aludı doğarasız. Jerlesim dep tarbağataylıq, jañaözendik, narınqoldıqtardı qasıñızğa jinamaysız. Bwl tıyım emes. Bwl tektiliktiñ belgisi.
Tekti adam mañına tektini jinaydı. YAki eñbegine qaray bağalaydı. Teksizder ğana özi tektesterdi aynalasına topırlatadı. Jwmıs jürmeydi, bir biriniñ köñiline qaraydı. Byudjettiñ aqşası, Siz ben bizdiñ ay sayın jalaqımızdan jinalğan salıqtı, qarajattı «ölgenimde körgenim» dep jeydi. Sıbaylastıq, jemqorlıq teksizderden şığadı. Soñı nege aparatının özderiñiz de körip otırsızdar. Bir birden sottalıp jatır.
Elbasınıñ sözin tağı qaytalayın: Wlttıq kod, wlttıq mädeniet saqtalmasa, eşqanday jañğıru bolmaydı. Dwrıs aytadı. Wlttıq kod dep otırğanı – wlttıq tek, tektilik. Teksizde qaydan mädeniet bolsın. Teksiz, mädenietsiz bolsa, qaydağı jañğıru?! Jañğıru degen sözdi tüsinbeydi de. Jañğıru turalı aytsañız, jañğırğanı bılay twrsın, qañğırıp, aydalağa lağıp ketedi.
Bizde bir jañsaq tüsinik bar. Han twqımdarın, yaki törelerdi tekti deytin. Bäriniñ tegi mıqtı dep aytuğa kelmes. Mıqtı bolsa, bir birimen qırılısıp, bilikke talasıp Altın Ordanı ıdıratar ma edi? Olardıñ arasında da teksizder bolğan. Memlekettiñ emes, öz qamın, taqtı oylaytın. Solardıñ kesirinen alıp imperiya ıdıradı. Tekti taqtı bileydi, teksizdi taq bileydi.
Qazirgi tilmen aytqanda, tekti bolsa kreslonı bilep, wjımnıñ jwmısın döñgeletip äketedi, qanı da, jatırı da jaman bolsa, onıñ üstine teksizdi tektige aynaldırar tärbiesi joq bolsa, kreslosı özin bileydi. Soğan jabısıp qaladı. Kreslosın saqtau üşin bärine baruğa dayın.
Älqissa, tektiler nege azaydı, teksizder qaydan şıqtı? Tağı da tarihqa üñilemiz. Jiırmanşı ğasırdıñ bası. 30-33-jıldar. Qoldan kolhoz wyımdastırdı. Kapitalistik joldağı tektilerdiñ malın tartıp aldı da, jalşılarına bölip beremiz dedi. Teksiz bol'şevikter kedey-kepşikterdi solay aldadı.
Ortaq ögizden, oñaşa bwzau artıq degen kapitalistik damu jolın bwzdı. Malın bergisi kelmegen tekti azamattardı «bay, şonjar» dep qudaladı. Ürerge iti, sığarğa biti joq kedey-kepşikterimiz bol'şevikterdiñ aytağına erdi. Maldan, bardan ayırıldıq.
Aqır soñında ne özine joq, ne özgege joq bolıp, aştan qırıldı. Aşarşılıqtı Lenin wyımdastırdı. Stalin qoldadı. Araldıñ balıqşıları vagon-vagon balıqtı Mäskeuge jöneltti. Qatın-balası üyde aş otırdı. Osılayşa qazaqtıñ jartısınan astamı qırıldı. Naqtı sandarı men sol bir zobalañ jıldar turalı Mwqtar Mağauinniñ eñbekterinen oquğa boladı.
Tiri qalğandardıñ işindegi auqattıları attılı-jayaulı arğı betke, Qıtay jaqqa astı. Birazı ol jaqtan qısım körip Auğanstan, Päkistan, Iran, Siriyağa qonıstana otırıp, köbi Türkiyağa jetti. Endi bir böligi Franciyağa deyin bardı. Moynı ırğayday, biti torğayday bolıp, minerge, yaki minip qaşuğa atı joqtarımız qaldıq atamekende.
Elge ie bolıp qalğan tektiler de barşılıq edi. Olardı 37-38-jıldarı wstap berdik. Satqındardan aman qalğandarın bol'şevik – NKVD jendetteri izdep jürip taptı, attı, qamadı.
«Tiri bolsam, qazaqqa qızmet qılmay qoymaymın» dedi Älihan Bökeyhan. Tekti adamnıñ ğana auzınan şığatın söz. Sözine isi de say boldı. Qazaq üşin jwmıs istep, janın pida etuge dayıntwğın. Kommunisterdiñ atası bol'şevikter ol kisiniñ de tübine jetti. Aştan qırılıp jatqan qazaqtarğa kömektesu üşin Jüsipbek Aymauıtwlı men Mirjaqıp Dulatwlı tekti mecenattardan mal jinap kömektesti. Olardı wstap alıp, birin attı, birin Sibirge aydadı. Söytip tektilerimizdiñ teñ jarımınan ayırıldıq.
Körer künimiz bar eken. 91-jılı täuelsiz boldıq. Şekara aşıldı. Mwndağı tektiler atamekenge şaqırdı. Ondağı tektiler birden köşip keldi. Mısalı, Moñğoliyadan. Teksizderi «qaşıp-pısqandardıñ wrpağı» dep özekten tepti. Tekti atanıñ wrpaqtarı bolğan soñ 90-jıldardağı qiındıqtı elmen birge kördi. Suığına toñıp, ıstığına birge küydi. Siñisip ketti. KAMAZ jük köligin jiberip, peştiñ köseuine deyin tiep, özderin wşaqqa mingizip äkelgende, jwrtta qalıp qalğandardı tüsinbedik. Ne üşin qaldı? Bwl swraq jauapsız. Altaydıñ arğı beti men bergi betindegi tekti qazaqtar birikkende Qazaq memlekettiligi tezirek nığayar edi.
Jaña habar barısında töreniñ bäri tekti emes dep aytqan bolatınmın. YAğni, tektilik qanmen birge nemese tua bite kele bermeydi. «Jaqsıdan jaman tuar, bir ayaq asqa alğısız, jamannan jaqsı tuar, adam aytsa nanğısız» degen qazaq. Demek tekti qılıp tärbieleuge boladı. Ol qazaqtıñ dästüri, ırım-tıyım jäne kitap. Üydegi kitaptan jäne mekteptegi mwğalimnen alğan teoriyalıq bilimdi praktikağa wştastıra bilseñiz tekti bolıp şığasız. Ärkim öz isiniñ bilgir mamanı boluı kerek. Sonımen qatar mädenietti boluımız qajet. Sonda tekti bolıp şığasız. Wlttıq kodımız sol. Prezident osını meñzep otır.
Wlttıq kodtıñ, tektiliktiñ, ruhtı boludıñ mıñ qatparlı joldarınıñ bir osı.
Maqalada «Alğa basu üşin wlttıñ damuına kedergi bolatın ötkenniñ kertartpa twstarınan bas tartu kerek» deydi. YAki teksizdikten bas tartu kerek. Jaman minezden, jaman ädetten arıluımız kerek. Tenderdi «jeñder» dep tüsinbey, özge etnos pen diasporanıñ aldında taba bolmay, öz wltıñdı joğarı wstap, öz tiliñde söylep, bwl memleket özgeniki emes, özimdiki, meniñ üyim dep, ärqaysımız öz jwmısızdı tıñğılıqtı häm adal atqara bilsek Prezident aytqan «Meritokratiyalıq qoğam» tezirek qalıptaspaq.
Eñbegine qaray bağalau. Jwmısıñızdan ayırılmas üşin bastığıñızğa jağımsu – teksizdik. Jwmısşınıñ ötirik maqtauına bastıqtıñ elirui de teksizdik. Basqa jwmıs tabılmaydı ğoy dep könip otıru – könbistik minez teksizdiktiñ belgisi. «Tırnadan bastıq qoysañ, basıñnan qiqu ketpes» degendey, jwmısşılarğa äkireñdep, jalaqısın uaqıtılı bermeu de teksizdik. Olardıñ qızmetin, eñbegin bağalay bilu tektilik. Ärkim öz isiniñ bilgiri bolsa, eşkim eşkimdi qudalamaydı. Zañ bar. Jürgen jerde zañdı talap etu kerek. Bwl da tektiliktiñ belgisi.
Öziniñ jeke qwlqınınan memlekettik müddeni joğarı qoyu tektilik bolsa kerek. Iä, sovet odağı kezinde tektilikti qwrtuğa barın saldı. Abızdarımız ben aqsaqaldarımızdıñ birazı küybeñ tirlikten aspaytın şalğa aynaldı. Şal-şauqan emes, ädemi qartayıp, abızğa, aqsaqalğa aynalıp, bir audandı bolmasa da, bir auıldı wyıstıra biletin tekti bolğanımız abzal.
Tekti bolsañ, auılıñızğa mecenat bolıp, mektep saldırar ediñiz. Kedey-kepşiktiñ balasın şetelde oqıtıp äkelip, osında jwmıs isteter ediñiz. Teksiz bolsañız aqşanı şetelge tığıp, sol jaqtan üy ala beresiz. Tekti Osman imperiyası vengr, bolgar, grekterdi jaulap, qızdarın äyel ğıp aldı. Közderi kök, jasılğa aynalğanımen tekti bolğandıqtan tilder men dinderin saqtap qaldı türikter. Söytip qandarın asıldandırdı.
Adam tügili mal wsaqtalıp ketpes üşin ata maldı auıstırıp otıratın ädet bizde de bar. Sondıqtan dini men tili basqa osındağı ukrayın nemese polyak qızın alıp, islamdı qabıldatıp, qazaqşa söyletuge şamañız jetetin tektisiz be? Qiın swraq. Özge wltqa qızımızdı bermeymiz dep baybalam salamız, özimiz qız ala almay jürip. Oylanatın mäsele.
Ruhani jañğıru üşin ruhtı, ruhtı bolu üşin tekti bolayıq, ağayın! Aman bolıñızdar!
facebook paraqşasınan alındı
http://oskementv.kz/…/pr…/programs_social/ruhti_altai/743620


text:
HSN: Mustaqillik Kününde "Tvoya Krayina fest" festivali Mariupolde biñlerce insanlarnı topladı
2018 senesi avgustnıñ 24-de Mustaqillik Künü, cebe yanındaki Mariupol şeerinde Ukraina haber siyaseti Nazirligi desteginen “Tvoya krayina fest” degen muzıka festivali keçti.
Biñlernen insanlar Serbestlik Meydanına kelip, "Mandri", "Antitila", "Tartak", GrozovSka Band taqımları, Mariya Burmaka ve Gypsy Lyre icrasında ukrain yırlarını diñlediler.
“Artist zenaatdaşlarımıznen Mustaqillik Kününi Müriupolde büyük kontsertnen qayd ettik. Publika - acyip, energetika - sıñırsız!”, - dep, teessuratlarınen paylaştı “Mandrı” taqımınıñ lideri Sergiy Fomenko (Foma).
"Mariupolde ukrain yırları, ukrain tili — bu siyaset degil. Ukrainanı qorçalağanlar içün bir teşekkürdir. Qıyın bir bölge, amma festivalge kelgen seyircilernniñ samimiyligi, tasdıqladı: Mustaqillik Kününi tamam mında keçirgenimiz kerek edi", - dep, qayd etti Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stets.
"Tvoya Krayina fest" festivaliniñ esas maqsadı - territorial toplulıqlarnıñ medeniy kommunikatsiyası vastasınen, çeşit yaşta ve çeşit milletlerge ait olğan auditoriyalarnıñ, uzaq Ukraina şeerleriniñ sakinlerini ve VVQ zonasına yaqın olğan territoriyalarnıñ celp etilmesi.
Hatırlatamız, avgustnıñ 11-de festival İzmailde, Romaniyanen sıñırda keçti, avgustnıñ 18-de — Geniçeskte, Qırım memuriy sıñırı yanında keçti.
Sentâbr 8-de festival — Summı vilâyetindeki konotopta, sentâbrniñ 15-de — Zakarpatye vilâyetindeki Mukaçevoda, sentâbrniñ 22-de - Çernivtsi vilâyetindeki Novoselıtsâda, sentâbrniñ 29-da - Rivne vilâyetindeki Sarnıde keçecek.
Cedvel


text:
«Meniñ esimim Gülnur. Äke-şeşem, joldasım, kişkentay qızım bar. Tärbïeli otbasınanmın. Oqığan, toqığan, közi aşıq adammın. Biraq… jat ağımnıñ jeteginde qalay ketip qalğanımdı özim de bilmey qaldım. Azğırıp jürip küyewimdi de adastırdım. Bir jıl küyewim ekewmiz sol radïkaldı toptıñ quramında jürdik, üyden ketip qaldıq. Bir jıldan keyin üyge kelip, qızıma nïkab kïgizip, ata-anamızdıñ jılağanına qaramay, Sïrïyağa attandıq. Bizge eñ durıs jol sol sïyaqtı bolıp körindi. Sïrïyada jürgen kezde osı awır jayttıñ barlığı jüregine salmaq bolıp tüsip, äkem qaytıs boldı. Küyewim özin özi jarıp jiberdi. Jat ağımdağılar kişkentay qızımdı zorlap, onı da öltirip tındı. Eñ soñında osınıñ barlığınıñ durıs emes ekenin tüsingen soñ, jat ağımnıñ qursawınan äreñ bosap, üyge keldim. Kewdemde janım bolğanı ne kerek, qur sülderimdi süyretip, tiri ölik bolıp keldim. Şeşemdi de şarşatqan ekenmin. Osılayşa, meniñ adasqanımnıñ saldarınan bir otbasınıñ şañırağı ortasına tüsti…»
Bul T.Axtanov atındağı Aqtöbe oblıstıq drama teatrınıñ aktrïsası Janna Ötegenniñ keyipkeri Gülnurdıñ basınan keşken oqïğası. Gülnur — Jabal Erğalïevtiñ «Esigimdi qaqqan kim?» dramasınıñ bastı keyipkeri. Aktrïsa Janna Ötegen sol keyipkerdi saxnağa alıp şığadı. Qoyılımnıñ bastı taqırıbı — bügingi qoğamnıñ eñ bir dertti taqırıbı: jastardıñ jat ağımnıñ jeteginde ketwi, adaswı, aqırında otbasınıñ oyranı şığıp, adasqannıñ soñı ölimge alıp kelwi…
— Bul keyipkerdi somdaw mağan öte awır boldı. Janım awırıp, özimdi qoyarğa jer tappaymın. Dayındıqtan keyin 2-3 sağatqa deyin öz özime kele almay qïnalamın. Osınday jat ağımnıñ jeteginde ketken talay jastıñ ata-anasın, balaların oylaymın, Allanıñ durıs jolı osı eken dep adasıp, Sïrïyağa ketwdi oylaytın jastardıñ tağdırına alañdaymın. Munday jayttı eşkimniñ, eşbir otbasınıñ basına bermesin. Osı qoyılım arqılı körermenge, jastarğa oy salsaq, ol bizdiñ ülken oljamız bolar edi. Xalqımız jat qılıqtan awlaq bolsa eken, — deydi Janna Ötegen.
Nurlan Jumanïyazov, rejïsser:
- Qoğam bolıp, orta bolıp, onıñ durıs emestigine köz jetkizwimiz kerek. Maqsatım bar. Bul spektakl de öziniñ bir mïssïyasın orındap, tübi bir qoyılmaytın därejege jetse eken deymin. Bizdiñ közqarasımız el ekige ajıramay, basqa-basqa ärbir qïlı sanağa ketpey, bir atadan kele jatqan Ïslam dinin durıs uğıp, durıs tüsinsek deymin.
Qoyılımnıñ avtorı Jabal Erğalïev, rejïsseri Nurlan Jumanïyazov.
Buğan deyin bul qoyılım Astana jäne Qarağandı teatrlarında qoyılğan. Aqtöbede 3 qırküyekte birinşi ret qoyıldı.
Derekközi: BAQ materïaldarı
Kommentarïï


text:
Raşidäm RÄhMANOVA, «Uyğur avazi»/ Ämgäkçiqazaq nahiyäsi Saymasay yeza okruginiŋ tärkivigä Saymasay vä Amangeldi (ilgärki Taştiqara) yeziliri kiridu. Turğunliriniŋ sani – 6250 adäm. Okrugniŋ umumiy mäydani – 107 kilometr yaki 10702 gektar.
Okrugta җämi 1595 ailä, җümlidin Saymasay yezisida – 1130, Amangeldidä 465 ailä istiqamät qilidu. Ular asasän dehançiliq vä çarviçiliq bilän şuğullinidu. Dehanlar kšmüqonaq, poçaq, kšktat vä yäm-çšp šstüridu. Kšmüqonaqniŋ mäydani 3000 gektarğa yeqin, poçaq 1000 gektardin aşidu, bedä – 1500 gektar vä kšktat 1000 gektar yärni egiläydu.
Okrugta «Jaŋaşar» җavapkärligi çäklängän yoldaşliği vä Qazaq milliy agrarliq universitetiniŋ oquş-täҗribä vä çarviçiliq kafedrisi bar. Dšlät täripidin berilivatqan subsidiyalär hesaviğa keyinki jilliri okrugta çarviçiliq käskin täräqqiy etivatidu. hazir okrugta 3429 siyir, 470 at, 309 çoşqa, 2 tšgä vä 1500gä yeqin quş bar.
Okrugtiki «Aydarbaev E» egiligidä 1000ğa yeqin mal bolup, uniŋ yerimini degidäk seğin siyirlar täşkil qilidu. Bu egilik jiliğa 5,5 million litr süt yetiştüridu.
Okrugniŋ A.Baytursınov namidiki vä Sadir namidiki ottura mäktäpliridä 1000din oşuq bala bilim alidu. Mäktäplärdä mäktäp yeşiğiçä bolğan balilar üçün ihçam märkäzlär eçilğan.
Saymasayda ambulatoriya, Amangeldida fel'dşerliq punkt moҗut. Ularda barliği bolup 18 aliy vä mähsus ottura bilimlik meditsina hadimi hizmät qilidu. Bir «Tez yardäm» maşinisi bar. härqandaq ağriqniŋ aldini eliş mähsitidä pat-pat reydlar uyuşturulup turidu.
Okrug territoriyasidä 31 dukan, 4 tehnikiliq hizmät kšrsitiş märkizi, 5 җämiyätlik tamaqliniş orni, 2 navayhana, 3 dorihana vä 2 yanarmay stantsiyasi bar.
Bu qetim biz ilgärki Taştiqara, hazirqi Amangeldi yezisiniŋ turmuş näpäsi häqqidä hekayä qilmaqçimiz.
Ötmüştin uçur
Bu yezida asasän uyğurlar istiqamät qilidu. Tarihiy mänbälärgä asaslansaq, mäzkür yeza 1880-jili 24-fevral'da imzalanğan İli šlkisiniŋ Hitayğa qayturulidiğanliği häqqidiki Sankt-Peterburg şärtnamisiğa benaän, 1881-jildin 1884-jilğiçä davamlaşqan «kšç-kšç» җäriyanida vuҗutqa kälgän. Yezini bärpa qilğanlar tarihiy Vätinimizniŋ Taştiqara yezisidin kšçüp çiqqanliqtin, yeŋi makanini ana jutiniŋ nami bilän atiğan. Başta yezida 500 ailä bolup, ular dehançiliq, çarviçiliq, bağvänçilik vä qolhünärvänçilik bilän şuğullanğan. 30 — 35 jil içidä ailä sani 1000ğa yätkän. Öz vaqtida bu yezida 10 meçit, 17 tügmän, 2 çoŋ mädrisä bolğan.
1918-jilqi “atu” paҗiäsidä Taştiqarida 750 uyğur rähimsizlik bilän šltürülgän. Aman qalğanlarniŋ kšpçiligi başqa jutlarğa kšçüp kätkän. Yezida qalğan häliq 1923-jili artel', 30-jilliri «İşçi» vä «Dehan» kolhozlirini qurğan. 1931 — 1932-jilliridiki ovҗ alğan açarçiliqtin nurğunliğan taştiqariliqlar çegara atlap, şäriqqä kšçüp ketişkä mäҗbur bolğan. Şuniŋğa bağliq yeza ahalisi yänä aziyip kätkän. 1935 —1936-jilliri yezidiki ikki egilik biriktürülüp, «Mirzoyan» namidiki kolhoz qurulğan. Keyin «Taştiqara» vä «Birinçi may» kolhozliri täşkil qilinip, ularğa millitimizdin çiqqan tädbirçan rähbärlär Nurahun Däraev bilän Avut Burhanov räislik qilğan.
Yezidiki uyğurlarniŋ sanini 1954-jildin 1963-jilğiçä Şärqiy Türkstandin Keŋäş Eligä kšçüp çiqqan uyğurlar toluqturdi. 1952-jili Taştiqaridiki «Taştiqara» vä «Birinçi may» kolhozliri «Pravda» kolhoziğa biriktürüldi. 1963-jili «Pravda» kolhozi hoşna Aleksandrovka yezisidiki «Jaŋaşar» egiligi tärkivigä bšlümçä bolup qoşuldi. Nurahun Däraev oquş-täҗribä egiligi mudiriniŋ orunbasari, Avut Burhanov Aleksandrovka yeza keŋişiniŋ räisi bolup tayinlandi. Äynä şuniŋdin keyin yeza hayatida helä çoŋ mädäniy-iҗtimaiy šzgirişlär yüz bärdi. Yezida mäktäp, klub, balilar bağçiliri selinip, koçilar asfal'tlandi.
Keŋäş İttipaqi ğuliğandin keyin, Qazaqstanniŋ ilğar egilikliri qataridiki «Yeŋişär» oquş-täҗribä egiligimu väyran boldi. Egilikniŋ 2000din kšpiräk seğin siyiri, yüzligän härhil tehnika vä başqimu mülki talan-tarajğa selindi. Yezidiki Mädäniyät šyi, balilar bağçisi vä başqa җämiyätlik benalar şähsiylärgä setildi.
Taştiqariliqlarmu mustäqil-likniŋ däsläpki jilliri, barliq qazaqstanliqlarğa ohşaş, qiyin-qistaq künlärni baştin käçürdi. här halda, ata-bovilardin miras qalğan dehançiliq bilän şuğullinip kelivatqan yeza hälqi asta-asta tirikçiligini yolğa qoyuvaldi. hazir yezida turmuş şaraiti tamamän tšvän aililär yoqniŋ ornida.
Yeza yaşliriğa klub keräk
Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ çoŋ jigitbeşi Tursunmähämät Abdusemätov, uniŋ orunbasari Üsänҗan Abdrahmanov vä nahiyälik Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Nurbüvi Nasirova bilän Amangeldida bolup, ahaliniŋ ähvali bilän tonuştuq. Yeziniŋ märkizidä bizni 10 jildin beri jutni başqurup kelivatqan jigitbeşi Davutҗan Burhanov vä Hanim-qizlar keŋişi räisiniŋ orunbasari Ayşäm Reҗäpova başliğan aktivistlar topi kütüvaldi. Däsläp qädäm taşliğinimiz – šz vaqtida şähsiylär qoliğa štkän yeza klubiniŋ benasi boldi.
– Yaz, küz ayliri hoyliliri räŋmu-räŋ güllärgä tolğan, dayim issiq nanniŋ puriği güpüldäp dimaqqa urup turidiğan gšzäl jutumizniŋ kšrkini moşu «taşlanğan bir benala» buzup turidu. Taşlanğan bolsa, biz üçün nur üstigä nur bolar edi, çünki uni alliqaçan šz paydimizğa җšndävalattuq. Amma u bir kişiniŋ şähsiy egidarliğida bolğini üçün egisigimu, yeza turğunliriğimu paydisi tägmäyvatidu, – däp başlidi sšzini Davutҗan aka. – Klubniŋ egisi bilän birnäççä qetim sšzläştuq, u benani hškümätkä qayturup berişkä kelişti. Biraq, hazirçä bu mäsilä häl bolmayvatidu. Mabada, bena dšlätkä qayturulidiğan bolsa, päqät dšlätniŋ yardimigila qarap oltarmas eduq. Çünki yezida vijdani bar, tuğulğan jutiniŋ ğemini yäydiğan yaşlirimiz nurğun.
Atilarğa hšrmät
– 1941-jili Taştiqaridin Uluq Vätän uruşiğa 143 adäm atlanğan ekän. Uruş tamamlinip, Keŋäşlär Eli ğalibiyät qazanğandin keyin ularniŋ bari-yoqi üçtin birila jutiğa qaytip kelip, җülmärigän egilikni qayta tikläş yolida märdanilarçä ämgäk qilğan. Şundimu yezimizda җäŋ mäydanlirida qan käçkän jutdaşlirimizğa beğişlanğan yadikarliq bolmiğan. 2010-jili, yäni Uluq Ğalibiyätniŋ 65 jilliği harpisida jutdaş ğalip atilar hatirisigä moşu parkni bärpa qilip, yadikarliq ornattuq. Ändi Ğalibiyätniŋ 70 jilliğiğa munasivätlik Saymasay yeza okrugi hakimiyitiniŋ yardimi bilän Nurmähämät İbdiminov, Adilҗan Sadirov, Rinat Nurmämätov, Abdusattar Sadiqov, Rähmätҗan Tšländiev, Tursun Adilov, Nodär Mukarämov, Adilҗan İsrayilov, Murat Noruzov, Mars İmirov, Nazim Äysarov, Murat Zubarşaev, Qadir Burhanov, Abletip İsmayilov, Klara İsrayilova, Aynur Nurmämätova vä Aida Äzizova qatarliq yaşlirimizniŋ küç çiqirişi bilän Şšhrät parki vä yadikarliq җiddiy remonttin štüp, ätrapi qorşaldi, härhil däl-däräqlär vä güllär kšçätliri tikildi, — dedi Davutҗan aka.
– Şuni mämnuniyät bilän täkitlimäkçimänki, isimliri atalğan yaşlirimiz yezidiki meçitniŋ quruluşiğimu paal qatnaşti. Ular yazniŋ aptiviğa qarimay, etiz-eriqtiki işlirini taşlap, ätidin käç kirgiçä jutniŋ hizmitini qildi. Kšpçilikniŋ küç çiqirişi bilän yeŋi meçit benasi vä uniŋ yenida mädrisä eçildi, – däp sšhbitimizgä qoşuldi Ayşäm hädä Reҗäpova.
Dinimiz – İslam
– Yezimizdiki däsläpki meçitni sahavätlik inimiz Abdullam hoşurov saldurup bärgän edi. Biraq, vaqit štüp, bena konirap, upraşqa başlidi. Jut bilän kelişip, uni yeŋilaş qarariğa kälduq, – däp ähvalni tonuşturdi Davutҗan aka.
«Kšp tükärsä, kšl bolur» demäkçi, jut turğunliriniŋ «Bir yaqidin baş, bir yäŋdin qol» çiqirişi nätiҗisidä yezida yeŋi meçit qäd kštärdi. Aktivistlarniŋ täkitlişiçä, bu aliyҗanap işqa «yançuğida bar» sahavätlik insanlar alahidä yardäm qildi. Mäsilän, aka-ini Ähmätҗan vä Asimҗan Sadirovlar meçitniŋ içidiki barliq işni šz boyniğa elip, täl-tšküz tügitip çiqti. Murat Zubarşaev kšmürhana vä täräthana saldurup, issitiş vä su sistemilirini šz mäbliği hesaviğa yasatti. «Eŋsegen» dehan egiliginiŋ rähbiri Samat Esimov 350 miŋ, tiҗarätçi Majit Nursahanov 80 miŋ täŋgä ianä qildi. Saymasay yeza okruginiŋ hakimiyiti meçitniŋ quruluşiğa 650 miŋ, parkniŋ remontiğa 350 miŋ täŋgä bšldi.
Meçit imaminiŋ orunbasari Mähämät Raziev vä namazhan Çiŋğiz Qasimovniŋ täkitlişiçä, hazir meçitniŋ işigi keçä-kündüz oçuq. Yeza çoŋlirila ämäs, yaşlarmu җümä namazliriğa qatnişişqa tirişidu. Ularniŋ diniy savatqa bolğan häväsi helila küçäygän. hä, iman bar yärdä, insap bolidiğini şübhisiz.
Salamätlik – zor bayliq
Amangeldidiki fel'dşerliq-akuşerliq punktini 37 jildin beri aliy däriҗilik vraç Raziyäm Җapparova başqurup kelivatidu. Özi moşu yezida tuğulup šskän. Meditsina institutidin keyin ämgäk paaliyitini Almuta şähiridä başlap, 2 jildin keyin ana jutiğa qaytip kälgän. 30 jilliq ämgäk täҗribisi bar hämşirä Halidäm Tohtahunova, 20 jildin oşuq vaqittin beri işläp kelivatqan akuşerka Aynaş Ömürzaqova vä taziliq hadimi Valentina Särsembaeva yezida istiqamät qilivatqan aililärniŋ härbir äzasini yadqa bilidu. Uzun jillardin beri amangeldiliqlarniŋ salamätligini küzitivatqan aqhalatliq bu җanlar jutdaşliriniŋ alqişiğa sazavär.
– Kona meçit benasi boşap, jutniŋ qarari bilän medpunktqa berilgändin keyin, nahiyälik salamätlikni saqlaş bšlümigä muraҗiät qilip, yardäm soriduq. Bena 2014-jili «Salamattı Qazaqstan» programmisi boyiçä җiddiy remonttin štüp, uniŋ nurğun qismi yeŋilandi. Biraq tehi җšndäydiğan kam-kota yerimu yetärlik. Bu qetimmu jutdaşlirimiz yardäm qolini sundi. Qisqa vaqitniŋ içidä mäbläğ toplap, barliq bšlmiliriniŋ torusini qaplap, 2 üstäl, 4 orunduq, derizilirigä pärdilärni vä qan qisimlirini šlçäydiğan apparatlarni elip bärdi. Kštiräŋgü käypiyat bilän yeŋiçä iş başliduq. hazirmu birär närsimiz yätmäy qalsa, jut aktivistliriğa muraҗiät qilimiz. Ular heçqaçan iltimasimizni rät qilğan ämäs. Moşu yosunda yeziniŋ jigitbeşi Davutҗan Burhanovqa, uniŋ orunbasari Murat Noruzovqa, Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Zibäydäm Mämätbaqievağa häm uniŋ orunbasarliri Ayşäm Reҗäpova bilän Risalät Seyitovağa vä başqimu millätpärvär jutdaşlirimizğa eytar alqişimiz zor. Sävävi, şularniŋ qollap-quvätlişi bilän bemarlar zaman täläplirigä muvapiq җabduqlanğan punktta profilaktikiliq täkşürüşlärdin štüp, davalanmaqta.
Sadir mäktivi
Amangeldi yezisidiki ottura mäktäp Sadir nami bilän atilidu. «Mäktäpkä Sadir Palvanniŋ ismi berilgänmu?» däp soraydiğanlarmu uçrişidu. Biraq undaq ämäs. Amangeldiniŋ mäktivigä nami berilgän adämniŋ durus isim-şäripi Nadir Sadirov. U 1870-jili Yeŋişärdä tuğulğan. 1921-jili dšlätniŋ tapşurmisi bilän Taştiqariğa kelip, tunҗa mäktäpni eçip, yeza baliliriğa bilim bärgän. Däsläpki ustazniŋ iltimasiğa benaän bilän yärlik ahali šzliriniŋ küçi bilän mäktäp benasini salğan. Şundaqla uniŋ täşäbbusi bilän yezida yeza keŋişi, ağriqhana vä klub selinğan.
Nadir Sadirov җämiyätlik işlarğa paal arilişip, ahaliniŋ aŋ-säviyäsini vä bilimini kštirişkä tšhpä qoşqan. Ustazniŋ qolida bilim alğan Mäsim Yaqupov Keŋäş İttipaqiniŋ Qährimani atalsa, Quddus Ğoҗamiyarov däsläpki uyğur käspiy kompozitori bolup yetilip çiqti. Şundaqla uniŋ şagirtliri Basit vä Mähsüt Niyazovlar, Tohtahun Talipov häm Avut Burhanov Uluq Vätän uruşiğa qatnişip, uruştin keyin hayatiniŋ ahiriğiçä yezida yaşap, ästaidil ämgäk ätti.
Amangeldidiki S.Nadirov açqan däsläpki uyğur mäktivi 1953-jili 7 jilliqqa, 1957-jili ottura mäktäpkä aylandi. Oqutuş uyğur vä rus tillirida jürgüzüldi. Şu jilliri yeza turğunliriniŋ yardimi bilän 10 qoşumçä sinip selindi. Bu işqa mäktäp oquğuçilirimu qatnişip, ular kesäk quyğan. Keyiniräk minnätdar ävlatniŋ täşäbbusi bilän mäktäpkä yezida däsläp märipät çiriğini yaqqan Nadäk molla Sadir oğliniŋ nami berildi.
Mäktäpniŋ hazirqi 624 orunluq benasi 1987-jili selindi. Balilar qazaq, rus vä uyğur tillirida bilim alidu. 2008-jili mäktäp yeşiğiçä bolğan balilar märkizi eçildi.
Mäktäpniŋ hazirqi mudiri Tohtahun Sadiqov moşu mäktäptin uçum bolğan. U S.Kirov namidiki Qazaq dšlät universitetiniŋ mehanika vä matematika fakul'tetida, andin 2 jil aspiranturida tähsil kšrdi. 4 jil Energetika vä alaqä institutida ilmiy hadim bolup işläp, 1982-jili šzi bilim alğan qutluq därgahqa ustaz bolup käldi.
Tohtahun Şärip oğli 4 jil matematika päniniŋ muällimi bolup işligändin keyin mäktäpniŋ mudiri bolup saylandi. Mana şuniŋdin beri 30 jildin artuq vaqit štti. U mäktäp tizginini qoliğa alğan kündin tartip bilim därgahiniŋ ähvalini yahşilaşqa, bilim süpitini aşuruşqa bar küç-җigärini särip qilip kälmäktä.
Bügünki kündä Sadir namidiki ottura mäktäptä 500gä yeqin bala qazaq, uyğur vä rus tillirida oquydu. Yaş ävlatqa 56 aliy vä mähsus bilimgä egä ustaz süpätlik bilim vä tärbiyä berivatidu. Ularniŋ nurğuni üç tilda däris štküzidu. Yänä bir alahidiligi – ustazlarniŋ kšpçiligi – moşu yeziniŋ turğunliri. Mudirniŋ eytişiçä, keläçäk muällimlärni ustazlarniŋ šzliri mäktäp bosuğisida täyyarlavalidu. Oquş älaçiliriğa durus yol-yoruq kšrsitip, aliy oquş ornini tügätkiçä iş ornini täyyarlap qoyidu. Şuŋlaşqimu mäktäptä sirttin kelip işlävatqan muällimlär az.
– Yezidiki yalğuz mädäniyät orni – bilim därgahi bolğanliqtin, jutdaşlirimiz bilän qoyuq arilişişqa tirişimiz. Barliq mäyrämlär, härhil jiğinlar moşu yärdä štidu, – däydu Tohtahun Şärip oğli.
Eytmaqçi, biyil Sadir namidiki mäktäptin uçum bolğan 30 jigit-qizniŋ 26 aliy vä ottura oquş orunliriğa çüşti. Ularniŋ içidä 8 uçumkar aliy vä 6 uçumkar ottura oquş ornida häqsiz bilim elivatidu.
İnaq-iҗil turmuşi bilän kšpkä ülgä bolğan Amangeldi yezisini mäşhur adämlärniŋ juti desäkmu bolidu. Juqurida täkitlängän däsläpki uyğur käspiy kompozitori Quddus Ğoҗamiyarov bilän Keŋäş İttipaqiniŋ Qährimani Mäsim Yaqupovtin başqa tarih pänliriniŋ doktori Malik Käbirov, tonulğan yazğuçi-şair, jurnalist Malik Sadirov, Qazaqstanniŋ hizmät kšrsätkän artisti Marat Mämätbaqiev, yeza egiligi işläpçiqirişiniŋ mahirliri Avut Burhanov, Tursun Abdullaev, Tudahun Sadiqov, ismi duniyağa tonulğan alim Şšhrät Mitälipov, Almuta şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Abdullam hoşurov, tšmür yol hizmitiniŋ pähriy hadimi Nariman Nuriyarov, politsiya polkovnigi Tel'man Üsänov qatarliq onliğan jutdaşliriniŋ isimlirini pähirliniş ilkidä tilğa alidu.
Uyğur, qazaq, rus vä polyak millätliriniŋ väkilliridin tärkip tapqan amangeldiliqlarniŋ buniŋdin keyinmu iҗil-inaq yaşap, ünümlük ämgigi bilän Qazaqstan ihtisadini kštirişkä munasip tšhpä qoşidiğanliğiğa işänçimiz kamil.
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.
Sürätlärdä: 1. Mäktäp mudiri Tohtahun Sadiqov däris üstidä. 2. Җamaätçilik işliri aktivistliriniŋ bir topi Şšhrät parkidiki yadikarliq yenida. 3. FAP başliği Raziyäm Җapparova (otturida) bilän hämşirä Halidäm Tohtahunova iş üstidä. 4. Kona klub benasi.


text:
Taïlandta nebäri 12 sekwnd işinde bank tonaldı.
Polïcïyanıñ mälimetinşe, oyınşıq tapanşa kezengen jigit banktiñ ğïmaratına kirip kelip, aqşa talap etken. Qorıqqan kassïrler 23 jastağı tonawşığa şamamen 5 mıñ AQŞ dollarına jwıq aqşanı ustata salğan. Bankten jügirip şığıp, qaşa jönelgen qılmıskerdi polïcïya sol sätte qurıqtaptı. Artınşa onıñ Taïland jerine Avstralïyadan qıdırıp kelgen twrïst ekendigi anıqtaldı. Bir ay boyı sayran salğan jigit aqırı bar aqşasın tawısıp, eline qaytw üşin bïletke kök tïın tappay qalıptı, dep xabarlaydı ABC News. Endi qıdırımpaz şeteldikke «urlıq jasadı» degen ayıp tağıldı. Eger onıñ kinäsi sotta däleldense, Avstralïya azamatı 10 jılğa deyin bas bostandığınan ayırılwı mümkin.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Advokatlar Qırımtatar halqı lideriniñ oğlu Hayser Cemilevniñ azat etilmesine Rusiyedeki Ukraina konsul hızmetlerini celp etmek isteyler. Bunı noyabr 22-de mahküm etilgenniñ Rusiye advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bunı Cemilevler qorantasınıñ onı azatlıqqa çıqqan soñ Kyivge ketirme planlarınen bağlı risklerni eksiltmek içün yapacaqlar.
«Hayser ketecek hızmet naqliyatında konsullar apishanege kelecek. Bu naqliyat baqılmay ve toqtatılmay. Ümüt etem ki, Rusiye uquq qoruyıcıları oña qarşı provokatsiyalar yapmaycağınıñ küçük kefili olacaq», – dep ayta advokat.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, Hayser Cemilevge Rusiyeni terk etmege yasaq etile bile, çünki oña nisbeten üç yıllıq memuriy nezaret kirsetildi. Bundan ğayrı, advokat Rusiyede mahküm etilgenge qarşı cinaiy iş açılacağını red etmey.
«Hayserge qarşı yañı iş açılacağını red etmege mümkün degil. Misal olaraq, apishanede bir şey hırsızladı ya da saqçığa ücüm etti. O, azat etilgen soñ da provokatsiyalar ola bile. Birisi çapıp kelir, patronı atar, onı tekrar yaqalamaq içün sebep olur. Hayser azat etilecek vaqıt Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimlerini yaqınlaştırmamaq kerek», – dep ayta Nikolay Polozov.
Onıñ bildirgenine köre, Hayser Cemilevge Ukrainağa çıqmağa izin berilmese, onı Rusiyedeki ukrain konsullığına alıp ketecekler ve mesel al etilgenine qadar o anda qalacaq.
Hayser Cemilevniñ apis cezası cumaertesi künü, noyabr 26-da, soñuna kele, amma Rusiye qanunlarına köre, onı soñki iş künü, yani cuma künü, noyabr 25-de azat etmek kerekler.
Hayser Cemilev 2013 senesi mayısta Bağçasaraydaki eviniñ azbarında babasınıñ silâsından qoranta tanışı Fevzi Edemovnı öldürmesi ile qabaatlana. Qırım işğalinden soñ Rusiye taqiqat organları işni ğayrıdan taqiq etmege qarar alğan edi. Hayserni Aqmescit SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev Astrahanniñ №10 apishanesinde cezasını çeke.
Rusiye mahkemesi sentâbr 15-de Hayser üç yıl devamında memuriy nezaret altında olacağını belgiledi. Çıqarılğan qararğa binaen, Hayser Cemilev Qırımdan çıqamaz, saat 22-den saba saat 6-ğa qadar Bağçasaraydaki yaşağan yerinden çıqamaz, işnen bağlı allar istisna ola. Cemilevniñ oğlu ayda eki kere «yaşağan yeri ya da qayd olğan yerniñ içki işler organına kelmege» mecburdır.


text:
Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinovnıñ fikirince, «Rusiyege qarşı çıqqan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberligi 2014 senesi mart 16-dan soñ ölgen element oldı».
Bunı olar MİA «Rossiya segodnâ» matbuat konferentsiyasında bildirdiler.
«Qırım iç bir vaqıt milletlerara problemalarnı körmedi. Vaziyet kerginleşkende Kiyev akimiyeti qırımtatar halqınıñ yetekçilerini qullanmağa tırışqan edi, olarğa em spiker, em baş nazir vazifeleriniñ berilecegini vade etken edi. Meclisniñ reberligi ruslarğa qarşı yönelgen edi. Referendumdan soñ bu ğaye yoq oldı, bu reberlik bitken element oldı, halqnıñ appenditsiti olaraq bir kimsege kerekmey», – dedi o.
Konstantinovnıñ bildirgenine köre, Qırım reberliginiñ yañı vazifesi – «yañı Rusiye Qırımınıñ qurulmasıdır».
Vladimir Konstantinovnıñ aytqanına köre, keçken sene olıp keçken vaqialar devamında, «referendum» arfesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov parlament reisi vazifesini alacaq edi.
Böyle etip Qırım spikeri Refat Çubarovnıñ keçken sene yarımada işğali arfesinde qırımtatarlarnıñ vaziyetni kerginleştirecek areketlerniñ yapılması içün provokatsiyalar yapılğanı aqqında Qırım.Aqiqatqa aytqanlarına cevap berdi.


text:
Bunı «Şuster Live» programma efirinde prezidentke namzetini köstergen Petro Poroşenko bildirdi, dep haber ete «Pressa Ukrainı».
«Avropalı adliyecilerniñ yardımı ile Gaagadaki Halqara cinaiy mahkemesine dava azırlana… Amerikalı şerikler bugün ukrainlilerge Rusiyeni Qırım işğali sebebinden mesülietke çağırmaq içün ciddiy davanı azırlamağa yardım ete».
Bundan da ğayrı, onıñ aytqanı kibi, Ukraina Stokgolm arbitraj mahkemesine de muracaat etmege planlaştıra.
Poroşenko şunı da qayd etti ki, «bu istilâcı kim olğanını qayd etmek içün degil de, Rusiyege çoq milliard mesülietni yüklemek içün bi yoldır. Eger de o halqara toplulığınıñ subyekti olıp qalmağa istese, mahkeme qararlarına boysunmaq ve cinaiy areketlerini etken insanlarnı cezalamaq kerektir», – dedi Petr Poroşenko.


text:
Bükilälemdik boks serïyasında (WSB) el namısın qorğaytın «Astana Arlans» klwbı VI mawsımdağı jaña quramın tanıstırdı. Otandıq klwbtıñ jaña mawsımdağı jekpe-jekterin «Xabar» arnası körsetedi.
Ötken mawsımda «Astana Arlans» klwbınıñ bas bapkeri qızmetin Marat Jaqïev atqarğan bolatın. Bïıl täjirïbeli bapker şäkirtterin Olïmpïada oyındarına dayındaw maqsatında qızmetin bosatıptı. VI mawsımda klwbta ağa bapker qızmetin tanımal bapker Nurlan Aqürpekov atqaradı. Sonday-aq, klwb tanımbelgisin özgertipti. Qasqır beynesi qaldırılıp, WSB jobasında eki ret top jarwına baylanıstı eki juldız qosılğan.
«Astana Arlans» klwbı VI mawsımdağı quramına 30 boksşı enip otır. Al klwbtıñ bas menedjeri Serik Säpïev jaña mawsımda jeñimpaz atanw oñay emes ekenin ayta ketti.
- Bul mawsımdağı kezdeswler oñay bolması anıq. Birinşiden, şeşwşi jekpe-jekter özge elderde ötedi. Toptan birinşi orınmen şıqsaq, jartılay fïnalda özge elde judırıqtasatın bolamız. Fïnal da däl solay. Jarıstıñ awqımı keñeyip keledi. Jartılay fïnalğa jetwge tïispiz. Fïnalğa şıqqan künniñ özinde jeñimpaz atanw oñay emes, - dedi.
«Astana Arlans» klwbınıñ jaña quramı:
49 keli: Mardan Berikbaev, Temirtas Jüsipov, Jomart Erjan;
52 keli: Oljas Sättibaev, Azamat Ïsaqulov, Azat Maxmetov;
56 keli: Meyirbolat Toïtov, Nurbol Qaljanov, Nursultan Köşeğulov;
60 keli: Zäkir Safïwllïn, Erjan Muzafïrov, Bekdäwlet Ïbragïmov;
64 keli: Samat Bäşenov, Asqat Wälïxanov, Sabırjan Baqbergenov;
69 keli: Aslanbek Şımbergenov, Qanağat Maralov, Bekzat Xalmetov;
75 keli: Meyirim Nursultanov, Amankül Äbilxan, Erik Äljanov, Rwstam Svaev;
81 keli: Älï Axmedov, Nurdäwlet Jarmanov, Arman Rısbek;
91 keli: Muxamedjan Erkin, Raxman Äljanov;
+91 keli: Nursultan Amanjolov, Qamşıbek Qoñqabaev, Nurjan Bekzatov.
Ayta keteyik, bïılğı mawsımda «Astana arlandarı» «D» tobında «Baku Fires» (Äzirbayjan), «Puerto Rico Hurricanes» (Pwerto-Rïko), «Team Uzbekistan» (Özbekstan) klwbtarımen sınğa tüsedi. Qazaqstandıq klwb toptağı alğaşqı jekpe-jekterin 23 qañtar küni Qarağandıda «Baku Fires» klwbına qarsı ötkizedi.
massaget.kz
Kommentarïï


text:
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Atırav vilayitidä iş babidiki säpärdä bolup, birqatar sanaät karhanilirini vä iҗtimaiy ob°ektlarni ziyarät qildi, şundaqla regionniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiğa beğişlanğan keŋäşmä štküzdi.
Prezident däsläptä “Däulet” hususiy industrial zonisida boldi. Bu zamaniviy karhana bolup, uniŋ tärkividä “Däulet Nan” nan mähsulatliri vä qändälät buyumlirini işläp çiqiridiğan zavod, içidiğan su vä makaron mähsulatini çiqiridiğan tseh, “Rayhan” dehan egiligi, tügmän, gšş kombinati, tikinçilik tsehi, şundaqla asfal't-beton zavodi bar.
Dšlät rähbiri nan vä makaron mähsulatlirini çiqiridiğan tsehni kšzdin käçürdi, bu yärdä işläp çiqirilğan mähsulatniŋ ülgiliri bilän tonuşti.
Prezidentqa şundaqla Atırav vilayitiniŋ investitsiyalik layihiliri tonuşturuldi.
Nursultan Nazarbaev şundaqla “Embamunaygaz” aktsionerliq җämiyitiniŋ yeŋi mämuriy benasida bolup, işläpçiqiriş җäriyanlirini vizuallaşturuş märkiziniŋ paaliyiti bilän tonuşti.
“Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyiti başqarmisiniŋ räisi Ahmetjan Esimov Dšlät rähbirigä “Milliy industrial neft'-himiya tehnoparki” mähsus ihtisadiy zonisi paaliyitiniŋ asasiy nätiҗiliri toğriliq doklad qildi.
Andin keyin Dšlät rähbiri metall konstruktsiyalirini işläpçiqirişniŋ tehnologiyalik җäriyani bilän tonuşti. Nursultan Nazarbaevqa zavodta çiqirilğan täyyar mähsulatniŋ ülgiliri kšrsitildi.
Prezident “Jigermunayservis” karhanisiniŋ işçiliri bilän uçrişiş vaqtida sanaätniŋ türlük sahalirida zamaniviy räqämlik tehnologiyalärni җariy qilişniŋ muhim ekänligini täkitlidi.
Studentlar šyi Prezident korteji tohtiğan yänä bir punkt boldi. Uni “KazTransOyl” aktsionerliq җämiyiti Bäş iҗtimaiy täşäbbusni ämälgä aşuruş dairisidä H.Dosmuhamedov namidiki Atırav dšlät universitetiğa soğa qilğan. Dšlät rähbiri yataqhanida turuvatqan studentlarğa muraҗiät qilip, milliy än°änilärgä ämäl qilişniŋ, çoŋlarni hšrmätläp, kiçiklärgä ğämhorluq qilişniŋ, şundaqla šz vätinini sšyüşniŋ muhim ekänligini täkitlidi.
Öz novitidä aliy oquş orniniŋ studentliri Nursultan Nazarbaevqa Bäş iҗtimaiy täşäbbus dairisidiki layihilärniŋ ämälgä aşuruluvatqanliği vä student yaşlarni turaqliq qollap-quvätlävatqanliği üçün minnätdarliq bildürdi.
– “Qazaq tilidiki 100 yeŋi därislik” layihisini ämälgä aşuruş dairisidä vilayätniŋ 18 oquş orni altä miŋdin oşuq därislik bilän täminländi. “Tuğan jer” mähsus layihisi boyiçä yärlik metsenatlarniŋ qollap-quvätlişi bilän umumiy bahasi 9 milliard täŋgilik 46 layihä ämälgä aşuruldi, – däp täkitlidi Atırav vilayitiniŋ hakimi Nurlan Noğaev vilayättä “Ruhani jaŋğıru” programmisini vä Bäş iҗtimaiy täşäbbusni ämälgä aşuruşniŋ ketip berişi toğriliq doklad qilip. – Uniŋdin taşqiri regionniŋ iҗadiy kollektivliri qazaq mädäniyiti vä sän°itini ilgirilitiş mähsitidä duniyaniŋ 12 mämlikitiniŋ sähnisidä šz hünirini kšrsätti. Region tiҗarätçiliriniŋ mäbliği hesaviğa Türkiyaniŋ Ankara şähiridiki Dina Nurpeisova namidiki mäydanda vätändişimizniŋ byusti ornitilidu.
Dšlät rähbiri regionniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyati mäsililirigä beğişlanğan keŋäşmini eçip, mustäqillik jillirida Qazaqstanniŋ häyran qalarliq nätiҗilärni qolğa kältürgänligini vä uniŋğa Atırav vilayiti turğunliriniŋ alahidä hässä qoşqanliğini täkitlidi.
– Biz 2025-jilğiçä bälgülängän Strategiyalik täräqqiyat planini qobul qilduq, “Nwrlı jol”, “Nwrlı jer”, “Räqämlik Qazaqstan” dšlät programmiliri, innovatsiyalik-industrial täräqqiyat programmisi, Bäş iҗtimaiy täşäbbus ämälgä aşuruluvatidu. Moşuniŋ hämmisi härbir qazaqstanliqniŋ turmuşini yahşilaşqa qaritilğan, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezidenti region ob°ektlirini ziyarät qiliş yäküni vä dšlät programmiliriniŋ ämälgä aşuruluşi toğriliq hesavatlar boyiçä vilayättä ihtisatniŋ intensiv täräqqiy etivatqanliğini vä iҗtimaiy turaqliqniŋ täminlängänligini täkitlidi.
Keŋäşmigä Atırav vilayitiniŋ hakimi regionniŋ moşu jilniŋ birinçi yerimidiki iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiniŋ yäkünliri toğriliq doklad qildi.
Dšlät rähbiri keŋäşmidä regioniŋ käspiy ittipaq härikitiniŋ, etnomädäniyät birläşmiliriniŋ väkilliri bilän sšhbätläşti.
Prezident keŋäşmä ahirida vilayät hakimiyitigä vä märkiziy dšlät organliriğa Aqtšbä – Atırav – Astrahan' avtomobil' yoliniŋ quruluşini çapsaniraq tamamlaş, agrar vä mähsulatni qayta işläş sahasini täräqqiy ätküzüş, yeŋi iş orunlirini vuҗutqa kältürüş, “Bäş iҗtimaiy täşäbbus” dairisidiki layihilärni süpätlik ämälgä aşuruş boyiçä birqatar tapşurmilarni bärdi.
Atırav vilayitidä boldi
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Atırav vilayitidä iş babidiki säpärdä bolup, birqatar sanaät karhanilirini vä iҗtimaiy ob°ektlarni ziyarät qildi, şundaqla regionniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyatiğa beğişlanğan keŋäşmä štküzdi.


text:
Ömiriñizdi qur ötkizip jatqanıñızdıñ 13 belgisi. Jäne siz munı bayqamay jürgen bolwıñız da mümkin.
Täjirïbeli psïxolog jäne ustaz Kerol Morgan, oqırmandarına 2 suraq qoyadı: bala küninde kim bolwdı armandadıñız jäne sol armanıñız iske astı ma? Teris jawap bergenderge ömirleriniñ qur ötip jatqandığın bildiretin 13 belgini aytqan eken. Kerol usınğan maqalanı oqıp köriñiz.
1. Siz layıqsız zattarğa tım köp waqıt jumsaysız
Beyneoyındar. Teledïdar. Ïnternet. Tım köp tamaq. Şamadan tıs işimdik. Tizimdi jalğastıra berwge boladı. Ömiriñizge baysaldı qarañızşı. Waqıtıñızdıñ köp böligin qayda jäne qalay ötkizesiz? Bul sizge payda äkele me? Bul sizdi jaqsı ömirge jeteley me? Eger joq bolsa, sizge kündelikti äreketteriñizdi qayta qarastırıp, özgerister engizw qajet.
2. Siz tım köp şağımdanasız
Äraqaşan öz ömirine köñili tolmaytın jäne bul jaylı aytwdı doğarmaytın adamdardı bilemin. Siz solardıñ birisiz be? Jumısıñızğa, bastığıñızğa, jalaqıñızğa, körşileriñizge nemese jubayıñızğa köñiliñiz tolmay ma? Eger solay bolsa, siz eşteñe özgertwge talpınbaysız, tek qana aynalañızğa jağımsız energïya taratwşısız. Şağımdar sizdi tığırıqqa tireydi. Unamaytın zattar jaylı emes, jaqsı köretin zattarıñız jaylı jïi aytıñız, nätïjesi köp uzamay biline bastaydı.
3. Siz aqıl-oyıñızdı qorektendirmeysiz
Eger siz tulğa retinde öspeseñiz jäne damımasañız, onda turıp qalğan, baldır basqan toğanğa uqsaytın bolasız. Bul sizdiñ aqıl-oyıñızğa da qatıstı, eger siz onı belsendi keyipte ustamasañız jäne jaña zattardı meñgermeseñiz. Türli mäseleler men sınaqtar aqıl-esiñizge keresinşe oñ äser etedi.
4. Öz-öziñizben iştey teris dïalog qurasız
Işki dïalog siz üşin tağdırşeşti bolwı mümkin. Genrï Ford aytpaqşı: «Siz ne oylasañız da – istey alsañız da, almasañız da, siz durıs oylaysız». Eger siz jumıs babımen köterilwge nemese jeke käsippen aynalıswğa jetkilikti türde aqıldı emespin dep oylasañız – bul şındıq. Eger siz qandayda bir özgeris jasawğa şarşawmın deseñiz – siz durıs aytasız. Öz-öziñizge ne deseñiz de, bul sizdiñ bolmısıñızğa aynaladı. Oylarıñızdı baqılawda ustañız, sonda ömir soğan say bola tüsedi.
5. Siz şabıttı sezinbeysiz
Sizdiñ birdeñege qulşınısıñız bar ma? Men qulşınısım joq dep oylaytın köptegen adamdı bilemin. Siz asa zor ıjdahattıqpen isteytin bir is bolwı kerek. Sizdi tolğandıratın birdeñe tabıñız jäne sonımen köbirek aynalıswğa tırısıñız.
6. Siz bolaşağıñızdı josparlamaysız
Ärïne, «büginmen» ömir sürip, «osı sätten läzzat alw» keremet, biraq tübinde qayda bararıñızdı bilw üşin keyde bolaşaqtı da oylap qoyu kerek. Eger sizdiñ maqsatıñız nemese josparıñız bolmasa, onda siz äytewir bir jerge tap bolarmın dep muxïtta bir orında qalqıp turğan qayıqqa uqsaysız. Munday nätïje sizdi qanağattandıra ma? Belgilengen jerge bağıttaytın GPS sïyaqtı, sizdi alıp jüretin işki GPS-ke zärwsiz.
7. Sizdiñ öswiñizge eşqalay ıqpal ete almaytın adamdarmen köp waqıt ötkizesiz
Sizdi alğa jetelewge ıqpal ete almaytın adamdarmen waqıt ötkizip, bir orında turıp qalw qawpi bar. Olardıñ janında siz bayağı kezeñde qala beresiz. Munday «dostardı»«energetïkalıq qanişerler» dewge boladı. Olar sizdiñ ömiriñizdi sorıp alıp, ornına eşqanday oñ äser bermeydi. Öswge talpınatın adamdardıñ aynalasında köbirek bolıñız, sonda öziñiz de alğa umtılasız.
8. Siz telefonıñızğa täweldisiz
Sözsiz, zamanawï uyalı telefondar – bul kez kelgendi bawrap alatın tamaşa qurılğılar. Biraq oylap köriñizşi, süyikti «oyınşığıñızğa» qanşa waqıt ketiresiz? Al budan qanday qarım-qatınastar qurtılwı mümkin? Otbasıñızben tamaq işip otırıp, SMS jiberip, ïnternet aqtarıp otıratındardıñ qatarınansız ba? Onda siz jaqındaswdıñ tamaşa sätterin jiberip alıp jürsiz – nemese bolaşaqtı josparlawğa bolatın waqıttı.
9. Siz qajet emes zattarğa aqşa qurtasız
«Mağan kerek» pen «qalaymın» degenniñ arasında ayırmaşılıq bar. Onı tipti bala-baqşada da üyretken şığar. Degenmen, zamanawï qoğamda şekara körinbeydi. Nesïeden şığa almay jürse de, qoldarına soñğı ülgidegi gadjetterdi ustap jürgen köptegen adamdı bilemin. Al şın mäninde adamğa köp närse qajet emes: tamaq, sw, turatın jer men süyikti adam. Qalğanınıñ bäri – jay ğana bonwstar. Sol sebepti aqşañızdı qayda jumsap jatqanıñızdı oylanıñız, sonda qanday özgeris jasay alatınıñız tüsinikti bola bastaydı.
10. Uyqıñız qanbaydı
Men däriger emespin, biraq uyqınıñ sergitetin küşi jaylı köptegen kitaptardı oqıdım. Uyqınıñ densawlıq üşin mañızı zor. Eger siz uyqıñız qanıp uyıqtaw üşin tım jumısbastı bolsañız nemese tüngi üşke deyin sergek jürwdi ädetke aynaldırsañız, bul salttı qayta qarastırıp köriñiz.
11. Siz deneñizdi kütpeysiz
Densawlıq üşin sonımen qatar tamaq pen sport ta mañızdı. Ärïne, munımen men jañalıq aşıp otırğan joqpın. Biraq üylestirilgen tağam men fïzïkalıq jattığwlardıñ oñ äseri artıq salmaqtan arılwmen ğana şektelip qalmaydı. Psïxïkalıq jağdayıñız, jalpı jağdayıñız jaqsaradı. Kündelikti jep jürgen tağamdarıñızğa özgerister engizip, belsendilik deñgeyin köterwdi bastañız, köp uzamay munıñ bäri ömiriñizdiñ sapasın qalay jaqsartqanına tañ qalasız.
12. Siz jaylı aymaqtan şıqqıñız kelmeydi
Jaylı aymaqta ömir sürw qanday oñay ekenin bilemin. Tanıs meyramxanağa barsam, ärdayım sol bir tağamdarğa tapsırıs beremin. Jaña birdeñe jep körwden qorqamın emes, tapsırıs bergen tağamdı jaqsı körgendikten. Biraq bul men aytıp otırğan jaylı aymaq emes. Men ömiriñizdi jaqsartw üşin täwekelge barw jaylı aytıp otırmın. Sonımen qatar, «täwekel» men «eseptelgen täwekel» arasında ülken ayırmaşılıq bar ekenin eskeriñiz. Kez kelgen täwekeldiñ ajaldı bolw qawpi bar, biraq eseptelgen täwekel – barlıq nusqalardı tarazılap, äreket etwge jaqsı, oylı jospar qurılğanı.
13. Siz öziñizge unamaytın ömirdi sürip jatırsız
Tabıstılıqtı men ärdayım baqıt deñgeyimen ölşeymin. Siz şınımen baqıttısız ba? Eger joq bolsa, onda birdeñeni özgertetin sät keldi. Tipti qanağattanarlıq sezim de tolıqqandı ömir sürip jatqanıñızdı bildirmeydi. Ömiriñiz qızıqtı bolw üşin jäne sizge läzzat äkelw üşin qolıñızdan kelgenniñ bärin jasañız.
Eger osı 13 tarmaqtıñ birewi siz jaylı bolsa, eñseñizdi tüsirmeñiz. Siz ärqaşan özgeris engize alasız. Biraq eñ aldımen özgertw kerek tus, - eşteñeni özgerte almaymın degen oydan arılw. Köbine siz öz oylarıñızben öziñizge böget jasaysız. Sondıqtan oylarıñızdı tarazılawdan bastañız. Osılayşa ömiriñiz de özgeredi.
Kommentarïï


text:
Yevgen Sverstük
Yevgen Oleksandrovıç Sverstük (ukraince ЄBreH OлekcaHдpoBич CBepcTюk, 1928 s. dekabr 13, Siltse qas., Volın, Lehistan – 2014 s. 1 dekabr, Kiyev, Ukraina) – ukrainalı yazıcı, şair, terciman, edebiyatşınas, felsefeci, cemaat erbabı.
Münderice
TercimeialDeñiştir
Onıñ balalığı, gençligi Ekinci Cian cenkiniñ yıllarına rast keldi. Közleriniñ ögünde qısqa vaqıtta akimiyet denişe bere edi – leh akimiyeti şuralar akimiyetine, soñra alman akimiyetine, daa soñra kene de şuralar akimiyetine. Vaat etkenlerine baqmadan, o akimiyetlerden birisi ukrainlerge ne azatlıq, ne de tınçlıq ketireler. Öz toprağını qorçalamaq içün, olar qoluna silâ alalar. Böyleliknen, Sverstük azatlıq içün küreşine kirişe.
1952 senesi Lviv universitetiniñ filologiya fakultetini birire. Poltava pedagogik institutında, ukrain edebiyatından ders berip, ocalıq yapa. "Vitçizna" degen mecmuanıñ müdiri ola. Siyasiy sebeplerden onı bir qaç kere işten çıqaralar.
1960 seneleri çeşit edebiy aqşamlar, toplaşuvlar teşkil ete. Qayd etmek kerek ki, o vaqıtlaı öyle bir şekilde keçirilgen tedbirler yasaq edi. Öz neşriyatında Sverstüknin esselerni darqata ediler: "З пpиBoдy пpoцecy Haд ПorpyжaлbcbkиM", "Coбop y pишToBaHHi", "IBaH KoTляpeBcbkий cMiєTbcя", "OcTaHHя cлboзa" ve ilâhre.
1972 senesi 14 yanvar künü onı tevqif eteler. Bir yıldan kendi esseler ve çıqışlar yapqan içün "Antisovet teşviqat ve propaganda" maddesine köre maksimal müddetine mahküm ola – 7 yıl qattı intizamlı lagerge em de 5 yıllıq sürgünlikke. Müddetini Perm lagerlerinde keçirdi, em anda da çeşit-türlü protest aktsiyalarda iştirak etti.
Burâtiya lagerinde geologik ekspeditsiyanıñ dülgeri olıp işletildi.
1983 senesi Kiyevge kelip, fabrikada dülger olıp çalışa, amma 5 yıldan soñra bu işten boşatıla, çünki protest aktsiyalarında iştirak etmege devam ete.
1989 senesinden Ukrainada milliy demokratik areketniñ faal iştirakçisi, "Naşa vira" pravoslav gazetasınıñ baş muarriri ve Ukrainalı zıyalılarnıñ mustaqil assotsiatsiyasınıñ prezidenti ola.
1993 senesi Münhen şeerinde Azat Ukrainalı universitetinde felsefe boyunca doktorlıq dissertatsiysıanı qorçalay. Dissertatsiyanıñ mevzusı – "Ukrain edebiyatı ve hristian adeti".
ABŞda Azat Ukrain İlimler Akademiyasınıñ aqiqiy azası oldı. 1995 senesi T. Şevçenko adına Devlet mukâfatınıñ laureatı, Azatlıq nişanınıñ saibi.
"Perşogo grudnya" (Dekabr 1-inde) degen Teşebbüsli taqımınıñ istirakçileriden birisi. Kitaplar ve edebiyatşınas, psihologiya, din mevzusında çoq sayılı maqaleler, şiirleniñ, alman, ingliz, rus tilinden tercimelerniñ müellifi.
2014 s. dekabr 4 künü Kieyvde Yevgen Sverstüknen sağlıqlaşma binlernen adamlar keldiler. Olarnıñ arasında Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko, baş naziri Arseniy Yatsenük, 2005-2010 seneleri Ukraina Prezidenti Viktor Üşçenko, "Perşogo grudnya" Teşebbüsli taqımınıñ istirakçileri, dissidentler Vasıl Ovsiyenko, Yösıf Zisels, Semen Gluzman, Oles Şevçenko, yazıcı Mariya Matios, yırcılar Svyatoslav Vakarçuk, Ruslana, Telnuk tataları, Kiyev meri Vitaliy Kliçko, vatandaşlar.
öyle sözlernen Sverstüknen sağlıqlaştı Milliy hatıra Ukrain insitutniñ başı Volodımır Vâtrovıç.[1]
TercimeleriDeñiştir
- ukr. "Яkщo"[2] – Redyard Kiplingniñ "If" degen şiiri Yevgen Sverstük tercimesinde


text:
London sotı «Xatton Garden» zergerlik awdanında urlıq jasağan 60-76 jas aralığındağı adamdardı ayıptı dep tanıdı. Bul twralı «Daily Mail» saytına silteme jasay otırıp, VVS agenttigi xabarladı.Sottalwşılar esimi: Xyu Doyl, Wïlyam Lïnkoln jäne Karl Vwd. Budan burın tağı tört küdikti - Brayan Rïder, Terrï Përkïns, Djon Kollïns jäne Denïel Djons öz ayıptarın moyındağan.
Urlıq 2015 jılğı säwirde jasalğan. Olar «Xatton Garden» jer astı tonneline kirip, ol jerden soması 14 mln fwnt sterlïngti quraytın aqşa, zergerlik buyımdar, sïrek kezdesetin monetalar, altın bar 73 seyfti alıp ketken. Polïcïya urlanğan zattıñ üşten birin ğana tärkiledi. Olar qalğanın äli qolğa tüse qoymağan Beyzïl jasırıp otır dep esepteydi.
Qılmıs mereke aldındağı demalıs künderi bolğan. Olar sol küni qoyma bos bolatının bilgen. Beyzel qızmetker retinde aqşa saqtalğan ğïmaratqa kirgen. Söytip, artınan sıbaylastarın kirgizip alğan.
Birinşi küni dabıldı öşirip, elektrondıq qulıptı sındırğan. Ekinşi küni zattardı qoldı etken.
Urılardıñ barlığı burın sottalğan. Olarğa sot ükimi 7 nawrızda şığadı.
Derekközi: BAQ materïaldarı
Kommentarïï