text:
Qırımdaki milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ reisi Meclis yasağı mahkemesinde qabaat tarafına qoltutacağını bildirdi
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetindeki Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bildirdi ki, Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etmek mahkemesinde onıñ hızmeti qabaat tarafına qoltutacaq.
Bunı Smirnov Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovğa cumaaqşaım künü ayttı, dep haber ete komitetniñ matbuat hızmeti.
«Aprel 7-de komitet Meclisni estremist teşkilâtı olaraq yasaq etüv mahkemesine celp etildi. Qabaat tarafına qoltutacaqmız, vesiqalar azırlana. Mence, Meclis qırımtatar adını taşımaz artıq», – dedi Zaur Smirnov.
Mart 3 sabası Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisniñ qapatılmasınen bağlı mahkemeniñ ilk oturışı keçti. Belli ki Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mezkür teşkilâtnı yasaq etip, ekstrimistik teşkilâtı olaraq tanımaq işinde davacı olaraq çıqtı. Qırımtatarlarnıñ temsil organında böyle ariza özünde bir sıra uquqiy añlaşılmamazlıqlar taşığanı aqqında aytmaqtalar, böyle dava peyda oluvınıñ siyaset sebepleri bar ve maneviy ceetten olar bu yasaqqa endi azırlanalar.
Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuraturası mart 3 künü keçirilgen mahkeme oturuşında «delil» olaraq 630 saife ve 10 disk malümat teslim etti. Meclis menfaatını qoruğanlarğa vesiqalarnen tanış olmaq içün 7 kün berildi.
Makemeniñ yañı oturışı mart 10 kününe belgilengen.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımdaki Milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek arizası ile muracaatta bulundılar. Mezkür arizada uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Milliy Mecliske qarşı yapılğan siyaset sebebinden taqip etilmesine yol bermemek ve mümkün olğanı qadar buña tesir etmege çağıralar.
Avropa birligi qırımtatar milliy meclisniñ qapatılmasınen bağlı öz raatsızlıqnı endi bildirdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatar liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımadağa 5 yıl devamında kirmege yasaq ettiler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


c: text/html

text:
İşğal etilgen Qırımdan bozulğan arbiy tehnikanı qaytaralar – Mudaafa nazirligi
Ukrainada rusiye tarafı ile arbiy tehnikanıñ Ukraina qıtasına avuştıruv planını amelge keçirgen Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Baş ştabı ve Mudaafa nazirliginiñ gruppası çaşılşmaqta. Bunı ukrain telekanalındaki efirinde Ukraina mudaafa naziriniñ vazifelerni eda etken Mıhaylo Koval bildirdi, dep qayd ete Ukrain arbiy bölüginiñ matbuat-hızmeti.
Koval qayd etkeni kibi, yarımadadan qaytarılğan tehnikanıñ bir qısmı bozulğandır.
«Qırımdan çıqqan 41 tank olğanı kibi qayta, olarğa bir şey olmadı. Amma avtomobil tehnika aqqında aytsaq, şahsen menim fikrimce bu tehnikanı böyle alğa ketirgenlerge nisbeten «varvarlar bala edi». Qıtağa sanki muarebeden kelgen tehnika bardır», – dep aytı Koval.
Tünevin Qırımdan evelleri rusiye işğalcileri tarafından zapt etilgen Ukraina Arbiy-deñiz quvetlerniñ eki arbiy gemini qaytardılar. Yarımadadan tehnika ve arbiy gemilerniñ çıqarıluvı devam ete.
Koval qayd etkeni kibi, yarımadadan qaytarılğan tehnikanıñ bir qısmı bozulğandır.
«Qırımdan çıqqan 41 tank olğanı kibi qayta, olarğa bir şey olmadı. Amma avtomobil tehnika aqqında aytsaq, şahsen menim fikrimce bu tehnikanı böyle alğa ketirgenlerge nisbeten «varvarlar bala edi». Qıtağa sanki muarebeden kelgen tehnika bardır», – dep aytı Koval.
Tünevin Qırımdan evelleri rusiye işğalcileri tarafından zapt etilgen Ukraina Arbiy-deñiz quvetlerniñ eki arbiy gemini qaytardılar. Yarımadadan tehnika ve arbiy gemilerniñ çıqarıluvı devam ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beti kükirt qışqılına küyip qalğan ündistandıq model Nyu-Yorkte ötken FTL Moda sän aptalığın aşıp berdi.
Bul twralı Daily Mail xabarlaydı.
19 jastağı Reşma Kereşï öziniñ otandası dïzayner Arçana Koçxar jasağan kïimderdi tanıstırdı.
“Bul armanğa qol jetkize almaytın şığarmın dep oylaytınmın. Men sekildi qızdar köp jäne osı arqılı men sol qızdardı qwantqım keledi”, – dedi ol.
Ol osınday jağdayğa eki jıl burın dwşar bolğan. Negizgi şabwıl onıñ äpkesi Kereşïge jasalıp, ol sonıñ kesirinen qaytıs bolğan. Äpkesin qorğamaq bolğan kezde betine şaşılğan qışqıldan zardap şekken.
Qazirgi tañda ündi qızı Make Love Not Scars quqıq qorğaw uyımımen seriktes bolıp qızmet etwde. Buğan deyin FTL Moda sän körsetiliminde mügedekter arbasında otırğan jäne jasandı ayaqtağı qızdar şıqqan edi.
Kommentarïï


text:
Üye
Mesajlar: 95
Konular: 29
Katılma Tarihi: Sep 2015
Rep Puanı: 0
0 Mesajına, 0 Teşekkür edildi.
Kişisel Bilgileri:
Son Mesaj: mtekin
Adres formatındaki Kodlar ? indir, Adres formatındaki Kodlar ? Videosu, Adres formatındaki Kodlar ? online izle, Adres formatındaki Kodlar ? Bedava indir, Adres formatındaki Kodlar ? Yükle, Adres formatındaki Kodlar ? Hakkında, Adres formatındaki Kodlar ? nedir, Adres formatındaki Kodlar ? Free indir, Adres formatındaki Kodlar ? oyunu, Adres formatındaki Kodlar ? download


text:
Jaudı körse jaltarudıñ ornına, qaymıqpay qayrat tanıtatındardı jüreginiñ tügi bar eken dep jatamız. Batıldığın ayqın añğartatın azamattardıñ balalıq sätterdegi özin-özi wstauı men özgelerden erektigin söz qılatın da jäne biz. Olay etumiz jönsiz de emes. Sebebi, tebirenisi bir, tegeurini teñ, maqsattarı ayqın jandar alañnan ayaq tartqan joq. Olardıñ barlığı bala şaqtan aq sol maqsattı mwrat etip eseygen edi. Alayda Almatığa kelgen armanşıl jastar, qiyalındağı qalanıñ qapıda qazaqtıq bolmıstan arılıp bara jatqanın añğardı. Osığan qatıstı jinala bergen ıza aqırı ışqına kelip, 1986 jılğı jeltoqsan ayınıñ ortasında aqtarıldı. Şıdamnıñ şegi barın qaperden şığarmau qajettigine esti köñildiñ közi jetti. Gülbahram Esmwratqızı Jünistiñ de seksen altınşı jıldıñ jeltoqsanı mäñgi jadında. Sol jıldan büginge deyin jeltoqsan degen wğımdı ol bir sätke de qaperinen şığarıp körgen emes.
- Alañğa siz ne üşin bardıñız?
Bala künimde atası men äjesiniñ tärbiesinde bolğan namısqoy edim. Alañğa şığıp, namısşıl ekenimdi paş etpek oyım eşqaşan da bolğan emes, alayda alğaş jwmısqa twrğanda «Qazaq koncert» birlestiginde özimniñ wltşıldığımdı añğartıp qoyıppın.
Jeltoqsan jıldarında men qalıptasqan, öz pikir-payımı bar azamat bolatınmın. 15-20 jastağı student-jas emespin ol jıldarı. Sondıqtan men öz jerimde erkin tınıstap, erkin adım basuın qalaytın qızmetker bolatınmın ol şaqtarda. «Türiksib turalı än» dep atalatın fil'mge tüsip jatqan jerimizden gruppamızdı qaytarıp jiberdi. Ne jağday bolıp jatqandığınan biz habarsızbız. 17 jeltoqsan küni sağat üşter şamasında Qapal-arasannan «Qazaqfil'mge» kelgende ğana män-jayğa qanıqtıq. «Qazaqfil'mdegilerdiñ» alañğa baramaq nietteri joq ekenin bildim de, alañğa özim keldim. Közi aşıq oqığan adamdar bilikke talap-tilegin aytıp jatqan bolar dep kelgen men alañdağı jañdaydı körip janım türşikti. Soqqı körip, wstalıp, M.Äuzov audandıq İşki İster bölimine äkelindim.
Mına qızıqqa qarañız, ağammen äskerde birge bolğan Nwrlan degen kisi meni tanıp, kameradan şığarıp, swraq alu bölmesine aldırdı. Däl ağamnıñ özindey eskertu aytıp, wrsıp, artqı esikten şığarıp, taksige salıp jiberdi. Üyge kelgen soñ mazasız küy keştim. Otıra almadım. Kimimdi auıstırdımda Mwhtar Äuezov teatrına qaray jol tarttım. Äzirbayjan Mambetov ağamızdıñ bölmesine kirip barıp edim, onda öner salasınıñ marğasqaları jiılıp, alañdağı jağday men halıqtıñ ekiwday küyin talqılap otır eken. Sol küni teatrda äzil-ısqaq keşi boluğa tiis eken. Zalğa lıq tolğan halıq artisterdi kütip otır. Äzirbayjan ağağa meniñ pikirim äser etken bolu kerek, barlıq qızmetkerlerin alañğa baruğa bwyırdı. Twñğışbay ağanıñ köligine minip, Äzirbayjan ağa, marqwm Saği törteumiz Abay men Mir köşesine jetken kezde bizdi toqtattı. Äzirbayjan ağanıñ SSSR halıq deputatı ekendigin körsetken qwjatına qaramastan alañdı jauıp twrğandar soqqığa ala bastadı. Qazirgi Jeltoqsan köşesiniñ boyında jatqan arıqtı körsem sol sät bügingidey köz aldıma oraladı. Maşinanı wrğılay bastağanda men sol arıqqa sekirip tüstim de, eñbektegen boyı qalıñ köptiñ arasına enip kettim, aman qaldım. Biraq tağı ekinşi märte wstaldım. Sodan isim sotqa berilip, 5 ret sot boldı.
- Auır soqqı alğan joqsız ba?
- Endi elge jariya etpey jüruşi edim, sırtım bütin, işim tütin demekşi II toptağı mügedekpin. Anamnan bwrın 33 jasımda zeynetker atandım. Şını kerek, meniñ ğana janım jılağan joq, anamnıñ özi körgen sayın «swlu ğıp tuıp edim, bet-auzıñnan tük joq» dep qınjıladı.
- Otbasıñız turalı aytıñızşı...
- Jeltoqsandıq buınnıñ köbi ata-ana bolu mümkindiginen ayrıldı. Tabannan sız ötip, basqa soqqı, özge müşelerge tepki tigennen äkelik baqıt, analıq baqıttan adalanıp, jetimder üyinen, tuğan-tuıs balaların asırap alıp jatqandar da bar. Osınday jağdayattı körip-bilip jürip qalay ğana jeltoqsandağı bolğan oqiğanı wmıtuğa boladı. Men seksen altınşı jılğa deyin twrmıs qwrıp, perzentti bolıp ülgergen jayım bar. Sol wlımnan nemere süyip, äje atanıp jürmin. Biraq, ärine jeltoqsan ızğarınan soñ balalı bola almadım. Degenmen osı jağıdayıma da şükirlik etemin. Joldasım 1998 jılı qaytıs bolıp ketti. On eki qwrsaq kötergen anamnıñ segiz perzenti bauırlasıp aman-esen kün keşudemiz. Köp balalı janwyada öskendikten, balalarımnıñ köp bolğanın qalap edim...
- Jeltoqsandıqtar degen kimder degen saualğa qalay jauap qayırar ediñiz?
- El men Otannıñ, Egemendiktiñ nağız küreskerleri degen anıqtama berer edim, jeltoqsandıqtarğa. Olar egemendi eline erkeleuge tolıqtay haqıları bar. Al biz erkeletpek tügili özekten teuip jatatın kezderdiñ kuäsi de bolıp jürmiz (jılap jiberdi).
- Siz er minezdisiz ğoy, köziñizden jas körem degen oy qaperime kirip-şıqpaptı, keşiriñiz?
-Eşteñe etpes, qayta siz keşiriñiz, 86-nıñ jeltoqsanı esime tüsip ketti.
- Siz öziñizdi basqalardan özgeşemin dep oylaysız ba?
- Basqa jeltoqsandıqtardan ne erekşeligiñiz bar degiñ kele me, sonda? Köteriliske qatısqan qız-jigitter ar men namıstı mäñigilik tu etken, arman-maqsatı wqsas azamattar. Sol wqsastıq pen qwdaydıñ bergen elge degen süyispenşiliginiñ nätijesinde olar bastarın bäygege tikti. Mendegi namıs pen jürektilik jeltoqsanda alañnan tabılğan, quğın körip qızmetine bosağandardıñ ärqaysısında bar. Resey men Amerika, Qıtay elderin aydaharlar dep ataymız ğoy. Olar emes, biz aydaharmız. Tınış jatqan aydahardıñ qwyrığın baspa degen. Ras, añğalmız, biraq soğan oray jürektiligimiz de bar.
Qaşan qarasaq, batıl aytıp, batırıp söylep, qazaq degen sözdi bir sätke auzınan tastamaytın Gülbahram Jünis sekildi jeltoqsandıqtar kezdeysoq jeltoqsandıq bola salmağandığına köz jetkize tüsemiz. Sodan bolar, alaştıq arıstardıñ «Men jastarğa senemin» dep ketken jalındı sözin jeltoqsandıqtar jalğastırıp kele jatqan buın degen oyğa qalasıñ....
Aynwr Töleu


text:
Ukraina RNBO yolbaşçısı Rusiye gemilerine İstanbul boğazından keçmek yasaq etilmesini istey
Ukraina Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ (RNBO) kâtibi Aleksandr Turçinovnıñ fikirince, Rusiyege qarşı cezalar quvetleştirilmek kerek. Onıñ zanınca, Rusiyege basqı usullarından biri Rusiye gemilerine Qara deñizde İstanbul boğazından keçmek yasağı ola bile.
Bunı o Ukrinform agentligine bildirdi.
«Rusiyeden dünyağa kelgen telükege aynı cevap ve areket olmalı. Mence, cezalar arasına olarnıñ arbiy gemilerini İstanbul boğazından keçmemesini, SWIFT sistemasından özek programmalarına qoltutqan ve maliye etken Rusiye maliye sistemasını söndürüv, em de diger ciddiy adımlar olmalı», – dep ayttı Turçinov agentlikke bergen intervyüsında.
O, Qırımda Rusiye silâsınıñ qoşma ücüm sistemalarınıñ açılmasın, em de özek silâsını hatırlattı. Turçinovnıñ fikirince, Rusiyeniñ yarımadada yapqan areketleri yalıñız Ukraina içün telükeli degil.
«Bu bizni pek qasevetlendire, çünki Qırımdaki özek silâsı ilk evelâ Avropa memleketlerine qarşı yöneltilecek. Bundan ğayrı, Türkiye içün de büyük telüke bar, o, NATO azası ola», – dep ayttı Turçinov.
Qara deñizde İstanbul boğazından keçüvni Türkiye Cumhuriyeti nezaret ete.
Ukraina, AQŞ, Avropa Birligi Rusiyeni qanunsız Qırım işğalinde ve Donbass zıddiyetinde boyeviklerge köstergen yardımında qabaatlaylar. Moskva qabaatını red etip, Ukrainada «göñülliler» cenkleşkenini bildire.


text:
Qırımda ukrain tilini başlanğıç sınıflarda artıq ögretmeycekler
İşğal etilgen Qırım memurları yarımadada ukrain tilli oqutuvı ile başlanğıç sınıflar artıq olmaycağı aqqında bildireler.
Yerli matbuat vastalarnıñ malümatına köre, böyle bildirüvni bugün cumhuriyetniñ tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova ilân etti.
«Rusiyeniñ Qırım federal diyarında ukrain tilli oqutuvı ile başlanğıç sınıflar artıq olmaycaq. İstegenler tapılmadı», – dedi Gonçarova.
Onıñ sözlerine köre, birinci sınıf talebeleriniñ ana-babaları rus tilli, qırımtatarlar yaşağan rayonlarda ise qırımtatar tilli oqutuvğa keçmek içün arizalarnı yazğanlar.
Bundan tek Aqmescitniñ sabıq ukrain gimnaziyası istisna ola bile. Mında ana-babalarnıñ dörtten bir qısmı balalarnı ukrain tilinde oqutmağa istegini bildirdi, – dedi Gonçarova.
Belli olğanı kibi, oquv yılnıñ soñunda Qırımnıñ bazı mekteplerinde talebelerniñ ana-babalarına mahsus sorav kâğıtlarnı bergen ediler. Mında ukrain ve qırımtatar tilli oqutuv aqqında fikirlerni bildirmege rica etile edi.


text:
Aqmescitte «Yüregiñde ateş yaq» aktsiyasına bir sıra jurnalistni kirsetmediler
Aqmescitte mayıs 17 künü Lenin meydanında keçirilgen «Yüregiñde ateş yaq!» aktsiyasına bir sıra jurnalist kirip olamadı.
Şu cümleden, teşkilâtçılar tedbirge bazı Qırım ve çetel matbuat vastalarınıñ temsilcilerini kirsetmege istemediler. Söz ATR birinci qırımtatar telekanalı ve Avropa matbuat vastaları aqta kete. Qararnı jurnalistler Aslan Smirnov rebereligindeki Qırımtatar yaşlar komiteti tarafından azırlanılğan aktsiyağa akkreditatsiyadan keçmegeni ile añlattılar.
Birazdan belli olğanı kibi, akkreditatsiyanı Qırım nazirler Şurası keçirgen edi, amma bu aqta Rusiye ükümetiniñ resmiy saytında bir şey yazılmağan eken. Bazı federal kanallarnıñ hadimleri de bu kibi problemlerge rastkelip, tedbir teşkilâtçılarına öz hoşnutsızlığını bildire edi. Olardan bazıları itiraz bildirip, Lenin meydanını terk ettiler.
Meydanda bulunğan jurnalistlerniñ çoqusı aktsiya keçirilgen yerge cedvelsiz, er istegen insannı kirsetkenlerinden ayrette qaldı.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, aktsiyada bütün havfsızlıq qararları alındı. Meydan etrafınan demir inşaatları, iç ve tışında politsiya, havfsızlıq hızmeti, Qırım «halq imayesi» temsilcileri buluna edi.
Uquq qoruyıcı organlar temsilcileriniñ bu sayıda bulunuvı tedbirde cumhuriyetniñ birinci şahısları – Qırımnıñ Rusiyeli başı Sergey Aksönov, Rusiye devlet şurasınıñ spikeri Vladimir Konstantinov, Aqmescit akimiyeti vekilleriniñ olğanı ile añlatıla. Olar birinci nevbette çıraqlarnı yaqqanlar. Teşebbüsçileriniñ aytqanı kibi, meydanda çıraqlardan Qırım haritası, ortasında ise tamğa yapılğan edi. Bundan soñ cemaatçılıq aktsiyağa qoşuldı. Umumen mında 250-300 insan toplandı. İştirakçiler ellerinde qırımtatar ve Rusiye bayraqlarını tuta edi.
Aktsiya eki saat devam etti, şu vaqıtta Qırım muzıkalı teatri yanında qırımtatar yırcıları – Güzel ve Seytabla Memetov çıqışta bulunğan edi. Nazirler şurası binasınıñ pencerelerinde de çıraqlarnı yaqtılar.
Qırım.Aqiqatqa teşkilâtçılardan biri aytqanı kibi, bu kibi aktsiya Lenin meydanında keçirilirmi-yoqmı, bunı soñki daqqağace bilmey ediler. «Er şey soñ daqqada çezildi, yuqarıdan izin kelgeninden soñ», – dey o.
Aktsiya vaqtında Nazirler şurası binası üzerinde seyirciler ateş kürrelerini kördi. Böylece, akimiyet tarafından azırlanılğan tedbirde iştirak etmegenler 1944 senesi sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasını añdılar.
«Yüregiñde ateş yaq!» aktsiyası er yıl Qırımtatar yaşlar merkezi tarafından keçirile edi. 2007 senesinden başlap Aqmescitniñ Lenin meydanında keçirile edi, amma bıltır ve bu sene Qırımda Rusiye akimiyeti işbu teşkilâtqa hatıra aktsiyasını keçirmege izin bermey. Ğaye teşebbüsiçsi Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev bu sene Qırımda bu aktsiyanı azırlağan insanlarnı «ğaye hırsızlavında» qabaatladı.
Qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığına bağışlanğan tedbirler Ukraina şeerleri ve çetelde keçti.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Qırımlınıñ mektüpleri: Uzun bir vatan yolu
Soñki vaqıtları sıq-sıq hatırlağanım bir qoranta ikâyesini tarif etmek isteyim. Qartbabamnıñ doğmuş Aziz emcesi bar edi, o, sürgünlikke qadar Gorkiy, 4 adresi boyunca (işğalden evel – Milliy bank binası) Aqmescitteki Devlet bankında muasebeci olıp çalıştı. Bu müessiseniñ mesüliyetli hadimi olaraq cebege çağırılmadı ve alman işğali vaqtında Qırımda qalğan edi. 1944 senesi aprel ayında yarımada almanlardan azat etilgen soñ bank işine ğayrıdan başladı. Sürgünlik arfesinde banknıñ qırımtatar hadimlerine seyfte qalacaq pasportlarını berdiler. Aziz emce bir şey olacağını tahmin etti, lâkin bu emirniñ sebeplerini ögrenemedi...
Arhivde bu bank ile bağlı vesiqalarnı tapamayıp, men bu soyum aqqında malümatnı Puşkin soqağındaki Kommunal banknıñ idarecisi olıp çalışqan insannı olaraq qıdırdım. 30-ıncı seneleri boyunca malümat yoq edi, amma qırqıncı seneleri çalışqan qırımtatar hadimleriniñ taqdirini ögrenmege qarar aldım.
…1941 senesi, cenk kete, lâkin bank yarımada işğaline qadar çalışmağa devam ete. Soñra kene işğal ve 1944 senesi aprel ayı Qırımnıñ azat etilmesine qadar malümat yoq. Ve bank eskisi kibi çalışa. Aynı hadimler-qırımtatarlar mayıs 17-ge qadar işini devam eteler. Bir qaç künden soñ mayıs 19-da çıqqan «işten boşatuv qararları» peyda ola, çünki olarnıñ «yaşağan yeri deñişti», bu işke ise başqalarnı qabul ettiler...
Aman-aman aynısı ömür arqadaşı (qızı cenkten evel vefat etken edi) ve soy-sopları ile beraber Özbekistanğa sürgün etilgen Aziz emce aqqında da yazılğandır.
Odessalı Azizge balaban evni ve bütün mal-mülkni qaldırıp, ondan iş teklifini qabul etmege rica etken edi. Amma o, Qırımğa qaytqanda bu yerge başqa adamnı qıdırmağa kerek olacaq dep, red etti.
O vaqıtları Orta Asiyada yahşı tasil alğan adamlar az edi. Böyle tasil alğan ve iş tecribesi olğan insan pamuq azırlağan kontora içün ne qadar qıymetli biri olğanını tasavvur etesiñizmi? Aziz emceni birden işke qabul ettiler. Böylece açlıqtan qurtaldı. Baraqta yaşamağa mecbur edi. Ayda bir kere Aziz rayonğa barıp, esabat bergen edi. Anda nevbette Odessa yeudisi – ticarette baş muasebeci ile tanış ola. O, tuvğan Odessağa qaytacaq edi, lâkin öz işine başqa adamnı tapmaq kerek edi. Odessalı Azizge balaban evni ve bütün mal-mülkni qaldırıp, ondan iş teklifini qabul etmege rica etken edi. Amma o, Qırımğa qaytqanda bu yerge başqa adamnı qıdırmağa kerek olacaq dep, red etti.
– Aziz, tasil alğan adamsıñ, olmaycaq şeyler aytma! Bizni kim keri qaytaracaq? – dep ayta edi ömür arqadaşı.
Er kişi dey edi:
– Aselet vokzalnıñ yanından keçtim, bizni ketirgen vagonlar anda tura...
Qırımda yaşağanlar, Aziz emce kibi, işğalden evelki ayatqa qaytmağa arz etip, boş Aqmescit vokzalında trenlerni közete ve er angi haberde tezden olacaq müsbet neticege bir ümütni qıdıralar
Aziz emce evine qaytamayıp, 1951 senesi 52 yaşında hastalıqtan vefat etti. Onıñ ömür arqadaşı avdetten bir qaç ay evelsi vefat etti – 1988 senesi soylarnıñ bir qısmı Qırımda edi, digeri qaytmağa azırlana edi...
Menim içün bu ikâye ğurbette olğan maddiy şeylerge deñiştirilmegen Vatan sevgisiniñ örnegidir. Keçken seneniñ vaqialarından soñ ve şimdiki vaziyette Qırımda yaşağanlar, Aziz emce kibi, işğalden evelki ayatqa qaytmağa arz etip, boş Aqmescit vokzalında trenlerni közete ve er angi haberde tezden olacaq müsbet neticege bir ümütni qıdıralar...
Elzara Beşuyli, bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Täñir tağalam bar isin sauapqa jazıp, imanın mäñgi joldas qılıp, nwrı peyişte şalqığay!
Bügin Praga uaqıtımen tañğı sağat tört şamasında janı jaysañ, minezi jaydarı, köñili säuleli, isi mwqiyat Rahat Mamırbek bauırımızdıñ baqilıq bolğanı turalı habar jetti. Jeltoqsannıñ 11-inde kenet auırıp, Almatıdağı törtinşi auruhananıñ jansaqtau bölimine tüsken äziz äriptesimizdiñ tileuin tilep, sır bermey jürgen edik. Tuğan-tuısı men jaqın dos-jaranı nebäri 39 jastağı jigittiñ sauığıp ketetinine senip, derti turalı köpke jariya qılmaudı ötingen. Toğız kün boyı Raqaştıñ beti beri qaraydı dep ümitin üzbegen otbasına, barşa ağayını men joldas-joralarına qayğırıp köñil aytam. Alla aldınan jarılqap, artın qayırlı etip, jasamağan ğwmırın wl-qızdarına näsip qılsın!
2001 jılğı jeltoqsanda, osıdan däl 16 jıl bwrın Rahattıñ jurnalistikağa bet bwruına sebepşi bolıp edim. “Qazaqstan” telearnasına “Mezgil” habarın endi şığarğalı jatqanda bir äriptesim kezinde QazWPU-dıñ “Elita” studentter klubında erekşe közge tüsken bir sayasattanuşı jigit bar ekenin, qazir joldama boyınşa Semeydegi Şäkerim atındağı memlekettik universitette däris oqıp jürgenin aytıp, Almatığa aldırtıp, tanıstırğan. Qaratorı öñdi, domalaq közdi, twnıq janarlı jigit erekşe alğır, alımdı äri şapşañ bolıp şıqtı. Telejurnalistikağa tez beyimdeldi. Aqköñil tabiğatımen jaña ortanı baurap äketti. Arası aşıq qasqa tisterin körsetip, riyasız jarqıray külgende jer-jihan nwrlanıp ketetin. Bir jıldan soñ jas äriptesimdi Almatıda qaldırıp, Astanağa kete bardım. Arı qarayğı Rahattıñ jeke jürip şınıqqan kezi, käsibi evolyuciyası köz aldarıñızda şığar. “Kültöbede” keleli keñester qwrıp, köptiñ köñilinen şıqtı. “Almatı” telearnasınıñ jañalıqtar qızmetin jandandırıp, “Qızılağaş oqiğası” kezinde şeber reportajdarımen körermendi tänti etti. KTK men 31-arnada jwmıs istegen kezderi qoltañbası ayqındala tüsti. Soñğı jıldarı “Azattıqtıñ” ağa veb-redaktorı retinde halıqaralıq standarttardı meñgergen jergilikti az mamannıñ birine aynaldı. Rahattıñ mätindi redakciyalau täsili men vebifikaciyalau stili däl qazir oqulıq etip şığaruğa dayın.
Soñğı jıldarı bes perzentiniñ oqudağı jetistikterine süysinip, olardı ünemi qanattandırıp, sabaqtarın birge qarap, sırqattanıp qalsa, der kezinde emdetu üşin şetke de şığıp, äkelik parızın öteu jağınan da zamandastarına ülgi bolarlıq is qılıp jür edi. Öz densaulığın da barınşa kütip, az uaqıtta äjeptäuir artıq salmaqtan arılıp, sportpen şwğıldanıp, bwl tarapta da qwrdastarınan qara üzip ketken bolatın.
Pragağa üş ay biliktilik arttıruğa kelip jatqan Qasekeñdi (Qasım Amanjoldı) bügin tañğı tört jarımda päterinen ala salıp, ekeumiz Erekeñniñ (Ermek Tilegenniñ) üyine tarttıq. Üzeñgiles, ayırılmas dos bolğan adamğa jaqın jannıñ qazasın estirtuden qiın jağday joq-au. Köz aldımızdan joğarıdağı ömir suretteri tizilip ötti. Raqabaydıñ jaqsılıq üşin janın ayamaytın adami qasietterin bir tügendep, “adam öledi, äruaq mäñgi” destik. Jurnalist retinde jalpı jwrt jazbay tanitın äriptesimiz resmi sıylıq häm ataq bwyırmağan küyi dünieden ötipti. Meniñşe, eñ zor ataq – Rahattıñ az ğwmırında ömirde de, käsipte de köp täjiribe jinay bilgen qabiletine süysingen halıqtıñ ıqılası. Zamanaui qazaqtildi, liberaldıq tanımdı has ziyalınıñ biri, sanası sergek jurnalist, oyı tereñ publicist bizdey paqırdı bergi bettegi twman işinde qaldırıp, tılsımı tüpsiz arğı betke kete bardı. Täñir tağalam bar isin sauapqa jazıp, imanın mäñgi joldas qılıp, nwrı peyişte şalqığay!
Ğalım BOQAŞtıñ facebook paraqşasınan alındı


text:
Devlet sıñır hızmeti Qırım ile memuriy sıñırda ukrain vatandaşı yaqalanğanı aqqında FSB beyanatını tasdiqladı
Ukraina devlet sıñır hızmeti, evel FSB tarafından derc etilgen malümatnı ve Qırım ile memuriy sıñırda Ukraina vatandaşı yaqalanğanınıñ sebeplerini tasdiqladı. Ukraina tarafından yapılğan teşkerüvniñ neticelerini Qırım.Aqiqatqa Devlet sıñır hızmeti yolbaşçısınıñ yardımcısı, matbuat kâtibi Oleg Slobodân bildirdi.
«Bu adise yanvar 5 künü yüz bergen edi. Bu vatandaşqa, bese-belli, Rusiye Fedeatsiyasına kirmege yasaq etilgen edi. O pasportını coyğan ya da bir de bir qanuniy esaslarda vesiqanı diger belgilerge alğan edi. Böylece, onı yaqalamaq içün sebeplerimiz yoq edi, belki de, filtrleme tedbirleri çerçivesine, işğal etilgen topraqta rus akimiyetiniñ vekilleri bu vatandaşqa Rusiye Federatsiyasına keçmege yasaq etilgenini belgiledi ve bundan soñ o, başqasınıñ belgileri ile pasport alğanını itiraf etti», – dedi Slobodân.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti bu adise boyunca teşkerüvlerni devam ettire. Lâkin, yaqalanğan şahısnıñ işğal etilgen yarımadadaki taqdiri aqqında malümatnı sıñır hızmetiniñ vekillerinden ögrenmege mümkün degil.
Yanvar 10, salı künü Kremlniñ nezareti astında çalışqan Qırım sıñırındaki FSB idaresi, yanvar 5 künü Ukraina vatandaşı yaqalanğanını bildirdi, o sanki, yarımadağa keçmek içün soyadını deñiştirgen. Herson vilâyetiniñ 43 yaşındaki sakini köstergen pasportta qayd etilgen malümatlar – Rusiyege kirişi yasaq etilgen insannıñ malümatları ile aman-aman aynı edi.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukainanıñ qıtaiy qısımı ve yarımda arasında asılında memuriy, lâkin fakt olaraq kerçek «sıñır» keçirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kyiv Gaaga mahkemesinde Rusiyege qarşı açtırğan davada Meclisniñ faaliyetini ğayrıdan başlatmağa talap ete
Ukraina Gaagadaki Birleşken Milletler teşkilâtınıñ Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı açtırğan davada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ğayrıdan başlatmağa talap ete, dep bildire yanvar 17-de mahkemeniñ matbuat hızmeti.
«Rusiye qırımtatar halqına qarşı siyasiy ve medeniy taqip areketlerini toqtatmaq, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etken buyruqnı lâğu etmek, ve bu iş baqılğan müddet devamında bu ve diger tedbirlerni toqtatmaq kerek», – dep aytıla Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan dava boyunca matbuat beyanatında.
Keçken sene 2016 senesi aprel ayında Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi işğal altındaki yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı Rusiye akimiyetiniñ areketlerine narazılıq bildirdi. Meclis imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet etti, amma şikâyet arizası red etilip, Meclis faaliyeti yasaq etildi.
Ukraina İçki işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, basqı yapmamağa çağırdı.
Yanvar 16-da Ukraina Birleşken Milletler teşkilâtında eñ yüksek mahkeme organı olğan Halqara mahkemege muracaat etip, Rusiye terrorizmniñ maliye etilmesi ve millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnı boza, dep dava açtırdı.


text:
Nariman Celâl: Qurultaynıñ keçirilüv tarzı fevral ayında tasdiqlanılacaq
Fevral ayında ötkerilecek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ keçirilüv tarzı muzakere etilecek.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Şimdi Meclis azaları Qurultay vekilleri ile qonuşıp, olarnıñ Qurultayda iştirak etmek imkânlarını, onıñ keçirilüv tarzı ve yeri aqqında fikirlerini ögrenecekler», – dedi reis muavini.
O, Meclisniñ fevral ayındaki toplaşuvı Aqmescitte keçirilecegini de qayd etti.
Evel Qurultaynıñ yarımada tışında – ya Kiyev, ya da Türkiyede keçirilmesi muzakere etile edi.
Salı künü, 2015 senesi yanvar 12-de, Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidiumı toplaştı. Toplaşuvda qırımtatarlarnıñ temsiliy organı olğan Meclisniñ nevbetteki körüşüv tarihını muzakere ettiler.
Qırımtatar Milliy Meclisi fevral 23 künü Aqmescit ve Aqyarda Qırım Halq Cumhuriyetiniñ birinci reisi, I Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ teşkilâtçısı, Qırım, Poloniya, Aqrusiye ve Litvaniya müftisi Noman Çelebicihan ölüminiñ 97 yıllığı munasebeti ile matem mitingini keçirecek ola.


text: Müstakimzâde Sadeddin Süleyman, türk bilgini (tstanbul 1719-ay.y.l788). Müderris Tokatlı Mehmed Emin Efendinin oğlu. Medreseye devam etti. Eserleri: Me-nakıb-ı tmam-ı Âzam (Büyük İmam Ebu Hanife’nin Hayatı); Menkaıb-ı Melâmiye-i Bayramiyye (Bayramiye Tarikatı Melâmi-lerinin Hayatları); Cedvel-i Eimme-i tsna Aş er (Oniki İmamın Listesi); Meşâyihna-me-i İslâm (İslâm Şeyhleri Kitabı); Devha-tü’l Meşayih (Şeyhlerin Ulu Ağacı [şeceresi]); Tuhfetü’l-Hattatîn (Hattatların Hediyesi); Mecelletü’n-Nisab fi’n-Neseb ve’l Kü-ney ve’l-Elkab (Nestep,” Bünye ve Lakaplar Hakkında Tayin Dergisi) [Arapça hal tercümesi kitabı]. (M) :


text:
7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 117’nin Cevaplari Meb Yayınlari
Yazan: kinafulu Aralık 19, 2012 in Uncategorized
Etiketler: 2012-2013 yılı Türkçe meb yayınları çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Meb Yayınları Türkçe çalışma kitabi cevapları, 7. sınıf Türkçe 4.tema Milli Kültür meb çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe meb çalışma kitabı cevapları, 7.sınıf türkçe cevapları, 7.sınıf Türkçe meb yay çk cevapları, 7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 117'nin Cevaplari Meb Yayınlari, meb yayınları çk cevapları, Mehmet Akif Ersoy metni cevapları, miras keçe cevapları, Türkçe çalışma kitabı cevapları


text:
Lise Diploma Çevirisi, Ön Lisans Diploma Çevirisi, Lisans Diploma Çevirisi, Yüksek Lisans Diploma Çevirisi, Doktora Diploma Çevirisi, Master Diploma Çevirisi, İlköğretim Diploma Çevirisi, Ortaöğretim Diploma Çevirisi yapılır.
Yurtdışı üniversite diplomaları Türkiye’de kullanılabilmesi için diploma çevirisi ve noter tasdik işlemi yapılması gerekir. Diploma çevirisi fiyatları İngilizce, Almanca, Fransızca 15 TL’dir. Noter tercüme bürolarından ayrı bir kuruluştur.
Diploma çevirisi fiyatları noter ücretleri her yılın Ocak ve Temmuz aylarında değişmektedir. 2016 yılı Diploma çevirisi fiyatları noter tasdik ücret 98 TL’dir.
Yurtdışı üniversite başvurularında ise diploma çevirisi yapılır. Noterde tasdik işlemi ve Kaymakamlık / Valiliklerde Apostil yaptırılması gerekir. Apostil tasdik ücreti kişi yaptırsa ücretsiz, başkası yaptırırsa 5 TL alınmaktadır.
Diploma Çevirisi Fiyatı
İngilizce, Almanca, Fransızca dillerinde diploma çeviri fiyatı 15 TL’dir. (2016 fiyatı). Diğer dillerde diploma çeviri fiyatı değişmektedir.
Diploma Çeviri Dilleri
İngilizce Diploma Çevirisi, Almanca Diploma Çevirisi, Fransızca Diploma Çevirisi, Rusça Diploma Çevirisi, Arapça Diploma Çevirisi, Macarca Diploma Çevirisi, Azerice Diploma Çevirisi, Farsça Diploma Çevirisi, Boşnakça Diploma Çevirisi, Letonca Diploma Çevirisi, Bulgarca Diploma Çevirisi, Çekce Diploma Çevirisi, Hintçe Diploma Çevirisi, Çince Diploma Çevirisi, Kürtçe Diploma Çevirisi, Danca Diploma Çevirisi, Osmanlıca Diploma Çevirisi, Estonca Diploma Çevirisi, İbranice Diploma Çevirisi, Fince Diploma Çevirisi, Türkmence Diploma Çevirisi, Flemenkçe Diploma Çevirisi, Slovence Diploma Çevirisi, Arnavutça Diploma Çevirisi, Latince Diploma Çevirisi, Gürcüce Diploma Çevirisi, Sırpça Diploma Çevirisi, Hırvatça Diploma Çevirisi, Ukraynaca Diploma Çevirisi, Yunanca Diploma Çevirisi, İspanyolca Diploma Çevirisi, Slovakca Diploma Çevirisi, İsveçce Diploma Çevirisi, Ermenice Diploma Çevirisi, İtalyanca Diploma Çevirisi, Japonca Diploma Çevirisi, Portekizce Diploma Çevirisi, Kazakça Diploma Çevirisi, Romence Diploma Çevirisi, Korece Diploma Çevirisi, Norveçce Diploma Çevirisi, Lehçe Diploma Çevirisi, Rumca Diploma Çevirisi, Moldovca Diploma Çevirisi, Kırgızca Diploma Çevirisi yapılmaktadır.


text:
Qırım daa 10 yıl malyeviy yardım esabına yaşamağa devam etecek – yarımadanıñ maliye nazirligi
Yaqın on yıl devamında Qırım qomşu Rusiye bücetinden maliyeviy yardım almadan yaşap olamaz. Bu aqta Rusiye nezaretindeki yarımadanıñ maliye naziri İrina Kiviko haber etti.
Onıñ sözlerine köre, Qırımnıñ bücet 2028 senesi maliyeviy yardım almadan yaşap olur.
«Men bellesem bu, bizde köpürler qurulıp, demiryolu olğanında, sanayı inkişaf etip başlağan soñ olur. Buña belki 10 yıl kerek olur», – dep bildire rusiyeli TASS agentligi Kivikonıñ sözlerini.
2018 senesi ve 2019-2020 muddetinen bağlı bücet qanunı leyhasına binaen 2018 senesi Rusiye bücetinden Qırımğa keri ödenmemek şartınen ayırılacaq paranıñ miqdarı 2017 senesine nazaran 20% yani 131,4 mlrd rublege (60 mlrd grivnağa yaqın - QA) artacaq eken.
2017 senesi qomşu Rusiye bücetinden Qırımğa yollanğan maliyeviy tardım miqdarı 37 milliard rubleni (17 mlrd grivnağa yaqın -QA) keçken edi. 2020 senesi Moskva Qırım ve Aqyarnıñ ictimaiy-iqtisadiy inkişafına ayırılğan federal maqsatlı programma çerçivesinde 160 milliard ruble (73 mlrd grivnağa yaqın - QA) masraf etmege planlaştıra.


text:
Platon meniñ dosım, biraq aqiqat odan qımbat"
Şirek ğasırdan beri jurnalistikanıñ "otımen kirip külimen şığıp" jürip jinaqtağan äri audandıq gazettiñ korrektorlığınan bastap qalalıq, oblıstıq basılımda, respublikalıq jekemenşik jäne memlekettik aqparat qwralında jwmıs istep kele jatqan täjiribeme süyene otırıp birden aytsam bügingi baspasözdiñ "bas auruına" aynalğan tok şou köñilimnen şıqqan joq. Nege? Birinşiden taqırıp aşılğan joq. Bolmasa taqırıptı tım auqımdı etip ayqaylatıp qoymay "Telearnadağı jolbike jürgizuşiler qaydan payda boldı?" dep şeñberdi qısqalau sızu kerek edi. Äbden jauır bolğan taqırıp bwl tok şoudıñ da altın uaqıtınıñ köp böligin alıp tağı şiırlay tüsti.
Ekinşiden spikerler dwrıs tañdalmağan. Törteudiñ üşeui telearnada ter tökkender, bireui ğana gazetti jaqsı biledi. Jurnalistikanıñ bastauı gazetten bastaladı desek te "bwrın şıqqan mwrttan keyin şıqqan saqal ozğan" zamanda telearnanıñ tegeurini, ıqpalı qanşalıqtı zor degenmen qazirginiñ twz köziri-aqparattıq portaldıñ jelkenin kerip eskegin esken bir adam osı talqılaudıñ bel ortasında bilek sıbanuı kerek edi.
Üşinşiden jurnalistika fakul'tetin aşu, jabu mäselesi "mayşammen" talqılanğan twsta osı mamandıqqa jaqsılı-jamandı şäkirt dayarlauğa atsalıp jürgen bir wstaz mindetti türde qatısuı qajet bolatın. Büginde köldeneñnen qosılğan kök attılar är salada da az emestigin eskersek onda ädildik üşin oqu orındarındağı barlıq mamandıqqa twsau saluğa tiispiz, al Arman Şoraevtıñ jurnalistika fakul'tetin jabu turalı oyı suda malti almaytın adamğa jüzudi üyretudiñ ornına töbesinen basıp twnşıqtıra tüsu bolıp şıqpay ma?
Törtinşiden bwl jolı aytılğan ötkir pikirler dwrıs şığar, biraq aqparat salasında oñ özgerister barın da müldem joqqa şığarmay nelikten jurnalister arqılı eldiñ, qoğamnıñ damuına qosıp jürgen jaqsı jaqtar, jañaşa bastamalar tarazığa tartılmadı? Basqalardıñ topıraq şaşıp jürgeni azday olarmen jarısıp "öz körimizdi özimiz qosıla qazğannan" ne wtamız?
Besinşiden özimizben aralas-qwralas jürgen äriptesimiz-dosımız Berik Uäli basqaların aytpaymın däl osı jolğı tok şouda tikeley özine qabırğasınan qoyılğan naqtı swraqtarğa jauap bere alğan joq. Büytip Qojanasır siyaqtı özi otırğan "bwtaqtı keskenşe" dwrısı "kötere almas şoqpardı belge baylamau"... "Platon meniñ dosım, biraq aqiqat odan qımbat" degen osındayda aytılsa kerek sirä!
Altınşıdan telearna tizginin wstağan Erlan Qarindi jañadan Amerika aşqan adamğa teñeu asıra silteu siyaqtı. Wlttıq arna Şerxan Mwrtaza, Ğalım Dosken basqarğan jıldarı dañqı qalay dürkiregenin el wmıta qoyğan joq, wmıtpaydı da. Äriptester Pozner-Pozner dep auızdarınıñ suı qwrığanşa mısal üşin tağı eki-üş adamdı aytsaq, aldıñğı buınnan Nwrtileu Imanğaliwlınıñ, keyingi buınnan Qasım Amanjoldıñ qalay teleswqbat qwratının talay jastar jata-jastana äli aytatının şınımen estimey jür me?
Jetinşiden...Osılay ayta tüssek bwl taqırıpqa qatıstı on sausaqtı da bügip twrıp oy ayta beruge boladı. Bwl jolı osımen şekteleyin. Ärine, jwrt jabıla maqtauğa köşkende qarsı pikir qozğasam öz sözim özimdiki. Aqiqat pikirtalastan tuadı.
Ğalımjan Elşibay
Facebook-tegi paraqşasınan


text:
Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Çakırcalı Mehmet
Etiketler : Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet türkü indir, Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Çakırcalı Mehmet mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Çakırcalı Mehmet türküsü, Çakırcalı Mehmet sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Çakırcalı Mehmet bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Tepelerim
Osman Öztunç - Leyla
Osman Öztunç - Oğul
Osman Öztunç - Hasretin Düşer
Osman Öztunç - Canciğer
Osman Öztunç - Yastadır
Osman Öztunç - Öğretmenim
Osman Öztunç - Suları Islatamadım
Osman Öztunç - Ben Sensiz Öldüm Bağışla
Osman Öztunç - Abdal Musa
Osman Öztunç - Beddua
Osman Öztunç - Efulim
Osman Öztunç - Karnım Aç
Osman Öztunç - Davullar Çalındı
Osman Öztunç - Binboğalar


text:
Ekrem Çelebi - İkilik Noktası
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : İkilik Noktası
Etiketler : Ekrem Çelebi - İkilik Noktası türkü indir, Ekrem Çelebi - İkilik Noktası türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, İkilik Noktası mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri İkilik Noktası türküsü, İkilik Noktası sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, İkilik Noktası bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez
Ekrem Çelebi - Çaya İner Ağlarım
Ekrem Çelebi - Küstürdün Gönlümü
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Ham Meyvayı Kopardılar Dalından
Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora
Ekrem Çelebi - Güvenme Yalan Dünyaya
Ekrem Çelebi - Dağlar
Ekrem Çelebi - Yolcu
Ekrem Çelebi - Garip Dünya
Ekrem Çelebi - Çubuk Uzun
Ekrem Çelebi - Kıyma Felek
Ekrem Çelebi - Dünya (Neyleyim Seni)
Ekrem Çelebi - Ağlamasam Mı
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen


text:
Qırım studentleri mart 1-ne qadar qıtaiy Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarına keçe bileler
2015 senesi mart 1-ne qadar işğal etilgen Qırımdaki aliy oquv yurtlarınıñ studentleri qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtlarına keçe bileler. Bu aqqında Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ Facebook saifesinde aytıla.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarda vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve serbestligini temin etüv aqqında» Ukraina qanunına binaen, abituriyetler ve studentler içün Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarında bücet yerleri mevcut.
Berilgen malümatqa köre, 2014 senesi işğal etilgen topraqta aliy tasil aqqında «vesiqa» alğanlar Ukraina qanunlarına uyğan vesiqanı ala bileler. Bunıñ içün Qırımda alğan vesiqa ve pasport kopiyasını Ukraina tasil ve ilim nazirliginiñ elektron adresine yollamaq kerek.
2015 senesinde oquşını bitirgen studentlerge vesiqalarnı berüv esnası daa belgilenmedi. Ukrainada ve dünyanıñ diger memleketlerinde tanılacaq vesiqalarnı almağa istegen Qırım studentlerine oquşını qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtlarında devam etmege tevsiye etile.
Qayd etile ki, 2014 senesi Qırımdaki aliy oquv yurtlarından qıtaiy Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarında oqumağa keçken studentler bücet yerlerini qazandılar.


text:
Bügin jer betindegi barlıq musılman qawımı üşin eñ qasïetti sanalatın eki ulıq merekeniñ biri - Oraza ayt meyramı.Bul küni Allanıñ razılığı üşin bir ay boyı awız bekitip, musılmandıqtıñ bes parızınıñ biri sanalatın Orazanıñ şarttarın orındağan jandar awızdarın aşadı. Musılmandar Orazamen qïmay qoştasıp, Alla Tağalağa qasïetti Ramazan ayına amandıqta-sawlıqta jetkizgenine şeksiz alğıs aytıp, kelesi Ramazan ayına da esendikte jetwlerin tilep, minäjat etedi.
Tarïxï mälimetterge süyensek, Oraza ayt 624 jıldan beri atalıp keledi. Änäs (r.a.) bılay rïwayat etedi: «Raswlwllah Mädïnağa kelgen kezinde, mädïnalıqtardıñ toylaytın eki künderi bar bolatın. Payğambarımız (s.ğ.s.) bul eki kündi ne üşin atap ötetindikterin suradı. Olar: «Jähïldik (Ïslamnan burınğı) däwirde biz bul eki kündi köñil köterip, atap ötetin edik» - dep jawap berdi. Payğambarımız (s.ğ.s.) olarğa qarap bılay dedi: «Allah ol eki künniñ ornına sender üşin äldeqayda qayırlısın berdi. Birinşisi Qurban ayt, ekinşisi Ramazan aytı». (Äbw Däwit, Salat 239; Axmet bïn Xanbäl III 103, 235).
Ayttıñ män-mağınasına kelsek, Ayt - qwanış pen şattıqqa tolı kün degen mağınanı nemese mereke», «meyram» degen uğımdı bildiredi eken. Allah Tağala ayt sayın adam balasına är türli jaqsılıqtar beredi. Oraza ayt meyramı üş kün boyı toylanadı. Ayt meyramı aldımen ayt namazın oqwmen bastaladı. Süyikti Payğambarımız Muxammed (s.ğ.s.) öz ösïetinde: «Ayt küni birinşi orındaytınımız - namaz oqw», - degen. Bul namaz Ïslamnıñ uranı bolğandıqtan, payğambarımız Muxammed (s.ğ.s.) ömirinde onı bir ret te qaldırmay oqığan. Aytta musılmandardıñ bir-birimen tatwlıqtarın arttırwı - merekeniñ negizgi säni. Osı maqsatta Payğambarımız (s.ğ.s.): «Bir-biriñe sıylıq berip, tatwlasıñdar... Bir-biriñe bergen sıylıqtarıñ - aralarıñdağı öşpendilikti joyadı», - dep ösïet etken. Oraza ayt merekesi şäwwäl ayınıñ birinşi küni bastalıp, üş künge sozıladı. Ol küni erterek turıp, ğusıl alıp, meşitke - ayt namazına xoş ïisti bolıp barw - Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) süysine jasaytın amalınan edi. Sondıqtan da, bul amal mustaxab sanaladı. Sebebi, bul qasïetti juma sïyaqtı köpşilikpen aşıq-jarqın aralasatın kün. Juma küni qanday amaldar sünnet bolsa, ayt künine de solay. Osı aytqa baylanıstı tağı bir sünnet amalı jayında xadïste: «Payğambarımız (s.ğ.s.) ayt küni meşitke barğan jolımen qaytpay, basqa jolmen qaytatın edi», - delingen. Bul da ärbir musılman üşin sünnet.
Oraza ayt künderi ärbir musılmannıñ şañırağında şelpek, bawırsaq pisirilip, är üyde ädettegiden säni de, saltanatı da erekşe merekelik dastarqan jayılıp, qonaqtar şaqırıladı. Sonımen qatar, jağdayı tömen adamdarğa järdem körsetilip, olar da meyramnan tıs qaldırılmaydı. Bul künderi twğan-twıstar bir jerge jïnalıp nemese zïrat basına barıp ömirden ozğan jaqındarınıñ ärwağına bağıştap quran oqïdı. Qasïetti Ramazan ayınan keyin keletin osı ulıq merekeni älemdegi jalpı bükil musılmandar ayrıqşa qwanışpen, zor ıqılaspen atap ötedi. Öytkeni Ramazan - bereke men birlik, beybitşilik, ïgilik, keşirim, meyirim jäne qayırımdılıqtıñ ayı bolsa, üş kün boyı atalıp ötiletin Oraza ayt adamdardıñ jan dünïesin, sana-sezimin, köñilin qwanışqa böleytin, kirbiñnen tazalaytın ulıq mereke bolıp sanaladı. Arada qanşama ğasır ötse de, bul ulıq meyramnıñ män-mañızı kemimey, kerisinşe jıl ötken sayın artıp keledi. Bul meyramnıñ ädettegilerden negizgi erkşelikteri - adamdardı bawırmaldılıqqa, kişipeyildilikke, keşirimdilikke, süyispenşilikke şaqıradı. Musılmandar qudireti küşti Alla Tağalanıñ adam balasına bergen nığmetterine täwbe aytıp, şükirşilik jasawğa ündeydi.
Qasïetti Ramazan ayınan keyin kelgen ulıq mereke - Oraza Ayt barşamız üşin quttı bolsın! Twğan Otanımız - Qazaqstanımız beybitşilik pen tatwlıqtıñ quşağında ösip-örkendep, ana tilimizdiñ märtebesi arta bersin, ïslam dini qanatın keñge jaya bersin! Qazaqstandağı ärbir şañıraqtıñ qut-berekesi molaya tüssin!
QazAqparat
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Törek matbuğatına küzätü 02.01.2018
2nçe ğinwar könne basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü
“Watan” gazetı “2018dä terrorçılıq äz söyläşeläçäk” isemle xäbärendä Törkiyä premyer-ministrı Binali Yıldırımnıñ Isparta şähärendä yaña yılnıñ berençe yullamasın birüen yaza.
Xäbärgä kürä Yıldırım 2018dä terrır mäs’äläseneñ tağın da äz söyläşeläçägen citkerep: “Ber närsäne başqarıp çığaru öçen başta ışanırğa kiräk. Bezneñ oyışmabız bu êşkä ışana häm köräştäge täwäkkällegebez könnän-kön tağın da arta. Koordinaśiya bik möhim. Poliśiya, jandarmeriya, saqçı, ğaskäri. Terrorçılıq belän köräş tarixında berqayçan da kürelmähän räweştä xezmättäşlek, koordinaśiya bar. Bu da näticägä uñay çağıla,” – dide.
“Watan” gazetı iqtisadtan cawaplı premyer-ministr urınbasarı Mäxmät Şimşäkneñ Änkarada kön tärtibe belän bäyle açıqlawlar yasawın citkerä.
Gazet yazuınça Şimşäk: “Tışqı çığanaq tabuda awırlıq çikmäyäçäkbez. Könbatış belän mönäsäbätlärebez tağın da yaxşı. Awrupa Berlege belän Törkiyä mönäsäbätläre özelmäyäçäk. Soñğı viza krizisında da şunı kürdek, Törkiyä – AQŞ mönäsäbätläre dä naçaraymayaçaq. Törkiyäneñ mönäsäbätlärendäge bilgesezleklärne azaytuı tışqı çığanaq tabuda beraz ciñeläytüçe rol’ uynayaçaq,” – dide.
“Yäni Şafak” gazetı “Ağrı tawında kürende” isemle xäbärendä Törkiyäneñ könçığışında yäşäwe belenüçe, läkin siräk kürelüçe söyrälüçelärdän Topbaş kältäseneñ Ağrı tawında kürelep, terkälüen yaza.
Xäbärgä kürä näsele yuqqa çığıp baruçı bu kältä töre Iğdır Tabiğatne saqlaw häm Milli parklar mödirlege tarafınnan şähärdä yäşäwçe söyrälüçelär arasında terkälep, oyışmanın inventarenä östälde.


text:
İşğal etilgen Qırımda zapt etilgen topraqlardaki inşaatlarnı kelecek seneniñ başında yıqmağa planlaştırıla, dep bildirdi Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov dekabr 23-te Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, bu meselede milletlerara zıddiyetler yoq.
«Topraq damartılarınıñ berilmesi aqqında qanun Devlet şurasında yarın baqılacaq, ekinci oquv olacaq. Birinci ve ekinci oquv arasında ğayet sıcaq munaqaşalar oldı, lâkin qarar böyle – Qırımda yaşağan Rusiye vatandaşlarınıñ aynı aqqları bar», – dedi Aksönov.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda 5-6 yıl evelsi ekspluatatsiyası yapılğan inşaatlar qanunlaştırılacaq.
«Elbette, qorantalar yaşağan azır evlerni artıq bir kimse yıqmaycaq, lâkin yol boyu samozahvatlarnıñ 95% yıqtırılacaq. Bu samozahvatlarda turğan adamlar vesiqalarını teslim etip, qurucılıq içün topraq berilmesine aqqı olğan angi imtiyazı olğanını bildirmek kerekler», – dedi Aksönov.
Dekabr 15-te Aksönov dedi ki, öz başına zapt etilgen topraq damartılarındaki inşaatlar yarım yıl içinde yoq etilecek.
Rusiye arbiy hızmetleriniñ hadimleri Qırımdaki «narazılıq meydanlarını» teşkerip, kendini pek sert alıp baralar. Bunı «Sebat» teşkilâtınıñ vekilleri bildirdiler.
Narazılıq meydanlarınıñ bazı iştirakçileri «Sebat» cemaat teşkilâtınıñ vekilleri ile Qırım «Devlet şurası» deputatlarına muracaatnı yazğanlar, mında olar topraq meselesi boyunca öz noqtaiy nazarını bildirdiler.


text:
Kanada M’yanma citäkçelegen xökem itärgä çaqırdı
Kanada parlamentı arakanlı möselmannarğa qarşı êşlängän cinayät’lärne “genośid” bularaq bäyäläde
Kanada parlamentı M’yanmada arakanlı möselmannarğa qarşı êşlängän cinayät’lärne “genośid” bularaq bäyälägän qanun proyektın berdäm tawış belän qabul itte. Xalıq ışanıçlıları BMO İminlek şurasınnan bu mäs’äläne Xalıqara cinayät’lär mäxkämäsenä citkerüne taläp itte.
Kanada tışqı êşlär ministrı Kristina Frilend qarar uñaylanğannan soñ belderü yasadı. “Möselmannarğa qarşı êşlängän cinayät’lärneñ faciğale häm qotoçqıç buluın assızıqlarğa telim. Arakanğa ğadellek kiterü öçen xalıqara tırışlıq quyabız, bügen qabul itelgän dokument bu yünäleştä möhim êtap,”-dide ul.
Berläşkän Millätlär oyışmasınıñ tikşerenü komissiyäse uzğan sişämbedä M’yanma ğaskärläre häm fanatik buddistlarnıñ arakanlı möselmannarnı genośidqa duçar itüen dälillär belän isbatlağan xisap çığardı, cawaplılarnı xökem itärgä çaqırdı. Xisapta bu keşelekkä qarşı cinayät’lärneñ töp ğayeplese dip M’yanma qorallı köçläre kürsätelä.


text:
«Äkem men mamam osıdan 40 jıl burın osınday jazda toy jasap üylengen eken, qazaqtar 40 tı toylamasa da, olar özderi tıp tınış qana romantïka, maxabbat bop Türkïyağa demalısqa şıqqısı kelgen, biraq ayaq astınan tuñğış qızdarı men nemeresi ilese ketti. Papa, mama quttıqtaymın! Maxabbatarıñız mäñgige ğoy! Nemereleriñizdiñ, balalarıñızdıñ qızına toymay jüre beriñder!»-dep aq tilegin de jetkizgen.
Äkem men mamam osıdan 40 jıl burın osınday jazda toy jasap üylengen eken, qazaqtar 40 tı toylamasa da, olar özderi tıp tınış qana romantïka, ❤❤maxabbat bop Türkïyağa demalısqa şıqqısı kelgen, biraq ayaq astınan tuñğış qızdarı men nemeresi ilese ketti???? Pap, mam quttıqtaymın! ????Maxabbatarıñız mäñgige ğoy! ????Nemereleriñizdiñ balalarıñızdıñ qızına toymay jüre beriñder!!! ????
Derekköz: Reactor
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ aytqanına köre, yarımadada devlet akimiyeti organlarında çalışmağa istegenlerniñ sayısı ep eksile, qısqartmalar ola.
Bunı o Lenta.ru neşirine bildirdi.
«Bugünki künde devlet hızmetine nevbet yoq. Qısqartmalar ola, adamlar işten keteler – motivatsiya yoq. Biz er saada tecribeli mütehassıslarnı ğayıp etemiz», – dedi o.
Aksenovnıñ bildirgenine köre, Qırımda devlet hızmetçileri çoq çalışa, amma aylıqları yüksek degil.
«Adamlar nasıl çalışa ve ne qadar ala, barıp baqıñız. Bunı körseñiz, olarğa emek qaramanlığı içün medal bermek kerek, dep aytarsıñız», – dep ayttı o.
Qırımnıñ Rusiye emek ve içtimaiy qoruv naziri Yelena Romanovskaya bildirgeni kibi, Qırımda 2015 senesiniñ başında içtimaiy qoruv idaresi hadimleriniñ aman-aman yarısı iş çoq olğanından ve aylıqlar yüksek olmağanından işten ayırıldı.
Qırımnıñ emek merkeziniñ müdiri Sergey Brodovskiy bildirdi ki, Qırımda ekimler devlet hastahanelerinde çalışmağa istemeyler, çünki az para alalar.
Rusiye 2014 senesi mart ayında Qırımnı işğal etip, onı öz terkibine qoştı.
Ukraina ve Ğarp memleketleri Qırımnı vaqtınca işğal etilgen topraq sayalar ve Rusiyeni cezalaylar.


text:
Eñ müimi
HSN: Mustaqillik Kününde "Tvoya Krayina fest" festivali Mariupolde biñlerce insanlarnı topladı ⁄ 25 Arman ayı, 17:55HSN ukrainlerni Mustaqillik Kününen hayırlay! ⁄ 24 Arman ayı, 08:08Ukraina haber siyaseti Nazirligi Köllegiyasınıñ toplaşuvı keçti ⁄ 31 Oraq ayı, 09:55
HSN: Kiyevde "Fashion Tech Summit" keçti ⁄ 3 Berim ayı, 09:40
HSN 2018 senesiniñ birinci yarım yılında işi boyunca esabat berdi ⁄ 31 Arman ayı, 08:55
E.Ceppar MAN yaz mektebiniñ "Qırımtatar gumanitaristikası" sektsiyasınıñ iştirakçilerinen körüşti ⁄ 30 Arman ayı, 13:28
D.Zolotuhin “Resilience League Summer School” halqara yaz mektebi diñleyicilerine lektsiya oqup berdi ⁄ 29 Arman ayı, 17:25
HSN BQO zonasında: Poltavska köy şurası territoriyasında teleefirde 12 ukrain kanalı çalışa ⁄ 29 Arman ayı, 10:23
HSN: UA|TV telekanalı Moldovada yayınlavını kenişletti ⁄ 29 Arman ayı, 09:06
- E.Ceppar: Rusiye propagandasınıñ esas istimalcileri rusiyelilerdir ⁄ 27 Bozarğan ay, 17:17
- E.Ceppar: Qırımtatar bayrağı - küreş ve serbestlik timsalidir ⁄ 27 Bozarğan ay, 11:34
- Ukraina aqqında "Dâkuyu" filmi martnıñ 1-de Harkovde taqdim etilecek ⁄ 22 Kiçik ay, 12:41
- D.Zolotuhin: Demokratik cemiyet, şahsiy informatsion telükesizlik içün mesülietni közde tuta ⁄ 6 Kiçik ay, 14:44


text:
Sawirlar
Sawirlar (alar da Sabirlar häm Suarlar), Kaspiy diñgeze tirälärendä yäşägän, Xäzärlärgä qärdäş küçmä qäbilälär. Etnik çığışları Hunnar toqımınnan dip uylanıla.
Sawirlarnı berençe märtäbä 2. yözdä Ptolemey telgä ala. Tönyaq Qawqazda zur xärbi köç bularaq, alarnı Sasanilar İranı häm Vizantiä imperiäse üzara köräştä üz maqsatlarında faydalana. 5. yöz azağı - 6. yöz başlarında Sawirlar Awarlar belän belän suğışa. . yözneñ 2. yartısında Avarlar Könbatış tarafqa küçenep kitkäç, Sawirlar Könbatış Törki qahanlığına buysınalar. 630. yıllarda Törki qahanlığı tarqalğaç, Xäzär Qağanlığı xakimlegenä küçälär.
Dağstannıñ yar buyları öleşendä Suvar (Suar tügel!), Xäydan (Khaydan), Cidan (Jidan) qalaları töbäklären berläştergän Sawirlar patşalığı (däwläte) oyışa. Ğäräp-Xäzär suğışları barışında, 8. yözdä Sawirlarnıñ ber öleşe Urta İdel buylarına küçep kilä, anda Suar bäklege oyışa, alar Suarlar iseme belän tanıla. Soñraq suarlar cirle Törki telle qäbilälär belän etnik Bolğar berdämlegen tudıralar.
Xäzerge Çuaşlar üzlären Sawirlarnıñ (Çuaşça: CӑBapceM) toqımları buluların uylıylar. Xäzerge Marilar İdel-Ural Tatarların Suas häm Çuaşlarnı Suasenmari (Suarlaşqan Marilar) dip atıylar. Fin telendä soñğıları Suaslanmari dip atala.[1]
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ Eero Kuussaari: Suomen Suvun Tiet (Helsinki 1935)
- "Suarlar". Tatar entsiklopediäse. Qazan: Tatarstan Respublikası Fännär Akademiäse Tatar Entsiklopediäse İnstitutı, 2002.


text:
Yanvar 20 künü, Qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ cinaiy işi boyunca iddianame taqdim etile. Bunı advokat Emil Kurbedinov Facebook saifesinde haber etti.
Qırım.Aqiqat bu vaziyet aqqında tafsilâtnı ögrene.
Baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Radio Svoboda müellifi Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Nikolay Semenanıñ imayesi, Halqara ve Avropa Jurnalistler Federatsiyası, em de Söz serbestligi boyunca OSCE temsilcisiniñ ofisi, Rusiye Federal telükesizlik hızmetini – jurnalistni, tedaviylenmek içün, Qırımdan yibermege çağırdı, şimdige qadar musbet cevap daa alınmadı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
Yarımada işğali ve memleketniñ şarqında keçirilgen arbiy areketlerden sebep Qırım ve Donbasstan qıtaiy Ukrainağa köçip kelgenlerniñ ekseriyeti eski yaşağan yerine qaytmaycaq.
Bunı iyül 16-da köçip kelgenlerni rey bermek aqqından marum qaldırğan yerli saylavlar aqqında yañı qanunnı izaatlap, «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ tesisçilerinden biri ve koordinatorı Tamila Taşeva ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Al-azırda bir tedqiq azırlaymız, köçip kelgenlerniñ ekseriyetiniñ qaytacaq yeri yoq ve olar – «vaqtınca» degil, «memleket içinde köçip kelgen» insanlardır. Milliy qanunlar, Ukraina Anayasasına köre, şimdi yañı Anayasa ve detsentralizatsiya aqqında da çoq aytıla, bizler Ukrainanıñ bütün vatandaşlarını qorumaq kerekmiz, olar eskiden qayda yaşağanlarına baqmadan, şimdi yaşağan cemaatqa qoşulmaq kerekler», – dep qayd etti Taşeva.
Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, Qırım ve Donbasstan köçip kelgenlerniñ sayısı 1,3 million insannı teşkil etti.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, ukrain uquq qorçalayıcıları Ukrainanıñ yerli saylavlar aqqında qanunını tenqit ettiler, olarnıñ fikirince, Qırım ve Donbasstan köçip kelgenler rey bermek aqqından marum qalalar.


text:
Cumaertesi künü boyevikler tarafından Mariupolniñ mesken yerlerinden birine açılqan ateş neticesinde 15 insan elâk oldı, 76 kişi yaralandı. Bunı vilâyetniñ militsiya bölügi Radio Svoboda mühbirlerine bildirdi.
«76 vatandaş yaralandı. Zarar körgenler arasında – 12 yaşında qızçıq. 15 adam elâk oldı», – aytıla beyanatta.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, zarar körgenlerni hastahanege alıp kettiler.
RNBO kâtibi Mariupol adiseleri içün Rusiye prezidenti Vladimir Putin mesülietli, dep bildirdi.
Mariupolniñ ateş altında qalğan mesken yerniñ fotoresimleri Ukraina İçki işler nazirliginiñ resmiy saytından alınğan


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinge, rejissör Oleg Sentsovnıñ rusiye koloniyasından azat etilmesi talabınen, içtimaiy ve siyasiy basqını “keç olmağance” yapmaq kerek.
Bu aqta çehiyalı publitsist ve dissedenti Petra Şustrova, avgustnıñ 6-nda “Svetozor” praga kinoteatrinde rusiye rejissörı Askold Kurovnıñ “Protsess” filminiñ kösterüvinden soñ ayttı.
Petra Şustovanıñ: - “Bu vaqia aqqında aytılacaq dost, tanışı, qorantalarımız bar, şahsen ya da içtimaiy ağlar vastasınen, saylavcılar öz vekiline muracaat ete bile. Biz olarnen çalışmaq kerekmiz, olarnı bezdirmek ve kerekli sayğanımıznı talap etmek kerekmiz. Şimdi ise kereklisi – yapmağanı ve atta yapmağa azırlanmağanı içün apiske oturtılğan adamnıñ tarafını almaq. Bu adaletsiz ve esası – susıp oturmamaq!”, - dep aytqanını Azatlıq Radiosı nıñ muhbiri haber ete .
Muzakerede insan aqları boyunca Çehiyanıñ sabıq naziri Camili Steglikova ve Pirat partiyasınıñ parlament mebusı Yak Lipavskiy de iştirak ettiler.
Haber etilgenine köre, film kösterüviniñ teşebbüsçisileri - Vesiqalı film İnsitutınıñ hadimleri Tereza Şimikova ve Valter Nad oldı.
Askold Kurovnıñ “Protsess” filmi endi Çehiyanıñ bir qaç halqara kinofestivalinde numayış etildi. Sentsovnıñ işi ise iyül ayında olıp keçken Karlovı Varı festivalinde faş olundı. Çeh televizionı bu filmni endi eki kere efirinde yayınladı.
Çehiyanıñ vesiqalı film İnsitutı, filmniñ muntazam kösterüvlerini tek paytahtta degil de, Çehiyanıñ başqa şeerlerinde de keçire.
Sentsov işine bağışlanğan “Protsess” filmini Askold Kurov çıqardı. Bu film keçken yılnıñ dekabrinde “Artdokfest” Moskova festivalini açtı. Ukrainada 2017 senesi aprel 6-nda kösterilip başlandı.
Oleg Sentsov mayısnıñ 14-nde Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen muddetsiz açlıq ilan etken edi.
Ukrainalı rejissör Oleg Sentsov Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen muddetsiz açlığını devam ete. O, mayısnıñ 31-nde «onı deñiştirüv meraqlandırmağanı», çünki o «soñuna qadar baracaq insan olğanını» ilân etken edi.
İyün 14-te Avropa parlamenti Rusiyeden, qanunsız yaqalanğan, tevqif ve apis etilgen bütün Ukraina siyasiy esirlerini deral azat etmege çağırdı.
Ukraina ve bütün dünyada faalcileri Rusiye ve presidenti Vladimir Putinden qanunsız yaqalanğan ukrain mabüslerini azat etmege talap ete. Aktsiyalar #FreeOlegSentsov ve #SaveOlegSentsov şiarlarınen çeşit-türlü memleket ve ülkelerde keçe.


text:
İslam ittifağı teşkilâtı Meclis ile birlikte Qırımda musulmanlarnıñ aqları ne derecede yerine ketirilüvini nezaret etecek. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov Gromadske TV kanalınıñ efirinde bildirdi.
Bu kibi teklif Refat Çubarov ve milliy lider Mustafa cemilevniñ Türkiye Cumhuriyeti tış işler naziri Ahmet Davutoglu ile körüşüv devamında seslendirildi.
«Bu teşkilât Meclisnen beraber Qırımda musulmanlarnıñ aqqı ile bağlı vaziyetni diqqat merkezinde tutacaq ve nezaret etecek», - dedi Çubarov.
Kiyevde matbuat –konferentsiyası devamında Refat Çubrov, şimdiki vaqıtta Rusiye Federatsiyası tarafından repressiyalarnıñ küçleştirilüvi qayd etilgenini bildirdi.
İslam ittifağı teşkilâtı – islam memleketlerniñ halqara teşkilâtıdır, o eñ büyük olıp, ükümetler seviyesinde eñ tesirli musulman halqara teşkilâtı sayıla.


text:
Bazar künü belli olğanı kibi, mahsus hızmetleriniñ istifadaki general Viktor Gudkov ağır hastalığı sebebinden olğan depressiya neticesinde öz özüni atıp taşladı. 68 yaşındaki general özüni Çeçenistan hızmeti içün elde etken silâdan attı.
Fevral ayında özüni istifada olğan kontr-admiral Vâçeslav Apanasenko öldürgen edi. Soydaşlarnıñ aytqanı kibi, öz vedalaşuv tezkeresinde o yalıñız sağlıq saqlav ve akimiyetni qabaatlamaq rica etti.
Evel, mart ayında, öz-özüni rak hastalığı ile hasta olğan Boris Saplin öldürdi.


text:
Ukraina devlet işhanesi olğan «Ukrpoçta» İsmail Gasprinskiy adına geostrategiya institutınen birlikte, qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan zarf çıqardı. Bu hususta institutnıñ Facebook saifesinde haber etilmekte.
Ukraina informatsion siyaset nazirligi Qurultay ne olğanı ve qırımtatar milliy areketi içün onıñ tarihiy emiyeti aqqında ikâye etmek maqsadınen media kampaniya çalıştırıp başladı.
Qırımtatar halqınıñ Qurultayı -bir milliy qurultay olaraq, qırımtatar halqınıñ yüksek temsiliy organı sayıılmaqta.
1917 senesi dekabr ayında qırımtatar halqınıñ Qurultayı mavı tüstesi milliy bayrağını, Qırım hanlarınıñ taraqlı altın tamğa şeklindeki tuğrası ve milliy gimnini tasdıqlağan edi.
Dekabrniñ 6-nda Yuqarı Şura qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı toplaşuv ötkerecek.


text:
Oktâbr 22-den itibaren Moskvada Eski Qırımdaki Özbek Camisiniñ 700 yıllığına bağışlanğan «Eski fotoresimlerdeki Qırım camileri» adlı sergi açılacaq, dep haber ete QHA.
Sergi temeli al-azırda Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğı ve Moskvadaki RAN Arhivinde olğan qazma işleriniñ fotoresimleri olacaq. Bundan ğayrı, keçken asırnıñ 20-nci seneleriniñ Qırım camileri ile eski fotoresimler numayış etilecek.
Sergi maqsadı – yarımadanıñ farqlı devirlerinde olğan islâm mimarcılığınıñ yadikârlıqlarını köstermektir.
«Qırım camileri: Özbek Camisiniñ 700 yıllığı munasebetinen» leyhası Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğı (Bağçasaray, Qırım), RAN Arhivi (Moskva), «Marcani» Fondu (Moskva) ve Bütün Rusiye çetel edebiyat devlet kütüphanesi (Moskva) beraber yapqan bir iştir.


text:
Latviya tışqı işler naziri Edgars Rinkeviçs Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ (BMT) Baş Assambleyası çerçivesinde Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Torbyern Yagland ile körüşti. Taraflar Ukrainada Rusiye istilâsından soñ aktual meseleni muzakere etip, qırımtatarlarnıñ kritik al-vaziyeti, em de separatistler zapt etken yerlerde insan aqqlarınıñ bozulmasına ayrı diqqat ayırdılar.
Bunı Latviya Cumhuriyeti tışqı işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Edvard Rinkeviçs Avropa Şurası Ukrainada milliy azlıq qoruması aqqında konventsiyada qayd etilgen aq-uquqlarına riayet etilmesini temin ettirmege mecbur olğanını qayd etti.
«Rusiye Ukrainanıñ bir qısmı – Qırımnı – işğal etken soñ vaziyet kerginleşti. Qırımtatarlar yaşayışnıñ er bir saasında er daim diskriminatsiyağa oğratıla», – dep ayttı nazir.
Onıñ fikirince, Avropa Şurası Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım vaziyetine diqqatnen baqmalı.
Bundan ğayrı, nazir Rusiye kütleviy haber vastalarında tarkatılğan yañlış malümatqa da baş kâtipniñ diqqatını celp etti.


text:
Ukraina Devlet migratsiya hizmeti (UDMH) vesiqalar içün er angi baş kiyimi ile ve bu cümleden hicab ile fotosuretke çıqmaqnı yasaq ete. Bunı Qırım.Aqiqatqa UDMH sözcüsi Sergey Gunko söyledi.
1994 senesiniñ standartına köre, er angi baş kiyiminde yapılğan fotosuretler vesiqalarda qullanılmazlar. Başqa kiyilgen er angi kiyim yasaq», – dedi Gunko.
Avropa Birligi ülkeleriniñ standartları musulman qadınlarğa dinniñ talabına köre hicab ile fotosuretke çıqmağa izin bereler.
Kyivde Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanları diniy idaresiniñ (QMC MDİ) müftisi Ayder Rustemovnıñ aytqanına köre, hicabnen yapılğan fotosuret pasport içün qabul etilmese, musulman qadınlar QMC MDİniñ uquqçısına muracaat ete bileler.
Vinnitsa vilâyetinde yaşağan Qırım muhacirleri, musulman qadınlarğa devlet ve çetel pasportları içün hicab ile fotosuretke çıqmaq yasaq etilgenine qarşı küreşmege devam etkenlerini bildirdiler.
«Vetan» cemiyet teşkilâtı, UDMH tarafından vesiqalar ve bu cümleden biometrik pasportlar içün hicablı fotosuretler qabul etilmegenini bildirdi.


text:
İnsanlar zemaneviy ayatnıñ eñ qıyın suallerine cevapnı nesillerniñ tecribesinde qıdıralar. Soñki yıl devamında qırımtatar halqınıñ deñişken ayatı bir çoq adamnı ciddiy qarar almağa mecbur etti – vatannı terk etmek ya da mında qalmaq. 1944 senesiniñ sürgünliginden soñ qırımtatarlar on yıllarnen qıyınlıqlarğa baqmadan, tarihiy vatanına, Qırımğa qaytqan ediler. Ve qayttılar – yalıñız kendi ğayretleri sayesinde. Faqat bugünde-bugün bir çoq adam «Qırım adasında» yaşayışqa ruhiy ceetten dayanamay...
Maalesef, qadimiy yunan tarihçısı Fukidid qayd etkeni kibi, «tarih tekrarlanmağa seve». Qırımtatar halqınıñ tarihında uzun, yarım asırlıq, facialı devir olğan edi, olar tuvğan yerini terk etmege mecbur ediler.
1783 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar vatanını terk etmege başladılar
1783 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar vatanını terk etmege başladılar.
Rusiye ve Türkiye arasında devamlı cenkten soñ 1774 senesi Küçük Kaynarca añlaşmasına köre Türkiye Qırımnıñ Osmanlı devletinden ayırılmasını tanıdı. Faqat on yıldan soñ 1783 senesi aprel 8-ge ait Beyannamege köre «Qırım yarımadası, Taman adası ve Kuban tarafı» Rusiye terkibine kirdiler. Qırımşınas Sarkisov-Serazininiñ yazğanına köre, «Yekaterinanıñ askeriniñ ağır çızması Tavridanıñ soñsuz çöllerini dolaştı, yüz yıllıq hanlar sarayında ise qara qartal ile bayraq peyda oldı... Bir zamanları Rus, Litvaniya, Poloniya qorqqan küçlü ordunıñ balaları vaftiz aqqında öşeklerni eşitip, ğalipler tarafından basqı altında qalıp, şeer, köy, babalarnıñ mezarlarını terk ete ve bir dinli Türkiyege qaçıp keteler».
Qırımtatarlar işğalden soñ kütleviy sürette köçmege başladılar. Tam raqamlar belli degil, lâkin tedqiqçilerniñ tahminlerine köre, Qırımdan yarımada ealisiniñ yigirmiden otuzğa qadar fayızı ketti. Bazıları musulman din adamlarınıñ çağıruvı ile ketken ediler – Qırımğa başqa dini olğan akimiyet keldi, artıq doğru dinni qomşu Türkiyede kütmek imkânı bar edi. Yañı, alışmağan yaşayış, rus memurlarınıñ basqısı sebebinden köçtiler – olarnıñ tili bile Qırımnıñ tamır halqı – qırımtatarlarğa – yabancı edi.
Bu meseleni al etmek imkânsız edi, neticede – qırımtatarlarnıñ topraqları tezden rus dvorânları ve memurlarına keçken edi. Köçip ketmekniñ esas sebeplerinden biri çar ükümetiniñ Qırımdaki topraq meselesini Rusiye topraq qanunlarına alıştırmaq qararı oldı. Rusiyede eki şekil bar edi: devlet ve dvorân şahsiy mülkiyeti. Qırımda ise topraq mülkiyeti ve topraq qullanuvınıñ onğa yaqın şekli bar edi: eski sultan ve han mal-mülkleri – kalagalıq, hocalıq, beylik; mırza ve din adamlarınıñ topraqları (vaqıf-şer), adiy (vaqıf-adet), mevat ve digerleri.
XIX asırnıñ soñunda qırımtatarlarnıñ köçü eñ büyük ve eñ facialı oldı: resmiy malümatlarğa köre, Qırımnı 193 biñ kişi terk etti
Bizler 1800-1812 seneleriniñ köç dalğası aqqında biraz bilemiz, yazıcı Yevgeniy Markovnıñ fikirince, bunıñ tek «ağzaviy efsaneleri» bar. XIX asırnıñ soñunda qırımtatarlarnıñ köçü eñ büyük ve eñ facialı oldı: resmiy malümatlarğa köre, Qırımnı 193 biñ kişi terk etti. Or-Qapı nahiyesinde 278 köy boş qaldı, 1870 senesi olardan 244-yu virane alda qaldı; dört nahiyede qırımtatarlar 687 köyni terk ettiler, olardan 315 bütünley boş qaldı.
Lâkin muqaddes yer boş olmay – 1861 senesi noyabr 8-de Çar II Aleksandr tasdıqlağan Qırımdaki şahsiy topraqlarda ecnebiylerni yerleştirüv qaideleri qabul etildi. Nazirler şurası Qırımnıñ topraq saiplerine ecnebiylerni işke almağa ruhset berip, olarğa iş müddeti devamında pasport berilmesine izin berdi. Qırımda qalıp, Rusiyege boysunmağa istegenler bütün aq-uquqlarnı ve imtiyazlarnı alğan ediler... Yarımadanıñ kolonizatsiyası başladı...
Köçip ketken qırımtatarlarnı aytsaq, ğurbet yolunda olarnı bir sıra zorluq bekley edi. Adise-vaqialarnıñ şaatı, Qırımşınas Vasiliy Kondaraki «Universalnoye opisaniye Krıma» eserinde bunı böyle hatırlay: «Men mavrlarnıñ İspaniyadan quvulmasını añdırğan bu zamannı kederlenmeyip hatırlap olamayım!.. Sığır, ögüz ve eñ eyi qoyunlar – er şey soyulğan, çapçaqlarda tuzlanğan, küneşte qurutulğan edi; at ve develer... ediye etile ya da yaqın qomşularğa ve zadekânlarğa pek ucuz satılğan edi. Soñra köyniñ eñ yaqın liman şeerine ketüv künü belgilengen edi. Arabalar köyni keçken ve mezarlıq ile aynı seviyege çıqqan soñ, adamlar soy-soplarnıñ mezarlarından bir avuç topraq alıp, elbezge baylağan ediler. Bunıñ episinen beraber ağlap sızladılar».
Kondaraki ölüm azaplarına baqmadan köyden çıqarılğan eki qart ve üç balanıñ ölüm şaatı oldı: «Ğaripler, olarnıñ cesedleri daa suvumadı, olarnı ise defn ettiler».
Köçip ketkenlerniñ deñizdeki vaziyeti pek kergin edi. «Köç zamanında er kün deñiz bir qaç cesedni yalığa alıp taşlağan edi; lâkin balıqlar aşağan ve qarşı yalığa alıp ketirilgenlerniñ sayısını aytmaq – zordır, yalıñız üçte ekisi Türkiyege kelip çıqtı», – dep yaza Kondaraki.
Qırımtatar yır yaratıcılığında muacir yırları kibi ayrı janrnıñ peyda olması tabiiy bir aldır
Rusiye ükümeti ölüm havfına oğrağan köçip ketkenlerge yardım etmedi. Türkiyede de olarnı beklegenler yoq edi. Olar açtan öle, hastalana ve biri-biri artından öle ediler. Olarğa Anadoluda berilgen topraqlar ya bir şeyge yaramağan qum ve taş ola edi, ya da sağlam topraqlardan uzaqta bir yer edi. Andan Rumeli ve Dobrucağa qaçqanlarğa sıtmanıñ eñ büyük oçağı olğan bataqlıq tegizlikleri berilgen edi. Qırımtatar yır yaratıcılığında muacir yırları kibi ayrı janrnıñ peyda olması tabiiy bir aldır.
«Tatarlar bu qararğa kelgen olsalar, olarnıñ Qırımdaki şaraitleri o qadar qıyın edi...», – dep netice çıqara Kondaraki.
O qadar adamnı köçip ketmege neler mecbur etti? General-adyutant, graf, Qırım cenkiniñ qaramanı Eduard Totleben «Russkaya starina» mecmuasında bastırılğan «1860 senesi tatarlarnıñ Qırımdan köçip ketkenleri aqqında» maqalesinde qırımtatarlarnıñ mezkür qararını topraq olmağanından sebep ağır maddiy vaziyeti ve bir çoq Rusiye yolbaşçısınıñ inatçılığı ile bağlay.
«Zadekânlar... tatarlarğa ait topraqlarnı sıq-sıq özüne alalar... 30 yıl evelsi Qırımda serbest tatar mülkiyeti ve yalı boyunda ve derelerde bağçası olğan az insandan ğayrı başqa topraqlar aman-aman yoq edi».
Rusiyeniñ «Vestnik Yevropı» liberal-muhalifet mecmuası qırımtatarlarnıñ problemini diqqat ile talil etken edi – 1882 ve 1883 seneleri anda G.Levitskiy ve M.Goldenbergniñ maqaleleri derc etile.
Levitskiy «Tatarlarnıñ Qırımdan Türkiyege köçü» maqalesinde dey ki, «rus halqı ealisi zararlı sayılğan tatarlarnıñ başına kelgen adaletsizlik ve ıncıtuvlarnıñ onuna bile qarşılıqsız dayanamaz edi». Levitskiy bunıñ kibi munasebetniñ «sebebi olaraq Qırımnı tatarlarnıñ qollarından boşatıp, onı ortodoks olğan ealinen toldurmaq istegi olğanını» ayta.
«Sabırlı, dindar» halqnı bu şekilde qaçıp ketmege neler mecbur etti sualine cevap olaraq Levitstsiy bir qaç sebepni aydınlata.
Qırım cenki vaqtında kazak patrulleri güberniyalarnı dolaşıp, tatarlarnı esir ala (olar duşmannıñ tarafına keçecek ediler dep) ve para alamağan soñ yolbaşçılarına olarnı satqın olaraq tanıtqan ediler. Neticede bir çoq tatar Orlov, Kursk, Yekaterina ve Herson güberniyalarına sürgün etilgen edi.
Ekinci sebep olaraq Levitskiy cenk vaqtında körgen zarar içün «maddiy yardım farqını» ayta. Para «adaletsiz şekilde berilgen ve tatarlarnıñ rus ükümetine bağını bayağı üzgen edi».
Ve, elbet de, qırımtatarlar içün ğayet müim bir mesele topraq meselesi olıp qala edi... XIX asırnıñ 50-nci yılları, dep yaza Levitskiy, «topraq mülkiyetini tatarlarnıñ qollarından çekip almaq... qanun oldı»...
(Soñu bar)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası Ukraina ve Rusiye arasında yolcu taşılmaması meselesine asla kirişmegen edi, dep bildire Radio Svobodağa SNBO matbuat hızmeti.
«SNBO toplaşuvında Uklraina ve Rusiye arasında yolcu taşılmaması meselesi asla muzakere etilmegen edi... bu mesele daa asla köterilmedi», – dep bildire SNBO matbuat hızmeti.
Mayısnıñ 25-de «Kommersant» neşiri, Ukraina ükümeti 2017 senesi iyülniñ 1-den başlap Ukraina ve Rusiye arasında yolcu taşılmasını kesmege planlaştıra, dep yazğan edi.
«Ukrzalıznıtsya»nıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, kompaniya bu hususta iç bir türlü qarar qabul etmegen eken.


text:
İşğal etilgen Qırımda tasil, ilim ve gençlik «nazirligi» qırımtatar tili ve edebiyatı ocaları içün er aftalıq lektsiyalar keçirilmesiniñ teşebbüsçisi oldı.
«Nazirlik»niñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, lektsiyalar Qırımnıñ umumtasil teşkilâtlarında noyabr-dekabr aylarında keçecek.
Lektsiyalarnı «Qırım müendislik-pedagogik universiteti»niñ qırımtatar til ve edebiyatşınaslığı kafedrasınıñ ocaları keçirecek», – dep bildire Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
«Umumtasil teşkilâtlarında ilmiy-ameliy, oqutuv-metodik edebiyatnıñ az olğanı sebebinden lektsiyalar ocalarğa qırımtatar til ve edebiyat saasında olğan yañı ilmiy araştırmalar, teñqidiy maqaleler, zemaneviy müelliflerniñ eserleri ile tanış ola bilecekler», – deyler «nazirlik»te.
Tahmin etilgeni kibi, lektsiyalar yarımada ocalarını Qırımnıñ altı regionında toplaycaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi fikrine köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ maqsadı – qırımtatarlarnıñ tarihiy hafızasını yoq etmek ve SSCB kommunistik rejimi ve stalinizm cinayetleriniñ aqlavıdır.
Bu aqta Qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Meclisniñ bildirüvinde aytıla.
Bildirüvde qayd etilgeni kibi, yarımadada «akimiyet Stalinniñ şanına ve Qırımda onıñ hatırasınıñ ebediyleşüvine yönelgen areketlerniñ alğışlanılğanı körüne, yani qırımtatar halqınıñ şimdiki şaraitlerde aqlarını qorumaq iradesine basqı kösterile».
Vesiqada yarımada 2014 senesi mart ayında Rusiye nezareti altına keçkeninden soñ Qırımda olğan vaqialarnıñ hronologiyası berile – tintüv, sorğu, qırımtatar matbuat vasatalarınıñ qapaluvı, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalanuvı ve ilâhre.
«Meclis qırımtatar halqınıñ genotsidi – 1944 senesi mayıs 18 künü sürgünliginiñ qurbanları hatırasına er bir qırımtatar ailesi, er bir vatandaşımızğa taziye bildire», – denile bildirüvde.
Temsiliy organ tarihiy havızanı ve halqına sadıqlığını saqlağan vatandaşlarğa, yerli ve regional meclisleriniñ azalarına, qırımtatar milliy areket faallerine. Qırımtatar cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcilerine, musulman cemiyetlerine minnetdarlığını bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi, qırımtatar milliy areketiniñ adetiy demokratik ve zulumsız ümdelerine esaslanıp. Qırımda qırımtatar halqınıñ aqlarını ileride de, halqara uquqiy qaidelerine köre, qorumağa azılığı aqqında bildire», – deyler Mecliste. Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Ukraina ve tışında bir sıra hatıra tedbiri keçirilecek.
Şu künleri Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve diger şeerlerde de bu kibi tedbirler keçirildi.
Er sene Qırımda sürgünlik yıllığı munasebeti ile kütleviy tedbirler, şu cümleden Aqmescit merkezinde matem mitingi keçirile edi. Amma Rusiyeniñ Qırımnı zapt etkeninden soñ Aqmescit merkezinde bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Eger tayawdağı waqıtta Ewroodaqtıñ işki şekarasındağı baqılaw tağı da alıp tastalmaytın bolsa, ewropalıq ekonomïka jılına 7-18 mlrd. ewro joğaltadı, dep xabarladı Lenta.rw.
Ewrokomïssïya munday keleñsizdikke jol bermew üşin Şengen kelisimin qutqarw josparın oylastırwda.
«Jañadan enizilgen şekara baqılawı ekonomïkalıq, sayasï jäne älewmettik saldarlarğa äkep soğadı», - dep Süddeutsche Zeitung Ewropalıq odaq josparın keltiredi.
Şekaradağı tekserw EO azamattarın erkin jürip-turwdan ayırwmen qatar, jalpıewropalıq narıqqa elewli nuqsan keltiredi. Şekaranıñ jabılwınan äsirese kölik pen logïstïka salası elewli şığındarğa uşıraydı.
Jumısqa bara jatıp keptelisterde kün sayın, Odaqtıñ işki şekarasın kesip ötetin 1.7 mln. adam turıp qaladı. Bul adamdar jumıs jasaytın kompanïyalar 2,5 mlrd-tan 4,5 mlrd. ewroğa deyin qarjı joğaltadı. Twrïstik sala da qonaqüyde 13 mln. orın brondaw ülesinen qağıladı.
Sonımen birge, şekarağa qızmet etetin äkimşilik şığındar keminde 1 mlrd. ewroğa jetedi, dep mälimdedi Ewrokomïssïya.
Bul scenarïyge jol bermew üşin Bryussel Şengen aymağınıñ işki şekaralarındağı baqılawdı kezeñ-kezeñimen alıp tasawı tïis. EK pikirinşe, ol bïılğı jıldıñ ayağına deyin joyılwı tïis.
Aldımen Grekïyağa EO-nıñ sırtqı şekarasın qorğawğa kömektesw qajet, ol üşin Frontex agenttigin tartw josparlanwda. Küzge qaray EO-nıñ şekaraların qorğawğa kirisetin jalpıewropalıq şekaralıq jäne jağalawlıq qızmetterdi äzirlew ayaqtalwı tïis.
QazAqparat
Kommentarïï


text:
Jas mamandardı jemqorlardıñ «sxemasınan» qorğawımız qajet - Birğanım Äytimova
ASTANA. QazAqparat - QR Parlament Senatınıñ depwtatı Birğanım Äytimova memlekettik qızmetke jañadan keletin mamandardı jemqorlıqtan qorğaw qajettigin jetkizdi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Bizde memlekettik qızmetşilerdi köp jamandaydı. Basqa elde onday joq sïyaqtı. Endi, jemqorlıqpen küresip kele jatırmız ğoy. Biraq 100 mıñ memlekettik qızmetşiler armïyasınıñ barlığı birdey para almaytın şığar.
Mäselen, bir oblısta tutas bir äkimdiktiñ qızmetkerleri sögis alıp şıqqan. Meniñşe, onday äreketterdiñ bärin jan-jaqtı zerdelep, sıbaylas jemqorlıqqa kele me, joq pa, sonı anıqtap alğan jön. Öytkeni jañadan kelgen qızmetkerler köp närseni bilmey jatadı, qatelik jasaydı jäne tağısın tağı. Onı da eskerw kerek», - dedi B.Äytimova QR Prezïdenti janındağı Adam quqıqtarı boyınşa komïssïyanıñ keñeytilgen otırısında.
Senatordıñ oyınşa, memlekettik qızmetke jañadan kelgen mamandarmen tığız jumıs jasaw qajet. Olarğa sıbaylas jemqorlıqtıñ ne ekenin jäne odan saqtanwdı üyretw kerek. «Sebebi memlekettik qızmetşilerdi sıbaylas jemqorlıq üşin toptap ustap jatadı. Demek, naqtı bir sxema bar. Al jañadan kelgen maman sol sxemağa eriksiz baylanıp qaladı da, sonı memlekettik qızmet dep tüsinedi. Men de adamdarmen aralasıp jürmin ğoy. Bir memlekettik qızmetşiniñ arğı jağında twğan-twısı, dos-jaranı, äriptesi bar. Şınımdı aytsam, birewin ustadı degendi estigende jüregim awıradı. Öytkeni onday oqïğadan keyin xalıq arasında memlekettik qızmetşilerge baylanıstı teris pikir qalıptasadı», - dep atap körsetti B.Äytimova.


text:
«Alstom» kompanïyası jobaların Almatıda jüzege asırwdı josparlap otır BRYuSSELb. QazAqparat - Francïyanıñ «Alstom» maşïna jasaw kompanïyası eki jobanı Almatıda jüzege asırwdı josparlap otır. Bul twralı Bryusselde ötken qazaqstandıq-ewropalıq bïznes-forwm barısında söylegen sözinde Basqarma müşesi Fïlïpp Deler mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA-niñ menşikti tilşisi.
Polïetïlen öndiretin käsiporın Qazaqstannıñ JIÖ-ne 1 payız tüsim qosadı BRYuSSELb. QazAqparat - Avtrïyalıq «Borealïs» kompanïyası bolaşaqta elimizde turğızatın gazoxïmïyalıq käsiporın Qazaqstannıñ jalpı işki önimine qosımşa 1 payızdıq tüsim äkeletin boladı. Bul twralı Bryusselde ötip jatqan qazaqstandıq-ewropalıq bïznes-forwmda «Borealïs» kompanïyasınıñ ağa vïce-prezïdenti Espen Ostmo ayttı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
Rwmınïya parlamentinde Elbası Joldawı talqılandı BWXAREST. QazAqparat - Qazaqstannıñ Rwmınïyadağı Elşisi Däwlet Batıraşev rwmın Parlamentinde depwtattarmen jäne «Qazaqstan dostarı klwbınıñ» müşelerimen kezdesti. Onıñ barısında Prezïdent Nursultan Nazarbaevtıñ «Qazaqstandıqtardıñ äl-awqatınıñ öswi: tabıs pen turmıs sapasın arttırw» attı Joldawınıñ negizgi bağıttarı talqılandı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Mısırda Beybarıs Sultan meşitin qalpına keltirw jumıstarı bastaldı KAÏR. QazAqparat - Jobanıñ aşılw saltanatına Qazaqstannıñ Mısırdağı Elşisi Arman Ïsağalïev, Mısırdıñ Köne eskertkişter mïnïstri Xaled äl-Ananï, jobanıñ bas merdigeri «Arab kontraktors» kompanïyasınıñ Basqarma törağası Mwxsïn Salax, Parlament depwtattarı, memlekettik mekemeler basşıları, jwrnalïster, tarïxşı ğalımdar, belsendiler jäne jergilikti xalıq qatıstı. Bul twralı QR SIM baspasöz qızmetine silteme jasap QazAqparat xabarlaydı.
Qazaqstan BUU Qawipsizdik Keñesinde Sïrïyadağı dağdarıstı şeşwge şaqırdı ASTANA. QazAqparat - BUU Qawipsizdik Keñesiniñ otırısına qatıswşılar Sïrïyada beybitşilikke qol jetkizw üşin Astana procesiniñ şeñberindegi kelissözderdi jalğastırw jäne Jenevada küş-jigerdi qoldaw qajettiligin atap ötti. Bul twralı QazAqparat SIM baspasöz qızmetine silteme jasap xabarlaydı.
Elbası Fïnlyandïyada Sawlï Nïïnïstëmen şağın quramda kezdesw ötkizwde XELbSÏNKÏ. QazAqparat - Elbası Nursultan Nazarbaev Fïnlyandïya Respwblïkasınıñ Prezïdenti Sawlï Nïïnïstëmen şağın quramda kezdesw ötkizwde. Kezdesw Fïnlyandïya basşısınıñ jumıs rezïdencïyasında ötip jatır, dep xabarlaydı QazAqparattıñ arnawlı tilşisi Xelsïnkïden.
Elbası fïn bïznes kapïtandarımen ne üşin kezdesti XELbSÏNKÏ. QazAqparat - Fïnlyandïya Qazaqstannıñ Soltüstik Ewropadağı mañızdı sawda-ekonomïkalıq seriktesteriniñ biri. Bul twralı bügin Fïnlyadïyanıñ bïznes kapïtandarımen kezdesw barısında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparattıñ arnawlı tilşisi Xelsïnkïden.
Qayrat Äbdiraxmanov Joldaw boyınşa dïplomatïyalıq qızmet jüyesin jetildirw jayın aytıp berdi ASTANA. QazAqparat - Sırtqı ister mïnïstri Qayrat Äbdiraxmanov Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ xalıqqa arnağan «Qazaqstandıqtardıñ äl-awqatınıñ öswi: Tabıs pen turmıs sapasın arttırw» attı joldawınıñ negizgi bağıttarı ayasında Sırtqı ister mïnïstrliginiñ ïnstïtwcïonaldıq älewetin damıtw twralı aytıp berdi, dep xabarlaydı QazAqparat mïnïstrliktiñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Qırım boyunca Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresinde deyler ki, Aqmescitte «acele yardım» stantsiyasınıñ eki ekiminiñ öldürüvi boyunca cinaiy işniñ tiaqiqatı çerçivesinde 30-dan ziyade insan sorğuğa çekildi. Bunı idare reberiniñ yardımcısı Yevgeniya Belikova bildirdi, haber ete Rusiye ükümetiniñ «ruporı» «Krıminform» saytı.
«Taqiqat 30-dan ziyade insannı sorğuğa çekti – zarar körgenler, şaatlar, şeklengen şahısnıñ soy-sop ve dostları», – dey o.
Belikovanıñ sözlerine köre, ekspertler silâ aqqında olğan malümatnı tasdiqladılar.
Bildirilgeni kibi, qıdıruv ve yaqalav boyunca tedbirler devam ete.
Cumaertesi künü, sentâbr 26-da, av tüfegi ile silâlanğan erkek Aqmescitte Sevastopolskaya soqağında yerleşken «acele» yardım binasına kirip, hastahaneniñ dört hadimine ateş açtı. Eki hadim elâk oldı. Yaralanğan feldşer bazar kününe keçer gecesi ameliyattan keçti, alı ağır. Ücüm etici vaqia yerinden maşinağa oturıp qaçtı. Birazdan uquq qoruyıcıları bildirgeni kibi, ücüm etken – Aqmescit sakini 1960 senesi doğğan Bekir Nebiyevdir. Qıdıruv alıp barıla.
Qırım boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komitetiniñ baş idaresi Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 105 maddesi 2-nci qısmına binayen cinaiy işni açtı (eki ve ziyade insannıñ öldürilmesi),
Aqmescitte sentâbr 28 künü elâk olğan tibbiyet adamları ile vedalaştılar.


text:
İşğal etilgen Qırımda bazı şahsiy tükânlarda beşçtahtalardan Rusiye rublesi ile olğan mahsulat levhaçıqlarnı alıp taşlaylar. Bu aqta içtimaiy ağlarda keriçliler yaza, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Keriç sakini Aleksey aytqanı kibi, salı künü, dekabr 16-da, tükânlarnıñ birinde bütün levhaçıqlarnı aldılar, satıcı daima mahsulatnıñ fiyatını kurs boyunca sayıp çıqmağa mecbur edi.
İş adamlarından bazıları ayneci yollar ile «dollar» birleminde fiyatlarnı belgileyler.
«Külünçli: malnıñ üstünde: «kod 25», «kod 28» yazılğan. Men: bu ne demek? – sorasam, dollar boyunca fiyatlar olğanını cevap bereler», – dep yaza keriçli Facebook içtimaiy ağında
Evel bildirilgeni kibi, Rusiye rubleniñ tüşmesi ile işğal etilgen Qırımda para eyecanı başlandı. Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, çetel paranıñ kursı er 5-10 daqiqa deñişe. İnsanlar telâşta deñiştirüv noqtalarında olğan para birlemlerini satın almağa atılğanlar.


text:
Moskvada ve Rısiyeniñ diger vilâyetlerinde oktâbr 9 künü Boris Nemtsovnıñ hatırasıana añuv merasimleri keçirildi. Bu künü o 57 yaşını tolduracaq edi. Bunı Radio Svoboda bildire.
Rusiyeniñ paytahtında onlarce adamlar siyasetçiniñ öldürülgeni Bolşoy Moskvoretskiy köpürüne ve defin etilgeni Troyekurovskoye mezarılğına çiçekler alıp keleler. Hatıra aktsiyaları Nijniy Novgorod şeerinde de ötkerile.
Rusiyeniñ daa bir-qaç şeerinde muhalifetçi aqqında vesiqalı filmler numaiş etile. Berlinde oktâbr 9 künü siyasetçiniñ adına eki künlük forum başlandı. Onı Boris Nemtsov fondı teşkil etti.
Nemtsov 2015 senesi fevral 28-ge keçer gecesi öldürülgen edi. Bu iş boyunca Zaur Dadayev, Şadid ve Anzor Gubaşevlar, Temirlan Eskerhanov ve Hamzat Bahayev yaqalanğan ediler.
Taqiqat bu cinayetniñ teşkilâtçısı olaraq Ruslan Muhudinovnıñ adını bildire, evelleri bu insan Çeçenistan İİN «Sever» batalyonunda ofitser edi. Bu cinayetni sımarlağanlar – «bellgilenmegen insanlar» sayıla.
Nemtsovnıñ aqrabalı ve safdaşları taqiqatnıñ ketişatınen memnün degiller. Olar Çeçenistan yolbaşlçısı Ramzan Kadırovnı sorğudan keçirmege ve işniñ özüni «Devlet ya da cemaat erbabınıñ ayatına suiqast» olaraq taqiq etmge talap eteler.


text:
.
Bunı Aqyar bankınıñ hızmetçisi bildirdi, dep haber ete 15 minut saytı.
O şunı da qayd etti ki, yuridik şahıslardan komissiya alınmay eken, digerlerden ise 10 % alına.
Deñişirüvni keçirmek içün şirket, teşkilâtnıñ temsilcisi pasportını köstermeli.
İşğal etilgen Qırım bankları ruble küpüralarnıñ ufaq parağa deñiştirüvi içün 10% alğanı keçken afta Aqyar iş adamlarından belli oldı.
Olarnıñ sözlerine köre, mahsulat fiyatları öyde de paalaştı, ufaq paranıñ qıtlığı ise olarnı daa köterecektir.
Bunıñ ile iş adamlarınıñ bazıları alâ daa ukrain grivnanı qabul ete. Bazı tükânlarda qaytımnı beralmayıp, satıcılar daa bir şey almağa rica ete, aks alda bir şey satmaylar.
Hatırlatamız, Rusiye Merkeziy bankı Qırımda ukrain banklarnıñ faaliyetni yasaq etti, olarnıñ yerine Rusiye banklarınıñ bölüklerini açmağa niyetinde.


text:
Kiyevde cuma künü iyül 3-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ qırımtatarlarnıñ yetekçisi, Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ile körüşüvi keçti, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde bildirgeni kibi, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko avgust 1-3 künleri Ankarada keçirilecek II Bütündünya qırımtatarlarnıñ kongressine resmiy şekilde davetlidir.
Körüşüvde Petro Poroşenko, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov qırımtatarlarnıñ alı ve işğal etilgen Qırımda insan aqları ile bağlı vaziyet, qıtaiy Ukrainanıñ Qırım ile alâqası, Ukrainada qırımtatar matbuat vastalarınıñ inkişafı kibi meselelerni muzakere ettiler.
«Mustafa Cemilev Ukrainanıñ tış siyasetinde Qırım yönelişi olğan bir sıra meselelerde ayrıca toqtaldı», – denile beyanatta.
Refat Çubarov prezidentni qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenüvi ile bağlı qanun leyhalarınıñ azırlıq seviyesi aqta haberdar etti.
Bildirilgeni kibi, bütün bu meseleler boyunca Ukraina prezidenti zaruriy emirlerni berdi.


text:
Atmosferada 4,6 milliard yıllıq tözeleş taşları tabıldı
Kük ğalimnäre Qoyaş sistemasınıñ başlanğıçında päyda bulğan kometalarda saqlanğan 4,6 milliard yäşendäge tuzan börteklären taptı
Cir atmosferasınıñ öske qatlawında Qoyaş sistemasınıñ tözeleş taşları bularaq xezmät itüçe 4,6 milliard yıllıq tuzan kisäkçekläre tabıldı. Gavayi universitetınnan tikşerenüçe Xoup İşii citäkçelegendäge törkem NASAnıñ stratosferada oçuçı caylanması belän cıyılğan ürnäklärneñ ximik komponentların Berkli laboratoriyäsendäge Kiñäytelgän yaqtılıq çığanağın qullanıp analizladı. Centekle tikşerenü näticäsendä kük ğalimnäre Qoyaş sistemasınıñ başlanğıçında päyda bulğan kometalarda saqlanğan 4,6 milliard yäşendäge tuzan börteklären taptı.
Fän êşlekleläre atmosferanıñ öske qatlawınnan cıyılğan bu yoldız tuzannarınıñ metall häm sul’fidlar belän pıyalasıman kisäkçeklärdän toruın belderde. Bu tuzannarnı tikşerü Qoyaş sistemasınıñ barlıqqa kilüe häm yoldızlar belän planetalarnıñ tözeleş taşları xaqında şaqtıy ähämiyätle mäğ’lümatlarnı öyränergä mömkinlek biräçäk.


text:
Yılnıñ iñ täêsirle yañğırı
Tizdän kük yöze belgeçläreneñ iñ ähämiyätle sanawçı waqıyğalarınnan berse - Perseid meteorit yañğırı bulaçaq
Tizdän kük yöze belgeçläreneñ iñ ähämiyätle sanawçı waqıyğalarınnan berse - Perseid meteorit yañğırı bulaçaq. 12sennän 13nçe avgustqa qarşı töndä küktä ber säğat’tä 60 yoldız atılu kürü mömkin.
Törkiyä fänni häm texnologik tikşerenü oyışması milli observatoriyäse belderüendä xalıq telendä “yoldız yañğırı” dip yörtelüçe küreneşneñ, nıgezdä, kük cisemnäreneñ cir atmosferasına yuğarı tizlek belän kergännän soñ ışqılıp yanuı ikäne äytelä. Alarnıñ yoldızlar belän bernindi bäyläneşe yuq. Kübese kom börtegennän dä keçkenä taş kisäkçekläre yäisä kosmik çüp-çar. Alarnın bik azı ğına cir yözenä kilep citä. Bu bäxetkä ireşüçelärne “meteorit” dip yörtälär.
Meteorit yañğırlarınıñ iñ täêsirleläre Perseid häm Leonid sanala. Berençese avgustta, ikençese noyabr’ ayında kürenä. Perseid - 109P/ Swift-Tuttle kometası qaldıqlarınıñ Cir atmosferasına ışqılıp yanuı näticäsendä päyda bula.
Observatoriyädän belderülärençä, meteor yañğırı 13nçe avgustta tön urtasınnan soñ iñ yuğarı däräcäsenä citäçäk. Şähär utlarınnan yıraq urında küzätkändä, säğat’ sayın 60lap “yoldız atılu” kürergä mömkin. “Meteor yañğırların kürü öçen maxsus cihaz kiräk tügel, -di kük yöze belgeçläre. - Barı tik şähär utlarınnan yıraq ber cir, açıq häm bolıtsız kük, hawa suıq bulsa, cılı kiyemnär häm, mömkin bulsa, unaylı şezlong kiräk”.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarov ukrain ükümetinden Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesini toqtatmağa talap etti. Böyleliknen o ATR telekanalınıñ saibi ve sabıq hadimleriniñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge cevap bermege teklif ete. Bu aqta Çubarov noyabr 3 künü Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında bildirdi.
Meclis başı degeni kibi, ukrain akimiyeti şimdilik işğal etilgen yarımadada memleket vatandaşlarınıñ aqlarını qorumaq içün bir şey yapmadı.
«Memleketniñ akimiyetinden Qırımnıñ işğalci ükümetine tenbiye olaraq, işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ, insan aqlarınıñ qoruvı içün yekâne aletni qullanmağa talap etemiz – afta devamında eki-üç künge elektrika ile teminlevni toqtatmağa ve bu meseleni Qırımda insan aqlarınıñ qoruvı manasında muzakere etmege», – dey Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, Rusiye Ukrainağa cevaplanıp, ukrain ve Rusiye energosistemalarından faydalana bile, böyle alda, dey Çubarov, Ukraina devamlı söndürüvlerni qullana bile.
«Küç olmasa, devlet mevamını köstermelimiz, vatandaşlarımıznı qorçalamağa çaremiz bar olğanını», – qayd etti Çubarov.
Aytqanı kibi, ukrain akimiyeti Qırımda böyle areketlerni amelge keçirmese, vatandaşlar bunı öz teşebbüsi ile ete bile.
«Kesen-kes areketlerge keçmelimiz, aks alda bunı insanlar etecek… Cemiyetimiz olduqça sabırsız olğanını bilemiz. Adalet-adaletsizlikni özcesine añlağan insanlar er vaqıt tapılacaq. Yaramay, böyle areketler er zaman qanuniy olamaz», – dey Çubarov.
Bunıñ ile Meclis reisi böyle insanlarnı takbih etmegenini bildire. Çubarov dey ki, prezident Petro Poroşenkonıñ noyabr 2 künü Yuqarı Radada Blok Petra Poroşenko firqası ile körüşüvi devamında Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesini toqtatmaq kibi meselede añlaşma alındı.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Qırımnıñ Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ malümatına köre, tintüvler ATR saibine qarşı açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirile.
Noyabr 2-de saba Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñQırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Ukraina İçki işler nazirligi ATR qırımtatar telekanalınıñ müdiri Lenur İslâmov ve telekanalnıñ sabıq hadimleriniñ evlerinden keçirilgen tintüvler, em de Qırım işğaline qarşı çıqqan cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyetine keder etüv kibi insan aqlarınıñ bozulması boyunca eki cinaiy taqiqatqa başladı.


text:
Aqmescit – 87 yaşında Nariman Mametovnıñ taqdiri qırımtatar halqınıñ başına kelgen adaletsizlikniñ bir örnegidir. O, genç olğanına baqmadan, partizan oldı ve sovet akimiyetine qoltutqan edi. Faqat onı vatansız ve tuvğanlarsız qaldırdılar.
Nariman Mametov 1928 senesi Aqmescitte dünyağa keldi. Babası firqa işçisi edi, Ekinci cian cenki başlanmazdan evel vefat etti. Anası mektep ocası olıp çalışqan edi. Cenk başlağanda 13 yaşında Nariman mektepte oquğan edi.
«Cenk başlağanda radioda olğan Levitannıñ sözlerini alâ daa yahşı hatırlayım: «Moskva ayta, Moskva ayta. Cenk başlandı». Bombalar uçıp başladı, pencerelerni tahtalarnen qapatıp başladılar. Qadınlarnıñ ağlağanlarını hatırlayım. Cenk böyle başlandı», – dep ayta Nariman ağa.
İşğalciler Qırımnı tez-tez elde ettiler, Narimannıñ qorantası Bağçasarayğa soylarğa qaçmağa mecbur oldı. Narimannıñ dayısına radiostantsiya, köpür ve elevator stantsiyaları almanlarğa qalmasın dep, olarnı patlatmağa avale etildi. O, vazifesini becerip, dağlarda saqlandı. Anda da Nariman anası ve qartanasınen saqlandılar.
1942 senesi küzde yemek qıtlığı oldı, ve Nariman aqrabalarına sıq-sıq aş almaq içün ketken edi. «Bir kün qaytqanda qartanam kederli bir baqışnen meni qarşıladı. O, dedi ki, almanlar kelip, partizanlarnı qıdırdılar... Anamnı köteklediler ve başına urdılar, o, eki kün yatıp, üçünci künü vefat etti. Böyle etip men anasız qaldım», – dep tarif ete Nariman ağa.
Öksüz qalğan oğlan partizanlarğa ketken edi. O, almanlarnıñ yerini, demir yol vaziyetini ve digerlerni ögrendi.
1944 senesi aprel 18-de almanlar ketken soñ, adamlar dağlardan endiler. Aprel 20-de Hanlar sarayında miting olıp keçken edi. Anda partizanlar da oldı. «Bizler şapkalarnı atıp, «Ğalebe! Ğalebe!..» dep qıçırğan edik, dağlardan engen adamlar bir-birini tapıp, quçaqlaşqan, ağlaşqan ediler», – hatırlay Nariman ağa.
Onıñ aytqanına köre, o ve onıñ ortaqları sovet akimiyetine o qadar inanğan ediler ki, Qızıl orduğa bile ketecek ediler. «Men qartanamnen yaşay, oña yardım etken edim ve orduğa azırlanğan edim, – dep ayta Nariman ağa. – Ve mayıs 18 künü keldi. Salaçıq köyünde qartanamnıñ evinde saba erte er kes yuqlağanda qapunı qaqtılar. Turdıq, açtıq, askerlerni köremiz. PPŞ avtomatları bar edi, evde qaç adam olğanını sorap, toplanmaq içün 15 daqqa berdiler».
Narimannıñ qartanası olarnı, işğalciler yeudiylerni öldürgenleri kibi, qurşunğa tizeceklerini tüşüngen edi, lâkin askerler bütün qırımtatarlarnı Qırımdan çıqarğanlarını ayttılar.
«Qartanam bazı vesiqalarnı ve Qurannı aldı. Bağçasaray stantsiyasına alıp kettiler, eki qatlı mal vagonlarına yüklediler, anda yer yoq edi. Men buña inanmay edim, «böyle bir şey olmaz», – dep tüşüngen edim. Men Stalin bunı ögrenip, er şeyni al etecek, dep tüşündim. Vagonımız Or Qapını terk etkende qadın, ihtiyar, balalar – er kes ağladı. «Tuvğan Qırımımız sağlıqnen qal, biz daa qaytarmız!», – dep aytqan edi.
21 kün sürgen yoldan soñ Özbekistanğa kelgenlerniñ 80% elâk oldı. Anda da bir aydan soñ Narimannıñ qartanası vefat etti. «Bir çoq adam o vaqıt elâk oldı, ekimler yoq, kömecek insan bile yoq edi», – dep ayta subetdeşimiz.
Soñra Narimannı dayısı tapıp, onı yanına alğan edi.
1989 senesi Nariman ağa apayınen beraber Qırımğa qaytıp keldi. «Bugünge qadar yerleşemiz», – dep ayta Nariman Mametov.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırımda yaşağan semetdeşlerine mayıs 18-de hatıra yerlerine kelip, sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
Onıñ fikirince, yarımadada facialı yıllıq munasebetinen kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi yasaq etilgeninden sebep qırımtatarlar bunı yapa bileler.
«Qırımda qırımtatarlarnı işğalciler ve hızmetçiler teşkil etken tedbirlerde iştirak etmege mecbur etmege tırışalar», – dep yazdı Meclis reisi Facebookta.
O, çarşenbe künü saat 11:45 Qırımdaki hatıra taşları ve 1944 senesi mayıs 18 künü faciasınen bağlı yerlerde toplaşıp, sürgünlik ve ğurbette elâk olğanlarnı dua ile añmağa çağırdı.
Çubarov Ukrainada keçirilecek sukünet daqqasına qoşulmağa rica ete. Sukünet daqqasından soñ maşinalarnıñ ses berecek, dep bildirdi o.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyiv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.