text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
2014 senesi baarde Çeçenistan yolbaşçısı Ramzan Kadırov Aqyarda yañı Cuma Camini qurmağa vade etken edi. Beş yıl keçti, şeerniñ Rusiye akimiyeti ve Kadırov bunı hatırlamaylar. Qomşu Qırımda ise 2015 senesi başlağan Büyük Cuma Cami qurucılığı bitmekte.
«Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvı aqqında referendumdan» bir ay keçken soñ internette Ahmat-Haci Kadırov Regional cemaat fondu Aqyarda cami qurucılığına sermiya ayıracağına dair haberler peyda oldı. Bu aqta Çeçenistan Cumhuriyetiniñ (Rusiye) yolbaşçısı Ramzan Kadırov içtimaiy ağlardaki resmiy saifelerinden birinde tarif etti. Onıñ aytqanına köre, «Aqyarda yerli musulman cemiyeti eski camini tamirlemek içün yardım istedi». Böyle etip Regional cemaat fondunıñ prezidenti «bu ricanı yerine ketirip, qaraman Aqyar şeerine dülber ve çoq insannı sığdıra bilecek camini qurıp bağışlamağa qarar aldı». Beş yıldan ziyade keçti, amma Aqyarda yañı cami qurucılığı öyle de başlamadı.
Ramzan Kadırov para berdi, amma eski caminiñ tamir etilüvine. 2017 senesi iyül ayında «Muniver» Aqyar musulman cemiyetiniñ reisi Enver Resulevniñ aytqanına köre, Çeçenistan yolbaşçısı Aqyar camisi içün dam tamiri ve yañı töşeme taşqa bir million ruble ayırdı.
«Medresemiz bar edi. Sınıflarda dam endi aqa edi, onı deñiştirmege kerek edi. Ramzan Kadırovğa muracaat etmege teklif ettiler. Pek dindar olğanını ve yardım ete bilecegini ayttılar», – dedi Resulev.
Aqyardaki Cuma Cami mimarcılıq abidesi ola. O, şeerniñ Lenin rayonındaki Kulakov, 31 soqağında yerleşmekte. Cami Aqyar mimarı Aleksandr Veyzenniñ leyhası boyunca 1909-1914 seneleri qurulğan edi.
The Guardian yazğanına köre, Ahmat Kadırov cemaat fondu – Kadırovnıñ anası Aymani yolbaşçılıq etken açıq olmağan bir teşkilât. Teşkilâtnıñ maqsadı – «yardımğa muhtac vatandaşlarğa hayriye yardımı bermek ve cumhuriyetniñ ealisi içün iş yerlerini qurmaqtır». Fond büceti iş adamları ve adiy çeçenlerniñ göñülli sadaqalarından ibaret eken. «Kommersant-daily» Rusiye iş neşiri bildirgenine köre, fond acılıq masraflarını qarşıladı, hastahane içün donatma ve «Noçnıye volki» putinci baykerler içün mototsikllerni aldı. Bundan ğayrı, fond sermiyasından 2011 senesi Ramzannıñ 35 yaş qutlaması maliye etilgen edi, anda Sil, Jan-Klod Van Damm, kemaneci Vanessa Mey, em de Hillari Suonk bar ediler.
Cami qurucısı
Ramzan Kadırov 2007 senesinden berli Rusiyedeki Çeçenistan Cumhuriyetiniñ deñişmegen reberi ola. Bu müddet devamında Çeçenistanda ve onıñ tışında «Kadırovnıñ parasına» bayağı cami qurulğan edi. Meselâ, 2009 senesi oktâbrniñ 5-nde, Ramzan Kadırovnıñ doğğan kününde, cumhuriyette 4 cami açıldı. 2014 senesi 31 cami quruldı, 2015 senesi – 43, 2018 senesi – 36.
Çeçenistan musulmanları diniy idaresiniñ malümatına köre, 2016 senesi regionda 931 cami bar edi: 314 Cuma Cami ve 617 kvartal (er künlik ibadet içün cami).
RBK esaplarına köre, Rusiye boyunca bir insanğa eñ çoq cami Çeçenistanda yerleşe: 1490 sakinge bir cami. Dağıstanda – 1908, İnguşetiyada – 2181, Tataristanda – 2610. Delloite ve Noor Telecommunication Company Küveyt şirketiniñ maruzasına binaen, dünyada bir camige 500 insan bar (2014 senesiniñ malümatı). Türkiyede – 931 insan, İranda – 1080, Saudiy Arabistan – 111. Eñ çoq cami İndoneziyada yerleşe – 818,6 biñ, anda bir camige 309 insan kele.
2009 senesiniñ soñunda Rusiyede Penzanıñ №5 tüzetüv koloniyasında Kadırovnıñ dedesi İlyas Kadırovnıñ adını taşığan cami açılğan edi.
2010 senesi Ramzan Kadırov Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonındaki Voinka köyünde cami qurucılığını maliye etti. Qırım musulmanları müftisiniñ muavini Ayder İsmailovnıñ bildirgenine köre, 200 insannı sığdıracaq camige Kadırovnıñ babası Ahmat adı berildi.
Kadırov Çeçenistan tışında da faal sürette cami qurmağa tırışa.
2014 senesi Ramzan Kadırov İsrailde Qudus yaqınlarındaki Abu-Goş arap köyünde Ahmat Kadırov camisini açtı.
2014 senesi Qırğızistannıñ Oş şeerinde de cami açılğan edi.
2017 senesi Ahmat Kadırov fondu Suriyeniñ Aleppo şeerinde viran etilgen Cami Halab al-kabirniñ yañıdan qurulmasına 14 million dollar ayırdı. Rivayetke köre, vaftizci Yahyanıñ babası Zahariyniñ mezarı mında buluna. Cami UNESCO Dünya mirasınıñ cedvelinde bar. İbadethane 2013 senesi baarde cenkte viran etildi.
Er yer qolay degil
2012 senesi mart ayında Rusiyeniñ Kömi Cumhuriyetindeki Peçorı rayon musulmanları Çeçenistan prezidentine video muracaatını yollap, cami qurmağa yardım etmesini rica ettiler. O, cami qurmağa vade etti. Peçorıda cami qurulacağına dair sual o yıl iyül ayında açıq munaqaşağa çıqarıldı. 177 peçorılıdan 175-i musulman ibadethanesiniñ peyda olmasına qarşı çıqtı, eki kişi bitaraf qaldı.
2014 senesi avgust ayında Ramzan Kadırov Voronej musulmanlarına cami qurmağa vade etti. Daa evel, 2010 senesi, Voronej akimiyeti musulmanlarğa cami olacaq islâm medeniyet merkeziniñ qurucılığına izin bermedi, İMM «Voronej vilâyetindeki islâm inkişafı seviyesine» uyğun degil, dep qayd etti. Yerli sakinler ve kütleviy haber vastaları da cami qurucılığına qarşı çıqtı. 2014 senesi «Vremâ Voroneja» neşiri «cami qurucılığı islâmlaştıruv sebebi ola bile, etnik ve diniy ceetten bir çeşit regionda ise tahmin etilmeycek aqibetler çıqa bile», dep fikrini bildirgen edi.
«Kvatilas» Voronej cemaat fikrini ögrenüv institutı da ealiniñ Voronejge musulman camisi kerekmi fikrini ögrendi. Sual alğanlarnıñ ekseriyeti (48%) «yerli musulmanlarğa cami kerek olsa edi, olar çoqtan onıñ qurucılığını talap eter edi», dep ayttı. 16%-ı caminiñ peyda oluvı Rusiye pravoslav kilsesine zıt kele, dep tüşüne. 13%-ı ise onıñ qurucılığına yerli akimiyet keder ete, çünki ekstremist ceryanlarından qorqa, dep ayta. Cevap bergenlerniñ bir qısmı cami qurulması içün Voronejde pek az musulman bar, dedi.
Aynı problemler Rusiyeniñ bir qaç diger şeerinde de olğan edi.
O qadar farqlı Qırım ve Aqyar
Qırımnıñ esas musulman inşaatı olğan Cuma Caminiñ quruluv meselesi 1996 senesinden berli köterile edi. 2004 senesi Aqmescit şeer şurası Yaltinskaya soqağında Cuma Cami qurulacaq topraq damartısını berdi. İcra akimiyet ile olğan bir sıra mahkemeden soñ, 2011 senesi martnıñ 3-nde, qırımtatarlar cami qurulacaq yerde temel taşını qoydı.
2014 senesi aprel ayında qurucılıq başlaycaq edi ve Qırımda temelge kapsula qoymaq içün Ukraina ve Türkiye prezidentleri körüşecek, dep planlaştırılğan edi. Yarımada ilhaqı bütün planlarnı yoq etti.
Ealiniñ büyük qısmı musulman olğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti 2015 senesi sentâbrniñ 25-nde başlağan qurucılıq devamınıñ teşebbüsçisi oldı. Cami göñülli bağışlar parasına qurula.
2015 senesi oktâbr ayında Ramzan Kadırov Aqmescitteki Cuma Cami quruluvına para berecek, dep bildirdi.
«Cuma Cami» quruluvı 2019 senesi avgust-sentâbr aylarında yekünlenecek edi, lâkin bu sene baarde akimiyet resmiy açılış 2020 senesi olacaq, dep bildirdi – caminiñ iç bezetüvi bitirilmeli. Aqyardaki vaziyet bam-başqa. Şeerniñ Rusiye akimiyeti Kadırovnıñ camisini «unuttı», Ramzan özü de bergen sözüni hatırlamay.
2017 senesi dekabr ayında Aqyardaki qırımtatar birleşmesiniñ reberi Enver Mamutdinov vali Dmitriy Ovsânnikov Qırım musulmanları müftisi Emirali Ablayev ile körüşip, Aqyar köylerinde camilerni quruv ğayesine qoluttı, dep bildirdi. Mamutdinov cemaat teşkilâtı bu maqsadnen köylerde altı topraq damartısınıñ resmiyleştirüvini yekünlemekte, dep ayttı.
2019 senesi fevral ayında şeerniñ «Muniver» diniy teşkilâtınıñ reisi Enver Resulev Aqyarnıñ Baydar uvasındaki Mamaşay (Örlinoye) köyünde cami qurucılığı daa başlamadı, dep bildirdi. Yerli musulmanlar sponsorsız qaldı. «İnsanlarnıñ parası yoq. İş adamı yardım etecek edi. Amma, bilesiñizmi, bugün sponsor bar, yarın bir şey olsa – yoq», – dep bildirdi o.
Bundan bir yıl ögüne, 2018 senesi fevral ayında, Rusiyege qoltutqan aqyarlı faal Lenur Usmanov cami leyhalarından iç birisi cemaatnen daa muzakere etilmedi, şu sebepten bar olğanından şübhelene, dep bildirgen edi. «Böyle bir leyha körmedim. Eminim, cemaat qurucılıqnıñ tehnik inceliklerini, başqa bir şey bilmey. Bu cami de – aran degil, diniy inşaat. Yahşı niyetnen qurulmalı, ve musulman cemiyeti iştirak etmeli, er bir azasınıñ qurucılıqnıñ er bir basamağında rey bermek aqqı olmalı», – dedi Usmanov.
Rusiye ilhaq etken eñ «ananeviy» ve eñ pravoslav regionda yañı akimiyet cami qurmağa aşıqmasa, bütün yarımadada olğanı kibi, quvetçiler tarafından tintüvler muntazam sürette keçirile. Soñki adise aqımdaki seneniñ aprel ayında oldı – Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Yañı Şüli (Şturmovoye) köyünde imam Rustem Abilevniñ evinde tintüv keçirildi. Aqyarnıñ «İKS-TV» haber kanalı, «Rossiya 1» telekanalı ve diger Rusiye kütleviy haber vastaları bar edi.
Andrey Pokrovskiy, qırımlı bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Maqalede Rusiye ilhaq etken yarımadada qabul etilgen ıstılalar qullanıla


c: text/html

text:
Kyivdeki «Qırım evi» «Qırım inciri» şair, nesirci ve tercimanlar yarışına icadiy işlerni qabul etip başlay, dep ilân etti. Eserler 2020 senesi oktâbrniñ 31-ne qadar qabul etilecek. Yarış üçünci kere keçirile ve yarımadada Rusiye akimiyeti tarafından taqip etilgen qırımtatarlar da ğalip çıqqan edi.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, «Qırım inciriniñ» maqsadı qırımtatar tili ve edebiyatınıñ tarqaluvı ve inkişafına yardım etmek, Qırım ve qırımtatarlar mevzusını Ukraina edebiyatında aktualleştirmek ve eki medeniyetniñ biri-birini daa teren añlaması içün tercimelerniñ peyda oluvına yardım etmektir. Yarış öz vazifelerini nasıl becere ve Ukrainanıñ tamır halqına nasıl bir yardım kerek, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Katerina Nekreçaya Kyivdeki «Qırım eviniñ» alıp barıcısı Alim Aliyev ve ukrainalı jurnalist Osman Paşayevnen laf etti.
– Alim, şimdi yarımadada qırımtatar tiliniñ vaziyeti nasıl?
Qırımtatar tilini unutsaq, kelecek nesiller bizni kesen-kes afu etmezAlim Aliyev
Aliyev: 2014 senesine qadar rus tili anda zaten üstün edi, açıq sektorda tek o bar edi. Şimdi bu daa quvetleşti: andaki mekteplerde ukrain tili qalmadı, ve yarımadadaki gençler online tasil aletlerini özleri tapmaq kerek. Qırımtatar tili de aynı zor vaziyette: ana-baba komitetleri balalarınıñ til ögrenüv aqları içün küreşe. Ukrainada 300 biñden biraz çoq olğan qırımtatarı bar, yarımada da şu cümleden – ve bu tek Herson şeeriniñ ealisi. Bu pek küçük, amma passionar insan gruppası. Qırımtatar tilini unutsaq, laf etmesek ve onı inkişaf ettirmesek, kelecek nesiller bizni kesen-kes afu etmez.
– Yarışıñız qırımtatar tilini saqlap qalmaq ve inkişaf ettirmek içün keçirile, ve ukrain tilinde de eser ve tercimelerni qabul etesiñiz. Qırımtatar tilini qırımtatarlardan ğayrı başqaları da ögrensin isteysiñizmi?
Aliyev: Bir memlekette yaşap, em baş, em tamır halqnıñ tilini bilmek normal bir şey. Etnogenez bir topraqta oldı, şunıñ içün medeniyetlerniñ bir-birine keçüv esnasları normal ola. Şimdi er kes Beyazrusiyedeki narazılıqlarnı laf ete, ve biz küçlü vatandaş cemiyetini quruv faktorlarından biri medeniyet ve tasil olğanını köremiz. Ümüt etem ki, beyazrusiyeli dostlarımıznıñ er şeyi güzel olur.
– Endi üçünci «Qırım inciri» yarışı keçirile. Artqan meraqnı qayd etesiñizmi?
Üç yıldan soñ «Qırım inciri» şeklini deñiştire ve pekitileAlim Aliyev
Aliyev: Bu terek kibi: fidan ekesiñ ve küçlengenini köresiñ, inkişaf ete, bereket berip başlay. Bu yıl yarış pandemiyağa ve medeniy saadaki belli qıyınlıqlarğa baqmadan keçirile. Onı qaçırmamaq bizim içün müim edi, em de küzde çıqacaq ekinci «Qırım inciri» cıyıntığını endi azırladıq. Şimdi bir qaç variantnı baqamız, amma dekabr ayında ğaliplerni aytıp mukâfatlaycaqmız. Üç yıldan soñ «Qırım inciri» şeklini deñiştire ve pekitile. Bu sene de aynı kategoriyalar qaldı: qırımtatarca ve ukraince şiiriyet, Qırım aqqında nesir, ukrainceden qırımtatarcağa ve aksine tercimeler. Mında sıñırlarnı lâğu ettik, endi tek zemaneviy edebiyatnı degil, klassik eserler de tercime etile.
– İşlerni endi yollaylarmı?
«Qırım incirini» beraber yapamız. Bu milliy yarıştırAlim Aliyev
Aliyev: Yarışnı ilân etken birinci künümizde üç eser keldi. İnsanlar bekley, yaza, yollamağa niyetlene, demek. Er kesni iştirak etmege davet etemiz – em professional müelliflerni, em edebiyatta ve tercimelerde ilk adımlarını atqanlarnı, çünki «Qırım incirini» beraber yapamız. Bu milliy yarıştır. Keçken mukâfatlav merasimlerinde insanlar Kyivge Qırımdan kele, mında yaşağanlarnen fikirlerini paylaşa, ilerideki icatları içün ilham ala edi.
– Eñ populâr kategoriya angisi?
Aliyev: Şiiriyet. Pek çoq iş kele – em ukraince, em qırımtatarca. Ebet, bunı nesirnen balanslamaq ister edik, amma memleketimizde şairlerniñ daa çoq olması da güzel. Bir ricam bar: işleriñizni soñki künge qaldırmañız, yollañız. Jüri azaları olarnı şifrelengen alda ala, ve sentâbr ayında olarnı oqup muzakere etip başlaymız.
– Osman, «Qırım inciri» qırımtatar tiliniñ saqlap qalması ve inkişafına yardım etip oldımı, sence?
Qırımtatar tili içün tek müit degil, talap da kerekOsman Paşayev
Paşayev: Mence, bu yarış qırımtatar tilinen o qadar bağlı degil, daa çoq edebiyat esnası, hususan qırımtatarlarnıñ edebiyatınen bağlı. «Qırım inciri» oña kerçekten müsbet tesir ete: cıyıntıqlarnı alsaq, anda bu edebiyat esnası endi bar, ne yazıq ki, soñki yigirmi yılda bunı körmegen edik. Şair Şakir Selimniñ vefatından soñ qırımtatar şiiriyeti bitti dememiz mümkün, «Qırım inciri» ise bu boşluqnı qapata. Qırımtatar tilini aytsaq, mında tek yarış degil, Ukrainanıñ ğayreti de kerek. Qırımtatarlarnı Tamır halq dep qabul etken olsa, bir çoq ukrainalı qırımtatarca az buçuq bilmelidir – bu özüni ve toponimiyalarını añlamağa yardım ete, çünki şarqtan ğarpqa qadar türkiy sözler bar. Amma bir kereden «Qırımtatarca laf eteyik» dep böyle olacağını beklemek yañlış olur, ciddiy bazar ve devlet yanaşuvları kerek. Qırımtatar tili içün tek müit degil, talap da kerek.
– Nasıl adımlar atılmalı?
Paşayev: Birinciden, qırımtatar tili konferentsiyası olmalı – standartları belgilenmeli, tamamen latin urufatına keçmeli. Ebet, işğal altındaki Qırımda onı keçirmek imkânsızdır, çünki yerli filologlardan ğayrı, anda dünya türkşınaslıq mütehassısları olmalı. Böyle konferentsiya keçirilecek yekâne yer esas Ukraina ola. Qırımtatarlar tamır halq olğanı içün bu Ukraina devletiniñ vazifesidir. Ekinciden, aynı bu sebeplerden qırımtatar tili az olsa da, mekteplerde ögretilmeli. Amma bunı can sıqıcı ve meraqlı olmağan bir şeyge çevirerler dep qorqam, doğru ögretmek içün mütehassıslar azırlanmalı. Ders yarın endi olamaz – er kesni azırlamaq içün beş-yedi yıl kerek.
– Alim, ne tüşünesiñ?
Aliyev: Kelecek nesiller içün küreşmelimiz, razım, tek qırımtatarlar aqqında laf ketmey. Qırımtatar tili ve Qırım tarihınen bağlı interaktiv online dersler kerek. Bunı parça-parça toplaymız, öz küçümiznen, akimiyet tarafından büyük destek olğanını is etmeymiz. Amma Ukraina intellektual elitasınıñ destegi büyük – bu pek müim. Qırımtatar şair, yazıcı, tercimanlarına olarnıñ metinleri tek küçük gruppa insanlarğa kerek olmağanını, tek qırımtatarlarğa meraqlı olmağanını, yarımada ve tamır halq çerçivesinden çıqa bileceklerini köstermek müimdir. Bu ihtiyac ukrainalılar arasında da is etilse, qırımtatarlarğa da inkişaf etmek içün stimul berecek. Ve, elbette, Ukraina Anayasasına qırımtatar milliy-territorial muhtariyetini quruv deñişmelerini kirsetmek pek müim ola. Bu tamır halqqa saqlap qalmaqnen beraber inkişaf etmege de yardım eter edi.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Katerina Nekreçaya, Qırım.Aqiqat Radiosı leyhasınıñ reber vazifelerini eda ete, tele ve radio alıp barıcısı, mahsus leyhalarnıñ müellifi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keman Gönderimi Yaptığımız İller
KEMAN GÖNDERİMİ YAPTIĞIMIZ İLLERİMİZ
Nehir Saz Evi olarak, aşağıda belirttiğimiz tüm illere keman satışımız bulunmaktadır. Siparişleriniz bekletilmeden aynı gün içinde kargoya verilmektedir.
Keman Satın Almak İçin TIKLAYINIZ.
Adana keman satış, Adana keman satın al, Adana keman fiyatları, Adana keman satan yerler, Adana keman satan dükkanlar,
Adıyaman keman satış, Adıyaman keman satın al, Adıyaman keman fiyatları, Adıyaman keman satan yerler, Adıyaman keman satan dükkanlar,
Afyon keman satış, Afyon keman satın al, Afyon keman fiyatları, Afyon keman satan yerler, Afyon keman satan dükkanlar,
Ağrı keman satış, Ağrı keman satın al, Ağrı keman fiyatları, Ağrı keman satan yerler, Ağrı keman satan dükkanlar,
Amasya keman satış, Amasya keman satın al, Amasya keman fiyatları, Amasya keman satan yerler, Amasya keman satan dükkanlar,
Ankara keman satış, Ankara keman satın al, Ankara keman fiyatları, Ankara keman satan yerler, Ankara keman satan dükkanlar,
Antalya keman satış, Antalya keman satın al, Antalya keman fiyatları, Antalya keman satan yerler, Antalya keman satan dükkanlar,
Artvin keman satış, Artvin keman satın al, Artvin keman fiyatları, Artvin keman satan yerler, Artvin keman satan dükkanlar,
Aydın keman satış, Aydın keman satın al, Aydın keman fiyatları, Aydın keman satan yerler, Aydın keman satan dükkanlar,
Balıkesir keman satış, Balıkesir keman satın al, Balıkesir keman fiyatları, Balıkesir keman satan yerler, Balıkesir keman satan dükkanlar,
Bilecik keman satış, Bilecik keman satın al, Bilecik keman fiyatları, Bilecik keman satan yerler, Bilecik keman satan dükkanlar,
Bingöl keman satış, Bingöl keman satın al, Bingöl keman fiyatları, Bingöl keman satan yerler, Bingöl keman satan dükkanlar,
Bitlis keman satış, Bitlis keman satın al, Bitlis keman fiyatları, Bitlis keman satan yerler, Bitlis keman satan dükkanlar,
Bolu keman satış, Bolu keman satın al, Bolu keman fiyatları, Bolu keman satan yerler, Bolu keman satan dükkanlar,
Burdur keman satış, Burdur keman satın al, Burdur keman fiyatları, Burdur keman satan yerler, Burdur keman satan dükkanlar,
Bursa keman satış, Bursa keman satın al, Bursa keman fiyatları, Bursa keman satan yerler, Bursa keman satan dükkanlar,
Çanakkale keman satış, Çanakkale keman satın al, Çanakkale keman fiyatları, Çanakkale keman satan yerler, Çanakkale keman satan dükkanlar,
Çankırı keman satış, Çankırı keman satın al, Çankırı keman fiyatları, Çankırı keman satan yerler, Çankırı keman satan dükkanlar,
Çorum keman satış, Çorum keman satın al, Çorum keman fiyatları, Çorum keman satan yerler, Çorum keman satan dükkanlar,
Denizli keman satış, Denizli keman satın al, Denizli keman fiyatları, Denizli keman satan yerler, Denizli keman satan dükkanlar,
Diyarbakır keman satış, Diyarbakır keman satın al, Diyarbakır keman fiyatları, Diyarbakır keman satan yerler, Diyarbakır keman satan dükkanlar,
Edirne keman satış, Edirne keman satın al, Edirne keman fiyatları, Edirne keman satan yerler, Edirne keman satan dükkanlar,
Elazığ keman satış, Elazığ keman satın al, Elazığ keman fiyatları, Elazığ keman satan yerler, Elazığ keman satan dükkanlar,
Erzincan keman satış, Erzincan keman satın al, Erzincan keman fiyatları, Erzincan keman satan yerler, Erzincan keman satan dükkanlar,
Erzurum keman satış, Erzurum keman satın al, Erzurum keman fiyatları, Erzurum keman satan yerler, Erzurum keman satan dükkanlar,
Eskişehir keman satış, Eskişehir keman satın al, Eskişehir keman fiyatları, Eskişehir keman satan yerler, Eskişehir keman satan dükkanlar,
Gaziantep keman satış, Gaziantep keman satın al, Gaziantep keman fiyatları, Gaziantep keman satan yerler, Gaziantep keman satan dükkanlar,
Giresun keman satış, Giresun keman satın al, Giresun keman fiyatları, Giresun keman satan yerler, Giresun keman satan dükkanlar,
Gümüşhane keman satış, Gümüşhane keman satın al, Gümüşhane keman fiyatları, Gümüşhane keman satan yerler, Gümüşhane keman satan dükkanlar,
Hakkari keman satış, Hakkari keman satın al, Hakkari keman fiyatları, Hakkari keman satan yerler, Hakkari keman satan dükkanlar,
Hatay keman satış, Hatay keman satın al, Hatay keman fiyatları, Hatay keman satan yerler, Hatay keman satan dükkanlar,
Isparta keman satış, Isparta keman satın al, Isparta keman fiyatları, Isparta keman satan yerler, Isparta keman satan dükkanlar,
Mersin keman satış, Mersin keman satın al, Mersin keman fiyatları, Mersin keman satan yerler, Mersin keman satan dükkanlar,
İçel keman satış, İçel keman satın al, İçel keman fiyatları, İçel keman satan yerler, İçel keman satan dükkanlar,
İstanbul keman satış, İstanbul keman satın al, İstanbul keman fiyatları, İstanbul keman satan yerler, İstanbul keman satan dükkanlar,
İzmir keman satış, İzmir keman satın al, İzmir keman fiyatları, İzmir keman satan yerler, İzmir keman satan dükkanlar,
Kars keman satış, Kars keman satın al, Kars keman fiyatları, Kars keman satan yerler, Kars keman satan dükkanlar,
Kastamonu keman satış, Kastamonu keman satın al, Kastamonu keman fiyatları, Kastamonu keman satan yerler, Kastamonu keman satan dükkanlar,
Kayseri keman satış, Kayseri keman satın al, Kayseri keman fiyatları, Kayseri keman satan yerler, Kayseri keman satan dükkanlar,
Kırklareli keman satış, Kırklareli keman satın al, Kırklareli keman fiyatları, Kırklareli keman satan yerler, Kırklareli keman satan dükkanlar,
Kırşehir keman satış, Kırşehir keman satın al, Kırşehir keman fiyatları, Kırşehir keman satan yerler, Kırşehir keman satan dükkanlar,
İzmit keman satış, İzmit keman satın al, İzmit keman fiyatları, İzmit keman satan yerler, İzmit keman satan dükkanlar,
Kocaeli keman satış, Kocaeli keman satın al, Kocaeli keman fiyatları, Kocaeli keman satan yerler, Kocaeli keman satan dükkanlar,
Konya keman satış, Konya keman satın al, Konya keman fiyatları, Konya keman satan yerler, Konya keman satan dükkanlar,
Kütahya keman satış, Kütahya keman satın al, Kütahya keman fiyatları, Kütahya keman satan yerler, Kütahya keman satan dükkanlar,
Malatya keman satış, Malatya keman satın al, Malatya keman fiyatları, Malatya keman satan yerler, Malatya keman satan dükkanlar,
Manisa keman satış, Manisa keman satın al, Manisa keman fiyatları, Manisa keman satan yerler, Manisa keman satan dükkanlar,
Kahramanmaraş keman satış, Kahramanmaraş keman satın al, Kahramanmaraş keman fiyatları, Kahramanmaraş keman satan yerler, Kahramanmaraş keman satan dükkanlar,
Mardin keman satış, Mardin keman satın al, Mardin keman fiyatları, Mardin keman satan yerler, Mardin keman satan dükkanlar,
Muğla keman satış, Muğla keman satın al, Muğla keman fiyatları, Muğla keman satan yerler, Muğla keman satan dükkanlar,
Muş keman satış, Muş keman satın al, Muş keman fiyatları, Muş keman satan yerler, Muş keman satan dükkanlar,
Nevşehir keman satış, Nevşehir keman satın al, Nevşehir keman fiyatları, Nevşehir keman satan yerler, Nevşehir keman satan dükkanlar,
Niğde keman satış, Niğde keman satın al, Niğde keman fiyatları, Niğde keman satan yerler, Niğde keman satan dükkanlar,
Ordu keman satış, Ordu keman satın al, Ordu keman fiyatları, Ordu keman satan yerler, Ordu keman satan dükkanlar,
Rize keman satış, Rize keman satın al, Rize keman fiyatları, Rize keman satan yerler, Rize keman satan dükkanlar,
Adapazarı keman satış, Adapazarı keman satın al, Adapazarı keman fiyatları, Adapazarı keman satan yerler, Adapazarı keman satan dükkanlar,
Sakarya keman satış, Sakarya keman satın al, Sakarya keman fiyatları, Sakarya keman satan yerler, Sakarya keman satan dükkanlar,
Samsun keman satış, Samsun keman satın al, Samsun keman fiyatları, Samsun keman satan yerler, Samsun keman satan dükkanlar,
Siirt keman satış, Siirt keman satın al, Siirt keman fiyatları, Siirt keman satan yerler, Siirt keman satan dükkanlar,
Sinop keman satış, Sinop keman satın al, Sinop keman fiyatları, Sinop keman satan yerler, Sinop keman satan dükkanlar,
Sivas keman satış, Sivas keman satın al, Sivas keman fiyatları, Sivas keman satan yerler, Sivas keman satan dükkanlar,
Tekirdağ keman satış, Tekirdağ keman satın al, Tekirdağ keman fiyatları, Tekirdağ keman satan yerler, Tekirdağ keman satan dükkanlar,
Tokat keman satış, Tokat keman satın al, Tokat keman fiyatları, Tokat keman satan yerler, Tokat keman satan dükkanlar,
Trabzon keman satış, Trabzon keman satın al, Trabzon keman fiyatları, Trabzon keman satan yerler, Trabzon keman satan dükkanlar,
Tunceli keman satış, Tunceli keman satın al, Tunceli keman fiyatları, Tunceli keman satan yerler, Tunceli keman satan dükkanlar,
Şanlıurfa keman satış, Şanlıurfa keman satın al, Şanlıurfa keman fiyatları, Şanlıurfa keman satan yerler, Şanlıurfa keman satan dükkanlar,
Uşak keman satış, Uşak keman satın al, Uşak keman fiyatları, Uşak keman satan yerler, Uşak keman satan dükkanlar,
Van keman satış, Van keman satın al, Van keman fiyatları, Van keman satan yerler, Van keman satan dükkanlar,
Yozgat keman satış, Yozgat keman satın al, Yozgat keman fiyatları, Yozgat keman satan yerler, Yozgat keman satan dükkanlar,
Zonguldak keman satış, Zonguldak keman satın al, Zonguldak keman fiyatları, Zonguldak keman satan yerler, Zonguldak keman satan dükkanlar,
Aksaray keman satış, Aksaray keman satın al, Aksaray keman fiyatları, Aksaray keman satan yerler, Aksaray keman satan dükkanlar,
Bayburt keman satış, Bayburt keman satın al, Bayburt keman fiyatları, Bayburt keman satan yerler, Bayburt keman satan dükkanlar,
Karaman keman satış, Karaman keman satın al, Karaman keman fiyatları, Karaman keman satan yerler, Karaman keman satan dükkanlar,
Kırıkkale keman satış, Kırıkkale keman satın al, Kırıkkale keman fiyatları, Kırıkkale keman satan yerler, Kırıkkale keman satan dükkanlar,
Batman keman satış, Batman keman satın al, Batman keman fiyatları, Batman keman satan yerler, Batman keman satan dükkanlar,
Şırnak keman satış, Şırnak keman satın al, Şırnak keman fiyatları, Şırnak keman satan yerler, Şırnak keman satan dükkanlar,
Bartın keman satış, Bartın keman satın al, Bartın keman fiyatları, Bartın keman satan yerler, Bartın keman satan dükkanlar,
Ardahan keman satış, Ardahan keman satın al, Ardahan keman fiyatları, Ardahan keman satan yerler, Ardahan keman satan dükkanlar,
Iğdır keman satış, Iğdır keman satın al, Iğdır keman fiyatları, Iğdır keman satan yerler, Iğdır keman satan dükkanlar,
Yalova keman satış, Yalova keman satın al, Yalova keman fiyatları, Yalova keman satan yerler, Yalova keman satan dükkanlar,
Karabük keman satış, Karabük keman satın al, Karabük keman fiyatları, Karabük keman satan yerler, Karabük keman satan dükkanlar,
Kilis keman satış, Kilis keman satın al, Kilis keman fiyatları, Kilis keman satan yerler, Kilis keman satan dükkanlar,
Osmaniye keman satış, Osmaniye keman satın al, Osmaniye keman fiyatları, Osmaniye keman satan yerler, Osmaniye keman satan dükkanlar,
Düzce keman satış, Düzce keman satın al, Düzce keman fiyatları, Düzce keman satan yerler, Düzce keman satan dükkanlar,
keman nasıl seçilir, keman neyle çalınır, keman ne kadar, keman nedir ve özellikleri, keman neyden yapılır, keman nasıl çizilir, keman resmi, keman fotoğrafları, keman dinle, keman çeşitleri, elektro keman çeşitleri, keman nasıl yapılır, keman nasıl bir çalgıdır, keman özellikleri, klasik keman fiyatları, akustik keman fiyatları, elektro keman fiyatları,
Ürünlerimize Bakmak İçin TIKLAYINIZ.
5,775 Toplam, 3 Bugün


text:
Yarıq ustası. Enver Yaşlavskiyniñ ikâyesi (video)
"Derviş evi" ustahanesinde ayrı bir yaratıcılıq atmosferası bar. Onıñ pencerelerinden Han Sarayı körüne. Tamam mında fenerci usta Enver Yaşlavskiy öz fenerlerini yarata. Bu özgün mahsul - qırımtatar cam sanatınıñ nümünesidir. Daa yaqınlarda Yaşlavskiy buhgalter olıp çalışa edi, amma Qırım ilhaqından soñ Rusiye qanunlarını ögrenmege istegi olmadı. O, öz ayatını deñiştirdi ve 45 yaşından fenerci oldı. Enver Yaşlavskiy aytqanı kibi, tek bir şeyge peşman - bunı evelce yapmağanına. Qırım.Aqiqat jurnalistleri Enver Yaşlavskiyde musafir oldı.


text:
Keriç boğazı
Qara deñiznen Azaq deñizini birleştirgen boğazdır.
Qadimiy zamanda ve Orta asırlarda, suv yollarını birleştirgen müim bir ticariy yol işlevi körgendir. Milâttan evel VIII asırdan başlap, Keriç Boğazınıñ eki yalısı boyunca Yunan ticaret şeerleri qurulğandır. Bularnıñ eñ müimleri boğaznıñ ğarbiy yalısında bulunğan ve Bosporos Devletiniñ paytahtı olğan Pantikapeyon (şimdiki Keriç) ile cenübindeki Nimfey, şarqiy yalısında da Fanagoriya ve Hermonassa edi.
Keriç Boğazı daa soñra bir çoq kere el deñiştirdi. 1991 senesinden Keriç Boğazınıñ ğarbiy yalısı Ukraina, şarqiy yalısı da Rusiye sıñırları içinde qaldı.


text:
"EVKAF UKRAİNA" HAYRİYE FONDU Ukraina qanunları çerçivesinde çalışqan hayriye teşkilâtıdır.
"EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu" cemiyet içün hayırperverlik ve goñülli olaraq yardım kostermesi ananeniñ devamcısıdır. İşbu fond, Qırımda asırlar devamında bar olğan, lâkin 1880 senesi Rusiye imperatorlığınıñ işğal akimiyeti tarafından yoq etilgen, vaqıf – diniy institutınıñ ğayrıdan tiklemesi oğrunda çalışa.
Ukraina Yuqarı Şurası tarafından taqdirlengen qanun yapıcı uquq aktlarınıñ qaideleri ve Ukrainanıñ halqlarara añlaşmalarınıñ ameliyatta becerüvine destek kosterme yolunen cemiyetniñ ihtiyaclarına kore hayriye faaliyetini alıp baruv, insan aq-uquqlarını yerine ketirüv ve Ukraina, şu cumlede Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri, sakinleriniñ azatlığını saqlav – "EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu"nıñ esas maqsadlarından sayılır.
"EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu" tasil, insan aq-uquqlarını qorçalav, sağlıq saqlav, içtimaiy qorçalav, içtimaiy teminlev, fuqarelikni keçüv, medeniy asabalıqnı yañıdan tiklev, ilim ve ilmiy tedqiqatlar, sport ve beden terbiyesi, insan azatlığı ve aq-uquqları kibi saalarda oz faaliyetini alıp bara.
"EVKAF UKRAİNA" HF reberi – Zevri KURTBEDİNOV.


text:
Soñki eki yıl devamında qırımlılarğa esas Ukrainadaki aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmege yardım etken «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ sayısı üç qat arttı, şimdi 35 danesi bar. Bu aqta Ukraina tasil ve ilim nazirligi UNN ukrain haber agentliginiñ muracaatına bergen cevapta aytıla.
«2017 ve 2018 seneleri aliy tasil oquv yurtları esasında (Berdânsk, Dnipro, Zaporijjâ, İzmail, Kyiv, Melitopol, Mikolayıv, Odesa, Pervomaysk, Harkiv, Herson şeerleri) «Qırım – Ukrainadır» 35 merkezi çalışqan edi», – dep aytıla cevapta.
Nazirlikniñ malümatına köre, «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ 3 yıllıq işinde bu merkezler vastasınen oqumağa kirgenlerniñ sayısı eki qat arttı: 2016 senesi 153 qırımlı, 2017 senesi 204 qırımlı, 2018 senesi ise 227 insan oldı.
Nazirlik 2019 senesi kene de «Qırım – Ukrainadır» adlı 35 merkez çalışacaq, dep bildirdi.
Daa evel Ukraina tasil ve İlim nazirligi Qırım ve Donbas abituriyentleri içün talimat derc etken edi.


text:
Osmaniye Fior Di Bosco Mermer, Osmaniye Ocean Blue Mermer, Osmaniye Sarika Beige Mermer, Osmaniye Cream Pearl Mermer, Osmaniye Golden Beige Mermer, Osmaniye Emperador Mermer, Osmaniye Salmon Grey Mermer, Osmaniye Oasis Blue Mermer, Osmaniye Rosso Venato Mermer, Osmaniye Eagle Rosalia Mermer, Osmaniye Eagle Beige Mermer, Osmaniye Eagle Light Beige Mermer, Osmaniye Eagle Nouva Mermer, Osmaniye Eagle Pink Mermer, Osmaniye Emperador Dark Mermer, Osmaniye Emperador Kristal Dark Mermer, Osmaniye Emperador Light Mermer, Osmaniye Black Pearl Mermer, Osmaniye King Blue Mermer, Osmaniye Bella Rosa Mermer, Osmaniye Maroon Marinace Mermer, Osmaniye Olive Avantgarde Mermer, Osmaniye Prestige Brown Mermer, Osmaniye Star Jaguar Mermer, Osmaniye Iceberg Blue Mermer, Osmaniye Sofita Golden Mermer
MERYEM MADENCİLİK ÜRÜN ÇEŞİTLERİMİZ
NOT
Aradığınız Ürün Burada Olabilir, Yukarıdaki Resme Tıklayınız.


text:
Aqyar (Sevastopol) sakini 62 yaşındaki qadından "Gazel" maşnasını hırsızlap, yol qazasına tüşti. Bunı Rusiye İİN-niñ Aqyar idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Aqay qadından onıñ maşnasında raatlanmağa rica etti. Qadın razılıq berdi ve avtomobil anahtarını oña berdi. Suiqastçı maşna içinde olğance, onı hızrsızlamağa istedi", - denile matbuat hızmetinde.
Polisniñ malümatına köre, aqay belgisiz yerge ketip, yol qazasına tüşti.
"Polis hadimleri suiqastçını qaza yolunda tuttı ve polis bölügine alıp ketti", - haber ettiler İİN-nde.
Devlet avtomobil teftişiniñ (DAT) malümatına köre, maşnanı 29 yaşındaki tükân qaravulı hırsızladı. Oña qarşı cinaiy dava açıldı, oña beş yılğa qadar apis cezası maküm etile bile.
Yanvarniñ 2-sinde gece "Yalta-Aqmescit" yolunda maşna piyadeni urdı, onı yoldan tik bir capqa attı.
Daa evel Aluşta civarındaki yük maşinası ve mikroavtobusnıñ yol qazası neticesinde sekiz kişi yaralandı.


text:
Cumaaqşamı künü, noyabrniñ 7-nde, Kreml kontrolindeki Sudaqnıñ Mirovoy mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Rusiye quvetçileri evini tintken yerli faal İlver Ametovğa para cezasını bermege qarar aldı.
Bu aqta advokat Lenura Yengulatova Qırım.Aqiqatqa haber etti.
«Ondan alınğan silâ sebebinden degil, bergi beyannamesi sebebinden oturışuv oldı. 300 ruble para cezası berildi. O, razı oldı: beyannamede kerçekten hata bar edi. Amma kene de beyannameni muasebeciler bergi hızmetine yollağan edi, olar ise bir şey almağanını bildire», – dedi Yengulatova.
Onıñ aytqanına köre, bu «faallerge yapılğan basqı şekillerinden biri ola bile».
Qırım.Aqiqatta olğan mahkeme celpnamesinde İlver Ametov Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 15.5 maddesine istinaden (bergi beyannamesini berüv müddetini bozuv) qabaatlana, dep aytıla.
Aynı vaqıtta, advokatnıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri faalniñ eski silânı toplav litsenziyası bozulğanını baqa bile.
Sentâbrniñ 27-nde Sudaqta Rusiye quvetçileri İlver Ametovnıñ evini tintti. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bir qaç on silâlı Rusiye quvetçisi İlver Ametovnıñ evini blok etti, dep bildirgen edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası İlver Ametovğa ait binalarda keçirilgen «qanunsız tintüvler» sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Sudaqtaki tintüvlerden soñ Ametovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aza şeadetnamesi, müzey eksponatları, bazı vesiqalar «ekspertizağa» alındı.
Advokat Nazim Şeyhmambetovnıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri tintüvlerni Rusiye Ceza kodeksiniñ 280, 282 ve 238 maddelerine istinaden cinayetlerden şübhe bar olğanı içün «tahqiqattan evel teşkerüvi çerçivesinde» keçirdi.
Rusiye quvetçileri İlver Ametovnıñ evini endi tintken edi. Birinci tintüv 2015 senesi dekabr ayında, o, hastahanede olğanda, keçirilgen edi. Sebebi belli degil. 2017 senesi mayısında quvetçiler tekrar kelip, oğlunı tuttı.


text:
Martin Lüter King
Martin Lüter King (inglizçä Martin Luther King; 1929, Corciä ştatı, AQŞ - 1968, Memfis, Tennessi, AQŞ) - afroamerikan iñ tanılğan baptist wäğäzçese, osta söyläwçe, AQŞta qaratänle keşelär watandaşlar xoquqları öçen xäräkäteneñ citäkçese. AQŞ progressivizmı iñ kürenekle wäkile.
Martin Lüter King - AQŞ qaratänle xäräkäteneñ berençe aktiv eşleklese häm AQŞta qaratänle keşelär watandaşlar xoquqları öçen berençe kürenekle köräşçe bulğan. Diskriminatsiägä, segregatsiägä qarşı köräşkän.
AQŞ kolonial' säyäsätenä qarşı (şul isäptän Vyetnamda) çığış yasağan.
AQŞ cämğiäten demokratiäläşterügä zur öleş kertkäne öçen 1964 yılda Martin Nobel premiäsenä layıq bulğan.
1968 yılnıñ 4 aprelendä Martin Lüter King Tennesi ştatı, Memfis şähärendä çamalap Ceyms Erl Rey tarafınnan üterelgän.
2004 yılda AQŞ iñ yuğarı büläge - Kongress Altın medalenä layıq bulğan (ülgäç).


text:
Kıyiv
Kıyiv ya da Kiyev (ukraince KиïB, qırımtatar tarihiy isim Qıyab) — Ukrainanıñ paytahtıdır, Şarqiy Avropada eñ eski şeerlerden biridir. 1982 Kıyiv öz 1500 yıllığını toldurdı. Efsanege köre, Kıyivniñ qurucıları üç ağa-qardaş Kıy Şek ve Horıvdır. Eñ büyük ağasından yañı şeer adın aldı. Bu efsane bizim zamanımızğa XII asırnıñ yılnamesinde kelgendir.
Şimdiki Kıyiv – Ukrainanıñ eñ büyük şeeri ve iqtisadiy, siyasiy, ilmiy ve medeniy merkezi. Kıyivniñ ealisi 2,5 milliondan ziyadedir, meydanlığı 820 km². Ondan 367 km² – şeer bağçaları.
Kıyivden eñ esas naqliyat yolları keçe, ondan da ğayrı Ukrainanıñ eñ büyük özeni – Özü aqa, ve şeerni eki parçağa böle. Kıyiv – devletniñ siyasiy merkezidir. Mında Prezident, onıñ idaresi, Yuqarı Rada, ve Nazirler Kabineti (ükümet) çalışa.
Kıyiv medeniy merkezi olğanı içün mında çoq müzeyler, Ukrainanıñ ilimler Akademiyası, Milliy ilmiy kitaphane. Eñ büyük ve üner teatrler – Taras Şevçenko adına Milliy opera, İvan Franko adına Milliy akademik dramatik teatri, Lesâ Ukrainka adına rus dramatik teatri.
Devletniñ paytahtında eñ esas ve ciddiy ilmiy oquv yartları olmaq kerek. Kıyivde eñ belli ali oquv yurtlarından "Kıyevo-Mogılanska akademiya" Milliy universiteti, Taras Şevçenko adına Kıyiv milliy universiteti, Milliy tehnikiy Universiteti birleridir.
Kıyivde 3000-den ziyade tarih, mimarlıq ve medeniyet abideleri bar, olardan eñ belli soylar – Aziz Sofiya katedral kilsesi (Sofiyskıy sobor), Aziz Anrrey kilsesi (Andriyivska tserkva), Kıyevo-Peçerska lavra, Altın Qapı (Zoloti Vorota), Mustaqillik meydanı (Maydan Nezalejnosti). Hreşçatık – Kıyivniñ merkeziy soqağı. Mustaqillik meydanı – şeerin merkeziy meydanıdır.
Kıyivde çoq qavehane ve aşhaneler bar. Olar bütün dünyanıñ aşlarını teklif eteler ve olarnıñ arasında Mustaqillik Meydanındaki "Qırım" adlı qırımtatar milliy qavehanesi bar.
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]


text:
QARAQALPAQSTAN
RESPUBLIKASÍNÍŃ
KONSTITUCIYaSÍ
ON EKINSHI SHAQÍRÍQ QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARǴÍ SOVETINIŃ ON EKINSHI SESSIYaSÍNDA 1993-jıl
9-aprelde QABÍL ETILGEN
(1994-jıldıń 26-fevralında on ekinshi shaqırıq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Sovetiniń on besinshi hám 1995-jıldıń 31-oktyabr, 1997-jıldıń
15-dekabrindegi birinshi shaqırıq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń tórtinshi, on úshinshi sessiyaları, 2003-jıl 12-noyabr Ekinshi shaqırıq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń on ekinshi sessiyasında, 2014-jıl 27-iyun on besinshi sessiyasında hámde 2019-jıl 29-iyundaǵı jigirma altınshı sessiyasında ózgerisler hám qosımshalar kirgizildi)
A L Ǵ Í S Ó Z
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń xalqı, adam huqıqların hám mámleketlik suverenitet principlerin óziniń jaqlaytuǵınlıǵın saltanatlı túrde járiyalay otırıp,
házirgi hám keleshek áwladlar aldında joqarı juwapkershilikti seze otırıp,
Qaraqalpaqstan mámleketliligin rawajlandırıwdıń tariyxıy tájiriybesine súyene otırıp,
demokratiya hám sociallıq ádillik ideyalarına óziniń sadıqlıǵın tastıyıqlay otırıp,
xalıq aralıq huqıqtıń ǵalaba tán alınǵan normalarınıń artıqmashlıǵın moyınlay otırıp,
respublika puqaralarına ılayıqlı turmıstı támiyinlewge umtıla otırıp,
adamgershilikli, demokratiyalıq huqıqıy mámleket dúziwdi wazıypa etip qoya otırıp,
puqaralıq paraxatshılıqtı hám milliy kelisimdi támiyinlew maqsetinde,
óziniń tolıq huqıqlı wákilleri arqalı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń usı Konstituciyasın qabıl etedi.
BIRINSHI TARAW
TIYKARǴÍ PRINCIPLER
I BAP
MÁMLEKETLIK SUVERENITET
1-statya. Qaraqalpaqstan - Ózbekstan Respublikasınıń quramına kiretuǵın suverenli demokratiyalıq respublika. Mámlekettiń «Qaraqalpaqstan Respublikası» hám «Qaraqalpaqstan» ataması teń mánili.
Ózbekstan Respublikasınıń hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń óz-ara qatnasıqları Ózbekstan Respublikası Konstituciyası kóleminde Ózbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikası arasında dúzilgen shártnamalar jáne kelisimler arqalı tártiplestiriledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ózbekstan Respublikasınıń quramınan Qaraqalpaqstan xalqınıń ǵalaba xalıqlıq referendumı tiykarında shıǵıw huqıqına iye.
2-statya. Mámleket xalıqtıń erk-ıqrarın bildiredi, onıń máplerine xızmet etedi. Mámleketlik uyımlar hám lawazımlı adamlar jámiyettiń hám puqaralardıń aldında juwapkerli.
3-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik aymaqlıq dúzilisi máselelerin ózinshe sheshedi, mámleketlik hákimiyat hám basqarıw uyımlarınıń sistemasın belgileydi, Ózbekstan Respublikası siyasatına úylesimli siyasattı júrgizedi.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń aymaǵına hám shegaralarına qol qatılmaydı, ózgertiliwi hám bóliniwi múmkin emes.
4-statya. Qaraqalpaq tili hám ózbek tili Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik tili bolıp tabıladı.
Qaraqalpaqstan Respublikası óz aymaǵında jasawshı milletlerdiń hám xalıqlardıń tillerine, úrp-ádetlerine hám dástúrlerine húrmet penen qarawdı, olardıń rawajlanıwı ushın jaǵdaylar dúziwdi támiyinleydi.
5-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası óziniń nızam arqalı tastıyıqlanatuǵın mámleketlik nıshanlarına - bayraǵına, gerbine, gimnine iye.
6-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń paytaxtı Nókis qalası.
II BAP
XALÍQ HÁKIMIYaTÍ
7-statya. Xalıq mámleketlik hákimiyattıń birden-bir dáregi bolıp tabıladı.
Qaraqalpaqstan Respublikasında mámleketlik hákimiyat xalıqtıń mápi ushın Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyası arqalı jáne sonıń tiykarında qabıl etilgen nızamlar arqalı tek buǵan wákillik berilgen uyımlar tárepinen ǵana ámelge asırıladı.
Mámleketlik hákimiyattıń wákilliklerin ózlestirip alıw, Konstituciyada názerde tutılmaǵan tártipte hákimiyat uyımlarınıń jumısın irkiw yamasa toqtatıw, hákimiyattıń jańa hám parallel dúzilislerin dóretiw Konstituciyaǵa qarsı háreketler bolıp tabıladı, ol nızam boyınsha juwapkershilikke alıp keledi.
8-statya. Qaraqalpaqstan aymaǵında jasawshı Ózbekstan Respublikası puqaraları Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqaraların quraydı.
9-statya. Jámiyetlik hám mámleketlik turmıstıń anaǵurlım áhmiyetli máseleleri xalıqtıń dodalawına shıǵarıladı, xalıqlıq dawısqa (referendumǵa) qoyıladı. Referendumdı ótkeriw tártibi nızam menen belgilenedi.
10-statya. Qaraqalpaqstan xalqı atınan tek ǵana ol saylaǵan respublikanıń Joqarǵı Keńesi háreket ete aladı.
Jámiyettiń hesh bir bólegi, siyasiy partiya, jámiyetlik birlespe, háreket yamasa ayırım adam Qaraqalpaqstan xalqınıń atınan háreket ete almaydı.
11-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik hákimiyat sisteması - hákimiyattıń nızam shıǵarıwshı, atqarıwshı hám sud hákimiyatlarına bóliniw principine tiykarlanadı.
12-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında jámiyetlik turmıs siyasiy institutlardıń, ideologiyalardıń hám pikirlerdiń kóp túrliligi tiykarında rawajlanadı.
Hesh qanday ideologiya mámleketlik rásmiy ideologiya sıpatında belgilene almaydı.
13-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında demokratiya ulıwma adamgershilik principlerine tiykarlanadı, bularǵa muwapıq insan, onıń turmısı, erkinligi, ar-namısı, qádir-qımbatı hám basqa da ajıralmas huqıqları eń joqarı baylıq bolıp tabıladı.
Demokratiyalıq huqıqlar hám erkinlikler Konstituciya hám nızamlar menen qorǵaladı.
14-statya. Mámleket óziniń jumısın insannıń hám jámiyettiń abadanlıǵı máplerin gózlep, sociallıq ádillik hám nızamlılıq principlerinde quradı.
III BAP
KONSTITUCIYaNÍŃ HÁM NÍZAMNÍŃ ÚSTINLIGI
15-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında Ózbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalarınıń hám nızamlarınıń sózsiz ústinligi moyınlanadı.
Mámleket, onıń uyımları, lawazımlı adamlar, jámiyetlik birlespeler, puqaralar Konstituciyaǵa hám nızamlarǵa muwapıq háreket etedi.
16-statya. Usı Konstituciyadaǵı rejelerdiń birde birewi Qaraqalpaqstan Respublikasınıń huqıqlarına hám máplerine zálel keletuǵınday etip túsindirilmeydi.
Bir de nızam yamasa basqa da normativlik huqıq akti Konstituciyanıń normalarına hám principlerine qayshı keliwi múmkin emes.
IV BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ XALÍQ ARALÍQ HÁM SÍRTQÍ EKONOMIKALÍQ QATNASÍQLARÍ
17-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń xalıq aralıq ilimiy, mádeniy hám sırtqı ekonomikalıq qatnasıqları Ózbekstan Respublikasınıń hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamlarına muwapıq ámelge asırıladı.
EKINSHI TARAW
ADAMNÍŃ HÁM PUQARANÍŃ TIYKARǴÍ HUQÍQLARÍ, ERKINLIKLERI HÁM MINNETLERI
V BAP
ULÍWMA REJELER
18-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń barlıq puqaraları birdey huqıqlarǵa jáne erkinliklerge iye bolıp, jınısınıń, rasasınıń, milletiniń, tiliniń, dininiń, sociallıq shıǵısınıń, isenimleriniń, jeke hám jámiyetlik awhalınıń ayırmashılıǵına qaramastan nızam aldında teń.
Jeńillikler tek nızam menen belgileniwi múmkin hám sociallıq ádillik principlerine sáykes keliwi tiyis.
19-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqarası hám mámleket óz-ara huqıqlar hám óz-ara juwapkershilik penen baylanısadı. Puqaralardıń Konstituciyada hám nızamlarda bekitilgen huqıqları menen erkinliklerine qol qatılmaydı hám sudtıń sheshimisiz bulardan ayırıwǵa yamasa sheklewge hesh kimniń haqısı joq.
20-statya. Puqaranıń óz huqıqların hám erkinliklerin ámelge asırıwı basqa adamlardıń, mámlekettiń hám jámiyettiń nızamlı máplerin, erkinliklerin buzbawı tiyis.
VI BAP
PUQARALÍQ
21-statya. Ózbekstan Respublikasında birden-bir puqaralıqtıń belgileniwine muwapıq Qaraqalpaqstan Respublikasınıń hár bir puqarası Ózbekstan Respublikasınıń puqarası bolıp tabıladı.
Puqaralıqqa erisiw hám onnan ayırılıp qalıw tiykarları hám tártibi Ózbekstan Respublikasınıń puqaralıq haqqındaǵı nızamı menen belgilenedi.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń aymaǵında bolıp atırǵan sırt elli puqaralarǵa hám puqaralıqqa iye emes adamlarǵa xalıq aralıq huqıq normalarına muwapıq huqıqlar menen erkinlikler támiyinlenedi. Olar Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyasında hám nızamlarında jáne Ózbekstan Respublikasınıń xalıq aralıq shártnamalarında belgilengen minnetlerdi atqaradı.
VII BAP
JEKE HUQÍQLAR HÁM ERKINLIKLER
22-statya. Jasaw huqıqı hár bir adamnıń ajıralmas huqıqı bolıp tabıladı. Oǵan qol qatıw eń awır jınayat esaplanadı.
23-statya. Hár bir adam erkinlik hám jeke qol qatılmaslıq huqıqına iye. Nızamǵa tiykarlanbay turıp hesh kim qamaqqa alınbaydı yamasa qamaqta saqlanbaydı.
24-statya. Jınayat islewde ayıplanǵan hár bir adam ayıbı sudta járiyalılıq jolı menen qaralmaǵansha hám nızamlı tártipte anıqlanbaǵansha ayıpsız esaplanadı, onda oǵan ózin qorǵawı ushın múmkinshilikler jaratıladı.
Hesh kim qıynawlarǵa, kúsh jumsawǵa, basqa da ayawsız háreketke yamasa adamnıń ar-namısına tiyetuǵın qatnasıqlarǵa duwshar etiliwi múmkin emes.
Óziniń kelisimiz hesh kim medicinalıq yamasa ilimiy tájiriybelerge tartılmaydı.
25-statya. Hár bir adam óziniń ar-namısına hám qádir-qımbatına qol qatıwdan, óziniń jeke turmısına aralasıwdan qorǵanıwǵa haqılı, óziniń turaq jayına qol qatılmaslıq huqıqına iye.
Nızam menen názerde tutılǵan jaǵdaydan hám tártipten basqa payıtlarda hesh kim turaq jayǵa kiriwge, onda tintiw júrgiziwge yamasa kózden ótkeriwge, xat jazısıw hám telefon arqalı sóylesiw sırın buzıwǵa haqılı emes.
26-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqarası Ózbekstan Respublikasınıń puqarası bolıw menen nızamda belgilengen sheklewlerden tısqarı jaǵdaylarda Ózbekstan Respublikası aymaǵında erkin júriwge, Ózbekstan Respublikasına kiriwge hám onnan shıǵıp ketiwge haqılı.
27-statya. Hár bir adam oy-pikir, sóz hám isenim erkinligine iye.
Hár bir adam házirgi konstituciyalıq dúzimge qarsı baǵdarlanǵan hám nızam menen názerde tutılǵan basqa da sheklewlerden tısqarı hár qanday málimlemeni izlestiriwge, alıwǵa hám taratıwǵa haqılı.
Pikirler hám olardı bildiriw erkinligi mámleketlik yamasa basqa da qupıyalar boyınsha nızam menen shekleniwi múmkin.
28-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń barlıq mámleketlik uyımları, jámiyetlik birlespeleri hám lawazımlı shaxsları puqaralarǵa olardıń huqıqlarına jáne máplerine tiyisli bolǵan hújjetler, sheshimler hám basqa da materiallar menen tanısıw múmkinshiligin támiyinlewge minnetli.
29-statya. Hámme ushın hújdan erkinligine kepillik beriledi, hár kim hár qanday dinge iseniwge yamasa hesh qaysısına isenbewge haqılı. Diniy kóz-qaraslardı májbúriy túrde tańıwǵa jol qoyılmaydı.
VIII BAP
SIYaSIY HUQÍQLAR
30-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqaraları jámiyettiń hám mámlekettiń islerin basqarıwǵa tikkeley, sonday-aq ózleriniń wákilleri arqalı qatnasıw huqıqına iye. Bunday qatnasıw ózin-ózi basqarıw, referendumlar ótkeriw hám mámleketlik uyımlardı demokratiyalıq túrde qáliplestiriw, sonday-aq mámleketlik uyımlardıń jumısı ústinen jámiyetlik qadaǵalawdı rawajlandırıw hám jetilistiriw arqalı ámelge asırıladı.
Mámleketlik uyımlardıń jumısı ústinen jámiyetlik qadaǵalawdı rawajlandırıw hám jetilistiriw arqalı ámelge asırıladı.
31-statya. Puqaralar ózleriniń jámiyetlik belsendiligin mitingler, jıynalıslar hám demonstraciyalar túrinde Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamlarına muwapıq ámelge asırıw huqıqına iye. Hákimiyat uyımları tek ǵana qáwipsizlik sebeplerge bola usı ilajlardı toqtatıw yamasa olardıń ótkeriliwine tıyım salıw huqıqına iye.
32-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqaraları kásiplik awqamlarǵa, siyasiy partiyalarǵa hám basqa da jámiyetlik birlespelerge birlesiw, ǵalaba háreketlerge qatnasıw huqıqına iye.
Siyasiy partiyalarda, jámiyetlik birlespelerde, ǵalaba háreketlerde, sonday-aq hákimiyattıń wákillikli uyımlarında oppoziciyalıq azshılıqtı quraytuǵın adamlardıń huqıqların, erkinliklerin hám qádir-qımbatın hesh kim kemsite almaydı.
33-statya. Hár bir adam óz aldına, sonday-aq basqa adamlar menen birlesip, tiyisli mámleketlik uyımlarǵa, mákemelerge yamasa xalıq wákillerine arzalar beriw, usınıslar kórsetiw hám shaǵımlar etiw huqıqına iye.
Arzalar, usınıslar yamasa shaǵımlar nızam menen belgilengen tártipte hám múddetlerde qarap shıǵılıwı tiyis.
IX BAP
EKONOMIKALÍQ HÁM SOCIALLÍQ HUQÍQLAR
34-statya. Hár bir adam menshik huqıqına iye. Bank amanatlarınıń sır saqlanıwına hám miyraslılıq huqıqına nızam menen kepillik beriledi.
35-statya. Hár bir adam miynet etiw, jumıstı erkin tańlap alıw, ádil miynet jaǵdaylarında islew hám nızamda kórsetilgen tártipte jumıssızlıqtan qorǵanıw huqıqına iye.
Sudtıń húkimi menen tayınlanǵan jazanı ótew tártibinen yamasa nızamda kórsetilgen tártipten basqa jaǵdaylarda májbúriy miynet qadaǵan etiledi.
36-statya. Jallanıp islewshi adamlar haqı tólenetuǵın dem alıs huqıqına iye boladı. Jumıs waqtınıń, haqı tólenetuǵın miynet dem alısınıń múddeti nızam menen belgilenedi.
37-statya. Hár bir adam qartayǵanda, miynet etiw uqıbınan ayırılǵanda, sonday-aq asırawshısınan ayırılǵanda hám nızam menen názerde tutılǵan basqa da jaǵdaylarda sociallıq jaqtan támiyinleniw huqıqına iye.
Pensiyalar, napaqalar, sociallıq járdemniń basqa da túrleri rásmiy túrde belgilengen kúneltiw zárúrliginiń eń kem muǵdarınan az bolıwı múmkin emes.
38-statya. Hár bir adam qánigeli medicinalıq xızmetten paydalanıw huqıqına iye.
39-statya. Hár bir adam bilim alıw huqıqına iye. Biypul ulıwma bilim alıwǵa mámleket tárepinen kepillik beriledi. Mektep isi mámlekettiń baqlawında boladı.
40-statya. Hár bir adamǵa ilimiy hám texnikalıq dóretiwshilik erkinligi, mádeniyattıń jetiskenliklerinen paydalanıw huqıqına kepillik beriledi.
Mámleket jámiyettiń mádeniy, ilimiy hám texnikalıq rawajlanıwına ǵamxorlıq etedi.
X BAP
INSAN HUQÍQLARÍNÍŃ HÁM ERKINLIKLERINIŃ KEPILLIKLERI
41-statya. Mámleket puqaralardıń Konstituciya hám nızamlar menen bekitilgen huqıqların jáne erkinliklerin támiyinleydi.
42-statya. Hár bir insanǵa óziniń huqıqları menen erkinliklerin sud arqalı qorǵaw, mámleketlik uyımlardıń, lawazımlı shaxslardıń, jámiyetlik birlespelerdiń nızamsız háreketleri jóninde sudqa shaǵım etiw huqıqına kepillik beriledi.
43-statya. Jas óspirimlerdiń, miynetke jaramsız hám jalǵız baslı qartayǵan adamlardıń huqıqları mámleket tárepinen qorǵaladı.
44-statya. Hayal-qızlar hám er adamlar teńdey huqıqlarǵa iye.
XI BAP
PUQARALARDÍŃ MINNETLERI
45-statya. Barlıq puqaralar ózlerine Konstituciyada bekitilgen minnetlerdi atqaradı.
46-statya. Puqaralar Konstituciyanı hám nızamlardı saqlawǵa, basqa adamlardıń huqıqların, erkinliklerin, ar-namısın hám qádir-qımbatın húrmetlewge minnetli.
47-statya. Puqaralar Qaraqalpaqstan xalqınıń tariyxıy, ruwxıy hám mádeniy miyrasların saqlawǵa minnetli.
Mádeniyat estelikleri mámleket tárepinen qorǵaladı.
48-statya. Puqaralar qorshap turǵan tábiyiy ortalıqqa itiyatlı qatnas jasawǵa minnetli.
49-statya. Puqaralar nızam menen belgilengen salıqlardı hám jergilikli jıyımlardı tólewge minnetli.
50-statya. Ózbekstan Respublikasın hám Qaraqalpaqstan Respublikasın qorǵaw - Qaraqalpaqstan Respublikasınıń hár bir puqarasınıń minneti. Puqaralar nızamda belgilengen tártipte áskeriy yamasa alternativalı xızmetti ótewge minnetli.
ÚSHINSHI TARAW
JÁMIYET HÁM SHAXS
XII BAP
JÁMIYETTIŃ EKONOMIKALÍQ TIYKARLARÍ
51-statya. Bazar qatnasıqların rawajlandırıwǵa baǵdarlanǵan Qaraqalpaqstan ekonomikasınıń tiykarın menshiktiń hár qıylı túrleri quraydı. Mámleket tutınıwshı huqıqlarınıń artıqmashlıǵın esapqa alıp, ekonomikalıq xızmetke, isbilermenlikke, miynet erkinligine, menshiktiń barlıq túrleriniń teń huqıqlılıǵına jáne olardıń huqıqıy jaqtan qorǵalıwına kepillik beredi.
Basqa da menshik túrleri menen bir qatarda jeke menshikke qol qatılmaydı hám onı mámleket qorǵaydı. Menshik iyesi onnan tek nızamda názerde tutılǵan jaǵdaylarda hám tártipte ǵana ayırılıwı múmkin.
52-statya. Menshik iyesi ózine tiyisli múlikke óz ıqtıyarınsha iyelik etedi, paydalanadı hám biylik etedi. Múlikti paydalanıw ekologiyalıq ortalıqqa zıyan keltirmewi, puqaralardıń, yuridikalıq táreplerdiń hám mámlekettiń huqıqların jáne nızam menen qozǵalatuǵın máplerin buzbawı tiyis.
53-statya. Jer, onıń qazılma baylıqları, suwlar, ósimlik hám haywanat dúnyası jáne basqa da tábiyiy qorlar ulıwma milliy baylıq bolıp tabıladı, olardan aqılǵa uǵras paydalanıw tiyis hám olar mámleket tárepinen qorǵaladı.
XIII BAP
JÁMIYETLIK BIRLESPELER
54-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında nızam menen belgilengen tártipte dizimge alınǵan kásiplik awqamlar, siyasiy partiyalar, ilimpazlar jámiyetleri, hayal-qızlar shólkemleri, veteranlar hám jaslar shólkemleri, dóretiwshi awqamlar, ǵalabalıq háreketler hám puqaralardıń basqa da birlespeleri jámiyetlik birlespeler dep tanıladı.
55-statya. Konstituciyalıq dúzimdi kúsh penen ózgertiwdi maqset etip qoyǵan, Respublikanıń suverenitetine, pútinligine hám qáwipsizligine, onıń puqaralarınıń konstituciyalıq huqıqlarına hám erkinliklerine qarsı háreket etetuǵın, urıstı, sociallıq, milliy, rasalıq hám diniy óshpenlilikti násiyatlaytuǵın, xalıqtıń den sawlıǵına hám ádep-ikramlılıǵına qol qatatuǵın siyasiy partiyalar, basqa da jámiyetlik birlespeler, sonday-aq áskeriylestirilgen birlespeler, milliy hám diniy belgileri boyınsha siyasiy partiyalar dúziw hám olardıń jumıs islewi qadaǵan etiledi.
Astırtın jámiyetler hám birlespeler dúziw qadaǵan etiledi.
56-statya. Mámleket jámiyetlik birlespelerdiń huqıqları menen nızamlı mápleriniń saqlanıwın támiyinleydi, olardıń jámiyetlik turmısqa qatnasıwı ushın teńdey huqıq múmkinshiliklerin dúzedi.
Mámleketlik uyımlardıń hám lawazımlı shaxslardıń jumısına jámiyetlik birlespelerdiń aralasıwına, sonday-aq jámiyetlik birlespelerdiń jumısına mámleketlik uyımlardıń hám lawazımlı shaxslardıń aralasıwına da jol qoyılmaydı.
57-statya. Kásiplik awqamlar xızmetkerlerdiń sociallıq-ekonomikalıq huqıqların hám máplerin gózleydi jáne qorǵaydı. Kásiplik shólkemlerge aǵzalıq ıqtıyarlı boladı.
58-statya. Siyasiy partiyalar hár qıylı sociallıq qatlamlardıń hám toparlardıń siyasiy erkin bildiredi jáne ózleriniń demokratiyalıq jol menen saylanǵan wákilleri arqalı mámleketlik hákimiyattı dúziwge qatnasadı. Siyasiy partiyalar óz jumısın qarjı menen támiyinlew dárekleri haqqında belgilengen tártipte Joqarǵı Keńeske yamasa ol wákillik bergen uyımǵa ashıq esap beriwi shárt.
59-statya. Diniy shólkemler hám birlespeler mámleketten ajıratılǵan hám nızam aldında teń. Mámleket diniy birlespelerdiń jumısına aralaspaydı.
60-statya. Jámiyetlik birlespelerdi tarqatıw, olardıń jumısına tıyım salıw yamasa sheklew tek sudtıń sheshimi tiykarında ámelge asırıladı.
XIV BAP
SHAŃARAQ
61-statya. SHańaraq jámiyettiń tiykarǵı buwını bolıp tabıladı hám jámiyet jáne mámleket tárepinen qorǵalıw huqıqına iye.
Neke táreplerdiń erkin kelisimine hám teń huqıqlıǵına tiykarlanǵan.
62-statya. Ata-analar balaların erjetiwge deyin saqlawǵa, tárbiyalawǵa minnetli.
Mámleket hám jámiyet jetim balalardıń hám ata-analardıń qáwenderliginen ayırılǵan balalardıń saqlanıwın, tárbiyalanıwın hám olardıń bilim alıwın támiyinleydi, olar jóninde qayırqomlıq jumısların xoshametleydi.
63-statya. Balalar ata-analarınıń shıǵısına hám puqaralıq halatına qaramastan nızam aldında teń.
Analıq hám balalıq mámleket tárepinen qorǵaladı.
64-statya. Erjetken, miynetke jaramlı balalar ózleriniń ata-analarına ǵamxorlıq kórsetiwge minnetli.
XV BAP
ǴALABA XABAR QURALLARÍ
65-statya. Ǵalaba xabar quralları erkin hám nızamǵa muwapıq háreket etedi. Olar málimlemeniń durıslıǵı ushın belgilengen tártipte juwap beredi.
Cenzuraǵa jol qoyılmaydı.
TÓRTINSHI TARAW
HÁKIMSHILIK-AYMAQLÍQ DÚZILIS
XVI BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ HÁKIMSHILIK-AYMAQLÍQ DÚZILISI
66-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası - rayonlardan, qalalardan, poselkalardan, awıllardan ibarat.
67-statya. Rayonlardı hám qalalardı dúziw hám saplastırıw, sonday-aq olardıń shegaraların ózgertiw Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen ámelge asırıladı.
BESINSHI TARAW
MÁMLEKETLIK HÁKIMIYaTTÍ SHÓLKEMLESTIRIW
XVII BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ JOQARǴÍ KEŃESI
68-statya. Nızam shıǵarıw hákimiyatın ámelge asıratuǵın Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi joqarı mámleketlik hákimiyat uyımı bolıp tabıladı.
69-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi - aymaqlıq saylaw okruglerinen kóp partiyalıq tiykarında 5 jıllıq múddetke saylanatuǵın 65 deputattan ibarat.
Saylaw kúnine 25 jasqa tolǵan Ózbekstan Respublikası puqaraları Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine saylanıw huqıqına iye.
Deputatlıqqa kandidatlarǵa qoyılatuǵın talaplar nızam menen belgilenedi.
70-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń ayrıqsha wákilliklerine tómendegiler tiyisli:
1) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyasın qabıl etiw, oǵan ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw;
2) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamların qabıl etiw, olarǵa ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamlarına túsinik beriw;
3) ekonomikalıq hám sociallıq rawajlanıwdıń mámleketlik strategiyalıq baǵdarlamaların qabıl etiw;
4) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı hám onıń orınbasarın saylaw;
5) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumın dúziw;
6) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń usınıwı boyınsha Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵın tayınlaw hám lawazımınan bosatıw;
7) Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń orınbasarları hám Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń aǵzaları lawazımına tayınlaw hám bosatıw, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń ministrliklerin, mámleketlik komitetlerin hám basqa da mámleketlik basqarıw uyımların dúziw hám saplastırıw;
8) Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetin, Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudı baslıǵı hám onıń orınbasarın, Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudınıń baslıǵı hám onıń orınbasarın, Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudı hám Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudınıń baslıqların saylaw;
9) puqaralıq hám jınayat isleri boyınsha rayonlararalıq, rayonlıq, qalalıq sudlarınıń sudyaların tayınlaw hám lawazımınan bosatıw; (alıp taslanǵan)
10) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń usınısı boyınsha Ózbekstan Respublikası Bas prokurorınıń kelisimi menen, Qaraqalpaqstan Respublikası Prokurorın tayınlaw hám lawazımınan bosatıw;
11) Qaraqalpaqstan Respublikası Ekologiya hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw komitetiniń baslıǵın tayınlaw hám lawazımınan bosatıw;
12) xalıq deputatları jergilikli Keńesleriniń sheshimlerin toqtatıp qoyıw hám biykarlaw;
13) hákimshilik-aymaqlıq dúzilis máselelerin nızamlar menen retlestiriw;
14) respublikalıq hám jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń sistemasın hám wákilliklerin belgilew;
15) Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń usınısı menen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik byudjetin tastıyıqlaw hám onıń orınlanıwı boyınsha esapların tastıyıqlaw;
16) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqların hám húrmetli ataqların shólkemlestiriw;
17) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine hám jergilikli wákillikli uyımlarǵa saylawlar belgilew; Oraylıq saylaw komissiyasın dúziw;
18) Ózbekstan Respublikasınıń joqarı mámleketlik hákimiyat hám basqarıw uyımları aktleriniń Ózbekstan Respublikası Konstituciyasına muwapıqlıǵı haqqında Ózbekstan Respublikası Konstituciyalıq sudına usınıslar beriw;
19) parlament qadaǵalawın hám usı Konstituciyada názerde tutılǵan basqa da wákilliklerdi ámelge asırıw.
71-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń jumısı Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasında hám Joqarǵı Keńesiniń Reglametinde belgilengen tártipte ámelge asırıladı.
72-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi májilisiniń jumısına barlıq deputatlardıń ulıwma sanınıń keminde úshten ekisi qatnassa tolıq huqıqlı bolıp tabıladı.
73-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi hám onıń uyımlarınıń májilislerine Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵı hám onıń orınbasarları, ministrler, mámleketlik komitetlerdiń baslıqları, basqa da mámleketlik basqarıw uyımlarınıń basshıları, Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetiniń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudınıń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudınıń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudınıń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudınıń baslıǵı, Qaraqalpaqstan Respublikası Prokurorı qatnasıwı múmkin.
74-statya. Óziniń wákillik múddeti pitkennen keyin Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi jańa shaqırıq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń jumısı baslanǵanǵa shekem óz jumısın dawam ettiredi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń saylawlardan keyingi birinshi májilisi Oraylıq saylaw komissiyası tárepinen saylawlardan keyin eki aydan keshiktirilmey shaqırıladı.
75-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesinde nızamshılıq baslaması huqıqına Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatları, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi, Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komiteti, Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası Prokurorı iye.
76-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi nızamlar, qararlar hám basqa da aktler qabıl etedi. Nızamdı qabıl etiw ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń barlıq deputatlarınıń kópshilik dawısı talap etiledi.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamların hám Joqarǵı Keńesiniń basqa da normativlik aktlerin baspa sózde járiyalaw olardı qollanıwdıń minnetli shárti bolıp tabıladı.
77-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi nızam joybarların tayarlaw jumısın júrgiziw, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń talqılawına usınılatuǵın máselelerdi aldın ala qarap shıǵıw hám tayarlaw, nızamlardıń hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń basqa da sheshimleriniń orınlanıwın qadaǵalaw ushın deputatlar arasınan komitetler hám komissiyalar saylaydı.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi zárúr jaǵdaylarda turaqlı yamasa waqıtsha deputatlıq, tekseriw hám basqa da komissiyalar dúzedi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi komitetleri hám komissiyalarınıń wákillikleri hám jumıs tártibi nızam menen belgilenedi.
78-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń deputatlıq jumısı menen baylanıslı qárejetleri belgilengen tártipte óteledi. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesinde hám onıń uyımlarında turaqlı tiykarda isleytuǵın deputatlar óz wákillikleri dáwirinde haqı tólenetuǵın basqa bir lawazımdı iyelewi, isbilermenlik jumıs penen shuǵıllanıwı múmkin emes.
79-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatı qol qatılmaslıq huqıqınan paydalanadı. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń kelisimisiz ol jınayı juwapkershilikke tartılıwı, qamaqqa alınıwı yamasa oǵan sud tártibinde beriletuǵın hákimshilik jaza sharaları qollanılıwı múmkin emes.
XVIII BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARǴÍ
KEŃESINIŃ BASLÍǴÍ
80-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Qaraqalpaqstan Respublikası Basshısı hám eń joqarı lawazımlı shaxs bolıp tabıladı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi tárepinen Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatlarınıń arasınan jasırın dawıs beriw jolı menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń wákilligi múddetine saylanadı.
81-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı:
1) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń joqarı nızam shıǵarıw hám atqarıw hákimiyatı uyımlarınıń óz-ara baylanıslı háreket etiwin támiyinleydi;
2) Respublikadaǵı jaǵday haqqında hám basqa da áhmiyetli máseleler boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesine bayanatlar usınadı;
3) Ózbekstan Respublikasınıń nızamların hám Oliy Majlisiniń basqa da sheshimlerin, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń pármanların hám basqa da aktlerin turmısqa asırıwdı shólkemlestiredi; Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarınıń hám Joqarǵı Keńes qararlarınıń orınlanıwın qadaǵalawdı shólkemlestiredi;
4) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Joqarǵı Keńes Baslıǵınıń orınbasarın, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń komitetleri hám komissiyalarınıń baslıqların saylaw ushın kandidaturalar usınadı;
5) Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵı lawazımına kandidatura usınadı;
6) Rayon, qala hákimlerin hám olardıń orınbasarların, keyin ala tiyisli xalıq deputatları Keńesleriniń tastıyıqlawı menen tayınlaydı hám lawazımınan bosatadı;
7) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Joqarǵı Keńes Prezidiumınıń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetiniń baslıǵı hám aǵzaları lawazımına kandidaturalardı usınadı;
8) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Ózbekstan Respublikası Sudyalar joqarı keńesiniń juwmaǵı tiykarında Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudınıń baslıǵı hám onıń orınbasarı, Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudınıń baslıǵı hám onıń orınbasarı lawazımlarına, Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudınıń baslıǵı hám Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudınıń baslıǵı lawazımlarına kandidaturalar usınadı;
9) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Joqarǵı Keńes Prezidiumınıń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikası Ekologiya hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw komitetiniń baslıǵı lawazımına kandidatura usınadı;
10) Joqarǵı Keńestiń qarap shıǵıwına usınılatuǵın máselelerdi tayarlawǵa ulıwma basshılıqtı ámelge asıradı. Joqarǵı Keńestiń májilisin shaqıradı, komitetler hám komissiyalar baslıqları menen birlikte onıń kún tártibine usınıslar qáliplestiredi;
11) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń hám onıń Prezidiumınıń jumısın shólkemlestiredi, onıń májilislerine basshılıq etedi, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi hám onıń Prezidiumı tárepinen qabıl etilgen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamları hám basqa da aktlerine qol qoyadı, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń komitetleri hám komissiyalarınıń jumısın baǵdarlaydı hám baylanıstıradı;
12) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqlarına hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húrmetli ataqlarına usınadı;
13) sudlanǵan puqaralardı ápiw etiw haqqında másele qozǵaydı;
14) nızam joybarlarınıń hám mámleketlik turmıstıń basqa da áhmiyetli máseleleriniń xalıqlıq dodalanıwın shólkemlestiredi;
15) hárekettegi nızamlar menen názerde tutılǵan basqa da wákilliklerdi ámelge asıradı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı óz wákilliklerine tiyisli máselelerdi Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń qarap shıǵıwına usınıw huqıqına iye.
82-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı óz wákilliklerine tiyisli máseleler boyınsha biylik qabıl etedi.
83-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasın hám nızamların buzǵan jaǵdayda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen shaqırtıp alınıwı múmkin. SHaqırtıp alıw haqqındaǵı sheshim Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetiniń juwmaǵın esapqa alıp, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń úshten bir bóleginiń baslaması boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń ulıwma sanınıń keminde úshten ekisiniń kópshilik dawısı menen qabıl etiledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı óz wákilligin jeke arzası boyınsha, sonday-aq Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi dúzgen Mámleketlik medicinalıq komissiyasınıń juwmaǵı menen tastıyıqlanǵan densawlıǵınıń jaǵdayı boyınsha óz minnetlerin orınlay almasa, toqtatıwı múmkin. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń wákilligin toqtatıw haqqındaǵı sheshim Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń ulıwma sanınıń kópshilik dawısı menen qabıllanadı.
Bunday jaǵdaylarda 10 kún ishinde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń jańa Baslıǵın saylaw ótkeriledi.
XIX BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARǴÍ
KEŃESINIŃ PREZIDIUMÍ
84-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń jumısın shólkemlestiriw hám basqa da wákilliklerin ámelge asırıw ushın, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumı dúziledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń quramına Joqarǵı Keńes Baslıǵı, onıń orınbasarı, Joqarǵı Keńestiń komitetleri hám komissiyalarınıń baslıqları, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesindegi partiyalıq toparlardıń basshıları kiredi.
85-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumı:
1) Joqarǵı Keńes sessiyasınıń kún tártibi hám jumıs tártibi boyınsha usınıslar tayarlaydı;
2) Joqarǵı Keńes komitetleri hám komissiyalarınıń júrgizip atırǵan jumısı haqqında bildiriwlerin hám Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarınıń hám Joqarǵı Keńestiń sheshimleriniń orınlanıwı boyınsha málimlemelerin tıńlaydı;
3) nızam joybarları boyınsha jumıstıń jobalastırılıwın shólkemlestiredi;
4) Joqarǵı Keńes Baslıǵınıń usınısı menen nızam joybarların hám basqa da hújjetlerdi aldın ala qarap shıǵadı;
5) Joqarǵı Keńestiń sessiyasında deputatlardıń bildirgen usınıs hám pikirlerin talqılaydı hám olar boyınsha tiyisli sheshimler qabıl etedi;
6) Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqları menen sıylıqlaydı hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń húrmetli ataqların beredi;
7) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń sessiyaları aralıǵındaǵı dáwirde Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń usınıwı menen Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń orınbasarların jáne Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń aǵzaların tayınlaydı hám lawazımınan bosatadı, Qaraqalpaqstan Respublikası ministrliklerin, mámleketlik komitetlerin hám basqa da mámleketlik basqarıw uyımların dúzedi hám saplastıradı, keyin ala bul máseleler boyınsha qarardı Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń tastıyıqlawına usınadı;
8) Qaraqalpaqstan Respublikası sudlarınıń sudyaların, sonday-aq, rayonlararalıq, rayonlıq hám qalalıq sudlarınıń baslıqları hám sudyaların tayınlaw, qayta tayınlaw hám lawazımınan bosatıw boyınsha qarar qabıl etedi;
9) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine Ózbekstan Respublikası Bas prokurorınıń kelisimi menen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Prokurorı lawazımına kandidatura usınadı;
10) sessiyalar aralıǵındaǵı dáwirde Joqarǵı Keńes deputatın nızam menen belgilengen jaǵdayda hám tártipte juwapkershilikke tartıwǵa, sonday-aq jumıs beriwshiniń baslaması boyınsha onıń menen miynet shártnamasın toqtatıwǵa kelisim beredi;
11) Joqarǵı Keńestiń jumısına hám deputatlardıń óz wákilliklerin nátiyjeli ámelge asırıwına baylanıslı basqa da máselelerdi qaraydı;
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumı óz wákilliklerine tiyisli máseleler boyınsha qararlar shıǵaradı, olar belgilengen tártipte járiyalanadı.
XX BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍ
MINISTRLER KEŃESI
86-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi - Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Húkimeti - Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik hákimiyatınıń joqarı atqarıwshı - basqarıwshı uyımı bolıp tabıladı.
87-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Ministrler Keńesi Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi tárepinen dúziledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi ekonomikanıń nátiyjeli islewine, sociallıq hám ruwxıy tarawlarǵa basshılıq etiwdi, Ózbekstan Respublikası nızamlarınıń hám Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisiniń basqa da sheshimleriniń, Ózbekstan Respublikası Prezidenti pármanlarınıń, qararlarınıń hám biylikleriniń, Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti qararlarınıń hám biylikleriniń, Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarınıń hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń basqa da sheshimleriniń, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumı qararlarınıń orınlanıwın támiyinleydi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik basqarıw uyımlarınıń, sonday-aq rayonlar hám qalalar hákimleriniń aktlerin toqtatadı, biykarlaydı.
88-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesin Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń usınıwı boyınsha Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń kelisimi menen Joqarǵı Keńes tárepinen tayınlanatuǵın Baslıq basqaradı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵı lawazımı boyınsha Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń quramına kiredi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵı:
1) húkimettiń jumısına basshılıq etedi hám onıń óz wákilliklerin nátiyjeli ámelge asırıw ushın ilajlar qabıl etedi;
2) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine, al sessiyalar aralıǵındaǵı dáwirde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumına Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń orınbasarların hám Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń aǵzaların tayınlaw hám lawazımınan bosatıw haqqında kandidaturalar usınadı;
3) Ministrler Keńesi Baslıǵınıń orınbasarları arasında wazıypalardı bólistiredi hám keyin ala onı Ministrler Keńesiniń Prezidiumında tastıyıqlatadı;
4) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine, al sessiyalar aralıǵındaǵı dáwirde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumına Qaraqalpaqstan Respublikasınıń ministrliklerin, mámleketlik komitetlerin hám basqa da mámleketlik basqarıw uyımların dúziw hám saplastırıw haqqında usınıslar beredi;
5) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵına rayonlar, qalalar hákimlerin hám olardıń orınbasarların tayınlaw hám lawazımınan bosatıw haqqında kandidaturalar usınadı;
6) Ministrler Keńesi hám onıń Prezidiumınıń májilislerine basshılıq etedi;
7) Ministrler Keńesiniń jumısında kollegiyallıqtı támiyinleydi;
8) Ministrler Keńesi hám onıń Prezidiumınıń májilisinde qaralıwdı talap etpeytuǵın, mámleketlik hám xojalıq basqarıwınıń ayırım máseleleri boyınsha sheshimler qabıl etedi;
9) óz wákilligi sheginde nızam tárepinen belgilengen basqa da wákilliklerdi ámelge asıradı.
89-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń aldında juwapkerli jáne oǵan esap beredi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi óz jumısı haqqında Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń aldında hár jılı keminde bir ret esap beredi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi jańadan saylanǵan Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi aldında óz wákilliklerin toqtatadı.
90-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Ózbekstan Respublikası nızamları hám Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisiniń basqa da sheshimleri, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń pármanları, qararları hám biylikleri, Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń qararları hám biylikleri, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamları hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń basqa da sheshimleri, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń qararları tiykarında jáne olardı orınlay otırıp, Qaraqalpaqstan Respubliksınıń pútkil aymaǵında orınlanıwı shártli bolǵan qararlar menen biylikler shıǵaradı.
91-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń wákillikleri, onıń jumıs tártibi, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń basqa da mámleketlik uyımları menen Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń múnásibetleri Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamı menen belgilenedi.
XXI BAP
JERGILIKLI MÁMLEKETLIK HÁKIMIYaTTÍŃ TIYKARLARÍ
92-statya. Hákimler tárepinen basqarılatuǵın xalıq deputatlarınıń Keńesleri rayonlardaǵı hám qalalardaǵı (rayonlıq baǵınıwdaǵı qalalardan basqa) mámlekettiń hám puqaralardıń máplerine tiykarlana otırıp, óz wákilligine tiyisli máselelerdi sheshetuǵın wákillikli hákimiyat uyımları bolıp tabıladı.
93-statya. Jergilikli hákimiyat uyımlarınıń biyligine tómendegi máseleler tiyisli:
nızamlılıqtı, huqıq tártibin hám puqaralardıń qáwipsizligin támiyinlew:
aymaqlardı ekonomikalıq, sociallıq hám mádeniy jaqtan rawajlandırıw máseleleri;
jergilikli byudjetti dúziw hám orınlaw, jergilikli salıqlardı, jıyımlardı belgilew, byudjetten tıs qorlardı dúziw;
jergilikli kommunallıq xojalıqqa basshılıq etiw;
qorshap turǵan ortalıqtı qorǵaw;
puqaralıq halat aktlerin dizimge alıwdı támiyinlew;
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyasına hám nızamlarına qayshı kelmeytuǵın normativlik aktlerdi qabıl etiw hám basqa da wákilliklerdi ámelge asırıw.
94-statya. Jergilikli hákimiyat uyımları Ózbekstan Respublikasınıń nızamların, Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisiniń basqa da sheshimlerin, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń pármanların, qararların hám biyliklerin, Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń qararların hám biyliklerin, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń nızamların hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń basqa da sheshimlerin, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń qararların, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń qararların hám biyliklerin turmısqa asıradı, respublikalıq hám jergilikli áhmiyettegi máselelerdi dodalawǵa qatnasadı.
Joqarı uyımlardıń óz wákillikleri sheginde qabıl etken sheshimleri tómengi uyımlardıń orınlanıwı ushın minnetli.
Xalıq deputatları Keńesleriniń hám hákimlerdiń wákillik múdeti - 5 jıl.
95-statya. Tiyisli aymaqta rayonnıń, qalanıń hákimi wákillikli hám atqarıw hákimiyatın basqaradı.
96-statya. Rayonlardıń, qalalardıń hákimleri hám olardıń orınbasarları Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi Baslıǵınıń usınıwı menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı tárepinen tayınlanadı, lawazımınan bosatıladı hám xalıq deputatlarınıń tiyisli Keńesleri tárepinen tastıyıqlanadı.
97-statya. Rayonnıń hám qalanıń hákimi óz wákilliklerin birden-bir basshılıq etiw principleri tiykarında ámelge asıradı jáne ózi basshılıq etetuǵın uyımlardıń sheshimleri hám háreketleri ushın jeke juwapkerli boladı.
Rayon hám qala hákimi tiyisli xalq deputatları Keńesine rayonnıń, qalanıń sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıwınıń eń áhmiyetli máseleleri boyınsha esabatlar beredi, olar boyınsha xalıq deputatları Keńesi tárepinen tiyisli sheshimler qabıl etiledi.
Hákimlerdiń hám xalıq deputatları jergilikli Keńesleriniń jumısın shólkemlestiriw, wákillikleriniń kólemi hám xalıq deputatları jergilikli Keńeslerin saylaw tártibi nızam menen tártiplestiriledi.
98-statya. Hákim ózine berilgen wákillikler sheginde tiyisli aymaqtaǵı barlıq kárxanalardıń, mákemeleriń, shólkemlerdiń, birlespelerdiń, sonday-aq lawazımlı shaxslardıń hám puqaralardıń orınlawı ushın minnetli bolǵan sheshimler qabıl etedi.
99-statya. Posyolkalarda, awıllarda, sonday-aq olardıń quramındaǵı mákan keńesleri hám de qalalardaǵı mákan keńeslerinde puqaralar jıyınları ózin-ózi basqarıw uyımları bolıp, olar baslıqtı (aqsaqaldı) saylaydı.
Jergilikli ózin-ózi basqarıw uyımların saylaw tártibi, olardıń jumısın shólkemlestiriw hám wákillikleriniń kólemi nızam menen tártiplestiriledi.
XXII BAP
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ SUD HÁKIMIYaTÍ
100-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası sud hákimiyatı nızam shıǵarıw hám atqarıw hákimiyatlarınan, siyasiy partiyalardan, basqa da jámiyetlik birlespelerden biyǵárez isleydi.
101-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń sud sisteması Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudı, Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudı, puqaralıq isleri boyınsha rayonlararalıq, rayonlıq (qalalıq) sudları, jınayat isleri boyınsha rayonlıq hám qalalıq sudları, rayonlararalıq, rayonlıq (qalalıq) ekonomikalıq sudları hám de rayonlıq hám qalalıq hákimshilik sudlarınan ibarat.
Sudlardıń jumıs tártibi hám olardı shólkemlestiriw nızam menen belgilenedi.
Ayrıqsha sudlardı dúziwge jol qoyılmaydı.
102-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası puqaralıq isleri boyınsha sudı puqaralıq islerin júrgiziw salasında joqarı sud hákimiyatı uyımı bolıp tabıladı hám puqaralıq isleri boyınsha rayonlararalıq, rayonlıq (qalalıq) sudlarınıń sud jumısı ústinen qadaǵalaw alıp barıw huqıqına iye.
103-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası jınayat isleri boyınsha sudı jınayat islerin júrgiziw salasında joqarı sud hákimiyatı uyımı bolıp tabıladı hám jınayat isleri boyınsha rayonlıq, qalalıq sudlarınıń sud jumısı ústinen qadaǵalaw alıp barıw huqıqına iye.
104-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası ekonomikalıq sudı xojalıq júrgiziwshi subektler arasındaǵı puqaralıq-huqıqıy qatnasıqlarda júzege keletuǵın tartıslar hám korporativ tartısların qarap shıǵıw salasında joqarı sud hákimiyatı uyımı bolıp tabıladı hám de rayonlararalıq, rayonlıq hám qalalıq ekonomikalıq sudlarınıń sud jumısı ústinen qadaǵalaw alıp barıw huqıqına iye.
105-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası hákimshilik sudı ǵalabalıq-huqıqıy qatnasıqlardan kelip shıǵatuǵın shaǵımlar hám arzalar boyınsha hákimshilik tartıslardı, sonday-aq nızam menen onıń wákilligine kirgizilgen hákimshilik huqıqbuzarlıqlar haqqındaǵı islerdi qarap shıǵıw salasında joqarı sud hákimiyatı uyımı bolıp tabıladı hám de rayonlıq hám qalalıq hákimshilik sudlarınıń sud jumısı ústinen qadaǵalaw alıp barıw huqıqına iye.
106-statya. Sudyalar ǵárezsiz bolıp, nızamǵa ǵana baǵınadı. Ádil sudlawdı ámelge asırıw boyınsha sudyalardıń jumısına hár qanday aralasıwǵa jol qoyılmaydı hám bul háreket nızam boyınsha juwapkershilikke alıp keledi.
Sudyalarǵa qol qatılmaslıqqa nızam menen kepillik beriledi.
Sudyalar senator, mámleketlik hákimiyattıń wákillikli uyımlarınıń deputatı bolıwı múmkin emes.
Sudyalar siyasiy partiyalardıń aǵzası bolıwı, siyasiy háreketlerge qatnasıwı, sonday-aq ilimiy hám pedagogikalıq jumıslarınan tısqarı haqı tólenetuǵın basqa birde xızmet túri menen shuǵıllanıwı múmkin emes.
Wákillik múddeti pitpesten burın sudya nızamda kórsetilgen tiykarlar boyınsha ǵana lawazımınan bosatılıwı múmkin.
107-statya. Barlıq sudlarda islerdi qaraw ashıq ótkeriledi. Islerdi jabıq májiliste tıńlawǵa nızamda belgilengen jaǵdaylarda ǵana jol qoyıladı.
108-statya. Sud hákimiyatınıń aktleri barlıq mámleketlik uyımlar, jámiyetlik birlespeler, kárxanalar, mákemeler, shólkemler, lawazımlı shaxslar hám puqaralar ushın minnetli.
109-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında sud isi qaraqalpaq, ózbek tillerinde yamasa tiyisli orınlardaǵı xalıqtıń kópshiliginiń tilinde júrgiziledi. Sud júrgizilip atırǵan tildi bilmeytuǵın iske qatnasıwshılarǵa dilmash arqalı istiń materialları menen tolıq tanısıw hám sud háreketlerine qatnasıw jáne sudta ana tilinde sóylew huqıqı támiyinlenedi.
110-statya. Ayıplanıwshıǵa qorǵanıw huqıqı támiyinlenedi.
Sud júrgiziwdiń hár qanday basqıshında kásiplik yuridikalıq járdem alıw huqıqına kepillik beriledi. Puqaralarǵa, kárxanalarǵa, shólkemlerge hám mákemelerge yuridikalıq járdem kórsetiw ushın advokatura háreket etedi. Advokaturanı dúziw hám onıń jumıs tártibi nızam menen belgilenedi.
XXIII BAP
SAYLAW SISTEMASÍ
111-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqaraları wákillikli uyımlarǵa saylaw hám saylanıw huqıqına iye. Hár bir saylawshı bir dawısqa iye. Dawıs beriw huqıqı, teńlik hám erk-ıqrar bildiriw erkinligine nızam menen kepillik beriledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine, rayonlıq, qalalıq, mámleketlik hákimiyattıń wákillikli uyımlarına saylawlar tiyislisinshe olardıń konstituciyalıq wákillik múddeti pitken jılda - dekabr ayı úshinshi on kúnliginiń birinshi ekshembisine ótkiziledi. Saylawlar ulıwma, teń hám tikkeley saylaw huqıqı tiykarında jasırın dawıs beriw jolı menen ótkeriledi. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń on segiz jasqa tolǵan puqaraları saylaw huqıqına iye.
Sud tárepinen uqıpsız dep tabılǵan puqaralar, sonday-aq sud húkimi menen erkinen ayırıw orınlarında saqlanıp turǵanlar saylanıwı múmkin emes hám saylawlarǵa qatnaspaydı. Hár qanday basqa jaǵaylarda puqaralardıń saylaw huqıqların tikkeley yamasa janapay sheklewge jol qoyılmaydı.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń puqarası bir waqıttıń ózinde ekewden aslam wákillikli uyımlarǵa deputat bola almaydı.
Saylawlardı ótkeriw tártibi nızam menen belgilenedi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine saylawdı hám Qaraqalpaqstan Respublikasınıń referendumın shólkemlestiriw hám ótkeriw ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen jumısınıń tiykarǵı principleri ǵárezsizlik, nızamlılıq, kollegiallıq, járiyalılıq hám ádillikten ibarat bolǵan Qaraqalpaqstan Respublikası Oraylıq saylaw komissiyası dúziledi.
Qaraqalpaqstan Respublikası Oraylıq saylaw komissiyası óz jumısın turaqlı túrde ámelge asıradı hám óz jumısında Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń saylaw hám referendum haqqındaǵı nızamlarına hám basqa da nızamlarǵa ámel qıladı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Oraylıq saylaw komissiyasınıń aǵzaları xalıq deputatları rayonlıq hám qalalıq Keńesleriniń usınısı boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen saylanadı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Oraylıq saylaw komissiyasınıń baslıǵı komissiya aǵzaları arasınan Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń usınısı menen komissiya májilisinde saylanadı.
XXIV BAP
KONSTITUCIYaLÍQ BAQLAW
112-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasında Konstituciyalıq baqlawdı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyalıq baqlaw komiteti ámelge asıradı.
Konstituciyalıq baqlaw komiteti Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen siyasat hám huqıq tarawınıń qánigeleri arasınan Konstituciyalıq baqlaw komitetiniń baslıǵı, onıń orınbasarı hám komitet aǵzaları quramında saylanadı. Konstituciyalıq baqlaw komitetine saylanǵan adamlarıń wákillik múddeti - bes jıl.
Konstituciyalıq baqlaw komiteti baslıǵınıń, baslıǵı orınbasarınıń hám aǵzalarınıń minnetlerin deputatlıq mandat penen qosıp atqarıwǵa bolmaydı.
Konstituciyalıq baqlaw komitetine saylanǵan shaxslar bir waqıttıń ózinde aktleri komitettiń baqlawında bolǵan uyımlardıń quramına kire almaydı.
Konstituciyalıq baqlaw komitetine saylanǵan shaxslar óz minnetlerin atqarıwda ǵárezsiz boladı hám tek Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyasına ǵana baǵınadı.
113-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyalıq baqlaw komiteti:
1) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń tapsırması menen oǵan Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine qarap shıǵıwǵa usınılıp atırǵan Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarınıń hám basqa da aktleriniń Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına muwapıqlıǵı haqqındaǵı juwmaǵın usınadı;
2) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń kem degende besten biriniń, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń usınısı menen Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi tárepinen qabıl etilgen nızamlardıń hám basqa da aktlerdiń Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına muwapıqlıǵı haqqındaǵı juwmaǵın Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine usınadı;
3) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń tapsırması boyınsha oǵan Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumı qararlarınıń hám Joqarǵı Keńes Baslıǵı biylikleriniń Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına hám nızamlarına muwapıqlıǵı haqqında juwmaǵın usınadı;
4) Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń tapsırması, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń kem degende besten biriniń, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń usınısları boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń qarar hám biylikleriniń Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına hám nızamlarına muwapıqlıǵı boyınsha juwmaǵın Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine usınadı;
Sonday-aq, Konstituciyalıq baqlaw komiteti óz baslaması boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası joqarı mámleketlik hákimiyat hám basqarıw uyımları aktleriniń Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyasına hám nızamlarına muwapıqlıǵı haqqındaǵı juwmaqlardı usınıwǵa haqılı.
Komitettiń juwmaǵı tek Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń barlıq deputatlarınıń úshten ekisiniń dawısı menen qabıllanǵan Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń sheshimi menen biykarlanıwı múmkin.
Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komitetin shólkemlestiriw hám onıń jumıs tártibi Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyalıq baqlaw komiteti haqqındaǵı Nızam menen belgilenedi.
XXV BAP
PROKURATURA
114-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń aymaǵında nızamlardıń durıs hám bir qıylı orınlanıwın baqlawdı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Prokurorı hám oǵan baǵınıshlı prokurorlar ámelge asıradı.
115-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Prokurorı Ózbekstan Respublikasınıń Bas prokurorı menen kelisilip, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi tárepinen tayınlanadı hám bosatıladı.
Rayonlardıń hám qalalardıń prokurorları Qaraqalpaqstan Respublikası Prokurorınıń usınıwı boyınsha Ózbekstan Respublikasınıń Bas prokurorı tárepinen tayınlanadı hám bosatıladı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Prokurorınıń, rayonlar hám qalalar prokurorlarınıń wákillik múddeti - ó jıl.
116-statya. Qaraqalpaqstan Respublikası prokuratura uyımları óz wákilliklerin hár qanday mámleketlik uyımlardan, jámiyetlik birlespelerden hám lawazımlı adamlardan biyǵárez, tek nızamǵa baǵınıw menen ámelge asıradı.
Prokurorlar óz wákillikleri múddetinde siyasiy maqsetlerdi gózlewshi siyasiy partiyalarǵa hám basqa da jámiyetlik birlespelerge aǵzalıǵın toqtatıp turadı.
Prokuratura uyımların dúziw, olardıń wákillikleri hám jumıs tártibi nızam menen belgilenedi.
117-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń aymaǵında jınayatshılıqqa qarsı gúresiw boyınsha operativ-qıdırıw, tergew wazıypaların hám basqa da arnawlı wazıypalardı óz betinshe atqaratuǵın jeke, kooperativlik shólkemlerdi, jámiyetlik birlespelerdi hám olardıń bólimshelerin dúziw jáne olardıń islewi qadaǵan etiledi.
Nızamlılıqtı hám huqıq tártibin, puqaralardıń huqıqların hám erkinliklerin qorǵawda huqıq qorǵaw uyımlarına jámiyetlik birlespeler menen puqaralar járdem etiwi múmkin.
XXVI BAP
FINANS HÁM BYuDJET
118-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik byudjeti respublikalıq hám jergilikli byudjetlerdi óz ishine aladı.
119-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik byudjetiniń dáramat hám qárejetlerin respublikalıq hám jergilikli byudjetlerge bóliw Qaraqalpaqstan Respublikası nızamları menen belgilenedi.
ALTÍNSHÍ TARAW
KONSTITUCIYaNÍ ÓZGERTIW TÁRTIBI
120-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Konstituciyasına ózgerisler Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi deputatlarınıń ulıwma sanınıń eń keminde úshten ekisiniń kópshilik dawısı arqalı qabıl etilgen nızamı yamasa Qaraqalpaqstan Respublikasınıń referendumı menen kirgiziledi.
121-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi Konstituciyaǵa ózgerisler kirgiziw haqqında nızamdı tiyisli usınıs bolǵannan keyin altı ay dawamında qabıl etiwge haqılı. Eger Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Joqarǵı Keńesi Konstituciyaǵa ózgeris kirgiziw haqqındaǵı usınıstı qaytarsa, keminde bir jıldan soń onı qaytalawǵa boladı.


text:
Darya Skripka Yanvar 24 Künü Doğğan
Bu kün doğğan kününi qayd etken
Darya Skripka can-yürekten hayırlap, oña ilk evelâ sağlıq, uzun ömür ve bütün
tutqan işlerinde muvafaqiyetler tileymiz.
Hayırlı yaşlar olsun
Kırım’ın Sesi Gazetası
Darya Skripka Canköy, Qırım) – yırcı, küclü ve nazik sesiniñ saibi. “Tatlı ses-2013” yarışını ğalibi.
İcadI
Al-azırda Canköyniñ bala muzıka mektebinde klassik vokal sınfında oquy. Vokal ocası – Elmira Kudusovna Bekirova, Qırımda nam qazanğan medeniyet erbabı. Ekimler Daryağa yırlamağa yasaq etkenine baqmadan, Elmira Bekirova qızçıqnıñ büyük istegeni ve avesligini körip, oña öz vaqtında qol tuttı ve onıñ göñlüni köterip, vokal derslerini devam ettiler.
2013 s. dekabr 1 künü “Tatlı ses” yarışınıñ finalında, Sabriye Erecepovanıñ repertuarından “Çare sazım/Sıra-sıra cezveler. qırımatatar halq yırını büyük duyğu ve ustalıq ile icra etip, “Vokal” nominatsiyasında ğalebe qazan.
“Qırımtatar halq yırını öz repertuarıma almaq ögüne, yırnıñ manasını añlamaq em de öz içimden, öz şuurımdan, öz duyğularımdan keçirmek içün, men mıtlaq onı rus tiline tercime etmek ocama rica etem”, dey Darya. Tercime ve aytılışnıñ üstünde Dayağa Z. İbragimov yardım ete, çünki qırımtatar tili Darya içün yabancıdır. İleride Darya qırımtatar tilini mükkemel derecede bilmege planlaştıra. “Men bu halqnıñ medeniyetini, ayrıca yırlarnı pek begenem.” Şimdi ise Darya ingliz ve frenk tillerini ögrene.
2014 s. “Tatlı ses”niñ gala-kontsertinde Darya Skripka Emine Cevdetova ile “Aşq oldım” yırnı duette icra ettiler


text:
Bügin The Qazaq Times-tıñ "Talk-TOR"-inde qonaq bolğan memleket jäne qoğam qayratkeri, sayasatker, "El men Jer" qoğamdıq qozğalısınıñ törağası Baltaş ..
1997 jılı 16 qazanda N.Nazarbaevtıñ el missiyasın, eñ mañızdı 7 prioritet pen naqtı 8 qadamdı ayqındağan alğaşqı «Qazaqstan halqına joldauı» tek orıs ..
Jaña sauılğan sütti separatorğa tartıp, odan süti men qaymağın böle süzetin körinis auıl körgen köptiñ esinde bolar. Qazaqstan pandemiya jağdayında in..
Pandemiya kezinde jwqpalı aurular men ökpe qabınuı turalı halıqtıñ bilimi birşama artqanımen, älde de keybir qoldanbalı tüsinikterdi qate wğınıp jürge..
Jaz bastalğalı Qazaqstanda koronavirus pandemiyası ärtürli formada jikteldi: simptomdı-simptomsız nauqastar, virustıñ janama jäne tura äserinen qaytıs..


text:
Aqşeyh (Razdolnoye) rayonınıñ üç köyünde mayıs 8-iniñ sabasından tuman sebebinden yarıq berilmesi kesildi, dep bildire “Krımenergo”.
Bu malümatqa köre, saat 6-da saba Niva, Releyevka, Yuqarı Baqqal (Stereguşçeye) köylerinde yarıq söndi. Elektrikler, bunıñ sebebi tuman, dep ayta.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-nde işğal etilgen Qırımda eki yañı elektrik stantsiyası çalıştırıldı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım mahkemesi tarafından bunıñ arfesinde eki yılğa yaşav tarzı koloniyasında qalmasına mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan İlmi Umerov tez vaqıtta azat etilmek kerek. Bu aqta sentâbrniñ 27-nde Facebookta, Ukraina boyunca PASE Monitoring komitetiniñ maruzacı olğan alman siyasetçisi Axel Fischer yazmaqta.
«Rusiye akimiyeti Qırımnıñ qanunğa zıt kelgen şekilde işğal etilgenine qarşılıq köstergen Ukraina vatandaşlarını taqip eterek, tutıp alması qabul etilecek kibi degildir. Onıñ içün men rusiyeli akimiyetni tez vaqıtta ve sözsüz bir şekilde Umerovnı azat etmelerine çağıram», – denilmekte haberde.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-si, çarşenbe künü, qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan İlmi Umerovqa nisbeten öz qararını çıqardı. Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etildi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyet ile oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqışta bulunması yasaqlandı.
Umerovnıñ imayesi, Rusiye apishanesi Parkinson, şeker ve yürek hastası olğan İlmi Umerovğa kerekli tibbiy yardım kösterip olamaz, dep tüşünmekte.
Yaşav tarzı koloniyası – qomşu Rusiyede ceza berüv müessiseleriniñ bir çeşitidir. Muqayıtsızlıq sebebinden cinayet işlegenler ve kiçik ya da orta ağırlıqtaki cinayetni ilk defa işlegenler bu kibi yerlerde ceza alalar. Yaşav tarzı koloniyalar, ekseri olaraq, Rusiyeniñ ormanlarınen, şimaliy ve şarqiy regionlarında yerleşmekte.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. O Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 280.1 maddesi (Rusiyeniñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları – QA) esasında qabaatlana.
Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
2017 senesi iyünniñ 7-nde istilâ etilgen Qırımda Kremlge nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerov davasınıñ aslını baqıp başladı.
İlmi Umerov oña nisbeten açılğan cinayet işi siyasiy renk taşığanı aqqında ayta.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmüni deñiştirdi. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Bağçasarayda «Hizb ut-Tahrir bölüginiñ teşkilâtçısı» olaraq tanılğan Enver Mamutovnıñ apis cezası üç ayğa qısqartıldı – 17 yıl sert rejimli koloniyada qalması 16 yıl ve 9 ayğa deñiştirildi. Qalğan mabüsler – Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Zevri Abseitov – 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmaq yerine 8 yıl ve 9 ay apiste yatacaq.
«Üküm yımşatıldı, asılında buña yımşatuv dep aytmaq mümkün degil. Enver Mamutovnıñ apis cezası eki ayğa qısqartırldı, qalğan müvekkillerniñ apis cezası da aynı. Bu (mahkeme qararı – QA) mısqıl ola, ya da tükürik. Bugün Rusiye adliyesi Rusiyede bir de bir uquq devleti aqqında aytmaq yañlış olğanını kösterdi. İmayeniñ delillerine emiyet berilmedi», – dep bildirdi advokat.
Bugün Rusiye politsiyası Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binası ögüne Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmağa kelgen 50 insannı tuttı.
Faaller mahkeme binası ögünde «Balalarımız terrorist degil», «Qırımdaki repressiyalarnı toqtatıñız» yazuvlı şiarlarınen tura edi.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text: Tecili olaraq deyerinden ucuz qiymete menzil satilir.Menzile tek sexsiyyet vesiqesi ile sahib ola bilersiniz.Menzil Xirdalan seherinin merkezinde yerlesir.2 otaqdan ibaretdir,umumi sahesi 50kv.mdir.Menzil esyali olaraq satilir,bina 15 mertebeden ibaretdir,menzil 5ci mertebesinde yerlesir.24000 manat ilkin odenis 192ay,ayda 430 manat odemekle menzile sahib ola bilerisiniz.Bina qaz,isiq,su ve lifti ile temin olunub,menzilin senedi kupcadir,senedlesme xercleri menzil sahibi terefinden qarsilanacaq..