text:
Tanımal reper men «MuzTV» arnasınıñ bas dïrektorı jelidegi paraqşalarında bir-birine qatıstı pikir jazıp, soğıs aştı, dep xabarlaydı Stan.kz aqparattıq agenttigi.
Tïmatï jelidegi paraqşasında «MwzTV» marapatın sınğa alıp, jetekşilerdiñ alğa jıljwğa degen umtılısı joq ekenin jazğan.
Al «MuzTV» arnasınıñ bas dïrektorı Arman Davletyarov Tïmatïdiñ bul sözine jawap retinde onıñ saxnada qalay köterilgenin esine saldı. Ol «MuzTV» arnası bir jıl boyı Black Star komandasına kömektesip kelgenin, alayda mwzıkalıq arna änşiniñ jäne onıñ qaramağındağılardıñ kömegine muqtaj bolğanda qoldaw körsetip eşkimniñ kelmegenin ayttı.
“Tïmatï is-şarağa kelmegendikten, «MuzTV» arnasınıñ ömirine belsendi aralaspağandıqtan marapattalmaydı”,- degen bolatın Arman Davletyarov.
«MuzTV» arnasınıñ bas dïrektorı aytqan bul söz tanımal rep orındawşınıñ namısına tïip, ol bunı jawapsız qaldırmadı.
“Qurmetti Arman, sen öziñ qurğan kişkentay älemiñde kögerip qalğanıñ sonşalıq, bergen «suxbatıñ» arqılı meniñ burın jazğan jazbamnıñ barlığın rastadıñ. Men seniñ ornıñda bul jağdayğa tüsinikteme berwden qorqatın edim. Bul jañalıqtıñ bärin oqıp otıratın, seniñ üstiñnen qaraytın basşılıq bar. Akcïonerler de aqımaq emes, olar seniñ jumıs ädisiñdi jäne arnanıñ işki ekonomïkası twralı jaqsı biledi. Sen basqarwşı retinde bizdiñ barlıq beynebayanımızdı rotacïyadan alıp tastay alasıñ, bul jöninde eş mäsele joq. Biraq, seni de öz lawazımıñnan alıp tastawı mümkin ekenin umıtpa. Eger bul därejeñnen ayırılsañ, sen kimsiñ? Şındıqqa köz tasta. Qanday önim jasadıñ? Sen Ïgor Yakovlevïç Krwtoy aktïvin satqannan bastap kanaldıñ jäne marapattıñ reytïngin kötere aldıñ ba? Ol kezde bul marapattaw räsimine TMD elderiniñ, bükil älemniñ tanımal änşileri qalmay keletin, al sen osınday jetistikke qol jetkizdiñ be? “,-dedi Tïmatï.
Tïmatïdiñ osılay jazğan sözinen keyin arnanıñ bas dïrektorı da aytarın aytıp qaldı.
“Sağan meniñ akcïonerlermen qarım-qatınasım twralı oylawdıñ qajeti joq. Olar senimen salıstırğanda, ekonomïkağa, arnanıñ ülesi men sanına qızığwşılıq tanıtadı jäne olardı bäri qanağattandıratının esiñe salayın. Olar seniñ paraqşañdağı pikirlerdi oqıp otırmaydı. Olardıñ deñgeyi basqa”,-dep jawap berdi bas dïrektor.
Kommentarïï


c: text/html

text:
Öz başına ilân etilgen «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» akimiyeti Ukrainadan ayırılmaq ğayesinden vazgeçmege azır, amma Kiyev Minsk añlaşmalarına riayet etmeli ve DNR territoriyalarına ayrı status ile keniş muhtariyetni bermeli. Bunı DNR reberlerinden biri Denis Puşilin «Donbass: keçmişi, bugünyu, yarını» forumında çıqışta bulunıp ayttı, dep haber ete Radio Svoboda.
Almaniya kantsleri Angela Merkel bazar künü, mayıs 10-da, Moskvada Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile muzakereler keçirip, Ukrainanıñ topraq bütünligi ğayrından tiklenmeli, dep ayttı. Rusiye prezidenti Donetsk ve Lugansk «halq cumhuriyetleriniñ» reberlerine «imkânı olğanı qadar» tesir etmege söz berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qızıljar-2. Özge tudıñ astında...
(Jalğası. Bası mına siltemede).
Talasqa tüsse jan men tu...
13 şildeniñ tañı. Biz Qızıljardağı "Jastar" stadionına bet aldıq. Segiz seri Bahramwlınıñ 200 jıldığına arnalğan «Er Jänibek» halıqaralıq qoğamdıq qorı men Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimdigi wyımdastırğan düniejüzi qazaq jastarı arasında şağın futboldan dästürli «ER JANIBEK CUP-2018» turniri bastaldı. Bastaldı degen jay söz. Qaz-qatar tizilip, özge memlekettiñ tuın köterip, qazaqtıñ qargözderi şığa kelgende jürek şirkin, örekpip jaysız bir küy keşedi eken.
Qazaqtıñ kök tuınıñ astında twru da - bir baqıt. Franciya, Avstriya, Daniya, Italiya, Türkiya, Resey, Moñğoliya, Iran, Özbekstan jäne Qırğızstannıñ jalauın jelbiretip, söyte twra jüregi qazaq dep soğatın bw balalardı tügelimen jer jannatı Qızıljarğa köşirip alğım keldi.
Meniñ basımnan keşken osı küy özgelerdiñ de sanasın şımşılap jatqan şığar, kim bilsin!
Keşe Qızıljarğa kelgennen soñ, oblıs äkiminiñ dastarhanında bolğanbız. Sol jerde şetten kelgen komandalardı wyımdastırıp äkelgen uäkilderge söz berildi.
Qwdaya täube, Reseydegi bauırlarımızdan öñgesi ana tilin wmıtpaptı. Ras, qazaqşağa kelgende kibirtiktep qalatın jigitter joq emes. Bwl kibirtikteu aldağı on jılda qazaqtıñ tilin wmıttıruğa aparatını, jiırma jılda qazaqtıqtan ayırıp jiberetinin oylap, tağı da jürek sızdap edi.
Ertesi küngi köp jalau eski jaranıñ betine jäne twz sepkendey äser etti.
"Kök tudıñ jelbiregeni,
Janıma quat beredi.
Talasqa tüsse, jan men tu
Jan emes mağan keregi" dep asqaqtata Ermwrat ağamnıñ änin aytar kün tusa ğoy dep tiledik. Täuelsizdik alğanımızğa otız jılğa tayau uaqıt ötse de älemdegi bar qazaqtıñ qalqanı bola almağanımız, elge köşip kelu ideologiyasın jerine jetkizip jürgize almağanımız ökindirdi.
Mıñğa tatitın bir qazaq
Dünieniñ tört böliginde tarıday şaşılğan qazaq jastarın jinap alıp, dop tepkizip, "mine, seniñ eliñ, mine seniñ jeriñ" dep aytu üşin de ülken jürek kerek. Bwl şaradağı bar maqsat, bar oydı osı bir auız söz ğana tüyindeytinin men aytpasam da tüsinersizder. Osı bir söz, bir tüyir oy üşin qaltağa jiğan az aqşasın şaşqan, qazaqtıñ atımtay azamattarı jaylı bir auız söz ayta keteyik.
Biz wlttıq burjuaziya qalıptastıra almağan el edik. Kezinde Alaşordaşılarğa qarjılay kömek bergen sansız baylar qazir joq. Öz qara basınan şarapatı artılmaytın Şığaybaylar qwmırsqaday örip jürgen twsta "elim, jerim" deytin birli jarım adamdarğa zäru ekenimiz ras.
Jeñis Türkiya
Qazir ne şara ötse de, "tenderden qanşa aqşa alıptı" dep swraytın hälge jettik. Tendersiz de tañ atıruğa bolatının «Er Jänibek» halıqaralıq qoğamdıq qorınıñ basşısı Jeñis Türkiya Jänibek batırdıñ 300 jıldığın ötkizip, bar qazaqqa äygilegeni keşe ğana.
Aşı şındıqtı osındayda aytuğa tura keledi. Memleket Abılaydıñ asın asığıs atap ötip, Qazaqstannıñ şekteuli şekarasınan asıra almay qalğanın biraz BAQ sınağanın bilesizder. Al, Jeñis Türkiya bastağan jigitter sol Abılaydıñ sarbazı Er Jänibektiñ toyın älemniñ birneşe elinde toylap, dürkiretip jibermedi me?
Qoş! Osı da jeter. Jeñistiñ basqa isin tizip jatu - bası artıq is. Biz Er Jänibek toyın aytıp otıruımızdıñ bir ğana sebebi bar. El atqarılğan är iske sınşı. El - tarazı. Bügin aytılmağanımen, bügin bağalanbağanımen tüptiñ tübinde bäri ayqındalar kez keledi. "El üşin ne istediñ?" deytin kün tusa, wyılıp qalmau üşin qaltasında qarjısı bar är qazaq qamsız qalmauğa tiis.
Belgili etnograf-jazuşı Bolat Bapay men atımtay-jomart Jomart Omarov
Meni osı jolı eleñ etkizgen ekinşi twlğa boldı. Ol Qızıljardıñ tuması - Jomart Omarov. Segiz seri Bahramwlınıñ wrpağı eken. Äkesi - Socialistik eñbek eri bolğan. Adam negizge tartıp tumay ma? Osı şaranıñ özge qalada emes, Qızıljarda ötkizuge mwrındıq bolğan osı Jomart mırza eken.
Jomart mırza äkim bergen asta tolqıp twrıp söz söyledi. "Osıdan otız jıl bwrın mına qalada qazaqtar jiılıp, osınday toy jasap jatsa, eşkim senbegen bolar edi" dep bastap, iştegi şerin aqtarıp tastadı. Samal Eslämova qazaqşa swhbat bergende "soltüstiginde mınaday qızı bar qazaq baqıttı ğoy" dep jüregim jarılıp keterdey quanıp edim. Mıñğa tatitın Jomart Omarovtay jigit-ağasın körip, küdigi basım köñildiñ ümit şırağı qayta twtanğanday boldı.
Qañğığan dop
Qoş! Futbolğa oralayıq. Biz üşin arğısı Avstriya, bergisi Moñğoliya bastağan 25 komandanıñ oyını keşe ğana ötken Älem çempionatınan bir mısqal kem bolğan joq. Jastar ala doptı kökparşa "tartqıladı". Bir mezette tört alañda sayısqa tüsken oyındardı tamaşalau säl qiın boldı demeseñiz, qazaq jastarı jarap twr eken.
Alañ arasında är oyındı tamaşalap jügirip jürip, qañğığan dopqa jolıqtım. Tosıp alıp, alañğa qaray asırmaq edim, älgi dop tosqan ayağımdı jwlıp kete jazdadı. Mwnday auır soqqını toqtatpağalı köp bolğandıqtan ba, ayağım sızdap qoya bergeni. Sır bildirmey doptı teuip qalıp, alañ şetine jılıstap kettim. Sodan keyin dop oynağan jastar är sekunt, är minut sayın sonday auır soqqılardı tosıp jatqanın körip, futbol degenniñ jay oyın emes ekenin tereñ tüsingendey boldım.
Mereyi üstem
Jarıs bolğan soñ, jeñis pen jeñilis qatar jüredi. Bwl oyında meniñşe jeñilis joq. Öytkeni, älem qazaq jastarı tarihi otanında dop tepti. Bwl - qanday jeñisten de ıstıq. Sonda da mereyi üştem bolğan oyınşılar men komandalardı atay keteyik. Üzdik şabuılşı: Köpeev Ruslan (Dinamo, Petropavl), Üzdik qaqpaşı: Ahmadeev Muhamadiya (Ş.Uälihanov atındağı Kökşetau memlekettik universiteti, Kökşetau), Üzdik qorğauşı: Nwrjanov Erkin (Birlik Keruen, Almatı), Swrmergen (Bombardir): Sovetov Quanış, (19 dop, Sauır, Almatı), "Astananıñ 20 jıldığı" : Stambul, Türkiya, Twrsınbek Käkişev atındağı "Wlttıq ruh" : FC Europe, Avstriya, Vena.
1 orın - Sauır, Almatı,
2 orın - Birlik Keruen, Almatı,
3 orın - Ş. Ualihanova at KMU, 4 orın - Dinamo, Petropavl
Osılay Segiz seri Bahramwlınıñ änimen kömkerilgen sayıs öz märesine jetti. Belgili qoğam qayratkeri Baltaş Twrsınbaev, wstaz-ğalım Küläş Ahmetova, etnograf-jazuşı Bolat Bapay sındı ondağan twlğalar söz söylep, jastardıñ ruhın asqaqtatqan jiınnan soñ, biz jergilikti halıqpen söylesip, el men jer turalı äñgime swrastıra bastadıq. Qalanıñ körikti jerlerin araladıq. Söytip jürip, äli eşkimge mälim emes bir jayt turalı aqparattı estip, Aqmola oblısına jolğa şığuğa tura keldi.
Jarısqa qatısuşılar poyızı Qostanayda segiz sağat ayaldaytın bolğandıqtan tez jinalıp, Kökşetaudı betke aldım.
Aldımda - swlu Kökşe!
(Jalğası bar)
Qanat Birlikwlı
Abai.kz


text:
Muhammed Geraynıñ oğlu şahzade İslâm Geray yıllardır emcesi, Qırım hanı Seadet Geray ile akimiyet içün küreşti. Faqat ğalip çıqıp, yalıñız beş ay devamında üküm etti.
Videobloglarınıñ yañı bölügi Qırım hanlarınıñ Geraylar sülâlesi aqqında tarif ete. Bu adamlar kim edi, nasıl etip akimiyetke keldi ve nasıl bir iz qaldırdılar. Er bir bölükniñ merkezinde – qaramanlardan biriniñ taqdiri.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ eñ meraqlı saifeleri – Qırım.Aqiqatnıñ yañartılğan leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» videobloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki meselelerini añlamaq içün bir anahtardır
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki meselelerini añlamaq içün bir anahtardır.
Metn müellifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejisser Fatima Osmanova, operator ve montaj rejisseri Eldar Halilov, ğaye müellifi Emine Ceppar.
Videoda aşağıdaki levhalar qullanıldı: Hürrem Sultan bediiy filmi (rejisser Fatih Aksoy, 2003 senesi), Bir Zamanlar Osmanlı (Kıyam) (rejisser Altan Dönmez, 2012 senesi), em de Matti Paalanen – Drama, Plastic3 – Epic dramatic film music muzıkası.


text:
3 Aralık 2014 Çarşamba
Etli patlican dolması
Aralık 03, 2014 Dolmalar, Qırımtatar yemekleri No comments
300 gramm et, 6 patlıcan, 2 aş qaşığı pirniç, 2 baş soğan, 250 gramm pomidor, keregi qadar tuz ve 0,5 demet magdanos alına.
Patlıcanlarnıñ allanğan soylarını artlap, içleri boşatıla. Qıymanı ise qabaq dolmasına hazırlağan kibi hazırlap, patlıcanlarnıñ içine toldurıla. Biraz limon şırası sıqaraq, keskin ateş üstünde pişirile.
Malümatnı Nilüfar Raisova
Bilal Mambetnin "Qırımtatar Yemekleri" kitabından köçürip aldı.


text:
İtaliyanıñ baş naziri Cüzeppe Könte (Giuseppe Conte), Ukrainağa tecavuzı neticesinde 2014 senesi Rusiyege qarşı kirsetilgen iqtisadiy sanktsiyalar devam etecegini bildirdi.
Könte, AQŞ prezidenti Donald Tramp (Donald Trump) ile beraberlikte keçirilgen matbuat konferentsiyasında, sanktsiyalarnıñ toqtatılması “imkânsız” dep ayttı.
Könte ve italyan koalitsiyasınıñ başqa bazı azaları sanktsiyalarnıñ toqtatılması ve Rusiyenen munasebetlerniñ eyileşmesini istegen edi, amma İtaliya yolbaşçısı Avropa Birligi (AB) tarafından sanktsiyalarnıñ uzatılmasına qoltuttı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvden soñ tenqit etilgen Tramp, AQŞ-nıñ AB-nen aynı vaqıtta başlanılğan sanktsiyalarnıñ da devam etecegini qayd etti.
Ğarp ve Moskova munasebetleri, Rusiyeniñ Qırımnı işğal etkeninden ve Donbassta silâlı çatışma başlanmasından soñ kerginleşti. Bundan soñ AB ve AQŞ Rusiyege qarşı defalarca arttırılğan ve quvetleştirilgen iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti.


text:
Bïılğı jıldıñ birinşi toqsanınıñ qorıtındısı boyınşa Reseydiñ iri äwe kompanïyalarınıñ operacïyalıq şığındarı 24 mlrd rwblge jetken. Salıstırar bolsaq, bıltırğı jıldıñ osı kezeñindegi şığındar 16 mlrd rwbldi qurağan.
Äwe köligi eksplwatanttarı assocïacïyasınıñ (ÄEEA) prezïdenti Vladïmïr Taswnnıñ sözinşe işki bağıttardağı tasımal köp şığınğa uşıratqan. Al xalıqaralıq tasımal 1,5 mlrd rwbl köleminde payda äkelgen.
ÄKEA sonday-aq birinşi jartı jıldıqta jolawşılar sanı 3,5 mïllïonğa azayıp, tasımal kölemi 8,4% qısqarğanın xabarladı. Tek bir ğana mawsım ayınıñ özinde jolawşılar ağını 14,4% azayğan. Al osı kezeñdegi äwe kompanïyalarınıñ şığındarı 15% ösip, 225 mlrd rwbldi qurağan.
Derekköz: insider.pro
Kommentarïï


text:
Koreyanıñ «Renxap» agenttiginiñ xabarına qarağanda, Lï budan birneşe kün burın Pxenyanda partïya otırısı ötkennen keyin atılğan. Sewldegider Lïdiñ basına qara bult üyirile bastawı ıqtïmal ekenin KXDR BAQ-tarında onıñ esimi Kïm Çen Innıñ sol jïında jaqın şeñberi quramında atalmağannan keyin payımdağan. Buğan qosa, Lï jaqında raketa uşırılwına arnalğan is-şara kezinde de körinbegen.
«Bälkim, Lï En Gïldiñ qazasınıñ sebebi onıñ armïyanı partïyanıñ baqılawında ustawğa narazılıq bildirgeni bolar, öytkeni partïya şenewnikteriniñ Kïm Çen Inğa bergen bayandamasında Lïdiñ kösemdi sınğa alğanı jetkizilgen bolatın», – dep atap körsetedi «Renxap» mänbesi.
Qazir bas ştabtıñ jaña bastığı Lï Men Sw boladı degen boljam aytılwda.
Atap ötwimiz kerek, Koreya xalıq respwblïkasında bas ştab bastığı qorğanıs mïnïstrliginiñ bas sayasï basqarması bastığımen jäne qorğanıs mïnïstrimen birge eñ ıqpaldı üş äskerï lawazım bolıp tabıladı.
Kommentarïï


text:
Kiyevde cumaaqşamı, iyün 26 künü, Qırımtatar bayraq Kününi qayd etecekler. Tedbirler Kiyevde qırımtatar cemiyeti ve cemaat faaliyetçileriniñ yardımı ile Sofiya meydanında keçirilecek.
Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile Kiyev merkezinde motoyürüşniñ keçirilmesi planlaştırıla, mında er istegen insan iştirak ete bilecek.
Kolona Sofiya meydanında saat 18:30-19:00 toplanıp, Vladimir soq. – B.Hmelnitskiy soq. – Kreşçatik soq. – Lesâ Ukrainka bulv. – Drujba Narodov bulv. – Krasnozvözdnıy cad. – Ğalebe cad. – T.G.Şevçenko buv. – Kreşçatik soq – B.Hmelnitskiy soq. – Vladimir soq. – Sofiya meydanı ürüş yolu ile keçecek.
Qırımda Meclis Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile tedbirlerni «Borçoqraq» mikrorayonında keçirmege planlaştıra. Yerli «akimiyet»niñ yasağına baqmadan, avtoyürüş keçirilecektir. Mecliste işbu avtoyürüş iştirakçiler içün nevbetteki cezalar ile belgilenecegini qayd eteler.
Meclis Aqmescit yolbaşçılığından tedbirlerniñ şeer merkezinde keçirilmesi ile bağlı bir qaç menfiy qarar alğan edi.
İlk sefer Qırımtatar bayraq Kününi Qırımda 2010 senensi iyün 26 künü Aqmescit merkeziy Lenin meydanında qayd ettiler.


text:
Sentâbr 24-te Kiyevde «Maqsat – Birlik» serlevalı bütün Ukraina vatanperver kvesti keçirilecek, merasimde Kiyev ve Qırım taqımları iştirak etecek. Bu aqta kvets teşkilâtçıları Facebook saifesinde bildire.
«Leyha maqsadı – bir şeerniñ bütün sakinlerini birleştirmek içün adiy soqaq oyunından küçlü içtimaiy leyha yapmaqtır. ATO-dan qaytqan askerlerge yardım etmek, olarğa tınç ayatqa alışmaq içün imkân bermek, bütün oyun iştirakçilerine çoqusı allarda ğalebe taqımnıñ birleşken işinen qazana bilecegini añlamağa imkân bermek müimdir», – dep aytıla beyanatta.
Haber etilgenine köre, merasim başlanacaq yer – Ekinci cian cenkinde Ukraina tarihı milliy müzeyi yanındaki aşağı parklama yeridir. Oyunda iştirak etmek içün kerekli şeyler: iştirakçiler taqımı, avtomobil, internet ve Kiyev haritasınen smartfon.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescit
Aqmescit (ukraince CiMфepoпoлb, rusça CиMфepoпoлb) – merkeziy Qırımda Salğır özeni boyunda bulunğan bir şeerdir, Qırımnıñ paytahtı.
Rus ve başqa yabancı tillerinde yunan tilinden alınma "Simferopol" adı (eski yunanca ἡ Euuφepoύπoλις, /hē sümferúpolis/ - “umumiy fayda şeeri”) qullanıla.
Münderice
Coğrafiya[deñiştir | kodunı deñiştir]
Bulunğan yeri[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırımnıñ Tış ve İçeri dağ sıraları arasındaki vadiy Salğır özeniniñ deresi ile çatışuvı neticesinde asıl olunğan yılğada buluna. Şeerniñ yanındaki özende Aqmescit suv anbarı meydanğa ketirildi.
İklim[deñiştir | kodunı deñiştir]
İklimi yarım quru, issidir, yımşaq qış ile. Yanvarniñ orta arareti +0,4 °C, iyülniñ orta arareti +23,3 °C. Yağanaqlarnıñ orta yıllıq derecesi 509 mm, yılnıñ küneşli saatlarnıñ orta miqdarı 2469. Qış avanıñ de yımşaması, de suvuması ile dekabrniñ 29-dan fevralniñ 25-ece devam ete.
Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]
Zemaneviy Aqmescitniñ topraqlarında insannıñ ilk yerleşmeleri daa qadimiy devirlerde peyda oldı. Şeerniñ seleflerinden eñ bellisi milâttan evel III asırda meydanğa kelgen ve tahminen hunnular tarafından viran olunğan skit devletiniñ paytahtı Neapolistir. Neapolisniñ viranesini Salğırnıñ sol yalısındaki Petrovskaya Balka (ПeTpoBckaя Бaлka) adlı yerde körmek mümkün.
Qıpçaq qabileleri ve Altın Ordu devrinde bu ortalıqta Kermençik adlı qasaba bar edi. Qırım Hanlığı devrinde ise qalğanıñ bulunğan mekânı olğan Aqmescit şeeri (rus menbalarda Ak-Meçet (Ak-MeчeTb) olaraq keçe edi) peyda oldı. Qalğanıñ sarayı şimdiki Salgirka (Caлrиpka) adlı parkta buluna edi. O vaqıt qurulğan maallelerge Eski şeer (CTapый Гopoд) deyler. Bu yer qararnen Lenin, Sevastopolskaya, Krılov, Krasnoarmeyskaya adlı soqaqlarnen sıñırlana. Eski şeer şarq şeerlerine has yerleşüvnen, tar ve qıyış soqaqlarnen ayırılmaqta.
Qırım Rusiye İmperiyasınıñ eline keçkenden soñ Tavriya guberniyası (vilâyeti) meydanğa ketirildi. Guberniya merkeziniñ temelini Aqmescitte qoymaq qarar etildi. 1784 senesi Grigoriy Potömkinniñ reberligi altında bu yerde memuriy ve mesken binalarniñ, hristian ibadethaneniñ qurucılığı başlandı. Terkibine em Aqmescitni, em de yañı qurulğan maallelerni kirsetken şeerge Simferopol adı berildi. Yunancadan Simferopol ‘fayda şeeri’ tercime etile. O vaqtından bugüngece Simferopol Qırımnıñ memuriyet merkezidir.
Rusiyedeki Vatandaşlıq cenki vaqtında Aqmescitte biri-birini tez deñiştirgen ükümetler yerleşe ediler. Cenkniñ bitmesinen ise şeer Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetiniñ paytahtı oldı. 1941-1944 seneleri Aqmescit natsistlerniñ istilâsını ve qırımtatar halqnıñ sürgün etilüvini başından keçirdi. 1945 senesi cumhuriyetiniñ yoq olunuvınen Rusiye Şuralar Federativ Sotsialistik Cumhuriyetiniñ terkibine kirgen Qırım vilâyetiniñ merkezi oldı. 1954 senesi Qırım vilâyeti Ukraina Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetiniñ terkibine kirsetildi. 1991 senesi cumhuriyetniñ yañıdan tiklenüvinen şeerge kene paytaht mertebesi qaytarıldı.
Eali sayısınıñ dinamikası[deñiştir | kodunı deñiştir]
- 1792 — 2 000 kişi
- 1839 — 7 000 kişi
- 1864 — 17 000 kişi
- 1887 — 38 000 kişi
- 1897 — 49 000 kişi
- 1914 — 91 000 kişi
- 1926 — 88 000 kişi
- 1939 — 143 000 kişi
- 1959 — 186 000 kişi
- 1970 — 249 000 kişi
- 1989 — 364 700 kişi
- 2001 — 363 600 kişi
- 2006 — 340 600 kişi
İqtisat[deñiştir | kodunı deñiştir]
Aqmescit – müim sanayı merkezidir. Maşna qurucılıq, aş ve yengil sanayı esas saalarıdır. Şeerde qararnen 70 müessise bardır. Olar arasında "Foton" televizion zavodı, "Pnevmatika", "Santehprom" adlı zavodlar, "Fiolent" maişiy tehnika zavodı, konserva zavodları, tiküv fabrikaları ve ilâhre.
Naqliyat[deñiştir | kodunı deñiştir]
Aqmescit Qırımnıñ müim naqliy qavuşağıdır. Cumhuriyetniñ tış dünya ile alâqa vastalarınıñ çoqusı Aqmescitten keçeler. Şeerde demiryol vokzalı, avtovokzal, 3 avtostanstiya, 2 ava limanı (birisi halqara, digeri maalliy) bardır. Aqmescit, Aluşta ve Yalta arasında dünyada eñ uzun (96,5 km) trolleybus yolu bar.
Tasil ve ilim[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırımnıñ aliy oquv yurtlarınıñ ekseriyeti Aqmescitte buluna. Olarnıñ sırasında cumhuriyetniñ baş universiteti – V.N. Vernadskiy adında Tavriya Milliy universitetidir. Diqqata lâyıq universitetlerden Agrar universiteti, Tibbiyet universiteti, Müendislik ve pedagogika universiteti, Tabiat qoruv ve kurort qurucılığınıñ milliy akademiyasını añmaq lâzim. Şeerde 12 orta mahsus oquv yurtu, 37 ihtisasiy oquv yurtu, Qırım ve Ukraina İlimler Akademiyasınıñ ilmiy-araştırma institutları buluna.
Medeniyet[deñiştir | kodunı deñiştir]
Aqmescitte ülkeşınaslıq, etnografik ve bediiy müzeyleri, Gorkiy adında Rus akademik dramatik teatri, Qırımtatar akademik muzıka ve drama teatri, qoqla teatri, filarmoniya, tsirk bar.
Mahsus itibarğa lâyıq yerler[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırımnıñ başqa şeerleriniñ çoqusına baqqanda, Aqmescitte ayrı diqqatqa lâyıq yerler, mimariy abideler çoq degil. Şeerde Ulu Vatan cenkiniñ qaramanlarına, medeniyet ve sanat erbaplarına qoyulğan eykeller, 1944 sene sürgünliginiñ qurbanlarına memorial bardır. Mimarcılıq abidelerinden Aqmescitniñ saqlanılıp qalğan binalardan eñ eskisi, 1508 senesi qurulğan Kebir Cami ve Mihail Vorontsovnıñ sarayı ayırılıp turmaqtalar. Şeerniñ belli mimariy abidesi olğan Neapolniñ viranesi şimdi ğayet harap olundı.
Qırımtatar Milliy Meclisi[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırımtatar halqını temsil etken yuqarı vekaletli tek organı Qırımtatar Milliy Meclisniñ bulunğan yeri de Aqmescittir. Meclis, öz çalışmaları aqqında Qurultayğa esap bermekte olıp, Qurultay qararları, mezkür nizamname, milletlerarası uquq normaları ve bu normalarğa uyğan Ukraina qanunçılıq qararları esasında iş köre.
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Niyara Bekirova. Aqmescit camileri Yañı Dünya, 2008-02-29
- Şeer memuriyetiniñ resmiy saytı
- Aqmescit resmiy saytı
- Aqmescit şeeriniñ saytı
- Aqmescitniñ tarihı ve büyük fotogalereyası
- Aqmescit - malümat merkezi
- V.İ. Vernadskiy adına Tavriya Milliy Üniversitetiniñ resmiy saytı
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Satılar basqa joldar sekildi esiñizde bir ömirlik umıtılmas estelikter qaldırwı mümkin. Olardıñ keybiri öz körinisimen sizdi ğaşıq etedi, esiñizge syurrealïst swretşilerdiñ swretterinen tüsip kelgendey seziledi, basqa biri bolsa tek qana köñiliñizde qorqınış oyatadı. Eski satılardan onıñ eskirgendigi üşin jürw öte qawipti bolsa, zamanawïleri bolsa ädeyi qorqınış oyatw maqsatında josparlanğan. Tömende älemniñ är burışında ornalasqan 10 satı sizdiñ köñiliñizde qorqınış oyatpay qoymaydı, al sol satımen joğarı şığw kerek bolsa satı aldında qorqınış uyalaytına anıq…
Angkor-Vat ğïbadatxanası, Kamboja
Kambojadağı Angkor-Vat ğïbadatxanası älemdegi barşa bwdda dinindegilerdiñ zïrat jasaytın kïeli ordası esepteledi. Ğïbadatxananıñ eñ joğarısına tört ayaqtap nemese arnayı arqandarda köterilwdiñ eş uyat jeri joq, öytkeni satınıñ qïğaştığı 70 gradwstı quraydı. Jergilikti gïdter satılardıñ bulay qïğaş jasalwınıñ sebebi adamdarğa aspanğa köterilw oñay emestigin eskertip turw, dep tüsindiredi. Biraq, ğïbadatxananıñ eñ joğarısında turğanda aspannan tömen tüswde oñay emestigine köziñiz jetedi…
Paylon del Dyablo sarqıraması, Ekvador
Sarqıramağa jabıstırıla salınğan bul satını tropïk körinisterden raxattanw üşin arnayı osılay jasalğan dep eseptew qabıldanğan. Biraq oğan «ibilis qazanı» degen awdarma beker berilmegen. Körinisi tik etip jasalğan satını basıp ötw raxatqa böleytin is dep aytw artıqtaw bolsa kerek. Satı sarqıramağa öte jaqın qurılğandığı üşin ol jerde birde-bir qurğaq nemese sırğanaq bolmağan satı basqışın yakï temir tosıqtardı kezdestire almaysız.
Xalf Dom töbesine alıp şığatın arqandı satı, AQŞ
Kalïfornïyadağı Yosemïtï ulttıq bağında ei äygili tawlı şoqqımen sizdiñ arañızda ne turğandığın bilesiz be? köterilgen sayın qïğaştığı artıp baratın, jabayı aymaqtardan ötwşi 10 km. jol jäne bul joldıñ soñında taw sırtınan ötetin, şoqqınıñ eñ töbesine alıp barwşı 100 metrlik arqandı satı turadı. Bul satıdan künine 3 mıñnan köp adam ötwine tıyım salınnğan, twrïster odan ötwi üşin arnayı ruqsatnama alwı kerek boladı
Ïnkter satısı, Perw
Äygili Maçw-Pïkçwde şamamen 500 jıl aldın ïnkter qurğan tastı satı bolıp, bul satı Wayn-Pïkçw taw şoqqısındağı Ay ğïbadatxanasına alıp baradı. Bul töbeşikten ejelgi qalanıñ qïrandılarğa aynalğan körinisi keremet körinedi. Jergilikti äkimşilik tamaşağa kelwşilerdiñ sanına şektew qoyğan, bul jerge künine 400 kisi ğana kelwi mümkin jäne satınıñ eskirgen jerleri metall konstrwkcïyalarmen qursawlanğan. Solay bolsada öte saq bolw kerek. Öytkeni, satınıñ bir jağı vertïkal qabırğa bolsa, ekinşi jağında Wrwbamba darïyasına alıp barwşı jardan basqa eşteñe joq.
«Azattıq» eskertkişi, AQŞ
Egerde siz Nyu-Yorkdağı «Azattıq» eskertkişi basındağı täjde turıp, aynalañızdağı kerekmet körinisterdiñ kwäsi bolwdı qalasañız, biraq, siz klawstrofobïyadan zardap şegwşi bolsañız, onda sizge öte qïın boladı. Bul eskertkiş täjine şığwdıñ jalğız jolı- onıñ işinde ornalasqan spïral körinisindegi tar eki satımen joğarığa köterilw. Bul satılardıñ töbesine deyingi bïiktigi 180 sm.dı quraydı. Sonımen birge är küni twrïstermen lıq tolı boladı. Eñ sabırı küştileri ğana 377 satıdan quralğan joldı basıp ötwi mümkin, al, bul 20 qabattı ğïmaratqa köterilwmen birdey. Biraq satımen köterilwdende eñ qïın sınaq bar, ol täjge şığw üşin bïlet alw.
Florlï satısı, Norvegïya
Norvegïyadağı Florlï gïdroelektrostancïyası Lyuse-Ford köli aynalasında özine tartıp turwşı xaykïng-batınıñ bastalw nüktesi esepteledi. Bul jerdegi satı sizdi eki sebeppen köñiliñizdi tüsirwi mümkin. Birinşiden satı 800 metr bïiktikke köterilwşi 4444 basqıştan quralğan, ekinşiden, ol bütindey ağaştan jasalğan bolıp, älemdegi eñ uzın satı esepteledi.
Xwaşan tawına apparatın “zäwlim” satı, Qıtay
Qıtay daosındağı 5 kïeli tawdıñ biri sanalatın Xwaşan tawınan oyıp jasalğan satınıñ anıq qanşa ekendigin eşkim bilmeydi. Mümkin, onı sanap kqrw oyında bolağandar esten adastırwşı qorqınıştan san ret sanan adasqan bolar. Taw şoqqısına vertïkal köterilw ayaqtalğan soñ, jäne bir «dozaqtıq» sayaxat, tawdıñ vertïkal betine ornatılğan, eni bar bolğanı üş taqtayşadan quralğan jäne ustaw üşin arnalğan bir şınjırdan turatın jol boylap gorïzontal sayaxat kütip turadı. Xwaşannıñ şoqqısına ayaq basqanıñızda aldıñızda kütip turğan jalğız üyşik ekendigin bilesiz.
Monblan tawı şoqqısındağı observatorïya satısı, Francïya
Bul satınıñ basqıştarı qolaylı, mıqtı ornatılğan, jan-jağında tosıqtarı bar jäne bul jerge kelwşiler sanıda köp emes. Tek qana, sizdiñ jüregiñizdiñ bir sätke toqtap qalwına sebep bolwı mümkin bolğan bir närse – bul satınıñ Alpdegi eñ bïik şoqqıda ornalasqanı bolwı mümkin. Küşti samal jäne tömen qısımdı awada bul «toptamağa» kiredi.
Barselonadağı Qasïetti januya ğïbadatxanası, Ïspanïya
Bul katolïk şirkewdiñ vïnt tärizdes satısı köbirek Slïnkï prwjïna-oyınşığın esiñizge tüsiredi. Satınıñ sizdi Antonïo Gawdï jobalağan ğïmarattıñ tübine tüsip ketwden saqtaytın tosıqtarıda bar.
Gavaydağı Xaykw satısı, AQŞ
Satı öte qorqınıştı bolğanınan onı jawıp tastaw mümkinbe? Ärïne, mümkin, Gavaydıñ Oaxw aralındağı Kwlaw şoqqısına alıp barwşı 3922 qozğalıp qalğan basqıştı satı öte ülken qawip twdıradı, ol arqılı köterilwge zañmen şektew qoyılğan. Zañnıñ öte qatañdığı, satı tömeninde arnayı küzetşiler qurılğan. Bul «aspanğa alıp şığwşı satı» dep atalğan satını 1942 jılı AQŞ Äskerï-teñiz küşteri sarbazdarı Ekinşi dünïe jüzilik soğısı jıldarında kommwnïkacïya baylanıstarın ötkerw üşin qurğan. Soğıstan soñ bul bağıt boyınşa sayaxattaw xaykerlerge (xaykïng – alpïnïzmniñ eñ qarapayım türi) öte qolay bolğan, biraq 1987 jılı onı qawipsizdik üşin jawıp tastawğa şeşim qabıldanğan.
Derekközi: blogtime.kz
Kommentarïï


text:
Nemis koncerni Apple Watch sağatı arqılı Mercedes-Benz kölikterin basqarwğa mümkindik beretin qosımşanı jasap şığardı. MB Companion dep atalatın gadjet amerïkalıq ïnjenerlermen birlese otırıp jasaldı, dep jazadı planet-today.ru. Bul bağdarlama köliktiñ qozğaltqışı iske qosılğan sätten bastap, ondağı aqparattıq jüyeni basqarwğa jol aşadı. Bir qızığı, qosımşanıñ kömegimen kölik ïesi temir tulparın turaqtan birden tawıp aladı. Sonday-aq MB Companion köliktiñ ağımdağı jay-küyinen de xabardar etedi. Ol COMAND Online jüyesimen jaraqtalğan Mersedestiñ C jäne S-klastı barlıq modelderimen jaqsı üylesedi.
Derekközi:24.kz
Kommentarïï


text:
"Törkiyäneñ urını Awrupa"
Bu turıda İtaliyaneň Änkaradağı ilçese Luigi Mattiolo belderde
İtaliyaneň Änkaradağı ilçese Luigi Mattiolo Törkiyä urınınıň Awrupa buluın äytte.
Anadolu agentlığına açıqlaw yasağan Mattiolo: “Bez härwaqıt Törkiyä urınınıň Awrupa buluın uyladıq. Çönki tarixıbız, mädäniyätebez häm qimmätlärebez bezne ber ğailä äğzaläre yasıy,” – dide.
Mattiolo İtaliya häm Törkiyäneň urtaq ütkän häm Urta diňgez geografiyasennän tuğan sınawlar belän bergä töp mänfäğatlärne dä büleşüen belderde.
İtaliyaneň Törkiyäneň Awrupa Berlegenä quşıluı barışında härwaqıt xuplawçı rol’ aluın assızıqlağan Mattiolo ike ilneň ike yaqlı säwdä häm investiŝiya mönäsäbätlären il iqtisadları häm cämğiyät’lären üsterüdä strategik ähämiyättä kürüen citkerde.
Törkiyäneň Awrupa Berlegenä äğzalek barışına da bäyä birgän Mattiolo ileneň Törkiyäneň Awrupadağı ähämiyäten soňğı aylarda kürmäwenä iğtibarnı cälep itte.
İlçe törek xalqınıň yıllar belän xıyallarınıň çelpärämä kilüen belülären äytep, ütkänne uylamıyça, forsatlarnı tabu zarurlığına işarät itte.


text:
Törek matbuğatına küzätü 14.11.2017
14 nçe noyabr' könne basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü
“Xäbär Törek” gazetı “Säyasi çişeleş kileşüe” isemle yazmasında Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan belän Rusiya Federaśiyäse däwlät başlığı Vladimir Putinnıñ Soçida küreşep söyläşüen, kön tärtibendäge töp mäs’äläneñ Süriyä krizisı buluın häm ike lidernıñ problemanı çişü belän bäyle möhim yullamalar yasawı turında yaza.
”Star” gazetı ”Prem’yer-ministr Yıldırım İran ilbaşınıñ berençe urınbasarı Cihangiri belän telefonnan söyläşte” isemle yazmasında Törkiyä prem’yer-ministrı Binali Yıldırımnıñ İran ilbaşınıñ berençe urınbasarı İshak Cihangiri belän telefonnan söyläşüen , Ğiraq-İran çik buyına yaqın urında küzätelgän cirteträwdä şaqtıy keşeneñ ğomere özelü uñayınnan qayğı urtaqlaşuın , mondıy qıyın çaqlarda Törkiyänen İrannıñ yanında buluın , kiräk bulğanda yärdämgä äzer buluların citkerüen belderä.
”Xörriyät” gazetı “2050 nçe yılda dönyanı idarä itäçäk illär bilgele buldı” isemle yazmasında salım kontrole häm beleşmä xezmätläre firması “PriceWaterhouseCoopers” (PWC)nıñ 2050 nçe yıllarda dönyada iñ köçle iq’tisadlarnıñ qaysıları bulaçağı xaqında farazlarınıñ dönya kürüen xäbär itä.
Satıp alu köçe tigezlege belän äzerlängän isemlektä Törkiyä 2050 nçe yılda berençe unlıqqa keräçak kebek kürenä. Törkiyä näticälelege belän şaqtıy Awrupa ilen uzıp kitte.
”Sabah” gazetı ” Barclays Törkiyäneñ üseş farazların kütärde” isemle xäbärendä 60 qa yaqın ildä 300 yıl buyı bank häm finans tarmağında êşçänlek başqaruçı dönyanıñ tanılğan häm iñ zur finans törkeme şirkäte “Barclays”nıñ Törkiyä iq’tisadı öçen 2017 häm 2018 nçe yıllar üseş farazların üzgärtüen citkerä.
“Barclays” xökümätneñ kredit yärdämnäre,finans täşwiqläre häm yuğarı êksport täêsirendä Törkiyä iq’tisadınıñ köçle üseşkä ireşüenä basım yasadı.
”Vatan” gazetı” Atanıñ mirası” isemle xäbarendä Ğazi Mostafa Kämal Atatörekneñ 1918 nçe yılnıñ 13 nçe noyabrendä basıp alırğa kilgän köymälärne kürgäç” Kilgän kebek kire kitärlär” dip Azatlıq suğışınıñ berençe işaräten birgän “Kartal 2” (“Börket 2”) isemle köymäneñ muzey bulaçağın uquçıları belän urtaqlaşa.
Gazet beldergänçä, älege köymä 1 yılda restavraśiyälänäçäk.


text:
Aqmescit – Kefede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ regional yolbaşçılığını deñiştirecek oldılar. Nezaretçilerniñ fikrine köre, deñiştirüvniñ teşebbüsçisi Devlet Şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasovnıñ «Qırım» areketi oldı. Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasında ketişatnıñ bozuluvı sebebinden saylav neticelerini tanımaylar. Mütehassıslar işbu areketlerde akimiyette olğan insanlarnıñ menfaatını köreler.
Kefe regional meclisinde yolbaşçılığınıñ deñiştirüvi aqqında «Qırım» qırımtatar halqınıñ cemaat areketiniñ Facebookta paylaşqan beyanatından belli oldı. Aşkâr etilgen malümatqa köre, Meclisniñ yañı reisi Selver Ziyadinov oldı. Ondan evel işbu vazifeni İbragim Muratov eda ete edi. Soñkisi vazifelerinden sağlığı zayıf olğanından vazgeçkenini bildirdi.
Yañı saylanılğan reis «oña kösterilgen işanç içün meclis azalarına minnetdarlığını bildirdi ve ileride öz faaliyetini, Kefe regional meclisiniñ reisi olaraq, «Qırım» cemaat birligi ile işbirlikte körgenini qayd etti. Ziyadinov şunı da bildirdi ki, «mezkür areketniñ nizamname ve ümdesine bütünley qol tuta» eken, haber ete QHA.
Qırım.Aqiqat neşiri Selver Ziyadinov ile bağlanıp olamadı. «Qırım» areketiniñ başı Remzi İlyasovdan da izaat almağa fırsat olmadı – o, jurnalistlerniñ telefon bağlarına cevap bermedi.
Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyası şübelene
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev, Qırım.Aqiqatqa Kefe meclisi yolbaşçılığınıñ deñişüvini izaatlap, anda saylav ketişatı bozulğanını bildirdi. «Meclis reisi toplaşuvda degil de, yerli meclislerniñ azaları vekil olğan qırımtatarlarnıñ regional konferentsiyasında saylanıla. Regional konferentsiyası ise keçirilmedi», – dep añlattı o, qırımtatar halqınıñ milliy idare organları aqqında maddege esaslanıp.
O şunı da qayd etti ki, eger de regionl meclisniñ reisi öz vazifelerinden vazgeçse, onıñ yerine muavini keçmek kerek. Kefede bu talap, Smedlâyevniñ aytqanı kibi, körmemezlikke urulğan edi. O şunı bildirdi ki, regional konferentsiyasınıñ teşkil etilmesi boyunca Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasına Kefe meclisinden muracaat kelmedi, anda yüz bergen adiseler ise Qurultaynıñ Teftiş komissiyası ve Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından ögrenilecek.
Belgisiz qalmağa istegen Meclis azalarından biri Qırım.Aqiqatqa şunı bildirdi ki, Meclisni Rusiye şekline ketirip olamağan «Qırım» areketiniñ yolbaşçılığı bunı qırımtatar regional meclisleri vastası ile yapmağa istey. «Çeşit usullar qullanıla: qorquzuv, sorğu ve ilâhre. Esası – akimitke qol tutmaq kerek», – dedi o.
«Regional meclisleriniñ esas küçü – cemiyet destegi»
Qırım sisetşınası Vladimir Yegorov emindir, Meclisniñ regional bölükleriniñ yolbaşçılıq saylavlarını keçirmek, daa doğrusı «işbu bölüklerniñ zaptını keçirmek, siyasiy reğabetke kelişe».
«Bu usulnı memuriy resursları olğan insanlar qullana. Aynı yollar ile yaqında Qırımda «regionlılar» Qırım afganlılarnı zapt ete edi», – hatırlattı Yegorov Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Akimiyet çeşit usullarnı qıdıra ve qırımtatarlar ile küreşte muayyen yolnı tapıp olamay, şunıñ içün de qorqutmağa, de yaqalamağa, de zapt etmege tırışaVladimir Yegorov
Regional meclis ile yüz bergen vaziyette, siyasetşınasnıñ fikrine köre, teşebbüsçiler «yañılırlar». «Çünki oña (qırımtatar regional meclisine. – Muar.) akimiyetniñ yuridik tanuvı kerekmey, onıñ resmiy qaydı yoq, onı yañı yolbaşçılıqqa resmiyleştirmege mümkün degil. Regional meclisleriniñ esas destegi – cemaat destegi ve faallerniñ yardımı, olarnı ise «ğayrıdan resmiyleştirip» olamazlar».
«Akimiyet çeşit usullarnı qıdıra ve qırımtatarlar ile küreşte muayyen yolnı tapıp olamay, şunıñ içün de qorqutmağa, de yaqalamağa, de zapt etmege tırışa», – dey Yegorov.
Kürkçi: Rejissörlar deñeme topuznı işlettiler
Qırım mütehassısı Yusuf Kürkçiniñ fikrine köre, Kefe regional meclisiniñ başı saylanılğanda ketişat bozulğan olsa, böyle rey berüv neticelerine ciddiy yanaşmaq acet de yoq. «İnsan sağlığı zayıf olğanından vekâletlerinden vazgeçse, demek, mecliste onıñ yerine muavini keçe», – dedi Kürkçi Qırım.Aqiqatqa.
Kefe regional Meclisiniñ yolbaşçılığını deñiştirmek ıntıluvnı ekspert teşebbüsçilerniñ mahsus bir vaziyetni meydanğa ketirmek içün mehanizmni işletmek ıntıluvı olaraq tanıy.
«Kefe regional Meclisiniñ yolbaşçılığını deñiştirmege istegenler deñeme topuznı işlettiler, belki. Bu kibi sanalaştıruv rejissörları regional meclislerni ileride daa da meraqlı ve kelirli sanalaştıruvlarnı qoymağa imkân berecek mehanizmlerge çevirmege isteyler. Bu adiselerniñ iştirakçileri kimde ne qadar regional meclisi bar olğanını sayıp baqacaqlar. Misal içün, yarın regionlardan Qurultayğa çeşit meselelerniñ çezilmesi, ya da nevbetten tış sessiyanıñ çağırılması boyunca muracaatlar kelmege başlasa, vaziyet deñişe bile», – dep tüşüne Kürkçi.
Qırımtatarlarnıñ sayısı çoq olğan regionlarda saylav ketişatını bozmağa qıyınYusuf Kürkçi
Aynı vaqıtta siyasetşınas böyle areketlerniñ diger regionlarda da yüz bere bilecegi aqqında şübelene. Kefede, sözlerine köre, işbu vaqia anda yaşağan qırımtatarlarnıñ sayısı az olğanından sebep yüz berdi. «Qarasuvbazarda böyle şey olamaz edi, Bağçasarayda, qırımtatarlarnıñ sayısı çoq olğan regionlarda saylav ketişatını bozmağa qıyın, çünki konferentsiyada iştirakçilerniñ sayısı bayağı olur», – dey ekspert.
Bunıñ ile Kürkçi şunı dey ki, şu vaqıtta «qırımtatarlarnıñ yaqın zamanları müim sayılğan problemlerinden çetleşüv yüz bere: misal içün, Cuma caminiñ qurucılığı ya da topraq meseleleri ile bağlı problemler».
Metinde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan ıstılalar mevcut


text:
Rusiye Tış işler Nazirligi Latviya paytahtı Rigada yekünlengen AB «Şimaliy ortaqlıq» programmasınıñ sammitini teñqitke oğrattı.
İnformatsiya departamentiniñ ve Tış işler Nazirliginiñ resmiy beyanatında aytılğanı kibi: «Qayd etemiz, AB nevbetteki sefer Qırım boyunca öz aqılsız mevamını bildirdi».
Bundan da ğayrı, Moskvada «Şimaliy ortaqlıq» «ğayeviyleştirilgen geosiyasiy leyha, onıñ amelge keçirilmesine AB ayrı memleket-azaları tesir ete», degen fikirdeler.
Rigada mayıs 22 künü Avropa birliginiñ ve «Şimaliy ortaqlıq» memleketleriniñ yetekçileri bazı kelişamamazlıqlarğa baqmadan umumiy beyannameni qabul ettiler.
Vesiqada qayd etilgeni kibi, AB aprel 27 künü Ukraina-AB sammitinde Ruiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ qanunsız sürette qoşuluvı aqta bildirüvine sadıq qalğanını tasdiqlay.
2009 senesi teşkil etilgen «Şimaliy ortaqlıq» programmasınıñ azaları Ukraina, Gürcistan, Moldaviya, Azerbaycan, Ermenistan ve Aqrusiye memleketleri ola. Birinci üç memleket Avropa birligi ile daa da sıqı bağ qurmaq niyetindedir.


text:
O'ndiris revolyutsiyası
O'ndiris revolyutsiyası bul zatlardın' islep shıg'arıw usılında u'lken ha'm tez o'zgerisler bolg'an tariyxıy da'wirge berilgen at.
Bul 18-a'sirdin' ortalarında Ullı Britaniyada baslang'an ha'm 19-a'sirdin' baslarına kelip Evropa ha'm Amerikag'a jayılg'an. Bul ko'pshilik zatlardın' qol ku'shi menen kishkene ustaxanalarda emes, al zavodlarda ku'shli mashinalar ta'repinen ko'p mug'darda aytarlıqtay arzan islep shig'arılıwın an'latar edi.
Jan'a pikirler ha'm ashılıwlar shaxtyorlıq, metal o'ndirisi ha'm tovarlardı jetkerip beriwde de payda boldı. O'ndiris revolyutsiyasının' en' a'hmiyetli ashılıwı puw dvigatelinin' oylap tabılıwı boldı. James Watt (Djeyms Watt) ta'repinen oylap tabilg'an puw dvigatel fabrikalardı isletiwde ha'm teren' shaxtalardı qazıwda qollanıldı. Bul sonın' menen birge temir jol dvigateli sıpatında qollanıldı. Janıwshı ko'mir ıssılıg'ı tiykarg'ı energiya jetkerip beriw o'zegine aynaldı.
Geybir tariyxshılardın' pikirinshe, o'ndiris revolyutsiyası 1820 jıllarda juwmaqlanga'nday bolg'an, biraq olar ha'zirgi waqıtqa shekem dawam etip atırg'an o'ndiris o'zgerislerinin' baslanıwı bolg'anlıgın moyınlaydı.
Tariyxshılar elege shekem o'ndiris revolutsiyanın' baslang'an waqtın ha'm ne sebepli ol birinshi bolıp Angliyada baslang'anlıg'ın haqqında elege shekem bir sheshimge kelmegen. Bul o'z na'wbetinde, tariyxshılar ta'repinen Bilim da'wiri dep atalg'an 17-a'sirdegi ilim arqalı waqıyalardı uyreniw ruxın payda etti. Angliya 1700-jıllar dawamında hesh qanday urısta qatnaspag'an siyasiy turaqlı ma'mleket bolg'an.
Angliya sonın' menen birge, o'z shegarasında o'ndiris ushın kerekli ko'plegen shiyki zatqa ha'm mashinalardı isletiw ushın energiyag'a iye bolg'an. Angliyada sonday-aq islep shıg'arılg'an zatlardı satıp alıwshı ha'm paxta, qant siyaqlı shiyki zatlar menen arzan bahada ta'miyinlewshi koloniyaları bolg'an. O'ndiris revolyutsiyası da'wirinde qulshılıq Britaniya İmperiyasının' ko'plegen jerlerinde a'melde bolg'an, bul jan'a o'ndirislerdi islep shıg'arıwg'a sarplanatug'ın puldın' tiykarı bolg'an.


text:
İşğal etilgen Qırımda Vernadskiy adına universitetiniñ studentlerini ameliyatqa Karaçay-Çerkessiyağa yollaycaqlar. Aliy oquv yurtunıñ turizm kafedrasınıñ dotsenti Yekaterina Lukyanenko qayd etkeni kibi, bu kibi qaideler universitette daa SSSR vaqtında işley edi, – dep haber ete TASS.
«Men Qaraçay-Çerkessiya cumhuriyetine qırım studentleriniñ işbu regionda olacaq ameliyatı aqqında qonuşmaq içün keldim. Soñ yılları böyle imkânımız yoq edi», – dedi o ve cumhuriyette yahşı tabiat ve tarihiy-medeny asabalığı olğanını qayd etti.
Lukyanenko şunı da bildirdi ki, tahminen 60 yıl devamında Qırım universitetiniñ coğrafiya fakultetiniñ studentleri Dombay ve Arhızğa kele ekenler.
«Şimdi mında turizm saasındaki mütehassıslar içün de güzel bir meydançıq peyda oldı. Mezunlarımızğa Qırımnıñ turizmini inkişaf etip, onı Rusiye turizmine qoşmaq kerek», – dedi o.
İlk sefer studentler bu regionğa 2014-2015 seneleri qış mevsiminde barmaq kerekler.


text:
Qırım adliyecisi Emil Kürbedinovnıñ bildirgenine köre, Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi fevral 11-de yaqalanğan ve soñra «terrorizm» ile qabaatlanıp apiske alınğan Müslim Aliyev, Emir-Üsein Kuku, Enver Bekirov ve Vadim Siruknıñ apiske alınmasından appelâtsion şikâyetlerini baqacaq.
«Enver Bekirov ve Vadim Siruk (terrorizm ile qabaatlanğan Qırım musulmanları) apiske alınmasına bergen appelâtsion şikâyetlerim Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde 2016 senesi fevral 29-da saat 10:00 baqılacaq», – dep yazdı Facebookta adliyeci.
Onıñ bildirgeine köre, Müslim Aliyev ve Emir-Üsein Kukunıñ apiske alınmasından şikâyetleri fevral 29-da saat 11-de baqılacaq.
Qırımda fevral 11-de qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler olıp keçti. 12 insan yaqalandı, sorğulardan soñ çoqusı azat etildi. Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtınıñ» faaliyeti aqqında cinaiy iş boyunca 4 insan yaqalanğanını bildirdi.
Fevral 12-de yaqalanğan dört kişi apiske alındı. O künü daa tahminen on tintüv keçirildi.
Qırımtatar Milliy Meclisi buña qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnıñ yañı dalğası dep ayta. Ukraina Tış işler nazirligi fevral 12-de narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı basqını arttırmağa çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Ukraian yuqarı şurasınıñ reisi, Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov bildirdi.
«Uruşlar devamında bizim arbiylerimiz şeerni qurtara edi, ögge ketmege imkân bermediler, amma, yazıq ki, ateş astında Ukraina içün 13 insan can berdi», – dep bildire Turçinovnıñ sözlerini İnterfaks-Ukraina.
Spikerniñ sözlerine köre, antiterroristik ameliyatınıñ dairesi Donetsk ve Lugansk vilâyetiniñ merkezi etrafında buluna, mında separatistlerniñ bazası yerleşe. «Olar Donetskten 48 km etrafında uzaqlıqta olğan blokpostqa ücüm ettiler», – dep añlattı Turçinov.
Evelleri Mudaafa Nazirliginde qayd ettiler ki,boyevikler Donetsk vilâyetiniñ Volnovaha şeeri yanında Ukraina Silâlı quvetleriniñ arbiy qısmınıñ arbiy hızmetçileri hızmet etken blokpostqa ateş açqan ediler.


text:
Enver Demirbağ - Çatalkaya Kışladır
Sanatçı : Enver Demirbağ
Türkü : Çatalkaya Kışladır
Etiketler : Enver Demirbağ - Çatalkaya Kışladır türkü indir, Enver Demirbağ - Çatalkaya Kışladır türkü dinle, Enver Demirbağ türküleri, Çatalkaya Kışladır mp3 indir, Enver Demirbağ türküleri Çatalkaya Kışladır türküsü, Çatalkaya Kışladır sözleri, Enver Demirbağ mp3 dinle, Enver Demirbağ download, Çatalkaya Kışladır bedava mp3, Enver Demirbağ türkü sözleri, Enver Demirbağ türkü dinle, Enver Demirbağ son albüm indir
Enver Demirbağ Türküleri
enver demirbağ - gam zedeler gam zedeler (elazığ)
Enver Demirbağ - Kalede Kavun Yerler
Enver Demirbağ - Dağlar Dağımdır Benim
Enver Demirbağ - Muhalif Hoyrat
Enver Demirbağ - Bülbülün Kanadı Sarı
Enver Demirbağ - Necibe
Enver Demirbağ - Kara Gözler
Enver Demirbağ - İndim Baktım
Enver Demirbağ - Tecnis
Enver Demirbağ - Bu Dere Buz Bağlamış
Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda
Enver Demirbağ - Duman Almış
Enver Demirbağ - Kaşların Oydu Beni
Enver Demirbağ - Yere Kum Savrulur
Enver Demirbağ - Yel Eser Kum Savrulur


text:
Qırımda musulman imamlarını oqutacaq aliy oquv yurtları açılmaq kerek.
Bunı milletlerara ve dinlerara munasebetler eyiliştirmesi boyunca Rusiye cemaat palatasınıñ Aqmescitteki keniş toplaşuvında Moskva, Merkeziy region ve Çuvaşiya müftisi Albir Krganov bildirdi, dep haber ete Krım.Media.
Onıñ fikirine köre, devlet Qırımda islâm aliy oquv yurtlarınıñ açılmasına qoltutmalı. İmamlarnı «qırımtatar meselesi, Qırım medeniyeti ve tarihına» esaslanıp oqutmaq kerek.
Qırım musulmanları müftisiniñ muavini Esadullah Bairov bu teklifke qoltutıp, yarımadada yalıñız medreseler olğanını qayd etti.
Neşirniñ malümatına köre, bugün Qırımda sekiz medrese bar. 2014 senesi yazda ve küzde bir sıra musulman mektebinde tintüv keçirildi.


text:
Qazaqstan - Qıtay şekarasında jer silkindi
ALMATI. QazAqparat - QR Bilim jäne ğılım mïnïstrligi Ğılım komïtetiniñ «Seysmologïyalıq täjirïbelik ädistemelik ekspedïcïyası» memlekettik mekemesiniñ seysmïkalıq stansalar jelisi 21 mamır küni Almatı waqıtımen 19 sağat 07 mïnwt 26 sekwndta jer silkinisin tirkedi, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Jer silkinisiniñ epïcentri Almatı qalasınan soltüstik-şığısqa qaray 499 şaqırım qaşıqtıqta, Qazaqstan - Qıtay şekarasında ornalasqan. Zilzalanıñ energetïkalıq sanatı - 11.2, oşağınıñ tereñdigi - 5 km», - delingen xabarlamada.


text:
Menim qomşum «Qırımbizimki», «Eyiki,bizde atmaylar», «Buyalıñızvaqtınca sürecek» ve ilâhre, ilâhre, ilâhre ğayelerniñ tarafdarıdır.
«Referendumdan» soñ öyle quvandı ki: «İra, nasıl bayram olğanı, er kes biri-birini hayırlağanını, quvanğanını körse ediñ!» Soñra, men az qaldı esimi coyacaq sözler yañğıradı: «Er şey sovet ükümetinde kibi edi…», - dep, menim quvanmağanımnı körip taaciplendi.
«Kelecegimiz o qadar parlaq olacaq! Aylıqlarnı köterirler! Balalarımız Rusiyede oqup olurlar! Ebet. Moskva ve Piterge biletler ucuz olacaq! Putin aqay sözüni berdi, men oña inanam! Endiden, tizeme Piterge qızımnen baracam, özüm barğan parağa! Başından Krasnodar ülkesine qaynanama, soñ Piterge!» – iç tınçlanmay qomşum laqırdı ete berdi.
Başta paromnen, soñ uçaqnen ketecek edi. Qızı, mektep mezunı bu yolculıqnı büyük isteknen bekley edi. Men atta, suqlandım – genç, dülber, Piter, beyaz geceler…er şey da ögde…Ah!
Biraz vaqıt keçken soñ,yolğa azırlandılar, amma Piterni endi añmay ediler, tek qartanağa baracaq oldılar (ucuz biletler yoq eken). Paromnı da hatırlamay ediler (kim ister satlernen nevbette turmağa). Trennen ketmege qarar aldılar…Ukrainanı keçip ketecek oldılar.
Yaş qız endi çoq quvanmay edi, men şaştım- qartanası da!
Qaytıp kelgenden soñ, er şey añlaşıldı. Qartanasını pek seve eken, amma onı keçenleri körgen edi. Ve yaşlar içün eglenceli merkezler olmayıp, yekâne kuvançları içkicilik olğan köyge barmağa istegi yoq edi. Men buña pek taciplendim, bu ufaq "bandera" köyçigi degil de, şeerge yaqın olğan büyük qasaba edi!
Faqat men diger şeyge daa çoq şaştım, qartanası yaşağan qasabada İNTERNET yoq eken.
Bu ise, yaş nesil içün caillikniñ bir timsalidir!
Yani tek qartnıñ evinde degil de, asılında iç bir soqaqta, iç bir evde yoq! Ne telefon, ne kabel, ne de mobil telefonlardaki internet yoq…
İnternet olğan eñ yaqın köy qayda dep sorasam, qız şeerde olmalı, dep cevaplandı, çünki qomşu köylerde de internet bağı yoq. Yani, Rusiye köylerinde yekâne malümat qaynağı televizordır! (belki er yerde degil) Bu adamlar diger qaynaqlardan marum qaldılar.
Ve bu kibi köyler çoqtır. Olarğa aqiqatnı kim aytar? Qomşumnıñ bu ikâyesi sayesinde, malümatsız qalğan rusiyelilerni acıdım ve atta, özümcesine aqladım.
O qadar bahtsız olğanlarını bilmegen, bahtlı insanlar!
İrina Osiik, ukrain pasportı olğan qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Brifing ve matbuat konferentsiyaları
İnformatsion siyaseti Nazirligi Tasil Nazirligi ve Qırım cemaatçılığınıñ umumiy matbuat konferentsiyasını teşkil etti
21 Oraq ayı, 15:20
İnformatsion siyaseti Naziriniñ muavini Artöm Bidenkonıñ iştiragınen brifing ötkerild
10 Oraq ayı, 11:58
Artöm Bidenko: "Nazirlik işinde açıqlıq qaidesinen qullana"
9 Oraq ayı, 11:40
Nazir muavini Tatyana Popova beşinci ve altıncı mobilizatsiya dalğalarına bağışlanğan "Qaraman komandanlar" içtimaiy kampaniyasında iştirak etti
8 Oraq ayı, 17:12
Nazir mesleatçısı Alina Frolova NATO ştab kvartirasına iş ziyareti neticeleri seslendirmek içün brifingni keçirdi
24 Bozarğan ay, 12:01
Sergey Köstinskiy: "İnformatsion siyaseti Nazirligi ATR telekanalınıñ çalışması içün güzel şaraitlerni qura"
18 Bozarğan ay, 18:34
Ukraina İnformatsion siyaseti Nazirligi üçünci ayı işi aqqında maruzanı berdi
9 Bozarğan ay, 19:10
Tatyana Popova matbuat konferentsiya devamında İnformatsion siyaseti Nazirligi ve Ukraina mudafaa Nazirliginiñ umumiy "Embedded journalism" leyhası aqqında tarif etti
8 Bozarğan ay, 18:45
Mayısnıñ 20-misinde Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ muavini Tatyana Popova "Jurnalistler ve cenk: problemniñ bütün tarafları" press-konferentsiyasında iştirak etti
27 Qural ay, 14:23


text:
Yanvarniñ 2-nde Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkağa bağışlanğan dua ötkerildi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl Facebookta haber etkenine köre, Salı künü Veciye Kaşkanıñ vefat etkenine 40 kün tola.
Noyabrniñ 23-nde Aqmescitte küç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp alğan ediler. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlandı.
Qırımtatar faalleri tutulğan vaqıtta qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni aqqında belli ola.
Esas Ukrainada yerleşken Qırım MC prokuraturası ötkerilgen qanunsız tintüv, insanlarnıñ tutup alınuvı ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölümi boyunca cinaiy iş açqan edi.
Veciye Kaşka – qırımtatar milliy areketiniñ veteranı. O, 1934 senesinde Aluştağa yaqın yerdeki Üsküt (Privetnoye) köyünde doğa. 1944 senesi qırımtatar halqı sürgün etilgen soñ, Veciye Kaşka qorantasınen beraber Özbekistanda yaşay. 50-nci yıllarda o, ömür arqadaşı Bekirnen beraber qırımtatar milliy areketine qoşula.


text:
İşğal etilgen Qırımda Kezlev inkişafınıñ köntseptsiya azırlanmasına bütünrusiye bala şifahanesi, federal derecede, Strategik Teşebbüsler Agentliginiñ qol tutuvı ile başladılar.
Bunı öz başına ilân etilgen Qırım ükümetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
«Kezlev – balalıq çağınıñ şeeri» leyhası boyunca birinci iş toplaşuvı «Qırım kurort ve turizm naziri vazifelerini eda etkenniñ mesleatçısı» Andrey Filonovnıñ teşebbüsi ile Moskvada olıp keçti.
Filonovnıñ aytqanına köre, Strategik Teşebbüsler Agentliginde olıp keçken körüşüv leyhanıñ ameliy azırlanmasına yol berdi.
Qırım işğalinden sebep Ukraina 118 pioner lageri, şu cümleden «Artek» Halqara bala merkezinden marum qaldı. Rusiye akimiyeti onı Rusiye tasil ve ilim Nazirligine boysundırdı.
2014 senesi martnıñ 16-da Qırımda ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında sahte referendum olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ rey berüvni tanımayıp, Qırım Rusiye tarafından işğal etildi degen fikirdeler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Aqmescitte salı künü, noyabr 17-ne, «fevral 26 işi» iştirakçileri – Ali Asanov ve Ahtem Çiygozğa nisbeten planlaştırılğan mahkeme toplaşuvları aqqında bildire.
Onıñ malümatına köre, salı künü Mustafa Degermencige de ceza qararı baqıla bile.
Qırım SİZOlarında qırımtatar milliy areket faalleri Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci bulunmaqta. Olarnı bir buçuq yıl evelsi 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında teşkil etilgen «kütleviy tertipsizlik»lerde iştirak etkenleri sebebinden qabaatlaylar.


text:
«Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayevniñ tevqif etilmesi «birleşmeniñ çalışmasında aks etilmez». Bunı Qırım advokatı Emil Kurbedinov «Qırım birdemligi»niñ Aqmescitte mayıs 26-da keçken nevbetteki oturışuvında söyledi, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Kurbednov: «Bu vaqia «Qırım birdemligi»niñ bir daa toplaşmaması ve halqnıñ aqları oğrunda küreşmemesi içün sebep olmaycaq. O, aksine, insanlarnı birleştirecek», – dep saya.
Areketniñ koordinatorlarından birisi Dilâver Memetov, öz nevbette, «Qırım birdemligi»niñ bu oturışuvı, FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etüv şübhesi boyunca iyün 9-ğa qadar tevqif etilgen Server Mustafayevsiz birinci kere keçe, dep qayd etti.
Mevzuğa dair: Faaliyetçilerden terroristlerni yapalarmı? Rusiye telükesizlik hadimleri Qırımda yañı tintüvler ve yaqalavlar keçirdi
Memetov: «Biz Server Mustafayevniñ tevqif etilmesini bütün «Qırım birdemligi»ne, cemiyet areketinde faal iştirak etkenlerniñ episine tazyiq etüv, dep sayamız. Ve aynı zamanda Server Mustafayev ve (Bağçasaray faaliyetçisi – QA) Edem Smailovnıñ tevqifi – tazyiqnıñ, faallikke baqmayıp, er keske qarşı yapılğanını köstere», – dedi.
Qırım adliyecisi Lilâ Gemeci de «ekstremistik maddeler» boyunca yaqalanuvlar ve tevqiflerni, qırımtatar halqına tazyiq etüv içün bir manaçıq olğanını saya, çünki «Qırım terroristleri aqqında narrativge endi kimse inanmay».
«Qırım birdemligi»niñ mayıs 26-daki oturışuvında 80 kişi – Qırım siyasiy mabüsleriniñ doğmuşları, qırımtatar faaliyetçileri ve advokatları iştirak ettiler.
«Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayev FSB hadimleri tarafından mayıs 21-de Bağçasarayda yaqalandı.
Onıñnen beraber Bağçasaray rayonındaki Topçıköy (Dolinnoye) köyüniñ sakini Edem Smailov – soñki on beş yıl içinde Bağçasarayda musulman diniy merasimlerini keçirgen imanlı musulmannı yaqaladılar.
Olar ekisi de Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» musulman din teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayılalar.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
İşğal etilgen Qırımda yaqalanğan qırımtatarlarnıñ sayısı artacaq, dep belley Meclis reisi Refat Çubarov.
Bu aqta o, «Ukrinform» agentligine bergen izaatında bildirdi.
Onıñ fikrince, rusiyeli ükümet yaqalanğan qırımtatarlarnı ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını ekstremizmde qabaatlaycaq, «ğarpqa Qırımda yapqan areketleriniñ yañı gibrid şeklini satmaq» ve aynı vaqıtta Qırım sakinlerini qorquzmaq içün tamır halqına qarşı kösterici protsess yapacaq.
«Çeşit mustaqil, bu cümleden halqara menbalardan elde etkenimiz malümatlarğa köre, işğalciler sanki ekstremistik sayılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanıñda qabaatlanıp yaqalanğan kişilerniñ sayısını arttıracaq.
Ve mında Qırımda «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı o qadar insan olmağanı farq etmez. Böyle «Hizb ut-Tahrir» ekstremistik degen teşkilâtı yoq. Amma işğalciler bunı, kerekli qadar adamlarnı toplap, belki, bu 30-35 insan olacaq, şou-protsess yapmaq içün, ğarpqa olar, böyle etip, qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı degil de, musulman ekstremistlerine qarşı çalışqanını kösterip, aldatmaq içün mahsus yapa», – dep ayttı Çubarov.
Onıñ zan etkenine köre, Qırım sakinlerine qarşı repressiyalarnı daa qattı şekilde alıp barıp, Rusiye Ğarpqa ukrain Qırımda bulunğanını añlatmağa tırışa.
«Olar Ğarpqa Qırımda yapqan areketleriniñ yañı gibrid şeklini satmağa tırışacaq. Derken, siz bizni tenqit etesiñiz, ne içün sanktsiyalarnı qullanasıñız: biz mında ekstremistlernen küreşemiz, Süriyede siz ve biz beraber küreşkenimiz kibi», – dep añlattı Meclis reisi.
Tünevin Qırımda rusiyeli uquq qoruyıcılar kene de qırımtatarnı yaqaladı, onıñ evinde yasaq edebiyatnı qıdırdı ve onıñ «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile bağınen meraqlandı. Bundan soñ, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ malümatına köre, aqay kişini çıqmamaq şartınen yiberdiler.
Qırımda «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanğan endi 12 Qırım musulmanı apiste buluna.
Tintüvler, hırsızlıq ve diger qırımtatarlarğa nisbeten yapılğan basqınlar Qırım işğal etilgen soñ bitmey. Bu aqta daimiy şekilde uquq qoruyıcılar, bu cümleden halqara uquq qoruyıcılar bildire. Lâkin, Kreml ve Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti bunı red ete, ve er vaqıt «cinayetniñ milleti yoqtır» dep ilân ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aynıñ sorawı
Üktäbr' ayınıñ sorawı
AйHың copaBы (kиpил xәpeфләpe бeләH)
Bıyıl Berläşkän Millätlär Oyışması ğomum şurası (general’ assambleyası) niçänçe tapqır cıyıldı?
- 83
- 73
- 90
Bezgä döres cawap cibärgän tıňlawçılarıbız arasında ütkäreläçäk ciräbädä bilgelänäçäk 3 keşegä “Törkiyä awazı” radiosınıň büläge bireläçäk.
Cawaplarığıznı 2018nçe yılnıň 31nçe üktäbr’ könenä qadär faks nomerıbızğa, poçta aşa yäisä tübändäge blanknı tutırıp cibärä alasız.
Faks nomerıbız: +90 (312) 463 -34- 54
Poçta adresıbız:
PK 333, 06443, YENİŞEHİR, ANKARA, TÜRKİYE.
Uňışlar teläp qalabız.


text:
İşğal etilgen Qırımda «Çiygoz davasınıñ» mahkeme oturışında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası yanında yüz bergen adiselerniñ delilleri tedqiq etilmekte. Bunı advokat Nikolay Polozov Facebookta derc etilgen videoda ayttı.
«Fotoresimler qısqa bir müddetni qaplap ala – 12:47-den 12:57-ge qadar. Numayış etilgen fotoresimlerde Ahtem Çiygoz yoq, içki azbarını qavrap alğan fotoresimler olsa da, şaatnı körmedik. Fotoresimlerde zarar körgen ve şaatlar aytqan qara-qırmızı bayraqlar da körünmedi», – dep ayttı Polozov.
Onıñ bildirgenine köre, fotoresimlerde ne zorbalıq areketleri, ne de zorbalıq maddeleri bar.
Nevbetteki mahkeme oturışı dekabr 27-de saat 9:30eda başlaycaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Cumaertesi künü, yanvar 24-te, saba saat 09.25 qanunsız silâlı birleşmelerniñ boyevikleri Mariupolniñ şarqiy civarına «Gradlardan» ateş açtılar. Olimpiyskaya soqağında mesken evler viran etildi, qurbanlar aqqında malümat ögrenile.
Bunı ATO matbuat merkezi bildire.
Donetsk vilâyetindeki içki işler nazirliginiñ baş idare yolbaşçısı Vâçeslav Abroskin Facebook saifesinde bildirdi ki, ateş neticesinde 10 insan elâk oldı.
«Boyeviklerniñ Mariupolge açqan ateş neticesinde, Kiyevskaya, Olimpiyskaya, 1 mayıs soqaqları rânında mesken yerde 10 insan elâk oldı. Malümat ögrenile», – dep yazdı Abroskin. Onıñ aytqanına köre, vaqia yerinde militsiya şeer bölüginiñ taqiqat-acele gruppası çalışmaqta.
Bundan evel boyevikler Debaltsevo ve Ukrainanıñ silâlı quvetleri noqtalarına ateş açmaqnen beraber şeerni ükümetniñ nezareti altında bulunğan diger yerler ile birleştirgen yolnı ateş altına aldılar.
Bir çoq adam evlerini terk etmege tırışa.


text:
Kelecek afta, noyabr 19-da, «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurasınıñ» malümat siyaseti, alâqa ve kütleviy bağları komiteti Qırım parlamentinde Kütleviy haber vastaları hadimleriniñ akkreditatsiyası aqqında nizamnameniñ soñki variantını tasdıqlaycaq. Bunı komitet reisi Sergey Şuvaynikov toplaşuvda bildirdi, dep haber ete Krım Media.
Şuvaynikovnıñ aytqanına köre, vesiqa «ğayet qıyın» oldı.
Onıñ bildirgenine köre, endiden soñ kütleviy haber vastalarınıñ hadimleri Rusiye Federatsiyası vatandaşınıñ pasportını köstermek kerekler. «Mında jurnalistlerge Rusiye qanunları boyunca yaşağanımıznı añlatacaqmız, Rusiye qanunları boyunca ise belli bir talaplar bar. Özüñiz de yahşı añlaysıñız, Rusiye Federatsiyasınıñ pasportı soqaqta bile er daim yanıñızda olmalı, şu cümleden devlet müessisesiniñ binasında da», – dedi Şuvaynikov.
Onıñ qayd etkenine köre, jurnalistler bu talapqa riayet etmeli.
Malüm olğanı kibi, artıq Qırım parlamentinde çalışacaq olğan jurnalistler icadiy tahallüs, iş yeri, tasil, tecribe, zenaat, iş ve cep telefon nomeraları, elektron poçtasınıñ adresini bildirmeli.


text:
Osman Öztunç - Suları Islatamadım
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Suları Islatamadım
Etiketler : Osman Öztunç - Suları Islatamadım türkü indir, Osman Öztunç - Suları Islatamadım türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Suları Islatamadım mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Suları Islatamadım türküsü, Suları Islatamadım sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Suları Islatamadım bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Köroğlu
Osman Öztunç - Ben Sensiz Öldüm Bağışla
Osman Öztunç - Dadaloğluyam
Osman Öztunç - Canciğer
Osman Öztunç - Oğul
Osman Öztunç - Ağlıyor Babam
Osman Öztunç - Hoşçakal İzmir
Osman Öztunç - Karahan Dede
Osman Öztunç - Delidolu
Osman Öztunç - Vur
Osman Öztunç - Ağlarım
Osman Öztunç - Ağlıyorum
Osman Öztunç - Cinayet Var
Osman Öztunç - Psikopat Geceler
Osman Öztunç - Yarınım Yok


text:
27 mamırda “Domïno” tobınıñ änşisi Şolpan Beysenova tuñğışın dünïege äkelip, ana atandı dep xabarladı baistars.kz.
Änşi ana atanwın asığa kütken bolatın. Birneşe jıl burın awır jol apatına tüskenine qaramastan, Beysenova dünïege şekesi torsıqtay ul äkeldi.
Boyı 53 santïmetr, salmağı 3 keli 200 gramm böbekke esim de tañdalıp qoyğan.
Şolpan men joldası Mïras uldarına Dinmuxamed esimin berwdi jön körgen eken.
Eske salsaq, “Domïno” tobı 2005 jıldan beri “Allo”, “Ayım-ay” änderimen tanımal boldı.
Kommentarïï


text:
Bağçasarayda Han saraynıñ merkeziy meydanında avgust 27 künü saat 19:30 «Bağçasaray çeşmesi» baletini kösterdiler. Numayış Qırım akademik Ukrain muzıkalı teatriniñ aktörları icrasında oldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bu kibi tedbir Han saraynıñ müzey kompleksiniñ merkeziy meydanında ilk sefer ötkerile. Böyleliknen seyirciler o zamandaki müitni daa da güzel añlay bile»,– dep tarif etti qoruqnıñ müdiri Elmira Ablâlimova.
Onıñ sözlerine köre, Han sarayda teatr aqşamları avgust ayında başlandı.
«İlk olaraq qırımtatar teatrniñ «Arzı qız – Mishor qızı» degen numayışı kösterildi. Bağçasaray çeşmesi ise Ukrain muzıkalı teatrniñ icrasında numayış etildi», – dedi müdire.
Oyunnı han saraynıñ azbarında köstermege ğaye müzey hadimlerine ait.
«Seyircilerniñ sayısına köre, bu muvafaqiyetli bir ğaye olğanını ayta bilem», – dey Ablâlimova.
Qırım.Aqiqat mühbirine Qırım akademik Ukrain muzıkalı teatrniñ aktörı Ernest Prtıhov aytqanı kibi, baletni çoq kere kösterdiler, amma böyle müitte olar ilk sefer çıqışta bulundılar.
«Açıq avada, em de sarayımıznıñ azbarında ilk sefer çıqışta bulunamız. Pek memnünmiz, atta seyircini körmeymiz, er şey aqiqaten olğanı kibi duyula»,– dey o.
«Bağçasaray çeşmesi» – bestekâr Boris Asafyevniñ Aleksandr Puşiknniñ poeması boyunca yazılğan oyun poemasıdır. O 1934 senesi Nikolay Volkovnıñ stsenariyi boyunca baletmeyster Rostislav Zaharov tarafından sanalaştırıldı.


text:
Ukrainanıñ sabıq içki işler naziri Vitaliy Zaharçenko Ukrainanıñ qaçaq prezidenti Viktor Yanukoviç ile körüşmegenini ve onıñ bulunuv yerini bilmegenini bildirdi. Bunı o işğal etilgen Aqyarda yanvar 16 künü keçirilgen brifing devamında bildirdi, dep haber ete «Krım Media».
«Biz kerçeketen de Viktor Födoroviç ile bir qaç kere körüştik, amma daimiy bir munasebet yoqtır», – dedi Zaharçenko.
Bunıñ ile o, Arsen Avakovnıñ nazirligine «inanmağanını» bildirdi ve Ukrainanıñ bugünki uquq qoruyıcı sistemasını faşist Almaniya ile, özüni ise müşür Jukov ile qıyasladı.
«Faşist Almaniya Jukovnı qıdıruvğa ilân etkeni kibi bir şey. Men, doğrusını aytsam, kendimi ulu müşür olaraq saymayım, amma tahminiy bir qıymet kese bilem», – dep añlattı o.
Evel Ukraina baş prokurorı Vitaliy Yarema İnterpol yolbaşçılığı Ukrainanıñ sabıq içki işler naziri Vitaliy Zaharçenkonı arbiy cinayetçi olaraq tanığanı sebebinden onı qıdıruvğa ilân etmegenini bildirdi.
Malüm olğanı kibi, Ukrainanıñ sabıq içki işler naziri Vitaliy Zaharçenko Rusiye vatandaşlığını qabul etti, amma bunıñ ile ukrain vatandaşlığından da vazgeçmege istemey.


text:
O, Strasburgda Avropa parlamentiniñ toplaşuvında çıqışta bulunır eken, Ukraina şarqında silâlı adamlarnıñ ihtisasiy areketleri yaqında Qırımda olıp keçken adise-vaqialarnı añdırğanını ayttı.
Füleniñ aytqanına köre, Avropa Birligi Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ AB devletlerine Ukrainağa gaz berilmesinen bağlı mektübine cevap azırlaycaq. AB kenişletüv meseleleri boyunca bölük yolbaşçısınıñ bildirgenine köre, Brüssel Rusiye ve Ukrainanen gaz meselesini muzakere etecek.
Štefan Füle dey ki, Avropa komissiyası «Şarqiy emekdaşlıq» programması çerçivesinde mayıs ayında Brüsselde keçirilecek toplaşuvğa Gürcistan, Moldova ve Ukraina ükümetleriniñ vekillerini davet etti.


text:
İyün 7 künü Moskvada RFBniñ nevbetten tış sessiysı olıp keçecek. Mında Qırımnıñ «regional futbol federatsiyasınıñ» ve Aqyarnıñ «Futbol federatsiyasınıñ» RFB azalarına qoşulacağı aqqında sual baqılacaq.
«Şimdi Qırım ve Aqyar klublarınıñ Rusiye Federatsiyasınıñ terkibinde alışuv ketişatı ketmekte. Bilgenime köre, anda tahminen 6 klub resmiyleştirilgen, olar RFB azaları olacaq»,– dedi Mutko.
Futbol ekspertleri aytqanı kibi, Qırım klublarınıñ RFB qoşuluvından soñ UYEFA ve FİFA cezaları kirsetile bilecek.


text:
Rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Aqmescit idaresine Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ balaları sorğuğa çağırıla. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire.
Onıñ malümatına binaen, sorğunıñ mayıs 27-de saat 15:00-te keçirilmesi planlaştırıla.
Qırımdaki rusiyeli uquq qoruyıcı organları tarafından İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açıldı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Bundan evel, mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi.
Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı taqiqat malümatını faş etmemesi aqqında vesiqağa imza qoymağa mecbur ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainanıñ on dört biñ medeniyet abilesi vaqtınca işğal etilgen Qırım territorisında yerşele, dep bildire «ICOMOS Ukraina»prezidenti Nikolay Yakovina.
«Ukrain müzeyleriniñ 12 millionlıq mirasından Qırımda onıñ yigirminci qısmı yerleşe – bu pek çoq. Strategik araştırmaları milliy institutınıñ (2014 senesi baar vaqialarından – QA) evel bergen malümatına köre, Qırımda bir 300 biñ müzey abidesi qayd etildi. Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde Ukrainanıñ bütün medeniy asabalığından bir yigirminci qısmı yerleşe – tarih abideleri, mimarcılıq, bağça medeniyetiniñ yadikârlıqları», – dedi Nikolay Yakovina.
O şunı da qayd etti ki, Qırımda «degerli şeer arhivleri» ve kitaphane fondı saqlıdır.
Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım MC prokuraturası Rusiye Federatsiyası ükümetiniñ vekâletli şahısları tarafından QMC ve Aqyarda yerleşken abideleriniñ elge keçirilmesi boyunca cinaiy işlerni açtı.


text:
Ankaradaki Bütündünya qırımtatar kongressiniñ İdare şurasına namzetlerniñ muzakere etilmesi vaqtında bazı eyyetlerniñ temsilcileri qıçırıp qonuştılar, ara-sıra vekiller arasında qavğa qopa edi. Bu aqta Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri bildire.
Böyleliknen, Kongresste eñ büyük olğan Ukraina ve Qırım eyyeti uzun vaqıt devamında İdare şurasına namzetlerini belgilep olamay edi.
Başta vekiller muayyen namzetler boyunca davalaştı, ya da teklif etilgen namzetler öz istegi ile namzetlikten vazgeçe edi, soñra rey berüv ketişatı boyunca añlaşılmamazlıqlar peyda ola edi.
Bu aqta er kesten ziyade Qırım vekili Ayder İsmailov çorlanğan edi, atta özüne Bütündünya qırımtatar kongressiniñ yañı saylanılğan prezidenti Refat Çubarov ile yüksek edanen qonuşmağa musaade etti.
Neticede vekiller İdare Şurasına Qırım ve Ukrainadan Ervin İbragimov (Bağçasaray, Qırım, Ukraina), Zevcet Qurtumerov (Saq, Qırım, Ukraina), ATR mediaholdinginiñ saibi Lenur İslâmov (Ukraina), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Abmecit Suleymanovnıñ (Ukraina) kirmesine rey berdiler.
Romaniya eyyeti ise iç te Kongress prezidiumına namzetlerini öz başına belgilep olamadı. Çubarov namzetlerniñ adlarını yazmaq içün vekillerniñ bu gruppasına kelgende, iştirakçiler özara qavğalaşmağa başladı ve Kongress prezidenti eyyetni qaldırdı.
Üyle teneffüsinden soñ vekillerge er bir eyyetten İdare şurasına namzetlerni teklif ettiler.
Qırım ve Ukrainadan İbragimov, Qurtumerov, İslâmov ve Suleymanovdan ğayrı, Çubarov Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiya reisi Ali Özenbaşnıñ namzetini teklif etti.
Türkiyeden: Namık Kemal Bayar, Ümüt Şilit, Mükremin Şahin, Adnan Evren, Celâl İçten.
Orta Asiyadan: Nariman Appazov (Qırğızistan), Vasfiye Aliarova (Qazahistan).
AQŞ: Ayla Bakallı, Rustem Irsay.
Almaniyadan: Ahmet Ozay.
Bulğaristandan: Özgü Nasuf. Erhan Cevcet.
Ğarbiy Avropadan: Ali Emirullayev.
Romaniyadan: Samet Mennan, Ömer Erul.
Litvaniyadan: Adas Yakubauskas.
Poloniyadan: Nedim Üseinov.
Vekiller teklif etilgen namzetlerge bir ağızdan qol tuttılar.
Bütündünya qırımtatar kongressi Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri keçe. Bazar künü vekiller qırımtatar halqı ve halqara teşkilâtlarğa muracaatnı qabul ettiler.


text:
«1+1» telekanalınıñ sımarışınen «Sotsis» şirketi tarafından teşkil etilgen sorav neticeleri soraştırılğan ukrainlerniñ 48,9 fayızı Qırım Ukrainağa qaytarılacaq, dep bellegenini qayd ete. Daa 45,5 fayız yarımadada Ukraina nezaretiniñ qaytarılmasına inanmay, dep bildirile ukrain telekanalınıñ saytında.
Bundan da ğayrı, 5,6 fayız cevap berip olamağanı qayd etile.
Elde etilgen malümatqa binaen, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi boyunca eñ müsbet keyfler devletniñ ğarbiy (65,8%), merkeziy (51,9%) ve şimaliy (51,9%) regionlarında üküm süre. Bunen beraber, «yarımada iç bir vaqıt ukrain olmaycaq» dep sayğan insanlarnıñ çoqusı (63,3%) şarqiy vilâyetlerde yaşay.
Müdetten bağlı ise, soraştırılğan ukrainlerniñ 27,5 fayızı Ukraina işğal etilgen Qırımda nezaretini 5 yıldan soñ ya da ziyade, 13,7% 3,5 yıldan soñ qaytaracağını qayd etti, 7,7% ise Qırım Ukrainağa yaqın 1-2 yıl içinde qaytacağına ümüt besledi. Bunen beraber, müsbet cevap bergen ukrainler devletniñ ğarbiy regionlarında yaşay, dep bildirile ukrain telekanalınıñ saytında.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qazaq juldızdarınıñ jelidegi paraqşası Dïnaranıñ uzatw toyındağı swretterge toldı. Änşi qız önerdegi birşama äriptesterin toyğa şaqırıptı.
Qonaqtardıñ qatarında Mïras pen Quralay, Gülnur Orazımbetova, Rïngo tobı, Jolbarıs Seyfwllïn, Merwert Tüsipbaeva jäne tağı basqaları bar. Toydı Dïnara men Oljas birge än aytıp aşıp berdi. Äri qaray belgili asaba, akter, şowmen Azamat Satıbaldı jürgizdi.
Bedeldi, ülken meyramxanada atalıp ötken toyda Dïnara xanşayımdar sekildi, basına täj kïip, üstine qımbat köylektiñ birin ilgen.
Aytpaqşı, qalıñdıq tanımal änşi Gülnur Orazımbetovağa kelin boldı.
Derekköz: Nur.kz
Kommentarïï
-
Wljan2015-05-26 02:48:06Xalıktın nazarın awdarw wşïn jaksı takırıp koyıpsızdar) Alayda, takırıp jazılgan matïnïnïzlïn magınasın tolık aşwı kajet, al mwnda eş malïmet berïlmegen takırıpka baylanıstı


text:
Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) Aqmescit kirişinde, qırımtatarlar toplu yaşağan qasaba yanında ibadet etilecek haçnıñ tiklenilmesine qarşı narazılıq bildire. Bu aqta malümat QMDİ beyanatında bildirile.
«Öz isteginen cemaat toplağan yerlerde diniy timsallerniñ tiklenilmesi narazılıqqa, bu cümleden Boğurça (Kamenka) qasabasınıñ musulman cemiyetiniñ narazılığına yol berdi, o QMDİ-ge muracaat etti», – dep aytıla beyanatta.
Bundan evel kazak cemiyetleriniñ teşebbüsi ile yarımadada onlarca ibadet etilecek haçlar tiklenildi. Farqlı yıllarda, 2000 senesinden başlap, bu, diger dinler temsilcileri tarafından narazılıqnıñ peyda olmasına sebep olğan.
Qırım Müftiyatında hatırlatqanlarına köre, vaziyetniñ eyileşmesi içün «Dünya Allahnıñ ediyesidir» dinlerara şurasında bu kibi areketlerniñ Qırımnıñ yetekçi konfessiyalarınıñ temsilcileri tarafından uyğunlaştırılmaq kerek olğanı aqqında qarar alındı.
«Qırım musulmanları diniy idaresi «Ukrain haç yıqmaları» teşebbüsleriniñ yañıdan peyda olmasından qasevet çeke, bu, Qırım müftisiniñ «Dünya Allahnıñ ediyesidir» dinlerara şurasınıñ terkibinden çıqmasınıñ, onıñ bu strukturada nominal şahıs olmağa red etkeniniñ sebebi oldı», – dep qayd etile beyanatta.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Muftiyatı ameldeki yarımada ükümetine ve Qırım diniy müessiselerine «nasıldır siyasiy quvetlerniñ» areketlerine obyektiv qıymet kesmege ve milletlerara ve dinlerara munasebetlerniñ kerginleşmesiniñ ögüni almağa çağırdı.
Ukrain Ortodoks Kilsesi (Moskva patriarhatı) Qırım yeparhiyasında bu vaziyetke izaat bermeyler.
2014 senesi avgust ayında, işğalden yarım yıl keçken soñ, haç Bağçasaray rayonındaki Tav Badraq (Skalistoye) köyünde yol kenarında peyda oldı, evel o yerde, qırımtatarlarnıñ fikrince, eski qırımtatar mezarlığı bar edi.
2015 senesi oktabr ayında eñ büyük, yüksekligi 7 metr, ağırlığı 6 tonna olğan haç Nikolayevka kirişinde qoyuldı. 2016 senesi aprel ayında ibadet etilecek haç Sudaqta, mayıs ayında ise, birden üç haç Aqmescitniñ Yalta tarafından kirişinde, Eski Orda (Lozovoye) ve Anğarada (Perevalnoye) tiklenildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Tacikstan ilbaşı Azärbaycanda
İke ilbaşı ike yaqlı häm wäkilleklärara söyläşülär ütkärde
Tacikstan däwlät başlığı İmamali Rahman räsmi söyläşülärdä qatnaşır öçen kitkän Azärbaycanda ilbaşı İlham Aliyev belän küreşep söyläşte.
Aliyev Rahmannı räsmi tantana belän qarşı aldı.
Azärbaycan häm Tacikstan gimnnarı yañğırağan tantanadan soñ Aliyev häm Rahman ike yaqlı häm wäkilleklärara söyläşülär ütkärde.
Söyläşülärdän son Aliyev häm Rahman Azärbaycan häm Tacikstan arasında xezmättäşlekkä qarağan protokol imzaladı.
Soñınnan 2 il arasında investiśiya, televideniye tarmağı, çik buyı saqçılarına belem birü, veterinarlık, uquçı yäş’lär belän almaşu, iqtisad, sänägät häm yaña texnologiyalär ölkälärendä xezmättäşlek kileşülärenä qul quyıldı.


text:
Herson regional Meclisi ve Qırımtatar maaliy merkezi dekabr 10-da işğal etilgen yarımada ile memuriy sıñırda «Qırım – qanunsızlıq toprağıdır» adlı uquq qorçalayıcı aktsiyanı keçirecek olalar. Bunı Qırımtatar maaliy merkeziniñ saytı haber ete.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, tedbir dünya insan aqları kününe bağışlana, aktsiyanıñ esas maqsadı – dünya toplulığınıñ diqqatını işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ qorçalanması ve qırımtatar halqınıñ aq-uquqları meselesine celp etmektir.
«Saat 10:00 Geniçesk ve Maharadzevskiy rayonlarınıñ dostluq abidesi yanında toplaşıp avtokolonnalar şekillenecektir. Saat 10:30 kolonna «Çonğar» kiriş-çıqış nezaret noqtasına yol alacaq, anda siyasiy mabus, işğal etilgen Qırımda öldürilgen ve qaçırılğan insanlarnıñ fotoresimleri ile piket keçirilecektir. Tedbir çerçivesinde aktsiya iştirakçileri Qırımnıñ vatandaş qamaçavı faallerine baracaq ve «Vatan oğrunda küreş: qırımtatarlar» vesiqalı filmini seyir etecekler. Faaller içün uquq qorçalayıcı faaliyet meselelerine bağışlanğan ders keçirilecektir», – dep aytıla haberde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Sabiräm ÄNVÄROVA,
“Uyğur avazi”
Käsiplärniŋ içidä äŋ qiyini – vraç bolsa keräk däp oylaymän. Sävävi, insan hayati üçün küräşmäk härqandaq insanniŋ qolidin kelivärmäydu. Bu käsip zor mäs°uliyät häm qabiliyätni täläp qilidu. Üzülgän ümütni ulaydiğan, šmür bilän šlüm arisida җan talaşqan bemarni davalaydiğan aqhalatliq salamätlik pasibanliriniŋ ämgigi bebaha. Äŋ zor bayliq – salamätlik bolsa, şu bayliğimizni muhapizät qilidiğan şu käsip egiliri.
Abdumanap Ämitahunov… Uyğur nahiyäsidä bu kişini tonumaydiğanlar yoqniŋ ornida desäm, hatalaşmaymän. Çünki kšptin beri nurğunliğan insanlarniŋ u häqqidä eytqan päqät yahşi inkaslirini aŋlap kelivatimän. Häliqniŋ illiq ihlasiğa erişkän bu aliyҗanap insanni sirttin tonisammu, moşu kämgiçä sšhbätlişiş pursiti yar bärmigän edi.
Yeqinda qolumğa Abdumanap Ämitahunovniŋ 80 yaşqa tolğan künigä beğişlanğan täbriknamä çüşti. Tävälludi harpisida yeqiniraq tonuşup, maqalä täyyarlisam degän mähsättä šyigä izdäp bardim.
U meni illiq qarşi aldi. Başta gezitqa yazmaqçi bolğanliğimni aŋlap, kämtarliq tonutqan bolsimu, iltimasimni rät qilalmidi. Qimmätlik vaqtini bšlüp, qoyğan soallirimğa ätrapliq җavap qayturdi. Bilimlik adämlärniŋ sšzini tiŋşisaq, huddi mäzmuni çoŋqur kitap oquğandäk, täsiratta bolimiz, ämäsmu. Şuŋa, çaräk äsirdin oşuq iş- täҗribisi bilän bšlüşkän salamätlik saqçisi bilän sšhbätläşkinimdä, meditsina sahasiniŋ qir-sirliriğa çšküp, hayatiy täҗribä topliğandäk boldum. Huddi süzük bulaqtin su içkändäk, bšläkçä täsiratqa bšländim.
Hulläs, Abdumanap Ämitahunov 1938-jili Uyğur nahiyäsiniŋ Avat yezisida tuğulğan ekän. 1957-jili Avat ottura mäktivini tamamlaptu. 1957 – 1959-jillar ariliğida Uyğur nahiyäsiniŋ «Yiltiz» kolhozida addiy işçi vä şofer bolup işläptu. 1959 – 1965-jillar ariliğida Qarağanda dšlät meditsina institutida oqup, diplom bilän ana jutiğa qaytip käptu. Şu jildin etivarän Çoŋ Aqsu yezisiniŋ ağriqhanisida baş vraç bolup häm nahiyälik märkiziy ağriqhaniğa hirurg bolup işqa orunlişiptu. Şu jilliri nahiyägä meditsina sahasiniŋ mutähässisliri havadäk haҗät bolğan ekän. Abdumanap Ämitahunov iş-paaliyitini başliğan jili nahiyä boyiçä bari-yoqi 21 vraç bolup, uniŋ on üçi nahiyälik märkiziy ağriqhanida işlättekän.
1969-jili hirurgiya bšlüminiŋ rähbiri vä nahiyälik ağriqhana baş vraçiniŋ orunbasari hizmitini atquruptu. Şu mäzgildä märkiziy ağriqhanini Zäynidin Sädvaqasov başqurğan ekän. Abdumanap aka Zäynidin Sädvaqasovtin kšp närsä üginip, mol täҗribä topliğanliğini eytip bärdi.
Hulläs, rähbärlik 1975-jili Abdumanap Ämitahunovni nahiyälik märkiziy ağriqhaniniŋ baş vraçi lavazimiğa tayinlaptu.
– Män yeŋidin işqa kirişkändä nahiyädä meditsina sahasiniŋ mutähässisliri yetişmätti. Başta eytqinimdäk, nahiyä boyiçä barliği bolup 21 dohtur hizmät qilduq. Dohturlarniŋ sani häliqniŋ saniğa uyğun kälmäydu, älvättä. Kardiolog, akuşer-genekolog, dermatolog, psihiatr degänlär tamamän yoq edi. Şuniŋ üçün bir vaqitta ikki hizmättä işlişimgä toğra käldi. Biraz vaqit Çoŋ Aqsu bilän Çonҗiniŋ ariliğida qatnap jürdüm. Mahtanğinim ämäs, rähbär süpitidä äŋ aldi bilän moşu boşluqniŋ ornini tolturuşqa tiriştim. Bu mäsilini yeşiştä maŋa şu vaqitlarda salamätlikni saqlaş ministri bolğan Talapqali İzmuhambetovniŋ yardimi kšp tägdi. Ministrniŋ yardimi bilän 3-4 jil davamida Uyğur nahiyäsidin meditsiniliq universitetlarğa tapşurğan tüläklär oquşqa qobul qilinişqa başlidi. Buniŋğa qoşumçä nahiyädä Talğir meditsina kolledjiniŋ şšbisi eçilip, 1969-jili uniŋğa meni rähbär qilip tayinlidi. Bu kolledjdin 60qa yeqin hämşirä täyyarlap çiqarduq. Kšrsätkän tirişçanliğimiz yärdä qalmidi, nätiҗidä 1990-jili nahiyä boyiçä aliy bilimlik vraçlarniŋ sani 98gä yätti. Yaş mutähässislärni nahiyädä elip qeliş üçün kšpligän mümkinçiliklär yaritildi. Öy berildi, maddiy җähättin yardäm kšrsitildi. Şu vaqitlarda nahiyälik partkomniŋ birinçi kativi haşim Arziev edi. Uniŋğa ähvalni çüşändürginimdä, birdin meni qollap-quvätläp, yeŋidin kälgän yaş mutähässislärni šy bilän täminläş mäsilisini häl qilip bärdi. Hatalaşmisam, yadimda qelişiçä, bir jili 11 mutähässiskä bir vaqitta šy berilgän edi. hätta, meditsina mutähässisligi boyiçä oquşqa çüşkän tüläklärgä kolhoz täripidin stipendiyamu tšlinätti. Şundaq qilip, kadr mäsilisi iҗabiy häl qilindi, – däydu sšhbätdişim.
Bügünki kündä Uyğur nahiyäsiniŋ märkizi – Çonҗa yezisiğa orunlaşqan nahiyälik märkiziy ağriqhana benasiniŋ quruluşi Abdumanap Ämitahunovniŋ rähbärligidä selinğanliğini heçkim yoqqa çiqiralmaydu. Şuŋa, keyinki soalim, yeŋi ağriqhaniniŋ barliqqa kelişi häqqidä boldi…
– Adäm šmür süridiğan җayda, birinçi novättä, – ağriqhana boluşi keräk. Bu – häliqqä hizmät kšrsitidiğan muqäddäs märkäz, bemar şipa izdäp kelidiğan uluq җay. Birdä, eniğiraq eytsam, 1977-jili Uyğur nahiyäsigä Dinmuhamed Qonaev qädäm täşrip qildi. Pursättin paydilinip, haşim Arzievqa ağriqhana seliş mäsilisini otturiğa qoyuşini eyttim. Nahiyä rähbiri iltimasimni rät qilmay, D.Qonaevqa nahiyägä yeŋi ağriqhana zšrürlügini yätküzüp, yardäm soridi. Uşbu täşäbbusimiz orunlinip, 1981-jili bügünki çoŋ bir märkäzniŋ huli tiklinişkä başlidi. Şundaq qilip, 1990-jilniŋ dekabr' eyidin başlap 160 orunluq, bir vaqitta 300 adämni qobul qilidiğan yeŋi ağriqhana paydilinişqa berildi.
«Bügünki kündä ağriqhana hoylisidiki җanğa rahät beğişlaydiğan, yazda sayä bolidiğan bağu-bostan däräqlär şu jilliri tikilgänmu?» däp sšzini bšldüm.
– Şundaq… Ağriğiniŋ saqiyidiğanliğiğa aval bemarniŋ işänçisi zor boluşi keräk. Ägär bemar saqiyiştin ümütini üzsä, dora-därmäk bilän davaliğandin qilçä payda yoq. Ağriqhaniğa kirgän bemarlarğa yahşi bir käypiyat hädiyä qiliş üçün gšzäl mänzirä haҗät däp oylidim. Öziŋiz oylap kšrüŋ, qurup-kätkän däl-däräqlärniŋ arisida oltarğan yahşimu yaki yeşilzarliq, räŋmu-räŋ güllärniŋ ätrapida oltarğan yahşimu?! Ağriq adäm kšz aldidiki hayatliqni, tirikçilikni kšrüp, hayatni tehimu sšyüşkä başlaydu. Uzun sšzniŋ qisqisi, mana şundaq oy bilän 2,5 gektarni šz içigä alğan ağriqhana hoylisiğa 1500 miŋğa yeqin kšçät tiktuq. Çonҗiniŋ yeri taşliq bolğaçqa, aval kšçät tikilidiğan yärlär aldin-ala täyyarlinip, qara topa tšküldi. Andin keyin barliq hadimlarni işqa selip, hämmimiz birliktä kšçät tikişkä kiriştuq. Şu çağda meniŋ bu härikitimni yaqturmiğanlarmu bolğan edi. hazir bolsa, bük-baraqsanliqqa aylanğan mänzirä üçün hämmä rähmitini eytişidu.
Aridin talay jil štti, ämäsmu. hazir bolsa, qariğay, çinar, suvadan, qeyin, tuya qatarliq hilmu-hil däräq kšçätliri asman bilän boy talişip šsüp, ağriqhana hoylisi äҗayip säyligahqa aylandi.
Abdumanap Ämitahunov 1975-jildin 2002-jilğiçä nahiyälik märkiziy ağriqhanini başqurdi. 2002-jili hšrmätlik däm elişqa çiqqan bolsimu, nahiyä rähbärliginiŋ iltimasi bilän biraz vaqit baş vraçniŋ orunbasari hizmitidä boldi. Andin 2017-jilğiçä Aqtamdiki ambulatoriyadä baş vraç bolup işlidi.
Abdumanap Ämitahunov rähbärlik qilğan jilliri nahiyädiki kšpligän yezilarğa ağriqhana, dorihanilar seliniptu. Eytişiçä, 1985-jili Çarin yezisidiki Sverdlov namidiki kolhozniŋ räisi Mirzigül Nasirovniŋ qollap-quvätlişi bilän Çarinğa ağriqhana seliş qolğa elinip, uniŋ quruluşi Nurväg Seyitov räislik qilğan jili tamamliniptu. “Taştiqarisu“ sovhoziniŋ mudiri Qämirdin Mäsütovniŋ yardimi bilän Taştiqarisuda ambulatoriya, Şirinda meditsiniliq punkt işqa qoşuluptu. 1976-jili Sümbidä 50 orunluq ağriqhana paydilinişqa beriliptu. 1977-jili bolsa, Padgornıy (hazirqi Qirğizsay) yezisidiki sil kesili ağriqlirini davalaydiğan ağriqhana Rozibaqiev namidiki savhozniŋ mudiri Abduğopur Abdumanapovniŋ yardimi bilän Baharğa kšçiriliptu. Buniŋdiki mähsät – sil kesili ağriqhanisini nahiyä märkizigä vä süt fermisiğa yeqin orunlaşturuş üçün bolğan ekän. Şuniŋ bilän billä Kirov namidiki kolhozniŋ räisi Äysaҗan Tayipovniŋ yardimidä Tügmändä, Tel'man kolhoziniŋ räisi Yoldaş Rozahunovniŋ yardimidä Aqtamda ambulatoriya, Qizil Tuğ kolhoziniŋ räisi Üsüp Adavutovniŋ qollap-quvätlişi vä ormançi Kamal Baratovniŋ yardimi bilän Kätmändä 25 orunluq ağriqhana seliniptu.
Abdumanap Ämitahunovniŋ täşäbbusi bilän Çoŋ Aqsudiki kolhoz idarisi ağriqhana retidä paydilinişqa beriliptu. Bu işniŋ häl qilinişiğa hakim Musaevniŋ yardimi tägsä, Yiltiz kolhoziniŋ räisi Yoldaş Davutovniŋ iqbalida Avattiki kolhoz imaritiniŋ orniğa ambulatoriya işqa qoşuluptu. Şu jilliri Çonҗida, Çarinda vä Sümbidä tuğuthana häm dorihanilar häliqqä hizmät kšrsätkän ekän. Çonҗida vä Taştiqarisuda “Süt aşhanisi” eçilğan bolup, här küni bemar balilarğa 1000 litr «Biolakt» süti häqsiz tarqitilattekän.
Abdumanap Ämitahunovniŋ eytişiçä, keŋäş hškümiti tarap, Qazaqstan šz mustäqilligini alğandin keyin, 1991-jillardiki eğirçiliqlar meditsina sahasiğimu sälbiy täsirini täkküzüptu. Kün kšrüş naçarliğandin keyin kšpligän mutähässislär şähärlärgä kšçüp ketişkä mäҗbur boptu. Älvättä, hazirqi ähval tamamän başqa. Elimiz u eğir jillarni käynigä taşlap, tez sür°ättä täräqqiy etivatqan dšlätkä aylandi. Äldiki meditsina sahasimu rivaҗlandi. Ağriqhanilar zamanğa layiqlaşturulup, yeŋi käşpiyatlar, qural-üskünilär bilän җabduqlandi. Yeŋi tehnologiyalär bilän işläydiğan yaş mutähässislär täyyarlandi. Ändi Abdumanap Ämitahunov işligän jilliri bolsa, ağriqhanilarda tehnologiya turmaq, tez yardäm maşinisi yoqniŋ ornida bolğan ekän. Öymu-šy arilap kesäl kšrüp, dora yezip, hizmitini җan-dili bilän berilip işligän aq halat egisini häliq şuniŋ üçünmu alahidä hšrmätlisä keräk.
1985-jili «Häliqlär dostluği» ordeni bilän, keyiniräk «Eren eŋbegi üşin» medali bilän täğdirlängän. Abdumanap Ämitahunov 1988-jili Moskvada štkän vraçlarniŋ Pütkülittipaqliq qurultiyiniŋ delegati, ikki qetim Almuta vilayätlik mäslihätniŋ deputati bolup saylandi. 1998-jili «Almuta vilayitiniŋ Pähriy grajdini» pähriy nami berildi.
Mana şundaq egiz çoqqilardin kšrünüp, kšpligän utuqlarni qolğa kältürgän Abdumanap Ämitahunovniŋ šmürlük yarimu meditsina sahasiniŋ bir yultuzi. Räpiqisi Klara hasanova nahiyälik ağriqhanida uzun jil ämgäk qilip, hšrmätlik däm elişqa çiqqan insan. Ular ikki qiz, ikki oğlini zamanğa layiq tärbiyiläp, qatarğa qoşti. Pärzäntliridin 9 nävrä, 3 çävrä quçqan mštivärlär bu künlärdä kšpjilliq ämgiginiŋ halavitini kšrüp, bala-çaqisiniŋ qiziğiğa bšlänmäktä. Nävriliriniŋ içidä Ämitahun Abdumanapov bovisiniŋ izini besip kelivetiptu. hazir u Almutidiki S.Asfendiyarov namidiki Qazaq milliy meditsina universitetida oquvatidu.
Qisqisi, Abdumanap Ämitahunov häqqidä eytsaq, sšzümiz nurğun. Çünki bu insanni qançä mädhiyilisäkmu, şuniŋğa ärziydu. Ämgigini äl bilidu, ismini härqaçan pähirliniş bilän tilğa alidu. Hälqimizdin çiqqan salamätlik pasibanini yaş ävlatqa ülgä qilip kšrsätsäk, nur üstigä nur bolidiğanliği eniq.
«Yahşilarniŋ sšhbitini kšŋlüŋgä sal» däp şair Almasbek eytqandäk, ämgigi ävlatqa ülgä insan bilän bolğan sšhbitimiz bir šmür yadimda qalidiğanliğida şäk-şübhä yoq.


text:
2016 senesi oktâbr 12-de Aqmescit civarındaki Boğurça (Kamenka) ve Mamaq (Strogonovka) qasabalarında beş qırımtatar – sportçu ağa-qardaş Uzeir ve Teymur Abdullayevler, siyasetşınas ve inkassator Emil Cemadenov, qurucılar Ayder Saledinov ve Rustem İsmailov tevqif etildi. Olarnı episini qomşu Rusiye territoriyasında yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqaları olğanında qabaatladılar. Teymur Abdullayevni gruppanıñ teşkilâtçısı, qalğanlarnı – iştirak eticileri, dediler. İşniñ beş figurantı Aqmescit tahqiqat izolâtorında bir buçuq yıl keçirdi. Şimdi bu tahqiqat yekünlendi, materialı tezden mahkemege alıp berilecek.
«Aqmescitteki Hizb ut-Tahrir işi» aqqında Qırım.Aqiqat Radiosı efirindeki «Azatlıq aqqı» programmasında Qırım advokatı Edem Semedlâyevnen suhbet etemiz.
– Siz şimdi tamam cinaiy işniñ materiallarınen tanış olasız. Qabaatlav nege esaslana? Tahqiqatçılar nasıl delillerni taqdim etti?
O, bu çeşit diger işler kibi, şaatlarnıñ ifadelerine esaslana. Bu işte mutlaqa gizli şaatlar olacaq ve biz olar aqqında iç bir şey bilip olamaycaqmız
– Biz işniñ materiallarınen tanışuvnı endi başladıq. Bu ceryan şöyle keçe: biz başta cinaiy işteki er bir saifeniñ sadece resimini çıqaramız, ondan soñ ise otırıp, ögrenemiz. Bu sebepten mezkür cinaiy işniñ bütün tafsilâtlarını şimdilik bilmeymiz. Lâkin o, bu çeşit diger işler kibi, şaatlarnıñ ifadelerine esaslana. Bu işte mutlaqa gizli şaatlar olacaq ve biz olar aqqında iç bir şey – yani olar FSBniñ öz ya da ştattan tış hadimlerimi, yoqsa adiy adamlarmı – bilip olamaycaqmız. Ondan ğayrı bu işniñ esasında suhbetlerniñ ekspertizası bulunacaq. Ekspertiza Başqortostandaki Akmullayev adına institutında yapıldı. Bu, FSB ile er daim emekdaşlıq yapqan instituttır, ve bütün ekspertizalar anda yapıla, yani olar anda FSB içün kerek olğan ekspertizalarnı yapqan ekspertlerni taptılar. Ve ekspertler, yigitlerniñ, sadece oturıp, bir de-bir dostlarını nasıl evlendirmeli ve kimniñ işinde nasıl problemalar bar kibi er türlü meselelerni muzakere etip ve, elbette, Ukraina vaqtında nasıl edi de Rusiye vaqtında nasıl oldı şeklinde siyasetke de toqunıp yapqan adiy bir «aşhane» laqırdıları – yani tamam şu laqırdı yalıñız «Hizb ut-Tahrir» azaları içün has, ve bu sebepten olar bu fırqanıñ azaları ola, deycekler.
– Bu laqırdı ne zaman qayd etildi?
– Bu işte üç audio qayd bar, yani bu, üç körüşüv edi. Yañılmasam, 2015 senesiniñ soñu.
– Bu işniñ baqılması ne yerde ve ne vaqıt başlaycaq?
– Bu çeşit işlerni yalıñız arbiy mahkemeler baqa. Rusiyede bunıñ kibi üç mahkeme bar: Moskvada, Başqortostanda ve Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi. Bizim işimiz, bundan evelki diger işler kibi, Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde baqılacaq. Muddetler aqqında şimdilik bir şey aytamam, çünki tanışuv basamağı endi başlandı. Büyük ihtimal ile o, yaznıñ soñuna qadar devam etecek. Bu sebepten küzniñ soñuna taba tanışuvnı bitirecekmiz, ve ondan soñ endi yigitlerni Rostov-na-Donudaki tahqiqat izolâtorına keçirecekler.
– Qorçalav yönelişiñiz nege esaslanacaq?
– Elbette ki, biz alternativ ekspertizanı yaptırmağa ve oña retsenziyanıñ berilmesini temin etmege tırışacaqmız. Onda ekspertler, mezkür laqırdınıñ yalıñız «Hizb ut-Tahrir» azalarına has olmağanını ve bir laqırdınıñ (teşkilâtta – QA) azalıqnı köstermegenini aytacaqlar. Elbette, bir insan bu teşkilât aqqında bir şey aytmaq mümkün, lâkin bu, onıñ bu teşkilâtnıñ azası, tarafdarı, ateşin tarafdarı ya da, ondan ziyade, teşkilâtçısı olğanını köstermey. Bu sebepten biz mutlaqa ekspertizanı yaptıracaqmız. Öz şaatlarımız da olacaq. Qalğanı ise – sırdır, er şeynı açıqlamayıq.
– İmayeñiz altında olğanlarnı soñki kere ne vaqıt kördiñiz? Olarnıñ alı, mahkeme protsessinden evelki keyfleri nasıl?
– İmayem altında olğan Emil Cemadinovnı bir afta evel, onı tahqiqat izolâtorında ziyaret etkenimde kördim. Olar raat, işleriniñ siyasiy sebepten başlatılğanlarını ve büyük ihtimal ile mahküm etileceklerini añlaylar. Lâkin bu olarğa pek tesir etmey. Men közlerinde iç bir telâş, iç bir şaşqınlıq ya da qorqu körmedim. Olar, er türlü sınavlarğa ve olarnı şeref ile keçmege azır olğan yigitlerdir.
– Yaqın arada, sağlığı ile ciddiy problemaları olğan Uzeir Abdullayev aqqında pek çoq haber oldı. Şimdi onıñ alı nasıl? Oña munasip tibbiy yardım kösterilmesine dair talaplar amelge keçirildimi?
– Biz onıñ hastahanege alıp barılmasını ve tibbiy muessise şaraitinde operatsiyanıñ keçirilmesini talap ete edik, çünki tahqiqat izolâtorında nasıl şarait olğanını pek yahşı añlaymız. Lâkin, teessüf ki, bunı yaptıramadıq. Tibbiy bölüginiñ ekimleri, aqrabaları ketirgen ilâclarnı qullanıp, Uzeirniñ alını stabil vaziyetke ketire bildi, ve şu yanğı ceryanı şimdilik toqtadı. Alı, elbette, eyileşmedi, ve biz, bunıñ tekrarlana bileceginden qorqamız.
– Oña nasıl diagnoz qoyuldı?
– Advokatlar ve özü, hastalığı, kösterilgen tedaviylevi ve tayin etilgen ilâcları aqqında resmen malümat berilmesini talap etkenlerine rağmen onıñ diagnozı ne advokatlarğa, ne de Uzeirniñ özüne bildirilmey. Yani onda şeker hastalığı barmı, yoqmı – çünki böyle bir tahmin bar edi, ve biz, bütün bu yanğılarnıñ tamam diabet sebebinden olğanını zan ete edik. Yalıñız şu bar ki, ekim, onda iç bir şekeri olmağanını maña şahsen ayttı. Lâkin bu, ağzaviy şekilde yapıldı. Bunı iç bir işke ilâve etemezsiñ ve buña esaslanamazsıñ. Resmiy vesiqalar yoq, ekimler olarnı ne içündir bermey. Biz hastalıqnıñ ğayrıdan başlay bileceginden qorqamız, çünki bu, endi ekinci ya da üçünci keresi: onda qışta aynı problema bar edi, lâkin qolunda. Keçken sefer daa yımşaq keçti, amma o zaman oña operatsiya yapıldı.
– O, ale daa tibbiy bölükte bulunamı, yoqsa onı umumiy ücrege keçirdilermi?
– O, endi umumiy ücrede buluna.
– İşniñ diger figurantlarınıñ alı nasıl? Şikâyetleri barmı?
– Bu iş boyunca esas olaraq yaş yigitler, sportçular qabaatlana. Bu sebepten alları bir yoruq. Qabaatlanğanları esli başlı adamlar olğan «Veciye Kaşka işi»nde olğanı kibi degil. Amma bu yigitlerniñ yaş ve sağlam olğanlarına baqmadan, bir buçuq yıldan ziyade tahqiqat izolâtorında bulunuv, elbette, sağlıqqa tesir ete: tişleri, terilerinde problemalar bar, küneş yarığı yetişmey. Areket azlığı buğumları, adaleleri, bellerinde aks etile. Çünki azatlıqtan marum etilgen insanlarda olğan bu «deste», yigitlerde de artıq bar.
– Yaltadaki ve Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları bundan evel daa bir madde boyunca – akimiyetni zornen elge keçirmege qast etkenlerinde qabaatlandılar. Aqmescit gruppasınıñ vaziyeti ne, olarnıñ qabaatlavına da bu maddeni qoştılarmı?
Bu o qadar külünçli bir qabaatlavdır ki: yani million askerlik ordusına saip nükleer devlet olğan Rusiye olıp da, altı yaltalı yigit – qurucılar, adliyeciler akimiyetni yıqmaq istesin. Nasıl? Bu bir saçmadır
– Yoq, olarda bu madde yoq. Olar yalıñız 205.5 maddesi (Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesi – «terroristik teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle bir teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv» – QA) boyunca qabaatlana. Bu o qadar külünçli bir qabaatlavdır ki: yani million askerlik ordusına saip nükleer devlet olğan Rusiye olıp da, altı yaltalı yigit – qurucılar, adliyeciler akimiyetni yıqmaq istesin. Nasıl? Bu bir saçmadır. Bu sebepten olar ya bizim fikrimizni qabul etti ve bu madde boyunca qabaatlamaqtan vazgeçtiler, ya da buña yaqın olğan bir şey tapmağandırlar. İhtimal ile yigitler Rusiye ve Ukraina aqqında bile laqırdı etmedi.
– Olarnı nasıl ceza muddeti bekley?
– İştirakçilerni 10 yıldan 15 yılğa qadar, teşkil eticini ise 15 yıldan 25 yılğa qadar ya da ömürlik apis cezası bekley. Bu madde işte böyle büyük ve aqılğa yatmağan muddetlerniñ berilmesini közde tuta. Tek sebebi – yigitlerni qabaatlağanlar içün, iç bir terroristik akt ve silâ olmadan. Bes-belli qırımtatar halqına terrorist, ekstremist tamğasını urıp, bütün dünyağa, «baqıñız, biz nasıl yahşı insanlar, terrorizm adlı vebağa qarşı küreşemiz», dep köstermek isteyler.
– İmayeñiz altında olğanlarğa aqrabalarınen körüşmege izin berelermi? Körüşüv içün izinni sıq-sıq almağa çare barmı?
Qırımtatar halqına terrorist, ekstremist tamğasını urıp, bütün dünyağa, «baqıñız, biz nasıl yahşı insanlar, terrorizm adlı vebağa qarşı küreşemiz», dep köstermek isteyler
– Elbette, ruhset sıq-sıq berilmey. Eñ çoq, ayda bir kere körüşmege izin bereler. Tezden olarnı Rostovğa ya da, qabaatlav qararı olsa, daa uzaq yerge alıp ketecekler. Ve, amelde, körüşmek içün imkânlar olmaycaq. Misal içün, imayem altında olğan Emil Cemadenovnıñ üç balası bar, ve kiçik qızı artıq tevqifinden soñ doğdı. Balalarnı, doğmuşlarnı, aqrabalarnı körmemek, ruhiy ceetten pek ağır.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.