text:
Törkiyä futbolçılarına Qazanda da köç birep toruçılar buldı
Çärşämbe könne Qazanda da futbol çempionatı uyınnarın, ä tögälräk äytkändä, Törkiä-Brazilia uyının ayıruça borçılıp küzätep baruçılar buldı. Tatarstanda meñgä yaqın törek yäşi dip isäplänä. Biredä alar tözeleştä eşli, kiem-salım, törek aşların satıp kön kürä. Tatarstanda Törkiäneñ ilçelege dä eşläp kilä. Törek futbolçıları öçen millättäşlärebez dä can atırğa äzer bulıp, eşne taşlap, uyınnı qaradı. Şunısı qızıq, möhäcirlektä yörgän millättäşlärebez arasında Törkiädä üskän tatarlar baytaq. Şuña kürä, alarnıñ da törek futbolçıları öçen borçılıp yörüläre añlaşıla. Qazan Sabantuyına kilgän millättäşlärebez, Amerikanıñ San-Fransisco’da yäşäüçe Roqıya Safa xäbär itüençä, anıñ ire, Amerika tatarlarınıñ imamı Abdul Dayan Safa häm anıñ bergä üskän tatar dusları, futbol çempionatı uyınnarın qararğa dip, Yaponiägä kitep barğan. Alar uyınnı üz küzläre belän kürü bäxetenä ireşkän, di Roqıya Safa. Alar anda nindi xislär kiçergännärder, älegä bilgesez. Törkiä 1:0 xisabı belän ottırdı häm şimbä könne Korea belän 3-nçe urın öçen uynıyaçaq.
Qazandağı futbol yaratuçılarnıñ qızğan başların suıtu öçen uramğa çığu, watu-cimerü, ber-bersen qıynau xaqında tärtip saqlauçı oyışmalarda mäğlümätlar yuq. Kön şaqtıy tınıç ütte, dip xäbär itelä.
Futboldan soñ, ğomüm sport temasına küçik. Comğa könne Qazanğa sport eşlären bağuçı federal' ministr Vyaçeslav Fetisovnıñ kilüe kötelä. Yaña bilgelängän türä Tatarstanda sport belän massaküläm räweştä şögellänüneñ torışı belän tanışırğa teli. Şunıñ belän bergä ul, Qazan kremlendä “Aq bars” xokkeyçıların häm “UNIKS” basketbolçılarin büläklärgä ciyına.
Tatarstan xäbärlären Azatlıq radiosı öçen Bikä Timerova äzerläde


c: text/html

text:
Ul yağulıq Rusiä tözegän Buşer atom elektr stansiäsendä qullanılaçaq.
İran atom energiäse oyışması başlığınıñ urınbasarı Asadulla Saburi däwlät televideniesenä kileşü Rusiä atom energiäse idaräse başlığı Tähranğan kilgäç 26-nçı fevral'dä imzalanaçaq dide.
Yıllar buyı däwam itkän söyläşülär näticäsendä äzerlängän bu kileşü nigezendä İran qullanılğan atom yağulığın Rusiägä qaytarırğa tieş bulaçaq.
Rusiä häm Könbatış däwlätläre İran qullanılğan atom yağulığın eşkärtep atom qoralı yasawda faydalanırğa mömkin digän borçılu belderde. İrandağı berdänber atom elektr stansiäse bu yıl axırında eşlätep cibärelergä häm 2006-nçı yılda bar köçenä eşli başlarğa tieş.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bagdadnıñ könyağında Mahawildä tabılğan kümäk qäberlektä Saddam rejimınıñ in kimendä 3meñ çaması qorbanınıñ qaldıqları bar dip faraz itelä. Ğıraqlılarnıñ yuğalğan yaqınnarın tabu ömedendä qäberlärne qazuı xoquq yaqlau oyışmasınıñ borçıluına säbäp bula. Ul ğıraqlılar cinayät öçen cawaplı räsmilärne kiläçäktä xökemgä tartu öçen kiräk bulğan dälillärne yuq itä dip belderä.Eleke Yugoslaviedä tikşerelgän mäyetlär, eleke citäkçe vä komandirlarnı mäxkämä aldına çığaruda zur rol uynadı.
Xoquq yaqlau oyışması Human Rights Watch Mahawildä 3meñ çaması mäyet qaldığı tabılğannan soñ ,Saddam rejimındağı Ğıraqta bälkim dä Bosnia yäki Kosovoğa qarağanda kübräk bäğersezleklär yasalğan dip belderde. Bu mäyetlär 1991nçe yılda Saddamğa başkütärgän şığı möselmannarınıqı dip uylanıla. Ğıraqlılar Saddam waqıtında yözmeñnärçä keşe ezsez yuğaldı ,il buylap andıy qäbärlär küp bulırğa tieş dip äytä.Human Rights Watch süzçese Peter Bouckaert Mahawil qäberlege cimerelgän rejim eşlägän cinayätlärgä töp dälil bulıp tora, ämma yuğalğan yaqınnarınıñ qaldıqların ezlägän ömedsezlekkä birelgän ğıraqlılar küpkenä dälillärne yuq itä , AQŞ xärbiläre alarnı tuqtatırğa da tırışmıy dip söyläde.Bouckaert süzlärençä (audio)
Böten ildä kümäk qäberleklär tabıla, qayberlärendä meñnärçä mäyet yata. Xalıq bu urınnarnı qazıp yaqınnarın tabırğa tırışa,tärtipsezlek xökem sörä. Bu keşelär öçen mäxkämä meditsinası yardäme kürsätelmi, Bugen dä ( Mehawilde) xalıq buldozerlar belän qäberne qazıy, mäyetlär parçalana , möhim dälillär yuğala.
Küpkenä mäyetlär östendä tösläre yuğala barğan tanıqlıq dokumentları , yäki nindider şäxsi äyberlär bar ide, arta barğan sanda xalıq bu mäyetlärne üz başına . , tikşerä başlasa , räsmi töğäl xisap öçen şans kimegän kebek, ğıraqlılar da yaqınnarın taba almayaçaq.Bouckaert ( audio)
keşelär yuğalğan yaqınnarın tabuda şul qädär ömedsez ki , alar qayçaqta yalğış mäyetlärne dä alıp kitä. Min bugen tuğanın ezlägän ber keşe oçrattım, ul ber mäyetne alıp kitte, çönki anıñ kesäsendä tuğatı tartqan marka temake bulğan. Minemçä bu qäberlektä bik küp keşe şuluq marka tämäkäne tartqan , bu tör ömedsezlek, çarasızlıqnı här kön kürep bula.
Bouckaert bu tör qäberleklär tönyaq Ğıraqta kördlär yäşägän täbäklärdä şulayuq könyaqta da bar, här kön dierlek yañaları tabıla.Qayber farazlarğa qarağanda ike distä yılda 230meñ ğıraqlı ezsez yuğalğan. Human Rights Watch ğıraqlılar bu cinayätlär öçen cawaplı keşelärne xökemgä tartu öçen kiräk bulğan dälillärne yuq itälär, eleke Yugoslaviedä maxkämä meditsinası dälilläre eleke citäkçe ve komandirlarnı tribunalğa tapşıruda töp rolne uynadı dip belderä. AQŞ citäkçelegendä Kosovoda alıp barılğan tikşerülärdä 6meñ mäyet qaraldı, qızğanıç ki moñı Ğıraqta eşläp bulmayaçaq. Bouckaert bez kürgän dälillär kiñ külämdä keşeçelekkä qarşı cinayät eşlängänen kürsätä , Ğıraqta bälkim dä Kosovoğa qarağanda küpkä kübräk andıy mäyetlär bar, ämma dälillär bulmıy , Ğıraq citäkçelären cinayätlär öçen cawapqa tartu qıyın bulaçaq dip söyli.
Färidä Xämit, Praga


text:
Comğa könne säyer şartlarda ülgän Ukrainanıñ elekke eçke eşlär ministrı Yuri Kravçenko bügen cirlände. Kravçenko, 2000nçe yılda yuğalğan jurnalist Heorhiy Gongadze eşe turında mäxkämädä tanıqlıq itergä tieş ide. Ämma comğa mäxkämä utırışına berniçä säğat qalğanda üz öyendä üle kileş tabıldı. Kravçenko üler aldınnan böten närsädä prezident Leonid Kuçmanı ğayepläp xat yazıp qaldırğan bulğan.
Kümü yolasına qatnaşqan elekke prezident Kuçma jurnalistlarğa, Kravçenko''nıñ Gongadze ülemenä ber qatnaşı da yuq, dip belderde.
"Ul sorawğa cawap birde, üzen ğayepsez dip äytte. Häm min monı raslıym." dide Kuçma.
Bu atnada Kuçma Gongadze eşe turında mäxkämä aldında tanıqlıq iter dip farazlana. Moña qadär Ukrainanıñ elekke prezidentı üterügä nindi dä bulsa qatnaşı buluın kire qağıp kilde.
Anıñ köndäşläre, Gongadze''nı üterergä Kuçma quşqan dip sanıy.


text:
Bush Quşma Ştatlarnıñ yaña Ğäläm programmasın iğlan itte
Aldağı berniçä distä yılğa Ğäläm öyränüne bilgelägän bu programmada başta Ayğa, annarı Marsqa keşe cibärü qarala. Üzeneñ çığışında Bush, bu yarış tügel, dip başqa illärne xezmättäşläkkä çaqırdı. Rusiä belgeçläre isä Ayğa irtäräk tä menä aluları turında belderä.
Audio (George Bush)
"Keşene Ğälämgä çığaru, Ayda nigez buldırıp, tağı da yırağraq, Marsqa oçu öçen bez yaña karaplar töziäçäkbez."
Amerikanıñ Ğäläm İdaräse, NASAnıñ yaña programmasında 2015 yılğa Ayğa keşe cibärü, anda maxsus stansiä tözü, soñnan şunıñ nigezendä Mars planetasına da keşe cibärü qaralğan. 2008 yıldan başlap Ayğa maxsus robotlar cibäreläçäk. Şul uq yılnı yaña qarabnı sınawlar başlanırğa tieş. 30 yıl xezmät itkän Şattllar 2010 yılğa qullanıştan çığarıla. 2015-2020 yıllar arasında yaña ğäläm köymäse Ayğa keşelär alıp kiläçäk. Soñğı tapqır Amerikan astronavtı Ayğa 1972dä ayaq basqan ide. Uzğan ğasırnıñ 60nçı yıllarında Quşma Ştatlar belän Sovetlar Berlege arasında Ğälämne öyränü ölkäsendä qızu köräş bardı. Soñğı yıllarda Amerika belän Rusiä bu tarmaqta xezmättäşlek itä. Xalıqara Ğäläm stansiäse – şuşı xezmättäşlekneñ ber cimeşe ide. Bush süzlärençä, Quşma Ştatlar bu stansiädä eşen 2010 yılğa qädär däwam itäçäk häm üzenä alğan yöklämälären ütäp beteräçäk.
Amerikanıñ yaña Ğäläm programması xärbi maqsatlarda qullanılırğa mömkin häm Ğälämdä yaña yarışqa kiterä ala, digän şöbxälärne aldan kürep, Bush, bu – yarış tügel, bez başqa illärne dä xezmättäşlekkä çaqırabız dide. Atnakiç könne Rusiäneñ berniçä yuğarı däräcädäge belgeçe üzenä kürä cawap belderülär yasadı. Rosaviakosmos başlığı urınbasarı Nikolay Moiseev, yıl axırına Ay häm Marsnı öyränü turında 2015 yılğa qädär Federal programma tözeläçäk, dide. Energiä isemle şirkät belgeçe Leonid Gorşkov süzlärençä, Rusiä Ayğa 2014 yılda, yağni amerikannardan aldaraq menä ala. Häm monıñ öçen alarğa 10 tapqır azraq aqça kiräk. Şulay itep, Ğäläm yarışı, hiçyuğı süzdä, inde başlandı diärgä bula.
Ul arada, yaña programmağa inde şik belderüçelär, Cirdäge eşlär betmi torıp, şul qädäre aqça tügep Ayğa, citmäsä Marsqa menü ni pıçağıma kiräk diyüçelär bar. Britaniäneñ Bristol Universitetında Ğäläm Texnologiäse belgeçe Mark Hempsell alarğa monıdy cawap birä:
Audio (Mark Hempsell)
"Ber yaqtan bu fälsäfi yaqtan möxim, häm ul ğına tügel. Ğälämgä keşe cibärü küp närsäne xäl itergä yärdäm itäçäk: Cirneñ cılınuwı, tabiğıy qazalar kebek mäsälälärne çişergä mömkinlek biräçäk."
Rusiäneñ Ğäläm Şurası äğzası İrek Ğalimov fikerençä, Aydağı energiä çığanaqları, misal öçen tritiy, Cirne energiä qıtlığınnan qotqara ala. Monnan tış Ayda tözelgän stansiälär Cirne asteroidlardan saqlawda, Ğälämne nıqlap öyränüdä nigez bula ala. Qısqası, ğalimnär fikerençä, bu programmanıñ faydası küp. Xäzer bar närsä aqçağa terälä: Amerikan Kongressı Bush sorağan külämdä birerme-yuqmı. 14 yıl elek anıñ ätise, ul çaqtağı prezident George Bushnıñ näq şundıy täqdimen Kongress kire qaqqan ide.
Ali Gilmi, Praga


text:
1 sintäberdä Belsan mäktäbendä totıqlar alınuğa 2 yıl tuldı
Tik Beslanda 1-nçe sintäberdä bäyräm tügel, matäm qıñğırawları yañğıradı.
Beslanda yaña uqu yılı 5 sintäberdän başlana. Añarçı 2 yıl elek Tönyaq Osetiädäge Beslannıñ berençe mäktäbendä bulğan ütereş qorbannarın iskä alalar. Ul çaqta 3-nçe sintäberdä 330dan artıq bala, ata-ana häm uqıtuçı hälak buldı. Bügen beslanlıar 1-nçe mäktäp sportzalı xaräbäläre yanına cıyıldı. Näq 2 yıl elek Çeçnädän Rusiä ğäskärlären çığarunı taläp itüçe qorallı suğışçılar biredä 1100dän artıq keşene totıq itep alğan ide. Bügen biregä xalıq çäçäk bäylämnäre belän kilde, iskä alu şämnäre yandırdı.
Azatlıq radiosınıñ rus redaksiäse xäbärçese Oleg Kusov Beslandağı wäzğiät turında "Xislär bik awır. Xatın qızlar cılıy, qayberläre ayaqtan yığılırğa tora. Qıçqırğan tawışlar işetelä. Beslan xalqı bu könnärne matäm belän ütkärü öçen zur çaralar ütkärmäwne sorap möräcäğät itte" dide.
Mäktäp xärabäse Rusiä iminlek köçläre kinät başlağan tärtipsez höcümnän soñ bulğan bäreleş, şartlawlar, yanğın turında söyläwçe ber dälil bulıp äle dä tora.
Xäbärçebez äytüençä, mäktäp äle dä höcümnän soñğı xälendä saqlana.
"Mäktäp haman yabıq tora. Sportzalğa ğına kerep bula. Mäktäptä 3-nçe sniätberdä bulğan şturmnıñ barlıq ezläre dä äle saqlana. Tärzälär watıq, tübä cimerek. Mäktäp törle illärdän kiterelgän çäçäk bäylämnäre belän uratıp alınğan" di Kusov.
Bügen Beslan ziratında totıq aluçılar belän bäreleştä hälak bulğan iminlek xezmätkärlärenä häykäl dä açıldı.
Matäm 3-nçe sintäbergä qädär däwam itäçäk. Matäm çaraları arasında Rusiä muzıka yoldızlarınıñ matäm konsertı, ber minut tınlıq, härber qorban xörmätenä kükkä berär aq şar oçıru da bar.
Mäskäwdä isä şähär xakimiätläre Beslan qorbannarın iskä alu carası ütkärüne tıydı. Keşe xoquqların yaqlaw oyışmaları Mäskäwdä 3-nçe sintäber könne matäm mitingı ütkärergä röxsät sorap möräcäğät itkän ide.
Rusiäneñ Watandaşlar Yardäme isemle xoquq yaqlaw törkeme citäkçese Svetlana Gannuşkina "Minemçä bu waqıyğağa iğtibar cälep itelüen, keşelärneñ borçıluın telämägängä kürä tıydılar. Çönki Beslan waqıyğaların räsmi räweştä tikşergän komissiä obyektib näticä yasamadı, keşelärneñ üleme öçen ğäyeplelär kürsätelmäde. Xakimiätlär xäzer Beslan turında küp häm işetelerlek itep söyläwne telämi" dide.
Beslan mäsäläsendä xökümätkä ışanmaw haman da bik köçle bulıp qala birä. Bu atnada Levada üzäge ütkärgän ber fiker beleşügä qarağanda rusiälelärneñ barı 5 protsentı ğına xakimiätlär Beslan turında döresen söyli dip isäpli.
Beslan mäktäbendä isän qalğannar häm qorbannarnıñ tuğannarı Rusiä räsmilären matäm çaralarınnan çittä torırğa çaqırdı. Küpläre, räsmilärneñ döreslekne yäşerergä häm cawaplılıqtan qaçarğa tırışuı bezneñ qayğıbıznı tağın da tiränänäytä genä di.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Respublika kommunistları da Mäskäwdäge firkädäşlärennän qalışmıy
Tatarstan kommunistları da üzläreneñ Mäskäwdäge firkädäşläre kebek ük bülenü yulında yöri. Läkin Rusiäneñ Yustitsiä ministrlığı Kommunistlar firkäseneñ ike plenumınıñ qaysı legitim digän sorawğa äle avgust başında ğına cawap biräçäk. Ä menä respublikanıñ Yustitsiä ministrlığı uzğan şimbädä ütkän Tatarstan kommunistlarınıñ plenumın qanunsız dip bilgeläde. İsegezgä töşerep ütik, Rusiä kommunistlarınıñ 1-2 yül könne uzğan syezd häm al’ternativ plenumınnan soñ, 17 yüldä Qazanda respublika kommunistlarınıñ initsiativ törkeme dä plenum ütkärep, anda firkäneñ respublika bülegen citäkläwçe Aleksandr Saliynı urınınnan kiçekterelüe turında xäbär itte. Gennadiy Zyuganovqa qarşı çıqqan Vladimir Tixonovnı yaqlap çıqqan Saliy urınına Çallı şähär komitetı särkätibe Xafiz Mirğalimov saylandı. Läkin zyuganovçılar tarafınnan respublikada oyıştırılğan fetnä barıp çıqmadı. Tatarstan kommunistların haman da Aleksandr Saliy citäkli.
Sişämbe könne Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Yemen respublikasınıñ Rusiädäge wäkälätle wäkile belän oçraştı. Anda süz respublika neft’çeläre tarafınnan Yemendağı neft’ yatmaların ezläw eşlären alıp baru xaqında bardı. Şulay uq prezident İske yolalı Rus pravoslav çirkäweneñ mitropolitı belän oçraştı. Anda Qazannıñ meñyıllığına äzerlek waqıtında iske yolalı çirkäwlärne tözekländerü xaqında da äytelde. Bu eşkä 10 million sum aqça totılaçaq. Çärşämbe könne mitropolit Qazanda uzğan Qazan izge ana ikonası xörmätenä uzdırılğan Xac yörüendä qatnaştı. 25 yılğa ber genä uza torğan bu çarada berniçä meñ keşe qatnaştı. Alar Qazannıñ üzäk uramnarınnan uzdılar.
Gölnaz İlgizär


text:
Stärlebaşta yuğalğan qıźźar tabılğan. İśän-hauźar
Başqortostanda balalar yuğalıuı dauam itä. Äle Xäybullala 2 yäşlek sabıy Uyıldan Ğälin tabılmağan. Öfölä plyajda yuğalğan 7 yäşlek Kamilla Dawıdowanıñ käüźähe hıuźan tabılğan. Xäźer Stärlebaşta ber yulı 4 qıź balanı 3 kön dauamında eźlänelär. Ularźıñ iñ kesehenä 10, iñ ölkänenä 17 yäş. Rozaliya Fätqelislamowa, Rezeda Säğitowa, Ruzilä Akkübäqowa häm Anna Matsuq öyźän ata- äsäläre menän mönäsäbättärźeñ kiśken bulıuı arqahında kitkän bulğan. Ularźıñ ata- äsäläre nasar ğäźättär menän mauıqqan, şuğa qıźźar aldan höyläşep öyźärenän kitkän. Başqortostanda balalarźıñ öyźärenän kiteüenä küpselek osraqta eskese ata- äsäläre ğäyeple.


text:
Ğasırlar awazı - Stoyan Xristov Antonovnıñ “Bolgarstan tatarları” kitabı turında Cämil Zäynullin
Aprel'neñ bu soñğı atnasında bez sezne bik zur külämle “Ğasırlar awazı” jurnalınıñ bıyılğı, yäğni, 2005 yılda çıqqan berençe sanı belän tanıştıra başlarbız. Şunı da äytep ütäse kilä jurnal uzğan yıllarda ike sannı berläşterep çığarılsa , bıyıl ul şul uq zur külämdä, ämma bıyıl ul ber genä san astında çıqqan. Dimäk, farazlasaq, bu fänni- dokumentlarğa bay jurnalda, bıyıl kübräk material bastırılaçaq. Ä bu atnada bez sezne bu jurnalda basılğan Cämil Zäynullinnıñ Stoyan Antonov yazğan “Bolgariä tatarları” dip atalğan kitabına bäyälämäse belän tanıştırabız.
“Bolğariä tarixçısınıñ bu kitabı 2004 yılda Navrez Dobriç näşriätında basılıp çıqtı. Bu kitap avtornıñ 10 yıl däwamında alıp barğan fänni ezlänüläreneñ näticäse. Bolğar ğalimnäre arasında berençelärdän bulıp Qırım tatarlarınıñ mädäniäten tiränten öyränep, alarnıñ tarixın ğadellek belän bäyän itärgä tırışqan bu ğalimgä räxmätlär citkeräse kilä”,- dip başlıy filologiä fännäre doktorı Cämil Zäynullin üz bäyälämäsen.
Häm süzen däwam itep ul bolay dip yaza : “Süzebez Balqan yarımutrawındağı Bolğar ilendä yäşäwçe qärdäşlärebez turında. Kitapnıñ kereş süzendä Qırım tatarlarınıñ bolğar tarixında, kul'turasındağı urını häm alarnıñ bügenge tormışına küzätü yasala. Kitapnıñ avtorı tatarlarnıñ Bolğar cirlärenä küpläp kilep urnaşa başlawları XIV ğasırğa turı kilä digän fikerne isbatlarğa tırışa. Qırım xanlığı 1783-84 yıllarda urıslar basıp alğannan soñ tatarlarnı urıslaştıru säyäsäte başlana, alarnıñ cirlären tartıp alu, yäşägän yortlarınnan quıp çığaru häm başqa törle kimsetülär, ezärlekläwlär könnän –kön köçäyä bara. Urıs xakimiäte monıñ belän genä çiklänmiçä, elekkege Qırım xanlığı cirlärendä Tavriä isemle guberna oyıştıra. Häm Qırım Tavriädin, Aqmäçet şähäre Simferopol', Käfä-Feodosiä, Aqyar - Sevastopol' h. b. itep üzgärtelälär. Urıs xökümäte bu eşlärne Qırımnı tatarlardan çistartu maqsatınnan çığıp başqarğan buluın avtor tarixi faktlarğa nigezläp añlatqan. Ämma kitapta şaqtıy ğına bäxäs uyata torğan fikerlär dä bar. Läkin , şuña da qaramastan, bolğar ğalimeneñ bu kitabı qırım tatarları tarixın döres itep faydalı xezmät bularaq qabul itelergä layıqlı”,- dip bäyälämä birä filologiä fännäre doktorı Cämil Zäynullin.
Mälikä Basıyr, Qazan.


text:
Qazanda Qış babaynıñ salqın sulışı könnän-kön nığıraq sizelä başladı. Uramda tönnären suıq 30 gradus täşkil itä. Yaña yıl aldınnan quzğala torğan ığı-zığı kübräk sizemlänä. Kemder isäpläp quyğan: qazanlılar bıyıl 30 meñ çırşı satıp alırğa cıyına ikän. Bäyäläre dä bilgele di: 3 metrlı çırşı, mäsälän, 55 sum toraçaq. Şampan şäräblären elekkege kebek tanış-beleşlär aşa kibet-bazalardan ezläp yörise yuq – alar belän kiştä tulğan. Moñarçı kürenmägän xäl, Tatspirtprom şirkäte sovet şampanskien Amerikağa cibärergä cıyına. Zamanında isemen fransuzlardan çäldergängä sovet şampanskien çiklär aşa räsmi çığarırğa qıymıylar ide. Xäzer, küräseñ, yulları tabılğan. Andıy şampan şäräben Amerikada qayçandır SSSRdan kitkän emigrantlar sağına ikän. Tatspirtprom şularnıñ zakazın ütärgä alınğan, dilär.
Damir Ğismetdin


text:
İke uqıtıusığa qarata yenäyät eşe
Azatlıq radíohı xäbärsehenä Beloretta Sermän balalar yortonda bulırğa tura kilde. Bında täw qaraşqa barıhı la häybät kewek. Kün diwandar, iźändärźä zatlı balaźtar…. Respublika prezidentı Mortaza Räximov bik nıq yarźam itä tinelär. Mortaza Räximov bında kilep qayźa nimä bulırğa teyeşlegen dä öyrätep yörönö tinelär beźgä balalar yortonda. Balalarźa, tärbiäselär źä şat kewek.
Balalar yorto awıl yerendä urınlaşqanlıqtan bında awıl xujalığı buyınsa instruqtor wazífahın da buldırğandar. Balalar baźıu tärbiäläp kenä qalmay, umartalar źa qaray.
Sermän balalar yortonda ısınlap ta täw qaraşqa barıhı la höybät kewek. Balalarźıñ intervyü birgändären tärbiäselär küźätä, ular tärbiäselärenä, prezident Mortaza räximovqa räxmät äytä. Ämmä huñınan äñgämäläşewźär waqıtında bındağı iź kitkes xäldär bulıuı asıqlana. Ber yegette balalar yorto yetäksehe tuqmağan. Tege bala ike säğät samahı iźheź yatqan. Qıźźarźı sästärenän torbağa bäyläp tuqmağandar. Ata–äsä naźınan mäxrüm balalarźıñ oşo yorttan başqa barır urını yuq. Şuğa la ular tüźergä mäjbür.


text: Kahirä -- Misırnıñ Saylaw komissiäse belderüençä, Sintäberdä ütäçäk prezident saylawlarına barlığı 10 namzät terkälgän. Ciñüne, il belän inde 24 yıl idarä itkän xäzerge prezident Xösni Möbäräk yawlar dip kötelä. Ämmä bu anıñ öçen berençe çın saylawlar bulaçaq. Başqa namzätlär arasında: ilneñ iñ qart häm ere partiäse – Wafd firqäse wäkile Noman Ğoma, Äl-Ğad partiäse citäkçese Ayman Nur. Qalğan 7 namzät – keçkenäräk partiä citäkçeläre. Namzätlär arasında xatın-qız, yä isä xristiain dine wäkile dä yuq. Här namzät üzenä nindi dä bulsa tamğa saylağan. Möbäräkneke – İslam bilgese bulğan Yarım-ay. Saylaw aldı kompaniäse Awgustnıñ 17sendä başlana. Saylawlar Sintäberneñ 7senä bilgelängän.


text:
Beslannıñ 3 yıllığı küz yäşläre häm açu belän iskä alına
Rusiä Beslan faciğäseneñ 3 yıllığın iskä ala. Beslan mäktäbendä 330dan artıq keşe ülde. Küpçelege balalar. Küp kenä qorbannarnıñ tuğannarı xakimiätlärne qotqaru operatsiäsen naçar oyıştıruda häm qorbannarnıñ ni öçen şulay küp buluı säbäplären açıqlaw öçen citärlek tikşerü ütkärmäwdä ğäyepli.
3 kön däwam itkän kierenkelektän soñ mäktäptä Rusiä iminlek köçläre belän qorallı törkem arasında atışlar başlandı. 330dan artıq totıq, küpçelege balalar hälak buldı.
Bügen qorbannarnıñ cimerelgän mäktäp diwarlarına elengän sürätläre yanına çäçäklär, şämnär quyıldı. Bu çarada ber genä yuğarı xökümät räsmie dä qatnaşmadı.
Rusiä prezidentı Vladimir Putin Ästerxandağı ber mäktäptä çığış yasağanda Belsan qorbannarın da iskä alıp ütte.
"Bügen yaqtı häm bäyräm kön bulsa da bez berniçä yıl elek bulğan faciğäne dä onıta almıybız dip uylıym. Inde berqayçan da mäktäp tämamlamıyaçaq balalarnı onıta almıybız. Min Beslandağı faciğäle xällärne küz aldında totam. Bügen bez anı da iskä alırğa tieşbez. Ämma ildä dä, dönyada da ni genä bulmasın tormış däwam itä" dide Putin.
Ämma Beslanda waqıt qorbannarnıñ tuğannarınıñ yöräk yarasın däwalıy almıy, açunı basa almıy.
Beslan anaları komitetı äğzası, ul faciğädä qızın yuğaltqan Rita Sedakova Azatlıq radiosına "Bezneñ prezident, bezneñ ministrlar, generallar barısı da üz urınnarında utıra. Bezne, analarnı ğına cäzaladılar. Bez kiçergän xällärdän soñ, äle qayberäwlärebez ul sport zalında totıq bulıp barlıq ul xällärne üzläre tatığan keşelär tormışnı däwam itär öçen qayan köç alırğa" dide.
Qorbannarnıñ tuğannarı xökümät totıqlarnı qotqaru operatsiäseneñ naçar başqarıluın yäşerergä tırışa di.
Alar bu ütereş öçen barı ber keşeneñ, Nurpaşi Kulayevnıñ ğına cawapqa tartıluına açu belderä. Xakimiätlär Kulayev totıq aluçılar arasınnan isän qalğan berdänber keşe di.
3 cirle militsiä xezmätkäre wayımsız bulıp totıqlar alırğa kilüçelärne ütkärüdä ğäyeplände, ämma bıyıl alar da yarlıqandı.
3 yıl ütsä dä bu faciğä turında sorawlar cawaplardan kübräk.
Beslan mäktäbendä 2 tuğanın yuğaltqan Ella Kesayeva "Iminlek köçlärendäge berkem dä cäzalanmadı. Nigä obyektiv tikşerü ütkärelmi? Nigä bez cıyıp prokuraturağa, tikşerüçelärgä, mäxkamälärgä birgän dälillär iğtibarsız qaldırıla? Beslanda qanun saqlaw oyışmaları, ğäskär, maxsus xezmätlär bu ildäge keşelärne qotqarırğa, yaqlarğa häm saqlarğa tieşle oyışmalar wazıyfaların yawızlarça faydalana. Keşelärne qotqarası urınğa alar tanklar häm ut-atqıçlar qullandılar" dide.
Xakimiätlär isä totıq aluçılarnı atışa başlawda ğäyepli. Atış waqıtında mäktäptäge bomba şartladı. Bu xällärne tikşerüçe maxsus parlament komissiäse başlığı Aleksandr Troşin da şul faraznı raslıy.
Ämma isän qalğan küp kenä totıqlar häm şahitlär iminlek köçläre berençe bulıp provokativ räweştä granata atqıçtan attı, näticädä tüşäm cimerelep töşte häm köçle yanğın başlandı di. Başqaları isä mäktäpkä tanktan atuların kürgännäre turında söyli.
Bügen Belsan mäktäbe xäräbälärenä çäçäk salğan Däwlät Duması räise Boris Grızlov centekle tikşerü ütkärüne wäğdä itte.
Rusiä prezidentınıñ Könyaq Federal Bülgedäge wäkile Dmitriy Kozak Beslan qorbannarınıñ tuğannarına soñğı 3 yılda Rusiädä terror höcümnäre sanı 40 protsentqa kimede dide. Ämma bu sannar faciğädä tuğannarın yuğaltqannarnıñ xälen ällä ni ciñeläytä almas kebek.
Naif Aqmal


text:
Prezidentlıq yarışında 6 namzät
Yäkşämbe könne Rusiäneñ üzäk saylaw komissiäse prezidentlıqqa 6 namzät däğwa itäçäk, dip belderde.
Kiläse yıl 2 martta ütäçäk prezident saylawlarında namzät bulıp premyer-ministrnıñ berençe urınbasarı Dmitriy Medvedev, kommunistlar yulbaşçısı Gennady Zyuganov, liberal-demokratlar başlığı Vladimir Jirinovsky, elekke premyer Mixail Kasyanov, Uñ köçlär berlege räise Boris Nemtsov häm demokratik partiä yulbaşçısı Andrei Bogdanov qatnaşaçaq, dip xäbär itte üzäk saylaw komissiäse.
Medvedevnı Berdäm Rusiä häm Ğadel Rusiä firqaläre, Zyuganov belän Jirinovskynı – üz partiäläre täqdim itte. Bu 4 firqadän tış Rusiäneñ Däwlät Dumasında başqa säyäsi köç yuq, şuña kürä Üzäk saylaw komissiäsendä alarnıñ namzätläre avtomatik räweştä terkälde.
Qalğan 3 namzät 16 ğinwarğa qadär 2 million imza cıyıp alarnı komissiägä tapşırırğa tieş. Uñ köçlär berlege mäğlümatlärenä qarağanda, bu mömkin tügel, ölgerer öçen könenä yaqınça 100 meñ imza cıyarğa kiräk.
Ul soñğı 10 yılnı Rusiädä yäşämägän, namzät isä Rusiädä yäşägän keşe bulırğa tieş. Bukovsky – Rusiä watandaşı tügel, ä Britaniä watandaşı, häm öçençe säbäp – Bukovsky üzeneñ yazuçı bulğanın dälilli almağan. Bu säbäplär Bukovskynıñ internettağı säxifäsendä kiterelgän.
Yazuçı üze bu qararnı – säyäsi qarar dip atadı, dip yaza Moscow Times basması. Yabloko firqase saylawlarda Bukovskynı yaqlayaçağın xäbär itkän ide. Komissiäneñ anı yarıştan töşerü qararınnan soñ Yabloko üz tarafdarların saylawlarda qatnaşmasqa çaqırırğa mömkin.
Ni genä bulmasın, 2 mart saylawlarında Dmitriy Medvedev ciñär dip farazlana, dip däwam itä mäqäläsen Moscow Times basması.
Comğa könne saylaw komissiäseneñ üzendä bulğan ber üzgäreş tä mäğlümat çaraları iğtibarınnan çittä qalmadı. Putin komissiägä yaña äğzä bilgeläde. İgor Federov urınına ul üz administrasiäseneñ eçke säyäsät bülege başlığı urınbasarı Leonid İlvevnı quydı. Kommersant gazetası yazuınça bu Kremlneñ komissiä östennän kontrolen tağın ta arttıraçaq.
Matbuğat bu könnärdä Putin häm anıñ warisı sanalğan Medvedevnıñ säyäsättän tış şöğelläre turında da yazdı.
Dzüdo köräşendä qara bilbaw däräcäsenä iä bulğan Putin dzüdo turında DVD çığarğan. Döresräge bu künegülärne dönya häm Olimpiä uyınnarı çempionı Yasuhiro Yamaşita häm Vladimir Putin bergä äzerläp töşerep DVD yasağan.
İke yıl elek Putin häm Yamaşita Piterburda, elek Putin uqığan mäktätä dzüdo däresen birgän ide. Soñğı tapqır ul Yamaşita belän küptän tügel Yaponiägä bulğan säfäre waqıtında küreşkän bulğan. Dzüdo öyränüçelär öçen DVD däresen alar berniçä yıl elek äzerlägän bulğan.
Dmitriy Medvedev yoga belän şöğellänä ikän. Piterburdağı yoga üzäge räise Borodayenko süzlärenä qarağanda, "anıñ yoga belän şöğellänüe şunda uq kürenä – ul töz gäwdäle, yöze tınıç. Aña yal iter öçen 15-20 minutlıq künegü dä citä," di yoga üzäge başlığı.


text:
Ufa säxnäsendä - Tufan Miñnullin äsäre
Başqortstan Respublikasınıñ Mostay Kärim isemendäge Milli yäşlär teatrı kollektivında premyera bulıp ütte. Talantlı kollektiv kürenekle tatar dramaturgı Tufan Miñnullinnıñ tağın ber äsären - ädipneñ “Cankisäkkäyem” muzıkal' komediäsen säxnäläşterde.
Yäş talantlar Tufan Miñnullinnıñ moña qädär başqa teatrlar säxnälärendä dä quyılğan “Cankisäkkäyem” muzıkal' komediäsen äzerläp betep, premyeranı 28 fevral'dä häm 1 mart könne kürsätte. Zal ike köndä dä şığrım tulı buldı. Alay ğına da tügel, biletlar citmäw säbäple, uramda artıq biletlar sorap toruçılar da baytaq ide.
“Cankisäkkäyem”ne Mostay Kärim isemendäge BR Milli yäşlär teatrı rejisserı Röstäm Xäkimov säxnäläşterde. Anıñ äytüençä, bu äsär saf, eçkersez mäxäbbät xaqında. “Näq menä şundıy saf, ixlas toyğılarğa xäzerge tamaşaçılar kübräk susağan, - di ul. – Şuña kürä dä tanılğan dramaturgnıñ bu äsäre östendä eşkä bik teläp totındıq. İcat protsessı da bik ciñel bardı. Minemçä, bik küñelle tamaşa kilep çıqtı. Spektaklebez tamaşaçını räxätländerep kölderep kenä qalmıy, ä artistlarıbız küñelgä yatışlı köy-moñnar da büläk itä”, - di rejisser.
Başqortstannıñ Mostay Kärim isemendäge Milli yäşlär teatrı rejisserı Röstäm Xäkimov süzlärençä, p'yesada äytelüençä, här keşeneñ üzeneñ şürälese bula. Menä şul şürälelär keşene asılına qaytara.
Biredä Tufan Miñnullinnıñ “Cankisäkkäyem” äsäre nigezendä säxnäläşterelgän tamaşanıñ premyerası ütte. Muzıkal' komediädä töp rol'lärne Başqortstannıñ atqazanğan artistları Vener Kamalov, Näğim Nurğalin, Mars İtbaev başqara. Şulay uq küñelle tamaşada yäş artistlar Läysän Räximova, Gölşat Ğaysina, El'za Wälieva, İrek Bulatov häm başqalar da uynıy. Premyeranı tağın 7 mart könne dä kürep bulaçaq. Anda Tufan Miñnullinnıñ üzeneñ dä kilüe kötelä.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
“Berdäm Räsäy” firqäseneñ Sember bülekçäse xälläre möşkel
Xalıqara balalarnı yaqlaw köne aldınnan Ölkä başlığı Sergey Morozov ber aylıq eş xaqın Balalar fondına küçeräçägen beldergän ide. Anıñ ürnägennän çığıptır inde, Ölkä Xökümäte äğzaları da “Taza ğailä – taza Rusiä” digän çarada qatnaştılar. Läkin alar tıynağraq bulıp çıqtılar: ber könlek kenä eş xaqın sadaqa itep tapşıru belän çikländelär.
Xalıq tarafınnan saylanğan soñğı gubernatorlarnıñ berse bulğan Morozovnı, İlbaşı Putin täqdime buyınça, Ölkä Qanunnar çığaru cıyılışı üz urınında qaldırdı. Şuña bäyle räweştä, ölkäneñ Federatsiä Şurasındağı wäkile Röstäm Şiänov ta qabat raslandı. Anıñ turında Federatsiä Şurası räise Sergey Mironov bik tä yuğarı fikerdä ikän. Şunnan çığıp, cirle ğalimä-politolog Nina Dergunova Morozov qabul itkän qararlarnıñ xatasız buluın assızıqladı. Mondıy bäyälämälär tege-ye-ye ”iñ yaxşı” zamanalarnı da xäterlätä – bötenläy xatasız eşläw öçen bu mäxşärle dönyada päygambär buluıñ da citmider. Äytik, Cirle parlament, gubernator belän yaxşı mönäsäbätlärdä buluına qaramastan, Morozovnıñ sentäber ayında Keçe olimpiada oyıştıru turındağı qararın bik tä şiklänep qarşı aldı. Bu çarağa 50 million rubl' çaması aqça bülep birü mäs’äläse aydan artıq tikşerelde, barı tik 4-yençe märtäbä tawış birü genä näticäle buldı. Anda da 28 deputatnıñ 19 ğına xuplaw tawışı birde.
Zakonnar çığaru cıyılışı aldında tağın ber qatlawlı mäs'älä qalqıp çıqtı. Rusiä kiñleklärendä saylawlarnı barı tik firqälär isemlekläre buyınça ğına oyıştırunı üzebezdä niçek xäl itärgä? Älegä “Berdäm Rusiä” barı tik ber mandatlı okruglar aşa saylanğan deputatlar xisabına ğına küpçelekne bili. Firqäneñ abruyı ölkä buyınça tübän buluı arqasında, kiläse saylawlarda anıñ çittäräk qaluı ixtimal. Ölkä üzägendä anıñ reytingı tübän – 22 protsent qına. Älegä mäs'älä hawada elenep tora. Säyäsi küzätüçelär bu cähättän parlament belän xakimiät arasında qapma-qarşılııqlar ezlilär. Şul arada ölkä başlığı “Berdäm Rusiä” firqäseneñ cirle liderı Aleksandr Frolovnı firqäneñ çirattağı konferensiäsendä kisken tänqit utına tottı: “Buş süz botqası quyırtuda ğına uñışlarığız bar”, - dide. Elekke qararlar buyınça, firqä äğzaları sanı saylawçılar sanınıñ 3 protsentı täşkil itärgä tieş, ä ğämäldä nibarı 1 protsent. Başlanğıç oyışmalar sanı saylaw uçastokları sanınnan 6 märtäbä kim, tärtip yuq häm başqa, häm başqa şundıy citeşsezleklär. Partiäneñ cirle liderı Frolov isä “Konstruktiv tänqitegez öçen räxmät”tän başqa süz tapmadı. Afğanstan suğışında qatnaşqannar wäkile Vladimir Moratov äytüençä, Politsovetta xalıq yuq, anda barı tik ölkä häm şähär xakimiäte wäkilläre, deputatlar häm firqa funksionerları ğına kerep oyalağan. Häm alar xalıq arasında abruyları belän dä ğorurlana almıylar. Ä monısı inde - citäkçelärneñ baytağın pak'lıqta “ğäyepläp” bulmawdandır. Äle genä Sember qalası merı urınbasarı Vladimir Suxov rişwät öçen 3,5 yılğa utırtıldı. Şähär üzägendä Çäçtaraş pavil'onına urın birgäne öçen 35 meñ rubl' alğan ikän.
Tübän qatlamnıñ üz faciğäläre. İske Kulatkı rayonı Kiryäwıl (Kiryuşkin) awılınıñ sarıq kötüçese üzeneñ awıldaşı Rinat Azizovnı, sarıq urlawda şiklänep, sänäk belän çänçep ütergän. Üterüçe üz duamallığın Çeçenstan suğışı belän bäyli, di. “Minem tormışım şul suğış arqasında ğına pıran-zaran kilde”, digän ul militsiä soraw alğanda.
Möselman ziratında ömä uzdı
Tatar tormışınnan ber-ike qısqa xäbär. Ölkä üzäge eçendä isän qalğan berdän-ber möselman ziratında ömä uzdı. Ul 1976-yılğa qädär eşlägän. Xäzer isä anıñ tiräsendä yäşäwçelär “tırışlığı belän” çüplekkä äyländerelgän. Ömäçelär ziratnı öleşçä bulsa da şul çüptän arındırdılar. Lenin rayonı xakimiäte bu maqsatqa 2 traktor häm 5 yök maşinası cibärgän ide.
Baytaq millättäşlärebez Şähri Bolğarğa säyäxätkä cıyınalar. Tälğät xäzrät Tacetdin oyıştıra torğan bu çarağa baru öçen, xakimiät ölkä üzägendä eşläp kilüçe här mäxällägä berär avtobus wäğdä itkän.
Tatarça “Çişmä” häm çuaşça “Yetker” televizion tapşırularına qarşı oyıştırılğan höcümnär, alarnıñ bötenläy yabıluı turında xäbär itkännär buldı inde. Ä bu yulı yaxşıraq yañğırawçı süz: öleşçä bulsa da, kire qaytarmaqçılar ikän alarnı. Atna sayın bu ike xalıqqa 25 minut birelä, atna aralaş çiratlap qullanu öçen.
Ayrat İbrahim, Sember


text:
Tatar kongressı komissiäläre utırışı uzdı
Böten dönya tatar kongressınıñ Tatar mäğärife häm fän dip atalğan daimi komissiäse utırışına keşe ällä ni küp kilmägän ide bu yulı. Ällä inde cıyılışnıñ ber cirdä bula dip iğlan itelep, bötenläy başqa binada uzuı, ällä başqa säbäptän, läkin tatar mäğärife problemaları xaqında fikerläşergä ike distä tiräse keşe genä cıyıldı. Alar arasında komissiä äğzäläre dä az buldı. Respublikanıñ Fän häm mäğärif ministrlığınnan da aldan äytelgän ministr urınbasarı tügel, ä şuşı eşlär belän şöğellänüçe bülek xezmätkär genä kilgän ide. Cıyılışta şulay uq ğalimnär, Penza ölkäsennän, Çiläbedän, Novosibirskidan wäkillär qatnaştı.
Süzne Tatar kongressında milli mäğärif problemaları belän şöğellänüçe xezmätkär Gölnur Arxipova başlap cibärde. Ul ber yıl däwamında kongressnıñ älege yünäleştä eşlägän eşläre belän tanıştırdı. Anıñ süzlärenä qarağanda, Tatar kongressı yärdämendä Rusiä töbäklärennän Tatarstannıñ yuğarı uqu yortlarına kerüçelär sanı artqan, etnik turizm yünäleşe üseş alğan, töbäklärdäge tatar tele uqıtuçıları öçen belemne kütärü kursları oyıştıruda yärdäm kürsätelgän häm başqa şundıy eşlär başqarılğan. Ministrlıqnıñ milli bülege xezmätkäre Gölfiä Ğäynetdinova isä ministrlıq tarafınnan eşlängän häm kiläçäktä başqarırğa kiräkle eşlär turında täfsilläp söyläde. Tatarstannıñ Ministrlar kabinetınıñ bülek wäkile Firaya Şäyxieva üz çığışında mondıy cıyılışlarda töbäklärdän kilgän millättäşlärebezne kübräk kürergä teläwen äytte. Häm milli mäğärifne, telne saqlaw wä üsterü eşendä barı tik qanunnarğa ğına nigezlänergä kiräklegen äytte.
Xäyer, Firaya Şäyxievadan soñ üz fikerläre belän urtaqlaşqan Marat Lotfullin qanunnar äybät, läkin alarnı ütäw öçen ber genä dä struktura da yuq dip zarlandı. Häm Tatar tele uqıtuçıları qorıltayında qabul itelgän qararlarnıñ ütälmäwenä borçılu belderde.
Bezneñ qorıltayda quyılğan iñ zur mäs’älälärneñ berse – Rusiä külämendä tatar mäğärifen üsterü programmasın buldıru. Anı eşläp Rusiäneñ Fän häm mäğärif ministrlığına täqdim itep, anıñ tarafınnan qabul itterergä ide. Programma älege köngä qädär buldırılmağan häm anıñ östendä eş alıp ta barılmıy. Ul buldırılğançı bez şulay partizança cıyılıp söyläşüebezne genä däwam itäçäkbezMilli mäğärifne, telne saqlaw häm üsterü turında menä şundıy çirattağı söyläşü uzdı Tatar kongressınıñ Tatar mäğärife häm fän komissiäseneñ utırışında.
Gölnaz İlgizär


text:
Gülcihan Koç (İber Türküleri) - Hubyar Coş
Sanatçı : Gülcihan Koç (İber Türküleri)
Türkü : Hubyar Coş
Etiketler : Gülcihan Koç (İber Türküleri) - Hubyar Coş türkü indir, Gülcihan Koç (İber Türküleri) - Hubyar Coş türkü dinle, Gülcihan Koç (İber Türküleri) türküleri, Hubyar Coş mp3 indir, Gülcihan Koç (İber Türküleri) türküleri Hubyar Coş türküsü, Hubyar Coş sözleri, Gülcihan Koç (İber Türküleri) mp3 dinle, Gülcihan Koç (İber Türküleri) download, Hubyar Coş bedava mp3, Gülcihan Koç (İber Türküleri) türkü sözleri, Gülcihan Koç (İber Türküleri) türkü dinle, Gülcihan Koç (İber Türküleri) son albüm indir


text:
BMOsında qabul itelgän rezolutsiä okupatsion köçlärneñ Ğıraqtan tiz genä çığıp kitmiäçägen añlata.Ğıraqta qayber säyäsi törkemnär könbatış köçläreneñ toruına häm suveren xökümät oyıştıru eşeneñ kiçegüenä borçıla , açuları çığa. Ämma älege mizgeldä AQŞ vä Britan köçläre Ğıraqtan çığıp kitsä närsä bulaçağın küz aldına kiterä alasızmı?
Bu atna başlarında Bagdadta şığı möselmannarı zur demonstratsiä ütkärep , şığı citäkçese Ayatolla Kazim al- Hairinı yaqlağan şığarlar qıçqırdı ( audio)
Ämma demonstratntlar al Hairinı ğına yaqlap qıçqırmadı, alar şulayuq Amerika ''go home'' yäğni Amerika öyenä qaytıp kit dip tä qıçqırdı. Bu uram cıyının izge şähär Nacaftağı äl Havza al İlmiä isemle köçle şığı xäräkäte oyıştırdı. Xäräkät ikegä bülengän ber öleşe ayatolla Sayyed Ali al-Sistaninı yaqlasa, ikençeläre 1999nçe yılda rejim tarafınnnan üterelgän imam Moxämmäd al Sadrnı yaqlıy. Bagdadnıñ şığıylar yäşägän häm elek Saddam şähre dip yöretelgän yarlı bistäsene iseme xäzer Sadr ğa alıştırıldı. Hawza xäräkäte Saddam xakimiäteneñ cimerelüennän soñ ,küp kenä şähärlärdä sotsial tärtip urnaştırdıq dip maqtana , ul 2million çaması şığı yäşägän Sadrda da üz täsiren urnaştırır dip kötelä. Başqalada Havzanıñ täsir,köçe artqannan arta bara. Havzanıñ Bagdadtağı wäkile şeyx Abdel Jabbar Menhal süzlärençä, AQŞ sivil administratsiäse alarnı yaña Ğıraq xökümäten oyıştıru eşenä qatnaşırğa çaqırğan , ämma Havza üzen säyäsi partiä bularaq oyıştıru protsesı alıp barğan öçen bu däğwätne qabul itmägän . Menhal kiläçäktä Havzanıñ xökümättä rol aluı bik mömkin dip äytsä dä ul AQŞ administratsiäsen tizlektä Ğıraqtan çığıp kitergä çaqırğan häm amerikannar kitsä Ğıraqta xaos bulmayaçaq digän,Menhal süzlärençä (audio)
Bez külägä xökümät buldırdıq, din ğalimnäre andıy xökümät buldırdı alar yul xäräkäten rätkä saldı, tärtip urnaştırdı, yarlılarğa yardäm itte. bez oyıştıru eşlären yaxşı alıp barabız. Bezgä tärtip urnaştıru öçen Amerika kiräkmi
Menhal AQŞ köçläre Bagdadnı alğannan soñ iminlek tä urnaştıra alamadı töp xezmätlärne dä buldıra almadı , anı ber genä närsä qızıqsındıra Ğıraqnıñ nefte dide. Menhal (audio)
Alar Ğıraqtan qazanğan baylıq belän çağıştırğanda xalıqqa ällä ni yardäm kürsätmäde.Alar küp kenä neft qoyıların rätkä salıp, exportqa başladı. Ämma elektr , yul xäräkäten kontrol , meditsina kebek eşlär xäl qılınmadı.
Läkin Ğıraqta AQŞ soldatlarınıñ toruına qarata başqa fikerdä buluçılar da bar. Misal öçen Bagdadta Kördistan Patriotik Berlege partiäse, ul Ğıraqtağı in zur ike körd partiäseneñ berse , şunıñ Bagdadtağı wäkile Adäl Murad bezneñ partiä amerika citäklägän koalition köçlärgä okupant tügel ä irekländerüçe dip qarıy häm demokratik xökümät oyışqançı ildä stabillıqnı saqlaun teli dip söyli. Murad ägär dä amerikannar waqıtnnan elek ildän çığıp kitsä monıñ näticese häläqät bulaçaq dip kisätä. Murad süzlärençä (audio)
Minemçä, Saddam taraftarları belän xalıq arasında watandaşlar suğışı qabınaçaq . Partiälär arasında suğış başlanaçaq. bu Ğıraq öçen bik zur häläkät bulaçaq , qan tügeläçäk, açlıq başlanaçaq.
1990-nçe yılda eksildä oyışqan Ğıraq Milli Kileşüe isemle törkemneñ süzçese Ali Abdel Amir , Körd Adäl Murad äytkännäre belän kileşä. Amir qaraşınça ilneñ politik kiläçäge xäl qılınğançı könbatış köçläreneñ qaluı zarur. Çönki Saddam rejimınıñ qaldıqları äle dä bar .Amir süzlärençä ( audio)
Xökümät oyıştırırğa tieşbez. Bu xökümät ilne kontrol itü yulların tabarğa tieş.
Ul armiä, politsiä köçläre , törle idarä buınnarı, finans oyışmaları buldırılıp, il totrıqlandırılğannan soñ ğına amerikannar kitä ala digän qaraşta.
Färidä Xämit


text:
Ğiraqnıñ şiği häm körd säyäsi yulbaşçıları ilneñ yaña küçeş çorı Milli Mäclese aldağı ber-niçä kön eçendä parlament başlığın saylıyaçaq häm xökümätne bilgeliäçäk, dip belderde.
Berläşkän Ğiraq İttifağı äğzase Ali al-Dabağ, şiğilär häm kördlär arasındağı qayber mäs'älälärne çişep beteräse bar, dide. Ämma Ğiraq Milli İminlek kiñäşçese, şulay uq İttifaq äğzase Muwafaq al-Rubaie, Azatlıq radiosınıñ Ğiraq redaksiäsenä, taraflar inde kileşügä ireşte, dip söyläp birde:
"Bez barlıq diärlek mäs'älälärdä kileştek, şul sanda premyer-ministr turında da. Ministrlarneñ kübese turında kileştek. Qalğan mäs'älälär dä küpmeder ähämiätkä iä häm bez söyläşülärne däwam itäbez. İrtägä yä berese köngä alar da çişeler dip uylıym. Milli Mäclesneñ berençe sessiäseneñ iñ soñ digändä atna kiç yä comğa däwam itäçägenä ömetlänäbez", dide al-Rubaie.
İttifaqnıñ tağın başqa ber äğzase, İbrahim Bahr al-Ulum, 275 keşelek Milli Mäclesneñ räise wazifasına iñ berençe namzät –prezident sönni ğaräp Ğazi al-Yawar, dide. Anıñ süzlärenä qarağanda kördlär citäkçese Jalal Talabani prezident itep bilgelänäçäk, häm kördlär premyer-ministr urınına İttifaq äğzase, İbrahim Jağfari öçen tawış biräçäk, dip farazlana.


text: Baku,Azärbaycan hava yulları AZALnıñ comğa kiç başqaladan Qazaxstannıñ neft şähre Aqtauğa yul totqan oçqıçı Kaspi dingezenä töşte. Xabär agentlıqları belderüenä kürä, 18pasajırnıñ 10azäri, 4 qazax, qalğan 4 pasajir avstraliä, Britaniä ,Gruziä häm Törkiä watandaşı bulğan. 5 keşedän torğan ekipaj azärbaycanlı. Barlıq mäyetlär tabılğan. An-140şeklendäge oçqıçnıñ töşüenä texnik citeşsezleklär säbäp bulğandır dip uylanıla. Ukraina tikşerülärdä yardäm itü öçen üz belgeçlären cibärä. Prezident İlham Aliev qaza urınında buldı.


text:
Fälestin Üzidaräseneñ Mäglümät ministrı Yasser Abed Rabbo, İsrael belän söyläşülär barı tik şähit-xöcümnär betkäç häm İsrael Fälestinnärgä kertkän çikläwlären alğaç qına başlana ala, dip belderde. Bu turıda Rabbo bügen Londonda ütkän xalıqara konferensiä waqıtında, Ramalladan torıp video-elemtä aşa äytte. Fälestin Üzidaräsen üzgärtü häm İsrael-Fälestin krizisına bağışlanğan xalıqara konferensiädä Yaqın Könçığışta aradaşçı bulğan 4 taraf qatnaşa: Rusiä, Quşma Ştatlar, Yevropa Berlege häm Berläşkän Millätlär Oyışması. İsrael räsmiläre oçraşuğa çaqırılmadı. Fälestin delegatsiäse Londonğa kilä almadı häm konferensiädä video-elemtä aşa qatnaşa. Küptän tügel bulğan şähit-xöcümnär säbäple İsrael Fälestin räsmiläreneñ xäräkät itü mömkinlegen çikläde. Britaniä Tışqı eşlär ministrı Jack Straw İsraelneñ bu qararına ükeneç belderde:
Audio
Älbättä, video-konferensiä küzgä-küz oçraşunı alıştıra almıy. Läkin bügenge çara andıy oçraşuğa yul aça. Fälestin citäkçeläre kiläçäktä irekle xäräkät itergä tieş.


text:
Rozaliä Matrosova – Sember ölkäseneñ 2006 yılğı Mäşhür tatarı
SSSRnıñ da, Rusiäneñ dä törle-törle Atqazannarı bixisap. Sovet çorında “İketellelek” bayrağı astında ana telen qorıtuda oluğ rol' uynağan “Atqazanğan Mäğärif xezmätläre”, Ğäliäskär Qamal teatrı tamaşasına mäktäp uquçıların kertmäwne tä'min itkän Atqazanğan Mädäniät xezmätkäre kebek tatar xanımnarı da bar alar arasında. Milli xäräkät ähellärenä mondıy isemnärneñ berwaqıtta da tätemäwen küzdä totıp, “Tuğan tel” oyışması 2001-yılda üze çın millätpärvarlarlarğa “Mäşhür tatar” isemen birü başlanğıçı belän çıqqan ide. Menä alar – mäşhürlär: qaharman şäxes, şağir häm rässam Gakıyl' Sägıyrev, balalarnı milli sänğat'kä cälep itüçe ataqlı sanduğaçıbız Älfiä Ramazanova, iñ-iñ uqıtuçılarıbız Zöhrä Xäbibullina, Venera Vaxitova, Mönirä Djumaeva.
“Tuğan tel” idäräseneñ soñğı utırışında 2006-yılnıñ Mäşhür tatarı isemenä Rozaliä Matrosova layıq dip tabıldı. Rozaliä xanımnı milli tormışnıñ oyıtqısı dip tä atarğa buladır. Nindi genä çara oyıştırılmasın – ul şunda qaynıy, ber genä çara da annan başqa uzmıy. Ul şağir dä, näfis süz ostası da, drama artistı da, tiñsez, diärlek, tegüçe dä. Çaralarda qatnaşuları da törle yaqlap: yä alıp baruçı, yä üze yazğan şiğere belän tamaşanı bizäw, yä onığı belän Söembikä häm Ütämeşgäräy rolendä, yä tamaşanı cır belän bizäw, qayçaqta turı kilgändä – milli kiemnär kolleksiäse belän… Häm oyıştıru eşlärendä qaynaw.
Küplärne ğäcäpländerä dä: närsä etärgeç birä ikän soñ bu xanımğa barlıq çaralarnıñ da üzägendä qaynarğa?
Aña birelgän berençe soraw da şul turıda buldı.
-Ana teleneñ, milli mädäniätneñ tämen añlaw öçen, çittä yäşäp qararğa kiräk, digännär babaylar. Miña da çit-yat cirlärneñ cimeşen tatırğa turı kilde. Yäşlek çorında yazmış mine Qarağanda yaqlarına – şaxterlar arasına ilter çığardı. Anda ana telenä, milli mädäniätkä susaw, alarnı sağınu şul qädär köçle buldı ki, tüzä almadım – qayttım tuğan awılıma. Annan soñ Ul'yanğa kilep urnaştım. Şul sağınuım yäş buın iñ kiräk närsälärdän mäxrüm qalmasın öçen tırışu teläge tudırğandır, dip uylıym
-Ä moña sälät tä kiräk bit äle. Anısı qayan?
-Qannan kiläder inde. Äbiem dä bik cor ide. Äle dä xäterlim: cırlıy da, bii dä, bezne, onıqların, tügäräkkä bastırıp uynata da ide. Äni dä mäktäptä uqıtuçı bulıp eşlägändä miña mäktäpkä kergänçe ük şiğerlär öyrätte. Äti awılda oyışqan kolxoznıñ berençe räise bulğan – awıl muzeyında aña bağışlanğan tulı ber poçmaq bar. Osta garmunçı da ide. Häm garmunçı ğına tügel – balta ostası da äle. Kiçlären törle figuralar yasaw belän dä mawığa ide. Monısı miña da küçkän – eç poşqanda törle figuralar yasap utıram. Şulay da ätineñ balta eşendä ostalığı miña citeşep betmi. Ul bit sıyırçıq oyasın da Kreml' kebek itep yasap quyğan ide. Ul äle dä awılda saqlana, muzeyda.
-Dimäk, sälät näseldän kilgän. Ä anı faydalı qullanu sinnän tora bit. Qänäğätme soñ şulay qaynaşuıñnan?
-Ägär min kemgä dä kiräk ikän, ägär ber tamçı bulsa da faydam tiä ikän – niçek qänäğät bulmasqa inde?
-Ä ana tele, milli kul'turabıyznıñ bügenge xaläte belän?
-Menä monısı belän qänäğät bulu qıyın. Elegräk, 90-yıllar başında yarıysı ğına bara ide eşlär. Tufan Minnulinnıñ “Änilär häm bäbilär” dramasın quyu waqıtları bik küñelle ide. Xäzer sünä barabız menä. Teatr ğına tügel - üzeşçän sänğät tügäräge dä yuq bit ölkä üzägendä.
-Ä sürelüneñ säbäben närsädä küräseñ?
-Ştatta eşläwçelärneñ eş xaqı bik tübän, şuña kürä anda birelep eşläwçelär siräk, yuq ta diärlek.
-Ä sin eş xaqı dip tormıysıñ, buşlay eşläp yöriseñ bit.
-Soñ min bit aqça öçen tügel, canım quşqanğa yörim. Kemneñ küñele niçek bit… Kemder çın yörägennän eşli. Kem aqça öçen – anıñ töp maqsatı kön ütkärü.
Şulaydır şul. Törlelär bit bez. Ä Rozaliä Matrosova kebeklär bik siräk oçrıy älege zamanalarda. Aqça-aqça-aqça quw şartlarında.Ayrat İbrahim, Sember


text:
Qazannıñ Baskethall sport kompleksında yal könnärendä ütkän çara
Yal könnärendä Qazandağı Basketholl sportkompleksı yanında şaqtıy cıyılğan matur-matur, zur-zur avtobuslar, bik küp qazanlılarnıñ iğtibarın cälep itte.
Andağı avtobuslar Rusiäneñ törle töbäklärennän ide. Ämma ul yal könnärendä Qazanda xokkey, basketboll, voleybol kebek sport uyınnarı ütkärelmäde. Ä 7 meñ keşe sıydırışlı zal şığrım tulı ide. Närsä qarar öçen cıyılğan ide soñ Baskethollğa şulqädär xalıq ? Häm ni öçender bu turıda ber massaküläm mäğlümat çaraları da, televideniedän dä ber mäğlümat tä bulmadı?
Basketholl zalına bu xalıqnı cıyğan firma, setevoy marketing, yäğni, keşene säwdä çeltärenä yäki, cätmägä cälep itü ısulı belän eş itkän , tawarlarnı şundıy ısul belän täqdim itä torğan “Amwey” firması bulıp çıqtı. Basketbxollğa cıyılğan tamaşaçığa törle küñel açu programması räweşendä, üzläreneñ tawarların ber sistemalı räweştä täqdim itü bara ide. Bu sistemağa keşelärne cälep itär öçen oyışmanıñ citäkçeläre Qazandağı Basketholl binasın 2 köngä arendağa alğannnar. Här keşegä bilet bäyäse ber meñ sum.
Avtobuslar belän Rusiäneñ törle poçmaqlarınnan kilgän keşelär arasınnan berse, isemen äytüdän baş tartıp, üzeneñ eşçänlege turında söyläde.
“Monda 2 kön buyına, niçek tawarnı täqdim itep, aqça eşlärgä öyrätü bara.Rusiäneñ törle şähärlärendä şundıy tawarnı täqdim itü çarası bäyräm räweşendä yılğa ike tapqır bulıp tora. Min inde menä ikençe tapqır qatnaşam mondıy bäyrämdä. . Berençesendä qatnaşqanda yulğa aqça tülätmägännär ide. Ä tawarnı 5 meñ sumlıq alıp qaytqan idem. Xäzer tağın 5 meñ sum alıp kildem. Bu kurslarda çığış yasağan keşelärgä häm alası tawarğa aqça tülibez, - dide ul. Ä tülägän aqçanı qaplar öçen, bu eşkä başqa keşelärne cälep itärgä kiräk. 150 keşe häm annan kübräk keşe alıp kilgännärgä östenleklär birelä. Bu bäyrämdä alar kiç belän bik zatlı restoranğa çaqırılğannar,- dide ul.
Zaldağı küreneşlärgä kilsäk, anda säxnägä çıqqan härber keşene, ozaq itep qul çabıp qarşı alu oyıştırılğan ide. Çığış yasawçılarnıñ bik küp aqçalar eşläp, yuğarı däräcägä citkännäre turında da äytelde. Säxnädäge keşe üzeneñ niçek bu sistemağa kilep uñış yaulawı turında täcribäse belän urtaqlaşuı tıñlandı. Çit il muzıkası uynap tora, çit teldä yazılğan ber ük promo cırlar äyländerelä ide.
Mondıy setevoy marketing sisteması yulı belän aqça eşläwne ber 15 yıl elek Rusiädä “Gerbalayf” kompaniäse başlağan ide. Xäzer andıy oyışmalar bik kübäyep kitte. Alar turında belmägän keşe bik siräkter. Bügenge köndä kerşän-sandal, darular, çäylär belän dä şöğellängän oyışmalar bar. Alar reklamağa da moxtac tügel.
Ä bit şundıy oçraşular här yalda diärlek bulıp tora. Tatarstan respublikanıñ küpme xalqı cälep itelä. Şularnıñ arasında küpme tatar xalqı zıyanmı, faydamı kürä, üzenä “aqça eşlim” ,- dip. Ämma andıy yul belän , tiz genä küp aqça eşlim dip, mondıy eşkä cälep itelgännär, östä äytep ütkän firmalar wäğdä itkän aqçalarnı tiz genä eşli almıylar şul. Küpläre alarnıñ tawarların satıp alır öçen xätta kreditlarğa da batalar. Ämma mondıy çaralar Qazanda yal sayın diärlek bulıp tora.
Mälikä Basıyr


text:
Flün Musin : «III Bötendönya tatar kongressı delegatları belän oçraşu waqıtında Vladimir Putin “Tatarstanda ruslarğa yäşäw ciñelme?” - digän soraw birgän ide. Bu bigük döres quyılğan soraw tügel. Çınlıqta anı “Tatarstanda tatar bulıp yäşäw ciñelme?” räweşendä quyu döresräk bulır ide. Çönki respublikada ikençe däräcäle millät bulu arqasında, tatarlarğa tatar bulıp yäşäw ciñel tügel.» [ Tatarstan yäşläre ]
Tatarstan yäşläre gäzite dönya xäleneñ häm xatın-qızlar bäyrämeneñ qatnaşlığı bulğan ber temanı taptı häm 8 martnı bäyräm itügä üzeneñ öleşen kertte. «Xatın-qızğa suğış tügel, ä naz kiräk» isemle yazmada “Ğiraqqa qarşı suğış xatın-qızlarnı da ayaqqa bastırdı”, dielä anda. “Dönyanıñ 56 ilendä 916 teatr säxnäsendä, «Lisistrata» komediä quyıla başladı. Şuşı äsärdä, irlärne suğıştan aralar öçen Afina xatın-qızları alar belän söyeşüdän baş tartalar.” Suğışnı şulay itep buldırmıy qalıp bulamı digän sorawnı gäzit Tatarstan xatın-qızlarına da birep çıqtı. “Älege täqdimne işetkäç xatın-qızlar başta räxätlänep kölgän ikän, annan soñ “äye bu bik näticäle ısul” - dip eçke serlären açqan. “Suğış çuqmarların nigä söyep, nazlap torırğa?”,- digän näticä yasıy gäzit.
Watanım Tatarstan xatın-qızlar bäyrämen şiğri yullar belän sälämli. «Qızlar tabını» dip isemlängän säxifädä Flera Tarxanova, Bikä Räximova, Tañçulpan, Asiä Yunısovanıñ söyü, kötü, sağınu, ükenü, nazlı yazlar häm änkäylärgä bağışlanğan şiğri yullar urın alğan.
Mädäni comğa da şiğri bäygene däwam itep, üzeneñ şiğerlär säxifäsen Elmira Şärifullinanıñ icatına birgän. Şähri Qazan gäzitendä dä lirik şağirlär çığış yasağan. Fäwziä Soltan mäsälän menä bolay yaza: İsänme, mäxäbbätem! Öyermä bulıp, dawılda kerdeñ küñelemä. Küñelemdä – sin genä. Başım ien minutta Küz aldıma serle qarap kiläseñ dä – Aşqına yöräk. Kötmägändä, Taşqın quya, Oçradıñ sin yullarımda. Yuğalma tik. Yäşä äle uylarımda, xıyalımda, Bul yanımda!
Şağirälärdän şağirlärgä, mäxäbbättän millät temasına küçsäk, Tatarstan yäşlärendä basılıp çıqqan Kamil Tañğalıçevnıñ çığışın iskä almıy urap uzu mömkin bulmas. Küptän tügel, Azatlıq radiosı dulqınnarında Mordoviä turındağı tapşıru efirğa çıqqan ide. Anda Hadi Taqtaşnıñ yaqtaşı, yäş şağir Kamil Tanğalıçev turında da süz bardı. Mordoviägä Tatarstan wäkile räweşendä barğan yazuçı Tufan Miñnullin da Kamil Tañğalıçev belän tanış. Ul Tatarstan yäşläre gäzitendä şuşı yäş şağirgä bağışlap açıq xat ta bastırdı. İnde menä Kamil Tañğalıçevnıñ cawabı da dönya kürde. Aldan farazlağança, ul xat urıs telendä yazıldı häm anı gäzit näq şuşı teldä bastırdı da. “Şağir yöräge - xalıqnıñ Nug köymäse”-, dip atağan ul üz çığışın. “Tufan abıy, sezneñ xatığıznı uqığanda, cir cilägen aşağanday xis ittem üzemne, räxmät cılı süzläregez öçen” - digän süzlär belän başlanıp kitä Kamil äfändeneñ xatı. “Bezneñ isemebezdän waqıt kiñlekläre belän bülengän tatar xalqınıñ tarixı şulay, ike teldä söyläşä sıman häm bezneñ burıç – ber-berebezne añlaw” - dip üzeneñ nigä urıs telendä yazğanın añlata Kamil Tañgalıçev. Anıñ çığışınnan ber özek:
Şiğriät ul – şatlıq, qimmät äyberlär räweşendä genä bula ala. Taqtaşqa – ul tatar telendä kilgän bulsa, miña – urısça. Urıs tele suğışçan räweştä ruxi dönyağa ütep kergängä tügel, tatarlar urıs teleneñ ruxi tirälegenä ütep kerde. Tarqalğan xalıqnıñ başqa çarası bar ideme? Bezneñ başqalabız Qazan da yış qına üz eçendä genä qaynadı, tarixi häm lingvistik täkäbärlek belän kirtälär qorıp yattı, mäsälän şul uq, mişärlärgä qarata. Ämma berläşergä äle soñ tügel. Läkin minem şiğerläremne urıs telendä uqığanda yörägegezgä utırtıp quyğan kirtäne cimerergä turı kiläçäk. Bu awır bulmayaçaq, çönki min bezneñ cannar arasında tuğanlıq ceplären sizäm.
Kamil Tañğalıçev şulay uq, urıs telendä tatarlarnı yaqlap küpme mäqälä yazğannarın da surätli. Kamil Tañğalıçev üzeneñ mäqälälärendä canisäp waqıtında tatarlarnı bilgeläwgä dä qarşı çığa, latin grafikasın da yaqlıy, tatarlarnı qısuğa da protest belderä ikän. Tufan Miñnillinğa möräcäğät itep, “Bez ikebezdä, tatarlarğa şuşı awır şartlarda saqlanıp qalırğa yärdäm itäbez,» dip süzen tämamlıy. İnde Tufan Miñnullinnıñ nindi cawap qaytaruın kötep qalıyq.
Watanım Tatarstan gäzitendä akademik Flün Musin «Rusiädä tatar bulıp yäşäw ciñelme» digän mäqälä belän çığış yasıy. Anıñ yazuınça, XX nçe ğasır başında kebek ük, xäzerdä, millät yazmışı öçen borçılu qabat östenlek itä başladı. Tatarlar yäşägän töbäklärdän yörep qaytqannan soñ, avtor şuşı fikergä kilä. Ä borçılırğa säbäp bar, Tatarstannan çittä yäşäwçe millättäşlärebez arasında üz milli yazmışlarına bitaraflıq torğan sayın köçäyä häm kiñräk tarala, dip yaza ul. Flün Musin şulay uq, tuğan telen belmägän yäşlär arasında çuqınu oçraqlarınıñ artuı häm “yomışlı tatar” qäwemennän bulğan millättäşlärebezneñ karyera öçen ata-ana telennän xätta millätennän waz kiçä baruı turında açınıp yaza:
Soñğı III Bötendönya tatar kongressı delegatları belän oçraşu waqıtında Vladimir Putin “Tatarstanda ruslarğa yäşäw ciñelme?”- digän soraw birgän ide. Bu bigük döres quyılğan soraw tügel. Çınlıqta, anı “Tatarstanda tatar bulıp yäşäw ciñelme?” - räweşendä quyu döresräk bulır ide. Çönki respublikada ikençe däräcäle millät bulu arqasında, tatarlarğa tatar bulıp yäşäw ciñel tügel. Mäsälän, şähär cirendä genä tügel, küp kenä rayon üzäklärendä häm zur awıllarda xäzer urısça belmägän tatarğa normal yäşäw mömkinlege yuq. Ni öçen digändä, misal öçen, qaya möräcäğät itsä dä, ul yış qına “Ne ponimayu, govorite po russki!” digän qatğıy cawap ala. Ä inde “Añlamıym, tatarça äytegez” kebek cawap işetü ixtimalı bezdäge ber millät keşeseneñ dä töşenä dä kerä almıy.
Alay ğına da tügel, soñğı waqıtta, kiresençä, respublikada tatar telendä açıqtan-açıq mısqıllap qaraw oçraqları kübäyä, dip süzen däwam itä ul. Flün Musinnıñ äytüenä qarağanda, tatarça soraw birgän keşelärgä, bezdä ber genä däwlät tele – urıs tele, dip cawap birü yışayıp bara. Tatarstannıñ üzendä şundıy awır xäldä yäşägän tatarnıñ respublikadan çittä xälläre tağın da möşkelräk. Küp regionnarda tatar familiäle keşelär oçrıy, läkin alarnıñ tatarlıqları şul isem-şäreflärendä genä saqlanğan, dip yaza anda Flün Musin. Rusiä çınlıqta federal däwlät bulsa, ildäge barlıq xalıqlarnıñ mänfäğätlären yaqlarğa tieş, digän fikerdän çığıp. Ul şundıy täqdimnär yasıy:
Şundıy maqsatta Tatarstan rus bulmağan xalıqlarnı saqlap qalu buyınça maxsus federal programma eşläw initsiativası belän çıqsın ide. Mondıy programma inde küptän kötelgänen, mäsälän, Seberdäge az sanlı xalıqlarnıñ bügenge ayanıçlı xäle, yäğni alarnıñ küz aldında betä baruları raslıy. Häm xäzer federal üzäk alarnı inqirazdan saqlap qalu öçen AQŞnıñ aborigen-indeyetslarnı rezervatsiädä saqlaw täcribäsenä oxşaşlı aşığıç çaralar kürelä başladı. Ägär şundıy programma bulmasa, Gädättän tış xällär ministrlığı ğämällärenä oxşağan mondıy extremal çaralarnı alğa taba başqa xalıqlarğa qarata da kürergä turı kiäçäk häm küpmeder waqıttan soñ bu yaqtan tatarlarğa da çirat kilep citäçäk.
Çittäge millättäşlärebezne inqirazdan saqlaw programmasın Tatarstannıñ üzendä dä buldırırğa kiräk, digän fikerdä tora Flün Musin. İñ berençe çiratta Tatarstannan çittä üz milli mäğrifätne buldırırğa kiräk, dip uylıy ul. Millätne saqlaw öçen ğomum omtılışlar yasalsa, «Rusiädä tatar bulıp yäşäw ciñelme?»,- digän sorawğa uñay cawap birep bulır digän süzlär belän tämamlana älege mäqälä.
Bikä Timerova, Qazan


text:
Tatar matbuğatı çığa başlawğa – 100 yıl
1905 yılda, «Nur» isemle, berençe tatar gäzite çığa başlıy. Tatar gäzitläre, urıs matbuğatına qarağanda, 100 yılğa soñarıp näşer itelä. Ber ğasır buyı, köräş alıp barılğannan soñ, zıyalılar 1905 yılda patşanıñ röxsäten aluğa ireşä. Annan soñ, tatar waqıtlı matbuğatnıñ sanı zur tizlek belän arta başlıy. Qazan däwlät universitetınıñ jurnalistika häm sotsiologiä fakul’tetı dekanı Wasil Ğarifullin, tatar matbuğatınıñ 100 yıllığına bağışlanğan fänni çarada, tübändäge sannarnı kiterä. Matbuğat, yarlarınnan çıqqan köçle ağım kebek, böten Rusiä cirlege basıp aldı. 1905 yıldan başlap 17 yılğa qädär arada, yegermegä yaqın şähärdä, 12läp gazeta häm jurnal näşer itelgän. 17 yılğı inqilabtan soñ, 60tan artıq basma bulğan. Ä annan soñğı çorda, yünäleşläre törledän-törle bulğan gäzitlärneñ küpçelege yabıla, bolşeviklar qul astında eşläwçe basmalar ğına qala. Tatar matbuğatınıñ ikençe kütäreleş waqıtı, 90nçı yıllarğa bulğan, dip äytelde konferensiädä. İnde xäzer, konferensiä materialları cıyıntıqlarınnan ber özek kiterik. Bügenge köndä, Tatarstanda, 680 gäzit häm jurnal çığa. Alarnıñ 84 gäzit häm 21 jurnal – tatar telendä. Tatarstannan çittä, 30lap tatar gäzite çığıp kilä, dip xäbär itä räsmi sannar.
Berençe tatar gäzite «Nur» çığa başlawğa häm tatar matbuğatı barlıqqa kilügä 100 yıl tuluğa bağışlanğan konferensiädä, bu häm başqa faktlar telgä alındı. Jurnalistika bülege dekanı Wasil Ğarifullin, üzeneñ çığışında, matbuğat tarixın öyränü mäsälälärenä tuqtaldı. Anıñ äytüençä, sovet yıllarında «burjuaz» basmalar, dip tamğalanğan gäzit jurnallar, äle haman da, ğalimnär tarafınnan tikşerelmägän. Tatarstan çittä çıqqan tatar gäzitläre häm immigrantlar matbuğatı belän dä, şul uq xäl.
Tatar matbuğatınıñ çişmä başı, «Nur» gäzite wäkilläre dä konferensiädä çığış yasadı. Bu gäzit baştan alıp, xäzergäçä, iğänäçelär, biznes keşeläreneñ şäxsi aqçalarına basılıp kilde. İnde bu konferensiädä, «Nur»çılar, Tatarstannan finanslaw birüne sorarğa buldılar. Çittäge tatarlardan, konferensiädä Nicğardağı häm Seberdäge tatar gäzitlären öyränüçe ğalimnär qatnaştı.
Bikä Timerova.


text: Baş möfti Tälgät Tacetdin citäklägän Möselmannarnıñ Üzäk diniä näzaratı tağın da Rusiä häm dönya cämägätçelege iğtibarın üzenä cälep itü çarasın taptı. Üzäk diniä näzaratı Amerikä Quşma Ştatlarınıñ islam dinle däwlätlärdä üz qanunnarın urnaştırırğa, üzläreneñ könbatış demokratiälären köçläp tağarğa mataşularına qarşı belderü belän çıqtı. Anda Yaqın Könçığış däwlätlärendä AQŞ alıp barğan säyäsät kisken tänqit utına totıla. Niçek yäşärgä kiräklegen islam illäre xalıqları üzläre xäl itärgä tieş, ä Amerikä tügel, digän näticä yasala bu belderüdä.


text:
Äfğän prezidentı Xämit Qarzai Talibanğa qarşı köçlär citäkçese Äxmät Şah Masudnıñ üterelüenä 4 yıl tulunı iskä alu çığışında ilneñ sanap betergesez qorbannarı turında söyläde.
11 sintäberdä Quşma Ştatlarğa yasalğan terror höcümnärenä 2 kön qala Masudnı äl-Qaidä intixarçıları dip şiklänelgän şartlatuçılar üterde. Masud köçläre 1980 yıllarda Sovet köçlären Äfğänstannan kitärgä mäcbür itte, soñraq, 4 yıl elek New York belän Waşingtonğa terror höcümnärennän soñ AQŞqa Äfğänstandağı Taliban xakimiäten bärep töşerergä bulıştı. Qabul stadionında çığış yasap Karzai böyek ciñü buşqa birelmäde dide.
AUDİO: Bu böyek ciñü buşqa ğına birelmäde. İreklek, milli üzañnı häm ilneñ danın saqlap suğışta ilneñ meñnärçä ulı tormışların birde.
Karzainıñ häm başqa citäkçelärneñ çäçäk saluın qararğı meñnärçä keşe cıyıldı. Elek Taliban keşelärne xalıq aldında cäzalap üterü öçen faydalanğan stadionda çığışı belän taciq Masudnıñ zur süräte elende.


text: Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışması Gruziäneñ Çeçnä, İnguşetiä häm Dağstan belän çiklärendä küzätü eşlären däwam itü mäsäläsendä kileşügä ireşä almadı. Oyışma wäkile Richard Murphy süzlärençä, küzätü törkemeneñ mandatın tağın 6 ayğa ozaytu kileşüenä Rusiä veto salğan. Yaqın arada küzätüçelär töbäktän kitergä tieş bulaçaq. Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışması törkeme bu töbäktä 1999 yıldan birle eşläde. Ul çaqta Mäskäw, Çeçen suğışçıları kürşe Gruziägä kitep sıyna dip zarlanğan ide.


text:
İslam dine narkomaniädän qotqarırmı?
Tatarstanda 7 meñgä yaqın narkoman räsmi terkälgän, terkälmägännärneñ sanın ber kem belmi. Yıl sayın 250läp keşe maxsus üzäklärdä däwalanıp çığa. Ämma 1-2 yıl eçendä alarnıñ iske ezgä qaytıp utıru qurqınıçı bar. Alar arasında 15-20% keşe äfyun belän mönäsäbätne bötenläygä özä.
Tabiplar, xakimiätlär belän bergä, islam dine ähelläre dä, keşelärneñ ni säbäple narkomaniädän arınıp betä almawı turında uylana. Möselmannar fikerençä, bu dinsezlektän kilä. Narkomannı daru belän genä tügel, doğa belän dä däwalarğa bula, dip sanıy alar. Menä mäsälän, Tatarstan diniä näzaräte räise, möfti Ğosman xäzrät İsxaqi bu eştä qullanıp bula torğan ayätlärne äytep tä birde:
Möfti Ğosman xäzrät äytüençä, din däwlättän ayırılsa da, cämğiättän ayırılmağan. Şuña kürä islam din ähellären ictimaği tormıştan çitläşterü döres bulmas ide, dip sanıy möfti. Konferensiädä çığış yasağan başqa belgeçlär dä, berençe çiratta narkomaniäne buldırmaw, ayırım alğanda ğailädä tieşle tärbiä alıp baru turında söyläde. Narkomaniägä iltüçe yullar arasında xatın-qızlarnıñ möstäqillege dä zur urın alıp tora, digän fiker yañğıradı anda. Yäğni, güzäl zatlar ir-atlar belän ber rättä eşläw arqasında balalarnı tieşle däräcädä tärbiäli almıy. Möfti xäzrät, xatın-qız öydä utırırğa tieş, dimäsä dä, şulay uq ruxi tärbiä mäs’älälärenä basım yasadı. Dinneñ häm meditsinanıñ köçen berläşterü yünäleşendä Tatarstanda inde 2002 yılda uq eş başlanğan bulğan. Mäsälän dekaber ayında sälämät yäşäw räweşen buldıruğa bağışlanğan konferensiä bulıp ütkän. Bu yılnıñ ğinwar ayında Rusiä Duması belän berlektä «Din häm sälämätlek» digän temağa bağışlanğan parlament tıñlawları da uzdırılğan. Bügenge konferensiä şuşı çaralarnıñ däwamı bulıp tora. Anda küp törle sannar yañğıradı. Läkin, islam dine tä’sirendä niçä keşeneñ däwalanuı turında ber kemdä äytä almadı. Respublikanıñ narkotiklarğa qarşı köräşü häm kisätü üzäge citäkçese süzlärençä, islam dine ğomum cämğiät aşa tärbiälägängä kürä, Xodayğa yalwarıp äfyunnan arınğan keşelärne ber niçek tä sanap bulmıy. İkençedän, bu Tatarstan öçen yaña eş, şuña kürä anıñ näticäläre dä äle küzgä kürenmi.
«Berençe ayät - Alla täğälä sezneñ xälegezne üzgärtmäsez, sez üz qılığız belän üz xälegezne üzgärtkängä qädär. Bolay 30-40 yıl däwam itsä, ber nindi atom da, qoral da kiräkmi, üzennän üze yuq bulabız, Alla saqlasın. Bu xäldän çığa torğan berdänber yul – din. Alla täğälädän qurqıp qına, bez näfesebezgä xuca bula alabız, xaramnan tıyıla alabız. İkençe ber ayät - ber beregezgä izgelektä yärdäm itmägez, bozıqlıqta, xaramlıqta ber beregezgä yärdäm itmägez».
Bikä Timerova, Qazan.


text: 30 qr.qurudulmush gicitkan zogunu ve yarpagini 500 qr. Soyuq suya tokub ve odda 5 deqiqe qaynatdiqdan sonra 10 deqiqe demde saxlama,sixmaq ve suzmek lazimdir.bu demlemeden gunde 3 defe,her defede 1 stekan ichmek qan azligina xeyirdir. Encir murebbesinden,qurusundan ve ceminden qan azligina ve umumi zeiflikde istifade edilir. Qanin laxtalanmasi ve qan dovraninin pozulmasi zamani portagal sherbeti olduqca xeyirlidir.Bu meqsedle gunde 2-3 defe bir neche stekan portagal sherbeti ichmek meslehetdir.Bu bir hisse portagal,olmasa,naringi shiresi,dord hisse su ve 30 qr.sheker qarishigindan ibaret olmalidir.Bu mualiceni bir ay davam etdirenden sonra xestenin qan laxtalanmasindan yaranan bash gicellenmesi,beden gerginliyi aradan qalxir.


text:
Ğiraqnıñ äl-Qaidägä bäyle ber ğisyançı törkeme uzğan comğa könne Bağdadtan könyaqtağı Yosıfiä şähäre yanında yuğalğan 2 amerikan soldatın totıq itep alğanlığın belderde.
İnternet säxifäsenä çığarılğan bu belderüdä östämä mäğlümätneñ aldağı könnärdä çığaçağı äytelä. Bu belderüne internetqa kem çığarğanın açıqlaw mömkin tügel, ämma ul Ğiraqtağı ğisyançı törkemnär belderüläre çığa torğan säxifägä çıqtı. Belderüdä bu waqıyğa AQŞ küzläwçeläreneñ köçsezlegen kürsätä dielä. Bügen Bağdadta AQŞ armiäse general mayorı William Caldwell ul ike soldatnı ezläw eşläreneñ köçäytelüen belderde.
"8 meñnän artıq AQŞ xärbie, ğiraq armiäse häm politsiäse ul soldatlarnıñ ni xäldä buluın açılaw öçen bergäläp ezläw operatsiäse alıp bara. Bez mömkin bulğan barlıq çaralarnı qullanabız" dide Caldwell.
Caldwell äytüençä, xärbilär ezläw barışında ber bäreleştä ğisyançı dip şiklänelgän 3 keşene ütergän, 34-ne totqarlağan. Ul bäreleştä 7 amerikan xärbie dä yaralanğan.


text:
0
kopywterimde Windows10 jüïesi. Biraq WORD sekildi keybir kerekti dünïelerim ağılşın tiline awısıp ketipti. Qalay qıtay tılınd ...
0
ässäläwmäğalayköm. Barlıq ağa-bawır, dostar, sizderge ötiniş, WordPress tıñ qazaqşalasqan türi bolsa joldap berseñizder, blog jasayın degen edim. Raxımet
bar bolsa elxatıma joldap berseñizde ...
0
sälem, oylan suxbatındağı barşa torapkerler!
jwıq arada qazaq toraptarındağı jañalıq yağınï aqqaynar qazaq ağartw torabı jaña jılda jañaşa bet beynesimen ortalarıñızğa oraldı!
...
0
Ardaqtı ağaïın, tor betterin şolıp jürip uyğırlardıñ alıp torı betindegi mına jañalıqtardı körip qaldım, negizi kopywter jäne qolfon sestïmäsinä uyğır tilın engizw syaqtı türli jañalıqtardı, usını ...
0
1. Text-indent qoldanw arqalı äriptı jasırw
bul tor beketterinde jazwdıñ ornına swretti almastırwda qoldanıladı, äsirese tor beketinñ bas swretin istetwde eñ köp kezigetin istetw ...
0
qurmetti qalayıq!
xalqamızdıñ sawdalıq, qoğamdıq, turmıstıq, qazmettik jaqtarında qolaylılıq bolw üşin Kz.Jarnama (qazaq jarnama) wïçat tekşesi qurıldı. Bunda üï satw-maylaw, kölik ...
0
osıdan 4 jıl burın özimiz qadıratın baqtıñ işinde otırmın, qolımda bir bötelke sıra, orındıqtıñ astına tağı üşewin eptep jasırıp qoïğanmın. Ayelimmen renjisip qalğan künderimniñ biri ed ...
0
uyalı telefonımnıñ markası samsong a3 fïnlandïada öndirilgen edi, endi osıdan gögwl xrom arqalı aşılğan töte jazwdağı sayttardıñ qazaqşası jaynap turda al wïşïında kelgen jazwlar bölek salaq qalpı ...
0
Discuz X3.2 sestïmäsi qaydan tabılar eken. qazaqşa tıl bwması bolsada boladı.
Bar bolsa joldap berseñizder.
kökek : 1550730024 raxımet ...
0
Şetel torabındağı keskindi qalay tüsiredi nemese tüsirw detäli bolsa, burın änderdi, keskindi qoïılıp bolğansoñ 查看临时文件 degen ädıs arqalı töte köşirip şaptap alatınm ...
0
xabar, kïnö qolfon detälinä bır 服务器kerek bolıp tur edi, soğan qanday 服务器alsa bolar
...
0
Qorjınnñ köne nusqası barma/?barbolsa jolday salıñızdar şı ...
0
Kömek berseñizder ...
0
Şïnjyañ jäne qazağıstan qazaqtarı eki turlı tildegi torap betin jobalawdan altın waqattarıñızdı qïıp, altın sawsaqtarıñızdı qïmıldatıp täjirïbe ortaqtasa ketseñizder, osı&nbs ...
0
Fotoşopqa qazaqşanı töte jazw üşin qalay qazaqşanı qalay ornatadı ...


text:
Räsmi Tähran BMO tikşerüçelärenä 27 Martta İranğa kilergä röxsät birde
Audio (Xäsän Ruhani)
"Kilü waqıtı döres, Näwrüz bäyrämennän soñ berençe şimbä, Martnıñ 27-se. Şuşı könnän soñ inspektorlar İranğa telägän waqıtta kilä ala, bez monıñ öçen ber şart ta quymıybız."
Uzğan atnada BMOnıñ Atom energiä İdaräse İrannı, atom programmasın yäşergäne öçen ğäyeplägän qarar qabul itkännän soñ, Tähran, inspektorlarnıñ kilüwen kiçekterü turında beldergän ide. İdarä başlığı Möxämmät Äl-Baradei, axırsı İran räsmiläre, atom programmalarınıñ tınıç maqsatta ikänen dälilläw öçen, İdarä belän xezmättäşlek itüneñ – iñ döres yul ikänen añlağan, dip belderde.


text: 342 xristian oyışmasın wäkillek itkän Dönya Çirkäwlär Şurası, säyäsättä dingä urın yuq, häm Quşma Ştatlarında saylawaldı kampaniäsendä çirkäwne qatnaştırırğa kiräk tügel ide, digän belderü belän çıqtı. Amerikadağı qayber çirkäwlär, bigäräk tä konservativ protestantlar häm katoliklar prezident itep George Bushnı kürergä teläwen bik açıq beldergän ide. Dönya Çirkäwlär Şurası, allanıñ qaysı namzät yağında buluı turında söylär urınına çirkäwlär barı tik xalıqqa ruxi dönya tudırırğa tieş, dip belderde.


text:
Qandahar mäçetendä cänaza namazı waqıtında intihar höcüme
Äfganstanda sonğı waqıtlarda xökem sörgän çağıştırmaça tınıçlıq çärşämbedä Qandahar mäçetendä intixar bombaçınıñ üzen şartlatuı belän bozıldı. 2 distägä yaqın keşe häläk buldı 5 distädän artıq keşe yaralandı. Cämäğät mäçetkä tanılğan möselman ruxanisı , prezident H.Qarzainı nıq yaqlawçı dip belengän Mawlawi Abdullah Fayyaznı kümü yolasına cıyılğan ide. Äfgan xökümäte häläk buluçılar arasında eçke eşlär ministırlığınıñ Qabul öçen bilgelengän iminlek köçläreneñ yaña citäkçese dä bar dip rasladı
Qadiri(audio)
Min mäçetneñ kereşendä, bülmä qan häm mäyet kisäkläre belän tulğan. manzara qotoçqıç
Äfganstan eçke eşlär ministırlığı süzçese Lutfulla Mashal ministırlıqnıñ Kabul öçen bilgelägän iminlek köçläreneñ citäkçese general Äkräm Xakrizwal şäxit buluçları arasında dip belderde. Qandaharda Mmirwais xästäxänäse Direktorı Naseer Axmäd Niazi bezgä 20läp mäyet kiterelde dip äytkän ide irtän. Ämma waqıyğä urınında buluçılar ülüçülär sanı kübräk bälkim dä 50 dip uylıy.Qadiri şaxitlär belän söyläşkän, alar intihar terrorçı general Xakrizwalnı hädäf itep aldı dip äytkännär.
Qadiri(audio)
Şaxitlär äytüenä qarağanda, Qabul iminlek köçläreneñ yaña komandirı Äkräm Xakrizwal tän saqçıları belän Mäçetneñ aldınğı keçe bülmäsenä kergäç tä şartlaw bulğan. İntixar terorçı tän saqçıları kebek kiyengän bulğan, general başmaqların salu öçen iälgäç terrorçı anıñ ayağına yığılıp üzen şartlata .
General Xakrizwal çığışı belän Qandahardan . Sonğı ike yılda ul tönyaqta Mazar-ı Şariftä iminlek köçläre belän citäkläde häm ike ay elek kenä Qabulğa täğäyenlände.Çärşämbedä ul Qandaharğa Abdulla Fayyaznıñ canaza märasimına qatnaşu öçen kilde. Fayyaz Qandahar ğölämä şurası räise ide . Yäkşämbedä anı taliban suğışçısı atıp üterä. Fayyaz prezident Qarzainı nıq yaqlawçı şäxes dip belenä häm ul küptän tügel genä äfgannnarnı Talibannı yaqlamasqa çaqırğan ide.Taliban süzçese buluın äytkän beräw çärşämbedä Qabuldağı xabär agentlıqlarına şaltıratıp , häcüm öçen cawaplılıqnı üz östenä alğan ide. Eçke eşlär minsitırlığı süzçäse
Mashal(audio)
Tikşerülär bara, kemneñ cawaplı ikäne bilgele tügel.Ämma ber närsä açıq,alar İslam häm Äfganstan doşmanı . Berençe märtäbä mäçettä intihar höcüme oyıştırıla, ğıybadätkä kilüçelär üterelä.
Xabärçelär bigräk tä canazä namazı öçen cıyıluçılarnıñ üterelüe ğadi äfgannarnı nıq açulandırdı dip belderä.Şartlawda yaralanğan äfgannnar xabärçebezgä üz isemnären äytergä telämäsä dä alar höcüm Äfganstan doşmannarınıñ eşe dip äytkän. Prezident Qarzai häm anı yaqlawçılar Taliban belän al Qaidanı Äfganstan doşmannarı dip atıylar. Äfganstan yuğarı mäxkämäse äğzası ruxani Mawlawi Qaşaf çärşämbedäge höcüm öçen Qaşaf(audio)
İntihar höcümnäre häm terror höcümnäre keşeçelek yağınnan kire qağıla.İslam da bu ğämällärne kire qağa.Äfganstan iminlegenä qarşı buluçılar andıy eşlär eşli.Alar ildä iminlek, totrıqlılıq urnaşuın telämi.
Prezident Qarzainıñ ike tuğanı Axmäd Wali belän Şax Wali kümü yolasına soña qalğan,şartlaw waqıtında anda bulmağannnar .Höcüm waqıtında mäçettä bulğan eleke mucahid komandirı Qandaharlı Mulla Naqiebulla yaralanğan. Ul Qarzainı yaqlwçı häm elek talibanğa qarşı tönyaq berektäşlegendä suğışqan keşe färidä xämit


text:
NAMLI ANAHTAR ÇİLİNGİR HİZMETLERİ
Bursa, Bursa Osmangazide Çilingirciler Bursa, Bursa Bursada Bursadaki Çilingirciler, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Çilingirciler Tel No, Bursa Anahtar Çekim Yerleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Anahtar Çekim Yerleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Anahtarcılar Çilingirciler Tel No, Anahtar Çilingirciler Bursa, Bursadaki Anahtarcılar Çilingirciler, Bursadaki Anahtarcılar, Bursadaki Çilingirciler,Osmangazi Bursada Anahtar Çilingirciler Tel No, Bursa Osmangazi Ev Anahtar Çekim Yerleri, Bursada Oto Anahtar Çekim Yerleri Bursa, Bursada İmmobilizer Anahtar Çekim Yerleri, Bursada Kasa Anahtarları Çekimi, Bursada Kapı Hidrolikleri Yapımı, Bursada Çelik Takviyeli Özel Kilit Yapımı, Bursada Oto Anahtarı Kopyalama Anahtarcı Çilingircileri Bursa, Bursada Oto Kumandaları Kopyalama Anahtarcıları, Bursada 7 24 Saat Açık Çilingirciler Bursa, Bursada 7 24 Saat Açık Anahtarcılar Bursa,
Bursa Bursada Bursadaki Çarşamba Altıparmak Osmangazi Garaj Kapı Anahtarları Yapan Çilingirci Anahtarcılar, Otomatik Garaj Kapıları Kilidi Yapan Çilingirci Anahtarcılar, Kepenk Kapıları Anahtar Yapan Çilingirci Anahtarcılar, Oto Anahtarları Yapan Çilingirci Anahtarcılar, Çelik Kasa Anahtarı Çekimi Tamiri Yapan Çilingirci Anahtarcılar, Bursadaki Bursa Bursada Elektronik Anahtar Yapımı Çilingirci Anahtarcıları, 7/24 Saat Çilingir Hizmetleri Bursa, Bursada Anahtarcılar, Çilingirciler Bursa Altıparmak, Bursada Çarşambada Anahtarcılar, Bursa, Bursa Osmangazide Anahtarcılar, Bursa, Bursa Bursada Bursadaki Anahtarcılar, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Anahtarcılar Tel No,
- Görüntülenme sayısı: 996


text:
Ğiraqnıñ yaña parlament sessiäse tağın kiçekterelgän. Bu yulı şimbägä qädär.
Bu xaqta parlament citäkçese Adnan Paçaçi belderde. Anıñ süzlärenä qarağanda, sessiäne yañadan da kiçekterü, yaña premyer namzäte xaqında östämä söyläşülär ütkärer öçen kiräk.
Ğiraqta küçeş xökümäte başlığı, xäzerge premyer ministr İbrahim Äl-Cäğfäri, anıñ nämzäten yaña premyer ministr itep raslaw tulısı belän şığıylarnıñ säyäsi blogı – “Berläşkän Ğiraq İttifağı"nnan tora dip belderde. Çärşämbe könne ul, namzäten üz teläge belän alıp taşlawdan qatğıy baş tarttı.
Sönnilär häm kördlär, şığıy Äl-Cäğfärineñ yañadan da premyer bulıp bilgelänüenä qarşı. Bu mäsälädä şığıylar arasında da berdämlek yuq.


text:
Bügen Ğiraqnıñ könyağında tağın ber neft ütkärgeçe şartlatıldı. Näticädä, Basra terminalına neft cibärü tulısınça tuqtatıldı.
Ğiraqnıñ neft şirkäte wäkile Samir Jassim süzlärençä, anı tözätü öçen kimendä ber atna kiräk bulaçaq. Kiçä şul uq ütkärgeç yanında 2 şartlaw yañğırağan ide. Uzğan töndä ğisyançılar tönyaqtağı Dibis şähäre yanında tağın ber ütkärgeçne şartlattı. Bügen Kirkuk şähärendä Tönyaq neft kompaniäseneñ İminlek xezmäte başlığı üterelde. Ul arada radikal ruxani Moqtada Äl-Sadr, Nacaftan bulmağan suğışçılarına bu şähärdän kitergä quşqan, digän xäbärlär bar.


text:
Omski suğış veterannarı xatiräläre.
Watan suğışı tämamlanuğa 60 yıl uzsa da, dähşätle suğış yılları onıtılmıy, veterannar küñelendä bügengedäy saqlana. Suğışta bulğan, tılda xezmät itkän ölkännär sanı, qızğanıçqa qarşı, yıllar ütkän sayın kimi. Mäğlüm bulğança, Watan suğışına Omskidan 300 meñnän artıq keşe alınğan ide. Alarnıñ 151 meñe suğış qırlarında yatıp qaldı. Tuğan yaqlarına äylänep qaytqannarnıñ bügenge köndä 14300-ye genä isän. Alarnıñ da, ölkän yäştä bulu säbäple, kübeseneñ sälämätlekläre qaqşağan. İsän çaqta härber veteran turında yazıp qalırğa ide dä. Alarnıñ xatiräläre suğış tarixına ikençe küzlektän qararğa, xaqiqätne başqaçaraq añlarğa yärdäm itär ide kebek. Ä bit suğışta qatnaşqan här keşeneñ üz tarixı, başınnan kiçergäne bar. Härber veterannıñ ütkän yulı, ul suğış tarixınıñ ber bite disäk, yalğış bulmas.
İsemnäre tarixqa kerep qalırday veterannar Omskida da bar. Şuşı könnärdä genä 89 yäşen qarşılarğa cıyınuçı Bilal abıy Mozafarov – şundıylarnıñ berse. Bilal abıy suğışqa berençe könennän diärlek alınğan. Ber yıl suğışqannan soñ plenğa eläkkän anda 2 yıl cafa çikkännän soñ, qaçıp qotıla alğan.
Bilal abıy Mozaffarov kebek ikençe ber millättäşebez - Gaynetdin abıy Şixov ta 1941 yılda suğışqa alınğan. Kürsätkän batırlıqları öçen törle däräcäle ordennar häm medal'lär belän büläklängän. 1944–nçe yılnı qatı yaralanıp, gospital'gä eläkkän. İkençe front açu häm ciñü turında şunda işetkän.
Suğış tämamlanğannan soñ, Gaynetdin abıy tuğan yaqlarına äylänep qaytqan. Bügenge köndä ul xatını - Banu apa belän Omskida üz yortında yäşi. Yağulıq äzerläw, su taşu, qaraltı-quranı tärtiptä totu, bar da anıñ östendä. Xökümättän fatir sorap berniçä märtäbä möräcäğät itep qarasa da, älegä qädär yärdäm bulmağan.
Tıñlawçılarnı Omskida yäşäwçe tağın ber suğış veteranı – Aytmöxämmät abıy Aytbaev belän tanıştırasım kilä. Aytmöxämmät abıy suğışta razvedçik bulğan. 1944-nçe yılnı, doşmannı ildän quıp barğanda ul berüze 13 faşistnı äsir itep alğan. Bu turıda “Azatlıq” xäbärçese Rozaliä Sayganova söyli.
Rozaliä:
Razvedka yasağanda Aytmöxämmät abıyğa faşistlar tılına çığarğa turı kilgän. Çittän qarağanda tınıç kürengän ber qalqulıqta ul doşman blindajına yulıqqan. Faşistlar yuqmı ikän dip işegen açqaç, ber törkem nemes soldatların kürgän. Emma ul yuğalıp qalmağan, granatasınıñ bocrasın tartıp alıp, birelegez, dip qıçqırğan.
İşetkänegezçä, suğış tarixına, anda qatnaşqan soyuzdaşlarğa qarata veterannarnıñ qaraşları törleçä. Alarnıñ çınbarlıqqa turı kilep betmäwe dä ixtimal. Dörestän dä, bez suğış turında xaqiqät'ne belep beteräbezme, qayçan da bulsa ul tulısınça açıqlanırmı, älegä äytüe qıyın.Saniä Mirxaleewa. Omski.


text:
İqtisadi alğa kitkän G-8 törkemenä kergän däwlätlärneñ tışqı eşlär ministrları belän oçraşır öçen bügen Fransiä başqalasına Amerikan Däwlät Sekretare Colin Powell kilde. Utırışta Britaniä, Kanada, Fransiä, Germaniä, İtaliä, Yaponiä häm Rusiä qatnaşa. Powell isä-Ğiraq suğışı mäs'äläsendä çıqqan qarşılıqlardan soñ Fransiägä kilgän berençe yuğarı däräcädäge amerikan wäkile. Älege oçraşu-iünneñ berençe könnärendä könyaq Fransiäneñ Evian şähärendä uzaçaq G-8 citäkçeläreneñ summita äzerlek bularaq oyıştırıla.
Fransiä başqalasında bügen tağın ber zur cıyın uza. 50dän artıq däwlät räsmiläre Äfğanstannan narkotiklarnıñ taraluın tuqtatu yulları turında fiker alışa. Cıyınnı açqanda çığış yasap Fransiä prezidentı Jacque Chirac, narkotiklar säwdäse-yoğışlı awıruğa tiñ-citeşterüçe ildän başlap-yul östendäge däwlätlärgä häm barıp citkän noqtasına ziyan kiterä, dip belderde.


text:
Bügen London belän Almatada üzbäk prezidentı İslam Kärimov xökümätenä häm Ändicandağı xällärgä protest çaraları ütte.
Hizbut-Taxrir xäräkäte süzçese İmran Wahit Londondağı Üzbäk ilçelege qarşına törle millättän bulğan yözlärçä keşe cıyıldı dide. Alar Kärimov xakimiäten tänqitläp Könbatış xökümätlären ikeyözlelektä ğäyepläde.
AUDİO: Bez barlıq säyäsi totqınnarnıñ azat itelüen, Kärimov xakimiäte zolımlığınıñ beterelüen taläp itäbez. Ämma ilçelektän moña cawap bulmadı. Bu ber dä ğäcäp tügel. Çönki ilçelek köçsez häm xälsez xökümätneñ köçsez häm xälsez diplomatik wäkilçelege genä.
Kiçä Britaniä politsiäse ilçelek diwarlarına qan tösendäge buyaw sipkän 37 xizbut taxrir äğzasın totqarladı. Waxit äytüençä alarnıñ barısın da ğäyepläwsez genä azat itkännär.
Qazax yäşlär oyışmalarınıñ distälärçä wäkile Almata şähärendä Üzbäk ilçelege qarşında protest çarasına cıyıldı.


text:
Ämma xökümät koalitsiäse tözü öçen birelgän östämä waqıt birelgän bulsa da parlamenttağı partiälär üzara kileşä almadı.
Elekke Äflisun inqilabı berektäşläre, prezident Viktor Yuşçenkonıñ Bezneñ Ukraina partiäse, elekke premyer ministr Yulia Timoşenko partiäse häm Sotsialist partiä atnalarça däwam itkän söyläşülärdän soñ da kileşügä kilä almadı.
Kiçä Bezneñ Ukraina koalitsiä söyläşülären üzeneñ töp köndäşe, Viktor Yanukoviçnıñ Rusiä yaqlı Töbäklär partiäse belän ütkärü mömkinlegenä işarä itte.
Bügen Yuşçenko parlament koalitsiäsen kiçekmästän tözergä çaqırdı, şul uq waqıtta, anda kemnär keräçägen partiälär üzläre saylarğa tieş dide.


text:
Matbuğatta xaqlıq barmı?
Ügez bulmağayı, çert bulsın, balalarğa söt bulsın, digändäy, çın matbuğat, döres mäğlümat kenä bulsın. Gäcitlär, jurnallar, teleradiokanallar xörriätkä, irkenlekkä yärdäm itsen. Watanım Tatarstan 13nçe ğinwar sanında räsmi mäğlümatlar kün kenä. Matbuğat köne buyınça räsmi belderü süzennän başqa, düşämbe könne ütkän tağın ber bäyräm – Prokuratura xezmätkärläreneñ hönäri bäyräme nisbätennän Röstäm Miñnexanov telegramması. Häm dä, Berdäm Rusiä firqäseneñ Tatarstan bülegeneñ konferensiäse, anda Däwlät Sovetı deputatlığına kandidatlarnı raslaw turında mäğlümatlar bar. Ämma, firqä isemlege häm ber mandatlı okruglardan kemne yaqlaw turında konkret mäğlümatlar kürenmi. Tatneft' berläşmäseneñ elekke citäkçese rinat Ğäliev turında yazma Şäxeslärebez rubrikasında basılğan. Apas rayonınnan Camaliev äfändeneñ yazması Tatfondbanknıñ häm Altın başaq çek investitsiä fondınıñ investor bularaq Apastağı 8 xucalıqnı üz qaramağına aluı turında yaza. Pedagogiä universitetınıñ psixologiä fakul'tetı dekanı Roza Wälieva belän äñgämäse basılğan. Lyutsiä Farşatovanıñ Tatarlar tatarça matbuğatnı uqımıy digän mäqäläsendäge diskussiäne Qazannan tatar tele uqıtuçısı Täskiä Safiullina däwam itä.İñ zur häm yañğıraşlı mäqäläne Asia Yunısova yazğan. Anıñ «Baylar cırı-2003» digän yazması yaña ğına tämamlanğan Tatar cırı telefestivalenä bağışlana. Asia Yunısova, xätta üze laureat bulğan yıllarda da, bu festival'gä tel tiderüdän qurqıp tormadı. Bu yulı da ul qayber citeşsezleklärgä qağıla. Ämma anıñ mäqäläse älege cır bäyrämeneñ ähämiäten yuğarı bäyäläwne raslıy. Ğomümän, bu mäqäläne uqu qızıq bulaçaq. Beräwlär ber artistlarnı yarata, ikençelär – şul uq säxnä ostaların önäp betermi. Menä digän bäxäs öçen säbäp birgän bu festival'! Yuri genä şayarıp tupas, nadan bulıp qılanğan Salawatqa da eläktergän Asia Yunısova. Ul anıñ Mädäniät akademiäse dotsentı buluın iskä töşerä. Mäqälä avtorı bik keçkenä ber xata da cibärgän. Başqa mäğlümat çaralarına ışanıp, ul Piramidağa 2400 keşe sıya dip yazğan. Bu xätle keşe Piramidağa ber köndä tügel, ike köndä kilüen ul çamalamağan. İsebezdä qaldırıyq, Piramidağa ber kiçtä 1200 keşe genä sıya. Ä öställär sıy-xörmätlär quyğan waqıtta, Piramida säxnäle banket zalına äylänä. Anısına 500 keşe sıya. Soñğı yäkşämbe könne dä turı efirda qarağan konsert näq menä şuşı formatta ütte. Televizor aşa näq şuşı üzençälekle yabılış konsertın qarağan cämäğätçelek, Tatar cırı-2003 turında ozaq qına bäxäsläşer kebek.
Tatarstan yäşläre bu yulı ağımdağı mäğlümatlar häm gäcitkä yazılu waqıtında iğlan itelgän faraz konkursında qatnaşuçılarnıñ fikerlären basıp çığarğan. Fikerlär küp, alar törle. Uquçılarnıñ 90 protsentı bulaçaq tirajnı 70 meñ dip faraz itkän. Ä çınlıqta xäzerge äbünäçelär sanı 66 meñgä yaqın. Forsattan faydalanıp, Tatarstan yäşläreneñ uzğan şimbädäge sanın iskä almıy bulmıy. Çönki bu san bezneñ küzätügä eläkmäde. 8 bitle, tösle bu sanda televidenie programmasınnan başqa da zur materiallar öçen urın tabılğan. Anda estrada häm cır turındağı tamaşa bite bar. Häm ike polosa diärlek yazma Başqortstanğa bağışlanğan. Mintimer Şäymievneñ Ufadağı inauguratsiädä yasağan çığışınıñ tulı tekstı dönya kürgän. Başqortstandağı uquçılar öçen bu çığış tansıq bulır, çönki alar Başqortstan matbuğatınnan yäki televidenie, radiodan Şäymievneñ Räximov dustın täbrik itkän waqıtta äytkän süzlären belmi qaldılar. Bögelmädä yäşäwçe jurnalistlar Älfinur Şäwälieva häm Älfiä Mostafina dekaberdä ütkän saylaw waqıtında Ralif Safinğa yärdäm itärgä Başqortstanğa barıp qaytqaç, şundıy mäqälä yazğannar – Kämit tämam, ä tamaşa däwam itä.Şul uq mäqälädä Şäwälieva häm Mostafina Başqortstan militsiä xezmätkärläreneñ saylawda niçek qatnaşuın da iskä alalar.
Çallıda yäşäwçe Räis Zaripov ta saylaw qararğa barğan. Räis Zaripov Ralif Safinğa ayaq çalu turında yaza.Şunısın östäp äytik, ayaq çalularğa qaramastan da, berençe turda İleş saylawçılarnıñ 70 protsentı Ralif Safin öçen, 26 protsentı Mortaza Räximov öçen tawış birgän ide.
Axırda, Tatar ile gäciten dä iskä alıyk. Anıñ berençe sanında Penza ölkäse Kuznetski muzıka kölliäte studentkası Gölsinä Räfiqova Anqarada törki xatın-qızlarınıñ qorıltayında qatnaşqan delegatsiä, Peterburgta küptän tügel wafat bulğan admiral Mars İskändärov häm başqalar turında yazmalar bar. Şulay uq Änwär Xuciäxmätovnıñ millätara häm şäxesara üseş turında, Bibinur Sabirovanıñ seber xalıqlarınıñ mirası turında, Läylä Zäkievanıñ Qazan sirkı direktorı Damir Şärifullin, Räfiq Şäräfievneñ Sember şağiräse İdelbikä turında yazmalar dönya kürgän. Tatar ile gäciteneñ Miras jurnalınıñ 12nçe sanına küzätüne bastıru turındağı xäbär belän bezneñ dä sişämbe matbuğat küzätüebez tämamlana.Anı Rimzil Wäli alıp bardı.


text:
Semberdä Qazannı saqlap şähit kitkän babalarıbız ruxına yasin uqıldı
Qazannı yaqlap şähit kitkän babalarıbız ruxına bağışlanğan çara Semberdä 16 üktäberdä buldı. 14-nçe ğasırğa qarağan möselman ziratı östendä, yarım yähüd-yarım alman keşese Karl Marks häykäle yanında yasin çıqtılar häm xalqıbıznıñ bügenge xaläte turında fiker alıştılar.
Mondıy çaralar 1989-yıldan birle oyıştırılıp kilä inde. 3000 çaması keşe cıyılğan çaqlar da buldı. Ä bıyıl meriädän röxsät tä bulmağan. Çönki “Watan” firqäseneñ Sember bülekçäseneñ bu turıdağı ğözere Ölkä Qanunnar çığaru cıyılışı qabul itkän “Ğammäwi çaralar turında belderü birüneñ tärtibe” turındağı qanunğa turı kilmägän ikän. Çaranı oyıştıruçılar anda qatnaşuçılarnıñ az sanlı buluın şunıñ belän añlattılar. Barlığı 19 keşe cıyılğan ide. Alarnı da UAZ mikroavtobusında häm ciñel maşinada utıruçı “ştatskiy”lar küzätep tordılar. Berniçä märtäbä GAİ maşinası urap uzdı. Soldatlar stroe da, yal köne buluğa qaramastan, yaqında künegü adımnarı belän uzğaladı. Şulay da bäylänüçe bulmadı.
Çarada qatnaşuçılarnıñ sanı az buluwı borçılıp, xalqıbıznıñ kiläçäge şikle, diyuçelär dä buldı. Läkin “Tuğan tel” aktivistı Real'ğar İslamov andıy töşenkelekkä birelmäskä öndäde. Anıñ fikerençä, Üzäk Rusiädä xalıq sanı nıq kimi, 3 ülemgä ber bala tua. Eşçe qullar kiräklege Urta İdel urısların suırıp aluğa kiteräçäk. Çönki kön'yak xalıqlar aldında anda baruğa ike kirtä bar: “Räsäy – urıslar öçen” şiğere häm faşistlardan qurqu. Şunıñ arqasında Üzäk Aziädän kilüçe törki-möselman xalıqlar Urta İdeldä urnaşaçaq. Ä bügen kiñ taralğan urıs-tatar qatnaş ğailäläre urınına, qatnaş bulsa da, törki-möselman ğailäläre işäyer. Bu isä törki xalıqlarnıñ berdämlegenä kiterä ala.
Menä şundıy ömetläre belän belän büleşte Realgar äfände.


text:
Semberdä İdris xäzrät Ğäläwetdin bulıp kitte
Kilüeneñ maqsatı – küp kitaplar avtorı bularaq, alar belän tanıştıru, ürnäk wäğäzlär uqıp kürsätep, Sember mäçetlärendä alarnıñ sıyfatın kütärügä uñay tä''sir yasaw. Äytergä kiräk, beleme buyınça da, söyläw ostalığı yağınnan da ürnäk bulıp torırlıq din ähele. Ölkä üzägeneñ 6 mäçetendä buldı ul. Härbersendä namazdan soñ ikeşär säğätkä suzılğan wäğäzlär tottı. Barısında da törle temalar saylawı ğına da anıñ kiñ eruditsiäsen kürsätä ala. Tağın ber üzençälege iğtibarğa layıqtır: Qor''än-Kärim ayätlären ul niçekter milli moñğa yaqınaytıp yañğırata. Ä monısı inde uqılğan ayätlärneñ tä''siren dä köçäytä.
Soñnan qorılğan äñgämä dä, wäğäzlärneñ sıyfatın nığıtu çaraları turında bardı. Şulay uq wäğäzlärne urıs telendä birü turında da süz çıqtı. İdris xäzrät fikerençä, ana tele dinebez belän nıq berekkän, häm alarnı ber-bersennän ayırırğa yaramıy. Qayber din ähelläreneñ “İslam dine öçen millätlär yuq” digän ğibärä astında ana telen inqar itüläre turında ber satirik şiğeren dä uqıp kürsätte.
Ayrat İbrahim, Sember


text:
Blairneñ Mäskäwgä ciñel säfäre
Britaniä premiere Blair Mäskävdä Rusiä prezidentı Putin belän oçraştı. Ul industriäläre alğa kitkän 8 ilneñ yäğni G-8neñ Şotlandiädä- Glenigelsta iyül ayında bulaçaq summitınnan elek üzeneñ Afrikağa yardäm häm klimet üzgäreşenä qarağan planarın Putin yaqlasın dip tırışa. Üz nävbätendä Putin 2006-nçe yılda Rusiä G-8neñ räislegen alğaç, Britaniäneñ yaqlauın alırğa ömetlänä.
Audio
"Bez kiläse yılda G-8neñ räislegen alğaç Britaniäneñ yaqlauına ışanabız. Bez anıñ täcribä häm kiñäşlärennän şatlanıp faydalanaçaqbız."
Ul şulay uq Britaniäneñ altı ayga Yevropa Berlegeneñ räislegen dä üz östenä alaçağın küz aldında totqan bulırğa tieş. Qayberävlär Brüssel Rusiäneñ keşe xoquqların bozuına häm demokratiädän çitläşä baruına tänqitleräk mönäsäbät kürsätergä tieş dip belderälär. Britaniä vaqıtı vaqıtı belän bu mäsälälärdä tänqitle qaraş beldersä dä, ul yomıaq häm siräk buldı. Mäskävdäge summit da çığarma bumadı.
Audio
"Bezneñ Rusiänedäge xäzerge xäl häm kiläçäktäge tärräqiät turında bik qızıqlı ängämäbez buldı. İşetkännärem .. isketmäle."
Blair Britaniä Yevropa Berelegeneñ çirattağı räislege vaqıtında Mäskäv belän Brussel arasındağı mönäsäbätlärne täräqqi itterügä zur ähämiät biräçäk dip belderde. Putin isä Blairdän üzeneñ säyäsäten tänqitlävne auızlıqlarğa tırışsın dip sorağandır. Blairneñ Mäskävgä vizitı vaqıtında qıyın, kisken problemmalar tikşerelmägenntän ul ciñel buldı. Läkin, ul Mäskävdän Germaniä, Fransiä häm Luksemburgqa baraçaq. Anda isä kisken problemmalar, Yevropanıñ kiläçäge belän bäyläneşle mösälälär turında süz bulaçaq. Parijnıñ, London Yevropa Berlege budgetına başqalardan azıraq öleş kertü previligiäsennän vaz kiçsen digän taläbe säbäple Fransiä belän Britaniä arasında bäxäs kiskennäşte. Blairneñ bu illärgä vizitı , Mäskävdägä qarağanda qıyınıraq bulaçaq.
Färit İdelle, Praga.


text:
Vladimir Putin: "Här bala tuğan telendä belem alırğa xoquqlı"
Vladimir Putin: "Här bala tuğan telendä belem alırğa xoquqlı"
Kemder, qaydadır balalarğa tuğan telne öyränergä röxsät itmi ikän -- bu inde yünsezlek. Rusiä küpmillätle il. Bezdä här millät wäkile üzen irken xis itep, här millät balası üz tuğan telendä belem alırğa xoquqlı.
Dimäk, tatar balaları tatarça uqırğa xaqlı, teläsä nindi millät wäkile qayda yäşäwenä qaramastan tigez xoquqlar belän qullanırğa tieş. Mondıy tigezlek tatarlarğa ğına tügel, barlıq millätlärgä dä kiräk. Tatar -- tatar bulıp, başqort -- başqort, çuaş -- çuaş bulıp yäşärgä tieş. Menä şuşı tabiği xoquqnı tergezergä Tatar kongressı yärdäm itte. Rusiädä millätlärgä qarata başbaştaqlıq kürsätergä totınğan qayber dairälär bu xäldän ğibrät alırğa tieşlär. Çönki Vladimir Putin qapma-qarşı şiğarlär yañğırata torğan säyäsätçe bulsa da, tatarlarnıñ taläbenä häm telägenä qarşı barırğa cıyınmıy. Ä qalğanı här millätneñ üzennän tora. Här millät üze ürçi, üz telen üze öyränä, üz cırların üze cırlıy.
«Azatlıq» radiosı öçen Qazannan Rimzil Wäli


text: Rusiäneñ Berläşkän Energo Sistemaları citäkçese Anatoli Çubaysqa höcüm itüdä şiklänelgän ber keşe qulğa alınğan dip xäbär itelä. Bu xäbärne bügen Mäskäw ölkäse prokuraturası rasladı. Rusiäneñ mäglümät çaraları bu keşene elekke diversiälär belgeçe, yalğa çıqqan polkovnik Vladimir Kvaçkov dip tanıta. Qayber xäbärlärgä qarağanda anıñ ulı da qulğa alınğan. Bu xäbärlärgä älegä räsmi raslawlar yuq. Kiçä irtän Çubays maşinasına höcüm yasalğan ide. Başta şartlaw bulğan, annarı bilegsez keşelär ağaç artınnan ut açqan. Çubaysqa zıyan kilmägän.


text:
Ğiraq prezidentı Cäläl Talabani Bağdadta şığıylar belän sönnilär arasında barğan mäzhäb-ara bäreleşlärdä uzğan ber ay eçendä genä dä ber meñnän artıq keşe hälak buldı dip belderde.
Talabani bu sannar morg xäbärlärennän alındı di.
Politsiä äytüençä, bügen Baquba şähärendä qorallı keşelär aftobusqa ut açıp 11 keşene ütergän.
Politisä şulay uq bügen Bağdadta Saqlanu ministrlığınıñ cämäğätçelek belän eşläw bülege xezmätkäre eşkä barğanda atıp üterelgän.
Tönyaqtağı Tal Afar şähärendä kiçä intixarçı şartlatqan bombadan ülüçelär sanı 22-gä citte.


text:
Edvard Murzin: Fradkov xökümäten taratu – aldan uylanılğan aźım
Räsäy prezidentı Vladimir Putindıñ il xökümäten otstavkağa ebäreüen küp säyäsmändär aldan uylanğan aźım tip bahalanı. Küptär şulay bulasağı yaź könö ük bildäle ine tip bildäläy. Däülät Yıyılışı- Qoroltay deputatı Edvard Murzin da haylau aldınan oşolay bulasağı añlaşıla ki, tigän fekeren etkerä. Unıñ äyteüensä, nindäy genä xökümät quyhalar źa, unıñ artında nindäy säyäsi firqä torouın xalıq barıber belmäyäsäk. Fradkov kabinetı xalıq arahında yaqşı toyğolar uyatmağan Zurabov iseme menän tığıź bäylängän. Şuğa la haylau aldınan oşonday isemdärźän qotolou maqsatında otstavqka yahaldı tip iśäpläy Qoroltay deputatı.


text:
Tatarstan Yazuçılar Berlege 1 yündä qorıltay uzdıra
Tatarstan Yazuçılar Berlege 1 yündä qorıltay uzdıra
Pänceşämbe könne Qazan cämäğätçelege tağın ber yazuçıbıznı xörmät itep iskä aldı. Qazanda xalıq yazuçısı Ğomär Bäşirov yäşägän Mayakowski uramındağı yortqa istälek taqtası quyıldı. “Namus” romanı, “Siwaş”, “Tuğan yağım yäşel bişek” povestları avtorı Ğomär Bäşirov ğomereneñ soñğı yılların şuşı yortta ütkärep, 1999 yılnıñ 7 mayında 98 yäşendä şuşı yortta wafat buldı. Tatar yazuçıların olılaw, xörmätläw çaralarınıñ şuşı könnärdä ütkärelüeneñ tağın ber citdi säbäbe bar. Tatarstan yazuçılar berlege şimbä 1 yüngä bilgelängän çirattağı qorıltayına äzerlek eşlären alıp bara.
Yunıs Ätnäle


text:
Putinnan Ärmänstanga 500 million dollar yärdäm
Global krizisqa qaramastan Yewrazia häm elekke sovet illärendä üz yogıntısın arttırırga tırışqan Mäskäw, Belarus, Qırğızstan, Üzbäkstan häm Taciqistanga tübän prosentqa burıç birä. Räsmi Kremlnın bu eş öçen, qaznadan 7 milliard dollar aqça bülüe xäbär itelä.
Rusiänen monnan elek Qırğızstanga birgän 2 milliard dollar burıç bäräbärenä, Ganistäge AQŞ xärbi bazasın yaptıruı alga sörelgän ide.
Ärmänstan premyerı Tigran Sarkisyan belän Mäskäwdä oçraşqan Putin, “Ärmänstanğa burıçqa 500 million dollar tämin itü turında kileşü buldırıldı. Dumanın başta monı raslawı şart” dip äytte.
Rusiä belän Ärmänstan arasındagı xezmättäşlek soñgı yıllarda hawa saqlanu alanı buldıru häm atom energia stansiäse tözü kebek ike möhim yünäleştä däwam itä. 5 million dollarga töşäçäk stansianı tözi başlaw öçen Ärmänstan, çit illärgä taqdim yasıy başladı. Proyekt belän Rusiädän qala Fransiä häm AQŞ ta qızıqsına.


text:
Qabulda 3 amerikan mäxkämä aldına bastı: alar äfğan suğışçıların cäberläwdä ğayeplänä
Amerikan xärbiläreneñ Ğiraq häm Äfğanstan totqınnarın cäberläw cäncalına bu könnärdä tağın ber ğadättäntış xäl östälde, xörmätle tıñlawçılar. Afğan ğısyançıların totıq itep aluda häm cäberläwdä, alarğa qarşı "üz suğışın" alıp baruda ğayeplängän 3 amerikan watandaşı kiçä Qabul mäxkämäse aldına bastı. Üzen şuşı törkemneñ yulbaşçısı itep tanıtqan Jonathan İdema, ğayepläwlärne kire qağıp, böten ğamällärgä AQŞ xökümätennän xuplaw buldı, dip belderde. Äfğanstanda Quşma Ştatlar citäkçelegendäge terorğa qarşı koalisiä köçläre başta İdema belän nindi dä bulsa bäyläneştä toruın kire qaqsa da, xäzer alarnıñ matbuğat wäkile – eye, İdema belän elemtä bar ide, dip belderä.
İdema keşeläre belän elemtädä buluların şulay uq Amerikan xärbiläre häm Äfğanstandağı NATO räsmiläre dä kire qaqtı. Ämma atna kiç könne Äfğanstandağı koalisiä köçläre wäkile major Jon Siepmann, amerikan törmäsendä 1 ay buyına ber äfğan keşese totıldı, häm anı xärbi köçlärgä İdema üze tapşırdı, dip xäbär itte. İdemanıñ xärbi köçlär belän xezmättäşlek itkännen Siepmann kire qaqtı, qulğa alınğan ul keşene Pentagon inde küptän ezli ide, ul potensial terrorçı ide, dide. Totqınnıñ iseme, qulğa alınu waqıtı häm säbäpläre, şulay anıñ xäzer qayda bulğanı turında Siepmann östämä ber ni dä äytmäde. Kiçä Qabulda mäxkämä utırışı tämamlanğaç jurnalistlar aldına çıqqan İdema, AQŞ saqlanu ministrlığı belän bez elemtädä tora idek, dip belderde: "Pentagon belän elemtädä tordıq, qaywaqıt könenä bişär tapqır, yuğarı däräcädä," dide ğayeplänüçe. Anıñ süzlärenä qarağanda Pentagon häm turıdan turı saqlanu ministrı Donald Rumsfeld häm anıñ yaqın yardämçeläre belän elemtä e-mail häm fax aşa barğan. Mäxkämädä ğayeplänüçelärgä qarşı berniçä äfğan keşese şaxitlek itte. Üzlären amerikan ğaskärläre itep tanıtqan İdema keşeläre älege äfğannarnı totıq itep alğan, ezärleklägän, törle cäberläwlär yulı belän başqa äfğan suğışçıları turında mäğlümat alırğa tırışqan. Şaxitlärneñ berse, taxi yortüçese Ahmäd Ali, amerikannar anıñ başın suğa tığuları, eçenä häm ayaqlarına qatı itep suğuları, şuşı cäzalar däwam itkän ber atna eçendä 2 genä kisäk ipi birüläre turında söyläp birde. Tağın ike şaxit – öslärenä qaynap torğan su qoyğanın söyläp birde. Alarnıñ berse, Guläm Sakhi: "3 amerikan östebezgä qaynar su sipte, häm terrorçılar buluda şiklänelgän keşelärneñ räsemnären kürsätep alar arasında qaysıların belgänebezne soradı. Berniçä tapqır cäberlädelär. Anda şulay uq ädğan tärcemäçeläre dä bar ide, alar qorallanğan ide. Alar da bezne qıynadı, östebezgä qaynap torğan su sipte häm cäberläde" dip söyläde mäxkämä utırışında şaxitlärneñ berse. Kiçäge utırışta ğayeplänüçe İdema üze çığış yasamadı. Utırıştan soñ jurnalistlar aldına çığıp ul – qulğa alınğan äfğan suğışçıları - Qabuldan tönyaqqa taba urnaşqan Bagram hawa bazasına höcüm oyıştırırğa äzerlängän bulğan häm Äfğan yulbaşçılarına höcümnär planlaştırğan, dip belderde. Qıynawlar häm cäberläwlär turında söylägän şaxit Sakhi''nıñ süzlären İdema kire qaqtı: "Prokuror qulında video tasma bar. Anda Ghulam Sakhi''dan soraw alu tulısınça yazılğan. 2 säğat yarımlıq tasma ul. Aña ber ni dä bulmadı, anı ber kem dä qıynamadı, ber ni dä bulmağan bu keşegä, tämammı?"
İdema, anıñ belän bergä eşlägän tağın 2 amerikan häm 3 äfğan keşesenä qarşı xökem eşen 3 xäkim alıp bara. Mäxkämäneñ çärşämbe utırışında, advokatlarğa – ğayeplänüçelärne yaqlaw eşenä äzerläner öçen kimendä 2 atna bireläçäk, dielde.


text:
Prezident yullaması – üzgäreşlär bulır kebek
Älbättä, iñ zur qızıqsınu uyatqanı, Tatarstan Prezidentınıñ Däwlät Şurasına yıllıq yullaması ide. Nigezdä ul başqa yıllarnıqınnan ayırılmasa da, sizger elita öçen bu yulı şärexläwlär wä nüanslar citärlek buldı. Ğädättä, Ministrlar Kabinetına tel-teş tidermägän Prezident oşbu tapqır xökümätne tänqitläp ütte. Mintimer Şäymiev fikerençä, Ministrlar Kabinetı qabul itkän strategik qararlar cirenä citkerelep äzerlänmi häm xoquqi yaqtan tulısınça nigezlänep betmi. Küräseñ, Prezidentnı iqtisatta üseş templarınıñ kimüe nıq borçıy. İqtisat ministrlığına atap äytelgän tänqit süzläre änä şul xaqta söyli. Dimäk, yaqın arada xakimiät dairälärendä selkeşü-selkenü xällären kürergä mömkin bulaçaq.
Şul yünäleştä fikerläp, Mintimer Şäymiev tänqit itkän räsmi ike gäcitneñ häm “Mädäni comğa” basmasınıñ yazmışında da üzgäreşlär ozaq köttermäs diärgä bula. Mintimer Şäymievnıñ çığışında tänqitneñ qatısı da, yomşağı da, “qızım siña äytäm, kilen sin tıñla”, dip kinayäläp äytkäne dä citärlek ide.
Sizen cöplär aldınnan respublika citäkçese isemnären äytmiçä genä 2005 yılda uzaçaq Prezident saylawlarına ömet totuçı däğwäçılarğa barmaq yanadı: yänäse, aşıqmağız, yul ozın, täkenep yığıluığız bar. Babaynıñ bu iskärtüen säyäsi elita niçek añlağandır, monısın älegä äytüe qıyın. Ä menä Prezidentnıñ oşbu çeterekle mäsäläne üze öçen dä axırğa xätle açıqlamawı sizelä. Yäğni, yegetlär aşıqmağız, yä aşqa peşärsez, waqıtı citkäç, min üzem tabarmın, tapmasam tağın ber srokka qalırmın.


text: 6 mart Mäskäwdä Yaña Ogarevoda Vladimir Putin Mortaza Räximovnı qabul itte. Bu turıda zur bulmağan xäbärlärgä qarağanda, Başqortstan Prezidentı Putinnı respubliktağı iqtisadıy-sotsial häm Başqortstannıñ Rusiägä quşıluınıñ 450 yıllığına äzerlek eşläre barışı belän tanıştırğan. Söyläşü başqa temalarğa da barğan. Nindi temalar - anısı xaqında mäğlümat yuq. Räsmi bulmağan çığanaqlar anda respublikanıñ yağulıq-energetika tarmağı turında da süz baruın farazlıy. Xäbär itüebezçä, respublikanıñ eks-senatorı İzmestyev qulğa alınuı belän yağulıq tarmağında tikşerenülär bulğan ide. Federal salım xezmäte 43 milliard sum aqça tülätü turında qarar da çığardı. Ural Räximovtan baş proquratura "пoдпиcka o HeBыeздe", yağni torğan ciren qaldırmaw turında imza alınuı belän ul xastaxanägä salınuı turında xäbärlär dä buldı. Räsmi bulmağan çığanaqlar Mortaza Räximov il Prezidentı belän oçraşuğa ulın qotqaru mäsäläsendä barğan dip farazlıy. "Azatlıq" xäbärçesenä şundıy fikerne berläşkän oppozitsiä başı Rämil Bignov ta belderde.