text:
Kyivde keçirilgen VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ konferentsiyası «Qurultay faaliyetiniñ temelinde olğan printsip ve maqsadlarınıñ bozucılarını» aydınlattı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, «bozucılar» cedveline Qırımnıñ Rusiye müftisi Emirali Ablayev, em de: Ayder Acimambetov, Seit-Asan Asanov, Elmira Asanova, Eskender Bilâlov, İbragim Bormambetov, Teyfuk Gafarov, Refat Derdarov, Remzi İlyasov, Fevzi Kübedinov, Dilâver Melgaziyev, Zevay Osmanov, Dilâver Reşetov, Zaur Smirnov, Talât Suleymanov, Seydamet Tolipov, Murat Yazıciyev, Ruslan Yakubov kirsetildi.
Qurultay qararınıñ leyhasına binaen, bu şahıslar «Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ faaliyeti esasında olğan printsip ve maqsadlarnı bozdı, Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ qararlarını yerine ketirmedi ve «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında vatandaşlarnıñ aq ve serbestligini ve uquqiy rejimni temin etüv» qanunınıñ maddelerini bozdı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Daa evel haber etilgeni kibi, VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyasında delegatlarnı işğal etilgen Qırımda qırımtatar halqınen işni faalleştirmege çağırdılar.
Kyivde VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyası keçirildi. Tedbirge 200 iştirakçiden ziyade keldi.
Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında saylanğan edi. 1917 senesi dekabrniñ 9-ndan 26-na qadar esas qırımtatar qanunlarını qabul etken milliy tesis toplaşuvı olaraq çalışqan edi.
1991 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı faaliyetini yañıdan başlattı. Ukrainada qırımtatarlarnıñ yuqarı temsil organı olaraq tanıldı. Qırım işğalinden soñ Rusiye onıñ faaliyetini yasaq etti.


c: text/html

text:
Ukrainada iyünniñ 7-nde 463 yañı COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi, dep haber etile Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ koronavirus qırğınlığınıñ tarqaluv monitoringi sistemasınıñ saytında.
Soñki künde 141 insan tüzeldi. Doquz kişi vefat etti, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Umumen Ukrainada qırğınlıq başlağanından berli 27462 hasta qayd etildi, 797 insan vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esirler ve olarnıñ qorantaları, tedaviylevge paralarınıñ yetmemezlikten başlap, abulqatlarnıñ faaliyeti içün tölemege imkânları olmağanına qadar büyük içtimaiy-turmuş problemalarğa oğray.
Bundan ğayrı, em esirler, em de olarnıñ qorantaları tibbiy yardımğa ve psihologik reabilitatsiyağa muhtaclar.
Yuqarı Şurağa Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy tarafından taqdim etilgen qanun leyhaları, çoqtan berli beklenilgen bir adım olıp, işbu şahıslarnıñ içtimaiy ve uquqiy qorçalanmasını maqsat etip qoyğandır.
Brifing iştirakçileri tafsilâtlı şekilde böyle qanun leyhalarınıñ müimligini izaatladılar.
Hususan Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç şunı qayd etken edi:
«Bu müimden-müim qanun leyhaları ”Qırım platforması paketine” kirmekteler. Olarnıñ metini üzerinde Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi, Ukraina Prezidenti Ofisi, Vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarını ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Nazirlik, yetekçi aq qorçalayıcı teşkilâtlar ve, eñ müimi, esirlerniñ aqrabaları tarafından meydanğa ketirilgen teşkilâtlar çalıştı.
Bu qanun leyhası devlet organları ve cemiyet ğayretleriniñ birleştirilüvine güzel bir misaldir. Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy bu qanun leyhasını Ukraina Yuqarı Şurasına taqdim etip, acele olğanını qayd etti. Ukraina halq deputatlarını bu çoqtan berli beklenilgen ve Ukrainağa qarşı silâlı istilâ sebebinden şahsiy serbestliklerinden marum etilgen şahıslarnıñ ve olarnıñ qoranta azalarınıñ içtimaiy ve uquqiy qorçalanması meselesini çezgen qanun leyhasına qol tutmağa çağıramız».
Qanun leyhasına qol tutqan aq qorçalayıcılarnıñ umumiy beyanatınen tanış oluñız: https://cutt.ly/NRhP2ZT
#QırımUkrainadır #UkrainaPrezidentiniñQırımMCTemsilcilgi #QırımPlatforması #CrimeaPlatform #Ukraina #Ukraine #Qırım #Crime
Olar Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa qarşı silâlı istilâsı sebebinden azatlıqtan marum etilgen Ukraina vatandaşlarına dair qanun leyhaları aqqında laf etecekler.
Esirler ve olarnıñ qorantaları, tedaviylevge paralarınıñ yetmemezlikten başlap, abulqatlarnıñ faaliyeti içün tölemege imkânları olmağanına qadar büyük içtimaiy-turmuş problemalarğa oğray. Bundan ğayrı, em esirler, em de olarnıñ qorantaları tibbiy yardımğa ve psihologik reabilitatsiyağa muhtaclar.
Yuqarı Şurağa Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy tarafından taqdim etilgen qanun leyhaları, çoqtan berli beklenilgen bir adım olıp, işbu şahıslarnıñ içtimaiy ve uquqiy qorçalanmasını maqsat etip qoyğandır. Yarın bu qanun leyhalarını aşağıdaki brifing iştirakçileri tarif etecek:
Brifing parlamentteki ”Qırım platforması” fraktsiyalar arası birligi ve Kremlniñ siyasiy mabuslarınıñ aqrabaları birligi, Qırım aq qorçalayıcı gruppa, ZMİNA İnsan aqları merkezi, İnsan aqları oğrundaki media teşebbüsi, İnsan aqları boyunca Ukraina-Helsinki birligi, Center for Civil Liberties / Grajdanlıq serbestlikleri merkezi, Qırım_SOS_Kıyiv cemaat birleşmesi, Siyasiy mabuslarnı azat etüv platforması kibi teşkilâtlarnı birleştirgen Kremlniñ siyasiy mabuslarını qorçalav oğrundaki Koalitsiya tarafından teşkil etildi.
#QırımUkrainadır #UkrainaPrezidentiniñQırımMCTemsilcilgi #QırımPlatforması #CrimeaPlatform #Ukraina #Ukraine #Qırım #Crime
Bu, çeşit türlü menbalardan Rusiye Federatsiyası tarafından Qırım yarımadası, qısmen Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki Ukraina topraqlarını işğal etilüvi devamında yüz bergen adiseler, bozuluvlar ve insanlar aqqında teşkerilgen malümat toplağan birinci internet portalıdır.
Menba ukrain ve ingliz tillerindedir. Al-azırda menbada şaatlarnıñ delilleri, arhiv ve sözlü tarihiy malümatlar, matbuat vastalarınıñ haberleri, halqara teşkilâtlarnıñ qararnameleri ve beyannameleri mevcuttır.
“Yarın saat 11:30-da Mıstetskiy Arsenalda biz Rusiye istilâsı virtual muzeyini taqdim etecekmiz!”
Bugün Qırım platforması Ofisiniñ faaliyetini halqara ortaqlarımızğa taqdım etüv tedbirleri çerçivesinde Anton Korınevıç ve onıñ muavini Tamila Taşeva Cenübiy Afrika Cumhuriyetiniñ Ukrainadaki Fevqulâde ve Vekâletli Elçisi Andre Yogannes Groenevald ile körüşti.
“İş aftasını faal şekilde başlatmaq Temsilcilikte bir adettir!”
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi / Qırım platforması ofisinde büyük ve mündericeli körüşüv olıp keçti. AB insan aqları boyunca mahsus vekili Eymon Gilmor ve AB eyetleriniñ vekilleri bizge musafirlikke keldiler.
“Qırımda insan aqları saasında vaziyet ve Avropa Birligi insan aqlarını qorçalav mevzusında nasıl yardım ete bile”
Ukrainanıñ topraq bütünligini ve egemenligini qorçalağan, 2014 senesiniñ baarinde Qırım içün küreşken, antına sadıq qalğan er keske sıñırsız minnetdarlığımıznı bildiremiz! Bugün biz, Ukrainanı Rusiye istilâsından qorçalağan ve qorçalamağa devam etken er kesni añamız!
Elâk olğan qırımlı askerlerni, canlarını feda etip, Ukrainanı qorçalağan insanlarnı añmaq içün başlarımıznı egemiz! Birer-birer olarnıñ adlarını hatırlaymız: https://cutt.ly/nRyjSde
Temsilcilik Mustaqilligimizni qorçalağan qırımlı askerlerni selâmlay. Ekim ayınıñ 14-ü ukrain arbiy ananeleriniñ ğayrıdan tiklenmesi ceetinden müim bir kündir.
Qırım üzerinde ukrain bayrağı eñ yaqın vaqıtta yelpireycegine inanamız.
Qırımtatar arbiy areketler iştirakçileri teşkil etken «Qırım Ğazi» cemaat birligi, Qırım veteranları şurası, Qırımdan köçme ukrainalıları Krayova şurası – KRUK
Bugün eki müim körüşüv olıp keçti. Birincisine Kanada temsilcileri – Ukrainadaki Kanada elçihanesindeki tışqı siyaset ve diplomatiya bölüginiñ müdiri Riçard Kolvin ve Şarqıy Avropa (Global Affairs Canada) bölüginiñ icra müdiresi Allison Stüart büyürdılar.
“Qırım platforması Ofisinde, Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginde qısqa, amma pek semereli bir afta”
”Şeer sesleri” leyhasınıñ 7 eykellerden Qırımğa bağışlanğan soyu Qırım platforması Ofisi / Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi topraqlarında tiklendi.
Açılış merasiminde Anton Korınevıç şunı qayd etken edi:
“Endiden başlap, Qırım sesini Kıyivde de eşitmege mümkün!”


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar mayısnıñ 31-nde Montenegro Tış işler nazirliginiñ devlet kâtibi Lübomir Mişuroviçnen «Qırım platforması» sammitine azırlıq meselelerini muzakere etti, dep haber ete Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Ukraina nazirliginiñ malümatına köre, Ceppar Montenegrolı zenaatdaşına yañı mesleat ve koordinatsiya formatı olaraq «Qırım platformasınıñ» maqsad ve vazifeleri aqqında malümat berdi.
«Qırımdaki demografik deñişmeler ve Rusiye asker sayısınıñ artması sebebinden pek qasevetlenemiz. BM Halqara mahkemesiniñ 2017 senesiniñ qararına baqmadan, Rusiye işğalci memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaqlamağa devam ete ve vatandaşlarnıñ Ukraina tasiline irişimini ğayrıdan tiklemey», – dep bildire Cepparnıñ aytqanlarını nazirlik.
Onıñ aytqanına köre, «ukrain ve qırımtatarlarnıñ ana tilinde tasil, oquv yurtlarındaki er taraflı antiukrain propagandası, sekizi qanunsız apiste olğan qırımtatar vatandaş jurnalistlerine qarşı basqı» da qasevetlendire.
Montenegro Tış işler nazirliginiñ devlet kâtibi Lübomir Mişuroviç, memleketiniñ tış siyaseti deñişmey, dep bildirdi.
«Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutamız», – dep qayd etti Mişuroviç.
2020 senesi noyabr ayında Emine Ceppar Montenegro elçisi Dragitsa Ponorats ile körüşti ve Montenegro tarafını «Qırım platformasınıñ» işinde iştirak etmege davet etti.
Bundan evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitine 30 memleketniñ vekilleri kelecek, dep ayttı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom» telekanalınıñ yayınında Ukraina Tış işler nazirligi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platformasında» iştirak etecegini tasdıqlağan memleket sayısını aydınlatmağa daa planlaştırmay, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu qarar Rusiye tirengeni içün qabul etildi.
Latviya Seymi Qırımnı işğalden qurtaruv ve halqara seviyede tanılğan sıñırlarda topraq bütünligini ğayrıdan tiklev ğayretlerinde Ukrainağa qol tutmaq içün «Qırım platforması» deputatlar gruppasını qurdı.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
QIRIMTATAR AT KÜLTÜRÜ - 3
4) At tüslerini ayırğan sözler
Ciyren – Qızıl-sarı tüslü at. Çıñda böyle denile:
Cavruñ capqan ciyren saç-külte, külte,
Dost bolğanıñ bileyim yavluğıñ silte.
Semen – Ciyren atnıñ yalın ve quyruqları qara soyu. Qarasuvbazar rayonında Semen, degen köy de bar.
Qır – Çalarğan saç tüsünde at. Qır donlu atlarnıñ boz qır ve qır kök soylarını da ayırdı eteler.
Çal – Qır tüslü atnıñ yalın ve quyruqları çalarğan soyu.
Boz – Topraq tüsünde. Bu tüste atlarnıñ aq boz, kök boz, demir boz soylarını da ayırdı eteler.
Qoñur – Qaverenki at. Qoñur at keçmişte qıpçaq qabilelerinden biriniñ adı ve eki-üç yerde köyler adı olğan.
Qumral – Açıq, qaverenki tüslü at.
Ker – Qoyu qaverenki at. Rusça “kapий” sözü “ker” sözünden kelip çıqqan. Ker atnıñ qara ker soyu da ola.
Çeper – Aq atnıñ kirpikleri bile beyaz soyu. Bu söz “albinos” denilgen, saç ve kirpikleri beyaz adam içün de aytıla.
Çubar – Çeşit tüste ufaq lekeleri olğan at.
Alaca – Çubar atnıñ iri lekeleri olğan soyu. Alaca, dep bir soy yolaqlı qumaçqa da aytılğan. Alacanıñ Şamdan ketirilgen soyuna “Şam Alaca” degenler.
Çil – Sarı lekeleri olğan aq at. Bu tüs tavuq içün de qullanıla.
Toru – Qızılğa yaqın tüslü, yalın ve quyruğı qara at.
Bulan – Açıq sarı tüste, yalın ve quyruğı qara at.
Qula – Ayaqları sarı at. Bu tüsniñ ala-qula ve qara-qula soyları da ayırdı etile.
Sekil – Ayaqları beyaz at.
Yağız – Qoyu qara tüslü at.
Qaşqa – Mañlayında aq lekesi olğan at ve şu lekeniñ özü. Canmuhammedniñ “Sefername”sinde böyle satırlar bar:
"Egerlendi al toru, mañlayı yıldız qaşqadır,
Han qolunda yigit köp-Mamay beyi başqadır."
5) Eger taqımı qısımları
Eger, iyyer – Atnı minip yürmek içün onıñ sırtına qoyulğan mahsus oturğıç. Eger aqqında “Attan yüksek, itten alçaq” degen tapmaca, “Attan tüşse de egerden tüşmez” degen atalar sözü bar. Egerniñ töpege çıqıq ög ve arqa qısımlarına qaltaq ya da egerniñ qaşı, deyler.
Qabdal – Eger tübüne töşelgen yımşaq kiyiz.
“Atqa qabdal batqanın
Eger bilmez, at bilir.
Baba yigit olğanıñ
Özüñki bilmez, cat bilir”
degen atalar sözü çoq meşurdır.
Nal taqav – Atnıñ tuyağı tübüne, tuyaq urulıp, yara olmaması içün mıqnen pekitilgen yarıtögerek şeklinde demir. Nal qaqqan demirci ustağa nalband, deyler.
Üzengi – Egerniñ eki yanına qayışnen asılğan ve atlığa ayaqlarını tirep oturmağa hızmet etken toğalar.
Tebingi – At bıqınınıñ tikiç urulğan yerine yara olmaması içün pekitilgen gön tögereçikler.
Tikiç – Atlınıñ ayaqqab ökçelerine pekitilgen demir tekercikler. O, atnı türtip, onıñ yürüşini tezletmege hızmet ete.
Yügen – Atnıñ başına kiysetilgen qayış taqımı.
Suvluq – Ağızlıq yügenniñ aşağı qısmı – atnıñ ağzına qaptırılğan köndelen demir çubuqlar.
Tizgin – Yügenniñ yuqarı qısmı – qolğa tutulğan eki ucu. Atnı burmağa ve toqtatmağa hızmet ete.
Nokta – Yügenniñ uzun tizginli, suvluqsız soyu, atnı yeteklep yürmege hızmet ete.
Telbev – Arabağa yekilgen atlarnı aydamaq içün hızmet etken uzun qayışlar.
Közüldirik – Ürkek atnıñ köz qıyırlarını qapatmaq içün yügenge tikilgen qayış tögereçikler.
Kömüldirik – At taqımınıñ kökrek qayışı.
Qusqan – At taqımınıñ quyruq tübünden keçirilgen qayışı.
Terki – Çeşit soy yüklerni bağlamaq içün eger artındaki qayışlar.
Kişen – Otlağan atnıñ ög ayaqlarını qoşıp bağlağan bav.
Tırşav, tuşav – Atnıñ eki ög ve bir art ayağını qoşıp bağlağan bav. “Atnı tırşavlamaq”
Qaşağa – Atnı temizlemege hızmet etken tırnaqlı demir ya da qıllı fırça.
Çöprek – At üstüne yapılğan büyük örtü.
Aftağa: 6) Mevzuğa ait çeşit sözler yayınlanacaq.
LUĞAT
Tüs: Renk
Tüslerini: Renklerini
Cavrun: Hayvanın kürek kemiği
Capqan: Kapatan, örten
Yavluq: Mendil
Silte: Salla
Çalarğan: Kırlaşmış
Don: (at için) Renk
Yolaqlı: Şeritli
Mañlay: Alın
Oturğıç: 1)Sele, 2)Bank, 3)Oturak
Tapmaca: Bulmaca
Kiyiz: Keçe kumaş, keçe
Tuyaq: 1)Tek tırnaklı hayvan tırnağı, 2)Masa, sehpa ayağı
Mıq: Çivi
Tögerek: Yuvarlak, daire
Yarıtögerek: Yarım daire
Bıqın: Böğür, omurga, bel
Bıqınınıñ: Böğrünün
Tikiç: Mahmuz
Yügen: Dizgin
Yügenniñ: Dizginin
Köndelen: Çaprazlama, verev
Toqtatmağa: Durdurmaya
Yeteklep: (ceteklep) Yanında yürütmek
Yekilgen: (at için) Koşulan
Aydamaq: 1) (vasıta ve tarla için) Sürmek, (hayvan için) sürüye katmak üzere götürmek, 2) Kahramanlar için de kullanılan bir hitap şekli
Telbev: Dizgin (arabaya koşulan at için)
Közüldirik: At gözlüğü
Kömüldirik: Koşum takımında göğüse bağlanan kayış
Kökrek: Göğüs
Kişen: (bir tür) Pranga
Çöprek: (hayvan için) battaniye
Yapmaq: (capmaq) kapatmak, örtmek
Yapılğan: (cabılğan) örtülen
* At resimli tabaq Mamut Churlu


text:
FSB ukrain gemilerine atqanda yaralanğan SBU hadimi Vasiliy Soroka ömür arqadaşına telefon etip sağlıq alı aqqında aytıp berdi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa onıñ babası Viktor Soroka haber etti.
“Tünevin öyle imkân berdiler. O apayına telefon etip bir qaç laf aytti: “Sağım, el-ayağım bütün”. Oldı. Atta doğğan kününen hayırlamadı. Amma kelinniñ tünevin doğğan künü edi. Menimce, o sadece FSB ruhset bergen şeylerni ayttı”,- dedi Viktor Soroka.
Onıñ aytqanına köre, oğlu ameliyat keçirdi ve hastahanede edi. Vasiliyniñ ağlığı qqında başqa haber yoq.
Viktor Soroka, reyd, gemilerniñ ücümi ve zapt etüvi vaqtında onen bağ tutmağanını aytıp qoştı.
“Kimse bir şey aytmadı. Dedi: “Komandirovkağa ketem”. Başqa bir şey demedi”, - ikâye etti Vasiliy Soroka.
Bir kün evel Sorokanı rusiyeli Keriç mehkemesiniñ qararına köre eki ayğa tevfiq ettiler. Advokatı Aleksey Ladin, SBU hadiminden itirafşaatlığını almaq içün basqınç yapıla bilecegini beyan ete.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Aqşamğa yaqın Rusiye ukrain gemilerini keçirdi, amma birazdan atışlar aqqında belli oldı. Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ malümatına köre, ücüm neticesine altı ukrain arbiyi yaralandı. Rusiyede silâ qullanuvını tasdıqladılar ve üç yaralanğan ukrain deñizcisi aqqında haber ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası, noyabr 26-sında aqşam bir sıra vilayette Azaq ve Qara deñizleriniñ içki suvlarında cenk vaziyetini ilân etti.
Noyabr 27-sinde Rusiye nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi 24 ukrain deñizcisinden 12-sini tevfiq etti. Andriy Oprısko, Sergiy Tsıbizov, Yuriy Budzılo, Volodımır Tereşçenko, Viktor Bespalçenko, Volodımır Varimez, Mıhaylo Vlasük, Bogdan Golovaş, Sergiy Çulıba, Volodımır Kostışın, Sergiy Popov ve Roman Mokrük apiske alındı.
Aqmescitte Rusiye mahkemesi tevfiq etken ukrain deñizcilerine 6 yılğa qadar apis cezası berile bile.
QMC prokuraturası FSB tutqan ukrain deñizcilerini cenk esiri dep saya.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Aqyar sakinleriniñ dairelerinde cumaaqşamı künü, oktâbr 30-na qadar, qızdıruv tertibatı işletilecek, dep işandırdı Aqyarnıñ «akimiyet» reisiniñ muavini – Şeer hocalığınıñ Departament müdiri Andrey Atamantsev.
Bunı Aqyar «ükümeti»niñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Cedvel boyunca şeer qızdıruv tertibatlarınıñ işke tüşürilüvi oktâbr 21 künü başlandı. Bugünge bu iş aman-aman soñuna yetti», – dedi Atamantsev.
Qırımda keçken raatlıq künlerden furtuna havfı saqlanılmaqta. Qırımda gidrometeorologiya boyunca regional merkeziniñ bergen malümatına köre, oktâbr 27 künü yarımadada açıq ava beklenile. Şimaliy-şarqiy 15-20 m/s yel, ava arareti gece tahminen 0 derece, kündüz +6+8º dercege köterile.


text:
Ükümetniñ böyle bir qararı aprel 17-de toplaşuvda qabul etildi, dep bildire Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, sermiya Silâlı quvetler, İçki işler Nazirliginiñ İçki orduları ve Devlet sıñır hızmetiniñ arbiylerine ve Ukraina vatandaşları ve arbiy hızmetçilerinen oquv toplaşuvlarnıñ keçirilmesine sarf etilecek.
Bunıñnen beraber, para silâ, arbiy tehnika ve diger arbiy mülkini satın aluv, deñiştirüv ve tamirine ayırıldı.
Mudafaa nazirligine 3,1 milliard grivna berilecek, İçki işler Nazirligi içki ordularınıñ Baş idaresine – 1,8 milliard grivna, Devlet sıñır hızmetiniñ memuriyetine 108,7 million grivna ayırılacaq.
Ukraina mudafaa Nazirliginiñ malümatına köre, «Ukraina ordusına qol tutayıq» aktsiyası çerçivesinde Ukraina Silâlı Quvetlerine yardım olaraq 100 million grivna toplandı.


text:
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Birleşken Milletlerni «silâ ve silâ parçalarını qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuvda» (Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesi) qabaatlanğan qırımtatar faali İlver Ametovnıñ davası boyunca Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çağırdı.
«Yarın vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki sahte «Sudaq şeer mahkemesi» Sudaq regional meclisiniñ reisi İlver Ametovnıñ davasını baqıp başlaycaq. İlver evinde qırımtatar halqınıñ eski eserlerini ve antika silânı toplağanı içün işğalci akimiyet onı Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ birinci qısmına istinaden (silâ ve silâ parçalarını qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv) qabaatlay», – dep aytıla ombudsmannıñ Telegram haberinde.
Onıñ hatırlatqanına köre, iyülniñ 16-nda Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvı olacaq.
«İnsan aqları ve esas serbestliklerini qoruv şartnamesiniñ 6-ncı maddesinen kefil etilgen vatandaşlarımıznıñ imaye ve adaletli mahkeme, ana tilinde alıp barılğan mahkeme ve tahqiqatnıñ bütün malümatlarına irişüv aqqı temin etilsin dep, halqara monitoring missiyalarını, hususan BM Ukraina insan aqları monitoring missiyasını ve OSCE Mahsus monitoring missiyasını Rusiye Federatsiyasına qarşı basqı quvetleştirmelerine çağıram», – dep aytıla haberde.
Rusiye kontrolindeki Sudaq şeer mahkemesi qırımtatar faali İlver Ametovnıñ müzey kollektsiyasından alınğan eşyanen bağlı ballistik ekspertizanı tekrar yaptırmağa qarar bergen edi.
2019 senesi sentâbrniñ 27-nde Sudaqta Rusiye quvetçileri İlver Ametovnıñ evini tintti. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aza şeadetnamesi, müzey eşyaları, bazı vesiqalar «ekspertizağa» alındı.
Advokat Nazim Şeyhmambetovnıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri tintüvlerni Rusiye Ceza kodeksiniñ 280, 282 ve 238 maddelerine istinaden cinayetlerden şübhe bar olğanı içün «tahqiqattan evel teşkerüvi çerçivesinde» keçirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası İlver Ametovğa ait binalarda keçirilgen «qanunsız tintüvler» sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Bu sene mayıs ayında berilgen malümatqa köre, Kreml kontrolindeki Sudaqnıñ Mirovoy mahkemesi İlver Ametovğa 150 biñ ruble para cezasını bermege qarar aldı. Para cezası onıñ iş adamı olaraq köstergen faaliyetinen bağlıdır.


text:
Avropa Birligi Ukraina sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç ve daa 15 sabıq memurlarğa qarşı tizilgen sanktsiyalarnıñ vaqıtını uzattı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Avropa birliginiñ elçileri Yanukoviç ve 15 insanniñ aktivleri qapalı olmasını devam ettirmek qararına keldiler. Mezkür qarar YES-niñ resmiy jurnalında cumaertesi künü neşir etilecek», - dep yazdı öz Twitter - nde Azatlıq Radiosınıñ mühbiri Rikard Yozvâk.
Yanvar ayında Avropa Birliginiñ diplomatları Qırım işğalinen bağlı olğan, Yanukoviç, onıñ safdaşlarına qarşı sanktsiyalarnıñ uzatılması aqqında debatlar keçirdi. Bu sanktsiyalarnıñ ameli mart 6 künü soñuna kelecek.
Wall Street Journal evelden haber etkeni kibi ukrain prokuraturası pervasız qalğanı içün, Yanukoviç ve onıñ etrafına qarşı olğan sanktsiyalarnı baarde lâğu ete bileler. Bu sanktsiyalar aktivlerniñ buzlatılması ve devletke kiriş yasağını nazarda tutmaqta.
Yanukoviç ve daa 15 memurlarğa qarşı bu kibi sıñırlama devlet maliyeni kendilerine qanunsız şekilde tabi etkenleri ve insan aq- uquqlarını bozmaları içün kirsetilgen. Ukrainanıñ mustaqilligi, territorial birligine qarşı çıqqan areketler sebebinden, Avropa sanktsiya cedveline 149 insan ve 37 şirket kirsetilgen.


text:
Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan ATR telekanalınıñ sabıq operatorı Eskender Nebiyevge eki yıllıq apis cezasını şartlı olaraq berdi.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Oña şartlı olaraq eki yıl berip, mahkeme zalından azat ettiler», – dedi Celâl.
Onıñ aytqanına köre, raatlıq künleri Eskender Nebiyev SİZOda keçirdi, çünki oktâbr 9-da Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi kütleviy çatışmalar işini baqıp, onı mahkeme ükmü seslendirilgenine qadar apiske almağa qarar aldı.
Bazar künü Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya Nebiyev taqiqat ile razı olsa, onıñ cezası yımşatıla bile, dep ayttı.
Sabıq operator bu iş boyunca eki ay – aprel soñundan başlap iyün soñuna qadar – SİZOda yattı.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev dedi ki, Nebiyev Ahtem Çiygozğa qarşı malümat bermegeninden sebep apiske alındı.
Smedlâyev Nebiyevniñ yaqalanmasını Qırım qamaçavına cevap olaraq «ticaret unsurı» dep adladı.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Soñki apis cezası noyabr 19-da bitmek kerek.


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev ükümet apparatınıñ reberi, baş nazir muavini Sergey Prihodkoğa Avropa birligine qarşı daa yarım yılğa cezalarnı azırlamağa avale etti, haber eteler Rusiye matbuat vastaları.
«Rusiye Federatsiyası tarafından sıñırlayıcı qararlarnıñ kirsetüv müddetini uzatmaq aqqında teklifni prezident adına azırlamağa rica etem», – dedi Medvedev.
Saba iyün 22 künü Avropa birligi 2016 senesi yanvar 31 qadar Rusiyege qarşı onıñ Ukraina ziddiyetindeki rolü sebebinden cezalarnı uzattı.
Bu qarar Avropa birliginiñ tış işler nazirleriniñ Lüksemburgdaki toplaşuvında alındı.
Cezalarnı başta bir yılğa kirsettiler – 2014 senesi iyülde Rusiye tarafından Qırım yarımadasınıñ işğaline cevap olaraq.


text:
2016 senesiniñ soñuna 2017 senesiniñ başına qadar Qırımda yarıqnıñ söndürilmesi toqtala bile. Bu sene devamında Kubanden yarımadağa energokopürniñ işi boyunca tehnikiy azırlıqlar becerilecek.
Bunı o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bildirdi.
«Adiy bir tehnika, onıñ içün bu meseleler al etilecek, ve, 2016 senesiniñ soñuna, 2017 ortasına qadar Qırımda yarıqnıñ söndürilmesi olmaz dep tüşünem», – dey ekspert.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur.


text:
Qırımda Aqmescit SİZOsında bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı kartserge avuştırdılar. Bunı çarşenbe künü, mayıs 6-da, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde bildire.
Onıñ aytqanına köre, bundan sebep Ahtem Çiygoz açlıqnı ilân etti.
«Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı Elmira Ablâlimovanıñ bildirgenine köre, Aqmescit SİZOsında bulunğan Ahtem Çiygoznı iç bir qarar olmağanda kartserge attılar, o, açlıq grevine başladı. «Fevral 26» işi devam ete, «kütleviy çatışmalarda iştirak etkeninden sebep» mesüliyetke çekilgenlerni Ahtem Çiygozğa qarşı malümat bermege zorlaylar, adamlar azatlıqqa çıqmaq içün 2014 senesi fevral 26-da Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Rada binasınıñ yanında olıp keçken kütleviy çatışmalarda Ahtem Çiygoznıñ teşkilâtçı rolü aqqında aytalar. Bundan evel şaatlar olmağan olsa, bugün 1-2 «şaat» tapıldı», – dep bildire Nariman Celâl.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Ğaläm stanśiyäse yarıla başlağan
“Yarıqlar waqıt uzğan sayın kiñäyäçäk,” - di belgeçlär
Rusiyä kosmonavtları Xalıqara ğaläm stanśiyäseneñ Zarya modulendä yarıqlar barlığın açıqladı. Raketa häm ğaläm şirkäte Ênergiyanıñ baş injenerı Vladimir Solov’yev RİA xäbär agentlığına monıñ bik naçar buluın citkerde. “Yarıqlar waqıt uzğan sayın kiñäyäçäk,”-dide ul.
Älege yarıqlarnıñ kislorodnıñ tışqa sarquına säbäpçe buluı belän bäyle mäğ’lümat birelmäde.
Ğaläm wäqalätlese monnan alda Xalıqara stanśiyädäge cihazlarnıñ kübeseneñ iskerä başlawın häm 2025nçe yıldan soñ watılularnıñ yış bulaçağın beldergän ide.
Ğaläm stanśiyäse soñğı waqıtlarda berniçä waqıyğağa duçar buldı. Rusiyä wäqalätleläre äytüençä, uzğan ayda ber programmalaştıru bozılu häm keşe xatasınnan kilep çıqqan soñğa qalu - stanśiyäneñ kontrol’dän çığuına kitergän.
Rusiyä tikşerenü modüle Naukadağı reaktiv trosterlar ğaläm stanśiyäsenä yaqınlaşqannan soñ berniçä säğat’ uzuğa qabat qabına häm oçış urınınnan çığa.
Bäyläneşle xäbärlär
Ägäydä köymäneñ batuı näticäsendä balalar ülgän
Ägäy diñgezendä Sakız utrawı kiñlegendä tärtipsez migrantlar utırğan köymäneñ batuı näticäsendä 4 balanıñ ğomere özelgän


text:
Yalta energetik teminlevi ile zorluqlarnı çeke, dedi Qırım parlamentiniñ başı Vladimir Konstantinov FV yoq etilmesi boyunca ştabnıñ toplaşuvında cumaaqşamı künü.
«Yalta vaziyeti eñ zordır. Eminim, raatlanıcılarnıñ sayısı büyük olğanını nazarğa alıp, yedeklerni tapmaq kerek», – dep bildire Konstantinovnıñ sözlerini «RİA Krım».
Yalta memuriyetiniñ başı Andrey Rostenko aytqanı kibi, şeerde kerçekten de qıyın bir vaziyet üküm süre.
Qırımda çarşenbe künü aqşam yarımadağa «Kahovka – Titan» yolağı vastası ile berilgen elektrik energiyasınıñ söndürilmesi aqqında bildirdiler. Elektrik teminlevsiz Krasnoperekopsk, Aqşeyh, Aqmeçit, Saq, Canköy rayonları, Saq ve Kezlev rayonları qaldı. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov faallerniñ buña alâqası bar olmağanını qayd ete.


text:
Qırımda aprel 15 künü «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Ali Asanov apiste qaldırıldı, haber İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyeti.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, aprel 17-de, cuma künü, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi ceza qararını belgilecek. Evel bu iş boyunca 4 qırımtatarı yaqalanğan edi.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetinde bildirilgeni kibi, Ali Asanovnı bütün gece Bağçasarayda tutıp, aprel 16 künü Aqmescitniñ Taqiqat komitetine alıp kettiler.
Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ reisi, Meclis azası Eskender Bariyev aytqanı kibi, Ali Asanovnı uquq qoruyıcılar eki insannıñ ölüminde qabaatlaycaq olalar.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler. Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Rusiye Taqiqat komiteti Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznğa 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgiledi.


text:
Rusiye Federatsiyası insan aqları boyunca prezident Şurasınıñ azası Aleksandr Verhovskiy, Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclisni qabaatlağan maddelerniñ iç biri ekstremizm olmağanını qayd etti.
Bunı o «Kommersant» neşirine bergen intervyüsında bildirdi. .
Añlatqanı kibi, estremizm añlamı «Ekstremistik faaliyetine qarşı küreş» Rusiye qanunlarınıñ birinci maqalesinde berile.
«Misal içün, qanun boyunca «Rusiyeniñ qurumnı mecbur deñiştirgen ve bütünligini bozğan areketler etremizm sayıla», amma, Meclis tek muhtariyetke ıntılğanını bildirgen edi», - dedi ekspert.
«Vatandaşlarğa saylavlarda «küç qullanıp ya da qorquzuvlar ile» iştirak etmege keder etmek estremizmdir, amma, saylavlarğa barmamağa çağıruvlarnı iç bir kimse yasaq etmedi», — qayd etti Verhovskiy.
Aynı zamanda, grajdanlar qanunları boyunca Devlet dumasınıñ komitet reisiPavel Kraşennikov, «adliyeci olaraq» Poklonskayanıñ beyannamelerni izaat etmege red etti, malümatnı teşkermek kerek olğanını bildirdi.
Deputat ayırıca şunı qayd etti:Poklonskaya yaqında «prokuror» vazifesine tayin etilgen edi, o rusilei qanunları esasında terbiyelenmedi, onıñ içün onıñ beyannamayelerine biraz «yımşaq baqmaq kerek».
İyül 5 künü Herson vilâyetinde ötkerilgen Meclis toplaşuvından qaytqan Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler. «Çongar» kiriş yerinde Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya oña «ekstremistik faaliyeti» aqqında tenbiyelevni oqudı. Ve 5 yılğa kelmekni yasaq etken bildirmeni tuttırdı. Bunen beraber, Meclis de ekstremistik teşkilât olaraq tanılması mümkünligi ayttı.


text:
Aqmescitte iyül 2 künü suv teminleviniñ söndürilmesi ve ealini haberdar etüv sistemasınıñ teşkerüvi planlaştırıla. Bu aqta şeer memuriyetiniñ matbuat hızmetinde bildireler.
Bildirilgeni kibi, suvnı saat 9:00 Vorovskogo-Neapolskaya, Komsomolskaya, Rubtsova, Griboyedova, Pograniçnikov soqaqlarında söndürecekler. Bunıñ ile olarğa yaqın olğan aralıq ve soqaqlarda da suv qapatılacaq. Yefremova, Tavriçeskaya, Proletarskaya, Lenina ve Krasnoarmeyskaya soqaqlarında suvnı alçaq basım ile berecekler.
Suv qapatıluvı suv teminlevi ağlarında tamir işleriniñ keçirilmesi ile bağlı, – deyler şeer memuriyetinde.
Bunıñ ile şu künü ealini fevqulâde vaziyetlerde haberdar etüv sisteması teşkerilecek. İyül 2-de saat 10-da sirenalarnıñ işletilmesi planlaştırıla.
Şeer memuriyetiniñ matbuat hızmetinde deyler ki, teşkerüv fevqulâde vaziyetler ile bağlı degil, şunıñ içün şeer sakinlerini raat olmağa çağıralar.


text:
Rusiye ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden 13 qırımlı apiste buluna. Bu aqta Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında Vatandaşlıq serbestligi merkeziniñ faali Mariya Lısenko bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından vatandaşlıq aqlarınıñ qaba bozuluvına siyasiy sebeplerge bağlı tevqifler kire.
«Fevral 26 işi» boyunca SİZOda Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov buluna. «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca dört insan azatlıqtan marum qala. Rustam Zeytullayev, Nuri Primov, Rustem Vayatov, Ferat Saytullayevdir. Yuriy İlçenkonıñ ayrı işi bar, o da şimdi SİZOda buluna», – dey faali.
Qayd etkeni kibi, «fevral 26 işi» iştirakçilerini kütleviy tertipsizliklerde iştirak içün qabaatlaylar. Rusiye uquq qoruyıcıları olarnı 2014 senesi fevral ayında, daa Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel, Ukraina topraq bütünligi içün Qırım parlamenti yanındaki mitingde iştirak etkenleri içün mesuliyetke celp etecek ola.
Lısenko qayd etkeni kibi, razı olmağanlarğa yarımadada tek «referendum»dan evel olğan vaqialar içün degil, yarımada tışında bile olğanından sebep qabaat bildirile. Şu cümleden, Yevromaydan faali Aleksandr Kostenkonı Kiyevde 2014 senesi fevral ayında «Berkut» bölüginiñ arbiyine sanki zarar ketirgeni içün dört yıllıq apis cezasına maküm ettiler.
Dekabr 9 künü aşkâr etilgen BMT Ukrainada insan aqlarına riayet etüv boyunca 12-nci maruzasında qayd etilgeni kibi, Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından insan aqlarınıñ bozuluvı ep devam ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit – Meclis azalarnıñ Rusiye prezidenti ile körüşüvinden soñ, açuvlanğan qırımtatar cemaatçılığı nevbetten tış Qurultay sessiyasını çağırtmaq maqsadında imzalarnı toplav başladı. Aktsiya teşebbüsçileri fikirince, milliy keñeşniñ vekilleri Meclisniñ haberi olmadan Soçige barğan Remzi İlyasov, Zaur Smirnov, Seydamet Yagyayev ve Eskender Bilâlovğa işançsızlıqnı bildirmek kerek. Körüşüv iştirakçileri bu kibi qabaatlavlarnen razı degiller.
Rusiye devleti yolbaşçısınıñ qırımtatarlarnen körüşüvi mayıs 16 künü Soçide – qırımtatar halqı sürgünlikniñ 70 yıllığı arfesinde ötkerildi. Eyyet terkibine esasen Mecliske muhalif olğan cemaat teşkilâtlarnıñ vekillerinen birlikte temsiliy organnıñ üç azası Remzi İlyasov, Seydamet Yağyayev ve Zaur Smirnov (soñkisi aynı zamanda Cumhuriyet milletler komitetiniñ «reisi» vazifessini eda ete), Saq regional meclisiniñ reisi Eskender Bilâlov bar edi.
Bir qaç künden soñra, itimaiy ağlarnıñ qullanıcıları öz itirazlarını bildirip, qırımtatarlar ve akimiyet arasında munasebetler bozulğanı vaqtında, nasıl etip te, Meclis azaları Putinnen körüşmege qarar aldılar, kibi suallerni berip başladılar. Meclis reberleriniñ riayet etmegeni sebebinden, hoşnut olmağanlar daa bir adım attılar. avaaz.org internet platformasında (cemaat petitsiyalarnıñ meydanğa ketirüv sisteması) qırımtatar halqı Meclisine yollanılacaq imza toplanuvı ilân etildi.
Teşebbüsçilerniñ fikirince, Remzi İlyasov, Seydamet Yagyayev, Zaur Smirnov ve Eskender Bilâlov, «bir çoq yıllar devamında dünya cemaatçılığı ögünde qırımtatar halqı Meclisi ve Qurultayını aşalamağa tırışqan, amma ıntıluvları neticesiz qalğan» şahıslar ile birlikte eyyet terkibine kirdiler.
Müellifler şunı bildireler: «Zanımızca, Meclisniñ yani halqımıznıñ eñ yuqarı temsiliy organnıñ, ayırı vekilleri yapqan areketleri iç uymaylar. Birlikte qabul etilmegen qararlarnı kendi başına alğanlar menfiy misaller doğuralar ve bütün sistemağa tesir eteler».
Bunen beraber, teşebbüsçilerni, yuqarıda añılğan şahıslarnıñ iç biri, qırımtatarlarnıñ 70 yıllıq sürgünligine bağışlanğan bütün qırım tedbirleriniñ yasaqlanuvı aqqında meseleni «kötermege bile cesaret etalmağanları» daa beter açuvlandıra. Belli ki, mayıs 16 künü öz başına tayin etilgen Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov mahsus emir çıqardı. Neticede, bütün Qırım matem mitingi merkezdeki Lenin meydanında degil de, qırımtatarlar toplu yaşağan Ak-Meçet qasabasında ötkerildi. An-aneviy tedbirniñ keçirilüvi yeriniñ deñiştirilüvi qırımtatar cemaatçılığını daa beter qozğaladı.
Bundan sebep, imza çekkenler Zaur Smirnovnıñ cumhuriyet milletler komiteti reisi vazifesine tayin etilüvinene razılaşqan Meclisniñ evelden alğan qararını lâğu etmek, yerli meclis reisi Eskender Bilâlovğa işançsızlıqnı bildirmek ve Qurultaynıñ nevbetten tış sessiyasını çağırtmaq ve Meclis azaları İlyasov, Smirnov, Yağyayevge işançsızlıqnı bildirmege teklif eteler. Bundan da ğayrı, añılğan şahıslarnı qurultayda vekâletlikten marum etmek ve Meclisteki azalıqnı toqtatmağa çağıralar.
İmzalarnı toplap başlağan soñ, petitsiyanı 150den ziyade insan destekledi. Teşkilâtçılar 1000 yaqın imzanı toplamağa azırlanalar. Amma, şunı qayd etmeli ki, toplanılğan imzalarğa baqmadan petitsiya adliye cietinden küçsüz sayıla. Onıñ esas maqsadı cemaatçılıqnıñ diqqatını clp etmektir.
İç bir kimse emir bermedi
Qırım.Aqiqat qonuşqan körüşüv azaları, Meclis vekilleri Qurultay sessiyasını çağırtmaq tekliflerini teñqid ettiler. Olarnıñ fikirince, eyyet azaları doğru yaptılar ve olarnıñ areketleri halq menfatları ve temsiliy organnıñ faaliyetine qarşı olmadı.
«Men ketecekte (Rusiye prezidentinen körüşecekte- müel. qaydları) Meclis reisine haber ettim, - dep tarif ete Eskender Bilâlov.- Men oña (Refat Çubarov. – müel. qaydları) ayttım, maña Zaur Smirnov teklif etti. Men sabağace tüşünip, ketmege qarar aldım». Saq regional meclis reisiniñ sözlerine binaen, o vaqıt «Çubarov ne müsbet, ne de menfiy cevap berdi».
«Men Soçide olğanda, mayıs 18 künü mitingi yasaq etilgeni aqqında haberim bile yoq edi. Asılında, men, Meclis reisine ketecegimni aytqan soñ, maña bir de bir sualni kötermege avle etmek kerek edi», - dedi Bilâlov. Aytqanına köre, reis oña iç bir şey avale etmedi.
Körüşüvniñ diger iştirakçisi, «Qırım devlet şurasınıñ vitse-spikeri» Remzi İlyasovnıñ aytqanına köre, Meclis azaları bütün areketlerine izinni Meclisten soramamaq ta mümkünler. «Meclis reisi, men Devlet şurasınıñ deputatı olaraq, diger deputatlar Lentun Bezaziyev, Edip Gafarov ile prezidentnen körüşüvge baracağımı bile edi», – dedi İlyasov.
Körüşüvde Aqmescitte miting yasaqlanğanı aqqında meselesiniñ köterilmegeni aqqında cemaatçılıqnıñ itirazlarını İlyasov qabul etmegenini ayttı, çünki o, tedbirlerniñ teşkil etilüvinen oğraşmağan eken: «Men mesülietli olmağan meseleler etrafında aytmaq ve cevap bermege istemeyim. Malümatnı tolusınen bilgen olsa edim, başqacasına areket eter edim».
«Biz meseleni soñunace ögrenmegen edik, emirniñ içinde ne olğanını da bilmey edik. Men ketecekte, Çubarov telefon etti. «Mitingni yasaq etkenlerini bilesiñmi?», - dep soradı. Men de: «Yoq bilmeyim. Kel, muzakere eteyim (akimiyetnen- müel. qaydları)», -dedim. O bir şey aytmadı. Nasıl miting, neni yasaqladılar – men asıl añlamadım. Soçiden qaytqanda, er şey añlaşıldı. Biz bu meseleni Qırım Cumhuriyeti akimiyetinen baqtıq. Neticede, mitingni diger formatta ötkerilmesine irişip oldıq», – dedi İlyasov.
Petitsiya müelliflerine İlyasov miting teşkilâtçıları: Refat Çubarov, Zaur Smirnov, ve «baş nazir muavini» vazifesinin eda etken Lenur İslâmovğa muracaat etmege tevsiye etti. Onıñ fikirince, tamam bu insanlar mesülielidirler. «Men öz tarafımdan, halqnıñ menfatları dairesinde areket ettim», - qayd etti İlyasov.
Meclis reisi muavini Ayder Acimambetovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, imzalarnıñ toplanuvını izaatlar eken, işançsızlıq meselesini Qurultaynıñ Teftiş komissiyası teşviq ete bile.
Acimambetovnıñ malümatına binaen, Putinnen körüşken Meclis azaları bunıñ aqqında arqadaşlarına haber etmediler. «Men, Meclis reisi muavini olaraq kimdir Rusiye prezidenti ile körüşecegi aqqında bilmey edim. Körüşüvden soñ, er şeyni ögrendim», - dedi Acimambetov.
Tahminlerine binaen, Meclis azalarnıñ Soçige ziyareti temsiliy organnıñ toplaşuvında baqılacaq. «Anda bulunğan er Meclis azassı öz mevamını añlatır. Soñra Meclis seviyesinde muzakereler ötkerilir. Qurultaynıñ ötkerilüvi aqqında mesele köterilse, bu ndi nevbetteki sual olacaqtır», – dedi Ayder Acimambetov.


text:
O böyle olacağını Qırımda ukrain alâqa infrastrukturası olğanınen añlattı. Aynı zamnda eger Qırımda ve Aqyarda «Eurovision» yarışı başlağanı qadar +38 kodından vazgeçip Rusiyede olğan +7 kodına keçmege yetiştirseler, Qırım sakinleriniñ reyleri Rusiye reyleri kibi sayılır.
Bundan evel yarışnıñ supervayzeri Ola Sand Qırım sakinleri etraf müitten ayrılmamaq kerek olğanını qayd etti ve sanatnı siyasetnen qarıştırmamağa davet etti.
Yarışınıñ birinci yarıfinalı mayısnıñ 6da Kopenkagende olacaq. Kontsertte em Rusiye temsilcileri Tolmaçöva qızqardaşları «Shine» türküsinen ve Ukrainadan Mariya Yaremçuk «Tick-Tick» türküsi ile iştirak etecekler.
«Eurovision» – Avropa devletleri içün yaratılğan bu sanat türküleri yarışı. Bu yarış 1956 senesinden başlap er yıl keçirile. Onıñ şartlarına köre, eñ populâr türküsü jüri ve yarıfinalda ve finalda iştirak etken devletleriniñ teleseyircileri tarafından tayinlene.


text:
Rosselhoznadzor idaresiniñ hadimleri işğal etilgen Qırımğa qıtaiy Ukrainadan 20 tonna süt mahsulatını kirsetmedi. Bunı sentâbr 19 künü müessiseniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Rosselhoznadzornıñ malümatına köre, 19 tonna süt mahsulatı Ukrainağa qaytarıldı. Çünki baytar nezareti vaqtında bazı bozuluvlar qayd etildi eken.
1 tonna süt mahsulatını ise teftişçiler mahsus vesiqalar olmağanı sebebinden Qırımğa kirsetmedi.
Bundan da ğayrı, Rosselhoznadzor ukrain istisalcığa 20 tonna tuvar etini qaytardı. Çünki olarnı ketirgen maşinalarda «qanuniyetniñ bozuluvı» qayd etildi.
Rosselhoznadzor Qırımğa 110 tuvarnı da kirsetmedi.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi mayıs 3 künü numayışta iştirak etken qırımlılarğa Rusiye akimiyeti tarafından belgilengen para cezalarınıñ tölenilmesinde yardım etmege çağırdı. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarovnıñ avgust 29 künü aşkâr etilgen beyanatında aytıla.
2014 senesi mayıs 3 künü qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqan yüz qırımlı Qırım ve qıtaiy Ukraina arasında memuriy sıñırda akimiyet tarafından mahkeme taqibine oğradı.
«Bu qanunsız para cezalarnıñ maqsadı yalıñız konkret bir insannıñ «cezası» degil de, ilk evelâ qırımtatar halqınıñ aqqını qorçalamağa iradesiniñ bozuluvı olğanını añlaymız. Qırımtatar milliy Meclisi mahkeme taqibine oğrağan qırımtatarlarnıñ menfaatını tüşünip, olarnıñ aqlarınıñ qorçalavı boyunca bütün tedbirlerni becerdi, faqat Qırımda bugün adaletli akimiyet ve adaletli mahkeme yoqtır. Al-azırda insan aqları boyunca Avropa mahkemesine arizalarnıñ berüvi içün vesiqalar azırlana», – denile beyanatta.
Faqat buña vaqıt kerek olur, cezalarnı ise «ileri repressiyalarnıñ ögüni almaq içün» ödemege kerek», – dedi Meclisniñ reisi ve vatandaşlarğa repressiyalarğa oğrağan insanlarğa qol tutmaq ricası ile bulundı.
«Qırımtatar halqınıñ ayatında kene ağır vaqıtlar başlandı. Nesilimizniñ yoluna tüşken sınavlar bizden sabır ve şahsiy itibarnı talap ete. Vatanğa qaytuv ve qırımtatar halqınıñ tarihiy toprağında aqqınıñ pekitilüvi oğrunda küreşimiz şunı bildire ki, eger de halq birlikte olsa istenilgen maqsatlarğa irişmek mümkün ve ağır vaqıtta yardımğa muhtac olğan insanlar destek köre bilir», – dedi Refat Çubarov.
Aynı zamanda, qırımtatar milliy Meclisi yardım qolunı uzatqan insanlarğa öz minnetdarlığını bildirdi.


text:
Kiyev – İyül 1-de Ukraina Nazirler şurasında Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departament peyda oldı. Onıñ reisi vazifesine Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Aslan Ömer Qırımlı tayinlendi. Yarıym yıl keçse de, departament neler yapa ve angi meseleler çezilmesi içün meydanğa ketirildi belli degil. Qırım.Aqiqat mühbiri departament reisine yuqarıdaki suallerge cevap bermege teklif etti. Subet devamında Aslan Ömer Qırımlı «Krım» serbest iqtisadiyat zonası aqqında davalı qanunnıñ lâğu etilmesi oğrundaki küreş ve Qırım işleri boyunca Devlet hızmetiniñ işine başlaycaq olğan zamanı aqqında tarif etti.
– Aslan, yolbaşçılıq etkeniñiz departamentniñ nasıl vazifeleri bar, aytıñız?
– Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca departament Ukraina Nazirler şurası kâtibiyetiniñ struktur bölügi ola. Nazirler şurasınıñ reglamentine köre, Departamentimiz Rusiye Federatsiyasınıñ vaqtınca Qırım işğalinen bağlı aqibetlerniñ al etilmesinde ükümetniñ icra akimiyet organları işiniñ semereli tertip etüvini teşkiliy, malümat ve ekspert-analitik ceetten temin etmelidir.
Departament Nazirler şurasınıñ icra akimiyet organlarınıñ faaliyetini qanun aktları, ükümet iş planlarınıñ ömürge keçirilmesi boyunca koordinatsiyasını temin ete. Bizler ekspertizalar keçiremiz ve Nazirler şurası baqqan meseleler boyunca analitik, malümat, informatsion ve diger malümatlarnı azırlaymız.
Bundan ğayrı, Departament Avropa birligi ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ amelge keçirilmesinde iştirak ete.
Lâkin bizim esas maqsadımız – Qırım işğaliniñ toqtatılması, Qırım yarımadasını Ukraina yurisdiktsiyası altına qaytarılması, Qırımda yaşağan ve qıtaiy Ukrainağa köçip kelmege mecbur qalğan şahıslarnıñ aqları ve serbestliginiñ qorumasıdır.
– Ya departamentte qaç adam çalışa?
– 5 adam çalışa: departament müdiri, muavini ve üç baş mütehassıs. Er bir hadimniñ devlet idaresi, halqara ve milliy uquq, em de iqtisadiyat saasında büyük bir iş tecribesi bar.
Añlaysıñızmı, memleketimiz oğrağan vaziyette er birimiz mümkün olğanı qadar semereli, tolusınen ve vaqtında berilgen vazifelerni eda etmek kerek.
– Dediñiz ki, maqsadlarıñızdan biri – Qırımdan köçip kelgenlerniñ aqlarını qorumaq. Yani bir de bir mesele çıqsa, qırımlılar sizge muracaat ete bileler?
– Bu sene iyül ayında Nazirler şurasınıñ qararınen Qırım ve Aqyar işleri boyunca Devlet hızmeti meydanğa ketirildi. İcra akimiyetniñ bu merkeziy organı Qırım işğalinden sebep vatandaşlarnıñ ve yuridik şahıslarnıñ peyda olğan meselelerni çezmek kerek.
Lâkin Devlet hızmetiniñ reisi daa tayinlenmedi, bu sebepten vatandaşlar ve yuridik şahıslarğa kerçek yardım kösterilmesi sozula.
Aytqanım kibi, departament, ilk evelâ, icra akimiyet merkeziy organlarınıñ yalıñız koordinatsion vazifesini becere.
Departament yardım ete bilecek vatandaşlar ve yuridik şahıslarnıñ muracaatları boyunca Nazirler şurasınıñ reberligi ve onıñ kâtibiyeti leyhalarnı azırlaylar.
Departament vazifelerinden tış olğan ayrı meselelerge bizler Qırımtatar cemiyetini celp etip, o, vatandaşlarımızğa acele cevap bere ve yardım ete.
– Ne sebepten Qırım işleri boyunca Devlet hızmeti alâ daa sahte hızmet olıp qala? Yaqın zamanda onıñ nizamnamesi ve reberi peyda ola bilemi?
– Qırım meseleleri boyunca Devlet hızmeti iyül 17-de meydanğa ketirildi. Kerçekten, Devlet hızmetiniñ reisi daa yoq. Nazirler şurası bunıñnen bağlı qararnı daa qabul etmedi. Bizler bunıñ sebebini bilemiz, lâkin bu intervyüdan tış bir malümattır.
– Bir sıra cemaat faaliniñ fikirince, Qırım işleri boyunca ayrı bir nazirlik olmalı. Sizince, buña acet barmı, ve akimiyet buña razı olurmı?
– Bizim Devlet hızmetimiz bar, buña köre areket etmelimiz. O, işine başlasa, neticeler olsa, şekil deñiştirilmesi aqqında da ayta bilecekmiz.
– Departamentiñizniñ meydanğa ketirilmesinden berli aman-aman yarım yıl keçti, lâkin bu müddet devamında onıñ işi aqqında pek az malümat berildi. Ne sebepten?
– Nazirler şurası kâtibiyetiniñ faaliyet hususiyetine baqsaq, işimizniñ neticesi baş nazir, baş nazir muavinine avaleler, Nazirler Şurası Kâtibiyeti reberliginiñ rezolütsiya azırlanması ola, lâkin bu vesiqalar açıq degil, bu sebepten ükümetniñ resmiy saytında derc etilemez.
Lâkin işimizniñ açıq qısmı da mevcut. Böylece, departament Qırım işğalinden soñ peyda olğan meselelerniñ ameliy al etilmesinen bağlı körüşüvlerni teşkil ete ve iştirak ete.
Açıq tedbirler aqqında tafsilâtlı malümatnı menim Facebook ve Twitter saifelerimde almaq mümkün.
Ukrainanıñ «Krım» serbest iqtisadiyat zonasınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında» qanunı ile bağlı vaziyetke diqqatıñıznı ayrıca celp etem.
Departamentimiz işbu vesiqanı yahşı ögrenip, Nazirler şurası kâtibiyetiniñ reberligine maruza tezkeresini azırlap, mezkür qanun Ukraina Anayasası ve qanunlarına uymağanını, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda ve ondan tış bulunğan fizik ve yuridik şahıslarnıñ aqlarını bozğanını aydınlattıq.
O vaqıt bütün nazirlikler bu qanunğa qoltuttılar, bizim departamentimiz oña menfiy qısmet etip, bu şekilde qabul etilemez, dep netice çıqardıq.
Bugünde-bugün qanun artıq davalı sayıla. Vatandaşlarımız oña menfiy qıymet kestiler, bu daa bir kere insan ve vatandaş aqları ve serbestligini temin etüv meselelerine daa da mesülietli yanaşacağını köstere.
– Nazirler şurasına Serbest ticaret zonası aqqında qanunnen bağlı angi bir tevsiyelerde bulundıñız? Sizince, oña nasıl deñişmeler kirsetilmek kerek?
– Buña yalıñız departamentimiz degil, Qırımtatar Milliy Meclisi de emiyet berdi. Meclisniñ tışqı iqtisadiyat alâqalar, yatırım ve milliy iqtisadiyat inkişaf idaresi Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşları, hususan, tamır halq olaraq qırımtatarlarnıñ aqlarını bozuv aqqında malümat azırladı. Bu qanun Qırımtatar Milliy Meclisi qırımtatarlarnıñ yekâne yuqarı vekâletli temsil icra organınıñ fikirlerine uyğun degil.
Bizler dedik ki, işbu qanun Anayasanıñ 24-ünci maddesine uymay, çünki oña binaen, vatandaşlarnıñ anayasa aqları, serbestligi aynı olur. Irq, teri rengi, siyasiy, din ya da diger çizgileri, cınsiyet, etnik ve içtimaiy çizgileri, mal-mülk, yaşağan yeri, til ya da başqa şeylerge köre sıñırlar ya da imkânlar olmaz.
Qanun Ukraina Anayasasınıñ 33-ünci maddesine zıt kele, çünki oña köre, Ukrainada qanun boyunca bulunğan er bir insannıñ areket etüv serbestligi kefil etilmekte.
Aynı vaqıtta, bu qanunğa binaen, Ukraina vatandaşı Qırım ile memuriy sıñırdan keçmek içün yalıñız qıtaiy Ukrainada devlet organları tarafından berilgen vesiqalarnı köstermek kerek. Misal olaraq, böyle vaziyette qıtaiy Ukrainağa kirmek anayasa aqqı olğan vatandaş böyle bir vesiqanı «Krım» Serbest iqtisadiyat zonasında coysa, qıtaiy Ukrainağa kiremez. Elbet de, bu vaziyette belli bir organlar vatandaşlarnıñ identifikatsiyasını qolay-qolay yapamazlar, lâkin Ukraina vatandaşı kendi anayasa aqqından marum qalmamaq kerek.
Şimdi men, bizim fikirimizge köre, çıqarılacaq qanun maddeleriniñ episini daa aytmadım.
Ayırım maddeler lâğu etilmek, devlette üküm sürgen vaziyette çıqarılğan, amma devletniñ belli bir qısmında vatandaşlarımıznıñ aqlarını sıñırlağan maddeler ğayrıdan baqılmaq kerek, dep tüşünemiz. Bu arada vaqtınca işğal etilgen yerlerde bulunğan subyektler içün ğayrıdan qayd etüv esnasını qolaylaştırmaq kerek.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtında Rusiyeniñ daimiy temsilcisi vazifesine Tışqı işler naziriniñ muavini Vasiliy Nebenzâ tain etildi. Rusiye prezidenti Vladimir Putin bu aqta ferman imzaladı.
Nebenzânıñ namzeti muzakere etilgeni aqqında mayıs ayında malüm olğan edi. O 2013 senesinden berli Rusiye MİD yolbaşçısınıñ muavini olaraq çalışa, bundan evel ise New York ve Cenevrede BMT temsilciliklerinde çalışmaqta edi.
Rusiyeniñ BMT sabıq temsilcisi Vitaliy Çurkin ayatınıñ 65-nci yılında, fevralniñ 20 apansızdan ölgen edi.


text:
Qırım tükânlarında mal fiyatları Rusiye Federatsiyasınıñ diger regionlarına baqqanda daa ucuz – dep bildire Rusiye sanayı ticareti nazirligi. Lâkin Qırım yarımadasınıñ sakinleri bunı is etelermi? Qırımda neler ucuz, neler – paalı? Ukrain yarımadasında Rusiye işğalinden soñ kim raat yaşay? Ve bunıñ fiyatı ne qadar?
Qırım işğal şaraitlerinde nasıl yaşay, Vatanını «elverişli» satqan memurlarğa nasıl yanaşmaq kerek – «Qırım.Aqiqat» yayınında «24» haber telekanalında.
Studiya musafirleri – Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı Vasiliy Sençuk ve qırımlılar Leonid Kuzmin ve Veldar Şukurciyev.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 ve bazar künü saat 11:30 efirge çıqa. Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında saat 18:30 seyir etmek mümkün.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, saba Qırım sakinleriniñ evlerinde keçirilgen tintüvler Ğarpnıñ Rusiyege qarşı areketlerine berilgen cevap ola, dep bildirdi. Bu aqta o, Facebooktaki video muracaatında ayttı.
«Qırımtatar halqını boysundırmaq içün daa bir adım, qırımtatarlarnı Qırımdan ketmege mecbur etecer olalar. Belli ki, bir afta evelsi qabul etilgen ve Rusiye Qırımnı azat etmeli dep aytılğan Avropa Parlamentiniñ qararına da cevap berildi. Anda tamır qırımtatar halqınıñ aqları, Ukraina devletiniñ qanunlarnı qabul etmek kerek olğanı aqqında aytıla. Bu şimdi Ğarpnıñ Rusiyege qarşı baqılğan sanktsiyalarına cevap oldı. Qırımtatarlar Rusiye Federatsiyası tarafından taqip etile», – dedi Çubarov.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine tintüv keçirmege keldi. «Qırım birdemliginiñ» faali Lutfiye Zudiyevanıñ aytqanına köre, tutulğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları olğanından şübhelene ve Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden qabaatlana.
Rusiye quvetçileri tintüv ve tutuvlarnı izaatlamay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye quvetçileriniñ fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda keçirgen tintüv ve tutuvlarğa qarşı narazılıq bildirdi. Müessise, halqara institutlarnı bu areketlerge qıymet kesmege çağırıp, soñki tutuv ve tintüvler aqqında malümatnı BM Baş Assambleyasınıñ sessiya baqıluvına çıqarmağa planlaştıra.
Ukraina Reintegratsiya nazirligi halqara toplulıqnı Qırımdaki tutuvlarğa cevap bermesine çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikirince, Rusiye vatandaşları prehzidentleri Vladimir Putinden işğal etilgen Qırımdan Rusiye ordusını çıqarmasını talap etmeli.
«Rusiyeniñ millionlarnen vatandaşı şeerleriniñ meydanlarına çıqıp, Putinden işğal etilgen Gürcistan, Ukraina ve, elbette, Qırımdan Rusiye ordusını acele çıqarmasını talap etmeli», – dep yazdı o, Facebookta koloniyada qalmasına üküm etilgen oyuncı Pavel Ustinovğa qoltutuv aktsiyalarını izaatlap.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, o, Ustinovğa azatlıq tiley, amma «ekseriyeti qırımtatarı olğan yüzden ziyade qırımlı siyasiy mabüsniñ azat etilmesini» eñ çoq istey.
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ malümatına köre, Rusiyede 113 Ukraina vatandaşı apiste tutula, 89 – qırımtatarıdır.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescit rayonınıñ Ulu Çoqraq köyünde salı künü, martnıñ 10-unda 4,7 gektar orman yanğan. Bunı Rusiye nezaretindki Qırım FVN-niñ başı Sergey Şahov bildirdi.
"Qaza yerine kelgen yanğıncılar, Aqmescit ve Qarasuvbazar rayonlarınıñ sıñrındaki orman çöplügi yanğanını kördi. Bütün mesuliyetli hızmetlerniñ operativ işleri neticesinde saat 10:49 4,7 gektarlıq yanğın söndürildi", - denile beyanatta.
Daa evel bildirile edi ki, keçken afta devamında Qırım qurtarıcıları 133 yanığnnı söndürdi.
Martnıñ 2-nde saba saat 10-nda Qurman rayonında yanğın çıqtı.
Fevralniñ 27-nde Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi Qırımda yanğın telükeli mevsim başlağanını ilân etti.


text:
Ukrainanıñ siyasiy tedqiqler mustaqil merkezi (UNTSPİ) tögerek masanı keçirecek: «Qırımnıñ işğali şaraitlerinde mal-mülk ve topraq meseleleri: aq-uquqlarnıñ qıtlığı».
Tedbir teşkilâtçıları Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, tedbirde UNTSPİ ekspertleri azırlağan «Qoruv ve malümat: Ukraina vatandaşlarınıñ Qırımdaki içtimaiy ve siyasiy aq-uquqlarınıñ qıtlığı» analitik esabatı taqdim etilecek. Esabat Birleşken Milletler teşkilâtınıñ İnkişaf programmasınıñ yardımı ile azırlandı. Tedqiqte tasil, vatandaşlar ile problemler saaları ve mal-mülk ve topraq meseleleri qayd etildi.
«Rusiye Qırım ve Aqyarnı işğal etken soñ semetdeşlerimiz oğrağan vaziyetler, kerçek ikâyeler esasında esabat malümatları toplandı», – dep qayd ete merkez.
Tögerek masa mayıs 7-de saat 14-te Kiyevdeki B.Hmelnitskiy soq., 8/16 adresi boyunca «Ukrinform» haber agentliginiñ binasında keçirilecektir.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, qırımlılar keçken seneniñ avgust ayından itibaren Rusiye qanunlarına köre vesiqalarnı qabul etmege başlağan soñ Devlet cedveline «ücüm eteler». 2015 senesi mart ayında da çoq adam bar edi. Soñra Ukraina vesiqaları tanıla, dep ayttılar, meskenni satqan olsañ, o vaqıt ğayrıdan qayd eteceksiñ. Lâkin nevbetler eksilmedi.


text:
Gaagadaki Birleşken Milletler Teşkilâtı (BMT) Halqara mahkemesinde Ukraina açtırğan dava boyunca deñlevler yekünlendi. Kiyev Rusiyeden Donetsk ve Lugansk Halq Cumhuriyetleri territoriyasında «terroristik» taqımlarğa para ayırması, bunen beraber, silânen teminlemesi toqtatmasını talap ete. Moskva bu kibi işler BMT mahkemesiniñ adliyesi saasına kirmegenini ayta, ve Donbassta göñülli halq askerlerini silânen teminlegenini red ete. Mahkeme aprel ayınıñ soñuna qadar qarar çıqaracaq ola.
Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan davası boyunca diñlevler dört kün devam etti. Mahkeme toplaşuvları devamında eki kün Ukraina delilleriniñ, daa eki kün Rusiye delilleriniñ ögrenilmesi içün ayırıldı. Ukraina dört esas talabını bildirdi: Rusiyeden öz sıñırını effektiv şekilde kontrol etmesi, Ukraina territoriyasına silâ ketirmesi toqtatması, qanunsız silâlı taqımlarğa destek köstermemesini, bunen beraber, Qırımda er angi etnik ayırımlardan vazgeçmesini talap etti.
Rusiye tarafı 800 saifelik maruza azırladı.
Adliyecilerniñ sözlerine köre, Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanması Qırımda ekstremizmge qarşı küreşnen bağlı, Ukraina ise Rusiyeden bu yasaqnıñ lâğu etilmesini iç soramağan edi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bildirdi ki, Rusiye Gaagadaki BMT Halqara mahkemesiniñ qararını, nasıl olsa da, tanıycaq, çünki davanıñ iştirakçisi ola.
Halqara mahkeme dört kün devamında – mart 6-9 künleri – eki tarafnıñ delillerini diñledi, bundan soñ taqdim etilgen delillerni baqacaq. Qarar tez şekilde çıqarılmaycaqtır, çünki mesele eki devlet arasındaki davanen bağlı. Ukraina adliye naziri Pavel Petrenkonıñ fikrince, dava tahminen 5-7 yıl devamında baqılacaq. Lâkin, ekspertlerniñ tahminlerine köre, qarar 2-4 yıldan soñ alınacaq, Rusiyege nisbeten muvaqqat tedbirler kirsetilüvi aqqında qarar ise BMT Halqara mahkemesi tarafından aprel soñuna qadar çıqarılacaqtır.
Bunen beraber, Gaagadaki Halqara cinaiy mahkeme (HCM) Ukrainanıñ muracaatı boyunca Qırımnıñ Rusiyege qoşulması meselesinen bağlı cinaiy iş açıp olamay. Bu aqta HCM resmiy temsilcisi Fadi El-Abdalla UNİAN agentligine bildirdi. Onıñ sözlerine köre, 2017 senesinden başlap HCM-nıñ yañı vazifesi peyda ola bile – tecavuznen bağlı davalarnı baqmaq, bu vazife çerçivesinde Qırımnıñ Rusiyege qoşulması baqıla bilecek. Amma qarar işke tüşürilgende, bundan evel yüz bergen vaqialar baqılmaycaqtır.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
«Ukraina tış işler nazirligi bunıñnen bağlı beyanatnı azırladı. Ukrain cemiyeti Rusiyede eñ büyük ola, şunıñ içün ukrain tili devlet tili olsa ya da ayrı bir status taşısa, doğru olur», – dedi o.
Baş nazir Kiyevde Dragon Capital şirketiniñ 10-uncı yatırım konferentsiyasında çıqışta bulunıp, Ukraina Rusiye akimiyetini Rusiyede ukrain mektepleriniñ açılmasına çağırğanını bildirdi.
«Bunıñnen beraber, Rusiyede ukrainlerniñ diniy baqışlarına cevap bermeli. Din serbestligi beyannamede qayd etilgeninen beraber yerine ketirilmek kerek», – dep qayd etti Yatsenük.
Rusiye tış işler nazirligi Ukrainadaki problemler al etilmesi içün federalizatsiya ve rus tili ekinci devlet tili olaraq qabul etilmesi aqqında qararlar tasdıqlanmaq kerek, dep bir qaç kere bildirgen edi.
Ukraina tış işler nazirligi buña cevap berdi. Ukraina Rusiyege 5-10 devlet tilini qabul etmege teklif ete.


text:
Bu saatleri Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat konferentsiyası keçirilgen Halqara ticaret merkezi yanında politsiya hadimleri bir qaç adamnı yaqaladı, dep haber ete Radio Svoboda mühbiri.
«Adamlar «Vıstavoçnaya» metrosında çıqtılar, bir daqqa keçmedi, olarnıñ yanına politsiya hadimleri kelip, aktsiyağa izin berildimi, dep soradılar. Soñra avtozak keldi, onıñ artından daa bir dane. Eñ azından 20 insan yaqalandı, şu cümleden bir jurnalist», – dedi şaat Meduza portalınıñ mühbirine.
Jurnalist Yevgeniy Levkoviç Facebookta Putinniñ matbuat konferentsiyası ögüne er kesni toplaşmağa çağırğan edi: «Bizler Putinge sual bermege ketemiz, lâkin olarnıñ çoqusına o yarın cevap bermeycek – bunıñ sebebi belli, yarın olar seslendirilmeycek. Bu sualler olğanını ve prezident akimiyetine qarşı olğanlardan qorqqan Putinniñ qorqaq olğanını Rusiye vatandaşlarınıñ çoqusı bilmesini isteymiz».
Bir yıl evelsi Levkoviç ve onıñ arqadaşları Putinniñ matbuat konferentsiyası ögüne yaqalanğan edi – olar «Bolotnaya mahbüslerine» qoltutmaq içün aktsiyanı keçirecek ediler.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatar faallerine basqı quvetleştire. Martnıñ 27-nde «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve olarnıñ tutulması yarımada sakinlerini qasevetlenmege mecbur etti. Bu aqta «Serbest Qırım» cemaat areketiniñ faali Reşad Memetov Qırım.Aqiqatqa intervyü berip tarif etti.
– Qırımda soñki tintüv ve tutuvlar aqqında ne aytalar, qırımtatarlar ne deyler?
Halq tişlerini sıqa. Yañı sınavlarnı lâyıq bir şekilde qarşılamağa azırmız
– Ekseriyeti pek qasevetlene, amma qorqu yoq. Halq, aksine, tişlerini sıqa. Yañı sınavlarnı lâyıq bir şekilde qarşılamağa azırmız. Bizim tarihımızda böyle şeyler endi olğan edi, biz qorqmaymız.
– Siziñ fikiriñizce, qırımtatar faalleriniñ apiske alınması nenen bağlı?
– Sebepler belli degil. Soñki beş yıldan olar deñişmediler, qırımtatarlarnıñ bütün olıp keçken adise-vaqialarğa da munasebeti deñişmedi. Halqımız demokratik printsip, söz ve fikir serbestligi, halqara uquqqa sadıq qala, Qırımda tiklengen rejimni bu açuvlandıradır.
– Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ qırımtatarlarğa qarşı quvetleştirilgen basqınıñ neticesi ne ola bile?
– Şübhesiz, yahşı bir şey olmaycaq. Siyasiy mabüslerniñ aman-aman eki yüz balası babasız qaldı. Kütleviy tutuvlardan soñ mahkemege beş yüz insan semetdeşimizniñ kelmesi er şeyni köstere. Basqı ne qadar küçlü olsa, tirenüv de o qadar küçlü olacaq.
– «Serbest Qırım» cemaat areketiniñ vazifeleri ne?
– İlk evelâ Qırımda söz serbestligi ve diger vatandaş serbestlikleriniñ toqtatılmasına qarşı küreş. Bu liberal baqışlı insanlarnıñ demokratik birleşmesidir. Ne yazıq ki, zemaneviy Qırımnıñ siyasiy trendine zıt kele ve akimiyet tarafından duşmanlıqnı doğura. «Serbest Qırımnıñ» müim vazifelerinden biri – Qırımğa Rusiyenen beraber kelgen propagandağa qarşı areketlerdir. Eminmiz ki, insanlarnıñ alternativ fikir aqqı bar. Mence, «Serbest Qırım» areketiniñ sistem işi, inkişafı, büyük planları ve yüksek maqsadları bar. Bunı begenem.
– Bu birleşmeniñ iş yönelişleri aqqında tarif etiñiz.
Yerli akimiyet qırımtatarlarnı bu esnaslarğa celp etmek içün memuriy resursnı daa sert qullana. Bücetten para alğanlar tesir altında qala
– «Serbest Qırım» cemaatçı, faal, blogerler içün seminarlar keçire. Talebelerniñ ana-babaları içün «Ana-babalar teşebbüsi» birleşmesi bar. Zemaneviy Qırım içün siyrek rastkelgen bir şey. 2014 senesinden evelki vaqıtlarnı hatırlayım, bizler, cemaatçılar, tek Qırımda degil, esas Ukrainada da seminar, trening, konferentsiyalarda muntazam sürette iştirak etken edik. Vatandaş cemiyetiniñ inkişafı içün pek meraqlı ve faydalı edi. Şimdi böyle bir şey yoq.
– Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada yerli şura saylavlarını keçirmege azırlana. Siziñ fikiriñizce, qırımtatarlar iştirak etecekmi ya da yoq?
– Qırımda saylavlarnı körmemezlikke urmağa ket-kete daa zor ola. Yerli akimiyet qırımtatarlarnı bu esnaslarğa celp etmek içün memuriy resursnı daa sert qullana. Bücetten para alğanlar tesir altında qala. Maña köre, akimiyet daa sert basqı yapacaq. Şimdi bile itibarlı qırımtatarlarnı akimiyet firqasından deputatlıqqa namzet köstermege çağıralar. Bir çoq insan zayıf, amma vicdan ile uzlaşmağa er kes azır degil.
Gençler de zor vaziyette: bir taraftan, karyeralarını yapmağa, muvafaqiyetli olmağa isteyler, diger taraftan – halqımıznıñ printsiplerini satmağa istemeyler.
– Qırımtatar Milliy Meclisi Ukraina prezidenti namzeti Petro Poroşenkoğa rey bermege çağırğan edi. Siziñ fikiriñizce, ekinci turda namzet Volodımır Zelenskıy ğalip çıqsa, memleketniñ siyaseti Meclis ve qırımtatar halqı meselelerinde deñişecekmi?
Bugünde-bugün qırımtatar halqınıñ sesi pek yüksek
– Mence, prezident saylavlarında Volodımır Zelenskıy ğalebe qazansa, çoq şey deñişmeycek ve konstruktiv işbirligi qalacaq. Bu dialognıñ ne qadar müim olğanını añlaydır. Bugünde-bugün qırımtatar halqınıñ sesi pek yüksek, qırımtatar meselesi ise halqara tedbirlerniñ kün tertiplerinde muntazam sürette yanğırağanını añlaydır.


text:
«Men Şarqta yaşağan insanlarğa şunı añlatmağa isteyim ki, akimiyet de quvetli, iqtisadiy ve içtimaiy meselelerni çeze bilecek yerli idaresiniñ bar olğanını istey», –dep bildire Turçinovnıñ sözlerini prezident Memuriyetiniñ matbuat-hızmeti.
Oleksandr Turçinovnıñ sözlerine köre, regionlarda idare sakinler tarafından saylağanına akimiyet de ıntıla. O, yılnıñ soñuna qadar Yuqarı Şura işbu deñişmelerge birinci oquvda ve küzde ,Konstitutsion mahkemeniñ neticelerinden soñra, bütüney qol tutacağına ümüt besley.
Oleksandr Turçinovnıñ intervyüsi bugün «Ukraina» telekanalında saat 19:00 kösterilecek.


text:
Ellikqala rayonı mámleketlik salıq inspekciyası baslıǵı tayınlandı
- 24.09.2021, 17:24,
- ҚapaқaлпaқcTaH / ЖәMийeT
- 78
Abayev Nurmirat Dadebayevich Ellikqala rayonı mámleketlik salıq inspekciyası baslıǵı lawazımına tayınlandı. Bul haqqında Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq basqarması málim etti.
Nurmirat Abayev 1980-jilda Tórtkúl rayonında tuwılǵan. Maǵlıwmatı joqarı . 2001-jılda Tórtkúl bank kolledjin, 2009-jilda Qaraqalpaq mámleketlik universitetin, 2015-jilda Salıq akademiyasın, 2021-jıl Qaraqalpaq mámleketlık universitetin tamamlaǵan.
Ol salıq organlarındaǵiı jumısın 2002-jilda Tórtkúl rayonı mámleketlik salıq inspekiıyası Salıq túsimleriniń esabın júritiw sektorı mámleketlik salıq aǵa inspektorı bolip jumıs baslaǵan.
Nurmirat Abayev jańa lawazımǵa tayınlanǵanǵa shekem Tórtkúl rayonı mámleketlik salıq inspekciyası basliǵınıń birinshi orınbasarı lawazımında islep kiyatırǵan edi.
Nurmirat Abayev salıq xızmetiniń I-dárejeli inspektorı.ckaчaTb dle 11.3
Facebook
BkoHTakTe
OдHokлaccHиkи
Google+


text:
Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova PACE komitetiniñ online körüşüvi vaqtında işğal etilgen Qırımda «milletlerara ve dinlerara birlik» bar ve tamır halqqa yardım etile, dep ayttı.
Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar ve ukrain tilleri yarımadada «devlet tili» olaraq qabul etildi.
«Bu yıl repressiyalarğa oğratılğan ve sürgün etilgen qırımtatarlar içün Aqyarda ev aluv nevbeti qapatılacaq. 31 biñ mektep talebesi qırımtatar tilinde tasil ala. Yerli akimiyet organlarında 107 qırımtatarı faal sürette çalışa. 2014 senesinden başlap er yıl yarımadada 4-5 cami açıla, 2014-2019 seneleri 3 biñ insan acılıqqa yollanıla», – dep bildirdi Moskalkova körüşüvden soñ Facebookta.
Bir kün ögüne Moskalkova işğal altındaki Qırım ve Aqyar ombudsmenleri, Rusiye kontrolindeki Müftilik ve Qırım ükümetiniñ vekilleri ile online körüşüv keçirip, yarımadada «milletlerara birlik» bar, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova PACE musaviylik ve ayırımsızlıq meseleleri komitetinde çıqışta bulunıp, Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarına riayet etmey, tamır ealini ayırımğa oğrata, dep ayttı.
Bundan evel «Halq hızmetçisi» fraktsiyasınıñ Ukraina halq deputatı, Ukrainanıñ PACE daimiy eyyetiniñ reisi Liza Yasko, oktâbrniñ 13-nde PACE komitetiniñ toplaşuvı vaqtında Rusiye işğal etken Qırımda ukraince tasil aluv ve subetleşüv meselesini köterdi, dep bildirdi.
ABD dünyada din serbestligi Devlet departamenti derc etken maruzada Rusiye Qırımdaki diniy azlıqlarnı, «İyegova şaatlarını», Ukraina Pravoslav kilsesini ve musulman qırımtatarlarnı taqip ete qorquza, dep aytıla.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescit – Resmiy statistikağa köre, pasportlarnı yarımadanıñ aman-aman episi sakinleri elde ettiler. Amma, pasport berilgen merkezlerde nevbetler eksilmey.
Daa eki ay evelsi Rusiyeniñ Federal migratsion hızmetiniñ yerli idaresi reisi Pötr Yaroş esabat berip, Qırım sakinleriniñ 98% Rusiye Federatsiyasınıñ pasportlarını elde etti, degen edi.
«98% – acayip bir raqam. Kimdir daa işanmağan şahıslar, 2 %, keçici müddetniñ yani dekabrniñ soñuna qadar pasportlarnı elde etecekler. Er şey yahşı olacaq», – dep ayttı FMH-niñ vekili.
Amma, Qırımnıñ migratsion hızmet bölüklerinde eksilmegen nevbetler bu raqamnı şübe altına qoya. Qırım sakinleriniñ ekseriyeti tek şimdi rus pasportlarını almaq içün vesiqalarnı endi tapşırıp başladılar.
«Men aşıqmay edim, şamata keçsin, dedim o vaqıt nevbetlerde turmamaq içün barırım dedim. Mında ise, ale daa iç bir şey yatışmadı, – dep şikâyet ete Aqmescitniñ Merkeziy rayon pasport merkezinde bulunğan orta yaşlı erkek. – Başta, nevbette turıp, vesiqalarnı bermek kerek, soñra, kene de nevbette turıp pasportnı almaq mümkün».
Adamlar öz nevbetni beklep, aman-aman soqaqta turalar. İhtiyar adamlarğa daa ağır kele. Bir qaç saat nevbette bulunalar. Umumiy nevbette balalarnen turğan qadınlar da bar. Binağa kirişni demir qapular ve atik yigitler qapatalar. Olar, adamlarnı birer-birer içerige vesiqalarnı teslim etmek içün yibereler, ve bir qaç adamnı vesiqalarnı almaq içün kirgizeler. Azbarda bir grupp adamlarnıñ ukrain pasportlarını toplap, binağa kireler. Bir vaqıttan soñ, haberlernen qaytalar.
«Yaramay haberler, – dey yaş yigit. – Pasportlar azır degil…» Bundan soñ, soy adlarnı oqup başlay.
«Nasıl azır degil, ya? – dep çorlana nefaqacı. – Eki buçuq ay evelsi vesiqalarnı tapşırğan edim!»
«Daa ne qadar beklemek mümkün! – dep qıçıra qadın. – Men endi üçünci kere kelip, nevbetlerde turam, pasport ise, azır degil».
Neticede bir qaç adam qala. Pasportları azır olğan «çastlı» binağa kireler, amma kene de ümütsizlikke qapılalar.
«Soy adımnı hatanen yazğanlar, – dey qadın. – Endi er şeyni başından başlamaq kerek. İşte ise, sigortanı talap eteler. Onı pasportsız yapıp olamamız».
«Oğlumnı yazmağanlar, – dep ayta erkek. – Ne apayımnıñ, ne menim pasportımda. Biz küçük balanen mında yarım kün turdıq. Endi onı da pasportqa yazdırmaq içün kene de kelip, nevbette turmaq kerek».
«Bir saatte pasport» leyhası muvafaqiyetsiz oldı
Rusiyeli pasportlarda bir çoq hata yapılğanı içün Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov migratsion hızmetiniñ hadimlerini para cöremelernen qorquzdı.
«Yazıq ki, hadimler yahşı mütehassıslar degille, aylıqları ufaq, onıñ içün hatalar yapalar, – dep añlattı o. – Men Qırım sakinlerinden bu kibi iş içün afu sorayım».
Noyabr 1 kününe qadar Qırım akimiyeti FHH organlarına nevbetlerni de yoq etmege işandırğan ediler. Amma, bunı ale daa yapıp olamaylar. «Bir saatte pasport» leyhası Qırımda muvafaqiyetsiz oldı.
Adamlar ta gece turıp, pasportlarnı tez vaqıt içinde resmiyleştirmege isteyler, ammaisteklerine irişip olamaylar. Bir saat içinde pasportnı bermek yerine adamlarnı bir aftadan nevbetke yazalar.


text:
Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırnıñ «Çonğar», «Kalançak» ve «Çaplınka» keçiş noqtalarında Rusiye işğal etken yarımada sakinleriniñ bozulğan aqlarını qorçalav aqqında malümat ile stendler qoyuldı. Bu aqta Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası haber ete.
«Sıñırdan keçken vatandaşlar aşağıdaki malümat ala bile: işğalci akimiyet vekilleriniñ cinayet olaraq tasnif etilgen insan aqlarını bozuvları; vatandaşlarnıñ cinayet aqqında ariza bere bilecek ya da uquqiy yardım almaq içün muracaat ete bilecek prokuratura, uquq qoruyıcı organları, bedava uquqiy yardım merkezleri ve ükümetten tış aq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ bağ malümatları», – dep bildirdi prokuratura.
Haber etilgenine köre, leyha Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve Ukraina Adliye nazirligi ve aq qorçalayıcı teşkilâtları tarafından başlatıldı.
2018 senesi iyül ayında QMC Prokuraturası işğal altındaki yarımada sakinlerini haberdar tutmaq içün Telegramda resmiy kanal açtı, çünki Qırımnıñ Rusiye akimiyeti qırımlılarnıñ prokuratura saytına kirişini blok ete.
QMC Prokuraturası Rusiye işğali altındaki Qırımda insan aqlarınıñ bozulğanını haber etmek içün isimsiz bildirüv hızmetlerini açqan edi – saytta elektron anketa ve Skype vastasınen video bağı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, o, koronavirus yuqunçına oğradı.
«İrademe qarşı COVID-19 klubına aza oldım. Özüñizge yahşı baqıñız», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımğa kelgenlerni birinciden parmaqlıqlar, qoralar, çitler qarşılay. Avto ve demiryol vokzalları demirli çetennen sarılğan, maden qıdırıcılar, bütün memuriy binalarda, festivallerde, kontsert ve başqa merasimlerde qoyulğan. Qırımlılarğa tetik olmaqnı muracaat eteler.
“Şübeli nesnelerge, uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri olarnı teşkermegence, iç yaqın kelmeñiz! Diqqatlı olğanıñız ve vaqtında bildirgeniñiz içün elevden minnetdarmız”, - dey Aqmescit vokzalında yañğıratqıç.
Bu al tek yarımadada soñki beş yıl olmağan insanlarnı degil de, yerli sakinlerni de şaşırta.
Olarnıñ maqsadı - qorquzmaq ve bu tedbirlerni kelecekte de körmektirQırım sakini
Psihologlar emin ki, böyle telükesizlik tedbirleri sadece telâş duyğusını uyata. Qırımlılarnıñ özleri de, 2014 senesi baarinece yaşayış raatça olğanını ve şimdi ise akimiyet ealini qorquzmaq istey, dep ayta.
“Ükümi olğan adamlar - tsinik birileri, olarnıñ yüksek ahlâqına inanmayım. Olarnıñ maqsadı - qorquzmaq ve bu tedbirlerni kelecekte de körmektir. İdare etmek içün ne kerek? Doğru - başta qorquzmaq, soñ ise istegenini yapmaq!”, - dey yarımada sakini.
Telâş müitini yaratuv - totalitar qurumlar qullanğan kütleni idare etüv şeklidir, dey psihologlar. Adamlar, azatlıq yerine sahte havfsızlıqnı saylamaq içün, özlerini eminsiz duymalı.
Adamnıñ serbestlikten - psihologik degeri kibi - vazgeçmesi kerekLarisa Voloşina
“Devlet içün, adamnıñ serbestlikten - psihologik degeri kibi - vazgeçmesi kerek, o bunı özü yapsın dep kerek. Amma adam bu tabiat hususiyetini özü inkâr etip olamağanı içün, onı mecburlamaq kerek. O, bunı ya da özü içün havfnı körmese ve özüni raat duysa, ya da azatlıqtan vazgeçüv ve itaat - sağ qalmaqnıñ şartı olğanını körse, yapa”, - añlata Qırım psihologı Larisa Voloşina.
Qırımlılar muqaytça olıp başlay
Qırım ilhaqınıñ beş yılı devamında qırımlılarnıñ çoqusı bilinmegen adamlarnen fikir paylaşuvdan vazğeçti. Jurnalistlernen, çoqusı alda, tek anonimlik şartlarında qonuşa.
«Mы cTapaeMcя He oбcyждaTb пoлиTичeckиe TeMы и пoлиTичeckиe coбыTия B ykpaиHe и Poccии, пoToMy чTo, kak Beздe, ecTb люди, koTopыe cчиTaюT cBoиM дoлroM cooбщиTb oб эToM B cooTBeTcTByющиe opraHы. CooбщaTb oб эToM B ФCБ, пpokypaTypy и пpoчиe opraHы. ПoэToMy roBopиTb oб эToM Mы cTapaeMcя kak MoжHo MeHbшe», – pacckaзaл KpыM.Peaлии coбeceдHиk Ha ycлoBияx aHoHиMHocTи.
CBoбoдHoe oбщeHиe Ha paбoTe, oTMeчaюT HekoTopыe coбeceдHиkи, Toжe oпacHo, He B kaждoM koллekTиBe Bce – eдиHoMышлeHHиkи. He Tak ckaзaHHaя фpaзa – и MoryT yBoлиTb.
Былo пocTaBлeHo MHe ycлoBиe, чTo либo я зakpыBaю poT, либo я Tepяю paбoTy
«CHaчaлa Mы cBoбoдHo c koллeraMи и c pykoBoдcTBoM oбcyждaли Haши пoлиTичeckиe kakиe-To пpoTиBopeчия, Ho зaTeM былo пocTaBлeHo MHe ycлoBиe, чTo либo я зakpыBaю poT, либo я Tepяю paбoTy. ПpичeM пocTaBлeHo былo B дocTaToчHo жecTkoй фopMe. ПoэToMy я He Mory HaзBaTb cBoe MoлчaHиe cTpaxoM, эTo, ckopee, пpakTичHoe peшeHиe, чToбы coxpaHиTb cBoи BoзMoжHocTи зapaбoTka, oбecпeчeHия ceMbи», – pacckaзыBaeT o coбcTBeHHoй cиTyaции дpyroй aHoHиMHый coбeceдHиk.
Rusiye tarafdarı olğan qomşular bile biri birine inanmay, bunıñ içün qırımlılar saqına, muqaytça ola, dey uquq qoruyıcılar. Faallerni ise, aksine, qorqu birleştirdi, dey jurnalist Anton Naumlük “Qırım birdemligi” birleşmesi aqqında.
“Beş yıl devamında, ebet, büyük deñişmeler oldı. 2015 senesi ve qısmen 2016 senesi olğan qorqu, mence, bayağı azlaştı. Ya da şeklini deñiştirdi… adamlarnı biri birinen birleştirgen nasıldır energiyağa”, - dey o.
Qırım qorqu yeri oldı
Aqyardan Qırım faali İgor Movenko, şeerden keçe edi, ayaqmaşnasında ukrain timsalât edi, bunıñ sebebinden “Berkut”nıñ sabıq hadimi Vladimir Suhodolskiynen dava çıqtı.
Movenkonıñ başı yaralandı, amma onıñ ücüm aqqında arizasını politsiya öyle de qabul etmedi. Bunıñ yerine onıñ özüni tevqif etip, mahküm ettiler, sanki o “Vkontakte” içtimaiy ağında ekstremist yazılarını derc etken. Sabıt berkutçı Suhodolskiy ise öyle de cezalanmadı.
Adamlarnıñ istekleri şimdiki ükümetniñ isteklerinen bir kelmese, qurban ola bilesiñİgor Movenko
“Mında, kerçekten, tam aqsızlıq. Böyle baqsañ, er şey yahşı dep körüne. Yani, bir yerden kelip, soqaqlarnı kezinip yürseñ, er şey yahşı körüne. Amma adamlarnıñ istekleri şimdiki ükümetniñ isteklerinen bir kelmese, qurban ola bilesiñ”, - dey Movenko.
Faalniñ aytqanına köre, Qırımda söz serbestligi yerine qorqu tarqatıla.
“Menim tanışlarım, dostlarım bu davada şaatlıq etmege qorqa, çünki o siyasiy sebepli ve neticede ne olacağı er keske belli”, - dey o.
Olarnıñ maqsadı - adamlarnıñ iradesini qırıp, olarnı bölmektir
Qırım qorqu yeri oldı, dedi BMT-niñ oturışında sabıq siyasiy mabüs, qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygöz. Bu yarımada soqaqlarında da duyula.
“Qırım, aytqanım kibi, bu deşet ve qaranlıqqa battı. Men böyle boş soqaqlarnı iç körmegen edim. Qırım daima şeñ, türlü, duyğulı edi. Öz narazılıqlarında da, öz quvançlarında da. Şimdi ise o çıraysız”, - dedi sabıq siyasiy mabüs.
Psihologlar, qırımlılarğa daima tüşünip ve telükelerni közde tutıp areket etmekni tevsiye ete. Ve olarğa qarşı, tarihte totalitar rejimlerinde qullanılıp turğan tehnologiyalarnıñ qullanılğanını aqlında tutmaq. Olarnıñ maqsadı - adamlarnıñ iradesini qırıp, insanlarnı bölmektir.


text:
Avropa Şurasınıñ yerli ve regional akimiyetler kongressi Rusiyeniñ Qırım ve Aqyarğa nisbeten etilgen areketlerini takbih etti.
Ukraina çetel işler Nazirliginiñ bergen malümatlarına köre, böyle deklaratsiya Kongressniñ 26-ncı sessiyasında qabul olundı. Kongress devamında Ukraina vaziyeti boyunca muzakereler keçirildi.
«Kongress Rusiye areketlerini «Qırım ve Aqyarnıñ rus anneksiyası» olaraq tanıdı ve Ukraina yañı qanuniy akimiyetine destegini bildirdi. Hususan, oña demokratiya quvetlendirüvinde, Ukraina vatandaşlarınıñ ve milliy azlıqlarınıñ aqlarınıñ qorçalanuvında, bütün siyasiy küçleri arasında konstruktiv dialogınıñ temin etilüvinde qol tuta», – dep aytıla beyanatta.
Kongress azaları – bütün Avropa münitsipal ve regional organlarınıñ temsilcileri – Qırım ve Aqyarda keçirilgen "referendum" yalıñız ukrain ve halqara qanunlarına ters kelmedi de, asılında saylavlarğa kelişken minimal demokratik garantiyalarına boysunmadan keçkenini qayd ettiler.
«Böyleliknen, Avropada yerli demokratiyanıñ ilerüvi ve Avropa meydanında yerli saylavlarınıñ ekspert ozğaruvı boyunca mesülietli olğan Avropa Şurasınıñ organı şu referendumnıñ qanunlı olğanını isbatlamaq içün ve Rusiyenen Ukraina arasında sıñrlarınıñ tekrar baqıp çıqmaq içün qullanıla bilecek fırsatlarğa yol bermeycek», –dep işandıralar Ukrain MİDde.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov, Qarasuvbazar şeer başı Aleksandr Alekseyenkonıñ istifağa çıqmasını talap ete.
Bu aqta o, iyül 26-sında Qarasuvbazar rayonında köçme oturış vaqtında aytıp berdi.
Muşaverede şeer memuriyetine ait çoq itirazlar aytıldı.
"Qarasuvbazar rayonında vaziyet zayıf: adamlarnıñ çoqusı ne merniñ, ne de onıñ muavinleriniñ bet-sımasını tanımay. Şeer deyerlik cıyıştırılmay, 5 qatlı evlerge aqşam saat 10-dan soñ suv yaramay kele, şeer abadanlaştıruvınıñ seviyesi pek alçaq", - dedi Aksönov.
Merniñ özü muşaverede yoq edi ve bir şeyni tefsir etmedi, çünki o vaqıt tatilde edi.
"Qaç kün onıñ tatili? Kelecek afta onı istifağa çıqarıñız", - dedi Aksönov Qarasuvbazar rayonınıñ memuriyet başı Galina Pereloviçke.


text:
Mayıs 18-de – qırımtatat halqınıñ genotsid qurbanlarını añma künü tele- ve radio yayınlarında deñişmeler olacağını teleradio şirketlerine Ukraina Milliy tele ve radio yayınları şurası haber etti. Saat 12.00 yayınlarda metronom sesi ozğarması ile sükünet daqqası ilân etilecek.
Bunıñ aqqında Milliy şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, teleradio şirketleri bu künde eñ azından saate bir kere Hatıra künü aqqında malümat bermege mecburlar.
Em de mayıs 18-de komediya ve erotik filmlerni, mizah, eglenceli ve muzıka yayınları, major sesler ile olğan eserlerni, tele- ve radioviktorinalar, muzıka kösterüvlerni yayında köstermek yasaqladılar.
Erotik ve mizah elementlernen reklamalarnı da köstermek yasaqladılar.
Ukrainada «Mayıs 18-de epimiz – qırımtatarmız»/ «Men genotsidni başımdan keçirdim» adlı haber kampaniyası başlandı.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyıv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Böyle qararnı o, «Ukraina ordusı şimdi vatandaşlarğa ücüm etkeni»nen añlattı.
Bolotov Rusiye prezidenti Vladimir Putinni barıştırıcılarnı kirsetmege rica etti.
Ukraina mudaafa nazirliginiñ bergen malümatına köre, gece Donetsk vilâyetiniñ Volnovaha şeeri yanında boyevikler Ukraina Silâlı quvetleriniñ arbiy qısmınıñ arbiy hızmetçileri hızmet etken blokpostqa ateş açtılar. Mında şunı da qayd ettiler ki, iç bir faal areketlerni etmegen arbiy kolonnağa qarşı da ateş açılğan edi. Elâk olğanlar ve zarar körgenler bar.


text:
Bunı Kezlevde olğan matbuat konferentsiya devamında Qırım «kurort ve turizm naziri» Yelena Yürçenko bildirdi, dep haber ete Qırım akimiyetiniñ ruporı Krıminform.
Onıñ sözlerine köre, şimdi Qırımğa Rusiyeli tursitlerni celp etmek içün faal iş devam etmekte. Bu mevsimge Qırımnıñ turistik saasınıñ 100-den ziyade temsilcisi tarafından tahminen 200 kezinti marşrutı işlep çıqarıldı.
«Qırım – yalıñız yalı raatlanuvı degildir. Ve eger de keçken sene Qırım 6 mln turistni qabul etken olsa, bu sene de biz aynı böyle miqdarnı qabul etmege azırmız ve bundan vazgeçmeycekmiz», – dedi Yürçenko – «Al-azırda naqliye meselelri bar, amma olarnı çezemiz – endi Keriç boğazından qoşma parom yollanıldı, yañı aviaseferler ve turistlerniñ demir yol vastası ile ketirilüvi aqqında muzakereler devam etmekte».
Evelleri Qırım «akimiyeti» Qırımnı mayıs tatillerinde 2-2,5 kere az turist ziyaret etkenini bildire edi.
Şimdi turistlerniñ tahmin etilgen aqımı 3 million insanğa azlaştı. Aprelde ise Qırım «akimiyeti» tahminen 8 million olacağını ayta edi.


text:
Sentâbrniñ 26-na qadar işğal etilgen Aqyar ve Qırımdan Ukrainanıñ diger regionlarına köçken Ukraina vatandaşlarınıñ sayısı 18055 adamnı teşkil ete.
Bunı Ukraina Fevqulâde vaziyetler devlet hızmeti yanındaki köçip kelgenlerniñ içtimaiy meseleleri boyunca hızmetlerara koordinatsion ştabı bildire.
Köçip kelgen qırımlılar arasında 5086 bala, 1274 saqat ve ihtiyar bar. Keçken kün devamında Qırımdan 34 kişi keldi, şu cümleden 2 bala.
Arbiy areketler keçirilgen Donbass rayonlarından 251 biñ 26 insan köçip keldi, şu cümleden 82385 bala, 38820 saqat ve esli başlı adam.


text:
Kyivde "Qırım birdemligi"niñ koordinatorlarından birisi, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Server Mustafayev Aqmescit SİZOsında yazğan «Kamera altındaki kamerada yaşayış. Server Mustafayevniñ kündeligi» kitabı taqdim etile. Kitapnıñ numayışı onıñ ilhaq etilgen Qırımda rusiye quvetçiler tarafından tutulmasınıñ yıl dönüminde yapıla.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi Server Mustafayevni siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Avgust 2-sinde Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ üç iştirakçisi - Seyran Saliyev, Timur İbragimov, Ernes Ametovğa - apis müddetini bir ayğa uzattı. Bu aqta Facebook saifesinde "Qırım birdemligi" birleşmesi bildire. Mahkeme oturışı qapalı şekilde keçirildi.
"Advokat Mammet Mambetov, oturışnı açıq şekilde keçirmege ve mahkeme odasına diñleyicilerni yibermege muracaat etti. Bundan ğayrı, imaye tarafı, mahkemelengenniñ "akvarium"dan çıqarılmasını rica etti. Amma imayeniñ bütün muracaatları red etildi", - denile beyanatta.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.


text:
Video
Abese Suresi Türkçe Meali
Abese Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Adiyat Suresi Türkçe Meali
Adiyat Suresi Türkçe Meali ( video )
Ahkaf Suresi Türkçe Meali
Ahkaf Suresi Türkçe Meali (video)
Ahzab Suresi Türkçe Meali
Ahzab Suresi Türkçe Meali (video)
Al-i Imran Suresi Türkçe Meali
Al-i Imran Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Ala Suresi Türkçe Meali
Ala Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Alak Suresi Türkçe Meali
Alak Suresi Türkçe Meali ( video )
Ankebut Suresi Türkçe Meali
Ankebut Suresi Türkçe Meali ( video )
Araf Suresi Türkçe Meali
Araf Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Asr Suresi Türkçe Meali
Asr Suresi Türkçe Meali ( video )
Bakara Suresi Türkçe Meali
Bakara Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Beled Suresi Türkçe Meali
Beled Suresi Türkçe Meali ( VİDEO )
Beyyine Suresi Türkçe Meali
Beyyine Suresi Türkçe Meali (VİDEO)
Buruc Suresi Türkçe Meali
Buruc Suresi Türkçe Meali (video)
Casiye Suresi Türkçe Meali
Casiye Suresi Türkçe Meali ( video )
Cin Suresi Türkçe Meali
Cin Suresi Türkçe Meali (video)
Cuma Suresi Türkçe Meali
Cuma Suresi Türkçe Meali (VİDEO)
Duha Suresi Türkçe Meali
Duha Suresi Türkçe Meali (video)


text:
«Narodnıy front» fraktsiyası Ukrainanıñ bloktan tış statusından vazgeçüv qanun leyhasını qayd etti. Bunı dekabr 3-te Ukrinform bildire.
«Başqa qanun leyhalarına baqqanda, bizim vesiqamız Rusiyege sayğı köstermey. Ukraina bloktan tış statusından vazgeçse, memleketimizniñ NATOğa kirmek imkânı peyda olur», – dedi fraktsiya lideri Oleksandr Turçinov.
Neşirniñ malümatına köre, «Ukrainanıñ tışqı siyaseti ve milliy menfaatları printsiplerine dair bazı qanun deñişmeleri aqqında» №1014-2 qanun leyhasını «Narodnıy front» fraktsiyasınıñ lideri Oleksandr Turçinov ve fraktsiya deputatları Andriy Parubiy ve Serğiy Paşinskiy parlamentke teklif ettiler.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi Ukraina Havfsızlıq hızmetine (SBU) keçken afta Qırımnı, ukrain tarafınıñ izni olmadan, ziyaret etken frenk deputatlarına memleket kirişini yasaq etmek ricası ile mektüp yolladı.
«Mütenasip mektüpni SBUğa yolladıq», – dedi Ukraina tış işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa «İnterfaks-Ukraina» agentligine.
Ukraina Tış işler nazirliginde bildirilgeni kibi, Qırımnı, Ukraina izni olmadan, ziyaret etken frenk deputatlarına memleket kirişi yasaq etilecek.
Frenkistan Tış işler nazirliginde bu ziyaretni halqara uquqnıñ bozuluvı olaraq adladı ve tenqit ettiler.
Frenk deputatları Qırımnı iyül 23-24 künleri ziyaret etti.
Ukraina ve Ğarp memleketleri Qırımnıñ işğalini tanımay ve Rusiyege nisbeten sanktsiyalarnı kirseteler.


text:
Kremlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi avgustnıñ 7-nde, qırımtatar milliy areketniñ yetekçilerinden biri Ahtem Çiygozğa qarşı açılğan dava esnasında mahkeme diñlemelerini başlatıp, toplaşuvnıñ devamını avgustnıñ 8-ne qaldırdı, çünki eklektrik aqımını teminlegen ağ alevlengen. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Nikolay Polozov haber etti.
Advokat dedi ki, mahkemeciler, saat 9:30-da toplaşuv başlanacağına qadar elektrik aqımı tüzetileceginde emin degiller.
Bundan evel, mahkeme binası elektriksiz qalğanı malüm etilgen edi.
Kreml kontrol etken işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde avgustnıñ 7-de Ahtem Çiygoz davasınıñ munaqaşaları başladı. Oturışqa üç zarar körgen kişi keldi – Fatuyev, Baranov, Solovyev. Mahküm etilgenge qoltutmaq içün tahminen 50 insan keldi, şu cümleden İlmi Umerov ve diger qırımtatar faalleri.
Avgustnıñ 1-de qırımtatar liderlerinden biri Ahtem Çiygoz davasınıñ mahkeme taqiqatı yekünlendi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
İşğal etilgen Qırımda Keriç keçiti işine devam etti. Bazar künü, dekabr 7-de, Yekâne transport müdirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, paromlarnıñ işini toqtatqan ruzgâr bazar künü saba toqtaldı.
«Al-azırda parom ağı çalışa, «Glükofilousa», «Krım», «İonas» ve «Olimpiada» paromları çalışa», – dep bildirdi Yekâne transport müdirligi.
Berilgen malümatqa köre, dekabr 7-de saba yel süratı saniyede 11 metrni teşkil ete.
Nevbetçiniñ aytqanına köre, «Kavkaz», «Krım», «Novorossiysk», Slavânsk-na Kuban ve Keriç ava limanında tahminen 20 yengil maşina ve biñden ziyade yük maşinası tura.
Dekabr 6-da aqşam Keriç parom keçitiniñ işi ava bozulğanından sebep toqtatılğan edi.