text:
Rusiye kontrolindeki Aqyar şeer yolbaşçısı vazifelerini eda etken Mihail Razvojayev Aqyarda eki yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildire.
«Raatlıq künleri eki tasdıqlanğan hasta bar. Anası çetelden qaytqan ve hastahanemizde közetüv altında bulunğan qadınıñ küçük qızı. Küçük qızı, on dört aylıq, hastalandı, diagnozı tasdıqlandı», – dep bildire Razvojayevniñ aytqanlarını «RİA Novosti-Krım».
Onıñ aytqanına köre, şimdi qızçıqnıñ alı bir qarar.
Razvojayevniñ bildirgenine köre, ekinci hasta Daşa Sevastopolskaya hastahanesinde bulunğan er adamdır.
«Daşa Sevastopolskaya hastahanemizde yattı – tedaviylengen tserebral paraliç oğlançığını baqtı», – dep bildire Razvojayevniñ aytqanlarını «Novıy Sevastopol» neşiri.
Aqyar Rusiye akimiyetiniñ resmiy saytlarında yañı koronavirus hastaları aqqında malümat daa yoq.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ aprelniñ 20-nde bildirgenine köre, Qırımda yañı hastalar qayd etilmedi.
Böylece, Qırımda 45 insan COVID-19 hastalığına oğradı, 18 kişi Aqyarda hastalandı.
Qırım ve Aqyarda koronavirustan izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
10 qañtarğa belgilengen Parlament mäjilisiniñ saylauına tüsetin ümitkerlerdi wsınu kezeñi qaraşanıñ 10-ı men 30-ı aralığında ötui tiis. Äzirge bes par..
Qazaqstanda 20 qaraşa 822 adamnan koronavirus, al beysenbide 154 adamnan koronavirus pnevmoniyası anıqtaldı. Qazirgi tañda 21 mıñnan astam (KVI+ 10 83..
Qazaqstanda 19 qaraşa 791 adamnan koronavirus, al düysenbide 158 adamnan koronavirus pnevmoniyası anıqtaldı. Almatı men ŞQO-da ahual kürdelene tüsti...
Qazaqstanda 17 qaraşa 682 adamnan koronavirus, al düysenbide 268 adamnan koronavirus pnevmoniyası anıqtaldı. Qazirgi tañda 20 mıñğa juıq (KVI+ 9541, ..
Resmi derek boyınşa, Qazaqstanda 16 qaraşa 602 adamnan koronavirus, al jeksenbide 23 adamnan koronavirus pnevmoniyası anıqtaldı. Jaña oqu jılı bastalğ..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ötken senbi küni keşke Mäskeu mañında Putinniñ jaqın seriktesi Aleksandr Duginniñ qızı Dar'ya Dugina jarılıstan köz jwmdı. Şabuıldıñ maqsatı onıñ ıqpaldı äkesi Aleksandr Dugin boluı mümkin deydi sarapşılar. Onıñ Ukraina aumağındağı «Jaña Resey» nemese «Novorossiya» turalı ekspansionistik ideyaları prezident Vladimir Putinniñ 2014 jılı Qırımdı anneksiyalauına äser etkeni aytıladı. Dugina hanım men onıñ äkesi senbi küni keşke Mäskeu mañındağı festival'ge qatısıp, olar bir kölikpen ketpekşi bolğan, biraq soñğı sätte josparların özgertken. Dugina hanım kölikpen özi qaytqan.
Tergeuşiler ol tizgindegen Toyota Land Cruiser köliginiñ astına jarılğış zat qoyılğanın ayttı. Dugina hanım Reseydiñ Ukrainağa basıp kiruin belsendi jaqtağan jäne äkesiniñ Halıqaralıq Euraziyalıq qozğalıs wyımınıñ sayasi şoluşısı bolğan. Ol kreml'şil BAQ-qa ünemi hat jazıp twrdı jäne şildede Wlıbritaniyanıñ sankciyasına «Ukrainağa qatıstı jalğan aqparat taratuşı» retinde ilingen. Reseylik BAQ FSB anıqtağan küdiktini Mäskeu terroristik top dep sanaytın Ukrainanıñ Azov polkimen baylanıstırdı. Azov polki bwl ayıptaudı üzildi-kesildi joqqa şığardı. FSB-nıñ Dar'ya Duginanıñ ölimi turalı mälimetine säykes, Kievtegi qauipsizdik qızmetine qatısı bar ukrainalıq äyel şilde ayında kişkentay qızımen birge Reseyge köşip kelgen. Äyel Dugina hanımmen bir ğimaratta bir ay boyı päter jaldap, şabuılğa dayındalıp jürgen.
Keyin FSB küdiktiniñ köliginiñ Reseyge kirgenin, sodan keyin onıñ Dugina hanımnıñ ğimaratına kirip, aqırı Reseyden Estoniyağa ketkenin körsetetin beynejazbanı jariyaladı.
Estonyanıñ sırtqı ister ministri Urmas Reinsalu seysenbi küni bwl ayıptaudı Reseydiñ «jalğasıp jatqan arandatuı» dep atadı. Sonday-aq, Estoniya Sırtqı ister ministrligi estoniyalıqtardı Reseyge barmauğa şaqırdı.
Resey memlekettik telearnası Mäskeudegi Ostankino teleortalığındağı eske alu keşiniñ suretterin tikeley efirde körsetti. Äsire wlşıl Aleksandr Dugin qızına «ol Resey üşin, halıq üşin öldi» dep qwrmet körsetti. Reseylik deputattar onı «Resey egemendigine üles qosqan jauınger» dep atadı. Deputattardıñ biri Leonid Sluckiy «denacifikaciyalau» - «ayaqtalğannan» keyin Kievtegi alañdı Dar'yanıñ qwrmetine özgertuge şaqırdı.
29 jastağı Dar'ya Dugina «orıs älemi» twjırımdamasın nasihattağan äkesiniñ ideyalıq mwrageri. Dugina Mäskeu memlekettik universitetiniñ filosofiya fakul'tetin tülegi, Dar'ya Platonova laqap atımen RT jäne Cargrad üşin sayasat turalı materialdar jazdı. Ol sonımen qatar «Zvezda» telearnasında sarapşı boldı. Onda Duginanı Geopolitika.ru saytınıñ özi aytqanday, «Euraziyalıq közqarastı wstanatın» şağın portaldıñ sayasi baqılauşısı retinde tanıstırdı.
Keybir sarapşılar Duginanıñ ölimi Reseydiñ soğısqa degen közqarasın otın arı qaray ürley tüsedi degen de pikirler bildirude.
N.Baytwrsın


text:
BWW men NATO bas hatşıları Bas Assambleya otırısınıñ ayasında kezdesti. Halıqaralıq qauımdastıq pen älemdegi eñ iri qorğanıs alyansınıñ joğarı ökilder..
Ärbir ata –ananı balağa bilim beru mäselesi tolğandıratını anıq. Balası mektepke bararda özine bilim berudiñ mañızdılığı, qajettiligi, sapası turalı..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 2,7 mıñğa artıp, jalpı esebi 947 mıñnan astı. Keyingi üş aptanıñ özinde 83 ..
Älemdegi geostrategiyalıq oyınnıñ ülken alañı Orta Şığıstan Ündi-Tınıq mwhit aymağına qaray auısqanın bwğan deyin köptegen saraptamalar men aqparattıq..
Eks-şeneunik ükim jariyalanğan boyda sot zalınan qamauğa alındı. Astana sotı para aldı dep ayıptalğan bwrınğı qarjı vice-ministri Ruslan Eñsebaevqa ük..


text:
Suvuqlar kelgen soñ Qırımda qullalğan elektrikniñ kölemi 1300 MWt aştı, ve bundan sebep energetik sistemada yetişmemezlik iss etile. Bunı dekabr 15 künü «Krımenergo» matbuat-hızmeti beyan etti.
«Yüksek voltajlı obyektlerde qazalarğa yol bermegen avtomatika areketke keçmemesi içün, «Krımenergo» er kün, eñ çoq energiya qullanılğan vaqıtlarda, yedek energiya menbaalarnı (dizel generatorlarını) qullanıp başlay, olar yetişmegen energiyanı çıqarıp, ağlardaki aqımnı sakinleştire», – dep buyurıla beyanatta.
Matbuat-hızmette qayd ettiler ki, qullanıcılar saba ve aqşam maallerinde qullanılğan energiyanıñ kölemini eksiltmek kerekler.
2015 senesi dekabr ayından başlap, elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa esas Ukrainadan elektrik aqımı ketmey. Şimdi Qırım özü çıqarğan energiyasını, Rusiyeden ketirilgen generatorlar ve Kubanden keçirilgen energetik köpürden kelgen energiyanı qullana.


text:
Qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev «Qırım» Fondı» mülkiniñ zaptını «aydutlıq» olaraq tanıy. Bunı o QHA haber agentligine bildirdi.
«Aydutlıqtır. Olar (mahkemeciler, – muar.) saçmalıqnı aytalar. Qararnı atta bizge belli olmağan bir mahkeme çıqardı eken. Ve işbu mahkeme qararını almağa kerek olğan fond bu qarar aqqında bile bir şey bilmey. Şimdi şu mahkeme aqqında bir şeyler ögrenmege tırışalar – mahkemeci ise çoqtan raatlıqtadır eken… Açıq-aydın aydutlıqtır», – dedi Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatar halqı yarımadada qorqu altında yaşay, şunıñ içün bu aydutlıqqa cevap bermek içün Mecliske bile yaqınlaşıp olamay. Çünki FSB er kesni fotoğa çeke, yarın olarnıñ evlerinde ise tintüvler keçirilecek ve ilâhre,– qayd ete Cemilev.
O, bu adiselerge munasebeti tınç olğanını bildirdi, çünki «episi bir er şey yerine qaytıp kelir».
«Elbette ki, dünya toplulığınıñ diqqatını buña çekecekmiz. AQŞ elçihanesi kendi qasevetini bildirdi, Türkiye elçihanesi seslenecek, prezident, baş nazirge mektüpler yollanıldı, qırımtatar diasporası er daim telefon açıp, ne yapmaq kerekligini soray» – tarif ete Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, ukrain mahkemelerniñ cevabı da olacaq.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti qırımlılarnıñ mezarlıq ziyaretlerini sıñırlamağa qarar aldı.
İşbu qarar Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresiniñ reberi Natalya Penkovskayanıñ ricasınen qabul etildi. O, bunı Qırımda koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı operativ ştab toplaşuvında bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov bu teklifke qoltuttı.
«Yahşı, bu müddet içün. Baqarmız… bütün subyektler böyle qararlar aldı. Qırımlılardan buña añlayışlı yanaşmasını rica etemiz. Patriarh Kirillniñ muracaatını köremiz… Pashada bile bütün ibadetlerniñ evde yapılmasını rica eteler», – dedi Aksenov.
Qırımda aprelniñ 11-nde daa bir koronavirus hastası qayd etildi. Yalta sakini hastalandı. Umumen Qırımda 29 COVID-19 hastası bar.
Aqyarda altı insan hastalandı, dördü tüzeldi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı.
Bu aqta advokat Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinden qadı Sergey Demenkonıñ yardımcısı telefon etip, bu sene mayısnıñ 19-nda saba saat 10:30-da müvekkilim Edem Bekirovğa qarşı cinaiy davanıñ oturışuvı olacaq, dep bildirdi. Başqaca aytacaq olsaq, işbu dava yañıdan baqıla. Hatırlatam, o, Edem Bekirov «tolusınen tüzelgenine qadar» toqtatılğan edi», – dep tarif etti advokat.
Qırımtatar faaliniñ imayesi bu dava mahkemesini tekrar toqtatmağa talap etmege niyetlene.
«Bilgenime köre, Edem Bekirov deñişüv neticesinde azatlıqqa çıqqan soñ bir qaç kere ameliyat oldı ve reabilitatsiyada bulunğan edi. Şimdi bile hastahanede buluna, dep bilem. Şunıñ içün imaye Edem Bekirov sağlıq vaziyeti sebebinden mahkeme oturışuvlarına kelip olamağanına dair vesiqa bermege azır. Neticede mahkemeler tekrar toqtatılmalı», – dep añlattı advokat.
2019 senesi sentâbrniñ 13-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi Edem Bekirovğa qarşı cinaiy dava baqıluvını başqa vaqıtqa qaldırğan edi.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi azalarınıñ Rusiye mahsus hızmetleri tarafından sorğuları Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ azırlıq ve keçirüv künlerine kele. Meclisniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, sorğular er kün keçirile.
Böyleliknen, 2015 senesi iyül 29 künü Qırım boyunca Taqiqat komitetinde «fevral 26» işi boyunca Aqmescit regional meclisiniñ reisi Lenmar Yunusov sorğuğa çekildi. Nevbetteki sorğunı 2015 senesi avgust 1-de keçirecekler.
Evel, iyül 28 künü «fevral 26» işi boyunca Taqiqat komitetine Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev davet etilgen edi.
«Celâl, Smedlâyev ve Yunusovğa 2015 senesi avgust 1-ne celpname berildi. Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovğa iyül 20 künü keçirilgen sorğudan soñ nevbetteki «körüşüvni» taqiqatçılar iyül 31 kününe belgilediler», – denile beyanatta.
Mecliste böyle sıq sürette keçirilgen sorğularnı – 2015 senesi avgust 1-2 künleri Ankarada keçirilecek II Bütündünya qırımtatar kongressine çıquv maniası olaraq tanıylar.
Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ, 2014 senesi fevral 27 kününden ve bugüngece, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ yetekçilerine Qırım kirişi yasaqlandı, qanuniy sürette saylanılağan ve bütün dünyada tamır halqlarınıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ nümünesi olğan Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisi işine devam etmek imkâniyetinden marum qaldılar.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Ukraina ve Türkiye «Kvadriga» formatında siyasiy-mudafaa mesleatlarını keçirip, «Qara deñiz regionında telükesizlik ve mudafaa saasındaki işbirliginiñ terenleşüv yollarını» muzakere etti.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Türkiye tarafını Türkiye Tış işler nazirliginiñ Avrasiya memleketleri departamentiniñ müdiri Yönet Can Tezel ve Türkiye Milliy mudafaa nazirliginiñ mudafaa ve telükesizlik meseleleri baş müdirliginiñ baş müdir muavini Tuğamiral Özgür Özcan Altunbulak temsil ettiler.
«Mesleatnıñ ayrı mevzusı Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadası ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki vaziyet oldı. Türkiye vekilleri Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutqanını, Qırım ilhaqını tanımağanlarını tasdıqladı. Türkiye tarafı devletimizniñ Avropaatlantik kursını ve NATO azası olmaq ıntıluvlarına qol tutqanını qayd etti», – dep aytıla haberde.
Türkiye diplomatı Yönet Can Tezel memleketiniñ «Qırım platforması» işinde iştirak etmege azır olğanını ayttı.
Qırımda martnıñ 16-nda, dünya tanımağan «referendum» yılında, Türkiye Tış işler nazirligi Ukraina suvereniteti ve Ukraina topraq bütünligine qol tutıp, al-azırda Rusiye kontroli altında olğan yarımadadaki «vaziyetni tanımaycaq», dep bildirdi.
Ukraina baş naziriniñ muavini, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikov ve Ukrainada Türkiye elçisi Yağmur Ahmet Güldere Rusiye işğali sebebinden yarımadanı terk etmege mecbur olğan qırımtatarlar içün ev qurucılığı leyhasını muzakere etken ediler.
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen 500 qırımtatar qorantası içün ev qurucılığı aqqında añlaştı, dep bildirgen edi. Daa soñra Türkiye eyyeti Herson ve Geniçeskte topraq baqıp sayladı.


text:
Sabıq Ukraina prezidenti Viktor Yanukoviçqa ve 11 safdaşına qarşı sanktsiyalarnı 2020 senesi mart 6-sına qadar devam ettirmek Avropa Birligi Şurasınıñ qararı qanuniy quvetini aldı. AB resmiy jurnalı, qarar mart 4-ünde alındı, dep bildirile, dep haber ete Radio Svoboda.
Bu qarar Viktor Yanukoviç ve safdaşlarınıñ mülküne ait.
Yanukoviçniñ özünden ğayrı bu cedvelde Nikolay Azarov, Vitaliy Zaharçenko, Viktor Pşonka ve oğlu Artöm, Viktor Ratuşnâk, Serget Arbuzov, Aleksandr Klimenko, Eduard Stavitskiy, Dmitriy Tabaçnik, Sergey Kurçenko.


text:
Ukraina turizm yetekçileri Birliginiñ prezident muavini Arkadiy Maslovnıñ fikrine köre, bu sene ukrain turistleri naqliyat qamaçavı ve havfsızlıq telükesi olğanından sebep Qırımğa kelmezler.
Bunı o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Bizde Odessa, Herson, Nikolayev bar. Qara deñiz imkânları bar, raatlanuv şaraitleri boyunca bu territoriyalar Qırımğa oşay», – dedi o
Ukraina cenüp turizminiñ inkişaf Birliginiñ başı Tatyana Volınets aytqanı kibi, bıltır turoperatorlar evel Qırımda raatlanğan insanlar Odesa ve Herson kurortlarına kelecegne ümüt besley edi. Amma, eskpertniñ sözlerine köre, böyle olmadı.
«Müsbet deñişüvler yalıñız bala sağlamlaşıtıruvında qayd etildi. Çünki Qırım turizm hızmetleri çarşısından çıqqan zenaat birlikleri Hesron, Nikolayev, Odessa ve Berdânsk vilâyetlerine yollanmalarnı satın alğanlar», – dedi Volınets.
Evel Qırımnıñ sabıq kurort naziri Aleksandr Liyev aytqanı kibi, Ukraina Qırım ile demir yol munasebetini açmasa, bu sene yarımadağa bir million insan bile kelmez.
Qırım kurort naziriniñ tahminlerine köre, 2015 senesi Qırımğa 4,3 million insan kelmeli.


text:
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp pen Oñtüstik Koreya basşısı Mun Çje In Soltüstik Koreya mäselesi jayında söylesti.
«Qazir ğana Oñtüstik Koreya prezidenti Mun Çje Inmen öte jaqsı kezdesu boldı. Köptegen mäseleler boyınşa söz qozğadıq onıñ işinde Soltüstik Koreya mäselesi men sauda kelisimi jayında da äñgimelestik.» - dedi Donal'd Tramp öziniñ tvitter paraqşasında.
Esteriñizge salayıq bwğan deyin Oñtüstik Koreya prezidenti Mun Çje In AQŞ basşısımen KHDR yadrolıq qaruı jayında kelissözder jürgizetinin mälimdegen bolatın.


text:
Rusiye müftiler şurası ve Musulmanlarnıñ diniy idaresi Frenkistannıñ Charlie Hebdo satirik ğazetasına yapılğan ücümni aqaretlep, neşirniñ areketlerini de provokatsiya olaraq tanıdılar.
Teşkilât reberligi aytılğan ve bastırılğan sözniñ müimligi, içki tsenzura ve diger medeniyet insanlarına ürmet aqqında unutmamağa çağıra.
Moskvada Frenkistan elçihanesiniñ yanına Charlie Hebdo satirik mecmuasına yapılğan ücüm neticesinde elâk olğanlarnıñ hatırasına çeçek ve çıraqlarnı ketireler.
Frenkistan elçihanesiniñ binası yanında fransızca yazılğan «Frenkistan, biz seniñnen» yazı ile levha ve mecmuada bastırılğan karikaturalar tiklenildi, dep haber ete «Dojd» telekanalı.
Yanvar 7-de Charlie Hebdo muarririyetine ücüm etildi. Ücüm vaqtında 12 insan elâk oldı, şu cümleden baş muarriri de. Şaatlarnıñ aytqanına köre, cinayetçiler «Muhammed peyğamberi içün intiqam alamız», dep qıçıra ediler. Cinayetçiler qaçıp oldılar.


text:
Rusiye ordusı Harkiv vilâyetiniñ 2 fayızından biraz az olğanını işğal altında tutmağa devam ete, dep bildirdi vilâyetniñ arbiy memuriyet yolbaşçısı Oleg Sinegubov. Bu aqta o, oktâbrniñ 20-nde brifingde ayttı.
«Bugünki künde 544 mesken yeri işğalden azat etildi. 32 dane vaqtınca işğal altında qala, 2%-dan az ola», – dedi Sinegubov.
Azat etilgen topraqlarda mayınlar çıqarıla. Vilâyet yolbaşçısı mayında eki qurtarıcı elâk oldı.
Sentâbr ayında Oleg Sinegubov vilâyetniñ tahminen 6%-ı işğal altında qala, dep bildirdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukrayınada qanunsız sayılğan ve Moskvadan yardım alğan «DNR» silâlı gruppirovkası Donetsk vilâyetiniñ işğal etilgen yerlerine seferber etilgen rusiyeliler keldi, dep bildirdi, dep haber ete TASS Rusiye devlet agentligi.
Seferberlik sentâbrniñ 21-nde ilân etildi, cenk uruşları alanına rusiyeliler orduğa kelgeninden eñ çoq bir buçuq aftadan kelgen demek, dep qayd ete Azatlıq Radiosınıñ Rus hızmeti.
TASS haberinde rusiyeliler «intensiv uruş azırlığı» kursına başladı, dep aytıla.
Ukrayına Baş ştabı yahşı azırlıq körmegen seferber etilgen vatandaşlar blok etilgen Liman (Qırmızı Liman) şeerinde cenkleşe, dep haber etken edi.
Bu malümatnı faal cenk uruşları şaraitlerinde teşkermek imkânsız ola.
Donetsk vilâyetine kelgen arbiyler aqqında bir malümat yoq, arbiy tecribeleri barmı belli degil. Daa evel berilgen malümatqa köre, Rusiye arbiy komissarlıqları arbiy tecribesi olğan insanlarnen beraber bir vaqıt askerlik yapmağan soylarını ala.
Sentâbrniñ 29-nda Rusiye prezidenti Vladimir Putin Telükesizlik şurasınıñ toplaşuvında seferber etilgen insanlarnıñ qoşma arbiy azırlığını yapmağa talap etti.
Donetsk vilâyetinde Ukrayına ordusı bu yıl baarde Rusiye arbiyleri ve aydutlar zapt etken yerlerde muvafaqiyetli qarşı ücümler kerçekleştire. Rusiye menbaları mudafaa içün askerler yetmey, dep haber ete.
Sentâbrniñ 21-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin memlekette qısmiy seferberlik ilân etip, buyruq imzaladı. Rusiye akimiyeti 300 insannı seferber etmege niyetlene, dep bildirdi, amma kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, bu raqam million insandan çoq ola bile.
Rusiyede seferberlik ilân etilgen soñ arbiy komissarlıq ve memuriyet binaları ateşke berile, biñlernen insan narazılıq aktsiyalarına çıqa – olarnı quva, kötekley ve tutalar, daa biñlernen kişi memleketten ketmege tırışa – Rusiyeden uçaq biletleri pek paalılaştı, qara sıñırlarında çoq kilometrli tıqanıqlıqlar peyda oldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İşğal etilgen Qırımda yerli «politsiya» sport kiyim tükânından hırsızlıqnıñ ögüni alıp oldılar. Bunı bazarertesi künü, noyabr 17-de, müessiseniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Erkek mıqnatis belgiçiklerni qoparıp, urbanı tükândan çıqarmağa tırıştı.
«Qırım Cumhuriyeti boyunca İçki işler nazirliginiñ müessiseden tış qoruv idaresiniñ bölügi Aqmescitte sport tükânlarnıñ birisinde telüke düdügi çalğanı aqqında haber aldı. Müşteri miqyatis belgiçiklerni qopardı ve aqça ödemeyip, tükândan 9000 rublege urbanı çıqarmağa tırıştı. Vatandaşnıñ qanunsız areketlerini tükân hadimleri videonezaret kamerasında kördiler», – deyler qırım «politsiya» matbuat hızmetinde.
Adam politsiya hadimleri tarafından yaqalanıldı ve «Merkeziy» №3 politsiya bölügine ketirildi. İnsan Rusiye Federatsiyası ile sıñırdaş olğan bir devletniñ 29 yaşındaki vatandaşı eken.
Hırsızlanılğan mülkni tutıp aldılar ve tükân memuriyetine qaytardılar. Şimdi Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 158-nci maddesine köre cinaiy işniñ açılması muzakere etile.


text:
Avdokatnıñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, Cumhuriyet prokuraturasında advokat añlaşmasınıñ astında olğan imza Refat Çubarovğa ait olmağanına esaslanıp, oña bu vesiqanı bermediler.
Nezaret müessisede Mecilis reisine öz başına kelip, vesiqanı elde etmege tevsiye ettiler. Aks alda tenbiyege mahkemede itiraz bildirmege imkân olmaz, dep aytı Gafarov.
«Refat Çubarov menim ile advokat añlaşmanı imzaladı. Çubarovğa öz başına Prokuraturağa kelmege tevsiye etildi. Böyle qarar ne ile bağlı olğanını aytıp olamam», – dedi Gafarov.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya aqşam Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ musaadesizligi aqqında» tenbiyeni oqudı. Ve eger de o, buña riayet etmese, Meclis dağıtalacaq, onıñ faaliyeti ise yasaq olacağı aqqında bildirdi. «Prokuror» Çubarov bu tenbiyege mahkemede itiraz bildire bilecegini de ayttı, faqat vesiqanıñ kopiyasını bermege razı olmadı.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde 2014 senesi fevral 26 künü Aqmescitte olıp keçken miting fotoresimleri tedqiq etilip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz anda qayd etilmedi. Bunı Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov video izaatında ayttı.
Videonı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde derc etti.
Polozovnıñ aytqanına köre, 2017 senesi yanvar 16 künü oturışınıñ birinci qısmında mahkeme prokuror bergen delillerni tedqiq etti: 2014 senesi fevral 26 mitinginiñ fotoresimlerini.
«Saat 14:24-ke qadar fotoresimler tedqiq etildi. Bu vaqıtqa qadar fotoresimlerde bir de bir kütleviy çatışmay qayd etilmey. Ahtem Çiygoz da yokh, zarar körgen şaatlarnıñ malümatı kerçek degil. Olar Çiygoz miting iştirakçilerini idare etip, açılğan koridorda yüre edi, dep aytqan ediler», – dedi advokat.
Yanvar 16-da Polozov «Çiygoz davasınıñ» mahkemesinde «zarar körgenniñ» malümatları onsız seslendirildi, dep bildirgen edi.
Advokatnıñ aytqanına köre, nevbetteki mahkeme oturışı yanvar 17-ne belgilendi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım «mahkemesi» Çiygoznı aprel 8-ne qadar apiste qaldırmağa qarar alğan edi.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Rusiye siyasiy sebeplerden 133 Ukraina vatandaşını taqip ete. Bunı o, 2020 senesi Ukrainada vatandaş ve insan aqları ve azatlıqlarına riayet etme ve qorunma vaziyeti aqqında yıllıq esabatnı taqdim etkende bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Rusiye siyasiy sebeplerden 133 Ukraina vatandaşını taqip ete. Olardan 114 tevqif etilgen: 97 Rusiyede, 17 Qırımda. Usul uquqlarnıñ esas bozuluvı, qanunsız olaraq tevqif etilgen qırımtatarlarnıñ Qırım yarımadasında tahqiqat tevqifhanelerinde yaramay şaraitte, tıbbiy yardım olmadan, COVID-19 vaqtında şahsiy qoruyıcı vastasız tutulması. Ve Jeneva şartnamesine baqmadan vatandaşlarımıznıñ Rusiye Federatsiyasında yaramay şaraitte qanunsız qalması», – dedi o.
BMT insan aqları boyunca 46-ncı sessiyasınıñ iştirakçilerine muracaat etip, Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, vaqıtnca işğal etilgen Qırımda ve Donbasnıñ bölgelrinde Rusiye ve onıñ tarafdarı olğan küçler 376 kişini qanunsız tuta, dep bildirdi.
Qırım işğali
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ aytqanına köre, yarımadada kurort mevsiminiñ kelecegi koronavirus telükesi sebebinden ilân etilgen özüni tecrit etüv rejimi ve sıñırlav tedbirlerine ne qadar yahşı riayet etilecegine bağlı.
Bu aqta o, aprelniñ 4-nde koronavirus yuqunçına qarşı tedbirler operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Tünevin kurort mevsimi aqqında soradılar. Bir şey aytıp olamayım – olacaq ya da yoq. Er şey vaziyetke bağlı. Çoq şey bizge bağlı. Evde qalsaq, bunı qısqa müddet içinde muvafaqiyetnen bitirirmiz ve kurort mevsimi olacaq», – dedi Aksenov.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımnıñ Rusiye medeniyet nazirligine koronavirus telükesi sebebinden aprel ayında yolcularnıñ sayısını arttırmaqtan vazgeçmesine çağırdı.
Aprelniñ 3-nde işğal etilgen Qırımda çetelden kelgen 2998 insan tibbiy közetüv altında buluna, olardan 2915-i evde dinamik közetüvde, 68-i hastahanede, 15-i observatorlarda buluna. Rospotrebnadzor malümatına köre, cuma kününe qadar 18 COVID-19 hastası qayd etildi. Aqyarda 5 koronavirus hastası bar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf 3
Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf
Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü pdf
İndirmek için tıklayın.
Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü 3.pdf
azerice türkçe sözlük pdf, azerice türkçe sözlük indir, azerice türkçe kelimeler, azeri ekşi sözlük, azerice çeviri sesli, azerice cümleler, türkçeyi azerbaycan'a çeviri, pamukkale sözlük,


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Türkiye ve Rusiye prezidentleri Recep Tayyip Erdoğan ve Vladimir Putinniñ körüşüvini ve qapalı muzakerelerini tefsir etti. Kuleba, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ New Yorkta Erdoğannen kerçekleştirgen körüşüvi ve Rusiye apsinde tutulğan ukrainalılar cedvelini bergeni aqqında hatırlattı.
«Prezident Zelenskıy bu cedvelni berip, prezident Erdoğandan Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen bu insanlar aqqında laf etmesini rica etti, çünki vatandaşlarımıznı Rusiye apishanelerinden azat ettirmek kerek. Er bir memleketniñ açıq qapular, qapalı qapular arqasında muzakere keçirmek aqqı bardır. Bu olarnıñ aqqı, buña iç bir şekilde kirişmeymiz. Amma memleketlerimiz (Ukraina ve Türkiye – QA) arasında bayağı yüksek seviyeli işanç bar. Eminim, kelecek afta Türkiye Tış işler naziriniñ Lviv ziyareti vaqtında Erdoğannıñ Rusiye ziyareti nasıl keçkenini de laf etecekmiz», – dep ayttı Kuleba sentâbrniñ 30-nda online brifingde.
Erdoğan sentâbrniñ 29-nda Soçige keldi. Türkiye prezidentiniñ resmiy saytında haber etilgenine köre, eki memleketniñ liderleri muzakerelerinde eki taraflı munasebetler, «Suriye, Libiya ve Afğanistannen beraber regional adiseler ve halqara meselelerni» muzakere etmek kerek ediler. Erdoğan, Putinden Rusiye tarafından Suriyedeki ateşkes añlaşmasına riayet etilmesini talap etecek, dep beklenile edi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Qırım mevzusı körüşüvde köterilmeycek, dep aytqan edi.
Keçken afta Birleşken Milletlerde Türkiye prezidenti Qırım ilhaqını tanımağanını daa bir kere tekrarladı. Kreml, Erdoğannıñ Qırımnen bağlı aytqanları Rusiye ziyaretine tesir etmeycek, dep bildirdi.
Türkiye Tış işler nazirligi derc etken beyanatta Ankara Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet dumasınıñ saylav neticelerini tanımaycaq, dep aytıldı. Rusiye Tış işler nazirligi ve Kreml bu beyanatnı tenqit etti.
Kreml, Qırım meselesinde fikirler farqlı olsa da, Rusiyede Türkiyeni ortaq dep saymağa devam eteler, dep qayd etti.


text:
Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında qırımtatarlarğa destek numayışı keçirildi.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, tahminen elli insan toplanıldı: «ATR-den qollarıñıznı alıñız», «Reşat Ametov Rusiye işğalcileriniñ ellerinden öldi», «#StopCrimeanTatarsGenocide» yazıları ile plakatlarnı ketirdiler.
Bundan da ğayrı, faaliyetçiler «A4» kâğıtlarda qırımtatarlarnıñ taqibi aqqında malümatnı yazıp, olarnı Rusiye elçihanesi kirişiniñ yanında qaldırdılar.
«Qırımtatar ve ukrainlilerge qarşı işğalci akimiyetiniñ areketleri boyunca açuvımıznı bildirmege keldik. İşğal ile razı olmağan Qırım sakinlerine er kün basım eteler», – haber etti Qırım.Aqiqat saytına numayışnıñ teşkilâtçılarından biri, Tetâna Bezruk.
İnsanlarğa elçihaneden kimse çıqmadı, bina tamir işleri içün qapalı, hadimler müessisede bulunmay.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Evel qayd etilgeni kibi, mahkemeciler Şmidta, 2 ve Jidkov, 40 adresi boyunca yerleşken binalarnı em de «Yıldız» mecmuasınıñ muarririyeti yerleşken ofisni qapatmağa qararını çıqardılar. Bu binalarnıñ içinde qırımtatar milliy Meclis ofisleri, «Avdet» gazetasınıñ muarririyeti ve diger teşkilâtlar buluna.
Sentâbr 24 künü «ATR» qırımtatar telekanalını ekstremizmde qabaatladılar. Mütenasip mektüp telekanalnıñ yolbaşçılığına Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezinden keldi. Mında telekanal «milliy ve diniy mensüplik boyunca ola bilecek ayırımlar aqqında fikirni tarqata, cemaatçılıq arasında Rusiyege qarşı keyf olmasına sebep bere, qırımtatar cemaatçılığı içinde akimiyet ve onıñ areketlerine sayğısızlıqnı doğura, böyleliknen ekstremist faaliyetiniñ telükesi peyda ola» dep yazılğan edi.


text:
Avropa komissiyasınıñ reisi Ursula von der Leyen, "Yeşil kelişme" dep adlandırılğan AB-niñ etraftaki müit qoruması planını taqdim etti. Oña köre, 30 yıldan soñ Avropa Birliginiñ azaları olğan devletlerniñ, “issihane” gazlarınıñ taşlantısı ve suvurmasınıñ farqı sıfırğa kelmeli, bildire Azatlıq Radiosı.
Yer astından çıqarılğan yaqıttan vazgeçmege istegen memleketlerge yardım etmek içün, yaqın yıllarda 100 milliard yevro yatırımlarnı celp etecek olalar.
Avropa sanayısına ciddiy ekilogik normalarğa uymağa teklif etile. Aynı zamanda Avropa komissiyası, onı ucuz italât mahsulatından qoruycaq ola. Bundan ğayrı, “issihane” gazlarınıñ taşlantısı kvotalarından sebep, ava seyaatları ve suv naqliyatı bayağı paalılaşa bile.
AB-niñ azaları olğan memleketler, Avropa komisiyasınıñ teklifini dekabrniñ 12 ve 13-ünde keçecek sammitte muzakere etecek. Poloniya, Macaristan ce Çeh Cumhuriyeti endi bu programmağa qarşı çıqtı, dep bildire Reuters.


text:
Qırımda cuma künü, sentâbrniñ 27-sinde boranlı yağmur yağacaq ve 15 m/s qadar yel üfürecek. Bunı yarımadanıñ Gidromettsentri haber ete.
Bu malümatqa köre, Aqmescitte saba ve kündüz ara-sıra yağmur yağacaq. Şarqiy yel saniyede 7-12 metr, bazı yerlerde saniyede 15 metr olacaq. Ava arareti kündüz 18…20º olacaq.
Aqyarda saba ve kündüz yağmur yağacaq, boran ola bile. Cenüp-şarqiy yel saniyede 6-11 metr olacaq. Ava arareti kündüz 17…19º olacaq.
Qırımnıñ cenübiy yalısında saba ve kündüz ara-sıra yağmur yağacaq. Boran. Şatqiy yel saniyede 7-12 metr esecek. Ava arareti kündüz 19…21º olacaq.
Keriçte kündüz yağmur, boran. Şimaliy-şarqiy yel saniyede 6-11 metr olacaq, boran vaqtında saniyede 14 metr esecek. Kündüz ava arareti 18…20° olacaq.


text:
Rusiyede İrkutsk vilâyetinde suv köterilmesi sebebinden beş adam elâk oldı, bir qaç kişi ğayıp oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
350 çoq adam zarar körgen, dep sayıla, olardan 97-si hastahanege qoyuldı. FVN-niñ başı Yevgeniy Ziniçenko aytqanına köre, biñden çoq adam tahliye etildi.
İrkutsk vilâyetiniñ beş rayonında 4 biñden çoq evni suv bastı, olarda 10 biñge qadar adam yaşay edi. Aman-aman 27 biñ adam yarıqasız qaldı. 15 maşna köprü bozuldı. Bundan ğayrı "Sibir" gfederal trassasınıñ bir qısmını da suv bastı, bunıñ sebebinden İrkutsk, Krasnoyarsk ve Bratsk şeerleri arasında yol areketi kesildi.
Beyanatqa köre, eñ müşkül vaziyet Tulun şeerinde (ealisi - 41 biñ adam). Taşqan İya özeni dambanı çatlattı. 900 evni suv bastı, olarda 1700 qadar adam yaşay.
Sibir.Aqiqat malümatına köre, zarar körgen rayonlarnıñ sakinleri, suv köterilmesi telükesi aqqında olarğa kimse evelden haber etmegenini ayta. Suv basqan soñ, birinci künleri qurtarıcılar ealini tahliye etmekni red ete edi, yerli akimiyet ise er şey öz yolunda, dep ayta edi. Bundan ğayrı, batırılğan rayonlarda erzaq mallarnıñ fiyatı bayağı paalılaşqanı belli oldı.
Anğaranıñ sol qolları taştı: Uda, Birüsa, İya, Çuna ve Oka büyük özenleri.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Yaponiyadan G-20 sammitinden qaytqanda, İrkutsk vilâyetiniñ Bratsk şeerine uçıp keldi. Ava limanınıñ binasında o suv köterilmesinen bağlı muşavere keçirdi.
Putin, suv köterilmesi telükesi olğan rayonlarnıñ ealisini vaqtında haberdar etmege ve tahliye etilgen adamlar içün yañı yerleştirüv punktlarını azırlamağa buyurdı. Putinniñ aytqanına köre, zarar körgen rayonlardan balalarnı bala lagerlerine yollamağa kerek. Em de prezident bugünden başlap maddiy ivaznı tölemege avale etti. FVN, buña endi 600 million rubleden çoq aqça ayırılğanını biuldirdi. Mülk zararını körgenlerge maddiy yardımnıñ miqdarı 50-100 biñ ruble, hastahanege oğrağanlar ve elâk oğanlarnıñ soyları çoqça alacaq.


text:
Türkiyä tırışlığı belän Ukraina häm Rusiyä äsir almaştı
Ärdoğan Türkiyä aradaşçılığı yärdämendä bügen äsir almaşu buluın citkerde
Türkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ Rusiyä däwlät başlığı Vladimir Putin häm Ukraina liderı Volodimir Zelenskiy belän alıp barğan diplomatiya êşçänlege näticäsendä ike il arasında 200 suğış äsiren almaşu buldı.
Ärdoğan N’yu-Yorktağı Törek yortında jurnalistlarğa AQŞqa säfäre xaqında söyläde. Şunda ul Türkiyä aradaşçılığı yärdämendä bügen bulğan äsir almaşu turında da äytte. Ärdoğan fikerençä, älege adım 24nçe fevral’dä başlanğan suğışnı beterü yulında ähämiyätle. Ul tınıçlıq urnaştıru tırışlıqlarınıñ däwam itüen äytte.
Ärdoğan äsirlärne almaşuğa mömkinlek birgän öçen Putin belän Zelenskiyğa räxmät äytte. “Bu prośessta tırışlıq kürsätkän barlıq duslarğa da räxmätemne belderäm,”-dide ul.
Ukraina däwlät başlığı Volodimir Zelenskiy isä Türkiyäneñ aradaşçılığı yärdämendä ilenä qaytqan 215 ukrainalı öçen Ärdoğanğa räxmät äytte. Ul almaşu êşçänlege näticäsendä tapşırılğan Azov batal’yonı komandirları belän videoêlemtä aşa söyläşte. Zelenskiy alarnı Rusiyädäge äsirlektän qotıluları belän qotladı. Qaytuçılar arasında ülem cäzasına xökem itelüçelär dä bulğan.
Almaşu yulı belän kire alınğan 5 xärbi iminlek maqsatlarınnan Türkiyägä cibärelgän. “İlbaşı Ärdoğan belän söyläştem. Azovnıñ 5 komandirı Ärdoğannıñ maxsus kontrolendä Türkiyädä imin urında totılaçaq. Tağın ber tapqır ilbaşı Ärdoğanğa räxmätemne belderäm,”-dide Zelenskiy. Ul Rusiyägä 55 xärbi äsirne tapşıruların da äytte.
Şul uq waqıtta, AQŞ milli iminlek kiñäşçese Djeyk Sallivan Ukraina häm Rusiyä arasında xärbi äsir almaşudağı aradaşçılığı öçen Türkiyägä räxmäten citkerde. Twitter akkauntında ul bolay dip yazdı: “Aşlıq kileşüendäge liderlıqtan tış, Ukraina häm Rusiyä arasındağı äsir almaşuda aradaşçı buluı öçen Türkiyä xökümätenä räxmät”.
Bäyläneşle xäbärlär
Serbiya İlbaşı: “Türkiyä - Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtağıbız”
Serbiya İlbaşı Aleksandr Vuçiç Türkiyäne Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtaq bularaq kürülären äytte


text:
Bu sene «Bir dünya» adlı insan aqları mevzusında vesiqalı film festivali seyircilerine ukrain olmağanlarnıñ Ukraina baqışını teklif ete. Festivalniñ dört filminden iç biri dos-doğru Ukrainadan ya da ukrain rejisserinden degil, amma olar seyircilerge Ukrainanıñ eñ ağır noqtaları olğan Qırım ve Donbassnıñ işğal etilgen topraqlarındaki vaziyetke «içeriden bir baqışnen» tanış olmağa teklif eteler.
Keçken sene «Bir dünya» festivalinde Ukrainağa ayrı bölük ayırılğan olsa, bu sene Ukraina aqqında yalıñız dört levha olacaqtır. Festivalniñ yayın müdiri Ondrjey Moravetsniñ aytqanına köre, keçken sene filmler pek keyfiyetli edi, lâkin bu sene böyle levhalar olmadı, bu sebepten de çetel vatandaşlarınıñ Ukraina aqqında noqtaiy-nazarları saylandı.
Ukrainanı çoq çıqaralar, o, olğan zıddiyetten ğayrı, memleket olaraq da meraqlı olmağa başlay
«Ukrainanı çoq çıqaralar, o, olğan zıddiyetten ğayrı, memleket olaraq da meraqlı olmağa başlay. Kinocılar ukrainlerniñ yaşayışını meraq ete ve silâlı zıddiyetniñ tesirini ögrene. Bu daa kompleksli bir meraq oldı», – dep añlata çeh kino tenqitçisi.
Festival programmasına saylanğan filmler, Ondrcey Moravetsniñ aytqanına köre, Çeh Cumhuriyetiniñ festivalini «problemge olğan gizli ya da şiddetli baqışınen» meraqlandırdı. «Devletiñni özüñ qur» filmini aytsaq, bu film bizni ayrette qaldırdı, böyle bir şey daa körmedik. Film Ukrainadan ayırılmağa qarar alğan yerli radikallarnıñ isyanı nasıl başlağanını añlata. Rejisser Entoni Batts o taqımlarnıñ şahsiyetlerini, tabiatlarını köstere, olar kamerağa açıq baqalar, biz şaştıq. Bu meselege beklenilmegen reportaj baqışı oldı», – dep ayta festival teşkilâtçılarından biri.
«Devletiñni özüñ qur» filminden bir parça
Festivalde taqdim etilgen diger film – «Bu yel toqtağan soñ» – aksine, Moravetsniñ aytqanına köre, kameralı bir baqışnı köstere, Qırım işğalinen bağlı problemlerni al etmege mecbur olğan qırımtatar qorantasına «gizli» bir baqış aks ettirile.
«Bu yel toqtağan soñ» filminden bir parça
Ondrjey Moravetsniñ aytqanına köre, o, Kyivdeki DocudaysUA ortaq festivalinde Ukraina aqqında yañı ukrain filmleri taqdim etilecegini bekley. Çeh seyircileri olarnı kelecek sene baqa bilecekler.
Radio Svoboda
Maqaleniñ asıl metni Radio Svoboda saytında


text:
Biılğı jıl qazaq eli üşin ataulı künderge tolı boldı. Jıl bastala salıp, älemdik sport bäsekesiniñ jalauın jelbiretsek, büginde ğalam elderi köz tikk..
31 mamır quğın-sürgin qwrbandarın eske alu künine baylanıstı Almatı qalası jastar sayasatı mäseleleri jönindegi basqarma qoldauımen, «Jastar üni» JQB ..
Joğaldı degen Bögenbay batırdıñ dulığası tabıldı dep habarlaydı informburo.kz saytı. Osı uaqıtqa deyin joğaldı delinip kelgen Bögenbay batırdıñ dulığ..
31 mamır – sayasi quğın-sürgin qwrbandarın eske alu küni. Bwl kün Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti N.Nazarbaevtıñ Jarlığımen 1997 jıldan bastap a..
Dünietanım – ortanı tanu, älemdi tanu, ömirge degen tüsinikter, sol qoğamdağı adamdardıñ közqarası, wstanğan wstanımı. Dünietanım degenimiz ne? Köpteg..


text:
Le Corbusier
Le Corbusier (aytılıwı: Le Korbyuze, haqıyqıy atı: Charles-Édouard Jeanneret; 6 oktyabr, 1887 – 27 avgust, 1965) Shveytsariyalıq arxitektor, dizayner, jazıwshı ha'm su'wretshi bolg'an. Ol bu'gu'ngi ku'nde ko'pshilikke belgili bolg'an Halıqaralıq stil yaki Modernizm arxitekturasının' tiykarın salıwshılardan esaplanadı. Shveytsariyada tuwılıp, 1930-jıllarda Fransiya puxaralıg'ın alg'an. Onın' do'retiwshiligi yarım a'sirge sozılg'an bolıp, onın' jaratqan imaratların orta Evropa, Indiya, Rossiya, Arqa ha'm Qubla Amerikada tabıwg'a boladı. Ol u'lken qalalarda jasawshılar ushın jaqsıraq sharayatlarg'a iye bolg'an u'ylerdi qurıw haqqında ko'p oylag'an ha'm bul jo'neliste ko'p jumıslar islegen. Le Corbusier sonday-aq suwret salıwdı jaqtırg'an ha'mde mebellerdin' dizaynın jaratıwda o'z uqıpların ko'rsetken.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-21
Kwame Nkrumah (21.09.1909, Nkroful, Altın Yar, Britaniä imperiäse - 27.04.1972, Buxarest, / Rumıniä Sotsialistik Cömhüriäte) — bäysez Gananıñ berençe prezidentı.
Altın Yarda uqıtuçılıq, AQŞta teologiä, fälsäfä häm mäğärif, Böyekbritaniädä antropologiä häm xoquq ölkäsendä belem ala.
Yäş çaqtan säyäsi eşçänlekkä kereşä. XX ğasır Pan-Afrikanizm xäräkäteneñ tanılğan wäkile, Afrikan Berlege Oyışmasınıñ (däwamçısı Afrika Berlege) nigezläwçelärennän berse.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
AQŞ Kongresi ökilderiniñ palatası kelesi jılğa arnalğan byudjet jobasın bekitti. Qwjatta Qıtay men Reseyge qarsı birqatar jobalar, reseylik «Soltüstik ağın-2», «Türik ağını» gaz qwbırlarına qatıstı sankciyalardı küşeytu sındı bölimder bar. Jospar 1 qazannan bastaladı. Dauıs beru zañ şığaruşı organnıñ tömengi palatasınıñ saytında jürgizildi.
Kongressmenderdiñ 295-i $740,5 mlrd byudjet jobasın qoldap dauıs berse, 125-i qarsı şıqtı. Qwjat Uaşington äkimşiliginiñ «Soltüstik ağın-2» reseylik gaz qwbırına qatıstı qoldanıstağı sankciyaların küşeytedi. 2019 jıldıñ jeltoqsanında AQŞ prezidenti Donal'd Tramp reseylik jobalarğa qatıstı sankciyalar engizu turalı äskeri byudjetke qol qoyğan. Endi «Soltüstik ağın-2» jäne «Türik ağını» qwrılısına arnalğan qwbırlardı salu üşin kömektesetin şeteldik twlğalarğa qarsı sankciya engiziledi.
Kelesi jılğa qarastırılğan byudjet kölemine zer salsaq. Uaşington qabıldağan jobadağı «Reseydi tejeu» bölimi boyınşa 3,8 mlrd dollar bölingen. Sonımen qatar kelesi jılı Amerika Ukrainağa 250 mln dollar köleminde äskeri kömek bermek.
Zañ şığaruşılar «Ündi jäne Tınıq mwhitı aymağındağı Qıtay ıqpalın tejeu» maqsatında 3,6 mlrd dollar bölmek. Bwl Qıtaydıñ birqatar jobalarına, yadrolıq sınaqtar jürgizu qadamdarına qarsı bağıttalğan. Sonımen qatar Kongressmender eldiñ memlekettik organdarınıñ elektrondıq qwrılğılarında TikTok qosımşasın paydalanuğa tıyım saldı. Al koronavirus pandemiyasımen küresuge Pentagonğa byudjetten $1 mlrd qarastırılğan.
Reseylik «Gazprom» «Soltüstik ağıs-2» konsorciumın basqaradı. 11 mlrd dollar bolatın qwrılıs bıltır ayaqtaluı kerek edi. Qwbır jwmıstarı Resey gazınıñ Germaniyağa Ukraina aumağın aynalıp ötu kölemin eki ese arttıru maqsatında qolğa alınğan. Biraq joba Amerika sankciyasınan keyin uaqıtşa toqtatıldı. Qwrılıs tolığımen ayaqtaluı üşin äli 100 şaqırımnan astam jerge qwbır jürgizu kerek. Bwğan deyin Resey biligi 2020 jıldıñ soñı nemese 2021 jıldıñ ayağında jobanıñ qwrılısı ayaqtaladı dep habarlağan.
Prezident vetosı
Seysenbide Aq üy habarlağanday, Tramp birqatar erejelerge baylanıstı qwjatqa veto qoymaq. Bwl rette birinşi kezekte AQŞ-ta azamattıq soğıs kezeñinde (1861-1865) qwl ielenuşilik bolğan oñtüstik ştattar Konfederaciyası qayratkerleriniñ qwrmetine atalğan äskeri ob'ektilerdi qayta atau turalı tarmaq bar.
«Biliktiñ atqaruşı tarmağı ökilettikterin baqılauğa, Auğanstandağı qarajattı paydalanuğa qatañ şekteuler engizuge, prezidenttiñ wlttıq müddelerdi qorğau jönindegi ökilettikterin özgeşe türde şekteuge bağıttalğan zañ jobasınıñ erejelerine qatıstı mañızdı mäseleler bar», – dep atap ötti Aq üy äkimşiligi. Bwl jerde äñgime prezidenttiñ Auğanstan, Germaniya, Koreya Respublikası, Afrika elderinen äskerlerdi şığaru jönindegi ökilettikterin şekteu turalı bolıp otır.
Negizinen AQŞ-tıñ äskeri byudjet jobası äli de tolıq bekitilgen joq. Osı aptada jobanıñ nwsqasın Kongress Senatı maqwldauı kerek. Keyinnen eki jobanıñ ereje-talaptarın retteu üşin arnayı komissiya şaqırıladı.
Qos palata da kelisilgen qwjatqa qaytadan dauıs berui tiis, sodan keyin ol Aq üy basşısına qol qoyuğa jiberiledi. Bwl process ädette küzge deyin sozıladı.


text:
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Resey armiyasınıñ Herson oblısındağı Kahov su elektr stanciyasın minalap tastağanı jöninde aqparat tüskenin ayt..
Ukraina ötinişimen jäne eñ mıqtı halıqaralıq zañgerlerdiñ qatısuımen Gaagada Putindi jäne Reseydiñ sayasi jetekşileriniñ bärin sottaytın arnayı tribu..
Belgili qoğam jäne memleket qayratkeri Baltaş Twrsımbaev pen sayasetker Rısbek Särsenbaywlı Penjim uaqiğası turalı oy bölisti. The Qazaq Times ..
Bügin Almatı qalası, Alatau audanınıñ «Şañıraq-2» ıqşam audanında Qwrman Älmerekwlınıñ (1688-1736) jatqan jerine twrğızılğan keseneniñ saltanattı aşıl..
Memlekettik "Habar" telearnasınıñ jurnalisi Aqböpe Täñirbergen Almatı qalası Alatau audanı äkimdigi ğimaratınan küştep şığarıldı. Äkimdik jurnalisti k..


text:
Qırımda noyabr 11 künü furtuna havfı ilân etilgen, küçlü yağmur ve yağanaqlar beklenile.
Bu aqta Qırımda rusiyeli Fevqulâde işler nazirliginiñ idaresi bildire.
Gidrometeorologiya boyunca Qırım idaresiniñ malümatına köre, çarşenbe künü yarımadada küçlü yağmur, 20-25 m/s şimaliy-ğarbiy yelniñ olması tahmin etile.
Fevqulâde işler nazirligi idrasinde qapılarnı yahşı qapatmağa, soqaqlarda reklama qalqanlarından, büyük tereklerden uzaq turmağa, ve Keriç keçitine barmamağa tevsiye eteler.
Aqyarda ava bozuluvından sebep katerlerniñ areketini toqtattılar.


text:
Ukrainada, ilhaq etilgen Qırımdan mecburen köçken balalar içün «Genç alimler içün yazlıq mektep»ni keçirmek maqsadınen paranıñ toplanması başlandı. «Alem» cemiyet teşklâtı, Küçük ilimler akademiyasınıñ «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyasınen beraberlikte bunıñ teşkilâtçıları ola.
Teşkilâtçılarnıñ bildirgenine köre, leyha 13 yaşından 17 yaşınace balalar içün bir aftalıq medeniy-ilmiy programmanıñ keçirilmesini közde tuta. Onıñ esnasında talebeler qırımtatar tarihı, tili, medeniyeti ve sanatı boyunca bilgilerini terenleştire bilecekler.
Teşkilâtçılar, daa soñra «Genç alimler içün yazlıq mektep»niñ iştirakçileri 2018-2019 oquv senelerinde öz ilmiy işlerini Küçük ilimler akademiyasınıñ «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyasında qorçalaycaqlar, dep qayd ettiler.
Bildirüvde: «Medeniy-bediiy alannı yaratuv, yani muzeyler ve resimler galereyalarını ziyaret etüv ve Kiev boyunca ekskursiya «Genç alimler içün yazlıq mektep» programmasınıñ ayırılmaz qısmı ola! Tamam bu areketler halqara münasebetlerdeki kerginlikni yoq etmege yardım etecek ve, ondan ğayrı, medeniyet ve sanat vastasınen balalarnıñ ukrain cemiyetine integratsiyasına hizmet etecekler», – denile.
Ukraina Küçük ilimler akademiyası bazasında 2017 senesiniñ dekabrinde umumtasil mektepleriniñ talebeleri içün «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyası açıldı.
Ukrainanıñ qıtadaki qısmında qırımtatar tilini TMU ile bir arada Taras Şevçenko adına Kyiv Milliy universitetinde ögreneler.


text:
Ukrainanıñ 2018-2020 seneleri içün BMT (OON) insan aqları Şurası terkibine saylânması – işğal etilgen Qırım ve işğal altında bulunğan Donbass sakinlerini qorçalamağa imkân berecek. Böyle bir fikirni Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Qırım uquq qorçalama gruppasınıñ yolbaşçısı Olga Skripnik bildirdi.
«Qırım ve Ukraina şarqındaki çatışma zonasında insan aqlarınıñ qorçalanmasınen bağlı meselelerni kötermek ve devam ettirmek adına - bu Ukraina içün kerçekten de pek muim bir meydan. Eñ muimi de şudır ki, bu devlet olaraq Ukrainanıñ insan aqlarını qorçalaması içün bir nevi mukâfattır», – dedi Skripnik.
Onıñ sözlerine köre, artıq Ukraina insan aqlarınıñ bozulmasınen alâqalı konkret şikâyetlerni baqıp, başqa devletlerge tevsiyeler bermege imkânı olur.
«Bu organ farqlı devletler içün muayyen tevsiyeler şekillendire ve Ukraina, Şura azası olaraq, Rusiye Federatsiyasına tevsiyeler azırlap berebile. Ondan da ğayrı, Şura insan aqlarınıñ bozuluvınen bağlı konkret şikâyetlerni baqmağa imkânı olğanı ğayet muim şey. Bunıñ oña bağlı ayrı bir mehanizmi mevcut ve Ukraina da diger azalarnen beraber bu faktlarnı baqma fursatına saip olacaq», – dedi Skripnik.
Uquq qorçalayıcı BMT (OON) Şurası terkibine kirgen Ukraina, yalıñız Qırm ve Donbasstaki insan aqlarınıñ bozulmasınen bağlı meselelernen degil de, bütün dünyadakilerinen de oğraşacaq.
Oktâbrniñ 16-nda BMT (OON) General assambleyası Ukrainanı 2018-2020 seneleri içün BMT insan aqları Şurası terkibine kirsetti.
Qırım işğalinden soñ, yarımadada hususan qırımtatarları ğayıp olıp başladı. Bu arada Rusiye nezaretindeki Qırım Taqiqat Komiteti «yarımadada qırımtatarları kütleviy bir şekilde ğayıp olmay» dey.


text:
Aqmescitte noyabr 25 künü yaqalanğan qırımtatarı Edem Ebulisovqa Rusiye politsiya mahsus bölüginiñ hadimi ile körüşüvni teşkil etecekler. Soñkisi, taqiqatnıñ malümatına köre, qırımtatar milliy yetekçi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ Ermeni Bazarda qarşılavı vaqtında Edemniñ tarafından zarar körgen eken.
Bunı öz Facebook saifesinde uquq qorçalayıcı Emil Kürbedinov bildirdi.
«Onı politsiya hadimine qarşı etilgen basımda qabaatlaycaqlar, ğaliba. Taqiqatnıñ fikri – hadimlerni bayraq tayağınen dögdi»,– dedi Kürbedinov.
Yaqalanğannıñ tuvğanları aytqanı kibi, Edem Ebulisov aydavcı olaraq çalışa edi. Onı işniñ yanında yaqaladılar. Bundan soñ evde tintüvni keçirip, mayıs 3 künü Rusiye politsiya hadimlerine urğan bayraqnı tutıp aldılar.
Şimdilik yaqalanğannıñ tuvğanları adliyeciler ile subetleşeler.
Mayıs 3 künü Ermeni Bazarda memuriy sıñırda Mustafa Cemilevniñ qarşılavında iştirak etken daa bir qırımtatarı yaqalandı, dep haber ete adliyeci Emil Kürbedinov.
2014 senesi mayıs 3-de Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni Bazarnıñ «sıñırı»nda numayışnı keçirgen ediler.
Birazdan Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ yasaq olğanı» aqqında tenbiyeni seslendirgen edi. Aks alda Meclisniñ yoq etilecegini de bildirdi. Bundan soñra numayış iştirakçilerine qarşı mahkeme toplaşuvları keçirildi ve neticede insanlarğa para cezalarını belgilediler.


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev bildirdi ki, azat etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz cumaaqşamı künü, oktâbrniñ 26-da, Kyivge kele bileler. Bunı o «5 kanal» efirinde ayttı.
«Yarın Kyivde olacaqlardır. Erdoğan ya da baş nazirnen körüşmeleri kerek, soñra mında kelmege isteyler. Anda olarğa tibbiy yardım ve tedaviylev teklif etildi, lâkin olar vazgeçkenler. Tezce mında kelmege isteyler», – dep qayd etti Cemilev.
İlmi Umerovnıñ qızı Ayşeniñ aytqanına köre, Türkiyede azat etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ekimler baqtı.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko oktâbrniñ 25-de Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesine köstergen ğayreti içün teşekkürler bildirdi.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etken edi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyet ile oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. Çiygoznıñ özü çıqarılğan ükümni Aqmescit SİZOsında bulunaraq videobağ vastasınen diñlegen edi. Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi.


text:
Geniçeskte qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığında olıp keçken matem mitinginiñ iştirakçileri Ukraina prezidenti ve parlamentini 2016 senesiniñ soñuna qadar qırımtatar halqınıñ kelecegini belgilemek aqqını tasdıqlaycaq deñişmelerni Anayasağa kirsetmege çağırdılar. Bu aqqında miting rezolütsiyasında aytıla, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Ukraina prezidenti, Ukraina Yuqarı Radasını bu deñişmelerni 2016 senesiniñ soñuna qadar kirsetmege çağıramız», – dep aytıla rezolütsiyada.
Vesiqada Rusiye Federatsiyasından işğal etilgen Qırımda «insan aqları ve serbestligine qarşı yönelgen siyasetni», hususan qırımtatarlarğa qarşı areketlerni toqtatmağa talap etile.
Miting iştirakçileri Rusiyeden Qırım siyasiy mabuslarını azat etmesini, em de yarımadağa insan aqları vaziyetini ögrenecek halqara missiyanıñ almasını talap ettiler.
Miting bitken soñ onıñ iştirakçileri «Çonğar» tarafına yol aldılar.
Er yıl Qırımda sürgünlik kününe bağışlanğan kütleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilmesi yasaq etildi. Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Bundan sebep Meclis yarımadadaki semetdeşlerine hatıra yerlerinde sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Soltüstik Koreya halqı aşarşılıq qaupinde qaldı. Bwl turalı BWW-nıñ arnayı ekspertteri dabıl qağuda. Eldegi BWW-nıñ adam qwqığı jönindegi bayandamaşısı KDHR-nıñ auır ekonomikalıq dağdarısqa tap bolğanın alğa tartıp, yadrolıq bağdarlamağa baylanıstı salınğan halıqaralıq sankciyanı alıp tastauğa şaqırğan.
Tomas Ohea Soltüstik Koreyadağı BWW-nıñ adam qwqığı jönindegi bayandamaşısı. Ol ekonomikalıq sankciya men halıqaralıq şekteuler Soltüstik Koreyadağı azıq-tülik tapşılığın tudırıp, nätijesinde halıqtıñ jappay aşarşılıqqa wşırau qaupi tönip twrğanın mälimdedi.
Soltüstik Koreya azıq-tülik, auılşaruaşılıq tıñaytqıştarı jäne janar jağar may satıp aluda Qıtaymen saudağa meylinşe täueldi. Covid-19 virusınıñ taraluın toqtatu maqsatında bilik eldiñ şekarasın jauıp tastağan, bwl Qıtaymen saudanı mülde twralatqan.
Tek qana bilikti kötermeleuge qızmet etetin resmi aqparat qwralı «Ortalıq Aqparat agenttiginiñ» özi eñ joğarı kösem Kim Joñ Unnıñ da eldiñ auır jağdayğa tap bolğanın moyındağanın aytqan edi. Osıdan-aq, eldegi auır äleumettik jağdaydı bağamdauğa boladı.
Eldegi auır ekonomikalıq jağdayğa baylanıstı BWW ekspenrtteri halıqaralıq sankciyalardı jeñildetip, gumanitarlıq kömekterdiñ beriluine mümkindik qaldıruın swrauda.
AQŞ pen KHDR arası äli de «al qaytesiñ» küyinde twr. Bayden äkimşiligi Soltüstik Koreyamen söylesudi qalaytının, biraq sankciyalar toqtaudan bwrın Pioñyañ yadrolıq bağdarlamasınan bas tartuı kerek degen qatıp semgen şartında twr. AQŞ pen Oñtüstik Koreyanı özin joyudı közdeytin jau dep biletin Pioñyañ biligi bwğan mülde kelispeytini 70 jıldan beri tüsinikti jaytı.
Jabıq rejimde el bilep otırğan Kim bolsa birer apta bwrın AQŞ-tı tağı da ayıptap, şielenisti uşıqtırıp keledi dedi. Eldegi auır äleumettik, ekonomikalıq jağdayğa qaramastan KJP biligi özin özi qorğau qabiletin küşeytu üşin ballistikalıq zımırandardan tartıp türli äskeri tehnikaların damıtudı jalğastıru üstinde.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, saibi Oleg Zubkov apiste yatqan Qarasuvbazar rayonındaki «Taygan» arslanlar parkı işine yañıdan başlaycaq. Bu aqta Aksenov fevralniñ 11-nde jurnalistlerge ayttı, dep bildire Qırım kütleviy haber vastaları.
«Ne içün çalışmaycaq eken? Olar yol haritasını imzalağanlar, Zubkov Oleg Alekseyeviç. Olğan areket planları iqtisadiy inkişaf nazirliginen keliştirilgen edi – yani, er kes yerine ketirmege azır. Şunıñ içün bir problem körmeyim: añlaştıq, olar bütün yañlışlarnı tüzete ve çalışmağa başlay», – dedi Aksenov.
«Taygannıñ» matbuat kâtibi Tatyana Aleksaginanıñ bildirgenine köre, arslanlar parkı artıq tevqif altında degil, amma qapalı qala.
2019 senesi dekabrniñ 5-nde ayında Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» arslanlar parkınıñ faaliyetini toqtattı. Rusiye mahkeme vekilleri Qırımda parklarnı müürledi, dep bildirdi Zubkov Qırım.Aqiqatqa. İş adamınıñ malümatına köre, par qapatılğan soñ zarar miqdarı 10 million rubleden çoq oldı.
Bundan ğayrı, Rusiyeniñ Kaluga şeerindeki Merkeziy okrugnıñ Akemlik mahkemesi evelki instantsiyanıñ «Taygan» arslanlar parkınıñ reklamasını alıp taşlamaq qararını tasdıqladı.
Hatırlatamız, işğal etilgen Qırımnıñ sakinleri apiske alınğan «Taygan» arslanlar parkı ve «Skazka» ayvanat bağçasınıñ saibi Oleg Zubkovğa qoltutıp, fevralniñ 11-nde Aqmescit mahkemesiniñ binasına kelmege çağıra. Anda apiske alınmasınıñ istinafı baqılacaq oturışuv ötkerilecek.
Aqmescitte fevralniñ 7-nde apiske alınğan Zubkov tutulğan SİZO binası ögünde oña qoltutuv bir kişilik narazılıqları olıp keçti.
Fevralniñ 3-nde Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi «Taygan» parkında tişlengen turist Olga Solominanıñ davası boyunca qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnı apiske aldı.
Advokat Arman Petrosân Zubkovnıñ ketmeme seneti yerine eki ay apis müddetiniñ belgilenmesini «qanunsız» dep adlandırdı. İmaye mahkemeniñ tevqif qararını şikâyet etecek ola.
2014 senesi Rusiyeniñ yarımada ilhaqına qoltutqan qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyetinen zıddiyeti bar. Oleg Zubkov, mal-mülki bulunğan topraq damartılarınıñ vesiqalarını beş yıldan berli resmiyleştirip olamay, dep bildire.
Qırım işğali devamında Zubkov Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti tarafından oña nisbeten para cezaları ve qabaatlavlarnen bağlı tahminen 500 mahkeme oturışuvına bardı.


text:
kerey.kz TV Köz qaras Sayasat Twlğalar
ZAMANBEK NWRQADİLOVTİÑ WLI ÄKE KEGİN QAYTARMAQŞI
——————-
«Seni öltiru şıbınnan da oñay»: Nwrqadilovtiñ wlı qwpiyanıñ şetin 17 jıldan keyin şığardı (VIDEO)
Avtorı: Nwrlan Älinwr, 03.03.2022, “Türkistan” gazeti
Zamanbek Nwrqadilovtiñ wlı Qayrat Nwrqadilov «Uaqıt körsetedi» bağdarlamasına alğaş ret swhbat berip, 17 jıl boyı aytpağan qwpiyasın jariyaladı dep habarladı turkystan.kz.
Onıñ aytuınşa, endi äkesi Zamanbek Nwrqadilov turalı bar şındıqtı aytudıñ säti kelgen. Şındıqtı aytu meniñ parızım dep sanaydı.
«Äkem sayasattıñ qwrbanı boldı. Eki ret jüreginen, bir ret mañdayınan atıp, öz-özine qol jwmsadı degenge kelispeymin. Qaytıs bolğanda departamenttegiler meni jäbirlenuşi bolıp, barlıq saraptama qwjattarğa sen qol qoyasıñ dedi. Bir jwma ötkennen keyin pal'to kigen wzın boylı organdağı eki jigit keldi. Olar «öz-özin öltirdi boladı, suicid dep jazamız, sen soğan kelisesiñ» dedi. Men kelispeymin desem, olar «ashanada wşıp jürgen şıbınnan göri seni öltiru oñay, sen bizge problema emessiñ» dedi. «Seniñ balalarıñ äli kişkentay, olardı erteñ kim asıraydı?» dep ayttı. Sosın olar oylanuğa bir kün mwrsat berdi. Bir künnen keyin bölimşege barıp, qwjattarına kelisemin dep qol qoydım», – dedi Qayrat Nwrqadilov.
Osılayşa, ol 17 jıldan keyin prokuraturağa isti qayta qarau jöninde arız jazğan.
https://youtu.be/Z04lZAwCvwM


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırımtatar Milliy Meclisiniñ diplomatik eyyetlerniñ ve halqara teşkilât temsilcileri ile dörtünci adetiy körüşüvi vaqtında Rusiyege qarşı cezalarnı onıñ Donbass ve Qırımdaki areketleri sebebinden ayırmamaq teklifinde buyurdılar.
Bu aqta Kiyevde dekabr 15 künü körüşüvden soñ keçirilgen brifingde Ukrainda prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qırım ve memleketimizniñ şarqında olğan vaqialar boyunca cezalarnı birleştirmek zaruriyeti ile bağlı sual muzakere etildi», – dedi Cemilev.
O şunı da qayd etti ki, cezalarnıñ olması Rusiye BMT Havfsızlıq Şurasınıñ daimiy azası olğanı ile mürekkepleştirile.
Çubarov körüşüvde çıqışta bulunıp, Ukraina şarqında ve Qırımda Rusiye istilâsı ayrı baqılsa, yarımada işğaliniñ qanuniy olaraq tanılması mümkün.
«Qırımnı aqiqaten coya bilemiz ve qırımtatarları işğalciniñ pancasına tüşer», – dedi Meclis yetekçisi körüşüvde.
Mustafa Cemilevniñ sözlerine köre, elçihanelerden bazıları Meclis ile körüşüvge kelmedi. «Qıtay cevap bermedi, Özbekistan… Rusiyeni çağırmadıq», – dedi Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi.
Körüşüvde dünyanıñ 28 memleketinden diplomatik eyyetlerniñ ve 10 halqara teşkilâtnıñ temsilcileri buluna edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay


text:
`تەزىيە باياناتى` tépilghini
xewerler [189]
- türkiye hindonéziyege teziye bildürdi
- shentop pelestin xelqige teziye bildürdi
- erdoghan balida pirézidént baydin bilen körüshti
- jumhur reis erdoghan türkiyege teziye bildürgenlerge rehmet éytti
- tünügün istanbulda yüz bergen bomba hujumi üchün teziye uchurliri élan qilindi
- padishah selman jumhur reis erdoghangha teziye télégrammisi yollidi
- bartindiki kanda qaza qilghanlar üchün her qaysi döletlerdin teziyenamiler kelmekte
- erdoghan türkiyege teziye tileklirini yollighan döletlerge rexmet éytti
- dunya jamaetchiliki türkiyege teziye bildürdi
- türkiye wénézuélagha teziye bildürdi
- türkiye taylandqa teziye bildürdi
- shi jinping putingha teziye bildürdi
- erdoghan qeredawining oghli bilen körüshüp, teziye bildürdi
- türkiye yaponiye bilen jenubiy koréyege teziye bildürdi
- chawushoghlu ezerbeyjangha teziye bildürdi
- erdoghan bilen shentop engliyege teziye bildürdi
- türkiye aljiriyege teziye bildürdi
- chawushoghlu kobagha teziye bildürdi
- türkiye irangha teziye bildürdi
- türkiye misirgha teziye bildürdi


text:
Antından vazgeçken ve Qırımda Rusiye tarafını alğan ukrain flotunıñ 6 biñ deñizcisi «Barıştırıcı» saytınıñ (separatist ve terroristlerniñ cinayetleri boyunca) malümat bazasına kirdi
Bunı Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Anton Geraşçenko öz Facebook saifesinde bildirdi.
Onıñ malümatına köre, Rusiye Qara deñiz flotunıñ bazasına irişimni «Aqyarda qalğan belgisiz vatanperverler» açtılar.
«Ne içün rusiyeliler öz zenaatdaşlarına ayaq çalalar bilmeymiz, amma fikrimizce, satqınlarnı kimse sevmey, atta işğalciler de», – dep yazdı Geraşçenko ve yaqında Qırım, Lugansk ve Donetsk vilâyetlerinde işine devam etken mahkemeci, prokurorlarnıñ cedveli peyda olacağı aqqında bildirdi.
Evel deputat 2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qol tutqan Qırım deputatları aqqında malümat istihbaratqa berilecegini bildirgen edi.
Fevral 13 künü Ukraina Yuqarı Şurası Ukraina baş prokurorından Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ ve Aqyar şeer şurasınıñ deputatları, Qırımnıñ diger vekâletli şahıslarını mesüliyetke çekmege talap etti. Ukraina parlamentiniñ fikrine köre, Qırım deputatları memleketniñ topraq bütünligini bozğanı ve devlet hainligini etkeni sebebinden cezalanmalı.


text:
Marketing xızmeti bóliminiń iskerligi
Bólimniń tiykarǵı wazıypalarınan biri, studentlerdi qabıllaw kórsetkishlerin anıqlaw máqsetinde jumıs beriwshiler (kárxana hám mákemeler)diń barlıq tálim baǵdarları yamasa qánigeliklerge bolǵan talapların (buyırtpalar) itibirǵa alǵan halda mámleketlik grantlar hám tólemli-kontrakt tiykarında «buyırtpalar portfeli»n qáliplestiriw. Institut pitkeriwshilerin jumıs orınlarına bólistiriw boyınsha komissiya dúziw, bólistiriw komissiyası tárepinen jumıs beriwshi mákeme, kárxana hám shólkemlerdiń kadrlarǵa bolǵan real talapbına muwapıq pitkeriwshilerdi jumısqa bólistiriw jobasın (dáslepki, anıqlanǵan) islep shıǵıw hám juwmaqlawshı bólistiriwdi ótkeriw, olardıń nátiyjesi boyınsha pitkeriwshilerdiń jeke bólistiriw dizimin dúziw hám ulıwmalastırıw. Jańa oqıw jılına qabıllaw boyınsha rejeniń orınlanıwı (mámleketlik grant hám tólemli-kontrakt tiykarında qabılllaw rejesi, kelip túsken arzalar, konkurs, qabıl etilgen studentler sanı, olardıń kursları, tálim baǵdarları (qánigelikler) boyınsha bólistiriliwi, oqıtıw tilleri hám t.b.) haqqında maǵlıwmatlar bankin jaratıw. Bakalavriat baǵdarları hám magistratura qánigelikleri boyınsha studentlerdiń kásiplik sheberligin arttırıw hám pitkeriwshilerdi jumısqa bólistiriwde universitettiń tiyisli bólimleri (ilimiy, metodikalıq kenesler, oqıw-metodikalıq bólimler, fakul’tetler, kafedralar h t.b.) menen islesiw, olar tárepinen ámelge asırılǵan is-ilájlar sapasın analizlew hám bahalawda qatnasıw, marketing siyasatın ámelge asırıwda tiyisli bólimler xızmetin muwapıqlastırıw.
Jas kadrlar menen islesiw inspektorlarınıń wazıypası:
- Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “2005-2006-oqıw jılında Ózbekstan Respublikası joqarı oqıw orınlarına qabıl etiw boyınsha 2005-jıl 2-iyundaǵı PQ-92 sanlı qararına muwapıq barlıq bakalavr tálim baǵdarı hám magistratura qánigelikleri boyınsha mámleketlik grant tiykarında bilim alǵan JOO pitkeriwshilerin eń keminde úsh jıl jumıs islep beriw shárti menen oqıw orınına, qárxana hám shólkemlerge jumısqa bólistiriw boyınsha wazıypalardı óz waqtında orınlaw hám qadaǵalaw;
- universitette tayarlanıp atırǵan joqarı qánigeli kadrlarǵa kárxana, mákeme hám shólkemlerdiń talabın fakul’tetler, kafedralar hám rektorat penen úyrenip shıqqan halda maǵlıwmatlar bazasın qáliplestiriw;
- miynet bazarı konyukturasın úyreniw, qabıl etiw kórsetkishlerin usınıw, paydalanıwshılardıń pitkeriwshilerge bolǵan real buyırtpası tiykarında qáliplestiriw, studentler kontingenti, pitkeriwshilerdiń jumısqa ornalasıwı haqqındaǵı maǵlıwmatlar bazasın qáliplestiriw hám óz waqtında Joqarı hám orta arnawlı bilim ministrligine usınıw, mámleketlik grant tiykarında qabıl etilgen bakalavr hám magistrlar menen oqıwdı pitkergennen keyin bilimlendiriw mákemelerinde yaki kárxanalarda keminde úsh jıl islep beriw haqqında shártnama dúziw (bir ay múddet ishinde) pitkeriwshilerdiń qálewin inabatqa alǵan halda. Mámleketlik grant tiykarında pitkergen jas qánigelerdi respublikamızdıń ekonomikalıq tarmaqlarında nátiyjeli paydalanıw ushın olardı óz waqtında jumıs penen támiyinlewge kómeklesiw;
- pitkeriwshilerge jumıs orını haqqında maǵlıwmat beriw, miynet yarmarkaların ótkeriwdi shólkemlestiriw (administraciya járdeminde);
- ótken oqıw jılı pitkeriwshileriniń jumısqa jaylasqanlıǵı haqqındaǵı maǵlıwmatların tayarlaw.


text:
Bügin, 9 mausımda «QazAvtojol» WK AQ qoğamdağı narazılıqqa qaramastan äleumettik jelilerdegi resmi paraqşasında eldegi birinşi sanattağı jol töselgen bes aumaqta biıl joldıñ aqılı bolatının mälimdedi.
Atap aytqanda, olardıñ qatarında «Batıs Europa – Batıs Qıtay» (Qaynar-Taraz, Taraz-Şımkent, Şımkent-Qızılorda, Şımkent-Taşkent), Şuçinsk-Kökşetau, Qapşağay-Taldıqorğan, astana-Pavlodar jäne Aqtau-Jetibay-Jañaözen magistral'darı men astana, Qarağandı, Pavlodar qalalarınıñ aynalma joldarı bar.
Wlttıq kompaniya aqılı bolatın joldardıñ sapasın tekserudi tarif engizerden bwrın emes, endi qolğa alıp jatır. Jol aqısı sol küyinşe qaladı, äzirge bağanıñ ösui qarastırılmağan delingen kompaniya habarlamasında.
Aşıq derekközderdegi mälimetterge qarağanda, atalğan aqılı jol bağası kölik qwraldarınıñ türine baylanıstı özgerip otıradı. Jeñil kölikter şaqırımına 1 teñge, al avtobustar orın sanına qaray 1 şaqırım üşin 5-15 teñge aralığında, jük kölikteri jük kölemi men salmağına säykes är şaqırımğa 5-25 teñge aralığında töleydi.
Biıl jazğıtwrımda, mamır ayınıñ ayağınan beri Qazaqstanda joldar aqılı boladı degenge halıq narazılıq bildirip, birneşe öñirde köpşilik qatısqan qarsılıq jiındarı ötip keledi. Industriya jäne infraqwrılımdıq damu ministri Beybit Atamqwlov biıl 5,8 mıñ şaqırım jol aqılı bolatının mälimdegen. Şalğay jolğa is-saparğa şığatın jürgizuşiler jol sapasınıñ naşarlığın, aqşa töleuge layıqsızdığın aytıp, mwnıñ soñı qımbatşılıqqa alıp keletinin aytıp şağınadı.


text:
Keçken künü Qırımda 6 hasta koronavirus yuqunçından vefat etti, dep aytıla Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında. Böylece, Qırım akimiyetiniñ statistikasına köre, Qırımda pandemiya vaqtında COVID-19-dan vefat etken hastalarnıñ sayısı 194 oldı.
«2503 insan ambulator tedaviylevde buluna, 2389 kişi hastahanelerde koronavirus ve pnevmoniyadan tedaviylene, 82 insan observatorlarğa alındı. Umumen 11584 COVID-19 hastası qayd etildi. 7406 kişi tüzelgen soñ hastahaneden çıqarıldı», – dep aytıla müessise haberinde.
Keçken künü Qırımda 220 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda pandemiya vaqtında 7406 insan tüzeldi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya yarımadada koronavirus yuqunçından vefat etkenlerniñ sayısı arta, dep qayd ete. Soñki eki aftada 49 vefat qayd etildi, 28-i soñki aftada.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Beläsezme bügen nindi zur bäyräm, duslar? Nindi zur häm yaqtı bäyräm bügen? Kön belän tönneñ közge tigez çağı. Uñış cıyunıñ tämamlanu çorı — Sömbelä bäyräme. Tatarlar häm ğomumän, törki xalıqlar, şulay uq fin-ugor häm başqa milli törkemnär bu bäyrämne küp ğasırlar buyı ütkärälär. Sömbel — ul borınğı şumerlar zamannarınnan uq babalarıbıznıñ telenä kergän süz. Şumbel, annarı sömbel, ul başaq, sarı, altın başaq, arış igeneneñ altın kebek balqıp toruın añlata. İsegezdäme, 21 martta tatarlar, qazaxlar, üzbäklär häm başqa bik küp xalıqlar Yaña yılnı qarşılıylar, Näwräz bäyrämen ütkärälär. Cir häm kük, yaz häm cılılıq, yaña tormışqa ömetlär bäyräme ul. Soñğı yıllarda uramnarda Näwrüz — möbäräkbad digän täbrik süzläre xätta şähär uramnarında da kürenä başladı. 14-15 yıl elek xätta çit il tatarları belän eşli torğan Watan cämğiäte Näwrüz çibäre digän matur häm uñğan qızlar bäygese dä ütkärgän ide. Näwrüz qayta başladı.
Ä menä Sömbelä bäyräme haman da äle ayırım awıllarda, mädäniät yortlarında qaywaqıtta ğına ütkärelä. Filologiä fännäre doktorı Marsel' Bakirov şuşı borınğı bäyrämneñ tarixın öyränep, Sömbelä bäyrämen bügen ütkärü tärtiben, ssenariyın yazğan. Bu ssenariy kitaplarda, jurnallarda basılıp çıqtı. Telägän keşe belä, Sömbelä bäyrämendä basuda arış költäse bulıp bizälgän matur qızlar bula, cir, tabiğät, tormış turında bäyetlär başqarıla. Döresen genä äytkändä, xalqıbıznıñ yäşäw räweşe Sabantuyı, Näwrüz, Sömbelä bäyrämnäre kebek istälekle häm qäderle mizgellärdä kürenä häm yäşlärne matur tormışqa cälep itä. Monda äxlaq tä, sänğät tä, tarix ta, xalıq icatı ta bar. Marsel' Bakirov ssenariy buyınça Möslim rayonı üzeşçännäre Sömbelä bäyräme yolasın äzerläp, säxnägä quyğannar, xätta Qazanğa kilep tä, tamaşanı kürsätkännär. Ber tatarlarnı ğına tügel, başqa millätlärne dä üzenä tartqan, ğaşıyq itkän bäyräm bu — Sömbelä.
Ä xäzer - sensatsiä. Sömbelä bäyräme turında İntertat elektron gazetası häm Tatarstan—Yaña ğasır telekompaniäse genä iskä aldı. Xätta Sömbelä bäyrämendä başqarıla torğan matur cırlar, taqmaqlar yazılğan audio—video tasma tabu da mömkin bulmadı. Qazan bötenläy başqa xislär häm waqiğalar belän yäşi. Anda borınğı, tarixi binalarnıñ urının qulğa töşerep, üz faydalarına käsep yortları tözü omtılışı köçleräk. Soñğı atnalarda internatsionalizm häm terrorçılıqqa köräş digän bulıp, milli tarix häm mädäniätkä şiklänep qaraw, basılu ğälämätläre kürenä. Bügen mäçet manarası belän qurqıtu häm Kulikovo qırı belän ğorurlanu tabiğiyraq häm köçleräk kürenä. Ä qızğanıç, küp aqça da, xämer dä taläp itmäs ide ul altın başaqnı häm qoyaş cılısın, xezmätne zurlağan Sömbelä bäyräme. Ägär dä ul bügenge zaman keşeläreneñ küñelenä ütep kersä.Rimzil Wäli


text:
Moskvada ukrain jurnalisti Roman Tsimbalükniñ tutılması içün resmiy sebep – vesiqalarnıñ teşkerilmesi olsa da, Tışqı işler nazirligi bunı Rusiye tarafından yapılğan provokatsiya olaraq tanıy. Bını Radio Svobodağa bergen izaatında Ukraina TİN temsişcisi Maryana Betsa beyan etti.
O dedi ki: «Qanınsız tutuluv aqqında haber alğanımıznen, konsulımız birden politsiya bölügine keldi. Biz Rusiye Tışqı işler nazirligini de bu meselege celp ettik, bu adiseniñ sebebini ögrenmege istedik – çünki bu jurnalist Rusiyede çalışmaq içün izin alğan edi, anda ende çoq yıllar devamında çalışa. Ekinciden, onıñ azat etilmesi içün tedbir alınılmasını istedik. İlk malümatqa köre, protokol tizilmedi, resmiy sebep – vesiqa teşkerüvi. Bunen beraber, biz añlaymız ki, ukrain jurnalistlerini Rusiye Federatsiyasında manasız tutmaylar».
Jurnalist Roman Tsimbalük ve operator Nikita Borodin mart 21 künü tutuldılar. Aliy oquv yurtınıñ binasında ukrain bayrağını asqan Moskva devlet universitetiniñ aspirantı ile subet yazğanları vaqqıta olarnı tuttılar ve vesiqalarını tutıp aldılar.
Tsimbalükniñ sözlerine köre, onı «çekimlerniñ ruhsetini» teşkermek içün polis bölügine ketirdiler.


text:
«Ukrainadan Qırımğa kombaynlarnıñ kelüvi içün bayağı ariza kelmekte. Şimdi cumhuriyetniñ yolbaşçılığında bu mesele baqıla. Ukraina olarnı yiberirmi degen sual bar, bizim tarafımızdan problem olmaz», – dedi Polüşkin.
«Nazir»niñ sözlerine köre, Ukraina agro şirketleri Qırımğa çalışmaq içün 200 kombaynnı yollamaq içün arizalarnı azırladı. Qırımnıñ agrar şirketlerinde 1100 kombayn bar, Polüşkinniñ aytqanına köre, bereketni cıymaq içün bu yeterlidir, amma Qırım Ukrainadan zemaneviy kombaynlarnı qabul etmege azır.
O şunı da qayd etti ki, Qırımda «Ukragrolizing» ukrain devlet şirketiniñ 140 ziyade kombayını bar. Olar «cumhuriyet»niñ mülkiyetine keçti ve daa OOO «Ukrainskaya prodovolstvennaya kompaniya»nıñ 40 kombayını da bar. «Nazir»niñ sözlerine köre, bu tehnika ile de bereketni cıymağa mümkün.


text:
Rostov-na-Donu №5 (Rusiye) tahqiqat izolâtorında tutulğan Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti ciddiy seviyede fenalaştı. Bu aqta Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırımtatarı hronik hastalıqları ağırlaşqanını şikâyet ete: büyrek yetersizligi ve işemik yürek hastalığı. Bundan ğayrı, sırtı ağırğan Servet Gaziyev mart ayından berli Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkeme oturışuvlarında iştirak etip olamay. Soñki beş oturışuvda Servet içün acele yardım çağırılğan edi. Ekimler mahkemede iştirak etmesi imkânsız olğanını aytıp, yatıp raatlanmasını tevsiye etkenler», – dep aytıla haberde.
Denisovanıñ malümatına köre, SİZO hadimleri advokatlar ve Gaziyevniñ tibbiy yardım muracaatlarını körmemezlikke ura, bu insan aqlarını boza.
«Şahsiy muracaatlarğa ve advokatnıñ SİZO memuriyetine tibbiy yardım ve ekim baquvı muracaatlarına qulaq asılmay. Servet Gaziyev dayanılmaycaq ağrıdan zarar köre, bu işkence ve insaniyetsiz yanaşuvğa teñ kelip, insan aqları ve esas serbestliklerni qoruv şartnamesiniñ 3-ünci maddesini boza», – dep qayd etti Denisova.
Onıñ qayd etkenine köre, o, Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Gaziyevniñ aqlarını ğayrıdan tiklemege, kerekli tibbiy yardım köstermege ve sağlıq vaziyeti sebebinden sıñırlav tedbirini deñiştirmege talap etti. Denisova Rusiye baş prokurorı İgor Krasnovğa muracaat etip, SİZO hadimleriniñ areketlerine uquq ceetinden qıymet kesmesini talap etti.
Rostov-na-Donu (Rusiye) mahkemesi yaramağan dava mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti sebebinden Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvını başqa künge qaldırğan edi. Oña yatıp raatlanmağa tevsiye etilgen edi.
Mayısnıñ 13-nde Rostov-na-Donu mahkeme oturışuvında Servet Gaziyev yaramağan edi. «Acele yardım» feldşeri bir qaç ağrı kesici ine urdı, amma Gaziyev mahkeme soñuna qadar raatsızlanğan edi. Martnıñ 30-nda Gaziyevniñ aşqazan ağrıları sebebinden de mahkemege «acele yardım» çağırılğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov yarımadada fevral 21 künü yapılğan yaqalav ve tintüvlerini «cemaatnı qorqutmaq içğün yapılğan aktsiya» dep adlandırdı ve qırımlılarnı birleşmege ve bir birine qol tutmağa çağırdı. Bunı Umerov fevral 21 künü, Aqmescitte Boğurça qasabasında Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerilgen soñ, Facebookta izaatlap yazdı.
İlmi Umerov: «Kene Qırımda ağır bir kün. Bir tek tintilgen eviniñ saibi yaqalanmadı, oña destek köstermek içün kelgenlerniñ de bazılarını yaqaladılar. Maqsat aynı qala – er kesni qorqutmaq ve qorquda tutmaq. Cemaatnı qorqutmaq içün yapılğan aktsiyası devam ete... Zapt etilgen Qırımda yaşap, daa qaviy birleşmege kerek... Birilerinde tintüv, mahkeme, yaqalav, apiske alınuv ya da buna oşağan bir şey olğanını eşitseñiz – destek köstermek içün keliñiz... Qırımtatar halqınıñ öz aqları içün zorbalıqsız küreşi yañı şaraitlerde devam ete – işğal altında ve uquqsız adaletsizlikte», – dep yazdı.
Qırımda, Aqmescitniñ Boğurça qasabasında, fevral 21 künü saba, Rusiyeniñ silâlı hızmetleri, Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerdi.
Bunen beraber Marlen Mustafayevni desteklemek içün kelgen insanlardan da 10-den ziyadesi yaqalandı. İnsanlarnı yaqalamazdan ögüne, politsiya hadimleri megafon vastasınen, toplaşqanlar kütleviy merasimler aqqında qanunlarını bozğanlarını ilân ettiler.
Rusiye silâlı hızmetleri Boğurçada ötkergen areketlerini izaatsiz qaldıralar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Büyük palatanıñ Qırım ile bağlı qararını “Ukrainanıñ ğalebesi”, dep adlandırdı.
Bu aqta o, yanvarnıñ 14-nde Kyivde brifing vaqtında bildirdi.
“Elbette bu Ukrainanıñ ğalebesi. Bu, Rusiyeni Ukrainağa qarşı tecavuzı sebebinden qanuniy mesüliyetke celp etmek içün müim adımdır. Er bir yañı adımnen bu mesüliyetniñ qıymeti artacaq. Eminim ki, Ukrainanıñ qanuniy areketleri adım-adım Ukrainanıñ 2014 yıldan berli haber bergen aqiqatnı tasdıqlaycaq ve Rusiye tarqatqan bütün sahte malümatnı red etecek”, – dedi Kuleba.
Yanvarnıñ 14-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırım ile bağlı Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca Büyük palatanıñ qararını ilân etti. Oña köre, mahkeme davanı “qısmen maqbul” tanıdı ve onıñ aslını baqıp başladı.
Avropa insan aqları mahkemesiniñ matbuat içün beyanatında, Ukrainanıñ Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuluvı faktlarına dair “yeterli qadar delil olğanı” aqqında yazıla:
- merametsiz davranuv ve qanunsız yaqalavlar;
- yarımada sakinlerine Rusiye vatandaşlığını qabu ettirüv;
- ROK ait olmağan diniy liderlerni taqip etüv ve qorqutuv, kilse ve camilerde tintüvler keçirüv;
- kütleviy haber vastalarnıñ işini sıñırlav;
- cemaat ögünde toplaşuvlar keçirilüvini yasaq etüv, numayışlarnıñ teşkilâtçılarını yaqalav ve qorqutuv;
- vatandaşlar ve hususiy şahıslardan mal-mülküni tutıp aluv;
- mekteplerde ukrain tilini sıñırlav ve mektepte ukrain tilinde laf etken talabelerni taqip etüv;
- Qırım ve Ukraina qıtası arasında dolaşuv serbestligini sıñırlav;
- qırımtatarlarnıñ aqlarını bozuv.
Aynı zamanda, mahkeme bir sıra beyanat isbatlanmağanını bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar eki qırımtatar qadınnıñ ve olarnıñ 7 balasınıñ Suriyedeki qaçaqlar lagerinden çıqarılmasını tevsir etti. Onıñ bildirgenine köre, ukrainler ukrainler Suriyeniñ şimal-şarqındaki qaçaqlar içün qapalı legerlerde “ğayet qıyın şaraitte” aman-aman üç yıl keçirgenler.
“Niayet, devamlı ayırılıqtan soñ tahliye etilgen vatandaşlar tuvğanlarını quçaqlap olacaqlar. Qaytqanlarğa yardım kösterilecek, Meclis de bunda iştirake tecek”, – Cepparnıñ aytqanlarından alıntı ketire TİN matbuat hızmeti.
Aynı zamanda, onıñ bildirgenine köre, Suriyede qaçaqlar lagerlerinde ukrainler, şu cümleden qırımtatarlar da alâ dav qalmaqtalar.
"Tış işler nazirligi Prezident ofisi ve diger devlet organlar ile işbirlikte bu adamlarnı Vatanına qaytarmaq içün elinden kelgenini yapacaq. Qırımtatar Milliy Meclisini de faal cel etecekmiz", - dedi o.
Qadınlarnıñ Suriyeden tahliye etilüvini Ukraina Prezidentiniñ ofisinde de tasdıqladılar.
"Suriyedeki qçaqlar lagerinde tutulğan 9 ukrain vatandaşı Vatanına qayttı. Bu eki qadın ve yedi bala. Olarnıñ qaytarıluv planını şahsen prezident Volodımır Zelenskıy ile kelişilgen ve koordinatsiya etilgen edi", - yazıla bildirmede.
Ukraina akimiyeti eki qırımtatar qadınını ve 7 balasını Suriyeniñ şimaliy-şarqında bulunğan ve Suriye demokratik quvetleriniñ memuriyeti kontrolindeki Roj qaçaqlar lagerinden aldı. Bu aqta mahsus tedbirlerde iştirak etken, amma resmiy izaat berip olamağan Ukraina quvet müessiselerinden biriniñ hadimi Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisi ukrainalı qadınlarnıñ Suriyedeki qaçaqlar lagerinden qaytmasına yardım etmege çağırğan edi.
Refat Çubarovnıñ 2019 senesi mart ayında bildirgenine köre, 21 qadın ve 54 bala – Ukraina vatandaşları – Suriyede «viran etilgen infrastrukturalı zor şaraitlerde» buluna ve Ukrainağa qaytmaq içün yardım istey.
Suriyede 2011 senesinden berli vatandaş cenki devam ete, onıñ neticesinde tahminen 400 biñ kişi elâk oldı.


text:
Odesada avgustnıñ 18-i «Tokio Star» musafirhanesinde çıqqan yanğın sebebinden matem künü olaraq ilân etildi. Böyle bir qarar Odesa vilâyeti devlet memuriyetiniñ saytında derc etildi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Vesiqağa binaen, devlet akimiyeti ve yerli idare organları, devlet müessiseleri ve teşkilâtlarınıñ binalarında devlet bayrağı endirilecek.
Avgustnıñ 17-ne keçer gecesi Odesadaki «Tokio Star» otelinde yanğın çıqtı, onıñ neticesinde 8 kişi elâk oldı, on insan hastahanege alındı. Daa soñra Fevqulâde vaziyetler devlet hızmeti 9 kişi elâk oldı, dep bildirdi.
Odesa vilâyeti politsiyasınıñ yolbaşçısı Oleg Beh politsiya yanğın sebeplerini ögrene ve üç versiyasını baqa, dep ayttı.


text:
Kremlniñ nezaretinde çalışğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi iyünniñ 2-nde Andrey Zahteyniñ apis etüv müddetini avgustnıñ 7-ne qadar uzattı. Böylece, Qırımda «diversiyalar» teşkil etkeninde qabaatlanğan Zahtey 11 ay ve 28 kün devamında azatlıqtan matum qalacaq. Bunı Qırım.Aqiqatqa mabusnıñ advokatı Aleksey Ladin haber etti.
Rus taqiqatçısınıñ talabını advokat böyle añlattı: «Taqiqatçı nevbetteki sefer, Zahtey «şaatlarnı tehdit etmege devam ete bilecegini» ayttı. İmaye, mantıqlı sual berip, «ne vaqıt o tehdit etmege başlağan edi» dep sorağanda, iç bir cevap berilmedi. Dediler ki, Zahtey, Ukraina vatandaşı olıp, taqiqat organlarından ve mahkemeden gizlenmek mümkün olağanını tüşünmek içün esas bar».
Ladinniñ sözlerine köre, bu qararğa qarşı itiraz bildirilecek, bu ise İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etmek içün kerek olğan tedbirdir.
Rusiye taqiqatınıñ iddiasına köre, Yevgeniy Panov ve Andrey Zahtey, «diversantlar» taqımında olıp, Qırımda teraktlar yapmaq içün Sivaş gölü üzerinden Ukrainanıñ qıtaiy qısımından yarımadağa keçkenler. Rusiye mahsus hızmetleriniñ bergen malümatlarına köre, Üç Cılğa (Suvorovo) köyü civarında, eşyalarını sağlağan gizli yede, ukrainliler tutılğanda eki Rus zabiti elâk olğan.
FSB dey ki, Yevgeniy Panov ve Andrey Zahteyniñ ekisi de öz qabaatlarını qabul etti, lâkin mabuslar, prokuraturağa muracaat yollap, «itiraf ifadeleri» qıynavlar neticesinde berilgenini beyan etti. Zahtey Qırımda taksi aydayıcısı olıp çalışa edi. Panov, sıñırdaki kiriş noqtasından, eki tarafnıñ da talaplarına riayet etip, yarımadağa kirmege istegeni, amma Rusiye FSB hadimleri tarafından tutılğanını ayta.
Ukraina akimiyeti Rusiye tarafından ukrainlilerge atılğan qabaatlarnı red ete ve bu iddialarnı rusiye mahsus hızmetleriniñ «provokatsiyası» olaraq tanıy.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye muhalifet siyasetçisi Boris Nemtsovnıñ öldürüvini takbih etip, onı provokatsiya olaraq adladı, dep bildirdi Kremlniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, haber ete Radio Svoboda.
«Putin qayd etti ki, bu deşetli öldürüv sımarışqa oşay ve provokatsiya ola bile. Devlet yolbaşçısı Rusiye Taqiqat komiteti, İçki işler nazirligi ve Federal havfsızlıq hızmetiniñ reberlerine taqiqat gruppasını şekillendirip, cinayet taqiqatınıñ ketişatını şahsiy nezaret altında tutmağa avale etti. Rusiye prezidenti Boris Nemtsovnıñ soy-sop ve tuvğanlarına teren taziyeler bildire», – dedi Peskov.
Boris Nemtsovnı Moskvanıñ merkezinde fevral 27-de aqşam öldürdiler. Şaatlarnıñ aytqanına köre, eñ azından dört kere ateş açıldı. Nemtsov vaqia yerinde can berdi.
Öldürüv vaqtında Nemtsov bir qıznen kete edi. Rusiye İçki işler nazirliginiñ malümatına köre, o, Ukrainadan keldi.
Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, Moskvada «Tutuv» planı ilân etildi. Cinayet yerinde taqiqat-operativ gruppa çalışmaqta.


text:
Rusiye apishanesinden azat etilgen ukrainalı rejissör, qırımlı Oleg Sentsov kerçekleştirilgen Ukraina-Rusiye deñişiminden soñ Qırımnıñ tez vaqıtta işğalden qurtarılacağına ve Donbastaki zıddiyet bitecegine inanmay.
Bu aqta o, avgustnıñ 10-nda Kyivdeki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Rusiye Avropa toplulığında qalmağa istey ve Ukrainada memuriyet (Ukraina prezidenti – QA) deñişti. Bular bir keldi, şu sebepten biz mındamız. Bu Rusiyeniñ Ukrainanı yiberip, Qırımnı, Donbasnı keri qaytarmağa ve istegeniñiz kibi yaşamağa bermege azır olğanını köstermey. Yoq, bu olmaycaq», – dep tüşüne Sentsov.
«Endi aytqan edim, yüz yıl devam etken muzakereler bir künlik cenkten daa yahşıdır. Amma Rusiye ile barışıqnı aytsaq, qaşqır qoy terisinde ne qadar saqlansa da, qaşqır olıp qalacaq», – dep qoştı o.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ukrainalılarnı ava limanında qarşıladı. O, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, Rusiyede apiste tutulğan qırımtatar faalleriniñ azat etilüvi Ukraina-Rusiye almaşuvınıñ ekinci basamağı olacaq.
2014 senesi mart ayında Rusiye Ukrainağa ait Qırım yarımadasını işğal etti. Bir qaç künden soñ Rusiye Baş istihbarat idaresiniñ polkovniki İgor Girkin (Strelkov) yolbaşçılığında Rusiye mahsus arbiyleri Slavânsknı zapt etken soñ Donbasta Ukraina ve Rusiye desteklegen Rusiye gibrid orduları arasında silâlı zıddiyet başlandı. Onıñ neticesinde, Birleşken Milletlerniñ 2018 senesiniñ soñunda bergen malümatqa köre, tahminen 13 biñ insan elâk oldı.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildirdi ki, al-azırda Ukraina toprağınıñ 7% işğal altında bulunmaqta. Bunı o Davostaki Bütündünya iqtisadiyat forumı çerçivesinde «Ukrainanıñ kelecegi» sessiyasında çıqışta bulunıp ayttı, – dep haber ete UNİAN.
«Şimdi Ukraina tarihında eñ qıyın vaqıtları. Ukraina istilâ altında, yalıñız Qırım işğalinden soñ istilâ degil, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ 7% da işğal etilgen», – dedi o.
Petro Poroşenko Davostaki Bütündünya iqtisadiyat forumında çıqışta bulunıp, Rusiye Ukrainağa 9 biñden ziyade askerini yolladı, dep qayd etti.
Radio Svoboda bildire ki, Ukraina prezidenti Rusiyeden Minsk añlaşmalarına köre vazifelerniñ yerine ketirilmesi, «Ukrainadan çetel ordularınıñ çıqarılmasını» talap etip, Ukraina-Rusiye sıñırınıñ qapatılması kerekligini qayd etti.
Poroşenkonıñ bildirgenine köre, al-azırda «Ukrainada Rusiyeniñ 9000 askeri, 500 tankı, ağır topları ve BTRleri mevcut».
Poroşenko dedi ki, soñki künleri Rusiye Ukrainağa qoşma ordu, tank ve BTRlerni yolladı.
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov bu qabaatlarnı red etip, olarnı «sebepsiz» dep adladı.


text:
Ukrainanıñ sabıq prezidenti Leonid Kuçma qırımtatarlarnıñ yarımadada Qırımnı işğal etken Rusiyeden ziyade aqları bar olğanını bildire.
Bu aqqında o Çernigov tehnologik universitetiniñ studentleri ile körüşüvde ayttı, dep haber ete UNİAN.
«Rus territoriyası» aqqında aytsaq, Qırım kimge mensüp olğanını bilemiz, Rusiyege degil. Tatarlarnıñ, tamır halqnıñ olaraq, daa ziyade aqları bardır», – dep ayttı o.
Leonid Kuçmanıñ fikirince, qırımtatarlar demografik ceetten yarımadada akimiyet organlarını şekillendirecekler, soñra ise Türkiyege qoşulmaq içün referendum keçire bileler.
Rusiye Qırımnı işğal etip, ğalip çıqmadı, dep tüşüne o.
Eñ evelâ, Rusiye bu topraqnı zarur olğan şeylernen temin etip olamaz. Sabıq prezidentniñ aytqanına köre, Ukrainadaki vaziyet Rusiyeden yahşı olsa, o vaqıt Qırım Ukrainağa keri qaytacaq.
Lâkin o Qırım – Rusiye Federatsiyasınıñ bir qısmı degen laflarnen iç bir vaqıt razı olmaz.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Cumaertesi künü, yanvar 16-da, üylede Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ faalleri Herson vilâyetinde memuriy sıñırda blok-postlarını terk etecek.
Qırım.Aqiqatqa aktsiya ştabınıñ komandanı Lenur İslâmov bildirdi.
«Nazirler kabinetiniñ qararı çıqtı, oña köre işğal etilgen territoriyağa yüklerni ketirmege mümkün degil, işğal etilgen territoriyadan da aynı. Biz onı qabul ettik, çünki artıq bugünki şekilde devam etmege acet körmeymiz. Şimdi qamaçavnıñ şeklini deñiştiremiz», – dey İslâmov.
Onıñ sözlerine köre, üylede faaller naqliyatnıñ teşkerüvi içün turğan blok-postlarnı ala, amma nezaret noqtaları qala. Bunıñ ile faaller vatandaşlıq birligini teşkil ete, qamaçav yetekçisi aytqanı kibi, onı şimdi qayd etmekteler. Bundan soñ bu vatandaşlıq teşkilâtı Qırım ile memuriy sıñırda kiriş-çıqış nezaret noqtasına keçecek.
«Men Viktor Aleksandroviç Nazarenko ile subetleşem – Ukraina Sıñır hızmetiniñ başı, Qırımdandır, vatanperverdir. Bundan da ğayrı, mında olğan bütün noqtalarnıñ reberleri ve olarnıñ muavinleri ile bağ tutamız ve er bir areketimiz Ukraina sıñır hızmeti ile uyğunlaştırıla. Faaller nezaret kiriş noqtalarında olacaq», – dey İslâmov.
O, faallerniñ devlet organları işine qarışmaycağını bildirdi. Teşkilâtnıñ iştirakçileri yalıñız nezaret etecek ve başta bir talimattan keçecek.
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde aytılğanı kibi, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyada iştirak etken faaller öz faaliyetini Qırım ile memuriy sıñırda olğan nezaret kiriş noqtalarına avuştırıp olamaz. Qırım.Aqiqatqa Devlet sıñır hızmetiniñ reberi Oleg Slobodân aytqanı kibi, memurlar faallerge bu kibi meselelerni añlatqan edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.


text:
Aqmescitten Elvina Razakovanıñ ailesi RT Rusiye halqara haber kampaniyasına namus ve itibar qoruvı aqqında davasını açacaq ola, bunı Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov bildirdi.
«Raşatudey – bu qızçıqnı İGİLge bağlağanda aqlı degil ediñ! Elvinanıñ ailesi raşatudeyge qarşı namus ve itibar qoruvı aqqında davasını açacaq ola», – yazdı advokat Facebookta.
Kürbedinov dey ki, Elvinanıñ ailesi ve özü salı künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresine barıp keldiler. «Uquq qoruyıcı organları tarafından er şey olduqça nezaketli şekilde keçti. Acele sorğunıñ keçirilmesinde öz siñir ve israrlığını uquq qoruyıcılar işbu işniñ Moskva tarafından «kontrol» etilgeni ile añlattılar. Çünki Elvina halqara qıdıruvğa ilân etilgen edi. Elvinanıñ özü sağ-sağlamdır, Allahqa şükür!», – yazdı advokat.
Aqmescitte yanvar 13 künü ğayıp olğan Elvina Razakova tapıldı. Bunı babası Abdulaziz Razakov bildirdi. Babasınıñ aytqanı kibi, qız Krasnodarğa özü ketken edi.