text:
Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (69 Kb) Versiyasi' Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (69 KB)
Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
Ministrler Ken`esi baslıg`ının` birinshi orınbasarı, Ekonomika ha`m isbilermenlik ma`seleleri boyınsha – Kompleks basshısının` funktsiyalıq wazıypaları haqqında
REJE
1-bap. Ulıwma qag`ıydalar.
1. Usı Reje Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` Ekonomika ha`m isbilermenlik ma`seleleri boyınsha birinshi orınbasarının` (keyingi orınlarda Kompleks basshısı dep ataladı) funktsiyalıq wazıypaları usı hu`jjet penen belgilenedi.
2. Kompleks basshısı Ministrler Ken`esinin` normativlik-huqıqıy hu`jjetleri joybarların tayarlaydı, olardı a`melge asırıw boyınsha a`meliy ilajlardı islep shıg`adı ha`m atqarıwdı turaqlı tu`rde a`melge asıradı.
3. Kompleks basshısı ju`klengen wazıypalar menen funktsiyalardı orınlawda O`zbekstan Respublikası Prezidenti Apparatının` tiyisli xızmetleri, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisinin` palataları, O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabineti, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esi, sonday-aq, ma`mleketlik basqa da uyımlar ha`m sho`lkemler menen o`z-ara birge islesedi.
2-bap. Kompleks basshısının` wazıypaları ha`m funktsiyaları
4. To`mendegiler Kompleks basshısının` tiykarg`ı wazıypaları bolıp tabıladı:
O`zbekstan Respublikasının` Nızamlarında ha`m O`zbekstan Respublikası Prezidenti ha`m Ministrler Kabineti ta`repinen qabıl etilgen hu`jjetlerde belgilengen ekonomikalıq ha`m isbilermenlik tarawının` en` ha`miyetli tiykarg`ı wazıypalarına muwapıq aymaqtı kompleksli rawajlandırıw boyınsha usınıslar islep shıg`ıw;
Respublika ko`leminde islep shıg`ılg`an ha`m tastıyıqlang`an maqsetli bag`darlamalardın` orınlanıwın ta`miyinlew;
Kompleks basshısının` makroekonomikalıq ko`rsetkishlerin, sonın` ishinde, jalpı aymaqlıq o`nim, sanaat, investitsiya, xızmet ko`rsetiw, usaqlap satıw sawda aylanısı, eksport, infliyatsiya, ba`nlik, jergilikli byudjettin` ha`r jılg`ı prognoz parametrlerin tiykarlang`an halda islep shıg`ıw ha`m onın` orınlanıwın na`tiyjeli sho`lkemlestiriw, dibitorlıq-kriditorlıq qarızdarlıqlar ju`zege keliwinin` aldın alıw boyınsha sistemalı jumıslardı a`melge asırıw ha`m qarızdarlarlıqtı saplastırıwdın` na`tiyjeli usılların engiziw;
ekonomika ma`seleleri boyınsha tiyisli ministrliklerdin`, vedomstvolardın`, komitetlerdin`, kommertsiyalıq banklerdin` aymaqlıq strukturalarının` jumısın muwapıqlastırıw, xalıqtı isbilermenlikke tartıw maqsetinde olar menen kommertsiyalıq banklerdin` arasında baylanıs ornatıw ushın ha`r bir shan`araqqa kompleksli bank ha`m qarjı xızmetlerin usınıw arqalı jen`illikli kreditlew bag`darlamaların islep shıg`ıw ha`m so`zsiz a`melge asırıw;
tarmaqlıq ha`m aymaqlıq basqarıw uyımlarının` turaqlı birge islesiwin jolg`a qoyıw, ekonomikanın` barlıq tarmaqların, sonın` ishinde, bazalıq tarmaqlardın` turaqlı rawajlanıwı, onda respublikalıq, qalalar ha`m rayonlar kesiminde o`ndirislik ha`m miynet resursların aqılg`a ug`ras jaylastırıw ilajların islep shıg`ıw, ba`sekige shıdamlı o`nimler islep shıg`arıw ushın o`ndiristi modernizatsiyalaw, strukturalıq o`zgertiwdi ha`m diversifikatsiyalawdı a`melge asırıw, investitsiyalardı, sonın` ishinde, tikkeley shet el investitsiyaların qarjılay ha`m zamanago`y texnologiyalar tu`rinde tartıw, ka`rxanalar arasında kooperatsiya baylanısların ken`eytiw;
ekonomikalıq reformalardı teren`lestiriw, aymaqlıq ekonomika tarawın kompleksli rawajlandırıwdın` tiykarg`ı bag`darlamaların, sonın` ishinde, sanaat, investitsiya, jergiliklilestiriw, awıl xojalıg`ının` barlıq tarawın, a`sirese, paxta talshıg`ın ha`m miywe-ovoshtı qayta islew, xızmetler tarawın rawajlandırıw sıyaqlı maqsetli bag`darlamalalardı kepillikke alıng`an qarjı da`reklerin anıqlag`an halda respublika qalaları menen rayonlarının` jergilikli byudjeti parametrleri menen turaqlı tu`rde islep shıg`ıw ha`m so`zsiz a`melge asırıwdı ta`miyinlew;
aymaqlıq investitsiyalıq bag`darlamalardın` a`melge asırılıwın, respublika ekonomikasın rawajlandırıwdın` ortasha ha`m uzaq mu`ddetli bag`darlamalarına kirgizilgen iri investitsiya joybarların a`melge asırıwg`a ko`meklesiw;
menshiklestiriw protsesslerin teren`lestiriw ha`m ka`rxanalardın` ustav kapitallarındag`ı ma`mleketlik u`lesin ha`m aktivlerin jeke investorlarg`a, sonın` ishinde, shet elli investorlarg`a satıw esabınan respublika ekonomikasında jeke menshiktin` da`rejesin ha`m rolin arttırıw;
kishi biznes ha`m jeke isbilermenlikti rawajlandırıwdı qollap-quwatlaw, olardın` huqıqların qorg`aw ha`m erkinliginin` kepilligin ta`miyinlew, qolaylı isbilermenlik ortalıg`ın qa`liplestiriw, jan`a ka`rxanalar, sonın` ishinde, kishi biznes ha`m jeke isbilermenlik tarawında ka`rxanalardı sho`lkemlestiriw bag`darlamaların islep shıg`ıw ha`m a`melge asırıw, jan`a jumıs orınların jaratıw ha`m xalıqtın` ha`r qıylı qatlamlarının` ba`ntlik ma`selelerin sheshiw arqalı jergilikli byudjettin` da`ramat bazasın ken`eytiw, respublikalıq ha`m jergilikli byudjetke o`simlerdin` ko`lemin arttırıw esabınan jergilikli byudjet subventsiyasının` ko`lemin basqıshpa-basqısh qısqartıw ha`m saplastırıw;
awıl xojalıg`ı tarawındag`ı reformalardı bunnan bılay da teren`lestiriw, ko`p tarmaqlı fermer xojalıqların qarjılay qollap-quwatlaw, bul tarawdı industriyalasqan tarmaqqa aylandırıw maqsetinde awıl xojalıg`ının` barlıq tu`rdegi o`nimlerin qayta islewdi ha`m eksport etiwdi keskin ken`eytiw ushın arnawlı bag`darlamalalardı islep shıg`ıw ha`m a`melge asırıw;
islep shıg`arılg`an o`nimlerdi, aymaqlıq sanaat o`nimlerin eksport etiw bag`darlamaların islep shıg`ıw, du`n`yadag`ı baha kon`kturasın u`yrenip talqılap barıw ha`m jan`a tu`rdegi o`nimlerdi o`zlestiriw ja`ne oolardı jan`a bazarlarda eksport etiwdi ta`miyinlew boyınsha kompleksli ilajlar islep shıg`ıw ha`m a`melge asırıw;
insan ma`plerin ta`miyinlew, a`sirese, awıllıq jerlerde xalıqtın` turmıs da`rejesin ha`m sapasın arttırıw, bunnan bılay da abadan turmısta jasawı ushın pensiya ha`m napaqalar, real da`ramatların turaqlı arttırıw da`reklerin jaratıw, zamanago`y bank ha`m qarjı infrastrukturasın jaratıw esabınan naq pul to`lemlerin o`z waqtında a`melge asırıwdın` jan`a mexanizmi menen sistemasın engiziw;
usaqlaw ha`m ko`tere sawdanı, xızmetler ko`rsetiw tarawın sho`lkemlestiriw sistemasın jetilistiriw, sawdanı sho`lkemlestiriwdin` ha`m xızmetler ko`rsetiwdin` jan`a formaları menen tu`rlerin ken`nen engiziw, xalıqtı tutınıw tovarları ha`m xızmetler menen ta`miyinlew boyınsha marketing izertlewlew boyınsha bazarlardın`, yarmarka ha`m ko`rgizbelerdin` jumısın muwapıqlastırıw;
«Bir ayna» printsipi boyınsha isbilermenlik sub`ektlerine ma`mleketlik xızmetler ko`rsetetug`ın birden-bir oraylardın` ha`m ma`mleketlik xızmetler ko`rsetetug`ın basqa da wa`killikli uyımlardın` jumısın, sonday-aq, ma`mleketlik uyımlar menen isbilermenlik sub`ektleri arasındag`ı o`z-ara qatnasıqlardın` tikkeley baylanıssız tu`rlerin engiziwdin` jag`dayın talqılaw;
isbilermenlik ortalıg`ının` indikatorların bahalaw ha`m isbilermenlik sub`ektleri arasında o`tkerilgen soraw-juwaplardın` na`tiyjeleri tiykarında isbilermenlik ortalıg`ın rawajlandırıw boyınsha ko`rilip atırg`an ilajlardın` na`tiyjeliligi haqqındag`ı talqılang`an materiallardı tayarlaw ha`m son`ınan olardı O`zbekstan Respublikası Ekonomika ministrine kirgiziw;
aymaqta isbilermenlik ortalıg`ın bunnan bılay da jaqsılawg`a, sonday-aq, isbilermenlik sub`ektlerinin` huqıqıy kepilliklerin bekkemlewge ha`m kishi ha`m jeke isbilermenlikti bunnan bılay da rawajlandırıwdı xoshametlewge bag`darlang`an normativlik-huqıqıy hu`jjetlerdi jetilistiriwge baylanıslı usınıslardı islep shıg`ıw;
isbilermenlikti rawajlandırıwdag`ı en` a`hmiyetli mashqalalar boyınsha seminarlar ha`m do`gerek sa`wbetlerin turaqlı o`tkeriw, sonday-aq, isbilermenlikti qollap-quwatlaw boyınsha ko`rilip atırg`an ilajlardın` na`tiyjeliligi haqqındag`ı materialllardı g`alaba xabar qurallarında ja`riyalaw jolı menen isbilermenlik sub`ektleri arasında ma`limleme ha`m tu`sinik jumısların sho`lkemlestiriw;
O`zbekstan Respublikası Prezidenti Apparatına, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palatalarına ha`m O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetine ko`rip shıg`ıw ushın kirgiziletug`ın, sonday-aq, xalıq deputatları ta`repinen qabıl etiletug`ın normativlik-huqıqıy ha`m basqa da hu`jjetlerdin` joybarların ha`r ta`repleme ekonomikalıq, qarjı ha`m huqıqıy ekspertizadan o`tkeriw;
qaramag`ındag`ı sekretariyat ha`m tarawg`a baylanıslı tiyisli sho`lkemler menen ma`kemelelerde atqarıw ta`rtibin bekkemlew ilajları orınlanıwın qadag`alaw, jumıs alıp barıwdı ha`m qadag`alawdı sho`lkemlestiriw boyınsha normativlik hu`jjetlerdin` talapları tiykarında jumıstı sho`lkemlestiriw ha`m atqarıw ta`rtibin bekkemlew;
fizikalıq ha`m yuridikalıq shaxslardın` mu`ra`jatların a`meldegi nızamlarg`a muwapıq ko`rip shıg`ıw;
nızam hu`jjetlerine muwapıq basqa da wazıypalardı orınlaydı.
3-bap. Kompleks basshısının` huqıqları ha`m juwapkershiligi
5. Kompleks basshısı o`zine ju`klengen wazıypalar menen funktsiyalardı orınlaw ushın to`mendegi huqıqlarg`a iye:
Ministrler Ken`esinde ko`rip shıg`ılatug`ın ma`selelerdi talqılaw ha`m islep shıg`ıw ushın za`ru`r bolg`an materialllar menen mag`lıwmatlardı ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarının` aymaqlıq bo`limlerinen, qala ha`m rayonlıq ha`kimlerden, basqada sho`lkemlerden belgilengen ta`rtipte soraw ha`m alıw;
ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, ma`mleketlik atqarıwshı ha`kimiyat uyımları, basqa da uyımlar ha`m sho`lkemler basshıları menen wa`killerinin` qatnasıwında ma`jilisler o`tkeriw;
juwapkershilik ju`klengen ministrliklerdin`, ma`mleketlik komitetler menen vedomstvolardın`, ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları kollegiyalıq uyımlarının` ma`jilislerinde, sonday-aq, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esi Baslıg`ının` ha`m Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` tapsırmaları boyınsha – ma`mleketlik basqarıw uyımlarının`, Kompleks basqaratug`ın tarawg`a kiretug`ın ma`seleler boyınsha o`tkeriletug`ın ma`jilisleri menen jıynalıslarında qatnasıw;
za`ru`rlik bolg`anda Ministrler Ken`esinde ko`rip shıg`ılatug`ın ma`selelerdi islep shıg`ıw, ma`limleme ha`m talqılaw materialların, Ministrler Ken`esi hu`jjetleri joybarların tayarlaw ushın ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarının` basshıların, qala ha`m rayon ha`kimleri basshıları menen xızmetkerlerin mira`t etiw, usı maqsetler ushın waqtınsha eksport toparların sho`lkemlestiriw;
aymaqtı ekonomikalıq rawajlandırıw ma`seleleri ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarının` aymaqlıq bo`limleri, qala ha`m rayon ha`kimliklerinin` ha`m basqa da sho`lkemlerdin` basshıları menen xızmetkerlerinin` qatnasıwında ko`rip shıg`ılıwın ha`m dodalanıwın sho`lkemlestiriw;
ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarının` aymaqlıq bo`limlerine, qala ha`m rayonlıq ha`kimliklerge, basqa da sho`lkemlerdin` basshılarına operativlik penen sheshiwdi talap etetug`ın ja`ne basqarıw apparatına ju`klengen wazıypalar menen funktsiyalardı orınlawg`a baylanıslı ma`seleleler boyınsha belgilengen ta`rtipte tapsırmalalar beriw;
ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarının` aymaqlıq bo`limleri, qala ha`m rayonlar ha`kimlikleri, basqa da sho`lkemlerdin` normativlik-huqıqıy ha`m basqa da hu`jjetleri menen tapsırmalarının` orınlanıwı boyınsha jumıslardı belgilengen ta`rtipte u`yreniw;
O`zbekstan Respublikası Prezidentinin`, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palatalarının` ha`m O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetinin`, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` hu`jjetlerine ha`m tapsırmalarına, O`zbekstan Respublikası Prezidenti Apparatına, sonday-aq, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palataları apparatlarına ha`m O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabineti apparatının`, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin`, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esinin` tapsırmalarına muwapıq usınıslar menen hu`jjetler joybarlarının` ha`r ta`repleme ha`m o`z waqtında tayarlanıwı;
ekonomikalıq rawajlandırıw tendentsiyalarının`, ekonomika tarmaqları menen tarawlarında a`melge asırılıwının` sistemalı monitoringinin` alıp barılıwı, Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbsarı ko`rip shıg`ıwın ha`m qarar qabıl etiwin talap etetug`ın mashqalalı ma`selelerdin` kelip shıg`ıw sebeplerinin` o`z waqtında anıqlanıwı ha`m usınıslar tayarlanıwı;
ma`mleketlik uyımlar ha`m basqa da sho`lkemler ta`repinen Ministrler Ken`esine kirgizilgen usınıslar menen hu`jjetlerdin` sapalı ha`m o`z waqtında islep shıg`ılıwın sho`lkemlestiriwi, olardın` ekonomikalıq, qarjı ha`m huqıqıy ekspertizadan o`tkeriliwi, sonday-aq, tiykarlang`an juwmaqlardın` tayarlanıwı;
O`zbekstan Respublikası Apparatına, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palatalarına ha`m O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetine, Qaraqalpaqstan Respubliası Joqarg`ı Ken`esine ko`rip shıg`ıw ushın kirgiziletug`ın hu`jjetler menen usınıslardın` joybarların islep shıg`ıwdın` ha`m ekspertizadan o`tkeriwdin` sapası, sonday-aq, kirgizilgen joybarlar menen qabıl etilgen qararlardın` a`melge asırılıwının` ekonomikalıq aqıbetleri;
O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetinin` «Atqarıw ta`rtibin bekkemlew ilajları haqqında»g`ı 1999-jıl 12-yanvar`dag`ı 12-sanlı qararına muwapıq atqarıw ta`rtibinin` ta`miyinleniwi;
O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikasının` nızamlarının`, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palataları qararlarının`, O`zbekstan Respublikası Prezidenti pa`rmanlarının`, qararlarının`, biylikleri menen tapsırmalarının`, O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetinin` ja`ne Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` qararlarının`, biylikleri menen tapsırmalarının`, sonday-aq, Ministrler Ken`esi Baslıg`ı tapsırmalarının` ma`mleketlik uyımlar ha`m basqa da sho`lkemler ta`repinen orınlanıw halatının` o`z waqtında u`yreniliwi ushın juwap beredi.
4-bab. Kompleks basshısının` jumısın sho`lkemlestiriw
6. Kompleks basshısının` isleri O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikasının` Konstitutsiyalarına, «Jergilikli ma`mleketlik ha`kimiyat haqqında»g`ı O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikasının` Nızamlarına, O`zbekstan Respublikası ha`m Qaraqalpaqstan Respublikasının` basqa da nızamlarına, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palatalarının` qararlarına, O`zbekstan Respublikası Prezidentinin` hu`jjjetleri menen tapsırmalarına, O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetinin` qararlarına, biylikleri menen tapsırmalarına, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` qararlarına, biylikleri menen tapsırmalarına muwapıq, sonday-aq, Ministrler Ken`esinin` is rejeleri tiykarında sho`lkemlestiriledi.
Komplekstin` is rejesi kompleks basshısı ta`repinen tastıyıqlanadı.
7. Kompleks basshısının` O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarının`, O`zbekistan Respublikası Prezidenti parmanlarının`, qararları menen biyliklerinin`, Hu`kimet qararlarının` juwapkershilik ju`klenetug`ın ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarında, sho`lkemlerde, jergilikli atqarıwshı ha`kimiyat uyımlarında a`melge asırılıwının` sistemalı monitoringin ta`miyinlew boyınsha jumısı Ministrler Ken`esinin` is rejesine, sonday-aq, Miistrler Ken`esi Baslıg`ının` tapsırmalarına muwapıq kompleksli u`yreniwlerdi a`melge asırıw jolı menen, Ministrler Ken`esi, Ministrler Ken`esinin` Prezidium ma`jilislerinde ekonomika ha`m isbilermenlik ma`seleleri boyınsha kompleksinin` esapların tın`lag`an halda sho`lkemlestiriledi.
5-bap. Kompleks basshısı ta`repinen jumısları sho`lekemlestiriletug`ın komissiyalar ha`m ken`esler
8. Qadag`alawshı uyımlardın` jumısın muwapıqlastırıw komissiyası;
Ma`mleketlik mu`lkti shet el investorlarına satıw boyınsha tender sawdaların o`tkeretug`ın Ma`mleketlik komissiyanın` Qaraqalpaqstan Respublikası aymaqlıq tan`law komissiyası;
Mu`ddeti o`tip ketken debitorlıq ha`m kreditorlıq qarızlardı qısqartıw ha`m byudjetke to`lemler ta`rtibin bekkemlew boyınsha komissiyası;
Sanaat kooperatsiyası tiykarında tayar o`nimler, komplektlewshi buyımlar ha`m materiallar islep shıg`arıwdı jergiliklilestiriw bag`darlamasının` a`melge asırılıwın ta`miyinlew boyınsha arnawlı komissiyası:
Pul-kredit siyasatı boyınsha komissiyası;
Qarjı-xojalıq jumısın alıp barmay atırg`an ha`m nızmshılıqta belgilengen mu`ddetlerde o`zlerinin` ustav qorların sho`lkemlestirmegen ka`rxanalardı saplastırıw boyınsha arnawlı respublikalıq komissiyası;
Tutınıwshılardın` huqıqların qorg`aw boyınsha vedomstvolararalıq Ken`esi;
Alkagol` o`nimleri menen usaqlap satıw huqıqın beretug`ın ruqsatnama gu`walıqların beriw boyınsha arnawlı komissiyası;
Sotsiallıq ko`nlikpe orayı ma`seleleri boyınsha jumıs alıp baratug`ın Respublikalıq komissiyası.
Ko'rip shi'g'i'ldi': 6800
Betler
- Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
- Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Miistrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbsarı
- Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı


c: text/html

text:
Cuma künü, martnıñ 26-nda, Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde Rusiyede «patlayıcı madde ve silâ saqlap bergeninde» qabaatlanğan Kremlniñ eski siyasiy mabüsi Edem Bekirovğa qarşı dava baqılıp, «K-Telekom» şirketiniñ mütehassısı sorğuğa çekildi. O, tahqiqatnıñ bildirgenine köre, mabüske ait cep telefonınıñ bulunğan yeri aqqında esabat berdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, delil olaraq kösterilgen billing «mahkemede iç bir tenqitke dayanamadı».
Ladinniñ aytqanına köre, tahqiqat, Bekirov Balaklavskaya soq., 115 adresi boyunca ev yanında silâ çantasını gizli şaatqa berdi, dep bildire ve cep telefonı ağınıñ billingini delil olaraq köstere. Lâkin mahkemede berilgen suallerden soñ mütehassıs nomerniñ yöneliş tapuvı bir sıra şeyge bağlı olğanını aytıp, qullanıcınıñ tam o evniñ yanında olğanını eminliknen aytıp olamadı.
Ladinniñ qayd etkenine köre, bu «pek müim», çünki cinaiy davada qayd etilgen adres yaqınlarında o vaqıt musafirlikke barğan Edem Bekirovnıñ qızı yaşağan edi.
«Mütehassıs imayeniñ suallerine cevap berip, bu cep telefonınıñ nomerinen qullanıcı qayda olğanını yüz fayız añlatıp olamadı. Ya 89-ıncı, ya 115-inci evniñ yanında… Mütehassısnıñ aytqanına köre, qullanıcınıñ bulunğan yeri qayd etilgen sektor bir kilometr, on kilometr de ola bile», – dep qayd etti advokat Aleksey Ladin.
Nevbetteki oturışuv aprelniñ 7-ne planlaştırıldı.
Advokat Aleksey Ladin, Aqmescitniñ rayon mahkemesiniñ qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca oturışuvında şaatnı gizlemek acet yoq ve onı körip sorğuğa çekmek kerek, dep muracaat etti.
Bunıñ ögüne mahkemede Bekirovnıñ davası çerçivesinde Rusiye FSBsiniñ dört hadimi sorğuğa çekildi.
Sabıq siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davası fevralniñ 19-nda Aqmescitte temelden baqılıp başlandı.
Bundan evel Qırım Yuqarı mahkemesi evelki instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip, eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnı qıdıruvğa ilân etti.
2020 senesi mayısnıñ 14-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı. Daa soñra aynı mahkeme faalni mahkemege «zornen ketirmege» qarar berdi. Mayısnıñ 22-nde prokurornıñ muracaatınen qadı Bekirovnı qıdıruvğa ilân etmege qarar aldı.
Edem Bekirovnıñ fikirince, Qırımda yañıdan başlatılğan mahkeme esnası ve qıdıruvğa ilân etilüvi qabaatlayıcı ükümnen yekünlenecek.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kezlevde daa bir elâl et satıluvı ticaret noqtası çalışacaq.
Tair Samedinov (Kezlev ş.) yolbaşçılığında çalışqan fermer hocalığı “Elâl” keyfiyet sertifikatını aldı. Sertifikatnı Kezlev regionınıñ baş imamı Eskender Memetov taqdim etti.
İstihsal büyük baş ve kiçik baş ayvanlarnıñ soyuluvını etler taqsiminiñ araret rejimi, sanitar normaları ve tehnologiya talapları esasında, şariat ükümlerine uyğun olaraq intizam etmekte.
2020 senesi Kezlev bölgesiniñ imamı Eskender Memetovnıñ teşebbüsi ile Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ (Tavriya Müftiyatı) “Elâl” sertifikatsiya ve standartizatsiya bölügine fermer hocalığınıñ rehberi Tair Samedinovdan ariza keldi. Bir qaç ay devamında iş adamı bölük hadimlerinden konsultativ ve ameliy yardım alıp, istihsalını “elâl” standartlarına uyğunlaştırdı.
Tair Samedinovnıñ sözlerine köre, salahiyetli bir organdan böyle sertifikat almaq – elâl mahsulatlarını saylağan müşterilerniñ işançını qazanmaq demektir.
Bugünki künde sertifikatsiyadan keçken hocalıqnıñ et mahsulatları, müşterilerniñ din mensübiyetine baqmadan, eali arasında çoq populârdır.
“Bugün de bugün insanlar aşayt mahsulatlarını büyük diqqatnen saylay ve, elbette, işbu mahsulatlarnıñ ekologik taraftan temiz, himik qoşmalarsız, çeşit qatma maddelersiz olğanını bilseler, olarnıñ saylavı evelden bellidir”, – dep qayd etti Eskender Memetov.
Al-ı azırda Qırımda çalışqan aşayt mahsulatlarınıñ istisalcıları elâl saasını faal menimsey. Aşayt bazarınıñ mezkür saası bütün dünyada tez inkişaf ete ve büyük agroholdinglerniñ diqqatını celp ete. İşbu mahsulatlarğa büyük ihtiyac sayesinde teklifler de peyda ola.
“Elâl” sertifikatını aluv tertibinen Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ resmiy saytında tanış olmaq mümkün: https://qmdi.org/elyal-2/
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Fransuz ko'terilisi
Fransuz ko'terilisi bul Fransiya tariyxında 1789-1799-jılları dawam etken da'wir. Ol Fransiyag'a ko'plegen a'hmiyetli o'zgerislerdi alıp kelgen.
Ko'terilisnın' en' belgili waqıyalarının' biri bul 1789-jılı 14-iyulda Bastiliya tu'rmesinin' hu'jim etiliwidir. Bastiliya bul patsha shan'arag'ına boysınbag'anlardı qamap qoyatug'ın saray bolg'an, a'dette ol jerge adamlar o'lim jazasına jiberilgen. Ol Fransiyadag'ı u'shinshi yamasa en' pa's klass ta'repinen qıyratılg'an. Olar qamaqtag'ılardı bosatıp, keyin saraydı jag'ıp jibergen. Keyinirek olar Bastiliya gerbishlerinen ko'pir salg'an.
U'shinshi klass ja'miyettin' a'dilsiz bo'liniwi sebepli ko'teriliske shıqqan. Fransuz xalqının' shama menen 98%i u'shinshi klass bolg'an. Tek 1.5%i ekinshi klass ha'm 0.5%i birinshi klass esaplang'an. En' jarlı klass bolıwına qaramastan u'shinshi klass barlıq salıqlardı to'legen. Hu'kimet puldı baylıqqa ha'm urısqa sarplag'anı sebepli qarızdar bolıp qaladı. Patsha Lyudovik XVI salıqlardı ko'teriwdi qa'leydi. Ol barlıq u'sh qatlam adamlarınan du'zilgen birlikti yag'nıy General shtatlardı jıynaydı. Olar 1614-jıldan beri birge jıynalmag'an edi. Lyudovik XVI birinshi ha'm ekinshi qatlamlardı salıq to'lewge ma'jbu'rlemekshi boladı, biraq olar qarsı boladı. U'shinshi qatlam xalıqtın 98 in qurag'anlıg'ı ushın, bul General shtatlar birliginde ko'birek dawısqa iye bolıwdı qa'leydi biraq patsha og'an razı bolmadı.
Keyin u'shinshi qatlam o'zin "Milliy birlik" dep ataydı. Milliy birliktin' ag'zaları jan'a konstitutsiya u'stinde jumıs baslaydı. Bunnan keyin patsha u'shinshi qatlamdı General shtatlar birliginen shıg'arıp taslaydı.
Bul 1789-jılı Adam ha'm puxaralardın' huqıqı haqqında deklaratsiyanın' payda bolıwına alıp keledi. Ol Amerika ko'terilisinde qatnasqan Markiz de Lafayet atlı jas aristokratı ta'repinen jazılg'an edi. Deklaratsiya Frantsiyanı respublika dep ja'riyalaydı. Frantsiya Respublikası 'Azatlıq, Ten'lik ha'm Birlik' su'renine tiykarlang'an bolıwı ku'tildi. Bul ha'r bir adam azat, ten' huqıqlı ha'm barlıq ma'mleketlikler ten', ag'ayinler sıyaqlı bolıwı kerek degendi an'lattı. Biraq basshılar bunı tez arada Terrorg'a aylandırdıha'm onın' aqıbetinde 40,000 a'tirapında adamlar o'ltirildi, sonın' ishinde Mariya Antuanetta xanshayım ha'm Patsha Lyudovik XVI. O'ltirilgen adamlar patshanı qollap quwatlag'an, tiykarınan birinshi ha'm ekinshi qatlam adamları edi. Olar bul awdarıspaq dawamında gilyotina menen baslarınan ayrılg'an edi. Ko'terilisshiler ha'tte jan'a din menen jan'a kalendar islep shıg'ıg'a ha'reket etti.
Fransuz ko'terilisi Fransiyada monarxiyanı birotalag'a toqtattı. Biraq jıllar o'tip Napoleon Bonapart o'zin Frantsiya İmperatorı dep ja'ryaladı ha'm Respublikanı toqtattı.
Basqa web-saytlar[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- The Musée de Veygoux - Desaix ha'm Fransuz ko'terilisine arnalg'an muzey
- Adam ha'm puxaralardın' huqıqı haqqında deklaratsiya (inglis tilinde)


text:
İşğal etilgen Aqyarnıñ aman-aman 70 biñ sakini koronavirus tarqaluvınen bağlı sıñırlavlar sebebinden belgilengen 3 biñ ruble para almaq içün ariza berdi. Bu aqta şeer ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Tasil departamenti ilk kelgen 1 141 arizanı baqıp ödevge berdi… Al-azırda bir kerelik maddiy yardım almaq içün 68 biñ ariza berildi», – dep aytıla haberde.
Qırım.Aqiqatnıñ daa evel bildirgenine köre, Aqyarda çağına yetmegen balalar içün maddiy yardım almağa istegenler bank bölükleri ögünde nevbetlerge turdı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin 2020 senesi iyünniñ 1-nden itibaren 3 yaşından 7 yaşına qadar balalar içün er aylıq para bermege emir etti. Bu koronavirus pandemiyasınen bağlı vatandaşlarğa muracaat çerçivesinde aytıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezareti altında bulunğan Aqmecsit rayon mahkemesi yanvarniñ 11-nde qırımtatarlar ve musulmanlarnıñ evinde yapılğan tintüv ve tevqiflerge qarşı bir kişilik piket iştirakçisi Rustem Usmanovnı para cöremesimn tayin etti. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemliginiñ» faali Server Mustafayev ikâye etip berdi.
Mahkeme Usmanovqa 10 000 ruble (4400 grivna civarında –QA) para cöremesi şeklinde ceza tayin etti.
Mustafayev material ögrenilgeninde bir çoq protsesual yañlışlar yapılğanı aqqında ikâye etti.
«Meselâ, piketçi tutulğan vaqıtta plakatqa yazılğan metinnen, dava materiallarında aks etilgen metin biri-birinden bütünley farqlı. Protokol noyabrniñ 27-nde tizilgen, protokol tizilecegine dair celphameni ise o dekabrniñ 7-nde teslim alğan. Yani ilk-evelâ protokol tizilgen, ondan soñ celpname azırlanğan. Bölük memurinıñ hatasını açıq aydın köstergen faktlar olsa da, mahkemeci buña köz yumdı», – dep qayd ete Mustafayev.
Oktâbrniñ 14-nde Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada küç idareleriniñ qırımtatarlar ve musulmanlarğa qarşı yapqan repressiyalarına narazılıq bildirmek maqsadınen bir kişilik piketler ötkerilgen edi. Keççe rusiyeli mahkemeciler işbu piketlerniñ iştirakçilerine para cöremesi şeklinde ceza tayin etken edi.
Piket iştirakçilerine nisbeten piket keçirüv tertibini bozğanları içün (Rusiye Uquq bozuv Memuriy Kodeksiniñ 20.2 madddesiniñ 5 qısmı) memuriy protokollar tizilgen edi.
Ondan soñ mahkeme oturışuvları hususan Aqmescit, Canköy, Aluşta, Sudaq, ayrıca İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonınlarında da keçken edi. Qabatlağan tarafnıñ esas isbatı Qırım MVDsi ekspert merkeziniñ «piketler bir maqsat, fikirnen birleştirilgen ve umumiy teşkil etildi» degen ekspertizasına bazanğan edi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
İşğal etilgen Qırım memurları yarımadada ukrain tilli oqutuvı ile başlanğıç sınıflar artıq olmaycağı aqqında bildireler.
Yerli matbuat vastalarnıñ malümatına köre, böyle bildirüvni bugün cumhuriyetniñ tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova ilân etti.
«Rusiyeniñ Qırım federal diyarında ukrain tilli oqutuvı ile başlanğıç sınıflar artıq olmaycaq. İstegenler tapılmadı», – dedi Gonçarova.
Onıñ sözlerine köre, birinci sınıf talebeleriniñ ana-babaları rus tilli, qırımtatarlar yaşağan rayonlarda ise qırımtatar tilli oqutuvğa keçmek içün arizalarnı yazğanlar.
Bundan tek Aqmescitniñ sabıq ukrain gimnaziyası istisna ola bile. Mında ana-babalarnıñ dörtten bir qısmı balalarnı ukrain tilinde oqutmağa istegini bildirdi, – dedi Gonçarova.
Belli olğanı kibi, oquv yılnıñ soñunda Qırımnıñ bazı mekteplerinde talebelerniñ ana-babalarına mahsus sorav kâğıtlarnı bergen ediler. Mında ukrain ve qırımtatar tilli oqutuv aqqında fikirlerni bildirmege rica etile edi.


text:
Qırımda soñki ayda 48 oquv yurtunda yañı koronavirus hastaları qayd etildi, 100-den çoq talebe ve oca hastalandı. Bu aqta Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya oktâbrniñ 7-nde operativ ştab toplaşuvında bildirdi.
«Sentâbrniñ 1-nden başlap 48 tasil müessisesinde koronavirus hastaları qayd etildi, 57 hasta oca ve 49 hasta talebe qayd etildi, tek 15-iniñ keskin nefes virus yuqunçı alâmetleri bar edi. Qapalı tasil müessiseleri de bar», – dedi Penkovskaya.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov çoq hasta qayd etilgen sınıflar karantinge qapatılmalı, dep qoşmı.
«Amma metkeplerni uzaqtan tasilge keçirmeymiz», – dep qayd etti Aksenov.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda yañı koronavirus hastaları olğan 90 sınıf uzaqtan tasil ala.
Keçken künü Qırımda yañı antirekord qayd etildi – 118 koronavirus hastası.
Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 5288 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. Bütün müddet devamında 3246 insan tüzeldi, 72 kişi vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu, Ankara Rusiye tarafından Qırımnıñ işğal etilmesini tanımamağa devam etkenini tasdıqladı ve Qırımnı işğalden azat etüv ukrain teşebbüsine destek bildirdi. Bu aqta o, dekabrniñ 18-nde Kyivge ziyareti vaqtında bildirdi.
“Qırımtatarlağa nasıl etip yardım ete bilecegimizni tüşündik, “Qırım platforması” teşebbüsine destek bldirdik. Türkiye Qırımnıñ ilhaqını tanımay, Qırım ile beraberlikte Ukraina topraq bütünligine qoltuta ve er yerde bunı bildire”, – haber etti nazir.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu ve Türkiye milliy mudafaa naziri Hulusi Akar ile körüşip, Qırımnıñ Rusiye ilhaqını tanımağanları içün teşekkürler bildirdi.
Ukraina akimiyeti AB ve Ğarp memleketlerini Yarımadanı işğalden qurtaruv Qırım platformasında iştirak etmesine faal sürette celp ete. Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesiniñ mayıs başında ötkermege planlaştırıla, dep bildirdi.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, şeer merkezinde esaplarnı tolduruv vauçerleri satılmay ve bir qaç terminal qaldı.
MTS kompaniyası bildire ki, vauçerler eñ yaqın vaqıtta satılmağa devam etecek.
Aynı vaqıtta, al-azırda MTS qırımlılarğa cep telefon esaplarını toldurmaq içün Ukraina qıtasında bulunğan tanışları, dostları ve soy-soplarından yardım soramağa tevsiye ete.
Kompaniya vekilleri Ukrainada er angi bankta esap açıp, bank kartı vastasınen esapnı tolduruv imkânından faydalanmağa teklif etti.
Esapnı tolduruv imkânlarından biri «Sımarlağan para» hızmeti ola. MTS müşteriniñ esabına 20 grivna borc olaraq yollap, birinci kere esap toldurılğan soñ para keri alınacağını teklif ete.
Keriç satıcılarınıñ aytqanına köre, şimdi berilgen vauçerlerniñ sayısı dört qat azlaştı.


text:
Silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti pek fenalaştı. Yürek, baş ağrıları, mide astı bezi problemleri, ayaqlarnıñ üyüşüvi, yüksek qan basımı ve yüksek qan şekerinden ğayrı, boğulmağa ve qannen öksürmege başladı. Bu aqta Bekirovnıñ advokatı İslâm Velilâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi. O, müvekkilini bugün Aqmescit SİZOsında ziyaret etti.
«Sağlıq vaziyeti cumadan berli fenalaşa. Añlatqanına köre, boğulmağa başladı. Başta insan nefes alamay, ağıznen nefes almağa tırışa, soñra öksüre ve bu öksürik qanlı ola. Birinci sefer böyle bir şey olğanda o ve kameradaki ekinci insan kamera qapusını pek qaqqan edi. O, SİZOnıñ tibbiy bölüginde olsa da, ekimlerden iç birisi kelmyegen edi. Boğuluv keçken soñ keldiler», – dedi advokat.
Velilâyevniñ aytqanına köre, Bekirov 14 saattan berli aşamay, çünki aşağanda qan şekeri arta. Ekimler insulin berse de, qan şekeri yüksek qala.
Advokat izolâtor yolbaşçısı Sergey Berejnoyğa muracaat etip, müvekkilini baqtırmağa ve acele hastahanege alıp ketmege talap etti.
«Bekirovdan alğan bütün malümatnı SİZOda arizada yazdım. Bugün onı berdim, eñ yaqın vaqıtta cevap bekleymiz. Bu yañı alâmetler meni pek qasevetlendire. İnsannı qurtarmaq kerek, çañ qaqmaq kerek. Böyle alâmetler olsa, ileride qurtarılacaq adam olmaycaq», – dep qoştı Velilâyev.
Daa evel mayısta qırımtatar faali Edem Bekirov Aqmescitteki Semaşko hastahanesine teşkerüvge çıqarılğan edi.
Aprelniñ 26-nda Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bekirovnıñ imayesi bergen şikâyet arizasını red etti. Edem Bekirov iyünniñ 12-ne qadar SİZOda qalacaq.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ankarada Qırım musulmanları müftisi Emirali Ablayev ile körüşti. Körüşüvde yarımadada qırımtatarlarğa qarşı repressiyalar şaraitlerinde diniy erbaplarnıñ rolü muzakere etildi.
«Qırım musulmanları müftisi hacı Emirali Ablayevniñ diqqatını qırımtatar halqına ve onıñ vekilleri, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, vatandaşlıq cemiyetiniñ faalleri Ali Asanov ve Mustafa Degermencige ayırım yapılğanı, maneviy ve bedeniy terror etilgeni vaqıtta diniy erbaplarnıñ rolüne celp ettim», – yazdı o Facebookta.
Çubarovnıñ sözlerine köre, Qırımdaki adiseler ile bağlı körüşüv közme-köz keçti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Türkiyede Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ vekili Rustem Ümerov ve Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy şurasınıñ azası Lenur İslâmov ile iş ziyareti ile buluna.


text:
Bunı o aprel 1 kunü Aqmescitte iş ziyareti çerçivesinde bildirdi, dep haber ete Aqmescit şeer şurasınıñ matbuat-merkezi.
Skvortsovanıñ aytqanına köre, aprel ayından başlap, Qırımda tibbiyet adamlarınıñ aylıq köterilüvi boyunca işler alıp barılacaqtır.
«Nazir qayd etti ki, RF-da ekimniñ orta aylığı – 43 biñ, emşireniñ – 23 biñ rusiye rublesi», – deyler matbuat-merkezinde.
Bundan da ğayrı, naziriniñ aytqanına köre, 2016 senesinden başlap, Rusiye Federatsiyasında bütün tibbiyet adamlarınıñ akkreditatsiyası olıp keçecek. Tibbiyet universitetini bitirgen student mahsus tibbiyet yardımı içün izin vesiqanı elde etecektir.
Terapevt, bala ekimi, iş ekimi olıp çalışmağa isitegen tibbiyet aliy oquv yurtlarınıñ studentleri ekimlik işine birinci sıralarda akkreditatsiyadan keçecekler.


text:
UNESCO kâtibiyeti UNESCO İcra şurasınıñ qararları ömürge keçirilmesi aqqında «Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vaziyetniñ nezaret etilmesi» maruzasını derc etti. Bu aqta Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı meseleleri boyunca vekâletlisiniñ Facebook saifesinde bildirile.
Maruzada aytıla ki, yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, UNESCO-nıñ elinde olğan malümat boyunca, vaziyet kerginleşmege devam ete. Ukrain tarafı ve UNESCO ortaqlarınıñ malümatı yarımadada insan aqları kütleviy ve daimiy şekilde bozulğanını köstere.
«Böyle vaziyetniñ esas sebeplerinden biri, Qırımdaki vaziyet boyunca halqara nezaret olmağanı, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda Rusiye Federatsiyası qanunları talaplarınıñ ve işğalci ükümet tarafından millet ve din mensüpligine köre yapılğan ayırım siyasetiniñ mecburiy qullanılması ola», – dep aytıla maruzada.
Maruzada UNESCO yanındaki Daimiy Ukraina temsilcisiniñ Teşkilâtnıñ Baş müdiri adına mektübiniñ metini, bunen beraber, Ukraina Medeniyet nazirliginiñ İ.K. Ayvazovskiy adına Milliy resim galereyasından, bu degerlerniñ yekâne saibi olğan Ukrainanıñ razılığı olmağan vaziyette, Rusiyege resimlerniñ qanunsız çıqarılması munasebetinen yazılğan arizası metini taqdim etile.
Bundan da ğayrı, UNESCO, «Tavriya Hersonesi qadimiy şeer» UNESCO dünya asabalığı ukrain obyekti ve diger medeniyet obyektlerinde Ukraina tarafından nezaret etüv imkânı olmağanı aqqında bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Tışqı işler nazirligi Ukraina vatandaşlarını Türkiyege ziyaretlerden, bu devlette arbiy avdarma ıntıluvı sebebinden, vazgeçmege çağıra. Bu aqta Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ konsul hızmeti bölügi Facebook saifesinde bildire.
«Türkiye Cumhuriyetinde fevqulade vaziyet ve komendant saatı kirsetilgeni, bu devletniñ esas şeerlerinde ve naqliye qavuşaqlarında areketniñ sıñırlanğanı sebebinden, Tışqı işler nazirligi Ukraina vatandaşlarını Türkiyege ziyaretlerden vaziyet eyileşmeycegine qadar vazgeçmege çağıra», – dep aytıla beyanatta.
Tışqı işler nazirligi Türkiyedeki vaziyetni nezaret astında tuta ve eñ doğru malümatnı almaq içün bütün imkânlarnı qullana.
Nazirlik bu devletniñ territoriyasında bulunğan ukrainlerge muqayt olmağa, cemaat toplaşqan yerlerde bulunmamağa, soqaqlarda bulunmanı sıñırlamağa tevsiye ete.
İyül 15 aqşam Türkiyede ükümni elde etkenlerini ilân etken arbiy adamlar devletniñ bütün territoriyasında arbiy vaziyet ve komendant saatını kirsetkenlerini bildirdi.
Türkiyede arbiy avdarma ıntıluvı toqtatılğandır, çünki Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan iyül 16-da İstanbulğa keldi ve tarafdarlar sürülerine o «vazifeden ketmegenini» ayttı. Bunen beraber, o, isyannı «hiyanetlik eylemi» dep adlandırdı. Erdoğan avdarma tarafdarlarınıñ «qattı» cezalanacaqlarını vade etti.
Ükümetniñ bildirgenine köre, devlet avdarma ıntıluvı vaqtında eñ azdan 60 kişi elâk oldı ve silâlı quvetlerniñ 754 azası yaqalandı. Türkiye politsiyasınıñ yolbaşçısınıñ sözlerine binaen, elâk olğanlar arasında eñ azdan 16 fitneci oldı.
Türkiyede Silâlı quvetler er vaqıt lâdiniy yönelişniñ tarafdarları sayıla edi ve bir qaç kere ükümni elde tecek edi, qaysı biri, olarnıñ fikrince, islâmistlerniñ eline tüşken edi. Amma orta islâmistlerden ibaret olğan ameldeki ükümet arbiy adamlarnıñ tesirini eksiltip oldı ve olarnı nezaret astına alıp oldı.
Soñki sefer türkiyeli arbiy adamları 1997 senesi avdamasız ükümetni yoq etip oldı. Soñki büyük arbiy avdarma ise, Türkiyede 1980 senesi yüz berdi.


text:
Bazarertesi, noyabrniñ 4-ü, ilhaq etilgen Qırımda rusiyeli Halq Biriligi Künü sebebinden raatlıq künüdir.
Bundan sebep yarımadada bir sıra tedbir keçirilecek ola, onıñ içün Rusiye nezaretindeki şeer ve rayon akimiyetleri yollarda naqliyat yürüşi sıñırlanacağı aqqında haber ete.
Eñ büyük bayram merasimleri Aqmescitte keçecek. Şeer memuriyeti, Lenina meydanında esnaf yarmalığı ve Rusiye halq yemekleri festivali olacağını bildire. Bundan ğayrı, şeerniñ baş soqaqlarında avto yürüş, sport yarışmaları ve yerli taqımlarnı bayram kontserti olacaq. Fişenk saat 21:00 patlaycaq.
Aqyarnıñ bayram programmasında esasen kontsert çıqışları, Aqyarnıñ milliy-medeniy cemiyetlerniñ sergileri ve bala ekskursiyaları olacaq.
Qomşu Rusiyede 2005 senesi noyabr 4-ünden berli Halq Biriligi Künü devlet bayramını qutlaylar. Bu bayramnı keçirmek teşebbüsini Rusiye Dinlerara Şurası kösterdi. Qırımda bu künni ilhaqtan soñ qutlap başladılar.
Bundan evel Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda 2018 senesi dekabrniñ 30-ı – 2019 senesi yanvarniñ 8-i, fevralniñ 23-24-ü, martnıñ 8-10-u, mayısnıñ 1-5-i, noyabrniñ 2-4-ü (Halq birligi künü) raatlıq künleri olaraq ilân etilgen edi. Bundan ğayrı, iyünniñ 12-si – Rusiye künü – tatil olacaq.


text:
Qırımtatar asıllı rejissör Ahtem Seitablayev ukrain şairesi Lesâ Ukrayınkanıñ «Orman türküsi» («Lisova pisnâ» – QA) drama-feyeriyası esasında spektakl azırlay. Onı qırımtatar şairi Yunus Qandım tercime etken edi.
Seitablayevniñ malümatına köre, 2003 senesi bu spektal onıñ reberligi altında Aqmescitte sanalaştırılğan edi.
«Ve şimdi bu spektakl yañı unikal formatta qaytacaq. Lesâ Ukrayınkanıñ bu efsaneviy eseriniñ manasını yañıdan baqıp sanalaştıramız. Eki medeniyetniñ belli bir simbiozı olacaq – qırımtatar ve ukrain. Bediiy ifade yolunen mında Qırım işğali sebebinden ayırılğan eki medeniyet birleşe», – dep yazdı o, Facebookta.
Rejissörniñ qayd etkenine köre, spektakl qırımtatarca olacaq, muzıkası qırımtatar ve ukrain muzıkasına esaslanacaq.
Bu leyhanı Seitablayev prodüser Yuliya Sinkeviç ile beraber Ukraina medeniyet fondu desteginen kerçekleştire. Tezden spektaklniñ baş rol kastingini ilân etmege planlaştıralar.
Ahtem Seitablayev «Haytarma», «Başqasınıñ duası», «Kiborğı» ve diger filmlerinde yapqan rejissörlıq işinen bellidir. Soñki vaqıtları qırımtatar asıllı ukrainalı rejissör Oleg Sentsovnıñ «Nomera» levhası üzerinde çalıştı. Ahtem 25-ten çoq film ve serialda oynadı. Yañı soylarından biri – Nariman Aliyevniñ «Evge» filmindeki baş rolü. Bu levha 72-nci Cannes halqara kinofestivaliniñ programmasında ve 10-uncı Odesa halqara kinofestivaliniñ Gran-prisini qazandı.


text:
Lüdmila Pavliçenko
Lüdmila Mixail qızı Pavliçenko (tumışta Belova, rusça ЛюдMи́лa MиxáйлoBHa ПaBличéHko, ukrainça ЛюдMи́лa MиxáйлiBHa ПaBличéHko, 1916-1974) - dönya tarıxında iñ uñışlı xatın-märgän, 309 natsist ütergän (dälillängän). 25-nçe Çapayev isemendäge uqçı tömäneneñ märgäne, SSRB xärbi eşleklese, Sovetlar Berlege Qaharmanı (1943).
Tormış yulıYзrәpTү
1916 yılda Kiev gubernası Aq Çirkäw şähärendä dönyağa kilä.
1932 yılda Aleksey Pavliçenkoğa kiäwgä çığa, malay taba.
1937 yılda Şevçenko isemendäge Kiev däwlät universitetına kerä, uqçı sport törläre belän şöğellänä.
1941 yılda Böyek Watan suğışı başlanğan waqıtta ul Ädistä diplom eşen başqara, häm irekle bulıp suğışqa kitä.
1941 yılnıñ közendä Lüdmilanıñ tömäne Aqyar saqlanuına cibärelä.
1942 yılnıñ fevralendä ul tormış iptäşe Kitsenko belän minomöt utı astına elägä, Kitsenko qulı özep alına, Pavliçenko anı qırdan alıp çığa, läkin soñraq ul cäräxättän ülä.
Moldaviä, Ädis saqlanuı, Aqyar saqlanuında suğışa. 1942 yılnıñ iyülenä qädär 309 alman xärbien üterä, şul isäptän 36 doşman märgänen üterä.
Çit ilgä säfärYзrәpTү
1942 yılda yaralana häm Pavliçenko AQŞ häm Kanadağa delegatsiä sostavında diplomatik burıçlar belän cibärelä. Töp maqsatı: ikençe front açıluı. Anda Franklin Ruzvelt belän oçraşa. Prezidene xatını Eleanora Ruzvelt anı AQŞ buylap säfärenä çaqıra.
Çikago şähärendä mäşhür çığış yasıy: "Äfändelär, minem 25 yäş. Suğışta min 309 faşist ilbasarın yuq ittem inde. Sez bik ozaq minen artında yäşerenep torasızmı, buğay?".
1974 yılda Mäskäwdä ülä. Yaña Qız ziratında kümelgän.
İstälekYзrәpTү
Lüdmila Pavliçenkoğa "Aqyar öçen suğış" filmı (2015) , Wudi Gatri başqarğan «Miss Pavlichenko» cırı, Aqyar şähärendä uram bağışlanğan.
ÄdäbiätYзrәpTү
- «ИлHeң kahapMaHHapы» cәxифәceHдә Lüdmila Pavliçenko
- BceBидящий cHaйпep (ykp.)
- BoиHы. ЛюдMилa MиxaйлoBHa ПaBличeHko
- ЖeHщиHы-cHaйпepы Beлиkoй OTeчecTBeHHoй. CyпepcHaйпep ЛюдMилa ПaBличeHko
- «ФakyлbTaTиB. ИcTopия»: CHaйпepckaя дyэлb
- http://www.youtube.com/watch?v=fuPX8mjeb-E ПaBлючeHkora бarышлaHraH "Akъяp өчeH cyrыш" филbMы Tpeйлepы. (BиkTop ЦoйHың "Kүke" җыpыH ПoлиHa ГarapиHa бaшkapa)


text:
NECIP HACI FAZIL’IN DOĞUMINDAN 114 SENE, ÖLIMINDEN 72… – GÜNER AKMOLLA
Tarih unutmay emde unutturmay Milletın Şeyitlerını millet yaşağan vaqıtta: kültür adamı, O, koy mektebıne adı berıldı Azaplar / Tătaru da, Kostenci vilayetınde. Mektebın aldında abide bar, o abide koyde ve etrafta tanıta tatar milliyetçılerını, bo koy ekı dünya harb zamanında resmi bolmadan paytaht kıbı bılındı.
Azaplar’da Necip Haci Fazıl mektebı Tudor Çiku romen yazarı mektebın aldında -2013
Mektebın artında, genış bağçenın arqasında, on ya sol yağında yuksek osken otların, bır koy yuqlay tarihını unutup…şımdı oğa başqa tarih yazıla, onıda yarın unutacaq v.b. Şeyitımız dınlene koyın mezarlığında,anasın babasın qatında, Şeripe ve Hacı Fazıl’ların. Aqası, Müstecep, o sonra Türkiye’de Ülküsal adını ala. Vatan colında qurtuluşnı ıstep kureşken, qırımtatarların yardımına omırce uruşqan, milletın uyanmasına canın bergen, yazar, şair, eserler yaratqan, hikaye yazğan, tyatrocı,yönetmen, konferanscı, gazetecı, folklorcı, tarla zengının balası, ozı zen gınleşe tarlalarıman, 1947 de qızılşa sata Romanya nı zapt etken rus askerlerıne çünki olarnı bıreu kontrol etmiy; bır qaş kunın ışınde ole anket ağırlığına dayanalmadan, 42 yaşında ole,şaşı rıp cenazesınde korılmegen eziyetlerımen! 1948 den cettı bızge ekı hatıra: „inanmaz edım insanların boğadar kop eziyet bılgenlerıne eger kormegen bolsam!” „alaymıznı kotekliy edıler, amma bo tatarnı toqtamadan kotekledıler…!”
1952 de mahpuslernı totırğan tatar oquğanları Ayud mahpushanesınde qapalğan romenlerden eşıteler neler bolğan 1948 nın eziyetlı anketlerınde!Musade ber, Şeyitımız, bılmiymız ne kıbı dauranayıq! Tatar Şeyitın Efsanesını 2003 te yazdıq, tatarca em romence, ve bo beyitlermen son berdık poemamızğa:
„Cılamağa bıle qorqtı Oksız qalğan balaların! Cılamağa bıle qorqtı! Qırqbır sene cılamadı, Amma bırşiy unutmadı,Qurtulğaman destan yazdı!
* * *
Qurtulğaman destan yazdı Er bır yerge qapı aştı, Necıp Tatar şeyitı! Tam ellıbeş* sene boldı Bugun sağa destan yazdı, Tatarların tarihı!
7 Temmuz 2003
(*Destan ekı tılde kitap bolıp basıldı 2003; şımdı, 2020 de tam 72 cıl geştı Şeyitımızın etken Gazilıklerınden ve ep oğadar dert toplandı cüreklerımızge…)
guner akmolla


text:
AQŞlılar zur şähärlärdän kitä
Çikağo, N’yu-York häm Los-Anjelesta xalıq sanı azayğan
Amerikalılar zur şähärlärne taşlap kitä. Çikağo, N’yu-York häm Los-Anjelesta xalıq sanı azayğan. Statistika mäğ’lümatlarına qarağanda, älege kimü êçke häm tışqı migraśiyä belän bäyle.
Çikağonı 2014nçe yılda 105 meñnän artıq keşe taşlap kitsä, 2017nçe yılda isä andıylar 156 meñgä yaqın.
N’yu - York 2014nçe yılda 44 meñ tiräse keşesen “yuğaltsa”, 2017nçe yılda annan 131 meñ 500 keşe küçengän.
Los-Anjelesqa kilgändä, ul 2014nçe yılda 12 meñnän artıq keşene üzenä sıyındırğan, ä menä 2017nçe yılda “färeştälär şähäre”n 127 meñ 600 keşe taşlap kitkän.
Küçenüçelärneñ kübese yıllıq kereme 30 meñ belän 60 meñ dollar arasında bulğan urta sıynıf watandaşlar. Kitüneñ säbäpläre isä tormış qıymmätlelege, zur salımnar häm xezmät xaqları artuda çikläwlär bulu.


text:
Sentâbrniñ 14, bazar künü işğal etilgen Qırımda episi saylav bölükleri vaqtında açılmadılar.
Bunı Qırım Cumhuriyeti saylaycılar Komiteti cemaat birleşmesinde bildireler.
Cemaat vekillerniñ bildirgeniye köre, bozuluvlar müddetten evel saylavları bülletenlerniñ resmiyleştirüvi çoqqa uzağanınen bağlı.
«Hususan, Aqmescitniñ 240 sanlı saylav bölüginde müddetten evel rey bergenlerniñ sayısı çoq olğanından sebep, bölük tek 08:37 açıldı. Aynı zamanda, Aqmescitniñ 301 sanlı saylav bölüginde komissiya vekilleri müddetten evel saylağanlarnıñ zarflarını açıp, müür qoydılar, bu ise bozuluvdır», – dep aytıla bildirmede.
Bozuluvlar arasında, közeticelerniñ saylav bölüklerine yiberilmemesinen bağlı.
Aqmescitniñ 225 sanlı bölüginde közeticilerni içerige qoymadılar, çünki, evelden saylağanlarnıñ bülletenlerini talil ete ediler.
«Bu ciddiy bozuluvdır, çünki közeticiler olmağan vaqıtta komissiya azaları bülletenlernen istegen er şey yapa bildiler, atta, kerekli neticelerni elde etmek içün sahtecilikke qapılmaq mümkün ediler. Boğurça qasabasında da komissiya azalarnıñ areketleri sualler doğura, çünki olar saylaycılarnıñ iştiragi aqqında malmüatnı gizleyler, ve bülletenlerni soñra qoşmaları mümkün», – dep ayttı birleme reisi Andrey Krisko.
Sentâbr 14 künü, işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda merkeziy ve yerli saylavlar ötkerile.
Öz başına tayin etilgen baş nazir Sergey Aksönov bütün saylav bölükleri vaqtında açılğanını aytqan edi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile "doğru bağ"dan soñ, rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov, Qırımdan kelgen iç bir sual cevapsız qalmaz, dep söz berdi. Amma, Qırım.Aqiqat mühbiri tarafından soralğan yerli faaller ve cemiyetçiler, yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti qırımlılarnıñ meselelerini çezip olacağında şübelene.
"Doğru ağ" vaqtında qırımlılardan kelgen bütün muracaatlar baqılacaq ve nezaret altına alınacaq. Biz er meseleni baqıp çıqarıq, er mesele boyunca qarar alırmız ve yapılğan işlerimiz aqqında halqqa haber etermiz. Bu, içtimaiy ağlardaki saifelerime kelgen suallerge de ait", - dedi Aksönov.
Qırım biznesmeni Oleg Zubkovğa fikrince, Vladimir Putinniñ "doğru ağ"ında muracaatlarınıñ çoqusı, yarımada sakinleriniñ çezilmegen meselelerinen bağlı.
"Rusiye prezidenti Vladimir Putinge berilgen suallerniñ çoq olğanı, prezidentke büyük inanç tasdıqı degil, bu - adamlar çaresizlik ve ümütsizlikni duyğanlarını, bölgelerde qabarcılıqnıñ büyük seviyesini köstergen şeydir", - dedi iş adamı.
Rusiye jurnalisti Oksana Yakubets, qırımlılar Sergey Aksönovnıñ taqımınıñ işini begenmey, dep saya.
"Sergey Aksönovnıñ taqımı köpürler, ava limanlar ve kosmodromlarnıñ qurulışınen meşğul edi. Aksönovnıñ yarımada şeer ve rayonlarına ziyaretleri, adamlar oña inanmağanını kösterdi, taqımı azaları ise dülber yalanlar içün endi yeterli söz tapıp olamaylar", - dep saya jurnalist.
O, Sergey Aksönovnıñ vadelerini, sentâbrde olacaq rusiyeli Qırım yerli şura saylavlarınen bağlay.
Bu taqımnen Qırımnıñ kelecegi yoqOksana Yakubets
"Kene aynı vadeler - suv, gaz, yollar, abadanlaştıruv. Amma adamlarnı endi aldatıp olamazsıñ, olar, "Yekâne Rusiye" firqasına berilgen er rey - Aksönovnıñ qorantası ve yaqınlarınıñ cebinde qoşma bir kapik olacağını, añlaylar. Bu taqımnen Qırımnıñ kelecegi yoq", - dedi jurnalist.
Qırımğa köçip kelgen Rusiye blogeri Aleksandr Gornıy, yarımadanıñ Moskova nezaretindeki akimiyeti, qırımlılarnıñ kerçek ve mevcut meselelerini bile, dep emin.
"Bütün meselelerni ve qıyınlıqlarnımemurlar öyle de bile, eñ azından bilmeliler. Şahsiy sualler bar, amma daa başqa - sistemli meseleler bar, olar yıllarnen toplana, olar aqqında biz daima laf yürsetemiz, amma olarnıñ çezilmesinde iç bir ilerlev yoq", - dedi Gornıy.
Yaltada Qırım faali Lüdvika Papadopulu daб Sergey Aksönovnıñ sözlerini ve vadelerini kelecek saylav kampaniyasınen bağlay.
Aksönov yaramay oyunda yahşı sıma yapmağa tırışaLüdvika Papadopulu
"Yekâne Rusiye" firqasınıñ reytingleri tüşkeninden sebep aytılğan boş laflar. Aksönov yaramay oyunda yahşı sıma yapmağa tırışa", - dep saya o.
O, Qırımnıñ rusiyeli başı bergen sözler yerine kelmeyceginde emin.
"Kerçekten ise o, iç bir sözüni yerine ketirmez, qırımlılarnıñ şikâyetleri de onı meraqlandırmay. Olar öz zenginleştirüvinen ve Moskova elitalarınıñ istekleriniñ yerine ketirmesinen meşğul. Bilmeyim, Aksönovğa, onıñ sözlerine ve vadelerine inanğan barmı asıl", - dedi faal.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen er yıl yapılğan "doğru ağ" iyünniñ 20-sinde ilhaq etilgen Qırımdan suallersiz ve canlı video bağsız keçti. Merasim dört saattan çoqqa sürdi, ve Qırımnıñ yekâne añması Keriç köprüniñ demiryol qısmınıñ qurulışınen bağlı edi.
Maqalede, Rusiye ilhaq etken yarımadada qabul etilgen ıstılaat qullanıla


text:
Devam etken koronavirus epidemiyasına baqmadan, işğal altındaki Qırımda sentâbrniñ 1-ne bağışlanğan mektep tedbirlerini keçirmege isteyler. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım tasil, ilim ve gençlik naziri Valentina Lavrik avgustnıñ 4-nde yarımadanıñ Rusiye ükümeti toplaşuvında bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda 1-11 sınıf talebeleri içün birinci ders Ekinci cian cenkinde qazanılğan ğalebeniñ 75-inci yılına bağışlanacaq.
«Bilgi künü sentâbrniñ 1-nde olacaq, birinci ders Ulu Vatan cenkinde qazanılğan ğalebeniñ 75-inci yılına bağışlanacaq. 1-11 sınıf talebeleri içün bayram tedbiri ötkerilecek ve birinci çañ qaqılacaq. Tedbirni açıq avada sotsial mesafeni qorup keçirmege planlaştıramız», – dedi Lavrik.
Rusiye kontrolindeki yarımada akimiyetiniñ malümatına köre, avgustnıñ 4-ne qadar Qırımda 1323 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 73-ü çetelden keldi, 109-ı qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 973 tibbiy yardım içün muracaat etkende ve qayd etilgen hastalarnen alâqada olğanı içün belli oldı, 168-i sağlam insanlarnıñ laborator skriningi neticesinde belli oldı. 945 insan yahşı oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bazar ertesi künü, iyülniñ 28-nde Aqmescitniñ Kiyevskaya,115 menzili boyunca yerleşken profsoyuzlar medeniyet Sarayında Oraza bayramı munasebetinen bayram namazı qılınacaq.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresi bildire.
«Bayram namazına Aqmescitte biñlerce musulmanlar toplaşa. Qırım paytahtında cuma cami olmağanı sebebinden, Oraza bayramı namazı medeniyet Sarayı, sport meydançıqlrı ve diger binalarda ötkerile», - dep aytıla bildirmede.
Müftiyat, Ramazan şevval ayınıñ başlanuvınen yekünlengeni, bayram ise, 3 kün devam etkenini hatırlattı. 2014 senesi bayramnıñ birinci künü iyülniñ 28-ne rast kele.
Bayram namazı Aqmescitte saat 7:11 başlanacaq.
Bu sene, Oraza bayramı munasebetinen Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov iyülniñ 28-ni raatlıq künü olaraq ilân etti.


text:
Fovqelade Hallar Nazirliyinin (FHN) Baki Regional Merkezi Yasamal Rayon Icra Hakimiyyetinde “Birinci Avropa Oyunlarinin hazirligi ve kecirilmesi dovrunde qarsida duran vezifeler” movzusunda rayon musaviresi kecirib.
FHN-nin metbuat xidmetinden Trend-e verilen xebere gore, nazirliyin Baki Regional Merkezi aprelin 6-da Yasamal Rayon Icra Hakimiyyeti ve Birinci Avropa Oyunlari Emeliyyat Komitesinin (BAOEK) Tehlukesizlik Departamenti ile birge “Birinci Avropa Oyunlarinin hazirligi ve kecirilmesi dovrunde qarsida duran vezifeler” movzusunda rayon musaviresi kecirib.
Tedbirde Yasamal Rayon Icra Hakimiyyetinin emekdaslari, belediyye, huquq-muhafize orqanlari, tehsil ve sehiyye muessiselerinin numayendeleri, teserrufat rehberleri, Baki seheri uzre polis ve sehiyye, enerji, qaz ve su techizati idarelerinin, Birinci Avropa Oyunlari Emeliyyat Komitesi (BAOEK) Tehlukesizlik Departamentinin selahiyyetli numayendeleri istirak edib.
Tedbiri giris sozu ile acan Yasamal Rayon Icra Hakimiyyetinin bascisi Ibrahim Mehdiyev Birinci Avropa Oyunlari ile bagli Yasamal rayonunda aparilan hazirliq ve abadliq isleri, bu sahede yerli icra hakimiyyeti ve ozunuidareetme orqanlari, elece de diger aidiyyeti teskilatlarin birge fealiyyet istiqametleri barede melumat verib.
FHN-in Baki Regional Merkezinin reis muavini Tale Samciyev “Birinci Avropa Oyunlari ile bagli qarsida duran vezifeler” movzusundaki teqdimatinda bildirib ki, musavirenin isci senedleri hazirlanarken, irimiqyasli idman yarislari kecirmis bir cox olkelerin mulki tehlukesizlik tedbirleri tehlil edilib. Tehliller esasinda fovqelade hallar, icra ve yerli ozunuidareetme, polis, tehsil, sehiyye orqanlarinin, elece de enerji, qaz, su teminati teskilatlari ve s. muessiselerin birge mumkun fealiyyetinin 14 istiqameti mueyyen edilib. T.Samciyev bu istiqametleri serh ederek aidiyyeti teskilatlar qarsisinda duran umumi vezifelerden danisib.
BAOEK-nin qrup meneceri Karin Halifa Tehlukesizlik Departamentinin fealiyyeti, elece de yarislar zamani ehtimal olunan potensial tehlukeler, onlara qarsi gorulen qabaqlayici tedbirler barede danisib.
Muzakirelerde cixis eden rayonun idare ve teskilatlarinin rehberleri aparilan hazirliq isleri, movcud problemler ve onlarin helli yollari barede melumat veribler.
Musavirenin sonunda tedbir istirakcilarini maraqlandiran suallar cavablandirilib.
Milli.Az


text:
Aprelniñ 11-nde Kyivde qırımtatar «Terciman» gazetasınıñ ilk sanı çıqqanınıñ 135-yıllığına bağışlanğan matbuat-forumı ötkerilecek.
Bu aqta tedbirniñ Facebook saifesinde haber etilmekte.
Esas mevzu olaraq ukrain kütleviy haber vastalarındaki Qırım mevzusı olacaq.
«Sizler mevzunı üç ceetten: yani televizion, radio, yazılı ve online KHV ceetinde muzakere etüv aqqına saip olacaqsıñız. UA: Suspilne movlennya: Qırım.Aqiqat, Azatlıq Radiosı, Radio Hayat, Gromadske radio temsilcilerinen beraber muim meselelerni muzakere etip: «Qırım mevzusını ukrain mediameydanınen nasıl etip birleştirmeli?» degen sualge cevap berecekmiz» – denilmekte teşkilâtçılarnıñ haberinde.
«Terciman» gazetası 1883-1918 seneleri arasında Bağçasarayda çıqıp, aslında Rusiye imperiyasında yaşağan türkiy ealiniñ basma organı olğan edi. Onıñ esasçısı ve naşiri qırımtatar maaarifçisi İsmail Gasprinskiy olğan edi.


text:
Lvivde Ukrainada ilk sefer köçip kelgenler ve lvivlilerniñ festivali keçe. Qırım yırcılarını diñlemek ve özüni çölmekçilik ünerinde sınamaq içün festivalge yüzden ziyade insan keldi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Sentâbr 4 künü Lviv merkezinde qırımtatar keramikacısı Rustem Skibin çölmekçilik üneri boyunca master class keçirdi, festivalniñ muzıka sanasında «CanDuyet» – akkordeon çalğıcısı Şevket Zmorka ve perusist Orhan Agabeyliniñ umumiy leyhası, em de qırımtatar halq yırlarınıñ yırcısı Elvira Sarıhalil «AcousticQuartet» jazz taqımı ile çıqışta bulundılar.
Teşkilâtçılar deyler ki, festivalniñ esas maqsadı – yerli sakinlerni ve köçip kelgenlerni birleştirmek.
«Halqnıñ medeniyet ve adetleri – onıñ yüzüdir. Bu kibi tedbirniñ çerçivesinde qırımtatar halqınıñ adetleri ile tanışuv – bir-birimizni eyice tanımağa fırsat berecek bir adımdır. Medeniyet, em ukrain, em qırımtatar medeniyetiniñ tamırları terendir», – dedi Qırım.Aqiqat mühbirine Rustem Skibin.
«Köçip kelgenler ve lvivliler festivali» – yerli sakinlerni ve köçip kelgenlerni birleştirecek bir medeniy köpürdir. Ukrainada bu kibi leyha ilk kere ötkerile. Teşkilâtçıları – «Lvivde Qırım evi», «KrımSOS» cemaat teşebbüsi, «Vozrojdeniye» halqara fondu. Festival Lvivde Şarqiy İşbirlik Kongressiniñ çerçivesinde keçirile.


text:
«Ükümetniñ» matbuat hızmeti S. Aksönovnıñ bu fikirini bildirdi: «Qırım imayesi tertip nizamnı temin ete ve ileride de bu yöñelişte çalışacaq. Onıñ faydası pek büyük, post turğan yerde bulunıp, tehnikanı teşkermege yardım eteler. Qırım imayesi qanun bozuluvlarnıñ 50 fayızını toqtata bildi. Kimdir begense de, begenmese de, amma, bu teşkilât çalışacaq».
İyül ayında Rusiye devlet dumasında «Rusiye Federatsiyasında tertip nizamını cemaat vekilleri de temin ete bilecekleri aqqında» qanun işke tüşürilecek ve yerli akimiyetke er kesni idare etmege aq berecek. Qırımda bu işni «şan-şüret» qazanğan imaye vekiilerine işandıracaqlar.


text:
Frenkistan Tışqı işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti fenalaşqanından ve yarımada Rusiye tarafından askerleştirilgeninden raatsızlanğanını bildirdi. Bu aqta Frenkistan cumhuriyetiniñ TİN beyanatında söz kete. Beyanatnı Ukrainanıñ Frenkistandaki elçisi Oleg Şamşur Twitterde paylaştı.
Beyanatta böyle keçe: «2016 senesi dekabr 19 künü BM tarafınfan qabul etilgen 71/205 rezalütsiyasına binaen, insan aqları saasında regional ve halqara nezaret aletleri, akimiyetke bağlı olmağan uquq qorçalayıcı teşkilâtlar bütün Ukrainağa, şu cümleden Qırım ve Aqyarğa maniasız keçe bilecekleri ğayet muim. Frenkistan, halqara uquq qaidelerine zıt şekilde tutulğan bütün adamlarnıñ azat etilmesini talap ete».
Frenkistan Tİ Nazirligi, halqara seviyede qabul etilgen sıñırlar çerçivesinde Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligi ğayrıdan tiklenmesi içün qattı niyette olğanını bildirdi.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
ABD prezidenti Donald Trump Rusiyege qarşı Ukrainada yapqan areketleri, hususan Qırım işğali ve Donbastaki vaziyetten sebep kirsetilgen sanktsiyalarnı bir yılğa uzattı. Bu aqta martnıñ 4-nde Beyaz saraynıñ resmiy haberinde aytıla. Vesiqa Kongresske yollanıldı ve ABD ükümetiniñ vesiqaları toplanğan Federal cedvelde derc etildi.
«Ukrainada demokratik esnas ve institutlarnı bozğan şahıslarnıñ areketleri ve siyaseti memleketteki barışıq, onıñ istiqrarı, devlet sıñırları ve topraq bütünligi içün telükeli ola, onıñ aktivlerini qanunsız elde etüvge yardım ete, em de Rusiye Federatsiyasınıñ areketleri, şu cümleden Qırım ilhaqı ve Ukrainada küç qullanuvı ABD milliy telükesizligi içün yüksek telüke taşımaqta. Şu sebepten men 13660 buyruğı ile ilân etilgen fevqulâde vaziyet sanktsiyalarınıñ rejimini bir yılğa uzatam», – dep aytıla ABD prezidentiniñ imzalağan vesiqasında.
Aydınlatılğan vesiqalarğa köre, laf 2018 senesi sentâbrniñ 20-nde şimdiki memuriyet ve sabıq prezident Barak Obamanıñ memuriyeti 2014 senesi martnıñ 6, 16, 20-nde ve dekabrniñ 19-nda kirsetken sıñırlav tedbirleriniñ uzatılması aqqında kete.
Sanktsiyalar Rusiye vatandaşlarına, şu cümleden memurlarğa ve Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçniñ ükümetinde çalışqan insanlarğa tesir ete. Bundan ğayrı, bu tedbirler rusiyeli iş adamları, bir qaç şirket ve «DNR» ve «LNR» reberlerine qarşı alınacaq.


text:
Rostov-na-Donu (Rusiye) Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Remzi Bekirov, Riza İzetov, Farhod Bazarov, Raim Ayvazov ve Şaban Umerovnıñ apiste qaluv müddetini üç ayğa, 2021 senesi sentâbrniñ 16-na qadar uzattı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa haber etti.
Qayd etilgenine köre, prokuror sebepler aynı qalğanı içün apiste qaluv müddetini uzatmağa rica etken, advokatlar ise azatlıqtan marum etüvnen bağlı olmağan sıñırlav tedbirini belgilemege rica etken edi.
«Prokuror uzatuv sebebini aytmadı. Daa evel seslendirilgen sebepler yoq. Dava malümatları toplandı, bir çoq şaat sorğuğa çekildi. Prokurornıñ muracaatta esaslanğan delillerini eşitmedim. Sebepsiz muracaatqa itiraz bildirmek pek qıyın», – dep ayttı birleşmege Edem Semedlâyev.
İmayeci Sergey Legostov ilk tahqiqatta olğan bütün telükeler yoq oldı, dep tüşüne. Onıñ fikirince, müvekkili Bazarovnıñ qaçmaq içün sebebi yoq, em de çoqusı endi sorğuğa çekilgen gizli şaatlarğa basqı yapmaq içün da sebepleri yoq. Deliller mahkemede, şunıñ içün olarnı yoq etmege endi imkân da yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Yarı gecede Ukrainada Yuqarı Rada saylavları arfesinde «sessizlik künü» başlandı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Milliy deputatlarnı saylav qanunına köre, «rey berüv künü ögüne soñki cuma kününiñ saat 24-den soñ yerli icra akimiyet organları ve yerli idare organlarınıñ hızmetleri tarafından saylavaldı teşviqatçı malümatlar alıp taşlana».
Ukrainanıñ memuriy cinayetler kodeksine köre, «sessizlik künü» ya da saylavlar kününde yapılğan teşviqat içün memurlarğa 850 ğrıvnâdan 1360 ğrıvnâğa qadar ve diger vatandaşlarğa 510-dan 850 ğrıvnâğa qadar para cezası berile,
Nevbetten tış milliy deputat saylavları iyülniñ 21-nde keçirilecek. Aman-aman altı biñ namzet iştirak etecek.
Avgustnıñ 5-ne qadar Milliy saylav komissiyası saylavlarnıñ neticelerini belgilemeli, avgustnıñ 10-na qadar ise olarnı resmiy matbuatta aydınlatmaq kerekler.
2019 senesi sentâbrniñ 9-na yaqın Rada birinci toplaşuvını ötkermeli.


text:
Akimiyet tarafdarı olğan «Millet» «cemaat» qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ baş müdiri Seyran Mambetov telekanalınıñ Herson ve atta Kiyevge yayınlanmasını arz ete. Bunı o RİA Novosti (Krım) neşirine bildirdi.
«Signal Herson vilâyetine yetse, quvanırmız. Bizni seyir etsinler, Qırımda olğanı aqta kerçekni bilsinler. Anda Qırım aqta haberler iç te doğru degildir. Olarnıñ fikrine köre, qırımtatarlarnı ezeler, inkişaf etkenimizni, öz kanalımıznı açqanımıznı körsinler. Bizde er şey yahşı. Kiyevge yayınlamağa tırışacaqmız», – dey o.
Mambetovnıñ aytqanı kibi, «Millet» noyabr 4-den tam şekilde çalışmağa başlaycaq.
Bildirilgeni kibi, «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» 2015 senesi iyün 10 künü Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ avalesi boyunca teşkil etildi. Telekanalnıñ tesisçisi – Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetidir.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, yañı qırımtatar telekanalı Qırımda 2014 senesi işğal vaqtında peyda olğan «TNV-Planeta» medeniy-maarif kanalınıñ sıqlıqlarında işlemege başladı.
Öz nevbetinde, «TNV-Planeta» kanalı, bir buçuq yıl evelsi Ukraina qanuniyetine ve Ukrainanıñ telekorüv ve radioyayınlav boyunca Milliy şurasınıñ qararına qarşı, Qırımda yayınlanğan ukrain telekanalınıñ sıqlıqlarını aldı.
«Millet» Seyran Mambetov yolbaşçılığında çalışqan TRK «Krım» («Pervıy krımskiy») telekanalınıñ qırımtatar ve milliy programmalarınıñ negizinde teşkil etildi.


text:
Qırım mabusları ve ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ balaları avgust başında «Bizim balalar» leyhası çerçivesinde para yardımını aldı. Bu aqta Qırım mühbiri Lilâ Bucurova avgust 2-de Facebook saifesinde bildirdi.
«İyül 30-da mabuslarnıñ anaları ve apaylarınen nevbetteki körüşüv keçirildi. Er mektepten aldın bala içün anaları 5-er biñ ruble, mektep talebesi çağındaki bala içün (çünki mektepke azırlıq qoşma masraflarnı talap ete) – 7-er biñ ruble aldı. Cedvelimizde mektepke daa barmağan 20 bala ve endi oquğan 24 bala oldı», – dep aytıla beyanatta.
Lilâ Bucurovanıñ qayd etkenine köre, yardım berilgen balalarnıñ sayısı 44-ke arttı.
«Mesele şu ki, cedvelimizge daa ğayıp olğanlarnıñ balalarını qoştıq. Birden bunı yapmağa aqlımızğa kelmegeni içün afu etiñiz. Ve, ğaliba, balalarımıznıñ sayısı daa çoq olacaqtır, çünki bütün malümat ve baba ve oğullarını belli olmağan vaziyette coyğan qorantalarnıñ kontaktları elimizde daa yoq», – dep qayd etti Bucurova ve Qırım sakinlerini yarımadada belgisiz ğayıp olğanlar aqqında malümatnen paylaşmağa çağırdı.
«Bizim balalar» leyhası, Qırım siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarındaki balalarğa yardım etmek içün teşkil etildi. Leyha çerçivesinde malümat toplanıla ve tertipke ketirile, para toplanıla ve alıcılarğa teslim etile. Çeşit türlü yardım qabul etile: para, urba ve oyuncaqlar, balalarnıñ raatlığı ve tedaviylenüvi teşkil etilmesi, ruhiy reabilitatsiya, mabuslarnıñ qorantalarına hocalıq boyunca yardım.


text:
Çarşenbe künü, noyabr 2-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovğa Rusiye Federatsiyasınıñ Federal havfsızlıq hızmetinde qabaatlı olaraq celp etilmesine dair qarar çıqarılıp berildi. Bunı advokatı Emil Kürbedinov Facebooktaki video muracaatında bildirdi.
«Qararda kelgen ekspertiza neticeleri esasında qabaat qayd etildi. Hatırlatam, taqiqat ATR (telekanal – QA) çıqarğan malümatnı yollağan edi, anda ekstremizm ile bağlı bir şey barmı teşkerildi. Buña ekspertiza, elbet de, müsbet cevap berdi. Bu malümat qabaatlı kişi olaraq celp etilmesine dair qararğa kirsetildi», – dep ayttı advokat.
İşniñ yañı malümatları esasında taqiqatçı daa bir sorğu keçirecek edi, lâkin Ümerov Rusiye Anayasasınıñ 51-nci maddesine esaslanıp vazgeçti, dep qoştı advokat.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
Oktâbr 20-de Umerovğa tanış olmaq içün lingvistik ve psihiatrik-mahkeme ekspertizalarınıñ neticeleri kösterildi.


text:
İsveçiya Tış işler nazirligi memleket akimiyeti tarafından casuslıq yapqanından şübheli sayılğan Rusiye diplomatınıñ memleketten sürgün etilmesini talap etti. Bu aqta Dagens Nyheter gazetası menbalarına esaslanıp bildire. Tış işler nazirligine Rusiyeniñ Stokgolm elçisi Viktor Tatarintsev çağırıldı. Ondan casuslıqtan şübheli sayılğan kişini sürgün etmesi talap etildi. Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ rus bürosı haber ete.
İsveçiya nazirliginiñ vekili Patrik Nilssonnıñ bildirgenine köre, Rusiye elçisi diplomatlardan biriniñ faaliyeti sebebinden çağırılğan edi.
Daa evel haber etilgeni kibi, fevralniñ 26-nda telükesizlik politsiyası Stokgolmda qanunsız istihbarat faaliyetinden şübheli sayılğan kişini yaqaladı. Onıñ adı aydınlatılmay.
İlk malümatqa köre, yaqalanğan kişi diplomatik vazifede çalışqan Rusiye istihbaratçısı tarafından celp etilgen edi. İsveçiyada şübheli kişi çetel istihbaratı içün meraqlı olğan informatsion tehnologiyalarnen oğraşqan edi. Stokgolm faaliyeti 2017 senesi başlağanını red etmey.


text:
Allahu Taalâ insanlarnı yaratqan eken, olarnı öz-özüne bıraqmadı. Olarğa doğru yolnı, yamannıñ yahşıdan farqını, emirlerini ve yasaqlarını ögretmek içün aralarında peyğamberler sayladı. Birinci insan Adem, aleyhi’s-selâm, birinci peyğamber oldı. Bundan soñra, soñki peyğamber Ahret-i Muhammed, sallâllahu aleyhi ve sellemge qadan yüz biñlerce peyğamberler kelip, insanlarğa haq dinni ve doğru yolnı ögretkenler.
Bütün peyğamberler bizler içün nümüne insanlar. Amma, Quranda buyurılğanı kibi, vazifeleri başqalarından daa da büyük beş peyğamber bar ki, bular – İbraim, Nuh, Musa, İsa ve Muhammed peyğamberlerdir. Bu peyğamberlerden biri – Azret-i Musa (a.s.) Allahtan büyük bir lütf olaraq, çufut halqına yollanılıp, olarnı doğru yolğa çağıra Bir kün bütün peyğamberler kibi, cennetnen müjdelengen Musa (a.s.) cennetteki qomşuları kim olacağını meraq etip, Allah Taalâğa muracaat etti: "Ya, Rabbim! Menim cennetteki qomşum kimdir?" Allah Taalâ cevap olaraq, oña ilham etti: "Felân yerde qasaplıq yapqan ve Menim dostum olğan bir qulum bar. Lâkin, onıñ qasaplıqtan başqa pek müim olğan başqa bir işi daa bar. Eger yanıña çağırsañ, kelip olamAzret-i İşte, cennetteki qomşuñ o olacaq!" Musa (a.s.) deral o qasapnı ziyaret etmege ketti. Eviniñ yanına kelip, qapusını qaqtı, çıqqan qasapqa özüniñ Allah peyğamberi olğanını bildirmeden: – Men saña musafir olaraq keldim! – dedi.
Qasap da, oña kelgen ve er taraftan başqa insanlardan farqlı olğanı belli olğan bu nur yüzlü musafirge tebessümnen baqıp, eyi munasebette bulunıp, onı evine alıp keldi. Eviniñ töründe oturtıp, oña ikramda bulundı. Öz ellerinen et pişirdi ve ögüne qoydı. Musağa (a.s.) baqıp, müim bir işni yapmaq içün yanından ayırılacağını ve onı beklemeden, aşnı aşamağa başlamasını söyledi. Özü de pişirgen etli aşnıñ bir qısmını ufaq loqmalarğa bölüp azırladı. Soñ divarda asılı turğan sepetni tüşürdi ve içinde yatqan pek qart, küçsiz quş qadar ufaqlaşqan bir qadınğa azırlağan loqmalarnı aşatmağa başladı. Aşatqan soñ, yahşı etip ağızını sürtti, peşinden temizligini yaptı. Sevdi, ohşadı ve tekrar muqaytlıqnen yerine qoydı. Qasap bularnı yapqanda, qart qadınçıq da devamlı oña dualar ete edi. Azret-i Musa bu sepetni qasapnıñ tükânında da körgen, lâkin bir şey soramağan edi. Ayretnen bekledi. Qasap bütün hızmetini bitirip, Musa (a.s.) yanına kelgende, aşını aşamağanını körip, soradı: – Ey, nur yüzlü musafirim! Ne içün aşamağa başlamadıñ? Musa (a.s.): – Sen maña şu sepetniñ sırını aytmağanıñce, aşap olamam, – dedi. Bundan soñ, qasap dedi: – Ey, musafirim! Bu sepetniñ içinde olğan qart qadınçıq menim anamdır.
Pek qartayğanı içün küçsüzdir. Em oña baqacaq kimsem yoq. Men de onı yalıñız qaldırğanımda, er angi bir ayvan onı raatsız etecek qorqusınen, onı böyle sepet içine qoyıp, yuqarığa asam. Bazı vaqıtlarda yanımda tükânıma alıp kelem. Göñlümniñ bütün raatlığı oña yapqan hızmetimdendir. Künde eki kere aş berem ve anaçığıma nisbeten bütün vazifelerimni seve-seve yerine ketirem. Azret-i Musa soradı: – Yahşı, ya sen bu hızmetleriñni yapqanda, o, saña fısıldap, neler ayta? Qasap: – Anam yapqan hızmetlerim içün er vaqıt: "Allah seni cennette Musağa (a.s.) qomşu eylesin!" – dep, dua ete. Men de bu güzel duağa "Amin" – dep, cevap berem. Lâkin, o yüce peyğamberge cennette qomşu ola bilecek qıymette amel qayerde, men qayerde?!" – dep, cevap berdi. O vaqıtqa qadar kim olğanını saqlağan Musa (a.s.) külümsirep, şöyle dedi: – Ey, salih insan, müjdeler olsun saña! İşte, men – Musa olam. Meni saña Allah Taalâ yolladı. Buyurdı ki: "Anasınıñ hızmetinde qusur etmeden, rizasını qazanıp, hayır duasını alğan o dostumnı cennette saña qomşu eyledim!" Şükür et, Allahnıñ lütfi saña mubarek olsun! Közleri sevinç közyaşlarınen tolğan qasap büyük bir muabbetnen Musanıñ (a.s.) ellerini öpti. Sevinç, seadet, şükür ve raatlıq içinde aşlarını aşadılar.


text:
Birinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçilerini Rusiyedeki Başkortostan cumhuriyetiniñ Salavat şeeriniñ koloniyalarına mahkeme ükmüne köre ceza çekmek içün ketirdiler.
Bunı advokat Ayzat İşimgulov aytıp berdi, bildire "Qırım birdemligi".
"Koloniyalarnıñ ekisini de ziyaret ettim ve birinci Aqmescit gruppasının beş iştirkçisinden dörtünen körüştim. Başta PKU İK-2-ni ziyaret ettim. Anda eki qırımlı bar. Ayder Salidinov İk-2-ge 2019 senesi fevralniñ 20-sinde keldi. 2019 senesi mart 7-sinde anda Teymur Abdullayevni etap ettiler. Ondan soñ FKU İK-16-ğa bardı, Anda da eki qırımlınen körüşip oldım. Emil Cemadenovnı fevral 15-inde ketirdiler. Ve mında Teymurnıñ ağası Üzeir Abdullayevni de ketirdiler. Rustem İsmailovnen daa körüşip olamadım. FKU İK-16-da o yoq", - dedi advokat.
Şimdilik Rusiye müessiselerniñ bu malümatnıñ tasdıqlavı yoq.
Rusiye Yuqarı mahkemesi 2019 senesi dekabrniñ 24-nde istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ (Aqmescitteki birinci gruppa) ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
Böylece, Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov 11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñ ükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İyün 14-te Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesiniñ «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca nevbetteki toplaşuvında şaatlar Şestakov, Ablâzizov ve Fettayev sorğuğa çekildi. Qırım.Aqiqatqa adliyeci Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, olarnıñ episi, esasen, evel bergen «qabaatlayıcı delillerinden» vazgeçti.
«Taqiqat, olar, nasıldır duşmanlıq sebebinden olarğa qarşı deliller ketirecegini tüşüne edi. Lâkin, ne içün bilmeyim, amma olar ilk bergen delillerinden vazgeçti... iç bir qabaatlayıcı delilni tasdıqlamadılar», – dep ayttı adliyeci.
Kurbedinovnıñ sözlerine köre, toplaşuv «farsqa, taqiqatnıñ farsına oşamağa başlay».
Şimdiki vaqıtta mahkemede teneffüs ilan etildi.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi iyün 1-de dört Qırım musulmanı – Ferat Sayfullayev, Nuri (Yuriy) Primov, Rustem Vaitov, Ruslan Zeytullayevge qarşı cinaiy işni baqmağa başladı. Bu toplaşuvda prokuror olarğa qabaatlav neticesini oqudı.
Mayıs 18-de Rostov-na-Donu şeerinde mahkeme toplaşuvı keçirildi, onıñ neticesinde olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı. Dört musulman işğal etilgen Qırımdan Rostovğa alıp ketirildi.
Qabaatlanğan Qırım sakinleri 2015 senesi Aqyar şeerinde yaqalandı. Taqiqatnıñ noqta-i nazarına binaen, olar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri ola. Aqyar musulmanları yaqalanğanından bir yıl soñra Qırımnıñ cenübiy tarafında da bu kibi vaqia yüz berdi. 2016 senesi fevral 11 ve 12 künleri rusiyeli uquq qoruyıcılar islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde tintüv keçirdi ve insanlarnı yaqaladı. Umumen olaraq 14 adam yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» – halqara islâm siyasiy firqasıdır. Onıñ resmiy maqsadı islâm devletini ve musulman yaşayış tarzını qurmaqtır. Bu teşkilât Rusiye, Qazahistan ve Almaniyada yasaq etildi; Ukraina ve diger memleketlerde onıñ faaliyeti qanun boyunca keçirile bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlge tabi olğan işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygozğa 8 yıl sert rejimli apis cezasını berdi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böyle bir qararnı mahkeme sentâbrniñ 11-de ilân etti.
Mahkeme Çiygoznıñ advokatı Aleksandr Lesovoynı bir qaç kere keç qalğanı içün qayd etti.
Ahtem Çiygozğa qoltutmaq içün mahkeme binası yanında onlarnen insan toplaştı. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, umumen yüzge yaqın insan keldi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Oleğ Sentsov, Rusiye apishanesinden azat etilgeninden soñ jurnalistlernen birinci körüşüvde, özüniñ siyasetke ketmesiniñ mümkünligini tefsir etkende, "Men halqım ögünde mesuliyetligimni duyam" ‒ dedi. Bu "açıq mesele", qoştı Sentsov.
"Vaşa Svododa" ("Siziñ azatlığıñız") programmasınıñ musafirleri: Oleksandra Matviyçuk, uquq qoruyıcı, Yevğen Mağda, siyasetşınas.
‒ Matviyçuk hanım, siz matbuat konferentsiyasında moderator oldıñız. Kolçenko efendi de onda iştirak etti. Oleğ evge qaytqanından soñ, onen qonuşmaqtan teessuratıñız ne? Söz sırası, siz #FreeSentsov aktsiyasınıñ teşebbüsçilerinden ediñiz. Almaşuvtan memnünsizmi?
Oleğ teren fikir yürsete, şeylerniñ aslını añlay, tafsilâtnı köreOleksandra Matviyçuk
Matviyçuk: Matbuat konferentsiyası er şeyni kösterdi. Oleğ teren fikir yürsete, şeylerniñ aslını añlay, tafsilâtnı köre. Şimdi oña ve başqa azat etilgen adamlarğa, uyğunlaşmaq, alışmaq içün, olardan soralğan "Steinmeier formula"sını daa yahşı añlamaq içün vaqıt kerek. O, kimer başqa mabüslerge köre, özüni yahşıca duya, çoqusı, ne yazıq, esirlikten soñ özlerini yaramay duya.
35 adam evge qaytqanına pek quvanam. Mında tenqitçiler de, tarafdaşlar da bir fikirde olmalı, çünki insan yaşayışınıñ degeri pek büyük. Men, muzakereler nasıl keçkenini, olarnıñ gizli tarafı barmı-yoqmı asıl bilmeyim.
Tenqitçiler de, tarafdaşlar da bir fikirde olmalı, çünki insan yaşayışınıñ degeri pek büyükOleksandra Matviyçuk
Biz siyasiy mabüslerniñ azat etilmesinen endi altı yıl oğraşamız. Bu ilk siyasiy mabüsler. Siyasiy mabüsler ‒ bu Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutulğan adamlar.
Altı yıl devamında böyle büyük siyasiy mabüslerniñ almaşuvı olmağan edi. Donbass esirleri - bu başqa uquqiy status. Olarnıñ episi ‒ Kreml esirleri, olarnıñ episini Rusiye tuta. Donbassta Rusiye, Donbassnı işğal etkenini inkâr ete. Biz, arbiy cinayetlerni, insaniyetlilikke qarşı cinayetlerni belgileymiz. Anda olğan bütün şeylerge de facto Rusiye buyruq bergenini köstergen çoq vastalı ve vastasız deliller bar.
‒ Mağda efendi, Nadiya Savçenko sabıq ukrain siyasiy mabüslerge inanmamazlıq pretsendentini yaratmadımı? Bütün 35 siyasiy mabüske büyük ürmetim ile.
Savçenkonıñ kazusı azat etilgen 35 adamnıñ taqdirine tesir etecekYevğen Mağda
Mağda: Ebet, Savçenkonıñ kazusı azat etilgen 35 adamnıñ taqdirine tesir etecek. Olar siyasiy ayatta adiy vatandaşlarğa köre daa faal iştirak etmege isteseler, episine Nadiya Savçenko prizmasından baqacaqlar. Oleğ Sentsov bunı pek yahşı añlay. Yazıq, amma o siyasetke kirecek olsa, oña: sen Şimal qutup tögeregi artında açlıq tuta ediñ - nasıl oldı seni almaştırdılar, ne içün seni almaştırdılar? - suallerine azır olmaq kerek.
Şimdi endi rusiye tarafını tutqan çeşit-türlü Telegram kanallarında, sanki, Oleğ Sentsov Ukrainda Sorosnıñ leyhası olacaq, dep muzakere etile. Oleğniñ beş yıl devamında bir noqta-i nazarı olğanına, açlığı ve mefa arizasını imzalamağanına, daa başqa delillerge baqmadan, potentsial siyasetçiniñ populârlığını eksiltecek olalar. Türli "vidosikler" ve İnstagramğa esaslanğan zemaneviy ukrain siyasette Oleğ Sentsovğa pek qıyın olacaq.
Oleğ Sentsov, milliy ölçüli bir siyasetçige çevirile bileYevğen Mağda
Olar, Ukraina içün küreşlerinen ve Rusiye türmelerinde keçirgen uzun müddetlerinen, Ukraina vatanperverleri olğanlarını tasdıqladı. Şimdi ise olar kimsege bir şey tasdıqlamağa mecbur degiller. Oleğ Sentsov, o ‒ mesüliyetli adam olğanını ve vaqialarğa sözlerinen ve areketlerinen tesir etmege azır olğanını kösterip, milliy ölçüli siyasetçige evolütsion yolunen çevirile bile. Ne yazıq, amma olarnı qullanmağa ve olarnı itibarda tüşürmege ıntıluvlar olacaq, çünki şimdi olarğa işanç büyüktir.
- Mağda efendi, ya şahsen siz, siyaset tarafından, Ukrainanıñ Avropa Birliginen ileride munasebetleri ceetinden, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ toqtatılması baqımından, bu almaşuvğa nasıl qıymet kesesiz?
Bu almaşuv Kreml qaidelerine köre keçtiYevğen Mağda
Mağda: Bu almaşuv Kreml qaidelerine köre keçti. Tsemahnıñ şaatlığını alğanlaına inanam. Amma eñ müim şaatlıq - mahkemede berilgen şaatlıqtır. Adamlar, tahqiqat vaqtında olarğa basqı yapıldı, dep aytqanları ve azırlıq tahqiqatında şaatlıqlarından vazgeçkenleri sıq-sıq ola. Rusiye, Ukraina vatandaşı Tsemahnı oña bermege talap etkende, "Boeing-777" yoq etilmesine alâqası ola bilgen bu adam oña meraqlı olğanını kösterdi.
‒ Matviyçuk hanım, Rusiyede, Qırımda ve Donbassta daa ne qadar ukrain mabüsi tutula?
Mы пpocTo He зHaeM peaлbHoe koличecTBo людeй, Haxoдящиxcя B эToM cTaTyce ‒ зaлoжHиkи KpeMляAлekcaHдpa MaTBийчyk
Matviyçuk: Men yaqında siyasiy sebepler ile Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutulğan adamlarnıñ açıq cedvelini derc etken edim. Cedvelde 86 adam, ekseriyeti qırımtatarlar. Ve qararnen 223 adam... Söz sırası, siziñ (Radio Svaboda - muar.) soratmañızğa cevap begen edim, Oleğ Sentsovnıñ azat olğan künü ise Facebookta 227 esir, dep yazılar. Bütün raqamlar ‒ bu tek aysbergniñ ucudır.
Amma Kreml mabüsleriniñ kerçek sayısını biz bilmeymiz. Rusiye ve işğal etilgen Qırımda bunı közetmege imkân olsa, Donbass ‒ "boz zona"dır. Anda apislilerge Halqara Qızıl Haç vekilleriniñ bile kiriş izin yoq. Yüzlerce adamlar... Ve bu miqdar daima arta...
Biz bir qaç yıldan berli esirlikten çıqqan adamlarnıñ şaatlıqlarını toplaymız. Soñra, körgenimiz ve belgilegenimizni toqtatmaq içün, halqara teşkilâtlarnen çalışıp başladıq. Alâ daa maña esirlikte çıqqan adamlar kele. Siz nasıldır cedvellerde oldıñızmı, siz içün BMT, OBCE, SBU bildimi, dep sorasam, çoqusı: yoq, bizim içün kimse bilmedi, dey. Tuvğanları muracaat etmey ediler, çünki mında bir yardım imkânını körmey ediler.


text:
İşğal etilgen Kefede «Feonet» yerli internet-provayderi Qırımda Kiyevstarnıñ işi toqtatılğanı sebebinden öz müşterilerniñ sayısını dört qat arttırdı.
Bunı şirketniñ müdiri Vâçeslav Kalujskiy bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ «ruporı» «Krıminform» saytı.
«Aylıq qoşulmasınıñ miqarı dört qat arttı. Bizim içün bu, elbette, güzel, amma işte ciddiy bozuluvlar yüz bergen edi», – dedi Kalujskiy.
Onıñ sözlerine köre, bir qaç kün devamında Kefede «Feonet» müşterilerniñ interneti sıq söndürile edi, çünki donatuv bazıda bozula edi.
Bazarertesi künü Aqmescitte yerleşken AO «Kiyevstar» ofisine silâlı insanlar kirip, şirket hadimleriniñ ögünde telekom-donatuvğa kendi techizatnı qurmağa başladı. Şirkette şunı qayd etitler ki, «Kiyevstar», müşterilerniñ haber havfsızlığını, hadimlerniñ fizikiy telükesizligini ve ağnıñ bütünligini tüşünip, Qırımda bağ hızmetini vaqtınca toqtatmağa mecbur.
Neticede müşteriler mobil ağsız ve internetsiz qaldı.


text:
AQŞ –Qıtay sauda soğısı Bıltır jazdan bastap AQŞ pen Qıtay arasındağı sauda soğısı aqparat qwraldarınıñ qızğın taqırıbı boldı. Älem ekonomikasına keri..
Bir biliktegi qos vedomstvonıñ ekiwştı wstanımımen eki ottıñ arasında qalğan Bağdat Mänizorov şın mäninde ayıptı ma, älde naqaq qwrban ba? «Mänizoro..
Tayauda mälim bolğan Qazaqstan azamattarınıñ zeynetaqı qorında qanşa qarajat jinalğanı jäne Wlttıq banktiñ ol aqşanı qayda jwmsağanı turalı resmi aqpa..
Bügin Tayuan (Tayvan') prezidenti Cay Iıñvın hanım Tayuandağı AQŞ qauımdastığınıñ prezidenti Riçard Buşpen kezdesken. Kezdesude belgili bolğanınday, s..
Twitter 22 qaraşadan bastap älem boyınşa barlıq sayasi jarnamalarğa tıyım salmaq, — dep habarlaydı «The Washington Post» basılımı. Atalğan äleumettik ..


text:
Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ baş müavini Aleksandr Smaglin, soñki künde sınırlayıcı tedbirlerni bozğan pensiyalılarnıñ sayısı 300-den ziyade olğanını haber etti. Aynı vaqıtta, 58 qırımlı özüni izolâtsiya etüv rejimini bozdı.
"Politsiya tışarıda yürgen 300-den ziyade esli adamnı toqtattı. Er kesniñ adları yazıldı, olarnıevlerine ozğardılar... Bundan ğayrı polis hadimleri, şeerniñ içinde izin vesiqası olmazdan yürgen adamlarnıñ 58 qanun bozuqlığını qayd etti. Er kesnen şahsiy körüşip, meseleni çezecekmiz", - dedi Smaglin.
Hatırlatayıq, aprelniñ 6-sında sebepsiz tışarıda bulunğan 243 pensiyalı aqqında bildirile edi.
Aprelniñ 5-nde saba işğal edilgen Qırımda 2974 insan tibbiy közetüv altında, 2886-sı dinamik közetüvde qala. 66 insan hastahanede, 22 insan observatorda buluna. Qırımda 20 koronavirus yuqunçı hastası qayd etildi, 6 tüzelgen hasta hastahaneden çıkarıldı. Aqyarda 5 kişi koronavirusqa oğradı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bunı Qırım Fevqulâde işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Krımenergo» malümatına köre, şu obyektler arasında içtimaiy emiyeti olğan obyektler yoqtır.
Fevqulâde işler nazirliginiñ malümatına köre, şimdilik bu mesele üzerinde «Krımenergonıñ» 13 brigadası çalışa.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda ava şaraitlerinden sebep 24 meskün yer ışıqsız qalğan edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, yarımadada mayıs 29-na qadar furtuna havfı ilân etilgen. Çarşenbe künü şiddetli yağmurdan sebep Aqmecsit yollarını suv bastı.