text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ iştirakçileri iyül 3 künü tedbir keçirilgen Ankaranı terk ete.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, avtobusqa minmezden evel iştirakçiler hatırlaıq foto yapa ve kongress neticelerini muzakere eteler.
Forumda bazar künü, avgust 2-de, qabul etilgen yekünleyici beyannamede öz-özüni belgilev aqqı yalıñız Qırımnıñ tarihiy ve tamır halqı olğan qırımtatar halqına ait olğanı qayd etile.
«Rusiye Federatsiyası tarafından etilgen qanunsız Qırım işğaliniñ acele toqtatılması ve Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenüvi boyunca bütün zaruriy qararlar alınmalı. Ukrainanıñ yañı Anayasasında qırımtatarlarğa idare aqqı, milliy-territorial muhtariyet ve özüni belgilev aqları qayd etilmek kerektir», – denile vesiqada.
Bildirilgeni kibi, Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressi keçti. Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten ayırımları sebebinden forumnı Qırımda keçirip olamadılar. Bundan da ğayrı, yarımadağa kiriş Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yasaq etildi. Kongresske Meclis azalarınıñ çoqusı kelip olamadı. Olarnı forumnıñ keçirilüv künü «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.


c: text/html

text:
İstanbulda yüzlernen insan iyülniñ 9-da Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ siyasetinden memnün olmağanını köstermek içün 450 kilometrni teşkil etken narazılıq yürüşini yekünledi.
İnsanlar iyünniñ 15-de Türkiyeniñ paytahtı Ankarada başlağan Adalet yürüşine qoşulğan ediler.
Olar keçken sene Erdoğanğa qarşı devlet avdarması teşebbüsinden soñ başlağan işten boşatılma ve apis cezalarına qarşı çıqtılar.
Prezident Erdoğan yürüş iştirakçilerini terrorizmge qoltutuvda qabaatladı. O, yürüşni teşkil etken Cumhuriyet halq partisi siyasiy muhalifet sıñırlarını keçip, «memleketke qarşı terrorizm çıqarğan terrorist teşkilâtlar ve quvetlernen beraber areket etti», dep bildirdi.
Miting dört yıl evelsi Gezi Parkındaki narazılıqlardan soñ prezident Erdoğanğan qarşı eñ büyük narazılıq olğandır.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi, Rusiyede ve işğali altındaki Qırım yarımadasında apiste yatqan er bir qırımlı siyasiy mabüsnen bağlı vaziyetni közete, dep işandıra.
Temsilcilikniñ resmiy Facebook saifesinde aytılğanına köre, müessise «Ukraina vatandaşlarınıñ siyasiy sebeplerden taqip etilüvini» takbih ete.
Böylece Ukraina prezidentiniñ temsilciligi Başkortostanda qırımlı mabüslerge yapılğan basqı malümatına cevap berdi.
«Bugünki künde Başkortostan Cumhuriyetinde on qırımlı faal qanunsız tutula. Birincisi Ruslan Zeytullayev edi, o, 15 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi», – dep bildirdi Zelenskıynıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi.
Hatırlatamız, advokat Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, rusiyede Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini «yıqıp boysundıracaq olalar».
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Teymur Abdullayev Rusiye Ceza izolâtorında iyünniñ 20-ne qadar tutulacaq, qardaşı Uzeir Abdullayev ise üçünci kere ceza izolâtorına yollanıla.
Rusiye Yuqarı mahkemesi 2019 senesi dekabrniñ 24-nde istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ (Aqmescitteki birinci gruppa) ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
Böylece, Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov 11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñ ükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi dekabrniñ 16-nda Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» eki mabüsi Bilâl Adilov ve Raim Ayvazovnıñ imayesi bergen şikâyetlerini qanaatlendirmedi.
Böylece olar 2020 senesi fevralniñ 15-ne qadar Aqmescit SİZOsında qalacaqlar, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Qayd etilgenine köre, mahkeme oturışuvında mahkümler olarğa qarşı IV Jeneva şartnamesi qullanılmasını talap etti. Advokat Rustem Kâmilev bu davanıñ siyasiy sebepleri bar, dep bildirdi.
«Bu oyunnı köstermek içün mındasıñız. Yiplerinden tartılğan qoqla kibisiñiz. Qararıñız endi azır. Sizden bir şey istemeyim, maña qarşı bu davanı qanunsız dep sayam», – dep ayttı oturışuvda Raim Ayvazov.
Bilâl Adilov aytqan sözünde Ukraina vatandaşı olğanına ve Rusiye pasportını 2014 senesiniñ adise-vaqialarından soñ almağa mecbur olğanına esaslandı. İmaye tarafınıñ delillerine baqmadan, muracaat red etildi, dep bildire aq qorçalayıcılar.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Frenkistandan koronavirustan Qıtay studenti elâk oldı. Bunı Frenkistan sağlıq naziri Anyeza Buzin haber etti.
Bu Frenkistanda tasdıqlanğan 11 hastalıq adisesinden birisi edi, haber ete Azatlıq Radiosı.
Yañı ölüm adisesi - Qıtay tışında olğan dörtünci adisedir.
Fevralniñ 15-inde saba olğan malümatqa köre, Qıtayda koronavirustan ölgen adamlarnıñ sayısı 1523-ke yetti. Umumen memlekette 66 492 adam hastalandı, olardan 18 fayız, yani 11 biñge yaqın, ağır alda.
Fevralniñ 14-de Rusiye ile Çin arasında çarter reyslerine yasaq ükümsürip başladı. Rusiyede resmiy malümatqa köre, al-azırda hastalar yoq.
Bütündünya Sağlıq Teşkilâtınıñ (BST) konsultatnı Ayra Longini söylegenine köre, dünya ealisiniñ üçte ekisiniñ yañı bir koronavirusqa yoluqa bile.
Çinniñ Hubei vilâyetinde 242 ölüm ve 14 840 koronavirus hastalığı adisesi aqqında bildirdiler. Bu diagnostikanıñ metodologiyası deñişkeninden soñ oldı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.
2019-nCov (COVID-19) пpиHaдлeжиT k бoлbшoй rpyппe kopoHaBиpycoB. B HekoTopыx cлyчaяx TeчeHиe бoлeзHи – лerkoe, B HekoTopыx – c cиMпToMaMи пpocTyды и rpиппa, B ToM чиcлe c Bыcokoй TeMпepaTypoй и kaшлeM, B бoлee cлoжHыx cлyчaяx HaблюдaeTcя oдышka. ЭTo MoжeT пepepacTи B пHeBMoHию, koTopaя MoжeT быTb cMepTeлbHoй.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Mustafa Degermencini noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire.
«Mustafa Degermenciniñ mahkemesi bitti. Prokuror tevqif müddetiniñ 19.11.2015 qadar uzattırılmasını talap etti. Salon tolu. Tuvğanları, dostları, cemaatçılar. Mahkemeci, prokuror ve taqiqatçığa «likbez» keçirip, teneffüsten evel qabaatlanğannıñ tarafını aldı. Tevkif uzattırıldı. Mahkemeciniñ oyunına qıymet kesmedik. Amma şeñlendirdi», – yazdı o Facebookta.
Yaqında Mustafanıñ babası Bekir Degermenci Qırım.Aqiqatqa tarif etkeni kibi, Aqmescitniñ SİZOsında yarım yıl bulunğan Mustafa Degermencige taqiqatçı Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozğa qarşı delillerni bermege teklif etken edi.
Mustafa Degermenci mayıs 7 künü Sudaqnıñ Suvuq Sala qasabasında yaqalandı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı.


text:
Bunı o, salı künü, mayıs 6-da, bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Esas diqqat eñ kütleviy sürette keçirilecek üç tedbirge ayırıldı. Mayıs 10-da sürgünlik qurbanlarını añma maqsadınen Çatırdağ seferi ötkerilecek. Mayısnıñ 17-de, aqşam – «Yüreginde çıraq yaq» aktsiyasını keçirmege planlaştıramız, mayıs 18-de ise – Aqmescitniñ merkeziy meydanında umumqırım mitingini keçirecekmiz», – dep qayd etti Çubarov.
Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Qırımda yüz bergen vaziyetten sebep dünyanıñ çeşit köşelerinde yaşağan qırımtatar diasporalarınıñ temsilcileri mayıs 18-de Umumqırım matem mitingine kelip olamaycaqlar.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisini «ekstremizm faaliyetini yasaq etüv» aqqında tenbiyeledi ve aks alda qırımtatarlarnıñ temsil organını yoq etecegini bildirdi.


text:
Anketalardaki «tasil» sözüniñ yanında «bitirilmegen orta» yazğan olsa da, buña baqmadan, çağınıñ eñ tasilli insanlarından biri edi. Yanvar 3 künü – tarihçı, filolog, arheolog, folklorcı, oca ve yazıcı Osman Aqçoqraqlınıñ doğğan künüdir.
Osman Aqçoqraqlı 1878 senesi Bağçasarayda köylü bir qorantada dünyağa keldi. Babası yüksek seviyede arapça bilgen ve çeber elli hattat edi. Osman Bağçasaray medresesinde ilk tasilni aldı, soñra Türkiyede oqudı.
Bundan soñra Sankt-Peterburgğa barıp, bir qaç yıl evelsi Rusiye imperatorlığınıñ paytahtına kelgen Bağçasaraylı köydeşi neşirci ve hattat İlyas Boraganskiy ile çalıştı. Boraganskiy genç qırımtatar semetdeşlerine Peterburgnıñ oquv yurtlarına kirip oqumağa, iş tapmağa yardım etken edi.
Meşur şarqşınas Agatangel Krımskiy Aqçoqraqlınıñ yaşayışında bu müddetni böyle tasvirlegen edi: «Aqçoqraqlı güzel bir «hattat» edi, musulman yazılarını bilgen biri, İlyas mırza Boraganskiyniñ Peterburgdaki tatar-arap litografiyası genç Osman Aqçoqraqlını işke davet etti. Bunıñ neticesi genç şarqşınaslar içün faydalı olğan «Musulman yazılarınıñ örnekleri» (1900 senesi Sankt-Peterburgda basıldı) oldı. Rusiye paytahtında Osman Aqçoqraqlı rus edebiyatınıñ küçlü tesiri altında qalıp, ilk eserlerini yaza».
Krımskiyniñ yazğanına köre, Aqçoqraqlınıñ birinci edebiyat eseri Bağçasaray civarındaki Çufut Qalede Nenkecan hanım türbesini ziyareti aqqında ikâyesi oldı. İkâye 1899 senesi İlyas Boraganskiyniñ matbaasında neşir etile. Aqçoqraqlı ulu rus şairi Aleksandr Puşkinniñ «Bağçasaray fontanı» ve «Amayıl» eserlerini tercime ete, Boraganskiy şairniñ yüz yıllığı munasebetinen olarnı bastıra. Boraganskiy Aqçoqraqlı tercime etken İvan Krılovnıñ qıssalarını, Nikolay Gogolniñ «Jenitba» («Evlenüv») komediyasını derc etti.
1901-1905 seneleri Aqçoqraqlı askerlik yapa. Soñra vatanına qayta – Zıncırlı medresede ders berip, aman-aman bir yıl İsmail Gasprinskiyniñ «Terciman» gazetasında çalışa. Gasprinskiy Aqçoqraqlığa büyük tesir etken edi...
Belli bir müddet devamında Osman Aqçoqraqlı Qairede buluna – tasilni yükselte. 1908-1910 seneleri Orenburgğa barıp, «Şura» mecmuasında muarrirlik yapa, 1910-1916 seneleri kene de «Tercimanda» çalışa.
1917 senesiniñ inqilâp vaqiaları onıñ ayatına deñişmeler kirsete. Bir çoq qırımtatar ziyalısı kibi Osman Aqçoqraqlı da cemaat faaliyetinen oğraşa, onı Qurultay delegatı olaraq saylaylar. Qayd etmeli ki, onıñ diqqatını daa çoq tedqiq işleri celp ete. Faqat yalıñız vatandaş cenki bitken soñ bütünley ilmiy tedqiqler ile oğraşmağa başladı.
1921 senesi baarde onıñ teşebbüsi ve iştiraki ile «Terciman» basılğan binada İsmail Gasprinskiyniñ ev-müzeyi açıldı. Osman bu adamnı şahsen bilgen ve yıllar devamında onıñ reberligi altında çalışqan edi. Aqçoqraqlı müzey reberi oldı.
1922 senesi onı tezden pedagogika institutına çevirilecek Qırım universitetine çalışmağa davet eteler. Mında Osman türkçe, Şarq tarihı ve şarq kalligrafiyası, qırımtatar halq ağız yaratıcılığı ve etnografiya derslerini bere. 1923 senesi onı Tavriyanıñ tarih, arheologiya ve etnografiya cemiyetine (TTAEC) qabul eteler.
1920-nci yılları – Aqçoqraqlınıñ ilmiy ayatında eñ semereli müddettir. 1924-1925 seneleri «Yeni dünya» gazetasında onıñ qırımtatar tarihı, arheologiyası, etnografiyasına dair yigirmiden ziyade maqalesi basıla.
O, şiiriyetnen oğraşmağa devam ete. 1923 senesi bestekâr Asan Refatov ile beraber Kazanniñ Moskvanıñ IV İvan Groznıy çarına qarşı imayesi tarihından «Çorabatır» adlı muzıkalı dramağa libretto yaza, 1926 senesi – «Bağçasaray fontanı» muzıkalı dramanı.
1925 senesi Osman Aqçoqraqlı Üsein Bodaninskiyniñ reberligi altında meşur Qırım ekspeditsiyasında iştirak ete. Bodaninskiy iş defterinde qayd etkeni kibi, Aqçoqraqlı «tarih ve iqtisadiyat malümatlarını teşkere, halq ağız yaratıcılığını qayd ete, epigrafik yadikârlıqlarnı toplay edi». O, ekspeditsiya devamında tarih-edebiyat yadikârlığı – Canmuhammedniñ Bogdan Hmelnitskiyge yardım etkenini aks ettirgen Tuğaybey seferine dair poemasını açtı. Bunıñnen bağlı maruzası ile Aqçoqraqlı TTAEC toplaşuvında ve 1929 senesi Harkivde olıp keçken II Bütünukrain şarqşınaslar qurultayında çıqışta bulundı. Poemanıñ qısqa mündericesi «Shidnıy svit» («Şarq ışığı») mecmuasında derc etilgen edi.
1926 senesi KrımTSİK yollanması ile Aqçoqraqlı Bakudaki Birinci Bütünbirlik türkşınaslıq qurultayında iştirak etken edi. Qırımtatar alimi itibarlı şarqşınas-türkşınas, akademik Agatangel Yefimoviç Krımskiy ile munasebetleri pek eyi edi, o, onıñ meşur «Studiyi z Krımu» cıyıntığında maqaleni bastırğan edi.
Osman Aqçoqraqlınıñ daa bir müim ilmiy ğalebesi – qırımtatar sülâle işaretleriniñ (tamğalarnıñ) tedqiqidir. O, aman-aman 400 tamğanı toplap, olarnı ilim ceetinden tasvir etti. Aqçoqraqlı arapça ve türkçe yüksek seviyede bilip, Qırımdaki Çufut Qale, Eski Qırım, Otuz epigrafik yadikârlıqlarını ögrendi.
Onıñ Qırımğa dair işleri bugünde-bugün qıymetli bir şeydir. Bular – 1925 senesi Qırımda qırımtatar medeniyetini ögrenüv ilmiy etnografik ekspeditsiyasınıñ malümatlarında derc etilgen «Qırımda tatar tamğaları»; «HIII-HV as. Eski Qırım ve Otuz yazıları»; «Çufut Qale tarihından yañılıqlar»; 1924-1925 seneleri «Yeni dünya» gazetasında qırımtatarca derc etilgen Bağçasaray, Kökköz, Yalta, Aluşta, Qapsihor, Sudaq, Eski Qırım, Kefe yadikârlıqlarınıñ tasvirlenmesi, em de «İleri» qırımtatar mecmuasında 1926-1927 yıllarında basılğan Qırım arheologiyası, halq ağız yaratıcılığı ve etnografiyasına dair maqaleleridir.
Amma Stalinniñ repressiyaları quvetleşmege başlağan edi…
1934 senesi yazda Osman Aqçoqraqlı milletçilikte qabaatlanıp, Qırım pedagogika universitetinden oca vazifesinden boşatıla. Belli bir müddet devamında komsomol mektebinde coğrafiya dersini bere, soñra Bakuğa köçe – mında raat olacağına ümüt etken edi…
1938 senesi aprel başında Osman Aqçoqraqlı yaqalandı. Onı Aqmescitke yolladılar. Qabaatı – İsmail Gasprinskiyniñ pantürkizmini maqtav, akisinqilâp teşviqatı ve casuslıq. Mahkemede o qabaatlı olmağanını ayttı – amma, maalesef, neticesi olmadı.
1938 senesi aprel 17-de SSCB Yuqarı Mahkemesi Yüksek Kollegiyası sessiyası ile Osman Aqçoqraqlı diger qırımtatar ziyalıları ile qurşunğa tizilgen edi.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Rusiyeli uquq qoruyıcılar Qırımtatar Milliy Meclisi azası Emine Avamilevadan sentâbr 30-da, cuma künü ekstremizmge qarşılıq merkezine kelmesini talap etti.
Bu aqta Avamileva Facebook saifesinde bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli mahkeme 750 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 27-de Qırımtatar Milliy Meclisi azası Ali Hamzinge, «Rusiyede yasaq olğan cemaat birleşmesiniñ toplaşuvında iştirak etkeni içün», rusiyeli Qırım mahkemesi 1000 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 26-da Qırımtatar Milliy Meclis azaları, bunen beraber, Qırımtatar Qurultayınıñ bazı delegatları Aqmescitteki Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge çağırıldı.
Nariman Celâlnıñ bildirgen malümatına binaen, bir qaç insan körüşüvge razı oldı, digerleri ise, resmiy vesiqanı beklemekni sayladı.
«Uquq qoruyıcılar Meclis azaları Ablayev Emirali, Yakubov Ruslan ve Ayder Acımambetovnıñ vekâletleri toqtatılğanı, bunen beraber, soñkisiniñ Meclis reisi muavini vazifesinden boşatılması aqqında yaqında qabul etilgen Meclisniñ qararlarınen meraqlana», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.


text:
Avropa Birligi, işğal etilgen Qırımnıñ Rusiye tarafından keniş ve büyük askeriyleştirilüvi sebebinden qasevetlengenini bildirdi.
Bu aqta yanvarniñ 15-nde Viyanada keçirilgen OSCE telükesizlik saasındaki işbirligi forumınıñ toplaşuvı vaqtında seslendirilgen Avropa Birligi eyyetiniñ beyanatında aytıla, dep bildire «Ukrinform» agentligi.
«Qırım yarımadasınıñ Rusiye tarafından keniş ve büyük askeriyleştirilüvi sebebinden pek qasevetlenemiz, o, Qara deñiz regionında ve onıñ tışında telükesizlikke tesir etmege devam ete», – dep aytıla beyanatta.
Forum toplaşuvında AB Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuz areketlerini qararlı bir şekilde takbih etip, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ qanunsız ilhaqını tanımay, dep hatırlattılar.
2019 senesi dekabr ayında BM Baş Assambleyası Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti.
2018 senesi dekabrniñ 17-nde Qırım, Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvinen bağlı qabul etilgen BM Baş Assambleyasınıñ qararı Rusiyeni Qırımdan ordusını çıqarmasına çağıra ve Qara ve Azaq deñizlerinde artqan Rusiye arbiyleriniñ bulunmasını takbih ete.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Leningradnıñ faşist blikadasından tam azat olma künü yanvarniñ 27-sinde Rusiye arbiy şüreti künü kibi qayd etile. Bu munasebet ile Keriç "Blokada ötmegi" bütünrusiye aktsiyasına qoşuldı, yerli medeniyet işçileri ise bu aktsiyanı şeerniñ bütün müessiseleri, kitaphanelerine ve medeniyet merkezine yaydırdı. Anda "blokada ötmegi"ni numayış etken teartleştirilgen (!) beyanname tarqatma noqtaları yaratılacaq. Bu aktsiyağa yerli ötmek zavodını celp etip, yazıcı ve asker Daniil Graninniñ kitaplarında tarif etilgen ötmeklerni pişirip, tarqatmağanları taaciplidir.
Rusiyede facianı eglence merasimine çevirmege ustalıqnen bileler. Böylece Keriçniñ azat etüvi kününi de Rusiyede o qadar büyük bayram etmek mümkün, ve, misal içün, oquv yurtlarında ve kitaphanelerde Acı Muşqay taş ocağınıñ maketlerini tiklep, qoruyıcılar yapqanı kibi, seyircilerge de taşlardan dane-dane suv tamçılarını içtirmek. Ya da Yañı yıl bayramından qalğan fişenklerni ataraq, quyulardan suv aluv yarışını yapmaq mümkün. Aqaretlev, dersizmi?! Mana ve maiyetine köre - ebet, amma ğalebeniñ 75 yıllığı arefesinde teklifimni aqılsızlıq ya da mısqıl saymaz edim, çünki mayısnıñ 9-ınace mefküreci ve "Yekâne Rusiye" tarafdarlarınıñ fikir etüvi o qadar büyük ğayret ile çalışacaq ki, Georgiy şeritleri sadece qadın çantalarında degil olacaq, maşnalarnı bezetirler, vatanperver mevzusına bedava tatu yapmasını da teşkil eterler.
Abidelerge çiçek qoyuvı, meşal yürüşi, arbiy tarihiy oqumaları, arbiy vatanperver festivaller ve rekonstruktsiyalar mefküreviy kütleviylikni teşkil etmek içün artıq yeterli degil. Voronejden Keriçke "Desantçılar birligi" tarafından teşkil etilgen "Ğalebe yürüşi" çıqa, o, Rostov-na-Donu, Krasnodar ve Novorossiyskten 1200 kilometni keçecek. Rusiye Arbiy Desant Ordularınıñ komandalığı bu yürüşte Novorossiysk ava desant diviziyasınıñ ve Râzan desantçılar oquv yurtunıñ ansamblniñ iştirak etmesine ruhset berse, Keriç sakinleri el-elge uruşnı, tolanıñ başnen qırmaşını ve "Qanatlı piyade askerler"niñ türkülerini eşitecek ve körecek.
Rusiyede facianı eglence merasimine çevirmege ustalıqnen bileler
Amma şimdilik şeer merasimlerni öz küçünen becere. "Yekâne Rusiye" hadimleri olğan sırf şubalı qadınlarnıñ daa sovet vaqtından qalğan kölmeklerni ve şallarnı kiygen qartiylernen suretleri içtimaiy ağlarda çoq köründi. Bu partiya hanımları veteranlarğa "Yekâne Rusiye" yazılı paletlerni bere edi, qartlarnıñ bazıları olarnı elinde tutmaq bile küçü qalmadı - onıñ içün töşek yanında qaldırğanlar, anda da esabat içün suretler çekildi. Bu bütün Rusiye olğan partiya motı eken - beklenilgen ğalebeniñ 75 yıllığı bayramı cebecilerniñ ve emekçilernin evlerine evelce kele. Partiya reberleri, sağ qalğan veteranlarnıñ kimerleri mayısnıñ 9-ınace yaşamaz, dep qorqadırlar., böyle ise qartlarnen laf eterler, bahşış bağışlarlar vesselâm, partiya ve halq beraberdir, dep saymaq mümkün.
Keriç yetekçileri Rusiye Ğalebe bayramını içün özüne yüksek mecburiyetni alğan. Olar Sovet Birliginiñ Qaramanları hatırasına hatıra levhalarını tikleycek oldı ve atta - ne büyük quvançtır - Sovet Birliginiñ Qaramanlarınıñ adları berilgen soqaqlarnıñ alına ayrı diqqat etecek ola.
Şeer şurasınıñ oturışları ise endi tek şeer meseleleriniñ çezilmesi içün degil keçirile, anda büyük vatanperver duyğusı bar. Er deputat oturışında, şeer şurasınıñ reisi Maya Hujina aytıp bergeni kibi, Keriçniñ azat etilmesinde iştirak etken 146 Sovet Birliginiñ Qaramanınen tanış olalar ve hatıralarına sayğı köstereler.
Daa yaqınlarda sanalaştırmanen tek tarih ve medeniyet qoruğınıñ baş müdiri Tatyana Umrihina oğraşsa (onıñ reberliginde qadimiy Çar qurğanda defn etilgenler bile canlandırıla edi), şimdi şeerniñ iş çevreleri de buña berile, ve ğalebe yıllığına sanalaştırmalar - blokada ötmegininiñ numayışından başlap, cebeciler ve cebe arqası emekçilerinen suret yapmasına qadar - norma olıp qala .
Andrey Furdik, qırımlı, bloger
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Almaniyada Ukrainanıñ Fevqulâde ve Vekâletli elçisi Pavel Klimkin, OSCE Baş kâtibiniñ Mahsus vekili Haydi Talyavini ve Rusiye Federatsiyasınıñ Vekâletli elçisi Mihail Zurabov bulunğan toplaşuvda Poroşenko taraflar Normandiyada Almaniya kantsleri Angela Merkel, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Rusiye Prezidenti Vladimir Putin ile keçirilgen körüşüvde olğan añlaşmalarğa riayet etmek kerek, dep qayd etti, aytıla prezident matbuat hızmetiniñ beyanatında.
«Bizler bu afta ateşni toqtatmaq kerekmiz. Adamlar ölgen er bir kün, Ukraina o qadar zarar körgen er bir kün menim içün maqbul olmay. Onıñ içün, birinciden, Donbassta yaşağan farqlı siyasiy fikirleri olğan er bir Ukraina vatandaşınıñ havfsızlığını kefil etmek içün Ukraina devlet sıñırınıñ işini ğayrıdan başlamaq kerek», – dep qayd etti Ukraina prezidenti.
Poroşenko Ukraina şarqında vaziyetni al etüv planını yerine ketirmek içün yapqan adımlarnı talil etmek ve ileri areketlerni teşkil etmek içün üç taraflı kontakt gruppasınıñ toplaşuvlarını er kün keçirmege teklif etti.


text:
Kremlniñ Qırımnıñ ilhaqınen bağlı problemalarına artıq daa bir dane yañı soyu qoşuldı – yani işğal etilgen yarımadada Rusiye prezidenti saylâvlarınıñ keçirilüvi. Bu mesele 2014 senesi Kreml tarafından halqara aq-uquq bozulğanını tasdıqlağan küçlü bir delil oldı.
Qırım sakinlerine kelgende ise, mında da er şey istenilgeni kibi degil. «Ukrainanıñ on yedi biñ satqınımı?» adlı maqaleni oqudım ve anda muellif Qırımda çalışqan saylâv komissiyası azalarını bir şekilde aqlamağa arekete ete, yani olarnı mecbur etkenler emiş. Men özüm de Qırım sakini olaraq, bücet saasında çalışqan pek çoq yaqın tanışım bar, sunıñ içün eminliknen kimseni saylâv komissiyalarında çalışmağa mecbur etmegen ediler dep aytmam mumkün. İhtmal, bir-eki danesi olğandır, amma yalıñız bir-eki dane. Bu komissiya terkibindekilerniñ ekseriyeti, 2014 senesi keçken «referendum»dakileriniñ aynısıdır. Olarnıñ aman-aman episi Qırımda Partiya regionov firqasına hızmet etken soylârıdır. Sunıñ içün, muellif ve onıñ insaniyetligini ne qadar sayğı duysam da, saylâv komissiyası azalarını acımağa sıra kelmey. Olar bunı bile-bile qabul etti.
Saylâv komissiyası azalarını acımağa sıra kelmey. Olar bunı bile-bile qabul etti
Lâkin adiy bücet hadimlerini saylâvlarda iştirak etmege mecbur ettiler – bu bir aqiqat ve bu aqta çoqtan berli aytıldı ve çoq yazıldı. İşte bu saylâv komissiyalarınıñ azaları qomşu Rusiye prezidentiniñ saylâvlarında rey bermek içün Qırım sakinlerini bu qanunsız arekette iştirak etmege mecbur etti. İnsanlar raatsız olıp, atta SSCB devrinde bile olarnı kimse bir sürü kibi saylâvlarğa aydamağanı aqqında ayttılar.
İşte, saylâvlar keçti, lâkin sabıq-yañı prezidentniñ közleri içinde bir quvanç duyğusı körünmey. Onıñ közleri daa ziayde avlanğan ayvannıñ közlerine oşay. Onıñ Rusiyeni idare etüvi dünya tarafından yañı izolâtasiyağa ve yañı «demir perdege» alıp kete yata. Gençler endi Rusiyeniñ istiqbaline pek inanmağanı içün, devletni toplu olaraq terk etmege başlay. Bundan soñ bu cereyan ep artacaq. Adet-üzre, emek bazarında raqip etebilecek, eñ yahşı istiqballi hadimler terk ete.
Qalğanlar tükânalrğa kelerek fiyatlar artqanını köre, inflâtsiya ise olar zaten az olğan kelirlerini de aşap taşlay. Daa bir-eki yıl evelsi, bir çare tapıp, bücet aylığına yaz tatili keçirmege qadir olğanlar, artıq eki yaqasını bir arağa ketiralmay kapik sayıp oturalar. Sunıñ içün bu yıl da Qırımda pek çoq rusiyeli keleceginden bayağı şubelenem. Men bellesem, bıltırki sezonğa nazaran, bu yıl kelgenler daa ziyade eksilir.
Ekseriyet «ğalipler taqımı» ve olarnıñ Kremldeki şorbacıları tarafından aldatılğan dep is ete
Qırımdaki bazı Rusiye tarafdarları olğan faallerniñ sözlerine köre, 2014 senesi «referendumında» rey bergen Qırım saylâvcılarınıñ bayağı bir qısmı, qomşu Rusiye prezidentiniñ saylâvlarına kelmegenine şaşmağa acet yoq. Ekseriyet «ğalipler taqımı» ve olarnıñ Kremldeki şorbacıları tarafından aldatılğan dep is ete. Oleg Zubkovnıñ aytqanı kibi, Qırım «Vatanına qaytmadı, o esirlikke tüşti». Qırım sakinlerine altın dağlar vaat etilgen olsa da, onıñ yerine atta Aqmescitte bile – darma-dağın yollar, ışıqsız soqaqlar, çöplük, ortalıq kir-kifoz, hırsızlanğan quyu qapapları yerine tiklenip qoyulğan pıtaqlar olğanı körüne.
Afsus ki, bu kirli saylâv kampaniyasına din adamlarınıñ çekilmesi de insanlarnıñ ruhunda pek yaramay iz bıraqtı. Em provoslav ruhaniyleri, em de Qırım müftiyatı tarafından. Olarnı da cemaatnı saylâvlarğa kelmege teşviq etmege «rica etken ediler».
Qırım sakinleriniñ sessizce közü qayta, ancaq olarnı kimse eşitmey
Qırım sakinleriniñ sessizce közü qayta, ancaq olarnı kimse eşitmey ve eşitmege de istemey. «Sışan qapqanı qapaldı», ve Qırım sakinleri artıq raat nefes alıp olamay.
Lâkin Qırımda «Yunarmiye» sıralarındakiler ep arta. Teşkilât ştabı «arbiy-vatanperverlik terbiyelev»nen bağlı ep yañı leyha ve tedbirler boyunca esabat bere. Yani, yaş Qırım sakinleri içün cenkte vatanperverlik inkişaf etmekte. Aytmaq istegenim şudır ki, Rusiye ükümeti devrinde terbiyelengen Qırım sakinleriniñ yaş nesili – ilhaq etilgen yarımadadaki rejimniñ işanacaq küçü olacaq. Zamanında Ukraina qıta qısmından köçip kelgenlerniñ nesili tükenmekte, onıñ yerine ise munasip zıhniyetke saip Rusiye mekteplerini bitirgen mezunlar kelmekte. Faqat sabıq-yañı prezidentniñ közlerine baqqanda aqlıma kelgen fikir şu ki, Qırımğa yapışıp oturmaqnıñ manası qalmadı, demek – yaqın zamanda bile er şey deñişmesi mumkün...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke havfından dolayı muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.


text:
İşğal etilgen Qırım «akimiyeti» avgustnıñ 22-de Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ aman-aman 900 sakinini İrkutskqa yollaycaq ola. Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire ki, bunı Qırım «Nazirler şurası» reisiniñ birinci muavini Mihail Şeremet ayttı.
Qıtaiy Ukrainadan köçip kelgen adamlarnı Qırımdan çıqaruv aqqında malümatnı Şeremet Aqmescitteki «Artek» musafirhanesinde yerleşken vaqtınca yerleştirüv noqtasını ziyaret etkende aydınlattı.
«Er kün aman-aman 500 insan kele. Bugün yarımadada vaqtınca yerleştirüv noqtalarında 10 biñ qaçaq buluna. Olarnı qıtağa yollav meselesi tolusınen çezildi. Bugün 900 insan İrkutsk şeerine yol alacaq, çünki andaki şaraitler bayağı yahşıdır», – dedi Mihail Şeremet.
Onıñ bildirgenine köre, qaçaqlar baracaq regionnı özleri saylay bileler. Amma kene de er kes Qırımdan ketmege razı olmağanını gizlep olamadı.
Qırım «baş nazirini birinci muavini» dedi ki, «bugünde bugün yarımada çoq qaçaqnı qabul etip olamay, çünki olarğa içtimaiy kefiller berilmeli».


text:
Qırımda rusiyeli yerli akimiyet ana-babalarnıñ istegine köre mekteplerde talebeler içün tuvğan tilniñ ögretüvini teşkil etmege mecbur. Bunı Aqmescitte matbuat konferentsiya devamında Qırımnıñ tasil, ilim ve gençler naziri Ayder Ablâtipov bildirdi, haber ete Krım Media.
Onıñ sözlerine köre, mekteplerde tuvğan tilni ögrenecek talebelerniñ sayısı emiyetli degildir.
«Bir, eki ya da üç insan olsun, akimiyetniñ belediye organları talebelerge tuvğan tilni ögrenmege imkân bermeli. Bala aqqı – tuvğan tilini ögrenmek», – dey Ablâtipov.
Neşir bildirgeni kibi, Qırımnıñ şimdiki devlet şurası ekinci oquvda «Qırım Cumhuriyetinde tasil aqqında» qanunnı qabul etti. Oña köre, Qırımda tasil Rusiye Federatsiyasınıñ devlet tilinde – rusça alıp barıla. Bunıñ ile qırımlılar mektepten evel, başlanğıç tasilni ukrain, qırımtatar tillerinde ala bile.


text:
Eşref Şemi-zade
Eşref Abduraman oğlu Şemi-zade (1908, iyün 21 – 1978, mart 11) – belli şairdir.
TercimeialDeñiştir
Eşref Şemi-zade 1908, iyün 21 Kezlev şeerinde halq ocası qorantasında doğdı. Rüşdiye mektebini bitirgen soñ o Aqmescitke barıp, andaki Sovet fırqa mektebine (rusça CoBпapTшkoлa) oqumağa kire. Soñ Kezlev civarındaki Atay köy şurasında oquv evi müdiri olaraq çalışıp başladı.
1927 senesi Eşref Şemi-zade arap elifbesinden latin elifbesine keçüvni azırlav komissiyasına kâtip olaraq tayinlendi. Bundan da ğayrı aynı seneden 1929 senesinece o, “Köz aydın” mecmuasınıñ muarriri olıp çalıştı.
1930 senesi Eşref Şemi-zade Moskvadaki kinematografiya institutınıñ edebiy-stsenariy şübesine kire. 1932 senesi o Qırımğa qaytıp kele. Aqmescitte Devlet neşriyatında bediiy edebiyat bölüginiñ müdiri olıp çalışa. Qırım yazıcılar ittifaqını teşkilâtlandıruv işlerinde faal iştirak ete. 1935 senesinden 1937 senesine qadar Qırım yazıcılar ittifaqınıñ kâtibi olaraq çalışa.
1937 senesi Qırımda ve bütün memlekette belli alim, yazıcılarğa qarşı basqı deviri üküm süre. Eşref Şemi-zade de duşmanlıq hışımına oğray. Ekinci Cian cenki arfesinde, 1941 senesi iyün 24-te Eşref Şemi-zadeni Aqmescit İçki İşler Halq Komissarlığı (HKBД) zindanlarına taşlaylar. Soñra Sibirdeki İrkutsk şeerine yollaylar. 1942 senesi onıñ cinayet davasında bir türlü temel tapılmağanından, icatkârnı azat eteler. Qırım alman basqıncılarınıñ qolunda olğanından sebep, şair Orta Asiyadaki dostlarına ketmege mecbur ola. Anda cenk bitkence buluna, çeşit işlerde çalışa. Özbek yazıcıları onı Ferğana vilâyet gazetasına mesül kâtip olaraq tayin eteler.
1944 senesi Eşerf Şemi-zade, Qırımnıñ alman basqıncılarından azat etilgenini eşitip, yolğa çıqa. O, mayıs 17 künü Qırımğa kelip, qorantasınen qavuşa. Sabası ise bütün qırımtatar halqı ile Vatandan sürgün etile.
1948 senesi sevimli halq şairi Eşref Şemi-zadeni sovet akimiyeti ekinci defa apishanege qapattı. Stalinniñ vefatından soñ siyasiy yımşaluvlar neticesinde qurtulıp, Şemi-zade Özbekistanda Yangiyol şeerinde yaşağan qorantasınen qavuşa. Soñra Taşkentte yerleşe. Anda Ğafur Ğulâm adına neşriyatta özbek klassik edebiyatı bölüginde çalıştı, soñ o bölüginiñ müdiri ola.
Eşref Şemi-zade 1978 senesi mart 11-de Moskvada ağır hastalıqtan vefat etti. Özüniñ vasiyeti yerine ketirelerek, qorantası ve dostlarınıñ ğayreti ile Qırımğa ketirilip, İslâm Terek rayonında Eski Qırımğa yaqın Aqçora köyüniñ mezarlığında defin etildi.
Edebiy yaratıcılıqDeñiştir
Eşref Şemi-zadeniñ birinci şiirleri 1923 senesi matbuatta basılıp başladı. Şairniñ 1925-1930 seneleri yazılğan “Aqşam deñiz yalısında” (1925), “Yırlarım” (1925), “Şaylı qız” (1927), “Arıqbaş eteginde” (1928), “Asret” (1930) kibi şiirleri gençlikke bağışlana.
1933 senesi Eşref Şemi-zade birinci beşyıllıqnıñ qocaman inşaatı olğan meşur “DneproGES” qurucılığına bağışlanğan “Dneprelstan” poemasını yaza. Poema şairge nam ketirdi. Eser 1936 senesi rus tiline tercime etilip, “Qırımnıñ edebiyat ve sanatı” (ЛиTepaTypa и иckyccTBo KpыMa) mecmuasında basıldı.
Şair aynı zamanda tercime işinen oğraştı. Vilyam Şekspirniñ “On ekinci gece” faciasını, Aleksandr Puşkinniñ, Mihail Lermontovnıñ, Nizamiyniñ ve digerlerniñ eserlerini tercime etti.
Sürgünlik devrinde 1960 – 1970 seneleri edipniñ yaratıcılığı küçlü bir aqıntı olaraq inkişaf etti. 1965 senesi onıñ “Qaval” adlı birinci şiirler cıyıntığı çıqtı. “Toğan qaya” (1969), “Şiirler ve poemalar” (1978) adlı cıyıntıqlarındaki şiiriy eserleri cenkten soñki qırımtatar şiiriyetinde yañı burulış nümüneleri oldılar. Onıñ “Programmanı oquğanda”, “Çolpanğa doğru”, “Yol berme!”, “Emeksever mağrur halqım” ve daa çoq şiirleri, bunıñ kibi de “Qırqlama” adını alğan qırq dane sekizligi şairniñ yüreginden qaynap çıqqan inci daneleridir. Şairniñ eñ belli eserlerinden biri “Közyaş divar” destanıdır. Bundan da ğayrı “Ömür ve yaratıcılıq” (1974), “Halq hızmetinde” (1977) adlı maqaleler cıyıntıqları basılıp çıqtı.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ tarafdarları, soñki malümatqa köre, büyük şeerlerde keçirilgen belediye saylavlarında yuttura, dep haber ete Azatlıq Radiosınıñ rus bürosı.
Erdoğannıñ Adalet ve kalkınma ükümran partisi ğalebe qazandı kibi beyanatına baqmadan, ilk malümatqa köre, o, 2000 seneleriniñ başından berli ilk sefer paytaht Ankarada kontrolni ve Türkiyeniñ eñ büyük şeeri İstanbulda şeer yolbaşçısı vazifesini coya.
İstanbulda reylerni saymağa devam eteler, faqat, saylav komissiyasınıñ ilk malümatına köre, muhalifet Cumhuriyet halk partisiniñ namzeti Ekrem İmamoğlu Erdoğannıñ firqa namzeti, sabıq baş nazir Binali Yıldırımdan 28 biñ rey ile ögde kete.
Ankarada da muhalifet namzeti ğalebe qazandı.
Bir çoq közetici olıp keçken belediye saylavlarını 1994 senesi ile qıyaslana bilgen deñişüv vaqtı dep adlandıra. O vaqıt Erdoğan İstanbulnıñ şeer yolbaşçısı olaraq saylanğan edi, akimiyet yolu da bundan başlandı – 16 yıldan berli o, ya baş nazir, ya prezident vazifesinde qala. Erdoğannıñ özü kampaniyada faal iştirak etip, saylavlarnıñ neticelerini «milliy qaluv» işi dep adlandıra ve muhalifetni çetel memleketleri ve terror birleşmeleri ile alâqaları bar olğanında qabaatlay.
Digerleri ise memleket boyunca Adalet ve kalkınma partisi reylerniñ çoqusını, tahminen 45%-ını qazanıp, belediyelerniñ büyük qısmını kontrol ete. Erdoğan büyük şeerlerde ğalip çıqamağanlarına baqmadan, onıñ firqası «Türkiyeni tiz üstüne oturtaljaqlarğa darbe endirdi», dedi.
Türkiyeniñ cenübi-şarqındaki kürt rayonlarında kürtlerge qoltutqan Halkların Demokratik Partisi ğalebe qazanıp, eki yıl evelsi ğayıp etken yerlerni qaytardı. O vaqıt akimiyet firqanıñ bir çoq vekili terror teşkilâtlarına qoltuta dep, olarnı mandatsız qaldırğan edi.


text:
Dekabrniñ 3-ünde Aqmescit ava limanında Rusiye şeerleri Moskova ve Soçige uçuşlar ve Soçi, Anapa ve Moskovadan reysler keç qala.
Bu aqta ava limanınıñ saytındaki cedvel bildire.
Uçuşlar yaramay ava şaraitleri, hususan, tuman sebebinden keçke qala dep ava limanınıñ matbuat hızmetine esaslanıp Qırım habercileri bildire.
Ava limanınıñ saytında şimdilik keç qaluv sebepleri aqqında malümat yoq.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, Ukraina akimiyeti qararınen Qırım ava limanları qapatılğan edi. Anda ve andan yapılğan er uçuş Ukraina qanunları ve halqara qaideleriniñ bozulıvı sayıla.
2017 senesi oktâbr ayına, 2014 senesinden başlap çetel uçaqları, ilhaq etilgen Qırımğa muntazam halqara uçuşlarnı yapıp, 13 biñge yaqın kere Ukraina ava meydanını bozdı.


text:
12.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitap Cevapları Meb Yayınları12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI KİTAP CEVAPLARI MEB YAYINLARI,
Meb yayınları 12 sınıf edebiyat kitabı cevapları,12.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Meb Yayınları Kitap Cevapları,KİTAP CEVAPLARI,12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI KİTAP CEVAPLARI MEB YAY,
derskonum.com değerli akademisyen-öğretmen-öğrenci-edebiyat sever takipçileri.
doğru konum= derskonum
DİKKAATTTT:BU SAYFADA MEB YAYINLARI VARRRR..
İLKE YAYINLARI CEVAPLARI İÇİN TIKLAYINIZ
12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ KİTAP CEVAPLARI MEB YAYINLARI
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 120Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 121Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 122Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 123Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 124Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 125Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 126Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 127Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 128Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 129Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 130Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 131Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 132Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 133Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 134Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 135Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 136Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 137Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 138Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 139Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 140Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 141Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 142Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 143Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 144Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 145Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 146Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 147Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 148Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 149Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 150 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 151Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 152Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 153Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 154 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 155 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 156 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 157 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 158Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 159Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 160Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 161Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 162Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 163 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 164 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 165 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 166 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 167Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 168Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 169Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 170Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 171 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 172 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 173 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 174Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 175Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 176Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 177Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 178 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 179 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 180 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 181 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 182Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 183Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 184Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 185Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 186 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 187 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 188 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 189Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 190Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 191Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 192 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 193 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 194Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 195Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 196 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 197 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 198 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 199 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 200 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 201 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 202 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 203 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 204Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 205Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 206 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 207Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 208Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 209Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 210Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 211Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 212 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 213 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 214 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 215 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 216Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 217Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 218Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 219Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 220 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 221 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 222 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 223 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 224Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 225Cevabı
- ..........................
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 226Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 227 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 228 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 229 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 230 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 231 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 232 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 233 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 234 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 235 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 236 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 237 Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 238Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 239Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa240Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa241Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa242Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa243Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa244Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa245Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 246Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 247Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 248Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 249Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 250Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 251Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 252Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 253Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 254Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 255Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 256Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 257Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 258Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 259Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 260Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 261Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 262Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 263Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 264Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 265Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 266Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 267Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 268Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 269Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 270Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 271Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 272Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 273Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 274Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 275Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 276Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 277Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 278Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 279Cevabı
- 12. Sınıf MEB Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 280Cevabı
- SAYFALARIN TÜM CEVAPLARI İÇİN TIKLAAAAAAA
,12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI KİTAP CEVAPLARI MEB YAYINLARI 2018 2019, 12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI KİTAP CEVAPLARI MEB YAYINLARI, 12 EDEBIYAT CEVAPLARI, 2018 2019 12.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI KİTAP CEVAPLARI MEB,12.SINIF EDEBİYAT CEVAPLARI MEB 12 SUNIF EDEBİYAT CEVAPLARI 2019,SAYFA,meb yayınları 12.sınıf edebiyat kitabı cevapları,12.SINIF EDEBİYAT DERS KİTABI CEVAPLARI MEB YAYINLARI, 2018 2019, 12.SINIF EDEBİYAT MEB YAYINLARI CEVAPLARI,12 sınıf edebiyat kitabı cevapları meb ,meb yayınları 12 sınıf edebiyat kitabı cevapları ,12.sınıf edebiyat ders kitabı cevapları meb yayınları


text:
Qırımdan beş biñ bala sentâbr 1-de Bilgi kününi yarımada tışında qayd ete.
Bu aqta QMCde Ukraina prezidentiniñ temsilciligi bildire.
«Bu sene talebeler içün yañı bilgi yolu açıla. İnsan nasıl bir neticelerge irişmese, ilk adımları er vaqıt mektepten başlana. Bu adımlar mecburen öz tuvğan oquv yurtlarını terk etip, Qırım yarımadasından qıtaiy Ukrainağa köçken beş buçuq biñ bala içün de pek emiyetlidir. Yaş qırımlılar bu künni yañı dost ve ocaları ile qarşılaylar. Bu balalarnıñ kelecegi – Ukraina kelecegidir», – denile beyanatta.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti, o vaqıttan berli qırımlılar yarımadadan qıtaiy Ukrainağa köçmege başladı.


text:
Salı künü, noyabr 3-de, Qırımda «Sanaat gecesi»niñ keçirilmesi planlaştırıla, Qırımnıñ şimdiki medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, şu künü sergi, oyun, flash-moblar, yır ve oyun dersleri keçecek.
«2015 senesi aktsiya «Sanaat birleştire» şiarı altında keçe. Aktsiya seyirci ve sanaat arasında mesafeni qısqartmaq maqsadı ile keçecek», – denile beyanatta.
Qırım işğalinden soñ Rusiye Qırım territoriyasında olğan bütün medeniy ve tarihiy obyektlerni öz nezaretine keçirdi. Ukraina andaki itibarğa lâyıq olğan yerlerniñ ukrain halqına ait olğanında israr ete ve olarnı UNESKO qoruvı altına keçirmege rica ete.


text:
Bunı jurnalist Yuriy Butusov ayta, dep bildire UNİAN.
Butusovnıñ aytqanına köre, Yuliy Mamçur Ukraina ordusı tarafından nezaret etilgen territoriyağa kelgen soñ, olar telefon vastasınen bağlanıp oldılar.
«Polkovnik böyle dedi: «3,5 kün devamında meni bir kişilik kamerada tuttılar. Birinci kün mennen bellisiz Rusiye arbiyleri laf etti – Ukraina halqına berilgen ant sözlerinden vazgeçip, Rusiye ordusında hızmet etmege çağıra ediler. Bundan soñra ruhiy ceetten sıqıştırdılar – yuqlamağa bermey, qapunı silânen ura ediler. Özümni yahşı duyam, keyfim de yahşı. Şimdi ne yapacam? Başta yuvunırım, soñra qarar alacam. Ukrainağa şan-şerefler olsun!», – dep bildire jurnalist.
Malüm ki, martnıñ 22-de Aqyar civarında Belbekte aviabazağa ücüm ettiler. Arbiy bölükke «Qırımnıñ halq imayesi» vekilleri kirdiler. Araba qapunı BTR vastasınen yıqtılar.
Menbalarnıñ malümatına köre, ücüm vaqtında silâ davuşları eşitildi, ücüm vaqtında eñ az 6 BTR-80 qullanıldı.
Bu arbiy bölükniñ komandanı Yuliy Mamçurnı Rusiye arbiyleri esir ettiler.
Birazdan belli oldı ki, onı apske alıp, Aqyardaki arbiy apshanege ketirgenler.
Martnıñ 26-da onı ve diger zabitlerni azat etip, «qıtağa» yolladılar.


text:
Ukraina baş naziri Volodımır Ğroysman «Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqasınıñ doquz azasını taqdim etti. Olarnıñ arasında Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar da bar, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Tecribeli, añlayışlı ve muvafaqiyetke irişe bilgen taqımımıznıñ ilk onunı taqdim etmege isteyim», – dep ayttı o, cedvelni aydınlatmazdan evel.
«Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası cedveliniñ başında kelgenler:
Liliya Ğrınevıç, tasil ve ilim naziri;
Emine Ceppar, informatsion siyaseti naziriniñ muavini;
Oleksandr Sayenko, Nazirler şurasınıñ naziri;
Yevğen Nışçuk, medeniyet naziri;
Pavlo Petrenko, adliye naziri;
Serğiy Marçenko, Prezident memuriyeti yolbaşçısınıñ sabıq muavini;
Andriy Teteruk, «Narodnıy front» halq deputatı ve, Ğroysmannıñ aytqanına köre, telükesizlik ve mudafaa meselelerinden mesüliyetli olacaq;
Pavlo Yablonskıy, Vinnıtsâ şeer şurasınıñ kâtibi;
Viktor Yelenskiy, «Narodnıy front» halq deputatı, medeniyet ve maneviyat meseleleri parlament komitetiniñ reis muavini.
Volodımır Ğroysman öz siyasiy küçü başında parlament saylavlarında iştirak etmek niyeti aqqında mayısnıñ 24-nde bildirgen edi.
Mayısnıñ 30-nda Yuqarı Rada Ğroysmannıñ ükümet başı vazifesinden istifa arizasına qoltutmadı.
Emine Ceppar – ukrainalı jurnalist ve qırımtatar asıllı devlet erbabı. Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadadan esas Ukrainağa köçmege mecbur oldı. 2016 senesi aprel ayından berli – Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini.


text:
İyül 22-sinde Özbekistan ve Tacikistan halq yazıcısı Timur Pulat 80 yaşını toldurdı. O, perestroyka başında qırımtatarlarnıñ tarihiy vatanına qaytuv ıntıluvına qol tutqan, sovet intelligentsiyası vekilleriniñ azlığından edi.
Timur Pulatov 1939 senesi Buharadsa dünyağa keldi. Buhara pedagogika institutınıñ filologiya bölügini bitirgen soñ, oña Taşkentte "Özbekistan komsomoletsi" gazetasına çalışmaga teklif ettiler. Onıñ qarşısında "Lenin bayrağı" qırımtatar gazetasınıñ muarririyeti edi. Böyle etip Pulat, qırımatatr edebiyatınıñ klassigi Şamil Alâdinnen tanış oldı ve sıq-sıq qonusa edi.
O vaqıt o, sürgün etilgen qırımtatar halqınıñ meselesinen endi tanış edi. Yazıcı, bu satırlarnıñ müellifine bergen intervyüsında böyle tarif etken edi: "Men balalıqtan qırımtatarlarnen yan-yanaşa yasay edim, tışarıda balalarnen oynay edim. Anam: "Olar da musulmanlar", dey edi. Men oquğan peninstitutta da qırımtatarlar bar edi. Aqlimda bar, bir qırımtatar qızınen tanış olğan edim, o maña sürgünlikni tasvirley edi. O vaqıt men birinci kere tüşüncege daldım: "Ne içün menim vatanım başqa halqnıñ sürgünlik yeri oldı?"
Bir qırımtatar qızınen tanış olğan edim, o maña sürgünlikni tasvirley edi. O vaqıt men birinci kere tüşüncege daldım: "Ne içün menim vatanım başqa halqnıñ sürgünlik yeri oldı?"
1967 senesi Pulat, Moskovada Stsenaristler ve rejissörlar yuqarı Kurslarına oqumağa kirdi, ondan soñ Taşkentke qayttı. 1968 senesi o, SSSR Yazıcıları Birliginiñ azası oldı. Onıñ - "Yol çetinde yürme" - birinci ikâyesi 1964 senesi bastırılğan edi. Keççe "Başqa mesken yerler" ("Proçiye naselönnıye punktı"), "Kaipniñ ekinci seferi" ("Vtoroye puteşestviye Kaipa"), "Devamlı müşteri" ("Zavsegdatay"), "Qaravul qulleleri" ("Storojevıye başni"), "Buhara eviniñ ihtirasları" ("Strasti buharskogo doma") kitapları dünya yüzüni kördi.
1980-inci yılları Timur Pulat fikirlerni şekillendire edi desek, qabartma olmaz. Onıñ intellektual ve felsefe nesri, o zaman SSSR-de yazılğan "bir künlük" eserlerden pek farqlana edi. Onıñ eñ meşür eserleri - "Tarazi qaplıbaqası" ("Çerepaha Tarazi") ve "Yaldağan Avrasiya" ("Plavayuşçaya Yevraziya") - tarih ve zemaneniñ, mifologiya ve satiranıñ meraqlı birleşmesidir.
Bundan ğayrı, o, "Komandirniñ qaytuvı" ("Vozvraşçeniye komandira"), "Başqa mesken yerler", "Bu yahşı oğlan" ("Etot slavnıy paren") ve "Kaipniñ soñki seferi" ("Posledneye puteşestviye Kaipa") bediiy filmlerniñ stsenariylerini de yazdı.
1991 senesi Timur Pulatnı SSSR Yazıcıları Birliginiñ idaresiniñ birinci kâtibi olaraq sayladılar, bu teşkilât, Rusiye ve MDB (Mustaqil Devletlerniñ Birligi) yazıcılar birlikleriniñ Halqara birleşmesi (YBHB) olğanından soñ, o bu itibarlı yazıcılar birleşmesiniñ başı oldı. 1994 senesi nevbetteki qurultayda Pulat, YBHB-niñ reisi olaraq saylanıldı. 2000 senesi o YBHB reisi olaraq istifa etti ve edebiy faaliyetke qayttı.
Perestroyka vaqtında ve qırımtatarlarnıñ 1987 senesi Moskova aktsiyalarından son, repressiyağa oğrağan halqnıñ meselesi bütün dünyağa belli oldı. Amma devlet yolbaşçıları, onıñ çezmesi müim bir şey olğanını añlamay edi, aynı vaqıtta qırımtatar halqınıñ küreşi ile birdemligini sovet intelligentsiyasınıñ belli erbapları - Bulat Okucava, Yevgeniy Yevtuşenko, Anatoliy Pristavkin, Sergey Baruzdin - bildirgen edi.
O arada qırımtatar halqınıñ qanuniy talaplarına destek köstergen eñ açıq ve tafsilâtlı metinni Timur Pulatov derc etti desek, hata olmaz. "Drujba narodov" populâr jurnalınıñ 1988 senesiniñ №12 sanında onıñ bir qaç saifelik - "Bütün dünyanen - qardaşlarımızğa yardım etmek" maqalesi çıqtı.
Timur Pulatnıñ maqalesi, qırımtatarlarnıñ akimiyetke talapları adaletli ve aqlı olğanında eminliknen ve duyğudaşlıq sözlerinen başlana: "Qırq yıldan berli muacirlernen yan-yanaşa yaşağan, tuvğan toprağı, medeniyeti, tili, tarihi, milliy ruhunıñ beşigi ile kesilgen bağı içün olarnıñ qalbindeki ağrını, facianı bilgen bizler olmasa, kim daa bu eminlikni kösterecek?!".
Müellif, qırımtatarlarnıñ tarihiy inkişafını tafsilâtlı tasvir ete, repressiyağa oğrağan halqnı tarihiy vatanına qaytarmaq içün akimiyet yapmaq kerek olğan adımları aqqında ayta.
Qırımtatarlarnıñ muhtariyetini ğayrıdan tiklemek aqqını tanığanımıznen biz, olarnıñ öz medeniyeti, tili, milliy ananeleri, içtimaiy ve uquqiy şuurı, şahısnıñ azatlığı ve degerligi, sovet halqlarnıñ arasında öz özgün halq olaraq inkişafı aqqlarını tanıymız
Timur Pulatovnıñ maqalesi, onıñ qardasları, qırımtatarlar, niayet yekâne vatanına irişecekleri ve devletçiligini tiklemelerine ümüdi ve birdemlik sözleri ile bite: "Qırımtatarlarnıñ muhtariyetini ğayrıdan tiklemek aqqını tanığanımıznen biz, olarnıñ sadece etnik cemiyeti kibi inkişaf etmesine ayırılmaz aqqını degil de, olarnıñ öz medeniyeti, tili, milliy ananeleri, içtimaiy ve uquqiy şuurı, şahısnıñ azatlığı ve degerligi, sovet halqlarnıñ arasında öz özgün halq olaraq inkişafı aqqlarını tanıymız. Halqnıñ vatan kölgesinde canı raat olur, göñül yaraları sarılır, ve o, qanatlanğan ve qorulğan, başqa halqlarnıñ vekilleri ile, öz ülkesini çoq milletli Yutunıñ incisi yapmaq içün çalışacaq".
Yıllar keçkeninden soñ, Timur Pulatov öz icadında qırımtatarlarnıñ mevzusına qayttı ve "Saylama. Qırım. İzbrannoye" kitabına kirgen bir qaç emiyetli eser yazdı.
2018 senesi "Tezis" Aqmescit neşriyat evi bastırğan kitapqa, qırımtatar halqı tarihiniñ soñki asrınıñ meşür şahısları ve vaqiaları aqqında üç eser kirdi.
"Ölümge "yoq" de" ("Skaji smerti "net") povesti, 1917 senesi fevralde bölşevikler tarafındak öldürilgen qırımtatar milliy areketiniñ lideri Noman Çelebicihannıñ soñki künlerine bağışlanğan. Epigraf olaraq müellif Quran Ayetini qullandı: "Allahnıñ yolunda öldürilgenler içün "ölüler" demeñiz - Yoq, olar tiriler!".
Ekinci eser - halq tarihinde facialı bir şahıs - 1978 senesi akimiyetniñ diskriminatsiya siyasetine qarşı narazılığını kösterip, özüni yaqqan Musa Mamut aqqında ikayedir.
Kitapnı, qırımtatarlarnıñ tarihiy vaqanına avdetini facialı vaqiası aqqında tasvirlegen "Cennetten sürgün" ("İzgnaniye iz Raya") romanı yekünley.
Bu müim ve degerli eserlerini bastırğanınen, yazıcı, onıñ kitabı "siziñ çoq qorluq çekken halqıñıznı oquv çerçivesinde birleştirip, ayatlarını aks etmege tırışqanım adamlar - Noman Çelebicihan ve Musa Mamutnı ruhlandırğan maqsatlar oğrunda eñ azından qısqa vaqıtqa qavğa-davalarnı ve añlaşmamazlıqlarnı unutmağa imkân berir", dep ümüt ete edi.


text:
Aqmescit – «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurası»nıñ terkibinde meclis temsil etilmeycek. Qırımtatarlarnıñ temsiliy organı Qırım «parlamentine» deputatlarnıñ saylavlarında iştirak etmemek qararını aldı. Meclis bu qararnı izaat eterek, «Devlet şurasına» olacaq saylavlarnıñ şartlarından sebep, istenilgen vekillerniñ episi deputat vazifesine keçip olamaz. Siyasetşınasılarnıñ fikirince, saylavlarnıñ körmemezlikke urunması, qırımtatarlar ve Qırım akimiyeti arasında munasebetlerni daa beter kerginleştirir, Rusiye ise, Meclisni yoq etmek içün daa yañı usullarnı qullanır.
Meclisniñ saylavlarda iştirak etmeycegi aqqında qararı iyün 12 künü ötkerilgen toplaşuvda qabul etildi. Sebebi, «Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasına deputatalarnıñ saylavları» aqqında qanunda qırımtatarlar içün kvotalar belgilenmegeni ile bağlı. Meclis reisi muavini Ahtem Çiygoznıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, diger vaziyette Meclis kendi vekillerni teklif eter edi.
«Biz Vatanımızda ötkerilgen saylavlarda iştirak etmege istemegen olsa edik, mart 11 künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ 20 fayızlıq kvotasını alğışlamaz edik. Bu taqdirde, biz halqqa muracaaat etip, saylavlarda iştirak eter edik», – qayd etti Çiygoz.
Ahtem Çiygoznıñ aytqanına köre, olacaq saylavlar, Meclis vekilleriniñ deputat olaraq saylanuvını temin etmey. Meclis azasınıñ tahminlerin binaen, Qırım «akimiyeti» oña yaqın olğan qırımtatarlarnı deputatlıq vazifesine lâyıq körecektir. Amma, Çiygoz emin, «saylanğanlar» qırımtatar halqnıñ menfaatlarını temsil etmeycekler.
«Başından biz dialog qurmağa azır edik. Amma, soñki eki ay devamında şu cümleden Qırım akimiyetiniñ qabaatı ile dialog asılında olmadı. Men Qırım anayasasınıñ qabul etilüvi, Meclis teklif etken baş nazir muavini vazifesine namzetniñ işten boşatıluvını aytam. Bunıñ episi, akimiyet qırımtatarlarğa tamır halq olaraq öz Vatanında akimiyette iştirak etmelerine iç bir çare tapmağa azır olmağanını köstere», – dedi Ahtem Çiygoz.
Meclis reisi Refat Çubarov ATR kanalına bergen izaatında, bu qararğa er kes qol tutqanını bildirdi. Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, qararğa qarşı yalıñız keçenleri Qırım «Devlet Şurasınıñ» reis muavini olaraq tayin etilgen Remzi İlyasov çıqtı. Sebebini ögrenmege imkân olmadı.
Sentâbrniñ 14-nde keçirilecek saylavlar qarışıq sistema boyunca ötkerilecek. Qırım Muhtar Cumhuriyetniñ Yuqarı Şurasında 100 deputat çalışa edi. «Devlet Şurasında» olarnıñ sayısı 75-ke qadar qısqartıldı. Saylavlarda 50 deputat firqa cedvellerine köre, ve daa 25 majoritar bölgeleri boyunca saylanacaqlar.
Mart ayında Qırım Yuqarı Şurası qarar qabul etti, ona köre, Qırım akimiyeti organlarınınıñ er seviyesinde qırımtatarlarğa 20 fayızlıq kvota belgilengen edi. Faqat, mayıs 19 künü Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov, vazife ve deputatlıq mandatları kvotalar boyunca taqsimlenmeycegini bildirdi.
Yaqın Şarq taqiqatları Merziniñ müdiri İgor Semivolosnıñ fikirince, Qırımnıñ öz başına tayinlengen akimiyeti, başından Mecliske kvota bermeycegi añlaşıla edi.
«Olarnıñ bütün aytqanları yalan olğanı körünip tura. Qırımtatarlar içün işandırılğan kvotalar, asılında Qırım Yuqarı Şurasınıñ Mecliske teklif etilgen qabar olması kerek edi», – qayd etti ekspert.
Meclisniñ saylavlarda iştirak etmemek qararınıñ daa bir sebebi bar, namzetlerni taqdim etmek içün Meclis bir de bir rusiyeli firqağa muracaat etmek mecburiyetinde qalacaq edi. Bunı Qırım.Aqiqatqa siyasetşınas Sergey Kostinskiy bildirdi.
«Milliy-demokratik Avropa yaqlı ukrain siyasiy küçlerine daima qol tutqan Meclisniñ Rusiyeniñ bir de bir firqasınen işbirlik tutacağını tasavvur etmek küçtir. Siyasiy noqtai nazarından, bu kibi qarar öz özüni yoq etip, qırımtatarlarnıñ közünden çıqması ile yekünlenir edi», – dep añlattı ekspert.
Qırım «akimiyetine» yaqın olğan siyasetşınas Aleksandr Formançuk diger fikirde. Aytqanını köre, Meclis öz qararını «Rusiyege qarşı cenk ilân etken» Mustafa Cemilevniñ tesiri altında qabul etti. Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, «Cemilev olğan vaziyetni qabul etmege red ete, onıñ içün Meclis azalarınıñ ekseriyeti onıñ fikirlerine qol tuta. Amma, qırımtatarlar saylavlarda iştirak etmeycekler dep aytılması yañlıştır. Menimce, qırq fayızğa yaqın iştirak eter. Faqat, soñundan kene de qatılmağanları aqqında aytacaqlar».
Siyasetşınasınıñ bildirgenine köre, Mecliske öz namzetlerni teklif etmege bir kimse keder etmez, bunı yapacaq kibi olsa, evelki parlamentke baqqanda, yañı parlamentte olacaq vekillerniñ sayısını arttırıp olur edi.
Tamam aksini Yaqın Şarqiy taqiqatları Merkeziniñ müdiri İgor Semivolos ayta. Onıñ fikirince, Meclis saylavlarda iştirak etecek kibi olsa edi, onıñ vekilleri ğalebe qazanıp olmaz ediler.
«Böyle şaraitlerde Meclis vekilleri bir de bir şeyge iddia etmelerini tasavvur etmek küçtir. Bu saylavlar demokratik şekilde keçecegine ve teşviqatnıñ serbest alıp barılmasına işanmaq aqılsızlıqtır», – dedi Semivolos.
Bunen beraber, ekspertniñ tahminlerine köre, Rusiye, saylavlarnı boykot etken Meclisni yoq etmek içün nevbetteki areketler yapacaqtır.


text:
Aqmescitte (Simferopol) rekonstruktsiya yapmaq içün Aleksandra Nevskogo soqağını qapatalar. Bundan sebep, avgust 17-sinde gece soqaqnıñ bir qısmı qapatılacaq.
Bunı Kreml nezaretindeki Aqmescit memuriyetiniñ hadimi Natalya Malenko bildire.
"Sovetskaya meydanında Suvorovskiy enişinece yol qısmını oktâbrniñ başına qadar tamir eterler. Nevskogo soqağınıñ bütünini ise yılnıñ soñunace tamirleycek olalar.
"Tış icracısı, Suvorovskiy enişinece yol qısmını bitirmek içün oña bir yarım ay kerek, dep ayttı. Bu vaqıt Aleksandra Nevskogo soğaqınıñ naqliya areketi Mendeleyeva soqağını avuştırılacaq", - dedi Malenko.


text:
Ukraina Haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Emine Ceppar Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetine ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq jurnalisti, «QaraDeniz production» studiyasınıñ muarriri Roman Spiridonovnıñ evinde Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye FSB İdaresiniñ ve Rusiye Taqiqat komitetiniñ hadimleri tarafından keçirilgen tintüv boyunca ariza yazğandır.
Bu aqta dekabr 14 künü bazaertesi Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Ukrain naziriniñ keñeşçisi aytqanı kibi, yarımadada söz serbestligine basqı daimiy sürette yapılmaqta.
«Fevral 26» ve «mayıs 3» işlerinden ğayrı, Qırım işğalci akimiyetiniñ daa bir basqı aleti peyda oldı – ATR telekanalınıñ saibine qarşı «qamaçav işi». Bu sebepten kanalnıñ sabıq hadimleri evlerinde defalarca tintüv keçirildi, tehnika tutıp alındı. Bu areketlerniñ maqsadı – er kesni qorquzmaq ve sustırmaq», – qayd etti Ceppar.
Aytqanı kibi, Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından yapılğan areketler Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 171-nci maddesi «Jurnalistniñ qanuniy professional areketine aselet keder etüv» ve Ukraina CK 162-nci maddesi «Mesken toqunmazlığınıñ bozuluvı», Ukraina CK «Abrav» 186-ncı maddesine uyğun kele.
Dekabr 10 künü Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnıñ Aqmescitteki evinde ve ana babasınıñ evinde tintüvler Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnıñ cinaiy işi çerçivesinde keçirilgen, dep bildirgen edi Qırım advokatı Cemil Temişev. Spiridonovnı tintüvden soñ FSB sorğuğa çağırdı.
Qırım uquq qoruyıcı organları tintüvni izaatlamaylar.
Dekabr 9-da FSB hadimleri tarafından nevbetteki tintüv Elzara İslâmovanıñ evinde keçirildi. Qırım qamaçavı idarecisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgen ekinci tintüvdir.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetinde yañı naqliye naziri belgilendi. Bu vazifege Anatoliy Volkov tayinlendi.
Rusiyeli Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ mütenasip fermanı Qırım Nazirler şurasınıñ saytında yerleştirilgen.
«Volkov Anatoliy Anatolyeviçni Qırım Cumhuriyeti devlet vazifesine – Qırım Cumhuriyeti naqliye naziri vazifesine tayinlemek», – dep aytıla fermanda.
Bunen beraber, Aksönov Yelizaveta Kojiçevanı Qırım sport naziriniñ birinci muavini vazifesine, Valeriy Gonçarovnı ise, Qırım emek boyunca inspektsiyası yolbaşçısınıñ muavini vazifesine tayinledi, o aynı vaqıtta Qırımda baş devlet emek inspektorınıñ muavini olacaqtır.
İyül soñunda Aksönov bazı nazirliklerniñ muavinleri arasında deñişmeler kirsetti.
Bundan evel o, Qırım kurort naziriniñ muavini Rustem Tagarovnı işten boşattı. Bunen beraber, Qırım Naqliye nazirliginiñ yolbaşçısı Andrey Bezsalov, Meskün-kommunal hocalığı naziri Aleksandr Jdanov ve onıñ birinci muavini Aleksey Boçarov istifağa çıqarıldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Amerika Qoşma Ştatlarına ve Avropa Biriligine munasebeti yahşı olgan rusiyelilerniñ sayısı, 2018 senesi mayıs ayından berli, ekiden ziyade kere arttı. "Levada-tsentr" merkezi noyabde kecirgen soravğa köre, Rusiye vatandaşlarınıñ 47%-ınıñ Amerikağa ve 52%-ınıñ Avropa Birligine munasebeti yahşı. Bir yarım yıl evel olar 20 ve 28 fayıznı teskil ete edi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Aynı vaqıtta, AQŞ-na ve AB-ne munasebeti menfiy olğan adamlarnıñ sayısı azlaştı. Böylece, kecken yıl mayısta respondentlerniñ 69% Amerikağa menfiy yanaşqanını ayta edi, 2019 senesiniñ noyabr ayında ise 41%. Avropa Birligine yaramay munasebeti olğanlarnıñ sayısı 55%-dan 34%-ğace azlaştı.
Soravnıñ çoqusı (72%) Qıtayğa yahşı yanaşa, dep ayttı, menfit munasebette bulunğanlar ise 18%-nı teskil etti.


text:
Rusiyede sentâbr ayında 9798 koronavirus hastası vefat etti, dep aytıla Rosstat malümatında. Derc etilgen malümatqa köre, 4329 rusiyeliniñ esas ölüm sebebi olaraq qayd etildi. Daa 870 kişiniñ esas ölüm sebebi olaraq tahmin etile, amma bunı isbatlamaq içün qoşma tibbiy tedqiqler kerek.
1401 insanda koronavirus diger hastalıqlarını ağırlaştırdı ve ölümini tezleştirdi. 3198 insannıñ koronavirusı qayd etildi, amma, tahmin etilgenine köre, ömrüni qısqartmadı.
Avgust ayında, Rosstat malümatına köre, 7,5 biñ koronavirus hastası vefat etti, 10 biñ iyül ayında ve aman-aman 12 biñ iyün ayında vefat etti, mayıs ayında vefat etkenlerniñ sayısı 12 452 kişi, aprel ayında ise 2712 insan oldı. Bu raqamlar COVID-19 tarqaluvı ile küreş federal operativ ştabınıñ statistikasından pek farqlı ola.
Aprel ayından sentâbr ayına qadar Rusiyede 128 biñ aşırı ölüm qayd etildi – yani memlekette ölüm sayısı beklegeninden ziyadedir. Bir çoq ekspert bunı yañı çeşit koronavirus yuqunçınen bağlay. Federal ştab malümatına köre, hastalıqtan dört qat az insan vefat etti – 30 251.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımlılar Qırımnıñ Rusiyege qoşluvı aqta «referendum» keçirilgen mart 16 kününi bayram olaraq sayalarmı? Bu kibi sualni Radio Svoboda Veldar Şukurciyevge – mart 9 künü Taras Şevçenko hatırasına mitingde «Qırım – Ukrainadır!» yazısı ile Ukraina bayrağını kötergen ve neticede 40 saatlik mecburiy işlerge nail olğan qırım faaline qoydı.
– «Bayram» degen bu kütleviy tedbirge şahsiy noqtaiy-nazarım: onı qayd etmeyim. Bazıları içün «bayram» sayılğan künü men mahkemede bulunıp, nede qabaatlı ve ne sebepten 40 saatlik mecburi işlerge nail olğanımnı ögrenmege areket etkenim. Şeerde tıqanıqlıqlar, çoqtan-çoq politsiya, arbiy tehnika sergisi, çeşit bayraqlar köterilgenini bilem. Mektepten balalarnı ketirip, «balalar bahtlı, yahşılar, sevineler» deycek olalar, süjette kösterilecek devlet hızmetçilerini kelmege mecbur ettiler – bilem, çünki qapalı şeerni körgenim, merkezni endi qanunlaştırılğan, başta olğanından topladılar da, soñ qanunlaştırdılar, «halq imayesi» sarıp aldı.
– Mekteplerde ise nasıldır tedbirler keçemi?
– Qızım mektepke ketmedi, çünki onıñ bu tedbirlerde iştirak etmesini istemeyim. Yani mektep tedbirleri çerçivesinde «halq imayesi» öz hatırlavları ile paylaşacaq, mektepke «DHC» ve «LHC» vekilleri kelecek ola. Bunı iç añlamayım, bu insanlar kim, ne içün kele, nenen kele? Kim bile, belki, ellerinde granata ya raqını tutıp, mektepke BTR ile kelirler… Şunıñ içün qızımnı mektepke yollamadım.
– Ya Rusiye telekanallarında tarif etilgen bayram keyfi mında barmı?
– YOQTIR! Ne bayram keyfi, ne eyecan! Etrafta bayram Du-yul-may! Yoq, bayram yoqtır. Adiy kün, adiy boz turmuş, yılnıñ 365 künü kibi. Bu künlerden birini de «bayram» aytıp, qayd etmek mümkün, bugün olğanı kibi. Kim bile, belki nasıldır bir ayrı insanlar, kazak kiyimlerinde, başlarına qıyış kiygen papahalı insanlar bayramnı duyadırlar. Umumen ise adamlar bayramnı is etmey.
Yani ev bikeleri bütün kün aş pişirmey, erkekler bayram urbalarına kiyinmey, çarşı ya tükânlardan hususiy bir şeyler alınmay, sofralarda adetiy makaron tura. Tünevin ve er kün olğan qasevetler.
Subetniñ soñunda Veldar Şukurciyev – qırım faali – qoştı:
– Siznen Qırımda aqiqiy bayramda körüşmege ümüt etem.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Rusiye işğal etken Qırım bütün dünyanen beraber COVID-19 koronavirus yuqunçı pandemiyasınıñ zayıflamasını bekley. Berilgen malümat güzel haberlernen quvandırmay: dünyada hastalanğanlarnıñ sayısı kün-künden arta.
Karantin şaraitlerinde insan angi telükege oğraması mümkün, emotsional sağlıq nasıl qorunacaq ve maneviy al ve immunitet arasında bağ barmı – Qırım.Aqiqat Radiosınıñ intervyüsında içtimaiy psiholog, «Novoye vremâ» jurnalisti Olga Duhniç tarif etti.
– Er vaqıt yañı haberler kele: hasta sayısı, vefat sayısı… Böyle haberler olğanda emotsional muvazeneti nasıl saqlanmalı?
Er bir sağlam insan belli bir müddet devamında telâşlanacaqOlga Duhniç
– İlk evelâ şunı añlamaq kerek ki, menfiy aqibetleri olacaq beklenmegen bir vaziyetke ruhiye alışacaq. Uyğunlaşuv – bir kereklik esnas degil. Bir şey bilgende, bu fikirge birden alışmayıq. Meselâ, evge keldik, televizor baqtıq ya da saytta oqudıq, koronavirus peyda olğanını ögrendik ve ayttıq: «Koronavirus yaramay bir şey. Endi bilem, raatım». Ruhiye böyle çalışmay. Er bir sağlam insan belli bir müddet devamında telâşlanacaq, emin olmaycaq, bir şey añlap olamaycaq. Normal bir şey. Böyle vaziyetlerde başqaca tüşünmemiz mümkün degil. İnsannıñ ruhiyesi pek uyğundır. Bir qaç kün keçer, bu fikirge alışırmız.
– Bunı nasıl doğru yapmalımız?
– Telâşnı yeñmege yardım etken ilk şey – malümat almaqtır. Telâşlanğanda bir malümat saibi olğanımıznı er vaqıt is etmeymiz. Bir şeyni tez yapmağa, çapmağa, bir şekilde areket etmege isteymiz. Bu çoqtan berli içimizde bar: insan areket etip cevap bermege alıştı. Amma iç olmağanda bir saniyege tınçlanmasaq, ne yapacağımıznı añlamasaq, pek çoq qıymıldaycaqmız. Qorqu, telâş, duyğu, qasevet normal bir şey olğanını qabul etmelimiz.
Er bir insannıñ yahşı malümat menbasını saylaması pek müimdirOlga Duhniç
Ekinciden, olıp keçkenler aqqında malümatnı nasıl alacağımıznı añlamalımız. Er bir insannıñ yahşı malümat menbasını saylaması pek müimdir. Bu belli olmağan linkler yollanılğan Viberdeki «qomşu gruppası» ve Viberdeki «mektep sınıfı» ya da «bala bağçasındaki ana-babalar gruppası» olmamalı. Bu malümat menbaları doğru degil. Teşkerilgen saytlarnı baqıñız: malümat agentlikleri, haber agentlikleri, yahşı tefsirleri olğan cemaat-siyasiy saytları. Ukrainanıñ baş sanitar ekimi er kün matbuat brifingini keçire. Ukrainadaki vaziyetni raat ve uyğun bir şekilde añlata. Rusiyede de aynısı bardır.
Algoritm belli olmalı: «Özüni yaramay is etsem, ne yapa bilem?». Koronavirus yuqunçınıñ alâmetlerini bilip, plan tizmeli. İnsan oğrağan vaziyetke köre plan yapmalı. Angi telefonlar vastasınen bağlanacaq, özüniñ ve yaqınlarınıñ angi alâmetlerine diqqat ayıracaq, koronavirusnen hastalansam, meni nasıl berecekler. Böyle malümatnı qıdırmaq müim ola.
Üçünciden, profilaktika degen şey. Dünya memleketleriniñ çoqusı ihtiyac olmağanda evden çıqmamağa tevsiye ete. Evde olsañız, telükesizliktesiñiz. Bu şeylerden özüni tınçlandırıp başlamaq kerek. Bular uyğunlaşmağa yardım ete. Beklenmegen bir vaziyette özüñiz ve qorantañıznen bağlı neni kontrol etmege çareñiz bar, angilerini ise kontrol etip olamağanıñıznı añlamaq müimdir. Dünyadaki pandemiya toqtatıluvını kontrol etmege çareñiz barmı? Yoq. Özüni izolâtsiya etseñiz, qararnıñ bir parçası ola bilesiñiz. Ana-babañız, qartlarıñıznı tüşünip, azıq, ilâc almağa yardım ete bilesiñiz. Yani bütün konstruktiv areketler telâşnı eksilte. Ruhiyeñiz dünyada olğanlarğa uyğunlaşqance neler kontroliñiz altında, neler olmağanını ayırmaq pek müim.
– Psihologik keyf ve immunitet arasında bağ barmı?
Uzviyet ruhiyeniñ büyük qasevetlerine cevap bere, hastalandıq dep tüşüne bilemizOlga Duhniç
– Ruhiye, ne yazıq ki, ya da kene yahşı, uzviyetimizniñ işine tesir ete bile. Pek çoq tüşüngen insan belli alâmetlerni is etip başlar. Meselâ, psihologik edebiyatta yalan hamilelik kibi bir şey bar. Qadın ağır ayaqlı olğanını tüşünse, bunı pek istese, qarnı ösip başlay. Bu hucur bir şey, amma fiziologik faaliyetniñ psihologik determinatsiyası dep adlandırıla. Qadın yüklü olmasa da, ağır ayaqlı kibi körüne. Uzviyet ruhiyeniñ büyük qasevetlerine cevap bere, hastalandıq dep tüşüne bilemiz. Bu isbatlanğan şeyler. Şunıñ içün telâşlanıp, alâmetlerni tapmaq, buña inanmaq – yaramay bir şey, kimsege tevsiye etmeyim.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.
– Alğan malümatnı ayırmaq kerekmi?
– Er bir insannıñ öz, şahsiy, malümat ihtiyacı bardır. Unutmamaq kerek ki, bu malümatnı ayırmaq kerek. 24/7 rejiminde informatsion alanda olsañız, sıñırlarnı coyarsıñız: inanğan malümatıñız ve aqlıñız yeriñizde olsañız, şübheñizni doğuracaq malümatnı ayırıp olamazsıñız. Aqşam üstü malümat haritasını baqmaq mümkün, aqşam üstü baş sanitar ekiminiñ aytqanlarını baqmaq mümkün, prezident sıfatı tınçlandırsa, onı diñlemek mümkün. Amma jurnalist olmasañız ve toqtamayıp malümat alsañız, «nişanıñız bozula bile».
(Metinni Artem Laptiyev azırladı)
Katerina Nekreçaya, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ prodüseri, alıp barıcı ve mahsus leyhalarnıñ müellifi


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy davanı temelden baqıp başladı. Bu aqta «İnterfaks» Rusiye neşiri bildire.
Refat Çubarovnıñ Qırım.Aqiqatqa aytqanına köre, ükümni resmiy advokatsız çıqarmaq içün Qırımda davanı tez-tez mahkemege yolladılar.
«Olar (Rusiye tahqiqatçıları) bunı pek tez yapalar ve ne maña, ne advokatıma haber etmeyler. Aynı vaqıtta advokat Nikolay Polozovnıñ işke kirmesini isteymiz, tahqiqat seviyesinde buña izin berilmey. Bu davanı tez-tez yapıp, Yuqarı mahkemege bergenler», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımdaki mahkeme «qanunsız ola ve Rusiye mahsus hızmetleri evelden tasdıqlağan qararlar çıqara».
«İşğalci rejim resmiy advokat iştirak etmegende tez-tez üküm çıqaracaq ola», – dep qoşmı Çubarov.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde keçirilecek edi. Koronavirus pandemiyası sebebinden yürüş başqa vaqıtqa qaldırıldı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ fikirince, Qırım işğalden qurtarılmasa, yarımadanı işğal etken Rusiye ile yahşı munasebetler olacağını aytmağa mümkün degil. Emin ki, erte ya da keç Qırım Ukraina kontroline qaytar.
Bu aqta o, «Ukrayınska pravda» neşirine ayttı.
«Bir qaç yıldan soñ Rusiye halqı olğanlardan utanacaq. Qırım qaytarılmasa, birlik olmaycaq, ileri nesillerde Ukraina ve Rusiye halqlarınıñ yahşı, açıq, dost olmağa imkânları olmaycaq. Bu imkânsız. Biz qomşumız. Bu dairede yaşaymız ve kimse bir yerge köçmeycek», – dedi Zelenskıy.
O, Qırım Ukraina kontroline ne vaqıt qaytacağını tahmin etip olamay.
Rusiye tarafı Zelenskıynıñ aytqanlarına daa cevap bermedi. Faqat Kreml Qırımnıñ territorial mensüplik meselesi qapatıldı, dep bir qaç kere qayd etken edi.
Kyivdeki soñki matbuat konferentsiyasında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina işğal etilgen topraqlarını, hususan Qırımnı kontroline qaytaruvdan vazgeçmey, dep işandırdı.
Baş nazir muavini – Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya naziri Oleksiy Reznikov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Ukraina akimiyeti Qırımnıñ işğalden qurtarıluvınen bağlı muzakereler içün halqara meydançıqnı qurmağa istey, dep qayd etti. Amma onıñ ne vaqıt ve nasıl bir formatta olacağını tahmin etip olamay.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi Nikolayevka qasabasınıñ plâjında boynunda girâ ile tapılğan er adamnıñ ölümi sebebinden cinaiy dava açtı. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, dava Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 1-inci qısmına (öldürüv) istinaden açıldı.
«Adamnıñ ölüm sebeplerini ögrenmek içün tahqiqat tedbirleri keçirile», – dep aytıla haberde.
Ğarbiy Qırımdaki Nikolayevka plâjında turistler boynuna girâ baylanğan er adamnıñ cesedini taptı. Şaatlar cesedi pek saqatlanğan edi, dep tarif etti.
Qırım.Aqiqat ölüniñ adını bildi. Bu adam qırımtatarı Raşid Yağyayev ola. Qardaşınıñ aytqanına köre, Raşid Yağyayev iş adamı edi.


text:
Atlantik okeannı kiçkän şeşäneñ xucası êzlänä
Anıñ êçennän şeşäneñ AQŞtan kilüen belderüçe xat bula
Portugaliyäneñ Azor utrawlarında tabılğan häm êçendä AQŞtan cibärelüe äytelüçe xat bulğan plastik şeşäneñ Atlantik okeannı kiçüe farazlana.
“The Boston Globe” gazetınıñ xäbärenä qarağanda, 17 yäş’lek portugaliyäle Kristian Santos şeşäne 2018nçe yılda Azor utrawları tiräsendäge sulıqlarda balıq totqanda êläkterä. Anıñ êçendä “Bügen Räxmät köne. Miña 13 yäş’ häm Rod-Aylendtağı ğailäm yanına kildem. Min Vermonttan” dip yazılğan xat häm êlektron poçta adresı bula.
Şeşäneñ AQŞnıñ Atlantik okean yarındağı Rod-Aylend ştatında suğa atıluı häm okeannı kiçep Portugaliyäneñ Azor utrawlarına kilep citüe farazlana. Anı tapqan yegetneñ änise Molli Santos xattağı êlektron poçta adresına meyl cibärülären, ämma älegä cawap almawların belderde. Alar, xat yullawçını tabırğa ömetlänep, Feysbukta xatnıñ fotosın da urnaştıra. Maqsatları – şeşäneñ okeannı kiçüe turında xäbär itü.
Bäyläneşle xäbärlär
AQŞ Rusiyädäge Äfğanstan cıyılışında qatnaşmayaçaq
Amerika Quşma Ştatları Rusiyäneñ çärşämbe könne ütkäräçäk “Äfğanstan" temalı cıyılışta qatnaşmayaçaq


text:
Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırımda «Noman Çelebicihan qanunsız ukrain batalyonınıñ» eki iştirakçisiniñ evinde tintüv keçire, dep bildire Rusiye kütleviy haber vastaları FSB matbuat hızmetiniñ malümatına esaslanıp.
Haber etilgeni kibi, Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (Qanunsız silâlı birleşmeni quruv ya da anda iştirak etüv) cinaiy işler açıldı.
«Qırım Cumhuriyetiniñ eki sakini qayd olğan ve yaşağan yerlerde tahqiqat ve operativ-qıdıruv tedbirleri keçirile», – dep aytıla haberde.
Qırımdaki FSB idaresiniñ malümatına köre, bu şahıslar «N.Çelebicihan batalyonı silâlı birleşmesiniñ» iştirakçileri ola.
Saba haber etilgenine köre, Aqmescitteki Borçoqraq (Fontanı) mikrorayonınıñ Emel soqağında tintüv keçirilgen edi. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
2018 senesi noyabr ayında advokat İslâm Velilâyev bildirdi ki, Qırımda «qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etüv içün cinaiy taqipler çoqlaşa bile.
2018 senesi noyabrniñ 1-nde Rusiye FSBsi bildirdi ki, Qırımda İslâm-Terek rayonınıñ sakini «Ukrainada qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etkeninde qabaatlanıp yaqalandı. İslâm-Terek rayonındaki Jemçujina Krıma köyünde tükân satıcısı olıp çalışqan Dilâver Gafarov apiske alındı. Ukraina Tış işler nazirligi bunı takbih etip, Rusiyeniñ yapqanlarına qarşı narazılıq bildirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Cannes kinofestivaliniñ «Ayrı bir baqış» (Un Certain Regard) yarış programmasında qırımtatar rejissöri Nariman Aliyevniñ «Evge» filmi kösterilecek. Bu aqta rejissörniñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Debüt işini Cannes festivalinde taqdim etmek – büyük şereftir. Er bir kinematografist bunı arz ete, men de istisna degil edim. Bu film olsun dep, çoq ve sebatnen areket ettik. Leyha üzerinde çalışqan bütün taqımğa minnetdarım», – dep ayttı Aliyev.
«Evge» levhası qırımtatarı Mustafa aqqında tarif ete. Eki oğlu Qırım işğalinden soñ Kyivge ketti. Büyük oğlu Nazim vefat ete, babası onı Qırımğa alıp, musulman ananelerine köre defin etmek ve küçük oğlu Alimni evge qaytarmaq içün paytahtqa yol ala.
Ukraina Devlet kinosınıñ yolbaşçısı Filipp İlyenko Nariman Aliyevni tebriklep, şunı qayd etti: «Qırımtatar rejissöriniñ ukrain levhasınıñ Cannes kinofestivaliniñ yarış programmasına kirsetilüvi tek kinematografik degil de, içtimaiy-siyasiy vaqia ola. Eki yıldan berli Ukraina içün müim olğan mevzuda film dünya kino vaqiası çerçivesinde yanğıraycaq. Bizim içün bu endi ğalebe ola».
«Evge» filminiñ baş rollerini Ahtem Seitablayev («Kiborğı» rejissöri) ve Remzi Bilâlov oynadı. Levha prodüseri Vladimir Yatsenko («Dıke pole») oldı, film yapıluvınen ise Limelite kino şirketi oğraştı. Film Ukraina medeniyet nazirliginiñ yardımınen çıqarıldı, onıñ halqara satışınen ise Wild Bunch şirketi oğraşacaq.
«Filmniñ Cannes festivaliniñ yarışında iştirak etmesi – er bir rejissör ve prodüser içün zenaat töpesidir. Un Certain Regard («Ayrı bir baqış» – QA) programmasına debüt filmler pek az saylana, Nariman ile bizim birinci adımımız olğanına quvanam. Festivalde ğalebe qazanmaq içün küreşecekmiz, ve eminim, filmniñ muvafaqiyetli festival taqdiri tek başlana. Ümüt etem ki, bu Ukrainadaki Oskar komitetine «Evge» filmini memleketimizni Oskar yarışında lâyıq bir şekilde temsil etecek film olaraq saylamasını baqmağa imkân berecek», – dep ayta Yatsenko.
«Ayrı bir baqış» – Cannes kinofestivaliniñ ekinci derece (esas yarıştan soñ) müim programmasıdır. Farqlı zamanlarda bu programmada rejissörlar Yorgos Lanthimos, Kim Ki Duk, Apiçatpong Verasetakul ve digerleri ğalip çıqqan edi.
Nariman Aliyev — qırımtatar rejissöri, «Qırım ikâyeleriniñ» (qısqa levha) müellifi. «Sensiz» filmi 66-ncı Berlin kinofestivaliniñ Generation 14+ çerçivesinde taqdim etilgen edi. Aliyev öz işlerinde qırımtatarlarnıñ qoranta munasebetlerini, anane ve turmuşını köstere.
72-nci Cannes kinofestivali mayısnıñ 14-nden 25-ne qadar devam etecektir.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye «işğalci memleket» olaraq «yapqan cinayetleri içün mümkün olğanı qadar çoq ceza çekmeli», dep ayttı. Bu aqta o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında bildirdi.
«Qırım Rusiye işğalcisi içün mümkün olğanı qadar paalı olsun dep er şey yaptıq. Soñki yıllar Rusiyeniñ yarımadağa masraf etken büyük resurslarını köstere… Suv berilmekten vazgeçüv işğalcilerniñ ayatını qıyınlaştırmaqnen beraber ekologik vaziyetke de tesir etkenini añlaymız. Amma eki devlet arasında cenk olsa, bir çoq insannıñ telükesizliginen bağlı meseleler bir tarafnen – yani Rusiyenen – ültimatum şeklinde çezilmemeli. Putin ve diger siyasetçiler yolbaşçılığında Rusiye devleti ültimatum qoyıp, em ğarp siyasetçileri, em Ukraina devletini tiz çökmege mecbur etecek ola», – dep bildirdi Çubarov.
Esas Ukraina angi şartlarnen Qırımğa suv bere bile sualine Çubarov «tek bir şart bar – Qırımnı işğalden qurtaruv planı masada olmalı, basamaq, tarih, Rusiye ordularını çıqaruv tertibini körmek kerekmiz», dep cevap berdi.
«Tek dos-doğru muzakereler. Suv – işğal bitken soñ ya da eñ azından işğalden qurtaruv esnasında», – dep ayttı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Birinci rusiye telekanalında «Faqat» programmasınıñ alıp barıcısı Mihail Leontyev aytqanı kibi, Ukraina ve Gürcistan birinci olaraq Ukrainağa ücüm ettiler. «Novorossiya TV» kanalında «hunta canavarlığı» aqqında belli «gastrolci» tarif etti.
İsrail telekorüviniñ «9 kanal»ı Birinci rusiye telekanalınıñ «Faqat» programmasınıñ alıp barıcısı ile subetleşti.
Bu kibi intervyü içün soñki zamanları arbiy stsenariy aqqında laflarnıñ çoq olması sebep oldı. Yaqında, misal içün, «VTB bank»nıñ yolbaşçısı Andrey Köstin alman neşirine Rusiye banklarnıñ SWIFT halqara ödev tertibatından ayırılması cenkni belgileycegi aqqında bildirdi.
Mihail Leontyev aytqanı kibi, Ukraina ve Gürcistan Rusiyege ücüm etti: «Siz İsrail jurnalisti olasıñızmı? Siz kereçketen de Rusiye Qırımnı işğal etkeni ve Ukrainada nasıldır bir separatistlerniñ areket etkeni aqqında ayta bilesiñizmi? Rusiye separatistleri yoqtır… Bizge ücüm ettiler». Onıñ sözlerine köre, bu ameliyat AQŞ tarafından planlaştırılğan bir şey edi, çünki olar «Rusiye ile suvuq cenkni başlamağa ve bunı yapmaq içün «yañı raqiplerni» tapmağa tırışa ekenler.
Jurnalist yaqında olğan saylavlarda Ukraina parlamentine milletçilerniñ keçmegenini hatırlatqanda, Leontyev Ukrainada şimdi «banderler akimiyeti»niñ üküm sürgenini ayttı. O, «Boing»niñ Donbass üzerinde felâketi aqqında da bir qaç söz ayttı ve uçaq separatistlerniñ tarafından urıp tüşürilgeni aqta laflar teşviqat olğanını qayd etti. Buña İsrail telekanalınıñ jurnalisti teşviqat – Birinci rusiye telekanalınıñ oğlançıqnıñ çarmuqqa kerüvi aqqında ikâyesi olğanını ayttı.
Evel Leontyevniñ programmasında sanki dersiñ sputnikten yapılğan bir foto kösterildi. İşbu foto tüşürilgen «Boing» işi boyunca bir delil olmalı edi.
«Aktrisanıñ» qaytıp kelmesi»
«Novorossiya TV» olaraq adlanğan kanal YouTube ağında Donetskte keçirilgen sergi aqqında levhanı kösterdi. «Rusiyede inanç» serlevalı sergi Rusiyede yaşağan pravoslav insanlarnıñ yaşayışına bağışlana ve «ARTDONBASS» bediiy-sergi merkezinde keçe. Saur-Mogilağa ketirilgen muqaddes resim aqqında tarif ettiler.
Süjette aytılğanı kibi, muqaddes resimni Saur-Mogilağa ketirip, Ukrainada neonatsizm ile keçirilgen mucadelede elâk olğanılarnıñ hatırasına pekitilecek abide içün qoyulacaq kapsulada saqlaycaqlar.
İşbu ikonanı saqlağan fondnıñ müdir muavini belli ukrain «gastrolci»si oldı – böyle etip Mariya Tsıpkonı çağıralar. Bu süjette belli «aktrisa» özüni Mariya Vikina olaraq adladı ve «hunta» ile «Pravıy sector» canavarlığı aqqında tarif etti. Amma izaatlarğa köre, seyirciler Mariyanı tanıdılar.
Bu qadın mayıs ayında DHC ve LHC belgilevi boyunca keçirilgen «referendumnıñ idarecisi» edi, iyünde Odessa felâketinde zarar körgen qadın rolüni icra etti. Bunıñ ile Tsıpko Maydanğa qarşı areket etken Donbass sakini, banderlerniñ taqibinden saqlanmağa tırışqan qaçaq olaraq özüni tanıtqan edi.