text:
FSB tarafından taqip etilgen, Qırımdan köçmege mecbur etilgen ve bir qaç yıl Kreml siyasiy mabüsleriniñ azat etilmesi oğrunda küreşken qırımtatar faali İsmail Ramazanov Rusiyeniñ Ukrayinağa keniş mıqyaslı istilâsına qarşı qolunda silânen küreşe. Ukrayinanıñ şimdi "yalıñız bir yolu bar –Qırımnıñ azat etilmesi ile beraber ğalebe", o dey. Qırımtatarnıñ Kıyivniñ imayecisi olğanı aqqında bizim materialımızda.
Aqmescitli qırımtatar faali İsmail Ramazanovnıñ adı 2018 senesi Aqmescit SİZO-na tüşken zaman keniş belli oldı. Rusiye quvetçileri onı Rusiyede yasaq etilgen Zello internet radiosında "ruslarnıñ içtimaiy gruppasına qarşı duşmanlıq ve nefretniñ qozğalavına çağıruvlarda" qabaatladılar. O qabaatını tanımağan ve FSB hadimleri itiraf ettirmek içün onı köteklegenlerini bildirgen edi.
Aq qoruyıcılar Qırım sakininiñ taqip etilmesini siyaisiy motivli adlandırdılar. SİZO-dan çıqqan soñ İsmail Ramazanov Qırımnı terk etti. Kıyivde, cenk başlamazdan evel o, Kreml siyasiy mabüsleriniñ azat etilmesi oğrunda vatandaş areketinde faal iştirak etti. Rusiyeniñ ukrayinağa keniş mıqyaslı istilâsından soñra o, Ukrayina Silâlı quvetleriniñ territorial mudafaası sırasında Kıyivni imaye etmege ketti.
İsmail Ramazanov cenkniñ ilk künlerinde arbiy komissarlıqqa yazılmağa tırışqanını, amma uzun nevbetler sebebinden yazılıp olamağanını ayttı. Şunıñ içün o territrial mudafaa sıralarına qoşuldı ve eki ayğa yaqın anda hızmet ete.
"Yahşılıqnı imaye etmek içün arbiy tecribege malik olmaq kerek degil"
İsmail Ramazanov, Rusiye ordusı zapt etmege tırışqanı Kıyiv oğrunda ketken uruşlar vaqtında o, silâdaşları ile beraber şeerdeki rus diversion-keşfiyat gruppalarını meydanğa çıqarğanını ve diger arbiy vazifelerni eda etkenini bildirdi.
Azatlıqtan marum etilgen siyasiy mabüs olğan ağalarım Ukrayina içün dua etkenilerine eminim
"Qaç saat yuqlamağanımnı bilmeyim. Ğalebeden ve Qırımnı azat etken soñ yuqlap toyarmız. Men 2019 senesinden berli Kıyivde yaşayım. Qırımda olğan taqiplerden soñ ketecek yerim yoq edi. 2014 senesi bu strategik keri çekilüv olğanını añlay edik, amma bugün artıq çekilecek yerimiz yoq. Azatlıqtan marum etilgen siyasiy mabüs olğan ağalarım Ukrayina içün dua etkenilerine eminim", - dey İsmail Ramazanov.
Arbiy tecribesi olmağanına baqmadan qoluna silâ almaq qararına keldi.
Menim içün vatanımıznıñ yüregini qorumaqtan ğayrı başqa çare yoq edi
"Yahşılıqnı qorumaq içün arbiy tecribege saip olmağa vacip degil. Silâ tutmağa ve duşmağa ateş açmağa bilgenimiz yeterlidir. Menim içün vatanımıznıñ yüregini qorumaqtan ğayrı başqa çare yoq edi. Çünki Kıyiv şimdi Ukrayinanıñ diger şeerleri kibi bütün medeniy dünya içün nümünedir. Ordumız ise 9-ıncı yıl devam etken cenkniñ alevinden Feniks quşu kibi ğayrıdan doğdı", - dep añlata o.
Kıyiv vilâyeti Rusiye ordusından azat etilgen soñ o, Herson yönelişindeki uruşlarda iştirak etken Ukrayina arbiyleri içün kerek olğan er şeyni temin etmege yardım ete.
"Ğalebe tuvğan Qırımımnıñ işğalden azat etilmesidir"
Qırımlı, onıñ içün Kıyiv ve Ukrayinanı mudafaa etmek, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı da azat etmege fırsattır, dep ayta.
Şimdi Ukrayina içün tek şey bar - ğalebedir. Orklar memleketimizge yolnı untmaq kerekler
"Biz, Qırım sakinleri, işğal ve orklarnıñ tecavuzı, Qırımda yüz bergen basqılar, arbiy cinayetler ne olğanını yahşı bilemiz. Amma 2014 senesine baqqanda şimdi Ukrayina memleketimizni mudafaa etmege azır, er kes: em göñülliler, em ekimler, em arbiyler, em faaller, em de sabıq siyasiy mabüsler. Pişkin cemiyet. Ukrayina orklarnıñ ücümine qarşı tura. Qırımnıñ işğali künü aqlımda. Yazıq ki, amma o zaman qolumızğa silâ almaqnıñ çaresi yoq edi, amma biz, vatanperverler soñnuna qadar göñüllilik ettik ve o zaman Rusiye blok etken ordumızğa yardım ettik. Şimdi Ukrayina içün tek şey bar - ğalebedir. Orklar memleketimizge yolnı untmaq kerekler", - dey o.
İsmail Ramazanov, Qırımnıñ işğalden azat etilmesini ve "bütün halqlarnıñ Kremlniñ zulumından" azat etilmesini Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenkinde kerçek ğalebe saya.
İnsanlıq, Putin rejimi birinci ve soñki olmağanını, halqlarnı Kremlniñ zulumından azat etmek kerek olğanını añlamalı
"Menim içün ğalebe elbette tuvğan Qırımımnıñ işğalden azat etilmesidir, orklarnıñ halqımızğa ketirgen bütün kederler, basqılar, analarımznıñ ve balalarımıznıñ közyaşları içün cevap bermesidir. Rusiyede akimiyetniñ deñişmesi vaziyetni deñiştirmez. O, bütün silâsından marum etilmeli. İnsanlıq, Putin rejimi birinci ve soñki olmağanını, halqlarnı Kremlniñ zulumından azat etmek kerek olğanını añlamalı. Ümüt etem ki, menim qardaşlarım - çeçenler, kazan tatarları ve tamır halqlar mustaqillik qazanırlar ve Mordor bütünley dağılır", - dey İsmail.
İsmail Ramazanov, böyle olmasa, Ukrayina Rusiyeniñ ücümlerine qarşı "Allah istegeni qadar" küreşecegeni saya.
MALÜMAT: Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete. Mesken rayonlarğa top, topçu ateş reaktiv sistemaları ve ballistik raketa qullanıluvınen ateş açıla.
ABD ve AB memleketleri olğan bir sıra ğarbiy memleket Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirdi ve Rusiyeniñ Ukrayinada yapqan arbiy areketlerini takbih etti.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


c: text/html

text:
Resmiy malümatqa köre, Belarusta aprelniñ 26-sında 10463 tasdıqlanğan COVID-19 hastası oldı. Akimiyet 72 ölümni tasdıqladı ve 1700-den ziyade adam yahşı olğanını qayd etti, bildire Azatlıq Radiosı.
"Belta" agentligi bildirgeni kibi, memlekette 150 biñge yaqın COVID-19 testi yapıldı.
Belarus prezidenti Oleksandr Lukaşenko, "iqtisadiyatnı toqtatmamağa" qarar alğanını bildirdi, çünki başqa türlü aqibetler "zengin ve küçlü memleketlerge tabi olmasınıñ ya da asıl boysunmasınıñ sebebi ola bile".
Belarus içtimaiy mesafeler içün tedbirler körmegeni ve koronavirus yayılması şaraitinde içtimaiy tedbirlerni sıñırlamağanı içün defalarca tenqit etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hawa rayı
Hawa rayı aspanda ne bolıp atırg'anlıg'ı haqqında aytadı. Hawa rayı degende samal, shaqmaq, dawıl, du'beley, jawın, burshaq ha'm qar tu'siniledi. Ku'nnin' energiyası hawa rayına ta'sir ko'rsetedi. Klimat jıldın' ha'r qıylı waqıtlarında belgili bir territoriyada qanday hawa rayı ku'tiletug'ının ko'rsetedi. Ha'r qıylı ma'wsimlerde ha'r qıylı azıq-awqattan paydalanıladı.
Du'nya boylap hawa-rayı stantsiyalarında hawa-rayı tu'rleri o'lshenedi. O'lshew usılları bular samal tezligi, samal bag'darı, temperatura, hawa basımı ha'm ıg'allıq. Keleshekte hawa rayı qanday bolıwın anıqlaw ushın adamlar usı o'lshemlerden paydalanadı. Bul adamlar meteorologlar dep ataladı. Jaman hawa-rayı o'mirdin' ha'm xojalıqtın' buzılıwına sebep bolıwı mu'mkin. Ol ku'ndelikli turmısqa da jaman ta'sir ko'rsetiwi mu'mkin. Jaman hawa rayına mısallar:


text:
Aqmescit – Ukraina prezidenti Leonid Kuçmanıñ qararı ile 17 yıl evelsi Qırımda qurulğan birinci ukrain gimnaziyası, soñki vaqıtqace yarımadada «ukrainli ada» olaraq olıp qalmaqta edi. İşğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti bu oquv yurtunı ruslaştırıp başladılar. Gimnaziyada tasil berilgen tilni deñiştirmege istekleri yetmegen, endi damında Rusiye bayrağını tiklegenler.
Yañı akimiyetniñ basqısı altında vazifesinden vazgeçken sabıq mektep müdiri Natalya Rudenkonıñ aytqanına köre, iç bir mektepniñ damına bayraqnı tiklemek adeti yoq. Devlet timsalleri daima binanıñ içersinde bulunalar. Bundan da ğayrı, mektepke kirişte flagştoklar mevcut, anda daima mektep, Ukraina ve Qırım bayraqları asılı turğan.
«Rusiye bayrağını kerek yerine degil de, biz bayramlarnıñ timsallerini yerleştirgen damda tiklegenleri, belli bir numayıştır. Asılında devlet bayraqlarını mekteplerde degil, ükümet binlarında tikleyler», – qayd etti Natalya Rudenko.
Oquv yurtnıñ şimdigi reberi – ukrain gimnaziyasında müdir vazifesini eda etken Yelena Beznişçenko emin, bayraqnı qanun boyunca astılar ve bu noqtada dava çıqmamaq kerek. «Biz Rusiye Federatsiyasında yaşaymız, rusiyeli bayraq asılmaq kerekligi aqqında qarar bar, onıñ iççün biz onı tikledik», – dedi Beznişçenko.
Natalya Rudenkonıñ fikirince, er alda bu kibi qarar ana-babalar komitetiniñ iştiraginen qabul etilmek kerek. Amma, Beznişçenkonıñ izaatlarına köre, ana-babalardan bir kimse bir şey soramadı.
Bazı talebelerniñ ana-babası bunıñnen bağlı öz qasevetini bildirdiler. Bir qısımı, ukrain gimnaziyası olğanı kibi qalmaq kerekligini qayd ettiler. Digerleri, yalıñız Rusiye bayrağınen sıñırlanmamağa teklif ettiler.
Birinci sınıf talebesi – Ruslannıñ anası Qırım.Aqiqatqa şunı ayttı: «Qırımda 3 devlet tili mevcut, bu sebepten üç bayraq asılı turmaq lâzim. Balam endi sorap otura, ne içün aynı bu bayraqnı tiklediler».
Ukrain gimnaziyası Rusiye bayrağı asılğan yekâne mektep degil. Böyleliknen, Keriçteki 1-nci ihtisas mektebinde bayraq asılğan tura. Aqmescitteki 9-nci mektep ondan örnek aldı. Ve bu cedvel ep artacağına oşay. Devlet timsalleriniñ qullanuvını keñişletken Rusiye qanuna köre, devletniñ bayrağı bütün oquv yurtlarınıñ binalarında tiklenmek kerek.


text:
Qırımtatar Milliy meclis yolbaşçınıñ birinci muavini Nariman Celâl bildirgeni kibi, mart 1 künü Qırımnıñ Yedi Quyu rayonnıñ meclis reisine rus uquq qoruyıcılarnıñ tarafından « ziyaret» etildi.
«Bugün uquq qoruyıcılar Yedi Quyu regional meclis reisi Lenur Ablâzimovğa keldiler. Baquv yapmaq içün vesiqalarnı kösterdiler. Böyle areketlerniñ sebebi şimdiki vaqıtta belli degil.» - dep yazdı Feysbukta Celâl.
Qoşma tavsilâtlı malümat belli degil. Qırım uquq qoruyıcı organlarda bu adisenen bağlı resmiy malümat yoq.
Fevral 11 künü, Qırımda, qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde 12 insan tutıp qapatıldı, sorğudan soñ çoqusı azat etildi. Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuror Natalya Poklonskaya «Hizb ut - Tahrir» adlı terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinen bağlı cinayi işniñ açılması aqqında bildirdi.
Fevral 12 künü qapatılğan dört insan Müslim Aliyev, Emir - Üsein Kuku, Enver Bekirov ve Vadim Siruknı Qırımdaki mahkeme apis etmek qarırını aldı. Olarnıñ advokatı Emil Kürbedinov iddia etkeni kibi, taqiqatta apis etilgenlerni «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri olaraq qabaatlamaq içün iç bir delilleri yoq. Fevral 12 künü daa tahminen on tintüv keçirildi.
Qırımtatar halqınıñ Meclisi böyle areketlerni qırımtatarlarğa qarşı yapılğan yañı repressiyalar kibi tanığan. Bundan sebep Ukraina tiş işler nazirligi fevral 12 künü narazlıqnı bildirip, Rusiyege basımnı küçleştirmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Hasselik
Hasselik - bar olğan ya da olabilgen vaziyetlerine ve obyektiv dünyasına subyektiv qıymet kesüv munasebetini ifadelegen, simpatik siñir yoruğını areketke ve vucutnıñ yaşayış faaliyetini yükselüvge ketirgen ruhiyetli esnas, vucutnıñ orta müddetli mürekkep vaziyeti. Onıñ neticesinde nefes aluv, nabız ve bez ayırıluvı ve dig., zein seviyesinde vezini, qozğaluv ve eyecanlanuv vaziyeti yükselip, küçlü duyğularda ve adette belli bir tarz alı şeklinde aks oluna. Eger hasselik şiddetli ve uzun müddetli olsa, intellektüal vazifelerniñ bozuluvı yer alır, özüni tutalmayuv ya da teren adetli areketlerge meyiller öse, şahsiyet ekileşüvi ola bile ve il.
Quvanç, qorqu, qayğı, utanuv kibi ruhiy hasselikler hususan apansızdan peyda olğanda, qalp atışlarınıñ sıqlaşmasını ya da yavaşlanmasını doğura. Hasselikler üç komponent ile tayin etilir: ruhiyede islerden keçken ya da añlanğan hasselikler ile; vucutnıñ siñir, endokrin, nefes aluv, azm etüv ve diger yoruqlarda olıp keçken esnaslar ile; ifadeli, şu cümleden bette ifadelengen hasselik taqımları ile közetile. Mütehassıslar 'hasselik', em de 'duyğu', 'eyecan', 'keyf' ve 'eyecanlanuv' añlamları arasında farq bar olğanını qayd eteler.


text:
01 Adana Nöbetçi Eczaneler, 02 Adıyaman Nöbetçi Eczaneler, 03 Afyonkarahisar Nöbetçi Eczaneler, 04 Ağrı Nöbetçi Eczaneler, 05 Amasya Nöbetçi Eczaneler, 06 Ankara Nöbetçi Eczaneler, 07 Antalya Nöbetçi Eczaneler, 08 Artvin Nöbetçi Eczaneler, 09 Aydın Nöbetçi Eczaneler, 10 Balıkesir Nöbetçi Eczaneler, 11 Bilecik Nöbetçi Eczaneler, 12 Bingöl Nöbetçi Eczaneler, 13 Bitlis Nöbetçi Eczaneler, 14 Bolu Nöbetçi Eczaneler, 15 Burdur Nöbetçi Eczaneler, 16 Bursa Nöbetçi Eczaneler, 17 Çanakkale Nöbetçi Eczaneler, 18 Çankırı Nöbetçi Eczaneler, 19 Çorum Nöbetçi Eczaneler, 20 Denizli Nöbetçi Eczaneler, 21 Diyarbakır Nöbetçi Eczaneler, 22 Edirne Nöbetçi Eczaneler, 23 Elazığ Nöbetçi Eczaneler, 24 Erzincan Nöbetçi Eczaneler, 25 Erzurum Nöbetçi Eczaneler, 26 Eshişehir Nöbetçi Eczaneler, 27 Gaziantep Nöbetçi Eczaneler, 28 Giresun Nöbetçi Eczaneler, 29 Gümüşhane Nöbetçi Eczaneler, 30 Hakkari Nöbetçi Eczaneler, 31 Hatay Nöbetçi Eczaneler, 32 Isparta Nöbetçi Eczaneler, 33 Mersin Nöbetçi Eczaneler, 34 İstanbul Nöbetçi Eczaneler, 35 İzmir Nöbetçi Eczaneler, 36 Kars Nöbetçi Eczaneler, 37 Kastamonu Nöbetçi Eczaneler, 38 Kayseri Nöbetçi Eczaneler, 39 Kırklareli Nöbetçi Eczaneler, 40 Kırşehir Nöbetçi Eczaneler, 41 Kocaeli Nöbetçi Eczaneler, 42 Konya Nöbetçi Eczaneler, 43 Kütahya Nöbetçi Eczaneler, 44 Malatya Nöbetçi Eczaneler, 45 Manisa Nöbetçi Eczaneler, 46 Kahramanmaraş Nöbetçi Eczaneler, 47 Mardin Nöbetçi Eczaneler, 48 Muğla Nöbetçi Eczaneler, 49 Muş Nöbetçi Eczaneler, 50 Nevşehir Nöbetçi Eczaneler, 51 Niğde Nöbetçi Eczaneler, 52 Ordu Nöbetçi Eczaneler, 53 Rize Nöbetçi Eczaneler, 54 Sakarya Nöbetçi Eczaneler, 55 Samsun Nöbetçi Eczaneler, 56 Siirt Nöbetçi Eczaneler, 57 Sinop Nöbetçi Eczaneler, 58 Sivas Nöbetçi Eczaneler, 59 Tekirdağ Nöbetçi Eczaneler, 60 Tokat Nöbetçi Eczaneler, 61 Trabzon Nöbetçi Eczaneler, 62 Tunceli Nöbetçi Eczaneler, 63 Şanlıurfa Nöbetçi Eczaneler, 64 Uşak Nöbetçi Eczaneler, 65 Van Nöbetçi Eczaneler, 66 Yozgat Nöbetçi Eczaneler, 67 Zonguldak Nöbetçi Eczaneler, 68 Aksaray Nöbetçi Eczaneler, 69 Bayburt Nöbetçi Eczaneler, 70 Karaman Nöbetçi Eczaneler, 71 Kırıkkale Nöbetçi Eczaneler, 72 Batman Nöbetçi Eczaneler, 73 Şırnak Nöbetçi Eczaneler, 74 Bartın Nöbetçi Eczaneler, 75 Ardahan Nöbetçi Eczaneler, 76 Iğdır Nöbetçi Eczaneler, 77 Yalova Nöbetçi Eczaneler, 78 Karabük Nöbetçi Eczaneler, 79 Kilis Nöbetçi Eczaneler, 80 Osmaniye Nöbetçi Eczaneler, 81 Düzce Nöbetçi Eczaneler, Adalar Nöbetçi Eczaneler, Akseki Nöbetçi Eczaneler, Aksu Nöbetçi Eczaneler, Akyurt Nöbetçi Eczaneler, Alanya Nöbetçi Eczaneler, Aliağa Nöbetçi Eczaneler, Altındağ Nöbetçi Eczaneler, Arnavutköy Nöbetçi Eczaneler, Ataşehir Nöbetçi Eczaneler, Avcılar Nöbetçi Eczaneler, Ayaş Nöbetçi Eczaneler, Bağcılar Nöbetçi Eczaneler, Bahçelievler Nöbetçi Eczaneler, Bakırköy Nöbetçi Eczaneler, Bala Nöbetçi Eczaneler, Balçova Nöbetçi Eczaneler, Başakşehir Nöbetçi Eczaneler, Bayındır Nöbetçi Eczaneler, Bayraklı Nöbetçi Eczaneler, Bayrampaşa Nöbetçi Eczaneler, Bergama Nöbetçi Eczaneler, Beşiktaş Nöbetçi Eczaneler, Beydağ Nöbetçi Eczaneler, Beykoz Nöbetçi Eczaneler, Beylikdüzü Nöbetçi Eczaneler, Beyoğlu Nöbetçi Eczaneler, Beypazarı Nöbetçi Eczaneler, Bodrum Nöbetçi Eczaneler, Bornova Nöbetçi Eczaneler, Buca Nöbetçi Eczaneler, Büyükçekmece Nöbetçi Eczaneler, Büyükorhan Nöbetçi Eczaneler, Çamlıdere Nöbetçi Eczaneler, Çankaya Nöbetçi Eczaneler, Çatalca Nöbetçi Eczaneler, Çekmeköy Nöbetçi Eczaneler, Çeşme Nöbetçi Eczaneler, Çiğli Nöbetçi Eczaneler, Çubuk Nöbetçi Eczaneler, Dalaman Nöbetçi Eczaneler, Datça Nöbetçi Eczaneler, Didim Nöbetçi Eczaneler, Dikili Nöbetçi Eczaneler, Döşemealtı Nöbetçi Eczaneler, Elmadağ Nöbetçi Eczaneler, Elmalı Nöbetçi Eczaneler, Esenler Nöbetçi Eczaneler, Esenyurt Nöbetçi Eczaneler, Etimesgut Nöbetçi Eczaneler, Evren Nöbetçi Eczaneler, Eyüp Nöbetçi Eczaneler, Fatih Nöbetçi Eczaneler, Fethiye Nöbetçi Eczaneler, Finike Nöbetçi Eczaneler, Foça Nöbetçi Eczaneler, Gaziemir Nöbetçi Eczaneler, Gaziosmanpaşa Nöbetçi Eczaneler, Gazipaşa Nöbetçi Eczaneler, Gemlik Nöbetçi Eczaneler, Genel, Gölbaşı Nöbetçi Eczaneler, Güdül Nöbetçi Eczaneler, Gündoğmuş Nöbetçi Eczaneler, Güngören Nöbetçi Eczaneler, Gürsu Nöbetçi Eczaneler, Güzelbahçe Nöbetçi Eczaneler, Harmancık Nöbetçi Eczaneler, Haymana Nöbetçi Eczaneler, İbradi Nöbetçi Eczaneler, İnegöl Nöbetçi Eczaneler, İznik Nöbetçi Eczaneler, Kadıköy Nöbetçi Eczaneler, Kağıthane Nöbetçi Eczaneler, Kale Nöbetçi Eczaneler, Kalecik Nöbetçi Eczaneler, Karabağlar Nöbetçi Eczaneler, Karaburun Nöbetçi Eczaneler, Karacabey Nöbetçi Eczaneler, Karşıyaka Nöbetçi Eczaneler, Kartal Nöbetçi Eczaneler, Kaş Nöbetçi Eczaneler, Kazan Nöbetçi Eczaneler, Keçiören Nöbetçi Eczaneler, Keles Nöbetçi Eczaneler, Kemalpaşa Nöbetçi Eczaneler, Kemer Nöbetçi Eczaneler, Kepez Nöbetçi Eczaneler, Kestel Nöbetçi Eczaneler, Kiraz Nöbetçi Eczaneler, Kınık Nöbetçi Eczaneler, Kızılcahamam Nöbetçi Eczaneler, Konak Nöbetçi Eczaneler, Konyaaltı Nöbetçi Eczaneler, Korkuteli Nöbetçi Eczaneler, Küçükçekmece Nöbetçi Eczaneler, Kumluca Nöbetçi Eczaneler, Kuşadası Nöbetçi Eczaneler, Maltepe Nöbetçi Eczaneler, Mamak Nöbetçi Eczaneler, Manavgat Nöbetçi Eczaneler, Marmaris Nöbetçi Eczaneler, Menderes Nöbetçi Eczaneler, Menemen Nöbetçi Eczaneler, Milas Nöbetçi Eczaneler, Mudanya Nöbetçi Eczaneler, Muratpaşa Nöbetçi Eczaneler, Mustafakemalpaşa Nöbetçi Eczaneler, Nallıhan Nöbetçi Eczaneler, Narlıdere Nöbetçi Eczaneler, Nilüfer Nöbetçi Eczaneler, Ödemiş Nöbetçi Eczaneler, Orhaneli Nöbetçi Eczaneler, Orhangazi Nöbetçi Eczaneler, Osmangazi Nöbetçi Eczaneler, Pendik Nöbetçi Eczaneler, Polatlı Nöbetçi Eczaneler, Pursaklar Nöbetçi Eczaneler, Sancaktepe Nöbetçi Eczaneler, Sarıyer Nöbetçi Eczaneler, Seferihisar Nöbetçi Eczaneler, Selçuk Nöbetçi Eczaneler, Şereflikoçhisar Nöbetçi Eczaneler, Serik Nöbetçi Eczaneler, Şile Nöbetçi Eczaneler, Silivri Nöbetçi Eczaneler, Sincan Nöbetçi Eczaneler, Şişli Nöbetçi Eczaneler, Sultanbeyli Nöbetçi Eczaneler, Sultangazi Nöbetçi Eczaneler, Tire Nöbetçi Eczaneler, Torbalı Nöbetçi Eczaneler, Tuzla Nöbetçi Eczaneler, Ümraniye Nöbetçi Eczaneler, Urla Nöbetçi Eczaneler, Üsküdar Nöbetçi Eczaneler, Yenimahalle Nöbetçi Eczaneler, Yenişehir Nöbetçi Eczaneler, Yıldırım Nöbetçi Eczaneler, Zeytinburnu Nöbetçi Eczaneler
Eczane : Bayrak Eczanesi Telefon : 02822632244 Adres : Eskicami-Ortacami Mh. Hasan Efendi Cd. PK:59000 SüleymanpaşaTekirdağ İl / İlçe : / Eczane : Gülay Eczanesi Telefon : 02827254257 Adres : Gazi Mustafa Kemalpaşa Mh. Atatürk Cd. PK:59500 ÇerkezköyTekirdağ İl / İlçe : / Eczane : Alanyurt Eczanesi Telefon : 02247192030 Adres : YENİ MAH. MENEKŞE […]


text:
Sovetler apishanesinde tutulğanda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev bütün yañı yıl bayramlarını izolâtorda «qayd etken edi». Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Yañı yıl ve diger sovet bayramları menim içün kerçek bir felâket olğan edi. Bayramlar ögüne tintüvler keçirile edi. Er şey darma-dağın etile edi. Er bayram öyle edi. Er şeyni «saylamaqtan» ğayrı, olar bütün ayvanlarnı – meselâ, lagerdeki mışıqlarnı alıp kete ediler. Bazı vaqıtlarnı olarnı yaqa ediler. Sovetlerniñ adetleri… Meni ya da lagerde bir tesiri olğan insanlarnı izolâtorğa qapata ediler. İzolâtorda keçirmegen bayramlarımnı hatırlamayım», – dedi Cemilev.
Onıñ aytqanına köre, bayram kününi adiy künden tek «kotlet ya da yağlı şorba berilgen bayram yemegi» ayırğan edi.
Mustafa Cemilev – qırımtatar halqınıñ lideri, dissident, aq qorçalayıcı. 1966 senesinden 1983 senesine qadar altı kere apiske alınğan edi. «Sovetler qurumını aqaretlegen fikirlerni aydınlatqanı içün» umumen 15 yıl apiste yattı. Cemilev Omsk apishanesinde 303 kün açlıq tutıp, 1986 senesi azatlıqqa çıqtı.


text:
Rusiye qayd etilgen koronavirus adiseleriniñ sayısına köre Qıtaynı ozıp keçti. Memleketniñ yuqunç tarqaluvı ile küreş operativ ştabınıñ malümatına köre, memlekette 87147 hasta qayd etildi. Pandemiya başlağan Qıtayda ise 83912 hasta qayd etildi, dep bildire Baltimoredeki Johns Hopkins Universiteti, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bir künde Rusiyede 6 361 hasta qayd etildi. 50 kişi vefat etti. Hastalıq qırğınlığı başlağanından berli 794 insan vefat etti, 7 364 tüzelip yahşı oldı.
55 059 hasta Moskva ve Moskva vilâyetinde qayd etildi. Sankt-Peterburgda 3 238 hasta bar, Nijegorod vilâyetinde – 1 574. Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskovnıñ bazarertesi künü «Argumentı i faktı» gazetasına bergen intervyüsında bildirgenine köre, Kreml koronavirus yuqunçı hastalığınıñ platosı mayısnıñ ortasında olacaq, dep bekley.
Rusiye cemaat fikrini ögrenüv merkezi keçirgen sorav iştirakçileriniñ yüzde qırqı koronavirus yuqunçına oğrav telükesini alçaq dep saya, dep bildirdi. Cevap bergenlerniñ qırq sekizi hastalansa, olar içün aqibetler ağır olacaq, dep bildirdi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ FSB yarımadada 25 adamnı yaqaladı. Olarnıñ balaları baba qayğısından marum etildi. Rusiye telükesizlik hadimleri içün olar «ekstremistler» ve «terroristler», aq-uquq qoruyıcıları olarğa siyasiy mabüsler deyler, ailelerinde ise olar – aqay, baba ve ağa ya da qardaşlardır. Olarnı tevqif etmek içün saba erte, balalar yuqlağan ve büyükler namaz qılğanda kele, er kesni ayaqqa kötere ve ev içini avdarıp, babalarnı alıp kete ediler.
Asiya Cemadenova babasınıñ quçağı ne olğanını bilmey… onı, qızınıñ doğğanına doquz kün qalğanda tevqif ettiler
Ufaq Asiya Cemadenova babasınıñ quçağı ne olğanını bilmey, babasını o, bir kere de körmedi. Emil Cemadenovnı, qızınıñ doğmasına doquz kün qalğanda tevqif ettiler. Emil Cemadenovnıñ apayı Liana: «Tintüv yapılğanda tahqiqatçılar yaza edi, o ise, ep meni qayğırıp: «Özüñni nasıl is etesiñ?» dep soray edi. Men özümni tuta edim», – dep, yaqalav kününi hatırlay.
Asiye ve Yusuf ile Yunus adlı eki oğlannıñ babası – eki aliy malümatlı adam, banknıñ ekspeditor-inkassatorıdır. Qollarına buğavlar taqıldı. Rusiye telükesizlik hadimleri onı Rusiyede ve Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» İslâm teşkilâtınıñ azası sayalar. Oğlanlar bir yıldan berli babalarınen körüşmedi. Daa evelki, babalarınıñ yanındaki tınç yaşayışlarından qalğan fotosuretlerni sıq-sıq baqalar. Bir qoranta olıp tükânlarğa barğanlarını, yaz limonadı yasağanlarını, deñizde vaqıt keçirgenlerini hatırlaylar.
Eki yıl evel babası, aq-uquq qoruyıcısı Emir-Useyinni alğanda Yaltadaki Safiye Kukunıñ qorantasında beş kişi bar edi.
«Masalda olğanı kibi – yahşılıqnıñ peyda olması içün bir de-bir yamanlıq olmaq kerek, añladıñmı?». «Bizde babamız yahşılıqmı?». Men: «Tabiiy», deyim
Emir-Useyin Kukunıñ apayı Meryem: «Babası onıñ üstüne bir tozçuq qondurmadı, oña bir vaqıt ses yükseltmedi. Ve mına saña: babamız yaman, babamıznıñ qollarında buğavlar, bilinmegen yabancı aqaylar, babamız cinayet işledi, deyler. Soñundan o, öz-özünden añladı, aksi alda oña olıp keçkenlerni nasıl añlatacaqsıñ? Men oña: «Masalda olğanı kibi – yahşılıqnıñ peyda olması içün bir de-bir yamanlıq olmaq kerek, añladıñmı?», deyim. O: «Bizde babamız yahşılıqmı?». Men: «Tabiiy», deyim», – dep ikâye ete.
Yaqalanğan aq-uquq qoruyıcısına eki yıl qadar ailesinen körüşmege bermediler. Bir qaç ay evel aqrabalarını muvaqqat izolâtorğa yiberdiler. Babalarınıñ tutulğan yeri balalarnı şaşırttı.
Meryem körüşüvleri aqqında: «Sofik bizde pek az ağlay, anda ise o, ondan: «Sen ne zaman qaytacaqsıñ?», dep soradı. O da: «Ğaliba yaqında degil», dedi. O, ağlap başladı. Soñ Emir-Useyinniñ ağasınen Bekir kirdiler. Ve 15 daqiqadan soñ ağası yem-yeşil kesilgen Bekirni qollarına alıp çıqtı. O, anda esini coydı. Soñ tez-tez onı ayındırdırq. Men oña: «Ne oldı, ne?», deyim. O ise: «Anda pek tınçıq ve kederli», dedi», – dep hatırlay.
Ekinci körüşüvni balalar endi daa qolay keçirdi. Babalarını soraştıra ediler – qayda namaz qıla, qayda yuqlay, narı (apishane yatağı – QA) ne olğanını añlap olamay ediler. Babalarına toqunıp olamadılar. Aralarında qalın cam olıp, onıñnen yahşıca çalışmağan telefon vastasınen laf ettiler.
Ufaq Safiye Kuku: «O maña: «Men seni pek ziyade sevem», dey edi. Ve daa er keske «selâm et» dedi», – dep, babasınıñ sözlerini aytıp bere.
Ağa-qardaş Abdullayevlerniñ qorantalarında – birisinde beş ve digerinde dört bala bar. Mabüsler Teymur ve Uzeyir – thekvondo boyunca trenerler, Ukraina ve Avropa çempionlarıdır. Olarnı hususiy bir sertlik ile tevqif ettiler. Teymurnıñ büyük oğlu, babasını nasıl urğanlarını ale daa unutmay.
Teymur Abdullayevniñ oğlu Umar: «Onı urdılar – betinen doğru yerge urdular. Kravatlarnı o qadar avdara ediler ki, olar az qala sınacaq edi. Soñ olar menim dersliklermni de qarıştırdı, baqtı ve attılar. Soñ anda bardılar, anda da bütün eşyalarnı öyle bir avdarıp çıqtılar ki, biz bir yerde keçip olamadıq», – dep hatırlay.
Balalarnıñ ufaqları ana-babasından: «Ne içün bu adamlar keldi? Olar bizni öldüreceklermi?» – soray ediler. O kün, ufaq balalarnıñ ruhiy vaziyetine bugün de tesir ete.
Teymur Abdullayevniñ apayı Alime, közyaşlarını tıyıp: «Olar sıq-sıq yuquda ağlaylar. Daa yaqında yedi yaşlı ekinci oğlum: «Maña FSBniñ telefonını ber, telefon açıp, babamnı qaytarsınlar demek isteyim», dedi»¸– dep ikâye ete.
Aynı zamanda Rusiye adliyesi balalarnı, iç olmadı oturışuv vaqtında babalarını körmeleri içün, mahkeme zalında yibermey. «Ruhiy vaziyeti zararlanacaq», dep añlatalar.
«Pek meraqlı şey, ya saat 6:00-da qapımıznı qaqqanda olarnıñ ruhiy vaziyeti aqqında tüşüngen kişi bar edimi?» – açuvlana Meryem Kuku.
Balalar evelden sıq-sıq ağlay edi, şimdi – daa ziyade sual soraylar
Balalar, babalarını mahkeme binasına ketirilgende ve andan çıqarılğanda körmege tırışalar. Oğullar ve qızlar telükesizlik hadimleriniñ arqalarına: «Olarnı serbest bıraqıñız», dep qıçıralar. Ana-babalar, balalarınıñ evelden sıq-sıq ağlağanını, şimdi ise daa ziyade sual sorağanlarını qayd eteler.
Ayder Saledinovnıñ apayı Güzel: «Oğlum menden: «Ya cinayetçilerni tutqan arbiy ve polis hadimleri olamı?», dep soray. Men şaşmaladım: «Sözde, olar bunıñ içün meydanğa ketirildi», deyim. Umran maña, Muhammedni apishanege alıp, babaları oturğan ücrege oturtqanlarını, ondan soñ da sanki oña kelip: «Ey… sen söz tutmadıñ», deyler, onı da yaqaladı ve babakası oturğan yerge oturttılar», – dep, paylaşa.
Adliye ve adalet aqqında sualler – bala sualleri degil ve bu balalarnıñ oyunları da büyüklerniñ oyunlarıdır.
Teymur Abdullayevniñ apayı Alime: «Yedi-on yaşında olğan qomşu oğlanlarnıñ mahkeme oyunı oynağanlarını eşitem. Olarda öz advokat – Kurbedinov (Emil), öz jurnalist – Naumlük (Anton) barlar. Mahkemelerden soñ olar bir-birinden intervyu ala edi. Men pek meraqlandım – kimni muhakeme ete ekenler? Ve akemge muracaat etip: «Kimni muhakeme etesiz, aytırsızmı?», soradım. Akem de maña: «Biz imanlı, namuslı, dürüst adamlarnı muhakeme etmeymiz, biz cinayetçi, hırsız, aqaretlegen ve yaman adlar taqqanlarnı muhakeme etemiz», – dep, oyun akemi ile aralarında keçken subetni aytıp bere.
Qırımda besleyicisiz qalğan qorantalarğa «Bizim balalar» fondu yardım ete. Ufaq balalarnen psihologlar çalışa, qorantalar içün maddiy yardım toplana. Faaliyetçiler qolnen de yardım ete: tamir yapa, barıp, kerekli şeylerni satın alalar. Bugün «Bizim balalar» yüz bala üstünde şeflik yapa. Bu ufaq, amma endi çoq şey körgen yüz adam, baba qayğısından marum etildi.


text:
Hersonda dekabr 24-te «Herson vilâyeti sıñır civarı olaraq» mevzusında tögerek masa ötkerilecek. Tedbir maqsadı – Qırım yarımadasınıñ vaqtınca işğali sebebinden regionda peyda olğan meselelerni aydınlatmaqtır.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Tedbirge devlet akimiyet organları, yerli idare organlarınıñ vekilleri, cemaat ve siyasiy erbapları, ilmiy tedqiqçiler qoşulması beklenile.
«Tögerek masada munaqaşa esasında Herson ve Herson vilâyetinde 2015 senesi yanvar-fevral devamında amelge keçirilecek leyhalar cedveli tizilecek», – bildire matbuat hızmeti.
Böylece, Herson vilâyetiniñ iqtisadiy, gumanitar tarafları ve havfsızlıq tarafları muzakere etilecek.
İşbu tedbir teşkilâtçıları Ukrainadaki Büyük Britaniya Elçihanesiniñ qoltutuvı ile «Ukrain Barıştırıcı Mektebi» ve Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki temsilciligi, em de Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisiniñ qoltutuvı ile keçirile.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırım ükümeti Qırımtatar sürgünligi matem kününde kütleviy mitinglersiz keçirilecek merasimlerniñ planını tasdıqladı. Bu aqta Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ saytında yerleşken mütenasip emirde bildirile.
Plan boyunca, mayıs 18-de Aqmescitteki Lenin meydanında «Yüregiñde çıraq yaq» aktsiyası teşkil etilecek, hatıra abidelerine çiçekler qoyulacaq.
Merasimlerniñ planını ömürge keçirüv boyunca mesüliyetli olaraq Qırım Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ meseleleri boyunca devlet komiteti qayd etildi.
Mayıs 5-te Ukraina Nazirler kabineti qırımtatar halqınıñ sürgünligi matem kününe bağışlanğan merasimlerniñ planını tasdıqladı. Ukraina Medeniyet nazirliginiñ malümatına binaen, bütün merasimlerniñ keçirilmesi Qırımtatar Milliy Meclisi ile uyğunlaştırılğan.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Politsiya sekiz insan elâk olğan «Tokio Star» musafirhanesindeki yanğınnıñ üç versiyasını baqmaqta. Odesa vilâyeti Milliy politsiyasınıñ baş idaresiniñ yolbaşçısı Oleg Behniñ qayd etkenine köre, planlaştırılğan ateşke berüv versiyası baqılmaqta.
«İlk versiya – öldürüvdir, bu cinayetni gizlemek maqsadınen ateşke berüv ola bile. Ekinci versiya – yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvıdır. Üçünci versiya – bu otelde olğan musafirler tarafından ateşniñ diqqatsız qullanılması», – dedi Beh.
Onıñ qayd etkenine köre, elâk olğan sekiz insandan dördü otel koridorında tapıldı.
«İnsanlar is gazından zeerlenip elâk oldı. Cesetler ölüm sebeplerini ögrenmek içün tedqiq etilecek», – dedi vilâyet politsiyasınıñ yolbaşçısı.
«Tokio Star» oteli yerleşken bina saibi, iş adamı Vadim Çernıy avgustnıñ 17-ne keçer gecesi sekiz insan elâk olğan musafirhane yanğınını izaatladı.
«Felâket oldı. Bizim er angi bir qabaatımız olsa, mesüliyetke çekilecekmiz, birinciden men», – dedi o, Azatlıq Radiosına.
Avgustnıñ 17-ne keçer gecesi Odesanıñ «Tokio Star» otelinde yanğın oldı. Qaza neticesinde 8 insan elâk oldı, daa 10 kişi yaralandı.


text:
Hilversum felemenk şeeriniñ yolbaşçısı Piter Brortyes Twitter saifesinde yerleştirilgen Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Voorşoten şeerinde yaşağan 29 yaşında Mariya qızını sürgün etmek içün çağıruvları içün afu soradı.
O, «aqlı olmağanını» qayd etti ve «bu sözler insanlarnıñ çoqusı is etken imdatsızlıq duyğusından kelip çıqqanını» qoştı. Bu kibi munasebetniñ sebebi, onıñ sözlerine köre, Donbasstaki uçaq felâketi oldı.
Evel ğarbiy matbuat vastaları Putinni «Felemenkte öz felemenk arqadaşı ile qurğan aile yuvasından» sürgün etmege çağıruvlar seslendirilgeni aqqında haber ete ediler.
Halqara ekspertler Donetsk vilâyetinden urıp tüşürilgen Malaysia Airlines uçağı yolcularınıñ cesetleri ile 51 konteynerni azırlağan edi.
Bugün bu konteynerlerni «Harkov» halqara ava limanından eki uçaq vastası ile Felemenk Qırallığı Eyndhoven şeerine yollaycaqlar.
«Malışev adına Zavod»ında halqara ekspertler taqımı çalışa, olarnıñ arasında Felemenk Qırallığı, Avstraliya, Malaysia, AQŞ ve Büyük Britaniya ekspertleri de cesetlerni Felemenk Qırallığına yollamağa azırlanalar», – deyler Harkov vilâyet devlet memuriyetinde.
Tünevin Harkov halqara ava limanında «Boeing-777» felâketinde elâk olğanlar ile resmiy vedalaşuv tedbiri keçirildi.
Amsterdam (Felemenk) – Kuala-Lumpur (Malaysia) seferi boyunca uçqan Malaysia Airlines «Boeing 777» uçağı iyül 17 künü Ukraina şarqına tüşürildi. 298 insan elâk oldı.
Ğarp ve Ukraina akimiyeti uçaq Rusiye destegi ile boyeviklerniñ tarafından tüşürilgenini bildireler.
Moskva öz qabaatını red ete ve mesülietni ukrain tarafına yükley.


text:
Martnıñ 24-nde Qırımda Qurman rayonında Rusiye quvetçileri Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlânıñ evinde tintüv keçirdiler. Tintüvden soñ onı yaqaladılar ve Rusiye polisiniñ yerli bölügine alıp kettiler. Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qurman rayon mahkemesi Qurultay MSK reisini Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenki vaqtında "Rusiye ordusını itibardan tüşürgeni" ile qabaatlap 40 biñ ruble para cezasını berdi.
Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ resi Zair Smedlânıñ evinde tintüv saba başlandı. Saat 7:40-ta Zairniñ qızı advokat Emine Avamilevağa telefon etip, evimizge musafirler keldi" aytqan. Rusiye quvetçileriniñ "ziyaretine" Facebook içtimaiy ağındaki eki yazı olğan. Mahkeme oturışı şu künü olıp keçti. Smedlâğa "Rusiye ordusını itibardan tüşürüv içün" 40 biñ ruble para cezası berildi ve "natsist timsalleriniñ propagandası içün" eki kün tevqif etildi.
Zair Smedlânıñ evindeki tintüvni Ekstremizm ile küreş merkeziniñ temsilcileri ve FSB hadimleri keçirdiler. Qurman qasabasındaki evniñ etrafı boyunca em polis, em OMON hadimleri edi. Operativ tedbirler vaqtında raqamlı malümat taşıyıcıları tutıp alındı, özü Zair Smedlâ ise yaqalandı. Oña qarşı eki memuriy protokol tizildi. Memuriy uquq bozma aqqında raportlarnı "E" merkeziniñ hadimi Yuriy Tsımbal tizdi. Birinci protokolğa binaen, Smedlâ Facebookta 2022 senesi martnıñ 9-ı tarihlı yazısında "Rusiye ordusını itibardan tüşürgeni" ile qabaatlandı.
Qurman rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Kristina Pikula bu yazıda Rusiye Federatsiyası ordusınıñ itibardan tüşürüvini körip, Smedlânı qabaatlı tanıdı ve oña 40 biñ ruble para cezasını berdi.
Dava materiallarına köre, bu dava boyunca tilşınaslıq ekspertizası keçirilmedi. Qabaatlav Yuriy Tsımbalnıñ raportı ve subyektiv qıymetlendirmesi esasında tizilgen. Qayd etile ki, Smedlâ Facebook saifesinde "mahsus arbiy operatsiyası çerçivesinde Rusiye Federatsiyası Silâlı Quvetleriniñ mudafaasını ve vatandaşlarını, halqara sulhni ve telükesizlikni qorumaq içün RF Silâlı Quvetleriniñ qullanuvını itibardan tüşürmesine yönetilgen metin ile yazını" yerleştirdi.
Dava baqılğan zaman Nazim Memetov Rusiye ordusınıñ itibardan tüşürilüvi aqqında hulâsa nege esaslanıp çıqarılğanını sorağanda, operativci böyle cevap berdi: "Menim subyektiv fikrime". Özü Smedlâ Rusiye Anayasasınıñ 51-nci maddesine atfı etip, şaatlıq etmekten red etti.
"E" merkezi hadiminiñ "natsist timsallerini" tapqan ekinci yazı 2014 senesi martnıñ 1 tarihlı. O, yarımadanıñ Rusiye tarafından işğal etilmesinden evel yayınlanğan edi. Anda müellifniñ metni yoq. O, Qırımnıñ Azerbaycan cemiyetiniñ sabıq reberi Ragim Gumbatovnıñ yazğan ikâyesinen paylaşqan edi. Gumbatov, tanışı "Ner-Tomid" Qırım sinagogasına kelip, antisemit ibareleri yazılğan qapını körgeni aqqında aytıp bergen edi. Dava materiallarında yalıñız yazılar ile qapınıñ resmi edi, metin yoq edi.
Bu memuriy protokolda mütehassısnıñ hulâsası bar edi. Onı tarihçı, Kurçatov adına 1-nci Aqmescit gimnaziyasınıñ müzey reberi Dmitriy Borisov azırladı. Dava materiallarına ilâve etilgen onıñ ukrayin diplomında "zenaat" sutunında tarihçı, tarih ocası yazılğan. Öz ekspert hulâsasında o, yazıdaki timsaller kerçekten svastika olğanını tasdıqlay ve soñunda qullanılğa edebiyat cedvelini teklif ete. Cedvelde 30 madde, menbalar arasında böyle kitaplar bar: Pavel Danilin "Glamurnıy faşizm", Yefim Brodskiy "Vo imâ pobedı nad faşizmom: antifaşistskaya börba sovetskih lüdey v gitlerovsköy Germanii" ve digerleri.
"Adetince, soñki vaqıt bu kibi taqiplerge vatandaş faalleri oğratıla. Sıq-sıq olarnıñ içtimaiy ağlardaki saifelerinde hadimlerniñ fikrince yasaq etilgen timasallerden ibaret olğan yazılar tapıla", - dedi Emine Avamileva.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri «fevral 26» işi iştirakçisi Ali Asanov ile dostlaşqan qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv keçirdiler. Bunı Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ azası Eskender Bariyev bildirdi.
«FSB qırımtatarlarnı qorquzmağa devam ete!!! Bugün, saat 9-dan FSB İçki rayonı Ferngeym (Urojaynoye) köyüniñ üç evinde tintüv keçirdi. Olardan ekisinde qırımtatarlar yaşay. FSB hadimleri tintüvni keçirmege aq bergen mahkeme qararını kösterdiler. Oña köre, tintüv sanki moped ve cep telefonınıñ ğayıp oluvı ile bağlı. Tintüvge öz şaatlarını ketirdiler. Bitaraf şaatlarnıñ olmasına razılıq bermediler. Qaba davrandılar. Evlerni darma-dağın ettiler», – yazdı o Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatar aileleri Asanov Ali ile dostlar, üçünci slav qorantası Asanovlarnıñ qomşuları ola.
«Fevral 26» işiniñ iştirakçisi Ali Asanov aprel 15 künü uquq qoruyıcılar tarafından İçki Rayonı Ferngeym (Urojaynoye) köyündeki evi yanında yaqalanıldı, soñra apiske atıldı.
Taqiqatnıñ malümatına köre, Asanov 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina bütünliginiñ ve «Rus birliginiñ» tarafdarlarınıñ iştiraki ile keçirilgen miting devamında peyda olğan tertipsizlikniñ iştirakçisi edi. Ali Asanovnıñ tevqifte bulunuv müddeti oktâbr 15 künü bite.
İyünde Asanovnıñ dörtünci balası doğdı.


text:
Keriçteki Yeñi Qale merkeziy araba qapısı kemeriniñ tolalar avdarılğanı sebebinden ziyaret etilüvi yasaqlandı. Şarqiy Qırım tarühiy-medeniy qoruq matbuat merkezi haber etkenine köre, yasaq «bir kişilik ya da gruppa şeklindeki ziyaretler esnasında bahtsız adiselerge fırsat bermemek» maqsadınen yapılğan.
«Osmanlı mimarlığına ait abideniñ ziyaret etilüvi 2018 senesi yanvarniñ 22-nde yüz bergen fevqulâde vaziyet sebebinden yapılmaqta: (Yeñi Qaleniñ) cenübiy araba qapısı kemerinde çatlaqlar peyda olğanı körüne ve bir qaç saattan soñ – tış qısmındaki tolalarnıñ bir qısmı avdarıla», – denilmekte haberde.
Qoruq hadimleri, şimdi «qanunda bildirilgen tertipke uyğun olaraq qaleni tedqiq etüv ve avdarıluv sebeplerini aydınlatuvnen bağlı işler devam etmekte» dep qayd ete.
Yanvarniñ 24-nde Keriçte Yeñi Qaleniñ cenübiy araba qapısı kemerindeki tış tarafındaki tolalarnıñ bir qısmı avdarılğanı aqqında belli olğan edi.
Yeñi Qale Keriç boğazınıñ kenarında yerleşmekte. O, XVIII asırda osmanlılar tarafından qurulğan. Qale Azav deñizi ile Qara deñiz arasında gemilerniñ keçisini kontrol ete edi.


text:
Bunı AQŞ devlet kâtibiniñ Avropa işleri boyunca yardımcısı Viktoria Nuland iyün 16-da Washingtonda Marşalnıñ Almaniya fondunda çıqışta bulunıp bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Nuland Rusiyeni separatistlerge kösterilgen yardım arttırılmasında, hususan Ukrainağa tanklar ve silâ yollanmasında qabaatladı. Bu qabaatlarnı Moskva red ete.
Onıñ qayd etkenine köre, soñki afta devamında vaziyet daa beter oldı, Rusiyege qol tutqan separatistler arbiy uçaqnı tüşürip, 49 ukrain arbiy adamını öldürdiler.
Buña baqmadan, Ukrainağa nisbeten AQŞ siyasetiniñ şekillendirilmesi içün mesülietli Nuland Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin arasında yaqında qurulğan bağlarnı alğışladı.
AQŞ ve Avropa Ukrainadaki vaziyetke er kün qıymet keseler, dep ayttı o. Onıñ aytqanına köre, Putin kendi areketlerini deñiştirmese, ceza alacaq. Bunı oña bildireler.
Nuland Washingtonnıñ «Mistral» Frenkistan vertolöt taşıyıcılarını Rusiyege berilmesine qarşı çıqqanını tekrarladı.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ve Müftiyatı sentâbr 25 künü Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığı başlağanı aqqında bildire, onı üç yıl içinde qurmaq niyetindeler, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırım yolbaşçılığı ve Müftiyat temsilcileri cuma künü Aqmescitte Yaltinskaya soqağı boyunca yerleşken topraq damartısına keldi. Toplanğanlarğa bildirilgeni kibi, qurulacaq camide birden 1,5 biñ erkek ve 900 qadın namaz qıla bilecek, musulman bayramlarında müminler sayısınıñ daa biñ insanğa artması mümkün. Olarnı cami azbarı sayesinde de sığdıra bilecekler.
Belli ki, cami 49 metr yüksekliginde dört minareden ibaret olacaq. Qubbe ölçüsi, leyha müellifleri aytqanı kibi, 18 metrni teşkil etecek, bina – 38/76 metr. Cami bir qaç seviyeden qurulacaq.
Qurucılıqqa ayırılğan topraq damartısında nice yıllar devamında toplanılğan qaburçaq taşı endi qalmadı. Şimdi mında «Erbek» şirketiniñ qurucılıq tehnikası tura.
«Bugün bizim içün müim bir kün edi. Bu künni biz çoq sene devamında beklegen edik», – dey Qırım müftisi Emirali Ablayev.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov «Cuma Cami Aqmescit ve Qırımnıñ ziyneti olacağını» qayd etti.
Qurucılıqqa ne qadar para masraf etilecegi aqqında Sergey Aksenov bir şey atmaydı, yalıñız leyhağa Rusiye prezidenti Vladimir Putin qol tutqanını qayd etti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Aksenovnıñ kelmesinden evel ATR telekanalınıñ hadimlerini cami qurulacaq yerni terk etmege mecbur ettiler.
Sentâbr 17 künü, Aqmescitte Cuma caminiñ qurucılığına ayırılğan Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca topraq damartısında Qırımda esas musulman ibadethanesiniñ quruluvı içün territoriyanı azırlamağa başladılar.
2011 senesi Qırımda Vasiliy Cartı baş nazir olğan vaqıtta Aqmescitte Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca Cami-Caminiñ qurucılığına kapsula qoyğan ediler.


text:
Qırımda insan aqlarından vekâletlisi Lüdmila Lubina bloger Zair Akadırovnıñ yaqalanuvı vaqtında uquq qoruyıcılarnıñ areketlerinden çorlana. Bunı Facebookta Akadırovnıñ özü yazğan.
Onıñ sözlerine köre, Lubina Qırım blogeri ile körüşti ve Akadırovnıñ şikâyetini ögrengenini bildirdi. Şunı da dey ki, Lubina politsiya hadimlerine onı ekstremizmge qarşılıq merkezine alıp ketmege bermegen «ziddiyetke qarşıqan cemaatçılıqnıñ rolüni qayd etti.
«Şikâyetime kelgende, ombudsmen degeni kibi, federal qanunı oña uquk qoruycı organlarınıñ işine qarışmağa çare bermey. Aynı zamanda, Lubina aytqanına köre, o bu meselede yardımcı olmağa istey. Onıñ tarafından bu arizamnı Qırımnıñ İçki işler nazirligi ve Taqiqat komitetine yollamağa teklif keldi», – denile beyanatta.
Zair Akadırov şunı da qoştı ki, Lüdmila Lubina blogerge qarşı politsiya hadimlerinden olğan laf qorquzuvlarnı da qayd etti.
«Bundan soñ vekâletliniñ teşebbüsi ile subetimiz «fevral 26 işi» boyunca mahkeme esnasınıñ muzakeresine keçti. Lüdmila Lubina, fikrime köre, aselet bu işke diqqat ayırdı ve bir de bir qıymetni keçti. Birinciden, onı «siyasiy» dep adladı. Ve 2014 senesi fevral 26 künü olğan vaqialarnıñ hatırası ile paylaştı».
Qırım blogeri Zair Akadırov Qırım Rusiye prokuraturasına Aqmescitte yanvar 15 künü onı yaqalamağa tırışqan politsiya hadimleriniñ qanunsız areketleri boyunca qararlarnı almağa ve teşkerüvni keçirmege ricası ile muracaat etken edi.
Yanvar 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında, «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başlanmasını beklegen qırımtatar jurnalisti Zair Akadırovnı yaqaladılar. Zair Akadırovnı onıñ zenaat faaliyeti aqqında soraştırdı ve bir saat devam etken sorğudan soñ azat ettiler. Bunıñ ile, jurnalistniñ aytqanına köre, onı mecburen Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge alıp ketmege istey ediler, qorquzdılar.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi.


text:
Kamçatkadaki Vilüçinsk şeerinde utilizatsiya havuzında turğan atom suvaltı gemisi yanmağa başladı. Yerli kütleviy haber vastalarınıñ bildirgen malümatına binaen, geminiñ yarısı qısımlarğa parçalanıp tura edi, onıñ içinden reaktornıñ aktiv parçası çıqarılğan. Yanğın endi bir qaç saat devam ete.
Bunen beraber, TASS rusiyeli agentligi, Rusiye Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmetininiñ bergen malümatına esaslanıp, laf 1998 senesi utilizatsiyağa teslim etilgen «Krasnoyarsk» atom suvaltı gemisi aqqında ketkenini bildire.
Müessisede bildirilgenine köre, gemiden bütün silâ ve özek tertibatı çıqarılğan, ve yanğınnıñ ekologiya tarafından telükesi yoq.


text:
İşğal etilgen Qırımda noyabr 8-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ davası boyunca nevbetteki mahkeme oturışı başladı. Bunı advokat Nikolay Polozov Twitterde bildirdi.
«Bugün qabaatnıñ birinci şaatı – Şişkin, Ukraina İçki işler nazirliginiñ sabıq hadimi, şimdi – Rusiye politsiyasında çalışa», – dep yazdı Polozov.
Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde noyabr 1-de dört şaat sorğuğa çekildi. Polozovnıñ aytqanına köre, iç biri qabaatlanğan kişige nisbeten bir şey aytıp olamadı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov deñişmez ağır alda buluna. Bu aqta rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov sentâbr 1-de işğal etilgen Aqmescit hastahanesinde İlmi Umerovnı ziyaret etken soñ Facebook saifesinde bildiri.
«İlmi Umerovnı onıñ Aqmescit psihiatrik hastahanesinde qanunsız tutulğan yerinde kördim. Onıñ sağlıq alı qanaatlendirici olğanını aytıp olamam, deñişmez ağır desem, daa doğru olur. Bunen beraber, özüni saqlamaq içün hastahane memuriyeti er kün ondan talil ala, kardiogramma yapa», – dep yazdı Polozov.
Bundan da ğayrı, adliyeci qayd etti ki, ekim-ekspert Umerovğa sentâbr 7-de keçirilecek komissiya aqqında bildirdi, o yerde onıñ azat etilmesi aqqında qarar alınacaq.
Bundan evel rusiyeli adliyeci Mark Feygin, rusiyeli FSB hadimleri Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinini psihiatrik hastahanede sentâbr 7-ge qadar tutmağa qarar alğan soñ, sentâbr 3-te, cumaertesi künü narazılıq ve İlmi Umerovnen birdemlik aktsiyasını keçirmege çağırdı.
İşğal etilgen Qırım ükümeti 59 yaşındaki İlmi Umerovnı televizion yayınında «Rusiyeni Qırımdan ve Donbasstan çıqmaq mecbur etmek kerek» degen sözleri içün Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvlarda qabaatlaylar. Avgust 11-de Meclis reisiniñ muavini, sağlıq alına baqmadan, mahkeme qararına binaen psihiatrik hastahanege ekspertizağa ketirildi.
Resmiy Kiyev İlmi Umerovnı azat etmege bir qaç sefer talap etken edi. Keçken afta Avropa Birligi Rusiyeni Umerovnı deral azat etmege çağırdı. AQŞ Devlet Departamentinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ işğal etilgen Qırımda psihiatrik hastahanede tutulğanından qasevet çekkenlerini bildirdiler ve Rusiyeden onı azat etmege talap ettiler.


text:
Mart 27 künü, Kiyev şeherinde, «Docudays UA» adlı insan uquqları aqqında vesiqalı filmleriniñ halqara festivali çerçivesinde, «Entsiklopediya Maydana» adlı tsiklniñ üç qısqa filmi kösterilecek. Olarnıñ bir parçası «Krım SOS» aqqındadır. Filmlerniñ rejissörı - Sergey Lısenko.
«Rusiye işğaliniñ birinci künü yarımada sakinleri, Qırım boyunca kerçek ve teşkerilgen haberlerni bildirmek içün, internette «Krım SOS» adlı gruppanı teşkil ettiler. Şimdiki vaqıtta, «Krım SOS» acele gumanitar, uquqiy, psihologik yardımınen temin etken, Qırım qaytarılması içün küreşken gruppanı taqdim etmekte», - dep aytıla filmniñ tasvirinde.
Kiyevde «Docudays UA» adlı 13 halqara festivali açıldı. Merasim «Kiyev», «Kinopanorama» ve «Kino evinde» keçirilip, aprel 1 kününe qadar devam etecek.
Mezkür festivalde 43 memleketten 93 film taqdim etilecek. Umumen, tedbirde 140 insan iştirak etecek, olarnıñ 60 - şı ecnebiylerdir.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Kremlge boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi» boyunca bütün 4 qabaatlanğan kişiniñ apiste bulunma müddetini uzattırmaq qararını lâğu etmedi. Bu aqta adliyeci Emil Kurbedinov bildirdi.
«Mahkeme imayeniñ iç bir delilini qabul etmedi ve Muslim Aliyev, Emir-Üsein Kuku, Enver Bekirov, Vadim Siruknıñ apiste bulunma müddetini uzattırmaq ilk mahkemeniñ qararını lâğu etmedi», – dep yazdı adliyeci Facebook saifesinde.
Bundan evel qabaatlı kişilerge mahkemeni red etmege lâğu ettiler.
Kremlge boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesinde aprel 28-de, cumaaqşamı künü dört musulman – Muslim Aliyev, Enver Bekirov, Emir-Üsein Kuku, Vadim Siruknıñ apiste bulunması müddetiniñ uzattırılmasına qarşı şikâyetleri boyunca toplaşuv keçirildi.
Aprel başında Emil Kurbedinov yarımadada «Hizb ut-Tahrir» ile bağ tutqanında qabaatlanğan dört Qırım sakininiñ apiste bulunma müddetiniñ iyün ayına qadar uzattırılğanını bildirgen edi.
Bu sene fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâmnı kütken insanlarnıñ evlerinde tintüvler keçirip, bir qaç kişini yaqaladı. Umumen olaraq, 14 insan yaqalandı, olarnıñ dörtü apis etildi: Yaltadan İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta regionınıñ sakini Muslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. Federal havfsızlıq hızmetiniñ taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkenlerinde qabaatladı. Episi dört kişi şimdiki vaqıtta Aqmescitteki SİZOda buluna.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Osman Aqçoqraqlı
Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı (1878 yanvar 3 – 1938 aprel 17) – qırımtatar medeniyet erbabıdır.
Osman Aqçoqraqlı 1878 senesi yanvarnıñ 3-ünde Bağçasarayda doğdı. Babası Aqçoqraq köyünden olğanı içün, soñundan Aqçoqraqlı soyadını aldı.
Osman Aqçoqraqlı 15 yaşınace Bağçasarayda yaşadı. Başlanğıç mektepni ve ruşdiyeni mında bitirdi. O vaqıtları Bağçasarayda yaşağan ve soñunda belli matbaacı ruşdiyeni bitirgen soñ, Aqmescitke ketip, andaki gimnaziyada oqudı. XIX asırnıñ soñunda ve XX asırnıñ başında Sankt-Peterburgda ordu hızmetinde olıp, ştab kâtibi vazifesinde bulundı.
1907 – 1909 senelerinde Osman Aqçoqraqlı İstanbul ve Qairede.
Osman Aqçoqraqlı 1917 senesinden ocalıq faaliyetine başlap, Zıncırlı medresede, Qırım universiteti ve soñra Qırım pedagogika institutında çalıştı. İlmiy işlerde büyük muvafaqiyetlerge nail olğanı içün, 1920 senelerniñ soñunda Ukraina İlimler akademiyasına aza saylandı.
Osman Aqçoqraqlı ilk eserlerini orduda hızmet etkende yazdı. 1899 senesi Sankt-Peterburgda onıñ “Nenekecan hanım dürbesi” povesti ayrı kitap olaraq neşir etildi. Soñra “Krılovdan on qısse” (1900), “Qırım gönceleri” (1906) kibi rus klassiklerinden çevirilgen nazm cıyıntıqları basıldı. 1927 senesi yazğan “Bağçasaray közyaş çeşmesi” pyesası Qırım Devlet teatri tarafından defalarca muvafaqiyetle oynalğan edi.
İlmiy eserlerinden “Qırımnı küçük bir dolaşuv” (1924), “Qart muallim ve yazıcılarımızdan İ. Gasprinskiy” (1925), “Qırımda tatar tamğaları” (1926), “Canmuhammedniñ ‘Toğay bey’ poeması” (1930) ve olarnen digerleri bugün de ayrıca qıymetke lâyıqtır.
Osman Aqçoqraqlı 1938 senesi aprel 17-de “milletçilik”nen qabaatlanıp, qurşunğa oğratıldı.


text:
Aqmescitte mayıs 1 künü bayram yürüşi keçe. Lenin meydanındaki baş minberinden icadiy taqımlar, şeer ve cumhuriyet şirketleriniñ, icraiy akimiyet organlarınıñ hadimleri keçip kete, – haber ete Qırım akimiyetine yaqın olğan Krıminform saytı.
Belli olğanı kibi, Medeniyet Nazirligi kollonası başında kabriolette oturğan II Yekaterina ve knâz Potömkin kete edi.
Bala taqımlarınıñ iştirakçileri kökke Rusiye bayrağı tüsünde kürreçiklerni yolladılar.
Moskvada zenaat birlikleriniñ yürüşinde tahminen 140 biñ insan iştirak ete. Bu raqamnı Moskva politsiya idaresinde bildireler.


text:
The successive round of Turkmen-American political consultations were held in in Turkmenistan, reports the press service of the Ministry of Foreign A..
Älemniñ birqatar elinde memleket basşılarınıñ otbası müşelerin, tuğan-tuıstarın bilikke tartu ürdisi küşeyip baradı. Bwl ürdiste post-keñestik elder k..
Ötken aptanıñ soñında Batıstıñ ıqpaldı basılımdarınıñ nazarı eki taqırıpqa köbirek toqtaldı. Biri Ortalıq Aziyadağı sayasi özgerister, ekinşisi Süriya..
Keşe prezident Nazarbaev Baqıtjan Sağıntaev ükimetin otstavkağa jiberdi. Sol uaqıttan beri BAQ ökilderi men sarapşılar qauımı «Sağıntaev neden sürindi..
Bügin Astana qalasında prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ qatısuımen jastar jılınıñ aşılu saltanatı ötti. «Nwr Älem» ortalığında ötken şarada Nwrswltan..


text:
Qırımdan esas Ukrainağa köçip kelgen musulmanlar yañı yerlerge alışıp, ukrain ümmetiniñ liderleri olmağa azırlar. Faqat Kyiv şeyhleri Qırımdaki dindaşları büyük şeerlerniñ çoq milletli cemiyetleri ile iş tutmaq qabiliyetini ögrenmeli, dep tüşüneler.
Memleketniñ eñ genç musulman cemaat teşkilâtlarından biri – «Ukraina musulmanları birligi» (UMB). Bu teşkilât eki yıl evelsi Qırımdan kelgen ve ukrain musulmanları tarafından quruldı. Qırımtatarı Elimdar (Suleyman) Hayrullayevniñ yolbaşçılığı altında olğan cemiyet özüni Ukraina paytahtında kösterdi. Fidanlarnı oturtma, Quran-ı Kerim ayetleriniñ ukraince tercimeleri olğan billboardlar, Qurban bayramları ve Kyivdeki sergi merkezinde iftarlar... Bütün aktsiyalar Kyivdeki qırımtatar cemiyetiniñ yardımınen keçirilgen edi.
Mayısnıñ ekinci yarısında UMD cemiyet ve Taras Şevçenko Kyiv milliy universiteti tarih bölüginiñ reberliginen beraber talebe ve ocalar, em de istegi olğan er kes içün lektsiyalarnı teşkil etti. Eki afta devamında Muhammad ibn Saud İslâm universitetinde (Er-Riyad, Saudiy Arabistan) din tasilini alğan şeyh Suleyman bu din tarihına bağışlanğan «Tarih prizmasından keçken islâm» adlı sekiz lektsiyanı keçirdi. Lektsiyalar islâm dininiñ tarihı, «cihad» manası ve islâmda qadın-qızlarnıñ aqları, bu dinniñ diger dinlerge olğan munasebeti ve diger müim meselelernen bağlı oldı.
Din bilgilerini almaq istegi
İslâm aqqında malümat ukrain universitetlerinde ekseriyette musulman olmağan ocalar tarafından berile. Böyle etip yañlış fikirler şekillene bile, dep tüşüne tarih bölüginiñ talebesi İvan Jukovskiy. Onıñ zanınca, dinni din adamları añlatmalı.
«Dinşınaslar islâmğa Avropa noqtaiy nazarından baqalar. Şeyh islâmnı nasıl körgenini añlata ve bu kitaptan meraqlıdır», – dedi talebe.
Maarif aktsiyasınıñ teşkilâtçılarından biri, tarih bölüginiñ 6-ncı sınıf talebesi, musulman Vitaliy Lülkanıñ aytqanına köre, studentler islâmnı ögrenmek isteyler.
«Eki lektsiyadan soñ özek köründi – aman-aman 70 insan, olar er bir lektsiyağa kelip, faal sürette sual bereler», – dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
Olarnıñ arasında Vitaliyniñ yardımcısı Ülyana da bar. O, 1 milliard insandan ziyade kütken din aqqında bir sıra menfiy malümat olğanını ayta, bu sebepten islâmnen meraqlandı.
«Yabancı bir şey meraqlı ola. Amma saña ait olmasa, menfiy bir şey olğanını ifadelemey. İslâm tarihını ögrenmek istedim, islâm aqqında musulmanlarnı diñlemek istedim», – dep ayttı o.
İnsanlar doğru malümat almağa tırışqanları quvandıra. Ve qayd eteler: bunı internette kördik ya da oqudıq, bunı ise musulmanlardan eşitken edikŞeyh Suleyman
Şeyh Suleyman onıñ ananeviy diñleyicileri – musulmanlar ve tarih oquğan talebeler aqqında farq olğanını qayd etti. Musulmanlarnı daa çoq ibadetler ve işanç tarafları meraqlandıra, studentler ise din aqqında umumiy malümat almağa tırışalar.
«Ebet, er bir lektsiyadan soñ farqlı-farqlı sualler oldı. Allahnıñ izninen bu suallerge ceap bermege tırışamız. Bular esasen islâmğa dair yañlış fikirlernen bağlı: islâmda qadın-qızlar, cihad meselesi, musulmanlarnıñ musulman olmağanlarğa munasebetleri. İnsanlar doğru malümat almağa tırışqanları quvandıra. Ve qayd eteler: bunı internette kördik ya da oqudıq, bunı ise musulmanlardan eşitken edik», – dep ayttı şeyh Suleyman Qırım.Aqiqatqa.
Elimdar (Suleyman) Hayrullayevniñ Taras Şevçenko Kyiv milliy universitetinde oquğan islâm aqqında lektsiyaları – Ukrainada bir musulmannıñ din aqqında malümat bermesiniñ ekinci örnegidir. «Ostrog akademiyası» universitetinde (Rovno vilâyeti) musulman, Qurannı ukraincege tercime etken Mihail Yakuboviç ders bere.
Qırımlılar – islâm ocaları
Qırım işğalinden soñ ve Rusiye istilâsı arfesinde bir qaç itibarlı musulman vaizi Kyivge köçip keldi. ATR telekanalında çıqqan «Baht anahtarı» yayınınıñ alıp barıcısı Arsen Celilov (Abu Yahya Krımskiy) Kyivde pek körünmeyip, esasen izninden ketkenler ve talebelerinen bağ tuta. Tasdıqlanmağa malümatqa köre, o, diniy edebiyatnı arapçadan tercime etip çalışa. ATR kanalı Kyivde çalışıp başlağan soñ «Baht anahtarı» yayını tekrar başlamadı.
Qırım işğalinden evel al-azırda Rusiye akimiyeti qapatqan Bulğanaq (Kölçugino) medresesiniñ müdiri Seyran Arifov Kyivge keçip kelgen edi. O, maarif faaliyetinen oğraşıp, «Alraid» Birliginde vaaz bere.
«UMMA» musulmanlar diniy idaresiniñ müftisi Said İsmagilovnıñ fikirince, Qırım imamları esas Ukrainada işğalden evel yarımadada olğan vaziyetten farqlı bir şaraitlerde çalışmağa mecburlar.
«İşğalden evel olar milliy müitke emiyet berdiler, bu sebepten esas Ukrainada qırımtatar imamları aman-aman yoq edi. Al-azırda Qırımdan kelgen üç imam müminlernen çalışa, dörtüncisini Jitomirde azırlaymız. Olar büyük şeerlerde çoq milletli cemiyetlernen çalışmaq içün añlarını deñiştirmege mecburlar», – dedi İsmagilov.
Onıñ qayd etkenine köre, Türkiye ve Saudiy Arabistan universitetleriniñ imam mezunları muvafaqiyetli iş alıp barmaq içün yımşaq ve añlayışlı olmaq kerekler, islâm Şarqına ait qaidelerni Ukrainağa kirsetmemek kerekler. Onıñ fikirince, Ukraina içün merkezi İrlandiyada yerleşken «Avropada fetva ve tedqiq merkezi» belgilegen Avropa devletleri musulmanlarınıñ din tarzı uyğundır.
Said İsmagilovnıñ zanınca, qırımtatarlarnıñ 700 yıllıq islâm ananesi Qırımdan kelgenlerni diger regionlardaki musulmanlardan üstün köstermey. Medina islâm universitetiniñ (Saudiy Arabistan) mezunı Kyiv sakini Andrey Şisterov da aynı fikirde.
İslâm – bir miras degil, insannıñ saylavıdır. Bu ceetten ananege köre imtiyazlar olmazAndrey Şisterov
«Anane (qırımtatar ananesi – QA) bar. Amma anane ve din – er vaqıt aynı degil. İslâm – bir miras degil, insannıñ saylavıdır. Bu ceetten ananege köre imtiyazlar olmaz», – dep ayttı Şisterov Qırım.Aqiqatqa. Onıñ fikirince, qırımtatarlar iman, uquq ve ananege nisbeten belli bir fikirde olmağa zorlamayıp, Ukraina musulman toplulığınıñ liderleri ola bile.
Tarihçı, islâmşınas Mihail Yakuboviç de Qırım din ananesine bağlı olmasını menfiy bir faktor olaraq tanıy.
«Bir çoq qırımtatarı küçlü bir şekilde etnik ananesine bağlı, amma islâm buña daa keniş bir şekilde baqmalarını talap ete. Mence, (qırımtatar imamlarınıñ – QA) itibarı ve yeri aqqında aytmaq mümkün, amma liderlik mevzusında – Ukrainada islâmnı Qırım işğalinden evel belli olğan insanlar belgileycek. İlk evelâ, «UMMA» UMDİ müftisi Said İsmagilov ve Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Ahmed Tamim», – dedi Yakuboviç.
Aynı vaqıtta, UMB qaynaqlarınıñ malümatına köre, qırımlı Elimdar (Suleyman) Hayrullayevniñ yolbaşçılığındaki birlik iyün ayında Ukraina paytahtı tışında işke başlap, vilâyet merkezlerinden birinde temsilciligini açmaq niyetinde.


text:
Ukraina aq qorçalayıcıları Qırım işğali başlağanınen jurnalist ve blogerlerge 300-den çoq kere basqı yapılğanını qayd etti. Bu aqta Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnik PACE qış sessiyası çerçivesinde «İşğal etilgen Qırımdaki vaziyet ve insan aqları saasında Rusiye içün talaplar haritası» tedbiri vaqtında bildirdi.
Qayd etilgen vaqialar arasında cinaiy ve memuriy davalar, işkence, ücüm, tutuv ve tintüvler, sorğu, jurnalist donatmalarınıñ zapt etilüvi ve zarar ketirilmesi, Qırımğa kiriş yasaqları, tsenzura, mustaqil kütleviy haber vastalarına qarşı DDoS ücümleri.
«Qırımda Rusiye akimiyetiniñ areketleri fikirlerniñ çeşitligini yoq ete ve mustaqil kütleviy haber vastaları yerine resmiy Rusiye propaganda menbalarını ketire. Qırımlılar Ukraina ve Qırımda insan aqları meseleleri aqqında malümat almaq imkânından marum etile, çünki Rusiye kontrol etken kütleviy haber vastaları Qırım sakinlerinden böyle malümatnı gizley», – dep qayd etti Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ reberi.
Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ qış sessiyası yanvarniñ 27-nde Strasburgda başlandı.
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye quvetçileri bir qaç Ukraina jurnalistiniñ yarımadağa ve Rusiyege kirişini yasaqladı.
2016 senesi fevral ayında Rusiye FSBsiniñ hadimleri «Ukrayınska pravda» jurnalistiAnastasiya Ringisniñ Qırımğa kirişini 2020 senesine qadar yasaqladı. Rusiye quvetçileriniñ jurnalistke bergen vesiqağa köre, onı «Rusiye telükesizligi içün telükeli» dep sayalar.
2019 senesi fevralniñ 18-nde Qırım.Aqiqatnen işbirligi yapqan fotoressam Alina Smutkonıñ Rusiye işğal etken Qırımğa kirişi 2028 senesine qadar yasaqlandı. Smutko, yasaqnıñ sebebi onıñ zenaat işi oldı, dep bildirdi. Alina Smutkonıñ fotoresimi Radio Free Europe/Radio Liberty Culture & Traditions umumşirket fotoresimler yarışınıñ üç ğalebe işinden biri oldı.
2018 senesi noyabr ayında Rusiye FSBsi Qırım.Aqiqatnen çalışqan ukrainalı jurnalist Alena Savçuknıñ Qırımğa ve qomşu Rusiyege kirişini 2028 senesine qadaryasaqladı. Onıñ aytqanına köre, kirişi Rusiyege kiriş ve çıqış tertibine dair Federal qanunnıñ 27-nci maddesiniñ 1-inci qısmına köre («Devletniñ mudafaası ya da telükesizligi, ya da cemaat nizamı, ya da eali sağlığını qorumaq maqsadınen») yasaq etildi.
2020 senesi yanvar ayında Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırım.Aqiqat muarririyetinen işbirligi yapqan ukrainalı jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve onıñ işğali altındaki Qırımğa kirişini 2054 senesi mayısnıñ soñuna qadar yasaqladı. Jurnalistniñ aytqanına köre, yasaqnıñ sebepleri ne qararda, ne de ağzaviy şekilde oña bildirilmedi.
Jurnalistler Rusiye quvetçileriniñ böyle areketleri zenaat faaliyetlerinen bağlı, dep tüşüne. Alena Savçuk, Alina Smutko, Taras İbragimov Qırımda qırımtatar ve ukrain faalleriniñ taqip etilüvini muntazam sürette aydınlatqan ediler.
Ukraina aq qorçalayıcıları böyle yasaqlarnı Qırımdaki jurnalistlerge basqı dep saya. Olar işğal altındaki yarımadada söz serbestliginiñ sıñırlanmasını toqtatmaq içün dünya toplulığını Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çoq çağırğan edi.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Bağçasaraydaki Han sarayı – ifadesi uyğun ise, qırımtatar halqınıñ cisimlendirilgen tarihını körmek ve oña qolnen toqunmaq mümkün olğan, bu tarih nefis sanat eserleri, qaramanlarınıñ taqdiri vastasınen uzurımızğa taqdim etilgen dünyada yekâne yer, yekâne qırımtatar halqı mimarisiniñ abidesidir. Mezkür qaramanlarnıñ biri, ressam, etnograf, Bağçasaray sarayına cenk em de medeniyetsiz ve az oqumış canavarlarnıñ ücümleri ile tolu ağır zamanlarnı başından keçirmege yardım etken şuurlı bir qırımtatar vatandaşı Useyin Bodaninskiy (1877-1938) edi.
Bağçasaray sarayı daa 16-ncı asırnıñ başından özüne diqqat celp ete edi. Rusiye çarları oña diqqat ayırdı. Qırım cenki vaqtında onda arbiy hastahane bulundı. Amma inqilâp ve inqilâptan soñki yıllar hususan havflı edi. O vaqıt pek çoq adam dünyada misli olmağan bu abideni, öz mülkü yapmaq istemeseler bile, harap etmek ya da deñiştirmek istey edi.
Useyin Bodaninskiy olmasa, saraynıñ taqdiri ne olacaq edi, belli degil. O, Muvaqqat akimiyetni, saraynı muzeyge çevirmek ve ondan soñki yıllarda körülmege lâyıq eşyalarınıñ başqa muessiselerge dağıtılmasına yol bermemek kerekliginde qandıra bildi. Muzeyniñ birinci mudiri olğan Useyin Bodaninskiyniñ sayesinde Bağçasaraydaki saray muzeyi bizler içün 18-nci asırdan başlap belli olğan mimari şeklinde saqlanıp qaldı. Ondan ğayrı, Useyin Bodaninskiyniñ tüşünilip ve muntazam surette yapılğan işi sayesinde Bağçasaray ve Qırımnıñ başqa şeerlerinde arheologik tetqiqatlar başladı. Bağçasaray muzeyinde qırımtatar halqınıñ arheologik ve bediiy cıyıntıqlarınıñ şekillendirilmesini o, başladı. Ondan ğayrı o, qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyetine bağışlanğan bir çoq ilmiy eserniñ muellifi edi.
Useyin Bodaninskiyniñ ayat ve ilimge faal munasebeti, onıñ şahsiyetine rejimniñ diqqatını, erte-keç, mutlaqa çekecek edi. Başta, 1929 senesinde onıñ içün ilim ve tetqiqat saalarındaki faaliyetleri içün imkânlar sıñırlandı. 1934 senesinde Bodaninskiyni Bağçasaray muzeyi mudiri vazifesinden alıp taşladılar. Ondan soñ adiseler, ğamlı ceetten belli olğan shema boyunca inkişaf ettiler: taqip ve tazyıq etüv, 1937 senesinde tevqif etilüv, ve 1938 senesinde alim qurşunğa tizildi. Bu, Aqmescitte yapıldı. Useyin Bodaninskiy idam etilgen büyük bir grup qırımtatar intellektualları, cemiyet ve medeniyet erbaplarından biri edi.
Qırımtatar etnografı, tarihçısı, alimi, Bağçasaray sarayı muzeyiniñ qurucısı ve birinci mudiri Useyin Bodaninskiyni hatırlaymız. Dekabrde doğğanına 140 yıl tola.
Bağçasaray sarayı muzeyi – aydın hatırasınıñ eñ güzel ediyesidir. Ve tecavuzkârlar, Qırımnı işğal etip, muzeyniñ tarihındaki bu qırımtatar saifesini yañıdan yazıp olamazlar.
Oksana Pelenskaya, tetqiqatçı, Azatlıq Radiosı hadimi
«Fikir» rubrikasında taqdim etilgen fikirler, müelliflerniñ öz noqtainazarını aks etip, muarririyetniñ noqtainazarını aks etmey bileler.


text:
Avropa Birligi ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavını tanımaq niyetinde degil. Rusiye namzetleri Avropa Birliginiñ sanktsiyalar cedveline oğramaq telükesindeler. Bunı «İşğal etilgen Qırım: muqavemetniñ 4 yılı» halqara forumında Ukrainada AB temsilciligi başlığınıñ muavini Tomas Frellesen ayrıca qayd etip söyledi.
Temsilci: «Avropa Birligi halqara normalarını bozğan anneksiyanı tanımaz. Bu, bizim Qırımda saylav ve insan aqlarını kütüv boyunca beyanatlarımızda ifade etile. Avropa Birligi adalet ve barışıqnı talap ete. Biz Qırım territoriyasındaki saylavnı tanımaycaqmız. Özüni Qırım ve Aqyarnıñ vekili degen şahıslar ise Ukrainanıñ topraq bütünligi ve suvereniteti içün telüke doğurğan şahıslar olaraq bizim sanktsiyalar cedveline oğaraycaqlar», – dedi.
Fevralniñ 26-sında Kyivde «İşğal etilgen yarımada: muqavemetniñ dört yılı» dörtünci halqara forumı keçe.
Ukrainada fevral 26 kününi «Qırımnıñ Rusiye işğaline muqavemeti künü» olaraq ilân etmege teklif eteler. 26 künü, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı muqavemet künü olaraq tayin etildi. 2014 senesi bu künde Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen miting ötkerildi. O künü miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafını tutqan ve şu cümleden «Rusiye birligi» fırqasına ait olğan faaliyetçiler tura edi.
Fevralniñ 26-sında Ukrainada ve büyün dünyada Qırım sakinlerine ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq içün tedbirler, munaqaşalar, forumlar, mitingler ve numayışlar yapıla.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi. Onda sekiz namzet iştirak etecek – Sergey Baburin, Pavel Grudinin, Vladimir Jirinovskiy, Vladimir Putin, Kseniya Sobçak, Maksim Suraykin, Boris Titov ve Grigoriy Yavlinskiy.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
QIRIM HANLIĞI VAQTINDA KEFE SANCAĞI
Qırımnıñ eñ müim ticariy ve siyasiy noqtalarından biri olğan Kefe, Qırımnıñ cenübiy-şarqiy yaqında qaviy bir qale ile qorçalanğan bir şeher edi. Deşt-i Qıpçaqnı ve Qavqaznı Qırımğa bağlağan Kefe, Qırımnı da Anadoluğa bağlay. Qırım Hanlığı ve Osmanlı Devleti vaqtından evel de Qırımnen İstanbulnı (o vaqıt adı Konstantinopolis) biri-birine bağlağan bir yalı qalesi edi. Antik vaqıtta adı Theodosia olaraq keçken qaleniñ adı ilk kere Kapha ya da Kafa olaraq Porphyrogenitusnıñ kitabında MÖ IV-nci asırda qayd etilgen. Rim vaqtında (MÖ 1-nci asır) qale Caphum olaraq da bilingen edi. XIII-nci asırdan soñ Kefe, Anadolu Selçuklularınıñ ticaret yapqanı yerlerden biri oldı.
Qırım Hanlığı vaqtında Kefeniñ bir gravürası
1239 senesindeki Qalqa Cenkinden soñ Kefe, Uluğ Ordanıñ hâkimiyeti astına kirdi. Bu yerdeki ticaretni Uluğ Orda valileri ve mırzaları alıp barmağa başladı. XIII-nci asırnıñ ortalarında Cenevizliler (İtalyanlar, Cenovalılar), Uluğ Orda hanından müsaade alıp mında ticaret yapmağa başladı. Faqat devletniñ zayıflamağa başlamasından soñ Kefe qalesinde Cenevizliler küçlendi. Kefe, Qırımda ticaretniñ merkezi oldı. Qara Deñiz ticaretiniñ şimalge açılğan qapısı kibi edi. Uluğ Ordanıñ darqalmağa başlamasınen Cenevizliler, Kefe şeherine ve qalesine hâkim olmağa başladılar.
19-ncı asırda Kefeniñ bir gravürası
Qırım yarımadasınıñ ticariy merkezi olmasında Kefeniñ müim bir yeri bar edi. Kefe limanı, Qara Deñizni Asiyağa aça edi. Kefeden Azaqqa andan Hacı Tarhan ve İdil boyına ve eñ nihayetinde de bütünley Asiyağa şimalden ketken yol Kefeden keçe edi. Bu yolda Asiya ve Avropa arasında birleşken yer edi. Bu noqta Kefeni sadece Asiyağa degil, Hazar Deñizi yolu ile de bağlağan edi. XIV-nci asırda Kefege kelgen Arap seyyah İbn Battuta bu qalede Cenevizlilerniñ olğanını, amma Müslümanlarnıñ ve mescitlerniñ de olğanını belli Seyahatnâmesinde qayd ete.
19-ncı asırnıñ ortalarında Ayvazovskiyniñ resim etkeni Kefe ve Qaradeñiz
Uluğ Ordanıñ darqalmasından soñ peyda olğan Qırım Hanlığınıñ qurucısı I-nci Hacı Geray Han, Qırımda bütünley hâkim olmak içün Cenevizlilernen cenk etti. 1434-te olarnı mağlüp etkende, huquqiy olaraq Kefeniñ hâkimi oldı. Qaledeki Cenevizliler, Qırım hanına vergi bermekni qabul etti. Osmanlı Devleti ise Cenevizlilerniñ Qara Deñizdeki diger qalelerni fethetti. Kefe qalesindeki Cenevizliler XV-nci asırda zayıflağan edi. Bu zayıflama neticesinde Qırım Hanlığındaki iç meselelerde taraf oldılar. I-nci Hacı Geray Handan soñ çıqqtan taht küreşinde Cenevizliler özleriniñ haqlarını qorçalayacaq han namzetlerine ve mırzalarına qol tutmağa tırıştı. Bu sebepten Qırım Hanlığında iç qatnaşıqlıq oldı. Cenevizliler de özleriniñ Qırımdaki hâkimiyet quvetini kötermege tırıştı. Faqat Osmanlı padişahı Sultan II-nci Mehmedniñ yibergeni donanmanıñ 1475-te Kefeni feth etmesi ve Meñli Geray Hannıñ da tahtqa çıqmasından soñ Qırımda Cenevizlilerniñ hâkimiyeti ğayıp oldı.
1883 senesinde Kefe Qalesi
1475 senesiniñ Haziran (İyun) ayında feth etilgeni ticariy ve siyasiy hâkimiyet qurmasına sebep oldı. Sarıkermandan başlap Otuzlar köyüne qadar olğan cenübiy Qırımda merkezi Kefe Qalesi olğan Kefe Sancağı quruldı. Kefe qurulğanı mevki itibariyle Osmanlı Devletiniñ eñ mühim sancaqbeyliklerinden biri oldı. Bunıñnen beraber Osmanlı Devletiniñ şimal siyasetiniñ birinci merkezi olğan Kefe, Qırım Hanlığınen ortaqlaşmanıñ da timsali oldı. Bağçasaraynen İstanbul arasındaki bağlanma noqtası içün Kefeni aytsaq, yanlış olmasa kerek.
1897-de Kefedeki Müfti Camii, Rusiye İmperiyası caminiñ qubbe ve minaresiniñ töpesine haç tikken edi
Kefe bir sancaq olğanda, XVI-ncı asırda beş qazadan oluşa edi. Bu qazalar Manğup Sudaq, Keriç, Azaq ve Taman edi. İnkerman ve Balaqlava da Mangupğa bağlı edi. Kefe şehri de İçqale (Frenkhisarı), Dışqale ve Topraqqalenen üç qısımdan oluşa edi. Şeherniñ nüfusi XVII-nci asırda arttı. Osmanlı Devletiniñ menbaları bu asırda Kefe şehrinde 4000 ev (tahminen 20.000 kişi) olğanını qayd etken. Evliya Çelebi de Seyahatnâme adlı eserinde Qırımğa kelgende, Kefede Müslümanlarnıñ (Qırımtatarlar ve Türkler) mahalle sayısı olaraq 80, ğayrımüslimlerniñ ise (Rumlar, Yahudiler, Ermeniler vs.) 40 mahalle olğanını yazğan. Şeherde toplamda 9060 adet ev qayd ete. Bu vaqıtta Kefede on dane balaban camii bar edi. Evliya Çelebiniñ de kitabında qayd etkeni büyük camiler: Şehzade Süleyman Camii, Müftü Camii, Yeni Camii, Gölbaşı Camii, Tâcir Hacı Nebi Camii ve Kulekapısı Camii.
Kefe, ticariy olaraq epey müim bir noqtada olması sebebinden Osmanlı Devletindeki dört mühim gümrük noqtasından biri ve Kefe Gümrügi olaraq qayd etilgen edi. Qırım Hanlığı içün de bu gürmükniñ bir hususiy mühimligi bar edi. Çünki bu gümrük Qırım hanlarına da salyâne adınen senelik aqça tölegen. Kefede darp etilgen ve Kefeviy aqça adı berilgen bir de aqçası bardı. XVI-ncı asırda eki Kefe aqçası bir Osmanlı aqçasına teñ edi.
20-nci asırda Kefedeki Qara Dağnıñ fotografiyası
18-nci asırğa qadar Kefe Qalesi ve şehri, Qırım Hanlığı ve Osmanlı Devleti içerisinde bağlanğan ve nüfüsi artqan bir yer oldı. Faqat bu asırda Rusiyenen yapılğan cenkler, Rus ordularınıñ Qırımğa kirmesi Kefege de pek büyük zararlar berdi. 1771 senesinde General Dolgorukovnıñ Rus ordusı Qırımğa kirgende, Kefedeki nüfüs tahminen 20.000 civarında edi. 1774-1783 seneleri arasında Rus ordusınıñ Qırımda yapqanı zulümlerden qaçqan ehali Kefeden gemilernen Osmanlı Devletiniñ Qara Deñiz yalısına çıqtı. Bu köçler Kefedeki Qırımtatar nüfüsine tesir etti. Rusiyeniñ Qırımnı 1783-te işgal etmesinden soñ bu yerdeki Müslüman mahalleler ve camiler yıqıldı. Camilerden ve mescitlerden elde etilgen qurşunlar da silah imalatında qullanıldı.
20-nci asırnıñ başlarında Kefe
Saylanğan Bibliografiya
Evliyâ Çelebi, Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Viyana, Eflak-Boğdan, Bükreş, Ukrayna, Kırım, Bahçesaray, Çerkezistan, Dağıstan, Kalmukistan, Saray, Moskova, 7. Kitap, 2. Cilt, Haz. Seyit Ali Karaman, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017.
Hakan Kırımlı & Nicole Kançal-Ferrari, Kırım’daki Kırım Tatar (Türk-İslâm) Mimarî Yadigârları, İstanbul: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Yayınları, 2016.
Halil İnalcık, Kırım Hanlığı Tarihi Araştırmaları, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017.
Yücel Öztürk, “Kefe”, DİA, C: 25, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2002, s. 182-184.


text:
Bozlanıp qatqan küldä käyefle mizgellär (video)
Qışqı sport törlärenä tağın berne östärgä bulamı?
Boz östendä şuarğa häm xokkey uynarğa ğına bula dip uylıysızmı? Yalğışasız! Boz östendä velosipedta yörü dä küñelle!
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı
Vaşingtonda "Törek Mirası ayı" uzaçaq
AQŞ başqalası Vaşington mêrı Muriel Bowser oktäbr’ ayın “Törek Mirası ayı” itep iğlan itte


text:
Qırım ilhaqı ve soñraki yarımdadaki basqı ve repressiyalar, yalıñız Ukrainada ve halqara topluluqta degil, Rusiyeniñ özünde de narazılıqlarğa sebep oldı. Ülkede narazılıq areketleri ve "Strategiya-18" kibi qırımtatarlarğa qol tutqan müddetsiz aktsiyalar peyda oldı. 18 raqamı qırımtatarlarnıñ matem kününiñ timsali ola. 1944 yılda tamam mayısnıñ 18-inde qırımatatarlarnıñ sürgünligi başlandı. Olarnı tuvar vagonlarında vatandan uzaq - mahsus yerleşme yerlerine, esasen Özbekistanğa, çıqardılar. Çoqusı yolda ve sürgünlikte elâk oldı.
2014 senesi mart ayından berli qırımtatarlar yañı basqı ve repressiyalarnı başından keçire. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından işğal etilmesiniñ ilk künlerinden başlap, yarımadada polis rejimi quruldı. Qırım sakinleriniñ siyasiy taqibatınıñ 90%-ından çoqu qırımtatarlarnıñ üzerine tüşe. 2016 senesi noyabr ayından başlap, "Solidarnost" ("Birdemlik") Sankt-Peterburg demokratiya areketiniñ matbuat hızmeti tarafından desteklengen faallerniñ bir gruppası "Strategiya-18" qırımtatarlarğa qol tutuv aktsiyasını başladı. Er aynıñ 18-inde olar, işğal etilgen Qırımda tamır halqqa qarşı basqını toqtatmaq talabınen, Nevskiy caddesine çıqa. Bu aktsiyağa Moskova ve başqa şeerler de qoşuldı.
Sankt-Peterburga "Strategiya-18" aktsiyasınıñ deñişmez iştirakçisi - qırımtatar faali İlyas Eşref ola. Dekabrniñ 18-inde Sankt-Peterburgda faaller kene "Strategiya-18" aktsiyasına çıqtı, ve esas mevzu qırımtatar siyasiy mabüsleriniñ vaziyetiniñ açıqlanuvı oldı.
"Ordu hızmetinden soñ men Leningradda qalacaq oldım, mında hızmet ete edim ve bu azamatlı şeerni sevdim. Alâ daa mında yaşayım. Tamırlarım Aluştadan, babam Aluştada dogdı, onıñ içün Qırımda sıq-sıq olam. Menim dissident faaliyetim Birinci Çeçenistan cenki vaqtında başladı. O vaqıt men, Çeçenistannıñ öz muqadderatını tayin etüv aqqı bar, dep açıq ayttım. Böyle çıqış içün meni politsiya aldı, soñra prihiatrik hastahanesine yollap, anda yarım yıl "tedaviyley" edi", - tarif ete Qırım.Aqiqatqa faal.
Qırım ilhaqı ve qırımtatarlarğa qarşı başlanğan basqılardan soñ faal çette qalıp olamadı. Ve Reşat Ametovnıñ vahşıycesine öldürüvinden soñra, o, Sankt-Peterburg prokuraturasına barıp, Rusiye akimiyetiniñ Qırımdaki areketleri qanunsız olğanını tasdıqlamağa bardı. Bunıñ içün 15 kün apis cezasınıaldı, soñra kene "tedaviylevge" yollanıldı.
Onıñ aytqanına köre, vaqıt ile o, rejimge qarşım fikirdeşlernen beraberlikte küreşmek kerek olğanını añladı.
"2016 senesinde, belki de biraz ertece, tecribeli faa Asan ağa Mumci sayesinde men Sankt-Peterburg demokratlarınıñ areketine qoşuldım, mında başqaları ile birlikte Rusiye akimiyetiniñ başqa fikirde olğanlarğa qarşı basqısına ve söz azatlığınıñ bastırılmasına munasebetimizni bildiremiz. Er ay, 18-inde, biz qırımatatarlarğa destek köstermek icün "Strategiya-18" müddetsiz aktsiyası çerçivesinde piketlerge çıqamız. Başqa sebepler ile de aktsiyalarnı keçiremiz", - haber etti faal.
Çoq başqa rusiyeliler kibi, o da yaqın çerçivesinde Qırım ilhaqı ile bağlı fikirlerniñ zıt olmasına rastkeldi.
"Şahsen men ilhaqqa menfiy yanaştım. Yazıq ki, "Qırımbizim" dep qıçırğanlarnen qonuşmamnı toqtatmaga mecbur oldım, amma olar yaqınlarım arasında bile oldı", - aytına faal.
Bundan gayrı, o, şeerdeki qırımtatar diasporası siyasiy ceetten faal olmağanını qayd ete.
"Asan ağa Mumciden ğayrı, Sank-Peterburgdaki qırımtatarlarnen deyerli qonuşmayım ya da pek az qonuşam, çünki olarnıñ çoqusı siyasetke laqayt ya da rusiye propagandasına oğradı", - dep saya İlyas Eşref.
Onıñ malümatına köre, Sankt-Peterburg cemaat faalleri quvetçilerniñ basqısı astında buluna.
Akimiyet, ayatımıznı mümkün olğanı qadar müşkülleştirmege tırışa, ve böylece bizni susmağa ve piketlerimizni toqtatmağa mecbur eterler, dep tüşüneler
"Soñki vaqıt biraz yengilce oldı, bundan evel ise politsiya bizni piketlerde ara-sıra tutıp ala edi. Politsiya bölüginde bir qaç saattan eki küngece tutıp, yibere ediler. Bunı tutuluv sebepleriniñ añlatmadan ve protokol tizmeden yapmaga tırışa ediler. Bundan gayrı politsiay hadimleri kimerde evlerimizge kelip, profilaktika subetlerini yapa ya da bölükke çagırta. Akimiyet, ayatımıznı mümkün olğanı qadar müşkülleştirmege tırışa, ve böylece bizni susmağa ve piketlerimizni toqtatmağa mecbur eterler, dep tüşüneler. Bazı faallerimiz, atta terrorcılıqta qabaatlarğa barğance, ciddiy basqı astıa tüşti", - ikâye etti İlyas Eşref.
Faalniñ fikrince, Rusiyede Qırım ilhaqına qarşı narazılıq ruhları arta. Onıñ aytqanına köre, ket-kete daa çoq rusiyeli qırımtatarlar ve umumen Qırımnen bağlı Kremlniñ siyasetine qarşı çıqıp başlay.


text:
Eski Qırım
Eski Qırım (ukraince CTapий KpиM, rusça CTapый KpыM; tarihiy adları Qırım, Solhat (Sulaat, Solğat)) — şarqiy Qırımda bir şeerdir.
Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]
Evel zamanlarda Solhat adı ile belli olğan. Endi peyda olğanınen Solhat – çoq cemiyetli ve tilleri çoq olğan şeer edi. Zaman ile Solhat şeeri inkişaf etip, büyük iqtisadiy merkezge çevirilgen. Mında zenginler ve esnafçılar içün evler qurulğan, bazirgânlarğa satmaq içün yer ayırılğan.
1253 s. Batu hannıñ emiri ile Solhatta büyük saray köterilgen. Ondan soñ Solhat adı ile beraberlikte Qırım adı qullanılğan. Solhat-Qırım aqqındaki şan-şüret, asılı qıpçaqlardan olğan Mısır memlük sultanı Al-Melik Beybarsqa da yetip bardı. O, öz tarihiy vatanında özüniñ adını ebediyleştirmek içün ve Solhat-Qırım şeeriniñ ealisini musulmanlıqqa döndürmek içün bu yerde büyük cami qurdura. Mermerden ve çeşit qıymetli madenlerden yasalğan caminiñ divarları bu vaqıtqa qadar böyle güzellikni körmiyegen ve suvğa, ösümliklerge inanğan insanlarnı teren ayrette qaldırğan. Eski Qırım şeerindeki zemaneviy Lenin ve Daçnaya soqaqlarında Qurşun Cami adlı caminiñ qalımtıları alâ daa saqlanıp qalğan. Böyle ad berüvden sebebi – bu cami qurulğanda taşlar arasındaki deliklerge qurşun tökip qapatqan ekenler.
Eski Qırımnıñ daa diqqatqa lâyıq yeri – kervansaraydır. 14 asırda peyda olğan bu qurulğan merkez – iqtisadiyatnı inkişaf ettirgen ve satın-aluv munasebelerni pekitken qocaman bazar edi. Bu yerde çeşit memleketlerden ketirilgen basmalar, kilimler, maqatlar, savut-saba, ilvanlar ve diger, insannıñ ömürinde zarur şeylerni satqanlar.
Qırım Hanlığı mustaqillikni qazanğan soñra, 1428 s. birinci Qırım hanı I Hacı Geray tahtqa oturğanınen hanlığınıñ merkez şeeri başta Qırq Yer ve soñ Bağçasaray ola, Solhat-Qırım şeeriniñ emiyeti alâ daa evelkisi kibi büyük olsa da, faqat endi bütün müim siyasiy ve tarihiy vaqialar Bağçasaraydaki Hansarayğa keçeler. Şeer ise Eski Qırım dep adlandırıla.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Tamila Abduveliyeva "Qırım seyaatları" programması, "Meydan" radiosı, Aqmescit
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov vatandaşlarını fevral 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesi yanına kelip, Rusiye taqiqatı tarafından qabaatlanğan «fevral 26 işi» iştirakçilerine qol tutmağa çağırdı.
«Ahtem Çiygoz, Ali Asanov, Mustafa Degermenci ve digerleri tek özlerini degil de, qırımtatar halqınıñ namusını qorçalağanını añlaymız. Mahkeme yerine kelip, qaramanlarımızğa maneviy yardımnı kösterip olamağan, köstermege qorqqanlarnıñ da namusını, şu cümleden…» – yazdı Çubarov Facebookta.
«Er bir mahkeme toplaşuvına kelgen vatandaşlarıñızğa qoşulıñ, Ahtem Çiygoz, Ali Asanov, Mustafa Degermenciniñ tuvğanları yanında turıñız…», – dep qoştı o.
Bazarertesi künü, fevral 15-de, Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binasında «fevral 26 işi» boyunca beşinci toplaşuv keçirilecek.
«Fevral 26 işi»niñ iştirakçileri – Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Eskinder Nebiyev – öz qabaatını tanımay ve işni siyasiy dep adlaylar.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan miting keçti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ Rusiye uquq qoruyıcıları mitingde iştirak etken qırımtatarlarnı taqip etmege başladı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Noyabr 4-te Aqyarda ve Aqmescitte «Rus yürüşi» aktsiyanıñ keçirilmesi plalaştırıla.
Teşkilâtçılarınıñ añlatqanlarına köre, Aqyarda tedbir saat 11:00 Komsomolcılar skveri yanında başlanacaq. İştirakçiler Lenin soqağı boyu Nahimov meydanından Lazarev meydanına qadar yürecekler, dep haber ete e-Krım.
Aktsiya çerçivesinde «Dvijeniye protiv nelegalnoy immigratsii – Sevastopol» adlı teşkilâtnı taqdim etecekler.
Şeerniñ bütün Rusiye teşkilâtlarını aktsiyağa qoşulmağa çağırdılar.
Aqmescitte yürüşten ğayrı Qırım «Devlet şurasınıñ» binası yanında miting ötkerilmesi planlaştırıla.
Rus yürüşi – er yıl Rusiyeniñ farqlı şeerlerinde ve SNG memleketlerinde rus milletçi teşkilâtlar ve areketler tarafından keçirilgen yürüş ve mitinglerdir. Olar noyabr 4 künü Halq birligi kününen bağlı.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ fikirince, ATR telekanalı akimiyetni maqtamağan soñ Roskomnadzornıñ litsenziyasını alıp olamadı.
Bunı o, aprel 1-de Kiyevde Avropa ekspertleri ve siyasetçileri ile körüşüvinde birinci qırımtatar telekanalnı muzakere etkende ayttı.
Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire ki, milliy lider telekanal vaziyetni kerginleştirmey, vazifesini yapa ve vaqialarnı aydınlata edi, dep qayd etti.
«Onıñ esas qabaatı şunda ki, o, yalan aytmayıp, kerçeklerni bildirdi ve akimiyetni maqtamadı», – dedi Mustafa Cemilev.
Körüşüvde bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bir mediaholdingniñ terkibine kirgen ATR ve «Lâle» telekanalları, em de «Meydan» radiosınıñ umumavropalı medeniy matbuat leyhası olaraq inkişafına ciddiy yanaşmağa çağırdı.
Aprel 1-den itibaren ATR işini toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar telekanal Rusiye qanunlarına köre öyle de qayd olamadı.
Telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytarğan ediler. ATR mediaholdingine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radioları da aynı vaziyetke oğradılar. «15 minut» internet neşiri ve QHA da Rusiyede qayd etip olamadılar.


text:
Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Abduraman Egiz ve Meclis Kâtibiyetiniñ reberi Dilâver Akiyevniñ bir qaç saat devam etken sorğusı yekünlendi. Bunı Abduraman Egiz Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi. Onıñ aytqanına köre, qırımlılarnı «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.
«Bizni fevral 26 işi boyunca çağırdılar. Er birini ayrı-ayrı. Uquq qoruyıcılar özüni ğayet nezaketli alıp bardılar. Bir qaç saat subetleştik. Taqiqatçı sual berdi. Men cevap berdim», – dep qayd etti Abduraman Egiz.
Qırım.Aqiqat saytı bildirgeni kibi, aprel 27-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Abduraman Egiz, temsil organınıñ diger azaları da sorğuğa çağırıldı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Rusiyede mahkemeciler olmağanlar öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevge nisbeten qarar çıqarmaq kerektir. Bunı advokatı Nikolay Polozov bildire.
«Hayser Cemilevniñ işi boyunca munaqaşa soñuna yetti. Qabaatlanğan soñki sözüni ayttı. Salı künü mahkemeciler olmağanlar qarar çıqarmaq kerektirler», – yazdı o twitterde
Rusiyede Krasnodar mahkemesi çarşenbe künü, mayıs 27-de, Hayser Cemilevge qarşı cinaiy işniñ toqtatılması aqta arizanı qabul etmedi.
Advokat Nikolay Polozovnıñ sözlerine köre, mayıs 27 künü Hayser Cemilevniñ işi boyunca mahkeme taqiqatı soñuna yetti. Mayıs 28-de saat 11:00 munaqaşa keçirilecek.
Öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevge qarşı Kiyev Dneprovsk rayon mahkemesiniñ qararından sebep onıñ Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye mahkemelerinde cinaiy işniñ baqılmasını toqtatmaq niyetindedir.
Evel ukrain mahkemesiniñ Hayser Cemilev, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ oğluna nisbeten alğan qararı aqqıda Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Georgiy Logvinskiy bildirgen edi.
Logvinskiyniñ malümatına köre, ukrain mahkemesi Hayser Cemilevge üç yıl ve 8 ay apis cezasını belgiledi.
Rusiye tarafından bu aqta resmiy cevap şimdilik yoqtır.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler. Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire.
Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Qara deñizde yanğan tankerlerden ğayıp olğan on deñizci, mahkeme qararına köre, elâk olğanlar kibi sayılacaq, dep bildire Deñiz qurtaruv hızmetiniñ başı muavini Viktor Çernovğa esaslanıp “Interfaks” agentligi.
“On adam ala daa tapılmadı ve ğayıp olğan sayıla”, - dep yaza Çernov sözlerinden matbuat.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye qanunlarına binaen, ğayıp olğanlar yarım yıldan soñ elâk olğanlar kibi tanılacaq.
Rusiye deñiz-özen flotunıñ matbuat kâtibi Aleksey Kravçenko, tanker ekipajiniñ bütün cesetleri aynılandı dep bildire.
Yanvarniñ 21-nde Qırım yalısında Tanzaniya bayrağı altında MAESTRO ve CANDY tankerlerinde patlav ve yanğın oldı.
«Maestro» tankeri Rusiyeniñ Temrük şeerine kete edi, anda 14 Türkiye ve İndistan vatandaşı bar edi. «Candy» tankerinde 17 insan bar edi – olap da Türkiye ve İndistan vatandaşları. Ukrainalı jurnalist Andriy Klımenkonıñ aytqanına köre, tankerler «ABD Suriye sanktsiya cedvelinde» olğan Milenyum Denizcilik Gemi türk şirketine ait.
Haber etilgenine köre, 10 insan elâk oldı, daa 12-si qurtarıldı. Yaralanğan deñizciler №1 Keriç şeer hastahanesine alıp ketirildi.
Yanğın ve patlavğa oğrağan tankerler Suriyege qanunsız şekilde şingen gaz taşığan edi, dep bildirdi Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti Rusiye işğal etken yarımadanıñ bütün limanlarını resmiy şekilde qapattı, Qırım limanları halqara gemiler içün qapalı qala.


text:
Törkiyä-Latviya matçına canatarlar alınmayaçak
Törkiyä Futbol Federaśiyase (TFF) Törkiyä-Latviya matçınıñ canatarsız uynalaçağın belderde
Törkiyä Futbol Federaśiyasennän yasalğan belderüdä:
"Dön’yabızda häm ilebezdä täêsirle bulğan “Kovid-19” kizüeneñ barışı belän bäyle soñğı täräqqiyätlär arqasında Törkiyä Futbol Federaśiyaseneñ Sälamätlek saqlaw şurası wazğiyätne yañadan bäyäläde.
Yaña çaralarnıñ kürelüe zarur bula alaçaq şuşı çorda risklarnı buldıraçaq ğamällärneñ yasalmawı häm canatarlı matç uynalmawı mäs’äläsendä Federaśiyäneñ Sälamätlek saqlaw şurası urtaq fikergä kilde.
Törkiyä Futbol Federaśiyäse İdarä Şurası belän urtaqlaşılğan şuşı qaraş nigezendä Törkiyä cıyılma komandasınıñ 30nçı mart sişämbe könne uynayaçaq 2022 FIFA Dön’ya kuboğı Awrupa saylap alu matçına canatarlarnıñ alınuı yaraşlı dip tabılmadı”, - dip äytelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı
Vaşingtonda "Törek Mirası ayı" uzaçaq
AQŞ başqalası Vaşington mêrı Muriel Bowser oktäbr’ ayın “Törek Mirası ayı” itep iğlan itte


text:
Yarımadanıñ unikal tabiiy baylıqları yedi yıl devamında işğalci devlet tarafından yoq etile.
Yarımadanıñ arbiyleştirilüvi, onı arbiy bazağa çevirilüvi yalıñız yarımada içün degil, bütün Qara deñiz bölgesi içün daimiy ekologik telüke menbasıdır. İşğal şaraitinde qoruq yerleri pek sıq-sıq arbiy talimler içün qullanıla.
Ekologlar, Keriç boğazı üzerindeki köpürniñ ve «Tavrida» federal magistral yolunıñ quruluvı neticesinde Azaq ve Qara deñizleriniñ ekologiyasına tüzetilmez zarar ketirilgenini bildireler.
Resurslarnıñ çıqarılması ekosistemağa keri qaytarılmaz zarar ketire - nebatat ve ayvanlar öle.
Bundan ğayrı, rus işğalciler, Keriç yaqınlarındaki Yuqarı-Çürübaş ve Aşağı-Çürübaş göllerinde «Tavrida» yolunıñ quruluvı içün zeerli qum qazıp çıqara.
Qoruqlarnıñ statusını ğayrıdan bıqılmasını manaçıq etip, olarnıñ meydanlığı qısqartıla. Şu topraqlarda ise birden qurucılıq başalna.
Qırım yarımadasında milliy emiyetli Ukrainanıñ tabiat qoruq fondunıñ 48 qıymetli obyektinden 40-ı regional emiyetli statusına endirildi. Bu, olarnı suistamal alları ögünde soñ derecede zayıf ete, çünki anda sanayı ve raatlıq leyhalarınıñ ömürge keçirilmesine imkân bere.
Yıqıluvğa oğratılğan qoruqlarnıñ umumiy meydanlığı 153 gektardır, 110 000 gektardan çoq orman Qırımdaki işğalci organlarnıñ faaliyetinedn zarar kördi.
Rus işğalciler yarımadada arbiy infraterkipniñ inkişafı içün suvdan çoq faydalana, bu da onıñ yoq olmasına sebep ola. Bunıñ neticesinde yarımadanıñ ealisi suv qıtlığından zarar köre.


text:
Herson vilâyetiniñ İçki işler nazirligi idaresiniñ başı muavini İlya Kiva bildirgeni kibi, Qırımğa elektrikanı bergen tiremeniñ bozğanlar.
«Bugün işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yüksek kerginlikli tireme bozuldı. Taqiqat gruppası çalışa, Fevqulâde işler nazirligi keldi, territoriya «Herson» batalyonı tarafından sarıp alınğan. Vaziyet nezaret etile», – yazdı o Facebookta.
Tafsilâtlı malümat şimdilik bildirilmey.
Evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ başı Refat Çubarov Qırımnıñ «erzaq» qamaçavından soñ energetik qurşavı ola bilecegi aqqında bildirgen edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Aprel 11-de Moskva birjasındaki satışlarnıñ açılışında yevronıñ fiyatı 80 rubleni aştı.
Kyivde saat 11:04-teki vaziyetke köre, Moskvada bir dollar içün 63,71 ve bir yevro içün 78,83 ruble bereler.
RTS fond indeksi üçünci kün ardı-sıra menfiy zonada buluna, lâkin bazar ertesi ve salı künlerindeki satışlardan farqlı olaraq, tüşüv seviyesi alçaq ve o, Avropanıñ yetekçi birja meydançıqları ile bir seviyede buluna.
Rubleniñ yetekçi valütalarğa nisbeti de, AQŞ tarafından Rusiye iş adamları ve şirketlerine qarşı tatbiq etilgen yañı sanktsiyalarnıñ neticesinde üçünci kün ardı-sıra eksilmekte.
Bloombergniñ qıymet kesilmesine köre, aktsiyalarnıñ tüşmesi neticesinde Rusiye iş adamları yalıñız bir künde, aprel 9-da, 16 milliard dollarnı ğayıp ettiler. Şu cümleden, içinde oligarhlar Oleg Deripaska ve Viktor Vekselbergniñ payları olğan «RusAl» şirketine ait aktsiyalarnıñ fiyatı üçte birden ziyade tüşti.