text:
''Üzgäreş öçen diplomat häm xärbi citäkçelär '' dip üzen atağan 26keşelek bu törkem prezident Bush AQŞnıñ tışqı säyäsätenä zian kiterä digän belderü yasarğa planlaştıra. Äytep kitkän 26keşe demokrat häm respublikan prezidentlar tarafınnan bilgelängän eleke diplomatlar yäki pensiädäge xärbi citäkçelär. Alarnıñ qayberläre mätbuğatqa birgän ängämälärendä Bush säyäsäte bez häm kollegalarbıznıñ yıllarça tırışıp ireşkän diplomatik näticälärne yuqqa çığara dip söylägän. Alar ayrım alğanda AQŞ citäklägän Ğıraq suğışı, Fransiä, Germaniä kebek illär belän xäzer salqınaya töşkän berektäşleklärgä işarä itä. Britaniädä dä eleke diplomatlar monnan 2 ay elek premyer T.Blairnı, anıñ Bushnıñ tışqı säyäsätenä yäbeşüen tänqitlägän belderü yasağan ide. Üzgäreş öçen xärbi citäkçe häm diplomatlar dip üzen atağan Amerika törkeme bez noyäber saylawlarında demokratik namzät John Kerryne yaqlau öçen oyışmadıq , bez Bush säyäsäteneñ AQŞnıñ küptänge berektäşleklärenä häm qıyınlıq belän qazanılğan abruyğa kilgän zian mäsäläsendä saylawçılarnıñ iqtibarın cälep itergä tırışabız dip äytä.Bushnıñ yañadan saylanu kampaniäsen alıp baruçılar belderü iğlan itelgänçe törkemgä cawap birmiäçäkbez dip äytsälär dä isemeneñ belenüen telämägän ber strategiäçe LAT birgän ängämäsendä ber taraflılıqta ğäyepläwgä şaqqatıp , ütkän atnada BMO İminlek Şurasında Ğıraqlılarğa ay azağında suverenlekne tapşıru turında AQŞ äzerlägän rezolutsiäneñ ber tawıştan qabul itelüen misal itep kiterep, törkemneñ belderüe saylawçılarğa täsir itär dip uylamim digän. Virginia Universitetında säyäsi analitik Larry Sabato bu fiker belän kileşe ,ul Azatlıqqa birgän ängämäsendä törkemdä ike möddät respublikan prezidentlar qulı astında xezmät itep soñraq Clintonnı yaqwçılar bar dip äytep (audio)
İsemlekne iqtibar belän qarap çıqtım. Anda taraf üzgärtkän demokratlar da, respublikannar da küp. Misal öçen şularnıñ berse Admiral Crowe başta prezident Bushqa xezmät itte 1992nçe yılda Bushnı tügel ä Clintonnı yaqladı .Ul Britaniägä ilçe itep cibärelep büläklände dide
Sabato törkemneñ Kerryne yaqlamıybız digän fikren kire qağa. Sabato süzlärençä
çönki bu keşelär här kön Kerry öçen eşlämi, yäki aña kiñäşlär birmi, ämma bu anı yaqlamiyıbız digän süz tügel.Bu tarafdar eşe , saylaw yılı tarafdarlıq yılı.. Üzenne bitaraf yäki moñı nindider tendensiä itep kürsätü minemçä nıq yıraqlaşu bula.
Ämma Waşingtonda American Universitetı säyäsi tarix prof. Alan Lichtman qaraşınça andıy tendensiä bar. Ul Azatlıq belän ängämä waqıtnda saylawçılar häm politik elitada xakimiättägä partiälärgä bigräk tä Ğıraq suğışın yaqlawçılarğa qarşı global xäräkät bar dip söyläde.Lichtman ''Üzgäreş öçen diplomat wä xärbi citäkçelär ''törkeme Bushnıñ ber taraflı säyäsäten ütkärü öçen borınğı berektäşleklärne çitkä qağuın häm AQŞnıñ xärbi quätenä genä tayanuın kürä, minemçä bu şäxeslär tırışıp eşlägän eşlären Bush yuqqa çığara dip uylawda xaqlı dip söyläde.Lichtman süzlärençä(audio)
Bush Amerikan tışqı säyäsäten töbe tamırınnan üzgärtte.Bush ğämälgä quyğan pre-emtiv doktrina nıq yañartılğan. Säyäsätne radikal räweştä üzgärtsän , dönyadağı häm Amerikadağı qaytawazı da köçle bula , çönki sin säyäsätçe,däwlät eşlekleläreneñ nindider waqıt tayanğan näticälärgä qarşı kilgän bulasın .
Lichtman respublikan strategiçeneñ AQŞnıñ Ğıraqtağı aksiäläre başqa illär tarafınnan yaqlana häm Ğıraq okupatsiäse BMO aşa tağı da kübräk yaqlaw kürä digän fikerlärne kire qağa.Lichtman(audio)
çınbarlıq şul ki, bu qıyın çorda AQŞnıñ xakimiätne ğıraqlılarğa tapşıru turındağı BMO rezolutsiän ütkärüe Ğıraqta alıp barğan hem küp kenä xalıqara kileşülärne kire qaqqan administratsiäneñ ber yaqlı säyäsäten ber dä zäğiflätmi dip belderä prof. Lichtman.
Administratsiä Kyoto, Anti-ballistik raketa kileşülärenän çigende ,import qorıçqa 18ay salım quyıp AQŞnıñ säwdä partnörların şulsanda Yevropa Berlegen cazalandırdı.
färidä xämit,praga


c: text/html

text:
FSB, Rusiyeniñ cenübinde ve işğal altındaki Qırımda müessisede terror teşkilâtı dep adlandırılğan «At-Tekfir val-Hicra» iştirakçileri tutuldı, dep bildire.
«Rusiye FSBsi, tekfirizm («kâfirlikte» qabaatlav) mefküresi «kâfirlerge», şu cümleden musulmanlarğa qarşı teologik esaslar bergen ve «halifelik» teokratik islâm devmletiniñ qurulması kerek olğanını aytqan ve Rusiyede yasaqlanğan «At-Tekfir val-Hicra» halqara islâm teşkilâtınıñ regionlarara ekstremist cemiyetiniñ faaliyetini toqtattı», – dep aytıla FSB matbuat hızmetiniñ malümatında.
Müessise, tutulğan şahıslarnı «radikal» dep adlandıra. FSB malümatına köre, tintüvler vaqtında «Qaraçay-Çerkesiyada 40-tan çoq ekstremist neşir, gizli qurşunatqıç, avtomat, patronlar ve elnen yapılğan patlayıcı maddeler (şu cümleden fedaiy quşağı) tapılıp alındı».
«19 radikal yaqalandı, olar mefküresiniñ propagandasından ve yañı tarafdarlarını qıdırmaqtan ğayrı, Şimaliy Kavkazda diversion-terror ücümlerini kerçekleştirmege planlaştırğan edi», – dep bildire FSB.
Mahsus hızmet tutulğanlarnıñ ad ve soyadlarını aydınlatmay, izaatları da yoq.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine keldi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımnıñ qıtaiy Ukraina ile memuriy sıñırda Çonğar noqtası rayonında uzun bir çuqurnı qazalar. Yarımada tarafından qazalar. Bir çoq tehnika çalışa.
Bunı vaqia şaatı Tsentr jurnalistskih rassledovaniy haber agentligine bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, çuqurnı Qırım çıqışında soldan qazalar, tahminen 500 metr qazıldı.
«Dört büyük ekskavator, eki büyük 40 tonnalıq samosval, adamlar körüne. Uzaqtan adiy ya da arbiy adamlar añlamaq zordır. Çuqur qazıp, topraqnı tarlağa alıp keteler», – dep ayta şaat.
Topraqnı kim ve nasıl bir maqsat ile qazğanını ögrenip olamadıq. Erkekniñ yanına bir insan kelip, «başqalarnıñ işine burnunı tıqmamağa» tevsiye etti.
«Adiy urbada bir insan kelip, foto ve video çıqarmaq yasaqtır, dep ayttı. Bütün apparaturanı tutıp alacaqlar, videoregistratorlarnı bile», – dep tarif etti şaat.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
“Üzbäkstan häm Törekmänstannıñ da assambleyağa kerüe öçen tırışlıq kürsätü kiräk”
Törkiyä Böyek Millät Mäclese başlığı Binali Yıldırım bu xaqta Awraziya parlament başlıqlarınıñ 3 nçe cıyılışında yasağan çığışında citkerde
Törkiyä Böyek Millät Mäclese başlığı Binali Yıldırım törki telle illär parlamentariylar assambleyasına Üzbäkstan häm Törekmänstannı da kertü öçen tırışlıq kürsätü kiräklegen belderde.
Ul bu xaqta Antaliyada uzğan “Awraziyada iq’tisadi xezmättäşlek ,êkologiya häm däwam itterelä ala torğan qalqınu” isemle Awraziya parlament başlıqlarınıñ 3 nçe cıyılışında yasağan çığışında citkerde.
Törki telle illär parlamentariylar assambleyasında urın alğan Azärbaycan,Qazaqstan,Qırğızstan parlament başlıqlarınıñ urtaq maqsat öçen cıyıluların belderep “Bu oyışmanıñ matur êşlar başqaruına ışanam.Bez äbi-babaylardan qalğan mirasnı kiläçäk buınnarğa citkerüne maqsat itep quyabız. Qısqa waqıt êçendä Üzbäkstannıñ tulı yäisä küzätüçe äğ’za buluın telibez. Törekmänstannıñ da bu räweşle assambleyağa äğ’za buluı kiräklegen uylıym”dide.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyä-Azärbaycan urtaq xärbi künegüläre
Türkiyä häm Azärbaycan qorallı köçläre Azärbaycanda urtaq xärbi künegülär ütkärä
Naxçıvan tamğaxanäse Azärbaycanğa bäylände
Naxçıvan üzidaräle cömhüriyäteneñ Däwlät tamğaxanä komitetı Azärbaycan Üzäk tamğaxanä (tamojnya) komitetına bäylände


text:
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca terrorizmde qabaatlanğan üç musulmannıñ – Vadim Siruk, Muslim Aliyev ve Enver Bekirovnıñ apiste bulunma müddeti uzattırılmasına qarşı şikâyet arizasını red etti.
Bu aqta «Qırım siyasiy mabusları» gruppasında bildireler.
Mahkemeciler yaqalanğan kişilerniñ apiste bulunma müddetini aynı, sentâbr 8-ge qadar, qaldırdı.
Qırımtatar uquq qoruyıcısı Emir-Usein Kukunıñ şikâyet arizasını, onıñ imayecisi olmağanı sebebinden, iyün 28-ge saat 13.00-ke keçirdiler.
Gruppanıñ bildirgen malümatına binaen, toplaşuv konfetentsiya bağı şeklinde keçirile edi. Yaqalanğanlar sağlığı yerinde olmağanına ve SİZO-daki yaramay şaraitke şikâyet ete edi, olar o yerde endi 4 aydan ziyade yaşay.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Episi dört kişi şimdiki vaqıtta Aqmescit apishanesinde buluna.
«Hizb ut-Tahrir» – halqara islâm siyasiy firqasıdır. Onıñ resmiy maqsadı islâm devletini ve musulman yaşayış tarzını qurmaqtır. Bu teşkilât Rusiye, Qazahistan ve Almaniyada yasaq etildi; Ukraina ve diger memleketlerde onıñ faaliyeti qanun boyunca keçirile bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yaqında keçirilecek «Qavqaz-2016» ögrenüvlerinde Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetleri Ukrainağa qarşı ameliyatnı işlep baqacaq. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında Halqara meseleler boyunca ordu, konversiya ve silâsızlanuv tedqiqatı ukrain merkeziniñ müdir muavini Mihail Samus bildirdi.
«Uçaqlar, meselâ, Ukraina toprağındaki konkret nişanlarğa konkret ücümlerge oşağan vazifelerni işlep baqacaq. Tek bu ücümler poligonlarda işlep baqılacaq. Aynı böyle şekilde deñiz askerleri, Ukraina toprağında kibi, konkret emirlerni işke tüşürecek. Tek olar poligonlarda işlep baqılacaq», – dedi o.
Sentâbr 5-10 künleri Rusiye Federatsiyasında «Qavqaz-2016» ögrenüvleriniñ faal qısmı alıp barılacaq, cenübiy-ğarp strategik yönelişte teşkil etilgen ücümci ordu birleşmesiniñ ameliy faaliyeti işlep baqılacaq.
Avgust 18-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ilân etti ki, Rusiye kütleviy şekilde Ukrainağa kire bile ve böyle alda arbiy vaziyet kirsetile bilecegini ayttı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye nezaretinde olğan Qırım akimiyeti yerli telekanalnıñ canlı yaynında Beşterek-Zuya suv borusınıñ areketke ketirilüvini ilân etti.
Tulumba stantsiyasını areketke ketirmege izin video bağ vastasınen Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov berdi.
Keçenlerde, Beşterek-Zuya suv borusınıñ quruluv obyektinde «birinci quyu açılğanını bildirdiler. Şimdi savutlar toldurıla».
Müessisede qayd etkenlerine köre, suv yiberilüvi belgilenilgen vaqıttan evel olğan.
BлacTи KpыMa yBepяюT, чTo зaпyck BoдoBoдa дacT CиMфepoпoлю дoпoлHиTeлbHыe 22 Tыc. kyбoMeTpoB Boды B cyTkи.
Qırımnıñ başlıqları, suv borusınıñ areketke ketirilüvi Aqmescitni künde qoşma 22 biñ kub metr suvnen temin etecek, dep inandıralar.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Tön’yaq Koreya Yapon diñgezenä ballistik raketa cibärde
Tön’yaq Koreyanıñ Yapon diñgezenä taba ike ballistik raketa cibärüe belderelde
Kön’yaq Koreya ğomum ştabı qısqa radiuslı ike ballistik raketanıñ Pxen’yan yanındağı Samsok töbägennän cirle waqıt belän säğät 06.01 häm 06.23tä cibärelüen belderde.
Yaponiya saqlanu ministrı Hamada Yasukazu maksimum berse 350 häm ikençese 800 kilometr biyıklekkä citkän raketalarnıñ Yaponiyanıñ iq’tisadi töbägennän çitkä kilep töşüen äytte.
Raketalar kilep töşkän Yapon diñgezendä xäräkät itkän köymälärdä häm oçqıçlarda zıyannıñ bulmawın iskärtep uzuçı ministr Hamada Tön’yaq Koreyağa protest notasınıñ birelüen belderde.
Sınap qarawnı gäyıpläwçe Yaponiya Baş ministrı Kişida Fumio soñğı waqıtta Pxen’yan citäkçelegeneñ küp sanda terkälgän raketa sınawlarınıñ “hiç qabul itelmäslek” buluına basım yasadı.
Soñğı raketanıñ Amerika Quşma Ştatlarınıñ atom ênergiyası belän êşläwçe “Ronal’d Reygan” isemle aviayörtkeçneñ Kön’yaq Koreya belän urtaq xärbi künegülär öçen töbäkkä qabat kilüennän soñ oçırtıluı iğ’tibarnı cälep itte.
Tön’yaq Koreya soñğı 12 köndä 6nçı sınawın uzdırdı. 4nçe üktäbrdä ballistik raketa 2017nçe yıldan soñ berençe tapqır Yaponiyanıñ tön’yaq-könçığınnan uzıp Tın okeanına kilep töşkän ide.
2022nçe yıl başınnan birle Pxen’yan citäkçelegeneñ, Berläşkän Millätlär Oyışması qararların bozıp, 20dän kübräk törle radiuslarda ballistik raketa sınawın ütkärüe belenä.
Bäyläneşle xäbärlär
Aşlıq koridorınnan uzğan korablar...
Qara diñgezdäge koridor aşa 501 korab belän 12 million tonnadan artıq aşlıq taşıdılar
İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
26nçı noyabr’dä bulğan afättä yuqqa çığuçılarnı êzläw däwam itä


text:
Qırımda aq qoruyıcı Abdureşit Cepparov 15 künlük memuryi tevqiften soñ azat etildi. O, içtimayi ağlarda "natsist atributikası ve timsalleriniñ propagandası" ile qabaatlanğan edi. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber etti.
"Men 15 kün tevqifli edi. 15 kün bu nedir? Çoqusı ballarımız 10-15 yıl otura. Allah bersin, tezden azat olsunlar, qorantaları ile qavuşsınlar. Halqımıznıñ arasında 100-den ziyade adam tevqiflidir", - dedi Cepparov.
Martnıñ 16-nda saba Rusiye uquq qoruyıcıları Qarasuvbazarda aq qorçalayıcı, qırımtatar areketiniñ veteranı Abdureşit Cepparovnıñ evinde tintüv keçirdi. Cepparovğa advokatlar kirsetilmedi. Tintüvden soñ Rusiye uquq qoruyıcıları Cepparovnı Qarasuvbazar rayon polis bölügine alıp ketti. Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv ve sebepleri aqqında resmiy şekilde bildirmey.
Qırımtatar faalleriniñ bildirgenine köre, martnıñ 16-nda saba aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnıñ evinde keçirilgen tintüv vaqtında tutulğan qırımtatarlar Muhammed Ali Cepparov ve Fevzi Yakubovnıñ bulunğan yeri belli degil edi. Soñra belli olğanına köre, olar Qarasuvbazar rayon bölüginde buluna. Advokat Emil Kurbedinov olarğa uquqiy mesleat yapması içün kirsetilmedi.
Ukraina Tış işler nazirligi ve Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi üç qırımtatarını azat etmege çağırdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3enufiq6nhnir.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Fevralnıñ 28-nde ukrain falleri Herson vilâyeti ile memuriy sıñırda işğal etilgen yarımada tarafına Qırım sakinleri için mesajlarnen Ukraina bayrağını uçurttılar. Aktsiya Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününe bağışlanğan, dep haber etti Qırım. Aqiqat mühbiri.
Aktsiya koordinatorlarından biri İsmail Ramazanovnıñ aytıp bergenine köre, bundan bir qaç kün evel bayraq Kyivdeki "Qırım evi"nde edi. Er istegen kelip Qırım sakinleri içün bir şeyler yazıp oldı.
«Balalar: «Qırım-Ukraina», "Qırım Ukraina olacaq", dep yaza ediler. Türkiye, Letoniyadan diasporamız muracaat etip, olarnıñ adından da bir şey yazmamnı istediler. Bu bayraq Qırım memlesi etrafında yalıñız Qırım sakinlerini degil, ukrainlerni de birleştirecek. Bu bizni küreşimizni devam etmege ilhamlandıra», – dedi Ramazanov.
Onıñ sözlerine köre, bayraq üstünde Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ve Milliy Meclis azası İlmi Ümerov da öz mesajlarını yazğan. Bundan ğayrı, salı künü bayraqnı Yuqarı Radağa ketirgenker. Anda millet vekilleri de öz mesajlarını yazıp oldı.
Uzunlığı 20 ve keñligi 6 metrlik bayraqnı Kramatorsktan köçken göñülli Oksana Muravlöva tikken.
Fevralnıñ 26-nda qayd etilgen Qırım ve Aqyarnıñ işğalge qarşı tirenüv kününede ukrain göñüllieri yarımada üzerinde, şu cümleden Ermeni Bazar şeerinde üç biñge yaqın vatanperver yazılarınen varaqa taşlap çıqtılar.
Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününde yarımada ve Herson ile memuriy sıñırda Ukraina ve qırımtatar bayraqlarını yelpirettiler.
Qırım ve Aqyarnıñ işğalge qarşı tirenüv kününide Hersonda merkeziy meydanda qırımtatar halqınıñ bayrağını köteridiler.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, fevralnıñ 26-nda, cuma künü, Qırımnıñ işğalden azat etilüvi ve reintegratsiyası içün yapılğan tedbirler aqqında ferman imzaladı.
Fevralnıñ 26-nda Qırım MC ve Aqyarnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününde Ukraina TİN halqara toplulığını Rusiyege qarşı siyasiy ve sanktsiyalar tazyığını quvetleştirmege davet etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova feralnıñ 26-nda Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ işğaline qarşı tirenüv kününde, Qırımnıñ qaytarıluvı oğrunda küreş devm ete, dep qayd etti.
Fevralniñ 26-nda cemaatçılıqnıñ teşebbüsi ile «Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü» qayd etile. 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitingi olıp keçken edi. Miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafdarları, hususan «Rus birligi» firqası çıqtı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Moskovanıñ Meşçanskiy mahkemesi, iyül 11-inde Rusiye Yuqarı mahkemesi yanında tutulğan altı qırımtatar faaline cöreme ödetti. Olar anda birinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçilerine qol tutmaq içün toplanğan edi.
10-an biñ rublelik para cezası Şakir Krestov, Emin Aliyev, Muhammed Kişpidirov, Seytmamut Haybulayev, Zeynur Asanov ve Nuri Abduraşıtovğa berildi. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Konstantin Andreyev aytıp berdi.
"Bugün bu davalarnı büyük diqqatnen baqtılar, amma neticesi aynı edi. Amma adamlarnıñ transparantları, futbolkalarında yazıları yoq edi, olar sadece öz noqta-i nazarını köstere edi. Amma mahkemeci, episi qabaatlı, dep qarar aldı, ceza ölçüsini ise azlaştırıp oldıq. Neticede müşterilerimniñ episi 10-ar biñ rublege cöremelendi", - aytıp berdi advokat.
Andreyev aytqanına köre, imaye Avropa İnsan aqları mahkemesine baracaq ola.
"Bu mahkemeniñ qararları başqa olur, dep ümüt etmeymiz, çünki olar evelden belgilengendir. Amma Avropa İnsan aqları mahkemesinde perspektivalarımız büyüktir", - añlattı o.
Moskvanıñ Taganskiy rayon mahkemesiniñ qadısı Yuliya Smolina iyülniñ 29-nda Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün iyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde toplaşqan 18 qırımlığa 20 biñ ruble miqdarında para cezasını berdi. Tutulğanlar umumen 360 biñ rublelik para cezalarını aldı.
Moskvada iyülniñ 11-nde Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre.
Uquq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyeva, Qırımda cezalanğan faalleriniñ cöremelerini ödemek içün «Qırım marafonı» cemaat teşebbüsi çerçivesinde para toplamağa başladılar, dep bildirgen edi.


text:
Mısırda rusiye işğaliniñ Qırım iqlimine tesir etüv meseleleri bahs etildi
Noyabrniñ 6-18 künleri Mısırda Şarm-el-Şeyh şehrinde iqlim deñişmelerine dair BMT(OON) Sammiti keçirirldi. Tedbir çerçivesinde QRM Ukraina tabiat resursları ve etraftaki alemni qoruv Nazirliginen birlikte nevbetteki mevzu boyunca sayd-ivent keçiridi: ‘İqlim deñişüvlerine tesir etüv: Qırım, tamır halqlar, halqara cinayetler.’
İqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) sammitinde 100-ge yaqın devlet başı, 200 ülkeden 45 biñ deputat iştirak etti. Tedbir yüksek seviyeli siyasetçiler, alim, ekolog, huquqqoruyıcı, tamır halqlar, haqlara, gumanitar, gençlik ve qadınlar teşkilãtlarını birleştirdi.
QRM, Ukraina tamır halqlarnıñ BMT(OON) Ramo Konventsıyası yanında nezaretçi statusına malik yekãne teşkilãt olaraq, öz temsilcilerini konferentsıyada iştirak etmek içün yolladı ve Ukraina tabiat resursları ve etraftaki alemni qoruv Nazirligi ile birlikte ‘İqlim deñişüvlerine tesir etüv: Qırım, tamır halqlar, halqara cinayetler’ mevzusında sayd-ivent keçirdi.
Tedbir devamında spikerler rusiye tarafından Qırımnıñ işğali ve başlatılğan cenk iqlimniñ deñişmesine nasıl tesir etkenini BMT tamır halqlar haqları haqqında Deklaratsıyasını bozğanı, Qırım halqara ekologik programmalardan çıqarılğanı, munasip meseleler halqara huquqiy ve siyasiy vesiqalarğa kirsetilmesi haqqında tarif ettiler.
Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Milliy Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı Eskender Bariyev öz çıqışında BTM(OON) tamır halqlar haqları Deklaratsıyası ve biologik farqlılıq Konventsıyasınıñ bozulması, militarizatsıya ve Qırım ekosistemasına zarar ketirgen RF harbiy hareketlerini qayd etti.
Şundan da ğayrı, Bariyev Qırım, bütün Ukraina ve bütün Qaradeñiz regionnıñ ekologik havfsızlığını temin ete bilecek 5 teklifte bulundı.
QRM eksperti Yevgeniy Hlobıstov öz çıqışında şunı qayd etti ki, Qırım deokkupatsıyası meseleleri Qırım tabiatına ketirilgen zarar meselelerniñ çezilmesinen sıq bağlıdır. Ayrıca, tabiat- qoruq fondu obyektleri, suv resursları, Keriç yarımadasınıñ 50 biñ gektardan ziyade territoriyasını arbiy poligon olaraq qullanılmasınıñ neticeleri ve Qırım militarizatsıyanıñ tesiri. Qırımda toplanğan ekologik- iqtisadiy meselelerniñ çezilmesi yarımadanıñ ukrain huquqçılığına qaytqan soñ amelge keçirile bilir.
QRM meneceri Lüdmila Korotkih qayd etkeni kibi, bugünde-bugün Qırım eñ yaqın zamanda işğalden azat etileceginden kimse şübhelenmey. Ukraina hakimiyeti ülkemiz tezden tiklenecegini bildirip, reintegratsıya ve yañıdan tiklenüv yollarını teklif etmekte.
‘Amma Qırım haqqında söz yürsetilgende, bazı mühim noqtalarına diqqat etmelimiz. Birinciden, tamır halqlar ayrı diqqatqa layıq, ekinciden, territoriya 2014 senesinden berli işğalde buluna ve onıñ qaytarılması diger yerlerden farqlı olacaq’,- añlattı o.
Misal olaraq, 2014 senesi detsentralizatsıya islãhı, diger deñişmeler kibi, Qırımğa yayılmadı. Qırımda da bu yoldan keçmeli, faqat şunı hatırlamaq kerek ki, tamır halqnı qarar berüv esnasına celp etilmesi iqlim deñiştirilmesi ve inkişaf maqsatlarına yetmek yolunda esas faktorlardan biridir. Bu da tek tamır halqnıñ haqlarını amelge keçirüvnen mümkün ola bilir.
QRM eksperti Boris Babin qayd etkenine köre, etraftaki tabiatqa qarşı rus zulumınen bağlı cinayetler global issilikke menfiy tesir ete. Aynı zamanda şu cinayetlerniñ doğru halqara-huquqiy belgilenüvi emiyetlidir. Şu sebepten de, halqara ekotsid cinayetniñ kontseptsiyasını inkişaf ettirmeli.
Ekspert Svetlana Boyçenko öz çıqışında şunı qayd etti ki, arid iqlim şaraitleri, harbiy faaliyet neticesinde yüz bergen iqlim deñişmeleri Qırım ealisiniñ yaşayışına zarar ketire. Yağanaqlarnıñ eksilmesi, araretniñ yükselmesi, qurğaqlıq, yağmursız devirler, sağanaqlar - şimdiki zamannıñ kerçekleridir.
‘Tiklenüv’ halqara fonduna ve Ukrainada ekologik siyasetniñ inkişaf Teşebbüsine Qırım ekosistemasında bozuvlarnı nezaret etmek ve işbu sayd-iventini keçirmek imkãnları içün minnetdarlıq bildiremiz.


text:
İstanbulda, Qırım türkleriniñ birdemlik ve medeniyet dernegi tarafından Qırımnıñ işğaline qarşı narazlıq mitingi ötkerildi. İştirakçilerniñ yürüşi Galatasaray meydandından başlap Rusiyeniñ Turkiyedeki baş konsullıq binansınıñ ögünde devam etti.
«Anadolu» haberler agentligi bildirgeni kibi, narazlıq iştirakçilerniñ ellerinde «Rusiye, Qırımdan qollarıñnı al!» degen plakatlar bar edi. İnsanlar «İşğalci - Rusiye, Qırımdan yoq ol!», «Qırım, Vatan, Millet!», «Biz bir avuç degil, bir yumruq halqmız!» - şiarlarnı seslendirgenler.
İstanbuldaki dernek yolbaşçısı Celâl İçtenniñ aytqanına köre, Rusiye er vaqıt olğanı kibi, tek öz devleti içün degil de, bütün dünyanıñ tınçlığına telüke köstermekte.
«Stalinden örnek alğan Pütin ve onıñ safdaşları bilmek kerekler ki, defalarca ğayrıdan doğurulğanı kibi, qırımtatar halqı Mustafa Abdulcemiloğlu Qırımlını yolundan iç bir vaqıt baş çevirmeycek.» - qayd etti Celâl İçten.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Tsentralnıy rayonı mahkemesinde yanvarniñ 18-nde «Fevral 26 işi»niñ baqılmasında muhakeme etilgen Mustafa Degermenci, yañartılğan qabaatlavnıñ maiyetini añlatmaq talabınen muracaat etti. O, cinayetini qaysı devlette, ne vaqıt ve tam olaraq ne yerde işlegenini, kimniñ ve nasıl buyruqlarını eda etkenini, qaysı qanunlarnı bozğanını ve diger meselelerniñ añlatılmasını talap etti.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgeni kibi, prokuror, «qabaatlavnı bildirmek içün tafsilâtlı surette kösterüv kerek olmağanını» söylep, bu sualge cevap beralmadı.
Eskender Emirvaliyevniñ imayecileri, yañartılğan qabaatlav onıñ vaziyetini bayağı fenalaştıra, çünki anda Emirvaliyevniñ meydanda saat 14-ke qadar bulunğanına ve kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenine işaret etile, dep bildirdiler. Aynı zamanda Ahtem Çiygozğa dair qararda «zararlanğan şahıs, belli olmağan insanlarnen çatışması olıp, ağrı is etmedi», şeklinde qayd etile. Böylelikle, imayeniñ fikrine köre, prokuraturada yañı qabaatlav hulâsasına bu malümatnı kirsetmek içün esas yoq edi.
Ğayrıdan yapılğan sorğulamada Mustafa Degermenci nevbetteki sefer, diger muhakeme etilgenler ile tanış olmağanını, kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etmegenini, gaz fışqırtmağanını ve o vaqıt tanımağanı içün Ahtem Çiygoznıñ buyruqlarını becermegenini bildirdi. Ondan ğayrı o, mitingniñ eñ başında onda belli olmağan şahıs ile turmuş çatışması olğanını, ondan soñ ise uquqqa qarşı iç bir areket yapmağanını qayd etti. Uquqqoruyıcı organlar ondan bir şey talap etmediler.
Eskender Kantemirov ğayrıdan sorğulanğanda mahkemege, mitingden evel yalıñız Talât Yunusovnen tanış olğanını, lâkin onı anda körmegenini söyledi. Uquqqa qarşı areketler yapmadı, militsiya hadimleri ondan bir şey talap etmedi. Ondan ğayrı o, zarar körgen Sergey Berbenetsniñ etnik qazaq urbasında olğanını ve onı, «çurka» dep, milliy alâmetke köre aşalağanını añlattı. Kantemirov, buña açuvlanıp, onıñ şapkesini çıqardı ve yüzüne attı. Başqa iç bir areket etmedi.
Talât Yunusov ğayrıdan yapılğan sorğulamada mahkemege, Kantemirovdan başqa iç kimsenen tanış olmağanını, lâkin onı o künü körmegenini bildirdi. Aytqanına köre, zarar körgen Aleksey İvkinnen çarpışması, onıñ bir-birine qarşı turğan mitingniñ eki tarafı arasında koridor yapmaq istemegeni içün oldı. İç bir emir ve buyruqlarnı becermedi. Emirvaliyev ve Asanov ğayrıdan sorğulanğanda mahkemede daa evel bergen ifadelerine qoşacaq şeyleri olmağanını bildirdiler.
Mahkemeniñ nevbetteki oturışuvı yanvarniñ 22-sinde yapılacaq.
2015 senesinde bir grup qırımtatar faaliyetçilerge qarşı 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlandı. Olarnı kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlaylar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umeriv ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
«İnter» ukrain telekanalınıñ üç mühbirini ve Ukrainağa qoltutqan dört faalni Rusiye politsiyası Aqmescit-Ermeni Bazar yolunda yaqaladı.
Bunı İnsan aqları Qırım alan missiyası bildire.
«Jurnalistler ve faaller farqlı maşinalarda kete ediler. «İnter» telekanalınıñ jurnalisti Yuliya Krüçkovanıñ malümatına köre, er kesni Ermeni Bazarnıñ İçki işler rayon bölügine sorğuğa alıp keteler», – dep bildireler uquq qorçalayıcılar.
Yaqalanğan faallerden biri Veldar Şukurciyev bildirgenine köre, olarnıñ maşinasını yasaq etilgen şeylerni qıdırmaq içün toqtattılar. Politsiya bir şey tapmadı.
Faallerniñ malümatına köre, yaqalanğanlarnı rayon bölügine şahsiyetlerini belgilemek içün alıp keteler.
«Yaqalanğanlarnıñ bildirgenine köre, olarnıñ vesiqaları yanında, lâkin politsiya bunıñ yeterli olğanını tüşünmey», – dep bildireler uquq qorçalayıcılar.
Diger malümatlar yoq. Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları da resmiy malümat bermey.
Qırım faalleri Leonid Küzmin ve Veldar Şukurciyev Aqmescitte mart 9-da Taras Şevçenkonı añma aktsiyasında yaqalanğan ediler. Mahkeme olarnı ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep 40 saatlik mecburiy işelr ile cezaladı. Soñra ise cezanı deñiştirip, er birine 10 biñ rublelik para cezasını belgiledi. Faaller Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ tesisçileri olalar.


text:
Cuma künü «1+1» ukrain telekanalınıñ haberler hızmeti Rusiyeniñ MİD ve FSBge muracaatta bulunıp, Rusiye tarafından Ukrainanıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetlerine silâlı adamlar ile avtobuslar kirmesini añlatmağa rica etti.
Malüm ki, mayıs 27-ne keçer gecesi Rusiye tarafından Lugansk vilâyetine silâlı adamlarnen üç maşina kirdi. Silânen tolu daa bir qaç maşina ukrain sıñırcıları tarafından yaqalandı.
Mayıs 30-na keçer gecesi – UNİAN bildirgenine köre – Rusiye tarafından sıñırdan keçecek olğan daa 13 adam ve silânen tolu eki mikroavtobus ukrain sıñırcıları tarafından yaqalandı.


text:
Koronavirus: balanı stressten nasıl qorumalı? Dünya sağlıq teşkilâtınıñ tevsiyeleri (video)
Qırımda martnıñ 17-nden başlap koronavirus pandemiyası sebebinden sport, eglence ve diger kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvi yasaqlandı. Aqyarda martnıñ 19-nda bütün mektepler qapatıldı. Balağa tecrit sebebinden ola bilecek stresske dayanması içün nasıl yardım etmek mümkün? Dünya sağlıq teşkilâtı ana-babalar içün tevsiyeler cedvelini azırladı. Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi. O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete. 2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Пoиck Пpoдaжa Жилaя HeдBижиMocTb kBapTиpa Turkey Istanbul Bağcılar Bağcılar Barbaros/Yeşilbağ Kemalpaşa Hürriyet Kirazlı Güneşli Demirkapı Mahmutbey Demirkapı Kemalpaşa
,Пpoдaжa, Жилaя HeдBижиMocTb, kBapTиpa, Turkey, Istanbul, Bağcılar, , Bağcılar, Barbaros/Yeşilbağ, Kemalpaşa, Hürriyet, Kirazlı, Güneşli, Demirkapı, Mahmutbey, Demirkapı, Kemalpaşa
Пpoдaжa Жилaя HeдBижиMocTb kBapTиpa Turkey Istanbul Bağcılar Bağcılar Barbaros/Yeşilbağ Kemalpaşa Hürriyet Kirazlı Güneşli Demirkapı Mahmutbey Demirkapı Kemalpaşa


text:
Aqmescitniñ şeer memuriyeti iyün 10-da üyleden soñ yağğan sağanaqlarnıñ aqibetleri aqqında bildire. Hızmetniñ malümatına köre, şeerniñ mesken yerlerinden biri ve bala bağçasını suv bastı.
«Belediye müessiseleriniñ hadimleri Aqmescit şeerinde suv basqan yerlerni baqmağa çıqqan ediler», – aytıla haberde.
Memuriyetniñ bildirgenine köre, mütehassıslarnıñ yardımı Lugovaya soqağı ve oña yaqın yerleşken yerlerge kerek oldı, qazaiy hızmetler Bespalov soqağındaki «Malinka» №62 bala bağçasını qurtardılar.
«Sağanaqlar neticesinde mağazanı suv bastı, mında podstantsiya yerleşe, felâket çıqar edi. Qazaiy hızmetler suvnı çıqarmağa başladılar», – dep aytıla beyanatta.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyün 9-da aqşam yağğan sağanaq neticesinde Aqmescitniñ merkezi suvğa battı, yollar tam bir özenlerge çevirildi, aydavcılar maşinalarnı taşlap ketmege mecbur ediler.
Küçlü yağmurdan soñ bazı yollarnıñ asfalti yoq oldı.
Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov iyün 10-da bergen malümatına köre, yaqın vaqıtta şeerniñ sağanaq kanalizatsiyasını tüzetmek imkânsız. O, kommunal hızmetlerniñ keyfiyetsiz işini qayd etti.
Aksenov mal-mülki zarar körgen sakinlerden afu soradı.


text:
Noyabr 4-ü, çarşenbe künü, Qırımda ruiyeli Halq Birligi Kününden sebep raatlıq künüdir.
"Halq Birligi Kününiñ qutlanmasından sebep noyabrniñ 4-ü raatlıq künü olacaq. Böylece, noyabrniñ ilk aftasında dört iş künü olacaq - noyabrniñ 2-si ve 3-ü ve noyabrniñ 5-i ve 6-sı", - denile Rostrud saytındaki beyanatta.
Raatlıq künü olğanı içün, Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov aftanıñ başında bildirdi ki, çarşenbe künü koronavirus tarqalamasınen küreşken ştabnıñ oturışı olmaycaq.
Aqmescit akimiyeti raatlıq künlerune qadar süreycek bayram merasimleriniñ programmasını derc etti.
Qomşu Rusiyede 2005 senesi noyabr 4-ünden berli Halq Biriligi Künü devlet bayramını qutlaylar. Bu bayramnı keçirmek teşebbüsini Rusiye Dinlerara Şurası kösterdi. Qırımda bu künni ilhaqtan soñ qutlap başladılar.


text:
Rusiye Devlet Dumasına, Rusiyede yoq etilmek kerek olğan sanktsiya altındaki mahsulatnıñ muhtaclarğa bedava berilmesi aqqında qanun leyhası kirsetildi.
Vesiqa müellifi, Federatsiya Şurası azası Anton Belâkov ola. O, añlatma mektübinde bildirdi ki, Rusiye vatandaşlarınıñ kerçek aylıqları seviyesi eksile, er altıncı vatandaş ise fuqarelerden ola, bundan sebep sanitar-epidemiologik talaplarğa uyğan mahsulatnıñ yoq etilmesi mantıqsızdır.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin sanktsiya altındaki mahsulatnıñ yoq etilmesi aqqında fermannı 2015 senesi iyül ayında imzaladı.
Cemaatçılıq temsilcileri ve uquq qoruyıcılar bu qararğa qarşı çıqtı. Olar alınğan mahsulatnı fuqare ealige teslim etmek teklifinen çıqqan edi. Lâkin, devlet ükümeti bu teklifke diqqat etmedi.
Rosselhoznadzornıñ malümatına binaen, bir yıl içinde Rusiyede devletke mahsulat embargosını taraftan keçken tahminen yedi yarım tonna aşayt mahsulatı yoq etildi.


text:
Törek hawa yulları qayber reysların qabat kiçekterde
Törek hawa yulları bu xaqta soŝial’ çeltärlärdä açıqlaw yasadı
Törek hawa yulları Rusiyäneñ höcümnäre arqasında Ukraina hawa kiñlegeneñ xärbi bulmağan oçışlarğa yabılğannan soñ Yekaterinburg, Minsk, Soçi, Ukraina, Krasnodar häm Rostov öçen qabul itkän reyslarnı tuqtatu qararın ozınayttı.
Törek hawa yullarınıñ soŝial’ säxifälärdäge akkauntlarınnan yasalğan açıqlawğa kürä 2022 yılnıñ 31 dekabr’ könenä qadär Yekaterinburg, Minsk, Soçi, Ukraina, Krasnodar häm Rostovka häm ul töbäklärdän oçqıç säfärlärebez ğamäldän çığarıldı.
Açıqlawdan kürengänçä bilet üzgärtü häm kire tapşıru êşlären agentlıklar, Törek hawa yullarınıñ internettağı säxifäse yäisä 0 850 333 0849 nomerı aşa yasap bula.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyä belän Tön’yaq Kipr arasında urtaq künegülär
Türkiyä afat häm ğadättän tış xällär idaräse (AFAD) belän Tön'yaq Kipr Törek Cömhüriyäte grajdan saqlanu oyışması urtaq êzläw qotqaru künegülären ütkärde
AQŞ Türkiygä F-16larnı sataçaqmı?
Türkiyäneñ AQŞtan F-16 xärbi oçqıçların alu mäs'äläse aktual' bulıp qala birä


text:
İran atom reaktorı öçen yağulıq yäki atom qoralı öçen material eşläp çığara torğan uran bayıtu cihazların qullanmasqa wäğdä itte.Tehran şul turıdağı xatnı yäkşämbedä Venağa Atom Agentlığınıñ İdarä Şurasına cibärgän.Bu inde Tehran elek däğwä itkäneçä tikşerenü häm täräqiät mäqsatları öçen 20uran bayıtu sentrifugın qullanudan wazkiçä .Tehran ayruça sentrifuglarnı Atom Agentlığı küzätüe astına quyarğa da kileşkän. Senriguglarnı agenlıq kamerları qarap toraçaq.Bolar älbättä Agentlıqnıñ citäkçese Moxammäd el Baradaynı qänäğätländeräçäk Çönki ul häm qoral programması häm dä atom energiäse eşläp çığaruğa kileşle aktivlıqlarnı tuqtatunı taläp itkän ide. el Baraday ütkän atnada bolay dip äytkän ide (audio)
Min İrannıñ atom eşçänlegendä tulısınça açıq buluın häm xezmättäşlek itüen kötäm
İrannıñ 20sentrifugın qullanırğa däwam itäçäk digän pozitsiäse Tehran belän Yevropa Berlegeneñ 3 ile Britaniä, Fransiä häm Germaniä arasında 2 atna elek ireşelgän häm İrannıñ atom programması turındağı xalıqara borçılunı kimetüne mäqsat itep quyğan kileşüne qurqınıç astında qaldırğan ide. Yevropa Berlege İrannıñ atom qoralı täräqiätenä yul quyaçaq här törle aktivlıqların tuqtatuına cawap itep aña atom energiäse programması öçen texnik yardäm kürsätergä wäğdä itkän ide. Taraflar 2003nçe yılda da şundıyraq kileşügä ireşkän ide. Ämma ul dokument açıq anıq bulmağanlıqtan añlaşılmauçanlıqlar säbäple ber qayçan da ğämälgä quyıla almadı.Ämma yaña kileşü turındağı satulaşular , barlıq fiker ayırmalıqları çişelep bette mikän digän sorau tudıra ,
İran wäkilçelegeneñ Venadağı citäkçese Musavian comğada jurnalistlarğa Tehran kileşügä esasän uran bayıtunı tuqtatuğa''legal yäklämä'' dip qaramıy dide
Musavian (audio)
Uran bayıtu aktivlığın tuqtatu legal yäklämä tügel ä ışanıç buldıru çarası dip azsızıqladı
İrannıñ ike mäqsatlı aktivlıqnı ixtiari räweştä tuqtattıq digän noqtada toruı kiläçäktä yañadan başlau öçen Tehranğa satulaşu mömkinlege qaldıra.
Waşington Tehrannıñ yevropalılar belän söyläşüenä şiklänep qarasa da, ul Berlek öçleseneñ tırışlıqların kire qaqmadı. AQŞ Däwlät Departamentı räsmie jurnalistlarğa İran elegeräk tä wäğdälär birgän ide ... ämma däwamı bik möhim dip äytte.
Niçek kenä bulmasın Tehrannıñ pozitsiäsen üzgärtüe säbäple Atom Agentlığında Yevropa Berlege ximäyäsendäge rezolutsiä , AQŞ basımına qaramastan yomşaq tonda bulaçaq dip kötelä.NYT gazetasınıñ düşämbedäge yazmasına qarağanda Berlek tarafınnan yaqlanğan rezolutsiä ölgesendä İran atom programmasınıñ näzberek aspektları turında tikşerenülär däwam itäçäk dielgän.Anda ayruça Tehrannıñ Agentlıq taläplären , alğan yäklämälären ütämäwe dä telgä alınğan. Ämma ul xäzer tözätü öçen çaralar kürä dip äytelgän ölgedä
färidä xämit


text:
Qurban bayram munasebeti ile namaz Aqmescitte oktâbr 4 künü Zenaat birligi evinde keçirildi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, bayram namazını Qırım musulmanları diniy yetekçisi haci Emirali Ablayev keçirdi.
Bugün musulmanlar rahmetli olğan hatıralarına dualar oqudı, Allahtan qırımtatarlarğa tuvğan toprağında abadanlaştıruvnı soradılar.
Saba namazından soñ İd al-Adha bayramı başlana.
Belli olğanı kibi, saba, oktâbr 4-de, Qırım musulmanlarnı cumhuriyet «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ adından 10 qoynı bağışladılar.
Bu tedbir cumaertesi künü Aqmescitte Seit Settar Camisinde keçirildi.
Bu sene Qurban bayram oktâbr 4-7 künü qayd etile. İşğalci akimiyet oktâbr 6 künü raatlıq künü olaraq ilân ettiler.


text:
Aqyarda avgustnıñ 27-nde saba daa eki COVID-19 hastası qayd etildi. Diagnoz bir şeer sakini ve kelgen daa bir qadında tasdıqlandı, dep bildire Aqyarnıñ Rusiye ükümeti.
Qayd etilgenine köre, al-azırda 60 insan hastahanelerde buluna. 157 kişi yuqunç hastahanesinde közetile, №9 şeer hastahanesinde 119 kişi yata. 198 insan yaşağan yerinde közetile.
Akimiyetniñ malümatına köre, umumen yılnıñ başından Aqyarda 473 insan koronavirus yuqunçına oğradı, 378 kişi yahşı oldı, 18 kişi vefat etti.
Moskva tarafından tayin etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, bir künde Qırımda 56 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, dep bildirdi.
Akimiyetniñ malümatına köre, umumen Qırımda 2187 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 88-i çetelden keldi, 121-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 1650 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende belli oldı ve qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı, 328 hasta sağlam insanlarnıñ skriningi neticesinde belli oldı.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda «SimSitiTrans» naqliye şirketiniñ işi toqtatılğan soñ aman-aman 400 Qırım sakini, çoqusı qırımtatarı, işsiz qalacaq.
Bu aqqında şirketniñ iyün 29-da, çarşenbe künü, Kremlge boysunğan Qırım mahkeme temsilcileriniñ Rusiye Federal hızmetiniñ qararına köre, «SimSitiTrans» mülküni müürlemege başlağandan soñ aydınlatılğan beyanatında aytıla.
«Qırımda dünyağa keldim, soñ sürgün etildim, mında qaytqan soñ qırımtatarlarğa işke kirmege ve Vatanda yer tapmağa yardım etmege tırışa edim. Bu istegim 2002 senesi muvafaqiyetli çıqtı, qorantam «SimSitiTrans» naqliye şirketini qurdı, anda ise bu künge qadar 400 adam çalışa edi, çoqusı qırımtatarı... Şimdi o çalışmaycaq, bunı añlamağa zor – bugün onıñ faaliyeti toqtatıldı, demek ki, anda çalışqan 400 insan soqqaqta qalacaq», – dep aytıla şirketniñ Baş müdiri, Qırım qamaçavı lideri Lenur İslâmovnıñ babası – Edem İslâmovnıñ beyanatında.
Soñki 14 yıl içinde ilk sefer «SimSitiTrans» avtobusları şeer ve şeerlerara seferlerge çıqmadı. Bu zaman içinde «SimSitiTrans» 127 mln yolcunı taşıdı, dep bildire Edem İslâmov.
«2008 senesi biz eñ yañı aletlernen donatılğan zemaneviy avtonaqliyat kompleksini qurdıq, anda üç ileri resurs qorçalağan tehnologiya leyhası yerine ketirildi... Er yıl şirket bücetke ve başqa fondlarğa 20 mln rubleden daa çoq para tölene. Çalışqan zamanımızdan berli şeer ve cumhuriyet akimiyetinen beraber bir çoq içtimaiy leyhanı kerçekleştirdik», – dep qayd ete şirketniñ Baş müdiri.
İyün 29-da, çarşenbe künü, Qırım qamaçavınıñ lideri Lenur İslâmovnen bağlanğan Qırımnıñ eñ büyük naqliye şirketi olğan «SimSitiTrans» işhanesiniñ işini blok ettiler. Şirket avtobusları marşrutlarğa çıqmadı.
Mahkeme temsilcileri Qırımda iyün 29-da işhaneniñ mülküni müürleyip faaliyetini toqtattı. «SimSitiTrans» şirketiniñ faaliyeti mahkeme tarafından 90 künge toqtatıldı.


text:
Bağçasaray mahkemesi Bağçasarayda qırımtatarlarda keçirilgen tintüvlerniñ şaatı olğan Osman Belâlovnı qanunsız kütleviy aktsiyada iştirak etmesi ile qabaatlap 10 biñ ruble para cezasını berdi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildirdi.
Qabaat tarafınıñ malümatına köre, 2016 senesi mayıs 12-de Bağçasaray sakinleri qırımtatarlarda keçirilgen tintüvlerden sebep «Salaçıq» qavehanesi yanında toplaşıp, qanunsız aktsiyanı keçirgenler. Tintüvler neticesinde Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalandı. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesi ile qabaatladılar.
Osman Belâlov qabaatını tanımayıp, sakinler vaqianı muzakere etmek içün toplaştı, bir de bir timsal ya da şiarları olmadı, videoğa köre, maşinalarnıñ areketine de keder etmediler, dep bildirgen edi.
«Toplaşuvnıñ başında bir sıra muracaat berdik, olarnı red etkenler. Tahmin etken edik. İş malümatlarını ögrenmeyip, şaatlarnıñ malümatını aydınlatmayım ve ögrenmeyip, şaatlarnı çağırma muracaatını bermege imkân bermeyip, mesleat odasına ketti. Bizni diñlep başını salladı ve 10 biñ ruble para cezasını berdi. Şikâyet arizasını bermek içün 10 künümiz bar. Mıtlaq şikâyet etecekmiz», – dep ayttı Belâlovnıñ imayecisi Lilâ Gemeci.
Berilgen malümatqa köre, al-azırda aynı sebepten qavehane saibi Marlen Asanov ve daa bir qaç insan, şu cümleden Enver Şerfiyevge memuriy ceza berildi. O, şikâyet arizasını berdi. Onı yanvar 24-de Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi baqacaqtır.
Mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirdi. Bağçasaraynıñ dört sakini terrorizm ile qabaatlanıp yaqalandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatarı Muhammed Mamutov «UMMA» Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ esabat-saylav toplaşuvında tekrar eki yılğa müfti muavini olaraq saylandı. Bunı Mamutov Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Meni ekinci kere sayladılar», – dedi o.
Mamutovnıñ qayd etkenine köre, o, müfti Said İsmagilov meşğul olğan vaqıtta onı temsil ete. Bundan ğayrı, Mamutov Zaporojye şeeri ve vilâyetinde «UMMA» UMDİ musulman cemiyetleriniñ işini idare ete.
«Regionımda iş yapam. Tek Zaporojye degil, vilâyette de. Melitopol ve Berdânsk», – dep ayttı Mamutov. İş maqsadı olaraq Berdânskta musulmanlar cemiyetini qurmaqnı köre.
Esabat-saylav toplaşuvınıñ rey berme aqqı olğan 23 iştirakçisinden 16 kişi Mamutovğa qoltuttı. Toplaşuvda «UMMA» UMDİ cemiyetleriniñ 32 vekili iştirak etti. Müfti olaraq tekrar Said İsmagilov saylandı.
32 yaşında Mamutov Qırım işğalinden evel köçken Zaporojyede «UMMA» UMDİ cemiyetiniñ imamı ola. O, Aqmescitteki «Seyit Settar» medresesini bitirgen edi, 2004 senesi Aqmescitteki Aliy hafız mektebinden mezun oldı, Urdunda arapça ögrenip, Quran-ı Kerim derslerini berme aqqını qazandı. Urdundan qaytqan soñ Hafız mektebinde ders bergen edi. Canköy rayonında imam olıp çalışqan. Qırımnıñ biznes institutında «halqara iqtisadiyat» zenaatını alğan.


text:
Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı Konstantin Zatulin, Rusiye işğal etilgen Qırımnıñ 1954 senesi Ukraina erkânına berilmesinen bağlı aktlarnı lâğu etmek kerek olğanını bayan etti.
«Sovetler Birliginiñ devamcısı olğan devletniñ qanun çıqarğan organı, 1954 senesiniñ aktalarınıñ lâğu etilmesinen bağlı qarar qabul etmek kerek, çünki bizler 2014 senesi birisiniñ toprağını çekip aldıq, birisiniñ deñizini çekip aldıq degen laflarnı eşitmekten bezdik», – dedi Zatulin «Qırım dostlarınıñ forumı» toplaşuvında.
Noyabrniñ 6-nda Yaltada «Qırım dostlarınıñ forumı» açıldı. Kreml nezaretindeki Rusiye Devlet Dumasındaki Qırım deputatı Mihail Şeremetniñ malümatına köre, yarımadağa 90 yaqın çetel musafiri kelgen.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırımda ve Aqyar şeerinde yarımadanıñ statusınen bağlı dünyada tanılmağan referendum olıp keçti, onıñ neticesi olaraq, Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti. Ukraina, Avropa Birligi, ABD bu rey berüvni tanımadı. Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Pütin Qırımnı Rusiyege «qoşulğanı» aqqında ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qazaqstannıñ eks-prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ kişi qızı Äliya Nazarbaevanıñ Facebook pen Instagram jelisindegi paraqşaları 13 qañtar keşkisin joğalıp ketti dep jazdı Ortalıq Aziya jañalıqtar qızmeti.
Ol osı küni tüske taman jelidegi paraqtarında elde narazılıq pen odan keyin bolğan dürbeleñ jaylı post jariyalağan edi. Nazarbaevanıñ jazbasınıñ astında jwrt negativ pikirler jaza bastağan.
Nazarbaeva postında bolğan jayttı "qayğılı oqiğa" dep, qaza tapqandardıñ otbasına köñil aytqan. Ol türli aymaqtan twrğındardıñ äkesin qoldap, habarlama jiberip jatqanın atap ötip, "moral'dıq qoldau üşin" alğıs bildirdi.
Keyin Qumash telegram-kanalı Äliya Nazarbaevanıñ paraqşasınıñ qazirgi jeri Birikken Arab ämirlikteri ekenin jazğan.
Qazaqstanda qañtardıñ basında swyıtılğan gaz bağası qımbattağan soñ bastalğan narazılıqtar şamamen bir aptağa sozıldı. Narazılıq kezinde jwrt prezidenttikten ketse de bilikke ıqpalın saqtap qalğan 81 jastağı Nazarbaevtan ornın bosatudı talap etip, "Şal, ket!" dep te ayğayladı.
Nazarbaev 28 jeltoqsannan beri jwrt aldına şıqpadı jäne eldegi jağdayğa qatıstı eşqanday pikir bildirmedi. Onıñ baspasöz hatşısı Nazarbaevtıñ Nwr-Swltanda ekenin, Qauipsizdik keñesi törağalığın qazirgi prezident Toqaevqa öz erkimen bergenin jazdı.
5 qañtarda Toqaev Qauipsizdik keñesi törağalığın öz qolına alğan edi.Ol eldegi narazılıq bastalğalı Nazarbaev jaylı bir ret ğana aytıp, "birinşi prezident twsındı tabıstı kompaniyalar men bay adamdar tobı payda boldı" dedi.
Qazaqstannıñ qazirgi prezidenti utilizaciya alımın jinaytın "Operator ROP" kompaniyasınıñ jwmısın toqtatudı bwyırdı. Bwl kompaniyanıñ Äliya Nazarbaevağa qatısı barı aytıladı.
Äliya Nazarbaeva Toqaevtıñ kompaniyanı jabu turalı sözine eşqanday pikir bildirmedi.
Nazarbaevtıñ ülken qızı Dariğa Nazarbaeva 12 qañtardağı mäjilis ornına qatıspadı. Kömekşisi jergilikti basılımdarğa onıñ "koronavirus jwqtırğanın" ayttı.
Elde jağday uşıqqan twsta Toqaev WQŞW-dan äskeri kömek swradı. Resey bastağan wyım Qazaqstanğa mıñdağan sarbaz jiberdi. WQŞW äskerileri 13 qañtardan bastap elden şığarıla bastadı.
Sarapşılar Toqaev şetelden äsker kirgizu arqılı elitaaralıq küreste biligin saqtap qaldı dep sanaydı.


text:
Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesiniñ qararı ile apiske alınğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametov sağlığı yaramağanından şikâyet ete. Bunı onı nezaret izolâtorında ziyaret etken advokat Edem Semedlâyev avgustnıñ 17-de bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, esli-başlı faalniñ alı fena.
«Yaramay yuqlağanını ayta, bugün iç yuqlamadı. Onı raatsızlağan bir şey bar. Yatqan kamerada gece ışıq yana. Bu sebepten yuqlap olamaydır ya da sağlığı fenalaşqanından», – dep tarif etti video muracaatında Semedlâyev.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Server Karametov uquq qoruyıcılarnıñ qaba yanaşqanını ve kezintige yalıñız bir saat ayırğanını şikâyet ete.
Server Karametov avgustnıñ 19-da aqşam saat 21:47-de azatlıqqa çıqmalı. Advokat, istegi olğan er kesni esli-başlı faalni kelip qarşılamağa çağırdı.
Avgustnıñ 8-de Aqmescitte Ahtem Çiygozğa destek bildirmek maqsadınen keçirilgen yalıñız başına bir piket devamında tutılğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qarşı eki memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «yalıñız başına piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi. 76 yaşında Karametov Parkinson hastalığına tutulğan insandır.
Avgustnıñ 9-da Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorjnıy mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Server Karametovğa 10 kün memuriy ceza tayin etken edi. Daa evel mahkeme onı Rusiye Memuriy cinayetler Kodeksiniñ 20.2 maddesine binaen qabaatlı dep tanıyaraq, oña 10 biñ ruble (tahminen 4200 grivna) miqdarında para cezası tayinlegen edi.
Amnesty International halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtı Rusiye akimiyetinden Server Karametovnı acele azat etmesini talap etti.


text:
Qırım musulmanları diniy idaresi qırımtatarlarnı Herson vilâyetinde teşkil etilecek arbiy teşkilâtlandıruvlarğa kirmemek ricası ile muracaatnı aşkâr etti. Muracaat metni QMDİ saytında peyda oldı.
«Musulman diniy erbapları qırımtatarlarğa muracaat etip, tariklerge qulaq asmamaq ve qırımtatar halqı er vaqıt başrışıqseverligi ile ayırılıp turğanını unutmamaq çağıra», – denile Müftiylikniñ saytında.
QMDİ şurası «bazı qırımtatarlarnıñ» vatandaşlarını küreşke celp etmek ve «Qırım cemiyetinde qarşılıqnı, milletlerara ziddiyet ve çatışmalarnı meydanğa ketirmek» ıntıluvları sebebinden qasevetini bildirdi.
Evel «Qırım vatandaşlıq qamaçavı» aktsiyasınıñ yetekçisi Lenur İslâmov Noman Çelebicihan adına qırımtatar göñülli batalyonnıñ teşkil etilecegi aqqında bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da bu ğayege qol tuttı.


text:
AQŞ Maliye nazirligi Qırımnıñ ilhaqı ve Moskvanıñ ihtimal ile Amerikadaki prezident saylavına qarışması içün Rusiyege tazyıq etmge ve şu cümleden qoşumça şahsiy sanktsiyalarnı tatbiq etmege devam etecek.
Bunı AQŞ Maliye nazirinñ muavini Sigal Mandelker Atlantik şurasında yapqan çıqışında bildirdi.
«Biz, toqtamayıp Ukrainadaki vaziyetni stabilsiz alğa ketirmege areket etkeni içün ve ayrıca Qırımnıñ işğali ve anda insan aqlarını muntazam surette bozğanı içün Rusiyege tazyıq etüv üzerinde diqqatımıznı topladıq. Ondan ğayrı AQŞ Maliye nazirliginiñ yanaşuvı Rusiyeniñ Amerikadaki saylavğa qarışqanına esaslana», – dedi o.
Ondan ğayrı Mandelker, AQŞ Maliye nazirligi tarafından daa evel neşir etilgen Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ etrafında bulunğan yüksek rutbeli siyasetçiler ve oligarhlar cedveli, kelecekteki sanktsion sıñırlavlarnıñ işlep çıqılması içün qullanılacaq, dep qayd etti.
Daa evel AQŞ Maliye nazirligi, servetleri ve akimiyetlerini, bildirilgenine köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile sıqı munasebette olğanları içün qazanğan 114 yüksek rutbeli siyaset erbabı ve 96 «oligarh»tan ibaret cedvelni neşir etti. Ondan ğayrı, cedvelniñ ilâvesi aqqında söz yürsetildi. Onıñ tafsilâtları belli degil.
Yanvar 30-da AQŞ Maliye naziri Stiven Mnuçin, Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnıñ azırlanğanını, ve muessisesiniñ olarnı yaqın bir qaç ay içinde ilân etecegini bildirdi.


text:
Ukrayinanıñ Qırıma prokuraturasınıñ sabıq hadimleri olğan dört qırımlı adliyeci devlet hainligi içün 15 yıl apis cezasına mahküm etile bile. Bunı Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ prokuraturası bildirdi.
"Qırım MC türlü rayonlarınıñ prokuraturalarında çalışqan 4 prokuror yarımadanıñ Rusiye Silâlı Quvetleri tarafından işğal etilgen soñ antına hiyanet etip işğalcilerge hızmet etip başlağanı belgiledi. Qabaatlanğanlar "Aqmescit rayonlarara tabiat qorçalav prokuraturasınıñ prokuror muavini", "Kezlev şeeinde prokuror yardımcısı", "Aq Şeyh rayon prokurorınıñ üyken yardımcısı" ve "Qurman rayonı prokuraturasınıñ prokurorı" vazifelerine tayin etildi", - dep yazıla bildirmede.
Bundan ğayrı, Ukrayina prokuraturasınıñ malümatına köre, qabaatlanğanlardan birisi soñra RF nezareti altında olğan Qurman rayon mahkemesinde mahkemeci vazifesine tayin etilgen.
Prokuratura olarnıñ adlarını bildirmey. Bizim ile qonuşqan ve bellisiz qalmağa istegen memur Ukrayina mahkemesine qabaatlar Artem Plaksin, Sergeya Romanov, Artem Konovalenko ve Kristinı Pikulağa (Los) dair berilgenini bildirdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ bildirgenine köre, Qırımda 2902 insan tibbiy közetüv altında buluna, bir künde 196 kişi daa qoşuldı. 66 insan hastahanede buluna.
Bu aqta o, aprelniñ 1-nde koronavirusnen bağlı operativ ştab toplaşuvında ayttı.
«Bugünki künde 2902 insan tibbiy közetüv altında buluna. Dinamik közetüv altında – 2826 insan. Bir künde 196 insan daa tibbiy közetüv altına alındı. 126 insan hastahaneden çıqtı. 56 insan hastahanede qala. Bir künde altı kişi ketirildi, dört kişi çıqarıldı. 13 insan observatorda qala», – dep bildirdi Çemodanov.
Aynı vaqıtta, Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ saytında berilgen malümatqa köre, yarımadada tibbiy közetüv altında 2905 kişi qala.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadşçor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayanıñ qayd etkenine köre, eki kişi özüni tecrit etüv rejimini bozğanı içün Kezlevge observatorğa mecburen yolladılar.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, Keriç köprüde gece blokpostlar qurulacaq. Onıñ fikirince, koronavirus tarqaluv telükesi bar olğanından karantin tedbirleri bir aftağa daa uzatılacaq.
Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirliginiñ martnıñ 31-nde bildirgenine köre, 2832 insan tibbiy közetüv altında buluna, 2758-i evde dinamik közetüv, 64 kişi hastahanede, 10 insan observatorlarda buluna.
Martnıñ 31-nde saba Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov koronavirus yuqunçına oğrağan ekinci yerli insan tasdıqlandı, dep bildirdi. Böylece, Qırımda 16 kişi qayd etildi. Olardan 14-ü kelgenlerde, ekisi – yerli. Aqyarda 5 kişi koronavirusnen hastalandı.
Martnıñ 31-nde Aqyar kirişlerinde blokpostlar quruldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
"Zombilar basıp aluın ğına küräse qaldı"
İspaniya xökümäte räise üzeneñ wazıyfada çaqta barlıq awırlıqlar belän oçraşuın belderde
İspaniya xökümäte räise Pedro Sançes “zombilar basıp aluın ğına küräse qaldı” dide. Ul ber kanalğa Ukraina krizisı häm şunnan son Rusiyägä qarata awır sankśiyälär säbäple başlanğan ênergetika problemaları turında interv’yu birde.
Sançes xökümäteneñ 2018nçe yılda wazıyfasına kereşüennän birle koronavirus kizüe, La Pal’ma yanartawı atuı, Filomena qar buranı, maymıl çäçäge, 24nçe fevral’dä başlanğan Rusiyä-Ukraina suğışı kiterep çığarğan iq’tisadi awırlıqlar belän köräşergä mäcbür buluın söyläde. İspaniyä xökümäte räise süzlärenä “Zombi basıp aluın ğına küräse qaldı” dip östäde.
Sançes xökümäteneñ xalıqtan alınğan anketalarda tübän bilgelär aluı belän bäyle sorawğa cawap itep, xalıqnıñ ömetsezlegen häm açuın añlawların, soraştıru näticälären üzgärtü öçen êşçänlek alıp baruların citkerde.


text:
Daniya mäçetenä höcüm
Mäçet diwarına İslamofobik süzlär yazıldı
Daniyada Diyanät waqıfı tüşäme astında êşçänlek kürsätüçe mäçetkä İslamofobik höcüm oyıştırıldı.
Höcüm Daniya-Germaniya çigenä 30 çaqrımda bulğan Aabenraa cämiğına yasaldı.
Koronavirus çaraları arqasında öleşçä yabıq bulğan häm comğa namazları uqılmağan cämiğ diwarına Qor’än-i Kärimne mısqıllawçı süzlär yazıldı.
Poliŝiya mäs’älä belän bäyle tikşerü başlattı.
Diwardağı süzlär sörtelde, mäçetkä başqa zıyan kilmägän.
Bäyläneşle xäbärlär
Zelenskiy äsirlektän qotqarıluçılarğa büläklär tapşırdı
Rusiyädän äsir almaşu yulı belän qaytarılğan ğaskäri, poliśiyä häm mediśina xezmätkäre däwlät bülägenä iyä buldı
Rodos utrawında xärbi künegülär
Xalıqara kileşülär nigezendä älege utrawda xärbilär häm qorallar tıyıla


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescit şeeriniñ merkeziy rayon prokuraturası qırımlı faal Sergey Akimovnı Qırımda mayısnıñ 9-nda Ğalebe künü qayd etilgende "ekstremist faaliyeti ile küreş qanunlarınıñ bozuluvı qabul etilmeycegine" dair tenbiledi.
Rusiye prokuraturasınıñ malümatına köre, Akimov "mahsus operatsiyağa" narazılıq bildirip "yasaq etilgen tedbir" keçirmek niyetindedir.
Müessise, "qabaatlı şahıslar mesüliyetke celp etilecek", dep tenbiley.
Akimov tenbi vesiqasını Aqmescitniñ Rusiye prokurorı bergenini bildirdi. Bundan ğayrı, Akimov iç bir aktsiya keçirmeycegine dair senet yazğan.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Eger de halqara cemaatçılıq işğal etilgen Qırımda kütleviy ayırımlar ile bağlı vaziyetni tertipleşmek içün areket etmese, insan aqlarınıñ bozuluvı devam etecek, neticede ise yañı ziddiyetler peyda olacaq, dep tüşüne İnsan aqları boyunca Halqara Federatsiyanıñ (FIDH) prezident muavini Tolekan İsmailova.
Bu aqta oktâbr 9 künü aşkâr etilgen FIDH arizasında aytıla.
Mında şunı qayd eteler ki, Şarqiy Avropada Qırımnıñ işğali zamanından davalı statusı olğan beş subyekt sayılmaqta. Qırım Pridnestrovye, Cenübiy Osetiya, Abhaziya ve Nagornıy Karabahqa qoşuldı.
«Eger de birincisi Rusiye tarafından qanunsız sürette işğal etilgen olsa, diger dörtü halqara toplulığında tanılmağan öz başına ilân etilgen cumhuriyetler ola», – denile arizada.
FIDH, regionda şerikleri ile, vaziyetni ögrendi ve arizasında insan aqlarınıñ ciddiy bozuluvlarını qayd etti. FIDH zarar körgen regionlar bu bozuluvlar sebebinden mahkemege muracaat ete bilmegenini takbih ete.
«Eger de halqara cemaatçılıq işğal etilgen Qırımda kütleviy ayırımlar ile bağlı vaziyetni tertipleşmek içün areket etmese, insan aqlarınıñ bozuluvı devam etecek, neticede ise yañı ziddiyetler peyda olacaq em de diger territorial iddialarnıñ olması mümkün olur, Qırım ya Cenübiy Osetiya kibi, em de tek Şarqiy Avropada degil de, Orta Asiyada da», – dedi Tolekan İsmailova.
«OBSE, Avropa Şurası ve Avropa Birligi kibi halqara teşkilâtlar bu vaziyetlerge kerek olğanı qadar diqqat ayırmay ve tertipleşüv ketişatı da ilerilemey. Böyle etip, olar bu territoriyalarda insan aqlarınıñ bozuluvına ve yañı territorial davalarğa yol bere», – denile arizada.
Ukrainada insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca BMTnıñ soñ arizasında Qırımda vaziyetniñ kerginleşüvi ve köçip ketkenlerniñ sayısı artqanı aqqında bildirile edi. Hususiy basım qırımtatar halqınıñ vekillerine kösterile.
İnsan aqları boyunca BMT idaresi Qırım ve Rusiye akimiyetine qırımtatarlarnıñ qorquzuvını toqtatmağa ve yarımda sakinlerine esas aqlarını kefil etmege çağırdı.


text:
Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesi ukrain rejissöri Oleg Sentsovnıñ apis müddetini mayıs 11-ge qadar arttırdı.
Böylece, mahkeme Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti baş taqiqat idaresiniñ muracaatını qabul etti, – dep haber ete Radio Svoboda.
Oleg Sentsov 2014 senesi mayıs ayında Rusiye FSB hadimleri tarafından Qırımda yaqalanğan edi. Onı Aqmescit, Yalta ve Aqyarda teraktlarnıñ azırlanmasında qabaatlaylar. Sentsovnıñ adliyecisi SİZOda onı çekiştirgenlerini bildirgen edi. Rejissör qabaatını red ete. Bundan ğayrı, bu iş boyunca daa üç kişi yaqalandı.
Sentsovnıñ bir çoq işdeşi ve uquq qorçalayıcılar onı siyasiy mabus olaraq tanıp, onı azat etmege çağıralar. Olarnıñ fikirince, Sentsovğa qarşı qabaat sahte ola. Sentsov – Euromaydannıñ faal iştirakçisidir.


text:
Abdurahmanovnıñ qadını Elmiranı loqsaganeden çıqarğan künü, mayısnıñ 4-ünde, onı qırımtatar faalleri ve göñülliler qarşılay edi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Tevqif etilgen Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban UmerovRusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla. Keççe Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler. «Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti. (Süretler - "Qırım birdemligi")


text:
Rusiye politsiyası, martnıñ 20-nde kelgen Qırımnıñ İçki rayonındaki Savurçı köy camisini terk etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildire.
Cuma namazını qıldırğan imamdan yazma malümat alındı ve davanıñ ketişatı aqqında haber etecegini vade etkenler.
«Qırım birdemligi» köy sakininiñ aytqanlarına esaslanıp bildirgenine köre, politsiya hadimleri «Vicdan ve diniy birleşmelerniñ serbestligi» Federal qanunından «Missionerlik faaliyetini keçirüv nizamına» dair 24.2 maddeni oqudı.
Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ vekilleri vaziyetni şimdilik izaatlamadı. Rusiye quvetçileriniñ ziyaret sebepleri de belli degil. Qırım.Aqiqat, tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası aqmescitli imam Rasim Dervişevge qarşı memuriy dava açqan edi. Qararğa köre, o, cuma namazını qıldırıp ve vaaz etip qanunnı bozdı. Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi «qanunsız missionerlik faaliyeti» sebebinden Dervişevge 5 biñ ruble para cezasını berdi.


text:
Rostov-na-Donu (Rusiye) Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» imaye şaatları sorğuğa çekildi. Advokat Edem Semedlâyevniñ malümatına köre, tarihiy ilimler namzeti, Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ A.Krımskiy Şarqşınaslıq institutınıñ müdir muavini, üyken ilmiy hadimi Daniil Radivilov Qazan regionlarara ekspertiza merkezinde çalışqan Muhammed Zaripov keçirgen dinşınas ekspertizasını tenqit etip, «bir çoq hata olğanını» qayd etti.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
«Din adamları, peyğamberler, islâm alimleriniñ adlarını bilecek ekspert hatalarnı tüzetmedi, stenogramma kibi oqup berdi, onıñ dinşınas ekspertizasınıñ seviyesi belli», – dep bildirdi Semedlâyev mustaqil mütehassısnıñ aytqanlarını .
Advokatnıñ birleşmege bildirgenine köre, hulâsa cinaiy dava malümatlarına qoşuldı.
«Mahkeme bu ihtarlarğa emiyet berip, bu insanlarnıñ davalarında terrorizmnen bağlı bir şey olmağanını añlaycağına ümüt etemiz», – dep qayd etti o.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Tantanalı tedbirde Qırım separatistleriniñ lideri, Qırım Cumhuriyeti yolbaşçı vazifelerini eda etken Sergey Aksönov iştirak etti, dep bildire öz başına ilân etilgen Qırım akimiyetiniñ ruporı KİA haber agentligi.
Sergide Qırım tarihında qıyın müddetniñ cemaat ve siyasiy ayatınıñ adise-vaqialarını aks ettirgen 250 fotoresim taqdim etildi.
Sergide fotoressamlar ve adiy adamlarnıñ işleri bar. Sergide 2,5 biñ fotoresimden tek bir qısım numayış etile. Qalğanlarnı diskke yazıp, leyha iştirakçilerine taqdim etmege vade eteler.
Bundan ğayrı, ekspozitsiyada Kiyevdeki çatışmalarda iştirak etken Qırım «Berkutınıñ» eşyaları, bayraq ve risaleler taqdim etile.
Aksönovnıñ fikirince, sergi olıp keçken adise-vaqialarğa başqa taraftan baqıp, qıymet kesmege imkân bere.
«Teessuratlar duyğulı, o vaqialarnı hatırladım. Bugünki künde bu endi tarih sayıla, yahşı da bu vaqialarda qan tökülmedi, şu sebepten biz qırımlılarğa teşekkür bildiremiz», – Qırım işğalini köz ögüne alıp, qayd etti o.


text:
«Kreml siyasiy mabüsleriniñ tuvğanları birleşmesi» bildirgenine köre, Rusiyede tutulğan ukrainalılarnıñ ailelerine yardım etmek içün para toplamağa devam eteler. Bu aqta teşebbüsniñ Facebook saifesinde aytıla.
«Kreml siyasiy mabüsleriniñ imayesine ve aş ve ilâcnıñ 85%-ını topladıq, daa az qaldı», – dep aytıla haberde.
Faallerniñ malümatına köre, 138 biñ ğrıvnâdan ziyade toplandı.
ZMINA insan aqları merkeziniñ reisi Tatyana Peçonçik, Ukrainada Kreml reinelerine sistematik qoltutmaq içün siyasiy mabüsler qanunı tez vaqıtta qabul etilmeli, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ malümatına köre, Rusiye 70-ten ziyade ukrainalını qanunsız alda tuta. Olarnıñ arasına 2018 senesi noyabr ayında Qara deñiz yalısı yaqınlarında Rusiye tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı deñizci ve Donbastaki esirler kirmemekte.


text:
Arizada: «Biz aprel 21 künü halq imayesi azalarınıñ Ukraina bayrağını alıp taşlamaq maqsadında Meclis ofisine ve hadimlerine yapqan ücümini takbih etemiz. Biz qırımtatar halqı telükesiz şaraitlerde bulunvında şübelenemiz, çünki ücüm vaqtında Meclis binası yanında uq-qoruyıcılar bulunıp, riayet etmediler», – deñile.
Nazirlikte evelden de, qırım işğali başlağanınen qırımttarlarnıñ havfsılığınıñ temin etüvi meselesine ayırı diqqat ayırğanını bildirgen ediler. Soñki vaqialardan sebep, Türkiye tış işler nazirligi ücüm teşkilâtçıları ve eda eticilerini belgilemege talap ete.
Bunen beraber, vesiqada milliy lider Mustafa Cemilevge Qırımğa barıp kelmege yasaqqa nisbbeten fikirler bildirile: «Cemilev Vatanı Qırımğa kelgen vaqıtta ve qaytqanda rast kelgen qanunsız birleşmeler, yerli memurlarnıñ aqaretleyici arizaları, yarımadada tınçlıq, barışıqnı boza bile».
Bazar ertesi künü «halq imayesi» Mecliske ücüm etti ve ukrain bayrağını üzüp aldı.


text:
Şimaliy Kavkaz okrugı arbiy mahkemesi dekabrniñ 11-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca azırlıq oturışuvını yanvarniñ 10-na avuştırdı, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Oturışuv, qabaatlanğanlar Rostov-na-Donu şeerine ketirilmegenler içün avuştırıldı. Olar şimdilik Aqmescitniñ muvaqqat izolâtorında (SİZOsinda) bulunalar.
Oturışuv saat 11:00-ge tayin etildi ve qapalı şekilde ötkerilecek.
Dekabrniñ 4-nde Aqmescitte Rostov okrugınıñ arbiy mahkemesi, seyyar oturışuvında «Yaltadaki Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantları Muslim Aliyev, Emir-Useyin Kuku, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apis muddetlerini 2018 senesi mayısnıñ 27-sine qadar uzattı.
«Yalta altılığı»nıñ işi boyunca tahqiqat işleri bitirildi. Qabaatlanğanlarnı Rostov-na-Donu şeerine yollamaq içün azırlıqlar yapıla.
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir (Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq etilgen teşkilât) işi»niñ fiqurantları Arsen Cepparov ve Refat Alimov 2016 senesi aprelniñ 18-nde Qızıltaşta (Krasnokamenkada) tevqif etilgen soñ apiste bulunalar. Bu iş boyunca qabaatlanğanlarnıñ ilk dörtü 2016 senesi fevralniñ 11-nde tevqif etildi. Bular: İnsan aqları boyunca alâqa grubunıñ azası Emir-Useyin Kuku, qurucılar olaraq çalışqan Aluşta sakini Muslim Aliyev ile Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov ve Yaltada yaşağan çeçek satıcısı Vadim Siruk.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Qurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd ete.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
NASREDDİN OCA VE PADİŞA
Yaş padişanıñ biri ilân bere: kim de meni, yalan aytıp aldatıp olsa, oña 40 qopqa altın beririm, –
dey.
Bu ilânnı eşitken yalancınıñ biri padişağa kelip şöyle dey:
– Bu yıl bostanımda bir qarpız östi, keskende pıçağım onıñ içine tüşip ketti. Men atqa minip, bir
kün qarpıznıñ içinde dolandım, amma pıçağımnı tapalmadım.
Padişa bunıñ yalan olğanını bilse de:
– E-e… olucıdır, – dep cevaplana.
Yalancılardan biri daa bostanında 40 arşın boyunda, 40 arşın eninde bir hıyar östürip, ondan
köpür yapqanını ayta.
Padişa buña da:
– Olucı şeydir, – dep cevaplana.
Bu ilânnı Nasreddin ocanıñ apayı eşitken.
– Er kes seni azırcevap, aqıllı saya. Qana baqayım, bar padişanı aldat da, 40 qopqa altın qazanıp
kel, dey aqayına.
– Ey apay, öyle yalanlarğa inanmağan ahmaqqa, daa nasıl yalan aytmaq mümkün?
Lâkin apayı, onıñ yaqasını boşamay.
Nasreddin oca biraz tüşüngen soñ:
– Yahşı, 40 qopqa olmasa da, eki qopqa altın alıp kelirim, – dey de eki dane boş qopqanı alıp,
padişanıñ sarayına bara.
– Ne keldiñ, yalan aytmağamı? – dep soray padişa ondan.
– Yoq, padişam, – dey oca, – rametli babañız bıltır, menden borcğa, mına bu qopqalarnen eki
qopqa altın alğan edi. Eger mümkün olsa, babañıznıñ borcunı bermez ekensiñizmi?
Yaş padişa eger ocanıñ aytqanına yalan dese, 40 qopqa altın bermek kerek olacağını tüşünip
“olucıdır” dey de, eki qopqa altın berip, Nasreddin ocanı saraydan ozğara.


text:
Rusiye ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri ve üyken prokuror Valentin Çuprina qırımlı advokat Emil Kürbedinovğa tenbi vesiqasını berdi. Bu aqta advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bugün (noyabrniñ 6-nda – QA) olar Aqmescitteki ofisimizge sürip kirdi ve Emil Kürbedinovğa tenbi kâğıtını berdi. Oktâbrniñ 27-nde bunıñ kibi kâğıt «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvında maña, Lilâ Gemecige (advokat – QA), Dilâver Memetovğa («Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı – QA) berilgen edi», – dedi Semedlâyev.
Oktâbrniñ 27-nde «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvında Rusiye uquq qoruyıcıları advokat Edem Semedlâyev, uquqçı Lilâ Gemeci ve «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı Dilâver Memetovnı ekstremizm ve terrorizm qanunlarınıñ bozulmaması aqqında tenbiyelegen edi.
Aqmescitte «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvına oktâbrniñ 27-nde Rusiye prokuraturasınıñ hadimleri, maskalı insanlar ve politsiya hadimleri sürip kirdi.
Prokuratura hadimleri «Qırım birdemliginiñ» koordinatorlarından biri, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ oğlu Dilâver Memetov ve qırımlı uquqçı Lilâ Gemeci içün kelgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımda uquq qoruyıcılar Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı kene sorğuğa alıp kettiler. Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, bunı qırımtatar milliy areketiniñ faali, Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev cuma künü, aprel 24-te, Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı vaqtında Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl taqiqat komitetine sorğuğa alıp ketirildi», – dep yazdı Smedlâyev.
Nariman Celâlnıñ bu sorğusı birinci degil.
Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, 2015 senesi mart ayınıñ soñunda Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ idaresinde Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ birinci sorğusı keçirilgen edi. Onı 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken adise-vaqialar ile bağlı cinaiy iş çerçivesinde sorğuğa çekken ediler. Sorğudan soñ Celâlnıñ evinde uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri tintüvni keçirdiler.
Onı 2014 senesi fevral 26-da muhtariyetniñ parlamenti yanında olıp keçken çoq biñli miting ile bağlı cinaiy işniñ taqiqatı çerçivesinde malümat bermesi içün çağırğan edi.
Bu kün Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.


text:
Aqmescitte Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ medeniyet naziriniñ muavini İsmet Zaatov «1941-1944 seneleri işğalci matbuat vastalarında ve arhiv malümatlarında qırımtatar sana sanaatı» kitabını taqdim ettiler.
Bunı cumaaqşamı künü, oktâbr 8-de, nazirlikniñ matbuat hızmeti bildirdi.
İsmet Zaatov – felsefe ilimler doktorı, 1998-2000 seneleri İsmail Gasprinskiy adına Cumhuriyet qırımtatar kitaphanesiniñ qırımtatar sanaatı müzeyiniñ reberi, 2000-2002 ss – Cumhuriyet qırımtatar müzeyiniñ müdiri, 2002 senesinden 2011 senesi oktâbr ayına qadar – QMC medeniyet naziriniñ muavini.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı olaraq ilân etti.


text:
Sudaqta ocalarnı mecburiy tibbiy komissiyanı öz esabına keçmege zorlaylar, – dedi Qırım Devlet şurasınıñ tasil, ilim, yaşlar siyaseti ve sport boyunca komitetiniñ toplaşuvında reisi Vladimir Bobkov. Onıñ sözlerine köre, tibbiy komissiya fiyatı – 3 biñ ruble etrafında, dep yaza Krıminform.
Cumhuriyet tasil naziriniñ muavini Oksana Krasnikova şunı bildirdi ki, tibbiy komissiya yalıñız ocalar içün degil de, studentler içün de mecburiy ola eken.
«Sağlıq saqlav nazirligine muracaatta bulundıq, amma ne menfiy, ne müsbet cevapnı alalmadıq», – dey o.
Toplaşuvda malüm olğanına köre, ocalarnıñ tibbiy komissiyadan keçmesine para belediye teşkilâtlarınıñ bücetlerinden ayırılmalı, Sudaqta bunı yapmadılar.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye ordusı iyünniñ 23-nde Mıkolayıvge raketa darbesini endirdi, neticede bir insan yaralandı, dep haber ete Odesa şeer şurası «Yug» Ukraina operativ komandanlığınıñ malümatına esaslanıp.
Berilgen malümatqa köre, qanatlı raketalar Odesa vilâyetine de atıldı, olarnı ava mudafaa küçleri yoq etti.
«Mıkolayıv işğal etilgen Herson vilâyetinden üç qanatlı raketadan ücümge oğradı. Şeerniñ sanayı ve içtimaiy infrastrukturası zarar kördi, bir vatandaş yaralandı, tafsilâtlı malümat alına. Odesa vilâyetine daa eki qanatlı raketa ücüm etti, ava mudafaası olarnı yoq etti», – dep aytıla şeer şurasınıñ Telegramında.
Mıkolayıv şeer yolbaşçısı Oleksandr Senkeviç bugün şeerde «küçlü» patlavlar eşitile, dep bildirdi.
Rusiye ordusı Mıkolayıv vilâyetine aman-aman er kün ateş aça, yasaqlanğan silâ qullanıla.
İyuniñ 22-nde yedi Rusiye raketası Mıkolayıvge ücüm etti, üç insan yaralandı.
Mıkolayıvnıñ şeer yolbaşçısı Oleksandr Senkeviç bildirgenine köre, cebe Mıkolayıvden 20-30 km – Rusiye ordusı Herson vilâyetine yaqın şeer rayonlarına ateş aça.
İyünniñ 12-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye büyük ücüm kerçekleştirgeninden 2606 Rusiye qanatlı raketası Ukrainağa ücüm etti.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ tahminen 30 veteranı Aqmescit merkezindeki Qırımnıñ Rusiye ükümeti binasına keldi. «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi canlı yayın yapa.
Nazirler şurasınıñ binası ögüne Rusiye politsiyası keldi.
Qırımtatarlar Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnen körüşmege istey. Olarnıñ aytqanına köre, Aksenov qırımtatar halqını terrorizmde qabaatladı.
«Çıqmasını talap etemiz, Aqmescitte degil ise, bir saat içinde kelmesini beklemege azırmız», – dep ayttı iştirakçilerden biri.
Laf Aksenovnıñ Facebookta yazğanları aqqında kete. O, «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca musulmanlarnıñ tutulmasını izaatladı. FSB areketlerini «terrorizm ve ekstremizm ile küreş» dep adlandırdı.
Veteranlarnıñ yanına Qırımnıñ Milletlerara munasebetler işleri devlet komitetiniñ yolbaşçısı Albert Kangiyev çıqtı. O, odasına keçip, bütün meselelerni laf etmege teklif etti.
«Laf eteyik, ne yapacaqmız, dep qarar alayıq», – dedi Kangiyev.
Milliy areket iştirakçileri Sergey Aksenovnen laf etmege istey, dep israr ete.
Aynı vaqıtta Qırımnıñ Nazirler şurasında qurucılıq saasınen bağlı toplaşuv başlandı, Aksenov iştirak ete.
İyülniñ 8-nde qırımtatar milliy areketiniñ veteranları Nazirler Şurası binasına kelip, Aksenovnen körüşmege istegenini endi bildirgen edi. Başta Qırım ükümetiniñ apparat hadimi yanlarına çıqtı. Aksenovnıñ qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvler, tutuluvlar ve apiske aluvlarınen alâqası yoq, dep ayttı. Qırımnıñ Rusiye iç siyaseti, malümat ve bağ naziri Mihail Afanasyev de toplaşqanlarnıñ yanına çıqıp, Aksenov ükümet binasında degil, dep bildirdi.
İyülniñ 7-nde saba erte qırımlılarnıñ evlerinde tintüvler keçirildi: Emil Ziyadinov, İsmet İbragimov, Alim Sufyanov, Seyran Hayretdinov, Aleksandr Sizikov, Vadim Bektemirov, Zekirya Muratov ve Aluştada Dilâver Memetov. Memetov tintüv vaqtında evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler, dep bildire «Qırım birdemliginiñ» faalleri.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, mahsus hızmetniñ hadimleri Qırımda «Hizb ut-Tahrirni» teşkil etkeninden ve iştirak etkeninden şübheli sayılğan yedi insannı tuttı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi beyanatını derc etip, «qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen yañı qanunsız tintüvler ve tutuvlarnen bağlı narazılığını» bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukraina tarafı Ukrainadan Qırımğa yol alğan vatandaşlarına yarımadağa «Çonğar» kiriş noqtasından kirmemege tevsiye ete. Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmeti matbuat hızmetiniñ reberi Oleg Slobodân Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Qırım ile memuriy sıñırnı keçken vatandaşlarımıznıñ malümatına köre, rusiyelilerniñ kiriş noqtasında elektron sistema bozuldı, bu sebepten uquqiy resmiyleştirmesini talap etken ukrain nomeraları ile maşinalar ve yük maşinalarını almaylar», – dedi o.
«Biz, öz tarafından, yapacağımıznı yaptıq. Berdânsk çıqışında nezaret-kiriş noqtası tiklendi, vatandaşlarña Qırımnıñ diger kiriş noqtalarından faydalanmağa tevsiye etile», – dep qayd etti Slobodân.
2015 senesi iyün ayından itibaren Qırım ile memuriy sıñırnı keçüv qaideleri deñişti.
2014 senesi mart ayında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında formal, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı.
Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi. Bugünge qadar qıtaiy Ukrainanıñ Qırım ile «sıñırında» üç kiriş sıñır noqtası mevcut: «Perekop», «Armânsk» ve «Canköy», soñki ekisini Rusiyede halqara dep adlaylar.


text:
Hıdırlez – bereketlik bayramı bu sene 35-40 insannı topladı. Bu aqta Qırım ükümetiniñ saytında aytıla.
«Şimdilik Hıdırlez bayramına kelgen insanlarnıñ sayısı ayrette qaldıra. Al-azırda 35-40 biñ insan. Em de olar ep kelmekteler», – dey Qırım baş nazir muavini Ruslan Balbek.
Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bayram «Şaherezada» medeniy-eglenceli merkeziniñ meydanında keçirile (Bağçasaray rayonı, Aqmescit – Bağçasaray yolunıñ 25-nci kilometrinde).
Bu sene Hıdırlezge ilk sefer Qırımnıñ ve Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine kirgen qardaş cumhuriyetleriniñ bütün millet vekilleri qoşuldı, denile benatta.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Bağçasaray regional meclisiniñ toplaşuvında aprel 18-de Qırımnıñ şimdiki akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy bayramı Hıdırlez ile bağlı tedbirlerde iştirak etmemek qararı qabul etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aprel 26-da aydınlatılğan muracaatında Qırım akimiyeti Hıdırlez bayramını qırımtatar halqını bölmek içün qullana, – dep aytqan edi.
Keriçte bayram munasebeti ile tantanalı tedbirlerniñ keçirilmesini lâğu ettiler.
Türkiyede qırımtatar diaspora vekilleri bu sene Hıdırlez ve Tepreç adetiy baar bayramlarını qayd etmemek qarar aldılar.
Keçken sene qırımtatarlar halqınıñ baar bayramı – Hıdırlezniñ keçirilmesi lâğu etildi.


text:
Gece Kefede (Feodosiya) "Reno Logan" maşnasınıñ aydavcısı büyük süratta elektrik direkke uruldı.
Bunı Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
"Qaza yerinin etrafını birden signal işaretlerinen çektiler, maşnada akkumulâtornı söndürdiler. Aydavcını Kefe şeeriniñ №1 hastahanesine alıp kettiler", - denile müessiseniñ beyanatında.
FVN, yol areketine uymaq ve sürat rejiminden aşmamağa çağırttı.
İçki rayonında dekabrniñ 2-sinde aqşam Vortex Corda avtomobili, PRUE Hauf arabasınen MAN 23 maşnasınen çatışqanından sebep, Rusiye polisi teşkerüvni başladı.
Qırımda dekabrniñ 3-ne telükeli gidrometeorologik adiselerine dair furtuna ihtarı ilân etildi.
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ küç ve vastaları ava bozulğanı içün fevqulâde vaziyetler olacağına azırlıq köre.


text:
Qazaqstan öz özin elektr energiyasımen qanşalıqtı qamtamasız etedi?
2018 jıldıñ birinşi jartı jıldığınıñ qorıtındısı boyınşa, elimizde elektr energiyasın öndiru sağatına 54,8 milliard kilovatqa jetken. Bwl ötken jıldıñ osı kezeñimen salıstırğanda 7,4%-ğa köp. Energiya öndirisiniñ negizgi kölemi ädettegidey Pavlodar (respublika boyınşa öndiristiñ 42,9%-ı) jäne Qarağandı (12,7%) oblıstarına tiesili.
Soñğı statistikalıq mälimetterge süyensek, Qazaqstan boyınşa elektr energiyasın öndirudiñ 81,5%-ı jılu elektr stanciyalarına (ötken jılğa qarağanda 79,4%-ğa köp), 8,4%-ı gaz-turbina stanciyalarına (ötken jılğa qarağanda 8,2%-ğa köp), 9,7%-ı su elektr stanciyalarına (ötken jılı 12% boldı), 0,4%-ı jel (ötken jılğa qarağanda 0,3%-ğa köp) jäne 0,1%-ı Kün elektr stanciyalarına tiesili.
Qazirgi tañda Qazaqstan özin elektr energiyasımen 98,8%-ğa qamtamasız etip otır. Al eksport kölemi soñğı jıldarı 87,4%-ğa artqan. Mausım ayınıñ qorıtındısı boyınşa, bir jılda elektr energiyasınıñ tarifi twtınudıñ alğaşqı deñgeyinde elektr plitasın qoldanuşılar üşin 8,7%-ğa, elektr plitasın qoldanbaytındar üşin 14,2%-ğa ösken. Alğaşqıları üşin 100 kilovatt-sağat elektr energiyasınıñ qwnı 1231 teñge, ekinşi top üşin 1210 teñgeni qwrağan.


text:
Adise-vaqialar yerinde olmağan şaatlar, Moskvada qayd olğan ve operativ hadimlerge oşağan «tesadufiy keçkenler», E Merkezinden şaatlar. «Veciye Kaşka davasında» soñki künlerge qadar esli-başlı qırımtatar faalleriniñ para talap etkenlerini isbatlaycaq bir delil yoq edi. Fevralniñ 20-nde olıp keçken oturışuvdan soñ bazı şeyler añlaşıldı.
Yüksek sesli
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «para talap etken» esli-başlı dört qırımtatar cemaat faaline qarşı açılğan davanı baqmaqta. Olarnı Türkiye vatandaşından yedi biñ dollarnı talap etkenlerinde qabaatlaylar – bu para berilgende olarnı tutqan ekenler. Mabüslerniñ aytqanına köre, olar türkten qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkadan alğan borcunı qaytarmasını talap etken ediler. Veciye Kaşka endi bir şey aytıp olamaz – mabüsler tutulğanda o, can berdi.
Fevralniñ 20-nde olğan oturışuvda prokuratura qabaatlayıcı tarafnıñ şaatlarını sorğuğa çekip bitirdi. Lâkin Yusuf Aytannıñ (Türkiye vatandaşı) borc almaqnen beraber para hırsızlağanını tasdıqlağan Veciye Kaşkanıñ soy-sopları sorğuğa çekilmedi. Diger şaatlar ise yañı bir şey aytmadı. Mahkemede sorğuğa çekilgen Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri ve şaatlar FSB hadimleriniñ türkke işaretlengen para bergenini, mabüslerniñ tutulğanını ve tintüvlerni kördi. Mında para talap etilüvnen bağlı bir şey olmadı.
Soñki vaqıtqa qadar tahqiqat şaat Yuriy Baranovnıñ malümatını «bahşış» olaraq saqladı kibi fikirler bar edi – o, mabüslerni tanıy, olar tutulğan künü onıñ evi de tintilgen edi. Mahkemege kelmedi – İç işler nazirliginiñ malümatına köre, Kyivge köçti. Mahkemede seslendirilgen malümatqa köre, o, mahküm etilgenlerniñ yanına şarqiy tış qıyafeti olğan Yusuf adlı kişi kelgenini körgen edi. Onıñnen sert ve yüksek sesli bir laqırdı oldı, şu sebepten Baranov uzaqlaşıp, ne aqta laf etkenlerini eşitmedi.
«Kelin bedeli»
Oturışuvda prokuror zarar körgen Yusuf Aytannıñ şaatlığını onı mahkemege çağırmayıp seslendirmek içün kene izin almağa tırıştı. Bundan evel Aytan esnas iştirakçilerine Rusiyeni terk etkenini bildirdi, amma İç işler nazirliginiñ malümatına köre, çetel vatandaşı Krasnodar ülkesinde buluna. Prokuror şaatlıqnı onı mahkemege ketirmeyip seslendirmege acet olmağanını tanıdı, sorğu ise başqa künge avuştırıldı.
Mahkeme oturışuvında seslendirilgen beyanatta fikirleriniñ esas manası añlaşıla. Yusuf Aytannıñ uquq qoruyıcı organlarına bildirgenine köre, o, belli bir müddet Aliye Kaşka (Veciye Kaşkanıñ torunı) ile beraber Qarasuvbazar rayonında yaşadı, amma ondan ketmege qarar berdi, «çünki o, oña sadıq degil edi». Bundan soñra oña Aliyeniñ babası Ali Kaşka telefon etip, qızınıñ namusına keçkeni içün yedi biñ dollar tazminat ödemesini talap etken eken. Belli bir müddetten soñ, Yusuf Aytannıñ aytqanına köre, onı körüşüvge davet etkenler, anda bir qaç esli-başlı er kişi (şimdiki mabüsler) para tölemesini talap etip, aks alda «ceza ve Türkiyege sürgünlik» olacaq, dep qorquzğan ekenler.
Daa soñra mahkemede seslendirilgen vesiqalarğa köre, qorantanıñ işlerinen Federal telükesizlik hızmeti meraqlandı. Asılında, «para talap etüv» maddesi boyunca cinayetler FSB hadimleriniñ meraqını celp etmey. Olarnıñ davadaki iştiraki dört esli-başlı faalniñ tutuluvınıñ kerçek sebeplerinden şübhelenmege daa bir sebep ola.
Gizli diñlevlerniñ neticelerine köre
Qadı dava malümatlarını ögrenip, operativ-qıdıruv tedbirleri vaqtında qayd etilgen mabüslerniñ subetlerini baqtı. Olarnıñ arasında yedi ya da sekiz kün evelsi Asan Çapuhnıñ diñlengen cep telefonı lafları bar edi. Stenogrammalarnıñ mündericesi oturışuvda seslendirilmedi, delillerni tedqiq etüv nizamı kene bozuldı. Amma qadı Belousov advokatlarğa kerek olsa seslendirilecek yerlerni aytmağa teklif etti. İmaye böyle bir ihtiyac körmedi. Dava malümatlarını ögrengen qadınıñ masasında nevbetteki vesiqa o stenogrammalarnıñ mahkeme-lingvistik ekspertiza hulâsası oldı. Ekspertiza hulâsasına köre, laf eki kere para berüv aqqında kete. Ne içündir birinci kere qartana içün dam töşemesi qurucılıq işleriniñ ödevi, ekinci kere ise «Qırımda raat yaşamaq içün imkân» aqqında aytıla. Ekspertlerniñ umumiy hulâsası – laqırdıda ağzaviy telüke alâmetleri bar.
Advokatlar bu vesiqağa qulaq asmadı. Amma qabaatlayıcı tarafnıñ taqdim etken delilleri arasında bu doğru ve qandırıcı isbat sayıla bilecek yekâne delildir. Mahkeme oturışuvından soñ Asan Çapuhnıñ menfaatlarını temsil etken advokat Ayder Azamatov onıñ müvekkili tarafından zarar körgen kişige bir de bir qorqutuv olmağan edi, dep bildirdi.
«Dava malümatlarında Aytan Yusufqa nisbeten bir de bir qorqutuv körmedik. Belki, laf çatışmaları oldı. O, belli bir vaqıtta kelmege vade etti, kelmedi – bu esli-başlı adamlar, o, ise yaş ve qartlarnı aldata – bu açuvlandırdı. «Biz seni taparmız», «seni çekiştirecekmiz», «seni azaplarğa oğratacaqmız ve bu paranı keri bereceksiñ» kibi bir şey olmadı», – dedi advokat.


text:
Bazarertesi künü, oktâbrniñ 2-de, Aqmescit rayonınıñ Yaşlıq (Molodejnoye) qasabasında qırımlı Renat Suleymanovnıñ evinde maskalı insanlar tintüv keçirdi. Bunı advokat Edem Semedlâyev Facebookta haber ete.
Advokatnıñ aytqanına köre, Suleymanov belli olmağan nomeralı maşina ile belli olmağan yerge alıp ketildi.
«İnsanlarnıñ betlerinde maskalar, maşinalarnıñ nomeraları gizlengen, onı kim ve qayda alıp ketkeni belli degil. Renat Paralamovnen olğanı kibi olmasından qorqam», – dep ayttı o video muracaatında.
Semedlâyev Suleymanov alıp ketirilgen maşinanıñ artından kete.
Rusiye uquq qoruyıcı qurulışları bunıñnen bağlı bir malümat bermey.
Sentâbrniñ 13-de saba Qırımnıñ Seitler qasabasında yaşağan qırımlı Renat Paralamovnıñ evinde küç idaresiniñ hadimleri «tedqiqat ve taqiqat areketleri» dep adlandırğan tintüv ötkergen edi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ tahminlerine köre, «teşkerüv» Paralamovnıñ diniy saadaki faalliyetinen bağlıdır. Şaatlarnıñ aytqanlarına köre, maska kiygen ve urbasından kim ekenligi belgisiz olğan şahıslar Parlamovnı belli olmağan tarafqa alıp ketken. Keççe belli olğanı kibi, olar onıñ kitap ve notebookını çekip alğanlar.Paralamov sentâbrniñ 14-de kündüz soy-soplarınen bağlandı. O, Aqmescit avtovokzalında tapıldı. Paralamov «kim olğanı belli olmağan insanlar oña azap çektirgenini, başına çuval kiydirgenini, tok qullanılğanını» tarif etti.
Qırım yarımadası Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ, yarımadada FSB tarafından muntazam surette jurnalistler, failler, cemaatçılar tintile ve sorğuğa keçile. Uquq qorçalayıcılar bunı «uyğunsız fikirlerge qarşı kureş» kibi tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Orta-Şığıs qauipsizdik konferenciyası Qıtay ortalıq qalasında ötti. Halıqaralıq konferenciyanıñ aşıluı kezinde Qıtay şeneunikteri AQŞ-tıñ Orta-Şığıs s..
Europalıq parlament Ursula fon der Lyayen bastağan Europalıq Komissiyanıñ jaña qwramın bekitti. Bwl turalı Deutsche Welle habarladı. Resmi wsınılğan q..
«Almatımetroqwrılıs» kompaniyası direktorlar keñesiniñ törağası Qayrat Reimov küdikti retinde wstaldı. 27 qaraşa küni Almatıda ötken baspasöz konfere..
Germaniya kancleri Angela Merkel' keşe, 27 qaraşada Europa elderin Qıtayğa jäne kelesi jılı iske qosılatın 5G baylanıs jelisi turalı ortaq wstanımğa ş..
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Gonkongtağı demokratiya jäne adam qwqığı turalı zañğa qol qoydı. Bwl turalı Aq üydiñ baspasöz qızmeti habarladı. Osığan d..