text:
Yevropa Berlegeneñ tışqı eşlär ministırları düşämbedä Luxembourgta ütkärgän oçraşuda ,18yıl elek Liviägä quyılğan iqtisadi çikläwlär şulsanda qoral embargosın köçtän çığarırğa qarar birde.Moña Tripolinıñ ütkän yıl azağında küpläp üterü qoralları programmasınnan wazkiçüe säbäp bulsa da ,Berlek räsmiläreneñ Liviäne legal bulmağan imigrantlarğa qarşı köräştä qatnaştıru teläge andıy qarar çığaruda töp faktorlardan berse buldı. Läkin Yevropa Berlege tışqı eşlär ministırları AQŞnıñ basımına qaramastan QItayğa quyılğan qoral embargosın köçtän çığaru turında kileşä almadı.
Liviägä quyılğan sanksiälär häm qoral embargosın beterü turındağı qarar, Yevropa Berlege häm AQŞnıñ rol uynağan ozın protsesnıñ azağı bulıp tora. Düşämbedä Britaniä tışqı eşlär ministırı J.Straw bolay dip äytte(audio)
Yevropa Berlege tışqı eşlär ministırları äle genä Berlekneñ Liviägä quyğan qoral embargosın tulısınça köçtän çığaru turında kileşte.Bu qarar Liviäneñ bez sorağança küpläp üterü qoralları programmasınnan tulısınça wazkiçüen raslağannan soñ qabul itelde.
Qoral mäsäläse ütkän yıl azağında başlıça AQŞ mäşğül bulıp xäl qılınğan berden ber mäsälä tügel. Liviä 2003nçe yılda AQŞ häm Britaniä belän kileşep , 1988nçe yılda Şotlandiädä bärep töşergän oçqıç öçen cawaplılıqnı üz östenä aldı.Şunnan soñ ber ay ütkäç BMO İminlek Şurası Tripoligä 1992-nçe yılda quyğan iqtisadi çikläwlärne köçtän çığardı. Diplomatlar äytüençä ,Berlek ministırları düşämbedä BMO qararına kileşle xäräkät itep ekonomik sanksiälärne beterde.Liviä Germaniädge diskotekadağı şartlaw öçen dä cawaplılıqnı alıp, Berlin belän kileşte.Mondıy adımnar atlanğannan soñ T.Blair Tripoligä bardı. M.Qaddafi Brüsseldä qunaq bulıp kitte. İyün ayında AQŞ Liviä belän diplomatik mönäsäbätlären torğızdı.Berlekneñ urınınnan kitäçäk tışqı mäsälälär komisarı Chris Patten süzlärençä(audio)
Minemçä Liviä xalıqara cämäğätçelek belän xezmättäşlekne nıq yaxşırttı.Ütkändä bulğan däxşätle insidentlar nixäyät çişelep , yabıldı. Min Liviä belän yaxşıraq mönäsäbätlär urnaştıru öçen waqıt citkän dip ömed itäm.
Sanksiälärne köçtän çığaruda başqa strategik uylar da rol uynadı älbättä. Liviä Tönyaq Afrikada Berlekneñ Barselona prosesı dip atalğan yardäm programmasına imza quyğan berdänber il .Berlek räsmiläre Tripolinı bik teläp aldılar. Bu programma, AQŞnıñ kiñräk yaqın könçığışta demokratiä urnaştıru inisiativasına bik oşıy. İtaliağa ireşüne mäqsat itep quyğan legal bulmağan meñnärçä imigrant ay sayın Liviädän ütä . Tripoli bu eştä xezmättäşlek itsä moxacirlarnı tuqtatıp bulaçaq. Şunlıqtan İtalia qoral embargosın beterü öçen nıq tırıştı.Rim Liviägä legal bulmağan imigrantlarnı kontrol itü öçen yar saqçı korapları häm başqa cihazlar satu belän qızıqsına .100meñ moxacir Liviä lagerlarında yäşi dip xabär itelä.Qayberäwlär Liviägä quyılğan qoral embargosın beterü, bälkim dä Liviädä ülem cazasına xökem itelgän 5 bolğar medsistarnı qotqaruda etärgeç bulır dip ömed itä. Medsestralar 100lärçä liviä balasına belä torıp spid yoqtıruda ğäyeplänä. Xoquq yaqlaw törkemnäre Liviä xastaxanä häm klinikalarında naçar, imin bulmağan praktikaların yäşerü öçen sestralarnı qullana digän qaraşta.Brükseldağı räsmilär embargonı beterü Qaddafigä qarağanda İtalian xökümäte öçen aşığıçraq eş ide dip söyli. Liviägä quyılğan sanksiälärne köçtä çığaru turında kileşkän Berlek ministırları, bloknıñ 15yıl elek Qıtayğa qoral satuğa quyğan çikläwlärne köçtän çağaruda kileşä almadı.Fransiä bu eştä citäkçelek itsä dä Berlekneñ älege prezidentı Gollandiänıñ tışqı eşlär minsitırı Ben Bot Luxembourgta jurnalistlarğa bu mäsälädä konsensusqa ireşü öçen kübräk waqıt kiräk digän.AQŞ Qıtayğa quyılğan qoral embargosın köçtän çığaru Könçığış Aziädä totrıqlılıqnı zäğiflätä ala häm anda keşe xoquqların yaxşırtu tırışlıqlarına zian kiterä ala dip belderep kilä. Britaniä, Şwedsiä, Daniä häm Berlekneñ könçığış Yevropa äzğaları da bu fikerne urtaqlaşa
färidä xämit


c: text/html

text:
Matvienkoga höcüm äzerlängänme?
Ber atnalap elek televideniedä, matbuğatta şähär gubernatorı Valentina Matvienkoga höcüm äzerläwçelär qulğa alındı digän xäbär bulğan ide.Totqarlanuçılarnı başta Leningrad ölkäsendä yäşäwçe möselmannar digän idelär.Kiçä "Rosbalt.ru" da "V poquşenii na Matvienko obvinyayutsya tatarı-islamistı"digän material çıqtı.İmeş, Valentina Matvienkoga höcüm äzerläwçelär -26-27 yäşlär tiräsendäge ike tatar yegete, Peterburgta küptän töplängännär, üzlären xaq möselmannar dip sanağannar,mäçetkä , anda çın islam yuq dip, siräk yörgännär, şähärdäge möselman oyışmalarınıñ bersen saylap, şunda yörgännär. Xäzer alar FSB izolyatorında.Alarnı äti-äniläre yortınnan yıraq tügel urında totqarlağanda yegetlärneñ üzläre belän granatalar häm plastit bulğan, imeş.FSB xezmätkärläre yegetlär artınnan küptän küzätkän bulğannar, çönki yegetlärneñ berse, tanışları belän söyläşkändä, gubernatornı şartlatu turında süz ıçqındırğan di.
Peterburg möselmannarı bu xaqta ni uylıy ikän?
Rinat Väliev : Matvienko möselmannarğa ber naçarlıq ta eşlämäde,möselmannarnıñ Matvienkoda eşe yuq, bigräk tä ölkä möselmannarınıñ.Annan kem inde uramda kesäsenä granata salıp yöri? Bu -prezident saylawları aldınnan oyıştırılğan ber aksiä ğına.Min moña ışanmıym.
Yäş yeget Timur da şundıy uq fikerdä.Dagstannan kilgän möselman keşese dä:" Bernindi dä höcüm äzerlänmägän. Däwlät çinovnikları üzläre dä ele ber närsä, äle ikençe närsä söylilär.
Peterburg cämiğ mäçeteneñ imam-xatibı yärdämçese Rawil Pançeev bu xäbärgä kommentariy birüdän baş tarttı:"Bezgä berkem dä möräcäğät itmäde, östäp berni dä äytä almıym. Mäçetkä yöremägäç, alarnı niçek möselman yäki islamist dip äytep bula", - dide Rawil Pançeev.
Gölzadä Kamalova, Sankt-Peterburg

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Bügen Ukraina, Belorusiä, Moldova häm Rusiädä, Çernobıl atom elektrstansiäsendäge qazanıñ 18 yıllığına bağışlanğan mätäm çaraları ütte. Mäskäwdä Federal atom xezmäten tikşerü binası yanında, Greenpeace ekologiä oyışması piket ütkärde. Alar, bügenge könneñ iminlek qäğidälärenä turı kilmi torğan reaktor tözeleşlären tuqtawnı taläp itte. 1986 yılda, Çernobıl atom elektrstansiäseneñ dürtençe bloğında şartlaw näticäsendä, öç million keşe yäşägän cirlär nurlanış belän zararlandı. Ul qaza eşendä qatnaşqan yözlärçä keşe hälaq buldı, meñnärçäse awıru bulıp qaldı.


text:
Qazaxstan prezidentı ähämiätle räsmi säfär belän Britaniägä kilde
Qazaxstan prezidentı Nursoltan Nazarbaev düşämbedä 3 könlek räsmi säfär belän Britaniägä kilde. Anıñ premier-ministr Tony Blair, patşabikä Elizabeth, başqa räsmilär belän oşraşuı qaralğan. Söyläşülärdä iqtisad, investitsiä mäsäläläre töp urın alır dip kötelä. Ämmä Qazaxstan öçen bu säfärneñ säyäsi ähämiäte dä bar.
"Bezneñ kiñäşçelär citärlek, tegennän dä, monnan da, Könbatıştan da, okean artınnan da, bezgä niçek yäşärgä, eşlärgä öyrätälär. Citte, Qazaxstan yärdämgä moxtac tügel, närsä eşlärgä kirägen üzebez beläbez. Iştan balaqların sızğanıp kiñäş artınnan çabası yuq" dide Qazaxstan prezidentı.
Üz öyeñdä, cirle maqsatlardan çığıp ni äytelmäs. Şuşı süzlärdän soñ 10 kön ütügä, Nursoltan äfände, balaqların sızğanıp tormıy ğına, räsmi säfär belän Britaniägä kilde.
Küzätüçelär bu säfärne ike taraf öçen dä bik ähämiätle dip bäyäli. London öçen anıñ ähämiäte, älbättä, energiä belän bäyle:
"Energiä iminlege mäsäläse iğtibar üzägendä torğan bu könnärdä älege säfär bik urınlı. Yewropa Berlegendä dä ozaq waqıt gel ber Rusiägä genä tayanu borçular uyata" di Britan Sänäğäte Konfederatsiäse wäkile Pauline Shearman.
Qazaxstan, kiläçäktä Britaniä häm dä Yewropanı alternativ yağulıq, neft häm gaz belän täemin iter, digän ömetlär bar. Säfärneñ bu yaqtan ähämiäten şul da kürsätä: Nazarbaevnıñ Londonda küp sanlı finans häm biznes wäkilläre belän oçraşuı qaralğan.
Qazaxstan öçen bu säfärneñ, iqtisadi yaqtan tış, säyäsi ähämiäte dä zur. 2009 yılda Astana Yewropada İminlek häm Xezmättäşlek oyşmasında räislekne üzenä alırğa cıyına.
"Qazaxstan bu räislekne bik teli. Prezident Könbatış illärenä barıp Qazaxstannıñ demokratiägä taba baruın, räis bulırğa layıqlı buluın kürsätergä tırışa" di Londondağı Economist İntelligence törkeme analitiğı Dafne Ter Sakarian.
Nazarbaev üze "bez Könbatış kiñäşenä moxtac tügel" disä dä, "Qazaxstannıñ texnologiä ölkäsendä ostalığı citep betmi. Neft çığarunı näticäleräk itü öçen alar çit il yärdämenä moxtac. Bu da säfärneñ ber maqsatı bula ala" di Global İnsight isemle xalıqara kiñäş şirkäte belgeçe Ralph Wiegert.
Premier Tony Blair, patşabikä Elizabeth''tan tış, Nazarbaev finans ministrı Gordon Brown belän dä oçraşa. Brown kiläse yılda Blair urının alır dip kötelä. Çärşämbedä Qazaxstan prezidentı London birjasına bara, London merı, şähärneñ finans häm biznes wäkilläre belän oçraşa.
Shearman süzlärençä, ike il arasında säwdä balansı üsä bara, yıl axırına milliard dollarğa citäçäk. Britaniäneñ Qazaxstanğa investitsiäläre 5-yarım milliard dollar çaması. Bu aqçanıñ zur öleşe energetika tarmağına salınğan. Yağni, xezmättäşlekne kiñäytü öçen urın küp. Belgeçlär fikerençä, Nazarbaev, ike yaqlı kileşülär tözelep ber yaqtan, şuşı xezmättäşlekne kiñäytergä, ikençe yaqtan, üzeneñ üzençälekle idarä räweşenä Könbatışnıñ yaqlawın qazanırğa tırışaçaq.
Ali Ğilmi


text:
Vladimir Putin ütkärgän matbuğat oçraşuına Tatarstanda mönäsäbät
Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ düşämbedä ütkärdän matbuğat oçraşuın Tatarstan tamaşaçıları kiç belän tulısınça tağın ber tapqır qaradılar. Eş şunda ki, Tatarstan Däwlät teleradiokompaniäse üzeneñ tapşırular çeltären üzgärtügä kereşte. Säğät 20.00 Tatarstan yañalıqların çigerep, “BecTи” programmasın kürsätä başladılar. Süz üñayınnan şunı da äytergä kiräk, Rusiä däwlät teleradiokompaniäse, yäğni Tatarstan däwlät teleradiokompaniäseneñ xucası cirle yañalıqlarnı programmalar çeltärendä saqlap qalırğa quşqan, dilär. Çönki yañalıqlarsız däwlät kanalı säyäsi yoğıntısın yuğalta. Küräseñ, Rusiä öçen bu berdä qulay tügel. Häm menä Vladimir Putinnıñ matbuğat oçraşuın Tatarstan tamaşaçıları kim digändä, ike tapqır qaradılar. İnde qayber mönäsäbät tä mäğlüm. Rus telendä çığa torğan ğazetlar “menä bit, Vladimir Putin millätlär, töbäklär turında nindi äybät süzlär äytkän”, dip anıñ cawaplarınnan özeklär kiterä. Läkin millät, respublika mänfäğätlären çınlap qayğırtuçılar bu bik döres häm artıq töçe süzlär astında şul uq ber säyäsät yata, dip bäyälilär.


text:
Tatar Internetı häm Xoquq Mäsäläse
Yarıy, monısı tel mäsäläse buldı, alğa taba, Tatar internetında xoquq, avtorlıq xoquqları digän çeterekle mäsälä turında söyläşerbez. Tatnet yoldızları bäygesendä qarnaşqan säxifälär arasında Mäskäw yegete Timur Söläymanov oyıştırğan Tatarlar.ru digän säxifä bar. Üzen Bötendönnya tatar serverı dip tanıtqan bu sayt tatarlar tormışına qağılğan xäbärlär tarata. Yaxşı eş, tik ber närsä bar, yış qına bu xäbärlär başqa cirlärdän alınğan bulıp çığa, ä töp çığanaq kürsätelmi. Küptän tügel İnternetnıñ tatar öleşendä bu xaqta qaynar bäxäs quptı. İrek Bikkininnıñ Tatar gäzite konferensiäsendä küplär Timurnı kisken tänqitläp çıqtı. Şul uq waqıtta, ber qullanuçı, nigä aña bäylänäsez, ul bit izge eş eşli, xäbär tarata, bez barıbız da tatarlar, bezneñ büleşer äyber yuq dip Timurnı yaqlarğa tırıştı. Bügen sezgä şuşı mäsälägä ike qaraş täqdim itäbez, xörmätle tıñlawçılar. Soñraq Timur Söläymanovnıñ üzen işetersez. Ä başta süzne İrek Bikkininğa biräm:
Bilgele, bez yäşägän Rusiäda zakonnarnı xörmät itü äle dä bik tübän däräcädä. Äle dä küp oçraqlarda iske urıs äyteme bik aktual'' qala: “ЗakoH kak дышлo, kyдa пoBepHyл, Tyдa и Bышлo”. Küpçelek xalıq bezdä mondıy xoquqi nigilizmğa künekkän häm anı norma dip tä sanıy. Bez, tatarlar, Rusiäda san buyınça ikençe xalıq bulsaq ta, bezneñ sanıbız küp tügel häm, çınısın äytiek, urıs xaqimiätläre bezneñ belän ällä ni sanaşmıylar da. Rusiäda zakonnar, qağidälär, normalar niqadär yaxşıraq, açığraq, tögälräk, cirenä citkerebräk ütälsä, şul qadär tatarlarnıñ xäle uñayraq bulır ide. Çönki çın mäğnädä xoquqi däwlättä, xoquqi cämğıättä yäşägän azçılıq xalıqlarnıñ xälläre küpkä yaxşı bula. Zakonnar tögäl ütälgändä üz xoquqlarıñnı yaqlarğa bik ciñel bula. Ä inde bez üzebez, tatarlar, xoquqqa qarşı bulğan eşlär eşläp torsaq, üzebezneñ xoquqlarnı bozmawnı xaqimiätlärdän taläp itärgä nindi xaqıbız bar? Urlaw ul yaxşı närsä tügel. Monı balalar da belä. Urlaw – ul cinayät, urlaw – ul hiçşiksez namussız eş. Ämma qayber tatar jurnalistları monı añlamıy kebek. Añlasalar da, alar informatsiä, fotolar häm tekstlar urlawnı cinayätkä dä sanamağanğa oşıy. Xäzerge zaman mömkinlekläre jurnalistlarğa öennän dä çıqmıyça mäqälä artınnan mäqälä yazıp bastıra barırğa mömkinlek birä. Jurnalist nindider qızıqlı waqiğanıñ şahitı bulalmasa da, şul waqiğanı üz küze belän kürgän ışanıçlı keşegä telefon aşa şaltıratıp, añardan mäğlumat alıp bula. Mondıy oçraqta jurnalist üze waqiğa bulğan urında bulmasa da, ul tırışıp eşli – ul mäğlumat cıya, tekstlar yaza, zakonlı nigezdä üzeneñ isemen mäqälä astına quya häm şul mäqälä öçen aqça da ala. Ämma qayber jurnalistlar bolay mäşäqätlänep tormıy. Mäsälän, şundıy jurnalist nindi bulsa qızıqlı xäbärne radiodan yäisä televizordan işetep kenä yazıp ala da, üzeneke itep bastırıp ta çığara. Progress yulında tağı da alğa kitkännäre İnternet mömkinleklärennän faydalana. Alar, törle saytlarda yörep, yäisä internetta ezläw maşinaları yärdäme belän, mäsälän, Yandeks, Rambler, Aport sistemaları belän informatsiä tabıp, kemder äzerlägän mäqälälärne alalar häm üz ğazetlarında, jurnallarında bastırıp ta çığaralar. Älbättä, qayan aldıñ bu informatsiänı, şul çığanaqnı kürsätsäñ, andıy bastıru cinayät eşe tügel, bu informatsiä taratu bula, bu bik kiräkle eş. Tatar İnternetında törle saytlar eşläp kilä häm anda tatarlarğa qağılğan törle xäbärlär urnaştırıla bara. Qızğanıçqa qarşı, qayber tatar saytları informatsiänı törle cirlärdän küçerep alıp, yış qına üz informatsiäları dip kürsätälär. Mäsälän, Mäskäwdä ber populyar sayt bar – Tatarlar.ru. Anıñ xucası, 32 yäşlek Timur Söläymanov, töp professiäsı buyınça psixolog. Bu saytta tatarlarğa qağılğan küp xäbärlär, informatsiälar çığa bara. Telägän jurnalist bu sayttan alğan informatsiänı, xäbärlärne, mäqälälärne, üzeneñ ğazetında, jurnalında, İnternet saytında bastıra ala. Älbättä, Tatarlar.ru saytın çığanaq itep kürsätep. Häm küp Tatarstan ğazetları, jurnalları şulay eşlilär dä. Çığanaqnı kürsätsäñ, ul bit urlaw tügel, ul infomatsiäne taratu. Bu döres häm faydalı eş. Şulay itep, Tatarstan ğazet-jurnallarında “Tatarlar.ru saytınnan alınğan” dip bilgelängän xäbärlär yış qına çıqqalap tora. Ämma şundıy soraw tua: Tatarlar.ru saytı, şäxsän Timur Söläymanov üze, qayan soñ mondıy küp original'' informatsiä cıya bara? Bu sayt xäbärlärne üzgä urınnardan ala barsa, alınğan çığanaqların kürsäter ide, ämma böten informatsiälar astında gel Tatarlar.ru saytınıñ avtorlıq xoquqı bilgese genä quyılğan. Dimäk, bu xäbärlär häm mäqälälär maxsus bu sayt öçen yazılğan häm bu saytnıñ avtorlıq xoquqı belän yaqlanğan bulıp çığa. Bu saytnıñ böten Rusiä buyınça eşli torğan jurnalistlar çeltäreme bar? Yäisä Timur Söläymanov üzeme Ameriqa kinosıyndağı supermen jurnalist kebek dönyanıñ törle poçmaqlarına ber tuqtamıy oçıp yöri häm informatsiä cıya baramı? Yuq, bu tabışmaqnıñ çişeleşe bik ğadi ikän. Timur Söläymanov häm anıñ saytı böten Rusiä buyınça törle internet saytlarınnan informatsiä urlaw belän şöğıllänä ikän! İnternetta qızıqlı xäbär tabalar da häm şunda uq üz saytlarına küçerep urnaştıralar. Avtornı da kürsätmilär, qayan bu xäbär yäisä mäqälä alınğan, anı da kürsätmilär. Kemder yözär kilometr yul ütep, nindider möhim waqiğada qatnaşıp, fotolar eşläp, niçämä-niçä säğätlär, yäisä xätta könnär dä mäqäläne yazıp, tirgä batıp eşli, nixayät, mäqälä äzer bula häm internet saytına quyıla. Ber-ike könnän soñ bu mäqäläne Timur üz saytına urnaştıra häm Tatarlar.ru saytınıñ informatsiäse itep kürsätä. Keşe xezmätenä xuca bulu, anı üzläşterü, üzeñneke itep kürsätü – bu bik tübän, bik namussız eş. Mäqälälär urlawnı toyğan keşelär Timur Söläymanovqa niçämä-niçä elektron xat yazğannar ikän. “Oyat tügelme“, diep tä, “bolay eşläw Rusiä zakonnarına qarşı bara”, dip tä. Bu urlawlar tatar internet forumnarında da berniçä qat här yaqtan tikşerelde, ämma Timur Söläymanov häm anıñ Tatarlar.ru saytı informatsiä urlawın haman da şulay uq däwam itä bara. “Böten tatar internetın qullanuçılar informatsiä öçen gel Tatarlar.ru saytına ğına yöri başlasa ide” digän teläk añlaşıla, älbättä. Ämma internet saytıñnıñ avtoritetın kütärer öçen, saytıña kübräk keşe yöresen öçen mondıy ısullar belän faydalanırğa hiç tä yaramıy. Zakon da monı qatği räweştä tıya. Mäsälän, Qazan komp''yuterlar zavodında notebooklar citeşterä başlağannar. 4 avgustta komp''yuter zavodınıñ üz saytında monıñ turında informatsiä çığa. Ä 7 avgustta Timur bu xäbärne, çığanağın kürsätmiçä, üz saytına urnaştıra. Ber yaqtan, bu yaxşı, Qazan komp''yuter zavodına reklama bit, ä ikençe yaqtan, çığanaqnı kürsätmäsäñ, bu informatsiä urlaw bula, cinayät bula. Tatarlar.ru saytınıñ xucası çığanaqnı kürsätmiçä mäqälälär urlap qına qalmıy. Ul qayber urlanğan mäqälälär astına oyalmıyça üz isemen dä quya ikän. Mäsälän, küptän tügel, “Kommersant” gazetasınıñ Qazan öçen çıqqan versiäsında “TaTapcTaH He cMoжeT пoMoraTb cBoиM cooTeчecTBeHHиkaM зa pyбeжoM пo BиHe ГocдyMы” digän mäqälä çıqqan ide. Bilgele, çittä yäşägän tatarlarğa Tatarstan üzeneñ yärdämen kübesençä Bötendönya tatar kongressı aşa kürsätä. Äle, Däwlät Duması 3 avgustta qabul itkän tözätmälär paketı berdän 115 zakonğa tözätmä kertkän. Şul tözätmälär arasında Rusiä Federatsiäseneñ regionnarı öçen çit illärdä yäşäwçe millättäşlärgä yärdäm itü tıyılğan häm mondıy yärdämne tik federal'' üzäk, Mäskäw genä kürsätä ala dip yazılğan. Älbättä, bu tatarlar öçen möhim xäbär häm bu xäbärne Tatarlar.ru saytına urnaştıru da bik faydalı. Bu “Kommersant” gazetasınıñ mäqäläsen ikençe könne inde tatarlar.ru saytında kürergä dä bula ide. Älbättä, “Kommersant” gazetasınıñ xoquqın bozıp, mäqäläneñ qayan alınğanlığı kürsätelmägän. Bu inde tatarlar.ru saytı öçen ğadäti xäl. Ämma ul da tügel, bu bötenläy çit keşe yazğan mäqälä astına “Timur Söläymanov, Mäskäw” dip tä yazılğan. Bu inde ğadi urlaw ğına tügel, bu plagiat dip atala. Plagiat – ul kemneñder kitabınnan, yäisä mäqäläsennän tekstnı alıp, üzeñneke itep kürsätü. Keşe tekstın öleşçä alsañ da, alınğan süzlärne küpmeder üzeñçä üzgärtsäñ dä, sineke bulmıyça, üzeñneke dip yazıp quysañ, ul haman da plagiat dip, cinayät dip tanıla. Ä Timur isä tulı ber mäqäläne alıp, süzlären dä üzgärtmiçä, çığanağın da kürsätmiçä, üzen avtor itep kürsätä. İkençe şundıy mäqäläne, Qazaxstan, Uqraina, V''yetnam, Afganistan häm başqa illärdä “Qamaz” avtomobil''läreneñ satuları artu turındağı mäqäläne, Timur Söläymanov “MeTaллocHaбжeHиe и cбыT” jurnalı saytınnan alğan häm haman oyalmıyça üzen avtor itep kürsätkän. Şulsı qızıq, Tatarlar.ru saytınıñ qağidälärendä şulay yazılğan (sitat): “...monda sügenergä yaramıy, monda xoquqqa qarşı bulğan häm zakonğa qarşı bulğan eşlär tıyılğan...” (sitat tämam). Ämma bu sayt üze bit şundıy tupas räweştä “xoquqqa qarşı bulğan häm zakonğa qarşı bulğan eşlär” belän şöğıllänä, niçek sügenmiçä qalırğa? Bez, tatarlar, xoquqi nigilizmğa qarşı torırğa tieş, zakonnarnı, qağidälärne, normalarnı xörmät itärgä tieş häm xoquqlı räweştä eşlärne alıp baruda üzgälärgä ürnäk bulırğa tieş. Tatar jurnalistlarınıñ bötenese dä monı añlap eşli başlasa ide, bu Rusiäda tulı mäğnädä xoquqi däwlät, xoquqi cämğıät tözüdä ber möhim adım bulır ide.
İrek Bikkininnı işettegez. Bez älbättä bu ğäyepläwlärgä Timur Söläymanovnıñ cawbın işçetergä telädek. Qızğanıçqa qarşı ul urusça söyläde häm menä närsälär äytte:
- Monda añlaşılmawçanlıq tuğan bulırğa tieş. Tatarlar.ru säxifäsendä telägän keşe xäbär cibärä ala, bezgä bar dönyadan distälägän keşe yaza, yış qına alar avtor-çığanaqnı kürsätep tormıy. Şuña kürä monı tikşerep bulmıy. Bezneñ daimi korrespondentlarıbız yuq, bu ixtiarıy xäbärçelär. Yış qına alar xäbärne säxifägä üzläre quya, täcribäläre yuq, xatalar kitä. Qaywaqıt xäbär astına minem isemne yazalar, kürgän oçraqta min monı tözätäm.
- Ä bu avtorları bilgele bulmağan, şikle mäqälälärne säxifägä quymıyça bulmıymı soñ?
- Bez başta qarıybız, ägär ul mäxkämägä birerdäy, çeterekle xäbär bulsa, bez anı säxifägä quyımıybız. Ägär inde ul kemneder qayadır bilgeläw keber qorı mäglümät bulsa – urnaştırabız, cönki ul berkemgä dä zıyan kitermi.
- Dimäk, sin bu ğäyepläwlär belän kileşäseñ?
- Älbättä kileşäm, alay ğına tügel, ägär däğwa belderüçelär, üpkäläwçelär bulsa, min alar aldında ğafu ütenergä äzer. Qızğanıçqa qarşı citeşsezleklär bar, bez alar belän köräşäbez. Ägär kemneñder xoquqların bozğan bulsaq, kemneñder däğwaları bulsa, min forsattan faydalanıp alardan ğafu ütenäm.
Tatarlar.ru säxifäse xujacı Timur Söläymanov söyläde. Süz dä yuq, tatarlar turında xäbär taratu yaxşı eş. Tik bu eşne xoquq qısalarında da başqarıp bula. Bez, Timur monnan sabaq alır, digän ömettä qalabız. İrek belän kileşmi bulmıy. Qanun ixtiram itelmägän cämğiättä tatar-başqort kebek azçılıqlarğa, üz xoquqların yaqlaw tağı da awırraq bulaçaq. Dimäk, qanuni cämğiättä yäşäw alarnıñ üz mänfäğätendä. Dimäk, alar monda üzläre ürnäk bulırğa tieş.
Tatnet yoldızları bäygesenä kilgändä, anıñ näticäläre turında bez sezgä soñraq xäbär iterbez. Ul arada bezneñ internet säxifäbezgä kergäläp torığız. Adresın isegezgä töşeräm: www.azatliq.org
Ali Gilmi, Praga


text:
Condoleezza Rice: Putin öçençe märtäbä prezident bulu öçen konstitutsiäne üzgärtä almıy
Qısqa säfär belän Mäskäwgä kilgän amerikan däwlät sekretare Condoleezza Rice çärşämbedä Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän oçraştı. Belgeçlär aldan uq, bu yulı Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare Rusiä citäkçeläre belän söyläşülärendä ildäge demokratiäneñ ayanıç xäle mäs''äläsen kütärer dip farazlağan ide. Mäskäwgä kiler aldınnan ğına, misal öçen, Rice xäbärçelärgä, ägär dä Putin öçençe märtäbä dä prezident itep saylanu öçen konstitutsiäne üzgärtsä, bu döres närsä bulmas ide dip belderde.
Audio, Condoleezza Rice
"Rusiäneñ demokratik kiläçäge turında andağı xalıqnıñ irekle fiker alışuı, qararlar qabul itä aluı öçen Rusiädä bäysez mäğlümat çaralarınıñ kübräk buluı zarur" dip belderä däwlät sekretare Rice. Quşma Ştatlarnı şulay uq Mäskäw Kremleneñ ildäge xakimiatne sovet zalimiate çorındağı tösle üzäkläşterüe, idarä dilbegälären üzendä genä totarğa omtıluı da borçıy. Condoleezza Rice monı da açıq itep belderde, ämma berük waqıtta ul Rusiädäge täräqqiatneñ üzençälekle buluın añlawın da äytte:
Audio, Condoleezza Rice
"Bez Rusiäneñ üz yulı belän baruın añlıybız häm bez monı xörmät itäbez. Bu uñaydan bez barı tik şunı ğına äytergä telibez ki, Rusiäneñ Quşma Ştatlar belän mönäsäbätlären tağın da tiränäytü häm monıñ Rusiäneñ üzenä tağın da zurraq fayda kiterüe öçen demokratik täräqqiatneñ buluı zarur. Ber prezidentta ğına şul xätle xakimiatne tuplap bulmıy. Häm bäysez media, mäğlümat çaraları buluı kiräk" dip añlata Rusiädä demokratiäneñ tirän tamır cäyü zaruriaten Condoleezza Rice. Şuşı borçuların ul ministr Lavrovqa da citkergän bulsa kiräk, ikeyaqlı söyläşülärdän soñ Rusiä tışqı eşlär ministrı moña işarä itep, "Rusiädä matbuğat ireklege yuq digän ğomumi borçularnı tikşeräse awır, bezgä tögäl misallar kiräk" dip belderde:
Audio, Sergey Lavrov
Rice moña, min biredä ayırım basmalar yäisä İnternet säxifäläre tügel, ä ğomumdäwlät telekanallarnıñ bäysezlegen istä totam dide. Ul üz borçuların Lavrovqa nindi teldä citkergäne mäğlüm tügel, ä menä "Exo Moskvı" radiosında Condoleezza Rice üzeneñ urısça belüen kürsätergä buldı. Anıñ süzlärenä qarağanda, iñ zur awırlıqnı urıs teleneñ kileşläre tudıra ikän. Amerikan däwlät sekretare Rice:
Audio, Condoleezza Rice
Kärim Kamal


text: Prezident saylawları bügen Serbiädä dä ütä. Soñğı 2 yıl eçendä bu inde 4nçe prezident saylawları. Aldağı 3-se, saylawçılarnıñ 50 protsentı kilmäw säbäple, ütmägän dip sanaldı. Serbiä prezidentı urınına 15 namzät däğwa itä. Şul isäptän, ütä-millätçe Radikal partiä citäkçese Tomislav Nikoliç, Demokratlar partiäse citäkçese Boris Tadiç, eşquar Bogolub Kariç, xakimiättäge koalitsiä wäkile Dragan Marsiçanin. Namzätlärneñ berse dä tawışlarnıñ küpçelegen qazanmasa, iñ küp tawış cıyğan 2 namzät Yünneñ 27-sendä üz-ara köräşäçäk.


text:
Samar rus millätçeläre Rusiäne Rus'' respublikası itäseläre kilä
Samarnıñ distälägän gäcitläre arasında iñ rus canlısı, şovinizm bayrağın kütärep baruçısı – tik “Boлжckaя зapя” gäcitäse genä. Bu gäcitädän tatar matbuğatı ürnäk alırlıq. Bügenge köndä tatar matbuğatında tatar ruxı bulmasa, “Boлжckaя зapя” rusnıñ yöräk türenä ütep kerä häm rus vatanpärvarların tärbiäli. Äytergä kiräk, bu yunäleş gomumrossiä külämendä yañğıraş taba. ЛиTepaTypHaя raзeTa ”nıñ baş möxärrire Yuri Polyakov ta: “Min ışanam. Rus däwlätçelegen torğızu säyäsäten televideniägä dä kerep urnaşaçaq”,- digän ide.
“Boлжckaя зapя” gäcitäse üzeneñ çirattağı sanında “Rus kul'turası häm anıñ üseş yulı” iseme astında zur söyläşü uzdırdı. Söyläşü üz bocrasına fälsäfi fännäre doktorın, yuridik fännär doktorın, tarix belgeçlären, rässamnarnı, rus milli xäräkäte wäkillären, pedagoglarnı, kitapxanäçelärne cıyğan ide.
Möğallim Aleksey Şişkin äytüençä, Rossiä ber millätle – rus däwläte isemen yörtergä tieş, häm Rossiädä mäğärif tä, mädäniät ta rus ruxında üsärgä tieş. Şişkin äfände bügenge qiblasız tatarlar öçen altın fikerlär äytä: “Mäktäptä başqa tellärne tik 5-nçe sıynıftan başlap qına öyränergä kiräk. bala nindi teldä fiker yörtsä, şul millätkä xezmät itäçäk”,- di möğallim. Läkin dä Şişkinnıñ bu fikere tatarnı qayğırtıp äytüe tügel, Aleksey Şişkin 5-nçe sıynıfqa qädär rus balalarına çit il tellären öyrätügä qarşı.
Lidiä Simdyanova Samar uramnarındağı küpçelek isemnär, süz firmalar turında bara, latin xärefläre häm çit il tellärendä yazıluına näfrätlänä. Ul: “Samar bügen iğlan taqtaları buyınça London yä isä N'yu- Yorknı xäterlätä”, - di. Lidiä Simdyanova referendum ütkärep, ilne Rus' respublikası itep üzgärtüne taläp itä.
Rus milli üzäge wäkile Galina Rassoxina rus mädäniätenä finans yärdäm yuq dip laf ora. Ä bit Samarda yözlägän gäcitä- jurnallar, distälägän teatr, teleradiokanallar rus kul'turasına eşli! Ğomumän däwlätneñ barlıq strukturaları da böyek millät tegermänenä su qoya.
Rässam Yevgeniy Gorovıyxnıñ maqsatı – rus telen BDB illärendä genä tügel, cir şarı mämläkätlärenä taratu. Häm Rossiädä rus xalqınıñ xoquqların yaqlıy torğan qanunnar kertüne kiräk dip sanıy.
Rus tele belgeçe Kortunova barlıq grajdannarğa da rus telen belü buyınça hönärmändlär bieklegendä imtixan kertüne sorıy.
Guberna Duma deputatı, yuridik fännär doktorı Natal'ya Bobrova küp yıllar kommunistlar arbasında bulıp säyäsi däräcägä ireşte, bıyılğı saylawlarda ul “Berdäm Rossiä” firqäsenä ışıqlandı häm ul qatği räweştä kommersiä belän şögellänmäwçe oyışmalarğa çit ildän yärdäm itüçelärgä qarşı. Bobrova belderüençä, ildä xökümättä rus bulmağannar utıralar. “Min alarnıñ milläten kürsätmim, läkin alar rus tügellär,”- di Bobrova. Natal'ya Bobrova televideniädä ruxi- äxlaqi senzura kertüne taläp itä.
Tügäräkläp şunı äytep bula. Ğäcäyep zur, cäyelep urın birelgän materiallarda söyläşü mädäniät, äxlaq, ädäbiät turında bara. Läkin dä zur-zur uqımışlı şäxeslär hiçkenä dä Rossiädäge, Samar ölkäsendäge millätlärne bar dip tä belmilär häm belergä dä telämilär. Ägär dä şundıy zur mämläkät Rossiädä ayırım ber millätne, ruslarnı ğına saqlaw säyäsäte alıp barıla ikän, bu inde yañadan Rus imperiäseneñ yul başına qaytırğa tırışu, ä anda bez närsä bulğannarnı bik yaxşı beläbez. “Yahudilarğa eşläpälären kigän öçen salım tülätü, etlärgä häm tatarlarğa kerü tıyıla” isemle yazmalar buluın.
Samarda tizdän Yevropa sammitı, ä Samar rus zıyalıları ruxi feodalizmnı sağınıp, yäş ağızırğa çırayların sıtalar.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı bölüm dizi müziği, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Hangi gün, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Hangi Kanalda, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Saat Kaçta, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm full izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm full izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm hd izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı filmi izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı son bölüm izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm yeni bölüm izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm Fragmanı, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı türkçe dublaj izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm Fragmanı full izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm Fragmanı hd izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm Fragmanı izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı altyazı izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm son bölüm Fragmanı izle, Lale Devri 53. Bölüm Fragmanı Bölüm yeni bölüm Fragmanı izle.
Lale Devri 53. Bölüm full izle Fragmanı izle
08:21 xxxxxx


text:
Mäxäbbät häm näfrät cinayätkä kitergän
Ğaşiqlar köne, 14 fevral’gä böten dönya äzerlängän waqıtta, kibetlär mäxäbbät süzläre yazılğan täbriklämälär, mendärlär, uyınçılar, känfitlär belän tulı bulğan bu waqıtta, ber Qazan yegetenä Ğasiqlar köne şatlıq kitermäskä mömkin. Şuşı könnärdä tikşerüçelär yanına kilep, ul, elek yörgän qızım mine taladı, dip şikäyät itkän bulğan. Bu xaqta çärşämbe könne Qazan gäzitläre yazıp çıqtı. Xällär bolay bula. Ber yeget belän qız, Qazan uramnarında tanışalar, ber bersen oşatıp, daimi oçraşa başlıylar. Küpmeder waqıt ütkännän soñ, yeget qızğa ğaşiq bula, aña kiügä çığarğa täqdim yasaw teläge belän yöri. Ämma tuy bulmıy qala, yäşlär räsmi töstä öyläneşkängä qädär bergä yäşäp qararğa bulalar. Urtaq xucalıq alıp bara başlağaç, qıznıñ naçar ğädäte buluı açıqlana. Tutaş narkotiklar belän mawıqqan bulğan. Annan soñ, yaña dozağa aqça citmägän waqıtta ul öydän äyber urlap sata torğan bulğan. Şulay itep, yäş xatın yeget fatirındağı televizornı lombardqa iltep küpmeder açqa yünätkän. Televizornı yeget lombardtan alıp qaytqan. Qız tağın berniçä tapqır televizornı şulay lombardqa iltkännän soñ da, yeget oy cihazın kire alıp qayta torğan bulğan. Bulaçaq xatınnıñ üzen şulay totuı, ir atnı aynıtıp cibärä häm ul öylänü telägennän kire qayta. Qıznı öyennän quyıp çığara. Käläş kitä, ämma anıñ küñeldä räncü qala. Yeget eştä bulğan waqıtta, ul, elek yäşägän fatirğa kilä, ämma işektän kerä almıy. Çönki yozaq alıştırılğan bula. Şul waqıtta ul, yort işege östenä menä, 2nçe qattağı täräzägä ürelä, pıyalasın wata häm fatirğa kerä. Bu yulı ul televizornı ğına tügel yaña DVD pleyernı da alıp çığa. Yeget öyenä qayta, yuğalğan äyberlärne kürä häm barısın da añlıy. Şunnan soñ, tişkereçelär cinayät eşen aça. Urlawçı qız şuşı atnada başında totılğan, äyberlär tanış lombardta tabılğan. Bu qısanı jurnalistlarğa tikşerüçelär üzläre söylägän. Qız häm yegetneñ bu mä’sälädä närsä uylağanın belep bulmıy, çönki alar kiñ cämäğätçelekkä tanılırğa telämi. Andıy kriminal waqiğalar kön sayın diärlek bulıp tora. Militsiä xäbärläre saytında yaña cinayätlär eşläre turında yaña mäğlümatlar çığıp tora. Mäsälän fevral ayı başlanğan şuşı 10 kön eçendä, berniçä keşeneñ ber-ber bersenä pıçaq belän qadaw, käräzle telefonnar, öy cihazları, maşinalar urlaw, narkotik satu oçraqları terkälgän.
Ütkän 2004 yıl näticälärenä qarağanda Tatarstanda barlıq cinayätlär sanı, 2003 yıl belän çağıştırğanda 5 meñgä artqan. Ä ayıruça awır cinayätlär sanı, 3 meñgä genä bulsa da kimegän. Qazannıñ 1000 yıllığına bağışlanğan 2005 yıl cinayätçelek yağınnan nindi bulır, älegä belep bulmıy.
Bikä Timerova. .


text:
Ekrem Çelebi - Yol Ver Dağlar
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Yol Ver Dağlar
Etiketler : Ekrem Çelebi - Yol Ver Dağlar türkü indir, Ekrem Çelebi - Yol Ver Dağlar türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Yol Ver Dağlar mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Yol Ver Dağlar türküsü, Yol Ver Dağlar sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Yol Ver Dağlar bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Ankara da Yedim Taze Meyvayı
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Torşahin Misali
Ekrem Çelebi - Yozgat Sürmelisi
Ekrem Çelebi - O Yarin Kaşları Kara Değil Mi
Ekrem Çelebi - Gitme Bülbül Gitme


text:
8 mart aldınnan İran xatın-qızları törmägä yabıldı
Rusiädä häm elekke sovetlar berlege illärendä bu atnada xatın-qızlar çäçäklär häm büläklär alğanda, İran başqalası Tähranda 30dan artıq xanım törmägä yabıldı. Yäkşämbe könne alar üzlären kimsetkän qanunnarğa protest belderer öçen qarşılıq çarası uzdırğan. Azatlıqnıñ xatın-qızlar säxifäse bügen şul xaqta.
Yün ayında xatın-qızlarnı diskriminasiälägän qanunnarğa qarşılıq beldergännäre öçen yäkşämbe könne 30dan artıq xatın-qız Tährannıñ Evin törmäsenä yabıldı. Yäkşämbe könne alarnıñ eşe mäxkämädä qaraldı. Alarğa İrannıñ milli mänfäğätlärenä qarşı kilü häm röxsätsez cıyınnar uzdıruda ğäyepläw belderelgän. İran konstitusiäsendä tınıç uram cıyınnarı oyıştıru xoquqı birelgän dip yazılsa da, yäkşämbe könne xanımnarnı torğan cirdän avtobuslarğa tutırıp alıp kittelär.
Tährandağı student, Peyman Aref, Azatlıq radiosına, xatın-qızlarğa qarşı köç qullanıldı, dip söyläde:
"Alarğa yanawlar buldı, alarnı qıynadılar. 50dän artıq keşe alarnı qıynağanda cirgä utırıp bireşmäskä tırıştı, ämma säğät 10nar tiräsendä xatın-qız polisiä xezmätkärläre kilep çığış yasawçılarnı qulğa aldı."
Yündä bulğan uram cıyınnarında da 70kä yaqın keşe qulğa alınğan ide, alar barısı da soñıraq irekkä çığarıldı.
Belgeçlär xatın-qız xoquq yaqlawçılarğa basımnıñ bolay artuın alar başlağan ike zur eş belän bäyli. Berse – zina qılğan xatın-qıznı taş atıp üterü cäzasına qarşı kampaniä, räsmilär mondıy cäza bulğanın kire qağa. İkençese – xatın-qızlarğa irennän ayırılğanda, balalar, miras häm qayber başqa ölkälärdä irlär belän tigez xoquqlar birügä çaqıru. Monıñ öçen xatın-qızlar ber million iranlınıñ imzasın cıyıp parlamentqa tapşırırığa niätli. Fransiä Fänni Tikşerenü Üzägeneñ İran belgeçe Azadeh Kian, İran citäkçeläre şul qadär borçıla ikän, dimäk xoquq yaqlawçılarnıñ eşe bara, digän süz, dide:
"Xatın-qızlar xoquqların yaqlawçılarnıñ maqsatı – alarğa äle quşılmağan, qanunnarnı üzgärtergä telägän törle qatlam xanımnarnıñ fikeren belü. İranda xakimiättä utıruçılar bu eşlärneñ ğämälgä aşırıluınnan qurqa. 4 mart könne bulğan qulğa alularnı da şunıñ belän añlatır idem. Xällär, torğan sayın kübräk xatın-qıznıñ qanunnarnı üzgärtü telägenen, häm xatın-qızlar mäsäläläreneñ – säyäsi mäsälägä äylänüen kürsätä. "
Oyıştıruçılarnıñ berse Nobel tınıçlıq büläge iäse Şirin Ebadi bulğan keşe xoquqların yaqlaw üzäge – yäkşämbe qulğa alularnı qanunsız dip atadı häm totqınnarnı irekkä çığarırğa çaqırdı.
Alsu Qormaş


text:
Diabetçılar mitingqa çıqtı
Comğada Qazanda, Qamal teatrı qarşında diabet çire belän awıruçılar miting ütkärde. Alarğa daru alır öçen ay sayın sigez meñgä yaqın aqça kiräk. Ber yıl elek mäğlüm rusiä qanunı buyına, däwlät alarğa yärdäm itüdän baş tarttı, yäğni, diabet belän awıruçılarnıñ taşlamaları beterelde. Döres, alar sotsial' paket digän närsä belän yärdäm itü qaralğan bulğan. Däwlät, insulin işe darular belän yärdäm iäergä cıyınğan bulğan. Ber öleşe. Taşlama urınına birelä torğan aqçağa aldanğan. Läkin, ul aqçağa aylıq insulin alu mömkin tügel ikän. Xäzer bu keşelär, miting ütkärde. Kiçke yaqta, qayber awıruçılar, insulinsız ülgänçe, açtan üläbez digän öndämä astında açlıq iğlan itärgä dä cıyınularnı belderdelär. Açlıq turında älegä tögäl mäğlümat yuq. Tatarstan parlamentı utırışında, respublika räsmiläre bu mä’sälägä iğtibar itkännär ide. Rusiä prezidentına, diabet belän awıruçılarğa, buşqa insulin belän tä'min itüne qaytarunı sorap möräcäğät tä qabul itte, respublika parlamentariyları. Wäzğıät ni belän tämamlanır- tanıştırıp barırbız.
Räfis Cämdixan


text:
Condoleezza Rice: Quşma Ştatlar Ğıraqta missiäsen däwam itteräçäk
Däwlät sekretarı C.Rice AQŞqa kilgän ğıraqlı kollegasına Washington Ğıraqta iminlek mäsäläsendä üz östenä alğan yöklämäsen ütärgä däwam itäçäk dip ışandırdı. Tışqı eşlär ministrı Hoshyar al- Zebari üz çiratında konstitutsiäne äzerläw eşenä ilneñ barlıq etnik häm dini wäkilläre qatnaştırılaçaq dip belderde. Saylawlar näticäsendä xakimiätkä kilgän waqıtlı xökümät ildä qan tügelüen tuqtatır digän ömedlär älegä aqlanmadı ütkän ayda bik küp sivilneñ häläk buluına kitergän şartlawlar buldı
al Zäbari(audio)
AQŞları, koalitsiä köçläreneñ yöklämä turında birgän wäğdäläreneñ nıqlı buluı bik möhim .Ber keşe dä yalğış añlamasqa tieş. Bügen Dr.Rice AQŞ Ğıraqta kiräk bulğan qädär torıp missiäsen tämamlıyaçaq dip äytte.
Ğıraqta 140meñ çaması amerikan xärbie häm 27ildän 22meñ ğäskär tora. AQŞ räsmiläre Ğıraq iminlek köçlären künegüdän ütkärüdä progress yasıybız dip belderä.AQŞ saqlanu ministrı D.Rumsfeld çärşämbedä birgän ber ängämädä törle illär 165meñ çaması ğäskär häm politsiäne künegüdän ütkärde ämma alar älegä iminlek mäsäläsendä tulı cawaplılıqnı üz öslärenä alalmıy dip äytte
Rumsfeld(audio)
yaxşı progress yasaldı. AQŞları, koalitsion köçlär eşlären yaxşılap tämamlağançığa qädär anda toraçaqlarına işarä itte.
Ğıraqnıñ iminlege öçen tırışaçaqların raslağan AQŞ räsmiläre yaña konstitutsiäne äzerlägändä sönni möselmannar qatnaştırılırğa tieş dip Ğıraq citäkçelärenä basım yasıy . Bilgele bulğança sönnilär ğıynuarda ütkärelgän saylawlarğa bik az qatnaştı.Älegä säyäsi protsessta şığılar häm kördlär östenlek itä. Çığışı belän körd al Zäbari çärşämbedä Riceqa konstitutsiäne yazu eşenä Ğıraqnıñ barlıq etnik dini törkem wäkilläre qatnaştırılaçaq digän garantie birde. Rice jurnalistlarğa protsessnıñ kiñ külämle bulaçağına ışanam dide
Rice(audio)
Ğıraqlılar allarında quyılğan här säyäsi mäqsatnı ütäde -suverenlek tapşırıluı, 30-nçe ğıynuar saylawları häm älbättä waqıtlı konstitutsä .Alar xäzer konstitutsiäne yazu eşe belän şögellänä häm ul kiñ külämle protsess bulaçaq
Ğıraq tışqı eşlär ministrı al Zäbari kiçä Süriä birgän wäğdäsen tulısınça ütämi , terrorçılarnıñ Ğıraq teritoriäsenä kerüen tuqtatmıy dip şiqäyät itte. Ğıraq 22 nçe iyündä Belgidä ütäçäk konferensiägä zur ömedlär bağlıy. Şuşı cıyınğa 80läp il şulsanda xalıqara oyışmalar qatnaşır dip kötelä. Konferensiä Ğıraqta mäxkämä sisteması törle oyışmalar tözü häm iqtisadi täräqiät öçen yardäm alu mäqsatın quya färidä xömit


text:
Ekrem Çelebi - Gel Yetiş
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Gel Yetiş
Etiketler : Ekrem Çelebi - Gel Yetiş türkü indir, Ekrem Çelebi - Gel Yetiş türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Gel Yetiş mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Gel Yetiş türküsü, Gel Yetiş sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Gel Yetiş bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gel Kaçma Gel Gel
Ekrem Çelebi - Çaya İner Ağlarım
Ekrem Çelebi - Bilmiyorum Hallerinden
Ekrem Çelebi - Ankara da Yedim Taze Meyvayı
Ekrem Çelebi - Yat Kolumun Üstüne
Ekrem Çelebi - Kara Dağın Boz Yılanı


text:
İminlek Şurası BMOnıñ Ğiraq kiläçägen bilgeläw eşlärenä äwzem qatnauın yaqlıy
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ Ğiraqta bulıp qaytqan maxsus törkeme, bar şartlar da uñay bulğan oçraqta anda saylawlarnı inde şuşı yıl azağında uq ütkärergä bula digän fiker beldergän ide, monı oyışmanıñ general'' sekretare Kofi Annan da xuplap çıqtı. Xäzer inde şuşı täqdim İminlek Şurasında da yaqlaw qazana. Berük waqıtta anda Ğiraqtağı säyäsi täräqqiatne citäkläw eşendä Berläşkän Millätlär zurraq rol'' uynarğa tieş digän qaraş ta nığıp kilä.
Audio, John Negraponte
"Bez monıñ, yäğni küçeş mexanizmınıñ, fiker alışular näticäsendä tuuın kürergä telär idek" di İminlek Şurasındağı amerikan wäkile, läkin ul berük waqıtta küçeş xakimiateneñ nindi räweştä qorılaçağı, nindiräk mömkinleklär tikşerelüe xaqında tögälräk mäğlümat birmi. Kofi Annannıñ Ğiraq xisabında qayber ğiraqlılarnıñ xäzerge Waqıtlı idarä şurasın 150 keşelek itü teläge turında äytelä. Moñardan tış anda milli berdämlek xökümäten tözü öçen ildäge törle qatlamnarnı häm säyäsi köçlärne cälep itep zur milli mäcles oyıştıru mömkinlege dä qarala. Şuşı eşlärdä Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ äwzem qatnaşuı şul törle qaraştağı köçlär arasında urtaq fikergä kilügä yardäm itä ala digän ömet belderelä. Bu xaqta ayırım alğanda İminlek Şurasındağı german wäkile Guenter Pleuger belderde.
Audio, Guenter Pleuger
Xakimiatne ğiraqlılarnıñ üzlärenä qaytaru andağı totrıqsızlıqnı häm qan qoyunı beterügä yardäm itäçäk digän belderü belän Şuradağı berdänber ğäräp wäkile, Aljir ilçese Ğabdulla Baali çıqtı.
Audio, Ğabdulla Baali
"Ğiraq xalqı tulı möstäqillekne üz qulına tizräk alu häm üz yazmışın üze xäl itügä tizräk kereşü belän, anda solıxqa, totrıqlılıqqa da tizräk ireşeläçäk" di İminlek Şurasındağı aljir wäkile Ğabdulla Baali. Berläşkän Millätlärneñ Ğiraqtağı rolen arttıru öçen İminlek Şurası maxsus qarar qabul itärgä tieş bulaçaq digän täqdimnär dä işetelde. Anı, bu xäzer ük bulmasa da, kiläçäktä kiräk buluı bar dip, fransuz wäkile yasadı. Läkin amerikan yağı älegä, monı inde ğämäldä bulğan elekke qararlar nigezendä eşläp bula digän qaraşta tora.
Kärim Kamal, Praga


text:
Tatar kinosı: bilgesez säxifälär häm çişäse mäsälälär
Tatarstan yaña ğasır kanalında 17 fevral'dä “Salix Säydäşev” turındağı televizion fil'm häm 18 fevral'dä balalar öçen “Azat Märgän” isemle näfis fil'm kürsätelde. Bu fil'mnarnıñ avtorı Tatarstannıñ televideniesendä häm kinoxronikasında ozaq yıllar eşlägän 75 yäşen tutırğan Tatarstannıñ atqazanğan eşleklese kinorejisser İdmas Ütägänov. Ul 20 dän artıq dokumental' häm bixisap ädäbi fil'mnar töşergän keşe.
Ul töşergän fil'mnar arasında tatarça töşerelgännäre dä bar. Mäsälän “Oçqın”, “Onıtılmas yıllar”- “Mıraw Batır”. Näfis fil'mnan “Yäşnäp ütkän yäşlek ” . Häm menä bu atnada kürsätelgän “Azat Märgän” fil'mı. İdmas äfände üze söyli:
“Televidenie açıldı 1959 yılda. Min 1960 yıldan birle, 40 yıl buyı televideniedä eşlädem. Häm şul uq waqıtta min kinoxronikada eşlädem. 1969 yılda Tatarstan turında tarixi fil'm eşlädem. Mäskäwdä , Krasnogorskiy şähärendä bezneñ kino arxivı bar. Ul waqıtnı min bik küp tarixi materiallar taptım. Şul kino arxivta miña yärdäm ittelär tatar tarixı buyınça Tatarstanda töşerelgän kinolar belän tanışırğa. Anda muzeyda 1920 yıllardan birle töşerelgän 120 tartma fil'm yata. Härberse 10 ar minut. 20 nçe yıllarda fil'mnar iğanäçelärdän başqa eşlänmäde. 1929 yılda ğına fil'm töşerüne xökümät üz qaramağına aldı.”dide ul.
17 fevral'dä Tatarstan Yaña ğasır kanalında 2001 yılda töşerelgän Salix Säydäşev turında televizion fil'm kürsätelde. Sez bu fil'mnıñ avtorı bularaq Sälix Säydaşev turında küñelegezdä nindi xatirälär yörtäsez?,-digän sorawğa ul Salix Säydäşevnı 5-6 yäşlek bala çağınnan uq “Min dirijer, min Säydäş!- dip anı yaratıp yörüe turında, anıñ alarğa kilep yörüe turında söyläde. Ul üzeneñ balalar ansamblenä yörüe häm şul ansabl'dä soñınnan eşlägän çaqların isenä töşerde.
16 fevral' könne İdmas Ütägänovqa 75 yäş tulsa da , ul äle tınıç qına yatmıy, studentlar uqıta, törle proyektlar östendä eşli. Häm
İdmas Ütägänov Tatarstanda kino töşerü buyınça kadrlar bulmawına borçıla.Tatarstannan ayırmalı bularaq , Başqortstannan bügenge köndä Mäskäwdä kinorejisserlar äzerlänüe turında belderde. Qazan mädäniät häm sänğat universitetında kino häm televidenie buyınça rejisserlar äzerlänüen , ämma bik sıyıq , çönki alarnıñ kübräk televidenie buyınça belgeçlär itep çığarırğa äzerläwläre turında söyläde ul.
“Bıyıl 2006 yılnı mädäniät häm sänğät yılı itep iğlan itelüen häm şul forsattan faydalanıp iğtibarnı kinoğa yunältergä ide,- dide ul.
Nindi xıyallarığıznı tormışqa aşırır idegez digän sorawğa, ul , “Ğayaz İsxaqinıñ “200 yıldan soñ inqiraz” digän äsären töşerü buyınça açıqlıq kertergä kiräk ide. Bälki Törkiä belän 'yergä eşlärgä bulır ide, digän täqdimnäre turında söyläde. Ul, Ğayaz İsxaqinı alğa perspektivanı kürgän keşe di . Ul Qıtaydada , Yaponiädä dä, Törkiädä, Pol'şada bulğanı turında .häm anıñ qayda ğına barsa da, ul üzeneñ tatarlığın onıtmawı turında äytte. Häm Ğayaz İsxaqi - ul tatarlarnı berläşterä ide, çönki anıñ äsärlärendä keşeleklelek kürenep tora” dide ul.
Sez 75 yäşen tutırğan kinorejisser İdmas Ütägänov turında tapşıru tıñladığız.
Mälikä Basıyr, Qazan


text:
Samarnıñ dürt yaqlap transport arteriäläre kiseşkän mäydanda, zur park yanında Samar Cämiğ mäçete üzeneñ möselmanlıq simvolın 60 metr bieklekkä kütärep bügenge tatarlarnıñ däräcäsen üsterä. Ğäyetlärdä biş meñ keşe yomşaq palaslar östendä, diwarlarınnan nur sirpelgän binada qısqa waqıtqa ğına cir mäşäqatennän ayırılıp küñellären täñrebezgä yünältälär. Samar Cämiğ mäsceden eçtän dä, tıştan da, tirä yun baqçasın da bertuqtawsız maturaytalar. Bu oluğ sänğäti xezmätne mäçetneñ räise Färid Äyupov citäkli häm bu yünäleştä ul mal da qızğanmıy. Maturlıq çığımnar taläp itä häm menä şul maturlıq üze ük mäçetkä yañadan matdi keremnär kiterä. Asılı şunda ki, çit mämläkätlärneñ biş yoldızlı qunaqxanälärendä ocmax räxäten kürgän eşquarnı yarım podvalda urnaşqan ğibädätxanägä kertä almıysıñ. Ğaräp illärendäge mäscedlärdä namaz uqıp qaytqan tatar bayların qısan, hawasız binada namazlıqqa bastıra almıysıñ. Monı Färid Äyupov işetep kenä belmi, ul üze monı kiçergän adäm. Samar Cämiğ mäçeteneñ eçen maturaytqan sayın, xalıq kübräk kilä. Bu inde sädäqa tartmasınıñ eçtälegenä dä tä''sir itä.
Tarixta berençe märtäbä Samar mäçetenä bağışlanğan zur, zatlı, nurdan ğına çikkän buklet dönya kürde. Buklet 25 räsem - fotodan tora. Färid Äyupovnıñ xıyalın fotograflar tarixi mizgelgä äyländergännär. Ğibadät zalına kerü basqıçları, ğibädät zalınıñ idännäre, tüşäme, divarları, mixrab, minbar, sänderälär, bällür yaqtırtqıçlar – bolar barçası da soqlanğıç sürätlär. Bu cıyentıqnı turistlarğa da, patşalarğa ğorurlıq xise belän tottırırğa bula.


text:
Tarix institutına 10 yıl tuldı
İnde säğät ikegä Tatarstan fännär akademiäseneñ mähabät binası yanına, maşinalar cıyıla başladı. Akademiklar äkren genä cıyıla, maşinalar kübäyä digän süzemä bergä söyläşep torğan tanışım bolay dide. Akademiklar alar cäyäw yöri, ä boları citäkçelär maşinası. Dörestän dä tantana başlanır aldındağı ığı-zığığa qarağanda, zal şığrım tulır ide kebek. Bulmadı. Buş urınnar xäyran ide. Tantananı Tatarstan Respublikası fännär akademiäse prezidentı Äxmät Mäzgarov başlap cibärde. Prezidiumda isä Tatarstan premyer ministr urınbasarı Rawil Muratov, , Tatarstan mäğärif häm fän ministrı Räis Şäyxelislamov, Rafail Xäkimov Mirqasıym Gosmanov, İldüs Xäybullin kebek xörmätle keşelärne kürep buldı. Här çığış yasawçı Tatarstan tarix institutınıñ 10 yıllıq yubiley yuelän qotlap, aña maqtaw süzlären yulladı.
Bügenge köndä Tatarstan tarix institutınıñ däräcäse, anıñ ütkäne häm kiläçäge turında Azatlıq radiosı öçen Tatarstan Fännär akademiäse vitse-prezidentı Mirqasıym Gosmamnov söyli.
Bu qazanışlarnıñ töp säbäben min, bu instituttağı normal xezmättäşlek, normal atmosferada küräm. 200rә yaqın kitaplar bastırıp çığardı, alar arasında bik zur monografiälär dä bar.Alarnıñ härbersenä millionlap aqça totılğan häm yıllar buyı köç, xezmät sarıf itelgän.Bügenge köndä akademiädä 8 bülek eşläp kilä.Urtağasırlar tarixı, yaña tarix, Etnologiä bülege, cämäğätçelek fikere islam täğlimät bülege, arxeologiä, milli mäğärif häm başqa büleklär bar. Akademiäneñ soñğı qazanışı itep, “Tatar atılası: Yevraziä borınğı xaritädä.” tarixi-mädäni basması sanala. Älege basmanıñ uniqallege turında Tarix institutı citäkçese Rafail Xäkimov söyli.
Ber yaqtan ul populyar, ikençe yaqtan anda bik küp qartalar, öçençe yaqtan anda bik matur räsem, menä ul şunıñ belän bezgä qäderle. Qayber basmalarnı uquı bik awır, tele qatlawlı, ä monı kem dä uqı ala häm ul fänni, nigezle, töple, anıñ nigezdä inde bütän kitaplar da çığarıp bula.10 yıl eçendä Tarix institutı tarafınnan 500rә yaqın monografiä, cıyentıyklar, 2500rә yaqın fänni mäqälä bastırılğan Alarnıñ qayberläre däwlät premiälärenä iä bulğan. Bügenge köndä tatar tarixın nıqlap öyränü maqsatınnan, institut xezmätkärläre tarafınnan törle töbäklärgä ekspeditsiälär oyıştırıla. İnstitutnıñ uñışlı eş alıpbaruınıñ tağın ber säbäbe, çit il elemtälär urnaştıru. Fikerne Tatarstan Fännär akademiäse vitse-prezidentı Mirqasıym Gosmamnov däwam itä.
Rossiä külämendä dä, BDB külämendä dä, xalıqara masştabta ta xezmättäşlekne urnaştıru. Amerika, Germaniä, Vengriä, Bolğariä, Qazaqstan ğalimnäre dä qatnaşalar. Menä bu xezmättäşlekneñ äybät näticäse.Tatarstan premyer ministrı urınbasarı Rawil Moratov, Tatarstan mäğärif häm fän ministrı Räis Şäyxelislamov ğalimnärgä büläklär tapşırdı. Ä institutnıñ yubiley, anıñ direktorı Rafail Xäkimovnıñ 60 yıllıq yubileena täñgäl kilde. Rafail Xäkimov üzeneñ çığışında min tarixçı tügel, älege institutta oçraqlı ğına keşe dide. Läkin Mirqasıym Gosmanov üz dokladında anıñ fänni häm oyıştıru eşçänlegen yuğarı bäyäläde. Ämma bu tema äle institut diwarlarında däwam iteläçäk.
Ğädel Galämetdinov


text:
Powellnıñ çığışı aldınnan BMOnıñ İminlek Şurasında Ğiraq mäs''äläsenä niçek qarıylar?
Mäğlüm ki, Quşma Ştatlar prezidentı George Bush üzeneñ yıllıq yullamasında Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurasına 5-nçe fivraldä yaña utırış ütkärep, anda däwlät sekretare Colin Powellnıñ yaña dälillär belän çığış yasawın täqdim itkän ide. Beräk waqıtta Waşington, Ğiraq mäs’äläsendä diplomatik mömkinleklär öçen urın torğan sayın äzräk qala bara dip belderä. Berläşkän Millätlärdä isä kiresençä nizaqnı tınıç yullar belän genä çişep bula digän qaraş nığıy.
Audio
Bez älegä tikşerülärne tuqtatırlıq ber genä dä säbäp tä kürmibez, alar faydalı, alar näticäle, häm alar hiçşiksez däwam itterelergä tieş di Rusiäneñ daimi wäkile Sergey Lavrov. Waşingtonnıñ xärbi plannarına qarşı torğan Fransiä wäkile dä, Ğiraqnı qoralsızlandıru öçen köç qullanu ixtimalı turında söylärgä äle irtä dip isäpli. Läkin anıñ süzlärennän añlaşılğança, Paris asılda andıy ixtimalnı tulısınça kire qaqmıy.
Audio
Bez inde berniçä märtäbä äytkän idek, bez köç qullanu ixtimalın kire qaqmıybız. Läkin bez köç qullanu soñğı çara bularaq qına qaralırğa tieş dip isäplibez. Xäzergä isä inspektorlarğa üz eşlären başqaru öçen kübräk waqıt birü kiräk dip uylıybız di Fransiäneñ Berläşkän Millätlärdäge daimi wäkile Jean-Marc de La Sabliere. Fransiä şuşı ayda İminlek Şurasında räislek itä, fivral’dä isä bu wazifa Germaniä wäkilenä küçäçäk. Berlin dä älegä BMO inspektorlarına Ğiraqta eşläw öçen kübräk waqıt birü kiräklegenä basım yasıy. Läkin Şuradağı qarşılıqlarğa qaramastan Quşma Ştatlar häm Britaniä Ğiraqqa xärbi basımnı arttıru plannarın alğa sörüne däwam itä, Berläşkän Millätlärdäge amerikan wäkile John Negroponte.
Audio
Diplomatik täräzä inde yabılıp kilä. Bez qarar qabul itü waqıtı citä dip isäplibez. Bezneñ uyda nindider ber tögäl waqıt älegä yuq, läkin wäzğiat şaqtıy aşıqtırğıç dip belderä Quşma Ştatlarnıñ BMOdağı daimi wäkile. Amerikan häm britan yağınıñ Berläşkän Millätlärdäge strategiäse prezident Bushnıñ comğa könne Britaniä premyer-ministrı Tony Blair belän oçraşuwında bilgeläner dip kötelä.
Kärim Kamal, Praga.


text:
AQŞ däwlät sekretare Riceneñ Üzäk Aziä illärenä säfäreneñ maqsatları
AQŞ Dävlät sekretarı Condoleezza Rice Üzäk Aziädäge dürt ilgä räsmi säfären Qırğızıstannan başladı. Ul şulay uq Afğanistan, Qazaxstan häm Tacikstanda da bulaçaq. Rice Bişkäkkä kiler aldınan säyäxätem Rusiäneñ bu regiondağı täsiren kimetüne maqsät itep quymıy häm Washington Üzäk Aziä illäreneñ Mäskäv belän yaxçı mönäsäbät totuın teli dip belderde.
"Min xökümättä häm cämğiättä demokratik qimmätlärgä ışanğannarğa AQŞta ta duslarınıñ buluın kürsäteü masäte belän Qırğızıstanğa kildem. Qırğızıstanda demokratik qimmtlär nigez salğan sayın AQŞ belän Qırğızıstan arasındağı mönäsäbätlär küberäk nığıyaçaq."
Rice oçqıçta jurnalistlar belän söyläşkändä, vizitınıñ Rusiägä qarşı jünälmägänen häm AQŞnıñ elekke sovet respublikaları belän Mäskäv arasında previligiäle mönäsäbätlärneñ buluın añlauın , moña qarşı bulmauın da äytte. Londondağı Strategik Tikşerülär buyınça Xalıqara İnstituttan Christopher Langton radiobınzıñ Üzbäk redaksiäsenä birgän ängämäsendä dä Riceneñ Üzäk Aziägä vizitı Rusiägä qurqınıç tudırmıy digän fiker äytte.
"Qayber küzätüçelär Riceneñ vizitı Rusiä yäisä Qıtaynıñ mänfäğätlärenä qarşı yünlderelgän digän fikerdä bula alar. Läkin, minem fikeremçä, bu ölkädä qızu yarış turında söyläv küpertü bulır ide. Rusiä bigerek tä demokratiä häm ekonomik täräqqiät ölkäsendä AQŞıñ bu region belän qızıqsınuınnan üzenä fayda küräder."
AQŞ Tacikstandağı xärbi qorılmalardan faydalana. Rusiä xärbiläre isä anda tora. AQŞnıñ Üzbäkstanda da xärbi bazası bar ide. Läkin Ändijandağı köç qullanuğa AQŞnıñ tiskäre reaksiäsennän soñ, Taşkent Washingtonnan ul bazasın yabarğa quştı. Mäskäv Qırğızıstandağı bazasın zuraytu öçen berniçä miliard rubel sarıf itäçägen belderde. Ul şulay uq Tacikstanda da yaña xärbi baza buldırunı küz aldında totuın äytte. Bolar ğämälgä quyılırmı-yuqmı , äle bilgesez. Rusiäneñ Üzäk Aziä belgeçe Portnikovnıñ fikerençä,
"Riceneñ Üzäk Aziägä vizitınıñ möhim maqsäte, AQŞ belän Üzäk Aziä illäre arasındağı xezmätätşlekneñ dävam itep-itmiäçägen bilgeläv bulıp tora. Rusiä Üzäk Aziä illäre belän xezmättäşlege turında nindi genä deklaratsiälär iğlan itmäsen, ul teror yaki narkotiklar kontrabandasın tuqtatuğa tieşle yardäm kürsätä almıy."
Riceneñ Qırğızıstan häm Tacikstanğa vizitlarlarında iminlek mäsäläse töp tema bulsa, Qazaxstanğa vizitında diqqät üzägendä başqa mäsälälär toraçaq. Strategik Tikşerülär İnstitutınnan Langtonnıñ fikerençä,
"Qazaxstanda Rice vizitınıñ maqsäte başqaçaraq. Ul Rusiä, Qıtay, AQŞ häm bälkim Yevropa arasında energiä çığanaqları mäsäläsendäge mänfäğätlär belän eş itäçäk. Bu mäsälädä yarış bara inde. AQŞ şulay uq Qazaxstandağı reformalarnı, Dikäber ayında bulaçaq prezident saylauları belän nigez salına başlanğan demokratiäläşterüne yaqlauın da kürsätergä teli. Bolar töp mäsälälär."
Rice Qırğız räsmiläre belän oçraşqanda da, AQŞ demokratiäläşterü protsesın yaqlıy dip belderde.
Färit İdelle. Praga.


text:
Ğıraq: Bäreleşlär britannarnıñ şığılar östenlek itkän Basradağı problemaların kürsätä
Ğıraqnıñ könyağında äl-Basra şährendä Britaniä köçläreneñ qulğa alınğan ike ğäskärien irekländerü öçen oyıştırğan operatsiä turındağı mäğlümät qapma qarşılıqlı. Xalıq qulğa alınğan xärbilär törmädä qalırğa tieş dip taläp itep aqırıp baqırğannnan soñ ikençe könne ğäskärilärne irekländerü , törmä divarın cimerü öçen BTRlar qullanılğan. Şığı suğışçılarınıñ östenlek itä başlağan şähärdä Britaniä köçläreneñ tärtip urnaştırıu qıyınlaşa bara.
Bez alardan soraw alğanda alarnıñ Basradağı Britan armiäsennän buluı añlaşıldı. Ämma alar üz missiäläre turında söyläwne kire qaqtı Komandirları min bu missiä turında söyli almim dip kenä äytte.Ämma min tikşeräçäkmem dip äytä al Abadi
Britan räsmiläre ğäskärilärneñ irekkä çığarıluın taläp itkändä, politsiä maşinaları şähär buylap xalıqnı uramğa çığarğa häm xärbilärneñ törmädä qaluın taläp itergä çaqırdı.Şuşı drama düşämbe kiç Britan köçläre BTRların qullanıp kollegaların ireklenderü belän tämamlandı. Operatsiädä 3 britan xärbie yaralandı.Britan armiäsennän John Lorimer London mätbuğatına Britan armiäse köç qullandı çönki bez soldatlarnıñ cirle suğışçılarğa tapşırıluı häm alarnıñ tormışınıñ qurqınıç astında buluı turında öyrendek dip belderde.
Analitiklar bäreleş Britan xärbiläreneñ şığı suğışçıları östenlek itkän Basrada tärtip saqlawda duçar bulğan qıyınlıqlarnı kürsätä dip äytä. Britannar Basrada radikal şığı ruxanisı Muqtada al Sadrğa turılıqlı Mäxdi armiäseneñ ike tanılğan äğzasın qulğa alğannan soñ ikençe könne ike britan soldatı qulğa alına. İsemen äytmägän britan räsmie New York Times basmasına xosusi räweştä genä , Britan soldatları totılğan politsiä punktı aldına cıyılğan ber niçä yöz keşe eçendä şığı suğışçıları da bar ide , alar britannarnı urlap qulda totılğan üz keşelärenä almaştırunı ömed itkänder digän.Dubayda urnaşqan Tikşerü Üzägennän Mustafa Alani düşämbedäge bäreleşne Britan armiäse belän şığı suğışçıları arasındağı xakimiät köräşeneñ ber öleşe dip qarıy
Basrada sonğı ike yılda şığı suğışçıları östenlek itä.Monda ike törkem turında süz bara. Berse Mäxdi armiäse, ikençe Ğıraqta İslam İnqilabı öçen Yuğarı Şuranıñ Badr köçläre.Bez britannar Basranı kontrol itä dibez ,çınbarlıqta alar küptän kontrolne yuğaltqan.Şähärdäge nindi genä mäsälä bulmasın suğışçılar östenlek itä dip belderä M.Alani
Alani politsiä köçläre äytep kitkän ike törkemnän bersenä turılıqlı köçlärdän tora dip äytä. Bu inde politsiä kiyemendäge keşe belän suğışçılar arasında ber ayırma yuq digän süz. Basranıñ sivil xakimiätlärenä kilgändä alar da äytep kitkän suğışçlar yäki alarnıñ säyäsi partiäläre belän bäyle şäxeslär.Basrada Badr köçläre belän Mäxdi armiäse arasında atışu, üterülär kön törtibendä. Alar üzläreneñ islamçıl qanun tärtiplären misal öçen alkogol satu yäki xatın qıznıñ kieme kebek mäsälälärne sivil liberallärgä köçläp tağarğa tırışa.Alani bu xaqta:
Älege waqıtta Basrada 3 törle köräş bara. Berençese şähärdä kontrol urnaştıru öçen ike şığı suğışçan törkeme arasındağı köräş.İkençese suğışçlar şähärne sönni möselman häm xristian maxallälärennän tazata. Öçençese Britannar kontol iminlek urnaştıru öçen Mäxdi armiäse belän suğışırğa mäcbür bula dip söyli
Analitiklar qaraşınça, şığılar östenlek itkän Bagdad xökümäte Basradağı xällärgä çıdamlıq kürsätä çönki anda şığı dini partiäläreneñ role köçle İrannın Badr köçläre belän nıqlı elemtäläre Basradağı wazğiätne qaqtmarlandırğan başqa ber faktor. İran inqilap saqçıları Badr törkemen Saddamğa qarşı köräştä künegülärdän ütkärep qorallandırğan ide.Britaniä könyaq Ğıraqta 9meñ ğäskär tota häm bu şığı suğışçılarına qarşı citärlek tügel färidä xämit


text:
Konstitutsiä: «Çigenüneñ çige kürenä»me?
Mäxkämägä birep azaplanma,
Buysınmıy ul täñgälläşterügä,
Tabiğat'neñ üz qanunı qanun:
Yaz başlana cirdä mart kerügä,
dip yazdı bilgesez şağıyr tabiğat fasılın säyäsi mizgelgä turı kiterep.
Xäyer, qış bıyıl bulmadı da. Yaña yıldan birle tübädän tamçılar tama. Qısqası butaldı yıl fasılları. Alar ğınamı soñ! Başlar butaldı, fikerlär çualdı. Häm ul butalışnıñ ber öleşen pänceşämbedä uzğan Däwlät Şurası sessiäsendä dä kürep bula ide.
Uzğan tapşıruıbızda andağı çığışlar, bäxäslär turında «Azatlıq» radiosı täfsilläp söylägängä, alarğa tuqtalıp tormıym. Qayber gazetalar comğa könne reportajları «Çigenüneñ çige kürenä» digänräk mäğnädä yazıp çıqtılar. Ber yaqtan, hawada elenep toru säyäsätçelärneñ üzlärenä dä, ğadi xalıqqa da tuydırdı inde. İkençe yaqtan, yawlağan ürlärdän çigenü moral' yaqtan awır, citmäsä, matdi yuğaltularğa da kiterergä buldıra.
Niçek kenä bulmasın, berençe uqılışta tözätelgän Konstitutsiä pänceşämbedä parlament tarafınnan qabul itelde. Xäzer VII kisäktän 125 maddädän torğan proekt gazetalarda basılıp xalıq xökemenä täqdim iteläçäk. Anı rayon häm şähär deputatları da tikşeräçäk. Mart axırında proekt Däwlät Şurasında ikençe häm öçençe uqılışlarda qaralaçaq. Qısqası, ozaq kötärgä qalmadı.
Uzğan sessiädä tağın ber mäsälä xäl itelde. Marat Mähdiev Däwlät Şurası räise urınbasarı itep saylandı. Ul Bögelmä şähärendä tuğan, Qazan däwlät universitetın tämämlağan, partiä häm profsoyuz oyışmalarında eşlägän. 2000 yılnıñ ğinwarınnan Däwlät Şurasınıñ parlament kontrole komitetı räise bulıp eşläde.


text:
Yekaterinburgta studentlarnıñ Bötenrusiä vokal olimpiadası tämamlandı
Olimpiadalarda qatnaşuçılarnıñ geografiäse bik kiñ. Studentlar biregä Murmansk, Novosibirsk, Omsk, Tomsk häm başqa şähärlärdän küp cıyılalar. Milli törlelek tä bik zur urın alıp tora. Bu yılnı xätta bäygelärdä Qıtay qızı İn'' Nin'' qatnaşıp, maxsus prizğa layıq buldı. Olimpiadalar uzdıru däwerendä biredä yıl sayın Tatarstan häm Başqortstan studentları da kilmi qalmıy. Bu yılnı da biredä qatnaşqan tatar häm başqort yäşläre törle prizlar yaulap aldılar. Bigräk tä Başqortstannan kilüçe studentlar ayırıldılar – alarnıñ berniçäse xalıq cırların osta itep başqaruları öçen maxsus prizlarğa layıq buldılar. Yomğaqlaw kiçäsendä alarnı Başqortstan Respublikasınıñ Sverdlov ölkäsendäge daimi wäkile Näfisä Tyumenseva häm Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile urınbasarı Xäydär Gıyl''fanov sälämlädelär. Tatarstannan häm Başqortstannan kilgän yäş cırçılarğa wäkilleklär tarafınnan maxsus büläklär tapşırıldı.
Başqort yäşlären alıp kilüçe citäkçe, Başqortstannıñ xalıq artistı Zölfirä Bakirova üzeneñ cawap çığışında xucalarğa bik zur räxmätlär belderde häm büläk itep, barlıq qatnaşuçılarnı tañ qaldırıp, iskitkeç köçle, matur tawışı belän Bäxti Ğaysinnıñ “Süzsez cır” köen başqardı.Ğomumän, tatar häm başqort yäşläreneñ mondıy çaralarda aktiv qatnaşuı çit ölkälärdä milli mädäniätıbıznı propagandalanunıñ ber töre bulıp torır dip ışanası kilä.
Fäwiä Safiullina.Yekaterinburg.


text:
Açıq mikrofon: araqınıñ betüe qıyınlıq tudırdımı?
İnde dürtençe atna Rusiädä alkogol' eçemleklärgä qıtlıq küzätelä. Tatarstanda da şul uq xäl. Şähärlärdä genä tügel, awıllarda da araqı xäzer defitsit tovarğa äylängän. Qayber zur kibetlärdä genä äle araqını oçratırğa bula. Ämma anıñ bäyäse ike, xätta öç tapqırğa artqan. Keçkenä kibetlär isä inde küptän alkogol' eçemleklärne satudan tuqtağan. Şulay da soñğı könnärdä kibet kiştälärendä çit il şäräpläre kürenä başladı. İñ berençelärdän bulıp alman şäräpläre kilde. Bu könnärdä genä kibettä bolğar şäräbe, Pskov häm başqa şähärlärdän araqı da kiterelde. Ämma alarnıñ bäyäläre berniçä tapqırğa artıp kitkän. Ğomumän äytkändä, alkogol' problemasınıñ oçı-qırıyı äle kürenmi. Qazanlılar öçen kibetlärdä araqı betü qıyınlıq tudırdımı? Xalıq fikeren tıñlıyq:
-Minem öçen bu problema tügel. Min araqı eçmim. Kon'yak qına eçäm. Anıñ bäyäse dä artqan. -Kibettä araqını qarap yörmim min. Yuq, bu ğomumän eçmim digän süz tügel äle. Bäyrämnärdä eçäbez inde! -Araqı betü awıl öçen bik naçar küreneş inde. Çönki araqısız anda berni eşläp bulmıy. Berkemne eşlätep bulmıy. Awıl öçen naçar inde bu.
-Kibettä araqını qarap yörmim min. Yuq, bu ğomumän eçmim digän süz tügel äle. Bäyrämnärdä eçäbez inde!
-Araqı betü awıl öçen bik naçar küreneş inde. Çönki araqısız anda berni eşläp bulmıy. Berkemne eşlätep bulmıy. Awıl öçen naçar inde bu.Kemder öçen problema, ä kemder bälki bu mäs’älägä sälämät yäşäw öçen ber forsat bularaq qarağandır. Sälämätlege bolay da qaqşalğan bügenge zaman keşese öçen araqı bik zur zıyan kiterä. Şuşı xaqta Tatarstan möselman tabipları assotsiatsiäse räise Qamıl Zaripov söyli:
Araqı häm başqa alkogol' eçemleklär - alar böten äşäkeleklärneñ anası! Anı qullanğaç, keşe normal' psixologik xäläten yuğalta. Häm näticädä näfesen tıya almıy. Ä sälämätlekne saqlaw öçen näfesne tıyarğa kiräk!Tarqalğan ğailälär, yätim balalar, yuqqa çıqqan meñlägän keşelär - araqınıñ ayanıçlı näticäse.
Al'bina Zäynulla


text:
Şöker, suğış Tatarstan cirenä kilep citmägän. Läkin tılda qalğannarğa suğışnıñ matdi yağın, ikmäk, azıq-tölek, qoral belän tä'min itü ikelätä awırğa kilgän. Suğışnıñ iñ awır- berençe yılında «Tatarstan xezmät iälärennän front ixtiacları öçen ike million sum aqça, küp kenä altın, kömeş cıyıldı», dielä yılyazmada. Suğışçılar öçen cılı kiemnär cıyuda, «Komsomoles Tatarii» isemendäge tank kolonnası öçen aqça cıyuda, här awıl, här kolxoz, här ğailä qatnaşqan. Menä şundıy qorbannar häm fidaqär, xezmät belän ciñgän veterannar niçek yäşi soñ? Qısqa ğına itep äytkändä, ğömerlären niçek sabırlıq, tıynaqlıq belän ğömerlägännär, xäzer dä şulay sabırlıq belän «birgänenä şöker», dip yäşi. Rusiäneñ «Veterannar turında»ğı qanunı nigezendä veterannarğa yıl sayın törle yärdäm öçen ber million sum aqça totıla.
Monnan tış Tatarstan prezidentı ukazı nigezendä taşlamalar yasala. Sotsial' tä'minät ministrlığı mäğlümatlarınça Böyek Watan suğışı invalidları pensiäsenä 506 sum, suğışta qatnaşqannarnıqına 392 sum, suğış waqıtında tılda eşlägännärnekenä 230 sum östälä. Menä şundıy, taşlamalar, östämälär belän 44 yıl xezmät stajı, şul isäptän 4 yılı suğış yıllarına kergän, ber pensioner äbi 1700 sum çaması pensiä ala. Küpme bu azmı, tıñlawçılarıbız, sezneñ xökemegezdä.


text:
Kiyev
Kiyev ya da Kıyiv (ukraince KиïB) - Ukrainanıñ paytahtıdır, Şarqiy Avropada eñ eski şeerlerden biridir. 1982 Kıyiv öz 1500 yıllığını toldurdı. Efsanege köre, Kıyivniñ qurucıları üç ağa-qardaş Kıy Şek ve Horıvdır. Eñ büyük ağasından yañı şeer adın aldı. Bu efsane bizim zamanımızğa XII asırnıñ yılnamesinde kelgendir.
Şimdiki Kıyiv – Ukrainanıñ eñ büyük şeeri ve iqtisadiy, siyasiy, ilmiy ve medeniy merkezi. Kıyivniñ ealisi 2,5 milliondan ziyadedir, meydanlığı 820 km². Ondan 367 km² – şeer bağçaları.
Kıyivden eñ esas naqliyat yolları keçe, ondan da ğayrı Ukrainanıñ eñ büyük özeni – Özü aqa, ve şeerni eki parçağa böle. Kıyiv – devletniñ siyasiy merkezidir. Mında Prezident, onıñ idaresi, Yuqarı Rada, ve Nazirler Kabineti (ükümet) çalışa.
Kıyiv medeniy merkezi olğanı içün mında çoq müzeyler, Ukrainanıñ ilimler Akademiyası, Milliy ilmiy kitaphane. Eñ büyük ve üner teatrler – Taras Şevçenko adına Milliy opera, İvan Franko adına Milliy akademik dramatik teatri, Lesâ Ukrainka adına rus dramatik teatri.
Devletniñ paytahtında eñ esas ve ciddiy ilmiy oquv yartları olmaq kerek. Kıyivde eñ belli ali oquv yurtlarından "Kıyevo-Mogılanska akademiya" Milliy universiteti, Taras Şevçenko adına Kıyiv milliy universiteti, Milliy tehnikiy Universiteti birleridir.
Kıyivde 3000-den ziyade tarih, mimarlıq ve medeniyet abideleri bar, olardan eñ belli soylar – Aziz Sofiya katedral kilsesi (Sofiyskıy sobor), Aziz Anrrey kilsesi (Andriyivska tserkva), Kıyevo-Peçerska lavra, Altın Qapı (Zoloti Vorota), Mustaqillik meydanı (Maydan Nezalejnosti). Hreşçatık – Kıyivniñ merkeziy soqağı. Mustaqillik meydanı – şeerin merkeziy meydanıdır.
Kıyivde çoq qavehane ve aşhaneler bar. Olar bütün dünyanıñ aşlarını teklif eteler ve olarnıñ arasında Mustaqillik Meydanındaki "Qırım" adlı qırımtatar milliy qavehanesi bar.


text:
Roza Färdieva: “Tatarıma xezmät itüdän täm tabam”
Qazanda Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetı üzeneñ yıllıq yomğaqlaw utırışın uzdırdı. Tänäfestä min kongressnıñ advokatı Roza Färdieva belän oçraştım häm soñğı yıllarda keşe xoquqların yaqlaw buyınça quyğan xezmätläre turında söyläwen ütendem:
Çiläbe ölkäsendäge tatarlar – bik cäfa kürgän tatarlar. Ägär dä bügenge köndä ölkäneñ Möslim rayonında yäşäwçelärgä ber million sum aqça bülep birergä cıyınalar ikän, bu inde boz quzğalğan digän süz. Bu boznı bez öç yıl elek quzğatqan idek. Bötendönya tatar kongressı quşuı buyınça, bez- keşe xoquqların yaqlawçı komitetnıñ eş näticäse dip uylıym. Moña qädär dä Tatar Qarabolağında üzgäreşlär küp buldı. Awılğa yul salındı, gaz kertelde, aşığıç yärdäm maşinaları birelde. Xalıqnıñ yäşäyeş räweşe yaxşı yaqqa üzgärde. Alğa taban tağın da yaxşıraq bulır dip uylıym. Awılnı küçerü säyäsi waqiğalar belän bäyle buluı bar. Tizdän Däwlät Dumasına saylawlar bit. Bez monı kontrol'da totaçaqbız.
Äle genä Kostromadan qaytıp töştem. Anda da üzebezneñ tatarlarnıñ xoquqların yaqlap yördem. Anda möselmannarğa mäçet saldırmasqa tırıştılar. Şul eşkä noqta quyıp qayttım. Arbitracnıñ Yuğarı sudında tatarlar faydasına qarar çığarıldı. Kostromada mäçet salınaçaq, allahı birsä. Min advokat bularaq tatarlarımnı yaqlap yäşäwdän üzemä bäxet, täm tabam.
Sez: “…säyäsi waqiğalar,”- didegez, ä säyäsi waqiğalarnı tatar faydasına qullanu üze ük aqıllılıq bilgese bit.
Min dä şulay uylıym. Barlıq eşebezneñ dä oçı säyäsätkä barıp totaşa bit. Dini häm milli mäs'älälär turında söylägändä bez säyäsättän çittä bula almıybız.
Soñğı yıllarda Çiläbe faciğäsen taswirlap, Fäwziä Bäyrämova bik köçle, teträtkeç dokumental' äsär yazdı. Kitap urtaq xezmätegez kebek qabul itelä.
Çiläbe faciğäsen tatarlarğa qarşı oyıştırılğan genotsid dip bäyälädek, bu xälne üz küzebez belän kürep qayttıq. Minem öçen bik tä zur stress, teträtkeç buldı. Bu zur genotsid. Ämma läkin bez qurqıp, qaçıp qalırğa tieş tügelbez. Ber- berebezne yaqlap yäşik. Bu izge ğämäl. Cir şarınıñ qaysı ğına poçmağında da tatarnıñ xoquqı bozıla ikän, bez şunda barıp tatarıbıznıñ xoquqın yaqlayaçaqbız.
Roza Färdieva häm Fäwziä Bäyrämova. Bik eçtälekle säyäsi duet kilep çıqtı. Tatar ideologiäsen köçäytep cibärdegez.
Bu çınnan da şulay. Fäwziä Bäyrämova- oluğ millätpärvar, yegerme yılğa yaqın milli xäräkät eçendä qaynıy, bayraq kütärep baruçı. Sizger şäxes. Osta telle yazuçı, tarix fännäre kandidatı. Min aña zur bäyä biräm. Anıñ däräcäsendä bu mäs’äläne min kütärä almas idem. Min - xoquqçı. Min – advokat. Min yaqlıy ğına alam. Läkin dä barçasın da äle yaza da belergä kiräk, xalıqqa citkezergä kiräk. Monı Fäwziä Bäyrämova cirenä citkezä belä.
Ozerskida bulğanda miña Çiläbedäge rus sud'yası äytte: “ Mine bik ğäcäpländerde. Tatar xatını meñ çaqrım yullar uzıp, yabıq zonağa kerep üzeneñ tatarın buşlay yaqladı. Atom faciğäsenä eläkkän tatarlarnı sudqa tülärgä aqçaları da yuq. Bu Sezneñ tatuığıznı kürsätä. bu Sezneñ berdämleklegezne kürsätä.” Miña şunnan da zur büläk bulmadı. Şul mizgellärdä küñelem tulıp yılar däräcäsenä cittem. Bezneñ täcribä başqalarğa da yaxşı yaqqa tä'sir itte. Çiläbe, Sverdlau, Kurgan ölkälärendä “atom faciğäsenä eläkkännär” statusın birä başladılar. Qurıqmıyça eşli başladılar, başqa yuristlar da qanatlanıp kittelär. Ciñü tantanası şul- xalıqqa yärdämebez tide. Monnan da zur gonorar yuq. Tatarıma xezmät kürsätüdän täm tabam, köç alam. Min şunıñ belän bäxetlemen.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Tatar kongressınıñ Başqarma komitetında Başqortostan tatarları belän oçraşu uzdı
Töbäklärdän kilgän delegatsiälär arasında iñ zurısı Başqortostannan ide. Düşämbe könne ütkän yomğaq cıyılışında büläklänüçelär arasında da başqortostanlılar şaqtıy buldı. Kompozitor häm cämäğät eşleklese Alik Loqmanovqa Tatarstannıñ atqazanğan mädäniät xezmätkäre digän isem birü turındağı diplom, şulay uq ğälim Fail Safinğa Bötendönya tatar kongressınıñ ixtiramnämäse, başqa millättäşlärebezgä dä istälekle büläklär tapşırılğan ide. Sişämbe könne Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetında Başqortostan delegatsiäse belän maxsus oçraşuda Başqortostan tatarları öçen aktual' mäsälälär tikşerelde. Ayırım alğanda, Başqortostanda tatar mäğärifeneñ torışı turında obyektiv häm täfsille beleşmä buldıru, bu mäsäläne Başqortostan räsmi organnarı, mäğärif ministrlığı belän bergäläp utırış äzerläw kiräklege turında äytelde. Başqortostandağı tatar sıynıfları däresleklär belän niçek tä'min itelä, tatar mäktäpläre häm sıynıfları öçen Ufada çığarılğan däresleklärneñ eçtälege häm ideya yunäleşe, sıyfatları nixäldä, bu mäsäläne açıqlaw öçen ekspertlar cälep itü yulları, kiläçäktä Başqortostan tatarlarınıñ problemaların cämäğät oyışmaları, idärä organnarı belän bergäläp xäl itü mömkinlege oçraşuda menä şul turıda süz bardı. Tatarstan gäcit yäki jurnallarınıñ, televidenie, radiokompaniäläreneñ xäbärçelek punktları Başqortostannıñ qayber töbäklärendä açılu maqsatqa yaraşlı bulır ide digän fikerne här ike yaq ta xuplap qarşıladı. Çärşämbe könne isä Tatar kongressınıñ Başqarma komitetında çirattağı jurnalistlar belän oçraşu kiçäse uzdı. Anda bügenge köndä respublika öçen aktual' temalar tikşerelde.


text:
Tatarstan televidenieseneñ «Çulpan» programması yabıldı
Tatarstan televidenieseneñ «Çulpan» programması yabıldı
Televideniäçelär büleşä, ä tamaşaçı bötenläy mäğlümätsez qala. Çönki yaña açılğan «Yaña ğasır» kanalı da bu könne efirğa çıqmadı. Ul berniçä könnän «Xäyerle irtä, Tatarstan» digän tapşıru çığaraçaq. Ä xäzergä Tatarstanda televidenie irtäläre xäyerle tügel. RTR, ORT, «Efir» rus telendä sayrap tora, ä tuğan telebezdä cırı da, moñı da, süze dä işetelmi. Därtlänep ike televidenie buldırıp yörüçelär kiläçäktä niçek şaqqatırır ikän? Tatar kongressı açılırğa 8 kön qalğanda, tatar telen onıtqan zäñgär ekrannar täqdim itü xalqıbız öçen ğälämät zur büläk buldı inde. 11 yıl elek, näq şul könne, 19 avgustta, televideniedäge tapşırularnıñ tärtibe bozılıp, ekranğa «Aqqoş küle» baletı çıqqan ide. Xäzergä milli efirda da «Aqqoş küle»nä oxşaş biyülär.


text:
Allağa şöker, milli oyışmalar häm zıyalılar talaşıp yatqan çaqta millättäşlärebezneñ berläşä torğan çaraları bar ikän. 9 may, Ciñü bäyräme könne Perm ölkäsennän kilep, Qazanda yäşäwçelärneñ Yaqtaşlıq cämğiäte Därwişlär bistäsendä cıyılış ütkärde. Bu yulı Räşit Yäğfärovnıñ oyıştıru aksiäse näticäleräk bulıp çıqtı. Permlelär cıyılışı turında “Azatlıq”nıñ xäbärçese maxsus tapşıru äzerlägäç, bu çaranıñ ähämiäten kübräk añlarsız.
Başqortstannan, Irınburdan kilgän millättäşlärebez dä menä şundıy yaqtaşlıq cıyıp, tabiğät qoçağında qorıltaylar ütkärä başlasa, Qazan tiräsendä urın citär ide, möğayın.


text:
Yoldızlar alleyasında Mönirä Bulatova häm Salawat yoldızı açıldı
Qazannıñ Bauman uramında urnaşqan Yoldızlar alleyasında 29 avgust könne yaña isemnär päydä buldı. Elegräk açılğan İlham Şakirov, Älfiä Afzalova, Xäydär Bigiçev yoldızlarına düşämbedä tanılğan opera cırçısı Mönirä Bulatova häm estrada yoldızı Salawatnıñ isemnäre östälde. Yoldızlar alleyasına çaranıñ töp geroyları – Mönirä Bulatova häm Salawat Fätxetdinov kilep citkänçe, xalıq aldında bügenge estradanıñ yäş yoldızçıqları cırlıy tordı, räsmi xakimiät wäkilläre çığış yasadı. Ul arada bez Yoldızlar alleyası ideyasın tormışqa aşırğan Bars-records firmasınıñ wäkile Färit Taişev belän söyläşep aldıq. Ul Azatlıq radiosı tıñlawçılarına üz yoldızların açarğa layıqlı cırçılarnıñ niçek saylanuı turında söyläde.
Alleyada kemneñ yoldızın açunı bilgeläw äçen maxsus komissiä eşli. Anda xakimiät, Bars records kompaniäse wäkilläre kerä. Näq menä alar yılğa ber märtäbä, 29 avgustta isemnären Yoldızlar alleyasında mäñgeläşterergä layıqlı cırçılarnı saylılarMönirä Bulatova belän Salawat ta ozaq köttermädelär. Kilep citkäç, alar härqaysı üz yoldızları yanına barıp bastı. Aldan uramnıñ trotuarına uyılıp yazılğan isemle qaplanğan yoldıznı Salawat açtı. Bıyıl 90 yäşen tutırğan Mönirä xanım sabır ğına üz çiratın kötep tordı. Xäyer, çäçkälär häm diplom tapşırğanda berençe itep anı qotladılar.
Qotlawlardan soñ, şaqtıy ölkän yäşendä buluına qaramastan, Mönirä Bulatova bik teläp cırlap ta birde. Cırlağaç, Mönirä xanım xalıqqa üzeneñ räxmät süzlären belderde häm Qazannıñ bäyräme belän dä qotlarğa onıtmadı.
İkençe yoldız iäse – Salawat, oyıştıruçılarğa räxmätlären belderep, bez tırış häm yaxşı tormışqa layıqlı xalıq, dide. Yaña yoldızlar açu tantanasına cıyılğan şaqtıy ğına xalıq bu süzlärne xuplap qul çaptı häm tağı da ruxlanıp Salawatnıñ cırın tıñladı. Şunda uq, cırçığa xalıqara sport masterı iseme birelüe turında da iğlan itelde.
Yoldızlar açunıñ tantanalı öleşe tämamlanğaç, bez cırçı Mönir Yaqupov belän söyläştek. Ul 29 avgustta yoldızlı bulğan lawreatlar turında üs fikerläre belän urtaqlaştı.
Tatar xalqı Yewropa illärennän qalışmıyça, opera sänğäten üzebez ittek. Berençe buın opera artistları arasında yözek qaşı bulıp Mönirä Bulatova ayırılıp tora. Menä bügen, Allağa şöker, yoldızğa yoldız açıla. Räxmät aña, meñ yäşäsen Mönirä xanım. Ä menä Salawatqa yoldız açarğa, minemçä, äle irtäräkŞulay itep, Bauman uramındağı tantanalı çara tämamlandı, ä Yoldızlar alleyasındağı yaña açılğan yoldızlar östennän xalıq yöri başladı.Gölnaz İlgizär


text:
Brussel – Yewropa Berlege Rusiä belän Ukraina arasında tabiği gaz satu mäsäläsendä kilep çıqqan qarşılıqlarnıñ beterelüe öçen ikele söyläşülärne däwam itterergä çaqırdı. Rusiäneñ kileşügä ireşelmäw säbäbe Ukrainaga gaz birüenü toqtatuınnan soñ, bügen berlek citäkçelegen üz östenä algan Çexia beläm Berlek komissiäse bergä yasagan belderülärendä, Kiyev belän Mäskäw xaqimiäten tiz arada uñışlı ber näticägä kilergä çaqırdı. Älege kileşü berlekneñ energia ixtiyacına da turıdan täser itä. Yewropaga bargan gaz Ukraina aşa uza. Belderüdä şulaq uq Berlekkä gaz taşıgan yullar iminlegen tämin itärgä çaqırıla. Monın belän bergä Berlek uzgan yıllarda bulgan problemalarnıñ yañadan qabatlanmawın teli.
Ukraina belän Gazprom arasında 2006 yılda bulgan nizaq Yewropağa da zur yoğıntı yasagan, gaz belän tämin itü waqıtlıça tuqtağan ide.
Dönyanıñ iñ zur tabiği gaz citeşterüçese Gazprom, Belekneñ gaz ixtiacınıñ 4/1 öleşen qaplıy.


text:
Başqortstan wäkillege Qazaqstanda eş säfärendä buldı
Başqortstan Respublikası räsmi wäkillege atnakiç könne Qazaqstan Respublikasına eş säfärenä kitkän ide. Başqortstan Premyer-ministrı urınbasarı, BR iqtisadi üseş häm sänäğät ministrı Niqolay Puçnin citäkçelegendäge bu wäkillek comğa könne dä Astanada üzeneñ säfäre programması qısalarındağı çaralarda qatnaştı.
Başqortstan wäkillege eçenä qayber ministrlıylar citäkçeläre, rayonnar häm şähärlär xakimiätläre başlıqları belän bergä zur şirkätlär citäkçeläre häm kiñ eşquarlar da kergän ide. İke respublika arasında üzara faydalı iqtisadi bäyläneşlärne arttıru maqsatın quyğan bu säfär barışında yaqlar baytaq qına oçraşular häm söyläşülär ütkärde, qayber täğäyen kileşülär tözü öçen niätläre belän urtaqlaştı.
Säfärneñ töp möhim çarası berençe könne ük ütte. Astanada “Başqortstan Respublikası sänäğäte könnäre” dip isemlängän maxsuslaştırılğan sänäğät kürgäzmäse açıldı. Andağı şähär Kongress-xoll binasında Başqortstannıñ illedän artıq şirkäte tavarları urın aldı. Kürgäzmä açu tantanasınnan soñ, ike respublikanıñ eşlekle dairäläre üzara alış-bireşlär xaqında söyläşülär ütkärde.
Başqortstan Xökümäte matbuğat üzäge xäbärenä kürä, respublika räsmi wäkillege comğa könne Qazaqstan Respublikasınıñ berniçä ministrlıysında oçraşular ütkärgän häm Astana şähäre xakimiätendä, şulay uq Başqortstannıñ Qazaqstandağı Wäkilçelegendä bulğan. Şulay itep kiläçäkkä ike yaqlı xezmättäşlekne kiñäytügä etärgeç biräçäk bu säfär comğa kiçen tämamlandı.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Bush-Putin sammitınnan närsä kötergä – cılınumı, suınumı?
Pänceşämbedä Quşma Ştatlar prezidentı George Bush Slovakia başqalası Bratislavada Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän oçraşa. Bu sammit ike il arasındağı qarşılıqlar artqan sürättä ütäçäk. Bush ta, Putin da, şäxsi kimäldä dus bulıp qaluların täqrarlasa da, soñğı waqıtta ike ilneñ yuğarı räsmiläre beldergän tänqitlär küpmeder däräcädä salqın suğış çorın iskärtte. Bush-Putin oçraşuınnan nindi näticä kötep bula?
Yukos başlığı Mixail Xodorkovskinıñ qulğa alınuı, şirkätneñ tar-mar itelüe Rusiädä qanun ütälü häm çit il investitsiäläreneñ iminlege xaqında sorawlar uyattı. Gruziädä gölçäçäk inqilabı näticäsendä xakimiätkä Quşma Ştatlar taraflı Mixail Saakaşvili kilde. Ukrainada äflisün inqilabı näticäsendä Mäskäw taraflı keşene prezident itü tırışlığı barıp çıqmadı. Rusiä Süriägä raketa satu niäten iğlan itte, Amerikanıñ Äfğanstan säyäsäten tänqitläde. Quşma Ştatlar Putinnıñ üzäkläşterü säyäsätenä tänqit belderde.
Süz alışular qaywaqıt qızıp ta kitkäläde. Şuşı ayda Rusiäneñ saqlanu ministrı Sergei İvanov Amerikanıñ bar dönyağa demokratiä taratu niätennän kölep, demokratiä ul bäräñge tügel, anı ber basudan ikençesenä küçerep utırtıp bulmıy dide. Düşämbedä Brusseldä çağında George Bush Rusiäneñ elekke avtoritar yulına qayta baruına ükeneç belderde.
Şuşı xällär sürätendä, 11 sintäber höcümnärennän soñ ike il arasında iğlan itelgän xezmättäşlekkä Bratislavada cenaza uqılmasmı, digän soraw tua.
Belgeçlär fikerençä, taraflar urtaq mänfäğät bulğan ölkädä xezmättäşlekne däwam itäçäk, ul da bulsa, terrorçılıqqa qarşı köräş, qoral çikläw, Yaqın könçığış, energetika. Bu mäsälälär kön tärtibenä dä kertelgän. Şul uq waqıtta bu sammittan küpne kötep bulmıy, di Kremlgä yaqın torğan Säyäsi tikşerenülär insitutı başlığı Sergei Markov:
Audio (Sergei Markov)
"Minemçä, bu sammittan yaxşıru da, naçarayu da kötäse yuq. Prezidentlar, yaña möddätkä saylanğannan soñ, elekke qaraşlarında qaluın raslar. Monda krizis ta, alğarış ta yuq."
Hollandiäneñ RAND dip atalğan tikşerenü üzägendä Rusiä belgeçe Stephan De Spiegeleire süzlärençä, Bush Amerikanıñ wazifası - dönyağa ireklek häm demokratiä taratu dip beldersä dä, bu mäsälädä Putinğa artıq basım yasamas kebek. Berençedän, kiräk çağında Waşington, Rusiädän dä azraq demokratiä bulğan rejimnar belän eş itä ala, äytik, şul uq Paqstan yä Söğüd Ğäräpstanı belän. İkençedän, Gruziä belän Ukrainadan ayırmalı bularaq, Rusiäneñ üzendä demokratiäne qısu säyäsätenä rizasızlıq belderüçe yuq däräcäsendä:
Audio (Stephan De Spiegeleire)
"Könbatışqa bu mäsälädä basım yasaw bik awır häm ul tiskäre näticä birä ala. İke liberal partiä – Yabloko häm Uñ köçlärneñ däräcäse töşä bara. Berläşä alğan oçraqta da alar 2-3%tan artıq cıya almıy, härxäldä 7% kirtäne ütä almayaçaq."
Şuña kürä bu sammitta Bushnıñ maqsatı bik ğadi bulaçaq: Amerika-Rusiä mönäsäbätlären bulğanı kebek däwam itü häm dä Rusiäneñ, İran wä Süriä belän xezmättäşlek itü näticäsen yomşartırğa tırışu.
Cıyıp äytkändä, Quşma Ştatlar häm Rusiäneñ qarşılıqları da, urtaq mänfäğätläre dä citärlek. Bratislavada närsägä basım yasalır – Bush belän Putinnan tora.
-Ali Gilmi


text:
Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Etiketler : Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez türkü indir, Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez türküsü, Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Yürü Bre Fani Dünya
Neşet Çelebi - Beyaz Giyme Toz Olur
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Vurduğunu Öldürürsün
Neşet Çelebi - Telli Gelin (Barak)
Neşet Çelebi - Akşam Oldu Kırat


text:
Yewropada Iminlek wä Xezmättäşlek Oyışmasınıñ saylawlarnı küzätüçeläre niçek eşli?
Uzğan şimbädä Qazaxstanda ütkän parlament saylawlarında küpçelek tawışlarnı xakimiättäge firqä aluı beräwne dä ğäcäpländererlek tügel ide. Ämma parlamenttağı saylawlarğa çığarılğan 98 urınnıñ barısınıñ da xakimiättäge Nur-Otan firqäsenä elägüe çınnan da ğäcäpländererlek xäl buldı. Bäysez Qazaxstan tarıxında moñarçı berär oppozitsiä wäkileneñ parlamentqa kermi qalğanı yuq ide äle. Küplär öçen tağın ber ğäcäp xäl Yewropada Iminlek wä Xezmättäşlek Oyışmasınıñ saylawlarnı küzätüçe bülege – Demokratik Oyışmalar häm Keşe Xoquqları Idaräseneñ belderüe buldı. Bu idarä Qazaxstandağı saylawlar xalıqara standardlarğa turı kilmäsä dä anda qayber tärräqiät küzätelde dip belderde. Demokratik Oyışmalar häm Keşe Xoquqları Idaräse süzçese Urdur Gunnarsdottir Demokratik Oyışmalar häm Keşe Xoquqları Idaräsen közge belän çağıştırıp bez barı çınbarlıqnı çağıldırabız ğına, bez saylaw eşlärenä berniçek tä tıqşınmıybız häm bu bezneñ öçen bik tä möhim di.
"Bu mäğlümät annan soñ tawış birügä berniçä kön qala ğına kilüçe qısqa möddätle küzätüçelärne äzerläw öçen qullanıla. Törle oçraqta andıy küzätüçelär sanı törle bula. Qazaxstanda 400-läp şundıy küzätüçe buldı. Bez alarğa kürgän-belgännärebezne söylibez, sistemanı, qanunnarnı añlatabız, nilär kötep buluın söylibez. Mäsälän elektron tawış birü kötep bulamı-yuqmı ikänen. Bu şulay uq tawış birüneñ ikençe könendä bula torğan berençel belderüne äzerläwgä dä yardäm itä. Ul belderü bezneñ tawış birü könenä qädär küzätkännärgä häm saylaw köne, yäki saylaw tönendä bula torğan statistik näticälärgä nigezlänä" di Gunnarsdottir.
Küzätüçelär bara torğan tawış birü urınnarına kilgändä Gunnarsdottir äytüençä, bu küzätüçelärneñ üz eşe. Idarä isä ilne törle töbäklärgä bülep küzätüçelärneñ härber töbäkkä cibärelüen täemin itä. Küzätüçelär annan soñ ul töbäkkä barıp şähärdä dä, awılda da tawış birüne küzätä. Saylawdan ber kön aldan tawış birü urınnarınıñ niçek äzerlänüen barıp qarıylar. Qaya, qayçan baraçaqların aldan äymilär. Gunnarsdottir küzätüçelär törle sorawlar birä ala, tawış birüçegä, cirle küzätüçegä, saylaw komissiäse äğzasına sorawlar belän möräcäğät itä ala, ämma alar qatğıy räweştä tarafsız bulıp qalırğa tieş di. Küzätüçelär qanunnı, saylaw qağidälären bozuçı nindi dä bulsa ğämäl kürsä dä anı tuqtatunı taläp itä almıy. Çönki alar barı tik küzätüçe genä. Gunnarsdottir Demokratik Oyışmalar häm Keşe Xoquqları Idaräseneñ Qazaxstan turındağı berençel bäyälämäsendä Qazaxstandağı qayber uñay tärräqiätlär telgä alınu belän bergä täqnitkä dä urın bar di.
"Misal öçen bez oppozitsion firqälärneñ saylawçılarğa möräcäğät itü öçen qayber mömkinlekläre buluın kürdek. Bez şulay uq alarnıñ problemaları buluın da tanıdıq. Şuña kürä monı qarşılıqlı sürätläp bula. Älbättä ul ildä 2 ay buyı häm şul qädär küp keşe bulğaç aqlı-qaralı itep kenä sürätläp bulmıy. Xäbärlärdä älbättä qayber närsälär turında ğına äytelä. Ämma bezneñ näticälärne alıp uqısağız xällär küpkä törleräk itep sürätlänä. Anda qayber ölkälärdä alğa kiteş, qayberlärendä artqa çigeneş sürätlänä" di Gunnarsdottir.


text:
Tatar ictimaği oyışmaları Qazanda sıra bäyrämen uzdıruğa qarşı çığa
Atna azağında başqalabız Qazanda tağın ber bäyräm, sıra bäyräme ütkäreläçäk. Mäğlüm ki, bu bäyräm uzğan yıl zurlap Qazan Kremle yanındağı häm Üzäk stadion qarşındağı mäydanda, Yärminkä mäydanında ütkärelde. Ber kön barğan bäyrämne yıl buyı tänqitlädelär, bigräk tä tatar ictimaği oyışmaları bäyrämneñ ütkärü räweşe belän kileşmädelär. Yıl däwamında piketlarda sıra bäyrämenä qarşılıq aksiäläre ütkärelde häm küptän tügel bıyıl sıra bäyräme ütkärelmi ikän, digän farazlar işetelde. Ber-ike atna elek bu faraz raslandı da kebek ide. Xökümät qarşında oyıştırılğan narkotiklarğa qarşı komissiä utırışında komissiägä kergän ictimaği oyışmalar häm yäşlär tärbiäse belän şöğellänüçe qayber ministrlıqlar sıra bäyräme ütkärügä qarşı möräcäğät qabul ittelär. Läkin uzğan atna azanğında “Qızıl şärıq” şirkäte general direktorı Ayrat Xäyrullin ütkärgän matbuğat oçraşuında sıra bäyräme 25 mayda ütkäreläçäge iğlan itelde. Döres, ul xäzer sıra bäyräme dip tügel, ä “Qızıl şärıq” aksionerlıq cämğıäte köne dip atalaçaq. Häm anda matbuğatta tänqitlängän äxlaqsız “Miss popka” digän şärä qızlar bäygeläre ütkärelmyäçäk inde. Bäyräm ütkärügä “Qızıl şärıq” şirkäteneñ däğwası zur. Uzğan yıl respublika byudjetına älege şirkät 800 million sum salım tülägän. Bıyıl bu san ikelätä artaçaq. Şuşı aqça dälile belän Qazan administratsiäse dä, xätta iñ yuğarı xakimiät tä kileşä, küräseñ.
Küptän tügel Qazan administratsiäse mäktäplärdä Soñğı qıñğıraw bäyrämeneñ 1 kön aldan, 24 may könne ütkäreläçägen iğlan itte. Döres, räsmi räweştä säbäpläre balalarnıñ äti-änilären 25 may yal köne mäşäqätlärennän ayırmasqa, dip belderelde. Läkin mäğlümat çaraları monıñ 25 may “Qızıl şärıq” sıra şirkäte könen uzdıruğa tağın da kübräk yäşlär cälep itü öçen qılınğan ğamäl ikänen açıq itep yazıp çıqtılar. Ä inde iñ yuğarı dairälärgä kilgändä, Mintimer Şäymievneñ iqtisadi kiñäşmälärdä “Qızıl şärıq” şirkäten byudjetqa kertkän öleşe öçen zurlap maqtağanı bar. Monnan berniçä kön elek prezidentınıñ säyäsi mäsälälär buyınça kiñäşçese Rafail Xäkimov “Efir” telekompaniäsenä birgän intervyusında sıra bäyräme ütkärüne xuplawın, yäşlärdä eçü kulturası tärbiälärgä kiräk, digän fiker äytte. Ay-hay, Almaniädäge kebek restoran şartlarında ütkärelä torğan sıra bäyrämnäre däräcäsenä kütärelü Möxämmät Mähdiev äytmeşli, “eдBa ли...”. Uzğan yıl kebek ük mäydanğa sıra larekları häm militsiä belän qamatıp alınğan meñärlägän yäşlär aldına berdän-ber säxnä quyıp, anda şärä qızlar bietü genä eçü kulturasın arttırır mikän?
Yunıs Ätnäle


text:
Udmurtiäneñ Mojga şähärendä tuğan tel uqıtuçısı Qazannıñ 1000 yıllığına bağışlap uzdırğan «Tatar qızı» bäygesendä berençe urınğa layıq buldı
Tik mojgalılarnıñ aktivlığı kübräk ölkän yäştägelär tormışına üzgäreşlär kertte, mäktäplärdä tatar sıynıfına balalarnı cıyıp, anda tuğan telebezne fän bularaq uqıtuğa ireşügä kitermäde. Berençe sanlı mäktäptä balalar icat yortı citäkçeläre belän kileşenep, tuğan tel tügäräge açıldı, ämma balalar zurraq üskän sayın, alarnıñ tel belän qızıqsınuları kimede, tügäräklär dä tarqaldı.«Azatlıqnı» daimi tıñlawçılar xäterlider, bıyıl Mojga şähäreneñ berençe sanlı mäktäbendä, nihäyät, tatar sıynıfı açıluı turında xäbär itkän idek. Ütkän atnada radio häm televideniedä tatar tapşıruların alıp baruçı xäbärçelär, mägärif ministrlığınnan belgeç Älfiä Ğaysina, Mojgada bu balalar, ölkännär belän oçraştıq.
Mäktäptä bezne yaqtı yöz belän uqıtuçılar, Mojgadağı milli-mädäni avtonomiä räise İlgiz Qadırov qarşı aldılar.Berençe tatar sıynıfında ana telen Nädiä Fayaz qızı Wäleyeva alıp bara. Açıq därestä balalarnıñ uqıtuçı belän aralaşuın, apaları sorawlarına cawapların tıñlap, uzğan ike ayda üzgäreşlär zur buluın añladıq. Älege sıynıfta 13 bala uqi, alarnıñ ikese genä mäktäpkä kilgändä tuğan telendä aralaşa belsä, inde başqalarnıñ, bigräk tä qatnaş ğäilälärdä üskän balalarnıñ tele açıluınıñ sere iñ berençe çiratta uqıtuçılarında. Dörestän dä, Nädiä xanım däresne bik qızıqlı, mawıqtırğıç itep alıp bardı. Uqıtuçı ber genä balağa da, ber minut ta hawalanıp utırırğa irek birmi, çänki eş ısulı — bala därestä cäyläşergä tieş. Ber ük sorawğa berniçä bala cawap birep, bu, üz çiratında, temanı üzläşterergä, yaña süzlär öyränergä yaxşı etärgeç bulıp tordı. Balalarnıñ üzläre, apaları belän yazılğan tasmanı bergäläp tıñlıyk äle.
AudioNädiä Fayaz qızı Wäleyevanıñ tuğan yağı Tatarstannıñ Arça—Älki töbäge. Yäştän Tuqay yörgän suqmaqlarnı buylap, şağirne xozurlandırğan täbiğät qoçağında, milli moxittä tärbiälängän ul. Şuña da tormışta hönäre itep tatar tele uqıtuçısı belgeçlegen saylağan, Qazan pedagogiä universitetın tämamlap, ğailäse belän Mojgaga kilep urnaşqan. Başta baqçada, soñraq yäşusmerlär belän ozaq yıllar eşlägän, annan soñ anı balalar icat yortına çaqırğannar. Anda tatar tele tügärägenä uquçılar tuplap, alarnı tuğan telebezdä söyläşergä, cırlarğa, biergä öyrätä başlağan, milli bizäklär belän qızıqsındırıp, qul eşlärenä tartqan. Tatarlığı, millilege belän küplärdän ayırılıp tora ul. Minem bu fikerläremne isbatlağanday, Nädiä xanım uze dä äñgämäbezne näq şuşı yunäleştä başladı.
AudioBügen Nädiä xanım sıynıfında uquçı balalarda şuşındıy milli canlı bulıp usärlärme soñ, Nädiä Fayaz qızınıñ moña ömete zur.
2003nçe yılda «Söembikä» jurnalı belän «Yaña ğasır» telekanalı Qazannıñ meñ yıllığına bağışlap, tatar qızı isemle konkurs iğlan itkän ide. Nädiä xanım bu xaqta televizion tapşırudan işetep, anda qatnaşırğa niät qıla.Audio
Ul quyılğan şartlarnı barısında üti, häm anıñ bu bäygedä ciñep çığuın da ğäcäyep waqiğa tügel, ä tabiği xäl bularaq qabul itärgä kiräkter.Uqıtuçılarınıñ möläyemlegen, uñğanlığın uquçıları da sizemläp tora, anı yaratalar, aña oşarğa tırışalar.
Xämidä Ğayfullina, Udmurtiä.


text:
Qazağstan saylawları: parlamentında ber genä firqä bulğan ilne demokratik dip atap bulamı?
Qazağstandağı çirattan tış saylawlarnıñ berençe näticäläre kürsätkänçä, Prezident Nazarbaev citäkçelegendäge Nur Otan firqäse Mäclestäge böten 98 urınnı da alaçaq. Oppozitsiä wäkilläre saylawlar näticäsen - kire Sovetlar berlegenä qaytu, dip bäyäli. Xalıqara küzäçelär saylawlar bik uq ğadel ütkärelmäde, dip belderä.
Başqa oppzitsion firqä – Aq Col, saylawlarnıñ berençe näticäläre belän kileşmäwe turındağı belderü belän çıqtı. Firqä, tawışlarnıñ qabat sanalunı taläp itäçäkbez, dip äytä Häm Qazağstan prezidentın, näticälärne tikşerü öçen bar firqä wäkillärennän torğan maxsus kommissiäne oyıştırırğa çaqırdı.
Prezident isä 18 avgust saylawları - ğadel, ütä kürenmäle, açıq buldı digän bäyä birde.
Qazağstan xalıqları assambleyasında yasağan möräcäğätendä Nazarbaev, “Nur Otan”nıñ ciñüe kötelgän närsä, saylaw näticäläre Qazağstan watandaşlarına fayda kiteräçäk, dide Nazarbaev. Qazağstan xalıqara assableyası törle millätlärne wäkillek itüçe oyışma. Alar parlamenttağı tağın 9 urınnı ala ala. Assambleanıñ wäkilläre bügen saylandı, şulay itep Mäclestäge barlıq 107 urın – alındı. Xalıqara küzätüçelär ber genä firqä bulğan parlametnıñ demokratik bulu ixtimallığına şiklänep qarıy. Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışmasınıñ demokartik oyışmalar häm keşe xoquqları idäräse başlığı, küzätüçese Lubomir Kopaj Kazaxstanğa saylawlarnı yaxşırtır öçen äle küp närsä eşlärgä kiräk, di. “Min parlamentta ber genä firqäse bulğan demokratik ilne kürgänem yuq”- dide Kopaj.
Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ küzätüçeläre, saylawlar xalıqara standartlarğa turı kilmäde, dip belderdelär. Dälil itep alar tawışnı sanaw ütä kürenmäle bulmawın häm parlameta ütü öçen 7% kirtäneñ bik biek buluın kiterdelär. Läkin şul uq waqıtta alar bu saylawlarnı, demokrtaiä taba atlağan adım itep atadılar. Yevropada İminilek häm xezmättäşlek oyışmasında räiselek itärgä telgän Qazaqstanğa saylawlarğa birelgän bu bäylämälär, yärädm itärme yuqmı, älegä bilgesez.


text:
Putinneñ Ğädäti Qorallar kileşüen tuqtatıp toru täqdime Yewropada borçu uyata
İnde bilgele bulğança, üzeneñ yıllıq yullamasında Rusiä prezidentı Putin Yewropadağı ğädäti qorallı köçlär statusın bilgelägän möhim xalıqara kileşüne tuqtatıp toru ixtimalı xaqında belderde. Mäskäwneñ torğan sayın nığraq Könbatışq qarata doşmani mönäsäbätkä küçä baruı sürätendä, Putineñ bu süzläre anda borçılu uyattı.
"Xäzer inde nihayät bezneñ partnerlar öçen dä qorallar kimetü eşenä süzlär genä tügel, ğämällär belän dä öleş kertü waqıtı citte. Anıñ urınına isä alar qoralların arttıru belän şöğellänä. Hiçyuğı Yewropada kimetergä kiräk. Min monı Rusiä-NATO şurasında tikşerüne täqdim itäm. Ägär dä anda nindi dä bulsa täräqqiätkä ireşelmäsä, min Yewropadağı Ğädäti qorallar kileşüen ütäwne tuqtatıp torunı täqdim itäm", di Vladimir Putin.
Äle 1990-nçı yılda imza itelgän, häm 1999-da qayber üzgäreşlär kertelgän, yäğni yaraqlaştırılğan şuşı kileşü, anı imzalağan Yewropadağı 28 il, Quşma Ştatlar häm Kanadanıñ şuşı qitğadağı xärbi köçlären çikläwne maqsat itep quya. Yäğni ul bügenge köndä, Yewropadağı xärbi bizmänne totuçı töp kileşülärneñ berse.
NATO general'' sekretare Jaap de Hoop Scheffer, misal öçen, älege kileşü Yewropa iminlegeneñ nigezen täşkil itä, dip isäpli. Atnakiç Norvegiä başqalası Osloda NATO illäreneñ tışqı eşlär ministrları oçraşuında de Hoop Scheffer Putinneñ yaña belderüe uñayınnan üzeneñ tetränüen äytte:
"Rusiä tışqı eşlär ministrı Sergey Lavrov Putinneñ, Rusiä yaraqlaştırılğan kileşüne ütäwen tuqtatıp tora dip belderüen xäbär itte, ul bu uñaydan moratorium süzen qullandı. Min şunı äytä alam, bu xäbär borçılu, citdi borçılu, küñel qaytu häm ükeneç belän qabul itelde", di NATOnıñ general'' sekretare.
Osloda NATO ministrları Quşma Ştatlarnıñ Pol''şa häm Çexiädä raketalardan saqlanu sisteması qorılmaların urnaştıru mäs''äläsen tikşerä ide. Mäskäw moña da zur qänäğätsezlek belderä, amerikannarnıñ bu planı, alar äytkänçä, İrannıqın tügel, ä Rusiäneñ xärbi qüäten qaqşatuğa yünälderelgän dip şiklänä. Oslodağı oçraşuda qatnaşqan Sergey Lavrov, Rusiäneñ tışqı eşlär ministrı, Mäskäwneñ borçuların bolay añlata:
"Bez NATO xärbi infrastrukturasınıñ Rusiä çiklärenä yaqınayğannan-yaqınaya baruına borçılmıy qala almıybız", di Lavrov.
Kire yaraqlaştırılğan Ğädäti qorallar kileşüenä qaytıp şunı äytergä kiräk - Quşma Ştatlar häm NATO illäre bu kileşüne imzalasa da, anı äle ğämälgä kertmäde. Alar monı Rusiäneñ äle haman da älege kileşüne bozıp, Gruziä häm Moldovada üz ğäskärlären totuı belän añlata, häm Rusiä şul ike töbäktän kitü belän kileşüne ğämälgä quyaçağın belderä.
Putin yanawlarınıñ qayçan çınğa aşaçağı älegä bilgele tügel, Rusiäneñ saqlanu ministrlığı, bu mäs''älä NATO belän may ayında tikşereläçäk, dip xäbär itä.
Kärim Kamal


text:
Yaña tatar pyesasın kem yazar?
Qırım respublikası häm Tatarstan arasındağı mädäniät ölkäsendäge kileşä nigezendä bıyıl Qırımda tatarstan könnäre ütä. Anda qatnaşu öçen Qazannan Mädäniät ministrlığı wäkilläre, Ğäliäskär Kamal teatrı häm Tatarstannıñ däwlät cır häm biü ansamble kittelär. Älege könnär qısalarında balalarnıñ Söyembikä warisları festivale dä uzaRafiq Äxmätov süzlärenä qarağanda, älegä Qırımdağı Tatarstan wäkilläre belän elemtä bik naçar. Şuña kürä, Qırım respublikasında ütä torğan Tatarstan könnäre turında tağın da täfsilleräk mäğlümätne tatarstanlılar Qazanğa qaytqaç qına alıp bulaçaq.
Ä menä Ğäliäskär Kamal teatrı direktorı Şamil Zakirovnıñ teatr artistları belän elemtäse nığraq ikän. Anıñ süzlärenä qarağanda, Qırımda bu çara da, kamallılarnıñ spektakl’läre dä bik äybät uza. Tatarstan artistları çığış yasağan barlıq zallar da şığrım tulı bulğan, di ul. Kamal teatrı Qırım tamaşaçılarına Tufan Miñnullinnıñ Ezlädem bäğrem sine spektaklen täqdim itkän.Xäyer, bezneñ Şamil äfändegä möräcäğät itüebezneñ säbäbe beraz başqa ide. Bez añardan Azatlıq radiosı tıñlawçıları öçen Yaña tatar pyesası bäygese turında söyläwen ütendek. Şamil Zakirov bu xaqta menä bolay dide
İnde isemennän ük kürengänçä, bu bäyge yaña dramaturgiä äsärlären ezläw maqsatında ütkärelä. Çönki teatrğa yaña, bügenge kön küzlegennän çığıp yazılğan äsärlär bik kiräk. Ğomumän, soñğı yıllarda dramaturgiä probleması bik aktual’, teatrlarğa pyesalar bik az kilä. İke yıl elek Mädäniät ministrlığı tarafınnan mondıy bäyge inde oyıştırılğan ide. Şunı da istä totıp bez yaña konkurs iğlan itärgä buldıq. Anıñ näticäläre bezneñ teatr öçen bik äybät bulır dip ışanabızŞunısın da äytep kitik. Berençe urınnı alğan pyesa avtorına 200 meñ sum premiä bireläçäk. İkençe urın öçen 100 meñ, öçençe urınğa isä 75 meñ sum aqçalata premiä tapşırılaçaq. Şulay itep, üzlärendä Kamal teatrında uynarlıq pyesa yazarlıq sälät bar dip uylawçılar 2003 yılnıñ 31 dekaberenä qädär icat cimeşlären jyuriğa tapşırırğa tieş. Mömkinçelektän faydalanıp bez Şamil äfände Zakirovtan teatrda barğan remont eşläre turında da beleştek.
Älegä remont eşläre bez uylağança bara. Minemçä, bez alarnı aldan äytelgän waqıtqa tögällärbez. Xäzer bez säxnä utların almaştırabız, iskelären inde aldıq, yañaların, zamançalarnı quyabız. Tamaşaçılar közgä bezneñ säxnäne yañaça kürerlär, alar öçen teatr tağın da mawıqtırğıçraq bulır dip ömetlänäbezŞulay itep, tizdän tatar tamaşaçısı Kamal teatrınıñ yañartılğan säxnäsendä yaratqan spektakl’lären, söygän artistların kürä alaçaq.
Gölnaz İlgizär, Azatlıq radiosı, Qazan


text:
Foto: YouTube
Osı jıldıñ 9 ay`ındağı balalar oy`ınşıqtarına jürgizilgen monïtorïng nätïjesi el narıqtarında satılatın oy`ınşıqtardıñ 40 pay`ızı sapasız ekenin körsetti, dep xabarlay`dı QazAqparat QR Tutınwşılar quqıqtarın qorğaw komïtetiniñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
«Barlığı 1277 sınama alındı, onıñ 510-ı normağa säy`kes kelmey`di. Sawda orındarın tekserw önimderdiñ basım böliginde sapa jäne qawipsizdik sertïfïkattarı joqtığın körsetti. Budan basqa, tawardı tañbalawda talaptardıñ buzılğandığı anıqtaldı. Oy`ınşıqtar sanïtarlıq-xïmïyalıq, toksïkologïyalıq körsetkişter boy`ınşa qawipsizdik talaptarına säy`kes kelmey`di. Barlıq qawipti oy`ınşıqtar ay`nalımnan alındı», - delingen xabarlamada.
Vedomstvonıñ derekterine süy`ensek, satılatın oy`ınşıqtar men oy`ındardıñ 90 pay`ızı Qıtay`dan äkelinedi.
«Oy`ınşıqtar BQO, SQO, Qızılorda oblısı, Aqtaw qalası jäne Qazaqstannıñ basqa da iri qalalarınan tärkilendi», - delingen xabarlamada.
Rwdnıy`da Paw Patrol oy`ınşıqtarı organoleptïkalıq, fïzïkalıq-xïmïyalıq körsetkişter boy`ınşa säy`kes kelmey`tini anıqtaldı, ïisi basım, quramında fenol bar.
Qızılordada «Şaxmat» jäne «Şaşkï/Şaxmatı/Nardı» üstel oy`ındarında formalʹdegïd köp mölşerde ekeni anıqtaldı. Jambıl oblısında «KaiZhi Tidland eden qumsalğışında formalʹdegïd tabıldı. Barlığı Qıtay`da şığarılğan.


text:
Fälestin prezidentı Mäxmüt Abbas Mäskäwdä Rawil Ğäynetdin belän oçraştı
31 ğinwardä bulğan oçraşular xaqında Rawil Ğaynetdin, "bez duslarça, tuğannarça oçraştıq. Ul bezdä üzen bik irken tottı. Bez anı Prezident bulıp saylawı belän qotladıq, fälestin xalqına xezmätendä uñışlar telädek. Çönki ul bezgä doğaçılarına kilgän kebek kilgän" , dide. Çınlap ta Rusiä möselmannarı fälestin xalqına härwaqıt teläktäşlektä. Berniçä yıl inde Ramazan ayınıñ soñğı comğasın Äl Qotdus köne, yägni İerusalıym köne dip atıylar.
Söyläşü temaları älbättä islam dine xaqında bulğan. İslam dine terrorçılar dine tügellege xaqında ike yaq ta üz fikeren beldergän. Rawil Ğaynetdin üz çiratında Rusiä möselmannarına mönäsäbät, Rusiä möselmannarınıñ xäle xaqında beldergän.
Mäxmüt Abbas şulay uq Rusiä möselmannarınıñ başqa dinnär belän üzara mönäsäbäte dönyaküläm ürnäk bulırday. Sez bu xaqta başqa illärgä dä belderergä tieş dip, Rawil Ğaynetdinne räsmi säfär belän Fälestingä kilergä çaqırğan. Şul uq waqıtta Mäxmüt Abbas säfären möhim dip bäyälägän, bik känağat qalğanın beldergän..
Näzifä Kärimowa, Mäskäw