text:
AQŞ-tıñ Ortalıq Barlau Agenttigine (CIA) jaña jetekşi kelmek. Bayden wsınğan atalğan mañızdı barlau wyımın basqaruı mümkin degen boljamdar bar. Bayden wsınğan Uilyam Bernstiñ bwrın Reseyde elşi bolğanı aqparat qwraldarınıñ nazarın audarıp otır.
Uilyam Berns 2005-2008 jıldar arasında Qwrama Ştattardıñ Reseydegi bas elşisi bolğan. Orıs pen arab tilinde jattıq söyleytin diplomat öziniñ Reseydegi qızmeti kezinde Putin men onıñ aynalasındağı memleket jetekşilerimen jaqsı tanıs bolğan delinedi. Aq üy jetekşisi Bayden onı Ortalıq barlau agenttigine wsınıs etkennen keyin tanımal äri ıqpaldı basılım The New York Times basılımına mälimdeme sipattı maqala jariyalaptı. Bwl jazbasında Berns Resey men Qıtaydan keletin qauip-qaterlerge basa köñil bölu turalı eskertu jasağan.
Qazir AQŞ Senatı Bernstiñ kandidaturasın qarastırıp jatır. Onıñ jazbasınıñ mazmwnı men Baydenniñ wsınıs etuine qaray otırıp, aldağı uaqıtta AQŞ barlau qızmetin basqaruı bek mümkin dep otır. Tanımal basılımda ol Reseydi «derjava atağınan ayırılıp qalğan el» alayda «äli de qauip qaterge ie» dep bağalaptı. Ol ösip kele jatqan jäne keyin ketken «derjavalardıñ» qateri wqsas ekenin, bwl äsirese kiber şabuıldar arqılı köbirek körinip jatqanın aytqan.


c: text/html

text:
Jambıl oblısı Bayzaq audanındağı №28349 äskeri böliminde bolğan joyqın jarılıstan jaraqattanğan jüz şaqtı adamnıñ işinde qazir jağdayı eñ auırı – böli..
Eñ iri äleumettik jelilerge ie Facebook kompaniyası Auğanstannan ketudi qalaytın adamdarğa kömekteskenin mälimdedi. Kompaniyanıñ aqparat qwraldarına b..
Qazaqstannıñ Densaulıq saqtau ministrligi el köpten kütken Pfizer vakcinasın uaqıtşa tirkese de, kompaniyamen äli künge deyin kelisim-şartqa qol qoym..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 5,3 mıñğa artıp, jalpı esebi 869 mıñğa juıqtadı. Biılğı jaz mezgili qazaqs..
Qazaqstanda 2022 jıldıñ 1 qañtarınan bastap tömengi jalaqı kölemi 60 mıñ teñgege boladı. Bwl turalı bügin, 1 qırküyekte prezident Qasım-Jomart Toqaev ..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1944 senesi mayıs 18-20 künlerinde NKVD-NKGBniñ mahsus operatsiyası esnasında bütün qırımtatarlar Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Uralğa sürgün etildi (resmiy malümatqa köre, 194 111 kişi sürgün etildi). Qurultaynıñ mahsus komissiyası «Unutma» umum halq kampaniyasını keçirdi. Onıñ esnasında sürgünlikniñ şaatlarına ait 950 hatırlav toplandı. Qırım.Aqiqat bu arhivlerde yer alğan şaatlıqlarnı derc ete.
Men, Firket Smailov, qırımtatar, 1940 senesi fevral 24-te İçki rayonınıñ Savurçı köyünde (1945 senesinden soñ - Sovetskiy rayonınıñ Zavetnoye köyü - QA) bu dünyağa keldim.
Ekinci Cian cenki vaqtında men ve bütün qorantam - ana-babam, ağa-qardaşlarım - Bayraç köyünde (İslâm Terek rayonınıñ yoq olğan köyü - QA) yaşay edik, o köyni nemseler ve ittifaqdaşları romenler işğal etken edi, ve biz özümizni bütünley aşalanğan ve aqsız duya edik.
O vaqıtta biz yaşağan yerde, köylülerniñ çoqusınıñ destek-yardımını körgen partizan otrâdları faalleşti. Bundan sebep, işğalciler, köylerniñ bütün sakinlerini başqa yerge köçürdi, kimerlerini Almaniyağa aydadı, şu cümleden menim qorantamnı da (arhiv malümatnamesi bunı tasdıqalay). Almaniyada biz, 1943 senesi fevral ayından başlap, Deliksen köyü yanındaki kontslagerde bulundıq.
1945 yılı dekabrde qorantamıznı repatriatsiya boyunca Almaniyadan Orta Asiyağa sürgün ettiler, bütün qırımatatar halqı ise anda 1944 yılı mayıs 18-inden berli edi. İttifaqdaş ordularınıñ işğal mıntaqasında bizni çıqarğanda, vatanğa, Qırımğa ketemiz, dep açıq yalan ayttılar.
Üç aydan ziyade mal vagonlarında bütün SSSR-den keçip, bizni Taşkent şeerine ketirdiler, andan ise mahsus meskenge - Buhara şeerine.
Bizni mal vagonlarından alıp ketkende, yolda bir qaç qartiy ve hastalar keçindi, olarnı cıymağa bile bermediler: cesetlerini demir yol yanında çölde qaldıra edik. Yolda tibbiy yardım degil de, iç bir şarait yoq edi, suv ve aş ise ası gigiyena talaplarına uymay edi. Adamlar öz başına edi, sağlamca soyu sağ qaldı.
Qış yaqınlaşa edi, bizge berilgen bina ise pencere ve qapısız edi, tavanından daima qum sepile edi, damı aqa edi, yarıqnıñ lafı da olmadı
Buharada bizni ipek fabrikası yanında yerleştirdiler, anda 1944 senesinden berli semetdeşlerimiz - qırımtatarlar yaşay edi. Qış yaqınlaşa edi, bizge berilgen bina ise pencere ve qapısız edi, tavanından daima qum sepile edi, damı aqa edi, yarıqnıñ lafı da olmadı. Suvnı quyulardan tasıy edik, evni tezeknen qızdıra edik. Evimiz Buharanıñ çetinde edi, geceleri çakallar yap-yanına kele edi. Kimerde adam ve ayvanlarğa atıla ediler.
Komendantlar o yerde em de mahkemeci, em de Tañrı ediler, halqnı horlay ediler
Anam ve babam ertesi künü ipek fabrikasına işke çıqtı. Eki tatamnı şu fabrika yanındaki FZU-ğa (oquv yurtu) yolladılar. Fabrikanıñ işçileri az olğanı içün, ve yerli halq zararlı ve az tölengen işke aves olmağanı içün, işçiler 3 smena çalışa edi. Kelmemezlik ve normanıñ tolusınen yapılmaması içün fabrika müdiriyeti de, mahsus komendatura da sert cezalay ediler. Komendaturanıñ razılığı olmasa, iç bir adam iş ya da yaşağan yerini deñiştirip olamay edi. Komendantlar ise o yerde em de mahkemeci, em de Tañrı ediler, halqnı horlay ediler.
Halqnıñ hatırasını yoq etmek içün, pasportlarda «millet» grafasında «qırımtatar» yerine adsız «tatar» oldıq.
Bu, bütün rus, ukrain, belorus, lehler ve başqa halqlarnıñ pasportlarında «slavânlar» yazmaq kibi.
O «yaşayışımıznı» hatırlağanda, yüregim sızlay, aqlıma olğan deşetler kele. Bütün qorantamıznı sıtma tutqan edi, yahşı aş, temiz suv, kerekli ilâclar olmağanı içün, er kesniñ az qazanı hastalıqları oldı.
1958 senesinden 1963 senesine qadar men, Samarqand köy hocalığı institutında oqudım, onı bitirgen soñ, meni Buharağa yolladılar.
Resmiy akimiyet ve mahsus organlarınıñ ğayretlerinen, «teñ» halqlar arasında özümni daima çet kişi kibi is ete edim.
(2009 senesi oktâbrniñ 12-nde yazılğan hatırlav)
Neşirge Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqınıñ genotsidini ögrenüv ve onuñ neticelerine qarşı çareler körüv boyunca mahsus komissiya reisiniñ muavini Elvedin Çubarov azırladı


text:
Aqmescitte Kreml nezareti altındaki Qırım Yıqarı mahkemesi, vesiqanı imzalamağan içün ekstremizm propagandasında qabaatlanğan İsmail Ramazanovnıñ tevqifi uzatılğanınen bağlı appelâtsion şikâyetiniñ baqıluvını red etti.
İyülniñ 3-nde Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkenine köre, mahkemeci Oleg Lebed şikâyetniñ baqıluvını red etip, iş materiallarını Aqmescit rayon mahkemesine qaytarmağa qarar bergen.
Tevqif etilgen şahısnıñ adliyecisi Aleksey Ladinniñ sözlerine binaen, oturışuv esnasında Ramazanov apellâtsion şikâyetiniñ kerçek olğanını tasdıqlağan ve imzalamağa azır eken.
«Buña köre, men onıñ imayecisi olaraq, onıñ noqta-i nazarına qol tutmamazlıq yapamaz edim, yani qanun ceetinden mahkeme qanunğa uyğun qarar qabul etti. Afsus ki, bu qanuniylik saylâmadır», – dep izaatladı işbu vaziyetni Ladin.
Ramazanov iyülniñ 16-na qadar taqiqat izolâtorında qalacaq.
Mevzunen bağlı olaraq: Aleksey Ladin: «Milliy mensubiyeti – İsmail Ramazanovniñ işini ağırlaştırğan unsurdır»
İsmail Ramazanov, yanvarniñ 23-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Novıy Mirdeki evini tintken soñ ekstremizm propagandasında qabaatlanğan edi. Daa soñra mahkeme, şübheli dep tanılğan şahısnı tevqif etti.
Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komiteti, internet rediosı vastasınen ekstremistik materiallarnıñ tarqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı taqiqatçılar tarafından cinaiy iş açılğanı bildirdi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Radio Svoboda mühbiriniñ bildirgenine köre, Kyivde Rusiye elçihanesi yanında maşina ateşke berildi. Anda veteranlar ve faaller Rusiyeniñ Qara deñizde yapqan istilâ sebebinden narazılıq aktsiyasını keçire edi.
Maşinanıñ nomerası 001 raqamlarınen başlana, Rusiye elçihanesine aittir. Maşina elçihanege yaqın, Yaroslav Homov aralığında, tura edi.
Noyabrniñ 25-nde aqşam Kyivde Rusiyeniñ Ukraina elçihanesi ögünde narazılıq aktsiyası başladı. Bunıñ sebebi Qara deñizde FSB tarafından ukrainalılarğa açılğan ateş oldı. Aktsiya iştirakçileri ketirgen şinalarnı yaqmağa tırıştı. Elçihane ögünde faaller ve şinalarnı ateşke bermege mania olğan uquq qoruyıcılar arasında qavğa oldı.
Bundan evel Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Boris Babin bildirdi ki, FSB Keriç boğazında Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Soñki malümatqa köre, FSB açqan ateş neticesinde altı Ukraina deñizcisi yaralandı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanılğanını tasdıqlap, yaralanğan üç Ukraina deñizcisi aqqında haber etti.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksandr Turçınov MTMD toplaşuvında Ukrainada cenk vaziyetini 60 künge ilân etmege teklif etti.
Noyabrniñ 25-nde saba Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirdi ki, Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Daa soñra Rusiye Keriç boğazını vatandaş gemileriniñ keçmesi içün qapattı. Aynı vaqıtta, Rusiye üç gemisini Keriç boğazından yiberdi, amma Ukraina gemileriniñ Azaq deñizine keçişini blok etmege devam etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeniñ noyabrniñ 25-nde Qara ve Azaq deñizlerinde yapqanlarını tenqit etti.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Koktebel memuriyetiniñ muvaqqat başı vazifesine Mark Krasnov tayinlenildi, haber ete Kefe memuriyetiniñ yolbaşçısı Dmitriy Şçepetkov.
Qırımnıñ akimiyet tarafdarı Krıminform saytı bildirgeni kibi, Krasnov evel Kefe memuriyetiniñ belediye nezareti bölüginiñ başı muavini edi. Koktebel qasaba memuriyetiniñ başı vazifelerini avgust 26 künü eda etmege başladı. Bu vazifeni yarışnıñ keçirilmesine qadar eda etecek. Yarış tarihı, istegenlerniñ olmağanı sebebinden, daa belgilenmegen.
«Soñ vaqialar çerçivesinde Koktbelniñ menfiy bir süreti şekillendi. Şunıñ içün tek menim istegim az, bu vazifeni eda etmege aves etken biri olmalı», — dedi Şçepetkov.
Evel bildirilgeni kibi, avgust 11-de, Koktebelniñ muvaqqat başı vazifesine Sergey Padükov tayin etildi. Bir afta soñra onı 4 biñ dollar miqdarında qapar alğanında tuttılar.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/07-26
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Stenli Kubrik (26.07.1928, Nyu YorknıñBronks (en) öleşe, Nyu York ştatı, AQŞ - 7.03.1999, London buyındağı St Albans (en) qalası, Hertfordşire (en), Angliä, Böyekbritaniä) - keşelek tarixınıñ iñ täsirle kinematografistlar häm prodüserlardan berse. Üzeneñ küpçelek filmnarnı Böyekbritaniädä töşerde.
Tuğan şähärendä fotograf bularaq eşli başlıy, kinematograf häm prodüserlıq turında bar belemne mäktäpne betergäç üzennän-üze öyränä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırım yollarında qırımtatar bayraqlarınen bezetilgen avtomobiller peyda oldı. Bunıñ kibi maşinanı Qırım.Aqiqat mühbiri Aqmescit yolunda rastketirdi.
Çarşenbe künü, iyünniñ 26-da, Qırımtatar bayraq Künü qayd etile. Bu munasebetnen Aqmescitte bir sıra tedbirler, şu cümleden avtoyürüş ötkerilmesi beklenile.
Azatlıq Radiosı ve Qırım.Aqiqat saytı saat 17:00 (Kiyev vaqtı boyunca saat 16:00) bayram tedbirlerini canlı yayında köstermege başlaycaqlar.
Kiyevde Qırımtatar bayraq kününi motoyürüşnen qayd etecekler, qırımtatarlarğa qol tutuv aktsiyası Tbilisi ve Zaporojyede ötkerilecek.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı sarı tamğalı mavı bayraqtır. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi. Er yıl bayram Aqmescitniñ merkezinde qayd etile edi.


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi iyün 19-da Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca oturışuvında tilşınas ekspertniñ sorğulanmasını başladı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbirine Muslim Aliyevniñ advokatı Sergey Legostov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, ekspert hanım oturışuvğa azır degil edi, ekspertizanı mahkemege tolu kölemde taqdim etmedi.
Legostov: «İmayeniñ noqtai-nazarı: ekspert salâhiyetsizdir, çünki bu saadaki er kes tarafından qabul etilgen ıstılalarını qabul etmey. Bizim fikrimizce, o, öz hulâsalarını, qabaatlav içün «elverişli» olğan qalıp boyunca yazdı», – dep añlattı.
Advokat, tilşınas ekspert oturışuv esnasında yalıñız ekspertizanıñ hulâsasını taqdim etti, albuki onıñ kiriş ve tetqiqat qısımları da müim, dep izaladı. Mahkeme, ekspertten yetmegen vesiqalarnıñ azırlanmasını talap etti ve iyül 11-ge qadar teneffüs ilân etti.
Mahkeme oturışuvında iştirak etken ekspert tarafından berilgen izaat şimdilik yoq.
Bu mevzuğa dair: «Üküm yaznıñ soñuna qadar çıqarılacaq»: «Yalta altılığı»nıñ işi nasıl ileriley
Mayısnıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı figurantınıñ tevqifini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada yaqalandılar. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqalı olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, olar diniy alâmetke köre taqip etile, dep sayalar. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanlarını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ukrain uquq qoruycıları terroristlerge qarşı amleiyatnıñ alanından ealiniñ çıqarıluvına azır ve zaruriy şaraitler peyda olsa, bunı aman etecekler.
Ukraina içki işler naziriniñ keñeşçisi Zorân Şkirâk aytqanı kibi, terroristlerge qarşı ameliyatnıñ alanını terk etmege istegen insannı çıquv yeri aqqında haberdar etecekler, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Biz bu ketişatnıñ teşkil etilmesine azırmız ve esas mesele havfsızlıqtadır. İnsanlarnıñ havfsızlığında emin olsaq, bunı etecekmiz», – dey Şkirâk.
O şunı da qayd etti ki, fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmeti qaçaqlar içün tranit noqtasını belgilecektir.
«Terroristlerge qarşı alannı terk etmege istegenler haber alacaq», – dedi İçki işler nazirliginiñ başı keñeşçisi ve malümat göñüllilerniñ yardımı ve diger vastalardan bildirilecegini ayttı.
Şkirâk insanlar Ukraina şarqından kelecek afta çıqa bilecegini tahmin etti.


text:
Bu aqta mayıs 5 künü, bazarertesi, iş toplaşuvda Qırımnıñ öz başına tayin etilgen kurort ve turizm boyunca naziri Andrey Filonov bildirdi. Bunı öz başına ilân etilgen Cumhuriyet «akimiyetiniñ» kurort ve turizm boyunca nazirliginiñ matbuat hızmeti haber ete.
Nazirniñ sözlerine binayen, Qırım «akimiyeti» ögünde ilk evelâ teşkil etilgen raatlanuvnıñ segmentini – sanatoriy ve istiraat evlerini toldurmaq vazifesi turmaqtadır. Şunıñ içün yolbaşçılar raatlıq mevsimine azırlıq körmek kerekler.
«İşiñiz siziñ faallik ve azırılıq seviyeñizge bağlıdır. Bir kimse kelip, sizni raatlanıcılar ile temin etecegini beklep oturmañız. Bunıñnen beraber, siziñ işiñizge 2015 senesiniñ raatlıq mevsimi bağlana. Akimiyette bu aqta ciddiy strategik planları bardır», – dep muracaat etti sanatoriy ve istiraat evleriniñ yolbaşçılarına Filonov.
O şunı da qayd etti ki, Qırım «akimiyeti» Rusiye Sberbankı ile bu mevsimde sanatoriy ve istiraat evleriniñ tolduruvı ile bağlı muzakerelerni keçire eken. «Sberbank» umumrusiye bala şifahenesi olacağı beklenilgen «Kezlevni idare etecektir».


text:
«Ukrainanıñ tasil nazirligi ile Aqayrdaki mekteplerniñ talebeleri şeadetnameler ve attestatlar alacaqları aqqında añlaştıq. Aynı zamanda Rusiye tasil nazirliginiñ bizim talebelerimizge şeadetnameler ve attestatlar bermek mecbur. Şunıñ içün, bu yıl talebeler içün emiyetli bir yıl olur. Olar ekişer şeadetname ve attestat alırlar», – dedi Oganesân.
Aqyarda iyül ayında keçirilecek Rusiyedeki yekâne devlet imtiannı bermek içün yer azır. Lâkin bu yıl imtian aliy oquv yurtlarına kirmek içün mecburiy degil.
«Aliy oquv yurtlarına kirmek meselesinde o imtian kerekmey. Amma istegenler öz bilgilerini teşkirip olurlar. Kimse on ıbermege mecbur etmey», – dedi Oganesân.
Onıñ malümatına köre, 4-cı sınıflarda imtianlar lâğu etildi. Mezun olacaq sınıflarda da yañılıqlar bar. «9-ci ve 11-ci sınıflarda birinci imtian talebeler öz istegeine köre ya da ukrain, ya qırımtatar ya rus tilleri olacaq».
Bundan evel Ukrainanıñ tasil nazirligi qırım mezunları içün VNO imtianlarğa qayd olunmaq içün vaqtını uzatqan. Qırım sakinleri içün test üç etaptan ibaret. Vasiqalarnıñ teslim etmek içün soñki muddeti İyülnıñ 16-sı.


text:
Belli Qırım faali, bloger, Ukrainağa qol tutqanınen belli Yelizaveta Bogutskaya işğal etilgen Qırımnı terk etti.
«Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» bildire ki, Bogutskaya özü ketti ve bu vaqtınca olğanına ümüt ete.
«Şimdilik men vaqtınca ketem. Soñra baqarıq, ne qadar anda olacam. Men gece kettim. Saba kene kelip, bir de bir imzalar kerek dep, köpegime ateş açmaları mümkün olğanını tüşündim. Maña köre, azatlıqta maqale yazmaq, apshanede bir şey yazmamaqtan daa güzel. Men bir özüm. Aqayım ve balalarım Aqmescitte qaldılar. Olarğa basqı yapacaqlar, dep tüşünmeyim. Menim qorantamnı sıqıştırsalar, bu pek açıq olacaqtır», – dep ayttı Yelizaveta Bogutskaya.
Sentâbrniñ 8-de saba Qırım faali ve bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evine arbiyler kelip, tintüv keçirip başladılar. Qırım.Aqiqat saytına faalniñ aqayı bergen malümatqa köre, evlerine arbiyler silâlılarnen beraber keldiler. Narkotik, yasaq etilgen edebiyat, silâ qıdırğan ekenler.
Tintüv sebebi Yelizavetanıñ mayıs ayında Ermeni Bazarda qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılav tedbirinde iştiragi oldı.
Tintüvden soñ arbiyler bilgisayarlarnı alıp kettiler, Yelizavetanı ise rayon bölügine ketirdiler.
Rayon bölügine onıñ adliyecisi kelgen soñ, Yelizaveta Bogutskayanı azat ettiler.
Yelizaveta Bogutskaya Liza Bogutski tahallüsini qullanıp, içtimaiy ağlarda ve farqlı neşirlerde, şu cümleden Qırım.Aqiqat saytında, Qırım işğaline qarşı maqalelerni bastıra edi.


text:
Kyiv ve Vinnıtsâ vilâyetlerinde ava mudafaası çalışa, dep bildire vilâyetlerniñ arbiy memuriyetleri.
«Vinnıtsâ raketa ateşi altında buluna! Ava mudafaası çalışa. Ava telükesi bitkenine qadar sığınaqlarda qalıñız», – dep yazdı Vinnıtsâ vilâyeti arbiy memuriyetiniñ yolbaşçısı Serğiy Borzov Telegram kanalında.
Ava mudafaası çalışqanını Kyiv vilâyeti arbiy memuriyetiniñ yolbaşçısı Oleksiy Kuleba da bildirdi.
İçtimaiy ağlarda Kyiv, Vinnıtsâ, Poltava, Kirovograd vilâyetlerinde ava mudafaası çalışa, dep bildirgen ediler.
Poltava akimiyeti de vilâyetniñ ava mudafaası çalışa, dep tasdıqladı.
Saat 7:30-larda Ukrayınada büyük ava telükesi ilân etildi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqmescit – İşğal etilgen Qırımda mustaqil matbuat vastaları yoq olma havfı astında bulunalar. Yalıñız yapılğan basqı sebebinden degil de, iqtisadiy meselelerden ötrü qapatıla bileler.
Qırım iqtisadiyatı tüşük bir alda olğanı ile birlikte, Qırımda faaliyet etken matbuat vastalarınıñ keliri bayağı eksildi. Çünki, eñ esas kelir reklamadan kele edi – esasen bu saağa çoq para ayırılmay, çoqusı iqtisad etmege tırışa. Qırımda reklamanı bergenler ise, kârsız qalıp, reklama bücetlerini qısqarttılar. Bazıları asılında faaliyetni toqtattılar.
Matbuat vastaları ağır vaziyetten çeşit çıqış yollarnı qıdıralar. Amma, umumen, mustaqil matbuat vastaları kendi maliye meselelerni çezmek içün dört yolnı belgilediler.
Monetizatsiya
Oquyıcılarnıñ belli bir sayısına saip informatsion saytları monetizatsiya vastasınen para qazanalar. Monetizatsiya, canlı bir reklamacı degil de, Google, Yandex, Sape kibi avtomatik sistemalardan qazanç toplaylar.
«CoбыTия KpыMa» saytınıñ muarririyetinde añlatqanları kibi, «künde 5000 oquyıcısı olğan sayt ayda 2000-3000 grn qazanmaq mümkün. Saytnı bu qadar adam oquması içün iç olmağanda onda çalışqn hadimler olmalı». Demek, netice böyle: kiçik bir sayt tek bir adamnı çalıştırta bile, em de 3000 grn (9000 rub.) – yaşamaq içün yeterli olmağanını er kes biledir. Onıñ içün oqulmağan saytta bir taqım mühbir ve muarrirlerni tutmaq mantıqsızdır.
Em de muarririyette qayd etkenleri kibi, saytlar yüksek neticelerni birden elde etmeyler. Yani, leyhanı başlamaq içün para kerek, ya da parasız çalışmağa azır olğanlarnı tapmaq lâzim. «CoбыTия KpыMa» saytı ekinci yoldan ketti.
Oquyıcılarnıñ yardımı
Şimdiki vaqıtta, akimiyet tarafından alğışlanmağan mühbirler yañı matbuat vastanı meydanğa ketirip, oquyıcılarnıñ parasına faaliyet etmege qarar aldılar. Bu sebepten İnternette sorav keçireler: «Qırımda mustaqil matbuat vastalarnıñ faaliyetine maliye destekni köstermege azırsıñızmı?» Sorav neticelerni bir aftadan soñ belli etmege qarar aldılar. O vaqıt teşebbüsçiler leyhanı ömürge keçirmek ya yoqmı, dep tüşünecekler.
Qayd etmeli ki, matbuat vastalarınıñ işini maliye cietinden desteklemek ğayesi qırımlı mühbirlerge ait degil. Bu yolnı bir sıra rusiyeli portlar çoqtan seçtiler. Misal içün, «Snob» internet saytı. Oquyıcılarğa para bergenleri içün kendi malümatlarnı, blog, izaatlarnı qaldırmaq, müelliflernen subetleşmege aq bereler. Ğarbiy saytlar da bu şekilde çoqtan çalışalar. Ukrainada bu usul bam-başqa çalışa: saytlar oquyıcılarnıñ yardım parasını toplap, Webmoney ya da «Privat-24» sisteması boyunca tölev tedbirlerini keçireler. Dnepropetrovs şeerinde çalışqan bu kibi saytlarnı körmek mümkün.
Aktsiyalarnıñ paylaşuvı
ATR telekanalı Qırım akimiyeti tarafından basqığa oğratıla. Baş yatırımcı Lenur İslâmov adden tış çezüv yolunı taptı. Mühbirler aktsioner cemiyetini meydanğa ketireler.
«ATR telekanalı, «ATR Group» açıq aktsioner cemiyetiniñ meydanğa ketirilüvi aqkqında haber ete ve istegen er kimni teessisçi ve birinci aktsioner olıp, qanun boyunca aktsiyalarnı satın almağa davet ete»,– dep bildirile kanalnıñ saytında.
ATR aktsiyalarnıñ bir danesi 1000 ruble etrafında, cemi olaraq 150 000 aktsiya satılışqa çıqarıldı.
Qayd etmeli ki, AQŞ ve Avropa içün bu yañı usullar degil. Amma, Qırım içün bu adden tış bir vaziyet.
Birinciden, Ğarpta adamlar özü aktsioner olmağa istekni bildireler. Ukraina ve Qırımda ise, bunı adamlarğa añlatmaq kerek. Em de, qırımlılar 90-ncı senelerniñ ortasında faaliyet etken «Yelena» firmasını hatırlaylar.
Ya yatırımcılarğa bu kerekmi? degen sual peyda ola. Bütün dünyada aktsiyalarnı alıp, kâr qazanalar. İç bir kimseniñ boş-boşuna yatırımcı olmağa istekleri yoq. Amma, qazançı olmağan matbuat vatsasınıñ parası qaydan kelsin? Çünki, misal içün sayt öz-özüni baqa bile, televideniye ise, paalığa tüşe, Qırımda şahsiy televideniye saipleri ya siyasetçiler ya da iş-adamları.
Yani, qırımlı yatırımcılar fedakârlıq kösterip, sadece sevimli kanalğa yardım köstermege isteyler.
Çetel grantlar
Daa bir çıqış yolu bar - çetel teşkilâtlardan grantlar alına. Bu para matbuat vastanıñ bir yılğa problemsiz yaşayışını temin etip olur edi.
Dünyada bir sıra donor teşkilâtları bar, bu cümleden «Vozrojdeniye» ve USAID teşkilâtı. Soñki ayları grant qazanıp çalışqan matbuat vastalarınıñ sayısı deñişmey qaldı. Evelden qazanğanlar faaliyetni devam eteler, başqalaı bu sırağa qoşulmadılar.
Reklamacılar ne vaqıt qaytacaqlar?
Bu sualni Qırım matbuat vastaları soñki yarım yıl içinde öz-özüne bereler. Biz ise, onı «MediaMarket», belli reklama agentligine berdik.
«Bizim fikirimizce, matbuat vastaları endi bitti-tükendiler. Baarden başlap, matbuat vastaları belli bir sebeplerden qırımlı reklamacılarnıñ episini coydılar, Ukrainadan kelgen sımarışlardan da quru qaldılar. Tek eki ay evelsi rusiyeli reklamacılar meraqnı köstergen soñ, biraz vaziyet eyileşti. Bir qaç neşirniñ saifesinde rusiyeli ticaret merkezleriniñ reklamasını körmek mümkün. Bu irmaq özenge çevirilecekmi ya yoq? Zanımızca, yoq. Qırımlı reklamacılar ise, Kremlniñ ğayelerine qol tutmağan mustaqil matbuat vastalarında reklamanı yerleştirmekten evel bir qaç kere tüşünirler», – dep aytalar «MediaMarket» agentliginde.
Bundan da ğayrı, agentlikte qayd etkenleri kibi, yarımadada Rusiyeniñ belli matbuat vastaları peyda olğan soñ, yerli media resurslar asıl reklamasız qalacaqlar. Yañı matbuat vastaları endi özleriniñ reklamacıları ile birlikte kelecektirler.
Onıñ içün ekspertlerniñ fikirince, faaliyetni devam ettirmek içün, qırımlı muarririyetler bayağı aqıllarını yormaq kerekler.


text:
Qırımtatar yırcısı Camala Yurmalada «Novaya volna» yarışında öz çıqışını Ukrainağa bağışlaycaq. Bunı qırımlı öz Facebook saifesinde bildirdi.
«Bugün Avropanıñ eñ güzel şeerlerinden birisi olğan – Yurmalanıñ sanasına çıqacam. New Wave (Novaya volna) yarışında çoq şey aqqında aytacaq yırnı icra etecegim! Şimdi etrafta laf, laf… Ğayet çoq laf – bizlerni takbih etken, ıncıtqan laf ve ilâhre. Menimce, yalıñız muzıka sözlerniñ emiyetini ifadelep olur, olarnı mana, duyğu, sevgi ile toldura bile», – dep yazdı Camala.
Yırcı şunı da qayd etti ki, o, yırnı ingliz tilinde tesadüfen saylamadı. Onıñ aytqanına köre, yırlağan sözlerni bütün dünya añlamalı, «Ukrainada cenk içün yer olmağanını» bütün alem bilmeli.
«Er şey yahşı olacağına eminim!» – bu sözlerini yırcı ukrain, rus ve ingliz tillerinde yazıp, saat 21:00 TRK «Ukraina» telekanalında Yurmaladan yayınlav olacağını hatırlattı.


text:
51
Tekseriw – qadaģalaw sorawları:
1. Val hám kósherler ne ushın xizmet qıladı?
2. Val hám kósherler ne ushın gewik qılıp tayarlanadı?
3. Val qaysı halda bir tegis hám basqıshlı tayarlanadı?
4. Kósher valdan nesi menen ajıraladı?
5. Vallardıń bóliniwi?
6. Kósherler hám vallardıń jumısqa layıqlılıq dáwirin aytıp beriń.
20-tema. Vallardı esaplaw tiykarları (2 saat)
Reje:
20.1. Vallar hám kósherlerdıń joybar esabı
20.2. Vallardıń tekseriw esabı
20.1. Vallar hám kósherlerdıń joybar esabı
Kósherler tek iyiwshi kúshleniwler
, vallar bolsa hám iyiwshi,, hám burawshı kúshleniwler
ta`sirinde isleydi.
Kósherler hám vallardıń jumısqa qábiletiniń tiykarģı túsinikleri olardıń bekemligi hám
qatılıģı. Ózgermes júkleniwler ta`siridegi qozg`almas kósherler statik bekemlikke esaplanadı.
Tezjúrer mashinalardıń kósherlerı hám vallarında sharshawdan jeliniw qáwipi bolģanlıģı sebepli,
olar sharshawģa shıdamlılıq
boyınsha esaplanadı. Ásten júrer kósherler hám kúshli júkleniwlerde
isleytuģın vallar odan basqa sharshawģa shıdamlılıq
, múmkin statik bekemlilik
boyınsha hám
esaplanadı.
Oq hám vallardı joybarlawda esaplar bir neshe basqıshta orınlanadı.
Joybar esabı
dep atalıwshı birinshi basqıshta daslepki konstrúktsıyanı islep shıģıw ushın
tek statik bekemlikke
esaplanadı, ekinshi basqıshta bolsa iyiwshi
hám burawshı kúshleniwlerden
sharshawģa shıdamlılıq
boyınsha esaplanadı.
Kósherler tek iyiwshi júk penen júklengen boladı hám sonıń ushın olar iyiliwge
esaplanadı.
Esaplaw sızılmaları dúzilgenen keyin oqqa ta`sir etiwshi hámme kúshler anıqlanadı, iyiwshi
momentler epyurası qurıladı hám oq eń úlken iyiwshi moment boyınsha esaplanadı.
Valdı esaplawdı eki basqıshlı redúktordıń aralıq valı mısalında kórip shıģamız.
Val esabı ádetde 2 basqıshta orınlanadı:
Joybarlı
(quramlıq) esap, bunda valdıń konstrúktiv sxemasınan hám buralıwdaģı kúshleniw
boyınsha statik bekemlik shartinen kelip shıqqan halda eń kishi kesimdegi val diametiri, konstrúktiv
hám texnologik pikirlardan kelip shıģatın bolsa val basqıshları diametiri anıqlanadı.
Tekseriw
(anıqlastırılģan) esaplı, bunda val konsrúktsiyası hám onıń uzınlģı boyınsha
júkleniwler jıyını salıstırıp turıp val qáwipli kesimlerindegi sharshawģa bekemliktiń birpútin
koffitsienti esaplanadı.
Podshipnikler, tisli hám shervyaklı dóngelekler, shkiv, mufta hám soģan uqsas detallar
utıratuģın basqıshlar kózde tutılģan val konstrúktiv sxeması hám ol arqalı uzatılatuģın aylandırıwshı
moment T
, Nmm
esaplaw ushın birlemshi mag`lıwatlar esaplanadı.
1.1 Kemeytirilgen ruxsat etilgen burawshı kúshleniw [
]
ler boyınsha buralıwģa esaplap,
valdaģı aylandırıwshı moment uzatıwshı yaki qabıl qılıwshı eń kishi kesimi diametriniń quramlıq
muģdarı anıqlanadı.
3
]
[
2
,
0
T
d
B
,
bul jerde: [


text:
"Eurovidenie" Europalıq habar taratu odağı Resey 2017 jılğı halıqaralıq än bayqauına qatısa almaydı dep habarladı. Bwl jöninde "Eurovidenie" än bayqau..
Qazaq-Noğay bir tuğan. Keşe ğana Kerey men Jänibek Qozıbasqa kelip handıq qwrğanğa deyingi uaqıtta biz noğaylarmen bir el edik. Bizdiñ köne ädebietimi..
Qıtaydıñ ekinşi iri aqparattıq agenttigi sanalatın LOS agenttiginiñ resmi saytında 1 säuir küni tañerteñ Dimaş turalı jaña aqparat jariya boldı. Onda ..
Sizdiñ «Muzıka da şekara joq» degen sözdi ünemi estip jürgeniñiz anıq. Alayda bwl sözdiñ avtorınıñ kim ekenin bilesiz be? Bwl 29 jastağı, älemdi talan..
25 naurız küni, Almatı qalasında Qıtaydağı eki millionğa juıq qazaqtıñ erke aqını Erjanat Bayqabay ata jwrtına ala kelgen şaşuı retinde «Jürekke tüske..


text:
Bunı anayasa komissiyasınıñ reisi, Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası olaraq adlanğan Qırım parlamenti spikeriniñ birinci muavini Grigoriy İoffe bildirdi, dep haber ete matbuat hızmeti.
«Maña, anayasa komissiyasınıñ reisine olaraq, bir qaç sual berile. Şu cümleden, sürgün olunğan halqlarnıñ taqdiri, milletlerara saasınen bağlı meseleler ola. Qırım – çoq milletli bir region. Yarımadada yaşağan qavimler sayısı – baylığımız, medeniyet, til, eyi qomşulıq baylığımızdır. Menim fikirimce, Qırım Cumhuriyetiniñ milletlerara munasebetler saasınen bağlı ayrı bir qanun qabul etilecek», – dep ayttı İoffe.
Aynı vaqıtta o, Qırımnıñ Esas qanunı «er bir millet, halq ve qavimniñ kendi medeniyet, til, tarihı inkişafına aqqı bar olğanını ve iç bir kimse onı bu aqqından marum qaldırıp olamağanını açıq-aydın ve añlayışlı bir şekilde köstere», dep qayd ete.
«Anayasamız Rusiye qanunları ve Rusiye Anayasasına esaslanıp, Rusiye Federatsiyası tarafından tanılğan ve Rusiye qanunlarınıñ bir qısmı olğan halqara vesiqalarğa da boysuna. Qırımnıñ eñ büyük millet gruppaları – rus, ukrain ve qırımtatarlarnıñ tilleri devlet tilleri olaraq tanılacaq. Böyle bir madde Anayasada bar», – dep bildire anayasa komissiyasınıñ başı.
Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Qırım tiller aqqında ayrı bir qanunnı qabul etmeli.


text:
Çeçenistan Cumhuriyetiniñ Belediye teşkilâtları şurasınıñ reisi Adam Malikov Kezlevni ziyaret etti. Kezlev lagerlerinden birinde Çeçenistandan kelgen balalar raatlana. Bunı şeerniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Kakadu» lagerinde Malikov balalarnıñ raatlanuv şaraitlerini baqtı. «Kezlevde Çeçenistan Cumhuriyetinden balalarnıñ sağlamlaştıruvına qol tutmağa azırmız»,– dedi o.
Olesâ Haritonenko Çeçenistan ile işbirlik Kezlev içün faydalı olacağını tüşüne.
Ziyaret neticesinde Çeçenistan ve Kezlevde belediye teşkilâtlarınıñ şuraları arasında işbirlik añlaşması imzalanıldı.
Rusiye Qırımnı işğal etkenden soñ yarımadanıñ kurort şeerleri qıyın zamanlarını yaşay. Rusiye akimiyeti ise «muvafaqiyetli» kurort mevsimi aqqında bildire.


text:
Bwdan jartı sağat bwrın AQŞ-tıñ Qıtay astanasındağı bas elşiliginiñ mañında jarılıs bolğanı turalı habar taradı. Bwl turalı Qıtaydıñ resmi sayttarı jä..
AQŞ biligi men Euroodaq sauda kederileri men ekijaqtı salıqtardı joyu turalı jwmıstardı bastauğa kelisti. Bwl turalı AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Euro..
Iran İşki ister ministrligi taratqan mälimetke qarağanda, Europada esirtki saudasınıñ qarjı aynalımı 60 milliard AQŞ dollarına jetken. Osı mälimetti a..
Türik prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan soñğı mälimdemeleriniñ birinde, barşa älemdi Izrail'ge qarsı attanısqa keluge şaqırdı. Türkiya basşısınıñ öziniñ ..
Bügin Almatı oblısınıñ äkimi Amandıq Batalovtıñ törağalığımen 2018 jıldıñ İ jartısındağı äleumettik-ekonomikalıq damu qortındıları jäne İİ jartıjıldıq..


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov Qırım «Devlet şurası» reisiniñ muavini Remzi İlyasovnı «qırımtatar halqınıñ yetekçisi» olaraq adladı. Bu kibi bildirüvni Aksönov devlet milliy siyasetniñ amelge keçirüv meseleleri boyunca toplaşuvda seslendirdi, – dep haber ete «Novosti Krıma».
Aksönov aytqanı kibi, Qırım akimiyeti daima «Qırım» qırımtatar halqınıñ cemaat areketi ile sıq munasebetlerde buluna eken.
«Biz Eskender Bilâlov, şimdi qırımtatarlarnıñ arasında ürmetli insan sayılğan ve, menimce, olarnıñ milliy yetekçisi olğan «Qırım» cemiyet teşkilâtınıñ yolbaşçısı Remzi İlyasov ile körüşüvlerimiz keçe»,– dedi Aksönov.
Remzi İlyasovnıñ özü ise «halqnıñ ögünde itibarnı qazanmaq kerek» dep tüşüne.
«Lider olmaq içün – bunı qazanmaq kerek, halq özü qıymet keser. Bu kederli vaziyette mesülietni öz boynuma almaq ve halqımnıñ meselelerini eminliknen çezmek kerektir dep tüşündim. Şimdi nasıl yönelişke adım etmege kerek olğanını bilem. Bizde tecribe, ihtisaslı ameliyatımız bar – bu meselelerni nasıl çezmege bilemiz»,– dedi o.
«Devlet şurası» mayısta Remzi İlyasovnı «parlament» reisiniñ muavini vazifesine tayinledi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ teleradiokompaniyalarına destek programmaları içün Ukrainanıñ Büjet kodeksine deñişmelerniñ kirsetilmesi aqqında Yuqarı Radanıñ qabul etken qanunına imza qoydı. Bu aqta malümat parlamentniñ sitesinde yerleştirilgen.
«2.12.2016 tarihında prezident imzası ile qaytarıldı», – dep yazıla bildirüvde.
Ukraina Yuqarı Radası noyabr 17-de olıp keçken umumiy toplaşuvında Ukraina Nazirler şurasına Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ teleradiokompaniyalarına devlet bücetinden maddiy yardım köstermege imkân berecek №5333 qanun leyhasını qabul etken edi.
Bundan ögüne Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Yuqarı Radada çıqışta bulunıp, 35-36 million grivna maddiy yardım aqqında laf ketkenini aydınlattı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Azat Avropa Radiosı/ Radio Svoboda (AAR/ RS) Vaclav Havel adına 2015-2016 seneleri içün jurnalist stipendiya yarışı aqqında ilân ete.
Arizalarnı 2015 senesi mayıs 31-ne qadar havelfellowship@rferl.org poçtağa yollamaq mümkün. Arizada iştirakçi aqqında malümat, istek mektübi, iş nümüneleri, eki tevsiye mektübi, rezüme, «Vaclav Havelge mektüpler» ve ingliz tiliniñ bilmesi aqqında sertifikatlar kopiyası (mecburiy degil) olmalı.
Programmada Ukraina, Rusiye, Aqrusiye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Moldovadan jurnalistler iştirak ete bile. Saylavdan keçken stipendiatlar AAR/Radio Svobodanıñ Pragada yerleşken baş ofisinde tecribeli jurnalistler ile işbirlikte bulunıp, ameliyatnı keçe bilecekler. Stajlav 2015 senesi noyabr 1-den – 2016 senesi iyün 30-na qadar devam etecek.
Vaclav Havel adına stipendiya maqsadı – serbest ve mustaqil matbuat vastaları ile problemler olğan memleketleriniñ jurnalistlerine plüralizm destegine zenaat falliyetini devam etilmesine qol tutmaq.
«Programmanıñ teşkil etilmesine Çehiya sabıq prezidenti Vaclav Havelniñ repressiv rejimlerniñ yoq etilüvinde jurnalistik faaliyetiniñ rolüne olğan işançı siltem oldı»,– deyler mukâfat teşebbüsçileri.
2013-2014 seneleri Vaclav Havel adına mukâfatnıñ stipendiatı Ukrainadan Natalya Sedletska oldı – ukrain jurnalist-taqiqatçı, YanukovychLeaks teşebbüsiniñ iştirakçisi.
Vaclav Havel adına stipendiya – Prague Freedom Foundation ve Dagmar and Vaclav Havel Foundation VIZE97 destegi ile amelge keçirilgen AAR/Radio Svobodanıñ ve Çehiya Çetel işler nazirliginiñ teşebbüsidir.


text:
Bahalaw
Bahalaw – bul esap obektlerin natural o'lshemlerden pul o'lshemlerge o'tkiziw usılı bolıp tabıladı. Bahalaw arqalı buxgalteriya esabında ha'r qıylı o'lshemlerde ko'rsetilgen esap obektlerin ulıwmalastırıwg'a erisiw mu'mkin. Mısalı, tiykarg'ı qurallar, materiallıq emes aktivler, investitsiyalar, materiallar, shet el valyutası ha'm tag'ı da basqalar ulıwmalasqan o'lshem – pul o'lsheminde ko'rsetiledi.
Bahalaw ja'rdeminde xojalıq qarjılarına sarplang'an ha'm xojalıq protsessinde paydalanılg'an, tovar ha'm miynet qa'rejetlerin durıs ko'rsetiliwi ta'miyinlenedi. Sonın' ushın buxgalteriya esabında xojalıq qarjıların bahalaw tiykarında olardın' haqıyqıy o'zine tu'ser bahasın esaplaw du'ziledi. O'zine tu'ser baha formalanıwı ha'm islep shıg'arıwdın' bo'lek jerlerındegi basqa qun o'lshemlerinin' formalanıwı tuwrısında tolıg'ıraq mag'lıwmatqa iye bolıw ushın bahalawdın' basqa usılları da qollanıladı. Ma'selen, tiykarg'ı qurallar, materiallıq emes aktivler, olardı satıp alıw, qurıw ha'm tiklew da'slepki qunı boyınsha ha'm de tozıw summası alıp taslang'annan keyingi qaldıq, yag'nıy sap qunı boyınsha bahalanadı. Tozıw yamasa amortizatsiya esaplaw tiykarg'ı qurallardın' bahasın anıqlastırıw usılı esaplanadı. Shiyki zat ha'm materiallar, basqa tovar materiallıq zapaslar haqıyqıy o'zine tu'ser baha menen bir qatarda ko'tere satıw bahası, normativ o'zine tu'ser baha boyınsha, tayar o'nim islep shıg'arıw joba o'zine tu'ser bahası boyınsha esaplanadı. Miynet haqını esaplaw a'hmiyetine qaray miynet o'lshemin pul o'lshemine o'tkeriw usılı esaplanadı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz davasınıñ mahkemesinde sorğuğa çekilgen üç kişi yaqalanğannıñ 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası yanında olıp keçken miting vaqtında yapqan areketleri aqqında bir şey aytmadı. Bunı Rusiye advokatı Nikolay Polozov Facebook saifesinde yazdı.
Advokatnıñ bildirgenine köre, mahkeme prokurornıñ bundan evel mahküm etilgen Eskender Nebiyev, Talât Yunusov ve Arsen Yunusovnı sorğuğa çağırmaq muracaatını qanaatlendirdi.
«Birinci Arsen Yunusov sorğuğa çekildi. O, 2014 senesi fevral 26-da Ahtem Çiygoznı körgenini ayttı, amma onıñ areketleri ya da kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesine olğan alâqasına dair bir şey aytıp olamadı», – dep yazdı Polozov.
Advokatnıñ aytqanına köre, ekinci Talât Yunusov sorğuğa çekilecek edi, o, bir de bir malümat bermekten vazgeçken soñ mahkeme onı yiberdi.
«Üçünci Eskender Nebiyev sorğuğa çekildi. O, Ahtem Çiygoznı körgenini, amma bir de bir areket yapmağanını ayttı. Bundan ğayrı, o, Çiygoznıñ miting arfesinde ve miting vaqtında kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesinen bağlı areketleri aqqında bir şey bilmegenini haber etti. Nebiyev Ahtem Çiygoz şahsen oña ya da diger insanlar vastasınen bir de bir insağa qarşı zorbalıq ya da mal-mülkni yoq etüv emirleri ile muracaat etmegenini tasdıqladı», – dep qoştı Polozov.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Bir künniñ içinde Qırımda 17 yañı koronavirus adisesi qayd etildi. Bunı Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
17 hastadan 4-ü Canköyde koronavirus infektsiyasına oğradı. Daa 10 adam Aluşta hastahanesinde hastalandı (eki ekim ve sekiz hasta). Bir koronavirus hastası Saq rayonında buluna. Daa kişi Sankt-Peterburdan ve daa bir kişi Tolyattiden keldi.
Tünevin, mayısnıñ 4-nde saba Aqyarda eki yañı COVID-19 hastası qayd etildi.
Böylece, Qırımda 128 koronavirus hastası bar. Aqyarda - 91, eki adam öldi.
Qırımda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnıñ özüni izolâtsiya etmesini belgilegen yüksek seviyeli azırlıq rejimi devam ete. Aqyarda bu rejim mayısnıñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Sabiha Gökçän hawa mäydanınnan yaqınça 5 million yarım yulçı faydalandı
Bıyılnıñ 4 ayında älege aêroportta şul xätle keşegä xezmät kürsätelde
Bıyılnıň ğıynwar – aprel’ aylarında İstanbuldağı Sabiha Gökçän hawa mäydanında 5 million 549 meň 68 yulçığa xezmät kürsätelde.
Ağımdağı yılnıň 4 ayında êçke häm xalıqara reyslar bulu belän bergä tuplam 41 meň 785 oçış başqarıldı.
Ğıynwar - aprel’ ayları däwerendä êçke yulçı sanı – 3 million 900 meň, xalıqara yulçı sanı isä – 1 million 600 meň.
Aprel’ ayında 1 million 300 meň yulçı Sabiha Gökçän aêroportınnan oçunı sayladı.
Bäyläneşle xäbärlär
Yaña ölgergän ciläk - cimeş häm yäşelçä êksportlnda Rusiya berençe urında
Türkiyä 11 ayda Rusiyägä 168 million 300 meñ dollar külämendä êksport başqarğan
Türkiyädä tabılğan neft’ êşläp çığarıla başlandı
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Şırnaktağı neft’ tabunıñ soñğı waqıtta cirdä yasalğan iñ zur açışlarnıñ berse bula alaçağın äytte


text:
Bunı cumaaqşamı künü Kanada baş naziri Stephen Harper bildirdi, dep haber ete Poloniya kütleviy haber vastaları.
«Bu (Kanada uçaqlarınıñ yollanması – muarrir) üküm sürgen vaziyetke cevap, doğrusını aytqanda, Rusiyeniñ prezident Vladimir Putin devrinde zapt etüv areketleri ve istilâsından sebep qasevetimizge cevaptır», – dedi Harper.
Varşava ve Vaşington arasında añlaşmalar çerçivesinde Ukrainadaki buhranğa cevap olaraq mart ayınıñ ortasından berli Poloniyada F -16 12 Amerika qırıcısı ve 300 nefer hızmet hadimleri buluna.


text:
Rusiyedeki Kirov vilâyetiniñ Omutninsk rayon mahkemesi martnıñ 13-nde Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ferat Sayfullayevniñ şartlı olaraq müddetinden evel azat etilüv meselesini baqacaq. Bu aqta «Qırım birdemligi» teşebbüsi advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına esaslanıp, Facebookta bildire.
Kurbedinovnıñ özü mahkemege kelemez, Sayfullayevni başqa advokat imaye etecektir. Oturışuv saat 13:30-ğa planlaştırıla.
2017 senesi sentâbr ayında Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi üküm çıqardı. Oña binaen, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» aqyarlı mabüsleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov beş yıl apis cezasına üküm etildi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İşğal etilgen Qırımda yañı arheologik qavğa başlandı. İslâm Terek rayonında eski musulman mezarlığında qazma vaqtında tapılğan qalıntılar açıq avada polietilen paketlerde ve karton qutularda saqlana. Bu aqta arheologlarğa evni kirağa bergen qadın sentâbrniñ 18-nde faallerge tarif etti.
İslâm Terek rayonınıñ eski Ungut köyünde keçirilgen qazuv işleri aqqında qırımtatar faali Zair Smedlâyev avgustnıñ soñunda bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu yerde eski musulman mezarlığı bar edi. Şimdi mında Qırımnıñ şimaliy rayonlarından Keriçke suv borusı qurula, qazma işleri bu qurucılıqnen bağlı.
Qırımtatar faali Nariman Celâl qalıntılar tolu çuvallar körüngen videolarnı derc etti. O, malümat advokatlarğa endi berildi, dep tarif etti.
Olarğa er şey qanunğa uyğun şekilde olacaq, dep vade etkenler, qazılğan qalıntılar qayd etilecek, ekspertiza yapılacaq ve soñra yerli sakinlernen añlaşıp yañıdan kömülecek.Nariman Celâl
– Avgust ayında bu belli olğanda yerli akimiyet çeşit hızmetlernen beraber diñlevler keçirdi. Anda, leyhağa köre, suv borusı qurula, bu yer qorula, çünki anda qurğan ve, yerli sakinlerniñ aytqanına köre, eski qırımtatar mezarlığı bar edi. Şu sebepten qanunğa köre anda qazmalar keçirilmeli. Olarğa er şey qanunğa uyğun şekilde olacaq, dep vade etkenler, qazılğan qalıntılar qayd etilecek, ekspertiza yapılacaq ve soñra yerli sakinlernen añlaşıp yañıdan kömülecek. İnsanlar tınçlanğan edi, amma vaqıt keçkeninen, sentâbrde, bu belli oldı. Adliyecilerden yardım istedik – belli qırımlı advokat Emine Avamilevağa muracaat ettik, Nikolay Polozovnen mesleat keçiremiz. Belli oldı ki, qalıntılarnı saqlağan arheologlarğa irişmege pek qıyın.
Qırımlı Elmaz Qırımlınıñ aytqanına köre, arheologlar tapılğan qalıntılarnıñ qırımtatarlarnen alâqası yoq ve bu skit mezarları ola, dep bildirdi. Nariman Celâl qayd etti ki: qalıntılarnıñ kimge ait olğanı müim degil, bu şekilde areket etmege yañlış ola.
Celâl, tapılğan qalıntılarnı yañlış saqlav sebebinden Qırımdaki Rusiye prokuraturası ve politsiyasına muracaat etmek içün er angi uquqiy sebep tapmağa ümüt ete.
İnsan qalıntıları ürmet talap ete – em insaniy, em diniy ceettenNariman Celâl
– Uquqiy ceetten vaziyet ne olsa olsun, maneviy-ahlâqiy ceetten varvar yanaşuv olğanını añlaymız. Belki, bazı arheologlar içün işke bu şekilde yanaşmaq doğru ola. Amma ecdatlarımıznıñ kemikleri ola bile, umumen insan qalıntıları ürmet talap ete – em insaniy, em diniy ceetten. Olarnı bu şekilde azbarda saqlamağa – qutular içinde, yaqındaki tükândan alınğan tsellofan paketlerde, insanlar bunı yañlış ve aqaretlev dep saya. Şu sebepten rezonans çıqarmağa tırıştıq. Adliyeciler şimdi ariza azırlay. Ne yazıq ki, böyle vaziyetler Qırımda yol, büyük obyektlerniñ qurucılığında sıq-sıq ola. Çoq şey saqlana, bizge açıq deşil, amma bizler er keske bildirmege tırışamız.
Ekspeditsiyada beşeriyatçı, yani insan kemiklerinden malümat alğan ve onı tetqiq etken mütehassıs olmaq kerek, o, definlerge zarar ketirmeyip çalışmaq kerekEvelina Kravçenko
Ukrainalı arheolog, tarihiy ilimler namzeti Evelina Kravçenko insan qalıntılarınıñ ne qadar emiyetli malümatı ola bilgenini añlata.
– Ekspeditsiyada beşeriyatçı, yani insan kemiklerinden malümat alğan ve onı tetqiq etken mütehassıs olmaq kerek, o, definlerge zarar ketirmeyip çalışmaq kerek. Mütehassıs arheolog bu medeniyetni bilse ve bu regionda çoqtan çalışsa, definni yahşı temizley bile. Beşeriyat malümatınıñ tedqikat neticeleri pek müim, çünki bizler, keçmişte yaşağan insanlar aqqında malümat bere. O, birleştirile, soñra büyük qısımları tetqiq etile ve bizler başqa yerlerden alamağan malümatnı elde etemiz. Misal olaraq, mezarda kömülgen şahısnıñ belli beşeriyat çeşitine ait olğanı, nesil bağları, yaraları, hastalıqları ve diger malümatnı ögrenmek içün talil yapıla bile.
Rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov qalıntılar yüz yıldan berli qalsa, arheologik faaliyet aqqında qanunğa uya, dep bildire.
Sual peyda ola: bu arheologik qazmalar qanunğa uyğum edimi, Rusiye Federatsiyasınıñ qaidelerine köre keçireldimiNikolay Polozov
– Mında sual peyda ola: bu arheologik qazmalar qanunğa uyğum edimi, Rusiye Federatsiyasınıñ qaidelerine köre keçireldimi. Apansızdan kelip qazıp başlamağa mümkün degil – belli qaidelerge riayet etilmeli, «açıq kâğıt» olaraq adlandırılğan arheologik miras obyektlerini tapuv ve ögrenüv işleri içün izin alınmalı. Belli qaideler bar, insan qalıntaları tapılsa, olarnı beşeriyatçılarğa bereler, soñra olarnı yañıdan kommek kerek ya da ilerideki ilmiy iş içün qullanmaq kerek. Qaideler bozulsa, ya memuriy para cezası berile ya da, qazmalar qanunsız olsa, Ceza kodeksinde vandallıq içün mesüliyet bar.
Nikolay Polozovnıñ qayd etkenine köre, bu vaziyette qazma işleri içün açıq kâğıt alğan şirket ve arheologiyadan añlağan ve qazmanı keçirgen insanlar mesüliyetli.
İşğal etilgen Qırımnı Rusiye mütehassısları ve Rusiye akimiyeti tarafından ögrenüv meselesi umumen qapalı qalaNikolay Polozov
– Bozulğan aqlarnı aytsaq, menfaatı olğan er bir kişi, bu qasabanıñ sakini belli organlarğa muracaat ete bile, çünki bu olarnıñ toprağında oldı, olarnıñ medeniy-tarihiy mirası ola. İşğal etilgen Qırımnı Rusiye mütehassısları ve Rusiye akimiyeti tarafından ögrenüv meselesi umumen qapalı qala. «Tavrida» yolu qurulğanda körgen bozuvlar kibi yañlışlar çoq ola. Akimiyetke basqı yapmaq içün yekâne usul cemaatçılıqnıñ faal olması ola. İnsanlar ne qadar faal olsa – o qadar çoq muracaat ola, memurlarnı bir şekilde vaziyetni ögrenmege mecbur etmek mümkün.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti İslâm Terek rayonındaki arheologik işlerni açıq sürette daa izaatlamağan edi.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgen şahıslar meseleleri nazirligi Qırımdaki musulman mezarlıqları ve diniy obyektlerni yoq etmege mümkün degil, dep bildirgen edi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımnıñ İslâm Terek rayonında yoq olğan Ungut köyündeki musulman mezarlığında keçirilgen «arheologik qazmalar» sebebinden Mahkemeden evel tahqiqatlar cedveline malümat kirsetti.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Berlinde yanvar 12-de Almaniya, Frenkistan, Ukraina ve Rusiyeniñ tış işler nazirleri Ukraina şarqında zıddiyet toqtatılmasınıñ yollarını muzakere etmege başladılar. Bunı Deutsche Welle neşiri bildire.
Almaniya tış işler naziri Frank-Walter Steinmeier davetinen bazarertesi künü, yanvar 12-de, Berlinge Frenkistan, Rusiye ve Ukraina zenaatdaşları teşrif buyurdılar.
Neşirniñ malümatına köre, «norman formatındaki» muzakereler Almaniya tış işler nazirliginiñ kâşanesinde keçirilmekte.
Steinmeier toplaşuvdan evel «bugün aqşam bir qararğa keleceklermi-yoqmı» bilmegenini ayttı.
Aynı vaqıtta onıñ fikirince, «şimdi, yılnıñ başında, böyle bir fursattan faydalanmamaq hata olur edi».
Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin yanvar 12-de Berlinge kelip, Ukraina, Almaniya, Frenkistan ve Rusiye tış işler nazirleri körüşüvinde iştirak etecek.


text:
Qırım’da provokasyon ve vandalizm
işğal olunğan Qırım’nıñ Saq(Saki) şeherinde Rusya’nıñ Kemerovo şeherinden kelgen qadın o yerde turğan Qırımtatar şehitlerin abidesine tırmaşıp küpe kündüz elinde olğan çöküçnen Ay ve Yıldıznı qoparmağa tırıştı. Bunu yapar eken çöküç qırılğan soñ hazırda beklegen ekinci çöküçni çıqarıp kirli işini devam etti. Qayd etmek kerek ki bu yapqanları yanında da Qırım Türklerge ve Müslümanlarğa haqaretler de töküle edi. Olay yerine yetişken halqtan ve polisten qaçmağa niyetlengen o şahıs araba çalıştırılması nedeniyle niyetine ulaşamayıp yaqalandı. İtinayla devam etken o provokasyonlar aceba bu sefer keregi kibi ceza bulacaqmı?


text:
Ukraina Avropa memleketleri ile bir sırada mayıs 8 künü Hatıra ve barışuv kününi qayd ete.
İşbu tarih Ukraina prezidentiniñ «2015 senesi Avropada natsizm üzerinde ğalebeniñ 70 yıllığı ve Ekinci cian cenki bitmesiniñ 70 yıllığınıñ qayd etüvi aqqında» fermanı ile belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası natsizm ile küreşkenlerni añmaq içün toplaşacaq. Toplaşuvda Qızıl ordu, milliy-qurtarıcı areket saflarında cenkleşken veteranlar iştirak etecek.
Ukraina cenk neticesinde büyük zarar kördi. Arbiy areket vaqtında ve esirde 3-4 million arbiy, işğal ve açlıqtan 4-5 million sakin elâk oldı, bir beş million insan mecburiy sürette Almaniya ve Rusiyege tahliye etildi, bir qısmı vatanğa qayttı.
Hatıra ve barışuv kününiñ timsali qırmızı haşhaş oldı.
Ekinci cian cenki qurbanlarını bütün dünyada añalar. BMT baş assambleyası 2004 senesi qabul etken rezolütsiyasında mayıs 8 ve 9 künlerini Hatıra ve barışuv künü olaraq ilân etti.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım tasil naziri vazifesini vaqtınca becergen Natalya Gonçarova istifaga çıqa. Bunı o, "RİA Novosti Krım" haber agentligine aytıp berdi.
"Ebet, tasdıqlayım", - dep Cevaplandı Gonçarova mühbirniñ sualine. Amma, nazir, meşğul dep, öz qararınıñ sebeplerini añlatmadı.
Qırım Tasil Nazirliginiñ matbuat hızmeti, Gonçarovanıñ işten çıqaruvı Qırım.Aqiqatnıñ sualine, "şimdilik resmiy beyanatlar yoq", dep cevaplandı.
"RİA Novosti Krım"nıñ menbaası bildirgeni kibi, Tasil Nazirliginiñ başı vazifesine Qırım parlamentiniñ mebusı Larisa Georgiadiniñ namzeti baqıla.
Natalya Gonçarova 2012 senesi dekabr ayından başlap nazirliknin reberi edi.
Rusiye nezaretindeki Qırım parlamenti noyabr 6-ısında keçken sessiyada Qırim ükümetiniñ yañı baş nazir müavinlerini tayinledi.


text:
Aqmescitte Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile esas merasimler başlandı. Olar Borçoqraq mikrorayonında keçirile.
Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytı saat 17.00 den (Kiyev vaqtına köre saat 16.00 dan) başlap, canlı şekilde bu tedbirlerni kösterecekler.
Esas tedbirler Aqmescitniñ Borçoqraq qasabasında, qurulıp bitirilmegen mektepniñ ögündeki meydançıqta teşkil etildi.
Kündüz iyün 26-da Aqmescitniñ Bala bağçasında milliy kiymilerde insanlar qırımtatarlarğa qol tutuv fleşmobnı keçirdiler. Balaları ile qadınlar milliy urbağa kiyinip, qollarında qırımtatar ve ukrain bayraqlarını tutıp, kezindiler.
Qırımtatar Bayraq künü bayramı munasebetinen iyün 26 künü Kiyev ve Tbiliside tedbirler keçirile.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı altın tamğalı kök tüste bir ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi. Er yıl Qırımtatar bayraq künü munasebeti ile tedbirler Aqmescit merkezinde keçirile edi.


text:
Ğiraq qoralsız 53 keşene üterüçelärne totıp cäzalarğa wäğdä birä
Bügen Ğiraq xakimiätläre 52 keşene, şul isäptän 49 qoralsız soldatnı häm 3 maşina yörtüçene atıp ütergän keşelärne totıp cäzağa tartırğa wäğdä birde. Bu üterülär öçen cawaplılıqnı suğışçan islamçı Äbü Mussab äz-Zärqäwi törkeme üz östenä aldı. Ğiraqlı tikşerüçelär belderüençä, alar xäzer armiä saflarına intixarçılarnıñ ütep kergän buluı mömkinlegen tikşerä. Bügen Baquba şähärendä yuğa quyılğan 2 bomba şartladı, ber politsiä xezmätkäre hälak buldı. Uzğan töndäge hawa höcümnärennän soñ bügen AQŞ köçläre Fällücä tiräsendä üz pozitsiälären nığıttı. Ğiraqnıñ küçeş çorı xökümäte Ğinwarda ütäçäk saylawlarğa qädär Fällücädäge qarşılıqqa tınıç çişeleş tabarğa tırışuı turında belderä. AQŞ Ğiraqta 342 tonna köçle şartlatqıçlarnıñ niçek yuqqa çıqqanlığın tikşerä. Uzğan yılnıñ aprel ayında yuqqa çıqqan bu şartlatqıçlar atom bombasına detornator bularaq yäi oçqıçlarnı häm binalarnı şartlatu öçen qullanıla.


text:
Ukraina Telükesizlik hızmeti, yedi yıl evel, 2014 senesi martnıñ 16-nda, Ukraina ve dünya toplulığı tarafından tanılmağa Qırımdaki «referendum» aqqında hatrlattı. İdarede qayd ettiler ki, 2014 senesi rey berüv «silâ altında» keçti.
«Silâ altında Qırımdaki «referendum» ukrain halqınıñ degil, rus işğalcilerniñ ifade etilgen iradesidir. 2014 senesi martnıñ 16-nda bütün dünya Rusiyeniñ mıtlaqa cevap berecek cinayetiniñ şaatı oldı. Çünki Qırım bu Ukrainadır!» – dep yazıla bildirmede.
Keçenlerde Kremlniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ başı Sergey Aksönov, «Qırım referendumı» yıllığınıñ munasebeti ile kütleviy tedbirler keçirmege izin bermek içün koronavirus pandemiyası sebebinden yarımadada tayin etilgen yüksek azırlıq vaziyeti aqqındaki fermannıñ maddesine deñişmeler kirsetti.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Parniktık gazdar şyğaryndylary 2019 jyldan bastap elektr energiasyna sūranystyñ 5% -ğa artuymen bailanysty, būl sonymen qatar kömırmen jūmys ısteitın generasiany paidalanudyñ ūlğaiuyna äkeldı.
Amerika Qūrama Ştattary, Japonia, Oñtüstık Koreia, Europalyq Odaq jäne basqa da bırqatar elder parniktık gazdar şyğaryndylaryn pandemiağa deiıngı deñgeiden, bıraq negızınen sūranysty şekteu esebınen azaituğa qol jetkızdı. Qytai, Bangladeş, Ündıstan, Moñğolia, Päkıstan, Vetnam, sondai -aq Qazaqstan (respublikada elektr energiasyndağy CO2 şyğaryndylary 2021 jyldyñ bırınşı jartysynda 2019 jyldyñ säikes kezeñımen salystyrğanda şamamen 8% -ğa östı).


text:
Keriç parom keçitiniñ işini nezaret etken «Deñiz müdirligi» avgust 6-8 künleri Keriç boğazı rayonında ava şaraitleriniñ bozuluvı mümkün olğanı aqta bildire. Yel küçüniñ artmasından sebep keçitte beklev vaqtı da uzana bile, dep bildire matbuat hızmeti.
«Yel küçüniñ 20 m/s qadar artması, furtuna havfı beklenile», – denile beyanatta.
«Parom keçitini beklev vaqtınıñ artması ve parom keçitiniñ işinde problemlerniñ olması mümkün», – dep qoşalar mında.
Çarşenbe künü, avgust 5-de, Keriç keçitinde beklev vaqtı dört saatke qısqartılğanı aqta bildirgen ediler.


text:
- Irakta tero aktiden 25 adam qaza boldı. Iraktıñ terorşıldarğa qarsı twru wyımınıñ bergen aqparatında, 22 jeltoqsanda atalğan eldiñ şığıs aymağı Mosulde avtokölikke qoyılğan jarılğıştan jay bwqara men qauipsizdik saqtau müşelerin qosqanda, 25 adam qaza tapqan. Bwl terorlıq şabuıl osı öñirde bir künniñ işinde birneşe ret orın aldı. Älemdik aqparat agenttikteri bwl turalı jarısa habarladı. Qıtaydıñ «Şinhua» agenttigi jarılıs bolğan kezdegi jäne oqiğada zardap şekkender turalı fotolar jariyaladı.
- 22 jeltoqsan Reseyde Türkiyadağı qaza bolğan (19 jeltoqsan) elşisin aqtıq saparğa şığarıp salu saltı resmi türde ötkizildi. Räsimge Resey federaciyasınıñ prezidenti Putin de qatıstı jäne Eelşiniñ hanımına arnayı köñil ayttı.
- 23 jeltoqsan, Siriya ükimetiniñ äskeri küşteri Siriyadağı azamattıq soğısında betbwrıs jasağandığın mälimdedi. Bülikşilerdiñ soñğı tobın ığıstırıp şığarumen Siriya ükimeti Haleb äskeri qalaşığın tolıq baqılauğa alğanın jariyaladı. Bwl Siriyanıñ qazirgi prezidenti Başar Asadtıñ 6 jıldan bergi jetken eñ iri jeñisi deuge boladı. Biraq, bwl Siriya azamattıq soğısı tolıqtay aqırlasıp, Haleb rayonı bütindey tınıştandı degendi bildirmeydi. Eldegi jağday äzirge Siriyanıñ qazirgi ükimeti tarapınan tolıq baqılanuda.
- Reuters-tiñ 23 jetoqsandağı mälimdemesi boyınşa 118 adammen joğalğan wşaq Mal'tada qondı dep habarladı. Mal'tada qonğan wşaqtıñ Libiyadan wşqan Airbus A320 kezekti Pan-Afrika ekenin mälimdedi. Eki terorşı wşaqtı jaratının aytıp qorqıtqan.
- Biriken Wlltar Wyımınıñ Bas Assambleyası 23 jeltoqsan 2016 jıldan 2018 jıldar aralığındağı älem elderi arasındağı damu jäne beybitşilikti qoldau jönindegi rettik bağamın jariya etti. Soğan say aldağı üş jıl işinde Qıtay BWW jarnasınıñ 7,921 payzın ielegen. Bitimgerşilikti bağalau nätijesinde 10,2 % körsetkiş körsetken. Bwl tayau jıldardağı Qıtaydıñ BWW-nıñ damu jäne beybitşilikke qoldau körsetu isin bağalaudağı ekinşi retki zor ilger isi dep habarlaydı «Şinhua» agenttigi.
«The Qazaq Times»


text:
Robotlar, täñkälär, vakśinalar häm başqalar
Robotlar, täñkälär, vakśinalar häm başqalar: Türkiyäneñ innovaśiyäläre häm yañarışları
Berençe xärbi orkestrdan, tarixnıñ täwge täñkäsenä qadär bügen Türkiyä bularaq belengän cirlär berençe uylap tabularnıñ ber öleşen tudırdı, isäpsez waqıyğalarnı häm açışlarnı kürde.
İñ başta “Robotlar”
Qoşnıñ awızınnan su ağımın täêmin itüne programmalaştırğan fontannar, kiräk bulğan çaqta avtomatik xezmätçe aradaşçılığı belän qunaqlarğa sölge birüçe caylanma häm ütkän waqıtnı kürsätüçe fil räweşendä ber säğät.
Bolar injenerlıq tarixındağı berençe programmalaştırıla alınğan “robotlar” itep qabul itelgän ikonik uylap tabulardan berniçäse.
Bügenge Türkiyädä şähär bulğan Diyarbaqırda 12nçe ğasırda tuğan uylap tabuçı bulğan İsmail Äl Cäzärineñ uylap tabuları töp robototexnikanı äydäp bardı häm modern injenerlıqnıñ nigezlären saldı.
Êşçänlegen dokumentlaştıru häm maşinalarınıñ niçek êşläwen centekläp kürsätü mäs’äläsendä aşqınuçan ide. Äl Cäzäri katalogında “Aqıllı mexanik cihazlarnıñ belem kitabında törle töslär qullanıp cihazlarnıñ diagrammaların häm räsemnären berläşterde.
Detal’ turı xäräkätne äyländergeç xäräkätkä üzgärtä ala. Bu kitapqa iñ tanılğan maşinalarınnan berse bulğan kranç valın kertte. Bu cihaz turı sızıq xäräkäten äyländergeç xäräkätkä küçerä ala. Bügen İstanbulda Topkapı sarayı muzeyında şaqtıy äsäre saqlana.
Çäçäk awıruı vakśinası
Çäçäk vakśinası fikereneñ Türkiyädä çığuın beläsezme?
Çäçäk awıruınıñ ülem küläme 18nçe ğasır başında bik yuğarı bula.
Awıru belän çirläwçelärneñ öçtä berse ülä häm isän qaluçılar ğadättä tännären qaplap alğan yaralardan integä.
Läkin Ğosmanlı imperatorlığındağı qayber xatın-qızlar, canlı virusnı qullanıp, çäçäk xastalığı infekśiyasın tuqtatunıñ yulın tabalar.
İngliz imperatorlığı ilçeseneñ xatını Ledi Mêri cirle xatın-qızlar qullanğan texnikanı oçrata.
Ledi Mêri bu texnikanıñ êffektivlığın küzätä häm soñınnan balasına şunda uq vakśina yasawnı oyıştıra.
Bu ısul optimistik näticälär birgäne öçen üz ilendä taratırğa uylıy.
"Bu faydalı uylap tabunı Angliyada kiñ räweştä cäyılderü öçen min kiräkle awırlıqlarğa tüzärlek qadär watanpärwär".
Berençe waqıtlardağı buluı mömkin din, seksizm häm mediśina qurquları belän därtländerelgän qarşı qaraşlar arqasında tabiplär citärle ışanıçlı bula almayaçağın uylawlarına qaramastan bu Ğosmanlı çişeleşe Angliyada qabul itelä.
Barı tik başqa ber kizü barlıqqa kilgännän soñ ğına keşelär vakśina yasatırğa bula.
Bu keşelärdän berse Edward Jenner isemle yäş’ keşe bula.
Yıllar buyı Ğosmanlı ısulı belän vakśinaśiyälängännän soñ inde üsep citkän şuşı yeget berençe vakśinada millionlağan keşene qotqarğan tağın da ışanıçlı texnikanı qamilläşterä.
Berençe aqçalar
Berençe altın täñkälärneñ bügenge Türkiyäneñ Manisa vilayäte bulğan Anadolunıñ könbatış öleşendä çäçäk atqan borınğı Lidiyağa qarawına ışanıla.
Bezneñ êrağa qadär 6nçı ğasırğa qarağan täñkälär yılğalarda tabılğan häm tabiğıy räweştä barlıqqa kilgän altın-kömeş êretmäse bulğan elektrumnan yasalğan.
Metall çükeç qullanılıp yasalğan arıslan häm ügez räsemnäre belän bizälgän.
Lidiyalılar täñkälärneñ qıymmäten bilgeläw öçen täñkälärne bastırıp çığarğan metallnıñ çistalığın kotrol’ itälär.
Dön’ya tarix ênśiklopediyası lidiyalılarnıñ täñkä töşençäsen ul çaqlarda bu töbäk säwdä üzäge bulğanı öçen qamilläşterüen añlata.
Täñkälärdän êlek keşelär tüläwne metall qoyılması yäki barter ısulı belän başqarğan.
Berençe qaratänle oçuçı
Şaqtıy tarixçı dönyanıñ berençe qaratänle oçuçınıñ 1833nçe yılda
Aydın vilayätendä tuğan Ğosmanlı ofiśerı Äxmät Ali Çäliktän buluın belderä.
Qayber ğosmanlı tarixçılarına kürä, äbise qol säwdägärläre tarafınnan İstanbulğa kiterelgän häm zur ixtimal belän soñğı qol törkemnäre arasında bula.
Qol säwdäse 19nçı ğasır urtasında Ğosmanlı xökümäte tarafınnan räsmi räweştä tıyıla.
Fäqät änise Äminä xanım xör xatın-qız bulıp dönyağa kilä
häm İstanbulda poçtalyon bulıp êşlägän Afrikalı ber keşegä kiyäwgä çığa.
Annan soñ Çäliktänneñ balaçaqnıñ küp öleşen uzdırğan İzmirgä küçep kitälär.
Mäktäpne betergännän soñ leytenant bulıp Ğosmanlı ğaskärenä quşıla.
Soñınnan Ğosmanlı armiya generalı Mahmut Şäwkät Paşanıñ iniśiativasında aviaśiya mäktäbenä kitkän bik küp ofiśer arasında Çäliktän dä bula.
Kursın tämamlağannan soñ Ğosmanlı imperatorlığı tarafınnan pilot bulıp êşkä alına. 41 yıl buyı Ğosmanlı imperatorlığına häm Türkiyä Cömhüriyätenä
xezmäte häm tuğrılığınnan soñ 1969nçı yılda Çäliktän wafat bula.
Xärbi orkestrlar
Ğosmanlı xärbi orkestrlarnıñ keşelek tarixınıñ iñ borınğı orkestrları buluına ışanıla.
Mähtäran dip yörtelgän şuşı orkestrlar millätneñ batırlıq, qaharmanlıq häm qıyulıq kebek zur qıymmätlärne wäkillek itä.
Bu muzıka törkemnäre suğışqa äzerlänü öçen uynarğa dip öyrätelde.
Maqsatları suğış qırındağı ğaskärilärne uyaw bulırğa häm üzlärenä ışanırğa täşviq itü ide.
Ğosmanlı xärbi köçläre üz cirlärendäge möhim urınnardan uzğan çaqta mähtärlär härber töbäktän kilgännären yäki kitkännären iğ’lan itä.
Bügenge köndä dönya külämendä şaqtıy armiyanıñ äle dä şuşı törek yolasınnan ilhamlanıp tözegän üz xärbi orkestrları bar.
Bäyläneşle xäbärlär
“Tağın da ğädelräk dönya mömkin”
Türkiyä İlbaşı idaräseneñ êlemtä räislege Bel’giya başqalası Bryussel'däge Awrupa parlamentında "Tağın da ğadelräk dönya mömkin" isemle panel oyıştırdı


text:
«İrtän irtük, Yazuçılar berlegenä şuşı küñelsez xäbär kilep ireşte. İldar ağa Yüzievnı, min ädäbiättäge zur isemnär, Hadi Taqtaş, Fatix Kärimnär belän yänäşä quyır idem, alar däräcäsendäge bik zur şağir dip atar idem. Yazuçılar berlegendä telefonnar tınıp tormıy, härberse bu xäbär belän teträngän, irtädän uq, berlekkä xalıq keşe ağımı tuqtamıy. İldar Yüzievnıñ şäxese, icatı xalıq tarafınnan şul xätle yaratılğan ikän, yöräge tuqtağannan soñ bu açıq kürende. İldar Yuziev kebek tuñğısız, xalıq ğäme, ädäbiät ğäme belän borçılıp yäşägän keşe yörägen saqlıy almıy. Ul üzeneñ yörägen änä şul zur eşlär turında borçılıp, qayğırtıp irtä yandırdı. İldar Yuziev zur şäxes ide.»
İldar Yuzievqa uquçılarnıñ yaratuın isän çaqta ul kürergä nasıyp buldı. 2 yıl elek Kamal teatrı binasında anıñ 70 yäşlege uñayınnan icat kiçäse uzğan ide. İldar Yuziev 40 yaqın şiğer cıyıntığın çığarğan, 30lap poema yazğan keşe. Şağirneñ traditsiälären xäzer anıñ şäkertläre däwam itäçäk. Märxüm belän xuşlaşu çärşämbe könne Kamal teatrı binasında ütte. Xalıq şağire Qazannıñ tatar ziaratında cirlände.
Bikä Timerova


text:
Rusiyege boysunğan Aqmescit akimiyeti Salğır özeniniñ yatağını temizlemege avale etti, dep bildire şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Elde etilgen malümatqa binaen, ot faal şekilde çalına, çöplük toplanıp çıqarıla.
Tünevin Qırım.Aqiqat Aqmescitte Salğır özenine belli olmağan qaverenkli maddeler tökülgenini köstergen videonı paylaştı.
Yaz başında Salğır bataqlıqqa oşay edi. Suv seviyesi alçaq oldı, tübünü ösümlikler qaplap aldı. Yalı kenarı temiz degil, bazı yerlerde bozulğan.
2013 senesi Qırım Ukraina nezareti astında bulunğan vaqıtta bu yerde yalı kenarınıñ yañıdan yapılması çerçivesinde damba qurulacaq edi, bu Şmidta soqağından Kirova soqağına qadar özenniñ qısmında suv seviyesini kötermege yardım eter edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İlhaq etilgen Qırımda, "Birlik para cezalarından daa degerlidir" yañı Qırım marafonı ep tarqalmaqta. Onı "Qırım birdemligi" cemiyet birleşmesi teşkil etti.
Marafonğa Türkiyede de qol tuttılar. Qırımtatarlarnen birdemlikni köstermek içün, Türkiye musulmaları, "Birlik para cezalarından daha değerlidir" yazısınen süretlerni öz içtimaiy ağlarına yerleştirdi.
Adamlar, "Birlik para cezalarından daha değerlidir" yazısınen ve 10 rublelik kapiklerinen süretlerni öz içtimaiy ağlarına yerleştire.
Qırımda iyülniñ 11-nde Moskva Yuqarı mahkemesi ögünde kütleviy aktsiyada iştirak etken qırımtatar faalleriniñ cöremelerini ödemek içün «Qırım marafonı» cemaat teşebbüsi çerçivesinde para toplamağa başladılar. Bu aqta faal ve aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyeva Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Moskvanıñ Taganskiy rayon mahkemesiniñ qadısı Yuliya Smolina iyülniñ 29-nda Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün iyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde toplaşqan 18 qırımlığa 20 biñ ruble miqdarında para cezasını berdi. Tutulğanlar umumen 360 biñ rublelik para cezalarını aldı.
20 biñ rublelik para cezası Rustem Tairov, Edem Abdullayev, Aleksandr Gavrikov, Kâzim Useinov, Nariman İbraimov, Zenur Appazov, Eleonor İzmailov, Rustem Celâlov, Osman Hoş, İzzet Sayfulin, Marlen Cemilev, Remzi Beytullayev, Refat Kamilov, Osman Abdurazakov, Marlen Ahayev, Edem Aliyev, Emin Rustemov, Amethan Umerovğa berildi.
Moskvada iyülniñ 11-nde Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar, Avropada işbirlik ve telükesizlik teşkilâtınıñ şimdiki reisi Enn Lindağa Qırım ile bağlı “açıq-aydın mesaj” içün minnetdarlıq bildirdi.
“OSCE-niñ şimdiki reisi Enn Lindağa, bugün Daimiy şurağa bergen açıq-aydın mesaj içün minnetdarım: 2021 senesi OSCE-de İsveçiya reisligi, Qırım ve Aqyar ile beraberlikte halqara seviyede tanılğan sıñırları içinde Ukrainanıñ suverenitetine ve topraq bütünligine sadıqtır”, – yazdı Ceppar öz Twitter saifesinde.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
2018 senesi oktâbr 17-sinde atış ve patlav olıp keçken, Keriç politehnik kolleciniñ binasında 2019 senesi yanvar 14-ünde dersler keçirilip başlaycaq.
Bu atqa Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
“Bina tamirini yanvarniñ 10-unda bitirmek kerek, yanvar 14-ünde korpus endi studentlerge açıq olacaq. Er künlük yaşayış qayta”, - dedi Aksönov.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Rusiyädän NATOğa cawap
Mariya Zaxarova Rusiyägä qarata ğayepläwlärne bäyäläde
Rusiyäneñ Tışqı êşlär ministrlığı süzçese Mariya Zaxarova NATOnıñ ilen ğayepläp, Tön’yaq Awrupa häm Baltiqlarda xärbi çaraların kiñäytüen belderde.
Zaxarova oyıştırğan atnalıq matbuğat oçraşuında Bel’giya başqalası Bryusselda 11-12 iyul’ könnärendä oyıştırılğan NATO oçraşuında Rusiyägä qarata ğayepläwlärne bäyäläde.
NATO oçraşuında qabul itelgän barlıq qararlarnıñ iğtibarlı räweştä analizlanaçağın citkergän Zaxarova Rusiyäne ğayepläwneñ bernindi isbatqa tayanmawın açıqladı.
Zaxarova tübändägeçä citkerde: “Bu sıltaw belän NATO Baltiq töbäklärendä häm Tön’yaq Awrupada üz xärbi çaraların kiñäytä.”
AQŞ ilbaşı Donal’d Trampnıñ “Germaniya Rusiyä äsire” süzläre xäterlätelgännän soñ Zaxarova: “Germaniyadäge bazalarda 35 meñ Amerikan ğaskäriye bar. Bu Germaniya belän çınnan da kemneñ citäkläwen kürsätä. Bezneñ Germaniyada säwdä êşlärebez bar, AQŞnıñ isä xärbi bazası bar,” – dip cawap birde.
Bäyläneşle xäbärlär
İrandağı rizasızlıq belderü çaralarında ğomerlären yuğaltuçılar sanı 448 gä citkän
Bu xaqta Norvegiyädä urnaşqan İran Keşe xoquqları oyışmasınıñ internet säxifäsendä dön’ya kürgan xisapta citkerelä
Süriyägä vakŝina cibärelde
Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması 2 million doza tiräse vakŝina cibärde


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump tünevin, "Şimaliy aqım-2" gaz hattınıñ qurulmasında iştirak etken şirketlerge qarşı sanktsiyalar aqqında qanun leyhasını imzaladı.
Esas tış icracısı boru töşemesini toqtatqanını bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Sanktsiyalar, “Şimaliy aqım – 2” ve "Türkiye aqımı" gaz hattısınıñ quruluvına alâqası olğan şirketler ve etel vatandaşlarına qarşı Amerika vizalarından marum etlecegini közde tuta. Olar Amerika Qoşma Ştatlarınıñ mudafaa büceti aqqında qanunınıñ bir qısmı ola. Amerika vekilleri, Rusiye tabiiy gazı Almaniyağa temin etilmek kerek olğan qaz borusına bir qaç kere Avropanıñ energetik havfsızlığına telüke, dep ayta edi. Qanun leyhasında o "mecbur etüv aleti" dep adlandırılğan.
Almaniya Amerika sanktsiyalarını tenqit ete.
Dekabr 17-sinde AQŞ Kongressiniñ vekiller palatası, “Şimaliy aqım – 2” ve "Türkiye aqımı" gaz hattısınıñ quruluvına alâqası olğan şirketlerge qarşı sanktsiyalar qoyuluvı aqqında vesiqanı qabul etti.
Sanktsiyalar deñiz seviyesinden 100 fut aşağı taba terenlikte borularnı toşegen gemilerge ve bu leyhanıñ quruluvına añlı tarzda gemilerni satqan ya da kiralıq bergen çetel adamlarğa qoyula.
Qarar daa Senat tarafından qabul etilmek kerek. Bunıñ kelecek atfanıñ başında olacağı beklenile.
«Şimaliy aqım-2» (Nord Stream-2) leyhası gaznı Rusiyeniñ şimalindeki yataqlardan, Ukraina ve Poloniyadan keçken ananeviy tranzit marşrutlarını çette qaldırıp, Baltıq deñizniñ tübünden doğrudan Almaniyağa alıp barıp teslim etecek. Leyha, artıq qurulğan birinci «Şimaliy aqım»nıñ imkânlarını kenişletecek.
Avropa komissiyasında, «Şimaliy aqım-2»niñ qurulması taqdirde şeffaflıq, diskriminatsiyanıñ olmaması ve musaviy irişüv printsipleri bozulacaq, dep bildirdiler.


text:
Mayıs 27-de Kyivde, 2016 seneinde Qırımda alıp qaçılğan Dünya Qırımtatar Kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimovğa qol tutmaq maqsadınen arqadaşlıq matçı keçecek.
Teşkil eticiler: «Ervin İbragimovnıñ teşebbüsini devam ettirmek içün eki qırımtatar taqımı futbol meydanında bir arağa kelecek. On yıl devamında Ervin futbol oynadı, Qırım territoriyasında gençler arasında futbol turnirlerini teşkil ete ve özü de olarda iştirak etti. Bu yahşı bir anane oldı. Bıltır işğalci ukümet Qırımda faaliyetçilerge Ervinge qol tutuv matçınıñ keçirilmesini yasaq etti», – dep bildireler.
Mevzuğa dair: Ervin İbragimovsız eki yıl
Futbol matçı Şevçenko adına Kyiv milliy universitetiniñ sport kompleksi bazasında Qırımtatar Milliy Meclisi, «QırımSOS» insan aqlarını qorçalav teşkilâtı ve cemiyet faaliyetçileriniñ qol tutuvı ile keçecek.
2016 senesiniñ mayısında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı alıp qaçtılar. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol inspektorları uniformasını kiygen eki kişiniñ, İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, özüni öz mikroavtobuslarına zornen kirsetkenlerini qayd etti.
Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası, bu alıp qaçuvnıñ Rusiye ukümeti ya da onıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından yapılğanını tahmin ete.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca Rusiyege tabi idaresi alıp qaçuv boyunca cinaiy iş açtı, lâkin Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri aqqında malümat bu küngece yoq.


text: Áyyemgi civilizaciyalar dárbentinde jaylasqan Qaraqalpaqstan teńi-tayı joq bay mádeniy hám tábiyǵıy miyrasqa iye. Ilimpazlar ushın da, Ózbekstandaǵı hám sırt eldegi keń jámiyetshilik ushın da Qaraqalpaqstan arxeologiyasınıń erte dáwir estelikleri menen xalıq awız eki dóretiwshiligi, atqarıwshılıq óneri, dástúriy ónermentshiligi, tábiyǵıy qorıq zonaları, florası menen faunası, sonday-aq I.Savitskiy atındaǵı Qaraqalpaqstan mámleketlik kórkem óner muzeyi sıyaqlı ataqlı muzeyleri úlken qızıǵıwshılıq tuwdıradı..Tolıq oqıw


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ve Qırımda Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve öldürilgen Reşat Ametov Kiyevdeki qırımtatar cemiyetinden mukâfat aldılar.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
«Kiyevdeki qırımtatarlar cemiyeti qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevni ve qırımtatar vatanperveri, Ukraina devletiniñ mustaqilligi ve topraq bütünligi oğrunda küreşken Reşat Ametovnı (ölüminden soñ) «Qırımtatar halqı ögünde hızmetler» mukâfatı ile taqdirledi», – dep aytıla haberde.
Oktâbr 12-de Cemiyet idaresiniñ ricası ile Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar işlerinden ükümet vekâletlisi Aslan Ömer Qırımlı Cemilevge zırh berdi. Reşat Ametovnıñ mukâfatı onıñ ailesine berilecek.
Cemiyet idaresiniñ qararına köre, Ametovnıñ qorantasına maddiy yardım kösterilecek.
2015 senesi iyül 17-de «Qırımtatar cemiyeti» qırımtatarlarnıñ yañı tarihında ilk sefer «Qırımtatar halqı ögünde hızmetler» zırhını tesis etti. Bu zırh qırımtatar halqınıñ aq-uquqları, serbestligi ve devletçiligini qorçalav ve ğayrıdan tiklev meselelerinde yararlıq qazanğan Ukraina ve çetel devletleriniñ vatandaşlarına berilecektir.
2014 senesi mart başında 39 yaşında Aqmescit sakini, üç balanıñ babası Reşat Ametov Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqıp, Aqmescitteki Nazirler şurası binasınıñ yanında bir özü piket keçirdi. Narazılıq aktsiyası vaqtında «samooborona» vekilleri onı maşinağa oturtıp, belli olmağan bir yerge alıp ketti.
2014 senesi mart 15-de Reşat Ametov ölü tapıldı. Mart 18-de Ametovnı Aqmescit mezarlığında defn ettiler. Cinaiy iş açılğan edi. Cumhuriyet yolbaşçısı Sergey Aksenov «samooborona» vekilleriniñ Reşat Ametovnıñ öldürilmesine alâqası olmağanını bildirgen edi.


text:
Rusiye FSBsi hadimleri Eski Qırım sakini, qırımtatarı İsmet Memetovnıñ evini tintip bitirdi. Tintüv noyabrniñ 21-nde kün devamında keçirildi. Memetov «Meclis faaliyetinen alâqaları bar olğanında» şeklene, dep haber ete «Qırım birdemligi».
«Tahqiqat tedbirleri yekünlendi. Protokol tizildi. Advokatlarnıñ izaatlarını bekleymiz. Emil Kürbedinov, Rustem Kâmilev, İsmet Memetov ve uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri evden çıqtı. Protokolnı toldurmaq içün başqa binağa keçti. Er yer baqıldı», – dep aytıla haberde.
Haber etile ki, advokat mahkeme qararı olmağanı içün evniñ baqılmasına qarşı çıqtı. Buña baqmadan, Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri İsmet Memetovğa ait binalarnı baqıp çıqtı: eki tehnik baquv stantsiyası, tükân, qave, soñra da ev.
Qırım.Aqiqat Memetov ve advokatlarınıñ izaatlarını almağa tırışa.
Şaatlarnıñ qayd etkenine köre, Rusiye FSBsi hadimleri keçirgen tintüv vaqtında evde 2-5 yaşlarında balalar bar edi. İsmet Memetovnıñ altı balası bar, dep qayd etti «Qırım birdemligi».
Qırımtatar faaline qoltutmaq içün bir çoq insan keldi. İsmet Memetovnıñ imayesine advokat Emil Kürbedinov ve uquqçı-aq qorçalayıcı Rustem Kâmilev keldiler.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa izaat berip, İsmet Memetov ürmet qazanğan bir insan olğanını ayttı. Çubarov, «Meclis faaliyetinen alâqaları bar» kibi şübeler «tintüv keçirmek içün manaçıq» olğanını tüşüne.
Noyabrniñ 21-nde Rusiye FSBsi hadimleri Eski Qırım sakini, qırımtatar faali İsmet Memetovnıñ evinde tintüv keçire, dep bildire «Qırım birdemligi».
Memetov Rusiyede ve onıñ işğali altındaki Qırımda yasaqlanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetinen alâqaları bar olğanında şeklene. FSB malümatına köre, Memetov Meclisni maliye ete ve «ekstremist edebiyatnı saqlay».
İsmet Memetov oña aydınlatılğan qabaatlarnen razı degil ve yapılğan basqınıñ siyasiy mabüslerniñ mahkemelerine faal qatnağanınen bağlı olğanını tüşüne.
Rusiye uquq qoruyıcıları Eski Qırımdaki tintüvlerni izaatlamay.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
UNİAN malümatına köre, añlaşma Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük ve Avropa komissiyasınıñ prezidenti Joze Manuel Barrozunıñ yolbaşçılığı altında keçirilgen ukrain ükümeti ve Avropa komissiyasınıñ umumiy toplaşuvında imzalandı.
Ukraina tarafından añlaşmanı Ukraina maliye naziri Oleksandr Şlapak imzaladı.
Bunıñnen beraber, Ukraina Milliy bankı belgilegen kredit añlaşması imzalandı. 500 million yevro miqdarında birinci tranş memorandum ve kredit añlaşması işke tüşürilgen soñ ayırılacaq. Ekinci tranş – kredit berilmesi programmasına riayet etmesiniñ neticelerine köre.
Kredit 15 yıl devamında qaytarılmaq kerek. Bundan evel Kiyevge para ayırlmasını Avropa komissiyası, AB Şurası ve Avropa Parlamenti tasdıqladılar.
Hatırlatamız, mart ayında AB Kiyevge 11 mlrd yevro ayırmağa qarar aldı, olardan 1,6 mlrd yevro – kreditler (şu cümleden imzalanğan memorandum esasında ayırılğan 1 milliard yevro), 1,4 mlrd yevro – yardım, Avropa rekonstruktsiya ve inkişaf bankı 5 mlrd yevro ayıracaq, ve Avropa yatırım bankı 3 mlrd berecek.


text:
Şveśiya wäkillege Türkiyägä kilde
Türkiyä belän Şveśiyanıñ ğadälät ministrlığı räsmiläre arasında terror cinayätçeläreneñ qaytarıluı belän bäyle söyläşülär başqala Änkarada başlandı
Söyläşülärdä Türkiyä ğadälät ministrlığı wäkillegen Tışqı mönäsäbätlär häm Awrupa Berlege ğomum mödire Kasım Çiçäk räislek itä.
Ğadälät ministrı Bäkir Bozdağ uzğan atnada terror cinayätçeläreneñ qaytarıluı belän bäyle bularaq 5nçe-6nçı üktäbr’dä Şveśiya ğadälät ministrlığı wäkillegeneñ Türkiyägä kiläçägen beldergän ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Terrorçılarğa qarşı yaña operaŝiya başlatıldı
Türkiyäneñ Siirt vilayätendä “Êren Blokada Köz-Qış operaŝiyase” başladı
Ärdoğan: “Xıyal yulında yasalma kirtälär bulmağan atmosferanı östen qıldıq”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan berkem dä ışanuına, qaraşına, kilep çığışına qarap çitläşterelmägän, diskriminaśiyälänmägän, xıyallarına baruçı yulda yasalma kirtälär belän oçraşmağan atmosferanı il külämendä östen itülären belderde
Aşlıq koridorınnan küpme aşlıq çığarıldı?
Bu xaqta Milli saqlanu ministrlığı yazma açıqlawında citkerelde


text:
Sentâbr 24-te işğal etilgen Qırımda «Qırım devlet gerbi ve devlet bayrağı kününe» bağışlanğan merasimler keçirile.
Bu kün yarımadada teatr ve kontsert programmalar, sergiler taqdim etilecek.
Bundan da ğayrı, Yaltada Ay-Petri dağında bayraq tantanalı şekilde tiklenecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
ABDde koronavirus sebebinden ilk ölüm qayd etilgenini tasdıqladılar. Bu aqta NBCnews ve bir sıra diger Amerika kütleviy haber vastası bildire.
Böylece, Birleşken Devletlerde COVID-19 koronavirus hastalığından ilk ölüm qayd etildi.
Cumaertesine qadar ABDde 66 koronavirus hastası qayd etildi, 9 kişi endi tedaviylendi.
ABD prezidenti Donald Trump, koronavirustan can bergen «yüksek tibbiy riskli» qadın 50 yaşından büyük edi, dep bildirdi.
Fevralniñ 29-na qadar dünyada COVID-19 virusınen hastalanğan 85 187 insan qayd etildi, 2924 kişi öldi.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
ATR qırımtatar telekanalınıñ baş müdiri ve saibi Lenur İslâmov Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya nazirligini devlet bücetinden para aluv esnasını sozğanında qabaatladı.
«Bücette para bar. Onı telekanal doğru destek olaraq alacaq edi. Lâkin nazir Oleksiy Reznikov (Reintegratsiya naziri – QA) onı hızmetke berdi. Yani ATR tenderde iştirak etmeli. Amma ne tender, ne de onıñ şartları bar. Ne keçirilecek vaqtı, ne de ATRniñ raqipleri belli», – dep aytıla telekanal saytındaki beyanatta.
İslâmov, Reznikovnen keçirilgen körüşüvde o, tenderni azırlamaq içün nazirlikke yarım yıl ve yarış keçirmek içün eki ay kerek, dep ayttı. Telekanalnıñ baş müdiri böyle şartlarnı «ayırım» dep adlandırdı.
«Biz yarışlardan tış turamız, biz – tamır halqnıñ telekanalımız, şunıñ içün sıra alıñız, siziñ kibi soyları çoq dep aytılğanda bizni siyasiy statussız qaldıralar», – dedi İslâmov.
Yuqarı Radanıñ Bücet komitetiniñ azası olğan Ukraina halq deputatı Oleksiy Ğonçarenko Ukraina parlamenti ATRge para bermege qarar berdi, amma esnasnı «Reintegratsiya nazirligi toqtata», dep bildirdi.
«Ne yazıq ki, Reintegratsiya nazirligi zor yolnen ketti, anda neticesi belli olmağan çoq aylıq azırlıq bar. Kanal ise informatsion «cebede» mında şimdi çalışmalı. Qarar bekleycek vaqıt yoq. Şunıñ içün işdeşlerimnen beraber İşğal etilgen topraqlar nazirliginiñ vekillerini nevbetteki oturışuvğa davet etti, milliy telükesizliknen de bağlı olğan bu meseleni baqacaqmız», – dedi Ğonçarenko Facebook saifesindeki video muracaatında.
Reintegratsiya nazirligi bunı resmiy şekilde daa izaatlamadı.
Reintegratsiya nazirligi, Ukraina Qırım ve Donbasqa yayın yapqan kanallarğa qol tutmaq içün tahminen 50 mln ğrıvnâ sarf etecek, dep haber etti. Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazir muavini İğor Yaremenko nazirlik resurslarnı bir qaç lotqa ayırmağa teklif ete, dedi.
«Biz ananeviy seyircisi qırımtatar halqınıñ vekilleri olğan ATR telekanalına qol tutmaq ne qadar müim olğanını añlaymız. İşğal etilgen Qırımdan ve Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarından ketmege mecbur olğan diger kanallar da yardımğa muhtac», – dedi İğor Yaremenko.
Onıñ aytqanına köre, maddiy yardım almaq içün 14 kanal muracaat etti.
ATR Ukrainadan sürgün etilgen qırımtatarlar ve diger millet insanlarını yerleştirüv bücet programmasına köre 2016 senesinden berli devlet bücetinden maddiy yardım ala.
2015 senesi aprelniñ 1-nde ATR Rusiye litsenziyasını alamayıp, işğal etilgen Qırımda yayınlarını toqtattı. Yayınlar 2015 senesi iyünniñ 17-nde yañıdan başladı – telekanal Kyivge köçti.


text:
Terrorçılıqqa qarşı köräş däwam itä
PKKlı 4 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Ğıyraqnıñ tön’yağında Törek qorallı köçläre tarafınnan alıp barıluçı Pänçä-Kilit operaŝiyase töbägendä PKKlı 4 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
Milli saqlanu ministrlığınıñ soŝial’ mediadağı akkauntınnan yasalğan açıqlawda bolay diyelä: “Tuqtamıybız, alcamıybız, köräşergä däwam itäbez! Qaharman Törek qorallı köçlärebez terror oyaların yuqqa çığarunı täwäkkällek beläñ däwam itteräçäk.”
Bäyläneşle xäbärlär
Soylu - Piantedosi söyläşüe
Türkiyä êçke êşlär ministrı italiyäle wazıyfadaşı belän telefonnan söyläşte
Çavuşoğlu - Gallager oçraşuı
Türkiyä tışqı êşlär ministrı Awrupa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ ministrlar şurası cıyılışı qısalarında Vatikan tışqı êşlär ministrı belän oçraşıp söyläşte


text:
Bir jıl işinde Iranğa 33 ret kiber-şabuıl jasalğan. Bwl turalı sol eldiñ Baylanıs jäne aqparattıq tehnologiya ministrligi mälimdedi. Iran baylanıs jä..
Qazaqstan men Türkiya arasındağı äskeri ıntımaqtastıq kelisimin ratifikaciyalau turalı zañ jobası maqwldandı. Bwl jöninde QR Parlamenti mäjilisiniñ ja..
AQŞ Ökilder palatası 1915 jılğı armyan oqiğasına baylanıstı rezolyuciya qabıldadı. Bwl AQŞ-tıñ armyan genocidin resmi moyındağanımen birdey. Türkiyanı..
Dini ekstremizm men terrorizm qaupi bizben betpe-bet kelip, elimiz ben qoğamımızdı dürbeleñge salıp jatpasa da, olardıñ qauipti ıqpaldarına wşırap jat..
Deputattıq qızmetke kelgenine 14 jıl 11 ay 24 kün bolğan Nwrtay Sabil'yanov öziniñ sayasattağı kumiri eks-prezident Nazarbaev ekenin, belgili jurnali..


text:
Yaqın vaqıtta qıtaiy Ukraina territoriyasında bulunğan Meclis azalarınıñ toplaşuvı keçirilecek. Meclis faaliyeti işğal etilmegen Ukraina territoriyasında devam ettirilecek, merkezi Kiyev şeerinde olacaq. Bunı Qırımtatar halqınıñ meseleleri boyunca vekâletli Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti Facebook saifesinde bildire.
«Meclis bu tek Qurultay tarafından gizli rey berüv ile saylanılğan 33 insan degil, amma bütün öz-özüni idare etüv milliy qurulışıdır. Bu 230 yerli ve regional meclisi, olarnıñ azaları, umumen olaraq, tahminen 2500 insan. İşğalciler olarnı ekstremist olaraq tanıy ve olarğa qarşı, şübesiz, repressiyalar yapacaqlardır. Böyle mantıqqa binaen, bu organlarnı saylağan insanlar da ekstremist ola. Rusiye özüne qarşı bütün Qırım halqını turğuza», – dep ayttı qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Dava boyunca cevapkâr – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Meclis azaları şikâyet arizasını berecegini ilân etti.
Aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı. Poklonskaya toplaşuvda olmadı.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Germaniyada koronavirustı jwqtıru derekteri kürt östi. Osığan baylanıstı Berlinde jäne Bavariya öñiriniñ ekinşi aymağında lokdaun engizildi.
Elde koronavirus jwqtırğandardıñ jalpı sanı 569 mıñnan astı, Ötken täulikte 14 mıñnan astam adam indetke şaldıqqan. Nauqastardıñ köbi –jastar.
Ekonomika ministri Peter Al'tmayerdiñ boljamınşa, künine 20 mıñday adam virustı jwqtıruı mümkin. Austriyamen şekaralas Rottal In audanında barlıq mektepter men balabaqşalar jabıldı. Jergilikti twrğındarğa tek därigerge qaralıp, dükenge şığuğa rwqsat. Sonday-aq sportpen aynalısıp, üy januarların sırtqa şığara aladı.
Öñirde oyın-sauıq keşterin wyımdastıruğa tıyım salındı. Teatr, muzey, basseyn, sport zaldar men qoğamdıq tamaqtanu orındarı jabıq. Germaniyanıñ iri şaharlarında maska tağu rejimi engizildi. Ereje boyınşa bir jerde 10 adamnan artıq jinaluğa bolmaydı. Kancler Angela Merkel' şekteu şaraları qatañ ekenin mälimdedi.
Älemde koronavirus jwqtırğandar sanı 47 millionnan astı. Antirekord ornağan memleketter qatarında AQŞ, Braziliya, Ündistan jäne Resey twr.


text:
Kyivde faaller Yuqarı Rada binası ögünde qırımtatar bayrağını açtı. İstegen er kes, hususan deputatlar ve yardımcıları, Qırım sakinleri içün tileklerini yazdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bundan soñ bayraq Lvivge baracaq, yarın saat 10:00-da T.Şevçenko binası yanındaki meydanda açılacaq, istegenler tileklerini yazacaq, bundan soñ aynısı Odesada yapılacaq.
Bayraq Donetsk vilâyetinde tikildi ve bütün tilekler toplanğan soñ onı iyünniñ 26-nda – Qırımtatar halqınıñ milliy bayrağı kününde – Qırım ve esas Ukrainanıñ memuriy sıñırından Qırımğa uçuracaqlar.
Qırımtatar bayraq künü
Er yıl iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın tamğa tasvir etilgen kök bayraqtır. Tantanalı tedbirler em Qırımda, em esas Ukrainada, em çetelde ötkerile.


text:
Kreml kontrol etken Bağçasaray rayonı mahkemesinde oktâbr 21-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Zeynur Yakubovğa nisbeten tizilgen memuriy protokol baqıldı.
Bunı Meclis azası Emine Avamileva bildirdi.
Avamilevanıñ video beyanatını Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman celâl Facebook saifesinde derc etti. Avamilevanıñ aytqanına köre, mahkemeci Skisov işni bir özü baqtı.
«Yakubov Zeynur ve onıñ vekili olaraq menim bir qaç muracaatı qabul etildi», – dep ayttı Avamileva.
Avamilevanıñ bildirgenine köre, Zeynur Yakubovğa memuriy cinayet vesiqasınıñ kopiyası berilmegeninden ve iş malümatları ile tanış etmegeninden sebep iş baqılmasını qaldırmağa muracaat etildi.
«Mahkeme işbu muracaatnı qabul etip, mahkeme oturışını oktâbr 26-na qaldırdı», – dep qoştı o.
Bundan evel Nariman Celâl Meclisniñ altı azasına cuma künü, sentâbr 30-da, memuriy cinayet işlemesine dair protokollar berilgenini bildirgen edi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı ve esirlerni azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı Şurası reisiniñ muavini vazifesine Viktor Sklârov ve Tatyana Şklârnı tayinledi,– haber ete TASS.
Neşirniñ malümatına köre, Rusiye prezidentiniñ işbu avalesi uquqiy malümat internet-portalında aşkâr etildi.
Vekâlet müddeti altı yılnı teşkil ete.
Bunıñ ile, vesiqada yazılğanı kibi, Aqyar şeer mahkemesi reisiniñ muavini Tatyana Kolbina oldı.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.