text:
BDB: wazifalarınnan kitkän prezidentlar niçek yäşi?
BDB ile Ukrainada yaña prezident saylandı. Urınınnan kitkän prezidentnıñ privilegiäläre alaçaq mäğaşın xökümät bilgelägän bulsa da,yaña prezidentnıñ qayber berektäşläre L.Kuçmağa qarata cinayät eşe quzğatılırğa tieş digän qaraşta. Rusiädä prezident B.Yeltsin xakimiätne ixtiari räweştä Putinğa tapşırdı. Gruziädä prezident E.Şevernadzeneñ çigenüe öçen qatı basım yasaldı. Wazıyfasınnan kitkän prezidentlar nişli?
Ryabov (audio)
Älegä BDB illärendä ,Qıtayda bulğan kebek eleke citäkçelärne tämin itü mäsäläse açıq anıq itep bilgelänmägän.Qıtayda Deng Xioping säyäsättä azıraq rol uynıy başlağannan soñ täsirle mexanizm budırıldı. Eleke SSSR da isä sistema formalaşıp qına kilä.Bezdä Boris Yeltsin häm Şevernadze ürnäge genä bar.
Ryabov Kuçmanı telgä almadı , çönki anıñ privilegiäläre yaña premier Yulia Tymoşenkonıñ qararınnan bäyle bulaçaq. Rusiä citäkçese B.Yeltsin 1999nçe yılnıñ 31nçe dikäbernedä ixtiari räweştä ikençe möddäte tämamlanmıy çigende häm urınına V.Putinnı warisı itep bilgeläde. Yeltsin elek kürelmägän privilegiälär aldı, älbättä bu başqaları öçen standart qısa bula almıy,çönki Yeltsin barlıq privilegiälären Putin belän satulaşıp aldı dip äytä Ryabov..Ul süzlärenä däwam itep tağı bolay dide:eleke liderneñ privilegiäläre qanunğa nigezlängän kebek kürensä dä tügel. Çınbarlıqta ul yaña citäkçe yäğni Putinnıñ birgän wäğdälärenä tayana .Putin xakimiättä utırğan möddätçä birgän süzendä toraçaq,ämma Putinnan soñ kiläçäk citäkçe Yeltsin yäki Putin fikerläre belän kileşmäwçe keşe bulsa , Yeltsinnıñ privilegiläre tuqtalaçaq dip äytä Ryabov. 2003nçe yılda Gruziädä prezident Şevernadze ''Göl İnqilabı''belän çitlätelsä dä anıñ şaqtıy ğına östenlekläre bar. Urınınnan kitkännän soñ Germaniä aña sıyınu urını täqdim itte. Ämma Şevernadze Gruziädä qalırğa buldı.Qayber säyäsätçelär anı xökemgä tartırğa teläsä dä, ul mäxkämä aldına çığarılmadı , anıñ kiäve qulğa alındı ämma ul ştraf tülägännän soñ irekkä çığarıldı. Üzbäkstanda opozitsiädäge tıyılğan Erk partiäseneñ citäkçese Möxämmäd Salix
(audio)
Sakaşvili zialı şäxes bularaq Şevernadzegä layıqlı yalğa kitü mömkinçelegen birde. xakimiätkä kilüçe citäkçelär patriot , xalıqqa iqtibar itüçe keşelär bulsa , eleke citäkçelärne şunduq törmägä yabu mäqsatın quymıy.Tınıçlıq , totrıqlılıq öçen alar ul bezneñ berençe ilbaşı aña xörmät itergä tieşbez dip äyter häm xalıq moñı añlar dip söyli Möxämmäd Salix.
Şulay da Salix ägär dä eleke citäkçelär xalıqnı ezärleklägän ,ütergän misal öçen S.Xösäin yäki S.Miloşeviç kebek keşelär bulsa yaña liderlar alarnı ğafu itär dip küz aldına kiterep bulmıy. BDB illäreneñ kübesendä şulsanda Üzäk Aziä cämxöriätlärendä eleke prezidentlarnıñ statusı turında qanun äzrelängän bulsa da , älegä ber genä ilbaşı da demokratik saylaw belän urınınnan kitmäde. Ryabov ta, Salix ta xakimiätneñ tınıç räweştä yaña citäkçelekkä tapşırıluı öçen qanun tärtib bulırğa tieş digän qaraşta .Salix tağı bolay di
(audio)
Ägär dä cämğiättä här eş ber keşedän bağlı ikän anıñ çigenüe belän berlek, klan şirkätlär cimerelä yañaları yaña citäkçe tiräsendä barlıqqa kilä .Bu demokratik bulmağan rejimnar öçen qotoçqıç xäl . Berdän ber keşedän bağlı cämğiät ,däwlät öçen tragediä bulıp tora dip söyli Üzbäkstanda tıyılğan Erk partiäseneñ citäkçese färidä xämit


c: text/html

text:
Kosmosqa oçu nindi millätlärgä nasıyp?
Putin çınlap ta demokratiäne yaqlıymı?
Düşämbe könne Rusiä prezidentı Vladimir Putin Rusiä xökümäte äğzäläre belän oçraşuında küptän tügel Duma qabul itkän ber qanunnı tänqitläp çıqtı. Demonstratsiälär ütkärügä çikläwlär quyuçı älege qanun proyektın Putin tarafdarlarınnan torğan xakimiät firqäse Berdäm Rusiä wäkilläre äzerlägän. Qazanda yäşäwçe radiojurnalist Cäwdät Äminev Dumadağı tatarstan deputatı Mixail Roketskiy belän söyläşkän. Deputat älege qanun proyektınıñ urınsız, tile buluı turında beldergän.
Vladimir Putinnıñ demonstratsiälär iregen yaqlawı Berdäm Rusiä äzerlägän häm kütärep çıqqan proyektnı tänqitläwe anıñ demokratik häm liberal' qimmätlär yağında buluın kürsätä. Bälki ul näq şul maqsattan çığıp ul adımnı yasağandır. Ä bälki - xakimiätkä kilgän zur partiä eçendä törle qaraşlı, xätta qara-qarşı fikerle säyäsätçelär buluın raslıydır älege kötelmägän waqiğa.
Cırlamauçı cırçılarnı qayda tıñlarğa?
Xäzer estrada cırçıları küz aldında. Ä menä tatar klassikasın başqaruçı cırçılarnı qayda işetergä? Musa Cälil teatrında eşläwçe yoldızlar Zilä Sönğatullina, Venera Ğanieva, Säit Räinbäkov kebek cırçılar qatnaşqan opera spektaklläre bulmağaç, klassik äsärlär, romanslar siräk işetelä. Düşämbe könne şundıy cırçılarnıñ berse - Ruslan Däminov başqaruında ariälärne, tatar muzıkal' spektakllärennän özeklär, rus häm çit il klassikasın tıñlaw nasıyp buldı. Anıñ icatına 30 yıl tuluğa bağışlanğan kiçä Zur konsertlar zalında buldı. Ä menä fol'klor, tatar xalıq cırların başqaru buyınça dan alğan Flera Söläymanovanıñ yubiley konsertı şimbä könne filarmoniä zalında ütte.
Rimzil Wäli, Qazan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mintimer Şäymiev: «Rusiä töbäklärendä saylaw şartları ber törle bulırğa tieş»
Mintimer Şäymiev: «Rusiä töbäklärendä saylaw şartları ber törle bulırğa tieş»
Şulay itep, Tatarstan liderı Rusiädä demokratiä prinsiplarına tayanıp eşläwne mäxqul, dip sanıy. Älbättä, qayberäwlär Mintimer Şäymievqa Tatarstanda şähär, rayon xaqimiäte citäkçelären xalıq tarafınnan saylanıp quyılmawın iskärtergä buldıralar. Monısına da cawapnı ällä qaylardan ezlise yuq. Yaña Konstitutsiä nigezendä xaqimiät başlıqları vlaçqa saylanu yulı belän genä kiläçäklär.


text:
Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat
Sanatçı : Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu)
Türkü : Müstezat
Etiketler : Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat türkü indir, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat türkü dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türküleri, Müstezat mp3 indir, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türküleri Müstezat türküsü, Müstezat sözleri, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) mp3 dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) download, Müstezat bedava mp3, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türkü sözleri, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türkü dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) son albüm indir


text:
Kündelikti işip-jey`tin tağamdardıñ körw qabiletine äseri köp. Körw qabiletin tek däri-därmek arqılı ğana emes, tamaq racïonıñızğa özgeris engize otırıp ta jaqsartwğa boladı.
Şırın körw qabiletiniñ jaqsarwın qamtamasız etip, közdiñ işki qısımın tömendetip, şarşağanın basadı. Sondıqtan bul şırınnıñ kömegi zor, äseri mol.
Şırınnıñ quramı:
- säbiz – 8 dana
- éndïvïya salatı – 2 dana
- zanzabil (ïmbïrʹ)
- 1/2 kök şöppen qosılğan fenxelʹ pïyazı
- qalawıñızğa qaray` 2 dana alma
- lïmon – 2 dana
Künine bir-eki retten işiñiz. Şıdamdılıq tanıtıp, waqıtın üzip almağay`sız. Nätïjesinde köziñiz sizge «raxmetin» ay`tadı.
anabol.kz


text:
Elemtä ministrlığı yıllıq eşçänlegenä näticälär yasadı
Şimbä könne elemtä ministrlığınıñ yıllıq utırışı buldı. Elemtä tarmağı kiñäya, üsä, ämma finans yaklar haman da möşkel ikän. Söyläşü öçen minutlap, ülçäp tüläw telefon bäyäsen arttıra. Läkin, barıber, poçta bülekläre zıyanğa eşli. Berniçä distä poçta bülege bankrotqa çığarğa mömkin ikän. Poçtasız da torıp bulmıy. Ni disäñ dä, elemtä ul baylıq cıya torğan, ä xalıqqa, däwlätkä xezmät itä torğan tarmaq. Älbättä, telägändä anda da aqçanı eşläp bulır ide. Äytik, şul uq poçta büleklärendä tatarça yazılğan qotlaw kägäzläre, muzıykal' otkrıytkalar, başqa kiräk-yaraqlar, suwenirlar satılsı. Yuk şul, 30-lap sort räsemle xatnıñ barısı rus telendä genä. Ğomümän, elemtä turında yışraq iskä alırğa kiräkter, çönki ul bit xalıq belän däwlät arasındağı elemtä. Soñğı waqıtta jurnalistlar bu tarmaqnı önäp betermi, çönki matbuğat ministrlığı yabılğaç, redaksiälärne elemtäçelärgä tağıp quydılar. Äzer inde tışawlağan ike xäyerçe ber-bersenä bäylängäç eşneñ qaya barğanın çamalap bula.


text: Amerikan xärbi oçqıçları bügen Falluca şähärendäge Ğiraq suğışçıların utqa tottı. Şaxitlär süzlärenä qarağanda hawa höcümnäre tañ atqançı häm köndez bulğan. Yuğaltular turında tögäl genä mäğlümat yuq, ämma cirle xalıq süzlärenä qarağanda kimendä 2 keşe hälak bulğan, yaralanuçılar bar. Sişämbe könne Fallucada barğan bäreleşlär turında söylägändä, amerikan saqlanu ministrı Donald Rumsfeld, Ğiraq premyer ministrı Ayad Allawi da, Ğiraq xakimiäte ğısyanıçlarğa ilne üz kontrolenä alarğa röxsät itä almağanın tanıy, dide: (audio) "Premyer-ministr häm anıñ tiräsendäge keşelär, ilneñ ber genä öleşe dä terrorçılar qulında bula almağanın añlıy", dide Rumsfeld. Kiçä Bağdadta humanitar oyışması öçen eşlägän ike italyan xatın-qızı totıq itep alındı, dip xäbär itkän idek. Bügen İtaliä premyer-ministrı Silvio Berlusconi bu xaqta söyläşü häm çaralar kürü öçen İtaliä räsmilären cıydı. Ğiraqtağı xalıqara yardäm agentlıqlarınıñ eşen idarä itüçe Jean-Dominique Bunel, xökümättän bäysez oyışmalarnıñ kübese ildän kitergä qarar itte, dip belderde. Yevropa Komissiäse Ğiraqta üz eşen däwam itäk.


text:
Stalin zolımınıñ qorbanı bulğan1 milion 450 meñ keşe turında kompakt disk çığarıldı. Barlıq qorbannar sanı kimendä 10 märtäbägä kübräk dip uylanıla
Russiäneñ tanılğan keşe xoquqları oyışmaları sovet diktatorı Stalin rejimı vaqıtında üterelgän qorbannarnıñ ber öleşeneñ isemlegen iğlan ittelär. Qorbannarnıñ biografiäläre häm yazmışları turındağı kompakt disk asılda Stalin çorında ezärleklängän, sörgengä cibärelgän häm üterelgän unar milionnağan sovet vatandaşıneñ keçkenä ber öleşen genä yaqtırta. Keşe xoquqları törkemnäre , Stalinnıñ populärlege arta barğan xäzerge çorda anıñ mirasın cämağätçelektä centekläp tikşerüne taläp itälär.
Audio
Soñğı sovet prezidentı Gorbacevnıñ üzgärtep qoru säyäsäteneñ arxitektorı dip xisaplanğan Aleksander Yakovlev şuluq mäsälägä qağılıp radiobıznıñ Mäskäv byurosı xezmätkärenä birgän ängämäsendä bolay dide
Audio
Stalin yaratıp telgä alğan dip äytelgän sitatlarnıñ berse bu- Ber keşeneñ ülüe fäciğä, milionnarnıñ ülüe statistika. Xäzer törmädä totılğan Mixail Xadorkovskiy tarafınan oyıştırılğan Açıq Russiä Belem Fondı xezmätkäre İrina Yasina şuluq press-konferensiädä yasağan çığışında, xakimiätlär Russiä belän ğorurlanunı propogandalağanda, küpkenä mäktäp häm xätta universitetta uquçıları Russiä tarixınıñ qaranğı säxifäläre turında bik az belälär dip belderde. Anıñ süzlärençä, suqır patriotiz, sälämät närsä tügel.
Audio
Mäskävdäge Andrey Saxarov Fondınıñ başqarma direktorı Yüri Samodurov monıñ belän kileşä. Anıñ süzlärençä, Rus mäktäplärendä häm xätta universitetlarda uqıtılğan däresleklärdä, Stalin tazartularınıñ, mäcbüri xezmät lagerlarınıñ , massa küläm sörgenneñ häm Gulaglarnıñ telgä alınmauı diärlek ilneñ uzğanın belep köçle cämğiät tözü säläten kimetä.
Audio
Tarixçılarnıñ belderüenä qarağanda, bügenge köndä dä äle Stalinnıñ yuq itü maşinasınıñ qorbanı bulğannarnıñ tögäl sanı bilgele tügel. Moña qaramastan xalq fikeren beleşüneñ näticäse, fikere soralğannarnıñ 45 ptotsentınıñ Stalin Russiä tarixında uñay rol uynadı digän fikerdä buluın kürsätte. Fiker beleşügä qarağanda, 1917-nçe yıldağı Üktäber revolutsisennän soñğı Russiä tarixındağı iñ uñışlı citäkçelär arasında Stalin ikençe urın bili. Berençe urında kem tora dip uylıysız? Sez xaqlı. Ul Vladimer Putin.
Färit İdelle. Praga.


text:
Başqortstanğa federal türälär “yabırıla”
11 august Ufağa ilneñ vitse-premrı Dmitriy Medvedev kilde. Ul başqalanıñ Sipaylowo bistäsendä balalar sport üzägen açu çarasında, uqıtuçılarnıñ august kiñäşmäsendä qatnaştı. Säfäreneñ maqsatı - federal programmalar ütäleşe belän tanışu.
Şul uq könne kiçke yaqta Rusiäneñ finans ministrı Aleksey Kudrin kilde. Ul Başqortstannıñ Rusiägä üz irege belän quşılunıñ 450 yıllığın bäyräm itüne oyıştıru idaräse räise. Kudrin 12 august Ufada barğan tözeleş eşläre belän tanışqannan soñ oyıştıru idaräse utırışın uzdırdı. Berençe utırış uzğan yılnıñ dekäbr ayında uzğan ide. Utırışta respubliknıñ milli säyäsät häm mädäniät ministrı İldus İlişev Zahir İsmäğilov isemendäge sänğät uçilişçesına muzıyka qoralları alu öçen qaralğan 1 million sum aqça urınına 8 million soradı. Qudrin älege mäsäläne uñay xäl itärgä ışandırdı. İlişev annan qayber binalarnı tözekländerü öçen dä yärdäm soradı, tik ul binalarnıñ respublik milke ikänen belgäç ministr alar respublik qaznası aqçasına tözekländerelergä tieş dide. Şul uq waqıtta tarixi ähämiäten iskä alıp Üzäk diniä näzaräten tözekländerü öçen yärdäm itü yulları ezlärgä ışandırdı.
Bäyräm barlığı 43,7 milliard sumğa töşäçäk, şunıñ 13 milliardı federal, 9 milliardı respublik qaznaları isäbenä, qalğanı inwestorlar yärdäme belän finanslanaçaq.
Respubliknıñ eçke eşlär ministrlığına bäyräm çaralarında xäwefsezlek belän täemin itü öçen östämä 50,5 million sum aqça bülenäçäk.


text:
Yaña parlamentta öç säyäsi firqä bulaçaq
17 martta Tatarstan Parlamentı räise Färit Möxämmätşin jurnalistlar belän oçraştı. «Tatarstan parlamentında milli häm gender yaqtan tigezlekne saqlarğa tırıştıq», dide Färit Möxämmätşin. Parlamentnıñ 100 deputatı arasında 52 tatar, 36 urıs, 12 başqa millättän bulaçaq. Xatın-qızlarnıñ sanı 13 keşegä citäçäk.
Färit Möxämmätşinnıñ äytüenä qarağanda, Däwlät Şurasında 3 firqä bulırğa tieş. Berençe 2 firqäneñ isemnäre inde küptän bilgele bulsa, öçençese «Xalıq partiäse» bulıp çıqtı. Flürä Ziatdinova saylawlarda üz üzen kürsätkän nämzät bularaq ciñsä dä, Däwlät Şurasında şul «Xalıq partiäse» isemennän eşläyäçäk ikän.
Dimäk «Berdäm Rusiä» firqäsennän 87 keşe bulsa, kommunistlarğa 4 urın bireler, 1 keşe «Xalıq firqäse»en wäkillek itsä, qalğan 8-se - bäysez deputat bularaq eşlär, dip farazlana.
Saylawlarda ciñğäç, «Berdäm Rusiä» firqäse parlamenttağı töp komitetlarnı alırğa tora, bu xaqta Färit Möxämmätşin äytte.
Şuşı comğa könne, elleke parlamentnıñ Prezidumı utırışı bulaçaq häm anda, yaña Däwlät Şurasınıñ berençe sessiä könne bilgelänäçäk. Färit Möxämmätşin, ul 26 martta bulır dip planlaştırabız, dide.
Parlamentta 7 komitet bulaçaq, ber räis, berniçä urınbasar. Tağın, parlament kontrole komitetı eşlär, dip uylanıla. Şuña östäp, rus häm tatar tellärendäge qanunnarnıñ ber-bersenä täñgällegen tikşerüçe komissiä dä barlıqqa kilergä tieş.
Parlamentta daimi räweştä 20 keşe eşliyäçäk, qalğan 80 deputat, 2 urında da utıra ala. Ämma alar başqarma xakimiät häm xökem sistemasında eşlägän bulsalar, başqa wazifağa küçärgä tieş ikän. Mäsälän, Federal iminlek xezmäteneñ Tatarstan idäräse başlığı Aleksandr Gusev mäsälän, üz wazifasın deputatlıqqa alıştıraçaq. Ä menä xakimiät firqäseneñ isemlegendä ikençe urında bulğan hönär berlekläre federatsiäse başlığı Tatyana Vodopyanova deputat bulsa da, eş urının taşlarğa cienmıy.
Färit Möxämmätşin şulay uq, saylawlarda 7% tawış cia almağan firqälärgä dä mönäsäbäten belderde. Uñ köçlärgä häm «Rusiä regionnarı firqäse»nä oyışqanlıq häm waqıt citmäde, dide ul. Ä menä «Tormış firqäse» aktiv eşläsä dä, Duma saylawları belän çağıştırğanda, tarafdarlar sanın kimetkän. Färit Möxämmätşin Tatarstan Prezidentı kebek uq, bu firqäne yaratıp betermägänen yäşermäde, xätta Sergey Mironov wazifasınnan kitärgä tieş, digän belderü dä yasadı.
Bikä Timerova.


text:
“Tuğan awılım” küñel açu üzägenä ğädäti könnärdä dä kübräk ir-atlar yal itärgä kilä dilär monda eşläwçelär. Ğädättä bäyräm çaraları küñel açu üzägeneñ eçendä uzsa, bu yulı “Tuğan awılım” qarşındağı mäydançıqta şawlaştılar. Cıyılğan xalıq arasında ğailäläre belän kilgännär, abzıylar-apalar, ölkän yäştägelär, xärbilär, yäş äle xärbi xezmättä bulmağan yegetlärdä bar ide.
Qazandağı tank uçileçasında uquçı yäş xärbilärneñ fikerläre-uyları bäyräm tiräsendä äylände.
Alar barsı da bu könne sälämnär äytergä aşıqtılar. Yözläre şat kürende, bäyräm uñayın saldıq inde dip tä quydılar. “Tuğan awılım”dağı “Äti belän küñelle” çarasınıñ töp geroyları ätilär ide, iñ äybät biyuçe, yaxşı futbol uynawçı abzıylarğa qimmätle büläklär birdelär. Uramda salqın buluğa qaramastan ike säğätkä yaqın “Tuğan awılım”nıñ qışqı mäydançığı görläp tordı. Şuşı çaranı oyıştıruğa cawaplı Rayaz Fasıyxov söyli:
- 23 fevral' ul ätilär bäyräme dip beläbez bit inde. Şuña bez äti-änilärne, balalarnı bergä cıyarğa buldıq. “Tuğan awılım” peşekçeläre peşergän rizıqlar belän awız ittelär. Şunda uq xärbi atmosfera bulsın öçen uramda soldat botqası peşerelde.
Bäyräm çarasında ber waqıtta berniçä alıp baruçı xalıqnı üzlärenä qaratırğa tırıştılar. “Äti belän küñelle” çarasınıñ maqsatı balalarnıñ ğailä başlığına, äti keşegä xörmäten arttıru, 23 fevral' ul xärbilärneñ genä bäyräme tügel, ä xalıqara ir-atlar köne itep tanıtu ide.
Röstäm İsxaqi


text:
“Közge İrtış moñnarı” cır festivale noyäbergä küçerelde
Semipalat şähärendä noyäberdä VII Xalıqara “ Közge İrtış moñnarı” tatar sänğät festivale uzaçaq. Bu festival'ne oyıştıruda Tatarstan häm Qazaqstan mädäniät ministrlıqları häm Böten dönya tatar kongressı, Qazaqstan xalıqları Assambleyase, TR Qazaxstandağı tulı wäkilçelege, Tatar Assotsiätsiäse , häm Qazaxstandağı tatar- başqort ictimaği häm mädäni üzäklär, Qazaxstannıñ Şäreq ölkäsendäge Tatar ictimaği häm mädäni üzäklär qatnaşa.
Semipalat şähärendä VII xalıqara “ Közge İrtış moñnarı” tatar sänğät festivale şuşı könnärdä uzarğa tieş ide. Qazax professional' muzıkasına nigez saluçı kompozitor Latif Xamidineñ tuuına 100 yıl tuluğa bağışlanğan bu festival' ağımdağı yılnıñ 3-6 noyäberenä küçerelgän.
Festival'ne uzdıru ni säbäple kiçekterelüe häm bu festival'dä qatnaşuçılar qaylardan kötelüe turında festival'neñ prodyuserı Tatarstannıñ atqazanğan mädäniät xezmätkäre Abdulxak Axuncanov menä närsä söyläde
“ Festival'ne uzdırır öçen zur zal kiräk. Ä bu zur teatr zalı bu könnärdä buş bulmadı. Ä bez qunaqlarnı, qatnaşuçılarnı törle illärdän, töbäklärdän kötäbez, xätta Qıtaydan da ”
Festival'dä qatnaşuçılar şulay uq Abdulxaq Axuncanovnıñ üze icat itkän cırlarnı da öç teldä: tatarça, qazaqça, rusça başqaraçaqlar.
Bu VII xalıqara “Közge İrtış moñnarı” tatar cırı festivale
Latıyf Xamidigä 100 yıl tuluğa bağışlanğan. Kem ul Latıyf Xämidi? Kiñ cämäğätçelek anı ataqlı kompozitor, Qazaqstannıñ xalıq artistı. Qazax professional' muzıkasına nigez saluçılarnıñ berse bularaq belä. Ul icat itkän äsärlär arasında: Qazaqstan Däwlät gimnınıñ muzıkası , “Abay” “Tülägän Toxtarov”, “Cambul häm Ayqumıs” “ Cambul” operaları.
Latıyf Xämädi çığışı belän Tatarstannıñ Qaybıç rayonınıñ Büäle awılı (Rus yabalağı) awılında tuğan. Mäktäpne tämamlağaç, Mäskäwdä muzıka texnikumın , annan Mäskäw konservatoriäsen tämamlıy. Ämma aña Qazan, Tatarstanğa qaytıp tatar operaların icat itärgä mömkinlek bulmıy. Şulay buluğa qaramastan , ul üzeneñ icatı belän qazax xalqı belän tatar xalqı arasındağı duslıq küperen nığıtuda zur öleş kertkän keşe. Häm tatar xalqı üzeneñ zıyalı tatarların berqayçan da onıtmıy . Menä uzğan comğa da anıñ yaqtaşları Qaybıç rayonında Latıyf Xämidineñ tuuına 100 yıl tuluğa bağışlanğan kiçä uzdırdılar. Ä Qazaxstannıñ Semipalat şähärendä Latıyf Xämidineñ 100 yıllıq yubileyına bağışlanğan Xalıqara festival' ütkärüdä oyıştıruçılar arasında Tatarstannıñ mädäniät ministrlığı häm Böten dönya tatar kongressı da bar. Tatar cırçıları öçen Semipalatta ütkän “Közge İrtış moñnarı” festivale ul tatar cırçılarınıñ bik yaratıp qatnaşa torğan festivale. Ciñüçelärne jyuri bilgeläyäçäk Bıyıl da festival'dä qatnaşırğa teläwçelär 3 noyäberdä başlanaçaq festival'dä qatnaşa alalar. Gala konsert 6 noyäberdä ütäçäk.
Konkursta qatnaşırğa teläwçelär : Vokal, muzıka uyın qoralında uynaw, buyınça , yalğız häm ansambl' belän biyü, süz ostası häm kompozitsiä bäygelärendä köç sınaşa alalar. Härber bäyge janrında yäş çiklänmägän. Şulay uq qatnaşuçılar üz yäştäşläre belän köç sınaşa alaçaqlar. Büläklär: härkem qatnaşqan öçen maqtaw käğäze, üz janrında I ,II, III däräcäle urın alğan lawreatlarğa qimmätle büläklär häm ayırım tamaşaçı büläge dä tapşırılaçaq.
Mälikä Basıyr


text:
Sembergä Putin wäkile kilde
İñbaşı Putinnıñ İdelbuyı Federal' okrugındagı yaña palnamuçı Aleksandr Konovalov okrugqa kergän töbäklär belän tanışuın Sember ölkäsennän başladı
Vizitnıñ töp maqsatı – krizisqa qarşı oyıştırılğan protsesslar belän tanışu, Sember ölkäseneñ yaña citäkçelege eşçänlegeneñ näticälelegen bäyäläw. Anıñça äytsäñ, “effektivnost' novogo menedjmenta”. Semberdän alğan berençe tä'sirläre turında jurnalist sorawına yaña citäkçe menä ni dide. “Qarañğıda ällä ni uñay tä'sir bulmağan ide. Ä köndez, bigräk tä matur qar yauğanda, yaxşı tä'sir yasıy. Ölkä dä, anıñ üzäge dä tarixi häm iqtisadi yaqtan danlıqlı traditsiälärgä iä. Töbäkneñ potensialı aña, dotatsiägä moxtac töbäklär isemlegennän çığıp, Rusiäneñ çäçäk atıp yäşäwçe töbäkläre isemlegenä kerergä mömkinleklär dä birä. Bu potensialnı üsterü, investitsiälärne cälep itü yağınnan başlanğan eşlärneñ qızulığı saqlana kilsä, bergäläp bez älege burıçnı ütärbez.”Ölkä buyınça Baş Federal' inspektor da alışındı. Georgiy İgnatoviç Omski ölkäsendä tuğan, awıl mäktäbendä uqıtqan, armiädä xezmät itkän, General' prokuror urınbasarınıñ yärdämçese bulıp eşlägän. Soñğı eş urını – Nijgarda Rusiä Federatsiäseneñ Xisap palatası wäkile. Ul üz eşen ölkäneñ byudjet yağınnan tä'min itelüennän başlamaqçı.
“Berençe çiratta – sotsial' ixtıäclar. Ä bu isä İñbaşınıñ üz wäkilläre aldında quyğan burlılarına täñgäl kilä. İnspektornıñ burıçı – çittän küzätep kenä toru ğına tügel, ä quyılğan burıçlarnı bergäläp tormışqa aşıru. Şunlıqtan bez cirle xakimiät wäkilläre belän berlektäş – soyuzniklar da” – dide Prezident wäkile.
Qunaqlar küñelle küreneşkä dä şahit buldılar: Ul'yanov rayonı üzäge İşeevkada tözätelgän xastaxanä näq alar qatnaşlığında açıldı.
Ayrat İbrahim, Sember


text:
Xäsän Tufan üzenä ximayäçe ezlämi
“Zamanalar awır, mixnätlär küp”, dip cırlana xalqıbız cırlarında. Häm bu cır yıllar ğasırlar ütep tä, aktual'legen yuğaltmıy bit. İnde xäzer arbadan töşep, maşinağa utırdıq, oçqıçlarda, boralmaqlarda dırıldap oçıp yöribez, xätta qayberlärneñ xosusi oçu maşinaları bar. Äle qayçan ğına şämäxä qälämne tökerek belän yüeşläp xat yazdıra idelär dä, şuşı xatnı yazğan uqımışlı malayğa yartı distä yomırqa birep, xatnı poçtal'onğa tapşırıp ber ike aydan cawap kötä idek. Ä xäzer kem irenmi şunıñ kesäsendä telefonı çereldäp tora. Urıs yäki çit il şlyagerları, yäisä Sarman köylären çığarıp awaz birüçe mobil' telefon teşsez pensioner äbidän başlap, ikele berlegä uqıçı mäktäp balasına qädär xezmät itä. Urta xällelär öç säğät eçendä Misırğa yäki Ğäräp ämirleklärenä barıp +30 graduslı dekaber qoyaşında qızınıp qaytalar. Ämma barıber zamanalar awır, mixnätlär küp.
Çınlap ta, bügenge köndä dä fäqirlär, tuyğançı it, may, qazılıq aşamawçılar xätsez küp. Avtobus, tramvay tuqtalışlarında poçti ber säğät öşep toruçılar da bar. Fatir citmi. Menä şul awır häm mixnätle zamanda da, üz yubileen iskä almağan, tuğan könen ütkärmägän keşelär bik azdır. Äle yarıy tämle aş peşerep, bacayın, qodağıyın çaqırıp mäcles qoru, karaokeğa iärep “Kübälägem – tügärägemne” cırlaw belän genä çiklänsä, aqça citmäsä dä “Timerxan” restoranı, hiç yuğı “Zakusıçnıy”ğa kerep bulsa da, tipteräse kilä. Käcäsennän bigräk mäzäge digändä, az ğına tipterep däräcäne saqlarğa kiräk. Ä inde berär citäkçe, yäisä ädäbiät, sänğät, säyäsät tiräsendä yörsä, aña inde kim digändä Tinçurin teatrı, sponsorlar tabılsa Qamal teatrı binasında tantanalı konsert oyıştırırğa kiräk. Aqça tülängäç bilgele artistlar da kilep, üzläreneñ iñ populyar cırların başqaralar. Kiçä alar zamglava sawlığına, bügen berär möxärrir xörmätenä şul uq “Tuğan kön” cırın başqarsa, irtägä inde mäşhür yäşelçä barısınıñ şanlı yubiley xörmätenä “İrtä buran, kiçtä buran”.
Döres, anıñ bik tä zatlı, bik tä mädäni mäclesläre dä bula, äytik uzğan atnada Lena Şağircannıñ yubiley kiçäse Qamal teatrında ütte. Çın häm ilhamlı şiğriät, ixlas şayarular, fikerlär yarışı, märtäbäle qunaqlarnıñ töple çığışları, ä Cälil teatrı binasında Venera Ğanieva kiçäsenä iñ yuğarı däräcädä ikänlegen kürsätüçe waqiğa Prezident kilep yubilyarnı säxnägä çığıp qotlaw buldı. Qayber yubiley kiçäläreneñ televiden'yağa yazdırğan tasması qabat – qabat kürsätelsä dä tuydırmıy. Çönki bu inde ayırım keşeneñ tügel, ä milli sänğät'neñ zur bäyräme. Döres, andıy räsmi mädäni kiçä ütkärelsä dä, banket, aş mäclese ütkäräse bula. Dimäk tağın sberknijka dip atalğan yuqa kitapnı yılıy - yılıy uqırğa turı kilä. Tağın yaqtaşlarnıñ käğäz tartmalar, çäçäk buketları, kelämnär kütärep kilü, tağın salat, şulpa, pilmän häm eçemleklär taşuçı ofitsiantları qızıl çırayları. Menä şuşı yubileylarğa kitkän, köç – quatne, aqçalarnı sotsial'tözeleşkä, gumanitar proyektlarğa, tel häm tärbiä eşlärenä yünältkändä Tatarstan häm tatar yäşägän töbäklär, ällä qayçan mökämäl illärne uzıp kitär ide. Çönki tege bay illärdä keşelär saran, alar bit xätta tuyğa kilgän keşelärne dä restoranda üz xisaplarına sıylıy.
Yuq şul, berkem dä “Zöläylä” triosı, yäki “Qazan yegetläre” törkeme häm başqa säxnä yoldızı tawışın tıñlap,tämle aşlar aşap, maqtaw süzlären tıñlawdan baş tarta almıy. Keşe bu şaşunıñ kiräksez, yış qına mäğnäsez häm mäşäqätle ikänen belä, ämma tantanalı yubileydan baş tartırğa anıñ köçe citmi. Soñğı atnadağı ike yubiley turında äytep bu süzne tämamlıysı kilä. Berse kompozitor Almaz Munasıypovnıñ 80 yäşlegenä bağışlanğan konsert. Simfoniälär, balladalar häm başqa instrumental' äsärlär berençe tapqır şundıy däräcädä başqarılğan anda. Professional' häm milli muzıka yañğıraw yuğarı zäwıqlı tamaşaçaçılarnıñ sanın arttırğan dip uylıym. Soñınnan ütkän aş mäclesendä Almaz äfändeneñ berençe häm ikençe xatınnarı, onıqları söyeneşep ber ğailä bulıp aq saqal kompozitornıñ tormışın yämländergännär. Qızıq itep, ğömeremdä ber ğäybät süz äytim äle. 80 yäşlek yubilyarnıñ Mäskäwdä häm Qazanda toruçı ike xatını iñ dustanä häm ber – bersen xörmät itüçe bulıp kürengännär. Alar olığayıp kitkän öçen tügel,ä yaratqan keşene yaqın itü häm tormışnıñ yämle buluın östenräk kürgännär. Ğömer bäyrämendä närsä büleşäse. Keşe ğömere bolay da qısqa bit. Yaratular yıllar buyı sınala häm söy xisen toyu, söyelüdän waz kiçü hiç döres bulmas ide.
Häm ikençe yubiley Xäsän Tufannıñ 105 yıl tulu xörmätenä Gor'ki muzeyda ütkän kiçä, şulay uq matur kilep çıqqan. Anda bigräk itä Tufan häm Taqtaş duslığı awazdaşlığa turında söylägännär. Äybät bulğan inde, ämma Ğor'ki muzey ul keçkenä, anıñ xezmätkärleläreneñ fidaqärlege belän genä şundıy cılı kiçä oyıştırılğan. Siskändergäne şul, ğömeren sörgendä ütkärgän, yazmışın şiğergä bağışlağan Xäsän Tufan häm Taqtaş kiçäsenä barırğa tieş dip uylağan 20 tanışımnan soraştım, jurnalistlar, şağirlär, mäğrifätçelär, artistlar, ğalimnär milli ruxlı keşelär alar. Härxäldä aşağan xikmätle, eçkän suları şul tatar mädäniäte häm jurnalistikası tabağınnan. Häm menä şuşı äybät keşelärneñ berse dä Tufan - Taqtaş kiçäsenä barmağan idelär. Xätta kiçä ütkän urınğa bik yaqın torsalar da. Küräseñ, banketlı yubileylar belän ruxi mäcleslär arasında ayırma bik zurdır. Barıber küñeldä töyer qaldı, yubileylarğa qarata şik arttı. Bu xikmätle xällärne dä şul säbäptän sezgä söylärgä buldım äle, räncemässez.
Rimzil Wäli


text:
Rusiä iminlek köçläre Dağstanda bügen qorallı törkemgä qarşı maxsus operatsiä barışında suğışçılarnıñ citäkçelärennän berse dip şiklänelgän keşeneñ üterelüe turında belderde.
Rusiä kiñküläm mäğlümät çaraları äytüençä, ul keşe soñğı 3 yılda iminlek köçlärenä qarşı höcümnär oyıştırıp kilgän Şamil Abidov.
Abidov qorallı suğışçan törkem başlığı Rasul Makarşaripovnıñ yaqını dielä. Makarşaripov uzğan cäydä Maxaçqalada üterelde.
Maxsus operatsiä Sergokala rayonında suğışçılar törkeme tabılğannan soñ kiçä başlandı. Tağın ber suğışçı üterelgän, häm ber maxsus iminlek xezmätkäre yaralanğan.


text:
Alevilikte Cem - Turnalar Semahı
Sanatçı : Alevilikte Cem
Türkü : Turnalar Semahı
Etiketler : Alevilikte Cem - Turnalar Semahı türkü indir, Alevilikte Cem - Turnalar Semahı türkü dinle, Alevilikte Cem türküleri, Turnalar Semahı mp3 indir, Alevilikte Cem türküleri Turnalar Semahı türküsü, Turnalar Semahı sözleri, Alevilikte Cem mp3 dinle, Alevilikte Cem download, Turnalar Semahı bedava mp3, Alevilikte Cem türkü sözleri, Alevilikte Cem türkü dinle, Alevilikte Cem son albüm indir
Alevilikte Cem Türküleri
Alevilikte Cem - Nuru Rahmanım Ali
Alevilikte Cem - Kurban (Duaz)
Alevilikte Cem - Gel Edep Öğren
Alevilikte Cem - Turnalar Semahı
Alevilikte Cem - Kerbela Bir Yudum Su


text:
Osman Öztunç - Alişan
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Alişan
Etiketler : Osman Öztunç - Alişan türkü indir, Osman Öztunç - Alişan türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Alişan mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Alişan türküsü, Alişan sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Alişan bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Senin İki Yüzün Var
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Cebeci İstasyonu


text:
“Qazan utları”: Damir İsxaqov:“Bezne sanadılar”
İyülneñ öçençe atnasında “Qazan utları” jurnalınıñ 7 sanı basılıp çıqtı.
Şunı da äytep kitärgä kiräkter, şuşı iyül ayınıñ ber könendä kürenekle yazuçı, tatar ädäbiäte klassigı Mäcit Ğafurinıñ (1880-1934) yılda tuğan köne. Ul sotsial' tigezsezlekkä häm milli izügä qarşı çığa. Jurnalda Mäcit Ğafurinıñ “Küz salamın xalqıma”...digän isem astında basılğan ber şälkem şiğerläre birelgän. 1907 yılda latin grafikasında yazılğan şiğerläreneñ berse “Tatar cegetenä” yullanğan .
Jurnalnı qulğa alğaç ta, iğtibarnı cälep itkän tağın ber bik ähämiätle äñgämägä küz töşä. Ul da bulsa, Räfiq Yunısnıñ BTK BK räise urınbasarı , tarix fännäre doktorı, Ş.Märcani isemendäge Tarix institutı häm BTK BKnıñ etnologik monitoring üzäge citäkçese Damir İsxaqov belän bulğan äñgämäse birelä.
2002 yılda Rossiädä zur sanaw ütkärdelär. Başqalar belän bergä bez tatarlarnı da sanadılar. Annan bik ozaq isäplädelär. Nihayät, isäpläp betergännär buğay . Damir İsxaqov belän änä şul xaqta gäpläşmäkçe inde bez,- dip başlıy süzen äñgämädäşçe .Häm , süzne borınğı, Batıy zamannarınnan uq başlıyq äle dip ,“Berençe xalıq isäben alunı Altın Urdanıñ Bolğar olısında da , urıs olısında da mongol-tatarlar ütkärüe turında mäğlümat birüen ütenä. Xäzer bu äñgämädän sezgä özeklär uqıp kitärbez
“Äye, XIII ğasırda. Xäzerge Rossiä cirendä berençe tapqır xalıqnı isäpkä alalar. Döres, ul zamanda böten xalıq tügel, yasaq tüläwçelär genä terkälä.”
Ä Rossiädä ütkärelgän xalıq isäben alularnıñ qaysı da bulsa yaqtan ayırılıp torğannarı barmı? Digän sorawğa Damir İsxaqovnıñ cawabı mondıy
“1897 yılğısı –döres itep ütkärelgäne. Şuñarçı böten xalıqnı tügel, salım tüläwçelärne genä isäpkä alğannar. Ämma monda da ber kimçelek bar äle - millätne tel buyınça bilgelägännär. Tuğan tel belän millät turı kilmäskä dä mömkin bit. Yevropada küptän inde millätne keşeneñ milli añı buyınça bilgelägännär. İsäp waqıtında tuğan telne dä terkägännär. 1926 yılğısı iñ şäp isäp alu bulıp sanala. Ä 2002 yılnı iñ qatı diskussiä tel mäs’äläsendä buldı. Ber törkem ğalimnär, “tuğan tel” digän grafanı alıp atıp, “tellärne qullanu” digänen quyarğa täqdim ittelär. Bu inde sovet çorındağı traditsiäne bozu ide, Rossiäneñ yaña yul belän üsüenä bäyle äyber ide. Mäskäw öçen tatarlarnıñ Tatarstanda 50пpoцeTTaH kimräk buluı qulay. Ä monıñ iñ qulay ısulı- tatarnı bülgäläw” . Tatarnı bülgäläwdä mäskäwlelär bik tırışsalar da, şulay da, mişärlärne tatarlardan ayırıp çığarırğa mataşunıñ mäğnäse bulmağan. Mişär bulıp yazıluçılar 500 keşedän artmağan . Ä menä keräşennär mäs’äläse niçek toruı turında Damir İsxaqovnıñ fikerläre
“25 meñgä yaqın keräşen üzen keräşen dip yazdırğan 10 meñgä yaqın keşe nuğaybäk bulıp terkälgän .Cämğısı 35 meñgä yaqın keşe bula . Keräşennärneñ real' sanınıñ unnan ber öleşe genä bu. Keräşen öçen iñ çeterekle mäs'älä ul –din. Dingä qağılışlı eşlärgä isä Tatarstanda qısu bötenläy yuq. ” 2002 yılda xalıq isäben alğanda iñ olı daw Başqortstanda buldı bit inde.
Başqortstanda küpme tatar başqort isäbendä utıra soñ digän sorawğa, bälki tögäl genä bügenge köndä sannar kiterep tä bulmıydır. Ä menä Damir İsxaqov bu sorauğa niçek cawap birä “ Başqortlarnıñ başqort tellese-912 meñ çaması.Häm tağın 449 meñ tatar telle başqort kilep çıqtı. Ütkän isäp alu belän çağıştırğanda ike tapqır diärlek küp bu. Menä şuşı tatar telle başqortlar eçendä tatar utıra dip uylıym min. Kim digändä yartısı tatar. Minem isäpläwlär buyınça, xätta 250-280 meñgä citärgä mömkin. Çınlıqta monda fal'sifikatsiä buldı. Tuğan tel turındağı grafanı telne qullanu turındağı grafağa alıştıru zur yalğışlar kiterep çığardı. Şuña kürä qayber mäğlümatlarnıñ oçı- oçqa yalğanmıy.
Şulay da, xalıq isäben alunı tatar öçen uñışlı dip sanarğa bulamı digän sorawğa cawap mondıy
“Tatarstan tarixında berençe märtäbä 50 protsent çigen üttek. 1959 yılda Tatarstan tatarları 1 mln 345 meñ bulsa, xäzer bu san- 2 mln 18 meñ. Yäğni berençe märtäbä 2 mln çige ütep kitelde.” Nİ disäñ dä ciñü äle bu bezneñ. Tatarstanda küpçelekkä äyländek. Rossiädä ikençe urında nığıdıq, san yağınnan tulayım kimemädek. Häm äle berdäm , berböten tatar xalqı bulıp qaldıq.”
Qazan utları jurnalında Räfik Yunısnıñ tarix fännäre doktorı Damir İsxakov belän ütkärgän äñgämäsennän özeklärne Röstäm İsxaqi uqıdı, tapşırunı äzerläde
Mälikä Basıyr/


text:
Ğiraqnıñ tönyağındağı Arbil şähärendä politsiägä eşkä alu urınında intixarçı bomba şartlatıp küpsanlı keşene üterde. Törle çığanaqlarğa qarağanda, küpçelek xalqı kördlär bulğan bu şähärdä şartlaw näticäsendä 40-tan alıp 60-qädär keşe ülgän, ber yözläp keşe yaralanğan.
Bolğarstan saqlanu ministrlığı äytüençä, kiçä Basra şähäre yanında maşinada qom buranına yulığıp 2 Bolğarstan soldatı ülgän. Ğiraqta Bolğarstannıñ 460 xäbie bar häm anıñ Ğiraqtağı yuğaltuları sanı 10-ğa citte.
Daniä xökümäte Parlamenttağı oppozitsion partiälär belän Daniä ğäskärläreneñ Ğiraqnıñ könyağında toru möddäten kiläse yılnıñ 1-nçe fevralenä qädär ozaytırğa kileüen iğlan itte. Anda Daniäneñ 530 xärbie bar.
Ğiraq xökümäte Säddam Xösäinneñ tuğannan tuğanı Ayman Sabawi qulğa alındı dip belderde. Anı may başında iminlek köçläre Säddamnıñ tuğan şähäre Tikritta totqan.
İraq xökümäte belderüendä, Sabawi häm anıñ şulay uq qulğa alınğan tuğanı İbrahim terrorçı törkemnärne aqçalar, qorallar häm şartlatqıçlar belän tä'min itärgä bulışqan.


text:
Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması utırışı räsmi belderüsez tämamlandı
Bügen Amerikan Däwlät Sekretare Colin Powell Gruziäneñ bülenüen yaqlamasqa häm Rusiäne Moldovadan ğaskärlären çığarırğa çaqırdı. "Min Rusiä häm Gruziäne, Gruziädäge Rusiä ğaskärläre mäs'äläsen xäl itergä çaqıram, Tağın ber tapqır, Moldova häm Gruziä mäs'äläsendä İstanbulda qabul itelgän qararlarnı ütärgä öndim, şuşı möhim mäs'älälärdä urtaq fikergä kilep räsmi belderü yasap bulmağanı qızğanıç", dide Amerikan Däwlät Sekretare.
Powell şulay uq Rusiäne Moldovadan ğaskärlärne çığarırğa çaqırdı. 1999nçı yılda Rusiä Dnestr buyınnan böten ğaskärlären häm xärbi cihazların 2002nçe yılğa çığarıp beterü turında Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması belän kileşü tözegän ide. Kileşü ağımdağı yılnıñ dekabr axırına qadär ozaytılğan bulsa da ğaskärlär älegä qadär çığarılmağan.
Amerikan Däwlät Sekretare Colin Powell Moldova nizağın çişü öçen respublikağa xalıqara tınıçlıq ğaskärläre kertergä çaqırdı.
Powell şulay uq Gruziäneñ waqıtlıça prezident wazifaların başqaruçı Nino Burjanadze belän oçraştı. Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması äğzaläre qarşında çığış yasap, Powell, Gruziäneñ yaña citäkçelegenä teläktäşlek belderde. Tizdän Gruziäne prezident saylawlarına äzerlär öçen ilgä amerikan belgeçläre kitäçäk, dide Powell.


text:
Üzbäkstannıñ çik buyındağı Qarasu şähärendä xakimiät binası qarşında 300-läp keşe protest demonstratsiäse ütkärde.
Alar protest belderüçelärneñ bu atnada totqarlanğan qayber citäkçelären irekkä çığarunı taläp itte.
Protest çaralarında qatnaşqan Bäxtiär Räximov häm tağın berniçä keşe kiçä totqarlanğan ide. Qarasuda protest çaraları uzğan atnada yaqındağı Ändican şähärenä üzbäk xärbiläre belän demonstratsiäçelär arasındağı bäreleşlärdän soñ başlandı.
Bügen Yewropa Berlege Üzbäk prezidentı İslam Kärimovqa möräcäğät itep Ändicandağı xällärne xalıqara däräcädä tikşerergä röxsät birergä çaqırdı. Kiçä Kärimov BMO general' sekretare Kofi Annanğa bäysez tikşerü ütkärü zarurlığı yuq, häm töbäktä wäzğiät kontrol'gä alındı dide.
Üzbäk xökümäte Ändican waqıyğalarında 169 keşe hälak buldı disä, xalıqara xoquq yaqlaw oyışmaları häm Üzbäk oppozitsion törkemnäre qorbannar sanı ber meñgä citärgä mömkin dip isäpli.


text: Fälästin räsmiläre, Ğaza sızığında Rafax qaçaqları lağerında ütkärgän xärbi operasí waqıtında İzrail gäskärläre 300 yortnı cimerep, anda yäşäwçelärne uramda qaldırdı dip xäbär itä. Mısırdan qontrabanda qoralı kilä torğan cir astı yulları yezlägän İzrail xärbiläre, barı tik 56 yort cimertelde dip belderä. Kiçä İzrail, 6 köngä suzılğan Rafaxtağı operasísın tämamladı. Atışlar belän däwam itkän bu xärbi operasí waqıtında 53tän 55kä qädär keşe hälaq bulğan, şularnıñ 17 genä fälästin suğışçısı. Qalğannarı siwil tormışlı keşelär.


text:
“Kem arbasına utırsañ şunıñ cırın cırlarsıñ” Räfqät Altınbayev qaysına utırır?..
Soñğı könnärdä Däwlät Sovetınıñ XV sessiäse teması säyäsi dairälärneñ iğtibar üzägendä buldı. Comğa könne Däwlät Sovetı sessiäsendä bulğan waqiğalar turında xäbärçelärebez söylägän ide. Älege sessiädä 50-dän artıq mäs''älä qaraldı. Berniçä mäsäläne tikşerü kiçekterelde. Äytik, latin älifbasın ğamäldän çığaru öçen qabul itelgän Däwlät Duması qanunına qarşı Konstitutsion mäxkämägä birü mäs’äläse dä xäzergä kiçekterelde. Başqa mäs''älälär aldaraq qaralırğa tieş häm alar bik qaynar ikän. Sessiädä distälärçä qanun qaralıp ta, alarğa iğtibar citärlek birelmäde äle. Cämäğätçelekkä berär säyäsi tamaşa kiräk. Tatarstan prezidentınıñ Federatsiä Şurasındağı wäkilen alıştıruı ğädäti texnik mäs''älä bulsa da, macarağa susağan säyäsätçelär öçen bu waqiğa bik zur bulıp kürende. Mintimer Şäymiev üzeneñ wäkile Altınbayevqa mawıqqan säyäsät diñgezendä yözärgä şartlar tudırğan. İkese ike firqädä bulğaç, ber baş eçendäge plyuralizmnı küz aldına kiterep bulmıy. Ämma “ЖизHb''” dip atalğan partiäne oyıştırıp yörüçe Sergey Mironov üzeneñ firqädäş dustınıñ senator pogonınnan qolaq qağuın awır kiçerä dilär. Ul Altınbayevnı başqa berär töbäktän Federatsiä Sovetı äğzası itep saylatırğa xästärlämäkçe. Dimäk, Tatarstan häm başqa töbäk citäkçeläre häm alarnıñ wäkilläre “EдиHaя Poccия” firqäsendä bulıp, qayber başqa töbäklärneñ wäkilläre xakimiät tağarağı tiräsendäge köndäş firqä saflarında atlarğa tieş bula.
Altınbayev soñğı yıllarda Tatarstanda populyar şäxes tügel. Elek tä bik bilgele bulmağan şähär başlığın xäzer onıta başladılar. Şunlıqtan Altınbayevnıñ Tatarstan Däwlät Sovetında yasağan çığışı häm şuşı mäs''älä tiräsendäge xällär bik köçle reklamağa layıq buldı. Regional'' yañalıqlar agentlığı dip atalğan İnternet säxifäsendä Altınbayevnıñ çığışı basılğan, ike kön eçendä dä biredä berniçä säyäsi közätüçeneñ kommentariyları basılğan. Politolog Andrey Ryabov Tatarstan prezidentı xata eşläde dip qayğırta. İkençe ber kommentator, ägär dä Altınbayev bulmasa, Rusiä prezidentı administratsiäsenä anı uylap çığarırğa kiräk bulır ide dip yaza. Yänäse, Mäskäw soñğı yıllarda berençe tapqır häyläkär Şäymievne barmaq tiräsennän äyländerde, yäğni töp başına utırttı dip yazıla bu mäqälädä. Xäyer, Tatarstanda älege waqiğağa bernindi dä iğtibar birelmi. Räsmi häm bäysez televidenie kanalları bu temanı artıq quyırtıp tormadılar. Kitkän-kitkän inde, kemne Şäymiev üz wäkile itep bilgelägän, şul eşlär. Monda Mäskäwdä eşläwçe räsmi wäkillärneñ çınnan da Tatarstan wäkile buluı möhim. Mintimer Şäymiev Tatarstan Konstitutsiäsen, respublika häm tatar mänfäğätlären yaqlıy ikän, aña al''ternativ pozitsiä kiresençä taraftan häm respublikanı yögänläw yağında bulaçaq. Moña qadär elekke Çallı başlığınıñ möstäqil säyäsi platforması mäğlüm bulmadı. Täxetkä utıru säyäsäte häm kar''yera mantıyğı xäzer berkemne dä ğacäpländerä almıysıñ. Xäzergä Tatarstan Däwlät Sovetına saylawlar iğlan itelmägän, bügenge deputatlarnıñ ber yılğa yaqın eşlise bar, ä prezident tağın ike yıl eşlärgä häm annan soñ ğına kiläse yıllarğa saylanu yäki saylanmaw mäsäläsen xäl itärgä tieş. Şuña kürä säyäsi yalqında yanuçı yöräklär bar, ämma säyäsi uçaq bik sürän pısqi.
Şimbä könne bu uçaqnı köçäytü öçen ber kiñäşmä bulğan dilär. Altınbayev Qazandağı oppozitsion törkemnärne, döresräge qänäğätsez häm eşennän alınğan şäxeslärne “ЖизHb''” firqäseneñ Tatarstan bülege ofisında cıyğan. Älege yort yanında toruçı maşinalar arasında Mäskäw häm Qazan, şulay uq Başqortstan nomerları tağılğan “Jeep”lar häm başqa qimmätle maşinalar kürgännär. Dimäk, Tatarstan säyäsäte tiräsendä Mäskäw nomenklaturasınıñ ber öleşe aktivlıq kürsätä. Ägär dä al''ternativ säyäsi törkemnärneñ wäkilläre üzläreneñ qiblası turında belderü yasarğa teläsälär, “Azatlıq” radiosınıñ Qazan byurosı alar belän äñgämä ütkärügä qarşı tügel.


text:
Foto: informburo.kz
Qızılordada el Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına arnalğan Xalıqaralıq aqındar ay`tısı ayaqtaldı, dep xabarlay`dı Baq.kz.
Ay`tısker aqındardıñ önerine bağa bergen qazılar alqasınıñ şeşimimen Gran-prï men Volkswagen avtoköligi qızılordalıq Muxtar Nïyazovqa buy`ırdı. Qıtay`dan kelgen qandasımız Ularbek Mïnatxan birinşi orın jäne Lada köligin ïelendi.
Astanadan Serikzat Düy`senğazïn men Sara Toqtamısova ekinşi orın jäne 700 mıñ teñgeden aldı. Qızılordalıq Mey`irbek Sultanxan men qarağandılıq Dïdar Qamïev üşinşi orındı qanağat tuttı. Olardıñ ärbirine 500 mıñ teñgeniñ sertïfïkatı tabıstaldı.
Qırğızstannan at terletip kelgen aqındar Élmïrbek Ïmanalïev pen Asılbek Marat arnay`ı jülde – 400 mıñ teñge jäne Manas batır bey`nelengen, küriş dänderinen jasalğan kartïnağa ïe boldı.
Jüldeli orındarğa ilige almağan qalğan aqındar 150 mıñ teñgeden aldı, dep jazadı informburo.kz.


text:
Samarda Salawat ike zur konsert birde
İke zur zalğa biletlar ber atna eçendä satılıp bette. Şunısı iğtibarğa layın, Salawat konsertları turında xätta reklama da yasap tormadılar. Xalıq ber- bersenä äytep, yögerep kilep biletlarnı alıp beterdelär. Salawatnıñ elekkege konsertlarında bildän tübän şayarularğa urın muldan birelä ide. Bu yulı cırçı nindiräk programma kürsätü turında üz fikerläre belän “Aq bäxet” isemle radiotapşırular alıp baruçı Nailä xanım Sabircanova urtaqlaşa:
Salawatnıñ bu konsertın min xätta spektakl' dip äyter idem, häm beraz köç quyıp tırışqan xäldä çın tatar muzıykal' spektakl' bieklegenä kütärep bula, häm, hiçşiksez, berär dramaturg belän elemtägä kerep bu äsärne yazarğa kiräk. Bu p'yesada töp geroylar – Şüräle, Salawat häm oluğ kompozitorlar cırları.
Konsert- tamaşa Salawatnıñ professor isemenä layıq. äxlaqi yaqtan da, muzıykal' yaqtan da. Soqlanğıç cırlar,iskitmäle dekoratsiä. Bayançılarnıñ milli kiemnän buluları küñelgä yomşaqlıq östi. Salawatnıñ kiemnäre dä zäwıq belän milli ruxta. “Afärin, Salawat!”- dip äytäse kilä.
Nailä xanım, här konsertta kul'minatsion mizgel bula. Salawat konsertında bu tawçıq qay cirendä küzätelde dip sanıysız?
Älbättä bu yuğarı noqta – ul Salawatnıñ “Qazanımda kilä yäşisem” cırı. Bu cır ruxi märkäzebezgä gimn bieklegendäge tatar yörägennän sarqıp çıqqan mädxiä. Çittä yäşäwçe tatarlarnıñ kübese Qazannı kürmi yäşilär. bu cır yañğırağanda minem küzläremnän yäş aqtı.
Nailä xanım, küzdän yäş ağunıñ säbäbe bula bit?
Säbäbe bik ğadi. Cırı bik tirän eçtäleqle, Qazanda yäşise kilep kitte. Salawat cır başqarğanda zur ekranda Qazannıñ iñ matur cirläre kürsätelde. Min üzem Salawatqa tügel, ä küzläremne ekrannan almadım.
Dimäk, bügenge tamaşaçığa tä'sir köçen arttırır öçen äle texnik çaralar da kiräk bulıp çığamı?
Ul här cırğa da kiräkmi inde älbättä. Ä menä “Qazan…” cırına bik kiräk.
Nailä xanım, ä menä tulayım bäyälägändä professor cırçı Salawatnıñ öç säğätlek programmasına nindi bilge quyar idegez?
Salawatnıñ här programması yañalıq, läkin dä monısı barçasınnan da ayırılıp tora. Üzeneñ tatar qaharmanlığı belän öç säğät buyına qazanğa, Tatarstanğa, tatar xalqına, tatar äxlağına mädxiä cırlana.
Konsert- tamaşa axırında Salawat:”Bez üzebezne üzebez genä saqlap qala alabız”,- dide. Zalda utıruçı tamaşaçığa bu öygä eş bulıp yañğıradı, ä ürnäkne Salawat kürsätte. Tatar bulıp qalasıbız kilsä, bez tatar tösmerläre kergän kiem kiärgä, tatar cırın tıñlap, tatarça söyläşep, tirä- yünebezdä tatar moxite tudırıp, dinebez islamnı Konstitutsiäbez itep qabul itep üz qabığıbızğa biklänep yäşi belergä tieşbez. Şul waqıtta globalizatsiä iblise tatar öçen qurqınıç bulmayaçaq.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Milli universitet milli bulırmı?
Şuşı könnärdä, Rusiä mäğärif ministrınıñ, Tatarstanda pedagogik häm gumanitar universitetnı buldıru turında qararı çıqtı. Ul Milli universitet bulırğa tieş ide. Tatarstannıñ Milli universitetı ul, ğadi uqu yortı ğına tügel. Anı açu - milli xäräkätneñ xıyalı ide. Säyäsätçelär, Milli universitet kiräk, dip yañğırawıqlı aksiälär ütkärde. Ğalimnär, az sanlı millätlärneñ dä üz universitetları bar, dip äytep kilde. Milli mäğärif belän şöğellänüçelär dä, universitetı bulmağaç, tatar telendäge urta belem birüneñ mäğnäse qalmıy, dip äytep kilde. Cämäğätçelek kötte. Tatarstan prezidentı, tözeleş başlanğanda, respublikanıñ üzeneñ universitetı bulır, dip ışandırğan ide. İnde xäzer, binası äzer bulğaç, eçtälege niçek bulır ikän digän söyläşülär qalqıp çıqtı. Belgänegezçä, yaña universitet, gumanitar häm tatar-amerika regional institutlarnıñ Pedagogika universitetına quşılıp, anıñ nigezendä tözeläçäk. Universitet rektorı itep, xäzerge pedagogik universitet citäkçese Cämil Niğmätov bilgelänä. «Şähri Qazan» gäzitendä basılğan mäqälädä äytelgänçä, balalar sanı kimi, elekke külämdäge kebek uqıtuçılar äzerläw kiräk tügel. Finanslaw da azaya bara. Şuña da, gumanitar institut yuridik zat bularaq yuq iteläçäk. Gumanitar institut xezmätkärläre bu yañalıqnı küñelsez xäbär, dip qabul itä häm kileşergä telämi. Gäzit yazğança, gumanitar institutnıñ kiñäytelgän utırışında, uqıtuçılar, mödirlär häm professorlar uqu yortların yaqlap çığış yasağan. Gumanitar institutnıñ rektorı Wasil Ğayfullin bu xälne, yuğarı uqu yortın tar-mar itü, üterü, dip bäyälägän. Tatarstan mäğärif ministrı eş urınnarı saqlanaçaq, disä dä, yaña pedagogik häm gumanitar universitet rektorı Cämil Niğmätov, bu quşılu waqıtında qısqartular buluına da işärä yasağan.
Gumanitar häm pedagogik universitet kebek yuğarı uqu yortları, nigezdä, uqıtuçılar äzerli ide. Öçençe yuğarı uqu yortı, tatar-amerika regional institut da gumanitar belgeçleklärgä basım yasıy. Universitet nindi teldä uqıtaçaq, anda niçä fakel’tet, nindi belgeçleklär bulır, älegä ber kem belmi. Alayda cämğiättä fiker alışular başlandı.Tatar ictimaği üzäge citäkçese Tälğät Bariev süzlärençä, bu üzgärtep qorular, millätçelär xıyallanğan milli universitetqa oxşamağan. Anıñ fikerençä, bu xäl çarasızlıqtan kilep çıqqan. 90nçı yıllarda däwlätneñ milli universitetın buldıru mömkinlege bulğan, ä xäzer yuq. Tälğät Bariev, Amerikadağı tatar ğalime Yulay Şamil uğlı tözegän konsepsiä yaqlı. Ul da, konsepsiä avtorı belän bergä, az ğına studentlar qabul itä torğan elitar yuğarı uqu yortın kürergä telär ide. Bilgele ğalim, tel belgeçe Fuat Ğäniev uylawınça, tatar xalqınıñ milli universitetı bulırğa tieş. Anıñ nindi buluı - ikençe mäs’älä, dide. Anda tatar häm çit tel belgeçläre, uqıtuçılar äzerlänergä tieş, dip sanıy ul. Ul üz çiratında, ğalim bularaq, anda belem birergä äzer. Milli universitet tiräsendä fiker alışular däwam itä.
Bikä Timerova.


text:
Rusiä möselmannarı turında monnan soñ Amerika Quşma Ştatlarında da belä başlarlar. Ber çığanağı – Rusiägä amerikan jurnalistlarınıñ kilep rus bulmağan xalıqlar tormışı belän tanışıp kitüe bulsa (Mordoviägä AQŞnıñ CBS kanalı jurnalistı William Gaspirini turında süz bara) – ikençe çığanaq – törle kürgäzmälär häm kitap alışular. Rusiä buylap Quşma Ştatlardağı mäçetlär dip isemlängän kürgäzmä yöri. Bu atnada ul Tömän xalqına kürsätelä. Añarçı Amerikadağı möselman arxitekturası ürnäkläre belän Yekaterinbur, Ufa, Çiläbe, Perm şähärläre dä tanışqan inde. Tulıraq mäğlümat Azatlıqnıñ şimbä tapşıruında.
Nail Alan, Tömän


text:
Foto: Kursiv.kz
Bayan Maqsatqızı özin öltirmek boldı dep ay`ıptalıp otırğan burınğı küy`ewi Baqıtbek Esentaevtı tolıqtay` keşirdi. Bul twralı Taldıqorğanda ötken sot otırısınan key`in «QazAqparat» tilşisine bergen suxbatında Bayannıñ qorğawşısı Marat Asqarbekov mälim etti.
Ay`ta ketey`ik, advokat Marat Asqarbekov Baqıtbek Esentaevtıñ twğan bajası, yağnï Bayannıñ äpkesi Bätestiñ jubay`ı, tanımal aktrïsa, änşi Aşa Matay`dıñ äkesi.
Esteriñizge salsaq, Almatı oblısınıñ qılmıstıq ister jönindegi mamandandırılğan awdanaralıq sotında Baqıtbek Esentaevqa qatıstı sot procesi keşe, 18 qazan küni bastalıp, bügin jalğasın taptı. İsti qaraw jabıq rejimde ötip jatır. Onı Almatı oblısınıñ qılmıstıq ister jönindegi mamandandırılğan awdanaralıq sotınıñ törağası Bay`jünisov Berikjan Əbenulı jürgizwde.
B.Esentaevqa QR QK-niñ 24-babı 3-bölimi, 99-babınıñ 2-bölimi 10-tarmağı (zorlawmen nemese sekswaldıq sïpattağı zorlıq-zombılıq äreketterimen uştasqan adam öltirwge oqtalw) 120-babınıñ 1-bölimi (zorlaw) 121-babınıñ 1-bölimi (sekswaldıq sïpattağı zorlıq-zombılıq äreketteri) boy`ınşa ay`ıp tağılğan.
Belgili prodyuser, eki balanıñ anası Bayan Maqsatqızı mawsımnıñ 10 küni birneşe jerden pışaqtalıp, awır jaraqatpen Talğar awdanındağı awrwxanağa tüsken bolatın. Onı öltirmek boldı degen küdikpen öziniñ küy`ewi Baqıtbek Esentaev ustalıp, qamawğa alındı. Qazirgi tañda Bayan burınğı tegine qay`ta oralğan sıñay`lı. Ol älewmettik jelidegi paraqşalarına Bayan Maqsatqızı degen özgeris engizgen.


text:
Foto: REUTERS
Qaraşa ay`ınıñ alğaşqı onkündiginde AQŞ-ta prezïdent say`lawı ötedi. Qazir tartıstı teledebatqa tüsip jatqan Xïllarï Klïnton men Donalʹd Tramp arasındağı bäsekede kim jeñedi?
Sarapşılardıñ köpşiligi qazirdiñ özinde jeñisti Xïllarï Klïntonğa berip qoy`ğanğa uqsay`dı. Biraq şın mäninde jeñetin kim: Tramp pa, joq älde Klïnton ba? Ïä, Amerïka üşin bul sawal mañızdıraq bolıp tur. Biraq amerïkalıq sayasï narıqqa tän bir närse bar: ol say`law küni jaqındağanşa qarsılastar bir-birin balağattay`dı. Al eger jeñilgen jağday`da bäsekelesin moy`ınday`dı, jeñisimen quttıqtay`dı. Biraq qazirgi kezeñde qarsılastar bir-birine qarsı neşe türli las sayasï texnologïyalardı pay`dalanwda. Osı aptanıñ basında The New York Post basılımı «Xïllarï Klïnton amerïkalıq sırtqı sayasat vedomstvosın basqarıp otırğan waqıtta Memlekettik departamenttiñ jïhazın ïemdenip ketken» degen sïpatta aqparat tarattı. Biraq bul xabar da aqïqatqa jaqın bolmay` şıqtı. Xïllarï ğïmarattan tek özine tïesili mülikterdi ğana alıp şıqqan. Mine osınday` jağımsız, aqïqatqa jaqın kelmey`tin pikirlerdi jarïyalaw amerïkalıq baspasözge tük bolmay` qaldı. Esesine kandïdattardıñ sayasï kelbetine qatıstı tapsırıspen maqalalar jarïyalap, baspasöz qazir aqşa tabw üstinde. Biraq älem üşin Aq üy`diñ esigine kimniñ kirgeni tïimdi, Klïntonnıñ ba, joq älde Tramptıñ ba? Mäsele de osığan tirelip tur.
Qazir bir närse ğana ay`qın: Demokrattardıñ bïlik basındağı soñğı segiz jıldağı jeñisin Obamadan key`in Xïllarï Klïnton jalğastırwı kerek. Demokratïyalıq partïya da bar jumısın osığan üy`lestirip otır. Onıñ üstine Aq üy`diñ bügingi qojay`ını Barak Obama amerïkalıqtardı Xïllarï xanımdı qoldawğa şaqırdı. Sondıqtan keñestik jüy`eniñ sözimen ay`tsaq, «äkimşilik-ämirşilik jüy`e» Amerïkağa jüre me? Bïlik basında kim bolsa, sonıñ komandası jeñiske jetetini tärizdi Aq üy` de Xïllarïge jeñisti alıp bere ala ma? Äñgime endi AQŞ jurtınıñ tañdawına tirelip tur.
Biraq Trampqa qarağanda, Klïntonnıñ jaqtastırı jağımdı jäne sawattı jumıs istep jatqanı qazirden közge körinip tur. Soñğı eki teledebatta AQŞ prezïdenttigine ümitker xanımnıñ qarsılasına qarağanda basımdaw bolğanı bay`qaldı. Xïllarï Klïnton teledebat barısında özin öte salmaqtı ustadı. Sonımen qatar, sözin ayaqtap bolğanda, ärday`ım ornına, orındığına barıp otırdı. Bul öziniñ sayasï kelbetin émocïyalıq jağday`da da joğaltwğa jol bermey`, salqınqandı, birqalıptı ustağanın körsetedi. Al Tramp bolsa, birneşe sağatqa sozılğan sözsay`ısta bir otıra alğan joq. Klïntonğa söz berilgende de, türegep turdı. Bul onıñ uday`ı degbirsizdinip, küy`gelektenip turğanın körsetedi. Salmaqtılıq joq jerde adam minezinde de turaqsızdıq pay`da boladı. Biz Tramptıñ sözinen ustamdılıqtı köre almay` qaldıq.
«Sen türmege qamalasıñ», - dedi Tramp Klïntonğa.
Tramp jeñiske jetken jağday`da Klïntonnıñ jeke élektrondı poştasın qızmettik maqsatta pay`dalanwın tergey`tin arnay`ı prokwror tağay`ınday`tının jetkizdi. Sonımen birge, ol qarsılasın élektrondı poştasındağı 33 mıñ élektrondı xatınıñ joy`ılıp ketkendigi üşin keşirim surawın talap etti. 2015 jıldıñ nawrız ay`ında Klïntonnıñ élektrondı poştasına qatıstı daw twğanı belgili. Ol memlekettik xatşı qızmetinde jeke élektrondı jäşigi arqılı iskerlik xat almaswlar jürgizgen. Key`inirek sayasatker élektrondı xat almasw saqtay`tın jeke serverdegi xattardı FTB-ğa (FBR) tapsırğanmen, jeke sïpattağı xattar boldı degen sıltawmen 30 mıñday` xat joy`ılğan. Tramptıñ ay`tıp otırğanı osı. Degenmen bul mäsele Klïntonğa kedergi bola almay`dı. Onıñ üstine Xïllarï Klïntonğa basımdıq berip turğan üş mäsele bar. Birinşisi, AQŞ-tıñ sayasï bïlik tarïxında eşqaşan äy`el prezïdent bolğan emes. Osı üstemdik Klïntondı kedergisiz Aq üy`diñ kreslosına alıp keledi degen boljam bar. Ekinşisi, däl qazir Xïllarï Barak Obama ustanğan sayasattı ay`na-qatesiz jalğastırıp otır. Üşinşisi, Xïllarï xanım bïlikke kele qalğan jağday`da Resey`ge qatıstı qatañ sayasat ustanatının mälimdedi. Al bul pozïcïya qazirgi jağday`da AQŞ bïligi men xalqına jäne amerïkaşıl dünïeniñ jartısına unap otır. Al Tramptı tığırıqqa tirep nemese onı jağımsız etip otırğan mäsele nede? Birinşi, ol Resey`men aradağı jağday`dı jaqsartwdı qalay`dı (bul da senimsiz). Ekinşi, ol AQŞ qarjılandırıp otırğan xalıqaralıq uy`ımdarğa toqtawsız ağılıp jatqan amerïkalıq dollardıñ ağının qısqartpaq. Üşinşi, elge sırttan esepsiz kelip jatqan mïgranttardı toqtatpaq nemese olarğa azamattıq berwdiñ qajeti joq. Törtinşiden, NATO-nı qay`ta qurw kerek dep otır. Besinşiden, Tramptıñ Pwtïnmen jaqındaswın Aq üy` bïligi qalamay`dı. Eger şın mäninde respwblïkalıq partïyanıñ ökili jeñiske jetetin bolsa, aldağı waqıtta Amerïkanıñ «artı aşılwı» mümkin. Onday` jağday`da Tayaw Şığısta ïslam sodırların «qoldan jasap, qwırşaq ükimet» ornatıp otırğan sayasattıñ küli kökke uşadı. Wkraïnadağı «amerïkaşıl bïliktiñ» de küni qarañ bolwı ıqtïmal. Respwblïkaşıl partïya ökiliniñ «äy`elderge köbirek qırınday`tını da» nawqan barısında kandïdattıñ qadirin tömendetip jiberdi. Sondıqtan arsıñ-gürsiñ äreketimen eldiñ külkisine qalıp jatqan Tramptan göri älemge öziniñ gegomondıq sayasatın jürgizip otırğan, bügingi AQŞ-tıñ sayasatın jalğastırw üşin Aq üy`ge Xïllarïdiñ kelgeni durıs dep sanay`tındar köp.
Tramptıñ ustanğan prïncïpsiz közqarasına bay`lanıstı Respwblïkalıq partïyanıñ arasında qazir jikke bölinwşilik bar. Onıñ üstine sawattı söy`lewden göri émocïyağa erik berip, bir sözi ekinşisin joqqa şığarıp jatqan Donalʹd Tramp AQŞ üşin senimdi me? Xïllarï Klïnton bir teledebatta «Söziniñ turağı joq sendey` adamğa AQŞ-tı senip tapsırwğa bolmay`dı» dep qarsılasın tuqırtqanı bar. Al Tramptıñ «Amerïkanı basqara almay`tın äy`elge Pwtïn külip, kekesinmen qaray`dı» dewi bağalawğa turarlıq pa?
Qalay` ay`tqanda da, qazir eki kandïdat ta artıq- kem ay`tıp, bäsekelestikti qızdıra tüswde. Al älemdik sayasatta Aq üy`ge kimniñ kelgeni tïimdi?
Bul endi 8 qaraşa küni anıqtalatın boladı.
aikyn.kz


text: Öfölä taqırbaşqar östönän mäxkämä qararı haman da sığarılmay. Sit il watandaştarın qıynawźa ğäyeplängän 4 Öfö keşehe östönän yenäyät eşe tıñlawźarı Ordjonikidze rayonı mäxkämähendä ütä. Xököm itelewselär bıltır qış sit ildärźän kilgän taliptarğa höjüm itewźä ğäyeplänä. Täftişselär Öfö yegettäre Andrey Ugryumov, Edik Xayrullin, Albert Fayruşin häm Aleksandr Karyanov Öfö neft universitetında uqığan Vietnam, Qıtay häm Angola keşelären millät ayırıu säbäple tuqmağan tigän fekerźä. Tik ularźıñ aq rasa wäkildäre bulıu-bulmawı iğtibarğa alınmay. Mäsälän törköm başlığı tip yörötölgäneneñ xäläl yefete mosolman qıźı ikän. Başqalarınıñ da isem-şäriftäre aq qanlı rasağa tura kilmäy. Şuğa kürä yaqlawsılar skinxedtar xaqında hüź yörötöü urınhıź tip belderä. Şul uq waqıtta qıynalğan sit il watandaştarı la ular awıźınan faşistik saqırıuźar işetelmäwen äytä, ular barı beyek tabanlı botinkalarźa bulğan. Mäxkämä ğäyeplänewselärźeñ faşist saqırıuźarına öndäwselär ikänlegen raźlaha, ularźıñ 5 yılğa tiklem irektärenän mäxrüm itelewźäre ixtimal.


text: Bügen Çistay şähärendä Saxalinnan alıp qaytılğan xärbi Rail Bikmöxämmätov cirlände. Tatar-inform mäğlümat agentlığı xäbär itüençä, tabutnı alıp qaytqan xärbilär Railneñ atası belän dä oçraşmıyça, anı vokzalda perronda qaldırıp kitkännär. Xoquq yaqlawçılar süzlärenä qarağanda, mondıy oçraqta, xärbilär tabutnı ülgän keşeneñ tuğan şähärenä kiterergä, cirle xärbi komitetqa qağäzlären tapşırırğa, häm ata-anası belän söyläşergä tieş. 18 yäşlek Rail Bikmöxämmätov 14 yün könne xärbi xezmätkä alınğan bulğan. Yartı yıl xezmät itkännän soñ, 13 dikaber könne anıñ mäyeten ağaçqa asılınğan kileş tapqannar. İke cinäyät eşe açılğan.


text:
Yevropa Berlege Rusiä summitına äzerlänä
Yevropa Berlegeneñ Russiä belän mönäsäbätläre bügen Luxembourgta Berlekneñ tışqı eşlär ministırları cıyınınıñ köntärtibendä tora. Ministırlar 10nçe mayda bulaçaq Russiä Yevropa Berlege summitına äzerleklärne küzdän kiçerä. Berlek räsmiläre äytüenä qarağanda,Berlekneñ visa taläplären ciñeläytü, Urtaq kürşelärgä qarata mägämälä yäki Russiäneñ Seber östennän oçqan Yevropa hava şirkätläre oçqıçlarınnan aqça taläp itüe kebek möhim mäsälälär strategik partnörlıq kileşüe öçen kirtä bulıp qala.
Vizit söyläşülär mäsäläsendä tügel ide. söyläşülär texnik däräcädä bardı. Partnärlıqnıñ 4 mäsäläsendä ğomum diskussiä häm kiläçäktäge Berlek –Russiä mönäsäbätläre turında söyläşelde
Le Bail iqtisad häm eçke iminlek mäsäläsendäge söyläşülärdä progress buldı disä dä detallärgä tuqtalmadı.
Le Bail(audio)
İke prezidentnıñ söyläşülärennän may ayında kileşü bula almıyaçağı añlaşıldı
Ütkän atnada radiobızğa ängämä birgän Berlekneñ ber diplomatı fiker ayırmalıqların qulaylıq belän çişep bulmas digän ide. Anıñ süzlärençä, Russiä Berlek illäreneñ hava şirkätlärenä Seber östennän oçqan öçen aqça almıyaçaq digän yazulı garantiä birergä telämi, Berlek bu xalıqara qanunğa qarşı dip belderä. Diplomatqa qarağanda ikençe qıyın mäsälä isä vizalar. Yevropa Berlege üzeneñ viza rejimın ciñeläytergä täqdim itte , ämma moña cawap itep ul Russiägä Berlekkä kergän legal bulmağan imigrantlarnı kire alu yöklämäsen quya. Viza rejimı Rusiäneñ töp mäqsatı bulsa da, Mäskäw kileşü Rusiä aşa Yevropa Berlegenä kergän başqa il keşelärenä tügel ä Rusiä watandaşlarına ğına qararğa tieş digän pozitsiädä tora . Andıy kileşü bulmasa Yevropa Berlege Rusiägä viza rejimın ciñeläyter dip kötep bulmıy. Tışqı iminlek mäsäläsendä Rusiä Berlekneñ ''Urtaq kürşelär'' digän terminın kire qaqtı. Berlek monıñ belän ike yaq arasında xezmätäşlekne küzdä totqan ide. Bu inde Rusiäneñ eleke Sovet territoriäsendä Yevropa Berlegeneñ rol uynawına riza bulmawın kürsätä. Monıñ urınına Mäskäw ike yaqnıñ da berberseneñ tırışlıqların ''İxtiari'' regional integratsiäsen yaqlawnı täqdim itä. Berlekneñ ber diplomatı radiobızğa bolay dip äytte: Bloknıñ äğza illäre strategik partnörlıq kileşüendä mondıy formul, qağıydälär kürensä, bu täsir zonası digän mäğnäne añlatır dip qurqa . Bu diplomat süzlärençä summitta imza iteläçäk kileşüneñ ber nindi dä fundamental problemalarnı xäl qılmayaçağı añlaşıla , ul tik ike yaqnıñ tatulaşuğa taba eşläw telägen genä kürsätä
färidä xämit


text:
Çeçnä Parlamentı şimbädä Ramzan Qadırovnı premier itep raslıyçaq
Çeçnä parlamentı Şimbä könne premierneñ berençe urınbasarı Ramzan Qadırovnı premier itep bilgeliäçäk. Tauış birü bilgelävne räsmi räveştä raslau ğına bulaçaq. Mäskäv yaqlı Çeçen administratsiäse başlığı Alu Alxanov Qadırovnıñ kandidatlığın 2-nçe Martta , premier Sergey Abramov postınnan kitüen beldergännän soñ, täqdim itte. Abramov uzğan yılnıñ Noyäber ayında Mäskäv ölkäsendä bulğan aftomobil qazasında yaralanğan ide. Ul çigenüenä dä sälämätlegeneñ yaxşıdan bulmauın säbäp itep kürsätkän.
"Alar ber yarım miliard keşeneñ xisläre belän uynıylar. Bu möselmannar öçen iñ izge närsä. Monıñ qabatlanmauı öçen böten dönya häm anıñ citäkçeläre bu xaqta üz fikerlären äytergä tieşlär. Bu turıda söyläv genä dä qurqınıçlı. Alar cavap birergä häm böten dönyadan ğafu ütenergä tieşlär."
Läkin, Mäskäv qayber mäsälälärdä Qadırovnı qararların köçtän çığardı. Mäsälän Qadırov karikatura säbäple Daniä Qaçqınnar Şurası isemle humanitar oyışmanıñ Çeçnädäge eşçänlegen tıyıp qarasa da, Mäskäv monı tuqtattı. Qayberävlär Qadırovnıñ xäzerdän ük xakimiäte zur häm Mäskäv anı premierlek postına quymağan xäldä, anıñ üzenä qarşı çığu qurqınıçı buluın belä häm monnan tartına digän fikerdälär. Qayberävlär ul 30 yäşen tutırğaç prezident bulaçaq dip tä belderälär. Çeçnä konstitutsiäsenä esasän prezident bulır öçen iñ kimendä 30 yäştä bulırğa kiräk. Ramzanga äle 29 yäş. Läkin, başqa berävlär , mäsälän prezident Putinneñ bu federal Okrugtağı väkile Dmitri Kozak Martnıñ 1-ndä Ria Novestigä , Qadırov äle yäş häm anıñ prezidentlığı mäsäläse Alxanovnıñ möddäte tulğannan soñ ğına küntärtibenä menä ala dip beldergän. Möddät 2008-nçe yılnıñ Üktäberendä tula. Läkin, Mäskäv Carnegie Üzäge belgeçe Aleksey Malaşenkonıñ süzläre belän äytkändä, Çeçnädä citäkçelär vaqıtınnan alda ülä. Şul säbäple Alxanovnıñ prezidentlıq möddäten tutıraçağına garantiä yuq.
Färit İdelle, Praga.


text:
Tälğät Bariev: Qazaqlarğa qoral birep, alardan tärtip saqlatu – il öçen zur qurqınıç tudıra
Rusiä prezidentı Vladimir Putin qazaqlarnı yärdämgä çaqıra. Şuşı könnärdä genä Putin tarafınnan Rusiä Däwlät Dumasına kertelgän qararda süz menä şul xaqta bara. Qanun qabul itelsä, 600 meñ tiräse keşe räsmi räweştä qazaq digän isem astında Rusiägä xärbi xezmät kürsätä alaçaq. Vladimir Putin tarafınnan Däwlät Dumasına kertelgän Rusiä qazaqlarınıñ däwlät xezmäte turındağı qanun proyektı qabul itelsä, qazaqlar Rusiä çiklären saqlıy alaçaq, alarğa ildä tärtip saqlaw häm terrorğa qarşı köräşü mömkinlege bireläçäk, qazaqlarğa byudjettan matdi yärdäm dä kürsäteläçäk, dip xäbär itä Kommersant gäcite. Şulay uq qazaqlar törle ğädättäntış xällär näticälären yuq itüdä, ildä ekologik, yanğınnan saqlaw, däwlät iminlegen tä’min itüdä qatnaşaçaq. Deputatlarnıñ älege qanunğa nindi mönäsäbättä ikänen, yaqın arada kürerbez. Ä menä Rusiäneñ keşe xoquqların yaqlawçılar qazaqlarnıñ tärtip saqlaw niätlärenä şik belän qarıy. Alar tärtipne şaqtıy üzençälekle itep añlıylar, digän fikerdä tora Keşe xoquqları öçen dip atalğan böten Rusiä xäräkäte citäkçese Lev Ponomarev. Tatar milli xäräkäte wäkilläre dä älege qanunğa qarata şiklären yäşermi. Mäsälän, Bötentatar ictimaği üzäge räise Tälğät Bariev bu xaqta menä niçek uylıy.
Rusiä Däwlät Duması qabul itkän qararlarğa minem, ğomumän, şiklänep qarıym, çönki soñğı aralarda Duma üzen Rusiä millätlärenä qarşı xäräkät itä torğan Duma itep kürsätte. Rusiä qazaqları turındağı qanunğa da şik belän qarıym. Qazaqlarğa kilgändä, alar Sovet xakimiätennän zur zıyan kürgännär. İkençe yaqtan, alar Rusiä imperiäseneñ saqçıları bulğannar, tatarlar cilkäsenä da alarnıñ çıbırqıları şaqtıy tigän. Bu qanun mindä tağı ber şik uyata – il xalqınıñ ber öleşenä qoral tottırıp, üzegez belgänçä tärtip salığız, naçar keşelärgä qarşı köräşegez disälär, bu il öçen bik zur qurqınıç tudıra, monda grajdannar suğışı kilep çığu ixtimalı da bar. Şuşı xaqta da uylarğa kiräkÄytergä kiräk, älege qanun proyektı qazaqlarnı räsmiläşterergä teläwçelärneñ berençe genä Däwlät dumasına möräcäğät itüe tügel. Bu xaqta törle eçtälekle qanunnar Rusiä parlamentına inde 8 märtäbä kertelgäne bar ide. Läkin alar tege yäki bu qanunnarğa turı kilmäw säbäple, kire qağılıp kilde. Älege qanun proyektlarına Dumadağı Kavkaz häm İdelbuyı respublikaları deputatları qarşı çığıp kilde, dip belderde, mäsälän, deputat Leonid İvançenko. Bu yulı qanun qabul itelügä ömetlär zur. Ul inde yazğı sessiä waqıtında uq raslanırğa mömkin. Bu xaqta Kommersantqa Dumanıñ federatsiä eşläre häm regional’ säyäsät komitetı citäkçese Viktor Grişin belderde. Qanunnıñ kire qağılmayaçağında Bötentatar ictimaği üzäge räise Tälğät Barievnıñ da şige yuq.
Gölnaz İlgizär


text:
Uqıtuçılar bäyrämendä dä mäğärif problemaları onıtılmıy
Rusiädä 5 oktäberdä – Xalıqara uqıtuçılar könen bilgeläp üttelär. Tatarstan da ğädättägeçä älege bäyrämne iğtibarsız qaldırmadı. Şuşı uñaydan Qazannıñ Piramida küñel açu üzägendä respublikanıñ mäğärif xezmätkärläre cıyılıp, bäyräm itte. Respublikanıñ Fän häm mäğärif ministrlığı üzeneñ zur çaraların xäzer yış qına Piramida üzägendä ütkärä. Bıyılğı avgust kiñäşmäseneñ plenar utırışı da şunda uzdı, Uqıtuçılar könenä dä mäğärif xezmätkärlären qotlarğa näq menä Piramidada cıyıldılar. Ällä mäğärif ministrlığın Fän häm mäğärif ministrlığı dip üzgärtü däräcäsen kütärde bu tarmaqnıñ, ällä yaña ministr säbäpçe buldı, belmässeñ. Niçek kenä bulmasın, mäğärif ölkäsenä xäzer respublikada iğtibar arta töşte. Mäktäplär, balalar baqçaları da küp tözelä, awıllardağı keçkenä mäktäplärne dä sirägräk yabalar.
Uqıtuçılar köne belän qotlarğa bäyrämgä respublikanıñ Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin kilgän ide. Ul üze häm Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev isemennän respublikanıñ mäğärif tarmağında eşläwçelärne qotladı, ğädättägeçä alarnıñ cawaplı, tınğısız eşläre öçen olı räxmätlären belderde, kiläçäk eşlärendä uñışlar, tormışlarında bäxet teläde. Annarı süzne Fän häm mäğärif ministrı Räis Şäyxleslamovqa birdelär. Şulay uq çarada başqa ministrlıq wäkilläre dä respublika uqıtuçıların häm barlıq Piramidağa cıyıluçılarnı bäyräm belän qotladılar, yaxşı teläklär telädelär. Qızğanıçqa qarşı, qotlawçılarnıñ, çığış yasawçılarnıñ tawışın sezgä işetterä almıybız, çönki alar barısı da rus telendä genä söyläde, gärçä barısı da diärlek Tatarstannıñ küp millätle, törle dinle xalıq yäşägän respublika, dip äytep kitsä dä. Şulay uq Piramidada uzğan bäyräm çarasında mäğärif ölkäsendä zur uñışlar qazanuçılarğa büläklär tapşırdılar, alarnı täbrikläp cırladılar, biedelär. 2004 yıl öçen Qayum Nasıyri premiäsen tapşıru da buldı monda. Respublika ministrlığı buldırğan älege büläkkä bu yulı Tatar gumanitar institut rektorı Wasil Ğäyfullin, Yäşel Üzännän tatar tele uqıtuçısı Vil Şäriazdanov, Sabadağı Ällüki balalar baqçası citäkçese Älfiä Möxärlämova häm Qazannıñ 18 tatar gimnaziäse kollektivı layıq dip bilgelängän ikän.
Cırlar, biülär, qotlawlar belän bäyräm şulay itep ğädättägeçä matur ütte. Läkin bäyräm bäyräm belän, ä mäğärif tarmağında çişelmägän problemalar da az tügel. Rusiädä bara torğan älege ölkädäge reformalar da xälne yaxşı yaqqa bik üzgärtmi kebek. Bu xaqta bez Qazannıñ 2 gimnaziäsendä tärbiä eşläre buyınça direktor urınbasarı wazifasın başqaruçı Nailä Ğälieva belän söyläşäbez. Ul bezgä mäğärif ölkäsendäge problemalar turında äytte.
Berençe problema – xezmät xaqı inde älbättä. Uqıtuçınıñ ul stavkadan tora. 18 säğät uqıtasıñ ikän, 2500 sum tiräse aqça alasıñ. Şuña da uqıtuçılar, 25-30 säğät alıp eşlärgä mäcbür. Uqıtu sıyfatınıñ bu oçraqta nindi bulğanın üzegez çamalıysızdır inde. Ägär dä uqıtuçı şuşı tieşle 18 säğät öçen citärlek aqça alıp eşläsä, berkem dä 30-şar däres uqıtmas ide, dip uylıym, pedagogik uqu yortlarına da mäktäpneñ iñ aldınğı uquçıları barır ide, cämğiättä uqıtuçınıñ abruyı da zurraq bulır ideNailä Ğälieva täcribäle uqıtuçı, ul inde 20 yıldan artıq uqıtuçı bulıp eşli. Şuña da, mäktäp aldında tora torğan xäzerge problemalarnı çişü yulları xaqında anıñ üz fikerläre bar.
Mäğärif tarmağındağı problemalarnı çişü dä berençe çiratta şul aqça mä’säläsenä qaytıp qala. İkençedän, xökümät uqıtuçığa, mäktäpkä yöz belän borılırğa tieş. Material’-texnik bazanı kütärü, iske mäktäplärne tözekländerü, yañalarnı buldıru, pedinstitutlarda uquçılarğa stipendiälärne kütärü, alarnı mäktäptä qaldırunı tä’min itü – bolar barısı da bügen eşlänergä tieşle eşlär. Çönki mäğärif ölkäsendä, minemçä, xällär şaqtıy ayanıçMenä şundıy fikerlär belän büleşte bezneñ belän Uqıtuçılar könendä Qazannıñ 2 gimnaziäsendä tärbiä eşläre buyınça direktor urınbasarı Nailä Ğälieva. Ä bäyrämgä kilgändä isä, ul bu könne ällä nindi zur çaralar oyıştırunı kiräk dip sanamıy, aña balalar qotlawı da citä. Şulay yaxşığa ömetlänep, azğa ğına dä qänäğät bulıp yäşi häm eşli bügenge uqıtuçı.
Gölnaz İlgizär


text:
Buxgalteriyalıq esap
Buxgalteriyalıq esap – ku'ndelikli ha'm juwmaqlawshı mag'lıwmatlar alıw ushın ka'rxanalardın', sho'lkemlerdin' ha'm mekemelerdin' xojalıq jumısın u'zliksiz ha'm o'z-ara baylanısın baqlaw ja'ne qadag'alaw sistemasınan ibarat.
Buxgalteriyalıq esabın ko'pshilik jag'daylarda Biznes a'lipbesi dep ataydı. Sebebi buxgalteriyalıq balansı finanslıq na'tiyjeler ha'm olardın' sarplanıwı haqqındag'ı esabat usag'an buxgalteriyalıq esabat mag'lıwmatların bizlerde ken' paydalanıladı.
İnvestorlar, tovar jetkerip beriwshiler, kreditorlar, bankler, buyırtpashılar, nızam shıg'arıwshı ha'm nızamdi orınlawshı ma'mleket organları finans esabatı mag'lıwmatların paydalanıwshılar bolıp esaplanadı. Investorlardı ko'birek ka'rxanalardın' finans turaqlılıg'ı, onın' kelesi rawajlanıwı, ta'miyinleniwi, ja'riyalang'an dividentlerdi to'lew qa'biletine tiyisli mag'lıwmatlar ko'birek qızıqtıradı. Ma'mleketlik organların xojalıq sub'ektleri protsesslerin ta'rtipke salıw, salıq siyasatın islep shıg'ıw, sotsiallıq ma'selelerdi sheshiwge tiyisli mag'lıwmatlar qızıqtıradı.
Buxgalteriyalıq esaptın' a'hmiyetli ha'm esaptın' basqa tu'rlerinen parq qılıwshı qa'siyetlerinen biri onda ka'rxananın' xojalıq protsesslerinin' barlıq ta'repleri ko'rsetiledi.
Buxgalteriyalıq esaptın' ja'rdeminde xojalıqta bar materiallıq baylıqlardın' ha'r qıylı tu'rlerinen aqshalay qarjılarının' mug'darı haqqında, basqa ka'rxanalar ha'm sho'lkemler menen esaplasıwdın' jag'dayı haqqında, onın' barlıq resurslarının' ulıwma ko'lemi haqqında mag'lıwmatlar, jetistirilgen ha'm satılg'an o'nimnin' ko'lemi ha'm o'zine tu'ser bahasın belgileydi, xojalıq jumıslarının' finans huqıqların paydalanıp anıqlaydı, ka'rxananın' rentabelligin esaplap shıg'adı.
Buxgalteriyalıq esap ka'rxanalarda ju'z berip atırg'an xojalıq protsessleri ha'm operatsiyaların pul ko'rinisinde u'zliksiz, o'z-ara baylanısqan, hu'jjet penen tiykarlang'an halda ko'rsetiwdi ta'miyinleydi. Buxgalteriyalıq esabı operativ esaptan parq qılıp, ayırım xojalıq operatsiyaları emes, al ka'rxananın' xojalıq ha'reketinin' barlıq ta'replerin ko'rsetip bergeni ushın statistikalıq esap sıyaqlı g'a'rezsiz pa'n esaplanadı.


text:
Peжиcep:
Гoд:
BpeMя:
ПpиMep ccылkи:
B poляx:
Kösem Beren Saat, Anastasia / Kösem Anastasia Tsilimpiou, Safiye Sultan Hülya Avşar, Sultan Ahmed Ekin Koç, Zülfikar Mete Horozoğlu, Halime Aslıhan Gürbüz, Mehmet Giray Kadir Doğulu, Derviş Mehmet Kurtuluş, Alex / İskender Berk Cankat, Şahin Giray Erkan Kolçak Köstendil, Handan Tülin Özen, Fahriye Gülcan Arslan, Cennet Esra Dermancıoğlu, Kuyucu Murad Paşa Cihan Ünal, Bülbül Ağa Nadir Sarıbacak, Hümaşah Sultan Vildan Atasever
ПpocMoTpoB: 516
ЗaroлoBok:
Пoлe oпиcaHиe


text: Riyad. Söğüd Ğäräbstanınıñ eçke eşlär ministrı, şaxzadä Näcif bin Ğäbdeläziz, amerikan yağınıñ, şuşı patşalıqtağı islam radikalları Quşma Ştatlar köçlärenä höcüm itü öçen çik aşa Ğiraqqa ütep kerä digän ğäyepläwlären kire qaqtı. Londonda ğäräp telendä çığa torğan äl-Häyät basmasına ul, Ğiraqta söğüdilär bulğan oçraqta da, alar anda öçençe il aşa ğına ütep kerä ala dip belderä. Anıñ süzlärenä qarağanda, amerikan yağı ğäyepläwläre tulısınça nigezsez. Uzğan atnada Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare urınbasarı Richard Armitage, Ğiraqtağı amerikan köçlärenä höcüm itüçe qayber keşelär Söğüd Ğäräbstanınnan, häm şulay uq İran wä Süriädän kilä dip äytkän ide.


text: Alar baş kütärüçelär belän bäyläneştä dip uylanıla. Ğíraqnıñ Ramadí şähärendä amerikan xärbiläre belän köçle atışlar waqıtında 25 baş kütärüçe hälaq buldı, tağın 17 se yaralandı. Qorallı törkem yäşerenep torıp amerikan auto käräwänına xöcum itkäç atışlar başlandı. 14 amerikan xärbie yaralandı. Xöcüm itüçelärneñ 25 qulğa alındı. Quşma Ştatlar prezidentı Djordj Buş Ğíraqnıñ yaña xökemätenä amerikan qoralı kiterergä röxsät birde. Däwlät sekretare Qölin Pawälğä cibärelgän memorandumda Buş, duslıqtağı Ğíraq däwlätenä xärbi yärdäm Quşma Ştatlarnıñ üzeneñ iminlegen nığıtaçaq, dip äytelä.


text:
Premyer-ministr Mixail Kasyanov Rusiädä SARS çireneñ taraluın buldırmas öçen aşığıç çaralar kürü turında belgeçlär belän söyläşülär uzdırdı. Rusiädä üpkä yalqınsınuınıñ yaña töre belän awıruçı 20 keşe terkälgän. Ülüçelär yuq.
Dönya buylap isä SARStan ülüçelär sanı 500ne aştı. Dönya Sälämätlek Oyışması, kiräge çıqmasa Qıtay häm Taiwanğa barmasqa çaqıra. Qıtaynıñ biznes üzäge bulğan Şanxayda bügen SARStan berençe keşe ülde. İnde 6 ay pnevmoniäneñ bu yaña töre dönya buylap tarala. Virus-awırularnıñ urtaça 15%tınıñ ğömeren özä. 65 yäştäk olıraq bulğan awırularnıñ isä yartısı ülä. Başta SARStan ülüçelär sanı 6-10% dip xäbär itelgän ide.


text:
Qazanğa ikona kiräkme?
Soñğı arada respublikada pravoslav dinen totuçılar öçen ber ähämiätle yañalıq – başqalağa Vatikannan Qazan izge anası ikonasın qaytaru turında küp yazıla häm söylänä. Läkin küplärdä älege ikonanı qaytaru tiräsendäge şaw-şu rizasızlıq ta tudıra. Menä Tatar ictimaği üzäge räise Räşit Yağfarov imzalağan möräcäğättä dä süz näq şuşı xaqta bara. 22 yül könne uzğan ictimaği üzäkneñ Prezidium utırışında qabul itelgän bu möräcäğättä älege ikona tatar, möselman xalıqlarınıñ kolonial’ qollıq simvolı bulıp tora, dip äytelä. Qazan xanlığın basıp alğannan soñ, anıñ cirlärennän tatarlarnı quıp cibärer öçen yış qına xristiannarnıñ dini simvolların qullanğannar. Mäsälän, berär tatar awılı yanında cirgä tönlä täre yäki ikona qazıp salınğan. İrtä belän bar xalıq aldında älege yalğan tabıldıqnı qazıp alıp, alar nigezendä bu cirlär xristiannar cirläre, dip iğlan itelgän. Qazan izge ana ikonası da şular rätennän, dip yazıla Tatar ictimaği üzägeneñ belderüendä. Şuña da, tatar xalqınıñ tarixi xäteren kimsetä torğan ikona temasına şaw-şunı tuqtatıp, waqıt häm aqçalarnı Qazannıñ başqa küpsanlı problemalarına yünältergä kiräk, pravoslav çirkäw üz mäs’älälären tatar çinovniklarısız da çişä ala, digän fikerlär yazılğan Tatar ictimaği üzägeneñ 22 yül könne qabul itelgän belderüendä.Gölnaz İlgizär


text:
Bötendönya tatar kongressında Rusiä eşquarları belän oçraşu uzdı
Bötendönya tatar kongressında Rusiä eşquarları belän oçraşu uzdı
Comğa könne Tatarstan säwdä palatasında, Qazan milli-mädäniät üzägendä häm Qazan yärminkäsendä dä eşquarlıq häm anıñ problemaları turında küp süzlär yañğıradı. Eşmäkärlärneñ cıyıluları tikmägä genä tügel ide. Pänceşämbe kiç Qazanğa Rusiä säwdä palatası räise Yevgeniy Primakov kilep töşte. Bu vizit räsmi töstä Tatarstan säwdä palatasınıñ 10 yıllığı uñayınnan dip iğlan itelsä dä, Primakovnıñ Qazanğa kilüe -- patşa küzeneñ wäzğıätne kürep kitü maqsatınnan da bulğandır. Älbättä, Yevgeniy Primakovnı xörmätläp Qazan Kremelendä Mintimer Şäymiev üze qabul itte. Soñraq Qazandağı sänäğät generalları belän oçraşıp söyläşü dä «awır yökle säyäsätçe» digän quşamat yörtkän Primakovnıñ Tatarstandağı xällärne centekläbräk öyränü yözennän bulğandır.


text:
Matbuğat közgese: “Tatarstan yäşläre”, “Şähri Qazan”, “ЗBeздa ПoBoлжbя”, “Mäğrifät”
“Xalıqnıñ kiläçäge - anıñ ayıq buluında” dip atala 17 fivraldä “Tatarstan yäşläre ” gäzitendä basılıp çıqqan zur külämle ber mäqälä. Ul mäqälädä professor Ğ.Tuqay büläge iäse Mäxmüt Niğmätcanovnıñ 1999 yılnıñ 9 aprilendä Tatarstannıñ xalıq yazuçısı Ğömär Bäşirovnıñ awırıp kitü säbäple Aqsaqallar şurasınıñ respublika cıyılışına kilä almawı belän anıñ fatirında yazıp alğan äñgämäse birelä. Anda mäqälä avtorınıñ “Ägär Ğayaz İsxaqi isän bulsa, tatarnıñ kiläçägen niçek kürer ide?-dip başlağan sorawına, Ğömär Bäşirov bolay cawap birä. (Mäqälädän özek biräbez). “ Ul tege waqıtta “200 yıldan soñ iñqiraz” digän äsärendä tatar xalqı, baylar yärdäm itmägänlektän, nadan bulğanlıqtan, häläkätkä baraçaq”,- dip äytkän. Läkin zamanalar üzgärep tora. Xäzer bötenläy başqa zaman. Bütän törle taläplär. Ämma mine borçığan närsä şul: bezneñ xalıq elek- elektän ayıq xalıq bulıp tanılğan ide. Araqı eçü digän närsä ul –günah sanala ide. İslam dine buyınça ul – xäräm. Ämma şuşı qotıçqıç ber qurqınıç äyber xalıqnıñ tormışına kerep bara. Xäzer bezneñ xalıq aldında , anıñ intelligensiäse aldında iñ töp wazıyfa şuşı eçüçelekkä qarşı kütärelü. Balalarnı ğailädä 6-7 yäşendä ük tatar xalqınıñ ğöref -ğadätlären , folk''lorın öyrätep , kitapların uqıtıp üsterergä kiräk. Latin grafikasına inde böten däwlätlär küçep bara. Bezgä dä bik qıyu räweştä latinnı kertergä böten köçne quyarğa kiräk.”digän ul, Mäxmüt Niğmätcanov belän bulğan äñgämäsendä.
Ä menä “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzite 6 sanında Kareliä respublikasınıñ Yuğarı mäxkämäsenä yullanğan “Duslar”dip atalğan tatar mädäniät cämğıäteneñ 45 imza belän imzalağan ğarizasın bastırğan. Alarnıñ ğarizasınıñ säbäbe şunda: “2004 yılnıñ 27 oktäberendä Kareliä televideniese, Petrozavodskiy şähäre mäxkämäse qararı buyınça “Duslar” tatar mädäniät cämğıäte räise Ğarifulla Şäydulla ulı Ğiniätullin eş başqarğan urınında rişwätçelektä ğayıplänep, 4 yılğa iregennän mäxrüm itelgän”,- dip belderä. İmza quyuçılar , Ğarifulla Ğiniätullinnı mondıy eştä ğayıplänüen döres tügel, anıñ mondıy eşne eşlämäwenä bez inanabız, bez anı 1997 yıldan birle beläbez. Ul härwaqıt keşelärgä üzeneñ namuslı , ädäple buluı belän ürnäk buldı. Ğarifulla Ğiniätullin, anıñ turında yalğan xäbär çığaru qorbanı. Bez monı, kemneñder, bezneñ räisebezneñ yaman atın satu, törle millät xalıqları arasında doşmanlıq tudıru niätennän eşlängänder, - dip sanıybız”- dip yazğannar. Bu sud mäxkämäse belän bäyle xäbärne 28 ğinwarda Azatlıq radiosı xäbärçese inde söylägän ide. BTK BK äğzası, advokat Roza Färdievanıñ bu eşlär belän tanışuı, şöğellänüe turında da xäbär itelgän ide.
Menä şuşı ğariza yanında tağın ber xat bastırılğan. Ul Xalıqara ictimaği oyışmalar Şurası “BTK”nıñ BK räise Rinat Zakirovqa möräcäğät xatı. Anda “Tatarlarnı ezärlekläw” dip atalğan Al''bek Ğizzatullinnıñ anıñ üzen yalğan yağudan alıp qaluın sorap yalwarıp yazğan xatı bastırılğan. “Minem ışanıçım tik sezgä genä ” –dip yaza ul. Xat tağın Kareliädän . Ul, Kareliä respublikasınıñ yul komitetı räise ikän. Avtomobil'' yulların tözü häm tözekländerü eşläre belän şöğellänä. Anı 41 mln sum aqça urlawda ğayepläp, häm nigezsez räweştä 2004 yılnıñ 5 iyülennän rişwätçe iseme yağıp, qaraq tügel mikän digän şik astına alğannarı turında xäbär itä. Xäzer tikşerü eşläre alıp barıla,- dip yaza ul. Şähär mäxkämäsenä , annan Kareliä respublikasınıñ Yuğarı mäxkämäsenä, annan CeBepo-ЗaпaдHый – Фeдepaлb okpyrыnıñ General'' prokuraturasına xat yazğan idem, - Kareliä respublikasınıñ mäxkämäsendä bar närsäne dä döres eşlägännär, - dip cawap aldım. Ğailämä telefonnardan şıltıratıp, ezärlekläwlär bara. Zinhar öçen yärdäm itegez!!!- dip yazğan ul.Xörmätle radio tıñlawçılar! Sez Tatarstan matbuğatı tapşıruın tıñladığız. Tapşıruda Şähri Qazan gäzitendä Mirfatıx Zäkiev yazmasınnan, “Tuğan telebezne olılıyq”, “Tatarstan yäşläre gäzitennän “Xalıqnıñ kiläçäge- anıñ ayıq buluında ”dip isemlängän Mäxmüt Niğmätcanovnıñ Ğömär Bäşirov belän 1999 yılğı äñgämäse turında, häm “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzitendäge “Tatarlarnı ezärlekläw”digän yazma astında ber temağa ike xat turında basılğan mäqälälärne sezgä citkerdek. Mäqälälärdän özeklärne xäbärçebez Albina Zäynulla uqıdı. Tapşırunı Mälikä Basıyr äzerläde.


text:
1. Jalpı erejeler 1.1. Osı ereje «Men - Qazaqstandıqpın, Qazaqstan - meniñ maqtanışım!» attı fotoswret bay`qawınıñ (äri qaray` - bay`qaw) uy`ımdastırw tärtibin qadağalay`- dı. 1.2. Fotoswret bay`qawın uy`ımdastırwşılar: Qarağandı oblısınıñ mädenïet, arxïvter jäne qujattama basqarması; N.V. Gogolʹ atındağı Qarağandı oblıstıq ämbebap ğılımï kitapxanası (äri qaray` OÄĞK); Qarağandı oblısınıñ ortalıqtandırılğan kitapxanalar jüy`esi (äri qaray` - OKJ). 1.3 Fotoswret bay`qawı Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdi- giniñ 25 jıldığına arnalğan. 1.4 Bay`qawdıñ maqsatı: Jastar men öskeleñ urpaqtı patrïottıq tärbïemen swsındatıp, olardı egemen elimizdiñ erteñgi tutqası bolwğa day`ındaw; 1.5 Bay`qaw mindetteri: Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdigi ïdeyaların nasïxattaw; jastardı şığarmaşılıq turğısınan ıntalandırw; Qarağandı oblısı turğındarınıñ arasınan bügingi Qazaqstanğa degen öz közqarastarın fotoswret arqılı jetkize bilgen qatıswşılardı anıqtap, qoldaw körsetw; oblıs kitapxanalarında aqparattıq texnologïya salasın damıtw. 1.6. Bay`qaw kelesi taqırıptar ayasın qamtïdı: «Mäñgilik El – bul bizdiñ ğumırımız»; «Täwelsiz Qazaqstannıñ eskertkişteri»; «Täwelsizdik nışandarı janındağı selfï»; «Täwelsizdik – qas-qağım sät»; 2. Uy`ımdastırw komïteti 2.1. Bay`qawdı uy`ımdastırw komïteti basqaradı. Bay`qawdı day`ındawğa jäne ötkizwge OÄĞK janınan qurılğan uy`ımdastırw komïteti basşılıq jasay`dı. 2.2. Uy`ımdastırw komïtetiniñ qızmeti: bay`qaw şarttarın ay`qındaw; bay`qawdıñ ötkizw waqıtı men qatıswşılar kategorïyasın anıqtaw; qorıtındıların şığarw. 2.3. Uy`ımdastırw komïtetiniñ jawapkerşiligi: Uy`ımdastırw komïteti bay`qawdı ötkizwge jäne uy`ımdastırwğa jawaptı.
Uy`ımdastırw komïteti qatıswşınıñ qate xabarlanğan derekteri üşin jawaptı emes . 2.4. Uy`ımdastırw komïtetiniñ quqıqtarı: eger bay`qaw jumısı mälimdengen Erejege säy`kes kelmese, qatıswşınıñ ötinişin qay`tarıp berwge; qatıswşını bay`qaw şarttarınıñ belgilengen erejelerin buzğanı üşin bay`qawdan şığarıp tastawğa; bay`qaw kezeñinde dawlı mäseleler twındağan jağday`da, avtorlıq quqıq nemese özge de quqıqtıq mäseleler buzılğan jağday`da qatıswşını bay`qawdan şektetip tastawğa quqılı; 2.5.Uy`ımdastırw komïtetiniñ mindetteri: bay`qawdıñ keñ awqımda ötwin qadağalaw; barlıq qatıswşılar üşin birdey` jağday` jasaw; bay`qaw qorıtındısınıñ şığwın merziminen burın jarïyalanbawın qadağalap otırw; 3. Bay`qawğa qatıswşılar: Bay`qawğa qatıswşılarğa jas şaması jäne käsibi boy`ınşa şektewler qoy`ılmay`dı. 4. Ötkizw merzimi Bay`qaw oblıstıq deñgey`de eki kezeñde ötkiziledi: I kezeñ — 2016 jıldıñ 25 qazanı men 25 qaraşa aralığında Qarağandı oblısınıñ qalaları men awdandarında ötedi. Qatıswşılar özderiniñ jumıstarınıñ élektrondı nusqasın OKJ ortalıq kitapxanalarına jiberedi. Bay`qaw jumıstarın jïnaw ornı ortalıq awdandıq kitapxana (OAK) nemese ortalıq qalalıq kitapxana (OQK) bolıp tabıladı. OAK, OQK talaptarğa say` jumıstardı iriktep alğannan key`in, fotoswretterdi kitapxananıñ resmï say`tında jäne kitapxananıñ älewmettik jelidegi paraqşasında jarïyalay`dı. 25 qaraşa (00.00) men 29 qaraşa (00.00) dey`in älewmettik jelidegi paraqşada jarïyalanğan fotoswretterge onlay`n dawıs berw jürgiziledi. 30 qaraşa - 2 jeltoqsan OQK nemese OAK onlay`n dawıs berw arqılı anıqtalğan 3 üzdik fotoswrettiñ baspa nusqasın jïnay`dı. Fotoswretti basıp şığarw qatıswşı esebinen jüzege asadı. 2-4 jeltoqsan aralığında OQK nemese OAK 3 üzdik fotoswrettiñ baspa jäne élektrondıq nusqasın N.V.Gogolʹ atındağı OÄĞK jiberw kerek. Élektrondıq nusqasın metod@karlib.kz élektrondıq meken-jay`ına «Fotokonkwrs» degen taqırıppen jiberedi.
Xatta fotoswret avtorınıñ atı-jönin, fotoswret atawın, tüsirw ornı men künin, avtordıñ bay`lanıs mälimetterin mindetti türde körsetw kerek. Fotoswrettiñ baspa nusqası mına meken-jay` boy`ınşa qabıldanadı: Qarağandı qalası, Erwbaev köşesi, 44. N.V.Gogolʹ atındağı Qarağandı OÄĞK. II kezeñ — 2016 jıldıñ 5 jeltoqsanıñda oblıs awdandarı men qalalarınıñ OKJ bay`qawğa usınılğan jumıstarı onlay`n dawıs berw üşin OÄĞK Facebook älewmettik jelisindegi paraqşasında jarïyalanadı. Dawıs berw 5 jeltoqsan küni Astana waqıtımen sağat 00.00- de bastalıp 8 jeltoqsanda sağat 00.00-de ayaqtaladı. Dawıs berw nätïjeleri boy`ınşa anıqtalğan eñ üzdik 20 jumıs iriktelip alınıp, OÄĞK fotoswret körmesin uy`ımdastıradı. Fotoswret körmesi 12 jeltoqsanda bastalıp, 2016 jıldıñ soñında ayaqtaladı. 5. Bay`qawğa qatısw räsimi 5.1. Bay`qawğa JPG nusqasındağı kölemi keminde 2000 pïkselʹ, A4 formatında basıp şığarwğa jaramdı fotoswretter qabıldanadı (fotoswrettiñ avtorı men atawı mindetti türde jazılw kerek); Sonımen qatar bay`qawğa fotoswrettiñ A4 formatında basıp şığarılğan nusqası qabıldanadı. (2000 x1500 pïkselʹ 20x30 sm ölşemindegi fotoswretke säy`kes).
Fotoswretter özindik syujeti men kompozïcïyasımen erekşelenwi qajet; oqïğalar, faktiler egemendi Qazaqstan tarïxımen bay`lanıstı bolıp, rwxanï jäne mädenï qundılıqtardı, patrïotïzm, birlik pen kelisimdi nasïxattawı kerek. Är qatıswşı 5 fotoswretten artıq usına almay`dı. 5.2. Mindetti türde fotoswretke onıñ syujeti men tarïxın aşatın qısqaşa annotacïya jazılw kerek. 5.3. Berilgen materïaldıñ avtorı bay`qawğa qatıswşınıñ özi bolwı kerek, ğalamtordan nemese kez-kelgen basqa jolmen alınğan (avtorlıq quqığı saqtalmağan) fotoswretter bay`qawğa jiberilmey`di. 5.4. Fotoswretter men materïaldar bay`qaw soñıñda qatıswşınıñ özine qay`tarılıp beriledi. 6. Bağalaw tärtibi 6.1. Tañdalğan fotoswretter mınaday` krïterïy`ler boy`ınşa bağalanadı: bay`qawğa usınılğan fotoswretter taqırıpqa säy`kes bolwı qajet; avtorlıq közqaras pen biregey`lik jäne ïdeyası men mazmunınıñ erekşeligi, avtorlıq şeşim (bay`qaw jumısınıñ biregey`ligi); körwşige tartımdılıq äser twğızw; jumıstıñ körkemdik sapası joğarı bolwı tïis (kompozïcïyası, tüsi jäne t.b.); orındalwındağı şeberlik pen joğarı sapalıq; joldama mätininde sawattılıq pen logïka bolwı qajet; kadrdıñ neğurlım şınay`ılığı saqtalwı qajet, fotokollaj, burmalaw bolmawı kerek; 7. Fotoswret bay`qawınıñ qorıtındısı 7.1. 2016 jıldıñ 12 jeltoq- sanında bay`qaw qorıtındısı şığadı. 7.2. Bay`qaw jeñimpazdarı onlay`n dawıs berw qorıtındısı arqılı anıqtaladı. Bay`lanıs üşin: Kitapxanalardı damıtw bölimi: tel:. 8-7212- 56-77-55 metod@karlib.kz.


text:
Sotsial ipoteka belän tözelgän 500 fatir äzer
Küp söylängän, keşelär ömetlär bağlağan sotsial ipoteka programması turında beraz mäğlümat çığa başladı. İnde 5000 meñ yaqın keşe isemlekkä kergän, inde 500 fatir äzer ikän. Bu mäs’älädä añlatmalar sorap, Byudjettan tış toraq fondına möräcäğät ittek häm tübändäge añlatmalar aldıq.
Çınnan da, sotsial ipoteka programması nigezendä, respublika buylap, 500 fatir tözelgän. Ämma alarğa däğwä itü öçen, respublika qanunı quyğan taläplärne ütärgä kiräk. Sotsial ipoteka programmasına Tatarstanda yäşäwçe, räsmi terkälgän, üz torağı 18 kv metrdan da zur bulmağan keşelär ömetlänä ala. Tezeleşne alıp bara torğan toraq fondı wäkilläre äytüençä, telägän keşe yäşägän rayondağı toraq komissiäsenä tieşle käğäzlär iltergä tieş. Programmada qatnaşuçı keşe häm anıñ ğailäse turındağı küp sanlı mäğlümatlar toraq komissiäsendä 2 ay däwamında tikşerelä ikän. Çınnan da bu keşelär toraqqa moxtacmı, yalğan käğäzlär kitermägännärme häm başqa şundıy sorawlar belän tikşerülär yaza. Toraq fondı xezmätkärläre dä tikşergännän soñ, keşe älege programmada qatnaşa alamı, yuqmı, şuşı sorawğa cawap birä. Küp sanlı käğäzlär cıyıp, 2 ay näticäsen kötkännän soñ da, tikşerüçelär, däğwälawçı keşeneñ ğözeren kire qağarğa mömkin. Mäsälän, sentäberdä, 150 keşe sotsial toraq tieş tügel, digän cawap alğan. 4 meñgä yaqın ğailäneñ dokumentları, tözätep birergä, dip kire qaytarılğan. Fondnıñ matbuğat särkätibe Sariä Sanieva añlatqança, bu däwlät birgän uñaylı kredit şartları belän xaqı bulmağan keşelär fatir almasın öçen, programmağa ışanıç tusın öçen eşlänä. Toraq fondı citäkçese, cıyılışlarnıñ bersendä, tieşle käğäzlär tutıru häm röxsätne alu bik küp waqıt taläp itüne tanıy.
İnde sezneñ mäs’älädä uñay cawap kilä ikän, sotsial ipoteka programmasında qatnaşırğa röxsät birelsä, sezne isemlelekkä kertäçäklär. Toraq fondı mäğlümatlarına qarağanda, älegä 5 meñgä yaqın keşe andıy berläşterelgän isemlelekkä kertelgän. İsemlekkä kergännän soñ, «Kiläçäkne tözibez» digän kooperativ belän kileşü tözü sorala. Şunnan soñ, aqçanı tüli başlarğa bula. Kooperativ xisabına kübräk aqça küçergän soñ häm irtäräk eşlägän sayın, däğwälawçığa ballar quşıla. Ballar sanı zurraq bulğan sayın, däğwä itüçe, fatirlarlar bülgändä, uñaylırağın saylap ala ala ikän.
Sotsial ipoteka programmasınıñ fondın formalaştıruda respublika şähär häm rayonnarı qatnaşa. Toraq fondı älegä tüläwlärneñ soñaruı turında xäbär itä. Mäsälän, iñ küp tülägän şähär - Çallı, iñ azı – Ägerce häm Minzälä. Çallıda inde fatirlarda yäşilär, ä Qazanda, sotsial ipoteka programması quzğalmağan.Bikä Timerova.


text: Agentlıq wäkile Melissa Fleming Xalıqara Atom Energetikası agetnlığı urannı bilgele ber däräcädän yuğarıraq bayıtu eşlären genä küzätep häm köyläp tora dide. Anıñ äytüençä agentlıq tabiği urannı saqlaw eşläre belän şöğellänmi. Kiçä İran prezidentı Möxämmät Xatami tikşerenüçelär İrannıñ üzäk rayonında uran yatmaları taptı dip belderde. Ul, şulay uq, älege yatmalardan yıraq tügel genä urannı elektr stansiäläre öçen äzerläwçe eşkärtü şirkätläre tözleüen dä iğlan itte. Xatami İran aldınğı atom texnologiälären tınıç tormış öçen qullanırğa ciına dide. Bu ayda agentlıq citäkçese Möxämmät äl-Baraday häm tikşerüçelär törkeme İranğa kilep andağı atom şirkätlären qariaçaq.


text:
Paqstannıñ Äfğanstan belän çik buyında tawlar arasında urnaşqan awıllarda ozın cir astı tunnelläre tabılğan dip xäbär itelä. Alarnıñ berse, 2 çaqrım ozınlıqtağısı ber öydän äfğan çige buyına qazılğan bulğan.
Ul arada Paqstan xärbi köçläre häm xalıqara suğışçılar arasında yañadan bäreleşlär başlandı, dip xäbär itelä. Mäğlümat agentlıqları, şaxitlär süzen kiterep, tawlı rayonnarda qatı atışlar berniçä säğat däwam itte, dip xäbär itä.
Paqstan ğaskärläre elegräk atışlarnı tuqtatıp toruları turında xäbär itkän ide. Bäreleşlärdä berniçä meñlek Paqstan xärbi köçlärenä 4-5 yöz qorallanğan suğışçı qarşı tora. Alar arasında Könyaq Waziristan provinsiäsendä Al-Qaeda suğışçıları da bar dip farazlana.
Älegä qadär Paqstannıñ bu tawlı töbägendä Osama bin Ladennıñ iñ yaqın kiñäşçese, misırlı Ayman al-Zawahiri qaçıp yata, digän farazlar bar ide. Ämma Paqstan häm Äfğan räsmiläre ezlängän keşe – Osamanıñ tağın ber yaqın keşese – üzbäk Tahir Yuldaşev bulırğa mömkin, dip belderä.
Bügen Paqstanğa Üzäk Aziä häm Yaqın Könçığıştağı Amerikan xärbi köçläre başlığı general John Abizaid kilde. Bu säfär turında aldan ber ni dä xäbär itelmägän bulğan. Paqstan ğaskärläreneñ wäkile, general-mayor Şawkät Sultan amerikan generalınıñ kilgänen rasladı, Abizaid Paqstan xärbi köçläre generalı Möhammäd Yusuf belän oçraşıp ildä Al Qaida suğışçılarına qarşı barğan xärbi çaralar turında söyläşülär uzdırdı, dip xäbär itte.


text:
Matbuğat iğtibar üzägendä Beslan faciğäse
7 sentäber könne respublikada dönya kürgän gäcitlärneñ iğtibar üzägendä dä soñğı aralarda Rusiäne genä tügel, ä bar dönyanı teträndergän Beslan faciğäse tora. Här matbağa älege xaqta yaza, terrorğa qarşı çığa, qayğınämälär bastıra, matäm köne uñayınnan törle keşelärneñ fikerlären kiterä. Gäcitlär bitlärendä xalıqtan soraşular da urın alğan. Mäsälän, BocToчHый эkcпpecc qazanlılardan Xökümät sezne yaqlıy aluğa ışanasızmı, dip sorıy. Şähri Qazan isä, sez balalarığız mondıy xäldä qalmasın öçen närsä eşlädegez, digän sorawğa cawap ezli. Ä BpeMя и дeHbrи gäcite Çto delat’ – Närsä eşlärgä, digän soraw quya. Älege sorawğa Bötentatar ictimaği üzäge räise Räşit Yağfarov, Çeçen suğışın tuqtatu öçen söyläşülär başlarğa kiräk, dip cawap birsä, 26 yäşlek dizayner Leonid Ovçinnikov terroristlarğa qarşı tağın da qırısraq çaralar qullanırğa täqdim itä. Mäğärif ministrı urınbasarı Vera Bogovarova isä, qurqınıçsızlıq çaraların, bigräk tä mäğärif oyışmalarında, köçäytergä çaqıra. Tatarstan yäşläre üzeneñ 7 sentäber sanında Rusiädä soñğı yıllarda bulğan iñ öre terror aktlarınıñ xronikasın kiterä. Şulay uq älege gäcittä Riman Ğilemxanovnıñ Prezident ni äytergä teläde digän isem astında Vladimir Putinnıñ Rusiä xalqına möräcäğäten tıñlağannan soñ tuğan uyları belän urtaqlaşa. Bez xäzer dä milli totrıqlılıq, üzara dus, añlaşıp yäşäw, tigez xoquqlılıq turında küp söylibez, ä tormışta barısı da kiresençä – möselmannardan, İslam dinen totuçılardan büki yasap beterdek, İslamskiy terrorizm digän terminnı ber tartınusız qullanabız, dip yaza Riman Ğilemxanov.
Älege temadan tış sişämbe Tatarstan gäcitlärendä cirle problemalar xaqında da şaqtıy ğına yazmalar oçratıp bula. Mäsälän, Damir Ğismetdin Tatarstan yäşlärendä urın alğan Tekälär häm ğadilär digän mäqäläsendä citäkçelärneñ yullarda maxsus nomerlı maşinalarda bernindi dä qarşılıqsız, yış qına tärtip bozıp yörüläre xaqında söyli. Soñğı yıllarda tormış küzgä kürenep üzgärä, böten yaqtan kapitalizm çalımnarı küzätelä. Läkin ber närsä – ğadi keşe turında qayğırtu mäs’äläse haman säwit çorındağıça qala birä, dip zarlana mäqälä avtorı. Ä Başqortstannıñ Tuymazı şähärennän Tahir Ğäliev şul uq gäcit bitlärendä üzläreneñ respublikalarında radio, televideniedä tatar tele, tatar mädäniäte bötenläy betep baru xaqında söyli. Berniçä misal arasında ul menä nindine dä kiterä. Başqortstannıñ Yuldaş kanalı respublikada yäşäwçe xalıqlarnıñ Yañawıl şähärendä ütkän Berdämlek festivalen kürsätte. Şunda festival’ne açıp cibärüçelär mäydanğa cıyılğan xalıqnı üç teldä - başqort, rus häm... ingliz telendä sälämlädelär, dip ğäcäplänä Tuymazıdan Tahir Ğäliev. Ä atnasına xäzer öç märtäbä çığa başlağan BocToчHый эkcпpecc üzeneñ sişämbe sanında Qazan şähäreneñ toraq idäräse yärdämendä fatirsız qalğan Cälälievlär ğailäse xaqında yaza. Alarnıñ şäxsi yortların yul tözü säbäple sütkännär, ä yaña birgän fatir inde başqa keşegä satılğan bulıp çıqqan. Xäzer Cälälievlär ğailäse bu oçraqta kemne mäxkämägä birergä soñ, digän sorawğa cawap ezlilär.
Gölnaz İlgizär


text:
Rusiä prezidentı internetta xalıq belän aralaştı
İl başınıñ üz xalqı belän söyläşüe – tarix kitaplarında uqığannarnı xäterlätä. Borın-borın zamanda patşa morzalarına ışanmıyça üz xalqı belän üze söyläşmäkçe bulğan di. Xalıq awır tormışına zarlanğan, il başı – eşlärbez, üzgärterbez, däwam iterbez, üstererbez, üzgärterbez dip utırğan. Döres bu yulı Putinnıñ cawapların äle belä almadıq, ämma belgeçlär näq şulay bulır dip farazlıy. Zarlanular digännän – iñ küp soraw häm alarğa tawış birü – Rusiädä yäşäw däräcäse turında. Häm alarnıñ kübese basılmağan da, çönki yandex.ru säxifäse möxarrire Yelena Kolmanovskaya süzlärenä qarağanda, kübräk soraw tügel, ä zarlanu süzläre kilgän:
"Bez sorawlarnıñ yaqınça 12%tın ütkärmibez. Ütä almağan xatlarnıñ kübese – sügenü yäki xuliganlıq tügel, anda xalıq zarlana ğına, ä soraw yuq."
Xalıqnı aşaw, yäşäw häm balalarnı nindi cämğiättä üsterü borçığanda tormışnıñ başqa yaqları ğadättä çittä qala. Rusiädäge milli säyäsät turında soraw birüçelär küp tügel. Tatarlar Ästerxanda tatar tele qayçan uqıtıla başlar, ni öçen federal televideniädä tatar telendä tapşırular yuq, salımnar tülänä bit, digän sorawlar quyğan. Mäskäwdän üzen Rudakov Vadim dip tanıtqan keşe Başqortstanda tatarlarnı başqortlaştıru säyäsätenä borçılu beldergän.
Demokratik illäredä prezident belän ilbaşı üze telägän çaqta ğına aralaşu ğädäte yuq. Yandex mäğlümat portalı möxarrire Yelena Kolmanovskaya süzlärenä qarağanda, bu eş - prezident administrasiäse niäte bulğan. "Prezidentnıñ matbuğat xezmäte bezgä internet aşa sorawlarnı tuplarğa täqdim itte," dide Yandex wäkile.
Tärräqi itkän däwlätlärdä sorawlar häm borçılular yuğarı xakimiätkä başqa törle yullar belän citkerelä, misal öçen – mäğlümat çaraları. Häm alarnı konkret çaralar kürä alırlıq ministrlıqlar yä idarälärgä citkerälär. Rusiädä prezidentqa soraw birü öçen bu yulı ütä dä zamança ısul – internet çeltäre saylanğan. Putinnıñ sorawlarğa cawabın turı efirda inglizçä söyläwçe "Russia Today" kanalı kürsätte. Sorawlarnı häm cawapalrnı yandex häm bbc säxifälärendä tabıp bula.
Alsu Qormaş


text:
Yevropa Berlegendä Mäskäwdän sovet çorı zalimiaten tanu taläpläre arta
Mäskäwneñ İkençe dönya suğışı näticäläre turında Baltiq buyı illäre häm Pol''şa belän alıp barğan bäxäsenä Yevropa Berlege citäkçelege dä quşılası itte. Yevropa Berlege komissiäse räiseneñ urınbasarı Guenter Verheugen, ägär dä Rusiä Yevropa belän dustanä mönäsäbätlär urnaştırırğa teli ikän, ul 50 yıllıq sovet xakimiateneñ Baltiq buyı illärenä nindi zalimiat alıp kilüen tanırğa tieş dip belderde. Anıñ süzlärençä, 1945-nçe yıl alarğa ireklek tügel, ä distä yıllarğa suzılğan diktatorlıq alıp kilde.
Audio, Emma Udwin
"Rusiä belän summit aldınnan bez töp iğtibarnı aldağı yıllarnıñ mönäsäbätläre kön tärtibenä birergä tieşbez, töp maqsat bezneñ şul. Bu, älbättä, başqalarnıñ äytkän süzlären yuqqa çığarunı añlatmıy, ämma tışqı eşlär komissarınıñ töp maqsatı kiläçäkkä qaraw" dip añlata Yevropa Berlegeneñ Rusiä belän mönäsäbätlärendäge östenlekne Emma Udwin. Komissiä räise Jose Manuel Barrosonıñ matbuğat wäkile dä, anıñ da näq şundıy uq qaraşta toruın äytä. Ul arada Rusiäneñ sovet xakimiate qılğan ğämällärne tanuı kiräklege turında şulay uq düşämbedä Tallinnda bulğan Daniä premyer-ministrı Anders Fogh Rasmussen da belderde. Berük waqıtta ul, şul çordağı zalimiat öçen Mäkäwdäge xäzerge xökümät ğäyeple tügel dip tä östäde. Elek Estoniäneñ tışqı eşlär ministrı bulğan, xäzer Yevropa Parlamentında tışqı eşlär komitetında eşlägän Toomas Hendrik-İlves Verheugen häm Rasmussen taläplären xuplap çıqtı.
Audio, Toomas Hendrik-İlves
"Yevropa Berlegeneñ Rusiä belän mönäsäbätläre yalğanğa qorıla ikän, alarnı kiläçäktä naçarayu ğına kötä. Häm xaqiqätne bastıruğa nigezlängän şuşı qaraş soñraq Yevropa Berlegeneñ üzenä dä zian kiterä ala, çönki bu anıñ üz eçendäge mönäsäbätlärne bozaçaq" dip isäpli Yevroparlament deputatı Hendrik-İlves. Baltiq buyı illäre tarixi xaqiqätne tanunı Mäskäwdän inde küptännän taläp itä. Rusiä citäkçelege monı kire qağıp kilä, şul säbäple Estoniä häm Litva prezidentları 9-nçı mayda Ciñü könen bilgeläw öçen Mäskäwgä barudan baş tarttı.
Kärim Kamal


text:
Tatarstanda millät häm dinara mönäsäbätlärgä bulışlıq itügä bağışlanğan seminar ütte
Ä çärşämbe könne uzğan çarada, ictimaği häm däwlät oyışmalarınıñ respublikada tüzemlelekne häm düstanä dinara mönäsäbätlärne nığıtu yünäleşendä eşlägän eşlärgä bağışlandı. Seminarda, qunaq räweşendä çığış yasağan keşe xoquqları öçen cawaplı wäkil Räşit Wäğizov, xalıqlar xoquqlarına az iğtibar birelä, dip bilgeläp ütte. Rusiäneñ millätlär säyäsäte turında maxsus qanunnıñ bulmaw, terrorçılarnı islam dine belän bäyläp kürsätü, tatar xalqına latin grafikasına küçärgä röxsät itmäw – törle millät wäkilläre arasında tüzemlelekne nığıtuğa bulışmıy, dide Räşit Wäğizov. Seminarda qatnaşqan, Din eşläre şurası räise urınbasarı da, respublikada, dinnär arasındağı mönäsäbätlärne nığıtu öçen eşlänä torğan eşlär xaqında söyläde.Diniä näzaräte räise urınbasarı Wäliulla xäzrät Yaqup, möselman xatın-qızlarına pasport räsemenä yawlıq kiep töşärgä röxsät itü – tolerantlıqqa iltä torğan yul, dip belderde. Möselman xatın-qızlar oyışması räise Älmira Äditatullina da şul uq fikerdä tora. Ul äle genä Törkiädä ütkän xatın-qızlar qorıltayınnan qanatlanıp qaytqan häm yawlıq kiep räsmi dokumentqa räsem yasatu köräşe belän zur qızıqsınu uyatqan. Rusiädä yawlıq mäs’äläse xäl itelde, ä menä Fransiädä yawlıq bäyläwne bötenläw tıyarğa toralar. Bu xaqta möselman xatın-qızlar oyışması räise borçılu belderde.
Bikä Timerova


text:
Zülküf Altan - Gül Ektim Evlek Evlek
Sanatçı : Zülküf Altan
Türkü : Gül Ektim Evlek Evlek
Etiketler : Zülküf Altan - Gül Ektim Evlek Evlek türkü indir, Zülküf Altan - Gül Ektim Evlek Evlek türkü dinle, Zülküf Altan türküleri, Gül Ektim Evlek Evlek mp3 indir, Zülküf Altan türküleri Gül Ektim Evlek Evlek türküsü, Gül Ektim Evlek Evlek sözleri, Zülküf Altan mp3 dinle, Zülküf Altan download, Gül Ektim Evlek Evlek bedava mp3, Zülküf Altan türkü sözleri, Zülküf Altan türkü dinle, Zülküf Altan son albüm indir
Zülküf Altan Türküleri
Zülküf Altan - Saray Yolu İncedir
Zülküf Altan - Ağlama Yar Ağlama
zülküf altan - dedim adil efendim gel kıyma bana (diyarbakır)
Zülküf Altan - Gel Benim Gelin Yarim
zülküf altan - yaradan kan akıyor yaradan (diyarbakır)
zülküf altan - kalenin bedenleri (muş)
zülküf altan - ben şehid-i badeyem dostlar (elazığ)
Zülküf Altan - Ezo Gelin Benim Olsan Seni Vermezdim Feleğe
zülküf altan - pınar başından bulanır (erzurum)
zülküf altan - aşkın ezeli aşıka ilhami hudadır (erzurum)
Zülküf Altan - Şu Fırat ın Suyu Akar Serindir
zülküf altan - hele yar zalim yar (diyarbakır)
Zülküf Altan - Menzil Almak İster İsen
Zülküf Altan - Dedim Adil Efendi
Zülküf Altan - Pınar Başından Bulanır
Zülküf Altan - O Yarimin Damından Hoplayamadım
Zülküf Altan - Maraş Maraş Derler Bu Nasıl Maraş