text:
VTB birıñğay lïgacında topqa tücip jatqan «Actana» backetbolşılarınıñ cätciz cerïyacı tıyılar emec. Elorda törinde «Nïjnïy Novgorod» komandacın qabıldağan qazaqctandıq komanda tağı da jeñilic taptı.
Birinşi kezeñde otandactarımız qarcılactarınan kem tücken joq. Şabwılğa şabwılmen ün qatqan «Actana» oyınşıları alğaşqı on mïnwttıqta 18:17 ecebimen bacım tücti. Backetbolşılaramızdıñ janarınan jeñicke degen jigerdi de bayqağanday boldıq.
Ekinşi kezeñde de qazaqctandıq komandanıñ oyınşıları jïi şabwıldap, ecep ayırmacın uzartwğa tırıcıp baqtı. Backetbolşılarımız keybir cätterde mült ketip jattı demecek, bul kezeñde de «Actana» bacımdığı bayqaldı. Qorıtındıcında ekinşi şïrekte «Actana» 20:17 ecebimen jeñicke jetip, upay ayırmaşılığın törtke deyin jetkizdi.
Ökinişke qaray üşinşi şïrekte qonaqtardıñ bacımdığı ayqın añğarılıp turdı. Ocı kezeñ oyın tağdırın şeşip ketti. «Actana» backetbolşıları üşinşi on mïnwttıqta bilgenderinen jañılıp jattı. Ädemi uyımdactırılğan şabwıldardıñ deni nätïjeciz ayaqtaldı. Al qarcılactarımız upay qorın molayta berdi. Qorıtındıcında «Nïjnïy Novgorod» 26:18 ecebimen jeñic toyın toyladı.
Şeşwşi kezeñde eki komandanıñ da oyınşıları aca belcendi körindi. Är şabwıldı nätïjeli ayaqtap jattı. Qalay bolğan künde de bul on mïnwttıqta «Actana» ayqın bacımdılıq tanıta almadı. Ocılayşa elordalıq klwb coñğı kezeñde 27:25 ecebimen jeñicke jetkenine qaramactan, qonaqtarğa 73:85 ecebimen utılıp qaldı.
«Actanağa» bir cilkinic kerek-aq. Doda barıcında toğız ret jeñilicke uşırağan otandactarımız coñğı tört oyında jeñic dämin cezine almay keledi. On bir kezdecwde tek eki ret bacımdılıq tanıtqan «Actananıñ» oyını qaytce tüzeler eken?
Tabïğat ABAÏLDAEV.


c: text/html

text:
Reseylik sportşılar Oñtüstik Koreyanıñ Phençhan qalasında ötetin olimpiadağa beytarap qatısa aladı. YAğni olar olimpiada kezinde Reseydiñ tuın alıp şığa almaydı jäne änwran orındalmaydı. Al el Prezidenti Vladimir Putin bolsa sportşılardıñ beytarap qatısuına eş kedergi joq ekenin aytadı.
"Biz eşqanday narazılıq jariyalamaymız, olimpiada oyınşıları jeke oyınşı retinde qatısqısı kelse biz olarğa eşqanday qarsılıq tanıtpaymız", - dep mälimdedi ol Gor'kovskiy avtozauıtınıñ jwmısşılarımen kezdesu kezinde.
Ayta keteyik, keşe Halıqaralıq Olimpiada Komiteti Reseydi 2018 jılı Phençhanda ötetin qısqı Olimpiada oyındarına qatıstırmau turalı şeşim qabıldadı. Halıqaralıq Olimpiada Komitetiniñ törağası Tomas Bah bastağan keñes mälimetinşe, olar Şveycariyanıñ bwrınğı Prezidenti Samuel' Şmidt jetekşilik etken 2014 jılı Soçide ötken Olimpiada oyındarındağı doping dauına baylanıstı 17 ayğa sozılğan zertteudiñ nätijelerine süyenip, osınday qorıtındığa kelgen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Erbol Qambatırov:
«Tığılıp tuyağıñnan şabatuğın,
Biri emecpin Batıraştay baltalınıñ»
«Aq jol» gazeti oblıc äkimdigi mädenïet arxïvter jäne qujattama bacqarmacımen birlece otırıp, Actananıñ 20 jıldığına oray «Arqa töcindegi arman qala» attı aytıc aqındarınıñ jır dodacın bactadı. Aytıctı ülken zaldan, telearnalardan tamaşalaw bir bacqa da, gazetten oqıp, aqındardıñ qarım-qabiletin bayqap, tapqırlığın tanw bir bölek ekeni belgili. Tıñdap otırıp alğan mezettik äcerden göri aqındardıñ cöz cayıcın gazet betinen oqıp, oylı oqırmannıñ öz bağacın bergenin jön körgen jaña jobamız köpşiliktiñ köñilinen şığadı degen oydamız.
Cäwletine däwleti cay Actananıñ bügingi ajarın, elimizdiñ damw jolındağı erligi men eldigin öleñmen kectelewdi jön körgen jobamızğa ecimi elge tanıc Erbol Qambatırov, Darxan Äbdimanat, Nurlıbek Qurmanov, Qanat Mırzaxan, Alïk Bekmucaev, Rayxan Mäcelbekova cındı aytıcker aqındar qatıcqalı otır. Elordamızdıñ jïırma jıldığına arnalğan aytıc alamanı mereytoy qarcañında, yağnï şilde ayında, ayaqtaladı. Jır dodacınıñ qazıcı – gazet oqırmandarı. Aldağı waqıtta är juptıñ (Erbol Qambatırov – Darxan Äbdimanat, Nurlıbek Qurmanov – Qanat Mırzaxan, Alïk Bekmucaev – Rayxan Mäcelbekova) aytıcı gazet caytında (http://akjolgazet.kz/) tolığımen jarïyalanıp, oqırmandardıñ dawıc berw nätïjecinde üzdik şıqqandar jüldegerler qatarınan körinip, qarjılay cıylıqtarğa ïe bolmaq. Bügin aytıcımızdı belgili aqın Erbol Qambatırov bactaydı. Gazetimizdiñ aldağı candarınıñ birinde onıñ qarcılacı, jac peri Darxan Äbdimanat ağacına jawap beretin boladı. Är aqın üş retten cöz almaq. Endeşe, icke cät, aqındar!
Şırqatıp şabıtımnıñ acqaq ənin,
Ortağa jırdan kökpar tactağanım.
Mereyli merekeci qarcañında,
Araylı Actanaday bac qalanıñ.
Tepce temir üzetin tegewrindi,
Jigittik jacı ğoy bul Actananıñ.
Oblıctıñ bac gazeti qolğa alıptı,
Berekeli tizginin bactamanıñ.
Qudayım Qwatqa da qwat bercin,
Jadıratqan aqındardıñ qac-qabağın.
Qulaq ectip, qaldıq qoy məz-məyram bop,
Mərtebeli mädenïettiñ qoştağanın.
Ülkeni bolğannan coñ aqındardıñ,
Jön bolar bul aytıctı bactağanım.
Accalawmağaleykwm, Darxan inim,
Aytıcta aytarı bar arqalı inim,
Bizdiñ «Aq jol» bactaptı bir bactama,
Ayşıqtap aqındardıñ bar qadirin.
Caylaptı cağan jup qıp mına meni,
Orıncız bolar oğan tañğalwım.
Şamam kelce cïpayın şaştarıñnan,
Biz bolmacaq, qağadı arqanı kim?
Tığılıp tuyağıñnan şabatuğın
Biri emecpin Batıraştay baltalınıñ.
Menimenen aytıcqannıñ jolı bolar,
Jactardıñ janın qorğar qalqanımın
Aytıctan coñ öziñdi cezinerciñ,
Alpïnïctey bağındırğan «Xan-Täñirin».
Täwekel dep bel şeşip beldeceyik,
Tartpacın tulparıñnıñ tart al, inim.
Cen ediñ jac tulparğa balağanım
Qulaq cal cözderine nar – ağanıñ,
Üylenip üy bolıpcıñ, quttı bolcın
Üzilmey mäñgilikke aralarıñ.
Ectigende bir qwanıp, bir muñaydım
Kelmey tur jüregiñdi jaralağım.
Aytpaca ölmeydi me cöz atacı?
Durıc bolar tücinikpen qarağanıñ
«Bir bacıñ ekew bolcın» – dep, Bayzaqta
Umıttıñ ba batacın jan ağanıñ?
Eciñ şığıp ketti-aw deymin,Darxan inim
Qarıq bolıp öziñniñ qağanağıñ.
«Özi bolğan qız törkinin tanımac» dep
Betaşarğa şaqırwğa jaramadıñ.
Cınıñdı buzbac edi, cüyinşige
Bir taylaq alıp barca, Qara Narıñ.
Otırcañ cözderimniñ uğıp bärin,
Cüzgiden ötkizgendey curıptağın.
Degenmen el edik qoy «qazaq» degen
Caqtağan calt-däctür men ğurıptarın.
Äyelimniñ atı Ümit bolğannan coñ
Men bilemin alda talay ümit barın.
Ayıbın tücinetin arlı azamat
Cezemin Darxan degen jigit barın.
Alla özi buyırtıp cäti kelce,
Toyıña şaqırwdı umıtpağın.
Menen bacqa qozdırar arqañdı kim,
Moynıña jırdıñ jügin artar küniñ.
Azamattıq tanıtcañ bul ağaña,
Alqalı el aldında artar qunıñ.
«Er bol!» dep rïza bolcın Erbol ağañ,
Darxan inim körcetce darxandığın.


text:
Smedlâyev: Qırımda mahkeme «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca yaqalanğan 2 kişini sentâbr 8-ge qadar apiske qapattı
Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi iyün 17-de keçirilgen toplaşuvda 2016 senesi aprel ayında Rusiyede terroristik sayılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında şeklenilip yaqalanğan Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apiste bulunma müddetini uzattırdı. Bu aqta Qırımtatar Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Aqmescit şeerindeki Kiyev rayon mahkemesi Arsen Cepparovnıñ apiste bulunma müddetini sentabr 8-ge qadar uzattırdı. Refat Alimovnıñ da apiste bulunma müddetini sentâbr 8-ge qadar uzattırdılar», – yazdı o.
Aprel 17-de Yaltadaki Qızıltaş köyünde rusiyeli uquq qoruyıcılar tintüvler keçirdi, neticede eki qırımtatarnı – Refat Alimov ve Arsen Cepparovnı yaqaladılar. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Yaltada «Hizb ut-Tahrir» ile bağda olğanında şeklengen eki insan yaqalanğanını bildirdi.
Aprel 12-de FSB Refat Alimovğa qarşı cinaiy iş açtı, amma bu aqta beyanatnı onıñ qorantası tek Refat aprel 23-te yaqalanğan soñ aldı.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Episi dört kişi şimdiki vaqıtta Aqmescit apishanesinde buluna.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainlilerniñ 40% Menlik İnqilâbını yıl vaqiası olaraq tanıy – sorav
Ukrainlilerniñ 41% Menlik İnqilâbını yıl vaqiası dep adladı. Bunı «Demokratik teşebbüs» fondunıñ «Razumkov merkezi» içtimaiy hızmeti ile beraber keçirgen sorav neticeleri köstere.
Ekinci yerde Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı istilâsıdır (30%).
Yılnıñ siyasetçisini ukrainliler belgilep olamadılar: ealiniñ 35% bu unvanğa lâyıq birisini tapıp olamadılar. Soravda 25,5% Petro Poroşenko qazandı.
Tedqiq senesi dekabr 19-24 künleri arasında keçirildi. Ukrainanıñ bütün regionlarında, Qırımdan ğayrı, 18 yaşını toldurğan 2008 insan soraştırıldı.


text:
Uquq qorçalayıcılar: FMS sürgünlik yerlerinden qaytıp kelgen qırımtatarlardan yarımadanı terk etmelerini talap ete
Sürgünlik yerlerinden qaytqan qırımtatarlar Federal migratsion hızmetine muracaat etip, ciddiy problemalarğa rastkele. Olarnı Qırımnı terk etmege çağıralar.
Bunı İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyasınıñ uquq qorçalayıcıları bildire.
Teşkilât bildirgenine köre, bunıñ kibi vatandaşlar migratsion statusnı alıp olamay. Qırımtatarlarnıñ vekilleri bildire ki, al-azırda Qırımda bunıñ kibi insanlarnıñ sayısı tahminen 4 biñni teşkil ete.
90 kün keçken soñ olarğa nisbeten qarar çıqarılıp, yarımadanı terk etmege çağıralar.
«Bu Rusiye Prezidentiniñ 2014 senesi aprel 21-ne ait №268 «Ermeni, bulğar, yunan, qırımtatar ve alman halqlarınıñ reabilitatsiya tedbirleri ve olarnıñ ğayrıdan tiklenmesine devlet qoltutuvı ve Qırım akimiyetiniñ sürgünlikten qaytqanlarnı qabul etmek azır olğanı aqqında» emirge ters kele», – dep qayd ete Qırım alan missiyası.
«Mesele şunda ki, Asiyada bütün mal-mülkini satqan adamlarnıñ qaytacaq yeri yoq. Olar mahkemege muracaat etip, Rusiye vatandaşlığınıñ berilmesini talap eteler, lâkin, QAM malümatına köre, birinci mahkemede bile davanı kimse qazanmadı. Şimdi ekinci instantsiya mahkemeleri kete. Eñ azından bir qoranta ekinci instantsiya mahkemesinde aqlarını qorçaladı», – dep ayta QAM reis muavini Dmitriy Makarov.
Aynı problemlerge Qırımda çoqtan berli yaşağan adamlar da oğraylar, şimdi olar bunı tasdıqlap olamay ekenler.
«Böyle adamlar mahkeme vastasınen Qırımda yaşağanlarını isbatlamaq kerekler. Esas mesele şunda ki, mahkeme muracaatınıñ sebebi FMSniñ vesiqa bermek red etmesi ola bile», – dep ayttı QAM alan iş koordinatorı Aleksandra Krılenkova.
Bazarertesi künü, dekabr 15-te, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen Qırım baş naziri Sergey Aksönov elektron nevbetlerni qullanıp, FMS bölüklerinde olğan nevbetler meselesini al etmege avale etti.


text:
Birden eki qazaqstandıq aktrïsa - Aysulw Äzimbaeva men Darya Aleksandrova - densawlığına baylanıstı xïrwrgïyalıq ota jasatıp, qazir sawıqtırw şaralarınan ötip jatır, - dep xabarlaydı Comode.kz.
Äzimbaevağa stomatologïyalıq ota jasaldı, biraq ol onıñ awrwın asqındırıp jiberdi. Jağday kürdeli edi: birinşi küni Aysulw äreñ söyledi. Sondıqtan qazaqstandıqtardıñ süyikti aktrïsası Aysulwdıñ qatıswımen ötetin "Lyubovnïca" spektakli bolmay qaldı. Säwir ayına josparlanğan barlıq qoyılımdar keyinge qaldırıldı.
Aysulwdıñ körermenderi onı barınşa qoldap, tez jazılıp ketwin tilep jatır. Aktrïsa qayta küş-jiger jïnaw üşin Katmandwğa demalwğa ketti.
Sonımen qatar, Darya Aleksandrova jaqında Belarwsten oraldı, ol onda ayağına ota jasattı.
Bul twralı aktrïsa oqırmandarğa öziniñ Instagram paraqşasında jazdı: "Ömir saltı. Ünemi otırw - lïceydegi täwlik boyğı oqw. Keyin barmen jumısı. Qazir şekten tıs belsendilik, arı-beri uşw, bïik ökşeler, sport (äsirese, krossfït zalına barğannan keyin qïın bolıp ketti). Barlığı soñında bir waqıtta bolıp ketti. Sodan ayağımnıñ tamırı şığıp, künde keşke qaray ayağımdağı awrw men şarşağandıq maza bermedi. Men sïyaqtı enjarlıqtı süymeytin adamğa bul, ärïne, qïın jağday. Estetïkalıq jağınan da jağday onşa emes. Sodan ota jasatwğa bel bwdım. Endi rïzamın. Men nege munı aytıp otırmın. Osınday awrwğa äyelderdiñ 80 payızı, al er adamdardıñ 30 payızı şaldığadı. Qızdar, em alwdı keyinge qaldırmañdar. Ota jasatw 10 jıl burın elestetkendey sonşalıq qorqınıştı emes, bağası da qoljetimdi. Otadan soñ denede eşqanday jara qalmaydı! Tek 5-9 kündey ota jasalğan jer kögerip turadı. Densawlıqqa qarap jüriñizder...".
Büginde Darya burınğı qalıptı ömir saltına oraldı. Qazir aktrïsa öziniñ "Mama" attı jaña änin qazaqstandıq radïostancïyalardıñ efïrinde berip jatır.
tengrinews.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Cemilev: Qırım tamır halqı içün Rusiye terkibinde istiqbal yoq
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Mustafa Cemilev Rusiye işğali şaraitlerinde halqınıñ inkişafı imkânsız olğanını tüşüne.
Bunı o «Publiçnıye lüdi» neşirine bildirdi.
«Qırımtatarlarnıñ aqlarını qorçalaycaq bir tek şey – Qırımnıñ işğalcilerden azat etilmesi, çünki yarımadanıñ tamır halqı içün Rusiye terkibinde istiqbal yoq», – dey Cemilev.
Cemilev Rusiye Qırımnı maliyeviy qıyınlıqlardan sebep qaytaracağında emin olğan ekspertlerniñ fikrine qoşula.
«Ekspertler dey ki, Qırımnı bugünki onıñ tüşkün alında tutmaq içün er yıl altı-yedi milliard dollar kerek olur. Olarda daa Şimaliy Osetiya, Abhaziya, Pridnestrovye bar. Rusiye hazinesi ebediy degil. Deyler ki, işbu arbiy maceralardan evel Rusiyeniñ yedegi 500 milliard dollar edi, şimdi ise 270 milliard oldı – bir yılda. Em de olar bücetni barrel içün 100 dollar negizinde qurğanlar, fiyatı ise tüşti ve daa da tüşe bilecek», – dey Cemilev.
Uquq qoruyıcılar aytqanı kibi, Rusiyeniñ Qırımğa kelgeninen qırımtatarlarğa nisbeten repressiyalar başlandı, bu sebepten insanlar qıtaiy Ukrainağa köçmege mecburlar.
Qırımtatar halqınıñ vaziyeti aqqında yarımdağa yaqında kelgen Türkiye eyyeti de aytqan edi. Rusiye akimiyeti bunı red ete, Rusiye Tış işler nazirligi «qırımtatarlarnıñ meselesini siyasetleştirmemek çağıra».


text:
FMH qırımlılarğa küzde Rusiye çetel pasportlarını berip başlaycaq
Aqyar şeeri boyunca Federal migratsion hızmetiniñ İdaresi küzde Rusiye çetel pasportlarınıñ resmiyleştirilmesi içün vesiqalarnı qabul etip başlaycaq, dep yaza «Sevastopolskiye novosti» yerli neşiri.
Bunı Rusiyeniñ Aqyar şeeri boyunca FMHİ yolbaşçısı Oleg Kozüra bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, vesiqalar berilmesi içün tehnika ve binalar azırlanıla.
«Çetel pasportlarnı berüv dört noqtası çalışacaq ve bir danesi rayonlarğa qatnaycaq», – dep ayttı Oleg Kozüra.
Pasport içün vesiqalarnı tahminen 2014 senesi sentâbr ayında qabul etip başlaycaqlar.
Qırımlılar içün işbu hızmet bedava olacaqmı-yoqmı belli degil.
Avgustnıñ 4-de Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ Aqyar bölügi «Bir saat içinde pasport» aktsiyasını keçirdi.


text:
- Arxïv 17.01.2018
QIZILORDA. QazAqparat - Qızılordada eki käsipkerdiñ iri kölemde salıq tölewden jaltarw jönindegi isi äşkere boldı. Oblıstıq memlekettik kirister departamenti ekonomïkalıq tergew qızmetiniñ mamandarı küdiktilerdi ustadı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi departamentke silteme jasap.
2018 jılğı 17 qañtar 17:06
ASTANA. QazAqparat - Mektepke üştildilik jüyeni engizw bağıtında «eriktilik qağïdatın» belgili bir merzimge engizw jolı talqılanıp jatır. Bul twralı Astanada respwblïkadağı barlıq bilim basqarmalarınıñ ökilderiniñ basın qosqan Erlan Sağadïev mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 17:02
AQTAW. QazAqparat - Bügin Mañğıstaw oblısınıñ äkimi Eralı Toğjanovtıñ törağalığımen apparattıq jïın ötti, dep xabarlaydı öñir basşısınıñ resmï saytı.
2018 jılğı 17 qañtar 16:41
ASTANA. QazAqparat - QR Bilim jäne ğılım mïnïstri Erlan Sağadïev mekteptegi muğalimniñ aylığı öskenimen, dïrektorlar men oqw isiniñ meñgerwşileriniñ aylığınıñ öspey qalğanına qatıstı bir şeşim usındı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:35
ASTANA. QazAqparat - QR Densawlıq saqtaw mïnïstrligi müddeli memorgandarmen birlese energetïkalıq swsındardıñ keri äserin tömendetw mäselesin qarastırıp jatır. Bul jayında QR Ükimet basşısı Baqıtjan Sağıntaevtıñ depwtattıq sawalğa bergen jawabında aytılğan, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 16:35
ATIRAW. QazAqparat - Atıraw oblısındağı munay aydaw stancïyasında tögilip jatqan munay toqtatıldı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:29
ÖSKEMEN. QazAqparat - ŞQO, Glwbokoe awdanı Berezovka awılında örtengen jer üydiñ as bölmesinde eki gaz ballonı turğan, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 16:22
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstandağı mektepterde 2019 jılı nölinşi sınıp payda bolatını belgili. Bilim jäne ğılım mïnïstrligi osılay josparlap otır.
2018 jılğı 17 qañtar 16:12
ASTANA. QazAqparat - QR Sırtqı ister mïnïstriniñ mindetin atqarwşı Muxtar Tilewberdi Birikken Ulttar Uyımı jüyesinde Qazaqstan tarapınan qanşa adam jumıs istep jatqanın mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 15:49
AQTÖBE. QazAqparat - Aqtöbede wçaskelik polïcïya qızmetkeri Aybek Alïşevke qatıstı qılmıstıq is sotqa jetti. Ol Qılmıstıq kodekstiñ «Densawlıqqa qasaqana awır zïyan keltirw» babı boyınşa jawap beredi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:44
ŞIMKENT. QazAqparat - Bügin Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev Şımkent qalasındağı äkimşilik-iskerlik ortalıqta ornalasqan turğın üylerdiñ ïelerine päter kiltin tabıstadı. Memlekettik «Nurlı jol» bağdarlaması ayasında 288 otbası baspanalı boldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:34
TALDIQORĞAN. QazAqparat - Almatı oblısına jumıs saparımen QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev keldi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 15:29
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında ötken jılı 80 mıñğa jwıq bala dünïege kelgen. Sonday-aq 20 mıñnan asa otbası şañıraq kötergen.
2018 jılğı 17 qañtar 15:26
ASTANA. QazAqparat - QR Sırtqı ister mïnïstri Qayrat Äbdiraxmanov «QazAqparat» XAA tilşisine Elbası Nursultan Nazarbaevtıñ qatıswımen ötetin BUU Qawipsizdik Keñesiniñ aldağı otırısına baylanıstı aytıp berdi, dep xabarlaydı Qazaqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 15:25


text:
Keriç şeherinde elektrikni kene kesip başladılar
Qırım.Aqiqat agentliginiñ mühbiri bildirgenine köre, Keriç şeherinde elektrikni kene sıq kesmege başladılar.
Energetikler bu söndürmelerini yüz bergen suvuqlarnen bağlamaqtalar. Şeheriniñ öz generatsiyası yeterli olmağanı içün, Keriç oña berilgen limitten çoq elektrikni qullanıp başladı. Qışta elektrikni eñ çoq ayazlar başlağan vaqıtta kese ediler.
Mart 14 kününden başlap Keriç şeherinde ava birden suvudı. Ava arareti 4-5 derece suvuqnı teşkil ete. Salı künü şeherde sılaq qar yağıp başlağan.
Belli olğanı kibi elektrikni künde bir qaç kere keseler. Faqat umumen alğanda, bu al, 3-4 saatten çoq olmay.
Aynıñ başında çoq kiralı evlerde liftlerni çalıştırıp başladılar. Amma fevqulade vaziyetke oğramamaq içün, elektrik kesilecek vaqıtlarda olarnen qullanmamağa rica ettiler. Bunıñnen bir sırada, konkret cedvel yoq, adamlar ise, elektrikniñ söndürülmesini tünevinge baqıp, bekleyler.
Aqyarda, suvuqlar basqan vaqıtlarğa elektrikniñ mahsus qoşma menbalarını azırlağanlar.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüriniñ yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması yäki ATTA, CERN (fransuzça Conseil Européenne pour la Recherche Nucléaire) - dönyanıñ yuğarı energiä fizikası iñ ere täcribäxänäse. Yış qına fransuz qısqartması kebek CERN (äyteleşe KERN, rusça TSERN) dip yörtelä.
Taswir[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışması Eswiçrä häm Fransiä çigendä, Jeneva yanında urnaşqan. CERN territoriäse ike töp mäydançıqtan tora.
Tizlätkeçlär kompleksı cir öslegendä (iske tizlätkeçlär Linac, PS) häm cir astında, 100 m tiränlegendä (zamança SPS, Zur adron kollayderı) urnaşqan.
Töp mäydançıq Eswiçrä şähäre Meyrin yanında urnaşqan.
Oyışma 1954 yılda oyışa, 1953 yılda Parijda nigez salu kileşüenä 12 il qul quya. Xäzerge waqıtta oyışmağa 20 il kerä, daimi räweştä 2500 keşe eşli, şulay uq 580 ildän 8000 fizik häm injener waqıtlıça eşli.
CERN il-äğzaları yıl sayın 990 mln. dollar tüli.
Äğzalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
kerü statusında:
Küzätüçelär:
- Awrupa komissiäse
- Hindstan
- Rusiä Federatsiäse
- AQŞ
- Kanada
- YUNESKO
- Qıtay Xalıq Cömhüriäte


text:
Cumaaqşamı künü Rusiye mahkemesi Cemilevniñ oğluna ükümni çıqarmalı
İyün 4-te Krasnodar mahkemesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserge ükümni çıqarmalı. Qarar mahkemeciler olmağanlarnıñ çıqarğan qararına esaslanacaq.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Ömür cezasını belgilegen öldürüv qabaatı lâğu etildi. Cemilevniñ imayesi qarardan memnün qaldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler. Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire.
Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Rusiye Taqiqat komiteti Cemilevni qarşılağan qırımlılarğa qarşı yañı cinaiy işlerni azırladı
Qırımnıñ Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi 2014 senesi mayısta «Turetskiy Val» rayonında «Berkut» hadimlerine ketirilgen zarar boyunca cinaiy işlerniñ taqiqatını yekünledi.
2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqı milliy lideri Mustafa Cemilevni Qırım kirişinde qarşılağan edi.
Qırım Taqiqat komiteti bildire ki, cinaiy işniñ taqiqatı üç qırımlığa nisbeten keçirildi.
«Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 318-inci maddesiniñ 1-inci qısmına ait cinayette (akimiyet vekiliniñ vazifesini yapqanından sağlıq içün telükeli zorbalıq qullanuvı) qabaatlana», – dep aytıla beyanatta.
Taqiqatnıñ malümatına köre, 2014 senesi mayıs 3-te qabaatlanğanlar «Armânsk» («Turetskiy Val») kiriş noqtası yanındaki yolda «Berkut» hadimlerine beden zarar ketirdiler.
«Cinaiy işniñ taqiqatı devamında qabaatlanğanlarnıñ şahsiyetleri belgilendi, olarnıñ cinayetke alâqasını isbatlağan deliller toplandı. Cinaiy iş qabaat qararınıñ çıqarılması içün prokuraturağa yollandı», – dep haber ete Qırım Taqiqat komiteti.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, mezkür işniñ şahıslarından biri Qırımda şartlı olaraq mahküm etilgen.
2014 senesi mayıs 3-te Mustafa Cemilevni Armânsk nezaret-kiriş noqtasında Qırımğa kirsetmediler. Biñlernen qırımtatarı liderni qarşılamağa keldi. Mında OMON, Qırımnıñ «samooborona» vekilleri de silâ ile keldiler.
Bundan soñra Qırımda aktsiyanıñ iştirakçilerini yaqalamağa başladılar. «Mayıs 3 işi» boyunca 5 kişi apiske alınğan edi.


text:
Matbuat vastaları: Aqmescitte ğayıp olğan studentlerden biri ölü tapıldı
Oktâbr 14-te işğal etilgen Aqmescitte Sevastopolskaya soqağı rayonında ğayıp olğan eki studentlerden biri – Belâl Belâlovnıñ – cesedi tapıldı. Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümetine yaqın olğan Krıminform saytı bildire.
«İlk malümatlarğa köre, genç tütün qarışması ile («spays») zeerlendi. Ekinci student, Artöm Dayrabekovnı, ekimler qorçaladılar», – dep yaza neşir.
Qırım.Aqiqat Artömniñ soy-soplarından haberni ögrenecek oldı, lâkin onıñ ğayıp olmasını bildirgen tizesi izaatlardan vazgeçti.
Qırımnıñ MVD bölüginde de işbu vaqianı tefsir etmeyler.
Aynı vaqıtta Artöm «Vkontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde er şey yerinde olğanını yaza.
Bazarertesi künü, oktâbr 13-te, Qırımda eki genç ğayıp olğanını bildirdiler. Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ birinci kurs talebesi Artöm Dayrabekov, ve onıñ dostu Belâl Bilâlov, Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ birinci kurs talebesi, ğayıp oldılar.
Gençlerniñ aqrabaları politsiyağa muracaat ettiler.
Sentâbr 27-de Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde belgisiz şahıslar eki genç İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnı esir aldılar. Olarnı alâ daa tapmadılar.
Sentâbr 29-da Kezlevde qırımtatarı Edem Asanov ğayıp oldı. Oktâbr 6-da onı ölü taptılar. Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım.Aqiqatqa bergen malümatqa köre, oğlan asılğan alda tapıldı.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Ukrainada insan aq-uquqlarına riayet etüv aqqında soñki maruzasında Qırımdaki vaziyet, şu cümleden qırımtatar halqı vekillerine nisbeten basqı qayd etile.
BMT İnsan aqları boyunca idare Qırım akimiyeti ve Rusiye akimiyetine qırımtatarlarğa qarşı basqı, qorquzuv areketlerini toqtatmağa ve yarımadanıñ er bir sakinine esas aqlarını kefil etmege çağıra.


text:
Brusselde gaz muzakereleri başlandı
Salı künü, oktâbr 21-de, Brusselde gaz muzakereleri iştirakçileriniñ matbuat konferentsiyası keçirilecek vaqıtta gaz muzakerelerine başladılar, – dep haber ete UNİAN.
Berilgen malümatqa köre, bunıñ ögüne Avropa komissarı Günter Ettinger eki eki taraflı körüşüv keçirdi. Saba Rusiye naziri Aleksandr Novak ve Gazprom yolbaşçısı Aleksey Miller keldiler.
Gaz muzakereleriniñ keçirilmesinden evel Avropa komissarı Günter Ettingen Moskva ve Kiyevni ziyaret etti. Kiyevde vaqtınca añlaşma kerek olğanınen razı oldılar. Vesiqa Gazprom berecek gaz miqdarı ve Naftogaznıñ onı ödeycek şeklini qayd etmeli.


text:
Volkswagen şirketinde Qırımda çalışqanlarını red eteler – KHV
Volkswagen AGniñ matbuat şubesinde RİA «Novosti» haber agentligine, Volkswagen avto şirketi ve oña kirgen bütün brendler ilhaq etilgen Qırımda sanktsiyalar rejimine riyayet eteler, dep bildirdiler.
Matbuat hizmetiniñ cevabında: «Elbette, Volkswagen şirketine kirgen markalar sanktsiyalarnı küte ve qararlarğa riayet eteler. Başqa türlü qıymet kesüvlerni biz añlatıp olamaymız», – denile.
Daa evel Ukrainanıñ Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde mecburen köçken şahıslarnıñ meseleleri boyunca nazirligi, dünya avtomobil şirketleriniñ qabul etilgen sanktsiyalarğa rağmen ilhaq etilgen Qırımnıñ territoriyasında çalışqanlarını bildirdi.
Bildirüvde: «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında bulunğan satıcı merkezleri tarafından dünya avtomobil brendleri olğan Nissan, Toyota, Peugeot, Mitsubishi, Kia Motors, Volkswagen, Mersedes-Benz, Audi, Skoda, Isuzu, Bayerische Motoren Werke AG (BMW), Renault ve Leksus markalarınıñ qullanıluvı ile tolu kölemde hizmetler berüv ve şu cümleden mezkür ticariy markalarnıñ avtomobillerini satuv, munasip vesiqalarnı berüv, avtomobillerge tehnik hizmet kösterüv, original yedek parçalarını satuv, kefalet işlerini yapuv ve diger beñzer faktlar meydanğa çıqarıldı», – denile.
Dekabrniñ başında Ukrainanıñ Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde mecburen köçken şahıslarnıñ meseleleri boyunca nazirligi Qırımda Almaniya şirketlerinden DHL Express, Adidas ve Pumanıñ qanunsız çalışqanlarını bildirdi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Türkiye matbuat vastaları Ankarada Kongress arfesinde qırımtatar aqlarınıñ bozuluvı aqta tarif ete
Türkiye matbuat vastaları Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi arfesinde forum aqqında tarif eteler. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Türkiyede eñ rağbetli gazetalarından biri – «Memleket» gazetası cuma künü, iyül 31-de, Qırımda qırımtatarlarnıñ şimdiki vaziyeti ve Kongressniñ yarımada tışında keçirilüv sebepleri aqqında tarif ete.
Aynı şu malümat belli Haberler internet resursında basılğan.
Maqalede qayd etilgeni kibi, «2014 senesi fevral 27-den Rusiye, halqara uquq ve terbiye qaidelerini bozıp, kene bir kere qırımtatarlarnıñ tarihiy Vatanı – Qırımnı işğal etti. İşğalniñ birinci kününden Qırım tamır halqı qanunsız işğalci akimiyet ve Rusiye yolbaşçılığınıñ basqısı altında bulunmaqtadır. Ayırımlarnıñ yekâne maqsadı – 1783 senesiniñ birinci işğalini tekrarlamaqtır».
Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ, 2014 senesi fevral 27 kününden ve bugüngece, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ yetekçilerine Qırım kirişi yasaqlandı, qanuniy sürette saylanılağan ve bütün dünyada tamır halqlarınıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ nümünesi olğan Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisi işine devam etmek imkâniyetinden marum qaldılar.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Qamırına:
450 g un
2 as qasıq zäytün mayı, pïccağa jağw üşin tağı kerek boladı
350 ml jılı sw
tuz
aşıtqı
Salmasına:
5 as qasıq aşı tomat sowsı, nemese 100 ml kädimgi tomat sowsı men usaqtalğan sarımsaqtı aralastırıñız
8 qızanaq
Irimşik (sır) nemese parmezan irimişigin (sır) ügitip alw
Dayındalwı:
Qamırın dayındaw üşin 450 g unğa 2 şay qasıq tuz, aşıtqı qosw qajet. Al may men swdı bölek ıdısqa dayındap alasız, sodan keyin unnıñ üstinen azdap quyıp, ağaş qasıqpen , aralastırıp turıñız. Qamırıñız tım suyıq bolıp ketpesin. Aralastırıp bolğanan soñ 15 mïnwt waqıttay qamır tura tursın. Sosın barıp dastarxanğa kişkene un sewip, qolıñızğa da azdap un jağıp alıñız da qamırdı 2 mïnwttay ïleñiz. Qamırıñız jabısqaq bolmawı kerek, jumsaqtaw qılıñız.
Qamır köterilwi üşin qaytadan ıdısqa salıp, betin jawıp qoyıñız nemese erteñ äzirleytin bolsañız, osı qalpında tüni boyı toñaztqışta tursın.
Endi barlığı dayın bolğanda 220-240 gradwsqa peşti qızıdırıp, joğarğı qabatına tabanı qoyıp qoyıñız. Sodan keyin dastararxanğa un sewip alıñız. Qamırdı 8-ge bölip, ärbirewin unda ïlep alasız. Sowstı bir qabat etip jağıp, twralğan qızanaq qosıp, üstinen ügitilgen irimişik( sır) nemese parmezan sewip şığıñız. Pïccanı qañıltır tabağa salıp, peştiñ joğarğı qabatına qoyıñız. 12 mïnwttan keyin nemese qızarğannan soñ kişkene zäytün mayın tamızıp jiberseñiz dämi erekşe boladı.
Asıñız dämdi bolsın!
anabol.kz
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Saud Arabiyası jalğız turist äyelderge viza bere bastaydı
Saud Arabiyasınıñ biligi er adamsız, jalğız özi saparlaytın 25 jastan asqan äyel turisterge viza bere bastaydı. Jaña ereje 2018 jıldıñ alğaşqı toqsanında jwmıs istey bastaydı. Bir märtelik viza 30 künge deyin merzimge beriledi.
Bwğan deyin äyelder tuısqan er azamatsız Saud Arabiyasına kire almaytın. Endi bwl tıyım 25 jasqa tolmağandarğa ğana jüredi.
Saud Arabiyasınıñ turizm jönindegi memlekettik komissiyasınıñ habarlauınşa, jaña ereje elge sayahattauşılardı tartu maqsatında engizilgen.
Saud Arabiyasında birneşe aydan beri reforma jürip jatır. Onı taq mwrageri hanzada Mohammed bin Sal'man jürgizip otır. Qazan ayında äyelder avtokölik jürgizuge jäne öz erkimen qoğamdıq orındarğa baruğa mümkindik aldı. Sonımen birge elde koncert jäne basqa da oyın-sauıq şaraların jasauğa boladı.
Ötken jıldıñ ayağında elde 35 jıl üzilisten soñ kinoteatrlar aşılatını belgili boldı. Bilik osı reforma arqılı mwnayğa täueldi ekonomikasın diversifikaciyalağısı keledi.
Abai.kz


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:18 192
-
14:16 178
-
-
-
-
-
-
-
13:19 181
-
-
-
-
-
-
-
-
-
12:17 294
Alaşqa 100 jıl: Bügin Orınborda II jalpıqazaq sezi öz jumısın bastağan bolatın
ASTANA. QazAqparat - Jıl on eki aydıñ işindegi jeltoqsan ayı qazaqtıñ jüregine asa jaqın äri erekşe qasterli sekildi körinedi. Öytkeni ata tarïxqa köz jügirtsek, soñğı jüz jılda memleket ömirindegi, ult tarïxındağı erekşe ornı bar oqïğalar osı jeltoqsan ayında örbipti. Däl osı ayda qazaqtıñ el bolıp qalwı üşin asa qajetti qadamdar jasalıp, şeşimder qabıldanıptı. Alıp ïmperïyanıñ bodanınan qutılıp, ulttıq memleket qurwğa talpınıs ta, ulttıq namıstı tw etip täwelsizdikti mazdatqan ulttıq köterilis häm qozğalıs ta, eñ aqır ayağında talay ğasır ult armanı bolıp kelgen memlekettik Täwelsizdik te osı ayda jer jahanğa jarïyalandı.
Osıdan däl 100 jıl burın, yağnï 5 jeltoqsanda Orınborda II jalpıqazaq sezi öz jumısın bastağan bolatın. Täwelsizdikti murat etken osı alqalı jïınnıñ nätïjesinde qazaq qayratkerleri Alaş avtonomïyası atağan ulttıq memleket dünïege keldi. Bul memleketimizdiñ tarïxındağı ulı serpiliske iz salğan asa mañızdı qadam boldı. Alğaşqı ulttıq ükimettiñ ğumırı qısqa bolğanımen, Alaş qozğalısı mıñdağan adamnıñ sanasına oy saldı, egemendiktiñ eles emes ekenin añğarttı, eñ aqırı bolaşaq häm bügingi täwelsizdiktiñ negizin qaladı.
Ayta ketw kerek, birinşi jalpıqazaq sezi 1917 jılğı 21-26 şilde aralığında Orınbor qalasında ötken bolatın. Sol kezdegi ulttıñ sözin söylegen «Qazaq» gazeti janınan qurılğan uyımdastırw byurosı sezd mäselesin köterip, kün tärtibinde «Qazaq sayasï partïyasın jasawdı» usındı. Nätïjesinde Orınbordağı tuñğış jalpıqazaq sezinde qazaq sayasï partïyasın kurw twralı mäsele qaralıp, mınaday şeşim qabıldandı: «Qazaq xalqınıñ öz aldında sayasï partïyası bolwdı tïis körip, bul partïyanıñ jobasın jasawdı sezd «Şwraï ïslamğa» saylanğan qazaq ökilderine tapsırdı. Partïyanıñ negizgi demokratïyalıq, federatïvtik parlamenttik respwblïkağa kurılmaq ...». Mine, osılayşa qazaq partïyasınıñ uyımdıq turğıdan qurılwı küzge, yağnï bükilreseylik qurıltay jïnalısına depwtattar saylaw nawqanına tustas keldi.
Al 1917 jılı 5-13 jeltoqsanında Orınbordağı ekinşi jalpıqazaq sezi ötip, onda Alaş avtonomïyası jarïyalandı. «Alaş» atın urandağan qayratkerler uyımdastırğan Orınbor sezinde eñ bastı mäsele - qazaq memlekettigi twralı mäsele qaralğanı belgili. Sez almağayıp zamanda batıl qadamdarğa dem berdi, «Ult Keñesin» qurıp, onıñ atı «Alaşorda» bolsın degen şeşimdi qabıldadı. 25 orınnan turğan bul ükimettiñ törağası bolıp köpşilik dawıspen Älïxan Bökeyxan saylandı. Tüpki maqsat - ulttıq avtonomïyalıq memleket qurwğa bağıttaldı.
Memlekettiliktiñ mañızdılığına oray, sol kezdegi ult gazeti «Qazaqta» mınaday maqala jarıq kördi: «5-13-şi dekabrde bolğan Orınbor Jalpı qazaq sezine jïılğan ökilder avtonomïya twralı toğız kün tolğanıp, jüregi dirildep, bwındarı qaltırap, bir aydan soñ avtonomïya jarïyalawğa äreñ qawlı qılıstı. Bular nege munşa köp tolğandı? «Alaş alaş bolğanda, Alaşa xan bolğanda qanday edik?» degen qazaqtıñ armandı, sağınıştı sözderin estimegen be? «Az öltirmes, jat jarılqamas», degen maqalşa qazaqtıñ özinen saylanğan ükimet qazaqtıñ urpağın kögertip, dünïe jüzine körinbegine, öz atasınday maxabbat körse toyına nanbağanı ma? Joq. Är istiñ öngende bererlik jumısına qaray ber jağında eterlik eñbegi qatar turğanı sıqıldı, qızıqtı ömirdiñ qwanışı qupïyada qatar turadı. Avtonomïya ‑ eşkimnen järdem suramaytın häm eşkimge jaltañ bolmaytın öz aldına bir patşalıq boladı. Aqırı san qayğını sastırıp kelgende Alaş ulınıñ bası quralmay, torğayday tozıp, ärkimniñ köşine tirkelip ketkeninen zor qayğı bolmas. Alaşqa qanı birge Alaş ulınan artıq janaşır bawır tabılmas. Alaştap uran sap, Alaştıñ twın tiksek, süyeginde şaqpaqtıñ qwınday jiger, namısı bar Alaştıñ ulınıñ şıqqan şığınına, tartqan beynetine eti awırmas dep, Allağa täwekel qıldı. Tozğandıqtıñ belgisi - birsıpıra Alaştıñ balası qalıñ Alaştıñ balası babasınıñ atın atap, twın tikpegen soñ Türkistan avtonomïyasına qosılıp otır. Endi biz Alaş Ordasın qurğan soñ, Alaş arwağın jerge kömip, sart bolıp ketemin dep, bir Alaştıñ balasınıñ qalmasına panamız. Besinşi ğïnwarda Türkistan qalasında bolatın Sırdarïya qazaqtarınıñ sïezine üş kisi jiberiledi. Sol sïezde Türkistanğa qosılğan eldiñ adamdarımen söylesip, babası Alaştıñ Aq Orda, altın besigine qol ustasıp, birge qızmet etpekke şaqıradı. Olar quşağın jayıp, qoynın aşqan bawırın kewdege ïtermes».
Osı maqaladan-aq, qasañ zamandağı bar qazaqtıñ basın bir twdıñ astına biriktirwge ündegen alaş ïdeyasın, täwelsizdik muratın sezinemiz.
Ult kösemi Älïxan Bökeyxanov bir sözinde: «Är urpaq özine artılğan jükti jeter jerine aparıp tastağanı durıs. Äytpese, bolaşaq urpağımızğa asa köp jük qaldırıp ketemiz. Keyingi urpaq ne alğıs, ne qarğıs beretin aldımızda zor şarttar bar», degen edi. Rasında, XX ğasır basındağı alaş qayratkerleri «özderine artılğan jükti» moyımay köterdi. Olar nısanağa alğan ulttıq täwelsizdik mäselesi ulttıñ jadında öşpey mazdap turdı.
- Kenesarınıñ qılışı, Maxambettiñ dombırası, Ïmanovtıñ twı: Astanada «Rwxanï jañğırw» zalı aşıldı
- Astana köşeleriniñ birine Qayım Muxamedxanovtıñ esimi berildi
- Tar zamandağı qazaqtardıñ evreylerge kömegi twralı üzdik äñgime avtorı Ïzraïlge baradı
- Alaştıñ alğaşqı ïnstïtwtına 100 jıl
- ŞQO-da Abaydıñ qara sözderi jazılğan sayabaq aşıldı
- Qazaqstannıñ 100 jıl burınğı kartası tabıldı
- Tumar xanşayım twralı fïlmge kimder tüsip jatır
- Qazaqtıñ üş bïine tağı bir eskertkiş qoyıldı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn


text:
Refat Çubarov: Türkiye Ukrainanıñ topraq bütünligine er daim qol tutacaq
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov dey ki, Türkiye belli bir sebeplerden Qırımnıñ Ukrainağa keri qaytarılmasınıñ teşebbüsçisi olmay. Ukrinform malümatına köre, Çubarov Parijdeki Ukraina diasporası ile körüşip, neşir mühbiriniñ sualine aynı böyle cevap berdi.
«Qırım vaziyeti ve Rusiyeniñ istilâsı aqqında, Türkiye belli bir sebeplerden yarımadanıñ Ukrainağa keri qaytarılması mevzusında liderlik yerlerini almaycaq. Lâkin Türkiye Avropa Birligi siyasetiniñ yolu ve Ukrainanıñ topraq bütünligine er daim qol tutacaq», – dep ayttı Çubarov.
Onıñ bildirgenine köre, Ankaranıñ «teraze tablasında» farqlı iqtisadiy, regional ve siyasiy menfaatlar mevcut.
«Türkiye-Rusiye munasebetlerinen bağlı büyük zıddiyetler bar, içki siyaset, Suriye ile munasebetlerde problemler, İran meselesi, onıñ içün belli bir sebepler bar, zıddiyetler sisteması, Türkiyege bundan ziyade faal olmağa imkân bermeycekler», – dep qayd etti o.
Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Türkiyede yaşağan turk ve etnik qırımtatarlar Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutacaqlar ve qırımtatarlarnıñ taqdiri olarnı qasevetlendirecek. «Biz olarğa minnetdarmız», – dep qayd etti Meclis reisi.
O, qırımtatarlar Türkiye ile sıq bağ tutqanlarını bildire.
«Bizim Türkiyede küçlü bir diasporamız bar. Farqlı malümatlarğa köre, onıñ sayısı 3-6 million insannı teşkil etmesi mümkün. Lâkin onıñ ekseriyeti kendini Qırımdan çıqqan adamlar olaraq tanıtmay, lâkin cemiyetlerge birleşkenler adamlar (yüz biñlernen) Türkiyede müim bir rol oynaylar. Bir çoq siyasetçi olarnıñ fikirlerine emiyet bere», – dep bildirdi Çubarov.
Refat Çubarov Frenkistanda Ukraina eyyetiniñ erkânında bar edi. O, UNESCO İcra keñeşiniñ 195-inci sessiya işinde iştirak etti. Neşir malümatına köre, işbu teşkilâtnıñ reber organı reylerniñ çoqluğınen Ukrainanıñ topraq bütünligini isbatlap, «UNESCO tarafından Qırım Muhtar Cumhuriyetinde (Ukraina) monitoring» rezolütsiyasını tasdıqladı.


text:
Bismillâhirrahmanirrahîm Elhamdü lillâhiüezî enzele aiâ abdihil’kitâbe ve iem yec’al lehû ıvecâ (1). Kayyimen’liyünzira be’sen şe-diyden min iedünhü, ve yübeşşirairnu’mmiynelleziy-ne ya’melûnessâiihâti enne lehüm ecran hasenâ (2). Mâkisiyne fîlıi ebedâ (3). Ve yünziraileziyne kâlûtte-hazelfahü veledâ (4).
Mâ lehüm bihî min ilmin ve lâ iiâbâihim, kebürat kelimeten tahrucü min efvâhihim, inyekûlûne illâ ke-zibâ (5). Fele’alleke bahı’un nefseke alâ âsârihîm in-Iem yü’minû bihâzel hadiysi esefâ (6). İnnâ ce’alnâ mâ alel’ardı ziyneten lehâ lineblüvehüm eyyühüm ahsenü ameli (7). Ve innâ lecâ’ilûne mâ aleyhâ sa’ıy-den cüruzâ (8). Em hasibte enne aşhâbelkehfi verra-kıymi kânû min âyâtinâ acebâ (9). İz evelfityetü ilel-kehfi fekâlû rabbenâ âtinâ min ledünke ranmeten ve heyyi’lenâ min emrinâ raşedâ (10). Federabnâ alâ âzâ-nihim filkehfi siniyne adedâ (11). Sümme be’asnâhüm linâ’ieme eyyülhızbeyni ahsâ limâ lebîsû emedâ (12). Nahnü nakussu aleyke nebe’ehüm bilhakk, innehüm fityetün âmenû birabbihim ve zidnâhüm hüdâ (13). Ve rabetnâ alâ kulûbihim iz kâmû fekâlû rabbünâ rabbiis-semâvâti vel’ardı len ned’uve min dûnihl ilahen lekad kulnâ izen şetatâ (14). Hâülâi kavmünettehazû min dû~ nihî âliheh. Lev lâ ye’tûne aleyhim bisultânin beyyin. Fernen ezlemü mimmenifterâ alellâhi kezibâ (15). Ve izi’tezeltümûhüm ve mâ ya’büdûne illallâhe fe’vû ilel-kehfi yenşurleküm rabbüküm min rahmetihî ve yühey-yîleküm min emriküm mirfekâ (16). Ve teraşşemse izâ tala’at tezâveru ankehfihim zâtelyemiyni ve izâ garabet takriduhüm zâteş’şimâlî ve hüm fî fecvetim minh. Zâü-ke min âyâtillâh, mey yehdillâhü fehüvelmühted, ve mey yudlil felen tecide lehü veliyyen murşidâ (17). Ve tahsebühüm eykâzen vehüm rukûd. Ve nükallibühüm zâtel yemini ve zâteş şimal, ve kelbühum bâsıtun zi-râ’ayhi bilvesıyd. Levıttala’te aleyhim levelleyte mîn-hüm firaran velemüli’te minhüm ru’bâ (18). Ve kezâlike be’asnâhüm liyetesâelû beynehüm. Kale kâilüm minhüm kem lebistüm. Kâlû lebisnâ yevmen ev be’da yevm. Kâlû rabbüküm a’lemü bimâ lebistüm feb’ashu ehadeküm biverikıküm hâzihi ilelmedîneti felyenzur eyyühâ ezkâ taâmen felye’tiküm birizkın minhü velye-telattaf ve lâ yüş’ırenne biküm ehadâ (19). İnnehüm in-yezherû aleyküm yercümûküm ev yuîdûküm fî milleti-him ve len tüflihû izen ebedâ (20). Ve kezâlike a’sernâ aleyhim liya’lemû enne va’dallâhi hakkun ve ennes-sâ’ate lâ raybe fiyhâ. İz yetenâzeûne beynehüm emra-hüm fekâlûbnû aleyhim bünyânâ. Rabbühüm a’lemü bihim. Kâlelleziyne galebû alâ emrihım lenetthızenne aleyhim mescidâ (21). Seyekûlûne selâsetün râ-bi’uhüm kelbühüm. Ve yekûlûne hamsetün sâdisühüm kelbühüm racmen bilgayb. Ve yekûlûne seb’atün ve sâminühüm kelbühüm. Kul rabbî a’lemü bi’ıddetihim mâ ya’lemühüm illâ kaliyl. Felâ tümâri fiyhim illâ mirâ-en zâhiren ve lâ testefti fiyhim minhüm ehadâ (22). Ve lâ tekûlenne lişey’în innî fâ’ılün zâlike gadâ (23). İllâ ey yeşâallâhü vezkür rabbeke izâ nesiyte ve kul asâ en-yehdîyeni rabbî liakrabe min hâzâ reşedâ (24). Ve lebi-sû fî kehfihim selâse mietin siniyne vezdâdû tis’a (25). Kulillâhü a’lemü bimâ lebisû. Lehû gaybüssemâvâti vel’ard. Ebsır bihî ve esmi’. Malehüm min dûnihî min veliyyin ve lâ yüşrikü fî hükmîhî ehadâ (26). Vetlü ma Cıhiye lleyke min kitâbi rabbik, Lâ mübeddile likelimâti-hî ve len îecide min dûnihî mültehadâ (27). Vasbır nef-seke me’alleziyne yed’ûne rabbehüm biigatâti vel’aşiy-Jr^yi yüridûne vechehû ve lâ ta’dü aynâke anhüm.
fJü ziyneielhayâtiddünyâ ve lâ tütı’ men ağfelnâ kalbe-
I hû an zikrinâ vettebea hevâhü ve kâne emruhû fürutâ
I (28). Ve kuliihakku min rabbiküm femen şâe felyü’min
! ve men şâe felyekfur, innâ ‘atednâ lizzâlimiyne nâren
ehâtabihim surâdikuhâ. Ve inyesteğiysû yüğâsû bîmâ-in kefmühli yeşvilvücûh. Bi’seşşerab. Ve sâet murtefe-kâ (29). İnneileziyne âmenû ve amilûssâlîhâtî innâ lâ i nudıyu ecra men ahsene amelâ (30). ülâıke lehüm cen-
nâtü adnin tecrî min tahtihimül’anhârü yuhallevne fîy-hâ min esâvira min zehebin ve yelbesûne siyâben | hudran min sündüsin ve istebrakın müttekîne fiyhâ j alel’erâik. Ni’messevâb. Ve hasünet murtefekâ (31).
I Vadrıp lehüm meselen racüleyni ce’alnâ liahadihimâ cenneteyni min a’nâbin ve hafefnâhümâ binahlîn ve ce’alnâ beynehümâ zer’â (32). Kiltelcenneteyni âtet i ükülehâ ve lem tazlım minhü şey’en ve feccarnâ hılâie-j hüma neherâ (33). Ve kâne lehû semar. Fekâle lisâhibi-| hî ve hüve yühâvirihû ene ekseru minke mâlen ve e’az-j zü neferâ (34). Ve dehale cennetehû ve hüve zâlimün i ünefsih. Kâle mâ ezunnu en tebiyde hâzihî ebedâ (35). Ve mâ ezunnussâ’ate kâimeten ve lein rudîdtü ilâ rabbl le’ecidenne hayram mînhâ münkalebâ (36). Kâle lehû ı sîhibühû ve hüve yühâvirühû ekefarte billezî halekake min türâbln sümme min nutfetin sürnme sevvâke racü-| i lâ (37). Lâkinne hüvallâhü rabbî ve lâ üşrikü birabbî j ehadâ (38). Velev lâ iz dehalte cenneteke külte mâşaâl-!âhü lâ kuvvete illâ billâh. İn terani ene ekalle minke mâlen ve veledâ (39). Fe’asâ rabbî ey yü’tiyeni hayren snîn cennetike ve yursile aleyhâ husbânen minesse-mâi fetusbiha sa’ıyden zelekâ (40). Ev yusbiha mâühâ gavran felen testetıy’a lehû talebâ (41). Ve ühıyta bise-merîhî feasbeha yükallibü keffeyhi alâ mâ enfeka fiyhâ ^ve hiye hâviyetün alâ urûşihâ ve yekûlü yâ leyteniy


text:
Poroşenko Qızıl Haçnıñ diqqatını Qırımda ukrain ve qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvına celp etti – Tsegolko
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qızıl Haçnıñ Halqara komitetiniñ reisi Peter Maurerniñ diqqatını Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvına celp etti. Bu aqta İsveçreniñ Davos şeerinde keçirilgen körüşüvinde söz yürütken ediler, dey ukrain prezidentiniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolko.
«Poroşenko Qızıl Haçnıñ diqqatını Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvına celp etti», – yazdı Tsegolko Twitterde.
Matbuat kâtibiniñ sözlerine köre, Poroşenko Qızıl Haçnıñ Halqara komitetiniñ reisini Rusiyede mabüs olğan ukrainlerniñ azat etilmesine qol tutmağa çağırdı.
Petro Poroşenko iş ziyareti ile İsveçrede buluna.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Şanxay turğını Fan teñizdegi sayaxat kezinde kemeden qulap ketip, 38 sağat boyı swda qalıp qoyğan. Kelinşek teñiz layneriniñ törtinşi palwbasınan qulağan. Bul jeti qabattı üydiñ bïiktigindey. Ayğaylap, kömekke şaqırğanmen onı eşkim estimegen. Jarmasıp qarmap qalatın da eşteñe bolmaptı. Osılayşa aşıq teñizde bir jarım kün jüzgen 32 jastağı kelinşekti qayıq mingen balıqşılar tawıp alğan.
Bası aman, zardap şekpegen. Därigerler tek onıñ qoldarınıñ küldirep isip ketkenin aytıp otır. 38 sağat aşıq teñizde jüzip, aman qalğan azamatşa bes jasınan bastap jüzwmen şuğıldanğan eken äri tabïğatınan tözimdi bolsa kerek.
Derekköz: caravan.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 77.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 76.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 75.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 74.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 72.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 70.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 69.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 68.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 67.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 65.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 64.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 63.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 61.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 57.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 56.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 55.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 54.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 53.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 52.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 50.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 49.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 47.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 46.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 45.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 44.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 43.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 42.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 40.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 39.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 38.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 36.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 35.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 32.Sayfa Cevapları
- [24] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 31.Sayfa Cevapları
- 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 26-27-28.Sayfa Cevapları
5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları Cevapları Tüm Sayfalar
TÜM SINIFLARA AİT DERS ve ÇALIŞMA KİTAPLARI CEVAPLARI İÇİN TIKLAYINIZ
Yasal Uyarı: Yayınlanan yazıların ve haberlerin tüm hakları calisma-derskitabicevaplari.com'a aittir.
d. Blogger tarafından desteklenmektedir.


text:
Buran bolub, başdan başqa qart dünyanı tuzatsam!;
Qattı, taşqın tolqun bolub deryalarnı aqtartsam!;
Cav başına calın qusqan vulqanlarnı avdartsam!;
Cüregimde qaynab ösken açuvlarım ne kesilmez!
Cara bolğan bavurumnıñ teşikleri bekletilmez!
Yedi başlı acderha bulub anay yurdum sarğanını!;
Ölü qarab, celavuzday, babayı sinim qazğanı!;
Yam yamlardan yaman bolub, anay bavrum carğanı
Parçalarsam, ezsem, caqsam canıqlarım savulmaz!
Can qaytarsam, otqa tıqsam qayğılarım arınmaz!
Kör bolsunlar qızıllarnı mahtab cürgen soysızlar!;
Kör bolsunlar savetlerçün itday ürgen mıysızlar!
Soqur bolmayıb sürünsünler, soy bilmegen soysızlar!
Bunday bir kün körüb ölsem, qarğışlarım soñ, olmaz.
Bavurumnıñ caralarnı, canıqları oñulmaz!..
Çorabatır
© Maksym Mirieiev 2012


text:
Ukraina Nazirler kabinetinde Qırım ve Aqyar meseleleri boyunca vekâletli şahıs peyda olacaq
Ukraina ükümeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca vekâletli şahıs vazifesiniñ teşkil etilmesi aqta qarar leyhasına qol tuttı.
Bunı Ukraina Regional inkişaf Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Beyanatta aytılğanı kibi, leyha «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ meseleleri boyunca devlet siyasetini ve qırımtatar halqınıñ aq ve menfaatınıñ qoruvında demokratik ümdelerni amelge keçirmek maqsadı ile» qabul etildi.
Vesiqağa köre, vekâletli şahıs Nazirler kabinetiniñ Kâtibiyetine kirecek ve devlet hızmetçileriniñ birinci kategoriyasına kirecek, aylıq seviyesi – nazir muavininiñ aylığı kibi olacaqtır.
Bu vazifege kim keçecek, belgisiz.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, Hersonda Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki daimily temsilciligi, Kiyevde yerleşken Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturası, Ukraina Nazirler kabineti kâtibiyetiniñ QMC ve Aqyar işleri boyunca Ukraina departamenti, Ukraina ükümeti yanındaki Qırım ve Aqyar meseleleri boyunca Devlet hızmeti peyda oldı. Soñkisinde 2015 senesi mayıs ayında yolbaşçı vazifesine – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Aslan Ömer Qırımlı keçti.
Ukraina prezidenti yanında qırımtatar halqınıñ işerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofisi teşkil etildi.


text:
Deputat Aleksandra Kujelni Qırımğa tatasınıñ cenazesine kirsetmeyler
Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Aleksandra Kujelni Qırımğa tatasınıñ cenazesine kirsetmeyler.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün saba erte tatam keçindi. Menim eñ yaqın insanım. O, 75 yaşında edi. Ve o devamlı hasta edi, hastahanege yattırmağa onı istemediler. O, Aqyarda yaşadı. Ve Aqyarda vefat etti. Bir ay evelsi Neleçka telefon etken edi, maña Kiyevge kelmege pek istedi. Kelip olamadı. Yetiştiremedi. Şimdi ise men oña barıp olamayım... Yaqın insanımnen vedalaşıp olamayım. Çünki Qırımğa kirişni lâin bir ükümdar yasaq etti», – dep yazdı Kujel.
Aleksandra Kujel «Devlet şurası» yarımada işğalinden soñ Qırımğa kirişi istenilmegen şahıslar cedveline kirmekte.
Qırım «parlamentiniñ» mezkür cedvelinde noyabr 21-de 334 insan bar edi.


text:
Nadejda Savçenko quru açlıq grevine başladı – adliyeci
Rusiyede mahküm etilgen ukrain Nadejda Savçenko quru açlıq grevine başladı. Bunı çarşenbe künü adliyecisi Mark Feygin Twitterde bildirdi.
Nadejda Savçenko onı Ukrainağa qaytarmalarını talap ete.
Mart 22-de Rostov vilâyeti Donetsk şeeri mahkemesi Ukraina vatandaşını 2014 senesi yazda Lugansk civarında eki Rusiye jurnalistiniñ öldürüvi ile qabaatlap, onı 22 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldırdı. Aprel 5-te üküm işke tüşürildi.
Savçenko bütün qabaatlarnı red ete, Rusiye mahkemesiniñ ükmüni ise red ete, ve şikâyet etmekten vazgeçti.
Üküm ilân etilgen soñ Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Savçenko azat etilsin dep, Donbasstaki mahsus tedbirler alanında yaqalanğan eki rus Aleksandr Aleksandrov ve Yevgeniy Yerofeyevni azat etmege azır olğanını bildirdi.
Kreml ukrain arbiy uçucısı «deñiştirile bile dep», qarar Vladimir Putin tarafından qabul etilecegini bildirdi.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
17:20 165
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:18 237
-
14:16 219
-
-
-
-
-
Musaybekov jaraqatpen Olïmpïadağa joldama alğan Jumağazïevti özgelerge ülgi etti
ASTANA. QazAqparat - QR Mädenïet jäne sport vïce-mïnïstri Säken Musaybekov jaraqatpen jarıs jolına şığıp Olïmpïada joldamasın alğan şort-trekşi Nurbergen Jumağazïevti özge sportşılarğa ülgi etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Ükimet üyinde ötken baspasöz mäslïxatında BAQ ökilderiniñ «Pxençxanda ötetin XXIII Qısqı Olïmpïada oyındarınan qanday nätïje kütesiz?» degen sawalına jawap bergen vïce-mïnïstr sportşılarmızğa qattı senetindigin ayttı.
«Barlıq jağday jasalğan. Bizdiñ qurama komanda zamanawï jabdıqtarmen, medïcïnalıq qızmetpen, massajşı-därigerlermen qamtamasız etilgen. Biraq bul käsibï sport, ülken sport. Ülken sport bolğandıqtan «baq şaba ma, bap şaba ma» degendey nätïjeni eşkim naqtı ayta almaydı», - dedi ol.
Sonımen qatar ol sportşılarda da jeñiske degen jiger bolwı kerektigin atap öte kele, el qorjınına şort-trekten 10-şı joldamanı salğan Nurbergen Jumağazïevtiñ jarıs jolına jaraqatpen şıqqanın aytıp berdi.
«Sportşımız Nurbergen Jumağazïev älem kwbogınıñ Şanxayda ötken üşinşi kezeñinde qattı jaraqat alıp, gïps saldı jäne därigerler 3 aptağa jarısqa qatıswğa tıyım saldı. Biraq bir aptadan keyin onımen Sewlde, eñ soñğı jarısta kezdestim. «Ne üşin munda jürsiñ? Sağan awrwxana barıp, emdelw kerek qoy», - dedim. Ol: «Ağa mende 5 00, 1 500 metrge joldama bar. Tek 1 mıñ metrge ğana joldama joq. Men qatısamın, jeñemin», - dedi. Mine, nätïje bar, jeñdi. 10-şı joldamanı komandağa äkeldi. Sondıqtan bizde osınday sportşılar bolsa, xalıq, el bolıp olardı bağalasaq, sättilik pen jeñis tilesek mindetti türde nätïje boladı»,- dedi Musaybekov.
- Türkïyalıq basılım: «Astana» klwbı Tvwmasï üşin qosımşa aqşa surap otır
- Golovkïnniñ promowteri: Revanş boyınşa kelissözder zaya ketwi mümkin
- Qarağandılıq jeñil atletter Azïyanıñ rekordın jañarttı
- Xokkey: «Barıs» overtaymda «Lada» komandasınan utıldı
- Erlan Qoşanov Qarağandı oblısı fwtbol qawımdastığınıñ törağası bolıp saylandı
- Olïmpïada çempïonı elordalıq balalarğa mänerlep sırğanawdı üyretedi
- Atırawlıq sportşı öz qarjısına sport keşenin salıp berdi
- Tennïs: Pwtïnceva Awstralïyadağı twrnïrde «Wïmbldon» çempïonın jeñdi
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn tur_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn tuk_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn


text:
Poroşenko Çubarovnı Qırımtatarlarnıñ vekiller şurasınıñ reisi vazifesine tayinledi
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko buyruqnı imzalap, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Qırımtatar halqınıñ temsilciler şurasınıñ yolbaşçısı vazifesine tayin etti.
Bunı devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildire.
Prezidentniñ buyruğı Qırımtatar halqınıñ temsilciler şurasınıñ nizamnamesine deñişmeler kirsetti. Böylece, Şura reisi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi ola. Prezident şura reisini tayin ete ve işten boşata, aytıla beyanatta.
«Şura reisi hadimler erkânını belgiley ve reberlik yapa. Şuranıñ reisi ve diger azaları aylıqsız çalışalar. Qırımtatar halqınıñ temsilciler şurası artıq işğal etilgen Qırımdaki Aqmescitte degil, Kiyevde olacaq», – dep qayd eteler Poroşenkonıñ matbuat hızmetinde.
Bundan evel Poroşenko Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisini Anayasa komissiyasınıñ terbine kirsetti.
Qırımtatar halqınıñ temsilciler şurası Ukraina prezidenti yanında mesleat organı ola. Onıñ esas vazifesi sürgün olunğan qırımtatar halqınıñ Ukrainağa avdet olması ile bağlı siyasiy-uquqiy, içtimaiy-iqtisadiy, medeniy ve diger meseleler boyunca talil, teklifler azırlaması ve tahmin etmesidir.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
01:05 219
-
-
-
keşe 23:33 272
-
-
keşe 22:51 249
-
-
-
-
-
-
keşe 21:31 393
-
keşe 21:26 273
-
-
-
-
keşe 20:34 527
-
-
keşe 19:57 318
-
-
-
-
keşe 19:27 344
-
keşe 19:11 247
-
keşe 19:09 537
-
-
keşe 18:55 377
-
-
keşe 18:39 281
-
-
-
-
keşe 18:05 450
-
-
Qamşınıñ «qudireti» nemese äyeldi jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñirlik baspasözge şolw
ASTANA. QazAqparat - Ötken aptada Qazaqstannıñ öñirlik merzimdi baspasözi qanday özekti mäselelerdi köterdi? Ädettegidey «QazAqparat» XAA oqırmandar nazarına elimizdiñ aymaqtarındağı öñirlik baspasözge şolw usınadı.
On sawsağınan öner tamğan Muratäli - Oñtüstik Qazaqstan gazeti
«Oñtüstik Qazaqstan» gazeti ağaş ustası Muratäli Köşkinbaev twralı jazğan eken. Şındığında ulttıq buyımdar men mwzıkalıq aspaptar jasaytın şeberdiñ twındıları adamdı tañğaldıradı. Aytwınşa, bul erekşe öner atasınan darıptı. Atası Aqbastaw awılına belgili ağaş ustası bolğan eken. Sonıñ qasında kömektese jürip, osı käsipti meñgergen. Keyinnen käsibï bilim alıp, önerin uştağan.
«Oqwğa tüsken alğaşqı jıldarı mardımdı eşteñe üyrene qoymadıq. Bizden joğarı kwrsta oqïtın jigitter qobız jasaytın jäne onısın bizge körsetpeydi. Körseter bolsa biz üyrenip alıp, olardı «nanınan» ayıramız ğoy. Ol jıldarı 1 qobızdıñ bağası 10-15 mıñ teñgeniñ arasında edi. Ol aqşağa bir kölik satıp alwğa bolatın. Sonda olar bizden jasırıp, jataqxananıñ törtinşi qabatına şığıp ketip, terezelerin gazetpen jawıp aladı. Sonda ağaştan qobız oyıp, jasap şığaradı. Tömengi kwrstar, biz qaytemiz?! Eki-üş bala birigip, arqan alıp, jataqxananıñ şatırına şığamız. Bir adam beline arqandı baylap, terezeniñ aşıq qalğan tusınan sığalaydı. Qolımız talıp, şıdamay bara jatsaq joğarığa belgi beremiz. Olar jippen tartıp aladı da, ekinşi jigit tömen tüsip, sığalawdı jalğastıradı. Sodan bäri bitken soñ körgen-tüygenimizdi ortağa salıp, qobız jasap şığaramız», - dep eske aladı stwdent şağın keyipker.
Äñgime barısında usta şäkirt mäselesin de söz etipti.
«Mümkin menen jaqsı ustaz şıqpaydı, yakï, qazirgi jastardıñ bul iske qulqı joq. Birer kün qol astımda jumıs istep, özimnen aqşa talap etkenderi boldı. Tegin jatın orın, tegin tamaq berdim. Bilgenimdi üyrettim. Käsibin tolıq meñgermey jatıp aqşa suradı. Sodan olardı erkine qoya berdim, - deydi ol.
Ayta keterligi, ustağa tapsırıs berwşiler köp sekildi. Tipti, Resey astanası Mäskew qalasına birneşe astaw jöneltken.
«Jwırda bir äyel kelip, özine elde joq sandıq istep berwin ötinipti. Qazir sol sandıqtı istew üstinde. Jumıs oydağıday ayaqtalıp, sandıq sätti şıqsa, bul onıñ eñ qımbat buyımı bolmaq. Usta sandıqtı 1 200 000 teñgege bağalaptı» dep jazadı Oñtüstik Qazaqstan gazeti.
Bul awıldı körmegen kim bar eken - «Sır boyı» gazeti
«Sır boyı» gazetiniñ jazwınşa, büginde Qızılorda oblısındağı Nağï Ïlyasov awılın bilmeytin tanımal öner adamdarı, Qazaqstannıñ estrada juldızdarı kem de kem eken. Şındığında osı awılğa öner jolında jürgen änşiler, äzil-sıqaqşılardıñ basım böligi kelip, awıl jurtın qwantqan eken.
Ayta keterligi, bul awılğa eñ alğaş 2003 jılı dïqandar jaqsı nätïjege qol jetkizgeni üşin şarwaşılıq basşısı A.Eralïev alğaş ret «Şanşar» äzil-sıqaq teatrın awılğa şaqırğan eken. Odan keyingi jıldarı «Jigitter» kvarteti koncerttik bağdarlamasımen kelipti. Mine, sodan bastap jıl sayın güldengen awılğa ärtister kelip, önerimen el-jurttı tänti etetin körinedi.
Ayta keterligi, qazirgi tañda awıl turğındarı «Bizdiñ awılğa öner adamdarınan kim kelgen joq?» dep tañdap otıratın deñgeyge jetipti.
Bïılğı tabıstı jılı da awıl turğındarına Qazaqstannıñ estrada juldızdarı Roza Älqoja, Nurjan Qaljan jäne «Külkistan» äzil-sıqaq teatrı kelip, öner körsetken. Al ötken jılı Roza Rımbaeva, Tursınbek Qabatov, 2013 jılı Töreğalï Töräli, Qıdıräli men Qaraqat, sonday-aq onıñ aldında Jubanış Jeksenulı, Janbolat pen Jazïra, Lena Äbdiqalıqova jäne tağı basqa da änşiler awılğa arnayı şaqırtwmen kelip, koncerttik keşterin ötkizgen. Köptegen meymandar erekşe damığan awıldı körwge asıq» dep jazadı «Sır boyı» gazeti.
Şındığında şalğaydağı awıldı qoyıñız tipti awdan ortalığına änşilerdiñ barwı ekitalay zamanda, Qızılordadağı bul awıldı şınımen erekşe awıl dep atawğa bolatını anıq.
Qamşı «qudıreti» nemese äyeldi jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Sarıarqa samalı gazeti
Älewmettik jelide taralğan, «äyeldi urıp-soğwdıñ» ädis-täsilderi twralı wağız aytqan beynejazba köpşiliktiñ qızw pikirin twdırğanı belgili. Buğan «Sarıarqa samalı» gazeti de nazar awdarğan eken.
«Wağızşınıñ ınta-emocïyasına qarap, atalğan taqırıpqa erekşe qızığwşılıqpen kelgenin bayqaysız. Er-azamat üşin äyelden artıq jawız joqtay, barlıq sätsizdikter solardıñ kesirinen dep oylap qalwğa da boladı. Biraq qazirgidey zayırlı, örkenïetti qoğamda älgindey nasïxattıñ qalay qabıldanatının aldın ala boljawğa boladı. Sol boljam rastaldı, äyeldi urwdıñ joldarın usınğan azamattıñ äreketin qızw talqığa salwşılar qarası köp boldı» dep jazadı maqala avtorı.
Bul rette avtor birqatar mamandardıñ däl osı wağızğa qatıstı pikirlerin usınadı. Älewmettik jelidegi pikirlerdi de qosa usınıp, Qazaqstan musılmandarı dinï basqarması ökiliniñ de tüsiniktemesin alğa tartadı.
«Büginde qoğamda köptegen mäseleler dinï turğıdan da talqılanıp, qabıldanatının ayta ketw kerek. Ökinişke qaray, tüsindirwşiniñ bäri zayırlılıqtıñ, örkenïettiliktiñ örinen tabılıp otırmağanına osı jağday mısal. Xakim Abay aytqanday, «Söz tüzelse, tıñdawşı tüzeler». Bir ümit - QMDB wäde etip otırğan wağız aytwdıñ birıñğay jüyesinde» dep tüyindeydi avtor maqalasın.
Qareket kerek - «Qostanay tañı» gazeti
Qostanay oblıstıq gazette seksenniñ señgirine şıqqan ardager jwrnalïst Xanzïpa Bäldikqızınıñ «Qareket kerek» degen maqalası jarïyalanğan eken. Maqala negizinen qazaq tiliniñ bügingi jağdayına arnaladı. Avtor til töñiregindegi tüytkilderge toqtamas burın öz basınan ötken, özi kwä bolğan birqatar mäseleni tarqatıp, sosın ğana negizgi mäselege köşedi.
«Bayağıda arab tiline oyısıp bara jatqan türik xalqın Atatürik özderiniñ ana tiline, türik tiline qaytarıptı. Ärïne, ol Ükimet basşısı bar tetik, mümkindik öz qolında boldı. Al biz - xalıqpız ğoy. Xalıq därmensiz bolwı kerek pe?! Xalıq bolıp qareket jasasa, bir nätïje şığarı anıq» dep jazadı avtor.
Sosın jwrnalïst tilge qatıstı üş qareketti usınadı. Mäselen, 1-qareket: Elbasınıñ usınğan «Rwxanï jañğırw» bağdarlamasın basşılıqqa ala otırıp jumıs istew. Jañğırw degenniñ özi kemşin qalğan, elenbey artta qalğan, eskerwsiz umıtıla bastağan t.b. sonday isterdi qayta jañğırtw, jañartw, damıtw degen söz emes pe?! Jäne ol rwxanï jañğırw bolsa, adam balasınıñ jan dünïesin rwxanï köteretin ïgilikti is qoy. «Til - xalıqtıñ, ulttıñ rwxı, janı dese de boladı. Endeşe, Elbasınıñ bul bağdarlaması ana tilimizdi jañğırtıp, jañartıp bayıtwğa, damıtwğa arnalğanday säykes kelip tur» dep jazadı avtor. Ekinşi qareket retinde ol Qazaq tili qoğamın qayta jañğırtwdı usınadı.
«Sonaw keñes zamanınıñ özinde qazaq tili qoğamımen birlese jumıs istep, biraz ïgilikti isterdi jüzege asırıp edik. 3-4 payız ğana qazağı bar Lïsakov, Rwdnıy qalalarında basşılardıñ esigin tozdıra jürip, alğaşqı qazaq sınıptarın aşqanbız. Qalalıq radïolardı tuñğış ret qazaqşa söyletkenbiz... Qazir köpşiliktiñ pikirine qarağanda, qazaq mektepterinde, äsirese, balabaqşalarda, balalardıñ ana tilimizde söylep ketwi aytarlıqtay dєrejede emes. Jumıstı eñ aldımen jas urpaqtan bastağan läzim. Ol üşin otbası tärbïesine, otbası tiline köñil bölinwi qajet. Eñ aldımen bolaşaq urpaqtarımızdıñ orıs tildi bolıp ketpewine abay bolayıqşı!» dep tüyindeydi 80 jastağı qart jwrnalïst.
Avto mingen añşılıq nemese äweyi jastar qayda baradı? - «Ortalıq Qazaqstan» gazeti
«Ortalıq Qazaqstan» gazetinde jarıq körgen osı maqalada avtor negizinen «salbwrın» twralı jazwğa bekingen eken, biraq maqala «Atqa mingen jigitterge «jür salbwrınğa» deseñ, «ne dep tursıñ, bawırım?» deytinder de bar» degen oymen bastaladı. Sosın avtor keşegi qazaqtıñ saltına tamsana kele, bügingi jağdaydıñ jarımaytın jaqtarın alğa tartadı.
«Biz attı minwden de qaldıq, qayta jaqsılap soyudı meñgerip alğanbız. Alaman bäyge önerin bïzneske aynaldırıp jiberdik. Qazaqı attarımızdıñ qadirin ketirdik». «Qazaqta «atüsti qaraydı» degen turaqtı söz tirkesi bar. Endigi künimiz temir attıñ işinen qaraytın küyge köştik. Astına avto mingen, qolına qarw alğan jigitterimiz tün jamılıp, tüz-tağılarına qırğïday tïip jatır. Balıqtı awmen emes, qarmaqpen awla dese de, awmen awız sürtip jürgen «brokonerler» qaytar emes. Tüz tağılarınıñ qırılwına qawip - osı. Bul - qulqınınıñ qulı bolğan teksizderdiñ isi. Añşılıq öner erikkenniñ ermegine aynaldı. Awıl mañında oqqa uşqan añdar, tipti, sïredi, dalağa şıqsañ jasap emes, jasıp qaytasıñ. Ïen dalanıñ tılsım küşin, adamnan artıq bilgen jan-janwar biz üşin qızıq bolğanımen, sabaq alatın tustarımız köp. Qasqır-ekeş qasqır da apanınıñ mañındağı awıl malına şappağan» dep küyinedi avtor. Sosın maqalada añşılıq öneri twralı söz qozğalıp, qazirgi küni umıt bolıp bara jatqan dästürdiñ biri «salbwrın» taqırıbımen tarqatıladı.
Jürektegi ïman bilektegi küşke tarazı - Jetisw gazeti
Almatı oblısınıñ «Jetisw» gazetiniñ «JETIGEN» aydarında grek-rïm küresinen Beyjiñ Olïmpïadasınıñ kümis jüldegeri Nurbaqıt Teñizbaevpen suxbat jarïyalanıptı. Jalpı olïmpïada jüldegerimen bolsın, jalpı atağı şıqqan sportşı qawımmen suxbattasw, ol suxbatta qoğam, din, ult mäseleleri jayında keleli äñgime qozğaw - qazirgi BAQ tendencïyasına aynalıp bara jatqan joq pa, degen oy keledi. Älbette, sportşımen suxbat sporttıñ töñireginde ğana bolmaytını anıq. Degenmen, basım böligi sözge şorqaq keletin sportşılar arasında da ayızın qandıra aytatındardıñ bar ekenine de kwä bolıp kelemiz. Çempïon Teñizbaevpen suxbattan da sonı añğarğanday boldıq.
Jwrnalïstiñ sawalı: Bayağıda seksenge jası kelip, boyınan äl, betinen är ketken bir aqsaqal «Seksen köreyin degen jasım ba edi, bılamıq jeyin degen asım ba edi?», - dep nalığan eken. Bul jeke adamnıñ basındağı tağdırı ğoy. Al ult retinde köñilimizge köleñke tüsirip turğan jaylar da az emes. Täwelsizdigimizge täw etip, Täñirimizge täwba degen osı tusta aşwıñızdı keltiretin, qanıñızdı qaynatatın kereğar körinisterge bey-jay qaramaytın uldıñ birisiz dep oylaymın». Sportşınıñ jawabı: Bizde bäri keremet dep qoğamda bolıp jatqan keybir jağdaylarğa köz juma qarawğa bolmaytın şığar. «Awrwın jasırğan öledi», - degendi umıtpawımız kerek. Bir qoğamda kün keşip jatqan soñ kemşiliksiz pende joq. Pendemiz ğoy dep jaybaraqattıq tanıtw da ülken kemşilik. Uldan uyat, qızdan qılıq ketse, ulttıñ tamırına balta şabıladı. Menmen degen nebir qurış bilek jigitterdiñ usaq-tüyek şarwamen aynalısıp, älsizdi basınğanın erlik sanap, bir qazaqtı jabıla soğıp, sonı maqtan köretini aşwımdı keltiredi. Qazaqtıñ qaraköz qızına qarındasım dep qaray almay, oyına kelgenin istegisi keletini erdiñ emes, ezdiñ isi. Mıqtısıñ ba, küşiñdi ultıñ üşin jumsa...Jañalıq dep jahandıq keselderdi qabılday bersek ne bolamız. Qızdarımız da qımsınbaytın boldı. Ezwinde şılım, qolında sıra, köpşilik jüretin jerdiñ özinde jigittiñ quşağında oğaş qılıq körsetip otıradı. «Qızğa qırıq üyden tıyım» ulttıq tärbïemiz emes pe? Tarïxımızdı bilmey, tilimizdi süymey, dästürimizdi däriptemey erteñimiz keremet bolmaydı. Aşı da bolsa şındıq bul. Bir alañdatatın närse osı jağı».
«Talaq» - qazaqqa jat uğım - Atıraw gazeti
«Atıraw» gazetinde jarïyalanğan suxbatta dintanwşı, PhD doktor Erşat Oñğarov «talaq» twralı tüsinik berip ötedi. Şındığında şarïğattıñ şetin ustap, nekege beyjay qaray bastağandar da tabılıp jatır. Osığan baylanıstı dintanwşı qazaqtıñ «aq neke» uğımın tüsindirip, otbasındağı tüytkilderge de toqtaladı. Onıñ keltirgen mälimetterine qarağanda, Qazaqstanda 2016 jılı 140 840 neke tirkelgen bolsa, sonıñ 51 775-i ajırasıp ketken.
«Al, nekesin zañdı türde tirkemey, tek şarïğï neke qïğızwmen şektelip, sodan soñ üylenbey jatıp ajırasıp, talaq berip jatqandar qanşama? Eñ soraqısı da osı bolıp tur. Burın-soñdı el estimegen, ultımızğa, dinimizge müldem jat, jïirkenişti äreketter beleñ alıp baradı. Birneşe äyelge üylenip, erteñine «talaq» dep nekesin zañdastırmay, ajırasıp jatqandar köbeydi. Bul ulttıñ bolaşağına balta şawıp, xalıqtıñ arasına iritki salwdı közdegen teris nïettegi adamdardıñ is-äreketi ekeni anıq. Ökinişke qaray, bizdiñ eşteñeden beyxabar qaraköz qızdarımız solardıñ arbawına oñay tüsip, san soğıp qalıp jatır. Nätïjesinde zañsız twğan jetim balalar, jesir analar sanı artwda. Osınıñ bäri özimizdiñ san ğasırlardan beri kele jatqan ulttıq qundılıqtarımızğa, asıl dinimizge män bermey, özge mädenïetke eliktewdiñ nätïjesi bolsa kerek» deydi Erşat Oñğarov.
- 18 qañtarda Astanada ötetin mañızdı şaralar
- Qazaqstan Prezïdentiniñ saparı AQŞ üşin nege mañızdı - The Daily Signal
- Qazaqstanda 100 er adamnıñ tek 2-3-ewiniñ ğana urığı jaramdı
- Jasandı urıqtandırwdı arzandatwğa boladı - Saltanat Bayqoşqarova
- Qazaqstanda 21 jasqa tolmağandarğa energetïkalıq swsındar satılmawı mümkin
- Oñtüstik Qazaqstanda ötken jılı 80 mıñğa tarta bala dünïege keldi
- Qazaqstanda jol salwdıñ standarttarın özgertw usınıldı
- ŞQO-da balalardıñ gepatïtke şaldığwı. Jaña derekter ataldı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
AQŞ Devlet Departamentiniñ temsilcisi: Putin bu yaz mevsiminde Qırımnıñ yekâne turistidir
AQŞ Devlet Departamentinde Rusiye prezidenti Vladimir Putinni bu yaz mevsiminde Qırımğa kelgen yekâne turist olaraq adladılar. Böyleliknen Puinniñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ziyaretini AQŞ Devlet Departamentiniñ temsilcisi MeryHaft bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı
«Eşitkenime binayen, o, bu yaz künleri anda barğan yekâne turisttir», – dedi o.
«Olarnıñ turistik saası Rusiye istilâsından soñ tam zevalda buluna. İnsanlar anda barmaylar. Yarımadanı işğal etken Rusiye içün olarnıñ iqtisadiyatı ağırlıqtır. Daa aytılacaq şey yoq»,– dedi Haft.
Vladimir Putin avgust 13-14 künleri yarımadanı ziyaret etip, Delvet duma deputatları ögünde çıqışta bulundı. Bundan da ğayrı o, rusiyelilerni vatanpererlikke çağırdı ve «Ukrainada qan tökülüvni toqtatmağa yardım etmege» söz berdi.


text:
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Yılgınlığına İnat
Etiketler : Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat türkü indir, Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Yılgınlığına İnat mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Yılgınlığına İnat türküsü, Yılgınlığına İnat sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Yılgınlığına İnat bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Bu Aşk
Osman Öztunç - Giriş
Osman Öztunç - Hep Mi Ağlayacak Bu Adam
Osman Öztunç - Leyla
Osman Öztunç - Devran
Osman Öztunç - Üsküdar
Osman Öztunç - Çamlıbelden Çıktım Yayan
Osman Öztunç - Kerkük Ağıtı
Osman Öztunç - Erenler
Osman Öztunç - Akın
Osman Öztunç - Şahım
Osman Öztunç - Narabesk
Osman Öztunç - Tepelerim
Osman Öztunç - Akalın
Osman Öztunç - Şeyh Şamil


text:
Elektr rozetkaları nemese qorğalmağan elektr kabelder balalarğa qawip töndiredi. Äsirese, bir jasqa deyingi balalarda toq soğw qawpi joğarı boladı. Olar üydiñ aynalasın qızığwşılıqpen aralap, aynalasındağı barlıq zattarğa qızığadı. Elektr toğınıñ soğwı awır jaraqattarğa alıp kelwi mümkin. Toq soğw: balanı qalay qorğaw qajet?
Balalardı toq soğwdan qorğaw üşin ata-analardıñ qırağılığı men köregendigi jetkilikti. Bul degenimiz, üydegi barlıq kabelderdi jasırın ornalastırılıp, barlıq elektr rozetkalarına qaqpaqtar ornatw kerektigin bildiredi.
Toq soqqan jağdayda ne boladı?
- Elektr toğı zaqımdağan jerde jïi qurıswlar payda boladı.
- Toq soqqan jerde küyik payda boladı.
- Esinen tanwı ıqtïmal.
- Öte naşar jağdayda – jüregi toqtap qaladı.
Toq soqqan jağdaydağı alğaşqı kömek
Este saqtañız! Alğaşqı medïcïnalıq kömek körsetw aldında barlıq toq tizbekterin öşiriñiz. Bunday mümkindik bolmasa, balanı elektr toğın ötkizbeytin materïaldan jasalğan zatpen ïterip, toqtan ajıratıñız. Ağaş nemese spırtqı sındı zattardı paydalanwıñızğa boladı. Öziñizdi qorğaw üşin, siz qalıñ qağaz nemese rezeñke qolğap kïyuiñiz qajet.
- Barlıq toq tizbekteri öşirilgende ğana balağa jaqındap, qol tïgizwge boladı. Toq öşpey turıp balanı jalañ qolmen ustasañız, öziñizdi de toq soğadı. Balanı toqtan ajıratqan boyda “jedel järdem” şaqırıñız.
- Balanıñ tınıs alıp, jüregi soğıp turğanına köz jetkiziñiz. Jürek jäne tınıs alwı toqtağan jağdayda jasandı tınıs berip köriñiz.
- Bala jay esin joğaltıp, biraq tınıs alıp jatsa, balanı tegis jerge jatqızıñız.
- Toqtıñ ötw orını anıqtañız. Ädette, olar ekew boladı. Mümkindiginşe tezdetip, küygen jerdi swıtıp, sterïldi şüberek qoyıñız.
- Terezeni aşıp, balanı taza awamen qamtamasız etiñiz.
Birinşiden oylanıp, sodan keyin äreket etiñiz!
Barlıq tötenşe jağdaylarda sabırlıq saqtap, aqılmen äreket etiñiz. Eger siz balağa asığıs şeşim qabıldap, oylanbay kömektesseñiz, oğan ülken qawip tönwi mümkin. Negizgi ereje: tez oylanıp, durıs äreket etw!
anabol.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Norvegïyanıñ Xardangervïdda ulttıq sayabağında jay tüsip, 323 buğı qırılıp qalğan. Norvegïyanıñ Qorşağan ortanı qorğaw agenttiginiñ ökili Elïn Fossxawg Olse (Elin Fosshaug Olsø) munday jağdaydıñ birinşi ret orın alıp otırğanın, burın nayzağaydan osınşa janwardıñ qırılmağanın aytıp otır. Janwarlardıñ öleksesi 50 metr awmaqtan tabılğan. Sarapşı mamandar bir ret tüsken nayzağaydan ä degende munşa janwardıñ qalay qırılıp qalğanın tüsindire alar emes.
Bunıñ aldındağı rekordtıq jağday 2005 jılı bolğan edi. Ol kezde Avstralïyada nayzağaydan 68 sïır ölgen.
Derekköz: Lenta.rw
Tegï: Glavnaya, Janwarlar älemi,
Kommentarïï


text:
Anïmacïyalıq kïno qawımdastığınıñ prezïdenti Ğalï Mırzaşev rejïsser Talğat Jänibekovti qoldaytının aytıp, Qazaqstan kïnoïndwstrïyasındağı jemqorlıq jayında aytıp berdi.
«Jemqorlıq – öndirwşi, yağnï bul jayğdayda "Qazaqfïlm" Mädenïet jäne sport mïnïstrligi atınan qarajattı kimge berw kerek ekenin şeşwi. Bul burınnan qalıptasqan jüye. Mäselen, Qazaq xandığınıñ 550 jıldığına oray 2 mïllïon dollardı şımkenttik anïmacïyalıq stwdïyağa bere saldı. Meniñ şımkenttikterge eşqanday qarsılığım joq. Biraq, ol jaqta arnayı bilimi bar maman joq, mektep qalıptaspağan. Özdigimen üyrenip alğan mamandar jumıs isteydi. Bayqaw nege jürgizilmedi? Usınıstar qayda? Tipti, "Köşpendilerdi" tüsiretin kezde de rejïsser Tïmwr Bekmambetov öz treylerin usınğan körinedi. Biraq, onı tıñdar qulaq bolmağan»,— deydi Ğ.Mırzaşev.
Kïno mamanınıñ aytwınşa, munday jemqorlıq jüyemen ol jïi betpe-bet keledi eken. Qazir Mırzaşev qazaqstandıq mwltfïlmderdi xalıqaralıq deñgeyge alıp şığwmen aynalısıp keledi.
«Men memlekettiñ qoldawına muqtaj emespin. Öytkeni, korrwpcïya bizdiñ jobalardı öltirip bitedi. Men sarapşılar keñesiniñ quramında bolğanmın. Sarapşılar keñesi bola tura, onıñ pikirine qulaq aspasa – jemqorlıq degen osı»,— dep atap ötti Ğalï Mırzaşev.
Ol öziniñ äriptesi, rejïsser Talğat Jänibekovti qoldaytının, mïnïstrliktegi jemqorlıq twralı aytqan pikirine qosılatının jetkizdi.
«Jemqorlıqtıñ da tür-türi boladı. Talğat öziniñ nusqasın ayttı. Men, ökinişke qaray, "Qazaqfïlmnen" ülken jobalar alıp istep körmeppin. Sondıqtan, men onı qoldaymın. Eger rejïsser mäseleni köterse, biz äri qaray jalğawımız kerek. Jer reformasındağıday kïnematografïya salası boyınşa komïssïya qurıp, jumıs istew kerek, xalıq bärin aşıq bilwi tïis»,— degen qawımdastıq prezïdenti.
Derekköz: sn.kz
Kommentarïï


text:
Qırım tamır halqınıñ ukrain yolu: qırımtatarlarnıñ meselelerini konferentsiyada muzakere ettiler
Kiyev – Kiyev-Mogilân universitetinde dekabr 22 künü Ukrainada qırımtatar halqı aqlarınıñ amelge keçirilmesi boyunca ilmiy-ameliy konferentsiyası keçirildi. Muzakerege siyasetçiler, memurlar, mütehassıslar ve qırımtatar milliy areket iştirakçileri qoşuldılar. Teşkilâtçılarnıñ fikrine köre, işbu munaqaşa neticeleri Qırım tamır halqınıñ meselelerini çezmek içün qullanılacaq qanunlarnıñ işlep çıqarılmasına yol berir.
Al-azırda Ukraina parlamenti ögünde qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanunnı qabul etmek kibi vazife turmaqta. İşbu qanunnıñ mündericesini muzakere etmek içün «Qırımtatar halqınıñ Ukrainanınıñ tamır halqı olaraq aqlarını temin etüvde ukrain yolu» mevzulı konferentsiya toplanıldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev faaliyetiniñ teminlevi boyunca bölüginiñ yolbaşçısı Arsen Jumadilov bildirdi.
«Qırımtatar halqınıñ Ukrainanınıñ tamır halqı olaraq aqlarını temin etüvde ukrain yolu» konferentsiyasınıñ iştirakçileri
«Mart ayında işğal yüz berdi, aynı zamanda Ukraina Yuqarı Şurasında qırımtatar halqınıñ, Ukraina devleti terkibinde tamır halq olaraq, aqlarınıñ kefaleti aqqında tarihiy qarar alındı. Aman-aman bir yıl keçti, amma, teessüf ki, biz işbu qarar ile bağlı nasıldır bir faaliyet körmeymiz. Şimdi bu meselelerni kötermek, aktual etmek ve kelecek senege uquq çıqarıcılar içün bir surat bermek isteymiz», – dedi o.
Kreml Ukraina hatalarını qullanıla
Selâmlav sözü ile çıqışta bulunğan Kiyev-Mogilân akademiyasınıñ prezidenti Andriy Meleşeviç onıñ aliy oquv yurtu qırımtatar meselesiniñ çeziliş yollarını muzakere etmek içün meydançıq olmağa azır olğanını bildirdi.
«Daa üç yıl evelsi Kiyev-Mogilân akademiyası negizinde «Qırım studiyaları» tasil programması açılğan edi. Bu vaqıt devamında Kiyevniñ çeşit aliy oquv yurtlarından tahminen 70 student derslerge qatnap, qırımtatarlarnıñ etnogenezi ve devlet quruluşları tarihı aqqında bilgi saipleri oldı», – qayd etti «Mogilânka»nıñ reberi.
Meleşeviçniñ aytqanına binayen, universitetniñ yolbaşçılığı bu programmanı ğayrıdan pekitecek ola ve akademiya negizinde bütün Ukrainadan Qırım tamır halqınıñ taqiqatçılarını birleştirecek İsmail Gasprinskiy adına ilmiy-tedqiqiy merkeziniñ açılış imkâniyetini tüşüne eken.
Konferentsiya üç blokqa bölüngen edi. Birinci qısımda mustaqil Ukrainada qırımtatarlarnıñ aqları oğrunda küreş tecribesi, ekinci qısımda ise – tamır halqlarnıñ aqlarını temin etüvde halqara ve milliy uquq mesleleri muzakere etildi. Soñki üçünci qısım qırımtatarlarğa bağlı uquq qaideleri ve devlet leyhalarınıñ amelge keçirilmesine bağışlanğan edi.
Mustafa Cemilev
Birinci maruzacı– Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Qırımnıñ Rusiye tarafından işğali şaraitlerinde Ukraina devleti ögünde qomşu devletke yarımadağa sürip kirmege imkân bergen hatalarnı tüzetmek kibi vazife turğanını qayd etti.
«Bu qararlardan biri, qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalaycaq uquq qaideleriniñ qabul etilmesidir. Amma teessüf ki, qırımtatar halqınıñ milliy areketiniñ ğayretine baqmadan, Ukraina devletiniñ çerik asır tarihı devamında biz bu saada muvafaqitlerge irişip olamadıq»,– dedi Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, bundan şimdi Qırımnıñ işğalci akimiyeti faydalana. Qırım akimiyeti qırımtatarlarnıñ yıllar devamında çezilmegen meselelerini çezmege vade eteler. Amma buña kimse inanmay. Çünki akimiyetniñ sözleri işlerinden farqlana
Prezident vekâletlisi Ukraina akimiyetiniñ esas hatalarından biri – qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanunnıñ olmamasını qayd etti. Neticede, qırımtatar tiliniñ vaziyeti zayıf alğa ketirile, qırımtatarlarnıñ akimiyette temsilciligi ise teñ olmay.
«Bu er şey Rusiye tarafından Qırımnı tez işğal etmek içün qullanıldı»,– dedi Cemilev.
Milliy cumhuriyetni qurmağa ertemi?
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov da qırımtatarlarnıñ aqları em qanunlarda, em amelde aksini tapsa edi, Rusiye yarımadanı işğal etip olamaz edi, degen fikirge qol tuttı.
«Ukraina devletiniñ uquqiy sistemasında qırımtatar halqınıñ yeri belgilenmesi, taqdiriniñ serbest çezilmesine imkân berilmesi Ukraina toprağında bugün olayatqan facialarnıñ artıq tekrarlanmamasına yol berir»,– dedi o.
İnsan aqları boyunca Ukraina Yuqarı Şurası Vekâletlisiniñ Temsilcisi Oksana Filipişina al-azırda Ukraina qıtaiy qısmında yarımadanı terk emtege mecbur olğan qırımtatarlarnnı sayısı büyük olğanını hatırlattı. Onıñ fikrine köre, olar yalıñız içtimaiy-iqtisadiy degil de, medeniy aqlarınıñ qoruvına da muhtaclar.
«Olarnıñ meseleleri devlet tarafından çezilmeli. Çünki til, medeniy ve diniy mensüplik qırımtatar halqı içün, şimdi evlerini terk etmege mecbur olğan Ukrainanıñ diger vatandaşlarına köre, daa da emiyetlidir», – dep qayd etti o.
Konferentsiyada muzakere etilgen mevzulardan biri – Herson vilâyetinde qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyetiniñ qurulması oldı. Pilip Orlik adına demokratiya İnstitutınıñ eksperti Natalya Belitser ukrain cemaatçılığınıñ bu kibi strukturanıñ peyda olmasına fikrini taqdim etti. Onıñ aytqanına köre, tedqiq devamında Ukrainanıñ farqlı vilâyetlerinde cemaat, jurnalist ve ekspertler soraştırıldı. Neticede belli olğanı kibi, ukrain cemaatçılığınıñ eñ faal qısmı bile tamır halqlarnıñ aqları aqqında az haberdar. Em de vatandaşlar memleketniñ qıtaiy qısmında qırımtatar milliy muhtariyetiniñ qurulmasına muqaytlıq ile yanaşa.
«Rey bergenler deyler ki, Herson vilâyetinde qırımtatarlarnıñ milliy territorial cumhuriyetiniñ meydanğa ketirilmesi ya belli degil, ya da ğayet davalı mesele ve yerli ealiniñ zıddiyetini qarşılıq olaraq ala bile», – dedi Belitser.
Tedqiqçiniñ bildirgenine köre, Ukraina cemiyeti qırımtatar cumhuriyetiniñ kerekligini añlasın dep, bir sıra malümat maarif kampaniyalarnı keçirmeli ve tamır halqlar uquğını qoruv saasında halqara uquq aletlerini añlatmalı.
Konferentsiyanıñ soñunda «Qırımtatar halqınıñ, Ukraina tamır halqı olaraq, statusı aqqında» qanunnıñ işlep çıqarıluvı boyunca iş taqımınıñ teşkil etilmesi aqqında rezolütsiya qabul etildi. Bu vesiqa üzerinde işke devlet müessiseleri ve diger teşkilâtlar davet etilgen. Bunıñ ile arizada Kiyev-Mogilân akademiyasınıñ İsmail Gasprinskiy adına «Qırım studiyaları» tasil-tedqiqiy merkezini teşkil etmek teşebbüsine destek bildirilgen.


text:
«MTS-Ukraina» işğal etilgen Qırımda işini toqtata bile
«MTS-Ukraina» mobil bağınıñ operatorı yarımadada hızmeti toqtatıla bilecegi aqqında haber ete.
Şirketniñ matbuat hızmeti bunı qırımlı ortaq ve abonentleri ile grivna para birleminde esaplavnı keçirmege imkân olmağanı ile añlata.
Hatırlatamız, yaqında Qırımnıñ haber naziri Dmitriy Polonskiy «MTS-Ukraina» Qırımda ruble ile çalışqanını bildirgen edi.
«Üküm sürgen vaziyet kerginleşmege devam ete, bu ise bağnıñ bozuluvına ve işbu territoriyada hızmetniñ toqtatuvına ketire bile. Al-azırda «MTS-Ukraina» Qırımda keyfiyetli bağ hızmetini saqlamaq içün areket ete», – dep bildire matbuat hızmeti.
Şirket Qırım abonentlerine tehnikiy imkânı olğanı qadar hızmet emtege söz berdi.


text:
Jalpıtürkilik Nazarbaev älipbii
Ötken 2017 jıl Qazaqstan üşin ğasırğa bergisiz asa mañızdı oqiğalarğa tolı boldı. Olardıñ qatarında EXPO, Alaş ükimetiniñ jüzjıldıq mereytoyı, Qısqı olimpiada, Qazaqstannıñ BWW Qauipsizdik keñesine twraqtı emes müşe bolıp saylanuı siyaqtı is-şaralardı erekşe atauğa boladı. Äsirese, mwnday oqiğalardıñ eñ mañızdısı – Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti – Elbası N.Nazarbaevtıñ 2017 jılğı 12 säuirde jariyalanğan «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» maqalası ekeni barşa jwrtşılıqqa mälim.
Osı qoğamdıq sananı tübegeyli jañğırtu bağdarlaması ayasında atalğan eñ özekti mäseleniñ biri – qazaq älipbiin latın grafikası negizinde reformalau boldı. Mine, sondıqtan da jaña jıldıñ bastauında twrıp, ötkenge bağamdap köz tastay, qazaq halqınıñ osı kezge deyin basınan ötken qaltarısqa tolı äri sındarlı jolın eske ala otırıp, eñ bastı sätterge toqtalğım keledi.
Qazaq halqı älipbiin bwrın da auıq-auıq auıstırğanı barşa köziqaraqtı qauımğa belgili. Mısalı, könetürkilik runa jazbası arab jazuına, A.Baytwrsınwlınıñ «töte» jazuı latın jäne kirill qarpine özgertildi. Prezident atalmış maqalasında atap ötkendey, qazaq halqınıñ tarihındağı jazu jüyesindegi barlıq özgerister sayasi jüyeniñ öktemdigimen jasalıp, etnostıñ naqtı müddeleri men qajettilikteri közdelmedi.
Halqımız bwrın-soñdı tarihında, naqtıraq aytsaq, Orhon-Enisey jazbasın qoldanğan uaqıttan keyingi kezeñde, jazuın twñğış ret öz erkimen jäne senimdi türde beyimdep, reformalauğa 2017 jılı ğana şeşim qabıldauğa qol jetkizdi. Memleket basşısı qabıldağan jäne jalpı jwrtşılıq tolıq qoldağan bwl şeşimdi şeteldik qoğamdastıqtıñ da anıq qoldağan sıñay tanıtuı memleketimizdiñ sındarlı da däyekti sayasatınıñ nätijesi dep bilemiz.
Türkilik qwndılıq – qay uaqıtta da Prezidentimizdiñ strategiyalıq josparlarınıñ mañızdı böligi. Qoğamdıq sananı jañğırtu mäselesi de tekten-tek köterilgen joq, dälirek aytsam, bwl mäseleler N.Nazarbaevtıñ nazarınan eşqaşan tıs qalğan emes. Bwl pikirime naqtı äri däleldi mısal keltireyin. 1991 jıldıñ basında, ol kezde Qazaq Keñes Socialistik Respublikasınıñ Prezidenti bola twrıp, N.Nazarbaev Mäskeudiñ kelisiminsiz Qazaqstanğa Türkiya prezidenti Twrğıt Özaldı şaqırıp, onımen ekijaqtı kelisimderge qol qoydı. Bwl äreketti jay ğana «batıl qadam boldı» dey salu – ol turalı eşteñe de aytpaumen birdey. Bwl – tüptep kelgende, totalitarlıq rejimge jasalğan aşıq qarsılıq bolatın. Öytkeni eki eldiñ prezidentteri joğarı deñgeyde şartqa qol qoyğannan keyin Ükimet basşıları, ministrler, vedomstvolar jäne iri wlttıq kompaniyalar jetekşileri arasında kelisimdi orındau maqsatındağı is-şaralar birden qolğa alınıp ketti de, nätijesin bere bastadı. «Türkiya – egemendikti jariyalağan künniñ erteñine Qazaqstanmen alğaş resmi qarım-qatınas ornatqan memleket» deytinderge men: «Iä, solay bolğanı ras, biraq bwl qatınas odan da bwrın bastalğan» dep jauap qatar edim. Öytkeni tuıstas eki eldiñ basşıları mwnday qarım-qatınastı jüzege asıru bılay twrsın, tipti bwl turalı oylaudıñ özi mümkin emes jağdayda ornatqan edi. Ras, mümkin emes närseni şındıqqa aynaldıru wlı adamdardıñ ğana peşenesine jazılğan.
Joğarıda aytılğandarğa dälel retinde N.Nazarbaevtıñ 1991 jılğı 12 jeltoqsanda Aşhabad qalasında Orta Aziya respublikaları basşılarınıñ keñesin şwğıl türde şaqıru jäne sol jılı 21 jeltoqsanda Almatı qalasında «TMD qwru turalı» tarihi qwjatqa qol qoyu üşin on bir memleket basşısınıñ mäjilisin ötkizu bastamasın aytuğa boladı.
Sonımen qatar 1992 jılı N.Nazarbaev BWW Bas assambleyasında Aziyadağı senim şaraları boyınşa pärmendi tetik – AÖSŞK qwruğa bastama köterdi.
Kelesi jılı 12 şildede N.Nazarbaevtıñ wsınısı boyınşa Almatı qalasında TÜRKSOY wyımı qwrıldı. Sodan keyingi jıldarı Memleket basşısınıñ bastaması boyınşa TürkPA (parlamenttik assambleya), Türki keñesi (türki memleketteri joğarı basşılığınıñ memlekettik organı), Türki akademiyası qwrıldı, sonday-aq sammitter, iskeri forumdar, qwrıltaylar jäne t.b. ötkizilip keledi.
Elbasınıñ sayasat alañındağı mwnday adam sengisiz qarqını otandıq qana emes, şeteldik ğalımdardı da şabıttandırıp, ıntalandırğanı haq. N.Nazarbaev özin 90-jıldardıñ basında-aq halıqaralıq auqımdağı köşbasşı retinde tanıta bildi. Akademik Äbduali Qaydar bas bolğan qazaq türkitanuşıları, Mäskeu jäne Sankt-Peterbor, Europa, AQŞ, Koreya, Japoniya, Qıtay memleketteriniñ türkitanuşıların qosa alğanda, tatar, äzirbayjan, türik, özbek, türkimen, başqwrt, çuvaş, qırğız, karaşay-balqar, wyğır, noğay, qırım-tatar, kwmıq, altay, tuva, hakas, saha jäne basqa da qalamdas äriptesteriniñ arasında joğarı abıroyğa ie bolıp, solarmen birlikte Almatıda, Bakude, Çeboksarıda, Istambwlda jäne Bişkekte birqatar halıqaralıq ğılımi konferenciyalar ötkizdi. Däl osı kezeñde belgili türik türkitanuşısı Ahmet Erjılasun Ismayıl Gaspıralınıñ «Şıñğıs pen Temir zamanınan beri tamırdan qol üzbegen qazaq tiliniñ tübinde tügel türkige ortaq til boluı mümkin» degen sözin negizge ala otırıp, qazaq tiliniñ qızmeti men mañızına asa bayıppen zer saldı. Ankaralıq tağı bir jas professor Ferhat Tamer, Qazaqstanğa eşqaşan kelmese de, Mağjan Jwmabaevtıñ öleñderin jatqa oqitındığımen jäne Ahmet Baytwrsınwlınıñ ğılımi eñbekterin büge-şigesine deyin jiti biletindigimen türkitanuşı ğalımdardı ğana emes, jalpı qazaq tili mamandarın, äsirese qazaqtardıñ özin tañğaldırdı. Osıdan keyin qazaq mädenieti, qazaq tarihı jäne qazaq tiliniñ gumanitarlıq ğılımdar arasında märtebesi arta bastağanı aqiqat. Halıqaralıq ğılımi qoğamdastıqtıñ küş-jigerimen osınday forumdarda egjey-tegjeyli äri jan-jaqtı talqılaudıñ nätijesinde türki tilderiniñ dıbıstarı anıqtalıp, tizimi bekitilgenin, sonday-aq dauıs beru jolımen (ärbir türki halqınıñ asa bedeldi tilşi-ğalımdarınıñ qolhatımen) türli türki tilderindegi wqsas dıbıstarğa birıñğay tañba beru qağidatı qabıldanğandığın maqtanışpen aytuğa tiispiz. Qabıldanğan osı jalpıtürkilik älipbi tilşi-türkitanuşılar arasında «Nazarbaev nwsqası» degen atauğa ie boldı.
Sondıqtan da osı «Jalpıtürkilik älipbi» Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti N.Nazarbaevqa arnalıp Istambwl qalasında ötken Türki keñesiniñ arnaulı saltanattı räsiminde resmi türde bekitildi. Bwl räsim 2012 jılğı 1 jeltoqsanda ötkizildi. Osı sätten bastap, 1 jeltoqsan Qazaqstan Respublikasında jaña wlttıq meyram – Twñğış Prezident küni retinde atalıp keledi.
Jalpıtürki älipbii ne üşin qajet? degen swraqqa keleyik. Aldımen, bwl keleli mäselede eşbir ideologiyalıq nemese sayasi astar joq ekendigin nıqtap eskertkenimiz jön bolar. Bwl älipbige qarapayım pragmatizm jäne türki tilderiniñ erekşelikteri ğana negiz boldı. Şındıq bireu-aq: barlıq türki tilderiniñ negizgi leksikalıq sözdik qorı birkelki ekendigi sonşalıq, bwl qwbılıstı mamandar älige deyin tolıqqandı tüsindiruge küş salumen keledi. Klassikalıq ündi-europalıq komparativistika ğılımı da bwl qwbılıstı anıq tüsindire almas, sirä. Öytkeni onıñ kanondarı boyınşa, negizinde bwlay bolu mümkin de emes. Mısalı, ayaq, bas, balıq, qol, teñiz, kök, temir, köz, er, qonaq, qız, ata, tau, qwlaq, oq, at, et, aq, sarı jäne mıñdağan basqa da leksemalardı kez kelgen türki azamatı tüsinedi. Mwnday eleuli faktordı elemeu mümkin emes ekenin Elbasınıñ tereñ tüsinui ol kisiniñ köregendik qasietine tän. Qolda bar äleuetti paydalanu, basqalardan üyrenu, paydalı twsı bolsa – basqalardı üyretu, bäsekege qabiletti bolu, jarqın bolaşaqqa wmtılu jäne ata-babanıñ quatın boyına siñirip, ayaqqa nıq twru – N.Nazarbaevtıñ mızğımas wstanımı, ruhani jañğırudıñ negizgi mäni, memleketimizdiñ ilgeri qarıştağan sayasatınıñ jemisi.
Joğarıda atalğan tarihi jiında Türki keñesiniñ Bas hatşısı Hälel Aqınjı men türkitanuşı, qazaq til biliminiñ mamanı, sol kezdegi Türkiyadağı elşimiz J.Tüymebaev öz qaynar-bwlaqtarımızğa, yağni tilimizge, mädenietimizge qayta oralu üderisi büginnen bastaladı dep atap körsetip, türikşe Türk Konsey atauın Türk Keneşi dep özgertti: «Iä, keñes, keñeş sözi qazirgi türik tilinde joq, yağni wmıt bolğan. Biraq «keñes» degen mağına beretin bwl söz tuıstas qazaq, qırğız jäne basqa da tilderde bar. Sondıqtan Türki keñesi bastapqı türki tüpnwsqasına qayta oralıp, ana tiliniñ sözin ortaq leksikalıq qorğa qaytarudı şeşti».
Sonımen, qazirgi türik grafikasında joq [q] – q, [ñ] – ŋ i [ä] – ä dıbıstarın bildiretin äripter
N.Nazarbaevtıñ atımen baylanıstırılatın jalpıtürkilik älipbige engizilip, bir ğana dıbıstıñ birneşe jwp fonetikalıq nwsqaları azdağan diakritikalıq ayırmaşılıqpen bir tañbamen belgilendi, mısalı, o jäne ö, u jäne ü, s jäne ş jäne t.b. Äzirbayjan delegaciyasınıñ ökilderi a nwsqasın ä türinde tañbalaudıñ ornına, qazaq kirill älipbiindegi ä grafemasın «qiılıp swrap aldı» desek, artıq aytqandıq emes. Olar mwnı bwl dıbıstıñ äzirbayjan tilinde öte jii kezdesetindigimen jäne jazuda bir sözde birneşe ret eki nükte qoyğanğa qarağanda ä ärpin jazudıñ äldeqayda qolaylı ekendigimen däyektedi. Toqeteri, erekşe dıbıstarı bar jekelegen türki tilderiniñ paydası üşin ımıralastıq şeşimge negizdelgen älipbi jasaldı. Ärine, jalpıtürkilik älipbi wsınımdıq sipatta äzirlendi jäne ärbir halıq derbes tildik müddelerin özderi şeşuge erikti boldı. Sonımen qatar bwl älipbidiñ qwramına älemdegi barlıq türki tilderiniñ tügel dıbıstarı engizilip, 34 ärip qabıldandı. Alayda naqtı jekelegen türki tili özderine qajetti tañbalardı alatındıqtan, olardıñ sanı älipbilerinde az bolatındığı tüsinikti.
Bwl älipbidi tolıqtay keltireyik.
Däl osı jalpıtürkilik älipbi äzirbayjan jäne türkimen tilderiniñ jaña latın grafikasındağı älipbilerine negiz boldı. Özbekter digraftar men apostroftardı qoldanudı qalap, basqa jolmen jürdi. Osınıñ saldarınan lingvist-filologtardıñ özderi özbek jazuınıñ wzaqqa sozılğan dağdarısına tüsinikteme beruge mäjbür bolıp keledi. Uaqıt ündi-europa tilderiniñ sözjasamdıq täsilderiniñ bärin birdey türki tilderine qatıstı qoldanu dwrıs bolmaytının körsetti. Türki tilderi üşin «bir tañba – bir dıbıs» tezisiniñ dwrıstığı jäne orındılığı täjiribe jüzinde rastaldı.
Qırğız, tatar, başqwrt, çuvaş jäne basqa da türki tilderi bolaşaqta älipbi jasau isinde joğarıda atalğan jalpıtürkilik älipbidi bağdarğa aludı qoldaydı. Bwl qağidattardı qazaq tilşiler de wstanıp otır jäne äri qaray da osı wstanımdarında qala bermek.
Älem elderi türkitanuşılarınıñ osınday ıntımaqtastıq twjırımda boluınıñ sebebi – euraziyalıq integraciyalanu ürdisinde bükil düniejüzi moyındağan basşı – Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti N.Nazarbaevtıñ däyekti de tiimdi bastamalarınıñ mañızı orasan zor ekendigin jete tüsinude. N.Nazarbaevtıñ qwndılıqtar jüyesindegi türki ıntımaqtastığı Euraziyalıq ekonomikalıq odaq pen Keden odağın, Wlı Jibek jolı transkontinentaldıq jobasın, Ülken Euraziya ideyasın, Euraziyalıq odaq pen Qazaqstan üşin tiimdi basqa da bastamalardı damıtuğa eşqanday da qayşı kelmeydi, kerisinşe, olardı ıntalandıra äri damıta tüsedi. Prezidenttiñ özi köregendikpen däl atap ötkendey, bwl bastamalar «özimizdiñ tarihi rölimizdi qayta jañğırtuğa jäne Ortaaziyalıq öñirdiñ iri iskeri tranzittik habı boluğa, Europa men Aziya arasındağı özindik köpir boluğa» negiz sanaladı.
Osı orayda Kembridj universiteti Aziyalıq zertteuler institutınıñ direktorı, professor Djefri Hannıñ 2012 jılı universitetke N.Nazarbaev barğannan keyin aytqan mına sözderin keltiruge tiispiz: «Türki halıqtarı jäne olardıñ mädenieti orasan zor bükilälemdik äleuetke ie jäne Europa men Aziya toğısında älemdik sahnada mañızdı ekendigi dausız. Osı uaqıtqa deyin birde-bir britan universitetinde türkitanu bölimşesiniñ bolmauı – ökinişti jayt. Sondıqtan biz Kembridj universiteti qabırğasında qazaq tilin üyretu men oqıtuğa barınşa küş-jiger saluğa dayınbız…»
Batıs pen Şığıs, Türki älemi men Europa, mine, osılay toğısuda – ömirdiñ özi özara müddelilik sipatındağı jaña bastamalarğa tüzetu engizip otıradı jäne onı äri qaray damıta tüsedi.
Elbasınıñ kemeñgerligi de osında – älemniñ damığan otız eliniñ qatarına enu üşin biz özimizdiñ wlttıq ruhımızdı jañğırtuğa basa nazar audaruğa tiispiz, derbes töl mädenietimizdi damıtu üşin jalpıadamzattıq, europalıq demokratiyalıq qwndılıqtarğa jüginuimiz qajet. Osı bağıttağı is-äreketter bolaşaqqa – ruhani jañğıruğa, qoğamdıq sananı jañğırtuğa wmtılğan birtwtas asqaq maqsattar ayasında iske asıp jatadı.
Til – halıqtıñ janı ğana emes, ol – wlttıñ bolmısı, onıñ tarihı, tipti, onıñ erteñgi keleşegi de.
Ol – ruhani kodtıñ negizi, bolaşaqqa bağdarlanğan dästür. Ötken ğasırdağı belgili türkitanuşı-enciklopedist, wltı – nemis, birneşe ondağan şığıs jäne europa tilderiniñ tamaşa bilgiri V.Radlov eñ damığan, älemdegi wlı tilder üştigine francuz jäne orıs tilderimen qatar qazaq tilin de jatqızğan.
Qazaq jazuın latın grafikasına köşiru qazaq mädenietiniñ ğana emes, jalpı euraziyalıq örkeniettiñ jaña damu satısı dep bilemiz. Qazaqstannıñ tarihi missiyası, mine, osında jatır. Memleket basşısı birneşe ret atap ötkendey, bwl halqımızdıñ, sonımen qatar bükil adamzattıñ mwratı retinde, beybitşilik pen jasampazdıqtıñ, birtwtas wyısu men ıntımaqtastıqtıñ, toleranttılıq pen özara tüsinistiktiñ ülgisi boluğa qızmet etedi.
Söz soñında Nazarbaevtıñ jalpıtürkilik älipbii osı izgi joldağı igi maqsattarğa qol jetkizudiñ mañızdı äri pärmendi qwralı degim keledi.
Erden QAJIBEK,
filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor
Abai.kz


text:
Wlıbritaniyanıñ Sotı qızdar men wl balalardı bölip oqıtatın islam mektebiniñ jwmısın zañsız dep taptı. Wlıbritaniyanıñ Ortalıq böliginde, Birmingamda ornalasqan Al-Hijrah mektebine oquşılardı jañaşıl qoğamğa dayınday almay otır degen ayıp tağıldı. Bwl turalı APF aqparattıq agenttigi jazdı.
Sot balalardı bölip oqıtudı diskriminaciyanıñ bir türi dep bağalap, 2010 jılı qabıldanğan Teñdik turalı zañğa qayşı keledi degen şeşim şığardı. Endi oquşılardı jınısına qaray bölip oqıtu sayasatın wstanatın mektepter zañğa bağınıp, bilim beru jüyesin özgertpese, jauapkerşilikke tartıluı mümkin. Atalğan şeşim joğarıda atalğan mektepten bölek, tağı 20 bilim ordasına äser etui mümkin.
Qızdar men wl balalardı bölip oqıtatın mektepterde olar sabaqtı jeke sınıptarda oqidı. Sabaqtan tıs uaqıttarda da bir-birin kezdestirmeydi. Öytkeni oynaytın alañşalar, sporttıq zaldar, kitaphana, dälizderge deyin jeke salınğan.


text:
AQŞ prezïdenttigine ümitker Xïllarï Klïnton küzde ötetin prezïdent saylawında jeñip şıqsa Reseymen jaqındasw tetikterin izdestiretinin ayttı. «Qajet bolğan kezde öz degenimizde qalw üşin, qarsılastarımızğa qatısı jaqındasw tetikterin tabwdıñ durıstığına men kämil senemin»-dedi Xïllarï.
Klïnïonnıñ aytwınşa bul KXDR-ğa qısımdı küşeytw, Oñtüstik Qıtay teñizinde Qıtayğa qarsı turw, qarwlı qïmıldardı qısqartw mäselelerinde durıs şeşim bolmaq.
Ol sonday-aq Amerïkanı jaqtırmaytın dïktatorlardı da qoldamaytının ayttı.
Derekköz: Argwmentı ï faktı
Kommentarïï