text:
Aqmescit – Vatandaşlarnıñ işançını qazanmaq içün Rusiye yaqlı qırımtatar teşkilâtları özara davalaşıp başladılar. «Qırım» cemaat areketi, «Devlet şurasınıñ reis muavini» Remzi İlyasov «Qırım birligi» teşkilâtınıñ Qurultayğa saylavlarnı keçirmek teşebbüsini teñqid etti. Seytumer Nimetullayevniñ özü ğayesinden vazgeçmeycek, dedi. Mütehassıslar eki teşkilât arasındaki munasebetler kerginleşkenini raqiplik ile añlatalar.
Keçenlerde Saq şeerinde, rusiyeli yarımadanıñ çeşit akimiyet vazifelerinde bulunğan qırımtatarlar teşkil etken «Qırım» teşkilâtı ötkergen toplaşuvda, teessisçilerden biri Remzi İlyasov diger qırımtatar teşkilâtı «Qırım birligi»niñ reberi Seytumer Nimetullayevni teñqid etti. Hatırlatamız, Nimetullayev bir yıldan soñ, daa bir Qurultaynı qurıp, saylavlarnı keçirmege teklif etken edi. Nimetullayevniñ fikirince, şimdiki Qurultay «Ukrainada qurulğan edi, ve Rusiyede de-yüre faaliyet etip olamay».
İlyasov, «Qırım birliginiñ» reisi aytqanlarını saçmalıq kibi adlandırdı. Bundan da ğayrı, «Devlet şurasınıñ» «reis muavini» bu teşkilât tarafından cemaat şurası tiklenilip, yañı Qurultayğa qadar qırımtatar halqnı temsil etmek niyetine çorlandı.
«Şimdiki Qurultayğa qarşı çıqqan teşkilâtlar, yañı Qurultayğa qadar qırımtatarlarnı temsil etecekler, dep pek yañlışlar. Bu boş sözler, doğru degil, saçmalıq. Bu kibi sözlerni tek siyasette iç bir şey añlamağan adamlar ayta bileler», – dep ayttı İlyasov toplaşuvda (ATR telekanalında bildirilgen haber boyunca tekrarlana).
Aynı zamanda «Qırım» vekilleri, bu teşkilât Meclis ve Qurultayğa alternativa olamayıp, yalıñız «saflarnı temizleycek» dediler, amma bunı nasıl yapacaqlarını añlatmadılar.
«Rusiyeniñ eñ büyük tarafdarı»
«Qırım birligi» reberi İlyasovnıñ teñqidine riayet etmedi. Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında Nimetullayev, yañı Qurultaynı keçirmek niyetinden vazgeçmeycegini ayttı. Ve, daa bir kere qırımtatar halqınıñ keñeşi ukrain zamanında teşkil etilip, onı ğayrıdan rusiyeli şaraitlerge köre, saylamağa kerek, dep ayttı.
«Men bütün ömür Rusiyege qol tuttım. Men – Rusiyeniñ büyük tarafdarı olam, ve işanam, bir eki yıldan soñ, qırımtatarlar rusiyeli qanunlarğa köre yaşap, «sağ ol» dep aytırlar, yaşap, çalışırlar. Men bunda eminim ve bunıñ içün qolumdan kelgenini yapacam», – dep añlattı Nimetullayev. O çoq yıllar devamında Herson vilâyeti Geniçesk rayon devlet memuriyeti yolbaşçısı edi, amma Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç qaçqan soñ, Qırımğa köçti.
Nimetullayev bildirgeni kibi, İlyasovnen añlaşıp ola. Amma, «spiker muavini» reberlik yapqan teşkilâtqa qoşulmağa niyeti yoq, dedi. «Remzi İlyasov ve onıñ taqımı akimiyette bulunalar. Adamlar, Qırım içün çalışsınlar, bu seviyede bulunğan adamlarğa ait şeylerni yapsınlar. Olar öz yolunen, bizler öz yolumıznen ketemiz», – dedi Nimetullayev.
«Qırım Birligi» reisi yaqın kelecekte Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşip, qırımtatarlarnı qasevetlendirgen meselelerni köterip olacağına işanç bildirdi».
«Toqunılmağan şahıslar yoq»
«İçtimaiy tedqiqatlar İnstitutı» cemaat teşkilâtınıñ müdiri, siyasetşınas Yusuf Kürkçi eki rus yaqlı teşkilât arasındaki añlaşılmamazlıqnı raqiplik ile añlata.
«Qırımtatar yetekçisi» vazifesine yarış daa yekünlenmedi, «Qırım birligi» azalarnı faal arttırğanı, Aziz Abdullayevniñ (teşkilâtnıñ sabıq azası. – Müel. qaydl.) taqımını bayağı qorquzdı, çünki Nimetullayev qırımtatar «siyasetçileri» içün yat bir insan, onıñ içün toqunılmaz şahıslar yoq», – dep ayttı ekspert Qırım.Aqiqatqa.
Kürkçiniñ fikirince, «Qırım birligi» reisiniñ esas maqsadı – kendi maliye imkânlarnı, siyasiy imkânlarğa çevirmektir, bu sebepten oña Abdullayev ve İlyasov kibi raqipler kerek, çünki o «1 nomeralı qırımtatar siyasetçisi» rolüne iddia etmekte.


c: text/html

text:
Qırımtatar faileri iyülniñ 17-nde Bağçasaryda 2016 senesi esir etilip qaçırılğan Dünya Qırımtatarlar Kongressiniñ icra şura azası Ervin İbragimovnıñ ana-babasını ziyaret etti. Bazarertesi künü o 32 yaşını tolturdı. Bunı Qırım.Aqiqatqa Radio Svobodanıñ muhbiri Anton Naumlük haber etti.
Doğğan künleri Ervinnen bir künge kelgen babası ve anası Umer İbragimov ve Lilâ Aliyevanı desteklemek içün, olarğa qırımtatarlarnıñ yetekçilerinden biri İlmi Umerov, faaliyetçi Nariman Celâl, Ahtem Çiygoznıñ babası Zeytulla Çiygoz, Mustafa Cemilevniñ apayı Safinar Cemileva, qırımtatar milliy areketiniñ üyken iştirakçilerinden biri Zodiye Saliyeva ve aileniñ dostları keldi.
Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimov 2016 senesi mayısnıñ 24-de Bağçasarayda belgisiz insanlar tarafından qaçırıldı. Video nezareti kamerası Rusiye yol inspektorları urbasında eki adam İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı mikroavtobusqa oturtqanını qayd etti.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Rus prokuraturasınıñ bergen malümatına köre, 2014 senesinden berli Qırımda insanlarnıñ ğayıp olmalarınen bağlı 200-den ziyade cinaiy iş açılğan. Sabıq prokuror Natalya Poklonskayanıñ sözlerine köre, olardan 26-sı – qırımtatarlarnıñ ğayıp olmasınen bağlı. Uquq qorçalayıcılar, siyasiy sebeplerden qaçırılğan adamlarnıñ sayısı onlarnen esaplanmaq mümkün olğanını tüşüne.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ tahminlerine köre, insanlar Rusiye akimiyeti ya da onıñ kontroli altında bulunğan taqımlar tarafından qaçırıla bile. Qırım akimiyeti insanlarnıñ ğayıp olmasını tanıy, amma onıñ alâqası bar olğanını inkâr ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ reis muavini Viktor Mişakovskiy bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, qıyınlıqlar Lugansk ve Donetsk vilâyetlerinde bar, mında sıñır taqımlarına ücüm etmeleri mümkün.
Ukraina tış işler Nazirligi Rusiyeni mayıs 21-den 25-ne qadar Lipetsk, Voronej ve Râzan rayonlarında ilân etilgen talimlerni lâğu etip, Ukrainada saylavlar vaqtında vaziyetni kerginleştirmemege çağırdı. Mayıs 19-da Kremlniñ bergen malümatına köre, Rusiye prezidenti Ukraina sıñırından «talimler» keçirgen Rusiye ordularını daimiy bulunuv yerlerine keri qaytarmağa avale etti.
Mayıs 21-de Rusiye mudafaa Nazirligi bildirdi ki, Ukraina sıñırı yanında yarım yıl devamında talimler keçirile, iyün 1-ne qadar ordular daimiy bulunuv yerlerine keri qaytacaqlar.


text:
Qırımtatarlar – akimiyet temsilcileri – Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ işinde kefil olmağa azır degil ekenler. Bu aqta Çiygoznıñ ömür arqadaşı Elmira Ablâlimova bildirdi.
«Qırımda RF Taqiqat komitetiniñ reberi muavinleriniñ biri ile qonuşqanda, Ahtem içün «fevral 26» işiniñ diger iştirakçileri tarafından şahsiy kefalet berilse, onıñ apiste bulunması ile bağlı mesele baqıla bilecegini bildirdiler. Kefaletniñ neticesi mıtlaqa müsbet olacağını aytmadılar, amma buña ümüt berdiler», – yazdı o Facebookta ve artıq susmağa sabırı olmağanını qayd etti.
Qadınnıñ çetin ümütsizligi akimiyetteki qırımtatarlarnıñ Çiygoz ailesiniñ ricasına olğan munasebetinden peyda oldı.
«Bizge añlattılar ki, kefaletni akimiyet işançına lâyıq olğanlar, yani şu akimiyetniñ özünde bulunğanlar bermeli. Biz akimiyette olğan qırımtatarlarnıñ «temsilcilerinden» birine muracaat etip, Ahtemge kefil olmağa ricada bulundıq ve onıñ Qırımğa çıqmaycağını ve taqiqattan saqlanmaycağına kefaletlerni berdik», – dey Ablâlimova.
Onıñ sözlerine kor, bu anden aleket başlandı: de ariza bilgisayarda basılmaq kerek, o ise elnen yazılğan, de ariza metni yañlış, arizacılardan mıtlaqa bir qıç ibareni qoşıp, yañı soynı yazmaq kerek, arizacılar – Ahtemniñ esli başlı ana-babasıdır. De ceza qararını deñiştirmek içün mıtlaqa Ahtemni Bağçasaray regional meclisi reisiniñ vazifesinden boşatmaq kerek, de mıtlaqa insanlarnı akimiyet tarafından azırlanılğan Hıdırlezge çağırmağa kerek eken.
«Diñleñiz, «temsilci» efendiler! Sizni nege tayinlediler ya da siz öz-özüñizni tayinlediñiz? Ne içün siz vatandaşıñızğa nisbeten adaletsizlikni toqtatmaq ricamızğa bir-birinden saçma şartlarnı qoyasıñız? Ne içün Taqiqat komitetine kelip, Ahtem Çiygozğa kefil olmağa mümkün degil? Zaruriy vesiqalarnı imzalamaq ve oldı. İş bitti!», – dep muracaat ete Çiygozıñ apayı akimiyetke olğan qırımtatar halqınıñ temsilcilerine.
Bunıñ ile o «belli adiselerden» evel qırımtatarlar birlikte olğanını qayd etti.
Ablâlimovanıñ aytqanı kibi, aqayınıñ dost ve zenaatdaşları Qırımda Rusiye Taqiqat komitetine muracaatnı imzaladılar, amma bu sağlığı zayıf olğan Çiygoznıñ vaziyetini deñiştirmedi.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyül 28 künü Çiygoznı 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Memlekette akimiyetine qarşı kütleviy narazılıq aktsiyaları keçirilgen Beyazrusiye prezidenti Aleksandr Lukaşenkonıñ cuma künü bildirgenine köre, o, sağ ve çetelge ketmedi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Lukaşenkonıñ sözlerini BelTA resmiy agentligi bildire. Onıñ malümatına köre, Lukaşenko cuma künü qurucılıq saasınıñ inkişafınen bağlı toplaşuv keçirdi.
«Şimdilik sağım ve çetelde degilim, bazılarınıñ aytqanı kibi: Prezident memleketni terk etip, çetelde buluna. Bugün 14-ü, qurucılıq saasınıñ işini muzakere etmek içün körüşemiz», – dep ayttı Beyazrusiye prezidenti. O, avgustnıñ 10-ndan berli körünmedi ve çetelge ketkenine dair öşekler peyda oldı.
O, sanayı müessiseleriniñ hadimleri keçirgen narazılıq aktsiyalarını da izaatladı. Lukaşenkonıñ aytqanına köre, şimdi memlekette «emek kollektivleriniñ başını aylandıracaq olalar».
«İnsan çalışmağa istemese, onı arqannen ketirmeycekmiz de», – dep ayttı o, Lukaşenkoğa qarşı iş taşlav çağıruvları aqqında. Onıñ qayd etkenine köre, müessise işiniñ toqtatıluvı Beyazrusiyeniñ «istisalnı inkişaf ettirmeycegine» ve bazar küreşini yutturacağına ketirecek.
Narazılıq aktsiyalarını ve Beyazrusiye İç işler naziri bile tanığan uquq qoruyıcı organları hadimleri tarafından zorbalıqnı Lukaşenko izaatlamadı.
Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatına köre, Lukaşenko avgustnıñ 9-nde prezident saylavlarında ğalebe qazandı. Bu haber kütleviy narazılıq aktsiyalarınıñ sebebi oldı, olarnıñ iştirakçileri saylavlarnı sahte saya. Bu aktsiyalarnı militsiya sert bir şekilde dağıtıp başladı. Cumaaqşamı künü ise akimiyetniñ taktikası deñişti ve Minsk ve diger şeerlerdeki barışıq narazılıqlarına pek az keder ettiler.
Cuma künü Beyazrusiye şeerlerindeki narazılıq aktsiyaları devam ete.
Miting ve qısqa iş taşlavları «Grodno Azot», Minsk traktor zavodı, BMZ kibi büyük müessiselerde keçirile.
Narazılıq aktsiyalarına oca ve ekimler de çıqa. İnsanlar zorbalıqnı toqtatmağa ve yañı serbest saylavlarnı keçirmege talap ete.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde aprel 22-de toplaşuv olıp keçti, ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevge eki aylıq apis cezası berildi, taqiqat iyün 20 kününe qadar devam etecek, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Operatornıñ adliyecisi Cemil Temişevniñ aytqanına köre, Nebiyev mahkemede malümat bermedi.
«Mahkemede Eskender saqlana, taqiqatqa ya da şaatlarğa basqı yapa bilecegini tüşüneler», – dep ayttı adliyeci.
Üç kün içinde adliyeci mahkemeniñ işbu qararına apellâtsion şikâyetni bermek niyetinde.
«Zanımızca, bu qarar lâzim olğan malümatnı almaq içün basqınıñ bir şekli ola», – dedi Temişev.
Eskender Nebiyevni Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 2-nci qısmına köre kütleviy çatışmalarda iştirak etüvde qabaatlaylar. Rusiye qanunlarına köre, onı 3 yıldan 8 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldıra bileler.
Aprel 20-de Eskender Nebiyevniñ evinde tintüv keçirildi, onı ise «fevral 26 işi» çerçivesinde yaqaladılar.
Bundan evel mezkür iş boyunca Ali Asanov yaqalanğan edi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işniñ açılması aqta FSB qararı Türkiyede ötkerilecek Bütündünya qırımtatar kongressiniñ olmasına keder etmek maqsadı ile yapılğan mahsus arekettir, – denile Qırım.Aqiqatta olğan «Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» teşkilâtınıñ beyanatında.
Teşkilât azalarınıñ fikrine köre, ileride Rusiye uquq qoruyıcı organları İnterpolğa Çubarovnıñ halqara qıdıruvğa ilân etilgeni aqta bildirüvni yollay bile.
Türkiye cumhuriyeti, İnterpol ögünde öz halqara mecburiyetlerini eda etip, Refat Çubarovnı yaqalap, Rusiyege bermege mecbur olacaq. Böyleliknen, Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi sual işareti altında qalacaqtır. Türkiye Çubarovnı Rusiyege bermege razı olmasa, kongressniñ keçirilmesi qanunsız olacaqtır», – denile beyanatta.
«Rusiye Federatsiyasınıñ uquq qoruyıcı organlarınıñ maqsadı – Bütündünya qırımtatar kongressine keder etmek ve Bütündünya qırımtatar kongressinde qabul etilecek er bir qarar ve beyannamelerniñ qanunsızlığını ilân etmektir», – deyler teşkilât azaları.
Bu sebepten «Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» narazılıq bildirdi ve Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işniñ açılmasını lâğu etmege talap etti.
Qırım akimiyeti Poklonskayanıñ Çubarovğa qarşı cinaiy işniñ açılması aqta bildirüvini izaatlamadı.
Qırımda Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclis reisine qarşı cinaiy işni açtı.
Bunı akimiyet tarafdarı Krıminform saytına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, cinaiy iş devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvları ile bağlı.
«Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi devletniñ topraq bütünliginiñ deñiştirilmesi ile bağlı areketlerge çağırğan Çubarovğa nisbeten cinaiy iş açtı. Taqiqat çerçivesinde taqiqatçılar vatandaş Çubarovğa qarşı qanuniy qararlarnı çıqaracaqlar», – dey o.
Poklonskaya şunı da qayd etti ki, Refat Çubarov qıdıruvğa ilân etilecek.


text:
Kremlge boysunğan Qırım tasil ve ilim nazirliginde bildireler ki, 2016 senesi Qırım abituriyentleri içün aliy oquv yurtlarına kiriş qolaylaştırılacaq.
Nazirlikniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, rusiyeli aliy oquv yurtlarında qırımlılar içün ayırı, tek Qırım sakinleri qabul etilecek yerler ayırıla. Bundan da ğayrı, yarımada abituriyentleri öz isteginen umumiy bücet yerlerine, ayırı qabul etüv şartları olmadan, kire bile, dep qayd ettiler müessisede.
Qırım tasil nazirliginde aytqanlarına binaen, abituriyent bakalavr ve mütehassıs programmaları boyunca tasil almaq içün birden eñ çoq 5 aliy oquv yurtuna ariza bere bile.
Şu vaqıt Ukrainada işğal etilgen Qırım mezunları içün haber kampaniyası işlep çıqarıldı. Böyleliknen, abituriyentler olarnı meraqlandırğan malümatnı kütleviy haber vastaları (işğal etilgen territoriyada da tarqatılğan) ve «yol haritası» vastasınen ala bile.
Bugünki künde Qırım sakinlerine, evel olğanı kibi, VNO (Tışqı mustaqil bilgige qıymet kesüv) bermege teklif eteler, ve yaqında VNO sessiyasından keçmeden ukrain aliy oquv yurtuna kirmege imkân peyda oldı.
VNO-2016 esas sessiyası mayıs 5-te ukrain tili ve edebiyatı boyunca testnen başlandı ve iyün 17-ge qadar devam etecek. İşğal etilgen Qırım abituriyentleri içün, Ukraina qıtaiy qısmında VNO-dan belgilengen müddet devamında keçmege yetiştirmegen olsalar, ayırı tarih belgilendi – iyül 4-12 künleri.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqyar şeer mahkemesi RF Kommunistik fırqası Aqyar şubesinıñ yolbaşçısı Vasiliy Parhomenkonı Oktâbr inqilâbınıñ 100 yıllığına bağışlanğan miting ve numayişni ötkerüv içün tayin etilgen cöremenin tölemesinden azat etti.
Bunı Qırım.Aqiqat muhbirine Parhomenkonıñ vekilleri söyledi, çünki bu cöremeler boyunca mahkeme oturışuvları qapalı rejimde ötkerildi. Olarnıñ malümatına köre, daa keçken yılnıñ noyabrinde Parhomenkodan bütün qabatlavlar, şu cümleden «izinsiz miting» boyunca qabaatlav da alıp taşlandı.
Kommunist özü, «asıl da, başqa türlü olmaq mümkün degil edi», dedi.
Noyabrniñ 7-sinde Aqyarda Oktâbr inqilâbınıñ 100 yıllığına bağışlanğan mitingge 500-den ziyade kişi çıqtı.
Noyabrde Aqyardaki Lenin rayonı mahkemesi, Rusiye polis memurına boysunmağanı içün Parhomenkoğa 500 ruble (231 hrivna – QA) miqdarında cöreme tayin etti. Daa soñra mahkeme izinsiz mitingniñ ötkerilmesi içün kommunistniñ cezalandırılmasına dair daa bir qarar çıqardı. Oña 30 biñ ruble (13,8 biñ hrivna – QA) miqdarında cöreme tayin etildi.
Daa evel Parhomenko, Büyük terror devrindeki SSCB rehberi İosif Stalinniñ doğğanına 138 yıl toluvı munasebetinen çıqış yapqanda, oña «Stalinni ve onıñ qattı qolunı qaytarmaq» isteklernen kettikçe daa sıq muracaat etkenlerini bildirdi.
Rusiye imperiyasında «Oktâbr inqilâbı» denilgen bolşeviklerniñ devrimi 1917 senesiniñ oktâbrinde (yañı üslüp boyunca – noybrinde) yapıldı. Devrimniñ neticesinde Rusiyede Grajdan cenki başlandı, Muvaqqat akimiyet devrildi ve bolşevikler akimiyetke keldi.


text:
GÜMÜŞ, Hüseyin
-
Sayı 3 (1986): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
MAURICE MAETERLINCK: AŞK VE ÖLÜM TİYATROSU
Öz PDF
-
Sayı 4 (1987): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
ÜSLÛP VE TERCÜME
Öz PDF
-
Sayı 4 (1987): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
İNSAN VE KADERİ AÇISINDAN MALRAUX’UN ROMANLARI: TRAJİKLİK ANLATIMI
Öz PDF
-
Sayı 5 (1990): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
SUBJECTIVITE ET OBJECTIVITE NARRATIVES DANS LES ROMANS D' ANDRE MALRAUX
Öz PDF


text:
Aqyarda sekizinci koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye yolbaşçısı vazifelerini eda etken Mihail Razvojayev jurnalistlerge.
«Adam Moskvadan qayttı, kimsege aytmadı, neticede esli-başlı anasına yuqturdı, o, yuqunç hastahanesinde buluna. Onı yüksek sıcaq ve keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen hastahanege alğanlar. Onı özüni bugün saba politsiyanen tapqanlar. Onıñ da bu talili tasdıqlanacaqtır», – dedi Razvojayev.
Hastanen yaqından alâqada olğan altı insan yuqunç hastahanesine alındı, talilleri alına.
Ekinci kontakt gruppasına kirgen daa 10 kişi özüni izolâtsiya etüv rejiminde buluna.
Aprelniñ 14-nde saba koronavirus hastalığı sebebinden 606 insan ekimlerniñ közetüvi altında buluna.
Aqyarda vatandaşlar özüni izolâtsiya etüv rejimini bozğanları içün 24 protokol tizildi. Rusiye mahkemesi memuriy davalardan biriniñ qararını bu afta çıqarmağa niyetlene.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Komissiya azaları saylav konkursınıñ neticesinde «Qırım evi» devlet teşkilâtınıñ müdiri vazifesine rejissör Ahtem Seitablayevni sayladılar. Bunı Ukraina Medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti haber ete.
Fevral 27 künü 2016 senesi Kyivde «Qırım evi» devlet teşkilâtı açılğan edi. Onda Qırım meselelerinen oğraşqan bir-qaç teşkilât birleşti. Dekabrniñ soñunda Ukraina Medeniyet nazirliginiñ sitesinde «Qırım eviniñ» müdiri vazifesine konkurs ilân etilgeni bildirildi. Ukraina Medeniyet nazirliginde deyler ki, bu konkursnıñ hususiyeti – açıqlıq edi: cemaat falleri ve matbuat vekileri konkurs komissiyasınıñ toplaşuvlarında iştirak ete bildi.
Ahtem Seitablayev qırımtatar halqınıñ 1944 senesi sürgün etilgeni aqqında «Haytarma» filminiñ rejissörı edi, şimdi ise antiterroristik areketlerde iştirak etken ukrain askerleri aqqında «Kiborgi» filmini azırlay.


text:
Sentâbr 17 künü Aqmescitniñ Yağmurça qasabasında prokuratura hadimleri teşkerüvni keçirgen camide Rusiyede, şimdi ise Qırımda da yasaq olğan islâm edebiyatnıñ cedvelinden kitaplarnı tutıp aldılar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanına köre, camide «yasaq etilgen» edebiyat cedvelinden 3 kitapnı tutıp aldılar, daa 5 kitapnı teşkerecekler.
Yerli meclisniñ başı Şevket Bekirov jurnalistlerge şunı bildirdi ki, prokuratura hadimleri camide namazlarnıñ keçkenini ve anda insanlarnıñ ekstremizm ile oğraşmağanlarını teşkere edi.
Sentâbr 17 künü silâlı insanlar ile politsiya maşinaları Aqmescit civarında yerleşken Bulğanaq köyüne kelip, qırımtatarlarnıñ evlerini tintemege başladı. Köy sakinleriniñ aytqanı kibi, mayıs 3 künü Ermeni Bazarda qırımtatarlar öz lideri Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqanı ile bağlı cinaiy iş çerçivesinde tintüvni dört evde keçirdiler. Tintüvniñ sebeplerinden daa biri – bir qaç ay evelsi yüz bergen turmuş ziddiyetidir.
Qırımtatar milliy Meclis binasına FSB ve mahkeme hadimleri keldiler. Olar «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyege mahkeme qararını oqudı ve mülkni müürlemege azırlanalar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda tintüvler keçirildi.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.
Qırımnıñ içki işler nazirliginde ve Taqiqat komitetinde izaatlarnı bermekten vazgeçtiler.
Meclis vekilleri bunı «içtimaiy ceetten faal olğan insanlarnıñ qorquzuvı» olaraq tanıylar.


text:
Bu fotoresimlerni jurnalistlerimiz Donetsk vilâyetinde 2015 senesi noyabr ayında taptı.
Peski köyündeki Donetsk agrar sanayı istisalı institutınıñ filial viranelerinde teçhizat, edebiyat ve cam parçaları arasında jurnalistlerimiz on beş eski qara-beyaz fotoresimni taptı. Jurnalistler Qırım manzaraları – Çufut Qale yıqıntısı, Bağçasaray minareleri ve Hersones viranesini – körecegini tasavvur etmegen edi.
Fotoresimlerniñ müellifi institutnıñ sabıq hadimi, qasaba sakini Vladimir İvanoviç Vistâk ola.
Bağçasaraydaki Hanlar sarayı – qırımtatarlarnıñ tarihınen bağlı eñ meşur müzey, Qırım hanları Geraylarnıñ yaz rezidentsiyasıdır. O, bütün dünyada qırımtatar saray mimarcılığınıñ yekâne örnegi ola.
Müzey kompleksinde saray, garem, hanlar mezarlığı ve cami bar. O, UNESCO dünya mirasınıñ cedveline kirsetilecek namzetler sırasında mevcut.
2016 senesi iyül ayında Qırımnıñ Rusiye medeniyet mirasını qoruv devlet komiteti Hanlar sarayınıñ «restavratsiyasını» aqqında kelişti. Akimiyet bunı «qazağa qarşı işler» dep adlandırdı.
Kyiv, Rusiye akimiyetiniñ Hanlar sarayında keçirgen «restavratsiyanı» çoq tenqit etken edi. Ukraina medeniyet nazirligi bu işler sebebinden Hanlar sarayınıñ baş korpusı yoq etile bile, dep bildire.


text:
Han sülâlesi
Han sülâlesi (çince 汉朝, ananeviy çince 漢朝, Hàncháo) — milâttan evel 206 — milâttan soñ 220 seneleri yani Tsin sülâlesiniñ yıqılğanından soñ ve memleketniñ üç devletke bölüngeninden evel Çinni idare etken bir sülâle. Han imperatorları Liu soyundan (劉/刘) edi. Bu sülâleniñ idaresi 400 yıldan ziyade sürdi. Han sülâlesiniñ idaresi eki devirge ayrılır - Erte Han (Ğarbiy Han, m.e. 206 - m.s. 9) ve Keç Han (Şarqiy Han, m.s. 25 - 220 seneleri). Arasında ‘qırmızı qaşlılarnıñ’ isyanı ve ‘zorlap alıcı’ Van Mannıñ qısqa müddetli idaresi oldı. Çin tarihçılığında Han devri Çin tarihınıñ eñ emiyetli devri olaraq qabul etile, çünki o sırada bu sülâleniñ adını taşığan han çin qavmi yaratıldı.


text:
Bularnı o BBS Ukraina-ğa bergen intervyüsında bildirdi
Qırımtatar halqı Meclisi oğrağan vaziyet, Bayramovanıñ aytqanına köre, bir vaqıtlarda Tatar meclisi rastkelgen vaziyetke pek beñzey. Taqipler 1994 senesi, Tatarstan Rusiye ile vekâletler boyunca anlaşma tizgenden soñ, başlandı.
«Bu aqiqatta mustaqillikten vazgeçüv olğan edi, Tatarstan yolbaşçılarınen munasebetler ise kesen-kes bozulğan edi. 1994 senesiniñ yazında Milli Meclisni mahkeme yapıp başladılar. Bizlerge qanunlar qabul etmekni yasaq ettiler. Amma bizler, evel çalışqanımız kibi çalışa berdik – qanunlar çıqardıq, Anayasa yerine «Tatar qanunı»nı qabul ettik, halqnen ğayret ile çalıştıq, tatar mektepleri, camiler, gazetler açtıq, siyasiy tedbirler teşkil ettik ve, çaremizge köre, tatarlarnıñ içtimaiy meselelerini çezmege tırıştıq.
Amma üstümizge olğan tazıyıq da küçlü edi: Tatarstannıñ ükümeti endi olğanı qadar Moskvağa bağlanıp çalışa edi, bizler, öyle etip, Qazan içün de, Moskva içün de istenilmegen elementler olıp qaldıq.
Vladimir Pütin akimiyeti yüz bergeninen «ellerimiz bağlandı», - dey Tatarstan Meclisiniñ yolbaşçısı: Rusiyeniñ er bir yerinde tatar mektepleri qapatıldı, musulmanlarğa taqip etilip başladı.
«Böyle alda biz susıp olamadıq! Qarşı olğanımız içün, bizlerni kene mahküm ettiler, Qazanda, ciyen (toplaşuv) keçirilgen Naberejnıye Çelnı şeerinde, Moskvada tintüvler yaptılar. Meni milletlerara duşmanlıq qozğaması içün mahkemege oğrattılar, şartlı bir yıl berdiler, Milli Meclis adından dünya cemiyetine yapılğan muracaatlarnı çekip aldılar ve mahkeme qararınen yasaq olunğan edebiyat cedveline kirsettiler. Birazdan daa bir mahkeme oldı – Milli Meclisni registratsiyadan alıp taşladılar. Şimdi bizler qanundan tış çalışmaqtamız. Eger de Qırım Rusiye terkibinde qalsa, zan etem, Qırımtatar Meclisiniñ alı da şu olacaq», - esap ete Bayramova.
Eger Rusiye akimiyeti Meclisniñ faaliyetini yasaq etse, o, öz vaqtında Tatarstan Meclisi yapqanı kibi yapmağa mesleat ete.
«2008 senesiniñ soñunda öz ciyeninde Milli Meclis Birleşken Milletler Teşkilâtı adına Deklaratsiya ve referendum aqibetlerine binaen Tatarstannıñ muhtariyetini tanımaq ricasınen muracaat etti. Aynı zamanda Meclis «İcrette ükümet»ini tayinledi, Amerikada yaşağan alim Vil Mirzayanov yolbaşçısı oldı», – dep, ikâye etti Tatar halqı Meclisiniñ başı.
Uquqqoruyıcınıñ fikirine köre, qırımtatarlarnıñ vaziyetlerine daa şükür demeli – olarğa Turkiye ve Ukraina tayanç olalar, em de bu halqta dünyaca belli liderleri bar.
«Qırımtatarlar tamam ile asırnıñ bir çerigini Ukraina demokratiyası ve serbestligi müitinde yaşadılar, olar «rusiyeli» demokratiyasına alışmadılar. Böyle şaraitlerde qırımtatarlar, hususan olarnıñ yolbaşçıları, qullıqqa razı olmamaq kerek, çünki Qırım – qırımtatarlarnıñ aslı Vatanıdır. Qırımtatarlarnıñ vaziyeti fena degil, olarğa çoqmillionlıq Turkiye qoltutmaqta. Avropağa baqqan Ukraina ise qırımtatarlarğa loyal munasebette bulunmaqta ve olarnı ıncıttırmaz, dep belleyim», — soyledi Bayramova.
Milliy liderleri Mustafa Cemilevni Qırımğa mayıs 3 künü kirsetmegenlerine qarşı qırımtatarlar aktsiya ötkerdiler. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya böyle areketlerni «ekstremizm» dep, adlandırdı. O, Qırımtatar Milliy Meclisi reisine Refat Çubarovğa, itaatsızlıq yüz berse, Meclis yoq etilecegi ve onıñ faaliyeti yasaq olunacağını bildirdi.


text:
Advokat Nikolay Polozov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ Qırım davasında imaye olamağanı içün Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesinden oña Rusiye umumiy adliye Üçünci istinaf mahkemesine (Soçi) şikâyet etmege imkân bergen vesiqanı aldı, dep bildirdi.
«Bugün Qırım Yuqarı mahkemesi ilk diñlevler protokolından maña bir parça berdi, anda mahkemeniñ maña mahkeme tahqiqatında Refat Çubarovnıñ imayesini yapmağa izin berilmey», – dep bildirdi Polozov Facebookta.
Onıñ aytqanına köre, bu istinaf qurulışına qararğa qarşı şikâyet bermek içün yetmegen soñki vesiqa edi.
«Bütün manialar yeñildi, bu istinaf şikâyetini birden berdim. Soçi istinaf qurulışınıñ qadıları qanun normalarına ne qadar riayet etkenine baqacaqmız. Qırımda, ne yazıq ki, bu pek qıyın», – dedi advokat.
Aqmescitte iyülniñ 23-nde mahkemede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava temelden baqılıp başlandı. Mahkeme vekilleri diñleyicilerni oturışuvğa ve mahkeme binasına kirsetmedi, dep bildirdi «Qırım esnası» teşebbüsiniñ faalleri.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde keçirilecek edi. Koronavirus pandemiyası sebebinden yürüş başqa vaqıtqa qaldırıldı.


text:
Eski siyasiy mabüs Oleg Sentsov dekabrniñ 22-nde azat etilgen diger siyasiy mabüsler ve qorantalarınen körüşti. Körüşüv neticesinde Rusiyedeki bütün siyasiy mabüslerni Kreml mabüsleri gruppasına birleştirip, olar aqqında aytmaq ve azat etilmeleri içün işni toqtatmamaq kerek, dep ayttı.
«Eski siyasiy mabüsler, daa apiste olğanlarnıñ qorantaları, faal ve devlet hızmetçilerinen faydalı bir körüşüv oldı. Bizni Veteran Habta toplağan İgor Kotelânets sağ olsun. Alâ daa duşman qolunda qalğan esirlerimizşe nisbeten «Soñuna qadar» cemaat strategiyasına qoltutam», – dep yazdı Sentsov Facebook saifesinde.
Sentsovnıñ qayd etkenine köre, körüşüv vaqtında bir çoq yañı insannen tanışıp, problemlerini eşitti.
«Kostenkoğa ğayıp olğan babasınıñ dairesini kimse qaytarmağa istemey, Vıgovskiyniñ oğlunı oña kerek olğan mektepke avuştırmaylar, birisine ise devletten para yardımını bermeyler. Problem çoq, amma eñ esası – balalarımız alâ daa anda», – dep yazdı Sentsov.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump, Rusiye tış işleri naziri Sergey Lavrovnı, AQŞ-nda keçecek saylavarğa kirişmekten saqındırdı ve "Ukraina ile çatışmanı çezmege" çağırttı, denile dekabr 10-unda Washingtonda keçken körüşüv aqqında Beyaz Evniñ beyanatında, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı Trump, tek Rusiyeniñ degil, amma Qıtaynıñ da "semereli global silâ nezaretine" qol tuttı.
AQŞ prezidenti, İrannıñ özek silâsınıñ işlep çıqarmasını toqtatmasında ve Şimaliy Koreyanıñ özek silâsızlandırılmasında Rusiyeden destek soradı.
Lavrovnıñ ziyareti, Pariste dört taraflı muzakerelerden soñ ertesi künü oldı.
Pompeo ve Lavrov, bir sıra halqara ve eki taraflı meselelerni muzakere etti.
AQŞ-nıñ Devlet kâtibi Mike Pompeo, dekabrniñ 10-unda Washingtonda Rusiye Tış İşler Naziri Sergey Lavrovnen körüşkende, ukrain Qırımnıñ qanunsız ilhaqını hatırlattı.


text:
Rusiye nezaretindeki Aqmescit şeer şurası martnıñ 5-inde oturışta şeer memuriyetiniñ yañı baş müavini vazifesine Vladimir Osipenkonı tasdıqladı, haber ete "Krıminform" saytı.
Osipenko evelleri işten çıqarılğan Alexander Makarniñ nezaretinde olğan içki ve informatsiya siyaseti saalarında şeer reberliginiñ selâhetlerini ayatqa keçirecek.
2019 senesi noyabr 19-ında mebuslar şeer memuriyetiniñ altıncı baş müavini olaraq "Krım 24" telekanalınıñ alıpbarıcısı Aleksandr Makarniñ tayinlenmesi içün rey berdi. Amma 2020 senesi fevralniñ soñunda onı öz isteginen işten çıqardılar.
2019 senesi dekabrde Aqmescit şeer şurası Emil Mamediyevni şeer şurasınıñ baş müavini olaraq tayinledi.


text:
Böyle bir qarar qanunsız Qırım parlamentiniñ prezidiumı tarafından qabul etildi.
«İstenmez adamlar» cedveline İğor Grıniv, Yuhım Zvâgilskiy, Olena Kolganova, Vitaliy Krutoy, Olena Ledovskih, Markiyan Lopaçak, İrına Lutsenko, Leonid Makul, Larısa Melniçuk, Taras Osaulenko, Anatoliy Revenko, Ğalina Çörnaya kirdiler.
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti böyle bir qararnıñ sebebi olaraq mezkür halq deputatlarınıñ «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve serbestligi aqqında» qanun leyhasına ekinci oquvda ve umumen qol tutuvını qayd ete.
«Qara» cedvelde artıq 343 ukrain siyasetçi ve iş adamı bar.
Mart 27-de Qırımda bulunması istenmez olğan Yuqarı Radanıñ 320 sabıq ve şimdiki deputatınıñ cedvelini aydınlattılar.
Cedvelde deputatlar fraktsiyaları ve grupplarınıñ vekilleri, em de icra akimiyetniñ temsilcileri bar – prezident vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov, baş nazir Arseniy Yatsenük, Milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurasınıñ kâtibi Andriy Parubiy, Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi Valentın Nalivayçenko, baş prokuror vazifelerini eda etken Oleğ Mahnitskiy ve İçki işler nazir vazifelerini eda etken Arsen Avakov.


text:
Qırımnıñ rusiyeli baş nazir muavini Ruslan Balbek Rusiye biometrik çetel pasportlarınıñ berilmesini ilân etti, olarnı birinci nevbette acılıqqa azırlanğan qırımtatarlar elde ete eken.
Bu aqta o RİA Novosti haber agentligine bildire.
«Biometrik çetel pasportlarını 150-den ziyade insan elde etti. Qırım acıları – biometrik pasportlarnı elde etken birinci qırımlılardır». – dey Balbek agentlikke.
Onıñ sözlerine köre, avgust 15-ne qadar pasportlarnı Qırımdan acılıqqa baracaq 300 musulman elde eter.
2015 senesi acılarnıñ Saudiy Arabistanğa kelmesi avgust 16-da başlanır, noyabrniñ 12-ne qadar qaytıp kelmeliler. Saudiy Arabistannıñ akimiyeti er bir memleket içün er yıl seyyalarnıñ sayısını belgiley.
Evel bildirilgeni kibi, Saudiy Arabistan Qırımnıñ acılıqqa baracaq 200 seyyasına maliye destek köstermek niyetindedir. Bu aqta Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ Saudiy Arabistan Qıralığınıñ vekâletli elçisi Cudiya Alhazal ile körüşüvinden soñ belli oldı.
2014 senesi Mekkege Qırımnıñ 150 musulmanı barğan edi. Bu sene Qırımda yaşağanlarğa 300 yer ayırıldı.
Acılıq – islâmnıñ beş şartlarından biridir. Er bir musulman ayatında bir kere acılıqqa barmağa borcludır.


text:
Qarasuvbazar Cuma camisinde muqaddes Qurandan alınğan vaqialarnıñ sanalaştıruvını kösterdiler. Tedbirni mında noyabr 14 künü keçirilgen Quran bayramına bağışladılar, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Tedbir şeerniñ Cuma camisinde keçirilgen diniy maarif boyunca tasil leyhalarınıñ birinci qısmını yekünledi. Kiriş sözü ile Qırım musulmanları müftisiniñ muavini Esadullah Bairov, Qarasuvbazar Cuma camisiniñ imamı Server Acıemir, cemaatçı Talât İlyasov çıqışta bulundılar.
Tedbir devamında talebeler, em bala, em de büyükler, Quran oqudı ve Quranda tasvir olunğan vaqialar boyunca sanalaştıruvnı köstterdiler.
Qurannı oquv kurslarınıñ telebelerini musulmanlarnıñ muqaddes kitabınıñ nushaları ile mukâfatlandırdılar.
2014 senesi aprel 24 künü Qarasuvbazarda Cuma-Caminiñ açılışı olıp keçti. Teşebbüsçi ve sponsorları – ağa-qardaş Resul ve Remzi Velilâyevlerdir.


text:
Bunı tedbirniñ teşkiliy komitetine esaslanıp, Radio Svoboda bildire.
Komissiyanıñ şimdiki malümatına köre, Lugansk vilâyetinde soravda 975 600 insan, Donetsk vilâyetinde – 1 million 467 biñ iştirak etti.
Komissiya başı Mihail Lısenko işbu malümat daa tolu olmağanını qayd ete.
Mında haber eteler ki, rey berüv planlaştırılğanı kibi Donetsk vilâyetinde –Debaltsevo, Yenakiyevo, Yasinovataya, Avdeyevka, Volnovaha, Novoazovskta, ve Lugansk vilâyetinde – Alçevsk, Stahanov, Brânk, Severodonetsk, Rubejnıy, Kremennaya, Starobelsk, Svatovoda keçti.
40-tan ziyade saylav bölügi çalşıtı, bundan da ğayrı rey berüv içün avuştırılğan urnalar bar edi.
Evelden Lugansk ve Donetsk vilâyetlerinde tahminen 100 territorial toplulığı Dnepropetrosk vilâyetiniñ qoşuluvına qol tuttı: komissiya olardan Yuqarı Şurağa yazılğan mütenasip muracaatnıñ kopiyasını elde etti.
Mayıs 11 künü Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde bu territoriyalarnıñ mustaqilligi aqqında «referendum»lar olıp keçti.


text:
Saylaw aldı úgit-násiyatında qanday háreketler qadaǵan etiledi?
- 05.10.2021, 08:53,
- ҚapaқaлпaқcTaH / ЖәMийeT
- 51
Saylaw aldı úgit-násiyatın saylawshılarǵa biypul yamasa jeńillikli shártlerde tovarlar beriw, xızmetler kórsetiw (málimleme xızmetlerinen tısqarı), sonday-aq, qarjılay tólew menen qosıp alıp barıw qadaǵan etiledi.
Nadurıs málimlemeni, sonday-aq, talabanlardıń abıroyı hám qádir-qımbatına zıyan jetkeretuǵın maǵlıwmatlardı tarqatıw qadaǵan etiledi.
Derek:@saylaw_2021ckaчaTb dle 11.3
Facebook
BkoHTakTe
OдHokлaccHиkи
Google+


text:
Kezlev observatorı koronavirus hastalarınen alâqada bulunğan adamlarnen tolu.
Rospotrebnadzornıñ Qırım veAqyar boyunca idaresiniñ başı Natalya Penkovskaya Keriçte daa bir danesini açmağa Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönovğa muracaat ete.
"Kezlev observatorı bütünley tolu, Yalta observatorınıñ toldurılması başlandı. Amma ilerlegenimizniñ suratını köz ögüne alsaq, Yalta observatorı tez tolacağını añlamaq mümkün. Acele Keriç observatorını da yerleştirmek kerek", - dedi Penkobskaya.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ortodoks hristianları aprelniñ 19-nda Pasha bayramını qutlay. Bu bayram İsa Peyğamberniñ tirilüvinen bağlıdır. Onı Büyük riyazet soñunda qayd eteler.
Gece bayram ibadetleri qılına, paska, yımırta ve diger aşlar oqula.
Bundan ğayrı, kilse devamlı riyazetten soñ kene yağlı aşlar aşamağa izin bere.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, koronavirus yuqunçınıñ tarqaluv telükesini eksiltmek içün Ukraina ortodoks kilseleriniñ müminlerini 2020 senesi Pashanı beraber qayd etmekten vazgeçmelerine çağırdı.
Aqmescit ve Qırım yeparhiyasınıñ ibadethanelerinde koronavirus telükesine baqmadan, Pasha tedbirleri keçirile. Yeparhiya kâtibi Aleksandr Yakuşeçkin belli tedbirler alınacaq, dep bildirgen edi.


text:
Dünya sağlıq teşkilâtı, Avropada koronavirus tarqaluvınıñ eñ yüksek seviyesine yaqınlaşqanınıñ alâmetleri bar, dep bildire. Bu aqta Bloomberg agentligi haber ete.
Qayd etilgenine köre, Avropanıñ hasta sayısına köre eñ buhranlı memleketi olğan İtaliyada soñki eki afta içinde eñ az yañı adise qayd etildi.
Dünya sağlıq teşkilâtındaki sağlıq saasınıñ fevqulâde vaziyetler bölüginiñ yolbaşçısı Mayk Rayannıñ bazarertesi künü bildirgenine köre, hastalıqnıñ eñ yüksek seviyesine İtaliya ve İspaniya yaqınlaşa, amma bu eki afta evelsi hastalanğanlar olacaq.
Martnıñ 31-ne qadar dünyada 826 biñ koronavirus hastası qayd etildi. 40 biñden çoq insan vefat etti, 174 biñ tüzeldi.
Ukraina laboratoriyalarında 645 COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi (vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki adiseler sayılmay).
Martnıñ 31-nde saba Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov koronavirus yuqunçına oğrağan ekinci yerli insan tasdıqlandı, dep bildirdi. Böylece, Qırımda 16 kişi qayd etildi. Olardan 14-ü kelgenlerde, ekisi – yerli. Aqyarda 5 kişi koronavirusnen hastalandı.
Aqyar sakinleriniñ aprelniñ 1-nden itibaren acele bir şey olmasa, evden çıqmaları yasaq etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Cumaertesi künü, noyabr 22-de, Ukrainada 2004 senesiniñ Portaqal inqilâpnıñ on yıllığı qayd etile.
Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, inqilâp Ukraina saylavları adalet esasında keçirilmesi içün başlağan edi.
2004 senesi noyabr 21-de rey berüvniñ ekinci basamağı ötkerilgen edi. Mında o vaqıtları baş nazir olğan Viktor Yanukoviç ve muhalifet vekili Viktor Yuşçenko raqip oldılar.
Yanukoviçniñ ğalebesi aqqında bildirgen ilk resmiy neticeler aydınlatılğan soñ, ekzit-pol malümatları ve resmiy malümatlar biri-birine zıt kelgeni belli oldı.
Yuşçenkonıñ tarafdarları ve bir çoq çetel nezaretçi Yanukoviçniñ komandası saylavlarnı qalplıq etti, dep tüşündiler.
Ertesi künü yüz biñlernen ukrainli Kiyev ve Ukrainanıñ diger şeerlerinde soqaqlarğa çıqıp, qalplıqqa qarşı narazılıq köstermege başladılar.
Devamlı mitinglerden soñ saylavlarnıñ ekinci basamağı belgilendi, Anayasa deñişmeleri tasdıqlandı.
Tekrar keçirilgen rey berüv neticesinde Viktor Yuşçenko ğalebe qazandı.
Resmiy olmağan malümatlarğa köre, umumen narazılıq aktsiyalarında 3-7 million insan iştirak etken edi.


text:
Tahminen 10 kişi avgust 24-ke keçer gecesi merkeziy İtaliyada yüz bergen zelzele neticesinde elâk oldı. Bu, ilk malümattır, dep bildire Radio Svoboda.
Saat 3:30-da zelzele ortası paytaht Latsio regionında yerleşken Akkumoli ve Amatriçe şeerlerinde olğan, tahminen 6 magnitudalı şiddetli türtme yüz berdi.
Er biriniñ eali tahminen üç biñ kişiden ibaret olğan hususan bu eki meskün yeri eñ çoq zararlandı. Amatriçe şeer yolbaşçısı Serdjo Pirotstsiniñ aytqan sözlerine binaen, meskün yeriniñ yarısı viran etildi. Yerli akimiyet bildire ki, elâk olğanlarnıñ sayısı ziyade ola bile, omravlar tübünden zararlanğan kişilerniñ sesleri eşitile, olarnıñ arasında balalar bar. Akkumoli şeer yolbaşçısı qurtarıcı taqımlar pek yavaş kelgenine şikâyet ete.
Vatandaşlarnı qorçalama hızmetiniñ bildirgenine köre, viran etilgen rayonlarğa yollarnı ev omravlarınen blok etilgen tar soqaqlar ağırlaştıra.
Yerastı türtmeler paytahtnıñ şimaliy tarafındaki Marke ve Umbrii vilâyetlerinde de duyuldı. Romada 20 saniye devam etken eki türtme oldı. Adamlar soqaqlarğa çapıp, ev tışında tañğa qadar oturdı.
Umumen olaraq keçken gece seysmologlar merkeziy İtaliyada çeşit quvetli 18 yerastı türtmeni qayd etti. İşbu yerniñ seysmik seviyesi yüksektir. İtaliyada soñki şiddetli zelzele 2009 senesi L’Akvila şeerinde yüz berdi, o vaqıt 300-den ziyade kişi elâk oldı.


text:
Aktsiya teşkilâtçısınıñ dostu Anâ Pokusayeva yürüşte bir qaç kere iştirak etti.
«Teşkilâtçı – menim sınıfdaşım, işdeşim, – dep ayta o. – O, bayağı adamnı birleştirdi, onen ğururlanam. Bu ukrain medeniyeti – yaş ve küçlü medeniyet olğanını köstere. Bilem ki, ukrain urbasında birinci yürüşke tek dört adam keldi. Menimce, o, o qadar küçlü iradeli bir adam ki, dört insannen bile çalışmağa azır. Soñra ise er şey ilerilemege başladı».
«Ukrain urbasında büyük yürüş» aktsiyasınıñ teşkilâtçıları deyler ki, tedbir siyasetnen bağlı degil ve gençlerni milliy urba vastasınen birleştirmege tırışa.


text:
Qırımda ğayıp olğan üç yaşında Musa Suleymanovnıñ qıdırıluvını insanlar çeşit memleketlerden közete, dep bildirdi iyülniñ 25-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov. Video muracaatında aytqanına köre, balanı Qırımnıñ farqlı regionlarından kelgen insanlar qıdıra. Qıdıruv taqımlarını idare etken ştab açıldı, radius arttı, qıdıruv taqımları bir-birini deñiştire.
«Siyasiy mabüs Ruslan Suleymanovnıñ oğlu ğayıp oldı. Anası onı tatasınen beraber 15 daqqağa ev ögünde qaldırdı, balalar anda oynay edi. Bilesiñiz, böyle köylerde er kes bir-birini tanıy, naqliyat çoq yoq, ve balalar evleriniñ yanında oynaylar, ve, anda yat bir adam keçse, onı köreler», – dedi Çubarov.
Refat Çubarov, Musa Suleymanovnıñ qıdırıluvını köstergen er keske teşekkürler bildirip, Qırımda bala qıdırıluvını tek esas Ukrainada degil, diger memleketlerde de taqip eteler, dep qayd etti.
«Bu telâş Qırım yarımadasından uzaq yerlerge de ketti… Bütün Ukraina Musa Suleymanov ne vaqıt tapılacağını baqa. Ukraina devleti tışında – strim altındaki tefsirlerde körem, Avstraliya, İsrail, Amerika Birleşken Devletleri, Kanada ve bir çoq Avropa memleketinden baqalar, bu facia aqqında eşitken insanlar Qırımda olğanlar müsbet bitsin ve oğlançıq tapılsın, dep tileyler. İnsanlar Musa Suleymanov tez vaqıtta tapılsın dep dua etkenlerini yazalar. Ve böyle telâşlı vaqıtlarda Qırımda olıp keçkenlerge, Musa Suleymanovnıñ apansız ğayıp oluvına diqqat pek qıymetli ola», – dedi o.
Aqmescit civarındaki Mamaq köyünde üç yaşında Musa Suleymanovnı qıdırmağa devam eteler. Oğlançıq iyülniñ 24-nde coyuldı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, balanı qıdırmaq içün Rusiye politsiyasınıñ hadimleri, kinologlar, Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ vekilleri ve «Liza Alert» teşkilâtınıñ göñüllileri celp etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi üç yaşında Musa Suleymanovnıñ iyülniñ 24-nde Aqmescit civarında Mamaq köyünde ğayıp oluvınen bağlı cinaiy dava açtı. Qırımnıñ Rusiye prokuraturası Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «v» noqtasına istinaden – küçük bala öldürilüvi – cinaiy dava açtı.


text:
Amsterdam Apellâtsiya mahkemesi oktâbr 28-inde "skit altını" davasını alıp barğan mahkemeciniñ vazifeden alınması aqqında qararnı alacaq. Muracaatnı Ukraina tarafı yolladı, bildire "Ukrinform".
Bu oturışta bir mahkemeci yaramadı, ondan sebep teneffüs yapıldı. Keççe reis mahkemeci, o adamsız qarar alınıp olamacağını bildirdi.
"Bugünki oturışnıñ vaqtında Ukrainanıñ vekilleri olğan eki Felemenk advokatı çıqışta bulundı. Ukraina tarafı vazifeden almaq istegen mahkemeci çıqışını bitirip yetiştirmedi. Mahkeme, mahkemeci yaramağanından sebep teneffüsni ilân etti", - denile beyanatta.
Teneffüsten soñ, Qırım müzeyleriniñ ve Alladr Pirson müzeyiniñ advokatları çıqışlarını yazı şekilde berecekleri aqqında qarar alındı.
500-den ziyade müzey eşyasından ibaret «Qırım: altın ve Qara deñizniñ sırları» sergisi 2014 senesi yanvarniñ 19-nda Almaniyanıñ Bonn şeerindeki Reyn ülkeşınaslıq müzeyinde keçirilgen edi. Daa soñra Amsterdamdaki Allard Pierson arheologik müzeyinde açıldı. Sergi 2014 senesi fevralniñ 7-nden avgustnıñ 31-ne qadar devam etti, faqat Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep Qırım müzeylerine qaytıp olamadı.
Qırımnıñ dört müzeyi eksponatlarnıñ qaytarıluvınen bağlı davanı Allard Pierson müzeyine qarşı açtırğan edi. Ukraina akimiyeti artefaktlar müzeylerniñ mülki degil, Ukraina devletine ait, dep bildirdi. Felemenk müzeyi qadı qararı olmağan soñ ya da taraflar añlaşqanına qadar eksponatlarnı bermemege qarar aldı.


text:
Rusiyede mahküm etilgen Qırım sakini, ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ tuvğanları endi 5 aydan berli ondan mektüp almay. Bunı Qırım.Aqiqatqa Prıhodkonıñ qızı Natalya bildirdi.
"Biz oña mektüp yazamız, cevap kelmey. Misal olaraq, bir göñülli cevap aldı, biz ise yoq. Bizim mektüplerimiz oña kelmegeni aqqında yaza. Biz oña daa barmadıq", - dedi Natalya.
Onıñ sözlerine köre, Prıhodkonıñ apayı Lübov Prıhodko Yañı yıl arfesinde oña ketecek ola.
"Yarım yılda körüşüv olğanını bilemiz. Anama endi devamlı körüşüvge ketecek. Şimdi ise ne selâm, ne cevap, bir şey yoq", - dedi o.
Rusiyede mahküm etilgen Qırım sakini, ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ ailesi evel çıqarılğan üküm çerçivesinde mahkeme tarafından oña berilgen 200 biñ ruble cöremeni tam şekilde ödedi.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım sakini, ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarılğan ükümni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi, Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıp, 5 yıl sert apis cezasına mahküm etkenine narazılıq bildirdi.
Qırımda Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarğan ükümni takbih etti.
Rostov-na-Donudaki mahkeme beş yıl apis cezasına mahküm etken ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ mudafaası ükümni temyiz etecek.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Bunı Çiygoznıñ özüne esaslanıp, 15 minut.org bildire.
«Qırım prokurorı muavini Vladimir Küznetsovnıñ imzası ile tenbieni maña tünevin saba Bağçasaray rayonınıñ prokurorı taqdim etti. Refat Çubarovğa seslendirilgen maddelerni maña da oqudı», – dedi Çiygoz.
Oña vesiqanıñ asıl nushasını oqup, kopiyasını ise bermediler.
«Vesiqanıñ kopiyasını men yarın saba prokuraturada elde etecem. Alğanımdan soñ oña mahkemede itirazımnı bildirecem», – dep ayttı Çiygoz.
Meclisniñ reisi aytqanı kibi, vesiqanıñ taqdim etüvinde rayonnıñ FSB başı da buluna edi.
Evelleri Qırım prokurorı Çubarovnı «ekstremist faaliyeti» içün Meclisniñ yoq etilüvinen qorquzdı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ çeşit rayonlarında yerli sakinler arasında milletlerara ziddiyetlerni doğurmağa areket etken insanlar peyda olmaqta, dep bildire Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
Neşirniñ malümatına köre, bu kibi adiseler endi Aluşta, Kezlev ve Yaltada olğan edi. Bunı şeerden şeerge yürgen aynı insanlar ete.
«Tarikçiler insanlarnı ziddiyetke başlamağa mecbur eteler. Başta tek*tek olğan adisler edi, amma soñra daima olıp keçken şey oldı», denile beyanatta.
Neşir Qırım «politsiyası» buña tefsir bermegenini, amma «Qırım sakinleri ve musafirleriniñ havfsızlığını temin etmek azırlığı» aqqında bildirgenini qayd ete.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ bildirgenine köre, NATO Sammitiniñ başında beş taraflı körüşüvniñ unikal formatı «NATO memleketleriniñ tışqı istilâğa rastkelgen Ukraina topraq bütünligine qol tutqanlarını» ifadeley. Bunı Poroşenko Büyük Britaniya baş naziri David Cameron, AQŞ prezidenti Barack Obama, Almaniya kantsleri Angela Merkel, İtaliya baş naziri Matteo Renzi ve Frenkistan prezidenti François Hollande ile körüşüvini izaatlar eken ayttı, – dep yaza devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
Devlet yolbaşçıları Ukraina Şarqındaki vaqilarda global, kontinental ve regional köntekstlerini muzakere ettiler ve üküm sürgen vaziyetni barışıq yollar vastasınen al etmek kerek olğanını qayd ettiler.
Ukraina prezidenti körüşüvni izaatlar eken, tarihte ilk sefer dünyanıñ beş eñ büyük memleketiniñ lideri formatında körüşüv olıp keçkenini qayd etti.
«Añlaymız ki, Ukraina, barışıq, istiqrar ve Şarqtaki vaziyetni al etüvge qol tutıp, olar Avropa ve dünya istiqrarına qol tutalar. Bugünde-bugün bu yalıñız ukrain zıddiyetiniñ meselesi degil, bu – bütün dünya meselesidir», – dep qayd etti devlet yolbaşçısı.
Petro Poroşenko bildirdi ki, bir qaç yöneliş boyunca fikirlerinen paylaştılar. Şu cümleden, Ukrainağa havfsızlıq saasında yardım muzakere etildi.
«Bugün NATO sammitiniñ rezolütsiyasında NATO tarafından Ukrainağa yardım kösterilecegi qayd etilecek», – dep añlattı prezident.
Onıñ bildirgenine köre, Ukrainanı mahsus programmağa celp etüv aqqında belli bir qararlar qabul etilecek.
Petro Poroşenkonıñ aytqanına köre, körüşüv iştirakçileri arbiy-tehnikiy işbirlik meselesine ayrı diqqat ayırdılar. Beyannamede NATO memleket-azalarınıñ Ukrainağa kösterilecek arbiy-tehnikiy yardımnıñ eki taraflı teminlevine qol tutqanı qayd etilecek.
«Biz bunı beklegen edik», – dep ayttı devlet yolbaşçısı. Onıñ qayd etkenine köre, sentâbr 4-te ileri adımlarnıñ koordinatsiyası, şu cümleden cezalar meselesinde areketler, muzakere etilecek.


text:
Rusiye akimiyeti qırımtatar milliy areketiniñ liderleri olğan Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesinen bağlı körüşüvler keçirilgende, bu şekilde areket etmege mecbur edi. Bu aqta baş nazir Vladimir Groysman Facebook saifesinde yazmaqta.
«İşğalciler Ukrainanıñ qırımtatar halqına qarşı yapqan repressiyalarını devam ettirse de, bu sefer imtiyaz tanımağa mecbur qalğan edi. İlmi Umerovve Ahtem Çiygoznıñ cesaret ve vatanperverliklerine şaamamaq mümkün degil. Olarnı sabırsızlıqnen tuvğan toprağında bekleymiz», – denilmekte haberde.
Vladimir Groysman ayrıca, Umerovve Çiygoznıñ oktâbrniñ 26-nda Kyivge kelip çıqacaqlarını da qayd etti.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde teslim etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko oktâbrniñ 25-nde, Türkiye Cunhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannı Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesinde ğayret köstergeni içün teşekkür bildirdi.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
Qırımda yañı oquş yılına azırlıq köreler: mekteplerde ana-babalardan balaları ögrenecek tiller aqqında soraylar.
Keriçte yerli mekteplerniñ ana-babalarına anketalar berildi. Mında ukrain ve qırımtatar tilleri ögrenilmesinen bağlı sualler berile.
Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri bildire ki, ana-babalarğa cevapnıñ dört variantından birisini saylap almağa rica etile. Mektep memuriyeti ukrain ve qırımtatar tillerini fakultativ ya da fen olaraq ögrenilmesini teklif ete.
Belki de, bu soraştıruvnıñ maqsadı – ukrain ve qırımtatar tilini ögretmek kerekliginiñ derecesini belgilemektir.
Anketada qayd etile ki, faaliyet «Rusiye Federatsiyasınıñ oquv planına köre» keçirile.
Qırım mekteplerinde ukrain ve qırımtatar tilleri dersleriniñ kerekligini belgileyler
Qırımda yañı oquş yılına azırlıq köreler: mekteplerde ana-babalardan balaları ögrenecek tiller aqqında soraylar.


text:
Cumaertesi künü, mart 14-de, «Sofiya Kiyevskaya» milliy qoruğınıñ territoriyasında Qırımdan köçip kelgenlerniñ körüşüvi keçti. «Qırımnı sevemiz: Bağçasaray ve onıñ civarı» olaraq adlanğan körüşüvni «Qırım diasporası» göñülli cemaat teşkilâtı azırladı.
Tedbirde musafirlerge foto ekskursiyanı keçirdiler, tabiat manzaralarını kösterdiler, Bağçasaray rayonı tarihiy ve medeniy abideleri ile tanış ettiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, musafirler qavmiy eali ve Qırımnıñ milliy adetleri aqqında malümatnı elde etip, «haytarma» qırımtatar milliy oyunı boyunca ustalıq derste iştirak ete bildiler.
Tedbirge qırımlılar, Donetsk vilâyetinden köçip kelgenler, Kiyev sakinleri qoşuldı. Qırımlılarnıñ çoqusı öz balaları ile keldiler. Ekskursiyanı Ukraina Milliy İlimler Akademiyasınıñ ilmiy hadimi Margarita Aracioni keçirdi.
«Meraqlı birikme: şeer aqqında öz noqtaiy-nazarından tarif etken ekspert, mütehassıs tarihiy kezintini keçire ve Qırımnıñ bu şeeri aqqında işbu şeer sakinleri de kendi izaatlarını qoşa bile. Bizim içün bu pek müim şey, böylece, köçip kelgenlerni qabul etken kiyevliler Qırım aqqında çoqça malümatnı elde ete bile», – de qayd etti «Qırım diasporasınıñ» başı Anatoliy Zasoba.
Eki bala anası, Kezlevden köçip kelgen Oksana Vikarçuk Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, bu kibi körüşüv, subetlerniñ ruhiy desteginden ğayrı, ameliy faydası bar.
«Qırım zaptı başlağanda, bizim Qırım ukrainlileri, Qırım diasporası ile munasebetimiz faal oldı. Kiyevde bulunğan qırımlılarnıñ zenaatları aqqında bilemiz. Misal içün, bizge yuridik yardım kerek edi – adliyecimiz kim olğanını bilemiz, oña muracaat etemiz. Tiş ekimi kerek olsa – bizim stomatologımızğa telefon etemiz. Birleşip, bir-birimizge yardım kösteremiz. Qırımdaki dostlarımız bizden yüz çevirse, mında yañı soyları tapıldı», – dey qadın.
Böyle körüşüvler er ay keçe. Fevral ayında Aluşta ve Ermeni Bazarğa ait olğan körüşüv keçti, nevbette Yalta ve Aqyar. Tedbirge er istegen insan qoşula bile.
İşbu tedbirlerni tarihçı ve Qırım işğalinden soñ qıtaiy Ukrainağa köçken qırımlılar azırlay.


text:
Ukrain siyasiy mabus Volodımır Baluhnı, Rusiyeniñ Tver vilâyetiniñ koloniyasına etap etmeleri mümkün. Bu aqta “Prâmıy” televezion kanalına tefsir berip, dedi advokat Nikolay Polozov.
“Şimdi o Adıgeya cumhuriyetinde, Armavir şeerinde buluna, ve yaqın vaqıtta onı Tver vilâyetiniñ koloniyalarından birisine etep etecekleri aqqında haber bar. Bunda ğayrı, o “qırmızı” koloniya, anda memuriyet mabuslarnıñ arasından “aktiv”ni, başqa apislilerni qorqutmaq içün qullana”, - dep aytıp berdi Polozov.
Onıñ fikrince, rusiye akimiyeti, Baluhnı yelpiretken ukrain bayrağı içün bağışlamadı. Polozov, Baluhnıñ qırım yarımadasından çıqaruvı qanunsız olğanınıqayd etti.
Daa evel yarımadadan qomşu Rusiyege avuştırılğan Qırımda mahküm etilgen ukrain faali Volodımır Baluh izolâtordan belli olmağan yerge çıqarılğanı aqqında haber etilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Baluh Qırım koloniyasından Rusiyeniñ Krasnodarına cezasını çekmesi içün avuştırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppası haber etkenine köre, Baluhnı Aqmescit SİZOsından qomşu Rusiyeniñ Krasnodarına aç ve eşyasız avuştırğanlar.
Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanıñ bildirgenine köre, Qırımda mahküm etilgen Baluhnıñ Rusiye koloniyasına avuştırılması bir ay devam etecek.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
Rusiyeniñ Qırım işğali ve onen bağlı insan aqları bozuluvınıñ artışı sebebinden aq qorçalayıcı faaliyetiniñ emiyeti arttı ve mündericesi zenginleşti. Bu aqta Ukraina Helsinki insan aqları birligi ve diger aq qorçalayıcı teşkilâtlarınen işbirligi yapqan advokat-aq qorçalayıcı Sergey Zayets ile laf ettik.
– Sergey, Qırımnıñ şimdiki vaziyetinde aq qorçalayıcı işiniñ hususiyeti ne?
– Rusiye Qırımnı işğal etip, bu memleketke has bozuvlarnı da ketirgen. Bu insanlarnıñ aq ve serbestliklerine az sayğı kösterilgen polis devletidir. Bunıñ örnekleri çoq: em işkence, em qanunsız tutuvlar, em «ekstremizm ile küreş» usulları, em bir çoq diger şey. Amma bu Rusiye içün tipik olğan işler, Rusiye aq qorçalayıcıları olarnen oğraşa, ve Qırımda olar daa çoq ağırlıq etken şeyler. Bu Rusiye devletiniñ bir hastalığı. Bizni bu yalıñız işğal altındaki topraqta Ukraina vatandaşları zarar körgen seviyede raatsızlay.
Diger kategoriya – işğalnen peyda olğan işler. Bu zorlap aldırılğan vatandaşlıq, areket serbestliginiñ bozuluvı, ealini zorlap avuştıruv, işğalci akimiyetniñ siyasetine qarşı er angi faaliyetniñ bastırıluvı.
Şunı bilmek kerek ki, işğal – askerler tarafından başqasınıñ toprağını aluv, amma halqara uquqqa köre bundan soñ topraqnıñ uquqiy statusı belgilengenine qadar nizamnamesi olmalı – ya barışıq añlaşması ve onıñ yañı devletne bağlı olğanını tanuv, ya eski devletine qaytaruv, ya da başqa statusı.
Rusiye halqara uquqqa zıt bir şekilde Qırımnı «menimsep başladı». Anda qanunlarını işlete
İşğalci devlet anda bir şey deñiştirmemeli, vatandaş ealisini qorumağa ve insan aqlarına riayet etmege mecbur.
Rusiye halqara uquqqa zıt bir şekilde Qırımnı «menimsep başladı». Anda qanunlarını işlete, akimiyet organlarını deñiştirdi, devletleştirüvni kerçekleştirdi ve şahsiyleştirüv keçire, bu insan aqlarınıñ bozuluvına yol açtı.
İnsan aqlarını qoruv işiniñ bir çoq tarafları bar. Em bozuv monitoringi, em advokatsiya, yani ğayelerniñ ileriletmesi. Men uquqiy işnen, davalarnıñ Avropa mahkemelerinde ve diger organlarda baqılmasınen oğraşam. Şimdi bu davalarnıñ sayısı yüzge yaqın.
Uquqiy iş – az belli, amma temellidir. Delillerni toplav ve taqdim etüv bar. Avropa mahkemesine şikâyetni azırlağanda er bir sözniñ sebebini eñ ince tafsilâtlarına qadar tarif etmeli. Şikâyetler Avropa mahkemesinde baqılğanda devlet qabaatlavlarğa qarşı özüni qoruması mümkün. Ve er bir davanıñ hulâsaları o qadar qıymetli ola. Avropa mahkemesiniñ qararı – bir fakt da degil, bu fakttan daa çoq, çünki böyle oldı. Bu siyasiy tedbirlerni quvetleştirgen ve bozğan devletke qarşı ilâve basqı mehanizmlerini quvetleştirgen uquqiy qıymet kesüvdir.
– Qırımda insan aqlarınıñ tipik bozuvları nedir?
Rusiye bütün usullarını qullanıp, kelişmegen Ukraina vatandaşlarını Qırımdan çıqarta, aynı vaqıtta öz vatandaşlarını ketire
– Birinciden, aldırılğan Rusiye vatandaşlığı, ealini avuştıruv, Rusiye bütün usullarını qullanıp, kelişmegen Ukraina vatandaşlarını Qırımdan çıqarta, aynı vaqıtta öz vatandaşlarını ketire.
Qanunlarnıñ qullanıluvı, bu qabul etilmeycek şeyler. Meselâ, daa Ukraina akimiyeti tarafından apiske alınğan vatandaşlarnı qanunsız alda azatlıqtan marum etüv, Rusiye qanunlarınıñ alâqası olmağan cinayetler içün mahküm etüv. Ukraina ükümlerini «Rusiye qanunlarına uyğunlaştırmaq içün ğayrıdan baquv» ya da Ukraina qanunlarına köre cinayet olmağan areketler içün mahküm etüv.
Rusiyeden evel yapqan areketleri içün insanlarnıñ mesüliyetke çekilmesi parlaq bir örnek ola. Bu Ahtem Çiygoz ve umumen «fevral 26 davası», çoqtan Ukraina mahkemeleri tarafından baqılğan davalarnıñ Rusiye tarafından tekrar baqılması, Hayser Cemilevniñ davası kibi, bir çoq başqa «meşur» olmağan davalar da bar.
«Referendum» ögüne hırsızlanğan Andrey Şçekun ve ortaqlarınıñ davaları bu kategoriyağa ait, meselâ. Rusiye bu sebepten halqara mahkemede Qırımdaki akimiyetiniñ kününi davalaşa. Rusiye advokatlarınıñ aytqanına köre, işğal vaqtını 2014 senesi martnıñ 21-nden saymaq kerek, ve soñra bu işler Rusiyeniñ akimiyetke kelmezden evel yapılğan sayılacaq. Ukraina, Rusiye akimiyeti işğal tedbirleri başlağanınen, yani 2014 senesi fevralniñ 20-nden başlap tarqaldı, dep israr ete, ve Rusiye ve Rusiye işğalci qurulışları vaqtında yapılğan bu işlerden Rusiye mesüliyetli.
Qırımda işğal vaqtında apiste yatqan insanlarnıñ davaları. Rusiye olarnıñ davalarını yañıdan baqıp başladı, mabüslerni Qırım tışına avuştırdı, ve alâ daa Ukrainağa qaytarmağa razı olmay. Bu insanlarnıñ aqları sert şekilde bozula.
Mülk aqqı da bozula, Rusiye Ukraina akimiyeti bergen topraqnı çekip ala, işğalden evel qurulğan inşaatlarnı yıqa, mülkni çekip ala.
Söz serbestligi de bozula: telekanal yayın dalğalarından marum etile, jurnalistler işğalni muzakere etkeni içün taqip etile, din kütme aqqı bozula.
Rusiyeniñ Qırımğa ketirgen amelleri: «Hizb ut-Tahrir» iştirakçilerini taqip, diger din teşkilâtlarını ekstremizmde qabaatlav, şu cümleden missionerlik faaliyetinde qabaatlav. Ukraina Pravoslav kilsesini taqip etüv – bu artıq Qırımdaki bozuvlar. İşğalden soñ Qırımda başlatılğan davalarda advokatlarnı taqip etüv bar, meselâ, advokat Emil Kurbedinov ve başqalarınıñ. Daa soñra bu tecribe Rusiyeniñ özüne de ketirildi.
– Qırım Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen soñ angi insan aqları bozulıp başlandı?
Rusiye Qırımğa kelip, yanına ordu, qanun, para, siyaset, idare, akimiyet organlarını aldı ve er kesni öz vatandaşı dep ilân etti
– Qırım belli bir uquqiy laboratoriya olğan. Rusiye Qırımğa kelip, yanına ordu, qanun, para, siyaset, idare, akimiyet organlarını aldı ve er kesni öz vatandaşı dep ilân etti. Bir öriginal qadınnıñ aytqanına köre, bu böyle ola: evimde uyanam, aşhanege çıqam, mında ise iç çamaşırınen Rusiye tura ve menim ocağımda yımırta qavura. Qırımlılar alışmaq içün çoq çapqalamalı ve uzun nevbetlerde tutmalı: pasport, bütün mülk vesiqalarını deñiştirmek, paranı bozdurmaq, hastahanelerge bağlanmaq, maşinalarnıñ nomeralarını deñiştirmek, başqa tilgen keçmek ve daa çoq şey yapmaq kerek edi. Qırımlılar saatnı birden eki saat çevirmege mecbur edi. Bir çoqu biznesini, işini coydı. Qırımlılar Rusiye vatandaşı dep ilân etilgeni içün yañı uquqiy mesele peyda oldı. Eskiden Rusiye pasportları, meselâ, Qırımda 90-larda olğanı kibi, göñülli berildi. 2014 senesi Qırımda kimse soramadı. İnsanlar 18 kün içinde qarar bermeli edi. Artıq evlerinde yaşamaq aqqı işğalci akimiyetke bağlı edi. Misal olaraq 2014 senesi mayıs ayında Rusiye akimiyeti Qırımğa Mustafa Cemilevni kirsetmedi, iyül ayında ise Refat Çubarovnıñ kirişini yasaqladı, 2015 senesiniñ başında Sinaver Kadırovnı yarımadadan quvdı.
Yañı devlet yañı vatandaşlarına yañı vazifeler berdi, onıñ akimiyeti ve siyasetine qoşulmağa mecbur edi. Şimdi Rusiye vatandaşlıqnı alğanda sadıqlıq içün ant etmege talap ete.
Zorlap berilgen vatandaşlıq internat ve bala evlerinde olğan balalarğa pek tesir etti. Olarnıñ Rusiye vatandaşlığından vazgeçmek içün iç bir imkânı yoq edi. Şimdi Rusiye olarnı yeñiçeri olaraq terbiyelemege tırışa – olar içün yat memleketni sevmege ve qorumağa mecbur olğan, belki de, Ukrainağa qarşı cenkleşmege ketecek insanlarnı. Qırım insan aqları saasına vatandaşlıq meselelerini kirsetti. Zorlap berilgen vatandaşlıq insanlarnıñ kimligini mecburen deñiştirüv demektir. Özüni Ukraina vatandaşı dep sayğan ve bunı müim körgenlerge bu pek tesir etti. 2014 senesiniñ İtibar inqilâbından soñ ukrain olğanlar ecdatları ukrain olğanlar degil degen bir ibare peyda oldı. Ukrain olğanınıñ balaları ukrain olaraq öse.
– Devlet dumasınıñ halqara uquqnıñ iç qanunlardan üstün olmasınıñ sıñırlanuvı ve Anayasa mahkemesiniñ angi qararnı yerine ketirmek ve angisini yerine ketirmemek aqqı bu davalarğa nasıl tesir etecek?
– Qısqası – bir şekilde tesir etmeycek. Halqara uquq bir künlik degil. Halqara mahkemelerniñ qararları yerine ketirilmese, Rusiye çoq zarar körer ve sanktsiyalarğa oğrar, meselâ, Avropa insan aqları mahmesiniñ icra organlı Avropa Şurası nazirler komiteti tarafından. Bu halqara mahkeme qararlarınıñ Rusiye tarafından yerine ketirilmesini soza bile, amma olardan vazgeçüv Rusiye içün ağır aqibetlerge yol açacaq, ve olar kene de yerine ketirilecek. Belki de, bunıñ içün akimiyet, yañı qanunlar deñişmeli, amma halqara mahkemeniñ qararını yerine ketirmemek mümkün olğanını tüşüngen insanlarnıñ uquq saasında bilgisi azdır. Natsist Almaniyası daa 1942 senesi Ukrainada ğalebenen ketti, amma vaqıt kelgende almanlar cenk tazminatını ödemege mecbur oldı. Muvaffaq olmaq imkânı yalıñız küreşkenlerde bar.


text:
Çarşenbe künü, dekabr 24-te, Minskte Donbass zıddiyetini al etüv boyunca üç taraflı kontakt gruppasınıñ körüşüvi başlandı. Muzakereler qapalı şekilde keçirile, – dep haber ete Radio Svoboda.
Körüşüvge mahsus vekil Heidi Tagliavini yolbaşçılığında OSCE eyyeti, Ukrainanıñ ekinci prezidenti Leonid Kuçma, Ukrainada Rusiye elçisi Mihail Zurabov ve «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ vekilleri Denis Puşilin ve Vladislav Deynego keldiler.
Heidi Tagliavini bildirgenine köre, körüşüvde er bir tarafnıñ ateş toqtatılması, ağır tehnika çekilmesi, esir alınğan adamlarnıñ azat etilmesi, boyevikler zapt etken topraqlarğa gumanitar yük yetkizmesi muzakere etilecek.
Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin dedi ki, bu körüşüvniñ esas mevzusı Minsk añlaşmalarına riayet etüv olmalı.
Separatistlerniñ temsilcileri ise bu körüşüvde «Donbassnıñ hususiy statusı aqqında» mesele baqılacağını bildirgen ediler.
Ekinci körüşüv dekabr 26-da ötkerilmeli.
Sentâbr ayında olıp keçken Minsk mesleatlarınıñ eki basamağından soñ barışıq aqqında añlaşma tizildi, lâkin onı yüz kere bozdılar. Neticede biñden ziyade insan elâk oldı. Dekabr ayında Ukraina şarqında cenk areketleri biraz tındı.
Dekabr 24-te ve 26-da Minskte kontakt gruppasınıñ toplaşuvını keçirmek qararı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Almaniya kantsleri Angela Merkel, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ telefon subeti vaqtında qabul etildi.


text:
Yanvarniñ 18-nde Qırım Yuqarı mahkemesi «Yaltadaki tutaştırıcılar» işi boyunca appelâtsiyanı baqmaqta edi. Mahkeme Mueddin Alivapovğa qarşı çıqarılğan qararnı – koloniya-qasabada 4,5 yıl bulunacağını ve tutaştıruvdan zarar körgenlerge zararlarınıñ ödeycegini quvette qaldırdı. Diger eki qabaatlanğanlar, Sergey Kudrâşov ve Vâçeslav Butnikniñ qararları yarım yılğa yımşatıldı. Kudrâşovqa 3 ve Butnikke 2,5 yıl koloniya-qasabada bulunuv cezası tayin etildi.
Mueddin Alivapov, eki ortağı ile Qırımnıñ Cenübiy yalısında maşinalarnı tutaştırğanında qabaatlandı. – 2016 senesi yanvarniñ 6-sından martnıñ 3-ne qadar Büyük Yaltada 40 tutaştıruv oldı, 12 maşina yandı.
Qabaatlanğanlar yaqalanğan soñ tutaştıruvlar toqtamadı. Alivapov qabaatını tanıdı, lâkin daa soñra ondan vazgeçti ve qabaatsız olğanında israr etti. Mueddinniñ anası, oğlunıñ psihologik tazyıq neticesinde itiraf etkenini bildirdi.
Muhakeme etilgenlerniñ daa birisi, Sergey Kudrâşovnıñ advokatı da eziyetlev aqqında bildirdi. «Kudrâşovnıñ qabaatını tanıması içün o, polis hadimleri tarafından 19 saat eziyetlendi ve qorqutıldı». Advokat, tahqiqat tarafından elde etilgen ifadelerniñ, közetüv kameralarından alınğan malümatqa ve muhakeme etilgenlerniñ telefonnen laf etkenleriniñ basılğan metinlerine zıt kelgenlerini qayd etti. Lâkin mahkeme imayeniñ delillerine ve atta cinaiy iş başlanmazdan evel qabaatlanğanlarnıñ bir-birini tanımağanlarına diqqat etmedi.
Muedinniñ ağası Qırım aqqında Ukrainanıñ tarafdarına has fikirlerini açıqtan ifade ete ediZair Smedlâyev
Qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyev, Mueddin Alivapovnıñ Rusiye «adliye»siniñ tesadüfiy qurbanı olıp, telükesizlik hadimleriniñ esas maqsadı onıñ ağası olğanında emin.
Zair Smedlâyev, Qırım.Aqiqat içün bergen intervyude: «Muedinniñ ağası Qırım aqqında Ukrainanıñ tarafdarına has fikirlerini açıqtan ifade ete edi. Büyük ihtimal ile, polisler birinci kere tintüv içün kelgende, asılında onı tevqif etmege kelgendiler, lâkin o zamanğa qadar o, endi Ukrainanıñ qıtadaki qısmına ketip yetiştirdi», – dep bildirdi.
Smedlâyevniñ aytqanına köre, telükesizlik hadimleri tarafından Alivapovnıñ qabaatlanması içün esas olğan yekâne «delil» – evindeki içinde yaqarlıq olğan kanistra ve bunıñ kibi de o, tutaşturuvlar içün qullanğan dep iddia etilgen nasıldır eski çullar.
Faaliyetçi: «Ağasında maşina bar edi, ve bu sebepten evinde onıñ içün yaqarlıq tutulğanı bütünley mantıqlıdır. Ondan ğayrı, o özü yaqarlıq stantsiyasında çalışa edi», – dep fikir yürsete.
Alivapovnıñ işdeşleri onıñ iş yerinde olğanını tasdiqlaylar, anda videoközetüv kameraları da bar
Mahkeme Alivapovnıñ alibini köz ögüne almadı – oña isnat etilgen tutaştıruvlarnıñ birisi vaqtında Mueddin iş yerinde, maşina yaqarlığı stantsiyasında buluna edi: «Anda er bir hadim işke kelgen ve işten ketken vaqtını qayd etmek kerek olğan bir tabel bar. Tabelden ğayrı yaqarlıq stantsiyasında eki videoközetüv kamerası bar. Ondan ğayrı, Alivapovnıñ işdeşleri onıñ iş yerinde olğanını tasdiqlaylar».
Zair Smedlâyev Mueddinniñ anası aytqan sözlerini tekrarlay: qadın oğlunı qanunsız tevqif etilgenini aytqanda telükesizlik hadimlerinden biri: «Men mında akimiyet ve qanunım. Men mında mayor olıp kirdim, mından ise podpolkovnik olıp çıqacağım». O, Alivapovğa qarşı iş siyasiy maqsatnen başlanğanında israr ete. Bu sebepten mahkemeniñ qararı, mevcüt olğan delillerge baqmadan, evelden tayin etildi.
Qırımtatarlarğa qarşı bütün işler boyunca mahkemeler printsipial surette deliller bazasınıñ ögrenilmesi ile oğraşmaylar
«Asılında qırımtatarlarğa qarşı bütün işler boyunca mahkemeler printsipial surette deliller bazasınıñ ögrenilmesi ile oğraşmaylar. Vladimir Baluhnıñ işi aqılıñızda olsa, anda aynı vaziyet közetile edi: mahkeme, arbiy yedeklerniñ satın alınması «tahqiqat tarafından tayin etilmegen yerde, tayin etilmegen vaqıtta ve tayin etilmegen şahıslardan yapılmaqta edi», dep qayd etkenine ve atta olarnıñ Baluhqa nasıl kelip tüşkenlerini añlatıp olamağanına baqmadan, muhakeme etilgenniñ qabaatı tolusınen isbatlandı, dep israr ete edi», – qayd ete o.
Qırımtatar faaliyetçisi imayeniñ muhakeme etilgenlerge qarşı yapılğan eziyetlevler aqqında bildirüvleri ile razı. Zair Smedlâyev: «Eki diger mahkümge, büyük ihtimal ile, Alivapovğa qarşı ifade berseler, olardan bütün qabaatlarnı alıp taşlaycaq ya da rehin para qarşılığında yiberecekler, dep vade etkendirler. Men mahkeme binasınıñ yanında apansızdan olarnıñ aqrabalarınen qarşılaşqanımda olarnıñ darılaraq: «Bu nasıl oldı, bizge olarnı yiberecekler, dep ayttılar da?», degenlerini eşittim. Tahqiqatçılar, ğaliba, bergen sözünden qayttılar», – dep hulâsa çıqara.
Yigitlerniñ tevqifinden soñ tutaştıruvlar toqtamayıp, aksine çoqlaştı. Olar episi – zulumnıñ tesadufiy qurbanlarıdır
«Yigitlerniñ tevqifinden soñ tutaştıruvlar toqtamayıp, aksine çoqlaştı. Menim fikrimce, bu tutaştıruvlar yalıñız maşinalar park etken yerleriniñ saipleri içün elverişli. Tutaştıruvlardan evel olar 20-25% tola edi, amma tutaştıruvlardan soñ adamlar maşinalarnı soqaqlarda qaldırmaq havflı olğanını añlağanda, ücretli maşinalarnı park etüv yerlerine büyük talap peyda oldı. Lâkin yaqalanğanlarnıñ iç birinde, çalışqan yerine köre, ücretli garajlar ya da maşinalarnı park etüv yerlerine alâqası yoq edi. Olar episi – zulumnıñ tesadufiy qurbanlarıdır», – dep tüşüne Smedlâyev.
Zair Smedlâyev, bu iş boyunca çıqarılğan qararnı, daa evel sovet KGBsi tarafından qullanmaqta olğan ve yaqında zemaneviy FSB tarafından Qırımda qullanılıp başlanğan, faaliyetçilerni «siyasiy» maddeler yerine umum cinaiy maddeler boyunca taqip etmek taktikasınıñ devamı olaraq tüşüne.
Öyle bir ihtimal bar ki, qırımtatarlarnı eñ qorqunçlı cinayetçiler dep ilân etip, bu manaçıqnen yañı genotsid başlaycaqlar
«Buña oşağan şey ekinci çeçen kampaniyası başlanmadan evel közetile edi. O vaqıt kütleviy haber vastalarında çeçenlerden faal surette «terrorist halq» simasını yarata ediler. Böyle etip cenk ve repressiyalar içün temel azırlana edi. Şimdi qırımtatar halqına qarşı da aynı strategiya qullanıla. Bu, em aqsız yerde para talap etüvde («Veciye Kaşka işi»), em arbiy yedeklerniñ saqlanmasında (Baluhnıñ işi), em de şimdi – tutaştıruvlarda qabaatlav. Öyle bir ihtimal bar ki, qırımtatarlarnı eñ qorqunçlı cinayetçiler dep ilân etip, bu manaçıqnen yañı genotsid başlarlar. Bizden cinayetçiler simasınıñ yaratılması, er türlü repressiyalarnı aqlamaq mümkün. Yarın qırımtatarlarnı Afrikada pingvinlerni zorlağanlarında qabaatlap başlasalar, ve Rusiyeniñ mahkemesinde böyle pingvinlerniñ ifadeleri peyda olsa, men taaciplenmem», – dep mısqıllay Smedlâyev.
Maşinalarnıñ tutaştırıluvından zararlanğanlardan bir qadın Qırım.Aqiqatqa, yaqalanğanlarnıñ «mobil ağ vastasınen tapılğan ve tutulğanlar»ına köre, tutaştıruvlar yapqanlar «büyük bir grupnıñ azaları» oladırlar dep, fikrini bildirdi. Aynı zamanda o, şahsen, muhakeme etilgenlerinden bir de biriniñ kim olğanını tayin etkeninde israr etmedi.


text:
Halq deputatı, qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev «Bağçasaray rayonında Rusiye İçki işler nazirligi bölüginiñ Qırım Cumhuriyeti boyunca İçki işler nazirligi» tarafından qıdıruvğa ilân etildi. Amma Ukrainada bu organ qanunsız tanıla, vesiqası – qanunsızdır ve uquqiy areketlerni meydanğa ketirmey, – deyler Ukraina İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmetinde. Bu kibi cevapnı Qırım.Aqiqat mühbiri Mustafa Cemilev ukrain uquq qoruyıcıları tarafından qıdırılamı kibi sualine aldı.
Evel Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiy öz Facebook saifesinde Mustafa Cemilev Ukraina İçki işler nazirliginde 2014 senesi Qırım Bağçasaray rayonından kelgen soratuv boyunca qıdıruvda olğanı aqta bildirgen edi. Bunı, Logvinskiy aytqanı kibi, Cemilevniñ maşinası qayddan alınğanda belli oldı.
Qırım.Aqiqatnıñ soratuvına Ukraina İçki işler nazirliginden resmiy cevap berdi. Mında deyler ki, Cinaiy qıdıruv departamentiniñ malümatına köre, Mustafa Cemilev Ukraina içki işler organlarınıñ esabatına köre, halqara qıdıruvdadır.
Malüm ki, Cemilev «Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 224 maddesi boyunca cinayet etkeninde qabaatlana».
Qayd etilgeni kibi, Mustafa Cemilev Ukraina uquq qoruyıcıları tarafından qıdırılmay ve Ukrainada memuriy mesülyietke çekilmey.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye-Belarus integratsiyasınıñ canlandırmaqnen bağlı siyasiy süjet, Belarusqa iqtisadiy yardımnıkerçekten amelde iç bir vaqıt olmağan Rusiye ve Belarus Birlik devletiniñ modeline qaytarılmasına deñiştiermek ıntıluvı, Aleksandr Lukaşenkonıñ açuvlı cevabı - bütün bular bizni 90-ıncı yıllarğa qaytara, o zaman Mustaqil Devletler Birliginiñ temelinde yañı Birlik devletiniñ tiklenüv leyhasını numayış etmek muvafaqiyetsiz ıntıluvlardan soñ, Kreml Belarus ile “çoq taraflı integratsiya” ğayesine keçti.
O zaman Aleksandr Lukaşenko, Rusiye ve Belarus Birlik devletiniñ prezidenti - yanibir manada Boris Yeltsinniñ halefi - olmaqnı kerçekten bekledi. Şimdi ise tam aksini muzakere eteler - Birlik Devletiniñ prezidenti Vladimir Putin olacaq ve, böylece, bu - o Rusiyede dörtünci prezidentlik müddeti bitken soñ nenen oğraşacagına “mantıqiy” cevap ola.
Amma sual peyda ola - bu Kremlge nege kerek? Belarus yolbaşçılıqnıñ bu husur qurulışta iştirak etmege açıq istemezligini köstergen vaqıtta nege kene de rusiye devlet qurulışını deñiştirmek, kene de Sovet birliginiñ beñzemesini tiklemek, “qardaşlıq ve birlik” körünişini yapmaq?
Çünki, Qırım ilhaqınıñ siyasiy ve elektorat potentsialı bitti - başqa bir şeyni qoşmaq ise Kreml olamay ve istemey. İşte, Qırım ilhaqından soñ degil de, SSSR dağılğanından berli rusiye akimiyeti cemiyet ile alıp barğan sübetiniñ esas manası daima “nasıl memleketni coydıq”, “XX asırnıñ eñ büyük coğrafik-siyasiy felâketi” ve “yaqın arada er şey qaytar” edi.
Demek, Belarustan ğayrı qaytarılacaq şey qalmadı. Bu memleket ile integratsiya munasebetlerniñ özü, ileride onı siyasiy, iqtisadiy ve arbiy masraflarsız qoşmaq imkânını yarata.
Amma bu vaziyetniñ eñ aydın qiymet kesüvi degil. Çünki Qırımdan soñ Minsk Moskovanı endi nazariy degil de, kerçek telüke kibi köre - rejimge de, Belarus devletçiligine de. Ve Belarus mustaqilligine iddianı, 2014 senesinden evel olğanına köre, daa ciddiy qabul ete. Moskova, bir qaç yıl evel Vladimir Putin hayal etkeni kibi, Belarusnı qısmen - vilâyetlerinen integratsiya etip olamaz. Moskova Belarusnı bütün dünyanıñ ögünde qırmaq, sındırmaq mecbur olacaq.
Tecribeli avtokrat Lukaşenko, “Qırım effekti” bitken son, rusiyeniñ yabancı topraqlar toplayıcıları onıñ memleketine köz taşlaycağını añlamaması mümkün degil edi. İşte, o zaman tamam keldi, ğaliba.


text:
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovnıñ bildirgenine köre, yarımadada qırımtatarlarnı esir almaylar. Onıñ aytqanına köre, gayıp olğan oğlanlardan biri Suriyede elâk oldı.
Bu aqqında o Rossiyskaya gazeta neşirine bildirdi.
O, Qırımda insanlarnıñ ğayıp oluvı aqqında aytqan Rusiye prezidenti yanında insan aqları boyunca Şura azası ve jurnalist Nikolay Svanidzeni Qırımğa davet etip, onıñ malümatına köre, Suriyede cenkleşken oğlanlarnıñ ana-babalarınen körüşüvni teşkil etmege azır.
«Baş nazirniñ» zanınca, «akimiyet musulmanlar raat yaşaması içün elinden kelgenini yapa».
Oktâbr 14-te Rusiye yazıcısı Nikolay Svanidze İnsan aqları boyunca Şura toplaşuvında Rusiye prezidenti Vladimir Putinge Qırımda insanlar ğayıp olğanı aqqında bildirdi.
Pütin bundan haberi olmağanını bildirip, vaziyetni ögrenecek, dep işandırdı.
Oktâbr 14-te Qırım «Nazirler şurasında» ğayıp olğan insanlarnı qıdıruv boyunca kontakt gruppa azalarınıñ birinci körüşüvi olıp keçti. Tedbirde üç cinaiy iş açılması aqqında bildirdiler. Olardan ekisi – RF CK 105-inci maddesi boyunca mayıs ayında ğayıp olğan Timur Şaymardanov ve Seyran Zinedinovnen bağlı ve RF CK 126-ncı maddesi boyunca sentâbr ayınıñ soñunda ğayıp olğan İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnen bağlı.
Hatırlatamız, sentâbr 27-de, saat 19.00 Qarasuvbazar civarında Sarı-Su qasabasında belgisiz şahıslar eki genç qırımtatarını esir alıp, belgisiz bir yönelişke alıp kettiler.
Oktâbr 1-de Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov ğayıp olğan gençlerniñ ana-babalarınen körüşip, ğayıp olğanlarnı tapmaq içün kontakt gruppası meydanğa ketirilecek, dep bildirgen edi.


text:
Herson vilâyetindeki Geniçesk rayonında Qırımtatar bayrağı kününe bağışlanğan bir sıra merasimlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Gulnara Bekirova bildirdi.
Hususan, Geniçeskten ve Partizanı köyünden Novoalekseyevka köyüne avto yürüş teşkil etilecek.
Bekirovanıñ qayd etkenine köre, merasimde iştirak etmege istegenler saat 17:00 Geniçesk demiryol vokzalı yanında toplaşacaq. Avtomobil kolonnaları Harkov-Aqmescit yolunda saat 17:20 birleşecek ve Novoalekseyevka medeniyet evine areket etecek.
Novoalekseyevkada vetanperver aqşamı, «Bayraq künü» kontserti teşkil etilecek ve camide iftar keçirilecek. Novoalekseyevkada «Bayraq künü – bir devlet» aktsiyası keçirilecek, o yerde eki, ukrain ve qırımtatar, bayraq açılacaq.
Gulnara Bekirovanıñ sözlerine köre, Bayraq künü, avto yürüşten ğayrı, «Er evge bayraq» aktsiyası, balalar arasında resim yarışı, qırımtatar halq yaratıcılığı sergisi teşkil etilecek.
İyün 26-da qayd etilgen Qırımtatar bayrağı kününe bağışlanğan merasimler Kiyevde de keçirilecek. Programma çerçivesinde resim yarışı, avto yürüş ve vatanperverlik mitingi teşkil etilecek.
Qırımtatar bayrağı künü bir qaç yıl evel Qırımda qayd etilip başladı. Bayram künü, 1991 senesi iyün 26-27 künleri Aqmescitte keçirilgen ekinci Qırımtatar Qurultayınıñ ilk künü olğan kün belgilendi.
Qırımtatar bayrağı, üstünde altın tamğa olğan kök tüsteki ketenden ibarettir.


text:
Qırımtatar faali Nariman İbraimovğa iyül ayında Moskvada keçirilgen aktsiyalar sebebinden berilgen para cezasını ödemek içün «Qırım marafonı» aktsiyası çerçivesinde 20 000 ruble (7450 ğrıvnâ – QA) toplandı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebookta haber ete.
«2019 senesi noyabrniñ 28-nde Bağçasaray şeerinde «Qırım marafonınıñ» parasınen Nariman İbraimovnıñ 20 000 ruble miqdarında para cezası ödeldi», – dep aytıla haberde.
Oktâbrniñ soñunda belli olğanı kibi, iyül ayında Moskvada aktsiya keçirgen qırımtatar faalleriniñ para cezalarını ödemek içün «Qırım marafonı» çerçivesinde 1 161 000 ruble toplandı.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Çolakçikniñ aytqanına köre, «Qırım marafonında» yarımada sakinlerinden ğayrı, Türkiye, ABD ve Avropadan insanlar iştirak etti.
İyülniñ 11-nde Moskvada Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre. Rusiye mahkemesi olarğa para cezalarını berdi.
İyülniñ 10-nda Moskvanıñ Qızıl meydanında narazılıq aktsiyasında iştirak etken yedi qırımtatar faali tutulıp, Kitay-gorod politsiya bölügine alıp ketirildi. Rusiye aq qorçalayıcısı Aleksandra Krılenkovanıñ aytqanına köre, Fevzi Abduramanov, Eskender Lümanov, Sinaver Nimetullayev, Reşat Emirüseinov, Siyar Gafarov, Enver Seytumerov ve Seyran Cemilev tutulğan edi. Yedisini de miting keçirüv tertibini (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesi) bozğanında qabaatladılar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde «devlet hainliginen» qabaatlanğan Qırım sakini İvan Yatskinniñ davası boyunca nevbetteki oturış olıp keçti. Mahkeme oturışı vaqtında advokat Nikolay Polozov Yatskinniñ apayı ve balaları ile korüşip olması içün tekrar muracaat etti, amma mahkeme red etti. Bunı advokat Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi.
Polozovnıñ sözlerine köre, mahkeme red etip, tek mahküm etilgenlerniñ körüşme aqqı bar dep, aytqan.
«Apis şaratine kelgende, İvan Grigoriyeviç keçken sefer mahkemede olğanda, Aqmescit SİZO-sında onıñ kamerasında tintüv olıp keçken ve Yatskiniñ çantası tübünde bir yıp tapılğan. Onı sorğuğa çekkenlerde, yipniñ olmağanını ve kimniñ olğanını bilmegenini ayttı. Bu FSİN operativcileri tarafından bir provokatsiya olğanını tüşünem. Onı qaçmağa azır olğanını tasdıqlamaq içün yapa bileler. Neticede, bunıñ sayesinde daa ciddiy nezaret içün esaslar olacaq», – dep tefsir etti Polozov.
Nevbetteki mahkeme oturışı aprelniñ 27-nde olacaq.
Hatırlatamız, evel mahkeme qırımlı İvan Yatskinni – 2021 senesi iyülniñ 1-ne qadar SİZOda qaldırdı.
Yanvarniñ 28-nde Qırımnıñ Curçı rayonındaki Toğaylı (Kormovoye) köyünde Yatskinniñ ömür arqadaşı Gülnara Kadırovanıñ evinde Rusiye quvetçileri tintüv keçirdi.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu dekabr ayında belli oldı.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.
Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı siyasiy, milliy ya da diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Rusiye akimiyeti bu sebeplerni inkâr ete.


text:
İşğal etilgen Qırımda jurnalist Rusiye gimni yanğırağan vaqıtta turmağanı sebebinden, onı «Devlet şurasında» akkreditatsiyasız qaldırdılar. Bunı «ATR» qırımtatar telekanalınıñ jurnalisti Şevket Namatullayev öz Facebook saifesinde bildirdi.
«Men qanunnı bozğan bir zatım eken! Şimdi Devlet şurası olaraq adlanğan Qırım Yuqarı Şurasında men endi non grata şahısım – meni atta qara cevdelge kirsettiler. Tefsirleri de meraqlı – men, Rusiye gimni yanğırağan vaqıtta, utanmayıp, turmadım eken», – dedi Şevket Namatullayev.
Jurnalist öz Facebook saifesine «ATR» telekanalınıñ baş müdiri Elzara İslâmovağa «Devlet Şurası işiniñ teşkil etilmesi, uquq çıqarıcı faaliyeti ve cemaatçılıq ile alâqa boyunca daimiy komissiya» reisi Yefim Fiksten mektüpni aşkâr etti.
«Daimiy komissiyağa bir sıra deputatlardan QC Devlet şurasında keçirilecek tedbirlerge «ATR» telekanalınıñ mühbiri Namatullayev Şevketni, o, qanunlarnıñ esas qaidelerine riayet etmegeni sebebinden, akkreditatsiyasız qaldırmağa teklif mektüpleri keldi. 2014 senesi iyül 9 künü Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurasınıñ nevbetten tış sessiyasında Rusiye Federatsiyası ve Qırım Cumhuriyetiniñ gimni yanğırağan vaqıtta mühbir turmadı ve QC Devlet şurası deputatlarınıñ tenbilerine qulaq asmadı. Mühbir Şevket Namatullayevniñ bu kibi areket tarzına diqqat etmege ve qanunlarnıñ talaplarını añlatıp, onıñ ile subetni keçirmege rica etemiz», – denile mektüpte.
Bunıñ ile vesiqada Fiks Rusiye ve Qırım qanunlarınıñ maddelerini qayd etti. Olarğa binayen, onıñ fikrince, mühbir, Rusiye gimni yanğırağan vaqıtta, turmağa mecbur edi.


text:
Aqmescitteki №1 SİZOsında mabüsler arasında qızamıq çıqarğan bir qaç insan qayd etildi, dep bildire Qırım ve Aqyardaki Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti idaresiniñ matbuat hızmeti. Qırımlı faaller Aqmescit SİZOsında tutuv şaraitleri yaramay olğanını ayta.
«Aqmescit şeeriniñ №1 SİZOsında qızamıq çıqqanı içün bir sıra kamerada karantin ilân etildi. Rusiyeniñ sanitar qanunlarına köre tahqiqat izolâtorında qırğınlıqqa qarşı tedbirler keçirile. Bağda olğanlarğa qızamıq aşısı yapıldı», – dep qayd etti Qırım ve Aqyardaki Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ idaresi.
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ cemaat nezaret komissiyasınıñ azası Elşan Mamedov beş mabüsniñ qızamıq çıqarğanı qayd etildi, dep tarif etti.
«E, tasdıqlandı – beş insan. Qızamıq – yapışması qolay olğan keskin bir infektsion hastalıqtır. Anda tışarıdan keçkendir, çünki tahqiqat izolâtorı er daim arekette olğan bir yer. Anda er vaqıt advokatlar, tahqiqatçılar kele, birisi ketirile, başqası çıqarıla. Bunı közetmege ve areketni yasaqlamağa imkânsız. Yani bu qırğınlıqnıñ SİZO ile iç bir alâqası yoq. Anda tahminen bir buçuq biñ insan buluna. Keçken afta cumaaqşamı-cuma künleri qızamıq qırğınlığı olğan edi», – dep tarif etti Mamedov.
Qırımlı advokat Sergey Legostovnıñ aytqanına köre, Aqmescit SİZOsınıñ şaraitleri mabüslerniñ sağlığına kelişmey.
Devlet mabüslerniñ sağlığını qoruv vazifelerini kerekli seviyede becermeySergey Legostov
«Hastalıq aqqında eşittim. Devlet mabüslerniñ sağlığını qoruv vazifelerini kerekli seviyede becermey», – dedi advokat.
Aqmescit SİZOsındaki tutuv şaraitleriniñ tenqitke dayanamağanını Qırım.Aqiqatqa qırımtatar faali ve bunı özü körgen İsmail Ramazanov tarif etti.
Siyasiy mabüslerniñ azaplarını daa beter yapmaq içün olarnı aselet hastalar olğan kamerağa yerleştireler kibi keleİsmail Ramazanov
«O yerniñ qorqunç şaraitlerini bilem. Anda olğanda er şeyni özüm kördim. Meselâ, büyreklerim urulğanda anda yardım körmek aman-aman imkânsız edi, babam ilâc ketirgen soñ yahşıca oldı. Anda qızamıq da bar edi, amma o vaqıt bu malümat rezonans çıqarmağan edi. Eminim ki, siyasiy mabüsler hastalıqqa oğrağanı içün bu malümat cemaatqa belli oldı. Siyasiy mabüslerniñ azaplarını daa beter yapmaq içün olarnı aselet hastalar olğan kamerağa yerleştireler kibi kele», – dep ayttı faal.
Onıñ fikirince, Aqmescit SİZOsınıñ binası tolu sanitar temizlevge muhtac.
SİZOda mabüsler içün gigiyena şaraitleri bile yoq, temiz suv da yoq. Bazı kameralarda hastalar ve sağlam olğanlar beraber qalaİsmail Ramazanov
«Bu bina tolusınen temizlenmeli. Qızamıqtan ğayrı, anda daa bir sıra hastalıq bar. Meselâ, SİZOnıñ mağazı daa II Yekaterina vaqtında qurulğan edi, anda çoq şey toplandı. Anda «içek» adlı bir yer bar, er kes andan keçe, keçkenler arasında çeşit yuqunçlı infektsiyaları olğan bir çoq insan bar. Bu eñ telükeli yer. SİZOda mabüsler içün gigiyena şaraitleri bile yoq, temiz suv da yoq. Bazı kameralarda hastalar ve sağlam olğanlar beraber qala – verem hastaları bile bar. Anda mabüslerniñ sağlığı kimseni qasevetlendirmey», – dep qayd etti faal.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali Fatma İsmalova da Aqmescit SİZOsında tutuv şaraitleri aqqında tarif etti.
«Elbette, Aqmescitniñ SİZO-1-nde qızamıq qırğınlığı bar olğanını bilem. Pek qasevetlenem, çünki eki tuvğanım – babam ve ağam – bu SİZOda qanunsız tutula. Em de anda ketirilgen bazı qırımtatar semetdeşlerimiz bu ağır hastalıqqa oğramaları mümkün telüke alanında buluna. Bu SİZOnıñ tibbiy bölügi mabüslerniñ sağlıq şikâyetlerine nasıl cevap bergenini bilem, bu mesele meni pek qasevetlendire. Bu problemanı daa çoq aydınlatmalı, yoqsa bu «uquqiy devlette» bir şeyge irişmege çare olmaycaq», – dedi faal.
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» eki mabüsiniñ anası Dilâra Abdullayevanıñ fikirince de, Aqmescit SİZOsında mabüslerge kerekli tibbiy yardım kösterilmey.
Rusiye cemiyeti mabüslerni aqqı, em de tibbiyet aqqı olğan insanlar olaraq saymaq içün o qadar medeniy ve insaniy degilDilâra Abdullayeva
«Aqmescitteki SİZO-1-niñ sanitar vaziyetini, sağlıqnı qoruv seviyesini yahşı bilem, aş da pek müim. Bular kerekli derecede degil ve immunitetniñ tüşmesine sebep ola. Aqmescit SİZOsında yardım yoq, dep tüşünem. Mence, tibbiyet SİZO yolbaşçısına bağlı olmamalı. Amelde ise anda küç hızmetleri baş ola, ekimler ise olarğa bağlı. İç bir ükümde seni tibbiy yardım kösterilmeycegine ya da azaplarğa üküm etkenleri aytılmay. Mahküm etilgen ve mabüsler tahqiqat altında azatlıqtan marum etile, asılında, er şeyden marum etile. Bu apishane – cemiyet aksi. Rusiye cemiyeti mabüslerni aqqı, em de tibbiyet aqqı olğan insanlar olaraq saymaq içün o qadar medeniy ve insaniy degil», – dedi Abdullayeva.
Aqmescit SİZOsında qızamıq çıqarğanlardan biri Qırımda «para talap etüv davası» boyunca mahküm etilgen Aluşta Rusiye şeer şurasınıñ sabıq deputatı Pavel Stepançenko oldı.
SİZOda qızamıq hastalığından sebep karantin ilân etildi. Müessiseniñ qayd etkenine köre, sanitar-qırğınlıq talaplarına riayet etüv ve qırğınlıqqa qarşı tedbirlerniñ keçirilüvi Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ devlet sanitar-qırğınlıq nezareti baş merkezi tarafından kontrol etile.
Maqalede Rusiye ilhaq etken yarımadada qabul etilgen ıstılalar qullanıla


text:
Rusiye işğal etilgen Qırımdaki «Simferopol» ava limanını federal emiyetini taşığan ava limanları cedveline kirsetti.
Mütenasip qarar Rusiye ükümetiniñ saytında derc etildi.
«Federal emiyetini taşığan ava limanları cedveline federal emiyetini taşığan Moskva, Sankt-Peterburg, Aqyar ve Federatsiya subyektleriniñ memuriy merkezleri (paytahtları) ile ava alâqalarınıñ teşkil etilmesi içün kerek olğan ava limanları kire», – dep yazılğan vesiqada.
Qırımda Aqmescit ava limanı Rusiyeden yolcu uçaqlarını qabul etken yekâne ava limanı ola.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararı ile qapatıldı. O yerge ve andan ketken er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerini bozğan sayıla, bunıñ içün avia şirketleri Ukraina ve İCAO halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Şimdiki vaqıtta Qırımğa tek Rusiye şirketleri uçuşlarnı amelge keçire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.