text:
Rusiäneñ Soyuz karabı ğälämnän qayttı
Audio (Padakla, Chiao)
Şunnan soñ Padalka, anıñ belän yartı yıl bergä eşlägän amerikan astronavtı Mike Fincke häm stansiägä ber atna elek kenä kilgän Rusiä Ğäläm köçläreneñ berençe kosmanavtı Yuri Şargin cirgä qaytu öçen stansiädän Soyuz karabına küçtelär. Cirgä töşep ayaq basqaç amerikan astronavtı berençe täesiratı belän urtaqlaştı:
Audio (Mike Fincke): "Atmosferaga kergäç, yanudan saqlağan tışlıqnıñ qubıp oçuın kürdek. Bu feirwerk tösle, bik matur ide."
Uzğan yılnıñ fivralendä Quşma Ştatlarnıñ Columbia karabı qazağa oçrap 7 astronavt ülgännän soñ, ğälämgä oçular xäzer Rusiä karaplarında başqarıla.
Padalka belän Fink xalıqara stansiädä Aprildän birle eşläde. Şul waqıt eçendä 4 tapqır açıq ğälämgä çığıp kerdelär. Awırlıqlar da buldı, ike tapqır stansiädä kontrol yuğalıp aldı. Soyuz karabı belän totaşu da avtomatik räweştä barıp çıqmadı. Alayda bügen astronavtlar häm räsmilärneñ käyefe kütärenke ide. NASA başlığı Sean O''Keefe Rusiä idarä üzägendä bolay dide:
Audio (Sean O''Keefe): "Xäzer bezneñ xezmättäşlek iñ yuğarı däräcädä. Alda torğan awırlıqlarnı bik yaxşı añlıybız. Xalıqara stansiä, Roskosmos wäkilläre belän monnan da yaxşıraq mönäsäbät kötep bulmıy."
Xäzer xalıqara stansiädä Rusiäle Salijan Şäripov belän amerikan Leroy Chiao eşläp qaldı.
-Ali Gilmi


c: text/html

text:
Jaqında qazaqstandıqtar Täwelsizdiktiñ 25 jıldığın atap ötedi. Basqa ay`maqtar sïyaqtı Şığıs Qazaqstan da qurılw kezinde şarıqtaw men quldırawdan ötti. Barlıq qïındıqtardan ötken Şığıs Qazaqstan büginde respwblïkamızdıñ iri öndiristik, agrarlıq, énergetïkalıq jäne mädenï ortalığı bolıp tabıladı. Ötken waqıttı qorıtındılay` kele, ay`mağımızdıñ jetistikterin eske alay`ıq.
Täwelsizdiktiñ 25 jılında Şığıs Qazaqstan oblısınıñ qurılwı älewmettik-ékonomïkalıq jüy`edegi awqımdı özgeristermen sïpattala- dı. Mundağı bastı jetistik - xalıqtıñ turmıs deñgey`iniñ jaqsarwın ay`twğa boladı. Jalpı öñirlik önim kölemi 25 jıldıñ işinde 8,8 mlrd. teñgeden 2,3 trln. teñgege 260 ese östi. Xalıqtıñ jan basına şaqqanda jalpı öñirlik önim 5 mıñ teñgeden 1 mln. 656 mıñ teñgege artıp, 330 ese östi. Al jumıssızdıq deñgey`i 11 pay`ızdan 4,8 pay`ızğa azay`dı. Ğasırdıñ bir şïreginde ay`mağımız önerkäsiptik öndiristiñ kölemi boy`ınşa alğa basıp, 34,1 mıñ ese arttı. Qazirgi küni Şığıs Qazaqstan dünïejüzilik qawımdastıqqa bir jıldıñ işinde mïllïonğa jwıq tonna mırış, tïtan, mıs, qorğasın, magnïy`, altın, kümis jäne sïrek kezdesetin metaldardı éksporttay`dı. Oblısımızda burında Qazaqstanda bolmağan öndiris iske qosıldı. Bul - jeñil jäne jük avtokölikterin, jolawşılar avtobwstarın, traktorlardı, mïneral- maqta önimderi men 05V-taqtaların şığaratın zawıt. Ïndwstrïyalandırw kartasınıñ bastaw alğanınan beri 220 mlrd. teñgege 44 joba jüzege asırılıp, 18 mıñnan astam jumıs ornı pay`da boldı.
Ay`mağımızdıñ sätti damwınıñ kepili - ïnvestïcïya tartw. Ïnvestïcïya tartw prïncïpi boy`ınşa öñirimizde memlekettik jeke seriktestiktiñ türli formaları damıp, koncessïyalıq jo- balar arqılı şeteldik ïnvestïcïya tartılwda. 1999 jıldıñ deñgey`i boy`ın- şa 25 jıldıñ işinde negizgi kapïtalğa ïnvestïcïyalardıñ kölemi 21,9 mlrd. teñgeden 412 mlrd. teñgege artıp, 18,8 ese östi. Oblısımızda azıq-tülik qawipsizdigin qamtamasız etetin jäne tek ay`maqtıñ ğana emes, bükil respwblïkanıñ ékono- mïkasına awqımdı üles qosatın jaqsı damığan agrarlıq-önerkäsiptik keşen jumıs istey`di. Täwelsizdik jıldarınıñ işinde awılşarwaşılıq jalpı önimniñ kölemi 367 mlrd. teñgege östi. Osınday` öswdi qamtamasız etetinderge barlıq jağday` jasalwda. Täwelsizdik jıldarında ay`mağımızda 138 mektep, 118 densawlıq saqtaw nısandarı jäne 311 sport nısıandarı salınıp, qoldanısqa tapsırıldı. Turğın üy` qurılısı ékonomïkalıq damw men xalıqtıñ turmıs deñgey`in alğa tartar küşi bolıp tabıladı. 25 jıldıñ işinde barlıq qarjılandırw közderiniñ arqasında 5 mln. 746 mıñ şarşı metr turğın üy`leri qoldanısqa berilip, Şığıs Qazaqstanda 65 mıñ otbası üy`-päter jağday`ların jaqsartıp aldı. Bügingi küni turğın üy`lerdiñ qurılısı «Ay`maqtardı damıtw bağdarlaması-2020», «Nurlı jol», «Jumıspen qamtwdıñ jol kartası - 2020» memlekettik bağdarlamalarınıñ ayasında jüzege asırılwda. Ay`ta ketw kerek, 2016 jıldıñ özinde barlıq qarjılandırw közderiniñ arqasında oblıs boy`ınşa 8 İZ6 päteri, äri jalpı awmağı 630,2 mıñ şarşı metr bolatın 104 köppäterli turğın üy` men 24 älewmettik mañızı bar nısannıñ qurılısı jürip jatır. Osı ay`tılğannıñ barlığı da jetistikterimizdiñ bir kişkentay` böligi ğana.
Türli respwblïkalıq jäne xalıqaralıq jobalardıñ ïnïcïatorı atanğan Şığıs Qazaqstan oblısınıñ keleşekke degen josparlar köp. Täwelsizdik jıldarında Şığıs Qazaqstan oblısında awılşarwaşılıq, öniminiñ jalpı kölemi 367 mlrd. teñgege östi. Oblısta awılşarwaşılığı qarqındı damwda. Ay`mağımız Qazaqstanda ösimdik may`ı, bal jäne süt öndirwden bastı orında. Şığıs Qazaqstannıñ agroönerkäsip salasındağı bastı bağıttarı tamaq önerkäsibi, awılşarwaşılıq şïkizatın keşendi qay`ta öñdew jäne öndirilgen önimniñ bäsekelestigin arttırw bolıp ta- bıladı. Oblıs respwblïkamızda et pen süt öndirwden aldıñğı orındarda tur. 2015 jılı käsiporındar ärbir şığısqazaqstandıqqa şaqqanda 85 kg astam et pen 500 kg astam süt öndirdi. Alay`da, ay`mağımızdıñ mümkindikteri äldeqay`da köp. Sondıqtan, agrarlıq sektor qızmetkerleriniñ aldında jaña mindetter tur. Büginde jaña qarqınmen jüzege asıp jatqan bağdarlamanıñ arqasında sawın sïırlardıñ sanın 12 mıñğa, al süttiñ jıldıq önimin 21 mıñ tonnağa arttırwğa mümkindik beretin 9 jaña tawarlı-süt ferması salınıp, 28 ferma qalpına keltirilip jatır. Tağı bir qor - jeke qosalqı şarwaşılıqtardan sütti satıp alw. Oblısımızda 36 zama- nawï süt qabıldaw pwnkti jumıs istey`di alğaşqı jartı jıldıñ işinde xalıqtan 8700 tonna süt satıp alındı. Respwblïkamızda eñ iri bal öndirwşi bolıp tabılatın ay`mağımız şïpalı önim öndirisiniñ kelemin 90-şı jıldarmen salıstırğanda tört ese köterdi, al bul - jılına 2 mıñ. tonnadan astam bal. Oblıs mal şarwaşılığı kölemin jäne işki tutınw üşin önimdi öndirwdi arttırıp qana qoy`may`, sonımen qatar sırtqı narıqqa da şığadı. Éksporttıq bağıtta usaq qara maldıñ sanı jäne onıñ Ïran, Qıtay`, Resey`ge şığwı artw- da. Al bılğarı şïkizatın Ïtalïya, Resey` jäne Qıtay`ğa ötkizw josparlanıp otır. Oblısımızda awılşarwaşılıq önimderin öndirwmen 12,3 mıñ şarwa qojalığı, zañdı tulğalardıñ 675 awılşarwaşılıq qurılımı jäne 151,9 mıñ üy` şarwaşılığı ay`nalısadı.
Aqparattıq ortalıq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qazan basmaları Sembergä küpme kilä?
Şuşı soraw FGUP “Poçta Rossii”neñ Ul'yan filialı Yazılış bülekçäsenä kiterde.
Şatlanırlıq närsä küzgä çalınmıy: ber genä basmanıñ da äbünäçelär sanı artmağan. Kiresençä, yıl sayın kimi bara.
İñ abruylılardan sanalğan “Tatarstan yäşläre” 2000-yılda – 27, 2004Tә – 21, bıyıl 16 ğına danä. “Sabantuy” sannarı 5 – 2 – 1. “Watanım Tatarstan”nıqı 7 – 5 – 4.
Jurnallar da şundıy uq xäldä. 2 yıl eçendä “Sabıyğa” – 8 dän 3kә, “Yalqın” 8 dän 2 gä, “İdel”neñ tatarçası 9 dan 1 gä, “Qazan utları” 42 dän 20 gä, “Mäğärif” 39 dan 30 ğa, “Miras” 11 dän 6 ğa töşkän. “Söyembikä yarıysı kebek äle - 52 danä, läkin ul da 2 yılda 7 äbünäçesen yuğaltqan.
Küñellese dä bar: “Salawat küpere” 7 dän 16 ğa üskän.
Ğibrätle küreneş: säyäsät häm tatar yazmışları kebek citdi temalarğa zurraq iğtibar birüçe basmalarğa qarağanda, äbünäçe “Tämletamaq”, “Aş-su”, “Sälämätlek”, “Tabın serläre, “Yuldaş” kebek matdi yaqnı küzdä totqan basmalarğa kübräk yazıla. Mäsälän, “Yuldaş” üze genä 323 keşene qızıqsındırğan. Bu da Sember tatarında ruxi xalätkä iğtibar kimüenä işarädäy qabul itelä.
Tağın ber küzätü. Xalıq sanın äbünäçelär belän çağıştırsañ, İske Kulatkı rayonı uñay tä'sir qaldıra. Matdi yaqtan talanu arqasında xalıq sanın 15 yıl eçendä genä 25 protsentqa yuğaltıp, 16 meñgä genä qalsa da, uqmaşıbraq yäşägän Kulatkı tatarı Qazan basmaların kübräk yarata. Şulay uq 1943-yılğa qädär Samar ölksenä kergän Yaña Malıklı, Mäläkäs rayonnarı xalqı çağıştırmaça kübräk uqıy. Ni äytsäñ dä, İdel-aryağı rayonnarı könçığıştaraq urnaşqan bit, Mäskäwdän yırağraq. Monısı isä Tatarstanda da şulayraq, dip işetkän bar.
Ämma niçek kenä bulmasın, Sember ölkäsendä tatar matbuğatına iğtibarnıñ kimi baruı küzgä bärelä.
Säbäpläre dä mäğlüm. 1959-yılda Xruşçev belän Suslovnıñ “iketellelek” bayrağı astında milli tellärne beterü säyäsäte üz cimeşlären artığı belän birde. İkençe säbäp - “Poçta Rossii”neñ yartı yıl sayın yazılu bäyäsen öskä sikertä kilüe. FGUPnıñ Podpisra bülege xezmätkäre Yevgeniä xanım äytüençä, moña da qaramastan, kerem üsmi, şul uq däräcädä qala. “Uquçını gäzit-jurnallardan bizderep, bezneñ citäkçelek üz utırğan botaqnı üz qulı belän kisä”,- dide ul.
Sember tatarları öçen tağın ber säbäp: Qazan – Ul'yan arası 230 çaqrım ğına bulsa da, gäzit-jurnallar Samar aşa 720 çaqrım ara uzıp kilälär. Äytik, iñ zur räsmi basmabız “Watanım Tatarstan” 10 köngä soñarıp kilä. Könüzäk xäbärlären 10 könnän soñ işetüneñ ällä ni qızığı yuq inde...
Soñğı yazılu kampaniäsendä tağın ber säbäp östälde – kataloglarnıñ añlaşılmas mantıyğı. Elemtä bülekçäsendä 2 katalog täqdim itälär. Semberdä çıqqanı “Katalog Rosiiyskoy pressı” dip atala. “Watanım Tatarstan” ğinwar-iyündä kataloglarda bulmağanğa, anı, redaksiädä aqça tüläp, konvertlarda ğına alırğa turı kilgän ide. İyüldän yazılırğa bula, digängä, iñ başta şunı ezlibez. Bu katalogta yuq. Monda ber genä Tatarstan jurnalı da yuq. Xätta “Söyembikä” dä. Anıñ qarawı “Başqortostan qızı” bar. “Ufa”, “Başqortostan” häm “Qızıl tañ”gäzitläre dä bar. Şulay uq Çabaqsarnıñ “Xıpar”, “Tavan Atal”, “Yalav”larına da yazılırğa mömkin. Qazannıñ da “Yuldaş”, “Aş-su”, “Tämletamaq”, “Tatar yoldızları”, “Qazanskie wedomosti” kertelgännär. Ä “Watanım Tatarstan” – yuq.
Yarıy, monısı ölkäneke genä, dip äytik, bälki redaksiä üze telämägänder, dip, Mäskäwdä çıqqan katalognı aqtarabız. “Obyedinennıy katalog Pressa Rossii” dip atalğanın. Anda isä nibarı “Altın kiñäşlär”, “Ğailä kalendare”, “Ğailä uçağı”, “Yuldaş” häm Mäskäwdä çığuçı “Tatarskie novosti” genä tabıldı.
Elemtä bülegendä başqa katalog yuq, didelär. Aptırağaç, Üzäk Poçtamtqa barırğa turı kilde. Anda öçençe tör katalog bar ikän: Mäskäwdä äzerlängän, Almaniädä basılğan. Baqsañ, bu katalog ta elemtä büleklärenä cibärelgän ikän. Tik barısında da tabılmadı. Härxäldä, 11 elemtä bülegeneñ 4 dä “Başqa katalog yuq”, didelär. Ğadi uquçı nişli soñ? Yuq tek yuq inde...
Üzennän-üze soraw tua: nindi maqsat belän törle-törle kataloglar çığarıp äbünäçeneñ başın butıylar ikän soñ? Yuğisä, “katalog” süze üze ük “kiräk äyberne ezlärgä yärdäm itüçe isemlek” dip tärcemä itelä bit. Ä monda, kiresençä...
Şöker, awıllarda alay tügel: poçta xezmätkäre üze täqdim itä, üze taba, üze yazıp ta birä. Ä menä şähär cirendä ezläp tabarğa kiräk bulıp çığa. Häm bolay da gäzit-jurnallarğa aqça sarıf itärgä bik aşqınıp tormağan potensial äbünäçeneñ dä teläge yuq itelä.
Ayrat İbrahim, Sember.


text:
Meñ yıllıq aldı oçraşular
11 avgustta Qazanda Rusiä İqtisatı üseş häm säwdä ministrlığınıñ İqtisatta däwlät köyläwe departamentı direktorı Andrey Şarov eşmäkärlär belän oçraştı. Mäskäwdän kilgän bu citäkçe keçe eşmäkärlärgä häm fermerlarğa yärdäm itü buyınça Rusiä töbäkläre arasında oyıştırılğan bäygedä ciñüçelärneñ täcribäse häm problemaları belän qızıqsındı. Tatarstanda Andrey Şarov "İdel buyı üzäge" hәM "Sviäga" biznes-inkubatorı eşçänlege belän tanışa, däwlät xakimiäte, eşmäkärlär assotsiatsiäläre häm berläşmäläre wäkilläre belän oçraşa, 2005 yılda keçe eşmäkärlekkä finans yärdämen kүpcәTү programmaları mäs’äläläre turında söyläşä.
İrtägä Qazanğa Rusiä Federatsiäseneñ Grajdanlıq oboronası eşläre, ğädättän tış xällär häm tabiğät bälä-qazaların beterü buyınça ministrınıñ berençe urınbasarı Yuriy Vorob'yev häm Rusiä ğädättän tış xällär ministrlıysınnan eşçe törkem kiläçäk. Pänceşämbe könne premyer-ministr Röstäm Minnexanov häm berniçä xökümät äğzäse maxsus oçqıçta Mäskäwgä barıp qayttılar. Bu turıda räsmi mäğlümat taratılmasa da, Qazannan Mäskäw Kremlenä barğan eşçe törkemeneñ Qazannıñ meñ yıllığın ütkärü häm avgust axırında Qazanda xalıqara däräcädä ütäçäk çaralarnı centekläp oyıştıru turında süz baruı mäğlum. Şulay itep, Qazan möhim sammitlar häm tantanalar aldınnan törle dairälär belän söyläşülär häm oçraşular ütkärä.
Al'bina Zäynulla


text:
Ğiraqta äl-Qaidägä bäyle suğışçan törkem totıq itep alğan 4 Rusiä watandaşın üterergä qarar itüen belderde.
Bu turıda iğlan bügen internetqa çığarıldı. Belderüne internetqa kem çığarğanın açıqlaw mömkin tügel.
Rusiä tışqı eşlär ministrlığı totıqlarnı ütermäskä çaqırdı.
Möcähetdin Şurası rusiälelärne totıq itep aluın belderep Çeçnädän Rusiä ğäskärlären çığarunı häm törmälärdäge möselman totqınnarnı azat itüne taläp itte.
Rusiä ilçelegeneñ 4 xezmätkäre 3-nçe yündä totıq itep alındı. Bişençese atıp üterelde.


text:
Quşma Ştatlarnıñ demokrat senatorı Hillary Clinton 2008 yılda ütäçäk prezident saylawlarına köräşkä çığuın iğlan itte.
Clinton üzeneñ internet säxifäsendä prezident känäfie öçen köräşkä tikşerenü komitetın oyıştıraçağın belderde.
"Bügen min prezidentlıq tikşerenü komitetı tözeläçägen iğlan itäm. Min köräş kenä başlamıym, min sezneñ belän, Amerika belän äñgämä başlıym. Ägär bez barıbız da çişeleştä qatnaşırğa teläsäk, bez barıbız da bu söyläşüdä qatnaşırğa tieşbez. Häm bez barıbız da bu çişeleştä qatnaşırğa tieşbez. Äydägez, Ğiraq suğışın niçek döres itep tämamlaw häm bar dönyada Amerikağa xörmätne yañadan torğızu turında söyläşik" dide Clinton.
Elekke prezident Bill Clintonnıñ xatını, xäzer Senattağı New York wäkile bulğan 59 yäşlek Clinton ul saylawlarda ciñep çıqsa, AQŞ tarixında berençe xatın-qız prezident bulaçaq.


text:
Başqortstan Milli yäşlär teatrı säxnäsendä - Tufan Miñnullin äsäre
Başqortstannıñ Mostay Kärim isemendäge Milli yäşlär teatrı üz tamaşaçılarına yaña premyera äzerläde. Bu yulı yäş artistlar kürenekle tatar dramaturgı Tufan Miñnullinnıñ “Diläfrüzgä dürt kiäw” p'yesasın säxnäläşterde. Tufan Miñnullinnıñ küp teatrlar säxnälärendä şawlap-görläp barğan bu äsären Başqortstannıñ Milli yäşlär teatrınıñ yäş rejisserı İlnur Mullabaev säxnägä quydı.
Spektakl'dä töp rol'ne teatrnıñ iñ yäş, iñ çibär aktrisası Gölşat Ğaysina başqara. Başqa rol'lärgä şulay uq teatrnıñ talantlı yäşläre Vener Kamalov, Läysän Räximova, Rämzil Sälmänov, Näğim Nurğalin, İlsur Xäbirov häm başqalar cälep itelgän.
“Diläfrüzgä dürt kiäw” spektakleneñ premyerasın qararğa Ufağa äsärneñ avtorı Tufan ağa Miñnullin üze dä kilde. Tamaşanı qarağaç, ul anıñ bik uñışlı kilep çığuın äytte. “Rejissernıñ eşe dä, artistlarnıñ uynawı da yuğarı hönäri ostalıqta, - di Tufan ağa. - Yäşlär teatrınıñ binası da bik matur ikän. İcat itü öçen böten mömkinleklär bar”.
Ufada, Başqortstan Milli yäşlär teatrında anıñ “Diläfrüzgä dürt kiäw” äsäre säxnäläşterelde. Anıñ premyerasına Tufan Miñnullin üze dä kilde.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Pänceşämbe kiç ber törkem milli-mädäni oyışmalar başlıqları Mäskäwgä yul tottı. 18 aprildä Rusiä başqalasında iñ zur milli berläşmälär citäkçeläre cıyılıp, Bötenrusiä milli-mädäni oyışmalar assotsiatsiäsen oyıştıru mäsäläsen tikşeräçäklär. Prezident Hoteldä tügäräk östäl artında däwlätneñ milli säyäsäte konsepsiäsenä östämälär uzaçaq, tözätmälär kertü turında eşlekle söyläşü bulaçaq. Älege çarada Tatarstan xökümäteneñ vitse-premyerı Zilä Wälieva häm Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetı räise Rinat Zakirov qatnaşa.
Yäkşämbedä isä Mäskäwdäge tatar cämäğätçelegen ber qızıqlı oçraşu kötä. Äsadullaev yortında uzaçaq bu çarada Qazannan Tatarstan yäşläre gazetasınıñ baş redaktorı İsmäğil Şäräfiev häm mädäniät bülege mödire Flürä Nizamova qatnaşırğa niätli. Gazeta uquçıları belän oçraşu cır belän ürelep barır. Tatarstan yäşläre belän bergä Mäskäwgä tanılğan cırçı Röstäm Zakirov häm bayançı Marat Şäyxetdinov ta yul ala.


text:
Londonda premyer ministrnıñ räsmi yortında Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän Böyekbritaniäneñ premyer ministrı Tony Blair arasında söyläşülär ütte. Şuşı ike citäkçe qatnaşında Rusiä häm Britaniä nefte şirkätläre TNK häm British Petroleum arasında kileşü tözelde. Şulay uq Putin häm Blairr qatnaşında ütkän, Rusiä häm Britaniä energetikasına bağışlanğan konferensiädä, ike yaqnıñ da energetika ministrları İğor' Yusufov häm Stiven Teems Tönyaq Yewropanıñ gaz ütkärgeçen üsterü xaqında belderü imzaladılar.
Gaz ütkärgeçe Vıborgtan alıp, Baltıyq diñgezeneñ töbennän ütep, Germaniä häm Niderland aşa Böyekbritaniä yarlarına kiläçäk, dip farazlana.


text:
Osman Öztunç - Adamım
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Adamım
Etiketler : Osman Öztunç - Adamım türkü indir, Osman Öztunç - Adamım türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Adamım mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Adamım türküsü, Adamım sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Adamım bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak
Osman Öztunç - Listelerde Kulis Var
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Durmuş un Türküsü


text: Piterbur. Rusiä häm Quşma Ştatlar prezidentları, Vladimir Putin häm George Bush bügen, "sigezlek"neñ Eviandağı oçraşuwına kitär aldınnan Piterburda söyläşülär ütkärep, strategik atom qoralların qısqartu kileşüwen ğämälgä kertü qäğäzläre belän almaştı. Şul kileşü nigezendä ike yaq ta 2012-nçe yılğa qädär üzendäge strategik atom qoralların öç märtäbä qısqartırğa tieş bulaçaq. İke prezident ta, Quşma Ştatlar belän Rusiä arasındağı xezmättäşlek, Ğiraq suğışı häm Mäskäwneñ İranğa atom texnologiäläre birüwe kebek soñğı kileşmäwçänlekkä qaramastan sälämät bulıp qala birä dip belderde. Vladimir Putin üz ileneñ İranda atom stansiäse tözüwen yaqlap çıqtı, üzeneñ bu mäs'äläne Rusiä şirkätläre mänfäğätlären çikläw maqsatında qullanuğa qarşı buluwın äytte. Söyläşülärdä prezident George Bush Rusiä citäkçesen sintäbr ayında üzeneñ Camp Davidtağı utırmasına çaqırdı.


text:
Qoğamdıq qabıldaw
Sizge türli saladağı sarapşılardıñ jawabı kerek pe? Öziñizdi qızıqtırğan taqırıp boy`ınşa surağıñızdı joldañız.
Emdewge jatqızwğa tölem qalay` jürgiziledi?Jawpatı oqw
Jumıssızdarğa medïcïnalıq saqtandırw alw üşin jumıssız märtebesin alwğa tïis dep ay`tadı. Biraq, eger awılda jaramdı jumıs bolmasa jäne JK aşwğa da tabıs jetpese, tek 2-3 sïır men baqşa ğana bolsa, onda qalay` bolğanı. Yağnï, erteñ bizge medïcïnalıq kömek körsetwden bas tartıladı ma?Jawpatı oqw
Azamattığı joq adamdarğa medïcïnalıq kömek qalay` körsetiledi?Jawpatı oqw
Mısalı, adam üşin memleket jarna töledi, odan key`in ol özin-özi jumıspen qamtığan xalıq sanatına köşedi. Üzilister nemese eki eselik saqtandırw bolmay`dı ma?Jawpatı oqw
Adam saqtandırılğanı twralı qalay` bilwge boladı?Jawpatı oqw
Erikti medïcïnalıq saqtandırw saqtaladı ma? Qızmetter MÄlMS-kenemese QMS-ke qosarlanadı ma?Jawpatı oqw
Jeke zertxanağa jügingen kezde medïcïnalıq saqtandırw qorı meniñ analïz tapsırwğa jumsalğan şığıstarımdı töley`di me?Jawpatı oqw
Qordıñ şığındarı boy`ınşa aqparat xalıq üşin qanşalıqtı ay`qın boladı?Jawpatı oqw
MÄlMS engizw azamattardan tölemderdi talap etw arqılı jemqorlıqtıñ ösimin twdırmay`dı ma?Jawpatı oqw
Qazirgi kezde köptegen memlekettik medïcïnalıq uy`ımdar belsendi türde bïznespen ay`nalıswda: medïcïnalıq qızmetterdiñ basım böligi, äsirese stacïonarlar aqşalay` körsetiledi. Bul qızmetter TMKKK tizbesine kirse de, baqılaw joq, xalıq tölep jatır, memleket kerisinşe aqşalay` tabıstardı memlekettik käsiporındarğa ıntalandıradı. MÄlMS engizw kezinde jağday` qalay` özgeredi?Jawpatı oqw


text:
Qazannıñ Rubin futbol komandası üzeneñ ciñülär sanın arttıra bara. Novorossiyskinıñ Çernomorets komandası belän oçraşunı 3kä 1 xisabı belän tämamlap, Rubin inde 7 märtäbä rättän ciñüen yawladı. Şulay itep ul xäzer Rusiä futbol premyer-ligasınıñ turnir tablitsasında 5 urınğa kütärelde. Esse cäy buluğa da qaramastan, respublikanıñ xokkey komandası da tik yatmıy. Aq Bars xokkey komandası Ufada Başqortstan prezidentı Mortaza Räximov kubogına uza torğan yarışlarda qatnaşa. Küptän tügel genä çex trenerı Vladimir Vuytek citäkçelegendä uynıy başlağan Aq Bars ta monda Rubinnan qalışmasqa tırışa. Yaroslavl’neñ Lokomotiv häm cirle Salawat Yulaev komandaların ciñep, ul älegä berençelektä bara.
Gölnaz İlgizär


text:
Mäğlüm bulğança möselman ğäref ğädätläre mäsäläsendä Taciqstan Üzäk Aziädä in liberal il sanala. Bälkim dä bu xäl üzgäräçäk. Taciqstan Ulemalar Şurası çığarğan fätwä belän bozıqlıq, yuldan çığaruğa säbäp bula digän argument belän xatın qıznıñ mäçetkä yörüen tuqtatmaqçı.Fätwä küp kenä möselmannarnı borçuğa sala , alar bu qarar möselman ğöref ğädätlärenä häm dä ilneñ konstitutsiäsenä qarşı dip belderä.
Düşenbedän 30çaqırım yıraqlıqta urnaşqan Turqobod awılında Xalifä Abdulqarim mäçetendä comğa namazına kilgän Zebunniso Qaxorzod xanımnıñ ire Rusiädä migrant eşçe. Zebunniso 4 balasın qarap üsterä. Tadcikstan şartlarında ğädäti küreneş . Xanım mäçetkä yörü säbäben bezneñ xabärçegä bolay dip añlattı(audio)
Bez mäçetkä ğıybadät öçen genä yöremibez. xatın qız, ana bularaq bala üsterü, köndälek tormışta bik küp problemalarğa duçar bulabız.Bez häm ana häm ata rolen ütibez. Bez monda sorawlarğa cawap tabarğa kiläbez: Balalarnı niçek üsterergä, irlärebezgä nindi möğämälä kürsätergä, qaysı tormış yulı bezneñ öçen yaxşıraq. Menä bu sorawlarğa cawap tabu öçen monda kiläbez dip söyli Zebunnniso
Ämma bu tormış yulı bälkim dä qurqınıç astında.Çönki Tadcikstan ulema şurası (ilneñ islam ğalimnärennän torğan in yuğarı oyışması) çığarğan fätwäda mäçetkä yörüçe xatın qız ğıybadät qılğan ir atqa qomauçalıy dip äytelgän.Bu qarar ay buyında dewam itkän debatlardan soñ qabul itelgän. Şuranıñ qayber äğzaları qararnı konservativ orım dip bäyäläsä dä , näticädä möselman xatını mäçettä tügel ä öydä ğıybadät itergä tieş dip qarar birelde. Şura äğzası Hacı Qurbon Şarifzoda qararnı yaqlap bolay dide(audio)
Ulemalar Şurası häm möfti tarafınnan qabul itelgän qarar yañalıq tügel. Päygämbärneñ xädislärendä bar şulayuq sönni mäzxäbe qağıydäläre arasında . Xatın qız añlarğa tieş:bezneñ dini qağıydälärgä kürä dä alarnıñ waqıt äräm itep mäçetkä yöregänçä , öydä ğıydabät qıluı kileşleräk
Xalifä Abdulkarim mäçete tıyuğa qarşılıq kürsätüçe ber niçä mäçetneñ berse. Militsiä comğa könnärne xatın qıznı öylärenä qaytarırğa tırışa. Ämma Turqobodtağı bu mäçettä irlär häm xatınnar ayrım qatlarda ğıybadät qılalar , yäğni ulemalar qurıqqan närsä yuq anda , ike cines anda oçraşmıy, berbersen kürmi. Mäçetneñ İmam xatibınıñ yärdämçese hacı Amir Abbos Bobonazar Taciq konstitutsiäse ir häm xatın qızğa ğıybädät tängällege birä, kiläçäktä bu fätwäneñ cämğiätkä bik tiskäre täsire bulaçaq dip äytep bolay itep däwam itte(audio)
Xatın qızlar monda comğa namazı öçen genä kilmi. Alar moral häm äxläq bäyälären öyränü öçen dä mäçetkä kilä.Büten cämğiät monnan fayda küräçäk, çönki xatınnar kiläse buınnar öçen cawaplı.Bez xatın qızğa gazino, tönge klub, diskoteka kebek kileşsez urınnarğa barırğa röxsät itäbez ä möçetkä yörüne tıyabız . Min bu qararda ber nidi dä mantıq kürmim
Üzäk Aziädä tik Taciqstanda ğına xökümät islamçı partiä- Berläşkän Taciq Opozitsiäsen qabul itte. Xatın qızğa mäçetkä yörüne tıyu artığı belän näzberek mäsälä .Eleke SSSRda häm könçığış Yevropada dini ireklekne küzätep barğan Forum 18 isemle xabär agentlığınıñ muxarrire Felix Corley süzlärençä(audio)
Ulemalar Şurası qabul itkän qarar iqtibar cälep itä.Xatın qıznın mäçetkä yörü mäsäläsendä ulema ikegä bülengän.Qarar bik qapma qarşılıqlı häm İslamçı Yañarış Partiäse tarafınnan kire qağıldı. Bu elek opozitsiädä suğışqan partiä ide. Alar qarar Taciqstan konstitutsiäse häm qanunnarına qarşı dip belderep, däwlätneñ bu qararğa qarata qanuni çaralar kürüen soradı
Berläşkän Taciq Opozitsiä partiäseneñ töp öleşen täşkil itkän İslamçı Yañarış partiäse, Ulemalar Şurası urta ğasırdağı kebek uylıy , sonğı çiktä xatın qıznı, yäşlärne traditsion islamdan wazkiçeräçäk alarnı Hızb ut Tahrir kebek islamçılarğa etäräçäk dip söyli. Fätwägä qarata fikerlär törle misal öçen xökümättä xatın qız mäsäläläre komitetın citäklägän Ruqia Qurbanova süzlärençä, Taciqstanda här törle mömkinçelek bar,ber kemdä doğa qılma yäki uraza totma dip äytmi . Ämma min xatın qız öydä ğıybadät qılırğa tieş dip uylıym
färidä xämit


text:
Şähär Dumasında astan kilgän täqdimnärne kire dä qaqmıylar, qabul da itmilär
Çärşämbe könne Qazan Ratuşasında Qazan şähär Dumasınıñ çirattan tış 13 sessiä utırışı uzdı.
Kön tärtibendä barlığı 5 mäs'älä qaraldı. Şularnıñ berse Qazan şähäre Saylaw komissiäseneñ möräcäğäte ide. Bıyılnıñ 10 oktäberendä Qazanda initsiativa törkeme Saylaw komissiäsenä ike mäs'älä buyınça cirle referendum uzdırunı sorap möräcäğät itkän ide. Anıñ berençese - Passajir transportınıñ bügenge çeltären qaldırıp, keçkenä avtobuslar belän bergä, urta häm zur avtobuslarnı saqlap qalu, kiräk bulsa, avtobuslarnı arttıru, yaña transport marşrutların açu isäbenä passajirlarnı yörtü sıyfatın yaxşırtu belän sez kileşäsezme?" digän soraw bulsa, ikençese isä "Qazan şähäre munitsipal' berämlege başlığı - Qazan merınıñ şähär xalqı tarafınnan ğomumi tigez häm turıdan-turı yäşeren tawış birü belän, 2008 yılnıñ 1 ğinwarına qädär saylanırğa tieşlege belän sez kileşäsezme?". Komissiä isä älege möräcäğätne Qazan Duması deputatları tikşerüenä çığarırğa buldı.
Qazan şähäre Dumasınıñ zakonlılıq, xoquq tärtibe häm cirle üzidarä mäsäläläre Daimi komissiäse räise Niqolay Rıbuşkin cirle referendumğa täqdim itkän sorawlarnıñ zakonnarğa turı kilü-kilmäwen açıp saldı. Niqolay Rıbuşkin süzlärenä qarağanda, berençe soraw döres quyılmağan. Süzlärne törle mäğnädä añlap bula. Mäsälän, "Avtobuslarnı arttıru" digän süzlärne niçek añlarğa? Avtobuslar sanın arttıru yäki avtobuslarnıñ ülçämen arttırumı? Ber soraw eçendä berniçä soraw quyılğan. Alarnıñ härbersenä "yuq" yäki "äye" dip cawap birep bula. Niqolay Rıbuşkin süzlärençä, bu sorawğa cawap birü üzennän soñ nindi näticälär alıp kilüe bilgesez.
Şulay itep, Niqolay Rıbuşkin sorawnıñ Tatarstan Respublikasınıñ "Cirle referendum turında"ğı Zakonınıñ 10 maddäse 5 bülegenä turı kilmäwen rasladı. İkençe soraw mäsäläse buyınça çığış yasağanda, Niqolay Rıbuşkin şähär Ustavına tayandı. Anıñ süzlärenä qarağanda, cirle referendumda barı tik cirle ähämiätkä iä bulğan mäs'älälär çığarıla.Şähär merın qayçan saylaw kiräklegen bügen Qazan xalqı bilgelämi. Bu wäqälätkä Tatarstan Respublikası däwlät orğannarı iä.
2004 yılnıñ 21 oktäberennän 21 noyäberenä qädär Qazan xalqı cirle üzidarä orğannarı strukturasın üze saylarğa teläk beldermiçä qala. Bu eşne üz östenä respublika ala. 2010 yılnıñ dekaberenä qädär şähär merı berençe möddätkä deputatlar tarafınnan saylana. Mernı ikençe möddätkä saylaw xoquqına isä şähär xalqı iä bulaçaq. Cirle referendumğa täqdim itkän sorawnı Niqolay Rıbuşkin respublikanıñ "Cirle referendum turında"ğı Zakonınıñ 10 maddäseneñ 1, 4, 5 büleklärenä turı kilmi dip belderde.
Şulay itep, Şähär Dumasında astan kilgän täqdimnärne kire dä qaqmıylar, qabul da itmilär.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Üzeneñ 1000 yıllıq tarixi yübileyın şawlap-görläp yaña ğına bäyräm itkän nurlı-moñlı Qazan şähäre xäzer küplärne üzenä tartıp tora. Yübiley tantanalarına bara almağan keşelär soñınnan bulsa da, iskitkeç maturlanğan, tözeklängän ruxi märkäzne, bar tatarnıñ başqalasın üz küzläre belän kürergä teli.
Comğa könne Ufadan tağın ber zur ğına törkem wäkillek Qazanğa qarap yul aldı. 55 keşe kergän bu törkem Tatarstan başqalasına ike qatlı zur autobusta quzğaldı. Säfärçelär arasında törle yäştäge häm törle hönär iäläre bulğan keşelär bar. Yulğa çığuçılarnıñ küpçelege – tatarlar häm başqortlar. Yul östendä älege wäkillek Çallı şähärenä dä kerä häm andağı Cämiğ mäçetendä bula, andağı millättäşlärebez belän oçraşu ütkärä.
Bu säfärne Ufadağı «İxlas» mäçete imam-xatibı Möxämmät xäzrät Ğalläm belän «Märxämät» xäyriäçelek berlege oyıştırdı. Qazanda öç kön bulu däwamında Başqortstan wäkilläre andağı istälekle häm tarixi urınnarğa baraçaq, yaña tözeleşlärne qarap yöriäçäk. Älbättä inde, iñ şatlıqlı waqıyğa bulıp Qol Şärif mäçeten kürü, anda kerep doğa qılu torır, möğayın.
Ufadağı «İxlas» mäçete imam-xatibı Möxämmät xäzrät Ğalläm äytüençä, meñ yıllıq Qazanğa mondıy säfärlärne Ramazan ayı başlanğançı, tağın ike tapqır oyıştıru küzdä totıla. Mäğlüm buluınça, Ramazan ayı bıyıl 5 üktäberdä başlana.


text:
Yäkşämbe könne milli-mädäni möxtäriät binasında Tuqay kiçäse uzdı. Kiçä “Böyek xalıqnıñ böyek şağire” dip atala ide. Başta tatar tele uqıtuçısı Rail Xisayıv tıñlawçılarnı Ğabdulla Tuqaynıñ tormış häm icat yulı belän tanıştırdı. Annan “Nur” gäziteneñ elekke baş möxärrire Älfinur xanım Ğafurova şağirneñ Peterburğa kilüe, anıñ şähärebezdä ütkärgän 13 köne turında söyläde. Ülärenä ber yıl qalğaç, şul uq april ayında Musa Bigiev çaqıruı belän Tuqay Peterburğa kilä. Çaqıruçılar planı buyınça berençedän Tuqayğa yaña gäzit çığara başlawnı yöklämäkçe bulalar, ikençedän, şağirne däwalanırğa cibärergä planlaştırılğan. Aqçasın Peterburg cämäğätçelege inde cıyğan bula. Tik bu plannarnıñ berse dä tormışqa aşmıy. Şağirneñ sälamätlege naçar bulu säbäple, bernärsägä dä küñele üsmi, xätta ädäbiät söyüçelär belän dä oçraşırğa bik teläp barmıy.
Şağir xalıqnı yöz yıllap elek uyanırğa öndäsä dä, haman bulsa uyana almıybız – kiçädä keşe bik az ide. Az bulsalar da şiğri canlılar ikän: qayberläre, Tuqaydan ilham alıptır, kiçä axırına üz ekspromtların da icat itep ölgerdelär. Kiçädä, küp bulmasalar da, balalarnıñ qatnaşuı beraz ömet uyata.
Gölzadä Kamalova, Peterbur


text:
ISO 8859-9
ISO 8859-9, şulay uq Latin-5, "Turkish", "Turkic" iseme belän yörtelä torğan 8-bítlı bilgelämä ISO 8859 standardnıñ öleşe bula. Ul bar Törki tellär öçen maxsus yasaldı wä ISO 8859-3 standardına qarağanda kübräk qullanıla. Bu ISO 8859-9 bilgelämäse ISO 8859-1 bilgelämäsennän çığarıldı, alarnıñ ayırması Íslandçada bulğan 6 xäreflärne Törki awazlarnı bilgeli torğan xäreflärgä almştıruında ğına: D0:Ð/Ğ, DD:Ý/İ, DE:Þ/Ş, F0:ð/ğ, FD:ý/ı, FE:þ/ş.
20. urın alğan bilge ul BUŞLIQ bilgese, A0 – ÖZELMÄSLEK BUŞLIQ. AD – YOMŞAQ KÜÇERÜ bilgese, wä ul browserlarda bötenläy kürsätelmi.
00-1F, 7F, wä 80-9F urınnarı ISO/IEC 8859-9 standardında qullanılmí.
Windows-1254[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Törki telgä caylanğan Microsoft Windows ğädättä ISO 8859-9 urınına kiñäytelgän ISO/IEC 8859-9 qullana, ämma ul ISO 8859-9 bilgelämäsennän ayırıla, anda 80-9F arasındağı idärä bilgeläre urınında kürsätelä torğan bilgelär aurnaştırıldı. Windows'ta ul ANSI itep atala. Dönyawí qullanuda ul CP1254 bulıp yöri, IANA isä aña Windows-1254 isemen birde.
Windows-1254 bilgelämä tözeleşe (ISO 8859-9 bilgelämäse belän ayırmalar yaqtırtılıp kürsätelgän):
20. urınnı BUŞLIQ bilgese alğan, A0 – ÖZELMÄSLEK BUŞLIQ. AD – YOMŞAQ KÜÇERÜ bilgese, wä ul browserlarda bötenläy kürsätelmi.
81, 8D, 8F, 90 wä 9D urınnarı qullanılmí. Bu kod biteneñ aldağı yuramalarında Éuro bilgese yuğíı.


text:
Bu xäbärlärgä qarağanda, Ğiraq politsiäse, xökümät häm ilçelek wäkilläre ilçeneñ Bağdad uramında ike maşinadağı qorallı keşelär tarafınnan torıq itep alınğanlığın belderä. Anıñ belän bergä tän saqçıları da totıq itep alınğan.
Bu ayda Ğiraqta Mısır ilçese totıq itep alınğan häm üterelgän ide.
Quşma Ştatlar Ğiraqnıñ yaña konstitutsiäsen yazuçı komissiädäge 2 sönni äğzanıñ üterelüenä häm qalğan sönnilärneñ komissiädän çığarıluına qaramastan konstitutsiä yazunı tämamlarğa çaqırdı.
Älege 2 äğzanıñ üterelüennän soñ Komissiädä qalğan 12 sönni xalıqara tikşerü ütkärelgänçegä qädär komissiädä eşçänleklären tuqtatıp toruların belderde.


text:
“Yaña tatar pyesası 2005” bäygeseneñ ciñüçeläre bilgele buldı
Xalıqara teatr könenä bağışlanğan kiçäneñ berençe öleşe Tatarstannıñ atqazanğan artistı Moxtar Mutinnıñ tuuına 120 yıl, Tatarstannıñ häm Rusiäneñ xalıq artistkası Ğaliä Bulatova, Tatarstannıñ xalıq artistkaları Ğaliä Kaybitskaya, Ğaliä Niğmätullinalarnıñ tuuına 100 yıl tuluğa häm Tatarstannıñ xalıq, Rusiäneñ atqazanğan artistkası Şäxsänäm Äsfändiärovanıñ tuuına 80 yıl tuluğa bağışlanğan ide. Kiçäneñ ikençe öleşendä öçençe tapqır ütkärelüçe "Yaña tatar p'yesası-2005" bäygesendä ciñüçelärne büläkläw tantanası uzdı. Bäyge bügenge kön tatar dramaturgiäsen populyarlaştıru häm aña yaña avtorlar cälep itü, şulay uq yaña dramaturgiä äsärläre ezläw häm tatar teatrları öçen p'yesalar cıyılmasın tulılandıru maqsatınnan oyıştırılıp kilä. Başqa yıllardan ayırmalı bularaq, bıyıl bäyge "İñ yaxşı komediä" häm "İñ yaxşı muzıkal' p'yessa" nominatsiälärendä ütte. Bäygeneñ öçençe öleşenä saylap alınğan 10 p'yessa arasınnan jyuri, “İñ yaxşı komediä” nominatsiäsendä Baydi onığı iseme astında – dramaturg Tufan Miñnullinnıñ “Altı qızğa ber kiäw” p'yesasın iñ yaxşısı dip taptı. İkençe urın “Baqça qaraçqıları” äsäre öçen Qarlığaç psevdonimlı – Zöläyxa Minhacevağa birelde. Öçençe urınnı isä tağın ber qat dramaturg Tufan Miñnullin aldı. Läkin bu yulı ul “Sin mine küräseñme?” p'yesasınıñ avtorı itep Läysän İbätullinanı kürsätkän. Avtor säxnägä çaqırılğaç, Tufan Miñnullin da anıñ belän bergä çığıp serne açtı. “İñ yaxşı drama äsäre” nominatsiäsendä bilgesez avtornıñ “Legioner” p'yesası berençe urınğa layıq dip tabıldı. Bu äsärneñ Sarı qoş quşamatlı avtornıñ çın iseme yabıq konvertqa salınmağan bulıp çıqtı. Sarı qoşnıñ äsäre berençe urınğa çığuı turında iğlan itelgäç t” avtor, säxnägä çıqmadı, İkençe urın Äkiätçe quşamatlı – Esfir Yähüdinneñ “Oluğ xannıñ färmanı” p'yesasına häm öçençe urın Kentavr – Flera Tarxanovanıñ “Söyü ğazabı, yäki taşlama mine” p'yesasına birelde. Şulay uq, Zig-zağ İlgiz Zäynievneñ “Küklär yılmayıp qarasa”, “Caysız keşe” iseme astındağı “Alma baqçasında altın bar” p'yessasınıñ avtorı bilgesez qaldı, Yoldıznamä - Xäbir İbrahimovnıñ “Näfiğa xanım” äsäre häm Möxämmät psevdonimı astında El'mira Şärifullinanıñ “Ğömer ber genä” p'yesaları bäygeneñ qızıqsındıru premiäsenä layıq buldı. Barlıq büläklänüçelärgä dä Qazan küreneşe häm teatr suräte töşerelgän maxsus medal' häm istälekle büläklär tapşırıldı. Ä ike nominatsiädä dä berençe urınğa – 100 meñ, ikençe urınğa – 75 häm öçençe urınğa layıq buluçığa 50 meñ sum premiä tapşırıldı. Şulay kiçä soñında “Ädäbiät häm sänğät yılı” qısalarında, Tatar teatr sänğäteneñ 100 yıllığı uñayınnan, dramaturgiä ölkäsendä çirattağı “Yaña tatar p'yesası” premiäsenä bäyge iğlan itelde. Bıyılğı konkursnıñ şartlarında bernindi dä çikläwlär yuq, barı tik p'yessa tatar telendä icat itelgän häm ber tapqır da säxnädä quyılmağan bulırğa tieş. P'yesalar konkursqa 2005 yılnıñ 31 dekaberenä qädär qabul itelä häm bäygedä ciñüçelärneñ isemnäre ğädättägeçä xalıqara teatr könendä 2007 yılnıñ 27 martında iğlan iteläçäk. Gölnaz Şäyxetdin


text:
Muzıkantlar häm mediklar yökle analarğa klassik muzıka konsertları täqdim itä
Qazanda bügenge köndä ike teatr binasınıñ Tinçurin häm Kamal teatrları häm Ğ Tuqay isemendäge tatar filarmoniäse binaların tözekländerü eşläre belän mäşğüllege, tatar sänğäten söyüçe tamaşaçığa berniqädär qıyınlıq tudırsa da , ämma bu teatrlarnıñ häm filarmoniäneñ icat kollektivlarına bu sezonda eşlären cäyelderep cibärergä, bötenläy dä qomaçawlamıy.
Çönki alar eştän tuqtamıy. Mäsälän, Tinçurin teatrı kollektivı Tatarstan buyınça gastrol'lärgä kitärgä cıyınsa, Kamal teatrı artistları gastrol'lgä çit ilgä cıyına.
Şulay uq tatar filarmoniäseneñ berniçä kollektivı da sentäber ayında Kön'yaq Koreyäğä häm Latviä , Pol'şa yaqlarına gastrol'lärgä cıyına.
Şulay uq filarmoniä bıyıl tamaşaçığa yaña proyekt täqdim itä.
Küptän tügel Ğ.Tuqay isemendäge Tatar däwlät filarmoniäse kollektivı yökle analarğa klassik konsertlar täqdim itü proyektı belän Qazan däwlät meditsina universitetınıñ bala tudıru kafedrası bülege belgeçlärenä möräcäğät itte.
Klassik muzıkanıñ keşe häm tereklek orğanizımına uñay yoğıntı yasawı, anıñ keşe sälämätlegenä yaxşı tä'sir itüe, ğalimnär tarafınnan da raslanğan. Meditsina xezmätkärläreneñ bu proyektnı niçek qabul itüe häm berençe konsertnıñ niçek ütüe turında filarmoniäneñ muzıka bülege mödire Aygöl Sofiskaya bolay dide.
“Bu konsertqa kilgän analar bik qänäğät bulıp qaytıp kittelär . Alar balalarınıñ bik tınıç, tibeşmiçä genä qarında yatuın belderdelär. Berençe konsert S. Säydaşev isemendäge Zur konsertlar zalında tatar däwlät simfonik orkestrınıñ Motsart, Bize, Grig äsärlären başqaruı belän başlandı. Ämma bez mondıy formada konsertlarnı başqa Tatarstannıñ başqa şähärlärendä dä uzdıraçaqbız” dide ul. Bu proyektnıñ maqsatı häm aldağı konsertlarnıñ kiläçäktäge eçtälege turında filarmoniäneñ citäkçese Qädim Nurullin menä närsälär söyläde:
“Bu proyektnıñ iñ zur maqsatı balağa muzıka yoğıntısı belän bäyle.Bala ana qarınında yatqanda uq yözlärçä yıllardan, buınnan - buınğa küçkän matur klassik cırlar işetergä tieş. Älbättä, agressiv muzıka tügel. Bu proyektnı bez meditsina xezmätkärläre belän bergä uzdırırğa uyladıq. Aldağı köndä bez tatar xalqınıñ klassik äsärlärennän tözelgän konsertlarnı da täqdim itäçäkbez. Bezneñ törle orkestrlarıbız bar. Simfonik orkestrdan başqa , opera - kamera orkestrı, estrada - simfonik orkestrı , däülät xalıq muzıka qoralı orkestrı , däwlätneñ fol'klor ansamble kollektivı häm başqalar. Menä bügendä, möselman kinosı “Altın mönbär” festivalen yomğaqlawda “Piramida” mädäni küñel açu üzägendä Aydar Fäyzraxmanov citäkçelegendäge däwlät fol'klor ansamble çığış yasayaçaq.” dide ul .
Bügenge köndä äle filarmoniä orkestrları Motsart, Grig, Bize muzıkasın täqdim itsälär, alğa taba mondıy konsertlarda tatar klassik muzıkası äsärlären täqdim itäçäklären belderde Qädim Nurullin.
Mälikä Basıyr


text:
Başqortostan-Amerika: belem aşa xezmättäşlekkä
Öfölä Başqortostan menän Amerika quşma ştattarı arahında mäğarif, fän, mäźäniät ölkähendäge xeźmättäşlekkä arnalğan ğilmi–ğämäli konferentsiya uźźı.
Xalıq–ara konferentsiya Öföläge Fatima Mostafina isemendäge 20–se hanlı gimnaziyala ütte. Mäktäp uqıusıları ingliz telen tärän öyräneüse sinıftarźa belem ala. Yäyge qanikuldarında ular maxsus proğrammalar buyınsa Amerikanıñ yäyge lağerźarında yäki ğailälärźä yal itä. Bıl inde balalarźıñ ingliz telendä aralaşıu mömkinlegen üśtereü yähätenän eşlänä. AQŞ–tıñ Eqaterinburgtağı qonsulı Djon Stepançuq äyteüensä, Räsäy menän AQŞ ildäre arahındağı diplomatik mönäsäbättär urınlaştırıuğa 200 yıl tulıu ayqanlı ütkärelgän osraşıu tarixi ähämiätkä eyä. Tap belem bireü sistemahı xeźmättäşlek eptären nığıtıuğa yarźam itä lä inde.


text:
Germaniäneñ Bonn şähärendä Äfğanstannı tözeklälderügä bağışlağan xalıqara cıyın açıldı
İldä imin wazğiätkä yıraq äle. Min monı üzem dä barğanda kürdem. Üzäk xökümätneñ tınıçlıq häm tözekländerü strategiäsenä, böten provinsiälär dä quşılırğa tieş, dide Germaniäneñ tışqı eşlär ministrı Joschka Fischer. Kancler Gerhard Schroeder, Äfğanstanğa äle dä xalıqara yardäm kiräk, dide, läkin üz eşlären xäl itü –xäzer inde Äfğanstannıñ üz eşe, dide. Äfğanstannıñ könbatışında köndäş etnik törkemnär arasında bäreleşlär däwam itte. Şulay uq, ilneñ könyağında, Kandahar şähär başlığı yaqlı köçlär häm politsiä arasında bäreleşlär bulğan , dip xäbär itelä


text: Bıl turala "Transatlantik partnerzar SPİD-qa qarşı" xökümätkä qaramağan oyoşmahı iskärtä Oyoşma mäglümättärenä qarağanda, Räsäyzä narqomaniä häm fäxişälek arqahında WİÇ yoqtorousılar hanı donyala iñ yetez tizlektä üsä. 1 million yarım keşe SPİD menän awırıy. Ägär kätgi saralar kürelmähä 2010-sı yılğa ularzıñ hanı 8 million bulasaq. Bötä donya banqı Üzäk Aziä häm Könsığış Awropa ildäre yetäkselären SPİD-tıñ taralıuın iskärteügä küberäk kös halırğa saqırzı. Bank tarafınan iglan itelgän doqladta äyteleüensä, bıl ildärzä WİÇ yoqtorousılar 1 million 200 meñgä yetä. Bötä donya banqı 2007- se yılğa bıl töbäktärzä SPİD-qa qarşı köräş proğrammahın igänäläwze 5 tapqırğa arttırırğa, yägni, 1 milliard 500 million dollarğa yetkerergä uylay.


text:
Jerdi jalğa alğan Qıtay azamattarı erteñ qazaq qızına üylenip, osı arada mäñgige qalıp, aqırı jerimizdiñ menşik iesi bolıp şığa keledi degen qauip bar. Kaz.365info.kz caytınıñ tilşisi Kämşat Sätieva zerttep-zerdelegen sauattı dünieni sizderge de oquğa wsınamız.
Iä, osılay dep Jer dauı talqısı kezinde aşqan auzımızdı jinap ülgermegen edik, keşe ğana Qıtaydan bir top saliqalı da qaltalı Qıtay jigitteriniñ kele jatqanın, olar otbası qwru üşin qazaq qızdarın alatındığı turalı jarnama bwrq etti. Jarnamadağı derekke süyensek, Qıtay jigitteriniñ ayağı äli bizdiñ jerdi baspağan, biraq kelmey jatıp, olar jar izdep, aldın ala jar salıp jatır.
«18-40 jas aralığındağı bası bos qızdar! Beyjiñ twrğını, boydaq er jigitke twrmısqa şıqqıñız kele me? Bizge habarlasıñız. Beyjiñniñ dökey jigitter tobı Astanağa otbasın qwru üşin kele jatır. Arnayı birneşe şaralar dayındalıp jatır. Er adamdar baquattı ömir süredi, europalıq bilimi bar, ağılşın, orıs tilderin jetik meñgergen», — delingen Facebook äleumettik jelisindegi «Doska ob'yavleniy Almatı, Astana» tobında jariyalanğan habarlandıruda.
Sonda bwl netken asığıstıq deseñizşi?.. Bükil ğwmırlıq serikti osılay op-oñay tauıp, eşqanday sezimsiz otbasın qwruğa asıqqan Qıtay jigitteriniñ ne oylağanı bar, özi?..
Marqwm bop ketken senator Iran Ämirov 3-4 jıl bwrın Mäjilis qabırğasında jer dauı mäselesi köterilmey twrğan kezdiñ özinde: „Jienderimiz jelkege şığıp, eldikten ayırıluımız mümkin„ dep dabıl qaqqan. Sol kezdiñ özinde senator jalğan nekeni zañ jüzinde auızdıqtay almay otırğandıqtan Qıtaylar köptep Qazaqstan azamattığın alıp jatır dep aşınıp edi.
Sayasatker mwnıñ saldarı Qazaqtıñ eldigi üşin ülken qauip dep salğan.
2014 jılğı statistika boyınşa, Qazaqstanda jürgen Qıtay azamattarınıñ sanı 300 mıñnan asıp ketken. Onıñ 99 payızınıñ joğarı bilimi bolmağan. Al Qazaqstan azamattığın alıp alğan Qıtay sanı 5 mıñğa jetken.
Mine, bwl körsetkiş aldağı jıldarı wlğaymasa azayması anıq. Öytkeni 10 mlrd dollar qarız alğan Qazaqstan Qıtaymen birneşe jobanı jüzege asıruğa kelisimin berip qoyğan. Sonıñ biri – auılşaruaşılığı jerlerin igeru. Jerdi igerip qana qoymay, olar onı wzaq merzimge jalğa almaqşı da. Mine, osı tws qoğamnıñ narazılığın bwrq etkizip, Jer kodeksindegi jalğa beru turalı normalarınıñ qızmetin uaqıtşa toqtatqan-twğın.
Qıtay diasporası köbeyse, olar bilikke talasadı
Qıtaytanuşı, tarih ğılımdarınıñ doktorı Näbijan Mwhamethanwlı Qıtay qanşa investiciya qwysa, sonıñ ärbiriniñ astarında sayasi män bar dep sanaydı. Onıñ pikirinşe, Qazaqstandağı auılşaruaşılığı jerin igeremiz degen jäy sebep qana, onıñ astarında qıtaylardıñ qazaq qızına üylenip, osı arada köbeyu turalı pasıq piğıl bar.
— Şekaranı anıqtap, belgileu merzimi 1998 jılı ayaqtalğanımen, Qıtaydıñ oqulıqtarınan osı künge deyin Balqaştıñ mañı, Qazaqstannıñ oñtüstik-şığısı Qıtaydıñ ata-babasınıñ jeri degen twsı alınğan joq. Bwl Qıtaydıñ jasırın imperiyalıq jospardan bas tartpağanın bildiredi. Endi olar onı qaytse de jüzege asıruğa tırısadı. Bwnıñ wlt üşin qanday qauip-qater alıp keletini aytpasa da belgili.
Endi «Qıtayğa jerdi igerudiñ qajeti qanşa?» degen saual töñireginde äñgime qozğasaq. Meniñşe, eş qajeti joq. Tek olar jerdi igeremiz dep kelip, osında qazaq qızına üylenedi, olardıñ balası Qazaqstanda tuıp, Qazaqstannıñ azamatı boladı. YAğni, jerdiñ zañdı qojayınına aynaladı. Bwl Qazaqstandağı qıtay diasporasınıñ sanı 30-40 payızğa deyin artuına alıp kele aladı. Mäselen, bwrın V'etnam men Qıtay arasında qaqtığıs boldı. Ne üşin? Sebebi, V'etnamdağı qıtay diasporası bilikke talastı. Sondıqtan bwl täuelsizdigimizge ülken qauip töndiredi.
Şeteldik jwmısşı küşin zañmen şekteu kerek
Qıtay soñğı jıldarı qarqındı damığanmen, onda ekologiyalıq mäseleler öte köp. Odan köptegen aurular tarap jatır. Sondıqtan olarğa jer kerek, — deydi ğalım.
Sayasattanuşı Dos Köşim ülken ökinişke wrınbas üşin dereu arada zañ qabıldap, Resey sekildi şeteldik jwmısşı küşin şekteu kerek dep sanaydı.
— Qıtaylardıñ qazaq jerine köptep kelui bizdiñ wltqa ülken apat äkeleri sözsiz. Bıltır Resey sırttan keletin jwmıs küşin şektedi. Onda qazir şeteldik jwmıskerler sanı halıqtıñ bir payızınan aspaydı. Bizge de osınday bir bastama kerek. Biz mwnı Jer reforması boyınşa wlttıq komissiyanıñ otırısında wsınğan da bolatınbız.


text:
Başqortstan tatarları telne yaqlap Strassburgqa qädär citmäkçelär
Comğa kiçenä bilgelängän cíında republík tatar milli oyışmaları berlege wäkilläre şunı isäpkä alıp, söyläşüneñ kön tärtibenä tağın da tel statusı mäsäläsen kertkän. Tatar milli xäräkäteneñ iñ aktíf äğzaları xäzer republík xakímítları yağınnan bu mäsälädä añlaw tapmağaç, Strassburgtağı Keşe xoquqları buyınça xalıqara oyışmağa möräcäğät itärgä isäpli. Berlekneñ bu utırışında şul möräcäğätneñ eçtälegen bergäläp äzerläw qaralğan. Ul möräcäğät belän bergä Strassburg oyışmasına Başqortstan tatarları xaqında bay ğına mäğlümat ta tapşırılaçaq.
Başqortstan Tatar ictimağí üzäge räise Ayrat Ğiniätullin äytüençä, comğa könne cíında tatar milli oyışmaları wäkilläre Başqortstanda prezident saylawlardan soñ yözlärçä keşeneñ ezärleklänüe xaqında Rusiä prezidentı Vladimir Putinğa tağın ber xat äzerläw belän dä mäşğül bulaçaq. Mäğlüm ki, uzğan yılnıñ dekäberendä Mortaza Räximovnıñ ikençe turda ciñep çığuı barı tik Vladimir Putinnıñ yaqlawı näticäsendä genä buldı. Räximov prezident bulıp saylanğannan soñ, republíkta anıñ köndäşläre faydasına eşlägän keşelärneñ ezärleklänä, eşlärennän buşatıla başlawı berkemgä dä ser tügel. Menä şuşı ğämällär belän republík xakímítları Putin äfändene dä uñaysız xälgä quya.
Mortaza Räximov saylawlarnıñ ikençe turı aldınnan tatar telenä dä status bireläçäk, digän wäğdäsen dä onıttı. Xäzer inde tatar milli oyışmaları Räximov äfände prezident bulıp utırğanda bu mäsäläneñ xäl itelmäyäçägenä üzläre dä ışana başladı şikelle. «Ämma bez älege prezident xakímítta bulğanda da tatar telenä status alu öçen köräşne tuqtatmayaçaqbız, – di Başqortstan Tatar kongressı Başqarma qömitetı äğzası, professor Ruşan Ğallämov. – Strassburgtağı xalıqara oyışmağa möräcäğät äzerläwebez dä şuşı köräşneñ däwamı ul. Million yarımğa yaqın tatarnıñ üz ana telenä bulğan xoquqları hiçşiksez tormışqa aşırılırğa tieş. Tatar tele yazmışın başqort ğälimnäre üzläre genä xäl itep quya almí».
(audio)
Tatar milli oyışmaları wäkilläre üzläreneñ comğa kiçen ütüçe cíınında Başqortstan Tatar kongressı Başqarma qömitetı räisen almaştıru mäsäläsen dä qararğa niätli. Älege räis Eduard Xämitovnıñ eşçänlege küplärne qänäğätländermi häm anıñ urınına Başqortstan xakímítları qubızına biemägän qíu ber millätpärwärne quyu mäsäläse küptän tikşerelä inde.


text:
Qazanda bistälärne qayğırtalar
Qazan yanındağı bistälärneñ kübesendä elek ağaç yortlar ğına tora häm awıllarnı xäterlätä ide, soñğı yıllarda zur-zur qatlı-qatlı kottedjlar salındı. Uñaylı bit-şähärdän dä yıraq tügel, şul uq waqıtta saf hawa, üzeñneñ xucalığın. Bistälär artqan sayın elek bulğan problemalar tağın da kübäyde. Yaña uramnarğa gaz kermägän, su yuq.
2002-2005 yıllarda “Bistä” programması eşläp kilde häm Qazan şähär Duması sessiäsendä äytelgänçä, ul küp mäs’älälärne çişärgä yärdäm itkän. Çärşämbe könne programmanı yänädän 2010 yılğa qädär qabul ittelär. Bügenge köndä barlıq mäs’älälärne xäl itü öçen 1 milliard 92 million sum aqça kiräklege äytelde sessiädä. Ayırım-ayırım bu aqçalarnıñ närsägä totılaçağı turında söylände. Su, gaz, kanalizatsiä çeltäre, yullarnı tözekländerü, yaqtırtqıçlar quyu turında süz buldı. Programmalar qabul itelsä dä, alarnıñ ütäleşen xalıq älläni sizmi ikän. Tuğannan birle Qazannıñ Karavay bistäsendä yäşägän Venera Fäsxetdinova
Mine bigräk tä transport mäs’äläse borçıy, avtobuslar az häm kiç maşina totıp qaytırğa turı kilä. Yäşlärgä yal itü urınnarı yuq. Alar bergä cıyılıp tämäke tartıp utıralar.
Venera Fäsxetdinova bistädä mäktäplär sanı citärlek di.Ul üze bistädä tatar mäktäbendä uqığan.
Xalıq soñğı yıllarda mulraq yäşi başlağanmı – tözeleşlär artqan. Munçalar, yanqormalar buldıralar. Läkin terlek totuçılar az. Tawıq-çebeş, qaz, ürdäk kenä asrıylar ikän.
Çärşämbe könne sessiädä Qol Säyet, Salmaçi, Nağornıy, Äki bistälärendä meditsina çeltärlären tözeläçäge, Därwişlär häm Yudino bistäsendä sırxauxanälär tözekländereläçäge bäyän itelde.
Landış Xarrasova


text: Minskida ber täwlek eçendä, Belarus oppozitsiäseneñ qarşılıq aqsiälärendä qatnaşqan yözdän artıq keşe qulğa alınğan. Totqarlanğannar arasında 3 Görcestan watandaşı da bar. Görcestan xäkimiätläre alarnı kiçekmästän azat itüne taläp itte. Qarşılıq aqsiäläre Minskiy üzägendä yäkşämbedän birle däwam itä. Xäkimiätlärneñ belderüenä qarağanda anda törle plaqatlar kütärgän 250läp keşe qatnaşa. Alar barısı da küpçelek tawış belän Luqäşenqo ciñep çıqqan prezident saylawları näticälären tanımawların belderä.


text: Comğa, 4 yül könne, Qazanda Töbäklärneñ üseş strategiäse dip isemlängän 3nçe İdel buyı forumı üzeneñ eşen däwam itte. Anda süz töbäklärneñ üseşe, alarnıñ konkurentlıqqa säläten arttıru turında bardı. Comğa könne älege forumğa cıyıluçılar seksiälärdä eşlären däwam ittelär. Şul uq könne forum üzeneñ eşen tämamladı. Bu qızıqlı häm möhim çara turında köndälek xäbärlärdä genä söyläp betäräse awır. Töbäklärneñ üseş strategiäse forumı xaqında tulıraq mäğlümätne sez Azatlıq radiosınıñ yäkşämbe programmasında işetä alırsız. Rimzil Wäli äzerlägän Tügäräk östäl tapşıruınıñ çirattağı çığarılışı näq menä şuşı temağa bağışlanaçaq.


text:
Amerikan häm Ğiraq räsmi wäkilläre Süriä belän İrannı terrornı yaqlawda ğäyepli
Ğiraqta saylawlar köne yaqınayğan sayın ildä säyäsi wäzğiatne totrıqlandıru, terror höcümnären tuqtatu iñ möhim mäs''älägä äylänä. Ğiraq citäkçelege inde berniçä märtäbä, ildäge qarşılıq köçlären kürşedäge Süriä häm bigräk tä İran yaqlıy dip beldergän ide. Şuşı ğäyepläwlärgä xäzer Quşma Ştatlar prezidentı George Bush ta quşıldı häm älege ike ilne kisätep, Ğiraq eşlärenä tıqşınudan totılıp torırğa çaqırdı.
Audio, Xäzem äs-Şalaan
"Bez terror artında İran toruın açıqladıq. Bu il, inde elegräk äytüemçä, Ğiraqnıñ berençe doşmanı bulıp tora" di Ğiraq waqıtlı xökümätendä saqlanu ministrı bulıp eşlägän äs-Şalaan. Ul İran häm Süriäne ayıruça, elekke diktator Saddam Xösäyen tarafdarlarına häm mäğlüm islam radikalı Äbu Musa äl-Zärqäwigä yardäm itüdä ğäyepli.
Audio, Xäzem äs-Şalaan
"İran Ğiraqta kiñ terror çeltäre belän idarä itä. İrannıñ, Süriäneñ, häm elekke Ğiraqnıñ küzläw xezmätläre äl-Zärqäwi törkeme belän xezmättäşlek itä" di Bagdadtağı yaña xökümätneñ saqlanu ministrı. Amerikan häm Ğiraq räsmiläreneñ bergäläşep İran belän Süriäne açıqtan-açıq eçke eşlärgä tıqşınuda ğäyepläwe aldan kileşep eşlängängä oxşap tora. Ämma şul belderülärdä açıq dälillär kiterelmi. Londondağı tikşerenü üzäklärneñ berse - Royal United Servicestä eşläwçe Turi Munthe, Süriä häm İrannan Ğiraqqa keşelär häm aqça ütep kerüen raslağan dälillär bar, läkin Süriä oçrağında moña andağı xakimiatneñ qatnaşı yuq kebek kürenä dip belderä.
Audio, Turi Munthe
"Süriädän ütep kerü bötenläy däwlät tarafınnan oyıştırılğan, yäisä däwlät tarafınnan yaqlanğan tügel. Bu ilneñ Ğiraq belän çige şaqtıy ozın, häm anı saqlıysı bik çiten. Küp kenä keşe anıñ aşa ütep yöri kebek, şaqtıy ğına süriäle Ğiraqtağı çit il ğäskärlärenä qarşı köräşergä dip kilä häm sönni ğäräp ğısyançıları alarnı bik cılı qarşı ala" dip urtaqlaşa üz farazları belän Londondağı belgeç. Ä menä İranğa kilgändä, anda xökümätneñ äwzemlege sizelä di Turi Munthe.
Audio, Turi Munthe
"Bu oçraqta İran xökümäteneñ Ğiraqtağı eşlärgä şaqtıy tıqşınuın kürsätkän işarälär bar, bu xaqta xäbärlär Washingtonnan ğına tügel, Ğiraq prezidentınnan da, Ürdün patşası Abdulladan da, başqa keşelärdän dä kilä" di Turi Munthe, Londondağı Royal United Services üzäge xezmätkäre.
Kärim Kamal


text:
Awıl
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
-
Castle Combe awılınıñ töp uramı, Wiltshire, Angliä
-
Masouleh awılı, Gilan töbäge, İran
-
Eswiçrä tawları arasında yatuçı Lötschental üzänendäge awıl
Awıl keşelärneñ bergä yäşi torğan urınnarınıñ ber töreder. Xalıq sanı berniçä distädän berniçä meñgä qädär bula ala. Kübesençä awıl tirä-yünendä, yäğni tabiğät qoçağında urnaşa. Awıl ğädättä küçemsez, qaywaqıt isä küçemle dä bula ala.[1]. Tağın ber ayıra torğan üzençälege - keşelärneñ yäşägän yortlarnıñ ber-bersenä yaqın toruları, yäğni tirä-yün buylap taralğan kileş tormawları.
Awıl - natural' xucalıq belän yäşägän cämğiätlärneñ ğädäti toru forması. İske zamannarda Şähär häm qalalarda xalıqnıñ sanı bik kim bulğan, ä alarda yäşägän xalıqnıñ öleşe bik az ide. Sänäği inqilab säbäple keşelär küpläp şähärlärgä küçä başlıylar häm awıllarda yäşäwçelärneñ sanı kimi bara.
Awıl xalqı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1926 yıldan 1989 yılğa qädär Räsäyneñ awıl xalqı sanı 76 millionnan 39 millionğa qädär kimede. Monıñ säbäpläre - kollektivizatsiä (kolxozlaştıru), urbanizatsiä (şähärlärgä küçü) häm İkençe Dönya suğışı bulıp tora. Bügen awıl xalqı sanınıñ kimüe aqrınlaşqan, läkin tuqtamağan. Berençe çiratta keçkenä awıllar xalqın yuğalta. 1959 yılda 500dän äzräk keşelek awıllarda awıl xalqınıñ yartısı yäşägän, bügen isä - öçtän bere genä.
Räsäyneñ awıl xalqı sanı:
İnguşetiädäge Ordjonikidzevskaya awılı - Räsäydä iñ zur awıl toraq urını häm dönyanıñ iñ zurlarınnan berse. Awıl xalqı sanı 65.1 meñ täşkil itä, bu urta zurlıqtağı şähärgä turı kilä.
Awıl keşeläreneñ kübese awıl xucalığı belän şöğellänä, üze häm ğäiläse öçen azıqnı üze üsterä.
Awıllarda yış qına awıl xucalığı produktları eşkärtü eşlätmäläre tözelä: tegermännär, ağaç kisü h.b.
Etimologiä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tatar telennän başqa tellärdä awıl terminı İdel-Ural häm Kavkaz töbäklärendä urnaşqan möselman xalqı yäşägän awıl toraqları öçen qullanıla.


text:
Skautlar xäräkätenä 100 yıl
Dönyada yäşlär-balalar oyışmaları bixisap. Qayberläre oyışmas borın yuqqa çığa, qayberläre distäçä yıllar yäşi. Elekke sovet illärendäge Pioner xäräkäte, Sovetlar Berlege cimerelgänçe, 70 yıllap eşläde. Bügenge Rusiädä Kreml qanatı astında qorılğan oyışmalar, yañğırdan soñ gömbälär şikelle, äle tua, äle yuqqa çığa. Süz uñayınnan, Tatarstanda oyışqan Sälät xäräkätenä kiläse yılda 15 yäş tula. Ä menä dönyada iñ zur yäşlär oyışmalarınıñ berse, skautlar xäräkätenä 1 Awgust könne 100 yıl tuldı. Angliäneñ könyaq-könçığışında şuña bağışlanğan tantanalar başlandı.
Bügen näq şul uq Jamboree utrawında xäräkätneñ 100 yıllığına bağışlanğan çaralarnı Britan şaxzadäse William açıp cibärde. Anda 150-läp ildän 40 meñläp skaut qatnaşa. Finlandiäneñ Vaasa şähärennän kilgän 17 yäşlek Jannina Sagerstrom xäräkättä inde 9 yıl:
"Skaut bulu xise, bigräk tä monda Jamboree''da, üzeñne zur xäräkätneñ ber öleşe itep toyu iskitkeç. Bar dönyadan kilgän yaña keşelär belän tanışu minem öçen bik möhim, skaut bulu öçen bu töp säbäpneñ berse" dide fin qızı.
Britan armiäse polkovniğı Robert Baden-Powellnıñ töp niäte – yäşlärne üz köçenä ışanğan, köçle, yärdämçel keşelär itep üsterü bulğan. Skautlarnıñ künegüläre ğädättä tışta, tabiğätä ütä. Tege yä bu hönärne üzläştergän öçen skautqa maxsus tamğa birelä.
"Töp prinsiplarnıñ berse - alannarnı tışta, tabiğättä oyıştıru, yäşäp qalu öçen qul astında bulğannı qullanu, törkem bularaq bergäläşep eşläw. Yağni bu – tabiğättä, duslıqta törkem bularaq bergäläp yäşäw tärbiäse" di Xalıqara Skautlar xäräkäteneñ general sekretar urınbasarı Luc Panissod.
Skautlar xäräkäte aşa ütkän mäşxürlär arasında amerikan prezidentı George Buş, Çexiäneñ elekke prezidentı Vaclav Klaus ta bar.
Nazi Germaniäsendä häm elekke Sovet illärendä skautlar xäräkäte tıyılğan bula. Anıñ urınına sovet illärendä Allahqa ışanmıy torğan, kommunizm tözergä äzer bulğan balalar tärbiäläwçe pioner oyışmaları tözelä. Kommunizm cimerelgäç skaut xäräkäte bu illärdä dä päyda bula.
İnternet, zamança texnologiä çorı buluğa qaramastan, skautlar sanı dönyada arta bara. Xäräkät citäkçeläre äytüençä, alar bu zamana üzgäreşlären iskä alıp eş itä. Maxsus tamğalar xäzer uçaq yağa belgän öçen genä tügel, ä xalıqara dönya xällären, fän, texnologiä, sanaq, internet belemnäre öçen dä birelä.
ali ğilmi


text:
Bäyräm çaraları başqort häm urıs xalıqlarınıñ duslığın gäwdäländergän “Duslıq monumentı“na çäçäklär salu belän başlandı.Bäyräm çaraları qısasında Prezident Mortaza Räximov, sänğät akädemiäse professorı Miläwşä Mortazina häm Ufa motorlar tözü berläşmäseneñ veterännar sowetı räise Xäyernas Çiqayıvlarğa “Ufanıñ möxtäbär keşese“ isemnäreneñ tanıqlığı häm bilgeläre tapşırıldı.
Salawat Yulayıv häykäle yanındağı mäydanda Başqortstannıñ bilgele cırçıları tamaşa kürsätte.Bäyräm yäşlär tamaşaları häm disqoteka belän tämamlandı.
İñ töp bäyräm çaraları Lenin mäydanında uzdı.Mäydanda teatrlaştırılğan tamaşa oyıştırılğan ide.Bäyrämneñ külminätsiäse — karnawal buldı.Anda biş meñnän artıq keşe qatnaştı.Karnawaldan soñ Rusiä häm Başqortstannıñ estrada yoldızları qatnaşlığında zur konsert buldı.Bäyräm çaraları salyut belän tämamlandı. Bäyräm kön sport çaralarına da bay buldı.“Aqbuzat“ ippodromında at çabışları, Ufa berençelegenä qarate buyınça alış buldı.Tatar häm başqort milli köräşe buyınça başqala çempionatı uzdı.


text:
Sänäğät okrugı närsä ul?
Düşämbe “Tübän Kama neft'' ximiäse”açıq aksionerlıq cämğiäte binasınıñ aktlar zalında ütkän ministrlar kabinetınıñ küçmä utırışı şul xaqta söyli. Sänäğät okrugı tözü mä’säläse buyınça cıyılğan älege cıyılışta respublikanıñ törle ministrlıq häm idäräçeläre, nefteximiä, maşina tözeleşe buyınça ere predpriätie citäkçeläre kilgän. Alar belän yänäşä LG häm “Texnikom” firmaları wäkilläre kürende. Eşlekle söyläşüne Tatarstan respublikası Premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov alıp bardı. Fikerlär Italiä täcribäsenä tayanıp, respublikada sänäğät okrugların oyıştıru mä’säläse tiräsendä qaynadı. Çığışlardan kürengänçä sänäğät okrugların buldıru programmasınıñ İtaliä belän Rossiä arasındağı “Rossiä territoriäsendä sänäğät okrugların buldıru turındağı” Memorandum qısalarında tormışqa aşa. İke ilneñ kileşüennän soñ İtaliä belän Rossiäneñ sänäğät üseşe häm säwdä ministrlığı arasında 2006 yılğa qädär sänäğät okrugların buldıru turındağı öç yılğa isäplängän programma eşli başlıy.
Utırışta premier-ministr urınbasarı, iqtisat häm sänäğät ministrı Aleksey Paxomov “Tübän Qama neft ximiäse” predpriätieseneñ sänäğät okrugı açuda baza bularaq alınuı oçraqlı ğına saylanmadı, çönki predpriätie keçe häm urta predpriätielärgä kiräkle ximik çimal citeşterä. Çit il kompaniäläre belän dä tığız elemtädä tora. Annan soñ Tübän Qama şähäre häm rayonı cirlegendä sänäğät okrugın buldıru berençe çiratta xalıqnı yaña eş urınnarı belän tä''min itärgä mömkinçelek biräçäk dip citkerde.
Respublikada berençe sänäğät okrugın Tübän Qamada oyıştırunı zur täcribä diärgä mömkin. Premyer-ministr Röstäm Miñnexanov äytkänçä, andıy okrug iñ elek “Tübän Qama neft'' ximiäse” açıq aksionerlık cämğiätendä açılaçaq, ikençe etap bularaq – bu okrugqa neft eşkärtü häm neft ximiäse kompleksı kerteläçäk dide.
Äye, sänäğät okrugı tözü qatlawlı, çeterekle zur eşneñ başı ğına äle. Kiläçäktä nilär bulasın aldan tögäl farazlap bulmıy. Monı utırışta çığış yasağan idäräçelär dä bilgeläp üttelär. Sänäğät okrugı - urısça äytkändä “promıyşlennıy okrug” ayağında nıq basıp toruçı, iqtisadıy yaqtan alğa kitkän illärdä genä buldırılıp kilde. Menä Tatarstan cirlegendä dä älege proyekt tamır cibärergä tieş. Kiläçäktä “Qazan organik sintez” kebek ere aksionerlık cämğiätlärendä sänäğät okrugları oyıştırırğa uylıylar. Läkin şunsı qızıq, sänäğät okrugı turında qaysı ğına citäkçe söylämäsen, xäzergä konkret häm tögäl belüçelär siräk. Şulay da Tübän Kamada sänäğät okrugı tözelüenä şik yuq. İdäräçelär äytmeşli “Taş yawsa da bulaçaq ul!”
Röstäm İsxakov


text:
Şäymiev jurnalistlar belän oçraştı
Çärşämbe könne Qazan kirmäne tağın küpsanlı qunaqlar belän tuldı. Bu yulı Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev belän oçraşırğa respublikanıñ iñ möhim mäğlümät çaraları, şulay uq üzäk, çit il agentlıqlarınıñ wäkilläre, tatarlar yäşägän Rusiä töbäklärendä eşläwçe milli mäğlümät çaraları xäbärçeläre cıyıldı. Aldağı könnän ayırmalı bularaq, jurnalistlarnıñ sanı şaqtıy küp buldı. 100dän artıq mikrofon häm qäläm iäse aldında, 26 TV kamerası qarşında Mintimer Şäymiev ber säğät däwamında Tatarstannıñ sotsial’–iqtisadı qazanışları turında mäğlümätlär birde. Uzğan yıl yomğaqları buyınça iqtisadi üseş sänäğättä 7 protsentnı, tulayım respublika produktı 620 milliard sumnı täşkil itkän, tatarstanlılar ber yılda 210 milliard sumlıq tawar satıp alğan. Şulay uq prezident awıl xucalığında, tözeleştä ireşelgän uñışlar xaqında da söyläde. Oçraşuda süz Qazanda comğa könne uzaçaq Rusiä Däwlät Şurasınıñ utırışı xaqında da bardı. Ayırım alğanda, anda qaralaçaq toraq mäs’äläse, Mintimer Şäymiev citäklägän eşçe törkemneñ şuşı problemanı xäl itü buyınça täqdim iteläçäk çaralar turında äytte prezident.
Jurnalistlar üzläre dä sorawlar birde. Prezident alarnıñ barısına da bik täfsilläp cawap birde. Barı ber genä tema iğtibarsız qaldı diärgä bula. Şäymievnıñ yubileyı turında äytergä yäki anı qotlarğa teläwçelär teläklärenä ireşä almadı. Xörmätle prezidentınıñ yubileyı belän qotlarğa cıyınğan häm yalğış mine qotlarğa forsat bar dip süz başlağan ber jurnalist xanımnı Mintimer Şäymiev matur kön, bu xanımnıñ çibärlege belän qotlap cıyıluçılardan qul çaptırdı. Barı tik iñ axırğı soraw birüçe Aleksandr Latışev qına üze citäklägän Respublika Tatarstan gäcite xezmätkärläre isemennän qotlaw süzläre äytä aldı. Alay da bu barıber bäyrämçä oçraşu buldı.
Xäyer, Mintimer Şäymievnıñ üzen qotlıy almasalar da, törle mäğlümät çaraları prezident yubileyı uñayınnan täbrikläwlären citkerä alalar. Uzğan yäkşämbedä Rusiä kanalında taw başınnan çañğıdan şuıp yörüçe Tatarstan prezidentın kürsätep başlanıp kitkän tapşırular däwam itä. Comğa kiçendä Yaña ğasır kanalında İlşat Äminev töşergän ber säğätlek yaña dokumental’ fil’m efirğa çığaçaq. Ä menä şimbä könenä Piramida üzägendä prezidentnıñ tuğan könenä bağışlanğan mäcles planlaştırılğan. Bu çaranı alıp baruçılar bik üzençälekle bulaçaq. Berse – Rusiäneñ mädäniät eşläre agentlığı räise Mixail Şvıdkoy, ikençese – elekkege diktor, ä xäzer Qazan şähäre başlığı urınbasarı Zöhrä Niğmätullina.
Gölnaz İlgizär


text:
Neşet Çelebi - Kuzum
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Kuzum
Etiketler : Neşet Çelebi - Kuzum türkü indir, Neşet Çelebi - Kuzum türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Kuzum mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Kuzum türküsü, Kuzum sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Kuzum bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Pencereden Bakan
Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Neşet Çelebi - İki Dağın Arasında
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın


text:
Tatarstan neft' çığarunı kimetäçäk
Respublikağa könläşep qarawçılar Tatarstan neft' östendä utıra dip, yış ımlıylar. Ä ul neft', cir mayın suırtu ni qädär köç häm aqıl taläp itkänen neft’çelär üzläre genä beläder. Xäyer, bu könnärdä Alabuğada uzğan Neft’çelär sammitında monı çamalarğa bula ide.
Tatarstan byudjetınıñ bügenge köndä öçtän ber öleşen neft’tän kergän tabışlar täşkil itä. Häm Tatarstan neft' sänäğätenä zur iğtibar birä. Şunısın da istä totarğa kiräk, Tatarstan neft' östendä utırsa da, bu qara altın, sıyfat yağınnan qalışa. Şuña Tatarstanda tağın östämä räweştä neft' tarmağın caylaw buyınça eş yörtergä kiräk.
İnde menä öçençe yıl, Alabuğada neft' sammitı uza. Ul, Qama yılğasındağı isemsez ber utrawda oyıştırıla. Waqıtlıça quyılğan çatırlarda cıyın bara, şunda kürgäzmälär dä quyıla. Bu könnärdä genä uzğan neft’çelär sammitında Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev, premyer Röstäm Miñnexanov, “Tatneft'” aksionerlıq cämğiäte başlığı Şäfäğät Täxäütdinov häm neft' suırtıla torğan rayon başlıqları, neft' şirkätläre xucaları qatnaştı.
“Tatarstan intensiv räweştä üseş yulına küçte”- Bu Tatarstan prezidentınıñ respublika iqtisatına birgän bäyäse. “Läkin, - dide ul cıyınnı açqanda.- äle qayber problemalar bar, häm alarnı näticäle xäl itü neft’çelärdän dä tora.
Tatarstan yılına 30 million tonna neft' suırta häm bu aldağı yıllarda şul küläm dä bulaçaq, annarı kimü yağına baraçaq. Kimetüneñ maqsatı, tabiği baylıqnı qäderläw. Yaqın kiläçäktä, respublika çi neft' satuğa tügel, ä anı eşkärtügä, yäğni neft' sänäğätenä töp iğtibarnı yünältäçäk.
Neft'nıñ sıyfatına kilgändä, respublika citäkçelege yaña texnologiälär belän eş itüdä , sıyfatnı yaxşırtu mömkinlegen kürä.
Älegä qädär dä, yaña texnologiälär, ısullar qullanu näticäsendä, neft' suıru 9 protsentqa artqan. Ä şulay bulmağan oçraqta, suırtu 20 protsenta kimüe dä ixtimal ide. Monısı belgeçlär fikere. Mondıy faraz häm faktlarnı şulay uq respublika prezidentı citkerde.
Xäzer respublika, neft' çığaruda, keçkenä neft' kompaniälärenä kübräk eşläw mömkinlege tudıra. Alar inde, bıltırğı belän çağıştırğanda, neft' çığarunı berniçä protsentqa artırğannar da.
Şulay uq, yaña neft' urınnarın ezläw däwam itäçäk. Ayırım alğanda, Tatarstannıñ tönyaq, könbatış töbäklärendä bu sänäğät üseş alaçaq.
Tatarstan belän Rusiä arasında Şartnamä tözü buyınça bara torğan söyläşülärdä dä, cir astı baylıqları mä’säläse kilep çıqqan ide. Eş şunda ki, Rusiä qanunnarı buyınça, neft' satudan kergän keremnän böten şirkätlär dä, ber törle salım tüli. Ä bu Tatarstanğa faydalı tügel. Çönki, respublika şartlarında neft' çığaru awırlardan sanalsa, anıñ sıyfatı da kübräk çığımnar sorıy. Rusiä Däwlät Duması, Tatarstan täqdime belän, bu mä’säläne uñay yaqqa xäl itä torğan qanun qabul itärgä cıyına. Monısı bıyılnıñ közendä bulır dip kötelä.
Sammitta, monnan tış, cir mä’säläse dä quzğatıldı. Neft' çığa torğan yaqlarğa, investorlar ütep kerergä genä tora. Yäğni cirne üzlärenä alıp eşkärtergä. Tatarstanda investorlar qulına cir küçü, häm şunıñ arqasında awıl xucalığı tarmağı tağı da köçäyä, xäl cıya baruı kemgä dä ser tügel. Ä prezident, neft’çelärgä, investor bulıp, üzlärenä cirlärne alunı täqdim itä.
Monnan tış, neft' kenä tügel, ä bitum da Tatarstan cirendä küp yata. Älegä anıñ dönya bazarında qimmäte ällä ni bulmasa da, Tatarstan yağulıqqa bäyälär artqanda, bitumğa da soraw artaçaq digän farazlar belän, bu cir astı baylığın eşkärtügä dä aldağı yıllarda iğtibar itäçäk.
Neft’çelär sammitı Alabuğa tiräsendä barğanda, bu şähär öçen tağın ber yaxşı xäbär buldı. Rusiä Däwlät Duması, irekle iqtisadıy zonalar turında qarar qabul itte. Älegä, qanun buyınça, Tatarstannıñ Alabuğa şähäre genä şundıy statusqa iä bulıp çıqtı. Monıñ säbäbe, Alabuğada zur maşina yasaw zavodın tözüne däwam itter.
Räfis Cämdixan


text:
Ufada Riza Fäxretdin uquları ütä
Ufadağı “İxlas” mäçetendä kürenekle cämäğät häm din eşleklese, tanılğan ğalim häm yazuçı Riza Fäxretdin uquları başlanıp kitte. Comğa könne älege çarada, nigezdä, din ähelläre genä qatnaşsa, şimbä könne ütäçäk uqularda kürenekle ğalimnär, yazuçılar, möğallimnär, törle dini uqu yortları şäkertläre dä qatnaşaçaq.
Riza Fäxretdin uquları “İxlas” mäçetendä bıyıl öçençe yıl rättän ütkärelä inde. Ğomumän, “İxlas” mäçete Riza Fäxretdinneñ ğilmi xezmätlären, küpqırlı eşçänlegen öyränügä häm cämäğätçelekkä citkerüdä zur eşlär başqara. Biredä Başqortstanda iñ täwdä Riza Fäxretdingä bağışlap fänni konferensiälärne dä uzdırğannar ide. 18 mart könne oyıştırıluçı Riza Fäxretdin uquları da küp keşe qatnaşlığında häm qayber üzençäleklär belän ütäçäk. Bu xaqta mäçetneñ imam-xatibı Möxämmät xäzrät Ğalläm söyli.
M. Ğalläm – Bu cıyınıbızda bik küp şäkertlär qatnaşaçaq. “Ğaliä” mädräsäsennän, Märyäm Soltanova isemendäge islam institutınnan küp şäkertlär bula. Ğalimnärneñ çığışları baytaq. Ğomumän, bik eçtäşlekle ütäçäk bu uqular.
Ufadağı “İxlas” mäçetendä ütüçe Riza Fäxretdin uquları xaqında Möxämmät xäzrät Ğalläm söyläde. Ufada ütäçäk şuşı uqularğa Qazannan häm Çallıdan da ğalimnär kilä. Çallıdan kilgän tanılğan ğalim Wil Kazıyxanovnıñ çığışı da qaralğan bu çara barışında.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
İzrailneñ "Likud" partiäse yähüdlärneñ Gazadan kitüen xuplarmı?
İzraildäge "Likud" partiäse bügen premyer-ministr Ariel Şaronnıñ Gaza sızığındağı bar yähüd utarlarınnan da waz kiçü planı turında eçke referendum ütkärä. Şuşı plannı qabul itü yäisä kire qağu qararın "Likud"nıñ barlığı 193 meñläp äğzası biräçäk. Moña qädär Şaron täqdimen Quşma Ştatlar citäkçelege dä yaqlap çıqqan ide.
Audio, Ariel Şaron
"Bu tawış birü yazmışnı bilgelärlek, awır häm İzrailneñ bar ölkädä dä - iminlek, iqtisad, mäğärif, Quşma Ştatlar belän mönäsäbätlärendä alğa kitüen yä kiresençä çigenüen bilgeliäçäk iñ zur ähämiatkä iä. Härkem üz balalarınıñ kiläçäge turında tirän uylap minem plan öçen tawış birergä tieş" di İzrail premyer-ministrı Ariel Şaron. Ul täqdim itkän planda İzrailneñ Gaza sızığınnan yaqınça 7 meñ yarım yähüdne tulısınça çığaru qaralğan. Şulay itep Gazada ber genä yähüd utarı da qalmayaçaq. Berük waqıtta İzrail Könbatış Yardağı 4 keçkenä utarnı da beterergä cıyına. Şunnan soñ Şaron xökümäte fälästin ğäräpläre yäşägän Könbatış Yarnı İzraildän kiläse yıl azağına qädär "iminlek diwarı" belän ayırıp quyırğa teli. Şaron, fälästinlelär belän solıxqa ireşü kiläçäge bik tomanlı bulu säbäple, İzrail üz çiklären ışanıçlı itep saqlarlıq xälgä, bügen tawışqa quyılğan näq menä şuşı plan nigezendä genä ireşä ala dip belderä. Fiker beleşü näticäläre alayda, "Likud" äğzaları küpçelegeneñ Şaron planın kire qağuın kürsätä, ütä-uñ sanalğan şuşı partiä räsmiläre, İzrailneñ Gazadan tulısınça çığıp kitüe yähüdlärgä höcümnärneñ artuına ğına kiteräçäk dip isäpli. Şularnıñ berse Uzi Landau, Ariel Şaron planın ğämälgä quyunı tuqtatu bezneñ öçen bik tä möhim, çönki ul terrornı ğına oçındıraçaq dip belderä:
Audio, Uzi Landau
Bu İzrailneñ "Likud" partiäse wäkile Uzi Landau ide. Läkin Şaron planına İzraildä genä tügel, fälästin yağında da qarşı çığalar. Anda, İzrail yähüd utarların Gazadan ğına çığarıp, ä Könbatış Yarda yözlägän meñ yähüdne qaldırıp asılda fälästin cirlären İzrailgä quşarğa cıyına dip belderälär. Fälästinnärneñ xezmät ministrı Xäsän äl-Xatıyp, "bez här oçraqta da ottıraçaqbız" dip isäpli.
Audio, Xäsän äl-Xatıyp
"Ägär dä Şaron ciñsä, bu solıx urnaştıru eşläre öçen yaxşı xäbär bulmayaçaq, çönki ul elek kileşengän "solıx xaritası"na qarşı kilä. Ägär dä inde ul ottırsa, bu da solıx öçen yaman närsä bulaçaq, çönki bu yähüd utarçıları öçen ciñü digän süz" di fälästin ministrı Ariel Şaron planınıñ bügen "Likud" partiäse refererendumına çığarıluı xaqında. Döres, anıñ näticäläre İzrail xökümäte öçen mäcbüri bulmayaçaq. "Likud"nıñ niçek tawış birüe irtägä irtän bäyän iteläçäk dip kötelä.
Kärim Kamal, Praga


text:
Açıq mikrofon: Däwlät xezmätkärläreneñ eşquarlıq belän şöğellänüenä niçek qarıysız?
-Naçar qarıybız, çönki alar üzläreneñ firmaların aldan törtälär, şunıñ belän eşquarlarğa qıyınlıqlar tudıralar.
- Däwlät xezmätkärläre eşmäkärlek belän şöğellänergä tieş tügellär. Çönki alar üzläreneñ qullarındağı vlast' belän, statusları belän , totıp torğan urınnarı belän faydalanıp kübräk mömkinçelek ala alalar. Häm şunıñ belän törle kileşülär tözi alalar. Kübräk aqça eşli alalar. Häm üzläreneñ matdi yaqların yaxşırtalar.
- Kem niçek buldıra ala inde. Aña da bit äle baş kiräk. Buldırsa , yaxşı inde . Üzlärenä faydası kübräkter inde alarnıñ , däwlätkä dä bardır. Törlese bar .Bar inde yaxşı yağı da. Bar, bar faydası.
- Alarnıñ eşläre belän xalıq bik qänäğät bulmıy. Alarnıñ üz sistemaları . Xalıqqa bik söyläp tä , añlatıp ta betermilär. Alar üzläreneñ mänfägat'lären qänäğätländerer öçen genä eşlilär.
-Bik xuplamıym. Çönki küp kenä uqıtuçılar , yuğarı belem alıp ta , üz eşläre belän şöğellänmilär, barısı da bazarğa kitärgä mäcbür buldılar, xezmät xaqı tübän bulu säbäple. Däwlät xezmätkärläre däwlät eşe belän kübräk şöğellänsennär ide.
- Rişwätlärne bik küp almasalar, yaxşı bulır ide.
- Däwlät oyışmasında eşlägän keşegä, eşmäkärlek belän şöğellänergä teli ikän, ägärdä anıñ töp eşenä qomaçawlamıy ikän, aña andıy xoquq birelergä tieş. Çönki alarnıñ eş xaqları bik tübän.
- Tiskäre minem qaraş. Sport buyınça ğına alıyq. Rayonnarda sport sarayları salınğanda ğına da, aqçalar bülenä, sport sarayları salınırğa dip , şähärlärneñ başlıqları ul aqçalarnı sport sarayları salmıyça, totıp qalalar. Küp çaqta şulay bula.
- Däwlät xezmätkärläre tik däwlät eşe belän genä şöğellänergä tieş. Nindi däwlät xezmätkäre bula inde ul , üzeneñ töp urınında xezmät xaqın da tä'min itä almağaç. Şunıñ östendä eşläsennär.
- Xäzerge köndä çinovniklarnıñ eşmäkärlek belän şöğellänüenä min qulay qarıym. Alar xalıq öçen tırışalar.
- Kiçä Vladimir Putin äytte bit. Putin äytkän süzne bezgä tıñlarğa kiräk.
Mälikä Basıyr


text:
Ğäliäskär Kamal isemendäge tatar drama teatrın nindi üzgäreşlär kötä?
Düşämbe könne, Kamal teatrında sezon tämamlanuğa bağışlanğan ğömumi ciılış buldı. Kollektiv qarşında, küptän tügel baş rejisser wazıyfasına bilgelängän Färit Bikçäntäyev berençe tapqır zur çığış yasadı. Teatrda xäzer sänğätkärlär şurası oyıştırıla, spektakllär quyu öçen yaña rejisserlar çaqırıla, yaña sezonda Ğayaz İsxaqinıñ “Käläpüşçe qız” äsäre nigezendä spektakl quyılaçaq. Rifqat İsrafilovnı çaqırıp, Ğaliyäbanu äsären säxnäläşterergä uylıylar. Köz köne, artistlar Finländiägä säyäxätkä barıp qaytırğa niätli.
“Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Rimzil Wäli.


text:
Tony Blair möselmannarnı terrorğa qarşı bergä köräşergä çaqırdı
Uzğan atnada Londonda bulğan terror höcümnäreneñ ber oçı Paqstan belän Mısırğa kilep totaştı, inde mäğlüm bulğança anda berniçä keşe qulğa alındı.
"Bez yawız ideologiä belän eş itäbez. Bu – tsivilizasiälär suğışı tügel, här ädäple keşe – möselmanmı ul, tügelme – monı kürgäç näfrät kiçerä. Ämma bu global köräş, İslam eçendä häm tışında fiker, küñel häm añ köräşe. Bu köräşne ciñergä tieşbez," dide Tony Blair.
Comğa könne Blair, ekstremizmnı ayıru bik qıyın, möselman şiğäre belän köç qullanu – İslamnı mäsxäräli, dip beldergän ide. Britan xökümäte başlığı ekstremizmnı üz ilendä genä tügel, böten dönyada ayırır öçen tırışlıqlar artaçaq, dide.
"Kiläse atnada bez başqa partiälär citäkçeläre belän Möselman yulbaşçıları belän oçraşabız. Şunda bez köräşne bergä däwam itergä kileşerbez, dip uylıym. Ämma min başqa illär belän dä İslamnıñ çın yözen tanıtu öçen xezmättäşlek itergä telim," dide Blair.
Premyer-ministr fikerençä, Ğiraq häm Äfğanstan kebek möselman illärendä demokratiä tözüneñ berdän ber yulı – başta İslam ekstremizmın yuq itü.
Ul arada uzğan atnadağı terror ğämälläre artında nindi köçlär torğanın tikşerü däwam itä. İnde xäbär itkänebezçä, 4 intixarçınıñ isemnäre bilgele. Alarnıñ 3se Britaniädä tuğan paqstanlı yäşlär bulğan, Leeds şähärendä yäşägän. Şulay uq Leeds şähärendä bioximiä uqıtqan mısırlı Mäğdi Än-Naşar, höcümnärgä qatnaşı buluda şiklänelep comğa könne qulğa alındı. Mısır eçke eşlär ministrlığı, Än-Naşar Al Qaidağa qatnaşı buluda şiklänelmi, dip belderde. Ul üze nindi dä bulsa qatnaşı bulğanın kire qaqtı. Anıñ ber tuğanı Möhämmäd Mähmüd Än-Naşar, Qahirädä, jurnalistlarğa, Mäğdi ğäyeple bula almıy, dide.
"Tuğanım Londonnan bik şatlanıp qayttı, fatir, xatın ezli ide. Barı tik uquları turında uyladı. Ul ğädäti keşe"
Tikşerüçelär süzlärenä qarağanda, Mäğdi Än-Naşarnıñ Leedstağı öyendä berniçä kilo qurqınıç ximik mäddä tabılğan. London polisiäse başlığı İan Blair, tikşerüçelär, 18dän alıp 30 yäşkä qädärge intixarçılarnıñ Al Qaidağa qatnaşı bulu bulmawın açıqlarğa tırışa, dip belderde.
Polisiä citäkçese, comğa könne BBC radiosı belän bulğan äñgämädä, tikşerüneñ maqsatı – höcümnärne oyıştıruçılarnı tabu, dip belderde. Älegä Paqstan belän elemtälär tikşerelä, intixarçılarnıñ kimendä 2seneñ Paqstanda bulıp qaytqanı mäğlüm.
Alsu Qormaş


text:
23-nçe Aprelda Törkiä Böyek Millät Mäcleseneñ, yäğni parlamentnıñ açıluwına 87 yıl tuldı.
Şuşı uñaydan här yıldağı kebek bıyıl da törle yollalar ütkärelde. Bu kön ber ük waqıtta Balalar Bäyräme bulu säbäple premierlek kebek räsmi dairälärdä simvolik räweştä balalar utırtıldı. Bu inde yolalarnıñ matur yağı ide. Ämma säyäsät säxnäsendä, bälki dä berençe märtäbä bularaq, ildäge säyäsi kierenkelek küzgä bärelde.
Yolalar başta Törkiä respublikasınıñ tözüçese Mostafa Kemal Atatörekneñ başqala Ankaradağı movzeleyenä vizit belän başlana. Bire barlıq säyäsi partiä citäkçeläre qatnaşa. Prinsipta xökümät başlığı belän parlamenttağı töp oppozitsiä partiäseneñ citäkçese yänäşä baralar. Läkin bu yulı premier Erdogan belän töp oppozitsiä citäkçese Comhuriät Xalıq partiäse liderı Baykal yänäşä kilmädelär. Ber kön elek isä prezident Gülneñ prezidentlıq sarayında säyäsi partiä liderların töşke aşqa çaqıruına Baykal qatnaşmağan ide. 23-nçe Aprelda isä movzoleyğa yasalğan vizittan soñ millät mäclese urnaşqan iske parlament binasında cıyılış ütkärelde.
Töştän soñ isä, bu yulı partiä liderları da çığış yasağan xäzerge parlament binasınıñ utırış zalında cıyılış ütkärelde. Prinsipta bu yola utırışında liderlar comhuriät çorınıñ qazanışları turında söylilär. Tıñlawçılar urınında general ştab başlığı belän xärbi köçlärneñ komandirları bula. Läkin bu yulı kiresençä buldı, komandirlar protest belderep parlamentnıñ bu cıyılışına qatnaşmadılar häm premier belän töp oppozitsiä liderı ber berlären ğäyepläp çığışlar yasadılar. Kiçen isä Parlament räise Toptan tarafınnan birelgän sıy mäclesenä AK partiälelär başları bäyle xatınnarıñ kitermiçä ber üzläre genä qatnaştılar, xärbilär bu fuşärgä dä qatnaşmadılar, şulay uq CXP liderı Baykal da qatnaşmadı.
Xakimiättäge AK partiä belän CXP häm armiä arasındağı kierenkelek asılda AK partiä östennän Konstitutsiä mäxkämäsendä ildäge laisizm, yäğni dinne däwlät eşlärennän ayıru prinsipın bozu ğäyebe belän xökem protsesı başlanuwı kierenkelekne üsterde. General ştab ta CXP dä AK partiä rejimnı almaştırırğa tırışa dip şiklänälär. AK partiä xökem protsesına Avropa Berlege arqılı basım yasata digän ğäyepläwlär dä bar.
Östäwenä ekonomik tormışta krizis bilgeläre ğadi watandaşlarnı da borçıy başladı. İngliz gazetası Ғinancial Timesneñ 23-nçe Aprelda basılıp çıqqan Vincent Roland belän John Tornhillneñ “Törkiäne awır könnär kötä” digän urtaq mäqaläse Törkiädäge säyäsi kierenkelekneñ citdi buluwına işarä itä.


text:
Elegräk Ğiraq suğışın yaqlağan demokratlar xäzer prezident Bushnı tänqitläw yulın saylıy
Mäğlüm ki, prezident Bushnıñ Ğiraqqa qarşı suğış başlawın Amerika Quşma Ştatlarındağı qayber demokratlar da yaqlap çıqqan ide. Läkin xäzer, saylawlar yaqınlaşu belän alar respublikan partiäsennän saylanğan prezidenttan çitläşerergä tırışa. Senator Joseph Lieberman şundıylarnıñ berse, kiläse yılda ul Bush belän Aq yort öçen köräşergä cıyına.
Audio, Joseph Lieberman
"Min suğışnı yaqladım, min monı eşläw döres dip uylağan idem. Minemçä, xäzer dönya da iminräk, Amerika da iminräk, süzdä yuq, töbäk tä iminräk häm Ğiraq xalqı da Saddam kitü belän üzen imin xis itä. Läkin min Bush xakimiateneñ Saddamnan soñğı Ğiraq belän eş itügä äzer bulmawına şaqqatam" dip belderä senator Lieberman. Ul prezident Bushnıñ iñ ışanıçlı, iñ köçle qazanışı sanalğan däwlät iminlege ölkäsendäge säyäsäten tänqitli, anıñ fikerençä, respublikan prezident küp süz söyläsä dä, 11-nçe sintäbr waqiğälärenä barıber tieşle cawap qaytara almadı.
Audio, Joseph Lieberman
"Bu prezident, George Bush, üzeneñ ğämälläre häm ğämällär kürä almawı belän, süzläre häm çınbarlıqta alıp barğan säyäsäte arasındağı ayırması belän, bezneñ alda torğan yanawlarğa bitaraflığı belän Amerikanı iminräk häm yaxşıraq kiläçäkkä alıp barırlıq keşe tügellegen rasladı" di aña köndäş bulırğa äzerlängän demokrat senator Joseph Lieberman. Ul Aq yortnıñ Ğiraq suğışı çorınnan soñ Yevropadağı berektäşläre belän aralarnı haman da yaxşırta almawın da zur xata dip sanıy, bigräk suğışnıñ xäzer andağı ğısyançılarğa qarşı alıp barıluwın iskä alğanda.
Audio, Joseph Lieberman
"Min äle suğış aldınnan uq kileşep, bigräk tä NATOdağı berektäşlärebezgä, "yarıy, sez bezne suğışta yaqlamadığız, läkin bez Saddamnan soñ Ğiraqnı torğızu häm imin itü öçen sezneñ yardämgä moxtac, mömkin bulsa bezgä quşılsağız ide" dip äyter idem. Bu äle haman da eşlänmäde häm bez xäzer monıñ öçen zur bäyä tülibez" di senator Lieberman. Ägär dä min prezident bulsam, xäzer Ğiraqta berniçä ildän, şul isäptän NATO illärennän dä ğäskärilär urnaşqan bulır ide dip belderä ul.
Kärim Kamal, Praga


text:
İnternetnıñ “Başnevs“ säxifäse monı şulay farazlí.İmeş , qara yaqqan yazmalar öçen möxtäriät gäzitlärne mäxkämägä biräçäk.Rayon mäxkämäsendä yaqlaw tapmasa da , möxtäriätne republíknıñ Yuğarı mäxkämäse yaqlap qarar çığaraçaq , läkin mäxkämä qararına yaraşlı , şul uq basmalarda qarşı yaqnıñ yazmaları çıqqan gäzitlär xalıqqa çıqmayaçaq.Alarnı taratırğa röxsät itmäyäçäklär.Şuña tatarlar uramğa çığıp , Başqortstandağı xällärgä küz yomuı öçen Rusiä Prezidentına ışanıç kürsätmäwen belderäçäk , näticädä Putin Räximovnı urınınnan alırğa mäcbür bulaçaq.
İnternetnıñ “Ufanevs“ säxifäse isä monı “Räximovqa qarşı tatar kärte“ dip bäyäli.
Mönir Wafin, Ufa.


text:
Əmlak haqqında:
Bakixanov Qesebesi Ugur 2 Yawayiw kompleksinde Yeni Tikilide 20 Mertebeli binanin 15 ci Mertebesinde yerlewen Sahesi 115 kvm olan 3 Otaqli Podmayak Menzil Satilir Binanin qazi suyu iwigi Daimidir . Bina duz merkezi yolun ustunde yerlewir . Koroglu Metrosuna 5 - 6 deqiqelik Yoldur . Bina infrastruktur cehetden cox elveriwli erazide yerlewir . Binanin yaxinliginda mekteb , bagca marketler Klinika Park ve diger iawe obyektleri Yerlewir . Menzili Yeni ve kohne Tikilide 2/3 e Predelka ve ya 3 Otaqli Temirli Menzille de Barter etmek Olar . Menzilin Qiymeti 71 000 Azn .


text:
Foto: kargoo.gov.kz
Elimizdiñ mektepterinde oqwşığa dinï atrïbwttı kïimder kïyuge ruqsat berilmey`di. Bul twralı Ortalıq kommwnïkacïyalar qızmetindegi baspasöz konferencïyasında QR Bilim jäne ğılım vïce-mïnïstri Élʹmïra Swxanberdïeva mälimdedi, dep xabarlay`dı Vaq.kz tilşisi.
Bïılğı jılı 4 761 mektepke mindetti mektep forması engizilgen bolatın. Yağnï, mektep oqwşılarınıñ 76%-ı belgilengen mektep formasın kïip jür. Bügingi tañda mektep jasındağılardıñ bilim ordasına dinï atrïbwttı kïimdermen kelwi alañdawşılıq twğızwda.
«Elimizdiñ mektepterinde oqwşığa dinï atrïbwttı kïimder kïyuge ruqsat berilmey`di. Alay`da sol üşin oqwşığa zekip urswğa, sabaqqa qatıstırmawğa nemese mektepten şığarıp jiberwge ustazdardıñ quqı joq. Balanıñ ata-anası şaqırılıp, eskertw jasaladı», -dedi Élʹmïra Swxanberdïeva.
QR Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrligi Din isteri komïtetiniñ törağası Ğalım Şoy`kïnniñ mälimetinşe, elimizde dinï atrïbwttı kïimdermen keletin oqwşılar sanı 300-ge jetken.
Ay`ta ketey`ik, jıl basında QR Bilim jäne ğılım mïnïstrligi birıñğay` mektep formasına qatıstı erejeni bekitken bolatın. Mektep forması pïdjak, jïlet, beldemşe, şalbar, merekelik jey`deden turadı. Qıstıñ künderi trïkotaj jïlet, sarafan, vodalazka kïedi. Uldarğa da, qızdarğa da şalbar kïyuge ruqsat. Bul barlıq konfessïya men étnostardan talap etiledi.


text:
Urta Ural xalıqları köne bik küñelle ütte
Sverdlovski ölkäse gubernatorı ukazı buyınça här yılnıñ april ayında Urta Ural xalıqları könen bilgeläp ütü bik kürkäm ğädätkä äwerelde. İnde menä altınçı yıl rättän ölkädä yäşäwçe 130 artıq millät xalqı bu könne bergä cıyılıp, üzlärenä genä xas bulğan milli bizäkläre belän balqıp, xalıqara berdämlekne çağıldırğan böten ber kaleydoskopnı täşkil itkän sıman bäyräm itälär.
Bu könnärdä Yekaterinburg şähäreneñ Xalıqlar icatı yortında älege bäyrämne bik zurlap bilgeläp üttelär. Bäyräm zur foyeda oyıştırılğan milli qunaqxanädän başlanıp kitte. Biredä tatarlarnıñ qunaq yortın, başqort tirmäsen, ukrainnarnıñ “xata”sın, nemeslarnıñ “Baverxof”ın, qırğızlarnıñ “Dostarkon”ın, ärmännärneñ “duxan”ın, tacik çäyxanäsen häm başqa bik küp törle qunaqxanälärne kürergä bula ide. Här millät üz milli yözen bik centekläp çağıldırğan. Härkem qunaqlarnı üz telendä sälämläp qarşı aldı.
Qunaq yortları milli bizäklär belän bik matur itep bizälgän, öställär milli rizıqlardan sığılıp tora, milli kostyumnar kigän qız häm yegetlär, milli uyın qorallarında uynap, cırlap qunaq çaqıralar. Törle tellärdä yañğırağan cırlar, xalıqlarnıñ küñel xäzinälären çağıldırıp, bäyräm tösmere birep toralar.
Tatarlarnıñ qunaq yortın bu yulı ölkä milli-mädäni avtonomiäse wäkilläre äzerlägän. Çigelgän cäymä yabılğan östäl östendä çäk-çäk, bawırsaq, qıstıbıy, öçpoçmaq, göbädiä kebek rizıqlar yanında samawır şawlap utıra. Kergän keşelärne biredä çäy eçermi çığarmıylar. Monda kerüçelär şulay uq qızıl başlı sölgelär belän bizälgän täräzälärgä, matur bizäkle “äbiem sandığı” xäzinälärenä, çigüle mendär tışlarına, yapmalarğa iğtibar itmi qalmıylar. Şunda uq Krasnoufim rayonı Urta Buğalış awılınnan kilgän “Yalqın” ansamble yegetläre häm qızları, özderep uynağan garmun köyenä cırlap-biep, kergän qunaqlarnı bietep alalar.
Başqort tirmäse yanında da xalıq küp. Biredä qunaqlarnı qımız, qullama, pılaw kebek rizıqlar belän sıylıylar. Milli kiemnär kigän sılu başqort qızları belän bergä, köläç yılmayıp, alarnı Başqortstannıñ Sverdlovski ölkäsendäge daimi wäkile Näfisä Tyumenseva qarşı ala.
Tamaşaçılar fikerençä, bu bäyrämneñ mondıy zur qolaç alğanı yuq ide äle.
Soñraq bäyräm kiçäse Xalıqlar icatı yortınıñ tamaşa zalına küçte. Cıyılğan xalıqnı bu zur bäyräm belän Sverdlovski ölkäse xökümäte räise urınbasarı Vladimir Vlasov, mädäniät ministrı Natal'ya Vetrova häm ölkä Duması deputatları qotladı. Annan soñ säxnägä Tatarstan, Başqortstan, Çeçnya respublikalarınıñ Ural töbägendäge daimi wäkilläre kütärelde.
“Här millät keşese üzeneñ tamırları belän ğorurlanırğa, ğöref-ğadätlären küz qarasıday saqlap qına qalmıyça, yänäşädä yäşäwçelärneñ çığışın, ğöref-ğadätlären xörmät itärgä tieş. Sverdlovski ölkäsendä gubernatordan başlap här ğadi keşeneñ qanına señgän äyber bu”. Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbovnıñ bu süzlären tamaşaçılar köçle alqışlarğa kümdelär. Rawil Bikbov üzeneñ çığışında zalda cıyıluçılarnı Tatarstan isemennän täbrik itep, millätara duslıq häm tınıçlıqnıñ härwaqıt nıq buluın teläde.
Annan soñ öç yözdän artıq qatnaşuçıdan torğan törle milli fol'klor kollektivları tarafınnan zur konsert quyıldı. Tamaşaçılar Alapay şähärennän kilgän “Çulpan” isemle tatar balalar ansamble, Pervoural'skidan “Neve Roma” çegän ansamble, Krasnotur'inskidan irlär xorı, çeçen, ärmän, ukrain häm başqa xalıqlarnıñ säxnä ostaları çığışın bik yaratıp qabul ittelär.
Urta Ural xalıqları köne küñellärgä uyılıp qalırlıq bik matur, zur bäyräm bulıp uzdı.
Fäwiä Safiullina,Yekaterinburg


text:
Ğiraq premer-ministrı Nurıy Äl-Mäliki, Säddäm Xäsäyen rejimı waqıtındağı xärbilärne Ğiraqnıñ yaña ğaskärlärenä qaytırğa çaqırdı. Bügen Bağdadta başlanğan Ğiraqtağı milli kileşügä bağışlanğan konferensiädä çığış yasap Äl-Mäliki: “Bez, milli teläklärne istä totıp, eçenä dini, mäsxäp häm başqa östenleklärne beldermägän belgeçlär tuplanğan, böten säyäsi törkemnär dä kergän, kiñ milli front buldıru öçen, xäzerge säyäsi institutlarnı citdi räweştä qabat qararğa çaqırabız”,- dide.
İke kön däwam itäçäk bu konferensiädä, “Ğiraq xalqına cinäyätlär qılğannardan qala”, törle säyäsi köçlärdän, 200 dän artıq delegat qatnaşa, dip belderde Ğiraq xökümäte wäkile. Çaranıñ töp maqsatı Ğiraqtağı sönnilär belän şigilar nizağın cayğa salu.


text:
Aşık Sefai - Türkün Türbesi
Sanatçı : Aşık Sefai
Türkü : Türkün Türbesi
Etiketler : Aşık Sefai - Türkün Türbesi türkü indir, Aşık Sefai - Türkün Türbesi türkü dinle, Aşık Sefai türküleri, Türkün Türbesi mp3 indir, Aşık Sefai türküleri Türkün Türbesi türküsü, Türkün Türbesi sözleri, Aşık Sefai mp3 dinle, Aşık Sefai download, Türkün Türbesi bedava mp3, Aşık Sefai türkü sözleri, Aşık Sefai türkü dinle, Aşık Sefai son albüm indir
Aşık Sefai Türküleri
Aşık Sefai - Sorgu (Bu Hesap Sorulacak)
Aşık Sefai - Serden Geçtiler (Şiir)


text: Sovetlar Belegeneñ elekke prezidentı Mixail Gorbaçev, Beslan mäktäbendä totıqlarnı azat itü operatsiäsenä kisken tänqit belderde. Anıñ süzlärençä, süz ayırım xatalar ğına tügel, ä Rusiä maxsus köçläreneñ häm qüät buınnarınıñ "töp başına utıruı" turında bara. Gorbaçevnıñ İnternet säxifäsendä dönya kürgän mäqälädä äytelgänçä, Rusiädäge terror ğämälläre Çeçnyada barğan suğış belän bäyle. Bu mäğnäsez suğış Rusiägä qotıçqıç qazalar kiterde, dip yaza Sovetlar Belegeneñ elekke prezidentı Mixail Gorbaçev.


text:
Cengiz Özkan - Gelin Ayşe
Sanatçı : Cengiz Özkan
Türkü : Gelin Ayşe
Etiketler : Cengiz Özkan - Gelin Ayşe türkü indir, Cengiz Özkan - Gelin Ayşe türkü dinle, Cengiz Özkan türküleri, Gelin Ayşe mp3 indir, Cengiz Özkan türküleri Gelin Ayşe türküsü, Gelin Ayşe sözleri, Cengiz Özkan mp3 dinle, Cengiz Özkan download, Gelin Ayşe bedava mp3, Cengiz Özkan türkü sözleri, Cengiz Özkan türkü dinle, Cengiz Özkan son albüm indir
Cengiz Özkan Türküleri
Cengiz Özkan - Ayağına Giymiş Kara Yemeni
Cengiz Özkan - Elif Dedim Be Dedim
Cengiz Özkan - Ne Feryat Edersin Divane Bülbül
Cengiz Özkan - Dost Cemalin Benzer
Cengiz Özkan - Bir Seher Vaktinde Gençlik Çağında
Cengiz Özkan - Pencerede Perde Ben
cengiz özkan - çay içinde adalar (şanlıurfa)
Cengiz Özkan - Mihrican Mı Değdi Gülün Mü Soldu
cengiz özkan - bu dağlar meşe dağlar (doğu anadolu)
cengiz özkan - bir incecik duman tüter (bilecik-söğüt)
Cengiz Özkan - Çiğdem Der Ki Ben Elayım
cengiz özkan - mapushane çeşmesi (kastamonu)
Cengiz Özkan - Öte Yakaya Geçelim
cengiz özkan - öte yakaya geçelim (eskişehir)
cengiz özkan - bir güzelin hasretinden ahından (tokat-zile)
Cengiz Özkan - Çekemedim Akça Kızın Göçünü


text:
Başqortstan sittäge wäkildären yıya
Başqortstan wäkile Qaşnaubey Miziev: “Başqortostan menän Törkiäneñ tauar äyläneşe huñğı ike yılda ike yarım tapqırğa arttı. Bıyıl beź mäźäni ber aksiya ütkärźeñ xäźer ikensehenä, iqtisadi aksiyağa äźerlänäbeź. İstambulda Başqortstan sänäğäte köndäre ütäsäk. Unda Başqortstan yağınan da, törkiä yağınan da bildäle şirkättär häm eşqıuarźar qatnaşasaq.“
Başqortostandıñ kürşe ölkälär häm respublikalar menän xeźmättäşlege nigeźźä mäźäni xeźmättäşlekkä genä qaytıp qala. Respublikanıñ Swerlau ölkähendäge wäkile Näfisä Tömäntseva äyteüensä, ruxtı üśtereü ösön bıu da möhim, mäźäniät aşa źur bäyläneştärgä nigeź halına.
6 oktyaberźa Respublikanıñ Räsäyźäge häm sit ildärźäge wäkildäre aldında Başqortostandıñ investitsiälär yälep iteü ölkähendäge yañı strategiyahı iğlan iteler tip kötölä.
Baytulla Fatqullin, Öfö


text:
Yäşlär Tuqay ruxın saqlap qalırmı?
Comğa könne ber törkem tatar yäşläre Ğaliäsgar Qamal teatrı yanındağı mäydanda "Xuş, Tuqay ruxı" dip atalğan aksiyä ütkärde. Ul tatarnıñ böyek şağire Ğabdulla Tuqay 7 yıl yäşägän "Bolğar” kunakxanäsen däwlät saqlawında bulğan mädäni miras obyektları isemlegennän töşerügä häm bu binanı satuğa qarşı çığıp oyıştırıldı. Anda 25 kenä keşe qatnaşsa da, Yaña ğasır, Tatarstan däwlät häm Efir telekompaniäläre häm başqa matbuğat xäbärçeläre kilde. Böten dönya tatar yäşläre forumı räise İl'şat Saitov jurnalistlarğa xakimiät orğannarın tänqitläp añlatma birde. Ämma biredä şähär, yäki respublika xakimiäte wäkilläre yuq ide.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Räfqät Altınbaev Qazanda jurnalistlar belän oçraştı
Şimbä könne Federatsiä Sovetında Tatarstan prezidentı wäkile bulıp eşläwçe Räfqät Altınbaev “Säfär” qunaqxanäsendä jurnalistlar belän oçraştı. Ul üze äzerlägän qanun proektı buyınça cirle üzidärä sisteması reforması turında söyläde. Räsmi häm möstäqil gäzit, radio, televidenie, İnternet mäğlümät çaralarınnan kilgän jurnalistlar Räfqät Altınbaevnıñ “Jizn'” dip atalğan firkäneñ räistäşe buluına da iğtibar ittelär. Cirle üzidärä turında söylägän Räfqät Altınbaev däwlät milkennän tış başqa munitsipal' milekneñ dä bulırğa tieşlegen rasladı. Ul Tatarstan Däwlät Şurası häm xökümäte belän Qazan şähäre administratsiäse arasında barğan küptänge bäxästä şähär xaqimiäte yağın yaqlasa da, üzen neytral' senator itep kürsätergä tırıştı. Räfqät Altınbaev üzeneñ çığışında Vladimir Putin isemen häm prezident belän bergä üzidärä qanunı proektı tikşerüen, Rusiä Däwlät Dumasında şuşı mäsäläneñ qaraluın tarixi waqiğa, dip atadı.


text:
Guantanamodağı şpionlıq tikşerüläre xärbi tärcemäçelär citeşmäw näticäse
Quşma Ştatlarnıñ Guantanamo qultığındağı xärbi bazasında Äl-qaidä häm Taliban totqınnarınnan soraw aluda yardäm itkän tärcemäçelär häm tılmaçlar arasında şpionnar bulu mömkinlege andıy tärcemäçelär qayber närsälärne üzgärtep tärcemä itkän bula ala digän şik uyata. AQŞ xökümäteneñ ğäräp telen belüçe tärcemäçeläre citeşmäw säbäple xärbilär tärcemäçelärneñ kem buluın tieşençä tikşermiçä nöhim eşlärgä cälep itte.
Xäzer tikşerüçelär alar inglizçägä tärcemä itkän qäğäzdäge yazmalarnı tasmalardağı ğäräpçä yasmalar belän çağıştıra.
AQŞ saqlanu ministrlığı wäkilläre bu keşelärneñ totıluı bezdä kontrküzläw eşläreneñ yaxşı alıp barıluın, härnärsäneñ üz urınında buluın kürsätä dip tınıçlandırırğa tırışsa da, bu keşelärneñ eş betkäç totıluı alar kitergän bulırğa mömkin zıyannı tözätä almıy. Häm bu Pentagonnıñ soraw alularnı tieşle däräcädä, näticäle, çeterekle itep alıp bara almağan bulu mömkinlegen kürsätä. Töp säbäp xärbi xezmättäge tärcemäçelärneñ citeşmäwe.
Küzläw häm xoquq saqlaw belgeçläre isäpläwençä, başqa teldä söyläşüçe şahit yäki şiklänelüçedän tieşençä soraw alu öçen 2 tärcemäçe kiräk. 2 tärcemäçe eşlägändä, alarnıñ berärseneñ maxsus räweştä başqaça tärcemä itü mömkilege çiklänü belän bergä, oçraqlı yalğışu mömkinlegenä dä yul qalmıy.
Ä tärcemä itkändä ber genä sorawnıñ yäki cawapnıñ üzgärtelüe äñgämäne şunda uq bötenläy başqa yünäleşkä alıp kitärgä mömkin.
Elek AQŞ küzläw ofitserı bulıp eşlägän pensiädäge Armiä polkovnigı Kenneth Allard iñ yaxşısı küzläw ofitserı başqa teldä söylşüçe belän alıp barğan äñgämädä ike tärcemäçe bulırğa tieş, ämma terrorğa qarşı suğış iñ yaşxı şartlarda barmıy şul di:
AUDİO: Çınlıqta isä bezneñ ğäräp telen belüçelärebez citär-citmäs kenä. Min soraw alu öçen kiräkkän härçaqta 2 tärcemäçeneñ buluın telär idem. Çönki ike şahit bulğanda berär närsäne butaw küpkä qıyınraq.
Allard fikerençä, töp problema AQŞ xärbiläre arasında, bigräk tä Armiädä zıyalılıqqa qarşılıq ruxı xökem sörä:
AUDİO: Armiäneñ citeşsezleklärennän berse yat ölkälär belgeçlären citärlek sanda buldırmaw, Armiädä töp belgeçlege bez köräş alıp barırğa tieşle urınnardağı cämğiätlärne häm mädäniätlärne añlaw bulğan xezmäkärlärneñ häm ofitserlarnıñ citeşmäwe.
Allard äytüençä, Armiädäge yuğarı citäkçelär çit tellärne häm mädäniätlärne yaxşı belgän xezmätkärlärgä yış qına şiklänep qarıy. Mondıy mönäsäbät zur zıyan kiterergä mömkin, Guantanamoda da şundıy zıyan kilgän bulırğa mömkin di Allard. Böten dönyadan kilgän möhäcirlär yäşäwçe ber ildä şundıy mönäsäbätneñ buluı bik qızğanıç di ul.
Dönyanıñ iñ küptörle cämğiäte bulu belän ğorurlana alırlıq ildä şundıy keşelärne xärbi xezmätkä alıp alarnı saqlıy almaw, bezneñ öçen iñ möhim ölkädä belgeçleklären tieşençä büläkli almaw kebek axmaqlıbığızğa şaqqatam di Allard.
Waşingtonda urnaşqan säyäsi tikşerenülär belän şöğellänüçe Saqlanu Mäğlümätläre Üzäge vitse prezidentı Theresa Hitchens tärcemäçelär citeşmäw probleması Armiädä tügel, başqa xezmätlärdä dä bar:
AUDİO: Minemçä andıy citeşsezlek bar. Häm armiädä genä tügel. Bu AQŞ küzläw xezmätlärendä dä bar. 11-nçe sintäbr waqıyğalarınnan soñ Federal Tikşerülär İdaräse FBİ tärçemäçelär taba almıy tilmerde. Üzäk Küzläw İdaräse CİAda da şul uq närsä buldı. Alarnıñ tel belüçe keşeläre yuq. Alar tärcemäçelärne küpläp eşkä yalladı.
Hitchens Allardnıñ bu problema bigräk tä Pentagonğa xas digän fikere belän kileşep, berençe Farsı Qultığı Suğışına 12 yıl ütkändä Armiä Salqın Suğışnıñ betüen çağıldırıp xärbi kiemnärneñ tösen urman tösennän qom tösenä almaştırdı, ämma tağın da möhimräk bulığa mömkin närsäne - mädäniät häm tel belü yağınnan äzerlekne buldırmadı di.
Salqın suğış betügä inde küp waqıt uzdı, ämma CİA, FBİ häm Pentagonğa töp iğtibarnı bötenläy başqa yünäleşkä küçerü öçen tağın da kübräk waqıt kiräk di Saqlanu Mäğlümätläre Üzäge vitse prezidentı Theresa Hirchens.
Naif Aqmal, Praga.


text: Pekin -- Qıtayda keşe xoquqları torışın tikşerep yörgän Berläşkän Millätlärneñ maxsus wäkile Manfred Novak, bu ilneñ törmälärendä cazalawlar kimügä taba bara, läkin äle dä kiñ taralğan dip belderde. Bügen ul Qıtay bylap 12 könlek tikşerü säfären tämamaldı. Qıtaynıñ yustitsiä, mäxkämä sisteması, qanunnarı – xalıqara taläplär däräcäsenä kiterelergä tieş, dide ul. Novak Pekin, Tibet häm Sincan töbäklärendä törmälärne tikşergän. Üze äytüençä, räsmilär anı küzätep barğan, totqınnar belän söyläşülären çiklägän. Söyläşkännäre dä qurqıp söyläşte, di Novak. Qıtay 1996 yılda cazalawlarnı beterü turında beldergän ide. Ämmä xoquq yaqlawçılar äyütençä, alar äle dä kiñ taralğan.


text:
Ul başta Liwan häm Süriädä bulaçaq Mäskäwdä öç kön yal itkännän soñ Misırğa quzğalaçaq. Ekspeditsiä bıyıl köz Pasxa utrawına oyıştırılaçaq säyäxätkä äzerlek bularaq oyıştırılğan. Közen säyäxätçelär cir şarınıñ töşen yawlamaqçı.İmeş, riwäyätlärgä qarağanda , 15nçe sentäbr utrawdağı taş sınnarnıñ küzlärenä nur iñä häm şul çaqlarda cir astı yulı açıla. 23 kilometrğa suzılğan ul yul cirneñ üzägenä — töşenä alıp bara. Muldaşev ul yulnı ütü yaña sälätlär östi dip , alarnı meditsinada faydalanırğa uylıy. Ekspeditsiä ay yarım waqıt däwam itäçäk. Anda Muldaşev citäklägän Bötenrusiä küz häm plastik xirurgiä üzägeneñ sigez belgeçe qatnaşa.
Mönir Wafin , Ufa


text:
Tömändäge millättäşlärebez Ramazan ayın uram cıyını belän başlağan. Şähärdä Lenin uramındağı elekke mäçet cirlären möselmannarnıñ üzlärenä qaytarıluın taläp itüläre turında bez daimi xäbär itep torabız inde. İnde yaña mäçet tözü öçen bülengän cirgä dä möselmannar qanäğät tügel. Xällär niçek tärräqi itär, şähär möselmannarı Tömän xakimiäte belän niçek tä bulsa kileşä alırmı, älegä farazlap ta bulmıy. Şunısı ğına mäğlüm – şähärdäge bu kierenkelek xalıqara jurnalistlarnıñ iğtibarın da cälep itä başladı. Tömängä Germnaniäneñ Der Spiegel jurnalı xäbärçeläre kilde.
Nail Alan, Tömän


text:
Gretsiädä parlament saylawları
AUDİO: Bügen Demokratiä bäyräme. Watandaşlar ilneñ bügengese häm kiläçäge öçen tawış birä.
Papandreou da üz xäräkäteneñ ciñep çığaçağına ışanıp tawış birgändä bolay dide:
AUDİO: Böten Gretsiädän bik uñay xäbär kilä. Bezne optimistik näticälär kötä.
Ämma ciñüçelärne yaqın kiläçäktä bik zur eş tä kötä. 13-29-nçı avgustlarda Afinda ütäçäk cäyge olimpiä uyınnarına äzerlek eşläre waqıt qısalarınnan bik artta qalğan. Törle qurqınıçlarğa qarşı 800 million dollarlıq iminlek çeltären buldırırğa kiräk. 13-nçe Avgustta açılaçaq Olimpiä uyınnarına 5 ay çaması waqıt qalıp barğanda, Olimpiä qorılmalarınıñ äle yartısı da tözelmägän. Äle töp Olimpiä stadionı da yuq. 2000-nçı yılğı Olimpiä uyınnarın ütkärgän Sidney töp binalar tözeleşen 1 yıl aldan tämamlap quyğan ide. 2 atna elek ütkärelgän soñğı fiker beleşü näticäläre konservativlarnıñ 5 protsent kübräk tawış belän ciñep çığu mömkinlegen kürsätte. Ämma säyäsi analitiklar fikerençä, şunnan soñğı könnärdä bu ayırma bik nıq kimep 1-2 genä protsentqa qalğan bulırğa mömkin. Xäzer küp kenä analitiklar fikerençä saylawlar näticälären ütä uñçı häm ütä sulçı partiälär xäl itäçäk. Ciñü alarnıñ bu ike töp partiädän tawışlarnıñ niqädär öleşen ala aluına yäki ala almawına bäyle bulaçaq.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Qazannıñ Bogoyavlenie çirkäwendä Rusiä däwläte oyışuına 1143 yıl tulunı bilgeläp üttelär
Böten Rusiä buylap bu könnärdä Kulikovo suğışınıñ 625 yıllığın bäyräm itälär. Bu çaralarda Rusiä patriarxı Aleksiy II dä qatnaşa. Ul da Kulikovo qırında bulıp, çuqınıp häm çuqındırıp qayttı. Ğomumän, pravoslav çirkäwe Rusiä tarixına bäyle waqiğalarğa ayıruça zur iğtibarlıq kürsätä soñğı arada. Qazanda isä tantanalar Kulikovo suğışı uñayınnan ğına tügel, ä başqa ber tarixi waqiğanı iskä alıp ta ütte. 21 sentäberdä şähärneñ Bogoyavlenie çirkäwendä Rusiä däwläte oyışuına 1143 yıl tulu uñayınnan liturgiä häm Xac yörü çaraları buldı. Rusiä ğalimnäre arasında ilneñ qayçan häm niçek başlanıp kitüe turında törle farazlar bulsa da, Tatarstanda, ayırım alğanda çaralarnı uzdıruçı Bogoyavlenie çirkäwe ataqayı Oleg Sokolov fikerençä, Rusiä 862 yılda Ryurik xakimiätkä kilgännän soñ tözelgän, dip sanıylar. Berençe märtäbä älege datanı 1862 yılda patşa xakimiäte Novgorodta bäyräm itkän. Älege ğörefne Qazanda däwam itärgä buldılar häm soñğı berniçä yılda Oleg ataqay tırışlığı belän tantanalı çaralar daimi ütep kilä. Oleg Sokolov bu könne xätta Rusiä köne itep räsmi räweştä bilgelärgä täqdim itä. Xalıq älege çaralar xaqında bik ük xäbärdar tügel, härxäldä tantanalarda keşe ällä ni küp qatnaşmadı. Ä tatar milli xäräkäte wäkilläre bu çaralar turında ni uylıy soñ… Tälğät Bariev fikerläre.
Tatarstanda, Qazanda Rusiä däwläteneñ oyışuına 1143 yıl tulunı bilgeläp ütü bik säyer tıyıla miña. Min monı din bitlege astında uzdırılğan säyäsi provokatsiä dip bäyälär idem. Asılda, bu Tatarstan häm tatar xalqı däwlätçelegenä qarşı yünältelgän çara. Çönki räsmi räweştä Rusiä däwläteneñ başı bötenläy ikençe waqıttan isäplänä häm ul başqa cirlekkä nigezlänä. Şunısın da äytergä kiräk, slavyannar ul waqıtta mäcüsilär bulğannar, dimäk Rusiä pravoslav çirkäweneñ bu waqiğalarğa ni qatnaşı bar… Busı da bik säyer närsäŞulay itep, Qazannıñ yubileyın bäyräm itü belän genä Tatarstanda meñyıllıqlarnı iskä alu tämamlanmadı.
Gölnaz İlgizär