text:
İnsanlıq tarihında eñ qanlı olğan Ekinci Cian Cenkiniñ adiselerini daa çoq hatırlaycaqmız – barışıq içün çoq şey feda etildi, onıñ aqibetleri memleketler ve halqlar içün kerçekten deşetli oldı... Millionlarnen qurban ve ğayıp olğan insan.
Qırımnıñ alman-roman işğalcileri yapqan cinayetlerni ve ketirgen zararnı taqiq etüv komissiyasınıñ neticelerine binaen, cenk devamında 14346421,7 biñ rublelik zarar ketirildi. Qurban ketken insanlar da çoq oldı. Almanlarnıñ SSCB topraqlarında yapqan cinayetleriniñ qurbanlarını esaplav vatandaş komissiyasınıñ 1946 senesi mart 1-ne qadar toplağan malümatına köre, Qırım vilâyeti 135 vatandaşını ve arbiy esirni ğayıp etti, 85447 kişi Almaniyağa alıp ketirildi.
Aman-aman üç yıl devamında Qırım yarımadası işğal altında bulunğan edi. Hatıramızda qalğan facialardan biri – natsistlerniñ Ulu-Sala köyüniñ sakinlerine qarşı yapqan cinayetleridir.
Ulu-Sala – qırımtatarlarınıñ sürgünliginden soñ Sinapnoye adını alğan köyniñ 1945 senesine qadar olğan adı, – Qırımdaki Bağçasaray rayonınıñ Biya Sala köy şurasında yerleşmekte. Manzarası pek güzel – Ulu-Sala rayonnıñ merkezinde, Qırım dağlarınıñ Ekinci sırasında, Qaçı özeniniñ yanında yerleşken edi.
Köyniñ tarihiy adı Ulu-Sala – qayd etmeli ki, «sala» sözüniñ manası iç bir tilde yoq. Bazı mütehassıslar bu söz Qırımda IV asırdan XI asırğa qadar olğan alan tilinden kelgenini aytalar, çünki tarihçılar bu regionda tamır halqınen qarışqan alanlarnıñ nesilleri yaşağanlarını tüşüneler. Qırım hanlığında Ulu-Sala köyü Bağçasaray qaymaqamlığınıñ Apralıq müftisiniñ qadılığı terkibine kirgen edi, Rusiye imparatorlığında köy 1784 senesi fevral ayından başlap Aqmescit uyezdiniñ Tavriya vilâyetine kirgen edi. Soñra Novorossiysk güberniyası Aqmeçet uyezdine, soñra da Aqmescit uyezdiniñ Aluşta vilâyetine kirgen edi.
1897 senesi Rusiye ealisini cedvelge aluv neticelerine köre, Ulu-Salada 509 insan yaşağan edi, olardan 480 kişi musulman. 1926 senesi cedvelge aluvına köre, köyde 596 kişi oturğan edi, çoqusı qırımtatarı – 526 sakin.
Qırım yarımadasınıñ büyük qısmı, şu cümleden Ulu-Sala köyü, cenkniñ ilk künlerinde işğal etildi
Qırım yarımadasınıñ büyük qısmı, şu cümleden Ulu-Sala köyü, cenkniñ ilk künlerinde işğal etildi. Köy sakinleriniñ bir çoqu qolunda silâ ile vatannı imaye etmege Qızıl orduğa çağırılğan edi.
İşğalniñ uzun, zor ayları, kün ve geceleri başlandı...
Qırımdaki partizan areketi zor ilerilegen edi – daa doğrusı, birinci basamaqta yeñildi: partizan areketiniñ reberleri Mokrousov ve Martınov bu qadar ağır bir küreşke azır degil ediler ve onı kerek olğanı kibi teşkil etmediler. Qırımlılar ise duşmannıñ reineleri oldılar.
Niayet, cenkte sovet orduları quvetleşti.
1943 senesi oktâbr ayında Qırımda gitlerlilerniñ vaziyeti kerginleşti. Qızı Ordu Sıvaş ve Dnepr arasındaki çöl rayonlarında yerleşti, böylece alman-roman orduları Wehrmachtnıñ esas küçlerinden uzaq qaldılar. Qırımda partizan areketi ğayrıdan başladı. Dağ köyleriniñ sakinleri qoşuldılar, anda esasen qırımtatarlar yaşağan edi.
1943 senesi noyabr ayında 4-yuci partizan brigadası 5-inci bölüginiñ askerleri Ulu-Salağa kirdi. Köy toplaşuvında köy sakinlerinden özüni imaye etmek içün bir taqım qurmağa qarar alındı. Eali partizanlarğa silâ berdi – 8 tüfek ve avtomat. Qomşu köyleri Avciköy ve Biya-Sala sakinleriniñ çoqusı aşayt malını ve tuvarlarnı alıp, ormanğa partizanlarğa ketti.
«Cenüp» ordular gruppasınıñ yolbaşçısı feldmarşal fon Kleyst 17-nci ordu komandanı general-polkovnik Yenekege Qırımdaki partizan areket noqtalarını yoq etmege emir etti
«Cenüp» ordular gruppasınıñ yolbaşçısı feldmarşal fon Kleyst 17-nci ordu komandanı general-polkovnik Yenekege Qırımdaki partizan areket noqtalarını yoq etmege emir etti. İşğalci akimiyet bu vazifelerni yerine ketirip, bir çoq partizan ve adiy insannı cezalandırğan edi. Bu tedbirler partizan otrâdlarını yoq etmeknen beraber aşayt malı ve mal-mülkni almaq, partizanlar kirgen rayonlardan adiy vatandaşlarnı çıqarmaq içün yapılğan edi.
Yeneke cenkten soñ mahkeme esnasında bergen malümatına köre, partizanlar toqtalğan Yayla dağlarına yaqın olğan köylerniñ ealilerini sürgün etmege, köylerni ise yaqmağa avale etilgen edi: «Emir yerine ketirildi. Bu köylerde yaşağan vatandaşlarnıñ bir qısmı qurşunğa tizildi, qalğanlar kontslagerlerge qapatıldı».
İşğalciler tezden yarımadada olarnıñ soñu kelecegini añlap, açuvdan bütün Qırım köylerini çaypap kete ve ealini aşalağan ediler. Yenekeniñ qayd etkenine köre, 1943 senesiniñ soñunda Qırım içün «aşayt malını (boğdan, şarap, tütün, ceviz, tuvar, pamuq ve deri şeyleri) ketirüv planı bar edi, bular işğalci orduğa artqaç kelgeni içün Almaniyağa yollanğan edi». Bu şekilde işğalniñ soñuna qadar devam etti ve Qırımdaki alman ordularınıñ köy idare ştabı bunıñnen oğraşqan ediler.
İşğalcilerniñ ceza tedbirleri vatandaşlarğa qarşı deşetli cinayetlerden ibaret edi
İşğalcilerniñ ceza tedbirleri vatandaşlarğa qarşı deşetli cinayetlerden ibaret edi. Qırım tarihınıñ eñ deşetli facialarından biri Ulu-Sala köyüniñ yoq etilmesi oldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Devlet arhivi bergen malümatına köre: «1943 senesi dekabr 23-de Ulu-Sala köy cemiyetiniñ azaları ve partizanlar taqımı faşistlerniñ bu köyde yapqanlarını qayd ettiler. Senetke binaen, 1943 senesi dekabr 21-de dekabr 19-20 künleri köyde oturğan ceza berecek adamlar evlerni adamlarnen beraber ateşke berdiler... Almanlar yaqqan 102 evden yalıñız 8 ev söndürildi».
Gizli-gizli çıqqan «Qızıl Qırım» gazetası bu adiselerni 1944 senesi yanvar ayında böyle tarif etken edi: «Alman aydutlarınıñ Bağçasaray rayonı Ulu-Sala köyünde yapqan cinayetlerini köremiz. Dekabr ayınıñ soñunda partizanlarnıñ basqısı altında qalğan almanlar Ulu-Sala köyüni terk etmege mecbur oldılar. Anda partizan taqımı kirdi. Halq intiqamcıları öldürüv ve yoq etüvge azır ediler. Yalıñız 8 evni qurtarıp oldıq. Ümer Mentairniñ ev mağazasında 25 ceset tapıldı. Alman cinayetçileri ketmezden evel mında sovet vatandaşlarını qapattılar. Adamlarnı bağladılar. Gitlerliler olarğa benzip tökip yaqtılar. Soñra evni ateşke berdiler. Ğariplerniñ sesleri bütün köyde eşitilgen edi».
Maqalede facialı şekilde elâk olğan köy sakinleriniñ adları yazılğan edi. Umumen Ulu-Sala köyüniñ 215 sakini tiri yaqıldı.
Bugünde-bugün Ulu-Sala faciasını Ekinci cian cenkiniñ oşağan faciaları ile beraber hatırlaymız – belorus Hatıni, çeh Liditsası. Bu kederli adiselerni bilmek ve hatırlamaq – ileride olarnıñ tekrarlanmasına yol bermemek demektir.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


c: text/html

text:
AKBİLEK
Hurzuk başında, taw citini tüz teppesinde çımmaak kala cıltırağandı. Kayalanı tögeregin da taw citile kurşalab, kün tayakla araları bla, suw şorkalaça, sıbdırılıb ötgendile. Tübü wa - tübsüz car.
Ol kalada bir seyir biyçe caşağandı. Bertatıwnu süygen egeçi obur Akbilek bolğandı ol. Anı sanları karañı keçeni künça carıthandıla. Künnü közun kamatırça, alay seyir cıltırağandıla biyçeni çımmaak sanları.
Kalanı terezisinden kolun tışına uzatsa, Ullu Kam tüz carıb, Koban başlanñan cer kündüzça carık bolub kalğandı. Koban suwnu birinçi tamçıları da, çık tamçılaça, cim-cim cıltırab, bir-birlerin bay ete, sarka kelib, şorkulday, alaydan töben sarkıb ketelle.
Ullu Kamnı arı canı bla kalanı arasın da Akbilek sokğan çepkenlikden col tartılıb bolğandı, kiyik cünnü kök mamuğundan soğulğan çepkenlikden.
Ayüçu, Akbilekni eri, bir zalim zat bolğandı. Ol keçele bla hanlanı, patçahlanı huremlerin tonab ızına kaytsa, Akbilek, terezeden kolun uzatıb, Ullu Kam tüznü carıtıb, köpürden eri kıynalmay ötüb turğandı.
Bir colda Ayüçü, nasıbsız kişi, nakırda etib: -Endi huremleni tonarık tülme. Altın-kümüş salır cer tabalmaybız kalada. Kacar patçahnı bir seyir kızı bardı deydile. Anı alıb keleyim. Seni koluñ da muthuz bola başlağandı,- deb ketgendi, oynay- küle coluna.
Allay açıwlanğandı Akbilek. Talay künnü ökünüb turub, Ayüçünü kaytıb kelgenin anı kadırını kümüş koñurawçuğundan bilib, uyanñandı Akbilek. Erlay kimni alıb kele ese da bir kereyim deb, bilegin terezeden tışına uzatıb, duw candırğandı Ullu Kamnı.
İzlegenin köralmağanında, esleyala bolmazma, asırı karañıdı deb, terezeni keñine açıb, öşünün da çığarğandı tışına. Kadırnı, közleri kamab, başı tögerek aylanñandı. Bara barıb, köpürnü arasında abınıb ketib, miyikden Ullu Kamnı ullu tolkunlarına tüşgendi. Ol kün Ayüçünü artmaklarında altınları suwda erib, çabaklanı üslerine çabhandı. Andan beri Kobannı çabağına altın çabak deydile, Hurzuk başında ak kalağa da - Akbilekni kalası.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yalta cemaat erbabı, qırımtatar faali Emir-Üsein Kuku «Sova» uquq qoruyıcı merkezine bildirgeni kibi, içtimaiy ağlarda aşkâr etken yazıları sebebinden sorğuğa çağırıldı. FSB hadimleri şu yazılarda milletlerara nefretniñ hususiyetlerini körgenler.
Aytqanı kibi, iş malümatlarında onıñ Facebooktaki yazıları (paylaşuvları da) ve izaatları qayd etilgen, şu sırada Qırım musulmanlarına farqlı tillerde video muracaat, Suriyede Rusiye silâlı quvetleriniñ telâfeti aqqında video, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ olacaq ayırımlar aqqında beyanatı ve diger yazılar.
Aprel ayında qırımtatar falini «Odnoklassniki» içtimaiy ağındaki yazıları sebebinden endi sorğuğa çekken ve evinde tintüvni keçirgen ediler.
Emir-Üsein Kuku Yaltada aprel 20-de işke ketkende yaqalandı. Onıñ evinde tintüv keçirildi, bilgisayarlar, telefon ve kitaplar alındı. Soñra onı, tahmin etilgeni ki, Yalta uquq qoruyıcı organlarınıñ idaresine alıp kettiler. Onı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 282-nci maddesine köre «Duşmanlıq ya da nefret qozğalaması, insan itibarını tüşürüv» kibi cinayette şekleyler.
AзaT эTилюBиHдeH coHъ yquq qorçalayıcı özüni yahşı is etkenini bildirip, büyrek ağrısı olğanını aytqan edi.


text:
Bunı arbiy-siyasiy tedqiqler Merkezi ve «İnformatsion qarşılıq» gruppasınıñ reberi Dmıtro Tımçuk Facebook saifesinde bildirdi.
«İşbu vatandaşlar – bu sene mart ayında yarımada işğali vaqtında devlet obyektlerini zapt etüvde iştirak etken Qırım «samooboronasınıñ» azaları. Al-azırda azırlanılğan boyeviklerden Donetsk ve Lugansk vilâyetlerine yollanılacaq diversion gruppalar şekillendirile», – dep yazdı o.
Ukraina Lugansk ve Donetsk vilâyetlerinde devamlı sürette terrorizmge qarşı tedbirlerni alıp bara. Ukraina sağlıq saqlav naziri Oleg Musiy malümatına köre, bu müddet içinde Ukraina şarqında 210 insan elâk oldı.
Hatırlatamız, «Qara deñiz yüzü» kazaklar atamanı Anatoliy Mareta Aqyar «halq imayesine» muracaatta bulunıp, Donbassqa barmağa çağırdı.


text:
Kindik qeniŋ tamğan jut, u çoŋ şähär yaki kiçikkinä yeza bolsun, härkim üçün äziz. Uzuntamliqlarmu buniŋdin istisna ämäs. Bari-yoqi 60 tütün yaşaydiğan jutimizniŋ tarihimu uzun. Uluq İpäk yolidiki karvanlar tohtap, däm alidiğan bekätlärniŋ biri – moşu Uzuntam bolğan ekän. Mundaq bekätlär Ğalҗat, Dovun, Uzuntam vä Çarinda bolğanliği tarihtin mälum. Lekin gäp tarihta ämäs, şu tarihni yasaydiğan adämlär häqqidä.hazir җämiyitimizdä “Tuğulğan yärgä tuğuŋni tik” degän şiar ammibap bolup kätti. Öz vaqtida juttin ketip qalğanlar, hazir qaytip kelip, dehançiliq, çarviçiliq bilän şuğullinivatidu. Ularğa dšlätmu mümkinçilik yaritip berivatidu.
“Çiraq tüvi qaraŋğu” degändäk, yenimizda tuğulğan jutqa qozuğini tuğulğandila mähkäm qeqivätkän, kindigini käskändä, uniŋ bir uçini şu täğdir-qozuqqa çiŋ bağlavätkän adämlär barliğini bayqimaymiz. Bügün yeşi 90gä taqap qalğan Җännätbüvi Mämätova äynä şundaq mštivärlirimizniŋ biri.
hazir uniŋ tärҗimihali nävriliri üçün çšçäktäk bilinidu. Rast, pän-tehnika täräqqiy ätkän bügünki zamanda, “at-šküz qoşqan soqilarda yär haydap, oğaq bilän oma orup, tuluqta buğday täpti”, desäŋ kiçiklär turmaq, çoŋlarmu ançä işinip kätmäydu. Bizniŋ Җännät animiz näq şu dävirniŋ tirik guvaçisi. Baliliği şümşäräp, etiz – eriqta štkän, uruşqa kätkän ata-boviliriniŋ ornida beli qatmay turup, jutniŋ çoŋliriğa aylinip qalğan. Keyinmu šmri җapa-mäşäqättä štkän işçan, mšmün vä saddä ävlatniŋ väkili.
Җännätbüvi animizniŋ kolhozda qoli tägmigän iş bolmidi. Yeşi yetip qalğandimu, mağdiri yätkiçä aşpäzlik qildi. İlgärki kolhozniŋ bu uçastkisida ätiyazdin käç-küzgiçä ämgäk qaynatti. Yetip-qonup işläydiğan onliğan, yüzligän kolhozçi aniniŋ qolidin däm tartişatti.
Kšp baliliq aniniŋ uzun jilliq mehniti şu dävirniŋ “kšŋül huşi” bolmiş nurğunliğan medal'liri, täşäkkürnamiliri, tšşbälgüliri vä hakazilar bilän täğdirländi. Ularniŋ tolisi jütüp kätti, bäzilirini momay esiğimu alalmaydu. hä, yahşi künlär az bolmidi. Biraq, җudaliq künlär tamğa basqandäk ästä qaldi.
– Bovay märhum, män kšrgän yahşiliqlarni kšrälmidi. U 1988-jili 74 yeşida qaytiş boldi, – däp qoyidu ana bäzidä.
Mälimizniŋ otturida quçaq yätmäs qeri qariyağaçniŋ šsüvatqini nävaq. Çoŋlarniŋ eytişiçä, tarihi 200 jildin artuq bolsa keräk. Şuniŋ sayisida oynap, ata-bovilirimiz štkän, ändi nävrilirimiz çšgiläp jüridu.
– Ömrüŋ qandaq štkän, moma? – däp soraydu arilap nävriliri.
– Yahşi däydu, – momay külüp, – ularniŋ qaysi birini eytisän?
hä, rast, qaysisini eytsun? Çaşqan ugilirini kolap, şularniŋ risqi bilän җan saqlap qalğinini eytsa, “Snikers” yäp çoŋ boluvatqan balilar nädin işänsun?!
Şundaq bolsimu, momay “Moşular aman bolsekän, zaman tiniç bolsekän” däp tiläydu.
Tuğluq Arşiev, jigitbeşi.
Uyğur nahiyäsi.
Kšpni kšrgän ana
Kindik qeniŋ tamğan jut, u çoŋ şähär yaki kiçikkinä yeza bolsun, härkim üçün äziz. Uzuntamliqlarmu buniŋdin istisna ämäs. Bari-yoqi 60 tütün yaşaydiğan jutimizniŋ tarihimu uzun. Uluq İpäk yolidiki karvanlar tohtap, däm alidiğan bekätlärniŋ biri – moşu Uzuntam bolğan ekän. Mundaq bekätlär Ğalҗat, Dovun, Uzuntam vä Çarinda bolğanliği tarihtin mälum. Lekin gäp tarihta ämäs, şu tarihni yasaydiğan adämlär häqqidä.hazir җämiyitimizdä “Tuğulğan yärgä tuğuŋni tik” degän şiar ammibap bolup kätti. Öz vaqtida juttin ketip qalğanlar, hazir qaytip kelip, dehançiliq, çarviçiliq bilän şuğullinivatidu. Ularğa dšlätmu mümkinçilik yaritip berivatidu.


text:
Nursultan Nazarbaev Astanağa räsmiy säpär bilän kälgän Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç bilän muzakirilärni štküzdi.
Nursultan Nazarbaev 2016-jili Serbiyagä qilğan däsläpki räsmiy säpiridin keyin Qazaqstan rähbiri vä Aleksandr Vuçiç tšrtinçi qetim uçrişivatidu.
Räsmiy qarşi eliş märasimidin keyin Prezidentlar tar tärkiptä muzakirilärni štküzüp, ikkitäräplimä munasivätlärniŋ muhim mäsililirini vä häliqara kün tärtivini muhakimä qildi.
– Җanabi Prezident, Siz “EKSPO-2017” Häliqara kšrgäzmisini ziyarät qilip, bizni qollap-quvätligän ediŋiz vä ändi Duniyaviy vä än°äniviy dinlar rähbärliriniŋ VI qurultiyiğa qatnişiş üçün Qazaqstanğa räsmiy säpär bilän kelivatisiz. Moşuniŋ hämmisi Sizniŋ mämlikitimizgä dostanä munasivät qilivatqanliğiŋizni kšrsitidu, biz buni nahayiti qädir tutimiz, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Dšlät rähbiri ikkitäräplimä ihtisadiy munasivätlärni ilgirilitiş istiqbaliğa ayrim tohtaldi.
– Meniŋ Serbiyagä qilğan säpirim davamida qolğa kältürülgän kelişimlär dairisidä biz logistika, transport vä kommunikatsiyalär, mudapiä sanaiti, yeza egiligi, farmatsevtika vä quruluş sahalirida hämkarliqni käŋäytişimiz zšrür. Sizniŋ bu qetimqi säpiriŋiz šzara munasivätlirimizni yeŋi däriҗigä kštiriş imkaniyitini beridu, – däp täkitlidi Qazaqstan Prezidenti.
Uçrişiş davamida Dšlät rähbiri Qazaqstan Җumhuriyiti vä Serbiya Җumhuriyiti otturisidiki teçliq, dostluq vä hämkarliqni küçäytişkä qoşqan hässisi üçün Aleksandr Vuçiçni I däriҗilik “Dostıq” ordeni bilän mukapatlidi.
Öz novitidä Aleksandr Vuçiç Nursultan Nazarbaevqa sämimiy qobul qilğanliği häm Serbiyani häliqara däriҗidä härtäräplimä qollap-quvätlävatqanliği üçün minnätdarliq bildürdi vä Qazaqstan Prezidentini äŋ juquri dšlät mukapiti – I däriҗilik “Serbiya Җumhuriyitiniŋ ordeni” bilän mukapatlidi. Bu mukapat Serbiya bilän dostanä munasivätlärni vä hämkarliqni täräqqiy ätküzüp, küçäytişkä alahidä hässä qoşqan çät äl dšlätliriniŋ rähbärlirigä tapşuruş üçün täsis qilinğan.
Dšlät rähbärliri ammiviy ähbarat vasitilir üçün štküzülgän mätbuat konferentsiyasidä uçrişiş yäkünini çiqirip, ikki mämlikät otturisidiki hämkarliqniŋ җoşqun täräqqiy etivatqanliğini alahidä täkitlidi. Nursultan Nazarbaevniŋ sšziçä, muzakirilär utuqluq vä ünümlük štküzüldi.
Nursultan Nazarbaev Aleksandr Vuçiçqa Duniyaviy vä än°äniviy dinlar rähbärliriniŋ VI qurultiyiğa qatnişiş qarari üçün yänä bir qetim minnätdarliq bildürdi.
Öz novitidä Serbiya Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Qazaqstan rähbirigä kšrsitilgän mehmandostluq üçün minnätdarliq bildürdi vä štküzülgän muzakirilärniŋ konstruktiv harakterğa egä bolğanliğini täkitlidi.
Aleksandr Vuçiç uniŋdin taşqiri Belgradta Qazaqstan Älçihanisini eçiş iltimasi bilän muraҗiät qildi vä Nursultan Nazarbaevni yänä bir qetim Serbiyani ziyarät qilişqa täklip qildi.
Qazaqstan – Serbiya: yeqin dostlar vä şeriklär
Nursultan Nazarbaev Astanağa räsmiy säpär bilän kälgän Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç bilän muzakirilärni štküzdi.


text:
Bunı o, Facebook saifesinde yazdı.
«Qırım bütünley Rusiye rublesine keçti. Yarımadada banklarnıñ 350 bölügi çalışa, bir sıra bankomatlar yerleştirile. Qırımda naqıt parasa, şu cümleden kapikler yeterlidir. Qırımlılar grivnanı rublege deñiştirmek içün er angi bank bölügi ya da paranı bozuv noqtasına muracaat ete bileler», – dep yaza Temirgaliyev.
İyün 1-den başlap Qırımda grivna qullanması lâğu etildi, onıñ içün yarımada ticaret noqtalarında uzun nevbetler peyda oldı. Tükânlarda fiyatlar artmasınen beraber qaytım bermek içün ruble kapikleri de yetişmey. Aynı böyle problemler cemaat naqliyatında qayd etile.


text:
Keriç «Zaliv» gemi qurğan işhanesine rusiyeli bücetten modernizatsiya ve sanayı quvetlerniñ yañıdan tehnikiy silâlanma boyunca leyhanıñ ömürge keçirilmesi içün subsidiya berile bile. Rusiyege boysunğan Qırım parlamenti yolbaşçısınıñ birinci muavini Konstantin Baharevniñ bildirgenine köre, yardım 38 million rubleni teşkil etecek.
«2016 senesi subsidiya miqdarı 38 million rubleni teşkil etecek, modernizatsiyanıñ keçirilmesi ise, işhaneniñ aman-aman bütün qısımlarında planlaştırıla: kögerte işlemesi tsehlerinde, qaynaq ve boyacı tsehlerinde, quru dokta», – dep bildire yarımada parlamentiniñ matbuat hızmeti.
Baharevniñ sözlerine binaen, işhaneniñ esas fondlarınıñ modernizatsiyası, onıñ kelecekte inkişaf etmesi içün esas şartlardan biri ola.
Subsidiyanıñ 2015-2017 seneleri işğal etilgen Qırımnıñ sanayı kompleksiniñ inkişafı boyunca devlet programması çerçivesinde berilmesi planlaştırıla, oña sekiz Qırım müessisesi kirsetilgen.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Vinogradnayağa burulırım»: Qırımnıñ Cenübiy yalısında evler nasıl qurula (fotogalereya)
Vinogradnaya soqağı Qırımnıñ pek çoq yerinde bar. Livadiya qasabası olardan istisna degil. Mında Vinogradnaya soqağı eñ uzun soqaqlardan biri. O, özüniñ adına pek kelişe. Çünki onı, iç olmadı, elit yüzümlikler sarıp ala. Ondan ğayrı, Vinogradnaya soqağında «Livadiya» başlanğıç şarap yapıcılığı zavodı ile onıñ içindeki «Magaraç» Yüzüm ve şarap institutınıñ yañı eksperemental bazası bulunalar. Bunıñnen birlikte soñki zamanda Vinogradnaya soqağında intensiv surette evler qurula. Kottedjler, pansionatlar ve çoq qatlı evler bağlarını sıqı bir alqa içine almaqta.


text:
Rostov vilâyetiniñ Donetsk şeher makemesiniñ makemecisi Leonid Stepanenko, Nadejda Savçenkonıñ cinaiy işinde tenefüs ilân etip, Üküm çıqarılması mart 22 saat 10:00 devam etecegi aqqında bildirdi.
Makeme ükmü mart 21, saat 10:00 başlandı.
Mart 21 künü, Donetsk şeherinde keçirilecek makeme oturışına yol alğan PACEdeki Ukraina delegatı İrina Geraşçenko ve başqa deputatlarnı Rusiyege keçirmediler.
Geraşçenko bildirgenine köre, o, «Rusiye territorial bütünligine, grajdanlarnıñ sağlığına, Rusiye mudafaa qabiliyetine telüke ketire bile», bu sebepten, uquq qoruyıcılar añlatqanı kibi, oña 2012 senesine qadar Rusiyege kirmege yasaq ettiler.
Bunıñnen bir sırada, tenefüslerden biri bitken soñ, ukrain delegatsiyası, oturış salonına kirsetilmegen.
Nadejda Savçenko 2014 senesiniñ iyül ayından başlap, Rusiyeniñ apisinde, yapılğan cinaiy iş boyunca bulunmaqta. Savçenkonı Ukrainada qanunsız bulunğan, rusiye devlet televideniyesınıñ eki hadiminiñ öldürmesinde, separatist gruppasınıñ suiqast öldürmesinde ve qanunsız Rusiye sıñırını keçmesinde qabaatlaylar.
Savçenko ve onıñ menfaatını qoruğan advokatlar makemege rus jurnalisterniñ elâk olğan vaqıtqa Savçenko separatistlerniñ esirinde bulunğanı, soñra ise isteksiz Rusiyege alıp çıqarılğanı aqqında bir çoq dalil ketirdiler.
Nadejda Savçenko dekabr ayından başlap açlıqnı ilân etken edi, mart 4-10 künleri quru açlıqqa keçken edi.


text:
Qırım meselesi halqara toplulıq içün qapalı degil, Rusiye işğali iç bir vaqıt tanılmaz, dedi İntefaks-Ukraina agentligine Ukraina Tış işler nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin.
Böyleliknen o Rusiye zenaatdaşınıñ Qırımnıñ Rusiyege ait olğanı artıq muzakere etilmegeni ve bu sual qapatılğanı aqta bildirüvini izaatladı.
«İnsan aqları, halqara uquq ve halqara havfsızlıq kibi ibarelerni boş söz olaraq qabul etmegen devlet Qırımnıñ Rusiye işğalini ve Rusiye Federatsiyasınıñ cinaiy qararlarını iç bir vaqıt tanımaz», – dey Klimkin.
Ukraina naziriniñ sözlerine köre, Rusiye areketleri yarımada ve onıñ sakinleriniñ izolâtsiyasına yönelgen.
«Rusiye Qırımnı dünya içün qapattı. Rusiye Qırımnı tuvğan toprağında serbestlikte yaşamağa istegen qırımlılar içün de qapattı. İşğalci akimiyet lâyıq yaşayışqa ümütlerni yoq etip, soñki vatandaşlıq aqlarını tutıp ala», – dey o.
Rusiye Tış işler Naziri Sergey Lavrov dey ki, BRICS ve SCO sammiti devamında Rusiye şeriklerinden iç biri Qırımnıñ Rusiye territoriyası olaraq tanılmağanı aqta bildirmedi. Şunıñ içün Qırım meselesi, onıñ fikrine köre, qapatıldı.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İlhaq etilgen yarımadanıñ ukümeti qırımtatarlarnı öyle de qolğa alıştırıp olamadı, Rusiyeniñ nizamına boyun etmege mecbur etalmadı. Şimdi endi tamır halqqa, onda «Rusiyeniñki» Qırımda iç bir aqqı olmaycağını bildirdiler.
Qırımnıñ Rusiye cemiyet palatası, bölgeniñ ukümeti ve «Qırım federal universiteti»niñ iştiraki ile milletlerara munasebetlerge bağışlanğan «tögerek masa»nı keçirdi. Körüşüvniñ neticesinde, sanki yarımadada milliy siyaset «tüzetilmekni talap ete», dep bildirildi. Cemiyet palatasınıñ başlığı Grigoriy İoffe qırımtatarlarnı qomşu Rusiyede keçken prezident saylavına yaramay kelgenlerinde qabaatladı. Bu sebepten o, qırımtatar halqınıñ «umumiy esas» boyunca – kvotalar ve imtiyazlarsız yaşamaq kerek olğanından emin. Qırımtatarlarda hususiy bir statusnıñ olmağanı aqqında İoffe efendi acizane söylemedi.
«Prezident saylavı bir sıñır sızığı oldı. Ondan soñ, problemağa Ukrainanıñki Qırım içün ananeviy olğan yanaşuvlar, Rusiye kerçegi şaraitinde ciddiy bir deñişmeler yapılmasına muhtaclar. Qırımda milliy siyaset saasındaki vaziyetniñ talili ve muim bir bölükniñ yañıdan baqılması kerek», – dedi o. İoffeniñ fikrine köre, evelden bölgede milliy siyaset bir tarihiy vaqia – «totalitar sovet rejiminiñ insaniyetsiz yüzüni köstergen» bir çoq halqnıñ sürgün etilmesi üzerinde qurula edi. O, ukümetniñ «evelden sürgün etilgen halqlar» añlamına munasebetini ğayrıdan baqıp çıqmaq, ıstılalar meselesini bir tertipke ketirmek ve «evelden sürgün etigenler» ile qırımtatarlar arasında musaviylik işaretini qoymamaqnı teklif etti. İoffeniñ zan etkenine köre, «evelden sürgün etilgen»ni Qırımdan quvulğanlar ve olarnıñ sürgünlik yerlerinde doğğan balalarına qarşı qullanmaq kerek. O, genç qırımtatarlar «evelden sürgün etilgen» adı ile «tamğanı taşımaq» istemegenlerinden emin.
Muşaverede seslendirilgen «ekspertlerniñ hulâsaları»na köre, qırımtatarlarnıñ iştirak seviyesi 29%-ni teşkil etti, lâkin köstergiçler bölgeden bölgege deñişe. Eñ çoq qırımtatar yaşağan Qarasuvbazar rayonında saylav bölüklerine qırımtatarlarnıñ qararnen 13,2%-i; İslâm-Terek (Kirovskoye) rayonında – 23,6%-i keldi. Aqmescit (18,7%) ve 2,4 biñ qırımtatardan saylavğa tap 100 kişi (4,1%) kelgen Canköyde de kelüv seviyesi alçaq edi. Qurman (Krasnogvardeyskoye) rayonında qırımtatarlarnıñ umumiy sayısından 9,8%-i, Seyitler (Nijnegorskiy) rayonında – 16,6%-i saylav bölüklerine keldi. Canköy ve Bağçasaray rayonlarında köstergiçler biraz daa yüksek – munasip şekilde 20,6% ve 21,6% edi. Tekrarlaymız ki, bu yerde «tögerek masa»nı teşkil etkenler tarafından taqdim etilgen malümat aqqında söz yürsetile.
Qırımtatarlarnıñ «milliy-medeniy muhtariyeti» adınen bilingen teşkilâtnıñ başlığı Eyvaz Umerov alçaq iştirak etüv seviyesi aqqında tezisni yalanlamaq istedi, lâkin onıñ sözlerini tez kestirdiler. Yani, «raqamlar aqqında ne qadar davalaşsañ davalaş, qırımtatarlarnıñ ekseriyetiniñ saylavğa kelmegeni bir aqiqattır» manada söylediler. Ondan soñ munaqaşağa eki yerli tarihçı davet etildi: Oleg Romanko ve Tavridanıñ merkeziy muzeyi mudiri Andrey Malgin. Tarihiy faktlarnı bozup köstergeni sebebinden defalarca tenqit etilgen Romanko, Qırımda Ekinci cian cenki vaqtındaki kollaboratsionizm mevzusını bastırıp qoyalar, dep bildirdi. Bunıñnen birlikte, qırımtatarlar aqqında aytılğanı közde tutula edi. Muzey direktorı Malgin, daa da qaçamaqlı ifadeler qullandı, yani nahoş, lâkin muim olğan milliy meseleni muzakere etmege vaqıt keldi, dedi.
Qırımtatarlarğa, olar «hainlerniñ nesilleri» olğanlarına ustalıqnen işaret ettiler
Demagogiyanı çetke taşlasaq, «tögerek masa»da bulunğan qırımtatarlarğa, olar «hainlerniñ nesilleri» olğanlarına ustalıqnen işaret ettiler. Vaziyetniñ masqaralığı şunda ki, kollaborantlarnıñ toplaşuvında, tamır halqqa qarşı menfiy kinayeler qullanılıp, sovet-alman cenki yıllarındaki kollaboratsionizm mevzusında munaqaşalar yapıla edi. Qırımtatarlarnıñ açıq bir diskriminatsiyası yapıla. Bu sefer işlegen ayıpları, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ saylavına kelmegenleridir. Şimdi endi Qırım ukümeti, bölgede «milliy siyaset»niñ tam bir muvafaqiyetsizligi içün «ayıplı» tayin etileceklerini qıdıra. İbare mahsus tırnaçıqlar içine alındı, çünki ilhaq etilgen yarımadada milliy siyaset degende qırımtatarlar ve ukrainlerniñ qolğa alıştırılmalarını közde tutalar. 2014 senesiniñ küzünden başlap, Kreml ve regional ukümet tamır halqtan, açıqtan bildirilgen ilhaq ile razılıqnı talap ete edi. Prezident saylavı, qırımtatarlar içindeki esas kütlesiniñ, Rusiyenıñ nizamını qabul etmegenini nevbetteki kere kösterdi.
Kontekstke köre, içine Eyvaz Umerov kirgen, Devlet Duması deputatı Ruslan Balbekniñ taqımını «ayıplı» ilân ettiler. Qırımtatarlarnıñ ruslaştırılması boyunca esas işni tamam olar yapa edi. Prezident saylavından daa evel Eyvaz Umerov, qırımtatarlarnıñ 50%-inden ziyadesiniñ saylav bölüklerine kelmege azır olğanlarını bildire edi. Onıñ tahmini kerçek olıp çıqmadı. Aynı zamanda saylav kününde Ruslan Balbek jurnalistlerge tamır halqı arasında iştirak seviyesiniñ 40%-ni aşqanını ve kelgenlerniñ 91%-i Vladimir Putinge rey bergenini bildirgen edi. «Tögerek masa»da o, yoq edi. Tedbirden soñ Ağda Ruslan Balbekniñ izaatı peyda oldı, lâkin o, diger bir muim mevzu ile alâqalı edi: Devlet Dumasınıñ deputatı, Rusiye balalarınıñ qum meydançığında üstlerinde AQŞnıñ simvolikası olğan oyunçıqlarnen oynağanlarına açuvlandı.
Saylavğa kelmeme meselesi – buz dağınıñ yalıñız üst qısmıdır. Maalliy rehberler qırımtatarlarnen umumen esaplaşa. Ukraina zamanında olarğa qanunlar ve Anayasa keder etken olsalar, şimdi endi iç bir mania yoq. Grigoriy İoffe teşkerilgen tehnologiyanı qullandı: qırımtatarlar sırasından yerli memurlar ve «ekspertler» çağırılğan «tögerek masa»nı teşkil etti. Ondan soñ olarnı bir-birine usturdılar. Bu sefer milliy meseleler boyunca mutehassıslar sıfatında Malgin ve Romanko iştirak ettiler. Keçken sefer, Grigoriy İoffege qırımtatar tili aqqında qanun leyhasını batırmağ kerek olğanda, «ekspert» rolüni diger erbaplar vekili – tip universitetiniñ dotsenti Viktor Harabuga icra ete edi. O, Qırımda «tamır halq» yoq, dedi. Demek ki, qırımtatar tilinde mecburiy oqutuvnıñ kirsetilmesiniñ manası yoq.
Cinayetkâr 1944 senesi sürgüniniñ nevbetteki yıllığı arfesinde yerli akimiyet tamır halqqa, «Rusiyeniñki» Qırımda onda iç bir aqqı olmağanını hatırlatmaq qararına keldi. Rusiye qanunlarında qayd etilgen aqlar bile yoq. Tendentsiyalar pek telükeli. Kelecek sefer qırımtatarlarğa: «Siz saylavğa barmadıñız. Şeyleriñizni toplañız da, def oluñız», – dep ilân etilmeycegine kimse kefalet beremez.
Sergey Stelmah, Qırım siyasiy közeticisi (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz fikirlerini aks etip, muarririyetniñ fikrini er vaqıt aks etmey bileler


text:
Soul (
Kimer muzıkaşinaslar deyler ki, "qara" adamlar dayın, soulnı kerek derecede "beyaz"lar beceramay, "beyaz" insanlarğa o kelişmegenin, amma ket-kete "blue-eyed soul" degen yöneliş te peyda olma başladı. Şay, ilk kere "kök-közlü soul", eki "beyaz" amerikanlı Bill Medli ve Bobbi Hetfildten ibaret, "Righteous Brother" vokal duet icrasında yañğırağan; 1964 seneden başlap olarnıñ audio yazuvları zencilernin hit-paradlarda bütün-vaqıt yanğıra ediler; soñra "Young Rascals", "Hall and Oates" ("Blueyed Soul Brothers"), "Delaney&Bonnie" ve başqaları o "beyaz" soul yönelişni devam ettirdiler. Şimdi ise "kök-közlü soul" ıstılası, qullanılmay, asıl, çünki çoqusi soul-hitler em "qara", em "beyaz"larnen birlikte yazıla, şay, ket-kete teri tüsi köstergiç kibi bir statusnı coygan.
Soulnıñ bazı hususiyetleri: bir nefeste ve bir metin ecasina (melizm) icra etilgen, ve uzun ezgili fragmentlernen oyalanğan qudretli vokal, özgün bir vokal passajlar. Soul afroamerikanlı kilseli yırlavdan vokal taqımı solist ile dialognı özüne de has ettirgen. Soul


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ tahminen 1,5 million sakini Rusiye pasportlarını elde etti, dep bildire Rusiye FMS matbuat hızmeti.
«Qırımnıñ 1,6 million sakininden Rusiye pasportınıñ resmiyleştirüvi içün vesiqalar alındı. Tahminen 1,56 million pasport azırlanıldı, olardan 1,45 million vatandaşlarğa berildi», – dedi FMS matbuat hızmetiniñ hadimi.
İyün soñunda FMS başı Konstantin Romodanovskiy Qırım ealisiniñ pasportlaşuvı boyunca esas iş yekünnlengeni aqqında bildire edi. Pasportlarnı plan boyunca bermege devam eteler.
Qırımnıñ ealisini al-azırda tahminen 2 million insan teşkil ete.


text:
Olar dağıtılğan «Berkut» hadimlerini qorçalaycaq ola ekenler. Malüm ki, al-azırda «Berkut» hadimleri fevral 18-20 künleri Kiyevde adamlarnı öldürüvde şeklenip, apske alındı.
Miting iştirakçileri Rusiye bayrağı, Georgiy şireti ve yasaq etilgen «Donetsk cumhuriyeti» firqasınıñ bayraqlarınen keldiler. Olar Rusiye şiarlarını seslendirdiler.
Bugün Habarovsk ülkesiniñ sakinleri «bahtlı Rusiyege» qoşulması içün miting keçirdiler.
Miting maqsadı – Rusiye regionında yaşayış seviyesini köstermektir. Tedbir teşkilâtçılarınıñ aytqanına köre, Rusiye akimiyeti Qırım qoşulmasını izaatlap, Rusiyedeki yaşayış yüksek seviyede olğanını qayd ettiler, lâkin bu yañlıştır.


text:
Bunı Qırım «akimiyetine» yaqın olğan «Krıminform» saytı bildire.
«Mustafa Cemilev aqqında aytacaq olsaq, onıñ Barack Obama ile körüşüvi 23 yıldan berli qırımtatarlarnı siyasiy maqsatlarnen qullanıp, alıp barğan dağıtuv faaliyetiniñ devamı ola. Böyleliknen, o, insanlarnıñ duyğularını bir şey saymayıp, qırımtatarlarnıñ menfaatlarını ihmal etip, diger devletlerniñ menfaatları içün çalıştı ve çalışmağa devam ete. Körüşüvni ise yalıñız provokatsiya olaraq adlandırmaq mümkün», – dedi Balbek.
«Baş nazir muavini» qayd etti ki, bu şeyler Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti tarafından qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev ve olarnıñ abadanlaştıruvı boyunca faal iş alıp barğan vaqıtta olıp keçe.
Balbek Rusiye prezidentiniñ sürgün olunğan halqlar reabilitatsiyası aqqında emirini hatırladı. O, dedi ki, qırımtatarlar Rusiyeniñ uquq saasınen faal sürette bağ qura. Onıñ bildirgenine köre, qırımtatar ealisiniñ 60-70% Rusiye vatandaşlarınıñ pasportını aldı.
Balbek Cemilevniñ Ğarpnen olğan munasebetlerini «provokatsion aktsiyalar ve qırımlılarnıñ saylavını ihmal etip, Rusiyege qarşı informatsion cenkni başlağan halqara institutsiyalar ile bağ tutqanını» ayttı.
Balbek emin, Qırımtatar Milliy Meclisini grantlar esasında maliye etüvi «qırımtatarlar içün zararlı olğan siyasiy leyhalarğa çevirildi».
«Cemilev, şübesiz, itibarlı bir adam. Onıñ vazifesi – Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmektir. Böyle etip, o, teşkilâtnıñ siyasiy yolunı belgilegen ğarp saipleriniñ vazifelerini yerine ketire», – dep ayttı «baş nazir muavini».
Balbek dey ki, Cemilevni qarşılağan qırımtatarlarnı ondan sebep cezaladılar.
Onıñ malümatına köre, Cemilev «qırımtatarlarnı akimiyetke qarşı çıqmağa çağırıp, Ukraina Yuqarı Radasınıñ spikeri olacaq ola».
Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı çıqqan Ruslan Balbek namzeti Meclis tarafından teklif etilgen Lenur İslâmovnıñ yerine Qırımnıñ «baş nazir muavini» vazifesine tayin etildi.
Salı künü, iyün 3-de, qırımtatalarnıñ lideri Mustafa Cemilev Varşavada «Birdemlik» mukâfatını elde etti. Onıñ miqdarı million yevronı teşkil ete. Cemilevniñ aytqanına köre, bu paranıñ bir qısmı «Qırım inkişaf fondu» vastasınen Maydanda can bergen insanlarnıñ qorantalarına berilecek.
Poloniyada Cemilev AQŞ prezidenti Barack Obama ile körüşti. Qırımtatarlarnıñ lideri Amerika prezidentine muracaat etip, Qırımnı işğal etken Rusiyege qarşı cezalarnı quvetleştirmege rica etecegini bildirgen edi.


text:
Rusiyede ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonı «sıñırdan qanunsız alda keçüv» içün mahkeme etmege isteyler. Bu aqqında onıñ adliyecisi Nikolay Polozov Twitterde yazdı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ zanınca, Savçenkonıñ yañı işi – Rusiye akimiyetiniñ onıñ Ukraina Yuqarı Rada deputatı olaraq saylanmasına qarşı cevabıdır.
Bundan ğayrı, Rusiyede ATO tedbirlerinden öz isteginen iştirak etken ukrain uçucı-zabitini Ukrainada qanunsız alda bulunğan ve separatistlerniñ ukrain askerlerine qarşı yapqan areketlerini aydınlatqan Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası bar olğanında qabaatlaylar.
Separatistler Savçenkonı esir alıp, sıñırdan keçirdiler ve Rusiye askerlerine teslim ettiler. Adliyecilerniñ malümatına köre, o, rusiyelilerniñ ölüminden evel esir alındı ve buña alâqası olmaz.
Oktâbr 13-te ukrain uçucısını psihiatrik teşkerüv keçirilmesi içün Serbskiy adına İnstitutına alıp kettiler. Oktâbr 17-de uçucınıñ adliyecisi onı çekiştirip, sorğuğa çekkenlerini bildirdi.
Oktâbr 27-de mahkeme Savçenkonıñ apis müddetini 2015 senesi fevral 13-ne qadar arttırdı.
Oktâbr 26-da Ukrainada nevbetten tış parlament saylavları olıp keçti. Savçenko «Batkivşçina» firqasınıñ başındadır. MSK malümatına köre, bu siyasiy küç yañı parlament erkânına kire.


text:
Dönya matbuğatına küzätü 10.08.2018
Qayber çit il basmalarına atnalıq küzätü
Germaniyadä çığuçı “Der Tagesşpil’” gazetı Törkiyäneñ yal itü üzäge Antaliyağa bu sezonda rekord däräcädä turistnıñ ağıluın yaza.
Rusiyädäge Sputnik xäbär agentlığı törek injenerlarınıñ iñ yuğarı piksel’ çileşeleşle grafen nigezle êkran yasawların citkerä.
Rusiyäneñ Ria Novosti räsmi xäbär agentlığı Rusiyädäge Ğaläm belem akademiyase äğzase Andrey İoninnıñ Änkaranıñ ğaläm êşçänleklärendä Rusiyä häm Qıtay belän xezmättäşlek başqaruınıñ faydalı bulacağın assızıqlawın xäbär itä.
Londonda urnaşqan Şarkul Avsat media oyışması Törkiyä ilbaşı Ärdoğannıñ Venesuêla däwlät başlığı Nikolas Maduro belän telefonnan söyläşep, Milli oppoziśiya berlekläreneñ qorılış tantanaları waqıtındağı höcüm kereşüennän soñ Maduronıñ xälen beleşüen citkerä.
Rusiyädäge xäbär agentlığı TASS Törkiyäneñ ênergetika häm tabiği çığanaqlar ministrı Fatix Dönmäzneñ AQŞnıñ İranğa qarata qabat çikläwlär qullanuınnan soñ Törkiyäneñ İran belän iqtisadi mönäsäbätlärennän waz kiçärgä cıyınmawların äytüen belderä.
Germaniyaneñ DPA agentlığı Törkiyä ilbaşı Ärdoğannıñ 28-29 sentäbr’ könnärendä Germaniyağa räsmi säfär yasayaçağın citkerä.
Azärbaycandağı Trend xäbär agentlığı Törkiyäneñ AQŞnıñ İranğa qarata çikläwlärenä qaramastan İrannan gaz alunı däwam itteräçägen yaza.
Angliyadäge Royters xäbär agentlığı Süriyädäge törek ğaskäriläreneñ töbäk xalıq tarafınnan Äsäd rejimı häm terror oyışmalarına qarşı ışanıç bularaq kürelüen xäbär itä.
Rusiyädäge Tass xäbär agentlığı Rusiyä tışqı êşlär ministrlığınıñ räsmi süzçese Mariya Zaxarovanıñ Rusiyä tışqı êşlär ministrı Sergey Lavrovnıñ ilçelär häm daimi Törkiyä wäkilläre cıyılışında qatnaşır öçen 13-14 avgust könnärendä Änkarağa kiläçägen belderä.


text:
«ATR» qırımtatar telekanalını ekstremizmde qabaatlaylar. Mütenasip mektüp telekanalnıñ yolbaşçılığına Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezinden keldi.
Bunı öz Facebook saifesinde «ATR» telekanalınıñ mühbiri Şevket Namatullayev bildirdi.
Jurnalist mektüpten bir qısmını aşkâr ete. Mında telekanal «milliy ve diniy mensüplik boyunca ola bilecek ayırımlar aqqında fikirni tarqata, cemaatçılıq arasında Rusiyege qarşı keyf olmasına sebep bere, qırımtatar cemaatçılığı içinde akimiyet ve onıñ areketlerine sayğısızlıqnı doğura, böyleliknen ekstremist faaliyetiniñ telükesi peyda ola» dep yazıla.
Namatullayevniñ malümatına köre, telekanal yolbaşçılığından vesiqalarnı ve kanalda işlegen bütün insanlarnıñ cedvelini talap ettiler.
Evel qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ATR telekanalı öz efirinde onıñ ile intervyüni köstergeni sebebinde onı qapatmağa vade etkenlerini bildirgen edi.
Qırımtatarlarnıñ taqibi işğal etilgen Qırımda adiy bir al oldı. Ev, medrese, camilerde tintüvler keçirile.
Qırımtatar halqına etilgen basım New-Yorkta keçirilgen BTM tamır halklarnıñ meseleleri boyunca konferentsiyada da muzakere etildi. Mında qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov da iştirak ettiler.


text:
İşğal etilgen Qırımda cumhuriyet sağlıq saqlav nazirligi yolbaşçısınıñ birinci muavini Ablâmit Ziyatdinov işten boşatıldı. Bunı sentâbr 11-de Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildirdi, – dep haber ete Qırım «akimiyetiniñ» «ruporı» «Krıminform» saytı.
Bunı Aksönov Rusiye prezidentiniñ mesleatçısı İgor Levitin ve Qırım işleri boyunca nazir muavini Andrey Sokolovğa Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ avalelerini yerine ketirüv boyunca maruzasını seslendirir eken, ayttı.
Onıñ bildirgenine köre, raqiplik siyaseti komiteti qanun bozuluvı, em de vekâletli şahıslarnıñ emek nizamını bozğanlarını qayd etti.
Aksönovnıñ qayd etkenine köre, işbu areketlerge alâqası olğan adamlar da cezasını alacaqlar.


text:
Türkiye Ukrainağa mustaqillik ve topraq bütünligi yañıdan tiklenilmesi meselesinde qol tutmağa devam etecek. Bu aqta Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan New-Yorkta ukrain prezidenti Petro Poroşenkonen keçirilgen körüşüvde ilân etti, dep bildire Ukraina yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
Erdoğannıñ sözlerine binaen, Ankara ve Kreml arasındaki munasebetler eyileşkenine baqmadan, Türkiye Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalini tanımamağa, bundan da ğayrı, qırımtatarlarnıñ aqları bozulmasını takbih etmege devam etecek.
Avgust 20-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonen telefon lafında Türkiye Cumhuriyeti prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Ukraina topraq bütünligi meselesi boyunca noqta-i nazar deñişmeyip qalğanını bildirdi. Bunen beraber, Türkiye prezidenti ilân etti ki, Türkiye Cumhuriyeti Qırım işğalini tanımay ve qırımtatarlarğa qol tutmağa devam etecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım prokuraturasınıñ vekilleri bazarertesi künü, mart 30-da, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlğa «ATR telekanalınıñ faaliyetini toqtatuv ile bağlı qanunsız aktsiyalarnıñ teşkil etmesi ya da iştirak etmesi aqqında» ihtarlarnı seslendirdi. Qırım.Aqiqat saytı bildire ki, bunı Celâl Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırım prokuraturasınıñ güzel bir hadimi ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimi ile beraber evimni ziyaret etip, menim tarafımdan ATR telekanalınıñ faaliyetini toqtatuv ile bağlı qanunsız aktsiyalarnıñ teşkil etmesi ya da iştirak etmesi aqqında tenbiyelediler. Vesiqanıñ kopiyasını adet üzre bermediler. Tenbiyelendim, işte», – dep yazdı Nariman Celâl.
Malüm olğanı kibi, Qırımtatar Milliy Meclisi ATR telekanalınıñ qayd etilmemesi Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları deklaratsiyasınıñ 16-ncı maddesini boza, dep bildirgen edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, dünyada yekâne olğan ATR qırımtatar telekanalı yarımadada işini toqtata bile. Rusiye qanunlarına köre qayd olamağanından sebep ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastalarınıñ da aprel 1-den itibaren işini toqtatması mümkün.


text:
Ukraina prezidenti Yuqarı Rada oktâbr 20-de qabul etken «Memleket içinde köçip kelgen şahıslarnıñ aq-uquqları ve serbestligini temin etüv aqqında» qanunnı imzaladı. Bu aqqında Petro Poroşenko Donbasstan mecburen köçip kelgen adamlarnen keçirgen körüşüvde bildirdi, – dep haber ete çarşenbe künü, noyabr 19-da, devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
«Avropa soñki yılları bu sayıda köçip kelgen insanlarnı ve Ukraina rastkelgen problemlerni körmedi. Şübesiz, bizler er bir adamnıñ problemlerini çezecek yollarnı tapıp, bu qıyın vaqıtlarda yaşamaqnı qolaylaştırmaq kerekmiz», – dedi Ukraina prezidenti.
Prezidentniñ aytqanına köre, işbu qanun adamlarnı ayırımdan ve mecburen keri qaytuvdan qoruycaq.
O, şunı da qayd etti ki, qanun köçip kelgen 465 biñ insan içün ğayet müimdir.
Devlet yolbaşçısınıñ bildirgenine köre, qanun tam degil ve daa baqılmaq kerek. O, bu meseleni baş nazir ile muzakere etip, yañı Yuqarı Rada çalışıp başlağan soñ qanunğa deñişmeler kirsetilecek, dep añlaştı.
Prezident qanunnı azırlağan er keske teşekkür bildirip, onı tüzetmege çağırdı.
Aynı vaqıtta, prezidentniñ Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vaziyetni al etüvden vekâletlisi İrina Geraşçenko işğal etilgen territoriyalar içün mahsus informatsion siyaset azırlamasınıñ müimligini qayd etti.
Malüm olğanı kibi, İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, Ukrainada köçip kelgen insanlarnıñ sayısı 466 biñ insannı teşkil etti.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin avgust 1 künü Ankarada keçiriligen II Bütündünya qırımtatar kongressinde iştirak ete. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Klimkin Türkiye baş nazir muavini Numan Kurtulmuş ve qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev ile prezidiumda buluna.
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin II Bütündünya qırımtatar kongressi iştirakçilerine Ukraina prezidenti Petro Poroşenko adından muracaatnı oqudı. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Klimkinniñ nutqunı bir qaç kere el çırpmalar ile böldiler.
«Ekinci kongress işğal şaraitlerinde keçe, amma Ukraina iç bir vaqıt Qırım tamır halqınıñ aqlarınıñ, tuvğan toprağında yaşamaq aqqınıñ bozuluvına boyun egmez. Ukraina Qırımğa ukrain akimiyetiniñ, milliy yetekçiler Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ Qırımğa qaytuvı oğrunda küreşe. Planlarımızda – qırımtatarlarğa muhtariyetniñ berilmesi, tarihiy adaletlikniñ ğayrıdan tiklenilmesi aqqında yol haritasınıñ işlep çıqarılmasıdır», – denile Poroşenkonıñ muracaatında.
Bunıñ ile Klimkin Poroşenko adından Türkiyege onıñ Ukrainağa qol tutuvı sebebinden minnetdarlığını bildirdi, qırımtatar halqına tınçlıq, birlikni bağışladı.
«Sabıq akimiyet qırımtatarlarğa işanmağanı, kerekli seviyede qol tutmağanı içün afu soramağa isteyim. Qırım Ukrainasız olamaz, Ukraina ise Qırımsız, bu aqiqattır. Ukraina işğalge iç bir vaqıt boyun egmez. Aqiqat şunda ki, Qırım kene Ukrainağa qaytır», – dedi Pavlo Klimkin.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanı kibi, Pavlo Klimkinniñ çıqışı bitkeninden soñ kongress iştirakçileri: «Ukrainağa şan-şerefler olsun!» dep qıçırmağa başladılar.
Kongresste 12 memleketten 500 vekilniñ iştirak etmesi beklenile: Ukraina, Türkiye, Özbekistan, Qazahistan, Qırğızistan, Litvaniya, Romaniya, Poloniya, Frenkistan, Rusiye, AQŞ ve Kanada.
Rusiye yarımadanı işğal etken soñ 2014 senesi fevral 27-den bugünki künge qadar 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi, demokratik yollar vastasınen saylanğan ve bütün dünyada yerli halqlarnıñ idare organlarınıñ örnegi olğan – Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisi – faaliyetlerini devam ettirmek imkânından marum qaldılar, olarnıñ mal-mülki ise musadere etildi.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Tılsımlı Yüzük
”Tılsımlı Yüzük”
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken. Bir köylüniñ qarısı hastalanıp öle. Köylü qızı Ayşeçiknen qala. Ayşeçik ay deseñ, aydan dülber, kün deseñ, künden dülber, merametli ve işkir qız eken. Anasına o pek yanıqlay ve çoq vaqıt ağlap yüre. “Evlensem, belki qarım Ay-şeçikke analıq eter”, – dep tüşüne köylü. Azmı keçe, çoqmı keçe, köylü başqa qadınğa evlene. Onıñ da Şerfeçik degen qızı bar eken. Şerfeçik erke ve tenbel qız eken. Ögey anası Ayşeçikniñ güzelligine asetlenip, onı sevmey.
Gecelerniñ birinde ögey anası Ayşeniñ
babasına ayta:
– Sen Ayşeni dağğa alıp bar ve anda taşlap kel. Taşlamasañ, men onı da, seni de bu evden quvarım.
Ayşeni yuqlay belleseler de, aytılğan laflarnı o eşite.
Saba Ayşeçikniñ babası dagga odunğa ketmek içün atlarnı arabaga yeke. Ayşeçikni de dağğa çağıra. Ayşe tor-baçıqqa fındıq toldura ve arabaga otura. O fındıq aşap qabuqlarını dağ yoluna taşlap-taşlap kete. Dagga kelgen soñ Ayşeçikniñ babası:
– Bar, qızım, sen qızılçıq cıy, men odun keseyim, -dey. Ayşeçik babasınıñ yanından ketken soñ, babası baltasını terekniñ pıtağına asa da, özü arabaga oturıp evge qayta. Balta ise yelden sallanıp terekke urıp tura.
Ayşeçik, babam daa çalışa dep, qızılçıq
cıya bere. Sepeti tolğan soñ terekniñ yanına kele, baqsa, babası yoq.
Qorqqanından ağlamağa başlay: – Taq-taq eter baltaçığıñ, Qayda kettiñ babaçığım?
– dey. Baqsa, fındıq qabuqlarını köre. Şu qabuqlarğa baqıp-baqıp, aqşamğace
evlerine barıp yete, amma içerige kirmege qorqa ve qapu artında tura da, evden
çıqqan seslerni diñley. Babası ökünçnen:
– Şimdi Ayşeçigim ne yapa eken? – dey.
– Baba, men mındam, – dep, Ayşeçik içerige çapıp kire. Ögey anası daa ziyade açuvlana. Gece aqayına dey: -Ayşeni yaqın yerde taşlağansıñ, yarın uzaqqa alıp
bar, qaytıp kelmesin.
Ertesi künü kene araba yekip yolğa çıqalar. Ayşeçik bir torbaçıq ceviz ala ve yol boyu aşap-aşap qabuqlarını yolğa taşlay. Dağğa kelgen soñ babası qızını muşmolla cıymağa yibere de, özü kene baltasını terekke bağlap qayta.
Sepeti tolğan soñ Ayşeçik kene terekniñ
yanına qaytıp kele. Baqsa, terekke asılğan balta yelden sallanıp tura, babası
ise yoq. Ayşeçik ağlap:
– Taq-taq eter baltaçığıñ, Qayda kettiñ babaçığım? – dey. Ceviz qabuqlarına baqıp-baqıp evge qayta. Qapu artında diñley.
– Şimdi Ayşeçigim ne yapa eken? – dey babası. Ayşeçik ise:
– Baba, men mındam, – dep, çapıp kire.
Şu gecesi Ayşeçik pek boldurğanından qattı yuqlay ve ögey anasınıñ aytqanlarını eşitmey.
Saba kene yolğa çıqalar. Bu keresi Ayşeçik bir şey almaga yetiştiralmay. Babası Ayşeni dağnıñ eñ çıtırman, qaranlıq yerine alıp bara da, bürülgen cıymağa yibere. Qızçıq basınıñ sözüni diñlep dağ içine kete.
Sepeti tolğan soñ, balta sesine qaytıp
kele ve babasınıñ kene ketkenini añlay. Ayşeçik kene: – Taq-taq eter
baltaçığıñ,
Qayda kettiñ babaçığım?-dep, ağlay ağlay yol qıdıra, amma tapıp olamay.
Qaranlıq olğance dağda yüre. Soñ uzaqta
bir yarıq köre. Şu yarıqqa taraf kete ve bir evge kelip çıqa. Evniñ qapusı açıq
eken. İçerige kire. Baqsa, set üstünde bir qartbaba yata. Bu Hızır-dede
eken.
– Selâm aleyküm, qartbaba. Aqşam şerifleriñiz hayırlı olsun, – dey de, qartbabanıñ yanına barıp qolunı one.
– Hoş keldiñ, qızım. Kelgeniñ ne güzel oldı, hastalandım, alım yoq. Ya sen bu qaranlıq dağnıñ içinde ne içün bir özüñ yüresiñ?
Ayşeçik başına kelgen allarnı Hızır-dedege ayta. – Öyle olsa, qal mında, menim qızım olursıñ, – dey
Ayşeçik Hızır-dedede qala ve oña yardım
ete: aş pişire, ev cıyıştıra, çamaşır yuva. Hızır-dede ise tez künler içinde
tüzele. Künlerniñ birinde Hızır-dede Ayşeçikniñ bir şeyge muğayıp yürgenini köre
ve:
– Ne oldı ya, qızım? Yoqsa alıñ yoqmı? – dep soray.
– Yoq, qartbaba, sağlığım yahşı amma, babamnı sağındım, – dey Ayşeçik.
Hızır-dede Ayşeçikniñ eline örnekli dülber qutuçıq ve yüzük bere de:
– Öyle olsa, bar, babañdan bir haber alıp kel. Bu yüzükni yerge tığırlatsañ, o saña qaytmağa yol körsetir, – dey.
Ayşeçik Hızır-dedenen sağlıqlaşa ve yüzükni yerge yuvarlata. Yüzük yuvarlana-yuvarlana kete, Ayşeçik ise artından çapıp doğru evlerine kelip çıqa.
Quvana, babasını quçaqlay, olıp
keçkenlerni ayta. Ögey anası da deñişken, çünki özüniñ qızı oña iç yardım etmey
eken. Ayşeçik kelgeninen, oña iş buyura.
Ayşeçik yüzükni qutuçıqqa qoya. Ufaq qutuçıq balaban sandıqqa çevirile. Baqsalar, içi çeşit türlü urbalar, basmalar, ayaqaplar ve qıymetli ilvanlar tolu. Bu zengilikni körgen ögey ana pahıllıqtan özüne kene yer tapamay. Aqayına öz qızını da dağğa alıp ketmege mecbur ete.
Dağda Şerfeçik fındıq aşay-aşay yüre.
Qaranlıq tüşken soñ yarıqnı köre de, şu tarafqa kete. Evçik yanına bara, qapunı
açıp kire ve anda set üstünde yatqan Hızır-dedeni köre.
“Ayşe aytqan qart budır”, – dep tüşüne o, ve qartba-bağa selâm bile aytmayıp, birden emir ete:
– Serilip yatqance, maña tez-tez bahşışlar taqıştırıp ber, – dey.
– Hoş keldiñ, qızım. Kelgeniñ yahşı oldı. Hastalandım, maña yardım et, – dey Hızır-dede.
-Ay seni, tekesaqal qart, maña daa iş
buyurasıñmı? Ayttım da saña, men mında bahşış almağa keldim, çalışmaq içün
degil, – dep cekire Şerfeçik. – Men Ay-şeniñkinden de zengin ciyez isteyim:
altın pullu fesler, altın nağışlı şallar, yipek anterler.
– Toqta, toqta, qıçırma, qazanğanıñnı alırsıñ, -dey Hızır-dede ve qolunı dolapqa uzatıp bir qutuçıq ala.
– Mına saña bahşış, mına saña yüzük. Evge kelgen soñ yüzükni qutuçıqqa qoy, bahşışıñnı alırsıñ, – dey Hızır-dede ve qutuçıqnen yüzükni Şerfeçikke bere.
Şerfeçik evge kele. Sabırsızlıqnen yüzükni qutuçıqqa taşlay. Bir ande qutuçıq balaban sandıq ola. Ana-bala pek quvanalar. Sandıq içine baqsalar, andan baqalar atılıp çıqalar ve özenge taraf sekiriklep keteler.
İşte, Ayşeçik özüniñ işkirligi, merametligine köre, Şerfeçik ise öz tenbelligi ve tabiatsızlığına köre bahşış alalar.
Menbaa: Anaurt.com
Qaynaq: Qırım'ın sesi


text:
Buz Devri 4 – Kıtalar Ayrılıyor Türkçe Dublaj Tek Parça izle
Tür: Animasyon
IMDB Puanı: 8,9
Etiketler: buz devri 4, buz devri 4 altyazı, buz devri 4 altyazı indir, buz devri 4 altyazılı izle, buz devri 4 animasyon, buz devri 4 ateş ve su, buz devri 4 azerbaycan dilinde, buz devri 4 bedava indir, buz devri 4 bedava izle, buz devri 4 beyazperde, buz devri 4 bicaps, buz devri 4 bilgi, buz devri 4 biz aptalız, buz devri 4 bölüm, buz devri 4 bölüm izle, buz devri 4 fragman, buz devri 4 full, buz devri 4 indir, buz devri 4 izle, buz devri 4 kıtalar ayrılıyor, buz devri 4 tek parça, buz devri 4 tr dublaj izle, buz devri 4 türkçe dublaj indir, buz devri 4 youtube, buz devri 4. bölüm türkçe dublaj izle, buz devri 4.bölüm full izle, full movie, ice age 4 actors, ice age 4 amazon, ice age 4 animals, ice age 4 arctic games, ice age 4 cast, ice age 4 characters, ice age 4 continental drift
IMDB Puanı: 6.5
IMDB Puanı: 7.4
IMDB Puanı: 5,9
IMDB Puanı: 7,1
IMDB Puanı: 5.2
IMDB Puanı: 7.9
IMDB Puanı: 8.9
IMDB Puanı: 8,0
IMDB Puanı: 6,3
IMDB Puanı: 6.9
IMDB Puanı: 7.2
IMDB Puanı: 8,4
Yorum yazmak için giriş yapmış olmanız gerekiyor.


text:
Qırımtatar Mmlliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ «fevral 26 işi» boyunca imayecisi Rusiye advokatı Nikolay Polozov dey ki, mezkür işte esas şaat Sergey Aksenovdır. Advokat onı Qırımda yanvar 15 künü keçirilecek mahkeme toplaşuvında körmege istey.
«Çiygoznıñ işi bonca esas şaat – Sergey Aksenov. Ümüt etem ki, onıñ sorğusında toplaşuvnı qapatmazlar, Savçenko işinde Plotnitskiyniñ sorğusında olğanı kibi», – yazdı Polozov twitterde.
Yaqında belli olğanı kibi, Rusiye apishanesinde bulunğan ukrain Nadejda Savçenkonıñ adliyecilerinden biri Çiygoznıñ «fevral 26 işi» boyunca imayecisi olacaq.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesi yanvar 15 künü Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanovğa nisbeten «fevral 26 işi» boyunca qabaatnı seslendirecek.
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.


text:
Qosqan waqıtı Qaraşa 10, 2017 | 209 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
«Almatı arwı» Las-Vegasta ötetin “Älem arwı 2017” baýqawına qatısadı
Qazaqstannıñ atınan “Älem arwı 2017” baýqawına ötken jılğı «Almatı arwı» baýqawınıñ jeñimpazı 19 jastağı Kamïla Asïlova qatısadı. Fïnal 2017 jılı 26 qaraşada Las-Vegasta ötedi.
Kamïla Asïlova Respwblïkalıq Éstrada-cïrk kolledjiniñ xoreograf mamandığın tämamdağan. Öziniñ bï stwdïyasın aşwdı armandap jür.“Elimizdiñ atınan osındaý awqımdı baýqawğa qatısw baqıtınıñ buýırğanına öte qwanıştımın. Bul meniñ armanım bolatın. Ata-anama xabarlağan kezde olar da qwanıp, meni maqtan tutatındarın aýttı. Anam kişkentaý kezimde «arman-tilekter kartasın» salğanımdı, sol jerdegi armanımnıñ biri sulwlıq baýqawımen baýlanıstı bolğanın aýtıp, esime tüsirdi. Armandar orındaladı”, – dep bölisti oýımen Kamïla.
Qazir boýjetken saparğa daýındalıp jatır. Oğan “Qazaqstan arwı 2007” Alfïna Nasırova kömektesip jür. Aýtpaqşı, Alfïnanıñ xalıqaralıq baýqawlarğa qatıswda qomaqtı täjirïbesi bar. Ol «Älem arwı 2008» baýqawınıñ TOP-15 endi.
“Alfïna mağan jaqsı kömektesip jatır, keñester beredi, özimdi qalaý ustawım kerektigin üýretedi. Künde sabaq alamın, kïim ölşeýmiz, usaq-tüýekterge deýin tañdaýmız. Men oğan öte rïzamın!”, – dedi Kamïla.
Bïılğı «Almatı arwı» Sabïna Azïmbaeva 2018 jılı 18 jasqa tolğanda «Älem arwı» baýqawına baradı. Bastapqıda «Älem arwı» 2018 jıldıñ qañtarında Fïlïppïnda ötkiziledi dep josparlanğan. Soñğı sätte 2017 jılı 26 qaraşada Las-Vegasta ötkiziledi degen şeşim qabıldandı. Jas şamasına qoýılğan talaptarğa baýlanıstı arwlardıñ orındarı awıstırıldı.
«Älem arwı» (MissUniverse) – jıl saýın ötkiziletin sulwlıq baýqawı, bul älemdegi eñ bedeldi sulwlıq baýqawlarınıñ biri. Tïtwl ïegerimen jıldıq kelisimşart jasaladı, ol arw qaýırımdılıq jäne jarnamalıq maqsatta bükil älemdi aralap şığadı. «Älem arwı 2016» tïtwlınıñ ïegeri – Francïyalıq Ïrïs Mïttener.


text:
Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca yaqalanğan Enver Mamutov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov, Zevri Abseitovnıñ apiste bulunma müddetini 2016 senesi oktâbr 11-ge qadar uzattırdı. Bu aqta «Qırım mabusları» gruppası Facebook saifesinde iyül 6-da, çarşenbe künü aqşam bildirdi.
«Mahkeme, beklenilgeni kibi, Enver Mamutov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov, Zevri Abseitovnıñ apiste bulunma müddetini 11.10.2016 qadar uzattırdı. (Hizb ut-Tahrir işi). Bugün mahkeme OMON-nıñ nezareti astında keçirile edi, bunen beraber, OMON hadimleri video çıqarğan edi», – dep aytıla beyanatta.
Enver Mamutov, Remzi Memetov, Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov mayıs 12-de Bağçasarayda yaqalandı.
Rusiyege boysunğan Qırım prokuraturası, yaqalanğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti. Bu teşkilât Rusiye, Özbekistan, Qazahistan, Qıtay, Almaniya, Asiya ve Afrikanıñ bazı devletlerinde yasaq etildi. Ukraina ve Ğarp memleketleriniñ çoqusında onıñ faaliyeti qanun boyunca alıp barıla bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
“Sağınırmın sine, Qazan!”
Törkiyäneň Qazandağı konsulı Turhan Dilmaç Tatarstan belän sawbullaştı
Törkiyäneň Qazandağı konsullığı beldergänçä Turhan Dilmaç Qazan belän sawbullaştı.
Turhan Dilmaç Qazanğa Törkiyäneň 10nçı konsulı bulıp 2014 yılda kilde.
1996 yılda açılğan Törkiyä konsullığında törle diplomatlar êşläde, ämma Turhan äfändene ayıruça yaqın ittelär. Turhan äfände Qazanğa kilügä ük tatar telen öyränä başladı, tatar mädäniyäte belän ixlas qızıqsındı.
Bu könnärdä Turhan äfände işle ğailäse belän Törkiyägä kilde. Alar Änkarada yäşäyäçäk.


text:
Ukraina bazı memleketlerden öldürici silâ alınması meselesini al etti. Bunı Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası (RNBO) kâtibiniñ birinci muavini Oleg Gladkovskiy brifingde bildirdi, dep haber ete RBK-Ukraina.
RNBO vekiliniñ aytqanına köre, Ukraina eyyeti Birleşken Arap Emirlikleriniñ silâ sergisini ziyaret etip, bir sıra Amerika şirketi ile añlaşmalar tizdi, olarnıñ yaqın zamanda ömürge keçirilmesi beklenile.
Fevral 25-te Ukrainada islâatlarnıñ halqara mesleat şurasınıñ reberi, Gürcistannıñ sabıq prezidenti Miheil Saakaşvili Amerika Qoşma Ştatlarınıñ ziyareti ve Ukrainağa silâ berilmesi meselesini muzakere etkenini bildirdi.


text:
«Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım Cumhuriyeti boyunca Taqiqat komitetiniñ» baş taqiqat idaresi sentâbr 27-de Qarasuvbazar civarında ğayıp olğan Cevdet İslâmov ve İslâm Cepparovnıñ fotoresimleri ve belgiler malümatlarını aydınlattı.
İslâmovnıñ qara sport ştanları, boz kurtkası, kirli yeşil renkte beysbolka, «Adidas» boz krossovkaları bar edi. Yanında qara renkli «SONY» sensorlı cep telefonı bar edi. «Taqiqat komitetiniñ» saytında aytıla ki, ekinci ğayıp olğan insan İslâm Cepparovnıñ yeşil ştanları, qara payta, qara kurtkası, qara sport ayaqqabı bar edi.
Fotoresimleri «Taqiqat komiteti» resmiy saytınıñ «Ğayıp olğanlar» bölüginde derc etildi. Malüm olğanı kibi, oktâbr 6-da Ukraina Baş prokuraturası işğal etilgen Qırımda eki genç qırımtatarını esir aluv boyunca cinaiy taqiqatqa başladı.


text:
Onıñ keçirilmesini ukrain oligarhı Rinat Ahmetov teklif etti.
Üylede şirketlerde düdükler çalındı. Zavod, şirket ve kömür ocaqları bir qaç vaqıt devamında çalışmay edi. «Tınç Donbass içün! Terrorsız, silâ ve qırğınsız Donbass içün!» numayş Donetskte Donbass Arena stadionında olıp keçe, dep haber ete UNİAN. Mında tahminen 400 insan iştirak etti.
Ahmetovnıñ çağıruvına Donetsk şirketleriniñ çoqusı seslendi. Numayışta iştirak etmek içün zenaat birligi ve iş kollektivlerden arizalar keldi, dep bildirdi şeer başı Aleksandr Lukyançenko.
Dnepropetrovsknıñ qomşu vilâyetinde metallurg, istisalcı, naqliyatçılar Donbassnıñ teşebbüsine qol tuttı. Vilâyetniñ zavodları düdükler ile Ukraina barışığı ve stabilligi içün rey berdi ve separatizm ve zulumğa qarşı çıqtı.


text:
Qırım «akimiyeti» Rosselhoznadzorğa yarımdağa ketirüvi yasaq etilmegen ukrain süt mahsulatınıñ cedvelini arttırmağa ricada bulundı.
Bunı jurnalistlerge bazarertesi künü, avgust 11-de, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildirdi, dep haber ete İnterfaks-Ukraina.
«Qırım içün ayırı leyha olmalı. Rosselhoznadzorğa Ukraina istisalcılarına yarımadağa süt mahsulatını ketirmege izin berilmesi aqta mektüpler yolanıldı», – dedi Aksönov.
Rusiye iyül 28 kününden Ukrainadan süt mahsulatınıñ ketirüvini yasaq etti.
Aynı zamanda Qırım «baş nazir muavini» Nikolay Yanaki iyül 30 künü şunı bildirdi ki, işbu yasaq süt mahsulatınıñ 11 büyük istisalcısına tarqatılmay eken.
Qırımlılar keçken afta Youtube ağında süt paketlerinden suv tökülgenini köstergen video peyda oldı.
Servis hatası
Oops, as you can see, this is not what we wanted to show you! This URL has been sent to our support web team to look into it immediately. Our apologies.
Onı başqa yerde tapa bilecegiñizni körmek içün qıdırıñız


text:
Meksika plyajlarındağı suüsemnär
Meksikada dulqınnar yarğa çığarıp atuçı suüsemnärgä qarşı bar’yer tözergä uylıylar
Meksikada dulqınnar yarğa çığarıp atuçı suüsemnärgä qarşı bar’yer tözergä uylıylar. Anı başta turistik Kankun töbägendäge qomlıqlarda yasap qarayaçaqlar. Töbäk xakimiyäteneñ tirä-yaq moxit öçen cawaplı wäkile Al’fredo Arellano Gil’yermo täwge bar’yerlarnıñ kiläse atnağa qadär cirläştereläçägenä ömetlänüen belderde. Alar diñgez êçenä quyılaçaq häm suüsemnärneñ yarğa atıluına kirtä bulaçaq. Bar’yerlar Kankun qomlıqlarınıñ êkologik balansın saqlar häm töbäktäge qunaqxanälärneñ turizm keremen arttırır dip uylanıla.
Belgeçlär bar’yerlarnıñ diñgez can iyäläre häm köymälär öçen qurqınıç tudırmawın belderde.


text:
«İleride Ukraina bir olmasını bozacaq bir de bir adımlar olsa, iqtisadiy cezalar kirsetmege mecbur olacaqmız. Bir kimseniñ şübesi bile olmasın. Fikirlerimiz farqlı olsa da (Ukrainağa nisbeten Rusiye areketlerine munasebetleri – muarrir), bizni taqdir iradesi birleştire, böyle bir qararnı beraber qabul etecekmiz», – dedi Almaniya kantsleri.
Mart ayında Avropa birligi cezalarınıñ ekinci basamağı çerçivesinde 33 Rusiye vatandaşı ve özüni akimiyet dep sayğan «Qırım reberlerine» AB aza-memleketlerine kirüv yasaq etildi, em de olarnıñ esapları qapatıldı.


text:
Törkiyä Nigeriyädäge qorallı höcümne ğayepläde
Tışqı êşlär ministrlığı:"Höcümne ğayeplibez, Nigeriya xalqı häm xökümäteneñ qayğısın urtaqlaşabız”
Törkiyä Nigeriyädä çirkäw qarşında barlıqqa kilgän qorallı höcümne ğayepläde.
Tışqı êşlär ministrlığınıñ bu xaqtağı belderüendä Nigeriyäneñ könyaq-könçığışında urnaşqan Cross River vilayäteneñ Omoku qalasında düşämbe könne çirkäw aldında oyıştırılğan qorallı höcümdä küp sanda keşeneñ ğomere özelüe häm yaralanuınıñ borçu tudıruı citkerelde.
Belderüdä “Bu xain höcümne ğayeplibez, Nigeriya xalqı häm xökümäteneñ qayğısın urtaqlaşabız” diyelde.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ABD ve Rusiye prezidentleri Donald Trump ve Vladimir Putin keçirgen ortaq matbuat konferentsiyasından dolayı raatsız olğanını bildirdi, lâkin Qırım sakinlerini telâşlanmamağa ve yarımadanıñ keleceginen bağlı meseleni faalleştirmege çağırdı. Bu aqta o iyülniñ 16-nda özüniñ Facebooktaki videoblogında söz yürsetti.
«Epiñizni, hususan Qırımda yaşağanlarnı, olar üzerinde er bir ekrandan gece-kündüz qıçırıp oturğan ruspropaganda maşnasını ne qadar diñlemek isteseler de – eger Rusiye informatsion menbalarından ğalebenen alâqalı bildirüvler eşitmege isteseler de, olarğa tenqidiy ceetten yanaşıñız.İç bir türlü Rusiye ğalebesi yoq. Telaşlanmağa acet yoq, çünki ABDniñ kerçek devlet siyaseti, işbu eñ küçlü devletniñ pozitsiyasını yalıñız prezident belgilemey, Rusiye tarafına doğrultılğan sanktsiyalarnen bağlı pek çoq qararlar mevcut ve böyle bir körüşüv neticesinde olar deñiştirilmez ya da şekilsizleştirilmez», – dep qayd etti Çubarov.
Meclis reisi Putinniñ Qırımnen bağlı sözlerini subetdeşleriniñ ağzından eşitmege pek hoş kelmegenini ve mantra kibi tekrarlanğanını añlamaq eyecanlı safsata olğanına bir delil olğanını ayttı.
Çubarovnıñ fikrine köre, körüşüvden soñ prezdentlerniñ ekisi de öz vatandaşları ögünde özlerini aqlamağa areket etecek. Devlet içinde, şu cumleden pensiya yaşınen alâqalı bir sürü problemler bar ekende öz reytingini kerek seviyede tutmaq içün Putinniñ ğalebelernen bağlı bildirüvleri pek muimdir.
Onıñ sözlerine köre Trump, esasen tışarıdan berilecek bir çoq sualler ve birleşken Avropa ile munasebetlerni saqlap qalmaq ve saire kibi ciddiy meselelerden qaçınmaq içün, o öz muhaliflerini şaşırtmağa areket etecek.
«Biz ne yapayıq? Qırımnıñ azat etilmesi içün butün küçümizni masraf etmelimiz. Bizler Qırımnıñ azat etüv meselesini, artıq azat etilgen Qırımnıñ kelecegi meselesini, uzatılamamaq kerek olğan Anayasağa kirsetilecek deñişmeler meselesini faalleştirmek kerekmiz. Qırımnıñ azat etilüvi ve Ukrainağa bağlı Qırımnıñ keleceginiñ faalleştirilüvi – işte böyle bir körüşüvlerden soñ peyda olğan er bir fikir, qorquvlarğa berecek cevabımız olmalı.Suvirenitet ve topraq bütünliginiñ tüklenüvi aqqında açıq-aydın aytmalımız. Qırım azat etilecek – bunda asla şübelenmemeli», – dep qayd ete Çubarov.
İyülniñ 16-nda Helsinkide Trump ile Putin arasında körüşüv keçti. Matbuat konferentsiyası devamında Trump bir kere de olsa Ukraina lafını açmadı, albuki körüşüvden evel taraflar, diger mevzularnen biraber Ukraina aqqında da laf etecekler denilgen edi.


text:
Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA “Uyğur avazi”/ Yeqinda Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati Şahimärdan Nurumov Panfilov nahiyäsigä qädäm täşrip qilip, җamaätçilik väkilliri bilän uçraşti. Mäzkür uçrişişqa deputat bilän billä Qazaqstan hälqi Assambleyasi Almuta vilayätlik kativatiniŋ baş mutähässisi Äbilqayır Oralov, җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov, deputatniŋ yardämçisi Nurmähämät Paltahunov, җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki Nuraniy anilar keŋişiniŋ räisi Gülҗahan Muratova, Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Sänäm Beşirova vä uniŋ orunbasari Taҗinisa Tohtieva qatnaşti.
Deputat başliğan topni Panfilov nahiyäsiniŋ hakimi Temirlan Bektasov, nahiyä hakiminiŋ orunbasarliri Roza Mağrupova bilän Şšhrät Qurbanov kütüvaldi.
Däsläp mehmanlarni Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Abdusalam Äliev vä җämiyätlik işlarniŋ aktivistliri, jigitbaşliri, hanim-qizlar keŋäşliriniŋ räisliri qarşi aldi. Abdusalam Äliev etnomädäniyät märkiziniŋ iş-paaliyiti vä keläçäktä elip baridiğan işliri häqqidä täpsiliy eytip bärdi. Çüştin keyin Panfilov nahiyälik hakimiyätniŋ mäҗlislär zalida štkän uçrişişqa nahiyä hakimi Temirlan Bektasov riyasätçilik qildi vä däsläpki sšzni Mäҗlis deputatiğa bärdi.
— Qädirlik yarkäntliklär, — däp sšzini başlidi Şahimärdan Üsäyin oğli. — Barçiŋlarni qädäm täşrip qilğan Yeŋi jil mäyrimi bilän täbrikläymän. Uluq İpäk yoli boyidiki asasliq tügünlärdin hesaplinidiğan Yarkänt täväsi — dostluqniŋ makani. Män deputat bolup saylanğandin buyan Qazaqstanniŋ barliq şähärliridä, avul-yezilirida boldum desäm hatalaşmaymän. Qazaqstanliqlarniŋ hämmisi küç-quvitini, mustäqil elimizniŋ täräqqiyati üçün särip qilivatqanliğiğa, millitigä, diniy etiqatiğa bağliq heçqandaq kamsitiş ähvalliriğa duç kälmäy, dostluqta yaşap ämgäk qilivatqanliğiniŋ guvaçisi boluvatimän. Qazaqstan neft' bilän gazğa, yärasti qezilmilarğa bay dšlät. Biraq ular asasiy bayliğimiz ämäs. Bizniŋ elimizdiki äŋ çoŋ bayliğimiz – 130din oşuq millät bilän elätniŋ bir çaŋiraq astida dostluqta, inaqliqta häm birliktä yaşavatqanliği. Bu dostluqniŋ uyutqusi Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev ekänligini täkitlişimiz keräk. Elimiz Prezidentiniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» maqalisi äynä şuni alğa süridu. Bu addiy maqalä ämäs, bälki keläçäkni molҗaliğan muhim strategiyalik plan däp çüşinimiz.
Uçrişişta ämgäk veterani Erğali Säbdenbekov, nahiyälik Anilar keŋişi räisiniŋ orunbasari Qurvanbüvi haşimova, Tuŋgan mädäniyät märkiziniŋ räisi İsmaz Losanov vä başqilar sšzgä çiqip, šzlirini oylandurup kelivatqan mäsililärni otturiğa qoydi, deputatniŋ häliq mänpiyiti yolidiki iş-paaliyitigä muvappäqiyätlär tilidi.
Uçrişiş ahiridav Şahimärdan Üsäyin oğli barliq hayatini maarip sahasiğa beğişliğan, peşqädäm ustaz Ähmätҗan Nadirovqa җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi täsis qilğan «Sahavät» medalini tapşurdi.
Panfilov nahiyäsi.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, adamlar Aqmescitteki «Zapadnaya» avtomobil stantsiyası yanında toplaştılar. Olar yarım saat devamında yol keçitinde yürip, areketni blok ettiler.
Qırım «GİBDD» hadimleri bu yerge kelip, yolnı blok etmemege rica ettiler ve memuriy ceza aqqında tenbiyelediler.
Bundan soñra faaller yol kenarına çekildiler. Olarnıñ qollarında qırımtatar milliy bayraqları ve Ukraina devlet bayraqları bar edi.
Olarğa Mustafa Cemilev Kiyevge qaytqanını bildirdiler. Onıñ içün olarnıñ faalligi eksildi.
Al-azırda bu yolda areketni Qırım GİBDD hadimleri nezaret ete.


text:
ı dep
Bïılğı jıldıñ «küzi» älemdik qarjı narıqtarına biraz qïınşılıqtar äkelwi ıqtïmal. Qarjı salası mamandarınıñ boljamınşa, 2015 jıldıñ ayağına qaray federaldıq rezervtik jüye sayasatı qatañdatılıp, payızdıq mölşerlemeni köterw cïkli bastaladı.
Al «Fïnans.rw» sarapşılarınıñ aytwılarınşa, buğan, birinşiden, Grekïyanıñ ewroaymaqtan şığw ıqtïmaldığı jäne ekinşiden qıtaylıq yuan pozïcïyasınıñ öswi sebep bola aladı.
Qazirgi tañda Qıtay ekonomïkası qarıştap damıp kele jatqanı belgili. Mäselen, xalıqaralıq «SWIFT» jüyesi derekterine süyensek, yuan qoldanıstağı valyuta jarısında ewronı şañ qaptırıp, dollardan keyingi ekinşi orınğa ornıqqan.
Qıtaylıq yuan esep ayırısw valyutası retindegi de reytïngin jaqsartqan. Mısalı, 2010 jılı ol 35-orında bolsa, 2015 jılı 5-orınğa deyin köterilgen.
Bul jayt älemdik sawdadağı dollar ekspansïyası men üstemdigin joyuğa ıqpalın tïgizwde. Al bul Azïya aymağı, Şığıs Ewropa jäne Reseyge jağımdı äser etip, Batıs pen Amerïkanıñ alañdawşılığın twdırwda.
Derekközi: Astana telearnası
Kommentarïï


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye zenaatdaşı Tatyana Moskalkovadan Rusiye işğal etken Qırımda mahküm etilgen ukrain faali Vladimir Baluhnıñ alı aqqında kerçek malümat bermesini talap ete.
«Vladimir cezasını çekecek yerge Rusiyege avuştırıldı. Siyasiy mabüsniñ apishane aşını aşamaqtan ve mahkümlerniñ urbasını kiymekten vazgeçkeni qasevetlendire. Tatyana Moskalkovadan Vladimir Baluhnıñ kerçek sağlıq vaziyeti aqqında maña amlümat bermesini talap etem. Şimdi aştan tamamen vazgeçse ya da ekimlerniñ tevsiyeleri olmağanda aş aşamağa başlasa, soñu ölüm ola bile», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Daa evel belli olğanı kibi, Baluh açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.
Advokat Dmitriy Dinzeniñ malümatına köre, Baluh 200 künden berli açlıq tutqan soñ ülser ya da pankreatit şübesi bar.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 5 yılğa mahküm etilgen Vladimir Baluhnıñ ükmüni qısmen yımşatıp, onı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. Bir aydan berli bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi.
İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Üz êçenä biklängän Könbatış häm globalläşkän dönya
Global' perspektiva 38
Global' perspektiva 38
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
1990nçı yıllarnıñ başında yäş’ uqıtuçı-ğalim bularaq berençe tapqır globalläşü teması belän qızıqsına başlağan idem. Bu barış Törkiyä belän bergä üsep kilüçe illärgä nindi yoğıntı yasar, globalläşü aldında nindi totışta bulırğa bulırğa kiräk, ni qadär yaqlarğa, ni xätle qarşı çığarğa kiräk?
Şuşı häm moña oxşaş sorawlar soñınnan minem doktorlıq temamnı bilgeläde. Döresräge, min baştaraq irekle häm keşelek faydasına bulaçaq globalläşü fikerenä yaqın idem. Ämma doktorlıq xezmätemne tämamlağaç, kitabımnı iseme şuşı räweşle ide: “Awır häm rizalıq, globalläşülär arasında Törkiyä” (“Kürä” näşriyäte). Globalläşü ber yaqlı tügel, küp yaqlı, awır häm basım yasawçı yağı belän bergä forsat häm rizalıq yağın da üz êçenä aluçı barışlarnıñ tezmäse.
Globalläşügä kiçäge qaraş
Xezmätemne yaza başlağan çaqta Könbatış globalläşüne äydäp bara ide. Tovarlarnıñ häm kapitalnıñ, särmayäneñ irekle xäräkäten, säyäsi çiklärneñ üz funkśiyasın yuğaltuın yaqlıy ide.
Köndäşlek, xezmättäşlek, tamğaxanälärneñ, kvotalarnıñ beterelüe – iñ küp alğı planğa çıqqan añ-fikerlär ide. Xalıqara oyışmalar da saqlawçanlıq bulmağan, tağın da açıq, köndäşçe, ütä kürenmäle dönya tırışuı êçendä ide.
Moña bärabär artta qalğan yäki üsep kilüçe illärdän globalläşügä qarşı tänqıyt’läwlär arta bara ide. Bu barışnıñ Könbatış illäreneñ mänfäğatenä buluı, saqlawçılıqnıñ, tamğaxanälärneñ beterelüeneñ, açıq, irekle häm köndäşçän xezmättäşlekneñ kübräk Könbatış illärenä häm firmalarına faydalı bulaçağına tuqtalıp uzıla ide. Bu säyäsätlär belän üzläreneñ tağın da zäğifläyäçägen, köçsezlänäçägen, tağın da äzräk köndäşlek itä alırlıq xälgä äylänäçägen alğa sörä ide.
İdeologik däräcädä isä globalläşüneñ kapitalizmnıñ yaña verśiyası buluı, êkspluataśiyanı tağın da arttıraçağı, şuşı maqsattan çığıp milli däwlätlärne köçsezlätü, zäğiflätü telägeneñ buluı äytelä ide. Yasaluı zarur bulğannıñ - imperialist globalläşügä qarşı soñğı sıyınır urın bulğan milli däwlätlärne nıq itep yaqlaw buluı telgä alına ide.
Reakśiyälär – kiläçäkkä qarata tügel, artqa taba qarıy ide, saqlanuçan ide, reakśion räweşendä ide. Globalläşü, kapitalizmnıñ yaña versiyası isä, şuşı yaña versiyağa, kapitalizmnıñ êlekke versiyası bulğan milli däwlät belän niçek qarşı çığıp bulaçağın berkem dä soramıy ide.
Tormışqa aşqan wazğıyät
2020nçe yıllarğa yaqınayğan çaqta aradan yaqınça 30 yıl uzğannan soñ bügen 1990nçı yıllardağı şuşı qaraşlarnıñ, qurqularnıñ ni xätle tormışqa aşqanın inde bik ciñel kürä alabız.
Bügen kilep citelgän wazğıyättä monnan arı Könbatış globalläşüne äydäp barmıy. Globalläşüdän iñ küp qazanğan illär Könbatış illäre tügel. Globalläşüdän citärle itep qazana almağannarı öçen Amerika Quşma Ştatları belän bergä Könbatış illäre bügen üsep kilüçe illärneñ 1990nçı yıllardağı tezisların yaqlıy diyärlek. Säyäsi çiklärneñ ğamäldän çığarıluı, irekle säyäxät itü, köndäşlek, açlıq turında süz alıp barılmıy diyärlek. Bigräk tä Amerika Quşma Ştatlarınıñ çit illärdäge investiśiyälären kire aluı, böten illärgä diyärlek tamğaxanä (tamojnya) divarların kütärüe, kvota bilgeläwe – globalläşügä qarşı säyäsätlärneñ anıq kürsätkeçe.
1990nçı yıllarda Awrupa Berlege illäreneñ artqan küçenülärgä, migraśiyağa qarşı säyäsi çiklären saqlaw öçen 10 meñ keşelek ğaskär, armiya tözergä teläyäçägen kem xıyal itä alır ide? Amerika Quşma Ştatları häm Awrupa Berlege illäre bügen millätçe säyäsätlärenä kire äylänep qayta diyärlek.
Moña bärabär globalläşü barışlarınnan tağın da kübräk tabışlı çıqqan illär 1990nçı yıllarnıñ üsep kilüçe illäre buldı. Qıtay, Hindstan, Braziliya, Törkiyä kebek illär bu barışta tağın da alğa çıqtı. Qıtay Könbatışqa qarşı bügen tağın da kübräk globalläşüçe säyäsätlären yaqlıy. Törkiyä ikemeñençe yıllardan soñ globalläşü barışında uyınnı ğayät yaxşı uynadı. Dön’ya belän bötenläşte.
Demokratiyäläşü häm irek däräcäsen kütärde. İldäge opekunlıq rejimı tarqalğan sayın häm irek mäydannarı kiñäygän sayın il iq’tisadi da üseş aldı. 2000 dollar külämendäge milli kereme berniçä tapqırğa arttı. Törkiyäneñ könbatış belän mönäsäbätlärneñ kiyerenke buluınıñ ber säbäbe dä – üskän iq’tisadi däräcäse häm üzışanıçı arqasında yuq dip äytä alğan Törkiyädän xis itelgän tınıçsızlıq.
Zıyalılarıbız yatlağanın bozarğa tiyeş
Ämma äle dä Törkiyädä häm dönyada qayber zıyalılar 30 yıllıq barışta globalläşü barışlarınıñ Könbatışta häm Könbatış tışında cämğıyät’lärdä niçek itep tögällänüen abaylap almadı. 1990nçı yıllardağı yatlağannarın uqırğa däwam itä. Könbatışnıñ globalläşüdän citärle itep qazana almawı öçen tora-bara yarsuçan buluın, şuña kürä dä üz êçenä biklänüçän, saqlawçan säyästlärenä qaytuın, säyäsi çiklärgä bügen tağın da kübräk mäğ’nä birüen kürmilär yäki kürergä telämilär. Bügen çiklärneñ açıluın, açıqlıq säyäsäten, särmayäneñ xäräkäten Könbatış illäre tügel, globalläşüdän in küp qazanğan yuğarı telgä alınğan illär başqara.
Globalläşü barışlarınnan hiçşiksez böten üsep kilüçe illär ber ük däräcädä faydalana almağan. Bu barışlardan tağın sa kübräk zararlı çıqqan illär dä bula ala. Çönki bu barışlar härkemgä tigez forsat täq’dim itkän barış tügel. Äytergä telägänem: zarur räweştä xäräkät itelmägän oçraqta barışlarnıñ üzlegennän Könbatış illäre belän bergä hiçber ilne daimi qazanuçı yäki yuğaltuçı bulmawı.
Şuña kürä dä kümärtäläp tügel, analitik, kire qağuçı yäki birelüçe tügel, aqıllı fikerle, yatlanğannarğa tügel, soraştıruçı itep qararğa kiräk. Kiräksez reakśionlıq iñ küp reakśiya birüçegä zarar birä.
“Kiçäge qoyaş belän bügenge kerne qorıtıp bulmıy”, - digän matur süz bar. Bigräk tä Könbatış tışındağı cämğıyätlärdäge entellektuallär, uqıtuçı-ğalimnär, byurokratlar, säyäsätçelär, däwlät êşlekleläre, êşmäkärlär häm üz xälendäge keşelär soñğı 30 yılğa qarap tağın ber qat uylarğa tiyeş. Belem tiz räweştä kimegän ber çorda kiçäge mäğ’lümat-belemneñ bügengesen açıqlawğa citmi alaçağın abaylap alırğa tiyeş. “Kiñäyü, tığızlıq, tizlek häm yoğıntı” añ-fikerläre belän bilgelängän häm tiz üzgärüçän globalläşü çorında statik, torğın, reakśion totışlar, irtägesen genä tügel, xätta bügengesen dä añlarğa citmi.
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı


text:
Birincisi, yırcı Edip Asanovnıñ müellifliginde Elzara Batalovanıñ icrasında «Balalar yaşasın!» video klipi ve ekincisi Qırımtatar milliy bayrağınıñ tarihına bağışlanğan «Bayraq» animatsion filmi.
«Bayraq» plastilin animatsion filmniñ müellifi 10 yaşında İbraim Abduramanov, seslendirgen 3 yaşında Meryem Abduramanova.
Studiya reberi Zarema Hayredinovanıñ aytqanına köre, yarın saat 16-00 festivalge yekün çekilecek ve ğalipler belgilenecek. Amma, endi bugün içtimaiy ağlarda filmni begengenler onı özara paylaşıp başladılar.
Servis hatası
Oops, as you can see, this is not what we wanted to show you! This URL has been sent to our support web team to look into it immediately. Our apologies.
Onı başqa yerde tapa bilecegiñizni körmek içün qıdırıñız
«Tılsımlı ekran –XXI asır» balalarnıñ ekran icadı festivaline keçken yılları Ukrainanıñ çeşit şeerlerinden tögerek ve studiyalar qoşula edi, bu sene ise, onda tek yarımadada faaliyet etken bala merkezleri iştirak etmekteler.


text:
Qırımlılar, bağışlañız, amma men bu kibi vaqialarnıñ yüz berecegini tahmin ete edim. Men iç bir kimsege kindar ve ya agressiv olmaqnı tilemedim, amma Rusiye akimiyeti yuqunçlı hastalıq kibi insanlarnıñ iç dünyasını deñiştire, hayırsızlıqqa itere bere. Bunıñ içün Rusiye yolbaşçıları televideniyeni qullanalar ve er haberler yayınında «rus» sözü – etnik alâmeti, sıfat ve coğrafik belgisi olaraq qullanıla.
Qırımda ve Qırım aqqında evelden de onıñ «rus» olğanını beyan ete ediler, atta Aqmescitte bulunğanda ruslar yanında yarımadanıñ tarihını ikâye etmekten saqına edim. Men rus olıp ta, olarnıñ yanında yat tilde coğrafik adlarnı ya da 1783 senesinden evel yerli eali kim olğannı söylemege çekindim. Aluşta ya da Saqnıñ rus adlarını soramağa aqlıma bile kelmedi.
Sovetler soñra insanlarnıñ qafalarındaki tarihı – «Ulu Rusiye» adında patlatıcı dögmesini alıp taşlamasan, – er añ patlamağa azır oğan deşetli bir bombadır. İşansañız, rus menmenliginden vazgeçip, «rus» Bağçasaraynıñ soqaklarında kezmek, «rus» Ceneviz qalesine tırmaşmaq, Yalta yalısında raatlanmaq ve Kefede Ayvazân (Ayvazovskiyniñ) resimlerini baqmaq büyük keyftir. Amma, ne içündir evelden ermeni, yunanlı, tatar ya da ukrainli olsa olsun – er kimge nisbeten sevgi ile davranılğan olsa, şimdi ise, bir vaqıtları Gertsen «ruslaşma» olaraq belgilegen, hastalıq peyda oldı?
Dudayev ya da Basaev degil, yazıcı ve felsefeci Aleksandr İvanoviç Gertsen (Yakovlev) öz tamırlarınen maqtanğan insanlarnıñ hucur areketlerini añlatmağa tırıştı. Gertsen «ruslaşma» sözüniñ manası – «aqareyetlengen halq duyğusı, doğru instinkt, qara hatıra» olğanını bildirdi. Rusiyeliler, I-nci Pötrniñ rus degerliklerine qast etkenini ale daa hatırlaylar – saqallarnı almaq, kamzollarnı kiymek ve çarıqlar yerine çızma kiymege mecbur etti.
Belki de, Gertsen añlağan «ruslaşma» faşizm, milletçilik degil, asırlar devamında saqlanıp qalğan sadece memnüniyetsizlik edi. Şimdi ise, Sovet ükümetinde doğıp terbiyelengen admalarnıñ çoqusı raat yaşap olamaylar. Eskiden yahşı edi – yılda eki kere kolonnalarnen numayışqa çıqa ediler, üç yılda bir Pâtigorske yollay ediler, kvartira ya da avtomobil almaq içün çoq yıllar sürgen nevbetler…Er şey yeri-yerinde edi, qafanı çalıştırtmaq kerek degil edi, em de yasaqlana edi. O vaqıt, «ruslaşma» hastalığı yuquda edi – duşman «demir qapular» tura edi, şimdi ise ruslaşma kene uyandı.
Dudayev ve Basayev «ruslaşma» añlamına diger – başqasınıñ serberstligine, seçimine nefret etmek hususiyetler qoştılar. Añlaşılmağan bir şeyni sadece begenmemek degil, bu hususiyetler, rusiyeli adamğa oña yat körüngen demokratiya, insan aqları kibi sözlerni añlatqan, keçmişke olğan sevgiden suvutqan er türlü adam, er türlü sebep içün intiqam almaqnen bağlı.
Ruslaşmağa oğrağan zamandaşlar duşmanlarnıñ lağaplarını tez vaqıt içinde menimsey – «pindoslar», «banderovetsler», «hohol-faşistler», seve-seve olarnı qullanılar. Ruslaşma – insanlarnı ileriletken «köçürüciniñ» toqtatılmasına bir sebep. Ve bu sebep ile, «ruslaşma» hastaları agressiv ve dellilsiz olaraq er şeyniñ, bu cümleden Qırımnıñ da «rus» olğanını isbatlaylar.
İşğal ettiñ, bastırdıñ, endi quvan...
Qırım mevzusına qaytam. Bir ay keçmedi, eñ çoq saqınğan şeyler ömürge keçirilip başladı. Referendum ile Qırımğa yalıñız rusiye akimiyeti degil, şovinizm ve milletçilik te keldiler. Cemaatçılıq referendumğa qatnaşqan – ğalipler ve barmağan – yeñilgenlerge bölündi. Ğaliplerniñ sayısı müim degil, olarnı Moskva saydı. Moskva ise, ordu, «yeşil adamçıqlar», flot, hayaliy bücet, ruslaşma ğayesi demektir.
Qırımnıñ «ruslaşması» hususiydir. 2014 senesine qadar tek rus yaqlı sakinlerniñ mitinglerinde, bayraqlarnıñ köterilüvinde, Pütin resimleriniñ öpüvinde ifade etile edi. Aqmescit ve diger şeerlerde sovet keçmişinen bağlı soqaq ve meydanlarnıñ adları muqaytlıqnen saqlanıp qaldırıla edi. Ukrain tilini aşalay, qırımtatar tili üstünde külip, sabır etip oturğanlar. Gertsen yazğanı kibi, rus askerleri Barklaya de Tolliniñ yat tamırlarını begenmey, amma, hızmetni taşlamay ediler.
Referendum ruslaşma hastalarnıñ sabırını patlatı. Ruslaşma tışarığa çıqtı, insaf ve tolerantlıq manialarnı yoq etti. Endiden, ruslaşma gertsenniñ degil, dudayevniñ – agressiv, zulum oldı. Rusiye teşviqatı aqiqatnı qabul etmey, em ruslaşma hastları tenbiyelevlerni sevmey, «onıñ sabırı tükendi» – qırımtatarca laf etken 14 yaşlı oğlannıñ köteklenüvi, ükrian gimnaziyası müdiriniñ işten boşatıluvı, qırımtatar horeografı abidesiniñ aqaretlenüvinde – bunıñ episi açıq-aydın kösterildi.
Soñki notanı «Qırım Cumhuriyetiniñ anayasası» qoydı. Onda Qırım tamır halqı – qırımtatarlar aqqında bir söz bile yoq, endiden o «rus halqı», tarihsız, medeniyetsiz, Çukotka ya da Mordoviya kibi büyük devlet parçası. Qırımdaki ruslaşma devlet statusını aldı. Men eminim, yañı akimiyet, ukrain, qırımtatar halqını hatırlatqan er şeyni yoq etmege tırışacaqlar. Ruslaşma tarihiy An-anelerni qabul etmey, o tek bugünki kün ile yaşay – işğal ettiñ, bastırdın, endi quvanıp yaşay.
Yazğanım içün sögmezden evel, «ruslaşma» terminniñ müellifi– Aleksandr Gertsen, onıñ babası ise, Romanovlar sülâlesinden olğan zengin pomeşçik İvan Yakovlev olğanını hatırlañız.
Oleg Panfilov, İlii devlet universitetiniñ professorı (Gürcistan)
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
İşğal etilgen Qırımda GSM-sıqlıqları 4-6 ay devamında mezattan satıla bilecek, dedi Roskomnadzornıñ başı Aleksandr Jarov, dep haber ete «İnterfaks».
Onıñ sözlerine köre, radiosıqlıqları boyunca Devlet komissiyası mezat aqqında daa qarar almadı, amma 900 ve 1800 MGts (2G ve 4G) sıqlıqlarını mezatqa qoymaq içün musaade vesiqanı elde etti.
Jarov şunı da bildirdi ki, kelecek sene Qırımda 3G ve LTE (4G) sıqlıqlarınıñ mezadı ola bile
Şimdi işğal etilgen Qırımda mobil bağ hızmetini «K-Telekom» rusiyeli operatorı ve 3G-operator «Trimob» alıp baralar.


text:
Adliyeci Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, rusiyeli FSB-niñ Qırım idaresinde Ervin İbragimovnıñ soy-soplarından onıñ ğayıp olması aqqında arizanı ve mütenasip videonı almağa red ettiler.
Onıñ malümatına binaen, soy-soplar bu vaqia boyunca mütenasip şikâyet yollamağa niyetleneler, arizanı ise poçtanen yollaycaqlar.
«Olarğa kimse çıqmadı bile. Soy-soplar arizanı poçtanen yollamağa mecburlar. Aynı vaqıtta Ervinniñ soyları cinayet aqqında arizanı qabul etmege red etüv boyunca şikâyet yollaycaq olalar. Bu mesele boyunca çoq sualler peyda ola...», – dep yazdı Kurbedinov Facebook saifesinde.
Mayıs 25-te, saba Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov bu gece ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Mayıs 24-te tahminen saat 23:00-te Ervin babasına telefon etip, ondan maşna vesiqaları aqqında soradı. Bundan soñ Ervinnen bağ bozuldı.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Onıñ babası Moskvağa boysunğan yarımada prokuraturasına onıñ oğlunı tapmaq içün ariza yazıp muracaat etti.
Yerli uquq qoruyıcılarnıñ resmiy izaatları alâ daa yoq.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mütenasip ilân Ukraina çetel işler nazirliginiñ resmiy saytında peyda oldı.
«Bizni Yevromaydan adiyelerni Ukraina Cenübi ve Şarqında, şu cümlede Qırımda yüz bergen adiselerni qıyaslap, «ekili standartlarda» qabaatlaylar. Teessüf ki, rusiye memurları böyle teñeştirüvlerni keçirip, bese-belli şeylerni añlamay.   Aqiqaten ise, Rusiyeniñ bugün Ukraina Cenübi ve Şarqında etken areketleri Ukrainanıñ öz tesiri altında qaldırmaq içün etilgen ıntıluvdır», – dep aytıla beyanatta.
Ukraina çetel işler nazirliginde qayd eteler ki, Rusiye Ukraina vatandaşları «Moskvanıñ bizni itegen keçmiş dünyasında yaşamağa istemegenleri» ile razı olmağa istemey, ukrain halqınıñ avesi ise – «umumdünya ve avropa demokratik degerlikleri temelinde zemaneviy devletni meydanğa ketirmektir».
Mında demokratik Ukraina Rusiye içün telüke olmağanını da ayttılar.
«Ukrainliler Rusiye ile barışıqta yaşamaq, qomşularımıznen dostluq, şerik ve teñ uquqlu munasebette bulunmağa istey. Eminmiz ki, bunı rusiyelilerniñ de ekseriyeti istey. Rusiye tarafı avropalı demokratik Ukraina Rusiye içün telüke olmağanını añlaycağına ümüt etemiz. Avropalı demokratik Ukraina – em ukrain, em rusiye halqlarnıñ merağındadır», – dep aytıla beyanatta.
Böyleliknen Ukraina çetel işler nazirliginde Rusiyeni Ukrainada istilâ ve tariklerni, Qrımda ise işğalni toqtamağa çağırdılar.


text:
Qırımtatarlarnıñ liderleri Kyivde Türkiye medeniyet ve turizm naziri ile körüştiler
Kyivde mart 30-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ve qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Türkiye medeniyet ve turizm naziri Mahir Ünal ile körüştiler.
Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa izaat berip, bu körüşüvni «nezaket ziyareti» dep adladı ve ayrı meseleler baqılğanını bildirdi.
«Türkiye medeniyet ve turizm nazirligi öz saasında ne yapa bile, onı laf ettik. Kyivdeki Qırım eviniñ tamir işlerinde yardımcı olacağını ayttılar. Ve nazirlik kiril urufatından latincege (qırımtatar tiliniñ – QA) keçmek içün neler yapacağını laf ettik», – dep qayd etti Cemilev.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofisi Ukraina medeniyet nazirligine muracaat etip, memlekette qırımtatarcanıñ latin urufatında qullanmasını kirsetmek ricasını aydınlattı.
Malüm ki, 2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada qırımtatar tiliniñ kiril urufatından latincege keçüv meselesi toqtatıldı. Rusiye Federatsiyasında bütün devlet tilleriniñ elifbesi kiril urufatına esaslanacaq («Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ tilleri aqqında» qanun, «Tillerniñ uquqiy vaziyeti» 3-ünci madde, 6-ncı noqta). Diger urufatnı yalıñı Rusiye qanunları belgiley bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keşe tünde Ay... təwap etti Qağbağa,
Quşıp süydi jeti ret aynala.
Balqıdı kep, erekşe bir nurlana,
Tolqıdı köp, turdı qïmay qïnala.
Qasïetti Qağbamenen qoştasw –
Qïın eken adam turmaq Ayğa da.
Jüz mıñ jıldan keyin qayta kelem dep...
Burıp betti, jüzip ketti jay ğana...
Qaraşa ayınıñ 18-nen 19-na qarağan tüni şamamen tüngi sağat 3.25-te keremet tabïğat qubılısı boldı. Aspandağı Ay qasïetti Qağbanı aynaldı, dep xabarlaydı "Ayqın" gazeti.
Aydıñ Qağbanı aynalwı endi 100 000 (jüz mıñ) jıldan keyin qaytalanadı eken. Sol tüni aspan jarıq nurğa, kögildir qızğılt şwaqqa şomılıp turdı.
Ay Qağbanı aynalğanda Alladan tilegen tilek tügel orındaladı degen senim bar. Musılmandar bul küni «Astağfïrwllaxa Rabbï mïn kwllï zanbïn wa atwbw ïlyayhï» dep duğa jasap, Allağa künälarınıñ keşirilwin surap jalbarınadı. «Fatïxa» süresin 11 ret oqıp, jarılqaw tileydi.
Qağba – qara jerdiñ ğana emes, külli ğarıştıñ ortalığı. On segiz mıñ ğalam bir Allağa säjde etedi. Qağbanıñ töbesinde Arşı men Kürsi (Qudaydıñ tağı) jäne jeti qabat aspan men jeti qat jer bar delinedi. Ğalımdardıñ aytwınşa, bular – Jerdiñ jeti serigi, planetamızdağı jeti aspan denesi.Qağba – arab tilinen sözbe-söz awdarğanda qurmettelgen, ulı, ülken jer degen mağına beredi. Sonımen birge «Eñ ejelgi, eñ birinşi» jäne «Baytwl Xaram», yağnï «Qasïetti üy» degen mağınası bar. Musılmandar namaz oqığanda Qağbağa qarap täw etip, uyıqtağanda, tipti qaytıs bolğanda da betin qubılağa qaratwınıñ bir sebebi de osında. Qajığa barğandardıñ Qağbanı sağat tiline qarsı jeti ret aynalwı da on segiz mıñ ğalamnıñ aynalwın bildiredi.Elektronïkadan bastap galaktïkağa deyin däl osılayşa qozğaladı. Täwap etwşilerdiñ Qağbanı sağat tiline qarsı aynalwında da ülken sır bar.
Adam denesindegi qan sağat tiline qarsı aynaladı.
Atom elektrondarı yadronı sağat tiline qarsı aynaladı.
Ay öziniñ osin sağat tiline qarsı aynaladı.
Jer öziniñ osin sağat tiline qarsı aynaladı.
Jer Kündi sağat tiline qarsı aynaladı.
Kün jüyesindegi planetalar Kündi sağat tiline qarsı aynaladı.
Ğarıştağı bükil galaktïkalar sağat tiline qarsı aynaladı.
Payğambarımızdıñ: «Kimde-kim Qasïetti Qağbağa qajılıq mindetin ötew nïetimen kelip, künä men jağımsız isterden saqtana otırıp qajılığın ötese, anasınan twğanday künädan päk küyde üyine oraladı» degen xadïsi, bälkim, Jerdiñ osin aynalğanda dindarlardıñ boy-basınan jağımsız aqparattıñ jwılıp ketetinimen baylanıstı da şığar.
Älem jurtı kwä bolğan ğajayıp qubılıs – Aydıñ qasïetti Qağbanı aynalwı endi jüz mıñ jıldan keyin ğana qaytalanadı!
Derekközi: "Ayqın" gazeti
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Cemilev Warszawada Birdemlik Mukâfatını taqdim etüv tedbirinde iştirak ete
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev salı künü Poloniya paytahtı Warszawada buluna.
«Bugün Mustafa Cemilev Poloniyanı ziyaret etti. Mında Birdemlik Mukâfatını (Nagroda Solidarności) taqdim etüv merasimi keçe», – haber ete matbuat hızmeti.
Qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev 2014 senesi bu mukâfatnı elde etken birinci insan oldı.
Bu sene mukâfat Rusiye muhalifiniñ büyük qızı Janna Nemtsovağa berildi.
Leh Valensa adına Birdemlik Mukâfatı 1989 senesi iyün 4 künü keçirilgen qısmiy serbest saylavlarnıñ 25 yıllığına bağışlanıp tesis etildi.
Cemilev 2014 senesi oña berilgen mukâfatnı Ukraina ve qırımtatarlarğa vaqtı-vaqtına kösterilgen maneviy yardım olaraq tanıy.
Mustafa Cemilev aytqanı kibi, «işğal etilgen Qırımnıñ soñki metri azat etilmegence», Rusiyege qarşı cezalar arttırılmaq kerektir.


text:
Qırımda Rusiye ile ava alâqası işançlı olğanını bildireler
«Krımaeronavigatsiya» Qırım şirketi yarımadağa naqliyat irişiminiñ teminlevini eyi derecede becere, dep bildire Qırımnıñ şimdiki başınıñ muavini Mihail Şeremet.
O «Rusiye Federatsiyasında ava areketiniñ teminlevi boyunca devlet şirketi»niñ hadimlerini Rusiye Ava flotunıñ künü ile hayırladı.
Bunı Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım içün bu bayramnıñ emiyeti hususiydir. Ava alâqası yarımadanı memleketimizniñ qıtaiy qısmı ile bağlay. Vatandaşlıq aviatsiyası ekseriy allarda sizge bağlı. Siz işbu müim devlet vazifesini muvafaqiyet ile beceresiz», – qayd etti Şeremet.
O hadimlerge Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenovdan fahriy yarlıqlarnı berdi.
2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararı ile qapatıldı. Anda kerçekleştirilgen ava seferleri Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni bozmaqta, böylece ava şirketleri Ukraina ve ICAO halqara cezalarına oğray bile.
Al-azırda yalıñız Rusiye ava şirketleri Qırımğa uçaq seferlerini kerçekleştire.


text:
Moskvada atış: «DNR» bayrağı ile erkekni yaraladılar
Fevral 22-ne keçer gecesi Moskvanıñ merkezinde «DNR» bayrağı ile kezgen erkekni yaraladılar.
Bunı «Moskva» şeer haberleriniñ agentligi paytahtnıñ uquq qoruyıcı organlarında olğan qaynaqlarğa esaslanıp bildire.
«Eki erkek Petrovka soqağınd öz başına ilân etilgen Donetsk halq cumhuriyetiniñ bayrağı ile ketken ediler. Yaqın yerleşken bir bardan adam çıqıp, milliy şiarlar seslendirmege ve erkeklerni aqaretlemege başladı, – dep tarif etti neşirniñ qaynağı. – Qavğa yüz berdi, adam «Osa» travmatik pıştavını çıqarıp, erkeklerden biriniñ yüzüne ateş açtı».
Ücüm etken şahıs yaqalandı. Qayd etile ki, onıñ milliy atributikası, em de silâ tapıldı.
Qaynaqnıñ bildirgenine köre, apis cezası aqqında mesele baqılmaqta.


text:
2015 jılı xalıqaralıq twrïstik sayaxattar sanı 4,4 payızğa, yağnï 1,2 mïllïardqa deyin östi, - dep xabarlaydı RBK BUU janındağı Bükilälemdik twrïstik uyımğa (UNWTO) silteme jasap. UNWTO mälimetinşe, bul rekordtıq körsetkiş bolıp otır.
2014 jılmen salıstırğanda sayaxat sanı bıltır 50 mïllïonğa artqan. Bul körsetkiş 2010 jılğı dağdarıstan keyin jıl sayın 4 payızğa ösip otır eken.
Uyımnıñ mälimetinşe, Ewropa, Azïya-Tınıqmuxïtı aymaqtarı men Oñtüstik, Soltüstik Amerïka, Tayaw Şığısta twrïzm üş payızğa össe, al Afrïkada üş payızğa tömendep ketken. Eñ ülken körsetkişti Qıtay, AQŞ pen Ulıbrïtanïya körsetti.
Uyım boljamı boyınşa, kelesi jılı da älemdegi twrïstik sayaxattar tört payızğa ösedi. UNWTO memlekettik xatşısı Taleb Rïfaïdıñ aytwınşa, 2015 jılı twrïzmge valyuta bağamı, munay bağası, älemdegi tabïğï jäne texnogendi dağdarıstar äser etken. Ol älem elderine twrïzm josparın mäselesin ulttıq qawipsizdik josparına qoswdı usındı.
Derekközi: tengrinews.kz
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kyivte faller Qırımda ğayıp olğanlarnıñ tapılmasını Rusiyeden talap etti
Rusiye Federatsiyasınıñ Kyivteki elçihanesi qarşısında noyabr 25 künü faaller, Qırımda ğayıp etilgen insanlarnıñ tapılmasını talap ettiler. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Aktsiya iştirakçileri rus elçiligi qarşısında, közlerini bağlap turdılar. Olarnıñ sözlerine köre, böyle numayış, rus akimiyeti ğayıp olğanlarınen meraqlanmağanını köstere.
Ukrainada Amnesty International teşkilâtınıñ matbuat-kâtibi Mariya Guriyeva, bu kibi aktsiyalar Rusiye akimiyetiniñ areketsizligi diqqatsız qalmağanını tasdiqlay.
«Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadadan tış: qıtaiy Ukrainada ya da halqara seviyede, olğan vaqialarğa istemeyip cevaplana. Olar belleyler, sanki olarnıñ yapqanları gizli qala ve onı kimse körmey. Böyle aktsiyanıñ esas maqsadı – Rusiye akimiyetine, olarnı taqip etkenimizni köstermektir. Olarnıñ şimdi yapqan qanunsızlıqları cezasız qalmaycaq», – dedi Guriyeva.
İşğal etilgen topraqlarnıñ sualleri boyunca Ukrain naziriniñ birinci muavini Yusuf Kurkçi dey ki, bu kibi areketler, Ukrainadakiler yarımadada qalğan vatandşaları içün küreşmege azır olğanlarına köstere.
«Böyle aktsiyalarnen biz, işğal etilgen topraqlarda qalğan Ukraina vatandaşlarına, pervasız qalmağan adamlar bar olğanını kösteremiz, insanlar öz vatandaşlarınıñ aqları içün küreşmege azır olğanını bildiremiz. Bu insanlar öz teşebbüslerinde istiqrarlı ve devamlı olıp areket eteler. Bunı bu aktsiya da tasdiqlay, o Ervin İbragimovnıñ qaçırılğan kününde keçirile», – dedi nazirniñ birinci muavini.
Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesinden, faallernen subetleşmek içün iç bir kimse çıqmadı.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Farqlı esaplarğa köre, işğal etilgen Qırımda 13 ya da 20 insan belgisiz ğayıp oldı, eñ azından 6 insan ölü tapıldı. Bu munasebetnen Crimea SOS er aynıñ 25 kününde Rusiye elçiligi qarşısında aksiya teşkil ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ayazlı avada Kefede qızdıruv noqtaları teşkil olunacaq
Ava şaraitleri fenalaşqanda Kefede qızdıruv noqtaları açılacaq. Bunı yanvar 10 künü Kreml nezaretndeki Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ Qırımdaki dörtünci brigadasınıñ yolbaşçısı Dmitriy Kovalenko haber etti, dep bildire «Kafanews».
«Kefede ava suvuqlığı sıfırdan aşağı on derecege qadar tüşken soñ qızdıruv noqtaları qurulacaq», – dedi Kovalenko.
Onıñ sözlerine köre, qızdıruv noqtaları keçken seve pekitikgen yerlerde ğayırdan qurılacaq.
2016 senesi dekabr ayınıñ başında Aqyarda meskensiz qalğan insanlar içün qızdıruv noqtaları açılacağı vade etilgen edi.


text:
Qırımdaki mahkemede Çiygoznıñ apis müddetini 3 ayğa daa uzatmağa talap eteler – Polozov
İşğal etilgen Qırımnıñ Kreml kontrol etken Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» toplaşuvında prokuror Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavininiñ apis müddetini üç ayğa qadar uzatmağa talap etti. Bunı Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Twitterde bildirdi.
«İmaye şaatı Nariman Celâlov sorğuğa çekilgen soñ prokuror apis müddetini 3 ayğa qadar uzatmağa rica etti», – dep yazdı Polozov.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.