text:
Bekir Çoban-zade
Bekir Vaap oğlu Çoban-zade (Sıdqiy) (1893 mayıs 15 - 1937 oktâbr 13) - ulu qırımtatar medeniyet erbabıdır, yazıcı, şair, alim-türkşınas.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
Bekir Çoban-zade 1893 senesi mayısnıñ 15-inde (27-sinde) Qarasuvbazar şeerinde, çoban Vaap aqaynıñ qorantasında doğdı. İlk ve orta tasilini Qarasuvbazardaki ruşdiye mektebinde aldı. 1909 senesi İstanbulğa ketip, Sultaniye litseyinde (şimdiki Galatasaray litseyi) oqumağa kirdi. Aynı zamanda andaki Qırımtatar talebe cemiyeti adlı siyasiy teşkilâtqa aza oldı.
1914 senesi I Cian cenki başlanğanı sebebinden, Qırımğa qayttı. 1915 senesi Adeske ketip, az bir müddet andaki institutlarda rusça oqudı. 1916 senesi Macaristanğa yollanıp, Budapeşt universitetiniñ şarq tilleri bölügine kirdi. Universitette oquğan vaqtında XII asırğa ait Kodeks Kumanikus adınen belli olğan qırımtatar yazma yadikârlığı üzerinde çalışaraq, 1919 senesi mayıs 18-de onı doktorlıq dissertatsiyası sıfatında qorçalap, professorlıq ilmiy unvanını qazandı. Bir qaç vaqıt Budapeşt ve Lozanna universitetlerinde çalıştı.
1920 senesi iyül 8-de Qırımğa qaytıp, Totayköydeki pedagogika tehnikumında ocalıq etti. 1922 senesi Qırım universitetiniñ şarq bölügine işke kirdi. 1924 senesinden repressiyağa oğramasına qadar Azerbaycan universitetinde çalıştı. Öz devriniñ eñ körümli türkşınaslarından olaraq, olarnen ilmiy maqale ve kitallar neşir ettirdi.
“Anañ qayda?” adlı ilk şiiri 1913 senesi İstanbulda çıqqan “Yaş tatar yazıları” mecmuasında neşir olundı. Bir çoq şiiri 1928 senesi Aqmescitte basılğan “Boran” kitabında, 1935 senesi Romaniyada çıqqan “Qırım şiirleri” cıyıntığında, 1955 senesi İstanbulda Battal Taymaz tarafından azırlanılğan bir kitabında, 1971 senesi Taşkentte basılğan “Şiirler” kitabında dünya yüzü kördiler.
Bediiy icadınıñ eñ gürdeli devri - Budapeştte oquğan devri oldı. O yılları yazıp qaldırğan “Qaval sesleri” adlı elyazması yaqınlarda Türkiyede neşir etildi.
1937 senesi yanvar 28-de Kislovodsk şeerinde raatlıqta bulunğanda apiske alındı. Oktâbr 12-de makeme etilip, ertesi künü qurşunlandı.
Şiirler[deñiştir | kodunı deñiştir]
Eserleri[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Türk tili ve edebiyatının öğretim usulü. Bakü: Azerneşr, 1926, 264 s.
- Qırım Tatar Edebiyatı. Akmescit, 1928, 90 s.
- Türk grameri. Bakü: Azerneşr, 1930, 202 s.
- Türk edebiyatı (eski Türk edebiyatı metinleri). Bakü: 1929, 81 s.
- Türk edebiyatı (halq edebiyatı metinleri). Bakü: 1929, 51 s.
- Kumık tili ve edebiyatı tedkikleri. Bakü: Azerbaycanı Tedkik Cemiyeti Neşriyatı, 1926, 105 s.
- Türk tili (birinci kurs). Bakü: Azerneşr, 1929, 219 s.
- Türk tili ve edebiyatının öğretim usülü. I Bölüm. Bakü: Azerneşr, 1926, 264 s.
- Türk tili ve edebiyatının öğretim usülü. II Bölüm. Bakü: Azerneşr, 1927, 218 s.
- Türk tili serflerinin umumi hataları. Bakü: 1925, 34 s.
- Türk-tatar şivesi. Bakü: Azerbaycanı Tedkik Cemiyeti neşriyatı, 1927, 135 s.
- Türk-tatar lisanında medhel. Bakü: Azerneşr, 1924, 213 s.
- Qırım-tatar edebiyatında kurultaycılık ve milletçilik. Bakü: Azerbaycan-İlmi Tedkik Enstitünün neşriyatı, 1929, 33 s.
- Azeri edebiyatının yeni devri, nasyonalizmden enter-nasyonalizme. Bakü: Azerbaycan-İlmi Tedkik Enstitünün neşriyatı, 1930, 65 s.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- QIRIM.net
- ДMиTpий ПaBлoBич ypcy «Бekиp ЧoбaH-зaдe. ЖизHb. Cyдbбa. Эпoxa.» CиMфepoпoлb, 2004


c: text/html

text:
Ukraina Yuqarı Rada Yolbaşçısı Andriy Parubiy deputatlarğa Rusiye ile vizalı rejimnı kirsetmek meselesini baqmağa teklif ete.
«2016 senesiniñ başında men Ukraina akimiyeti ve Rusiye akimiyeti arasındaki Ukraina ve Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları vizasız seyaat ete bilecekleri aqqında añlaşmanı lâğu etmek muracaatınen Ukraina Nazirler Şurasına buyurmaq leyhasını Yuqarı Radağa kirsetken edim. Belki de, bu meseleni kötermek ve Rusiye ile vizalı rejimni kirsetmeğe doğru olur», – dedi ukrain spikeri oktâbr 3 künü, fraktsiya, komitet ve gruppa yolbaşçılarınıñ uyğunlaşuv meclisi devamında.
Bunen beraber o Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ arttırılmasını da deputatlarğa muzakere etmege teklif etti.
Bundan evel malüm olğanı kibi, Rusiyeniñ paytahtı Moskva şeerinde «Ukrinform» ukrain agentliginiñ muhbiri Roman Suşenko mahkeme qararınen eki ayğa apiske alındı. Rusiyeniñ Federal telükesizlik hızmeti onı casuslıqta qabaatladı ve muhir «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş merkeziniñ polkovnigi» olğanını aytqan edi.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat-kâtibi Maryana Betsa bildirdi ki, TİN bu arada Roman Suşenkonıñ Moskvada yaqalanğanınen bağlı malümat toplay, ve ukrain konsulları onı ziyaret etmeleri içün tedbir ala.
Muhbirniñ ailesi ve «Ukrinform» tarafından yapılğan muracaat ile muhbirniñ aqlarını advokat Mark Feygin qorçalaycaq. O «Lefortovo» apishande Suşenko ile körüşmek içün izin berilecegini bekley.
Roman Suşenko «Ukrinfom» heber agentliginde 2002 senesinden berli çalışa, 2010 senesinden berli agentlikniñ Frenkistandaki mahsus muhbiri edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İşğal altındaki Qırımda soñki künü, mayısnıñ 12-nde, koronavirus şübhesinen hastahanege alınğanlarnıñ sayısı 11 insandan 22-ge arttı. Bu aqta Yarımadanıñ felâket tibbiyeti ve acele tibbiy yardım merkeziniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Berilgen malümatqa köre, pnevmoniyanen hastahanege alınğanlarnıñ sayısı aman-aman üç qat arttı – 11-den 30 insanğa, keskin nefes virus yuqunçınen – eki qat arttı, 17-den 35-ke.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, mayısnıñ 12-nden itibaren mecburiy qoruv maskalarını taquv rejimi kirsetile, Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi mayısnıñ 31-ne qadar uzatıldı.
Al-azırda Qırımda 239 koronavirus hastası qayd etildi. 24-ü çetelden keldi, 21-i – Rusiyeden. Eki kişi vefat etti, daa ekisiniñ vefat sebebi şimdilik belli degil, amma COVID-19 qayd etilgen edi. 78 insan tüzelip yahşı oldı. Aqyarda – 129 koronavirus hastası bar, eki kişi vefat etti.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppası» bildirgenine köre, aprelniñ 13-nden 19-na qadar işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda resmiy şekilde qayd etilgen COVID-19 hastalarınıñs ayısı aman-aman eki qat arttı. Aq qorçalayıcılar, monitoring vaqtında elde etilgen malümat Rusiye akimiyeti derc etken resmiy raqamlarnıñ kerçek olmağanını köstere, dep bildire.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi de aynı qorqularını bildire.
ABD OSCE elçisi James Gilmore emin ki, işğal etilgen Qırım COVID-19 pandemiyasından zarar köre, amma «Rusiye qorquzğanı» içün yarımadadaki epidemiologik vaziyetke dair kerçek malümat yoq.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Lvov – E 97 leyhası çerçivesinde olıp keçken tedbirler yekünlendi. Aqyarlı foto ressamlar soñki temaşanı azırladılar. Olar, arbiy tehnika ve askerlerniñ qabirlerini akis etken resimlerni beyaz kâğıtqa çevirdiler. «Yañıdan başlamaq» serlevalı temaşa aqqında müelliflerniñ özü KrolikowskiArt taqımnıñ azaları ikâye ettiler.
Aqyarlı Aleksandr ve Aleksandra Krolikovski aytqanları kibi, cenk mevzusı ğayet mot oldı. Bundan vazgeçmek içün olar «canlı» ve «cansız» suv ile temaşanı azırladılar, şu suv ile cenkniñ şaatları ve aqibetlerini sildiler.
Aleksandr Krolikovski bildirgenine köre, ğaye ta 2012 senesi peyda olğan edi. «Biz Aqyarda türk askerleri qabristanı yanında yaşay edik. Aqyar limanından gemiler Suriyege yol alğanını köre edik. Bu gemiler Suriyege cenkleşmek içün ketkenini bile edik», – dep hatırlay Aleksandr.
Aqyar cenk merkezinde bir qaç kere bulunğan edi. Qırım cenki, Ekinci cian cenki…Ressamlar küreş meydanlarını qıdırıp, şu yerlerde resimler çektiler. «Biz dava yerlerini taptıq, arbiy tehnikanı çıqardıq, soñra tamam şu plönkağa cenklerde elâk olğan askerlerniñ qabirlerini çektik», – dey Aleksandr.
Ressamlar arbiy tehnika ve onıñ qullanuvı aqibetinde elâk olğan askerler bir resimde nasıl akis olunacağınen meraqlandılar.
Bizni ne vaqıt böldiler?
Aleksandr ve Aleksandra Krolikovski qayd etkenleri kibi, cenk, küreş kibi mevzularnı mahsus açıp, cemaatçılıqnı yañı davalarnı başlamağa teşviq eteler. «Çoq vaqıt keçti, amma ale daa biz – ğalipler, olar ise, duşmanlar deyler. Böyle etip, adamlarnı yutqan ve yutquzğanlarğa böleler», – dey Aleksandr.
Bir tarafta – qaramanlar, digerleri ise, yoq, demege yañlış. «Er tarafta bulunğan adamlar cinayetler yaptılar», – dey Krolikovski. Onıñ fikirince, Aqyar şeeriniñ esas ğayesi duşmannı tapmaq. «Çünki bu arbiy şeer. Ve mında arbiy teşviqat birinci yerde buluna», – dep qayd ete ressam.
Aqyarlılar bütün adamlarnı ekige böleler – şeer sakinleri ve başqalarına – batı alemine. «Yevromaydan başlağanda, yevro qısımı endi duşmanlarğa aitligini köstere edi», – dep añlata ressam.
Amma, Aqyarda farqlı fikirde bulunğan adamlar da bar, dey.
Aleksandrnıñ fikirince, cenkte ğalipler ya da yutquzğanlar yoq, tek qurbanlar bar. «Amma, cenk ne olğanını añlamaq kerek. Avropada adamlar daima cenkleşe ediler, amma şimdi olar Avropa Birligine kirip, birlikte tınç ayatnı qurmağa tırışalar. Onıñ içün keçmişni teşviqat içün qullanmaylar», – dey Aleksandr.
«Cenk ve ğalebe kibi mot añlamlarnı yoq etmeli», – dep ilâve ete qadını.
Ressamlar eminler, ğalebe – hastalıqqa oşağan bir şey. «Cenkni kim başlağanını tekmil bilmeymiz. Nasıl olğanını bilmeymiz. Tek soñki 20 yıl içinde cenk 1939 senesi başlağanını ayta bilemiz. Sovet Birligi Almaniyanen beraber Poloniyanı bölecek oldılar. Bunı aytmağa yasaq edi. Aqiqat qayda? Cenk 1941, 1939 ya da 1938 senesi başladı? Belki de başta Çehiyanıñ işğali yüz berdi, ve bundan soñ cenk başladımı? Bunı bitirmek kerek. Amerika yerlileri yapqanları kibi, baltanı topraqqa kömmek kerek. Biz er şeyni yañıdan başlaymız, demelimiz», – dey Aleksandr Krolikovski.
Start Over temaşası Harkovde oktâbrniñ 10-nda kösterilgen edi. Amma, bazı musafirler bu tedbirge menfiy qıymet kestiler.
Lvov sakinleri bam-başqa davrandılar. Musafirlerniñ ekseriyeti teren tüşüncilerge dalıp, evlerine qayttılar. Leyha «Cemaat faalliginiñ ustahanesi» programma çerçivesinde eda etile. Sergi iştirakçileri Aqmescit (Dinara Ahtemova), Aqyar (Aleksandr ve Aleksandra Krolikovskiye, Vitaliy Fomenko, Nadejda Terehina), Lvov (Aleksandra Davıdenko), Münhenniñ (Gerbert Romeç) vekilleridir.


text:
2015 senesi küzde Cambridge universitetinde (Büyük Britaniya) qırımtatar tili ve medeniyeti boyunca derslerni keçirmege planlaştıralar.
Bu aqta Cambridge universitetinde Ukrain studiyaları bildire.
«Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ bitmesi munasebeti ile, Cambridge universitetinde Ukrain studiyaları bildirgeni kibi, 2015 senesi küzde qırımtatar tili ve medeniyeti boyunca derslerniñ keçirilmesini teklif etecek olalar. Böyle bir şey Büyük Britaniya universitetinde ilk sefer keçecek. Student ve aspirantlarnıñ qırımtatarlar aqqında daa da çoq malümatnı ögrenmege imkânları olur», – denile beyanatta.
Tafsilâtlı malümatnı birazdan bermege vade eteler.
Bildirilgeni kibi, Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressi keçti. Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten ayırımları sebebinden forumnı Qırımda keçirip olamadılar. Bundan da ğayrı, yarımadağa kiriş Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yasaq etildi. Kongresske Meclis azalarınıñ çoqusı kelip olamadı. Olarnı forumnıñ keçirilüv künü «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ İç işler bölüginiñ nevbetçi bölügi 15 künge apiske alınğan qırımlı Eldar Odamanov vaqtınca tutuv izolâtorında buluna, dep bildirdi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Lilâ Gemeciniñ malümatına esaslanıp bildirdi.
«Nevbetçi bölüknen telefonnen bağlanıp, Odamanovnıñ bulunğan yeri aqqında malümat alıp olamadım. Bu malümat telefonda berilmey, dep ayttılar. Soñra Aqmescit şeeriniñ İç işler nazirliginiñ nevbetçi bölügine bardım, nevbetçi hadim Odamanov Eldar Useinoviç tutulğan vaqtınca tutuv izolâtorınıñ nevbetçi bölüginen bağlanıp, Odamanov izolâtorda buluna, dep tasdıqladı», – dep bildirdi Gemeci.
Nevbetçi hadim Odamanov vaqtınca tutuv izolâtorından çıqarıldımı-yoqmı tasdıqlap ya da red etip olamadı.
«Odamanov qayda çıqarıldı ve kün devaında ne oldı polis hadimi cevap berip olamadı. Polisniñ nevbetçi hadimi bergen malümat doğrumı aytıp olamayım», – dep qoştı advokat.
Daa evel berilgen malümatqa köre, sentâbrniñ 3-nde tutulğan ve 15 künge apiske alınğan qırımlı Eldar Odamanovnı Aqmescitteki vaqtınca tutuv izolâtorındanbelli olmağan yerge alıp kettiler.
Sentâbrniñ 4-nde Ukraina aq qorçalayıcı teşkilâtları «Qırım platformasınıñ» iştirakçilerini ükümetler arasında Rusiyeniñ Qırımda keçirgen yañı tintüvlerini ve apiske aluvlarnı takbih etken ortaq beyanat çıqarmasına ve Qırım sakinleriniñ evlerinde keçirilgen tintüv, olarnıñ tutuluvı ve hırsızlanuvına alâqası olğan şahıslarğa qarşı sanktsiyalar kirsetmesine çağırdı.
Sentâbrniñ 9-nda Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Ukraina tutulğan qırımtatarlarnı azat ettirmek içün «Qırım platformasındaki» ortaqlarınen işbirligi yapacaq, dep bildirdi. Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina diger memleketlernen meselatlar keçire.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ muavini, «Qırım platforması» Ofisiniñ vekili Darya Sviridova Qırım.Aqiqatqa tefsir berip, «Qırım platformasınıñ» yedi iştirakçisi Qırımdaki yañı tintüvlerni, apis cezalarını ve tutuvlarnı takbih etti, dep bildirdi. Bular – ABD, Türkiye, Letoniya, Litvaniya, Çeh Cumhuriyeti, Büyük Britaniya ve Avropa Birligi.


text:
Gürcistan parlamentiniñ azası, Gürcistan prezidenti memuriyetiniñ içki siyaset ve regional inkişaf departameniñ sabıq başı, «Serbest zona» milliy areketiniñ tesisçisi Koba Habazi dey ki, Ukrainağa Qırımnıñ qaytarılması içün areket strategiyası ve acele islâatlar kerektir.
Bunı o Qırım.Aqiqat muhbirine bildirdi.
«Meseleni acele sürette al etmege kerek, Ukrainanıñ qocaman resursları bar, ve, teessüf ki, şimdi ğayret esasen arbiy areketlerge yönelgen, amma, Ukraina diqqatını memleketniñ islâatlandıruvına ayırsa, menimce, yıl soñra acayip bir memleketiñiz olur, bunı sizge tilemege isteyim. İnanam ki, bunı yapıp olursıñız», – dedi gürci siyasetçisi.
Onıñ fikrine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan köçip kelgenlerniñ meselelerini devlet areketleriniñ muayyen strategiyası al etmege imkân berir.
«Devletniñ strategiyası olmasa, köçip kelgen şahıslarnıñ meseleleri çezilemez. Bundan soñ areket planı işlep çıqarılmalı, oña köre iş alıp barılacaqtır», – qayd etti Koba Habazi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Kiyevde köçip kelgenlerge yardım kösterüv boyunca halqara konferentsiya keçirile.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesinde martnıñ 7-nde «Veciye Kaşka davasınıñ» oturışuvı başqa künge avuştırıldı. Sebep – eki mabüs Ruslan Trubaç ve Asan Çapuhnıñ sağlıq vaziyetidir. Bu davanıñ dört mabüsi bir yıldan ziyade Aqmescit SİZOsında qaldı, olarnıñ alı pek fenalaştı. Tahqiqat malümatına köre, qabaatlanğanlar Türkiye vatandaşından büyük miqdarda para talap etken edi, faqat olar qabaat uydurıldı, dep bildire, olarnıñ apiske alınması ise siyasiy sebepler ve cemaat faaliyetlerinen bağlı, deyler.
Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından taqip etilgenlerge yardım etken qırımtatar faalleri 2017 senesi noyabrniñ soñunda Aqmescitte tutulğan edi. Olarnıñ aytqanına köre, Türkiye vatandaşı Yusuf Aytan qırımtatar milliy areketiniñ veteranı, 83 yaşında Veciye Kaşkanıñ qorantasından 7 biñ dollar alıp, şu künü qaytarmaq kerek edi. Faaller tutulğanda qadın yaramadı, «acele yardım» maşinasında ise can berdi.
Asan Çapuhnıñ advokatı Ayder Azamatov mahkeme obyektiv sebeplerden başqa künge avuştırıldı, dep ayta.
SİZO şaraitlerinde keçirgen 10 ayı devamında sağlıq vaziyeti qat-qat fenalaştıAyder Azamatov
– Dava mabüsleri arasında menim müvekkilim eñ büyügi ola – 66 yaşında. SİZO şaraitlerinde keçirgen 10 ayı devamında sağlıq vaziyeti qat-qat fenalaştı. Eskiden ne ekimlerge bara, ne ilâc qullana edi, ananeviy olmağan usullarnen tedaviylengen edi. Tünevin aqşam Asan Çapuh hastahanege yattı, sağlığınen bağlı ciddiy problemleri bar. Eki kere hastahanede olğan edi ve üçünci kere yata, ileride saqatlıqnı resmiyleştirmek içün vesiqalar bermek kerek. Böyle uzun esnas bar. Asılında, doğrusını aytqanda, 2018 senesi oktâbr ayında onı SİZOdan azat etkende oña birinci derece saqatlığı bile berilmek mümkün edi. Belli bir bürokratik meseleler bar. Davanıñ daa bir mabüsi Ruslan Trubaç da hastahanede buluna, büyrekleri ağıra.
Ayder Azamatovnıñ qayd etkenine köre, imaye başından berli mahkemege cinaiy işniñ zarar körgen kişi olaraq qayd etilgen Yusuf Aytannı çağırmağa rica etken edi, oña sualler bar.
Dava malümatları boyunca bir sıra sual peyda ola. O, sorğu protokollarını imzalağan edimi-yoqmı?Ayder Azamatov
– Ne yazıq ki, onı bazı sebeplerden tapıp olamaylar: Rusiye Federatsiyasını terk etti kibi malümat bar edi, amma, bizim malümatımızğa köre, o, Soçide buluna. Mahkeme oturışuvları başqa künge avuştırılğan ya da diger basamaqqa bir qaç kere keçken edi, lâkin zarar körgen kişini körip olamadıq. Talabımız deñişmey – onı çağırıp sorğuğa çekmek. Qabaatlayıcı tarafnıñ şaatları sorğuğa çekildi ve deliller tedqiq etildi. Kelecek oturışuvda zarar körgen kişi sorğuğa çekilse, video ve ses qaydlarını baqıp olurmız. Esasen bu operativ malümat. Bundan soñ imaye tarafı delillerni taqdim etecek. Dava malümatları boyunca farqlar çoq, bir sıra sual peyda ola. O, sorğu protokollarını imzalağan edimi-yoqmı?
Ayder Azamatovnıñ qayd etkenine köre, videolarda körüne ki, Yusuf Aytan rusça zornen laf ete, protokollarda ise tilni mükemmel bile kibi yaza.
«Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsi Bekir Degermenciniñ ömür arqadaşı Aliye Degermenciniñ bildirgenine köre, dava baqılmasını qabaatlayıcı taraf soza.
Mahkeme esnaslarınıñ sozuluvı – oyunlardan biri, maneviy basqı yapılaAliye Degermenci
– Mahkeme esnaslarınıñ sozuluvı – oyunlardan biri, maneviy basqı yapıla. Kelip, yarım, bir saat bekleysiñ, soñra ise mahkeme başqa künge avuştırıldı, dep aytalar – sıq-sıq olğan bir şey. Buña alışmağa mümkün degil, bir de bir incelik çıqa, böyle bir şey olacağını beklemeymiz bile. Er bir mahkeme esnası – yañı bir şey. İmaye muracaat berse, prokuror ise red etse, bu endi alışqanlıq. 2019 senesiniñ başında prokuror qarşı çıqmağanda pek quvandıq. Böyle bir şey olacağını beklemegen edik. Şimdi erkeklerimiz evde buluna, olarğa yardım etmege, maneviy ceetten qoltutmağa, kerekli ilâclar bermege imkân bar.
Jurnalist Taras İbragimov «Veciye Kaşka davasınıñ» siyasiy sebeplerini añlata.
Qırımda terrorizm ve ekstremizm davaları bar olğanına endi alıştıq, ukrain metinlerinde olarnıñ siyasiy manası qayd etileTaras İbragimov
– Qırımda terrorizm ve ekstremizm davaları bar olğanına endi alıştıq, ukrain metinlerinde olarnıñ siyasiy manası qayd etile. Olar añlaşıla, bu dava ise ilk baqıştan adiy bir «cinayet» kibi körüne, 163-ünci madde – para talap etüv. Tahqiqat mında siyaset yoq kibi köstermege istegen edi, dep tüşünem. Advokat Nikolay Polozov tahqiqattan evelki teşkerüv vesiqalarını tedqiq etip, bir sıra meraqlı incelik taptı. Tahqiqat bu davanı başta temiz «cinayet» olaraq tanıtmağa tırışqan edi: ğarip Türkiye vatandaşından para talap etken insanlar bar. Bu insanlarnı yaqalamaq emrini ise politsiyanıñ general-mayorı Sergey Abisov şahsen berdi – Qırımdaki İç işler nazirliginiñ (Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ idaresi – QA) reberi. Yani para talap etüv sebebinden o qadar diqqat.
Malümat: 2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kazim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı. Olarnı Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvden şübheli dep sayalar. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. O, can berdi. Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faaller tutulğanınıñ sebebi olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızlağan edi.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Stanislav Yurçenko, fotograf


text:
Beznen Xakta
BikaFest-2018
9-nçı dekabr könne Sälät Yortınıñ tantanalar zalında zarıgıp kötelgän «BikaFest-2018» festiwaleneñ gala-kontsertı uzdı.
"Sälät WikiMäktäbe" konferentsiyase
21-nçe dekabr könne «Sälät Yortı»nda «Sälät WikiMäktäbe» uku-ukıtu proektınıñ közge sessiyase yomgaklau konferentsiyase ütte. Çarada Tatarstannıñ törle rayonnarınnan yaş wikipediyaçelär cıeldı.
ARTS BILER FORUM
«Sämrux-2017» premiyase katnaşuçıları belän äñgämä
Katnaşuçılar, oeştıruçılar belän äñgämäne «Yaña Gasır» telekanalında çıguçı «Yaşlär tuktalışı» tapşıruınıñ syujetında karıy alasız
«Sämrux-2017» zarıgıp kötelgän premiyaneñ büläkläü tantanası uzdı
Katnaşuçılar, oeştıruçılar belän äñgämäne «Yaña Gasır» telekanalında çıguçı «Xäbärlär» tapşıruınıñ syujetında karıy alasız.
«FATIRNIK» FORMATINDA BIKAFEST
«Sälät» citäkçeläre, aktiwistları tarafınnan el däwamında iñ şäp proektlar, gacäep masştablı forumnar, zur-zur festiwallär, mawıktırgıç kiçälär, üzençälekle debatlar, kızıklı oçraşular, unikal däreslär, yagni zamança çaralar ütkärelep kilä. Şundıy şäp çaralarnıñ berse – Röstäm Bikmullin isemendäge festiwal.
«Sälät»tä «Bika fest» digän fatirnik uzdı
«Sälät» yortında yaşlärneñ Röstäm Bikmullin isemendäge cır häm şigriyat respublikaküläm festiwale uzdı. Bıel sälätlelär zur kontserttan baş tartıp, festiwalne «fatirnik» formatında ütkärergä bulgan. «Sälät» klubı prezidentı Igor Smirnow süzlärençä, bu «Sälät» yaşlären ber gailä kebek kürsätergä yardäm itä.
FÄNSARDA KÖZGE SESSIYa
Sälätlelär, iñ-iñ uñgannar häm bulgannar, tapkırlar häm ziräklär közge kanikulda nişli? Döres, «Fänsar» uku-ukıtu üzägendä uza torgan közge sessiyadä katnaşa. Anda katnaşuçılar belem alıp kına kalmıy, törle ostaxanälärdä katnaşıp, «Sälät»lelär ile belän dä yakınnanrak tanışa.
Sälätle bäläkäçlär
«Sälät» – talantlı üsmerlär häm yaşlärne cıynap kına kalmıy, ä sälätlelärne sabıy çaktan uk üsterü öçen dä köç kuya. Mondıy cawaplı da, kızıklı da eşlär «Bäläkäç» proektı kısalarında başkarıla.
Blogerlar tatar telenä uñay da, tiskäre dä yogıntı yasıy – "Bezneñ fiker" klubı
Sälät yortındagı diskussiya tatar blogerlarınıñ telgä yogıntısı temasına bagışlangan ide.
«Tatarstan-Yaña Gasır» «Sälät-Monreal»dä katnaştı
«Tatarstan – Yaña Gasır» telekanalınıñ «Tatarlar» tapşıruı icat törkeme awgust aenda Atlantik okeannıñ aryagında bulıp kayttı.
ŞAGIYR KÜÑELE DÄRYaDIR...
Elegräk ädäbiyat däryasına, nigezdä, filologlar kilep kuşıla torgan ide, ä xäzer änä... nindi genä hönär iyaläre yuk. Käm alar arasında inde citlekkän poeziyase belän küplärne cälep itkän Cäüdät Söläyman aerım urın tota.
Üseş – lotereya tügel, citdi ewolyutsiya protsessı
Bügenge kön liderı kem ul? Yaş citäkçe nindi sıyfatlarga iya bulırga tieş? Kiläçäkne niçek küzallıy? Gomumän, yaş lidernı bügenge köndä ni borçıy häm ul nindi uy- xıyallar belän yana? Şundıy häm başka küp kenä soraularnı «Sälät» Fondınıñ başkarma direktorı Timur Cäüdät ulı Söläymanow belän açıkladık.
EY... YÖRÄK TIBÄ: KAZAN – MONREAL – KAZAN
Kemneke niçek, ä sälkeş yöräge «Sälät»tä açıla. (Akılıña karap karşı alalar, yörägeñä karap ozatalar?) Sizmi dä kalasıñ, ul kotırıp tibä başlıy. Berençe kauşau (oho, tawışıñ matur, äydä, säxnägä men!), berençe häm bötenläy riyasız duslık (kem berençe uyana, şul matur kienä), berençe mäxäbbät (çınlıkta, «Sälät»täge böten cırlar da – şul keşe turında), berençe sagınu (şähärara söyläşülär öçen bik küp tülärgä turı kilä) – häm torgan saen tizräk, tizräk tibä ul.
"Sälät-Kandrakül" alanı bıel mediaga bagışlana
Başkortstandagı "Sälät-Kandrakül" alanına cıelgan tatar üsmerläre, bıel cır, muzık, sport belän bergä mmäglümat çaraların, medianıñ törle yunäleşlären dä öyränä.
“SÄLÄT” – ATLANTIK OKEAN ARYaGINDA!
“Sälät”lelär Amerikadan kaytıp töşte. Şul xörmättän, “Sälät” yortında “Sälät-Monreal” alanınıñ oeştıruçıları häm katnaşuçıları belän press-konferentsiya buldı.
Monrealdä Sälät alanı eşen başladı
Kanada yagınnan oeştırunı üz östenä algan Marat häm Alimä Sälaxetdinowlar äytüençä, Kazan kunakları belän bergä Sälät-Monreal alanında 50dän artık keşe katnaşa.
Kanadada “Sälät-Monreal” smenası açıldı
Ul bıel berençe tapkır oeştırıldı häm “Sälät”neñ çit illärdäge öçençe alanı bulıp isäplänä.
Sälät forumınıñ yaña smenası start aldı
25-nçe iyul könne, Bilär muzey-tıyulıgı territoriyasendä VI Xalıkara yaşlär uku-ukıtu Sälät forumınıñ 2-nçe smenası start aldı.


text:
Rusiye iş adamı Arkadiy Rotenberg, «Mototrest» şirketiniñ saibi oldı. Bu şirketke daa evel, qurulmaqta olğan Keriç köprüniñ işletilmesi avale etilgen edi.
Bunıñ arfesinde bunı «Mototrest» şirketiniñ matbuat hizmeti bildirdi.
Bidirüvde berilgen malümatqa köre, A.R. Rotenbergge ait OOO «Stroyproyektholding», PAO «Mototrest»niñ 94,2% aktsiyalarına saip olğan aktsioner AO «TFK-Finans» şirketiniñ yañı saibi oldı. «PAO «Mototrest», bunı bildirgen mektüpnı alğanı aqqında haber berdi.
Aprel 10-da «Rusiyeniñ yetekçi baş tış icracısı» denilgen «Mototrest» şirketini Keriç boğazında qurulayatqan köpürniñ işletilmesi içün mesuliyetli olaraq tayin ettiler.
Naqliyat keçitiniñ işletilmesi içün bir yılda 476,8 mln ruble (qararnen 218 mln hrivna) masraf etmege planlaştıralar. Kontrakt eñ erte 2018 senesi mayıs 1-de quvetke kirecek ve 2019 senesi aprel 30-da yekünlenecek.
Açıq menbalardaki malümatqa köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen dostluq munasebetleri ile bağlı olğan Rotenberg, 2015 senesine qadar saibi olğan şirketiniñ aktsiyalarını ğayrıdan satın aldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçit qurmaq niyeti aqqında Qırımnıñ işğalinden aman soñra, 2014 senesiniñ martında ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa ve 2019 senesiniñ yazında işletüv içün açmağa vade ettiler.
Ukraina tarafı Rusiye ile köpürniñ qurulması aqqında añlaşmadan 2014 senesinde – Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.


text:
Hersonda fevral 6-dan 7-ne keçer gecesi Herson vilâyeti Qırımtatar Milliy Meclisi temsilciligi binasına patlav aleti, granata attılar. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
Onıñ malümatına köre, patlavdan mağaz odasına qapı bozuldı, qurban yoq.
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yolbaşçılığı bu vaqianı Ukraina cenübinde, şu cümleden Herson vilâyetinde vaziyetniñ kerginleşmesi maqsadı ile yapılğan Rusiye tarafdarlarınıñ provokatsiyası olaraq tanıy ve Ukraina uquq qoruyıcı organlarından adiseniñ ögrenilmesini bekley», – yazdı Çubarov Facebookta.
Milliy politsiya vilâyet idaresinde bildirilgeni kibi, patlav aqqında haber saat 2:45 peyda oldı.
Vaqia yerine birden taqiqat gruppası, Herson politsiya bölüginiñ Baş idaresiniñ yolbaşçılığı keldi.
Bildirilgeni kibi, binada belgisiz patlav aleti patladı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ Hersonda QMC Ukraina prezidentiniñ temsilciligi de buluna. Bıltır sentâbr ayında belgisiz şahıslar temsilcilikniñ qapısı altına patlav aletini qoyğan edi, patlav yüz berdi.


text:
Aqmescit tamamınen yerastı çoqraqlarnıñ sayesinde suvnen temin etile, demek mümkün. Bunı, fevralnıñ 8-nde, "Voda Krıma" müessisesiniñ başı Vladimir Bajenov suv teminatı meseleleri ile bağlı operativ ştabınıñ oturışı vaqtında bildirdi.
“717 biñ metr kub artezian suvu Aqmescitke pompalap çekildi, yani, suv anbarlarında duyulğan suv qıtlığınıñ miqdarından bayağı ziyade oldı”, – dedi Bajenov.
Öz nevbetinde Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov, Qırımda ealiniñ suvnen temin etüv meselesi “tamamınen yerastı çoqraqlağa yüklengen”, dep qayd etti. Böylece, yerli akimiyet organları esasen yerastı quyularnıñ qazılmasına tirelmege devam eteler.
Evel, "Voda Krıma" müessisesiniñ başı Vladimir Bajenov, Qırımnıñ suv anbarlarınıñ yedekleri fevral ayında eksilmege devam ete, dep bildirdi.
Qırımnıñ suv anbarlarında fevralniñ başında 36.052 mln metr kub suv yedegi bar, bir ay evelsi bu raqam 4.744 mln metr kub az edi, bir yıl evelsi ise 48.875 mln metr kub çoq edi, dep haber etti yerli Gidromettsentrniñ matbuat hızmeti. Qırımda fevralniñ 1-nde üç suv anbarı «ölü seviye» işaretine yaqın, dep bildire Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ mesken-kommunal hocalığı nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Fevralniñ 1-nde «Voda Krıma» müessisesiniñ Vladimir Bajenov qışnıñ eki ayı devamında Qırımnıñ suv anbarlarına suv kelmey, dep bildirdi, Aqmescit suv anbarı ise aman-aman boş. Onıñ malümatına köre, Qarasuvbazar rayonınıñ Balanov suv anbarınıñ yedekleri eksile.
2020 senesi noyabr ayında Kyivde Qırımnıñ suv resurslarınıñ monitoring neticeleri taqdim etildi. Olarğa köre, yarımadanıñ «suv küzgüsi meydanı» 2015 senesine baqqanda 2020 senesi tahminen 32% eksildi.
2021 senesi yanvar ayında Ukraina kâinat vastalarını idare etüv ve sınav Milliy merkezi Qırım suv anbarlarınıñ suv küzgüsi meydanı nasıl deñişkenini uydudan baqtı. Monitoring malümatına köre, Qırım suv anbarlarınıñ meydanı soñki yılda «pek eksildi».
Bıltır dekabr ayında Qırımnıñ mesken-kommunal hocalıq nazirligi Qırım suv anbarlarınıñ tolmasına dair statistik malümat derc etti. Oña binaen, yarımadanıñ eñ az beş suv anbarı «ölü seviyege» yaqın.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinge, Keriç politehnik kollecinde yüz bergen faciadan soñ, Qırım tasil müessiselerinde havfsızlıq seviyesini kötermek içün bazı teklifler etildi. Bu hususta Rusiyede bala aqları boyunca vekâletli Anna Kuznetsova bildirdi.
“İş taqımı yaratıldı, tamam o yerde, Keriçte, biz tekliflerni muzakere ete edik ve sonra olarnı prezidentke kösterdik”, - Kuznetsovanıñ sözlerinden yaza TASS.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Qara denizde tanker yanğınında elâk olğan dört deñizciniñ cesedi ilhaq etilgen Qırımdan uçaqnen Moskovağa yollanıldı. Yaqın vaqıtta olarnı İstanbulğa alıp ketecekler. Bu aqta “Krıminform”ğa Kreml nezaretindeki Keriç memuriyeti başı Dilâver Melgaziyev bildirdi.
“Türkiye vatandaşı olğan dört adamnıñ cesedi bugün İstanbulğan içacaq. Olar endi Aqmescitten Moskovağa yollanıldı. Moskovada İstanbulğa yollanılmaq içün öz uçaqnı bekleyler”, - ikâye etti Melgaziyev.
Onıñ aytqanına köre, elâk olğanlarnıñ qalğan altısı - İndistan vatandaşları. Şimdilik olarnıñ cesetleri Keriç morgunda, olarnı yollamaq içün vesiqalar azırlanıla.
“İndistannıñ altı vatandaşına barğanda, olar boyunca daa resmiy meseleler çezile. Moskavada yerleşken İndistan elçiliginen muzakere etile. Vesiqalar resmiyleştirile. Olar da yaqın künde yollanılacaq”, - dep qayd etti o.
Yanvarniñ 21-nde Qırım yalısında Tanzaniya bayrağı altında MAESTRO ve KANDİ tankerlerinde patlav ve yanğın oldı.
«Maestro» tankeri Rusiyeniñ Temrük şeerine kete edi, anda 14 Türkiye ve İndistan vatandaşı bar edi. «Kandi» tankerinde 17 insan bar edi – olap da Türkiye ve İndistan vatandaşları. Ukrainalı jurnalist Andriy Klımenkonıñ aytqanına köre, tankerler «ABD Suriye sanktsiya cedvelinde» olğan Milenyum Denizcilik Gemi türk şirketine ait.
Rusiye Tahqiqat komiteti Qırım yalısında yanğın neticesinde tankerlerde insanlarnıñ elâk olğanı sebebinden «diqqatsızlıqtan sebep eki ve daa ziyade şahısnı öldürüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Haber etilgenine köre, 10 insan elâk oldı, daa 12-si qurtarıldı. Yaralanğan deñizciler №1 Keriç şeer hastahanesine alıp ketirildi.
Yanğın ve patlavğa oğrağan tankerler Suriyege qanunsız şekilde şingen gaz taşığan edi, dep bildirdi Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti Rusiye işğal etken yarımadanıñ bütün limanlarını resmiy şekilde qapattı, Qırım limanları halqara gemiler içün qapalı qala.


text:
28 YİGİRMİ SEKİZİNCİ DER
· Şiirler, yırlar
Şompollarnıñ yaraları savuşmadı, ağıra,
Katırnanıñ kelmeşegi Qırımnı ep yoğura,
Yaqıp-yıqıp, asıp-kesip aydutlar keldi mında,
Közlerini qan basqannıñ yahşılıq yoq aqlında.
Papazları pek aşıqıp haç qoyalar er yerde,
Ne vicdan bar, ne namus bar bu lânet yüzsüzlerde,
Aç köpek kibi talaylar Vatanımız – Qırımnı,
Ecdatlarnıñ toprağından ayırıp halqımıznı.
Seit oğlu Seydametni böten astı yavurlar,
Bir gecede canavarca atıldı ziyalılar,
Musa Mamut özün yaqtı, dayanalmay zulumğa,
Ne büyükniñ, ne kiçikniñ keçmey sözü zalımğa.
Bizim nurlu evimizni qaytarmamaq istegi,
Tilimizden vazgeçtirmek – ana onıñ niyeti,
Tilsiz qalğan neslimizni yoq etmektir maqsadı,
Pek tırışa, qalmasın dep, ne tüsü ve ne adı.
Yoq! Razı degilmiz, bersinler aqqımıznı,
Radanı mecbur eteyik – tanısın halqımıznı,
Tırışayıq, bir olayıq, talapnı arttırayıq,
Baba-dada toprağınıñ saibi BİZ olayıq!
“Unutmañız, çocuqlarım, Qırım siziñ vatandır!”
İsmail Gasprinskiy
1944 senesi mayısınıñ 18-inden başlap 54 yıl devamında Vatanına qaytarılması içün küreşken insanlarımız ögünde baş egip, yüregimden qaynam çıqqan sözlerimni yaş nesilge bağışlayım
1944-ünci – yıllarnıñ eñ qarası,
Aqıllardan iç silinmez şu oğursız mayısı,
On sekizniñ sert tañında avtomatlar tiklene,
Halqımıznıñ qartı-yaşı vagonlarğa yüklene.
Fayda bermey yalvaruvlar, ağlavlar ve közyaşlar,
Öz közünen körgenine inanmaylar adamlar,
NKVD yaltağınıñ közlerini qan basqan,
Dersiñ cellât ömür boyu tek adam kesip-asqan.
Parovoznıñ keskin sesi yüreklerni parçalay,
Burum-burum buv çıqarıp, sanki bir dev, o pışnay,
Birden köçe vagonları, yılan kibi uzana,
Ural dağı, Asiyağa pek aşıqıp yol ala.
Kimse bilmey, qayda kete, ne yerde ne olacaq,
Ölecekmi, qalacaqmı, yoqsa qulmı olacaq,
Zavallılar taqdirini çoq yıldan soñ bilecek,
Yarım asır yat yerlerde asretlikte keçecek.
Şu yılları sağ qalğanlar aşalana, taptala,
Lâkin doğmuş toprağına kene de sadıq qala,
Qırq üç sene küreşten soñ – yolnı aça Vatanğa,
Bala-çağa ferahlana yañıdan atqan tañğa!
Lâkin daa ğariplerniñ körecegi bar eken,
Qaytıp kelip ev quramay, çekişe olar yurtta,
Qartı-yaşı, köçamayıp, çıbırışa yollarda,
Qorantalar, aman Allam, bölüngen, müşkül alda.
Keliri yoq, iş tapamay, olar yardımğa muhtac,
Parası yoq, hastasına almaq qıyın bir ilâç,
Devlet bunı, körse bile, körmemege tırışa,
Qol uzatmay keregiday, öz işinen oğraşa.
Ecnebiyce, mekteplerde talim-terbiye oldı,
Canım-canım yaşlarımız, yazıq, biraz bozuldı,
İçkicilik, nefishorluq, narkomanlıq, hırsızlıq,
Lâyıq degil, tuvğanlarım, bizlerge bu bozğunlıq.
Bazıları, bay olam dep, parağa pek berile,
Qursağını toydurğan soñ, zevq-sefa sürip yüre.
Özüñni tek bilip yürme, şaşmalama, birader,
Bil, civanım: “Sürüden ayrılğan – sürünip öler”.
Bu dünyada halqıñ barda, dostum, sen de barsıñ,
Halqıñ yoqta, tövbe Rabbim, bil ki, sen de yoqsıñ,
Ağır künde halqnen ağla kerek olsa, halqnen kül,
Bayramında-seyranında güldestede ol bir gül.
Bilmelisiñ: temelimiz – sevgi ve em birliktir,
Doğmuş halqıña yapılğan savaplı eyiliktir,
Bu añlap, muhtaclarğa daim yardım eteyik,
Vatanımız, halq ögünde borcumıznı ödeyik.
Boldurmayıp, er birimiz göñülden tırışayıq,
Qolumızdan kelgenini er kün, er kün yapayıq,
Ağa-qardaş, birlik olıp, mabet-mabet yaşayıq,
Baba-dede toprağında yañı temel qoyayıq.
Pek işanam, er birimiz urf-adetini küter,
Zorlanmayıp, bülbül kibi, öz tilinde laf eter,
Kimseden eksik degildir, aqıllı milletimiz,
Bir kün ola, mıtlaq olur mustaqil devletimiz!
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Qarğa qarğanıñ közüni çoqumaz – BopoH BopoHy rлaз He BыkлюeT
Cümlemizniñ baracaq yeri topraqtır – Bce Mы cMepTHы; Bce TaM бyдeM
Araba parlanğan soñ yol çoq tapılır – пocлe Toro, kak cлoMaeTcя apбa, MHoro дpyrиx дopor HaxoдиTcя
Qazanğa (или çanağıña) ne qoysañ, qaşığıña o çıqar – чTo пoceeшb, To и пoжHëшb
Soyulmağan qoynıñ terisini bölmek – дeлиTb шkypy He yбиToro бapaHa
Aqılsızdan qaçıp delige tutunmaq – избeжaB rлyпoro, cToлkHyTbcя c дypakoM
Suv körmezden papuçlarını çıqarmaq (или suv körmezden balaqlarını tiremek) – He yBидeB peчkи, cHиMaTb caHдaлии (или зakaTыBaTb шTaHы)
· Frazeologizmler
Şeytanları çıqmaq – paзHepBHичaTbcя
Mında cın oğlu cın yoq – здecb aбcoлюTHo Hиkoro HeT
Bir tahtası yetişmey – y Hero He Bce дoMa, y Hero BиHTиka He xBaTaeT
Qaqmağan qapım qalmadı – я cTyчaплcя Bo Bce дBepи; HeT MecTa, kyдa бы я He oбpaщaлcя
Çanaq yalamaq – yroдHичaTb, лbcTиTb, пoдxaлиMHичaTb
Çanaq yalayıcı – лизoблюд, лbcTeц, пoдxaлиM
Ne çare – чTo пoдeлaeшb
İçekleri bir-birine bağlı (или bağlanğan) – иx Boдoй He paзoлbëшb
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
MyxoлoBka – çibinci quş – MyxoлoBka
MyфлoH – muflon – MyфлoH
Mышb – sıçan – Mишa
Moшka – kör çibin, yaqı böcegi – Moшka
Moшkapa – kör çibinler – MoшBa
HaeздHиkи – miniciler – HaiздHиk
HacekoMoe – böcek – koMaxa
HeпapHokoпыTHый – tek tuyaqlı – HeпapHokoпиTHий
Hocopor – kerkedan – Hocopor
· Anatomiya terminleri
cBязka – buğumbav – зB’язka
ceлeзëHka – talaq – ceлeзiHka
ceTчaTka – çilter zar – ciTчaTka
cлeзa – közyaş – cлboзa
ckeлeT – taqlet – ckeлeT
ckyлa, ckyлoBaя kocTb – yanaq kemigi – Bилиця, BиличHa kicTb
cлeпaя kишka – kör içek (диaл. soqur içek) – cлiпa kишka
cлизb – sümük; yalqaq – cлиз
cлизиcTaя oбoлoчka – yalqaqlı zar – cлизoBa oбoлoHka


text:
Ukraina Yuqarı Radası Almaniya kantsleri Angela Merkel, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinge muracaatnı qabul etip, Rusiye Federatsiyasında qanunsız alda apiste tutılğan Ukrainanıñ sekizinci çağırılış halq deputatı Nadejda Savçenkonı azat etmege çağırdı.
Buña 304 halq deputatı rey berdi, dep haber ete Radio Svoboda.
Muracaatta qayd etile ki, parlament halqara birdemlikke ümüt beslep, Merkel, Hollande ve Putinden Savçenko, em de ukrain rejissöri Oleg Sentsov ve Rusiye Federatsiyasında qanunsız alda apiste bulunğan diger Ukraina vatandaşlarınıñ azat etilmesi içün kerekli tedbirler yapılmasını istey.
Qararğa binaen, Ukraina tış işler nazirligine Almaniya, Frenkistan ve Rusiye Federatsiyasınıñ Tış işler nazirliklerini mezkür muracaat mündericesi ile tanış etmege avale etile.
Bundan ğayrı, Yuqarı Rada Nadejda Savçenko boyunca PACE muracaatını qabul etti. Halq deputatları 2015 senesi yanvar 26-30 künleri keçirilecek Avropa Şurası Parlament Assambleyasınıñ sessiyasında Savçenko, Sentsov Rusiye Federatsiyasında qanunsız alda apiste bulunğan diger Ukraina vatandaşlarınıñ azat etilmesi talabı ile rezolütsiyanı qabul etmege çağıralar.
2014 senesi noyabr ayında Yuqarı Rada Rusiye Devlet Duması ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinge ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ azat etilmesi aqqında muracaatnı qabul etti.
Savçenko «Batkivşçına» cedveli boyunca Ukraina Yuqarı Radasına saylandı.
2014 senesi dekabr 25-te Ukraina Yuqarı Radası ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonı Avropa Şurası Parlament assambleyasında Yuqarı Rada eyyetiniñ erkânına kirsetti.
Nadejda onı yanvar 26-na qadar, PACE toplaşuvından evel azat etmege talap ete. Onı azat etmeseler, Avropa Şurasınıñ tarihında ilk sefer memleket azalarından biri, Rusiye, diger memleket azasını apiste tutacaq.
2014 senesi dekabr 13-te Nadejda Savçenko açlıqqa başladı.


text:
Rusiye ükümeti martnıñ 18-inden başlap mayısnıñ 1-ine qadar çetel adamları ve vatandaşlıqsız adamlar içün kirişni sıñırlamağa qararını aldı.
Bu beyanat Rusiye ükümetiniñ saytında derc etildi.
"Çetel adamları ve vatandaşlıqsız adamlar içün Rusiyege kirişni vaqtınca - yerli vaqıtnen martnıñ 18-i saat 00:00 başlap yerli vaqıtnen mayıs 1-isi saat 00:00 qadar sıñırlamağa qararını aldıq", - denile beyanatta.
Martnıñ 12-sinde Dünya sağlıq teşkilâtı koronavirus pandemiyasını ilân etti.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Qırımda Rusiye polisi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan ve siyasiy mabüs dep tanılğan Tofik Abdulgaziyevniñ oğlu 16 yaşında vatandaş jurnalisti Amar Abdulgaziyevni yiberdi. Oña qarşı izin berilmegen yerde tütün içkeni içün memuriy protokol tizildi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Amarnıñ birleşmege haber etkenine köre, Aqmescitniñ №3 «Merkeziy» polis bölüginde polisler ondan babası aqqında soradı, videoğa çıqarmağa tırıştı, amma genç razı olmadı.
Soñra imayeci İslâm Velilâyev keldi, o, Amarnen beraber Federal qanunnıñ 6.25 maddesi («Federal qanun belgilegen tütün içüv yasağı, içinde zıfır olğan mal ya da bazı yerlerde, bina ve obyektlerde nargile qullanuv yasağını bozuv») bozulğanına dair memuriy protokolnı imzaladılar. Bundan soñ vatandaş jurnalisti yiberildi.
«Protokolnen razımız, oğlan çağına yetmegeni içün tenbi olmalı, biz bunı rica ettik», – dep ayttı Velilâyev.
Faallerniñ malümatına köre, Amar Abdulgaziyev saba 10-dan Kreml kontrolindeki Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde mahkeme oturışuvınıñ neticelerini ve mahkeme ögünde adise-vaqialarnı aydınlatmaq içün vatandaş jurnalisti olaraq bulundı.
Kamerağa körülgen polis hadimleri ondan «terror ile küreş faaliyeti» sebebinden ve «mevsimge köre kiyinmegeni ve şübheli körünişi olğanı» içün vesiqa bermesini istedi.
Polis hadimleri kelgenlerden birinden vesiqa köstermesini rica etti. O, mahkeme olğan yerde yerleşken Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ studenti olğanını aytıp, çetleşti. Amarnıñ pasportını baqıp ve çağına yetmegenini añlap, uquq qoruyıcalr ketti.
Soñra polis hadimleri Abdulgaziyevni tütün içkende videoğa çıqardı ve onı tutulğan narâdnı çağırdı. Onı çağına yetmegenlerniñ tütün içmesine dair qanunnı bozğanı içün №3 «Merkeziy» polis bölügine alıp kettiler.
Hatırlatamız, Qırımda Rusiye kontrolindeki Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde Rusiye quvetçileri 16 yaşında Amar Abdulgaziyevni tuttı.
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apiste qaluv müddetini 2021 senesi dekabrniñ 16-na qadar uzattı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqmescitte fevralniñ 20-nde plastik zavodı yana. Al-azırda alev 700 metre kâreni qavrap aldı. Bu aqta adise şaatları içtimaiy ağlarda ve yerli kütleviy haber vastalarında haber ete.
«Krımskaya gazeta» haber etkenine köre, yanğın yerinde Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresiniñ hadimleri çalışa. Mütehassıslar binanı elektriksiz qaldırdı. Anbar boş çıqtı.
Fevralniñ 5-nde Kezlevde çoq daireli evde çıqqan yanğında bir kişi elâk oldı, qurtarıcılar 17 sakinni, şu cümleden bir balanı, tahliye etti.
Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ resmiy malümatı daa yoq.
Daa evel haber etilgeni kibi, Qırımda keçken afta yanğınlar neticesinde 4 insan öldi.


text:
Emirni «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası» olaraq adlanğan Qırımnıñ qanunsız parlamentiniñ matbuat hızmeti aydınlattı.
Qanunğa binaen, Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarda yaşağan devlet hızmetçilerini içtimaiy kefillernen temin etmek maqsadınen bu sene aprelniñ 1-den başlap avgustnıñ 1-ne qadar aylıqlarnı ardı-sıra arttıracaqlar.
Aylıq miqdarı Rusiye Federatsiyasında olğan orta aylıq miqdarına qadar arttırılmaq kerek.
Putinniñ avalesinen Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ devlet akimiyet organlarına bücetten maliye etilgen müessise hadimleri, devlet ve belediye organları hadimleriniñ aylıqlarını arttıruv aqqında qarar almağa tevsiye etile.
Rusiye Federatsiyasınıñ ükümetine ise mezkür emirni yerine ketirmek içün federal bücetinde buña lâzim olğan para ayırılmasını köz ögüne almağa avale etile.


text:
"Ğayepläwne kire qağabız"
Mäwlüt Çavuşoğlu Josep Borrel' açıqlawına reakśiya kürsätte
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Änkarağa räsmi säfär belän kilgän Mal’ta tışqı êşlär ministrı Êvarist Bartolo belän küreşte.
Awrupa Berlegeneñ tışqı mönäsäbätlär häm iminlek säyäsäte yuğarı wäkile Josep Borrel’nıñ Ayasofiya açıqlawına reakśiya kürsätkän Çavuşoğlu tübändäge citkerde: “Borrel’ “Açılmasa, yaxşı bulır ide” dip äytsä, süzlärenä xörmät kürsäter idem. “Muzey bularaq qalsaü yaxşı bulır ide” dip äytsä dä borçılmam. Ğayepläwne isä kire qağabız. İspaniyada da mäçet bularaq tözelgän, annarı çirkäwgä äyländerelgän binalar bar. Bez alarnı ğayeplämibez bit.”
Könçığış Urta dingezdä härkem belän dialogka äzer buluların assızıqlağan Çavuşoğlu bolay dide: “Greśiya belän dä. Greśiya belän bolay da Xörmätle ilbaşıbıznıñ Greśiya däwlät başlığı belän ütkärelgän telefon söyläşüennän soñ dialog başlattıq. Ber yaqlı qarşılıq kürsätü häm çikläwlärgä dä qarşı bez, bolarğa bireşmäbez.”
Mal’ta ministrı Bartolo isä Liviya mäs’äläsenä tuqtalıp, liviyalelärneñ ber-bersen ütermäwlären teläwlären citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä büläk itkän vakśinalar Qaratawğa barıp citkän
Törkiyä büläk itkän 100 meñ doza yaña tör koronavirus (Kovid-19) vakśinası Qarataw (Montenegro) başqalası Podgoriśağa barıp citte
Bill Geyts Fätxiyägä kilde
Forbs isemlegendäge iñ bay 4nçe keşe yaxtası belän Törkiyä yarların iñlärgä yarata


text:
Rusiyeniñ Federal havfsızlıq hızmeti Ukraina ve Qırım arasındaki memuriy sıñırnıñ nezaret-kiriş noqtalarından birinde qırımtatar faali İsmet Yükselge yarımadağa kirişni yasaq etti.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, vaqia bugün saat 07:00 olıp keçti. İsmet Yüksel Faalniñ apayı Gayana ve qızı Canike ile birlikte çetelden qaytqan edi.
«İsmet Yüksel 1968 senesi Türkiyede dünyağa kelgen qırımtatarıdır. 1995 senesi tarihiy Vatanına qaytıp keldi, 1999 senesi qoranta qurdı. İsmet Yükselniñ apayı – Gayana, 2013 senesiniñ oktâbr ayından berli – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azasıdır... Yüksel qırımtatar tili ve medeniyetiniñ ğayrıdan yaşamasına hızmet etken cemaat erbaplarından biridir, bir çoq gumanitar, şu cümleden Qırımda Türkiyedeki qırımtatarlar diasporasınıñ qol tutuvınen keçirilgen bala ve gençler leyhalarınıñ teşebbüsçisi ve reberidir. Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ Türkiye boyunca mesleatçısıdır», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, İsmet Yüksel kiriş yazağını imzalamadı. Vesiqa onıñ qoluna berilmedi.
Al-azırda İsmet Yüksel ailesinen beraber Qırım ile memuriy sıñırğa yaqın olğan Herson vilâyetiniñ mesken yerleriniñ birinde toqtaldı.
İsmet Yüksel Qırımdaki QHA agentliginiñ esasçısı ola. Onıñ apayı Gayana Yüksel Qırım Haber Agentliginiñ (QHA) baş muarriri ve Qırımtatar Milliy Meclis azası ola.
Hatırlatamız, iyülniñ 5-de Geniçeskte olıp keçken Meclis toplaşuvından keri qaytqan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmediler. Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya oña ekstremistik faaliyeti aqqında tenbiyelevni seslendirdi. Ondan soñ oña 5 yıllıq kiriş yasağını tuttırdılar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Qırım akimiyetini ceza aqqında tenbiyeledi. Ukraina ombudsmeni Valeriya Lutkovskaya dedi ki, Rusiye akimiyeti Çubarovğa Qırımğa kelmekni yasaq etip, kendi qanunlarını boza.
Bundan evel aynı yasaq Mustafa Cemilevge qarşı kirsetildi.


text:
Meteorologlar Frenkistan ve Almaniyada şiddetli yağmurlar yağmağa devam etecegi aqqında bildire, o yerde suv basuvı neticesinde endi 10 kişi elâk oldı ve biñlerce insanlar tahliye etilmege mecbur oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Elde etilgen malümatqa köre, Paristeki Sena özeninde suv seviyesi artmağa devam ete. Yüz bergen vaqia sebebinden Luvr hadimleri yerastı anbarlardan bazı eksponatlarnı diger yerge taşımağa mecbur oldı. Frenkistan paytahtında ve onıñ civarında 24 biñden ziyade ev yarıqsız qaldı. Prezident Fransua Olland eñ çoq zararlanğan rayonlarda fevqulade vaziyetni ilân etti.
Almaniyada suv basuvı devletniñ cenübiy tarafını, Bavariya ve Reynland-Pfaltseni qaplap aldı. O yerde de elâk olğanlar bar, kantsler Angela Merkel olarnıñ qorantalarına taziye bildirdi.
Angela Merkelniñ qayd etkenine köre, felâketke reaktsiya almanlarnıñ ağır vaziyette birleşken olğanını kösterdi.


text:
Saxara sho'listanlıg'ı
Arqa Afrikada jaylasqan Saxara sho'listanlıg'ı u'lkenligi boyınsha du'nyada ekinshi orındı iyeleydi (Antarktikadan keyin). Onın' maydanı 9,065,000 kvadrat kilometr a'tirapında. Geybir ilimpazlar onı 2.5 million jıldan beri bar dep esaplaydı. Adamlar a'dette maydandı Evraziyanın' qusları, terekleri ha'm basqa da ma'deniy uqsaslıqları sebepli, Saxara Evraziyanın' arqası menen baylanıstıradı.
Saxara ataması arabsha صحر so'zinen kelip shıqqan bolıp, sho'listanlıq degendi an'latadı.


text:
Cüzeppe Verdi
Giuseppe Verdi (Джyзeппe Bepди). Italiäneñ Romantik çorına qarağan kompozitorı, kübesençä, operalar autorı. Ul 19nçı ğasır İtaliä opera sänğäteneñ iñ aldınğı autorlarınıñ berse bularaq, küp kenä zamandaşlarınnan kübräk dan qazanğan. Giuseppe Verdi äsärläre dönyanıñ küplägän zallarında säxnäläşterelä.
TormışYзrәpTү
Başlanğıç yıllarYзrәpTү
Giuseppe Verdi 1813 yılnıñ 9 (10) oktäberendä Parma and Piacenza kenäzlegendä, Busseto şähärennän yıraq bulmağan ber awılda dönyağa kilä. Şul uq Busseto şähärendä ul berençe muzıyka däreslären ala. Yegerme yäşendä Verdi Milan şähärenä muzıyka belemen tiränäytü maqsatı belän kilä. Şul uq waqıtta ul däreslär belän bergä opera tamaşalarına öyri başlıy häm opera äsärlären icat itü belän xıyallana. Küpmeder waqıttan soñ Verdi yañadan Busseto şähärenä muzıykant bulıp qayta. Berençe tamaşasın ul Barezzi isemle cirle bay ında kürsätä. Verdinıñ muzıykasın yaratqanğa kürä, Barezzi anı üzeneñ qızına şäxsi uqıtuçı itep çaqıra. Tizdän yäşlär ğaşıyq bula häm 1836 öyläneşälär. Margherita Verdiğa ike bala birä, läkin alarnıñ ğömere qısqa bulıp çığa. Margherita şulay uq 1840 yılda can täslim qıla.
Berençe tanıluYзrәpTү
Milan şähäreneñ La Scala teatrı tarafınnan quyılğan Oberto isemle berençe operanıñ zur uñışı Verdinı qanatlandıra. Şunnan soñ La Scala teatrı Verdi belän tağın ike äsär icat itü turında qontraqta qul quya. Şul operalarnıñ berse yazğanda, Verdinıñ xatını ülä dä inde. 1843 yıldan soñ un yıl eçendä küp oprealar dönya kürä. Qayberäwlär öçen iñ originäl häm möhim opera bulıp 1847 yılda icat itelgän Macbeth operası sanala. Berençe tapqır Verdi operanıñ syüjetına mäxäbbät temın kertmi qala – bu üzenä kürä 19 ğasır İtaliä opera sänğäte öçen qaharmanlıq.
Dahi masterYзrәpTү
Bu çorda Verdi üzeneñ iñ güzäl äsärläreneñ bersen Rigolettonı tudıra. BU opera berençe tapqır Veniceta 1851 yılda säxnä kürä. Opera tiz arada uñış qazana. Rigoletto yärdämendä Verdi üzeneñ muzıykäl dramağa qarata fikeren yaqlıy, anıñça, bu tör äsärlär törle elementlardan cıyılğan, häm tormışnıñ tirän ictimağıy häm mädäni problemnarın yaqtırtqan bulırğa tieş. Şunnan soñ 1853 yılda Romeda Trovatore häm Veniceta La traviata dönya kürälär.
Küplär Verdinıñ iñ gradioz äsäre – Aidanı Suez qanalınıñ açıluı uñayınnan yazılğan digän fikerdä tora. Şulay da zamanında Verdi mondıy işe täqdimnärne kire bora. Aida äsäre berençe tapqır 1871 yılda Cairoda säxnäläşterelä häm şunda uq zur uñışqa iä bula.
Sünü häm ülemYзrәpTү
Soñğı yılların Verdi äsärlären yañartuğa häm küçerep yazuğa bağışlıy. Avtor 1901 yılnıñ 27 ğiynwarında dönya quya.
ÄsärlärYзrәpTү
- Oberto, Conte di San Bonifacio – Teatro alla Scala, Milan, 1839
- Un Giorno di Regno – Teatro alla Scala, 1840
- Nabucco – Teatro alla Scala, 1842
- I Lombardi alla prima crociata – Teatro alla Scala, 1843
- Ernani - Teatro La Fenice, Venice 1844
- I due Foscari - Teatro Argentina, Rome, 1844
- Giovanna d'Arco - Teatro alla Scala, 1845
- Alzira - Teatro San Carlo, Naples, 1845
- Attila - Teatro La Fenice, Venice, 1846
- Macbeth - Teatro della Pergola, Florence, 1847
- I masnadieri - Her Majesty's Theatre, London, 1847
- Jérusalem - Théâtre de l'Académie Royale de Musique, Paris
- Il corsaro - Teatro Grande, Trieste, 1848
- La battaglia di Legnano - Teatro Argentina, Rome, 1849
- Luisa Miller - Teatro San Carlo, Naples, 1849
- Stiffelio - Teatro Grande, Trieste, 1850
- Rigoletto - Teatro La Fenice, Venice,1851
- Il trovatore - Teatro Apollo, Rome, 1853
- La traviata - Teatro la Fenice, 1853
- Les vêpres siciliennes - Théâtre de l'Académie Impérial de Musique, Paris, 1855
- Le trouvère - Théâtre Impérial de l´Opéra, Paris, 1857
- Simon Boccanegra - Teatro La Fenice, Venice, 1857
- Aroldo - Teatro Nuovo, Rimini, 1857
- Un ballo in maschera - Teatro Apollo, Rome, 1859
- La forza del destino - Imperial Bolshoi Kamenny Theatre, Saint Petersburg, 1862
- Macbeth - Theâtre Lyrique, Paris, 1865
- Don Carlos - Théâtre Impérial de l´Opéra Paris, 1867
- La forza del destino – Teatro alla Scala, Milan, 1869
- Aida - Khedivial Opera House Cairo, 1871
- Don Carlo - Teatro San Carlo, Naples, 1872
- Simon Boccanegra - Teatro alla Scala, 1881
- Don Carlo – Teatro alla Scala, Milan, 1884
- Don Carlo - Teatro Municipale, Modena, 1886 (third revision, 5 Act version)
- Otello – Teatro alla Scala, 1887
- Falstaff – Teatro alla Scala, 1893


text:
XIII asırnıñ ortalarında Qırımda sufi ceryanları peyda ola. Halveti, Mevlevi, Nakşbandi, Gülşeni ve diger ananeviy tarikatlar ile beraber hanlıqta Qırımda şekillengen ve devlet yolbaşçısınıñ şahsiy nezareti altında bulunğan tarikatlar peyda ola.
Qırım ve qırımtatar tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda «Larişes» müzeyi ve Maximus101 saytlarından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
Bunı Qırım «İqtisadiyat nazirliginiñ» matbuat hızmeti bildire.
Arizalarnı «Yatırımcılarnı qoruv fondu» (YAQF) qabul ete.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Rusiye Federatsiyasınıñ bir sıra qanunları işke tüşürilgeni sebebinden, arizalarnı qabul etüv müddeti bir aydan 90 künge qadar arttırıla.
Böyle imkân Qırımda faaliyetini toqtatqan er bir ukrain bankınıñ müşterilerine berile.
Mayıs 8-de Qırımda «Yatırımcılarnı qoruv fondu» ukrain banklarınıñ müşterilerine tazminat ödep başladı.
2014 senesi aprel 1-ne qadar açılğan bank esapları boyunca tazminatlar ödenile.
Fond 300 biñ arizanı qabul etmege planlaştıra, dep bildire YAQF nezaret şurasınıñ reisi Andrey Melnikov. Ödevlerniñ miqdarı 30 mlrd rublege qadar teşkil ete bile.
İyün 5-ne qadar Fond 161 biñ arizanı qabul etti. 14,1 biñ müşteri 2,5 mlrd ruble miqdarında tazminatnı aldı.


text:
Qırımtatar ve Kyivli romantik, “Komikni küldürt” temaşasınıñ ğalibi, "Gudnayt Klab" temaşasınıñ iştirakçisi, eñ populâr ukrain komediantlarından biri – bu sözler Qırımlı stendap-kömik Bekir Mamediyevniñ afişalarında yazıla.
Yarımadnıñ özünde endi bir qaç yıldan berli sketçler ve qırımtatar tilinde birinci komediya serialı meşurdır. Qırımlı stendap-kömik Bekir Mamediyev ve qırımtatar aktörı ve stsenarist Suleyman Umerov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında alıp barıcı Rustem Halilov ile zemaneviy qırımtatar mizahınıñ hususiyetleri aqqında laf ettiler.
– Bekir, er afişañızda milletiñiz aqqında hatırlatasız. Bu sana şekliniñ parçasımı?
Sanağa çıqqanda ilk lafım: “Er keske selâm, menim adım Bekir, men qırımtatarım”. Bu menim milliy ayırılığım, kimligim, amma obraz degilBekir Mamediyev
Mamediyev: Sanağa çıqqanda ilk lafım: “Er keske selâm, menim adım Bekir, men qırımtatarım”. Bu menim milliy ayırılığım, kimligim, amma obraz degil. Eger obraz olsa edi, men sanağa qırımtatar milliy urbasında çıqar edim. Mına bu qırımtatarnıñ obrazı olur edi, oña köre şaqalaşır edim, amma men böyle yapmayım. Sanağa çıqqanda ise birinci peyda olğan sual: Ne içün menim adım Bekir? Seyirciler seni daa bilmeseler, sanağa çıqıp ve birinci çıqışını misal olaraq, gögercinler aqqında şaqalaşıp başlap olamaysıñ. Seyirciler, “Ne içün sen Bekirsiñ?”, dep tüşüneler. Şunıñ içün kömikler ilk nevbette öz milleti, tış hususiyetleri aqqında bir sıra şaqa köstere. Şimdi öyle de ola, çıqışlarımda Qırım, qırımtatarlar aqqında bir dane şaqa bile olmay.
– Ne içün?
Dünyağa qırımtatarnıñ közlerine baqamBekir Mamediyev
Mamediyev: Çünki bunıñ aqqında er zaman şaqalaşmaq mümkün degil. Eñ başından özümni tanış etmek, başqaları arasında ayırılmaq içün bunı yapmağa tırıştım. Amma sıq-sıq başıñda çaqalaşmağa istegen diger fikirler, ğayeler, mevzular bar ve olar Qırım ile asla bağlı degiller. Elbette Qırım, qırımtatarlar aqqında şaqalaşmasam bile, dünyağa qırımtatarnıñ közlerine baqam. Misal olaraq, Kyivde çoq adam yaşağanı, olar mesafege riayet etmegeni aqqında şaqalaşıp olam, çünki men bunı añlap olamayım. Men Qırımdan, küçük bir qasabadan ve anda adamalar er vaqıt bir buçuq ya da daa ziyade mesafege riayet etkenlerini köre edim. Yani men andan kelgen, büyük şeerni añlamağan ve oña iddiaları olğan bir insan olaraq aytam.
– “Qırım kimniñ?” suali adamlarnı bölgenini ve er bir salonda seyirciler arasında eki lagerniñ de temsilcileri olğanını köz ögüne alsaq, Qırım stendap içün telükeli bir mevzuğa çevirilmedimi?
Men istegen mevzular aqqında şaqalaşam. Yani ilk nevbette, bunı öz içün yapam, birisi içün degilBekir Mamediyev
Mamediyev: Men istegen mevzular aqqında şaqalaşam. Seyirciler bunı nasıl qabul etecekleri müimi degil. Yani ilk nevbette, bunı öz içün yapam, birisi içün degil. Misal olaraq, eger men Aqyarda çıqışta bulunsam ve salonğa yançıq georgiyev şerintlerinen yürgen adamlar kelse, men olar içün öz şaqalarımnı deñiştirmeycegim.
– Nasıldır çıqışlarıñızğa peşman oldıñızmı?
Mamediyev: Yoq. Muvafaqiyetsiz çıqşlar bar edi, bazı çıqışlar iç bir vaqıt olmasa edi yahşı olur edi, amma iç peşman olmadım. Çoqusı allarda bu korporativ tedbirler, sen razı olıp kelesiñ, ur-patlasın tedbir kete, adamlar endi içip şişlengen. Aqşam saat doquzda içken adamlar ögüne çıqasıñ. Bu şaqalarnı añlamaq içün, diñlemek kerek, olar ise endi iç bir şey diñlemege azır degiller. Böyle çıqışlar vaqtında 15-20 daqqa seyircilernen küreşesiñ, demek mümkün.
- Volodımır Zelenskıy daa prezident olmağanda “Kvartal” ile işbirlik ettiñizmi? Nasıl çalıştıñız?
Mamediyev: Pek yahşı. O “Kvartal”da daa olğanda kimerde ofiste körüşe edik, atta “sen”, dep laf ete elik. Amma prezident olğan soñ men onı anda iç körmedim ve onen iç bir bağ da tutmayım.
– Qırım ya da qırımtatarlar ile bağlı alâ daa bar olğan angi miflerge rastkeldiñiz?
Biz ve halqımız aqqında haberdar olmağanlarnıñ sayısı azlaştıBekir Mamediyev
Mamediyev: Söz sırası, işğalden soñ, sonki beş yıl içinde miflerniñ miqdarı azlaştı. Ğaliba bundan soñ maña aqılsız sualler de kimse bermedi. Belki biz ve halqımız aqqında haberdar olmağanlarnıñ sayısı azlaştı ve mifler yoq oldı, dep ümüttem… Bir kere Odesada, men Qırım aqqında şaqalaştıp, zaldan bir kimse dedi: ne, vatanperverlik mevzusıyen ayırılmağa istediñmi. Zalda qaranlıq, sen iç bir şey körmeysiñ. Men çıqışımnı toqtatam, bunıñ aqqında laf etmege teklif etem, bu adamğa muracaat etem, amma o öyle cesür artıq degil.
– Sağ oluñız. Suleyman, siz “Şamatalı qoranta” qırımtatar sitkomında oynadıñız. On bölüm çıqtı. İnsanlarnıñ aqlında leyhañız qaldımı, yoqmı? Ne tüşünesiz?
Umerov: Doğrusını aytqanda, men bunı aselet ögrenmedim. Amma dostlarımdan, tanışlarımdan eşitkenime köre, adamlar baqa ve devamını bekley. Devamı tezden olacaq, ekinci qısmı aprelniñ 1-lerinde taqdim etilmek kerek. Fırsattan faydalanıp, er kesni davet etem – bu daa şeñ, daa meraqlı olacaq. Qırımtatar qorantaları er biri özcesine unikal. Malümat almaq içün çoq imkân bar. Men evelim, ekim balam bar, onıñ içün er şey ayattan alına. Hatırlatmaq isteyim ki, serialda oratalama statistik qırımtatar qorantası kösterile: ana-baba, aqay, apay, balalar. Aqay taksist, ekinci qısımda apayı da öz içün meraqlı iş tapa ve bu yerde çoq mızah olacaq.
– Sizce, qırımtatar mizahı kibi ayrı fenomen barmı?
Qırımtatar mizahı mına-mına peyda ola. O inkişaf safhasında, ğayrıdan peyda olıp başlaySuleyman Umerov
Umerov: Qırımtatar mizahı mına-mına peyda ola, demek mümkün. O inkişaf safhasında, ğyarıdan peyda olıp başlay. Zaten, sketçlerimizniñ yarısından ziyadesi öz manasını taşıy, yani bu sadece “ha-ha” degil. Er bir şaqa vastasınen, bayağa olğan ve aktual meselelerimiz aqqında aytmağa tırışamız. Şimdiki vaqıtta qırımtatarlarğa kavkaz medeniyeti pek tesir ete, bu mizah bizim yaşayışımızğa, gençlerimizniñ aqlına kirdi ve anda daa çoq vaqıt qalacaq kibi is etile. Mümkün qadar bunen küreşmege tırışamız. Bazı yerlerde bu yardım etti, misal olaraq, toylarda lezginka meselesi. Men başqasınıñ medeniyetine asla qarşı degilim, olarnıñ adetlerini de ürmet etem, amma bu öz medeniyetimniñ inkişafına keder etse, bu yahşı bir şey degil. Toylarda lezginka oyunları aqqında bir qaç sektç çıqardıq, onı nazik şekilde mısqılladıq. Ve şimdi o azca oldı, dep aytıp olam.
– Bugünde qırımtatarlar neniñ üstünden küleler?
Biz pek şeñ bir halqmızSuleyman Umerov
Umerov: Esasen bu yaşayış mevzuları, böyle pk nazik mizah. Zaten, er kes küle, biz pek şeñ bir halqmız.
– Bugünde Qırımda yalıñız mizahnen oğraşıp qazanmaq mümkünmi?
Umerov: Qırımda medeniyet ile oğraşmağa pek kârlı degil. Er alda sanatkâr başqa yollarnen de qazanmağa tırışa. Amma eger bütün vaqıt mizahnen oğraşsañ, para da qazanmaq mümkün.
– Al-azırda Qırımdaki mizah – kerçektikten qaçma, yoqsa yoq?
Umerov: Qırımda yaşağanla er bir adam içün kerçektikten qaçmaq mence pek qıyındır. Amma Şaqalar vastasınen çoq şeyni köstermek mümkün.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Yarımadada cenk yoq ve atmaylar. «Yeşil adamçıqlar» ve «nezaketli şahıslar» endi çoqtan bir kimseni qorquzmaylar, olarğa da alıştıq. Amma, «rusiyeli Qırımda» yaşayış eyileşkenini duymadıq.
Rusiyeli ruble ve er yerde asılı turğan yat bayraqlar – işğalniñ közge çarpqan eñ büyük alâmetleridir.
Referendumğa oşağan bir tedbir ve sentâbr 14 künü ötkerilgen saylavlardan soñ, qalabalıq iç te yatışmadı. Qırımtatarlarnıñ evlerinde, mektep, medrese, camilerinde, Meclis binasında silâlı tintüvler – bunıñ episi qırımtatarlarnıñ tarihında yer alğan daa bir facialı saifedir. Banı ne içün yapalar, çünki qırımtatarlar demokratik qurumnıñ kene de tiklenecegine ümütlerini coymaylar.
Qırımtatarlarnı bir köşege qoyıp, qorquzmaq, sıqıştırmaq kibi usullar ta Sovet ükümeti devirinde qullanılğan edi. Şimdiki Rusiyede NKVD ale daa yaşay, ğaliba. Zaten, öz başına tayin etilgen akimiyetniñ qılıqlarına kim oğraycağı birden belli olğan edi. Yerli ealiniñ qorquzma areketlerini tek «numayış» kibi adlandırmaq mümkün.
Eñ esası, iç bir kimse qorqmay, adamlarnıñ tek açuvı toplana. Qırım
«ükümeti», Kreml yolbaşçıları, mahsus hızmetler ve politsiyağa nisbeten açuv ve nefret duyğuları asıl olmaqta.
Qırımtatarlar, belli bir şaraitlerniñ qapqanına tüştiler. Olardğa iç bir şey bağlı degil, deyler. Faqat, olarnıñ riayet etüvi, fikirlerini em Ukraina, em Rusiye, em bütün dünyada taqip eteler. Qırımtatarlarnıñ yarımadada keçken saylavlarda iştiragi meselesine qarardan ziyade diqqat ayırılğanını, tüşünem.
Aynı zamanda, Qırımda yerli eali em etnik, em de siyasiy mensüplikke köre bölünmege devam ete. Çeşit timsaller közlerni qamaştıra. Ukrain ve qırımtatar bayraqları, maşinalardaki nomerler – er şey sakinniñ Ukraina ya da Rusiye tarafdarı olğanını köstere.
Qırımtatarlar toplu yaşağan qasabalarda, evlerniñ damlarında milliy bayraqlar yelpirey. Vatanperverlik duyğusı qat-qat östi. Amma, yarımadanı terk etkenler de çoq. Kiyev, Lvov, Harkov ve diger ukrain şeerleri qırımtatarlarnıñ ileri ketken yaşları ve ziyalıları içün vaqtınca sığınaq oldı.
İster-istemez «Rusiyede kim yahşı yaşay» kibi sözler aqlıma kele. Bu sualge cevap daa tapılmadı. Tek bir şey belli, akimiyette bulunğanlarnıñ yaşayışı yahşıdır.
Tatyana Minina, Qırım sakini
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Aqmescitte cumaertesi künü, fevralniñ 20-nde, Rusiye quvetçileriniñ yarımadada fevralniñ 17-nde kütleviy tintüvler vaqtında tutulğan Timur Yalkabov ve Lenur Seydametovnıñ dua yapıldı.
«Soy-sopları ve dostları apiske alınğanlarnıñ qorantalarına birdemlik ve destek köstermek içün bu tedbirni teşkil etkenler. Toplaşqanlar tutulğan dindaşları içün Allahqa dua etti», – dep aytıla «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ Facebook saifesinde.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine tintüv keçirmege keldi. «Qırım birdemliginiñ» faali Lutfiye Zudiyevanıñ aytqanına köre, tutulğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları olğanından şübhelene ve Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden qabaatlana. Aynı künü Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan altı qırımlını 2021 senesi aprelniñ 15-ne qadar apiske aldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye quvetçileriniñ fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda keçirgen tintüv ve tutuvlarğa qarşı narazılıq bildirdi. Müessise, halqara institutlarnı bu areketlerge qıymet kesmege çağırıp, soñki tutuv ve tintüvler aqqında malümatnı BM Baş Assambleyasınıñ sessiya baqıluvına çıqarmağa planlaştıra.
Ukraina Reintegratsiya nazirligi halqara toplulıqnı Qırımdaki tutuvlarğa cevap bermesine çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
İyül 4-te Qırımtatar medeniyet ve tarih asabalığı müzeyinde «Acayıp nağmeler» sergisi açıldı.
Sergide 50-den ziyade çalğı aleti taqdim etildi, bularnıñ arasında telli, uruvlı ve ağaçtan yapılğan nefesli aletler oldı. Ziyaretçilerniñ eski saz, dare ve kemanelerni körmek imkânları bar.
Meselâ, taqdim etilgen eksponatlardan biri – «Qaradeñiz kemane» – XIX asırnıñ soñunda yapıldı.
Bundan da ğayrı, merasim açılışında musafirler zemaneviy qırımtatar ustalar tarafından yapılğan aletlernen de tanış oldı.
Avdet olardan biri (Dilâra Abdureşitova) aqqında oquyıcılarğa endi tarif etken edi.
Hatırlatamız ki, milliy çalğı aletlerini yapqan belli zemaneviy usta Rasim Yunusov ola.
Merasimde belli kemane yapma ustası Lüman Seitcelilovnıñ oğlu Fevzi, bunen beraber, aktör Asan Celâlovnıñ qızı Şemşat hatıralarınen paylaştı.
Sergi açılışında eski çalğı aletlerinen çalınğan muzıkanı eşitmek mümkün edi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Toshiba yazıcı modellerinde tamir ve bakım işlemlerini firma olarak yapmaktayız. Firma olarak müşterilerimiz için deneyimli ve hızlı Toshiba yazıcı servis hizmeti sağlamaktayız. Tüm Toshiba yazıcılara yerinde servis de verilerek kullanıcının zamandan tasarruf sağlanıyor.
Tüm Toshiba lazer yazıcılar ve Toshiba FAX makineleri için verilen tamir ve bakım onarım hizmetleri 6 ay işçilik ve parça GARANTİSİ ile yapılmaktadır. Bu zaman zarfında herhangi bir şekilde Toshiba cihazınızda değiştirilen parçada (Kullanıcı Hatası Dışında) sorun yaşarsanız ücretsiz parça değişim işlemi yapılmaktadır.
Müşterilerimize yerinde teknik servis hizmeti ile İstanbul'un tüm ilçelerine hizmet vermekteyiz. Bize telefon ya da iletişim formu ile ulaşıp yerinde Toshiba teknik servis hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
Toshiba Yazıcıların Orijinal ve Muadil Toner Satışı ve Dolum İşlemlerini Servisimizde Yaptırabilirsiniz. Toner alım işlemlerinde adetli ve kurumsal kullanıcılar için özel indirimlerden yararlanabilirsiniz.
Toshiba Yazıcı Cihazlar İçin İstanbul'da Teknik Servis Hizmet Verdiğimiz Bölgeler
Toshiba Teknik Servis hizmetlerini İstanbul'da aşağıdaki bölgelere aynı gün yerinde servis olacak şekilde veriyoruz.
Toshiba Yazıcı Servisi Adalar, Toshiba Yazıcı Servisi Arnavutköy, Toshiba Yazıcı Servisi Ataşehir, Toshiba Yazıcı Servisi Avcılar, Toshiba Yazıcı Servisi Bağcılar, Toshiba Yazıcı Servisi Bahçelievler, Toshiba Yazıcı Servisi Bakırköy, Toshiba Yazıcı Servisi Başakşehir, Toshiba Yazıcı Servisi Bayrampaşa, Toshiba Yazıcı Servisi Beşiktaş, Toshiba Yazıcı Servisi Beylikdüzü, Toshiba Yazıcı Servisi Beyoğlu, Toshiba Yazıcı Servisi Büyükçekmece, Toshiba Yazıcı Servisi Beykoz, Toshiba Yazıcı Servisi Çatalca, Toshiba Yazıcı Servisi Çekmeköy, Toshiba Yazıcı Servisi Esenler, Toshiba Yazıcı Servisi Esenyurt, Toshiba Yazıcı Servisi Eyüp, Toshiba Yazıcı Servisi Fatih, Toshiba Yazıcı Servisi Gaziosmanpaşa, Toshiba Yazıcı Servisi Güngören, Toshiba Yazıcı Servisi Kadıköy, Toshiba Yazıcı Servisi Kadıköy, Toshiba Yazıcı Servisi Kağıthane, Toshiba Yazıcı Servisi Kartal, Toshiba Yazıcı Servisi Küçükçekmece, Toshiba Yazıcı Servisi Maltepe, Toshiba Yazıcı Servisi Pendik, Toshiba Yazıcı Servisi Sancaktepe, Toshiba Yazıcı Servisi Sarıyer, Toshiba Yazıcı Servisi Silivri, Toshiba Yazıcı Servisi Sultanahmet, Toshiba Yazıcı Servisi Sultangazi, Toshiba Yazıcı Servisi Şile, Toshiba Yazıcı Servisi, Toshiba Yazıcı Servisi Şişli, Toshiba Yazıcı Servisi, Toshiba Yazıcı Servisi Tuzla, Toshiba Yazıcı Servisi Üsküdar, Toshiba Yazıcı Servisi Ümraniye, Toshiba Yazıcı Servisi Zeytinburnu.


text:
Ukrainada tışqı mustaqil imtianlarnı berecekler ekinci qoşma sessiyada qayd ola. İyül ayında imtian berecek olğanlar mayısnıñ 19-na qadar qayd olmalı. Bunı «Almenda» Vatandaş maarifi merkeziniñ mütehassısı Oleg Ohredko Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bu yıl keçken seneniñ tecribesi köz ögüne alındı, çünki qırımlılar içün ekinci sessiya acele teşkil etilgen edi. Ukraina akimiyeti qoşma sessiya yaptı, çünki Rusiyede, şu cümleden işğal etilgen Qırımda, ve Ukrainada imtian vaqıtları bir-birine teñ kele. Keder etmegen sessiya teşkil etildi», – dep hatırlattı ekspert.
2017 senesi ekinci qoşma sessiyada qayd oluv işleri planğa köre keçirile. Birinci sessiyağa vesiqalar endi berildi, lâkin qayd olğan qırımlılarnıñ sayısı daa belli degil, dep ayttı Öhredko.
Onıñ bildirgenine köre, tışqı mustaqil imtianlarnı berme esnası qırımlılar içün zor qala. Qırım abituriyentleri em ukrain, em rus mektep programmasına köre tasil almalı. Alternativ olaraq «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleri üzerinden Ukrainanıñ 12 aliy oquv yurtuna kirme imkânları bar.


text:
Rusiyede qırımtatarlarnı bölmege, olarnı yoq etmege ya da olarnen Meclis yardımı ile añlaşmağa kerekmi degen mevzularda davalar olıp keçti. Aracı olaraq Tataristan olmalı edi. Faqat soñra qazan tatarlarnı qırımtatarlar ile munasebetni qurmaq içün qullanmamaq qarar aldılar, dep bildirdi 5 kanal efirinde qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev.
«Tataristan prezidenti Rustam Minnihanov yedi ya sekiz kere kelgen edi, müftileri, Çeçenistan müftileri kelmege başlağan ediler. İşbirlikni qurayıq degen laflar bar edi. Meclis olarnı diñledi, qardaş olsa bile, mevamımız başqadır. Şimdi ise Tataristan çetleşe eken, çünki faaliyeti neticesiz, atta menfiy neticege ketirgeni belli oldı – Rusiyede qırımtatarlar qazan tatarlarğa menfiy tesir etkeni aqqında söz yürseteler», – dedi Cemilev.
O, qırımtatarlarğa qol tutqan Tataristan cemaat erbabı Fauziya Bayramovağa bir yıllıq şartlı apis cezasını belgilengenini qayd etti.


text:
Rusiye işğal etken Qırımda «fevral 26 işiniñ» iştirakçisi olğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis cezasını uzatma mahkemesi mayıs 19-da, cumaaqşamı künü, keçirilecektir.
Bunı Ciygoznıñ adliyecisi Nirolay Polozov bildire.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde toplaşuvnı saat 14.00 başlamağa niyetlendiler.
Ahtem Çiygoz Aqmescitte 2015 senesi yanvar 29-dan berli apiste yata. Aprel 29-da oña qaçıncı kere mayıs 22-ge qadar apis cezasını uzattılar.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi mayıs 13-te «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğan Ahtem Çiygoz ve Ali Asanovnıñ apiste yatma müddetiniñ uzatılması boyunca imayeniñ şikâyet arizasını red etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yılnıñ başından berli Aqyarda 14 adam (olardan 12-si bala) qasartqı çaqmaları içün hastahanelerge muracaat etti. Şeerniñ rusiyeli akimiyeti bildirgeni kibi, açıq avada oturışlarnısevgen adamlar mıqayt olmalı. Tabiatqa çıqmaqtan evel, ihtiyat tedbirleri körülmeli: urba oldıqça bedenni qapatmalı.
Qan içken qasartqı - insanlar içün telükeli olğan infektsiyalarnı taşığan aşer. Bu hastalıqlarnıñ eñ belli olğanı - qasartqı entsefaliti. Bundan ğayrı qasartqılar, borrelioz (Laym hastalığı), erlihioz, anaplazmoz ve daa bir qaç hastalıqlarnı taşıy bile.
Akimiyetniñ malümatına köre, er yıl Aqyarda 300 adam qasartqı çaqmaları içün hastahanelerge muracaat ete, olarnıñ çerigi - 14 yaşınace balalar.
Yılnıñ başından Qırımda endi yedi tasdıqlanğan Laym hastalığı adisesi qayd etildi.


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi tarafından neşir etilgen sürgünlik aqqındaki “Qalpte iman ile” kitabınıñ taqdimi arefesinde cıyıntıqnıñ müellifleri Zenife Ablayeva ve Gülnara İlyasova ikâyelerniñ qahramanlarını ziyaret ettiler. Oraza bayramı künlerinde cıyıntıq müellifleri doğma Qarasuvbazar rayonınıñ Qurtluq (Pçelinoye) köyünden olğan Fatime Abiltarovanı, Sudaq rayonınıñ Şelen (Gromovka) köyünde doğğan Ayşe Qurtveliyevanı, Bağçasaray rayonınıñ Kermençik (Vısokoye) köyünden olğan Zekkiy ve Emine Lümanovlarnı, Bağçasaray rayonınıñ Süyür Taş (Belokamennoye) köyünden Sayde Memetovanı, Aluşta civarında yerleşken Tuvaq (Rıbaçye) köyünde doğğan Elvina Şabutovanı ziyaret etip, olarğa çıqqan kitapnıñ nushalarını bağışladılar. Bundan da ğayrı, Oraza bayramı munasebetinen kitapnıñ qahramanlarına Qırım musulmanları hayriye fondundan bahşışlar taqdim etildi.
Olarnıñ ayat ikâyeleri daima milletimizniñ hatırasında qalacaq.
Kitap mayıs 19 künü, saat 15.00 Qırımtatar devlet akademik muzıkalı drama teatrinde taqdim etilecek.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımda aprel 9 künü Olga Ukolova – yarımadada «Berkut» hadimine ücüm etkeninde qabaatlanğan Maydan faali Oleksandr Kostenkonıñ grajdan apayı evinde keçirilgen tintüv devamında politsiya qapunı qırdı, telefon ve fleş-kartlarnı tutıp aldı. Tintüv saat 21:00 itibaren yarı gecege qadar devam etti, haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
«Kvartirağa demir qapudan kirmege areket ettiler. Qapu açılmağanından soñ, onı açmaq zaruiriyeti ile kilitni bozğanlar», – denile protokolda.
Adliyeci Dmitriy Sotnikovnıñ aytqanı kibi, tintüv devamında bir qaç telefon, sim-karta ve fleş-kartlarnı tutıp aldılar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, yedi aylıq balası ve anası ile yaşağan Kostenko apayınıñ evine aprel 9 künü 12 insan keldi. İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ bildirgeni kiibi, evge kirgen formalı insan özüni Çalabev kibi, daa biri Terehov Dmitriy Aleksandroviç olaraq tanıttılar.
Qırım Euromaydanınıñ faali Aleksandr Kostenko 2015 senesi fevral 8-de Qırımda apiske alınğan edi. Aleksandr Aqmescitniñ SİZOsında buluna. O, onı qıynağanlarını bildirgen edi.
Uquq qorçalayıcılar bildirdiler ki, faalniñ soy-sopları Aleksandrnıñ babası ile bağlanıp olamaylar. O, Kiyevge ketken edi, amma yarımadağa qaytqanda bağ üzüldi.
Mart 24-te Kostenkonıñ işi Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine berildi. Cinaiy iş qabaatını Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya baqacaq, aytıla beyanatta.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Herson vilâyetinde faalniñ qanunsız yaqalanması boyunca mahkemeden aldın taqiqatqa başladı.


text:
"Yewropa Berlege belän ütkärelgän bu kiñäşmälärneñ ber faydası da yuq, alar körçekkä terläde. Töp mäsälä şunda – bu suqır belän çuqraq söyläşüe kebek – bez monda ber närsä söylibez, räsmilär bu söyläşüdä qatnaşmıy, alar kilep başqa närsä söyli, ansında bez yuq. Axırda ber näticä dä yuq" di Lev Ponomarev.
Yewropa Berlegeneñ Rusiä belän keşe xoquqları mäsäläsendä söyläşüläre 3 yıl elek başlanğan ide. Barlığı 5 oçraşu ütkän, bu atnada – 6nçısı. Bezneñ wazıyfabız yıl sayın berük zarnı qabatlawğa qaytıp qaldı, di Ponomarev.
Yewropa Berlegeneñ tışqı säyäsät citäkçese Havier Solananıñ keşe xoquları mäsäläsendä wäkile Riina Kionka, Ponomarev äfändene bik nıq añlawın äytte:
"Şunı äytergä tieşmen, Yewropa Berlege yağınnan, bezdä dä näq şundıy qänäğätsezlek, östäl artına utırğan sayın şul uq xislärne kiçeräbez" dide Yewropa Berlege wäkile.
Rusiä räsmiläre belän oçraşularnıñ näticäse bulmasa da, Riina xanım, alarnı däwam itü yağında, çönki, anıñ süzlärençä, gel söyläşmäwgä qarağanda bu yaxşıraq. Här şundıy oçraşu aldınnan alar başta xökümättän bäysez oyışmalar belän oçraşalär häm anda kütärelgän mäsälälärne räsmilärgä citkerälär ikän. Menä bu yulı da, bez 11 keşelek törkemneñ Brusselgä kilü çığımnarın qapladıq, dip östäde ul.
Şul 11 keşeneñ berse, Xalıqara keşe xoquqları federatsiäse wäkile Saşa Kulaeva, Rusiägä keşe xoquqları mäsäläsendä açıqtan-açıq basım yasamağan öçen, Brusselne tänqit belderde:
"Ägär keşe xoquqları mäsäläläre açıq tikşerelsä, bu turıda açıq mäğlümät bulsa, hiç yuğı, keşe xoquqlarınıñ bozıluı turında sorawlar quyılsa – ber xäl bulır ide. Läkin, kiñäşmälär buyıl yabıq işeklär artında ütä, anda närsä tikşerelgäne turında bezdä ber mäğlümät yuq" dide Saşa Kulaeva.
Bu oşraşulardan soñ här taraf üz belderüen yasıy, läkin, alar ikese ike törle, di Saşa Kulaeva. Mäskäw belderüendä Baltik illärendä urıs tellelärneñ xoquqları qısıluı, islamofobiä turında äytelsä, Brusselnekendä – urınlı borçular, läkin bik nıq zur saqlıq belän.
Mäskäwdäge Demos üzäge wäkile Tatyana Lokşina süzlärençä, Brusseldä tikşerelgän mäsälälär Rusiä räsmilären ällä ni qızıqsındırmıy. Ä menä ilneñ üzendä saylawlar yaqınlaşqan sayın, keşe xoquqları oyışmalarına basım arta bara. Lokşina da Ponomarev ta, ayırım alğanda, şuşı maqsatlar öçen ekstremizmğa qarşı qanun qullanıluına kisken tänqit belderdelär.
ali ğilmi


text:
Bunı suv resursları Devlet agentliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatlarğa köre, Şimaliy-Qırım kanalınıñ reberligi suv temininen bağlı añlaşma tekliflerini alâ daa almadı.
Qırım işğalinden sebep yarımadada suv temininen bağlı problemler peyda oldı. Şimaliy-Qırım kanalından Dnepr suvınıñ er yıllıq berilmesi bu sene olmadı. Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti Kiyev yañı añlaşmalarnı tizmege istemey dep, onı qabaatlay. Aynı vaqıtta anonymous.fm halqara hakerler birleşmesinde berilgen malümatqa köre, Rusiye akimiyeti Qırımğa suv kelmesin dep, pompalarnı söndürdi.


text:
Qırımda yılbaş bayramlarından soñ 538-den üç mektep çalışmay, ekisinde oquş yanvar 13-den başlana. 72 mektepte qısqartılğan dersler keçirile, dedi Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov.
Qırım Rusiye ükümetiniñ Tasil nazirligi bildirgeni kibi, Kezlevde eki mektep çalışmay, Krasnoperekopsk rayonında daa bir mektepte qazan dairesinde pompalarnı deñiştireler. Bunıñ ile Qırımda 430 bala bağçası işke başladı.
Qırımda yañı yılnıñ başında on raatlıq künü edi. Elektrik teminlevi ile olğan problemlerden sebep bazı mektepler evelden qış tatillerine çıqtı.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekili Lüdmila Denisova, rusiyeli zenaatdaşı Tatyana Moskalkova ile telefon laqırdısında, Aqmescit tahqiqat izolâtorında bulunğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevda sağlıq vaziyetiniñ birden fenalaşqanı aqqında malümatnı teşkermesini rica etti.
Ukraina ombudsmeniniñ saytı bildirgeni kibi, Denisova Moskalkovadan «kerekli çareler körmek ve bu işniñ vaziyetini bildirmek»ni rica ete.
Moskalkovanıñ aytqanına köre, bunıñ arfesinde Aqmescitteki 1-nci nomeralı tahqiqat izolâtorınıñ rehberi, «Uzeir Abdullayevniñ anası ve qız qardaşınen körüşti, ve bunıñ kibi de, yaqalanğannen şahsen suhbet keçirdi. Uzeir iç bir türlü şikâyet ifade etmedi», dep qayd etile.
Ondan ğayrı, Abdullayev «tibbiy teşkerüvden keçirildi, tolu kölemde tedaviylene ve anasınıñ muracaatı boyunca, damar cerrahınıñ mesleatını almaq içün mayıs 4-te şeer hastahanesine avuştırılacaq», dep bildirile.
Aprel 30, bazarertesi künü Abdullayevniñ anası, tahqiqat izolâtorında bulunğan oğlunda bir qaç künden berli yüksek sıcağı, ayağında şişik ve şişiklik bar, o, dayanılmaz ağrılar çeke, dep bildirdi. Dilâra Abdullayevanıñ bildirgenine köre, bu alâmetler qannıñ zeerlenmesini köstermek mümkün.
Qırım advokatı Cemil Temişev, Abdullayevge «yeterli tibbiy yardımnıñ kösterilmemesi» aqqında arizanı Rusiye prokuraturasında yolladı. Anda oña, tevqif etilgenniñ «artıq bugün munasip tibbiy yardım körecegini» işandırdılar.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Rusiye Devlet duması Şimal-Qırım kanalınıñ qapatılması sebebinden Ukrainanı Qırım ekotsidinde qabaatlamağa azırlana. Bunı Devlet dumasınıñ suv resursları komitet reisi Georgiy Karlov bildirdi, – dep haber ete RİA Novosti.
«Bizler Qırımda ekotsid, ekologiya ve insan yaşayışına ketirilgen zarar meselesini bütünrusiye parlament derecesine kötermege azırlanamız. Ukrainanıñ Şimal-Qırım kanalınıñ qapatılması boyunca areketlerini ekotsid olaraq tanımaq mümkün», – dedi o.
Ukraina Dneprden kelgen Şimal-Qırım kanalından Qırımnıñ suv ihtiyaclarınıñ 85% qarşılağan edi. Suv esasen köy hocalıq ihtiyaclarına ketken edi. Qırım işğalinden soñ suv bu kanaldan berilmey. Qırım «akimiyeti» Biyuk-Karasu özeninden Şimal-Qırım kanalına suv berip, problemni qısmen çezecek oldı.
2015 senesi noyabr başında Rusiye ekologiya ve tabiat resursları naziri Sergey Donsköy bildirdi ki, Şimal-Qırım kanalı çalışmasa, Qırımda köy hocalığı inkişaf etmeycek.


text:
Poloniyanıñ Gdansk şeerinde raatlıq künleri qırımtatar medeniyeti ve sanatınıñ festivali olıp keçti.
Festivalniñ teşkilâtçıları bergen malümatına köre, böyle bir tedbir Poloniyada ilk sefer ötkerildi. Yerli sakinler qırımtatar halqınıñ medeniyeti ve sanatı ile tanış oldılar.
Tedbirler Gdanskniñ bağçasında keçirildi, qırımtatar yırcıları çıqışta bulundı, milliy oyunlar oynaldı, çolmek ve quyum işler numayış etildi.
Tedbirni «Qırım fondu» teşkil etti. Festival Poloniya Cumhuriyeti Ukraina Elçihanesi ve Poloniya Cumhuriyeti Türkiye Elçihanesinini yolbaşçılığında Qırımtatar Milliy Meclisi ve Gdansk şeeri Oruna rayonınıñ vatandaş teşebbüsleri teşkilâtınıñ qoltutuvı ile keçirilecektir.
Gdansk soqaqlarını qırımtatar bayraqları ile kezdiler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyün 3-te Kiyevde flash mob olıp keçti. Onıñ maqsadı – qırımlılar ile birdemlik köstermek içün Ukrainanıñ şeerlerinden qırımtatar bayrağını keçirmek. Qırımtatar bayrağını Ukrainanıñ 14 şeerinden keçirip, iyün 26-da yarımadağa ketirmek kerekler. Rusiye akimiyeti qırımtatar milliy bayrağınıñ künü ile bağlı bir de bir tedbirlerniñ keçirilmesini yasaq etti.


text:
Kreml tarafından tayinlengen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya qayd ete ki, yarımadada hırsızlanğan Ervin İbragimovnı, onıñ ğayıp olmasından bir ay keçken soñ, sağ olğanını körgen ediler.
Bu aqta Poklonskaya işğal etilgen Qırımğa tünevin kelgen frenk parlamentariylernen körüşüvde ayttı, dep bildire Qırım ükümetiniñ «ruporı» olğan «Krıminform» saytı.
«Taqiqat-operativ yolunen qayd etildi ki, onıñ ğayıp olmasından bir ay keçken soñ, onı yarımada territoriyasında sağ-selâmet körgen ediler. Bunen beraber, onıñ ğayıp olması video kamerağa yazılğan, qaysı biri uquq qoruyıcı organları onı uquq qoruyıcılarnıñ avtomobiline tıqqanını qayd etti», – dep ayttı Poklonskaya.
Onıñ qayd etkenine köre, yüz bergen vaqia «cumhuriyet uquq qoruyıcı organlarına qarşı tecavuz ve negativ peyda etmek içün yapılğan provokatsiya» ola bile. Ve ayttı ki, «Qırımda adamlarnıñ sanki hırsızlanması yarımadada insan aqları bozulması mevzusı boyunca şamata kötermek içün yapılğan».
Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında 2016 senesi mayıs 24-te haber peyda oldı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başlağanını bildirgen edi.
Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırımnıñ prokurorı Natalya Poklonskaya hırsızlanmanıñ üç ola bilecek sebebini ayttı: para almaq maqsadınen hırsızlav, İbragimovnıñ ticariy faaliyeti ve «Qırım uquq qoruyıcı organlarına iftira atmağa istep, Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen yapılğan hırsızlav».
Kiyevde faaller Ervin İbragimov ve Qırımda zorbalıqnen ğayıp olğan diger ukrainler ve qırımtatarlarğa destek olaraq aktsiya teşkil etti. Tahminen 20 kişi Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainadaki elçiligine «Ervin qayda?» şiarınen levhalarnen keldi.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.


text:
Ukraina Medeniyet nazirligi Ukraina halq artisti, Ukraina vatandaşı Enver İzmaylovnı Koktebelde Koktebel Jazz Party tedbirinde iştirak etüvi sebebinden kirişi yasaqlanacağ ecnebiylerniñ cedvelinden çıqardı.
Bu cedvel avgust 17 künü aşkâr etilgen edi.
Qırım.Aqiqat Medeniyet nazirligine Ukraina vatandaşına Ukraina kirişini nasıl etip yasaqlamağa mümkün olğanı aqta mektübini yollağanından soñ İzmaylovnıñ adını cedvelden aldılar.
Qırım.Aqiqatnıñ soravına kelgen cevapta böyle yazıla: «Oña qarşı Avropa birligi, Kanada, İsveçre ve Ukraina cezaları kirsetilgen Rusiye alıp barıcısı, Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Putinniñ Qırım boyunca mevamını ve memleketimizniñ şarqındaki istilâsına qol tutqan Dmitriy Kiselev tarafından işğal etilgen territoriyada azırlanılğan tedbirlerde iştirak etken ecnebiy artistler istilâğa ve memleketimizniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına destegini bildirecekler».
«Böyle ise, işbu artistler «Cezalar aqqında» ve «Ukraina haber tele ve radio alanınıñ qoruvı ile bağlı Ukraina qanunlarına deñişüvlerniñ kirsetilmesi aqqında» Ukraina qanunlarına köre mesüliyet körmeli.
Bunıñ ile nazirlikte deyler ki, qıtaiy Ukrainağa köçken qırımlı-sanat erbaplarına er taraflama destek kösterile.
Ukraina Medeniyet nazirliginiñ beyanatında aytılğanı kibi, Koktebel Jazz Party tedbirinde iştirak etecek ecnebiy çalğıcılar sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Medeniyet nazirligi bu bildirüvini aşkâr etkeninden soñ, Koktebel Jazz Party saytından festival programması yoq oldı. Böylece, çalğıcılardan angi soyları çıqışlarını lâğu etkenini ögrenmege imkânsız.
Ukraina Medeniyet nazirliginiñ cedvelinde 25 çalğıcı bar edi, olarnıñ arasında Enver İzmaylov – belli qırımtatar gitara çalğıcısı ve Ukraina halq artisti.
Çalğıcınıñ bu aqta fikirlerini şimdilik ögrenip olamadıq. Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri izaatını sorağanda, İzmaylov onda «intervyü yasağı» olğanını bildirdi.
Aynı zamanda, qırımlı ukrain yırcısı Camala İzmaylovnıñ Koktebelde Dmitriy Kisilevnıñ tedbirinde iştiraki aqqında «öşeklerni» izaatlamadı.
«Öşeklerni izaatlamaq ve böyleliknen belli ve sevimli çalğıcını lekelemege istemeyim… Medeniyet nazirligimizge öz evinde çıqışta bulunacaq artistlerge Ukrainakirişini yasaq etmek yerinde leyhalar üzerinde çalışmağa tiler edim. Kiyevde qırımtatar muzıkası festivalini teşkil etsinler, faydası daa da büyük olur», – dedi o Qırım.Aqiqatqa.
Yırcı memurlarğa ömür boyu Qırımda yaşağan ve «muzıkası ava kibi kerek olğan» çalğıcılar ne yapmalı kibi sualni tüşünmege tevsiye etti.
Camala Kiselevnıñ tedbirini siyasiy PR-aktsiya olaraq adladı
«Rossiya segodnâ» baş müdiri Dmitriy Kiselev işğal etilgen yarımadada avgust 28-30 künleri «Koktebel Jazz Party» festivalini keçire.


text:
Ukraina Merkeziy saylav komissiyası nevbetten tış Ukraina Yuqarı Rada saylavlarında protokollarnıñ 48,16%-ını teşkerdi. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Bu malümatqa köre, birinci yerni «Halq hızmetçisi» («Sluğa narodu») firqası (42,42%) qazana.
«Muhalifet platforması – Yaşayış içün» («Oppozıtsiyna platforma – Za jittâ») (12,84%), «Avropa birdemligi» (8,67%), «Vatan» («Batkivşçına») (8,04%), «Ses» («Ğolos») (6,4%) liderden bayağı artta qalalar.
İyülniñ 21-nde Ukrainada parlament saylavları keçirildi. Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatına köre, saylayıcılarnıñ 49,84%-ı rey berdi. Bu raqam Ukraina parlament saylavlarında saylayıcılarnıñ faaligine köre eñ alçaq oldı.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Qırım Yuqarı Mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznıñ tevqifine itiraznı qabul etmedi ve Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ fevral 11 künü alğan qararını lâğu etmedi. Çiygoz mayıs 19-na qadar apiste bulunacaq.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, Çiygoznıñ özü mahkeme toplaşuvında bulunmay edi.
«Onıñ özü sağlığı sebebinden mahkeme toplaşuvında bulunmamaq içün ariza yazdı», – dey Celâl.
O şunı da qayd etti ki, Meclis alâ daa Ahtem Çiygoz ve digerlerge nisbeten olğan qabaatnı saçmalıq olaraq tanıy ve olarnıñ azat etilmesini talap ete.
«Şimdi çeşit usullar qıdırıla, informatsion kampaniyadan başlap, halqara devlet tertibatlarına muracaatta bulunmaq kibi», – dedi Celâl.
Ahtem Çiygoznı yanvar 29 künü «kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etüvde» şeklep, oña 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgilediler.
«Fevral 26 künü» işi çerçivesinde uquq qoruyıcılar mitingniñ daa bir iştirakçisi Eskender Kantemirovnı da yaqaladılar. Oña eki aylıq apis cezası belgilendi.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımtatar Milliy Meclis ve «Rusiye birligi» tarafdarları ile kütleviy miting keçti.


text:
Evel Qırımtatar Milliy Meclisi bulunğan Bağçasaraynıñ şeer ZAGS binasında «Bağçasaraynıñ inkişaf institutı» yañı teşkil etilgen belediye muhtar işhanesi işleycek, haber ete Bağçasaray memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Beyanatta aytılğanı kibi, yañı şirket - şeer mülkiyeti olıp, şeerniñ inkişaf ve zemaneviyleştirüvi meseleleri ile oğraşacaq ola, sport ve medeniy yarışlarnı azırlaycaq, yaşlarnıñ vatanperverlik ruhunı terbiyeleycek, haber ve maarif faaliyetini alıp baracaq ola.
«İnstitutnıñ esas vazifelerinden biri - Bağçasarayda yaşağan milliy medeniyetleriniñ inkişafına fırsat yaratmaqtır», – dedi Bağçasaray memuriyetiniñ başı Vladimir Verhovod.
Onıñ sözlerine köre, binanıñ 100 metr kare meydanlığında evelleri Qırımtatar Milliy Meclisi yerleşe edi.
Qırım Hocalıq mahkemesi kiracını binanı terk etmege mecbur etti. Aqyarnıñ Apellâtsion hocalıq mahkemesi işbu qararnı tasdiqladı, yaqınları Meclis binanı terk etti.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisini Aqmescit merkezinde «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtına ait olğan binadan quvıp çıqardılar.
2014 senesi noyabr 18 künü Aqmescitte mahkeme toplaşuvı keçti, mında fondnıñ başı Riza Şevkiyevge 350 biñ ruble, fonduna ise 4,5 million ruble miqdarında para cezasını belgilediler.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevniñ imayesi Krasnodar diyar mahkemesi tarafından çıqarılğan ükümge itirazını bildirecek, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Bunı tvitterde iyün 19 künü Hayser Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Hayser Cemilevniñ işi boyunca ükümge itiraz arizasını berdim. Onı Rusiye Yuqarı Şurasınıñ eyyeti baqacaqtır. Mahkemeci olmağanlarnıñ qararına qarşı çıqmayıp, Cemilevniñ işi boyunca üküm bütünley lâğu etilmek, cinaiy iş – toqtatılmaq kerek», – dedi Polozov.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Mahkemeci olmağanlar Cemilevni silâ emaneti ve muqaytsızlıqtan yapılğan öldürüvde qabaatlı olaraq tanıdılar.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.