text:
Änkarada udmurt ğalime Al’bert Razin iskä alındı
2019nçı yılnıň 19nçı üktäbr’ könne Törkiyä başqalası Änkarada urnaşqan Tuqay häykäle yanında üz tuğan telen yaqlap üzen yandırğan udmurt ğalime Al’bert Razinnı iskä alu çarası uzdı.
İň başta udmurt ğalime Razin ber minutlıq tınlıq belän iskä alınğannan soň Qırımtatar milli mäcleseneň ğomum särkätibe, Törkiyädäge Qırım tatarları mädäniyät häm yärdämläşü cämğiyäte başlığı wäkile advokat Namık Kemal Bayar çığış yasadı.
Bügenge köndä Rusiyä Federaśiyäsendäge milli tellär häm milli mäktäplär belän bäyle problemalarğa iğ’tibarnı yünältüçe Kemal äfände Razinnı Rusiyädä millätlärne yaqlawçı bularaq berqayçan da onıtmayaçaqların belderde.
Çaranı oyıştıruçılarnıň berse, ädäbiyat belgeçe Roza Qorban tatar milli şağire Ğabdulla Tuqaynıň häm udmurt ğalime Al’bert Razinnıň ana telgä qarata bulğan urtaq totışınıň tuğan tellärenä birgän ähämiyätlärendä häm qimmätlärendä buluın assızıqlap äytep uzdı.
Mondıy intixarlarnı xuplamasaq ta, şulay da ul millionnarnı uyatuğa kiterüen assızıqlawçı Roza xanm: “Al’bert Razin tuğan tele, milläte öçen üzen fida itkän häm anıň isemen yäşätü, anın başlağan köräşen däwam itü – härkemneň burıçı”, - dip äytte.
Roza xanım üzeneň çığışın Robert Miňnullinnıň “Udmurt yana” şiğire belän tögälläde.
Robert Miňnullinnıň “Udmurt yana” şiğireneň törekçägä tärcemäsen isä Liliyä Sabır uqıdı.
Al’bert Razinnı iskä alu çarası Tuqaynıň “Tuğan tel” cırı belän tämamlandı.
Mustafa Gültäkin fotosüräte


c: text/html

text:
Keriçniñ yataq rayonında Rusiye prezidentiniñ süreti ile billboardnı qara boya ile kirlettiler. Ziddiyet Voroşilova soqağında «Silpo» tükânı rayonında yüz berdi, haber ete Kerç.FM haber hızmeti.
«Böyleliknen, Putinniñ süretlerini bozmağa devam eteler. Afta evelsi, Şeer künü qara boya ile Putin ile billboard bozulğan edi. Avgustnıñ soñunda belgisiz şahıslar Voroşilova soqağında billboardda tasvir etilgen Putinniñ yüzüni yırtıp aldılar. Stadion yanındaki süreti ile aynı vaziyet yüz berdi», – haber eteler jurnalistler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, avgustnıñ soñunda Aqmescitte Puşkina soqağında yerleşken evniñ ögünde yapılğan Rusiye prezidentiniñ süretine boya töktiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İşğal etilgen yarımadada silâlı quvetlerniñ işi içün üç esas yöñeliş bar: qırımtatarlar, din ve diversantlar. Bunı 28 noyabrde Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde rusiyeli advokat Nikolay Polozov beyan etti.
«Birinci yöñeliş – bu siyaset, bu qırımtatarlarğa qarşı, siyasiy organlarğa, saylav organlarına qarşı küreş. Meclisniñ yasaq etilmesi, «26 fevral» işi, İlmi Umerovğa qarşı iş, Meclis azalarına qarşı, kelecekte cinaiy işlerge çevirile bilecek, bir sıra memuriy işler, bundan qaçınamazsıñ. Bu olacaq. Ekinci yöñeliş – bu diniy, «Hizb ut-Tahrir» ve üçüncisi – bu şpionlar, diversantler aqqında işler. Bu mahsus hızmetlerniñ böyle yeparhiyası», – dep qayd ete Polozov.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Prezident wazifası Nino xanım öçen yañalıq tügel. 2003 gölçäçäk inqilabınnan soñ Eduard Şevarnadze urınınnan kitkäç, ul bu wazifanı ber başqarğan ide inde.
Radibızğa birgän äñgämäse waqıtında Nino xanım Gruziäneñ yänä başbaştaqlıqqa kerep batuına ükeneç belderde. Läkin bu awır çorlar beter, saylawlardan soñ il normal tormışına qaytır digän ömeten äytte.
7 noyäber könne xökümät oppozitsiä qarşılığın bastırıp xata yasamadımı digän sorawğa, Burjanadze, yuq, min alay uylamıym, qayber oppozitsiä citäkçeläre ul könne xättä xökümätne bärep töşerergä çaqırdı, dide.
Protest çaralarınnan soñ yabılğan oppozitsiä taraflı İmedi televidenieseneñ kiläçäk yazmışı turındağı sorawğa, Nino xanım, bu kanal eşquar häm prezidentlıqqa namzät Badri Patarkatsişvilineñ "qoralı" buludan tuqtasa ğına efirğa qaytarılaçaq, dide.
Gruziä räsmiläre Tiflistäge qarşılq çaraları artında Rusiäneñ küzläw xezmätläre tora di häm qayber oppozitsiä citäkçelären bu xezmätlär belän xezmättäşlek itüdä ğayepli.
Mäskäw bu ğayepläwlärne kire qağa. Ämmä Burjanadze radiobızğa birgän äñgämäse waqıtında, prokurorlarnıñ moña dälilläre inde bar häm tağın tabılaçaq, dide.
Ä inde ğomum niätlärgä kilgändä, "Rusiäneñ Gruziädä närsä telägänen Gruziädä här bala belä", dide ul. "Gruziädä totrıqsızlq bulu Rusiä öçen bik möxim. Xökümäte zäğif bulsa, Gruziä Rusiä belän ber däräcädä säyläşä almıyaçaq. Ul eçke mäsälälär belän mäşğül bulaçaq, anıñ Abxaziä, Könyaq Osetiä, NATO kebek mäsälälärgä waqıtı qalmayaçaq" dide ul.
Burjanadze, Gruziäneñ alğan yulınnan tayıplmawı, 5 ğinawarda irekle häm ğädel saylawlar ütkärü öçen qulınnan kilgänen eşliäçägen äytte.
"Sezgä açıqça äytim, min Mixail Saakaşvilineñ ikençe möddätkä prezident bulluın tulısınça xuplıym. Ul bu ul öçen başqa sıymaslıq, awır eşlär başqardı. Älbättä mondıy reformalar xatasız bula almıy. Häm bu eşne berkem dä xatasız başqara almas ide. Şul isäptän, min dä. Bu minem eçkersez fikerem häm anı kire qağu bik awır" dide Nino Burjanadze.
Burjanadze: Rusiäneñ ni telägänen Gruziädä här bala belä
5 ğinwarda ütäçäk prezident saylawlarında qatnaşu öçen, Mixail Saakaşvili, qanun taläp itkänçä, 25 noyäberdä urınınnan kitte. Prezident wazifasın xäzer parlament räise Nino Burjanadze başqara. Sişämbedä ul radiobızğa äñgämä birde.
Prezident wazifası Nino xanım öçen yañalıq tügel. 2003 gölçäçäk inqilabınnan soñ Eduard Şevarnadze urınınnan kitkäç, ul bu wazifanı ber başqarğan ide inde.


text:
Qırım iş adamı Lenur İslâmov, «Sberbank Rossii» bankınıñ onı müflis tanımaq niyetini izaatlap, «mülkiyetsiz qalmağa azır olğanını» bildire.
«Sberbankka diqqat etmege acet körmyeyim. Vazifesi – mülkiyetimni er angi usul ile tutıp almaq. Amma onı nasıldır bir qanuniy areketlersiz tutıp alsalar, buña soñ narazılıq köstere bilecegimni añlaylar. Şunıñ içün bunı nasıl etmege tüşüneler, şirketlerge bergi belgilendi, esabatlarımnı, bankımda depozitlerni apis, banknıñ lizenziyasını lâğu ettiler. Ukraina tarafından turğan bütün qırımtatarlarnı boğmağa tırıştılar», – dedi İslâmov Qırım.Aqiqatqa.
O şunı da qayd etti ki, muayyen bir mahkeme aqqında aytıp olamaz, çünki mütenasip vesiqaları yoq, amma Rusiyede iş adamını mülkiyetsiz qaldırmaq içün «aselet areket etkenlerini» añlay.
«Anda er şeyimden marum qalacağımnı añlay edim. Rusiye, Qırımda bayağı mülkim bar, bunı er şeyni taşlasam, ailem içün zor olacağını añlay ediler. Qadınım ğayrı menkul malnı qurdı, men bergi ödey edim, şirketten ise milliardlarnen qazanç kele edi. Er şeyni taşladım. Amma anda bulunmağa acet yoq, böyle Rusiyeni körmege istemeyim», – dey İslâmov.
Aqmescitte fevral 1 künü belgisiz maskalı ve silâlı insanlar «SimCityTrans» Qırım taşıyıcısınıñ işini blok etti.
«SimCityTrans» şirketini Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmovnıñ adı ile bağlaylar. Onıñ ATR telekanalı işbu şirketniñ binasında yerleşe. Qırımda İslâmovğa nisbeten yerli uquq qoruycılar cinaiy işlerni açtı. İş adamınıñ mülkiyetini apis ettiler.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ bazı malümatnıñ ekstremist olaraq tanılması aqta arizası boyunca qarar çıqardı. Bunı fevral 18 künü Kremlge tabi olğan Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Aqmescitte 2014 senesi oğlan ve qızlar içün medreseniñ binasında tapılğan edebiyatqa ekstremist faaliyet hususiyetleri malik olğanı belgilengen», – denile beyanatta.
İşbu derclerniñ cedveli: «İslâm devleti», müellifi Takiyüddin Nabhaniy; «Radikalizm, Ekstremizm ve İslamizm». «Terrorizm ile cenkte» aqiqat ve efsane» «Hizb-ut-Tahrir» neşriyatı; «Dört imamnıñ işançı. İslâmdan çıqqan aqım ve tariqatlar», müellifi Muhammad bin Abdurrahman al-Humeyyis, «Dört imamnıñ işançı: Abu Hanifa, Malik, aş-Şafi ve Ahmadnıñ».
Mahkeme qararı ile bu derclerni musadere ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Yedi yıl apis cezası ve 150 biñ ruble para cezası – çarşenbe künü, iyünniñ 9-nda, Aqmescitteki mahkeme Qırımda ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca üküm çıqardı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, Rusiye akimiyeti kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde oturışuv ve üküm seslendirilüvi qapalı rejimde keçti. Qararnı qadı Sergey Demenok seslendirdi.
Advokatlar oturışuvğa kelmedi, diñleyiciler mahkemege alınmadı, çünki yer yoq ve qadı ükümni odasında seslendirdi.
Bekirovnıñ advokatı Aleksey Ladinge çıqarılğan üküm aqqında mahkeme oturışuvınıñ kâtibi haber etti.
Ladin imaye ükümge razı degil ve istinaf şikâyetini bermege planlaştıra, dep bildirdi.
Rusiye kontrolindeki qabaatlayıcı Aqmescitte ğıyabiy şekilde mahküm etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnı dört yıl umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 200 biñ ruble para cezasını ödemesine üküm etmege talap etti.
Munaqaşalarda imaye Bekirovnıñ davası siyasiy ola ve dava malümatlarında olğan bir çoq zıddiyet bunıñnen bağlı, dep qayd etti. Advokat Aleksey Ladin qabul etilecek delillerden gizli şaat Memetovnıñ şaatlığını, silâ ve patlayıcı madde tapılğan yer baquv aktını ve bu çantada patron sarğılığında Bekirovnıñ parmaq izlerini tapqan biologik ekspertiza neticelerini çıqarmağa rica etti.
2020 senesi mayısnıñ 14-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı. Daa soñra aynı mahkeme faalni mahkemege «zornen ketirmege» qarar berdi. Mayısnıñ 22-nde prokurornıñ muracaatınen qadı Bekirovnı qıdıruvğa ilân etmege qarar aldı.
Eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davası fevralniñ 19-nda Aqmescitte temelden baqılıp başlandı.
Edem Bekirov davası
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Bunı o, Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım. Aqiqat mühbiri.
«Bugün saba liderimiz, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Qırımdan çıqar eken, belgisiz adamlar oña Rusiye Federatsiyasına kiriş yasaq etilgenini bildirgen senetni tuttırmağa tırıştılar. Men inceliklerini aytıp oturmaycam: kim ve nasıl taqdim etti, lâkin sport urbasına kiyingen bir de bir adamnıñ yapqan areketleri. Ümüt etem ki, anda çalışqan kameralar da bunı kösterecekler. Böyle adım bu akimiyetni açıq-aydın ifadeleydir», – dep qayd etti Çubarov.
Bundan ğayrı, o, Cemilevge Qırımğa kelmek yasaq teşebbüsçilerini «pezevenkler» olaraq adlandırdı.
Çubarovnıñ aytqanına köre, bir aftadan soñ Cemilev Qırımğa qaytmaq niyetinde. Cemilevni yarımadağa kirsetmeseler, Çubarov Meclisniñ yapılacaq adımlarını izaatladı: «Biñlernen adam maşinalarnen Mustafa Cemilevni qarşılamağa azır. Onıñ aprel 19-da qaytuvı aqqında haberi olmağan biñlernen adam şimdi meni qabaatlay».
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge 2019 senesine qadar Qırımğa kelmege yasaq ettiler.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat kâtibi Lilâ Müslimovanıñ aytqanına köre, Qırımnıñ Ukraina ile sıñırında Mustafa Cemilevge Rusiyege kelmek yasağı aqqında senet bergenler.
Mustafa Cemilev iç bir «qararlarğa» baqmadan, Qırımğa keri qaytacağını bildirdi.


text:
Aqmescit akimiyeti, qızdıruv mevsimi aprelniñ 26-sında, cuma künü bitkeni aqqında haber etti. Böyle qararnı Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetiniñ başı Natalya Malenko imzaladı.
Memuriyetniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, qızdıruv mevsimi ava isinüvinen bağlı.
“Bu vesiqağa köre, Aqmescitniñ mesken evleri, medeniyet ve tasil müessiselerinde 2019 senesi aprelniñ 26-sında saat 8:00-da qızdıruv mevsimini toqtatmaq buyurıla”, - denildi matbuat hızmetinde.
Aqmescitte qızdıruv mevsimi resmiy şekilde aprelniñ 10-unda toqtatıldı, amma ava suvuması sebebinden uzatılğan edi.


text:
«Normand formatında» keçirilgen Minsk sammiti Ukraina topraq bütünligini ve Qırım ukrain territoriyası olğanını tasdiqladı.
Bunı Twitterde Ukrainanıñ AQŞdaki elçisi Aleksandr Motsik bildire.
«Normand formatında keçirilgen Minsk sammiti Ukraina mustaqilligi ve topraq bütünligine, demek Qırımnıñ ukrain territoriyası olğanına ürmetni tasdiqladı», – dep yazdı o.
Fevral 12 künü keçirilgen muzakerelerni izaatlağan Ukraina tış işler nazirliginiñ temsilcisi Yevgen Perebiynis «beyannamede Ukrainanıñ topraq bütünligi aqta yazılğanını» bildirdi, bu ise Ukraina ve ğarp Qırım oğrunda küreşine devam etecegini isbatlay.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiyede apiske alınğan qırımlı ukrain faali Volodımır Baluhnıñ advokatı Olga Dinze, müşterisini Rusiye koloniyasında ziyaret etkeninden soñ, onıñ sağlıq alı "yaramay", dep ayttı. Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende bildirdi.
"Baluhnı salı künü ziyaret ettim. Sağlıq alı yaramay: baş ağrısı, sol ayağınıñ şişmesi, küçlü buğum ve köküş qafesi ağrısı. Baluh işanğan ekimni oña yibermege razı olmadılar", - dedi Dinze.
O, Baluhqa zararsız açlıqtan çıqmaq içün ketirilgen erzaq mallarını koloniyada qabul etmediler, dep qoştı.
İyülniñ 5-nde Qırım aq qorçalayıcı gruppası Rusiyede mahküm etilgen qırımlı ukrain faali Volodımır Baluh «talapları yerine ketirilgeni içün» açlıqnı toqtattı. Rusiyeniñ Torjok şeerindeki №4 koloniyada Baluhnı Ukraina konsulı ziyaret etti.
İyünniñ 28-nde advokat Olga Dinze Baluh yuqlamay ve suv içmey, dep ayttı.
Bundan bir qaç kün evelsi ukrainalı faal Volodımır Baluh Tver vilâyetiniñ koloniyasındaki ceza izolâtorına qapatıldı. Daa evel Baluhnı ceza izolâtorına avuştırğanda anda o, aman-aman eki ay bulundı. Soñra onı apishane hastahanesine avuştırğan ediler.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.
Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
Volodımır Baluh – qırımlı çiftçi, ukrainalı cemaat faali, Ukrain milletçileri kongressiniñ azası. Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ Rusiye vatandaşlığından vazgeçti. 2013 senesi qışta evinde Ukraina bayrağını astı, daa soñra «Sema Yüzü qaramanları soqağı» levhasını tikledi.
2016 senesiniñ soñunda Volodımır Baluhnı Rusiye FSBsiniñ hadimleri tutıp aldı. Olar Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi onı 5 yılğa azatlıqtan marum etti – eki cinaiy dava boyunca: silâ saqlaması ve «Aqşeyh vaqtınca tutuv izolâtorınıñ yolbaşçısını köteklev» dep adlandırılğan adise.
Baluh qabaatını tanımayıp, açlıqqa başlağan edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin «Büyük yedilik» devletleriniñ tış işleri nazirleri ile Rusiyede Ukraina mabüsleriniñ ve şu cümleden ilhaq etilgen Qırımda qanunsız olaraq mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ azat etilmesini muzakere etecek.
Bunı nazir Twitterde yazdı.
«Endi Torontodam. «Büyük yedilik» devletlerinden tış işleri nazirleriniñ körüşüvinde Rusiyede qanunsız olaraq tutulğan Ukraina vatandaşları ve şu cümleden Volodımır Baluhnıñ işi aqqında laqırdı etecekmiz. İnsannı, Ukrainağa açıqtan qol tutqanı içün qoparmaq isteyler», – yazdı Klimkin.
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh (Razdolnoye) rayon mahkemesi 2018 senesi yanvar 16-da arbiy yedeklerniñ saqlanmasında qabaatlanğan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa qarşı üç yıl ve yedi ay koloniya-qasabada apis muddeti ile 10 biñ ruble (qararnen 4,6 biñ hrn.) miqdarında cöreme şeklinde cezalav ukmüni çıqardı ve oturışuv esnasında faaliyetçini tevqif etti.
Daa evel Rusiye prokurorı qabaatlanğan içün koloniya-qasabada cezasını ödemek şartı ile 5 yıl ve 1 ay azatlıqtan marum etilmesini ve 20 biñ ruble (9,2 biñ hrivna) miqdarında cöremeniñ tayin etilmesini istedi.
Baluh, yanvar 15 oturışuvındaki soñ sözü esnasında, oña qarşı işniñ «siyasiy baqışları ile alâqalı olaraq uydurılğanını» ve bu, onı «yañı Vatannı» sevmege mecbur etmeycegini söyledi.
Aqşeyh mahkemesi dekabr 1-de ukrain faaliyetçisine sıñırlav tedbirini eki ay muddetli ev apisine deñiştirdi.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Eski, yaşayış ve zaman ıprağan fotoresimler. 90 yaşlarında olğan Safiye Çelkonıñ Qırımnen bağlı başqa bir şeyi qalmadı. Bu fotoresim ve hatıralardan ğayrı, başqa bir şey saqlap qalmadı.
Uzaq 1944 senesi Safiye hanım 17 yaşında genç bir qız edi. Faqat o ve eki qız qardaşı ğayıp accısını çekkenler. Bay qorantalar kulak olaraq şimalge sürgün etilgende ana-babaları elâk oldı. 1944 senesi mayıs 18 sürgünligi qızçıqlarnı ana-babasınıñ vefatından soñ oturğan tizelerniñ evinde taptı.
«Saba avtomatlarnen kelip, bizni mezarlıqqa quvğanlar. Aqşamğa qadar anda edik, soñra maşinalarnen alıp kettiler. Qartlar ve balalar yolda can bere ediler. Aş yoq edi. Soldatlarnıñ stantsiyalarda bergenlerni aşadıq. Künlernen aşamay edik», – dep hatırlay qadın.
Qız qardaşlarnı Aqmescitteki demir yol vokzalında vagonlarğa mindirgende eñ küçükleri – Zera – olarnıñ yanında degil edi. Onı diger insanlarnen beraber Orta Asiyağa, Özbekistanğa, alıp kettiler. Safiye tatası ve tizesinen beraber Uralğa tüşti. Sürgünlikten 11 yıldan soñ qız qardaşlar bir-birini tapıp oldılar.
Uraldaki yaşayışları zor edi – qızçıqlarnı qadınlarğa kelişmegen bir işke yollağanlar – sıcaq olsun, suvuq olsun, olar ormannı yıqıp, kese ve vagonlarğa yükley ediler.
Küçük qız qardaşları olarnı tapıp, Özbekistanğa çağırmağanına qadar öyle devam etken edi. 1955 senesi Safiye qız qardaşı ve qart tizesinen beraber Orta Asiyağa tüştiler. Mında Taşkent vilâyetiniñ kolhozlarından birinde yerleştiler. Qızlar para qazanmaq içün çalışmağa başladılar: birisi sığırlarnı sığa, ekincisi tarlada pamuq cıya edi.
Anda, Özbekistanda, Safiye hanım Emirsuin adlı bir qırımtatarınen qarşılaşa, o da sürgünlikni başından keçirgen edi. 1959 senesi yaş aileniñ Suleyman oğulları ola. Bir qaç yıldan soñ ise olar Qırımda avdet olmağa tırışalar. Faqat Vatanlarında üç kün qalıp, yarımadadan tekrar sürgün etileler. Böylece olar Herson vilâyetiniñ Qırım ile sıñırda olğan Novoalekseyevka qasabasına kelip, mında 46 yıldan berli oturalar.
Bu müddet içinde aile büyük bir ev qura, oğulları ise evlenip öz yuvasını qura. Safiye hanımnıñ torunları Novoalekseyevkada doğdı, Vatan Qırımğa öyle de qaytıp olamağan ömür arqadaşı ise anda kömüldi. Amma qadın qart olsa da, yarımadağa qaytıp, tuvğan topraqta can bermege ümüt ete.
«Közlerimni yumıp, Qırımnı körem. Evim, köyüm. Ömrümniñ arzusı – Vatanğa qaytmaq. Bunı defalarca yapmağa tırıştıq, amma er seferinde keri qaytqan edik. Soñra qurucılıq başladı, oğlum evlendi, torunlarım doğdı… Para yetmey edi. Öyle de yaşadıq. Amma ümüt etem ki, evime qaytıp, anda can beririm», – közyaşlarını silip ayta qartana.
Safiye Çelkonıñ oğlu Suleyman ana-babası ve bütün qırımtatar halqı ne sebepten sürgün etilgenini öyle de añlamay
Safiye Çelkonıñ oğlu Suleyman ana-babası ve bütün qırımtatar halqı ne sebepten sürgün etilgenini öyle de añlamay. Er kişi sovet akimiyetiniñ adamlarğa ecdatlarınıñ Vatanlarına qaytmağa izin bermegenine açuvlana.
«Bu bir ağrı, keçmegen ve keçmeycek bir ağrı. İç bir vaqıt. Halqım ana yurtunda, ecdat toprağında yaşamaq istey. Öz devletini qurıp, yalıñız Rusiye ya da Ukrainağa degil, bütün dünyağa birlikte güzel bir insan alemini qurmaq mümkün olğanını köstermege istey», – dep ayta Suleyman.
Qırımnıñ şimdiki vaziyeti, qırımtatar ve diger millet vekilleriniñ aq-uquqları bozula, bu qoranta bunı körip raatsız ola. Safiye qartana haberlerni baqıp, ağlay ve sağlığından şikâyet ete.
Oğlu Suleyman bir şeyge baqmadan, şimdi Qırımğa qaytmağa istey: «Sürgünlikten soñ er şeyni ğayıp ettik. Maddiy ve maneviy er şeyni coydıq. Halq yüz yıllarnen, biñ yıllarnen qazanğan şeyler yoq oldı. Tarihçılar ne aytsa, ne yazsa da, bizler qırımtatar halqı qadimiy zamanlarda bar olğanını bilemiz. Halqımız biñ yıllarnen yarımadada yaşap keldi. Eminim, Allahnıñ yardımınen kün kelir, halqım öz Vatanında yaşaycaq. Biz, Qırımdan ğayrı, başqa bir yerge ketip olamaymız. Bizni qorquzmasınlar, faydası yoq. Yıllarnen devam etken qorqu ve qorquzuvlardan soñ qorqmaqtan yoruldıq…»
Qırım.Aqiqatnıñ 2014 senesi iyün 13 kününe ait videosı


text:
Gazeta saytında olğan beyanatta neşir şimdiki şaraitlerde işni devam etip olamaycağı bildirile.
90-ncı seneleri başında gazeta teşkilâtçıları aqıllı söz ile mektep ve ocanı deñiştirmege mümkün olğanını tüşüne edi. Amma grajdan serbestligi ket-kete yoq ola edi ve mektepni ep aqılğa sığmağan şaraitlerge sıqa ediler.
«Mektep ve balalar ile sıq bağlı olmağan neşirler bu kibi deñişmeler ile razı ola bileler. Bir şey olmağanı kibi neşirge çıqmağa devam ete bileler. Biz ise etalmaymız… Şimdi taqvimde diger seneniñ diger sentâbrniñ birisi», denile «Pervoye sentâbrâ» gazetasınıñ beyanatında.


text:
«Fevlar 26 işiniñ» mabusı Mustafa Degermencige mubaşirler (mahkemeniñ icra hızmeti hadimleri) mektüp ve hayırlavnamelerini bermege istemeyler. Mektüpler arasında Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ yañı yıl hayırlavı bar. Bunı Qırım.Aqiqatqa apiske alınğannıñ anası Aliye Degermenci bildire.
«Bu mektüpler destek köstermek içün yiberilgen edi. Olar (mubaşirler – QA) oña olarnı teslim etmeyler, çünki mektüpler Ukrainadan kele ve belki bir şeyge çağıra bile», – dedi Aliye Decermenci.
Adliyeci Edem Semedlâyevniñ sözlerine köre, mahkeme hızmetçileriniñ öz başına alğan qararları qanunğa uymay ve mabusqa nisbeten aqsızlıq olaraq sayıla.
Ondan da ğayrı qabaatlanğanlarnı saba yemeginden ögüne SİZO-dan alıp ketip, mahkeme toplaşuvı yekünlengen soñ aqşam yemeginden keççe ketireler ve böylece aşsız qaldıralar. İmaye tarafı talap etken quru yemekler de berilmey. Neticede qabaatlanğanlar mahkeme toplaşuvları devam etkence bir-qaç kün devamında aşsız qalalar.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada 2014 senesi fevral 26-da Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları mitinginde iştirak etken qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Olarğa qarşı Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberiyeti altında «Rus birligi» firqasınıñ faalleri çıqqan edi.
Rusiye mahkemesiiyül 20-de mahkemeniñ qapalı toplaşuvında «fevral 26 işini» ekige böldi: ayırda – Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ işi, ve ayırda – diger mabuslar AliAsanov be Mustafa Degermenciniñ işini alıp bara.


text:
Qırım politsiyası odun taşığan maşinalarnı teşkerecek. Qırım Cumhuriyeti başınıñ matbuat hızmeti ve haber idaresiniñ malümatına köre, Sergey Aksenov Qırım İçki işler nazirligine bunı avale etti, dep yaza RİA Krım.
«Ealige odun ketirüv shemasını bir tertipke ketirmek kerek, maşina fiyatı 15-10 biñ degil, 7,5 biñ ruble tursın. İçki işler nazirligine odun taşığan naqliyat vastalarını toqtatmaq ve olarnıñ menbalarını ögrenmege emir etildi», – qayd etti Qırımnıñ rusiyeli başı.
Evel, oktâbr 27 künü, Nazirler şurasınıñ toplaşuvında Qırım başı odun fiyatlarınıñ artqaç şekilde köterilmesine alâqası olğanlarğa nisbeten mütenasip qararlarnı almağa talap etti. Bunıñ ile degeni kibi, Qırımnıñ dağ ve av hocalığı bönüca devlet komitetiniñ reisi Vasiliy Çebanov qırımlılarğa odun vaqtında ketirilmemesi sebebeinden işten boşatıla bile.


text:
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine neşirniñ baş muarriri Şevket Kaybullayev bildirdi.
Hatırlatamız, iyün 3 künü Kaybullayevni Aqmescit şeer «prokuraturası»na çağırdılar.
Celpname metininde aytılğanı kibi, Aqmescit «prokuraturası» neşirniñ yolbaşçılığı tarafından Rusiye Federatsiyasınıñ «Ekstremiz faaliyetine qarşılıq aqqında» qanunnıñ bozuluvı boyunca teşkerüvni keçire eken.
«Biz sanki ekstremist faaliyeti aqqında aytılğan maddelerniñ qısımılarına bağlımız. Bu bugün bütün dünyada qullanılğan ıstılalar yazılğan maqalelerimizden körüne eken. Misal içün, «vaqtınca işğal etilgen territoriya», «Rusiyeniñ Qırım işğali». Olarnıñ sözlerine köre, böyle sözler milletlerara kerginlikni meydanğa ketire bile», – dedi neşirniñ baş muarriri.
Şevket Kaybullayevniñ sözlerine köre, «Avdet» gazetası siyasetini deñişmeycek eken.
«Avdet» gazetası qırımtatar milliy Meclisniñ matbaa organıdır. 1990 senesi iyül 15-den neşir etile.


text:
Qırımtatar iş adamı Resul Velilâyev Moskvanıñ «Lefortovo» SİZOsından çıqmamaq şartı ile azat etildi. Bu aqta qırımtatar faali Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bunıñ sebebini daa ögrenmemiz kerek, amma Resul ağanıñ Lefortovo SİZOsından azat etilgenini bilemiz. Çıqmamaq şartı bar, dep tüşünem, yani tahqiqat ve mahkeme devam etkence Moskvada bulunacaq», – dedi Celâl.
Qırım.Aqiqat Resul Velilâyevniñ advokatları ve tuvğanlarından malümat almağa tırışa.
İş adamı Resul Velilâyev ve «KrımOpt» şirketiniñ müdiri Ali Bariyev 2018 senesi aprelniñ 26-nda Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri Velilâyevge ait «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarını tintken soñ tutulğan edi.
Daa soñra Velilâyev 2 ayğa tevqif etilerek, Moskvadaki Lefortovo tahqiqat izolâtorına (SİZO) qapatıldı. Qırımda oña qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 238-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden («Telükesizlik talaplarına uymağan mallar ve mahsulatnıñ istisalı, saqlanması ya da satılması, ve bunıñ kibi de işlerniñ yapılması ve hizmetlerniñ kösterilmesi) boyunca dava açıldı.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
İşğal etilgen Qırımda reberlikni saylamaq içün Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ keçirilmesi muzakere etilmey bile, – dep ayttı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Radio Svobodağa.
Onıñ aytqanına köre, böyle bir şey olsa, Qurultaynıñ bazı vekillerine basqı yapılacaq, çünki şimdi Meclis azaları basqı altında qaldılar.
«Bugünde-bugün Meclis azalarını Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) ya da taqiqat komitetiniñ bazı hadimlerine çağıralar, olarğa Mecliste ne yapacaqlarını aytıp, belli bir namzetke qoltutacaqlarını emir eteler. Netice bir ola: «ya Çubarovğa qoşulasıñız, ve biz sizni Qırımdan atamız; ya da apiste olğan Ahtem Çiygozğa qoşulasıñız. Ya da «rica etkenimiz» kibi yapacaqsıñız», – dep añlattı Çubarov işğalci akimiyetniñ Meclis azalarına yapılğan basqını.
Çubarovnıñ bildirgenine köre, yarımada azat etilgenine qadar «işğalge qarşı çıqqan adamlarnı toplamaq imkânsız, çünki olarnıñ işğalcilerge qarşılıq köstermek içün adımlarnı muzakere etmek çareleri olmaz».
Onıñ aytqanına köre, qırımtatarlar Qurultaynı Qırımdan tış, misal olaraq, Türkiye ya da Romaniyada, keçirmek imkânlarını baqalar. Lâkin «olarnı Qırımğa keri almay bileler», dep ayttı Çubarov.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovniñ bildirgenine köre, onıñ «separatizm aqqında» işi çerçivesinde Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti onı psihiatrik ekspertizadan keçtirmege niyetlene. Bu aqta İlmi Umerov Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün nevbetteki sefer FSB taqiqatçısında edim. Bu sefer psihiatrik ekspertiza keçirilmesi aqqında ferman ile tanıştırdılar. Bu ne vaqıt ve ne yerde keçecegi aqqındaki malümatnı soñ bildirecekler. Vesiqa mündericesini bildirmeyim, çünki «faş etmeme aqqında» imza qoyğan edim, bundan da ğayrı, meni tek tanıştırdılar, yani taqdim etmediler», – dep añlattı Meclis reisiniñ muavini.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi. Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı iş malümatını faş etmemesi aqqında imza qoymağa mecbur ettiler.
Sorğuğa onıñ apayı ve balaları da çekilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Almaniyanıñ yañı tış işleri naziri Hayko Maas Qırımnıñ ilhaqını ve Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı devam etken tecavuzını taqbih etti.
Reuters agentligi, Maasnıñ Almaniya TİN başlığı vazifesindeki birinci nutqunı naqil etip: «Rusiye tarafından Qırımnıñ aqsız ilhaqı ve Ukrainağa qarşı devam etken tecavuzğa narazılıq köstermege devam etemiz», – dep bildire.
Maas, Rusiyeniñ Ukrainadaki areketlerini tenqid etip, Moskva ile munasebetlerni dialog vastasınen eyiliştirmege kene de umüt etkenini söyledi.
Ondan ğayrı o, Almaniyanıñ tış siyaseti, Rusiye özüni ğarp devletleriniñ antogonisti olaraq tayin etken vaziyetke köre alıp barılmaq keregine dair fikrini ifade etti.
Mart 14-te Almaniya Bundestagınıñ deputatları Hristian-demokratik ittifaq (HDİ) fırqasınıñ lideri Angela Merkelni Almaniya kantsleri vazifesine sayladılar. Böylelikle, o, ardı-sıra dörtünci kere kantsler vazifesinde buluncaq.
2017 senesiniñ sentâbrinde Merkelniñ konservativ bloku Almaniyadaki saylavda şeklen ğalebe qazandı, faqat fırqası içün neticeler, bundan dört yıl evelkilerine köre, daa beter edi. Merkel yarım yıldan ziyade koalitsiya aqqında muzakereler yaptı. Başta – Azat demokratik fırqasınıñ liberalları ile. Lâkin olar, Merkel ile koalitsion ukümet içün «umumiy ğaye tapıp olamağanlarına» sıltap, olarnı toqtattılar.
Bundan soñ Merkel, başlığı Martin Şults olğan Almaniyanıñ Sotsial-demokratik fırqasına qol tutuv sorap muracaat etti. Yanvar ayında olarnen yañı kabinet aqqında añlaşma yapıldı.


text:
Qırımda Taqiqat komitetiniñ hadimleri Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovnıñ Bağçasraydaki evine tintüvni keçirmege keldiler. Jurnalistlerge evniñ yanında çalışmağa izin bermeyler, – yazdı öz Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov.
«Saat 20:00 Qırımtatar Milliy Meclis reisi muavini İlmi Ümerovnıñ Bağçasaraydaki evine Taqiqat komitetiniñ üç hadimi keldi. Tintüv başlandı. Neni qıdıralar, şimdilik belgisizdir… Çıqarmağa ve yazmağa yasaq eteler»,– dey Çubarov.
Evel Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ümerovnıñ 7 saat devam etken sorğusı soñuna yetti, bundan soñ taqiqatçılar tintüv ile Bağçasarayğa yol aldılar . Ümerovnıñ tuvğanlarınıñ sözlerine köre, taqiqatçılar Meclis reisiniñ muavinini «fevral 26» işi boyunca «bir qaç doğruluv sual bermek içün» çağırdılar.
Aprel 1 kününden ATR yayınlavınıñ toqtatılması mümkün. Eger de telekanal martnıñ soñuna qadar Rusiye qanuniyetine köre matbuat vastası olaraq qayd etilmese, işi toqtatılacaq.
Teleşirket bir qaç kere Roskomnadzorğa vesiqalarını bere edi, amma çeşit sebeplerden olarnı qaytara ediler. ATR şirketine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radiosı, «15 minut» internet neşiri de şimdi aynı vaziyettedir.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Qırımtatar Milliy Meclisi ve onıñ sabıq reisi Mustafa Cemilevge ait mal-mülkni «devletleştirmege» qarar aldı.
Cemilev tesis etken «Qırım» fondunıñ mal-mülkini devleştirip, onı Qırım musulmanları diniy idaresine bermek resmiy muracaatı Qırım musulmanlarınıñ Qurultayı tarafından berilecek, dep bildirdi Aqmescit rayonınıñ imamı Raim Gafarov. Onıñ aytqanına köre, Qurultay Rusiye nezaretindeki Qırım akimiyetine böyle bir muracaatta bulunacaq. «Qararda aytıla ki, mal-mülk qırımtatar halqınıñ mülki ola», – dep qayd etti Gafarov.
Qırım müftisiniñ muavini Ayder İsmailovnıñ aytqanına köre, Qurultay qararına binaen, Qırım musulmanları diniy idaresine Meclis reberligi yerleşken Şmidt soqağındaki bina ve Colman (Pionerskoye) köyünde hastahane ve bir qaç müessise açılacaq olğan binalar berilecek.
«Bina (Aqmescitte) hayriye parasına alınğan edi, halqqa ait ola. O, birisiniñ mal-mülki sayılmay. Qurultay, QMDİ bu mülkni özüne alsın, dep qarar çıqardı», – dedi İsmailov.
Saibiniñ deñiştirilmesinen bağlı uquqiy adımlar Qırım akimiyetinen mesleatlar keçirilip atılacaq, dep añlattı İsmailov.
Daa evel Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek bildirdi ki, Qurultay «Qırım» fondunıñ mal-mülkini «devletleştirmege» qarar ala bile.
«Öyle ki, binalarnıñ yekâne saibi Mustafa Cemilev oldı. Qırım musulmanları bunı adaletsiz dep saya. Bu siyasiy qarar olacaqtır», – dedi Balbek.
*****
Mustafa Cemilev – Ukraina vatandaşı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ sabıq reisi (2013 senesine qadar). O ve Milliy Meclis Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtılar. 2014 senesi Cemilevniñ Rusiyege kirişi beş yılğa yasaq etilgen edi. Rusiye akimiyeti, bunıñ sebebi ekstremist lafları olğanını bildirdi. Rusiyede Cemilevge qarşı üç madde boyunca cinaiy iş açıldı. Maddeler aydınlatılmay. O, uzaqtan apiske alınıp, federal seviyede qıdırıla.
Qırım işğalinden soñ Cemilevniñ ve Milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Rusiyege kirişleri beş yılğa yasaq etilgen edi. Cemilev Rusiyege kiriş yasağını Avropa insan aqları mahkemesine şikâyet ete.
Rusiye akimiyeti, Cemilev ve Çubarovnı taqip etmeknen beraber Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Ümerovğa qarşı cinaiy işler açqan edi.
Çiygoz Aqmescitteki Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde miting vaqtında qalabalıqlarnıñ teşkil etmesinde qabaatlanıp, 8 yılğa üküm etilgen edi. Miting 2014 senesi fevralniñ 26-nda , Qırım işğali ve «referendum» arfesinde, olğan edi.
İlmi Ümerov 2017 senesi sentâbr ayında eki yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etilgen edi.
2017 senesi oktâbr ayında ekisi de Türkiyege teslim etildi, andan ise esas Ukrainağa kelip çıqtılar.
Meclis liderleri taqip etilmege başlağan soñ tezden faaliyeti de yasaqlanğan edi.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2016 senesi noyabr ayında Qırımdan köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Aqmescitte avgust 11-de aqşam Lenin meydanında Ukraina bayrağı ile foto yapqan Moskva advokatı İrina Birükova öz yaqalanuvı aqta bildire.
Facebookta dostları aşkâr etken malümatqa köre, Birükovağa ve daa bir qaç insanğa, Qırım faali Veldar Şukurciyevge de, şu cümleden, «Lenin abidesi yanında qanunsız tedbirde – Ukraina bayrağı ile foto yapuvda iştiraki içün» protokol tizdiler.
Birazdan Birükovanıñ özü de izaat yazıp, işbu malümatnı tasdiqladı ve tafsilâtlarnı aşkâr etti.
«Dostlar, er şey yahşı. Bizni yolladılar, er birimizge RF Memuriy bozuvlar Kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 5 qısmı boyunca protokollarnı tizdiler. Yarın, ümüt etem ki, evime qaytarım. FSB hadimleri ile subet kerekli kibi olmadı. Olarnıñ suallerine cevap bermege istek yoq edi», – yazdı advokat.
«E, unuttım! Ukraina ve Rusiye arasında dostluq tarafdarım! Hadimler ise meni bugün Lenin meydanında Ukraina bayrağı – qanunsız olğanına işandırmağa çalışqan ediler», – dedi o.
Qırım uquq qoruyıcı organlarınıñ bu ziddiyet aqta resmiy izaatı şimdilik yoqtır.
Evel mart 9 künü ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyada bir qaç ukrain faali yaqalanğan edi, şu sırada Veldar Şukurciyev.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov, noyabrniñ 12-nde Kyivde keçirilecek VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı konferentsiyasınıñ tafsilâtlarını aydınlattı.
«Qırımtatar halqınıñ liderleri, devlet akimiyeti, elçihane, halqara teşkilâtlarnıñ vekilleri ve diger musafirler ve tedbir iştirakçileriniñ çıqışta bulunması beklenile», – dep aytıla haberde.
Umerovnıñ aytqanına köre, konferentsiyada Qırımdaki vaziyet ve «vaqtınca Qırım işğali şaraitlerinde milliy idare organlarınıñ vazifeleri» muzakere etilecek.
Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında saylanğan edi. 1917 senesi dekabrniñ 9-ndan 26-na qadar esas qırımtatar qanunlarını qabul etken milliy tesis toplaşuvı olaraq çalışqan edi.
1991 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı faaliyetini yañıdan başlattı. Ukrainada qırımtatarlarnıñ yuqarı temsil organı olaraq tanıldı. Qırım işğalinden soñ Rusiye onıñ faaliyetini yasaq etti.


text:
Ózbekstan Respublikası Ǵárezsizliginiń 30 jıllıǵı múnásibeti menen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqları menen sıylıqlaw haqqında
Qaraqalpaqstan Respublikası Konstituciyası 85-statyasınıń 6-bántine muwapıq, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Prezidiumı Q A R A R E T E D I : Elimiz ǵárezsizligin bekkemlewdegi, onıń ekonomikalıq potencialın arttırıwdaǵı, tarawlarda júrgizilip atırǵan reformalardı tabıslı ámelge asırıwdaǵı nátiyjeli xızmetleri, elimizdi hár Tolıq maǵlıwmat →


text:
Gece Aqmescitni qar örtti. Fevralniñ 13-nde saba qar yağmağa devam ete. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Şeer yollarında maşina sayısı bayağı eksildi.
Qar toplağan tehnika daa körünmey. Bazı yerlerde qaldırım ve yollarda «Gorod» müessisesiniñ hadimleri qar temizley, dep bildire mühbir.
Qırımdaki gidromettsentr haber etkenine köre, Aqmescitte keçken gece aman-aman aylıq qar norması yağdı – 11 mm qar. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, bazı yerlerde qar 20 sm qadar yağdı.
Onıñ aytqanına köre, saba devam etken qarnı Qırım paytahtınıñ sakinleri soñki bir qaç yıl devamında körmedi.
Hatırlatamız, qurtarıcılar Qırımğa küçlü yağanaq ve suvuqlar kele, dep tenbilegen edi.
Cuma künü, fevralniñ 12-nde, yaramay ava sebebinden Aqyar körfezinden reyd qapatıldı.
Sevavtodor yaramay ava sebebinden yüksek seviyeli azırlıq rejimine avuştırıldı.
Aqmescit ava limanında Rusiye uçaqları keç qala.
Qırımdaki qoruqlar yaramay ava sebebinden ziyaretlerge qapatıldı.


text:
Aleksandr Terentew: «Sälättä yaşlär tatar telen häm traditsiyalärne saklap kalırga omtıla» ← kire kaytirga
Tatarstan Respublikası Prezidentı Apparatı citäkçese urınbasarı – Tatarstan Respublikası Prezidentınıñ Eçke säyasät mäsäläläre departamentı citäkçese Aleksandr Terentew X Xalıkara «Sälät» yaşlär uku-ukıtu forumınıñ LEADERS BILER FORUM smenası katnaşuçıları belän oçraştı.
Çarada lidernıñ nindi sıyfatlarga häm üzençäleklärgä iya bulırga tieşlege turında söyläştelär. Tormışta häm eşmäkärlektä niçek uñışka ireşergä? Yaşlär säyasät eşlärendä katnaşırga tieşme? Sälkeşlär Tatarstan Prezidentı Apparatı citäkçese urınbasarına üzlären kızıksındırgan şuşı häm başka soraularnı yulladı. Cämgıyattä lidernıñ ähämiyatenä aerım igtibar birelde.
«Forumga fikerle, añlı balalar cıelgan. Üsep kilüçe buınnıñ üz ideyalären täkdim itüe bik möhim, çönki kiläçägebez alar kulında. Respublikada yaşlärneñ initsiatiwası inde uñışlı tormışka aşırıla», – dip äytte Aleksandr Terentew.
Sälätneñ barlıkka kilüe häm kiñäyue dä aktiw tatar yaşlär initsiatiwası buluın bilgeläp ütte ul. Tatarstan Prezident Apparatı citäkçese urınbasarınıñ süzlärençä, xäzerge wakıtta berläşmä däülät üseşenä uñay yogıntı yasauçı möhim xäräkät statusına iya.
«Sälät – zur tatu gailä ul. Fän, mägarif, mädäniyat häm sängat ölkäsendä uñışka ireşkän keşeläre dä bik küp. Şunısı möhim, alar üzlären Sälät moxitendä tärbiyalänüçelär dip sanıylar. Biredäge keşelär härwakıt ber-bersenä yardäm itä. Monnan tış, kızıklı sotsial initsiatiwalar da täkdim itälär. Xäzerge wakıtta Sälät – talantlı balalarnı tabu, alarga üz säläten kamilläşterergä yardäm itü öçen sıyfatlı mäktäp. Biredä sälkeşlär duslık häm tatulıknıñ kıymmäten añlarga öyränä. Tatar telen häm traditsiyalärne saklap kalırga omtıla başlıy», – dip bilgeläp ütte Terentew.
Isegezgä töşeräbez, 29 iyuldä Bilär muzey-tıyulıgında X Xalıkara «Sälät» yaşlär uku-ukıtu forumı kısalarında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ Bötenrossiya «Ekotrend» smenası başlandı. Masştablı çarada ilneñ 17 töbägennän cıelgan aktiwistlar katnaşa. Balalar ekologiya yunäleşendäge iñ kisken dönyaküläm problemalarnı barlıy, alarnı xäl itüneñ ısulların täkdim itä.


text:
Bazar künü, avgust 9-da, Türkiyede, İstanbulnıñ şimaliy-ğarbiy belediyesinde Sultanbeyli rayonınıñ politsiya bölüginde patlav yüz berdi, neticede politsiyanıñ beş hadimi ve eki vatandaş yaralandı.
Türkiyeniñ devlet matbuat vastaları bildirgeni kibi, patlavdan soñ yanğın başlandı, neticede politsiya bölügi yerleşken üç qatlı evge zarar ketirildi.
Bildirilgeni kibi, patlav neticesinde bölükniñ yanında turğan bir qaç maşina da bozuldı.
Ücüm Türkiye akimiyetiniñ regionda «İslâm devleti»niñ boyevkileri ile mucadelesi vaqtında yüz berdi. Keçken ay Türkiye Suriyede boyeviklerniñ mevzilerine ava ücümlerini keçirdi.


text:
Qırımnıñ sabıq rusiyeli sağlıq naziri Pötr Mihalçevskiy oñı cinayet etüvinde (vatan hainligi) şeklegen vesiqanı imzaladı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım MC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti haber etti.
Mihalçevskiy yanvarniñ 5-nde Kyivde sorğulavdan keçirildi ve oña cinayet etüvinde (vatan hainligi) şeklegen vesiqa taqdim etildi, dep bilidre Qırım MC prokuraturası.
Prokuratura temsilcisi qayd etkenine köre, Mihalçevskiyniñ Ukraina Cinayet Kodeksiniñ 11-nci maddesine binaen («vatan hainligi») cinaiy cevapkârlıqqa çekilmesi içün er şey yapılmaqta. Maddeniñ şartlarına köre, şahıs 15 yılğace azatlıqtan marum etilebile.
Şimdilik Mihalçevskiyniñ özü ukrain telükesizlik hızmeti ve prokuraturanıñ beyanatlarını br izaat bermedi.
2014 senesi iyünniñ 10-nda Qırımnıñ rusiyeli sağlıq naziri Pötr Mihalçevskiy öz isteginen istifa etecegine dair ariza yazğan edi. Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Mihalçevskiyni qanun «maddesine» binaen işten boşatmamaq içün, onı istifa etmege zorlağanını iddia etken edi.


text:
Qırımnıñ baş-nazirniñ birindij muavini Rustam Temirgaliyevniñ sözlerine köre, bu künleri 200 biñ Qırım ihtiyarı nefaqanı rusiye rublesinde almaqtalar. Belli ki, Qırım ve Aqyarda umumen 600 biñ nefaqacı yaşay.
Sermiya endi Rusiye Federatsiyasınıñ Nefaqa Fondu tarafından yarımada esabına keçirildi. Qırım.Aqiqat-ge Qırımnıñ Nefaqa Fondunda: «Qırımda nefaqalarnı martnıñ 24-nde berip başladılar. Qartlar mart içün para alalar. Para tolusınen berilecek», – dep añlattılar.
Nefaqanen bağlı mevzu etrafında daa tavsilâtlı izaatlardan bu yerde vazgeçip, trubkanı qoydılar.
Malüm ki, şimdiki vaqıtta nefaqalarnı qırım lılarğa «Ukrpoçta» vastasınen bereler. Evelden paranı bank kartalarından alğan ihtiyarlarğa poçta bölüklerine muracaat etmege rica eteler.
«Ukrpoçta»dan paranı evde alğan qartlar içün iç bir şey deñişmedi. Olarğa aqçanı öyle de evge ketireler. Amma, er keske degil. Ekseriyeti daa keçken aftadan berli beklep otura.
Rusiye Federatsiyasınıñ Nefaqa fondu yalıñız 200 biñ nefaqacı Obyasiçün paranı keçirgen olsa, bu vaziyetni añlatmaq qolay. Demek, daa 400 biñ nefaqacı parasını ekinci tranşnıñ keçirilüvini bekleycekler. Sermiyalarnı aprel 5 kününe qadar keçirmege vade eteler.
Ukrain banklarınıñ qabaatı yoq
Qayd etmeli ki, ukrain banklarınıñ kartlarından para alğan nefaqacılarğa bu sistema aqqında yaqın vaqıtta unutmkaq kerek olacaqtır. Mesele yalıñız ukrain banklarnıñ Qırımdaki işini toqtatğanlarınen bağlı degil. Krım.Realii mühbiri evelden nefaqalarnen oğraşqan birden bir qaç bank ile bağlandı. Qırımlılar kartlarında olğan nefaqa paralarını qullana bileceklermi sualni berdik. Er yerde aynı cevap yañğıradı: «Bank özünden özü nefaqalarnı bermey, o yalıñız Ukraina Nefaqa fondu taqsim etken paranı keçire. Er şey oña bağlı. Aqça kelse, biz elbette onı qırımlılarğa keçiredejkmiz».
Şimdi ise, Ukraina içtimaiy siyaseti naziri Lüdmila Denisovanıñ sözlerini hatırlayıq, keçken afta o, müessise Qırımğa içtimaiy ihtiyaclarğa belgilengen 27 biñ million grivnanı «Qırımda devlet hazine idaresiniñ esapları tehnik sebeplerden qapalı olğanı sebebinden» yollap olamağanını bildirdi.
Problema çezilmese, ukrain nefaqaları qırımlılarğa ne naqitnen, ne de bank kartlarınen kelip yetecek.
Böyleliknen, qırımlı nefaqacılar kartlarınen qullanmağa devam etmeleri içün Rusiye Nefaqa fonduna ukrain banklarınen añlaşmalar tizmek kerek. Ukrain tarfı bunen bağlı iç bir informatsiya almadı.
Rusiyeden «qoşma» para qayda?
Daa bir müim noqta, nefaqalarnıñ miqdarınen bağlı. Qırımnıñ Rusiyege qoşulması mevzusında «Referendum» arfesinde yerli memurlar Rusiye standartlarını Qırımda ömürge keçirmege vade etken ediler. Yani aylıq, nefaqa, içtimaiy yardım sermiyalar artmaq kerek edi. Amma, şimdilik bu sözde qalmaqta, bu ise, nefaqacılar arasında işançsızlıq doğura.
Ukrain nefaqalarını yalıñız rublege çevireler. Ve atta, Qırım işğalinden evel olğan kurstan daa az 1 grivnâ içün 3,8 ruble bereler.
Ukraina seviyesindeki nefaqalarnı, amma rusiye rublesindeki nefaqa paralarnı qırımlılar yılnıñ soñuna qadar alacağına oşay. Bunı Rusiye Federatsiyası Nefaqa fondunıñ idare yolbaşçısı Anton Drozdov bildirdi. Martnıñ 25-nde o, «Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ» reisi Vladimir Konstantinovnen Aqmescitte körüşken edi.
«Tahminen 500 biñ Qırım nefaqacılarnıñ parası ağımdaki seneniñ dekabr 1 kününe qadar ğayrıdan resmiyleştirilecek», – dedi Anton Drozdov.
Mezkür vaqıtqa qadar Qırımnıñ nefaqa sistemasını Rusiye qanunlarına ve tehnik hususiyetlerine uyğunlaştıracaqlar, bundan sebep kene de nefaqalarnıñ artmasını közde tutulmaydır.
Çarşembe künü üyleden soñ, Aqmescitniñ poçta bölükleriniñ ekseriyetinde ilânlar peyda oldı, nefaqa paralarnıñ vaqtınca keçirilüvi ve berilüvi «tehnik sebeplerden toqtatılacaq».


text:
Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca yaqalanğan Enver Mamutov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov, Zevri Abseitovnıñ apiste bulunma müddetini 2016 senesi oktâbr 11-ge qadar uzattırdı. Bu aqta «Qırım mabusları» gruppası Facebook saifesinde iyül 6-da, çarşenbe künü aqşam bildirdi.
«Mahkeme, beklenilgeni kibi, Enver Mamutov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov, Zevri Abseitovnıñ apiste bulunma müddetini 11.10.2016 qadar uzattırdı. (Hizb ut-Tahrir işi). Bugün mahkeme OMON-nıñ nezareti astında keçirile edi, bunen beraber, OMON hadimleri video çıqarğan edi», – dep aytıla beyanatta.
Enver Mamutov, Remzi Memetov, Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov mayıs 12-de Bağçasarayda yaqalandı.
Rusiyege boysunğan Qırım prokuraturası, yaqalanğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti. Bu teşkilât Rusiye, Özbekistan, Qazahistan, Qıtay, Almaniya, Asiya ve Afrikanıñ bazı devletlerinde yasaq etildi. Ukraina ve Ğarp memleketleriniñ çoqusında onıñ faaliyeti qanun boyunca alıp barıla bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yanvar ayında Qırım tışından qıtaiy Ukrainağa çıqqan qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ üç azası – Eskender Bariyev, Sinaver Kadırov ve Abmecit Suleymanov yarımadağa qaytıp, yaqalanmaqtan qorqalar.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Eskender Bariyev bildirdi.
«Al-azırda evel planlaştırılğan işimiz soñuna yetmedi. Endi eki variant bar: ya vatanğa qaytamız, anda ise yaqalavnıñ olması mümkün, ya Vatanımız ve halqımız içün Qırım tışında işlemege devam etemiz. Müimini saylaymız», – dedi o.
Yanvarde, qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ üç azası – Eskender Bariyev, Sinaver Kadırov ve Abmecit Suleymanov yarımada tışına çıqtılar. Çıqışta Sinaver Kadırov mahkeme qararı ile Qırımdan sürgün etildi.
Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Komitet idarecilerine nisbeten cinaiy taqip ile bağlı malümat taqiqat organlarına yollanılğanını bildirgen edi. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünlginiñ bozulmasına yönelgen areket etilmesinde qabaatlaylar.
Cumaaqşamı künü, mart 5-de, Eskender Bariyev Qırımda Komitet faalleriniñ taqibi başlanğanını bildirdi, olarnı Federal Havfsızlıq Hızmetine sorğularğa celp eteler.


text:
Ukrainada er yıl fevral 20-de Kök yüzü (Nebesnaya sotnâ) Qaramanlarınıñ Künü qayd etilecek. Böyle bir Buyruqnı çarşenbe künü, fevral 11-de, prezident Petro Poroşenko imzaladı.
Devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildirdi ki, vesiqa er yıl fevral 20-ni Kök Yüzü Qaramanları Künü olaraq qayd etilmesini belgiley. Vesiqağa binaen, bunıñ maqsadı «Demokratiya, insan aqları ve serbestligi, Ukrainanıñ Avropa kelecegini qorup, Menlik inqilâbında (2013 senesi noyabr ayı – 2014 senesi fevral ayı) canını bergen vatandaşlarnıñ cesürligi, iradesi ve sebatını sayğı ile añmaqtır».
Nazirler Şurası cemaatnı celp etip, Menlik inqilâbına bağışlanğan tedbirler planını, şu cümleden Kiyevde müzey açılmasını, azırlamaq ve tasdıqlamaq kerek; Milliy ilimler akademiyasınıñ iştiraki ile vaqialarnı aydınlatqan foto, video ve diger vesiqalı malümatlarnı toplamaq kerek.


text:
Aqmescitte Bala parkında tış yarıqlatuvnı qurıp başladılar ve bir afta devamında işlerni bitirecek olalar. Bunı, müessise müdiri Anton Yakuleviçke atıf etip, şeerniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Brigantina" oyun meydançığınıñ yanında elektrik kabel qoyulması başlandı. Musafirlerimiz mında çoqusı alda Şmidta soqağı tarafından yeşil alleyalardan keçip kele. Bu yol parçasınıñ yarıqlatuvı asıl yoq. Şimdi ise soqaqlar ve oyun meydançığı kenarlarında 25 soqaq feniri qoyulacaq", - dep yaza Yakulevicniñ sözlerinden Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Bundan ğayrı, müessisege köre, attraktsionlar meydançığında da tamir işleri yapıla.
Bundan evel Aqmescit akimiyeti, aftanıñ soñuna qadar Küçük Salğırnıñ yatağını temizlep bitirecek edi.
Mayıs 29-ında Aqmescit akimiyeti, Salğır yalısınıñ temelli tamiri başlanğanını bildirgen edi. Daa evel tender neticelerine köre, tamir işlerini yapacaq şirket kibi “Asgard” işhanesi saylandı. Evelce bu işhane “nezaketli insanlar”ğa abide qoyğan edi ve Puşkina soqağınıñ bir qısmını tamir etken edi.


text:
«Fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz Aqmescit apishanesinden semetdeşlerine mektüp yazdı. O, qırımtatar halqı Kremlge boysunğan Qırım akimiyeti istegeni kibi «folklor» bir millet olmaycağını qayd etti.
Çiygoznıñ mektübini fevral 25-te Qırımtatar Milliy Meclisi derc etti. Çiygoz mektübini qırımtatar erbabı Noman Çelebicihannıñ sözleri ile başladı: «Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege». Soñra Çiygoz qırımtatarlarnıñ vatanğa avdet olması ve oña olğan sevgisi aqqında ayta.
«Biri bir qaç qoqla azatlıqqa ıntıluvımıznı ve irademizni yoq etecek, bizler «folklor» bir millet olacaqmız, bizni süslengen qoqla olaraq kösterip, amanlıq ve «bahtlı» ayat kösterip, bizim tarih, qaramanlarımız aqqında hatıramıznı unutacağımıznı tüşüne – iç bi vaqıt olmaycaq bir şey!», – dep aytıla mektüpte.
Çiygoz qayd etti ki, al-azırda Qırımda onıñ halqı ve yarımadanıñ diger sakinleri «mahsus alanğa» alındı.
«Menim halqım teslim olmaycaq! Bugün ukrain halqı birinci olıp bütün dünya bizge qoltuta!», – dep yazdı o.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Amerika Qoşma Ştatlarındaki Birleşken Milletler teşkilâtınıñ daimiy Vekili Samanta Pauer bildirgeni kibi, Qırım daima Ukrainanıñ bir qısmı olğan ve öyle de qalacaq. Bu aqta o, ukrain yarımadasınıñ işğali yıllığı munasebetinen keçirilgen OON toplaşuvında ayttı.
«Aqıp ketken zaman, Qırım Ukraina qısmı olğanı faktını iç te deñiştirmey. Yarımada mustaqil Ukrainanıñ terkibinde edi ve öyle de qalacaq», - dep izaatlay Samantanı matbuat hızmeti.
Pauer qayd etkeni kibi, işğal etici akimiyet qavmiy ve diniy azlıqlarınıñ aq-uquqlarını bozmaqta.
«Qırımda nişan olğan tek qırımtatar halqı aqqında aytmayım, mında daa keniş daireni köz ögüne almaq kerek», - dep qayd etti Amerika Qoşma Ştatlarındaki OON vekili.
2014 senesi mart - fevral ayında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotınıñ qırım bazalarından keçirilgen belgileri olmağan ordular Qırım yarımadasını işğal etti.
2014 senesi mart 16 künü, Qırımda ve Aqyar şeherinde dünyanen tanılmağan referendum keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti. Ne Ukraina, ne Avropa Şurası, ne de Amerika Qoşma Ştatları mezkür saylavnı qabul etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
İşğal etilgen Yaltada tsirkni quracaq olalar. İyül 4 künü şeer yolbaşçılığı «Rusiye devlet tsirk şirketi» ile mütenasip añlaşmanı imzaladı.
«Şeer başı vazifelerini eda etken» Sergey Karnauh şeer bağçasında qurucılıqnıñ husussiyetlerini muzakere etmek içün «Rusiye devlet tsirk şirketi»niñ yolbaşçılığı ile körüşti.
«Rusiye devlet tsirk şirketi» baş müdiri Vadim Gagloyevniñ sözlerine köre, tsirk şekli boyunca özgün olacaqtır, çünki Pioner baqçasında adetiy tögerek sananı qurmaq içün imkân yoq.
Cenüp içün yañı mündericeni de vade eteler. «Biz seyircilerge aqiqiy ögretici tsirkni taqdim etermiz», – dedi Vadim Gagloyev.
O emindir, Yaltada tsirk yarışınıñ – «Monte Karloda olğan tsirk festivaliniñ sade, amma ifadeli beñzeviniñ teşkil etilmesi mümkündir», – deyler Yalta şeer yolbaşçılığı matbuat hızmetinde.
«Tsirk yañı şekilleri ile ileriley ve zemaneviy dalğalar yönelişinde inkişaf etmek kerek», – dedi «Rusiye devlet tsirk şirketi»niñ baş müdiri.
Sergey Karnauh tsirk temsilcileriniñ ğayelerine qol tuttı. Onıñ fikrince, bu kibi obyektniñ peyda oluvı Yaltanıñ kurort saasına tesir ete bilecek.
Yalta «akimiyeti» qurucılıq kelecek seneniñ başında başlaycağını tahmin etti.


text:
Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde ukrain filologiya fakultetini yoq ettiler.
Üç kafedranı (ukrain tiliniñ medeniyeti, ukrain tilşınaslığı, ukrain edebiyatınıñ nazariye ve tarihı birleştirip, dekan Galina Bogdanoviç başlığında slavân filologiya ve jurnalistika fakultetine qoştılar, dep haber ete 15 minut.
Ukrain filologiya kafedranıñ başı ukrain edebiyatınıñ nazariye ve tarihı kafedrasınıñ sabıq reberi, filologiya ilimler namzeti, professor Viktor Gümenük oldı.
Fakultetniñ sabıq dekanı Yuriy Pradidniñ taqdiri aqqında bir şey belli degil. Fakultetniñ ocalarından çoqusı işten boşatıldı, studentlerniñ sayısı da azlaştı, olardan bir qısmı Ukrainanıñ diger aliy oquv yurtlarına keçti, dep yaza neşir.
Birinci kurs studentlerniñ sayısı bu sene tahminen otuz insannı teşkil ete – evel olğanına köre, olarnıñ sayısı eki qat azlaştı. Qalğan studentler TMU yañı korpusında oqumağa devam eteler, amma fakultet binasından ukrain tilinde yazılğan leyhaçıqnı yañı oquv yılnıñ başında aldılar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, Aqmescitte Tavriya milliy universitetiniñ qırımtatar edebiyatı kafedrası endi qapatıldı.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov Qırımnı ukrain territoriyası olaraq tanığan içtimaiy ağlarnıñ siyasetine «Qırım cevabını» bermege çağıra. Bu aqta Aksenov Facebookta bildirdi.
«Sizni Qırımnı ukrain territoriyası olaraq tanığan içtimaiy ağlarnıñ, şu cümleden Facebook, siyasetine Qırım cevabı olğan aktsiyalarımızğa qoşulmağa çağramız. Bu ufaq-tüfek bir şey degil, memleketimiz ve cumhuriyetimizge qarşı sankitsâlar ve haber cenkiniñ qısmıdır», – dedi o.
Aksenov «Qırım ve Rusiye vatanperverlerini» yanvar 20-de qırımlılarnı «Qırım Cumhuriyet Künü» ile hayırlamağa çağırdı.
«Lâqaytsız insanlarnı, Qırım ve Rusiye vatanperverlerini Qırım ile bağlı beyanatlarında #KrımRossiyaNavsegda (#QırımRusiyeEbediyen) hashtagını qullanmağa çağıram. Tuvğan toprağımız, Rusiyege olğan sevgimizni köstereyik! Böyleliknen, er kes Rusiye Federatsiyasınıñ eñ yaş subyektini bayram ile hayırlay bile», – yazdı Aksenov.
O şunı da bildirdi ki, yanvar 20 künü Aqmescitte «Doğğan künüñ hayırlı olsun, yaş cumhuriyet!» şiarı altında yaşlar teşkilâtlarınıñ yürüşi keçirilecek.
1991 senesi yanvar 20 künü Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesine umumqırım referendumında Qırım sakinleriniñ 93,26% qol tuttı. Rey berüvge: «Siz Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ SSCB subyekti ve İttifaq añlaşmasınıñ iştirakçisi olmasına qol tutasıñızmı?» suali çıqarıldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mäyci inqıylabı
Mäyci inqıylabı yäki yañarışı (yapunça 明治維新, Mäyci İşin) - 1868-1889 yıllarda / Yapun imperiäsendä ütkärelgän säyäsi, xärbi häm ictimaği-iqtisadi üzgäreşlär.
Şuşı yañarış näticäsendä arttağı agrar il dönyanıñ aldınğı däwlätenä äylänä.
Sögunat samuraylar tärtibennän Mutsuhito imperatorı häm anıñ xökümäte xäkimiätenä küçeş çorı.
Mäyci yañarış yıllarında Yapunstan milli däwläte formalaşa häm könbatış tsivilizatsiäse qazanışları kertelä.
1867 yılda sögun Tokugawa Yösinobu Yapunstan İmperatorına xäkimiätne tapşıra.
1868-1869 yılda Tokugawa sögunatı yaqlıları häm İmperator yaqlıları arasında watandaşlar suğışı başlana.
1868 yılda Bosin suğışında İmperator ğäskärläre sögunatnı ciñälär häm Edo şähären basıp ala.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- MaзypoB И.B. ЯпoHия B пepиoд пepexoдa k kaпиTaлизMy. — 2001.


text:
Öz-özüni ilân etken Abhazistan cumhuriyetiniñ prezidenti Raul Hacimba istifağa çıqmağa razı oldı, bunı "Eho Kavkaza" matbuatı haber ete.
Haber agentligi bildirgeni kibi, ariza imzalandı ve muhalefet vekillerine berildi.
Yanvarniñ 9-ında Abhazistanda yañı saylavlarnı talap etken kütleviy narazılıqlar başlandı. Bir qaç yüz miting iştirakçileri Suhuminiñ merkezinde toplandı, Abhazistan prezidenti memuriyeti binasınıñ qapısını bozıp açtı ve müessiseni ücüm etti.
Öz-özüni ilân etken cumhuriyetniñ akimiyeti narazılıq aktsiyasına ükümet devrimi ıntıluvı dedi. Hacimba tınçlıqnı saqlamaq nutqunen hitap etti ve fevqulâde vaziyetni ilân etmege azır olğanını bildirdi.
Öz-özüni ilân etken Abhazistan cumhuriyetiniñ parlamenti, prezident Raul Hacimbağa hitap etken qararnı qabul etti. Qararğa köre, akimiyet kergin içtimaiy ve siyasiy vaziyet sebebinden oña istifağa çıqmaqnı rica etti.
Abhazistan, Gürcistannıñ separatist bölgesi, 1993 senesinde Gürcistan ile cenkten soñ mustaqillikni ilân etti. Rusiye Abhazistandaki separatist keylerge daima qol tuta edi, 2008 senesinde ise beş künlik Gürcistan-Rusiye cenkinden soñ, Abhazistannıñ mustaqilligini tanıdı. Gürcistan, Abhazistan ve Cenübiy Osetiyanıñ topraqlarını Rusiye tarafından işğal etilgen, dep saya ve Rusiyeni topraq bütünliginiñ bozmasında qabaatlay.


text:
Neşir yazğanı kibi, «Furşet» tükânları bir afta evelsi mallarını ketirmege toqtattılar. Esas sebep, yarımadadan paranı çıqarıp ketirmege imkânsızdır. Bunı, ticariy ağları teslim eticileriniñ ukrain birliginiñ müdiri Aleksey Doroşenko bildirdi.
«Yarımadada ukrain bankları çalışmay, parasız esaplar yapılmay, — dey Doroşenko. — Onıñ içün riteylerlerniñ paraları bar, amma olar mallarnı satın alıp olamaylar: tek yerli teslimcilernen çalışa bileler, olarnıñ da imkânları sıñırlı».
Buña daa bir mesele qoşuldı: Rospotrebnadzor mayıs 14-den başlap, Qırımda «Roşen» şirketi, qaşqaval şirketlerniñ, et işhhanelerniñ mallarını ketirmege yasaqladı.
Qırım «akimiyeti»niñ fikirince, Ukraina ile ticariy munasebetler çet devlet ile olğan munasebetler kibi olmalı ve kerekli vesiqalar resmiyleştirilmeli. Ukraina ise, Qırımnı Rusiyeniñ qısımı olaraq tanımadı, onıñ içün eksport-import yapılmaması mümkün.
Asılında, yarımadaki tükânlar içün mallarnı Krasnodar ülkesinde satın almaq mümkün, amma, olar 50% -ğa paalı olacaq. Yerli sakinler de böyle paalaşuvnı qabul etmezler.
Amma, mesele şunda ki, furalar Keriçte toqtap qala bileler, mallar ise bozulır.
Şimdilik Qırım tükânlarında evelden ketirilgen mahsulatlar satıla.


text:
- Pimapenci
- Kategori Pimapen, Pimapen Servisi, Pimapen Tamiri, Sineklik, Şirinevler Pimapen Servisi, Şirinevler Pimapen Tamiri
Şirinevler Pimapen Servisi
Şirinevler Pimapen Servisi, Şirinevler Pimapen Tamiri, Şirinevler Pimapenciler, Şirinevler Pimapenci, Şirinevler Pimapen Fiyatları, Şirinevler Pimapen Tamircisi, Şirinevler Pencere Tamiri, Şirinevler Pimapen Balkon, Şirinevler Pencere Fiyatları, Şirinevler Pimapen Bayileri, Şirinevler Pimapen bayii, Şirinevler Pimapen Sistemleri, Şirinevler Pimapen Tamirci, Şirinevler Pimapen Servis, Şirinevler Pimapen Pencere Tamiri, Şirinevler Pvc Tamiri, Şirinevler Pvc Pencere Sistemleri, Şirinevler Pencere Fiyatı, Şirinevler


text:
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya çarşenbe künü, noyabr 5-de, BMT insan aqları boyunca Yuqarı komissarınıñ Ofis temsilcileri ögünde Qırım ve Ukraina şarqında insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında ariza ile çıqışta bulunacaq.
«Tedbir insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskayanıñ teşebbüsi ile ötkerile. O, bunı diplomatik eyyetlerine Ukrainada insan aqlarınıñ vaziyetini añlatmaq içün yapmağa teklif etti», – haber ete onıñ matubat hızmeti.
Valeriya Lutkovskayanıñ çıqışından soñ qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ «İşğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde insan aqları ile bağlı vaziyet» arizası ile çıqışta bulunacaq. Bunıñ ile Harkov uquq qoruyıcı taqımınıñ vekili Gennadiy Tokarev «Ukraina Şarqınıñ ziddiyet territoriyalarında insan aqlarınıñ bozuluvı» aqqında arizası ile çıqışta bulunacaq.
Haber etilgeni kibi, Valeriya Lutkovskaya Ukraina ve Qırımda vatandaşlarğa nisbeten ayırım faktları aqqında tarif etecektir.
«Bunıñ ile insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya diplomatik eyyetlerniñ vekillerini Ukraina Şarqında Rusiye tarafdarları olğan qanunsız silâlı taqımları tarafından bala aqlarınıñ bozuluvı ve Rusiyege esirge alınğan balalarnıñ qaytaruvında Ombudsmen Ofisiniñ ğayreti aqqında añlatacaq», – dediler Valeriya Lutkovskayanıñ matbuat hızmetinde.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
«İslâm devleti» ekstremist gruppası 321 insannıñ ölümine ve beş yüzden ziyade insannıñ yaralanmasına sebep olğan patlavlarnıñ mesüliyetini öz boynuna aldı. Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, buña dair mesac terrorcılarnen bağlı «Amak» agentliginde derc etildi.
«İD» bir de bir delil ketirmedi.
Şri Lanka prezidenti Maitripala Sirisena aprelniñ 23-nde gece başlağan fevqulâde vaziyetni ilân etti. Bu adım politsiya ve arbiylerge şübheli insanlarnı mahkeme qararı olmasa da, yaqalamağa ve sorğuğa çekmege imkân berecek. Prezidentniñ ofisi haber etkenine köre, o, ücüm etkenlerniñ çetel bağlarını taqip etmek içün halqara yardım isteycek.
Ükümet politsiya kilselerge yapıla bilecek ücümler aqqında bilip, olarnıñ ögüni alamadı, dep bildirdi.
Politsiyanıñ daa evel haber etkenine köre, Şri Lankadaki patlavlarğa alâqası bar olğanından şübheli sayılğan 24 insan yaqalandı.
Ükümetniñ fikirince, üç kilse ve üç musafirhanege canlı bombalar ücüm etti.
On yıl evelsi mında vatandaş cenki bitken soñ bu ücüm adada kerçekleştirilgen eñ büyük zorbalıq oldı, dep aytalar.
Politsiyanıñ malümatına köre, elâk olğanlar arasında – 35 çetel vatandaşı, ABD, Büyük Britaniya, Qıtay, Felemenk, Portugaliya vatandaşları.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikirince, işğal şaraitlerinde Qırımğa Dnipro suvını bermege razı olacaq akimiyet uzun vaqıtqa qalıp olamaycaqtır. Bu aqta o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Suv meselesini aytsaq, daa bir kere hatırlatmağa isteyim: Qırım ealisine suv yete. O, hocalıq faaliyeti, arbiy garnizonlar, arbiy gemiler içün yetmey. Aynı vaqıtta Rusiye repressiya ve taqip yolunen qırımtatarlarnı, etnik ukrainlerni yarımadadan quvıp, anda öz vatandaşlarını ketirmege tırışa. Yüzlernen yañı evge, ebet, infrastruktura ve suv kerek. Buña Dnipro suvını bermeycekmiz», – dedi Çubarov.
Onıñ qayd etkenine köre, «yarın Şimaliy-Qırım kanalınıñ bentinde şlüzlerni açmağa emir etecek er angi akimiyet, er angi siyasetçi iş odalarında çoq qalmaycaq – halq quvar». O, «soñki Rusiye askeri yarımadadan ketken künü» Dnipro suvı Qırımğa ketecek, dep qoştı.
«İşğal şaraitlerinde, Qırımnıñ vaziyeti qayd etilmeyip, suv berilse, Ukraina toprağınıñ ketmesine ve Rusiye ilhaqını qabul etmesine razılıq bar olğanını kösterecek. Bu Ukraina dezintegratsiyasınıñ başlanğıçı olacaq», – dedi Çubarov.
İyünniñ 11-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Taygan suv anbarını Aqmescitniñ suv teminlevi sistemasınen vaqtınca birleştirecek suv boruları Rusiyeden Qırımğa keldi, dep bildirgen edi. İyülniñ 8-nde berilgen malümatqa köre, yaqın suv anbarlarınıñ yedeklerinde Aqmescit içün 110 künge suv qaldı.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ qurğaq oldı. Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ reisi Yuriy Gotsanük bildirgenine köre, yarımada esas Ukrainadan Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden Dnipro suvınıñ berilüvine muhtac degil.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek, Aqmescitte Cuma Cami 2019 senesi aprel 21 künü açılacağını beyan etti. Bunı RİA Krım haber ete.
Balbek: «Cuma Camini 2019 senesi 21 aprelde açmağa qarar alındı. O künü cumhuriyette, repressiyalarğa oğratılğan halqlarnıñ aqlanması aqqında feramnnıñ çıqması munasebetinen, beşinci sene yañı bayram qayd etilecek», – dep aytqan.
Cuma Caminiñ qurucılığı 2015 senesi sentâbr 25 künü başlanğan edi. O Aqmescit suv anbarı civarında, şeerniñ cenübiy töpesinde qurula. Leyhağa köre, onıñ eki qısımı olacaq: 28 metr yükseklikte qubbe ile esas bina (37-ge 37 metr büyükliginde) ve iç azbarında sutun sırası ve şadırvan olacaq. Caminiñ dört minaresi olacaq, er biri 50 metrdir.
Ruslan Balber 2016 senesi 18 sentâbrde ötkerilgen saylavlar neticesinde Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı oldı. Ğarbiy devletler bu Qırımda ötkerilgen bu saylavlarnıñ qanuniyetini qabul etmedi ve Balbeknen beraber yarımadada saylanılğan diger deputatlarğa da şahsiy sanktsiyalarnı qabul etti.


text:
`mädäniyät başqalası` Näticälär
Xäbärlär [441]
- Törkiyä belän Rusiyä arasında urtaq turizm ğamäl planı
- “Biredä tatar xalıq şağıyre Fänis Yarullin yäşäde”
- Törkiyä Äfğanstannıñ qayğısın urtaqlaştı
- Törkiyä Tatarstanğa tatarlarğa qağılışlı arxiv materialların tapşırdı
- Tatarlarnıñ borınğıdan kilgän kün êşkärtü yolası
- Parij östennän bawğa basıp uzdı
- Başqala Qazanda Tatarstan xalıqları duslığı festivale
- Tanılğan tatar ğalime ätiseneñ niçek itep xäbärsez yuğaluın añlata
- Törek ğaskäriläre bäbine yuattı
- Tatarstanda qabat zur yuğaltu
- AQŞ 28 meñ keşene êvakuaśiyäläde
- Tağın 229 törek watandaşı illärenä qayttı
- Şassida keşe kisäkläre
- Qazanda "Bizyak.Arabesk" kürgäzmäse
- Taliban: "Bolay tiz bulasın kötmägän idek"
- Antaliyada 7 ayda 3 million 396 meň turist qunaq bulıp kitte
- Urlanğan ikonalar tabıldı
- Ministr Ärsoy İstanbulnı tanıtuçı yaña fil’m belän urtaqlaştı
- Qaban küle buyında Çabata häm Flamenko biyüläre
- Sabantuy aldınnan büläk cıyu / CaбaHTyй aлдыHHaH бүләk җыю
- Xacğa baruçı törkem yulğa quzğaldı
- Taliban İlbaşı sarayın qulğa töşerde
- Atatörek mädäniyät üzäge tanıtıldı
- Qazanda "Bizyak.Arabesk" kürgäzmäse açıldı
- "Tämle Qazan" festivale
- Qazanda “Peçän bazarı” festivale / KaзaHдa “ПeчәH бaзapы” яшbләp фecTиBaлe
- Çirkäwlärdän urlanğan ikonalar patriarx Varfolomeyğa tapşırıldı
- Kon’yaaltı festivalendä tatarlar
- Qazan Kirmänendä 3D şowı
- KaзaHдa XәTep kөHe - Qazanda Xäter köne
- Tatarstan başqalası Qazanda Sabantuylar
- Törek ğaskäriläre bäbine yuattı
- İstanbulnı tanıtuçı yaña fil’m
- Rafis Ataqaz Qazanda törek tuñdırmasın täq’dim itä
- Qazanda “Çäçäk festivale”
- Raynur Xäsänov: “Açıq universitet” proyektı
- Rizaêtdin Fäxretdin: “Mäşhür xanımnar”
- Şağıyr’neñ soñğı mäxäbbäte
- Binali Yıldırım Tatarstanda
- Qazannan Yaña yıl küreneşläre
- Töreklär, tatarlar häm ruslarda çäy kul'turası
- Qazanda törek tatlı rizıqları
- Qazanda qış
- Törkiyä konsullığında Qazan balaları
- NATO kritik sammitı
- Tatarstanda qış
- Qazanda Balalar bäyräme qotlandı
- Tatarstan başqalası Qazanda 23nçe aprel’ bäyräme
- Qazanda Sadri Maqsudi häykäle açıldı
- Premyer-ministr Binali Yıldırım Qol Şärif mäçetendä


text:
Kreml kontrol etken Qırım müftisiniñ muavini Esadullah Bairovnıñ fikirince, gençlerni ananeviy islâmğa köre terbiye etmek kerek, onıñ zanınca, böyle olsa, radikal aqımlar peyda olmaz. Bunı müfti muavini Moskvadaki «21 asırda cemiyet birliginiñ pekitilmesi ve medeniyetlerara dialog inkişafında dinniñ rolü» halqara ilmiy-ameliy konferentsiyasında ayttı.
«Ananeviy islâm şeriat, beş vaqıt namaz, içki yasağı ve digerlerni belgilegen islâmdır, ananeviy islâm radikal islâmdan farqlana, çünki Allahnıñ dinini qorçalap, onı kirli radikal maqsadları ile qullanmay», – dep tekrarlay Bairovnıñ aytqanlarını Qırımdaki QAMDİ matbuat hızmeti.
Onıñ fikirince, ananeviy terbiye gençler arasında radikalizmniñ inkişafına yol bermez.
«Yañlış fikirler yoq olsa, gençlerge ananeviy islâm, urf-adetler sayğısı aşlanacaq ve qoqla radikal teşviqatçılarnıñ ayaqları altında bir şey qalmaz», – dep qoştı o.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ QAMDİ yapqan areketlerini Meclis ile muzakere etmey. Yanvar 16-17 künleri Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında olıp keçken Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ toplaşuvında esas Ukrainada Müftiylikni qurmağa qarar alındı. Noyabr 19-da 14 qırımtatar din cemiyeti Kyivde toplaşip, müftiylikni qurdılar. Müfti Ayder Rustamov oldı, o, Kyivdeki qırımtatar cemiyeti yanında Musulmanlarnıñ diniy qıymetleri komitetiniñ yolbaşçısı ola. Alimler şurası da quruldı, onıñ yolbaşçısı olaraq Ukraina musulmanları birliginiñ reisi Suleyman Hayrullayev saylandı.


text:
Martnıñ 6-sında New Yorkta BMT Telükesizlik Şurasında Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı ve yarımadanıñ işğladen boşatuluvı yolları muzakere etilecek.
Bunı Qırım uquq qoruyıcı gruppası öz saifesinde haber ete.
Oturış Kyiv vaqtınen saat 17:00 başlanacaq. Qırım.Aqiqat canlı yayınnı yapacaq.
Qayd etilgeni kibi, tedbirni Belgiya, Estoniya, Frenkistan, Almaniya, Büyük Britaniya ve AQŞ-nıñ BMT yanında Daimiy vekillikleri tarafından Ukrainanıñ BMT yanında Daimiy vekillikleri ile birlikte teşkil olundı.
Tedbirde Ukraina Prezidentiniñ Qırımdaki Daimiy vekilli Anton Korineviç; qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov; Qırım insan aqları gruppasınıñ lideri Olga Skripnik; Estoniya tış işler naziriniñ müavini Pol Tisalu; İlze Brands Kehris, Kristof Heusgen; Frenkistannıñ BMT-deki daimiy vekiliniñ müavini Anne Geguen.
Yanvarniñ 24-ünde Rusiye esirliginden azat etilgen qırımlı ukrain rejissör Oleg Sentsov BMT-niñ New Yorktaki baş merkezinde Rusiyede apis etilgen Ukraina vatandaşlarınıñ meselesine bağışlanğan tögerek masada iştirak etti.


text:
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev Bağçasaray şeerini ziyaret etip, Hanlar sarayında alıp barılğan restavratsiya işleriniñ ketişatınen ve qazalarğa qarşı alınayatqan tedbirlernen tanış oldı. Bağçasaray tarihiy-medeniy ve arheologik qoruğınıñ müdiri Vadim Martınük Müftige külliyeniñ er bir obyektinde yapılğan işler aqqında tarif etti. İş ziyaretinde Qırım Müftisiniñ muavinleri Ayder İsmailov ve Esadullah Bairov da iştirak ettiler.
Al-ı azırda Hanlar sarayında qazalarğa qarşı tedbirler işlenilip alındı, tezden qurucılar tamirat işlerine keçecekler.
Ayrı diqqat Devlet Geray ve Dilâra Bikeç türbelerinen beraber Cenübiy türbege ayırıldı. Dilâra Bikeçniñ türbesinde işler yekünlendi, lâkin ziyaret esnasında yağğan şiddetli yağmur sebebinden peyda olğan bazı qusurlar aşkâr oldı. Bu munasebet ile qoruqnıñ rehberligine tenqit bildirildi. Bundan da ğayrı, tenqit qaydlarınıñ mulâaza cedvelini resmiy şekilde Qırım Cumhuriyetiniñ Medeniyet nazirligine yollanılması planlaştırıla, çünki Medeniyet nazirligi qazağa qarşı tedbir aluv ve tamirat işleriniñ sımarışçısıdır.
Bundan ğayrı, Devlet Geray türbesinde zemindeki topraq aşağıda yerleşken mezarlarğa çökti. Şu sebepten, türbede yapılacaqlar meselesinde mütehassıslarnıñ ihtilâf etmesinden dolayı, işler toqtalıp qaldı. Mezarlarnı açmaq fikirine cevap bererek, Qırım Müftisi Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ qattı mevamını seslendirdi, – mezarlar açılmamalı, merhumlarğa toqunılmamalı. Bu mesele boyunca da muracaat Qırım Medeniyet nazirligine yollanılacaq.
İş ziyareti esnasında Qırım Müftisi Hanlar sarayınıñ saasında yerleşken müfti evinde qazalarğa qarşı alınğan tedberler ve keçirilgen tamirat işlerinen de tanış oldı. Şu obyekt boyunca qaydlar ve teklifler de munasip nazirlikke resmiy mektüp ile bildirilecek.
Bağçasaray ziyareti çerçivesinde Qırım Müftisi Orta camini de ziyaret etti. Şu caminiñ fasadını tamir etmek ve topraqnıñ çökip taymasına qarşı tedbir işlerini yapmaq kerek.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» oturışını advokatlar esnasta iştirak etip olamağanı içün avuştırdı. Bunı Qırım advokatı Edem Semedlâyev aprelniñ 20-de Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Saat 11-de oturış başladı. Lâkin advokat Taras Omelçenko Keriçte cinaiy işte iştirak etip, belgilengen saatke kelip olamağanı içün toplaşuvnı saat 13.00 keçirmege rica etti. Men de oturışnı keççe keçirmege rica ettim. Saat 15.00 Rostov-na-Donu şeerine ketem, yarın Ruslan Zeytullayevniñ esnasında iştirak etecem. Mahkemeci muracaatnı qanaatlendirip, oturışnı aprelniñ 25-ne avuştırdı», – dep qayd etti Semedlâyev.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada 2014 senesi fevral 26-da Ukraina topraq bütünligi mitinginde iştirak etkenlerni mahkeme etmege başladılar. Olarğa qarşı o vaqıt Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberiyeti altında «Rus birligi» çıqqan edi.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ merkeziy rayon mahkemesi aprelniñ 6-da «fevral 26 davasınıñ» mabüsleri Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ cezasın deñiştirip, olarnı ev apsine yolladı.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti Donbasstan mecburen köçip kelgen ukrainlilerni Rusiyeniñ diger regionlarına yollay, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Böylece, er kün yarımadanı aman-aman biñ kişi terk ete. Qırım «akimiyetiniñ» bildirgenine köre, al-azırda mahsus lagerlerde tahminen yedi biñ kişi buluna, er kün işğal etilgen yarımadağa 500-700 insan köçip kele.
Şaatlarnıñ malümatına köre, bunıñ kibi insanlarnıñ çoqusı Qırımnı terk etmege istemey ve Ukrainağa keri qaytacağına ümüt besley. Rusiye regionlarına tüşkenler ise şaraitler quvandırmay, dep bildireler.
Rusiyeniñ Federal migratsion hızmeti sentâbrniñ 1-ne qadar Ukrainadan köçip kelgenlerni vaqtınca yerleştirüv noqtalarını qapatacaq ola. Rusiye ükümetiniñ qararına binaen, böyle adamlarnı Moskva, Peterburg, Moskva ve Rostov vilâyetleri, em de Çeçenistanda yerleştirmeycekler.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, «Rusiye-Ukraina sıñırındaki» provakatsiyalar «devam ete», ve bu sebepten Rusiye ilhaq etilgen yarımadada telükesizlikni temin etmek içün çareler köre, dep iddia ete. Kremlniñ temsilcisi Qırımda S-400 uçaqlarğa qarşı raketa sistemleriniñ yerleştirilmesini bu şekilde izaladı.
Peskov: «Qırım etrafındaki Rusiye-Ukraina sıñırında provakatsion ve diversiyon faaliyetlerniñ devam etkenini bilemiz… Bu sebepten, iç şübhesiz, Rusiye tarafından özüniñ telükesizligini temin etmek içün çarelerniñ körülmesi bir kimseni qorquzuv olaraq degil de, yalıñız özüniñ telükesizligini temin etüv olaraq qabul etilmeli, çünki Rusiye tarafında buña, tabiiy olaraq, tam bir mustaqil aqqı bar», – dedi.
Ukraina tarafından şimdilik bu beyanat boyunca açıq menbalarda izaat berilmedi.
2017 senesiniñ dekabrinde, ilhaq etilgen Qırımda 2018 senesiniñ ilk künlerinden itibaren eki S-400 «Triumf» uçaqlarğa qarşı raketa sistemi divizionınıñ arbiy nevbetke turacağı belli oldı.
Ukrainanıñ arbiy eksperti Serhiy Zgurets, ilhaq etilgen Qırımda yerleştirilgen S-400 «Triumf» kompleksi Ukraina ve onıñ qomşuları içün telüke doğura, dep saya.


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı figurantınıñ menfaatını taqdim etken Qırım advokatı Emil Kurbedinov, aprel 24-te Rostovdaki Rusiye mahkemesi bu iş boyunca qabaatlavnıñ şaatlarından birini sorğulap olamadı, çünki o, «oturışuvğa kelmege qorqtı», dep bildirdi. Bunı qorçalayıcı Qırım.Aqiqat muhbirine ikâye etti.
«Akem Ekstremizmge qarşılıq kösterüv merkezinden berilgen vesiqanı oqudı. Onda, şaatnıñ devletniñ imayesi altında bulunğanı ve oturışuvlarğa kelmege qorqqanı qayd etile. Prokuror, onıñ ifadeleri sadece oqulsın, dep muracaat etti. Aynı zamanda qorçalav tarafı buña qarşı çıqtı, çünki bizim fikrimizge köre, bu istek esassızdır», – dedi Kurbedinov.
Onıñ malümatına köre, şaat, Ukraina militsiyasınıñ sabıq hadimi ola. 2006 senesinde o, sanki «Hizb ut-Tahrir teşkilâtı ile alâqalı olğan» areketler içün aq-uquq qorçalayıcısı Emir-Usein Kukuğa qarşı memuriy protokol tizgen edi.
«Yalta altılığı»nıñ diger advokatı, Edem Semedlâyev: «Amma Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesiniñ, zamanı aşması sebebi ile o işniñ qapatılması aqqında qararı bar. Qorçalavnıñ fikrine köre, tahqiqatçı sadece «Hizb ut-Tahrir» sözüni körip, bundan faydalanacaq oldı. Bu şaatnıñ ne aytacağını bilmeyim, lâkin o, bu ufaq şeyni bile seslendirmege qorqtı», – dep qayd etti.
Adı bildirilmegen şaat tarafından açıq menbalarda izaat berilmedi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ malümatına köre, aprel 24-te keçken mahkeme oturışuvında prokuror işniñ materiallarını, esasen mahkemelerniñ bir de-bir İslâm edebiyatı eseriniñ yasaq etilmesi ya da ekstremistik olaraq tanılması aqqında qararlarını oqudı. Nevbetteki oturışuv aprel 25, saat 10-ğa tayin etildi.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandılar. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» İslâmiy siyasiy teşkilâtına alâqalı olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Yanvar 24-te Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantınıñ azat etilmesini talap etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetine köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Sentâbrniñ 22-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, III-V ve VIII çağırılış Ukraina halq deputatı Refat Çubarov 64 yaşını toldura. Cemaat ve siyaset erbabı 2009 senesinden berli Dünya qırımtatar kongressiniñ reisi ola.
Refat Çubarov 1957 senesi sentâbrniñ 22-nde Özbek Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Samarqand şeerinde doğdı, 1944 senesi qorantası anda Sudaqnıñ Ay-Serez köyünden sürgün etilgen edi. 1968 senesi ana-babasınen beraber Qırımğa qayttı. 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ Meclis reisi yarımadanı terk etip, Kyivge köçmege mecbur edi.
2014 senesi mayısnıñ 4-nde o vaqıt Qırımnıñ Rusiye prokurorı olğan Natalya Poklonskaya Refat Çubarovnı «ekstremist faaliyeti qabul etilmeycek», dep tenbiledi. 2014 senesi iyülniñ 5-nde Çubarovnıñ Rusiyege ve işğali altındaki Qırımğa kirişi beş yılğa yasaqlandı.
2019 senesi iyülniñ 5-nde beş yıllıq kiriş yasağı bitti. Amma, Çubarovnıñ aytqanına köre, Qırımğa kene de barmağa imkânı yoq, çünki anda «Rusiyeniñ anayasa qurumı ve telükesizliginiñ esaslarına qarşı cinayetler» içün ğıyabiy apis qararı çıqarıldı.
2021 senesi iyünniñ 1-nde Kreml kontrolindeki Qırım mahkemesi 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamenti ögünde «qalabalıqlarnı teşkil etüv» qabaatlavı boyunca 6 yıl apis cezası, 200 biñ ruble para cezası ve tüzetüv işleri ğıyabiy qararını çıqardı. Daa soñra Soçideki Üçünci istinaf mahkemesi bu qararnı deñiştirmedi.
Çubarov Qırım.Aqiqatqa bergen tefsirinde çıqarılğan ükümni «uquq ceetinden boş» dep adlandırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ doğğan künü munasebetinen Qırım.Aqiqat ayatınıñ müim fotoresimlerini topladı.


text:
2014 senesi esir etilgen ve öldürülgen qırımtatar faali Reşat Ametovğa alâ bu künge qadar Ukraina Qaramanı unvanı berilmedi. Bunı Qurultaynıñ Teftiş komissiya yolbaşçısı Ali Özenbaş «XXI asırda Ukraina: meiller ve inkişaf imkânları» konferentsiyası devamında beyan etti.
«Bizim öyle bir vatandaşımız bar edi – Reşat Ametov. O mitinglerde iştirak etmez edi, Milliy Meclisniñ faaliyetinde iştirak etmedi. O işğalge qarşı zorbalıqsız usullarnen, elinden kelgeni qadar küreşe edi, yani o, köküsinde narazılıq şiarını asıp, çoq insanlı yerlerde buluna edi. Bir keresi onı küpe-kündüz maalde, kamuflâjlı insanlar alıp kettiler, soñra ise onıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile tapıldı. Kimler onı qıynap öldürgenleri añlaşıla! İşte, defalarca seslendirilgen teklifke baqmadan, ölümden soñ olsa da, devlet yolbaşçısı öyle de onı Ukraina Qaramanı unvanı ile taqdirlemege lütuf etmedi», – dedi Özenbaş.
Qırımda 2014 senesi mart 3 künü Reşat Ametov Aqmescitteki Qırım Nazirler Şurasınıñ binası yanına kendi narazlıqnı bildirmek içün çıqtı. Martnıñ 15-de ise onıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile Qarasuvbazar rayonında ormanda tapılğan edi. Qırım akimiyeti qırımtatar faaliyetçiniñ qatilini tapqanını mukâfatnen taqdirlemege söz bergen edi. Lâkin qatil alâ daa bulunmağan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Avropa komissiyası mart 31-de Ukrainağa 250 million euro berilmesi aqqında qarar aldı. Bu sermiya maliye yardımnıñ birinci ve ekinci programmaları çerçivesinde qalğan edi, dep haber ete Avropa komissiyasınıñ matbuat hızmeti.
Para Kiyevge aprel ayınıñ soñuna qadar berilecektir.
İlk eki programmanıñ çerçivesinde Kiyev 1,61 milliard eurodan 1,36 alğan edi. 1,8 mlrd. euro miqdarında üçünci programmanı Kiyev üç parça olaraq alacaq: ekisini yılnıñ soñuna qadar ve daa bir danesini – 2016 senesiniñ baarinde.
Bu sene yanvar ayında Avropa komissiyası Ukrainağa büyük maddiy yardım berilmesini teklif etti – 1,8 milliard eurolıq orta acele kreditler.


text:
«Rusiye qanunlarına köre, balalar bala bağçalarında bir yılğa ziyade bulunacaqlar. Ve analarnıñ çoqusı balalarnı şimdi müessiselerden almağa istemey», – dep bildire Aqmecit şeer başı muavini İlya Glazkovnıñ sözlerini Aqmescit şeer şurasınıñ matbuat merkezi.
Bu sebepten, onıñ sözlerine köre, şeer bala bağçalarına nevbetler daa da uzun oldı.
«Biz artıq 2 yaşında olğan balalarnı qabul etmeycekmiz. Bu sene nevbetlerni azlaştırmaq içün 3 yaşında olğan balalar gruppalarnı teşkil etecekmiz», – dep bildire Glazkovnıñ sözlerini Qırım akimiyetiniñ ruporı Krıminform saytı.
Bugün Aqmescit bala bağçalarına nevbet tahminen 11 biñ insannı teşkil ete, dey şeer başı muavini.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnıñ davası boyunca oturışuvı vaqtında qadılar onıñ video muracaatını baqmağa razı olmadı. Advokat Nikolay Polozov bunı imaye aqqınıñ bozuluvı dep saya.
«Böylece, olar tek imaye aqqını bozmadı, müvekkilime oña qarşı cinaiy dava çerçivesinde söz almağa bermedi», – dep ayttı advokat Qırım.Aqiqat mühbirine.
Oturışuv vaqtında koloniyada bulunğan şaat Rustem İlyasov da videokonferentsiya bağı vastasınen sorğuğa çekildi.
«O, Lenur İslâmovnı tanımay, 2016 senesi Qırımdan çıqıp, anda arbiy baza, çadır, vagonçıq körgen edi, dep ayttı. Anda tanışını körip, laf etip ketti. Lenur İslâmovnı şahsen tanımay, amma onı pek yahşı ve Qırımda ürmet qazanğan namuslı bir insan olaraq bile», – dedi advokat.
Daa soñra Rusiye prokurorı Roman Lobov İlyasovnıñ evelki şaatlığını oqudı. Olarğa köre, Rustem İlyasov Qırımdan çıqıp, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevnen körüşti ve iş tapmasında yardım istedi. Cemilev onı Lenur İslâmovğa «Noman Çelebicihan batalyonına» yolladı, anda Cemilevniñ aytqanına köre, İlyasov ayda 4-5 biñ ğrıvnâ alacaq. Rustem İlyasov böyle bir şey aytmağanını, protokol imzalamağanını ve oña qarşı cinaiy davada «işkence ve azap qullanıldı», dep qayd etti.
Zarar körgen «Qırım elektrik ağlarınıñ» vekili mahkemege bu teşkilâtnıñ elektrik ağ tayaqları olğanına dair vesiqa berdi. Amma 2015 senesi patlavdan zarar körgen elektrik naqil hatları teşkilâtqa ait degil.
Nevbetteki oturışuv 2020 senesi dekabrniñ 2-ne planlaştırıldı. Polozovnıñ fikirince, mahkeme tahqiqatı yekünlendi dep ilân etilecek ve taraflar munaqaşağa keçecek.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.
Rusiye akimiyeti İslâmovnı federal qanunğa zıt bir şekilde silâlı birleşme qurğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 1-inci qısmı), diversiyalar yapıp, büyük mülk zararı ketirgeninde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «a», «b» noqtaları), kütleviy haber vastaları üzerinden Rusiye topraq bütünligini bozmağa çağırğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, onıñ Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvlarında iştirak etmege niyeti yoq. O, Qırımda oña qarşı esnasnı «sahte mahkeme» dep adlandırdı.


text:
Ukraina tasil Nazirliginde Qırım aliy oquvlarınıñ studentleri içün mahsus qoşma telefonı açıldı.
«Vatandaşlarnıñ, talebelerniñ, ocalarnıñ Qırım studenteriniñ başqa ukrain aliy oquvlarğa keçüv meselesinen bağlı olğan muraacatlarnıñ sayısı çoq olğanından sebep Ukraina tasil ve ilim Nazirligi qoşma mesleat telefonnıñ işini başlay», – dep aytıla beyanatta.
Yuqarıda qayd etilgen sualler boyunca bu nomerağa telefon açmağa lâzim: (044) 481-32-36.
Hatırlatamız, nazirlikte mesleat telefonı bu nomer boyunca da çalışa: (044) 481-32-11.


text:
İyün 14-ünde Eski Qırım orman müdirliginde ormanda yerge tüşken yapraq-pıtaqlar yanıp başladı, dep bildire Rusiye FVN ilhaq etilgen Qırımda.
Müessisege köre, yanğın 1,15 gektarnı qaplap aldı. Ateşni söndürmek içün orman müdirliginiñ hadimleri celp etildi.
FVN-niñ Qırım idaresi bildirgeni kibi, yılnıñ başından berli tabiat çevresinde çıqqan endi 10 yanğın söndürildi.
Qırım Gidromettsentrniñ malümatına köre, iyün 4-ünece yarımadada yüksek yanğın telükesi ilân etilgen.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text:
Sentâbr 12-de qayd etilecek musulman Qurban bayramı Qırımda raatlıq künü ilân etildi.
Kremlge boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ mütenasip fermanı yarımada ükümetiniñ saytında yerleştirildi.
«Qurban bayramı munasebetinen 2016 senesi sentâbr 12 kününi raatlıq bayram künü olaraq ilân etmek. Qırım Cumhuriyeti devlet ükümetiniñ icra organlarınıñ yolbaşçılarına sentâbr 12 raatlıq künü işçilerniñ nevbetlerini teşkil etmek», – dep aytıla vesiqada.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kiyev – Kiyevde ferval 23 – mart 17 künleri arasında Qırım işğali yıllığına bağışlanğan bir sıra tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. «Qırım – Ukrainadır. Er alda» informatsion kampaniyasınıñ teşkil etilüvinde uquq qoruyıcı ve cemaat teşkilâtları, ekspert merkezleri, ukrain devlet organları ve halqara birlikleriniñ vekilleri iştirak etti. Kampaniya teşebbüsçileriniñ sözlerine köre, maqsatları – ukrain akimiyeti ve cemiyetine Qırım faciasını hatırlatmaq ve er kesni işğal etilgen cumhuriyetni qaytaruv meselesi üzerinde birleştrmektir.
«Aqyarda Rusiye tarafdarlarınıñ birinci mitingi keçken fevral 23 kününden başlap ğayet çoq vaqia yüz berdi. Bazıları qırımlılarnıñ işğalge qarşılığını, digerleri – Rusiye Federatsiyası tarafından istilâiy areketlerni köstere ediler. Şunı hatırlatmaq isteymiz ki, Qırım – Ukraina qısmıdır ve daima öyle olacaq», – dedi İnsan aqları aqta malümat merkeziniñ başı Tatyana Peçonçik brifingde çıqışta bulunıp.
Onıñ sözlerine köre, fevral 23 künü başlanğan «Qırım – Ukrainadır. Er alda» kampaniyası yarımadanıñ Ukraina terkibine yalıñız de-yüre degil de, de-fakto qaytacaq kününi yaqınlaştırmaq içün keçirile. Peçonçik şunı da qayd etti ki, teşebbüsniñ teşkilâtçıları vatandaşlıq cemiyetiniñ vekilleri olalar – ekspert ve faaller, amma buña memurlar, deputatlar ve matbuat vastalarınıñ qoşulacağını da bekleyler.
İnformatsion kampaniya fevral 23 künü başlandı. Rusiye elçihanesi yanında «Rusiye istilâcı» mevzusında fotosergi keçirildi. Mında Rusiyeniñ arbiy istilâsını isbatlağan fotoresimler kösterile edi. İçtimaiy ağlarda «Qırım – Ukrainadır» twitter-aktsiyası başlandı. Teşkilâtçılar qullanıcılarğa saifelerinde #CrimeaisUkraine tegi ile yazılarnı qaldırmağa teklif ete ediler.
«Biz toprağımıznı küç ile qaytarmacaqmız»
Kampaniya logosını «Zeitgest Design» agentliginiñ art-meneceri Vladimir Kadıgrob işlep çıqardı.
«Müsbet bir şeyni yapıp, ukrainliler toprağımıznı küç ile qaytarmacağını köstermege tırıştıq. Qırımnı, Qırım halqını sevgenimizni köstermege isteymiz ve Qırım ilk evelâ insanlarğa ait: qırımtatarlarğa, ukrainlilerge, rusiyelilerge, ermenilerge…», – dedi dizayner.
Kadıgrob leyhanıñ şiarı – «Qırım – Ukrainadır. Er alda!» sözleriniñ manasını añlattı. Onıñ sözlerine köre, şiar Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanı şübesiz olğanını köstere ve Rusiye akimiyeti ile bu aqta davalaşmağa acet olmağanını belgiley.
Fevral 24 künü keçken brifing devamında leyha iştirakçileri ukrain matbuat vastalarınıñ reberlerine «Qırım – Ukrainadır» logosını öz resurslarında yerleştirmege teklif ettiler.
«Ukrain evi» teşkilâtınıñ reberi faali Andriy Şçekun aytqanı kibi, teşkilâtı informatsion kampaniya devamında Ukrainanıñ çeşit akimiyet organlarınıñ iştiragi ile munaqaşalarnı keçirmege planlaştırğanı aqqında bildirdi. Şu cümleden, mart 10 künü Ukraina nazirler Kabinetinde tögerek masa keçirilecektir.
«Bugün mürekkep bir sual bar. Nazirler Kabinetiniñ 2014 senesi iyül 17 künü alınğan QMC ve Aqyar meseleleri boyunca Devlet hızmetiniñ teşkil etilmesi aqta qararı bar. Teessüf ki, işbu hızmet endi yedinci ay teşkil etilmey, faqat devlet bücetinde buña para ayırılğan. Bu mesele kampaniya çerçivesinde muzakere etilecek», – dedi faali.
Bunıñ ile, Şçekunnıñ aytqanı kibi, levha devamında «Qırım» firqalarara birliginiñ Ukraina Yuqarı Şurası deputatları ile umumiy tedbirler keçirilecek. Misal içün, aprel ayına Qırım boyunca parlament toplaşuvlarınıñ keçirilmesi planlaştırıla.
İnformatsion kampaniya keçirilmesine Krım-SOS cemaat teşebbüsiniñ iştirakçileri de qoşuldı. Teşkilâtnıñ koordinatorı Tamila Taşeva yarımada işğali matbuat vastaları ve ukrain siyasetinde ekinci yerge avuştı.
«Biz Qırımda ilân etilmegen cenkni köremiz, yüzlernen faaller ğayıp ola. Faallerniñ evlerinde tintüv keçe, bazıları azap izleri ile tapıla, ölümleri boyunca taqiqat areketleri keçirilmey», – dedi Taşeva.
Faalniñ fikrine köre, qıtaiy Ukrainada informatsion kampaniya keçirilmesi işğalni alğışlamağan qırımlılarğa Ukraina devleti tarafından destek numayışı olur.
«Qırım – Ukrainadır» logosı er bir telekanalda
Cemaatçılar tarafından teşebbüs etilgen leyhağa Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev qol tuttı. Kampaniya çerçivesinde qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi mart 16 künü Şevçenko adına Kiyev milliy universitetiniñ studentleri ile körüşüvni keçirecek ola, fevral 26 künü Ukrain buhran media-merkezinde ötkerilgen muzakerelerde iştirak etti.
«Qol tutsınlar dep, bütün devlet organlarına mektüp yolladıq. Ümüt etemiz ki, telekanallarda leyha logosını körermiz», – dep bildirdi Vekâletliniñ ofisi apparatınıñ reberi Arsen Jumadilov.
«Qırım – Ukraina» kampaniyasında tek ukrain teşkilâtları ve institutları degil de, halqara strukturalar da iştirak ete. Şu cümleden, leyhağa Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnkişaf Programması da qol tuttı.
«Yıl evelsi BMT inkişaf programması insan aqları ve uquq qoruyıcı faaliyetiniñ nezaret teşebbüsine yönelgen cemaat teşkilâtlarınıñ destegi aqqında ilân etti. Bu saada olğan bir yılılq faaliyet qıtaiy ve Qırım teşkilâtları arasında bağnıñ quvetleştirüvini kösterdi. Kampaniyanıñ başlanuvı buña delil ola», – dedi BMT inkişaf programmasınıñ temsilcisi Vasiliy Romanük.
«Qırım – Ukrainadır» kampaniyası çerçivesinde cumaertesi künü, fevralniñ 28-de, qırımlılarğa qol tutuv numayışı keçirilecek.


text:
Türkiye akimiyetiniñ bildirgenine köre, yanvarniñ 26-nda sabağa qadar yer teprenüvi neticesine 31 insan elâk oldı. Qurtaruv işleri devam ete.
Akimiyetniñ malümatına köre, Türkiye şarqındaki Elâzığ vilâyetinde 80 bina yıqıldı, 645 bina büyük zarar kördi. 1500 insan hastahanege tüşti.
Yanvarniñ 24-nde Türkiyeniñ şarqındaki Elâzığ vilâyetinde 6,8 büyükliginde zelzele oldı.
Yer teprenüvi 600 biñ kişi yaşağan Elâzığ şeeri ve vilâyetinde, qomşu regionlarda is etildi.
Türkiyede küçlü yer teprenüvleri endi olğan edi. 1999 senesi büyük yer teprenüvi İstanbulda oldı, 17 000 kişiden çoq elâk olğan edi.