text:
Halil İnalcık
Halil İnalcık (1916 s. doğdı) - Türkiyeli Qırımtatar tamırlı tarihçı.
Halil İnalcık 1916 senesinde İstanbulda doğdı. Babası Seyit Osman (Sitosman) Nuri 1905 senesinde Qırımdaki Bağçasaray şeerinden İstanbulğa köçken edi. Dedesi Bağçasarayda Hansaray camisiniñ müezzini edi. 8 yaşında ekende ailesinen beraber Ankarağa köçti. Bu yerde Gazi İlk mektebini tamamladı. Daa soñra Sivas ve Balıkesir muallim mekteplerinde oqudı, 1935 senesinde muallim olıp diplomını aldı. Ankarada Til Tarih Coğrafiya Fakultetine kirdi. Bu yerde Şemsettin Günaltay, Fuat Köprülü, Yusuf Hikmet Bayur kibi müim şahsiyetlerden dersler aldı. 1940 senesinde diplomını alğan soñ aynı fakultette oqumağa devam etti. 1942 senesinde “Tanzimat ve Bulğar meselesi” serlevalı doktorasını tamamladı. 1972 senesine qadar bu fakultte Osmanlı ve Avropa tarihından dersler berdi. Aynı sene AQŞda Çikago (Chicago) Universiteti Tarih Bölügine Osmanlı Tarihı Professorı olması içün çağırıldı. 1986 senesine qadar bu universitette dersler berdi. Prof. Dr. Halil İnalcık, şu vaqıtta Bilkent Universitetinde ders bermege devam ete. İnalcık 1986-da Amerika Akademiyasına, 1993-te Britan Akademiyasına aza oldı. Daa pek çoq namlı cian oquv yurtlarında fahriy azalıqları bar. Bundan başqa, müim yerlerden pek çoq taqdir ve mukâfat aldı. Bularnıñ eñ soñkisi Türkiye Büyük Millet Meclisiniñ bergen “Fahriy Mukâfat” (türkçe Onur Ödülü) oldı.
Halil İnalcık, tarihçılıq körüşin Fransız Annales eqolüne dayandıra. Sayısı yüzni keçken kitap ve maqaleleri bardır. Dört yardımcısınen beraber yazğan “Osmanlı Devletiniñ İqtisadiy ve İçtimaiy Tarihı” (“An Economic and Social History of Ottoman Empire - Osmanlı Devletinin İktisadi ve Sosyal Tarihi”) kitabı bütün cian universitelerinde el kitabı olğandır. İnalcık, bu kitabını Osmanlı tarihınıñ medeniy yaqın dünyağa añlatqanınen maqtanadır.
Kitaplarından bazıları[deñiştir]
- The Ottoman Empire, The Classical Age, 1300-1600, London, 1973
- Studies in Ottoman social and economic history, London, 1985
- The Middle East and the Balkans under the Ottoman Empire, Bloomington, 1993
- Süleyman the second and his time, Istanbul, 1993
- An Economic and Social History of the Ottoman Empire, Cambridge, 1994
- From empire to republic: essays on Ottoman and Turkish social history, Istanbul, 1995
- Sources and studies on the Ottoman Black Sea, Cambridge, 1995
- History of Humanity (editor, Peter Burke ile beraber), 1999
- Ottoman Civilization (Gunsel Renda ile beraber), Ankara, 2003
- Essays in Ottoman History , Eren Yayıncılık
- Makaleler 1: Doğu Batı, Doğu Batı Yayınları, 2005
- Fatih devri üzerinde tetkikler ve vesikalar, Ankara, 1954
- Osmanlı'da Devlet, Hukuk, Adalet, Eren Yayıncılık, 2000
- Osmanlı İmparatorluğu'nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi Cilt 1/1300-1600, Eren Yayıncılık, Prof. Dr. Donald Quataert ile, 2001
- Osmanlı İmparatorluğu'nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi Cilt 2 / 1600-1914, Eren Yayıncılık, 2004
- Osmanlı İmparatorluğu - Toplum ve Ekonomi, Eren Yayıncılık
- Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), Yapı Kredi Yayınları, 2003
- Tanzimat ve Bulgar Meselesi, Eren Yayıncılık
- ABD Tarihi, Allan Nevins/ Henry Steele Commager (tercüme) Doğu Batı Yayınları, 2005
- Şair ve Patron, Doğu Batı Yayınları, 2003
- Balkanlar, (Prof. Dr. Erol Manisalı ile)


c: text/html

text:
Qazan yanındağı suğış (1506)
Qazan yanındağı suğış — 22 may — 25 iyün 1506 yılda — Möxämmät-Ämin xan xanı belän böyek kenäze Vasiliy III bulğan suğış. Suğış näticäläre: Qazan xanlığı tarafınnan Mäskäw ğäskärläreneñ tulı tar mar itüe, 93000 rus ğäskäriläre yuq itüe.
1506 yılda Mäskäw böyek kenäze Vasiliy III Qazan xanlığı qarşı 100000 ğäskäri cibärgän. 22 mayda Möxämmät-Ämin xan xanı Qazan yanında rus qorab ğäskäre yuq itkän, 25 iyündä Qazan ğäskärläre baş rus atlı ğäskären tar mar itkän, 100000 rus ğäskäridän 7000 keşe genä isän qalıp qaçıp kitkän. Tarixi çığanaq buyınça:
Näticälär[үзrәpTү]
Qazan yanındağı suğış — urta ğasırlarda iñ zur suğışı berse bulğan. Bu suğıştan soñ Möxämmät-Ämin xanı abruyı Tatar xanlıqları eçendä kütärelgän. Bu ciñelüdän soñ böyek kenäze Vasiliy III Qazan-Mäskäw solıx kileşüenä qul quyırğa mäcbür bulğan. Qazan xanlığı İvan III tarafınnan quyılğan Mäskäw yoğıntısınnan azat bulğan.
Monı da qarağız[үзrәpTү]
- Oluğ Möxämmäd
- Biläw yanındağı suğış
- Suzdal' yanındağı suğış
- Vasiliy II
- Möxämmät-Ämin xan
- Tuqtamış xan
- Mäskäwneñ buysındıruı (1382)
- İdegäy
- İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү]
- Bolğar däwläte
- ЗиMиH A.A. BиTязb Ha pacпyTbe. ФeoдaлbHaя BoйHa B Poccии XV B. M.,1991.
- M. Г. XyдяkoB Oчepkи пo иcTopии KaзaHckoro xaHcTBa. MockBa, «ИHCAH», 1991, ISBN 5-85840-253-4
- ПoxлeбkиH B. TaTapы и Pycb. MockBa «MeждyHapoдHыe oTHoшeHия» 2000

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hawa rayı
Hawa rayı aspanda ne bolıp atırg'anlıg'ı haqqında aytadı. Hawa rayı degende samal, shaqmaq, dawıl, du'beley, jawın, burshaq ha'm qar tu'siniledi. Ku'nnin' energiyası hawa rayına ta'sir ko'rsetedi. Klimat jıldın' ha'r qıylı waqıtlarında belgili bir territoriyada qanday hawa rayı ku'tiletug'ının ko'rsetedi. Ha'r qıylı ma'wsimlerde ha'r qıylı azıq-awqattan paydalanıladı.
Du'nya boylap hawa-rayı stantsiyalarında hawa-rayı tu'rleri o'lshenedi. O'lshew usılları bular samal tezligi, samal bag'darı, temperatura, hawa basımı ha'm ıg'allıq. Keleshekte hawa rayı qanday bolıwın anıqlaw ushın adamlar usı o'lshemlerden paydalanadı. Bul adamlar meteorologlar dep ataladı.
Jaman hawa-rayı o'mirdin' ha'm xojalıqtın' buzılıwına sebep bolıwı mu'mkin. Ol ku'ndelikli turmısqa da jaman ta'sir ko'rsetiwi mu'mkin. Jaman hawa rayına mısallar:


text:
Çuvaşiya
Çuvaşiya, resmiy adı Çuvaş Cumhuriyeti (Çuvaşça: ЧăBaш EH, ЧăBaш Pecпyблиkи; rusça ЧyBaшия, ЧyBaшckaя Pecпyблиka) - Rusiyeniñ bir muhtar cumhuriyetidir. Cumhuriyetke adını bergen Çuvaşlar, Türkiy halqlarından birevidir. Çuvaşiya, Rusiyeniñ orta kesiminde yer ala ve 1920 senesi iyün ayında muhtar cumhuriyet qurulğandır. Meydanlığı 18 300 km². Ealisi tahminen 1 350 000 adamdır. Paytahtı Şupaşqardır.
Çuvaşlarnıñ, X-XVI asırlarda eski Türk boylarınıñ (Edil Bulğarınıñ) qarışmasından meydanğa kelgenleri yazılğandır. Ayrıca Çuvaşlarnıñ Suvar ya da Suvaz adlı Türk adından kelgeni de ögge sürüle. Çuvaşlarnıñ 15% Başqurtistan ve Tataristanda otura.
Çuvaşlarnıñ oturğan regionı XVI asırda Ruslarnıñ eline keçken, regionda 1920-de muhtar memuriy birligi olğan, 1925 senesi aprelinde de muhtar cumhuriyet alına kelgendir. ŞSCBniñ dağılmasından soñ da (1991) Çuvaşiya Cumhuriyeti adını alğandır.
Çuvaşlar Orta Edil regionında, qapalı bir cemiyet olaraq yaşaylar. Cumhuriyetniñ meydanlığı 18 300 km². Memleketniñ üçte biri ormanlarnen qaplıdır. Ealisi 1 500 000 adamdır. Ancaq Çuvaş nufusı 2 000 000-ğa yete. Nufusnıñ 60% şeerlerde otura.
Saat quşağı[deñiştir]
Çuvaşistan Moskva Saat quşağındadır (UTC+3).
İqtisadiyat[deñiştir]
Çuvaşiya iqtisadiyatı sanayı ve ziraatqa dayana. Sanayı qolunda maşna, toquma, elektrik, alkogol, kâğıt, kereste, himiyadır. Çuvaşiyada tahminen 300 sanayı qurulışı bardır.
Ziraat[deñiştir]
Başlıca mahsulatı zahire, kenevir, qartop, sebze, keten, şeker çükündir ve tütündir. Regionda ayvancılıqnıñ domuz asravcılığı de müim yer tuta. Ziraat kolhoz ve sovhozlarda yasala. Et, süt, yımırta işlep çıqaruvı yüksektir.
Din[deñiştir]
Çuvaşlarnıñ esas dini Hristian Ortodokslığıdır.
Maarif[deñiştir]
İlk olaraq 1872-de Çuvaş tili yasalğandır. Çuvaşlarda maarif seviyesi diger cumhuriyetlerde olğanı dayın yüksektir. Şimdi ülkede:
- 24 başlanğıç mektepte 22 000 talebe,
- 702 orta mektepte 280 000 talebe,
- 3 universitette 19 000 talebe
bar olıp, maarif Çuvaş tili yasala. Halqnıñ 77% Çuvaş tilini qullana.
Ayrıca, Çuvaşiyada 801 kitaphane, 1200 klub bar olıp, yılda 3 million kitap basıla ve 30 gazeta neşir etiledir.
Naqliyat[deñiştir]
Memleketniñ naqliyat ağı qara ve deñiz yolunen yasala. Demiryolları ve qara yolları Moskva, Nijniy Novgorod, Qazan, Ulyanovsk ve paytaht Şupaşkar ile bağlıdır.


text:
-
Sponsor Bağlantılar
-
Son Yazılar
EtiketlerLaledan Restaurant çırağan sarayı resimler Çırağan Şenlikleri eski çırağan sarayı Sultan II. Mahmut' Çırağan Sarayı'nda konaklama Kazancıoğlu Bahçeleri çırağan sarayında akşam yemeği çırağan sarayı pandoranin kutusu lorca organizasyon Vezir-i Azam İbrahim Paşa Kempinski Kempinski Otelleri çırağan sarayında balık yemek çırağan sarayına nasıl gidilir Kempinski Ambience Delhi çırağan sarayı adres çırağan sarayı otel fotoğrafları Çırağan Palace Kempinski Çırağan Sarayı Kempinski Hotels ciragan cumartesi konserleri çırağan sarayı fotoğraflar Çırağan Sarayı telefonları çırağan palace kempinski adres çırağan palace kempinski fotoğraflar istanbul modern düğün paketi Kempinski Hotels Sultan Abdülaziz Sibel Can çırağan sarayı etkinlikleri zaralılar Doğan Ürgüp Can Göktaş David Sparrow ismail acar çırağan sarayı düğün çırağan sarayının tarihçesi zara Çırağan Palace Kempinski Sanat Galerisi Çırağan Sarayı Oteli


text:
Ğäräp tele
Ğäräp tele üz çığışı belän Semit telläre ğäiläsenä kerä. Ğäräp tele 1500 yıldan artıq ädäbi tel bulıp sanala, monnan tış İslamda ul ğibädät tele bulıp yöri.
Ğäräp teleneñ şaqtıy küp söylämnäre bar. Ämma matbuğatta häm Qör'ändä Saf Ğäräp tele (اللغة العربية؛الفصحى) qullanıla.
Böten dönyağa kiñ taralğan algoritm, alximiä, alkohol, azimut, nadir, zenit sıman süzlär barısı da Ğäräp telennän kilgännär. Törki tellär dä Ğäräp süzlär belän tulı. İspan telenä dä Ğäräpçädän bik zur tä'sir bulğan.
Söylämnär[үзrәpTү]
en:Arabic_language#Dialects
Yazu[үзrәpTү]
Töp mäqälä: Ğäräp älifbası
Ğäräp älifbası Aramay älifbasınnan çıqqan.
Awazlar[үзrәpTү]
Ğädäti Ğäräpçädä öç kenä suzıq bar: [i], [a], [u]. Alarnıñ qısqa häm ozın törläre bar.
Monı da qara[үзrәpTү]
- Ğäräp älifbası, Xättät (bizäkle yazu)
- Ğäräp ädäbiäte
Päräwezdä[үзrәpTү]


text:
Tınısh okeanı
Tınısh okeanı bul batısta Aziya ha'm Avstraliya, shıg'ısta Amerikalar, qublada Qubla okeanı, ha'm arqada Arktika okeanı aralıg'ında jaylasqan suw ko'lemi esaplandı. Ol en' u'lken okean esaplanıp, jer ju'zi betinin' u'shten-birin iyeleydi. Ol Horn tumsıg'ı, Chili/Argentinadan qublag'a Antarktikag'a sızılg'an sızıqta Atlantika okeanına, ha'm Tasmaniya, Avstraliyadan qublag'a Antarktikag'a sızılg'an sızıqta Hind okeanına qosıladı.
Atlantika okeanı ken'eygen sayın, Tınısh okeanı a'ste kishireyip barmaqta. Bul ten'iz tub'in Jerdin' orayına qaray bu'klew arqalı bolip atır. Bul urılıw ju'da qattı bolıp basım jıynalg'an waqıtta ıssı taslardın' ham' shan'nın' u'lken jarılıwı arqalı ko'plep jer silkiniwler ha'm vulkanlar payda etedi. Suw astında jer silkiniw bolg'anda, bul tez qozg'alıs tsunami payda etedi. Usi sebepli tsunamiler basqa jerlerge qarag'anda Tınısh okeanı jag'alarında ko'p bolıp turadı. Jerdin' ko'pshilik vulkanları Tinish okeanı atawlarında jaylasqan, yamasa okean jag'alarınan bir neshe ju'zlegen kilometr qashıqlıqtag'ı kontinentlerde jaylasqan. Tektonik plitalar Tınısh okeanı kishireyiwine tag'ı bir sebep esaplanadı.


text:
5. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları
Daha Fazla İçerik...
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:179 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:178
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:177 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:176
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:174
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:162 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:161 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:16 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:159
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:154
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:153
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:144
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:141
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:140
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:14 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:14
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:132
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:131
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:13 Cevapları
- 5.Sınıf Ada Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa:13


text:
Qırım
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qırım ul Qara diñgez tönyaq yarında urnaşqan yarımutraw. Qırım krizısı häm ütkärelgän Qırım statusı turında referendum näticäsendä Qırım Cömhüriäte Rusiä eçenä kerä.
Cäğräfiä[үзrәpTү]
Qırım alanı 25 900 km² zurlığında: Tönyaqtan Könyaqqa 200km wä Çığıştan Batışqa 325km ozınlığında. Çik ozınlığı 2500km çaması. Alannıñ 72%ın tigezlek, 20%ın tawlar wä 8%ın küllär ala.
Tarix[үзrәpTү]
1944. yılnıñ 18. Mayda Sovet ğäskärläre Qırım Tatarlarını Urta Asíağa sörälär, küçerü waqıtında Qırım Tatarlarınıñ yartısı wafat bula.
1985 yılda Qırım Tatarlarığa kire üz watanına qaytırğa röxsät itelä.
1992 yılnıñ 5 Mayına Qırım Cömhüriäte üzidäräne íğlan itkän.
Xalıq[үзrәpTү]
2000. yılğı beleme buyınça 260 800 Qırımtatar yäşi.
2001[1].. yılğı beleme buyınça 2 024 056. Urıslar (58,5 %), Ukrainnar (24,3 %), Qırımtatar (12,1 %), Beloruslar (1,4 %), Tatarlar (0,5 %) wä başqa xalıqlar.
Monı da qara[үзrәpTү]
Şähärlär[үзrәpTү]
Päräwezdä[үзrәpTү]
- Qırımtatar Milliy Meclisi
- International Committee for Crimea, İnglizçä
- Qırım xarítası
- Tatar.Net: säxifälär cíıntığı
- Dmoz.org: Qırımğa bağışlağan säxifälär
Möxäcirlär[үзrәpTү]
- Kanada
- Almanía
- Rumınía
- Törkiä: Ankara, Catalca, Ístanbul, Tekirdag, Emel Vakfi
- AQŞ: KTAB, DOST Kirim
- Batış Awrupı


text:
Realizm
Realizm - filosofiyada iskusstvo ha'm a'debiyattag'ı realizm menen hesh qanday baylanıssız ha'm u'lken eki ma'nisti an'latıw ushın qollanılatug'ın filosofiyalıq termin esaplanadı. A'dette folosofiyada realizm degende nominalizmge qarama-qarsı bolg'an filsofiyalıq bag'dar tu'siniledi; biraq bazıda realizm so'zi filosfiyanın' taza da'wir bag'darın bildiriw ushın qollanıladı.
Bul terminnin' basqa tarawlarda da ha'r tu'rli ma'nisleri bar. Ma'selen, iskusstvoda sotsial, psixologiyalıq, ekonomikalıq ha'm t.b. qubılıslardı ilajı barınsha haqıyqatqa tuwra keletug'ın etip su'wretlewge aytıladı.


text:
Codex Cumanicus
Codex Cumanicus (Kodeks Kumanikus), Karadeniz’in kuzeyindeki Kıpçak Türklerinden (Kumanlar) İtalyanlar ve Almanlar tarafından 14. yüzyılda derlenmiş iki bölümlük bir eserdir.[1]
Sözlük-metinler derlemesi olarak sayılabilecek eserin adı Latincedir ve Kuman Kitabı olarak Türkçeye çevrilebilir.
Konu başlıkları
El Yazması[değiştir | kaynağı değiştir]
El yazması özgün örnek İtalya-Venedik San Marko Kütüphanesi'nde, Biblioteca Divi Marci – Biblioteca Nazionale di S. Marco – Biblioteca ad templum Divi Marci Venetiarum, Venezia, Mss. latini, Fondo antico, Collocazione 1597, Codex DXLIX / № 549 sayı ile saklanmaktadır.
Kuman (Kıpçak) Kitabı, birçok kişi tarafından yazılmış parçaların bir araya getirilmesi sureti ile oluşmuş bir çalışmadır. Günümüzdeki hâlini alması 13. yüzyıl ortalarından 14. yüzyıl ortalarına kadar yaklaşık 100 yıl kadar zaman almıştır.
Bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]
İtalyan Bölümü[değiştir | kaynağı değiştir]
İtalyan bölümü 55 yapraktır (110 sayfa) ve iki sözlük listesinden oluşur. Sözlükler Latince-Farsça-Kıpçakçadır. İlk liste alfabetik, ikinci liste tematiktir.[1]
Eserin İtalyanca Kodeks (İtalyan Kitabı) denen ilk 110 sayfalık bölümü Latin alfabesine göre dizilmiş 1560 sözcük içeren, Latince-Farsça-Kıpçakça sözlükle başlar. Ardından sözcüklerin anlamlarına göre öbeklere ayrıldığı 1220 sözcük içeren ikinci bir sözlük yer alır. Buradaki 2680 sözcükten 200'ünün Farsça ve Kıpçakça karşılıkları verilmemiştir.
Alman Bölümü[değiştir | kaynağı değiştir]
Alman bölümü 27 yapraktır (54 sayfa). İki karışık sözlük listesi ve bazı metinlerden oluşur. Birinci liste Kıpçakça-Almanca, ikinci liste Kıpçakça-Latince sözlüktür.[1]
Bu dizinlerde bazı sözcüklere örnek cümleler de mevcuttur. Ardından Kıpçakçaya çevrilmiş dualar, ilahiler, 47 Kıpçak bilmecesi ve Kıpçakça eklere ilişkin bazı dil bilgisi kuralları yer alır.
Metinler[değiştir | kaynağı değiştir]
- 11: 13-14
- Kim maYa berse, men de aYar bereyim; kim maYa bermese, men de aYar bermen.
- "Kim bana verse, ben de ona vereyim; kim bana vermezse, ben de ona vermem." (Türkiye Türkçesi)
- 57: 22-23
- Emgenip, terlep, qın alıp, andan tamaYıŋ beslegil! Kaçan boYday saçarsen, aar qovra biter, alabota, tigenek daYi kükel biter.
- "..." (Türkiye Türkçesi)
- 59: 8-12
- Bilge, tetik kişiler
- menim sözim eşitingler
- eki yolnı ayrınglar
- "Bilge, akıllı kişiler"
- "benim sözümü işitsinler"
- "iki yolu ayırsınlar" (Türkiye Türkçesi)
- Yarlı , miskin kişiler
- yahşı bitig bilmezler
- talaşman sözin inanırlar
- örtlik tamukka tüşerler
- yekning tuzakna ilnirler
- "Yoksul, miskin kişiler"
- "iyi yazılmışı bilmezler"
- "dalaşanların sözüne inanırlar"
- "ateşli cehenneme düşerler"
- "şeytanca tuzaklara ilişirler" (Türkiye Türkçesi)
- Anda yılap asov yox
- neçe çaYırsa, eşitmex yox
- her gez daYi qutılmax yox.
- 59: 24-25
- Men Teŋriniŋ işine osai boldum.:
- Menim helal katunımdır.
- "Ben Tanrının işine osay oldum"
- "Benim helal hatunumdur" (Türkiye Türkçesi)
- 59: 26-28
- Eger toz-topraq quyaştan miŋ miŋ qurla yarıq bolsa edi, hanuz Teŋriniŋ yarıxlıqına köre qaraŋYı-dır.
- Bilmeceler
- [1] Tap, tap: tamızıq,
- tama-dırYan tamızıq,
- kölegesi bar
- köye-dirgen tamızıq. (Ol, köbelek).
- [2] Biti-biti-bitidim,
- beş aYaçYa bitidim,
- könesuvum yuvurdım,
- kök yibekim çırmadım. (Ol, qına-dıŋ).
- [3] Qaşta qara-qula uvşap-dır. (Ol, ışlıq-dıŋ).
- [4] Itip-itip ırYalmas,
- içindegi çayxalmas. (Ol, uru).
- [5] Silevsin yaYı silkip bolmas,
- sırma tonum bügüp bolmas. (Ol, yulduz).
- [6] Aq küymening avuzı yoq. Ol yumurtqa.
- "Ak at arabasının ağızı yok. O yumurta."
- [7] Alan-qulan buv [=tuv] turur -
- ayrı aYaçtan yav tamar;
- qulan-alan tuv turur -
- quv aYaçtan yav tamar. ([…]).
- [8] Kün altundan elçi keliyir [keliyrir] -
- kümiş bırYı tarta keliyir [keliyr];
- ay altundan elçi keliyir -
- altun bırYı tarta keliyir. (Ol, a[ydınlıq?].)
- [9] Butu-butu uzun,
- butumdan arıq ol, uzun. ([*Ol, üçayaq-dır]).
- [10] Al paçali, yabovlı, altun başlı, çoxmarlı. (Ol, turna-dıŋ).
- [11] Sende, mende yox,
- seŋgir tavda yox, ütlü taşta yox,
- kıpçaqta [Qıpçaqta?] yox. (Ol, quş süt-diŋ).
- [12] koçqar müüzi qoyurmaq,
- qoyurmaqtan qoyurmaq. (koçqar müüzi - qud[..?] ~ küd[..?]).
- Tege müüzi tıyırmaq,
- tıyırmaqtan tıyırmaq. (Tege müüzi - teŋ[...]i).
- [13] Uzun aYaç başında
- urYuvul atlı quş olturur;
- anı atma er kerek,
- eki uçuna > yüregine taş kerek. (Ol, tın).
- [14] Uzun aYaç başında
- ulu bitiv bitidim;
- kemsen ovlu kelgey dep,
- kemsen turup saxladım. (Ol, qarmaq bile balıq).
- [15] Axça qayda qışlamış?
- kanlı yerde qışlamış.
- kanı neçik yuxmamış?
- Xap ortada qışlamış. (Ol, qarın yav-dıŋ).
- [16] Beş başlı elçi keliyir. (Ol, etikten beş barmaq baYaŋ).
- [17] Tav üstinde talaşman,
- tayaYı bar beş batman. (Ol, tülküçiginiŋ/[=tülküçikniŋ] tüpegi).
- [18] Araba - şaq! -
- taş araba şaq ete tüşti. (Ol, töve).
- [19] Tüvü yer keleşim -
- qarnım aç. (Ol, keregi-diŋ).
- [20] Sıyır sırtı,
- qoy qoŋaçı. (Ol, [etik]).
- [21] Kökçe ulaxım kögende semirir. (Ol, xavun, xuun).
- "Gökçe oğlağım köstekte semirir. O kavun"
- [22] Keçe kelir qara ulax,
- erte barır qara ulax
- [B pykoпиcи HaoбopoT:
- Keçe barır qara ulax,
- erte kelir qara ulax]. ([Ol], tüŋlik).
- [23] Bir uçu qış qışlar,
- bir uçu yay yaylar. (Ol, sırıx).
- [24] Olturganım oba yer, basqanım bagır canaq. Ol üzengi.
- "Oturağım oba yer, bastığım bakır çanak. O üzengi."
- [25] Çapçaçıq üstünde çapçaçıq. (Ol, kamış-dır).
- "Fıçı üstünde fıçı . (O, kamış-dır)."
- [26] Yazda yaŋı kelin yügüne-dir. (Ol, xamış başı-dıŋ).
- [27] Yazda yavlı toqmaq yatır. (Ol, kirpi-dir).
- "Yazda yağlı tokmak yatar. (O, kirpi-dir)."
- [28] Yazda yavlı kayış yatır. (Ol, yılan-dır).
- "Yazda yağlı kayış yatar. (O, yılan-dır)."
- [29] lçer, yer, inine kirer. (Ol, bıçaq-dıŋ).
- [30] Salp keşim,
- sansız oxum. (Ol, kök bile yulduz-dıŋ).
- [31] Burunsız buz teşer. (Ol, qoy boYu).
- [32] Oŋlu-sollu ayırYan
- otuz tümen öney-dir. (Ol, quyaş, ay, yulduz, taŋ).
- [33] Altun ayırYan tura tüşer,
- al torxam yayılı tüşer. (Ol, biye qulunlaYan-dıŋ).
- [34] Ol ötemiş, ötemiş,
- yıyı kölde qışlamış. (Ol, it-dir, avzun artına soxup uyuŋ).
- [35] Tüyme tüydim,
- tütkenge > tütgenge saldım. (Ol, us-dıŋ).
- [36] Kesertkiçe qan tammış,
- qara ulusqa yayılmış. (Ol, ot-dıŋ).
- [36 bis] Kesertkiçe sarı altun a[qmış].
- [37] Uzun-uzun sırYalaq,
- uçuna deyri sırYalaq;
- qısxa- qısxa sırYalaq,
- qırıvına deyri sırYalaq. (Ol, bıçaq bile bilegü).
- [38] Bu bardı - izi yox. (Ol, keme-diŋ).
- [39] Tap: artıŋda - qarp! (Ol, eşik-diŋ).
- [40] Avzum açsam, öpkem körünir. (Ol: eşik açsa, ot körüngen-diŋ).
- [41] Al savrı yançıYım,
- altın tovram aşqınam. (Ol, xoz).
- [42] Seŋseŋ ayrı başında
- segiz qoyan ini bar.
- Sen anı tapmasaŋ,
- sınıq iyin yılaYıl.
- Avluŋ bile tapmasaŋ,
- avruv iyin yılaYıl. (Ol, quymıç).
- [43] Teŋriden tüşken toqmaçıq -
- dört ayaqlı maymaçıq. (Ol, kirpi).
- Tengriden tüşgen toqmacık, dört ayaqlı maymaçıq. Ol kirpi.
- "Gökten düşen tokmakçık, dört ayaklı maymaçıq. O kirpi."
- [44] Bügenekli çert terek. (Ol, tutYan kişi-dir, buYovlı).
- BuYa, toŋuz qışlamış. (Ol: qış qata kilegen-diŋ).
- Küç buYası kürlemiş. (Ol: atası soxranYan-dıŋ).
- Küçmen qara çıŋlamış. (Ol: anası yılaYan-diŋ).
- Eki sete seteler,
- sete tübü bürkülder. (Ol: eki siŋli yılaYan-dıŋ).
- [45] YoYartın kelgen ne kiyik?
- Yolabars kiyik, - deşirler;
- yotasınce su yinçi
- tama kelir, - deşirler.
- kuyurtın kelgen ne kiyik?
- kula bars kiyik, - deşirler;
- quyruxunça su yinçi
- tama kelir, - deşirler. (Ol, bezergen-diŋ).
- [46] Beltirdegi beş quvluq > xuvluq
- beşi bile qulunlamış. (BBepxy HaдпиcaHo: Ol: yıl kelgen-diŋ).
- [47] SaraydaYı sarı ayYır
- savlavlatıp kişnemiş. (Ol, qaz-dıŋ).
- 61: 1-10
- Yügünŋiz, oYlanlarım, aytıŋız kensi yazıqıŋıznı.
- Yazuqlımen Bey Teŋrige, arı Mariam qatunYa, arı Franasqa, arı Petrus arı Paulusqa, daYi barça arılarga, saa, tın ata.
- Yazuqlitırımen körgenimden, eşitgenimden, tutYanımdan, artux yegenimden, artux içganimden.
- Astru ulu yazuqluturmen menim yaman işlerimden, yaman sayınçımdan, sözümden, yaman erkimden, yaman tilemekimden.
- Neçik ki men yazıq ettim, alay aytırmen Bey Teŋrige.
- Yalbarurmen Mariam katunYa, arı Franasqa, barça arılarYa, menim üçün yalbarsınlar Bey Teŋrige, menim yazuqımdan yarlıYyasın.
- Sen, tın atam, Bey Teŋri erki bile menim yazuqımdan boşatqıl!
- 61: 11-28
- Kim egi köŋül bile bizim yıxövge kelse, ulukün aYırlap, aŋa bolYay altı yıl boşaq.
- Kim egi köŋül bile eşitse taŋış sözün, aŋa bolYay altmış kün boşaq; kim kim egi köŋül bile eşitmese, aŋa heç neme yuvuq boşaq.
- Kim ansızım kelse bizim yıxövge, ulukündan başqa, yazuq üçün açırYansa, neçe kelip Teŋrige yalbarsa yemese sadaYasından bizge berse, ança aŋa papdan yuvuq boşaq. Ol boşaq, kim men aytım, saYınmaŋız, kim bu zehanda bolYay, ol boşaq bolYay sizge arı tirövten.
- Men söyünüp aytır edim sizge Teŋri sözin – til bilmen, tolmaç yox. Yalbaruŋız Teŋrige menim üçün, Teŋri maŋa bersın andı köŋül, kim men terçe daYi yaqşı til üyrengeymen, sizge yaqşı Teŋri söz aytqaymen ne kimese boşaq üçün.
- Tilermen sizge biraz Teŋri söz aytmaYa.
- Yügünüŋiz, burun aytıŋız bir «Pater nosfer», bir «Ave Maria!».
- 61 oб.: 1-11
- Arı Lukas aytır Evangelim içinde, neçik bügün, kaçan Kristus toYdi, keldi frişte yışda [yesdæ], ayttı kütövçige, kim qoylar küter [edi]:
- «Men tanıqlatırmen sizge ulu sövünç, kim bükün toYdi barça elni kutqardaçı. Ol bolgay sizge nişan: barıŋız Betlemge, anda tapYaYsiz toYıryan oYlan çüprekke çulYanmış daYi biçenlikke qoyulmış».
- kaçan ol sözni ayttı frişte kütövçige, Teŋriniŋ yarıqlıxı yarıttı alarnı. Anda ulu çeri köründi. Frişteler yırlarlar, överler ~ ögerler [edi] Teŋrini, alay aytırlar [edi]
- «Şükür barçadan beyik Teŋrige, daYi yerde bazlıx, egi köŋülni kişige!».
- Kim egi köŋül, egi erk qunda tutsaq, ol boluşsun bizge Ata dayı OYul daYi Arı Tın!
- 61 oб.: 12-21
- Biz oqurbiz arï Stefandan, kim köp tözdi Teŋri üčün daYï köp taŋlar etti Teŋriniŋ bolušmaxï bile.
- kačan köp qïn tözdi, soŋrasïnda taš bile tašlap öldürdiler.
- kačan ani taš bile tašlar idi, ol aytïr idi, yoxarï baxïp:
- «Körüŋiz! Men körärmen, kim kök barča ačïluptur daYi Kristus turur Atasïnïŋ sav qolïnda».
- kačan anï ayttï, andan qattï ura bašladïlar.
- Tizin čöküp, yügündi daYïn ayttï:
- «Beyim Teŋri, sen bošatxïl alarYa: bilmezler, ne-dirler!».
- DaYi ayttï:
- «Beyim Teŋri, menim tïnim alYïl!».
- Ol sözni ayttï da zanïn Teŋri eline berdi.
- 61 oб.: 22-30
- Bügün sekizinči kün aYïrlalïq, nečik Beyimiz Teŋri arï qïz Mariamdan [Mariandan] toYdï. Bügün aytïldï anïŋ alYïšlï ati, barčadan üstün, barčadan küčli, barčadan tatli.
- Yesus Kristus bitik tilinče, tatarčâ Qutqardačï: ol kertirir barča elni qutqardačï.
- Kim ol atïnï köŋülde tutar, kerti köŋül bile söver, bizim tügenmes tirilik, bizim tügenmes egilik ol at ičinde taparbiz. Kim ol atïnï biz aYïrlasaq, sövsäk, köŋülde tutsaq, nečik Teŋri söver daYi bizim dzanïmïzYa yakšï, ol bolušsun bizgä Ata!
- Amen!
- Teŋri bersin kensi bazlïxïn!
- 61 oб.: 31 - 62: 12
Bügün aYïrlalïq ol ulu künni, nečik ol yulduz köründi kün toYušï ol üč xanYa. Ol yulduz nečik bir oYlan bigev edi. Baš üstündä altun xač astrï yarïq bar edi. Ol oYlan alay ayttï alarYa: «Keliŋiz terče menim artumča zuhut yerinä! Anda tapYaysiz yaŋï han toYurmïš, kimni siz izdersiz». Andan yulduz ilgäri bardï, alar artunča Yerosolimgä degri bardï. Ol üč xan alay sordular Herodes xannï: "Xayda-tur ol, kim toYdï, zuhutlar hanï? Biz anïŋ yulduzun kördük ol kün toYušï. Anïŋ üčün keldik ol xanYa teyišmägä». Körgüzdilär alarYa, kim Kristus Betlemdä toYYay: burun alay aytïldï päyYambärdän. kačan čïqtïlar Yerusalemdän, ol yulduz ekinči köründi, bardï ilgäri aŋa degri, ol övgä, qayda Kristus yatïr [edi], turdu ol öv üstünde. kačan kördilär ol yulduznï, ulu sövünč sövündilär. Kirdilär ol evgä, taptïlar ol oYlan kensi anasï bile, arï qïz Mariam, yügündilär YesusYa, baš urdïlar, teyišdilär altun, miron, timean. Bergey idik zanïmuzni daYi tïnïmïznï Teŋrigä, ol bolušsun!
- 62: 13-29
Beyimiz Teŋri Yesus Kristus buyurur, üyretir bizgä Evangelim ičindä, alay aytïr: «Söygil Teŋrini, seniŋ Beyiŋni, kerti köŋlüŋden, barča zanïŋdan, barča küčüŋden, daYi tïnïŋdan!». Teŋri bizgä körgüzür Evangelim ičindä nišanïn kerti söymäkiniŋ, ol-tur: «Kim eter menim buyruhum, ol meni söver». Kristusnuŋ tanïqï bar-dïr. Arï Augustin, ol alley aytïr: «Anča söverbiz Teŋrini, neče biz anïŋ buyruxïn tutarbiz, ne artïx, ne eksik». Arï Gregor alay aytïr: "Tilerseŋ bilmägä, söversen Teŋrini ye sovmessen, sorYïl seniŋ köŋlüŋni, söver mi Teŋrini. Eger seniŋ köŋlüŋ aytsa: «Severmen», – inanmaYïl, kačan tapmassen seniŋ tirlikiŋ, išiŋ, söziŋ, saYïnčïŋ, nečik Teŋri buyurdu. Ol-tur kerti nišan, kim sen Teŋrini söversen, kačan sen qayYïrsaŋ anïŋ üčün, qaysïn Teŋri sövmes, daYï kačan sen sövinsäŋ anïŋ üčün, qaysïn Teŋri söver, kim bu buyuruq tutar. Kim Teŋrini söver barčadan artux daYi «qoŋšuŋnï, nečik kensiŋni», ol tutar Teŋriniŋ barča buyruxun. Nečik kiši yolsuz bara bilmes qayda tiler, alay Teŋriniŋ sövmekindän bašqa, ne kim bar köktägi hanlïqta, baralmasbiz Teŋri qatïnda». Kim biz ol yol bile barsaq!
- 62: 30-37
AlYïšlï-tur alar, kim yazuqsuz kertilik üčün tözer, egi köŋül bile saburluh eter. Ne üčün alar alYïšlï-dïr, anïŋ üčün köktägi xanlïq alarnïŋ-dïr. Neme yox yerde, nečik Teŋri söver kökte daYi barča arïlar, nečik sabïrluq-tur. Neče köp sabur eter Teŋri üčün, anča köp ülüšü bolYay Teŋri qatïnda, anča Teŋri anï artux sövgey. Anïŋ üčün sövünüp tözmä kerek: ol tözmelüx bu zehanda qïsxa-dur. Anïŋ üčün bizgä Teŋri berir hörmät, sövünč, egilik, qaysï tügenmes.
- 62 oб.: 1-24
Kristus alay ayttï kelepenlergä: «Baruŋïz, körünüŋiz papazlarga». Ol sözni Kristus bügün aytïr barča yazuqlïlarya, kim kerti kelepenler Teŋri alïnda. Igrenmedi kiši kelependen, nečik Teŋri igrenir daYi frišteler yazuqlï kišiden. Neme yox dünyä üstinde, nečik yaman sasïr, nečik sasïr yazuqlï zan Teŋri alïnda. Ol nišan taparbiz bitik ičindä. Bir kez bir alYïšlï kiši yolYa bardï. Bir frište anïŋ bile bardï adam bolup. kačan yoldan barïrlar idi, utru bir kiši yoluxtu, yigit daYi astrï körkli kiši. kačan frište anï ïraxtïn kördi, burnun tumaladï, yoldan ïrax qačtï. kačan ol kiši aštï, ol frište ekinči keldi ol kiši qatïnda. Andan soŋra bir kelepen kiši keldi, astrï niurdar sasïdï. Ol alYïšlï kiši, kačan kördi ol kelepenni, yoldan qačtï. Ol frište sövünüp qaršï bardï, öpti, qučtu > qučtï ol kelepenni, aštï. Ol alYïšlï kiši ekinči keldi yolYa frište qatïnda. Ol kiši sözlädi frištägä: «Ne kišisen? Burun keldi körkli yegit kiši – sen burnuŋ tumaladïŋ, yoldan qačtïŋ. kačan bir murdar sasï kiši, kelepen keldi, sen qaršï bardïŋ, öptüŋ > öptiŋ, qučtuŋ > qučtïŋ». Andan frište ayttï ol alYïšlï kišigä: «Ol körkli kiši, kim sen kördiŋ, ol kensi yazuqïndan astrï yaman sasïr, anïŋ zanï Teŋri alïnda köpten öldi. Ol et üstündä kelepen, anïŋ dzanï astrï arï-tur daYï yakšï yïyïr Teŋri alïnda. Men azam de döülmen, men frištämen. Anïŋ üčün keldim körgüzmä saYa, nečik sasïr yazuqlï dzan Teŋri alïnda». kačan frištä ol sözni ayttï, ančaq körünmädi.
- 62 oб.: 25 - 63: 25
Arï Paulus alay aytïr: «kačan kiši aYïzï bile yazuxïn aytsa, andan zanï arï daYï alYïšlï bolYay».
Tetik Solomon alay aytïr: «Kim öz yazuxïn yašïrsa, alay biliŋiz, kim ol Teŋri yoluna ayïnïqlanmas. Kim kensi yazuxïn aytsa, aytxandan soŋra qoysa, Teŋri anï yarïlYaYay».
Yohannes: «Eger biz aytsaq: «Yazuqsuzbiz», – kensimizni aldarbiz, daYï kertilik bizdä yoq-tur. Eger biz yazuqïmïznï kerti köŋül bile aytsaq, kim Teŋri önündä öltürür, Teŋri küčlü-dür daYï yarlïYančlu-dur bizim yazuqumuz bošatma daYi barča yamandan arïtma».
Yeronimus: «Yazuxïn aytmasa daYï yuvuq tutmasa, kimese bolmaYay arï».
Arï Ambrosius aytïr: «Nečik yara yaxši bolmas ičindän temeri čïqmayïnča, alay yazuqlï zan sav bolmas, arïnmas, yazuqï čïqmayïnča. Vay sen, yazuqlï kiši, kim sen yazuquŋnï bu dünyada bir kišiden yašïrïrsen! Yaqšï bilirsen, kim ol zehanda yašïnmassen. Uyalïrsen bir kišigä kensi yazuqïn aytmaYa. Anda ne uyat bolYay saŋa ol könü > köni yarïčï alïnda, qayda yazuxïŋ ešitkäyler köktägiler, tamuxdaYïlar! Anda bolYay saŋa ulu uyat, daYï kerti uyat, daYï ölüm uyat. Ol uyat neme dä bolušmaYay saŋa: erkli-erksiz tamuqqa barYaysiz».
Arï Augustin alay aytïr: «Yazuqlï kiši, kim tiler kensi yazuxïn aytma, nečik Teŋri tiler daYi seniŋ dzanïŋ arïnYay, aŋar kerek tört neme: burun qayYïrmax kerek kerti köŋül bile kensi yazuxuŋ üčün; ekinči, tiliŋ bile aytmaYa; üčünči, erkiŋ bile yazuxni qoymaYa; törtünči, ne kim ata aytïr yuvuqun tutmaYa».
Ambrosius: «Yaxšïrax-tur bu dünyada erki bilä yazuxïn aytmaYa, tamuxta daYïn kerti yarYuda küč bile aytqïnča. Kim bu zehanda yazuxïn kečiktirse, tamuxta höküm urmax bile ayttïrYay. Ol aŋa neme dä bolušmaYay. Sen, aYïrïx kiši, kačan yaraŋnï häkimgä aytmasaŋ, nečik sav bolYaysen? Anïŋ üčün aytxïl ataYa, kim seniŋ dzanïŋa hakim, seniŋ aYrïxïŋ, seniŋ yazuxïn». Uyalmaŋïz maŋa yazuxïŋïz aytma tolmač bile, kačan men til bilmen: ol tolmač andï borčlutur ol yazuxnï yašïrma, nečik ata. Kim Teŋriden qorxsa daYï kim köŋül bile burun saYïšlasa, nečik uyat bolYay?! Kim anï burun saYïšlasa, ol uyalmas tolmač bile yazuxun aytmaYa. Kelir aynada aytïŋïz kensi yazuxuŋïznï! Kim aytmasa, birsi aynada men tilemen ešitmä. Barča kiši borčlu-tur oručta yazuxïn aytma daYi turn alma. Kim här yïlda anï etmes, ol Teŋriden daYi papdan qarYïšlu-dur.
- 63: 26-35
Kim yazuxsuz kerti köŋül bile Teŋirniŋ yetesin alsa, aŋa bolYay kökdägi tügenmes tirilik.
Paulus: «Kim yazux bile daYi arïqsuz köŋül bile Teŋirniŋ yetesin alsa, ol saYïnïr: «Emdi men arïmen». Ol bilmes, kim tamuxnuŋ otun aldï daYi tügenmes ölümün aldï. Anïŋ üčün yaqčï keŋešiŋiz köŋlüŋiz bile, eger daYi barïsï yazuxuŋuz. Aytïŋïz, yašïrmaŋïz! Kim, bilip bir yazuxun, Teŋirniŋ yetesin alsa, aŋa yaqsirax-tur yïlan alsa kensi aYïzïna: ol yïlan boyïna yamanlïx etse, zanïna ete almas, basa Teŋri yetesi boyïn, zanïn öldürür».
- 63: 36 - 63 oб.: 26
«O siz barïŋïz, yoldan barïrsiz-kelirsiz! tanïŋïz da körüŋiz, bar mu andï qïn, nečik menim qïnïm?» – ol sözni Kristus bükün qïčqïrïr daYi aytïr xačdan barča kristianlarYa. Anïŋ üčün kerekirbiz Kristus bile tözme. Kim Kristus bile tözmese, ol Teŋirniŋ kütövünden köpden kemišildi.
Anïŋ üčün bügün daYi bu ayda bizgä saYïnmax kerek Kristusnuŋ qïnlarïn daYïn ölümün. Kim ol qïnnï, ol ölümni yaqšï saYïnma tilese, ol Kristusnuŋ saYïtïn, nedän Kristus tözdi, kerek kim biz köŋül közi bile baqqaybiz, yïYYaybiz, čöplegäybiz birge, kültebegni baYla-Yaybiz dayï köŋlümize qoyYaybiz. Ol saYïttan köŋlümiz yanYay Teŋirniŋ sövmäklikinä, daYi ol saYït bolYay anïŋ qalqanï barča yekler alïnda. Ol sayïtlar, kim Kristusnu tuttïlar, qïnadïlar daYï öldürtiler, ol saYït ol-tur: qïlïčlar, bulovlar, süŋgülär, suruqlar. Özge saYït – ne bile tuttular: isi fänärlär bile, čïraqlar bile, ne bile anï izdediler baxčada. Daïï kensi qayYïsï, qorqusu, titremeki, kensi yalbarmaxï bile ol sïrt üstünde ol yuqtï. DaYi kensiniŋ qanlï teri tüšti yergä, frište kelip övütti. DaYi kerek bizgä saYïšlamaYa, nečik ol düšmanlarïna utru bardï daYi bir söz bile barčasïn yergä urdï; ekinči berdi alarYa küč, alar anï tuttïlar; nečik Yudas öpti dayï zuhutlar anï tuttular, daYï baYladïlar, daYï yaŋaYïna, boyuna urdïlar; nečik elttiler anï tört yarYïčï alïnda: Annas, Kaifas, Pilatus daYï Herodes; daYï nečik anï tikmägä baYladïlar daYï čïbuxlar, qamčïlar anï qattï urdïlar, nečik päyYambär aytïr. Tabanïndan tebesinä degri heč bütün yox edi [iochadi] teni, barča yaraydï. Tükürmäk, qamïšlar, örkenler, xač, xadaqlar, süŋgü, tigenek tadzï, qaysïnï bašïna urdïlar. CovYučlar nečik söktiler, eliklädiler. Nečik xač üstündä kerdiler daYï öldürdiler, et caetera.
- 63 oб.: 27-32
- Atamız kim köktesiñ.
- Alğışlı bolsun seniñ atıñ, kelsin seniñ xanlığıñ, bolsun seniñ tilemekiñ – neçikkim kökte, alay da yerde.
- Kündeki ötmegimizni bizge bugün bergil.
- Dağı yazuqlarımıznı bizge boşatqıl – neçik biz boşatırbiz bizge yaman etkenlerge.
- Dağı yekniñ sınamaqına bizni quurmağıl.
- Basa barça yamandan bizni qutxarğıl. Amen!
- "Atamız sen göktesin."
- "Alkışlı (kutlu) olsun senin adın, gelsin senin hanlığın, olsun senin dileğin– nasıl ki gökte, ve yerde."
- "Gündelik ekmeğimizi bize bugün ver."
- "Dahi günahlarımızdan bizi bağışla– nasıl biz bağışlarız bize yaman (kötülük) edenleri."
- "Dahi şeytanın sınamasından bizi koru."
- "Tüm yamandan (kötülükten) bizi kurtar. Amin!"
- 63 oб.: 33-35
Sövünčlü bolYïl, Maria, soyurYamax bile tolusen! Bey Teŋri seniŋ bile; barča katunlar arasïnda alYïšlïsen, daYi alYïšlï yemiš seniŋ köksüŋde, Yesus Kristus. Amen.
- 66 oб.: 1-10 л.
[1-2] Teŋrini sövgil barča üstündä! [3] Teŋriniŋ atïn bile ant ičmägil! [4] Ulukünni avurlaYïl! [5] Ataŋnï, anaŋnï hörmätlägil! [6] Kišini öldürmägil! [7] Ersek bolmaYïl! [8] OYur bolmayïl! [9] YalYan tanïxlïq bermägil! [10] Özgä kišiniŋ nemäsi suxlanmaYïl! [+] Sevgil seniŋ qarïndašïn, seniŋ kibi!
- 66 oб.: 11 -21 л.
[1] Küčlü bolmaYïl. [2] Künüči [kvnvči] bolmaYïl. [3] Öpkelemekči bolmaYïl. [4] Erinček bolmaYïl. [5] kïzYanči, boYuzYur, ersekči bolmaYïl. [6] Čaquči bolmaYïl. [7] Ušakči, künüči [küvnči = künči?] bolmaYïl. Erseklik. Muratlïq.
- 69:1-72 oб.: 10
1.Ave, učmaqnïŋ qabaYï, tirilikniŋ aYačï! Yemišiŋ bizgä teyirdiŋ, Yesusnï kačan tuvurdïŋ. 2.Ave, Maria, kim bizgä tuvurdïŋ bu dzehanda anï, kim Teŋri tuvurur, psalmos nečik aytïp turur. 3.Ave, qïz, kim küsänč özä qïčqïrïpsen Teŋrigä! SoyurYatïp išittirdiŋ, sözin tengä biriktirdiŋ. 4.Ave, Maria! zanïgnï yarïttï Ata nurï; yüzüniŋ yarïqrïxïndan bizgä teyir oŋlïq nišan. 5.Ave, Teŋriniŋ sen övi, yazuqlïnïŋ sïYïnčï: saga kertlep kim sïYïnïr, yek tušmandan ol qutulur. 6.Ave, Kristusnïŋ anasï, aYrïqïmïznïŋ tïmarï! AYrïYïmïznï oŋaltYïl, qayYïmïznï sen tarYatYïl! 7.Ave, Maria! Ičrixiŋ Teŋri tintti äsä häm boyïŋ, barčalardan artuq arï seni tabub-tur häm sili. 8.Ave, qïz, kimniŋ oYulï bizni tiley yarlï boldï, kökni-yerni yarattačï, barčalarnï erksindäči. 9.Ave, bizni čïYarïp turYan ölümniŋ qabaqïndan! Sionda biz kim turalïm, ögünč yïrïn saa aytalïm! 10.Ave, Arï Tïnnïŋ övi, qayda Beyimiz Kristus qondï! YarlïlarYa andan baYmïš, yarïlYamaqYa yöpsinmiš. 11.Ave, kimniŋ sözlemäki erür kümišniŋ avazï, yeti otda čïnïYïp turYan, matellerni barča ačYan. 12.Ave, qïz, kimniŋ tuvYanï, ič közimizniŋ yarïYï erip, azamnï qutqardï, ölüminde uyutmadï. 13.Ave, Maria, kim bizgä urux tuvrupsen azïxqa, barčamïzča andan bašqa teyišli edik tas bolmaYa > bolmaqYa. 14.Ave, kimniŋ termäsindä yalYïz qonup-tur Mišixa, ayïpsïz anda kimni qïldï, meŋi tavYa aYïndïrdï. 15.Ave, qïz, kimniŋ miräti kökdän kelip xačqa mindi: alay bizni ilindirdi sövmäklikniŋ tuzaYï. 16.Ave saa, kimniŋ tili meŋü sözdän bilik aldï anča čaqlï, kim frištälär saa yetmeyin taŋlarlar. 17.Ave, Maria, kim ačtïŋ kökni daYïn endirdiŋ qutqaručïmïz Yesusnï, kim tušmanïmiznï yeŋdi. 18.Ave, qyz, kimniŋ kertegi kündey yarïx-tïr häm isi: Kristus küyövni qondurdïŋ, barčalarnï sövündürdiŋ. 19.Ave, kimniŋ qurbanïnï yavlï körüp yarïlYadï: tïŋ u kös-könü öpkäsin qoyup berip-tir alYïšïn. 20.Ave, Maria, anamïz! Seni sövüp čïn xanïmiz barčadan üstün kötürdi, xanlïq dačïnï keydirdi. 21.Ave, qïz, kimdän atasïz qurtley tuvup Beyimiz Yesus, burulïp turYan yïlannï basïp yančtï daYïn öltürdi > erksiz qïldï. 22.Ave, Yesseniŋ čïbuYï! Tayaq bizgä sendän bitti: egrimizni ol könderir, küčsizimizni kötürir. 23.Ave sen, qïz, kim zanïŋnï almayïpsen bolmačï; čïn xan büsrep seni sevdi, kim barčadan-tïr haybatlï. 24.Ave, qïz, kim soyurYattïŋ, učmaq yolïn bizgä ačtïŋ! Bizni yürgän yollarïŋa küvürüp yetkirgil YesusYa! 25.Ave, kimgä altarïnï - Yesus Kristus boyïnï Teŋri tutturïp-tïr, sövüp, qollarïŋnï arov körüp. 26.Ave, kim atïŋa körä bu zähannïŋ teŋizinä batmaz yulduznï tuvurdïŋ, könülük yolïn körgüzdiŋ. 27.Ave, qïz, kimniŋ qovatï erdi arï tïn mihiri; boyïŋ anda čičeklenmiš, Teŋri sendän kačan tuvmïš. 28.Ave, üniŋ orYananï, körkiŋ yeŋip-tir Libannï; kim bizim üčün öltürüldi buzovley, anïŋ anasï. 29. Ave saa, kim yïYladïŋ xačda ölgendä oYulïŋ; sövünčgä ačuvïŋ töndi, ölümindän kačan qoptï. Ave, quae nosti plangere pro impiorum scelere, cuius planctus in gaudium con versus est per Filium. Paдyйcя, koTopaя pыдaлa, korдa CыH TBoй yMиpaл Ha kpecTe; TBoя ckopбb oбpaTилacb B paдocTb, korдa oH Bockpec из MepTBыx. 30. Ave, sendä kim yašïndï baldan tatlï Teŋri sözi: anï bizgä sen tatïrYïl, yüz yarqïnïnda yašïrYïl! Ave, cui iam dulcescit quod gustatum non decrescit, quae ab omni iam tumultu in Divino lates vultu. Paдyйcя, B koTopoй Taилocb CлoBo Бoжиe, чTo cлaщe Meдa: дaй HaM BkycиTb ero, ykpoй Hac B cияHии лицa Ero! 31. Ave, Maria! Usïŋnï Teŋri tamam tügel qïldï, kačan sendän anïŋ sözi ten išisiz tenli boldï. Ave, cuius intellectum tune instruxit ad perfectum Verbum Dei, quando carnem ex te sumpsit non per carnem. Paдyйcя, Mapия! Toй paзyM Бor cдeлaл aбcoлюTHo coBepшeHHыM, korдa oT Teбя CлoBo Ero BoплoTилocb бeз TeлecHoro дeйcTBия. 32. Ave, dünyä bolmadïqda seni taŋlap-tïr qonušYa; Teŋri saa nečik tüšti, bizgä baxïp yarïlYadï. 33.Ave saa, kim ačïqtïŋ, azïx tiley kökgä kirdiŋ; andan bizgä sen yavdïrdïŋ kök ötmäkin häm tatïrdïŋ. 34.Ave, kim yalYïz Teŋrigä bilip-tirsen qovanmaYa; baxtlï dzanïŋ andan tïndï tolu qïlï häm sövündi. 35.Ave, qïz, elbekligiŋdän, kim tilesä, alïr rayYan susun, dzannï kim esirtir, häm aš, tïnni kim toydïrïr. 36.Ave, kim tïn uruxlarïŋ muxtač devül bu dünyäniŋ ötmekinä: Teŋri asrar, tïn ašïnï berür aar. 37.Ave saa, kim köterdiŋ barča tügel küsänčleriŋ Teŋrigä; anda sen sïzdïŋ yavleyin, aar oq sindiŋ. 38.Ave saa, kim tözlikiŋ yöpsinip yaratqanïŋ birikip-tir oYluŋa, birikgänni berdi saa. 39.Ave Kristus anasïna! OYluŋ qurban boldï äsä, qurban barča andan qaldï, töräniŋ tügeli yetti. 40.Ave! Yazïqsïzlïqïŋnï arzulap Teŋri köčürdi haziz boyïŋ meŋülükgä, olturttï öz öz oŋïnda. 41.Ave, Maria, kim Teŋriŋ körüvsäp sen susadïŋ: muradïŋa emdi teydiŋ - yüzün körä olturup turdïŋ. 42.Ave, yarïxnïŋ anasï, kim tuvurur Ata Teŋri; yollarïŋnï ol bašladï, meŋülük tavYa yetkirdi. 43.Ave, qïz, xannï tuvurYan, šaytannï erksiz etkän! asrovïŋ bizgä teyirgil, meŋülik oŋYa yetkirgil! 44.Ave, xatunlarnïŋ dačï! OYuluŋ saa keydirdi türlü-türlü keyitlerni, öz oŋïnda olturYuzdï. 45.Ave, qïz, kim erdeŋlikiŋ erür kermen meŋü xannïŋ: tiri bulax andan aYar, Teŋri öz kensi alYïšlar. 46.Ave sen, qïz, kim qollarïŋ, avuzïŋ daYïn saYïnčiŋ barča birgä qopsap turur, ögünč tekši berip turur. 47.Ave, alYïšnïŋ yïxövi, yarlïYamaqnïŋ anasï! Saa yïYlap kim yügünür, maYat-tïr, kim yarïlYatïr. 48.Ave, kimniŋ sözlägäni häm köŋüldägi saYïnčï barča teŋrilik us erür, barča haqïl, bilik turur. 49.Ave saa, qïz, kim övdiŋ Teŋrini daYïn körgüzdiŋ! Bu yoluŋa kim-kim kirer, Yesusïŋa maYat yeter. 50.Ave, kimniŋ totaqlarï bal-šekerdän-tir köp tatlï! Anlardan bizgä tögüldi tïn azïxï, Teŋri sözi. 51.Ave, erdeŋ tuvurdačï! Zeytin aYačYa ovšadï boyïŋ, bizgä kačan tökti mirronïmïznï - Kristusnï. 52.Ave, körümlisen Sion! Sendän čïxtï kerti Aaron, ulu papaz; ol ölgendä bošov teydi tutYunlarYa. 53.Ave, kim enč köŋüliŋdän Teŋrigä kötürdiŋ qurban öz bavursaqïŋ Yesusnï: bizni tirgizmekgä öldi. 54.Ave saa, kim kügürčinley munduz egeč sen učmïšley yürüp barčalarnï ozdïŋ, söygen > sövgen eminčdä sen qondïŋ. 55.Ave, könülük äväli! Könü egeč oYluŋ öldi; sövüngäysen soŋï kündä, oYulïŋ > oYuluŋ öčin kačan alsa. 56.Ave, kimgä, kačan köčti bu dzähandan, utru turdï Kristus, meŋi xannïŋ ovlï, tïn Israhelniŋ Teŋrisi. 57. Ave, baxtlï, kimniŋ oYulï xačda kačan kim asïldï, tözmey yer tïnčï titredi, künniŋ yarïxï qarardï. 58. Ave! Meŋü tïnč qonušïŋ erür yeri arïlarnïŋ; bu qaravnï saa berdi, toYuz ay kim sendä qondi. 59.Ave, kim bolmïšsen aar ana, kim Teŋridän tuvar sözley; alay bizgä teydi, ten keyinip, Teŋri sözi. 60.Ave saa, kim Teŋrigä dzanïŋ häm teniŋ hämäšä susap turup ičip-tirsen, etezgä siŋirip-tirsen. 61.Ave, sïrïn barča bilgen, kim Teŋriniŋ sendä bolYan išlerini ayta bildiŋ, apostellergä bildirdiŋ. 62.Ave sen, qïz, arïlarnïŋ qovančï häm frištälerniŋ! Kökgä seni uzattïlar, yïrlap Teŋrini ögdiler + övdiler. Ave, Virgo, spes sanctorum septa choris angelorum te assumptam super caelos dulcis decet hymni melos. Paдyйcя, ДeBa, paдocTb cBяTыx и aHreлoB! OHи пpoBoдили Teбя Ha Heбeca, BocпeBaя xBaлy Бory. 63. Ave saa, Teŋri kimni otdan kečirip sïnadï; sïzYan kümüšley balqïdïŋ, Yesusnï kačan törädiŋ. Ave, Virgo, quam probavit igne Deus et purgavit, ut argentum splenduisti quando Christum genuisti. ПokлoH Teбe, koro Бor иcпыTaл, пpoпycTиB чepeз oroHb; Tы зacBepkaлa, kak pacплaBлeHHoe cepeбpo, korдa poдилa Ииcyca. 64. Ave! Yersen yemiš bergän, Hava sïYïtïn kätirgän. Aŋar kimler kim inanYay, Teŋrini körüp qovanYay. Ave, terra, ferens Fructum, qui deter sit Evae luctum, quod qui pie confitentur, vultu Dei perfruentur. [103] Paдyйcя! Tы - зeMля, дaBшaя Плoд, KoTopый yHял ckopбb EBы. Te, kTo yBepyюT B Hero, yBидяT Бora и BoзpaдyюTcя. 65. Ave sen! Tavlarnïŋ tavï sendän kiši kesmeyin sïndï, tavYa taš ~ taš tavYa kim bitip östi, kök-yerni barča toldurdï. Ave, de qua mons montium sine manu caedentium, primo lapis, mons postea mundi crevit in area. Paдyйcя Tы! Гopa rop oTлoMилacb oT Teбя, xoTя люди He oTcekaли, kaMeHb, koTopый Bыpoc B ropy, зaпoлHил Bce Heбo и зeMлю. 66. Ave, kim tatlï ovlïŋa öz öziŋ körüp turYanda ötli sirkä ičirdiler, xačqa kerip öltürdiler. Ave, Mater, cuius Natus a ludaeis est potatus felle simul et aceto, te vidente datus letho. Paдyйcя, cлaдkoMy CыHy koTopoй, korдa Tы caMa cToялa и cMoTpeлa, дaли иcпиTb ykcyca c жeлчbю, pacпяли Ha kpecTe и yбили. 67. Ave, yarlï, yoxsïl bolYan, soyurYamaq bizgä tapYan! Teŋri saa boldï boluš: anda bizgä bar qutuluš. Ave, pauper et egena gratiarum vere plena, est adiutor tuus Deus, quo salvatur homo reus. Paдyйcя, koTopaя былa yбoroй, HeиMyщeй и oбpeлa пoMилoBaHиe для Hac! Бor был Teбe B пoMoщb: B HeM cпaceHиe для Hac. 68. Ave, kimgä yaš yašïndan us övretmiš Teŋri tuvYan söz, kim anïŋ köp taŋlarïn ayta bilipsen barčasïn. Ave, quam Deus aluit, quam Verbum Patris docuit, ut eius mirabilia pronunciares omnia. Paдyйcя, koTopyю c Moлoдыx лeT yчил MyдpocTи poждeHHый БoroM Глaroл, koTopaя cMorлa пoBeдaTb Bce MHoroчиcлeHHыe Ero TaиHcTBa (чyдeca). 69. Ave, kimgä yamYurleyin soyurYal yavdï Teŋridin anča čaqlï, kim bu zähan toldï barča sarxïtïŋdan. Ave, perfusa gratia, ut solet vellus pluvia, cuius exuberantia mundi complevit spatia. Paдyйcя, Ha koTopyю дoждeM излилacb MилocTb oT Бora B Takoй Mepe, чTo эToT Mиp Becb HaпoлHилcя ee ocTaTkaMи. 70. Ave, kimniŋ oŋ qolïnï tutturYanda yaratqanï köktägiler barča saptï, üstüŋgü orun saa teydi. Ave, quae nihil perperem gessisti, cuius dexteram Christo tenente pervia caeli tibi sunt atria. Paдyйcя Tы, чeй TBopeц korдa пoзBoлил cTaTb oдecHyю Ceбя, Bce Haxoдящиecя Ha Heбecax oTcTyпили, caMoe пoчeTHoe MecTo дocTaлocb Teбe. [104] 71. Ave saa, kökniŋ körki, dünyäniŋ sen tireki, öktemniŋ müüzin sïndïrYan, miskinni baxtYa teyirgän. Ave, prima columnarum, orbem portant quae terrarum, cornu frangens sublimium et exaltans humilium. ПokлoH Teбe, kpacoTa Heбa, Tы - пoдпopa (koлoHHa) Mиpa, блaroдapя koTopoй cлoMлeH por ropдeцa, a yбorиe yдocToилиcb блaжeHcTBa. 72. Ave! Ölümniŋ bavlarïnï üzdi bizgä kok-yer xanï, kačan senden, alyïš yeri, yemiš bolup bizgä teydi. Ave, qua mortis vincula solvit Rex ante saecula, salutem operatus est nostram, cum de te Natus est. Paдyйcя! ПyTa cMepTи paзopBaл для Hac Цapb Heбa и зeMли, korдa oT Teбя, зeMля блarocлoBeHия, дocTaлcя HaM B Bидe Плoдa! 73. Ave, eminč yeri bolYan, er yüzüni heč körinägän, kerti Sion kögisiŋ boldï: Yesus bizgä andan čïqtï. Ave, cuius locus pacis dat quietem, fac, quod facis, ora pro his, quos impugnat caro, menti quae repugnat. [105] Paдyйcя, cTaBшaя MecToM пokoя, xoTя Tы Hиkorдa He Bидeлa лицa Myжa, лoHo TBoe cTaлo HacToящиM CиoHoM: из Hero paди Hac Bышeл Ииcyc. 74. Ave saa, qïz, saYïnYan Bey Teŋrini häm tilegän meŋü yïllarnï, kim ertmes meŋülükgä ne tügenmes. Ave, Virgo, quae cogitas, quae sit Dei antiquitas, cuius finis nullus erit, ubi nihil prorsus perit. ПokлoH Teбe, ДeBa, дyMaBшaя o Гocпoдe Бore и жeлaBшaя (HaM) BeчHыx лeT, koTopыe He пpoxoдяT BoBek и He koHчaюTcя. 75. Ave, Teŋriniŋ qaznasï, mannasïn kimgä asrattï ötmekley kökdän yavdïra, klisiasïnï toydura. Ave, manna candidior de qua fit melle dulcior panis, quo caeli curia vivit nee non ecclesia. Paдyйcя, cokpoBищHицa Бora, koTopoй OH дaл oбpecTи cBoю MaHHy, излиBaя ee дoждeM c Heбa, kak xлeб, HaпoлHяя eю CBoю ЦepkoBb. 76***. Ave Yesusnïŋ anasïna, ave ananiŋ oYluna! AlYïš bizgä ol kim bersin, övdürgän ana yalbarsïn! Alay bolsun! Ave Fili, salve Mater, ave summe Deus Pater, quern sanctorum exercitus omnisque laudat spiritus. ПokлoH MaTepи Ииcyca, пokлoH CыHy MaTepи! ПycTb дocToxBaлbHaя MaTb yMoляeT, чToбы OH дaл HaM блarocлoBeHиe! Дa бyдeT Tak! 76'. Ave, oYul! Ave, ana! Ave sen, üstüngi Ata, kinini köktägi hazizlär över, barča frištälär ~ učmaqlï tïnlar!
ПokлoH Teбe, CыH! ПokлoH Teбe, MaTb! ПokлoH Teбe, BceBышHий OTeц, KoToporo cBяTыe Ha Heбecax BocxBaляюT и Bce aHreлы ~ paйckиe дyxи! [106]
- 72 oб.: 11 - 73: 5
1.Yesus, bizim yuluYmamïz, söymeklikniŋ > söyüšlixniŋ tutturuqïmïz! Kökni-yerni sen yarattïŋ, soŋ zämanädä kiši boldïŋ. Iesu, nostra redemptio, amor et desiderium, Deus, creator omnium, homo in fine temporum. Ииcyce, Haш Bыkyп, cBязyющaя cилa (kлeй) Haшeй любBи! Tы coздaл Heбo и зeMлю, HakoHeц cTaл чeлoBekoM. 2. Mürvätiriä sen yeŋdirip, yazïxïnïiznï kötirdiŋ; qattï ölinigä kirip, ölimdän bizni čïxardïŋ. Quae te vicit dementia, ut ferres nostra crimina crudelem mortem patiens, ut nos a morte tolleres? ПoддaBшиcb дoбpoTe CBoeй, Tы Haши пoHec rpexи; пpиHяB жecTokyю cMepTb, избaBил oT cMepTи Hac. 3. Tamux qabaqïnï buzup, tutYunlarnï sen qutqardïŋ; tušmannï yeŋdäči bolup, Ataŋa teŋdeš olturdïŋ. Inferni claustra penetrans, tuos captives redimens, Victor triumpho nobili ad dextram Patris residens. [107] CokpyшиB BpaTa aдa, Tы cпac yзHиkoB; cTaB пoбeдиTeлeM cyпocTaTa, Bocceл kak paBHый CBoeMy OTцy. 4. Oš ol rahiniiŋä körä yanianïmïznï kečirgil! Muradïnïzya teyirä yüziŋ körgüzüp toydïrYïl! Ipsa te cogat pietas, ut mala nostra superes parcendo et voti compotes nos tuo vultu saties. BoT пo эToй MилocTи TBoeй пpocTи HaM Haшe злoe! ПoзBoлb HaM дocTичb BoждeлeHHoro - BдoBoлb лицeзpeTb лиk TBoй! 5. Senden, Yesus, sövünčimiz bolsun, kini sen qarovïmïz ol zehanda; meŋilükkä qovanalïm dideriŋä! Tu esto nostrum gaudium, qui es futurum praemium; sit nostra in te gloria per cuncta semper saecula. Дa бyдeT oT Teбя, Ииcyc, Haшa paдocTb, ибo Tы Haшa Harpaдa Ha ToM cBeTe; BoBek бyдeM paдoBaTbcя лиky TBoeMy! 6. Kökgä aYïnYan YesusYa övdü teydi. Teŋri Ata, saŋa, aŋa, Arï TïnYa bir yügünč teysin siz üčövgä! Gloria tibi, Domine, qui scandis super sidera, cum Patre et Sancto Spiritu in sempiterna saecula. Ииcyca, BoзHecшerocя Ha Heбeca, дocTиrлo cлaBocлoBиe. Бor-OTeц, дo Teбя, дo Hero, дo CBяToro Дyxa - дo Bac Tpoиx пycTb дoйдeT eдиHый пokлoH! [108]
ЛиcT 73:6-19
ABTop rиMHa – пoэT BeHaHций ФopTyHaT, eпиckoп из ПyaTbe (ПyaTbepckий): Venantius Fortunatus (530/540-600). ГиMH иcпoлHялcя Bo BpeMя BeчepHeй cлyжбы Ha ПacxaлbHoй Heдeлe. ЛaTиHckий opиrиHaл rиMHa пo BилbяMy БaHry.
Kыпчakckий BapиaHT ЛaTиHckий BapиaHT
1. Söz etiz bolup turur arï qïz Mariamdan. Sövünc bizgä bolup turur, dünyägä tirilik berilip turur. Kristus bizgä bolup > toYup turur arï qïz Mariamdan. Verbum caro f actum est ex Virgine Maria. In hoc anni circulo vita datur saeculo nobis nato parvulo de Virgine Maria. CлoBo cTaлo плoTbю чepeз CBяTyю ДeBy Mapию. PaдocTb пpишлa k HaM, Mиpy дaHa жизHb. XpиcToc яBилcя ~ poдилcя для Hac oT CBяToй ДeBы Mapии. 2. Čoxrax öz özindän > özenindän el üčün axa durur > turur, yazuxïn buza durur > turur arï qïz Mariamdan. Fons in suo rivulo nascitur pro populo, fracto mortis vinculo a Virgine Maria. ИcToчHиk caM из ceбя caMoro ~ caM из cBoeй pekи TeчeT для людeй, yHичToжaeT иx rpexи блaroдapя CBяToй ДeBe Mapиe. 3. Yulduz quyašnï toYurdï, quyaš tirilikni keltirdi; erdeŋ eksik bolmadï. Stella solem protulit, sol salutem contulit, nihil tamen abstulit a Virgine Maria. ЗBeздa poдилa coлHцe, coлHцe пpиHecлo жизHb; дeBcTBeHHocTb He yMaлилacb. 4.Er yazuxïn bilmäyin, börlendi quru čïbux, bitti alYïšlï oYul arï qïz Mariamdan. 5.Adam yazuxï üčün ölümlüx boldux edi; Kristus yarïlYap medet etti arï qïz Mariamdan. 6.E, ol alYïšlï xatun, kimdän Beyimiz toYdï: dünyä yazuxïn yuldï. 7.Bu Beyimizni ölelim ~ övelim, sïy tabuxnï qïlalïm: "Bahadursen!" - degälim! 8.Kristusnïŋ alYïšlï xanï > qanï yazuxïmïznï yuldï, barčaYa taŋlančïx boldï arï qïz Mariamdan.
- 73 oб.: 1-2
Arïlarnïŋ [arixlarniŋ] küsänči, barčaYa medet bolYul! Tušman yekni sen sürgül, sen bizni yarïlYaYïl! Amen!
- 74:1-16
1.Xannïŋ alämläri čïqsïn, xačnïŋ yarïqï balqïsïn! Tenniŋ tenni kim yarattï, xačqa temir mïx qadadï. 2.Sarp süŋgü kövüsin sančïp, su qan bilä ayïsdïrdi; yuluv dep anlarnï tögüp, yazïqlarïmïznï yuvdï. 3.Teŋri kim dzinslerni bilsin, anlar aŋar kim tabunsïn, tolsun Baud qopsaYanï: aYač bolYay dep sebebi. 4.kutlu tüpdän terek bitti, körki ingän-tür haybatlï: xannïŋ qanï - čičekleri, Teŋri-tur anïŋ yemiši. 5.Xač alYïšlï qollarinda kör qïymätsiz ulu baha: dünyä yetmes barča aŋa, kim layïx bolYay utrusuna. 6.Täräzüdek, bir bašïnï endirip, birin kötürdi, Yesus alay, bek tamuqnï buzup, oldza köp čïYardï. 7.Ä xač, eynek umunčïmïz, teysin saŋa yügünčimiz! Bu qutlu qïn čaqlarïnda bošov teysin yašlï közgä! 8.Üčlüksen sen, bir Teŋrimiz; övsin seni dzanlarïmïz! YulunYanlarnï xač özä bašlap yetkir meŋülükkä! Amen!
- 74 oб.: 1-19
1. Inanïrmen barčaλa erkli Ata Teŋrigä, kökni-yerni, barča körünür-körünmeznï yaratti dey. 2. DaYï bir Beyimiz Yesus KristusYa, Teŋriniŋ yalYuz tuvYan ovlu dep, kim barča zämanä-lärdän burun Atadan tuvup turur, Teŋri Teŋridän, Yarïx Yarïxtan, čïn Teŋri čïn Teŋridän, etilmey AtaYa tözdeš tuvup turur; andan ulam bar barča bolYan turur. 3. Kim biz azamlar üčün daYïn bizim oŋïmïz üčün kökdän enip, Arï Tïndan ulam erdeŋ ana Mariamdan ten alïp, kiši bolup turur. 4. Pont Pilat yarYulap hačqa kerilmiš, qïn körüp, kömülüp turur. Basa üčünči kündä ölümdän qoptï bitüvlär aytqanča. Kökkä aYïnmïš, Atanïŋ oŋïnda olturup turur. 5. Yenä haybat bilä kelmek turur tirilerni, ölülerni yarYulama; xanlïxïnïŋ uču bolmaYay. 6. Basa inanïrmen tirgiziči Bey Arï TïnYa, kim Ata-Ovuldan önä durur. 7. Aŋar Ata, Ovul bilä bir meŋüdeš Teŋri dep övünčlü ~ övünčli tabunmaqïmïz kerek turur; bügülärden ulam ol sözlep turur. 8. Basa inanïrmen bir arï katolik daYï apostolik kliseaga. 9. Künermen bir baptisma dep yazïqlarnïŋ bošatmaYïna. Küyüp turupmen ölülerniŋ qopmaqlïYïn > qopmaqlïqïn daYï meŋü tirilikni. Amin!
- 75 - 75 oб.
1.SaYïnsam men bahasïz qanïnï, kim Xrïstoz töktü, sövüp qulunï, tïyalman yašïmnï. Kim unutYay munča yigilikni? Kim, ičip tatlï čoqraq suvunï, toydïrdï dzanïnï? 2.Yezuz tatlï, äč yamansïz ägäč, nä qïynarsen, äč yazïqsïz ägäč, öz nazik boyuŋnï? Män qaraqčï, sän kök xanï ägäč, män yamanlï, sän ayïpsïz ägäč, ältirsän xačïmnï! 3.Äč bolmačï nämägä näk berdiŋ munča ulu baha, näk tölädiŋ, ä dzömärt xanYïnam? Anča mï köp sövmäkdän äsirdiŋ, kim xačqa minmägä uyalmadïŋ, ä tatlï Beyginäm? 4.Mindiŋ xačqa, kim biz dä minäli; sövdiŋ bizni, kim säni söväli, dünyäni unutup; qanïŋ töktüŋ, kim biz yuvunalï; ämgäk tarttïŋ, kim bizlär arïnalï, yazïqlarnï qoyup. 5.Yürüp-yügrüp armayïn yätmägä uämaqtaYï älbäk mäŋü toyYa, boluš, kim baralï! Amen!
- 76: 1-20
1.Kün tuvušnïŋ bučYaqïndan batïšdaYï kirivgä deyin erkli Kristusnï öväli, qïz-anadan dep törädi. 2.Gabriel frišta ïdïrdï, MariamYa sövünčlädi: "Teŋri seni soyurYadï: "Ovluma bol, - dep, - anasï". 3.Meŋü Teŋriniŋ öz sözi keydi quluniŋ tenini, ten ten bile qutqaruvsap, itlänmišlärni tabuvsap. 4.Tuvurdačï qïz köksünä kökniŋ čïYï tüšüp kirä, tuvurniaYannï tuvurdï, bilinniägänni bildirdi. 5.Sili oYlannïŋ kövüsi boldï Teŋriniŋ qonušï: erniŋ yüzün heč körmägän aylï boldï yalaŋ sözdän. 6.Anasïnda baqlï Yohan, ulu sövünč alïp andan, eki qarïn öte kördi meŋü yarïxlïq Teŋrini. 7.Utru beyinip tabunmïš; andan Elizabet aytmïš: "Kop egilik niaa teymiš, ovluni Beyini tanïmïš". 8.Yüsüp, qïznïŋ bollašmïšï sezdi äsä, saarYa tüšti, alniazlïqYa saYïš etti. Andan kelip frištä ayttï: 9."QorqmaYïl, Daud uruyï! Arï Tïndan aylï boldï profet aytYanča: "Kötürdi qïz, qïz ägäč, Enianuelni". 10.Munïŋdey taŋïs kini kördi? Quru čïbux yemiš berdi: qïzdan Atasï törädi, törättäči yaŋla tuvdï. 11.Kökniŋ nurï etiz keydi, kir yuqturmay sazYa tüšti, biz čïYardï sasïlarnï, öz yarïqïnï eksitmädi. 12.Kertek ačmay ešikini, küyöv čïqtï; sövünäli, biz barčalarnï ündetti toyYa - yürüp yügüräli! 13.Tuvurur AtaYa ögünč, tuvYan Ovuluna beyenč, Arï Tïnya sövünč bolsun - teŋ tabux üč teŋdäšgä teysin! 14.Kristus bizni alYïšlasïn, töräsinä bütün etsin, köp egilikdä yašatsïn, hörmät, düvlät daYïn baxt bersin! Amen!
- 80: 1-9
Bir erkli yarlïYančlï Teŋri, yazuqsïz [...sis], biz miskin azam üčün, öz Arï Tïn erkinden ulam arï qïz Mariamdan boy yaratup kensinä, azam boldï, ämgäk ölümgä azam yolunča tilep kirdi. Ölümden yänä erkli čïYup kökkä bardï. Soŋra kelip inanmaYanlar örtli tamuxqa tüšürgergeč, inanYanlar alYač meŋü učmaqnïŋ tïnčïna yänä qaytqay. Yesus Kristus čïn Teŋri, meŋü biziŋ qutqardači. Alley-ox Teŋrigä inanYanïmïz, kim kensi čïn Teŋri bizni üyretti. Amen!
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ a b c Ahmet Bican Ercilasun, Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2010, s. 382. ISBN 978-975-338-589-3


text:
Qazan-2 vokzalı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Timer yul vokzalı "Qazan-2" (Vosstanie-Passajirlı yäki Fetnä-Passajirlı stansiäse) - Qazannıñ tönyaq öleşendä urnaşqan timer yul tuqtaw punktı vokzal kompleksı. Ütü-küçep utıru kiseşkän urınında "Qazan-2" vokzal, avtovokzal häm metro stansiäse "Tönyaq vokzalı" bar. Vokzal binası 1974 yılda tözep başlandı, 1976 tözelgän diärlek karkası taşlağan ide häm utız artıq yıl eçendä bu "ozaq tözü" bulıp qala ide. 2010-2011 yıllarda iske binasın cimerep beterdelär häm yaña zur tügel vokzal binası tözelde, açılışı 5 avgustında 2012 ütte. Qazan-2 vokzalında 3 platformalar, 4 timer yullar häm alarğa cir astı yulı bar. "Qazan-2" vokzalı açıluıdan soñ "Qazan-1" aşa cirle formalaştıra torğan poyezdlar häm elektriçkalar baralar, "Qazan-2" aşa ütü torğan poyezdları häm elektriçkalar baralar. Kiläçäktä Mäskäwdän "Qazan-2" vokzalına yuğarı tizlekle poyezd "Sapsan" kilüe kötelä.


text:
Canköy
Canköy (ukraince ДжaHkoй, rusça ДжaHkóй) — şimaliy Qırımda bir şeer. Cumhuriyetke boysunğan şeer statusı bar. Şeerniñ adı cañı köy (cañı ~ yañı) söz birikmesinden asıl oldı. Şeer Canköy rayonınıñ merkezidir, lâkin rayon terkibine kirmey, cumhuriyetke boysunğan 11 şeerniñ birisi ola. Aqmescitten şimalge taba 93 km qadar uzaqlıqta buluna.
1926 senesi Canköyge şeer statusı berildi.
Şeerdeki işhaneler: maşna-qurucılıq, demirbeton konstruktsiya, konserv, süt, kombikorm zavodları, et kombinatı ve hocalıq malları fabrikası. Bundan da ğayrı Canköyde ihtisas-tehnikiy oquv yurtu ve ülkeşınaslıq müzeyi bar.
İklim[deñiştir]
İklim quru, orta sıcaq, orta yımşaq qışlı. Yanvarniñ orta arareti –1,8°C, iyülniñ +23,3°C. Yıllıq yağanaqlar — 418 mm.
Halq sayısınıñ dinamikası[deñiştir]
- 1805 — 173 kişi (167 qırımtatar, 7 esir)
- 1926 — 8310 kişi (5603 rus, 933 yeudi, 473 alman, 322 qırımtatar).
- 1939 — 19 576 kişi
- 1970 — 43 000 kişi
- 1989 — 53 464 kişi
- 2001 — 42 861 kişi
Bağlantılar[deñiştir]
Atıflar[deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Muixeranga
Muixeranga /muişeraña/ ul borınğı uram biülärneñ cíını, ul da Valencia İlendäge Algemesí şähärendä saqlanğan keşe manaralar yolası. Algemesí ul Valenciadän 30 km Könyaq-Könbatışraq şähär.
Muixeranga artistik akrobatik biü genä tügel. Ul Algemesí şähärdäge Qız Sälâmätlege (Mare de Déu de la Salut) dip atalğan 7-8. Sentäber festivale waqıtında tözelgän törle küreneşle häm formalı plastik qorılmalar.
Muixeranga böten Catalonia'da ütkärelgän casteller'lärgä oxşaş. İkesedä böten İberia yarımutırawında ällä qayçan kiñ taralğan borınğı Moixiganga yolasınnan çığalar. Casteller belän Muixeranga töp ayırması şundí: Muixeranga'nıñ töptä yatqan dini mäğnäse artığraq, tözüçelärgä manaranıñ bieklege möhim tügel.
Taswírlama[үзrәpTү]
Manaranı tözüçe keşelär ğädättä törle hönärle, läkin köçle häm qüätle keşelär. Xäzerge köndä 200 keşe manaralarda qatnaşa, läkin äwwäl zamannarda 30 dän artığraq keşe bulmadı. Tamaşanı osta oyıştıra: ul biü manaralar belän yarıştıra, ul da keşelärne saylap ala, alarnı da äzerli.
Kiemnär dä bik törle bulalar. Kiem külmäktän, ıştannan, krästiän ayaq kiemennän häm maxsus eşläpädän tora. Tuqıma vertikal qızıl häm zäñgär buylar belän buyalğan, harlekindä kebek. Bu üzençälek elektän ük torğan tügel, qartlar süzlärençä,ällä qayçan kiem tüşäk tuqımasınnan eşlängän buldı .
Çığış häm Üseş[үзrәpTү]
Muixeranga häm muixeranga süze çığışı xaqında berniçä teori dä bar. Berençe teori süzlärennän, bu süz Ğäräp mochain, dimäk "bitlek", süzennän çığa. İkençe teori sözlärençä bäyräm borınğı maxsus waqíğanı iskä alu tantanalı yöreştän çığa.
Ägär İberian Yarımutırawında bu yolanı 13. yözdän kilä dä, Algemesí'dä muixeranga'nı iñ täwge iskä alınu 18. yözneñ berençe öçtän ber öleşendä buldı.
Muzık häm símbolik[үзrәpTү]
Biügä quşılıp tabalettä (baraban) häm dolçaina'da (bik qatı fleytanıñ töre) bik borınğı bigesez autornıñ xas köy uynílar. Valencia mädäniäten häm telen yañarışı öçen köräşçelär bu köy Valencia İleneñ häm böten Katalon-telle töbäklärneñ hímnı buluına ireşte.
Muixeranga cırı Xavier Richart başqaruında.
Monı da qara[үзrәpTү]
Läñkerlär[үзrәpTү]
- Muixeranga räsmi bulmağan säxifä (bu säxifädän mäqäläneñ ber öleşe alınğan)


text:
Raphael
Raffaello Sanzio, a'dette Raphael atı menen belgili bolıp (aytılıwı: Rafael; 6 aprel, 1483 - 6 aprel, 1520) Renessans da'wiri su'wretshisi ha'm arxitektorı bolg'an. Ol Leonardo da Vinci ha'm Michelangelo menen bir qatarda Joqarı Renessans da'wirinin' ullı su'wretshilerinin' biri esaplanadı.
Ol o'zinin' Madonna, Christ Child ha'm Vatikandag'ı su'wretleri menen ju'da' belgili.
Mazmunı
Perudjia[o'zgertiw]
Jaslıg'ı[o'zgertiw]
Raphael İtaliyadag'ı Umbria rayonının' Urbino qalasıda tuwılg'an. Onın' a'kesı Giovanni Santi (1494) ha'm su'wretshi bolg'an al anası Magia di Battista Ciarla (1491). Giovanni Santi Raphaeldin' birinshi ustazı esaplanadı, biraq ol Raphael 11 jasında qaytıs boladı.
15 jasınan baslap Raphael Pietro Perugino atlı su'wretshinin' ustaxanasında sha'kirt boladı. Perugino tek Umbiada g'ana emes, al Leonardo da Vinci ha'm Michelangelolardın' watanı bolg'an Rim ha'm Florentsiyada da ataqlı bolg'an. Ol Vatikandag'ı Sistine kapellasında su'wret salıw huqıqına iye bolg'an su'wretshilerdin' biri.
Perugino su'wret salıwdın' joqarı usıllarina iye bolıwı ha'm su'wretlerdi waqtında pitkere alıwı menen basshilar arasinda belgili bolg'an. Ol bir neshe portretlerdi jaratqan, biraq onın' su'wretlerinin' ko'pshiligi dinge tiykarlang'an. Ol ta'repinen jaratılg'an Madonna ha'm balanın' kishkene su'wretleri shan'araq kapellasında jeke sıyınıw ushın qollanılg'an. Perugino belgili bolg'anlıg'ı sebepli bay basshılardan ha'm shirkewlerden ko'plegen buyrıtpalar alg'an, sonlıqtan ol shirkewde altar u'stinde su'wretler jaratqan. Bulardi islewi ushın og'an sha'kirtlerinin' ja'rdemi kerek bolg'an.
Raphael Peruginodan ko'p na'rse u'yrengen, yag'nıy su'wret salıwdı, adam denesinin' anatomiyasın, boyaw ximiyasın ha'm su'wretke boyawdı tegis qabatta jayıw usılında u'yrengen. Peruginonın' salg'an su'wretlerinde ko'pshilik jag'dayda adamlardın' betleri su'ykimli ha'm jumsaq ko'ringen. Raphaeldin' salg'an su'wretlerinde de bunday belgilerdi ko'riwimizge boladı. Leonardog'a usag'an geybir su'wretshiler o'z stillerin tez o'zgertken ha'm su'wretleri arqalı o'zlerinin' jeke oyın ko'rsetken. Biraq Raphael Perugino uyretken stilde su'wret salıwdı dawam etedi. Ol bug'an basqa su'wretshilerdin' jumısların ko'riwi arqalı u'yrengen jan'a ideyalardı g'ana qosqan. Leonardo ha'm Michelangelolardan ayirmashılıg'ı, Raphael du'nyanın' su'wret salıw sanaatına hesh qanday jan'alıq kiritpegen. Ol tek o'z isinin' sheberligi ha'm adamlar onın' su'wretlerin jaqsı ko'rgenligi ushın g'ana ataqlı bolg'an.
Birinshi jumısları[o'zgertiw]
Onın' en' birinshi belgili jumıslarının' biri bul Rıtsardın' tu'si kishi su'wreti sanaladı. Bunda uyqlap atırg'an rıtsar su'wretlengen. Onın' tu'sinde eki sulıw hayal ko'ringen. Birewi jen'il tegis kiyim kiygen ha'm og'an gu'l usınıs etpekte. Ekinshisi qara kiyim kiygen bolıp, rıtsarg'a qılısh ha'm kitap usınıs etpekte. Sulıw hayaldın' artında da'rya ta'repke ketken soqpaq ko'ringen. Ekinshisi tik tawlarg'a alıp barıwshı soqpaq. Raphael tan'law haqqında oylang'an edi. Rıtsar jen'il joldan barıwı kerek pe, yamasa o'zgerisler kiritiwge ha'reket etiwi tiyis pe?
Raphaeldin' basqa erte su'wretleri bular Three Graces ha'm A'wliye Maykl.
Raphaeldin' birinshi a'hmiyetli do'retpesi 1504-jılı salıng'an The Marriage of the Virgin bolg'an. Bul su'wret Peruginonın' Sistine Chapel ushın jaratqan İsa Ma'six a'wliye Mayklg'a gilt bermekte su'wretinin' ta'siri astında payda bolg'an. Ha'zir bul su'wret İtaliyanın' Milan qalasında Brera gallereyasında jaylasqan.
Florentsiya[o'zgertiw]
Shama menen 1504-jılı Raphael İtaliyanın' Florentsiya qalasına Pinturicchio atlı su'wretshi menen ketedi. Florentsiya o'zinin' sanaat jumısları, su'wretshilerdin' ustaxanaları, jan'a Renessans da'wiri imaratları ha'm u'lken shirkewi menen belgili bolg'an. Raphael Michelangelo, Leonardo da Vinci ha'm basqa da ko'rnekli su'wretshilerdin' ha'm skulptorlardın' jumısların ko'riwdi qa'legen.
Madonnalar[o'zgertiw]
Florentsiya qalası A'wliye Mariyag'a bag'ıshlang'an bolg'anlıg'ı sebepli, ol jerde Madonna ha'm balanın' ko'rinislerin jasaw da'stu'rge aylang'an edi. Derlik ha'r bir ko'shenin' mu'yeshinde Madonna ha'm balanın' suwreti yamasa aqshıl ren'li ha'ykeli jaylasqan edi.[1]
Florentsiyada bolg'an waqtında Raphael o'zinin' ko'plegen belgili Madonna su'wretlerin salg'an. Onın' en' belgili su'wretleri to'mendegiler:
- Madonna of the Goldfinch (1505), ha'zir Uffizi gallereyasında, Florentsiya, İtaliya.
- Madonna del Prato (1505), ha'zir Kunsthistorisches muzeyinde, Vena, Avstriya.
- Esterházy Madonna (1505-1507), ha'zir Ko'rkem sanaat muzeyinde, Budapesht, Vengriya.
- La Belle Jardiniere (Shıraylı bag' Madonnası) (1507), ha'zirgi waqıtta Luvr muzeyinde, Parij, Fransiya.
Rim[o'zgertiw]
1508-jılı Raphael Julius II papası ta'repinen Rimge shaqırıladı. Ol Rimde waqtında onın' atag'ı ku'sheyedi ha'm "Su'wretshiler Printsi" sıpatında belgili boladı. Ol o'mirinin' aqırgı 12 jılın Rimde o'tkeredi ha'm o'zinin' ko'plegen belgili su'wretlerin jaratadı.
Ol Rimde waqtında og'an Sant'Agostino shirkewinde Isaiah payg'ambardın' freskosın salıw jumısı tapsırıladı. Su'wret u'stinde jumısı dawamında ol o'zinin' dostı arxitektor Donato Bramanteni ko'riwge baradı. Bramante Michelangelo Sistine kapellasının' joqarg'ı betine su'wret salıp atırg'an waqıtları Vatikanda edi. A'lbette, Raphael ataqlı usta ne islep atırga'nın ko'riwdi qa'leydi ha'm Michelangelo joq waqtında, Bramante Raphaeldi kapellag'a alıp baradı. Raphael Michelangelonın' payg'ambarlardı su'wretlegen usılın ko'rip qattı ta'sirlengenligi sonshelli Sant'Agostino shirkewine qaytıp, o'zinin' salg'an su'wretin diywaldan qırshıp taslaydı. Raphaeldin' su'wreti Michelangelonın' stilinde salıng'anlıg'ın ko'riw an'sat. Raphael bunnan uyalmag'an. Bul arqalı ol ullı ustag'a hu'rmetin bildirgen.[2]
Stanze[o'zgertiw]
Raphaeldin' en' belgili su'wretlerine Stanze atı menen belgili bolg'an Vatikan sarayında Julius II nin' bo'lmeleri diywallarına salıng'an freskolar kiredi. Stanza della Segnatura ha'm Stanza d'Eliodoro su'wretler Raphaeldin' o'zi ta'repinen jaratılg'an, al Stanza dell'Incendio Raphael ta'repinen dizaynlang'an bolıp, onın' ja'rdemshileri ta'repinen salıng'an.
Stanza della Segnaturadag'ı freskolardın' birewi ullı a'hmiyetlilikke iye. Bul Afina mektebi dep atalatug'ın su'wret. Bunda A'yyemgi Gretsiyadan bir topar sawatlı adamlar: filosoflar, shayırlar, dramaturglar, matematikler ha'm basqalar su'wretlengen. Olar ortadag'ı adamdı - filosof Platondı tın'lamaqta. Su'wret sol waqıtları, yag'nıy erte 1500-jılları, Rim adamları arasında A'yyemgi Afinanın' ilimi menen ten' bolg'an pikir ha'm oqıwdın' jan'a oyanıwı bolg'anlıg'ın an'latadı.
Bul ko'rinisti anıq ashıp beriw ushın, Raphael o'zi tanıg'an adamlardın' ju'zlerinen paydalang'an. Sınıq murınlı Michelangelo iyegin qolına tirep otır. Uzın shashlı ha'm tegis saqallı uzın boylı Platon bul Leonardo da Vincidin' portreti.
Su'wrettin' en' bir ta'sirlendiriwshi ta'repi bul Raphaeldin' adamlar turg'an imarattı salıw usılı. Arxitektura tap real bo'lmeni ashıp turg'anday ko'rinis beredi.
Arxitektura[o'zgertiw]
1500-jılları su'wretshilerden a'dette arxitekturanı dizaynı menen shug'ıllanıw soralg'an. Raphaeldin' arxitektor sıpatında birinshi jumısı bul Santa Maria del Popolo shirkewindegi jerlew kapellası bolg'an. Leo X papası A'wliye Peter sarayın dizayn qılıwg'a ja'rdem beriw ushın Donato Bramante menen Raphaeldi tan'lag'an. Bramante qaytıs bolg'annan keyin, Raphael saraydı dizaynlawdı o'z qolına alg'an ha'm birinshi qabat rejesin Grek krestinen Latın krestine o'zgertken. Michelangelo Bramantenin' rejesin a'piwayılastırg'an halda qayta paydalang'an. Keyingi arxitektor Maderna Raphael rejelestirgenindey, imarattı uzaytırg'an.
Transfiguratsiya[o'zgertiw]
Raphaeldin' en' keyingi sanaat jumısı Transfiguratsiya su'wreti bolg'an, biraq Raphael onı pitkeriwinen aldın qaytis boladı. Bul jumıs Raphaeldin' ko'mekshilerinin' biri bolg'an Giulio Romano ta'repinen keyinshelik pitkerilgen.
O'limi[o'zgertiw]
Raphael o'zinin' 37-tuwılg'an ku'ninde qaytıs boladı ha'm Rim Panteonında jerlenedi. Onın' jerleniwi Vatikanda o'tkeriledi ha'm Transfiguratsiya su'wreti onın' jerlew arbasının' basına qoyılg'an.


text:
Qıpçaq tele
Qıpçaq tele (Qoman tele), Törki tellärneñ Qıpçaq törkemendäge tel, ğämäldän çıqqan tellärneñ berse. Xäzerge Tatar, Qazaq, Başqort, Qaraçay-Balqar, Karaim, Qırımtatar, Qomıq, Qaraqalpaq tellärenä yaqın. 11-14. yözlärdä İdel buyı häm Qara Diñgezneñ Tönyaq dala cirläre "Däşte qıpçaq" ("Qıpçaq dalası") iseme belän atalğan. Bu teldä söyläşüçe xalıqlar Möselman çığanqlarında Qıpçaqlar, Qıfçaqlar, Awrupada Qomannar (Cumans), Qunnar, Urıs çığanaqlarda Polovetslar dip terkälgän. Qıpçaq tele ürnäkläre "Codex Cumanicus"ta saqlanıp qalğan. (q. Qıpçaqlar).
14-17. yözlärdäge Qıpçaq söyläm tele Kamenets-Podolsk (Ukraina) şähäreneñ Ärmän dini cämğiäte yılyazmalarında, glossarílarda (elekke süzleklärdä), mäxkämä aktlarında kiñ çağılış taba. Qıpçaq teleneñ iñ borınğı yazma istälege bulıp 1492-1537 yıllardağı Venezia yilyazması sanala.


text:
Baybaq köne
Baybaq köne (İnglizçä Groundhog Day ) – Amerika Quşma Ştatlarda häm Kanadada xalıq bäyräme, yıl sayın 2. Fevräldä bäyräm itelä. Bu köndä önnärdän çığuçı baybaqlarnı küzätälär, alar eşläre buyınça kilüçe yazğa aldan äytü yasıylar. Ägär kön sürän bula, baybaq üz şäwläsen kürmi häm önnän tınıçlap çığa, şunnan ozaqlamıy qış beter dip äytälär. Kön yaqtı bulsa, baybaq şäwläsen kürä, häm, anı qurqınıp, öngä kire qayta. Şunnan tağın 6 atna qış bulır dip uylanıla. Amerika häm Kanadanıñ berniçä qalada meteorolog baybaqlarğa bağışlanğan festival'lär ütkärelälär, bu festival'lär küp turist tarta.
ЭчTәлek
Tarix[үзrәpTү]
Borınğı Rimda 2. Fevral'dä Kerpe Köne bäyräm itelgän. Uyatqan kerpe eşläre buyınça yazlarğa farazlar tözägännär. Könbatış Awrupada başqa Kelt häm German xalıqlarında baybaqlar yä ayularnı şundıy könnärdä (Qışqı Qoyaş Torınlığıdan soñ 40. kön) dä küzätkännär. 2. Fevräldä dä könbatış Xristiannar Candlemas Day bäyräm itälär. Başqa mäcüsi bäyrämnär kebek, xalıqta Baybaq köne Xristinalıqqa yaraqlaşqan, häm Amerikada Candlemas Day /Kendlmas Dey/ Baybaq köne kilep çıqtı. Amerikada şundıy Şotland äyteme bik tä populyar: If Candlemas Day is bright and clear, there`ll be two winters in the year. ( Candlemas Day yaqtı häm çista bulsa, yılda ike qış bulır). Bu bäyräm yolaları Pennsilvaniä'däge Punxsutawney qalasında barlıqqa kilgän. Berençe tapqır 2. Fevrälendä bäyräm itü 1887. yılda telgä alına, läkin Pennsilvania'däge Franklin and Marshall College qaramağında Holland Folklorı Üzägendä tabılğan yazmalar şulay dilär: 4. Febräl, 1841 - Morgantown, Berks County (Pennsylvania), kibetçe James Morris'neñ köndälegennän..."Ütkän Sişämbe, 2. kön, Candlemas day buldı, şundıy köndä, Almannarça, Baybaq qış yoqıdan uyatqaç, önnän çığa häm üz şäwläsen kürsä, ul qaytarğa omtıla häm tağın altı atna yoqlıy, läkin kön bolıtlı bulsa, ul qala, çönki hawa torışı yomşarırğa tieş."
Tanılğan baybaqlar[үзrәpTү]
AQŞta belän Kanadada iñ tanılğan 7 baybaq. Bolar Punxsutawney Phil, Wiarton Willie, Staten Island Chuck, Shubenacadie Sam, Balzac Billy, Jimmy the Groundhog häm General Beauregard Lee.
Puxsutawney Phil'e[үзrәpTү]
Punxsutawney (äytelä pak-sa-to-ni) baybağı - berençe räsmi meteorolog baybaq. Xalıq bäyräme 1887. yılda ütkärelä. Bu şähärneñ danı Baybaq köne filme (1993, Bill Murray baş rolendä) taralğan..
Wiarton Willie'se[үзrәpTү]
Kanadanıñ iñ bigele baybağı Ontario provinsiäsendäge Wiarton awılında yäşi. Anıñ isemenä bağışlanğan festvallär dä şulay uq ütkärelälär.
Staten Island Zooparkınnan Chuck[үзrәpTү]
New Yorknıñ räsmi meteorolog baybaq Staten utırawındağı zooparkında yäşi (Staten Island Zoo). Yıl sayın, 2. FeMräldä, 7 säğät 30 minutta şähär merı barında faraz birä. 1980. yıldan Chuck'nıñ farazlardan 80% çınğa aştı.


text:
Çıñğız xan
Çıñğız xan (Temüçin, Temücin) (1155. yıl tiräse-1227), Monğol İmperisenä nigez saluçı, anıñ berençe böyek xanı (1206. yıldan), cihangir.
Monğol häm Törki qäbilälär östennän xakimlek itü öçen barğan suğıçlarında (1183-1204) küp köndäşlären, ıruğ häm qäbilä berläşmäse başlıqların (Merkitlär qäbiläse citäkçese Tolhol bäk, Naymannar berläşmäse başlığı Tayan xan h.b.) ciñä. Tönyaq-Könçığış Mongolía häm Baykal küle tiräsendäge irken qır-dalalarda yäşäwçe qäbilä berläşmäläreneñ barısın da üzenä buysındıruğa ireşä. 1206. yılda Monğol aqsöyäkläre qorıltayında şul qäbilä beläşmäläreneñ "Böyek Xanı" dip iğlan itelä ("çıñğız" ataması Törkiçä "diñgez-tengiz" töşençäsenä täñgäl "böyek" mäğnäsen añlata dip uylanıla). Çıñğız xan eçke säyäsättä däwlät tözeleşen üzäkläterüne alğa sörä. İmperidäge eçke xoquq-tärtiplärne ğädäti qäğidälärne qanunlaştırıp (q. Yasa), xärbi-idärä reformnar ütkärä.
1209. yılda Tangutlar däwläte Si-Sia cirenä höcüm yasí häm anıñ ğäskären tar-mar itä. 1211. yılda Tönyaq Qıtay bilämälärrenä basıp kerä häm 1215. yılda Beijingne (Pekiñne) yawlap ala. 1219-1221. yıllarda Urta Asía däwlälären basıp ala. 1226-1227. yıllarda tangutalrnıñ si-Sia däwläten tämam üzenä buysındıruğa ireşä. Şul däwlätneñ başqalasın qamaw waqıtında kinät wafat bula.


text:
Komi Cömhüriäte
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Komi Cömhüriäte, Komi Respublikası (urısça Pecпyблиka KoMи, komi telendä KoMи Pecпyблиka yäki KoMи ÖTyBkaH, ikençe iseme Rusiädä räsmi räweştä qullanılmıy) — Rusiä Federatsiäse subyektı, anıñ sostavında bulğan cömhüriät (däwlät). Tönyaq-Könçığış federal okrugına kerä. Arxangelʻsk, Kirov, Sverdlovsk häm Tömän ölkäläre, Permʻ krayı häm Nenets avtonomiäle okrugı belän çiktäş.
Başqalası — Sıktıvkar şähäre. Xalıq sanı 1019 meñ keşe (2002 yıl, Räsäydä 51. urın). Xalıq tığızlığı 2,5 keşe/km²
Tarix[үзrәpTү]
- 1921. yılnıñ 22 avgustında Sovetlar Berlege sostavında Komi (Zırän) Avtonomiäle ölkäse buldırıldı.
- 1936. yılnıñ 5 dekabrendä RSFSC sostavında Komi Avtonomiäle Sovet Sotsialistik Respublikası (Komi ASSR) buldırıldı
- 1990 yılnıñ 23 noyabrennän — Komi Sovet Sotsialistik Cömhüriäte
- 1992 yılnıñ 26 mayınnan — Komi Cömhüriäte.


text:
Buxgalteriyalıq esap
Buxgalteriyalıq esap – ku'ndelikli ha'm juwmaqlawshı mag'lıwmatlar alıw ushın ka'rxanalardın', sho'lkemlerdin' ha'm mekemelerdin' xojalıq jumısın u'zliksiz ha'm o'z-ara baylanısın baqlaw ja'ne qadag'alaw sistemasınan ibarat.
Buxgalteriyalıq esabın ko'pshilik jag'daylarda Biznes a'lipbesi dep ataydı. Sebebi buxgalteriyalıq balansı finanslıq na'tiyjeler ha'm olardın' sarplanıwı haqqındag'ı esabat usag'an buxgalteriyalıq esabat mag'lıwmatların bizlerde ken' paydalanıladı.
İnvestorlar, tovar jetkerip beriwshiler, kreditorlar, bankler, buyırtpashılar, nızam shıg'arıwshı ha'm nızamdi orınlawshı ma'mleket organları finans esabatı mag'lıwmatların paydalanıwshılar bolıp esaplanadı. Investorlardı ko'birek ka'rxanalardın' finans turaqlılıg'ı, onın' kelesi rawajlanıwı, ta'miyinleniwi, ja'riyalang'an dividentlerdi to'lew qa'biletine tiyisli mag'lıwmatlar ko'birek qızıqtıradı. Ma'mleketlik organların xojalıq sub'ektleri protsesslerin ta'rtipke salıw, salıq siyasatın islep shıg'ıw, sotsiallıq ma'selelerdi sheshiwge tiyisli mag'lıwmatlar qızıqtıradı.
Buxgalteriyalıq esaptın' a'hmiyetli ha'm esaptın' basqa tu'rlerinen parq qılıwshı qa'siyetlerinen biri onda ka'rxananın' xojalıq protsesslerinin' barlıq ta'repleri ko'rsetiledi.
Buxgalteriyalıq esaptın' ja'rdeminde xojalıqta bar materiallıq baylıqlardın' ha'r qıylı tu'rlerinen aqshalay qarjılarının' mug'darı haqqında, basqa ka'rxanalar ha'm sho'lkemler menen esaplasıwdın' jag'dayı haqqında, onın' barlıq resurslarının' ulıwma ko'lemi haqqında mag'lıwmatlar, jetistirilgen ha'm satılg'an o'nimnin' ko'lemi ha'm o'zine tu'ser bahasın belgileydi, xojalıq jumıslarının' finans huqıqların paydalanıp anıqlaydı, ka'rxananın' rentabelligin esaplap shıg'adı.
Buxgalteriyalıq esap ka'rxanalarda ju'z berip atırg'an xojalıq protsessleri ha'm operatsiyaların pul ko'rinisinde u'zliksiz, o'z-ara baylanısqan, hu'jjet penen tiykarlang'an halda ko'rsetiwdi ta'miyinleydi. Buxgalteriyalıq esabı operativ esaptan parq qılıp, ayırım xojalıq operatsiyaları emes, al ka'rxananın' xojalıq ha'reketinin' barlıq ta'replerin ko'rsetip bergeni ushın statistikalıq esap sıyaqlı g'a'rezsiz pa'n esaplanadı.


text:
Diñgez däräcäse östendä bieklek
Diñgez däräcäse östendä bieklek yäki absolüt bieklek, absolüt bilge yä amplituda - öç ülçäneşle fäzanıñ (kiñlek, ozınlıq, bieklek) koordinatı, diñgez nul' däräcäse östendä obyekt urnaşu bieklegen kürsätä.
Cir gäwdäse - geoid bularaq taswirlana. Obyekttan vertikal' küçäre buyınça Cir öslegenä qädär yıraqlıqnı - bieklekne ülçänep bula.
Bieklek artqanda hawa basımı töşä.
Rusiädä diñgez östendä bieklek - Baltıyq diñgezendä urnaşqan Kronştadt futştokınnan sanap quyıla.
Misallar[үзrәpTү]
- Dönyanıñ iñ yuğarı noqtası - Comolungma tawı - 8848 m diñgez östendä.
- Dönyanıñ iñ tübän qorı cir öslege - Üle Diñgez buyı - 417,5 m diñgez tübänendä.
- Rusiä iñ yuğarı noqtası - Elbrus tawı: bieklege 5642 m diñgez östendä.
- Rusiäneñ iñ tübän noqtası - Kaspiy diñgeze yarı: -28 m.
Ädäbiät[үзrәpTү]
- AлbTиTyдa // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.
- AбcoлюTHaя BыcoTa


text:
Dmitriy Mendeleev
Dmitriy Mendeleev (orıs. ДMиTpий ИBaHoBич MeHдeлeeB, 8 fevral 1834, Tobolsk – 2 fevral 1907, Sankt Peterburg) orıs ximigi. Ol elementlerdin' periodlıq kestesinin' birinshi nusqasının' baslı jaratıwshı bolg'an. Aytıwlarınsha, Mendeleev pasyans, solityor karta oyınların jaqsı ko'rgen, solay etip izbe-izlikti ko'riw a'meli bolg'an. Ol kartalardı elementlerde ha'r qıylı usıllarda diziwge ha'reket etti. O'z gezeginde, birinshi elementlerdin' periodlıq kestesi karta oyını sıyaqlı jıynaldı.


text:
Asya Dizi
Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 34.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 34.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 33.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 33.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 32.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 32.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 31.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 31.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 30.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 30.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 29.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 29.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 28.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 28.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 27.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 27.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 26.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 26.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 25.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 25.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 24.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 24.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 23.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 23.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 22.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 22.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 21.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 21.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 20.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 20.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 19.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 19.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 18.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 18.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 17.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 17.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 16.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 16.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher
Saraydaki Mücevher 15.Bölüm izle
Etiketler: kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm izle, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm kore dizi izle, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm kore dizisi, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm kore dizisi izle, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm türkçe altyazılı, Saraydaki Mücevher 15.Bölüm türkçe altyazılı izle, kore dizi,
Kategori: Saraydaki Mücevher


text:
- 12.Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 11.Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 10.Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 9.Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 8. Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 7. Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 6. Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- 5. Sınıf Ders Kitabı ve Çalışma Kitabı Cevapları
- GENİŞ MENÜ SİTEMİZİN SAĞ ALTINDADIR
7. Sınıf İngilizce Çalışma Kitabı Sayfa 37 Bilgetürk Yayınları
7.Sınıf İngilizce Çalışma Kitabı (Bilgetürk Eğitim Yayınları) Sayfa 37
Kaydol: Kayıt Yorumları ( Atom )


text:
Jorge Luis Borges
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo (24 avgust, 1899 – 14 iyun, 1986), a'dette Jorge Luis Borges (aytılıwı: Xorxe Luis Borxes) atı menen belgili Argentinalıq jazıwshı ha'm shayır bolg'an. Onın' shan'arag'ı 1914-jılı Shveytsariyag'a ko'shedi ha'm sol jerde ol mektepke baradı. 1921-jılı Argentinag'a qaytqanınan keyin Borges o'zinin' qosıqların ha'm esselerin syurealist a'debiy jurnallarda shıg'ara baslaydı. Ol sonday-aq kitapxanashı ha'm lektor bolıpta islegen. 1955-jılı ol Ma'mleketlik kitapxanası (Biblioteca Nacional) direktorı ha'm Buenos Aires universitetinin' a'debiyat boyınsha professorı etip tayınlanadı. Onın' shıg'armaları AQSh ha'm Evropada basqa tilledge awdarılg'an. Borgestin' o'zi de bir neshe shet tillerdi erkin da'rejede bilgen. Ol Shveytsariyanın' Jeneva qalasında 1986-jılı qaytıs bolg'an.


text:
ISO 8859-1
ISO 8859-1, tögälräk äytkändä ISO/IEC 8859-1, wä Latin-1 iseme belän dä yöri torğan standard ul ISO tarafınnan çığarılğan ISO/IEC 8859 standardnıñ 1. öleşe bula. Ul Latín yazulı tellär öçen 1. sanlı Latín älifbası atala, üzendä 191 xäref tota, wä alarnıñ härese 8-bítlı bäyä belän bilgelängän. Bu bilgelämä mondí Awrupa telläre öçen yarí: Albança, Basqıça, Katalança, Dança, Dutch, İnglizçä, Färösçä, Finçä, Almança, Íslandça, İrişçä, Ítalíança, Norwegiçä, Portugalça, Rhaeto-Romanic, Scottish, Íspañíolça, İswäcçä. Bolardan başqa Afrikança wä Swahili öçen dä qullanıla. Yäğni bu bilgelämä Amerika kontinentı, Batış Awrupa, Australia wä Afrika cirlärendä şaqtí kiñ qullanuda yöri.
20. urın alğan bilge ul BUŞLIQ bilgese, A0 – ÖZELMÄSLEK BUŞLIQ. AD – YOMŞAQ KÜÇERÜ bilgese, wä ul browserlarda bötenläy kürsätelmi.
Bu 00-1F, 7F, wä 80-9F urınnarı ISO/IEC 8859-1 standardında qullanılmí.


text:
Moldova Cumhuriyeti Kommunist Fırqası
Moldova Cumhuriyeti Kommunist Fırqası (romanca Partidul Comuniştilor din Republica Moldova) - Moldovanıñ eñ büyük siyasiy fırqalarından birevidir. 1993 senesinde teşkil etilgen fırqa 2001 senesinden berli Moldova ükümetinde yer ala ve eski ŞSCB cumhuriyetleri arasında saylavlarnen iqtidarğa kelgen yekâne kommunist fırqasıdır. Fırqanıñ reisligini memleketniñ prezidenti Vladimir Voronin yapa. Daa evel tek kommunizm ve internatsionalizm olğan fırqanıñ ideologiyası şimdi sotsial demokratiya ve Avropa Birligidir. Fırqa Kommunist adlı aftalıq gazetanı neşir ete.


text:
Cöri
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Cöri awılı, Mamadış Rayonında, rayon üzägennän 34 km tönyaqtaraq, Noqrat yılğası basseyndağı Yükäçe suı buyında.
Qazan Xanlığı yawlap alıngannan soñ, Mişä yılğası buyında urnaşqan Cöri (xäzerge Teläçe Rayonındagı İske Cöri awılı) şähärennän gailäläre belän quılğan çuqınğan tatarlar tarafınnan nigez salınğan dip isäplänä. 1989. yılda 507 keşe, 2000 yılda 467 keşe, Tatarlar.
Xalqınıñ töp şöğele - igençelek, umartaçılıq. Urta mäktäp, mädäniät yortı. 19. yözdä qurıs-munçala töşerü käsepçelege belän mäğlüm.


text:
Mäҗlis räisini qobul qildi
Seşänbä küni Aqordida Dšlät rähbiri Parlament Mäҗlisiniŋ räisi Nurlan Niğmatulinni qobul qildi. Nurlan Niğmatulin Nursultan Nazarbaevqa Toluğiraq »
Yaraysän, Denis!
Bu künni qazaqstanliqlar bir häptä mabaynida kütti. Ahiri, štkän җümä küni jutdişimiz Denis Ten Soçida štüvatqan Toluğiraq »
Deputat härhil käsip egiliri bilän uçraşti
Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati Murat Ähmädiev bilän җamaätçilik väkilliri, ämgäk kollektivliri arisida Dšlät rähbiriniŋ Mäktübini Toluğiraq »
PAYTÄHTKÄ — ALAhİDÄ DİQQÄT
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Astanani tehimu täräqqiy ätküzüş mäsililirigä beğişlanğan keŋäşmä štküzdi. Keŋäşmigä Prem'er-Ministr S.Ahmetov, Prezident Toluğiraq »
Sot sistemisiniŋ mäsililiri muhakimä qilindi
Çarşänbä küni paytähttiki Mustäqillik sariyida Qazaqstan Җumhuriyiti sud'yaliriniŋ Vİ qurultiyi bolup štti. Toluğiraq »
Kšrgäzmä eskizi qobul qilindi
16-oktyabr' küni Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ räisligidä EKSPO-2017 häliqara kšrgäzmisigä täyyarliq vä uni štküzüş mäsililiri boyiçä Toluğiraq »
Küçlük ihtisat — täräqqiyat kapaliti
Prezident Nursultan Nazarbaev 10-11-sentyabr' künliri Astanada štkän Täräqqiy etivatqan närqlär Evraziyalik foruminiŋ plenarliq oltirişiğa qatnaşti. Toluğiraq »
«1001 PERİŞTÄ» — QİZİL MÄYDANDA
Ataqliq rässam Lekim İbragimovniŋ bu äsäri vä uniŋ šzi Ginnessniŋ Rekordlar kitaviğa kirdi Biz štkän jili Toluğiraq »
Prezident Pavlodar vä Şärqiy Qazaqstan vilayätliridä boldi
Düşänbä küni Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Pavlodar vilayitidä iş babidiki säpärdä bolup, birqatar işläpçiqiriş orunliri vä Toluğiraq »
Därviş «käşkülini» taşlimaydekän
Ävliyalar jutiğa ziyarät Äzäldin hälqimiz duniyadin štkän büyük şähslärniŋ mazarlirini ziyarät qilişni muqäddäs päriz däp çüşängän. Toluğiraq »
«Äl täğdiri — meniŋ täğdirim»
mavzusi astida Almutida Uyğur mädäniyät küni bolup štti Ötkän jili küzdä hälqimizgä vakalätän paaliyät elip berviatqan üç Toluğiraq »
Yeŋilaş vä islahatlar — täräqqiyat asasi
Prezident Nursultan Nazarbaev Birläşkän Äräp Ämirliklirigä iş babidiki säpär bilän kelip, H Duniyaviy islam ihtisadiy forumiğa qatnaşti.
Uyğur rohi — qenimda, «Uyğur avazi» — yenimda
Muştiri toplaş — 2015/ Mozduzlar: mozduzhanida oltiripla, duniyadiki barliq yeŋiliqlardin “Uyğur avazi” arqiliq hävärdar bolimiz.
Almuta şähiridä 2511 täŋgä 72 tiyin;
Vilayät märkäzliridä 2635 täŋgä 80 tiyin;
Nahiyä märkäzliri bilän yezilarda 2788 täŋgä 68 tiyin.
Täbrikläymiz
Süpätlik häm mevilik ämgigi üçün MDh älliriniŋ birtürküm yol yasiğuçiliri hškümätlärara yol yasaş hadimliri keŋişi, häliqara transport akademiyasi häm häliqara transport vä yol egiligi hadimliriniŋ käspiy ittipaqlar birläşmisi täsis qilğan mukapatlar bilän täğdirländi.
Turaqliq täräqqiyatniŋ kšpqirliqliği
Prezident Nursultan Nazarbaev paytäht aktivi bilän bolğan uçrişişta kšpligän mämlikätlärniŋ ihtisadiy qiyinçiliqlarğa duç kälgänligini, Qazaqstanda ularni bolğuzmasliqniŋ barliq imkaniyätliriniŋ moҗut ekänligini täkitlidi.
EKSPO bileti 28 evrodin kam bolmaydu
«Astana EKSPO-2017 Milliy şirkiti» kommertsiyaläştürüş vä investitsiyalär departamentiniŋ mudiri Erjan Meyramov buniŋdin ilgiri «EKSPO-2017» kšrgäzmisigä täyyarliq kšrüş vä uni štküzüş vaqtida jürgüzülidiğan kommertsiyalik paaliyättin çüşidiğan kirimniŋ 283 million evrodin oşuq mäbläğni täşkil qilidiğanliğini hävärligän edi.
«Qazaqstan jurnalistikisiniŋ bügüni häm keläçigi»
Änҗuman/ Tünügün Äl-Farabi namidiki Qazaq Milliy universitetiniŋ ilmiy kitaphanisida zamaniviy jurnalistika mäsililirigä beğişlanğan «Baş muhärrirlär klubi» җämiyätlik birläşmisiniŋ uyuşturuşi bilän «Qazaqstan jurnalistikisiniŋ bügüni häm keläçigi» mavzusi astida ilmiy-ämäliy konferentsiya bolup štti.
Assambleya bilän tonuşuş
Ötkän җümä küni Astanada Teçliq vä Razimänlik sariyida Qazaqstan hälqi Assambleyasi Räisiniŋ orunbasari — Qazaqstan Җumhuriyiti Prezidenti Mämuriyiti QHA kativatiniŋ mudiri Eralı Toğjanov BMTniŋ İnsan hoquqi boyiçä aliy komissari başqarmisiniŋ regional väkili Elizabet de Koşta (sürättä)bilän uçraşti. Uçrişişqa şundaqla Parlament Mäҗlisiniŋ deputati Egor' Kappel' qatnaşti.
Äŋ inaq vä talantliq ailä eniqlandi
Astanada dostluq, tšzümlük vä ailäviy qädriyätlärni tärğip qilidiğan «Birge šmir süru» festivali dairisidä äŋ inaq vä talantliq ailigä elan qilinğan җumhuriyätlik konkursniŋ ahirqi basquçi bolup štti.
Mäktäp tävälludi çoŋ toyğa aylandi
Ötkän häptidä Almuta şähiriniŋ Dostluq mähällisidiki Abdulla Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyaniŋ 50 jilliği dağduğiliq nişanlandi. Mäktäp hoylisiğa yeyilğan käŋ dästihan ätrapiğa җäm boluşqan mehmanlarni sahiphanlar milliy än°änilär boyiçä nağra-sürnäy sadaliri astida kütüvaldi.
Mäslihätlär deputatliri saylandi
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Märkiziy saylam komissiyasi 26-oktyabr'dä җumhuriyätniŋ 14 regionidiki 48 saylam okrugida bolup štkän çiqip kätkän deputatlar orniğa mäslihätlär deputatliri sayliminiŋ yäkünini çiqardi.


text:
Erkin ekonomikalıq zonalar
Erkin ekonomikalıq zonalar - XX-a'sirdin ekinshi yarımında erkin ekonomikalıq zonalar du'nya xojalıg'ında ayrıqsha ko'rinis boldı. 90-jıllardın' ortasına kelip du'nyada 4 mınnan aslam ha'r qıylı tu'rdegi erkin ekonomikalıq zonalar (bajıxana zonası, texnopark, erkin sawda zonası, offshorlıq zona) boldı. U'lken xalıq aralıq korporatsiyalar kop mug'darda payda alıw ushın o'zinin' o'ndirisin ekonomikalıq zonalarda a'melge asradı.
Erkin ekonomikalıq zonalardın' artıqmashlıg'ı-bul zonada eldin basqa territoriyalarına qarag'anda artıqmashlıqqa iye bolg'an ha'r qıylı ekonomikalıq jen'illik, stimul ha'm qolaylıqlar jaratılgan boladı ha'm erkin ekonomikalıq rawajlanıwg'a mu'mkinshilikler bar. Sonday-aq erkin ekonomikalıq zonalardı - ha'r qıylı qolaylıqlar jaratılgan geografiyalıq territoriya dep qarasaqta boladı. Bul zonalarda ma'mleketlik ekonomikalıq protsesslerge ta'sir etiw masshtabı qısqaradı. Ko'pshilik rawajlanıp atırgan ma'mleketlerde erkin ekonomikalıq zonalar arnawlı ekonomikalıq zona dep te ataladı.
Erkin ekonomikalıq zona du'ziwshileri ashıq ekonomika siyasatı printsiplerin a'melge asırıwdag'ı qolaylıqlar dep qaraydı. Sebebi, bul zonada sırtqı du'nya menen ashıq baylanıs, bajıxana, salıq ha'm investitsiyalıq rejim ishki ha'm sırtqı investitsiyalar ushın ju'da' qolaylı.
Erkin ekonomikalıq zonalarda tiykarg'ı 3 ma'seleni sheshiw na'zerde tutıladı:
- sanaat o'nimin eksport etiw arqalı valyuta tabıwdı stimullastırıw;
- jumıs orınların sho'lkemlestiriwdi o'siriw;
- xalıq xojalıg'ı o'simin ta'miyinlew ushın zonada en jan'a usıllardı qollanıwshı poligonga aylandırıw.
Erkin ekonomikalıq zona ashıwdın' en' a'hmiyetli sebebinin' biri bolıp, ayırım ellerdin' o'zinin' barlıq territoriyasında, ekonomikasında tolıg'ı menen sırt el kapitalı kirip, na'tiyjesine gu'manlang'an waqıtta ta'jiriybe esabında o'z territoriyasının' bir bo'leginde arnawlı erkin ekonomikalıq zonanı sho'lkemlestiriwi esaplanadı. Ja'ne de erkin ekonomikalıq zona du'ziwdin' ha'r qıylı maqsetleri bolıwı mu'mkin. Ma'selen, keyin qalg'an rayonlardı rawajlandırıwdı xoshametlew zonası, keyin qalg'an rayonlardı industrializatsiyalaw. Sonlıqtan ha'r bir eldegi erkin ekonomikalıq zonalardı sho'lkemlestiriw sebebi ha'm maqseti ha'r turli bolıp bir-birinen parıqlanadı. Ma'selen, sanaatı rawajlang'an AQSh, Ullıbritaniya usag'an ellerde erkin ekonomikalıq zonalar artta qalg'an rayonlardın' orta ha'm kishi biznesin rawajlandırıwg'a bagdarlang'an region siyasatın a'melge asırıw maqsetinde du'ziledi. Usı maqsetke kishi ha'm orta isbilermenlerge basqa rayonlarg'a qarag'anda kop erkinlik, finanslıq jen'illik ha'm basqa da qolaylıqlar tuwg'ızıladı. Bul zonanın rawajlanıwında sırt el kapitalın engiziw maqseti na'zerde tutılmaydı. Al, rawajlanıp atırg'an ellerde du'zilgen erkin ekonomikalıq zona sırt el kapitalın kirgiziw maqseti na'zerde tutıladı.
Erkin ekonomikalıq zonalardı ashıw 2 turli maqsette territoriyalıq ha'm funktsionallıq bolıp sho'lkemlestiriliwi mu'mkin.
Territoriyalıq jag'dayda sol territoriyadag'ı mekeme, ka'rxanalar o'zlerinin' ha'r qıylı funktsiya atqarıwına qaramastan jen'illiklerden paydalanadı.
Funktsionallıq usılda zona belgili bir funktsiya atqarıwshı ka'rxanalardı xoshametleydi.
Territoriyalıq sholkmlestirilgen erkin ekonomikalıq zonag'a Qıtaydın' erkin ekonomikalıq zonaları, Braziliyanın' "Manaus" zonası, al funktsionallıq sho'lkemlestirilgen erkin ekonomikalıq zonalarg'a ayırım ka'rxanalar, offshorlıq firmalar, "Duty free" du'ka'nları usag'an ka'rxanalar jaylasqan zonalar kiredi.
Erkin ekonomikalıq zonalardın' en' bir a'piwayı formasının' biri erkin poshlinasız bajıxana zonası. Bul zonalar erkin sawda zonalarına usap birinshi a'wlad zonalarına jatadı. Olar XVII-XVIII-a'sirlerden berli bar. Bul zonalarda tranzit yamasa konsignatsion saqlaw skladları bar. Onda eksport etiletug'ın tovarlar saqlanadı, yag'nıy tovarlardı eksport qılıw zonası desek te boladı. Bunday zonalardı jiyi bondolı sklad yamasa erkin bajıxana territoriyası dep te ataydı. Bul zonalar tovarlardı kirgiziw ha'm shıg'arıwda bajıxana salıg'ınan azat etiledi. Du'nyanın kop ma'mleketlerinde bunday zonalar bar.
Erkin ekonomikalıq zonanın ulıwma xarakterli belgisi - bul investitsiya ushın bajıxana, finans, salıq tolemlerinin' jen'illigi menen parıqlanıwı.
Jen'illikler tiykarınan 4 gruppag'a bo'linedi:
- sırt el sawda-satıq jen'illikleri;
- salıq jen'illikleri;
- finans jen'illikleri;
- adminstrativik jen'illikler.
Usı atı atalgan jen'illikler ha'r qıylı sharayatta, ha'r qıylı kombinatsiyada qollanıladı. Bul jen'illikler sol zonaga sırt el kapitalı kirip keliwdegi en' baslı stimulı ornın atqara almaydı. Sebebi, og'an siyasiy turaqlılıq, investitsiyalıq garantiya (isenim) infrastruktura sapası, isshi ku'shinin' mamanlıg'ı usag'an fakorlar kesent keltiredi.
Erkin ekonomikalıq zonalar du'ziwde jetiskenliklerge erisiw ushın bir qatarda sa'tsizlikler de ushırasadı. Usınday sa'tsizliklerge ushırap Shrilankadag'ı, Liberiyadag'ı, Gvatemaladag'ı, Senegaldag'ı erkin ekonomikalıq zonalar o'z islerin toqtattı. Onın' tiykarında siyasiy, ekonomikalıq ha'm sho'lkemlestiriw sebepleri turadı. Siyasiy sebepke-siyasiy turaqsızlıq, grajdanlıq qozg'alıs, al ekonomikalıq sebepke-investor ushın tu'siniksiz, quramalı nızamlıqlardın' qollanıwı kiredi.