text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İç şube yoq ki, qırımtatarlar halqınıñ 1944 senesi mayıs ayında bütünley sürgün etilmesi – Sovetlerniñ «qırım efsanesi» peyda olğanına tesir etken eñ müim vaqia oldı. Türkiyege qarşı Qara deñiz keçitleri içün cenk başlana bilecegini köz ögüne alıp, Josef Stalin – Qırım ve Kavkaz – Sovetlerniñ ilerideki platsdarmlarını «işançsız qısımlardan» adım-adım «temizledi». Kavkazda saylap-saylap alınğan türk halqları, Qırımda ise aman-aman bütün ğayrı slavânlar sürgünlikke oğratılğan ediler. Soyqırımğa çevirilgen bu vahşiy cinayetlerni aqlamaq içün Sovetlerniñ fevqulâde komissiya hadimleri sügrün etilgenlerni cenk vaqıtında«çoqusı askerlerniñ qaçqanında» ve «toplu işbirlikçilikte» qabaatladı. Şimdiki stalinciler, inatlanıp, aynı uydurmalarnı tekrarlaylar, albu ki, kerçek sebeb daa o vaqıt Lavrentiy Beriya tarafından beyan etilgen edi: «sıñırğa yaqın topraqlarda yaşağanları istenilmegen».
İşte, bilgenimiz kibi, cenk olmadı, lâkin Qırımdan ve Kavkazdan quvalanğan tamır ve yerli halqlarnıñ meselesi qaldı. Yarımadada şeer ve qasabalarnıñ 90% adları qırımtatar tilinden kele edi, pek çoq mimariy ve medeniy levhalar qaldı, rus ve ukrainliler ise öz qomşularını hatırlay ediler ve bazı erlerde atta qırımtatarca laqırdı ete ediler. Bunıñ episi Qırımğa köçip ketirilgenler içün, hususan, akimiyet tarafından ketilip, sürgün olunğanlarnıñ boş evlerine soqulğanlar içün, pek hucur körünmek mumkün edi. Bundan da ğayrı, erte ya da keç yañ bitken centkniñ ve soñraki yıllarnıñ sualleri Sovetlerniñ tarih kitaplarında cevap tapmaq kerek olacaqlar. Bundan sebep Qırımnıñ kerçek tarihinı kommunistlerniñ propagndasınen uyğunlaştırmaq kerekligi tam yerini tapqan edi, ve, elbette, bu uyğunlaşma kerçek tarihnıñ faydasına degil edi.
Sovet akimiyeti, 1945 senesi mayısta Avropada cenk bitkeninen, ileride yapılacaq sahtekârlıq içün kerekli tedbir aldı
Sovet akimiyeti, 1945 senesi mayısta Avropada cenk bitkeninen, ileride yapılacaq sahtekârlıq içün kerekli tedbir aldı. Olardan eki madde – eñ müim.
Birinciden, Qırımnıñ statusı Muhtar cumhuriyet yerine vilâyet oldı. Söz kelimi, bu deñişme Cumhuriyetniñ kerçek manasını añlata. Esas qanunda bu Qırımtatar cumhuriyeti olğanı yazılmasa bile, tek qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi bu cumhuriyetniñ kerekligini yoq etti. Ve şunı da unutmaq mumkün degil, o Esas qanunda Cumhuriyetniñ resmiy tilleri olaraq rus ve «tatar» tilleri keçe edi. Bu mirastan da tezce qurtulmaq kerek ediler.
İşte, 1945 senesi mayıs 30 künü SSCB Yuqarı Şura Prezidiumı böyle qarar aldı:
Sovetler Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ Yuqarı Şura Prezidium qararı:
Qırım Muhtar SSC artıq RSFSC erkânında Qırım vilâyeti olacağı aqqında Rusiye Sovet Federatif Sosyalist Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şura Prezidiumı tarafından kelgen teklifni qabul etmek.
Tam bir yıl soñra Sovetler Rusiyesi öz parlamentiniñ qanunı ile Qırımnıñ muhtariyetini red etti ve öz Esas qanunına deñişmeler kirsetti
Tam bir yıl soñra Sovetler Rusiyesi öz parlamentiniñ qanunı ile Qırımnıñ muhtariyetini red etti ve öz Esas qanunına deñişmeler kirsetti. Bu vesiqanıñ metini daa bayağı tsinik oldı:
Ulu Vatan cenki devamında, SSCB halqları, alman-faşist basqıncılarğa qarşı küreşip, qaramanca öz Vatanınıñ şeref ve mustaqilligini qorçalağan vaqıtta, çoqusı çeçenler ve qırım tatarları, alman agentleriniñ meyil bergenlerinen, almanlarnıñ teşkil etken göñülliler otrâdlarına kirdi ve alman ordularınen birlikte Qızıl Ordunıñ bölüklerine qarşı silâlı qarşılıq alıp bardı, almanlarnıñ emirlerinen Sovet akimiyetinen arqada küreşmek içün diversion taqımlar qura edi, Çeçen-İnguş ve Qırım SSC ealisiniñ esas qısımı ise Vatannıñ bu hainlerine qarşı çıqmay edi.
Bundan sebep çeçenler ve qırımtatarlar SSCBniñ diger rayonlarına köçürüldiler ve o yerlerde olaprğa topraq berildi ve hocacılığ tertibatınıñ qurulması içün devlet tarafından yardım kösterildi. RSFSC Yuqarı Şura Prezidiumınıñ teklifi ve SSCB Yuqarı Şura Prezidiumınıñ qararları ile Çeçen-İnguş SSC yoq etildi ve Qırım SSC Qırım vilâyetine cevirildi.
Ve, soñ olaraq, 1947 senesi fevral 25 künü, ğayet sade şekilde, Qırım satatusınıñ alçaqlanması Sovet Birliginiñ esas qanunına kirsetilgen edi.
Ekinciden, mesele sadece memuriy qararlarnen sıñırlanmadı. Bunen beraber akimiyet Qırımdaki koy ve şeerlerniñ tarihiy adlarına qarşı cenk başladı. O yarımadanı üç dalğa ile qaplap aldı.
Böylece, endi 1944 senesi 14 dekabrde RSFSC Yuqarı Şura Prezidiumınıñ emiri ile Qırımda 11 rayon merkezi ve rayonnnıñ adları deñiştirildi. O «qızğın vaqıtta», cedvelde yekâne şeer olıp, atta imperia akimiyetiniñ tiymegeni Qarasuvbazarnıñ da adı deñişti; endiden soñ onıñ adı Belogorsk oldı.
Devamında – ziyadesi. Buña beñzer qarar ile 1945 senesi avgust 21 künü daa 300-den çoq qasabanıñ adı deñiştirildi. Atta Stalin ve Telman isimlerinden saqınmadılar – o qadar büyük avesliknen evelki adlarnen küreştiler!
Adları deñiştirilgen soqaq, skver ve meydanlarnıñ sayısı esapqa alınmaycaq qadar çoq
Soñki, eñ buyük ve utanmazca yapılğan darbe sürgünlikniñ tam dörtünci yıllığına – 1948 senesi mayıs 18 kününe tam keldi. Fermanlarnıñ soñkisinen daa biñden ziyade eski adlar tüssüz «Aromatnıy», «Razdolnıy» ve «Urojaynıy» olıp qaldı. Adları deñiştirilgen soqaq, skver ve meydanlarnıñ sayısı esapqa alınmaycaq qadar çoq. Gülnara Bekirova yaza:
Vilâyet komiteti fırqa gazetiniñ muarririne yañı adlar uydurmağa emir etkeni tarif etile, muarrir ise bu işni mesül kâtipke avale etti. İnsan adları bitken soñ (Nikolayevka, Novonikolayevka, İvanovka, Novoivanovka, Semenovka, Vladimirovka, Petrovka ve başqaları), bağ-bağça-bostan mevzusı elge alındı (Ovoşçnoye, Ogorodnoye, Senokosnoye, Vıpasnoye, Pşeniçnoye, Kukuruznoye, Zernovoye, Moloçnoye, Sadovoye, Verhnesadovoye, Lesnoye, Gruşevka, Vinogradnoye). Bu sözler de bitken soñ, arbiy luğat yañı mevzu kösterdi – ve böyleliknen Gvardeyskoye, Tankovoye, Geroyevskoye, Bastionnoye, Furmanovo, Udarnoye, Rezervnoye, Frontovoye adları peyda oldı...
Ahırı soñunda bütün yarımadada türkiy tamır taşığan tek yedi qasaba qaldı: Bahçisaray, Canköy, İnkerman, Kerç, Saki ve Starıy Krım, ve İşün demiryol stantsiyası
Ahırı soñunda bütün yarımadada türkiy tamır taşığan tek yedi qasaba qaldı: Bahçisaray, Canköy, İnkerman, Kerç, Saki ve Starıy Krım, ve İşün demiryol stantsiyası. Ve atta olar bile telüke astında ediler. Arhivlerde saqlanğan planlarğa köre, Cankoynıñ adı Severnıy, Otradnıy, Uzlovoy ya da Stepnoy olmaq mümkün edi, Saq – Özernıy, Bağçasaraynıñ adını Puşkin şeeri qoyacaq ediler. Yahşı da, iş buña yetmedi.
Daa bir büyük adlandıruv kerçekleşmedi. 1953 senesi yazda yarımadanıñ bir-qaç yüz coğrafik obyektniñ adları deñişmek kerek edi. Ay-Petri dağını Petrovı Skalı dep adlaycaq ediler, Demirci – Obvalnaya, Roman-Koş – Vısokaya, Şaytan-Burun ise – Lisitsına Gora. Salğır özenniñ adı Krımka olacaq edi, Cur-Cur uçansuvı – Şumnıy. Bu kibi taqdir diger dağ, körfez, burun ve göllerni de bekley edi. Ancaq Stalinniñ vefat etmesi ve Qaradeñiz flotunıñ komandanı admiral Sergey Gorşkovnıñ kirişmesi bu ceryannı toqtattı. Yelkencilik ve cenk haritalarındaki adlar, seyrek istisnalardan ğayrı, deñişmesiz qaldı.
Er alda, ğayırdan adlandıruv cerânı qolay keçmey edi. İnsanlarnıñ aqılından tarihiy hatıranıñ yoq etilmesi mevzusına bağışlap, Kommunist fırqasınıñ Qırım vilâyet komiteti 1948 senesi sentâbr 25-te ayrı toplaşuv keçirgen edi.
Kommunistler fırqasınıñ vilâyet kömeteti qabul ete ki, qasaba, özen, vadiy, soqaq, ayrı iş çeşitleriniñ adları ve başqa tatar ibareler Qırımğa yañ kelgen eali tarafından da qullanılıp başlandı, yañı adlarnıñ berilmesi ise vaqıtta sozuldı. Fırqa ve sovet işçileriniñ kimer yolbaşçıları özleri de sıq-sıq tatar adlarını qullana ve lafqa kirsete. Oblast ve rayon matbuatı, ve çeşit mektüp ve talimatlarda tatar kelimelerini rast ketirmege mümkün. Qasabalarnıñ yañı adları qoyulğan soñ bile bazı işçiler eski adlarnı qullanmağa devam ete. Bunı yañlış körüp, Vilâyet kömetetiniñ bürosı qarar ala:
1) Vilâyet icra komiteti qasaba, demiryol stantsiyaları, özen, vadiy, ayrı iş çeşitleriniñ tatarca qoyulğan adlarını deñiştirmege devam etmek kerek.
2) Fırqanıñ rayon komitetleri tatar sözleri ve ibarelerniñ qullanılmasına ve tatarca olğan er şeyge qarşı qattiyen qarşı küreş alıp barmaq kerek. Qasaba, demiryol stantsiyaları, özen, vadiy ve diger işaretlerniñ yañı rus adlarınıñ manasını añlatmalı. Rayondaki fırqa ve sovetler faallerine, kolhoz ve sovhoz yolbaşçılarına kerekli talimatlar berilmeli. Yañı adlar yahşı körüngen yerlerde dülber şekilde yazılmaq kerek.
3) Rayon komitetlerine tatar işaretleri berilecek yañı adlarnı uydurmaq ve tekliflerni Vilâyet komitetiniñ komissiyasına 1 noyabrge qadar teslim etmege emir etile.
Lâkin atta bundan soñ bile işler birden tüzelmedi. Kelecek yılı, 1949 senesi yanvarda Qırım yazıcılarınıñ mahsus muşaveresinde Vilâyet komitetiniñ birinci kâtibi Nikolay Solovyev toplaşqanlarğa qırımdaki turmuş ayatnen bağlı talimatlar bere:
Bu rus adamları, olar tatar evlerinde yaşap olamaylar. Köstermege kerek, nasıl etip olar tatarcılıqnı yoq eteler, er yerde, ayrıca tatar meskeninde. Bizde ise bazı yerlerde adamlarğa tatar sözlerini ve adlarını aşladılar. Bu çirkinliktir.
1949 senesi yazda soñki çizgi olaraq, evelki adandıruvlardan soñ tiyilmey qalğan daa bir-qaç kolhoz ve sovhoz ve 30 demiryol stantsiyasına yañı adlar berildi.
Böylece, bir-qaç usul ile kommunist totalitar rejimi qırımdaki kerçekni tanılmaycağına qadar deñiştirdi. Öyle ki, ne Qırımda, ne de Qırımdan tış, oñaytsız sualler çıqmamaq kerek edi. Artıq işniñ azı qala edi – endi Qırımnıñ tarihını da uyğun sürette «tüzetilgen» al-azırki vaziyetke «keliştirmege», qarşılıqsız ve tolu şekilde yarımadanı «başlanğıçtan rus toprağı» olaraq kösterecek resim tizmege kerek edi.
Qabul etmelimiz ki, bu vazifeni de akimiyet «alâ seviyede» eda etti.
Sergey Gromenko, Qırım tarihçısı ve publitsist, tarih ilimleri namzeti
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


c: text/html

text:
«Aluşta» yerli musulman din cemiyetiniñ reisi Ruslan Emirvaliyev, Rusiye kontrolindeki Aluşta şeer mahkemesi oña maküm etken, 1000 rublelik cöremeni töledi. Bunı Emirvaliyev "Qırım birdemligi"ne aytıp berdi.
"Vkontakte" içtimaiy ağındaki yazı içün ekstremizmde qabaatladılar, 1000 rublege cöremelediler. Adamlarğa yardım içün ve para cezası "Birlik cöremelerden qıymetli" 10 rublelik marafonından tölengeni içün teşekkürlerimni bildirmege isteyim. Biz büyük, bölünmez, yıqılmaz cemaatmız", - dedi Emirvaliyev.
Advokat Lilâ Gemeci bildirgenine köre, Ruslan Emirvaliyevni Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden mesüliyetke çekmek içün VKontakte içtimaiy ağındaki saifesinde qoyulğan fotoresim sebep oldı.
Mayısnıñ 28-nde berilgen malümatqa köre, Ruslan Emirvaliyev prokuraturağa çağırılıp, İnternette ekstremist teşkilâtı timsalleriniñ propagandasında qabaatlandı.
2014 senesiniñ işğalinden soñ Qırımdaki Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri Kazim Ametov, Asan Çapuh ve Bekir Degermenciniñ advokatları mabüslerniñ sağlıq vaziyeti fenalaşqanını bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bugün (yanvarniñ 9-nda – QA) mabüslerniñ ayatı ve sağlığı telükede, dedik. Şunı aytmağa isteyim ki, bu (izolâtorda tutuv – QA) azap, yavaş öldürüv ola», – dep bildirdi Kazim Ametovnıñ advokatı Emil Kurbedinov.
Onıñ aytqanına köre, Ametovnıñ sağlıq vaziyeti «kritik» oldı.
«Er bir mahkeme oturışuvında onıñ alı daa beter ola. Nefes alamağanını ayta, közleri qıp-qırmızı, bugün onı körgenimde zornen nefes ala edi, kamerası küf tolu. Oña ine uralar, dep ayttı, amma bir faydası yoq», – dedi Kurbedinov.
Asan Çapuhnıñ advokatı Ayder Azamatov Qırımnıñ Rusiye akimiyetini vaziyetke uyğun bir cevap bermege çağırdı.
«Müşterimniñ misalinde köremiz ki, SİZOda ne qadar çoq qalsalar, vaziyet daa beter ola, soñra olarğa yardım etmege imkânsız olur. Asan Çapuh eskiden iç ilâc almay edi, şimdi ise çoq ilâc qullana. Bir taraftan, tedaviyleyler, ekinci taraftan – saqat yapalar. Qırım akimiyetini vaziyetke qulaq asıp, uyğun tedbir almağa çağıram», – dedi Azamatov.
Advokat Edem Semedlâyevniñ bildirgenine köre, mabüs Bekir Degermenciniñ sağlıq vaziyeti eyileşmey.
«Bu davada can bergen insan endi bar – Veciye Kaşka. Qalğanları bir ucda tura, Degermenci de şu sırada. Suvuq allergiyası bar, sağlıq vaziyeti fenalaşa, bugünki oturışuvda laf etip olamadı ve qadınıñ suallerine bile cevap bermedi. Elimizden kelgenini yapacaqmız – şikâyet, ariza, muracaatlar berecekmiz», – dedi Semedlâyev.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyey rayon mahkemesi yanvarniñ 9-nda «Veciye Kaşka davasınıñ» oturışuvını yanvarniñ 24-ne avuştırdı, çünki qabaatlanğanlardan biri, qırımtatar faali Asan Çapuh kelip olamadı.
Yanvarniñ 7-ne keçer gecesi Çapuh Aqmescit hastahanelerinden birine acele alındı. Advokat Ayder Azamatov mabüsni Aqmescitniñ 6-ncı hastahanesinde ziyaret etken soñ sağlıq alı bir qarar, dep bildirdi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Yäkşämbe könne bulğan referendumda Latin Amerikasınıñ iñ ğawğalı citäkçelärennäñ berse sanalğan Chavez prezidentlıq çorında bälkem dä berençe tapqır uñışsızlıqqa oçradı. .
Hugo Chavez dönyağa – üz xalqı işetergä telägän üzgäreşlärne ütärgä wağdä birü, yäğni populizmı belän tanılğan citäkçelärdän berse. Häm ul üz täseren däwam itterü yünäleşendä älegäçä uñışlı atlıy ide. Neftkä bay bulğan il keremnären, ilneñ yarlıları belän büleşergä wägdä birgän bu citäkçe, ilneñ eşmäkärlär dairäse açuna qaramastañ, tawışlarnı üzenä cıyıp kilde. Läkin dikäbrneñ 2-sendä bulğan referendumda ul küpmeder yaqlaw tapsa da, barıber telägän maqsatına ireşä almadı.
Referandum nätecäse:
Yaña konstitusiäne yaqlawçılar sanı 49 %,
Qarşı tawış birgännär sanı 51 %
Xalıq referendumına tapşırılğan konstitutsiä üzgäreşläre matdäläre mondıy ide:
· Prezidentlıq möddäteñ 6 yıldañ 7 yılğa arttıru
· Prezidentnıñ telägän qadär saylana alınuı
· Eş säğatlären 44 säğattäñ 36 säğatkä qaldıru
· Tawış birü yäşen 18 yäşdäñ 16 yäşkä töşerü
Chavezneñ äle bıyıl ğına 63 protsentlıq tawış belän yañadan saylanıuın istä totqanda, küzätüçelärneñ kübese anıñ şulay uq bu referendumda da ciñep çığaçağına ışana ide. Läkin bu yulı ciñü Chavezgä nasip bulmadı.
Ägär Chavez referendumda ciñsä, bu aña qabat saylanu mömkinçelege tudıraçaq häm anıñ qüäten küpkä arttıraçaq ide. Şul uq waqıtta, yaña konstitutsiä aña ildä kierenkelek çıqqan waqıtta, senzura kertü yäisä sotsialist iqtisad modelın başqarırğa mömkinlek biräçäk ide.
Referendum aldınnañ Chavez, Quşma Ştatlarnı Venezuela xalqın qotırtuda ğäyepläp, "ägär dä referandumnañ soñ kierenkelek arta başlasa, bez berkemgä dä neft satmabız häm şunnañ neftnıñ miçkäse 200 dollarğa artaçaq" dip qurqıtqan ide.
Dönyada iñ küp neft çığaruda altınçı urında bulğan Venezuela, citeştergän neftnıñ 60 prosentın AQŞqa sata. Yäğni ilneñ eksport keremnäre nigezdä näq menä anıñ tönyaqtağı kürşesennän kilä.
Şul neft keremnären öleşçä sotsial programnarğa birü belän Venezuela yarlıları arasında şaqtıy kiñ yaqlaw qazanğan Chavez berük waqıtta AQŞnı "imperiä" dip atıy häm mäğlüm sulçı, Kuba yulbaşçısı Fidel Castro belän yaqın bäyläneştä tora.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa qarşı ilân etilmegen cenkte televizor silâ olaraq. Bu informatsion cenk ne vaqıt başlandı? Avangardda kim edi? Angi telekanallarnıñ orduları areket etken edi? Ukraina mudafaası angi qalelerge tayana? Ve qarşılıq ücümine ne vaqıt başlaycaq?
Yarımada işğali vaqtında Rusiye teşviqatınıñ melez cenkiniñ aman-aman esas silâsına çevirilmesi aqqında – «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» yayınında.
Studiya musafirleri – «Ukrainskaya pravda» baş muarriri Sevgil Musayeva-Borovik, Qırım siyasetşınası Vladimir Yegorov ve Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ mesleatçısı Sergey Kostinskiy.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit saatine köre saat 12:30) efirge çıqa.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Aqmescitniñ esas özeni olğan - Salğır – hor bir alda. Rusiyeli memuriyet temizlev işleri 2019 senesi başlar dep ayta – bu iş içün 100 million ruble (tahminen 42 million grivna –QA) kerek olacaq. Ekologlar ve faaller özen temizlenmek kerek olğanınen razı, faqat paralar boşuna masraf etileceginden qorqa.
Qırım ekologik eyial merkeziniñ yolbaşçısı Anton Kovalçuk Salğır özeni temizlenmek kerek olğanından emin, lâkin yapılacaq işlerniñ keyfiyetinden şubelene.
Kölemli leyhanı amelge keçirüv – bar olğan ekosistemağa er zaman kelişmey bileAnton Kovalçuk
– Muim mesele. Elbette, özenlerniñ yataq yollarını kerekli vaziyette tutmaq pek zarurdır. Mesele bunıñ fiyatı ve temziev usulınen bağlı. Kölemli leyhanı amelge keçirüv – bar olğan ekosistemağa er zaman kelişmey bile. Şubesiz ki – paralarnıñ menimsenüvinde bir orta bir yol ve adekvatlıq olması şart.
Onıñ sözlerine köre, ilk başta Aqmescitniñ esas özeniniñ aqışına keder etken çöplüklerni temizlep almalı.
– Şubesiz zarur olğan şey – çöplük ve yıqılğan tereklernñ toplanuvınen ve sairenen alâqalı. Yani özenniñ aqışına keder etken unsurlarnı temizlemeli. Terenleştirüvge maksimum diqqatlı yanaşmalı: artqaç teşebbüs kereksizdir. Tabiatnıñ özü eñ yahşı ressamdır.
“Qırımda qabarcılıqqa qarşı küreş komiteti”niñ reisi İlya Bolşedvorov Salğırnıñ temizlenüvi içün ayrılığan 100 million ruble hırsızlanır dep saya.
Memuriyetniñ esas maqsadı – federal paralarnı menimsemekten ibaretİlya Bolşedvorov
– Memuriyetniñ esas maqsadı – federal paralarnı menimsemekten ibaret. Ne qadar çoq para kelse, o qadar çoq para menimsenmeli. Kanalizatsiya, ağlarnıñ yañartıluvı, daa bir şeyler kibi daa büyük işler yapmağa hayal küçleri yetmey, çünki kölemli işler yapılmaq kerek ya. Özleriniñ qurucılıq şirketleri yoq, çetten de birisini celp etmege istemeyler.
Aqmescitniñ sabıq rusiyeli mimarı Ernst Mavlütov da, Salğır temizlenmeli dey, lâkin işbu esnasnıñ qabarcılıq unsurı olğanından şubelene.
Ondan soñ bu territoriyalar birisiniñ “tüklü qollarına” tırmaşıp başlarErnst Mavlütov
– Bu vaziyette Salğır şeer baş planınıñ bel kemigi dep sayıla. Bunda iç şube yoq. Lâkin bu bir oyun qaydeleri olmağanı bam-başqa mesele, çünki tabiatnıñ qorçalanuvında bir sıñır yoq. Bu vaziyetniñ soñu şöyle bitebile: bizler Salğırnıñ abadanlaştırıluv, yeşillendirüv ve temizlenüvine, şeer sakinleri içün raatlanuv yerleri azırlamaq içün yarım milliard ya da 15 milliard masraf etermiz de, ondan soñ bu territoriyalar birisiniñ “tüklü qollarına” tırmaşıp başlar. İşte, bütün mesele bundan ibaret.
(Metinni Artöm Laptiyev azırladı)


text:
Aqmescitte fevralniñ 25-nde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Ali Kadırovnıñ cenazesi qılındı, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Kadırovnı soñki yolğa ozğarmaq içün Qırımnıñ farqlı köşelerinden yüzlernen insan keldi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Kadırovnıñ vefat etüvinen bağlı taziyelerini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Ali Kadırov «sağlığını kimsege şikâyet etmedi, kimsege yük olmağa istemedi: ne tuvğanlarına, ne de ortaqlarına».
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Kadırovnıñ vefatı qırımtatar halqı içün ğayıp ola.
Fevralniñ 24-nde saba Qırımda qırımtatar halqınıñ faali Ali Kadırov vefat etti.
Dört yaşında olğanda qorantasınen beraber Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonından sürgün etilgen edi. Kadırov «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ toplaşuvlarında faal sürette iştirak etken edi.


text:
Abdurahmanovnıñ qadını Elmiranı loqsaganeden çıqarğan künü, mayısnıñ 4-ünde, onı qırımtatar faalleri ve göñülliler qarşılay edi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Tevqif etilgen Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban UmerovRusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla. Keççe Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler. «Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti. (Süretler - "Qırım birdemligi")


text:
Qırımda mahküm etilgen ve Rusiyeniñ Tver vilâyetindeki Torjok şeeriniñ №4 tüzetüv koloniyasınıñ ceza izolâtorında tutulğan ukrain faali Volodımır Baluh Qırımda işğalden soñ qurulğan Ukrain medeniyet merkeziniñ faallerine mektüp yazdı. Bu aqta faal Alena Popova Facebookta bildirdi.
«Baar körünmey – ne Rusiye Federatsiyasınıñ qıyış adliyesi ile «iş birliginde», ne de ceza izolâtorınıñ daima suvuq kamerası ve parmaqlıq arasından körüngen sıtıq ve sert köküniñ müitinde ve 24 saat ve 7 kün boyunca olğan üşüp qaltıravda… Elbette, haberiñiz bardır, vatandaşlığımnı bile tutıp almağa isteyler – Qırımda qayd olğanım içün meni Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşı dep sayğanlarından sebep Ukraina konsulınen körüşmege izin bermediler! Mezmurlarnıñ kerçegi mında qayda eken: «Bir faydası olmağan insan oğulları köterilgende er yerde dinsizler yüre»… Er keske menden selâm aytıñız, siziñ dualarıñıznen evge hayırlısınen qaytacağıma işançım bitmez», – dep yazdı Baluh mektüpte.
Popovanıñ aytqanına köre, Baluh mayısnıñ 10-nda mektüp yazdı, o, mayısnıñ 13-nde keldi.
Advokat Olga Dinze mayısnıñ 7-nde qırımlı ukrain faali Volodımır Baluhnı ziyaret etti. Onıñ aytqanına köre, o, ceza izolâtorında tek ötmek aşay ve suv içe. Advokatnıñ aytqanına köre, sağlıq vaziyeti «bayağı fenalaştı».
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, bu sefer ukrainalı mayısnıñ 19-na qadar ceza izolâtorında qalacaq. Bu aqta koloniya memuriyeti bildirdi.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ V.G. Timirâsov adına Qazan innovatsion institutınıñ rektorınen körüşüvi olıp keçti.
Asiya Timirâsova Qırımğa iş ziyaretinen keldi, ziyareti esnasında Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeerinde Tatarstan Cumhuriyetiniñ Daimiy temsilcisi Ruslan Şayahmetovnen beraber Qırım Müftiligine teşrif buyurdı. Körüşüv devamında, o, QMDİ hadimlerinden KİU-ni bitirgen mezunlarğa diplomlarını taqdim etti.
Asiya Vitalyevna Qırım Müftisine daveti ve güzel qarşılavı içün teşekkürler bildirdi. Müfti ise, öz nevbetinde, innovatsion universitetiniñ rektorına Qırım Cumhuriyeti içün yüksek ihtisaslı hadimlerniñ azırlavında salmaqlı issesini qoşqanı içün teşekkür bildirdi.
Taraflar bir-birine simvolik bahşışlarnı ediye etip, ileride cumhuriyetler arasında iş, içtimaiy ve diniy bağlarnıñ inkişafına yönelik işbirlikniñ ilerilemesine ümütlerini bildirdiler.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Bel'giyädä "keşe üterüçe patşa"ğa qarşı köräş bara
Kongonı koloniyäläştergän Leopol'd 2nçeneñ häykällären bozalar
Bel’giyä başqalası Brüssel’dä patşa Leopol’d 2nçeneñ tağın ber häykälenä zarar birdelär. AQŞta afroamerikalı Djordj Floyd poliśiyä zolımı arqasında ülgännän soñ bel’giyälelär kolonial’ patşanıñ simvollarına qarşı rizasızlıq kürsätä başladı.
Älege xökemdar 1865nçe yıldan başlap 1909nçı yılğa qadär Bel’giyäneñ başında tora. Anıñ ilne Kongonıñ çığanaqların qullanıp üsterüe häm millionnarça kongolınıñ ülemenä säbäpçe buluı bilgele.
Leopol’d 2nçeneñ Brüssel’dä Patşa sarayı yanındağı häykälenä “Üterüçe”, “Bu keşe 15 million keşene üterde” häm “Qara tänlelärneñ ğomere qıymmätle” dip yazdılar. Mêriyä êşçeläre häykälne çistartu êşçänlegen başladı.
Uzğan atnada Bel’giyäneñ Gent şähärendä Leopol’d 2nçeneñ byustın qızılğa buyadılar häm östenä “Sulış alıp bulmıy” dip yazdılar. Bu tını qısılıp ülgän afroamerikalı Djordj Floydnıñ süzläre ber uq waqıtta ireksezlänep ğomere özelgän millionlağan kongolını da simvollaştıra.
Uzğan atnada Antverpen şähärendä dä Leopol’d 2nçeneñ häykälenä ut törttelär. Kiçä anı urınınnan alğannar. Häykälne tözätep muzeyğa quyaçaqlar.
Bel’giyädä kolonial’ patşanıñ häykällären uramnardan alu öçen imza cıyu kampaniyäse bara.
Bäyläneşle xäbärlär
35 meñ keşe ut êçendä
Yämändä Marib, Şabva häm Äl-Bäyda cirleklärendä soñğı atnalarda suğışlar köçäyde


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi, uquqimayeci Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından alıp ketkenler. Bu aqta iyülniñ 10-nda Qırım.Aqiqatqa Rusiye SİZOsınıñ hadimlerine bazanıp, adliyeci Sergey Loktev haber ete.
«Men SİZOğa kelgenimde, onı alıp kettiler dep, imayem altındaki şahısnen körüşmekni yasaqladılar. Ne yerge alıp ketkenlerini aytmadılar. O, ne yerde olğanına dair malümat berilmesini talap etken ve onıñ sağlıq vaziyetinen bağlı ariza yazdım. Kerek olsa, oña tibbiy yardım kösterilmek kerek olğanını da bildirdim», – dep ikâye etti Loktev.
Onın sözlerine köre, iyülniñ 11-nde nevbetteki mahkeme oturışuvı keçmek kerek eken ve «rusiyeli hızmetler onıñ kelüvini temin etmek kerek ekenler».
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Emir-Usein Kuku iyünniñ 26-nda açlıq ilân etti.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, Enver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukraina, ilhaq etilgen Qırımda siyasiy sebepler neticesinden taqibatqa oğrağan qırımtatarlarğa haber destegini yapmalı. Bunı oktâbr 14-ünde, Qırım evinde ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileriniñ tuvğanları toplanğanda ayttı advokat Lilâ Gemeci.
"Ukrainanıñ tarafından haber destegi - bugünge eñ müimidir. Qırımda olğan taqibatlar aqqında er yerde aytmaq kerek. Sade adamlarğa aytmaq kerek ve "terrorcı" yarlığı - qırımlılarnıñ, Ukraina ve halqara toplulıqnıñ cinaiy davalardan diqqatnı ayırmaq içün taqılğanını añlatmaq kerek. Çünki terrorcı sözü qorqunçlı ve bu davalarnıñ sebebine dalmasañ, elbette ki, adamlar çevirilecek. Er ikâyeni tanılğan, belli yapmaq kerek. Bugün bu - eñ müim meseledir", - dep añlattı o.
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Server Zekiryayev ve Memet Belâlovnı Rostov-na-Donu (Rusiye) şeeriniñ №1 SİZOsına etap ettiler.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Avgustta Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileriniñ tevqifini altı ayğa uzattı.Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev, Ernes Ametov, Server Mustafayev ve Edem Smailov, SİZOda 2020 yılı fevral 13-ünece tutulacaq.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescit rayon mahkemesi ekstremistik ifadeler qullandı dep şübheli tanılğan qırımtatar İsmail Ramazanovniñ tevqifini iyül 16-ğa qadar uzattı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, tahqiqatçı Ramazanovğa tevqif müddetini eñ az bir ayğa uzatmaqnı istey edi, çünki, onıñ fikrine köre, şübheli tanılğan şahıs tahqiqattan qaçmaq, tahqiqatqa tazyiq etmek ve delillerni yoq etmek mümkün.
Advokatnıñ, Ramazanov nasıl delillerni yoq etmek mümkün, degen sualine tahqiqatçı cevap berip olamadı. Bunıñ kibi de, imayeci mahkemege, tahqiqatnıñ «açıq bir surette» tahqiqatnı uzatqanına işaret etti. O, mahkemeden Ramazanov içün sıñırlav tedbiriniñ ev apisine deñiştirilmesini istedi.
Ramazanov öz imayecisine qol tuttı ve, Qırım onıñ vatanı olğanını ve apis telükesi olsa bile onı terk etmek niyetinde olmağanını ilâve etti.
Bu mevzuğa dair: Aleksey Ladin: «İsmail Ramazanovnıñ işinde milleti – qabaatnı ağırlağtırğan vaziyettir»
Mayısnıñ ortasında mahkeme Ramazanovnıñ tevqif müddetini iyün 16-ğa qadar uzattı.
İsmail Ramazanov, yanvar 23-te Rusiye telükesizlik hadimleri Novıy Mirdeki evini tintken soñ ekstremizmniñ propagandasında qabaatlanğan edi. Daa soñra mahkeme, şübheli tanılğanı bildirilgen şahısnı tevqif etti.
Daa soñra Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komitetinde, internet rediosı vastasınen ekstremistik materiallarnıñ tarqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı tergevciler tarafından cinaiy iş açıldı, dep bildirildi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ alı avgust 11-de Qırımda oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ belgilenmesi boyunca mahkemede yaramay oldı. Acele yardım kelip, kardiografik tedqiq yapqan soñ, Umerovnı Aqmescit şeer 7-ci hastahanesine alıp kettiler. Bu aqta Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde bildirdi.
«Basım 220/100, infarkt telükesi», – dep qayd etti Twitterde adliyeci Nikolay Polozov.
Saat 11:00-ge belgilengen bu iş boyunca toplaşuv bir saat keççe başlandı. Zalda çoq adam toplaştı, olar İlmi Umerovğa qol tutmaq içün keldi.
Umerovnıñ sağlığı yaramay olğanı aqqında beyanatlarından soñ mahkemeci er keske zaldan çıqmağa avale etti.
«Acele yardımnı beklemeyip, adamlarğa zalğa kirmege yasaq etip, de-fakto qapalı şekilde, mahkemeci Rube qarar alınmasına ketti», – dep yazdı adliyeci.
Umerov, Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesine oña qarşı cinaiy iş açılması aqqında qararğa qarşı şikâyet arizasını berdi. Bunen beraber, o, FSB taqiqatçısı adına ambulatoriyada mahkeme-psihiatrik ekspertizadan öz isteginen keçmege red etkeni aqqında arizanı berdi, bunı şahısnı itibardan tüşürme ve iş adı-sanını aşalama ıntıluvı olaraq körgenini bildirdi.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
«Memorial» rusiyeli uquq qoruyıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
Aqmescitte bazarertesi künü «fevral 26 işiniñ» birden eki mahkemesi olıp keçti – Qırım Yüksek mahkemesinde ve Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde. Mahküm etilgenler arasında Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusov, Eskender Yemirvaliyev ve Talât Yunusov. Talât 3,5 yıl şartlı apis cezası ile cezalandırıldı. Qırım Yüksek mahkemesi yanvar 15 kününe qadar iş baqılmasında teneffüs olacağını ilân etti.
Qırım Yüksek mahkemesiniñ toplaşuvı 6 saat sürdi. «Yüksek mahkemeniñ» binası yanında onlarnen kişi toplaştı, faqat «fevral 26 işi» boyunca birinci toplaşuvğa adamlarnı saylap alğan ediler. Mahkeme temsilcileri zalda yer olmağanını ayta ediler. Zalğa kirecek olğanlar arasında semetdeşlerine qoltutmağa kelgen Dilâra Seitveliyeva bar edi. Qadınnıñ aytqanına köre, soy-soplar ses-şamatı çıqarmasa edi, mahkeme zalına mahkümlerniñ tuvğanlarını da almaz ediler.
Qorqunç bir şey – mahküm etilgenlerniñ balalarına ana-babalarını körmege izin berilmediDilâra Seitveliyeva
«Qorqunç bir şey – mahküm etilgenlerniñ balalarına ana-babalarını körmege izin berilmedi. Qadınlarğa mazallılar yol bermey edi, mahkeme zalına kirmek ne, mahkümlerni körmege bile imkân bermediler. Soñra qıçırmağa başladıq, tek qadınlar degil. Açuvımızdan patlaycaq edik. Soñra da bir qaç adamnı içeri aldılar – yalıñız tuvğanlarnı», – dep tarif etti Seitveliyeva.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl da mahkemege kiremedi. Toplaşuvdan soñ adliyecilerden haber aldı. Radio Svobodağa bergen malümatına köre, Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ adliyecileri mahkümlerni ya ev apsi, ya da memleketni terk etmemek şartı ile azat etmege rica etken ediler. Mahkeme bu muracaatlarnı red etti. Ahtem Çiygoznıñ adliyecisi mahkemege muracaat etip, «fevral 26 işi» mahkemesini toqtatmağa rica etti, dep ayttı Celâl.
Qırım, Rusiyege köre bile, Ukraina nezareti altında bulunğan edi. Bu sebepten bu işni Ukraina uquq qoruyıcı organları baqmaq kerekNariman Celâl
«Ahtem Çiygoznıñ imayesi muracaat etti. Adliyeci Aleksandr Lesovoy bu iş baqılmasını toqtatmağa talap etti, çünki fevral 26 vaqiaları Ukrainada olıp keçken edi. Qırım, Rusiyege köre bile, Ukraina nezareti altında bulunğan edi. Bu sebepten bu işni Ukraina uquq qoruyıcı organları baqmaq kerek. Mahkeme bu muracaatnı baqıp çıqmaq içün imkân olmağanını, ve Ukraina o vaqialarnı baqmağanını bildirdi. Olar ise işni baqmağa mecburlar, çünki zarar körgenler arasında Rusiye vatandaşları bar», – dep qayd etti Celâl.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğanlardan biri Talât Yunusovğa üküm çıqardı. Onı 3,5 yıl şartlı apis cezası ile cazaladılar. Qırımtatar temsil organınıñ reisi Refat Çubarov fevral 26 mitinginiñ iştirakçilerine nisbeten keçirilgen mahkemeni «masqaralıq» dep adladı.
Bu mahkeme degil, bu öz toprağını imaye etken, yabancı bir ordu kelmesini istemegen qırımtatarlarnı yoq etüv ıntıluvıdırRefat Çubarov
«Olarnı qabaatlı tanıylar. Ahtem vaqialarnıñ teşkilâtçılarından biri ola, deyler. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci – «qabaat ortaqları» oldılar. Mence, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesi belgilegen cezanı alırlar. Er kes bu mahkeme qanunsız olğanını añlay, bu mahkeme degil, Ukraina mustaqilligi yılları devamında Ukrainanıñ topraq bütünligi ve mustaqilligine qoltutqan qırımtatarlarnı yoq etmek ıntıluvıdır. Qırımtatarlar öz toprağını imaye etti, anda yabancı ordularnıñ kirmesini istemegen ediler», – dep añlattı Meclis reisi.
Rusiye taqiqatçıları cinayi iş boyunca keçkenlerni 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri iştirak etken çoq biñli mitingde yüz bergen «kütleviy çatışmalarda» iştirak etüv ile qabaatlaylar. O vaqıt eki insan can berdi, onlarnen insan yaralanğan edi.
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal altındaki yañı ziyaretini takbih etti. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, Ukraina bu ziyaretni ve Ukraina tarafınen muzakere etilmegen Rusiye memurlarınıñ evelki Qırım ziyaretlerini «Rusiye tarafından Ukraina devlet mustaqilligi ve topraq bütünliginiñ qaba bir şekilde bozulması» dep saya.
«Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye memurlarınıñ ziyaretleri Ukraina Anayasasında Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ dünyada tanılğan statusını deñiştiremez, dep daa bir kere bildire», – dep aytıla beyanatta.
Ukraina Tış işler nazirligi «halqara uquqnıñ tanılğan printsipleri ve normalarına, şu cümleden BM nizamnamesi, BM Baş Assambleyasınıñ rezolütsiyaları, Ukraina ve Rusiye Federatsiyası taraf olğan eki taraflı ve çoq taraflı añlaşmalardaki Rusiye vazifelerine Rusiye tarafından tsinik ve açıq sayğısızlıq» dep adlandırdı.
Putinniñ Qırım ziyareti sebebinden Rusiye Tış işler nazirligine nota narazılığı yollanıldı.
Aqmescitte Lenin meydanından Sovetskaya meydanına qadar Kirov caddesinde mesken evlerniñ kirişleri blok etildi.
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siementurbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.
2017 senesi iyün ayında issilik elektrostantsiyalarınıñ qurucılığı içün kerek olğan Siemens alman şirketi turbinalarınıñ Qırımğa ketirilüvinen bağlı qavğa çıqtı.
Siemens turbinalarnıñ Qırımğa ketirilmesini mahkemede itiraz etti, çünvi Avropa Birliginiñ sanktsiyaları bunı yasaq ete. Rusiyede Siemens yarımadağa ketirilgen turbinalarnı keri çekse bile, issilik elektrostantsiyaları kene de qurulacaq.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qıtayda yañı koronavirusnıñ yuqması sebebinden ölgenlernin sayısı 106 adamğa qadar östi, 1771 yañı yoqulma adisesi qayd etilgen. Bunı yanvarniñ 28-inde Qıtay akimiyeti bildirdi, haber ete Azatlıq Radiosı.
Milliy Sağlıq Komissiyasınıñ malümatına köre, yanvarniñ 27-sinde ülkede 4515 tasdıqlanğan virus adisesi bar.
Yañartılğan malümat, Moğolistan Şimaliy Koreya ve Qırğızistan Qıtay ile sıñırlarını qapatqanından soñ peydan oldı, Hong Kong ve Malayziya ise, yañı telükeli virus peydan olğan Qıtay bölgesinden ziyaretçilerniñ kirmesini yasaqladı.
Yanvarnıñ 27-sinde Amerika Sağlıq merkezleri Qıtayğa barmaqtan saqındırdı, Canada ise hastalıqnıñ merkezi - Hubey bölgesine barmamağa tevsiye etti.
Yanvarniñ 27-sinde Almaniyada koronavirus yuqmasınıñ ilk adisesini tasdıqladılar. Bundan ğayrı Kamboca, Şri Lanka, Malayziya, Cenubiy Koreya, Tayvan, Tayland, Kanada, Nepal, Vyetnam, Saudiye Arabistanı, Sinqapur, Yaponiya, ABŞ, Frenkistan ve Avstraliyada yuqmalar qayd olundı.


text:
Rusiyeniñ Krasnodar şeerinde umumiy yurisdiktsiya Dördünci temyiz mahkemesine ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmovğa qarşı çıqarılğan ükümnen bağlı şikâyet yollanıldı. Bu aqta advokat Nikolay Polozov Facebookta bildirdi.
«Tek bundan soñ Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege imkân olacaq», – dep yazdı advokat.
Polozovnıñ aytqanına köre, aqımdaki seneniñ başından itibaren Avropa insan aqları mahkemesiniñ iş qaideleri deñişti.
«Artıq milliy yurisdiktsiya (bu vaziyette Rusiye) içinde imaye vastaları qalmağan soñ, eskisi kibi tek eki – birinci ve istinaf qurulışlardan degil, üçünci temyiz qurulışından da keçmek kerek», – dep qoştı advokat.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, o, temyiz mahkemesi «davanı kerekli kibi baqar dep boş hayal qurmay».
2020 senesi dekabrniñ 10-nda Qırım Yuqarı mahkemesi İslâmovnı 19 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ğıyabiy şekilde üküm etti. O, qabaatlavnıñ bütün noqtalarına istinaden qabaatlı tanıldı – «diversiyalarnı teşkil etüv, qanunsız silâlı birleşmeni quruv ve Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv». Qadılar, ükümde İslâmovnıñ kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetinde 2 yıl iştirak etmesini yasaqladı ve 1 yılğa azatlığını sıñırladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecek.
2021 senesi aprel ayında Soçideki Üçünci umumiy yurisdiktsiya istinaf mahkemesi ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmovnıñ ükmüni 19 yıldan 18 yılğa deñiştirdi.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.


text:
İşğal etilgen Qırımda devlet hainliginden şübheli sayılıp apiske alınğan qırımlı İvan Yatskin «Lefortovo» Moskva tahqiqat komitetinden Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovağa mektüp yazıp, onı deñişim cedveline kirsetmege ve qorantasına maddiy yardım köstermege rica etti, dep haber ete Azatlıq Radiosınıñ mühbiri.
Bu eki mektüpniñ metinleri pek oşay. Yatskin, 20 yıl koloniyada qalmasına üküm etile bile, dep bildirdi, onıñ üç küçük balası bar ve yaqında daa bir qızı doğdı. Bundan ğayrı, qırımlınıñ aytqanına köre, Rusiye SİZOsınıñ şaraitlerinde imkânsız olğan tibbiy közetüvni talap etken bir sıra hastalığı bar.
«Rusiye tahqiqatı ve mahkemesiniñ adil olğanına inanmayım. Azat olmaq ve yaqınlarına qaytmaq içün siyasiy añlaşmalar çerçivesinde olacaq deñişimden başqa bir çare körmeyim. Yaqında er bir ukrainalınıñ ayatı siziñ içün eñ büyük emiyet ola, dep aytqansıñız. Menim taqdirime de lâqayt qalmaycaqsıñız, dep ümüt etem. Buña baqıp, meni deñişim cedveline kirsetmeñizni rica etem. Qorantama da maddiy taraftan destek köstermeñizni rica etem. Yaşasın Ukraina!», – dep aytıla mektüplerde.
Yatskinniñ advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqat mühbirine izaat berip, müvekkiliniñ ricasını Ukraina prezidentiniñ ofisine bildirmek içün Kyivge keldi, dep tarif etti.
«İvan Yatskinniñ arizası eñ yaqın vaqıtta prezident Zelenskıynıñ qoluna tüşer ve o, deñiştirilecek şahıslar cedveline kirsetilir, dep ümüt etem», – dedi Polozov.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
TASS Rusiye haber agentliginiñ bildirgenine köre, qırımlığa qarşı dava tafsilâtları «tahqiqat menfaatları içün» aydınlatılmay.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.


text:
Çarşenbe künü, dekabr 30-da, Canköy qısmen ışıqsız qaldı.
Qırımnıñ Rusiye ükümeti saytında bilidirilgeni kibi, transformatornıñ deñiştirilmesi ile bağlı tamir işlerinden sebep yarıqnı dört soqaq ve dört aralıq boyunca yerleşken evlerde saat 17:00 qadar söndürecekler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ fikirince, Ğarp tarafından memleketke qarşı kirsetilgen cezalar «iqtisadiyatnıñ sağlamlaştırılmasına» yardım etti.
Bunı o aprel 16-da «Doğru ağda» ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Cezalardan sebep üküm sürgen vaziyetni qullanıp, inkişafnıñ yañı basamaqlarına çıqmaq kerekmiz. Bizler, belki de, yapmaz edik, amma bugün italâtnı deñiştirmege mecburmız ve öyle yapacaqmız. Ümüt etem ki, bunıñ sayesinde evelden olğanına köre inkişafnıñ büyük saaları daa tez inkişaf etecek», – dedi Putin.
Avropa Birligi, AQŞ ve bir sıra diger memleket Rusiyeniñ Qırım işğali sebebinden oña qarşı birinnci cezalarnı 2014 senesi kirsetti. Soñra Donbasstaki vaziyet kerginleşkeninden sebep cezalar quvetleştirildi. Ğarp ve Ukraina Rusiyeni Ukraina şarqındaki separatistlerge yardım etkeninde qabaatlaylar. Moskva bunı red ete.
Vladimir Putin aprel 16-da rusiyeliler ile «Doğru bağ» ananeviy subetini keçire.
Muracaat etken rusiyelilerniñ çoqusı içtimaiy-iqtisadiy, mesken-kommunal hocalığı saalarınen bağlı meseleler, halqara vaziyet, em de Ukraina vaziyetinen meraqlana.


text:
Qırımda yengil ayaz sebebinden acele ihtar yapıldı.
«Oktâbrniñ 10-nda gece ve saba Qırımnıñ çöl ve dağ aldı rayonlarında yerde ve avada sıfırdan aşağı 3 derece olması beklenile», – dep aytıla Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ haberinde.
Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi yengil ayazlar sebebinden «köy hocalığı topraqları, bereket, meyva terekleriniñ zarar körme telükesi» bar.
Oktâbrniñ 7-nde Qırımda yengil ayazlar sebebinden acele ihtar endi yapılğan edi. Bunıñnen beraber yarımadada oktâbrniñ 12-ne qadar yüksek yanğın telükesi qala.


text:
Akimiyetke qol tutqan «Millet» qırımtatar telekanalı Qırımnıñ Rusiye İnformatsiya nazirligine keçirildi. Bu aqta Kreml kontrolindeki Qırım ükümetiniñ buyruğında aytıla.
Bundan evel telekanalnı Qırımnıñ Milletlerara munasebetler devlet komiteti idare etken edi.
Kütleviy haber vastasınıñ bir müessiseden başqasına keçirüv sebepleri qayd etilmey7
İyül ayında Qırımda Rusiye politsiyası ve Esap palatasınıñ hadimleri akimiyetke qol tutqan «Millet» qırımtatar telekanalında tintüv keçirgen edi.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov «Millet» hadimlerine yañı reberleri Lilâ Vecatnı taqdim etti.
Bundan evel Vecat «Millette» öz leyhalarını ve haberlerni alıp barğan, daa soñra «Krım 24» telekanalında mühbir olıp çalışqan, ve belli bir vaqıt onıñ Yaltadaki bölügini idare etti.
Fevral ayında «Milletniñ» sabıq baş müdiri Ervin Musayev istifağa çıqtı. Musayev 2017 senesi iyül ayında Rusiyege qol tutqan «Millet» qırımtatar telekanalınıñ baş müdiri olaraq tayin etildi.
2015 senesi aprelniñ 22-nde Aksenovnıñ buyruğınen «Millet» adını alğan «Qırımtatar cemaat teleradiokompaniyası» ve «Vetan sedası» radiosı mustaqil ticaretten tış teşkilât qurulğan edi. Avgustnıñ 28-nde Roskomnadzor Qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına «Millet» telekanalı ve «Vetan sedası» radiosınıñ yayınları içün litsenziyanı berdi. 2015 senesi sentâbrniñ 1-nde «Millet» test rejiminde yayınlarına başladı.


text:
Qırımtatarlar işğal etilgen Qırımda rusiyeli Devlet Dumasına saylavlarnı boykot etti. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Facebook saifesinde yazdı.
«Qırımtatarlar Devlet Dumasına saylavlarnı boykot etti – bu kösterici ve müimdir, bu noqta-i nazar, narazılıq, fikir köstermesidir, amma cinayet degil. Bu vaziyette cinayetni mustaqil devletniñ qısmını işğal etken, işğalci ükümetni tizgen, bu territoriyada arbiy küçlerni çoqlaştırğan, ve... çoq tenbige baqmadan, tanılmağan, ecnebiy, diger devletniñ mülkü olğan topraqta bütün Rusiye Federatsiyasnınen beraber devlet dumasına saylavlarnı teşkil etken ve keçirgen kimseler yaptı...» – dep yazdı Umerov.
Bunen beraber, İlmi Umerov Ukraina ükümetini Devlet Dumasına saylavlarnıñ neticelerini tanımamağa çağırdı.
Bundan evel Aqmescitteki 266 sanlı bölük saylav komissiyasınıñ reisi Yelena Agapova bildirdi ki, işbu saylav bölüginde qırımtatarlar saylavlarnı körmemezlikke urdı.
Qırımda parlament saylavları, yarımada 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, ilk sefer keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya «fevral 26» cinaiy işi boyunca qabaatlayıcı qararnı tasdiqladı ve mahkemede devlet qabaatlavına şahsen qol tutmağa niyetini bildirdi. Bu aqta Qırım Rusiye prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım cumhuriyetiniñ prokurorı Natalya Poklonskaya Ahtem Çiygoz, Eskender Kantemirov, Eskender Emirvaliyev, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusovğa nisbeten qabaatlayıcı qararnı tasdiqladı», – denile beyanatta.
Beyanatta qayd etilgeni kibi, «Çiygoz Rusiye Federatsiyasınıñ CK 212 maddesi birinci qısmına köre (zulum ve mülkiyetniñ yoq etilmesi ile bağlı kütleviy nizamsızlıqnıñ teşkil etilmesi) cinayetniñ etilmesinde qabaatlana, başqaları – Rusiye Federatsiyasınıñ CK 212 maddesi birinci qısmına köre (kütleviy tertipsizlikte iştirak).
Taqiqatnıñ malümatına köre, fevral 26 künü Çiygoz Qırım Devlet Şurası yanında kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etti, neticede eki insan elâk oldı, 79 zarar kördi.
Cinaiy işni Qırım Yuqarı Mahkemesine yollaycaqlar.
Noyabr 30 künü Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ «fevral 26 işi» iştirakçileri Mustafa Degermenci ve Ali Asanovnı apiste 2016 senesi fevral 19-na qadar, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ 2016 senesi yanvar 29-na qadar apiste qaldırılması aqqında qararını lâğu etmedi
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.


text:
Martnıñ 25-nde saba dünyada koronavirusnen hastalanğanlarnıñ sayısı aman-aman 423 biñ kişi oldı. Bu aqta Johns Hopkins universiteti yanındaki Tedqiqatlar merkeziniñ malümatında aytıla. 18915 insan COVID-19 hastalığından can berdi, 108 573 kişi tüzeldi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ tahminlerine köre, yuqunç tez tarqalğan ve dünyanıñ eñ büyük yuqunç merkezi ola bilecek ABDde 600 insan can berdi, aman-aman 50 biñ hasta qayd etildi.
Pentagon, ABDde qırğınlıq kesen-kes bir qaç ay devam etecek, iyün-iyül aylarında normal yaşayışqa qayta bilecekler, dep tüşüne. Şimdilik eñ çoq ölüm İtaliyada qayd etildi – 6820, 69176 hasta resmiy şekilde qayd etildi.
Qıtaynıñ Hubey vilâyetinde sıñırlav tedbirleri yımşatıla, salı künü sağlam insanlarğa vilâyetni terk etmege izin berildi. Qırğınlıqtan eñ büyük zarar körgen Yuhan şeerinde karantin qaideleri aprelniñ 8-nden başlap yımşatılacaq. Qıtayda hastalanğan 81171 insandan 3277-si can berdi.
İspaniyada hastalanğan aman-aman 40 biñ insandan 2700-ü öldi. İranda 1934 kişi öldi, 24811 insan hastalandı. Frenkistanda 1100 insan can berdi, 22300 kişi hastalandı.
Ukrainada martnıñ 24-nde 97 COVID-19 hastası qayd etildi. Üç kişi can berdi, bir insan tüzeldi.
Rusiyede martnıñ 24-nde aqşam 495 koronavirus hastası tasdıqlandı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ «baş naziri» Sergey Aksönov «Nazirler şurasınıñ» terkibini tasdiqladı, mında 16 «nazir» çalışacaq.
Qırım «başınıñ» mütenasip qararı öz başına tayin etilgen ükümetniñ saytında aşkâr etildi.
Vesiqağa köre, Sergey Aksönovda beş muavin olacaq: birinci muavin, birisi aynı zamanda içki siyaset, haber ve alâqa «naziri» vazifelerini eda etecek, ekincisi – Rusiye Federatsiyası prezidenti yanında Qırım Cumhuriyeti daimiy temsilcisi olacaq, daa birisi – «Nazirler Şurası» apparatınıñ yolbaşçısı vazifelerini eda etecek. Beşinci muavin daa nasıl vazifelerni becerecegi aqqında malümat yoq.
Bunıñ ile iqtisadiy inkişaf, maliye, medeniyet, kurort ve turizm, köy hocalığı, emek ve içtimaiy qoruv, sağlıq saqlav, mesken-kommunal hocalığı, fevqulâde vaziyetler, sanaiy siyaset, yaqarlıq ve energetika, naqliye, ekologiya ve tabiat resursları, qurucılıq ve mimarcılıq, mülkiyet ve topraq munasebetleri, «adliye nazirlikleri» tasdiqlanıldı.
İşbu nazirliklerniñ memurlarınıñ adları şimdilik belgisizdir.


text:
Ukraina bazı memleketlerden öldürici silâ alınması meselesini al etti. Bunı Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası (RNBO) kâtibiniñ birinci muavini Oleg Gladkovskiy brifingde bildirdi, dep haber ete RBK-Ukraina.
RNBO vekiliniñ aytqanına köre, Ukraina eyyeti Birleşken Arap Emirlikleriniñ silâ sergisini ziyaret etip, bir sıra Amerika şirketi ile añlaşmalar tizdi, olarnıñ yaqın zamanda ömürge keçirilmesi beklenile.
Fevral 25-te Ukrainada islâatlarnıñ halqara mesleat şurasınıñ reberi, Gürcistannıñ sabıq prezidenti Miheil Saakaşvili Amerika Qoşma Ştatlarınıñ ziyareti ve Ukrainağa silâ berilmesi meselesini muzakere etkenini bildirdi.


text:
Qabul etilecek bücette Ukrainanıñ mudafaa ve havfsızlığına masraflar qısqartılamaz, çünki Rusiyeniñ arbiy küçü arta, dedi Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksandr Turçinov.
«Vazifemiz – istilâcığa cevap bermek içün azır olmaq ve zapt etilgen topraqlarnı azat etmek, şunıñ içün ordumıznı zemaneviy silâ ve tehnika ile, arbiylerimizni – lâyıq aylıq ile teminlemek kerekmiz», – dep bildire Turçinovnıñ sözlerini Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ matbuat hızmeti.
Onıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ öz arbiy bücetini daa dört milliard dollarğa arttırmaq niyeti Rusiye yolbaşçılığı öz istilâiy siyasetini toqtamaycağını tasdiqlay.
İqtisadiy buhran ve Rusiye ealisiniñ fuqareleşüvi fonunda arbiy bücetniñ 48 milliard dollarğa arttırılması «Putin Rusiyeni global arbiy telükege» çevirmege devam etkenini tasdiqlay, dey Turçinov.
O şunı da bildirdi ki, Nazirler kabineti tarafından bücetniñ esas noqtaları belgilense, Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası mudafaa bücetini belgiler.
2015 senesi Ukraina Silâlı quvetlerine 45 milliard grivna ayırılğan edi.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye İqtisadiy inkişaf naziri Maksim Reşetnikovdan yarımadada köy hocalığı topraqlarını suvarmaq içün suv teminlevi problemini çezmesini rica ete. Bu aqta Rusiye nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Qayd etilgenine köre, video bağı vaqtında Aksenov ve Reşetnikov «bank institutlarınıñ eksiklikleri, suv resurslarınıñ qıtlığı, Qırım istisacıları içün sanktsion sıñırlavlar problemi aqqında laf ettiler. Bundan ğayrı, Qırım infrastrukturasınıñ inkişaf seviyesinen bağlı vaziyet muzakere etildi».
İyünniñ 11-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Taygan suv anbarını Aqmescitniñ suv teminlevi sistemasınen vaqtınca birleştirecek suv boruları Rusiyeden Qırımğa keldi, dep bildirgen edi. İyülniñ 8-nde berilgen malümatqa köre, yaqın suv anbarlarınıñ yedeklerinde Aqmescit içün 110 künge suv qaldı.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ qurğaq oldı. Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ reisi Yuriy Gotsanük bildirgenine köre, yarımada esas Ukrainadan Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden Dnipro suvınıñ berilüvine muhtac degil.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Qırımlı ukrain rejissöri, eski siyasiy mabüs Oleg Sentsovğa Strasburgda keçken sene laureatı olğan Saharov mukâfatı berildi. Mukâfat «dünyada insan aqları oğrunda küreşke isse qoşqan» insanlarğa berile. Qırım.Aqiqat, Oleg Sentsovnıñ Avropa parlamentindeki nutqunıñ tolu metnini derc ete.
Hayırlı künler!
Andrey Saharov, Nelson Mandela, Vatslav Gavel… Menim adım bu insanlarnen bir sırada olacağını iç bir vaqıt tasavvur etip olamağan edim. Bu büyük bir şeref ve büyük mesüliyet, sağ oluñız. Bu mukâfatnı şahsen menim içün bir mukâfat olaraq degil, Rusiyede bulunğan bütün siyasiy mabüsler qayd etilgen bir işaret olaraq qabul etem. Endi azat etilgen, alâ daa anda bulunğan, zapt etilgen ve Donbasta separatistlerniñ qolunda olğan askerlerimiz, Ukrainamız içün küreşmege devam etken faallerimiz, mustaqilligimiz içün küreşken ya da endi canını feda etken arbiylerimiz içün bir işaret.
Rusiye mıtlaqa aldatacaq. Olar Donbasta, Ukrainada barışıq olmasını istemey. Ukrainanıñ tiz çökkenini körmeğe isteylerOleg Sentsov
Şimdi Rusiye ile barışuv, onıñnen muzakereler aqqında çoq laf bar. Men Putinge inanmayım ve sizni de oña inanmamağa çağıram. Rusiye mıtlaqa aldatacaq. Olar Donbasta, Ukrainada barışıq olmasını istemey. Bizim tiz çökkenimizni körmeğe isteyler, Avropa ve dünya siyasetine küçnen tesir etecek olalar. Buña izin bermeycekmiz. Küreştik ve azatlığımız içün soñuna qadar küreşecekmiz.
Avropa Birliginiñ iç qavğaları, farqlı fikirleri, zıddiyetleri bar: inkişaf, islâatlar nasıl olacaq, ileride ne yapılacaq. Bizde bir laf bar – «Siziñ problemlerimiz bizim olsa edi». Bizim vaziyetimiz daa zor. Memleketimizde alâ daa deñişmegen eski qabarcılıq sisteması bar, er afta arbiylerimiz elâk ola. Problemler bam-başqa seviyede.
Amma Avropa Birliginiñ iç problemleri olsa da, o, inkişaf ete, mence, bu yahşı bir qurulış ve epimiz içün güzel bir örnek. Çünki dünyanıñ eñ büyük Avropa optimisti olğan bir memleket bar – Ukraina. Çünki bizim başqa çaremiz, başqa inkişaf yolumız yoq. Bu memleketniñ yaşav meselesidir.
Putinge başlarımız üstünde dost qolunı uzatmağa istegen er seferiñizde Ukrainada elâk olğan 13 biñden er birini hatırlañızOleg Sentsov
Şu sebepten sizler Putinge başlarımız üstünde dost qolunı uzatmağa istegen er seferde Ukrainada elâk olğan 13 biñden er birini, apishanede yatqan, şimdi işkencege oğratılğan yüzlernen insanımıznı, apiske alınğan, evlerinde tintüv keçirilgen, qorantaları ve balaları babasız qalğan qırımtatarlarnı hatırlañız. Şimdi böyle işareti olğan (qıyafetindeki Ukraina bayrağı işaretini köstere – QA) arbiy urbalı insanlarnı unutmañız, olar bizim azatlığımız içün canlarını telükege oğratıp, okoplarda buluna. Olarnı, lütfen, unutmañız. Sağ oluñız. Yaşasın Ukraina!
Malumat: Saharov mukâfatı 1988 senesi Avropa parlamenti tarafından tasdıqlanğan edi. Mukâfat «dünyada insan aqları oğrunda küreşke isse qoşqan» insanlarğa berile. O, sovet aq qorçalayıcısı ve dissident Andrey Saharovnıñ adını taşıy. Saharov akimiyet tarafından taqip etilgen edi: aq qorçalayıcı faaliyeti sebebinden alim bütün sovet mukâfatlarından marum etilip, 1980 senesi ömür arqadaşı Yelena Bonnernen beraber Moskvadan sürgün etilgen edi.
Qırımlı rejissör Oleg Sentsov ve anarhist Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
Oleg Sentsov Rusiye şimalindeki Labıtnangi şeerinde apiste yatqan edi. Aleksandar Kolçenko ise Uraldaki Kopeysk şeeriniñ koloniyasında bulunğan edi.
Keçken sene Rusiye apishanelerinde tutulğan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etmek talabı ile tutqan 145 künlik açlıqtan soñ Oleg Sentsov «aşamağa yazma şekilde razı oldı». O, bunı «zornen aşatuv telükesi bar olğanından mecburiy adım» dep adlandırdı. Amnesty International zornen aşatuv işkence ola, dep bildirdi. 2018 senesi oktâbrniñ 25-nde Sentsovğa Avropa parlamentiniñ «İfade serbestligi» içün Saharov mukâfatı berildi.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.
2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Sentsov ve Kolçenko Rusiye apishanesinden büyük deñişim neticesinde azat etilgen ediler.


text:
Qırımda «dekabrniñ 12-ne keçer gecesi ava bozulğanı içün» bir sıra regionnıñ sakinleri ışıqsız qaldı, dep bildire «Krımenergo» müessisesi.
Olarnıñ malümatına köre, elektrik ağı hocalığınıñ obyektlerinde tehnologiya bozuvlar oldı, şu sebepten elektrik berilmesi sıñırlandı.
Saba saat 9-da 138 meskün yer – 11,2 biñ bala olğan 37,9 biñ insan elektriksiz qaldı, dep bildire Qırım qurtarıcıları.
Eñ çoq Canköy, Qurman ve Seyitler rayonları zarar kördi.
«Krımenergo» müessisesiniñ matbuat hızmeti qayd ete ki, bazı obyektlerde elektrik teminlevini ğayrıdan tiklev işlerini keçirmek içün sılaq qar ve buzlavuq qıyınlaştıra.
Qırımda çarşenbe künü, dekabrniñ 12-nde, yağmur, bazı yerlerde sağanaq, sılaq qar yağacaq. Bu aqta yarımadanıñ gidrometmerkezi bildire.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi halqara toplulıqnı ilhaq etilgen Qırımda «insan aqları bozulğanına köz yummamasına» çağırdı. Laf Aqmescit SİZOsınıñ tibbiy bölüginde bulunğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti aqqında kete. Haberni Ukraina Tış işler nazirliginiñ spikeri Katerina Zelenko Twitterde yerleştirdi.
«Saqatlığı olğan qırımtatarı Edem Bekirov tutulğan işğal etilgen Aqmescitten telâşlı haberler kele. Sağlıq vaziyeti fenalaşmağa devam ete. Halqara toplulıqnı insan aqları bozulğanına köz yummamasına çağıramız», – dep aytıla haberde.
İyülniñ 23-nde Yuqarı Rada vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti sebebinden muracaat etti.
Haber etilgeni kibi, Bekirovğa qarşı cinaiy dava Aqmescitteki Rusiye mahkemesinden Krasnoperekopsk rayon mahkemesine yollanıldı.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası FSBniñ Bekirovnı hastahanege avuştırmamaq qararına qoltuttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Qırımnıñ Qurman (Krasnogvardeyskiy) rayonında gece dört qatlı evde yanğın çıqtı. Yanğıncılar adamlarnı tahliye etti, olarnıñ arasında balalar da bar edi.
Bunı noyabr 19-ında Rusiye nezaretindenki Qırım ükümetiniñ FVN-niñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Yanğıncılar, birinci qatta eki közlü evde bir hane yanğanını tayin etti. Böylece, taqım, pek tütegen ateşni söndürip başladı. Bunıñnen beraber qurtarıcılar, qomşu kvartiralarınıñ bütün sakinlerini tahliye etti. Umumen 20 adamnı yanğan binadan çıqardılar, olardan 5-i - bala edi", - denile beyanatta.
Müessisede, yanğında dört adamnı qurtarğanlarını bildirdiler.
Qırım qurtarıcıları, yarımadada noyabrniñ 22-sinece yüksek yanğın telükesi olacağını bildire.


text:
Bügin Oñtüstik Koreyanıñ Pioñçañ qalasında HHİİİ qısqı Olimpiada oyındarı bastaldı. 16 künge sozılatın jarısta älemniñ 92 elinen kelgen 2500 juıq spo..
Balqan tübegindegi ornalasqan Bosniya jäne Gercegovina änwranı sözsiz orındalatın älemdegi 3 eldiñ (qalğan ekeui: Ispaniya men San-Marino) biri. Euron..
"Amazon Go" dep atalatın Sietldağı (Seattle) ämbebap düken twtınuşılardıñ söreden qanday tauardı alıp nemese ornına qoyğanın baqılaytın kameralar men ..
Qazaq muzkasına, atadan qalğan äsem äuenge keyinnen kelip qosılğan sırlı änderdiñ bir salası – köşe änderi. Bügin biz talanttı änşi Mwratbek Sarbasovt..
Nemis kölik şığaruşısı Daimler öziniñ instagram paraqşasında Dalay Lamanıñ sözin mersedes fonında jariyalap, Qıtay halqınıñ narazılığın tudırdı, - dep..


text:
Büyük Britaniya tış işleri naziri Boris Conson, AQŞ tarafından Rusiyege qarşı tatbiq etilgen sanktsiyalarnı tesirli saya ve ABden çıqqan soñ London tarafından da tıpqı böyle sanktsiyalarnıñ tatbiq ete bilecegini ayta. Bunı Bloomberg bildire.
Onıñ aytqanına köre, şimdilik Büyük Britaniya böyle adımlarnı Avropa Birligi ile uzlarştırmaq kerek, lâkin «brekzit»ten soñ Londonda daa sert munasebet köstermege imkân olacaq.
Conson: «İhtimal ile qanunsız yolnen elde etilgen zenginlikleri olğan Putinge yaqın adamlarğa qarşı Büyük Britaniya ne yapa bilecek, degen daa keniş mıqyaslı bir sual bar», – dedi.
Bunıñ arfesinde Britaniya parlamentindeki Cemaatlar odasınıñ halqara işler komiteti «Moskvanıñ altını: Büyük Britaniyada Rusiyeniñ korruptsiyası» maruzasını neşir etti. Onıñ muellifleri, Rusiyeden kelgen «kirli» paralar Birleşken qırallıqnıñ tış siyasetine zarar ketireler, dep iddia ettiler. Olar ukümetni, «Putinniñ yaqın etrafındaki kleptokratlar ve insan aqlarını bozğanlar»ğa qarşı qoşma sanktsiyalarnı qabul etmege ve bunıñ kibi de dünya bazarında Rusiyege ait senetlerniñ yerleştirilmesini blok etmege davet ettiler.
Aprel 6-da Qoşma Ştatları, Rusiyeniñ Amerikadaki saylavlarğa qarışması, Moskva tarafından Ukrainanıñ şarqındaki ve Suriyedeki arbiy çatışmalarğa qol tutulması ve em de Qırımnıñ zapt etilmesine cevap olaraq Rusiyeniñ 24 vatandaşı ve 14 şirketine qarşı sanktsiyalar tadbiq etti. AQŞnıñ ilân etkenine köre, cedvelge «Putinniñ rejiminden kâr körgen ya da Rusiyeniñ mahv etici areketlerinde anahtar rolüni oynağan» kişiler kirdi. Sanktsiyalar, AQŞta sanktsion cedvelge kirsetilgen şahıslarğa ait aktivlerniñ tevqif etilmesini ve Amerika vatandaşları ve şirketlerine olarnen emekdaşlıq yapmaqnıñ yasaq etilmesini tayin eteler.
Mayısta Avropa Birligi ilhaq etilgen Qırımda ve Aqyarda Rusiye prezident saylavınıñ teşkil etilmesine alâqası olğan beş kişige qarşı sanktsiyalar tatbiq etti.


text:
Böyle malümat Aqmescit şeer yolbaşçılığınıñ saytında yerleştirildi.
«616 sanlı trenni Rusiye Künü arfesinde çalıştırtmağa planlaştıramız. O, er kün gece yürecek – aqşam yolğa çıqıp, saba soñki noqtağa kelip çıqacaq», – dep ayttı Karakulkin.
Onıñ malümatına köre, tren platskart vagonları ve bir küpe vagonından ibaret olacaq. Qırım paytahtı ve Keriç arasında doğru ketken trenni keri qaytarmaq qararı bir çoq vatandaşlarnıñ muracaatına cevap oldı.
№616 Aqmescit-Keriç treni 2013 senesi mayısta lâğu etilgen edi.


text:
Qırımnıñ Rusiye tarafından askeriyleştirilüvi – yarımadanı işğalden qurtaruv platformasınıñ esas meselelerinden biridir, dep tarif etti Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa.
«Qayd etmek istegenim – Qırımnıñ askeriyleştirilüvini yarımada işğaliniñ esas aqibetlerinden biri olaraq tanıtmağa planlaştıramız», – dep ayttı Ceppar.
Onıñ bildirgenine köre, Rusiyeniñ Qırımdaki vazifesi – turizm inkişafı degil, arbiy baza quruluvıdır.
«Alınğan tedbirler, meselâ, yol, bağça quruluvı – ordu içün, Qırımğa ketirilgen arbiylerniñ balaları içündir», – dedi Ceppar.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımnı işğalden qurtaruv platforması farqlı seviyelerde Qırımnen bağlı bütün tedbirlerden ibarettir.
Cepparnıñ aytqanına köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-inci sessiyasınıñ umumiy munaqaşalarında çıqışta bulundı. O, Qırımda insan aqları vaziyetine dair yañı qararğa qol tutmağa ve yarımadanı işğalden qurtaruv halqara Qırım platformasınıñ qurulışında iştirak etmege çağırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Kulebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
Daa evel Ukraina Tış işler nazirligi Qırımdaki Rusiye akimiyetine arbiy obyektlerniñ ve arbiy-sınayı kompleksi müessiseleriniñ tez inkişafına suv yetmey, dep bildirdi.


text:
İlhaq etilgen Qırımda "Artek" bala lagerinde raatlanğan 15 yaşındaki Mahaçkaladan kelgen qızçıqnı yuqudan soñ ölü taptılar.
Bunı noyabr 13-ünde Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye Tahqiqat Komitetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Artek" lagerinde 15 yaşındaki qızçıqnıñ ölümi sebebinden cinaiy dava açıldı. Vaqia yerinde Baş tahqiqat idaresiniñ reberleri ve tahqiqatçıları çalışa", - denile beyanatta.
Müessisege köre, bala ölüminiñ sebeplerini bilmek içün ekspertiza keçirilmesi tayinlendi.
Tahqiqatçılar, ölümden evel künlerniñ ketişatını bilmek içün lager hadimleri ve raatlanıcılarnı sorğuğa çekecekleri, bildirile.
Rusiye Maarif nazirligi, bala ölüminiñ sebeplerini tahqiq etmek içün mahsus komissiyanı yarattı.


text:
Yaltada cumaaqşamı künü, oktâbrniñ 11-nde, arbiy kinooperator ve kinovesiqacısı Kenan Kutub-zadeniñ hatıra tahtası tantanalı sürette açıldı. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, tahta kinorejissöri icadiy yolunı başlağan Yalta kinostudiyasınıñ binasında tiklendi.
«Kenan Kutub-zade cebe kinooperatorı olaraq 1945 senesi «Osvobojdeniye. Osventsim» filmini çıqarıp, dünya kinosanatınıñ tarihına kirdi. Onıñ levhaları natsist cinayetçiler qabaatlanğan Nürnberg esnasında qullanılğan edi», – dep tarif etti hatıra tahtasını tiklemek teşebbüsçilerinden biri İbraim Voyennıy.
Onıñ qayd etkenine köre, 40 yıl çalışqan Kenan Kutub-zade tahminen 40 levhanı azırlağan edi.
Tedbirge Qırımnıñ farqlı regionlarından bir qaç on insan keldi. Qırımğa kinooperatorınıñ Moskvada yaşağan balaları da keldi.
«Hatıra tahtasını tiklegeniñiz içün sizge minnetdarım, aytqanlarıñız içün minnetdarım. Bu acayip bir tahta ve qırımtatar halqınıñ namusı ve itibarı oğrundaki küreşniñ bir parçasıdır», – dep ayttı Kenan Kutub-zadeniñ oğlu İsmet Kutub-zade.
Toplaşqanlar efsaneviy kinooperatornıñ hatırasına dua oqudı, hatıra tahtasına çeçekler qoydı. Tahtanı Qırım eykeltraşı Ayder Aliyev yaptı.


text:
Aqmescitte (Simferopol) «Yıldız» mecmuası muarrir eyyetiniñ toplaşuvı keçirildi, bu yerde mecmuanıñ elektron kitaphanesini teşkil etmege teklif etildi.
Tahminlerge köre, elektron şekilde «Yıldız» mecmuasınıñ 40 yıl devamında basılğan bütün sanları yerleştirilecektir.
Bunen beraber, toplaşuv devamında muarrir eyyeti 2017 senesi mecmuanıñ birinci sanınıñ mündericesini muzakere etti.
«Yıldız» mecmuasınıñ baş muarriri Dilâver Osmanovnıñ sözlerine köre, neşirniñ esas qısmı yaqında vefat etken qırımtatar maarifçisi, tilşınas, yazıcı ve şair Riza Fazılnıñ hatırasına bağışlanğan. Mecmuada Riza Fazılnıñ eserleri ve maqaleleri derc etilgen.
Dünyada yekâne qırımtatar içtimaiy-siyasiy edebiy-bediiy «Yıldız» mecmuası 2016 senesi noyabr ayında 40 yıllığını qayd etti.


text:
İyülniñ 16-nda Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca nevbetteki oturışuvı ötkerildi. Qırım.Aqiqatqa adliyeci Edem Semedlâyev ikâye etip bergenine köre, oturışuvda dava materialları oqulğan.
Adliyeciniñ sözlerine köre, nevbetteki oturışuv iyülniñ 18-ne tayin etilgen. «Qabaatlağan tarafnıñ şaatları diñlenmesi planlaştırıla», – dey Semedlâyev.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulııp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
2014 senesi Qırım «tuvğan limanına qaytqanda», yañı ükümet qırımtatarlar bu vaqiqlarğa nasıl davranır eken dep pek qasevet ete edi. Olarnıñ ekseriyeti «referendumde» iştirak etmedi ve neticelerini alâ daa tanımay. Onıñ içün: rusiyeli geostrateg generallarğa bu «aborigenlerni» «basmağa», kerek olsa «ortalıqtan coymağa» açıq-açıq emir etken edi. Olar selâm berip, azırlanğan ediler. Olar narazılıq aktsiyaları, terrakt ve atışlar beklep oturğan maalde, asla beklenilmegen bir neticenen qarşılaştılar.
Qırımtatarlar bilerek özlerini avropalı dep sayalar. Olarnıñ küreş ve qarşılıq usulları – bütünley medeniyetli ve barışıq doktrinası çerçivesinde yürsetile. Ve bu usullar silâ küreşke köre, daa da semereli olıp çıqa. Onıñ içün qırımtatar halqınıñ adı ve problemaları halqara minderlerde yüksek sesnen yañğırağanına şaşmağa şey yoq. Qırımtatar halqınıñ liderleri rusiyeli geostrategke nazaran – bütün dünya müessiselerinde istenilgen musafirler dep sayıla.
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri işbu barışıqsever faallikke küçnen cevap bermege mecbur qala. İç bir türlü provokatsiyalar qırımtatarlarnı küçnen küçke cevap bermege mecbur etalmaz. Bu ise, rusiyeli generallarnı sersemletkeninde şube yoq. Olar qırımtatar faallerini toqtatıp, qızıştırıp olamaylar. İşte bu sebepten bu qarama-qarşılıqta hususan küç idaresi yutquza.
Urulğan er biri içün onlarnen yañısı ayaqqa turğanda, nasıl etip qorquzmalı? Ayırmağa istegenlerinde bütün Qırımdan insanlar kelse, nasıl etip ayırmalı?
Qırımtatar halqınıñ aktivligi ketken sayın arta, yañı faaller peyda ola. Kölgege çekilgen soylârı yerine yañı soylârı kele, em de ketken bir kişi yerine eki-üç kişi kele. Qırımnıñ zemaneviy kerçekleri qırımtatar faalleriniñ ğayrıdan doğması içün bir katalizator oldu. Keçken yigirmi yıl devamında qırımtatar milliy areketi içine pek çoq opportunist ve amelperest kelip qoşulğan edi. Şimdi ise milliy areket temizlendi. Artıq bonus içün degil de, aksine, daima telüke altında küreşmege azır olğan soylârı qaldı. Bu sebepten milliy areket yaşardı. Tamam böyle genç yigitler öz printsipleri ve kelecegi içün riskke atılmağa azır.
Bu şartlarda küç idaresi hadimleriniñ areketleri ters reaktsiya bere. İnsanlarnı qorquzmağa çare tapılmay, faallerniñ sayıs ep arta. «Qırım birdemligi»niñ ilk toplaşuvlarına sayuvlı insanlar kele edi. Şimdi yüzlenen insan toplaşa. Em de ükümetniñ «qara cedveline» tüşme telükesi olğan taqdirde bile.
Qırımtatar faalleri Rusiye generallarina işte mına böyle bir tapmaca berdiler. Generallar buña alışmağan, ebet. Saña qarşı tamamile barışıqsever ve medeniyetli bir usullarnen küreşkenlerinde, nasıl areket etmeli? Urulğan er biri içün onlarnen yañısı ayaqqa turpanda, nasıl etip qorquzmalı? Kün sayın ictimaiy ağlarda daa ziyade bloger ve stimerler peyda olğanda, nasıl etip susutırmalı? Ayırmağa istegenlerinde bütün Qırımdan semetdeşler kelse, nasıl etip ayırmalı? Qabaatı isbatlanmağanda, nasıl etip mahkeme etmeli? Generallarnıñ buña beñzer pek çoq suali bar. Olarnıñ geostrategi bile bu suallerge cevap berip olamaz.
Olarnıñ probleması, baş geostrateginiñ hata yapqanından, yani başqa birisiniñ malına qol uzatqanından ibaret. Artıq ne özü, ne de generallarına raatlıq yoq. Kiçik bir millet, özüniñ barışıqsever küreşinen olarğa büyük problemalar çıqarabilecegini beklemey ediler.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke havfından dolayı muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.


text:
Ukraina Milliy gvardiyası Donetsk vilâyetinde Slavânsk civarında Zakotnoye qasabasını közete.
Bunı Milliy gvardiya malümat havfsızlığı idaresiniñ reberi Yuriy Stets Facebook saifesinde bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Milliy gvardiyanıñ mahsus bölükleri boyeviklerni silâsız qaldıruv tedbirlerini keçirip, Slavânsk civarında Zakotnoye mesken noqtasını nezaret altına aldılar, mahsus operatsiya devamında Milliy gvardiyanıñ üç askeri yaralandı, bizim tarafımızdan elâk olğanlar yoq. Uruşlar devam etmekte. Milliy gvardiya komandanı general-leytenant Poltorak Starıy Karavan ve Brusovkanı nezaret altına almağa emir etti», – dep haber etti Stets.
İyünniñ 30-da aqşam Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Milliy Havfsızlıq ve Mudafaa Şurasınıñ toplaşuvı neticelerine köre Donbassta bir taraflı ateş toqtatılması rejimini yekünlemek qararına keldi.
Bundan soñ ATO faal qısmı başlandı.


text:
Rusiye insan aqları vekâletlisiniñ Rostov vilâyetindeki memuriyetiniñ reberi Vladimir Nekrasov, ekinci Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq alınıñ fenalaşması aqqınd muracaat etip, ekimlerge kösterimesini talap ettti. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber etti.
Gaziyevniñ tutulğan 5-nci SİZO-nıñ tibbiyet bölüginiñ reberi Aleksandr Paçganovğa muracaatında Qırım sakininiñ advokatı Ayder Azamatovğa atfı ete.
«Advokat, muracaatında qayd etkeni kibi özüni yaramay duyğan ve acele yardım kösterilgen S.A. Gaziyevniñ sağlığınıñ fenalaşqanı aqqında haber ete. 2021 senesi mayısnıñ 20-nde ise sağlığı fenalaşqanı içün onı mahkeme oturışına ketirmediler. Bu sebepten advokat kerek tibbiy yardım kösterilmyesini talap ete», – dep yazıla vesiqada.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti ciddiy seviyede fenalaştı, dep bikdirdi.
Rostov-na-Donu (Rusiye) mahkemesi yaramağan dava mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti sebebinden Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvını başqa künge qaldırğan edi. Oña yatıp raatlanmağa tevsiye etilgen edi.
Mayısnıñ 13-nde Rostov-na-Donu mahkeme oturışuvında Servet Gaziyev yaramağan edi. «Acele yardım» feldşeri bir qaç ağrı kesici ine urdı, amma Gaziyev mahkeme soñuna qadar raatsızlanğan edi. Martnıñ 30-nda Gaziyevniñ aşqazan ağrıları sebebinden de mahkemege «acele yardım» çağırılğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Avropada telükesizlik ve emekdaşlıq boyunca teşkilât yanında AQŞ işlerinde muvaqqat vekil Harri Kamian Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyetke dehşetli dedi. Yanvarniñ 25-nde Venada OSCEniñ Daimiy şurasıda yapqan çıqşta o, Rusiyeni halqara mecburiyetlerini eda etmege, yarımadağa halqara közeticilerni yibermege, qırımtatarlar ve diger faaliyetçilerniñ taqiplerini toqtatmağa ve em de «Qırımnıñ işğalini toqtatmağa» davet etti.
Kamian: «Ükümetke bağlı olmağan Freedom House teşkilâtı Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı dünyada temel ürriyetlerni ayatqa keçirmek içün eñ fena şartları olğan bölgeler sırasına kirsete. Rusiyede ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda işğalğa qarşı çıqqanlar taqip etile. Qoşma Ştatları, qırımtatarlarğa akimiyet tarafından yapılğan tazyiqqa qarşı oktâbrniñ 14-nde tek başına ve barışıq surette narazılıq köstergen ve şimdi eñ az 65 kişi olğan insanlarnıñ işleri boyunca mahkemelerniñ yañı qararları sebebinden raatsızlıq is eteler. Ondan ğayrı biz, Qırım aq-uquq qorçalayıcıları grubunıñ malümatına köre, Qırımnıñ eñ az 10 000 sakininiñ orduğa çağırılğanını qayd etemiz», – dep beyan etti.
O, AQŞnıñ, dünya tarafından tanılğan sıñırlar içinde Ukrainanıñ suvereniteti, mustaqilligi ve topraq bütünligine tam olaraq qol tutqanını ve Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqını tanımağanını qayd etti. Kamiannıñ sözlerine köre, «Rusiye yarımada üzerindeki tam kontrolini Ukrainağa qaytarmağance» Qırımnıñ ilhaqından soñ tatbiq etilgen sanktsiyalar muafaza etilecekler. O, Ukrainanıñ şarqındaki tecavuz içün Moskvağa qarşı tatbiq etilgen sanktsiyalar da, Moskva Minsk añlaşmaları boyunca mecburiyetlerini eda etmegence quvette qalacaqlarını ilâve etti.
Yanvarniñ 23-nde Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası, Rusiyeni ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarına sayğı köstermege ve sakinleriniñ havfsızlığını temin etmege, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı ile qırımtatarlarnıñ liderlerine kirüv yasağını lâğu etmege, bütün ukrain mabüslerini azat etmege, halqara teşkilâtlarğa Qırımğa kirüvni temin etmege davet etti. Aynı zamanda AŞPA (PASE) Moskvadan ilhaq etilgen Qırımda «ealini köçürüv» siyasetini toqtatmaqnı talap etti.
Yanvarniñ 18-nde Human Rights Watch halqara aq-uquq qorçalayıcıları grubu dünyada insan aqları boyunca vaziyet aqqında esabatında, Qırımda Rusiye akimiyeti «yarımadanıñ işğaline qarşı barışıqlı narazılıq kösterüv içün Ukrainanıñ tarafını tutqan faaliyetçiler ve qırımtatar toplulığını taqip ete», dep beyan etti. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiyeni böyle amellerni toqtatmağa davet etti.


text:
İşğal etilgen Qırımda yol işaretlerini deñiştirmege başladılar. Kefe yolundan başladılar, mında ukrain tilinde olğan «Trudove – Urojayne» işaretini «Trudovoye – Urojaynoye» soyuna deñiştirdiler.
Bunı öz Facebook saifesinde jurnalist Şevket Namatullayev bildirdi.
«Tedbirge cumhuriyet ve yerli memurlar kelip çıqtı – pekitilgen işaret tübüne beton ile birinci leskerni Vladimir Konstantinov attı. Onıñ sözlerine köre, yarımdada 4 biñge yaqın yol işaretlerini deñiştirecekler eken. Söz berdi – qırımtatar tilinde yazılğan yol işaretleri yalıñız qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan yerlerde pekitilecek», – dep yazdı o.
Evel Qırım naqliyat «naziri» Vâçeslav Petuşenko yarımadada yol işaretleri Rusiye qanunına körip deñişecegi ve ukrain tilinde yazılğan işaretlerniñ qalacağı aqqında bildirgen edi.
İyün ayında Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov yarımadada ukrain ve ingliz tillerinde yazılğan yol işaretlerini deñiştirmege teklif etken edi. Bu teşebbüsni Qırım «Nazirler şurası»nda eyi alğışladılar.


text:
Kyiv, Birleşken Milletler Halqara mahkemesine Rusiyeniñ Qara deñizde Ukrainağa qarşı yapqan istilâsınen bağlı davanı azırlay. Bu aqta prezident Petro Poroşenko ICTV telekanalında «Svoboda slova» yayınında ayttı.
«Tış işler nazirine konsullıq yardımınıñ temin etilmesi içün vazife berdim, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat yapıldı ve Birleşken Milletlerniñ Halqara mahkemesine Rusiye Federatsiyasınıñ devletimizge qarşı istilâ yapqanı içün dava azırlanıla», – dep qayd etti Poroşenko.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı. FSB Qara deñizde Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı.
Kyivniñ malümatına köre, FSB açqan ateş neticesinde altı Ukraina askeri yaralandı. Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanılğanını tasdıqlap, yaralanğan üç Ukraina deñizcisi aqqında haber etti. Ukraina telükesizlik hızmeti bildirdi ki, gemilerde Ukraina deñizcilerinen beraber Ukraina telükesizlik hızmetiniñ eki hadimi bar edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen Ukraina deñizcilerini cenk esiri dep tanıdı.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri Keriç hastahanesinde bulunğan 3 yaralanğan askernen beraber 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı.
Noyabrniñ 29-nda aqşam zapt etilgen Ukraina deñizcileriniñ Aqmescit SİZOsından çıqarılğanı aqqında belli oldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Ermenistannıñ paytahtı Erivanda fevralniñ 13-nde 7 ballğa qadar yer teprenüvi oldı. Bir çoq yerli sakin zelzele olğanını is etip, evini terk etti, dep yaza «Nastoyaşçeye Vremâ».
Zelzeleniñ ortası Erivandan cenüp-şarqqa 8 kmde oldı. Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, yer teprenüviniñ küçü 4,7 oldı. Zelzeleniñ ortasında – 6-7. Erivandan ğayrı, Aragatsotn, Ararat, Şirak, Armavir, Vayots Dzor rayonlarında 3-4 küçünen zelzele is etildi.
«Nastoyaşçeye Vremâ» mühbiri bildirgenine köre, insanlar azbarlarğa ve soqaqlarğa çıqtı ve evlerine qaytmağa qorqa. Bağ ve internet yaramay çalışa.
«Eho Moskvı» tükân raflarından tüşken mallar aqqında haber ete.
Yıqılğan binalar ve yaralanğan insanlar aqqında haber etilmey.


text:
Yanvarniñ 31-nde Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqyar şeeriniñ Gagarinskiy rayon mahkemesinde açıqtan yapılğan ekstremistik faaliyetke davetlerde qabaatlanğan İgor Movenkoğa dair cinaiy iş boyunca mahkeme oturışuvı başlandı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Bu oturışuvda qabaatlav şaatlarınıñ sorğulanması planlaştırıla.
Qırım sakinini Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280-nci maddesi 2-nci qısmı (açıqtan yapılğan ekstremistik faaliyetke davetler) boyunca yapılğan cinayetten şübheli sayalar. Onı 5 yılğace muddetke azatlıqtan marum etüv şeklinde cezalandıra bileler.
İgor Movenkoğa qarşı cinaiy iş, onıñ, tahqiqatnıñ versiyasına köre, 2016 senesi yazında «VKontakte» içtimaiy ağınıñ «Qırım-Ukraina» grubunda yazğan izaatı içün açıldı.
İgor Movenkonı 2016 senesi dekabrniñ 16-sında yaqalap, Aqyardaki FSB idaresine alıp kettiler.
YouTube ağında sentâbrniñ 9-nda zarar körgeniniñ apayı tarafından adiseniñ yerinde çekilgen video peyda oldı. Onıñ aytqanına köre, bir erkek Movenkonı ayaqmaşinasına yapıştırılğan Ukrainanıñ «Azov» batalyonı simvolikası içün kötekledi.
Ekimler İgor Movenkoda açıq qafatası yarası, baş miyi sarsıntısı, qafatası temeliniñ qırılması, çengeniñ qırılması, burun kemikleriniñ qapalı şekilde qırılması, köz almasınıñ yaralanmasını ve diger travmalarnı tayin ettiler.
Ukraina Tış işleri nazirligi (TİN), ilhaq etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilgenlerine raatsız olğanını bildirip, olarğa tazyiqniñ toqtatılmasını talap etti. Ondan ğayrı TİN halqara toplulığına, Rusiye tarafından insan aqları ve söz serbestligini bastırmaq maqsadınen totalitar usullarnıñ qullanılmasını toqtatmaq ve apishanelerinde bulunğan bütün ukrainalı siyasiy mabüsler ve reinlerniñ azat etmek içün Rusiyege qarşı imkânı olğan bütün uquqiy ve siyasiy tazyiq şekillerini tatbiq etmeleri içün muracaat etti.


text:
Muazzez Ersoy-Menajeri-Resmi-web-sitesi
Muazzez Ersoy
Organizasyonlarınız için Temin Edebileceğimiz Anlaşmalı Sanatçı Listemiz için tıklayın
(Bu Sayfa Sanatçıları Tanıtım amaçlı oluşturulmuştur. Organizasyonlarınıza Anlaşmalı Sanatçılarımızı temin ediyoruz)
( Fiyatlara Ulaşım ,Konaklama / Ses , Sahne Sistemleri ve Vergiler Dahil Değildir. )
muazzez ersoy menajeri, muazzez ersoy menajeri,muazzez ersoy menajer,muazzez ersoy menajeri,muazzez ersoy menajeri kim, muazzez ersoy menajeri kim, muazzez ersoy menajeri kim,muazzez ersoy menajeri kimdir,muazzez ersoyun menajeri kim,muazzez ersoy’un menajeri,muazzez ersoy’un menajeri kim,muazzez ersoy’un menajeri kimdir,muazzez ersoy menajerlik,muazzez ersoy menajeri,muazzez ersoy menajerlik şirketi,muazzez ersoy resmi menajeri,muazzez ersoy resmi menajeri kim,muazzez ersoyun resmi menajeri kimdir,muazzez ersoy’un resmi menajeri,muazzez ersoy’un resmi menajeri kim,muazzez ersoy’un resmi menajeri kimdir,muazzez ersoy resmi web sitesi,muazzez ersoy’un resmi web sitesi,muazzez ersoy internet sitesi,muazzez ersoy internet sayfası,muazzez ersoy’un internet sitesi,muazzez ersoy’un internet sayfası, muazzez ersoy menajeri, muazzez ersoy menajeri kim, muazzez ersoy menajeri,
İletişim Bilgileri
Biracılar sok.No:29 34387 Mecidiyeköy / İstanbul.
- Mobil : +90 (507) 403 92 92
- Telefon:+90 (212) 272 01 01
- FAX : +90 (212) 272 68 68
- e-mail: tuncer@tncyapim.com


text:
Bunıñ kibi beyanatnı Ponomaröv apparat toplaşuvında aydınlattı, dep bildire Ukrinform.
Slavânsknıñ «halq meri» dey ki, tahliye etilecek adamlarnıñ cedvellerini JEK, kvartal komiteti ve şeerniñ tasil bölügi tizecekler.
Şeerniñ tasil bölüginiñ yolbaşçısı Aleksandr Zubarevniñ aytqanına köre, cuma künü, mayıs 30-da, mektep talebelerini tahliye etmege planlaştırıla.
Hatırlatamız, kütleviy malümat vastalarınıñ malümatına köre, Donetskteki separatistlerniñ komandanı, «Abver» tahallüsinen belli olğan Sergey Zdrilük Donbassqa «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» terroristlerine yardım etmek içün çeçen boyevikleri kelgenini tasdıqladı.


text:
Azatlıq Radiosınıñ rus hızmeti bildire ki, mahkeme bu içtimaiy ağnıñ qullanıcılarına saifelerine kirmege ruhset bermege avale etti.
«Twitter» Türkiyede keçken ay blok etildi. Onı yerli saylavlar arfesinde yasaq ettiler.
Recep Tayip Erdoğannıñ ükümetini internette peyda olğan baş nazir etrafındaki adamlar ve memurlarnıñ qabarcılıqqa alâqasını tasdıqlağan linkler açuvlandırdı.
Bundan ğayrı akimiyet tarafından YouTube blok etildi. Mında havfsızlıq meseleleri boyunca nazirlerniñ gizli qonuşması peyda oldı.
Saytlarnı blok etmek qararı em Turkiyede, em de Turkiyeden tış, şu cümleden halqara insan aqları teşkilâtları tarafından, tenqitke oğratıldı. Turkiye prezidenti Abdulla Gül de ükümet qararını begenmeyip, fikirini «Twitterde» ifadeledi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin bu afta devlet regionlarına bütün planlaştırılğan ziyaretlerni red etti. Bu aqta RBK, Kremlge yaqın olğan menbalarğa esaslanıp, bildirdi.
Seferler red etilmesiniñ sebepleri neşirde belgilenmey. Rusiye devleti yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov qayd etti ki, planlaştırılğan ziyaretler aqqında evel haber etilmegen edi.
İyül 5-te Vladimir Putin Altay ülkesini ziyaret etecek edi, o yerde turizmge bağışlanğan Rusiye Devlet şurasınıñ prezidium toplaşuvı keçirilecek edi. İyül 6-da Putinni Yakutskta bekley ediler. O yerde Bütün Rusiye halq frontunıñ nevbetteki regionlarara konferentsiyası ve «Asiya balaları» sport oyunlarınıñ açılış merasiminiñ keçirilmesi planlaştırılğan.
Oyunlar açılışına Rusiye prezidentiniñ yerine rusiyeli baş nazir Dmitriy Medvedev yol aldı.
Matbuat davet etilgen merasimlerde Putin soñki sefer keçken aftanıñ soñunda iştirak etti, iyül 1-de Rusiye prezidenti Felemenkke bardı.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Türkiye Tış işler nazirine gemilerniñ Keriç boğazından keçmesi ve Rusiye tarafından zapt etilgen ukrain arbiy gemileriniñ keri qaytarılması meselesini bütün platformalarda kötermege vazife berdi. Bu aqta Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge bildirdi, dep ayttı «Ukrinform» haber agentligine Cemilev.
Haber etilgenine köre, Çavuşoğlu Cemilevge «Putin bu meseleni çezmege ve deñizcilerni saylavlardan evel azat etmege istemey» kibi körüne, dedi.
«O, (Putin – QA) bu adımnı Ukrainada olacaq saylavlarğa «bahşış» olaraq köre. Saylavlarımızğa tesir etmek içün vaziyetni alet olaraq qullanacaq ola. Bu tek uquqqa degil, ahlâqqa da zıt kele. İnsanlarnı siyasiy maqsadlarda qullanmaq – reinelik sistemasıdır», – dep qayd etti Cemilev.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Birinci ağır çekide mutlaq dünya çempionı olğan, doğma Aqmescitten, ukrain boksçısı Aleksandr Usik, dünyanıñ bütün silâsını yoq etilmesini arzu ete. Bunıñ aqqında o, avgustnıñ 1-isinde “Gulliver” ticaret-eglence merkezinde keçken mühlisler ile körüşüvde ayttı.
“Barışıq, tınçlıq aqqında tüşünem. Dünyada yalan ve başqa şeylar pek çoq. Bir mültikte bala yalan aytqanınen burnu öse edi. İç tahmin etesizmi, dünyada ne qadar böyle “burunlılar” bar. Amma burunları, neçündir, körünmey. Men dünyanıñ bütün silâsını yoq eter edim”, - dedi Usik.
Sport ve ilimde yarışmaq mümkün olğanını de qoştı.
“Er şeyde yarışmaq mümkün, amma silâsız”, - dey Usik.
İyülniñ 22-sinde gecesi bitken Murat Gassiyev ile uruşnıñ neticesinde, Usik WBO ve WBC dünya çempionı kuşaqlarını saqladı, ve olarğa WBA Super ve İBF (evel Gassiyevde olğan) qulaşqları ve, eñ küçlü boksçılarnıñ uruşında yeñgenlerge berilgen, The Ring jurnalınıñ quşağını qoştı. Bundan da ğayrı, Mohammad Aliniñ Kubogını qazandı.
Qırımlı Usik ihtisasiy ringdeki bütün15 uruşında ğalip olıp çıqtı.
Ukraina baş naziri Volodımır Groysman, Aleksandr Usikke Ukraina qaramanı unvanını bermege, prezident Petro Poroşenkoğa muracaat etecegini haber etti.
Usik, oña devlet mukâfatı berilmesine şübeli baqa.