text:
Qırımda mahkeme «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ ve onıñ başı Riza Şevkiyevniñ para cezanıñ belgilenüvi boyunca apellâtsion şikâyetniñ baqılması başlandı. Toplaşuv devamında, dekabr 16-da, Şevkiyev bir sıra muracaatlarnı seslendirdi, olarnıñ arasında – işniñ qırımtatar tilinde baqılması.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, mahkemede reislik yapkan Vladimir Bondarev muracaatlarnı baqqanda, Şevkiyev rusça yahşı bilgenini qayd etti, o ise: «Ketişatnıñ, Qırım Anayasasına köre, tuvğan tilimde keçirilmesini talap etmege – menim aqqımdır. Bazı şeylerni qırımtatarca men daa da güzelce añlayım».
Neticede mahkemeci hayriye teşkilât başınıñ bütün talaplarını diqqatqa aldı.
Şevkiyev nevbetteki toplaşuv qırımtatar tilinde ötkerilecegine ümüt besley, çünki, aytqanı kibi, mahkemeci tercimannı celp etmege söz berdi.
Hayriye teşkilâtnıñ başı tarafından etilgen memuriy bozuluv boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı dekabr 23-de keçirilecek. Dekabr 18-de, cumaaqşamı künü, Apellâtsion mahkemede «Qırım» Fondu»nıñ şikâyeti baqılacaq.
Qırımnıñ medeniy miras qoruv «Devlet komiteti» tizgen memuriy protokolğa binaen, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyev KoAP RF 7.13 1 maddesine köre (Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ medeniy miras obyektleriniñ devlet imayesi ve qullanuv talaplarını bozuv) memuriy cinayet yaptı.
Bu maddege köre, teşkilât reisi 400 biñ rublelik para cezasını ala bile, «Qırım» Fondu» ise – 5 million rublelik.
Bundan ğayrı, sentâbr ayında, Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «Qırım» Fondunı yedi adres boyunca yerleşken mal-mülkini, şu cümleden Şmidta soqağındaki Meclis binasını qullanmağa yasaq etti, bank esaplarını qapattı ve yañı esaplarnı açmağa yasaq etti.


c: text/html

text:
Mütenasip mektüp Vkontakte içtimaiy ağdaki «Tipiçnıy TNU» saifesinde basıldı. Mında studentler adet üzre öz problem ve haberlerini muzakere eteler.
Mektüp mart 26 sanınen belgilene.
Onıñ müellifleri bu sene universitetni yekünlegen studentlerge ukrain, eger de aliy oquv yurtları federal olaraq akkreditatsiyadan keçmege yetiştirse, ukrain diplomlarınen beraber rus diplomlarınıñ da berilmesini isteyler (ya aynı zamanda, ya isteklerine köre).
Bundan da ğayrı, olar stipendiya, oquv ve yataqhane içün ödeviniñ miqdarını bugünki künde olğanı kibi qaldırmağa teklif eteler.
«Biz isteklerimizniñ diqqatqa alınğanını isteymiz. Universitetke oqumağa kirgenleriniñ imzalanğan kontrakt şartlarınıñ ve oquv fiyatınıñ deñişmeyip qalğanını isteymiz. Yataqhane içün ödev de 2015-2016 seneleri devamında köterilmegenini isteymiz. Gece-kundüz ziyaret qaideleri bugünki künde yataqhanede olğan diger qaidelerinen beraber saqlanıp qalmasını isteymiz», – dep aytıla mektüpte.
Bunıñnen bir sırada studentler Ukrainanıñ diger aliy oquv yurtlarına keçmege istegenlerge vesiqalarnıñ tez sürette berilmesini ve studentler Rusiye grajdanlığını qabul etkenine, etmegenine baqmadan, olarnıñ oquv şartlarına riyayet etilmesini isteyler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bazar künü, martnıñ 29-nda, Aqmescitniñ bir sıra tükânı müşterilerge yañı çeşit hızmetke keçti. Artıq üç insandan çoq kirip olamay, dep bildirdi Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böyle levhalar Aqmescitniñ farqlı rayonlarında tükânlarnıñ kirişlerinde peyda oldı.
«Ürmetli alıcılar! Virusqa qarşı tedbirler çerçivesinde tükânnıñ içinde üç insandan çoq bulunıp olamaz. Añlağanıñız içün sağ oluñız», – dep qayd etile kiriş ilânında.
Diger tükânda alıcılardan 1,5-2 metr mesafe qorumaları rica etile.
Hatırlatamız, Qırımda sıñırlav tedbirleri bir künde 424 kere bozuldı.
Rusiye akimiyeti, Qırımdaki taşıyıcılar maska rejimini boza, dep bildire.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, martnıñ 29-ı sabasına qadar Qırımda yañı koronavirus hastaları qayd etilmedi. Qırımda koronavirus yuqunçı sebebinden 2620 insan tibbiy közetüv altında buluna, olardan 2548-i evde dinamik tibbiy közetüv altında qala.
Hatırlatamız, 2020 senesi martnıñ 28-ne qadar Qırım yarımadasında 20 koronavirus hastası qayd etildi: 15 – Qırımda ve 5 – Aqyarda.
Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırım ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım ve Aqyarda köçmesizlikni (nedvijimost) satın aluv ve kiralama talabı eksilmedi, dep ayta “Aqyar köçmesizligi” adlı riyeltor Birleşmesiniñ prezidenti Grigoriy Apresov, “Avito” Rusiye analitik şirketiniñ malümatını tefsir eterek.
“Olar (“Avito Köçmesizlik” – Q.A.), ilânlarda berilgenine esaslanıp, talil ete. Amma ilânlarda bazarlıq adisesi esapqa alına. Onıñ içün fiyatlar başından pek yüksek. Amma köremiz ki, tek kerçek fiyatları berilgen obyektler satıla. Yani, biz teklif fiyatını degil, satuv fiyatını bilemiz. Köçmesizlikke kelgende, fiyatlar, ilândakine köre, tahminen 10%-ğa tüşe, topraq ise daa çoq ucuzlana”, - dep saya ekspert.
Daa evel RBK (PБK) Rusiye haber agentligi “Avito Köçmesizlik” rusiyeli internet portalınıñ bergen malümatına esaslanaraq, 2018-inci yılınıñ ilk yarısında kvartira satılması, 2017-nci yılnıñ ilk yarısına köre, 27%-ğa eksilgenini haber etti.


text:
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qırımtatarlarnıñ tarihiy hatırasını silmege tırışa, dep saya Ukraina milliy mudafaa ve havfsızlıq hızmetiniñ (SNBO) kâtibiAleksandr Turçinov. Bunı o, mayısnıñ 18-de qırımtatar halqınıñ sürgüni munasebetinen beyan etti, dep bildire Ukraina SNBO idaresiniñ matbuat hızmeti.
«Putin idaresi altında bulunğan Rusiye yarımadanı zapt etip, qırımtatarlarnıñ milliy añını, tarühiy hatırasını, medeniy anane ve ğururını yoq etmege areket ete. Boysunmayuvnıñ bütün şekilleri ve işğalni qabul etmeyüv şiddetnen bastırıla, failler uydurılğan qabaatlavlarnen tutulıp apiske maküm etile», – dep qayd etti Turçinov.
Onıñ sözlerine köre, tamır halqnıñ takip etilüvi, rusiuyeliler tarafından Meclis faaliyetiniñ yasaqlanuvı, qorqu muitini meydanğa ketirüv, repressiyalar, yarımadanıñ arbiy bazağa çevirilüvi – işte bu, «Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdaki neticelerniñ tolu olmağan bir cedvelidir».
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.


text:
Bunı Ukraina Mudaafa Nazirliginiñ Qırım regional media-merkeziniñ yolbaşçısı Vladıslav Seleznöv bildirdi.
«Çerkassı" tralşçikniñ ekipaj azaları zararlanğanlar olmağanını bildirdiler», – dey o.
Kutleviy haberler vastalarınıñ çoqusınıñ bilidirgenlerine kore, bugün rusiye askerleri eki saat devamında «Çerkassı» gemisiniñ ucümini keçirre ediler. Bu vaqıtta ukrain arbiyleri imkânları olğanı qadar mudaafanı tuta ediler.
Başta «Çerkassı» katerler, soñra ise eki Mi-35 vertoletlar vastalarınen ucüm ete ediler. Bundan soñ tralşçike «Kovel» buksiri yaqınlaştı. Bazı malümatlarğa kore, şu daqqası patlav ve atış sesleri eşitildi.


text:
İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyasınıñ nezaret gruppası aprel 2-3 künleri Qırımnıñ çeşit köylerinde keçken tintüvler aqqında bildire. Bu vaqıt içersinde, uquq qorçalayıcılar aytqanı kibi, tintüv qırımlılarnıñ 20 evinde keçti.
Missiya vekilleri bildirgeni kibi, aprel 2 künü Juravki qasabasına avtobus, 10 yengil politsiya maşinası ve 5 UAZ kelgen edi. Er birinde silâlı insanlar, köpek ve OMON bar edi. Qasaba üzerinde vertolötlar uça edi, deyler uquq qoruyıcılar.
Olğan malümatqa köre, qasabağa ketirgen er üç yolda blok postlar tiklengen edi. Blok postlarda GAİ ve OMON hadimleri buluna edi.
«İnsanlarnı ve keçip ketken maşinalarnı vesiqalarnıñ teşkerüvine toqtata ediler. Şaatlarnıñ aytqanı kibi, slav körünişi olğan insanlarnıñ yalıñız vesiqalarını teşkerseler, qırımtatarlarnı evlerine qadar ozğara ve «baquvnı» keçire ediler. Kimerde politsiya hadimleri evlerge şaatsız kele eken. Böyle allarda tintüv degil, yalıñız baquv keçirile edi», – deyler Qırım alan missiyasında.
Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, tintüv şu künü 10 evde keçirildi. Aynı böyle vaziyet aprel 3 künü Yarkoye pole qasabasında keçti, saba saat 9-dan tintüv 10 evde keçirildi.
Saq, Yedi Quyu ve Fontanı qasabasında blok postlar tiklendi. Silâlı insanlar köpekler ile soqaqlarda vesiqalarnı teşkere edi. Evlerde keçirilgen tintüvler aqta malümat yoq, deyler nezaret missiyasında.
Keçken afta yarımada boyunca blok-postlar tiklengen edi. Bunıñ ile beraber maşina ve evlerde tintüvler keçirile edi.
Rusiye Tış işler nazirliginde qayd etilgeni kibi, Qırımda aprel 10-na qadar sürecek «Zaslon-2015» talimatları keçe eken.


text: Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ ekinci yıllığında Qırım.Aqiqat Qırım işğali nasıl oldı ve oña qarşı çıqqanlar ne yapqanını aks ettirgen arhiv fotoresimlerini derc ete. 2014 senesi mart 3-te bir qaç yüz Qırım qadını barışıq içün ve Qırımda Rusiye istilâsına qarşı aktsiyağa çıqtı. Olar yol boyunca Ukraina bayraqları, sarı-mavı toplar ve levhalarnen tura ediler. «Qırım — Ukraina», «Cenkleşmek degil, sevmek», «Putin, toqta!», «Balalarımıznı barışıq ve baht içün östüremiz», «Qırımtatarlar, rus ve ukrainler barışıq istey», «Bizge barışıqnı qaytarıñız!» ve diger levhalar bar edi. Tedbir iştirakçileri Ukraina topraq bütünligine qoltutıp, Rusiye istilâsına qarşı çıqqanını bildire ediler.


text:
Halqara toplulıq, insan aq-uquqlarınen bağlı olğan er kes qırımtatarlarğa ve olarnıñ liderlerine Vatan aqlarını keri qaytarmaq içün Rusiye Federatsiyasını sıqıştırmaq kerekler.
Bunı Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında ükümette etnik milliy siyaset meseleleri boyunca vekâletli olğan Gennadiy Druzenko bildirdi.
O, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Qırımğa kiriş yasağı sebebinden muracaat etecek olğan İnsan aqları boyunca Strasburg mahkemesine itibarı yoq olğanını bildirdi.
Druzenkonıñ fikirince, bu meselede halqara toplulığı Rusiyeni daa da semereli sıqıştırmalılar.
Bundan evel bildirilgeni kibi, Geniçsekten qaytqan Meclis reisi Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmediler. Oña Rusiyege 5 yıl devamında kelmege yasaq etildi.
Ukraina tış işler nazirligi bunıñ kibi areketlerni takbih etti.
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov jurnalistlerge bergen malümatqa köre, Çubarovnıñ yarımadağa kiriş yasağı «onıñ Qırımda milletlerara zıddiyetke ketirecek faaliyetinen» bağlı.
Sürgünlik künü arfesinde qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev tamam bu kibi yasaqqa oğratıldı.


text:
Bunı Çubarov mayıs 16 künü keçirilgen matbuat konferentsiya devamında bildirdi, dep heaber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böyleliknen, Çubarov jurnalistlerge Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından aprel 21 künü imzalanğan Qırım halqlarınıñ reabilitatsiyası aqqında qanunnı kösterdi. Mında mayıs 18 künü matem tedbirlerniñ keçirilmesine akimiyet qol tutmaq kerekligini belgilegen qaide bardır.
Demek, qayd etti Meclis reisi, Aksönovnıñ qararı işbu qanunğa ters kele.
Bunıñnen beraber, Meclis reisi mezkür qarar Qırımda yerli organlar tarafından eda etilmege başlağanını qayd etti.
Mayıs 16 künü Meclis Aqmescitniñ şeer başı muavini İlya Glazkovdan mayıs 17 künü keçirilmesi planlaştırılğan «Yüregiñde ateş yaq!» numayışınıñ keçirilmesini lâğu etken mektüpni aldı.
Bu sebepten Çubarov Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskayağa yuqarıda añılğan emirlerniñ qanuniy tarafını ögrenmege çağırdı.
«Qırım «akimiyeti» tarafından meydanğa ketirilgen işbu vesiqalarğa Rusiye Federatsiyasınıñ prokuraturası da qıymet kesecegine ümüt etem», – dedi o.
Onıñ sözlerine köre, işbu meseleni endi OBSE ve BMT muzakere ete eken.


text:
Ankarada (Türkiye) avgust başında II Bütündünya qırımtatar kongressi vaqtında qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev aqqında birinci vesiqalı filmni çıqardılar. Çıqaruv taqımı qırımtatar diaspora temsilcileri, uquq qoruyıcılar ve Cemilevnen tanış olğan diger yetekçiler ile körüşip, Türkiyede eki kün keçirdi.
Bunı Qırım.Aqiqatqa2015 senesi baarde filmge para toplanuvını ilân etken «KrımSOS» cemaat teşebbüsinde bildirdiler.
«Aktsiyağa biggggidea plaftormasında 252 göñülli qol tuttı, 156 780 grn toplanıldı. Mütehassıslarnı toplamaq, stsenariy yazmaq ve leyhanıñ başlanuvına azırlanmaq içün üç ay kerek oldı. Dünyanıñ nice memleketinde çıqaracaqlar: Ukraina, Rusiye, Frenkistan, Büyük Britaniya, Litvaniya, Poloniya, AQŞ, Türkiye, Çehiya ve Yaponiyada. Çıqaruv taqımınıñ avgust 1-2 künleri II Bütündünya qırımtatar kongressi çerçivesinde ziyaret etken ilk memleketi – Türkiye oldı», – deyler teşkilâtta.
Mında şunı da qayd ettiler ki, taqım kongress iştirakçileri ile subetlerni keçirdi, olarnıñ arasında Türkiyede Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi idaresiniñ azası Mükremin Şagin, uquq qoruyıcı, Qırımtatar milliy areket veteranı Ayşe Seytmuratova, Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma derneginiñ reisi Tuncer Kalkay, «Qırım» fondunıñ başı (Türkiye) Mürteza Esenkal, tarih ilimler doktorı, Bilkent universitetiniñ professorı, qırımtatar zemaneviy diasporasınıñ korümli temsilcilerinden biri Hakan Qırımlı bar edi.
«Film süjeti çerçivesinde çıqaruv taqımı ayrı insanlar içün Mustafa Cemilev kim olğanı aqqında, qayda ve nasıl olar onıñ aqqında bildi kibi suallerine cevap qıdırdı», – deyler «KrımSOS»ta.
Böylece, Tuncer Kalkay aytqanı kibi, «Mustafa ağanı ne qadar çoq bilseñ, o qadar da çoq qırımtatar halqını sevmege başlaysıñ».
İntervyü iştirakçileri Türkiye matbuat vastaları sügünlik, Mustafa Cemilevge qol tutuv mitinglerniñ keçirilmesini aydınlatqanı aqqında da tarif ettiler.
«Mustafa» – Mustafa Cemilev aqqında ilk vesiqalı film. Maqsadı – cemaatçılıqqa qırımtatarlarnıñ küreşini, ar-namus, menligini aks etken ukrain siyasetçisiniñ canlı tarihı aqqında tarif etmek. «Mustafa» leyhası üzerinde prodüser, «KrımSOS» cemaat teşebbüsçisiniñ tesisçisi ve koordinatorı Tamila Taşeva, ukrain bestekârı, pianinocı, sound-prodüser Fima Çupakin, ukrain jurnalisti, publitsist, tarihçı Vahtang Kipiani çalışalar. Filmni 2016 senesi aprel ayında kösterecek olalar.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti Bağçasaray tarihiy-medeniy ve arheologik müzey qoruğı Han sarayınıñ eksponatları içün «büyük» anbar yapacaq ola.
Bu meseleni Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Milletler meseleleri Federal agentliginiñ reberi İgor Barinov ile muzakere etti.
«Bağçasaray tarihiy-medeniy ve arheologik müzey qoruğınıñ Han sarayını tiklev işleriniñ ketişatını ve müzey içün büyük anbar olacaq ayrı yer berilmesi zarur olğanını muzakere ettik. Al-azırda tamir işleri soñki basamaqta ve 2022 senesi bitecek», – dep aytıla Qırım Nazirler şurasınıñ saytındaki haberde.
Aksenovnıñ fikirince, sergi ekspozitsiyaları kenişletilmeli ve daa evel anbarda olğan eksponatlar cemaatqa taqdim etilmeli.
Kyiv, Rusiye akimiyetiniñ Hanlar sarayında keçirgen «restavratsiyanı» çoq tenqit etken edi. Ukraina medeniyet nazirligi bu işler sebebinden Hanlar sarayınıñ baş korpusı yoq etile bile, dep bildire.
Qırımtatar faali Edem Dudakov Bağçasaraydaki Hanlar sarayınıñ «restavratsiya» neticelerini «butaforiya» dep adlandırdı. O, Büyük Han cami «rekonstruktsiyasınıñ» birinci basamağı yekünlengenine dair malümatnı böyle izaatlağan edi.
Bağçasaraydaki Hanlar sarayı – qırımtatarlarnıñ tarihınen bağlı eñ meşur müzey, Qırım hanları Geraylarnıñ yaz rezidentsiyasıdır. Müzey kompleksinde saray, garem, hanlar mezarlığı ve cami bar. O, UNESCO dünya mirasınıñ cedveline kirsetilecek namzetler sırasında mevcut.


text:
Qırım Yuqarı Şurası qarşısında 2014 senesi fevralniñ 26-nda ötkerilgen mitingte silâlanğan şahsiy şirketlerniñ vekilleri iştirak etken edi. Bunı iyülniñ 16-nda «Çiygoz davası» esnasında mahkeme toplaşuvınıñ teneffüsinde rusiyeli advokat Nikolay Polozov beyan etti.
Polozovnıñ video-muracaatını öz Facebook saifesinde qırımtatar milliy areket faili Zair Smedlâyev yayınladı.
Advokatnıñ sözlerine köre, Çiygoznıñ tutulmasından bir kün evel ve tutulğan künü de Qırımda Rusiyeniñ FSB hızmeti ve politsiyası tarafından taqiqatçığa yollanılğanmalümat ve ameliyat-aqtaruv tedbirlerinen bağlı vesiqalarda Ahtem Çiygoz aqqında yañlış bilgiler bar edi.
«Meraqlı bir vesiqa Aqyardan yollanılğan edi. Onda aytıla ki, 2014 senesi fevralniñ 26-nda yüz bergen vaqialarda Aqyar şeerinden eki teşkilât iştirak etken: olardan birisi – «Çörnoye more» («Qara deñiz») adlı silâlanğan şahsiy şirket, ekinci silâlnğan teşkilât – «Terskoye kozaçestvo Sevastopolâ». Böyle etip, fevralniñ 26-nda yüz bergen vaqialarda arbiyler ve şahsiy arbiy şirketler iştirak etkenlerini aytabilemiz», – dedi Polozov.
O qayd etti ki, «davanıñ malümatlarında, taqiqatçı bu vaziyetni taqiq etmege tırışqanına dair iç bir malümat yoq. O buña emiyet bermedi, çünki bu «qabaat iddiasınıñ mantığına iç te uymay».
Advokatnıñ sözlerine köre, mahkeme toplaşuvı vaqıtında Ahtem Çiygozğa destek olaraq imzalanıp, Qırımnıñ çeşit regionlarında toplanılğan arizalar talil etilgen.
«Episi olıp tahminen 50 saife talil etildi, olarda yüzlernen adamnıñ imzaları mevcut, ve bunıñ episi Çiygoznın Qırım sakineri arasında qazanğan itibarını köstermekte», – dep yekünledi Polozov.
Kreml kontrol etken işğal altındaki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyünniñ 22-de Ahtem Çiygoznıñ apiste yatma müddetini üç ayğa – oktâbrniñ 8-ne qadar uzattı. Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Rusiye işğal etken Qırımda bir künde üçünci koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetinde 1 yañı koronavirus hastası tasdıqlandı. Epidemiologik tahqiqat neticelerine köre, hasta 25.03.2020 tarihinden 28.03.2020 tarihine qadar Moskvada olıp, keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen tibbiy müessisege muracaat etti ve Qırım tışına barğanını gizledi», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, hastanen alâqada olğan tuvğanları ve tibbiyet hadimleri belli – 14 kişi observatorğa alındı.
«Uzaqtan alâqada olğan şahıslarğa qarşı profilaktika tedbirleri yapıla – evlerinde özüni izolâtsiya eteceklerine dair qararlar berildi, tibbiy közetüv yapıla. Böylece, 32 yañı koronavirus hastası bar, 23-ü ketirildi, 9-ı yerli ola», – dep bildirdi Rospotrebnadzor matbuat hızmeti.
Aprelniñ 12-si sabasına qadar Qırımda 31 koronavirus hastası qayd etildi. 2973 insan közetüv altında buluna. Aqyarda altı insan hastalandı, dördü tüzeldi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text: t demir ölçüleri, t profiller, t demir, t demiri, profil demirler, t demir fiyatı, 316 paslanmaz çelik, paslanmaz çelik baca sistemleri, Köşebentler, eşit kenar köşebent, çeşit kenar köşebent, köşebent ölçüleri, köşebent fiyatları, upe profiller, upe profil, kardemir demir fiyatları, Köşebentler, eşit kenar köşebent, çeşit kenar köşebent, köşebent ölçüleri, köşebent fiyatları, upe profiller, upe profil, kardemir demir fiyatları, İstanbul demir fiyatları, lama demir fiyatları,, upe profiller, profil çeşitleri


text:
Lavrov, Rusiyede yaqalanğan ukrainliler deñiştirilmek mümkün olğanlarını tüşüne. Bunı Rusiyeniñ Tışqı işler naziri Sergey Lavrov OSCE nazirler körüşüvi devamında matbuat-konferentsiyasında bildirdi, dep haber «Eurointegration».
Jurnalist, Ukrainalı esirler sırasında olğan Oleg Sentsov, Roman Suşenko ve Stanislav Klıhnıñ azat etilmeleriniñ mümkünligi aqqında sual sorağanda, Lavrov onı izaatladı.
«Bu insanlarğa kelgende, mında adliyeviy imkânlar bardır. Böyle imkânlar Nadejda Savçenko deñiştirilgende qullanıla edi. Ukrain apishanelerinde de Rusiye vatandaşları tutıla», – dedi o.
Bunen beraber Rusiye TİN yolbaşçısı, şu ya da bu esirlerge dair tam tahminlerini seslendirmedi.
2015 senesi avgust 25 künü Rusiyeniñ Şimaliy-Kavkaz okrug arbiy mahkemesi, Aqmescitli ukrain rejissörı Oleg Sentsovnı, terrorizmde qabaatlap, 20 yılğa sert rejim apishanesinde azatlıqtan marum etilecegi aqqında qarar alğan edi.
Ukraina vatandaşı Stanislav Klıh, Çeçenistan Yuqarı mahkemesinde 20 yılğa mahküm etildi. Onı, 1994-1995 seneleri qışta, Rusiye ükümet ordularına qarşı Çeçenistan cenkinde iştirak etip, bir-qaç onluq rus askerini yaralağanında ve öldürgeninde qabaatlap, apiske oturttılar.
Ukrain jurnalisti, «Ukrinform» agentliginiñ Frenkistandaki mahsus muhbiri Roman Suşenko, sentâbr 30 künü Moskvada yaqalanğan edi. O Rusiyege şahsiy işlerinen, soy-sopını ziyaret etmek içün kelgen edi. Rusiye Federal telükesizlik hızmeti onı casuslıqta qabaatlap, onı «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ hadimi» olaraq tanıta.


text:
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamalanıñ «Virü v tebe» yırınıñ yañı video klipi taqdim etildi. Klipniñ qaramanları yırcınıñ ömür arqadaşı Seit-Bekir Suleymanov ve oğulları Emir-Rahman ve Selim-Geray olğanlar.
Yırcınıñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, video klipiniñ rejissöri Jamalanen «Krıla» ve «Şlâh dodomu» eserleriniñ videoları üzerinde çalışqan ve Bumboks ve Pianoboy içün klip çıqarğan Anna Kopılova oldı.
«Virü v tebe» («Saña işanam») yırı ösken soñ yahşı insan olacaq balalarğa olğan ümüt aqqında tarif ete. O, özümizge olğan işançımız aqqında da ikâye ete, çünki epimiz biraz balamız. Tüşüngen ve is etken er şey tarif etilgen yırnıñ videosını çıqarmaq pek zor oldı», – dep bildirdi Jamalanıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ bildirgenine köre, «balalarınen vaqıt keçirgen balalarnı köstermek istediler: sportnen oğraşalar, kezeler, yuvalar, aşatalar…».
«Virü v tebe» yırı Jamalanıñ martnıñ 12-nde çıqqan «MI» albomına kirdi. Oña sekiz eser kirdi, hususan «Vdâçna», Agneşka Hollandnıñ «Aqiqat qıymeti» filmi içün Like a Hero yırı ve Qazahistanlı repçi Jah Khalib ile yazılğan «Kohayu» yırı kirdi.
Jamalanıñ matbuat hızmeti, albomnıñ kontsert taqdimi mayısnıñ 14-ne planlaştırıldı, dep bildirdi.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Qırımnıñ Rusiyeli başı Sergey Aksönov, V.M. Yefetovnıñ adına Qırım cumhuriy onkologik klinika dispanseri temelli tamirge muhtac olğanını haber etti.
"Müessise içün eñ müim vazifelerden birisi - hastahane memüriyeti içün modul binasınıñ tiklenilmesidir. Bundan ğayrı, hastahane etrafındaki territoriya da inkişaf etilmeli, bütün infratertip ise - yañartılmalı", - dep saya Aksönov.
O, 2020 yılınıñ birinci kvartalında qoşma park yerleri azırlanmalı ve olğanları tamir etilmeli, dep qayd etti.
Bıltır onkologik klinika dispanseriniñ baş ekiminiñ müavini Yelena Çirva, Qırımda onkolog ekimlerniñ yetmemezligi bar, dep bildirgen edi.


text:
Bunı qanunsız Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
Vesiqanı Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasa federal qanunlarına uyğun kelgen 29 deñişmelerni köz ögüne alıp tasdiqladılar.
Böyleliknen, qabul etilgen «qanunğa» köre, nevbetteki saylavlarnı Qırım «parlamenti» saylavlarğa eñ çoq 100 kün ve eñ az 90 kün qalğanda ilân etile. Müddetten evel saylavlarnıñ tayin etüvi aqqında qararnı Qırım Saylav komissiyası qabul ete. Saylav bolükleri saylavlarnıñ keçirilmesi aqqında qararnıñ resmiy ilânından 10 künden soñ teşkil etilmeli.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurasınıñ deputat saylavlarında saylayıcılar aqqında malümat saylavlarğa eñ az 30 kün qalğanda toplanıla ve mütenasip saylav komissiyalarğa taqdim etile», – dep aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Aprel 30 künü işbu qanun leyhası Qırım «parlamentiniñ» tarafından birinci oquvda qabul etildi. Saylavlardan soñ tanılmağan Qırım Cumhuriyetiniñ şeer şurası 75 deputattan ibaret olacaq, olardan 25 öz başına, 50 – cedvel boyunca saylanacaq.
Bugün Qırım deputatları olacaq küz saylavlarına Saylav komissiyanı teşkil etti ve tasdiqladı.


text:
Qırımtatar tili eki yıldan ziyade, rus ve ukrain tillerinen beraber, Qırım territoriyasında devlet statusını taşığanına baqmadan, aqiqatta deklarativ statusını taşıy, dep bildirdi Qırım federal universitetiniñ Tavriya akademiyası ocası, filologiya ilimleri doktorı, dotsent Lemara Selendili ükümetniñ «Millet» qırımtatar telekanalındaki «Zavtra» («Yarın») tok-şou yayınında.
«Er kes tüşüne ki, qırımtatar tili öz-özüne inkişaf ete, ömürge keçe. Aqiqatta ise, qırımtatar tili devlet tili olğanı aqqında yazması, oña böyle deklarativ statusını bermesi yeterli degil», – dep qayd etti Selendili.
Lemara Selendiliniñ bildirgenine köre, qırımtatar tili soñki 70 yıl devamında inkişaf etmedi ve kerekli qadar tedqiq etilmedi. Onıñ fikrince, til inkişafına destek boyunca laboratoriyalar, merkezler ve programmalarnıñ teşkil etilmesi kerek.
«Keliñiz, açıq aytayıq: bu seneler devamında qırımtatar tili daa sesli yanğıramağa başlamadı, em de tasil saasında o daa çoq qullanmağa başlamadı», – dedi Qırım Federal universitetiniñ ocası.
Selendiliniñ zan etkenine köre, memurlar qırımtatar tilini bilmeli, çünki o devlet tili sayıla. Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar tiline, tek devlet tiline olaraq degil de, «ğayıp olayatqan til, Qırım territoriyasında toplu yaşağan milletniñ, dünyanıñ iç bir yerinde devletçiligi olmağan milletniñ tiline olaraq, destek köstermek kerek».
2014 senesi mart ayında Rusiye işğal etken Qırımda, «Qırım Cumhuriyeti Esas qanunına (madde 10)» binaen, üç devlet tili qayd etilgen: qırımtatar, rus, ukrain tilleri. Amma ukrain ve qırımtatar tilleri inkişaf etmegeninden ğayrı, olarnıñ mekteplerde ögrenilmesi de azlaştırıla. Bu aqta Meclis temsilcileri bir qaç sefer bildire edi.
Şimdiki vaqıtta qırımtatar tili ve edebiyatı dersleri Herson vilâyetiniñ cenübiy tarafında qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde berile.
Qırımtatar tili UNESCO tarafından ğayıp olayatqan ve qorçalavnı talap etken til olaraq tanıldı.
Bu künleri Kiyevde teşebbüs gruppası Ukraina Nazirler kabineti içün latin urufatında qırımtatar elifbesiniñ tasdıqlanması boyunca qanun leyhasını azırlağanını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı öz Facebook saifesinde ukrain pianinocı Pavlo Gintov yazdı.
«Aqşam musafirhanege qaytqanda, olar insan taqımına rastkeldiler, mında belli rejissör ve «imza qoyğan» Stanislav Govoruhinni tanıdılar. Valentina New Yorkta «imza qoyğan»larnıñ telükesi olaraq belli oldı – o, Georgiyev ve Spivakovnıñ ziyaretlerine qarşı narazılıq numayışlarını teşkil etken edi. Govoruhinni tanıdı, yanına kelip selâmlaştı ve rejissör mezkür mektüpke ne sebepten imza qoyğan edi degen sualni berdi. Govoruhin cevap bermedi, amma Valânıñ sualini rejissörnıñ maiyeti begenmedi. «Faşist», «deağa böyle munasebet kösterilmey», «Qırım er vaqıt rusiyeli edi» degen ibareler ile söz çartışması başladı», – dep yazdı Gintov.
Onıñ sözlerine köre, bunıñ ile iş bitmedi.
«Valâ bir insanda belli aktör Fedor Dobronravovnı tanıdı, işte, o, Genanı boğazından tuttı, daa ekisi onı yerge tüşürip, urmağa başladı. Valâ qarışmağa tırıştı, o da şamar aşadı: qırılğan parmaq – medeniyet erbapları ile körüşüvniñ fiyatı», – dep yaza ukrain pianinocısı.
Onıñ bergen malümatına köre, ücüm köstergenlerniñ sayısı 7 insan edi, ve eger de bunı körgen adam politsiyanı çağırmasa edi, vaziyet nasıl bitecegi belli degil.
«Politsiya belli musafir ile halqara davağa çevirile bilecek problemlerden qurtarılmağa istey. Polis hadimleri dava iştirakçileriniñ sözlerini yazıp aldı, kimseni yaqalamadılar ve «meseleni çezecekmiz» dep vade ettiler, – yaza Gintov. – Valâ öz ikâyesini nevbetteki sözler ile bitirdi: «Çastımızğa, medeniy insanlarnı rastketirdik…».
Ukraina çalğıcısı qırılğan parmaq ve gematomalar ile fotolarnı da yerleştirdi.
Al-azırda Govoruhin Tallinde «Acayip devirniñ soñu» serlevalı filmni çıqara, mında baş rollerinden birisini Dobronravov icra ete.
Mart ayında 85 Rusiye medeniyet ve sanat erbabı «Rusiye medeniyet erbapları – Prezidentniñ Ukraina ve Qırım boyunca mevamına qol tutuvı ile» mektübini imzalağan edi.
Olarnıñ arasında: aktörlar Aleksey Batalov, Sergey Bezrukov, Mihail Boyarskiy, Vasiliy Lanovoy, yırcı Oleg Gazmanov, pianinocı Denis Matsuyev, dirijör Yuriy Başmet ve Vladimir Spivakov, kinorejissörlar Fedor Bondarçuk ve Pavel Lungin, aktör ve kinorejissör Stanislav Govoruhin, Estrada Teatriniñ reberi Gennadiy Hazanov, A. P. Çehova adına MHT bediiy reberi Oleg Tabakov, Zurab Tsereteli ve digerleri.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov aytqanına köre, Ahtem Çiygoz azat etilgen soñ Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti «26 fevral davasını» ne yapacaqlarını bilmey. Bu aqta o jurnalistlerge noyabrniñ 13, bazaertesi künü keçken matbuat konferentsiyasında bilidirdi.
«Açıq aytacaq olsam, Putin esas qabaatlı sayılğan Ahtem Çiygoznı af etken soñ, olar qalğanlarnı ne yapacaqlarını bilmeyler. FSBden daa iç bir emir kelmedi», – dep qayd ete Umerov.
«Rusiye Federatsiyası nezaretindeki Qırım mahkemeleri ve, ne yazıq ki, Qırım toprağı da de-fakto Rusiye Federatsiyası nezareti altında bulunmaqta. Olarnıñ mantığını añlatmaq pek qıyın ve mahkeme davası devam etken bizim yigitlerge ne yapılacağını tahmin etmek de pek qıyın», – dep ilâve etti Umerov.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi, qadınıñ başqa davada iştirak etkenini sebep köstererek, «26 fevral davasınen» bağlı mahkeme toplaşuvını noyabr 17-ne keçirgen.
«26 fevral davasınıñ» iştirakçisi olğan Mustafa Degermenci ve Ali Asanov 2016 senesi aprelniñ 6-ndan berli ev apisinde bulunmaqta. Daa evel olarAqmescitniñ SİZOsında tutulğan edi.
2015 senesi yarımadada qırımtatar faallerini 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkenleri içün mahküm etmege başlağan ediler. Olar qalabalıqlarda iştirak etmekte qabaatlandı.
Soñra mahkeme «fevral 26 davasını»: Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası ve ayrıca esnasnıñ diger iştirakçileri olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev davası olaraq, ekige bölgen edi.
Rusiye oktâbrniñ 25-nde Ahtem Çiygoz ve İlimi Umerovnı Türkiyege teslim etti.


text:
Törkiyädän İzrailğa ğayepläw
Törkiyä İzrailda ber mäxkämä tarafınnan qabul itelgän qararnı ğayepläde
Törkiyä İzrailda ber mäxkämä tarafınnan qabul itelgän yähüdlärneñ Äl-Aqsa mäçetendä tınıç qına ğıybadät qılu xoquqına iyä buluın däğwa itüçe qararnı qırıs räweştä ğayepläde.
Tışqı êşlär ministrlığı İzrailda ber mäxkämäneñ skandal qararı belän bäyle açıqlaw yasadı.
Açıqlawda tübändäge yullar urın ala: “İzrailda ber mäxkämä tarafınnan qabul itelgän yähüdlärneñ &Au...
-
27.10.2021
-
27.10.2021
-
27.10.2021
-
-


text:
Bunı Rusiyeniñ BMT-de daimiy temsilciligine esaslanıp, İTAR-TASS bildire. Körüşüvniñ keçirilecegi mayıs 2-de aqşam beklenile.
Bugün saba ukrain havfsızlıq quvetleri Donetsk vilâyetiniñ Slavânsk şeerinde Rusiye tarafdarlarınıñ silâlı bölüklerine qarşı mahsus ameliyatnı başladı. Ukraina içki işler nazirligi bergen malümatına köre, separatistler Mi-24 eki arbiy vertolötqa ateş atqanından eki arbiy hızmetçi elâk oldı, daa bir qaçı yaralandı. Kiyevde ateş neticesinde Mi-8 vertolötnıñ bozuluvı aqqında da aytalar.
Rusiye tarafdarı, Slavânsk «halq şeer başı» Vâçeslav Ponomarev 5 insannıñ vefat etkeni aqqında haber ete. Slavânskta şeer butünley separatistlerden temizlengeni aqqında ukrain silâlı quvetleriniñ ilânını red eteler. Böyle ilân ile evelleri Ukraina milliy gvardiyaniñ komandanı Stepan Poltorak çıqışta bulundı.
Rusiye prezidentiniñ matbuat-kâtibi Dmitriy Peskov Slavânsktaki adiselerni izaatlap, «Kiyev rejimi tınç yerli ealige arbiy aviatsiyadan ateş açmağa başlağanını, öz cezaları ile Jeneva añlaşmalarınıñ bozğanını» aytıp keçti. Peskov yaqında Slavânskqa RF prezidentiniñ mahsus temsilcisi ketkenini ve al-azırda onıñnen bağ qurıp olamağanını da qayd etti.
AB tışqı siyasiy müessise başı Catherine Ashtonnıñ matbuat-kâtibi Mayya Kosyançiç bugün Brüsselde AB Ukraina vaziyetini qasevet ile nezaret etkenini bildirdi. O, AB Rusiye tarafdarlarını Ukraina şarqında zapt etilgen binalarnı ve tutıp alınğan insanlarnıñ azat etilüvine çağırğanını qayd etti.


text:
Aqmescitte Cuma-Cami içün cyılığan qaburçaq taşını şeer civarına, Aq-Meçet qasabasına, diger tapınma yeriniñ qurucılığına ketireler.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Sentâbr 17 künü, Aqmescitte Cuma caminiñ qurucılığına ayırılğan Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca topraq damartısında Qırımda esas musulman ibadethanesiniñ quruluvı içün territoriyanı azırlamağa başladılar. Topraqnı mında 2008 senesi bütünqırım aktsiyası çerçivesinde ketirilgen qaburçaq taşından temizlemege başladılar», – denile beyanatta.
Leyha müellifleri aytqanı kibi, ibadethaneniñ qurucılığında demir-beton inşaatı qullanılacaq, şunıñ içün qaburçaq taşını Qırımda diger camilerniñ qurucılığında qullanacaqlar. Böyleliknen, taşlar ile birinci yük maşinası Aqmescitniñ Aq-Meçet qasabasında «Aşağı cami»niñ qurucılığına yollanıldı.
Bıltır noyabr ayında Cuma cami qurulacaq yerni endi çöplükten temizlegen ediler. O vaqıt Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Qırımnıñ rusiyeli akimiyetinden caminiñ qurucılığına izin berilecegine ümüdini bildirgen edi.
2011 senesi Qırımda Vasiliy Cartı baş nazir olğan vaqıtta Aqmescitte Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca Cami-Caminiñ qurucılığına kapsula qoyğan ediler.


text:
Bunı «Kommersant» haber agentligine anayasa komissiyasınıñ başı, Qırımnıñ qanunsız Devlet şurası spikeriniñ birinci muavini Ğrığoriy İoffe bildirdi.
«Referendum aqqında (Anayasa boyunca – muarrir) aslı laf ketmey, – dedi İoffe.– Halq tarafından Anayasanı muzakere etmek – mence, yalan bir demokratiya, Sovetler Birligi devrini añdıra».
Onıñ fikirince, «vesiqanı mütehassıslar toplulığında muzakere etmek kerek: vatandaşlarnıñ 99% uquqiy tilni añlamasa da olur». İoffe qayd etti ki, «bunı adamlarğa, elbette, añlatmaq kerek, amma añlayışlı bir tilde».
«Mence, biz Qırım parlamentiniñ mahsus sessiyasını ötkermek teklifine qol tutıp, sessiyada Anayasanı qabul eterik – zanımca, aprelniñ 10-na qadar. Ve özümizni tolusınen Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti olaraq is etip olurıq», – dep ayttı İoffe.
Anayasağa binaen, region yolbaşçısını deputatlar saylaycaq ve devlet şurasınıñ bir de bir vazifege tayin etmek aqqı olacaq.


text:
Amet-Han Sultan
Amet-Han Sultan — belli qırımtatar arbiy uçucısı, II Cian cenki iştirakçisi, Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
Amet-Han Sultan 1920 senesi Alupkada doğdı. Aqmescitte FZO mektebinde oqudı. Bundan soñ, ustanıñ şegirdi olaraq, parovoz deposında çalıştı. Aynı vaqıtta aeroklubğa qatnap oqudı. Arbiy uçucı olmaq istegi onı Aqyar yaqınlarındaki Qaçı aviatsiya mektebine alıp keldi. On doquz yaşında bu mektepniñ kursantı oldı.
Amet-Han Qaçı mektebini II Cian cenki başlamazdan bir yıl evel bitirdi ve ŞSCBniñ ğarbındaki qısımlardan birine hızmet etmege yollandı.
Amet-Han ve onıñ silâdaşları quveti qat-qat artqaç olğan ava duşmanına qarşı küreşte aqranı olmağan erlik, cesaret ve qaramanlıq kösterdiler.
Qızıl bayraqlı gvardiya qırıcı aviatsiya polkunıñ eskadrilya komandanı Amet-Han Sultan 359 uruşta bulundı. Şahsen özü on bir duşman uçağını urıp tüşürdi. Gruppa ile olğan ava çatışmalarında ise 19 duşman uçağını ğayıp etti. Bundan ğayrı, Stalingrad cebesinde 110 cenkâver uruşta bulundı, şahsen özü altı uçaq urıp tüşürdi ve gruppa ile olğan ava cenkinde yedi duşman uçağını ğayıp etti.
Bu fedakârlığı içün Amet-Hanğa 1943 senesi avgust 24-te, ükümetniñ qararı mücibi ile, Şuralar Birliginiñ Qaramanı unvanı berildi.
Amet-Han ava cenkiniñ büyük ustası ve aqiqiy ass oldı. 1942 senesi mayıs 31-de Yaroslavl töpesinde Yunkers-88 uçağını özü uçağınıñ kevdesi ile urıp yerge tüşürgende, ekipajdan eki nemse uçucısı esir alındı, ekisi uçaq içinde yandı. Amet-Han özü ise avadan yerge paraşüt ile tüşip qurtuldı. O, Şarqiy Prussiyada altı uçaq urıp tüşürdi. 1945 senesi yanvar 18-de dört biñ metr yükseklikte yigirmi beş nemse uçağına qarşı bir özü çıqıp, üç uçaqnı urıp tüşürdi.
Bu batırlıqları içün Amet-Han Sultanğa 1945 senesi iyün 29-da Şuralar Birliginiñ Eki defa Qaramanı unvanı berildi. Misli yoq cesürligi içün Amet-Han Sultan cenkniñ soñunda Devlet mukâfatı laureatı unvanını aldı.
Uruşlarda Amet-Han özüniñ ustalığı, pişkinligi, cesürligi ile öyle yüksek şüret qazandı ki, ondan közleri qorqqan nemse aviatsiya komandanlığı bir çare tapıp Amet-Han Sultanı yaqalamaq ve yoq etmek ükümini çıqardı. Amet-Han ise qorqmadı. “Men Amet-Han Sultanım! Men Amet-Han Sultanım! Nemse basqıncılarına ölüm!” – dey edi radio ile. Oña cevap olaraq nemselerniñ efirde: “Achtung! Achtung! (Diqqat! Diqqat!) Avada Amet-Han! Uruştan çıqıñız!” – degen emirleri eşitile edi.
Devrimizniñ acayip adamı, qırımtatar halqınıñ iftiharı Amet-Han Sultan 1971 senesi fevral 1-de yañı uçaq sınavı vaqıtında elâk oldı.
Bugün Aqmescit, Alupka ve Mahaçqala şeerleriniñ meydan ve soqaqları Amet-Han Sultannıñ adı taşıylar.


text:
Ukraina prezidentiniñ ofisi Qırımtatar Milliy Meclisini Suriyedeki ukrainalılar mevzusını «siyasiyleştirmemesine» çağırdı. Müessise, Suriyede olğan Ukraina vatandaşlarınıñ qaytması içün diplomatlar, mahsus hızmetler ve istihbarat çalışalar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ beyanatına cevap bergen Prezident ofisi «Meclis vekilleri Ukraina vatandaşlarınıñ sıcaq yerlerden qaytması içün yapılğan faaliyet aqqında tafsilâtlı malümat bilmey», dep qayd ete.
«Bu regionda, IŞİD tarafından kontrol etilgen yerlerde, olğan er bir yetişkenniñ ayrı ikâyesi bar, onı terenden ögrenmeli. Bundan ğayrı, vatandaşlarımıznı «El-Holl» lagerinden tahliye etmek içün Ukrainanıñ mahsus organları bir sıra tedbir ala, hususan sessiz, telükesizlik vaziyeti monitoring etile ve tahliye etüv yolları qıdırıla», – dep bildire Prezident ofisi.
Berilgen malümatqa köre, mahsus hızmetler vatandaşlarnıñ tek çetelde degil, memleket içindeki telükesizligine de emiyet bermeli. Prezident memuriyeti Suriyede bulunğan ukrainalılarnıñ ekseriyeti işğal etilgen Qırım sakinleri ola ve anda tuvğanları bar, dep qayd ete.
«Vatandaşlarımıznıñ Suriyede bulunğanına dair malümatnıñ aydınlatılması Rusiye mahsus organları tarafından tuvğanlarınıñ ve Qırımda bağda olğan insanlarnıñ tutulmalarına, basqı yapılmasına yol aça bile», – dep tüşüne Prezident ofisi.
Müessise, Meclisni «Ukraina istihbaratı, mahsus hızmetleri ve diplomatlarınıñ işini siyasiyleştirmemesine» çağırdı. Aynı vaqıtta, Ofis qırımtatarlarnıñ temsilcilerinden olarğa ait meselelerde, hususan Qırım platformasınıñ qurulmasında, faal iş yapacağını bekley.
Refat Çubarov, Prezident ofisi derc etken cevapnı «80-ıncı yıllarnıñ TASS üslübi mesacı» dep adlandırdı.
Meclis reisi, Ukraina akimiyetini Suriyedeki «El-Holl» qaçaqlar lagerinde bulunğan yüzge yaqın qadın ve balanı vatanğa qaytarmasına çoq çağırğan edi.
Çubarovnıñ 2019 senesi mart ayında bildirgenine köre, 21 qadın ve 54 bala – Ukraina vatandaşları – Suriyede «viran etilgen infrastrukturalı zor şaraitlerde» buluna ve Ukrainağa qaytmaq içün yardım istey.
Suriyede 2011 senesinden berli vatandaş cenki devam ete, onıñ neticesinde tahminen 400 biñ kişi elâk oldı.


text:
Aqmescitte 1 sanlı ceza koloniyasında ekstremistik teşkilâtlarnıñ cemiyetke olğan menfiy tesiri ile bağlı lektsiya keçirildi. Qırım Müftiyatı, Aqmescit ve Qırım Yeparhiyası, mahsus müessiselerni nezaret etken Prokuratura vekilleri koloniyada bulunğan vatandaşlarımız ögünde çıqışta bulundılar.
Qırım Cumhuriyetiniñ Cezalarnı yerine ketirgen Federal hızmetniñ din işlerini idare etken yolbaşçı muavini Roman Tsurkan, mahsus müessiselerni nezaret etken Prokurornıñ üyken yardımcısı Vitaliy Koşman ve Qırım Müftiyatınıñ mahkümler ile çalışqan baş mütehassıs Muhammed İslamov maneviy ve ahlâqiy degerlikler, ekstremizmniñ menfiy tesiri ve aqibetleri aqqında söz yürüttiler.
“Lektsiya devamında aqiqiy İslâm ve Pravoslav hristianlıqtan dininden uzaq turğan ve öz menfaatlarında çalışqan sektalarnıñ tesiri, olarğa qoşulıp, başqalarnı celp etüvi içün berilgen ceza aqqında añlattıq”, – dedi Muhammed İslamov. İmamnıñ bildirgenine köre, mahküm etilgen vatandaşlarğa olarnıñ qoluna tüşken er türlü kitap ve malümat Müftiyat tarafından tasdiqlanması tevsiye etildi.
Muhammed İslamovnıñ bildirgeni kibi, bu soy tedbirler maneviyat ceetinden faydalı olıp, radikal ğayelerniñ darqalmasına izin bermey.
QMDİ MDT matbuat hızmeti