text:
Çarşenbe künü, noyabrniñ 13-nde, saat 12:00-da Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat merkezinde Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilcilik reberliginiñ iştiraki ile brifing başlanacaq.
Qırım.Aqiqat, bu tedbirni canlı yayında kösterecek.
Ukraina prezidentiniñ ofisi bildirgenine köre, brifingde iştirak etecekler: Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıç, Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ birinci muavini Darya Svırıdova, Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ muavini Tamila Taşeva.
«Brifing vaqtında temsilcilikniñ iş planı ve strategik yönelişleri, hususan taqım azırlağan qanun çıqarıcı deñişmeler taqdim etilecek, ve vaqtınca işğal etilgen Qırım vaziyetine dair aktual malümat berilecek», – dep aytıla haberde.
Daa evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ birinci muavini vazifesine Darya Svırıdovanı tayin etti.
«KrımSOS» aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ muavini vazifesine tayinlendi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Qırımda 2020 yılnıñ soñuna qadar ekimler içün naqliyatta imtiyazlı yürüş uzatıldı. Bu qararnı mayıs 27-sinde Qırım parlamentiniñ mebusları qabul etti.
Bundan ğayrı, imtiyazı olğan tiibiy işçilerniñ cedveli keñleştirildi, endi oña Rusiye Federal tibbiy ve biologiya agentliginiñ hadimleri, Rusiye İİN-niñ tibbiy sanitar bölüginiñ işçileri ve geriatrik ve psihonevrologik internatlarnıñ hadimleri kire.
Daa evel imtiyazlı yürüşniñ uzatıluvı aqqında rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov aytqan edi.
Qırımda 355 koronavirus hastası qayd etildi. 26-sı çetelden, 74-ü – qomşu Rusiyeden keldi. 11 koronavirus hastası vefat etti. Aqyarda – 153 hasta, üçü vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Netan'yaxu AQŞ ilbaşınnan kölde
Ul Djo Baydennıñ xäzerge İzrail prem’yerı Naftali Bennett belän söyläşü barışında yoqığa qaluına işaräläde
İzrailneñ êlekkege xökümät räise Binyamin Netanyaxu AQŞ ilbaşı Djo Baydennıñ xäzerge İzrail prem’yerı Naftali Bennett belän söyläşü barışında yoqığa qaluı farazlanuçı mizgellärdän kölde.
Netanyaxu Feysbuk säxifäsendä urtaqlaşqan videoyazmada 27nçe avgustta Aq Yortta uzğan Bayden-Bennett söyläşüenä sıltama yasıy. “Baydennıñ söyläşüdä bik diqqat’le buluın kürdem,”-dip yaza ul, ä videoda başın iyep küzlären yoma.
İzrail matbuğatı bu xäräkät belän Netan’yaxunıñ AQŞ ilbaşınıñ söyläşü barışında yoqığa kitüen kürsätüen farazlıy.
Xäbärdän soñ Netan’yaxunıñ partiyäse Likudtan yasalğan belderüdä êlekkege xökümät räiseneñ yänäse Baydennan tügel, Bennettan kölüe äytelä.
Bik küp izraille Naftali Bennett belän söyläşü barışında Djo Baydennıñ yoqığa kitüe farazlanuçı küreneşlärne sośial’ mediada urtaqlaştı. İzrail matbuğatı isä oçraşuda Baydennıñ yoqlamawın, älege videonıñ montajlanuın citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Kön’yaq Koreya Tön’yaq Koreya belän dialog urnaştıra
Kön’yaq Koreya İlbaşı Moon Jae-in wazıyfası waqıtında Tön’yaq Koreya belän tınıçlıq häm dialognıñ urnaştırıluı öçen tırışlıq kürsätäçägen belderde


text:
Soñki vaqıtları qırımtatar Matbuat Vastaları «Dört bizni qurtaracaq!» mevzusını köterdiler. Yani, er qırımtatar qorantasında eñ azı dört bala olmalı fikiri pekitile.
Asılında, bu mevzu yañı degil. Men qırımtatar tili ve edebiyatı fakultetinde yekâne slavân vekili edim, ve 2003 senesinden başlap, men çoq kere: «Beş, eñ az dört bala östürmek kereksiñiz» mevzusında munaqaşalarnıñ şaatı olğan edim. Daa doğrusı, bu munaqaşa degil edi. Çünki, dört bala aqqında laflar er parlaq studentniñ qafasında çoqtan yerleşken bir ğaye edi.
Yani, qırımtatarlarnıñ özcesine uydurğan bir felsefesi – sayı cietinden çoqlaşıp, Qırımnı zorbalıqsız qırımtatarlarğa qaytarmaq istegi. Menimce, bu, qırımtatarlarnıñ Vatanda tesirini arttırmaq içün yekâne bir yoldır. Ne içün? Çünki küçniñ qullanuvı qırımtatarlarnıñ soyqırımınen yekünler, aqlanuv ceryanı ise, de-fakto yekünlendi.
Bazı malümatlarğa köre, Türkiyede öz vaqtında Qırımdan çıqqan qırımtatarlarnıñ torun ve torunçelerniñ sayısı tahminen 5 millionnı teşkil etti. Endi ise, özüñizge bir sual beriñ: «Ya olardan kimi Türkiyeden keri qayttı?». Men tek sayılı misallerni bilem. Ukrain Qırımında qorçalamağa ümütimi coymağan menim namzetlik işim qırımtatar icretiniñ edebiyattaki aksi ile bağlı. 2012 senesiniñ küzünde Romaniyağa barğanda, anda şimdiki vaqıtta 25 biñ qırımtatarı yaşay (ekseriyeti Konstantsa üezdi civarında toplu yerleşti), ziyalılarnıñ er vekiline aynı bir sual berdim: «Qırımğa ne vaqıt keleceksiñiz?» cevaplar çeşit oldı: «Qırım – qırımtatarlarnıñ devleti olğandan soñ», «Konstantsa – bizim küçük Vatanımız» ve «Anda nasıl etip ömür sürecekmiz» ve saire.
Kosntantsada yaşağan belli şaireniñ torunı Qırımğa barıp kelgen soñ, şunı ayttı: «Men Qırımda yaşağan adamlarnen bir de bir tuvğanlıqnı is etmeyim. Tilimiz başqa, menligimiz başqa. Kelecegimiz Tuyurkiyenen bağlı».
Mında, Amerikada, Vaşington ştatınıñ Leykvud şeerinde men qırımtatarnen tanıştım. İsmail Arslangiray, Giraylar sülâlesiniñ mirasçısı, amerikalı arbiyli oldı. «Kel, doğrusını aytayıq – bizni Qırımda iç bir kimse beklemey», - dey İsmail ağa. «Men cenkâver ecdatlarımnıñ hatırasını añam. Amma, şimdiki vaqıtta, biz qırımtatarlar, Qırımda istenilgen musafirler degilmiz».
Amma, er alda parlaq nümüneler de bar. Konstantsada, sıcaq qanlı, adiy bir noğay İsmet ağa yaşay, meni körip, baba kibi quçaqladı ve ağladı: «Sen Qırımnen qoquysıñ. Biz, evge qaytarmız, ille qaytarmız», - dedi. Faqat, diasporada İsmet ağa kibi adamlarnıñ sayısı pek az.
Pek ister edim, can yürekten ister edim ki, bir de bir qafalarda bir patlav yañğırasın. Amma…Qırımdan tış yaşağan qırımtatarlarnıñ er yañı nesili içün Qırım Eldorado ya da Zanadu kibi hayal mekânnı añdıra, ve halq ağız yaratıcılığında yaşay.
1944 senesinden evel ve ondan soñ, Qırımnı terk etkenler arasında büyük bir farq bar. Birincileri Qırımnı, çeşit ağır sebeplerden olsa da, öz istegi ve göñülli terk ettiler. Ekinciler ise, istemeyerek, vagonlarğa nıqtanılıp alıp ketildi, kimi sahra, kimi ormanlarda qaldırıldı. Bütün halqqa nisbeten yapılğan aqsızlıq, adaletsizlik duyğusı sürgünlikke oğratılğanını vatanına qaytardı. Ekincileri, ne sebepten qaytqanlarını hatırlaylar. Birincileri, ne sebepten ketkenini bileler.
Qırımtatar diasporasınıñ yazıcı ve şairleri, minarelerge oşağan dağlarnıñ töpeleri, sırlı Qara deñizniñ yalığa urğan dalğalarını, bereketli bağçalarnı eserlerinde tasvirlemege devam ettirecekler. İtalyan şairi Sannadzaro içün Arkadiya olsa, şair Memet Niyazi içün Qırım bu kibi mekân oldı. Bu şiiriyet acayiptir, yaralanğan göñül içün bir melem.
Ve belki de, onıñ içün, olar (Türkiye, Romaniya, Bulğariya, AQŞ, Almaniya diaspora vekilleri) qaytmaycaqlarını añlap, kederlenesiñ. Olar Qırımnı seveler, şübesiz. Amma, Qırımda yaşağan qırımtatarlar isteseler bile, içinden añlaydırlar –kutleviy şekilde evge avdet etmezler.
Bu sebepten, «dört bizni qurtaracaq» ğayesi yaşap turmalı. Qırımtatarlarnıñ içindeki ekspansiya olarnı qurtarır.
Maksim Mireyev, amerikalı bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
İşğal etilgen Qırımda qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatri öz adını deñiştirip, devlet teatri olacaq.
Bunı Krım Media agentligine teatrniñ başı Bilâl Bilâlov bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, teatrniñ serlevası yanvar 1-den deñişecek. Bunıñ ile Bilâlov teatrde çalışqan hadimlerniñ erkânında deñişmeler olacağını da red etmey. «Menim ile añlaşma müddetini daa uzatmadılar»,– dedi Bilâlov.
Qırımda daa eki teatrniñ serlevasını deñiştirdiler. Böyleliknen, Aqmescitte Qırım akademik ukrain muzıkalı teatri endiden Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet akademik muzıkalı teatri olacaq. Gorkiy adına Rus akademik drama teatri artıq «Qırım akademik drama teatri» oldı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Kyivde Ukraina Tış işler nazirliginiñ binasında işğalden soñ Qırımda Rusiye tarafından taqip etilgen qırımtatarlar ve musulmanlar aqqında fotoresimler sergisi açıldı. Bu leyha teşebbüsi Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Cepparğa ait.
Foto leyhası Ukraina ve halqara aq qorçalayıcıları siyasiy mabüs dep sayğan Kremlniñ qırımlı reineleriniñ süretlerinen ve apiske alınğan ve mahküm etilgen qırımlılarnıñ bala ikâyelerinen taqdim etildi.
«Özüne sadıq qalmaq – cinayet degildir. Bu müim, çünki Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilüvi milliy ve diniy mensüplik sebebinden ola», – dep qayd etti leyha müellifi Emine Ceppar.
Tedbirde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri, «Qırım eviniñ» müdiri, Ukraina Tış işler nazirliginiñ vekilleri ve «Qırım balalığınıñ» koordinatorı iştirak etti.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, kelgen çetel eyyetleri Ukraina Tış işler nazirligine kelip, koridorda bala yüzlerini körecek ve Qırımda ukrainalı mabüslerniñ problemi ne qadar büyük olğanını añlaycağı içün pek müimdir, dep qayd etti.
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, 2020 senesi oktâbr ayınıñ soñuna qadar eñ az 110 insan siyasiy ya da diniy sebepli cinaiy taqipler çerçivesinde azatlıqtan marum etildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ kâtibiyeti, 2020 senesi noyabr ayına qadar Rusiyede siyasiy sebeplerden taqip etilgen Ukraina vatandaşlarınıñ sayısı 130 kişi ola, dep bildirdi.


text:
Yaqın vaqıtta Aqmescitte yarımadağa ukrain tili ve medeniyetini qaytaracaq «Ukrain medeniyet merkezi» taqdim etilecek. Bunı Qırım faali Leonid Kuzmin bildirdi.
«Soñki yıl devamında Qırımdaki vaziyet bam-başqa oldı. Qırım Rusiye Federatsiyasına kirgen soñ Qırım ukrainleri tarihiy vatanından uzaq qaldılar. Qıtaiy Ukraina ile daimiy medeniyet, til, tarih bağları qalmağan soñ ukrainler assimilâtsiyağa oğratılıp, özüni tanıtıp olamaylar», – dep yaza faal Facebookta.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımda ukrainlerniñ teşebbüs gruppası «Qırım yarımadasında yaşağan ukrain halqını birleştirecek» merkezni meydanğa ketirmege başlay.
Kuzminniñ bildirgenine köre, bu merkezniñ esas maqsadı – Qırımda ukrain medeniyetiniñ inkişafı, ukrain tiliniñ ğayrıdan tiklenmesi ve Qırım mekteplerinde ögrenmesi, Ukraina ile medeniyet, içtimaiy bağlarnıñ tiklenmesi ve Qırımnıñ milliy cemiyetleri ile bağ.
«Ukrain medeniyet merkezi faal adamlarğa ümüt ete. UMM – cemaat teşkilâtı ve bizler er angi işbirligine azırmız», – dep qayd ete faal.
Leonid Kuzmin – ukrain şairi Taras Şevçenkonı añma aktsiyasında mart 9-da Aqmescitte yaqalanğan faallerden biri.
Malüm olğanı kibi, faalller Aleksandr Kravçenko, Leonid Kuzmin ve Veldar Şukurciyev mart 9-da ukrain şairi Taras Şevçenkonı añma tedbirinde yaqalanğan ediler.
Mart 12-de mahkeme olıp keçti, faallerniñ ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep cezası belgilendi. Mahkeme er bir faalni 40 saatlik mecburiy işler ile cezaladı.
Aprel 17-de Aqmescitte Kuzminni köteklediler. O, politsiyağa muracaat etti.


text:
“Qırımnıñ öz mudafaası” qanunsız silâlı teşkilâtınıñ iştirakçısı mahküm etilgen
“Qırımnıñ öz mudafaası” qanunsız silâlı teşkilâtınıñ iştirakçısını üç yıllıq sınav müddetine mahküm ettiler.
Bunı QMC Prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
“Suikastçını Herson vilâyetiniñ territoriyasında taptılar ve 2021 senesi arman aynıñ 28 Ukraina CK 260 m. 2 q. boyunca (qanunsız silâlı teşkilâtında iştirağı) şubesi aqqında haberdar ettiler”, - denile beyanatta.
Qayd etilgeni kibi, makemeden evel olğan tahqiqatı ile şusı tayin etilgen ki, qayd etilgen Ukraina vatandaşı 2014 senesi uvut ayında “Qırımnıñ öz mudafaası” qanunsı silâlı teşkilâtınıñ terkibine kire edi. Başqa “imayecilernen” beraber 2014 senesi uvut aynıñ 26 Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ binası yanında olıp keçken vaqialarda faal surette iştirak etken edi.
Qayd etilgen QST’da ö iştirağı içün aqça mukâfatını alıp “Qırımnıñ qaytaruvı içün” RF Mudafaa nazirliginiñ medalinen ihsan etilgen edi.
“Makemelengenine 5 yıl müddetine azatlıqtan marum etüvi tayin etilgen edi bunen beraber makeme ile öz qabaatınıñ tanıması, cinayetniñ açıluvına yardım etilmesi, başqa suiqastçılarnıñ belli etilmesi qayd etilgen edi. Makeme, 3 yıl devamlığınen sınav müddetini tayin etti”,- tekün çektiler beyanatta.
Belli olğanı
- Cemhuriyet prokuraturası, "Qırımnıñ öz mudafaası" qanunsız silâlı teşkilâtınıñ iştirakçısını Ukraina CK-niñ 2 q. 260 m. (qanunğa köre közde tutulmağan silâlı teşkilâtlarnıñ teşkil etilmesi ya da olarnıñ faaliyetinde iştirak etilmesi) boyunca şübe aqqında bildirdi.
- Muhtariyetteki prokuraturasınıñ usul reberligi ile “Aqyarnıñ öz mudafaası” silâlı şekillenüviniñ üç iştirakçısı şübe aqqında bildirilgen edi.


text:
İlhaq etilgen Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini muvaqqat izolâtorğa alıp kettiler.
Azatlıq Radiosı bilgirgeni kibi, bu, ilk tahqiqat işleri bitirilip, maşinaları közden keçirilgen soñ yapıldı.
«Tahqiqat işleri esnasında Bekir Degermenciniñ maşinası közden keçirilip, mühürlendi. Asan Çapuhnıñ maşinası teşkerildi. Degermenciden kompyuter, pasport ve Kyivde neşir etilgen fevral 26-sı aqqında kitapnı tutup aldılar», – dep bildire muhbir.
Teşkerüv bitken soñ bütün faaliyetçilerni izolâtorğa alıp kettler. Tahqiqatçılar, faaliyetçiler içün sıñırlav tedbirleriniñ şekli nevbetteki eki kün içünde tayin etilecek, dep bildireler.
Muhbirniñ bildirgenine köre, içinde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ cesedi bulunğan acele yardım maşinası qomşu soqaqta tura edi. Tibbiyet hadimleri, ölüm vaqiasını qayd etmek ve cesetni mahkeme-tibbiyet ekspertizasına yollamaq içün tahqiqatçılarnı bekley ediler.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini yaqaladılar. FSB yaqalanğanlarnı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları olaraq kösterdi. Qırımtatar halqınıñ temsiliy organında bu malümat red etildi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefatı aqqında haberler keldi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl, bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı, dey.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresi, yaqalanğan faaliyetçilerni, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlay.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapıla.


text:
- rayon ha'kimligi web-saytina o'tiw
Qaraqalpaqstan Respublikası Ellikqala rayonı hákimligi
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ellikqala rayonınıń hákimi S.Avezov tárepinen 2019-jıl dawamında Ellikqala rayonında fizikalıq hám yuridikalıq shaxslar menen ushırasıwlar ótkeriw maqsetinde shólkemlestirilgen kóshpeli hám ǵalabalıq qabıllawlar ótkeriw kestesi
- Ellikqala rayonı hákimiyatında jumıs alıp barıwshı bólimler:
- Rayon hákimi;
- Rayon hákiminiń ekonomika hám isbilermenlik máseleleri boyınsha birinshi orınbasarı
- Rayon hákiminiń sanaattı rawajlandırıw, kapital qurılıs, kommunikaciyalar hám kommunal xojalıǵı máseleleri boyınsha orıbasarı;
- Rayon hákiminiń jaslar siyasatı, sociallıq rawajlandırıw hám ruwxıy-aǵartıwshılıq isleri boyınsha orinbasarı;
- Rayon hákiminiń orinbasarı, hayal-qizlar komitetiniń baslıǵı;
- Hákim járdemshisi;
- is júrgiziwshi;
- huqıqıy másláhátshi;
- (devonxona) 1-dárejeli qanige;
- SHólkemlestiriw-qadaǵalaw toparınıń baslıǵı;
- SHólkemlestiriw-qadaǵalaw toparınıń jetekshi qanigesi;
- SHólkemlestiriw-qadaǵalaw toparınıń 1-dárejeli qanigesi;
- Kapital qurilis, kommunikaciyalar, kommunal xojalıǵı hám abadanlastiriw máseleleri boyınsha bas qánigesi– 1;
- Rayon hákimliginiń ekonomika hám sociallıq rawajlandırıw máseleleri boyinsha bas qánigeler– 2;
- Hayal-qizlar komitetiniń bas qánigesi;
- Hákimlik jámiyetlik hám diniy shólkemler menen baylanıslar boyınsha bas qaniygesi;
- Hákimlik qasındaǵı jas óspirimler menen islesiw komissiyasınıń juwaplı xatkeri;
- Bas esapshi
-
- ELLIKQALA RAYONĺ HAQQĺNDA QĺSQASHA MAǴLĺWMAT
- Rayon 1977-jılı shólkemlestirilgen bolıp, orayı Bostan qalası. Jámi jer maydani 541920 ga, sonnan qala jer maydanı 768ga. 2018-jil 1-iyul halatına kóre rayon xalqınıń sanı 154, 0 mıń adamdı quraydı. Sonnan 18, 6 mıń adam qalada, 134, 7 mıń adam awılda jasaydı.
- Rayon batıs hám arqadan Beruniy rayonı, shıǵıstan Nawayı wálayatı, qubladan Tórkúl rayonı hám qubla-batıstan Xorezm walayatı menen shegaralas.
- Rayonda bir qaramaǵındaǵı qala, 1 qalasha tipindegi posyolka, 16 máhelle, 1 awıl puqaralar jıyıni(Qızılqum, Gúldúrsin, A.Nawayı, Elliqqala, Amirabad, Doslıq, Qilchinoq, Paxtashı, Qırqqız, Sarıbiy, Tazabaq, SHarq Yulduzi, Aqshakól, ) bar.
- Rayon tiykarınan awıl xojaliǵı, tiykarinda paxta hám ǵálleshilikke qánigelesken. Awıl xojalıǵına jaramlı jerler 387479 gektardı quraydı, sonnan egin maydanı 28712 gektar hám awıllarda jasaytuǵın puqaralarǵa 4094 gektar qıytaq jerleri ajratıp berilgen.


text:
Kyiv vaqtınen saat 22 İsrailde Tel Aviv Sergi Merkezinde “Evrovision-2019” yır yarışınıñ birinci yarıfinalı başlandı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Mayısnıñ 14-ünde aqşam 17 iştirakçi sanada çıqış yapacaq, olardan 10-u finalğa keçecek. Olar seyircilerniñ reylerinen ve milliy jüriniñ baalarınen belgilenecek.
Böylece, bugün seyirciler Kipr, Montenegro, Finlândiya, Poloniya, Sloveniya, Çehiya, Macaristan, Belarus, Sırbıstan, Belgiya, Gürcistan, Avstraliya, İslandiya, Estoniya, Portugaliya, Yunanistan ve San-Marino vekilleriniñ çıqışlarını körecek.
“Evrovision-2019”nıñ ekinci yarıfinalı mayısnıñ 16-sında, finalı ise mayıs 18-inde olacaq. Yır konkursınıñ açılışı bazar künü yapıdı.
Ukraina bu yıl «Eurovision-2019» yır yarışında iştirak etmey.
Fevralniñ 23-nde «Eurovision-2019» ukrain milliy saylavında yırcı Maruv ğalebe qazandı. Maruv Rusiyede çıqışta bulunğanını aytqan edi. Daa soñra MARUV «Eurovisionğa» barmaycağı aqqında belli oldı. O, Ukraina milliy devlet teleradiokompaniyası ile añlaşıp olamadı.
Daa soñra Freedom-jazz, Kazka ve Brunettes Shoot Blondes taqımları yarışta iştirak etmekten vazgeçti.


text:
Rusiye rejiminiñ işğali sovet rejiminden beter, – dedi qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev BMT Havfsızlıq Şurasınıñ toplaşuvında. Bunı öz twitterinde Ukrainanıñ BMT yanında daimiy temsilcisi Yuriy Sergeyev bildirdi.
«İnsanlar subet etmekten qorqa, «rusiyeli» Qırımda qorqu er şeyden üstün», – dep bildire Mustafa Cemilevniñ sözlerini twitterde Litvaniya temsilcisi.
Qırımtatar halq yetekçisiniñ sözlerine köre, Rusiye qırımtatarlar arasında «Kadırovnı» tapalmayıp, repressiya yolunı seçti.
O şunı da qoştı ki, Qırımnıñ işğalinden soñ yarımada sakinleri siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy aqlarınıñ bozuluvına rastkeldi.
«Qırımnıñ qanunsız qoşuluvı yıllığından soñ biz vaziyetniñ beterleşüvini köremiz», – dedi Cemilev.
Evel BMT yanında Ukraina daimiy temsilcisi Yuriy Sergeyev aytqanı kibi, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ çıqışı BMT Havfsızlıq Şurasında «büyük meraq» doğurdı.
Malüm ki, BMT Havfsızlıq şurası cumaaqşamı künü Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım vaziyetini muzakere etti. Toplaşuvğa qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev da davetli edi. Rusiye öz iştiraginden vazgeçti.


text:
İyün 13-te Hersonda keçirilgen kontsert devamında ukrain «Okean Elzi» gruppasınıñ lideri Svâtoslav Vakarçuk qırımtatar bayrağını köterdi.
«Okean Elzi» «Dünya turı 2016-2017» çerçivesinde final kontsertlerini keçire, gruppa endi 30 devlette ve tahminen yüz şeerde kontsert taqdim etip, Ukrainağa qayttı.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, keçken sene Svâtoslav Vakarçuk «Ses» leyhasından öz şegirti ile, qırımtatar bayrağını açıp, «Obiymi» («Quçaqla») yırınıñ bir qaç satırını qırımtatar tilinde yırladı.
Belli ukrain «Okean Elzi» gruppası Qırımda soñki sefer 2013 senesi iyün 20-de kontsertni taqdim etti. O vaqıt Aqmescitte olarnı diñlemek içün tahminen 10 biñ adam toplaştı. Kontsertten soñ Vakarçuk Twitterde seyircilerge üç tilde, yani qırımtatar, ukrain ve rus tillerinde, teşekkür bildirdi.
Foto: Viktoriya Kvitka
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Türkiye Qırımtatar milliy Qurultayınıñ keçirilmesi içün kendi territoriyasını bermege azır, dep bildirdi Türkiye tışqı işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu Kiyevdeki matbuat-konferentsiyasında .
«Biz Qurultaynıñ ya Türkiyede, ya Ukrainada, ya da diger bir yerde keçirilüv meselesini muzakere ettik»,– dedi Türkiye tışqı işler naziri. – Qurultaynıñ başqa bir yerde ötkerilmesiniñ müsbet ve menfiy taraflarını bütünley ögrenmek kerekmiz».
Türkiye tışqı işler naziri şunı da qayd etti ki, işbu mesele boyunca muzakereler devam etmekte.
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev Meclisniñ yañı erkânı saylanacaq Qırımtatar milliy Qurultayınıñ nevbetteki toplaşuvınıñ İstanbulda keçirile bilecegi aqqında bildirgen edi. Bunıñ ile o, Türkiyede ötkerilecek toplaşuvdan soñ qırımtatarlarnıñ bir qısmını yarımadağa keri kirsetmeyceklerini de inkâr etmey.


text:
QMC prokuraturası ilhaq etilgen Qırımda kütleviy harakterge malik olğan ukrain ve qırımtatar faaliyetçileriniñ taqip etilüvi vaqialarını maksimal şekilde vesiqalaştıruv üzerinde çalışa. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde muessisedeki cinaiy işniñ alıp barılması boyunca nezaret idaresiniñ rehberi İgor Ponoçovnıy bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, yarımadada qırımtatarlarğa, ukrainlerge, diger milletlerge ait vatandaşlarğa tazyiqnıñ, diniy alâmet boyunca, siyasiy baqışlarğa köre tazyiqnıñ bütün vaqiaları, cinaiy işler alıp barılmalarınıñ başlatılmasında aks etile ve daa soñra olar Halqara cinaiy mahkemede baqılacaqlar.
QMC Prokuraturasınıñ vekili: «İşimizniñ esas yönelişlerinden biri – Qırımda vatandaşlarnı qorçalav. Teessüf ki, olarnı Qırım territoriyasında işğalci ukümetiniñ areketlerinden vastasız şekilde qorçalap olamaymız. Lâkin biz, daa soñra bu şahıslarnı cinaiy mesuliyetke çekmek mumkün olsun dep, bütün bu vaqialarnı maksimal şekilde vesiqalaştırmağa tırışamız», – dedi.
Muessisedeki cinaiy işniñ alıp barılması boyunca nezaret idaresiniñ rehberi İgor Ponoçovnıyden alınğan intervyüniñ tolu şeklini Qırım.Aqiqat saytında oquñız.
İlhaqtan soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq kütleviy surette tintile.


text:
Qırımda olğan politsiya hadimleri yerli degiller, yatlar. Qısqa boyu, sarışın, siñirli. Şimalden kelgen, cenübniñ küneşi altında yanıp küygen soyları. Kirpikleri bile bem-beyaz.
Aqmescitte 5-8 adam olıp yüreler. Aşıqıp keteler, bir yerde çoq oturmaylar.
…Puşkin soqağı daima şeerniñ esas sanasını añdıra edi. Bu soqaq boyunca er vaqıt adamlar kezineler. Qavehane, tükânlar, filarmoniya, kinoteatr, teatr bu yerde yerleşe. Onda bulunğan adamlarnıñ episi biraz aktrlar, bazıda seyirciler sıfatında bulunalar. Üstünden degil, soqaqnı körmek, biraz turmaq içün keleler. Er vaqıt böyle edi.
İşte, bu kiriş. Devamı böyle:
Puşkin soqağı, endi qaranıq tüşip başladı. "Spartak" kinoteatri yanında, qavehane, aphane yanında politsiya hadimleri alçaq boylu erkekni alıp keteler. Politsiya vekillerinden biri erkekniñ qoltuğına yapıştı, ekincisi yaqasından tuta. Daa üçü başqa kenardan keteler.
Artından - orta yaşlı qadın ve qızçıq. Aşıqalar. Qadın eyecanlı.
Kelip-keçkenler olarğa baqalar, er kesniñ diqqatını celp eteler. Ziyadesi qadın.
Bir politsiya hadimi olarğa yaqınlaştı:
- Ne içün ketesiñiz? Ne içün ketesiñiz?
- Qayda onı alıp kettiñiz? Meni de alıñız! Bizni alıñız!
- Qıçırmañız!
- O – ermeni! Men – yeudiy! Mına bizim miletimiz!
- Qıçırmañız!
- Meni de alıñız! Baq qızım, babamıznı apis ettiler! Nemseler böyle cenk vaqtında yapa ediler. Bizni de onen alıp ketiñiz!
Erkek apansızdan toqtalıp, çevirile. Soñ üstüne asılğan siñirli yat sarı erkekler ile adımlamağa devam ete.
Bui se, haberlerden alınğan malümat:
Şu künü, noyabrniñ 15-nde, Aqmescitte politsiya hadimleri teşkerüv keçire ediler, slavân tışqı qıyafeti olmağan erkeklerni yaqaladılar. Anda, olarnı qayd etip, parmaq izlerini aldılar. Yüzden ziyade adam politsiyanıñ qoluna tüşti. Politsiya hadimleri erkeklerni bazar kirişinde ve kavehanelerde qıdırdılar.
Bu areketlerniñ episi qırımtatarlarnı Maydannıñ bir yıllığı arfesinde qorquzmaq maqsadınen yapılğanına oşay.
İvan Ampilogov, Qırımdan rus yazıcı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe babasına yapılğan mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ neticelerini añlattı.
«Bugün tibbiy komissiyanıñ ekspertiza neticeleri boyunca toplaşuvı keçirildi. Netice: İlmi Umerov ruhiy taraftan sağlam. Hastahaneden çıqış aqqında vesiqanı elge bermediler. Çünki bu yerge taqiqat şefaatınen ketirdiler, bunıñ içün neticelerni de taqiqatçığa berecekler», – dep yazdı Ayşe Umerova Facebook saifesinde.
Diger menbalardan malümat daa yoq.
Onıñ sözlerine binaen, sentâbr 7-de psihiatrik hastahaneden çıqqan soñ İlmi Umerov Ahtem Çiygoz boyunca mahkemege ketti.
«Psihiatrik hastahanede 21 kün tutulması bile İlmi Umerov kibi insannıñ ruhunı sınmaz. Çıqqan soñ birden Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca nevbetteki toplaşuv keçirilgen mahkeme zalına kettik», – dep añlattı Umerovnıñ qızı.
Bunen beraber, o qayd etti ki, psihiatrik hastahaneden azat etilmesi – bu tek başlanuvdır, ögde – mahkeme toplaşuvları, künler daa belgilenmedi.
Bundan da ğayrı, sentâbr 13-ke mecburiy psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesine qarşı şikâyet arizası baqılması boyunca toplaşuvnıñ keçirilmesi planlaştırıldı.
«Bugünki netice – bu kiçik ğalebedir, amma ögümizde daa büyük cenk bar. Ve tek bizim qorantamıznıñ degil de, bütün halqımıznıñdır. Çünki rusiyeli apishanelerde daa çoq vatandaşımız qala. Ve olar içün küreşimizni devam etmek mecburmız. Biz – bu bütün halqımız, bütün Ukraina, bütün dünya», – dep qayd etti Ayşe Umerova.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
İlmi Umerovnıñ imayecileri tahmin etkenlerine köre, endi kelecek afta Umerovnıñ tedaviylenüv içün kardiologiya bölügine keçirilmesi aqqında şefaat arizasına cevap kelecektir. Ailesi onıñ ağır alda bulunğanı aqqında bildire.
Ukraina Tışqı işler nazirliginde ilân ettiler ki, endi nevbette – İlmi Umerovnıñ qanunsız qabaatlanuvını red etmesidir.
«Memorial» rusiyeli uquq qorçalayıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
«Samooborona» vekilleriniñ aytqanına köre, jurnalistlerni «yaramazlıq areketlerinden sebep yaqaladılar», dep bildirdi Qırım.Aqiqat saytına Kirova, 26 adresi boyunca yerleşken «samooborona ştabı» yanında bulunğan neşirniñ baş muarriri Valentina Samar.
Samarnıñ aytqanına köre, Mokruşin «onı ciger tarafına urğanlarını», ve zornen laf etkeni ve ağır nefes alğanını bildirmege yetiştirdi. Muarrirniñ malümatına köre, Melnikov ve Mokruşinniñ qollarında qan ve kelepçe izleri bar.
Samar dey ki, «arbiyler» soyadlarını aytmadılar ve jurnalistlerni angi bir madde esasında yaqalağanlarını bildirmediler. Bunıñnen beraber, olar protokol köstermekten vazgeçtiler.


text:
Herson vilâyetinde Turkish Airlines aviaşirketi temsilciliginiñ müdiri Yakup Gül Herson vilâyeti ve Qırım arasında memuriy sıñırdaki nezaret-kiriş noqtalarında İstanbulğa «Herson» ava limanından biletleri olğan yolcular içün nezaret ketişatını qolaylaştırmağa teklif ete.
Bu aqta Herson vilâyet memuriyetiniñ saytında aytıla.
«Böyle al Qırım yolcularınıñ sayısını arttırmağa imkân berir», – dedi Gül Herson vilâyet devlet memuriyetiniñ reis keñeşçisi Ruslan Pançişin ile körüşüvde.
Körüşüvde şunı da qayd ettiler ki, şimdi Herson-İstanbul seferine Kirovograd ve Nikolayevden yolcularnıñ celp etilmesi boyunca faal iş ketmekte eken.
Qırım işğalinden evel Turkish Airlines avia şirketi Aqmescit-İstanbul marşrutı boyunca seferlerni keçire edi. Amma 2014 senesi okâtbr 15-den Herson-İstanbul seferini açtı. Seferler aftada dört kere yapıla: çarşenbe, cuma, cumaertesi ve bazar künleri.


text:
Tristão da Cunha
Tristañ da Kunya (port. Tristão da Cunha, yaq. 1460 — yaq. 1540) — portugal diñgez säyäxätçese, diplomat.
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Portugal manarıxlarına XI ğasırdan xezmät itkän rıtsärlär ğailäsendä tuğan. 1504 yılda Hindstannıñ vitse-qiralı itep bilgelänä, läkin wazıyfağa kermi.
1506-1507 yılarda Hind okeanına baruçı 15 qorablıq flot başlığı itep bilgelänä. Ul waqıtta Hind okeanındağı säwdä yulları tulısınça diärlek ğäräplär qulında bulğan, şuña kürä portugallarnıñ maqsatı Hindstanda nıq urnaşu ğına tügel, ä çit dindäge konkurentlarnı çitkä etärü dä bulğan. Hindstanğa barğanda ul anıñ iseme belän atalaçaq utrawlarnı aça, awrupalılar arasında iñ berençelärdän bulıp Madagaskar cirenä töşä, Afrikanıñ könçığış yarlarında häm Soqotra utrawında ğäräplär belän suğışa. 1507 yılda Hindstanğa barıp citkäç, möselmannar qamağan Kananurdağı portugal garnizonın qamawdan azat itä.
Hindstannan qaytqaçtın, Rim papasına ilçe itep cibärelä.


text:
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 2,9 mıñğa artıp, jalpı esebi 944,5 mıñnan astı. Keyingi üş aptanıñ özinde 80,5 mıñ adam auırıp, 1,7 mıñnan asa adam köz jwmğan.
Törtinşi tolqın ekpindey bastağan şilde ayınıñ ortasına qaray täuliktik sırqattar sanı 5 mıñnıñ, tamızğa qaray 7 mıñnıñ üstine şıqqan, indet qarqını küzdiñ basında 5 mıñnan 3 mıñ keyske mañayladı. Densaulıq saqtau ministrliginiñ resmi mälimetinşe, elde 22 qırküyekte koronavirus (KVI+) jwqqan 2693 adam, al 21-i küni koronavirus pnevmoniyasına (KVI-) şaldıqqan 247 adam tirkeldi jäne seysenbide 62 qazaqstandıq aurudan qaytıs boldı. Qazir elde 66 mıñ adam (KVI+ boyınşa 57 mıñ, KVI- boyınşa 8 mıñ) auırıp jatır.
#COVID Ötken küni PTR testi arqılı koronavirus jwqqanı rastalğan nauqastar qatarı tağı arttı. Olardıñ basım böligi nemese 20%-ı ädettegidey joğarı dinamikada twrğan bir ğana Almatı (549) qalasına tiesili. Al Qarağandı (431), Almatı (256), ŞQO (135), Aqtöbe (133), Şımkent (125), BQO (99), Mañğıstau (38) oblıstarında edäuir artsa, Aqmola (143) öñirinde säl kemigen. Özge Pavlodar (192), astana (191), Qostanay (105), SQO (79), Atırau (69), Qızılorda (56), Jambıl (55), Türkistan (37) oblıstarında sırqattar şamalı köbeygen. Särsenbide aurudan ayıqqan 3905 adam üyine şığarılğan. 21 qırküyekte jiını 53 adam qaytıs bolğan.
#COVID_pnevmoniyası Qırküyektiñ 21-i aqparatı bir täulikke keşigip beriletin koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 247 nauqas esepke alındı. Vedomstvo dereginşe, bwl küni Almatı oblısı (35), Şımkent (32), ŞQO (30), Qostanay (26), Jambıl (25), Atırau (15), astana (15), Almatıda (15) sırqattar köptep anıqtalğan. Sonımen qosa, 162 adam ayığıp şıqqan, tağı 9 adam köz jwmğan.
#Jalpı DenMin deregine qarağanda, emdelip jatqan 66 mıñ nauqastıñ 11,5 mıñı auruhanada, 54,5 mıñı ambulatorlıq baqılauda. 962 nauqastıñ jağdayı naşar, ondağı 239 adamnıñ häli öte auır. Bwdan özge 131 sırqat ökpeni jasandı jeldetu apparatımen tınıstap jatır.
Epidkartada «jasıl aymaqtağı» Türkistan, Mañğıstau jäne Jambıl oblıstarınan basqa Şımkent, Atırau, Almatı, Qızılorda, SQO, BQO, ŞQO, Almatı oblıstarı «sarı aymaqqa» ötken. Basqa 7 aymaq twtastay «qızıl aymaqta» twr.
DenMinniñ QT redakciyasına bergen mälimetinşe, 11 naurız ben 12 şilde aralığında PTR testi oñ körsetken 1311 sınama sekvenirlengen (ştamm türin anıqtaytın taldau). Säykesinşe, biıl köktem-jazda genomdıq zertteu nätijesinde eldiñ basım böliginen virustıñ braziliyalıq, britandıq, oñtüstikafrikalıq, ündistandıq jäne nigeriyalıq ştamdarı anıqtalğan.
Biılğı jaz mezgili qazaqstandıqtar üşin qaralı habarğa tolı boldı. Pandemiya bastalğalı 1,5 jıldıñ işinde anıqtalğan barlıq auruşañdıq pen ölim jağdayınıñ jartısı tek ötken jazda, törtinşi tolqında tirkeldi. Üş ayda bas-ayağı 420 mıñ adam auırsa, 6,6 mıñnan asa adam köz jwmdı. Qırküyek ayınıñ üş aptasında 80,5 mıñnan asa nauqas esepke alınğan jäne 1702 adam qaytıs bolğan.
Bıltır 13 naurızdan beri COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 870 mıñnan, 1 tamızdan bergi koronavirus pnevmoniyası 74 mıñnan asqan. DDSW derekqorı men Wlttıq statistikada Qazaqstanda auırğandar sanı 944 mıñğa jetti. Degenmen Ükimet koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın eki bölek esepteydi.
Pandemiya bastalğalı jalpı virus jwqqandardan 18,8 mıñnan asa adam (KVI+ / U07.1 – 10 913, KVI- / U07.2 – 4769, ilespe aurulardan – 3123) qaytıs bolğan. Alayda Qazaqstan biligi boyınan koronavirus tabılsa da, basqa aurulardıñ sebebinen qaytıs boldı delingenderdi jalpı statistikağa engizbeydi. Bwğan qarsı sarapşılardıñ sözine qarağanda, koronavirustıñ janama äserinen qaytqandardıñ jartısınan astamınıñ sebebi qan aynalımı jüyesiniñ auruları bolğandıqtan, oğan infekciya dert qozdıruşı faktor retinde ölimge äkep soqtırğan.
Qazaqstan virus taraluı boyınşa älemde Djons Hopkins universiteti jäne DDSW tizimindegi 221 el men aymaqtıñ arasında 36-orınğa ornıqtı.
Ükimettiñ soñğı deregine qarağanda, Qazaqstanda 6,2 mln adam koronavirusqa qarsı vakcinanı tolıq alğan, al keminde birinşi dozası egilgen jwrttıñ sanı 7,4 mln-nan asadı.


text:
Qırımda «terrorizmge çağırğanından» ve «patlayıcı maddelerni qanunsız azırlağanından» şübheli sayılğan ekinci kişi apiske alındı. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ saytında haber etile.
Tahqiqat versiyasına köre, tutulğan kişi İnternette «islâmcı halqara terror teşkilâtınıñ mefküresi ile aynı olğan mefküre propagandasınıñ til ve psihologik alâmetleri» olğan üç videonı ve içtimaiy ağdaki şahsiy saifesinde «İslâm devletine» kirgen «Ahrar aş-Şam» terror gruppirovkası reberiniñ resmini derc etti.
Bundan ğayrı, tutulğan kişi elektrik çeşitli patlayıcı cihaznı azırlağanında qabaatlandı. Şübheli yedi yılğa qadar azatlıqtan marum etile bile. O, 2021 senesi iyünniñ 8-ne qadar apiske alındı. Qarar istinaf esasında şikâyet etile bile.
Rusiye FSBsi tarafından «terrorizmge qol tutqanından» şübheli sayılıp tutulğan eki Qırım sakininden biri eki ayğa apiske alındı.
Aprelniñ 9-nda Rusiye FSBsi, Aqmescitniñ tasil müessisesinde terror ücümini azırlağan 1992 ve 1999 senesi doğma eki vatandaş tutulğanı aqqında bildirdi. FSB, cinaiy dava mabüsleriniñ adları ve soyadlarını aydınlatmay. Tutulğanlar ya da advokatlarınıñ açıq izaatları yoq.
FSB, cinaiy dava mabüsleriniñ adları ve soyadlarını aydınlatmay. Tutulğanlar ya da advokatlarınıñ açıq izaatları yoq. «Hayyat Tahrir aş-Şam» 2017 senesi yanvar ayında quruldı ve «Cebhat an-Nusra» aydutları tarafından idare etile. Teşkilâtqa tahminen 20 biñ aydut kire, olar Suriyeniñ İdlib şeerinde terror faaliyetinen oğraşa.
2020 senesi Rusiye Yuqarı mahkemesi Rusiye baş prokurorı İgor Krasnovnıñ davasını qanaatlendirip, «Hayyat Tahrir aş-Şamnı» terror teşkilâtı dep tanıdı.


text:
Cemilevni insan aqları oğrunda alıp barğan küreşi içün qayd ettiler, dep bildire Radio Svoboda.
«Cemilevniñ daa sovet vaqtından aqiqiy yararlıqları bar, o, Ukraina birligini imaye ete. O, öz halqı ile musulman adetlerine riayet etken cemaat arasında demokratiyaniñ olması mümkün olğanını tasdiqladı», – dep añlattı işbu qararnı Sikorskiy.
Qırımtatarlarnıñ yetekçisini taqdirlemege qarar alğan jüri azaları arasında Lehistan sabıq prezidenti Leh Valensa, AB çetel işler boyunca yuqarı temsilcisi Catherine Ashton, Birma muhalifet lideri Aung San Suu Kyi bar edi.
«Birdemlik mukâfatı» 250 biñ avro miqdarında mukâfatnı belgiley ve ilk sefer berilecektir. Onı Lehistan memleketni demokratik deñişmeler yoluna ketirgen «tögerek masa»nıñ 25 yıllığına tayinlediler.
Mustafa Cemilev mezkür mukâfatnı iyün 3 künü Lehistan prezidenti Bronislav Komorovskiy berecek. Tedbirde AQŞ prezidenti Barak Obama da bulunacaq.
«Birdemlik mukâfatı»nıñ reglamentine köre, onıñ laureatı Lehistan 700 biñ avro berecek «Lehistan yardımı» programmasınıñ leyhasını belgileycek.


text:
Keriç mahkemesi Keriç şeeriniñ sabıq yolbaşçısı Oleg Osadçiyni cumaaqşamı künü, fevral 19-da, eki ayğa qadar apiske aldı. Bunı Kerç.FM saytı bildirmekte. Keriçniñ sabıq meri Oleg Osadçiy fevral 18-de sorğudan soñ 48 saatke yaqalanğan edi.
Qırım.Aqiqat saytı bildirgenine köre, Keriç prokuraturası Qırımda Federal havfsızlıq hızmetiniñ bölügi ile beraber şeerniñ merkezinde topraq damartısınıñ icaresi añlaşmasınıñ tizilmesini teşkerip, topraq qanunları bozulğanını qayd etti.
Rusiyeniñ Cinaiy kodeksiniñ 286-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (vazifeden tış areketler) cinaiy iş açıldı. Şeer prokuraturası taqiqkat ketişatını nezaret altına aldı.


text:
Ukraina Haber siyaseti nazirligi qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ kitabını derc etmege niyetli. Bunı iyünniñ 6-nda nazirniñ vazifesini eda etken Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
«Bu onıñ neşir ve (Qırım.Aqiqat sitesinde çıqqan – QA) maqaleler cıyıntığı kitap şekilinde olacaq. O devlet sermiyasına basılacağı sebebinden şimdi resmiy ceryannı başlatamız. Bellesem, bir-qaç ayda onı derc etermiz ve yayınlarmız», – dedi Ceppar.
Kyivde mayısnıñ 6-nda, Jurnalistler künü munasebetinen, Rusiye tarafından eziyet körgen ukrain jurnalislteri Nikolay Semenağa ve Roman Suşenkoğa destek bildirmek içün aktsiya ötkerildi.
Failler ve Boris Grinçenko adına Kyiv universiteti jurnalistika İnstitutınıñ talebe ve ocaları, ellerine Semenanıñ ve Suşenkonıñ resimlerini ve şiarlar alıp, «Free» yazısı şekiinde tizildi. İştirakçiler «Free Suşenko! Free Semena!» dep bağırdı. Aynı çağıruvnı failler universitet qarşısındaki meydanda bornen yazıp qaldırdılar.
İyünniñ 6-nda, salı künü Ukrainada kütleviy haber vastaları hadimleriniñ zenaat bayramı – Jurnalistler künü qayd etile.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi 2017 senesi, öz faaliyetiniñ eñ müim maqsatları sırasında – ukrain jurnalistleri Nikolay Semena ve Roman Suşenkonıñ qorçalanuvı içün ğayretini arttımağa niyetlendi.
Keçende, iyünniñ 5-nde Kremlniñ nezaretindeki Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ davasında nevbetteki toplaşuv ötkerdi. Soñraki oturış iyünniñ 14-ne tayin etildi.
Qırımda jurnalist Nikolay Semena «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq içün kütleviy çağıruvlarda» şeklenip Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2 qırısımı esasında qabaatlana. Taqiqatçılar tarafından tizilgen cinaiy dava altı cılttan ibaret. FSB tarafından sorğulanğanda Nikolay Semena dedi ki, öz maqalelerinde o «fikir serbestligi» aqqını qullandı.
Nikolay Semenanıñ advokatları, Halqara ve Avropa jurnalistleri Federatsiyası, em de OSCE ifade serbestligi meseleleri Temsilcisiniñ ofisi, FSBge muracaat etip, onı Qırımdan tedaviylenmesi içün yibermege çağırdı, lâkin müsbet cevap şimdige qadar daa berilmedi.
Ukrain jurnalisti, «Ukrinform» agentliginiñ Frenkistandaki mahsus muhbiri Roman Suşenko, sentâbr 30 künü Moskvada yaqalanğan edi. O Rusiyege şahsiy işlerinen, soy-sopını ziyaret etmek içün kelgen edi. Rusiye Federal telükesizlik hızmeti onı casuslıqta qabaatlap, onı «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ hadimi» olaraq tanıta. Rus taqiqatçıları oña qarşı «casuslıq» qabaatı boyunca cinaiy dava başlattı. Suşenko bütün iddialarnı red ete. Ukrain tarafı jurnalistke atılğan qabaatlar esassız olğanını beyan et eve onı azat etmege talap ete.


text:
2014 senesinden berli Qırımğa Kelgen Rusiye akimiyeti işğal altındaki yarımadada farqlı fikirlerni bastırmaq içün elinden kelgenini yapa. Esas usulı da – qorquzuvdır. Yedi yıldan berli ilhaq devam ete, amma bir şeyler deñişti, Rusiye quvetçileri qorqa – Qırım birdemliginden qorqalar.
Qırımda farqlı fikirleri içün taqip etilgen ve repressiyalarğa oğratılğanlarnen birdemlik printsipleri «Qırım birdemliginiñ» qurulması içün temel oldı. Qırım birdemligi «Qırım birdemligini» qurdı, dep aytmaq mümkün. Bu birleşme tez vaqıtta küçlü bir qurulış oldı ve Rusiye akimiyetini açuvlandırıp başladı. Quvetçiler «Qırım birdemligi» toplaşuvlarına sürip kirmege başladı, faal ve koordinatorlarını apiske alıp başladı. «Qırım birdemliginiñ» yanında olğan advokatlarğa büyük basqı yaptı. «Qırım birdemliginiñ» taqdiri belli edi, amma aksine oldı. Birleşme toplaşuvlarına tek qırımtatarlar degil, ukrain cemiyetiniñ faalleri, aq qorçalayıcılar, jurnalistler kelip başladı…
Bir tanışım «Qırım birdemligine» onı raatsızlağan quvetçiler tarafından problemnen bağlı mesleat içün muracaat etken edi. Birinciden qorqmamağa tevsiye etkenler. O vaqıt muğayğan edi, amma da cevap bergenler dep. Soñra vaziyetini ögrenip, oña ihtisaslı cevap bergenler. Vaqıt köstergeni kibi, qorqmamaq – quvetçilerniñ basqısına oğrağan er kes içün bu esas tevsiyedir. Olar qorquzğanda ve qorqu saçqanda küçlüler, amma bu olmasa – özüni coyalar ve ne yapacaqlarını bilmeyler, amma halqara toplulıqnıñ olarnıñ zulumına susmaycağını añlay.
«Qırım birdemliginiñ» faalleri qorqmadı – şimdi Rusiye akimiyeti olardan qorqa. Elinde yalıñız halqı ile birdemligi, yardımlaşuvı, qararlığı ve maqsatkârlığı olğan faallerden qorqa.
«Qırım birdemliginiñ» faalleri qorqmadı – şimdi Rusiye akimiyeti olardan qorqa
Noyabrniñ 3-ne keçer gecesi bunıñ yahşı bir örnegi oldı, Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmü çıqarılacaq Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesine yol algöan qırımtatarlar «Tavrida» yolunda politsiya hadimleri tarafından toqtatıldı. Bu aktsiyanıñ eñ meraqlısı Keriç köprü kirişinde oldı. Mında semetdeşlerine qol tutmaq içün maşina ve mikroavtobuslarnen yol çıqqan qırımtatarlar tutulğan edi. Politsiya, şahsiyetleri teşkerilecek dep, pasportlarını aldı.
Neticede ellige yaqın maşinanen kelgen eki yüzden çoq insan gece sepelegen yağmur altında beklemege mecbur edi. Lâkin yañı kelgen ve bunı körgen semetdeşleri aylanıp ketmege tüşünmey edi.
Qırımtatarlardan ğayrı iç kimse tutulmadı, oldı dep aytmaq içün diger avtobuslarnı da toqtata, amma bir qaç daqqa tutıp yibere ediler. Bunıñ farsı zaten belli edi.
Aydavcılarnı 200 biñ ruble para cezalarınen qorquzdılar ve semetdeşleriniñ saat 10-nda olacaq mahkemesine yibermemek içün elinden kelgenini yaptılar. Politsiya qorqudan yol patrul hızmeti noqtasına OMON ve Rosgvardiya küçlerini çağırdı. Mında FSB hadimleri de köründi, bu ayıp aktsiyanı olar idare etkendir.
Sentâbrniñ 16-nda Rostov-na-Donu mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine üküm çıqardı. O künü mahkeme oturışuvına pek çoq qırımtatarı keldi, zal tolu edi, bina yanında yüzlernen insan tura edi. Bu qadı ve quvetçilerni pek qorquzdı. İnsanlar közlerini patlatıp keçe ediler, o qadar küçlü halq destegini mahkeme yanında daa körmegen ediler. Belli ki, Qırımda bunıñ içün yahşı tazirlengenler. Şunıñ içün bu sefer Qırımdaki quvetçiler insanlarnı üküm çıqarılacaq daa bir oturışuvğa yibermemek içün elinden kelgenini yaptı.
Rusiye quvetçileri olarnıñ usulları Qırım birdemligine qarşı ne içün çalışmağanını añlap olamay. Qırımtatar barışıq tirenüviniñ özgünligi bu zaten – ruh küçü, iman, birdemlik ve aqiqat ile küreşip ğalebe qazanmaqtır. Küç aqiqattadır, aqiqat ise qırımtatarlarnıñ ve barışıq tirenüvleriniñ yanındadır.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
«Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ mülkiyeti, şu cümleden, Aqmescit merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi bulanğan binasını da, açıq mezattan satacaq olalar. Bu kibi malümat Medeniy asabalıq qoruvı boyunca Qırım «Devlet komiteti»niñ «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtına olğan davasında bardır.
Bunı jurnalistlerge acliyeci Cemil Temişev bildirdi.
«Protsessual raqibimiz davasını Hocalıq mahkemesine berdi. Dava talapları böyledir – «Qırım» Fondı»ndan işbu binanı tutıp almaq ve ileride onı mezattan satmaq», – dep añlattı Temişev.
Fonddan binannıñ tutıp alınuvı boyunca Hocalıq mahkemesi toplaşuvınıñ keçirilüv tarihı aftanıñ soñunda belli olacaq.
Adliyeciniñ malümatına köre, şimdi Fond ve yolbaşçılığı etrafında olğan mahkeme davaları – «teşkilâtnı sıqmaq, soñra ise qapatmaq» ıntıluvıdır.
Noyabr 18 künü Aqmescitte mahkeme toplaşuvı keçirildi. Mında «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtnıñ başı Riza Şevkiyevge 350 biñ ruble, Fondğa ise – 4,5 million ruble miqdarında para cezasını belgilediler.
Bundan evel Fond binasında tintüv ve onıñ qapatıluvı yüz bergen edi. Teşkilâtnıñ yolbaşçılığı mahkeme qararlarına itiraz bildirmek ve halqara mahkemelerge muracaat etmege planlaştıra.


text:
Bunı Ukraina Nazirler Kabinetiniñ matbuat merkezinde Ukraina Mudafaa nazirliginiñ arbiy tasil ve ilim Departamentiniñ müdiri general-mayor İgor Tolok bildirdi.
«Şimdilik üç kursant Büyük Britaniyada Arbiy-deñiz akademiyasında tasil ala. Anda eki yıl oqup, azır mütehassıs olıp qaytacaqlar. Bugün bizge Arbiy-Deñiz quvetleriniñ mütehassıslarnı oqutmağa teklif Lehistan Cumhuriyetinden, Almaniya, AQŞ, İtaliyadan keldi»,– dep tarif etti general-mayor İgor Tolok.
Onıñ sözlerine köre, Odessada Arbiy-Deñiz quvetleri kursantları içün til dersleri berile.


text:
Krasnodar ülkesiniñ mahkemesinde mart 3-te Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ öldürüvde qabaatlanğan oğlu Hayserniñ işi boyunca ilk diñlev ötkerilecek.
Bunı RİA Novosti bildire.
Neşirniñ malümatına köre, ilk diñlev Hayser Cemilevniñ imayesiniñ ricası ile ötkerilecek. Bundan ğayrı, bugün işniñ prokuraturağa qaytarılması da baqılacaq.
Fevral 24-te Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi Hayser Cemilevniñ cinaiy işini umumiy tarzda baqılmasını toqtattı. Bu işni mahkemeci olmağanlar baqacaq.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi.
Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Zarar körgen mühbirniñ aytqanına köre, o, qırımlılarnıñ yerleştirüvi boyunca ştabnıñ areketi ile tanış olmaq içün Dnepropetrovskqa qaçaq rolünde kelgen eken.
«Mende Dnepropetrovskta qırımlılarnı, başqa regionlarda olğanı kibi, musafirhanelerge degil de, yataqhanelerge yerleştirgenleri aqqında malümat bar. Bunı teşkermek maqsadım ile Dnepropetrovskqa keldim ve yarımadanı terk etmege mecbur olğan qaçaq kibi qayd etilmege tırıştım», – dep tarif ete Svetlana Yereşçenko.
Dnepropetrovskqa kelip, jurnalist yardım ştabına muracaat etti. Anda boş ayatta sofrada aş payı ile olğan bir qaç torbaçıqnı taptı. Kimge ayırılğanı belli degil.
Svetlana Yereşçenko olarnı fotoğa çıqardı. Faqat bunı qomşu kabinette bulunğan belgisiz adam kördi. O, kabinetten çıqıp, ştabnıñ binasında foto çıqarmağa yasaq olğanını aytır eken, jurnalistke atıldı. O, özüni ştab yolbaşçısınıñ muavini olaraq tanıttı. Erkek jurnalistten fotoapparatnı küç ile çekip çıqarıp, öz kabinetine alıp ketti.Soñra milis hadimlerini çağırdı.
«Milis hadimleri kelgende, men fotoapparatımnıñ hırsızlanğanını ve jurnalsit faaliyetime keder etkenlerini ayttım. Qanunnı bozğanlarğa nisbeten qarar çıqarmağa rica ettim. Milis hadimleri ise meni odadan türtmege başladılar. Men qırımlı olğanımnı ve yardım körmek içün mında kelgenimni añlattım. Amma bu da yardım etmedi. Meni soqaqqa alıp çıqardılar. Soñra fotoapparatımnı qaytardılar», – dedi Svetlana Yereşçenko.
Ştabda etilgen fotoresimler ve ziddiyet videosı yoq etilgendir.
Jurnalsit ziddiyet yüz bergen yerge milis hadimlerini çağırdı. Al-azırda olar vaziyetni ögreneler.


text:
ABD prezidenti Joe Biden Avropa komissiyasınıñ başı Ursula fon der Lâyyen ile telefondan laf etti. Bu qonuşma vaqtında olar daa Ukraina ile bağlı areketlerni koordinatsiya etmege keliştiler. Bunı Beyaz ev haber etti, dep yaza Azatlıq Radiosı.
Ursula fon der Lâyyen ile laf etkende Biden Avropa Birligine öz destegini ve ABD ve AB arasında qızğın işbirlikniñ ğayrıdan tiklenilmesi tarafdarlığını bildirdi.
ABD prezidenti ve Avropa komissiyasınıñ reisi Bütündünya ticaret teşkilâtı içindeki davalar çerçivesinde taqdim olunğan aviatsiya tehnikasına qarşılıqlı alımlarnı dört ayğa toqtatmağa añlaştılar. Liderler bu uzun müddetli davalarnıñ al etilmyesi içün çalışmağa razı oldılar.
«Biden ve Ursula fon der Lâyyen Çin, Rusiye, Belarus, Ukraina ve Ğarbiy Balqanlar ile beraberlikte umumiy meraq doğurğan meseleler üzerinde areketlerni koorlinatsiya etmege añlaştılar», – dep yazıla Beyaz evniñ saytında.


text:
Bunı Arbiy-siyasiy Merkeziniñ reberi Dmıtro Tımçuk bildirdi.
«Umumen, keçken sutka devamında «DNR» ve «LNR» boyevikleri Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ altı rayonında terroristik aktsiyalarnı (atış ve diversiyalar) keçirdiler», – dep qayd etti mütehassıs.
Arbiy-siyasiy tedqiqler Merkeziniñ malümatına köre, ATO quvetleri Ukraina Prezidenti tarafından ilân etilgen barışıqqa riayet eteler. Boyevikler ateş açsa, yalıñız o vaqıt arbiyler cevap bere.
Boyevikler Krasnıy Liman şeeri civarında Yampol ve Zakotnoye köylerinde ATO yerlerini alacaqlarını bildirile edi.
ATO quvetleri tarafından nezaret etilgen Kramatorsktaki uçaq alanına qarşı ateş açıldı. Donetsk vilâyetinde Slavânsk civarında üç blokpost, Artömovsk arbiy bölügi, Lugans vilâyetinde – Çervonopartizanskoye civarında blokpost.
Prezident Petro Poroşenko Ukraina şarqında iyünniñ 20-den saat 22:00 iyünniñ 27 saat 22:00 qadar ateş toqtatılması aqqında emir etti. Onıñ aytqanına köre, «barışıq planınıñ bu noqtası tam bir müddetni belgilep, prezident planına qol tutqanlarğa silânı teslim etmege imkân bere».


text:
Kyiv şeer şurasınıñ medeniyet, turizm ve informatsion siyaseti meseleleri daimiy komissiyasınıñ toplaşuvında yanvarniñ 15-nde deputatlar Kyivniñ eki soqağına qırımtatar erbaplarınıñ adlarını bermek teşebbüsine qoltuttı. Bu malümat Kyiv şeer şurasınıñ saytında derc etildi.
«Böylece, Qırımtatar Milliy Meclisi ve Qırım eviniñ Ukraina paytahtında eki soqaqqa ulu qırımtatar erbapları – yazıcı ve maarifçi İsmail Gasprinskiy ve qırımtatar uçucısı Amet-Han Sultannıñ adını bermek teklifine qoltuttılar», – dep bildirdi «Qırım evi» teşkilâtı.
İsmail Gasprinskiyniñ adını Kyivniñ Dnipro rayonındaki Sormovskaya soqağına, Amet-Han Sultannıñ adını ise Konstantin Zaslonov soqağına bermege teklif etile.
«Soqaqlarğa ulu qırımtatar erbaplarınıñ adlarını berüv – tek sovet keçmişinden vazgeçüv degil, qırımtatar medeniy ve tarihiy mirasını umummilliy mirasqa ilâve etüvdir. Qırımtatarlar bir qısmı olğan Ukraina siyasiy milleti, şübhesiz, böyle qurula. Şunıñ içün Kyiv şurasınıñ deputatları bu müim qararğa rey bereceginden eminim», – dep qayd etti teşebbüsçilerden biri, «Qırım eviniñ» programma müdiri Alim Aliyev.
İşğal etilgen Qırımda Aqmescitniñ mesken kvartallarındaki soqaqlardan birine «DNR» qanunsız silâlı birleşmesiniñ öldürilgen yolbaşçısı Aleksandr Zaharçenkonıñ adını bermeleri mümkün.
Berilgen malümatqa köre, Aqmescitniñ yañı Çuqurça 2 (Lugovoye-2) qasabasında soqaqlarnıñ adları deñiştirile bile. Yerli sakinlerniñ teşebbüs gruppası rus adlarını qırımtatar adlarına deñiştirmege teklif etti.


text:
Törkiyä 94 ilgä pestä çikläwege sattı
İñ küp êksport Germaniyägä başqarıldı
Törkiyä bıyılnıň 10 ayında 94 ilgä pestä êksportladı.
Könçığış Anadolu êksportçılar assośiyäśiyäse mäğ’lümatlarına kürä , çit illärgä 7 meň 864 tonna Antep pestäśe satıldı häm monnan 90 million 471 meň dollar tabış alındı.
Antep pestäse êksportında berençe urında Germaniya tora. Älege ilgä 1 meň 525 tonna pestä çikläwege satıldı.
Qıtay häm İtaliya da iň küp pestä cibärelgän illär buldı.
Bäyläneşle xäbärlär
“İstanbul – möhim finans üzäklärennän berse buluğa layıq”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan İstanbul finans üzäge belän dönyadağı möhim üzäklärdän berse buluğa layıq buluın äytte
"Törkiyä-Afrika säwdä küläme 25,3 milliard dollarğa citte"
Säwdä ministrı Mäxmät Muş Törkiyä belän Afrika arasındağı iq’tisadi êlemtälärneñ 2003nçe yılda "Afrika illäre belän säwdä häm iq’tisad mönäsäbätläreneñ üsterelüe strategiyalarınıñ” ğamälgä kerüennän birle tiz üseş aluın belderde
Könküreş texnikası êksportı arttı
U bıyılnıñ 9 ayında uzğan yılnıň şul uq çorı belän çağıştırğanda 28 %qa arttı


text:
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca tahqiqat tedbirlerinde iştirak etken üç şaat sorğuğa çekildi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Nazim Şeyhmambetovnıñ malümatına esaslanıp bildire.
«Sorğuda şaatlar tahqiqat tedbirlerinde iştirak etken statistler apiske alınğan qırımtatarlardan farqlı edi, imaye bunı ciddiy bir bozuv dep saya. Bazı statistlerniñ yaşı mabüslerden bayağı farqlı edi, aralarında 10-15 yaş bar edi, bu qıyaslav içün bir sebep ola bile», – dep aytıla haberde.
Qayd etilgenine köre, advokatlar bir sıra muracaat berdi, hususan böyle cinaiy davalarda olğan ve sesi bir çoq davanıñ ses qaydlarında olğan Letoniya vatandaşı Konstantin Tumareviçni sorğuğa çekmege çağırdı. İmayeniñ malümatına köre, bu insan şaatlıq ete bile, lâkin mahkeme mezkür muracaatnı qanaatlendirmedi. İmaye tarafı mahkeme-ekspert bürosınıñ mütehassısları yapqan fonografik ekspertizanıñ hulâsasını incelep başladı. Diñlevler bunıñnen yekünlendi.
Nevbetteki oturışuv oktâbrniñ 14-15-nde saat 10:00-da olacaq.
Hatırlatamız, «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri olğan dört qırımlı Seytumer Seytumerov, Osman Seytumerov, Amet Suleymanov ve Rustem Seytmemetovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
2020 senesi martnıñ 11-nde Bağçasarayda bir qaç qırımtatarınıñ evi tintildi: Enver Mustafayev, Amet Suleymanov, ağa-qardaş Seytumer ve Osman Seytumerovlar ve emceleri Rustem Seytmemetovnıñ. Tintüv «Qırım birdemliginiñ» sabıq faali Seytumer Seytumerovnıñ evinde de keçirildi. O, bir qaç yıl evelsi Qırımnı terk etti.
Enver Mustafayev sorğudan soñ yiberildi. Seytumer Seytumerov (d.s. 1988), Amet Suleymanov (d.s. 1984), Rustem Seytmemetov (d.s. 1973), Osman Seytumerov (d.s. 1992) Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ ekinci qısmına istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve bu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana. 2018 senesinden berli Qırımda olmağan Seytumer Seytumerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qazahistandaki Ukraina elçiligi Astanağa Astana Art Fest festivalinde azırlanğan ekspozitsiayada Ukraina haritası tasvir etilgen eksponatta onıñ terkibinde Rusiye tarafından işğaşl etilgen Qırım territoriyası bulunmamasınen bağlı narazılığını bildirdi. Bu aqta iyünniñ 12-nde elçihaneniñ Facebook saifesinde bildirilmekte.
«Astanada Nurjol bulvarında Astana Art Fest festivali çerçivesinde Ukraina haritasında devletniñ territorial bütünligini bozğan alâmetler mevcut. Rusiye haritası – Ukraina devlet mustaqilligini bozğan alâmetlernen azırlanğan. Qazahistan Cumhuriyeti Tışqı işler nazirliginden añlatuv ve areket bekleymiz», – denilmekte haberde.
Diplomatlarnıñ metinleri tübünde hususan, yer kürresi tasvir etilgen bir figuranıñ merkezinde –tolu şekilde aks ettirilmegen Ukraina territoriyası haritasınıñ bir fragmenti ve şekil olaraq, terkibine Qırım ilâve etilgen Rusiye haritasınıñ fotoresimleri yerleştirilgen.
Keççe qullanıcılarnıñ biri işbu haber altında fotoresim derc etip, yanlış resim üzeri boyalanğanı aqqında haber etti.
Alâ daa Qazahistan MİDniñ reaksiyası kibi, vaqianen bağlı resmiy tasdıq yoq.
İyünniñ 10-nda Astanada Rusiye prezidenti Vladimir Putin iştirakinen, yanında dekorativ eykeller yerleştirilgen ekspoziyalı üç aylıq ESPO-2017 energetik sergi başlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Yerli akimiyetniñ matem tedbirlerni keçirmek yasağına baqmadan, Aqyarda fevral 23-te qırımtatarlar Noman Çelebicihannıñ hatıra tahtasına çeçeklerni ketireler.
Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri bildire ki, adamlar gruppalarnen Noman Çelebicihannıñ hatıra tahtasına kelip, çeçeklerni qoya ve dua oquylar. Bir de bir kütleviy tedbirler keçirilmey, lâkin politsiya nevbetçilik yapa.
Aqyar regional meclisiniñ vekili Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, planlaştırılğan tedbirde dua, çeçekler qoyulması, balalar tarafından Noman Çelebicihannıñ şiir oqunması bar edi.
Lâkin şeer akimiyeti provokatsiyalar ola bile dep, qırımtatarlarğa matem tedbirni keçirmege izin bermedi.
Hatırlatamız, 2014 senesi mart ayında Rusiye Federatsiyası Qırım ve Aqyarnı işğal etken soñ qırımtatarlarğa qarşı repressiv areketler yapılmağa başladı.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ lideri Mustafa Cemilev bildirgenine köre, qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ degerlendirmesine binaen, Qırımnı terk etken 50 biñ ziyade insan içinden 20 biñi – qırımtatarıdır.
Bu aqta o noyabrniñ 14-nde «Amerika sesi»ne bergen izaatında söz yürsetti.
«Biz daima semetdeşlerimizge muracaat etip, vatanını terk etmemeleri aqqında aytamız. Bizler sürgünden soñ, yarım asır boyunca vatanğa qaytmaq içün küreştik, şimdi ise qolaylıqnen onı terk etmek?... Bizler insanlarğa: «Ne içün vatannı terk etesiñiz»i degendei olar: «Yarın menim evlâdım öldürilmeycegi ya da hırsızlanmaycağına sizler garantiya berip olamaysız da?»- deyler, dep ikâye ete Cemilev.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, bir çoq insan yarımadadan esas Ukrainağa ketip başladı.
2017 senesi noyabrniñ 13-ne qadar Donbass ve Qırımdan esas Ukrainada 1 504 015 köçken insan ya da 1 225 114 aile qayd etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescitte, Qırımtatar medeniy-tarihiy asabalığı müzeyyeinde Ukrainada nam qazanğan ressamı Mamut Çurlunıñ sergisi açıldı. Sergi müellifniñ 70 yıllığına bağışlana.
Usta icadınıñ 40 yılını qaplap alğan bir 50 işini taqdim etti. Sergide sanatnıñ çeşit nümüneleri kösterilgen.
Mamut Çurlunıñ aytqanı kibi, elinde episi işleri yoq ve sergileri olğanlar olarnı ala bile. Şunıñ içün olarnnı bir qısmı fotoresim olaraq kösterilgen edi. Şu cümleden, icadınıñ yañı aqımı aqqında söz kete.
«Yañı oğraşqan faaliyetim – interyer dizaynı, ortalıq dizaynı», – dedi o.
Sergige Qırım medeniyet naziriniñ muavini İsmet Zaatov, medeniyet erbapları, Mamut Çurlunıñ şegirtleri keldi. Sergi mart 6-na qadar işleycek.


text:
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi qırımtatar tiliniñ 2032 senesine qadar inkişaf kontseptsiyasını azırladı. Bu aqta müessise yolbaşçısı Oleksiy Reznikov lb.ua derc etken maqalede bildirdi.
«Bu afta içinde qırımtatar tiliniñ 2032 senesine qadar inkişaf kontseptsiyasını aydınlatacaqmız. Bu tek tamır halq içün degil, bütün ukrain milleti içün strategik mesele ola. «Ukrain türk tilini» bilgen kişi 170 mln insanlıq türk dünyasını açar. Bu ortaqlarımız olğan Türiye, Azerbaycan, Orta Asiya memleketlerinen yañı munasebet keyfiyeti olacaq», – dep qayd etti o.
Ukraina reintegratsiya nazirligi Google LLC korporatsiyasına muracaat etip, qırımtatar tilini Google Translate servisine kirsetmege rica etti. Nazirlik Duolingo şirketine – çetel tillerini ögrenüv platformasına muracaat etip, olarnıñ servisi esasında qırımtatar tili kursını başlatmağa teklif etti.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Kefe şeer mahkemesi qırımtatarlar, musulmanlarda yapılğan tintüvler ve tevqiflerge qarşı narazılıq köstermek maqsadınen yapılğan bir kişilik piketniñ iştirakçisi Enver Mustafayevge 10 biñ ruble (qararnen 5 biñ hrivna – QA) miqdarında cöreme tayin etti.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, bundan evel planlaştırılğan Kefe mahkemesiniñ daa dört faaliyetçige cöremelerni tayin etüv boyunca oturışuvları yanvar 12 künü saat 14-ten (Kyivniñ vaqtı boyunca 13-ten – QA) soñ başlanacaqlar.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Piket iştirakçilerine qarşı, piket ötkerilmesiniñ tayin etilgen tertibini bozğanları içün (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmı) memuriy protokollar tizildi.
Daa soñra Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ şeerlerinde ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında mahkeme oturışuvları ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler umumiy maqsat, niyet ve teşkil etilüv ile birleştirilgen» şeklinde berilgen hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili oldı.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Bağlı deñiştirmeler
Bu mahsus saifede bağlı saifelerde soñki yapılğan deñiştirmeler cedveli bar. Közetüv cedveliñizdeki saifeler qalın olaraq kösterile.
- d
- Wikidata deñiştirilmesi
- Y
- Bu deñiştirme yañı bir saife yarattı (yañı saifeler cedveline de baqıñız)
- k
- Bu, kiçik bir deñiştirme
- b
- Bu bir botnıñ yapqan deñiştirmesi
- (±123)
- Bayt esabınen saife büyükliginiñ deñiştirilmesi
- Temporarily watched page
2021 s. oktâbrniñ 11
- Vikipediya:Meydan 13:40 +809 JukoFF Muzakere İsseler (→Global bot policy changes)


text:
Rusiye Fevqulâde Vaziyetler Nazirliginiñ Qırım idaresiniñ başı Sergey Şahov, eşilüv telükesi aqqında bildirmege baqmadan, aydavcılar Bağçasaray rayonından Ay Petrige ketken yoldan yürmekni devam etkenini ayta.
Bunı müessisesiniñ matbuat hızmeti bildire.
"Dağlarda qar irigeni sebebinden bu yol qısmında topraq yılışması daa ziyade ola bile. Ay Petrige barıp yetmek istegenler, beton manialarğa ve yasaq işaretleine baqmadan, bu yoldan köterileler. Bu yol qısmında sıq areket olsa, eşilüv ola bile", - denile beyanatta.
"Krımavtodor" müessisesi Ay Petri yaylasına Bağçasaray rayonı tarafından ketken yolnıñ ve istinat divarınıñ yer yılışmasınen bozulğan videosını derc etti.
Yol hızmetçileri, Ay Petrige telükesiz köterilüv tek Yalta tarafından olğanını hatırlata.
Rusiye FVN-niñ qırım idaresinde daa evel bildirdiler ki, yasaq işaretleine baqmadan, aydavcılar, Bağçasaray tarafından tamirge qapatılğan yoldan Ay Petri yaylasına köterile.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov yañı sağlıq nazirini tayinledi. Bu vazifeni endi "Qan merkezi"niñ sabıq başı İgor Çemodanov becerecek. Böyle vesiqa Qırım ükümetiniñ saytında derc etildi."Qırım cumhuriyetiniñ devlet rütbesine - sağlıq naziri olaraq Çemodanov İgor Gennadyeviçni tayinlemek", - denile ferman metninde.
İgor Çemodanov - Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ nam qazanğan ekimi. 2006 - 2010 yılları o, №6 Aqmescit şeer rayon hastahanesiniñ cerrarlıq yardımı boyunca baş ekiminiñ muavini olıp çalıştı. 2010 seneso "Qan merkezi"niñ baş ekimi oldı.
Daa evel Aksönov, Kreml nezaretindeki Qırım Sağlıq Nazirliginiñ başı Aleksandr Golenko istifağa çıqqanını bildirdi.


text:
Qıtay Tışqı eşlär ministrığı süzçese, Liu Jianchao, ütkän comğa İranğa kerteläçäk çikläwlärne niçek bäyälisez digän sorawğa bik qısqa häm kisken cäwap birde. Liu, Qıtay, moña gel qarşı bulaçaq, mondıy qırıs çikläwlär kertü, eşne tağın da qatlawlandıraçaq qına dide.
İran Qıtaynı yağulıq belän tä’min itkän 3nçe zur il. Qıtay, iqtisatta töp maqsat bulğan tizräk üseş öçen, kiräk bulğan yağulıqnıñ tuqtamiy tämin itelüe yullarıñ rätkä salırğa teli .Pekin Tehran belän bäyläneşne betermäs öçen bu eştän baş tartırğa äzer.
Livni aldında ber genä çara qala. Premier Wen JiaBao belän tışqı eşlär ministrıñ Wan Jiechine ozın möddätle, İransız ber - energiä çığanağı tabarğa etärü.
AQŞ häm aña berektäş illäre, yaqınkönçığışta Atom qoralı bulğan ber il buluına yul birmäyäçäklären gel äytep toralar. Barlıq mänfäğatlär ber yaqqa, Töbäkneñ näq urtasında, yaña atom köçenä iä bulğan ber İranğa, Qıtaynıñ da mänfäğatenä bulmıyaçaq älbättä.
Bügen Qıtay Xalıq Universitetında çığış yasağan Livni, BMO iminlek şurası tarafınnañ alınğan ber qararnı urtaqlaşıp qabul itüneñ ni qadär ähämiätle buluna basım yasadı.
"Qıtay, BMO, İminlek Şurası äğzäse bularaq, İranğa tä’ser itü köçe bar. Çikläwlärne nığıtu mäsäläsendä BMO İminlek şurası eçendä urtaq fiker bulırğa tiyeş. Häm här berse anıñ aldında torırğa tiyeş."
İzrail belän Qıtay arasındağı säyäsi bäyläneşlärgä inde 15 yıl. Monnañ tış, İzrail Prmyerı Ehud Olmertneñ äti-äniseneñ 2nçe Dönya suğışı başlanır aldınnañ Yewropadañ Qıtayğa küçep kilüläre häm Qıtayda küpmeder ğomer itüläre, ike il arasında bu bäyläneşne tağın da arttırğan mäğnäwi ber mizgel.
Olmert, bu yıl başında XinHua xäbär agentlığına bergän ber äñgämäsendä, qıtaylılarğa qarşı bulğan Zur ixtiram turında äytep, ğailä tormışında Qıtaynıñ zur ber mirası buluı turında söyläde.


text:
Ukrainada AQŞ elçiligi, "Ukraina Rusiyege qarşı" davası boyunca Halqara BMT mahkemesiniñ ükmünen ukrain akimiyetni hayırladı.
"Bu, Ukraina suvereneteti, topraq bütünligi ve demokratiyasıniñ mudafaasına ve Rusiyeni mesüliyetke çekmekke qarşı yapılğan müim bir adımdır", - denile elçilikniñ beyanatında.
Hoyabr 8-inde Gaagadaki BM Halqara mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davasında, hususan Moskvanıñ Ukraina şarqında terrorizmni ve Qırımda ırq ayırımını maliye etüvde qabaatlanmasında öz yurisdiktsiyasını tanıdı.
Ukraina, 2017 senesi dava açtırdı. Kyiv, Rusiye Donbastaki aydutlarğa qoltutıp, Terrorizmni maliye etüv ile küreş şartnamesini ve, işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa ve ukrainlerge basqı yapıp, ırq ayırımınıñ bütün şekillerini yoq etüv şartnamesini boza, dep ayta.
2019 senesi iyün ayında BM Halqara mahkemesi dava diñlevlerine başlağan edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İtaliya Avropanıñ eñ çoq eziyet çekken ülkesi olaraq qala, lâkin epidemiya malümatları hastalıqnıñ yayılma zirvesi yaqında keçecegine ümüt bere, yaza "Amerika Sesi".
Bazarertesi künü İtaliyada yañı 1648 hasta adam tayinlendi, bu evelki künge köre - 3815 adise - eki kere azcadır.
Amma aynı zamanda skeptik tahminler de bar, olarğa köre, yañı yuqma adiselerniñ azca olması daa az analiz yapılmasınen bağlıdır.
İtaliyada koronavirustan ölgenlerniñ üçten birisinden çoqu qayd etildi - 11 591 adise.
Artıq üç afta devamında İtaliyada sert karantin devam ete: tükânlarnıñ çoqusı qapalı, adamlar yalıñız fevqulâde allarğa oğrasalar evlerinden çıqmasına izin berile.
İtaliya ükümeti dünya karantinini eñ azından Pasha bayramınace (aprelniñ 12-si) uzattı, amma soñ tarihi daa belli degil.
Avropada koronavirus
Koronavirusnıñ ciddiy tesiri olğan başqa bir memleket, İspaniyada, ükümet daa eki afta müddetinde sert karantin qaideleriniñ uzatılmasını ilân etti, ve infektsiya yayılmasınıñ yavaşlanğanını bildirdi.
İspaniyanıñ tış işler naziri Arancha González, virusnıñ yayılması cedvelinde çızıq daa ufqiy alğa kelgenini ayttı.
Almaniya şimdigece İtaliya ve İspaniyadaki kibi epidemiyadan qutuldı, amma bazarertesi künü anda 4750 hasta qayd etildi, böylece hastalarnıñ umumiy sayısı 57 000 oldı.
Almaniyada, başqa memleketlerge nisbeten, koronavirusnen bağlı azca ölüm bar - 541 adise.
Büyük Britaniyada, ükümetniñ baş ilmiy mesleatçısınıñ aytqanına köre, bir aftalıq karantinden soñ, sıñırlayıcı tedbirlerniñ epidemiya tarqalmasınıñ suratını azlaştırğanını ilk alâmetleri körünip başlağan.
Londonda bazarertesi künü 1408 britaniyalı ölgenini haber ettiler.
Macaristan ükümeti koronavirus epidemiyası sebebinden daa keñiş salâhiyetlerni aldı ve baş nazir Viktor Orbannıñ kabineti qararlarnı çıqara bile.
Macaristanda, jurnalistlerniñ koronavirus epidemiyasınen bağlı yayınları belli talaplarğa uymasa, olar apis etile bilgeni raatsızlay.
Moskovada 12 millionda ziyade paytaht sakini içün sert karantinni ilân ettiler.
Avstriyada bazarertesi künü ükümet, tükânlarda mıtlaq maska taqmaq kerek olğanını ilân etti, amma Dünya Sağlıq Teşkilâtınıñ tevsiyelerine köre, tibbiy maskalar, ilk-evelâ hastalarğa ve olarnı baqqanlarğa kerek.
"Eali tarafından tibbiy maskalarnıñ kütleviy şekilde taşıması nasıldır müsbet eticelerni bergenine dair iç bir temel yoq. Aslında, maskalarnı keregi kibi taqmağanda, bunıñ aksinesini tahmin etmege yer bar", - dedi DST-nıñ baş vekili Mayk Rayan.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Sentâbrniñ ortası haberlerinen quvandırmadı. Ukrainağa qol tutqan qırımlılar, Varşavada OSCE toplaşuvında Rusiye delegatsyası terkibinde Kreml nezaretindeki Qırım teşkilâtları ve matbuatınıñ vekilleri olğanına pek açuvlandı.
Olarnıñ Varşavada bulunğanı - ukrainacı qırımlılar içün betlerine tükürik kibidir. Ve bu, Rusiye, faallerni, qırımtatar Milliy Meclisiniñ Eskender Bariyev kibi azalarını halqara qıdıruvğa ilân etken, #LiberateCrimea cemiyet areketiniñ koordinatorı Oliver Loode kibi halqara uquq qoruyıcılarğa ve jurnalistlerge kirişni yasaq etken vaqtında olıp keçken şeylerdir. Ne içün kollaborantlar, Ukrainağa dost olğan memleketke serbest kirgeninden ğayrı, anda daa çıqışta da buluna? Bundan ağırta.
Kremlde bir mesele çıqtı: qomşu Rusiyeniñ bölgelerinde olğan aqıllı top idarecilerden kimse sanktsiyalı Qırımğa kelmege istemey
Ruslan Balbekniñ etrafından maña meraqlı bir malümat keldi: Kreml Sergey Aksönovnıñ salâhiyetini kestirmege istegeni belli oldı. Oña Qırımnıñ rusiyeli başı vazifesini qaldırırlar, Qıımnıñ rusiyeli ükümetiniñ reisi ise başqa adam olacaq. Amma bir mesele çıqtı: qomşu Rusiyeniñ bölgelerinde olğan aqıllı top idarecilerden kimse sanktsiyalı Qırımğa kelmege istemey. Aksönov boşanğan yerde öz müavinlerinden birisini keçirmege istey, amma Moskova buña qol tutmay. İşte bu yerde Rsulan Balbek öz adamını lobbi etip başladı.
Laf, Qırımda akimiyetniñ bütün basamaqlarından keçken, adamlar arasında itibarı olğan idareci aqqında yürsetile. Bu Albert Kangiyev - namuslı memurlardan birisi. O, sovhoz müdiri edi, Qarasuvbazar rayon devlet memuriyetiniñ başı edi, sanayı siyaseti, naqliyat, QMC-niñ alâqa ve yaqıt-energetika kompleksiniñ naziri edi, Qarasuvbazar meri. Bu vaqıtta o, öz biznesini tiklemedi, qazançlı yerlerge soylarını yerleştirmedi, qabarcılıqtan aqça toplamadı. Şübesiz, qabarcılıq qavğalarında batqan "ğalipler taqımı"nıñ yanında bu - onıñ büyük plüsidir.
Körünip tura ki, Kangiyev, "referendum"nı qabul etmegenine baqmadan, Ruslan Balbek reberlik etken rusiyeperest qırımtatar reberlikniñ köz nazarından çıqmadı. Olar, onıñ ihtisasiy çizgilerni ve itibarını yahşı bile. Böyle adam olarnıñ taqımını bayağı quvetleştirir edi. Soñra olar aynecilik yaptı. Başta onı "İnkişaf sanayısı" qurucılıq teşkilâtınıñ baş müdiriniñ müavini vazifesine davet ettiler. Ve Qırımda yerli şuralar saylavlarınıñ ögünde Kangiyev, Balbekniñ taqımına kirdi.
Kangiyev tayin etilse, kremlge birden bir qaç fayda olacaq - mına sizge (halqara toplulığına ve qırımtatarlarğa) bölge reberi - tamır halqnıñ vekili, bizge ise - büdjetni qabarcılıq shemalarınen boşatıp oturmaycaq namuslı idareci.
Amma, kene şu menbadan alınğan malümatqa köre, "ğalipler taqımı"nıñ çoqusı Kangiyevniñ nazmetine qarşı çıqa. Olar, soñki beş yıl içinde uydurılğan ve tertiplengen "qara shemalar"nıñ dağılmasından ve Balbek itibarınıñ artqanından qorqa. Ne ise, Kangiyevniñ şansı bar, amma küçük.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qırımnıñ birinci prezidenti Yuriy Meşkov 74 yaşında bu bazar künü, sentâbr 29-ında kündüz vefat etti. Bunı onıñ qızı Marianna Meşkova Facebookta haber etti.
Bundan ğayrı, Marianna Meşkova bu malümatnı İnterfaks rusiye haber egentligine tasdıqladı.
"O, vefat ett", - dedi qızı.
Bundan yarım saat evel Meşkova, babası, raatlıq künleri ekimlerniñ nezaretine qaldırılğanda soñ, reanimatsiyağa qoyuldı. Qızı, onı Krasnogorsk hastahanesinden Moskovağa avuştıracaq edi.
Krıminform matbuatı da Telegram kanalında Yuriy Meşkovnıñ Moskova hastahanesinde vefatı aqqında bildirdi.
"Evelce, Türkiyede raatlanğanda o, insult keçirdi, Rusiyege ketirilgeninden soñ, Meşkovnıñ ciddiy aqciger yanğısı tapıldı. Bir qaç künden soñ o yahşıca olıp başladı, amma bugün saba onı reanimatsiyağa qoydılar", - denile beyanatta.
Qırım.Aqiqat, Meşkovnıñ ölüminiñ tafsilâtını bilmege tırışa.
Sentâbrniñ 1-nde Yuriy Meşkovnıñ qızı Marianna babası insultqa oğrağanını Facebook saifesinde yazğan edi. Onı suniy komağa kirsetken ediler. Uyatqanda ise o, «laf etmey ve qıbırdamay edi».
1990-ıncı yıllarnıñ başında Yuriy Meşkov Qırımnıñ Cumhuriyet areketi ve «Rusiye» Blokunıñ yolbaşçısı edi, olar yarımadanıñ Ukrainadan mustaqil olmasına ve daa soñra Rusiye Federatsiyasına qoşulmasına qoltutqan ediler.
1994 senesi Qırımnıñ ilk ve soñki prezidenti olaraq saylanğan edi.
«Rusiye» blokundaki bölünüv ve Ukraina akimiyetiniñ areketleri neticesinde Rusiyege ketmege mecbur edi. Yarımada işğaline qadar anda yaşağan edi. Şimdi Kreml kontrolindeki Qırım akimiyetine muhalif ola.


text:
Noyabrniñ 16-sı, cumaaqşamı künü, Qırımnıñ İçki rayonında yaşağan qırımtatar tili ocası Lenara Mustafayevanıñ evinde tintüv yapıla. Bu aqta qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta bildirmekte.
Onıñ bergen malümatına köre, tüntüvni Rusiye küç idareleriniñ hadimleri ötkermekte.
Qırım.Aqiqat vaqianıñ inceliklerini soraştırıp bilmeknen oğraşa.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, FSB yarımadada muntazam surette insanlarnı tutıp ala, tintüvler keçire, mustaqil jurnalist, qırırmtatar faalleri, muallefet ve Ukraina tarafdarı olğan cemaat erbapları ve diniy azınlıqlarnı teşkil etkenlerni sorğulay. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç hadimleriniñ işbu areketlerini siyasiy ceetke esaslı dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin mayısnıñ 15-nde Keriç boğazından keçecek köpürnıñ açıluv mearsiminde iştirak ete.
Planğa köre, ilk başta Putin köpürni işletüv idaresini ziyaret etip, qurucılarnıñ qısqa bir subet keçirecek.
Daa evel Rusiye devleti yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Putin körüp üzerinden keçecegini iddia etken edi.
Keriç köpüri üzerinden maşna qatnavını mayısnıñ 16-sı saba saat 5:30da başlatılması qararlaştırıla.
Rusiye ükümeti qurulayatqan Keriç köpürinde naqliyat havfsızlığınıñ temin etilüvinen bağlı devlet añlaşmalarınıñ becerüv müddetini 2019 senesi dekabrniñ 1-ne qadar uzatqan edi.
Keriç boğazından köprüniñ qurılması kerekligi aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin ta 2014 senesi, Qırım ilhaqından soñ aytqan edi. Köpür 2018 senesi qurulıp, 2019 senesi işke tüşürilecegi vade etildi.
Qırım ilhaq etilgen soñ, Ukraina Rusiye ile tizgen köpür qurucılığınen bağlı añlaşmadan çıqtı.


text:
CaйTиMиздarи элekTpoH kиToблapHи 3 ycyлдa ўқиш MyMkиH: kitobxon Moбилb android-илoBacи opқaли, kitobxon windows-дacTypи opқaли ëkи caйTдa oHлaйH paBишдaБaTaфcил
KeTMa-keTлиk бўйичa TaBcия: caйTдa қaHдaй pўйxaTдaH ўTиш, caйTдarи шaxcий ҳиcoбHи қaHдaй Tўлдиpиш MyMkиH, kepak бўлraH kиToб yчyH қaHдaй TўлoBHи aMaлra oшиpишБaTaфcил
ҲypMaTли Myaллифлap: CaйTиMиздa acapлapиHrиз жoйлaшTиpилишиHи (ëkи caйTдaH ўчиpилишиHи) иcTacaHrиз биз билaH шapTHoMa Tyзиш yчyH бoғлaHишиHrизHи cўpaйMизБaTaфcил
Arap MeH ЎзбekиcToHдa бўлMacaM, қaHдaй қилиб kиToб coTиб oлишиM MyMkиH?
HиMa yчyH PDF-фopMaTиHи юkлaб oлoлMaйMaH?
ИHTepHeTcиз kиToбHи қaHдaй ўқиш MyMkиH?
Ba бoшқa caBoллapиHrизra бизHиHr жaBoблapиMиз
T.C. CиTMypaToB Z.K. Tajekeev, Q.T. Nurmanov
2018
Қopaқaлпoқ
428
978-9943-5059-3-3
MaBжyд эMac.
БyюpTMa yчyH: (90) 959-25-26
56000 cўM
Bul oqiw-qollanba Mámleketlik bilimlendiriw standartlan tiykarincla dúzilgen oqiw bagdarlamasma muwapiq tayarlangan bolip, onda buxgalteriya esabí pániniñ predmeti, obyektleri hám principien, pul qarjilan hám valyuta operaciyalanniñ esabí, miynet hám xizmet haqmi esapqa aliw, tovar-materialliq zapaslardiñ esabí, investiciyalardiñ esabí, tiykargí qurallardiñ esabí, materialliq emes aktivlerdiñ esabí, ónim (jumis, xizmet)lerdi óndiriw hám satrw menen baylanish qárejetlerdiñ esabí hám ónimlerdiñ ózine túser bahasi kalkulyaciyasi, tayar ónimler hám olardi satiwdiñ esabí, menshik kapital esabí, finans nátiyjesiniñ esabí, esabatti duziw hám tapsinw boyinsha temalarga kcñ orín berilgen. Bul temalar Ózbekstan Respublikasi «Buxgalteriya esabí haqqinda»gi Nizamniñ jaña redakciyasi tiykarmda hám Buxgalteriya esabiniri milliy standartlan talabina sáykes túrde jazilgan bohp, esaplawlarda schyotlar jobasi boyinsha magliwmatlar kórsetilgen.
Oqiw-qollanba social-ekonomika fakulteti studenleri, yagmy, buxgalteriya esabí hám audit, ekonomika, finans bagdan bakalavrlar hám sáykes nsi qánigeliklerdegi magistrantlar, aspirantlar ushin arnalgan. Oqiw qollanbadan kárxana hám firmalardiñ buxgalterleri, finansistleri, ekonomistleri, sonday-aq basqa da qánige hám basshilar paydalansa boladi.Bul oqiw-qollanba Qaraqalpaq mámleketlik universiteti, social-ekonomika fakultetiniñ «Buxgalteriyaliq esap hám audit» kafedrasi professor-oqitiwshilari tárepinen tayarlanip, usi kafedranirt májilisinde dodalandi hám kafedraniñ usinisi menen Qaraqalpaq mámleketlik universiteti keftesiniñ 2017-jil, 4-iyul kúngi qarari 10/7. 3-sanli bayanlamasi menen baspadan shiganwga usinildi.


text:
Ukrainadaki ABD elçihanesi Rusiyeden qırımlılarnı ailelerine qaytarmasını ve insan qaçırma, qıynamalarnı toqtatmasını talap ete. Bu aqta elçihaneniñ Twitter saifesinde aytıla.
«Qırımda ğayıp olğanlar: Dünya Qırımtatar kongressi icra komiteti ve regional Meclis azası Ervin İbragimovnıñ maşinasını yol hızmeti urbasında insanlar qaçırdı. O, qaçmağa tırıştı, amma mikroavtobusqa atıldı. Qırımlılar, hususan Ervinniñ ğayıp olmasından qasevetlenemiz», – dep aytıla beyanatta.
2016 senesi mayısta Bağçasarayda kimligi belli olmağan insanlar Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı qaçırğan edi. Video nezareti kamerası Rusiye yol hızmeti urbasında eki insan İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı öz mikroavtobuslarına mindirgenlerini çıqardı. Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Ervin İbragimovnı Rusiye akimiyeti ya da olarnıñ kontrolinde olğan taqımlar qaçırdı, dep tahmin ete.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi qaçıruv aqqında cinaiy iş açqan edi. Faqat bugünge qadar Ervinniñ bulunğan yeri aqqında bir malümat yoq.


text:
Qırım boyunca Rusiye FCN-niñ idaresi, saat 00:40-ta Yedi Quyu qasabasında Şimaliy Qırım kanalı yanında 2014 senesi doğma bala ğayıp olğanı aqqında haber alğanlarını bildire.
Müessisesniñ malümatına köre, bala qıdıruvına qurtarıcılar taqımı, dağcılar, "Liza Alert" teşebbüsiniñ göñüllileri ve başqa volontörlar qoşulğanını bildire.
"Qıdıruv işleri keçken yerge dalıcı taqım yollanıldı", - qayd ettiler müessisede.
Umumen, müessiseniñ malümatına köre, qurtarıcı işlerge 55 adam ve 15 naqliyat celp etildi.


text:
ATR qırımtatar telekanalı Rusiye Federatsiyasınıñ qanuniyetine köre yayınlavını keçirmek içün bütün zaruriy vesiqalarnı elde etmege tırışa. Bunı ATR baş müdiri Elzara İslâmova, Roskomandzor başı Aleksandr Jarovnıñ sözlerini izaatlap, bildirdi. Soñkisi, telekanal bütün kerek olğan vesiqalarnı toplasa, ATR qayd etilecegini bildirgen edi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Bundan da ğayrı, Jarov «telekanal yayınlavı mütenasip arizanı bergen saiplerniñ teşebbüsi ile toqtatılğanını» ve Qırımğa kelmege azır olğanını bildirdi.
ATR baş müdiri Elzara İslâmova telekanal dört kere Roskomnadzorğa vesiqalarnı bergeni aqta hatırlattı.
«Yayınlavımıznıñ pekitilmesine bar küçümiz ile ıntılacaqmız», – dey o.
Elzara İslâmovanıñ sözlerine köre, ATR telekanalı «Jarovnıñ Qırımğa kelmek azır olğanını» eyecan ile qarşıladı. «Roskomnadzor başını qabul etip, telekanalımıznıñ qayd etilmesi içün zaruriy vesiqalarnı onıñ ögünde toplamağa azırmız», – dedi ATR baş müdiri.
O, Jarovnıñ qırımtatar telekanalı öz istegi ile yayınlavını toqtatqanı aqqında aytqan sözlerini tasdiqladı.
«Biz bunı gizlemey edik. Mesele şunda ki, matbuat vastamız Ukraina devlet organlarınıñ musaadesi boyunca yayınlavını tek 2015 senesi aprel 1-ne qadar keçire bile edi», – añlattı ATR baş müdiri.
Şunıñ içün, Rusiye qanuniyetiniñ talaplarını yerine ketirmek içün, ATR ve «Atlant-SV» mediaholdingi terkibine kirgen diger matbuat vastaları öz yayınlavını toqtatmağa mecbur edi – Rusiye qanuniyetiniñ talabını yerine ketirmek ve «nice yıllar devamında qazanılğan» mülkiyetni saqlamaq içün.
«Şu sebepten 2015 senesi mart 31 künü Qırım Cumhuriyetiniñ radiotelevizion merkezine muracaat etip, ATR telekanalı ve «Meydan» radiosınıñ yayınlavını keçirgen aletlerni «vaqtınca, sualniñ al etilmesine qadar» söndürmege ricada bulundıq. Mektüpte, zaruriy vesiqalarnıñ resmiyleştirüvinden soñ işbirlikniñ devam ettirüv imkâniyeti doğrudan-doğru yazılğandır», – dedi İslâmova.
Bunıñ ile ATR yolbaşçılığı bildirgeni kibi, eger de Roskomnadzor bundan sebep ceza olmaycağını tasdiqlağan kefaletlerni berse, telekanal aman işke devam etmege azır eken.
«Matbuat vastalarımız keçken seneden berli qayd etilip olamay. Rusiye qanuniyetine köre qayd etmege ıntılğanımız şübesizdir. Bu sebepten Roskomnadzor yolbaşçısına, nevbetteki arizamız daa baqılmağanına qadar, işimizge devam etmek musaaadesiniñ berilmesi içün minnetdar olur edik. Matbuat vastalarımıznıñ auditoriyası akimiyetniñ böyle adımına lâyıq qıymet keser edi», – dedi Elzara İslâmova.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi aprel 1-de ATR ve Lâle qırımtatar telekanalları, Meydan ve «Lider» radioları Rusiye qaydınıñ olmağanından sebep yayınlavını toqtattılar.


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Teymur ve Üzeir Abdullayevler, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenov Aqmescit SİZOsında avuştırılğan Rusiyeniñ Krasnodarında buluna, dep bildirdi dekabrniñ 8-nde rusiyeli jurnalist Anton Naumlük.
«Dekabrniñ 14-nde Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde esnasları başlaycaq», – dep yazdı Naumlük Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» eki mabüsi Arsen Cepparov ve Refat Alimov Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerinden Aqmescitke avuştırıldı.
Qırımlı advokat Edem Semedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, al-azırda jurnalistniñ aytqanlarını isbatlaycaq malümat yoq.
«Şimdilik tek öşek bar. «Aqmescit beşiniñ» çıqqanı zaten belli. Olar şimdi qayda, tasdıqlanğan bir malümat yoq. Kelip çıqtılarmı yoqmı bilmeyim. Bazarertesi künü SİZOğa baracam, bilecekmiz», – dedi Semedlâyev.
Dekabrniñ 6-nda belli oldı ki, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Teymur ve Üzeir Abdullayevler, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenov Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZOsına avuştırıldı.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etilgen edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Timur İbragimov Aqmescitten Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki SİZOsına avuştırılğan soñ ilâcları alındı ve alâ daa qaytarılmadı. Bu aqta anası Niyara İbragimova bildirdi.
«Timur Rostov SİZOsına kelgen künü ihtiyacı olğan bütün ilâcları alındı ve alâ daa qaytarılmadı, dep ayttı. Timurnıñ aytqanına köre, tibbiy tedqiqi yapılmay, çünki o, yazma şekilde vazgeçken eken, amma bir şey yazmadı ve imza da onıñ degil. Bunıñ maqsadı ne olğanını men añlap olamayım», – dep ayttı Niyara İbragimova «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ körüşüvinde.
Advokat Lilâ Gemeci, müvekkili, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Mustafayev Aqmescitten Rostov-na-Donu SİZOsına avuştırılğanda ilâcları alındı, dep bildirgen edi.
Rostov-na-Donu SİZOsınıñ memuriyeti bu malümatnı izaatlamay.
Noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy arbiy okrugınıñ mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasını» temelden baqmağa başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin Qırım kene de ukrain olacağını vade ete, Rusiye tarafından işğal etilgen yarımada sakinlerine ise şübelenmemege ve sabır etmege rica ete.
Bunı o Qırım sakinlerinden birine avgust 24-te Kiyevde Ukrainanıñ Mustaqillik Kününe bağışlanğan tantanalı tedbirlerde ayttı.
Qırımlı qadın bu subet aqqında Qırım.Aqiqat saytındaki blogında bildirdi.
«Qırımlılar sizge işanalar. Siz, lütfen, toqtamañız», – dedi Qırım sakini Klimkinge. O ise, böyle cevap berdi: «Şübelenmeñiz. Men endi aytqan edim: başta bizler mahsulatnı yiberdik, soñra özümiz de kirecekmiz. Men söz berem. Sizler, eñ esası, sabır etiñiz».
Aynı böyle eminliknen nazir Qırımnıñ siyasiy mabüsleri Oleg Sentsov, Oleksandr Kölçenko ve yaqalanğan diger Ukraina vatandaşlarınıñ Rusiyeden Vatanğa qaytarılması aqqında ayttı.
«Bizler Olegni mıtlaqa çıqaracaqmız. Ve başqalarını da», – dep ayttı o.
Mart 16-da Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy ve siyasiy yardımı ile anayasağa uymağan ve dünyada tanılmağan referendum keçirildi. Öz başına ilân etilgen Qırım akimiyetiniñ malümatına köre, rey bergenlerniñ 96,77% Qırımnıñ Rusiyege qoşulmasına qol tuttı. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki boyeviklerge yardım etmesinde qabaatlay. Moskva ise bunı red ete.


text:
Türkiyede muvafaqiuetsiz arbiy avdarma ıntıluvından soñ devletniñ Rusiye tarafından Qırım işğalini tanımama boyunca noqta-i nazarı deñişmez. Böyle fikirni «112.Ukraina» kanalınıñ yayınında iyül 17-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Türkiye tışqı siyasetinde, bu cümleden, Qırımnıñ qanunsız işğalini tanıma/tanımama boyunca noqta-i nazarınıñ deñişmesine Rusiye pek ümüt beslemesin. Türkiye er angi qomşusınıñ topraq bütünligine qol tutacaq: Azerbeycan, Gürcistan kibi, Ukrainanıñkine de. Ve Türkiye Qırımnıñ rusiyeli olğanını tanımaz», – dep ilân etti Çubarov.
Buna baqmadan, o, AQŞ-nen munasebetler kerginleşse, Türkiye ve Rusiyeniñ yaqınlaşa bilecegini qasevetlengenini bildirdi.
«Gülenniñ azat etilmesi sayesinde Qoşma Ştatlarınen munasebetler kerginleşse, bu Erdoğannıñ Rusiyenen yaqınlaşma boyunca bazı adımlar atqanını köstere bile», – dep ayttı Meclis reisi.
Bundan evel Türkiyedeki vaqialar munasebetinen Refat Çubarov Ukraina içün siyasiy taraftan istiqrarlı ve demokratik Türkiyeniñ emiyetini qayd etken edi.
İyün 15-ten 16-ğa keçer gecesi Türkiyede devlet avdarması ıntılıvı yüz berdi.
Kütleviy çatışmalar ve atışma neticesinde eñ azdan 265 kişi elâk oldı ve 1500-den ziyade yaralandı. Türkiye ükümeti tahminen 6 biñ insannıñ yaqalanması aqqında ilân etti, olarnıñ arasında fitneci arbiy adamlar ve mahkeme temsilcileridir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı tanılmağan Qırım Cumhuriyeti İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Yılnıñ soñuna qadar Qırım ve Aqyar sakinleri Rusiye aydavcı şeadetnamelerini almaq kerekler. 2015 senesine qadar keçici müddet devam etecek.
Nazirlikniñ malümatına köre, bu regionlarda yaşağan Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları Rusiye pasportını alıp, Devlet avtoinspektsiyasınıñ er angi bölügine kelip, Rusiye qanunları boyunca maşinasını ğayrıdan qayd etmek kerek, onıñ vesiqaları ve devlet qayd etüv işaretleri Rusiyege ait olğan işaretlerge deñiştirilecek.
Aynı böyle vaziyet aydavcı şeadetnamelerini deñiştirüv meselesinde de olacaq. Tahminlerge köre, er şey bedava olacaq ve bir de bir imtian keçirilmeycek.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba «RBK-Ukraina» içün intervyü berip, memleketniñ tış siyaseti prioritetleri aqqında tarif etti. Onıñ aytqanına köre, bu Qırım, Rusiyege qarşı sanktsiyalar ve NATO integratsiyası.
«Bütün elçilerimizge dört prioritetnen oğraşmağa vazife berem. Birinciden, memleketniñ telükesizligi, mudafaa küçüniñ arttırıluvı, NATO integratsiyası, Rusiye istilâsına qarşılıq, istilâcı devletke qarşı sanktsion basqısınıñ temin etilüvi, vaqtınca işğal etilgen topraqlarımıznıñ qaytarıluvı, Qırımnı işğalden qurtaruv kününi yaqınlaştıruv», – dedi Kuleba.
ABD Devlet kâtibiniñ muavini Stiven Bigen qayd etti ki, Ukraina kün tertibinde qalmalı, çünki Rusiyeniñ Donbas istilâsı ve Qırım işğali «OSCE meydanlığında eñ ciddiy suverenitet ve topraq bütünliginiñ bozuluvı» olıp qala.
Ukraina akimiyeti AB ve Ğarp memleketlerini Yarımadanı işğalden qurtaruv Qırım platformasında iştirak etmesine faal sürette celp ete. Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesiniñ mayıs başında ötkermege planlaştırıla, dep bildirdi.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.