text:
Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi ekinci «Aqmescit Hizb ut-Tahrir davası»nıñ 5 mabüsiniñ tevqif müddetini 2021 senesi dekabrniñ 16-nace uzattı.
Bunı «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
«Vatandaş jurnalisti Remzi Bekirov, uquq qoruyıcı Riza İzetov, faaller Raim Ayvazov, Şaban Ümerov ve Farhod Bazarov 2021 senesi dekabrniñ 16-nace SİZO-da qalacaqlar. Prokuror tevqif müddetiniñ uzatalmasını talap etti. Sıñırlama tedbirini, mahkemelengenler qaça ve mahkeme davasınıñ ketigatına tesir ete bilecekleri ile añlattı», – dep yazıla bildirmede.
Mudafaa tarafı prokurornıñ muracaatına qarşı çıqtı ve imayesi astında olğanlar kendini mahkemede qorçalamağa ve qabaatsız olğanlarını isbatlamağa niyetinde olğanlarını bildirdi, amma mahkeme qabaatlav tarafınıñ delillerinen razı oldı.
Daa evel Vlasihadaki (Rusiye) İstinaf arbiy mahkemesi Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabüsi – jurnalist Remzi Bekirov, aq qorçalayıcı Riza İzetov, faaller Farhod Bazarov, Raim Ayvazov, Şaban Umerovnıñ SİZOda tutuv olaraq saylanğan sıñırlav tedbiriniñ uzatılması qararını deñiştirmedi.
Mayısta Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apiste qaluv müddetini 2021 senesi sentâbrniñ 16-na qadar uzattı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. 2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Qırım akimiyeti Meclisniñ maliyeviy negizini yoq etip, onıñ küçüni azlaştırmağa tırışa.
Bunı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl, «Qırım» Fondı» etrafındaki vaziyetni izaatlap, ayttı. Fond yolbaşçılığına Qırımnıñ medeniy asabalığınıñ qoruvı boyunca «devlet komitetiniñ» teşkerüvlerinden soñ 400 biñ ruble, «Qırım» Fondı» yuridik şahısqa ise – 5 million ruble miqdarında para cezasını belgilerdiler.
«Olar endi evelden alınğan plan boyunca areket eteler, ğaliba, biz olarğa çeşit variantlarnı teklif etken edik, amma Kreml kabinetlerinde «cenk firqası» birinci yerdedir, demek. Yerli yolbaşçılıq ise «ğalip»niñ üstünligini ep köstermege istey», – dedi Nariman Celâl.
Onıñ fikrine köre, Meclisniñ ileri faaliyeti bugünki vaziyetke köre deñişecektir, ve onıñ ve Qurultay işlerinde iştirak etken insanlar öz ileri ğayretini seçecektirler.
«Amma qorqmağa acet yoq. Epimiz bugün bir sabır sınavından keçemiz», – dep tüşüne Celâl.
Meclisniñ yuridik funktsiyalarınıñ bir qısmını «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtı becere edi, onıñ esabında Meclisniñ merkeziy ofisi yerleşe edi, şu cümleden.
Binanı şimdi prokuratura talabı ile Qırımnıñ «medeniy asabalığınıñ qoruvı boyunca devlet komiteti» teşkerüvvlerni keçire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Karalez
DİNSİZLER KETTİ, TİLSİZLER KELDİ – TİLSİZLER QAÇTI, DİNSİZLER QAYTTI
Attı-tuttı, yaqtı yıqtılar,
Sovet faallerini mezarğa tıqtılar.
Silâ tiklep halqnı çalıştırdılar,
Aq-qaranı soravsız qarıştırdılar.
Köyümizden keçken Aqyar yolunı yañıdan qurdılar. Kürek kötermege küçü yetken köylülerge 1941 senesi küzde yollarda çamur kürettiler, taş parlattı, taşıttı ve yollarğa töşettiler. Tuvar etini pek sevgen almanlar aftada bir kere bir köylüniñ sığırını alıp soyar, qazan-qazan et pişirir ediler. Amma aynı şu tilsizler köylülerge dinsizler yasaq etken diniy bilgilerni almaq imkânlarını yarattılar. Köy halqı buña sevindi, lâkin bu çoqqa sürmedi. Qaçacaqta olar köyni viran ettiler, onlarnen insanlarnıñ başına yettiler.
TİLSİZLER QAÇTI, DİNSİZLER QAYTTI
Azatlıqqa çıqtıq, tilsizlerden qurtuldıq, amma ğayrıdan dinsizlerge tutuldıq. Dinsizlerniñ KGBsi halqnı sorğu etti, nemselerge hızmet etkeninde suçlap, GULAGnıñ törüne ozğardılar. Aprelniñ soñlarında 18-den 60 yaşqace erkeklerniñ episini emek ordusına cıyıştırıp aldılar. Köyde bala-çağa, qadınlar ve qart-qurtlar qaldı. Başlarına daa nasıl müsibet tüşeceginden haberleri yoq, kolhoznı ğayrıdan tizmek peşine tüşeler. Amma…
Köyümizniñ kökini qara bulutlar qapladı. Mayıs 18 tañında köylülerniñ azbarları avtomatlı askerlerge toldı. Berilgen 15 daqqa içinde kimdir bir şeyler alıp oldı, kimdir bom-boş qollarınen yollarğa töküldi ve sürü-sür aydalıp ayvan taşığan vagonlarğa toldurıldılar. Halq neler yüz bergenini, qayda alıp keteyatqanlarını añlamay, şaşmalay, ağlay-qıçıra. Lâkin faydasız. Ölüm poyezdleri endi yoldalar.
Yuqarıqaralezlilernen tolu bir eşelonnıñ yarısı Kostroma vilâyetiniñ Manturovo rayonına baqqan dağlar içine tüşürile. Qalğan qısmı ise Özbekistanğa, Namangan vilâyetiniñ Haqqulabad – Narın rayonına ve daa bir azca qısmı – Samarqand vilâyetiniñ Mitan qasabasına tüşe. Ayrı-ayrı qorantalar Özbekistannıñ başqa yerlerinde yaşadılar. Şimalde qaqşatıcı ayaz, şarqta ise qavratıcı sıcaq biñlernen qırımtatarlarnı yoq etti. Niceleri ecelsiz öldiler. Kene de suvuqtan sıcaq yahşı, dep şimalden Özbekistanğa qaçtılar. Ğarip halq başına kelgen bu facianı yañlış belledi ve tez arada qaytarılacağını bekledi. Amma ömür devam ete, Vatan asretliginden yansalar da ğurbette evler quralar, çalışalar, yañı aileler quralar, bala östüreler. Lâkin anda qalmaq, tamır atmaqnı iç tüşünmeyler, umumhalq areketine qoşulalar. Bu vaqıtta ise Qırım akimiyeti qırımlarnıñ topraqlarını, mal-mülküni kelmeşeklerge paylaştırıp bere. Yuqarı Qaralezde 123 qırımlar yaşağan evler, cami, başlanğıç mektep, klub, tükân, at ve ögüz aranları, arabalar azbarı, toban ve piçen azbarı, garaj, demirci ve dülger ustahaneleri, yaqın ve uzaq tütün aranları bar edi.
Evlerniñ çoqusını yıqtırıp, yerine yañılarını qurğanlar. Bunda da gizli bir siyaset olğan. Akimiyet kelmeşeklerge kirip yerleştigi evlerniñ aqiqiy sabıları kelip talap etmemleri içün yañı ev quruñız, dep tevsiye bergen ve ev qurğanlarğa para, malzeme taqdim etken. Eski evlerni yıqmaq içün Aqyardan tanklarnı aydap ketirgenler. Camini yıqıp, taşlarından Büyük Qaralezde – Krasnıy Makta mektep qurğanlar. Köyniñ eski mektebi, klub, tükânı yerleşken binalarnı qaytıp kelgen semetdeşlerimizge bergenler.
Al-azırda köyde 13 qırım qorantası kelişi güzel fiyatlarğa satın alınğan evlerinde yaşaylar. Bizim evlerde yaşağan kelmeşeklerniñ ise içkicilikten başları boşamağan. Qırımlar oturtqan kiraz, meyva bağçalarındaki bereketni satıp, keyf sürip yaşağanlar. Bizimkiler ise işsizlikten çekişe, adiy şaraitlerge muhtaclar. Böyle vaziyet yuqarıqaralezlilerni öz köyüne qaytmaq arzusını yoqqa çıqara.
Halqımız Vatanğa toplu sürette qaytıp başlağan soñ üyken nesil Qırımnıñ qaysı köşesinde yaşamasın mıtlaqa
bala-çağasını ve torunlarını köyge alıp kele, evini, köyni köstere. Soñra cemaat birleşip köyni ziyaret ete ve bu köydeşler körüşüvi adınen keçirilgen merasimge çevirildi. Köydeşler körüşüvi yuqarı maalleniñ Qara İlyas meydanında ve Hocasalanıñ dülber dağ alanında ötkerile. Ölülerimizniñ ruhuna dualar oqula, qurban çalına. 2007 senesi yañı açılğan ATR kanalınıñ mühbirleri köyümiz aqqında film çıqardılar ve onı defalarca kösterdiler.