text:
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı siz değerli öğrencilerimiz için hazırladık.
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları
Evvel cevap sitesi kurulduğu ilk günden beri öğrencilere yardımcı olmayı amaç edinmiştir. Geçen sene 8. sınıfta okuyan öğrencilerimiz bizleri tanırlar. Bizi takip eden öğrencilerimiz için “9. sınıf ders ve çalışma kitabı cevapları“nı ve “ders ve çalışma kitabı cevapları“nı hazırladık. Özellikle ders ve çalışma kitabı cevapları yayınımız öğrencilerimiz tarafından çok beğenildi. Biz de bu cevaplara devam ederek “9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı hazırladık.
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı hazırlarken hem soruları hem de cevapları yazdık. Aynı zamanda cevapları da sayfa resimleri üzerinde gösterdik. “9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları Meb“i kontrol ettiğinizde cevapların ne kadar öz ve net bir şekilde hazırlandığını göreceksiniz. “9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” öğrencilerimizin seviyeleri düşünülerek hazırlanmıştır. Bütün sayfaların cevapları verilmiştir.
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz. Cevaplar özellikle mavi renkle gösterildi ki aradığınız sayfaları rahatlıkla bulabilesiniz.
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 19 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 21 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 22 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 23 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 27 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 28 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 29 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 30 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 33 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 34 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 37 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 38 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 39 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 41 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 42 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 43 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 45 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 47 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 48 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 49 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 50 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 51 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 53 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 54 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 56 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 69 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 70 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 71 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 72 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 73 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 74 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 77 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 85 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 86 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 87 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 93 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 94 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 101 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 102 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 105 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 113 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 114 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 115 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 116 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 117 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 118 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 121 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 126 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 128 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 129 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 132 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 133 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 135 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 136 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 139 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 140 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 142 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 145 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 146 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 147 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 148 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 155 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 156 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 159 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 165 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 166 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 167 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 168 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 171 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 180 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 181 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 182 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 186 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 194 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 195 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 199 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 201 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 204 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 205 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 206 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 209 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 216 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 217 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 220 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 221 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 224 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 227 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 228 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 229 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 230 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 233 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 241 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 242 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 248 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 249 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 250 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 253 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 261 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 262 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 267 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 268 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 271 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 272 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 275 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 279 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 280 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 281 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 282 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 285 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 288 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 289 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 290 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 291 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 292 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 293 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 294 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 295 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 296 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 297 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 298 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 301 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 302 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 305 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 309 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 310 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 313 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 314 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 317 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 318 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 321 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 324 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 325 Cevabı
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 326 Cevabı
Umarız ki hazırlamış olduğumuz “9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” siz değerli öğrencilerimizin ödevlerini yapmalarında yardımcı olur. Lise hayatınızda size başarılar dileriz.


c: text/html

text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/10-24
Roman Arkadieviç Abramoviç, Çukotka gubernatorı, Räsäy oligarxı, Forbes mäğlümätläre buyınça Räsäydä baylıq buyınça ikençe keşe, anıñ mullığı berniçä milliard dollar bilgelänä.
1966 yılnıñ 24 oktäberendä Saratov şähärendä tua. Anası İrina Vasilyevna, Saratov çığışı belän, Sıktıvkarda yäşi häm Roman 1,5 yäşle bulğanda ülä. Atası Arkadi Naximoviç Sıktıvkar sovnarxozında (milli xucalıq şurasında) eşli häm Roman 4 yäşle bulğanda tözeleştä bulğan avariä näticäsendä häläk bula. Yätim Romannı atasınıñ bertuğanı Leyba Naximoviç üz ğäiläsenä ala. Romannıñ yäşüsmer çağı Komi Cömhüriätendä ütä. 1983 yılda Roman Abramoviç 2 şähär mäktäben tämamlí, İndustrial institutına uqırğa kerä, ike kurs uqırğa citeşä, institutnı betermägän Abramoviçnı Sovet Armiäsenä alalar. Armiädä Abromoviçqa anıñ sport belän mawığu bulışa. Ul futbal komandasın nigezli, anıñ bulışı belän xärbi bülektä üzeşçän sänğät barlıqqa kilä. Armiädän soñ Abramoviç ber Mäskäw institutına kerä, anı tämamlamí. Şundí uq waqıtta "Uyut" ("Yäm") kooperativın oyıştıra, bu kooperativda polimerlardan uyınçıqlar yasıylar. Soñraq, kooperativ buyınça xezmättäşlär "Sibneft"neñ citäkçelek buını bulıp kiläçäklär... Däwamı
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımnıñ tamır halqı – qırımtatarlar – üç esas subetnik gruppağa bölüne: yalıboylu, tat ve noğaylar. Er biriniñ özüne has hocalıq ve medeniyet hususiyetleri bar, er biri farqlı olıp, öz adını taşığan edi. Er bir gruppa öz topraqlarında yaşap, mezkür gruppalarnıñ hususiyetlerini 1944 senesi mayıs ayına qadar saqlap qalğan edi.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Videoda «Larişes» müzeyi ve Tashlar saytından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
İşğal etilgen Yaltada qızdıruv mevsimniñ başlanmasına bir qazannı tamirlemege ve daa eki qazannı satın alıp, işletmege vade eteler.
Bunı matbuat konferentsiyası devamında Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, «Yalta olacaq qış suvuqlığına yahşı azırlandı». Sergey Karnauh bildirdi ki, qış azırlığı çerçivesinde bir qaç mesken evniñ damı ve bir evniñ energoteminlev tertibatı tamirlenecek.
«Qızdıruv mevsimi ğayet yüksek derecede keçer», – dep vade etti Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh.


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ haber ve bağ siyaseti nazirligi Qırım matbuat vastalarına yarımadınıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskayanıñ jurnalistler tarafından «Qırımtatar Milliy Meclisi» adınıñ añılması ile bağlı «buyuruq»nı yolladı. Bu aqta ForPost Aqyar haber portalı bildire.
«Bu aqta mektüp Qırım ve Aqyarnıñ ileri matbuat vastalarına Qırım cumhuriyetiyeniñ haber ve bağ siyaseti nazirliginden keldi. Beyanatta Qırım cumhuriyeti prokurorı Natalya Poklonskayanıñ nazirlikke imzalağan mektübine esaslanalar. Mektüpte yazılğanı kibi, Qırım ve Aqyarda «Meclis», «Meclis idaresi», «Qırımtatar Milliy Meclisi» sözleri ile resmiy sürette qayd etilgen teşkilât yoq eken», – yazıla neşirde.
Bunıñ ile Poklonskaya dey ki, ticariy olmağan teşkilâtlar portalında aşkâr etilgen ticariy olmağan ve diniy teşkilâtlarnıñ esabat sistemasınıñ malümatına köre, Rusiye Federatsiyasında bu sözler ile tek eki cemaat birligi qayd etilgen: Tataristan Cumhuriyetiniñ tatar mırzalarınıñ Meclisi regional cemaat teşkilâtı ve «Meclis» musulman medeniyeti halqlarına ve diger milliy azlıqlarğa regional hayriye fondu, Moskva şeeri.
«Resmiy mektüpke esaslanıp, Qırım Cumhuriyetiniñ haber ve bağ siyaseti nazirligi Qırım Cumhuriyeti ve federal emiyeti olğan Aqyar şeeriniñ matbuat vastalarına haber süjetlerinde, maqale ve intervyüledre bar olmağan teşkilâtlarnıñ adlarını qullanmamaq çağıra», – denile vesiqada.
Qırımtatar Milliy Meclisi – 2014 senesi mart ayından Yuqarı Rada tarafından Ukraina territoriyasında qırımtatar halqınıñ icraiy organı olaraq tanılğan teşkilâttır. Ukraina ve Rusiye adliye nazirliginde cemaat-siyasiy teşkilât olaraq qayd etilmegen.


text:
Bügin 31 mamır. Quğın-sürgin qwrbandarın eske alatın tarihi kün. Qazaq tarihındağı ornı tolmas joğaltulardıñ işindegi aştıq pen qatar atalatın qaralı kün. Sonau ötken ğasırdıñ qoynında qalıp bara jatsa da, kün ötken sayın jaralı ruhımızdıñ jadında jañğıra beredi.
Milliondağan quğın-sürginge wşırağan halıqtıñ işinde qazaqtıñ joğaltqanı köp. Aşarşılıqtı aytpağanda 100 mıñ adam osı quğın-sürginniñ qwrbanı boldı. Totalitarlıq jüyeniñ elimizge salğan ziyanın aytıp jetkizu mümkin emes. 20 mıñ adam atıldı, olar qazaqtıñ birtuar azamattarı edi. Olardıñ işinde Ä.Bökeyhan, A.Baytwrsınwlı, M.Tınışbaev, M.Dulatwlı, T.Rısqwlov, M.Jwmabaev, S.Seyfullin, İ.Jansügirov, B.Maylin, S.Asfendiyarov siyaqtı memleket jäne qoğam qayratkerleri, ağartuşılar, wlt janaşırları boldı.
Sonday-aq, özge jerden sürgindelip kelgen basqa wlttar da köp boldı, osılayşa köp wlt pen wlıs twratın elge aynaldıq. Qazaq jeri özgeler üşin jaylı mekenge aynaldı. Itjekkenge aydalıp, qanşa qazaqtıñ süyegi şaşılıp dalada qaldı. Qandı qasaptıñ qasiretin tartqan el bizdey-aq bolar. Ötkennen sabaq alıp, özgeniñ bodanınan arılatın künge jetuge haqımız bar. Ötkenge salauat, tirige bereke kerek.
31 mamır. Quğın-sürgin qwrbandarın eske alatın kün
Bügin 31 mamır. Quğın-sürgin qwrbandarın eske alatın tarihi kün. Qazaq tarihındağı ornı tolmas joğaltulardıñ işindegi aştıq pen qatar atalatın qaralı kün. Sonau ötken ğasırdıñ qoynında qalıp bara jatsa da, kün ötken sayın jaralı ruhımızdıñ jadında jañğıra beredi.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/03-20
Firdäwes Näfıykova (20.03.1938, Başqort ASSR başqalası Ufa şähäre, RSFSR, / SSRB - 28.01.2008, Başqortstan başqalası Ufa şähäre, Rusiä Federatsiäse) — SSRB balet biüçese.
Yätim qalğaç (NKVD xezmätkäre bulğan ätise – 1942'da sörgendä, başlanğıç sıynıflar uqıtuçısı änise – tizdän tuğan yaqta wafat), yätimnär yortında üsä.
Leningrad xoreografiä uquxanäsendä Näğimä Baltaçieva sıynfın tämamlağaç, Ufa'da Başqort opera häm balet teatrı solistı, soñraq cirle xoreografiä uquxanäsendä möğällimä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ fikrine köre, eger de Ğarp Rusiyege nisbeten sanktsiyalarnı daa biraz arttırsa, Ukrainanıñ Qırımnı qaytarmaq imkânları daa da çoq olur.
Bunı o, Lvovda Ukrain katolik universitetiniñ studentleri ile körüşüvde ayttı. Çıqışında aytılğan şeyler IA ZIKtarafından neşir etildi.
«Şunı aytmaq kerek ki, ziddiyetniñ eñ yüksek noqtasına biz daa yetmedik. Bugünge olğan sarsıntılardan daa beteri ögdedir. Putinniñ (Rusiye prezidenti – muar.) areketleri, eger Ğarp sanktsiyalarını arttırsa ve Putin siyasetine nisbeten olğan hoşnutsızlıqnı pekitse, bu yalıñız Şarqta vaziyetni tınçlandırmaq degil de, Qırımnı da qaytarmağa yardım eter», – dedi Çubarov.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Usı jıldıń 9-sentyabr kúni belgilengen grafik boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası Shomanay hám Qanlıkól rayonları barlıq MPJlar baslıqlarına 2-DX " Diyxan xojalıqları iskerligi tuwrısındaǵı" Mámleketlik statistika esabatın tapsırıw bouınsha oqıw-seminarı ótkerildi.
Seminarda Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarması Awıl xojalıǵı hám ekologiya statistikası bólim boshlıǵı N. Madreymov hám rayon statistika bólimi baslıqları tárepinen 2-DX “Diyxan hám qıytaq jer xojalıqları iskerligi tuwrısında esabat” ın qáliplestiriwde awıl xojalıǵı jer maydanları, sharwa malları hám quslar bas sanın, jetistirip atırǵan awıl xojalıǵı ónimleri kólemleri hám esabatlardı ashıq tárzde tayarlaw boyınsha tayarlanǵan maǵlıwmatlar arqalı tolıq túsinikler berildi.
Aymaqlarda oqıw-seminarınan foto kórinisler
Shomanay rayonı
Qanlıkól rayonı
Málimleme xızmeti


text:
Moskova nezaretindeki Qırım parlamenti Çernomorskoye rayonında "Mejvodnoye" ve "Solnışko" raatlıq merkezlerini satlıqqa çıqardı. Bu qararnı dekabrniñ 18-inde oturışta qabul ettiler.
Beyanatqa köre, birinci merkezniñ territoriyasında 45 bina bar, olarnıñ arasında bir sıra ev, anbarlar, kinoteatr ve aşhane. "Solnışko" kompleksinde 265 obyekt bar.
Daa evel Aqmeçit (Çernomorskoye) qasabasındaki boğday kompleksini 3 million rublege kene de auktsionğa qoydılar.
2014 senesi martta ilhaq etilgen Qırımda 480-ge qadar müessise ve teşkilâtnı" devletleştirdiler. Ukraina halqara mahkemelerde dava açtı.


text:
Tómendegi keste arqalı 2022-2023-oqıw jılında Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutına bakalavriattıń KÚNDIZGI bilimlendiriw baǵdarları boyınsha mámleketlik buyırtpası tiykarında oqıwǵa qabıllaw parametrleri menen tanısıwıńız múmkin.
Tómendegi keste arqalı 2022-2023-oqıw jılında Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutına bakalavriattıń SÍRTQÍ bilimlendiriw baǵdarları boyınsha mámleketlik buyırtpası tiykarında oqıwǵa qabıllaw parametrleri menen tanısıwıńız múmkin.
Tómendegi keste arqalı 2022-2023-oqıw jılında Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutına bakalavriattıń KEShKI bilimlendiriw baǵdarları boyınsha mámleketlik buyırtpası tiykarında oqıwǵa qabıllaw parametrleri menen tanısıwıńız múmkin.


text:
“Veciye Kaşka davası”nıñ mabüsi, qırımtatar faali Asan Çapuhnıñ alı bir qarar. Bu aqta onıñ advokatı Ayder Azamatov, hastanı №6 Aqmescit şeer hastahanesinde ziyaret etkeninden soñ haber etti.
Advokatnıñ aytqanına köre, Çapuhnıñ acele hastahanege qoyulması keskin gastrit tutuvı sebebinden kerek oldı. O ekimlerniñ nezareti astında 10 kün devmında bulunacaq.
“O özüni yaramay duyğanınıñ sebebi, Asan Çapuh SİZOdan çıqqan soñ, oña yazdırılğan ilâclarnı içkeni sebebinden, peyda olğan gastrit hastalığı.Şimdi o özüni yahşıca duya, tamızğı tübünde yata, eki kün bir şey aşamadı, qattı diyetağa riayet ete”, - dep ikâye etti azamatov.
Bundan ğayrı, Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesinde yarınğa tayin etilgen mahkeme oturışı, Çapuhnıñ sağlıq alı sebebinden başqa künge avuştırılacaq dep belley.
Yanvarniñ 7-ne keçer gecesi qırımtatar faali Aqmescit hastahanelerinden birine yatqızıldı.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Köktebelde ekinci sene devamında «Rossiya segodnâ» agentliginiñ baş müdiri Dmitriy Kisilövnıñ Koktebel Jazz Party serlevalı festivali keçirilecek. O yarımadağa «beş qıtadan» çalğıcılarnı ketirecek ola.
Ukrain akimiyetiniñ Rusiyeniñ baş teşviqatçısınıñ Ukrainanıñ işğal etilgen territoriyasında bu kibi tedbirlerni keçirmek niyetine reaktsiyası yoq.
Qırım.Aqiqat mühbiri Ukraina Tış işler nazirliginden izaat almağa istese, nazirlikte onı bermekten vazegçtiler.
Anda aytqanlarına köre, bu sualni Medeniyet nazirligine bermek kerek, çünki çalğıcılar aqta söz kete. Ukrain Medeniyet nazirliginiñ matuat hızmetinde izaat şimdilik bermeyler, amma Kisilövnıñ Qırım festivali aqqında mevamını birzadan bildirmege söz berdiler.
Eger de çetel çalğıcıları Kisilövnıñ festivaline barsa, olar, eñ azından, non-grata ola bile, ya da – cinaiy işniñ iştirakçileri. Çünki Ukraina qanuniyetine köre, yarımadağa yalıñız qıtaiy Ukraina qısmından kirmege mümkün, Rusiyeden kiriş – devlet sıñırınıñ bozuluvı olaraq tanıla.


text:
Meksikada qorallı bäreleş
Meksikada ber gawğa qorallı bäreleşkä äwerelä
Meksikanıñ kön’yağında çıqqan qorallı bäreleştä, berençel mäğ’lümatlarğa qarağanda, 18 keşeneñ ğomere özelde, 2se yaralandı. Ülüçelär arasında ber rayonnıñ xakimiyät başlığı da bar.
Töbäk prokurorı Sandra Lus Val’vovinos beldergänçä, qorallı höcüm Meksikanıñ Gerrero töbägendäge Tatolapan şähärendä bula. Şunnan soñ bäreleş başlana.
Bäyläneşle xäbärlär
Vengriya häm Ärmänstan arasında diplomatik mönäsäbätlär
Vengriya belän Ärmänstan arasında diplomatik mönäsäbätlär yañadan urnaştırıldı


text:
2016 jılı Almatı Halıqaralıq äuejayı 3,1 mlrd teñge köleminde tabısqa ie boldı jäne bwl 2015 jılmen salıstırğanda 5,1%-ğa tömen. Äuejaydıñ qızmet kö..
QHR törağası Şi Jinpiñ Gonkongtıñ Qıtayğa qaytarılğanına 20 jıl toluına oray ötkiziletin merey toyğa qatısuınıñ aldında, Gonkong policeyleri särsenbi ..
«Qazseldenqorğau» memlekettik mekemesiniñ habarlauınşa, keşe keşki 17:03-te Aqsay özeniniñ basseyninde sel jürgen. Ol tolassız jauğan jauınnıñ saldar..
«Qazaqfil'm» kinostudiyası janındağı «Debyut» şığarmaşılıq-öndiristik birlestigi scenariyler bayqauınıñ jeñimpazdarın jariyaladı dep habarlaydı «Qaza..
2020 jılğa deyin qayta jöndeuden ötetin wzındığı 6,5 mıñ şaqırım joldı aqılı etu josparlanıp otır. Bwl turalı QR Wlttıq ekonomika ministrligi salalıq ..


text:
Vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve devlet içinde köçken şahıslar meseleleri boyunca Ukraina nazirligi dünya cemaatçılığını Ukraina vatandaşlarını işğal etilgen Qırım territoriyasında qorçalamağa çağıra. Bu aqta Rusiye ükümeti tarafından Aqmescitteki psihiatrik dispanserde mecburen tutulğan Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ işinen bağlı vaziyet munasebetinen müessiseniñ beyanatında bildirile.
«Vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve devlet içinde köçken şahıslar meseleleri boyunca nazirlik Qırımda insan aqları bozulğanına qarşı qattı narazılıq bildire ve dünya cemaatçılığını Ukraina vatandaşlarını yarımadada işğalci ükümet tarafından yağılğan qıynavlardan qorçalamağa çağıra», – dep aytıla beyanatta.
Nazirlikte qayd eteler ki, Rusiye Federatsiyasınıñ areketleri insan aqları saasında halqara uquq esas qaidelerine zıt kele.
«Bundan sebep Ukraina Yuqarı Radası halq deputatlarınıñ Strasburgda Qıynavlarğa yol bermeme boyunca Avropa komitetine mütenasip arizanen muracaat etmeleri imkânı baqıla.
Ukraina Tışqı işler nazirliginde Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ sağlıq alı aqqında qasevet çekkenlerini bildirdiler. Avgust 22-de Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa işğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli ükümetinden zorbalıq usullarını deral toqtatmağa talap etti.
İlmi Umerovnıñ alı avgust 11-de Qırımda oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ belgilenmesi boyunca mahkemede yaramay oldı. Acele yardım kelip, kardiografik tedqiq yapqan soñ, Umerovnı Aqmescit hastahanesine infarkt havfı ile alıp kettiler. Sağlıq alına baqmadan, Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar mahkeme-psihiatrik ekspertizadan keçmesi kerek olğanı aqqında qarar aldı.
Şimdiki vaqıtta Meclis reisiniñ muavini Umerovnıñ sağlığı yaramaylaşa. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında onıñ qızı Ayşe bildirdi.
Umerovnıñ adliyecisi Mark Feygin ilân etti ki, onıñ imaye etilgen kişiniñ psihiatrik hastahanege keçirilmesine qıynav olaraq baqa. Umerovnıñ daa bir adliyecisi Nikolay Polozov bildirdi ki, imayeciler bir sıra müessiselerge arizalar berdi. Vesiqalarda qayd etile ki, Meclis reisiniñ muavini ekspertizağa qanunsız ketirilgen.
Rusiyeli FSB bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Kremlge boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya ayttı ki, o, ukrain ATR telekanalınıñ yayınında Rusiye topraq bütünligini bozuvına çağırğan edi.


text:
Kyiv vilâyetinde İrpenden ealiniñ tahliyesi devam etmekte, dep haber ete Fevqulâde vaziyetlerden devlet hızmeti.
"İrpen şeerinden Kyiv şeerine ealiniñ tahliyesi devam etmekte. Tahminen 3 biñ adamğa yardım kösterildi. İşler devam etmekte", - dep haber etile.
Martnıñ 7-nde Ukraina İç işler naziriniñ mesleatçısı Vadim Denisenko, Kyiv vilâyetinden eki biñ adam tahliye etilgeni ve daa dört biñden ziyade adam Rusiye işğal etken topraqlarda qalğanı aqqında haber etti.
Martnıñ 6-nda Rusiye ordusı öz mecburiyetlerine riayet etmeyip, silâsız adamlarğa qarşı ateş açtı. Bunıñ neticesinde bir qaç adam elâk oldı ve yaranlandı.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete. Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kürtler
Kürtler – zagros tavlarından künbatarda Toros tavlarınıñ qıblasında Hemrin tavlarınıñ sırtında yaşağan halqnıñ isimi. Umumiy halqınıñ sayısı yaqınca 20-25 million tilleri iran tilleriniñ bir şivesidir. Türkiyede 12 million kürt yaşay ondan soñ Iraq Suriye kibi yerlerde de yaşağan kürtler bar.
Qadim zamanlarda Kürtler Mecüsiy dinine işanğan halq edi bügün köbisi sünni müsülman dinine işana.
Kürt (Kürd) sözi[deñiştir | kodunı deñiştir]
Kürt sözüniñ Türkçe bolğanı tüşünüle Türk tilinde qarda yaşağan manasında qardaki (kardaki) sözü bolğan (Fars tilinde kerdâki كرداكى; Türk tilinde kardaki قاردهكى).


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/08-4
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Yekaterina Räbova (4.08.1997, Sçölkovo (en), Mäskäw ölkäse, Rusiä Federatsiäse) — rus cırçısı.
2 tapqır Balalar öçen Yevrovidenie cır bäygese qatnaşa (2009da - 2-nçe, 2011dä - 4-nçe).
Mäskäw ölkäseneñ Korolöv (en) şähär okrugına kerüçe Yubileynıy (en) qalasında yäşi.
Baraq Husseyın Obama II — Amerika Quşma Ştatlarınıñ 44-çe prezidente.
Barack Obama çığışı belän Kenyadan bulğan möselman ber äti belän aqtänle Amerikalı ber änineñ ulı bularaq 1961 yılnıñ 4 avgust könne Amerika Quşma Ştatlarınıñ Hawaii ştatındağı Honolulu qalasında dönyağa kilde.
Obamanıñ änise häm ätise ätiseneñ çit il uquçısı bularaq kilgän Hawaiida tanıştı häm öylände. Yaña öyläneşkän par Obama äle 2 yäşendä genä bulğan çaqta ayırıldı. Harvard universitetında stipendiat bularaq uqığan äti Obama, 1965 yılda Kenyağa qaytıp, xökümät öçen eşlägän bulsa, änise isä şulay uq çit il studentı bulğan İndoneziyalı Lolo Soetoroğa kiyäwgä çığa.
Obamanıñ äti-änise ayırılğannan soñ barı tik ber tapqır qına Amerika Quşma Ştatlarına yasağan säyäxäte waqtında 1971 yılda küreşep söyläşkän ätise 1982 yılda Nairobidä avtomobil qazasında ülde. Änise isä, 1972 yılda ikençe irennän ayırılıp, Amerika Quşma Ştatlarına kire qayttı häm 1995 yılda analıq yaman şeşennän
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Putiniñ Devlet Duma deputatları ile Yaltada keçirilgen körüşüvlerinde iç bir yañı fikir yanğıramadı, yalıñız saçmalıq seslendirildi.
Bunı öz Twitter saifesinde Devlet dumaVI çağıruvınıñ deputatı, mülkiyet sualleri boyunca komitetniñ azası, Rusiye Kommunistik firqasınıñ Moskva şeer komitetiniñ kâtibi Vladimir Rodin bildirdi, dep haber ete Ukrainskaya pravda.
«Qırımda keçirilgen V.V.Putin ile körüşüvden qayttım. Açuvım sıñırsızdır. Bunıñ episini Qırım bizimki olğanını aytmaq içün ötkerdilermi?» – dey deputat.
«Körüşüvde iç bir yañı fikir yoq edi, tek Vladimir Jirinovskiyniñ saçmalığı yanğıradı. Novorossiyani tanımaq teklifke de cevap olmadı», – dey o.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlik iş ziyareti ile keldi. Ukraina çetel işler nazirliginde bu ziyaretni mümkün olmağan bir şey kibi tanıdılar, Ukraina içki işler nazirligi atta Putinge qarşı cinaiy işniñ açılmasını tüşüne.


text:
Ajiniyaz atındaǵı Nókis mámleket pedagogika institutı janındaǵı Kegeyli xizmet kórsetiw texnikumi Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń
2019 jıl 6 -sentyabr kúngi «Professional tálim sistemasın jánede jetilistiriwge tiyisli qosımsha ilajlar haqqıda»gi PF-5812-sanlı pármanına tiykarında sholkemlestirildi.
Kegeyli xızmet kórsetiw texnikumında 2020-2021-oqıw jılında
5. 52. 01. 02 — dastúriy injiniring, 5. 52. 01. 01 — Kompyuter injiniring,
5. 32. 06. 01 — Buxgalteriya esabı hám audit, 5. 51. 02. 02 — Elektr stanciyaları tarmaqları hám sistemaları qaniygeliklerı boyınsha oqıwshılar qabıl etilip sabaqlar ótilmekte.
Oqıwshılar haqqında maǵlıwmat.
- 52. 01. 02 — Dastúriy injiniring toparında 15 oqıwshı
- 52. 01. 01 — Kompyuter injiniringi toparında 15 oqıwshı
- 32. 06. 01 — Buxgalteriya esabı hám audit toparında 20 oqıwshı
- 51. 02. 02 — Elektr stanciyaları tarmaqları hám sistemaları toparında 16 oqıwshı.
Texnikumda házirgi kúnde 1 oqıw imarati bolip 2021 jıl yanvar ayınan sabaq shınıǵıwları alıp barılmaqta.
Jónelislerdiń hám qánigeliklerdiń barlıǵı boyınsha malaka talapları hám úlgili oqıw jobaları bar.
Kegeyli xizmet kórsetiw texnikumi direktorı Ubaydullaev Quwanishbay Daribaevich
Tel: 412-19-39 +99 (893) 614-33-13


text:
Mariupolniñ Mir caddesinde yüzden ziyade qapqan qoyulacaq. Aq qorçalayıcılar Rusiye ve işğal etilgen Qırımda tutulğan ukrainalı mabüslerge qoltutmaq içün «Kreml reineleri» aktsiyasını keçirecek.
«Mir caddesi, 69-71 adresi boyunca 120 sahte qapqan qoyulacaq, bu raqam Rusiye akimiyeti apiske alğanlarnıñ sayısını köstere. Bugünki künde 96 siyasiy mabüs ve 24 arbiy esir deñizcisi bar. İnstallâtsiya merkezinde malümat stendi olacaq, anda aktsiyanıñ maqsadı añlatılacaq ve siyasiy mabüsler aqqında malümat berilecek», – dep bildire aq qorçalayıcılar.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, malümat çadırçığı da çalışacaq. Anda Harkivliler mabüslerniñ ikâyeleri ile aktsiyağa doğru azırlanğan gazetanı ala bile. #SaveOlegSentsov halqara aktsiyasınıñ faalleri istegen er keske mektüp yazmağa ya da Kreml reineleri içün varaqalarnı imzalamağa teklif etecek, olarnı turdan soñ alıcılarğa yollaycaqlar.
Mariupol – ukrainalı mabüslerge qoltutmaq içün yapılğan «Kreml reineleri» turındaki on şeerden dörtüncisidir.
Aq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, aktsiyanıñ maqsadı cemiyetniñ diqqatını Rusiye akimiyeti tutqan ukrainalı siyasiy mabüslerge, şu cümleden qırımtatarlarğa diqqatını celp etmektir. Aktsiya keçirilüviniñ esas ğayelerinden biri mabüslerge ve tuvğanlarına qoltutmaq ve birdemlik köstermektir.
Hatırlatamız, «Kreml reineleri» aktsiyası Odesa ve Harkivde keçken edi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili ofisi avgustnıñ 6-nda bildirgenine köre, Harkiv sakini Aleksandr Steşenko azatlıqqa çıqıp, tuvğan Harkiv şeerine keldi. Azat etilip Harkivge qaytqan soñ Rusiye FSBsi tarafından Qırımda işkencege oğratılğanını tarif etti.
ZMINA İnsan aqları merkeziniñ reisi Tetâna Peçonçık Ukrainanıñ on şeerinde 121 qapqandan ibaret installâtsiya qoyulacaq (Steşenko azat etilgen soñ 120 qapqan qoyula), dep tarif etti. Olar Kremlniñ 2014 senesinden başlap mahküm etken 97 siyasiy mabüsniñ ve 2018 senesiniñ soñunda esir alınğan 24 ukrainalı arbiy deñizciniñ timsali ola.
Regional tur eki ay, avgustnıñ ortasından oktâbrniñ ortasına qadar, devam etecek, ve Odesa (avgustnıñ 13-ü) ve Hersonda (avgustnıñ 15-i) aktsiyalardan başladı. Bundan soñ faaller Harkiv (sentâbrniñ 3-ü) ziyaret etti, ileride – Mariupol (sentâbrniñ 6-sı), Zaporijjâ (sentâbrniñ 10-u), Dnipro (sentâbrniñ 12-si), Lviv (sentâbrniñ 16-sı), Çernivtsi (sentâbrniñ 19-ı), Vinnıtsa (oktâbrniñ 1-i) ve Çerniğiv (oktâbrniñ 10-u).
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Bunı Aqmescitte brifing devamıda qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanı kibi, zulumlar qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge Qırımğa kelmege yasaq etilmesine qarşı narazılıqnı bildirip, yol qapatuv numayşta iştirak etken insanlarğa nisbeten duyulmaqta.
Çubarov şunı da qayd etti ki, Rusiye qanunları Ukraina qanunlarından pek farq ete, şunıñ içün «mayıs 3 künü keçirilgen numayışnıñ iştirakçilerine nisbeten cinayi taqip olduqça ciddiy cezalavğa ketire bile».
«Bugün Qırımda numayışlarda iştirak ekten insanlarğa nisbeten olıp keçken mahkemelerniñ neticelerini elde ettim. Eki insan endi 10 biñ miqdarında para cezasına oğradı. Adiy insan içün bu olduqça büyük bir paradır», – qayd etti Meclis reisi.
Bundan da ğayrı, Çubarov yaqın vaqıtta cinaiy iş oña da nisbeten açılacağını ayttıp keçti.
«Bilgenime köre, bugün maña ve daa bir kimsege nisbeten cinaiy iş açılmaq kerek. Añlayım ki, al-azırda cezalav ve basım yönelişi üstün çıqa», – qayd etti o.


text:
Oktâbr 14-25 künleri biñden ziyade insan işğal etilgen Aqyar ealisini cedvelge alacaq. Olarnıñ havfsızlığını politsiya hadimleri ve cemaatçılar temin etecekler, dep bildirdi Aqyar boyunca devlet statistika federal hızmet territorial organınıñ reber muavini Yelena Datsük Aqyarda ealini cedvelge aluv azırlığı ve keçirilmesi boyunca toplaşuvda.
Bu aqqında Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetke yaqın olğan Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, şeer sakinleriniñ evlerine 964 insan kirecek. Olarnıñ beysbolkaları, mavı şalları, şahsiyet vesiqaları, çantası, qaranlıqta ışıq doğurğan bilezligi ve fonarleri olacaq.
Bundan ğayrı, Aqyarda işaretli bölükler açılacaq.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda oktâbr 14-25 künleri ealini cedvelge alacaqlar. Vatandaşlarğa 33 sualden ibaret anketa berilecek. Rusiye ükümeti bildirdi ki, Qırım federal okrugında ealini cedvelge almaq içün 387 mln. ruble ayırıldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin yarımada inkişafı içün Qırım ealisini cedvelge almaq kerek, dep bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yarımada ealisini cedvelge aluv esnasında qırımtatarlar ve Qırımnıñ diger sakinlerine qarşı repressiyalar ola bile, dep bildirgen edi.


text:
Frankfurttaki kitap forumında «Ukrayınska pravda» baş muarriri Sevgil Musayeva-Borovik ve «Qırım eviniñ» programm müdiri Alim Aliyev «Mustafa Cemilev. Boysunmağan» kitabını taqdim etecekler. Bunı Alim Aliyev Facebookta haber etti.
«Bugün Mustafa ağanen beraber dünyanıñ eñ büyük kitap merasiminde – Frankfurt kitap forumında – bulunamız. Qırım ve qırımtatarlar, edebiyat, azatlıq, küreş, ümüt ve olacaq zafer aqqında laf etecekmiz. Diger memleketlerden kelgen çetel jurnalistlerine ve neşircilerine Sevgil Hayretdın Qızı Musaieva ile beraber yazğan «Mustafa Cemilev. Boysunmağan» kitabımıznı taqdim etecekmiz», – dep yazdı Aliyev.
«Mustafa Cemilev. Boysunmağan» kitabı Kyivde 2017 senesi martnıñ 17-nde taqdim etilgen edi.
Müellifler kitapqa baş qaraman ve qırımtatar milliy areketiniñ diger iştirakçileri ve sovetlerniñ dissidentleri ile yapqan intervyülarını kirsetip, işğal altındaki Qırımnıñ şimdiki vaziyeti aqqında tarif ettiler.
«Mustafa Cemilev. Boysunmağan» kitabı rusça ve ukraince cemi 7 biñ nusha olaraq çıqtı.
Daa evel Frankfurttaki kitap yarmalığında Sentsovnıñ ikâyeleri oqulğanını bildirgen ediler.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi mayıs 15-te Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini arttırdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Apiske alınğannıñ adliyecileri Çiygoznı SİZOdan ev apsine ve Rusiye uquq qorçalayıcısı, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti yanındaki vatandaş cemiyeti ve insan aqları şurasınıñ azası Andrey Yurovnıñ kefili ile azat etmege rica ettiler.
Mahkeme teneffüsni ilân etip, adliyecilerniñ muracaatını red etti ve apis cezasını iyül 29 kününe qadar uzattı.
Mahkemede bulunğan Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovnıñ bildirgenine köre, mahkemeci taqiqat devam etkenini, Ahtem Çiygoz ise saqlana bilecegini qayd etti.
«Çiygoz Qırımnı terk etmeycek, onıñ ailesi, tuvğanları mında, özü de mında yaşay, amma mahkemeci buña qulaq asmadı», – dep ayttı Ümerov.
Çiygoznıñ tuvğanları ve soy-sopları qasevetleneler, ömür arqadaşı mahkemeden ağlap çıqtı.
Ahtem Çiygoz Qırımda «fevral 26 işi» boyunca yaqalandı.
Çiygoznı 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesi ve iştirak etmesinde» şeklep, taqiqat çerçivesinde yaqaladılar.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında Qırımtatar Milliy Meclis ve «Rus birligi» tarafdarları ile kütleviy miting keçti. Numayışnıñ teşkilâtçıları Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birligi» lideri Sergey Aksenov oldılar. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti cinaiy işni açtı.


text:
Rusiye Mudafaa nazirligi bildirgenine köre, «qısmiy» seferberlik tedbirleri yekünlendi, maruzalar noyabrniñ 1-ne qadar berilmeli. Bu aqta oktâbrniñ 31-nde TASS Rusiye devlet agentligi bildirdi.
«Celpname azırlanuvı ve berilüvi toqtatıla», – dep bildirdi Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligi.
Rusiye Mudafaa nazirligi «qısmiy» seferberlik yekünlendi, dep ilân etti
Rusiye Mudafaa nazirligi bildirgenine köre, «qısmiy» seferberlik tedbirleri yekünlendi, maruzalar noyabrniñ 1-ne qadar berilmeli. Bu aqta oktâbrniñ 31-nde TASS Rusiye devlet agentligi bildirdi.
«Celpname azırlanuvı ve berilüvi toqtatıla», – dep bildirdi Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligi.
Rusiyede sentâbrniñ 21-nde seferberlik ilân etildi. Rusiye prezidenti Vladimir Putin onı «qısmiy» dep adlandırdı, askerlik yapqan ve arbiy tecribesi olğanlar seferber etilecek, dep ayttı. Faqat bir tatili ve azırlığı olmağanlar seferber etildi ve cebege yollanıldı.
Putin bildirgenine köre, oktâbrniñ 14-ne qadar 300 biñ 222 biñ kişi seferber etildi. «Mediazona» seferberlik ilân etilgen soñ toylarnıñ sayısı artqanına dair malümatqa (celpname alğanlar muracaat künü evlenmege imkân bere) esaslanıp, cenkke alınğan Rusiye erkekleriniñ sayısını saydı. Eñ az 492 biñ kişi seferber etildi.
Keçken afta Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı, Rusiyeniñ arbiy-siyasiy reberligi qısmiy seferberlikni resmiy şekilde bitire, amma bazı Rusiye vatandaşlarına celpnameler berile.
Rusiyede seferberlik ilân etilgen soñ Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti askerlikke aluv komissiyaları quruldı, dep bildirdi. Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 5 biñden çoq insan celpname aldı. Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti tahminen 2 biñ insan endi Rusiyege ant etti, dep bildirdi. Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı olarnı endi Herson vilâyetine ketirdiler, dep bildirdi.


text:
Fransız L'Harmattan neşriyatı tarihçı Gülnara Bekirovanıñ «Yarım asırlıq qarşılıq: qırımtatarları sürgünden avdetke (1941-1991 seneleri)» adlı kitabını fransız tilinde çıqardı. Bu aqta martnıñ 23-nde Qırım.Aqiqatqa tarihçınıñ özü ikâye etip berdi.
Bekirovanıñ sözlerine köre, kitapta qırımtatar halqınıñ sürgün tarihı ve tarihiy vatanına avdet küreşi taqdim etilmekte. Kitapnıñ kiriş maqalesini Ukrainadaki Frenkistan sabıq elçisi Jacques Faure, mudaqqemesini – qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, soñki sözüni - Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yazdılar.
«Bu, fransız tilinde çıqqan ve qırımtatar halqınıñ XX asırdaki siyasiy tarihınen bağlı eñ salmaqlı ve temelli bir tedqiqattır. Kitapnıñ taqdimnamesi 2018 senesi martnıñ 18-nde Parij Halqara kitap salonınıñ ukrain stendi çerçivesinde ötkerildi. Kitap ve onıñ muellifi fransız cemaatı tarafından pek sıcaq qarşılandı», – dep ikâye etti tarihçı.
Gülnara Bekirova fransız tilinde çıqqan kitabınen beraber
Bekirova, bu kitap qırımtatar tarihı içün pek muim olğanını qayd etti.
«Bu qırımtatar halqınıñ öz aq-uquqı içün cian tecribesi içün ğayet muim olğan ve amelde körülmegen zorbalıqsız qarşılıq kösterüv küreşidir. Bütün bir halq Sovetler kibi totalitar bir monstrğa qarşı, yat kimseniñ qanını tökemeden ğalebe qazanğanını köstere. Bu ise, Avropa tarihınıñ bir qısmı olıp qalmalı», – dedi o.
2017 senesi iyün ayında Kievde qırımtatar tedqiqatçısıGülnara Bekirovanıñ «Yarım asırlıq qarşılıq: qırımtatarları sürgünden avdetke (1941-1991 seneleri). Siyasiy tarih oçerki» adlı kitabınıñ taqdimnamesi ötkerilgen edi. Kitapqa daa evel belli olmağan, tedqiqatçınıñ Qırım, Kyiv ve Moskva arhivlerinden elde etken resmiy sovet neşirleri ve kerçek ikâyeler, şaatlarnıñ intervyuları kirsetilgendir. Bekirova ilmiy materialnı sade tilde taqdim etmege tırışqanı aqqında ayttı.


text:
İşğal altındaki Aqyarda keçken künü 15 yaşından 88 yaşına qadar 10 yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta Kreml kontrolindeki şeer ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Avgustnıñ 21-nde saba on yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Bütün hastalar – 15 yaşından 88 yaşına qadar yerli sakinlerdir. Yahşı olğan daa dört kişi hastahaneden çıqarıldı. Umumen yılnıñ başından Aqyarda 450 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı», – dep aytıla haberde.
Hastahanelerde 73 insan buluna, 347 kişi tüzeldi, 15 insan vefat etti, dep qayd etile.
«Bugünki künde 166 insan yuqunç hastahanesinde közetile, №9 şeer hastahanesinde 146 kişi buluna. 228 insan yaşağan yerinde közetile. «İzumrud» ve «Solnışko» pansionatları observator rejiminde çalışa», – dep bildirdi matbuat hızmeti.
Aynı vaqıtta, işğal etilgen Qırımda avgustnıñ 21-nde yañı antirekord qayd etildi – bir künde 55 yañı koronavirus hastası, dep aytıla Rusiye kontrolindeki yarımada akimiyetiniñ malümatında.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Oktâbr 27-sinden başlap ilhaq etilgen Qırım ve Kyiv arasında bir saatlıq farq olacaq, çünki Ukraina "qış vaqtına" keçe.
Oktâbr 27-sinde Kyiv vaqtınen saat 4-te saba saatlarnı bir saat artqa keçirmek kerek.
Ukrainada saat deñişmesi 1996 yıl tarihı ile Nazirler Kabinetiniñ qararınen tertiplene.
Ukrainada Avropa Birliginen ve Avropanıñ çoqusı memleketlerinen beraberlikte yılda eki kere vaqıt deñişe: martnıñ soñki bazar kününde memleket "yaz vaqtına" keçe, oktâbrniñ soñki bazar kününde ise "qış vaqtına", yani öz saat quşağı vaqtına, qayta.
Keçek nyıl Avropa komissiyası Avropa birliginiñ vaqıt deñişmesinden vazgeçüv planını taqdim etti, oña köre, aza memleketler "qış" ya da "yaz" vaqtı boyunca yaşaycaqlarını özleri saylamalı. Avropa Biriliginde soñki vaqıt deñişmesi 2021 senesi olacaq, dep beklenile.
Qomşu Rusiye bir qaç yıl evel vaqıt deñişmesinden vazgeçti. İlhaqtan soñ Qırım da saatlarını keçirmey.


text:
Altun: “Karabah ciñüe – böten törki dönyanıñ ciñüe"
İlbaşı idaräseneñ elemtä başlıgı Fahrettin Altun İstanbulda Karabah ciñüeneñ 2 yıllıgı mönäsäbäte belän oeştırılgan “Ber millät, ber ciñü" programmasında katnaştı
Altun, bu yavlap alunıñ nigezdä millätkä zur höcüm buluına basım yasap: "Töreklekkä höcüm ide, möselmanlıkka höcüm ide. Şuşa azat itelgän çakta, Karabah cirläre azat itelgän çakta asılda bu barı tik Azärbaycannıñ gına tügel, barı tik Türkiyäneñ genä tügel, ber ük vakıtta törki dönyanıñ ciñüe ide. Şöker, bu ciñü yavlandı häm bügen şuşı ciñüeneñ ike yıllıgın abruylı itep, däräcä belän kotlıybız”, - dip äytte.
Ärmänstannıñ hokuksız okkupatsiyäsenen 30 yıl bue dönyanıñ küze aldında yasaluın citkerüçe Altun Azärbaycan belän Türkiyäneñ şuşı yavga iğtibarnı yünältü häm beterü öçen böten halıkara platformalarda ayak teräp köräşüen, diplomatiyänıñ böten mömkinleklären kullanuın belderde.


text:
Qırımnıñ öz başına taiyn etilgen baş naziri Sergey Aksönov yarımada sakinlerini Milât munasebeti ile hayırlar eken, kene de işğal aqqında hatırlattı.
«Allahnıñ yardımı ile Qırım tınç sürette Rusiyege qoşuldı. Halqımıznıñ ruhiy ceetten yañartuvınıñ timsallerinden biridir», – denile Qırım «baş naziri»niñ hayırlavında.
«Biz, qırımlılar, Vatanımıznıñ, vatandaşlarımıznıñ yardımını is etemiz. Aqiqat bizim tarafımızdadır», – dedi Aksönov.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Bиkипeдия:Telara idärä
Wikipediäneñ törle tellärdäge büleklärne idärä itü öçen Meta-Wiki proyektı häm xat kürndermäse qullanıla. Bu idärä eşendä qatnaşası kilsä, Wikipedia Wäkillegenä kerep qara. Telara idärä eşendä töp tel bularaq ingliz tele yöri.
Wikipediä cämğiäte ğömümän Wikipediäçelär eşlärgä telägän tellärne häresen dä qabul itä. Beläbez, dönyada bulğan 6 500'dän artıq telneñ kübese sanaqta da, päräwezdä dä kiñ qullanılmıy, ämma bez tellärdä söyläşüçelär belän eşläp, tellärne mömkin qädär kübräk totarğa tırışabız.
Bügenge köngä törle telle Wikipedia'larda äğzälär tezmäse ayırım alıp-barıla. Başqa teldä yasalğan mäqälä belän bäyläw öçen interwiki qullanıla.
Wikipedia'nıñ törle telläre xx.wikipedia.org kük URL'larğa totaşılğan, wä xx urına ISO 639 standardınan tel isemeneñ 2-xärefle qısqartma qullanıla. Qayber telneñ ISO 639 eçendä 2-xärefle qısqartma kiterelmägän äle, şul çaqlarda 3-xärefle qızqartma qullanıla, ägär anısı da bulmasa 3-xärefle qızqartma uylap çığarıla.
Xat kündermäsendä wä bäxäslärdä, keşe yazğan xx: atamanı, xx-telle wikipedia kük añlarğa kiräk, mäsälän «Min tt: äğzäse».


text:
Ukrain uquq qoruyıcıları Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yañı «diversantlar» yaqalanması aqqında malümatnı teşkere. Bu aqta avgust 15-te, bazarertesi künü Qırım.Aqiqatqa Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Olga Skripnik bildirdi.
«Biz bu malümatnı teşkeremiz, amma konkret beyanatlar daa yoq», – dep bildirdi Skripnik.
Onıñ sözlerine köre, bugün uquq qoruyıcılar bundan evel yaqalanğan kişilerniñ adliyecileri barmı ögrenmege tırışa.
Bunen beraber, yañı «ukrain diversantları» aqqında malümatnı İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppası da teşkere, bu aqta Qırım.Aqiqatqa onıñ idarecisi Abdureşit Cepparov bildirdi.
Avgust 15-te Rusiyede bildirdiler ki, işğal etilgen Qırımda sanki diversiya azırlavı boyunca daa eki kişi yaqalandı.
Qayd etilgenine köre, bu, yaqında Rusiye vatandaşlığını alğan yarımada sakinleri ola.
Qırım sakinleri yaqalanması boyunca Rusiye tarafınıñ resmiy malümatı yoq.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti ilân etti ki, işğal etilgen Qırımda «yarımada infrastrukturası ve ayat teminlemesi pek müim obyektlerinde» teraktlarnıñ ögüni kördi, Ukraina Mudafaa nazirligi Baş istihbarat idaresini bunı azırlağanında qabaatladı, «diversiya» teşkilâtçılarından biri yaqalanğanı aqqında bildirdi.
Ukrain polkovnigi, Ukraina prezidenti memuriyetiniñ ATO meseleleri boyunca mesleatçısı Aleksandr Motuzânik avgust 11-de bildirdi ki, Ukraina Qırım ile memuriy sıñırda silâlı provokatsiyalarnı yapmadı, yarımadada iç bir istihbarat hadimi yaqalanmağan edi.


text:
Bu aqta Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ Antiterroristik hızmeti bildire.
Onıñ malümatlarına köre, şimdiki zamanğa Azav deñıziniñ Ukrainağa ait olğan yalısında nezareti ciddiyleşti. Daimiy şekilde yalını qorçalağan beş gemi-kater taktik gruppalar buluna.
Qırımdan Hersonğa Azav-Qara deñiz regional idaresiniñ keçirilüvı soñuna yete.
«Devlet sıñırlarda vaziyet kergin amma stabil ve nezaret etile. Silâ, afyon ve başqa yasaq etilgen şeylerni keçirgen, qanuniy tertip nizamını bozğan insanlar gruppaları keçkeni aqqında malümatlar yoq», – dep aytıla beyannamede.


text:
Advokat Emil Kürbedinov Qırımda qırımtatarlarğa qarşı yañı cinaiy işlerniñ sahtesi peyda olğanı aqqında bildire, bu kibi işlerden sebep Aqyardan dört musulman adamı yaqalanğan edi. Olarnı «Hizb ut-Tahrir»ge alâqası bar olğanında qabaatlaylar.
«Olğan malümatqa köre, Aqyar FSB kene qırımtatarlarğa qarşı yañı cinaiy işlerniñ sahtesini meydanğa ketire, bu kibi işlerden sebep Aqyardan dört musulman adamı yaqalanğan edi – Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov, Ferat Sayfullayev. Menimce, Elvina R. İGİLge qoşulmağanı aqqında malümat peyda olğanından soñ ve Qırım musulmanlarına, qırımtatarlarğa terroristik ruhu olğan halq obrazını yapıştırmağa imkânları yoq olğanından soñ – Aqyar sımaları daa bir qaç terroristik iş ile «oynamağa» qarar aldı!», – yazdı o Facebookta.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirile. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber eteler. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Fevral 9 künü belli olğanı kibi, 2016 senesi yanvar 13-den qıdıruvğa ilân etilgen 16 yaşında Elvina Razakova Krasnodarda tapıldı. Babası aytqanı kibi, qız özü tuvğanlarına telefon etti. Advokat Emil Kürbedinov aytqanı kibi, Elvina Razakovanıñ ailesi «Life news» Rusiye teleşirketine qarşı mahkeme davasını açacaq ola. Adliyeci aytqanına köre, telekompaniya qıznı «İslâm devletine» bağlağanda, aqlı degil edi».
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Rusiye MÇS-niñ Qırım idaresi acele surette, noyabrniñ 20-21-nde küçlü yağmur, qar yağacağı ve yel esecegi aqqında tenbiyelemekte.
Bu aqta yarımadannıñ Kreml nezaretindeki ükümeti bildirmekte.
«Noyabrniñ 20-nde saba ve kündüz, noyabrniñ 21-nde gece Qırımda yer-yer küçlü yağmur, dağlarda qar yağması beklene. Saniyede 20-25 m tezliginde esken rüzgâr cenübiy-ğarbiy yönelişten şimaliy-ğarbiy yönelişte esecek», – dernilmekte haberde.
İdareniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Keriç keçişinden keçmege qararlaştırğanlar onıñ çalışqanı ve deñişmelerni «Morskaya direktsiya» şirketiniñ resmiy saifesi vastasınen taqip etmeli.


text:
Avropa insan aqları mahkemesi Rusiye ükümetini silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanıp, 2018 senesi dekabrniñ 13-nden berli Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ mustaqil tibbiy baqınuvını keçirmege mecbur etti. Bu aqta advokat Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine tarif etti.
Muarririyetniñ elinde olğan Avropa insan aqları mahkemesiniñ 2019 senesi iyünniñ 10-nda çıqqan beyanatında Bekirovnıñ sağlıq problemleri boyunca «mustaqil ve tecribeli ekimler» ayrı hulâsalar çıqarmalı, dep aytıla.
«Bu mustaqil tibbiy hulâsalarda al-azırda davacığa (Bekirovğa – QA) kösterilgen tibbiy yardım onıñ sağlıq problemlerine uyğunmı ve apiste tutuv sıñırlav tedbiri olaraq kelişemi dep qayd etilmeli», – dep aytıla qararda.
Advokat, Avropa insan aqları mahkemesiniñ beyanatına esaslanıp, Kreml kontrolindeki Qırım prokuraturası, Aqmescit SİZOsınıñ reberligi ve Bekirov tutulğan tibbiy bölük yolbaşçısına muracaatta bulundı.
«Bekirovnıñ SİZOda tutulması içün mania olğan ükümet cedvelindeki nevrologik hastalığı bar olğanını tahmin etmek içün sebepler bar. Şu sebepten Bekirovnıñ nevropatolog, endokrinolog, hirurg, kardiolog, onkolog ve hirurg-ortoped tarafından baqılmasını acele temin etmege rica etem», – dedi Ladin.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası FSBniñ Bekirovnı hastahanege avuştırmamaq qararına qoltuttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Ögümde pek keyfiyetli olmağan gazet kâğıtına basılğan yımşaq cıltta küçük bir kitap. İşim içün maña onı «Qırım eviniñ» kütüphanesinde berdiler. Kitapnı «Qırım evine» yazıcınıñ özü tarafından 2020 senesi sentâbr ayında ediye etilgen. Cenkten evel Qırımnıñ tasviri ve baş qaraman Sadıq Turannıñ ayatındaki adiseler meni pek meraqlandırdı, kitapnı az qaldı bir gece içinde oqudım.
Tariflerniñ kerçekligi – oquyıcı uruşlar, esirlik şaraitinde qaramanlarnı öz közünen köre, – ve kitapnıñ psihologiyası – oquyıcı qaramanlarnen yaşay, olardan biri ola, ayrette qaldırdı. Bu eser qırımtatarlar Ekinci cian cenki vaqtında angi sınavlarğa oğrağanları aqqındadır. Uruşlar, esirlik, toplama lageri ve qaramanlarnıñ taliyleriniñ faciası oquyıcını lâqayd qaldırmay, çünki oquyıcılar tolusınen o devirniñ müitine dala.
Bu, türk ve asılında qırımtatar yazıcısı Cengiz Dağcınıñ daa cenk vaqtında yazıp başlağan ve Lodonda yerleşken soñ bitirgen birinci romanı «Qorqunç yıllar». Böyleliknen, Cengiz Dağcınıñ kitapları artıq ukrain oquyıcısına da barıp çıqqanını aytmaq mümkün. Ve yalıñız parlaq ilk romanı degil, aynı zamanda müellifniñ 26 nesriy eserinden bir çoqu, şu cümleden aman-aman bir asırlıq tarihiy devir aqqında ikâye etken avtobiografik beş tomluq hatıra defteri, tarih vesiqası, bir çoq insannıñ tercimeialı, siyasiy ve medeniy vaqialar, atta ŞSCB ğayrıdan quruluvı ve 1991 senesi Qırımdaki referendum. Bundan ğayrı, ukrain oquyıcısına nemseler tarafından işğal etilgen Ukrainadaki vaqialar aqqında da oqumağa meraqlı olur. Cengiz Dağcı nemse lagerlerini, esirlerniñ yaşayışını, yerli eali ile munasebetlerni tarif ete.
Türkiyede «Kırımlı» adlı film çıqtı. O, müellifniñ «Qorqunç yıllar» romanı esasında çıqarılğan. Baş rolni oynağan aktör Murat Yıldırım böyle aytqan: «İnsanlarnıñ o devirde başından keçirgenlerine şaşam. Bunı körgenlerniñ duyğularını köstermek içün pek çoq tırıştım. Bu film insanlarğa çoq şeyni ögretir. Olarnıñ çekkenleri unutılmamaq kerek».
Biraz soñra kerici Qırım saytlarından birinde açıq bir tararofoblar bütün Qırım tasil sistemasını, Cengiz Dağcınıñ eserleriniñ universitetlerde ve mekteplerde ögrenilgeni ile qabaatladılar, oña faşist dediler ve Qırımdaki Ukraina akimiyetini, yazıcınıñ dogmuş köyünde Qızıltaşta ana-babası mazarlığı yanında defin etilmesine razılıq bergeni içün qabaatladılar. Yayınlama müellifleriniñ maqsadı bellidir – olar Qırım sakinlerine cenkten evel ve cenk zamanında Qırımdaki ayat, qırımtatarlarnıñ taqdiri ve olarnıñ dünyadaki olğan adiselerde iştiragi aqqında aqiqatnı bildirmemek edi. Olar bugünde de qırımtatarlardan qaorqalar ve Cengiz Dağciniñ kitaplarınen küreşmege devam eteler, çünki o, deşetli aqiqat aqqında yazdı.
Bu, «Qorqunç yıllar» kitabından (16-17 saifeleri) babası ile kezintideki balalıq teessuratları aqqında ikâyeden bir parça: «Meni Tokal camisine taraf alıp bara edi. Cami bağçasınıñ demir parmaqlığına yaqınlaşqanda, alnımdan suvuq ter aqa edi. Anda ketmege istemey edim, amma babama bunı bildirmey edim. Bazıda babam meni mecbur ete edi, elimden tutıp caminiñ bağçasına alıp kete edi. Viranelerge kösterip, dey edi: «Baq, Sadıq, duşmanlar ecdatlarımız qan ve ter ile qorçalağan muqaddes bir yer olğan dinimizniñ yüregini mahv ettiler. Men baqıp olamay edim, alnımdan kene suvuq ter aqa edi, bağrım ağıra edi, sanki yüregime yumruq uruldı, qaçmaq ve qaçmaq istey edim. Babam meni añlay edi, ğonlümde neler olğanını bile edi, amma buña baqmadan qolumnı yibermey edi. Yahşı baq bu viranelerge...» - dey edi o. Soñra maña biraz quvet bermek tırışa edi. «Buña baqıp qorqmamalımız, duşmanlar qorqsın. Qorqularından bizge qarşı bu qadar sert davranalar. 150 yıldır bizni tiz çöktirmege isteyler. Yüz elli yıl! Bir avuç tatar Vatanımızda qaldı...Er kesni yoq etmegence tınmazlar. Epimizni yoq etseler bile, bu sefer avadaki ruhumızdan da titreycekler. Bu viranelerge yahşı baq! Sen menim oğlumsıñ, sen ve men bu topraqnıñ, bu viranelerniñ bir parçası. Bu topraq seni doğurdı, büyütti, bil ki, tek degilsiñ. Halqımıznıñ keçmişi ve parlaq kelecegi daima sennen olacaq. Bağçasaraydan Qaşğarğa qadar biñlernen minare yüksele. Bizge tatarlar, çerkesler, türkmenler, çeçenler, uyğurlar, qabardinler, balqarlar, kirgizler deyler. Amma bu yañlış! Deñiz bölünmez! Biz türkler tatarlar. Seniñ göñlüñni em başkir, em kirgiz, em kazah añlar, çünki biz birmiz. Yüregiñni diñle ve o saña degenini yap. Özüni boş yerge sarf etme...»
Paskvilniñ müellifleri yazıcığa hain deyler, amma böyle yalanlarnı qullanıp, özleri inanğanları kibi rus edebiyatınıñ, vatanları Rusiyeniñ namusına hainlik yapalar. Yazıcınıñ biografı ve tercimanı filologiya ilimleri doktorı, professor Adile Emirovanıñ yazğanı kibi: «çoqusı allarda (onıñ avtobiografik kitabında – müel.) rus yazıcılarnıñ adları añıla: A.S. Puşkin, N.V. Gogol, F.M. Dostoyevskiy, A.P. Çehov, L.N. Tolstoy, A.A. Ahmatova, S.A. Yesenin, A.A. Blok ve digerleriniñ. Yazıcı rus halqına ve onıñ medeniyetine merağı vu rus edebiyatınıñ icadına nasıl tesir etkeni aqqında açıqça ayta: «İç bir vaqıt, iç bir romanımda ruslarğa duşmanlıq aqqında yazmadım. Aksine, tamam rus halqına yaqınlıq duyğusı maña edebiyatqa yol açtı. Men zaten rus edebiyatından çıqtım. Maña rus medeniyeti, rus edebiyatı buña sevgi aşladı. Menim icadıma (bilerek ya da bilmeyerek) rus edebiyatı pek büyük tesir etti. [«Hatırlavlar», s. 29]»…
Cengiz Dağcı Türkestan legionına qoşulmasını asla inkâr etmedi. Qızıl asker olaraq almanlar tarafından nasıl esir etilgeni ve Uman lagerinde bir qaç ay devamında azap ve açlıq çekkeni aqqında aytıp bere edi: «Alâ daa esir edim. Toq edim, Uman lageriniñ tışında edim, amma kene de esir edim. Yalıñız ruhum azat edi. Maneviy sağlıqnı qorumaqnıñ yollarını qıdırmaqtan ğayrı başqa çarem yoq edi. Ancaq ne desem de, ne yapsam da ruhum sakinleşmedi. Er saba kiyilgen başqasınıñ urbası, demir qalıp, bedenimi er taraftan sıqa edi. Göñlüm azap çeke edi, men sanki boğula edim. Derslerden soñ, azbarnıñ en uzaq köşesinde, çamlar tübünde ağlay edim. Çaresiz edim. Bazıda geceleri yuqlamay edim, özümi alâ Uman lagerinde kibi is ete edim... Lagerlerden legionğa ketirilgen esirleni tahminen eki afta devamında aşata ediler, soñra müfrezelerge yerleştire ediler. Eki-üç aylıq talimlerden soñ demir yollarnı ve silâ anbarlarını qorumaq içün şarqqa yibere ediler...»
Adile Emirova Cengiz Dağcınıñ icadını Qırım içün pek aktul saya. Eserleri «birleştirüv ğayeleri ile tolu, milletlerara tolerantlıqqa ve işbirlikke davet ete». «Cengiz Dağcınıñ bediiy şaatlığına ayrı bir deger «uzaqtan baqış bere». Cengiz Dağcınıñ icadı, Qırımnıñ XX-nci asırdaki ayatını akis ettirgen aydın bir küzgüdir. Bu baqıştan yazıcınıñ yaratıcılığı bütün Qırım medeninetiniñ bir fenomeni kibi qıymetlendirilmeli.
Bugün kim ne dese desiñ, amma Cengiz Dağcı – bu dünya tarihı ve medeniyetiniñ, Qırım ve qırımtatarlarnıñ kerçek tarihınıñ ayırılmaz parçasıdır. Yazıcını ayıplamaq içün bir şey yoq, rus oquyıcıları rus (ve ukrain, misal olaraq İvan Bagrânıy Gefsimanskiy bağçası) yazıcılarını (Vasiliy Groysman, Viktor Nekrasov, Anatoliy Rıbakov ve digerlerini) cenkniñ, Stalin lagerleriniñ, onıñ siyasetiniñ kerçek tasviri içün ayıplamacaqlar da. Olar da Cengiz Dağcı kibi, bunıñ bir daa tekrarlanmamasını istey ediler, amma, putinizm – bugünde stalinizm. Bu ayıplama yazıcılarğa degil. Olardan ögrenmek kerek.
Elbette talebeler istidatlı olsa, cail olsalar, olarğa iç bir yazıcı yardım etip olamaz...
Mıkola Semena, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Ukraina medeniyet, gençlik ve sport naziri Volodımır Borodânskıy bu sene işğal etilgen yarımadanıñ sakinleri içün ukrain ve qırımtatar tilleriniñ online kursları başlana, dep bildirdi.
Bu aqta nazir fevralniñ 26-nda Qırımnıñ Rusiye işğaliniñ 6-ncı yılına bağışlanğan Kyivdeki Age of Crimea forumında ayttı.
«Bu sene istegen er kes bulunğan yerine baqmadan Ukraina ile bağını saqlap qalsın dep, bala ve büyükler içün ukrain ve qırımtatar tilleriniñ online kurslarını başlatamız. Ukraina medeniyet fondunda qırımtatar leyhaları ve teşebbüsleri içün ayrı programmanı açamız», – dedi Borodânskıy.
İşğal altındaki Qırımnıñ Rusiye akimiyeti umumtasil mekteplerde qırımtatar ve ukrain tili derslerini pek eksiltti. Akimiyet qırımtatarlarnı ana tilini ögrenmek imkânından marum qaldıra, dep bildirgen edi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri.
İşğalden soñ yarımadada qabul etilgen yañı «anayasanıñ» 10-uncı maddesi qırımtatar, ukrain ve rus tillerine devlet statusını bere.
2018 senesi avgust ayında Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faali Leonid Kuzmin, yarımadada işğalden evel olğan 7 ukrain mektebinden tek bir danesi qaldı, dep bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ekzit-pollarnıñ malümatları, Azerbaycan prezidentiniñ sıradan tış saylavında İlham Aliyevniñ ğalebe qazanğanına şaatlıq eteler.
Soravlarnıñ neticelerine köre, Aliyev seslerniñ 80 faizinden ziyadesini alayatır.
Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatına köre, saylavğa kelüv aman-aman 70 faizini teşkil etti.
Azerbaycannıñ esas muhalefet fırqaları saylavda iştirak etmeyler. Olar, sahteleştirmelerniñ ihtimalı olağanı içün rey berüvni boykot etmege davet etti.
Human Rights Watch halqara aq-uquq qorçalayıcıları teşkilâtı, «kerçek saylav» içün imkân bermey, dep, rey berüvni tenqit etti.
Azerbaycannıñ muhalefet küçleri ve bunıñ kibi de Ğarp ukümetleri ve aq-uquq qorçalayıcılarınıñ gruppaları Aliyevniñ ukümetini mustaqil kütleviy haber vastaları, jurnalistler ve muhalefet siyasetçileri ve faaliyetçilerini taqip etkeni içün tenqit eteler.
Aliyev bundan evel prezident saylavlarında üç kere yeñdi (2003, 2008 ve 2013 senelerinde).
2016 senesinde Azerbaycanda ülkeniñ anayasasına deñişmeler kirsetilmesi boyunca referendum keçti, ve prezidentniñ akimiyette bulunması muddeti beş yıldan yedi yılğa qadar arttırıldı.
İlham Aliyev 2003 seneside, ülkeni 1993 senesinden başlap idare etken babası Heydar Aliyevniñ ölüminden az evel akimiyetke keldi.


text:
Gripp
Gripp ko'p ushırasatug'ın keselllik. Ol juqpalı sonlıqtan bir adamnan ekinshi adamg'a an'sat o'tiwi mu'mkin. A'dette ol ma'wsim epidemiyasında du'nya boylap jayıladı. 20-a'sirde millionlap adamlardın' o'liwine alıp kelgen u'sh u'lken epidemiya (pandemiya dep atalg'an) bolg'an. Qus grippi gripptin' bir tu'ri. Adamlar ko'pshilik jag'daylarda grippti a'piwayı ayaz benen aljastıradı. Gripp joqarg'ı dem alıw jollarına ha'm o'kpege jaman ta'sir etedi.
Ha'zirgi waqıtqa shekem gripptin' emi tabılmag'anı menen gripptin' aldın alıw ushın ha'r jılı alınıwı kerek bolg'an vaktsina bar.
Belgileri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Geybir belgileri:
- Issılıq
- Qaytarıw
- İsh awırıwı
- Bas awırıwı


text:
Qırımda iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri qırımtatarlarnıñ evlerini tintti. Faallerniñ malümatına köre, Aqmescitteki FSB idaresine altı kişi alıp ketirildi: Seyran Hayretdinov, Aleksandr Sizikov, Emil Ziyadinov, İsmet İbragimov, Alim Sufyanov ve Vadim Bektemirov.
Bağçasaray rayonında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvler aqqında salı sabası «Qırım birdemligi» birleşmesi haber etti. Daa soñra yarımadanıñ farqlı rayonlarında bir qaç tintüv keçirile, dep bildirildi.
Faallerniñ malümatına köre, tintüvler saba erte Jeleznodorojnoye köyünde Sufyanov Alim ve Süyür Taş (Belokamennoye) köyünde Hayretdinov Seyrannıñ evinde başlandı. Soñra Qırımnıñ diger rayonlarında da qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvler aqqında haber etildi: Büyük Onlar qasabasında Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonında İsmet İbragimov, Aluştada Alim Sufyanovnıñ evinde.
Emil Ziyadinovnıñ ömür arqadaşı aytqanına köre, tintüv vaqtında Rusiye quvetçileri eki bilgisayar, edebiyat, sistema blokunı aldı.
«205.5 maddesiniñ birinci qısmı (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve bu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – QA). Aqayımnen meni odağa alğanlar, (quvetçiler – QA) işbirligi yapmağa razı olsaq ve bu firqanıñ (tahmin etilgeni kibi Hizb ut-Tahrir – QA) azaları olğanını qabul etsek, ceza daa az olur, ev apsi bile ola bile, dep aytqanlar. Aqayım bir şey imzalamadı», – dep ayttı qadın.
Advokat İslâm Velilâyevniñ aytqanına köre, onı Qurman rayonındaki Büyük Onlar qasabasında iyülniñ 7-nde saba tintüv keçirilgen faal Emil Ziyadinovnıñ evine kirsetmediler.
«Tintüv saba 4-te başlandı, dep ayta şaatlar. FSB hadimleri Ziyadinov, qorantası, dört çağına yetmegen bala, esli-başlı ana-babası bulunğan evge sürip kirdi. Müvekkilime yiberip, tintüv vaqtında bulunmama izin bermek talaplarıma FSB hadimleri kartımnı alıp, bekleñiz dediler. İmaye aqqı bozuldı, meni tintüvge kirsetmediler», – dep tarif etti o.
Daa soñra belli oldı ki, Rusiye quvetçileri tarafından iyülniñ 7-nde tutulğanlar arasında saqat adam bar. Bu Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikovdır.
Onıñ tutuluvınen bağlı qoşma tintüvler apayı qayd olğan Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında ve Bağçasaray rayonınıñ Teberti (Turgenevka) köyünde qartanasınıñ evinde keçirildi. Bu aqta uquqçı Elvina Semedlâyeva bildirdi.
«Aleksandr Sizikov 2009 senesi soqurlaştı. Siyasiy mabüs, «Topçiköy» din cemiyetiniñ reisi, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, apiske alınmazdan evel Sizikovnıñ vasiyi olğan Edem Smailovğa qol tutmaq içün eki kere bir kişilik narazılıq aktsiyalarına çıqqan edi», – dep tarif etti Semedlâyeva.
Tintüvni videoğa çıqarğan faallerniñ aytqanına köre, Sizikov apayınen beraber tutuldı, çünki bir özü areket etip olamay.
İyülniñ 7-nde saba işğal altındaki Qırımda Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerni Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar izaatladı. Onıñ tahminlerine köre, tintüvlerden soñ tutulğan qırımtatarlar Rusiyeniñ terrorizm maddesine istinaden qabaatlanacaq.
«Altı kişi tutuldı. Olarnı Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ belli 205.5 maddesi bekleydir. Şimdi olar Aqmescitteki FSB bölüginde tutula. Yañı tutulğanlarnen endi 67 qırımtatarı RF Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine köre tutuldı. Olarnı terrorist dep köstermege tırışalar», – dep yazdı Ceppar Facebookta.
Qırımnıñ Rusiye quvet müessiseleri adiseni izaatlamay.
Rusiye işğal etken Qırımda insan aqlarını bozmağa devam eteler, işkence ve söz serbestliginiñ sıñırlanması qullanıla, dep bildirdi iyülniñ 2-nde BM insan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bachelet. Rusiyeni işğal etilgen Qırımda taqiplerni toqtatmasına çağıralar.
2014 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mustaqil jurnalist, vatandaş faali, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Bayden:"İrannı azat itäçäkbez"
AKŞ ilbaşı Dco Bayden Kaliforniyäda ber çıgışında İran turında belderü yasadı
AKŞ ilbaşı Dco Bayden İranda Mähsa Äminineñ kulga alıngaç ülüennän soñ başlangan häm yakınça 50 kön däüam itüçe protestlar belän bäyle belderü yasadı. Kaliforniyäda uzuçı Demokratlar partiyäse çarasında çıgış yasaganda anı tıñlauçılar kesä telefonnarın kütärep “İrekle İran” yullamasın birde. Şunnan soñ Bayden: “Borçılmagız, İrannı azat itäçäkbez. Alar bik tizdän üzlären üzläre azat itäçäk,”-dide.
İran başkalası Tähranda 22 yäşlek Mähsa Äminineñ 16nçı sentyabrdä kulga alınuı häm sak astında ikän ülüe il idaräsenä karşı protestlarga kiterde.


text:
«Onı aşatmadılar, oña ilâc kerek». Edem Bekirov mahkemede (video)
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sıñırlav tedbiri belgilenmekte. Oturışuv vaqtında o, yaramadı, «acele yardım» çağırıldı. Bir kün evelsi Edem Bekirov Qırımnıñ memuriy sıñırında Çonğar keçiş noqtasından keçken soñ onı Rusiye uquq qoruyıcıları tutıp aldı. «Agora» halqara aq qorçalayıcı gruppasınıñ advokatı Aleksey Ladinniñ aytqanına köre, Edem Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı ve 222-nci maddesiniñ 1.1 qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene, eki madde de orta ağırlıq taşıy. Edem Bekirov – birinci gruppa saqatı, onıñ bir sıra ağır hastalığı bar, advokatnıñ aytqanına köre, «SİZOda tutulması onı qısqa müddet içinde öldüre bile».


text:
Qırım ermenlileri bu sene regional milliy-medeniy muhtariyetni teşkil etmek isteyler. Bunı Qırım ermeni cemaatçılığınıñ toplaşuvında reis Vagarşak Melkonân bildirdi, dep haber ete Krım Media.
Onıñ sözlerine köre, yarımadada ermenlilerniñ üç yerli şeer milliy-medeniy muhtariyeti bar eken, daa birisi qayd etilmekte. Olar işbu regional muhtariyetiniñ terkibine kirecekler.
Yañı birleşüvni Qırım ermeni cemaatçılığı temelinde quracaqlar. Melkonân qayd etkeni kibi, dekabr 13 künü teşkilâtnıñ toplaşuvı olacaq, mında namzetler muhtariyet ile bağlı bütün zaruriy suallerni muzakere etecekler.
Melkonân şunı da qayd etti ki, milliy-medeniy muhtariyet Qırım ermenlerine yañı imkânlarnı açacaq eken, çünki olarğa devlet maliyeviy destegi ayırılacaqtır.


text:
1817 senesi nemse adamı Karl Drez özü yürgen maşina yasağan. Onıñ adını öyle de qoydı: “yürgen maşina”. Bu maşinanıñ oturğıçı, dümeni ve eki köpçegi bar edi. Köpçekler pervazğa yapıştırıldı. Böyle maşinanıñ tezligi bir saatte 15 kilometrni teşkil etti.
1861 senesi frenk Pyer Mişo ayaqlar içün mahsus basqıç yasadı. Basqıçlar birinci köpçekniñ ortasında olğan köçerine qoşuldı. Olarğa de bir ayaqnen, de diger ayaqnen basqanda, maşina yürmege başlay edi.
Maşinanıñ adını velosiped (latince velox – tez ve pes – ayaq) qoydılar.
Yedi yıldan soñ basqıçlar ayaq içün qolaylaştırıldı ve maşinanıñ ortasına çekildi. Art ve ög köpçekleri zıncır ile bağlandı. Soñ ise iskoç (şotland) Con Denlop köpçekke ava toldurılğan çuval (kamera) ve üstüne reznadan qabuq yasadı. Böyle etip şinalar peyda oldı.


text:
İsveçiya, Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qoltutıp, Rusiyeniñ Ukraina şarqındaki istilâsını ve qanunsız Qırım ilhaqını takbih ete.
Bu aqta İsveçiya baş naziri Stefan Leven dekabrniñ 4-nde Kyivdeki brifingde ayttı.
O, yarımada Ukraina kontroline qaytqanına qadar Qırım ilhaqı sebebinden Rusiyege qarşı başlatılğan sanktsiyalar devam etecek, dep işandırdı.
«Sanktsiyalar belli sebeplerden kirsetilgen edi – Ukraina şarqındaki zıddiyet ve Qırım ilhaqı. Bu sanktsiyalarnıñ sebepleri alâ daa bar ve olar saqlap qalacaq. Bu sanktsiyalarnı lâğu etecek tek bir yol bar», – dep qayd etti İsveçiya baş naziri.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Yörtkeç
Yörtkeç yäki Quzğaltqıç yäki dvigatel yäki motor (rusça ДBиraTeлb, latinça motor - xäräkätkä kiterüçe) - nindi bulsa da energiä tören mexanik energiägä äwelderüçe caylanma. Motor süze belän XIX ğasırı azağınnan qullanıla, XX ğasırı urtasınnan alıp elektoyörtkeç häm eçe yanulı yörtkeç atamaları qullanıla.
Yörtkeçlar berençel häm ikençel törlärgä bülenä. Berençel yörtkeç tabiği energiä resursları mexanik eşenä äwelderä, ikençel yörtkeç başqa çığanaqlar citeştergän yäki tuplağan energiäne äwelderä.
Mäsälän berençel yörtkeçkä tägärmän qarıy, ikençel yörtkeçkä elektrodvigatel, pnevmoyörtkeç, gidroyörtkeç qarıy.
Berençel yörtkeç[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Äwwäl berençel yörtkeç - cilkän, su tägärmäçe. Cilkän 7 meñ yıl däwamında qullanıla.
Su tägärmäçe Borınğı dönyada: Misır, Qıtay, Hindstanda kiñ qullanılğan.
Bu maşinaları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bu maşinaları XVII ğasırda tikşerelä başlağan. Frantsuz fizikları Deni häm Papen, ingliz Tomas Severi bu-hawa-maşinasın yasağannar.
1763 yılda Rusiä mexanigı İvan Polzunov tuqtawsız eşläwçe bu maşinasın yasağan.
1784 yılda ingliz mexanigı Ceyms Watt kamilräk bu maşinasın buldırğan.
Eçe yanulı yörtkeç[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
XVII ğasırda Xristian Huygens Eçe yanulı yörtkeçneñ berençe proyektın täqdim itä.
1860 yılda frantsuz injenerı Ejen Lenuar berençe yaxşı eşläwçe Eçe yanulı yörtkeçne yasağan.
Soñraq Nikolas Otto 4-taktlı gaz dvigatelen buldıra.
1876 yılda Duglas Klark 2-taktlı quzğalqıç yasağan.
1883 yılda Karl Bents 2-taktlı Eçe yanulı yörtkeçne citeşterä.
1897 yılda Rudolf Dizel hawa basımınnan qabınuçı yanuçan qatnaşma nigezendä yasağan yörtkeçne täqdim itä, soñraq ul dizel dip yörtelä başlıy.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- БCЭ. CTaTbя «ДBиraTeлb». ABTop A. A. ПapxoMeHko 2008 eлHың 1 дekaбpb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Aqmescit akimiyetinden qanun boyunca kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi içün kelişken yerde qırımtatar sürgünliginiñ yıllığında matem mitingini keçirmege izin soray.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov, Aqmescit akimiyetiniñ mitingni şeer merkezinde keçirmege izin bermegenini izaatlap, bildire.
Aqmescit şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev şunı bildirdi ki, şeer memuriyetine qırımtatar halqınıñ temsilcileri ve cemaat teşkilâtlarından mütenasip muracaat kelgen eken. «Olar kütleviy numayışlarnı Lenin meydanı, Zenaat birligi Evi yanında keçirmege planlaştırğanlar. Amma biz buña izin bermege planlaştırmaymız», – dedi o.
«Baharev şeerni yahşı bilmese kerek. Biz, şimdiki akimiyetniñ qanuniyetine köre, mitingni Lenin meydanında, Kirova soqağı boyunca Zenaat birligi Evi yanında degil de, Kiyevskaya soqağında yerleşken Zenaat birligi Medeniyet Evi yanında keçirmege izin sorağanmız, farqlı yerlerdir. Soñkisi, qanun boyunca, kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi içün ayırılğan yerdir…», – yazdı Facebookta İlmi Ümerov.
Mayıs 5-te Qırımtatar Milliy Meclisi Aqmescitniñ şeer memuriyetine 1944 senesi mayıs 18 künü qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarınıñ hatırasına matem mitinginiñ keçirilmesi aqqında haber etkenini bildirgen edi.
Keçken sene ananeviy matem mitinginiñ Aqmescit merkezinde keçirilmesi yasaq etilgen edi
Evel Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek mayıs 18 künü arfesinde Qırım akimiyeti ve uquq qoruyıcı organları «ukrain siyasetçileri, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov tarafından azırlanılğan kütleviy tarikler aqta malümatnı elde etkenini» bildirdi.
Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yarımadanıñ uquq qoruyıcıları «mayıs 18 künü qırımtatar halqınıñ sürgünligi yıllığı ile bağlı olğan tariklerniñ ögüni almağa tırışacağı» aqta bildirdi


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildire ki, memleketniñ NATO erkânına kirmesi umumukrain referendumda qabul etilecek. Bunı o, Litvaniya prezidenti Dalâ Gribauskayte ile beraber keçirgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«NATO erkânına kirmek ya da kirmemek – kesen-kes ukrain halqınıñ qararıdır», – dep qayd etti Poroşenko.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina NATO talaplarına riayet etmege başlasa, ukrain halqı NATO erkânına kirmek ya da kirmemek qararını qabul etecek.
NATO alyansnıñ mevamı deñişmegenini er daim tasdıqlay: Kiyev istese ve kerekli şartlarğa riayet etse, Ukraina alyansqa kirmek aqqını qazanacaq.
Aynı zamanda Rusiye «Ukrainanıñ NATO erkânına kirmeyceginiñ kefillerini» talap ete.


text:
Rusiye ordusı Kyivge qarşı 31 raketa uçurdı, 21-ini Ukrayına ava mudafaa sistemasınıñ quvetleri tüşürdi, dep bildirdi Ukrayına paytahtınıñ yolbaşçısı Vitaliy Klıçko «Kyiv» telekanalınıñ yayınında.
«Arbiylerniñ malümatına köre, Kyivge 31 raketa kete edi, 21-i tüşürildi, kritik infrastrukturanıñ obyektlerine bir qaç raketa tüşti, şeerniñ bir qısmı elektriksiz qaldı. Suv yoq. «Kyivvodokanal» ve «Kyivenerğo» müessiseleri suv ve elektrik berilüvini ğayrıdan tiklemek içün çalışa», – dep tarif etti o.
Klıçko, bugün aqşam suv ve elektrik berilecek, dep ümüt ete.
«Bunıñ içün çalışamız. Amma tam vaqıt aytıp olamaymız. Bugün aqşam elektrik ve suv teminlevini ğayrıdan tiklemek içün elimizden kelgenini yapamız», – dep qoştı o.
Bazı Ukrayına regionlarında ışıq yoq. Ukrayına arbiyleriniñ malümatına köre, umumen noyabrniñ 23-nde Ukrayına arbiyleri 70 Rusiye raketasından 51-ini tüşürdi.
Ücüm neticesinde Rivne, Cenübiy Ukrayına ve Hmelnıtsk atom elektrostantsiyası generatsiyasız çalışa.
Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük darbesi Moldovanı da ışıqsız qaldırdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İyülniñ 26-nda Qarasuvbazar rayonınıñ Qışlav köyünde çağına yetmegen dört gençniñ evinde kütleviy tintüvler keçirile. Bu aqta Azatlıq Radiosı muhbiri haber ete.
Hususan, Mustafa Köki, Ümer Abduveliyev, Rizvan Seythalilov, Seytumer Asanovnıñ evlerinde tintüv keçe.
Daa evel Sudaq rayonınıñ Osmançıq köyünde Aziz-Muhammed Aliyevniñ evinde tintüv keçirildi.“Qırım birdemligi” teşkilâtı bildirgenine köre, Aziz-Muhammed evinde qaldı. Tehnika tutıp alınmadı, sadece körülme teftiş keçirildi. Bu beş genç Qışlav Köy Şurasından Rusiye bayrağını alıp taşlap, yaqqanlarında qabaatlana. Adise 2018 senesi iyünniñ soñunda yüz bergen edi. Bu sebepten Rusiye CK (Rusiye devlet timsallerini aqaretlev) 329 maddesine köre cinayet davası açıldı. Olıp keçken vaqialardan soñ bütün şübelilerden açıqlama mektüpleri alındı.
Qırım.Aqiqat meseleniñ inceliklerine ögrenmege tırışa. Şimdilik Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti bu hususanen alaqalı izaat bermedi.
Qırım işğalinden soñ yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti mustaqil jurnalistler, faaller, Milliy areketniñ iştirakçileri, Meclis azaları ve Rusiyede yasaq etilgen “Hizb ut-Tahrir” ile bağda vesveselengen insanlarnıñ evlerinde kütleviy tintüv keçirmekni adet etti.


text:
Kyivde iyünniñ 26-nda Qırımtatar bayraq künü merasimi çerçivesinde 40 metrlik altın tamğalı kök bayraq açıldı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, bayraqnı 100-ge yaqın insan taşıdı.
Kyivde Qırımtatar bayraq kününe bağışlanğan avtoyürüş ve vatanperverlik yürüşi keçirildi.
Avtokolonna İgor Sıkorskıy Kyiv politehnik universitetiniñ baş binası yanında şekillendi. Maşinalarına qırımtatar ve Ukraina bayraqlarını bağlağan kolonna Kyivniñ merkeziy Hreşçatık soqağına yol aldı.
Kolonna ögünde de farqlı memleketlerden kelgen göñülliler dünyanıñ 28 memleketinde olğan qırımtatar bayrağını taşıdı. Meydan tarafına vatanperverlik yürüşi başlağan soñ olarğa avtoyürüş qoşuldı. Olar miting keçirilgen yerge qadar beraber kettiler.
«Soñki 5 yıl devamında bizim içün – bu (qırımtatar bayrağı – QA) tek birligimizniñ timsali degil, qırımtatar aslımıznıñ timsallerinden biridir. Vatanımızğa serbest saip çıqamayıq, çünki anda işğalciler bar. Şu sebepten cümlemiz bayraq etrafında toplaşamız, tek Ukrainada degil, bütün dünyada», – dep qayd etti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
İyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın renkli tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır.
Qırımda, esas Ukrainada ve dünyanıñ diger memleketlerinde bayram tedbirleriniñ keçirilmesi planlaştırıla.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte Seit-Settar camisinde rekonstruktsiya işleri keçirilecek. Bu aqta Qırım musulmanları diniy idaresiniñ resmiy saytında söz kete.
Müftiyatta şunı da qayd ettler ki, noyabr 14 künü camide soñ cuma namazı keçti.
İleride cami territoriyasında bütün qurulğan binaçıqlar devirilecek. Leyhağa köre, caminiñ tamir işleri, medrese, memuriy korpuslarnıñ qurucılığı planlaştırıla.
Qırım musulmanları diniy idaresi Seit-Settar camisine kelgen müminlerge diger camilerni ziyaret etmege teklif ile buyurdı, çünki tamir işleriniñ keçirilgeni vaqıtta namazlar bu yerde keçmeycek
QMDİ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, tamir işleri tahminen bir yıl devamında keçirilecek.


text:
Qırımnıñ «devlet şurası» «Halq imayecilri – Qırım Cumhuriyetiniñ halq drujinası» aqqında qanunnı federal qanunlarnen uyğunlaştırdı. Deñişmelerge köre, «halq imayecliyerni» «Nazirler şurası» tertip etkeni aqqında madde alıp taşlandı.
Bu tüzetüvler noyabr 12 künü Qırım «parlamentiniñ» toplaşuvında qabul etildi.
«Halq imayecileri taqımları «Vatandaşlarnıñ cemaat tertibiniñ temin etilüvinde iştirak etüvi» Federal qanunğa köre, tertip etileler», – dep aytıla «qanunda».
Endiden soñ, Qırım İçki İşler Nazirligi ve ükümet ile añlaşıp «imayecilerge» saylanılğan reberler yolbaşçılıq yapacaqlar.
Bunen beraber, «Halq imayecileri Qırım cumhuriyet ştabı» «Nazirler şurası» tarafından teşkil etilgeni ve devlet esabına çalışqanı» aqqında madde alıp taşlandı.
Amma, Qırım «yolbaşçısı» özü reberlerni tayin etecek ve işten çıqaracaq.
İyün ayında Qırım «parlamenti» «Halq imayecileri – Qırım cumhuriyeti halq drujinası» aqqında qanunnı qabul etti.
Mart 16 künü Qırım ve Aqyarda referendum ötkerildi. Onıñ neticelerine esaslanıp, Rusiye yarımadanı öz terkibine qoştı. Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ bu rey berüvni tanımadılar.


text:
`Ayğa menü` Näticälär
Xäbärlär [31]
- Ğalämdä bulu däwlätlär öçen nigä ähämiyätle?
- Angliyädä qolğağa menü buyınça dön’ya çempionatı uzdı
- Yoldızlar arasında säyäxät: yarış başlandı
- İyärçen yuqqa çıqtı
- Qıtay Ayda su taptı
- 26 tapqır Êverestqa kütärelde
- Törkiyä ğaläm qorabı citeşterä
- NASA Ayğa keşe cibärüne kiçekterä
- Fevral'dä - Ayğa oçış
- Yoqı sıyfatı Ayğa bäyle
- “2023 nçe yıl maqsatları arasında Ayğa töşep utıru da bar”
- Aynıñ öslegendä su tabıldı
- Ayğa menü öçen 13nçe sınaw
- NASA Ayğa astronavtlar cibärä
- 12 meñ keşe Ayğa oçarğa teläk belderde
- Ayğa menü - kiçekterelä
- Başta -Ayğa, annarı Marsqa oçabız
- Yaponiyä imperatorı täxetkä mende
- Ayğa ayaq basu mizgelläre
- Hihdstannıñ ayğa ikençe säfäre


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (aytılıwı:Albert Eynshteyn; 14 mart, 1879 - 18 aprel, 1955) fizik ha'm ilimpaz bolg'an. Einstein 1921-jılı fizika tarawı boyınsha Nobel sıylıg'ın alg'an.
Einstein o'zinin' jaqtılıq, materiya, awırlıq ku'shi, kosmos ha'm waqıt haqqındag'ı teoriyaları menen belgili. Bul teoriyalar ilimpazlarg'a zatlardı aldıng'ıdan jaqsıraq tu'siniwi ushın ja'rdem berdi. Onın' teoriyaları arnawlı qatnas ha'm ulıwma qatnas teoriyası dep ataladı. Onın' en' belgili ten'lemesi . Bul energiya ha'm massa bir zattın' o'zgeshe formaları ekenin ha'm bir bo'lek massada energiyanın' ko'lemi jaqtılıq tezligi menen ko'beytilgen massanın' ko'lemine ten' ekenin an'latadı.
Onın' o'miri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Einstein Germaniyanın' Württemberg qalasının' Ulm degen jerinde tuwılg'an. Ol evrey shan'arag'ınan bolg'an, biraq shan'arag'ı diniy bolmag'an. Albert katolik mektebinde oqıg'an. Ol jaqsı oqıwshı bolmag'an ha'm ko'plegen adamlar onı aqılsız esaplag'an. Bir ku'ni onın' a'kesi og'an magnitlik kompas beredi. Ol ko'rinbes ku'shtin' qalay kompastın' iynesin qozg'altıwın tusiniwge qızıqqan ha'm usılay etip ilim ha'm matematikag'a qızıg'ıp baslag'an.
Ol jası u'lkeygennen keyin Shveytsariyada mektepte oqıwg'a ketedi. Oqıwın pitkergennen keyin ol sol jerde patent byurosına jumısqa kiredi. Jumıs islewi dawamında ol onı ullı ilimpaz sıpatında belgili qılg'an jumısların jazg'an.
Birinshi du'nya ju'zlik urıs baslanbastan aldın, ol Germaniyag'a qaytadı ha'm sol jerde mektep direktorı boladı. Ol natsistlik hu'kimet ku'shke minemen degenshe Berlinde jasag'an. Natsistler evreylerdi yamasa evrey shan'arag'ınan kelip shıqqanlardı jaman ko'rer edi. Olar Einsteindi "Evrey fizikasın" jaratıwg'a ja'rdem beriwinde ayıplaydı ha'm nemis fizikleri onın' teoriyaları qa'te ekenligin da'liyllewge ha'reket etedi. Einstein AQShqa ko'ship ketedi ha'm 1940-jılı ol AQSh puxarasına aylanadı.
Ekinshi du'nya ju'zlik urıs dawamında, Einstein AQSh prezidenti Franklin D. Rooseveltke (Franklin D. Ruzvelt) AQSh natsist hu'kimetinen aldın atom bombasın oylap tabıwı kerek ekenligin jazg'an alımlardın' biri bolg'an.
1952-jılı, İzrail hu'kimeti Einsteindi İzraildin' ekinshi Prezidenti bolıwg'a shaqırg'an, biraq ol razı bolmag'an.
Einstein 1955-jılı 18-aprelde ju'rek awırıwınan qaytıs bolg'an.
Onın' isenimleri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Ko'plegen ilimpazlar tek g'ana o'zlerinin' jumısları menen shug'ıllanadı, biraq Einstein siyasat ha'm du'nya paraxatshılıg'ı haqqında so'ylegen ha'm jazg'an. Ol sotsializm ha'm pu'tkil du'nya ushın bir hu'kimet bolıwı haqqında ideyalardı unatqan. Ol ja'ne İzraildin' jan'a ma'mleketin payda etiw ha'reketi ushın yag'nıy sionizm ushın jumıs islegen.
Einstein evrey shan'arag'ınan bolg'anı menen ol bul dinge jen'il qatnasıqta boldı. Ol evrey filosofı Baruch Spinoza ideyaların unatqan ha'm Buddizmdi jaqsı din esaplag'an.
Einstein ilimpazlarg'a du'nyanı jaqsıraq tu'siniwge ja'rdem beriwshi ko'plegen ideyalar haqqında oylag'an bolsada, ol onın' keyinirek o'mirinde oylap tabılg'an ko'plegen ilimiy teoriyalar haqqında o'zgeshe ko'z qarasta bolg'an. Ko'plegen ilimiy teoriyalar bizler anıq bilmeytug'ın, tek mu'mkin bolg'an zatlardı talıqlaydı. Einstein bunday teoriyalardı unatpadı; onın' pikirinshe, durıs teoriya bolsa qa'legen zattı tu'siniw mu'mkin edi. Ol bir ret bılay degen: "Men qudaydın' a'lem menen su'yek oyının (dice) oynawına isenbeymen".
Einstein ilimge ko'p u'lesin qosqanı sebepli, onın' atı ha'zirgi ku'nde ha'r qıylı jerlerde qollanıladı. Fotoximiyada qollanılatug'ın birlik onın' atı menen atalg'an. Ol Avogardo sanının' bir foton jaqtılıq energiyasına ko'beytkenge ten'. Einsteiniy ximiyalıq elementi de ilimpazdın atı menen atalg'an. So'ylesiwde de bizler ju'da' aqıllı adamdı "Einstein" dep ataymız.
Onın' en' bir ta'sirlendiriwshi aytqan so'zi: "O'mirde jasawdın' eki jolı bar, biri hesh qanday ajayıbat jop degen halda, ekinshisi har qanday narse ajayıbat dep esaplagan halda".


text:
İyün 24-te, cuma künü onlarca qırımtatarlar «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ Bağçasaraydaki evi yanına dua keçirmek içün keldi. Dua tahminen bir yarım saat, saat altıdan yedi yarımğa qadar, devam etti. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Çiygoznıñ apayı Elmira Ablâlimova bildirdi.
«Dua keçirildi. Adam çoq edi. Elbet, er keske menim adımdan, em de Ahtem Çiygoznıñ adından kelgenleri ve merasimimizde iştirak etkenleri içün teşekkür bildirmege ister edim», – dep ayttı Elmira Ablâlimova.
Azbarda olıp keçkenini belli olmağan şahıslar nezaret ete edi, Çiygoznıñ apayınıñ fikrince, olarnıñ rusiyeli mahsus hızmetlerniñ temsilcileri olması mümkün.
«Olar evniñ yanında buluna edi, olıp keçkenini nezaret ete edi. Belki de, fotoresimge çıqara edi ya da mahsus aletlernen laf neler aqqında ketkenini, adamlar neler yapqanını, neler aytqanını diñley ediler... Biz olarnı kördik», – dep añlattı Elmira Ablâlimova.
Qırımtatar meseleleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ Facebook saifesinde dua keçirilgen vaqıtta çıqarılğan fotoresimler paylaşıldı.
İyün 24-te aqşam Elmira Ablâlimova Facebook saifesinde rusiyeli uquq qoruyıcılarınıñ ziyareti aqqında bildirdi, olar oña «qanunsız faaliyetniñ mümkün olmaması aqqında» ihtar berdiler, o ise, bunı qırımtatarlarnıñ dua keçirmege niyetinen bağlı olğanını tüşüne.
Bundan evel dua keçirilecegi aqqında Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov bildirgen edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksyonov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Olarnıñ arasında Ahtem Çiygoz da oldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste bulunğan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Qırım Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda «separatizmde» qabaatlanğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesine mayıs 12-de cinaiy iş açılması aqqında qararğa qarşı şikâyetni berdi. Bu aqta İlmi Umerov Facebook saifesinde yazdı.
Bundan da ğayrı, onıñ sözlerine binaen, o, FSB taqiqatçısı adına ambulatoriyada mahkeme-psihiatrik ekspertizadan öz isteginen keçmege red etkeni aqqında arizanı berdi, bunı şahısnı itibardan tüşürme ve iş adı-sanını aşalama ıntıluvı olaraq körgenini bildirdi.
«Nevbetteki adımlar aqqında olarnıñ ömürge keçirilmesinen haber etecem. Yerli adliyeciler moskvalı adliyecilernen sıq çalışa. Ögünde radikal vazife qoydılar – cinaiy iş açılmasını qanunsız tanımaq. Amma, aytayım ki, «adalet» aqqında hayal etmeyim, 2014 senesi mart 16-da keçirilgen referendumnı ve onıñ aqibetlerini qanunsız sayam, Rusiyeniñ topraq bütünligine (Qırımsız, çünki bu Ukraina dep adlandırılğan diger devletniñ territoriyası) iddia etmedim», – dep aytıla beyanatta.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi. Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı iş malümatını faş etmemesi aqqında imza qoymağa mecbur ettiler. Sorğuğa onıñ apayı ve balaları da çekilgen edi.
Rusiyeli adliyeci Mark Feygin «Memorial» uquq qoruyıcı merkezine İlmi Umerovğa siyasiy taqip etilgen statusınıñ berilmesini rica etti.