text:
Tintüvge oğrağan ATR qırımtatar telekanalı yayınlamağa başladı
ATR birinci qırımtatar telekanalı bir qaç saat devamında olmağan yayınnı ğayrıdan tikledi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, al-azırda kanalnı uyduda ve ATR saytında da seyir etmek mümkün.
Kanalda başlağan tintüvlerden soñ onıñ analog signalı yoq oldı.
ATR baş müdiri Elzara İslâmova Facebook saifesinde bildirdi ki, Terrorizmge qarşı merkez ve Taqiqat komitetiniñ hadimleri tintüvge devam eteler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni ki, yanvar 26-da telekanalğa kelgen arbiyler videoarhiv ile serverni tutıp aldılar.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ informatsion siyaseti boyunca muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».


c: text/html

text:
Mart 28 kününden başlap, «Asker» faalleri sıñırcılarnen beraber Qırımnen memuriy sıñırda nevbette turacaq - Vorobyov
Mart 28 kününden başlap, Qırım blokadasından ibaret olğan «Asker» grajdanlıq şekillenmesi, Ukraina devlet sıñır hızmetinen birlikte, işğal etilgen yarımadanen memuriy sıñır noqtalarında hızmet etecek.
Bu aqta Qırım.Aqiqat agenligine Geniçesk rayon memuriyetiniñ reisi Aleksandr Vorobyov bildirdi.
«Yarın «Asker» vekilleri öz hızmetlerini başlaycaqlar. Bütün çezilecek meseleler baqıldı, vesiqalar alındı, er şey uyğunlaştı. Memuriy sıñırnı er ceetten quvetleştiremiz. Aynı zamanda başlanğan taqım talimatınen biz de başlaymız», - dep qayd etti o.
2015 senesiniñ sentâbr 20 qırımtatarlarnıñ teşebbüsi ile, Qırım sıñırından keçken aşaiyt mallarınen tolu olğan yük maşnalarınıñ müddetsiz blokadası teşkil olunğan edi.
2016 senesiniñ yanvar ayında Qırım blokadası boyunca aktsiya öz formatını deñiştirdi. Blokada iştirakçileri ukrain sıñırcıları ve «Asker» adlı birleşmesinen beraber umumiy areketlreni teşkil etmege planlaştıralar. Ukraina sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân bildirgenine köre, mahsus azırlıq körgen 60 faaller arasında 33 sınavnı tapşırdı.
Slobodânnıñ qaydlarına binaen, «Asker»niñ faalleri nezaret hızmetleriniñ işlerine kirişmeycekler. Vesiqa ve ya da yüklerni teşkermeycekler. Olar mesleat etecekler. Bir de bir şey boyunca tevsiye ete bilecekler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Qırımtatar halqını açıq bir şekilde yoq eteler» – Zair Smedlâyev
Dekabrniñ 15-nde mahkeme Enver Emirasanovnıñ memuriy işini baqacaq. O, futbol matçı keçirmegeni istegeninde qabaatlana. Taqiqat versiyasına köre, bu «ruhsetsiz kütveviy tedbir» sayıla eken.
Qırımtatar faali Zair Smedlâyev futbol matçı – keçken sene Bağçasarayda qırsızlanğan regional Meclis ve Bütündünya qırımtatar kongresi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hatırasına bağişlanğanını hatırlata.
«İbragimov özü de futbolnı seve ve faal sürette sport tedbirleri keçire edi. Onıñ adı bir kere bile añılması, «ruhsetsiz kütveviy tedbir» dep sayılmasına sebep oldı.
Ervin İbragimobnı 2016 senesi mayıs ayında belgisiz insanlar qırsızlağan edi. Videotaqip kamerası, yol inspektoru urbasındaki eki insan İbragimovnıñ maşnasını toqtatıp, onı mikroavtobus içine çekip alıp kirgenlerini qayd etken eken. O zamandan berli ondan iç bir haber yıq.
Bu madde boyunca para cöremesi de kesilebile, 15 künge apiske de qapatmaq mümkünZair Smedlâyev
Zair Smedlâyev qayd etkenine köre, Emiasanovqa qarşı açılğan memuriy iş başından bile qanun bozaraq açılğan edi, çünki qanun bozuvınen bağlı protokol, memuriy qanun bozuv Kodeksine köre 24 saat içinden tizilmek kerek.
«Protokol tizilgen anğace bir afta keçken edi – ihtimal, «emir» pek keç berildi. Bu protokol, aslında, keçersiz, dep tanılmalı. Bu madde boyunca para cöremesi de kesilebile, 15 künge apiske de qapatmaq mümkün», – dep bildirdi o.
Dekabrniñ 18-nden itibaren Qırımnıñ bir qaç regionında yalıñız keçirilgen piket faallerine qarşı mahkemeler başlanacaq.
Ne zamandan berli yalıñız keçirilgen piket kütleviy tedbirge çevirildi?Zair Smedlâyev
«Büyük ihtimal, akimiyet mında da İldar Dadinniñ mahkemesinde qullanğan taktikanı qullanmağa areket etrecek, çünki oña qarşı biri-biri artından memuriy protokollar tizilerek, neticesi apishanenen bitken edi. Yalıñız keçirilgen piket iştirakçisine nisbeten memuriy protokollar tizilgen edi – olarnıñ epsini «ruhsetsiz kütveviy tedbir» keçirgeninde qabaatlaycaq olalar. Añlaşılmağan tarafı da şu ki, ne zamandan berli yalıñız keçirilgen piket kütleviy tedbirge çevirildi?» – dey Smedlâyev.
Faal şunu hatırlata: yaqında Bağçasarayda doquz faalge, , Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tutulıp, evlerinde tintüv yapılğan vaqıtta, dersiñ oktâbrniñ 11-nde ruhset alınmadan ötkerilgen miting içün – 10 biñ ile 20 biñ rublelik para cezası kesilgen edi.
Faaller olarğa istegen vaqıtlarında kelip tintüv yapabileceklerine daima azırlarZair Smedlâyev
«Dekabrniñ 12-nde Rusiyede Anayasa Künü qatd etilgen taqdirde bile, Qırım akimiyeti vatandaşlarnıñ aq-uquqlarını açıq-aydın ayaqastı etken edi. Hususan, Qırımnıñ İçki rayonı Ferngeym (Urojaynoye) köyünde yaşağanqırımtatar faali İbraim Osmanovnıñ evinde tintüv yapılıp, oğlu Rustem tutulıp alınğan edi (keççe onı qoyıp yibergen ediler – QA). Faaller olarğa istegen vaqıtlarında kelip tintüv yapabileceklerinie daima azırlar, evlerinde yasaqlanğan eşya ve edebiyat bulundırmaylâr.
Aynı künü «fevral 26 işi» boyunca Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Eskender Kantemirov, Arsen Yunusov, Eskender Emirvaliyev mahkeme oturışuvı ötkerilmekte edi. Söz kelimi, yarımadada resmiy seviyede kimse iç bir şekilde Anayasa Kününi qayd etmegen edi.Yerli memurlar bu vesiqanı bir kapikke almağanını numayış etecek ola, ya da Qırımnıñ Rusiyege ait olması şubeli», – dep qayd ete Smedlâyev.
Faalniñ fikrine köre, memuriy mahkemelerniñ yañı dalğası – repressiya sırasında pek qorqulacaq şey degil:
Bu qırımtatarlarğa nisbeten qorqızuv ve genotsid aktıZair Smedlâyev
«Bizim halqımıznı yoq eteler. Eger daa evel bu gizli qırsızlav ve qatili tapılmağan ölümler olsa, şimdi açıq-çıq davalar uydırıp, insanlarnı apishanelerde ölecek derecege ketireler. Noyabrniñ 23-nde Aqmescitte «aqsız yerde büyük miqdarda para talap etüv» işi boyunca tutulıp alınğan Bekir Degermenci pek ağır alda reanimatsiyada yata – o anda gece essisz alda ketirilgen edi. O, şimdi ilacnen berilip yuqlatıla, aq cigerleri avanen suniy şekilde teminlenmekte. Alâ daa SİZOda tutulmaqta olğan Asan Çapuhnıñ sağlığı da telüke altında».
Zair Smedlâyev Degermenci ve Çapuh Qırımlı siyasiy mabüsleri arasında sağlıq probleması olğan yekâne insanlar olmağanını qayd ete:
«Facebookta –halqara vesiqalarğa binaen Qırım Ukrainağa bağlı, - dep yazğan izaatı içün separatizmde qabaatlanğan Suleyman Kadırovnıñ gipertoniyası bar. O, artıq yaş degil ve qorqızuvlar, tintüv ve FSB keçirgen sorğulamalar onıñ sağlığına tesir etken olmalı. İnsanlarğa nisbeten yapılğan bu areketler – aynı zamanda qırımtatarlarğa qarşı em qorqızuv, em genotsid aktı sayıla».


text:
Nil
Nil (Arabsha: النيل an-nīl) Afrikada jaylasqan da'rya. Ol Jer ju'zindegi en' uzın da'rya esaplanadı (6,650 km yamasa 4,132 milya) ha'm İskenderiya qalasının' qasınan o'tip Jer orta ten'izine quyadı. Onın' ataması grekshe Nelios so'zinen kelip shıqqan bolıp Da'rya Valley (River Valley) degendi an'latadı.
Aq Nil Ugandada Viktoriya ko'linen baslanıp Qubla Sudan ha'm Sudan arqalı Xartumg'a shekem baradı, sol jerde ol Ko'k Nil menen qosılıp Nildi payda etedi, keyin Mısır arqalı ag'ıp o'tedi. Ko'k Nil bolsa Efiopiya arqalı o'tedi. Ha'r ku'ni Nil da'ryası shama menen 300 million kub metr suwdı quyadı.
Nil a'gıp o'tip turg'an ma'mleketleri ushın ju'da' u'lken a'hmiyetke iye. Mısırda ko'plegen qalalar da'ryag'a jaqın salıng'an. Piramidalarda Nilge jaqın jaylasqan. Nil Mısırdı egin egiw ushın qollanılatug'ın suw menen ta'miyinleydi. Ma'mlekettin' ko'pshilik bo'limi sho'lde jaylasqan.
Nil da'ryasında yamasa onın' jag'alarında ha'r qıylı haywanlar jasaydı, olarg'a mısal retinde krokodiller, quslar, balıqlardı ko'rsetiwimiz mu'mkin. Nil tek g'ana haywanlardın' jasawın ta'miynlep qalmastan, sol jerde jasawshı adamlardı ishimlik suwı, ku'ndelikli jumısları (ma'selen kir juwıwda qollanıwı) ha'm eginlerdi suwg'arıwda suw menen ta'miyinleydi.
-
Ko'k Nil sarqıramaları
-
Aswan qalasındag'ı Nildin' ko'rinisi
-
Luksor qalasının' to'beshiklerinen Nildin' ko'rinisi


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:18 196
-
14:16 181
-
-
-
-
-
-
-
13:19 183
-
-
-
-
-
-
-
-
Jumağalïev «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ negizgi drayverlerin atadı
ASTANA. QazAqparat - QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ negizgi drayverlerin atadı, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Eñ birinşi kezekte adamï kapïtaldı damıtwmen aynalısatın bolamız. Bağdarlamada oğan arnalğan tolıqtay bir bölim bar. Onda aqıldı, käsibï, cïfrlandırwdı tüsinetin adamdarsız munday beyindegi bağdarlamanı jüzege asırw öte qïın bolatındığı jazılğan. Sondıqtan biz bul bağdarlamada eñ aldımen adamï kapïtalğa basa nazar awdaramız», - dedi ol elorada ötip jatqan «IoT Forum Astana-2017» forwmında.
Onıñ aytwınşa, ekinşiden, Qazaqtelekom jäne Qazaqstanda tirkelgen telekommwnïkacïya salasınıñ özge de operatorlarınıñ qatıswmen ïnfraqurılım damıtılatın boladı.
«Biz bükil xalıqtı keñ jolaqtı ïnternetpen qamtamasız etwimiz qajet. Yağnï, cïfrlandırwdıñ ïgiligi bükil azamattarımızğa qol jetimdi bolwı tïis. Bul turğıda oğan qalay jetkizetindigimiz jöninde naqtı jospar, tüsinik bar. Tayaw waqıtta BAQ arqılı keñ jolaqtı ïnternetke qol jetimdilik bağdarlaması jayında aqparat beremiz», - dedi Ükimet basşısınıñ orınbasarı.
Asqar Jumağalïevtiñ aytwınşa, kelesi kezekte cïfrlıq memleket qurwğa basa nazar awdarıladı. Jalpı bul bağıtta elimizde biraz jumıs atqarılğan. Qazirgi waqıtta Qazaqstan elektrondıq ükimetti damıtwda 33-şi orında tur. Aldağı waqıtta köptegen memlekettik qızmetterdi qağazsız usınw jüzege asırılatın boladı. Al EKSPO bazasında jaña startaptardı qurwdı közdeytin ïnnovacïyalıq ekojüye «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ kelesi bir drayverine aynaladı.
«Besinşi - ïndwstrïyanı cïfrlandırw. Bul önerkäsip üşin öte mañızdı IoT, ïnternetke qoljetimdilik mäseleleri. Olardı qoldanw arqılı da mol tïimdilik alwğa boladı. Büginde köptegen kompanïyalar osı proceste jumıs istewde»,- dedi Premer-Mïnïstrdiñ orınbasarı.
- Qazaqstandağı cïfrlandırw käsiporındardı jaña deñgeyge şığaradı - mäslïxat depwtatı
- «Aqıldı qala» kwrsı qalalarımızdıñ bäsekege qabilettiligin arttırmaq - sarapşı
- Qazaqstanda quqıqtıq aqparattıñ birıñğay jüyesi engizildi
- Qarağandı oblısı pïlottıq aymaqtar qatarına kirdi
- Astanadağı tütinmen küres: JEO-2 käsipornın cïfrlandırw usınıldı
- Astanağa ağılğan şeteldik eñbek mïgranttarınıñ 70 payızı Özbekstannan keledi
- Almatı oblısında «WhatsApp» arqılı jalğan aqparat taratqan äyel ustaldı
- Däwren Abaev: Qazaqstandıqtar «Cïfrlıq Qazaqstan» qızmetin paydalanwdı üyrenwi kerek
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn tur_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn tur_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn


text:
Meclis reisi Refat Çubarov Ukraina Yuqarı Şurasına kirecek
Cumaaqşamı künü, aprel 2-de, Petro Poroşenko Blokundan halq deputatı Stepan Barna Ternopol vilâyetiniñ başı vazifesine tayinlendi. Onıñ parlamentteki yerine Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov keçecek.
Çubarovnıñ Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputat saflarına kirecegi aqqında yañı sessiyanıñ başında ilân etildi, – dep tarif ettiler Qırım.Aqiqat mühbirine Petro Poroşenko Blokunıñ matbuat hızmetinde.
«Refat Çubarov pek belli ve teren insandır, böyle şahıslarnen işlemege memnünmiz», – deyler matbuat hızmetinde.
«Olğan imkânlarımnı qaviyleştirgen ve yañı fırsatlarnı yaratqan bir meydançıq olacaqtır», – dedi Qırım.Aqiqatqa Refat Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Petro Poroşenko Blokundan deputatlarnıñ cedvelinde 71-nci yerni ala. Ukraina Yuqarı Şurasınıñ terkibinden deputatlardan biri çıqsa, Refat Çubarov onıñ yerine keçe.


text:
Eldiñ basım böliginde jawın-şaşınsız kün rayı kütiledi ASTANA. QazAqparat - 19 qañtar küni antïcïklonnıñ äserinen Qazaqstannıñ basım böliginde kün rayı jawın-şaşınsız boladı, jawın eldiñ batısında ğana kütiledi. Respwblïkanıñ key jerlerinde tuman saqtaladı, batısta jäne oñtüstik şığısta jeldiñ küşeyui ıqtïmal, batısta sonday-aq köktayğaq boljanadı.
Şımkentte oqwşılar üşin «Jas memlekettik qızmetşi» jobası jüzege asırılwda ŞIMKENT. QazAqparat - Şımkenttiñ äkimdigi «Jas memlekettik qızmetşi» attı erekşe jobanı qolğa aldı. Jobağa säykes qala mektepteriniñ oqwşıları eki kün boyı qala äkiminiñ jumısımen tanısıp, alıp şahardı basqarw isine qatıswda, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Nursultan Nazarbaev: Yadrolıq derjava bolğanımızda bügingidey jetistikke jetpeytin edik NbYu-YORK. QazAqparat - Yadrolıq derjava bolğanımızda Soltüstik Koreya sïyaqtı bolar edik. Bügin AQŞ-qa resmï saparın qorıtındılap, qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ ökilderine suxbat bergen Elbası Nursultan Nazarbaev osılay dedi, dep xabarlaydı QazAqparat.
Elbası BUU Qawipsizdik Keñesine törağalıq jayında: Qazaq degen xalıq bolmasa osı jerde otırmas edik NbYu-YORK. QazAqparat - Bügin AQŞ-qa resmï saparın qorıtındılap, qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ ökilderine suxbat bergen Elbası Nursultan Nazarbaev Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine törağalığına qatıstı pikir bildirdi, dep xabarlaydı QazAqparat.
Nursultan Nazarbaev AQŞ Prezïdentimen qanday mäselelerdi talqılağanın ayttı NbYu-YORK. QazAqparat - Bügin AQŞ-qa resmï saparın qorıtındılap, qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ ökilderine suxbat bergen Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev AQŞ Prezïdenti Donald Tramppen qanday mäselelerdi talqılağanın ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ BUU Qawipsizdik Keñesiniñ otırısında söylegen sözi NbYu-YORK-ASTANA. QazAqparat - Aqordanıñ baspasöz qızmeti Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ BUU Qawipsizdik Keñesiniñ «Jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw: senim şaraları» attı otırısında söylegen sözin jarïya etti.
Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine törağalığı qazaq xalqınıñ tabısı - Elbası NbYu-YORK. QazAqparat - Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine törağalığı qazaq xalqınıñ tabısı. Bul jayında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ ökilderine bergen suxbatında ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Ïrandıqtar Semeyde et öñdew kombïnatın salmaqşı ASTANA. QazAqparat - «KazakhInvest» AQ-nıñ qoldawımen ïrandıq ïnvestor Şığıs Qazaqstan oblısı Semey qalasınıñ «Öndiris» ïndwstrïyaldı aymağında «Xalal» standartına say qayta öñdew et kombïnatın salw jobasın iske asırw üşin ïnvestïcïyalıq kelisimşart jasadı. Bul twralı QR Ïnvestïcïyalar jäne damw mïnïstrligi xabarlaydı.
Bïıl qoldanısqa beriletin jaldamalı turğın üyler sanı üş esege ulğayadı-Aqmola oblısı KÖKŞETAW. QazAqparat-Aqmola oblısında bïıl qoldanısqa beriletin jaldamalı turğın üyler sanı üş esege ulğayadı. Bul twralı aymaq basşısı Mälik Mırzalïnniñ törağalığımen öñirde «Nurlı jer» bağdarlamasın jüzege asırw barısı talqılanğan məjiliste aytıldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi əkimdiktiñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
QR Prezïdenti: Xalıqaralıq qoğamdastıq äskerï texnologïyalarğa baqılawdı küşeytwi tïis NbYu-YORK. QazAqparat - Xalıqaralıq qoğamdastıq jaña äskerï jäne aqparattıq texnologïyalardıñ jasalwı men taralwına baqılawdı küşeytwi tïis. Bul twralı bügin BUU Qawipsizdik Keñesiniñ «Jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw: şaralar men senim» taqırıbındağı otırısında söz söylegen Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Ädiletti älemdik tärtip qalıptastırwda BUU-nıñ Qawipsizdik Keñesiniñ atqarar röli zor - QR Prezïdenti NbYu-YORK-ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ törağalığımen Birikken Ulttar Uyımı Qawipsizdik Keñesiniñ «Jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw: senim şaraları» attı otırısı ötti. Bul twralı Aqordanıñ baspasöz qızmeti xabarlaydı.
Tayaw Şığısta yadrolıq qarwdan azat aymaq qurw mañızdı - Nursultan Nazarbaev NbYu-YORK. QazAqparat - Tayaw Şığısta yadrolıq qarwdan azat aymaq qurwğa küş-jiger jumsawdı jalğastırw mañızdı. Bul twralı bügin BUU Qawipsizdik keñesiniñ «Jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw: şaralar men senim» taqırıbındağı otırısında söz söylegen Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Qazaqstan Soltüstik Koreyanıñ yadrolıq problemasın şeşw üşin öz alañın usınwğa dayın NbYu-YORK. QazAqparat - Qazaqstan «yadrolıq bestiktiñ» KXDR-diñ qawipsizdigine kepildik berwin jaqtaydı. Bul twralı bügin BUU Qawipsizdik keñesiniñ «Jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw: şaralar men senim» taqırıbındağı otırısında söz söylegen Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Qırım mekteplerinde noyabr 30-na qadar tatiller ilân etilgen
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti noyabr 30-na qadar yarımada mektep ve bala bağçalarında plandan tış tatillerni ilân etmege qarar aldı. Bunı Sergey Aksenov Rusiye energetika naziri yolbaşçılığı altında keçken Qırım istimalcıları içün energoteminleviniñ ğayrıdan tiklenmesi meseleleri boyunca toplaşuv neticesinde bildirdi.
«Qarar alındı, er keske haber eteler. Balalar evlerinde olacaq», – dey Aksenov
Qırım rusiyeli akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, mütenasip qarar Qırım ükümetiniñ saytında aşkâr etilecek.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Qazaqstandağı eñ iri kölemde para alatın memlekettk organdar belgili boldı dep xabarlaydı LS Atameken ulttıq käsipkerler palatasınıñ silteme berip.
“Delovoy klïmat” uyımdastarğan zerttewdiñ nätïjesi boyınşa, eñ iri kölemdegi para keden isinde beriledi eken. Kedende beriletin ortaşa para kölemi 588 mıñ teñgeden 2,2 mln teñge aralığın quraydı. Ekinşi orında jer isi salası tur. Beyresmï derekter boyınşa, bul salada 539 mıñ teñgeden 2,1 mln teñge aralığında para beriledi. Al qurılıs salasında beriletin para kölemi 699 mıñnan 1,5 mln teñgege deyin jetse, alıp-satwda 295 mıñ men 1,2 mln teñge aralığında.
Al eñ az mölşerdegi para salıq salw bağıtında beriledi. Bul jerdegi ortaşa mölşer 248 mıñ men 923 mıñ teñgeni quraydı. Sonday-aq, salıq salw salası jemqorlıq deñgeyi tömen körsetkişti körsetetin organdardıñ biri.
Al eñ “jemqor” aymaqtar qatarında Jambıl, Qostanay jäne Batıs Qazaqstan oblıstarı köş bastap tur.


text:
Zerttew nätïjesinde Qıtaydağı jastardıñ 20 jasqa jetpey şılım şege bastaytınını anıqtalğan. Sonımen qatar, zerttewde eger olardıñ temekini derew tastamasa ölimge äkep soğatının aytıladı.
Ğalımdardıñ boljamı jağa ustatadı: 2010 jılı temeki şegwden qaytıs bolğandardıñ sanı mïllïonğa detse, 2030 jılı, qıtaylar şılımnan bas tartpasa, 2 mïllïonğa jetedi eken.
"Ölimniñ aldın alw üşin temekiti tastaw kerek. Al jastar temekini bastamawı tïis", - deydi Oksford wnïversïtetiniñ ğalımı Rïçard Peto. Zerttewge qarağanda, Qıtayda şılımğa äwestengenderdiñ qatarı aytarlıqtay köbeygen, sonımen birge temekiden payda bolatın awrwlardan köz jumğandardıñ sanı da ösip keledi.
Derekközi: tengrinews.kz
Kommentarïï


text:
Qurban bayramnı qamaçavda qayd ettiler
Qurban bayramnı Qırımnıñ «erzaq» qamaçavı keçirilgen yerlerde de qayd eteler, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qırım maydanında» – «Çonğar» kiriş noqtası rayonında keçirilgen aktsiya territoriyasında – 10 qoynı qurban çaldılar, pilâv pişire ve er kesni sıylaylar.
«Bir ailemiz. Öyledir. «Qırım maydanında» – qavmiy ukrain, qırımtatarlar, ermeni, gürciler… Amma epimiz – ukrainmiz. Umumiy bayramımız. Bayram sofrasına davet ettiler, ediyeler ile keldik», – dey Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyev.
Dinge köre, musulmanlarğa tek özlerine qurban etini aşamaq degil de, onı iane, ziyafet olaraq tarqatmağa kerek.
Böyleliknen, bir sofra başında memleketniñ farqlı regionlarından kelgen çeşit qavmiy gruppa ve din vekilleri toplandı.
Qamaçavnıñ teşebbüsçilerinden biri, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, umumiy bayram qamaçav iştirakçilerine daa da yaqın tanışmaq, qonuşmaq içün imkân berdi.
O şunı da qayd etti ki, nevbetteki bayram künleri de «Qırım maydanı»nda ve «Kalançak», «Çaplinka» kiriş noqtaları rayonalırnda ziyafetlerni azırlaycaqlar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Poroşenko Mustafa Cemilevni qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekil olaraq tayin etti
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Mustafa Cemilevni qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Prezident vekili olaraq tayin etti.
Devlet yolbaşçısınıñ işbu № 657/2014 buyruğı Ukraina prezidentiniñ saytında derc etildi.
«Mustafa Cemilevni – Ukraina halq deputatını – qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekili vazifesine tayin etmek (razı olsa)», – aytıla vesiqada.
Prezidentniñ emiri avgustnıñ 20-nde çıqtı.


text:
Päkistandıq Samïna Beyg äygili Everest şıñın bağındırğan alğaşqı musılman qızı ataldı. Bul twralı muslim.kz xabarladı.
24 jasar Samïna älemniñ eñ bïik nüktesin äyelderdiñ de bağındıra alatının körsetkisi kelgen eken. Armanına qol jetkizgen ol şıñ basına öz eliniñ twın maqtanışpen qadağanın aytadı.
Sonday-aq, onıñ bul qaterli saparı şarïğat talaptarına tolıqtay say jasalğan. Alpïnïst qızdıñ saparlas serigi retinde özge emes, twğan ağası Mırza Älï attanğan.
«Sol sättegi sezimdi swrettep jetkizw mümkin emes. Men özimniñ ağammen birge şıñ basına äyelderdiñ älsiz emes ekenin, qajet jağdayda näziktigin qaysarlıqqa ayırbastay alatının däleldewge şıqtım. Saparımızdıñ bastı maqsatı da osı bolatın», – deydi Samïna.
Tawdıñ uşar basına jetwge az ğana qalğanda, Mırza Älï qarındasın arı qaray jalğız jibergen körinedi. Bulayşa ol şıñdı bağındırğan alğaşqı musılman qızı degen ataqtıñ erteñgi küni eşbir dawsız bolwın oylağan bolsa kerek.
Derekközi: BAQ.KZ
Kommentarïï


text:
V Sezd ayasında eki plenarlıq jäne tört sekcïyalıq otırıs ötedi. Alqalı jïında ultaralıq jäne konfessïyaaralıq tatwlıq pen kelisimdi qamtamasız etw tetikterin talqılaw josparlanıp otır.
Sonday-aq ağımdağı älemdik jağdaylardı esepke ala otırıp, dinï jäne sayasï köşbasşılardıñ ıntımaqtastığın küşeytw, xalıqaralıq deñgeydegi dağdarıs jağdayların talqılaw men eñserw mäselesi de jan-jaqtı qarastırıladı.
Sezge QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaev, BUU Bas xatşısı Pan Gï Mwn, sonday-aq EQIU, YuNESKO basşıları jäne özge de türli din ökilderi men bedeldi xalıqaralıq uyımdardıñ jetekşileri qatısadı.
Eske sala ketsek, Elbasınıñ bastamasımen qolğa alınğan Älemdik jäne dästürli din köşbasşılarınıñ alğaşqı sezi 2003 jılı ötken bolatın. Sodan beri är 3 jılda bir ret turaqtı türde uyımdastırılıp keledi.
Derekközi: QazAqparat
Kommentarïï


text:
Vikipediya:Portal:Dağlar
Portal:Dağlar
Resim
Künniñ maqalesi
Çatır Dağ - Qırım yarımadasınıñ eñ namlı dağıdır. Cenüpte yüksek, şimalde alçaqça eki platodan ibarettir. Şimaldeki platonıñ yüksek bölükleri qayın, ardıç ormanlarınen qaplıdır. Namlı mağaralarınen trekkingge munasip olması sebebinden turistik bir hususiyetke saiptir. Yüksek plato tik bir enişke saiptir, bu sebepten dağcılıq sportunen oğraşqanlarnıñ alâqasını çeke. Çatır Dağnıñ şimal yamaçlarında Aqmescit şeeri buluna.
Qırım
Maqaleler
Yañı maqaleler
Portallar
Tabiat · Renkler · Astronomiya · Atlar · Deñizler · Dağlar · Küz · Başqa portallar...


text:
Video
Ukraina informatsion siyaseti Nazirligi ukrain programmalarnı tsenzuradan keçirmey
18 Çiçek ayı, 19:45
Nazir mesleatçısı: "Biz halqara cemiyetlerni qırımtatarlar-tamır halq olğanını köstergen rezolütsiyalarnı bermege çağırmalımız"
18 Çiçek ayı, 11:26
Herson vilâyetinde Qırımğa yayınlacaq telequlle qurulacaq
18 Çiçek ayı, 11:23
Şarqta ve sıñır civarında yayınlavnıñ ğayrıdan tiklenilmesi aqqında: planlar ve perspektivalar
5 Çiçek ayı, 19:02
Yuriy Stets: "Akimiyet vekili akimiyetni tenqitke oğratması mümkün degil - bu nonsens"
4 Çiçek ayı, 16:49
Yuriy Stets Niderlandtaki "Ukraina AŞ" referendumı aqqında
4 Çiçek ayı, 16:48
Nazir mesleatçısı Emine Ceppar İSN Qırım strategiyası aqqında
14 Saban ayı, 16:33
Yuriy Stets "Ukraina akimiyeti ATR telekanalı içün bücetten paranı tapmağa borclu"
10 Saban ayı, 18:42


text:
Qullanıcılarnıñ müessise ögünde borcları toqtamay arta. Talil neticelerine köre, «Krımteploelektrotsentral», «Krımteplokommunenergo», «Qırım demir yolu», «Ukrgazprom» ve «Cürçi» müessiseleriniñ borcları bar, dep ayttı Rogatin.
Onıñ qayd etkenine köre, bugünde-bugün mezkür müessiselerniñ «Çernomorneftegaz» ögünde borcları 402 mln rubleni teşkil ete.
Rogatinniñ aytqanına köre, «Çernomorneftegaz» – yarımadada yekâne tabiiy yaqarlıq temin eticisi ola, «qışta qırımlılarnıñ evi, bala bağçaları, mektep ve hastahanelerde sıcaq olması, em de sanayı müessiseleriniñ işi» şirket yılnıñ soñuna qadar 2 mlrd kubometr gaznı işlep çıqarılmasına bağlı.
O, şunı da bildirdi ki, Aqyardaki «SGS Plüs», «Sevteploenergo» ve «Komfort» müessiseleriniñ de borcları bar. Olarnıñ miqdarı mayıs 21-de 39 mln rubleni teşkil etti.


text:
Qazaqstandıq käsipqoy boksşı Qanat Ïslam kelesi jekpe-jegin 15 qañtar küni ötkizwi mümkin.
Qazaqstandıq boksşınıñ kelesi jekpe-jegi 15 qañtarğa josparlanğan. 10-15 künniñ işinde kezdesw twralı suraqtıñ barlığı öz şeşimin tappaq. Qazirgi tañda Qanat Ïslam sporttıq mansabındağı 21-şi jekpe-jegine qızw dayındığın jürgizip jatqanın aytqan. Äzirge qarsılası belgisiz. Osığan deyin belgili bolğanday, bul jekpe-jek Qıtayda ötedi. Sonday-aq, 2016 jıldıñ ekinşi jartısında bir kezdeswin Qazaqstanda ötkizwdi de josparlap otır eken.
Osığan deyin qazaqstandıq käsipqoy boksşı nege Mayamïde jattıqqandı jön sanaytının jäne amerïkalıq menedjer El Xeymonmen alğaşqı jumısınıñ bastaması jaylı aytıp bergen de edi.
- Men Mayamïge barğalı üş jıl ötti. Mağan ol jer öte unaydı. Tabïğatı jäne jattığwğa öte ıñğaylı. Istıq ta jäne swıq ta emes. Tamaşa temperatwra. Künine eki mezgil jattığwğa jumsaymın,zalda jäne taza awada. Men üşin tamaşa jağday jasalınğan.
- Siz tanımal menedjer El Xeymonmen kelisim şartqa qol qoydıñız. Siz alğaşqı jumısıñızdıñ bastaması twralı ne oylaysız?
- Men osınday kelisim şarttı köp küttim. Mağan basqa da nusqalar usınıldı, biraq olardıñ usınıstarı meni qanağattandırmadı. El Xeymonnıñ bastapqı nusqası da meni qızıqtırmadı,biraq keyin olar nusqanı özgertti. Sodan keyin biz qujattarğa qol qoydıq.
- Bul qujattarda qanday ayırmaşılıq boldı?
- Meniñ bastapqı promowterlik kompanïya qızmetinen bas tartwdı, tek Xeymonnıñ komandasımen jumıs jasawımdı ötindi. Men kelispedim. Meniñ jekpe-jekterim älemniñ türli bölikterinde ötwde, mäselen AQŞ,Kolwmbïya... Eñ aldımen, köp uzamay Qıtay men Qazaqstanda ötwi mümkin. Eşteñeni joqqa şığarwğa bolmaydı. Mağan şayqas barısında barlıq jağınan qoldaw qajet,texnïkalıq qızmet bolsın. Men jaydan jay öz komandammen ıntımaqtastıqtı üze almaytınımdı ayttım. Ekinşi kelisim eskerildi.
Derekközi: massaget.kz
Kommentarïï


text:
Loson swmen suyıltılğan may. Onı qoldanğannan keyin qol men dene maylı, jabısqaq bolıp ketedi.
2. Ağaş kömirinen jasalğan maska
Bul maskanı şeşw procedwrası awır. Ol teri qurılımın buzadı. Bul önimniñ ïngredïentteri agressïvti jumıs isteydi.
3. Künnen qorğaytın sprey
Spreydi qalıñdap jağw mümkin emes. Onı sepken kezde köp mölşeri terige emes, awağa şaşırap ketedi.
4. Künge küyuge arnalğan may
Onıñ wltrakülginnen qorğaw deñgeyi tömen. Ol teriniñ küyin naşarlatadı.
5. Maz «Gïdrokortïzon»
Bul maz qattı äser etetin stereoïdtı preparat bolıp tabıladı. Uzaq waqıt paydalanğan kezde ol börtpe, dermatïtke şaldşıqtırwı mümkin.
6. Ayaqqa arnalğan maska
Maskalardıñ aytarlıqtay paydası joq. Onıñ ornına krem qoldanğan jön.
7. Kokos mayı
Kokos mayı betti maylandıradı. Teridegi sañılawlardı jabadı. Pïgmenttik daqtar men börtpeler twdıradı.
Derekköz: https://www.adme.ru
Kommentarïï


text:
Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Aile Sağlığı Merkezi
Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi
Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Telefon Numarası: 0530 388 24 27 – 0537 482 63 04
Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Adresi
Kazımkarabekir Mahallesi Erzurum Caddesi Ömür Sokak No 42 Ümraniye / İstanbul
Ümraniye, Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Aile Sağlığı Merkezi, Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Telefon Numarası, Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi , Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Telefon Numarası, Ümraniye Kazımkarabekir Mahallesi Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Adresi, Ümraniye 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezi Adresi


text:
Rusiye kontrol etken Qırım Yüksek mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanması davası boyunca toplaşuvı cuma künü 10 daqqadan ziyade sürmedi.
Mahkemeci dedi ki, Milletlerara devlet komitetiniñ temsilcisi «keç qalğanından» toplaşuv belgilengen saatte başlamadı.
Davacını eki prokuror temsil ete. Davanı açtırğan Qırımnıñ Moskva tayin etken prokurorı Natalya Poklonskaya mahkemede yoq edi.
Qırım.Aqiqat elde etken malümatqa köre, Kreml kontrol etken yarımada prokuraturası, onıñ fikirince, Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Rusiye Federatsiyası topraq bütünligini bozacaq «ekstremistik çağıruvlarını» isbatlağan delillerni berdi.
Mahkeme Meclis vekilleriniñ malümatını ögrene bilmek içün vaqıt bermek muracaatını qabul etti. Nevbetteki toplaşuv aprel 15 kününe belgilendi.
Cumaaqşamı künü, aprel 7-de, mahkemede davacı, davalı ve celp etilgen taraflar – Qırım Adalet nazirligi ve yerli Milletlerara munasebetler komitetiniñ adliyecisi çıqışta bulundılar.
Meclisni temsil etken adliyeci Cemil Temişev mahkeme qararı yarın çıqarıla bile, dep ayta.
Esnas Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ teşebbüsi ile başladı. Meclis reberleri prokuraturanıñ talapları yerine ketirilecegini tüşüneler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclis faaliyetini yasaq etecek olğan Rusiye akimiyetiniñ areketlerine qarşı narazılıq bildirdi. Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesine yol bermemege çağırdı. Avropa birligi de Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetlerinden qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı matbuat hızmeti bildire.
DPS hadimleri eki qadın ve olarnıñ qızları öldürüvinde şeklengen adamnı yaqalamadılar.
Taqiqatqa köre, 2014 senesi aprel 27-den 28-ne keçer gecesi Qurman yanında yaqarlıq stantsiyasında yol-nezaret hızmetiniñ hadimlerine taksi aydavcısı kelip, onıñ maşinasında uquq qoruyıcı organlarından saqlanğan adam buluna ve Ermeni Bazarğa çıqmağa planlaştıra, dep bildirdi.
DPS hadimleri buña qulaq asmayıp, yolcunıñ kimligini ögrenmedi ve vesiqasız olğan adamnı eñ yaqın mesken yerde olğan politsiya hadimlerine alıp ketmege tevsiye ettiler.
Böyle etip, öldürüvde şeklengen taksi yolcusı saqlandı. Mayıs 6-na qadar onı qıdırdılar, soñra sıñırcılar onı devlet sıñırından keçken vaqıtta yaqaladılar.
Al-azırda cinaiy iş boyunca taqiqat işleri alıp barıla, cinayet ögrenile.


text:
vakıa suresi okunuşu - vakıa suresi türkçe harflerle okunuşu - İza Vakia Suresi
Bismi’llâhi’r-Rahmâni’r-Rahîm
(1) izâ vekâatil vâkıatü (2) leyse livak’atiha kazibeh (3) hafıdatün râfiatün (4) iza rüccetil’ardu reccen (5) ve büssetilcibalü bessen (6) fekanet hebâen münbessen (7) ve küntüm ezvâcen selâseh (8) feashabül meymeneti mâ ashabül meymeneh (9) ve ashabül meş’emeti maashabül meş’emeh (10) ves sabikunes sâbikune (11) ülâikel mukarrebune (12) fiy cennatin naıym (13) sülletün minel’evveliyne (14) ve kaliylün minel’ahıriyn (15) alâ sürürin mevdûnetin (16) müttekiiyne aleyha mütekabiliyn. (17) yetufü aleyhim vildanün muhalledûne (18) biekvabin ve ebâriyka ve ke’sin min maıynin (19) lâ yusaddaune anha ve lâ yünzifune (20) ve fakihetin mimma yetehayyerune (21) ve lahmi tayrin mimma yeştehune (22) ve hurün ıynün (23) keemsalil lü’lüilmeknun (24) cezâen bimâ kânu yamelûn (25) lâ yesmeune fiyha lağven ve la te’siymen (26) illâ kıylen selâmen selâma (27) ve ashabül yemiyni ma ashabülyemiyn (28) fiy sidrin mahdudin (29) ve talhın mendudin (30) ve zıllin memdudin (31) ve mâin meskubin (32) ve fâkihetin kesiyretin (33) lâ maktuatin ve lâ memnuatin (34) ve füruşin merfuah (35) inna enşe’nahünne inşâen (36) fecealnahünne ebkaren (37) uruben etraben (38) liashabilyemiyn (39) sülletün minel’evveliyne (40) ve sülletün minel’ahıriyn (41) ve ashabüşşimâli mâ ashabüşşimâl (42) fiy semumin ve hamiymin (43) ve zıllin min yahmumin (44) lâ bâridin ve lâ keriym (45) innehüm kânu kable zâlike mütrefiyn (46) ve kanu yusırrune alelhınsil azıym (47) ve kânu yekûlune eiza mitna ve künna türaben ve ızâmen einna lemebusune (48) eve abaünel’evvelun (49) kul innel’evveliyne vel’ahıriyne (50) lemecmûune ilâ miykati yevmin mâlum (51) sümme inneküm eyyühed dâalûnel mükezzibune. (52) leâkilune min şeçerin min zakkûmin (53) femâliune minhel bütûne (54) feşâribune aleyhi minel hamiym (55) feşâribune şürbelhiym (56) haza nüzülühüm yevmed diyn (57) nahnü halaknaküm felevlâ tüsaddikun (58) efereeytüm ma tümnûn (59) eentüm tahlükunehu em nahnül hâlikun (60) nahnü kadderna beynekümül mevte ve ma nahnü bimesbukıyne (61) alâ en nübeddile emsaleküm ve nünşieküm fiy ma lâ talemun (62) ve lekad alimtümün neş’etel’ulâ felevlâ tezekkerûne (63) efereeytüm ma tahrüsûn (64) eentüm tezreunehu em nahnüzzariun (65) lev neşaü lecealnahü hutamen fezaltüm tefekkehun (66) inna lemuğremune (67) bel nahnü mahrumun (68) efereeytümül maelleziy teşrebun (69) eentüm enzeltümuhü minelmüzni em nahnül münzilun (70) lev neşaü cealnahü ücacen felevla teşkürune (71) efereeytümün narelletiy turun (72) eentüm enşe’tüm şecereteha em nahnülmünşiun (73) nahnü cealnaha tezkireten ve metâan lilmukviyn (74) fesebbıh bismi rabbikelazıym (75) felâ uksimü bimevâkın nücumi (76) ve innehu lekasemün lev talemune azıymün (77) innehu lekur’ânün kerîymün (78) fiy kitabin meknunin (79) lâ yemessuhu illel mutahherun. (80) tenziylün min rabbil âlemiyn (81) efebihazel hadiysi entüm müdhinun (82) ve tec’âlune rizkaküm enneküm tükezzibun (83) felevlâ izâ beleğatil hulkume (84) ve entüm hıyneizin tenzurûne (85) ve nahnü akrebü ileyhi minküm ve lâkin lâ tubsırun (86) felevlâ in küntüm ğayre mediyniyne (87) terciuneha in küntüm sadikıyn (88) feemma in kane minel mukarrebiyne (89) ferevhun ve reyhanün ve cennetü naıym (90) ve emma inkane min ashabil yemiyni (91) feselâmün leke min ashabilyemiyn (92) ve emma in kane minel mükezzibiyned dalliyn (93) fenüzülün min hamiymin (94) ve tasliyetü cahıym (95) inne haza lehüve hakkul yakıyn (96) fessebbih bismi rabbikel azıym.


text:
Aqmescitte yaqıt qoyuv stantsiyalarında benzin fiyatı tüşti. Bu aqta Kreml nezaretindeki Krımstat haber ete.
“Aqmescit bölgesinde yanıcı-yağlayıcı malzemelerniñ ayrı çeşitleriniñ er aftalıq nezaretine köre, 2018 senesi avgustnıñ 6-sına dizel yaqıt ve benzin fiyatlarınıñ tüşkeni körüne. Aİ-92 benzinniñ fiyatı 0,15%-ğa ucuzladı, Aİ-95 ve Aİ-95 premium – 0,39%-ğa ucuzladı, Aİ-98 – 0,20%-ğa ucuzladı. Dizel yaqıtnıñ fiyatı 0,15%-ğa ucuzladı”, - dep qayd etile beyanatta.
Statistikanıñ malümatına köre, Aİ-92 benzinniñ bir litri – 46,27 - 46,30 ruble, Aİ-95 ve Aİ-95 premium – 47,77 - 49,40 ruble, Aİ-98 - 54,77 - 55,70 ruble, dizel yaqıtı - 47,77 - 48,20 ruble.
İyülniñ 23-nde ATAN, eñ büyük Qırım yaqıt şirketi, öz stantsiyalarında benzin fiyatlarını tüşürdi.
Aprel ayında Rusiye antimonopol hızmeti yarımadağa cermay mahsulatlarını teslim etken doquz şirketke qarşı dava açtı.
Qomşu Rusiyege köre Qırımda benzin fiyatları yüksekçe olğanını ve bu Keriç keçitiniñ işine bağlı olğanını iyülniñ ortasında Qırımnıñ rusiyeli başlığı – Sergey Aksönov qayd eteken edi.


text:
Tört mezgildiñ töresi köktem mezgiliniñ alğaşqı ayınıñ ayaqtalwına jaqın qaldı. Kün jılınıp, tabïğat jañarğan şaqta adam ağzası taza awadağı demalıstı qalaydı. Eñbek demalısın ya kezekti sayaxattı şetelderde ötkizwdi qaltası kötermeytin jandar alısqa barmay-aq, demalıs künderin Almatı qalası men oblısınıñ eñ körikti mekenderinde ötkize aladı. Nazaralarıñızğa jer jännatı Jetisw öñiriniñ jeti mekenin usınamız.
Tuyıq sw şatqalı
Şımbulaq taw şañğı şïpajayınan bïik, teñiz deñgeyinen 2650 metr bïiktikte ornalasqan. Janı jayaw jürwdi jaqsı köretin jandar tawdağı muzdıqqa köterilip, künge qaray umtılsa boladı. Tuyıq swda jaylı qonaqüyler men demalıs üyleri bar.
Ülken Almatı köli
Teñiz deñgeyinen 2500 metr bïiktikte ornalasqan. Almatı qalasınan kölikpen 1,5 sağatta, jayaw 3 sağatta jetwge boladı. Bul jaqta ğaşıq jandar köp şoğırlanatın kosmostancïya bar. Ğaşıq jandar observatorïyada qonıp, aylı tünde juldız sanap, tañ atqızadı.
Ïppodrom
Almatı qalasında birneşe ïppodrom bar. Ïppodrom qızmetkerleri atqa salt minip jürwden däris bere aladı. Sonday-aq, bul jaqta at jarıstarın baqılawğa boladı. Attardı jalğa alıp, demalıstı jaylı äri paydalı etip ötkizwge boladı.
Ile özeni
Jer jännatı Jetisw öñiriniñ eñ ädemi mekenderiniñ biri - Ile özeniniñ jağalawı. Aspan astındağı köne murajay bolıp sanalatın Tamğalı Tas şatqalında balıq awlap, qayıqpen jüzip, taza awamen tınıstay alasız. «Köşpendiler», «Mıñ bala» sïyaqtı tarïxï fïlmderdiñ tüsirilim jumıstarı Ile jağalawında ötken. Kïnoda paydalanğan maketter äli künge deyin saqtawlı.
Şarın şatqalı
Almatı qalasınan 4 sağatta jetwge bolatın şatqaldıñ tabïğatı kim-kimdi bolsa da, özine bawrap aladı. Keybir derekterge süyensek, munday şatqaldar älem boyınşa üş elde bar: Amerïkadağı Kolorado, Täjikstan quzı jäne Almatı oblısındağı Şarın şatqalı. Şatqalğa jıldıñ kez kelgen mawsımında barwğa boladı. Tek jaz mezgilinde awa-rayı öte ıstıq boladı. Sondıqtan da, şatqalğa säwir, mamır jäne qırküyek aylarında barğan jön.
Türgen şatqalı
Şatqal sarqıramalarımen öte tanımal. Straws qustarın ösiretin ferma men forel şarwaşılığı bar. Sarqıramağa jayaw köterilwge boladı. Al jayaw jürgendi unatpaytın jandar sarqıramağa köterilw üşin attı jalğa alsa boladı. Attardı jalğa alw 400-500 teñgeni quraydı.
Kölsay
Qazaqstannıñ eñ körikti mekenderiniñ qatarındağı Kölsay tawında üş köl bar. Tabïğatı äsem, awası şïpa, swı därw jerge özge elderden twrïster köp ağıladı. Kölsay tawlarınıñ eteginde kïiz üyler tigilgen. Köl aydınında qayıqpen jüzip, tartımdı tabïğat ayasında demalwğa boladı.
Kommentarïï
-
ayko2016-03-10 17:39:53Öte jakısı


text:
Oyınnıñ birinşi jartısı fïnlyandïyalıq komandanıñ basımdığımen ayaqtalğan bolatın. Qarsılastar tarapınan bizdiñ qaqpadan 4-inşi mïnwtta Osman Djallow sañılaw tapsa, 42-şi mïnwtta Gïdeon Baax esepti eselegen. Al jawap retinde birinşi kezeñniñ soñğı sätinde elordalıq komanda oyınşısı Patrïk Tvwmasï jalğız doptı qonaqtar qaqpasına darıta alğan edi.
Ekinşi taym bastalısımen esepti Roxer Kanyas teñestirdi - 2:2. Artınşa Dmïtrïy Şomkonıñ sol jaq qaptaldan Kabanangke asırğan dobı golğa aynaldı - 3:2. Budan keyin qarsılas oyınşısı Zenelï penaltïden tepken dobı «Astana» komandasın qapıda qaldırdı ma degen oy kelgen. Alayda Evgenïy Postnïkov soñğı mïnwtta esepti 4:3-ke jetkizip, elordalıq komandanı Çempïondar lïgasınıñ pley-off kezeñine şığardı. Jeñis jerlesterimizdiñ enşisinde!
Derekközi: QazAqparat
Kommentarïï


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/14 iyül
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 14 iyül biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
Ğıyraqta Cömhüriät köne (en)
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1223 — Filipp İİ, Frantsiä patşası.
- 2013 — Xäläf Nizamov, Tatarstannıñ xucalıq häm däwlät eşleklese.


text:
Cumaertesi künü, fevral 28-de, Rusiye Federatsiyasınıñ Ankaradaki elçihanesi yanında Türkiyedeki qırımtatarlar diasporasınıñ piketi ötkerildi. Aktsiyada Ukraina vatandaşları – Qırım sakinleri de iştirak ettiler.
Tedbir Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ yıllığına bağışlandı.
Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri bildire ki, teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, aktsiyada aman-aman 1500 kişi iştirak etti.
Toplaşqanlar «Putin, Qırımdan def ol», «Qırımtatarlar teslim olmaycaq», «Qırım oğlu Mustafa, halqıñ seniñ yanında», «Millet. Vatan. Qırım» kibi şiarlarnı seslendirdiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra Amerika Qoşma Ştatları ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını aytmağa devam ete.


text:
Bambuktan velosiped yasıy
Törek iniśiatorları bambuktan yasağan velosiped zur qızıqsınu kürä
Muğla şähärendä yäşäwçe Ärsin Soylu bambuktan velosiped yasadı.
İniśiator bambuknıñ metalldağı vibraśiyane ütkärmäwen, şul räweşle velosiped yörtüneñ bik uñaylı buluın äytte.
Öyneñ baqçasında qorğan atelyedan êşläwçe Soylu velosipedlarnı här keşeneñ ülçäwlären alıp, aña maxsus yasıy.
1 velosiped yaqınça 20 kön yasala.
Muğlada üsüçe bambuklardan yasaluçı velosipedlar yañğırda da bozılmıy.
Bambuktan velosipedlar Angliyadan alıp Tayvan’ğa qadär şaqtıy ildän taläp kürä.
Ärsin Soylu kilüçe taläpkä citeşer öçen yärdämçe dä üsterä.
Bambuktan velosipednıñ bäyäse 3 meñ liradan başlana.


text:
Bäşär Äsäd
Bäşär Xäfiz äl-Äsäd (rapәп. بشار حافظ الأسد,11 sentäber 1965, Dimäşq) - Süriä säyäsi häm däwlät eşleklese, Süriä prezidentı häm Baas firqäseneñ töbäk bülekçäseneñ särqätibe (2000 yıldan).
Tärcemäi xäl[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bäşär Äsäd 1965 yılda Süriä särğäskäre, brigada generalı - Xäfiz Äsäd ğailäsendä tuğan. Anıñ ğailäse dini kimçelekkä - alawitkä (şiğilek tarmağı) qarıy.
Bäşär ğäräp-frantsuz "Xörriät" kölliäten 1982 yılda tämamlağan. 1988 yılda Dimäşq Universitetı meditsina fakultetın oftalmolog belgeçlege buyınça tämamlağannan soñ Tişrin xärbi hospitalendä eşlägän.
1991 yılda Böyekbritaniägä stajirovkağa küçkäç, London şähärendä Western Eye Hospital oftalmologiä üzägendä eşlägän.
Xakimiätkä kilü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Däwlät xakime Xafiz Äsäd başta ölkän ulın üz wärise itep bilgelämäkçe bulğan, läkin Bäsil 1994 yılda avtohäläkättä wafat bulğan.
Abıyı ülgännän soñ Bäşär Watanğa qaytqaç xärbi xezmätkä kergän häm 1999 yılda polkovnik däräcäsen alğan.
Ätise ülgännän soñ 2000 yılda Bäşär Äsäd Süriä prezident wazifasına kergän. 20 iyündä Baas firqäseneñ general' särqätibe bulıp saylanğan.
Tışqı säyäsäte[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1967 yılda İzrail Golan biekleklären Süriädän yawlap alğannan soñ, Süriä xalimiäte üz cirlären kire qaytarırğa tırışqan. Bäşär Äsäd şul säyäsättän baş tartmağan.
AQŞ häm İzrail Süriäne xärbi törkemnärgä (Xezbollah, Xamas, İslam cihadı) bulışuğa ğäyeplilär.
Bäşär Äsäd İslam qarşılığın Livanda, Fälästindä açıq yaqlağan, läkin 2003 yılda İzrail belän kileşülärne torğızırğa täqdim itä.
AQŞ Süriäneñ İraq xakimiäten yaqlağanın ğäyepläde, häm "yawızlıq küçäre"nä kerrte. AQŞ beldergänçä Süriä İraqqa qorallar belän bulışqandır.
Watandaşlar suğışı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
2011 yılda ğäräp illärendä rizasızlıqlar häm çualışlar başlana.
15 martta Süriädä şul çualışlar başlana. Çit il yaqlawı yärdämendä xakimiätkä qarşı rizasızlıqlar watandaşlar suğışına äwerelä.
2013 yılda awır qorallar belän suğış däwam itä, avgust ayında ximik qoral qullanılğan. Könbatış illär Bäşär Äsädne cinäyätlärgä ğäyeplilär, Rusiä terrorist köçlären qotoçqıç cinäyätlärgä dä ğäyepli. AQŞ häm Rusiä söyläşüläre näticäsendä ximik qorallarnı Süriädä yuq itärgä tieş.


text:
Lokï esimdi mısıq urı tisteriniñ arqasında Instagram-nıñ jaña juldızına aynaldı. Büginde «Qansorğış» laqap atımen tanımal mısıqtıñ atalğan älewmettik jelidegi paraqşasına 30 mıñğa jwıq adam jazılğan.
The Daily Mirror-diñ xabarlawınşa, Lokïdiñ ïesi Kït (Kaet) üy janwarınıñ munday erekşeliginiñ sebebin tüsindire almaptı. «Lokïdi janwarlarğa arnalğan mekemeden asırap alğanımda, mağan onıñ özgeşelikteri jöninde eşteñe aytılğan joq», - deydi ol öz suxbatında. Üy janwarınıñ ïesi mısığın «zulım» nemese «kişkentay qansorğış» dep ataydı eken.
Derekközi:24kz
Kommentarïï


text:
Qırımdaki ukrain medeniyet merkeziniñ faali Leonid Kuzmin yanvar 9-da Facebookta Ukraina halq deputatlarından merkezge maddiy yardım kösterme muracaatınıñ qarama şeklini yerleştirdi.
«Qırımdaki ukrain medeniyet merkeziniñ vekilleri sizden kütüphane ve ukrain medeniyet merkezi yerleşken bina kirasını devam etmek içün maddiy yardım köstermege rica eteler», – dep aytıla muracaatta.
Kuzmin bu muracaatnen bağlı tekliflerni yazmağa çağıra ve olarnı baqmağa vade ete.
Faal Aqmescitte elâk olğan «Skrâbin» ukrain rok taqımınıñ solisti Andrey Kuzmenkonıñ hatıra divarını» açmağa teklif etken edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov dey ki, muayyen siyasiy añlaşmalar «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan ve SİZOda bulunğan Meclis reisiniñ daa bir muavini Ahtem Çiygoznıñ mahkeme ketişatını lâğu ete bile.
Bu aqta Ümerov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Çiygozğa qarşı işniñ siyasiy negizi bar olğanını qayd etmek ister edim, onıñ içün muayyen siyasiy añlaşma qabul etilse, mahkemeniñ keçirilmemesi mümkün olur. Amma şimdilik kimse bir şey teklif etmey, bu aqta muzakere de keçirilmey», – dedi Meclis reisniñ muavini.
Onıñ fikrine köre, advokatnıñ qayd etken şaatlarını Taqiqat komitetinde sorğuğa çekmege başlağanları endi taqiqatnıñ soñ basamağı kelgenini bildire.
Ümerov Çiygoznı soñki sefer bir ay evelsi mahkeme toplaşuvında körgenini ayta, şunıñ içün sağlığı aqta bir şey aytıp olamay.
Evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerov Qırımda «fevral 26» işi boyunca yañı sorğular aqta bildirgen edi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Namazdan Sonraki Tesbih ve Dualar
Allahümme entesselamü ve minkes-selamü tebarekte ya zel-celali vel-ikram
Ala rasulina muhammedin salavat.
Sübhanellahi ve’lhamdü lillahi ve lâ ilâhe illallahu vellahu ekber ve lâ-havle ve lâ-kuvvete illâ billâhil aliyyi’l-azim
Allahü lâ ilâhe illâ hüvel hayyül kayyûm. Lâ te’huzühû sinetün ve lâ nevm. Lehû mâ fis-semâvâti vemâ fil erd. Menzellezî yeşfeu indehû illâ biiznihi. ya’lemü mâ beyne eydîhim vemâ halfehüm velâ yühîtûne bişey’in min ilmihî illâ bimâ şâe vesia kürsiyyühüssemâvâti vel erd. Velâ yeûdühü hıfzuhumâ ve hüvel aliyyül azîm.
33 kere (Sübhanallah), 33 kere (Elhamdülillah) ve 33 kere (Allahü ekber)
Lâ ilahe illallahu vahdehu lâ şerike leh lehül-mülkü ve lehü’l hamdü ve hüve alâ külli şeyin kadîr
Sübhane rabbiyel aliyyil alel vehhab


text:
Wikipedia:Wikipedia haqqında
Qaraqalpaqsha Wikipedia - baslı ma'qseti jer ju'zinin' ha'mme tilindegi entsiklopediyasın jaratıw bolg'an ko'p tilli proekttin' bo'limi.
Qa'legen adam Wikipediadan qa'legen mag'lıwmatın (eger bar bolsa) biypul tabıwı mu'mkin. Eger siz izlegen mag'lıwmat tabılmasa, qapa bolman'. Azg'ana waqıttan keyin Wikipediag'a ja'ne kirip ko'rin', ba'lkim siz izlegen mag'lıwmat payda bolıp qalar. Yamasa, o'zin'iz bir-eki maqala qosın'.
Siz maqalanı qashan moderator jariyalag'ang'a shekem ku'temen be dep oylawın'ız mu'mkin, biraq Wikipediada onday emes. Wikipediada moderator joq, qa'legen paydalanıwshı qa'legen maqalanı o'zgerte aladı. Bul o'zgerisler da'rhal basqa paydalanıwshilarg'a ko'rinedi, ha'tteki registratsiyadanda o'tiw sha'rt emes (biraq, akkaunt jaratıwın'izdı ma'slahat etemiz).
Eger Wikipedia proektlerinde birinshi ret qatnasıp atırg'an bolsan'ız, Baslawshılar ushın qısqa qollanba betinen baslawın'ızdı ma'slahat etemiz.
Eger Wikipediada maqala jaratıwdın' qag'ıydaları menen tanıs bolsan'ız, biraq qanday maqala jazıwdı bilmey tursan'ız, Ha'mme Wikipediyalarda bolıwı tiyis maqalalar dizimi menen tanısıp shıg'ın', sol jerden ba'lkim o'zin'izge qızıq bolg'an maqalalardı tabarsız.
Maqala jaratqanda ishindegi mag'lıwmattı tek qaraqalpaq tilinde jazın', basqa tillerde jazıw qadag'an etiledi ha'm olar administratorlar ta'repinen sorawsız o'shiriledi.
Maqala jaratıwdan aldın bul maqala aldın jaratılg'an yamasa jaratılmag'anlıg'ın tekserip ko'rin. Onın' ushın usı bettin' shep jag'ında jaylasqan "izlew" bo'limindegi tekst maydanına maqala atamasın jazıp, "İzle"ni basın'.
Wikipedia ashıq ensiklopediya bolıp, ha'r bir qa'lewshi bul ensiklopediyada qatnasıp o'zinin' u'lesin qosıwı mu'mkin.
BİZ SİZDEN O'ZİN'İZDİN' U'LESİN'İZDİ QOSIWIN'IZDI SORAYMIZ.


text:
Keriç keçiti rayonında avgust 7 künü furtuna hafı ilân etilgen. Dalğalarnıñ yüksekligi 2 metrge yete, yel küçü – 17 m/s, dep bildireler Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ Naqliyat nazirligi saytında.
Ava şaraitlerinden sebep Keriç keçitiniñ işinde qıyınlıqlarnıñ ola bilecegi aqta tenbiyeleyler.
«Avgust 7 künü furtuna havfı ilân etilgen. Şimaliy-şarqiy yel 12-17 m/s yete, deñizniñ dalğalanuvı 13-20 dm teşkil ete. Keriç parom keçitiniñ işinde zorluqlar ola bile», – denile beyanatta.
«Deñiz müdirligi»niñ dispetçerler hanesinde bildirilgeni kibi, Keriç parom keçiti işine devam ete. «Kavkaz – Krım» yolağında 4 parom qatnay, «Kavkaz – Keriç deñiz ticariy limanı» yolağında da yük naqliyatınıñ taşuvı içün dört parom çalışa.
Qırımğa Rusiye tarafından nevbette 320 yengil, 376 yük maşinası ve 12 «Gazel» tura. «Krım» limanında – 30 yengil, 20 yük maşinası ve 6 «Gazel».


text:
Fevral 26, bazar künü Kyivde Qırım ile Birdemlik Yürüşi ötkerilecek. Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov fedral 10 künü öz Facebook saifesinde haber etti.
Refat Çubarov: «Qırım işğaline qarşı çıquv Kününde Kyivde qırımtatar halqı ile, ukrain halqı ile, ve öz toprağında yaşap Rusiyeli işğalcilerniñ esarite oğrağan bütün halqalar ile Birdemlik Yürüşi ötkerilecek. Yürüşniñ esas şiarı – «Rusiyeli işğalci Ukrainanıñ Qırımından yoq olsun», – dep bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Yürüşni Qırımtatar Milliy Meclisi ve bir sıra cemaat ve gençler teşkilâtları teşkil etecek.
Birdemlik Yürüşiniñ iştirakçileri Kök yüzü (Nebesnaya sotnâ) Qaramanlarınıñ alleyasında, «Ukraina» musafirhanesi qarşısında toplaşaq. Birdemlik Yrüşiniñ iştirakçileri saat 13.00 – 14.00 aralarında toplaşıp, saat 14.00 yürüşni başlaycaqlar, dep qayd etti Milliy Meclis reisi.
Birdemlik Yürüşiniñ yolu böyledir: Kök yüzü Qaramanlarınıñ alleyası, İnstitutskaya soqağı, Şelkoviçnaya soq., Gruşevskogo soq., Avropa meydanı, Hreşçatik soq.. Yürüş Mustaqillik meydanında toqtaycaq, ve anda saat 15.00 ve 15.45 arasında miting ötkerilecek.
Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, Birdemlik Yürüşiniñ simvolları – Ukraina devlet bayrağı, qırımtatar milliy bayrağı, Qırımlı siyasiy mabuslarnıñ, taqip etilgenlerniñ, esir etilgen ve öldürülgenlerniñ suretleri olacaq.
Qırım işğaline qarşı çıquv Künü fevral 26 künü qayd etile. O künü Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitingi keçirilgen edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Timer-beton
Timer-beton — betonnan häm qorıçtan torğan kompozitsion tözeleş materialı. 1967 yılda Jozef Mone belän üsemleklär öçen qatıqlar kebek matdi patentlanğan. 1802 yılda Tsarskoselskiy öçen saray rus tözüçeläre eziz beton qulanğannar.
Rusiädä watıq-betonnı 20-se ğasırnıñ başında Lolita Artur Ferdinandoviç, Ğvozdev Aleksey Alekseyeviç, Viktor Mixaylov vasiliy ulı, M. S. Bobrinskiy, A. P. Vasilyev, V. İ. Muraşev, P. L. Pasternaq, Ya. V. Stolärov, O. Ya. Berğ üzläşterälär.
XX ğasırda timer-beton tözeleştä iñ yış qullanılğan matdi bulıp çığa.
Kürsätkeçlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Betonnıñ uñay yaqları:
- ozaq waqıtlar qullanıla ala
- xaqı arzan (qorıç materiallardan tübänräk)
- yanmıy
- texnologik — konstruktsiäne törle formada eşlärgä mömkin
- ximik häm biologik totoroklo
- statik häm dinamik yöklämäsen yaxşı ozaq waqıtlar totuı
Naçar yaqları:
- küp massa häm tübän nıqlığı, betonnın qısu nıqlığı qorıçtan 10 märtäbä tübänräk
İsäp häm proyektlaw ısulları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
RF-da ike eş buyınça rasçetlarda :
- yörtü(totu) xäläte buyınça (nıqlıq, totırıqlığı, aru cimerelüe);
- izü xäläte buyınça (yarıqqa qarşı totırıqlığı, sığılıp töşüe, cisemneñ arawıqta urın almaştıruı).
1-se xäläl buyınça maqsatları :
- konstruktsiäneñ nıqlığı qaraw (normal', iü, kisemtä kiseleşläre);
- tüzemlekkä qaraw (küp tapqır yök salu waqıtta);
- konstruktsiäneñ totırıqlığı qaraw (räweş häm arawıqta cäyü).
Armatura ber üzäk, setqalar häm qarqaslar belän oyıştırıla. Armatura tartılğan zonalarda (yäki qısu zonalarda, töyelgän nıqlığı citmägändä), konstruktiv buyınça urnaştırıla. Eşläw buyınça bülälär:
- Bögelü elementlar (tayaqlar, plitalar)
- Qısılğan elementlar (kolonnalar)
- qısılğan häm bögelgän elementlar (fermalar)


text:
Noyabr 14-ne keçer gecesi Canköy rayonı Küçük Alqalı (Zavet-Leninskiy) köyünde yerleşken camige ücüm – Qırımda vaziyetniñ kerginleşüvine nevbetteki adım. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Tevqif ve qanunsız apis cezaları, qırımtatarlarnıñ hırsızlavı ve öldürüvi, camilerniñ ateşke berilmesi ve abravı, qırımtatar timsalleri ile maşinalarnıñ bozuluvı, qırımtatar timsallerini qullanmaq yasağı – regionda vaziyetniñ kerginleşüvine yönelgen areketlerdir», – yazdı o Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, bütün bu areketler mahsus yapıla: «Akimiyet qırımlılarnıñ iqtisadiy oñaytlığını eyileştirip olamağanını gizlemek içün, mında milletlerara qarşılıqnı meydanğa ketirecek ola, bu ketişatqa bütün bunı alğışlağan ve antitatar ve antimusulman tariklerniñ tarafdarları olğan qırımtatar memurlarını celp etmege tırışa».
Qırımda belgisiz şahıslar Canköy rayonı Küçük Alqalı (Zavet-Leninskiy) köyünde yerleşken caminiñ eki penceresini qırdı. Vaqia noyabr 14-ne keçer gecesi yüz bergendir.
Bu sene sentâbr ayında Aqmescitte Cuma cami qurucılığı yerinde belgisiz şahıslar bina isarında asılğan bir qaç levhanı boya ile lekeledi ve yırtıp qoydılar.


text:
Bizni mal içün baraklarğa yerleştirdiler – şaat, qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi aqqında (video)
Qırımda aqlanğan Qırım halqlarına bağışlanğan hatıra tedbirleri keçe. «Süren» stantsiyasınıñ demiryol keçiti yanında 1944 senesinıñ mayısında sürgün etilgen Qırım sakinleri taşılğan «tepluşka» adlı ağaç vagon qoyuldı. Tedbirde Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım rehberleri, diniy hadimler ve soy-aqrabaları yarımadadan zornen çıqarılğan yüzlerce insan iştirak etti. Tedbirde bulunğanlarnıñ bir çoqları sürgünlikte doğdı. Çiçekler qoyulğan soñ rekviyem kontserti keçirilip, kökke ava şarları uçurıldı.


text:
Ewropada dayverler jäne teñiz janwarları ğana köre alatın alğaşqı sw astı mwzeyi aşıldı.
Ïspanïyanıñ Lansarota aralınıñ jağalawında, Las-Kolorados şığanağında Djeyson De Keyres Teylor jasağan müsinderdi ornatw bastaldı. Onıñ twındıları ekologïyalıq taza betonnan jasalğan, olar kündelikti ömirdegi körinisterdi beynelep, muxït problemaları twralı aqparattandırwğa bağıttalğan.
12-15 metr tereñdikte ornatılatın adamdardıñ tılsım keyiptegi müsinderi jasandı rïftiñ bir böligine aynalıp, sol mañdağı sw astı ekojüyesiniñ damwına septigin tïgizedi dep kütilwde.
Müsindik kompozïcïyalardıñ biri «Kontent» dep atalğan, ol sw astında selfï jasap jatqan juptı beyneleydi. Ekinşi müsindik top, «Rwbïkon» sw astında kele jatqan 35 «adamnan» turadı. Üşinşi top, «Lampedwza salı», qayıqtağı bosqındardı beyneleydi. Barlığı «Museo Atlántico» dep ataladı.
Müsinderdi sw astına tüsip nemese tübinen sw astı körinetin qayıqtarğa minip tamaşalawğa boladı. Jobanıñ qunı 700 mıñ ewroğa bağalanwda, dep jazadı QazAqparat agenttigi The Local basılımına silteme jasap.
Buğan deyin De Keyros Teylor osığan uqsas mwzeylerdi Bagam araldarında aşıp, sonday-aq Grenada jağalawına jaqın jerde, Karïb teñiziniñ tübine birewin ornalastırğan.
kazmuseum.kz
Kommentarïï


text:
Qırımtatar faali Narima Memedeminovnı martnıñ 22-nde evinde tintüv ötkergen soñ, Aqmescit FSB idaresine sorğulamaq içün alıp kettiler. Bu aqta onıñ ömür arqadaşı Lemara «Qırım birdemligi»niñ Facebook saifesinde yerleştirilgen videoda haber etmekte.
«Onı sorgulamaq içün Aqmescitteki Rusiye FSBsi binasına alıp kettiler dep ayttılar, amma qoyıp yibereceklermi, yoqmı, ondan soñ belli olur. 2014 senesi blogger olaraq video derc etip YouTubete paylâşqanı içün oña qarşı cinayet işi açıldı (Rusiye Cinayet Kodeksiniñ 205.2 maddesiniñ 2 qısmı), dep ikâye etti Nariman Memedemnovnıñ qadını.
Onıñ sözlerine köre, küç idaresiniñ hadimleri planşet, çiftniñ cep telefonlarını ve bir qaç kitapnı çekip alğan ve pek qaba davranğanlar.
Rusiye CK 205.2 maddesiniñ 2 qısmı – KHV, elektron ya da haber-telekommunikatsion ağlar vastasınen, şu cumleden «İnternet» ağını qullanaraq, terroristik faaliyetni amelge keçirmek içün terrorizmni doğru dep tanuv ve onıñ teşviqatı.
Daa evel Nariman Memedeminovnıñ evinde rusiyeli küç idaresinin hadimleri ve uquqqoruyıcılar tintüv yapqanı aqqında haber etilgen edi.
Teşkilât 2016 senesi fevralnn 11-nde onıñ evinde artıq tintüv yapılğanı ve 2017 senesi iyülniñ 13-nde Bağçasaray rayon mahkemesi qırımtatar faali Nariman Memedeminovke qarşı memuriy iş açqanı aqqında hatırlattı. Adliyeci Lilâ Gemeci bergen malümatqa binaen, faalni 2017 senesi aprelniñ 13-nde Seydamet Mustafayevniñ evinde tüntüv yapılğan maalde, onıñ evi ögünde sanki dersiñ, qanunsız miting keçirdi dep qabaatlan edi.Tintüv maalinde semetdeşine qol tutmaq maqsadınen pek çoq qırımtatar kelgeninde, olarnıñ arasında Nariman da bulunıp, vaziyeti aydınlatmaq içün video çeke. Ondan da ğayrı, o uquqoruyıcı organlar yapqan provokatsiyalarğa qarşı semetdeşlerini tutmağa areket ete, dep bildire faaller. Ancaq buña baqmadan, o qabaatlı dep tanılaraq, 10000 rublelik (4630 grivna) cöremenen cezalanğan edi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Mütenasip qanun lehasına zaruriy 226 deputattan 228 deputat qol tuttı, dep haber ete Radio Svoboda.
Vesiqa işğal etilgen territoriyalarnıñ statusını, mahsus uquqiy rejimni ve devlet organlarnıñ, müessiselerniñ ve teşkilâtlarnıñ faaliyet hususiyetlerni belgiley.
Mezkür qararğa binayen, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar, olarnıñ üstündeki ava boşluğı, em de Ukraina territorial deñiz ve içki suvları vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq esaplana.
İnsan aqqları, milliy azlıqlar ve milletlerara munasebetleri boyunca parlament komitetiniñ reisi Valeriy Patskan bildirgenine köre, qanun leyhasınıñ azırlığı devamında oña 272 tüzetüv kirsetildi ve nazarğa alındı.
Bundan da ğayrı, qanun leyhasından «kollaboratsion faaliyet» aqqında 10-ncı madde çıqarıldı. Faqat, adliye nazirligniñ teklifi ile qoşma 12-nci madde kirsetildi.
«Biz vatandaşlarnıñ ileride Avropa mahkemelerine muracaat ete bilecegi içün uquqiy mehanizmni temin etemiz», – dedi Patskan.
Bundan da ğayrı, qanunda «işğal olunğan territoriyada ticaret faaliyetniñ devlet tarafından idare etüvi» de yazılğandır.
«Biz Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ticaretni yasaq etmeymiz», – dedi deputat.
Qanun leyhasınıñ baquvı vaqtında deputatlar nevbetteki tüzetüvge de qol tuttı – oña binayen, Ukraina vatandaşları mütenasip vesiqanı kösterip, işğal olunğan territoriyadan maniasız çıqa ve kire bilecekler.
Deputatlar «diger memleketniñ vatandaşlığına mecburen qoşuluvı ukrain qanunlarında sayılmağanı»nı añlatqan tüzetüvni de alğışladı.
Qanunğa binayen, vaqtınca işğal olunğan territoriyada yaşağan vatandaşlarnıñ aqqlarını temin etmek içün Ukraina bütün olğan imkânlarnı qullanmalı.
Vaqtınca işğal olunğan topraqta insan aqqlarnıñ bozuluvı içün mesüliet işğalci devlet olğan Rusiyege tüşe.


text:
Goloşekindi qwlaq-şekeden wrğan Jalau Mıñbaywlı turalı bilesiz be?
Memleket qayratkeri Jalau Mıñbaywlınıñ tuğanına 125 jıl
2016 jıldıñ qısında birinşi ret Mañğıstau jerinde boldım. Jalau Mıñbay eskertkişine tağzım etip, osı kisiniñ atındağı mektep oquşılarımen jüzdestim. Biıl küz memleket qayratkeriniñ tuğanına 125 jıl toladı, sonı qalay layıqtı etip ötkizudi jergilikti bilikti azamattar oylastıra bastaptı. Mağan qolqa saldı. Kaspige betimdi juıp twrıp, Jalau ömir sürgen uaqıtqa iştey biraz oy jügirttim. Bol'şevikterge tek partbilet şeñberinde qaramay Abay aytqan «Istıq qayrat, nwrlı aqıl, jılı jürek» twrğısınan da qarau kerek-au degen wstanım bezbenine salıp bayqadım.
Iä, el azamattarı arasında erteden tülep, 1916 jılğı wlt azattıq köterilisi kezinde bas kötergen, 1917 jılğı Qazan töñkerisinen keyin Täuelsizdik degen wranğa aynalğan Alaş ideyası el biligin bol'şevikter zañsız küştep tartıp alğan soñ da birjola qwrıp ketken joq. Alaş kösemderi Älihan Bökeyhan, Ahmet Baytwrsınwlınıñ üzeñgiles inileri, talanttı şäkrtteri olardıñ «bol'şeviktermen birge qızmet qıla jürip, äsirese ağartuşılıq salada halıqtıñ wlttıq ruhın oyatu, bekitu bağıtında jwmıs isteñder» degen ösietine adal boldı. Oğan qosa, eger dwrıstap zerdelesek, bol'şevikterdiñ el basqaru qızmetinde bolıp, repressiya jıldarında sol özderi jan ayamay ter tökken biliktiñ qolınan ajal tapqan qazaqstandıq qayratkerlerdiñ basım köpşiliginiñ äu basında sanası Alaş ideyasımen oyanğanın köremiz. S.Qojıqov, S.Säduaqasov, N.Nwrmaqov, T.Jürgenov… Osı qatarda Jalau Mıñbaywlınıñ özindik erekşe ornı bar. Älbette qoğam jauızdıqpen jazıqsız qwrban bolğandardıñ tağdırına aldımen köñil böledi. Sol sebepti bolar, Säken Seyfullinnen keyin, bol'şevikter äbden küş alıp, aq degeni alğıs, qara degeni qarğısqa aynalğan jwrt basındağı eñ bir auır qiın-qıstau twsta el basqarğan Jalau Mıñbaywlınıñ twlğası zertteuşiler nazarınan köp uaqıt tıs qalıp kelgeni.Tek bertinirekte ğana filolog ğalım Qabibolla Sıdiıqwlı, jurnalist Äbilqayır Span eñbekteri arqasında kömeskilenip wmıtıluğa aynalğan ayaulı er esimi qayta jañğırığa bastadı. Asıl erdiñ esimi nelikten qoğamdağı ala-qwla ıqılastıñ salqınına wşırağan desek, S.Seyfullin bastağan bol'şevik qayratkerlerdiñ köbi özderi qızmet etken jüyeniñ qwrbanı bolsa, J.Mıñbaywlı bir qarağanğa köldeneñ kelgen tötenşe aurudan, öz ajalınan köz jwmğanday bolıp körinedi. Şındığında olay emes bolatın.
J.Mıñbaywlınıñ «Istıq qayrat, nwrlı aqıl, jılı jüregi» qalay qalıptastı?
Ol şıqqan äulet te otarlauşılardıñ teperişin köp körgen. Quğındalğan. Şaşılğan. Osılayşa äke-şeşeden erte ayrılğan Jalau äjesi Botagözdiñ tärbiesinde ösedi. Mañğıstauğa jer audarılğan ataqtı ukrayn kobzarı Taras Şevçenkonıñ «Qazaq qızı – Katya» degen köpşilikke jaqsı mälim sureti osı Botagözdiñ beynesi. Novopetrovsk bekinisiniñ komendantı Guskovtıñ qızmetşisi bolğan ol nemeresi Jalaudı Fort-Aleksandrovsk qalasındağı (kezindegi Mañğıstaudıñ ortalığı) eki satılı orıs-qazaq mektebine berip oqıtqan. Mekteptiñ üş sınıbın bitirgen soñ, twrmıs jağdayına baylanıstı oquın äri qaray jalğastıra almay Jalau osındağı twz öndiru käsipşiligine jwmısqa twradı. Orıs tilin üyrenui, qarapayım eñbek adamdarı ortasında er jetui onı erte eseytedi, qaysar da tabandı minezi qalıptastıradı. Köptiñ senimin aqtay alatın azamat retinde tanılıp, 1916 jılı twz öndiruşiler käsipodağınıñ törağası bolıp saylanadı da, birjola sayasi küres jolına tüsedi.
Qayratkerdiñ ömir jolına üñilgende, men onıñ funkcionerlik qızmetinen göri Abay aytqan tolıq adamğa tän qasietterin köruge tırıstım. Özimşe taptım da.
Birinşiden, onıñ ruhani jan älemi halıqtıq salt-dästürden, änşilik, küyşilik önerinen barınşa mol när tartqanına tänti boldım. Birer mısal. Ol qazaq änderin zertteuşi A.Zataeviçke «Aqtan», «Aqböbek», «Juas qoñır», «Qaratorğay» degen tört än jazdırğan. Ortalıq qazaq Ükimeti Orınbordan Qızılordağa köşip kelgende twñğış ret bwrın tıyım salınğan naurız toyın wlttıq mereke retinde ötkizuge mwrındıq bolğan. Aqmeşittiñ Qızılorda atanuı, bwrınğı qırğız-qaysaq degen kekesindi japsırmadan qwtılıp, öziniñ Qazaq atın aluı, wltımızdıñ twñğış käsibi muzıkalıq drama teatrınıñ aşıluı Ükimet basşılığında Jalau Mıñbaywlı otırğan kezde jüzege asırılğan. Ol Ortalıq Ükimet pen qalıñ bwqara arasın baylanıstıratın baspasöz qwralı bolu keregin jaqsı bilgen. 1926 jıldıñ 27 şildesinen bastap qazaq şarualarınıñ üni «Auıl tili» attı gazet jarıq köre bastağan.
Ekinşiden, işki tilegi, nieti Alaş qayratkerleriniñ wstanımdarımen ündes bolğan. Onıñ däleline Sovet ökimeti Mäskeude, Petrogradta jäne Türkistanda tolıq ornap, M.Şoqaydıñ basına qauip töngende, onı Kaspiy teñizi arqılı şetelge aman-esen ötkizip jibergen erligin aytsaq ta jetkilikti. P'esamnan bir üzik:
Jalau. Men, Mwsteke, ayqayşıl wrandarğa emes, jüregime jüginem, aldımen jüregimniñ ünin tıñdaymın. Tap qazirdiñ özinde qapımdı añdıp, jolımdı torığan jauım barın bile twra, jüregime jüginip, täuekelge bel buıp, sizge järdem beruge kelip twrmın.
Mwstafa Şoqay. Turasıñ, bettisiñ, Jalau inim. Seniñ bwl mineziñdi sırtıñnan biraz bağıp bayqağam.
Jalau. Onda meni jek köretindey jöniñiz bar eken ğoy. Soğan qaramastan qalayşa menen kömek boladı dep oylağansız, Mwsteke?
Mwstafa Şoqay. Jansauğalap qaşqan bişara laq qasqır apanına sekirip ketipti. Biraq qasqır onı jemepti.
Jalau. Men qasqır emespin. Siz, ärine, laq emessiz. Men boyında wlttıq qanı bar jay ğana bir qarapayım qazaq balasımın.
Mwstafa Şoqay. Qazaqpın dediñ – au, inim. Osı ğoy bizdiñ bärimizge keregi… Halqı men eliniñ aldındağı öziniñ perzenttik parızın anıq tüsingen, qiın – qıstau jağdayda onı adal orındaudan jaltarmağan adamdar qay däuirde ömir sürse de, düyim jwrtınıñ ardaq twtar azamatı bolıp qala bermek. Siz solardıñ qatarınan ekensiz, inim.
Jalau. Sayasat, meniñ tüsinigimde, amalın tauıp dwrıs qoldanudı kerek etetin ötkir qwral. Dwrıs qoldanbasañ, halıq arandaydı, bir-birimen jaulasadı, bereke-birliginen ayrıladı… Aday jwrtı ne körmedi? Jau oğı men qılışınıñ astınan dürkirey qaşıp, qañğıp – pısıp barmağan jeri joq. Qırıq bölşek bop bölindi, tarıday şaşıldı.
Mwstafa Şoqay. Aday jwrtın biriktiru jolındağı eñbegiñiz jayınan men tolıq habardarmın. Biz eşkimge mäñgi qwl bolıp twra almaymız, qwl bolu üşin jaralğanımız joq, qalay da wlttıq azattığımızdı tolıq aluğa tiispiz.
Jalau. Siz meni, Mwsteke, ügittep twrğan joqsız ba?
Mwstafa Şoqay. Jo-joq, jası ülken ağalığımdı paydalanıp jäne öziñe şın senetinimdi bildirip, qattı riza bolğandıqtan sırtqa eriksiz şığıp ketip jatqan işimdegi jan sırım ğoy.
Jalau. Arman – mwratıñız qanday biik edi, Mwsteke.
Mwstafa Şoqay. Bwl maqtauıña kelispeymin, inim. Kelispeymin. Arman – mwrat halıqtiki. Men bar bolğanı sonı arqalap jürgen jükşisimin äri joqşısımın. Biz jeke twlğalardan joğarı twrğan wlttıq mwrattarğa süyenuimiz kerek…
Düniedegi barlıq qırğın ideyalıq jaulıqtan bastalatını belgili. Alaş alıptarı wrıs dalasında jeñilgenmen soñğı demderi bitkenşe wlttıq mwrattarına adal bolıp qaldı. J.Mıñbaywlı «Auıl tili» gazetin şığarğanda M.Dulatovtıñ oğan «…Kitaptardıñ da, gazetterdiñ de mağan
körsetpegen qorlığı joq… Birdemeni bwtıp-şatıp jazadı da, mine, seni qazaqılandırdıq deydi… Meniñ oylap-oylap tapqanım, Jalau joldas, sen boldıñ», dep mwñ şağuı aralarındağı ruhani ündestikti bildiredi. Äytpese, M.Dulatov kez-kelgen lauazımdı bol'şevikke däl bwlay ağınan jarılıp hat jazbas edi.
Üşinşiden, jan düniesiniñ Alaş mwrattarımen ündestigin F.Goloşekinmen taysalmay betpe-bet kelip aşıq ayqasqa şıqqan qayratkerliginen köremiz. Öytkeni ol qazaq halqın aldındağı bar malınan ayırıp, aştan qırudı oylastırğan ortalıqtıñ zälimdigin jaqsı tüsindi. Tipti 1919 jılğı alasapıran künderdiñ özinde, RKP(b) V111 s'ezinde Lenin sol kezdegi Kirvoenrevkom basşısı S.Pestkovskiyge: «Erte me, keş pe, sizderge, bälkim, maldı qayta bölu mäselesin kün tärtibine qoyularıñızğa tura keletin şığar» degen bolatın. Ortalıq sol zälimdik josparın qanşa qarbalasıp jatsa da bir sätke de esten şığarğan joq. 1927 jıldıñ qaraşa ayında Qazaqstan partkonferenciyası ötip, iri baylardıñ maldarı men mülikterin tärkileu turalı şeşim qabıldandı. Sol jıldıñ jeltoqsan ayında zañsızdıqqa zañdı reñk beru maqsatımen Tärkileu komissiyası qwrıldı. Kelesi, 1928 jıldıñ tamız ayında baylardıñ mal-mülkin tärkileu jöninde qaulı qabıldanıp, onı orındau üşin qazaq auıldarına arnayı uäkildikpen mıñ adam jiberildi. Olarğa sen twr, men atayın tas nadan qarañğı belsendilerden 4700 adam qosıldı. Osılayşa qazaqtıñ jartısınan astamı aştan qırılğan qoldan jasalğan zwlmat jüzege asırıldı. P'esamnan üzik:
Goloşekin Iä, men sizge köp üyrettim, biraq bayqaymın, odan eşteñe şıqpaptı.
Jalau. Üyrettim deysiz. Qalay üyretesiz, mağan, mağan ğana emes, osınau wlan baytaq Qazaqstanğa birdeñe üyretetindey köş basşı bolğıñız kelse, aldımen osı eldiñ twrmısın, tilin, minezin bilip aluıñız kerek emes pe?
Goloşekin. Meni mwnda nadan qazaqtardıñ tilin üyren, twrmısın kör, üsterinde örip jürgen bitin sana dep jibergen joq. Ortalıqtıñ, partiyanıñ sayasatın jürgiz dep jiberdi.
Oraz Isaev. Filipp Isaeviç, bwl joldastıñ eldiñ twrmısın köru, tilin üyrenu, minezin bilu kerek degenin men bwrın bir jerden estigen siyaqtımın. A, iä, Alaş Ordanıñ kösemi Älihan Bökeyhannıñ…
Goloşekin. Pomolçi! Men mwnıñ kontr ekenin sensiz de bilemin. Bwl barıp twrğan wltşıl. Tezdetip mwnıñ közin qwrtu kerek.
Jalau (senge köşip) Qandı qol, ne tantıp twrsıñ?
Goloşekin Ne? Ne dediñ?
Jalau. Qolıña qara deymin. Qolıñ qan seniñ…
Goloşekin. A… vot ono çto? YA men Nikolay patşanı öltirdim, qatın bala-şağasımen qosıp. Lenin özi tapsırğasın. Iä, solay, janın jahannamğa jiberdim. Halıqtı qanap, qanın sorıp kelgen jauızdıñ.
Jalau. Patşa halıqtı qanasa, sen tigerge twyaq qaldırmay tonap ketpeksiñ. Eldi aştan qırmaqsıñ ba?
Goloşekin. Qazaq elin jaña jolğa partiya emes, partiyanıñ senimi jüktelgen mına men emes, Adaevskiden şıqqan mına sen alıp şıqpaqşımısıñ? Nado je.
Oraz Isaev. Jalau, siz artıq kettiñiz, artı nasırğa şapsın demeseñiz, keşirim swrañız.
Jalau. Qızteke qwsap sızılmay, sen qoya twrşı auzıñdı jauıp… Bwl qu ömirde eşteñe de mäñgi emes. Bäri özgeredi. Erte me, keş pe, Filipp ekeumiz de, özimiz bolmasaq ta süyegimiz, tarih sotınıñ aldına bararmız. Ädildik tarazısına tartılarmız. Keler wrpaq süytip arşıp alar kimniñ kim bolğanın.
Goloşekin. Bol'şevizm mäñgilik. Mına men siyaqtı bol'şevikter mäñgi özgermeytin tarihtı jasauşılarmız. Men jartı älemdi bilegen Nikolay patşanı öltirgen adammın, sen kimsiñ onıñ qasında, bukaşkasın…
Jalau. Olay bolsa, bukaşkanı dwrıstap tanıp al…
Jalau Goloşekindi qwlaq şekeden oñdırmay bir peredi. Ol jalpasınan tüsip, birauıq qimılsız qaladı. Oraz Isaev grafinnen su wrttap bürkip, şır-pır…
Bastığına tura qarsı şıqqan adam qay kezde oñğan edi, Jalau da qızmetinen tömendetilip, Gur'ev (Atırau) aymağın basqaruğa jiberiledi. Jüregi de, sanası da qabıldamağan jwmıs, baylardı tärkileuge dayındıq, ärli-berli jüris, ösek-ayañ, jala, bwlarğa bes jastağı wlı Eskendirdiñ balkonnan qwlap ölgen qayğılı qazası qosılıp, bwrınğı eski auruı qozıp, qarapayım tilmen aytqanda esil er jasına jetpey küyip ketedi. Qalay küymeydi? Jerlesi, bol'şevikterdiñ kötermeleuimen Taşkende, Mäskeude bilim alğan, basşılıq qızmetter atqarğan, özi de «halıq jauı» bolıp sottalıp, jiırma jılday türmede otırğan Bayboz Qilıbaev, osı kisi Jäkeñniñ közi tirisinde de, ölgen soñ da «ol bol'şevik emes, wltşıl bolğan» degendi barınşa däleldep baqqan. Bertinirekte Fort-Şevçenkodağı parkte alğaşqı qızıl rota jauıngerleriniñ atı-jöni jazılğan wstın qoyıladı. Oğan J.Mıñbaywlı esimi de jazıladı. Sonda Baybozekeñ bwl dwrıs emes dep arızdanıp, aqırı Jäkeñ esimin öşirtkizip tastaydı. P'esamnan üzik:
Aq kiimdi Jalau, onıñ ayağına jarmasqan Qara kisi.
Qara kisi. Sen bol'şevik emessiñ. Sen Alaşsıñ.
Jalau. Kimniñ kim bolğanın el aytar. Qazir taltüs, köleñkem. Balaqqa jarmasatınday da qauqarıñ qalğan joq. Qazir sen meniñ tura tabanımnıñ astındasıñ.
Qara kisi (qwrıp bara jatıp). Oool bol'- şe –vik bool-ğan joooq…
Jalau tas basqışpen joğarı köteriledi. Zalğa qarap, oñ qolın jürek twsına basıp, boyın tikteydi.
Jalau. Armısıñ, qazaq eli… Kök bayrağıñ qwttı bolsın, jas wrpaq! (Eskertkişke aynalğanday bolıp qıbırsız twrıp qaladı).
Bügingi azat közben qarasaq, Jäkeñniñ ideyalıq bäsekelesi tirisinde de, ölgen soñ da Jäkeñmen ideyalıq bäsekeles bop ötken kisige jasağan qısastıqtarı üşin qınjılsaq ta renjimeu kerek siyaqtı, qayta onıñ ıstıq qayrattı, jılı jürekti, elin süygen halıqşıl er azamat bolğanına şın kuälik berip ketkeni üşin rahmet aytqanımız jön-au deymin.
Öten AHMET,
Qazaq üni


text:
Rusiye maliye nazirligi memuriy kodeks içün deñişmeler azırladı. Olarğa binaen, çetel banklardaki esaplar aqqında haber etmegen rusiyelilerni para cezası bekley.
«Bu adım çoqusı allarda çetel banklardaki şahsiy esaplarğa para yüklev çetelge büyük sermiyanıñ qanunsız keçirilmesinen bağlı. Para areketi aqqında esabat para ameliyatlarını nezaret etmek içün yekâne imkân ola», – aytıla qanun leyhasınıñ tezkeresinde, dep yaza «Vedomosti» gazetası.
Para cezasınıñ miqdarı 500-5000 rublege qadar olması mümkün. O da esabat sozulmasınen bağlı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ milliy cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ile avgust 17 künü körüşkende, Qırımda «barışıq ve tınçlıqnıñ pekitilmesine» hususiy diqqat ayırmağa kerek olğanı aqta bildirdi.
Bu aqta Kreml saytında aytıla, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırım, asılında – çoq milletli Rusiyeniñ aksidir. Mında, memleketimizde olğanı kibi, devlet ve vatandaşlarnıñ ğayretini birleştirip, barışıq ve tınçlıqnıñ pekitilüvine hususiy diqqat ayırmaq kerek», – dep bildire Putinniñ sözlerini onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ fikrine köre, Qırımnıñ inkişafı içün «çeşit millet vekilleri arasında işanç ve fikirdeşlik müitini yaratmaq kerek».
«Onıñ probelmalarını, şu cümleden reabilitatsiyağa oğrağan halqlarnıñ meselelerini yalıñız siyasiy stabillik ve milletlerara barışıqnıñ olması şaraitlerinde al etmek mümkün», – dey Putin.
Beyanatta bildirilgeni kibi, «bu vaqıt devamında yarımadada 75 milliy-medeniy muhtariyet ve 15 milliy-medeniy birlik meydanğa ketirildi». Ne aqta söz ketkenini Rusiye prezidenti qayd etmedi, yalıñız «bu kibi strukturalarnıñ teşkil etilmesi Rusiye adeti olğanı» aqta aytıp keçti. Olarnıñ temsilcileri ise «akimiyet ile faal işbirlikte buluna, er seviyede, ve mesleat ve muşavere organlarına kire» eken.
İşbu körüşüvde Qırımnıñ rusiyeli Devlet şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasov, Qırım müftisi Emirali Ablayev, Aqmescit mitropoliti ve Qırım Lazari ve başqaları buluna edi.
Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanı kibi, temsiliy organda Rusiye yolbaşçılığınıñ Qırım ziyaretini muzakere etmegen ediler ve Meclis iç bir körüşüvge davetni almağan edi.
«Meclis bu kibi teklifke nasıl seslenir edi, bilmeyim. Qırım tışında bulunğan zenaatdaşlarımız bu kibi körüşüvde iştirak etüvimizge qarşı çıqar ediler, ğaliba. Qırımda bulunğanlar ise: körüşip, laf etsek, yaramay bir şey olmaz» der edi, belki», – dey Celâl.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dey ki, «Qırımda, qırımtatar mevzuatını qullanıp, vaziyetni kerginleşmege tırışqanlar öz siyasiy niyetlerini amelge keçirmege ve aq-uquqlar oğrunda küreşçi olaraq halqara grantlarnı elde etmege istey»
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Putinniñ Qırım ziyaretini «medeniy dünyağa qarşı areket ve vaziyetniñ beterleşüvi boyunca stsenariyniñ devamı» olaraq adladı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziriDmitriy Medvedevniñ işğal etilgen Qırım ziyaretine narazılığını bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kiyev – Türkiyedeki qırımtatar diasporasınıñ temsilcileri Bütündünya qırımtatar kongressini olarnıñ yaşağan memleketinde toplamağa teklif ettiler. Olarnıñ Qırım semetdeşleri buña qoltutalar, lâkin Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından manialar yapılacağından qorqalar. «Maydan inostrannıh del» fondunıñ yolbaşçısı, Ukrainanıñ İstanbuldaki sabıq baş konsulı Bogdan Yaremenko bunıñ kibi kongressniñ keçirilmesine munasebetini ve Ukraina akimiyeti Qırımnıñ tamır halqı içün ne yapa bilecegini Qırım.Aqiqat içün bergen intervyüsında tarif etti.
– Bogdan Vasilyeviç, Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiyede toplamaq ğayesi ne qadar muvafaqiyetli?
– Mence, eñ yahşısı ve yahşı arasında saylamağa vaqıt degil. Yani eñ yaramay ve yaramay arasında saylamaq kerek. Onı Ukrainağa ait Qırımda toplamaq eñ eyisi edi. Uquq ve serbestlik olğan yerde: insaf aqqı, fikir aqqı ve ilâhre. Lâkin bes-belli, Qırımda bu kongressni toplamaq belli sebeplerden imkânsızdır. Anda bulunması kerek olğanlardan episi bile anda kiremez. Şu cümleden, halqnıñ liderleri: em Mustafa Cemilev, em de Meclis lideri Refat Çubarov.
Bilgenim kibi, bu ğaye peyda olğanda eki teklif bar edi – Kiyev ve İstanbul. Lâkin maña köre, Qırımdan qıtaiy Ukrainağa bunıñ kibi bir toplaşuvğa baracaq insanlar Qırımğa qaytqanğa problemlerge rastkele bile, em de qaytqan soñ olarnıñ havfsızlığı ile problemler yüz bere bile kibi qorqular doğru. Olarğa qarşı büyük basqı yapılacaqtır.
Bu sebepten olması mümkün variantlar arasından sayladılar. Türkiyeni sayladılar. Añlağanım kibi, şeer daa belli degil. Lâkin Türkiye bu vaziyette ğayet eyi bir saylav kibi körüne. Çünki bu memlekette eñ büyük qırımtatar diasporası yaşay ve onıñ liderleri qırımtatar halqınıñ problemlerini al etmek içün siyasiy istekleri olğanını bildireler.
Ukraina ve Rusiyedeki siyasiy vaziyette bunıñ kibi toplaşuv içün eñ uyğun yer Türkiye ola
Yani bu memleketniñ merkeziy akimiyetiniñ istegi, em de qırımtatarlarnıñ imkânları aynı. Ukraina ve Rusiyedeki siyasiy vaziyette bunıñ kibi toplaşuv içün eñ uyğun yer Türkiye ola. Mence, bütün meselelerni çezmese de, bu qarar ğayet doğru. Menim fikirimce, kongressten qaytqan Qırım iştirakçilerine basqı yapılacaq. Olar FSB, diger federal strukturalar, yerli akimiyet tarafından taqip ve basqınıñ nişanları olacaqlar. Lâkin kene de, bu toplaşuv, misal olaraq, Kiyevde keçirilse edi, telükeler daa çoq olur edi.
Em de daa bir oyuncı qoşula – Türkiye, o, qırımtatarlarğa yardım etmege azır olğanını köstere. Artıq bizler Türkiye prezidenti Erdoğan ve tış işler naziriniñ qırımtatarlarğa Türkiyede bu kongresste iştirak etkenleri içün Rusiyeniñ federal akimiyeti tarafından basqığa yol berip bermeycegini körecekmiz.
– Meclisniñ bazı azalarınıñ fikirince, bu vaziyette qırımtatarlar içün eñ müimi şu ki, Türkiye – Rusiyeniñ iqtisadiy ve siyasiy ortağı. Kreml Avropa birliginiñ mevamına diqqatnen baqa, Türkiye ise qırımtatarlar ve Moskva arasında aracı ola bile. Siz böyle fikirge qoltutasıñızmı?
– Qırımtatarlar arasında Rusiye ile añlaşmaq mümkün, Rusiye ortaq, dialog qurulması mümkün olğan medeniy bir memleket olğanını tüşüngen insanlar bar ve olacaq. Men Tükriye kendi menfaatlarını telükege atacaq kibi fikirge pek qoltutmayım. Lâkin bugünki künde Türkiyeniñ areketleri Rusiyeniñ toplaşuv iştirakçilerine nisbeten munasebetlerine tesir ete bile, çünki tedbir Ukrainada keçirilse edi, Rusiyeniñ cevabı daa sert olur edi.
– Erdoğannıñ ziyareti ve qırımtatarlarğa qoltutuvı Türkiye Ukrainağa nisbeten dost yerini alğanını ifadeleymi?
– Türkiye Birleşken Milletler Teşkilâtı ya da NATOda qoşulğan vesiqalar, siyasiy beyanatlar derecesinde Ukrainanıñ topraq bütünligine qoltuta. Lâkin bu memleketniñ ükümeti Türkiye limanlarından çıqqan naqliyat alâqalarına yol bermemek içün bir şey yapmay. Em de Türkiye ve Qırım arasında ava alâqalarına keder etmey, böyle etip yalıñız BMT ve NATOda faaliyeti çerçivesinde vazifelerge degil, Türkiye aviatsiya devleti olaraq aza olğan IKAO qararlarına da zıt kele.
Yani Türkiyeniñ fikirlerinde ameliyatta tekşermemiz kerek olğan çoq şey bar. Şimdilik bir-birine zıt kelgen beyanname ve areketleri bar.
– Söz sırası, qırımtatarlar içün Türkiyege deñizden ya da uçaq ile barmaq daa qolay, elverişli ve telükesizdir. Qırımtatar halqı vekilleriniñ kongresske yolunı qolaylaştırmaq içün Ukraina qanunlarını bozmaq mümkünmi?
Qırımtatarlarnı zorluqlardan azat etmek istesek, Qırımnı Rusiyeden almaq kerekmiz
– Tabiiy ki, mümkün degil. Bu yalıñız Ukraina qanunlarınıñ qaideleri degil. Grajdan aviatsiyası halqara teşkilâtınıñ qararı bar, Qırım üzerinde ava boşluğı Ukrainanıñ ava boşluğı ola. Ukrainasız uçuşlar olamaz, ukrain akimiyeti kelgenine qadar. Böylece, Ukraina yarımadadaki uçuşlarnı kefil etmege ya da olarğa izin berip olamay: Türkiyeden, Rusiyeden, Ukrainadan, dünyanıñ diger devletinden olsa da. Lâkin Qırım – başqa seyyare degil. Halqara ava limanları o qadar uzaq degil. Ebet, bu da qıyınlıqlardır. Lâkin qıyınlıqlar ava limanına kelmek zor olğanınen bağlı degil, Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeninen bağlıdır. Demek ki, qırımtatarlarnı zorluqlardan azat etmek istesek, Qırımnı Rusiyeden almaq kerekmiz, bu qadar! Birden bütün qıyınlıqlar keçer!
– Siziñ fikiriñizce, Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy idare organlarına basqı yapmağa devam etse, olar daa ne qadar dayana bilirler? Rusiye Meclisni dağıtır ya da onı özüne boysundırır kibi tahminler ne qadar doğru ola bile?
– Menim fikirimce, bu suallerge kongress cevap bermeli: bunıñ kibi organlar işğal vaziyetinde faaliyet köstere bilemi, ne yapacaqlar, reberlikler nasıl çalışmalı.
Qırımtatar areketini bölmek ıntıluvları ukrain akimiyetinde de bar edi. Buña razı olmaq kerek. Bu halqqa qarşı yañlış, duşman siyaseti edi. O, Regionlar firqasınıñ temsilcileri ile bağlıdır. Ümüt etem ki, Qırım Ukrainağa keri qaytarılğan soñ bunıñ kibi bir siyaset Ukraina akimiyeti tarafından iç bir vaqıt yapılmaycaq. Aksine, Ukraina BMT konventsiyaları çerçivesinde em Qurultay, em de Mecliske belli statuslarnı bermek kerek. Ukraina bu şekilde devam etecegini tüşünem.
– Al-azırda Ukrainada Ukraina Anayasasınıñ yañı leyhası azırlana. Prezident Petro Poroşenko ve Refat Çubarov Qırım Muhtar Cumhuriyeti bölüginde qırımtatarlarnıñ aq-uquqları köz ögüne alınmalı, dep ayttılar. Şimdilik bunı umumen aytalar, ne demek istegenleri tam añlaşılmay. Faqat, Qırımda milliy territorial cumhuriyetniñ meydanğa ketirilmesi aqqında laf kete bile. Siziñ fikiriñizce, yarımada Ukrainanıñ nezareti altında olmasa, Qırımnıñ statusını deñiştirmek ne qadar mantıqlı?
Qırımnı qaytaruv siyasiy esnası bar, o da başlandı
– Tam zamanı. Ukraina Qırım meselesini al etmek içün bütün mehanizm ve merkezlerni qurmaq kerek. Bu topraqnı kontrol etmesek de, Qırımnıñ işlerine qarışmaq kerekmiz. İşğal etilgen topraqta qalğan Ukraina vatandaşları bar, olarnıñ bir sıra problemi bar, olarnı biz çezmek kerekmiz. Qırımnı qaytaruv siyasiy esnası bar, o da başlandı. Ukraina bunıñ episini baqmaq kerek.
Ve qırımtatar meselesiniñ al etilmesi – eñ qıyın meselelerden biri, menim fikirimce, onı Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılmasından evel al etmek kerek.
Añlamaq kerekmiz, Qırım nasıl bir statusta qaytacaq: eskiden olğanı kibi ya da milliy qırımtatar muhtariyeti olacaq. Qırımtatar milliy muhtariyeti olsa, rus ve ukrain tilleriniñ qullanma meselesini al etmek kerekmiz. Olar da qırımtatarlardan az olmaycaqlar.
«Maydan inostrannıh del» – meseleniñ bu şekilde al etilmesiniñ teşebbüsçilerinden biri. Belki de, Qırım qaytarılğanına qadar qıtaiy Ukrainada deñeme leyhasını yapmaq kerek. Meselâ, qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde bir qaç rayon içün qarışıq status ola bile.
Bizler bu sistemanı kirsetmek kerekmiz, yoqsa Qırımnı ğayıp etken sistemağa qaytacaqmız. Buña yol bermemek kerek! Bu yalıñız qırımtatarlarğa qarşı cinayet olmaycaq. Ukrainağa qarşı cinayet olacaq!
Qırım parlamentiniñ işini yapacaq organ kerek
Tek Anayasa üzerinde çalışmaq yeterli degil, Ukraina Anayasasına deñişmeler kirsetmek vekâleti olacaq qanuniy strukturalarnı meydanğa ketirmek kerek. Şimdilik bu meselelerge kim teşebbüs kösterecek belli degil. Qırım parlamentiniñ işini yapacaq organ kerek. Bu meselelernen oğraşqan icra akimiyetniñ merkeziy organına ihtiyacımız bar. Bir çoq cemaat teşkilâtı böyle etip yanaşa. Böyle bir talap bar. Bu ğayege qarşılıq da bar. Lâkin, menim fikirimce, ne siyaset, ne de ahlâq ceetinden Ukrainanıñ başqa çaresi yoq. Bizler Qırımnı qaytarmaq kerekmiz, amma qırımtatar milliy muhtariyeti olacağını añlamaq kerekmiz.
– Qırımtatarlarnıñ liderleri Herson vilâyetiniñ ayrı rayonlarında milliy territorial muhtariyetniñ tiklenüv imkânları aqqında bir qaç kerek aytqan ediler. Men Herson regional Meclisiniñ temsilcileri ile laf ettim, olarnıñ aytqanına köre, bu laflardan soñ olarnıñ yerli eali ile munasebetleri kerginleşti. Ruslar ve ukrainler olarnıñ aq-uquqları telükege oğraycağını tüşünmege başladılar. Bundan sual peyda ola: yarımadada qırımtatar muhtariyeti aqqında qarar alınsa, Ukraina Qırımnıñ rus ve ukrainlerini uzaqlaştırmazmı?
Men Ukrainada ruslar ile bağlı iç bir problemni körmeyim
Men Ukrainada ruslar ile bağlı iç bir problemni körmeyim. Mence, buña qarşı çıqqanlarnıñ etnik mensüpligi ile bağlı problemleri yoq. Bunı añlamağanlar bar. Aqqlarını tüşüneler.
Bu suallerge cevap bermek kerek! Rus ve ukrain gruppalarınıñ aq-uquqları nasıl etip kefil etilecegini, ayrı statusı olacaq rayonlar ne şekilde idare etilecegini añlatmaq kerek.
Mal-mülk aqqında laf ketse, qanun bir de bir etnik gruppağa bir şeyniñ berilmesini belgilemey. Vilâyet ya da rayon nasıl olsa olsun, vatandaşlarnıñ aq-uquqları deñişmey. Bu qorqular sebepsizdir. Şimdilik ne yapacağımıznı bilmeymiz, areketler planımız, vesiqalarnıñ leyhaları yoq. Mence, habersizlikten olğan mühtekirlik ya da qavğa çıqarmaq içün aselet yapalar.
Lâkin daa bir kere aytam: bu halqqa borcumız bar. Bu kiçik halqnıñ canı adaletsiz bir şekilde ağırtıldı. Kelecegimizni medeniy Avropada körsek, Avropa Şurasınıñ etnik gruppaları aqqında sayğı aqqında konventsiyası çerçivesinde belli vazifelerimiz bar. Olarnıñ özüne has olğanını nasıl etip temin etecegimizni tüşünmek kerekmiz. Bunı aytamız. Yaşamaq içün küreşken kiçik halqnıñ özüne has olğanına qoltutmaq, coyulmamaq, ğayıp olmamaq yardımı aqqında aytamız. Ukraince ya da rusça laf etkenlerniñ aq-uquqlarını sıñırlamaq kibi bir şey yoq. Olmaycaq bir şey!


text:
«Susana Camaladinova – istidatlı qırımtatar ve ukrain yırcısı, Eurovisionda oña can-yürekten ğalebe qazanmasını tileyim!!! Jamala, öyle de devam et! Sen eñ yahşısıñ!»
Ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ Ukrainanı «Eurovision-2016» yarışında temsil etecek qırımtatar yırcısı Jamalağa yollağan muracaatı qız qardaşı Vera Savçenko alıp barqan Facebook saifesinde derc etildi.
«Eurovision-2016» yır yarışında Jamala Stalin rejiminiñ qırımtatar halqına qarşı yapqan repressiyalarnı añlatqan «1944» yırınen çıqışta bulunacaq.
Mart 3-te Nadejda Savçenko oña üküm çıqarılmasınıñ sozulmasına qarşı quru açlıq grevine başlağanını ilân etti
Ukraina vatandaşı, Ukraina halq deputatı Nadejda Savçenko bir yıldan berli Rusiyede apiste yata. Onı keçken sene yazda Ukraina akimiyetiniñ iznini almayıp Lugansk civarında bulunğan Rusiye televideniyesiniñ eki jurnalistini öldürmesi ile qabaatlaylar.
Savçenko ve adliyecileri bunı red etip, Rusiye jurnalistleri vefat etken vaqıtta onı endi separatistler esir alğanını, soñra ise zorlap Rusiyege yollağanlarını bildireler.
Mart 3-te Nadejda Savçenko oña üküm çıqarılmasınıñ sozulmasına qarşı quru açlıq grevine başlağanını ilân etti.


text:
Şimdiki vaqıtta Keriç parom keçitinde faaliyetni idare etken «Deñiz müdirligi» yolcularnıñ sayısı azlaşqanını bildire. Soñki kün devamında 38 433 yolcu ve 12 135 yengil avtomobil keçirildi, dep bildireler müdirlikte. Meselâ, mevsimniñ eñ yüksek derece olğan vaqıtta keçitten 58 744 insan ve 17 189 maşna keçti.
«Paromlar 8-10 seferli cedvelge keçirildi, yüklenme beklenüvi ise 20-30 daqqa ala. Bu vaqıt devamında avtomobil saipleri biletler ala, nezaret noqtalarından keçe ve paromğa keçe», – dep qayd etile «Deñiz müdirligi» saytında.
Keriç boğazında parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesinen bağlağan esas naqliye yolu ola. Ukraina qanunlarına köre, işğal etilgen Qırımğa Keriç parom keçitinden kiriş yasaqtır ve devlet sıñırı keçüvine musaviydir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi cemaat teşkilâtları ve birleşmeler seviyesinde Rusiye qanunları boyunca qayd etilmeycek.
Bu aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Mesele şunda ki, bizge cemaat teşkilâtı derecesinde qayd etilmege tevsiye eteler, lâkin bu imkânsızdır, çünki Qırımtatar Milliy Meclisi sylanğan temsiliy organıdır. Onı cemaat teşkilâtları ile bir sırağa qoymaq mümkün degil», – dep izaatladı o «Devlet şurasır» reis muavini Remzi İlyasovnıñ aytqanlarını.
«İlyasov Meclis reisiniñ muavini olmadı, Meclis azası olmağanı kibi kele. Çünki qayd etüv aqqında aytıp, belli bir şeklini aytmamaq, mence, bu, eñ azından, başqalarnıñ aytqanlarını yapmaqtır», – dep qayd etti Çiygoz.
Onıñ aytqanına köre, Meclis Qırım ve Rusiye akimiyetlerine qırımtatarlarnıñ temsil organını tanuv ve onıñnen dialog şekli boyunca tekliflerni aydınlatqan edi, dep ayta Çiygoz.
Qırımtatar Milliy Meclisi bu yılnıñ soñuna qadar qayd etilmesi mümkün. Rusiye qanunları boyunca qayd etilmek içün vaqıt daa bar, dep ayttı Qırım «Devlet şurasınıñ» reis muavini Remzi İlyasov.
İlyasovnıñ aytqanına köre, Meclis vekilleri ve Qırım akimiyeti teşkilât qayd etilmesi içün yılnıñ soñuna qadar er şey yapmalılar.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildirdi ki, Meclis resmiy şekilde qayd etilmese, olarnıñ arasında dialog olmaycaq. Qırımtatarlarnıñ liderleri – Mustafa Cemilev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırımğa beş yıl devamında kelmege yasaq ettiler.


text:
Bazarertesi künü, sentâbr 22-de, Yalta şeeriniñ camisinde tintüv keçirildi.
Bunı yerli sakinler içtimaiy ağlarda bildirdiler, dep haber ete Qırım Haber Agentligi.
Tintüvni FSB hadimleri keçirdiler. Neticede Rusiye Fedratsiyasında yasaq etilgen edebiyat tutıp alındı.
«Bugün Yalta camisinde FSB tintüvni keçirdi. Rus tilinde cevap berip olamağan zavallı türk imamnı qorquttılar. Anda 5 saatten ziyade bulundılar. A. Maududi «İslâm bugün» ve «İslâm negizleri» ve Rusiye Federatsiyası «qanunında» Moskva Memorial camisiniñ imamı olğan Şamil Alâutdinovnnıñ «İman ve mükemmellik yolu» kitaplarını tutıp aldılar.
Hatırlatamız, Sentâbr 17 künü Aqmescitniñ Yağmurça qasabasında prokuratura hadimleri teşkerüvni keçirgen camide Rusiyede, şimdi ise Qırımda da yasaq olğan islâm edebiyatnıñ cedvelinden kitaplarnı tutıp aldılar.


text:
Yalta sakini Elina Mamedovağa qarşı “VKontakte” içtimaiy ağında yapqa üç repost içün cinaiy iş açıldı. Yazılarnı qız 2014-2015 seneleri bir qaç ukrainacı gruppalarından repost etti. Elina olarnıñ müellifi degil, sadece öz saifesine yerleştirdi. Şimdi qız Rusiye CK-niñ 282-nci maddesine (milletlerara zıddiyet çıqaruv) köre qabaatlana. 2018 senesi iyün ayından berli Mamedova ev tevqifi astında.
İyınniñ 13-üne saat 10:30-da rus quvetçileri, Elina aqayı ve ana-babası ile yaşağan evge, keldi. Binada keçirilgen “teftiş” vaqtında eki telefon, eki planşet, netbuk, sistemlik blokı ve qattı diskler (hard disk) alındı. FSB hadimleri özü kelmedi dep ayta Elinanıñ anası Lütfite Mamedova. O künü azbar qapısını o açqan edi.
“Olar öz şaatlarınen keldi – eki genç: qız ve oğlan. FSB-niñ bütün hadimleri sade urbada edi, amma olarnıñ kim olğanını ve ne içün kelgenlerni men birden añladım”, - dep hatırlay Lütfiye.
Elina aytqanı kibi, o FSB-niñ kelgenini öz dostuna aytıp yetiştirdi, dostu ise bu haberni tarqattı. Bir qaç saattan soñ ise, onı tahqiqat komitetine kelip, öz areketlerni añlatmağa mecburladılar.
“Endi keldik, şaatlıq etip başladıq – yarıq söndi, tamam şu künü Qırımda yarıq olmadı. Ne advokatnen bağlanmaq, ne de qorantama kelecek vaqtımı haber etmekniñ çaresi yoq edi. Maña devlet advokatı berilgen edi, soñundan men ondan vazgeçtim”, - dep hatırlay Elina.
Şimdi Elinanıñ aqlarını uquqçı Aleksey Ladin qorçalay. Tahqiqat endi psihologik-lingvistik ekspertizasını tayinledi.
“Espertizanı makeme eksperti Kudasova keçirecek. Onen Qırımda oşağan cinayet işleri boyunca çalışqanda sıq-sıq rastkelişe edik. Neticeler tahqiqatnıñ versiyasını tasdıqlacağına men, aman-aman, yüz fayız bere bilem. Şunıñ içün, mustaqil ekspertni celp etmege isteyim”, - qayd ete Ladin.
“Aleksey Ladin bu işimni alğan soñ, tahqiqatçı - advokat olmasa edi, bu iş eki ayda qapalacaq edi dep ayttı. Sanki, o daima çeşit türlü qoşma ekspertiza ve vesiqalarnı talap ete, buña çoq vaqıt masraf ete dep ayttı. Men ise onı diñlep tüşüne edim: demek, advokatım güzel”, - küle Elina.
Cinayet işiniñ açılmasına sepeb olğan, üç yazı 2014-2015 senelerinde yapıldı. Protokolğa köre, olarnıñ teşkerüvi 2017 senesi başlandı, Mamedovlarnıñ evine ise, rus quvetçileri 2018 senesi keldi. Elina bu yazılarda ne olğanını dos-doğru hatırlamağanını ayta.
“Anda ruslarğa qarşı bir şey oldı dep aytmam. Ülkemniñ topraqlarına silâ ile kelgen adamlarğa qarşı edi, mında öldürüv ve zorbalıqnen öz tertip-nizamını qurmaq istegen adamlarğa qarşı edi”, - dey qız.
ЛyTфиe MaMeдoBa BcпoMиHaeT, kak ee oпpaшиBaли.
Lütfiye Mamedova onı nasıl sorğuğa çekkenlerini hatırlarlay.
“Qızımnen “VK”da yazışammı, ne yollayım dep soray ediler. Men, köpek, mışıq süretlerini, tırnaq boyalav çeşitlerini, dep cevaplandım”, - dey apay.
Elina – manikür ustası, 2014 senesine qadar ukrain banklarınıñ birisinde çalışa edi.
“İşten meraqlı olmağanı içün kettim, dülberliknen oğraşmağa istedim. Aslı menim iqtisadiyat boyunca qızıl diplomım ve mektepten altın medalim bar. Şimdi menim tek altın medalnen qızıl diplomım degil de, cinayet işim de bar”, - dey Elina Mamedova.
Cinayet davası açılmasınıñ ilk sebebi olaraq, Elina qomşularnıñ çaquvıdır dep saya: “Olar daa Ukraina vaqtında babama qarşı çeşit türlü iftira yaza edi. Evimiz balaban, ayvanımız çoq, balalarnıñ episi universitette oquy – demek mıtlaqa mında bir qıl bar! Men bunı pahıllıq kibi körem”.
Elina dey ki, şimdi çoq adam oña qol tuta.
“Maña Facebookta tanış ve tanış olmağanlar çoq yaza, qoltuta. Tintüv aqqında haber keñ yayınlanğanı içün, Almaniyadaki tanışlarım de endi bile – qorqtılar, ebet. Qısqası, meni meselemnen baş-başqa qaldırmaylar”, - dey qız.
Şimdiki vaqıtta. Elina Mamedovağa ülkeden çıqmacağı aqqında ketmemezlik senetini imzattılar. Elina qabaatlanğan maddege köre mahküm etilgenler – para cezası, mecburiy işler ya da eki-beş yıllıq apis cezasını çeke.