text:
Prezident tapsırması boyınşa Düniejüzi qazaqtarınıñ qauımdastığı janınan "Otandastar" qorı qwrıldı. Atalğan wyım şettegi qandastarımızğa qwqıqtıq qoldau körsetpek. Bwl turalı Düniejüzi qazaqtarınıñ qauımdastığı mälimdedi.
Düniejüzi qazaqtarınıñ besinşi qwrıltayında Elbası Nwrswltan Nazarbaev özge elderde twrıp jatqan etnikalıq qazaqtardı qoldau kerektigin aytqan edi. Sonıñ negizinde «Otandastar» qorı öz jwmısın bastadı.
Qor prezidenti bolıp sayasi jäne qoğam qayratkeri Nwrtay Äbiqaev tağayındaldı.
Äzirge atalğan qordıñ Qıtay elinde qısım körip, sayasi üyrenu ortalıqtarına jappay toğıtılıp jatqan qandastarımızğa qanşalıqtı kömektese alatını belgisiz.


c: text/html

text:
BM Baş Assambleyası Donbas ve Qırım meseleleri çezilecek meydançıqlardan biri ola, dep tüşüne Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy. Bu aqta o, Baş Assambleyanıñ 76-ncı sessiyasında iştirak etmek içün kelgen New Yorkta jurnalistlerge ayttı.
«Tek aytıp keçmege degil, belli areketler yapılmasını talap etmek kerekmiz. Biz bütün meydançıqlarda Donbas ve Qırım meselesini çezmege tırışamız. BM – esas meydançıqlardan biridir. Ve bu imkânnı qaçırmamalımız», – dep bildire Zelenskıynıñ aytqanlarını «Dom» telekanalı.
O, ABD ziyareti vaqtında bir çoq memleketniñ liderlerinen körüşip, semereli bir netice olacağına ümüt ete. Onıñ malümatına köre, Türkiye prezidentinen körüşüv keçirilmesi planlaştırıla.
«Birleşken Milletlerniñ «Qırım platformasını» tanıması bizim içün pek müim. Bu zor zamanlarda ortaqlarımız Ukrainağa qoltutar, dep ayta bilemiz, mence», – dedi Zelenskıy.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Volodımır Zelenskıynıñ BM Baş Assambleyasınıñ sessiyasında iştirak etmek içün ABDge kerçekleştirecek ziyareti vaqtında «bütün muzakerelerde Qırım qırmızı yip» olacaq, dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası yetmiş altıncı sessiyasını sentâbrniñ 14-nde açtı. BM Baş Assambleyasınıñ umumiy munaqaşaları sentâbrniñ 21-nden sentâbrniñ 27-ne qadar keçirilecek.
Sentâbrniñ 9-nda BM Baş Assambleyası «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarındaki vaziyet» maddesini saqlav qararına ve onı Baş Assambleyanıñ 76-ncı sessiyası kün tertibiniñ leyhasına kirsetüvge qoltuttı.
Sentâbrniñ 2-nde Birleşken Milletler, Baş kâtibi António Guterresniñ Qırım ve Aqyarda insan aqlarınıñ bozuluvına dair yañı maruzasını aydınlattı. Vesiqada qayd etilgenine köre, BM Baş kâtibiniñ maruzası 2020 senesi iyülniñ 1-nden 2021 senesi iyünniñ 30-na qadar müddetni qavrap ala ve «insan aqları ve halqara gumanitar uquq bozuluvlarını tarif ete».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İran üzendä urannı bayıtu eşlären yañartu xaqında qararnı "aldağı könnärdä" qabul itäçäk
Tähran. İran üzendä urannı bayıtu eşlären yañartu xaqında qararnı yaqın aralarda qabul itäçägen belderde. İlneñ atom programması ölkäsendä söyläşülärne alıp barğan räsmi wäkile Xäsän Räwhani bügenge matbuğat oçraşuında, bu aldağı könnärdä kötelä dide. Xalıqara atom energiäse idaräse kiçä, xalıqara küzätüçelär belän tulısınça xezmättäşlek itmäwe öçen İrannı tänqitläp çıqqan ide. Şuşı xalıqara oyışma İran atom programması tınıç maqsatlarda ğınamı, ällä inde atom qoralın eşläp çığaru öçen dä alıp barılamı - şunı açıqlarğa tırışa.


text:
Moskova şeer mahkemesi, iyül 11-inde Rusiye Yuqarı mahkemesi yanında keçirilgen aktsiya içün cöremelengen qırımtatarlarnıñ apellâtsiya şikâyetlerini baqıp başladı.
Avgustnıñ 26-sında, apellâtsiya, Moskovanıñ Taganskiy rayon mahkemesiniñ qararını amelde qaldırdı. Böylece, aktsiyanıñ dört iştirakçisi Rustem Tairov, Aleksandr Gavrikov, Zinur Appazov ve Nariman İbraimovnıñ para cezaları ödelmeli. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Konstantin Andreyev aytıp berdi.
"Moskovada iyül 11-inde Yuqarı mahkeme yanında tutulğan 48 adamnıñ apellâtsiyası baqılıp başladı. Bugün dörtüniñ şikâyetleri baqıldı. Moskova şeer mahkemesi, Taganskiy mahkemesiniñ qararını tasdıqladı, er iştirakçi 20 biñer ruble tölemeli. Bu şahıslarnıñ evel memuriy mesuliyeti olmağanını degenime, mahkeme diqqat etmedi. Mahkemeci, közlerini tavanğa köterip: "Olar qabaatını tanımasa, tolusınen ödesinler" dedi", - aytıp berdi advokat.
Başqa apellâtsiya şikâyetleriniñ baqılması sentâbr 17-sinde yapılacaq.
Moskvada iyülniñ 11-nde Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre.
Uquq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyeva, Qırımda cezalanğan faalleriniñ cöremelerini ödemek içün «Qırım marafonı» cemaat teşebbüsi çerçivesinde para toplamağa başladılar, dep bildirgen edi.


text:
Halq faciasınıñ qurbanlarını añmaq içün Bağçasarayda 1944 senesi olğan sürgünlikke bağışlanğan hatıra tahtasınıñ yanında bir qaç yüz qırımtatarı toplandı. Toplaşqanlarnı politsiya nezaret etti. Bir qaç insan er şeyni kamerağa çıqardı, dep bildire Avdet.
Neşirniñ malümatına köre, uylede dua oquldı, sükünet daqqası keçti, soñra bütün aydavcılar bir qaç daqqa içinde birdemlikni işaretlemek içün ses berdiler.
«Tedbir isteksiz oldı. İnsanlar çoq yıllıq urf-adetke köre toplandılar. Yerli halq ayttı, qorantalarnıñ bazı azaları çeçeklerni hatıra tahtasına sabadan qoydılar, bazıları ise bunı aqşam yapmaq istey. Bazı aydavcılar Jamalanıñ «1944» yırını tam davuşnıñ yüksekligine qoydılar», – dep yaza neşir.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukrainada qırımtatar sürgünligi genotsid olaraq tanıldı. Memlekette bunıñnen bağlı matem tedbirleri keçirilmekte. Sürgünlik qurbanlarını çetelde de añalar.
Er yıl Qırımda sürgünlik kününe bağışlanğan kütleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilmesi yasaq etildi. Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Bundan sebep Meclis yarımadadaki semetdeşlerine hatıra yerlerinde sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Bağçasaray civarındaki «Süyren» demiryol stantsiyasında qırımtatar sürgünlik qurbanlarına bağışlanğan abideniñ quruvına 500 million ruble ayırılmasını bekleyler.
Bu aqta Kremlge boysunğan Qırım parlamenti yolbaşçısınıñ muavini Remzi İlyasov bildirdi.
«Bugünki künde abide içün leyha ve masraflar boyunca vesiqalar endi azırlanıldı, ilk nevbette turğan inşaat quruldı, bu cümleden, qırımtatarlarnı Orta Asiyağa alıp ketken ticariy vagon. Beklenilgen kompleks quruvına ayırılacaq para 500 million rubleni teşkil etecektir», – dedi o, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
Onıñ sözlerine binaen, leyha boyunca, kompozitsiya qırımtatar qorantalarınıñ biri sürgünlikten evel, sürgünlik yerlerinde ve olarnıñ tarihiy vatanına avdet olunğanda ayatını kösterecektir.
Qurulacaq eykelniñ müellifi rusiyeli eykelci, İlya Glazunovnıñ Rusiye ressamlıq, eykelcilik ve mimarcılıq akademiyasınıñ eykelcilik kafedrasınıñ müdiri Salavat Şerbakov ola, o Aqmescitte tiklenilgen «nezaketli adamlarğa» bağışlanğan abideni yaptı.
Süyren demiryol stantsiyasında sürgün etilgenlerge bağışlanğan abideniñ birinci inşaatı açılışı mayıs 18-de keçirildi. Bu yerden 1944 senesi sürgün etilgen adamlarnı taşığan ilk eşelonlar çıqtı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit – Kiyevde ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavı yañartılmasınen Qırımda problemler başlandı. Şirket hadimlerine tedbirlerge akkreditatsiyanı bermey başladılar. Buña bir sebep olaraq şunı qayd eteler ki, sanki telekanal hadimleri Rusiye uquq çıqarıcı alanında qayd etilmegen «Kvinmedia» neşirini temsil ete. Öz nevbetinde, ATRde jurnalistler yarımadada malümatnı qanuniy sürette elde ete bilgeni aqqında vesiqanı taqdim ettiler. Ekspertler dey ki, Qırımda özüni akimiyet olaraq adlağanlar faaliyetiniñ neticelerini gizlemege tırışalar.
Hatırlatamız, iyün 17 künü, musulmanlar içüyün muqaddesi Ramazan ayı arfesinde ATR birinci qırımtatar telekanalı ve LÂLE bala telekanalınıñ Kiyevden sputnik ve internet vastası ile yayınlavı yañartıldı. İyün 18 künü ATR saibi Lenur İslâmov bu aqta resmiy şekilde Kiyevde Qırımtatar Milliy Meclisniñ reisi Refat Çubarovnıñ iştiraki ile keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi. O vaqıt ATR saibi Qırımda qalğan jurnalistlerniñ telekanalnıñ Kiyevden işlep başlağanına alâqası olmağanını bildirdi.
Faqat, ATR faaliyetine Ukraina paytahtında devam etkeninden soñ Qırımda telekanal hadimlerine Aqmescitte «Krıminform» akimiyet tarafdarı olğan haber agentliginde keçirilgen matbuat konferentsiyalarına akkreditatsiyanı lâğu ettiler. Bundan evel ise, ATR hadimleri aytqanı kibi, jurnalistler işbu agentlikte keçirilgen tedbirlerge maniasız qoşula edi.
Neşirniñ baş muarriri Maksim Nikolayenko öz Facebook saifesinde şunı bildirdi ki, «ukrain» (ecnebiy) telekanalı Rusiye Federatsiyasınıñ Tış işler Nazirliginde akkreditatsiyanı elde etmegence, bu qarar deñiştirilmez.
Şusı añlaşılmay ki, bundan evel telekanal hadimlerine «Krıminform»da keçirilgen matbuat konferentsiyalarına akkreditatsiya atta ATR yayınlavınıñ yarımadada toqtatılğanından soñ ne sebepten berile edi eken
Rusiye Federatsiyasınıñ №55 «Kütleviy matbuat vastaları aqta» qanunına köre, Rusiye Federatsiyasında ecnebiy mühbirlerge akkreditatsiyanı Rusiye Tış işler Nazirligi bere.
Bunıñ ile şusı añlaşılmay ki, bundan evel telekanal hadimlerine «Krıminform»da keçirilgen matbuat konferentsiyalarına akkreditatsiya atta ATR yayınlavınıñ yarımadada toqtatılğanından soñ ne sebepten berile edi eken.
Nikolayenko dey ki, ATR telekanalında çalışqan mühbirler nasıldır bir «Kvinmedia» adından akkreditatsiyadan keçe edi. Soñkisi aqqında ise, matbuat vastası olaraq malümatnı o tapmadı eken. Şu cümleden, «Krıminform» baş muarriri aytqanı kibi, Roskomnadzorda qayd etilgen Rusiye neşirleriniñ sırasında öyle matbuat vastası yoq eken.
«Krıminform»da davet etilgen spikerlerden malümatnı elde etmege istegen mühbir, bloger, qayğıdaşlarnı daima qarşılamağa azır olğanlarına baqmadan, «Kvinmedia» temsilcilerine, 1-inci punkt ile bağlı sebepke köre, akkreditatsiyanıñ berilmesini red etem. Mahkemede degilmiz, yuridik emiyeti olğan deliller maña kerekmey», – dey Nikolayenko öz Facebook saifesinde.
«Atlant-SV» ve «Kvinmedia»
ATR telekanalında böyle qarardan ayrette qala ve Qırım hadimleriniñ faaliyeti qanuniy olğanını bildireler, şunıñ içün olarnı yarımdada keçirilgen tedbirlerge akkreditatsiyasız qaldırmağa kimseniñ aqqı yoq. ATRde bunı tasdiqlağan vesiqalarnı taqdim etkenler.
Tesisçisi «Atlan-SV» televizion şirketi» olğan telekanal Qırım Cumhuriyeti territoriyasında Rusiye qanuniyetine köre çalışa
Malüm olğanı kibi, tesisçisi «Atlan-SV» televizion şirketi» olğan telekanal Qırım Cumhuriyeti territoriyasında Rusiye qanuniyetine köre çalışa. Bunı 2014 senesi oktâbr 21 künü alınğan Rusiye Federal bergi hızmetiniñ «Yuridik şahıslarnıñ yekâne devlet qaydına yuridik şahıs aqqında malümatnıñ kirsetilmesi aqqında» şeadetnamesi tasdiqlay.
«Demek, telekanal ecnebiy matbuat vastası degil, ve Qırım Cumhuriyeti territoriyasında çalışmaq içün hadimlerine Rusiye Federatsiyasınıñ Tış işler Nazirliginden akkreditatsiyasınıñ olması kerek degil», – deyler ATRde.
Mında şunı qayd ettiler ki, «Atlant-SV» televizion şirketi» matbuat vastası olaraq qayd etilmegeni ve Roskomnadzordan çalışuv izinni almağanından sebep telekanal 2015 senesi aprel 1-den Qırımda yayınlavını toqtatmağa mecbur oldı.
Telekanalda şunı qayd eteler ki, Roskomnadzor litsenziyanı bermegeninden soñ, «TK «Atlant-SV» tesisçisi olğan ATR jurnalistleri «faaliyetine devam etmek içün «Kvinmedia» tesisçisi olğan ATR telekanalına keçtiler». Soñkisinde Roskomnadzor tarafından Kütleviy matbuat vastasınıñ qayd etilmesi aqqında Şeadetnamesi bar». Bu aqta malümat Roskomnadzor saytında aşkâr etilgen.
ATR telekanalı Roskomnadzordan yayınlavğa musaadeni almasa da, bu jurnalistlerge malümatnı diger qanuniy yollarnen toplamaq ve tarqatmağa keder etmey
«Şunı qayd etmek kerek ki, ATR telekanalı («Kvinmedia») matbuat vastası olaraq qayd etilse de, Roskomnadzordan yayınlavğa musaadeni almadı, bu ise jurnalistlerge malümatnı diger qanuniy yollarnen toplamaq ve tarqatmağa keder etmey», – deyler ATRde.
«Tesisçisi «Kvinmedia» olğan ATR telekanalınıñ hadimleri öz faaliyetini Rusiye Federatsiyasınıñ «Matbuat vastaları aqqında» qanunınıñ 2-nci maddesine köre alıp bara, oña binayen: jurnalist – qayd etilgen matbuat vastasınıñ muarrirligi içün malümatnı azırlağan, toplağan, tizgen şahıstır», – deyler ATRde.
Mında şunı da qayd ettiler ki, telekanalnıñ Ukraina territoriyasında yayınlavınıñ devam etilmesi «Qırımda yaşağan ve Rusiye qanuniyeti negizinde işlegen şirkette qanuniy sürette çalışqan jurnalistlerniñ faaliyetine keder etemez».
«Aynı tarzda ATR jurnalistlerini akkreditatsiyadan o malümatnı toplap tarqatqanı içün degil de, uçaqlarnı yapqanı sebebinden marum ete bileler, çünki bunen oğraşqan aynı serlevalı şirket bar», – dep çorlanalar telekanalda.
Maksim Nikolayenko bu vaqianı izaatlamay
«Bu sebepten biz «Krıminform» haber agentliginiñ yolbaşçılığına ve diger devlet ve belediye akimiyet organlarına muracaat etip, ATR telekanalınıñ hadimlerine işlemege keder etmemek çağıramız», – denile telekanalda.
Şimdilik «Krıminform» yolbaşçılığından izaat daa yoqtır. Maksim Nikolayenko bu vaqianı izaatlamay. Bunıñ ile, Qırım.Aqiqatqa telekanalda añlatılğanı kibi, şimdi haber agentliginiñ baş muarriri ATR hadimlerine yañı şaraitlerge binayen akkreditatsiyanı berüv sualini ögrene.
«Rusiye memurları tenqitni diñlemege istemey»
Nezaretçiler aytqanı kibi, «Krıminform»da telekanalğa akkreditatsiyanı berilmemesi aqiqatta akimiyet teşebbüsi ola bile, çünki o endi telekanalnıñ Kiyevde işleycegine menfiy munasebetini bildirgen edi. Misal içün, Qırımnıñ rusiyeli Devlet şurasınıñ haber siyaseti, bağ ve kütleviy kommunikatsiya boyunca komitetiniñ reberi Sergey Şuvaynikov ATR qırımtatar telekanalı yayınlavınıñ Kiyevden yañartılması «onıñ saip ve hadimleriniñ Rusiye ve rusiyeli Qırımğa qarşı haber cenkinde doğru iştiraki» olaraq adladı.
Qırımda özüni akimiyet olaraq adlağanlar faaliyetiniñ acınıqlı neticelerini gizlemege tırışalarAndrey Yanitskiy
«Ukraina mustaqil media zenaat birligi (NMPU) başınıñ muavini Andrey Yanitskiy ATR telekanalı hadimlerine Qırımda akkreditatsiyasınıñ berilmemesi qanunsız olğanını bildire. Bunı o «Qırımda söz serbestligi bozuluvınıñ devamı» olaraq tanıy.
«Qırımda özüni akimiyet olaraq adlağanlar faaliyetiniñ acınıqlı neticelerini gizlemege tırışalar. Buña «Krıminform» neşiriniñ ATR jurnalistlerini akkreditatsiyasız qaldırmaq qararı da bağlı», – dedi Yanitskiy.
«Rusiye memurları tenqitni diñlemege ve kergin suallerge cevap bermege istemeyler», – dey o.
Yanitskiy dey ki, aynı şu sebepten Qırımda ukrain jurnalistleri çalışıp olamay, ukrain telekanal ve saytları blok etilgen, ukrain matbuatı ise satılmay.
Şunı qayd eteyik ki, Qırımda Rusiyede resmiy şekilde qayd etilgen matbuat vastasına ilk sefer akkreditatsiyanı bermeyler.


text:
Adet üzre müim bir tayinlevler qırımtatarlarnıñ temsil organı ile muzakere etilse de, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge Ukraina prezidentiniñ vekili statusınıñ berilmesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında baqılmadı.
Bunı Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi. O şunı da qayd etti ki, olıp keçken vaqia Meclis printsiplerine uyğun kele.
«Mında qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina halq deputatı aqqında laf kete. Onıñ Ukraina prezidentiniñ vekili vazifesinde bulunmaq razılığı Meclis printsiplerine qarşı degil», – dep qayd etti Celâl.
Onıñ aytqanına köre, şimdilik mezkür adımnıñ aqibetlerini tahmin etmek zordır, çünki vekilge berilecek imkân ve vazifeler belli degil.
«Mustafa Cemilev farqlı statuslarda olıp, er daim qırımtatar halqınıñ menfaatlarını qorçalay edi. Ümüt etem ki, yañı resmiy status oña areketlerini quveteştirmege imkân berecek», – dedi Celâl.
Malüm ki, tünevin Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Mustafa Cemilevni qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Prezident vekili olaraq tayin etti. Devlet yolbaşçısınıñ işbu № 657/2014 buyruğı Ukraina prezidentiniñ saytında derc etildi.


text:
Deñişüv çerçivesinde daa 107 ukrayin arbiyi Rusiye esirliginden azat etildi, dedi Ukrayina prezidenti ofisiniñ elbaşçısı Andriy Yermak.
"107 askerni azat etip oldıq: 6 zabit, 101 adiy asker ve çavuş. Bular Ukrayina Silâlı Quvetleri, Arbiy deñiz quvetleri, Territorial mudafaası quvetleri, Devlet sıñır hızmeti, Devlet hususiy naqliyat hızmeti, Milliy gvardiyacılar (olarnıñ arasında üç "Azov" askeri"). Bazı göñülliler adamlarnı qorçalamaq ve şeerni mudaafa etmek içün Mariupolge helekopter ile ketken ediler", - dep yazdı o.
Yermaknıñ sözlerine köre, azat etilgenler arasında çoq "uruşlarda yaralanğan" bar.
Rusiye Mudafaa nazirligi deñişüv çerçivesinde 107 rusiye askeri azat etilgenini bildirdi.
Soñki mabüsler deñişüvi oktâbrniñ 29 keçirilgen edi, o zaman 52 ukrayin esirlikten azat etildi.
Oktâbrniñ 27-nde Ukrayina Mudafaa naziriniñ muavini Ganna Malâr bildirgenine köre, Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı büyük istilâsı başlağandan berli 28 deñişüv keçirilgen, Rusiye esirinden 978 adam, şu cümleden 99 silâsız adam azat etilgen.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Saq rayonınıñ Urçuq (Lugovoye) köyünde qararnen 800 metr kvadrat quru ösümlik yandı, şimdilik belli olğanı kibi, yanğın sebebini elektrik naqil hattınıñ üzülmesinde köreler, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Fevqulâde müessiseniñ mütehassısları, yüksek volt elektrik naqil hattınıñ üzülmesi oldı ve, şimdilik olğan fikirge köre, bundan sebep köy çetinde açıq tarlada quru ösümlik yanıp başladı, dep bildireler. Yel sebebinden ateş köyge taba ketkeni icün, yanğınnıñ tarqaluv telükesi bar edi", - denile beyanatta.
Bildirüvge köre, yanğın taqımınıñ hadimleri 30 daqqada ateş tarqalmasını toqtattı ve onı söndürdi. Yanğınğa oğrağanlar olmadı.
Daa evel Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi, iyünniñ başından berli Qırımda 140 yanğın çıqtı, dep bildirgen edi.
İyül 29-ında İçki (Sovetskiy) rayonınıñ Sarğıl (Luçevoye) köyüniñ çetinde açıq tarlada quru ösümlikler yana edi.
İyül 7-sinde Aqyar (Sevastopol) yanında baqımsız yüzümlikte büyük yanğınnı söndürdiler. Ateş 12 gektarnıqaplap aldı.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text:
Qırım sakinleriniñ telefon ya da internet-messencerler vastasınen ilhaq etilgen etilgen Qırımdaki vaziyetni muzakere etmege istemegenleri çoq ola. Pek çoq kişi, Rusiye FSBsiniñ er türlü qonuşmalarnı diñlemek mumkün olğanından emin, ekspertler de bu fikirge qoşulalar. Qırımnıñ bazı sakinleri şimdi endi yüzge-yüz yapılğan canlı qonuşmalarnı tercih eteler, lâkin kimerde bir bu da konfeditsional olmamaq mumkün.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov şimdi daima Kyivde yaşay. Ukrainanıñ paytahtına onı Qırımda cinaiy taqipten soñ Türkiye yolunen ketirdiler. Kremlniñ kontroli altında olğan yarımadanıñ ukümeti Umerovnı separatizmge açıq surette yapılğan davette qabaatlı saydılar. Qırımğa qaytıp olamay, çünki onıñ uquqiy statusı ale daa tayin etilmedi.
Şimdi endi qız torunları qartbabalarına muntazam surette Bağçasaraydan telefon eteler. Umerov içün böyle qonuşmalar yarımadadaki aqrabalarınen yekâne alâqadır.
Umerov: «Torunlarım, balalarımnen aman-aman er kün telefonnen laf etem. Dostlarım, tanışlarımnden – kerek olğanda», – dey.
O, Rusiyedeki mahsus hizmetlerniñ bütün çañ qaquvlarını qayd etkenlerinden emin, lâkin kene de sözlerni saylamağanını ilâve etip, istegen şeylerini söylegenini ayta.
Siyasetçi: «Adiy mobil alâqa vastasınen telefon etseler, er şey yazıla. Diñleylermi, yoqmı – bu başqa iş. Lâkin, büyük ihtimal ile, er şey qayd etile. Viber vastasınen telefon etmemege tırışam – bu Rusiyeniñ alâqası. Ya mesencer, ya da WhatsApp vastasınen telefon etmege tırışam», – dey.
Qırımda polis ve telefon operatorları FSB ile emekdaşlıq eteTsvi Arieli
FSB ilhaq etilgen Qırımda istegen kişilerini diñley bile. İsrailniñ terrorizmge qarşı keşif qısmında hizmet etken Tsvi Arieli bundan emin. 2016 senesinden başlap o, Ukraina milliy gvardiya hadimlerini talim ete. Arieli, Qırımda polis ve telefon operatorlarınıñ FSB ile emekdaşlıq etkenini ayta.
Arbiy talim etici: «Bir de bir muessiseniñ operativ hadimleri içün eñ qolay usul – şirketten malümat talap etmek. Olar, anda qayd etilgen suhbetni bereler… Bizim bir de bir telefon şirketinde, misal içün MTSte öz adamımız bar. Ve onı sadece bizge malümat bermek, ya da bizimle er daim paylaşmaqnı rica etemiz», – dep ikâye ete.
Aq-uquq qorçalayıcıları ilhaq etilgen yarımadada bütün faal ealini dilegenlerinden eminler. Daa soñra telefon qonuşmaları mahkemede delil olaraq qullanmaq mumkünler. Meselâ, dört Qırım musulmanını Rusiyede yasaq etilgen «Hizb-ut-Tahrir» teşklâtına ait olğanlarında qabaatlamaq içün, diñlengen qonuşmaları delil oldı.
Qırımda telefonlarnıñ diñenmesi qullanğanı endi fakttırOlga Skripnik
«Asılında insanlarnı, bir yerde yazılğan aşhanedeki lafları içün muhakeme ettiler. Ve advokatlar, bu malümatqa irişüv qanunsız elde etildi, deyler. Telefonlarnıñ diñenmesi qullanğanı endi fakttır», – dep iddia ete «Qırım aq-uquq qorçalayıcıları gruppası»nıñ koordinatorı Olga Skripnik.
FSBniñ qarmağına tüşmemek içün aq-uquq qorçalayıcıları Qırım sakinlerine «Yandex», «Rambler», «Odnoklassniki» kibi Rusiye internet-servislerini qullanmamağa tevsiye eteler. İnternet vastasınen alâqada bulunmağa imkân bergen cep telefonları içün programmalar da diñleneler. Buña beñzegen programmalardan biri – Zello ratsiyasınıñ tesis eticilerinden biri – Rusiye sakini Aleksey Gavrilov. Bu yılnıñ yanvarinden başlap, Qırımda Zello vastasınen yapılğan qonuşmalar esasında cinaiy işlerni açalar.
Aq-uquq qorçalayıcıları, Qırımda telefon vastasınen yalıñız turmuş mevzularında laf etmek mumkün olğanına işaret eteler.
Olga Skripnik: «Men siyasiy baqışlarnı, siyasiy meselelernen bağlı olmasalar bile nasıldır tedbirlerniñ planlaştırılmasını muzakere etmege tevsiye etmez edim», – dey.
Alâqa hizmetiniñ keyfiyeti
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ yarımadada alâqa fenalaştı. Signalnı sıq-sıq bastıralar, yaramay eşitile ve bir yerge telefon etmek pek qıyın ola. Buña em Qırım sakinleri, em de Rusiyeden kelgen turistler şikâyet ete.
Qırım sakini: «Toqtavlar ola, telefon etmekniñ çaresi olmay. Alâqa bir şeyge keçmey. Evelden daa yahşı edi», – dey.
Qomşu Rusiyeden kelgen turist: «Alâqa pek yaramay, Piterdeki MTS – eñ yahşı alâqa sayıla, mında – yoq», – dep paylaşa.
Ve atta Moskva tarafından tayin etilgen Qırım başlığı Sergey Aksönov memnuniyetsizligini bildire.
Alâqa elbette bir şeyge keçmeySergey Aksönov
Aksönov Qırım kütleviy haber vastalarında: «Bazarnıñ iri oyuncılarını mında kirmege qandıramız. Alâqa elbette bir şeyge keçmey. Ve yalıñız trassalarda degil, şu cümleden Aqmescitte de», – dep şikâyet ete.
Lâkin Rusiye operatorları, Avropa Birliginiñ sanktsiyalarından qorqıp, ilhaq etilgen yarımadağa kirmeyler. Qırımda yalıñız «MTS Rossiya» ve «Sevmobayl», «Krımtelekom» ve «Volna» kibi bölgedeki ufaq şirketleri çalışa.
İlhaq etilgen yarımadadan Rusiyege telefon etseñ – rouming çalışıp başlay.
Biz, Ukrainanıñ iri alâqa operatorından, Ukrainadan ilhaq etilgen Qırımnıñ nomeralarına nasıl telefon etmek mumkün olğanını soradıq:
– Şimdi iç bir problemasız – bir daqqağa bir hrivna berip, laf ete beriñiz. Lâkin bu, rouming degil, bu, halqara alâqa.
– İnsanlar qıtadaki Ukrainadan Qırımğa telefon etkende. Bu ne, roumingmi?
– «Kyivstar» ağından, telefon etilmesi qanunsız olğanı tayin etilgen nomeralarğa telefon açmağa çaresi yoq.
Rusiyedeki mobil alâqanıñ irişüv qolaylığı indeksine binaen, keçken sene Qırım seksen dört yerden 67-ncisinde edi. Bu, qomşu Rusiyeniñ Sahalin vilâyetinde ya da Hantı-Mansi muhtar okrugunda telefon açamq daa ucuz olacaq, manasına kele.
Rusiye alâqa naziri Nikolay Nikiforov Qırım sakinlerine eyileşüv – daa ucuz tarifler ve keyfiyetli alâqanı vade etti. Ve ondan ğayrı, Nikiforov, BMT strukturalarında Qırımnı endi Rusiyeniñki olaraq tanıdılar, dep işandırdı.
Rusiye naziri: «Resmen nomeralama planlarında resmiy vesiqalarda Qırım ve Aqyarnı Rusiyeniñ alâqacı qısmı olaraq qayd ettiler», – dep bildirdi.
Aqiqatta, vesiqalarğa binaen, BMTde Qırımnı Ukrainanıñ alâqacı qısmı dep köstereler. Rusiye kösterilgen yerde ise bir ihtar bar – halqara elektroalâqa ittifaqı Qırımnıñ territorial statusını iç bir türlü şekilde tanımay, denile.


text:
Qırımda Rusiyeniñ küç idaresiniñ hadimleri tarafından tutulğan Marlen Asanov «Euromaydan SOS» Göñülliler mukâfatınıñ laureatı oldı, dep bildire birleşmeniñ mtbuat hızmeti.
Teşkilâtçılarnıñ sözlerine köre Marlen Asanov, göñülli üç Ukrina vatandaşı arasındamanialarğa bağmadan göñüllilerniñ faaliyeti ve faal pozitsiyasına sadaqat köstergen nümüne olacaq şahıslardan biridir.
Marlen Asanov – bir qırımtatarı olaraq, qırımlı siyasiy mabüs olğanları sebebinden ailesiniñ ihtiyacını teminleycek babasız qalğan 100 balanıñ ailesine qol tutqan birisi, - denilmekte haberde.
Oktâbrniñ 12-nde işğal altındaki Qırımda küç idaresiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini olğan Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernest Ametovnı tevqif etken edi. FSB olarnı Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı dep saya. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleridir.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek oğrunda terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsizce taqip etilgenini aytalar. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etken edi.


text:
Ümer İpçi
Ümer Bekir oğlu İpçi (edebiy taqma adı Alkeday) (1897 – 1955 yanvar 11) Belli qırımtatar yazıcısı, şair, terciman, dramaturg, rejissör, aktör
Ümer İpçi 1897 senesi Bağçasarayda qayışçı esnaf Bekir İpçiniñ qorantasında doğdı. 1911 senesi o Tav Dayır köy mektebine oqumağa kire, soñra medresege avuşa. 1913 senesinden Ufadaki “Ğaliya” medresesinde oquy.
1917 senesi Qırımğa qaytıp kelgen soñ, köy mektebinde ocalıq yapa. 1921 senesinden Qırım devlet tatar teatrinde çalışa. 1924senesinden “Yeñi dünya” gazetasında edebiy hadim vazifesinde buluna.
Ümer İpçi özüniñ ilki şiirlerini (“Medrese”, “Evlerge baqqanda” ve diger eserlerini) Ufada oquğan vaqtında yazdı. Olar eski medrese ve sohtalar ömürine bağışlanğan edi. 1917 senesi “Qırım ocağı” gazetasında “Ğazı Mansur” poeması basıldı. Soñundan yaş İpçiniñ yaratıcılıq diapazonı, mevzular dairesi kenişledi. İçtimaiy fikirlerine, bediiy tasavurına nazım meydanı ep tarlıq ete ve o nesirge ziyadece meyil bermege başladı. Onıñ “Bosağa” adlı birinci ikâyesi derc etildi. İcatkârnıñ şiiriy eserleri 1926 senesi “Şarq qadınlığı” serlevasınen çıqqan cıyıntığında ve 1928 senesi çıqqan “Küreş içün” adlı kitabında er aldılar. İkâyeler cıyıntığı ise 1927 senesi “Küreş” adı ile neşir etildi.
Nesir janrınıñ inkişafını ep devam ettirerek, Ümer İpçi otuzıncı senelerde daa bir sıra acayip ikâyeler yaza. “Cevap” (1930), “Küz gecesinde” (1935), “‘AMO’ avtobusında” (1934), “Bağçivan”, “Qartlar” (1935), “Nefise” (1937) ve diger ikâyeleri şu cümledendir. Aynı zamanda o, nesircige daa keniş imkân bergen povest janrınıñ da inkişafına belli derecede isse qoştı. Onıñ 1931 senesi yaratqan “Tesaddüf” adlı ve 1936 senesi yazğan “Asan” adlı povestleri nesirciligimizde munasip er aldılar. Ümer İpçiniñ teatr sanatını ve dramaturgiyanı ileriletüvde hızmetleri ayrıca büyüktir. Onıñ az bir devir içinde yazğan 20-ge yaqın pyesası qırımtatar milliy teatriniñ inkişafında büyük rol oynadı. İpçiniñ şanına şan qoşqan pyesalardan “Faişe”, “Alim”, “Nenkecan hanım”, “Azat halq”, “Duşman”, “Şain Geray” pyesalarını ayrıca qayd etmek mümkün.
İpçiniñ qalemi ile qırımtatar tiline dünya ve rus klassikleriniñ otuzğa yaqın iri kolemli eseri tercime etildi. Şu cümleden Vilyam Şekspirniñ “Gamlet” faciası, Nikolay Gogolniñ “Ölü canlar” povesti, Etel Lilian Voyniçniñ “Ovod” (“Mirac”) romanı, Maksim Gorkiyniñ “Ana” romanı ve diger eserler edebiyatımızğa onıñ tercimesinde kirdiler.
1925 senesi Ümer İpçi qırımtatar edebiyatında birinci olıp “Alim” kinostsenariyasını yazdı ve onıñ esasında 1926 senesi rejissör G. Tasin tarafından halq qaramanı Alim Azamat oğluaqqında “Alim” kinofilmi çıqarıldı. Qırımtatar tilinde çıqarılğan bu film o derece muvafaqiyet qazandı ki, o Qırım içinde aylarnen numayış etildi.
Ümer İpçi 1937 senesi Stalin repressiyalarına oğrap, çoq yıllar lagerlerde azap çekti ve 1955 senesi yanvar 11-de Tomsk apishanesinde vefat etti.
MEMBA QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI


text:
Advokat Edem Semedlâyev çetel vatandaşlarını vaqtınca tutuv merkezinde öldürilgen Nabi (Ayub) Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanovanen körüşti, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, qadın nevbetteki mahkeme esnaslarında iştirak etmek içün ariza yazdı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa haber etti.
«Bugün Sohiba Burhanovanı ziyaret ettim, tikenli tel artında alı ne qadar yahşı ola bilse, o qadar yahşı. Bu penitentsiar müessise olmasa da, apishane kibi körüne. İnsan sıñırlana, özü çıqıp olamay, onı terk etip olamay, er şey cedvel boyunca», – dep tarif etti birleşmege advokat.
Bundan ğayrı, Edem Semedlâyev, aqayı Nabi Rahimov öldürilgeninden bir ay keçkeni içün uquq qoruyıcı organları içün bir sıra ariza azırlandı, dep bildirdi. Ekspertizalar keçirilgeni içün naaşı alâ daa berilmedi.
Mahkeme Burhanovanıñ imayesi bergen muracaatnı qanaatlendirmeyip, onıñ Krasnodar ülkesinden video konferentsiya vastasınen mahkeme oturışuvında iştirak etmesine izin bermedi.
Bir kün ögüne berilgen malümatqa köre, Avropa insan aqları mahkemesi, mahkeme reglamentiniñ 39-ıncı qaidesine köre, Qırımda tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Özbekistan vatandaşı Sohiba Burhanovanen bağlı qarar çıqardı. Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına köre, mahkeme Burhanovanı Özbekistanğa quvuv qararını qabul etip olamaz.
Daa evel belli olğanına köre, Sohiba Burhanova çetel vatandaşı ya da vatandaşlıqsız şahıs tarafından Rusiyege kiriş qaidelerini ya da bulunuv rejimini bozğanında (Rusiye Memuriy bozuv kodeksiniñ 18.8 maddesiniñ 1.1 qısmı) qabaatlana.
Hatırlatamız, mayısnıñ 11-nde İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde tintüvden soñ Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanova ve 15 yaşında oğulları Taqyuddinni tapıp olamağan ediler. Faaller, qadınnı İçki rayonındaki Rusiye İç işler nazirliginiñ migratsiya meseleleri bölügine alıp ketkenler, dep bildirgen edi.
Mayısnıñ 11-nde saba faaller Qırımda İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde Ayub Rahimovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
Daa soñra «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Aqmescit civarındaki Dubki köyünde daa bir tintüv başlandı, dep bildirdi. Anda İçki rayonı Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyündeki evinde tahqiqat tedbirleri keçirilgen Ayub Rahimov buluna, dep tahmin etilgen edi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi «uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ ayatına qast etkeninden» şübheli sayılğan 49 yaşında Aqmescit sakinine qarşı cinaiy dava açıldı, dep bildirdi. Müessise, erkek «operativ vazifede» olğan FSB hadimlerine qarşı ateş açtı, dep bildirdi.
Şübheliniñ adı ve soyadı, adiseniñ tafsilâtları Tahqiqat komiteti tarafından aydınlatılmay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası, Özbekistan vatandaşı Ayub (Nabi) Rahimovnıñ Aqmescit civarındaki Dubki köyünde öldürilüviniñ tafsilâtlarını bilmek içün «kerekli tedbirler» alına, dep bildirdi.


text:
Ğaysanıñ Çın Çirkäwe
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Ğaysanıñ Çın Çirkäwe (Qıtayça: 真耶穌教會) ul 1917. yılda Beijingtä, Qıtay, barlıqqa kilgän bäysez çirkäw. ĞÇÇneñ Xalıqara Cíılışınıñ bügenge räise Yung-Ji Lin. ĞÇÇneñ 6 kontinenttä häm 45 ildä 1.5 million dindär isäplänä. Çirkäw Protestantizm Xristianlığınıñ Qıtay tarmağı.
Un baş qanun[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- İzge Rux
- Çuqınu: Suda çumıldıru — yañadan terelü öçen gönahlardan arınu moğcizası. Çumıldıru yelğa, diñgez yaki çişmä kebek tabiğıy tere suda başqarılırğa tiyeş. İzge su häm Svatıy Tın (İzge Rux) belän arulanu yolasın ütäwçe Ğaysä Mäsix (Ğaysä Qotqaruçı) xäzrätläre öçen çuqına yağni Çirkäwneñ äğzası bula. Çumıldıru yolasın ütäwçeneñ başı häm asqa qarağan yöze tulısınça suğa kerep betärgä tiyeş.
- Ayaq yuu: Ayaklarnı yuu moğcizasında qatnaşuçı Ğaysä Mäsix (Ğaysä Qotqaruçı) xäzrätläre belän bäyläneşkä kergän bula. Yola keşegä härvaqıt söyugä, izgelek qılırğa, tübänçelek belän buysınırğa, ğafu itärgä, xezmät itärgä äzer bulırğa tiyeşlegen iskärtä. Çumıldıruda qatnaşqan här keşe Ğaysä Mäsix (Ğaysä Qotqaruçı) xäzrätläre xörmätenä ayakların ywarğa tiyeş. Kiräk bulğanda ber-berseneñ ayağın ywarğa mömkin.
- İzge Priçastie: İzge priçastiye — Ğaysä Mäsix (Ğaysä Qotqaruçı) xäzrätläre üleme istälegenä bağışlanğan moğciza. Ul bezgä Rabbıbıznıñ iten häm qanın täğam itärgä häm anıñ belän aralaşırğa, mäñgelek tormışqa iä bulırğa häm Soñğı könne yañadan terelergä mömkinlek birä. Bu moğciza yeş ütkärelä. Töçe ikmäk häm yözem şärabe genä qullanıla.
- Şabbat totu (Şimbä totu): Şimbä kön, atananıñ cidençe köne (şimbä) – bu izge kön, Rabbıbız röxsät itkän häm izgeländergän kön. Ul kön Rabbıbıznıñ teläge belän Anıñ barlıqqa kiterüye häm qotqarwı istälegenä kiläçäk tormışta mäñgelek tınıçlıqqa ömet itep saqlanırğa tiyeş.
- Ğaysa Mäsix
- Bibliä
- Qotqaru
- Çirkäw
- Qiämät
Başqa qanun[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
ĞÇÇ Rıştua bäyräm itmi, çönki ĞÇÇ dindärläre uylawınça Rıştua mäcüsi Rom İmperiäsendäge Qoyaşnıñ tuğan köne bäyrämennän kilä.
Çığışıníñ taríxí säbäpläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qıtay taríxında çuqındıru omtıluları berniçä tapqır bula. Farsı Nestoriannarı (635-845), Rom Katolikları belän İezuitlar (1265, 1601-1724) imperatornıñ iltifatlılığın qazanmí häm yäşeren eşlilär. 1807. yılda kilgän Şotland Robert Morrisonnan başlap Qıtayda Protestant missionärläre üz eşen başlílar. 1840. yıllardağı Opium Şuğışınnan soñ böten dönyadan missionärlär kilä başlílar. 1865. yılda Hudson Taylor Qıtay Eçe Missiäsenä nigez sala. 19. yöz axırında Xristiannar saní arta, 1900. yılğa Qıtayda 111000 Protestant häm 2000 missionär bula.
İlleçelär xäräkäte häm ĞÇÇ barlıqqa kilü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Amerika Quşma Ştatlarınnan soñ İlleçelär xäräkäte aktivlegen Qıtayğa yünältä häm Apostol İmanı Missiäse Shanghai şähärendä nigezlänä, küp Qıtaylar Xristianlıqqa küçä. Bokserlar baş küterü, höcümnär häm cäberlärdän soñ Qıta Xristianlığı Öç-Üz xäräkäte taktikasına küçä: üzidärä, üzbulışu, üzpropagandalaw, barısı çit il yoğıntısın kimetü öçen. Berniçä çirkäw yarlılana. ĞÇÇneñ öç oyıştıruçı bu niäten yaqlílar, läkin soñraq İlleçelärdän ayırılalar. Bu Paul Wei, Ling-Sheng Zhang häm soñraq Barnabas Zhang bulalar. Xäzerge köngä ĞÇÇ Qıtay çiklärennän kilep böten dänya buylap tarata.1956. yılda Taichung şähärendä Taiwannıñ Baş Cíılışı, 1967. yılda Los Angeles'tä ĞÇÇneñ Xalıqara Cíılışı nigezlänä. 1949. yılğı kommunistlar ciñüedän soñ Qıtay Eçendä Xristiannarğa qarşí zolım başlí häm Çirkäw Qıtay Eçe dindäre belän elemtä yuğalta.
İsem[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Baştan, oyıştıruçılar Ğaysanıñ Çın Çirkäwe (耶穌真教會) isemen taqdim itkän, läkin Beijing polisiäse, yalğışıp, anı Çın Ğaysa Çirkäwe (真耶穌教會) bulıp terkälgän.


text:
Aqyar şeer devlet memuriyetiniñ pressa-hızmeti bildirgenine köre, talaqa şeer teşkilâtlar hadimleri ve faal şeer sakinleriniñ iştiragı ile kommunal hızmetleri qoltutuvında aprel 25-nde keçirilecek.
«Bizler şeerni Aqyarnıñ alman-faşist zapt eticilerinden azat etilmesine 70 yıl toluvı ve Ğalebeniñ 69-ncı yıllığına şeerni eñ yüksek derecede azırlamaq kerekmiz. Keçit deviriniñ meselelerini unutıñız, keliñiz, beraber şeerniñ eyiligi ve onıñ avtoriteti faydasına çalışayıq» - dedi Aqyar şeer devlet memuriyeti reisiniñ muavini Öleg Kizimenko.
Bundan başqa, o aqyarlılarğa rica etip, şeer «gübernatorı vazifelerini eda eticine» koltutmaq ve talaqağa çıqmaq, çağırdı.


text:
Kiyevde dekabr 8 künü aqşam bir 20 insan, Qırım qamaçavı iştirakçileriniñ temsilcileri, Kiyevde Ukraina prezidenti memuriyetiniñ binası yanında toplanıp, ukrain devleti başına faalleriniñ Qırım strategiyası aqqında noqtaiy nazarını bildirmege niyet etkenler.
Aktsiya teşkilâtçısı Qırım «vatandaşlıq qamaçavınıñ» faali Gayde Rizayeva edi. Aytqanı kibi, faaller Qırım meselesiniñ Minsk añlaşmalarına qoşulacağına ümüt besleyler.
«Bu qamaçavda ilk evelâ siyasiy mabüslerimizniñ azat etilmesini talap etemiz. İşğal etilgen Qırım territoriyası ne içündir alâ daa Minsk añlaşmalarına qoşulmağan, «DHC» ve «LHC» qoşulğanı kibi. Ne içün Qırımnı Minsk añlaşmalarına qoşıp olamaymız?» – dey Gayde Rizayeva.
Faaller Petro Poroşenkodan suallerge cevapnı üç kün bekleyler, bu talapnı aktsiyanıñ esas maqsadı olaraq qayd eteler.
«Bir elektrik yolağını işlettirdiler. Ebet, çoqumız bunıñ ile razı degilmiz. Siyasetçilerimizni añlaymız, bunı yapmağa mecbur etken dünya toplulığı bar, amma siyaset ve halqnı adaştırmamağa rica etemiz. Halq bunen razı degil, biz, faaller kibi, qaza vaqtında bütün tamir işlerine keder ete edik», – dey Rizayeva.
«Avtomaydan – Kiyev» teşkilâtınıñ idarecisi Dmitriy Karp, prezident memuriyeti binası yanında keçirilgen aktsiyağa qoşulıp, ukrain ükümetine Qırım energetik qamaçavı meselesinde ğarbiy memleket liderleri basqı kösterdi.
«Bugün Yuqarı Radağa qarar kirsetildi, oña köre, elektrik teminlevi devlet seviyesinde toqtatılmalı. Devletimiz bir şey yapsın, deputatlarımznıñ areketlerine baqarmız», – qayd etti Karp.
Qıtaiy Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yolaqlardan biri «Kahovka – Titan» yolağı elektrik energiyasına bağlandı.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqladı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/03-24
Zaxar Dorofeyev (24.03.1890, Spassk öyäze Salazgor' awılı, Tambov gubernası, / Rusiä İmperiäse - 18.06.1952, Mäskäw, RSFSR, / SSRB) — muqşı şağire, uqıtuçı, tärcemäçe, folklor öyränüçese, tarixçı, etnograf, cämäğät eşleklese.
Qazan'da uqıtuçılar uquxanäsen tämamlıy. Berençe bötendönya suğışında yaralana.
Mordva ASSR häm Penza ölkäsendä milli mäktäplärne açuğa zur öleş kertä. "Yaqtı yul" (Valda yan) isemle muqşı älifba kitabı avtorı.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Rusiye advokatı Nikolay Polozov, Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Cemiyet közetüv komissiyasına (CKK), Qırım tahqiqat izolâtorında bulunğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevni ziyaret etmek ricası ile muracaat etkenini bildirdi.
Polozov: «Men Qırım CKK azalarına, Abdullayevni bugün deral tahqiqat izolâtorında ziyaret etmek ricası ile muracaat ettim. Qanun, CKK azalarına, qorçalayıcılardan farqlı olaraq, apis etilgenlerni raatlıq künlerinde de ziyaret etmege imkân bere.
Onıñ sözlerine köre, Aqmescit tahqiqat izolâtorında söñki künlerde «ğayet çoq ölüm» oldı ve «daa birine yol bermemek kerek».
Cemiyet közetüv komissiyasına (CKK) – mecburen tutuluv yerlerinde insan aqlarına riayet etilmesini kontrol etken Rusiye organıdır.
Qırım CKKsinde şimdilik Polozovnıñ muracaatını izalamadılar. Onıñ sözlerine köre, munasip muracaatlar Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkova ve Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları boyunca şuranıñ (İAŞ) başlığı Mihail Födorovnıñ adlarına da yollanıldı.
Aprel 30, bazarertesi künü Abdullayevniñ anası, tahqiqat izolâtorında bulunğan oğlunda bir qaç künden berli yüksek sıcağı, ayağında şişik ve şişiklik bar, o, dayanılmaz ağrılar çeke, dep bildirdi. Dilâra Abdullayevanıñ bildirgenine köre, bu alâmetler qannıñ zeerlenmesini köstermek mümkünler.
Daa evel Uzeir Abdullayevniñ advokatı ve apayı yaqın vaqıtta Cezalarnı içra etüv federal hizmetiniñ idaresi (UFSİN), tahqiqat izolâtorı, prokuratura ve FSBge, tsivil bir hastahanede munasip tibbiy yardımnıñ kösterilmesini temin etmek ve qabaatlanğanğa diagnozını bildirmek talaplarınen bir sıra arizalar bereceklerini bildirdiler.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Teymur Abdullayev, Uzeir Abdullayev, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnıñ qorçalayıcıları tarafından sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyalarnı red etti.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Türkiyä belän Kuba xezmättäşlege artaçaq
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Kuba belän xezmättäşlekne nığıtuda ike yaqlı iradäläreneñ buluın äytte
İlbaşı Ärdoğan Türkiyägä säfär belän kilgän Kuba Däwlät başlığı Miguel Mario Diaz-Canel Bermudezne räsmi tantana belän qarşı aldı.
Soñınnan üzara küreşep söyläşkän Ärdoğan häm Bermudez wäkilleklärara cıyılıştan soñ ike il arasında ireşelgän kileşülärgä imza salu tantanasında qatnaştı.
Annan soñ oyıştırılğan urtaq matbuğat oçraşuında Bermudez belän söyläşüläre waqıtında Türkiyä-Kuba mönäsäbätlären böten yaqları belän qarap çığuların belderüçe Ärdoğan: "Xezmättäşlegebezne nığıtu yünäleşendä köçle häm ike yaqlı iradägä iyä buluıbıznı kürü bezne ayıruça qanäğät itte. Mönäsäbätlärebezneñ çın potenśialdan tübän buluında Kubağa qarşı yıllar buyı qullanılğan ber yaqlı sankśiyälärneñ yoğıntısınıñ buluı mäğ’lüm”, - dip äytte.
Ärdoğan, Bermudez belän Türkiyä-Kuba säwdä külämen 200 million dollarğa citkerü täwäkkällegen raslawların belderep:
"Bu qısada iñ êlek ênergetika, turizm, tözeleş, awıl xucalığı, üseş, sälamätlek saqlaw häm êkologiya kebek ölkälärdä xäzerge xezmättäşlekne üsterü mömkinleklären bäyälädek. Çikläwlär arqasındağı awırlıqlarğa qaramastan firmalarıbıznıñ Kubağa bulğan iğ’tibarınıñ artuın küräbez”, - dip äytte.
Qunaq Däwlät başlığı Bermudez isä çığışında: "Säwdä, finans êlemtälärebezne häm ike il arasındağı xezmättäşlekne tağın da törleländerü mäs’äläsendä kileştek”, - dide.
Bermudez İlbaşı Ärdoğanğa ike yaqnıñ urtaq mänfäğätenä turı kiläçäk itep biotexnologiya, yañartıla alınğan ênergiya, turizm, igençelek, terlekçelek, sälamätlek saqlaw, mäğarif häm mädäniyät ölkälärendä êşçänlekne däwam itterü yöklämälären citkerülären iskärtep uzdı.
İlbaşı Ärdoğan annan soñ Kuba Däwlät başlığı Bermudez xörmätenä räsmi kiçke aş mäclesen oyıştırdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Milli İminlek şurası beldergese
Milli İminlek şurası, Türkiyäneñ kön’yaq çik buylarında başqarılğan operaśiyälärneñ berdänber maqsatınıñ terror oyışmaları buluın belderep, töbäktä hiçber terror oyışmasınıñ barlığına häm êşçänlegenä röxsät itelmäyäçägenä basım yasadı
Soylu - Piantedosi söyläşüe
Türkiyä êçke êşlär ministrı italiyäle wazıyfadaşı belän telefonnan söyläşte


text:
İlham Şakirov ber awılğa, berençe konsertınnan soñ berniçä yıl uzğaç ikençe märtäbä konsert quyarğa kilä. Şunda ber elekkege tanışı: “İlham, sin äle dä cırlap yöriseñme, berär eşkä urnaşmadıñ meni?”- sorap quyğan ikän. Çınlap ta, sänğät keşelären bik citdi qabul itmäw taralğan küreneş. Cırlap yörü köräk totıp eşläw belen ber tügel bit imeş. Ä şuşı köräk totıp eşlämäs öçen, respublikanıñ iñ tanılğan sänğätqärlärennän hönär ostalıqlarına töşener öçen 4-5 yıl uqırğa kiräk. Bu uqu yortın 35 yıl däwamında tämamlap çıqqan kiçäge 11 meñnän artıq studentlar uqu däwerendä alğan belemnären ilneñ küp kenä töbäklärendä tormışqa aşıralar. Cırlıylar, biilär, kitapxanälärdä mäğrifät taratalar.
Universitetnıñ prorektorı Nail Safiullin söyli:
Bügenge köndä universitet qısasında 3 institut, biş fakul'tet eşli. 28 belgeçlek buyınça belem biräbez. Başlanğan çorda ike genä belgeçlek- kitapxanäçelär häm teatr buyınça açılğan ide
Filüsä Arslanova bügenge köndä mädäniät häm sänğät universitetında uqıta, dotsent. Ul älege uqu yortında berençe çığarılış studentları arasında bulğan. Anıñ süzlärenä qarağanda, xäzer inde universitet bötenläy başqa. Ä elegräk niçek bulğan?
1971 yılda uqırğa kerdem. Xor bülegenä. 60 keşe uqıy idek. İke törkem bulıp. Berençe törkemdä muzıka beleme bulğannar, ikençesendä berençel muzıkal beleme bulmağannar. Ul waqıtta bezgä bik küñelle ide. Teatr, xor belgeçläre, zur ğalimnär uqıtalar ide bezne. Öç qatlı iske binada uqıy başladıq bez, äle yañasınıñ eze dä yuq ide Bügenge köndä universitet Tatarstannan tış, kürşe respublikalar, ğomumän böten tatar dönyası öçen mädäniät xezmätkärläre äzerli. Mäsälän, Çuaşstan tatarları arasınnan ğına da bu uqu yortın 100 millättäşebez tämamlağan. Bu xaqta universitet bäyrämenä kilgän Çuaşstan Tatar ictimaği üzäge räise Färit Gıybatdinov söyli
Bu universitet belän minem ğailäm bäylängän. Üzem dä monda uqıdım, xäzer ike qızım uqıy. Monnan tış 12 şäkertem bu uqu yortın beterde. Çuaşstannan barlığı 100 läp keşe monda belem aldı
Nail Safiullin çit töbäklärdän kilgän studentlar temasın bolay däwam itä
Räzän ölkäsennän dä, Çuaş, Mari respublikalarınnan da, yıraq seberdän dä bar studentlar bezdä. Küp töbäklärdän. 25 icat kollektivı bar bezneñ. Menä xäzer keräşen tatarları kollektivı tuplıybız. Başqortstandağı “Nur” teatrı öçen studentlar äzerlibez. Alar bıyıl uqıp beterälär inde. Barı tik bezneñ universitetta ğına milli sänğät institutı bar. Ul çit töbäklär belän eşli. Şul isäptän, tatar kongressı belän berlektä dä
İnde bügenge bäyrämgä kilgändä, ul berniçä fänni konferensiä häm universitet studentları qatnaşında konsert belän bilgeläp ütelde. Bäyräm uñayınnan, Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev häm başqa citäkçelär dä qotladı. Tantanalı cıyılışta Tatarstan Däwlät Sovetı räise Färit Möxämmätşin da qatnaştı.
Räfis Cämdixan


text:
«Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsi Bekir Degermenciniñ tuvğanları şübheli sayılğan bütün mabüsler SİZOdan ev apsine avuştırılğan Aqmescitteki mahkeme binasına kelip, olarğa qoltutqan er keske minnetdarlığını bildirdi.
«Bu quvanç közyaşları, añlatıp olamayım. Bu vaqıt devamında yanımızda olğan er keske minnetdarlığımnı bildirmege isteyim. Siziñ destegiñiz bizge küç berdi. Elbet, bu ev apsi, qorantamızda ekinci kere ola (Bekir Degermenciniñ oğlu Mustafa «fevral 26 davasınıñ» mabüsi ola – QA). Amma kene de baht, bugün gece babam evde yuqlaycaq», – dep ayttı Bekir Degermenciniñ qızı Mavile.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Aftanıñ başında Qırım gazetaları sanlarınıñ esas maqalelerini Keriç köprüniñ qurulışınıñ yekünlenmesine ve ondan demiryol areketiniñ açılmasına bağışladı. Tedbirde Rusiye prezidenti Vladimir Putin iştirak etti.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetasında "Vaqıt keldi. Keteyik!" serlevalı maqale çıqtı. Matbuat yaza ki, Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Qırım tarafından Taman stantsiyasına barıp ve yolda qurucılarnen qonuşıp, köpürden demiryol areketini şahsen açtı. "Olar bütün işlerini bitirdi ve evlerine qaytmağa azırlana. Sefer vaqtında, poyezd meşrebelerinde çay içerek, Putin köpür qurucılarınen subetleşti ve gece oña eyecenlı Arkadiy Rotenberg telefon etkenini aytıp berdi. İş adamınıñ eyecanını añlamaq mümkün - bu onıñ adiseli tercimeialında eñ büyük leyhadır", - yaza gazeta. Tamanda Putin: "Bizim hoş ve müim adisemiz bar. O Qırım, Aqyar, Rusiyeniñ bütün cenübi ve aslında bütün memleketimiz içün müimdir, çünki, şübesiz, bu köpür kibi infratertip obyektleri bütün iqtisadiyatqa tesir etecek", - nutqunen işçiler ögünde çıqışta bulundı.
"Krımskaya gazeta" ("Qırım gazetası") cıltındaki maqaleniñ adını "Köpçeklerniñ sesi altında" qoydı. "Vladimir Putin Keriç boğazını poyezdnen keçkenlerniñ birincilerinden oldı. Seferniñ bir qısmını o maşinistniñ kabinasında keçirdi, başqasını ise - vagonda, köpürni qurğan işçilernen", - qayd ete matbuat. Jurnalist, Sankt-Peterburgdan Aqyarğa ketken birinci yolcu poyezdiniñ vagonında bir yolcu qadından intervyü aldı. Valentina Petrovna yarımadağa barmaq fırsatını çoq yıl beklegenini ayttı: "Yaltada soylarım yaşay. Biletlerni satın almaq mümkün olğanını bilip, birden vokzalğa bardım. Kupe pek qolaylı, vagon yañı, ötkericiler diqqatlı ve daima yardımnı teklif ete. Yañıkezinti içün daa ne kerek?"
"Krımskiye izvestiya" ("Qırım haberleri") "Dedi: "Yetişiñiz!" adlı maqaleni bastırdı. "Putin düdük sesini berdi ve bir vagon ile eki elektrik lokomotiv seferini başladı. Rostehnadzor Keriç köprüniñ demiryol qısmınıñ tehnologik azırlığını endi tasdıqladı, Rosavtodor qullanuv razılığını berdi, er seyni yüz kere teşkerdiler - bütünley azır. Bir yarım yıl evel prezidentimiz - yañı köpürde KamAZnen keçken birinci adam edi, şimdi ise o, mesüliyetli müessiselerniñ ve inşaat teşkilâtlarınıñ başlıqları ile avada uçqan demiryoldan Keriç boğazını keçti. Böylece, ne Rusiyede, ne de Avropada teñi olmağan qocaman infratertip leyhası muvafaqiyetnen yekünlendi", - yaza gazeta.
Maqalede ilhaq etilgen yarımadada qullanılğan ıstılaat işletile


text:
Ukrainanıñ işğal altındaki topraqlarnıñreintegratsiyasınen bağlı qanun leyhasına işğal etilgen Qırımnıñ azat etilmesinen alâqalı tüzetüvler kirsetilecek. Bu aqta prezidentniñ Yuqarı Radadaki temsilcisi olğan «Petro Poroşenko Blokı» reisiniñ yardımcısı İrina Lutsenko 5 kanalnıñ «Zaman. Kün neticeleri» (Vremya. İtogi dnya) programmasında bildirdi.
«Asrtıq bütün teklifler esapqa alındı ve daa da alınacaq: çünki teklif kelmesi devam ete. Esapqa alınğanlar – ilk evelâ bu qanunda, belki, Ukraina aynı zamanda Qırımnıñ azat etilmesi içün bazı yollarnı izleyceginen bağlı muayyen halqara areketler yapacağı aqqındaki bölük ya da madde ilâve etilecek», – dedi Lutsenko.
Oktâbrniñ 6-sında Ukraina Yuqarı Radası ilk oquşında (№7163) Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde mustaqillikni temin etüv siyasetiniñ hususiyetlerinen bağlı qanun leysasını qabul etken edi. Qanun leyhasını acele degen şartnen Ukraina prezidenti Petro Poroşenko teklif etken edi. Anda Rusiyeniñ tecavuzcı-devlet olaraq tanılmasınen bağlı madde mevcut.
Oktâbrniñ 6-sında Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Yuqarı Rada minderinde prezidentniñ №7163-1 sanlıqanun leysası hususındaki rey berüvnen evel yapqan çıqışından, bu qanun leyhasına qol tuttı, lâkin qanunnıñ ekinci oquşında Qırımnıñ azat etilmesinen alâqalı normalarnıñ kirsetilmesine çağırdı.


text:
Qırımlılar arasında Rusiyege Qırımnı Ukrainanıñ özü bergeni aqqında fikir bardır, – dedi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ tış alâqa bölüginiñ reberi Ali Hamzin Radio Svobodanıñ fevral 24 künü Qırım işğaline bağışlanğan «Serbestligiñiz» leyhasında.
«Fevral 20 künü Kiyevde cenk olsa, fevral 26-da separatizm keyfini yoq etmek içün Qırımtatar Milliy Meclisi kütleviy mitingini keçire… Biz aman-aman parlamentniñ içinde edik… Anda qalsa edik, em de ket-kete Nazirler Şurasına da barıp çıqsa edik, ukrain orduları buña seslenip, kelip, bar olğanını köstermege mecbur olur edi. Aqmescit etrafında üç biñ mahsus hızmetçi bar edi», – dedi Ali Hamzin.
Onıñ sözlerine köre, şimdi Qırım meselesinde çeşit usullarnı, «adetiy olmağan» soylarını da qıdırmaq kerek.
«Qırımnıñ artıq böyle vaziyette bulunması mümkün degil. Rusiye ile muzakerelerge başlamaq ve çıqışnı aramaq kerek, belki, qırımlılarnıñ statusını deñiştirip, eki devletniñ – Ukraina ve Rusiye vatandaşı olmağa izin bermek kerek. Qırım içün ayrı status berilse edi, daa eyisi Ukraina ve Rusiye Qırımğa mustaqillik berse ediler, güzel olur edi», – dey o.
Yıl evelsi – 2014 senesi yanvar 23-de Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından yarımadanıñ işğaline yol bergen vaqialar yüz berdi. Bu künü Aqyarda Rusiye bayraqları altında kütleviy miting keçti, neticede şeerniñ yañı başı Aleksey Çalıy, yerli iş adamı, Rusiye vatandaşı, ola.
Aynı şu vaqıtta Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından teşkil etilgen kütleviy miting keçti. Onıñ iştirakçileri Ukraina Yuqarı Şurasından Qırım parlamentini dağıtmaq ve QMC yañı anayasası üzerinde işni başlamağa talap ete ediler. Aqşam «Russiye birligi» firqası Qırım şeerlerini nezaret etecek on «cemiyet nizamını qoruv bölükleri»niñ teşkil etilmesi aqqında ilân etti.


text:
Yaqın üç kün içinde Keriç parom keçiti ava vaziyeti sebebinden işini toqtata bile.
Bu aqta malümat «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketiniñ saytında bildirile.
«İyün 24-te ve, tahminlerge köre, nevbetteki üç kün devamında keçitte ava vaziyetiniñ kerginleşmesi beklenile», – dep aytıla beyanatta.
İş toqtatması aqqında şimdilik malümat yoq, iyün 23-ten 24-ke keçer gecesi parom keçiti ştat rejiminde çalıştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Baar... Bıltır Qırımda onıñ kelmesini kimse duymadı. Yeşirgen tabiattan zevqlanmaq yerinde, qırımlılar büyük qorqu ve telâş ile fevralniñ soñunda yarımada soqaqlarında arbiy tehnika ile birlikte peyda olğan «yeşil adamçıqlarnı» közete ediler. Başta olar atta Rusiye adetiy tarafdarlarını quvandırmadı – «Rus dünyası» Qırımğa böyle tarzda kelecegini kimse tüşünmey edi.
Eyecan soñ başlandı, «referendum» arfesinde – çünki istilâcı silâlı qarşılıqnı körmedi. Rusiye televizion teşviqatı da öz işini yaptı. Esirlerniñ nesili quvanç ile yañı saibini qabul etti. «Qırımnı qurşunsız zapt etti», – dep, Putinden ayran qala ediler. Şimdi küç aqiqatta degil de, fizikiy ve arbiy üstünlikte olğanı belli oldı…
Şimdi küç aqiqatta degil de, fizikiy ve arbiy üstünlikte olğanı belli oldı…
Qırımtatarlarda bu ceetten iç bir vaqıt hayal yoq edi. Rusiye Qırımğa endi bu yollardan kelgen edi. Qadındar Qırım yollarında barışıq ve bölünmez Ukraina içün plakatlar ile tura edi, martnıñ 8-de bile. Erkekler gecelernen qasabalarnı patrul ete, soqaqlarnı, ev ve camilerni beklenilmegen musafirlerden qoruy, Qırımnıñ çeşit köşelerinde blok etilgen ukrain arbiy qısımlarına aşayt malları ve ilâclarnı ketire ediler. Kimse raat yuqlap olamay edi.
Aqlımda, Facebookta olğan Qırım gruppalarından birinde yarı gece maalinde biri Aqmescit rayonında patlavğa oşağan bir davuşnı eşitkeni aqta yazdı. Şeer soqaqları boyunca yoqlav başlandı, çeşit farzlar seslendirile edi – Meclis ofisini patlattılar, arbiy qısmını zapt ettiler… Şübe doğurmağan malümatnı yarım saatlıq beklevi ebediyen kibi köründi. Vulkanizatsiya stantsiyasında bir ballon patlağanı aqta haber peyda olğanda, er kes raat oldı… Telâş, ümüt ve kerçek olmağan intizar baari edi.
İşğal etilgen Qırımda telâşlı ayat senesi keçti – öldürüv, hırsızlav, kiriş ve tınç toplaşuv yasaqları, mahkeme ve cezalar… Şimdi Vatanımızda indemeyip yaşaymız, amma biliñiz: qorqu degil, halqımız içün adetiy olğan sabır. Sabırnıñ tübü – sarı altındır. Er şey keçer, bu da. Amma kimse unutılmaz, bir şey unutılmaz… Genetik afızamız eyidir… Ukrainadır!
Elzara Beşuyli, qırımlı
«İşğal delilleri» rubrikasında bildirilgen fikirler müelliflerniñ fikir-tüşüncelerini aydınlatıp, muarririyetniñ fikirleri ile aynı olmay bile
Körgen ve bilgen şeyleriñizni bizlernen paylaşıñız, emailge yazıñız: krym_redaktor@rferl.org


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Ukraina musulmanlarını Ramazan ayınıñ başlanmasınen hayırladı. Öz tileklerini o Facebook saifesinde yerleştirdi.
«İslâm dinini kütken bütün ukrain vatandaşlarına – alğan niyetlerine irişmelerini, cısmen ve ruhen oraza tutmalarını, raat ve hayırhaq munasebetlerde olğan adamlarnıñ artmasını tileyim», – dedi Meclis reisi.
Çubarov, bu ay devamında «qırımtatar halqınıñ tarihiy Vatanı rus istilâcılarından azat olması içün» ve Ukrainanıñ topraq bütünligi ğayırdan tiklenmesi içün dua etecegini yazdı.
Ramazan ayı – bütün msulmanlar içün müim ve muqaddes aydır.
Ramazan ayı bitkeninen musulmanlar Oraza-Bayramını qayd etler. Bu künü muminler bayram namazını qılalar, eñ güzel urbalarını kiyip, ananeviy yemekler azırlap, sofralar donatalar, qomşu, soy-sop ve dostlarnı musafirlikke davet eteler, özleri de musafirlikke barıp, ediyeler bahşıl eteler ve bayram müitinen sevindireler.


text:
Kiyev – «Bazağa ketmeymiz! Doğru mağazğa!» – Rusiye politsiyasınıñ hadimleri bir ay evelsi Aqmescit merkezinde Qırım blogeri, eskiden jurnalist olıp çalışqan Zair Akadırovnı bu sözlernen qaçırmağa tırıştılar. Bu adise Qırımnıñ tışında da diqqatnı celp etti. Qırım.Aqiqat deñişmelerni ögrenmege ve qabaatlılar cezasını alacaqlarmı-yoqmı teşkermege tırıştı.
İştirakçiler
Zair Akadırov yanvar ortalarında yaqalanğan edi – o künü Qırım Yüksek mahkemesiniñ Qırımnıñ siyasiy mabusı Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca nevbetteki toplaşuvı keçirilgen edi. Akadırov iş diñleyicisi olaraq mahkeme binasına keldi. Faqat işğalci politsiyanıñ hadimleri onı şübeli körip, buña köre onı yaqalamağa tırıştılar.
Vaqia şaatları bergen videoda körüne ki, bir qaç kişi, şu cemleden OMON urbası olğan insanlar, Zair Akadırovnı politsiya maşinasına oturtmağa tırıştılar. Amma beceremediler. Eñ «meraqlısı» başlandı. Politsiya kapitanı Ruslan Şambazov emir etti: «Bazağa ketmeymiz! Doğru mağazğa!». Yaqalanğannıñ aytqanına köre, o, çıqmağa tırıştı, lâkin onı maşinanıñ içinde blok ettiler. Maşinadan zornen çıqtı, toplaşqan insanlarnıñ sayesinde bloger maşinadan çıqıp oldı.
Bir sıra ukrain cemaat teşkilâtı, blogerniñ eski zenaatdaşları ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri onıñ imayesine keçtiler
Bundan soñ Akadırovnı vaqia yerine yaqın olğan İçki işler rayon bölügine alıp kettiler. 40 daqqadan soñ onı «izaat kâğıtını» imzalamağa zorlap azat ettiler. Bu vaqia haberi tarqaldı. Bir sıra ukrain cemaat teşkilâtı, blogerniñ eski zenaatdaşları ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri onıñ imayesine keçtiler. Zair Akadırovnıñ ikâyesi diger Qırım jurnalistleriniñ ikâyelerine oşamay, onı şeerniñ merkezinde o qadar insan olğan yerde qaçırmağa tırıştılar.
İlk sefer zarar körgen kişi oña qarşı yapılğan cinayetni qayd etti (Akadırov işğal politsiya hadiminiñ «mağazğa alıp ketmek» qorquzuvlarını ses qaydına aldı), şaatlar ise işniñ bütün iştirakçilerini videoğa çıqarğanlar.
Akadırovnıñ bildirgenine köre, onı Aqmescit işğalci politsiyasınıñ kapitanı Ruslan Şambazovnıñ teşebbüsi ile yaqalamağa tırıştılar. O, şaatlar çıqarğan videoda bar. Qırım jurnalistleri elde etken malümatqa köre, Ukraina vaqtında Qırım politsiyasında çalışqan Şambazov işğalden soñ Rusiyege ğayrıdan «ant etti», doğmuş ağası Artur Şambazov ise FSB (Federal havfsızlıq hızmeti) kapitanı ola, onıñ adı Euromaydan faali olğan siyasiy mabus Aleksandr Kostenkoğa nisbeten küç qullanılması işinde mevcut. Söz sırası, Artur Şambazov SBU (Ukraina havfsızlıq hızmeti) Qırım idaresinde hızmet etken edi ve Qırım işğalinden soñ ant sözlerinden vazgeçti. Şambazovlar Qırımda Aqmescit civarındaki Saraylı Qıyat (Mirnoye) qasabasında qayd etilgenler.
Şeklengenler yoq
Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, blogerniñ qıtaiy Ukrainağa köçip kelgen eski zenaatdaşları vaqiağa dair malümatnı toplap, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasına teslim etkenler. Bir qaç künden soñ Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesi boyunca (insannı qanunsız alda azatlıqtan marum etüv ve qaçıruv) cinaiy taqiqat açıldı.
Faqat bir ay keçkenine baqmadan, işte ne şeklengen, ne de qabaatlanğan bar. QMC prokuraturası Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Zair Akadırovnen bağlı malümatlar Ukraina Baş prokuraturasında buluna, iş ketişatı anda belgilene eken. «İş Baş prokuraturada. Berilgen malümatlar işke ilâve etildi. Onıñ taqiqatını nezaret etecekmiz», – dep haber etildi.
Akadırov Rusiye hızmetlerine bir qaç şikâyetname berdi – Taqiqat komiteti, İçki işler nazirligi, Rusiye prezidentiniñ memuriyeti, em de Qırımnıñ Taqiqat komiteti ve Qırım ombudsmenine
Aynı vaqıtta Qırım prokuraturası cinaiy iş açmağa aşıqmay. Akadırov Rusiye hızmetlerine bir qaç şikâyetname berdi – Taqiqat komiteti, İçki işler nazirligi, Rusiye prezidentiniñ memuriyeti, em de Qırımnıñ Taqiqat komiteti ve Qırım ombudsmenine.
Alınğan cevaplarda aytıla ki, bütün şikâyetnameler Qırım politsiyası ve prokuraturasına berildi. Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayonınıñ prokurorı Lübov Kardaş blogerniñ arizası baqılğanını bildirdi.
«Bizler Qırım prokuraturasına ariza berdik, onı prokuror Poklonskaya adına yolladıq. Şimdilik cevap bekleymiz. Berilgen cevapqa köre areket etecekmiz. Ya iş açılacaq, ya da red etecekler. Red etseler, kesen-kes itiraz bildirecekmiz», – dep ayttı Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa.
Ukrainanıñ Mustaqil media zenaat birliginde adiseni izaatlap, ukrain taqiqatı Zair Akadırovnıñ işini acele sürette baqmalı deyler. Teşkilât yüz bergen vaqiadan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasına muracaat etip, işniñ semereli taqiqatını keçirmege talap etti. «Qırım jurnalistlerine nisbeten iş baqılması sozulmamalı. Zair Akadırovnıñ işinde qabaatlılar açıq olğan videoda bar. Olarnı şaatlar ve qıtaiy Ukrainağa köçip kelgen jurnalistler tanıy bile. İş tez-tez taqiq etile bile ve taqiq etilmek kerek», – dep tüşüneler Ukrainanıñ Mustaqil media zenaat birliginde.
Zair Akadırov Aqmescitte otura.
Qırımnıñ aman-aman eki yıllıq işğali devamında Qırımda matbuat vastalarınıñ temsilcileri ve muarririyetlerine basqı yapıla. Olarnı qorquzalar, qanunsız cinaiy işler ile qabaatlaylar. Ayatını ve soy-soplarnı qorumaq içün bir çoq insan Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Zair Akadırov oğrağan vaziyetke baqmadan, Aqmescitte qalmağa qarar berdi.
Metinde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan ıstılalar mevcut


text:
Balalarımızdı mektepke qajetti zattarımen qamtamasız etetin otandıq önimderdi qaşan dayındaymız? Jaña oqu jılı bastaluğa tayau. balalardıñ mektepke ke..
Pavlodar qalasında jaña qazaq tildi mektep-liceyi boy köterdi. Qazir oquşılar qabıldanuda. Jaña oqu jılınan esigi ayqara aşıladı. Bwl turalı keşe, Pav..
Äleumettik jelilerdiñ damuımen adamdar äleumettik jelide öz bilimin auditoriyağa aqılı tauar retinde sata alatın boldı. Bwl ürdis infobiznes dep atala..
Europalıq Odaq telefondar, planşetter, noutbukter jäne basqa da elektrondı qwrılğılardıñ barlıq öndiruşilerin bir zaryadtau portı standartına - USB Ty..
Säuir ayınıñ 13 jwldızında Əl-Farabi atındağı Qazaq Wlttıq universitetiniñ Əl-Farabi ğılımi kitaphanasında «Mağripa Jılqıbaeva - Altın adamnıñ kümis z..


text:
«Nedvijimost Sevastoplya» («Aqyarnıñ taşınmaz malları») adlı riyeltrlar Birliginiñ prezidenti Grigoriy Apresov Qırımda taşınmaz mallarnıñ «2014 senesi aqsız yerde yüksekke fırlağan» fiyatları ket-kete tüşüp başlağanını bildirmekte. Ekspert bu fikirni Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde ifade etti.
«Fiyatlar pek tez ve aqsız yerde yükselgen edi, artıq ket-kete tüşüp başladı. Menimce olar pek tez tüşe demege sıra kelmey, elbette. Fiyatlar pek tez tüşmey, amma pek tez arta. Ortalama esapnen yılda 5% tüşmesi kibi bir tendentsiya mevcut. Bu nasıl devam eter, aceba? Şimdi ekseriyet, menimce, aqsız yerde köpürniñ qurulmasını beklep, qurulğanınen fiyatlar tekrar kökke fırlar dep belley. Amma bu, zanımca, pek yañlış», dep ayta o.
Rusiyeli domofond.ru saytınıñ araştırmasına binaen, Aqmescitteki bir közli kvartiranıñ ortalama fiyatı 2,4 mln. rubleni (38 biñ dollar), Aqyarda 3.1 mln.rubleni (50 biñ dollar), Yaltada 4,9 mln.rubleni (78 biñ dollar) teşkil etmekte. Ayrıca sayt 2014 senesi iyün ve 2016 oktyabr ayları arasındaki fiyat dinamikasını da köstermekte.
Ukraina işğal etilgen Qırımda berilgen vesiqalarnı tanımay. Ukrain riyeltorları taşınmaz mallarnıñ satışınen bağlı resmiy añlaşmalarnı Ukraina ana toprağında yapmaqnı tevsiye ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» Avropa insan aqları mahkemesinde müsbet kelecegi bardır. Ukraina Helsinki birliginiñ insan aqları strategik işleri merkezi Avropa mahkemesine 10 Qırım işini berdi, olar «birinci filtrden» keçti – nomeraları berildi, eñ yaqın vaqıtta işlerni bütünley baqmağa başlaycaqlar. Bunı Ukraina Helsinki birliginiñ insan aqları strategik işleri merkeziniñ uquqçısı Anastasiya Martınovskaya yanvar 13-de Kyivdeki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Şunı aytmaq ister edim, eki yıldan berli Qırım işlerini baqamız ve Avropa insan aqları mahkemesine teslim etmege azırlanamız, bu müddet içinde delili olğan bir qarar bile körmedik. Bütün işler siyasiy sebeplerden açılıp, adaletniñ esas talaplarına bile riayet etmey», – dep qoştı uquqçı.
Onıñ qayd etkenine köre, Merkez mütehassısları «işler daa sert olğanını» ayta, Yarovayanıñ terrorizm ile küreş qanunları işke tüşürilgen soñ ise ekstremizm ve terrorizm davalarınıñ cezaları eki qat arta bile.
Qırım işğalinden soñ Rusiye mahsus hızmetleri yarımada zaptına qarşı çıqqan qırımtatarlar ve Ukrainağa qoltutqan faallerni taqip etmege başladı. Onlarnen insan, hususan Bağçasaray, Aqyar, Yalta ve Aqmescitten qırımtatarlar apiske alındı. 19 kişi Hizb ut-Tahrir islâm teşkilâtınd iştirak etmesi ile qabaatlanıp apiske alındı. Bundan ğayrı, Qırımda insanlar ğayıp olmağa devam ete. Bazıları ölü tapılğan, qalğanları aqqında bir haber yoq.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bozqurtlar
«Bozqurtlar» (türkçe Bozkurtlar) — Türkiyede oturğan caşlar milletşili bir uyışma.
Türkiyeniñ cuvıq zamanda soñki carım asrında üyken bir pigur bolğan Türkiyeniñ eñ üyken caşlıq uyışmalarından birevi
Türkiyedegi resmiy adı Ülkü Ocakları bo uyışmanıñ negiz mıratı pütün qardaş Türkiy halqlarnıñ birdemligini quruv ve Türkiyler arasındaki doslıq qatnaşlarını bekitüv. Siyasiy pikiri pantürkizm.
1966 cılınıñ 18inşi martında Ankara üniversiteti uqıq pakulteti Til tarih coğrapya pakulteti ve eginşilik pakulteti tarapınan qurulğan . CKMP partiyası bozqurtlar uyışmasınıñ quruluvında kerekli üleşler qoşqan Şo partiyanıñ bo kündegi esimi MHP.
Bozqurt degenniñ manası Qırımtatar tiline kökbörüler dep avdarıla. Türkçede Gökbörüler dep de aytıla.
Bozqurtlar qurulğanı burınğı zamanlarda Türkiyedeki Sol komunist gruplar tarapından ucımga uşrağan şunday qavplı al de bolsa şo uyışma bo küngeşi kelgen
Orta Asiya memleketlerinde em Edil boyındagı Türkiy halqlarında şo bozqurtlarğa uşağan türli pantürkist areketler bar bolğan. Ceditçilik areketine qoşılğanlar bolğan ziyalılar ve olarnıñ içinde Qırımda tuvup ösken soñ İstanbulğa köşken Qırımtatar ziyalısı İsmail Gaspralı da şo pantürkizm ideyasında bolğan edi. Bozqurtlar eñ aldıman Türkiyede şıqqan bolsa da negizleri Qırımda ve Edil Uralda salınğan. Orus İmperiyasınıñ imperialist siyasetine qarşı küreşken Rusiye müsülmanları cañılıqşı reformist ideologiyaga qol bergeni üşin Cedit (cañı) adını alğan , Olarnıñ negiz mıratı Turan degen Türkiy halqlarnıñ birligini quruv Türkiylerniñ barini tağa da küşli bir memleket astında birge etüv.


text:
Dekabrniñ 9-nda saba Aqyarda 74 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye ükümeti.
«33 insan yuqunç, doquzıncı ve birinci şeer hastahanelerine alındı, qalğanları ambulator tedaviylevde buluna. 63 yaştan 79 yaşqa qadar beş insan vefat etti», – dep aytıla haberde.
Akimiyetniñ malümatına köre, hastalar – doquz aydan 80 yaşqa qadar insanlar.
«Umumen yılnıñ başından Aqyarda 4987 kişi yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 4582 insan tüzeldi, 153 kişi vefat etti. Bugünki künde 225 insan hastahanede buluna», – dep aytıla haberde.
127 kişi ambulator tedaviylevde buluna, 580 insan közetile, 105 kişi tüzelgen soñ hastahaneden yiberildi.
Keçken künü Qırımda 278 koronavirus hastası qayd etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, yılnıñ başından yarımadada hastahaneden tış pnevmoniya sayısı 300% arttı, koronavirus hastalarınıñ sayısı ise avgust ayına köre 13 qat arttı.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Törkiyä êksportında artış
Törkiyäneñ avgust ayına qarağan êksport kürsätkeçläre açıqlandı
Törkiyäneñ êksportı avgust ayında uzğan yılnıñ şul uq ayı belän çağıştırğanda 131%ka artıp, 21 milliard 337 million dollar buldı. İmport isä 32 milliard 531 million dollarğa citte.
Törkiyä Statistika oyışması häm Säwdä ministrlığı xezmättäşlegendä isäplängän avgust ayına qarağan tışqı säwdä kürsätkeçläre açıqlandı.
Moña kürä Ğomüm säwdä sisteması qısalarında êksport avgustta uzğan yılnıñ şul ayına kürä 13,1%k arttı.
Avgustta êksportta berençe urınnı Germaniya aldı. Bu ilgä 1 milliard 664 million dollarlık êksport başqarıldı.
Germaniyadan soñ 1 milliard 483 million dollar belän AQŞ, 1 milliard 258 million dollar belän Ğıyraq, 1 milliard 104 million dollar belän Böyekbritaniya häm 949 million dollar belän Rusiyä kilä.
Bäyläneşle xäbärlär
Yaña ölgergän ciläk - cimeş häm yäşelçä êksportlnda Rusiya berençe urında
Türkiyä 11 ayda Rusiyägä 168 million 300 meñ dollar külämendä êksport başqarğan
Türkiyädä tabılğan neft’ êşläp çığarıla başlandı
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Şırnaktağı neft’ tabunıñ soñğı waqıtta cirdä yasalğan iñ zur açışlarnıñ berse bula alaçağın äytte


text:
Martnıñ 23-nde, salı künü, Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesinde Aluşta «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca on altınca mahkeme oturışı olıp keçti.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etkenine köre, mahkem oturışı başlamazdan evel mahkemelengenler «Sahtecilik konveyerini toqtatıñız» yazısınen plakatar çıqarğan.
Haber etilgenine köre, bir qaç daqqadan soñ mahkeme icracısı plakatlarnı cıyıştırmaq rica etken. Mahkemelengenler diñlep, plaktlarnı cıyıştırğanlar.
«Böyle etip, olarnıñ cinayet davasını közetken er keske muracaat etmege tırışqandırlar. Mahkeme kollegiyası kirgende, artıq plakatlarnı daa bir kere kösterip olamadılar», – dep yazıla bildirmede.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 15-inci oturışuv olıp keçti, prokuratura delillerni tedqiq etti.
Daa evel belli olğanına köre, Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç mabüsi Lenur Halilov, Eldar Kantimirov ve Ruslan Nagayev Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki SİZO-1-den SİZO-5-ke avuştırıldı.
Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mahkemesinde qadı hastalanğanı içün uzun teneffüs ilân etilgen edi. Dava baqıluvı 2020 senesi dekabrniñ 22-nde yañıdan başladı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Keriç boğazı
Koordinatlar: 45°18′55″ ş. e. 36°34′06″ ş. b. / 45.315278° ş. e. 36.568333° ş. b. (G) (O)
Keriç boğazı (rusça KepчeHckий пpoлиB, ukraince KepчeHcbka пpoToka, adıgece Xы TIyaлэ) - Qara deñiznen Azaq deñizini birleştirgen boğazdır.
Qadimiy zamanda ve Orta asırlarda, suv yollarını birleştirgen müim bir ticariy yol işlevi körgendir. Milâttan evel VIII asırdan başlap, Keriç Boğazınıñ eki yalısı boyunca Yunan ticaret şeerleri qurulğandır. Bularnıñ eñ müimleri boğaznıñ ğarbiy yalısında bulunğan ve Bosporos Devletiniñ paytahtı olğan Pantikapeyon (şimdiki Keriç) ile cenübindeki Nimfey, şarqiy yalısında da Fanagoriya ve Hermonassa edi.
Keriç Boğazı daa soñra bir çoq kere el deñiştirdi. 1991 senesinden Keriç Boğazınıñ ğarbiy yalısı Ukraina, şarqiy yalısı da Rusiye sıñırları içinde qaldı.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, Qırım Yuqarı Radasınıñ beş sabıq deputatına, devletke hainlik yapqanlarından şübhe altında bulunğanlarını bildirdi. Bunı dekabrniñ 18-nde muessiseniñ matbuat hizmeti bildirdi.
Bidirüvde: «Olarnıñ vastasız iştiraki ile bir sıra qanunsız qararlar alınıp, bu qararlarnıñ alınması neticesinde muhtariyetniñ territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etildi», – denile.
Muessisede deputatlarınıñ adlarını bildirmediler.
Bir kün evel Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, 2017 senesiniñ dekabr ayındaki vaziyetine köre, Qırım Yuqarı Radasınıñ 75 sabıq deputatınıñ qıdırıluvı ilân etildi, dep bildirdi.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusı boyunca dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Älemniñ birqatar elinde memleket basşılarınıñ otbası müşelerin, tuğan-tuıstarın bilikke tartu ürdisi küşeyip baradı. Bwl ürdiste post-keñestik elder k..
Ötken aptanıñ soñında Batıstıñ ıqpaldı basılımdarınıñ nazarı eki taqırıpqa köbirek toqtaldı. Biri Ortalıq Aziyadağı sayasi özgerister, ekinşisi Süriya..
Soñğı jıldarı Qıtay men Batıs elderi arasındağı ekonomikalıq qaqtığıstar, aqparattıq soğıstar barğan sayın küşeyip, Qıtay qaupi turalı aytılımdar aqpa..
Täñirtau men Altay arası – Qazaqtıñ ata qonısı Büginde Qıtaydıñ soltüstik-batısındağı Şınjañ provinciyasınıñ Altay, Tarbağatay, İle, Ürimji, Sanjı, Ba..
Qidandar orta ğasırda Ortalıq Aziya tarihında aytarlıqtay iz qaldırğan halıq. Tegi jağınan Dwñhudan taraytın Altay tekti, moñğol tildes, negizinen añ..


text:
İşğal etilgen Aqyarda daa altı yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta şeerniñ Rusiye ükümeti toplaşuvında Aqyar valisi vazifelerini eda etken Mihail Razvojayev bildirdi, dep haber ete Qırım ve Aqyar kütleviy haber vastaları.
«Bugün birine daa altı tasdıqlanğan diagnoz qoşuldı. Böylece, bugün daa yedi hastamız bar. Dördü – dördünci şeer hastahanesiniñ kiçik tibbiyet hadimidir», – dep ayttı Razvojayev.
Onıñ bildirgenine köre, bütün hastalar endi hastahanege alındı, olarnıñ bağları ise teşkerildi.
Qırımda aprelniñ 30-nda daa üç yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Aralarında ağırayaqlı qadın bar.
Böylece, Rusiye akimiyetiniñ malümatına köre, aprelniñ 30-nda Aqyarda 84 koronavirus hastası bar, Qırımda – 92.
Qırımda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnıñ özüni izolâtsiya etmesini belgilegen yüksek seviyeli azırlıq rejimi devam ete. Aqyarda bu rejim mayısnıñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencige Aqmescitte yanvar 25-de qol tutmağa çağırdı. Bunı Çubarov Facebook saifesinde yazdı.
Bazarertesi künü, yanvar 25-de, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi «fevral 26 işi» boyunca toplaşuvnı keçirecek.
«Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencige qol tutayıq! Ahtem Çiygoz qırımtatar halqı arasında o qadar belli ki, şimdi o degil, apiste ve adaletsiz «mahkeme»de başqa biri olsa, Ahtem özü kelip qol tutacağından ve semetdeşlerini bu maqsat içün birleştireceginden kimseniñ şübesi yoq», – yazdı Çubarov.
Yanvar 15 künü Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya iş iştirakçilerine qabaatnı seslendirgeninden soñ mahkeme «fevral 26 işinde» teneffüsni ilân etti. Mahkeme toplaşuvı keçirilgen binanıñ yanında o künü maküm etilgen qırımlılarnıñ soyları ve yaqınları, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları toplandı.
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.


text:
Yanvar 22-sinde Ukrainada Ukraina Halq Cumhuriyeti (UNR) ve Ğarbiy Ukraina Halq Cumhuriyetiniñ (ZUNR) birleşüv aktınıñ ilân etilmesiniñ 100 yıllığını qutlaylar.
“XX asır başınıñ milliy azatlıq areketi ve ukrain devletiniñ tiklenüv tecribersi bugünde bugün müimdir - bizge endi sadece tarihtan doğru neticeleler çıqarıp, hatalarnı tekrarlamamaq kerek”, - ukrainlerni Birleşüv kününen hayırlap yazdı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Facebookta.
Ukraina Birleşüv Künü er yıl Ukraina Halq Cumhuriyeti ve Ğarbiy Ukraina Halq Cumhuriyetiniñ bir ukrain devletine birleşüviniñ aktı 1919 senesi yanvarniñ 22-nde ilân etilgen künü qayd etilmekte.
Kyivde Birleşüv künü Ukraina reberligi, halq deputatları, ATO iştirakçileri, cemaat ve din teşkilâtlarınıñ iştirakinen tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Paton köprüsinde kyivliler ve şeer musafirleri toplaşıp, «birleşüvniñ canlı silsilesini» yapacaq. O, Ukrainanıñ şarqı ve ğarbi birleşkeniniñ timsaoli olacaqtır. Tedbirde qırımlı faaller de iştirak etecek.


text:
Raión de Lenin; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; ЛeHiHcbkий paйoH; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; 레닌스키군; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Raïon de Lenine; Leninskiy Rayon; Leninsky (huyện của tỉnh Tự trị Do Thái); Ļeņina rajons; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninsky Destrict; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Lenin rayonu; Leninskiy Rayon; Leninsky District; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Rajon Lenin; Leninskiy Rayon; Լենինսկի շրջան; 列宁区; Leninskiy Rayon; レニンスコエ地区; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; ЛeHiHcki paëH; Leninskij rajon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; ЛeHиH ëpoc; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Rejon leniński; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; ЛeHiHcki paëH; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninsky District; Leninskiy Rayon; ЛeHиHckий paйoH; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; página de desambiguación; aðgreiningarsíða á Wikipediu; Laman nyahkekaburan; Wikimedia disambiguation page; yиkиMeдия пoяcHиTeлHa cTpaHицa; pagină de dezambiguizare Wikimedia; 維基媒體消歧義頁; rozlišovacia stránka; cTopiHka зHaчeHb y пpoєkTi BikiMeдia; 維基百科消歧義頁; 维基媒体消歧义页; Wikimedia-Begriffsklärigssite; 위키백과 동음이의어 문서; ৱিকিমিডিয়া দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা; apartigilo; пojacHиTeлHa cTpaHицa; čvor stranica na Wikimediji; pachina de desambigación; উইকিমিডিয়ার দ্ব্যর্থতা নিরসন পাতা; page d'homonymie d'un projet Wikimédia; razdvojbena stranica na Wikimediji; 维基媒体消歧义页; וויקימעדיע באַדייטן בלאַט; निःसंदिग्धीकरण पाने; ବହୁବିକଳ୍ପ ପୃଷ୍ଠା; Wikimedia projekta nozīmju atdalīšanas lapa; BишeзHaчHa oдpeдHицa Ha BиkиMeдиjи; página de desambiguação de um projeto da Wikimedia; Wikimedia disambiguation page; Wikimedia-Homonymiesäit; Wikimedia-fleirtydingsside; Wikipedia-pekerside; laman disambiguasi; ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಣೆ; پەڕەی ڕوونکردنەوەی ویکیپیدیا; Wikimedia disambiguation page; صفحة توضيح لويكيميديا; 維基媒體搞清楚頁; egyértelműsítő lap; સ્પષ્ટતા પાનું; Wikimediako argipen orri; páxina de dixebra de Wikimedia; pàgina de desambiguació de Wikimedia; Wikimedia-Begriffsklärungsseite; Wikimedia-Begriffsklärungsseite; faqe kthjelluese e Wikimedias; Վիքիմեդիայի նախագծի բազմիմաստության փարատման էջ; 维基百科消歧义页; Wikimedia-betsjuttingsside; მრავალმნიშვნელოვანი; ウィキメディアの曖昧さ回避ページ; Wikimedia-Begriffsklärungsseite; דף פירושונים; MәrъHәләp биTe BиkиMeдиa пpoekTыHдa; बहुविकल्पी पृष्ठ; వికీమీడియా అయోమయ నివృత్తి పేజీ; täsmennyssivu; caҳифaи MaъHoҳoи BиkиMeдиa; Wikimedia disambiguation page; sahifai ma'nohoi Vikimedia; pagina di disambiguazione di un progetto Wikimedia; cTpaHицa зHaчeHий; 维基百科消歧义页; Sied för en mehrdüdig Begreep op Wikimedia; Wikimedia täpsustuslehekülg; 維基媒體消歧義頁; MәrъHәләp биTe BиkиMeдиa пpoekTыHдa; rozcestník na projektech Wikimedia; Wikimedia-verdudelikingspazjena; ojúewé ìṣojútùú Wikimedia; grensida; página de desambiguação de um projeto da Wikimedia; Wikimedia-flertydigside; doorverwijspagina; caҳифaи MaъHoҳoи BиkиMeдиa; strona ujednoznaczniająca; razločitvena stran Wikimedije; Mäğnälär bite Wikimedia proyektında; cTapoHka HeaдHaзHaчHacцi ў пpaekцe BikiMeдыя; یک صفحهٔ ابهامزدایی ویکیمدیا; halaman disambiguasi Wikimedia; ukarasa wa maana wa Wikimedia; വിക്കിപീഡിയ വിവക്ഷ താൾ; 維基媒體消歧義頁; Vikimedya anlam ayrımı sayfası; ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਗੁੰਝਲਖੋਲ੍ਹ ਸਫ਼ਾ; trang định hướng Wikimedia; Wikimedia-deurverwiespagina; páxina de homónimos; 维基媒体消歧义页; σeλίδa aπoσaφήvισnς eYxeιpnuάtwv Wikimedia; pagina discretiva Vicimediorum; Raion de Lenin; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninsky Rayon; Leninskiy Rayon; Leninskiy Rayon; Leninsky Rayon; Distretto di Leninskij; Leninskiy Rayon
Russian speaking area, but transliterated from Ukrainian
There are no pages or files in this category.
This list may not reflect recent changes (learn more
).


text:
Poloniya Ukraina vatandaşlarına eki yıllıq turistik vizalarnı berip, küçük sıñır areketini kenişletecek.
Bunı Ukrainanıñ Poloniyadaki elçisi Andriy Deşçitsa Twitterde yazdı.
«Ukraina Poloniya mesleatlarınıñ neticesi: Poloniya eki yıllıq turistik vizalarnı berecek, küçük sıñır areketini 50+ qadar kenişletecekmiz, muzakerelerge başlaymız», – dep yazdı Deşçitsa.
Qırım.Aqiqat saytı bildirgenine köre, oktâbr 13-te Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Poloniya Cumhuriyetinde Ukrainanıñ fevqulâde ve vekâletli elçisi vazifesine Andriy Deşçitsanı tayinledi.
Ukraina prezidenti memuriyetiniñ reis muavini Valeriy Çalıy Poloniya Cumhuriyetiniñ prezident Kâtibiyetiniñ Devlet kâtip muavini Yaromir Sokolovskiy ile körüşken edi. Olar Ukraina ve Poloniya arasında eki taraflı munasebetlerniñ müsbet inkişafına qoltutqanlarını bildirdiler.
Poloniya prezidenti Kâtibiyetiniñ Devlet kâtip muavini Poloniya reberligi Ukrainağa destek olğanını ayttı. Onıñ bildirgenine köre, Poloniya ileride de Ukrainağa havfsızlıq, iqtisadiyat ve gumanitar telükelerde yardımcı olmağa azır.


text:
Bu aqta Pan Gi Munıñ beyannamesine esaslanıp BMT saytında aytıla, bildire Radio Svoboda.
«Saylâvlarğa üç kün qalğanda o bütün taraflarını Ukraina boyu saylâvcılar reylerni açıq, serbest ve havfsızlı mütinde bermeleri içün öz ğayretlerini sarf etsinler», – dep aytıla beyannamede.
Pan Gi Munıñ fikirince, Ukrainadaki saylâvlar devletteki vaziyetni tınçlandırmaq içün bir imkân olmaq kerek ve bu ağır vaqıtta devlette kim ükümdarlıq etecegini tayinlemek kerek.
Mayıs 22-de Kiyevdeki akimiyet BMT acele Ukraina meselesinde Telükesizlik şurasınıñ oturışını teşkil etmek ricasınen buyurdı. Ukrainanıñ baş naziri, Arseniy Yatsenük bu oturuşta Ukrainadaki vaqıyalarda Rusiyege mensüp olğanı aqqında isbatlarnı teslim etecegi aqqında bildirdi.
Ukraina askerlerşne ücümlar ep devam ete. Bügün Donetsk vilâyetindeki Karlovka köyü yanında «Donbass» territorial mudafaası batalyonına ücüm yapıldı.


text:
«Asker» cemaat birleşmesiniñ vekili Evelina Arifovanıñ fikirince, Qırımda ana-babasınıñ evinde keçirilgen tintüv onıñ vatandaş baqışlarınen bağlı. Bu aqta o, yanvarniñ 23-nde Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Tintüvler aqqında kütleviy haber vastalarından eşittim. Elbette, ana-babamnı tüşünem, amma olarnıñ menim faaliyetime iç bir alâqası yoq. Olar (FSB – QA) saba sürip kirdi, tintüv keçirdi. Kütleviy haber vastalarında oquğanlarıma köre, olar celpname bergenler, meni cinayet işlegenimde, qanunsız silâlı birleşmede iştira etkenimde qabaatlaylar. Men cemaat birleşmesiniñ azası olam ve silânen iç bir alâqam yoq. Ukraina vatandaşım ve memleketimni qorçalayım. Ana-babamnıñ bunıñnen iç bir alâqası yoq. FSB qırımtatarlarnı «qorquzıp», Qırımdan «çıqartacaq ola», – dedi Arifova.
Onıñ aytqanına köre, o, 2014 senesinden soñ Qırımdan esas Ukrainağa ketip, ana-babasınen bağ tutmay.
Saba haber etilgenine köre, Aqmescitteki Borçoqraq (Fontanı) mikrorayonınıñ Emel soqağında tintüv keçirilgen edi. Daa soñra belli oldı ki, Qırımdaki Rusiye FSBsi hadimleri «Asker» cemaat birleşmesiniñ komandan vekili Evelina Arifovanıñ ana-babası yaşağan evde tintüv keçirdi.
Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırımda «Noman Çelebicihan qanunsız ukrain batalyonınıñ» eki iştirakçisiniñ evinde tintüv keçire, dep bildirdi Rusiye kütleviy haber vastaları yanvarniñ 23-nde saba.
2018 senesi noyabr ayında advokat İslâm Velilâyev bildirdi ki, Qırımda «qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etüv içün cinaiy taqipler çoqlaşa bile.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete. Qırımtatar Milliy Meclisi, bu meselenen bağlı bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İç işler naziri Arsen Avakovğa berildi, dep qayd etken edi.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
Rusiyede hastalıqnıñ başlanğıçından berli 27938 adam hastalandı. Olardan 2304 yahşı oldı. Böylece, ülkede, resmiy malümatqa köre, 25634 koronavirus hastası bar, haber ete Azatlıq Radiosı.
Aprelniñ 16-sında saba olğan malümatqa köre, Rusiyede 3448 yañı infektsiya adisesi qayd etildi.
Umumen Rusiyede koronavirustan 232 adam öldi, 2304 tedaviylendi.
"Nastoyaşçeye vremâ" yazğanı kibi, Moskovada hastalıq eñ tez tarqala. Aprelniñ 16-sında paytahtta adiselerniñ sayısı 1370-ge arttı, hastalarnıñ umumiy sayısı - 16146.
Soñki bir künde Moskovada yedi koronavirus hastası öldi. Olarnıñ çoqusınıñ hronik hastalıqları bar edi.
Ekinci yerde - Moskova vilâyeti (467 yañı adise), soñra Sankt-Peterbur (154 yañı adise).
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Törkiyä büläk itkän vakśina barıp citte
30 meñ doza Sinovak vakśinasın Bosniya-Gerśegovinağa cibärdelär
Törkiyäneñ koronavirus kizüe belän köräş qısalarında cibärgän 30 meñ doza Sinovak vakśinası Bosniya-Gerśegovinağa barıp citte. İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan 16nçı martta älege ilneñ wäkilläre Änkarağa kilgän waqıtta bu xaqta süz birgän ide.
Vakśinalarnı aşığıç yärdäm oçqıçı belän Xalıqara Sarayevo aêroportına ilttelär. Bosniya-Gerśegovinanıñ qurqınıçsızlıq ministrı Sel’mo ...
-
06.12.2022
-
-
06.12.2022
-
06.12.2022
-
06.12.2022

seg_langs: crh_Latn hrv_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Qıçıtqanlı
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Qıçıtqanlı (tat.kir. KычыTkaHлы, tat.ğar. كئچئتكانلئ, urıs KичkaлbHя) — Tatastan cömhüriyateneñ Nurlat rayonındağı awıl.
Wakıt zonası — MSK (Mäskäü wakıtı) yäki UTC+3. Poçta indeksı — 423038
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Küptän yäşäüçelär söyläwençä, Qıçıtqanlı awılı XVIII ğasır başında barlıqqa kilgän. Buınnan-buınĝa kilgän xikäyalär buença, Üzi (Aqsubay rayonı) digän çuaş awılınnan kilgän öç ğailä awılğa nigez sala. Mulla Töxwatulla awılğa berençe nigez saluçılarnıñ berse bulğan. Riwayätlär buença, bu ğailälär öylärennän, Yawız Ivan Qazan Xanlığın yaulap alğannan soñ, mäcbüri çuqındırudan qaçıp kilgännär. Çınlıqta, Üzi awılınnan berniçä ğailäneñ küçep kilüe töbäkara küçü belän añlatıla, çönki Yawız Ivan 1584 yılda ülä.
Xäzerge tarixiografik ädäbiät awılnıñ barlıqqa kilü köne turında qarşılıqlı mäğlümat birä - 1650 yıllar urtasınnan 1710 yılğa qadär. Riwayätlär buyınça, 1911 yılda beräü "Morasa başı" awılı 300 yıl elek, yäğni 1611 yılda barlıqqa kilgän dip äytä, läkin bu şikle mäğlümat.
Demografiya[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Xalıq sanı
Töp millätlär (1986 yılğı canisäp buyınca): tatarlar.
Klimat[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Klimat urtaça kontinental. Kyoplen-Geyger klimatlar kassifikatsiäse buença klimatnıñ kodı: Dfb[1]. Urtaça yıllıq hawa temperaturası 4.6 °C[2].


text:
Rusiye Abhaziya, Cenübiy Osetiya, Pridnestrovye ve Qırım inkişafını istemey. Amma ondan ancaq parası bitse vazgeçer.
Böyle bir fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında İliya Devlet universitetiniñ (Gürcistan) professorı Oleg Panfilov seslendirdi.
«Paraları bitkenini beklemek kerek, dep tüşünem, soñra referendum keçirmege mümkün, asılında, o da kerekmey, çünki evelki referendum qanunsız edi. İnsanlar şimdi olğanlarnı beklemegenini endi añlay», – dep ayttı o.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Mart 22 künü, rusiye uquq qorçalayıcıları tarafından Sudağ şeerinde yaşağan milliy Qurultayınıñ delegatı Şevket Usmanovnıñ evinde tintüv keçirilmekte. Bu malümatnı Qurultaynıñ İcra Komiteti reisi Zair Smedlâyev tasdıqladı. Bunıñnen bağlı Tavsilâtlı malümat berilmemekte.
Usmanov QHA agentiligine haber etkeni kibi, o, şimdiki vaqıtta Kiyev şeerinde bulunmaqta, tintüv keçirilgen evde ise onıñ oğulları ve ömür arqadaşı qalmaqta. Onıñ bildirgenine köre, OMON hadimleri evinden degerli eşya çıqarmadılar, yasaq etilgen şeylerni de evge kirsetmediler.
Evel haber etilgeni kibi, bugün saba Canköy rayonında yaşağan Qurultay delegatı Remzi Muratovnıñ evinde aynı şekilde titnüv keçirildi.
Bu aqta Qırımdaki rus uquq qorçalayıcılarnıñ resmiy izaatları yoq.
Tintüv arfesinde Rusiye telükesizlik Şurasınıñ yolbaşçısı Nikolay Patruşev keçirilgen toplaşuv devamında, yarımadada vaziyetniñ destabilizatsiya havfı üküm sürgeni aqqında bildirdi.
Halqara cemaatçılıqlar bir çoq kere Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insanlarnıñ, daa çoq qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulğanları aqqında aytıp, Moskvanı böyle bozuvlarnı toqtatmağa çağırdılar. Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti mezkür arizalarnı «ziyade arttırılğan» kibi saymaqta.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.