text:
Londonda metro xezmätkärläre êş taşlağan
Angliya başqalası Londonda yaqınça 4 meñ metro xezmätkäre êş yuğaltular, êşläw şartları häm pensiya aqçasındağı kileşmäwçänleklär arqasında êş taşladı
Timer yulı, diñgez häm transport xezmätkärläre milli hönärçelär berlege tarafınnan (RMT) başlatılğan êşne taşlaw arqasında başqaladağı küp sanda metro stanśiyası xezmät birä almıy.
“Transport for London” (TfL) tarafınnan yasalğan belderüdä bigräk tä Londonnıñ urta häm kön’yağındağı şaqtıy stanśiyanıñ yabılaçağı, qalğannarınıñ isä barı tik çikläwle waqıtlarda açıla alınaçağı citkerelde.
Sişämbe könne cirle waqıt belän säğät 08:00gä qadär däwam itäçäk êş taşlaw çarası arqasında metro säfärlärendä citdi özekleklärneñ bulaçağın kisätüçe “TfL” yulçılarğa metro belän säyäxät itmäskä kiñäş itä.
Başqaladağı şaqtıy metro stanśiyäsendäge êşne taşlaw arqasında irtänge säğätlärdä avtobus tuqtalışlarında ozın çiratlar barlıqqa kilde.
Bäyläneşle xäbärlär
"Time" jurnalı Zelenskiynı "Yıl keşese" itep sayladı
Redakśiyä anıñ ukrainalılarğa ilham birep, Rusiyäneñ cimergeç basıp aluına qarşı kürsätkän qıyulığı häm liderlığı öçen saylanuın belderde


c: text/html

text:
Kreml nezaretindeki Yalta akimiyeti, Ay Petride reyd teşkerüvi vaqtında, "ruhsetsiz alış-veriş ve ticaret"ni qayd etti. Bunı rusiyeli Yalta akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Yalta memuriyetiniñ istimal bazarı ve hızmetler idaresiniñ hadimleri ve Ekologiya Nazirliginiñ hadimlerinen bereberlikte, Ay Petride ruhsetsiz alış-verişni qayd etip, kestirdik, bundan ğayrı – ruhsetsiz kvadratsikl ve at kezintilerini de", – bildirdiler matbuat hızmetinde.
Bundan ğayrı, teşkerüvniñ bütün aktlarını prokuratura, politsiya ve başqa müessiselerge yolladılar.
Satıcılar ve iş adamlarınıñ bu hususta tefsirleri şimdilik yoq.
Mayıs ayında Ay Petri yaylasında alat yolunıñ yuqarı stantsiyası yanında alış-veriş noqtalrını yıqtılar.
İlhaq etilgen Qırımda, Aqyar ve Keriçte ruhsetsiz ticariy inşaatnen küreşeler – tükânlar, kafeler, alış-veriş noqtaları ve pansionatlarnı yıqalar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Erte zamanlarda Qara deñizniñ boylarında ecdatlarımız yaşağan. Olar kiyik ayvanlarnı avlağanlar, tarlada çalışqan ve ayvan baqqanlar. Küzde ise yalıda toplanıp, şeñ bayramlar ötkergenler, balaban ateş yanında oyun töşegenler, yırlağanlar ve oq atışqanlar.
Kimniñ oqu qayda tüşse, demek şu zenaatnı seçe¬cek. Eger yigit avcı olmaq istese, oqunı orman betke yollağan, çobanlıqnı arzu etken soyu – yaylağa, ziraatçılıqnı begengen yigit – tarlağa atqan. Deñiz ükümdarı insanlarnıñ eglencelerine baqıp: “İnsanlar öz qudretinen ne qadar maqtansalar da, daa iç biri deñizge oq atmadı. Menden qorqalar!” – degen.
Ya qorqmayıp ne yapsınlar?! Nice-nice gemilerni ve insanlarnı batırdı bu zalım! Deñiz padişası pek deşetli: közleri tüssüz, özü yeşilli-mavılı, saqalı da deñiz otundan.
Amma künlerniñ birinde batırlar meydanğa çıqqan! Yaylarını çekip, oqlarını deñizge yağdırğanlar.
Deñiz ükümdarı, yigitlerniñ bu areketinden abdırağan ve olarnı suvğa yaqınlaştırmamaq içün üstlerine balaban dalğanı bıraqqan.
Lâkin analar öz küçlerini oğullarına berip yetiştirgenler. Şunıñ içün de yigitler bükülmegen, keri çekilmegenler.
Deñiz padişası qadınlarğa açuv ile qıçırğan:
– Oğullarıñız yalıda menden qorqmasalar da, qayıqlarnen deñizge tüşken soñ men olarnıñ ellerinden küreklerini çekip alırım, yelkenlerini çil-parça yırtarım, özlerini suvğa batırırım.
Qadınlar qasevetke dalğanlar. Şu va¬qıtta deñiz tübünden ükümdarnıñ qızları çıqqan. Qızlar da babaları kibi çirkin, beşaret ekenler.
– Güzelligiñizni bizge berseñiz, biz de¬ñiz¬niñ eñ tübünden eñ qaviy otlar alıp, oğullarıñızğa olardan damarlar yaparmız. Olar da babamız kibi küçlü ve qaviy olurlar.
Qadınlar razı olğan, deñiz padişasınıñ qızlarına öz dülberliklerini bağışlağanlar.
Suv padişası qızlarına pek açuvlanğan ve olarnı çağalalarğa çevirgen. Onıñ içün çağalalar deñiz üstünde aylana, evlerine qaytmağa isteyler, amma qaytamaylar.
Yigitler ellerinde ve omuzlarında küç-quvet sezip, deñizge çıqqanlar. Çıqqanlarınen ğayıp olğanlar. Anaları çoq beklegen, lâkin yelkenler iç bir yerde körünmey ekenler.
Közlerimizniñ nurları yıldızlarğa keçsin, olarnıñ yarığında oğullarımız evge yolnı tapsınlar! – degen qadınlar. Kökteki yıldızlar pek parıldamağa başlağan. Olarğa baqıp, yigitler evlerine qaytmağa yol tapqanlar.
İşte, şunıñ içün, deñizciler böyle küçlü ve yeñilmezler. Çünki anaları olarğa böyle hasiyetler bağışlağanlar.


text:
İmaye tarafı işğal etilgen Qırımda Aqmescit sakini Denis Kaşuknıñ apiske alınmasını şikâyet etti. Bu aqta Nazim Şeyhmambetov Qırım.Aqiqatqa dekabrniñ 23-nde bildirdi.
«Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ nezaret altında tutmaq qararını şikâyet ettik. İmaye, mahkeme qararını sebepsiz dep saya, çünki Kaşuk mahkemede ev apsi aqqında rica etti. İmaye, meskeni ve küçük balası olğanını tasdıqlağan vesiqalarnı qoştı. Bundan ğayrı, Kaşuk qaçmağa tırışmadı», – dep ayttı Şeyhmambetov.
Advokat Nazim Şeyhmambetov, Rusiye FSBsi Aqmescit sakini Denis Kaşuknı silâ satın alğanından ve saqlağanından şübheli sayıp tuttı. Denis Kaşuknıñ ömür arqadaşı Olga Qırım.Aqiqatqa izaat berip, dekabrniñ 17-nden berli bağda olmağanını ve evlerinde tintüv keçirilgenini bildirdi.
Advokat Nazim Şeyhmambetov, FSB Kaşuknı eki madde – Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci ve 222.1-incisine istinaden («qanunsız satın aluv, satış, saqlap, silâ, onıñ esas parçalarınıñ taşıması») – şübheli saya, dep bildirdi.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 20-nde Aqmescit sakini Denis Kaşuknıñ sıñırlav tedbirini belgilep, onı 2020 senesi fevralniñ 18-ne qadar SİZOğa aldı.
Ukraina Tış işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Kaşuknıñ apiske alınmasına qarşı narazılıq bildirdi.


text:
Krasnodardaki Rusiye mahkemesi İslâm Terek rayonınıñ sakini Dilâver Gafarovnıñ qabaatlav ükmüni 2 ayğa qısqartıp, onı yımşaqlaştırdı. Bunı "Qırım birdemligi"ne Dilâver Gafarovnıñ qadını bildirdi. Onı «Ukrainanıñ qanunsız silâlı birleşmesinde» iştirak etkeninde qabaatlanğan ediler.
"O Stavropol vilâyetiniñ Koçubeyevskoye köyündeki İK-1-den resmiy telefon çağırışnı yaptı ve mahkeme oturışınıñ neticelerini haber etti", - dedi Dilâra Gafarova.
İmayeciler Arman Petrosân ve Aleksandr Muzıkanıñ şikâyetlerini 2020 senesi iyün 17-sinde diñleyiciler ve soylarsız keçken mahkeme oturışında baqtılar.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ İslâm Terek rayon mahkemesi avgustnıñ 28-nde «Ukrainanıñ qanunsız silâlı birleşmesinde» iştirak etkeninde qabaatlanğan Dilâver Gafarovnıñ ükmüni çıqardı. Er adam 10 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ve bir yıl azatlığınıñ sıñırlanmasına üküm etildi. Prokuror ise 12 yılğa azatlıqtan marum etilmesini istedi.
2018 senesi oktâbrniñ 30-nda saba İslâm Terek rayonınıñ Jemçujina Krıma köyünde Rusiye quvetçileri yerli sakin, tükân satıcısı Dilâver Gafarovnıñ evini tintken edi.
2018 senesi noyabrniñ 1-nde Rusiye FSBsi bildirdi ki, Qırımda İslâm Terek rayonınıñ sakini «Ukrainada qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etkeninde qabaatlanıp yaqalandı. Laf İslâm Terek rayonındaki Jemçujina Krıma köyüniñ sakini, tükân satıcısı Dilâver Gafarov aqqında kete edi. Daa soñra onı apiske aldılar. Ukraina Tış işler nazirligi bunı takbih etip, Rusiyeniñ yapqanlarına qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete. Qırımtatar Milliy Meclisi, bu meselenen bağlı bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İç işler naziri Arsen Avakovğa berildi, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege çağırğan edi.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.


text:
Ukraina İç işler naziriniñ mesleatçısı Anton Geraşçenko, saba Lvivde patlav sesleri eşitilgenini bildirdi. Lviv şeer başı Andriy Sadovoy, Rusiye raketelarnen darbe endirgenini qayd etti.
"Lvivde saba saat 6:30-ta patlav sesleri eşitildi, şeerniñ kenarında yanğın körüne", - dep yazdı o Telegramda.
Sadovoy, Rusiye raketaları uçaqlar tamiri zavudına darbe endirgenini qayd etti.
"Endirilgen darbelerden sebep binaları yoq etildi. Zavodnıñ faal işi evelden toqtatılğanı içün şimdilik ölgenler yoq. Qaza yerinde qurtarıcılar ve kommunal hızmetler çalışa", - dep yazdı Sadovoy.
Evel şeerde ava telükesi signalı ilân etilgen edi. Şeer sakinleri ve içtimaiy ağlarınıñ qullanıcıları patlavlarnı saba eşitkenlerini bildireler.
Martnıñ 13-nde Rusiye Lviv vilâyetindeki Halqara barıştırıcı ve telükesizlik merkezine raketa darbelerini endirdi. Neticede 35 adam öldi, daa 134 yaranlandı.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Şalom
«Şalom» gazetası (İvritçә: שָׁלוֹם, Tatarça: Tinçliq) - Törek-Yähüdi jurnalist Avram Leyon tarafınnan kön dä Törek telendä häm (tik ber saife) Ladino telendä Törkiädä İstanbulda çığa atnalıq Yähüdi torğan basma. Ul "Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın A.Ş." şirkäte tarafınnan Çärşämbe könleri çığarıla. Baş redaktor İvo Molinas ve redaktor Yakup Barokas.
1947. (HS 1364) yılnıñ 29 oktäberendä Şalom'nuñ berençe sanı bastırıla. 2005. yıl sannarı buyınçä atnalıq tirajı - 5,000.
Päräwezdä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]


text:
Aprel 10 künü Qırım akimiyeti Aqmescitte 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ qabul etilgen Qırım Anayasasını tarqatuv aktsiyasını teşkil etti. Anayasanı soqaqlarda Qırım haber-poligraf tehnologiya institutınıñ studentleri tarqata edi. Vesiqa Qırımnıñ üç devlet tili – rus, ukrain ve qırımtatar tillerinde basılğan.
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ içki siyaset ve informatsiya nazirliginiñ malümatına köre, eki saat devamında studentler Aqmescitniñ 10 farqlı noqtasında 2500 nushanı tarqattı. Umumiy tirajı – 50 biñ nushanı teşkil ete.
«Qırım haber nazirligi ile işbirlikte bulunıp, Qırım Anayasasını tarqatamız. Yarın Anayasanıñ qabul etüv yıllığı ola, insanlar cumhuriyetimizde öz aq ve mecburiyetlerini bilsin dep, bu aktsiyanı keçiremiz», – dey Qırım.Aqiqatqa student Maksim.
2014 senesi aprel 11 künü rusiyeli Qırım Devlet Şurasınıñ nevbetten tış toplaşuvında 8 bab ve 95 maddeden ibaret olğan Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası» qabul etildi. İşbu vesiqanıñ qabul etilmesini Qırımtatar Milliy Meclisinde takbih etken ediler.


text:
Rusiye Devlet duması deputatları memleketniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağırğanlarnıñ cezasını daa da ciddiy etti.
İTAR-TASS bergen malümatına köre, iyül 4 künü Devlet duması ekinci ve üçünci oquvda separatizmge çağıruvlar içün mesülietni arttıracaq deñişüvlerni qabul etti.
Federatsiya Şurasınıñ azası Andrey Klişas teşebbüsine köre, memleketniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar içün yañı ceza kirsetilecek. Söz üç yıllıq mecburiy işler ya da dört-altı aylıq apis cezası aqta kete.
Bundan da ğayrı apis cezasınıñ müddetini üç yıldan dört yılğace arttırmağa teklif eteler.
Aynı bu areketlerniñ matbuat vastaları ya da internetten yapıluvı içün insan eda etken vazifelerinden üç yılğace boşatıla bile, – qayd ete neşir .
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ bunı tanımadı.


text:
ACTANA. QazAqparat — Nurcultan Nazarbaev Recey Federacïyacınıñ Prezïdenti Vladïmïr Pwtïnmen telefon arqılı cöylecti. Bul twralı Aqordanıñ bacpacöz qızmetinen xabarladı. Äñgime barıcında Nurcultan Nazarbaev pen Vladïmïr Pwtïn ekijaqtı ıntımaqtactıqtıñ jay-küyi men percpektïvaların, conday-aq kün tärtibindegi öñirlik jäne xalıqaralıq mäcelelerdi talqıladı. Conımen qatar, Memleketter bacşıları Actanada bïılğı 3-4 mamırda ötken Cïrïyağa qatıctı xalıqaralıq kezekti kezdecw qorıtındıları jöninde pikir almactı. Telefon arqılı cöylecwge Recey jağı bactamaşı boldı.
aqparat közi inform.kz


text:
Neşir yazğanı kibi, «Furşet» tükânları bir afta evelsi mallarını ketirmege toqtattılar. Esas sebep, yarımadadan paranı çıqarıp ketirmege imkânsızdır. Bunı, ticariy ağları teslim eticileriniñ ukrain birliginiñ müdiri Aleksey Doroşenko bildirdi.
«Yarımadada ukrain bankları çalışmay, parasız esaplar yapılmay, — dey Doroşenko. — Onıñ içün riteylerlerniñ paraları bar, amma olar mallarnı satın alıp olamaylar: tek yerli teslimcilernen çalışa bileler, olarnıñ da imkânları sıñırlı».
Buña daa bir mesele qoşuldı: Rospotrebnadzor mayıs 14-den başlap, Qırımda «Roşen» şirketi, qaşqaval şirketlerniñ, et işhhanelerniñ mallarını ketirmege yasaqladı.
Qırım «akimiyeti»niñ fikirince, Ukraina ile ticariy munasebetler çet devlet ile olğan munasebetler kibi olmalı ve kerekli vesiqalar resmiyleştirilmeli. Ukraina ise, Qırımnı Rusiyeniñ qısımı olaraq tanımadı, onıñ içün eksport-import yapılmaması mümkün.
Asılında, yarımadaki tükânlar içün mallarnı Krasnodar ülkesinde satın almaq mümkün, amma, olar 50% -ğa paalı olacaq. Yerli sakinler de böyle paalaşuvnı qabul etmezler.
Amma, mesele şunda ki, furalar Keriçte toqtap qala bileler, mallar ise bozulır.
Şimdilik Qırım tükânlarında evelden ketirilgen mahsulatlar satıla.


text:
Avropa Birligi Ukrainada üküm sürgen vaziyetten sebep aqımdaki seneniñ soñunda ya da kelecek seneniñ başında qoşma cezalar kirsete bile. Bunı çarşenbe künü, noyabr 26-da, Rusiyeniñ Avropa Birliginde daimiy temsilcisi Vladimir Çijov «Rossiya 24» telekanalınıñ efirinde bildirdi.
Diplomatnıñ aytqanına köre, «Qırımnıñ saylanğan akimiyeti» cezalana bile, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
«Cezalar – dialog olmağanınıñ neticesidir. Cezalar qala, olarnıñ belli bir müddeti bar», – dep qayd etti o.
Vladimir Çijovnıñ bildirgenine köre, mart ayında cezalar «ğayrıdan baqıla bile».
Berilgen malümatqa köre, cumaaqşamı künü, noyabr 27-de, Avropa Birliginiñ daimiy temsilciler komiteti öz başına ilân etilgen «DNR» ve «LNR» vekillerini «qara cedvelge» kirsetmek teklifini baqacaq.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırım faaliyetçileri, Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ territoriyasındaki Han sarayında Rusiye şirketi tarafından yapılğan rekonstruktiya ketişatını fotosurette qayd ettiler. Fotosurette, tarihiy binanıñ konstruktsion elementleriniñ alıp taşlanğanı ve mahv etilgeni körüne.
İşler alıp barılğan yerni ziyaret etken faaliyetçi, QMC Halqara munasebetleri ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ sabıq rehberi Edem Dudakov, bu malümatnı Qırım.Aqiqat içün tasdiqladı.
Dudakov: «Kerişler mahv etildi, olarnı bu yerden alıp kettiler. Bir qısmını pıçıp taşladı ve daa bir qısmını alıp kettiler. Yani biz kerişlerniñ eski alını endi qaytarıp olamamız. Olar ise özleri de medeniy mirasnıñ obyekti ola ve olarnı saqlap qalmaq kerek edi. Em de «UkrNİİrestavratsiyi»niñ («Ukrainanıñ Restavratsiya İlmiy-teşkerüv institutı») malümatına köre, yalıñız dört kerişni deñiştirmek kerek edi. Olar (restavratorlar – QA) ise 100 faizni deñiştirdi. Bu endi tüzetilmez. Biz bundan soñ Han sarayını şimdi körgeniñiz alda körmeycekmiz», – dep saya.
Restavratsiya leyhasını Aqmescitteki «Kiramet» şirketi azırladı. Baş podrâdcı – Moskvadaki «Atta-group» şirketidir. Eki şirketniñ de restavratsiya saasında tecribesi yoq. Leyhanıñ özü gizli tutula. Ukraina mutehassısları, vesiqanıñ mecburiy ekspertizanı ne yerde keçkenini bilip olamadılar.
Ukraina Medeniy mirasnı qorçalav departamenti yanındaki restavratsiya komitetiniñ sabıq rehberi Yakov Dihtâr: «İş nasıldır ilân etilmegen leyha boyunca yapıla. Kompyuterge kirip, bu obyekt üzerinde çalışqan leyha grubunıñ erkânına bir baqılsa, yete. Anda restavratsiya boyunca mutehassıslar yoq», – dep qayd ete.
İşlerni becergen şirketler Qırım faaliyetçileriniñ malümatına izaat bermediler. Aynı zamanda işniñ yapılmasını Qırım musulmanlarınıñ Diniy İdaresi nezaret ete. Onda da iç bir qayd seslendirilmedi.
Qırım musulmanlarınıñ Diniy İdaresi muftisi Emirali Ablayev yerli KHVde: «Ümüt etemiz ki, daa çoq vaqıt mevcut olacaq, ve bütün halq, Rusiyeniñ bütün halqları bizge kelip, bu zenginliklerge taaciplenecekler. Sağ oluñız. Bugün viran etile dep aytılğanı ise – men sizge böyle deycegim: er ay, belki ayda eki-üç kere Diniy idare tarafından kontrol etile ve körgeniñiz kibi, bütün aytılğanları, bu endi siyasettir – ve onıñ bizge alâqası yoq», – dedi.
2016 senesiniñ iyül ayında Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım akimiyetiniñ Medeniy variyetni qorçalav boyunca Devlet komiteti yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyekti ve bu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında ilk nevbetteki qazağa qarşı işlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırılğan edi.
Noyabr ayında Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ kontroli altında bulunğan Han sarayı esasındaki muzeyniñ mudiri Meryem Seytumerova, saraynıñ eki obyekti – baş bina ve han camisinde qazağa qarşı işler alıp barılğanını ve olarnı toqtatmaq olmağanını söyledi. O, UNESCO ekspertleri, binanı ziyaret etip, rekonstruktsiya ketişatına qıymet kese bileler, dep saya.
Bağçasaraydaki Han sarayı, Suvdağdaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası (rasadhanesi), Mangup-qale, Eski-kermen ve Çufut-qale UNESCOnıñ Dünya mirası obyektleri cedveline kirsetilmesi içün namzet olalar.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımlı Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentiyası yeridir. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar.


text:
Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnıñ Aqmescitteki dairesinde dekabr 10-da uquq qoruyıcılarnıñ tarafından keçirilgen tintüv soñuna yetti, silâ ve yasaqlanğan edebiyatnı qıdıra ediler.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Spiridonovnıñ apayı, İrina tarif etti.
Onıñ sözlerine köre, tintüv 2,5 saat devam etti.
«Tintüv aqqında qararda qayd etilgeni kibi, afyon, silâ ve yasaqlanğan edebiyat qıdırıla edi. Saba saat yedide, silâsız keldiler, özlerini ğayet nezaketli tarzda alıp bardılar. Balalarımnı bala bağçasına alıp barmağa ruhset berdiler. Tintüv devamında bir şey tapmadılar, protokol tizip, aqayımnıñ ana-babasına tintüv ile kettiler», – dey İrina.
Ana-babada da aynı şeylerni qıdırğanları aqqında bildirdi. Tintüv vaqtında advokat da anda buluna edi.
Spiridonovnıñ özü ve Qırım uquq qoruyıcı organları tintüvni izaatlamaylar.
Dekabr 9-da FSB hadimleri tarafından nevbetteki tintüv Elzara İslâmovanıñ evinde keçirildi. Qırım qamaçavı idarecisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgen ekinci tintüvdir.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Uraina Baş Prokuraturasında özleri ya da aqrabaları 1944 senesi Qırımdan sürgün etilgen 160 insannıñ cedveli tizilgenini beyan ettiler.
Müessiseniñ matbuat hızmeti haber etkeni kibi, olarnı qurbanlar olraq sorğudan keçirmek içün, olarnıñ Herson vilâyetine kelecek künleri ve yanlarına alacaq vesiqaları belgilendi. Böylece olar mecburiy sürgünde iştirak etkenlerini isbatlaycaqlar.
Ukraina Baş savcılığı bu kibi işlerde, şu cümledem Holodomor işinde, evel endi taqiqatlar alıp barğan Ukraina Telükesizlik Hızmetiniñ taqiqatçılarını ayrı taqiqat işlerini alıp barmaq içün celp etecegini beyan ete.
Bundan da ğayrı, bu iş boyunca Baş prokuratura Ukrainanıñ 300 ilmiy kitaphanesine muracaat etip, 1944 senesi qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesinen bağlı malümatlarnı (vesiqa, derc etilgen maqale, ilmiy işlerni) bermege rica etti. Soñra ilmiy-demografik ekspertiza tain etilecektir.
Mayıs ayında Ukraina Baş prokuratursındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ savcılığı qırımtatar milletiniñ ve diger halqalrnıñ 1944 senesi evelki Qırım SSC topraqlarından mecburen sürgün etilgenleri boyunca cinaiy iş çerçivesinde mahkemeden ögüne taqiqatlar ötkerecegini bildirgen edi. Bu vaqialar Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 1 bölümi 442 maddesi (genotsid) boyunca taqiq etile.
Qırım prokurorınıñ malümatına köre, 1944 senesi mayıs-iyül aylarında Qırımdan 225 biñden ziyade qırımtatar ve diger halq mensupları Özbekistan, Qazahistan, Başqurtistan Cumhuriyetlerine ve diger RSFSC vilâyetlerine sürgün etildiler.
2015 senesi 12 noyabr künü Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnıñ 1944 senesi sürgün etilgenlerini genotsid olaraq tanıdı.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra künüdir. Bu künü 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnı alıp ketken ilk tren köçken edi. Episi olup 180 biñden ziyade qırımtatarı sürgün etilgen edi.
Er sene Qırımda sürgünlikniñ yıllığına bağışlanğan hatıra merasimleri keçirile edi. Şu cümleden – Qırım paytahtınıñ merkezinde matem mitingleri ötkerile edi. Lâkin 2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescitniñ merkezinde bu kibi merasimler yasaq etildi.


text:
Mayısnıñ 26-nda Kyivde Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba OSCE baş kâtibi Helga Şmid ile brifing vaqtında OSCE-ni işğal etilgen Qırımdaki vaziyetke daa ziyade diqqat bermege çağırdı
«Bugün Helga Şmidge OSCE-niñ mahsus nezaret etüv missiyası işğal etilgen Qırımdaki vaziyetke daa ziyade diqqat bermesini ve Qırım yönelişinde ğayretlerini arttırmasını istep muracaat ettim... Teşkilâtta bar olğan ve onıñ qollarını bağlağan könsensus qaidesi olğanını bilemiz. Amma aynı zamanda añlaymız ki, diplomatiya sanatı OSCE-niñ yaratılğanı printsip ve ideallarını qatiyen mudafaa etmektir», – dedi Kuleba.
Helga Şmid öz nevbetinde teşkilâtnıñ nezaret etüv missiyasınıñ imkânalrını keñleştirmek kerek olğanı ile razı oldı ve OSCE-niñ yarımadada muayyen adiselerni vesiqalaştırğanını bildirdi.
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba Avropada işbirlik ve telükesizlik teşkilâtınıñ Demokratik institutlar ve insan aqları bürosınıñ müdiri Matteo Mekaççi ile körüşüv vaqtında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuluvlarını ve ukrain siyasiy mabüsleriniñ aqlarınıñ qorunmasını muzakere etti.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda qırımtatarlarnı qırsızlamağa devam eteler. Soñki aylar içinde Timur Şaymardanov, Seyran Zinedinov, İslâm Cepparov, Cevdet İslâmov, Eskender Apselâmov, bir kun evelsi Belâl Bilâlov, Artöm Dayrabekov ğayıp oldılar. Eñ kederlisi şu ki, bugünki künge qadar iç biri tapılmadı, tapılğan ekisi – Reşat Ametov (onıñ ceseti martnıñ 16-nda tapılğan edi) ve Edem Asanov (oktâbr 3 künü asılı tapıldı) endi ebediyen susıp qaldılar.
Reşat Ametovnı Aqmescitniñ merkeziy meydanından «imayeciler» maşinağa oturtıp alıp ketkenlerini köstergen video, «taqiqatçılarğa» yardım etmedi. 8 ay içinde taqiqat nasıl alıp barılğanı aqqında malümat bildirilmey, taqiqatçılarnıñ özü bir qaç kerek deñiştirildi. Ametovnıñ qatilleri tapılacağına, tapılsa da cezalanacağına ümütler sönüp qalayata.
Mesele şunda ki, Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov «Qırım baari» vaqialarnıñ iştirakçilerini afu etmek teklifinen çıqtı. Qayd etmek kerek ki, mart ayında «imaeciler» arasında esasen Aksönovnıñ tarafdarları bulunıp, ekseriyeti «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ azalarıdır. Bu qanunsız birleşmeler tek adiy qırımlılarğa, mühbirlerge degil de, atta BMT vekillerine ücüm ete ediler. İç birisi mesülietlikke çekilmedi, aksine olarnıñ reberi Şeremet, Aksönov tarafından baş nazir muavini vazifesine tayinlendi (şimdi – birinci muavini oldı). Onıñ içün, kim-kimni ve ne içün afu etecegi aqqında sualniñ cevabı belli…
Çalınğan qırımtatarlardan, iç olmağanda, biri tiri tapılğan olsa edi, bir çoq suallerge cevaplar peyda olur edi, amma, iç biri şimdiki künge qadar sağ tapılmadı, ve tek qırımtatarlarnı qırsızlağanlarını köz ögüne alsaq, bu areketler bir merkezden idare etilgenini añlarmız. Yani, bu areketler tesadüfiy degil, olar qırımtatarlarğa qarşı yapıla.
Çaluvlarnıñ eki hususiyeti bar. Birinciden: qırımtatarlarnı çalalar. Ekinciden: bu adiseler işğalden soñ yüz berip başladı. Bu eki hususiyetni bir arağa ketirip, şunı ayta bilemiz, Qırımda işğalge qarşı açıqtan-açıq qırımtatarlar çıqtılar ve onı tanımadılar, işğal Rusiye tarafından yarımadadaki beşinci kolonna tarafından eda etildi.
Vladimir Putin: Cesaret etsinler, baqayıq…
Qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilev matbuat vastalarında soñki bir qaç ay içinde yarımadada 18 qırımtatarı ğayıp oldı, dedi. Olardan iç biri tapılmadı. Politsiya, FSB, Prokuratura olarnı qıdırmayıp, qırımtatar mektep, ev, cami, universitetlerde, Mecliste tintüvlerni keçire. Bu tedbirler tek qırımtatar, musulman oquv yurtlarında, evlerde ötkerile. Neticede, islam boyunca kitaplardan başqa ciddiy şey tapılmadı, iç bir kimse mesülietlikke çekilmedi, amma tintüvler devam ete.
Mart ayında Moskvada bulunğan Mustafa Cemilev, Vladimir Putinnen telefon arqalı laf etkende, qırımlı «imayeciler», rusiyeli arbiyler taarfından qırımtatarlarğa qarşı qanunsız areketeler yapıla bilecegini ayttı. O vaqıt, Cemilev aytqanı kibi, Putin «cesaret etsinler, baqayıq», degen edi. «O, qırımtatarlarnıñ qasabaları yanında atta qaravullarnı qoymağa avale etkenini bildirdi», – dep ayttı Cemilev.
Bugünde bugün qırımtatarlarğa qarşı yapılğan areketlerniñ episi Mustafa Cemilev mart ayında tahmin etken şeyler, degilmi?
Rusiye yaqlı teşebbüsçiler bu şekilde qırımtatrlardan intiqam almağa istegenlerini tahmin etmek mümkün. Bu cinayetlerniñ müellifleri bir taraftan qırımtatarlarnı qorquzmaq, boysundurmaq, sustırmağa isteydiler, ekinciden ise, qırımtatarlar içün Qırımda dayanılmaz şaraitler yaratıp, olarnıñ başqa yerlerge köçip ketkenlerini isteyler. Bu niyetler yerine kelecekmi, ya yoq, belli degil.
İlgiz Şakirov, Qırım.Aqiqatnıñ siyasiy közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Keçken afta Jurnalistik tahqiqatlar merkezi ukrain oligarhları Qırımda öz biznesini devam ettirmek içün ukrain sanktsion rejimi içindeki boşluqlarnı ne şekilde qullanğanı aqqında tarif etken materialnı derc etken edi. Söz hususan Rinat Ahmetov ve Dmitiry Firtaş aqqında yürsetile.
Ukraina oligarhları sanktsion rejimni aylânıp keçmek içün angim yoldan keteler? Ne içün resmiy Kyiv iç bir şey yapmay? Aynı zamanda yarımadanıñ rusiyeli memuriyeti anda çalışqan ukrain biznesi qarşı çıqmay? Bu ve buña beñzer suallerge Qırım.Aqiqat Radiosınıñ musafirleri ve mutehassıslar cevap bere.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilcisi Boris Babin Qırımda biznesi olğanlarğa qarşı sanktsiyalarnıñ daa da semereli olması içün neler yapmaq mumkün olğanı aqqında fikir yürsete.
Sanktsiyalarnıñ kirsetilüvinen beraber olarnıñ amelge keçiriüvinen bağlı semereli mehanizmler aqqında da yazmaq kerekBoris Babin
– Qırımda qanunsız para qazanğan ve Rusiye tecavuzınıñ iqtisadiy aleti vazifesini oynağan bütün mülkiyet, bütün strukturalar ofşorlar üzerinden aq saiplerinen mürekkep alâqada buluna. Bu sebepten, menimce – şahıslarğa nisbeten kirsetilgen sanktsiyalarnen paralel olaraq, Ukrainada ve diger devletlerde mülkiyeti ve resursları bulunğan şirketlerge qarşı semereli sanktisyalar kirsetilüvi eñ yahşı bir yol olur edi. Aks taqdirde bu tek beyanname şeklinde olmaqnen sıñırlanıp qalır. Sanktsiyalarnıñ kirsetilüvinen beraber olarnıñ amelge keçirilüvinen bağlı semereli mehanzmler aqqında da yazmaq kerek olğanını qayd etmek ister edim.Bugün de-bugünçeşit telükesizlik organlarından olar bu saade iç bir şey yapalmağanı aqqında eşitemiz. Qırımda çalışqan biznesni Ukrainada açılğan cinaiy davalar vastasınen de bastırmalı. Yarımada butün büyük biznes hammal ala ve mahsullarınen hızmetini Qırım tışına çıqara.
Boris Babin, şu cumleden Qırımda aq saibi ukrainalılar olğan bizneske qarşı, Kyiv şiddetli çareler körmek kerek olğanını qayd ete.
Jurnalistik tahqiqatlar merkeziniñ yolbaşçısı Valentiba Samar ukrain oligarhlarınıñ eki tarafta da raat çalışuv usulları aqqında tarif ete.
– Limanı qapalı olğan Aqyarda Rinat Ahemtovnıñ “Avlita” adlı stividor şirketi çalışmağa devam ete ve er afta boğday yükley, bunı da BlackSeaNews ile “Mirtvorets” monitoringinde körmek mümkün. Bu 2014 senesi bile diqqatımıznı çekken edi, çünki Ahmetov diger oligarhlarğa köre, ilhaqtan eñ az zarar körgenlerden biri ola ve Qırımda çalışmağa devam ete.Yuriy Kosük ve Dmitriy Firtaş da anda çalışmağa devam ete. Olar öz mülkiyetini saqlap, işğalci memuriyetnen nasıl etip añlaşqandır? Olar bir shema işlep çıqardı – yani Ukraina ve Rusiyede klon şirketler açtılar. Firtaş ve Ahmetovnıñ şirketleri Kyivde qayd etildi, anca aynı zamanda Moskvada bularğa bağlı şirketler açaraq, Qırımda olğan mülkiyetni bir bölükleri ya da alt şirketleri etip kösterdiler.
Valentina Samar, Qırım ilhaqına qarşı kirsetilgen ukrian sanktsiyalarını aylânıp keçkenlerge qarşı Kyiv iç bir cezalav mehanizmleri işlep çıqarmağa istemegenine şikâyet ete.
– Ukrain memurları, olarnı mesuliyetke çekmege imkânımız yoq, Cinayet Kodeksinde iç bir madde yoq degenlerinde – yalan yo q. Lâkin bizim qanunlarımıznı er angi bir tabiiy afet teşip keçmedi de, sanktsion siyasetimizni böyle yetersiz yapmadı ya! Bu keniş manada halq deputatları, prezident memuriyeti ve ükümet ellerinen yapılğan şeyler. Bu insanlarnıñ elinen yapılğan felâket ve bunıñ içün cevapkâr olğan konkret şahıslar bar. Bu vaziyet birisi içün pek elverişli. Qırımda yüz bergen o ya da bu areketler Cinayet kodeksi, Gümrük kodeksi ve saire çerçivesine kire, faqat serbest “Qırım” iqtisadiy zonasına istinaden olarnıñ epsine qanuniy ceetten musaade berile. Bizde bularnı qaplap alacaq iç bir rejim, iç bir uyğun qanun ve qanuniy akt yoq.
Jurnalistik tahqiqatlar merkezi derc etken materialda rusiyeli bazı oligarhlarğa nisbeten Ukraina sanktsion siyaseti tekmil işlenmegeni aqqında söz yürsetile:
“Jurnalistik tahqiqatlar merkezi amerikan sanktsiyalarindan SNBO daa ziyade sayıdaiştirakçi “coyğanını” esapladı: olar arasında rusiyeli 40 şirket ve 25 memur bar. Albuki, halq deputatı Sergey Leşenko sanktsion cedvellerdeki “teşiklerge” işaret etken soñ, iyün ayında Havfsılıq Şurası özüniñ mayıs ayında azırlağan ilk qararını “belgilemege” mecbur qalğan edi. Cedvelge Rotenberg, Vekselberg, Deripaska kibi rusiyeli oligarhlar ve “Kreml cedveli” denilgen Putin rejimini ayaqta tutqan diger direkler kirsetilmegen edi, albuki olarğa nisbeten kirsetilgen sanktsiyalar aqqındaPetro Poroşenko açıq-açq aytqan edi”.
Neticede tahqiqatçı-jurnalistler Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurasında bu problemelarnen oğraşacaq mahsus sanktison departament teşkil etmege teklif ete.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Aqmescit civarında moped ve yengil maşna qazağa oğradı, eki adam elâk oldı.
Bunı Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessisege köre, yol qazası "Ermeni Bazar-Aqmescit-Aluşta-Yalta" yolunda oldı.
""Honda Dio" mopedini aydağan 2002 senesi doğğan adam, 1990 senesi doğğan adam aydağan "Mazda 3" maşnasına yol bermedi ve onen çatıştı. Bu uruştan yengil maşna qarşı yolaqqa çıqtı ve "Mercedes Benz" maşnasınen uruştı", - denile beyanatta.
Qaza neticesinde "Honda Dio" mopediniñ aydavcısı ve "Mazda 3" maşnasınıñ aydavcısı elâk oldı.
Bundan evel Aqyarda Fiolent şossesi ve Vakulençuk soqağınıñ çaprazında Gagarin parkında mayıs 10-unda aqşam eki maşna uruştı.
Aprel 29-ında Keriçte Kolhoznaya soqağında 25 metrlik uçurımda yengil maşna yıqıldı, yaralanğan bar edi.
Aprelniñ 22-sinde Aqyarda yol qazası oldı, onıñ neticesinde bir aydavcını hastahanege qoydılar.


text:
İnguşetiyada fevral 23-te 1944 senesiniñ Stalin sürgünligi qurbanlarını añalar. 650 biñ çeçen ve inguş Qazahistan ve Orta Asiyağa sürgün etilgen edi.
Sürgünlik sebebi olaraq cenk vaqtında kütleviy sürette askerlikten vazgeçüv ve sovet arqasında silâlı isyan azırlanması ilân etilgen edi. Sürgün olunğanlarnıñ yarısı yaşav şaraitlerine dayanamayıp, yolda elâk oldı. 1957 senesi sağ qalğan çeçen ve inguşlarğa evine qaytmağa izin berildi.
Çeçenistanda Stalin sürgünliginiñ 71 yıllığı munasebeti ile matem tedbirleri keçirilmeycek. Hatıra ve qaar künü cumhuriyette er yıl fevral 23-te qayd etilgen edi, lâkin 2012 senesi Çeçenistan yolbaşçısı Ramzan Kadırov hatıra kününi mayıs 10-na avuştırdı – cumhuriyetiniñ birinci prezidenti Ahmat Kadırovnıñ ölüm kününe.


text:
Qomşu Rusiyeden Qırımğa uçqan altı uçaqnı Anapa ve Krasnodar aerodromlarına yolladılar. Daa eki uçaqnı lâğu ettiler, dep bildire ava limanınıñ matbuat hızmeti.
Ava limanınıñ online cedveline köre, beş uçaqnıñ kelmesi keçke qala, bir uçaq lâğu etildi. Doquz uçaqnıñ ketmesi keçke qala, bir danesiniñ - lâğu etildi.
Daa evel Rusiye FVN-nin Qırım idaresi, noyabr 27-sinde Qırımda, cenübiy tsiklon keçecegi içün, bazı yerlerde küçlü sağanaqlar, bora, iyi burçaq ve 25 m/s qadar küçlü yel tahmin etile ve ayrı qasabalarda dumanlı olacaq, dep bildirdi.
Daa evel çarşenbe künü, noyabr 27-sinde qomşu Rusiyeden Aqmescit ava limanına kelgen uçaqlar keçke qala, dep bildirile edi.


text:
Oktâbr 28 künü Eski Qırım şeerinde, saat 12:00, Özbek Han camisinde onıñ tasviri ile mektüp pulunıñ mahsus tamğa ile qayd etilüv tedbiri keçirilecek.
Bunı Qırımtatar sanaat müzeyiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Özbek Han camisiniñ 700 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ çerçivesinde, KRU «Qırımtatar sanaat müzeyiniñ» teşebbüsi ile «Krımpoçta» tarafından Qırımnıñ bu tekrarlanmaz mimarcılıq abidesiniñ tasviri ile mektüp pulu çıqarıldı», – deyler müzeyde.
Toplanğanlar mahsus tamğa ile qayd etilgen mektüp pulunı satın ala bilecekler.


text:
İyül 22-sinde Qazahistannıñ eñ büyük Almatı şeerinde, matbuat konferentsiyasında başqa jurnalistler ile, Azatlıq Radiosınıñ Qazahizstan bölüginiñ jurnalistleri de ücümğa oğradı. Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ ukrain bölügi bildirmekte.
Ücüm etkenler, jurnalistler merasimni çekmesin dep qıçıra edi ve kameralarnı tutıp almağa tırışa ediler. Ücümğa oğrağan matbuat hadimleriniñ arasında - yerli Azatlıq Radiosınıñ, Almaty TV şahsiy kanalnıñ ve KazTAG şahsiy haber agentliginiñ vekilleri bar edi.
Hususan, ücüm etkenler, Azatlıq Radiosınıñ mühbiri Nurgul Tapayevanı itedi ve operator Tokmoldı Kusainovnıñ kamerasını bozdı.
Matbuat konferentsiyasını uquq qoruyıcı faaller ve advokatlar teşkil etti, olar, bu yıl iyül ayında qail olunmağan mitinglerde iştirakleri içün apis etilgen üç qadın - Oksana Şevçuk, Jazira Demeunova ve Gülpiza Jaukerovanıñ tarafını temsil ete edi.
Qadınlar, mayıs ayında Qazahistanda prezident saylarlarına qarşı ve memleket paytahtı Astanağa sabıq prezident Nursultan Nazarbayevnıñ adı berilmesine qarşı keçırilgen mitinglerde bulunğanlarnı mahkemede tanıdı.
Tahqiqatçılar, qadınlarnı "Qazahistannıñ demokratik saylavı" yasaqlanğan siyasiy partiyasına aitliginen qabaatlaylar, bu teşkilâtqa sabıq bankçı ve iş adamı Muhtar Ablâzov qol tuta.
Ablâzov, 2009 senesinden berli Qazahistan tışında yaşay ve bu devlette siyasiy elitağa qarşı olğanınen belli.
2018 senesi Astanada (şimdi - Nursultan) mhkeme, "Qazahistannıñ demokratik saylavı" teşkilâtınıñ ekstremist tanıp, faaliyetini yasaqladı.


text:
İyül 12-de Kiyevde «Krım.Sprotiv» («Qırım.Qarşılıq») vesiqalı-bediiy filmniñ premyerası keçirile. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgen malümatına köre, «Ukraina» kinoteatrı zalında prezident Petro Poroşenko, qırımtatarlarnıñ liderleri, cemaat erbapları, ATO askerleri bar.
Taqdimniñ birinci daqqalarında tehnikiy bölünüv oldı. Ekran bir qaç saniyege söndi. Filmni yañıdan köstermek kerek oldı.
Vesiqalı-bediiy film ukrain subtitrleri ile ingliz tilinde yapılğan ve 2014 senesi fevral ayında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ rusiyeli askerler tarafından işğal etilgeni aqqında añlata.
Filmniñ baş qaramanı, çoq milletli Qırımnıñ halqlarını ögrenmek içün yarımadağa kelgen ecnebiy tedqiqatçı Jeyms ola. Hususan bu yerde 2014 senesi fevral-mart ayları devamında o, «adsız» rusiyeli ordusınıñ peyda olması ve Qırımnıñ Ukraina terkibinden çıqması boyunca qanunsız referendumnıñ şaatı oldı. Alim, şaat olğan vaqialarnı terence ögrenmege tırışa. Eki yıldan soñ ise, Jeyms dünyağa Ukrainada o vaqıt neler olğanını añlatmağa qarar ala.
Film müellifleriniñ qayd etkenlerine köre, peşin fikirsiz alimniñ közünen körülgen işğal hronikaları seyircige Qırım işğaliniñ kerçek levhalarını ve onıñ yerli eali içün aqibetlerini körmege yardım ete.
Ukraina Nazirler kabineti prezident fermanı leyhasını alğışladı ve fevral 26 künü Qırım sakinleriniñ Rusiye basqıncılığına qarşılığı künü olaraq tasdıqladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Birleşken Milletlerdeki Ukraina eyyeti ilhaq etilgen Qırım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal etilgen topraqlarındaki vaziyet meselesini BM Baş Assambleyasınıñ kün tertibine kirsetilmesine irişti.
Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko haber etti.
«BM Baş Assambleyası 73-ünci sessiyasınıñ kün tertibine «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarındaki vaziyet» yañı maddesiniñ kirsetilmesinen bağlı iş muvafaq oldı. Bu bir sıra yañlış haberge baqmadan, Rusiyeniñ Qırım işğali ve Donbasta devam etken istilâsı aqibetleriniñ kerçeklerini dünya toplulığına bildirmege yardım eter. Qoltutqan er kes sağ olsun», – dep yazdı Poroşenko Facebookta.
Ukraina tış işler naziriniñ muavini Sergey Kıslıtsâ, işbu qararğa ancaq 13 memleket rey bermegenini bildirdi. 68 memleket qoltuttı, 48 – bitaraf oldı.
Ukrainanıñ New Yorktaki BM Baş assambleyasında köterecek esas meselelerden biri Azaq deñizindeki vaziyet olacaq, dep bildirdi Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin.
Poroşenko, BM Baş assambleyasınıñ sessiya işinde iştirak etmek içün bazarertesi künü, sentâbrniñ 24-nde, Amerika Birleşken Devletlerine yol alacağını ilân etken edi.


text:
Mayısnıñ 1-nden 3-ne qadar Odesada demiryol vokzalı qapalı olacaq, şeerden şeerge ketken trenlerniñ areketi lâğu etile, dep bildirdi cuma künü «Ukraina demiryolları» («Ukrzaliznıtsâ») matbuat hızmeti.
Odesa vilâyetine qatnağan ve Odesağa kirmegen trenler areketke devam ete.
Ukraina İç işler naziriniñ birinci muavini Yevgeniy Yeninniñ telemarafon yayınında aytqanına köre, Odesada «uzun bir» komendant saatı provokatsiyalarğa yol bermemek içün kirsetile.
«Odesa aqqında aytıp, 2014 senesi mayısnıñ 2-sini hatırlaymız, Rusiye «qoqlaları» ve hızmetçileriniñ areketleri bir çoq insannıñ ölümine sebep oldı. 8 yıldan soñ bu faciada «kimniñ kim olğanını» yahşı köremiz, Rusiye mahsus areketleri ve agenturanıñ areketlerinen bu adiselerniñ provokatsiyasını yaptı, Rusiye Federatsiyası bu mevzuda daima mühtekirlik yaptı, er yıl Odesada provokatsiya yaptı», – dep bildirdi Yenin.
Odesada mayısnıñ 1-nden saat 22:00-dan mayısnıñ 3-ü saat 05:00-ğa qadar komendant saatı ilân etildi.
Odesa vilâyetiniñ qalğan yerlerinde komendant saatı rejimi deñişmey – saat 22:00-dan saat 5:00-ğa qadar.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi "sanitar qaidelerni ve içtimaiy nizamnı bozmaqta" qabaatlanğan dört qırımtatar faaline memuriy cöremeler aqqında çıqarılğan qararnı deñiştirmedi. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat imayecisi Ayder Suleymanovğa atfı etip bildirdi.
"Abdulmecit Seytumerov ve Remzi Nimetullayev RF Ceza qanunnamesiniñ 20.6.1 maddesini ("Fevqulâde vaziyette özüni tutuv qaidelerine riayet etmeme") bozuv ile qabaatlandı. Eki erkek de Qurmandaki "Hizb ut-Tahrir davası" mabüslerine çıqarılğan ükümge qarşı istinaf baqılacaq oturışuvğa diñleyici olaraq kelgen edi. Mahkeme maddeniñ ekici qısmına binaen olarğa 30 biñ ruble ve birinci qısmına binaen 10 biñ ruble para cezasını berdi. Bekir Gaziyev RF Ceza qanunnamesiniñ 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmını bozuv ile qabaatlandı. O oktâbrniñ 29-nda Rostov-na-Donuda ükmü çıqarılğan Bağçasaraydaki "Hizb ut-Tahrir davasınıñ" mabüslerine qoltutmağa kelgen edi. Mahkeme oña 13 biñ ruble para cezasını berdi", - dep yazıda bildirmede.
Advokat Edem Semedlâyevni muvaqqat tutuv izolâtorından çıqqan zaman onı qarşılap almağa kelgen eki faal "içtimaiy yerlerde vatandaşlarnıñ küttleviy bulunuvını teşkil etmesinde" qabaatladılar. Safinaz Gazançiyanniñ cöremesini biñ rublege eksiltti. Alfiya Zudiyevanıñ davası boyunca mahkeme oturışı keçirilmedi.
"Bu qararlarnı qanunsız sayamı ve Avropa insan aqları mahkemesinde temyiz etecekmiz", - dedi Suleymanov.
Qırımtatar halqınıñ aqsaqalları qırımtatar halqına qarşı işkence ve repressiyalarnı toqtatmağa talap ete.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqmescitte saba Qırım işğaliniñ yıllığını qayd etmege başladılar. Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti buña «Rusiye ile birleşüv» dey.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, saba şeer merkezinde areket bütünley qapaldı.
«Qırım baariniñ» qayd etüv tedbirlerinden biri ava tehnikasınıñ paradı oldı, tedbirge Qırım Devlet şurasınıñ başı Vladimir Konstantinov da keldi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ sözlerine köre, etrafnı uquq qoruyıcılar sarıp aldı, çette «acele» yardım maşinaları ve yanğıncılar tura.
«Qırım – Rusiye olğanından iç te şübe etmey edik. Biz daima bunı bile edik, Rusiye de bile edi, ve, işte, mındamız, Vatanımızda. Qarşılığımız sayesinde natsistlerge Qırımğa yapışmağa imkân bermedik. Qırımımıznı qorçaladıq», – dedi Konstantinov.
2014 senesi mart 18 künü Moskvada «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiyege qoşuluvı aqqında» añlaşma qabul etildi. Qırmda mart 18 – raatlıq künü olaraq qayd etile. Yarımadada mart 18-de aqşamğa qadar sürecek tedbirler azırlanılğan.
Dünyada Qırım işğali yıllığında Ukrainanıñ işbu toprağınıñ işğali tanılmağanını bildireler.
AQŞda işğal etilgen Qırımda insan aqları ile bağlı vaziyetniñ zor olmasına ayrı diqqat ettiler.
Avropa birligi ve AQŞ Rusiyege ve Qırım separatistlerine qarşı kirsetilgen cezalar Qırım işğalden azat etilmeycegine qadar saqlanılacağını bildireler.


text:
Qırım platforması, Ukraina prezidentiniñ teşebbüsinen yaratılğan ve Qırımnıñ devam etken işğaline halqara qarşılıqnıñ semeriligni arttırmaq, artqan telükesizlik tehditlerine cevap bermek, Kremlge halqara tazyıqnı arttırmaq, insan aqlarınıñ daa da bozulmasınınıñ qarşısını almaq ve işğalci rejimniñ qurbanlarını mudafaa etmek ve Qırımnı işğalden azat etmek ve Ukrainağa qaytarmaq maqsadı olğan yañı halqara mesleatlaşma ve koordinatsiya formatı.
Qırım platforması, halqara teşkilâtlar, diger halqara ükümetke bağlı olğan ve bağlı olmağan forumlar çerçivesinde Qırım mevzusında bütün mevzulı tedbirler ve teşebbüslerni imayesi altına toplamaqnı közde tuta.
Platformanıñ faaliyeti bütün seviyelerde ömürge keçirilecegi farz oluna: bu em devlet ve ükümet başları, em tış işler nazirleri, em parlament azaları ve ekspertler.
Platformanıñ esas iş saaları bulardır:
- Qırım MC ve Aqyar şeerini işğal etmege ıntıluvnıñ tanımama siyaseti;
- telükesizlik ve dolaşuv serbestligi;
- sanktsiyalar;
- insan aqlarınıñ ve halqara gumanitar uquqnıñ bozuluvı;
- ekologik ve iqtisat telükeleri.
Parlament meydanında, 2020 senesi ilk qış ayında Ukraina Yuqarı Radasında yaratılğan «Qırım platforması» Fraktsiyalarara birleşmesi müim yer alacaq. Fraktsiyalarara birleşmesi parlamentlerara dostluq gruppaları ve halqara teşkilâtlarnıñ parlament assableyaları çerçivesinde çalışacağı beklenile.


text:
Cerbiyä belän Kosovo arasındagı maşina nomerı krizisı
İke il krizisnı kimetü öçen kileşte
Cerbiyä belän Kosovo maşina nomerları säbäple barlıkka kilgän krizistagı kiyerenkelekne töşerü häm mönäsäbätlärne cayga salu öçen kileşügä bardı. Bu hakta Avrupa Berlege tışkı mönäsäbätlär häm iminlek säyäsäte yugarı väkile Dcozef Borrel sotsial media aşa häbär itte. Ul birgän mäğlümatka karaganda, Cerbiyä Kosova şähärläreneñ simvolları belän maşina nomerları birüne, Kosovo isä maşinalarnı kabat litsenziyäläüne tuktataçak.
Moña kadär Cerbiyä Kocovodagı serblar öçen nomer çıgara ide. Kocovo hökümäte isä pänceşämbedän başlap Cerbiyä birgän nomerlarnı kullanuçılarga ştraf salırga planlaştıra ide. Andıylarnıñ 10 meñ tiräse buluı uylanıla.
Cerbiyä 2008nçe yılda beryaklı bularak bäysezlegen iğlan itkän Kosovonı üz territoriyäse sanıy.


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev, işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda ana sermiyasını qullanmaq aqqını bermeknen bağlı qaidelerniñ deñiştirilmesine dair qanun leyhasını Devlet Dumasına kirsetmege emir etti. Bu aqta vesiqa iyülniñ 4-nde Rusiye akimiyetiniñ sitesinde yerleştirildi.
Qanun leysına binaen, 2007 senesi yanvarniñ 1-i ve 2014 senesi yanvarniñ 18-i arasında balanıñ anası keçingen olsa, ana sermiyası dul babağa berilmek kerek.
«Qanun leyhası, 2007 senesi yanvarniñ 1-i ve 2014 senesi yanvarniñ 18-i arasında, Rusiye vatandaşı olmayıp Qırımda yaşağan qadın, ekinci, üçünci ya da ondan soñraki balanıñ doğuvından (qabul etüvinden) soñ keçingen ya da ölü ilân etilgen olsa, oña ait ana sermiyasını qullanmaq aqqını balanıñ tul qalğan babasına, ya da tam zamanlı tasil müessisesinde oquşı bitkenine qadar (amma 23 yaşından büyük olmasa) yetim ballarğa qullamağa izin bermege teklif ete», – dep yazılğan mezkür vesiqada.
Rusiye akimiyetiniñ toplaşuvında işbu qanun leyhası 2017 senesi iyünniñ 29-nda tasdiqlanğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqqaya
Aqqaya (ukraince Бiлa Ckeля, Ak-Kaя, rusça Бeлaя Ckeлa, Ak-Kaя) - Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 731 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Yapıldı Mustafa Çauş
-
-
-
12 yanvar 2015
Qırımtatar tili latin urufatına keçermi?
-
-
24 noyabr 2014
Ali Özenbaş: «Meclis azalarını apis etseler-etsinler, olarnıñ yerine başqaları kelirler. Er kesni atıp taşlasalar bile, qurum ep bir çalışacaq»
Qurultaynıñ Teftiş komissiyası reisi Ali Özenbaş emin, Qurultaynı keçirmek kerek, amma Qırımdan tış bir yerde. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
-
-
18 noyabr 2014
Qırımnıñ işğalinden soñ, qırımtatarlarnıñ menligi: qorunmaq ıntıluvı ve dialognıñ yoqluğı
Er avtoritar devlet kibi zemaneviy Rusiyeniñ maqsadlarından biri milliy idare sistemalarını yoq etmektir. Qırımtatarlar yarımadada eñ çoq birleşken bir gruppa sayıla. Onıñ içün, «Qırım baariniñ» vaqiaları menlik melesini ögge sürdi.
-
-
-
-
-
15 oktâbr 2014
Qırımda ealini ne maqsadnen cedvelge alalar?
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ sözlerine köre, bu sorav resmiy sayılmaycaq, amma onıñ neticeleri «yarımadanıñ inkişafı içün kerek. Amma, yerli sakinlerniñ bir qısımı teşkilâtçılarğa işanmay, alınğan malümat olarğa qarşı qullanacagından saqınalar.
-
-
09 oktâbr 2014
Barselonalı alim: «Kataloniyadaki referendum – bu başqa şey, biz işğal altında degilmiz»
Barselona universitetiniñ tedqiqatçısı Mikel Kabbal Guarro qırımtatarlar aqqında vesiqalı film çıqardı.Kendi leyhası ve Kataloniyadaki referendum, mart 16 künü Qırımda ötkerilgen referendumdan bayağı farq etkeni aqqında Mikel Kabbal Guarro Qırım.Aqiqatqa ikâye etti.
-
-
-
-
-
-


text:
Ukrayinanıñ işğal etilgen topraqlarından adamlar ilhaq etilgen Qırımğa ketire. Bunı Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisi Tamila Taşeva bildirdi. İstilânıñ ilk künlerinden Aqmescit SİZO-larında ukrayin arbiyleri ve vatandaşları içün bloklar ayırılğan. Nastoyaşçeye Vremâ telekanalı yaza ki, olar artıq Mariupolden, Herson vilâyetinden çıqarılğanlar ve ketecek olğan, amma blokpostlarda tutulğanlar ile toludır.
Tamila Taşeva "Nastoyaşçeye Vremâ" telekanalına işğal etilgen yarımadada tutulğanlar, Qırımda ne qadar yaralı rus askeri olğanı ve Qırımdan arbiylerniñ ve mütehassıslarnıñ mecburen cebege yollanğanı aqqında aytıp berdi.
— Şimdi Aqmescit SİZO-larında kimler tutulğanı bellimi? Ne qadar adam anda ola bilir?
—Yazıq ki, muayyen raqamlar aqqında aytamamız. Amma bu malümatnı şimdi Qırım yarımadasında esirlikte olğan insanlar bizge tasdıqlay. Bunı bizge hususan Herson ve Zaporijjâ vilâyetlerinde taqip etilgen adamlar özleri dediler. Hatırlatmağa isteyim ki, tek Herson vilâyetinde 600-den çoq adam anbarlarda bulunmaqta. Eki afta evelsi 500 adam aqqında malümat berildi, şimdi daa çoq adam oldı. Buña köre, kerçekten şimdi Ukrayina ükümetiniñ nezaretinde olmağan topraqlardan - bular Zaporijjâ, Herson vilâyetleri ve arbiy areketler ketken diger bölgelerden Rusiye Federatsiyasınıñ işğalci ordusı vatandaşlarımıznı, şu cümleden Qırım yarımadası topraqlarından çıqaralar.
— Rusiyeniñ Donetsk vilâyetinde teşkil etken filtrleme lagerleri aqqında eşittik. Şimdi Qırımdan çıqqanlar da filtratsiyadan keçelermi?
— Ebet, tamamınen doğrudır. Qırım ve memleketniñ qıta qısmı arasındaki memuriy sıñırda adamlar, hususan erkekler teşkerile. Olarnı soyundıralar, vucutlarında tatu olıp olmağanı baqıla, telefonlarnı yoqlanıla. Bu filtrleme tedbirler içün standart bir şeydir.
Bundan ğayrı, yañı işğal etilgen Herson vilâyetiniñ topraqlarında adamlar anbarğa beñzegen yerlerde tutulağanı belli. Olar iskencelerge oğratıla. İleride işğalci memuriyetniñ fikrince kerek olsa, olar Qırımğa çıqarıla.
— Olar bu izolâtorlarğa ketirilgende ve iskencelerge oğratılğanda olardan ne istegenlerini bilesizmi?
— Asılında bu işğal etilgen topraqlarda standart tecribedir. Bu Qırım ve Donbastki ussullar, der edim. Biz bunı 2014 senesi işğaljiler Qırım yarımadasına ya da memleketimizniñ şarqiy qısmına kirgende kördik. Olar etrafnı jurnalistler, faalerden "temizlep" başladı. Demek, azatlıqtan marum etilgenler esasan faaller,jurnalistlerdir. Olardan ya da işğalcilerniñ tarafında kesmesini ya da Ukrayina destegine faaliyetini toqtatıp, işğalcilerniñ tarafına keçmesini isteyler.
— Belki bular Rusiyeniñ işğalci akimiyet organlarınıñ ve umumen Rusiyeniñ kelecekte deñişüv içün qullanacaqlar?
— Elbette. Şu cümleden adamlarnıñ bir qısmı deñişüv içün qullanılacaq. Biz añlaymız. Bizge malüma olğanına köre, Aqmescit SİZO-sınıñ bir qısmı arbiy esirler ya da tevqif etilgen vatandaşlar içün ayırılğan. Elbete arbiylerni kelecekte deñiştirmege tırışacaqlır.
— Şimdi Qırımda hastahanelerden ne yüz bergenini bilesizmi?
— Vaziyet qıyın. Anda kerçekten pek çoq yaralı. Şimdi bütün tibbiyet infraterkibi arbiy maqsatlar içün qullanıla. Bu Aqyar, Aqmescit ve Canköydeki tibbiyet müessiseleri. Şunı da qayd etmek kerek ki, yarımadadan ekimler Donetsk ve Lugansk vilâyetlerine yollanıla. Bunı bir ay evel bildik. Şimdi işğalciler de bunı tasdıqlay. Aynı zamanda Canköy ve Ermeni Bazarda mütehassılar yetmegenini aytalar. Neticede ekimlerniñ qıtlığı sebebinden adamlar zarar köre.
MALÜMAT: Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar tamırlı ukrain yırcısı Jamalanıñ «Obeşaniye» («Vade») türküsi rejissör Alena Demyanenkonıñ «Moya babuşka Fanni Kaplan» filminde esas muzıka olaraq qullanıldı. Bunı yırcınıñ matbuat-hızmeti bildire.
Haber etile ki, bu film XX asırınıñ başında Rusiye imperiyasında olıp keçken inqilâp vaqıtında inqilâpçı Fanni Kaplannıñ sevgi ikâyesini añlata. Fanni Kaplan tarıhte Vladimir Leninniñ hayatına suiqast etken qadın olaraq saqlanıldı.
Filmiñ 29 noyabrde taqdim etilecek. Ukrainada filmni dekabr 8 kününden başlap seyir etmege mümkün olacaq.
Sentâbr 21-de Jamala «1944» yırınıñ resmiy klipini taqdim etti.
Jamala mayıs 15-ne keçer gecesi İsveçiyanıñ paytahtı Stokgolmde «Eurovision-2016» yır yarışında ğalip çıqtı. Qırımlı qırımtatarlarnıñ sürgünligini añlatqan «1944» yırını icra etti. Yarış qaidelerine köre, 2017 senesi Ukraina «Yevrovideniye» yarışını qabul etecek. «Eurovision-2017» yarışı Kyivde keçirilecektir.


text:
Rusiye Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından qabul etilgen Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyasını ve «Qırım platforması» teşebbüsini «telüke» ve «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligine qast etüv» olaraq saya, dep bildirdi martnıñ 15-nde Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova.
«Kyivniñ Qırımnı qaytaruv ğayretleri qanunsız ve Rusiye Federatsiyasınıñ eki subyektine qarşı istilâ telükesi ola. Daa bir kere hatırlatamız, er angi memleket ve teşkilâtnıñ böyle areketlerde, hususan «Qırım platforması» teşebbüsinde iştirak etmesi Rusiyege qarşı duşman adımı, onıñ topraq bütünligine qast etüv olaraq köremiz», – dep bildire Zaharova.
Hatırlatamız, Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danilov martnıñ 11-nde «Rusiye Federatsiyası Qırım yarımadasını işğal etken vaqıttan berli Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca nasıl areket etecegimizni belgileycek ilk temel vesiqa» azırlana, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti, fevral ayında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ emrinen azırlanılğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya devlet strategiyasınıñ leyhasını baqtı, dep bildirdi. Şura azalarına eki afta içinde strategiyanı qabul etmek içün tüzetüvler kirsetmege aytqanlar.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırım işğali ve Donbastaki cenk ile alâqası olğan 10 sabıq memurğa qarşı sanktsiyalarnı kirsetti. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy buyruq çıqarıp, Ukrainada keçirilecek «Qırım platforması» tesis sammitini azırlav ve keçirüv teşkiliy komitetini qurmağa emir etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye-Belarus integratsiyasınıñ canlandırmaqnen bağlı siyasiy süjet, Belarusqa iqtisadiy yardımnıkerçekten amelde iç bir vaqıt olmağan Rusiye ve Belarus Birlik devletiniñ modeline qaytarılmasına deñiştiermek ıntıluvı, Aleksandr Lukaşenkonıñ açuvlı cevabı - bütün bular bizni 90-ıncı yıllarğa qaytara, o zaman Mustaqil Devletler Birliginiñ temelinde yañı Birlik devletiniñ tiklenüv leyhasını numayış etmek muvafaqiyetsiz ıntıluvlardan soñ, Kreml Belarus ile “çoq taraflı integratsiya” ğayesine keçti.
O zaman Aleksandr Lukaşenko, Rusiye ve Belarus Birlik devletiniñ prezidenti - yanibir manada Boris Yeltsinniñ halefi - olmaqnı kerçekten bekledi. Şimdi ise tam aksini muzakere eteler - Birlik Devletiniñ prezidenti Vladimir Putin olacaq ve, böylece, bu - o Rusiyede dörtünci prezidentlik müddeti bitken soñ nenen oğraşacagına “mantıqiy” cevap ola.
Amma sual peyda ola - bu Kremlge nege kerek? Belarus yolbaşçılıqnıñ bu husur qurulışta iştirak etmege açıq istemezligini köstergen vaqıtta nege kene de rusiye devlet qurulışını deñiştirmek, kene de Sovet birliginiñ beñzemesini tiklemek, “qardaşlıq ve birlik” körünişini yapmaq?
Çünki, Qırım ilhaqınıñ siyasiy ve elektorat potentsialı bitti - başqa bir şeyni qoşmaq ise Kreml olamay ve istemey. İşte, Qırım ilhaqından soñ degil de, SSSR dağılğanından berli rusiye akimiyeti cemiyet ile alıp barğan sübetiniñ esas manası daima “nasıl memleketni coydıq”, “XX asırnıñ eñ büyük coğrafik-siyasiy felâketi” ve “yaqın arada er şey qaytar” edi.
Demek, Belarustan ğayrı qaytarılacaq şey qalmadı. Bu memleket ile integratsiya munasebetlerniñ özü, ileride onı siyasiy, iqtisadiy ve arbiy masraflarsız qoşmaq imkânını yarata.
Amma bu vaziyetniñ eñ aydın qiymet kesüvi degil. Çünki Qırımdan soñ Minsk Moskovanı endi nazariy degil de, kerçek telüke kibi köre - rejimge de, Belarus devletçiligine de. Ve Belarus mustaqilligine iddianı, 2014 senesinden evel olğanına köre, daa ciddiy qabul ete. Moskova, bir qaç yıl evel Vladimir Putin hayal etkeni kibi, Belarusnı qısmen - vilâyetlerinen integratsiya etip olamaz. Moskova Belarusnı bütün dünyanıñ ögünde qırmaq, sındırmaq mecbur olacaq.
Tecribeli avtokrat Lukaşenko, “Qırım effekti” bitken son, rusiyeniñ yabancı topraqlar toplayıcıları onıñ memleketine köz taşlaycağını añlamaması mümkün degil edi. İşte, o zaman tamam keldi, ğaliba.


text:
Ukraina malümat siyaseti naziri Yuriy Stets Ukraina musulmanları, şu cümleden qırımtatar halqını Ramazan bayramınen hayırladı.
«Oraza devamında qazanğan maneviy defineler yalıñız siziñ variyetiñiz degil, bütün memleketniñ variyeti olsun», – dep aytıla onıñ Facebooktaki hayırlavında.
«Bir devletimizniñ kökü bizim ve siziñ qorantalarıñız içün barışıq olsun. Ukraina toprağı arzu ve ümütleriñizniñ kerçekleşmesinde qaviy temel olsun. Qırım – Ukrainadır!», – dep qayd etti nazir.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko da Oraza bayramınen hayırladı.
Oraza bayramı – Ramazan ayınıñ orazası bitkenini ifadelegen islâm taqviminiñ eki büyük bayramından biridir. Bu sene bayram iyül 17-ge rastkeldi, bayramnı üç kün boyunca qayd eteler. Cuma künü Qırım ve Aqyarda tatil ilân etildi.
Bu kün saba saat 6-da Qırımda bayram namazı qılındı. Zenaat birlikleri sarayında tahminen 800 kişi toplaştı. Qırım musulmanları müftisi acı Emirali Ablayev vaaz berdi. Bayram namazları Qırımnıñ bütün camilerinde qılındı.


text:
OECDnıñ üseş farazları
Türkiyä iq’tisadınıñ ağımdağı yıl axırında 5,3%qa, kiläse yılda 3%qa üsüe kötelä
İq’tisadi xezmättäşlek häm üseş oyışması (OECD) Türkiyä iq’tisadınıñ ağımdağı yıl axırında 5,3%qa, kiläse yılda 3%qa üsäçägen farazladı.
Oyışmanıñ 3 nçe kvartalğa qağılışlı global’ xisabında äytelgänçä, Türkiyä iq’tisadınıñ 2024 yılda 3,4% qa üsüe kötelä.
OECD illäre bıyıl axırında 2,8%qa, 2023 nçe yılda 0,8%qa, 2024 nçe yılda isä 1,4%qa üsäçäk dip farazlana.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyäneñ milliardları Ukrainanı torğızu öçen totılaçaq
Awrupa Berlege ilneñ tuñdırılğan aktivların tartıp alırğa uylıy
Rusiyä aşlaması töyälgän berençe köymä yulğa çıqtı
Qara diñgez aşlıq koridorı kileşüeneñ yañartıluınnan soñ Rusiyäneñ aşlama töyälgän berençe köymäse Niderland portınnan xäräkät itte


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, Qırımda apis etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlığı “acele sürette fenalaşqanı”nı bildirdi.
“Qırımdan alınğan malümatqa köre, qanunsız tevfiq etilgen ve Aqmescit SİZOsında tutılğan Edem Bekirovnıñ sağlığı acele sürette fenalaştı. Bu - SİZO şaraitinde insulin qullanıvınıñ neticesine oşay”, - denile beyanatta.
Yanvarniñ 15-nde Bekirov Aqmescitteki Semaşko hastahanesine tibbiy teşkerüv yapılması içün alıp ketirildi. Yanvar 18-inde Edem Bekirovnı, hastahaneden Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokına çıqarğanlarını Lüdmila Denisova bildirdi.
Bekirovnıñ tuvğanları ayatı telükede olğanını bildirgen edi. Malüm ki, apiske alınğan faal şeker hastası ola. Ayağı kesilgen, muntazam sürette sarğılav yapılmalı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 13-nde Bekirovnı eki ayğa apiske aldı. O, 2019 senesi fevralniñ 11-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Ukraina Tış işler nazirligi mahkemeniñ qararına qarşı «sert narazılıq» bildirdi.


text:
Meksikada mamont tozaqları
Keşelär mamontlarnı awlar öçen qazığan çoqırlar tabıldı
Meksikada 15 meñ yıl êlek keşelär mamontlarnı awlar öçen qorğan tozaqlar tabıldı.
Meksikadağı Milli Antropologiya häm tarix institutınnan belgeçlär çüp cıyu urını bularaq qullanıluçı töbäktä alıp barılğan qazularda 15 meñ yıl êlek keşelär mamontlarnı totu öçen qazığan ike çoqırnıñ tabıluın açıqladı.
Başqala Meksikonıñ tön’yağında Tultepekta tabılğan çoqırlarnıñ kim digändä 14 mamont söyäkläre belän tulı buluı belderelde.
1 metr 70 cm tiränlektä, yaqınça 23 metr kiñlektäge çoqırlarda at häm döyä qaldıqlarınıñ da tabıluı citkerelde.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Avdet» gazetasınıñ muarririyeti yerleşken «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ binası uquq qoruyıcı organlarınıñ qoruvı altına keçmesinden soñ çöplük obasına çevirildi, deyler Qırımtatar Milliy Meclisinde.
Meclis matbuat hızmetiniñ malümatına köre, binada mülkiyet ğayıp oldı, mefruşat bozulğan, kâğıt, kitaplar dağılğan.
«Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtı mahkemelerde işğalci akimiyetiniñ ayırım apparatı tarafından musadere etilgen mülkiyetini qaytarmağa tırışqanda, aynı şu akimiyetniñ bina ve mülkiyetni mahkeme qararına qadar qorumağa mecbur olğan strukturası Qırım sakinleri içün örnek olaraq «Rusiye medeniyetini» taqdim etti», – qayd etti fondnıñ başı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Riza Şevkiyev.
Qırımnıñ rusiyeli uquq qoruycı organları tarafından Meclisniñ ve «Qırım» Fondu» yolbaşçılığı tarafından bina vaziyeti aqqında bildirüvine izaat daa yoq. Qırım.Aqiqat akimiyet temsilcileri ya da Qırım uquq qoruyıcı organlarınıñ izaatını almağa tırışa.
«Qırım» Fondu»na nisbeten Qırım Rusiye memuriyetiniñ uquq qoruyıcı organları tarafından cinaiy ve memuriy işler açıldı.


text:
Ukrain faali Volodımır Baluh Aqmescit SİZOsından qomşu Rusiyedeki Krasnodarğa aç ve eşyasız avuştırıldı, dep bildire Qırım aq qorçalayıcı gruppası.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ elde etken malümatına köre, Baluh Krasnodarğa alıp ketirildi. Anda ne qadar qalacaq daa belli degil. Aqmescit SİZOsından onı aç ve eşyasız çıqarğanlar. Avuştırılğanınıñ sebebi oña aytılmadı», – dep bildire Qırım aq qorçalayıcı gruppası Facebookta.
Daa evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, Baluh qomşu Rusiyeniñ Krasnodarına çıqarıldı, dep bildirdi Facebook saifesinde.
Fevralniñ 18-nde Qırım aq qorçalayıcı gruppası siyasiy mabüsniñ ömür arqadaşı Natalya Baluhnıñ malümatına esaslanıp, ukrain faali Volodımır Baluhnı Aqmescit SİZOsından avuştırdılar, dep bildirgen edi.
Al-azırda Ukraina ve Rusiye hızmetleri ve Baluhnıñ advokatı bu malümatnı daa tasdıqlamadı. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Fevralniñ 13-nde Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Volodımır Baluh Keriç koloniyasından Aqmescit SİZOsına avuştırıldı, dep bildirge edi.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, temyiz arizasını Qırım prokurorınıñ muavini Sergey Bulgakov berdi. O, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasında çalışqan edi, oña qarşı Ukraina Ceza kodeksiniñ 111-inci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (devlet hainligi) cinaiy tahqiqat başlatıldı.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
Qıtaiy Ukraina yanında yerleşken daimiy qırım kiriş noqtalarında adabanlaştıruvğa Rusiye 2020 senesine qadar 6,9 mlrd rubleni ayıracaq ola.
Bunı noyabr 5 künü Rusiye sıñırınıñ başı Konstantin Busıgin jurnalistlerge bildirdi.
«Biz 2020 senesine qadar avtomobil kiriş noqtalarını quracaqmız. 2017-2020 seneleri demir yol punktlarını da qurarmız», – dedi Busıgin.
Memurnıñ aytqanı kibi, masraflar – «Armânsk», «Canköy» ve «Perekop» avtomobil, üç demir yol ve eki ava kiriş noqtalarınıñ, yani Aqmescit ve Balbek ava limanlardaki noqtalarnıñ qurucılığına ayırılacaq.
Onıñ sözlerine köre, işbu masraflar federal programmada belgilengen eken.
2020 senesinden soñ, Qırımda deñiz sıñır kiriş noqtalarınıñ rekonstruktsiyası planlaştırıla.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq tanıylar.


text:
İlhaq etilgen Qırım memuriy sıñırda tutulğan “Qırım birdemligi” faalcilerini yiberdiler.u aqta “Qırım birdemligi” cemiyet birleşmesi Facebookta bildire.
Remzi Bekirov, faalcileriniñ birisi, vesiqa teşkerüvinden soñ onı ve Ruslan Süleymanovnı vagonğa oşağan, içinde eki qatlı yataq olğan binağa alıp bardılar.
“Devamlı beklemelerden soñ FSB hadimleri Remzini sorğuğa çekti, onda oña belli olğan diniy teşkilâtlar aqqında soradılar. Bir çoq vaqıt keçkeninden soñ faalcilerniñ ekisi de yiberildi”, - denile beyanatta.
Martnıñ 26-nda saba Qırımnıñ memuriy sıñırında Rusiye sıñırcıları «Qırım birdemliginiñ» faalleri Remzi Bekirov ve Ruslan Suleymanovnı tutıp aldı. Bu aqta Bekirovnıñ ömür arqadaşı Halide haber etti.
Berilgen malümatqa köre, tutulğan faallerniñ «kimlik vesiqaları sıñır hızmeti hadimleriniñ şübhesini doğurğan eken».
«Qırım birdemliginiñ» bildirgenine köre, 2017 senesi fevral ayında ekisi de Marlen Mustafayevniñ evi yanında tutulıp, mahküm etilgen ve qanunsız mitingde iştirak etkeninde qabaatlanıp, memuriy apis cezasını alğan edi.
Fevralniñ 21-nde faal Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv keçirilgen edi. Rusiye uquq qoruyıcıları onı eki yıl evelsi içtimaiy ağlarda paylaşqan Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ timsalleri içün tuttı. Bunı videoğa çıqarğan daa 10 qırımtatarı tutulğan edi. Mustafayev 11 künge apiske alındı, qalğanları – 5 künge («qanunsız kütleviy tedbir» sebebinden).
Ukraina Tış işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilüvinden raatsızlanğanını bir çoq kere bildirip, Rusiyeni yerli sakinlerge basqı yapmamasına, tutulğanlarnı ve siyasiy sebeplerden apiske alınğanlarnı azat etmesine çağırğan edi.


text:
Keleci jılı Almatıda ötetin Wnïvercïada-2017 cporttıq dodacı barıcında jülde alğan qazaqctandıq cportşılar memleket tarapınan cıyaqı alatın boladı. Bul twralı bügin actanada OKQ bacpacöz mäclïxatında Wnïvercïada-2017 dïrekcïyacınıñ jetekşici Naïl Nurov mälim etti. «Olïmpïada Oyındarındağıday QR Ükimetiniñ Qawılıcımen ctwdentterge cıyaqı tağayındaw qaractırılğan. Oyınğa qatıcw kezinde barlıq cportşılar ctwdent bolwları şart. Birinşi orın üşin cıyaqı kölemi 15 mıñ AQŞ dolların quraydı, kümic — ...Read More »
Cport jäne twrïzm
Awıl balalarınıñ armanı acqaq
Erkindik – eldiñ ïen baylığı. Munı qazaq eli qazirgi tañda jan jüregimen cezinip otır. Täwelcizdiktiñ awacımen tınıctağanımızğa şïrek ğacır tolğalı otır. Är eldiñ öcip-örendewi ékonomïkacınan, cportı men bilim, mädenïetiniñ damwınan körince kerek. Bizdiñ memleketimizdiñ barlıq calacı azattıq alğan kezende erekşe qarqınmen qarıştap, örkendedi. Damwımızdıñ barometrindey bolğan oñ icterdi awdan xalqı da cezinwde. Cport – dencawlıq kepili. Cporttıñ damwı calamattı ömir ...Read More »
QR Paralïmpïadalıq quramacı coñğı jattığwların Brazïlïyada tämamdaydı
AQŞ-ta üş aptalıq jattığw ötkizgen Qazaqctannıñ paralïmpïada quramacı 16 tamızda coñğı dayındıqtarın pıcıqtaw üşin Brazïlïyanıñ Arakajw qalacına attanadı. Olar 1-18 qırküyek künderi Brazïlïyanıñ Rïo-de-Janeyro qalacında ötetin Paralïmpïada oyındarına dayındıqtı col jerde tämamdaydı. Elimizdiñ Ulttıq paralïmpïada komïteti «QazAqparat» agenttigine xabarlağanınday, Kolorado-Cprïngc pen Arakajw qalaları teginnen tegin tañdalğan joq. Coñğı üş aptada elimizdiñ paralïmpïadaşıları mügedek-cportşılar üşin layıqtalğan älemniñ eñ üzdik jattığw ortalığında ...Read More »
Muxammed Älïdiñ bılğarı qolğabı 606 mıñ dollarğa catıldı
Muxammed Älïdiñ bılğarı qolğabı 606 mıñ dollarğa catıldı. Oğan bactapqıda 218 mıñ dollar bağa belgilengen, dep xabarlaydı 24.kz telearnacı. Äygili Muxammed Älïdiñ köptegen zattarına ïelik etetin kollekcïoner Djeff Rozenberg cportşınıñ bir jup qolğabın awkcïonda catwğa uyğardı. Cawdağa qoyılğan qolğappen Muxammed Älï 1971 jılı Madison Squaren Garden-de Djo Freyzermen tarïxï jekpe-jek ötkizgen bolatın. Aqparat közi: QazAqparatRead More »
Olïmpïada çempïonı Dmïtrïy Balandïn Wnïvercïada alawın alıp jüretin boldı
Olïmpïada çempïonı Dmïtrïy Balandïn 2017 jılı Almatıda ötetin Wnïvercïadada alawdı alıp jüretin boldı, — dep xabarlaydıTengrinews.kz tilşici. Wnïvercïada dïrekcïyacınıñ mälimetinşe, Balandïn bul orınğa konkwrctan tıc tağayındalıp otır. «Dmïtrïy Balandïn Wnïvercïada alawın alıp jürwge layıqtı jäne barlıq talapqa cäykec keledi. YAğnï, ol cporttı nacïxattaytın adam, cportşı, ctwdent. Eñ mañızdıcı, ol almatılıq jäne Almatıdağı joğarğı oqw orındarınıñ birinde oqïdı», — dep tücindirdi menedjer Kïrïll Pyartel. ...Read More »
Golovkïn men Brwk jekpe-jekke qalay dayındalwda?
Orta calmaqtağı älem çempïonı Gennadïy Golovkïn qırküyektegi jekpe-jekte Kell Brwk özi üşin awır cınaq bolatının mälim etti. «Bul men üşin eñ ülken cınaq, cebebi ol nağız çempïon. Ol orta calmaqqa köterilip otır, col üşin onı jäne onıñ komandacın cıylaymın. Men oñay emectigin tücinemin, bul rac. Ol mağan dayın ekenin ayttı, endeşe men de oğan dayınmın. Men 10 qırküyekke 100 payız ...Read More »
Qazaqctan FIFA reytïnginde bir orınğa joğarıladı
FIFA-nıñ ulttıq quramalarğa qatıctı tamızdağı reytïngici jarïyalandı, dep xabarlaydı sports.kz. Qazaqctan quramacı ötken ayğa qarağanda jalpı ecepte bir orınğa köterilip, 96-orınğa turaqtadı. Tizimdi Argentïna bactap tur. FIFA reytïngi (2016 jıl 11 tamız): 1 (1). Argentïna — 1 585 upay 2 (2). Belgïya — 1 401 3 (3). Kolwmbïya — 1 331 4 (4). Germanïya — 1 319 5 (5). Çïlï — ...Read More »
Ïlya Ïlïn otandactarın qoldaw üşin Rïoğa attandı
Belgili qazaqctandıq ziltemirşi Ïlya Ïlïn cportşılardı qoldaw üşin XXXI Olïmpïada oyındarı ötip jatqan Rïo-de-Jayneroğa uşpaq. «Bizdiñ jigitter Denïc Ulanov pen Alekcandr Zayçïkovtı qoldawğa bara jatırmın», – dep jazdı cportşı Ïnctagramdağı öziniñ paraqşacına. Conday-aq ol qazaqctandıqtardı medaldarımen quttıqtadı. Qazirgi waqıtta Qazaqctan jalpı medaldıq ecepte 11 orında. Qorjında – 7 medal. Bügin jüzgiş Dmïtrïy Balandïn, ziltemirşi Nïjan Raxïmov olïmpïada çempïonı atandı, kümic medaldı dzyudoşı ...Read More »
Qazaqctandıq bokcşı Ïclam IBO reytïngi TOP-100-nen şığıp qaldı
Xalıqaralıq bokc uyımı (IBO) tamızdağı jağday boyınşa älemdik bokcşılardıñ jañartılğan reytïngin jarïyaladı, dep xabarladı Sports.kz. Key özgericter Qazaqctan ökilderine de qatıctı boldı. Jeñil calmaq därejecinde öner körcetetin Janat Jaqïyanov, eki catığa tömendedi. Qazir ol 62-şi orında. Birinşi awır calmaq därejecinde Qanat Ïclam TOP-100-dikten şığıp qaldı. Birinşi awır calmaqta Beybit Şümenov altınşı orındı caqtap qaldı, al Ïca Aqberbaev 43-şi orınnan 41-ge ...Read More »
Jağajay voleybolına xïdjabpen şıqqan mıcırlıq qızdar janküyerlerdi tañ qaldırdı
Rïodağı Olïmpïada oyındarına mıcırlıq voleybolşı qızdar da qatıcwda. Jağajay voleybolınan cınğa tücetin olar köpşilikti tañ qaldırıp ülgerdi. Bul twralı NUR.KZ xabarlaydı. Germanïya quramacına qarcı kezdecwde Doa Él-Gobaşï men Nada Mïvad arnayı tiktirilgen forma kïip şıqtı. Ädette, jağajay voleybolına qatıcwşılar alañğa kwpalnïkpen şığatını belgili. Alayda, ïclam dinin berik uctanatın qızdar xïdjab kïip te voleybol oynawğa bolatının däleldedi. Ğalamtorda mıcırlıq qızdardıñ kïim ülgici ...Read More »


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Jamalağa «Ukraina halq artisti» unvanını berdi, dep bildire Ukraina prezident memuriyetiniñ matbuat merkezi.
«Acayip bir ğalebe. Bir çoq adamnı bahtlı ettiñ», – dep ayttı Poroşenko artistnen körüşken vaqıtta.
Petro Poroşenko qayd etti ki, onıñ ğalebesi al-azırda Ukraina halqı ve hususan qırımtatarlar içün pek müim. Çünki artıq tek diplomatlar degil, adiy insanlar da qırımtatar halqınıñ facialı tarihını ve Qırımnıñ şimdiki işğalini bileler.
«Bütün dünya Ukrainağa qoltuttı ve añlaşıla ki, abstrakt bir Ukrainağa degil, Ukraina ve Qırımğa, qırımtatarlarğa qoltutalar. Qartanañ, onıñ küçük qızı, halqıñ aqqında ikâye – yürekke tiye, qoltutmaq, rey bermek, Qırımnıñ azat etilmesi esnasınıñ parçası olmaq isteysiñ», – dep ayttı Ukraina prezidenti. Onıñ qayd etkenine köre, ömür arqadaşı ve qorantasınen beraber finalnı seyir etip, Jamalağa qoltuttılar.
Devlet yolbaşçısınıñ fikirince, bütün bular yarımadağa ukrain mustaqilligini qaytarmağa yardım etecek.
«Qırımnıñ birinci saifelerde olması içün büyük bir isse qoştıñ», – dep qayd etti Poroşenko Jamalanen laf etip.
Qırımtatarı olğan ukrain yırcısı Jamala (Susanna Camaladinova) 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligini añlatqan «1944» yırınen mayıs 15-ke keçer gecesi İsveçiyanıñ paytahtı Stockholmde olıp keçken «Eurovision» yır yarışınıñ finalında ğalebe qazandı. Ekinci yerni Avstraliya, üçünci yerni Rusiye aldı.
Yarış qaidelerine köre, nevbetteki yarışnı ğalip çıqqan memleket qabul etmeli.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Rusiyede Meclis faaliyetini yasaq etmek dava arizasınıñ kopiyasını aydınlattı.
Facebookta derc etilgen Qırım Rusiye Yüksek mahkemesine berilgen arizada Natalya Poklonskaya memuriy davalı olaraq «Qırımtatar Milliy Meclisi cemaat teşkilâtını» qayd ete.
Aynı vaqıtta Qırımnıñ Rusiye prokurorı 2004 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayında qabul etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetine dair nizamnamege esaslana.
«Meclis maqsatlarından biri qırımtatar halqınıñ milliy ve siyasiy aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi ve onıñ milliy toprağında serbest milliy-devlet aqqınıñ yerine ketirilmesi ola... Bu maqsatqa irişmek içün teşkilât qırımtatar halqınıñ kelecegini belgilemek aqqınıñ yerine ketirilmesi esasında milliy-territorial printsipke köre Ukraina terkibinde Qırım statusını belgileycek ola», – dep aytıla arizada..
Facebooktaki Meclis saifesinde yerleştirilgen metinde Meclis Rusiyede «devlet qaydını almağan ve böyle bir muracaatı olmadı», dep aytıla.
Derc etilgen dava arizasınıñ kopiyasında aytıla ki, Meclisniñ eñ «rezonanslı» aktsiyası 2014 senesi fevral 26-da Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radası yanında olıp keçken miting ola. Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri keçirgen eki mitingde yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 insan zarar kördi.
Berilgen arizanıñ kopiyasında qayd etile ki, «Meclis faaliyeti Rusiye Federatsiyasınıñ anayasa qurumı, devlet ve cemiyet havfsızlığı içün telükeli ola bile». Bundan sebep, arizada aytılğanı kibi, Poklonskaya «Qırımtatar Milliy Meclisini ekstremistik teşkilât olaraq tanıp, Rusiye Federatsiyasında onıñ faaliyetini yasaq etmege» çağıra.
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, dava arizasınıñ kopiyası Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlğa berildi.
Poklonskaya dava arizasını izaatlap, «soñki vaqıtları qırımtatarlar Rusiye Federatsiyasında qayd olmağan işbu teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve provokatsion tanımağa talap eteler», dep qayd etti.
YouTube kanalında video «Qırım Cumhuriyetiniñ prokurorı»
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ uquqçıları Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Rusiyede Meclis faaliyetini yasaq etmek muracaatını ögrenmekte. Bunı Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Ariza bizde bar. Uquqçılarımız nasıl bir şekilde yanaşacağımıznı ögreneler. «Bağlana bilecegimiz» bir çoq şey kördik. Közge çarpqan eñ büyük şey – «Meclis cemaat birleşmesiniñ» yasağı aqqında ariza», – dep ayttı Celâl. Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar halqınıñ temsil organı cemaat birleşmesi degil ve «ne Ukraina, ne Rusiyede, ne de başqa bir yerde böyle bir statusı oldı».
Celâlnıñ aytqanına köre, Meclis faaliyeti «Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqları aq-uquqlarına dair beyannameniñ qaidelerine esaslanğan edi».
Celâlnıñ qayd etkenine köre, Meclis bunıñ kibi adiselerge «maneviy olaraq azır edi», çünki Meclis yasağı kibi laflar çoqtan bar, şimdi ise «laftan işke keçtiler».
Reisniñ birinci muavini qayd etti ki, Poklonskayanıñ dava arizası mahkemege yollanıldımı daa belli degil.
2015 senesi oktâbr 23-de Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetini ekstremizm ceetinden teşkermege rica etti.
Bu muracaatnıñ sebeplerinden biri Qırımnıñ «ticaret» qamaçavı oldı, onı Herson vilâyetinde qırımtatar liderleriniñ teşebbüsi ile başlattılar. Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, Meclis «ekstremistik teşkilât» ola bile ve onıñ faaliyeti yasaq etile bile.
Qırımtatar Milliy Meclisi – Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ icra organı, 1991 senesi qurulğan edi. 2014 senesi mart ayında Yuqarı Rada Ukrainada Meclisni qırımtatar halqınıñ yüksek temsil organı olaraq resmiy şekilde tanıdı.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qırımtatar halqınıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yarımadağa kirişleri beş yılğa qadar yasaq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Qırım ve Aqyar işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı buyruq imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırım işğalini qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy ceza kirsettiler. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, oña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklenmesi» dey.


text:
Camala toy ve oğlu doğğanı aqqında aytıp bergen intervyüniñ birinci qısmını mında oqumaq mümkün. Mında ise Camala Qırım, qorantası ve tuvğan evi aqqında hatırlay.
Camala - doğma qırımtatar olğan ukrain yırcısı. O “Eurovision-2016” yarışında ğalebe qazandı, “Golos” konkursında idmancı olaraq iştirak etti, bir qaç albom çıqardı, Kyiv şeerindeki “Sport Sarayı”nda büyük solo kontsertini berdi ve "Krıla" albomınen Ukrainada nevbetteki turnege çıqtı . Qırım.Aqiqatqa büyük eksklüziv intervyüsinde Camala, yañı albomı ve türkülerniñ esası olğan ikâyeler aqqında aytıp berdi.
- Seniñ “Krıla” ("Qanatlar") adlı albomıñ oktâbrniñ 12-sinde çıqtı. Bundan evel “Krıla” klipi çıqqan edi. Amma o muzukalı videoda sen yoq ediñ.
- Aslında, ebet, mında elindeki mikrofonnen qorqqan, yırlamağan, yıqılıp turğan ve soñra sanağa çıqqan bir qız olmaq kerek edi. Bu klipte spottan balalar olğanı pek güzel. Çünki sport - er şey küç-quvetnen qazanılğan qıyın bir saadır. Anâ Kopılova, klip rejissörı, istidatlı balalarnı tapmağa teklif etti, ve olar bu ikâyeni aytıp berdi. Men bu videoda olmaq ister edim, amma soñ versiyasını baqqanda, bundan vazgeçtik.
- Yani seni bu klip içün videoğa çektiler, amma soñ onı yoq ettiñiz?
- Ebet.
- Seni, icracı olaraq, bu ıncıtmaymı?
- Er videomda mıtlaq olmaq keregim dep tüşünmeyim. Mında esası sanat. Çünki muzılakı video - bu ğayet qıyın film şekli. 3-4 daqqada bir ikâyeni aytıp yetiştirmek kerek. Adamlar kimer konolarda tolusınen ğayeni açıqlap olamay, ya sen bir klipte añlat da baq - mıtlaq başı, ortası, soñu da olsun. Bu pek qıyın.
- Sen “Krıla” albomınıñ bir qısmını Truskavetste yazğanıñnı aytqan ediñ. Sen raatlıqqa bütün aletler, teçhizatnenmi bardıñ?
- Men mahsus yazmaq içün bardım. O suvuq Truskavetste daa ne yapayım? Anda ayaz edi, mına saña kezip olamazsıñ. Sansarlarnı bir-eki kere aşattım, qalğan vaqıt ise yaza edim.
- Bu albom türküleriniñ esas ğayeleri ne? Umumiy bir mana barmı? Bir keyf? Diñleyicileriñe açmaq istegeniñ mevzular?
Mında bütün türküler sevgi ve onıñ türlü tarafları aqqındaCamala
- Bu albom sevgi ve yan tesirler aqqında dep aytmaq mümkün. Anda “Lübıtı” (“Sevmek”) ve “Kohannâ” (“Sevgi”) kibi türküler bar. Ve farqı şunda ki, “Kohannâ” - bu men körgen, meni ilhamlandırğan ikâyedir, çat yazışmasında cilveleşüv aqqında. Adamlar yazışa, ömründe körmegen insanğa deyerlik sevda ola. O adamnı pek begeneler, amma soñ körüşeler ve - “sevgi küneşteki mum kibi iriy”. Bu albomnıñ hususiyeti budır. Mında tek menim şahsiy ikâyelerim degil de, göñlüme tiygen, meni ilhamlandırğan soyları da. The Great Pretender türküsinde tasvirlengen ikâye kibi: özüni köstermege, paalıca satmağa istegen adamlarnıñ, hususan qadınlarnıñ ikâyesi, amma aynı vaqıtta olar sevgi qıdıra ve içlerinde boşluqnı seze. Bu sahtelikte o qadar özüni coydılar ki, endi kim olğanlarını bilmey qaldılar. Kimse bilmey. Bu - duyğu. Körüşüv ve tez keçken sevgi aqqında “Neznayomets” (“Yabancı”) türküsi bar. Bu ikâyeni de men közetken edim. Ya da “Hvılı”niñ (“Dalğalar”) ikâyesi - deñizge bütün dertlerini aytıp açqanıñ içün. Dalğalanğan deñizge. Suvğa baqasıñ ve sakinleşesiñ, öz yañğızlığını unutasıñ - tamam bu al-keyf içün yır. Demek, mında bütün türküler sevgi ve onıñ türlü tarafları aqqında.
- Bu türkü Qırımğa tedaiylenemi?
- Mında deñiz bar, yalığa kelgende sıq-sıq sezgenim duyğu bar. E, onı Qırımğa tedaiy bermek mümkün.
- Bu albomnıñ çoqusı ukrain tilinde. Bu ukrain televizionı bergen kvotalar içünmi ya da başqa sebep bar?
Er yañı türkü - yañı duyğu, yanı alCamala
- İnglis tilinde üç türkü bar, rus tilinde - asıl yoq. Men, doğrusını aytqanda, ukrain tilinde yazmağa sevem. Bunı daa kvotalardan evel yapa edim. Asıl, “Krıla” albomı aqqında aytqanda, o tamam kitap saifeleri kibi, çeşit-türlü keyflerge daldırtmaq mümkün. Mında bir ikâye, saifeni deñiştirdiñmi - başqa ikâye. Er yañı türkü - yañı duyğu, yanı al. Mesele başqa şeyde edi - bunı nasıl yapayım da, sözlerni folklor ve pop ritmine degil, “yırtıq” ritmge keliştireyim, ukrain tilinde soul üslübiniñ bazı hususiyetlerini alıp yahşı pop-türküsini yazayım dep qıdıra edim. Bu qıyın edi. Amma “Povodır” (“Yetekleyici”) (2014 senesi çıqqan ukrain filmi - QA) filmi çıqarılğanda, “Neçün çiçeklerniñ közleri bar” türküsi yazıldı. Men bunen ğururlanam, bu işimden soñ Andrey Hlıvnükniñ (“Bumboks” taqımınıñ lideri -QA) özü telefon etip, begengenini aytqanda pek memnün edim, soñra o beraberlikte “Zlıva” (“Yağmur”) türküsini yırlamağa teklif etti. Menimce, Andrey - memleketimizde ukrain tilinen çalışqan eñ güzel ustalardan birisi.
- Sen videolarıñ YouTubede topğan kösterüvlerden memnünsiñmi?
- E, kösterüvler bayağı ola. The Great Pretender muzıkalı videomnıñ çoq müsbet tefsirleri bar edi. Anda aktörlar acayip oynay, bütün bu qıyafetler… Klipniñ rejissörı - Anâ Burâçkova. Memleketimizde böyle apaylar olğanına pek quvanam. İşte, öyle olıp çıqtı ki, eki klipimni qadınlar yaptı, amma mında iç cinsiyetlik yoq.
- Ukrainada klip çeküv tecribeñ aqqında ne ayta bilesiñ?
- A The Great Pretenderni Berlinde çıqarıldı. Men olğan yerler - mında çıqarıldı, tışarıdaki bütün levhalar ve aktörniñ oyunı - Berlinde. Mem Berlinge barmadım.
- Sen “Sumuyu” (“Sağınam”) veI believe in U türkülerine videolarnı Portugaliyada çektiñ. Yani, Ukrainadaki ve başqa memlektlerdeki fiyatlarnı qıyaslay bilesiñ? Farq barmı?
- Deyerlik farq yoq. Amma bu pek paalı, çünki bütün kün devamında çıqarasıñ, meydançıqtan meydançıqqa barasıñ, yuqlamaysıñ. Amma “Sumuyu” veI believe in U klipleri aqqında aytsaq, biz az yuqladıq ve tañnı tam kerek yerde qarşılamaq içün çoq maşnanen yurdıq. Eki saat yolda edik, üç saat yuqladıq. Men ise, make-upnı közde tutsaq, 40 daqqağa köz yuma edim, soñ betime bir maska yapıp kene yolğa çıqa edim.
- Klip üzerinde çalışqan taqım - episi ukrain kameracı, rejissörlarmı?
- Ebet, episi.
- Ya qayda çıqaruvnı daa pek begenesiñ?
- Bilesiñmi, meralısı şu ki, biz Lissabonda yaşadıq, amma men Lisabonnı körmedim, çünki çalışa edim. Men Portugaliyanı, meydançıqta turğance, avtobus penceresinden kördim. Yani, bu yan tesirdir - sen sanki er şeyni köresiñ, amma aynı vaqıtta iç bir şeyni.


text:
Audio
"Min ber nomerle häm iñ küp aqça, 260 miliard 753 milion 447 meñ 303 rubel häm 14 kopek täqdim itkän ciñüçene iğlan itäm. Täbrik itäm."
Bu Baykalfinasgrup Gazpromnıñ yaki xökümät belän bäyläneşe bulğan başqa ber şirkätneñ törkeme digän spekulatsiägä säbäp buldı. Dävlät Dumanıñ liberal deputatı İrina Xakamada , finans resurlarığa bay ber kemgä dä mäğlum bulmağan ber şirkät Russiädä genä andıy auksionda ciñep çığa ala dip belderde. Russiä Federal Milek Fondı başlığı Yuri Petrov ta ciñüçe turında mäğlümäteneñ bik az buluın iqrar itte.
Audio
"Ber kem dä cavap birä almıy, çönki bu bezneñ öçen kötelmägän ber närsä buldı. Döreseräge bez bu şirkät turında ber närsä dä belmibez."
Baykalfinansgrup üzeneñ Russiäneñ Tver şähärendä terkälgän buluın belderä. Läkin, Vremyö Novostey gazetasınıñ bügen yazuınça, auksion dokumentlardağı adress ber barnıqı. Annan başqa bu şirkät auksionnan dürt kön elek kenä 15-nçe dikäberdä genä terkälgän. Bu auksonda tağı Gazpromneft kenä qatnaşqan . Läkin, ul Baykalfiansgrup täqdim itkän bäyädän küberäk aqça täqdim itmägän. Ni öçen Gazprom yuğarıraq bäyä täqdim itmäde digän sorauğa cavap tabu qıyın. Bälkim monda AQŞ mäxkämäseneñ Dikäberneñ 16-nda Yukos belän bäyläneşle här törle transaksilärne vaqıtlıça tuqtatuı säbäp bulğandır. Russiä xökümäte bu qararnı tanımauın häm auksionnıñ planlanğança ütäçägen belderde. Küzätüçelärneñ farazlauınça, Gazprom legal cavaplılıq almas öçen auksionda öçençe taraf belän qatnaşunı mäşküleräk tapqandır. AQŞ mäxkämäseneñ qararı Gazpromğa Yuganskneftegaznı satıp alır öçen burıçqa aqça birergä äzer torğan Könbatış bankalarının monan vaz kiçülärenä kiterde. Gazprom üze Baykalfinansgrup belän bäyläneşeneñ buluın kire qaqtı. İseme äytelmägän ber Gazprom räsmise Baykalfinansgruppasınıñ artında Kreml belän bäyläneşe bulğan başqa ber şirkätneñ Surgutneftegaznıñ toruı mömkin dip beldergän. Anıñ farazlauınça, Surgutneftegaznıñ Yuganskneftegaznı soñğaraq satuı yaki Gazpromğa urtaq eşkärtüne täqdim itüe mömkin. Mäskävdäge Troyka Dialog İnvestment Bankınıñ tikşerü bülege mödire James Fenkner mondıy añlatma birde.
Audio
"Bazardağı ğomumi qaraş bu- AQŞ mäxkämäse qararı säbäple ber yaqtan auksionnı planlağança ütkärä teläge bulsa, çönki kiçekterü Russiä xökümäteneñ abruyın töşerer ide, ikençe yaqtan soñğı çiktä Gazprom yaki Surgutneftegaznıñ ciñüen buldıru."
Üz nävbätendä Surgutneftegaz Yuganskneftegaz aksiäläreneñ satıluı belän ber nindi dä bäyläneşeneñ bulmauın belderde. Russiä küzätüçeläre ber mäsälädä urtaq fikerdä. Baykalfinasgrupnıñ artında kem genä tormasın dävlät anardan yıraqta tügel. Baykalfinansgrup ike atna eçendä 9 miliard 300 milion dolarnı tülämägän xäldä, yaña auksionnıñ ütkärelüe yäisä aksiälärneñ turıdan-turı dävlät qulına tapşırıluı mömkin. Bälkim töp maqsät nefte häm gaz industriäsen yañadan dävlätläşterüder.
Färit İdelle, Praga.


text:
İlk malümatqa köre, Keriç (Qırım) köpründe yüz bergen patlav neticesinde zarar körgenler yoq. Bunı işğal etilgen Qırımnıñ yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov bildirdi.
"İlk malmüatqa köre zarar körgenler yoq", - dedi o.
Patlav oktârniñ 8-nde saba saat 6-da yüz berdi. Yol ve yük treni ateş içinde, de p haber ete Kerch.fm. Bundan ğayrı yolnıñ bir parçası dağıldı.
"Qırım demiryolu" Federal devlet unitar şirketiniñ malümatına köre, yük treniniñ quyruğında yaqıt tsisternası patlağan. Sebepler daa belli degil. Yerli başlıqlarnıñ malümatına köre, naqliyat areketi toqtatılğan. Gemiler qatnavı Keriç boğazı üzerinden qapatılmapağa, arabalar içün paromlı keçit azırlanmaqta.
İşğal etilgen Qırımnıñ yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov, yanğınnı sözdürmege tırışqanlarını bildirdi.
"Sebepler ve aqibetler aqqında bir şey aytmaq daa erte", -dedi o.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
«Biz öz noqtaiy nazarımıznı qattı sürette, soñra ise qaba bildirdik: biz ile oynamağa imkânsız olğanını ayttıq, çünki bizni 3 kün beklemege mecbur ettiler», – dedi Kadırov «Rossiya 1» telekanalına bergen intervyüde, dep bildire İnterfaks.
«Soñki künü aqşam biz kesen-kes ayttıq: ya – ya da. Men olarğa böyle dedim: cenkte elâk olğanlar ola», – dedi Kadırov.
O şunı da qayd etti ki, muzakereler Ukrainada Çeçenistan cumhuriyetiniñ temsilcisi Ramzan Susulayev ile keçti.
«Ramzan gür bağnı qoydu ve menim aytqanlarımnı eşitti: «Siz (ukrainliler), insanlarımıznı çuqurda tiz üstünde tutıp, sorğulardan çekip, bizge cenkni ilân etesiñiz, yapqanıñız canavarlıqtır, qanunsızdır. Tez, acele, bir, bir buçuq, eki saat içinde jurnalistlerni azat etmelisiñiz», – dedi Kadırov.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi dekabrniñ 24-nde Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Remzi Memetov, Rustem Abiltarov, Enver Mamutov ve Zevri Abseitovnıñ ükmüni çıqaracaq.
Dekabrniñ 21-nde olar mahkemede soñki sözüni ayttı. İç birisi qabaatını tanımay. Olar davanıñ «siyasiy sebeplerini» qayd etti.
Rusiye prokurorı Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov içün 10 yıldan 17 yılğa qadar sert rejimli koloniyada apis cezası berilmesini istedi.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Törkiyä hawa köçläre AQŞnıñ 4 xärbi oçqıçın yağulıq belän täêmin itte
Yağulıq salu xalıqara hawa kiňlegendä başqarıldı
Törkiyä hawa köçläre oçqıçları AQŞ diňgez köçläreneň 4 F-18 xärbi oçqıçına yağulıq saldı.
Törkyä saqlanu ministrlığı tvitter akkauntında “Joint Protected Entry Exercise qısalarında Törkiyä hawa köçläre komandirlığı tarafınnan AQŞ diňgez flotınıň 4 F-18 xärbi oçqıçına xalıqara hawa kiňlegendä yağulıq salındı häm üzara künegülär ütkärelde”diyelde....
-
01.12.2022
-
-
01.12.2022
-
-


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi, Yuqarı Radada «Petro Poroşenkonıñ Blokı» fraktsiyasınıñ deputatı Refat Çubarov, devlet yolbaşçısı Petro Poroşenkonı ve Ukraina akimiyetini, Konstitutsion Komissiyanı toplap, Qırımnıñ Qırımtatar Muhtar Cumhuriyetine çevirilmesi aqqında Esas Qanun deñişmelerini azırlama çağırdı.
«Men tekrar Ukraina prezidentine ve akimiyetine muracaat etip, eñ yaqın zamanda Konstitutsion Komissiyanı toplamağa, ve Ukraina Konstitutsiyasınıñ «Qırım Muhtar Cumhuriyeti» adlı 10-cı bölügine deñişmelerni azırlamağa çağıram. Bizler Qırım Muhtar Cumhuriyetini – Ukrainanıñ ayırılmaz qısımı olaraq Qırımtatar Muhtar Cumhuriyetine çevirmek kerekmiz», – dedi Çubarov parlamentniñ toplaşuvında.
O hatırlattı ki, 1945 senesi qırımtatar halqı sürgün etilgeni sebebinden yoq etilgen Qırımnıñ mühtariyetini – ğayırdan tiklemek suali boyunca umumqırım referendumı 26 yıl evelsi, yanvar 20 künü keçirilgen edi.
Konstitutsion Komissiya – Ukraina prezidenti yanında yardım organı ola. Onıñ maqsadı – Konstitutsiyağa uyğun deñişmelerniñ azırlanılması. Şimdilik Ukrainanıñ Esas Qanunında – Qırım Muhtar Cumhuriyeti Ukrainanıñ ayırılmaz qısımı olğanı qayd etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. Ğarp memleketleri de Qırımnıñ işğali qabul etmey ve bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.