text:
Qırımda oktâbr 17 künü, keç aqşam Rusiye kontrolü astındaki Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «26 fevral» işi boyunca azırlıq toplaşuvını keçirdi. Toplaşuvda alınğan qarar aqqında Facebookta Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ MSK reisi Zair Smedlâyev haber etti.
«Yançıq Aqmescit ş. Merkeziy rayon mahkemesi «26 fevral» olaraq adlanğan iş boyunca azırlıq toplaşuvını bitirdi. Bu cinaiy işte Ahtem Çiygoz aqqında ayrı ayrı iş açıldı, o Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde baqıla. Bu işte keçken diger qabaatlanğanlar: Ali Asanov, Mustafa Degirmenci, Eskender Kantemirov, Eskender Emirvaliyev ve Arsen Yunusovnı Merkeziy rayon mahkemesinde mahküm etip başladılar. Yarın, oktâbr 18 künü saat 9.30 Pavlenko, 2 adresi boyunca Ahtem Çiygoznıñ nevbetteki mahkeme oturışı keçirilecek, qalğan iştirakçiler boyunca mahkeme saat 13.00, Turetskaya soq., 21 adresinde», – dep haber etti Smedlâyev.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


c: text/html

text: Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme-kitapxana orayı Úlketanıw mag‘lıwmatlar sektorı tárepinen «30-iyun jaslar kúni»ne bag‘ıshlanıp «Jaslar, kitap hám kitapqumarlıq» atamasında sáwbetlesiw keshesi shólkemlestirildi. Keshege Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg‘ı Keńesi deputatı, “Qoraqalpog‘iston tongi” gazetası redaktorı N.Matyakubova hám Nókis qalası jas jurnalistler mektebi oqıwshıları qatnastı. Kesheni ulıwma oqıw zalı sektorı baslıg‘ı B. Uteniyazova ashtı hám alıp bardı. Kitap insandı pikirlewge jetekleydi, pikirlew bul insandag‘ı eń joqarı pazıylet. Kitap insannıń ózin-ózi tárbiyalawdag‘ı eń sabırlı tárbiyashı, kitapqa dos insan átirapındag‘ı insanlar menen tereń tárbiyalı múnásibette boladı, aq penen qaranı ajıratadı, bul ómirdiń kóz ashıp jumg‘ansha tez ótip ketetug‘ının ańlaydı, jaqsılıq islewge, ózinen jaqsı iz qaldırıwg‘a háreket etedi. Mámleketimiz basshısı jaslar ushın hámme sharayatlardı jaratıp bermekte, Prezidentimizdiń kitapqumarlıq, jas áwladlarg‘a kitap oqıtıw mádeniyatın asırıw boyınsha qararları haqqında aytıp ótti. N. Matyakubova Elimiz Prezidenti “Kitapsız keleshek joq!” uranı menen hár bir oqıwshı kitap oqısa qálbinde insanıylıq tuyg‘ı, júreginde mehir – muhabbet bulaqları ashıladı. Keyingi waqıtları ómirimizge qol telefonları kirip keldi, ayırım tarmaqlarda mentalitetimiz, milliy qádriyatlarımızg‘a qarsı, jaslardıń sanasına sińdirilgen jaman niyetlerin, jaqsılıq niyetleri menen jazılg‘an kitaplar g‘ana, olarg‘a tosıq bola aladı. Elimizde keleshek áwlad eline sadıq perzent, hár tárepleme bilimli bolıwı ushın bárshe imkaniyatlar bar. Ata-analarda kitapqa degen tuyg‘ı bolıwı kerek. Kitap oqıtıwg‘a hámme juwapker bolıp, hár bir adam kitapqumarlıq estafetasın, óz úyinen, balasınıń qolına kitap beriwden baslawı kerek dep óz sózin juwmaqladı hám ózi jazg‘an qosıqlarınan oqıp berdi. Keshe dawamında jaslar ózlerin qızıqtırg‘an sorawların berip juwaplar aldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi 2015 senesi avgust 16-da Herson vilâyetinde yerli Qırımtatar Meclisleriniñ saylavlarını keçirmege qarar aldı. Böyle bir qarar Meclis toplaşuvında keçken raatlıq künleri qabul etildi.
Bunı qırımtatar temsil organınıñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, toplaşuvda Meclisniñ 30 azasından 21 kişi iştirak etti, 10 insan, şu cümleden Meclis reisi Refat Çubarov internetten qoşuldılar. Qırımtatar Milliy Qurultayı Teftiş komissiyasınıñ reisi Ali Özenbaş da iştirak etti.
Qırımda faaliyet köstergen qırımtatar cemaat teşkilâtları vekilleriniñ II Bütündünya qırımtatar kongressinde iştiraki muzakere etildi.
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, Qırımnıñ Rusiye FSB idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy iş açtı. O, onı qıdıruvğa ilân eteceklerini bildirdi.
«Qırımtatar qarşılıq areketi» teşkilâtı bildire ki, FSB qararınıñ maqsadı Türkiyede keçirilecek Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesine keder etmek.
2014 senesi Meclis reisine Rusiye ve Rusiye Federatsiyasınıñ nezareti altında bulunğan Qırımğa kirmege yasaq ettiler.


text:
İyünniñ 28-29-da Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Qırım künleri keçirile. Qırımnı Ukrainanıñ bir qaç halq deputatı, bir qaç siyasiy erbap, faal ve uquq qorçalayıcı, şu cümleden Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı temsil eteler. Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Ukrainanıñ daimiy vekili Dmıtro Kuleba, ukrain publitsisti, Radio Svoboda jurnalisti Vitaliy Portnikov ve uquq qorçalayıcı Boris Zaharovnen Ukraina Qırım aqqında nasıl hatırlata mevzusında laf etemiz.
– Avropa Şurası Parlament Assambleyası Ukrainağa nege tesir etmege imkân bere?
Kuleba: Qırım mevzusı er daim kün tertibinde olsun dep, bu teşkilâtta çalışamız. Eki vazifemiz bar: Qırım meselesini eñ müim mevzular arasında saqlap qalmaq ve Avropa Şurasında Qırımda insan aqlarınıñ qorçalanması ve işğalden azat etilmesine yardım etken qararlarnıñ qabul etilmesine irişmektir. Qırım künleri kibi tedbirler bu maqsadnen keçirile. Avropa ortaqlarımız Qırım tarihına duyğu ceetinden daa yaqın ola, daa da çoq qoltutalar.
– Siziñ fikiriñizce, Rusiyeni Avropa Şurası qararlarını yerine ketirmege nasıl mecbur etmek mümkün?
Avropa ortaqlarımız Qırım tarihına duyğu ceetinden daa yaqın ola, daa da çoq qoltutalarDmıtro Kuleba
Kuleba: Al-azırda bunı esas maqsat olaraq körmemeli. Avropa ortaqlarımız, bizler kibi, Qırım qararlarınıñ yerine ketirilmesi içün areket etmek kerek. İstilâcı içün eñ qıyın şaraitler yaratıp, onıñ ayatını zorlaştırmalı.
– Nasıl adımlar ola bile?
Kuleba: Birincisi: Qırımdaki monitoring. Rusiye anda kirmege imkân bermey, bu sebepten eñ azından uzaqtan monitoring ola bile. Ekincisi: tek Ukraina degil de, bütün memleketler Rusiye Federatsiyasından, misal olaraq, Qırımda siyasiy mabüslerniñ azat etilmesini talap etmeli, bunı ortaqlarımız Rusiye ile dialog vaqtında muntazam sürette yapmalı. Üçüncisi: halqara teşkilâtlar Qırım meselesinde insan aqları saasında özara işbirligi qurmalı.
– Vitaliy, PACE meydançığı ne qadar tesir ete bile?
Portnikov: Añlamaq kerek ki, PACE – farqlı memleketlerniñ parlament deputatları kelgen bir teşkilât. Parlament keyfine nasıl olsa da tesir etken bir klub. Milliy eyyet erkânına kirgen insanlar diger deputatlarnen bağda olmaq içün belli bir elçi vazifesini becere. Rusiyenen beraber Suriyeni ziyaret etip, toplaşuvlarnı alıp barmaq imkânından ve itibardan marum qalğan PACE yolbaşçısı Agramunt (Pedro Agramunt – QA) meselesi bu sebepten müim. Ukraina eyyeti Agramuntnıñ istifasını talap etmese edi, diger Avropa memleketleriniñ deputatları rusiyelilernen beraber kerçekleştirilgen ziyaretler ilerideki siyasiy faaliyet içün telükeli olmağanını tüşünir edi.
– Ukraina eyyeti sayesinde olğanını aytmaq isteysiñizmi?
Portnikov: İlk evelâ onıñ. Ukraina eyyeti Argamuntnıñ yapqanlarına diqqatnı celp ete edi.
– PACEde Rusiye eyyeti de bar. Alâ daa söz aqqı yoqmı?
Rusiye PACEni teşviqat meydançığı olaraq qullanaVitaliy Portnikov
Portnikov: Rusiye eyyeti PACE belgilegen statusta bar – kötek aşaycaq oğlançıq statusını taşıy. Rusiye bu vaziyetni deiştirmek içün qaç kere ğayret kösterdi, PACE reberlerini, şu cümleden Agramuntnı da qorquzğan edi.
– Rusiye Avropa Şurasından çıqa bilemi?
Portnikov: İstese de, eyyetini anda yollamaz edi. Mence, böyle bir niyeti yoq, çünki şimdi Rusiye PACEni teşviqat meydançığı olaraq qullana. Rusiye halqara qurulışlarnı böyle köre.
Georgiy Logvinskiy: «Assambleyada memleketimizni qorçalağan ve Rusiye Federatsiyasına zarar ketirgen sanktsiyalarnı alıp taşlamağa tırışqan Kreml agentleri mesüliet taşımalı, dep añlatmaq kerekmiz. İsbatlap köstermek kerekmiz: Rusiye – zeerlidir. Ne Donbass, ne Qırımda oña hızmet etkenlerni acımaycaqmız».
– Boris, Qırım künlerinde bulunasıñız. Ukraina avropalılarğa ne aqqında ayta ve tedbirlerde ne oldı?
Zaharov: Qırım künleri devam ete, bugün Qırımda siyasiy taqiplerge bağışlanğan daa bir tedbir olacaq. Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı ve advokat Polozov (Nikolay Polozov – QA) keldiler. Ahtem Çiygoz ve digerlerge qarşı «fevral 26 davasınıñ» esabatı taqdim etilecek.
Rusiyeni mabüslerni azat etmege, topraqnı qaytarmağa mecbur etmeliBoris Zaharov
Tünevin Qırım aqşamı oldı – medeniy tedbirni bayağı insan ziyaret etti. Esaplağanımızğa köre, tahminen 400 kişi bar edi – PACE deputatları, diplomat, Avropa mahkemesiniñ qadıları, Avropa Şurası komitetleriniñ azaları ve çeşit memleketlerniñ uquq qorçalayıcılar. Bundan ğayrı, aqşamımıznı Rusiye muhalifetçisi Garri Kasparov ziyaret etti.
– Bunıñ kibi tedbirler Avropanıñ cemaat fikrine ve Avropa siyasetçileriniñ qararlarına nasıl tesir ete?
Zaharov: Men tesir pek büyük olğanını tüşünem. Böyle tedbirlerde çoq adam toplaşa, birinci şahıslar kele. Meseleni resmiy olmağan bir vaziyette muzakere etmege imkân bar.
– Ahtem Çiygoz meselesini al etmek içün ne yapılacaq?
Zaharov: Mında eki yol bar: uquqiy ve diplomatik. Birincisini aytsaq, advokatlar Rusiye mahkemelerinde davalaşıp, Avropa mahkemesine muracaat eteler. Ekincisi – Rusiyeni şartlarğa uymağa, mabüslerni azat etmege, topraqnı qaytarmağa mecbur etmeli.
Aleksandr Yankovskiy, Qırım jurnalisti, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi


text:
Cumaaqşamı, iyün 26 künü, Tbiliside Rustaveli caddesinde sabıq parlament binası yanında saat 19:00 qırımtatarlarğa qol tutuv numayışı keçirilecek, dep bildire Gruziya online.
Numayışnıñ teşkilâtçılarından biri Oleg Panfilov «Rusiye işğalci akimiyeti, halqlarğa medeniyet ve adetlerini saqlamağa bermeyip, eski imperialı siyaset yolunda kete» dep tüşüne.
«Gürcistan nice sefer Rusiye tarafından işğal etilgen edi. Gürci ortodoks kilsesi musatqilliginden marum qala edi, medeniy asabalıq yoq etile, gürci til ve adetleri havf astında edi. İnsanlarğa Sabıq sovet alanında işbu rusiyeli siyaset devam etkenini köstermege bizim borcumızdır», – dey Panfilov.
Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile Kiyev merkezinde cumaaqşamı, iyün 26 künü, motoyürüşniñ keçirilmesi planlaştırıla, mında er istegen insan iştirak ete bilecek. Kolona Sofiya meydanında saat 18:30-19:00 toplanıp, Vladimir soq. – B.Hmelnitskiy soq. – Kreşçatik soq. – Lesâ Ukrainka bulv. – Drujba Narodov bulv. – Krasnozvözdnıy cad. – Ğalebe cad. – T.G.Şevçenko buv. – Kreşçatik soq – B.Hmelnitskiy soq. – Vladimir soq. – Sofiya meydanı ürüş yolu ile keçecek.
Qırımda Meclis Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile tedbirlerni «Borçoqraq» mikrorayonında keçirmege planlaştıra. Yerli «akimiyet»niñ yasağına baqmadan, avtoyürüş keçirilecektir. Mecliste işbu avtoyürüş iştirakçiler içün nevbetteki cezalar ile belgilenecegini qayd eteler.
Meclis Aqmescit yolbaşçılığından tedbirlerniñ şeer merkezinde keçirilmesi ile bağlı bir qaç menfiy qarar alğan edi.
İlk sefer Qırımtatar bayraq Kününi Qırımda 2010 senensi iyün 26 künü Aqmescit merkeziy Lenin meydanında qayd ettiler.


text:
Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Aqyarda yerli «deputatlar» Ukraina mudafaa Naziri Geleteyniñ ukrain Aqyar aqqında aytqanını köstergen telekanal ile «añlaşmaq» isteyler.
Bunı olar iyül 29 künü Qanun çıqarıcı toplaşuvınıñ prezidium meclisinde bildirdiler, – dep haber ete «Sevastopolskiye novosti».
«Üç kün «Volâ» onıñ aytqanını köstere, prezidentimizni aşalaylar bizni ise, cemaat, qayda yaşağanıñıznı bilesiñiz dep tenbiyeleyler», – dedi İvan Yermakov.
«O, (Geletey – muar.) Aqyar yutquzacağını bildire. Ukrain kanalları bizlerni terrorist, bandit olaraq adlağanını aytmağa isteyim», – Andrey Genne.
Deputatlar «meseleni çezmek içün» telekanalnıñ operatorına muracaat etecek olalar.


text:
İşğal etilgen Qırımda bala bağçalarında nevbet 39 biñ insannı teşkil ete. Bunıñ kibi raqamlarnı sentâbr 1-de Qırım «tasil ve ilim naziri» Natalya Gonçarova seslendirdi.
Onıñ aytqanına köre, eñ kergin vaziyet Qırım paytahtında, mında 12,4 biñ bala nevbetini bekley.
«Bugünde-bugün bala bağçalarınıñ nevbeti – Qırım içün ciddiy bir problemadır. Ukraina vaqıtlarında bile bu raqam bizde eñ yüksek sayılır edi. Bu ceetten liderler yerlerini, tabiiy ki, büyük şeerler aldı», – dedi Gonçarova.
Kezlevde bala bağçalarında nevbet 2,7 biñ baladan ibaret, Kefede – 2,5 biñ, Aqmescit rayonında – 3,4 biñ, Bağçasarayda ise – 1,9 biñ balanı teşkil ete.
Gonçarovanıñ qayd etkenine köre, mektepten aldın müessiselerniñ büyük nevbetler meselesini al etmek içün 577 million ruble miqdarında sermiya ayırıldı.


text:
Birleşken Milletler teşkilâtınıñ İnsan aqları boyunca Baş komissarı Zeid Raad Al-Hussein BM Telükesizlik şurasını Şuranıñ daimiy azaları sayılğan beş devletniñ veto aqqını sıñırlamağa çağırdı. Böyle aq beş devletten er birine – Büyük Britaniya, Çin, Rusiye, AQŞ ve Frenkistanğa – er angi qararnıñ qabul etilmesine mania olmağa imkân bere.
Böyle teşebbüsni oktâbr 4, salı künü Cenevrede seslendirer ekende, Baş komissar, bu adım atılsa, Suriyedeki arbiy cinayetler boyunca işlerni Halqara cinayet mahkemesine bermege mümkün olacağını ayttı. Bunu Radio Svoboda haber ete.
Raad Al-Husseinniñ fikrince, dava taraflarınıñ cezasız qalmaları ve yapılğan cinayetlerniñ miqyası köz ögüne alınsa, Suriyedeki arbiy cinayetler boyunca işlerniñ teslim etilmesi «ğayet kerekli» olur edi.
BM İnsan aqları boyunca müessise yolbaşçısınıñ fikrine köre, dava taraflarınıñ bazı areketleri, kerçekten, arbiy cinayetler ya da insaniyetlikke qarşı yapılğan cinayetler olaraq tanılmaq mümkün.


text:
2019 senesi aprel 1-inden Qırımda şeer avtobuslarınıñ fiyatı paalılaştı. Bu aqta Qırım fiyat ve tarifler Devlet komitetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
“Qabul etilgen tarif qararlarına binaen, Aluşta, Aqmescit, Canköy, Kefe, Keriç, Yalta ve Kezlev şeerlerinde yol ücreti 17 ruble olacaq, Saq, Sudaq ve Bağçasaray şeerlerinde ise 15 ruble”, - denile beyanatta.
Aprel 1-ine qadar Aqmescit avtobuslarında yol ücreti 13 ruble edi. Yaltada - 13 ruble marşrutkalarda ve 14 - trolleybuslarda. Keriçte marşrutkanıñ fiyatı 13 ruble edi, avtobus ve tramvaylarnıñ ise - 15 ruble.


text:
Devletke hiyanet etkeninde qabaatlanğan sabıq Ukraina prezidenti Viktor Yanukoviçniñ mahkemesi keçken Kyivdeki Obolonskıy rayon mahkemesinde şimdiki Ukraina prezidenti Petro Poroşenko 2014 senesiniñ fevralinde Qırımğa barğanı aqqında ikâye etti.
O, fevral 27-de, Ukraina prezidenti vazifesini eda etken Oleksandr Turçinovnıñ kabinetine kelgenini, ve o, Poroşenkoğa, Qırım Yuqarı Radası deputatlarınen şahsen muzakereler etip, «viran etici ceryannı» toqtatmaq içün uçaqnen Qırımğa barmaqnı teklif etkenini bildirdi.
Poroşenko, sorğu esnasında: «Aqmescitke kelgenimde o, endi qamaçavğa alınğan edi. Er yerde arbiy uniformalı adamlar buluna edi. Bir qaç adam meni toqtatacaq oldı, qavğa başlandı, men qamaçav safını yarıp keçtim… O zaman men, beyanat etip, Qırım Ukrainanıñkidir, ve biz provakatsiyalarğa yol bermemek içün er şeyni yapmaq kerekmiz, dedim. Biz, bütün meselelerni çezmek içün QMC Yuqarı Radasınıñ deputatlarınen birlikte iş grubunı meydanğa ketirmege azır edik. Biz spiker Vladimir Konstantinovnen körüşüv aqqında añlaştıq», – dedi.
Ukraina prezidenti, Qırım MC Yuqarı Radasına kirecek olğanda yolunda «yeşil adamçıqlar» turğanını añlattı.
Poroşenko: «İnsanlarnıñ bir qısmı provakatorlar edi. Olar meni qorquzacaq oldılar», – dedi.
Fevralniñ 18-nde Poroşenko, sabıq prezident Yanukoviçniñ devletke hiyanetlikte qabaatlavlarına dair cinaiy işniñ baqılması boyunca mahkeme oturışuvında iştirak etecegini bildirdi.
2014 senesiniñ fevralinde Poroşenko, Ukraina halq deputatı sıfatında, Qırım parlamentiniñ deputatlarınen muzakereler yapmaq içün uçaqnen Qırımğa keldi. Aqmescit ava limanınıñ çıqışında silâlı «özüni mudafaanıñ uruşmacıları» Poroşenkonıñ yardımcılarını toqtatacaq oldılar, lâkin bu teşebbüs netice bermedi. Daa soñra kelecekteki Ukraina prezidenti QMC Yuqarı Radasına yol aldı. Anda, basamaqlarda, qalabalıq oña ıslıq çaldı. Muzakereler ise iç bir netice bermedi.
Obolonskıy rayon mahkemesi 2017 senesi iyünniñ soñunda Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçniñ devletke hiyanetlik etkeninde qabaatlavları boyunca işni ğiyabiy şekilde baqıp başladı. Meydandaki vaqialar ayrı bir iş boyunca baqılalar.
Meydanda adamlar atıp öldürilgen soñ Rusiyege qaçqan Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç bütün qabaatlavlarnı red ete.


text:
Krmelniñ nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesinde qırımtatar milliy areketiniñ yetekçilerinden biri İlmi Umerovnıñ cinaiy davası boyunca mahkemeniñ azırlıq toplaşuvı ötkerildi. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri haber ete.
Onıñ malümatına köre, mahkeme Umerovnıñ muracaatını red etti ve advokatlardan biri – Emil Kurbedinov kelip olamağanı sebebinden toplaşuvnı başqa künge qaldırmağa razı olmadı. Davağa advokat Mark Feygin de qoşulıp olamadı.
Bundan soñ cinaiy davanıñ toqtatılması aqqında ve advokat Nikolay Polozovnı qanunsız şekilde sorğuğa çekilmesini cinaiy işniñ malümatlarından çıqarılması aqqında muracaatlar da red etildi.
Nevbetteki mahkeme toplaşuvı iyünniñ 7-ne tainlendi.
İlmi Umerovğa qarşı ekstremizm maddesi boyunca FSB tarafından cinaiy iş açılğanını 2016 senesi mayıs 12 künü Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskaya beyan etken edi.
Meclis reisi muavininiñ yaqalanuvı, tintüvi ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
Meclis reisi Refat Çubarov, İlmi Umerovnıñ taqip etilmesini Rusiye taradından istilâ etilgen Qırımda qırımtatar halqına qarşı yapılğan aqsızlıq ve zulumnıñ bir qısımı olaraq tanıy.
Kreml nezaretindeki Aqmescit raon mahkemesiniñ resmiy sitesinde yerleştirilgen malümatqa köre, İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi boyunca açılğan cinaiy dava keçende mahkemeci Andrey Kulişovğa teslim etildi.
«Mirotvorets» sitesiniñ malümatına köre, Andrey Kulişov, mahkemeci şeadetini bozğanı içün ve Ukraina CK 111 maddesini bozağanı («devlet hainligi») içün, Ukraina uquq qoruyıcı olrganları tarafından qıdırılmaqta.
Bunen beraber Ukraina Yuqarı adalet şurası tarafından işten boşatılğan qırımlı mahkemeciler sırasında Andrey Kulişovnıñ adı keçmey.


text:
Bıltır Qırım yalısı yanında Rusiye FSB-si tarafından zapt etilgen gemilerniñ "mırğasını çıqardılar", unitaz ve teşikliklerni bile sıdırıp aldılar. Bunı l Ukraina Silâlı quvetleri Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanı İgor Voronçenko aytıp berdi.
"Ruslar olarnıñ "mırğasını çıqardı": plafon, teşiklik ve unitazlarnı bile sıdırdılar. Onıñ içün biz, bütün dünyağa rusiyelilerniñ buña canavar munasebetini daa kösterirmiz", dedi Voronçenko, bildire "İnterfaks-Ukraina.
Daa evel haber etile edi ki, "Ğaydamaka", "Sapfir" ve "Titan" ukrain buksirleri, FSB tarafından zapt etilgen "Berdânsk", "Nikopol" ve "Yañı Qapu" gemilerini alıp, qıta Ukrainağa qayttı.
Bazarertesi künü, noyabrniñ 18-nde, bir yıl evelsi Qara deñizde Keriç boğazı yanında zapt etilgen «Nikopol», «Berdânsk» ukrain katerleri ve «Yañı Qapu» buksiriniñ Rusiye tarafından qaytarıluv esnası başlatıldı, dep bildirdi Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanlığı. Bundan evel ukrain gemileriniñ Ukrainağa qaytarılması aqqında Rusiye Tış işler nazirligi bildirgen edi.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, berilgen malümatqa köre, üç Ukraina arbiy gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Ukraina deñizcileriniñ 6 yılğa qadar azatlıqtan marum qalması mümkün edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Bilim beru sapasın qamtamasızdandıru täuelsiz qazaqstandıq agenttigi (BSQA) jıl sayınğı toğızınşı üzdik joğarğı oqu orındarınıñ wlttıq reytingin jariy..
2017 jıldıñ 1 toqsanında älem qarızınıñ jalpı kölemi 217 trln dollarğa deyin jetti. Bir jıl işinde 600 mlrd dollarğa deyin wlğaydı. Halıqaralıq qarjı ..
ESET antivirustıq bağdarlamau jüyesin jasauşı kompaniya qızmetkerleri Petya virusınıñ taralu közin tapqanın mälimdedi. Olardıñ deregine säykes, belgi..
AQŞ äuejaylardağı tekseru şaraların qatañdatudı qolğa aldı. Jaña erejelerge AQŞ-tıñ işki qauipsizdik qızmeti ministri Djon Kelli qol qoydı. Özgertilg..
Amerika memleketteri wyımınıñ bas hatşısı Luis Al'magro Venesuelada demokratiyalıq özgerister orın aluı üşin öz qızmetinen ketetinin mälimdedi. Ol o..


text:
Törkiyä-Azärbaycan-Paqıstan urtaq beldergese
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Törkiyä-Paqıstan-Azärbaycan arasında şaqtıy ölkädä mönäsäbätlärne yaxşırtırğa kileşülären belderep: "İminlekne, totrıqlılıqnı häm mullıqnı arttıru öçen möhim adımnar yasarğa buldıq”, - dip äytte
Mäwlüt Çavuşoğlu Paqıstan başqalası İslamabadta oyıştırılğan Törkiyä-Azärbaycan-Paqıstan öç yaqlı tışqı êşlär ministrları cıyılışınnan soñ ütkärelgän urtaq matbuğat oçraşuında çığış yasadı.
Yuğarı däräcäle oçraşuda şaqtıy ölkädä bergä êşläw qararına kilülären assızıqlawçı Çavuşoğlu: "İminlekne, totrıqlılıqnı häm mullıqnı arttıru öçen möhim adımnar yasaw qararına kildek. Sammit cıyılışıbıznıñ berençesen 2017dä Baqıda uzdırdıq, xäzer çirat Törkiyädä. Bügen şuşı formattağı cıyılışlarnı tağın da yışraq ütkärergä buldıq. Yäğ’ni 3-4 yıl kötärgä kiräkmi”, - dip äytte.
Çavuşoğlu Paqıstan tışqı êşlär ministrı Şah Mahmud Kuräyşi häm Azärbaycan tışqı êşlär ministrı Cäyhun Bayramov belän ütkärgän öç yaqlı cıyılışta illär arasındağı mönäsäbätlärneñ üsüeneñ möhimlegenä dä tuqtalıp uzuların citkerep: "Bigräk tä transport häm ênergetika ölkäsendä asqormanıñ qamilläşterelüeneñ ni çaqlı ähämiyätle buluın telgä aldıq”, - dip belderde.
Paqıstan tışqı êşlär ministrı Şah Mahmud Kuräyşi dä ilenen Törkiyä häm Azärbaycan belän yaqın häm dustanä mönäsäbätlär urnaştıruın, öç yaqlı mönäsäbätlärdä bik möhim bulğan ışanıç täêmin itülären assızıqladı.
Söyläşülärdä säwdä, kapital salu, iminlek ölkäläre belän ber rättän strategik häm säyäsi xezmättäşlek mäs’älälären quzğatuların añlatuçı Kuräyşi öç ilneñ şaqtıy törle mäs’älädä yaqın töğençälärgä häm urtaq mänfäğätlärgä iyä buluına basım yasadı.
Azärbaycan tışqı êşlär ministrı Bayramov isä: "Paqıstannan häm Törkiyädän firmalarnı bez (ärmän yawınnan) azat itkän cirlärebezne (Tawlı Qarabaxnı) yañadan tözekländerergä çaqıram”, - dip äytte.
Matbuğat oçraşuınnan soñ Törkiyä, Azärbaycan häm Paqıstan arasında säyäsät, iq’tisad, tınıçlıq häm iminlek ölkäläre belän bergä şaqtıy mäs’älädä xezmättäşlekneñ arttırıluın täêmin itäçäk "İslamabad deklaraśiyası” imzalandı.
Bäyläneşle xäbärlär
Şveśiya wäkillege Türkiyägä kilde
Türkiyä belän Şveśiyanıñ ğadälät ministrlığı räsmiläre arasında terror cinayätçeläreneñ qaytarıluı belän bäyle söyläşülär başqala Änkarada başlandı
Ärdoğan: “Ni genä êşläsäñ dä, bez kiräk bulğannı härwaqıt êşläyäçäkbez”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Greśiya Baş ministrı Kiryakos Miçotakiskä möräcäğät itep: Türkiyägä qarşı Amerika Quşma Ştatlarınnan yärdäm sorıy. Ni genä êşläsäñ dä, bez kiräk bulğannı härwaqıt êşläyäçäkbez häm bez monı êşlärgä äzer”, - dide
Parlament başlığı Şäntop Malayziyada
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop Malayziya Wäkillär palatası başlığı Azhar Azizan Harun belän küreşte


text:
El prezidenti Q.Toqaev 1269 jılı Talas qwrıltayında derbestigi tolıq moyındalğan Altın Orda (Joşı wlısı, Wlıq wlıs) imperiyasınıñ 750 jıldıq mereytoyın merekeleu turalı mälimdedi.
Joşınıñ wldarı Batu han negizin qalap, Berke han irgesin bekitken Altın Orda Möñke Temirdiñ biligi twsında 1269 jılı Talas özeniniñ boyında şaqırılğan Şıñğıs wrpaqtarınıñ qwrıltayında bir-birimen tatulıqtı saqtay otırıp, öz wlıstarında täuelsiz sayasat jürgizuge özara mämile jasasıp, öz aldına derbes imperiya ekenin tolıq moyındatuğa qol jetkizdi.
Joşı hannıñ kesenesin ziyarat etken el basşısı Q.Toqaev halıqaralıq turistik forumda «Wlıtau aymağı mindetti türde Qazaqstannıñ turister tartu kartasınıñ aldıñğı qatarında boluı tiis. Bwrın jobalanğan «Wlıtau» wlttıq tabiği parkin qwru mäselesin jüzege asıru kerek. Biıl mwnda turister üşin arnayı ortalıq aşıluı tiis», – dedi. Qazaq dalasında osıdan segiz ğasır bwrın qwrılğan alıp imperiya Altın Ordanıñ mereytoyın atap ötip, negizin qalauşı äri qazaq handarınıñ tüpatası Joşı hannıñ esimin wlıqtau jöninde bastama köterdi.
«Wlıtau halıqaralıq deñgeydegi etnografiyalıq turizmniñ ortalığına aynaluı tiis. Bwl jwmıstardı Altın Ordanıñ 750 jıldığın merekeleu qarsañında bastau kerek», – dedi prezident. Sonımen qatar, Toqaev «Biz Altın Orda negizin qalauşı Joşı hanğa mindetti türde qwrmet körsetuimiz kerek. Asa mañızdı missiya: bükil älemniñ nazarın osınday tarihi twlğağa audaru jäne onıñ kesenesin mädeni turizm nısanına aynaldıru» qajettigin ayttı.
Altın Orda – Joşı wlısınıñ ornına qwrılğan alğaşqı memleketterdiñ biri. Joşı hannıñ balası Batu hannıñ kezinde Orda Altay tauınan Dunay özenine deyingi wlan-ğayır jerdi alıp jatqan ülken memlekettiñ ortalığı alğaşında Edil boyındağı Saray-Batuda bolsa, keyin Saray-Berkege köşirilgen. 1227-1502 jıldar aralığında, üş jüz jılğa juıq saltanat qwrğan säuletti-säuleli qağanat tarih köşinde Qazaq handığınıñ biligine wlasa otırıp, tabiği-tarihi twrğıda mwragerlik qwqığın iemdengen. Keybir ğalımdar Batu hannıñ (1227-1255 j.j.) hronikasın dälel türinde negiz etip, 2027 jılı «Altın Orda imperiyasınıñ 800 jıldıq mereytoyın» atap ötu zañdı degendi aytadı.


text:
Qañtar qırğını. Azaptau isi boyınşa sot otırısı tağı da keyinge qaldırıldı. Jetisu obılısı, Taldıqorğan qalasındağı qalalıq sotta sud'ya Bekmwrat Düys..
Bügin Almatı qalasında bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp 1 qırküyektegi prezident Toqaevtıñ joldauındağı kezekten tıs prezident..
26 tamız. Almatı. 6 aydan beri qamaudağı sayasatker, tirkelmegen "Demokratiyalıq partiyanıñ" jetekşisi Janbolat Mamayğa qarsı SI-18 mekemesindegi terg..
Almatı oblısı Talğar audanı, Talğar qalasındağı qwrılısı endi ğana bitken №25 mekteptiñ aynalasındağı dau-damay örşip baradı. Ötkende ğana şıqqan qwrl..
Bügin Almatı jwrtı memleket jäne qoğam qayratkeri, oppoziciyalıq sayasatker Baltaş Twrsımbaevtı aqtıq saparğa şığarıp saldı. Türli joğarı lauazımda bo..


text:
Ğalämdä härkemgä urın citärlek
İlon Mask Qıtaynıñ ğayepläwlärenä cawap birde
Ğaläm texnologiyäläre şirkäte SpaysXnıñ yuğarı idaräçese İlon Mask kük yözendä milliardlağan yasalma iyärçen öçen urın citärlek buluın äytte. Anı Starlink apparatları belän Qıtay ğaläm stanśiyäsen yanaw astına quyuda ğayeplägännän ide. Mask bu tänqıyt’lärgä cawap birde.
“Financial Times”qa interv’yu birgän êşmäkär Starlink iyärçennäreneñ Cir orbitasında bik küp urın alıp toruı turındağı süzlärne kire qaqtı. “Ğaläm bik zur, ä iyärçennär - keçkenä. Bu başqalarğa sizelerlek räweştä yoğıntı yasıy ala torğan urın tügel. Berkemneñ dä êşçänlegenä kirtä quymadıq häm bezgä dä qomaçawlawların kötmibez,”-dide İlon Mask.
SpaysX xäzergä qadär orbitağa yaqınça 2 meñ Starlink iyärçene cibärde häm şirkät böten dön’yanı internet belän täêmin itü maqsatı belän tulayım 40 meñnän artıq iyärçen oçırtırğa niyätli.
Qıtay Starlink proyektı öçen orbitağa cibärelgän iyärçennärneñ ğaläm stanśiyäse öçen qurqınıç tudıruın belderep BMO ğaläm agentlığına İlon Masktan zarlanğan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
BMO protestçılarnı irekkä cibärergä çaqırdı
Rusiyädä 21nçe sentyabr’dän bügengä qadär 2 meñ 377 protestçınıñ qulğa alınuı äytelä
Norvegiya gazın Pol’şağa qudıraçaq ütkärgeç açıldı
Norvegiya tabiğıy gazın Daniya aşa Pol’şağa citkeräçäk "Baltic Pipe" tabiğıy gaz ütkärgeçeneñ açılış tantanası oyıştırıldı


text:
Sentâbr 26-dan itibaren Aqyar Rusiye telefon nomeralarını aldı.
Bunı Aqyar «ükümetiniñ» saytı bildire.
«Aqyar Rusiye nomeralarına keçti. Abonentlerniñ nomeraları aynı qaldı. Aqyarnıñ yañı kodı: +7 8692», – aytıla «ükümetniñ» beyanatında.
Şimdilik Aqyardan Rusiyege telefon etmek içün böyle qaidelerge riayet etmeli: 007 – şeer kodı – telefon nomerası, Rusiyeniñ cep telefonlarına: 007 – operator kodı – telefon nomerası, Ukrainağa: 0 – şeer kodı – telefon nomerası, Qırımğa ve dünyanıñ diger memleketlerine eskisi kibi telefon etmek mümkün.
«Ükümet» saytında berilgen malümatqa köre, çaldıruv fiyatı 3.0 koeffitsiyenti ile «Ukrtelekomnıñ» Aqyar bölügi belgilegen fiyatlarına esaslana.
Ukraina ve Qırımğa telefon etmesi halqara bağ olaraq tanıla, Rusiye Federatsiyası regionlarına – şeerlerara bağ olaraq.
Sentâbr 24-ten itibaren «Ukrtelefon» Aqyarda bütün hızmetlerini toqtattı.
Bundan sebep Aqyar akimiyeti fevqulâde vaziyetni ilân etti.
Sentâbr 25-te ukrain operatorınıñ şirketi belgisiz şahslar Aqyardaki bina ve donatmalarını zapt ettiler, dep bildirdi.


text:
Mayıs 21 künü, 2018 senesi Qırımda birden eki tevfiq yapıldı. Topçıköyde (Dolinnoye) «Qırım birdemligi»niñ koordinatorı Server Mustafayevden ğayrı Edem Smailovnıñ evinde de tintüv keçirildi. Olarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmını (“Rusiye Federatsiyasında terroristik teşkılâtı olaraq tanılğan teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv”) bozğanlarında qabaatlaylar. Olarnıñ işlerini Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Asanovnıñ Bağçasaray “Hizb ut-Tahrir işi”nen birleştirdiler.
Smailovlar qorantasınıñ tintüvi saba erte başlandı. Evde Edem Smailov ve onıñ üç qızı edi. Qadını ve qızlarnıñ anası, Lilâ Kelâmova, o künniñ arfesinde dostlarına iftarğa barğanlarını ayta. “Maşnada yer qalmadı, onıñ içün men dostlarımızda gecelep qaldım. Saba erte birinci avtobusnen evge qaytmaq içün yolğa çıqtım, tatam şu arada qızım telefon etip tintüv aqqında ayttı”, - dey o.
Balalarnı evden yibermek ricağa, qızlar özlerini yahşı duya dep ayttılar. “Olar içün vaziyet ne qadar qıyın olğanını men añlay edim, mıtlaqa da küçük qızım içün. Amma buña cevap olaraq, qızlar raatlana dep ayttılar”, - hatırlay qadın.
Bir qaç ay endi keçti, amma o sabanıñ yañı tafsilâtını Lilâ alâ daa qızlarında eşite, daima olıp keçken anler olarnıñ aqıllarına tüşe. Rus küç organları hadimleri özlerini “terbiyeli alıp bardılar: qapılarnı qırmadı, ters laf etmedi”, - dey qızlar. Amma öz ara laf etmege ve babalarına muracaat etmege razı olmadılar. Smailovlarnıñ küçük qızı Esma on eki yaşında. Onı telükesizlik organları hadimleriniñ tintüv içün maliyeviy mukâfatnıñ miqdarını muzakere etkenleri eñ çoq taaciplendirdi dep ayta.
Endi bir qaç aydan berli Edem Smailov Aqmescit SİZOsında buluna. Esma babasına resimler sıza ve mektüpler yaza. Bir top cıyıp, soñ yollamağa istey. Mayısnıñ 21-ine pek qorqqanını ayta. “Eñ çoq babam içün, ebet”, - dep ağlay bala.
Tintüvden soñ ertesi künü Edemniñ doğğan künü edi, o 50 yaşını toldurdı.Bir aydan büyük qızı Fatimeniñ toyu olmaq kerek edi: “Babasınen olıp keçken vaqiadan soñ o merasimni lâğu etmege istedi. Adetlerimizge köre, toy ve nikâhta babanıñ bulunması pek müim sayıla. Toynı pek sade keçirdik. Edem içün eñ yahşısı – balalarımıznı olduqça bahtlı etmek, dep tüşündik”.
Lilâ ve qızları daima beraberlikte keçirilgen aqşamlıqlarnı aileniñ güzel bir adeti kibi hatırlay. “Onıñ yanımızda olmağanı er aqşam aşamağa oturğanımızda eñ pek duyula. Edemsiz evimiz öyle bir boş tura. Babamız biznen aşağanını endi atta unutıp başlay dep ayta qızım”, - dey Lilâ. Aş pişirgende, adetince, Edemni de esapqa alğanını de ayta. “Aş qalsa, pek acınam, birden o anda ne şaraitte bulunğanı, ne aş aşağanı aqlıma kele”, - dep qoşa Lilâ.
Lilâ, olarnıñ evine “ziyaret”niñ ve aqayınıñ tevqif etilmesiniñ sebebini, qırımtatarlarğa sistematik basqınç yapılğanında köre. “Aqayım sade işçi. E, o mahkemelerge qatnadı, onıñ öz noqta-i nazarı bar edi, onı köyde ve Bağçasarayda yahşı tanıy ediler. Olar bizim evlerimizge kele, ve körem ki, tek “Hizb ut-Tahrir”ge bağlı olğanlarğa degil, “Veciye Kaşka işi”ne, Mecliske bağlı olğanlarğa da. Demek, mahsus bizim halqımızğa keleler, onıñ peşinden.”


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası Ukraina vatandaşlarına, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye saylavınıñ ötkerilmesinde iştirak etmeleri taqdirinde olarnı Ukraina Cinaiy kodeksiniñ «devletke hiyanet» maddesi boyunca cezalav beklegenini bildire.
Bunı «Qırım.Aqiqat TV» içün bergen izaatta QMC prokurorınıñ muavini Aleksandr Udoviçenko söyledi.
Udoviçenko: «Bu, Ukraina vatandaşı olsa, qabaatı isbatlanğan taqdirde oña, 15 yılğace azatlıqtan marum etüvni közde tutqan devletke hiyanet ve Cinaiy kodeksinde aynı bunıñ kibi cinayet olaraq belgilengen qanunsız olaraq saylavnıñ keçirilmesi içün cezalavlar tayin etile bile», – dep bildirdi.
Prokuraturada, yarımadada saylavnıñ teşkil etilmesi ve keçirilmesinde iştirak etken Rusiye vatandaşları, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ devlette akimiyetni zapt etüv ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qarşı areket etüv aqqında maddeleri boyunca taqip etile bileler, dep qayd ettler.
Daa evel QMC prokuraturası Qırım sakinlerini ilhaq etilgen Qırımda qomşu Rusiye prezidenti saylavınıñ teşkil etilmesinde iştirak etmemege davet etti.
QMC prokuraturası, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye saylavını teşkil etken saylav komissiyalarınıñ 10 biñ azalarını mesuliyetke çekmek mumkün.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik şurası ve Baş assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini ilhaq etilgen Qırım territoriyasında keçirilmesi taqdirde Rusiye prezidenti saylavlarınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mayısnıñ ortasında Qaraçay-Çerkeste «Çerkessk-Yalta» yolu açılacaq. Bunı Qaraçay-Çerkesniñ turizm, kurort ve gençlik siyasetiniñ nazir muavini Pavel Selipetov bildirdi, – dep haber ete TASS.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Naqliyat nazirligi bu marşrutnı tasdıqladı. Selipetovnıñ fikirince, Qırım ve Qaraçay-Çerkes arasında turistlerniñ sayısı artacaq, ve «sakinlerniñ regionlarnıñ turistik imkânlarına qıymet kesmek fursatları peyda olacaq».
«Qaraçay-Çerkes cumhuriyeti Qırım sakinleriniñ merağını doğura. Bu dağ lıja mevsiminde bu regionnıñ 500 turisti cumhuriyetni ziyaret etti. Tam bir malümat şimdilik yoq, çünki adamlar taqımlarğa şekillenip raatlanmağa barmaylar», – dep qayd etti memur.
Onıñ aytqanına köre, mayıs 7-de Nijniy Arhız kompleksinde Aqmescitke qadar mesafeni kösterecek işart tiklenecek.
«Tedbirde Qırımnıñ turistik gruppası iştirak etecek. Bu işaretniñ yañı marşrutqa alâqası yoq, amma cumhuriyetlerimizni yaqınlaştıra», – dep tüşüne Selipetov.
2014 senesi sentâbr ayında «Soçi 2014» forumında Qırım ve Qaraçay-Çerkes eki taraflı işbirligi aqqında añlaşmanı imzaladılar. Dekabr ayından itibaren Aqmescitte Qaraçay-Çerkes malümat merkezi çalışa.


text:
Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov aytqanına köre, elektrik diregi yıqılması sebebinden Qırımnıñ Yalı boyunda kesilgen elektrikniñ ğayrıdan tiklenmesi 72 saat içinde al etilecek eken. Bu aqta noyabrniñ 1-nde o Facebookta yazmaqta.
«Uquq qoruma organları bunıñ sebebini araştıralar. Diversiya da şu cümleden olmaq üzre, bütün versiyalar közden keçirile», – dep bildire Aksönov.
Onıñ sözlerine köre, «acele yardım hızmetleri tez areketke keçken, qaza taqımları da bütün gece çalışqanlar».
«Krımenergo» haber etkenine köre, oktâbrniñ 31-nde Qırımnıñ Yalı bıoyunı elektriknen qısmen temin etken «Perevalnoye - Aluşta» ve «Aluşta - Luçistoye» yüksek voltajlı yolaqlarda «tehnologik bozuluvlar yüz bergen».
Rusiyeniñ Terrorğa qarşı küreş milliy komiteti, noyabrniñ 1-nde Aluştada gaz yolağı zarar körgeni sebebinden, Yalı boyunda yaşağan biñden ziyade insan gazsız qalğanını bildirgen edi.
Ukraina içki işler Nazirligi, işğal altındaki Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti noyabrniñ 1-nde gece, yarımadanıñ memuriy sıñırını qapatqanı aqqında haber etken edi.


text:
Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayevniñ Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintilgen evi yanında, faaliyetçige qol tutmaq içün insanlar toplaşa.
«Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarından biriniñ ömür arqadaşı Mumine Saliyeva fotoresimni özüniñ Facebooktaki saifesinde derc etti.
Daa evel Rusiye telükesizlik hadimleriniñ Qırımda tintüv yapqanları aqqında bildirilgen edi. Şu cümleden, Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçuköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evleri tintildi.
Federal telükesizlik hizmeti, Qırımda, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ yaqalanğanını iddia ete. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmey.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
İsveçiya askerleri, parlement vekillerine muracaat etip, memleketniñ mudafaasına ayırılacaq sermiyanı arttırmağa rica ete, çünki Rusiye tarafından telüke arta.
Fevralniñ 23-nde parlamentke berilgen bu mevzudaki muracaatta arbiyler, İsveçiya er senelik mudafaa masraflarını, şimdiki 50 milliard kronadan ziyade, 2035 senesine doğru 115 milliard isveç krona (14 milliard dollar) miqdarına qadar arttırmaq kerek olğanını beyan ete.
Arbiy yolbaşçılar, asker sayısını da, ekilep, tahminen 120 biñ nefer insanğa qadar arttırmağa teklif eteler.
Maruzada aytıla ki, masraflarnıñ arttırılması – Moskvanıñ tecavuziy tışqı siyaseti sebebinden kereklidir.
Maruzada: «Rusiye 2008 senesi Gürcistanda, ve 2014 senesi Qırımda ve Ukrainanıñ şarqında yapqan areketlerinen Rusiye kösterdi ki, öz siyasiy maqsatları içün, bocalamayıp, arbiy quvvetini qullana bile», – dep aytıla.
İsveçiya NATO azası degildir, lâkin aza olğan devletlernen birlikte arbiy talimatlarda iştirak ete.
İsveçiya arbiyleriniñ muracaatı, devletniñ Telükesizlik hızmeti ihtar bildirilgeninden bir kün soñra derc etilgen edi. Sentâbrde ötkerilecek umumiy saylavlağa Moskvanıñ kirişe bilecegi, «telükesizlikniñ eñ büyük havfı Rusiyeniñ casuslığı olğanı» ihbar etilgen.


text:
Bunı «Vedomosti» Rusiye neşiri bildire.
Prezidentniñ resmiy saytında «Vesiqalar» bölügindde aprel 21-den Qırımnıñ repressiv halqlarınıñ aqlavı aqqında 268№ qanunından soñ birden aprel 22-den Devnarkokontrolde iş sualleri aqqında 270№ qanun kete. Demek, bu al 269№ qanun daa «halqqa bildirilmegenini» köstere, dep añlatalar prezident matbuat-hızmetinde.
Qararğa binayen, matbuat vastalarınıñ hızmetçileri «Qırım adiseleriniñ obyektiv aydınlatuvı içün» taqdirleneler. Bu vesiqanı körgen neşirniñ malümatına köre, umumen 300 insan taqdirlene, olardan 90 mühbir.
Evelleri mukâfatlandıruvnıñ böyle miqyası yoq edi: misal içün, 2008 senesi Cenübiy Osetiya adiselerinden soñ o vaqıttaki prezident Dmitriy Medvedev tek 11 jurnalistni taqdirledi.
Neşirniñ subetdeşi aytqanı kibi, taqdirlengen tahminen 100 insan VGTRK, 60-tan ziyade – «Pervıy kanal», ve qalğanları NTV, Russia Today ve Life News holdingini temsil ete.


text:
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov Qırım işğalinden soñ yarımadada hırsızlanğan Ervin İbragimovnı temsil etecek. Bu aqta oktâbrniñ 26-nda Polozov Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde «Cinayet ve ceza» aktsiyası vaqtında ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bir müddet evel Ervin İbragimovnıñ babasından bu davanen oğraşmam içün vekâlet aldım», – dedi Polozov.
Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, dava malümatlarını ögrenip, davanı alıp baruv strategiyasını belgileycek.
2016 senesi mayısta Bağçasarayda kimligi belli olmağan insanlar Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı qaçırğan edi. Video nezareti kamerası Rusiye yol hızmeti urbasında eki insan İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı öz mikroavtobuslarına mindirgenlerini çıqardı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Ervin İbragimovnı Rusiye akimiyeti ya da olarnıñ kontrolinde olğan taqımlar hırsızladı, dep tahmin ete.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi qaçıruv aqqında cinaiy iş açqan edi. Faqat bugünge qadar Ervinniñ bulunğan yeri aqqında bir malümat yoq.


text:
Qalalıq mäslihat deputattarı Alatau jäne Bostandıq audandarındağı 164 köşeniñ atauın özgertu turalı şeşimdi qarastırıp jatır. Bwl turalı arnayı komissiyanıñ kezekti jiınında aytıldı.
Tilderdi damıtu basqarması basşısınıñ mindetin atqaruşı Baqıt Qalımbettiñ sözinşe, qaladağı köşe atauları birneşe ret qaytalanğandıqtan, olardı özgertu turalı wsınıs kelip tüsken eken. Mäselen, Alatau audanındağı irili-wsaqtı 118 köşeniñ atı birneşe ret qaytalanğanı anıqtalğan. Sonday-aq, Bostandıq audanında ornalasqan birneşe köşege de jaña atau beru turalı wsınıs aytılğan eken. Mäslihat naqtı şeşim qabıldar bolsa, onda "Alatau" ıqşam audanındağı bir köşege tanımal änşi Batırhan Şükenovtıñ esimi berilui mümkin. "Alğabas" ıqşam audanındağı şağın köşe de bolaşaqta aqın Fariza Oñğarsınovanıñ esimimen ataluı ıqtimal.
“The Qazaq Times”


text:
Poloniya prezidenti Bronislav Komorovskiy bildirdi ki, işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa keri qaytarılması Rusiyege qarşı cezalar lâğu etilmesiniñ esas şartlarından biri ola.
«Körgenimiz kibi, cezalar sıñırlı tesir eteler, lâkin müsbet, ve cezalar siyaseti ukrainlerniñ qarşılığını quvetleştirdi. Bütün Şarqiy Ukrainanı zapt etmek rus ğayesi kerçekleşmedi. Ebet, bunı Donbassta yaptılar, lâkin Harkov, Odessa ve bir çoq diger şeerlerde bu şey yoq», – dep ayttı Poloniya prezidenti.
Bundan ğayrı, onıñ qayd etkenine köre, al-azırda Avropa Birliginiñ umumiy mevamına qol tutmaq kerek, çünki yaqın zamanda onı «sınavlar beklemesi mümkün».
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Ukraina – Avropa birligi Assotsiatsiya Şurasınıñ Brüsseldeki inauguratsion toplaşuvında bazarertesi künü, dekabr 15-te, Ukraina eyyeti Rusiye akimiyetiniñ Qırımda insan aqlarını bozuv ve qırımtatarlarğa basqı meselesine diqqat ayırdı.
Bunı Ukraina baş naziri toplaşuv neticeleri boyunca matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete «Narodnıy front» firqasınıñ matbuat hızmeti.
«Bizler qırımtatar meselesini qayd ettik, çünki Rusiye akimiyetiniñ Qırımda insan aqlarını bozğanını ve qırımtatarlarğa basqı yapqanını tasdıqlağan delillerimiz bar», – dedi Ukraina ükümetiniñ reisi.
Bundan ğayrı, Ukraina eyyeti Ukraina – AB Assotsiatsiya toplaşuvında Avropa birligi aza memleketlerinden Qırım boyunca yatırım sıñırlanması meselesine diqqat ayırdı.
«Bizler Rusiyeni Qırımnıñ qanunsız işğali sebebinden mesülietke çekmek içün uquqiy yardım istedik», – dep qayd etti Yatsenük.
Avropa birliginiñ Şurası tışqı işler nazirleri erkânında Rusiyeniñ Qırım ve Aqyar işğali sebebinden qoşma sıñır tedbirleri teklifine razı oldı. Al-azırda tehnikiy muzakereler keçirile eken.


text:
Ukraina Yuqarı Şurası: «Ukrainada milliy birlik siyasetiniñ teşkil etilmesinde vatandaşlıq cemiyetiniñ rolü, emiyeti ve tesiri» mevzusında parlament toplaşuvını keçirmege qarar aldı, mında Ukraina prezidentiniñ qırımtatatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev çıqışta bulnacaq.
Bunı onıñ matbuat hızmeti bildire.
Muzakere etilecek sualler arasında, Cemilevniñ fikrine köre, qırımtatarlarnıñ statusı aqqında sual olmalı.
«Ukraina Yuqarı Şurası Ukraina Anayasasınıñ №11 maddesini deñiştirip, «tamır halq» añlamınıñ muayyen manasını belgilemek kerek. Ukrainada tamır halqlarnıñ sırasına kim kire bile degen mesele añlayışlı olmalı», – dey Mustafa Cemilev.
«Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ Ukraina tamır halqı olaraq statusı aqqında qanunnı qabul etmek zaruriyeti muzakere etilmeli», – dep qoştı o.
Toplaşuv mart 11 künü keçirilecektir.


text:
Dünya musulmanları iyül 5-te mubarek Ramazan ayınıñ soñunı – Oraza bayramını qayd etmege başlaylar.
İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanırRefat Çubarov
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov semetdeşleriniñ bayramını hayırlap, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün kösterilgen bütün ğayretler muvafaqiyetli olmasını tiledi.
«İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanır ve biz, qırımtatarlar, Ukraina musulman ümmetiniñ bir qısmı, evlerimizge qaytıp, Allah meramet etken Qırımda yaqınlarımızğa qavuşacaqmız», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etildi. Moskva tayinlegen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov iyül 5-te «Raatlıq künü aqqında» buyruğını imzaladı.
2016 senesi iyün ayınıñ ortasında Qırım ve Aqyar meseleleri Ukraina Devlet hızmeti Oraza ve Qurban musulman bayramları olğan künleri devlet seviyesinde raatlıq kününi ilân etmek teşebbüsini bildirgen edi.
Ramazan (Ramadan) ayı bütün musulmanlar içün müim olğan bir aydır. Ramazan bitken soñ musulmanlar Oraza bayramını qayd ete. Bu kün olar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şeñleneler.
Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı maliy müessisesiniñ beyanatı tasdıqlay.
«İmeksbank idaresi Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Rusiye Federatsiyasına qoşulmasını köz ögüne alıp, yarımadada bölüklerniñ işini toqtatmaq qararını qabul etmege mecbur», – bildirile beyanatta.
Bankta berilgen malümatqa köre, al-azırda Qırımda elektron, hazine ve banklara ödevler sisteması çalışmay. Kassalarnı paranen toldurmaq zor, em de Rusiye Merkeziy bankı şartlarını seslendirdi. Olarğa binaen, «Ukraina bankları ve bank faaliyeti aqqında» qanun çerçivesinde şartlarnı yerine ketirüv cezalanacaq. Cinaiy mesülietke bile çeke bileler.
«Böyle etip, Qırım bölüklerinde açılğan müşteri esaplarına hızmet etmek imkânsızdır», – dep qayd ete maliye müessisesinde.
Aprelniñ 15-den başlap «Rayffayzen Bank Aval» Qırımda bank faaliyetini toqtata.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal şeerinde keçici müddet devamında maliye sisteması faaliyetiniñ hususiyetleri aqqında» federal qanunnı imzaladı. Vesiqağa binaen, banklar Rusiye Bankından litsenziya almayıp, yılnıñ soñuna qadar çalışa bileler.


text:
Amerikalı senator Bob Körner resmiy Vaşingtonnı Rusiyege qarşı sektorlı iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetmege çağıra. Bunıñ aqqında o çarşenbe künü Kiyevde ötkerilgen matbuat-konferentsiyası devamında bildirdi. Onıñ sözlerine binaen, şimdilik, Ğarp ukrain akimiyetine yardım etkence, Rusiye onı daa çoq devirmege istegeni körünip tura. Cumhuriyetçi-senator Bob Corker azatlıq Radiosına aytqan fikiriniñ manasını añlattı.
–Rusiyeniñ bu devlette areketlerine Ğarb keregi kibi daa cevap bermedi. Rusiye yapqan er türlü adımı içün cevap berecegini añlamağance, Ukrainanıñ şarqındaki kerginlik devam etecek. Men ümüt etem ki, eñ yaqın vaqıtta, vaziyet deñişir.
– Sizniñ teşebbüsiñiznen Ukrainağa Amerika tarafından ayırılğan milliard dollarnıñ taqdiri ne olacaq?
– Bu memleketniñ maliye cietinden büyük problemleri bar. Olarnı çezmek içün kerekli islâatlarnı keçirmeli, mında Halqara Valüta Fondu (İMF) büyük rol oynay. Em de Avropa Birligi kendi yardımını teklif etti.
Siz qayd etkeniñiz kibi, men memnüniyet ile, bu devletke yardım kösterilecegi aqqında qanun leyhasınıñ müelliflerinden biri oldım. Bu qol tutuv işareti, men quvana-quvana bu işni yaptım. Amma, yardım ile birlikte, tıştan devletni qarıştırğan Rusiyege qarşılıq kösterilmeli. Zanımca, memleketniñ inkişafı içün eki usulnı qullanmaq kerek.
– Siz ukrain akimiyetini Rusiye ile munasebetlerde özüni qolda tutqanı içün maqtaysızñız. Amma, Ukrainada çoq insanlar Ukraina Qırımsız qalğanı ve devletniñ şarqındaki kerginlik içün akimiyetni teñqid ete. Sizniñ fikiriñiz nege esaslana?
– Menimce, akimiyet vekilleri Rusiyeni toqtatıp olmağanları içün vatandaşları olarnı teñqid etkenlerini yahşı añlaydırlar.Kerçek aytsam, Rusiye bunı yapacaq kibi olsa, Ğarb ta cevap bermese, onı küçlü iradeli ukrain ordusı bile onı toqtatamaz. Olarnıñ ne qaynaqları, ne de kadrları bar.
Belki Rusiye, Ukrainanıñ öyle bir areket etkenini istey ki, bütün dünya tamam o problema çıqarğanını bellegenini isteydir. Men bellesem, ukrain akimiyeti sabırlı olğanını kösterdi. 2008 senesi Gürcistanda olğan vaqialar ders olıp qaldı, onıñ içün ukrainli akimiyet vaziyetni añlap ,keregi kibi areket ete.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin ukrain diasporasınıñ vekilleri içün çift vatandaşlıqqa qoltuttı.
«Böyle ukrainler içün çift vatandaşlıqqa qoltutam ve ardı-sıra bunı aytam. Mence, kriteriylerni yazıp qoymalımız. Elbette, buña kelmek kerek. Mında çalışacaq biñlernen ukrainalını coyamız, olar tek devlet organlarına ya da bürokratiyada, bizneste çalışacaq degil, zemaneviy ukrain medeniyetini şekillendirecekler», – dep ayttı Klimkin, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
BM 2017 senesiniñ esabatına binaen, dünyada 5,9 million ukrainalı migrant bar edi. Ukraina bu köstergiçke köre «on» memleket sırasına kirgen edi. Birleşken Milletler belli memlekette dünyağa kelip, anda yaşamağa bütün insanlarnı icretçiler sırasına kirsetmekte. BM esaplarına köre, Sovetler Birligi dağılğan soñ Rusiyede üç million ukrain qaldı.
Ukraina Anayasası çift vatandaşlıqnı almağa yasaq ete.


text:
Bu aqta hromadske.tv saytında bildirile.
Olarnı Lenin İçki işler nazirliginiñ rayon bölügine ketirdiler, mında olar «ekstremizm boyunca komissiya» ile subetleştiler. Soñki malümatqa köre, jurnalistlerniñ sözlerini, pasport malümatlarını ve telefon nomeralarını yazıp, yolladılar.
Bazar künü, iyün 22-de, Aqyarda Nahimov meydanındaki mitinginiñ canlı yayınlavını çıqarğan vaqıtta, jurnalist ve teleoperatorğa mitingniñ esli başlı iştirakçileri tarafından qabaatlar atılmağa başladı. Olarnı Qırım vaziyetiniñ yañlış aydınlatuvda qabaatlay ediler. Polis hadimleri jurnalistlerni Lenin rayon bölügine ozğardılar.


text:
Kiyevde eki afta devamında «Cerelo» şifahanesinde yaşağan Ukraina şakriy vilâyetlerinden qaçıp kelgenlerge suv, gaz ve elektrik energiyasını söndürmege vade eteler, dep bildire qaçaqlar lageriniñ göñülli-komendantı Konstantin Melnik, haber ete Azatlıq Radiosı.
«Al etici vaziyet yüz berdi. Şirket çalışmay edi. Elektrik energiyasınıñ, gaz, suvnıñ istmalı da yoq edi. Amma şimdi istimal arttı. Başta 100 insan, soñra 130, şimdi 180 ve yaqında 200 olacaq. Biz «Kiyevenergo», «Vodokonal», «Kiyevgaz»ğa ödevni bir qaç ayğa avuştırmaq teklifimiz ile mektüpni yolladıq. Amma bizge er yerden menfiy cevap keldi, iyül 1-de «Cerelo»da gaznı söndürecekler», – dep tarif etti Azatlıq Radisına Konstantin Melnik.
Onıñ sözlerine köre, şarqtan qaçıp kelgenlerniñ abadanlaştıruvı ile göñülliler oğraşa ve şimdilik «İçtimaiy siyaset nazirligi tarafından berilgen malümat kâğıtlardan ğayrı devletten iç te yardım körünmey».
«Yemegimiz eki künge yeter. Nasıldır çare tapmağa areket etemiz. Goñlliler bizge mal, urbanı ketirsinler dep, yük maşnasını tamirledik. Özümiz aş pişiremiz, özümiz cıyıştıramız», – dey Melnik.
Lagerniñ teşkilâtçılarınıñ sözlerine köre, «Cerelo»da şimdi Snejnıy, Kramatorsk, Slavânsk, Lugansktan 60 bala yaşay eken.


text:
Ay Tuvğan
Ay Tuvğan (ukraince Пoлorи, Aй-TyBraH, AйTyraH HiMeцbkий, HeйMoHд, rusça Пoлorи, AйTyraH HeMeцkий) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 291 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
«Eki yıl devamında men Qırımda olmaycam, demek Meclisniñ matbuat-hızmetiniñ başı vazifelerini de eda etemem», − dep bildire Lilâ Muslimova zenaatdaş-jurnalistlerge yazılğan mektübinde.
O, onıñ ketüvi ile bağlı öşek ve zanlarğa qulaq asmamaq çağırdı ve öz zenaatdaşlarına destek ve añlav içün teşekkürlerini bildirdi.
«İnanam ki, yaqın vaqıtta körüşirmiz, er keske ahlâqiy memnüniyet, ilham, sağlıq ve barışıq tileyim! – dep yazdı o. – Unutmañız, insaniy munasebetler ve siyaset – qarama-qarşı añlamlardır, hususan Qırımda!»
Lilâ Muslimova Qırım.Aqiqatqa tasil almaq içün çetelge ketkenini bildirdi. Onıñ aytqanı kibi, o, bedava tasil içün grantnı çoqtan qazandı ve öz ketüvini evelden planlaştıra edi. Muslimova oquvdan soñ Qırımğa qaytmağa niyetini bildirdi.


text:
Rusiye medeniyet Nazirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, işbu anlaşmada Qırım ve Aqyarnıñ medeniyet asabalıq obyektleriniñ devlet qoruvı, qullanuvı ve saqlanuvı boyunca devlet nezaretiniñ keçirilmesi aqqında söz yürstetile.
Vesiqada, bundan da ğayrı, Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarda yerleşken federal emiyetli medeniyet asabalığınıñ şahsiyleştirüv mecberiyetleri de yazılğandır.
Bunıñnen beraber mezkür vesiqada Qırım ve Aqyarnıñ federal emiyeti olğanı tarihiy-medeniy qorurlarınıñ sıñırları da belgilene.
Añlaşmanıñ metnini Rusiye Medeniyet nazirligi aşkâr etmey.


text:
Onıñ izaatı Qırım «parlamenti» saytında erleştirildi.
Konstantinovnıñ sözlerine köre, Qırım akimiyeti endi çoqtan berli İlyasovnı akimiyet organlarğa qoşulmasını ve qanun alıcı areketlerinde iştirak etmesini istey edi.
«Qanun çıqarıcı protsessı gur kete. Meclisnıñ iştirağı olmasa menim fikirimce o yanlış olacaqtır. Biznen munaqaşa etmek mümkün, bizni teñqıt etmek mümkün, lâkin iştirak etmemege olmaz. Şunıñ içün bügün öyle qarar alındı. Bu epimiz içün hayırlı bir vaqiaadır», – dep aytıla «parlament» saytında.
Mayıs 21 künü Qırım «parlamentı» deputatları Remzi İlyasovnı spiker muavini olaraq tayinlediler.
Keçken afta «kelişikli» qırımtatarlar delegatsıtyası Rusiye Presidenti Vladimir Putin ile körüştiler. Körüşüvde qırımtatarlarnıñ meselelerini çezüvi aqqında laf yürsetildi. Delegatsıya erkânında Lentun Bezaziyev, Edip Gafarov, Remzi İlyasov, Zaur Smirnov bulundılar.


text:
Ukraina içki işler nazirligi ve Ukraina havfsızlıq hızmeti Donetsk ava limanında ukrain arbiylerine qarşı ateş açqan belli Rusiye oyuncısı Mihail Poreçenkovğa qarşı cinaiy taqiqatqa başladılar.
Ukrainlilerni internette qoyulğan «Mihail Poreçenkov na boyevıh pozitsiyah opolçentsev v donetskom aeroportu» adlı video açuvlandırdı.
Videoda körüne ki, oyuncı «DNR» terroristlerinen beraber bulunıp, pülemöttan ukrain arbiylerine qarşı ateş aça.
Poreçenkov terroristlerniñ «Utös» pülemötından ateş açmaq teklifine razı oldı. Bundan soñra oyuncı ava limanınıñ viranelerinde terroristlernen bir sıra foto çıqardı.
SBU matbuat hızmeti bildire ki, «DNR» terroristik faaliyetinde iştirak etüv sebebinden Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 258-3 maddesi boyunca cinaiy taqiqat başlandı.
Bundan evel Ukraina içki işler nazirliginiñ taqiqat idaresi Cinaiy kodeksniñ 260 maddesi 4-ünci qısmı boyunca cinaiy taqiqatqa başlağan edi.


text:
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı boyunca sözde «referendum» keçti. Dünyada tanılmağan rey berüv, Qırımnıñ ilhaq etilmesine ve «resmen» Rusiyege qoşulmasına ketirdi.
Saylavda iştirak etkenlerniñ aman-aman episi «Qırımnıñ, Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti aqları ile Rusiyenen ğayrıdan birleşmesi içün» rey berdi. Faqat «referendum»nıñ neticeleri, tıpqı saylavcılarnıñ iştiraki kibi, sahte sayılalar.
Rey berüvde resmiy ecnebiy közeticiler yoq edi. Ondan ğayrı, «referendum»nıñ ketişatını sözde «nezaketli adamlar» közete edi.
Bu, Rusiyeden ve Qara deñiz flotunıñ Qırımdaki bazalarından ketirilgen arbiyler edi. 2014 senesi fevral 27 kününe keçer gecesinde silâlı adamlarnıñ bir gruppası (Vladimir Putin daa sonra olarğa «nezaketli adamlar» deycek) Qırımnıñ Yuqarı Şurası ve Nazirler Şurası binalarını zapt etti. Deputatlar avtomat namluları altında muhtariyetniñ yañı baş naziri – «Rus birdemligi» lideri Sergey Aksönovnı sayladılar.
Daa soñra Amur vilâyetindeki Belogorsk şeerinde ve Qırımdaki Bağçasarayda «nezaketli asker»ge atta eykeller açıldı.
Mart 21-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye topraqlarına qoşulması aqqında qanunnı imzaladı.
Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko munasip qanunnı imzaladı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti.
Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey.
Ukraina TİNi başlığı Pavlo Klimkin, Ukraina, mahkemelerde davalar açıp, Qırımnıñ ilhaqı ve Donbasstaki çatışma içün Rusiyeden 50-den ziyade milliard dollarnı alacağına umüt ete, dep bildirgen edi.
2016 senesiniñ noyabrinde Gaagadaki Halqara cinaiy mahkemeniñ (HCM) prokurorı, 2014 senesiniñ baarinde Rusiye tarafından yapılğan Qırım ilhaqı ile alâqalı vaziyetniñ azırlıq tahqiqatını ilân etti.
Prokurornıñ hulâsasında: «Qırım ve Aqyar territoriyasındaki vaziyet, devam etken işğal vaziyetine musaviydir», – denile.
Bu munasebet ile HCM prokurorı aşağıdaki cinayetlerni tahqiq etmek niyetinde:
- qırımtaarlarğa qarşı zulum
Bölgeniñ 19 biñge yaqın sakini devlet içinde mecburen köçken şahıslar oldı, qırımtatarlarnıñ vekilleri ve musulman olğan diger Qırım sakinleri ise zulum ya da qorquzuvğa duçar olalar.
- öldürüvler ve alıp qaçuvlar
2014 senesiniñ martından başlap, Qırımdaki vaziyet ile alâqalı olaraq eñ az 10 kişi ğayıp oldı. Ekseri allarda, qurban dep tahmin etilgenler, Qırım ilhaqına qarşılıq köstergen kişiler olaraq belli edi, olarnıñ alıp qaçılmasını «Qırımnıñ özüni qorçalavı» arbiyleştirilgen gruppasınıñ areketleri ile bağlay ediler.
Bu metin birinci kere 2017 senesiniñ martında derc etilgen edi


text:
Dünya toplulığı Qırımnıñ askeriyleştirilüvini yalıñız Ukraina içün degil, Qara deñiz regionınıñ bütün memleketleri içün telüke olaraq köre.
Böyle bir fikirni qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa bildirdi. O, BM Baş Assambleyasınıñ Qırımnıñ askeriyleştirilüvinen bağlı rezolütsiyasını izaatladı.
«Vesiqada qayd etile ki, Rusiye akimiyetleri yaqın memleketlerniñ ekologiyası içün telüke olıp, Qara deñiz regionınıñ istiqrarını boza. Metinde ayrıca qayd etile ki, Rusiye Qırımda nükleer silânı yarımadağa ketirmek içün imkânlar yarattı. Bundan ğayrı, vesiqanı imzalağan memleketler Keriç boğazında zapt etilgen Ukraina gemileri ve deñizcileriniñ şartsız azat etilmesine çağıra. Müimi şu ki, rezolütsiya Qırımdan tek askerlerniñ çıqarılmasını talap etmey, Ukraina toprağınıñ işğalini toqtatmasına çağıra», – dep qayd etti Cemilev.
Dekabrniñ 18-nde BM Baş Assambleyası Qırım, Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvinen bağlı rezolütsiyanı qabul etti. Oña 66 memleket qoltuttı, 19 – qarşı çıqtı, 72 – bitaraf oldı.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko BM Baş Assambleyasınıñ Qırım, Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvinen bağlı rezolütsiyasını alğışladı.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Hususan, Keriçniñ tükânlarında rubleler ile ödevlerni bermege çare bar, qaytımnı ise ruble birleminde bermeyler, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Ruble birlemindeki ufaq para yerine satıcılar ukrain grivna ve kapikni bere. Faqat alıcılarnıñ çoqusı ukrain paranı almağa istemey, çünki iyün 1-den Qırımda grivna yürmeycek.
Aynı böyle vaziyet «Krımposta» bölüklerinde de yüz bere. Mında bu aftadan başlap tölevlerni yalıñız rubleler ile qabul eteler. Qaytımnı ise suv, çamaşır tozu, kâğıt ile almağa teklif eteler.
Çarşılarda da aynı vaziyet. Satıcılar Rusiye ufaq aqçasını bir-birinden borcqa almağa mecburlar.
Hatırlatamız, Keriç taşıyıcıları maşrutkalarda yol parasınıñ fiyatını kötereler.
Mayıs 28-den yol parası 3 grivna olacaq, yani 50 ve 25 kapikke paalaşacaqtır. Maşnalarda mütenasip ilânlar endi asıldı. Mında ukrain ufaq parası qabul etilmeycegi aqqında da yazıla, dey Qırım.Aqiqat mühbiri.


text:
The New York Times neşri yüksek rutbeli ukrayin memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa "elit ukrayin bölüginiñ" alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Evel haber etilgeni kibi, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde yüz bergen adiselerge "diversiya" dedi. Qırımda bu sebepten cinayet davası açılğan.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlarlarnı "terror eylemleri" adlandırdı.
Avgustnıñ 16-sında saba saatlarında işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlav sesleri eşitilgen. Yerli telegram kanalları Canköy rayonıñ Haklay köyünde elektrik stantsiyası yanğanını haber ettiler. Aynı zamanda "Krımskiy Veter" telegram kanalı "anda arbiy yedekler anbarından detonatsiya" olğanını bildire. Arbiy yedekler anbarından patlavlar aqqında malümatnı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov tasdıqladı.
Bundan ğayrı avgustnıñ 16-sında işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit rayonındaki Sarabuz qasabasında Rusiye arbiy uçaq alalında da patlavlar yüz berdi.
Avgustnıñ 9-nda işğal etilgen Qırımnıñ Saq rayonındaki Novofedirivka qasabasında arbiy uçaq alanında bir qaç patlav yüz berdi. Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayina Mudafaa nazirligi Novofedirivka qasabasındaki Rusiye arbiy aerodromında patlavlarnı izaatlap, müessise «yanğın sebeplerini bilmey», dep qayd etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Poroşenko Baş ştabnıñ toplaşuvında 2015 senesi fevral 15 künü
Aqşam, fevral 14 künü, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Silâlı quvetlerine, Milliy gvardiya ve diger bölüklerge ateş toqtatmağa emir etti.
Bunı prezident cumaertesi saat 23:30 canlı yayında ilân etti.
«Şimdi Ukraina Silâlı quvetlerine, Milliy gvardiya, İçki işler naziliginiñ bölüklerine, Sıñır hızmetiniñ bölüklerine, Havfsızlıq hızmetiniñ bölüklerine fevral 15 künü saat 00.00 ateş toqtatmağa emir etem», – dedi o.
Poroşekno şunı qayd etti ki, Ukraina halqara mecburiyetlerine riayet etecek ola.
«Ukraina er vaqıt halqara mecburiyetlerine mesüliet ile yanaşa edi. Biz bunı kene de isbatlaycaq olamız», – dedi devlet başı.
ATO zonasında sektorlarnıñ yolbaşçıları bazar kününe keçer gecesi emrini amelge keçirmek kerek ediler.


text:
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ reis muavini Olga Skripnik yarımadada, yerli Anayasağa köre, ukrain, rus ve qırımtatar tilleri devlet tilleri olaraq qayd etilgenine baqmadan, aqiqiy vaziyet bam-başqa olğanını bildire.
Bunı o 5 kanal efirinde bildirdi.
«Misal içün, eger de ukrain tili aqqında aytacaq olsaq, ukrain tilini ögrengen talebelerniñ sayısı altı qat eksildi. Ukrain telekanalları yoq. ATR telekanalınıñ misalinde aynı şeyni köre bilemiz», – dedi Skripnik.
Evel uquq qoruyıcı teşkilâtta qayd etkenleri kibi, 2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından Qırım işğal etkeninden soñ yarımadada ukrain tili ocalarınıñ sayısı qısqartıdı. Ukrain mekteplerinden Qırımda yalıñız Yalta şeer mektebi qaldı.


text:
Mäjilis jäne mäslihat saylauına 11,8 mln azamat dauıs bere aladı. Saylauda uaqıtşa tirkeui bar-joğına qaramastan barlıq qazaqstandıqtıñ qatısuına mümkindigi bar, eger... Bügin Ortalıq saylau komissiyası deputattardı saylau nauqanına saylauşılar tizimin wyımdastıru turalı partiya ökilderi men ärtürli memlekettik mekemeler birge jiın ötkizdi.
Jeke twlğalar turalı memlekettik derekter qorı (JTMDQ – QT) negizinde endi aumaqtıq saylau komissiyaları saylauşılar tizimin tüzedi. Onı jergilikti atqaruşı organdarımen pısıqtamaq.
«2020 jılğı 1 qazandağı jağday boyınşa saylauşılar tizimine 11 mln 820 mıñ 318 azamat engizildi. JTMDQ arqılı tizimdeu bwrınğışa «köşe men aula aralamauğa» mümkindik berip, bir adamnıñ birneşe öñirde tizimdeluiniñ ne eş jerde tirkeusiz qalıp qoyuınıñ aldın aladı», – deydi OrtSaylauKom törağasınıñ orınbasarı Konstantin Petrov.
Jaña tärtip boyınşa, uaqıtşa tirkelgen azamattar saylauşılar tizimine jergilikti atqaruşı organdarğa ötiniş berip qana engiziledi. 10 jeltoqsanğa deyin tirkeu bolmağan jağdayda azamattar dauıs beruge arnalğan uçaskeni tañdau turalı jergilikti atqaruşı mekemege ötiniş jasauğa qwqılı. YAğni saylauşı saylaudan 30 kün bwrın, jeltoqsannıñ 10-ına deyin jauaptı organğa barıp, ötiniş jaza aladı. Bwl – tüzde jürgen jannıñ dauıs bere alatın jalğız amalı. Eger 10 jeltoqsanğa deyin saylau küni bolatın öñirge tirkelip ülgermese, onda azamat dauıs bere almaydı. Sondıqtan 558 uçaske qwrılğan.
Jäne jiında aytılğan erejeniñ biri – 20 jeltoqsanğa deyin är äkim öz aumağındağı saylauşılardıñ tizimin uçaskelik saylau komissiyasına ötkizui tiis. Bwl tizimde bar-joğın bilu üşin 26 jeltoqsannan bastap tanısuğa boladı. Eger siz turalı mälimette qanday da bir qate ketse, sol jerde şağımdanıp, tüzetuge boladı. Biraq dauıs byulleten'derin sanau bastalğannan keyin saylauşılar tizimine özgertuge tıyım salınadı.
Qazaqstan şetelderdegi ökildikteri janınan älemniñ 51 elinde sırtta jürgen ne twratın jäne wzaq merzimdi issapardağı memlekettik jaramdı pasportı bar barlıq azamattarğa arnap 66 saylau uçaskesi qwrıldı.
Wzaq jıldardan beri ekinşi märte Qazaqstanda mäjilis jäne mäslihattar deputattarın saylau zañda közdelgen uaqıtta, 2021 jılı 10 qañtarda ötu josparlanğan. Basqa bes saylau öz merziminen tıs uaqıtta ötken. Degenmen «Estuşi memleket» twjırımdamasın bağdar twtqan bilik bwl jolı deputtardıñ kandidatın emes, tolıqtay partiyalıq tizim boyınşa saylamaq. Bwl byulleten'de deputattıñ atı-jöni emes, partiyanıñ atauı boladı degen söz. Bwğan täuelsiz sayasattanuşılar men azamattıq qoğam saylauşıları, qwqıq qorğauşılar birauızdan qarsı ekendigin aytadı.


text:
Pakistan musulmanlar içün muqaddes Ramadan ayı devamında idamlarnı toqtattılar. Memleketniñ baş naziri Navaz Şarif «aynıñ muqaddesiligini» saqlamaq içün böyle qararnı qabul etti.
Pakistan rayonlarından çoqusında Ramadan iyün 19 künü başlaycaq.
2014 senesi dekabr ayında Pakistan ölüm cezalarınıñ amelge keçirilmesine yasaqnı qısmen lâğu etti. Bu qarar Peşavara mektebinde taliblerniñ ücüminden soñ alındı, neticede 150 insan qurban oldı.
Neticede Şarif bütünley idam yasağını lâğu etti, o vaqıttan Pakistanda bir 150 insan öldürildi.
Ramadan muqaddes ayı devamında musulmanlar oraza tutmalı, yani kündüz aş ve suvdan vazgeçmeli. Orazadan ağırayaqlı ve emizdirgen qadınlar, yedi yaşqa yetmegen balalar, hasta ve qart insanlar, seyahatçılar boşatıla.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımda medeniyetniñ inkişafına federal bücetten ayırılğan 1,6 mlrd ruble bu sene yarımadağa öyle de yetip kelmegeninden ayrette qala.
Bunı avgust 17 künü Qırımda turizm boyunca Devlet şurası preizidumınıñ toplaşuvı vaqtında ögrendiler, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Avgustnıñ ortası… Amma aqça qayda? Aqça qayda? Olar ne içün işhanelerde degil, Qırım bücetinde degil? Avgustnıñ 17 künü endi», – dep soray Putin Rusiye Federatsiyasınıñ medeniyet naziri Vladimir Medinskiyden.
«Aqça Medeniyet nazirliginiñ planında», – dey nazir.
Toplaşuvda bulunğan Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov işbu meseleni Qırım işleri boyunca Rusiye Nazirliginiñ yoq etilmesi ve Rusiye ükümeti tarafından regionnıñ inkişafı boyunca yekâne federal programmasınıñ keç imzalanuvı ile añlattı.
«Afta soñuna qadar cedvel uyğunlaştırılır», – dep vade etti Aksenov.
Qırımda bazarertesi künü Rusiye Federatsiyasında turizm inkişafına bağışlanğan Devlet şurası prezidiumınıñ toplaşuvı keçe. Kremlniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, Putin Qırımnıñ milliy cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ile körüşecektir.
Rusiye ekspertleriniñ fikrine köre, Putinniñ yarımada ziyareti vatanperverlikniñ arttırılmasına yol berip, dünyağa Rusiye Qırım ile bağlı muzakere keçirmeycegini añlatacaqtır.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinninniñ Ukraina tarafı ile uyğunlaştırılmağan Qırım ziyareti – medeniy dünyağa qarşı arekettir, dey Ukraina prezidenti Petro Poroşenko.


text:
Google Maps servisi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ meskün yerlerine eski adlarnı qaytardı, bundan evel bu adlar Ukraina Yuqarı Radası tarafından qabul etilgen dekommunizatsiya aqqında qanunğa esaslanıp deñiştirilgen edi.
Eski adlar ilâveniñ em rus, em de ukrain variantında kösterile.
Afta ortasında Google harita servisi bir sıra meskün yerleriniñ adlarını deñiştirdi, Krasnoperekopsk şeerini Yañı Qapu, Lenino köyüni – Yedi Quyu, Kefe civarındaki Orconikidze kurort köyüni – Kaygador, Krasnogvardeyskoyeni – Qurman, Kirovskoyeni – İslâm-Terek dep adlandırdı. Rusiye ükümeti tarafından tayinlengen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov bu adlarnıñ deñiştirüvini «Kiyevniñ rusofobiya yayğarası» dep adlandırdı.
Mayıs 5-te Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bundan evel Yuqarı Rada tarafından qabul etilgen «Ukrainada kommunizm ve natsizm totalitar nizamınıñ takbih etilmesi ve olarnıñ timsalleriniñ teşviqatını yasaq etilmesi aqqında» qanunını imzaladı. Qanun boyunca, sovet reberiyetinen bağlı bütün coğrafik adlarnı deñiştirmeli. Qırımda 75 meskün yeri ve beş rayonnıñ adı deñiştirildi. Yañı adlarnıñ çoqusı qırımtatardır.
Yuqarı Radada fermannı muzakere etkende, halq deputatı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov parlament tribunasından yañı adlar fermannıñ imzalanğanından başlap qullanmasını teklif etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Tedbirge ilmiy iş üzerinde çalışqan taqım azaları, devlet organlarınıñ temsilcileri, faal cemaatçılar, jurnalistler ve digerleri qoşuldılar.
Hatırlatmağa ister edik ki, QRM bu saada sistemli çalışmaqta. Biz haqlara ekologik teşkilãtlarğa onlarnen ariza, beyanat, esabat, şikãyet yolladıq. Bu aqta laf etmege devam etmeli ve meseleni halqara cemaatçılıqqa bildirmeli.
Araştırmadan neticelerini ukraina devlet organları, halqara teşkilãtlar da faydalana bilecekler, çünki esabat ingliz tiline de tercime etildi.
Araştırmada iştirak etkenlerge, taqdimde bulanğanlarğa da minnetdarlıq bildiremiz!
Qısqa videonı seyir etmege davet etemiz.
Mezkür araştırma Şvetsıya destegi ile ‘Tiklenüv’(‘Vozrojdeniye’) Halqara fondu tarafından kerçekleştirilgen Ukrainada ekologik siyaset ve advokatsıyanıñ inkişafı boyunca Teşebbüs çerçivesinde derc etildi
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov, işğal altındaki Qırımda mahküm etilgen soñ azat etilgen İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 28-nde Ukraina meseleleri boyunca ABD Devlet departamentiniñ hususiy temsilcisi olğan Kurt Volkernen körüşti. Bu aqta Çubarov Facebook saifesinde haber ete.
«Bügün Ukraina meseleleri boyunca ABD Devlet departamentiniñ hususiy temsilcisi olğan Kurt Volkernen pek kolemli ve açıq subet keçirdik», – dep yaza Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yolbaşçısı Refat Çubarov.
Kurt Volker Ukrainağa planlaştırılmağan ziyaretnen teşrif buyurdı. O, cuma künü Andrey Parubiy yolbaşçılığındaki ukrain eyyetinen körüşti. Bundan soñ prezident Petro Poroşenkonen qapalı körüşüv keçirildi. Bunıñ arfesinde Volker Ukraina Tışqı işler naziri Pavel Klimkinnen körüşken edi.
Oktâbrniñ 27-nde yapılğan körüşüvde Poroşenko ve Volker Rusiye ve işğal altındaki territoriyalarda esarette tutulğanlarnıñ azat etilmesini muzakere etti.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde kündüz Türkiyege teslim etilgen edi.Oktâbrniñ 27-si, Cuma künü olar Ukrainağa uçıp keldi.
Oktâbrniñ 28-nde Ukraina Yuqarı Radasınıñ tuşqı işler komitetiniñ reisi Anna Gopko, Ukraina meseleleri boyunca ABD Devlet departamentiniñ hususiy temsilcisi olğan Kurt Volkerge «Kremlniñ siyasiy mabüsları olğan Qırımlı ve Donbasslı arbiy esirlerniñ soy-sopları adından» mektüp taqdim etilgeni aqqında bildirdi.


text:
Ukraina qurtarıcıları Çornobıl alanındaki yanğınlarnı söndürmege devam ete, dep haber ete Ukrainanıñ Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetiniñ matbuat hızmeti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Aprelniñ 14-nde saba saat 7:00-da çet ve yaşayış içün qapatılğan yerlerde Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ bölükleri Korogodske, Detâtkovske, Parişivske ve Denisovetske orman müdirliklerinde yanğın söndürilüvine yardım ete. Ot ve orman otu parça-parça yana», – dep aytıla haberde.
Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, yanğın söndürilüvine 415 insan ve 98 dane tehnika celp etildi.
Kyiv ve vilâyetteki radiatsion vaziyet stabil, yerdeki ekspozitsion doza küçü ve suvdaki radionuklid qabilden çoq degil, dep qoştı Fevqulâde vaziyetler hızmeti.
Çornobıl alanında büyük yanğınlar eki aftadan berli söndürile.


text:
Kitap – janıñdı tazartatın, tüsindiruden jalıqpaytın eñ sabırlı wstaz dep jatadı. Osı qağidanı balabaqşadan JOO-na deyingi aralıqtağı bilim aluşılardı..
2017 jılğı 04 qañtarda Wlttıq wlannıñ «Oñtüstik» öñirlik qolbasşılığına qarastı äskeri bölimderde 2017 jılğı jaña oqu kezeñi bastaldı. Bwl turalı «Oñt..
Ğılım-tehnika damığan bügingi künde, baqılau ädisi jetilgen sayın şeksiz älemdi keñirek tükpirlerindegi jwldızdar men twmandıqtar aşılıp, älemniñ adam..
AQŞ «Wall Street Journal» basılımınıñ aytuınşa qazirgi tañda Qıtay qattı-jwmsaq bölşekterdi, elektrondı mişıqtardı zertteuge salğan qarjısı älemniñ a..
Wlıbritaniyada jıl sayın «Dostıq Cup» attı auqımdı şara ötkizilip twradı. Biıl ol Mançesterde boladı. Sonıñ ayasında Angliyada, Şotlandiyada, Uel'ste jäne Soltüstik Irlandiyada oqıp jatqan qazaq studentteri bas qospaq.


text:
Ğalebe Kününe qum animatsiya ustası Kezlevli Kseniya Simonova «Kelecekniñ keçmiş tarafı» kontsert-spektaklni azırlaycaq.
Sanada qum animatsiya ve qar grafikası yardımı ile Ulu Vatan cenkiniñ vaqialarını kösterecekler. «Çıqış kontsert, icadiy körüşüv ve drama spektakli şeklinde keçirilecek. Esas ğaye – Ulu Vatan cenki ve cenk balaları aqqında yañı icadiy şekilde tarif etmektir»,– dedi Simonova «Krım Media» agentligine.
Spektaklni mayıs ayında kösterecek olalar. Kösterüv yeri olaraq Aqmescit, Aqyar, Kefe, Keriç, Yalta ve Kezlev şeerleri baqıla. Şeerni içtimaiy ağlarda rey berüv vastası ile saylaycaqlar.


text:
Qırımnıñ içki siyaset, haber ve alâqalar naziri Dmitriy Polonskiy bildirdi ki, cuma künü, mart 13-te, Qırımda jurnalistlerni yaqalamadılar. Radio Svoboda mühbiriniñ, nazir jurnalist Natalya Kokorinanıñ yaqalanması ve onıñ ve daa bir Qırım jurnalisti Anna Andriyevskayanıñ ana-babaları yaşağan dairelerde tintüv keçirilmesiniñ sebepleri aqqında bilemi sualine, Dmitriy Polonskiy bunı birinci kere eşitkenini ayttı.
«Birinci kere sizden yaqalavlar aqqında eşitem. Bilgenime köre, bugün Qırım cumhuriyetinde jurnalistlerni yaqalamadılar, kesen-kes böyle. Uquq qoruyıcı organlar bir de bir taqiqat tedbirlerini keçirse de, mence, izaatlarnı olardan istemek kerek. Olar tam bir malümat berirler. Men bunıñ aqqında bilmeyim, bir de bir uquq qoruyıcı organlarnıñ işini nezaret etmeyim de. Mende olğan malümatqa köre, bir kimse iç bir kimseni yaqalamadı, Qırımda yaqalavlar olmadı», – dep ayttı Polonskiy.
Mart 13-te saba «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» mühbiri Natalya Kokorina işdeşlerine saat 8:00 oña ana-babasınıñ dairesine kelmege rica etkenlerini haber etti. O, dairege kelgen soñ onıñnen bağ üzüldi. Tintüvden soñ onı yaqaladılar.
Rusiye uquq qoruyıcıları adliyecini tintüv keçirilgen dairege almasalar da, Kokorinağa kirsettiler.
Cuma künü, mart 13-te, FSB hadimleri işğalden soñ Qırımnı terk etip, al-azırda Kiyevde yaşağan daa bir Qırım jurnalisti Anna Andriyevskayanıñ ana-babası yaşağan dairede tintüv keçirdiler. Jurnalistniñ babasına Aqmescit mahkemesiniñ qararını kösterdiler. Vesiqağa binaen, Andriyevskayağa nisbeten «Qırımda akimiyetni devirmek çağıruvları ile maqale içün» cinaiy iş açıldı.
OSCE söz serbestliği reisi Dunja Mijatović Qırımda jurnalistlerge yapılğan basqını takbih etip, «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» haber neşiriniñ jurnalisti Kokorinanı acele sürette azat etmege çağırdı.


text:
Herson vilâyetinde ukrain ve qırımtatar halqınıñ SSCB totalitar rejimi ile küreşi aqqında yarış işleri qabul etile. Mayıs 18-de Hersonda qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığı munasebetinen keçirilecek tedbirde yarış ğaliplerini taqdirlemege planlaştıralar.
Bunı «Küreş» qırımtatar medeniyet sport merkeziniñ reberi İbragim Suleymanov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, işler mayıs 14-ke qadar qabul etilecek.
Merkez reberi qayd etti ki, yarışta qırımtatarlarnıñ 1944 senesi olğan sürgünligi ve ukrain ve qırımtatar halqlarınıñ SSCB totalitar rejimi ile küreşine dair yazma eserleri taqdim etilecek ve olarnıñ arasından eñ güzel bediiy ve talebe işleri saylanacaq.
Teşkilâtçılar bugünki adise-vaqialar, Ukrainanıñ devlet mustaqilligi ve topraq bütünligi oğrunda küreş ile qıyaslavlar olacağını bekleyler.
Yarışta Qırım, Herson ve Herson vilâyeti umumtasil oquv yurtlarınıñ 11-inci sınıf talebeleri, litsey talebeleri ve aliy oquv yurtlarınıñ studentleri iştirak ete bile. Qırım studentleri işlerni tahallüs uydurıp teslim ete bileler. İşlerni bu adreske yollamağa teklif etile: kuresh.kherson@gmail.com
İşler ukraince, qırımtatarca ve rusça qabul etile. Yarış ğalipleri diplom, fahriy yarlıq ve bahşışlarnen taqdirlenecek.
Yarışnı «Küreş» qırımtatar medeniyet merkezi Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ yardımı ile teşkil etmekte.


text:
Soltüstik Koreya Ükimeti AQŞ-tıñ bwl elge qarsı jürgizip otırğan qatañ sayasatı oñ bağıtqa özgergenge deyin zımıran sınaqtarın jalğastıra beredi. Däl osınday mälimdeme Phen'yannıñ "Nodon sinmun" basılımında jariyalandı.
Soltüstik Koreyanıñ soñğı qaru sınağına qatıstı jariyalanğan maqalada: "Qwrlıqaralıq ballistikalıq "Hvason -14" zımıranınıñ sätti wşırıluı bizdiñ halıqtıñ jäne partiyanıñ ülken küşi men revolyuciyalıq senimin körsetti. Biz mwnday sınaqtardı AQŞ-tıñ öz sayasatın tolıqtay özgertip, bizdiñ halqımığa jasağan tarihi ozbırlıqtarı üşin tizerlep twrıp, keşirim swrağanına deyin jalğastıra beremiz", -delingen.
Soltüstik Koreyanıñ AQŞ-tıñ salqın qabaqtı sayasatınıñ özgerisin qalaytındığın Oñtüstik Koreyalıq Renhap aqparattıq agenttigi de jazdı.


text:
Crimean Tatar and Turkish/Regression Tests
< Crimean Tatar and TurkishJump to navigation Jump to search
Crimean Tatar to Turkish
- (crh) Prokuraturanıñ taqiq etken areketlerni ögrenmek kerek. → Savcılığın araştırdığı hareketleri öğrenmek gerek.
- (crh) Nazir anda yaşağan qırımtatarlarnıñ ayatına qıymet kesecek. → Bakan orada yaşayan Kırım Tatarlarının hayatını değerlendirecek.
- (crh) Olsa edi, sürgün eter edi, amma tehnik imkânları sıñırlı edi. → Olsaydı, sürgün ederdi, ama teknik imkanları sınırlı idi.
- (crh) Tek boyle alda esirlerni yollaycaq ekenler. → ...


text:
Keriç civarındaki Maryevka köyünde Ekinci cian cenkinden qalğan mermini parçalarğa bölmege tırışqan bir erkek elâk oldı, eki adam yaralandı. Yerli kütleviy haber vastalarınıñ aprelniñ 23-nde bildirgenine köre, adise tünevin aqşam oldı.
«Kerç – moy gorod» saytınıñ malümatına köre, mermi patlavı neticesinde bir kişi qaza yerinde can berdi, ekincisi qafa-miy yarası ile reanimatsiyada buluna. Mermi parçası üçünci kişiniñ qulağını kesti.
Şaatlarnıñ «Kerç FM» şeer saytına bildirgenine köre, yerli sakinler tapqan mermini maden qırıntısına parçalamağa tırıştı.
Qırımdaki Rusiye FSBsi idaresiniñ matbuat hızmetiniñ saytında adisenen bağlı malümat şimdilik yoq.
Qırımda ve Aqyarda Ekinci cian cenki zamanından qalğan mermiler sıq-sıq tapıla.
Yaramadada mayınsızlaştıruv taqımlar çalışa.
Aprelniñ 12-nde Bağçasaray rayonınıñ Alma Tamaq (Pesçanoye) köyüniñ deñizinde mütehassıslar Ekinci cian cenkinden qalğan beş ava bombasını zararsız alğa ketirdi.


text:
Ukraina TİN Rusiyeni Avropada işbirlik ve telükesizlik teşkilâtından çıqarmağa teklif etti. Bunı aprelniñ 8-nde Ukrayina TİN başı Dmıtro Kuleba bildirdi.
Kuleba, Rusiyeniñ "esassız tecavuzı ve canavarlığı" OSCE-niñ yaratılması içün esas olğan 1975 senesi Helsinki yekün aktınıñ esaslarını bozağanını qayd etti.
"Rusiye Fedeartsiyasınıñ OSC E-de azalığı Avropada işbirlik ve telükesizilik teşkilâtı içün havflıdır. Eger OSCE-niñ memleketelrniñ azalığını toqtatamaq içün muvafıq mehaizmleri olsama, o zaman protsedura yaratqa ve Rusiyeni çıqarmaq kerek", - dep saya TİN başı.
OSCE bu teklifni şimdilik daa izaatlamadı.
Martnıñ 31-nde OSCE-niñ Mahsus nezaret etüv missiyası, Rusiyeniñ noqta-i nazarı sebebinden mandatını uzatıp olamağanı içün Ukrayinada faaliyetini toqtatqanını haber etti.
Aprelniñ 7-nde BMT Baş Assambleyası Rusiyeniñ İnsan aqları Şurasında azalığınıñ toqtatılmasına rey berdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları
Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları (MBBS) - maǵlıwmatlar bazasın dúziw, olarǵa qosımsha maǵlıwmatlardı kiritiw hám bir maǵlıwmatlar bazasınan paydalanıw ushın ayrıqsha maǵlıwmatlar bazalar menen isleytuǵın programmalar zárúr boladı.
Bunday programmalar jıyındısı maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları (MBBS) dep aytıladı. Basqasha aytqanda, MBBS - bul kóp paydalanıwshılar tárepinen maǵlıwmatlar bazasın jaratıw, oǵan qosımsha maǵlıwmatlardı kiritiw hám maǵlıwmatlar bazasın birgelikte isletiw ushın zárúr bolǵan programmalar jıyındısı boladı. MBBS nıń tiykarǵı quramınıń bir bólegi - maǵlıwmatlar bolsa, basqa bólegi - paydalanıwshılar boladı. Bulardan basqa hardware - texnikalıq hám software - programmalıq támiyinlew MBBS nıń nátiyjeli islewin támiynlewshi quramınıń bólekleri esaplanadı. Hardware sırtqı qosımsha qurılmadan tursa, programma bólegi bolsa maǵlıwmatlar bazası menen paydalanıwshı arasındaǵı dialogtı ámelge asıradı. Maǵlıwmatlar bazasınıń dúzilisi úyreniletuǵın obekttiń maǵlıwmatlarınıń kórinisi, mánisi, dúzilisi hám kólemine baylanıslı boladı.
Ádette, paydalanıwshılar tómendegi, kategoriyalarǵa bólinedi:
- paydalanıwshı-programma dúziwshi;
- sistemalı programma dúziwshi;
- maǵlıwmatlar bazası administratorı.
Bunda programma dúzgen paydalanıwshı MBBS ushın jazǵan programmaǵa juwap beredi, sistemalı programma dúziwshi bolsa pútin sistemanıń islewi ushın juwapker esaplanadı. Maǵlıwmatlar bazası administratorı sistemanıń saqlanıw jaǵdayına hám isenimliligine juwap beredi.


text:
DOBRUCA
Dobruca’ğa türk boyların kelmelerıne dair ep bo yazar, prof.dr. bıldıre:”Sarı Saltıq Baba cerleşe 10.000 ailemen barabar, 3 ya 5 balalı, 1263 te Babadağına.O zamanqı Dobrucanın milletı 150.000 bolğanda,1/6 sı bolar,çünkü 30-50.000 qadar kışı sade olar bola.”
(Adryan Ilie, Qara-Su vadisı, Medcidiye, 2008,s.17)
Turkolog Zajaczkovski gagauz turklerıne dair yazğanda, XIII-cı asırda barlıqların anlata ve olarnı Dobruca’da cerleşken kore, “kay” ve ya “kaus” adıman.
1330-1331 senelerınde İbn Batutta Dobruca’dan geşe ve yaza: “Baba-Saltuq şeerınde tatarlar sayblar.”
Osmanlıların zamanında Tekfurköy-Qara-Su qazası Silistra’ğa bağlı.Dobruca’da bolğan qazalarda şunlardır: Bazarcik,Silistra, Balçik, Manqaliye, Hırsızova, Babadağ, Maçin, İsakça, ve Tulça.1444 ten son Dobruca koylerı adların türk adlarıman denıştıreler ve kopten-kop camıler yasala. “( aynı eser,s. 22-23)
“Qırım Hanlığı bırleşkenson Osmanlı İmperyasıman, Dobruca’nın tarihı ve etnografik haritası denışe, zengınleşe, artıq bo yer bır kopır bola o ekı quvetın arasında.”(s 23)
Romenlerın arşivlerı zengınlıkmen, bol,bol, kostermekteler bızım cerleşıp, ulke qurıp, hanlıq yaratıp, yaşağanımıznı bo topraqlarda, 1990 senesınden sonraqı eserlerınde.Bergen ornekler bızım Qara Denızın etrafında barlığımıznı emde qıymetlı bır medeniyet qurğanımıznı kostermekte, asılımıznı tanıtıp ve XII-XIV asırlarında romenlerın voyevodatlarını qurdıq emde onlarğa qarışıp, romenlerın arasında hükümdar millet bolaraq ırıdık ve onların bağımsızlığına qol uzatıp.Asıl romen tarihçilerı bo fikirde, evelden ve şımdı yazğanlarıdır.Milletımız çalışqan,durust, terbiyelı emde doğrılıqnı süygen em qoruğan bır medeniyetlı millettır.Aralarında qanlı harbler ekı taraf bolğan, nasıl Vlad Tsepeş nın1460-1461 kampanyası, o senelerın qışında 23.884 türknı ottıre, koyıne kore sayısını bıldıre bır mektupman Matey Korvin’ ge. (aynı eser, s.21). Osmanlı defterdarı Kâtib Çelebi 4.000 türknın oldırılgenını tanıta Mihay Viteaz / Kahraman Mihay’nın askerlerın tarafından, 1595 te ve sonra, Baltazar Walter 1599 da yaza ot ve kul bolıp qalğan yerlernı, qalelernı, Şistov, Rasova, Çernavoda / Boğaziçi, Babadağ, insanların epısı türk.( aynı eser, s. 25)
Qırım topraqlarında gezgen yabancılar,ele Batıdan kelgenler şolay tanıtalar hanlığın medeniyetını: “ondayda doğruluq bar bo topraqlarda,eger bır qıznı cıbersen altın tolı şolmeknı omızına salıp Qara Denızden Çinge, altının ve qızlığın cöytmadan em sav cetışer baracaq cerıne!”( M.Ulkusal, eser, EMEL de.
Hanların imperyası dep tanılğan Qırım topraqları romenlerın Ortaçağ yazılarında, Polon
ların ve fransızların aynı zamanda yazılğan eserlerınde devlet kıbı, zengın, genış, serbest tuccarlıqqa aşıq collar bergen ve haq qoruğan bılınmekte.
Tatarlar ve onların qatındaqı milletler serbest yaşaylar ve devletın qanunları, musulmanlığın prensiplerı er bır insanın hayatın ve malın qorumaqta.
Bucaqnın,Moldovanın, Dobrucanın,Tunanın, Qırımın ozın aytmadan, bereketlı topraqlarından cetışken bollıq qoy-sıyır ve at surulerımen bırlıkte, milletımızge ve onın canında tabılğan halklarğa, 1770- lergeşık aruv, yaqşı, gur hayatnı sağlamaqta.Balaban ve tıtretıcı, devırımcı qalqışmalar Şahingiray hanın son cıllarında, reformanın ve dış em iş düşmanın sebebınden, nevaqıt halk Rusqa cenk başlamasın ıstedı, Osmanlılardan yardım ısteldı, general Prozorovski Çariçanın emırımen mudahalege geştı, Aqmescit ve Qarasubazar şerlerını ve oların civarlarını top ateşınde tutıp, isiyannı sondırdı.Bonday vaziyetlerde, pek kop Giray ve Mırza Osmanlı idaresındekı topraqlarğa koştı, artıq koşmeler başladı demektemız.Şu zaman, koşkenlerın cerıne, ruslar, koylerge ve qasabalarğa, şerlerge, 75.000 rus ve hıristiyan cerleştırdı ( Ulkusal, s.111) Padişah tanımadı Şahingirayın hanlığını, o da Rusiyege yaqınlaştı, Osmanlı Baş-Veziri Rus elçisine şu cevabını berdı:
“ Bağımsız olarak tanınan Kırım Hanlığında büyük bir Rus ordusunın bulunması devletler arası hukuk ve diploması kurallarına uygunmudur?Kırım halkı general Prozorevski’den askerlerini Kırım’dan geri çekme
sini istedi.Generalin bu istegi top ateşiyle karşılaması doğrumudur? Bağımsızlıkla bağdaşmakta mıdır?”
Ruslar Kırım’ın bütün sahil şehirlerine askeri birlikler çıkararak ,Kırım’ı denizden de abluka altına almışlar, dış ülkelerle bağlantısını kesmişlerdi.”( Ulkusal, s.112)
Bonday etıp aşıla Dobruca ve Türkiye hicret yolları…Romen tarihçilerı yazalar:
“Evliya Çelebi’nın yolcılık zamanlarından başlap XVII-cı asırın yarısndan, Dobruca’nın cemaatıne dair 60.000 ya 70.000 kışı bolğanın tuymaqtamız, ve bo sayığa onın korgen koylerınıde qoşsaq, 150.000 can bola. 1850 senesınde Dobruca’nın cemaatı 15.764 aileden ekenı bellı.Milletçe al şo:
türk – 4.800 aile
tatar – 2.225 aile
romen – 3.656 aile
bulğar – 2.214 aile
lipovalılar – 747 aile
kazaqlar – 1.902 aile
yunanlar – 300 aile
mısırlılar – 212 aile
araplar – 145 aile
almanlar – 59 aile
ermenı – 126 aile
yahudi – 119 aile
( Adryan İliye, s.178)