text:
Üzbäk jurnalistı AQŞta daimi yäşäw röxsäten ala almıy
Xalıqara jurnalism ölkäsendä büläkkä iä bulğan üzbäk jurnalistı Ruslan Şäripov, Üzbäkstanda törmädä utırıp çıqtı. AQŞta säyäsi sıyınu tapqaç ta jurnalistnıñ tormışı äle tınıçlanmadı. Üzbäk räsmiläre aña ülem belän yanağan bulsa, Quşma Ştatlarda jurnalistqa daimi yäşäw xoquqın birmilär.
2004nçe yılda Üzbäkstannan ul AQŞqa änise häm ike ber tuğan abıysı yanına kilgän, ämma menä 3 yıl inde anıñ tormışı caylana almıy.
Xäzer ul Californiädä, häm aña Quşma Ştatlardan quılu yanıy, dide ul xäbärçebezgä:
"2007nçe yılnıñ 3nçe yül könne miña AQŞ Eçke İminlek Departamentınnan xat kilde. Anda, alarda bulğan mäğlümat nigezendä mine Üzbäkstanğa cibärü ixtimalı bar, dielgän. Miña – daimi yäşäw xoquqı birelä almawına – minem ähläqi bozıqlıq öçen xökem itelgän buluım säbäb itep kiterelgän xatta."
Üzbäk mäxkämäse Ruslan Şäripovnı homoseksualizm häm balalarğa qarata censi bozıqlıq qıluda ğayepläp 5 yıl yarımğa törmägä xökem itkän ide.
Keşe xoquqların yaqlawçı Human Rights Watch oyışması häm Jurnalistlarnı yaqlaw komitetı – xökem çığarunıñ säbäbe – censi bozıqlıqlar tügel, ä jurnalistnıñ eşe ide, dip sanıy.
2003nçe yılda Şäripov üzbäk xökümätendä rişwätçelek häm ildä keşe xoquqları bozıluı turında yazdı. Mäxkämädä ul prezident İslam Kärimovtan yarlıqaw soradı. Ämma ul üze äytüenä qarağanda, anı ğäyeben tanıtır öçen gaz sulatqannar, köçläw häm VİÇ infeksiäsen yoqtıru belän yanağannar. Xalıqara keşe xoquqları oyışmaları – Üzbäkstan törmälärendä totqınnarnı cäberläw – ğadäti xäl, dip belderä.
2004nçe yıldan birle Şäripov Californiädä yäşi. Üzenä daimi yäşäw xoquqınıñ birelmäweneñ säbäbe itep ul üzeneñ säyäsi qaraşları dip atıy. Şäripov AQŞnıñ Ğiraqtağı suğışına qarşı çığışlar yasağan, internetta prezident George Bushnıñ urınınnan kitüe öçen tawış birgän, amerikan prezidentın täñqitlägän mäqälälär yazğan bulğan.
Şäripovnı 90nçı yıllarda Üzbäkstanda eşlägän çağınnan birle belgän Wisconsin ştatı gubernatorı komissiäse äğzase , John Smart Şäripovnıñ ezärleklänüendä başqa säbäp kürä:
"Aña İslam däwlätennän bulğanğa şundıy mönäsäbät. Xäzer 11 sintäberdän soñ häm Ğiraqta suğış başlanğannan birle AQŞta Eçke İminlek Departamentı islam däwlätlärennän kilgännärne ezärlekli kebek kürenä miña."
Anıñ qarawı Ruslan Şäripovnıñ änise häm ike bertuğan abıysı AQŞta daimi yäşäw röxsäten alğan. Şäripov Californiä gubernatorı Arnold Schwarzeneggerğa da möräcäğät itep qarağan, ämma eşneñ – federal eş buluı säbäple Californiä başlığı aña yardäm itä almağan.
Xäzer aña xalıqara keşe xoquqları oyışmaları da yardäm itä almıy. Parijda urnaşqan Dönya Gazetalar Assosiasiäse citäkçeläreneñ berse Kajsa Tornroth, bu mäsälädä oyışmanıñ yardäm itü mömkinlege bik çikängän, dide:
"Xäzer ul inde Quşma Ştatlarda bulğaç, bu inde kübräk Ruslan belän Eçke İminlek Departamentı arasında xäl itelä torğan eş."
2004nçe yılda Ruslan Şäripov bu oyışmanıñ Altın Qäläm bülägenä iä bulğan ide.
Amerikan räsmiläre Ruslan mäsäläsen 4 avgustta xäl itäçäk. Räsmilärneñ berse – Ruslan Şäripovqa yarlıqaw sorarğa kiñäş itkän:
"Min 4 avgustqa qadär, üzgäräm häm yaxşı watandaş bulam dip wäğdä itep xat yazarğa tieş. Närsä öçen ğafu ütenäsen genä hiç añlıy almıym."
Kire Üzbäkstanğa qaytqan oçraqta Ruslan Şäripovqa törmä yäki annan da naçarrağı yanıy.


c: text/html

text:
Tatarstanda da Raştua bäyräm itelä
Tatarstanda da Raştua bäyräm itelä
Respublika prezidentı Mintimer Şäymiev üzeneñ räsmi qotlaw möräcäğätendä menä närsä äytte. «Xörmätle pravoslav dinndäge watandaşlar! Sezne böten dönya xristiannarı öçen yaña era — igelek, märxämät häm tuğanlıq erası başlanunı bilgeläwçe böyek Raştua bäyräme belän ixlas küñeldän qotlıym. Pravoslav dine küpmillätle respublikabıznıñ küp xalıqları wäkilläre totqan din bularaq, islam häm başqa traditsion dinnär belän ber rättän bügenge köndä etnikara häm konfessiäara tatulıqnı nığıtuçı äxlaqıy faktor bulıp tora. Raştua könen bäyräm itü yöräkläregezgä üzara añlaşu, can cılısı östär dip ışanam», dip belderde Mintimer Şäymiev.
Pravoslav dinen totuçı urıslar, ukrainnar belän berrättän, Raştua bäyrämen tatar xalqınıñ üzençälekle ber öleşe bulğan keräşen tatarları da bilgeläp ütä. Şuşı bäyrämgä turı kiterep keräşen fol'klorı kiçäse ütkärelde. Qazanda keräşen tatarları öçen tatar telendä ğibädät qılu mömkinlege tudırılğan. Keräşen tatarlarınıñ tuğan telendä dini yolalar alıp baruçı ataqay, ğadi äytkändä popnıñ buluwı xäzerge zamannıñ bilgese. Üzgärtep qoru yıllarına qadär keräşen qardäşlärebezgä iğtibar bermä-ber azraq birelä ide. Din belän däwlät ayırım dip iğlan itelsä dä, däwlätneñ dä, dinneñ dä töp tayanıçı xalıq bulğanlıqtan, ruxi häm däwläti tormış ber waqıtta da ayırılmağan. Ägär dä kem dä bulsa üze telägän dinne tota başlasa, anı berkemdä tıyarğa xaqlı tügel. Bu — wöcdan irege dip atala.
Şul uq waqıtta, Rusiäneñ däwlät säyäsäte ozaq ğasırlar buyı pravoslav dinenä östenlek birgän häm aña başqa din wäkillären cälep itü öçen çaralar kürgän. Qayber töbäklärdä köçläp çuqındıru ğämälläre bulsa, anıñ dä näticäse küzgä kürenä. İxlas räweştä çirkäw täğlimätenä ışanğan pravoslav dinen totuçılarnıñ wöcdan irege häm üzençälege däwlät sağı astında bulırğa tieş. Ä başqalar obyektiv tarix bitlären täfsilläp öyränä alalar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Başqortstanda yäşäwçe çeçennarnı Uafada bulğan terror ğamäle ayıruça borçuğa salğan. Köç qullanudan qurqıp üz watannarınnan kitergä mäcbür bulğan, Başqortstanda ber diaspora bulıp yäşägän çeçennar da Başqortstan xalqına möräcäğät itkän. Monnan tış yaqın könnärdä Başqortstan çeçennarı Çeçenyağa mäktäplärgä humanitar yardäm cibärergä äzerlänä. Bolar xaqında Azatlıq xäbärçesenä Çeçen üzäge başlığı Lom Ali İsrailov beldergän.
Başqortstan üzäk saylaw komissiäseneñ yañalıqları belän Azatlıq radiosınıñ pänceşämbe tapşıruında tanışa alasız.
İrşat Tläümbät, Ufa


text:
Washington, AQŞ prezidentı bügen Katrina tufanının cimergän töbäkkä östämä aktiv xärbi köçlär cibäräçägen belderde G.Bush
(audio) Bügen min saqlanu ministırlığına töbäkkä östämä xärbi köçlär cibärergä kürsätmä birdem. 24 belän 72 säğät arasında anda östämä 7meñ ğäskär kiläçäk . hava, cir häm marinnar zarar kürgän urınnarğa bara dip äytte.
Prezident saqlanu ministrı Rumsfeld, eçke iminlek ministrı Chertoff häm başqaları belän tözeklenderü operatsiäse planı turında söyläşkännän soñ şundıy qararğa kilgän. G.Bush şimbä könge radio çığışın turıdan turı Aqyort baqçasınnan yasadı. Kiçä ul Katrina ğarasatınnan zarar kürgän şähär ,töbäklärdä bulıp qayttı . Xakimiätlär in küp zian kürgän new Orleans şährendä xalıqnı evakuatsiäläv häm yardäm kürsätü eşlären tizlätte. Şulay da şähärdä äle meñnnärçä keşe bar. Comğa könne new Orleansqa xärbi konvoylar kiräkle yardämne kiterä başladı.


text:
Rusiädä Pravoslav çirkäweneñ tä''sire; Saxarov muzeyenda bulğan kürgäzmä tiräsendäge bäxäs
Monnan ber yıl elek Mäskävdä Rus Provoslav Dineneñ izgelegen sorau bilgese astına quyğan kürgäzmä bulğan ide. Xäzer muzeyneñ ike xezmätkäre häm öç sänğätkär dini näfrät taratu säbäple xökemgä tartılu qurqınıçı aldında tora. Bu Rusisädä fiker ireklege turında bäxäs tudırdı. Radiobıznıñ Mäskäv xäbärçeseneñ bu turıdağı mäğlümätläre.
Audio
"Saq bulışız-Din" digän kürgäzmä açılğannan soñ berniçä kön uzğaç uq radikal dini oyışma ağzaları muzeyğa kerep qayber eksponatlarnı cimerdelär yäisä räsemnärne buyap kittelär. Alarğa quyılğan vandalizm ğäyebe soñınnan köçtän çığarıldı. İmieş, kürgäzmä alarnıñ dini ışanıçın kimsetkän. Kürgäzmä tizlek belän yabılsa da, ul politik häm dini törkemnärneñ protestlarına säbäp buldı. Mäskäv episkopınıñ väkile anı illegal dip atadı, tanılğan rejissor Nikita Mixalkov anı xökem itkän xat yazdı. Duma prokuraturadan muzey direktorın cavapqa tartunı taläp itte. Samodurov kürgäzmä dini näfrät tarata digän ğäyeplävne qätği räveştä kire qaqtı häm ğäyeplävlär fiker belderü ireklegen çikly dip belderde.
Audio
Dini mäsälälär buyınça "Sova" internetınıñ möxärrirı Aleksander Verxovskiy mäsäläneñ niçek tögällänäçäge bilgesez dip belderde
Audio
Verxovskiynıñ süzlärnçä, ğädättä andıy ğäyeplävlär prokuraturada tabiği ülemgä duçar bula. Läkin, xäzer Russiädä ğomum atmosfera üzgärde. Duma saylaularınan soñ, yış qına millätçelär belän xezmättäşlek itkän provoslav yaqlı fraksiälär köçlände.
Audio
Saylaularda 4-nçe urın alğan Anavatan Russiä Provoslav Çirkäve zurıraq rol uynarğa tieş digän fikerdäge törkemnär tarafınnan yaqlana. Partiä citäkçese Sergey Glazyev Provoslav Vatandaşlar Berlegeneñ tanılğan ağzası häm ul törkem Saxarov muzeyeneñ töp tänqitçeläreneñ berse ide. Provoslav Çirkäveneñ täsire soñğı yıllarda üsä bara. Mäktäplärdä provoslav dinen uqıtunı kertü dä monıñ ber misalı. Prezident Putin üze dä yış qına çirkävlärdäge ğıbadätlärdä qatnaşa. Ul bügen dä Raştua Bäyräme uñayınan yasağan çığışında "Rusisädä dävlät belän çirkäv ayırılğan bulsa da, xalıq küñelendä alar ber" dip belderde. Anavatan Partiäse deputatı Aleksander Çuyev , Russiä dinne mısqıllauçılarnı cazalau lçen küberäk eşlärgä tieş, Duma qanunğa üzgäreşlär kertergä tieş dip äytte.
Audio
Säyäsi küzätüçe Vladimer Probılovskiy, Samodurov mäsäläse Provoslav çirkäve täsireneñ üsüen genä tügel, ä yaña yüznäleşne çağıldıra digän fikerdä. Ul bu vaqiğäne Putin yaqlı yäşlär oyışmasınıñ provokativ häm pornografik eçtälektä bulğan xäldä, tanılğan avangard äsärlärne tıyarğa häm xätta yandırırğa digän inisiativası belän çağıştıra. Pribılovskiynıñ , 10 yıl elek Samodurovnıñ ğäyeplänüen yaki yäşüsmerlärgä uramda kitaplar yandıruğa yul quyunı küz aldına da kiterep bulmas ide. Xäzer bu mömkin. Bu zamana ruxı digän süzläre här kemne uylandırırğa tieş.
Färit İdelle, Praga.


text:
Dönyadağı ere gaz satuçılar bäyälärne üzara köyläw xaqında fiker alışa
Aprilneñ 9-10-nda Qatar başqalası Doxada dönyada gaz citeşterüçe ere illärneñ räsmi wäkilläre cıyılıp, şuşı möhim tabiği baylıqnı satu bäyälären üzara kileşep bilgeläw yulların tikşerde. Bu uñaydan küzätüçelär, neft satuda OPEC digän isem astında eşläp kilgän oyışma tösle gaz säwdäse öçen dä şundıyraq ber kartel qoru ixtimalı turında da beldergän ide. Ämma Doxada eşlär aña qädär ük barıp citmäde.
Şul teläklär sürätendä 9-10-nçı aprildä Qatar başqalası Doxada uzaçaq oçraşu, gaz OPEC-ın oyıştıruda berençe adım bula dip farazlandı, häm aña inde GOPEC digän isem dä tabıp ölgergännär ide. Ämma anda barğan söyläşülärdä yaqlar alay uq kisken çarağa barmasqa buldı kebek - törle il wäkilläreneñ bu turıdağı belderüläre törle täfsirlär öçen qırnı kiñ qaldıra.
Rusiäneñ industriä häm energiä ministrı Viktor Xristenko açıqtan-açıq, cıyında gaz kartelen qorıp bulmadı dip belderde. Ämma anıñ süzlärençä, oçraşuda gaz bäyälären bilgeläw mäs''äläsen qarayaçaq maxsus törkem tözelgän, häm aña Rusiä citäkçelek itäçäk ikän. Xristenko İnterfax agentlığına, Rusiä gazğa bäyälär bilgeläwneñ niçek baruın tikşerergä alındı, dip beldergän.
Monı Qatarnıñ energiä ministrı Ğabdulla Ättiä dä raslıy, ul "bez Rusiä citäkçelegendä ber texnik komitet oyıştırırğa buldıq, ul bazardağı xällärne häm gaz industriäsenä qarağan başqa mäs''älälärne dä tikşeräçäk", digän süzlär äytte.
Elegräk Qatar ministrı, Doxa oçraşuında gaz kartelen qoru maqsatı quyılmawın beldergän ide, ul "min şäxsän kartel süzen yaratmıym, bez bernindi dä kartel tügel, bez fäqät üz mänfäğätlärebezne genä yaqlıybız", dide.
Xätta GOPEC ideäsen yalqınlı yaqlawçı İran da bu yulı süzneñ kartel qoru turında barmawın äytä. İlneñ neft ministrı Säyet Hamane, kön tärtibendä kartel mäs''äläse tormıy, bez biredä barı tik texnik mäs''älälär häm bazar xälläre turında fiker genä alıştıq", dip belderde.
Rusiä, İran, Qatardan Doxa oçraşuında dönya bazarlarında gaz satuçı Cäzair, Törkmänstan, Libiä, Qazaqstan, Trinidad häm Tobago, Venezuela kebek illärneñ wäkilläre dä qatnaştı.
Viktor Xristenko älegä gaz kartelen qoru öçen ixtiac yuq digän fiker belderep kilsä dä, kiläçäktä andıy ixtimalnı kire qaqmıy. Rusiäneñ üzendä dä bu ideäne alğa sörüçelär şaqtıy, bigräk tä Däwlät Dumasında. Alar, GOPECqa bar gaz eksporterların da alu şart tügel, anda Rusiä, İran, Qatar häm Cäzair bulsa da citä, çönki alar dönyadağı gaznıñ 70 protsentına iä, digän qaraş xökem sörä.
Kärim Kamal


text:
Mädäniät binaların tözekländerü däwam itä
Qazanda soñğı waqıtta mädäniät dönyası görläp tora. Bu Tatarstanda 2006 yıl ädäbiät häm sänğät yılı dip itelü belän dä bäyleder. Niçek kenä buluğa qaramastan, härkönne diärlek respublikada kürgäzmälär açıla, törle konsertlar, festival'lär uza. Bıyıl bilgeläp üteläçäk tatar teatrınıñ 100 yıllıq yubileyına da äzerlek eşläre da qızıp kilä. Şul uñaydan çärşämbe könne Ministrlar Kabinetında premyer-ministr Röstäm Miñnexanov citäkçelegendä kiñäşmä uzdı. Anda süz mädäniät obyektların tözekländerü turında bardı. Kiñäşmädä premyer-ministr urınbasarı-mädäniät ministrı Zilä Välieva, tözeleş, arxitektura häm toraq-kommunal' xucalıq ministrı Marat Xösnullin, finans ministrı Radik Ğayzatullin häm başqa räsmi zatlar da qatnaştı.
Tatarstanda küp kenä mädäniät binaları cimerelergä torsa da, kiñäşmädä süz barı tik Qamal, Tinçurin teatrlarında häm Tatar filarmoniäsendäge eşlär barışı turında bardı. Älege öç binada tözekländerü eşläre inde cäy urtalarında başlanıp kitte. Şunlıqtan, çärşämbedä uzğan kiñäşmädä, tözekländerü eşläre buyınça täğäyenlängän aqça häm eşlänü waqıtları ğına raslandı. Ğomumän, älege mädäniät binaların tözekländerü eşlärenä respublika byudjetınnan 250 million sum aqça bülenep birelgän.
Bügenge köndä älege binalarda nindi eşlär baruı xaqında Azatlıq radiosına Qamal teatrı citäkçese urınbasarı Räis Cäpparov bolay dip belderde.
“Bügenge köndä bez säxnäneñ texnik caylanmaların alıştırdıq. Tizdän çit ildän cihazlar qaytırğa tieş. Şulay uq yaqın arada säxnäneñ idänen alıştıraçaqbız. Xäzergese waqıtta teatr tübäsendä remont eşläre bara. ”
Räis Cäpparov äytüençä, Qamal teatrınıñ foyesı tözekländerelep, tamaşa zalına konditsionerlar quyılaçaq. Tinçurin teatrı binasında da zur remont eşläre başlandı. Bu xaqta Azatlıq radiosına Fänis bolay dip belderde.
“Bügenge köndä säxnä östendäge tübä yabıldı, tamaşa zalı çistartıldı. Böten kiräk-yaraq eşlärne başqarıp çığu öçen eşlänep quyıldı. Küp kenä injener tikşerü eşläre ütkärelde. Bügenge köndä bezneñ artistlar repetitsiälär alıp baralar. Bezneñ eşlär tuqtalmıy. ”
Älege teatrlarda remont eşläre barğanlıqtan, yaña sezonnı alar üzläreneñ säxnälärendä aça almayaçaq. Qamal teatr yaña 101Hчe sezonnı 13 oktäberdä Qazannıñ Kaçalov isemendäge rus teatrı säxnäsendä “Zäñgär şäl” belän açaçaq dip kötelä. Qamallılar yıldağıça teatrnıñ elekkege baş rejisserı Marsel' Sälimcanovnıñ tuğan köne uñayınnan 7 noyäberdä säxnädä yaña spektakl' quyılaçaq. Ul - Tufan Miñnullinnıñ uzğan "Yaña tatar p'yesası" bäygesendä ciñgän "Altı qızğa ber kiäw" äsäre.
İkençe premyera G.Qamal teatrı säxnäsendä dekaberdä, Tatar teatrınıñ 100 yıllığına bağışlanğan bäyräm atnalığında uzaçaq. Anda Näqi İsänbätneñ "Gölcamal" äsäre kürsäteläçäk.
Şulay uq Qazannıñ Kärim Tinçurin isemendäge teatrı da yaña 74-nçe sezonın 5 oktäber könne Säit Galiev mädäniät sarayında, Danil Salixovnıñ "Tanışu-qawışu teatrı"belän açarğa niätli. Dekaberdä isä yañartılğan binada akterlar Tatar teatrınıñ 100 yıllığına bağışlanğan tantanalı kiçä täqdim itäçäk.Gölnaz Şäyxetdin


text:
İkençe Dönya Suğışı: Almannar suğışnıñ sonğı könnärendäge dähşätne iskä töşerä
Bu atnada xalıqara cämäğätçelek 2.çe Böten Dönya suğışınıñ betüen iskä alğanda , Germaniädä dä suğışnıñ sonğı könnärendä isän qalğan sivillärneñ şäxsi xäteräläre kiñ küläm mätbuğat çaralarında zur urın aldı.Qayberäwlär berektäşlärneñ yaqınlaşuı belän qoralların taşlawçılarnıñ natsilär tarafınnan yä atıp yäki asıp üterelüen,älegäçä endäşmi torğan xatın qızlar berektäşlär tarafınnan alınğan şähärlärdä köçlänülären söyläde. Germaniädä bu könnärdä kiñ küläm mätbuğat çaralarında yanğırağan istäleklärneñ qayberäwläre
1945nçe yılnıñ 8.mayında Berlindä Germaniäneñ yuğarı komandalığı wäkilläre ,Germaniä qorallı köçläreneñ şartsız kapitulatsiäse turındağı aktqa qul quydı. Sovet xalıqlarnıñ alman faşist agressorlarına qarşı alıp barğan Böyek Watan suğışı ciñü belän tämamlandı. Germaniä tulısınça tar mar itelde .
Sovet citäkçese Stalinnıñ suğış tämamlanuı turındağı şuşı belderüe ciñüçelär öçen şatlıq bäyräm buldı. Küp kenä almannar xäzer suğış tämamlanıp kilgändä üzläreneñ deserterleknı tuqtatırğa tırışqan alman xärbiläre şulayuq üç alırğa telägän berektäş soldatlar tarafınnan cafalanuları üz başlarınnan kiçergännärne söyli. Germaniä kiñ küläm mätbuğat çaralarında olı yäştäge ir häm xatınnar ğailä äğzaları , duslarınıñ deserter bularaq küzläre aldında üterelgänen añlattı .Alarnıñ bik kübese AQŞ, Britan yäki sovet xärbiläreneñ kerüennän ber niçä säğät elek kenä üterelgän. Alman xatın qızı suğış azağında Freudenstadtta fransuzlar ä Berlindä sovet xärbiläre tarafınnan köçlängänen söyläde. Germaniä räsmiläre Berlindä 100meñ xatın qıznıñ köçlängänen farazlıy. Sonğı yıllarda bu turıda kitaplar basılıp çıqtı.Alman tikşerüçese Magdalena Krauss suğışta qotoçqıç xällärgä duçar bulğan sivillärneñ añlatqannarı bik möhim di
Krauss(audio)
Tarix kitaplarında suğış waqıtında bulğan zur höcümnär, qatı bombalaular turında yazıla. Ämma ğadi keşe kiçergännäre tiz onıtıla. Ber niçä yıl eçendä almannarnıñ bu buını ülep betäçäk.Ber kem dä ğadi xalıqnıñ suğış azağında kiçergännären söylämiäçäk.
München yaqınındağı Penzberg qasabası natsilärneñ suğış betüen qabul itergä telämi suğışırğa däwam itkän yözlärçä urından berse genä.45ylınıñ 27nçe aprelendä AQŞ xärbiläre Münchennän 20çaqırım yıraqta ğına bulğanda , Penzbergtä elekege Mer häm ber törkem keşelär qasabadağı cirle industriäne saqlap qalırğa teli. Alar yaqınlaşqan amerikan soldatlarına qarşılıq kürsätelmiäçäk dip böten täräzä, balkonnarğa aq cäymä, aq sölgelär elep quya. Ämma ikençeläre Münchendäge Natsi xakimiätlärenä xabär itä.Äle 75 yäşendäge Peter Brunner ul çaqta 15 yäşendä bula.Bu atnada Brunner ul çaqtağı xällärne añlattı. Natsilärneñ WERWOLF isemle berlege şunduq Penzbergqa kilep citep sivil mer häm 6 keşene atıp üterde 9keşene şähär binası balkonı yäki ağaçlarğa asıp quydı , 2 xatın qız da ülüçülär arasında dip söyli ul.Maria Wallerrthauser üterelgän atasınıñ mäyetendä 26 uq yarası sanağan. Maria xanım äti şähärneñ cimerelüen genä tuqtatırğa tırışqan öçen üterelde dide. Konzlager urnaşqan Dachau yanında da xalıq sonğı minutta natsilärgä qarşı başkütärergä tırışqan.AQş xärbiläre şähärne aludan ber kön elek keçkenä ber törkem natsi meren qulğa ala . Ämma ikençeläre ber niçä yöz meter yıraqta urnaşqan konzlagerdağı SS berlegenä xaber cibärä. Moña oxşaş waqıyğälär küp. Zamana şaxitläre Berlin, Köln Hamburg häm başqa şähär uramnarında xärbi berleklärennän qaçqan häm yaqınlaşqan sovet armiäse qulına elekmäskä tırışqan deserterlarnı üterep yöregän mäxsus törkemnär turında söyli. Suğıştan sonğı tikşerülär, suğış waqıtnda qaçqan öçen xökem itelgän soldatlar sanın 35meñ dip faraz itä. Alarnıñ 23meñe üterelgän. Ämma suğışnıñ sonğı mizgelendä küpme sivil üterelde sannar da farazlar da yuq. färidä xämit


text:
Şığıs Qazaqstan oblısı Kürşim awdanında «Ult qundılığınıñ qazınası ağa bwın ökilderi-Mäñgilik eldiñ mızğımastığınıñ kepili» attı Kürşim awdanı «Ağa bwın ökilderiniñ awdandıq I forwmı» bolıp ötti. Şaranı «Kürşim awdandıq meşitimen» awdan äkimdigi birlesip uy`ımdastırdı, dep xabarlay`dı Baq.kz.
Şığıs Qazaqstan oblıstıq «Xalïfa Altay`» meşitiniñ baspasöz qızmetiniñ mälimetinşe, forwmğa QMDB Öskemen ay`mağınıñ ökil ïmam Ermek qajı Tasbolatulı bastağan ïmamdar jäne Kürşim awdanınıñ äkimi Sey`senğazı Çwkaev qatarlı awdan basşıları men memlekettik mekemelerdiñ ökilderi qatıstı.
Awdanda alğaş ret uy`ımdastırılğan atawlı şarağa Kürşim, Marqaköl öñirine sıy`lı, elge bedeldi, dindar, qay`ratker aqsaqaldar men ajawlıqtı analar jalpı sanı 200-den astam ağa bwın ökilderi jïnaldı.
Sonımen qatar körşiles Zıryan, Qatonqarağay`, Kökpekti, Zay`san awdandarınıñ bas ïmamdarı men ağa bwın ökilderi keldi.
Forwm memleketimizdiñ änuranımen bastalıp, awdan äkimi S.Çwkaevtıñ quttıqtaw sözimen aşıldı.
Budan soñ QMDB Öskemen ay`mağınıñ ökil ïmam Ermek qajı Tasbolatulı «Zay`ırlı qoğamdağı aqsaqaldar ïnstïtwtınıñ röli» jay`lı bayandama jasadı. Ol öz sözinde ultımızdıñ ïslammen astasqan tamaşa salt-sanasın saqtay` otırıp, aqsaqaldı atalar men aqjawlıqtı analarımızdı qurmettep, jastardı jat ağımdardan saqtandırw kerektigin ay`ta kele, elimizde alğaş ret Öskemen ay`mağı ökildiginiñ bastamasımen uy`ımdastırılğan osı forwmnıñ mañızdılığı jay`lı tereñ taldap berdi.
Sonımen qatar basqoswda «Kürşim awdanı meşitiniñ» bas ïmamı Tiley`bek Soyanulı ağa bwın ökilderin qurmettew, jäne salt-cananı saqtap, ulttıq qundılıqtardı ulıqtawdağı olardıñ röli jay`lı bayandama jasadı.
«Öskemen qalasında oblısta tuñğış ret ötkizilgen Aqsaqaldar forwmınıñ jalğası retinde osı şaranı uy`ımdastırıp otırmız. Bul forwm Dinï basqarmadan jarïyalanğan «Din jäne tarïx tağılımı jılı» ayasında atqarılğan keñ awqımdı isterimizdiñ biri» dep atap ötti Kürşim awdanınıñ bas ïmamı Tiley`bek Soyanulı.
Alqalı basqoswda awdandıq aqsaqaldar keñesiniñ törağası B.Aqtekenov, Kürşim awdanınıñ «Qurmetti azamatı» Ä.Tursınxanulı qatarlı qarttar söz söy`lep, bügingi tañda osınday` basqoswdıñ asa mañızdı, xalıqqa qajettiligin ay`tıp, sındarlı usınıstarın ortağa saldı.
Forwmğa qatıswşılar birawızdan Ündew qabıldadı.
Osınaw ïgi şara ayasında Kürşim awdanınıñ basşılığı asıl dinimizdi ulıqtap, xalqımızğa ğïbrattı tärbïe berip kele jatqan ïmamdardı jäne aqsaqaldı qarttardı marapattap, qurmet körsetti.
Forwm jumısı sätti ayaqtaldı.


text:
Litvinenko eşe turında Berezovski
Elekke FSB ofitserı Aleksandr Litvinenkonıñ ülemen tikşerüçe Britan politsiäse eşne prokuraturağa tapşırdı. Tikşerüçelär älegä ber belderü dä yasamadı, ämmä Britaniä mäğlümät çaraları, Scotland Yardtağı çığanaqlarına tayanıp, töp şiklänelüçe – Litvinenko belän Londonda oçraşqan Rusiä eşquarı Andrei Lugovoy dip xäbär itte. Londonda sörgendä yäşäwçe Rusiä eşquarı Boris Berezovski radiobıznıñ urıs bülegenä birgän äñgämäsendä, Litvinenko üze dä üler aldınnan miña şul isemne äytkän ide, dide.
Azatlıq: - Litvinenko bu şikläre turında sezgä berençe tapqır qayçan äytte?
Berezovski: - Saşa ağulanğannan soñ anıñ yanına xastaxanägä kilgäç (ul çaqta äle Scaremello versiäse tikşerelä ide) ul miña, Boris beläseñme, min Lugovoy, Kovtun häm tağın ber keşe belän oçraştım, minemçä mine alar ağuladı" dide. Mine bu ğäcäpländerde, çönki ber kön elek kenä Lugovoy minem ofisqa kilgän ide, bez ikebezgä ber şeşä aq şäräp eçtek. Saşanıñ şikläre minem öçen kötelmägän buldı. Işanammı-yuqmı, digändä, soñğı yıllardağı awır täcribämnän çığıp, özderep, yuq dip äytä almıym. Çönki, teläsä, Lugovoy, bu ğäyepläwlärne bik ciñel kire qağa alır ide, oçqıçqa utırıp monda kiler ide dä, Scotland Yardqa barıp barısın da söylär ide.
Azatlıq: - Litvinenko sezgä üz şiklären berär niçek añlattımı?
Berezovski: - Äye añlattı. Ul, küräseñ, iminlek xezmätkärläre "elekke" bulmıy, dide. Anıñ fikerençä, Lugovoy färman ğına ütägän. Başta aña yaqınayırğa kiräk bulğan, annarı – üterergä. Putin, iminlek xezmätlärenä çit ildä, mäxkämäsez, köndäşlärne yuq itergä röxsät itkän färman imzalağannan soñ, Saşa miña, bu yuq iteläselär isemlegendä bez berençe – min, Zakaev, sin dip berniçä tapqır äytkäne buldı.
Azatlıq: - Sez Lugovoy belän şäräp eçtem didegez, dimäk anıñ sezne dä ağulaw mömkinlege bulğan, ni öçen ul monı eşlämägän?
Berezovski: - Min farazlıy ğına alam, bu sorawnı başqalarğa birergä kiräk. Ni öçen Saşanı, küräseñ säbäpläre bulğan. Saşa miña närsä belän şöğellängänen söyläde, ul cinäyätçel biznesta qatnaşuçılar turında citdi dälillär tuplağan ide. Alar çınlap ta citdi ide, çönki ul bik yaxşı tikşerüçe ide.
Azatlıq: - Rusiä prokuraturası wäkilläre Londonğa barıp, qayber keşelärdän soraw alu niäten belderä.
Berezovski: - Ägär bu tikşerügä yärdäm itä ikän, min Rusiäneñ baş prokuraturası wäkile belän oçraşırğa äzer. Bu oçraqta Rusiä Scotland Yardnı şantaj itä. Sez bezgä sorarğa röxsät birsägez, bez - sezgä birerbez, di. Min, räxim itsennär, ägär bu dustımnıñ üterüçelären tabırğa yärdäm itä ikän, sorasınnar didem. Bez Saşanıñ xatını belän ber fikerdä, bu eşne yomırğa yul quymayaçaqbız, cinäyätçelärne tabu öçen axırına qädär baraçaqbız.
Ali Ğilmi


text:
Tatar dönyası Sabantuylar ütkärä başladı
Tatar dönyası Sabantuylar çorına kerde. Häm alar xäzer bötenläy dä kötelmägän urınnarda ütkärelä. Uzğan atna azağında tatarnıñ şuşı bäyrämen bilgelärgä dip, Germaniädä yäşäüçe ber törkem millättäşlärebez Frankfurt şähäreneñ ber parkında cıyıldı. Keşe Tatarstandağı Sabantuylardağı kebek küp bulmasa da, anda tatarlar ber Frankfurktan ğına tügel, ä tönyaqtağı Achen şähärennän, könyaqtağı Augsburgtan, Erlangennan, Koblenztan da kilgän ide. Mäskäü häm Prağa qunaqları da bar ide. Tatar cırların uynatıp, tatarça biep alğannan soñ, älege ciınnıñ Sabantuy buluın raslap, çülmäk watu, qapçıq kiep yögerü, qaşıqqa yomırqa quyıp çabu kebek yarışlar uzdırıldı. Uñğannarğa tatar cırları yazılğan kassetalar häm kompakt-disklar birelde. Soñraq bäyräm şuşı Sabantuyın oyıştırğan Bari Dianov fatirında däwam itte. Dianovtan tış oyıştıru eşlären Ğaliä Taysina häm Radik Wäliullin dä alıp bardılar. Germaniädäge millättäşlärebez Frankfurt Sabantuyınnan nığraq elemtädä torırğa kiräk digän fikerdä taralıştı. Bilgele bulğança, Germaniä başqalası Berlinda tatar-başqort cämğıäte dä bar. Tatar aşları, tatar cırı, tatar biüe belän uzğan bu ciın, tatar dönyasında Sabantuylar çorın başlap cibärde diärgä bula. Tizdän inde Tatarstanda da görläp Sabantuylar uzaçaq. İsegezgä töşerep ütik, respublikanıñ awıl, rayonnarında bu borınğı, milli bäyräm 8-9 iyündä uzaçaq. Ä Qazanda isä Sabantuy 23 iyündä ütärgä tieş.
«Azatlıq» radiosı öçen Tatarstan xäbärläre belän Qazannan Gölnaz İlgizär.


text:
Ekrem Çelebi - Everek Dağı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Everek Dağı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Everek Dağı türkü indir, Ekrem Çelebi - Everek Dağı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Everek Dağı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Everek Dağı türküsü, Everek Dağı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Everek Dağı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Fosforlu Cevriyem
Ekrem Çelebi - Yaralandım Ey Can
Ekrem Çelebi - Bizim Elin Yayla Zamanı
Ekrem Çelebi - Uyur İdik Uyardılar
Ekrem Çelebi - Değirmene Taş Koydum
Ekrem Çelebi - Son Bakışım Oldu
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Boz Bulanık Nehir


text:
İyülneñ 6-8nçe könnärendä Şotlandiädä Glenaeglestä ütäçäk İndustriäläre alğa kitkän illärneñ summitı azağında iğlan iteläçäk kommunikene xäzerdän ük küz aldına kiterü mömkin.Dokumentta Afrika illäreneñ burıçların kimetüdäge progress, çit il yardämen artıru turında birelgän wäğdälär belän maqtanu hiç şiksez bulaçaq . Doha sewdä söyläşüläreneñ tämamlanuı turında qıyulandıruçı süzlär häm älbättä global ekonomik tängelsezlek belän eş itü...Ämmä dä läkin G8lärneñ üze öçen şulayuq global ekonomik menecment öçen möhim bulğan mäsälälär bälkim dä sonğı belderüdä ber yul belän telgä alınır. Summit azağında törkem citäkçelege V.Putingä ütäçäk. Britan gazetası Financial Times''nıñ '' G8lär belän Rusiäneñ citäkçelek itüe kölke bulaçaq '' isemle mäqaläse
İke tendensiä Dönyanı yaxşıraqqa taba üzgärtä, irekle bazarlar häm demokratiäläşü. G-8lär alarnıñ här ikesen dä yaqlar dip kötü artıq bulmasmı ide.Ämma summit äğzaları arasında Russiä telängän yünäleşneñ näk kire yağına taba bar. Mäskäwneñ citäkçelek itüe G8lärgä ışanıçnı nıq kimetep nulğa töşeräçäk Ul şulayuq Bush administratsiäseneñ dönyada demokratiä bazar ekonomikası urnaştıru tırışılqlarında kölkele xäldä qaldıra. Russiäne G8lär belän citäklärgä röxsät itü, Sudan , Liberiä kebek illärneñ BMO sı keşe xoquqları komissiäsendä zur rol uynaw belän ber yk närsä bulır ide dip yaza FT
Russiä turındağı faktlar yaxşı belenä.V.Putin ilneñ irekle mätbuğatın yuqqa çığardı.Bu ay başlarında Kreml ikençe ber adım atladı, Däwlät qaramağındağı Gazprom ilneñ yaxşı belengän basması İzvestiäne satıp alaçaq dip belderelde.V.Putin respublikalarnıñ saylanğan citäkçelären üze bilgelägän keşelär belän alıştırdı ,Şulay itep xakimiät üze häm yaqın berektäşläre qulına küçte.Russiä mäxmäseneñ Mixael Xodorkovski östennän ütkärgän xökem protesesın politik show dip atap bula.Putin Ukraina saylawlarına tıqşındı,totalitar Belarus citäkçese häm eleke sovet respublikalarınıñ repressiv rejimnarı belän yaqın mönäsäbätlärdä tora.
FTyazuınça, bez hämmäbez dä Russiä talantlı watandaşlarına global progressqa öleş kertäçäk canlı açıq cämğiät tözergä röxsät itär dip ömetlänäbez .Ämma bügen bu il dönyağa bik az närsä birä ala. Russiä bügen global ekonomik mäsälärdä neftten başqa ber närsä belän dä qatnaşa almıy . Russiä aqça säyäsätendä dä , säwdä dä çit il yardämendä dä, texnologik yañarış eşlärendä dä rol uynamıy. Säyäsi reformalar mäsäläsendä dä ışanıçsız il , salqın suğıştan sonğı modern idarä şäklendä dä ul in uñışsız il bulıp çıqtı. Russiäneñ G8-İndusriäläre alğa kitkän illär belän citäkçelek itüe kölkele xäl , AQŞ, Yevropa Berlege häm Yaponiä moñı kötergä tieş. Aylarça elek ike senator John McCain häm Joseph Lieberman Mäskäwneñ G8lär belän citäkçelek itüen Russiädäge reformalarğa bäylägän rezolutsiä qabul itergä çaqırğan ide . Beräw dä bu turıda işetergä telämägän ide ä xäzer soñ inde .
Şotlandiägä kilgäç tä citäkçelär Putinğa xosusi räweştä bolay dip äytergä tieş: Baytaq qına säyäsi iqtisadi üzgäreşlär kertü öçen sine böten yıl buyı nıq basım astında totaçaqbız.Bu çaralar: İqtisadnı açu, mätbuğatnı ireklenderü, mäxkämälärne çistartu häm Kreml tıqşınuı bulmıy eleke sovet respublikalarına üz yulların tabu mömkinçelegen birü. Citäkçelär Putinğa ayruça 2006nçe yıl summitı aftomatik räweştä Peterdä ütäçäk dip uyılıy kürmä , progress bulğan oçraqta ğına anda ütär dip äytergä tieş . Summitnıñ peterdä ütmäve Kreml öçen qotoçqıç,oyatlı xäl bulır ide. İndustriäläre alğa kitkän illär bu mäsälädä ciddi qaraşta buluın kürsätü öçen Rusiä refomaların qarap baraaçq ministırladan torğan törkem bilgeli ala. G8lärneñ kiläse yılda üzlären yañadan oyıştırıp qoru turında uylanuı da kiräkle dip yaza basma. İtalia, kanada kebek keçkenä illärneñ oyışmada toruının mäğnäse yuq, Qıtay, Braziliä Hindistan äğza tügel ikän, Russiädä bulmasqa tieş. Afrika şulayuq möselman dönyası wäkillek itelergä tieş.İMF, Dönya bankı häm Dönya Säwdä oyışması häm bizenes citäkçelräe belän yaqın mönäsäbätlär urnaştıru kiräk. Ämma äytep kitkän bu eşlärneñ berse dä bulmayaçaq. Bush administratsiäse üze telägäneçä etep törtkäläw öçen G8lärneñ zäğif, parçalanğan xäldä kürergä teli,Yevropa citäkçeläre Yevropa Berlege belän mäşğül. Yaponiä Russiä belän konfrontatsiägä kermi.Gleneagles summitı üzennän eleke summitlardan ällä ni ayrılmayaçaq, ämma ütkändä nindi genä tübän standartlar bulmasın citäkçelekneñ Mäskäwgä ütüe artaqa taba atlanğan zur adım bulaçaq dip tämamlana Financial Times mäqaläse
färidä xämit


text:
Ekrem Çelebi - Dost Bağı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Dost Bağı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Dost Bağı türkü indir, Ekrem Çelebi - Dost Bağı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Dost Bağı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Dost Bağı türküsü, Dost Bağı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Dost Bağı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Ağlamayı Seviyorum
Ekrem Çelebi - Kız Pınar Başında
Ekrem Çelebi - Yardan Ayrı Düşeli
Ekrem Çelebi - Hani Nerede Babam
Ekrem Çelebi - Yaralandım Aşk Elinden
Ekrem Çelebi - Çaya İner Ağlarım
Ekrem Çelebi - Ezanlar Bizim İçin Okunuyor
Ekrem Çelebi - Sefaleti Çeksinler De Görelim


text:
Uzğan töndä tarixta 50-nçe märtäbä ütkärelgän yıllıq Yewrovision cır bäygesendä Gretsiä ciñep çıqtı. 24 cırçı arasında Helena Paparizu My Numbver One cırı belän iñ küp tawış cıydı.
Bu Paparizunıñ Ewrovisionda berençe märtäbä genä qataşuı tügel. 2001-nçe yılğı bäygedä ul öçençe urınnı alğan ide. Ämma bu yulı ul ciñel genä berençelekkä çığa aldı. 39 ildäge tamaşaçılarnıñ telefon aşa tawış birülärendä ul 230 ball cıyıp Angel cırı belän ikençe urınnı yawlağan Mal''talı Chiaranı da üzennän şaqtıy artta qaldırdı.
Rumıniäle Luminita Angel häm anıñ Sistem törkeme Let Me Try cırı belän öçençe urınğa çıqtı.
Ciñü bülägen Ukraina prezidentı Viktor Yuşçenko tapşırdı. Ul Paparizu şulay uq östämä büläk, altın abağa birde.
AUDİO: Altın Abağa Yewropanı berläşterü öçen Yewropanıñ iñ yaxşı cırına Ukrainanıñ büläge.
Ukraina bıyıl üzendä ütkärn Yewrovision bäygese bıtlırğı Äflüsun inqıylabınnan soñ ilne tanıtırğa yardäm itär dip ömetlänep kilde.
Paparizu My Number One cırın yazuçılarğa räxmät äytte häm ciñüne qabul itü çığışında bıltır bu bäygedä berençe urınnı alğan ukrain cırçısı Ruslanağa da telgä aldı.
AUDİO: Min 2004-nçe yılda Ruslananıñ ciñüenä bik şatmın. Häm minemçä ul başqa illärne dä traditsionraq cırlar yazarğa ruxlandırdı. Grek cır yazuçıları Christos Dantis häm Natalia Cermanou, minem fikeremçä bik tä zamança itep ğap-ğadi grek traditsion cırın yazdılar.
Yewrovision bäygesen 120 millionlap keşe qarağan dielä.
Kievta bıtlır äflisun inqıylabı bulğan Bäysezlek mäydanına meñnärçä keşe cıyıldı. Afinada bäyge turıdan turı tapşırılğan zur ekran qarşında da bik küp keşe cıyıldı häm Paparizunıñ ciñüe iğlan itelgännän soñ grek xalqı bäyräm itärgä kereşte.


text:
Här awılnıñ üz biyüe, här töbäkneñ üz cırı bulsa da, xalıqnıñ tarixı, ruxı ber. Tatar bulsınmı ul, başqortmı, Seberdä yäşäsenme, Mäskäwdäme, yäki İstanbuldamı, añlaşılğan yaqın telebez, moñlı cırlarıbız, matur ğöreflärebez urtaq. Qabatlanmas üzençälekne saqlaw öçen milli cämäğätçelek tırışa. Tatarstanğa terälep torğan, Mari respublikasında da nihayät tatar milli mädäni avtonomiäse oyışmaqçı. Sişämbe könne, köndezge säğät 3-tä Yoşkar-Ola qalasınıñ Gagarin prospektında, İctimaği üzäktä tatarlar konferensiäse açılıp kitäçäk. Yazğan bulsa, bu turıda da sezgä bäyenä-bäynä söylärbez.
Rimzil Wäli, Qazan


text:
Xärbi tabiptar qorallı köstärgä alınıusılar arahında narkomandar bulıuğa borsolou belderä
Narkotik matdälär qullanıuğa häm unıñ äyläneşenä qarşı torou buyınsa Xökümät qomissiyahınıñ 2007-se yıldağı täüge ultırışında Xärbi xeźmätkä saqırılıusılar arahında narqotiktar qullanıusılarźı asıqlau häm yäştärźeñ mäşğüllegen tämin iteü menän bäyle mäsälälär tikşerelde. Respubliqa Xärbi qomissarı urınbaśarı İldar Bahautdinov äyteüensä, qala häm rayon qomissariattarınıñ xärbi–tabip qomissiyaları uźğan yıl 111 meñ yarım keşene tikşergän. Ular arahında 270 egetteñ daimi narqotik qullanıuı asıqlanğan. Xärbi qomissar urınbaśarı bildäläüensä, Qorallı Köstärgä saqırılıusılar arahında narqotik häm psixotron matdälär menän mauığıusılarźı asıqlauźa qayhı ber qıyınlıqtar bar. Xärbiźär ularźı xäl iteü yuldarın xärbi–tabip komissiyaların maxsus meditsina qoramaldarı menän tämin iteüźä häm qomissiya sostawına vraç–narqoloğtarźı indereüźä kürä. Tik barıhı la finanslauğa bäyle. Oborona ministrlığında bınıñ ösön sığanaqtar qaralmağan. Feker alışqandan huñ qomissiya ağzaları bıl mäsäläne kilähe ultırıştarźıñ berehendä qaytanan qararğa kileşte. Yäş bıuın wäkildären narkotiktarźan aralau ısuldarınıñ berehe ularźıñ mäşğüllegen tämin iteü. Xalıqtı eş menän tämin iteü däülät xeźmäteneñ Başqortostan idaralığı etäksehe Timerxan Bikkinin äyteüensä, uźğan yıl bäliğ bulmağan üśmerźärźeñ yartıhı teyerlek waqıtlısa eş menän tämin itelgän. Bıyıl ularźıñ hanı tağı la küberäk bulır tip küźallana. Döyöm alğanda, Narkotik matdälär qullanıuğa häm unıñ äyläneşenä qarşı torou buyınsa Xökümät qomissiyahı räyese, Xökümät Premer–ministrı urınbaśarı Fidus Yamaltdinov bildäläüensä, bıl ölkälä ıñğay höźömtälär küźätälä. Ämmä narqomaniya keüek sotsial sirźe berlektä genä eñergä mömkin.
Rämzit Äbüläev, Öfö


text: Başta räsmi xäbärlär. Düşämbe könne Slovakiäneñ säwdä mäsälälär buyınça Däwlät sekretare citäkçelegendäge delegatsiä Qazanğa kilde. Tatarstannıñ xökümäte, säwdä ministrlığı belän söyläşüdä iqtisadi xezmättäşlek mäsäläläre qarala. Şunısı qızıq, zamanında şul uq Slovakiä belän ber ük däwlätne täşkil itkän Çexiä eşquarları uzğan comğada yılğa köymäsendä Qazanğa kilep, şulay uq säwdä elemtälären kiñäytü yulında yördelär. Rubin häm Aq Bars futbol häm xokkey komandalarında Çexiädän satıp alınğan uyınçılarnı iskä alğanda, tınıç yul belän ayırılışqan Çexiä häm Slovakiä Tatarstanda bergäläp eş itä. Yäğni, alarnı Qazan berläşterä. Ämma bu ike il üz möstäqillegennän waz kiçmi.


text:
Hilla şähärendä polisiä akademiäsen tämamlawçılarğa tanıqlıqlar tapşırğanda intixar höcüme bulıp kimendä 13 keşe hälak buldı, 25tän artığı yaralandı. Annan alda Bağdadta amerikan häm Ğiraq ğaskärläre artınnan barğan maşina şatrladı, monıñ yanında bulğan 2 keşe hälak bulğan.
Baquba şähärendä qorallanğan ber keşe – cirle polisiä xezmätkäre häm anıñ maşina yörtüçesen atıp ütergän.
Häm tönyaqtağı Mosul şähärendä kiçä urlanğan sönni säyäsätçe bügen atıp üterelgän.
Ğiraqnıñ waqıtlı premyer-ministrı İyad Allawi, 30nçı ğinwarğa bilgelängän saylawlar waqıtında ütäçäk, dip belderde: "Ğiraqlılarnıñ borçıluın añlıybız. Köç qullanuçılar häm terrorçılarğa bezdä barğan säyäsi tärräqiätne tuqtatırğa häm ilne cimerergä irek birmiäçäkbez. Xökümät häm şäxsän min, ğiraqlılarnı saylawlarda qatnaşırğa çaqırabız." dide Allawi.
Qayber sönni säyäsätçelär tawış birüdä qatnaşmasqa çaqırdı.
Ğiraq küzläw idaräse başlığı general mayor Mohammäd Abdulla aş-Şawhani, bügen ğaräp "Aşarq Al-Awsat" basmasına birgän äñgämäsendä, Ğiraqta elekke rejim wäkilläre citäkçelegendä 20dän alıp 30 meñgä qadär terrorçı bar, dip belderde. Aş-Şawhani, ildä köç qullanu ber yıl eçendä kimer dip farazlıy. Terror höcümnäre 30 ğınwar saylawlar könendä dä kötelä, qayber keşelär tawış birü urınnarına barıp citä almayaçaq, dide Ğiraq küzläw idaräse başlığı.


text: Bu atnada Pekiñ häm Seulda oçraşular ütkärgän Kelly bügen Tokyoda Yaponiä tışqı eşlär ministrı Yoriko Kawaguşi belän söyläşte. Kelly süzlärençä bu oçraşuda Tönyaq Korea mäs’äläse turında centekle söyläşü bulğan. Könyaq Koreadağı AQŞ ilçese Thomas Hubbard äytüençä Tönyaq Korea üzeneñ atom programmaların tuqtatqan oçraqta Waşington Pxenyan belän iqtisadıy xezmättäşlek itü mäs’äläsen qararğa äzer. AQŞ saqlanu Ministrı Donald Rumsfeld Tönyaq Koreağa qarşı köç qullanu mömkinlegen kire qarmadı. Bügen Pxenyannıñ räsmi kiñküläm mäğlümät çaraları Tönyaq Korea räsmiläreneñ bu krisiznı BMO aşa tügel, ä barı tik Quşma Ştatlar belän turıdan-turı söyläşülär aşa ğına çişep bulaçaq digän süzlären tapşırdı. AQŞ däwlät sekretarenıñ xalıqara iminlek häm qoral kontrole mäs’äläläre yardämçese John Bolton irtägä Pekiñda Qıtay räsmiläre belän oçraşıp Qıtaynıñ bu mäs’älädä yardäm itü mömkinlege turında söyläşäçäk.


text:
Bügen İzrail' armiäse Gaza Sızığındağı fälestin qaçaq lagerlarına bärep kerep kimendä 14 fälestinlene üterde, 80-nän artıqnı yaraladı.
Gaza sızığınıñ üzägendäräk urnaşqan äl-Buray häm Nussayrat qaçaq lagerları yanında qorallı qarşılıqqa oçrağaç İzrail' köçläre ut açqan.
Fälestinlelärneñ suğışçan Hamas törkeme bügenge bäreleşlärdä üzeneñ 9 suğışçısınıñ hälak buluı turında belderde. Xastaxanä xezmätkärläre äytüençä, 8, 12 häm 15 yäşlek 3 malay da üterelgän. Fälestin citäkçese Yassir Arafatnıñ kiñäşçese Näbil Abu Rdayne xalıqara cämäğätçelekne İzrail'neñ fälestinlelärgä qarşı ğämällären tuqtatırğa çaqırdı:
AUDIO: Mondıy säyäsät kübräk köç qullanu häm totrıqsızlıqtan başqa berqaya da alıp barmıy, häm bez Dürtlekne häm İminlek Şurasın tizräk İzrail'neñ bu agressiäsen tuqtatırğı öndibez. Çönki bu agressiä böten töbäktä kübräk köç qullanuğa iltä.
İzrail' armiäse bügenge çaralar İzrail'gä qarşı höcümnärne buldırmaw maqsatında ütkärelde digän belderü tarattı. Äl-Aqsa Fidaiları Törkeme İzrail'neñ bügenge ğämälläre öçen üç alaçağın belderde


text:
İske Kizläw tufrağı üstergän izge küñelle eşquar
Samar ölkäsendä tatar milli xäräkäte 17 yıl elek üzeneñ barlığın yuridik zat itep belgertte. Menä şul 17 yılnıñ soñğı 7 yılında milli xäräkätkä eşquarlar küpläp kilep quşılsalar, milli xäräkätneñ yul başında tatar eşmäkärlären barmaq belän genä sanarlıq ide. Menä şul siräklärneñ berse- Ğata uğlı Wazıx Möxämmätşin. Yuq, yuq. 17 yıl elek tä Samarda tatar bayları küp ide, läkin dä kemder millätçelek yarlığınnan qurıqtı, kemder saranlıqtan çittä tordı, kemder xäyläkär genä küzätep tordı, bu millätçelärne qara maşinalarğa töyäp kitärlärme, yuqmı.
17 yıl elek tatar milli xäräkäte yulbaşçıları tatar küñelenä awaz saldılar saluın, läkin dä konkret adımnar yasaw öçen matdi çığımnar kiräklege kön tärtibenä kilep bastı. Tatar mänfägatenä bersüzsez yärdäm qulın Wazıx äfände Möxämmätşin suzdı. Menä şul şäxes Samarnıñ iñ däräcäle, iñ zatlı, iñ bay “Renessans” qunaqxanäsendä urnaşqan restoranında üzeneñ 60 yäşlegen uzdırdı. Yözlägän qunaqlar arasında zur citäkçelär, sänğät keşeläre häm malquarlar Wazıx äfändegä mädxiä cırladılar. Ber genä kürsätkeç, här malquarnıñ yubileenda gubernator utırmıy. Konstantin Titov Wazıx Möxämmätşinnıñ kapitalist dustı dip äytep bula, çönki Rusiädä kapitalizm başlanuğa Titov kapitalizmnıñ äydäwçese bulsa, Möxämmätşin berençe bulıp kapitalistlarça eşkä küçte. Başqalardan ayırmalı bularaq, Wazıx Möxämmätşin baylıqnı üz astına ğına körämäde, ä eşçelären qänäğätländererlek aqça tüläde.
Wazıx Möxämmätşin – tözüçe häm ul balta ostasınnan alıp tözeleş- remont firmasınıñ general'' direktorı bieklegenä kütärelgän olpat ir.
Wazıx Möxämmätşin närsä tözesä dä berençe buldı. Ul iñ elek aqsöyäklär öçen elit yortlar saldı, könçığış çalımnarın kertep, bank binasın ölgertte. Ä bügen ul mäskäwlelär öçen original'' säwdä üzägen tözi, şul uq waqıtta yarlılarnıñ buyı citärlek bäyälärgä toraq tözü programmasın tormışqa aşıra.
Ğata uğlı Wazıx Möxämmätşin turında üz fikerläre belän “ Tuğan tel” cämğiäte äğzası Azat Nadirov urtaqlaşa:
“Wazıx Ğatawiç belän bez 1998 yıldan birle tanış. Ul milli bäyrämnär uzdırğanda maşinalar belän yärdäm itä başladı. Citäkçelär arasında tatarlar küp, läkin dä Wazıx äfände üzeneñ milli ruxı belän ayırılıp tora. Millätkä eşlägän xezmätlären sanap beterep bulmas, läkin dä ikesen äytmi mömkin tügel. Ul “Yaqtılıq” isemle mäktäpne tözep birde häm Samar Cämiğ mäsceden saldı. Wazıx äfände şundıy şäxes ki, üzara söyläşkändä- ul yomşaq küñelle keşe, xättä lirik dip äyter idem, ä menä eş buyınça planerkalarda ul bötenläy başqa keşe. Qırıs, ğädel, taläpçän, tögäl. Üze dä punktual'', keşelärdän dä şunı taläp itä. Bäxäskä çummıy, waqıtnı äräm itmi, şul uq waqıtta sügenüneñ närsä ikänen belmi.
Xäzerge waqıtta “Yaqtılıq” mäktäbenä yanqorma tözelä, yanqorması töp binadan zurraq bulaçaq. Bu cawaplı eşne dä Wazıx Möxämmätşin citäkli.”
Sez Wazıx äfände Möxämmätşin turında “Tuğan tel” cämğıäte äğzası Azat Nadirov fikeren işettegez.
Wazıx Möxämmätşinnıñ ätise Ğata abzıy bik irtä wafat bulğanlıqtan, Wazıxnı änise Bädär apa tärbiäli. Bädär apa 90-nı tutırıp mäñgelekkä küçte häm ul ğömerneñ soñğı yıllarında 4 märtäbä Xacğa barğan qarçıq. Zamanında minem üzemä küp märtäbä Bädär apa belän söyläşep utırırğa nasıyp buldı. Ul miña: “ Wazıx uqığan sıynıfta ul ber genä ätisez malay ide, küñele sınmasın dip, bar köçemne quyıp, köne- töne eşläp min anı yaxşı kienderdem, tämle aşattım, berençe bulırğa öyrättem”, - digän ide Bädär apa. Bädär apanıñ xezmäte häm tırışlığı yuqqa çıqmadı. Ğata abıynıñ häm Bädär apanıñ uğlı Wazıx Möxämmätşin 60 yäşendä dä berençelär safında, Samar şähäreneñ kürenekle tözüçese, Samar tatarlarınıñ ğorurlığı, ä milli xäräkät citäkçeläreneñ matdi teräge ul- tatar canlı Wazıx Möxämmätşin. Tatarstannıñ izge Kizläw tufrağında üskän Bädär apa Samarğa izge küñelle Wazıxnı büläk itep qaldırdı.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Öfölä Nuriev isemendäge festival başlandı
Bögön Başqort däülät opera häm balet teatrında yaqtaşıbıź, balet sänğäteneñ sağıu yondoźo Rudolf Nuriew isemendäge xalıq-ara balet sänğäte festivale başlana. Sara bıyıl 13-sö tapqır oyoştorola. Bay tarixlı häm abruylı xalıq-ara festivaldeñ matur yolahına yaraşlı ul prem`era menän asıla. Bıyıl Başqort däülät opera häm balet tetarı tamaşasığa ,,Baqsaharay fontanı,, tip atalğan spektaklen täqdim itä. Unıñ quyıusı rejisserı Şamil Tereğolov. Bıyılğı festival üźensälektäre turahında ul bına nimä tine.
Qırım xanı Gäräy, Zarema häm Mariya. Bıl möxäbbät ösmöyöşöndäge waqiğalarźı 19-sı häm 20-se iyundä qaray alahığıź. Bıyıl Rudolf Nuriev isemendäge xalıq-ara balet festivale säxnähenä berense tapqır Perm teatrı beyeüseläre lä sığa. Ular Öfö tamaşasıhına Amerika xoreoğraftarı quyğan balettı täqdim itäsäk. Festival 25-se iyundä ğala-kontsert menän tamamlana. Rudolf Nuriev isemendäge 13-sö xalıq-ara balet sänğäte festivale Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığına arnalğan 78 tantanalı saranıñ berehe. Ularźıñ 31-e mäźäni yünäleştä. Räsmi isemlekkä inderelgän vaqiğalarźıñ küptäre uñışlı atqarılğan tip xäbär itälär respublikanıñ mäźäniät häm milli säyäsät ministrlığınan. Sirattağı möhim bayramdarźıñ berehe – 30-sı iyundä Mäskäüźä ütäsäk Başqortostan köndäre. Ä sentyabrźıñ huñğı köndärendä Başqortostan xalıq-ara Aqsakov köndäre qunaqtarın qarşılayasaq. Ä oktyabrźa sänğät höyöüselär iğtibarına Zahir İsmäğilovtıñ danlı ,,Ural ilseläre,, operahın äźerlänä. Ütkän bıuattıñ 80-se yıldarında źur uñış yaulağan äśär Başqortostandıñ Räsäygä quşılıuına 450 yıllıqtı bildälägändä yañınan tıuğan säxnähendä quyılasaq.


text:
Hawa yulları kompaniäsendä qarşılıq aksiäse
Menä inde ikençe kön Başqortstan hawa yulları kompaniäsendä qarşılıq aksiäse bara. Kompaniä xezmätkärläre dekaber ayı öçen xezmät xaqı taläp itä. Şirqat'neñ hönär berlekläre citäkçeläre soñğı çorda ike boralaqnıñ satıluın iskä töşerep, aqça bar dip isäpli. Kompaniä başları isä ni dä bulsa belderüdän tıyılıp tora. Qarşılıq aksiäsendä texnik xezmätkärlär qatnaşu säbäple, älegä oçışlarğa zıyan kilmägän. Läkin aldağı könnärdä oçuçılar da qatnaşu ixtimallığı bar.
Mönir Wafin, Ufa


text:
Töp halım tüläüselär xosusilaştırıla
Başqortostanda yağıulıq– energetika kompleksı şirkättäreneñ däülät qaramağında qalğan ölöştäre xosusilaştırılasaq. Respublika xökümätendä däülät milken xosusilaştırıu buyınsa farazdar planı qaralıp imzalanğan. Bıl kürhätmägä yaraşlı 6 predpriyatie– Başkirenerğo, Başneft, Yañı Öfö neft eşkärteü zavodı, Öföneftexim, Öföorgsintez häm Öfö neft eşkärteü şirkättäreneñ däülät qaramağında qalğan protsenttarı xosusilaştırılasaq. Unı ğämälgä aşırıu waqıtı älegä anıq bildälänmägän.
Respublikanıñ yağıulıq– energetika kompleksı, ximiya häm neft ximiyahı şirkättäre Başqortostandağı barlıq sänäğät eteştereüeneñ 76 protsentın başqara. Respublikala yıyılğan halımdıñ ille ike protsentı oşo şirqättär ölöşö. Yağıulıq– energetika kompleksınıñ aktsiyalar pakettarı 14 milliard samahı humğa bahalana.
Xäźer oşonday qeüätle halım yıyğan töbäktä barlıq halımdarğa yañı başlıq etäkselek itäsäk. Başqortostan halım orğandarına Rämil Nizametdinov urınına Aynur Äyźeldinovtıñ bildäläneüen inde xäbär itkäynek. Ämmä halımsılar menän bäyläneşkä inep ularźıñ bıl täğäyenläneügä mönäsäbättären belergä nasip bulmağaynı. Ular urıśśa äytkändä Azatlıq radiohı xäbärsehenä bez qommentariev tip yauaplanı. Respublika prezidentınıñ matbuğat särkätibe Rostislav Mırźağolov beldereüensä, Başqortostan halım xeźmätenä yañı başlıq quyılıuı respublika halımsılarınıñ eş sifatın nasaraytıuı ixtimal. Bınan tış Räsäy prezidentınıñ bildälänäsäk qandidaturalarźı, şul iśäptän Federal halım xeźmäteneñ uındarźağı idaralıqtarı etäkselären täğäyenläüźe töbäk etäkseläre menän motlaq yaraqlaştırıu xaqındağı farmanın boźa ikän. Bıl turala Rostislav Mırźağolov Regnum ağentlığına beldergän. Unıñ äyteüensä, halımdar waqıtında häm tulı külämdä tülänhen ösön Başqortostan vlastäre barıhın da eşläy. Respublika halımdar häm qaźnağa başqa yıyımdar buyınsa ildä 7-se urında tora. Xäźer respublika halım xeźmätendä etäkselärźeñ yıl da ütmäyensä añlaşılmağansa almaştırılıuı respublika iqtisadına la etdi zıyan kilterä.
Respublika etäkselege federal üźäkkä ildeñ teräk töbäktäreneñ berehenä qarata oşonday añlaşılmağan aźımdar yahauğa bäyle baytaq möräjäğät itkän, ämmä nigeźheź buşatıuźar häm bildäläüźär dauam itä. Bıl ihä oşonday qararźar qabul iteüselärźeñ kompetetlığına qarata horau uyata tip beldergän prezident matbuğat särkätibe.


text:
Montenegro Serbiädän başqa yäşäp qararğa tırışa
Montenegro, yäğni Çernogoriä bügen olı kürşese Serbiä belän berläşkän däwlättä qalu-qalmawın xäl itä. Bar il buylap açılğan meñnän artıq saylaw bülgesendä bäysezlek referendumı bara.
"Min Montenegronıñ barça watandaşların, xätta kiläçäk öçen şuşı tarixi cawaplılıq mizgelen añlap betermägännärne dä üz saylawın tınıç qına, namus belän häm demokratik yul aşa yasarğa öndim. Bu Montenegrodağı xäzerge buınnıñ iñ böyek demokratik ciñüe bulaçaq", di premyer-ministr Milo Djukanoviç ilneñ bäysezlegen yaqlap.
Djukanoviç süzlärençä, ayırım bäysez däwlät bulğanda Montenegronıñ Serbiä belän mönäsäbätläre bügengegä qarağanda nığraq bulaçaq. Urta ğasırlarda uq ayırım patşalıq bulıp oyışqan şuşı ilneñ bäysez däwlätçelek täcribäse inde bar - 1878-1918-nçe yıllarda, misal öçen, Montenegro ayırım ber däwlät bulıp yäşäde.
Serbiä belän berlekne yaqlawçılar isä, ilneñ xalqı ayırım däwlät bulıp yäşäw öçen bik az, barı tik 620 meñ genä, dip belderä. Alar şulay uq, ike slav ile arasındağı tarixi, mädäni, tel ölkäsendäge bäyläneşlär şundıy nıq ki, alarnı hiç özärgä yaramıy, digän dälil dä kiterä.
Montenegro xalqınıñ 32 protsentın serblar täşkil itä häm alar bäysezlekkä qarşı tawış birer dip kötelä. Serbiä üze dä Montenegronı berlektä qaldırunı yaqlıy, Belgrad, misal öçen, Serbiädä yäşäwçe montenegrannarğa, referendumğa barıp tawış birü öçen buşlay transport täqdim itä. Xäzerge waqıtta Belgradta yäşägän Saşa Bojoviç şul mömkinlektän faydalanırğa teli:
"Bez dustım belän Beran şähärenä barıp, Serbiä häm Montenegro berlege öçen tawış biräçäkbez, çönki bezneñ bar närsä dä urtaq - mädäniat, ğöref-ğädätlär, tarix. Min başqa keşelärneñ "yuq" dip äytügä aqılı citär, dip ömetlänäm", di Serbiädän kilep Montenegronıñ bäysezlegenä qarşı tawış birergä cıyınğan Bojoviç.
Montenegrodağı tawış birüne barlığı 3 meñ yarım xalıqara küzätüçe qarap bara. Berençel näticälär inde tawış birü urınnarı yabıluğa, yäğni Qazan waqıtı belän tönge 11-lärdän soñ kötelä, tögälräk sannar düşämbe irtän mäğlüm bulaçaq. İlneñ bäysezlegen iğlan itü qararın tawış birüdä qatnaşqan xalıqnıñ kimendä 55 protsentı yaqlarğa tieş.
Kärim Kamal


text:
Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışmasınıñ yaña riäse, Hollandia Tışqı eşlär ministrı Jaap de Hoop Scheffer Rusiä oyışmanıñ törkemenä Çeçnyağa qaytırğa röxsät birer digän ömet belderde. Törkemneñ möddäte dikäberneñ 31-ndä çıqqan ide. Rusiäneñ Tışqı eşlär ministrlığı anı ozaytudan baş tarttı. Yaña yıldan başlap Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışmasında Hollandiä räislek itä. Bu ilneñ Tışqı eşlär ministrı Scheffer yaqın arada Mäskäwgä barıp Rusiä Tışqı eşlär ministrı İgor İvanov belän bu mäsälädä söyläşergä cıyına.
Ul arada Çeçen separatisları üzläreneñ İnternet säxifäsendä Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması törkemeneñ Çeçnyadan kitüwenä xuplaw belderde. Anda, bu törkem Rusiäneñ Çeçnyanı basıp aluwına barı tik qanuni tösmer birde dielgän.


text:
Tömändä garmunda uynawçı ostalar kiçäse ütte
Radiotıyñlauçılarıbız işetä torğan bu köne Tömän rayonınıñ Manat awılınnan kilgän Räşit abıy Siäbutdinov uynadı. “Yıl da ütä torğan bu kiçä turında işetkänem bar, menä kilergä dä nasıyp bulğan ikän”,- dide Räşit abıy.
-Räşit abıy! Bu garmunığız xäyran ğına iske kürenä.
-Bu garmun minnän dä olıraq bulır... Üzem dä qartaydım. Garmuşkam da qartaydı. Bu garmunda min belmim dä qayçan uynıy başlağannı.
-Sezgä xäzer niçä yäş inde.
-63.
-Bu garmunnı sezgä kem büläk itkän ide?
-Äti. Min Manatnıqı.
-Zurmı soñ ul awıl?
-Ber 50-60 öy. Osnovnoy pensionerlar.
-Menä şulay qulığızğa garmun alıp cırlaşıp utırasızmı soñ?
-Min lesnik bulıp eşlim. Uje 35 yıl. Urman qarawılçısı. Srublar vırubit itkän. Urman kiskän. Nişläw kiräk. Ä şunıñ öçen quydım menä ber yıl qulıma balta totqanım yuq. Garmunnı qulıma aldım. Ä ul nik alay buldı. Berençe min bardım Boğandinqağa anda “Den pojilıx” buldı garmunnı alıp. Min klubqa Wäsilägä räxmät. Annan Wäsilä mine klubqa yör dip çaqırdı. Min şunnan birle klubqa yöri başladım.
-Ä öydä uynaştırasızmı soñ?
-Tañ atu belän garmunnı qıçqırtam. Qoyaş çığa, minem garmun qulda. Böten qayğını onıttıra. Köndez umarta qortları belän. Waqıt bulsa garmuşka. Şulay itep yäşäp barabız.
Räşit abıy ulların da garmunda uynarğa öyrätkän. Onıqları da tartıştıra ikän.
Olı Aqyar awılınnan kilgän Açilä Sägitullina “Awılda äle haman da garmun moñı sünmi”,- di. Uynawçılar bar. Ul mädäniät yortında yäşüsmerlärgä bayan serlären öyrätä. Üze inde 36 yıl yaratqan bayanı belän bergä. Ä keçkenä waqıtta qulına bayan alırğa anı izbaç bulıp eşlägän änise mäcbür itkän.
-Ul uynağan ide skripkada yäş çağında. Şulay mine bayanğa birde. Telägem yuq ide. Äniemä räxmät. Räxmät ul minem ikmäk. İkmäkkä eşläp yatam.
Tömän şähäre tatar mädäniät üzägeneñ sänğät citäkçese Çäxfär Kasimov äytüençä, mondıy bäyge-kiçälär garmunda uynıy belgän ostalarnı tabarğa yärdäm itä.
-90 nçı yılarnı bez “Uynağız garmunnar”ğa Qazanğa barıp yördek. Min şulqädär soqlanıp qayttım, Qazanda böten Tatarstan quzğala. Ä nik bezneñ Tömän bezneñ Tömän yoqlap yata. Mädäniät üzäge açılğaç, 2001 nçe yıldan bez, ütkärä başladıq şuşı Uynağız garmunnar”nı. Traditsiä yıl da ütkärep torabız. 6 yäştän alıp 70 kä qädär babaylar da monda kilep üzläreneñ hönärlären kürsätlär. Urta yäşlelärne bez spisokka kertep qalabız da biräbez üzebezneñ ansambl''lärgä. Ciñüçelär bıyıl “Nur” ansamblenä kerep lawreat isemen aldılar. “Raduga” da aldılar, “Tañ yoldızında” aldılar.
-Çägfär abıy! Bez bügenge köndä bala-çağa garmunnı onıta, närsä ikänen dä belmi dip äytäbez. Xaq süzlärme bu. İskä töşeräbez, elekke zamannarda awıllarda garmun uynap yäşlärne cırlaşıp yörgän dip söylärgä yaratabız.
-Bu härber ğailädän barırğa tieş. Äti-änilär bezne garmun belän üstergännär. Bar ğailälär haman da ätise-änise keçkenä balasına garmun alıp birä. Ul şul garmun belän üsä, moñ belän üsä. Qırınkül awılında yäşi Qazankadan çıqqan Timercanov Rişat belän Gölsılunıñ balası Marat. Änä garmun belän qıçqırıp cırlap, uynıy üze. Äti-änise işetkän äbise-babasınnan. Ul qala balasına. Tatarlarda ul bar.
Mäcleslärdä alıyk, garmunnı yaratalar bit. “Magnitofonnı tuqtatıp tor, äydä cırlap alıyq!”. haman da bar. Xalıq cırlıy.
Tömän şähäre tatar mädäniät üzäge törle garmunnar cıyarğa isäpli. Älegä aqçaları citenkerämi. Alay da bügenge köndä tal''yannarı, ike rätle garmunnarı, yaxşı bayannarı bar. Qazanğa barıp keçkenä garmunnar yasatıp alıp qaytırğa isäplilär. Ximayäçelär aqça birergä wäğdä itkän.
Nail Alan. Tömän.


text:
Tatarstan veterinar häm fitosanitar küzätçelek federal xezmäte idäräseneñ yıllıq utırışı uzdı
Terleklärdä awırular arta, suda balıq kimi, urmannarda auçılıq itärgä qırğı xaywannar azaya. Sişämbe könne Rossel'xoznadzor, yäğni veterinar häm fitosanitar küzätçelek federal' xezmäte idaräse yıllıq utırışında şular xaqında söylände. Läkin monda xatın-qızlarnıñ bernindi dä ğaebe yuq. Bötenese ir-zatlarınnıñ eşläp citmägänlegennän. TR Premyer-ministrınıñ berençe urınbasarı Rawil Moratov güzäl zatlarnı Xökümät isemennän bäyrämnäre belän qotlap şulay dide.
Veterinar häm fitosanitar küzätçelek idäräsenä şeltälär şaqtıy belderelde. Uzğan yıl ğına oyışqanlığın isäptä totıp Tatarstan awıl-xujalığı häm azıq-tölek ministrı Marat Äxmätov yäşlärgä dä iäläşergä waqıt birelä. İdäräneñ dä şirbät yılı buldı dide.
Şirbät ayında idäräneñ eşçänlege ciñel bulmağan. Bu xaqta oyışma citäkçese Filüs Xisametdinov üzeneñ xisap çığışında söyläde. Ul öre mögezle terlektä leykoz awıruınıñ artuın äytte. Filüs Xisametdinov
Ayıruça awırular Tübän Qama, Zäy, Leninogorski rayonnarında küp. 50-80 protsent tiräse.
Respublikanıñ söt häm it eşkärtü kombinatlarına kergän produktsiäneñ citärlek däräcädä tikşerelmäwen assızıqladı Filüs Xisametdinov. Texnikanıñ iskergänlegenä basım yasadı. Şulay uq ul xaywannar kümelä torğan biotermik çoqırlarnıñ azlığına, meñnän artıq çoqırnıñ yözgä yaqını sanitar taläplärgä turı kilmäwe äytelde. Tülämä awıruınnan ülgän xaywannarnıñ ülät bazlarına da tuqtaldı. Respublika prokurorı Kafil Ämirov moña bötenläy ğäcäplänü belderde. Kiläçäktä zur problema kiterep çığarırğa mömkinlegen äytte. Şul uq waqıtta şeltälär belderep xoquq orğannarına bik az möräcäğät itäsez dide. Äylänä-tirädäge pıçraqlıq turında Kafil Ämirov
Sez menä äylänä-tiräne pıçratu buyınça küpme xoquq eşe quzğattığız? Barı küz buyaw öçen genä eşlisez çınlıqta.
Kiñäşmädä auçılıq, balıqçılıq mäs’äläse dä tikşerelde. Qıtaylarnıñ 100 sumlıq balıq totu yätmäläre böten sulıqlarnı uratıp alğan bit dielde. Kiñäşmädä törle yullar ezlänep, ällä yätmä satunı tıyarğamı dip tä täqdim itep qaradılar. Ämma başqa ısullar tabaçaqlar dip, monnan baş tarttılar.
Auçılıq ölkäsendä kiläçäktä yañalıqlar kötelä ikän. Auçılıq xucalıqların buldırılırğa mömkinnär. Alar buldırılsa xucanıñ röxsätennän başqa yögerep baruçı quyanğa atu tügel, qırın da qararğa da yaramayaçaq.
Landış Xarrasova


text:
Allah’ın Rasulü bir hadisi şeriflerinde şöyle buyuruyor:
“Rûm suresini baştan sona kadar okuyan kimse, Cenabı Hakk’ı teşbih eden meleklerin sayısı kadar sevaba nail olur. “
RÜYA ANLATANA KARŞI YAPILACAK DUA
Hayran raeyte ve hayran yekûnu.
Manası:
Hayır gör ve hakkında hayırlı olsun. * “Resulü Ekrem’e kim rüya gördüm derse, ona bu şekilde mukabele ederdi.”
RÜZGAR ESERKEN OKUNACAK DUA
RİH-İ AMER DUASI
Bismillâhirrahmânirrahıym.
Bismillâhi ve billahi ve minallâhi ve ilallâhi ve fî sebiylillâhi vel hamdü lillâhi ve lâ ilahe illallâhü vallâhü ekberu ve eazzü ve ecellü ve a’zamü ve akderu mimmâ ehâfü ve ahzeru vallâhü ekberu kebiyran ve sübhânellâhi bükraten ve esıylâ. Bismillâhiş şâfî bismillâhil kâfi bismillâhil müâfî bismillâhillezî lâ yadurru measmihî şey’ün fil ardı ve lâ fis semâ’, ve hüves semiy’ul aliym. Ve nürıezzilü minel kur’âni mâ hüve şifâün ve rahmetün lil mü’minîn. Allâhümme ener râkıy ve enteş şâfî eûzü bike min şerri mâ kadayte Allâhü ekber, Allâhü ekber, Allâhü ekber, eyyühel melekânil azıymân. Eûzü billâh, rabbî ve rabbükümüllâhü ve hâli kıy ve hâlikukümâ ve müsavvirî ve müsavvirukümâ hâlikus suveri ve râzikul beşeri, eûzü billahi min cemiy’ıl âfâti vel âhâti vel beliyyâti vel emrâdı vel eryâhı vel evrâmi vel eskâmi vel keseli vel cünûni vel humûdi vel âlâmi eıynû hâmile kitabî hazâ bi esmâillâhil kirâmi ve âyâtihil ızâmi bi nûri vechillâhi zil celâli vel ikrâmi mâlikil mülki vel melekûti vel izzeti vel ceberûtil hayyid dâimil bâkıllezî lâ yemûtü sübhânehû mâ a’zame şânehû ve erfea mekânehû ve eazze sültânehû fâtıras semâvâti vel erdi âlimel ğaybi veş şehâdetir rahmânir rahıymi melceel kâsıdiyne müğıysel melhûfîne râhımed duafâi vel mesâkiyni ve râzikal halkı ecmeıyn. Zül azameti ves sultani ver ra’feti vel ihsàni vel cùdi vel imtinànil hannànil mennànir raùfid deyyànil kahhàrillezi là yukherul gàlibùl mùciyrullezi là yùcàru aleyhi, eùzù bihi min şerril fiteni vel mihani ve cemiy’i emràdil bedeni ve miner rıyhıl ahmeri ved dàil ekberi fin nefsi ver ruhi vel lahmi ved demi vel cildi vel azmi vel urùki vel asabi veş şa’ri bi izzeti men izà kadà emran fe innemà yekùlu lehù kùn fe yekùn, fe sùbhànellezì bi yedihi melekùtù kùlli şey’in ve ileyhi tùrceùn. Allàhù ekber, Allàhù ekber, Allàhù ekber, yà rabbi yà bàriù yà mùgiysù yà cebbàru yà kahhàru yà muksitu yà kàimù yà dàimu yà mùbdiù yà mùiydù yà sabùru yà vedùdù yà kàft yà àfiy yà muàfi yà vàkiy yà bàkiy yà sanyhal mùstasrihiyne yà giyàsel mùstegiysine yà men emruhu beynel kàfi ven nùn, yà atùfù yà şefùku yà kàdiru yà muktediru yà ehyà yà şeràhiyà yà beràhiyà edùnày asbàùt ali şedàyul vehiym yà buyùnà yà şemhità yà aziymù yà mùkaddimù yà mùahhiru yà aliymù yà hakiymù yà aziymù yà hayyù yà kayyùmù yà kàimen ala kùlli nefsin bi mà kesebet yà càmiu yà nàfiu yà rabbàhù yà mevlàhù yà seyyidàhu yà màlikàhù yà gàyete ragbetàhù yà muhsinù yà mùn’imù yà mùtefeddilù yà mùtekerrimù yà men ya’lemù mà nuhfì ve mà nu’linù yà ahkemel hàkimiyn. Yà veliyyel mù’miniyn. Yà avned duafài vel mesàkiyn. Yà kàfiyel mùtevekkiliyn. Yà mùkewiral leyli alen nehàri ve mùkewiran nehàri alel leyl. Yà kàhira kùlli şeytànin meriyd, yà kàmia kùlli cebbàrin aniyd, yà ni’mel mevlà ve ni’men nasiyr, yà ràzikat tiflis sagiyr. Yà ràhimeş şeyhil kebiyr, yà càbiral azmil kesìr, yà ilàhel eweliyn. Yà àhiral àhiriyn. Yà erhamer ràhimiyn. Yà habiybet tewàbiyn. Yà hayral gàfirìn, yà hayral vàrisin, yà hayral vàsiliyn, yà màlike yevmid diyn, yà men iyyàke na’bùdù ve iyyàke nesteiyn. Ve aleyke netevekkelù ve fiyke nergabù ve fìmà ledeyke nercu ve fìke nehàfù. Allàhùmmeşfi hàmile kitàbi hàzà min cemiyìl emràdi vel eskàmi vel ileli vel haleli vel alami vel meleti vel keseli vel veceli vel evhàmi vez zeleli vez zeheli vel müğali vel evrâmi ved demil esvedi vel mağdıl enkedi ver riyhıl ahmeri ved dâil ekberi ved demil asgari ve cemiy’ıl âfâti vel âhâti vel hümûmi vel mağmûmi vel kürûbi ves sekteti ved dehşeti ver ra’şeti vet tavşeti vez zeyğı vel huzni ves sihri vel mekri vel kaderi vel fütûri vel vühûşi vel hevâmi ve müşâhanetil avâmi vel inhizâmi ve şerriş şeytani ves sultani vel hukkâmi vez zullâmi vel kahtı vel vebâi vel hebâi vel ğalâi vel celâi vez zilzâli vel belâi ve hedmil binâi ve udâlid dâi ve haybetir racâi ve şemâtetil a’dâi ve şerril eşrâri ve keydil füccâri vel inhizâmi ve mahtelefe aleyhil leylü ven nehâru min tavârikıl insi vel cânni illâ târikan yatruku bi hayrin yâ rahmânü ve min şerri külli şeytanin raciymin ve min şerri külli dâbbetin ente âhızün bi nâsıyetihâ, inne rabbî alâ sıratın müstekıym. Ente rabbî ve ılmüke hasbî aleyke tevekkeltü ve ileykeltece’tü yâ nı’mel mevlâ ve yâ nı’men nasıyru ve ente hasbî ve nı’mel vekiylü ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azıym, ve sallellâhü alâ seyyidinâ muhammedin ve alâ âlihî ve sahbihî ve sellim
RABITA NASIL YAPILIR?
“Hocam rabıta nasıl yapılır?”
“Dizlerinin üzerinde kıbleye karşı otur, bir Fatiha ve bir salavat-ı şerife okuduktan sonra gözlerini kapat, Cenabı Peygamber’in manevi huzurlarında bulunduğunu ve onun mübarek alnından kalbine ilahi nurun aktığını hisseder gibi ol. Rabıtaya böyle devam ettiğin müddetçe ilahi nurun devamlı olarak her gün biraz daha ziyadeleştiğinin farkına varırsın.”
RABBENA
Rabbena âtinâ fid dünyâ haseneten ve fil âhırati haseneten ve kınâ azâben nâr, bi rahmetike yâ erhamer râhımin.
RAMAZAN DUASININ OKUNUŞU
Bismillâhirrahmânirrahıym.
Allâhümme innî es’elüke bismikel husnâ. Yâ Allâhü fa’lem ennehû lâ ilahe illallah. Yâ rahmânü, er rahmânü allemel kur’ân. Yâ rahıymü, ve kânellâhü ğafûran rahıymâ. Yâ mâlikü, mâliki yevmid diyn. Yâ kuddûsü, el melikül kuddûsüs selâm. Yâ müteâlî, fe teâlellâhül melikül hakk. Yâ selâmü, vallâhü yed’û ilâ dâris selâm. Yâ mü’minü, el mü’minül müheyminül azîz. Yâ azîzü, ve kânellâhü azîzen hakîmâ. Yâ cebbar, el cebbârul mütekebbir. Yâ hâliku, fe tebârakellâhü ahsenül hâlikıyn. Yâ müsavviru, hüvellezî yüsavviruküm fil erhâm. Yâ bâriü el bâriül müsavvir. Yâ ewelü, hüvel evvelü vel âhıru vez zâhiru vel bâtın. Yâ şekûru, inné rabbenâ le gafurun şekûr. Yâ vedûdü, ve hüvel ğafûrul vedûd. Yâ zâhiru, vez zâhiru vel bâtın. Yâ kâimü, kaimen bil kıstı lâ ilahe illâ hû. Yâ hayyü, Allâhü lâ ilahe illâ hüvel hayyül kayyûm. Yâ aliymü, ve hüves semiy’ul aliym. Yâ basıyru, innallâhe basıyrun bil ıbâd. Yâ haliymü, innehû le aliymün haliym. Yâ hakiymü, ve kânellâhü aziyzen hakiymâ. Yâ keriymü, innallâhe le ğaniyyün keriym. Yâ kâdiru, kul hüvel kâdiru alâ en yeb’ase. Yâ muktediru, inde melikin muktedir. Yâ bâısü, innallâhe yeb’asü men fil kubur. Yâ râziku, vallâhü hayrur râzikıyn. Yâ vârisü, ve lillâhi mîrâsüs semâvâti vel ard. Yâ kaviyyü, innallâhe le kaviyyün aziyz. Yâ şehîdü, innallâhe alâ külli şey’in şehiyd. Yâ mübdiü, innehû hüve yübdiü ve yüıyd. Yâ razzâku, vallâhü yerzüku men yeşâ1. Yâ tevvâbü, innallâhe kâne tevvâben rahıymâ. Yâ vehhâbü, inneke entel vehhâb. Yâ celîlü, zül celâli vel ikram. Yâ cemiylü, fasbir sabrán cemiylâ. Yâ vekiylü, ve kefâ billahi vekiylâ. Yâ kâfî, ve kefallâhül mü’miniynel kıtal. Yâ veliyyü, ve hüvel veliyyül hamiyd. Yâ rabbi, fe tebârakellâhü rabbui âlemîn. Yâ ğaniyyü,vallâhül ğaniyyü ve entümül fükarâ. Yâ şâkiru, innallâhe şâkirun aliym. Yâ hallâku, ve hüvel hallâkul aliym. Yâ muhsinü, vallâhü yühıbbül muhsinîn. Yâ kadîm, vallâhü alâ külli şey’in kadiyr. Yâ müfaddılü, vallâhü zül fadlil azıym. Yâ mütimmü, ve yütimmü nı’metehû aleyk. Yâ müızzü, tüızzü men teşâü ve tüzillü men teşâ’. Yâ rafiy’u, rafiy’ud deracâti zül arş. Yâ şefîu, men zellezî yeşfeu ındeh. Yâ kebîru, innallâhe kâne aliyyen kebîrâ. Yâ hakku, fe teâlellâhül melikül hakk. Yâ berru, innehû hüvel berrur rahıym. Yâ vitru, veş şefi vel vetr. Yâ ğaffâru, innehû kâne ğaffârâ. Yâ ğâfiru, ve ente hayrul ğâfirîn. Yâ hamîdü, tenzîlün min hakiymin hamiyd. Yâ mennânü, belillâhü yemünnü aleyküm. Yâ bâkıy, ve yebkâ vechü rabbike zül celâli vel ikram. Yâ vâhıdü, kul hüvellâhü ehad. Yâ metînü, innallâhe hüver rezzâku zül kuvvetil metiyn. Yâ hâdî, innallâhe yehdî men yeşâ’. Yâ bediy’u, bedîas semâvâti vel ard. Yâ alîmü, âlimül ğaybi veş şehâdeh. Yâ fettâhu, ve hüvel fettâhul aliym. Yâ mühıytu, vallâhü bimâ ta’melûne mühıyt. Yâ kâdıy, vallâhü yakdıy bil hakk. Yâ samedü, Allâhüs samed. Yâ hasiybü, ve kânellâhü alâ külli şey’in hasiybâ. Yâ nasıyru, nı’mel mevlâ ve nı’men nasıyr. Yâ vâsiu, ve kânellâhü vâsian hakiymâ. Yâ kâhiru, ve hüvel kâhiru fevka ıbâdih. Yâ kebiyru, kebiyrul müteâl. Yâ men leyse lehû veledün lem yelid ve lem yûled ve lem yekûn lehû küfüven ehad. Yâ men leyse ke mislihî şey’ün ve hüves semiy’ul basıyr, nı’mel mevlâ ve nı’men nesıyr. Ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azıym.
RAMAZAN DUASININ FAZİLETİ
Resulü Ekrem (s.a.v.) bir gün otururlarken huzuruna Cebrail (a.s.) gelerek şöyle dedi:
“Ey Allah’ın Resulü! Allahü Teala’nın sana selamı var, bu duayı ümmetine bir hediye olarak verdi. Bunu okuyan bir mü’minin günahı, Arş ve Kürsi ağırlığınca olsa, Allahü Teala onun günahını affeder. Şayet borcu varsa, borcunu ödemeye muvaffak kılar. Bu dua, ölen bir mü’min kulun üzerine okunursa, Allahü Teala onun üzerine yüzbin rahmet indirir. Melekler tarafından o kimseye nurdan tabaklar getirilir. Ona şöyle derler:
“Sen hiç korkma, biz sana müjde vermek için geldik. Kıyamete kadar sana arkadaşlık yapacağız.”
Kim bu duayı, Ramazan’m başında, ortasında, sonunda veya son cuma gecesinde her ne niyet ve dilek için okursa, Allahü Teala onun dilek ve niyetini gerçekleştirir.cehennem azabından koru. Allah’ın adı ile her işime başlarım.
“Peygamber Efendimiz (s.a.v.), yemek önüne konulduğu vakit bu duayı okurlardı.”
RECEP AYI GİRDİĞİNDE OKUNACAK DUA
RESULLÜLLAHIN DUASI
Bazı münafıklar Resulü Ekrem (s.a,v.)’e: “Düşmanlarınız olan insanlar size karşı ordu hazırladılar. Onlardan korkun.” dedikleri zaman


text:
«Blağoweçen xalqınıñ xoquqları bozılğan». Respublika däwlät cıyılışı räise Konstantin Tolkaçev, nihäyät, xalıqnı şulay räsmi yaqlawın belderde. Ul monı «Başinform» mäğlümat ağentlığında ütkärgän matbuğat oçraşuında ireşterde. Tolkaçev uyınça, Blağoweçenda ütkärelgän tazartu operatsiäsendä maxsus täğayınläneşle militsiä törkemeneñ qatnaşuı maqsatqa yaraşlı bulmağan. Spiker militsiä ğäiplelärne ezläw urınına massa räweştä xalıqnı qulğa alıp, keşe xoquqların bozğan dip sanıy. Tolkaçev respublika citäkçelärennän Blağoweçen xalqın yaqlap çığış yasağan berençe keşe. Moña qädär bu uñaydan fiker belderüçelärneñ barısı da militsiäne yaqlawın beldergän ide.
Räsmi bulmağan çığanaqlar Başqortstan Eçke eşlär ministrı Rafael Diwayıvnıñ yaqın könnärdä wazıyfasınnan buşatılaçağın farazlıy.


text:
1999 yılda «Perm-Tübän-Novgorod» gazütkärgeçen şartlatuda qatnaşqan başqort yegete Ramazan İşkil'dinnıñ mäxkämä eşe başlandı
Konstitutsion mäxkämädä suverenlıq eşe qaralğan bulsa, sişämbe könne Tatarstan Respublikası Yuğarı mäxkämäsendä 1999 yılnıñ 1 dekabrendä ”Perm-Tübän-Novgorod" gazütkärgeçen şartlatuda qatnaşqan başqort yegete Ramazan İşkil'dinnıñ mäxkämä eşe başlandı. 3 yıl elek bulğan bu şartlatuda 12 keşe qatnaşqan ide. Anıñ 10-sın tabıp qaysın ünike yıl yarımğa, qaysın 14 yılğa ireklärennän mäxrüm ittelär, bersen psixik yaqtan sälämät bulmaw säbäple xastaxanägä ozattılar. Ä Başqortostannıñ Baymaq rayonınnan bulğan, bu törkemne citäklägän Ramazan İşkil'din ul çaqta qaçıp ölgergän ide. Bıyılnıñ 26 iyülendä başqort yegeten qulğa aldılar.
Sişämbe könne mäxkämäne alıp baruçı İldus Yaqupov, advokatlar kollegiäsennän yaña advokat birelüen äytte. Çönki unınçı yuridik konsul'tatsiä, ğäyeplänüçene yaqlawğa mömkinçelegebez yuq dip, advokat birüdän baş tartqan bulğan. Yaña advokatqa eş belän tanışırğa waqıt kiräk bulu säbäple mäxkämä eşendä irtägägä qädär tänäfes iğlan itelde. Tağın Ramazan İşkildin, mäxkämädä, diversiädä qatnaşqan un dustınıñ da buluın sorağan. Anıñ öçese bu eştän baş tartqan, cidese bulaçaq, dide mäxkämäne alıp baruçı İldus Yaqupov.


text:
Neşet Ertaş - Çiçekdağı
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Çiçekdağı
Etiketler : Neşet Ertaş - Çiçekdağı türkü indir, Neşet Ertaş - Çiçekdağı türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Çiçekdağı mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Çiçekdağı türküsü, Çiçekdağı sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Çiçekdağı bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Kara Kaşlar Kara Gözler
Neşet Ertaş - Dağlar Dağladı Beni
Neşet Ertaş - Yanıyorum Yanıyorum
Neşet Ertaş - Ayva Turunç Narım Var
Neşet Ertaş - Al Yanak Allanıyor
Neşet Ertaş - Perişan Hallerim
Neşet Ertaş - Biter Kırşehir in Gülleri


text:
OSFA ELEKTRONİK TERAZİ TAMİR SERVİSİ
Bursa Bursada Bursadaki Osmangazide Osmangazi Terazi Tamir Servisleri, Bursa Osmangazi Terazi Tamir Bakım Servisleri, Bursa Osmangazi Terazi Arıza Bakım Servisleri, Bursa Osmangazi Elektronik Terazi Tamir Servisleri, Bursa Osmangazi 2. El Terazi Satanlar, Bursa Osmangazi Terazi Baskül Tamir Servisi, Bursa Osmangazi Spot Terazi Baskül Satanlar, Bursada Osmangazi Cas Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, bursa bursada bursada terazi tamircileri,
Bursada Osmangazi Dıgı Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Osmangazi Densi Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Osmangazi Tem Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Merkezi Uydu Sistemleri Kurulumu Montajı Bursa, Bursada Merkezi Güvenlik Kamera Sistemi Yapanlar Montajı Bursa,
- Görüntülenme sayısı: 766


text:
Britan mäxkämäseneñ Zakayevne Russiägä tapşırunı kire qağuı, yustitsiäneñ bäysezlek ürnäge bulıp tora.
Londondağı Bow Street rayon mäxkämäse Russiä prokurorınıñ Çeçnäneñ elekke citäkçelärnennän Axmed Zakayevne Russiä xakimiätlärenä tapşıru möräcäğäten kire qaqtı. Xakim Timothy Workmannıñ Zakayev Russiägä tapşırılğan xäldä, anıñ cäberlänü ixtimallığı bar digän argumentı Mäskävneñ protestına säbäp buldı. Bu qarar ber ük vaqıtta Britan yustitsiäseneñ bäysezlegen kürsätte häm bu Putin öçen ürnäk bulırlıq adım.
Audio
"Xakim miña qarşı alğa sörelgän barlıq ğäyeplävlärne nigezsez dip taptı häm bügennän başlap min irekle dip belderde."
Ul üzeneñ mäxkämädä ciñep çığuın qotlau öçen vaqıt irtä , çönki Çeçnädä äle dä ğäyepsez keşelär üterelä, törmälärdä totıla dip bäyan itte häm tağı bolay dide.
Audio
Zakayevnıñ Britaniädäge ximayäcese häm anıñ öçen käfil bulğan aktrissa Vanessa Redgrave isä bolay dide
Audio
"Bu Çeçen xalqı öçen ciñü bulıp tora. Bu anıñ citäkçeläre , prezident Masxadov häm Axmed Zakayev, şulay uq Russiä xökümäte tarafınan balaları, ulları , xatınnarı, äbäläre häm babaları üterelgän ğailälär öçen ciñü bulıp tora."
Älbättä, Çeçnädäge xällär Russiäneñ başqa töbäkläre belän çağıştırğanda küpkä naçarıraqıraq bulsa da, Xodorkovskiy vaqiğäse Russiädä yustitsiäneñ yañadan politikanıñ ezärlekläv qoralına äylänä baruın işarä itä. İnde Putin Britaniäne üz opponentlarına sıyınu urnı birüdä ğäyeplägän xäldä, moña cavap açıq - Britaniädä yustitsiä politikadan bäysez häm xakimiätlär anıñ eşenä tıqşına almıylar. Russiä dä monan ber az ürnäk alsa ber dä naçar bulmas ide. Putin älegä bu xaqta endäşmäse dä, anıñ Çeçnä öçen cavaplı süzçese Yasterjembskiy Britan mäxkämäse terrornı büläkläde, anıñ ğadellek töşençäse säyer häm bu Russiä belän Britaniä arasındağı anti-terror koalitsiä mäsäläsendä partnerlıqqa zian kiterä ala dip belderde. Russiä tışqı eşlär ministerlege dä Zakayevnı terrorost dip atap , anı qulğa eläkterü tırışlığın tuqtatmayaçağın belderde. Daniä mäxkämäse dä elegeräk Russiäneñ Zakayevne üzenä tapşıru möräcäğäten kire qaqqan ide. Bolarğa qaramastan, Russiä xakimiätläreneñ äle dä Zakayev häm türälärgä oxşap betmägän başqalarnı qulına eläkterergä tırışuı, alarnıñ demokratik illärdä yustitsiäneñ bäysez buluın añlap citä almauların kürsätä. Çeçnäneñ (tırnaq eçendä) saylanğan prezidentı Axmed Qadırovnıñ da äytkännäre, Rusisädä qayber citäkçelärneñ xoquq häm qanun xakimiäte töşençäsenä nindi bäyä birülären açıq kürsätä.
Audio
Moña añlatma birün kiräge yuq dip uylıym
Färit İdelle, Praga


text:
Möselmannarnıñ İzge Ramazan ayında Tatarstan matbuğatında yaqtırtılğan yazmalar
“Azatlıq” radiosın tıñlawçılarnıñ bik küp sorawların istä totıp, möselmannarnıñ İzge ayı - Ramazan ayında Tatarstan matbuğatında möselman dinenä bağışlağan yazmalarğa küz saldıq.
“Pecпyблиka TaTapcTaH” gäziteneñ 20 oktäber könne basılıp çıqqan sanına iğtibar ittek. Anda TR Prezidentı Mintimer Şäymievneñ çaqıruı buyınça, Qazannıñ 1000 yıllığın bäyräm itärgä qaytqan, menä inde 15 yıllap Amerikada, yäşäwçe akademik Roal'd Sağdeevqa redaksiä xezmätkärläre bik küp sorawlar yawdırğan. Menä şularnıñ bersen uqıp kitäbez:
Sez - dönya keşese. Sez kosmik proyektlar belän Amerikada şöğellänäsez. Sez şöğellängän fänneñ milli yöze yuq. Küräsez , bu global'läşü yünäleşe bälki, şundıy kosmik ezlänü proyektlarınnan başlanıp kitkänder dä. Bezgä bik tä qızıqlı “Sezneñ öçen milli mäs'älälär aktual'me?,- digän alarnıñ sorawlarına, Roal'd äfände, bolay di:
Miña , tulayım ber xalıqnıñ cir yözennän yuqqa çığuı, yuq buluı , bötenläy dä barıber tügel. Häm min beläm, emigrantqa äylängän millätlär, bik küp amerikalılarnıñ küñelendä, ärnü xisläre uyata. Assimilyatsiä, yäki, oxşaşlaşu, yaraqlaşu, älbättä, tatarlarğa da bik kisken yanawlar tudıra. Ämma, küz aldında üzläreneñ milli traditsiälären , yäğni, ğöref- ğadätlären saqlap qalğan yähüd xalqınıñ unikal' misalı bar,- di Roal'd Sägdiev. Bälki monda alarnıñ iudaizm dinnäre xälitkeç rolen uynağandır? Bügenge köndä din belän berläşterelmägän tatarlarnıñ xäle, kiläçäktä niçek bulır soñ?-dip ul borçıluın belderä. Ägärdä keşeneñ bu üzençälelek komponentı yuğala qalsa, bik tä ayanıç bulır ide, - dip , östäp quya Roal'd Sagdeev.
Bu gäzitneñ şuşı uq sanında “Cämğıät narkotiklarğa qarşı”, dip atalğan säxifäsendä, “Nado leçit duşu” , yäki “Küñelne däwalarğa kiräk ” dip isemlängän Lyudmila Karptaşovanıñ bik zur külämle yazması birelä. Bu yazmada Qazan yeparxiäseneñ , yäki, pravoslav dineneñ äydäwçeläre, narkotiklar belän mawığıp, alardan qotıla alalmıyça, awıruğa sabışqan balalarnı , yäşüsmerlärne häm yäşlärne pravoslav dine aşa reabilitatsiäläw, yäğni yaqlaw ideyäse belän çığalar. Ä bit möselmannarnıñ bu afät belän köräştä uñay tä'sire ähämiätle häm bik zur.
Ä “Watanım Tatarstan” gäziteneñ 19 oktäber sanında Baltaçtan yazğan Gölsinä Xäbibullinanıñ “Unöç yäşlek imam, armiädä uraza totuçı Almaz, yäki İmanlı Fatıyxovlar” dip isemlängän yazması bastırılğan. Yazmadan Özek uqıp kitäm
Mäktäptä uqığanda uq namaz uqırğa öyrängän yeget Qazanda energetika universitetında uqığanda biş waqıtın da üti başlıy. Almaznı, universitet tämamlap qaytqaç. awıl ağayları imam itep saylap quyarğa teli. Ämma ul täwäkkällämi. Bıyılnıñ mayında armiägä kitä. Buy- sını, sälämätlege, fizik äzerlege böten taläplärgä turı kilgän yegetne desantlıqqa alalar. Soldat ryukzagına iñ elek namazlıq , qiblanı kürsätüçe brelok salğan yegetkä izge niäten tiz genä tormışqa aşırırğa nasıyp bulmıy...Rus millätennän bulğan yegetlär, sin bezgä qırğı kürenäseñ dip, namazlığın brelogın talap alalar .... Ämma küptän tügel dürtär keşelek kovriklarğa küçkäç, ul öydägelärdän namazlıq, doğa kitapları soratıp ala... Soñğı şaltıratuında , min mäçettä, dip bötenesen şaqqattıra. ”
Bu yazma, ğomumän, Almaznıñ din yulına niçek kerep kitüe turında, Smäel awılında yäşägän ber ğailä äğzalarınıñ: “ İrtä belän dürtäwläp säxär aşaw, kiçen böten ğailäñ belän awız açu läzzäten berniçek tä añlatıp bulmıy. Sixri räxätlek,- toyuları, häm, ğomumän, bu awıl keşeläreneñ İslam dine qanunnarına buysınıp yäşäwdän üzlären bäxetle toyuları turında.
Ä “Şähri Qazan” gäzitendä 18 oktäberdä basılğan Xatıyp Gäräyneñ “İkelätä ruxi söyeneç kiçerdek”dip isemlängän yazmasında Rossiä İslam universitetı qarşında mäçet binası açılu tantanasında çığış yasağan (gäzit bitlärennän ): Tatarstan möselmannarınıñ baş imamı Cälil xäzrät Fazlıyev üzeneñ kereş süzendä:
Adäm balasınıñ ber urını çista , paq bulsa, anıñ başqa urınnarı da aru bulır. Ul urın – qaleb, -dide.
“Äl –Qibla” jurnalınıñ soñğı sanında “Fänni ğicaz bularaq- Uraza” digän isem astında jurnalğa quşımta kertelgän. Bu quşımtada Ramazan ayı uñayınnan möselman tabibı Qamal äl ZANT söylägän wäğäzdän tärcemä qılınğan. Anda Uraza waqıtında orğannarınıñ eşläwe häm Urazanıñ qayber östenlekläre turında häm anı totu tärtibenä fänni qaraş birelgän. Häm quşımtada Ramazan Şärif öçen dini täqwim yäğni, säxär aşaw waqıtı tämamlanu, irtänge namaz, qoyaş çığu, öylä, ikende İftar waqıtı, , Axşam, Yästü, Taravix namaz waqıtları birelä. Häm säxär aşağaç uqıla torğan doğa belän Awız açqanda uqıla torğan doğalar bar.
Äl-Qibla jurnalınıñ bu sanında “Uylarımda dönya ğäme” säxifäsendä Zarema Xucäxmätneñ “Disbe göle” dip atalğan dini şiğri şälkeme birelä. “Azan” dip atalğan şiğerennän özek. Qayttım siña canlı Qazan,
Näsel cebem- bolğar babam,
Altın täñkälär qoydırğan.
Qor'än quşqança yäşärgä
Wasıyät äytep qaldırğan.
Qayttı siña moñlı Azan.
Tarix nurı bulıp balqıy,
Qol Şärifle oluğ Qazan.
Qayttım siña canlı Qazan,
Mälikä Basıyr Qazan.


text:
BDB illäre citäkçeläre Qazan belän tanıştı
26 avgustta Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan çaralarnıñ iñ qızğan çağı buldı. Comğa könne Tatarstanğa iñ däräcäle qunaqlar da kilde. BDB illäre citäkçeläre, Rusiä xökümäte wäkilläre, törle töbäklär başlıqları – barısın da Qazanda näq menä comğa könne qarşıladılar. Mäsälän, irtänge 10 da Tacikstan prezidentı Emomali Raxmonov, köndezge 12lärdä Qazaqstan prezidentı Nursoltan Nazarbaev kildelär. Ğomumän, köndezge säğät ikegä qädär BDB illäre citäkçeläre barısı da kilep bette. Xäyer, alar arasında Törekmänstan prezidentı Saparmurat Niazov yuq ide. Anıñ urınına sammitqa Törekmänstannıñ Ministrlar kabinetı räise urınbasarı Ağaniaz Agiev kilde.
Bäysez däwlätlär berlege sammitına kilgän illärneñ citäkçeläre Qazan belän tanışuların Tuğan awılım kompleksınnan başladı. Maxsus alar öçen tözelgän Qazan-1000 digän kottedj kompleksında urnaşqannan soñ, BDB illäre citäkçelären anda aşarğa alıp kittelär. Kiçke säğät 6dan soñ sammitnıñ yabıq utırışı başlandı.
BDB illäre citäkçeläreneñ sammitı tämamlanğannan soñ, anda cıyılğan prezidentlar Qazan kremle belän tanıştı. Zur qunaqlarğa tözekländerelgän Blagovesçenie çirkäwen, küptän tügel açılğan Qol Ğäli mäçeten kürsättelär. Alar öçen mädäni programma da äzerlängän ide. Berniçä yıl tözekländerelgännän soñ açılğan Musa Cälil isemendäge opera häm balet teatrında Tatarstan sänğätkärläre çığış yasadı. Alar arasında Venera Ğänieva, Äxmät Ağadi, Nikolay Putilin häm başqalar bar. Çaqırılğan qunaqlar da üzläreneñ ostalığın kürsätäçäk. Bezneñ uzğan tapşıruda, älege çarada tanılğan millättäşebez Rinat İbrahimov cırlamayaçaq, dip xäbär itkän idek. Läkin bu mäğlümät inde iskergän bulıp çıqtı. Konsertnı translyatsiäläwçe Rusiäneñ Kul’tura kanalı teläge buyınça Rinat İbrahimov konsert programmasına yañadan kertelgän bulıp çıqtı. Şulay itep, Qazan qunaqları qarağan konsertnı Kul’tura kanalınnan bar telägän keşe qarıy aldı.
Comğa kiçen isä Qazannıñ Piramida küñel açu üzägendä qunaqlarnı Vladimir Putin qabul itäçäk. Anda da alarğa Tatarstan sänğätkärläreneñ çığışları täqdim iteläçäk. Monda inde Musa Cälil teatrındağı klassik mädäni programmadan ayırmalı bularaq, zamançaraq konsert kürsätelergä tieş. Azatlıq radiosınıñ Qazan studiäsenä kilep citkän mäğlümätlärgä qarağanda, Vladimir Putinıñ qunaqları aldında Tübän Kamanıñ Näwrüz biü teatrı, Qazan xoreografiä uçilesçası şäkertläre, Marat Fäyruşin, Qazan biü ansamble, Aida Ğärifullina, Qazan yegetläre törkeme häm başqalar çığış yasayaçaq. Älege çarada bilgele cırçı Alsu da üzeneñ cırları belän qunaqlarnı şatlandıraçaq. Zimniy son, A naposledok ya skaju digän cırlar belän berrättän ul Ätkäyem cırın da başqaraçaq, dip kötelä. Qayberäwlär älege cırnı Piramida üzägendäge çarada bulaçaq Başqortstan prezidentı Mortaza Räximovnıñ ayıruça iğtibarın cälep itäçäk, digän fikerdä. Mortaza Räximovnı şulay uq yaqtaşı, Başqortstan qızı Aygöl Sağınbaevanıñ çığışı da bitaraf qaldırmas. Tatarstanda şaqtıy populyar bulğan başqaruçı Ozatu dip atalğan tatar xalıq cırın başqarırğa tieş.
Şulay itep, Qazanğa kilgän zur qunaqlar 26 avgustta eşlekle söyläşülär genä alıp barmadı. Alar meñyıllıq şähär belän tanıştı, mädäni programma qaradı. Prezidentlarnıñ xatınnarı da onıtılmadı. Alar öçen dä maxsus programma äzerlängän ide. Döres, alar säyäsi yäki finans mäs’älälärne xäl itmädelär. Prezidentlarnıñ xatınnarı Qazan Kremlendä buldı, Däwlät muzeyı, şähärneñ meñyıllığına bağışlanğan kürgäzmä belän tanıştı.
Gölnaz İlgizär


text:
Narkomaniä belän köräşüçelär Qazanda cıyıldı
Küptän tügel qoş kizüe dip şawladı dönya. Bu awırudan berniçä distä keşe dönya quydı. Ä narkomaniä yıl sayın meñnärçä keşeneñ ğömeren özä. Döres, soñğı yıllarda äf'yun qullanuçılar sanı şaqtıy kimede. Şulay da bik zur üseş tempları sizelmäsä dä, daimi räweştä narkomannar sanı artıp kilä. Ä narkotiknı çamadan tış qullanudan ülem isä bik nıq artqan.
Dönyada bügen 200mln. narkoman yäşi. Alarnıñ kübese 20дәH alıp 39 yäşkä qadärge keşelär. İñ küp äf'yun citeşterüçe töbäk bulıp Äfganstan sanala. Soñğı berniçä yılda anda äf'yun citeşterü xätta 57%qa artqan. Narkomaniä belän barlıq illär dä üzençä köräş alıp bara. Ämma anı berkem dä ciñä almıy, ciñü genä tügel, çınlap ta effektiv köräş ısulların da taba almıy älegä. Xastaxanädä däwalaw näticäsendä 7-15% oçraqta ğına narkoman terelä. Däwalaw oyışmalarınnan terelep çığuçılar bälki kübräkter dä, ämma yänä äf'yungä qaytmawçılar az. Şuña kürä elekke narkomannar yuq digän äytem dä bar. Şunlıqtan bu problema belän köräşüdä profilaktik çaralar bik möhim urın ala. Yäğni narkomaniä belän böten cämğiät köräşergä tieş. Ğailädän başlap, annarı mäktäptä dä häm ixtıäc tusa, tabiplar yärdäme belän dä.
Şuşı xaqta çärşämbe könne Qazanda açılğan 5Hчe töbäqara fänni-ğamäli kiñäşmädä dä süz bardı. “Cämğiät äf'yungä qarşı” dip atalğan älege kiñäşmä Qazannıñ milli-mädäni üzägendä ütte. Anda Rusiäneñ küp kenä töbäklärennän kilgän belgeçlär qatnaştı. Alay ğına tügel anda Şvetsiädän “Äf'yungä qarşı Yevropa şähärläre” digän xalıqara oyışmanıñ wäkile dä kilgän ide. Töbäqara kiñäşmäne respublika premyer-ministrı - mädäniät ministrı Z.Wälieva alıp bardı.
Kiñäşmädä narkomaniä belän köräşüdä böten cämğiätneñ role zur buluına tağın ber qat basım yasaldı. Älege zur çaranıñ Tatarstanda oyıştırıluı yuqqa tügel. Narkomaniä belän köräşüdä respublika aldınğı urınnarda tora. Soñğı biş yılda Tatarstanda narkotik qullanuçılar sanı 6 tapqırğa kimegän. Yäşüsmerlär arasında isä xätta - 10 tapqırğa. Mondıy uñışqa ireşergä respublikada berniçä yıl däwamında ğämäldä torğan maxsus programmalar yärdäm itkän. Älege programmalarğa 450mln sum aqça bülengän. Qayber keşelär narkomannarnı däwalawğa mondıy zur aqçalarnıñ bülenüenä qänäğätsezlek belderä. Alar sälätle sälämät yäşlärgä dä bik küp tapqırğa azraq aqça birelä di. Ämma alda äytelgän summa däwalawğa ğına tügel, ul ğomumän bu afät belän köräşü öçen birelgän. Narkomaniä afäte isä ber dä yıraq tügel. Bu qayğınıñ här öygä dä ütep kerü qurqınıçı bar. Qurqınıç bulmasın öçen ğailä, uqu yortları, citäkçelär, xoquq yaqlaw orğannarı berläşep ber maqsat öçen eşlärgä tieş.
Al'bina Zäynulla


text:
Tatarstanda arxeologiä fäne nixäldä?
Tatarstanda arxeologiä fäne nixäldä?
Tatarstan arxeologiä fäne nixäldä? Arxeologik ezlänülärneñ ber törle räte-çiratı, programmassı barmı? Tatarstan fännär akademiäse Tarix institutı ğalime Albert Borhanov söyli: Ezlänülär maxsus finanslanmıy, küp närsä matdi yaqqa qaytıp qala. Şulay da, arxeologik qazılmalar alıp barılğan rayon xaqimiätläre yärdämendä yıl sayın berniqädär eş başqarıla. Qazan Kremle tıyulığında eşlär ayırım ber törkem ğalimnär tarafınnan alıp barıla. Tatarstan cirlegendä tarixi oyışmalar däwlät küzätüendä yaña tıyulıqlar xasil bula, xäzer alarnıñ sanı ike distägä yaqın.
Bıyılğı cäydä Albert Borhanov citäkçelegendä fänni ekspeditsiä Apas rayonınıñ tarixi urınında ezlänülär alıp barğan. Taw yağı dip yörtelgän bu töbäktä soñğı ezlänülär monnan 30 yıl çaması elek ütkärelgän bulğan. Soñğı könnärdä ekspeditsiä Yäşel Üzän rayonında eşli başlağan häm borıñğı şähär urınına tap bulğan. Biredä XIV ğasır urtasına, Altın Urda çorına turı kilgän äyberlär häm kömeş täñkä tabılğan. Albert Borhanov arxeologik ezlänülärne härwaqıt tatar xalqı tarixın öyränü maqsatınnan çığıp alıp baruı turnıda äytä.
Albert Borhanov Tatarstanğa 90-nçı yıllar urtasında ğına Üzbäkstannan küçep qayttı häm arxeologiä ölkäsendä bik aktiv eşli başladı. Şul yıllarda anıñ İske Qazan tıyulığında alıp barğan qazınmaları, tabıldıqları turında “Azatlıq” radiosınıñ söylägäne bar inde. Şunnarı soñ ul Kama aryağında, Saba yaqlarında açışlar yasadı. Bıyıl mäğlümat çaralarında anıñ Apas cirlegendä, Däweş tiräsendä, Qızlar tawı digän tarixi urında uñışlı eşläwe turında xäbärlär buldı. Mäğlüm ki, soñğı yıllarda tarix fäneneñ konsepsiäse üzgärde. Tarix xäzer tatar xalqı tarixın öyränügä, tasvirlarğa yünälderelgän.
Xäbärlärne “Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Yunıs Ätnäle äzerläde


text:
Bügen Ğıraq başqalasında Bagdad ölkäse gubernatorı Ali Radi al-Xaidari häm anıñ 6tän saqçısı üterelde.İslamçılarnıñ internet säxifäsendä Yordaniäle terrorçı Abu Musab al Zarqawi törkeme cinayät öçen cawaplılıqnı üz östenä alğan . İnsident 30nçe ğıynuar äçen bilgälängän saylawlarnı buldırmaw tırışlığı dip bäyälänä.
Ğıraq eçke eşlär ministırlığı räsmiläre belderüenä kürä Ali al Xaidarinıñ 3maşinadan torğan konvoyı Bagdadtnıñ Adil häm Hürriyä maxalleläre arasında barğanda alarğa ut açılğan. May ayında üterelgän Abdel Zahraa Othmannnan soñ al Xaidari üterelgän in yuğarı däräcädäge räsmi bulıp tora. Othman taratılğan Ğıraq İdarä şurası prezidentı ide.30nçe ğıynıuardan elek ğıysyançılarnıñ höcümnäre artıp kitte . Alar Ğıraq xökümäte räsmiläre, politsiä häm Ğıraq xärbilären hädäf itep ala. Çönki alar AQŞ citäkçelegendäge koalitsiä belän xezmättäşlek itüçelärgä , xıyanätçelär dip qarıy. Radiobıznıñ Ğıraq bülege analitğı Kathleen Ridolfo (audio)
al Haidarinı üterügä ğıynuar saylawlarınnan elek artıp kitkän köç qullanu konteksında qaralırğa tieş.Kiçä Ğıraqnıñ törle urınnarında 4 şartlaw buldı.Ay azağına qädär bu xällär däwam itäçäk.Ğıysyançılar saylawçılarnı qurqıtırğa teli . Alar şulayuq saylawlarğa qatnaşuçı citäkçelär, säyäsätçelärgä dä bez här kemgä ireşä alabız digän kündermä cibärä
Tailandta yöregän däwlät sekretarı C:Powell al Xaidarinıñ üterelü xabärenä şunduq(audio)
Eleke rejim qaldıqları cinayätçelär, terrorçılar tağı ber märtäbä Ğıraqta saylawlar telämägänen kürsätte. Alar Ğıraq xalqınıñ üz çitäkçelären saylawnı kürergä telämi. Alar ütkängä qaytırğa teli. Alar zalim S. Xösäin rejimın qaytarırğa teli. Ämma bu bulmayaçaq.
Powell saylawlar bilgelängäneçä 30nçe ğıynuarda ütäçäk dide.
AQŞtarafınnan bilgelängän texnokrat al Xaidari Ğıraq başqalasın tözekländerü öçen amerikannnar belän nıq xezmättäşlek itte. Ul su, elektr, çüp cıyu kebek şähär xezmätlären torğızu öçen çit il şirkätläre belän millionnarça dollarlıq kontraktlar tözede. Bagdad wilayäte gubernatorı al Xaidari ber atna elek kenä jurnalistlarğa ğıysyançılarnıñ höcümnäre häm iminlekneñ bulmawı , Bagdadta tözekländerü eşlärenä qomauçalıy häm saylawlardan elek köç qullanu tağı da artaçaq dip söylägän ide. al Xaidari sintäber ayında üzenä yasalğan atentattan qotılıp qalğan ,anıñ tän saqçıları häläk bulğan ide. Noyäber ayında al Xaidarinıñ urınbasarı Hatim Qamil şulayuq maşinadan açılğan ut astında ülde. Ansarı al Sunna armiäse Qamilneñ üleme öçen cawaplılıqnı üz östenä aldı. 27nçe dikäberdä şığılarnıñ in möhim säyäsi partiäse- Ğıraq islam inqilabı yuğarı şurası ofisına yasalğan höcümdä 13 keşe üterelde . Partiä citäkçese al Hakim qotılıp qaldı. Partiäneñ eleke citäkçese ayatolla Moxammäd Baqr Hakim 2003nçe ylda Nacafta üterelde. Sonğı 4 ayda yuğarı däräcädäge räsmilärne üterü öçen omtılışlar buldı Alar arasında Ğıraq Milli Kongresı citäkçese Axmäd Çalabi, Ğıraq waqıtlı ministırı Kirkuknıñ körd gubernatorı häm eleke waqıtlı iminlek şurası kiñäşçesen atap bula . Bolar uñışsız atentatlar bulsa da bügen Bagdad wilayäte gubernatorınıñ üterelüe saylawlar 30nçe ğıynuarda ütkärelergä tieşme digän sorawnı köntärtibenä quya . Ğıraq waqıtlı prezidentı Gazi al Yawär dä bügen saylawlarnı kiçekterü yaxşıraq bulmasmı ikän dip sorağan ide
färidä xämit


text:
Qazaqstanda Tatarstan respublikası könnäre bara
Tatarstan wäkilläre, Astanağa, 27 üktäberdä Qazan hawa alınnan respublikanıñ üz oçqıçı belän kitte. Räsmi wäkillär arasında Tatarstan Prezidentı, tözeleş, sälämätlek, yäşlär eşläre häm sport, tışqı xezmättäşlek häm säwdä ministrları, ere şirkät citäkçeläre, Qazan şähär başlığı, Cır häm biü ansamble artistları, berniçä jurnalist bar. «Tatar-inform» agentlığı xäbärçese , Tatarstan wäkilläre isän-saw barıp citte, dip xäbär itte. Şul uq ağentlıq birgän mäğlümatlarğa qarağanda, Tatarstan Prezidentı, 27 üktäber kiçendä, Astana Televidenie kanalı tapşıruında qatnaşqan. Anda ul, Qazaqstan üseşenä soqlanuın beldergän, Tatarstanğa reformalarnı ütkärü tizlegenä tuğandaş respublikadan öyränergä kiräk, digän belderü yasağan.Könneñ berençe yartısında, Tatarstan Prezidentınıñ Qazaqstan il başı Nursoltan Nazarbayıv belän oçraşuı qaralğan ide. Ä aña qädär, ike respublika da, xezmättäşlekne oyıştıruğa äzerlek eşlären alıp bardı. Mäsälän, avgust ayında, Qazaqstanğa Tatarstannıñ xökümät räise Röstäm Miñnexanov barıp qayttı, ul üzeneñ kollegası, Danial Äxmätov belän eşlekle söyläşülär uzdırdı. Ä aña qädär, Qazaqstannıñ federal Saban tuyına Tatarstan wäkilläre, şähär başlıqları, artistlar kilgän bulğan. Qazaqstan Prezidentı Nursoltan Nazarbayıvnıñ da Qazanğa kilep kitkänenä küp ütmäde. İke respublikanıñ iqtisadi yaqtan ber bersenä qızıqsınuı bar. Mäsälän, Qazaqstan-KamAZ digän urtaq oyışma eşläp kilä. Respublika yulları buylap Çallıda eşlängän 65 meñ KamAZ maşinası çaba. Qazan boralaq zavodı Qazaqstannıñ yuğarı citäkçeläre öçen 2 vertolet yasağan bulğan. Tağın berniçä boralaqnı Qazan zavodı Qazaqstan xärbiläre öçen eşläp birgän bulğan, dip xäbär itä «İntertat» agentlığı xäbärçese.
Tatarstan Prezidentı, Qazan şähär başlığı Astana akime belän oçraştı. Annan soñ, Mintimer Şäymiev Qazaqstan Premyer ministrı belän oçraşıp, ike xökümät arasında tözelgän kileşülär xaqında fiker alışqan. Şulay uq, Mintimer Şäymievnıñ Nursultan Nazarbayıv belän oçraşuı da bulğan. Astana teatrı binasında Mintimer Şäymiev Tatarlar belän oçraştı. İsegezgä töşeräbez, Qazaqstanda 260 meñläp tatar yäşi. Qayber şähärlärdä, milli mädäni üzäklär eşläp kilä, alar Qarağanda, Arıtaw, Çimkent, Uraslkiy, Alma ata, Astanda da bar. Astanada 11 meñläp tatar yäşi. Astana tatarları tatar-başqort üzägen Rawil Monaşev isemle tatar eşmäkäre citäkli. Üzäk qarşında inde 10 yıllap tatar yäkşämbe mäktäbe eşläp kilä. Astana tatarlarınıñ folklor anssambellär dä bar. Tatarlar belän oçraşuda süz problemalar xaqında barğan. Qayber urta belem birü mäktäplärendä tatar tele däreslären oyıştırır öçen, Astanada belgeçlär citmi, häm tatarlar öçen milli mäktäplär sanı da citärlek tügel. Mintimer Şäymiev, belgeçlär äzerläwdä, Tatarstannıñ yärdämen wäğdä itkän.Bikä Timerova.


text:
Qazanlılar narkota belän köräşä
İnde nişlärgä? Ber Tatarstanda ğına taralğan afät tügel bu. Läkin tatarlar, möselmannar mondıy bozıqlıqtan çitläşergä tieş kebek. Tatarstanda bu bälä belän köräşälär, qul quşırıp qına utırmıylar. Xalıqara narkomaniägä qarşı köräş köne uñayınnan yasalğan möräcäğättä soñğı yıllarda respublikada zaman çirenä bağışlap oyıştırılğan çaralar turında äytelde. Respublikada inde 5 yıl däwamında narkotiklarğa qarşı maxsus programma eşläp kilä. Programmanıñ berençe öç yıllıq eşe näticäsendä 12 meñ keşe narkoman isemennän qotılğan. Älege çaranıñ nigezendä narkomaniä çireneñ profilaktikası, döres tärbiä, sälämät yäşäw räweşe kebek bik möhim töşençälär isäpkä alınğan. Mäktäplärgä, lager'larğa yäşlär yanına säyäsätçelär, artistlar, sportsmennar çaqırtıp, yäşlärne qızıqsındıru, cälep itü dä älege programmalarda qaralğan. Häm inde tanılğan keşelär belän aralaşu ğına yärdäm itmägännär öçen maxsus şifaxanälär eşläp kilä.
İñ ähämiätlese, xalıqnıñ fikeren, şuşı afätkä qarata tiskäre mönäsäbäten buldıru. Narkomannar üzläre bik astırtın bula, alarnı tabıp, döres yulğa çığaru bik çiten. Qazannıñ üzäk uramnarınıñ bersendä dä ğadi narkomannı tabıp bulmadı. Alar yäşerenä, üzläreneñ bäläsen tanımıy.
Belgeçlär, narkota qapqanına elägüçelärne qıyırsıtu döres tügel, dip sanıy. Mondıy bälägä yaqın yörüçe yäşlär belän elemtä urnaştıru bik qatlawlı.
Yaña ğına ütkän tügäräk östäl artında söyläşüdä narkomannar öçen sotsial'-reabilitatsiä üzäge açu kiräklege turında äytelde. Bu üzäkne kiläse yılda uq açarğa kiräk, dip sanıy tabiplar. Bügen bez xökümätneñ narkomaniägä qarşı köräş bülege mödire Roza Sadıyqovadan şunıñ turında beleştek. Reabilitatsiä üzäge berençe awırularnı kiläse yılnıñ urtasında qabul itärgä tieş. Bik borçığan mäs'älä bar. Rusiä xökümäteneñ qararı belän saqlarğa röxsät itelgän narkotiklarnıñ küläme arttırıla. Dimäk zäxmätle ağunı yörtüçelärgä mömkinleklär arta.
Bügenge köndä cämäğätçelekneñ sälämätlege häm küñele narkomaniä isemle qıl östendä torğanda mäçet xezmätkärläre dä bitaraf qala almıy. Mäçetlärdä küp kenä xalıq narkomannarnıñ isän-iminlege, älege afättän qotıluı öçen doğa uqıylar. Şuşı könnärdä “Bolğar” mäçetendä uzğan oçraşuda İl'dus xäzrät Faiz narkomaniä turında äytkändä, Qor’än täfsirennän özek kiterde. Dusqa ğına tügel, xätta doşmanğa da üzeñ qullanmağan närsäne birergä yaramıy, dip äytelä Qor’än kitabında.
Al'bina Zäynulla, Qazan.