text:
Qırımda patlayıcı madde ve silânı qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı, Semaşko adına hastahaneden çıqarılmasına azırlaylar. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine “Agora” halqara uquq qoruyıcı gruppasını advokatı Aleksey Ladin bildirde.
Advokatnıñ aytqanına köre, müşterisi hastahaneden çıqarılacağı aqqında haberni o endokrinolog ekiminden bildi.
“Endokrinolog ve onı baqqan başqa ekimler - otolaringolog, kardiolog, cerrah, pulmonolog, terapevt - hastanıñ alı aqqında vesiqa azırlay. Endokrinolog aytqanına köre, Bekirovnı hastadanede tutmaq başqa ihtiyac yoq: insulini yazıldı, qanında şeker kerekli seviyege ketirildi. Kardiolog ve başqa ekimlerden yazılğan ilâclar barmı, yoqmı - bilmeyim. Bilgenime köre, otolaringolog, kardiolog ve pulmonolog onı endi baqtı”, - ikâye etti Ladin.
Advokat, Edem Bekirovnı SİZOğa qaytarırlar dep tahmin ete. Bundan ğayrı, advokat, onı Bekirovğa hastahanege yibermegenlerini bildirdi, amma bir kün evel Aqmescit SİZOsınıñ baş muavini Dmitriy Minko, ziyaret içün “mahsus beyanatlar kerekmey, order ve advokat şeadetnamesi yeterli” dep iddia etken edi.
Ladin, bu adisege imaye uquğınıñ bozuvı dep ayttı ve Qırımdaki Rusiye Cezalarnı Eda etken hızmeti hadimleriniñ areketlerine mahkemege şikâyet berecegini bildirdi.
Şimdilik Semaşko adına hastahanede bu malümatnı tasdıqlamaylar.
Yanvarniñ 15-nde Bekirov Aqmescitteki Semaşko hastahanesine tibbiy teşkerüv yapılması içün alıp ketirildi.
Bekirovnıñ tuvğanları ayatı telükede olğanını bildirgen edi. Malüm ki, apiske alınğan faal şeker hastası ola. Ayağı kesilgen, muntazam sürette sarğılav yapılmalı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 13-nde Bekirovnı eki ayğa apiske aldı. O, 2019 senesi fevralniñ 11-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Ukraina Tış işler nazirligi mahkemeniñ qararına qarşı «sert narazılıq» bildirdi.


c: text/html

text:
Soltüstik Koreya türmelerinde 120 mıñğa juıq sayasi twtqın boluı mümkin. Mamır ayınıñ 29-ı küni AQŞ Memlekettik departamenti «älemdegi dini senim-nanı..
Kievte reseylik jurnalist Arkadiy Babçenkonı atıp ketti – dep habarlaydı «Meduza» aqparat agenttigi. Mamır ayınıñ 29-ı küni Kiev qalasında reseylik ju..
QR Densaulıq saqtau ministrliginiñ Qoğamdıq densaulıq saqtau Komiteti törağası Jandarbek Bekşinniñ aytuınşa, auızaşarğa keluşiler jılqı eti men tätti..
TMD-na müşe elderdiñ qaru-jaraq, äskeri jäne arnayı tehnika jönindegi mälimetteriniñ ortaq aqparattıq banki qwrıluı mümkin. Mwnday banktiñ qwrıluı tu..
Qazir qazaq qoğamında Qıtay taqırıbı eñ özekti taqırıptarğa, qayşılıqtı taqırıptarğa aynaldı. Qıtay ıqpalı men onıñ sırtqı sayasatın, öñirlerge bolğan..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bavariya
Bavariya (nemis. Bayern) — Germaniya Federativ Respublikasının' (GFR) qublasında ha'm qubla-shıg'ıs bo'leginde jaylasqan jerlerinen biri. Ol tutqan maydanı boyınsha GFR-din' dizimindegi en' u'lken jer bolıp esaplanadı.
Administrativ bo'liniwi: jeti sanlı administrativ okrugqa — Jokarg'ı Frankoniya, Worta Frankoniya, to'mengi Frankoniya, joqarg'ı Pfals, to'mengi Bavariya, joqarg'ı Bavariya, shvabiya. Paytaxtı — Myunxen qalası. Xalqının' quramın ko'binshe to'rt millet quraydı — bavarlar, frankonlar, shvablar ha'm sudet nemislerı.
Maydanı 70,6 mın' km2. Xalqı 14,5 mln. adam (1991). Bul jerde Alp tawlarının' en' ba'lent jeri Sugchpitsse 2963 m-ge jetedi. Yanvardın' ortasha temperaturası 0 °C,—3 °C, iyuldiki +15 °C, +29 °C. Jıl dawamında 935 mm jawın jawadı.. Bavariyanın' terretoriyasının' 1/3 bo'legi tog'aydan ibarat, taw jaylawlıqlarının' en'-ko'p bo'legi sol jerde jaylasqan. Ullı da'rya Dunay ha'm sol jerden ag'ıp o'tedi. Bavariya GFR-din' industriyal-agrar jeri. Sanaatdın' mashın qurılısı, elektrotexnika, toqımashılıq, azıq-awqat, neft qaytadan islew sanaatları rawajlang'an. Awıl xojalıg'ında da'nli eginler, qant, kartoshka ha'm basqa eginler egiledi. Mayn da'ryasının' boylarında ju'zimshilik penen ha'm shug'ılanıladı. Temir jollarının' ko'bisi elektrifikatsiyalastırılg'an. Dunay ha'm Mayn da'ryalarında ag'ım ku'shli ag'adı. Bavariyada 3 u'niversitet bar.


text:
İşğal etilgen Aqyarda belli olmağan şahıslar bala parkında turğan Volodâ Ulyanovnıñ (Leninniñ) eykelini yıqtırdı. Bu aqta iyül 12-de, salı künü rusiyeli Aqyar gubernatorınıñ muavini Aleksandr Reşetnikov bildirdi.
«Bugün saba ziyaretçiler yıqtırılğan eylkelni kördi. Yanında asfaltta onıñ siluet resimi bornen yapıldı, böyle ölüm vaqialarında yapalar.
Böyle vandalizm vaqialarını takbih etemiz. Aqyar farqlı devir abidelerine ürmetnen davrana. Şeerde Ulu Yekaterina, em de kommunizm erbaplarınıñ eykelleri, em de Lvov tarafından israrlıqnen ediye etilgen Taras Şevçenko abidesi tura. Maydandan varvarlarğa oşamaq, bu Aqyar adeti degil», – dep aytıla beyanatta.
Aqyar uquq qoruyıcıları müessiseniñ resmiy saytında vaqia aqqında malümatnı bildirmey.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildirdi ki, bazarertesi künü, sentâbr 8-de, saat 13.30 onıñ Mariupol ziyareti aqqında ilân etilgen soñ, ukrain arbiylerniñ blokpostlarına qarşı ateş açıldı.
«Saat 13.30 kelgenimni ilân etken soñ blokpostlarımızğa qarşı ateş açtılar. Qorquzmağa istediler. Olardan bir kimse qorqmay!», – aytıla devlet yolbaşçısınıñ Twitterdeki mesacinda.
Prezidentniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolkonıñ bildirgenine köre, prezident Mariupolde bulunıp, yerli sakinlernen subetleşti.
«Bizim bu toprağımıznı bir kimsege bermeycekmiz», – dep tekrarladı prezidentniñ aytqanlarını Svâtoslav Tsegolko.
O, Petro Poroşenkonıñ yerli sakinlernen subeti ile fotoresimni yerleştirdi.


text:
Qarasuvbazarda yanvar 18 sabasında Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarğa narazılıq köstermek maqsadınen ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ daa bir iştirakçisi Kemal Seityayevniñ evinde tintüv yapıp, ondan soñ yaqaladılar.
«Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ Facebookta bildirgenine köre, faaliyetçini içtimaiy ağlarda «ekstremistik malümatlar»nıñ darqatılmasında qabaatlamaq isteyler.
Faaliyetçiler, Kemal Seityayevniñ Qarasuvbazar rayonı içki işler bölügine (ROVD) alıp ketilgenini bildirdiler.
Qırım.Aqiqat vaqianıñ tafsilâtlarını ögrene. Rusiye telükesizlik strukturalarınıñ saytlarında yaqalanuvlar ve tintüvlerniñ ötkerilmesi aqqında malümat yoq.
Daa evel Rusiye telükesizlik hadimleri, yanvar 18 sabasında evinde tintüv yapılğan qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametovnı yaqalap alıp kettiler.
Seityayev ve Kulametov, oktâbrniñ 14-nde keçken bir sıra bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri edi. O vaqıt Qırımnıñ farqlı köşelerinde faaliyetçiler qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek içün piketlerge çıqtılar. Daa soñra ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıyge muracaat etip, «qaçıncı kere ceza izolâtorına qapatılğan Teymur Abdullayevniñ ayatı ve sağlığını qorçalamaq içün halqara institutlarnı acele celp etmege» rica etti. Bu aqta o, Facebook saifesinde yazdı.
«Ebet, añlayım, Ukraina prezidentiniñ de vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki vaziyetke ya da Qırım işğali ve Ukraina vatandaşlarınıñ taqibini kerçekleştirip halqara cinayet yapqan Rusiye Federatsiyasınıñ siyasiy reberligine tesir etmek mehanizmleri yoq. Ebet, bilem, Qırım sakinlerine qarşı qanunsızlıq, repressiya ve zulumnıñ bitmesi içün yekâne şart Qırımdan Rusiye işğalcileriniñ quvuluvı ve yarımadada Ukraina devlet suverenitetiniñ ğayrıdan tiklenmesi ola», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ qayd etkenine köre, «er bir qırımlı siyasiy mabüsni qurtarıp, Qırımnıñ azat etilüvinen bitecek büyük areketlerni azırlamaq kerek».
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Rusiye koloniyasında tutulğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Teymur Abdullayevniñ «aqlarını ğayrıdan tiklenmesini temin etmege» talap etti. Bu künleri onı yüksek sıcağınen ceza izolâtorına qapatqanlar, dep haber etildi.
Başkortostan Cezalarnı Yerine ketirüv federal hızmetiniñ idaresi qırımlınıñ ceza izolâtorına avuştırıluvını açıq sürette izaatlamadı. Qırım.Aqiqat, malümat almaq içün müessisege muracaat etecek.
Daa evel Teymur Abdullayev tahminen beş ay ceza izolâtorında qaldı, bundan soñ onı sert tutuv şaraitli kamerağa qapatqanlar.
Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu davanıñ mabüslerine 2019 senesi iyün ayında üküm çıqardı. Daa soñra Rusiye Yuqarı mahkemesi qırımlılarnıñ ükmüni deñiştirdi.
Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqmescitte Büyük Cuma-Cami qurucılığı meselesi Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ körüşüv mevzusı olması mümkün. Bu aqqında Qırım «Devlet şurasınıñ» reis muavini Remzi İlyasov salı künü, noyabr 18-de, matbuat konferentsiyasında bildirdi, – dep haber ete Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri.
«Bugünki künde böyle bir malümat bar: Türkiye ve Rusiye Federatsiyası prezidentleriniñ körüşüvi planlaştırıla, tedbirde bu mesele de baqılacaq, çünki Türkiye Cumhuriyeti bu camini qurmağa vade etken edi», – dedi İlyasov.
Bu arada «spiker muavini» Büyük Cuma-Cami qurucılığı meselesi «musulmanlar içün ğayet ağır mesele» olğanını qayd etti.
İlyasovnıñ Tataristan ve Çeçen cumhuriyetini ziyaret eter eken, andaki yerli camilerniñ qurucılığınen meraqlandı.
«Olarnı maqtaylar ve aman-aman ayn camini Qırımda da körmek isteyler. Camini qurmaq kerek, Qırımda bir de bir problemler, şu cümleden farqlı dinlernen bağlı meseleler olmağanını köstermek içün, ve bu meseleni baqmalı. Men Qırım musulmanları müftisi Hacı Emirali Ablayev ile körüşip, bu mevzunı qonuştım. O, vaziyetni añlay», – dedi spiker muavini.
Hatırlatamız, 2011 senesi baş nazir vazifesinde Vasiliy Cartı olğan vaqıtta Aqmescitteki Yaltinskaya, 22 adresi boyunca Büyük Cuma-Caminiñ temel taşı qoyuldı. Bundan evel bir sıra mahkeme davaları olğan edi. Soñra caminiñ maketi tasdıqlandı.


text:
Permde kimligi belli olmağan kişi devlet universitetiniñ binasında ateş açqanına dair haber peyda olğan soñ, aliy oquv yurtu ücüm etken kişi «yoq etildi», dep bildirdi, dep haber ete «Nastoyaşçeye Vremâ».
İç işler nazirligi universitette «ölgenler ve yaralanğanlar» bar, dep tasdıqladı, amma sayısı şimdilik aytılmay. Perm ülkesiniñ sağlıq nazirligi ücüm vaqtında eñ az on kişi zarar kördi, dep bildirdi.
RBK neşiriniñ İç işler nazirligine yaqın menbası 18 yaşında genç ateş açtı, dep bildirdi. İlk malümatqa köre, üç insan öldürildi.
Resmiy olmağan malümatqa köre, aliy oquv yurtunıñ qaravulları yaralandı, dep yaza 59.ru yerli neşiri.
REN telekanalı insanlar binanıñ ekinci qatından atlağan videolarnı derc etti. İçtimaiy ağlarda derc etilgen videoda insan soqaqta silânen kete.
Bu sene mayıs ayında Kazandaki №175 gimnaziyasında açılğan ateş neticesinde doquz insan elâk oldı: yedi bala ve eki büyük. Daa 23 kişi yaralandı. Tataristan Cumhuriyetiniñ Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden – «öldürüv» – cinaiy dava açtı. İç işler nazirliginiñ malümatına köre, 19 yaşında İlnaz Galâviyev ücüm etti. O, bu mektepte oquğan edi, amma soñki 4 yıl devamında yaqından quvulğan kollecde oquy edi. Tahqiqatçılar yapqanlarınıñ sebeplerini ögrene. Rusiye Tahqiqat komiteti bildirgenine köre, 2020 senesi İlnaz Galâviyevniñ miy hastalığı aqqında belli oldı.
2018 senesi oktâbr ayında Keriç politehnik kollecinde patlav ve atış oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, patlavnı 4-ünci kurs talebesi, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi ve «özüni öldürdi». Şeerniñ Rusiye akimiyeti faciada 21 insan elâk oldı, dep bildirdi.


text:
Rusiye televizion kanallarında Qırım, Donbass ve Ukrainadaki vaqialar daa da siyrek añılıp başladı. Bu aqta «Medialogiya» malümatlarına esaslanıp «Kommersant» neşiri haber etmekte.
Böyleliknen: 2016 senesi mart ayında «Qırım baari» aqqında federal kanallar 141 kere añğan olsa, 2017 senesi – 76 sefer, bu yıl ise, 27 kere añğandır. Donbass aqqında bir ay zarfında añma sayısı bir qaç biñden 300-400 kerege tüşti. Ukraina aqqında daa ziyade añsalar bile, keçken senelerge nisbeten daa azdır.
Haber etilgenine köre, federal KHV epsinde (informagentlik saytlarında, meşur informatsion portal ve gazetalarda) telekanallarğa nisbeten «ukrain» mevzusı azlaşqanı közetilmekte.
Ukraina ve Ğarp devletleri em de mustaqil mediatalilcileri Rusiye devlet teşviqatınıñ, şu cumleden, federal telekanallarda, Qırım ve Ukrainadaki vaqialarda, hususan, Rusiye teleseyircileri ögünde Ukrainanıñ menfiy imicini yaratmağa diqqat eteler.


text:
Qırımtatar milliy areketi yarımadada milletlerara qostluq aqqında aytqan, amma tamır halqnı yekâne qırımtatar telekanalından marum qaldırğan akimiyetni ekiyüzlülikte qabaatlay. Milliy areket Vladimir Putin yolbaşçılığında Rusiye akimiyetini ATR media-holdingini saqlap qalmağa çağıra.
Bu aqqında Qırım.Aqiqatta olğan qırımtatar milliy areketiniñ beyanat metninde aytıla.
«ATR media-holdinginiñ qapatılması qırımtatar halqı ve Qırım cemaatına büyük zarar olacaq. Ve soñra «reabilitatsiya», inkişaf, «milletlerara dostluq», «tolerant grajdanlıq cemiyeti» ve «mında asırlarnen yaşağan ruslar ve qırımtatarlar arasında dostluq» aqqında laflar qırımtatarlar içün boş olacaq», – aytıla beyanatta.
Qırımtatar milliy areketinde Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ ATR milletlerara qavğa çıqara kibi laflarını iftira dep adladılar.
«ATR telekanalı ve ATR media-holdingi bugünde-bugün qırımtatar halqınıñ emiyetli bir içtimaiy-medeniy variyeti ola. ATR şirketi – yalıñız kütleviy haber vastası degil, bu müitte ösken ve çalışqan gençlerdir. ATRde qırımtatarlardan ğayrı başqaları da seyir etken bir sıra yayınlar bar», – aytıla beyanatta.
Mında ATR yalıñız birinci qırımtatar telekanalı degil, seyircileri yalıñız Qırımda ve yalıñız qırımtatarlar olmağan Qırımnıñ eñ populâr ve eñ keyfiyetli telekanalı olğanını qayd eteler.
«ATR media-holdingi milliy medeniyet, til, milliy ananeler ve milliy menlikniñ canlandırılmasına ümüt bere. «Akimiyet» ATR «çekip alınacaq» şahsiy kanal olğanını tüşünmesin. ATR media-holdingi – qırımtatar halqınıñ variyetidir ve onı bir kereden yoq etmege kerekmey», – dep aytalar arekette.
Teşkilât qayd ete ki, Qırım akimiyeti mezkür areketlerinen Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ «Ermeni, bulğar, yunan, qırımtatar ve alman halqlarınıñ reabilitatsiyası ve olarnıñ canlanması ve inkişafına devlet yardımı aqqında» buyruğını bozmaqtalar.
«Qırım akimiyetiniñ yolbaşçısı tam tersini yapıp, Rusiye Federatsiyasınıñ reberligini itibardan tüşürmekte. Qırımtatarlar ve qırımtatar kütleviy haber vastaları Qırım akimiyetiniñ esirleri oldılar», – dep qayd etile Rusiye prezidenti, Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev, Rusiye Federatsiyası prezidenti yanında grajdanlıq cemiyeti ve insan aqları şurasınıñ reisi Mihail Fedotov, Rusiye Federatsiyası Baş prokurorınıñ Yuriy Çaykağa yollanğan muracaatta.
Mart 20-de ATR qırımtatar telekanalı Roskomnadzor mektübini aldı. Oña binaen, telekompaniyanıñ Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq qayd olmaq içün bergen arizası kene de baqılmayıp red etildi. Telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, amma olarnı qaytaralar.
ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastaları – Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» radiosı ve «Lider» radiosı, em de «15 minut» haber agentligi aynı vaziyetke oğradı.
Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksenov ATR işini tenqid etip, bunıñ kibi siyaseti olğan kütleviy haber vastaları yarımadada çalışamaz.
ATR telekanalınıñ reberligi 2015 senesi aprel 1-den soñ işine devam etip olamaycaqlarını tahmin ete. Bu mesele mart 16-da Jenevada Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları komitetinde muzakere etilgen edi.
Telekanalnıñ işi toqtatıla bile dep, seyirciler ve faal cemaat Rusiye prezidenti Vladimir Putinge yarımadada milliy kütleviy haber vastalarını saqlap qalmaq açıq muracaatını yolladılar.


text:
Rusiye ile muzakerelerde Ukraina eyyetiniñ azası, Ukraina Yuqarı radasındaki «Sluğa narodu» fraktsiyasınıñ yolbaşçısı David Arahamiya Rusiye tarafı ile «añlaşması imkânsız kibi olğan yekâne mesele» – «Qırımnı (Rusiyege ait olğanını) tanıma ve «Donetsk ve Lugansk «halq cumhuriyetleriniñ» mustaqilligini tanıma, dep bildirdi.
Rusiyeniñ diger talaplarını aytsaq – hususan Ukrainanıñ neytral arbiy statusı aqqında – Arahamiya, NATO memleketiniñ kirmesini 5-10 yıl muzakere etmege azır degil, Ukraina ise «kirmek içün küreşmeycek», dep bildirdi.
Arahamiya, Ukraina reberligi, prezident Volodımır Zelenskıynen beraber, memleketni terk etkenine ve Poloniyada bulunğanına dair öşeklerni de izaatladı. «Bir qaç kün evelsi ciddiy subetimiz oldı, ve biz soñki daqqağa qadar Ukrainada qalmağa qarar berdik, ve can bermege kerek olsa, biz timsal olurmız, ve qalğan ukrainalılar soñki qan tamçısına qadar küreşecekler», – dep bildirdi «Sluğa narodu» fraktsiyasınıñ yolbaşçısı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin bazar künü Frenkistan prezidenti Emmanuel Makron ve Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan ile telefonda laf etti. Putin, arbiy operatsiyanıñ toqtatıluvı içün Kyiv Rusiyeniñ bütün talaplarını yerine ketirmeli ve Rusiye ordusına qarşı arbiy areketlerini toqtatmalı, dep bildirdi. Aks alda operatsiya soñuna qadar kerçekleştirilecek. Yelisey sarayınıñ haberine köre, Putin Makronğa qoyğan maqsadlarına irişecek, dep ayttı – küçnen ya da muzakereler vastasınen.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nde Vladimir Putinniñ buyruğınen başlandı. O, Kremlniñ areketleri NATOnıñ Ukrainanı Rusiyege qarşı ileri mevzi yapmaq isteginen bağlı, dep ayttı. Ukraina ve NATO bunı inkâr eteler. Şimaliy atlantik arbiy alyansqa kirmekten vazgeçüv, Qırımnıñ Rusiye olaraq tanılması, «DNR» ve «LNR» mustaqilliginiñ tanılmasından ğayrı, Putin Ukrainadan «denatsifikatsiya» ve «askeriysizleştirüv» talap ete.
ABD ve Ğarp memleketleri Moskvağa qarşı sert sanktsiyalar kirsetti. Olar tek siyasetçi ve memurlarğa degil, adiy vatandaşlarğa da tesir ete. Yüzlernen şirket ve brend Rusiyedeki biznesni toqtattı.
Cenk başlağanından berli elâk olğan Rusiye ve Ukraina askerleriniñ sayısı ve elâk olğan barışıqsever sakinlerniñ sayısı şimdilik tam belli degil, lâkin biñlernen insan olğanı belli.


text:
Mimar Sinan
Mimar Sinan (aqiqiy adı Abdülmennan oğlu Sinaneddin Yusuf (türkçe Abdülmennan oğlu Sinaneddin Yusuf); 1489 aprel 15, Agirna, Osmanlı devleti — 1588 fevral 7, İstanbul, Osmanlı devleti) — osmanlı mimarı ve müendisi, aslı ya ermeni ya da yunandır.
1538 senesinden başlap ve ölümine qadar (qararnen 50 yıl) padişa I Suleymannıñ, oğlu Selim ve III Muradnıñ saltanatları zamanında qurucılıq işlerini idare ete edi. Camiler, pekütmeler ve köpürlerniñ mimarıdır. Roksolananıñ belli amamları ve dürbesini inşaat etti. Sinannıñ Sedefkâr Mehmet Ağa adlı talebesi, İstanbuldaki Sultanahmet camisiniñ leyhasını yarattı, başqaları ise Monastırdaki (Bosna ve Hersek) Eski köpürniñ leyhasını yaptılar.
Ayatı boyunca Sinan, qararnen 300 bina inşaat etti, olarnıñ arasında camiler, mektepler, hayriye aşhaneleri, hastahaneler, akveduklar, köpürler, saraylar, amamlar, dürbeler ve çeşmeler bar. Bu binalarnıñ çoqusı İstanbuldadır. Eñ belli binaları: Şehzade camisi, Süleymaniye camisi ve Edirnedeki Selimniñ camisi.
Mimar Sinan 1588 senesi fevralniñ 7-sinde vefat etti ve Süleymaniye camisiniñ mezarlığında defin etildi.
Şahzede camisi (türkçe Şehzade Camii) — Mimar Sinannıñ eñ büyük mimariy inşaatlarından ilktir. Fatih adlı bir tarihiy vilâyette bulunmaqtadır.
- ↑ Bell A. Encyclopædia Britannica (бpиT. aHrл.) — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Encyclopædia Britannica (aHrл.)


text:
İstanbulğa küpme turist kilä?
Bu sorawğa İstanbul vilayäte başlığı Ali Yerlikaya cawap birde
İstanbul vilayäte başlığı Ali Yerlikaya mart ayında İstanbulğa kilgän çit il turistı sanınıñ uzğan yılnıñ şul uq ayı belän çağıştırğanda 45,85%ka artıp, 545 608gä citüen belderde.
Vilayät’ idaräsennän yasalğan açıqlawğa kürä Ali Yerlikaya turizm tarmağı wäkilläre belän küreşep, İstanbulnıñ turizmın bäyäläde.
“2021 yılnıñ mart ayında İstanbulğa kilgän çit il turistı sanı uzğan yılğa kürä 45,85%ka arttı. İstanbulğa iñ küp kilgän turistlarda isä Rusiyä 87 485, İran 56 108, Germaniya 42 494 turist belän berençe öç urında,” – dide ul.
Bäyläneşle xäbärlär
“TRT World Citizen Büläkläre” tapşırıldı
İstanbulda oyıştırılğan tantanada TRT ğomüm mödire çığış yasadı
Quyı tänle futbolçılarnı sośial’ mediada mısqıllıylar
Śifrlı dön’yada näfrät belän köräşü üzäge ütkärgän tikşerenü futbolçılarnıñ mısqıllaw êçtälekle bik küp tvit aluın açıqladı


text:
Keşegi kün bauılas qırğız eli üşin asa mañızdı sayasi häm tarihi kün boldı. Qırğızstandıqtan eldiñ Joğarğı keñesine (qırğızşa – Jogorku keñeş) sayasi partiyalardı saylau üşin dauıs berdi. Dauıs beru uaqıtı 28 qaraşanıñ keşi, sağat 20:00-de ayaqtaldı. Nätijesi bügin belgili boladı dep kütilude. Avtomattı dauıs sanau jüyesine qatıstı dauğa baylanıstı saylau komissiyaları dauıstı qolmen sanauda.
Qırğız jwrtındağı saylau ıñ-şıñsız ötken joq. Ortalıq saylau komissiyasınıñ (OSK / qırğızşa – Borborduk Şayloo Komissiyası/BŞK) avtomattı esepteu jüyesi bir mezet öşip qaldı jäne qayta qosılğan kezde keybir partiyalardıñ dauısı kemitildi. Bwğan qatıstı narazılıq küşeydi.
OSK keşki sağat 20:30 şamasında berilgen dauıstardıñ 77,3 payzı sanalıp bolğanın mälimdedi. Ol boyınşa ondağı nätijeler mınaday-tın:
«Senim» (Işenim) – 25,35 %
«Intımaq» (Intımak) – 20,58%
«Alyans» – 15,68%
«Bütin Qırğızstan» (Bütün Kırgızstan) – 11,87%
«Iman Nwrı» (Iyman Nurü) – 10,58%
«El Ümiti» (El Ümütü) – 8,4%
«Ata-Meken» – 6 %
Ö.Tekebaev jetekşilik etken «Atameken» partiyası, A.Madumarov jetekşilik etetin «Bütin Qırğızstan» qatarlı dauısı kemitilgen bes partiya kezekti saylau nätijesin de moyındamaytının mälimdedi.
Qırğızstan JK saylauı birqatar şeteldegi qırğızstandıq saylauşılarğa da dauıs beru mümkindigin berdi. Soğan qaramastan kezekti saylauda saylauşılardıñ belsendiligi bwrınğı saylaularmen salıstırğanda öte tömen. OSK mälimetine dauıs bergender jalpı saylauşılardıñ 30 payızın wstağan. Bwnıñ negizgi sebebi retinde dauıs beruden «forma 2»-men dauıs berudiñ alınıp tastaluı dep tüsindiredi OSK. Ekinşi sebebi qatarında migraciyanıñ joğarı deñgeyin körsetip otır.
Qırğız prezidenti Sadır Japarov dauıs beru uaqıtı ayaqtalğannan keyin mälimdeme jasap: «Taza jäne ädiletti saylau ötkize alatınımızdı däleldediñ», – dedi. Onıñ aytuınşa bwl eldiñ sayasi jetistigi qatarında bağalanuı kerek, bwdan bwrınğı revolyuciyalardıñ bäri derlik biliktiñ saylaulardı ädil ötkize almauınan dep körsetken.
S.Japarov dauıstardı avtomattı sanau jüyesiniñ mäselesine baylanıstı öziniñ Facebook jelisinde mälimdeme jasap: «Eger şınında da OSK jalğandıq jasağan bolsa, OSK-nıñ barlıq müşeleri jauapqa tartıladı. Bastarımen jauap beretin boladı. Bilik tarabınan saylau isine aralaspağanınday, Ortalıq Saylau komissiyasınıñ isine de eşkim kilikken joq», – degen.
Dauıs berip bolğannan keyin prezident Sadır Japarov Türkimenstandağı sammitke qatısu üşin wşıp ketti.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde mayısnıñ 11-nde Çiygoz davası boyunca tanıqlıq etken eki şaat qabaatlanğan kişi 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurası ögünde olğan mitingde insanlarnı tınçlandırğanını körgenini bildirdi.
Bunı Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Facebook saifesinde yazdı.
Advokatnıñ aytqanına köre, bugünki mahkemede üçünci şaat Emine Avamileva oldı. O, miting arfesinde olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı aqqında tarif etti. Şaat Ahtem Çiygozğa narazılıqlarnı teşkil etmege vazife berilmegen edi, dep qoştı.
Polozovnıñ bildirgenine köre, mahkeme işi yekünlengeni içün şaatnıñ sorğusı toqtatıldı. Nevbetteki oturış mayısnıñ 15-nde saat 9:30-da olacaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralnıñ 26-nda Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyülniñ 20-nde qapalı toplaşuvda «fevral 26 davasını» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Mayısnıñ 26-na keçer gecesi «Aqyar-Yalta» yolunda Laspige burulış yanında bir qaya parçası eşildi. Büyük taş yolnıñ bir qısımını qapattı, dep haber ete Rusiyeniñ Fevqulâde vaziyetler nazirligi.
Gece maalinde qurtarıcılar yolnı temizlemege areket ettiler.
«FVN hadimleri qaza yerine büyük fener ketirip etrafnı yarıqlattılar. Qurtaruv hızmetiniñ mutehassısları, operativ hızmetlerden evel kelip, ufaq taş parçalarını cıyıştırdı. Bundan soñ GUPS «Sevavtofor» şirketiniñ yükleyici maşnası kelip büyük taşlarnı yoldan aldı», – dep aytıla bildirüvde.
Adisede kimse zararlanmadı.


text:
"Hizb ut-Tahrir davası" boyunca qabaatlanğan birinci Bağçasaray gruppasınıñ eki iştirakçisini - Enver Mamutov ve Remzi Memetovnı ceza izolâtorına (ŞİZO) oturttılar. Bunı, "Qırım bildemligi"niñ er aylıq körüşüvinde advokat Rustem Kâmilev ayttı.
"Sentâbr 24-ünden berli Enver ağa ve Remzi ağa bağlanıp olamaymız. Adamnı koloniyağa etap etseler, onıñ qorantasınen bağlanmağa, tuvğanlarına telefon etmege çaresi bar. Büyük ihtimal ile, olar ceza izolâtorında tutula, dep ayta bilem", - aytıp berdi Qırım.Aqiqat mühbirine advokat.
Daa evel Rustem Kâmilev haber ete edi ki, Enver Mamutov ve Remzi Memetov, Stavropol ülkesiniñ №11 koloniyasına avuştırıldı.
Birinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca mahkemelengen Zevri Abseitov, Enver Mamutov ve Remzi Memetovnı, Rostov-na-Donu SİZOsından ceza çekecek yerlerine etap ettiler.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
İyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi dava mabüsleriniñ ükmüni deñiştirdi. Enver Mamutovğa 16 yıl ve 9 ay apis cezası berildi, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov, Zevri Abseitovğa – 8 yıl ve 9 ay.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ şeer şurası yañı şeer yolbaşçısı olaraq Natalya Malenkonı sayladı. Bu aqta Qırım kütleviy haber vastaları haber ete.
İgor Lukaşev işten ayırılğan soñ o, Aqmescit memuriyeti yolbaşçısınıñ birinci muavini vazifelerini eda etken edi.
Natalya Malenkonıñ namzetine şeer şurasınıñ sessiyasında olğan 31 deputattan 30-ı rey berdi.
Saba yarış komissiyası Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı vazifesine eki namzetni belgiledi. Reylerniñ ekseriyetini yolbaşçı vazifelerini eda etken memuriyet yolbaşçısınıñ birinci muavini Natalya Malenko (80 rey) ve vaqtınca çalışmağan Oleg Simonov (69 rey) aldılar.
Bu sene noyabrniñ 9-nda Rusiye tayin etken Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Aqmescit memuriyetiniñ reberi İgor Lukaşevniñ işten boşatılğanını ilân etti. O, Qırım yolbaşçısınıñ talabı ile istifa aqqında ariza yazdı.
Bundan evel Aksenov Aqmescit şeer yolbaşçısı ve memuriyetiniñ diger hadimlerini çöplük çıqarılması, yollarnıñ tamir etilmesi, tıqanıqlıqlar ve taksi işinen bağlı meselelerden sebep çoq tenqit etken edi.


text:
Qırımtatarlarnıñ New Yorktaki dernegi ağır hastalıqları olğan qırımtatar balalarına maliye yardımnı topladı.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Qırımnıñ bank tertibatında olğan qyınlıqlar sebebinden paranı, evel olğanı kibi, bank esaplarına yollap olamadılar, şunıñ içün yardımnı qırımtatarlarıñ milliy areket veteranı Ayşe Seytmuratovağa berdiler.
İyül 31 künü Ayşe Seytmuratova şu aqçanı Qırım musulmanları diniy idaresinde qaldırdı. Para ağır hastalanğan balalarnıñ tedaviylevine masraf etilecek.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımdan12 ağır hastalanğan qırımtatarı, olardan 5 bala, Türkiye sağlıq saqlav Nazirliginiñ hastahanelerinde tedaviylenecektir.


text:
Bunı o Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan Krıminform saytına bildirdi.
«Keçici müddet devamında saylavlarnıñ keçirilmesini planlaştırmay edik. Şimdi ise aqlımızdan bütün ukrain serlevalarnı yoq etmek içün olarnı keçirmege aşıqamız. Asılında, Ukrainadan qalğan bütün yaramazlıknı yuvıp taşlamağa kerek. Pulnı taşladıq, endi qalımtılarnı da yuvmağa kerek, insanlarda eki türlü tefekür olmasın dep», – dedi o.
Ukrainalı siyasetçilerni, şu cümleden bir vaqıtları firqadaşı olğan Viktor Yanukoviçni Konstantinov Vladimir Putinge köre, «samimiysiz» dep adladı.
«Ukraina siyaseti samimiy degildir. İç bir adaletli siyasetçi yoq. Er kesni bilem, er kes yalıñız aqça içün kele. Olarnıñ sözlerini diñlmege faydasız, qısqartmadır «nasıl qırsızlamaq ve bunı etmek içün ne yapmalı», alem ögünde ise er şey halq kibi etile»,– dedi o.
Konstantinov emindir, qırımlılar pek tez Rusiyege alışa, hususan yaşlar arasındaki bu ketişat onı quvandıra.
«Bizler içün adiy bir şey, biz evge qayttıq. Gençler içün de aynı öyle oldı. Reytinglerge köre, ukrain telekanallarnı endi kimse baqmay. Üç ay evelsi olar Rusiye kanallarına köre, 80% populâr edi. Şimdi aksine», – dey Konstantinov.
Qayd etmeli ki, işğal etilgen Qırımda daa mart ayında öz başına ilân etilgen akimiyet bütün ukrain kanallarnı söndürip, olarnı Rusiye kanallarına deñiştirdi.
Mart ayında Rusiyeniñ arbiy ve siyasiy yardımı ile Qırımda Ukraina ve dünyada tanılmağan «Qırımnıñ belgilevi aqqında referendum» keçti.
Öz başına tayin etilgen Qırım akimiyetiniñ malümatına köre, saylavda iştirak etken ealiniñ 96,7% Qırımnıñ Rusiye qoşuluvına qol tuttı.
Neticede Qırımnıñ qanunsız parlamenti Rusiyege onı öz terkibine qoşmağa rica etti. Mart 18 künü Kremlde Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye terkibine qoşuluvı aqqında «añlaşma» imzalanıldı.


text:
Rusiye 2017 senesi Kyivde keçirilecek «Eurovision» yır yarışında iştirak etecektir. İştirakini tasdıqlağan 43 memleketniñ cedveli yarış saytında aydınlatıldı.
Rusiyeden kim iştirak etecek şimdilik belli degil.
Ukraina ükümeti Qırım ve Donbassta Rusiye istilâsına qoltutqan Rusiye artistlerininh cedvelini tasdıqlağan edi. Bu cedvel yañartıla.
«Eurovision-2017» Kyivde mayısta keçirilecek, finalı mayıs 13-de olacaqtır.
2016 senesi baarde qırımlı ukrain yırcısı Jamala Stockholmde «Eurovision» finalında ğalip çıqtı.


text:
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali, bloger Nariman Memedeminov ekspertiza ötkermek içün psihiatrik hastahanege yerleştirildi. Üç ay evel o internette terrorizm propagandası yapqan videoroligi içün tevqif etilgen edi. Faalniñ imayecisi yarımadada sovet devrindeki kibi «cezalandırıcı psihiatriya» devam ettirilgeni aqqında ayta.
Üç ay evel Bağçasaray rayonı Zalanköy köyüniñ (Holmovka) sakini Nariman Memedeminov «açıq şekilde terrorizmge çağıruv» yapqanında qabaatlanıp tevqif etilgen edi. FSB Memedeminovnıñ 2013-2015 seneleri arasında Youtubede yürsetken videoblogınıñ mundericesini böyle hasiyetlegen edi. O, eki dane rolikte Ukrainada açıq areket etken, lâkin Rusiye terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» islâm teşkilâtınıñ tedbirleri aqqında ikâye ete. Bu sebepten faal üç ay Aqmescitniñ SİZOsında tutuldı. İyünniñ 29-nda FSB taqiqatçısı «teşkermek maqsdınen» onıñ psihiatrik hastahanege keçirilmesine qarar bere. O, anda eñ az 20 kün qalacaq.
Qırım.Aqiqatqa onıñ adliyeci Edem Semedlâyev haber etkenine köre, Memedeminov psihiatrik ekspertizanıñ ambulatoriyada ötkerilmesini red etken, şunıñ içün o zorbalıqnen hastahanege yerleştirilgen.
«Rusiye Cinaiy-protsesual kodeksine binaen mecburiy psihiatrik ekspertiza, insan psihiatr ya da narkolog cedvelinde qaydlı ise, ayrıca bazı cinaiy maddelerge istinaden ötkerile. Bu kategoriyağa kirgen işler boyunca ekspertiza keçirilmesi mecburiy degil, lâkin FSB taqiqatçıları qırımtatarlarnıñ epsini bu tipteki ekspertizadan ötkere, çünki olarnı adekvat degildir, ya da er ihtimalge qarşı özlerini qorumaq içün yapa bunı. Bu yigitlerni aqaretley, onıñ içün olar red eteler. Bu sebepten taqiqatçınıñ qararına binaen olarnı delihanege yerleştirip, gece-kündüz olar: palatada nasıl davranğanını, aşama-içmege, duşqa ve sairege yerlerge nasıl qatnağanını taqip eteler. Ekspertizanı red eteken Nariman Memedeminovqa da aynı şey yapıldı», – dep ikâye etti adliyeci.
Adliyeciler Memedeminovnen daa körüşmediler, şunıñ içün onıñ alından ve ekspertiza nasıl keçkeninden haberleri yoq. Olar onı bu afta ziyaret etecek olalar. FSB bu vaziyetke halqqa açıq izaat bermey.
«Sağlam insannı kerçek hastalar arasına yerleştireler»
Keçken sene statsionar psihiatrik ekspertizadan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov de keçken edi. FSB taqiqatçıları bayağı yaşta olğanı ve sağlıq vaziyeti ağır olğanına baqmadan onı anda «separatizmge açıq çağıruvlar» boyunca açılğan cinaiy iş çerçivesinde yerleştirgen ediler.
Daa soñra Umerov delihanede mecburiy olaraq qalmaq, kerçek bir iskence kibi dep aytqan edi, çünki: «Normal insan psihiatrik hastahanege kerçek manada hasta insanlar arasına yerleştirile. Turmuş şaraitleri pek fena. Olarnı anda pek oñaytsız şaraitler bekley, çünki adiy, normal ve sağ insan bulardan büyük qıyınlıqnen keçe. Amma olarnıñ ayatını telükege soqacaq iç bir şey yoq».
Meclis yolbaşçısınıñ muavini ayrıca bu areketlerni sovet devrine ait «cezalandıruv tibbiyetine» qaytuv dep ayttı.
Soñki eki yıl içinde mecburiy psihiatrik ekspertizadan ayrıca «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçileri Rustem İsmailov, Ayder Saledinov, Muslim Aliyev, Refat Alimov, Refat Alimov, Arsen Cepparov, Vadim Siruk, Enver Mamutov, Seryran Saliyev, insan aqları boyunca kontakt gruppasınıñ azası Emir-Usein Kuku ve başqaları ötkerilgen edi.
Mahkemede Kukunı temsil etken «Agora» halqara uquimaye gruppasınıñ adliyecisi Aleksandr Popkovnıñ sözlerine köre, ekspertiza onıñ imayesi altındaki şahısnıñ aq-uquqlarınıñ bozuluvınen keçken.
«Oña kimse psihotrop maddeli ine sançmadı, olar yalıñız taqip etken edi. Ancaq içerdeki muit pek farqlı: sen daima taqip altındasıñ, atta taqipsiz ayaq yolğa da barıp olamaysıñ. Bu ise, serbestlik ile toqunmamazlıq aqqıñnı boza. Bundan da ğayrı Emir-Usein Kukunı maskalı ve silâlı mahsus hızmet hadimleri qaravullay edi. Onı ziyaret etmege kelgenimde işbu hadimnen aramızda tatsızlıq çıqtı – o odadan çıqmağa istemeyip, elinde avtomat tutaraq, eki metr uzaqta pencere içine yerleşip, qonuşmamıznı diñlep oturdı. Bu muessisede zaten er şey sıqı taqip altında eken, anda böyle beklegenler de bar edi. Muit nahoş ve pek kergin edi», – dep ikâye etti o Qırım.Aqiqatqa.
Yemek aşaması ve davranışlarını taqip etüv
Edem Semedlâyev, ekimler ekspertiza keçirgen vaqıtta iştirakçilerden olarnıñ cinaiy işlerinen alâqalı malümat almağa tırışqanları aqqında ayttı.
«Bazen ekimler insan ile qonuşqanda, esasen olarnıñ cinaiy işlerinen alâqalı: «Özüñizni qabaatlı dep sayasıñızmı, yoqmı?», «Gruppa («Hizb ut-Tahrir»ge – QA) azasısıñızmı?», «Qırım Mufitiyatı, Meclis, Rusiye, Ukrainağa nasıl baqasıñız?», degen sualler berip başlaylar. Zanımızca, böyle sualler bermek qanunğa zıt kele. Psihiatr ekimler cinaiy işlerge toqunmadan, insannen çeşit mevzular aqqında laf eterek, onıñ şuurlı ya da şuursız olğanını añlay bileler,– dep izaatlay o.
İç bir türlü ilâc içmemeli, ine sançılmasına razı olamamalıEdem Semedlâyev
Adliyeciler buña FSB hadimleri alâqadar olabilir dep tahmin eteler, çünki ekimler öz «hastalarınıñ» cinaiy işleriniñ incelikleri aqqında bilmege fursatı yoq.Şunıñ içün o, psihiatrik ekspertiza obyektine çevirilgen şahısqa, provokatsiyalarğa qulaq asmamağa, böyle suallerge cevap bermemege ve aşağan aşlarına diqqat etmege tevsiye ete. «İç bir türlü ilâc, ap, içmemege ve ine sançtırmamağa tevsiye ete. Ne aşağanıña diqqat etip, yemekten soñ ne is etkenine diqqat etmek kerek. Eger insan, aş aşağan soñ yaramasa ya da is-duyğuları küçleşse, bu aqta şu arada aytmaq kerek, kerek olsa, hastahane aşı ve suvını red etmke kerek», - dey o.
Adliyeci Aleksandr Popkov psihiatrik ekspertiza keçken er keske, öz is-duyğularını maksimal sürette kontrol etmege tevsiye ete.
Anda bütün insaniy areketlerni bastırmaq daa da uyğunAleksandr Popkov
«Er bir areket agressivlik ve psihiatrik muessisege zarar berecek em de psihik sapma olaraq qabul etilebile. Onıñ içün anda bütün insaniy reaktsiyalarnı bastırmaq daa doğru olur».
Adliyeciler er angi bir emotsional areketler ekspertizanıñ neticesine tesir etebilir dey. Faqat Qırımda açılğan siyasetnen bağlı cinaiy iş iştirakçileriniñ epsi şuurlı dep tanılğan edi.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi esli-başlı qırımlı Yarikul Davlatovğa qarşı çıqarğan qararını halqara mahkemelerge qadar şikâyet etilecektir. Bunı avgustnıñ 14-de aqşam mahkemeden soñ Qırım advokatları Emil Kürbedinov ve Edem Semedlâyev aydınlattılar.
Yarikul Davlatovnıñ özü oña qarşı çıqarılğan ükümni izaatlap, adaletni «bir şeyge yaramağan ve zayıf» olaraq körgenini qayd etti.
Advokat Edem Semedlâyev aqşam saat 23-ke qadar mahkeme binası yanında turıp, qırımtatar faaline çıqarılacaq ükümni beklegen qırımlılarğa teşekkürler bildirdi.
Semedlâyevniñ qayd etkenine köre, advokatlar açuvlğan qırımlılarnıñ duyğularını añlay. Aynı vaqıtta, o, diger faallerni mahkemelerden qurtarmamaq içün ve «hazineni para cezalarınen zenginleştirmemek içün» «qanunnı bozmayıp, areket etmege» çağırdı.
Emil Kürbedinov mahkeme oturışını «daa bir saçmalıq» dep adlandırdı.
«Mahkemede taqdim etilgen malümat bir tenqitke yaramay. Politsiyanıñ tizgen protokolları bizni ara-sıra küldüre edi. Yarikul ağa qayda turğanını öyle de añlamadıq – mahkeme yanındamı-yoqmı», – dedi advokat.
İmaye muracaat berdi, lâkin mahkeme advokatlarnı red etti. O, avgustnıñ 14-de Qırımda olıp keçken bir kişilik narazılıq aktsiyalarını da izaatladı.
«Bu insanlar (esli-başlı qırımlılar, piket iştirakçileri – QA) fikir ve duyğularını bildire bileler. Olar Server ağağa qoltutıp birdemlik köstermege çıqqanlar... 76 yaşında qart adam qaç künden berli apiste yata. Bazıları bu insanlarğa para berildi, olarnı zorladılar, dep aytalar. Şaşam. Bu insanlar ömür körgenler, bizge aqıl bere bileler. Olar aqıllı insanlar, birdemligini kösterdiler. Bir şey bozulmadı, kerçekni ayttılar, olardan örnek almalı», – dep ayttı Kürbedinov.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi apiske alınğan Server Karametovğa qoltutmaq içün bir özü narazılıq aktsiyasına çıqqan Yarikul Davlatovğa 10 biñ ruble (tahminen 4,3 biñ grn – QA) para cezasını berdi.
Avgustnıñ 14-de Aqmescitniñ Kreml kontrol etken Yuqarı mahkeme, Qırımnıñ parlament ve ükümet binaları yanında apiske alınğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qoltutmaq içün bir kişilik piketler olıp keçti. Rusiye uquq qoruyıcıları miting iştirakçilerini tutmağa başladı. Çoqusı yiberildi.
Avgustnıñ 9-nda Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorjnıy mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Server Karametovke 10 künlük memuriy ceza tayin etken edi.
Daa evel mahkeme onı Rusiye Memuriy cinayetler Kodeksiniñ 20.2 maddesine binaen qabaatlı dep tanıyaraq, oña 10 biñ ruble (tahminen 4200 grivna) miqdarında para cezası tayinlegen edi.
Avgustnıñ 8-nde Aqmescitte Ahtem Çiygozğa destek bildirmek maqsadınen keçirilgen yalıñız başına bir piket devamında tutılğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qarşı eki memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «yalıñız başına piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi. 76 yaşında Karametov Parkinson hastasıdır.


text:
Rusiyede soñki künde 5849 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bir künde 60 insan COVID-19 hastalığından vefat etti. Qırğınlıq başlağanından berli eñ büyük raqam oldı. 677 insan bir künde tüzeldi. Bu aqta operativ ştab bildire, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Yañı hastalar sayısı kene arta. Bir kün evelsi qayd etilgen hastalarnıñ sayısı soñki dört künge baqqanda daa çoq oldı. Yañı hasta sayısına köre Rusiye dünyada ABDden soñ ekinci yerde buluna. Aman-aman üç biñ yañı hasta Moskvada qayd etildi.
Bugünki künde Rusiyede resmiy malümatqa köre 68 622 koronavirus hastası bar. 615 insan yuqunçtan vefat etti.
Dünyada hastalarnıñ sayısı üç millionğa yaqınlaşa. 190 biñ hasta vefat etti. Qayd etilgen COVID-19 hastalarınıñ sayısına köre ABD lider olıp qala. Anda aman-aman 890 biñ hasta qayd etildi. Qırğınlıq başlağanından berli 50 biñden çoq kişi can berdi.
Avropada qayd etilgen koronavirus hastalarınıñ sayısına köre İspaniya lider ola. Anda hastalarnıñ sayısı 210 biñden çoqtır. 22 biñden çoq kişi vefat etti. Avropada eñ büyük ölüm sayısı İtaliyada qayd etile – 25 biñden çoq insan vefat etti, COVID-19 hastalığına oğrağanlarnıñ sayısı aman-aman 190 biñ oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/06-21
Berta Zutner (baronessa Berta Sofiä Feliçita Froyfraw fon Zutner, 9.6.1843, Praga – 21.6.1914, Vena, / Avstro-Vengriä imperiäse) — yazuçı, xalıqara patsifistik xäräkät eşleklese, Tınıçlıq öçen Nobel premiäseneñ 1905 yılda laureatı.
Berta fon Zutner isemen Almaniä häm Avstriädä küp sanlı mäğärif oyışmaları yörtä. Berta fon Zutnernıñ äsärläre tatar telenä tärcemä itelmägän.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Türkiyede ötküzülidighan parlamént ezasi saylimi we sherqiy türkistan mesilisi toghrisida analiz
2015.04.09
Démokratiye bilen bashquruluwatqan döletlerde parlamént ezasi saylimi intayin muhim. Mezkur parlamént ezasi saylimidin kéyin hökümet qurulidu, parlamént ezaliri qanun chiqiridu, hökümet mezkur qanunni ijra qilidu.
Parlamént ezaliri qanun maqullapla qalmastin dunyadiki mesililerni parlaméntning kün tertipige élip kélip, hökümetke bésim ishlitidu. Uyghur mesilisimu türkiye parlaméntida dawamliq otturigha qoyulup kéliwatqan mesililerdin biri, shunga 6-ayning 7-küni türkiye ötküzülidighan omumiy saylam Uyghurlar üchün bekla muhim.
4-Ayning 7-küni türkiyediki siyasiy partiyeler saylamgha qatnishidighan parlamént ezaliri namzatlirining tizimlikini türkiye aliy saylam idarisige tapshurdi. Bu namzatlarning isimlirigha qaraydighan bolsaq Uyghur mesilisini yaxshi bilidighan, Uyghur mesilisige köngül bölidighan kishilerning köplüki diqqitimizni tartti.
Biz bu qétimqi saylamdiki namzatlar toghrisida köz qarishini élish üchün Uyghur xewer we tetqiqat merkizi mes'ulliridin hamit göktürk ependi bilen söhbet élip barduq.
U, bu qétimqi saylamda choqum saylinalaydighan namzatlar arisida sherqiy türkistan mesilisige köngül bölidighan kishilerdin islam konférensiyesi teshkilatining sabiq bash katipi proféssor ekmelettin ihsanoghlu, türkiye 21-esir istratégiye instituti mudiri proféssor ümid özdagh, qeyseri erjiyes uniwérsitéti oqutquchisi proféssor abdulqadir yuwali, sabiq dölet ministiri proféssor exet endijan qatarliq kishilerning mewjutluqini, ularning milletchi heriket partiyesidin namzat bolghanliqini, bular türkiye parlaméntigha kirgen teqdirde sherqiy türkistan mesilisining dawamliq halda otturigha qoyulidighanliqini tekitlidi.
Türkiyede 1976-yilidiki saylamda Uyghurlarning rehbiri merhum eysa yüsüp aliptékin namzat bolghan, bu qétim perhat qurban tanritaghli namzat namzati bolghan bolsimu resmiy namzatliqqa tallinalmighan, eser saqa xanim bolsa qeyseridin 7-qatardin namzatliqqa qoyulghan.


text:
Jeksenbide AQŞ äskeri küşteri Süriya men Irak jerinde terrorlıq toptarğa qarsı äskeri operaciya jürgizdi. Pentagon taratqan mälimette bwl terrorlıq toptar AQŞ-qa tiesili nısandarğa wşqışsız wşu qwrılğıları arqılı şabuıl jasağanı, äri olarğa Iran qoldau körsetetini aytılğan.
Qwqıq qorğau wyımdarınıñ Süriyadan taratqan habarlarda AQŞ äskeri operaciyası Süriyanıñ şığısı men Irak şekarasına jaqın mañda jasalğanı aytılğan. Mälimetke qarağanda keminde bes sodır qaza tauıp, ondağan adam jaraqat alğan. Al, Süriyanıñ resmi aqparat agenttigi AQŞ şabuılınan bir bala qaza tapqanın, 3 adam jaraqat alğanın habarlağan.
Pentagon äskeri operaciya arqılı terrorlıq toptardıñ qaru-jaraq qoymaları talqandağanın mälmdedi. Bwlardıñ ekeui Süriya jerinde, bireui Irak territoriyasında.
Bwl Jo Bayden bilikke kelgennen beri Süriya men Irak jerindegi Iran qoldauındağı terrorlıq toptarğa qarsı ekinşi ret äskeri soqqı jasauğa bwyrıq berui. Soñğı aylarda Irak jerindegi amerikalıq äskeri qızmetkerlerge jäne äskeri bazalarğa köbirek şabuıl jasaldı. Uaşington bwl şabuıldardıñ artında Iran twr dep mälimdegen edi.


text:
Amerikalı Ğarbiy Virginia ştatında suv basuvı neticesinde eñ azdan 14 insan elâk oldı. Ükümetniñ bildirgen malümatına binaen, elâk olğanlar arasında dört ve sekiz yaşındaki balalar da bar.
Bildirilgenine köre, furtuna ve şiddetli yağmurlar neticesinde yüksek suv seviyesi sebebinden regionda çoq bozulmalar oldı. 55 okrugdan 44-te endi fevqulade vaziyet ilân etildi.
Elde etilgen malümatqa binaen, 100-den ziyade ev bozuldı, çoq bina zararlandı.
Qurtarıcılar bir ticaret merkezinde blok etilgen tahminen 500 adamnı çıqardı.
Felâket tuzağına oğrağan adamlarnıñ qıdırıluvı devam ete, Amerika Qoşma Ştatları Milliy gvardiyasınıñ tahminen 200 askeri celp etildi.


text:
Bazarertesi sabası kimligi belli olmağan kişi Perm devlet universitetinde ateş açtı. «İnterfaks» menbalarınıñ malümatına köre, öldürilgenler ve yaralanğanlar bar. «Govorit Moskva» haberine köre, 3 insan elâk oldı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Telegram kanallarında özüni qurtarmaq içün bina pencerelerinden atlağan insanlarnıñ videoları tarqatıla.Aliy oquv yurtunıñ içtimaiy ağlarında binada olğanlarnı odalarda qapanmağa çağıralar.
59.ru neşiri ücümni kerçekleştirgeni tahmin etilgen insannıñ VKontakte içtimaiy ağında yazğanlarını taptı. Añlaşıla ki, yaşı 18, ve ücümge çoqtan azırlana edi. O, silâ iznini nasıl alğanını tarif ete.
Bu sene mayıs ayında Kazandaki №175 gimnaziyasında açılğan ateş neticesinde doquz insan elâk oldı: yedi bala ve eki büyük. Daa 23 kişi yaralandı.
Tataristan Cumhuriyetiniñ Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden – «öldürüv» – cinaiy dava açtı. İç işler nazirliginiñ malümatına köre, 19 yaşında İlnaz Galâviyev ücüm etti. O, bu mektepte oquğan edi, amma soñki 4 yıl devamında yaqından quvulğan kollecde oquy edi. Tahqiqatçılar yapqanlarınıñ sebeplerini ögrene. Rusiye Tahqiqat komiteti bildirgenine köre, 2020 senesi İlnaz Galâviyevniñ miy hastalığı aqqında belli oldı.


text:
Çehiyanıñ paytahtı Praga şeerinde uquq qorçalayıcı, Ukraina halq vekili, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ resimi ile tablolar peyda oldı.
Bunı Novoye vremâ neşiri bildire.
Neşirniñ malümatına köre, beş olardan birisi, elektron şekilinde Praganıñ eñ körümli yerlerinde buluna.
Cemilevniñ süreti yanında, onıñ sözleri berile.
«1968 senesi sovet orduları Çehoslovakiyanı işğal etkeni içün meni üç yılğa apis ettiler. Çehiya prezidenti ise, meni Qırımnıñ işğalinen razı olmamnı çağıra», – dep aytıla bilbordta.
Sentâbr ayında Çehiya prezidenti Miloş Zeman dünya ve Ukrainanı «Qırım Rusiyege qoşulğanı» ile razı olmağa çağırdı. Onıñ fikirince, «bütün yapılğan deklaratsiyalarğa baqmadan, yaqın kelecekte yarımada Ukrainağa qaytarılmaycaq».
Mart 16 künü 2014 senesi Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı referendum ötkerildi, onıñ neticelerine binaen, Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ukraina, Avropa birligi, AQŞ bu rey berüvni tanımadılar ve Rusiye Qırımnı işğal etti, dep belleyler.


text:
Pol'şanıñ Kel'ce qalasında ötken bokstan jastar arasındağı älem çempionatında Qazaqstan qwraması eki altın, tört kümis, tört qola medal' jeñip aldı. ..
Şığıs Qazaqstan oblısınıñ tabiğatı turizmge tapsırmas ölke. Mwnda turisterdi qızıqtıratın keñ aumaq, keremet landşaftar, ärtürli klimattıq aymaq, bağa..
Argentina qwramasınıñ bwrınğı kapitanı jäne bas bapkeri Diego Maradonanıñ qazasına baylanıstı Argentinada aza twtu küni jariyalandı. Maradona 25 qaraş..
Seysenbide, Britan SİM basşısı Raab Wlıbritaniya 2022 jılı Beyjiñde ötetin Qısqı Olimpiada oyındarına boykot jariyalauı mümkin ekenin mälimdegen edi. ..
Tört jılda bir ret ötetin älemdik eñ ülken sport dodası – Olimpiada oyınarı biıl jazda Japoniyada ötkiziledi dep josparlanğan. Alayda koronavirus pand..


text:
Kremlge boysunğan Qırım mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa taqiqat malümatlarını faş etmege yasaq etti, yani oña bunı öz adliyecisinen muzakere etmek yasaqtır. Bu aqta Qırım adliyecisi Emil Kurbedinov Facebook saifesinde bildirdi.
«Bazı vaqıtları Qırım mahkemeleri ve mahkemecileri rusiyeli qanunnı tanımağa istemegenleri kibi kele. Olarnı böyle noqta-i nazar içün sögmelimi, maqtamalımı bilmeyim...», – dep bildirdi Kurbedinov, qaysı biri İlmi Umerov boyunca mahkeme toplaşuvlarında buluna edi.
Bunen beraber, Kurbedinov bildirdi ki, Umerovnıñ şikâyeti boyunca toplaşuvda Rusiye Federatsiyası Esas qanun mahkemesiniñ qararı «Qırım Yuqarı mahkemesinde ve Kiyev rayon mahkemesinde (Aqmescitte – QA) mahkemecilerge tesir etmedi».
«Esas qanun mahkemesiniñ bu qararı qabaatlanğanlardan taqiqat malümatını faş etmeme aqqında imzalavnı aluv yasağını tasdıqladı, bu ise imaye aqqını boza, yani taqiqatçı qabaatlanğanğa öz işi aqqında adliyecige aytmağa bile yasaq ete. Bu mantıqsızlıqtır. Amma bu mantıqsızlıqqa Qırımda mahkemeciler qol tuttı ve onı tasdıqladı!» – dep yazdı adliyeci.
Sentâbr 13-te işğal etilgen Qırımda, apellâtsion müessiseniñ İlmi Umerovnıñ imayesi boyunca üç mahkeme toplaşuvı keçirildi, Qırım mahkemecileri şikâyetniñ baqılmasını red etti.
«Memorial» rusiyeli uquq qorçalayıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
Qırım Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ ğıyabiy apsi aqqında qararı manasızdır, dedi Ukraina Yuqarı Radasınıñ reisi Vladimir Groysman.
«Saçmalıq» – Qırımnıñ işğalci memuriyetiniñ halq deputatı Mustafa Cemilevniñ ğıyabiy apis cezası boyunca qararını ögrenip, aqlıma ilk kelgen tüşüncedir», – dedi Groysman Facebookta.
Onıñ aytqanı kibi, Cemilevni «qanunsız memuriyetiniñ manasız qararları ile qorquzacaq olalar».
«İşğalciler Mustafa Cemilev ya da Ukrainanıñ diger vatandaşlarına qarşı ne qadar bu kibi qararnı çıqarmasa, bütün dünyada tanılğan delilni red etip olamaylar: «Qırım – Ukrainadır!», – dep yekün çekti Groysman.
Yaqında Qırım advokatı Cemil Temişev Aqmescitte Kiyev rayon mahkemesiniñ Mustafa Cemilevniñ yaqalanuvı boyunca qararı aqqında bildirdi. Bu malümatnı Rusiye matbuat vastalarına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya da tasdiqladı ve Cemilevniñ federal qıdıruvğa ilân etilgeni aqqında bildirdi.
İşğal etilgen Qırımda Mustafa Cemilevni sıñırdan qanunsız sürette keçüvde, silânıñ qanunsız tarzda saqlanuvında qabaatlaylar.
Mustafa Cemilevniñ özü Aqmescitte mahkeme qararını daa izaatlamadı.
Evel Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadağa kirişni yasaqladılar.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım Nazirler Şurasınıñ yañı terkibini dekabr 4-ünde kösterecekler, dep salı künü jurnalistlerge haber etti Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov.
"Yarın bütün yañı terkipniñ cedveli derc etilecek, bugün muzakereler yekünlenecek. Men, vazifeni almağa istegen 20-den ziyade yañı adamnen subetleştim, olardan ğayrı nazirliklerde ve müessiselerde evelde reber olıp çalışqanlar oldı", - dep yazalar Aksönovnıñ laflarından matbuatta.
Sentâbr 20-sinde Qırım parlamentiniñ sessiyasında Aksönovnı kene beş yıllıq müddetke Qırım başı olaraq sayladılar. Qırım ükümeti bütünley istifağa çıqtı.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov Emeni Bazarnıñ sabıq şeer memuriyetiniñ başı Valentin Demidovnı Qırımnıñ İqtisadiy inkişaf Naziri vazifesine teyinledi.
Bunı Qırımnıñ rusiyeli Devlet Şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov iyün 17 künü Qırım parlamentiniñ toplaşuvında bildirdi haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Onıñ (Demidovnıñ – muar) iş tecribesi büyüktir, qolay omlağan regionnıñ tübünden çıqtı. Yañı vazifede muvafaqiyet tileyik ve elbtte ki, öz regionını unutmasın, oña yardım etsin», – dey Konstantinov.
Demidov şunı qayd etti ki, Qırımnıñ İqtisadiy inkişaf Nazirliginde iş onıñ içün «pek müim ve mesüliyetli bir adımdır».
«Ğayet ciddiy ve miqyaslı vazifeler ögümizde tura, ilk evelâ Qırımnıñ yañı iqtisadiy inkişaf strategiyasınıñ işlep çıqarılması», – dedi yañı nazir.
Emiyetli vazifeler arasında o yarımadada yatırımcılar içün oñaytlı şaraitlerniñ pekitilmesini de qayd etti.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/01-1
Stepan Andrey ulı Bandera (ukrainça CTeпaH AHдpiйoBич БaHдepa, 1909-1959) - Ukraina säyäsi eşleklese, ukrain millätçelegeneñ nigezläwçese häm ideologı, faşist Almaniä belän xezmättäşlek itüçe, suğış cinäyätçese, anıñ citäkçelegendä 5 million Könbatış Ukrainada torğan watandaşlar üterelgän Könbatış Ukrainada (Galitsiä) ukrain milli xäräkäteneñ citäkçeläreneñ berse, Ukrainanın bäysezlege öçen sovet häm bäysez Ukrain däwlätenen bar başqa doşmannarına qarşı köräşkän Ukrain millätçeläre oyışmasınıñ (OpraHiзaцiя ykpaïHcbkиx HaцioHaлicTiB (OyH)) başlığı. Ukrainnarnı vengrlaştıru, poläkläşterü häm ruslaştıruğa, şulay uq kommunist ideologiäsenä qarşı köräşkän, küp qarşılıq tudırğan şäxes.
Avstro-Vengriä imperiäsenä kergän Galitsiä häm Lodomeriä patşalığın Kaluş rayonındağı Uxrınıv Strın (Uxrynyv Stryn ) isemle awılda (bügenge könge Ukraina) tua. Ätise Andriy Bandera, cirle ukrain grek-katolik çirkäwenen ber ruxanie, änise Miroslava şul uq awılındağı başqa ruxaninen qızı. Stepan balaçağın Uxrıniv Starıi awılında ätiläre-babaları yortında ütkärä. 1922 yılnın yazında änise ülä. 1927 yılda mäktäpne betergäç Çexoslovakiäneñ Podebradı şähärendäge Ukrain iqtisad häm texnologiä kölliätenä kerä, tik Poläk xökümäte ana ildän çığu öçen kiräkle käğäzlärne birmi. 1928 yılda Ukrain milläte şäxeslärenä açıq bulğan çikle uqu programmalar isemlegennän saylap, Bandera Lviv politexnik institutınıñ agronomiä programmasın buyınça uqırğa kerä.
Mäktäp häm yuğarı uqu yortında törle millätçe törkemnärdä aktiv qatnaşa. Polşa xökümätlärenen ukrainnarnı poläklaştıruğa, iqtisadi yaqtan poläk monopolialarğa qarşı köräşe däwamında terroristlıq aktların qullanuları öçen 1934 yılda qulğa alına. 1936-1939 yılda Polşa törmälärendä utıra. Stepan Bandera 1941 yılnın 30 iyün Lviv şähärendä yasalğan Bäysez Ukrain däwlätenen iğlan itelüe öçen cawaplı. Proklamatsiädän çigenergä telämägän Bandera 1941 yılnın 6 iyüldä qulğa alına häm 1944 yılnın sentäber ayına qädär Zaksenhauzen kontslagerendä utıra. 1959 yılda KGB agentı Bogdan Staşinskiy tarafınnan üterelä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Salı künü, yanvar 27-de, saat 15-lerde, Donetsk vilâyetindeki Svetlodarsk mesken yerinde boyevikler hastahanege «Graddan» atış açtılar. ATO matbuat merkezi bildire ki, hadimler ve hastalar arasında yaralanğanlar bar.
«Terroristlerge Mariupoldeki qanlı drama yetmedi ve olar kerçek betini ve maqsadlarını daa bir kere kösterdiler. Malüm ki, tibbiy müessisege ateş açmaq mümkün degil, lâkin Rusiye tarafından idare etilgen adamlar medeniy qaidelerge boysunmazlar», – aytıla beyanatta.
ATO matbuat merkezi qayd etti ki, yaralanğan adamlar aqqında malümat ögrenile.
Gromadske TV bildire ki, ateşke oğrağan hastahanege Debaltsevoda zarar körgen em adiy, em de arbiy adamlarnı ketireler.
Neşirniñ malümatına köre, hastahane qısmen viran etildi, pencereler qırıldı, ameliyathane de zarar kördi.
Malüm olğanı kibi, yanvar 24-te Mariupolde mesken kvartallarğa açılğan ateş neticesinde 30 kişi elâk oldı, 100 adam yaralandı. OSCE mahsus monitoring gruppası bergen malümatına köre, ateş «DNR» birleşmesi zapt etken yerden açılğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası halqara teşkilâtlarğa «LNR» ve «DNR» birleşmeleriniñ terroristik teşkilâtları, Rusiyeniñ ise istilâcı-memleket olaraq tanılması aqqında muracaatnı qabul etti.
226 rey kerek olsa da, 271 halq deputatı buña qoltuttı.


text:
Qırımnıñ işğalden azat etilüv meselesinen ilk-evelâ Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası oğraşmalı. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında Ukraina Yuqarı Radasınıñ «Ses» fraktsiyasından millet vekili Sergey Rahmanin dedi.
«Meydançıq olaraq Qırım platformasınıñ meydanğa ketirilüvi bir vaqiadır, amma onıñ daa mudericenen toldurılması kerek. Yavaş-yavaş areket etile, Yuqarı Radada tıpqı fraktsiyalarara birleşme peyda oldı. Yani, bu programmanıñ parçalarını yazmağa azır olğan insanlarnıñ toplaşqan bayağı meydançıqlar artıq peyda oldı. Ve ümüt etem ki, bu programma tezden muzakere etilecek, hususan Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasında. Başqa iç bir organ bu mesele ile oğraşamaz, çünki o pek mürekkep ve sezgir», – dedi Rahmanin.
Millet vekiliniñ sözlerine köre, platformada iştirak etmege Rusiye davet etilmeli.
«Ukraina akimiyetine alternativ meydançıqnı yaratmağa ve diger oyuncılarnı, misal olaraq Türkiyeni, resmiy şekilde Rusiyeni davet etmege iç bir kimse keder etmez edi. Rusiye elbette razı olmaz, amma teklif etmek kerek. İç olmağanda, bundan soñ er yerde: biz davet ettik, olar red ettiler, aytmaq içün. Bu platforma Qırım meselesini kün tertibinde tutmaq içün kerek », – qayd etti o.
Martnıñ 1-nde Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar OSCE-de «Qırım platforması»nı taqdim etti ve aza memleketlerni avgustnıñ 23-nde keçirileck Qırım sammitinde iştirak etmege davet etti.
2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platforması» sammitinde ABD prezidenti Joe Bidenniñ iştiragini beklemege büyük sebepler bar. Bunı fevralnıñ 27-nde, Qırım ve Aqyarnıñ işğalge qarşı tirenüv kününe bağışlanğan «Qırım evi»ndeki tedbirde qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev ayttı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, fevralnıñ 26-nda, cuma künü, Qırımnıñ işğalden azat etilüvi ve reintegratsiyası içün yapılğan tedbirler aqqında ferman imzaladı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırımda rusiye akimiyeti, 2020 yılı 119 raatlıq ve 247 iş künü tayinledi. Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım Emek Nazirligi bildire.
"Eki raatlıq künü olğan beş künlük iş aftasınen, yıl devamında umumen 247 iş künü olacaq, olarda 6-sı - bir saatqa qısqaca (matr 17, aprel 30, mayıs 8, iyün 11, dekabr 31), raatlıq künlerniñ sayısı ise - 119 kün", - denile beyanatta.
2020 senesinde nevbetteki raatlıq künlerni avuştırdılar: yanvar 4-ü cumaertesi - mayıs 4 bazaretesine, yanvar 5 bazar künü - mayıs 5 salı kününe.


text:
Qırımda 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına üküm etilgen ukrain faali Vladimir Baluh 200 künden berli açlıq tuta.
Baluhnıñ advokatı Dmitriy Dinzeniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, mahküm etilgen faal yengilleştirilgen rejimde açlıq tuta.
«Baluh narazılıq olaraq müddetsiz açlıqnı ilân etip tuta. Oña din adamı (arhiyepiskop Kliment – QA) kelip, olğan açlıqnı yımşatıp, «light» rejiminde devam etmege teklif etken edi. «Light» rejimi – bal, suv, etsiz aş, botqalar aşalmasını belgilemekte», – dedi Dinze.
Advokatnıñ malümatına köre, Baluhnıñ aşqazan ülseri ve pankreatiti ola bile.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 5 yılğa mahküm etilgen Vladimir Baluhnıñ ükmüni qısmen yımşatıp, onı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. Bir aydan berli bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi.
İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Qazaqtıñ wltjandı azamattarınıñ biri, qoğam qayratkeri, jurnalist, tarihşı Nağaşıbay Esmırza bügin Almatı qalalıq sot zalında jürek talması wstap, qaytıs boldı.
Jekelegen aqparat közderiniñ habarına qarağanda, alğaşqı medicinalıq kömek körsetilgenimen twtqiıldan kelgen ajaldan araşalap qala almağan.
59 jastağı Nağaşıbay Esmırza äleumettik jelilerde öziniñ wltjandı jäne aşıq oylı pikirlerimen jwrtqa tanıs. Mezgilsiz qazağa baylanıstı marqwmnıñ otbası men tuıs-tuğanına, dos-jaranına qayğıra köñil aytamız.


text:
İşğal etilgen Qırımda «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ bölügi Vladimir Konstantinovnıñ namzetini Qırım «Devlet Şurası» spikeri vazifesine kösterdi. Bu qarar firqa bölüginiñ gizli rey berüv neticesinde alındı, dep haber ete İTAR-TASS.
Konferentsiyada 400 delegat iştirak etti. Rey berüvge eki namzet kösterildi – Vladimir Konstantinov ve Pötr Zaporojets. Yedinorosslar Konstantinovnı sayladı, Zaporojetske tek bir yery berildi.
LDPR regional bölügi de Konstantinovğa qol tuta.
«Konstantinovğa qol tutacaqmız, çünki onıñ aqiqiy bir itibarı bardır. Firqalar aqqında aytmayım, insan, siyasetçi, Qırım lideri olaraq itibarlı bir şahıstır. Qırım parlamentiniñ başında olmağa lâyıqtır», – dedi jurnalistlerge LDPR regional bölüginiñ reisi Sergey Şuvaynikov.
«Yedinaya Rossiya» firqasından Qırım parlamenti azaları diger siyasiy küçler ile işbirlikte bulunmağa azır, dey öz nevbetinde Vladimir Konstantinov.


text:
Aqmescit – «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» yañı Qırımtatar Milliy Qurultayını keçirip, onı Qırımnıñ Rusiye kerçegine «yazdırmağa» istey. Lâkin, buña raqip keder ete bile – qırımtatarlar adından Rusiye ile laf etecek olğan yañı teşkilât. Ekspertler yañı oyuncılarnıñ teşebbüsleri olarğa ait olğanında şübeleneler.
«Qırımtatar halqı cemaat şurasınıñ» konferentsiya iştirakçilerini noyabr 30-da Aqmescitteki Gorkiy adına Rus akadem teatrinde toplamaq kerek ediler. Lâkin qayd etilgen saatte adamlarnı yalıñız qapudaki yazı qarşıladı. Tedbir yeri deñişti. Yañı yer ise şeer çetinde yerleşken eski bir avtosalon binası oldı. Salonda oturğıçlar, «Qırım birligi» teşkilâtınıñ reberleri ve ürmetli musafirler oturğan minber yerleştirildi. Binanıñ tış divarında büyük bir ekranda konferentsiyanıñ ketişatı kösterile edi.
Soñra teşkilâtçılar teatr kirasında olarğa konferentsiya arfesinde red etilgenini bildirdiler. Bu vaziyette «Qırım birligi» Qırım akimiyetiniñ kirişmesini, şu cümleden «Devlet şurasınıñ» reis muavini Remzi İlyasovnıñ qolunı köre. İlyasov yaqında «Qırım» adlı cemaat areketini meydanğa ketirdi. Bu areket Qırım ve Rusiye akimiyetleri ile iş tutıp, qırımtatarlarnıñ problemlerini çezecek ola. Aynı vazifeler aqqında «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» da ayta. Faqat bu birleşmeler emekdaşlıq yapmağa istemeyler.
«Ne içün olar («Qırım» areketi – muarrir) Rusiyege qol tutıp keteceklerini aytmadılar, ve bunıñ kibi teşkilâtnı meydanğa ketirmegen ediler? Ne içün olar yañı Qurultay saylaycaqlarını aytmadılar? Olar menim yapqanlarımnı tekrarlaylar», – dep açuvlana-açuvlana bildire Seytumer Nimetullayev.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ, o, qırımtatar halqınıñ lideri olmaq isteymi sualine, Nimetullayev kendisi bunı istemey, çünki «halq qarar almaq kerek», dep cevaplandı. Aynı zamanda, o, «halq babası» rolüni raqibine bermege kesen-kes razı degil. «Mecliste olğan birinci sımalarğa men yerni bermem», – dedi Nimetullayev.
Qırım parlamentiniñ spiker muavini Remzi İlyasov bunı izaatlamaqtan vazgeçti. «İzaatlar yoq, – dep ayttı o Qırım.Aqiqat mühbirine. – Añlaysıñız, qıyın vaziyettir».
Yañı Qurultay nege kerek?
«Qırım birligi» teşkilâtınıñ reisdeşi Reşat Ablayevniñ bildirgenine köre, bir ay içinde o ve onıñ ortaqları yarımada regionlarını ziyaret etip, yañı qurulğan şura ile çalışmağa azır olğan 245 insannı taptılar. Noyabr 4-te tesis etilgen «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» erkânına 15 cemaat teşkilâtı, esasen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muhalifeti olğanlar kirdi. Yañı teşkilât «yañı Qırımtatar Milliy Qurultayı ötkerilmegeni ve onıñ reber organları saylanmağanına qadar qırımtatar cemaatçılığınıñ menfaatlarını temsil etecegini ve qoruycağını» bildirdi.
Konferentsiyada seslendirilgen esas fikir şu ki, Qurultay ve onıñ tarafından tayinlengen Qırımtatar Milliy Meclisi Ukraina qanunları çerçivesinde saylandılar. Şimdi ise Rusiye uquq meydanına uyacaq yañı strukturalar olmalı. «Qırım birligi» cemaat teşkilâtınıñ reisi Seytumer Nimetullayev «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» konferentsiyasını «yañı Qurultay keçirilmesi yolunda ilk adım» dep adladı.
Müddetler de seslendirildi: saylavlar 2015 senesi oktâbr ayına qadar yekünlenecek. Yañı Qurultaynıñ olacaq statusı aqqında «Qırım birligi» cevap berip olamay ve bu mevzu üzerinde uquqçılar çalışqanını bildire. Siyasiy közeticilerniñ zanınca, şimdiki Qurultaynıñ «ukrain mensüpligi» onıñ vekâletlerini qısqartmaq içün ciddiy bir sebep degil. Qırımda adamlarnı işke qabul etüv ve işten boşatuv Ukraina qanunları boyunca yapıla, Qırım mahkemeleri ve quvetli strukturalarınıñ bölüklerinde Ukrainanıñ şeadetnameleri qullanıla – bunıñ episi daa bir kere «rusiyeli Qırımda» Ukraina qanunlarınıñ alâ daa çalışqanını isbatlay.
Eki teşkilât – qoqlacı birmi?
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlnıñ fikirince, «Qırım birliginiñ» niyetleri hayırlı degil.
«Teşkilât olarnıñ aktualligi zaman ceetten ğayet sıñırlı olğanını añlay. Mında «saat sesini» eşiteler. Meclis de bir yerde oturmay, biz de akimiyet ile dialog olmasınıñ kerekligi aqqında aytamız», – dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
Celâlnıñ zanınca, em «Qırım birligi», em de «Qırım» cemaat teşkilâtı kendisi qarar almaylar.
«Olarnıñ «qoqlacısı» aynı, şimdi olarğa raqiplik yapmağa imkân bereler. Men yaqın zamanda olarnıñ aynı masa başında oturmasını ve birleşecegini tahmin etem», – dedi Celâl.
Qırımtatar faali Şevket Abibulayev cemaat teşkilâtlarınıñ eki lideri tedbirlerini Putinniñ Türkiye ziyaretinen bağlağanlarını qayd etip, olarnıñ bağlı olğanını köstergenini ayta.
«Bu adamlarnıñ yañı Qurultaynı meydanğa ketirmek içün programması yoq. Bu başqa adamlarnıñ itibarını aşalamaq içün bir alettir. Olarnıñ milliy idare strukturalarını «yañıdan çalıştırmaq» beyanatları olarnıñ maqsadı aynı bu olğanını tasdıqlay», – dep tüşüne faal.
Türkiyeniñ Meclis yüzlemesi
Bu arada, Türkiye ve Romaniya diasporalarınıñ vekilleri «Cemaat şurasınıñ» faaliyetine qol tutmağa keldiler. Olarnıñ arasında Türkiyedeki qırımtatar diasporasınıñ eñ büyük teşkilâtlarından biri Qırım cemiyetler federatsiyasınıñ reisi, Türkiye iş adamı ve metsenat İbraim Vefa Aracı bar edi.
2013 senesi Aracı Qırım Nazirler şurasınıñ o vaqıttaki baş naziri Anatoliy Mogilöv ile öz isteginen körüşken edi. Türkiye iş adamı ve Qırım baş naziri işbirligi aqqında añlaştılar. Soñra da Aracı Meclisni hayriye yardım olaraq berilgen 100 biñ dollarnıñ masraf etilmesinde qabaatladı.
Türkiye diasporasınıñ vekili bu sefer de Meclisni tenqit etti. İbraim Aracı Meclisni meşur qırımtatar yazıcısı Cınğız Dağcınıñ mezarı baqılmağanında qabaatladı. Türkiye iş adamı bildirdi ki, Kocaeli derneginiñ parasına yazıcınıñ mezarında baştaş qoyulacaq. Malüm ki, 2011 senesi Londrada vefat etken Cınğız Dağcınıñ cesedini Qırımğa ketirip, Yaltadaki Qızıltaş köyünde defn ettiler.


text:
Kyivte oktâbr 25 künü, Ebediy şüret bağçasında Sovetler Birliginiñ eki defa Qaramanı, qırımtatar ve lak tamırlı uçucı Amet-Han Sultannıñ abidesine çeçekler ketirildi. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Abidege gülçemberler qoyuv merasiminde Qırımtatar Milliy Meclis vekilleri, Ukraina devlet ve cemaat erbapları, cemiyet vekilleri iştirak etti.
«Amet-Han Sultan – zamanımıznıñ qaramanıdır. Onı çoq kere öz milletinden vazgeçmege çağıra edilen, lâkin o er zaman ğurur ile qırımtatarı olğanını ayta edi», – dedi faaliyetçi Anife Kurseitova.
«Haytarma» filminde uçucunıñ rolünü icra etken qırımtatar rejissörü ve aktör Ahtem Seitablayev qırımtatarlar yaqın zamanda tuvğan topraqlarına qaytacaqlarına ümüt bildirdi.
«Amet-Han Sultan ömür boyu halqınıñ Ana-Vetanına qaytıp yaşaması için küreşken edi. Ukrainliler ve qırımtatarları kene yarımadağa qaytqanlarını isteyim, çünki Qırım – bu Ukrainadır», – dedi Seitablayev.
Umumiy duadan soñ isteyenler abide qarşısına çeçek destelerini qoya bildi.
Amet-Han Sultan 20 oktâbr 1920 künü Alupkada dünyağa keldi. Babası – lak milletinden (Dağıstandaki Tsovkra-1 avulından doğma), anası – qırımtatarı. Ana-babası tarafından Amet-Han Sultannı qırımtatarları da, Dağıstanlılar da öz milliy qaraman olaraq qabul eteler. Amet-Han Sultan 603 cenkâver uçuş yaptı, şahsen özü 30 ve grupp erkanında 19 lüftvaffeniñ uçağını urdı. Uçuş vaqtında uçucı tahminen 100 uçaqnıñ çeşitini ögrendi, uçuşları ise 4237 saatni teşkil ete eken. 1971 senesi fevral 1-de Tu-16 uçma laboratoriyasında deñeme uçuşında elâk oldı. Moskva Novodeviçye mezarlığında defn etildi. Dağıstannıñ paytahtı Mahaçkala şeerinde halqara avalimanına onıñ adı berilgen.


text:
Kyiv – Eki yıl evelsi, 2014 senesi fevral 26-da, Qırımnıñ Suvuq Sala (Gruşevka) köyüniñ 26 yaşında sakini Mustafa Degermenci babasınen beraber Aqmescitke yol aldı. Biñlernen qırımtatarınen beraber Ukrainanıñ topraq bütünligine qoltutmaq içün mitingge qoşuldı. Bir yıldan soñ Rusiye uquq qoruyıcıları onı kütleviy çatışmalarda iştirak etüv ile qabaatlap apiske aldılar. Qırım.Aqiqat Mustafa bundan evel nenen oğraşqanını, tuvğanları ve yaqınları onı nasıl bilgenlerini ögrendi.
Bekir ve Aliye Degermenciler 1989 senesi Özbekistandan Qırımğa qaytıp, Sudaq civarındaki Suvuq Sala köyünde yerleştiler. O sene tonğuçları oldı, oğlançıqqa Mustafa adı berildi. 7 yaşını toldurğan oğlan yerli Suvuq Sala köyüne oqumağa kirdi, 8-inci sınıfta ise Sudaq litseyiniñ fizik-matematik sınıfına keçti.
«Alâ oquy edi. Sudaq rayonından yalıñız sekiz kişi prezident naratına yollanıldı. Oğlum Mustafa bu sekiz talebe arasında bar edi. Yahşı oquğanı içün yolladılar», – dep ayttı Qırım.Aqiqat mühbirine Bekir Degermenci, Mustafanıñ babası.
«Yaramay olsa da, aytmaz»
Litseyden soñ Mustafa Aqmescitteki Tabiat qoruv ve kurort hocalığı milliy akademiyasına oqumağa kirdi ve «Turizm» bölügini bitirdi.
«Turizmnen oğraşacaq edi, begene edi, Mustafa bunıñnen meraqlanğan edi. Universitetni bitirgen soñ başta iş yoq edi. Soñra ise istegi yoq oldı», – dep hatırlay qız qardaşı Mavile.
Degermenci kurort bir regionda dünyağa keldi ve turistik mevsimi vaqtında raatlanğanlarnı yerleştirgen edi. Babasınıñ aytqanına köre, böylece akademiyadaki oquşınıñ parasını aman-aman bütünley özü ödegen edi. Universitetni bitirgen Mustafa iş taptı – ticaret temsilcisi oldı.
«Ciddiy olaraq bir şeynen meraqlanmağan edi. Bütün genç erkekler kibi, elbet, sportnen oğraşqan edi. Oqumağa seve, tarihnen meraqlana. Boş zamanlarda tuvğanlarına vaqıt ayırmağa tırışa, dostlarınen körüşe edi», – dep ayta Mavile.
Bir kere bile apis şaraitlerinden şikâyet etmedi. Anda yaramay olsa da, bunı iç bir vaqıt aytmazBekir Degermenci
Mustafa 2015 senesi mayıs 7-de Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından yaqalanğan edi. Anasınen işke kete ediler. Qasaba merkezine kirgende yollarını qapattılar, Mustafanı maşinadan çıqarıp, topraqqa yatqızdılar.
«Zor zamanlarımız başladı. Ağamnı ne qadar sevgenimni ve onsız yaşap olamağanımnı añladım. Başta meni qorçalaycaq adamsız qaldım sanki, meni balalıqtan berli qorçalağan ve qoltutqan edi», – dep ayta Mavile.
Mustafanıñ babası ve qız qardaşı onı yalıñız mahkeme toplaşuvlarında köreler. Ara-sıra bir-eki söz aytmağa yetiştireler. Mustafanıñ anası esnasta cemaat imayecisi ola, bu sebepten oğlunı SİZOda körmek aqqı bar. Aftada bir kere taqiqat izolâtorını ziyaret ete.
«Bir kere bile apis şaraitlerinden şikâyet etmedi. Anda yaramay olsa da, bunı iç bir vaqıt aytmaz. Böyle bir adam. Ümüt etem ki, doğrusını ayta, problemleri yoq dey», – dep ayta Bekir.
Mustafa apiske alınğan soñ Degermenciler qorantasınıñ alı maddiy ceetten zorlaştı. Amma semetdeşleri olarğa yardım etmege tırışalar.
Çiygozğa iftira atsañ – azat etileceksiñ
2014 senesi fevral 26-da Mustafa babasınen beraber Aqmescitke ketti. O kün Qırımtatar Milliy Meclisi semetdeşleri ve diger milletlerniñ temsilcilerine muracaat etip, Ukrainanıñ topraq bütünligi içün telükeli ola bilecek toplaşuvnıñ keçirilmesine yol bermemek içün parlament binasına kelmege çağırdı. Sergey Aksenovnıñ yolbaşçılığında «Rus birligi» firqası ise Rusiyege qoltutuv mitinginiñ keçirilmesini ilân etti. Neticede Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radası yanında eki miting iştirakçileri arasında çatışmalar yüz berdi. Ukrainağa qoltutqanlar ğalip çıqtı – parlament toplaşuvı ötkerilmedi. Faqat ertesi künü Rusiye arbiyleri ükümet binalarını zapt etti.
2015 senesi Rusiye prokuraturası fevral 26-da olıp keçken Ukrainağa qoltutuv mitinginiñ iştirakçilerine qarşı cinaiy iş açtı. Taqiqat malümatına köre, aktsiyanıñ teşebbüsçileri «kütleviy çatışmalarnıñ teşkilâtçıları» ola, Rusiyege qoltutuv mitinginiñ iştirakçileri ise – zarar körgenler. Bu iş çerçivesinde üç kişi apiske alındı: Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Qırımnıñ İçki rayonınıñ sakini Ali Asanov ve Mustafa Degermenci.
Degermenci ne ile şeklene – añlaşılmay. Adliyecisi Aleksandr Solodkov «fevral 26 işi» iştirakçileriniñ imayecilerinden eñ qapalı olıp, jurnalistlernen çoq subetleşmey. Malüm ki, Degermenci Meclis teşkil etken kütleviy çatışmalarda iştirak etüv ile qabaatlana.
Mustafanıñ babası Bekir dey ki, oğlu qırımtatar areketiniñ faal bir iştirakçisi degil edi, ve milliy idare organlarınen iç bir alâqası yoq.
O, Bekir kibi, Meclis teşkil etken mitinglerni qaçırmamağa tırışa edi.
«Körsin ve halqınıñ tarihını bilsin dep, onı mitinglerge almağa tırışa edi. Amma bir de bir teşkilâtnıñ erkânına kirmegen edi. Halqımız böyle şeylerde iştirak ete. Bunıñ kibi tedbirlerde iştirak etmek içün bir de bir teşkilât azası olmaq kerekmey, bu can alıdır. Meni balalıqta Qırımnı körmedim, amma Vatanım olğanını bile edim. Er bir qırımtatarı öyledir», – dey Bekir.
Onıñ bildirgenine köre, oğluna bir şey teklif etilgen edi: Degermenci Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozğa iftira atsa – azatlıqqa çıqacaq. Lâkin Mustafa buña razı olacaq kişi degil.


text:
Qırımtatarı olğan ukrainalı yırcı Jamala Qırım.Aqiqatqa intervyü berip, «Krıla» yañı albomına qoltutmaq içün noyabrniñ 14-nde başlaycaq turı aqqında tarif etti.
Jamalanıñ bildirgenine köre, Lutsk, İvano-Frankivsk ve Lvivde üç kontserti biri-biri artından olacaq.
Jamala ile büyük intervyüniñ tolu versiyasını tezden Qırım.Aqiqatta oquñız ve seyir etiñiz.
Keçenleri Jamala «Krıla» albomına kirgen The Great Pretender klipini taqdim etti.
Qırımtatarı olğan ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımnıñ şimdiki «akimiyeti» insan aqlarını ve qırımtatar halqınıñ aqlarını boza, dep bildire. Bundan sebep qırımlılarnı kene de 2014 senesi sentâbr 14-ke keçirilmesi belgilengen Qırım «parlamenti» ve yerli idare organları saylavlarında iştirak etmemege çağırdılar. Bu aqqında qırımtatarlar temsil organınıñ resmiy saytında yerleştirilgen Meclis beyanatında aytıla.
Vesiqada aytıla ki, 2014 senesi mart 3-te Aqmescit merkezinde yaqalanğan, soñra ise horlav izlerinen cesedi tapılğan Reşat Ametovnıñ qatili alâ daa tapılmadı. Bundan ğayrı, 2014 senesi mayıs ayında ğayıp olğan cemaat faalleri Leonid Korj, Timur Şaymardanov ve Seyran Zinetdinov aqqında bir de bir malümat yoq. Beyanatta mayıs ayında Mustafa Cemilevni sıñırda qarşılağan qırımtatarlarğa nisbeten devam etken mahkeme taqipleri qayd etile.
«FSB hadimleri ve silâlı adamlarnıñ Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq (Kölçugino) köyündeki medresede babalarğa ücüm etüvniñ teşkilâtçıları ve eda etken adamları öyle de ceza almadılar. Daa doğrusı, medrese ve camilerge ücümler «teşkerüv» olaraq sıq-sıq ötkerilip başladı», – aytıla beyanatta.
FSB hadimleri cemaat faallerini qorquzmaq maqsadında subetler keçirmege devam eteler, dep aytalar Mecliste.
Aynı vaqıtta, temsil organınıñ malümatına köre, qırımtatarlarnı bölecek olalar. Böylece, «akimiyet» nezaret altında olacaq «cemaat» teşkilâtları ve parallel «müftiyatlarnı» meydanğa ketire.
«Qırımnıñ yañı akimiyeti qırımtatarlarnı bölmek maqsadında Meclisniñ üç azası Remzi İlyasov, Zaur Smirnov ve Teyfuk Gafarovnı kendi tarafına çekip, Qırım akimiyet organlarında Meclis razılığı olmasa da, belli bir vazifelerge tayinledi. Ondan sebep qırımtatarlarnıñ temsil organı olarnı Meclisteki vazifelerinden boşatmaq ve prezidium erkânından çıqarmaq qararına keldi», – aytıla beyanatta.
Meclisniñ vesiqasında aytıla ki, sentâbr 14-te saylavlarda iştirak etmege qarar alğan milliy idare organlarınıñ azaları qarar almaq kerekler.
Qırımtatar halqı Qurultayı ve Meclisiniñ qararına binaen, olar milliy idare organlarından çıqmaq niyetleri bar olğanını ariza yazıp, bildirmeleri kerek.
Meclis saylavlarda namzet köstermemek ve Qırım sakinlerine millet mensüpligine baqmadan, keçirilmesi sentâbr 14-ke belgilengen saylavlarnı boykot etmek qararını daa bir kere tasdıqladı.
Hatırlatamız, Remzi İlyasov Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reis muavini, Teyfuk Gafarov Aqmescit şeer reisiniñ muavini, Zaur Smirnov ise Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Qırım Devlet komitetiniñ yolbaşçısı oldı.


text:
Aqmescitte, mesken evlerde kirli suvnıñ aqmasını olduqça azlaştırmaq içün filtrlerni daima temizlemege vade eteler. Bunı "Voda Krıma" müessisesiniñ başı Vladimir Bajenov bildirdi.
"Filtrni yuvdıq, saba temiz edi. Adamlar şikâyet etmedi. Aqşamğa yaqın kene nasıldır kirliusv aqıntısı keldi. Yani demek mümkün ki, daoma filtrlerni temizlep oturacaqmız", - dedi Bajenov.
Daa evel Bajenov, Aqmescitniñ bir soqağında "şahsiy inşaatlar içün" borular bozulğanını ve bundan sebep çeşmelerden çirkef suvlar ile qarışqan suv aqqanını bildirdi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Salı künü, avgust 18-den, Aqmescitniñ rusiyeli akimiyeti ticaret içün kelişmegen yerlerde alış-veriş yapqan tuccarlarğa para cezalarını berecek, dep bildire Aqmescit memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev.
Onıñ sözlerine köre, aynı bu şekilde akimiyet Kozlov soqağında bozulğan çarşı yerindeki ticaret ile küreşecek.
Memuriyet beyanatında bildirilgeni kibi, ticaret içün kelişmegen yerlerde alış-veriş içün vatandaşlarğa 5 000 rublege qadar memuriy cezanıñ, yuridik şahıslarğa – 200 000 ruble miqdarında para cezasınıñ berilmesini nazarda tuta.
«Kene bir kere tüşünmege rica etem, aile bücetinden on biñ rublelik para cezasını tölemek kerekmi, yoqsa eyisi – qanuniy yolnı saylamaq», – dey Baharev.
Evel Aqmescit akimiyeti Kozlov soqağındaki çarşını bozıp aldı. Yerli akimiyet bildirgeni kibi, iş adamları Aqmescitniñ diger çarşılarında yer tapqanlar.


text:
Çarşenbe künü, aprel 29-da, Dnepropetrovsk «Dnepr» ve Donetsk «Şahtör»ı arasında Ukraina Kubı yarım finalı vaqtında mühlisler Rusiyede yaqalanğan beluros programmacı Kirill Silivonçikniñ azat etilmesini talap ete ekenler, büyük plakatnı asqanlar.
Vaqia yerinden fotoresimni cumaaqşamı, aprel 30 künü, Radıyo Svaboda belorus muarririyeti aşkâr etti. Büyük beyaz plakatta: «Kirill Silivonçiknı azat etiñ! Yaşasın Aqrusiye!» kibi sözler yazılğan edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Kirill Silivonçik Rusiyede Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq çağıruvı sebebinden eki yıllıq apis cezasına maküm etilgen.
Oña nisbeten Rusiyeniñ №205.2 maddesi («Terroristik faaliyetke çağıruv») boyunca cinaiy iş açıldı
Buña sebep – Kirillniñ Vkontakte ağında aşkâr etken Ukrainağa qol tutuv yazıları oldı.
Aprel 9 künü Moskva mahkemesi Kirillge eki yıllıq apis cezasını belgiledi.


text:
Keriç parom keçitinde yük maşinalarınıñ sayısı 1270-ten ziyade oldı. Bunı cuma künü, mart 6-da, «Yekâne naqliyat müdirliginiñ» matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, Krasnodar ülkesi tarafından 1024 yük maşinası sırasını bekley. Olardan 280 yük maşinası Novorossiysk limanı – Keriç deñiz ticaret limanı yolunda, 744 yük maşinası Kavkaz limanı – Qırım limanı nevbetinde tura.
Qırım tarafından 254 yük maşinası qayd etildi. Keriç deñiz ticaret limanı – Novorossiysk limanı yolunda 6 yük maşinası, Qırım limanı – Kavkaz limanı yolunda 248 yük maşinası nevbetini bekley.
«Yekâne naqliyat müdirliginiñ» monitoring hızmetiniñ malümatına köre, Keriç keçiti cedvelge köre çalışa. Keçitte cuma künü, mart 6-da, «İonas» ve «Olimpiada» paromları çalışmaqta. Yengil maşinalarnıñ nevbeti yoq. Ava yahşı, yel süratı saniyede 7 metrni teşkil ete.
Meteo hızmeti bildire ki, mart 7-den mart 9-ğa qadar Keriç boğazında ava bozula bile. Mart 7-de yel süratı saniyede 20 metrge qadar artsa, furtuna havfı ilân etilmesi mümkün. Böylece keçitniñ işi toqtatıla bile.


text:
Aqmescit SİZOsında yatqan Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Arsen Cepparov acele ameliyatqa muhtac. SİZO memuriyeti oña kerekli tibbiy yardım köstermey. Bunı Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışından soñ aprelniñ 20-de advokat Cemil Temişev bildirdi.
«Al-azırda Arsen Cepparov ağır alda buluna. Boynunda svişç bar edi, şimdi qızardı. Sol qulağı eşitmey. Aqmescit şeeriniñ SİZO memuriyetine bir qaç kere muracaat etip, ameliyat yapmalarını talap etken edik. Şimdige qadar bir şey yapılmadı... Ayat telükesi bar. Yardım kösterilmegeni tek basqı olaraq degil, tam bir azap olaraq tanıyım», – dedi Temişev
Advokat SİZO memuriyetini prokuraturağa şikâyet etecegini, Cepparovğa tibbiy yardım kösterilmegeninden de mahkemede şikâyet etecegini bildirdi.
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi aprelniñ 20-de Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Cepparovnı apiste qaldırdı.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Refat Alimov ve Arsen Cepparov 2016 senesi aprel 18 künü Qızıltaşta yaqalanğan soñ apiste yatalar. Birinci dört Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabüsi 2016 senesi fevral 11 künü yaqalanğan edi. Olardan eñ çoq tanılğan insan aqları kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kukudır. Ondan ğayrı qurucı olıp çalışqanlar aluştalı Muslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, em de Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Sirük tutulğan edi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina vatandaşlarınıñ muracaatları içün Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ poçta adresi:
Uşakov caddesi, 42, Herson şeeri, 73003
Muracaatlar içün Temsilcilikniñ elektron menzili:
Devlet akimiyeti organlarınıñ ve matbuat vastalarınıñ muracaatları içün Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ elektron menzili:
Qoşma malümat içün telefonlar:
+380 (552) 49–59–39 – yuridik şahıslardan (devlet akimiyeti organlarından, yerli öz-özüni idare etüv organlarından, şirketlerden, müessiselerden, teşkilâtlardan) kelgen mektüplerni qayd etüv aqqında malümat; vatandaşlarnıñ muracaatlarını qayd etüv, vatandaşlarnı qabul etüv aqqında malümat; Temsilcilik reberiyetiniñ şahsiy qabulına evelden yazıluv içün telefon vastası.
0 800 502 192 – bedava «sıcaq» ağ.
Yuqarıda qayd etilgen telefonlar vastasınen malümat bazarertesi kününden cuma kününece belgilengen iş saatleri devamında berile.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ iş cedveli
Bazarertesi – cuma saat 09.00 – 13.00 ve 14.00 – 18.00
Cumaertesi, bazar – raatlıq künleri.
Ürmetli vatandaşlar!
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında, yani Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde yaşağan, ya da qıtağa köçken vatandaşlar Temsilcilikke öz tekliflerinen (mulâazalarınen), arizalarınen (ricalarınen) ve şikâyetlerinen yazılı şekilde ya da ağızdan muracaat ete bileler.
«Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunınıñ 5-ci maddesine binaen, muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı ile babasınıñ adı, yaşağan yeri yazılmalı, em de koterilgen meseleniñ, izaatnıñ, teklifniñ, ariza ya da şikâyetniñ, rica ya da talapnıñ mündericesi aks etilmelidir. Vatandaş muracaatınıñ üstünde tarihnı belgilep, muracaatını imzalamalıdır. Bu talaplarğa riayet etmegen muracaatlar baqılmay.
Elektron muracaatlar ve elektron petitsiyalar boyunca «Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunına 2015 senesi oraq (iyül) ayı 2 künü kirsetilgen deñişmeler aqqındaki № 577-VIII Ukraina qanunı esasında, 2015 senesi ekim (oktâbr) ayı 28 kününden başlap, yazılı muracaatlar İnternet ve elektronik alâqa vastaları yardımınen (elektron muracaat olaraq) yollanıla bile. Muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı ile babasınıñ adı, yaşağan yeri yazılmalı, em de koterilgen meseleniñ, izaatnıñ, teklifniñ, ariza ya da şikâyetniñ, rica ya da talapnıñ mündericesi aks etilmeli. Vatandaş yazılı muracaatınıñ üstünde tarihnı belgilep, muracaatını imzalamalı. Bundan ğayrı, elektron muracaatqa cevap yollanılacaq elektron menzil, ya da muracaat etken şahıs ile basqa bağlanma vastaları yazılmalı. Elektron muracaat yollanğanda, elektron imzanıñ keregi yoq.
Diqqatıñıznı şuña da celp etmege isteymiz ki, Ukraina Prezidenti 2017 senesi qural ay (mayıs) 15 künü imzalağan № 133/2017 Ferman ve Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası 2017 senesi çiçek (aprel) ayında qabul etken ‘‘Mahsus şahsiy iqtisadiy ve başqa sıñırlama tedbirlerni (sanktsiyalarnı) qullanuv’’ mevzusında qarar ömürge keçirilip, Ukrainada Yandex.ru, Yandex.ua ve Mail.ru kibi İnternet vastalarına irişim sıñırlandı. Elektron poçta vastasınen yollanğan muracaatlarıñıznıñ Temsilcilikke kele bilmesi içün, lütfen, Rusiye şirketleriniñ poçta hızmetlerini qullanmañız.


text:
Cañı Kesek
Cañı Kesek (ukraince TиMaшiBka, ДжaHи-Kecek, rusça TиMaшoBka, ДжaH-Kиcek, ДжaHы-Kecek) - Qırımnıñ Qurman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 671 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ http://www.webcitation.org/6bKnaJmPV


text:
Aqmescitteki №1 SİZOda bir qaç mabüs qızamıq çıqardı. Bu aqta Rusiye devlet kütleviy haber vastaları Qırım ve Aqyardaki Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti idaresiniñ matbuat hızmetine esaslanıp bildire.
«Aqmescit şeeriniñ №1 SİZOsında qızamıq çıqqanı içün bir sıra kamerada karantin ilân etildi. Rusiyeniñ sanitar qanunlarına köre tahqiqat izolâtorında qırğınlıqqa qarşı tedbirler keçirile. Bağda olğanlarğa qızamıq aşısı yapıldı», – dep bildire müessise haberini «RİA Novosti Krım».
Müessiseniñ qayd etkenine köre, sanitar-qırğınlıq talaplarına riayet etüv ve qırğınlıqqa qarşı tedbirlerniñ keçirilüvi Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ devlet sanitar-qırğınlıq nezareti baş merkezi tarafından kontrol etile.
Daa evel haber etilgeni kibi, Qırımda «para talap etüv davası» boyunca mahküm etilgen Aluşta Rusiye şeer şurasınıñ sabıq deputatı Pavel Stepançenko Aqmescit SİZOsında qızamıq çıqardı.
Bundan evel Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Aqmescit SİZOsında qızamıq qırğınlığı başlandı, dep haber etti.
Daa soñra «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayevniñ advokatı Lilâ Gemeci Aqmescit SİZOsınıñ memuriyetine qarşı «müvekkilini qızamıqqa oğartmağa tırışqanı içün» dava açtırdı.
Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti Aqmescit SİZOsında qızamıq qırğınlığı aqqında resmiy şekilde bildirmey. Qırım.Aqiqat bu malümatnı tasdıqlamağa tırışa.
Qırımda yılnıñ başından qızamıq çıqarğan 150 insan qayd etildi, dep haber ete Rospotrebnadzornıñ Qırım idaresi.
Qızamıq bir insandan başqasına öksürik, sıqı şahsiy bağlarda keçe. Virus bir yerde eki saat devamında faal qala ve avada saqlana. Başta hastanıñ suvuqlanuv alâmetleri ola: tımav, sıcaq, öksürik, tahminen bir aftandan tökme çıqa (başta, soñra ise – vucutnıñ ust ve alt qısımlarında). Qızamıq ağırlaşuvları arasında – siñir sistemasına zarar ketirüv, pnevmoniya, otit, közlerniñ zayıflaması.


text:
Keçken künü Aqyarda 27 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Aynı zamanda 71 yaşından 77 yaşına qadar üç insan vefat etken. 40 hasta tedaviylengen soñ hastahaneden çıqarılğan.
«Umumen Aqyarda 14 239 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 13 132 kişi tüzeldi, 643 insan vefat etti», – dep qoştılar matbuat hızmetinde.
260 insan közetile – olar hastalarnen alâqada oldı, amma COVID-19 diagnozı tasdıqlanmadı.
Tünevin Qırımda 104 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 4-niñ hastalıq alâmetleri yoq edi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov bildirdi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Rusiyede Meclisniñ yasaq etilmesinden soñ Meclis saylavlarında iştirak etken bütün qırımtatar halqınıñ temsilcileri ekstremizmde qabaatlana bile.
Bu aqta o Kiyevde keçirilgen «OSCE-de Almaniyanıñ Temsilciligi – Donbass ve Qırımda insan aqlarını qorçalama vaqtı» muzakereleri devamında bildirdi. Merasim Fridrih Naumann Fondunıñ temsilciligi ve Vatandaş serbestligi merkezi tarafından teşkil etildi. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
«Meclis tek bir teşkilât degil, ve fikirdeş dairesi bile degil. Bu halq tarafından saylanğan organ, – qayd etti Cemilev. – Perestroyka (ğayrıdan quruv) senelerinde gizli şekilde rey berüv ile temsilci organnı saylağan Milliy Qurultaynıñ saylavlarını bütün halqımız arasında keçirip oldıq. Bundan soñ bütün qırımtatarlar arasında yerli ve regional mesclislerniñ saylavları teşkil etildi».
Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, şimdiki vaqıtta Qırımda tahminen 230 yerli ve regional meclisi bar, bu yerde 2500 insan çalışa, olarnı Meclisnen bağ tutqanları içün ekstremizmde qabaatlay bileler.
«Rusiye organlarınıñ olar bir şey yapqanını isbatlamaları kerekmey, tek olar bu teşkilâtta bulunğanını isbatlamaq yeterlidir. Ve saylağanlarnı da. Endi bütün qırımtatar halqı rusiyeli işğalciler içün ekstremisttir», – dedi o.
Bundan da ğayrı, qırımtatar halqınıñ lideri işğal vaqtından başlap 2015 senesi başına qadar Qırımda uquq qoruyıcı organları tarafından 200-den ziyade tintüv keçirilgenini bildirdi. Ğayıp olğanlar ve öldürilgenlerniñ sayısı 22 insannı teşkil ete.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti.
Meclis reisi Refat Çubarov bundan soñ Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetniñfevqulade nizamına keçkenini bildirdi, çünki onıñ faaliyeti normal şekilde ömürge keçirilmesi içün «yeñilmez manialar» quruldı.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.