text:
`Azat itelgän töbäklärdä xalıqara transport bäyläneşe êşçänlege alıp barıla` Näticälär
Xäbärlär [775]
- Qara diñgezdä tabiğıy gaz êşçänlege däwam itä
- Törek hawa yulları qayber reyslarnı beterde
- Soyuz MS-22 ğalämgä oçtı
- Äminä Ärdoğanğa AQŞtan büläk
- 2022 Xalıqara ğaläm kongressı Türkiyedä uza
- Qazanda Xalıqara möselman kinosı festivale açıla
- 3 terrorçı birelde
- Terrorçılıqqa qarşı köräş tuqtamıy
- Üzbäkstan liderı törek wäkillegen qabul itte
- Qazannan Düşänbegä oçışlar başlana
- Ukraina: "Yelenovka törmäsen ruslar bombaladı"
- Rusiyä xalıqara ğaläm stanśiyäsennän kitä
- "Kodokushi"- iñ yaxşı xalıqara dokumental’ fil’m
- İq'tisadta bilgesezlek xökem sörä
- Kiläçäktäge maşina texnologiyası: rul’ bulmayaçaq
- Kosmonavtlarda söyäk probleması
- "89 sportçı häm trenerıbıznı yuğalttıq"
- Äliyıv: “Azat itelgän töbäklärdä xalıqara transport bäyläneşe êşçänlege alıp barıla”
- Çavuşoğlu qurqınıçsız transport yullarınıñ möhimlegenä basım yasadı
- Altun: “BMO yañadan şäkelländerelergä tiyış”
- Hamdaniyä azat itelgän
- Täl Madik awılı “DEAŞ” terror oyışmasınnan azat itelgän
- Kanoê belän säyäxät
- Talibannıñ alğa baruı Qabul aêroportında panika kiterep çığardı
- Xalıqara kitap yärminkäse
- “Rabiğa” küpläp üterelüe Londonda da protest itelgän
- Astanada xalıqara ênergiya yärminkäse başlanğan
- Шyшa әpMәH яyлaп aлyыHHaH aзaT иTeлдe - Şuşa ärmän yawınnan azat itelde
- Şuşada qabat azan tawışı
- 9 nçı sentyabr' - Anadolunıñ basıp aludan azat itelü simvolı
- Azärbaycanda ikelätä bäyräm
- Xalıqara yoga köne
- Ximik qoral höcüme protest itelgän
- “Rabiğa” küpläp üterelüe Kanada da protest itelgän
- Xalıqara New-York uyınçıq yärminkäse
- Astronavtlar ğalämdä piśśa aşıy
- İstanbulda Xalıqara saqlanu sänäğäte yärminkäse uza
- Yaponiyäne teträtkän Jebi ğarasatı
- Äfğannar oçıp kitüçe AQŞ oçqıçına totındı
- Musul operaśiyası
- Änkarada xalıq hönärläre yärminkäse
- Xalıqara balalar bäyräme qotlana
- Xalıqara interaktiv kürgäzmä: "Xäl-bädän-zihen"
- Xalıqara N’yu-York avtomobil’ yärminkäse


c: text/html

text:
Aqmescit – Qırımda yaşağan Türkiye vatandaşları farqlı nezaret hızmetleri tarafından diqqat ile közetile. Hızmetler Türkiye vatandaşlığı olğan hadimler aqqında malümat toplay, migratsion hızmetleri ise mahkeme qararlarına esaslanıp, Türkiye Cumhuriyetiniñ vatandaşlarını Qırımdan çıqaralar. Cemaatçı ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlar insan aqlarına riayet etüv alanında olğan bozuvlarnı qayd eteler.
Türkiye sıñırında Rusiyege ait Su-24 cenk uçağı tüşürilgen soñ Rusiyede Türkiye vatandaşları içün migratsion qaideleri bayağı deñişti. Bundan ğayrı, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Türkiyege qarşı kirsetken cezalarına köre, 2016 senesi yanvar 1-den itibaren Türkiye vatandaşlarını işke almaq yasaqtır. Bu sıñırlar 2015 senesi dekabr 31-ne qadar Türkiye vatandaşları ile qurulğan iş munasebetlerine tesir etmey.
Aqımdaki seneniñ noyabr soñu – dekabrniñ başından başlap Rusiyedeki nezaret hızmetleri Türkiye vatandaşları tarafından migratsion qanunlarınıñ bozulmasını qayd eterek, mahkeme qararına esaslanıp, bu adamlarnı memleketten sürgün eteler. Rusiye Federatsiyasınıñ uquqı altında bulunğan Qırım istisna olmadı. Nezaretçilerniñ malümatına köre, şimdige qadar yarımadadan bir qaç Türkiye vatandaşı quvuldı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gayana Yüksel bergen malümatına köre, yarımadada bulunğan türklerni «birer-birer organlarğa çağırıp, subet keçire ve belli olmağan kâğıtlarnı imzalamağa zorlay, parmaq izlerini alalar».
Yükselniñ bildirgenine köre, bundan soñra Türkiye vatandaşlarını rusça imtianlarına yollaylar, çünki Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları bunı talap ete. «Türkiye vatandaşı olmağan apayları bile yardım etemeyler, amma keçken sene adamnıñ Qırımda qalması içün bu bir imkân ve sebep edi. Soñra Qırımdan quvalar. Qırımda qaç yıldan berli yaşağanına, nasıl etip para qazanğanına, qaç adamğa ötmek parasını qazanmağa imkân bergenine ve 2014 senesi olğan deñişmelerge pek quvana ya da quvanmağanlarına baqılmay. Buña iç qulaq asılmay», – dep bildirdi Yüksel Facebook saifesinde.
Meclis azasınıñ aytqanına köre, mahkeme qararı esasında yarımadada 10 yıldan berli iş yapqan Türkiye vatandaşı ve oğlu, em de bir qaç türk iş adamı Qırımdan sürgün etildi.
Qırım.Aqiqat Yükselge muracaat etip, mezkür adamlarnıñ soyadlarını ve olarğa ait müessiselerni aytmağa rica etti, faqat o, adamlar taqip etileceginden qorqalar dep, bu malümatnı berip olamadı.
«Bir mücize bekleyler»
Qırım İnsan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov Gayana Yüksel bergen malümatnı Qırım.Aqiqatqa tasdıqladı.
«Böyle şeyler oldı, bilemiz, amma muracaat etken adamlar adlarını aytmamağa rica eteler. Bir mücize bekleyler: bu mesele olarğa tesir etmeycegine ümüt eteler», – dep ayttı Cepparov.
O, Qırımda qorantasınen beraber yaşağan Türkiye vatandaşı aqqında tarif etip, adamnıñ müessisesinde soñki vaqıtları bir sıra teşkerüv keçirilgenini qayd etti. «Bir kün sanitar-epidemiologik stantsiyası, bir kün bergi hızmeti, bir kün migratsion hızmeti, soñra prokuratura, FSB (Federal Havfsızlıq Hızmeti) kele – er kes kele bile. Vesiqaları doğru, amma raat qaldırmaylar», – dep ağlattı Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı.
Daa bir vaqia Türkiye vatandaşınen bağlı, mahkeme onı Qırımdan quvmağa qarar aldı, amma adam Qırım uquqçılarına muracaat etip, işbu qararğa itiraz bildirecek ola.
«İçki rayonında mahkeme oldı, Türkiye vatandaşını sürgün etüv meselesi baqılğan edi. Migratsion hızmetiniñ vekili Türkiye vatandaşına qarşı iddiaları olmağanını ayta, mahkemeci ise şunı dedi: «Men çaresini taparım, ve onı çıqarırlar. Olar (türkler) qardaşımıznı (tüşürilgen cenk uçağınıñ pilotlarından biri aqqında laf kete – QA) öldürdiler. Bu siyasiy bir mesele, bu sebepten olarnı (Türkiye vatandaşlarını) mından quvmaq içün bütün manaçıqlarnı qullanmağa tırışalar», – dedi o.
Vesiqaları bar, amma kene de zorluq çekelerAbdureşit Cepparov
Cepparovnıñ qayd etkenine köre, qayd etilgen Türkiye vatandaşları Qırımda qanunğa riayet etip bulunalar, er biriniñ oturma izni bar. «Vesiqaları bar, amma kene de zorluq çekeler», – dep ayttı Cepparov.
Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ temsilcileri yuqarı organlardan migratsion qanunlarını al etmege rica ettilermi sualine Cepparov keçken afta Devlet şurasınıñ reis muavini Remzi İlyasov ile bu mevzuda körüşüv keçirilgenini ayttı.
«Remzi İlyasovğa muracaat ettik, ya özü bu işlerge kirişsin, ya da bizni cumhuriyet yolbaşçısı (Sergey Aksenov – QA) seviyesine malümatnı yetkizmek içün ketirsin istedik. Remzi İlyasov bu işni özü baqacağını aytıp, devletler arasındaki munasebetler zor ve bu qolay bir iş olmağanını qayd etti. Neticesini o da aytıp olamay», – dep tarif etti Cepparov.
Prezident buyruğına esaslanıp, malümat toplaylar
Qırımnıñ Emek ve içtimaiy qoruv Nazirligi yarımadanıñ icra akimiyet organlarından Türkiye Cumhuriyetiniñ vatandaşları aqqında malümat berilmesini talap etmege qarar aldı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ (KUQG) malümatına köre, nazirlik Rusiye Emek Nazirliginiñ mektübine esaslanğanını bildire. «Türkiye vatandaşlarını celp etüv teklifleri aqqında» mektüpte nazirlik Qırımnıñ icra komitetlerinden Türkiye vatandaşları çalışqan teşkilâtlardan sual cedvellerini toplamağa talap ete.
«Toplanğan malümat arasında: hadimlerniñ sayısı, şu cümleden Türkiye vatandaşlarınıñ, ve 2016 senesi kerek olğan Türkiye vatandaşlarınıñ sayısı. Böyle bir malümat toplamasınıñ sebebi olaraq Rusiye prezidentiniñ 2015 senesi noyabr 28-de çıqqan 583 nomeralı «Rusiye Federatsiyasınıñ milliy havfsızlığını teminlev ve Rusiye Federatsiyası vatandaşlarını cinaiy ve qanunğa uymağan diger areketlerden qoruv ve Türkiye Cumhuriyetine qarşı mahsus iqtisadiy tedbirlerniñ alıp barılması aqqında» buyruğı qayd etile», – dep aytıla mektüpte.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnikniñ zanınca, Türkiye vatandaşları diger devletlerniñ vatandaşlarına baqqanda işke kirgende ya da migratsion vesiqalarını alğanda diskriminatsiyağa oğratıla.
«Böylece, kelecek sene Türkiye vatandaşlarınıñ emek faaliyeti içün vesiqalarnıñ berilmesi sıñırlana bile. Qırımda, iqtisadiyat alanından ğayrı, Türkiye vatandaşları tasil, medeniyet ve islâm dinini kütken insanlar içün müim olğan din saalarında çalıştılar», – dep qayd etti Skripnik.
QUQG koordinatorı Vissarion Aseyevniñ fikirince, bunıñ kibi areketler Qırımdaki qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını da bozmaqta. «Qırımda yaşağan ve çalışqan bir çoq Türkiye vatandaşı qırımtatarıdır. Böylece, Rusiye akimiyetiniñ Türkiye vatandaşlarına qarşı yapqanları neticesinde Türkiye vatandaşlığı olğan qırımtatarlar tamır halqnıñ temsilcileri olaraq etnik vatanında bulunmaq aqqından marum qala bileler», – dep ayttı Aseyev.
Qayd etmeli ki, şimdige qadar Qırımnıñ resmiy organları ve hızmetleri tarafından mezkür vaqialarğa dair bir de bir malümat kelmedi.
Metnde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanğan ıstılalar mevcut

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
EYİLİK ETKEN EYİLİK KÖRER!
Timur QURTUMEROV
Dekabr 14-ti bazar künü. Saba erte, küneş daa endi doğayata. Avası titis, suvuq, qar uçqunlay. Buña baqmadan, bir gruppa yaşlar – qırımtatar faal gruppalarınıñ vekilleri Zernovoye köyüne yol aldılar. Şu künü olarnı aynı bir maqsad – köyde yaşağan bir qartiyge yardım etmek maqsadı birleştirgen.
Meger, Zernovoye köyünde Anife Suleymanova ve onıñ qız qardaşı Alime Celilova qart semetdeşlerimiz, ğayet naçar, zor, müşkül bir alda yaşay ekenler. Olar pek çoq şeylerge muhtaclar. Olarnıñ zorluqlarını, çekişkenlerini körgen qomşular, elbet, qollarından kelgeni qadar yardım etmege tırışalar. Amma bunıñ özü yeterli degil. Böylece, olar “Açıq yürekler” merhametlik teşkilâtı aqqında eşitken soñ, qartlarğa yardım sorap muracaat etkenler.
“Açıq yürekler” teşkilâtı mektüpni alğan soñ Anife qartananıñ nasıl vaziyette, nasıl yaşağanını baqmaq içün anda volontörlarnı yolladı. Yaşlar qartiylerniñ acınıqlı yaşayışını körip, eppeyi şaşqın alda qayttılar. Lâkin çoq tüşünip oturmay, bu adamlarğa yardım etmek yollarını muzakere etip, işke davrandılar. Başta bir qartlarğa odır-budır yemeklik alıp bardılar, azbarda bir-eki işlerni yaptılar. Soñra ise Anife Suleymanovağa yardım etüv aktsiyası ilân etilip, onıñ çerçivesinde para, diger zarur şeyler toplanıldı.
Doğrusını aytsaq, Anife Suleymanova ve onıñ qardaşı yaşağan ev pek fena alda. Evniñ içinde de, tışında da yapılacaq iş çoq. Bu evde eki qart, hasta qadın yaşay. Kimnidir çağırıp, kerekli işlerni yaptırmaq içün paraları yoq. Olar tek pensiyalarına kün köreler. Pensiyaları da az, çoq şeyge para yetişmey.
Anife Suleymanova 1954 senesi Taşkentte doğğan, anda oquğan. Çoq yıllar devamında tiküv fabrikasında çalışqan. Ağır hasta anasını baqqan. Bu ve diger sebeplerden ötrü, qorantası, bala-çağası yoq.
– Men Qırımğa 2013 senesi qayttım, – dep ikâye ete o. – Çoq qıynaldım. Mında kelgen soñ pasport almağa istedim. Lâkin pasport bermediler. Bu meseleni çezmek içün eki yıl qapı-qapıdan yurdim. Allağa şükür, pasport aldım, amma qıyınlıqlar bitmedi. Propiska meselesini çezmek içün de çoq yürmek kerek oldı. Propiskam olmağanı içün bütün bu vaqıt devamında pensiya almadım. Özbekistanda toplağan bir-eki kümüş aqçama kün keçirmege tırıştım, amma o da çoqqa yetmedi. Soñki param bu evni satın almağa yetti ve biraz da aşamağa qaldı.
Kerçekten de, bu eki qadınnıñ ğayet müşkül bir vaziyette yaşağanı bir kereden közge çarpa. Evniñ tışından divarlarğa penoplast yapıştırılğan olsa da, evniñ içi suvuq, çünki yaqmağa odunları yoq. Azbar qorası da yıqıq, yerde yata…
Qadınlar yaşlarnıñ kelgenlerini körip, pek quvandılar, olarnı sevinçnen quçaqlap öptiler. İç bir şeyge baqmay olarğa başta qave pişirip berdiler. Şübesiz, quvaçları içine sığmağanı körünip tura edi. Olar tosat-tosat yaşlarğa öz minnetdarlıqlarını bildire, böyle merhametli evlâtlarnı östürgen ana-babalarğa evallalar ayta, hayırlı tileklerini söyley ediler.
Qaveden soñ yaşlar vaqıtnı coymayıp, işke kiriştiler. Asılında o künü bu evde endi üçünci talaqa keçirile edi. Albu ki, yuqarıda aytqanımız kibi, yaşlar endi bir qaç kere kelip, kanalizatsiya keçirgen, çirkef suvlar içün çuqur qazğan, başqa qol tutqan işlerni yapqan ediler.
Bu keresinde esasen ev içinde çalışmaq, yani vanna qoymaq, elektrik tellerni deñiştirmek kerek edi. Qayd etmek kerek ki, bütün bu kerek şeylerni, bunıñnen beraber çamaşır maşinasını, diger ufaq-tefek şeylerni volontörlar özlerinen alıp keldiler.
Yaşlar bütün kün devamında suvuq demey, toqtamay çalıştılar. Azbardaki yatqan ağaçlarnı pıçıp, tertipnen tizip qoydılar. Elbet, kimse işten qaçınmadı, er kes bir yaqadan baş çıqarıp çalıştı. Kimdir vannanı yerleştirse, kimdir vanna odasınıñ divarlarını sıladı, qapısını tüzetti, daa kimdir kanalizatsiya borularını çektirdi, elektrikanen bağlı işlerni yaptı. Sofanıñ pencerelerinden suvuq yel urmasın, dep, polietilen qaqıldı.
Bütün bu yardım aktsiyasını, talaqanı keçirmek mesülieti “Açıq yürekler”niñ volontörı Nazif Rostigunıñ üzerinde edi. Onıñ aytqanına köre, bu işke qatılmağa, qartlarğa yardım etip, savap qazanmağa istegen pek çoq olğan.
– Biz, birinciden, ev içine suv keçirmek ve kanalizatsiya qurmaq kerek, dep tüşündik. Birinci talaqada çirkef suvlarını aqızdırmaq içün büyük bir çuqur ve kanalizatsiya tranşeyaları qazdıq. Ekinci keresinde suv ağını quramaq içün çeşit trubalar alıp keldik, suv ağı ve sanuzel yapmaq içün er şeyni satın aldıq, – dedi Nazif. – Bunıñ içün internet vastasınen para toplap başladıq. Bir afta içinde cemaattan 40 biñ rubleden ziyade para toplanıldı. Paradan ğayrı, bazı adamlar bu işlerge kerekli şeylerni alıp keldiler – birisi böyler, digeri ünitaz, daa birleri vanna odası içün qapı ketirdi ve ilâhre. Fursattan faydalanıp, yardım elini uzatqan cemi arqadaşlarımızğa teren minnetdarlığımıznı bildirem. Ekinci talaqada yigitlerimiz çirkef suv çuqurını taşnen örüp çıqtılar, ev içine suv keçirdiler, evni tıştan penoplastnen örttiler. Bugün yapılğan işlerni özüñiz kördiñiz. Ebet, er kes yoruldı, amma buña baqmadan, olar quvanıp evge kettiler, çünki öz isseni merhametlik işine qoştılar.
Yaşlar işni bitirip, endi qaytmağa azırlanır ekenler, Anife qartana olarnı yibermege istemey, teşekkürini nasıl ifadelemege bilmeyip, de bir oğlannı, de digerini bağrına basa, oplay, közünde quvanç közyaşları ile olarnen sağlıqlaşa, tekrar-tekrar sağollar aytıp, olarnı endi musafirlikke kelmege davet ete.
– Baqıñ, nasıl merhametli, alicenap yaşlarımız bar! Çoq sağ olsunlar! Böyle yaşlarnı terbiyelegen ana-babalar sağ olsunlar! Rabbim yaşlarımızğa tutqan işlerinde yardımcı olsun! Yaşlarımıznıñ biz, qartlarğa yapqan eyilikleri, biñ-biñ qat ziyadesinen qaytsın! Bu yaşlar muabbet qorantalar qursınlar, çoq-çoq balaları olsunlar. Er kes birlik-beraberlikte olsun, ağır vaqıtlarda halqımız bir-birine yardım qolunı uzatsın. Epimiz bilemiz: halqımız er vaqıt özüniñ insanperverligi, alicenaplığınen ayırılıp tura edi, em şimdi de şay. Bizim yaşlarımız er vaqıt birlik olsunlar. Bu dünyada er kesten bahtlı olsunlar. Alla sağlıqlarını bersin! Başlağan işlerini er vaqıt bitirsinler. Er şey olarnıñ qolunda! – degen tilekler ile ozğardı hayırsever yaşlarnı Anife bitay.
Şunı da aytıp keçmek kerek ki, “Açıq yürekler” Anife Suleymanovağa yardım etüvni devam etecek. Meselâ, baarge çıqıp, avalar biraz qızğan soñ evniñ damını deñiştirmek, aşhane yapmaq planlaştırıla. Şimdilik qartlarnıñ keçinmeleri içün para toplanıla. Bu hususta bütün malümatlarnı “Açıq yürekler”niñ içtimaiy ağlarında açılğan saifelerden bilmek mümkün.
Memba : Yañı dünya” gazetası, №2(1436) 2018 s., yanvar 19


text:
Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyası (PACE) reisi Anne Brasseur bildirdi ki, Debaltsevo civarındaki cenk uruşlarınıñ devam etmesi ateş toqtatılması aqqında Minsk añlaşmalarınıñ bozulması sayılmaqta, – dep haber ete Radio Svoboda.
«Keçken afta Minskte tizilgen añlaşmalar ve Birleşken milletler teşkilâtınıñ Havfsızlıq şurası tünevin qabul etken rezolütsiyağa baqmadan, Ukraina şarqında zorbalıq devam etkenine yazıqsınam. Uruşlar Debaltsevoda eñ küçlü oldı, anda Rusiyege qoltutqan separatistoyer regionnı nezaret altına almağa tırıştılar», – dep ayttı Brasseur.
PACE reisi zıddiyet taraflarını ateş toqtatılmasına riayet etmege çağırdı. Fevral 12-de Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya liderleri Donbassta fevral 15-ten itibaren ateş toqtatılması ve ağır silâ çekilmesi aqqında añlaştılar. Rejim er daim bozulmaqta, taraflar bir-birini qabaatlap, kendi qabaatını red eteler.
Radio Svoboda mühbiri bildire ki, saat 11:00 Artemovsk hastahanesine Debaltsevoda yaralanğan yüzden ziyade asker ketirildi.
Prezident Petro Poroşenkonıñ aytqanına köre, Debaltsevo civarındaki uruşlar neticesinde 30 asker yaralandı. Ukraina Silâlı quvetleri Debaltsevo nı terk eteler. Saat 13:00 bölüklerniñ 80% çıqarıldı. Bundan soñra Debaltsevo vaziyeti aqqında malümat olmadı.


text:
Mançesterda terror ğämäle (2017)
Mançesterda terror ğämäle - 2017 yılnıñ 22 mayı kiçke 22:40 säğättä (UTC+1) Böyekbritaniäneñ Mançester Arena stadionında şartlaw näticäsendä kimendä 23[1][2] keşe häläk bulğan, 120[3] yaralanğan, kübesençä balalar. Şartlaw AQŞ cırçısı Ariana Grande konsertında bulğan.
QorbannarYзrәpTү
Pülisä buyınça, bombanı terrorçı-intixarçı şartlatqan, şartlatqıç tiderüçe elementlar belän tuplanğan bulğan. Şartlaw näticäsendä 23 keşe häläk bulğan, iñ yäşe - 8 yäşlek qız, 59 keşe (bik küp balalar häm yäşüsmerlär) cäräxätlängän.
Soñraq pülisä tapqan ikençe şartlatqıç idärä itelüçe şartlaw yärdämendä beterelgän.
Matbuğat beldergänçä, terror ğämäle öçen cawaplılıqnı İGİL alğan. CBC News buyınça, intixarçı 23 yäşlek Salman Abedi bulğan.
Terror ğämäle säbäple parlamentqa saylaw aldı çaraları waqıtlıça tuqtatılğan.
SıltamalarYзrәpTү
- https://www.azatliq.org/a/28503814.html MaHчecTepдa шapTлay HәTиҗәceHдә 22 keшe hәлak бyлды


text:
Resey Ukrainağa şabuıl jasauı mümkin degen boljam barğan sayın şındıqqa jaqındap, Şığıs Europadağı jağday şielenisip twrğan twsta, AQŞ Ukrainadağı azamattarın elden şığıp ketuge şaqırdı. Tipti, Ukrainadağı elşilik qızmetkerleriniñ jaqındarın elge qaytuğa bwyırğan.
AQŞ Memlekettik departamentininiñ resmi mälimdemesinde, Resey Ukrainağa qarata qauipti äskeri äreketter jasap jatqanı eskertilgen. Bwğan qosa el işindegi azamattarına da jaqın arada Ukraina men Reseyge sayahat nemese özge maqsattağı saparlardan bas tartuğa şaqıradı.
Resey bolsa Ukrainağa qarata äskeri basıp kiru josparınıñ joq ekenin, bwnday boljamdar şındıqqa say emes dep keledi. Degenmen, aqparat qwraldarı men äleumettik jelilerde tarağan mälimetterde Reseydiñ özge aymaqtağı äskeri küşteriniñ eldiñ batıs şekarasına jötkelip jatqanı turalı derekter bar.
AFP aqparattıq agenttigine bergen mälimetinde AQŞ-tıñ Ukrainadağı elşiliginiñ qızmetkeri elşilikter jwmısı jalğasa beretinin aytqan. Bılayşa aytqanda Ukrainadağı AQŞ elşiligi jabılmaydı, elşilik qızmetkerleriniñ jaqındarı men özge amerikalıqtarğa elden şığıp ketu eskertilgen.
Aq üy bolsa Resey tarabınan şabuıl kez-kelgen uaqıtta boluı mümkin ekenin aytqan.


text:
Bugün Ukrainada Ğolodomor qurbanlarını añma künü qayd etile.
Kyivde cumaertesi künü, noyabrniñ 23-nde, dualar oquldı, hatıra tedbirleri keçirildi, sergiler açıldı ve «Çıraq yaq» ananeviy aktsiyası keçirildi, medeniyet ve oquv müessiselerinde sergi keçirilmesi, film kösterilüvleri planlaştırıla, dep bildirdi Kyiv şeeriniñ devlet memuriyeti.
«Er yıl noyabrniñ dördünci cumaertesi künü qayd etilgen Ğolodomor qurbanlarını añma kününde paytahtta matem tedbirleri, dualar, hatıra tedbirleri, sergiler ve «Çıraq yaq» ananeviy aktsiyası keçirilecek. Olarnıñ maqsadı 1921-1923 ve 1946-1947 seneleriniñ ukrain halqınıñ genotsidi ve açlıq olğan 1932-1933 seneleriniñ Ğolodomor qurbanlarını lâyıq seviyede añmaqtır, tedbirlerniñ planı tasdıqlandı», – dep aytıla paytahtnıñ yolbaşçılıq saytında.
Noyabrniñ 23-nde Ğolodomor-genotsid milliy müzeyinde (Lavrskaya soq., 3) matem tedbirleri keçirilecek. Devlet akimiyet organları, yerli idare, cemaat vekilleri, diniy liderler, çetelden kelgen musafirler qoşulacaq.
Saat 16:00-da (Qırımda 17:00-da) ğolodomor qurbanlarınıñ hatırasına sükünet daqqası ilân etilecek, «Çıraq yaq» umumukrain aktsiyası keçirilecek. Er kes elâk olğanlarnı añıp, penceresinde çıraq qoya bile.
Cumaertesi künü Kyivde Ukraina devlet bayrağı endirilecek.
Eglence tedbirleriniñ keçirilüvi sıñırlanacaq ve kütleviy haber vastalarınıñ yayınları deñiştirilecek.
Noyabrniñ 23-nde ibadethanelerde Ukrainada ğolodomor neticesinde elâk olğanlar añılacaq.


text:
Moskva şeer mahkemesi Qırım yalısında zapt etilgen dört ukrainalı deñiz askeri Vladimir Tereşçenko, Sergey Popov, Bogdan Golovaş ve Andrey Şevçenkonıñ advokatları bergen itiraz arizalarını red etip, olarnı aprelniñ 24-ne qadar nezaret altında qaldırdı.
Rusiyeli advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, oturışuv tahqiqatnıñ muracaatı esasında qapalı şekilde keçirildi.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Siyasiy mabuslar boyunca Avropa mahkemesine devletler arası ariza mevzusında konferentsiya
2018 senesi arman (avgust) ayı 13 künü Temsilcilikteki halqara alâqalar hızmetiniñ yolbaşçısı Yevgen Samuha ve hızmetniñ baş mesleatçısı Valeriya Pahomova Ukraina adliye Nazirliginiñ ‘‘İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine Ukrainanıñ RF-ke qarşı yañı devletler arası arizanı taqdim etüv’’ mevzusında matbuat konferentsiyada iştirak ettiler. Tedbirde Ukraina adliye Naziri Pavlo Petrenko, Nazir muavini – İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesinde davalar boyunca vekâletli şahıs İvan Lishchına, Ukraina Helsinki birliginiñ adliyecisi Darya Sviridova, ‘‘Kreml siyasiy mabuslarınıñ aqrabaları’’ cemaat teşkilâtınıñ başliğı Igor Kotelânets, başqa cemaat teşkilâtlarınıñ ve matbuat vastalarnıñ vekilleri çıqışta bulundılar.
Matbuat konferentsiya devamında İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine Ukraina Ükümeti tarafından istilâcı devletke qarşı Rusiyde qanunsız şekilde tutulğan ukrain siyasiy mabuslar boyunca yañı devletler arası ariza taqdim etilgeni aqqında bildirildi. Devletler arası arizada 70-ten ziyade siyasiy mabuslarnıñ aq-uquqlarını bozuv, olarnı RF topraqlarında ve Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırımda taqip etüv boyunca vesiqalar taqdim etildi.
Ukraina adliye Naziri bildirgenine köre, İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine yañı arizada Rusiye tarafından insan aqlarını ve esas serbestliklerini qorçalav boyunca Konventsiya bozulğanınıñ tasdıqları ketirildi. Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Temsilciligi siyasiy mabuslarğa ve olarnıñ qorantalarına aq-uquqlarını yerine ketirüvde, bu cümleden, müessiseler arası işbirlik çerçivesinde istilâcı devletke qarşı halqara davalarda mütenasip tasdıqlar bazasınıñ teşkil etüvde yardım köstermege devam etecektir.


text:
İşğal etilgen Qırım ile demir yol alâqasınıñ tiklenmesi içün Ukraina ükümetiniñ qararı kerek. Böyle qarar olğnada, yarımada tarafına trenler bir qaç saat içinde qatnamağa başlar. Bunı Kiyevde iyül 14 künü keçirlgen matbuat konferentsiyasında «Ukrzaliznitsâ»nıñ baş müdir vazifelerini eda etken Aleksandr Zavgorodniy bildirdi.
«Ükümet al etecek. Eger de alâqanıñ ğayrıdan tiklenmesi aqta qarar olsa, bir saatte bunı etermiz», – dey o.
Dekabr 27-den «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol alâqasını toqtattı, em de yarımadağa qatnağan halqara trenlerni lâğu etti. Qırım yönelişinde trenler endi yalıñız Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar bara.
2015 senesi iyün 16 künü Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ temsilcisi işğal etilgen Qırım ile demir yol alâqası yaqın kelecekte tiklenmeycegi aqta bildirgen edi.


text:
Qırımda cuma künü, aprel 24-te, Qarasuvbazarda Cuma Caminiñ tantanalı açılış tedbiri olıp keçti. Qurucılıqnıñ teşebbüsçileri ve sponsorları iş adamları ağa-qardaş Resul ve Remzi Velilâyevler oldılar, – dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Bu topraqta tarihiy adalet ğayrıdan tiklenmege başlay, yoq etilgen 22 camiden birini bizler ğayrıdan tikledik», – dep ayttı qurucılıq sponsorlarından biri Resul Velilâyev.
Cuma Caminiñ tantanalı açılışına 500 insandan ziyade keldi. Davet etilgenler arasında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırım baş naziriniñ muavini Ruslan Balbek ve Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetiniñ yolbaşçısı Zaur Smirnov bar ediler.
Camini 33 metrlik eki minare yaraştıra. Caminiñ qubbesini Qırım ustaları bezettiler.
İleride caminiñ yanında medrese qurulması planlaştırıla.


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump, Ukraina barışığını muzakere etken "normand dörtü"niñ iştirakçileri kerekli körse, olarğa qoşulmağa azır olğanını ayttı, dep bildire "Ğolos Amerıkı".
"Men bellesem, Ukraina ve Rusiye esirlerinen almaşqanı – pek büyük adım, ve pek müsbet adımdır. Men qoşulğanım olarğa kerek olsa edi, men qoşulır edim", - dedi Donald Tramp.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Donald Trampnıñ bu laflarını daa tefsir etmedi.
Sentâbrniñ 8-inde Frenkistan ve Rusiye prezidentleri, "bir qaç aftadan" normand formatında ihtimallı körüşüv olacağını ilân etti.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında tutulğanlarnı deñişim kerçekleştirildi. 35 ukrainalı ile uçaq «Borıspil» Kyiv ava limanında qondı. Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ malümatına köre, Rusiye öz toprağında ve ilhaq etilgen Qırımda daa 110 Ukraina vatandaşını tuta.


text:
Urta Aziyaneñ iñ zur mäçete açıldı
Qazaqstanda Böyek Nur-Soltan cämiğı tantanalı räweştä açıldı
Qazaqstanda tözelgän Urta Aziyaneñ iñ zur mäçete Böyek Nur-Soltan cämiğı tantanalı räweştä açıldı.
Başqala Nur-Soltanda tözelgän mäçetneñ açılış tantanası qoruçı prezident Nursoltan Nazarbayev qatnaşında çınğa aştı.
Çarada Üzbäkstan, Qırğızstan, Mongoliya, Rusiyä häm Misırdan räsmi zatlar häm Qazaqstandağı möselman illärneñ ilçeläre belän şaqtıy jurnalist qatnaştı.
Nazarbayev biredä açıqlaw yasap, qorılmanıñ töp podryadçigınıñ törek êşmäkäre Fettah Tamince, Sembol tözeleş şirkäte häm êşçelärenä räxmät belderde.
Açılıştan son mäçettä comğa namazı uqıldı.
Yaqınça 68 meñ m2 mäydanı bulğan Böyek Nur-Soltan cämiğı Urta Aziyaneñ iñ zur mäçete bulıp tora. Şulay uq dön’yanın iñ zur 10 cämiğı arasında urın ala.
Ber ük waqıtta 35 meñ keşe namaz uqıy ala torğan mäçetneň lyustrası zurlığı häm million yarım kristalı belän dön’ya rekordına iyä.
Cämiğ êçendä İslam muzeyı, nikax zalı, Qor’än-i Kärim sıynıfları, konferenśiya zalı häm yabulı avtopark bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Minalardan çistartu êşçänlege alıp barıla
Azärbaycan ğaskäre ärmän qorallı köçläre yäşerep quyğan minalarnı täêsirsez xälgä kiterä
Kollektiv qurqınıçsızlıq oyışması Rusiyä-Ukraina suğışında qatnaşmıy
Qazaqstan Tışqı êşlär ministrlığı süzçese Aybäk Smadiyarov Kollektiv qurqınıçsızlıq kileşüe oyışmasına äğ’za illärneñ xärbi berlekläreneñ Rusiyä belän Ukraina arasındağı suğışta qatnaşmawın belderde


text:
Aqmescitte «narazılıq meydanı»nıñ faali Fazıl İbraimovke qarşı cinaiy iş açıldı, dep haber ete fevralniñ 15-nde Qırım uquqimaye gruppası.
Uquqimaye teşkilâtınıñ saytında haber etilgenine binaen, rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri İbraimovke dolandırıcılıq sebebinden cinaiy iş açılğanı aqqında beyan etken. Bu aqta tutulıp alınğan şahısnıñ qadını Mumine İbraimova bidirmekte.
«Meger o eñ azından yedi yıl devamında «Strelkovaya» narazılıq meydanı iştirakçilerinden topraqlarını mülk edinmeleri içün yardım etecek dep, para toplağan emiş. İbraimovnıñ qadını aytqanına köre, tintüv qararında faalniñ «areketlerinden» zarar körgen dört kişiniñ soyadı ve 4,8 mln rubleni (2 mln grn ziyade - QA) teşkil etken umumiy zarar miqdarı yazılğan eken», – denilmekte haberde.
Mumine İbraimova iddia etkenine köre, ne o, ne de onıñ qocası o insanlarnı tanımay eken ve faal olardan asla para almağan. İbraimovke tüntüv qararınıñ kopiyası berilmegen, dep biidire uquqimayecileri.
Ayrıca, tintüv esnasında Fazıl İbraimovnıñ seyfte muafaa etilgen qaydlı avcı tüfegi tutulıp alınğan.
Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber etkenine köre, fevralniñ 15-nde Aqmescitniñ Strelkovaya soqağı etraflarında dolandırıcılıq areketlerinde şeklenüv sebebinden açılğan bir cinaiy iş çerçivesinde, topraq damartısını işğal etip alğan bir teşkilâtçınıñ evinde ruhsetli tintüv yapilğan edi.
Muessise qayd etilgenine köre, mezkür şahısnıñ Rusiye Cinaiy-protsesual kodeksiniñ 91 maddesine binaen (cinayet işlegninde şeklenüvi sebebinden) tutulıp alınuvı muzakere etilmekte. Taqiqat devam ete.
Fevralniñ 15-nde Aqmescitniñ Strelkovaya soqağı etraflarında Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ hadimleri «topraq damartısını işğal etip alğan bir teşkilâtçınıñ» evinde tintüv yapılğan edi. Rusiye politsiyasınıñ hadimleri «narazılıq meydanı»nıñ faali olğan Fazıl İbraimovnı tutıp alaraq, Rusiye MVD idaresiniñ şeer bölügine ketirgen ediler. Qırım KHV haber etkenine köre, İbraimov resmi olaraq «Rusiye Cinaiy-protsesual kodeksiniñ 91 maddesine binaen cinayet işlegninde şeklenüvi sebebinden tutulıp alınğan edi».
Fazıl İbraimov, sürgünden soñ avdet etken qırımtatarlar işğal etip alğan topraqlar yani «narazılıq meydanlarınıñ» resmiyleştirilmesi içün alıp barğan kürüşinen meşurdır.


text:
Berençe märtäbä tatarça ciñel teldä yazılgan öç kitap dönya kürde: Miranda, Filip köymädä häm Filip hayvan bakçasında.
Kitaplarnıñ macaralarında Miranda delfin belän tanışa, Filip köymädä et balasın taba häm hayvan bakçasında kurkınıç hayvannar oçrata. Ciñel teldä yazılgan kitaplar ukırga caylı, hikäyäläre ukuçını dulkınlandıra häm üz dönyasına alıp kitä.
Ciñel teldä yazılgan kitaplar dönya külämendä berençe tapkır tatar telendä çıgarıldı. Kitaplanıñ baş maksatı balalarnıñ häm yäşlärneñ üz ana tellärendä ukularına yärdäm itü. Kitaplar törle yäştäge ukuçılarga häm tatar telen öyränüçelär öçen dä caylı.
Kitaplarnı şved telennän tatarçaga Fazile Nasretdin tärcemä itte. Öçesen dä çıgarudan äüväl test törkeme tikşerep ukıp çıktı.
Oşbu E-kitaplarnı Bokpil çıgara häm alarnı monda tüläüsez yökli alasız.
Kitaplar: Villa Bokpil
Östämä materiallar: Edu Bokpil
Proyekt Ciñel Tatarça Tampere tatar cämiyäte, Finlandiya İslam Cemaati häm Oskar Öflund väkıfı yärdämnäre belän çın barlıkka aşırıldı. Yärdämnäre öçen samimi rahmätlärebez.


text:
Aqmescitte qasırğa yeli eki künden berli tereklerni yıqa ve büyük pıtaqları sındıra. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, bazar künü, iyün 7-de, şeerniñ farqlı yerlerde qasırğa yıqqan terek pıtaqları qayd etildi.
Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ hadimleri qasırğa aqibetlerini yoq etmege aşıqmay. Furtunadan Keriç parom keçitiniñ işi toqtatıldı. Ava açılğanda paromlarnıñ işini ğayrıdan tiklemege planlaştırıla.
Yarımadada furtuna havfı bir qaç kere ilân etilgen edi.
Mayıs 27-de Qırımda burçaq ile sağanaq yağdı, Aqmescitte bir aylıq yağanaqlar yağdı.
Bağçasaray rayonınıñ köyünde yerli suv anbarından qazaiy alda suv çıqarılacağından sebep adamlarnı tahliye eteceklerini bildirdiler. Lâkin Qırımnıñ Rusiye akimiyeti suv basuv havfı olmağanını ayttı.


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» gruppasınıñ üç mabüsi Aqmescit SİZOsından Rusiyeniñ Krasnodar ülkesindeki koloniyağa yanvarniñ 15-nde saba saat 5-te çıqarıldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri öz menbasına esaslanıp bildire.
Apiske alınğanlarnıñ qoranta dostu Server Kaymakanovnıñ bildirgenine köre, ondan Aqmescit tahqiqat izolâtorında bir şey qabul etmediler. Bu aqta o, «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine bildirdi.
«Bugün Rustem Emiruseinov, Arsen Abhairov, Eskender Abdulganiyevge bir şeyler bermege tırıştım, amma qabul etmediler, bugün SİZO №1-de böyle insanlar yoq dediler. Ketkenler. Qayda – bilmeyim», – dep izaatladı Kaymakanov.
Üç mabüsniñ soñki etap noqtası – Rostov-na-Donu, anda Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Emiruseinov, Abhairov ve Abdulganiyevniñ mahkemesi olacaq. Nevbetteki oturışuvnıñ keçirilüvi 2020 senesi yanvarniñ 20-ne belgilendi.
Rusiye cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti dava mabüsleriniñ etap etilmesini açıq sürette izaatlamay.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Kiyev – Kiyev milliy universitetinde qırımtatar maarifi ve siyasetçi İsmail Gasprinskiyniñ ölgenine 100 yıl tolğanı munasebetinen halqara konferentsiyası ötkerildi. Tedbirde belli qırımlınıñ ayatını ve faaliyetini ögrengen alimler, qırımtatar milliy areketiniñ vekilleri ve diplomatlar iştirak ettiler. Türkiye universitetniñ professorı Hakan Kırımlı öz çıqışında qayd etkeni kibi, UNESCO 2014 senesini Gasprinskiyniñ yılı olaraq ilân etti, amma hatıra rusiyeli tanklar astında qaldı.
«İsmail-bey Gasprinskiy – qırımtatar halqınıñ ulu evlâdı» halqara konferentsiyasınıñ azırlanuvında eki devlet iştirak etti: Türkiye ve Ukraina. Kiyevde onı Kiyev milliy universitet ive Qırımtatar cemiyeti teşkil ettiler. Bunen beraber, bu işke Türkiyeniñ işbirlik ve koordinatsiya boyunca agentlik ve Türkiyeniñ Ukrainadaki elçihanesiniñ medeniyet ve informatsiya bölügi qoşuldı.
Konfrentsiyada İsmail Gasprinskiyniñ ayatı ve faaliyetine bağışlanğan bir sıra maruzalar oquldı. Çıqışta bulunğanlar arasında Türkiye ve Ukraina alimleri bar edi. Qırımnı konferentsiyada Gasprinskiy adına ev-müzeyniñ hadimleri, Vernadskiy adına milliy universitetniñ ocaları ve Qırım müendislik-pedagogika universitetniñ ocaları temsil ettiler.
İştirakçiler, İsmail Gasprinskiy 19-ncı 20-nci asırnıñ Qırım cammat erbapları arasında eñ nufuzlı, itibarlı olğanını qayd ettiler. Maruzacılar, belli qırımlı Rusiye imperatorlığında ilki neşirni – «Terciman» gazetasını çıqarğanını hatırlattılar. İsmail Gasprinskiy musulmanlar içün lâdiniy fenlerniñ ögrenilüvi teşkil etip ve qırımtatar qadınları içün birinci mektepler açqan edi.
Konferentsiya iştirakçilerni, Türkiye ve Azurbeycan elçileri, Meclis reisi Refat Çubarov selâmladılar.
Refat Çubarov, Gasprinskiy Qırımnıñ tamır halqınıñ medeniyetine qoşqan issesi, qırımtatarlarnıñ milliy areketine temel qoyğanını qayd etti. «İsmail Gasprinskiyniñ faaliyeti sayesinde qırımtatar yaşlarınıñ areketi peyda oldı, birinci Qurultay çağırıldı, Qırım halq cumhuriyeti ilân etilyegn edi», – dep ayttı Meclis reisi.
Ukraina prezidenti yanında qırımtatarlarnıñ işleri boyunca vekili Mustafa Cemilev konferentsiyağa kelip olamadı, amma munaqaşalar iştirakçilerine selâmlav sözlerini yolladı. Mektüpte milliy lider, İsmail Gasprinskiy yaşağan devirni qırımtatarlarnıñ şimdiki yaşayışınen teñeştirdi.
«Gasprinskiyniñ yıldızı 19-ncı asırda parlap başladı – qırımtatarlarnıñ qara asırında, o vaqıt qırımtatarlar Rusiye imperatorlığı tarafından ezile ediler. Gasprinskiy kendi islâatları ile tek qırımtatarlarnı degil de, bütün türkiy halqlar dünyasını işnçsızlıq ve yuqudan uyandırdı», – dep yazdı Cemilev.
Qayd etkeni kibi, şimdiki vaqıtta da. Qırımtatarlar Rusiyeniñ imperatorlıq siyasetiniñ qurbanları oldılar, kene de Qırımda ziyalılar ve diniy adamlarnı taqip ete. Cemilev, şimdiki vaziyette Gasprinskiyniñ ğayelerni daa ziyade ögrenmege kerek olğanını qayd etti.
«Bilkent» türk universitetiniñ professorı Hakan Kırımlı, konferentsiyada yarım saatlıq lektsiya oqudı, Gasprinskiy milliy aq içün küreşni silâsız alıp barmağa çağıra edi, qırımtatarlar ise, bu ğayelerni ale daa küteler.
«1990 senesi Qırımda bir sıra qırımtatar evi yaqılıp, ğayıp etildi, cevap berilmedi. Qırımtatar milily areketi atta mektüpte iç bir millet, iç bir dinni aqaretlemedi», – dedi Kırımlı. O hatırlatqanı kibi, UNESCO İsmail Gasprinskiyniñ mirası ne derecede qıymetli olğanını añlap, 2014 senesini Gasprinskiyniñ yılı olaraq ilân etti.
«İç bir kimse bu sene onıñ göñlüne en büyük acılar ketirdi, onıñ hatıası rusiyeli tanklar astında qaldı», – dedi alim.
Qırımlı atyqanı kibi, soñki eki asır devamında qırımtatar halqı bir qaç kerek ğayıp oluv havfı astında edi. Onıñ tahminlerine köre, kene de qıyın zamanlar keldi, çünki zemaneviy Rusiye, imperatorlıqnıñ mirasçısı olıp, bunınen ğururlana.


text:
«Hıdır dede» adlı birinci qırımtatar masal filmi çıqarılğanda esas qıyınlıq, 1783 senesinden evelki Qırım Hanlığınıñ devrini ğayrıdan yaratmaq edi. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qaradeniz production studiyasınıñ baş müdiresi Elzara İslâmova filmniñ yaratıluv tarihını izalarken ikâye etti.
Studiyanıñ müdiresi: «Bizde o devirniñ ğayrıdan yaratılması ile qıyınlıqlar çıqa edi. Lâkin kollektsionerler, şahsiy muzeylerniñ saipleri ve sadece hayriyeciler bizge seslene. Biz bu saadaki mutehassıslarnen pek çoq çalıştıq. Misal içün, aynı şu sanatşınaslarnı alsaq, olar insanlarnıñ yaşayışları, evleri, neden ve neni aşağanları ve bir-birlerinen münasebetleri nasıl edi, aytmaq mümkün ediler… Belli bir sebeplerden dolayı 20-nci ve atta 19-ncı asırdan başlap, bu devirniñ tarihı türlü usullarnen aytılmayıp qaldırıla, yasaq etile edi ve ilâhre», – dep qayd etti.
İyül 1-de Kyivde «Hıdır dede» qırımtatar masal filminiñ ilk kösterilüvi keçti. Ukraina telükesizlik hizmeti, Rusiyedeki «ziyankâr merkez»ge çalışqan kişilerniñ filmniñ kösterilmesine yol bermeycek olğanlarını bildire. Mahsus hizmetniñ malümatına köre, olar kinoteatr yanına piket ile çıqmaq ve film yaratuv teşebbüsçileri üstüne zelönka tökmek istey ediler. Faqat, SBUnıñ bildirgenine köre, suiqastçılar planlarını ömürge keçirmeden evel yaqalandı.
Ukrainada «Hıdır dede»niñ premyerası Kyivdeki «Jovten» kinoteatrında ötkerildi. Parallel olaraq Aqmescitte de kösterilüvler teşkil etildi.


text:
Ukrayina TİN Rusiyeni işğal etilgen Qırımda qanunsız tutulğan bütün Ukrayina vatandaşlarını azat etmege çağırdı. Bunıñ aqqında Ukrayina TİN yolbaşçısınıñ birinci muavini Emine Ceppar Twitter saifesinde bugün Qırımda üç qırımtatarnıñ, şu cümleden aq qoruyıcı Abdureşit Cepparovnıñ tutulmasını izaatlap yazdı.
"Rusiye Qırımnıñ tamır halqını taqip etmege devam ete. Bugün üç qırımtatar tutuldı - aq qoruyıcı Abdureşit Cepparov, Yakubov Fevzi ve Muhammed-Ali Cepparov", - dep yazdı Ceppar.
O, Rusiye Ukrayinağa qarşı cenki toqtatmaq, bütün Ukrayina topraqlarından, hususan Qırımdan ordusını çıqarmaq, qanunsız sürette tutulğan Ukrayina vatandaşlarını azat etmek ve yapqan zararını ödemek kerek, dep yazdı.
"Biz Qırımnı ve Ukrayina toprağınıñ er bir parçaçığını qaytarırmız, Rusiyeni bütün cinayetleri içün cevap bermege mucbur etermiz", - dep qayd etti o.
Cepparovnıñ tutulmasına Ukraina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilciligi de qarşılıq kösterdi.
Temsilcilikniñ malümatına köre, "qırımtatar faali Abdureşit Cepparovnıñ Qırım MC Qarasuvbazar rayonında qanunsız tintüv ve tutulması tamır qırımtatar halqınıñ sıqıştırıp çıqarıluv siyasetiniñ devamıdır, aqlarnıñ mudafaasında birdemlik ve faallikniñ er angi kösterilüviniñ bastıruv aktıdır, cemaat ve aq qoruyıcı faaliyet içün nevbetteki taqip aktıdır".
Qırımda Rusiye quvetçileri qırımtatar milliy areketiniñ veteranı ve aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovğa tintüv keçirmege keldi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina tarafından kirsetilgen Qırım ile sıñır rejimi onı Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti olaraq tanılmasına teñ kelmekte. Bunı Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov ayttı, dep haber ete ükümetniñ matbuat hızmeti.
«Bizim içün bu Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti olaraq tanılması, uzun zamandır ukrain siyasetçileri problem çıqarğan meselelerniñ yoq etilmesidir. Devlet sıñırı tiklenecek, olar onı, niayet, tanırlar, keregi kibi vesiqalar resmiyleştirilecek. Biz buña qoltutamız, böyle olması kerek», – dedi Aksönov.
Sergey Aksönovnıñ aytqanına köre, Qırım Ukraina tarafından yapılğan areketlerge alıştı. «Rejimni kirsetecek olsalar, demek ki, alışacaqmız, biz farqlı devletlerde yaşaymız da», – dep qayd etti o.
Ukraina ükümeti fevral 10-dan itibaren Qırımğa yaqın olğan rayonlar ile sıñır rejimini kirsetip, Ukraina milliy havfsızlıq derecesini arttıracaq ola. Bu aqqında Nazirler şurasınıñ «Ukraina milliy havfsızlıq derecesi arttırılmasınıñ bazı meseleleri» aqqında qararında aytıla.
Aynı bu maqsat ile dekabr ayında Qırım ile demir yol ve avtobus alâqaları toqtatılğan edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.
Qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy aytılsa da – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi.


text:
Mayıs 25-ke keçer gecesi Bağçasarayda şeer şurasınıñ sabıq deputatı, Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov ğayıp oldı. Onıñ maşinası orta yolda tapıldı. İçtimaiy ağlarda bir video peyda oldı, levhada Rusiye yol politsiyasınıñ hadimleri onı yaqalaylar. Babası Ümer İbragimov işğal etilgen Qırım prokurorı, politsiya, taqiqat komiteti ve Federal havfsızlıq hızmetine muracaat etip, oğlunı tapmağa rica etti.
Yolnıñ ortasında turğan açıq maşina, «içinde – ne insan, ne vesiqa bar», – dep ayta ğayıp olğan Ervin İbragimovnıñ babası. Ümer İbragimov oğlunen mayıs 24-te aqşam laf etken edi.
Qapusını açtım, baqsam – anahtarı yerinde, «qutusı» açıq, oğlum yoq. Telefonı da yoqÜmer İbragimov
«Aqşam saat 11-lerde telefon etip, maşina vesiqalarını tapmağa rica etti. Olarnı masada unuttım, belki, dedi. Yoq – dedim. Soñra bir qaç kere telefon ettim, amma telefon blok etilgen edi. Saba işke ketkende baqsam, maşinası tura. Qapusını açtım, baqsam – anahtarı yerinde, «qutusı» açıq, oğlum yoq. Telefonı da yoq. Böyle bir şey ilk sefer ola, keç qalğanda aytqan edi er vaqıt, mında ise... Yaramay bir şey tüşünmek istemeyim, er şey yahşı olacağına ümüt etmek isteyim», – dep bildirdi Ümer İbragimov.
Babası politsiyanı çağırğanını ayttı, olar maşinanı baqıp, parmaq izinlerini alğanlar ve protokol tizip ketkenler.
Soñra qırımtatar faali ğayıp olğan noqtağa yaqın bir yerde yerleşken tükân kamerasından video peyda oldı. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi ki, videoda yol politsiyasınıñ hadimleri bar, olar İbragimovnı zornen tutıp yaqaladılar.
Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov Radio Svobodağa bildirdi ki, İbragimov onıñ artından insanlar yürgenini aytqan edi.
Adam qaçırıldıİlmi Ümerov
«Adam qaçırıldı. Mayıs 17-de Ervin artından Skoda Octavia maşinası yürgenini kördi. Mayıs 18-den soñra bir daa körmedi onı. Mında uquq qoruyıcılar ya da «samooboronanıñ» işi olsa, olarnıñ maqsadı deñişmey – qırımtatarlarnı qorquzmaq isteyler. Qayda olğanını bilmeymiz. Belki, yaşamay endi», – dep ayta Ümerov.
İlmi Ümerovnıñ bildirgenine köre, Meclis azaları politsiya ve FSB Qırım bölüginde faalniñ ğayıp oluvınen bağlı malümat ögrenmege tırıştılar. Faqat olarnıñ iç bir haberi yoq.
Mayıs 25-te Kyivde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı keçirilecek, dep bildirdi temsil organınıñ reisi Refat Çubarov.
«Qorqunç bir şey, toplaşuv keçirip, oña ne oldı ögrenmege tırışamız. Daa bir qırımtatarı, daa bir faal qaçırıldı. Sebep ne olsa olsun, maqsat bir – qırımtatarlar arasında qorqu tamırları atıla, insanlarnı Qırımnı terk etmege mecbur etecek olalar», – dep qayd etti Çubarov.
Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qoruv komitetiniñ reisi Eskender Bariyev bildirdi ki, Meclis ukrain ve halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ beyanatlarını bekley.
Adamnı zornen maşinağa oturtıp, belli olmağan bir yerge alıp kettilerEskender Bariyev
«Adamnı zornen maşinağa oturtıp, belli olmağan bir yerge alıp kettiler. Qırımda ilk sefer insan ğayıp olmay. Ne içün o? Cinayet ne maqsatnen yapıldı, bu cinayettir – çünki buña daa ne denile bile? Bunı mahsus hızmetler yapqan olsa bile, bunı gece yapmağa aqqları yoq. Ervinge resmiy bir celpname kelse edi, o, bilgili, tasilli bir insan olaraq taqiqat komitetine özü kelir edi. Amma mında tam bir cinayet olğanını köremiz – gece insanlarnı qaçıralar», – dedi Eskender Bariyev.
Ervin İbragimov – qırımtatar milliy areketiniñ faali, Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası, regional Meclis azası, Bağçasaray şeer şurasınıñ sabıq deputatı. Mayıs 25-te Meclis azalarınen beraber Sudaqqa baracaq edi, anda qırımtatar faallerini mahkeme eteler.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlar ğayıp ola, çoqusı – qırımtatarlar. Rusiye kontrol etken Qırımnıñ Taqiqat komiteti ise «yarımadada qırımtatarlar ğayıp olmay», dep bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Salı künü, fevral 9-da, Herson vilâyetine iş ziyareti ile Mersin (Türkiye) vilâyetinden eyyet kelip, bir sıra saada devamlı işbirlikni qarucaq ola.
Bunı Herson vilâyet devlet memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, bıltır noyabr ayında Türkiyege vilâyet devlet memuriyeti eyyetiniñ ziyareti vaqtında Herson vilâyet ive Mersin vilâyetiniñ memuriyeti arasında niyetler aqta beyanname imzalanıldı, noqtalarından biri – iqtisadiyat, ticaret, köy hocalığı, naqliyat inkişafı saalarında devamlı işbirlikniñ ve dostane munasebetlerniñ qurulması içün areket etmek edi.
«Endi Türkiye eyyeti Herson vilâyetini ziyaret etip, Herson vilâyet devlet memuriyeti ve Mersin belediye memuriyeti arasında ticariy-iqtisadiy, ilmiy-tehnikiy ve medeniy işbirlik aqqında añlaşmanı imzalaycaq», – denile beyanatta.
Türkiye eyetini halqara «Herson» ava limanında qarşılaycaqlar.
Türkiye eyyeti vilâyete bir künden çoq bulunacaq. Malümatqa köre, fevral 10 künü vilâyet devlet memuriyetinde körüşüv vaqtında tış ticariy alâqa ve çetel şeriklerniñ artması aqta añlaşmanı imzalaycaq olalar.
Fevral 11 künü Türkiye eyyeti Geniçesk rayonına barıp, yerli mektep, camilerni ziyaret etecek, qırımtatar halqınıñ temsilcileri ile körüşecektir.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Sabıq prezident Viktor Yanukoviçniñ devletke hainligi aqqında işi boyunca mahkemeniñ oturışuvında videoalâqa vastasınen ilhaq etilgen Qırımdan şaatnı sorğulaycaqlar. Bunı mart 6-da mahkemeden jurnalist İrina Romaliyskaya bildire.
Romaliyskayanıñ malümatına köre, иr HykBy «sanki 2014 senesinde Korsun-Şevçenkovskiy yanında meydan iştirakçileriniñ ucümine oğrağan avtobusta ketken» Oksana Mediyeva aqqında söz yürsetile.
Paytahttaki SBU idaresiniñ sabıq rehberi Aleksandr Şçegolev sabıq prezident Viktor Yanukoviçniñ devletke hainligi aqqında işi boyunca mahkemede şaatlıq etmek istemedi. Onıñ bu hususta Tahqiqat izolâtorından Kyivniñ Obolonskiy mahkemesine yollağan arizasını akem Vladislav Devâtko oqudı.
Obolonskıy rayon mahkemesi 2017 senesi iyünniñ soñunda Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçniñ devletke hainlik etkeninde qabaatlavları boyunca işni ğiyabiy şekilde baqıp başladı. Meydandaki vaqialar ayrı bir işte baqılalar.
Meydanda adamlar qurşunğa tutulğan soñ Rusiyege qaçqan Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç bütün qabaatlavlarnı red ete.


text:
BATIKENT EV TADİLATI,BATIKENT ZAFER AKÇAY MUTFAK VE TV ÜNİTESİ DEKORASYONU,HAYIRLI OLSUN.
NOT;WEB SİTEMİZDEKİ GÖRSELLER TAMAMEN KENDİ ÜRÜNLERİMİZE AİTTİR.RESİMLERİMİZİ LÜTFEN İZİNSİZ ALMAYIN KULLANMAYIN.WEB SİTEMİZDEKİ TÜM FOTOĞRAFLAR AMATÖR BİR RUHLA YAPILMIŞ OLUP, FOTOĞRAFLAR ÜZERİNDE HİLE VEYA PHOTOSHOP UYGULAMASI YOKTUR.YENİLİKLERİMİZİ GÖRMEK İÇİN SÜREKLİ GÜNCELLENEN REFERANSLAR BÖLÜMÜNDEN YADA SOSYAL MEDYADAN BİZİ TAKİP EDEBİLİRSİNİZ.
HASTANE FABRİKA tadilat, BİNA tadilat, YAPI tadilat, ANKARA ev tadilatı, ÇAYYOLU ev tadilatı, BATIKENT ev tadilatı, ERYAMAN ev tadilatı, ÜMİTKÖY EV tadilat, GÖLBAŞI ev tadilatı, KEÇİÖREN ev tadilatı, SİNCAN ev tadilatı, UFUKTEPE ev tadilatı, TÖREKENT ev tadilatı, MAMAK ev tadilatı, TÜRKKONUT ev tadilatı, BEYSUKENT ev tadilatı, KONUTKENT ev tadilatı, ev tadilatı, MALTEPE ev tadilatı, ev tadilatı, ŞENTEPE ev tadilatı, DİKMEN ev tadilatı, BALGAT ev tadilatı, YÜZÜNCÜYIL ev tadilatı, CEBECİ ev tadilatı, GAZİOSMANPAŞA ev tadilatı, SEYRANBAĞLARI ev tadilatı, KÜÇÜKESAT ev tadilatı, BÜYÜKESAT ev tadilatı, ALTUNİZADE ev tadilatı, BAĞLARBAŞI ev tadilatı,ANGORAEVLERİ ev tadilatı, YAŞAMKENT ev tadilatı, MUSTAFA KEMAL MAHALLESİ ev tadilatı, ESAT ev tadilatı, ÇANKAYA ev tadilatı, SANCAK MAHALLESİ ev tadilatı, KIRKKONAKLAR ev tadilatı, ÇANKAYA ORAN ev tadilatı, ORAN ev tadilatı, BALGAT ev tadilatı, KEÇİÖREN EV DEKORASYONU, ATAPARK ev tadilatı, ESERTEPE ev tadilatı, DEMETEVLER ev tadilatı, YENİMAHALLE EV tadilat,ÇAYYOLU MUTFAK DOLABI,KEÇİÖREN MUTFAK DOLABI,SÖĞÜTÖZÜ ev tadilat,kırkkonaklar ev tadilat,çankaya ev tadilat,çayyolu ev tadilat,yaşamkent ev tadilat,ankara ev tadilat,ankara ev tadilatı,anahtar teslim ev tadilatı,ankara komple ev tadilatı,mutfak dolabı modelleri,ankara mutfak dolabı,İNCEK ev tadilatı,İNCEK mutfak dolabı,SERHAT MAHALLESİ ev tadilatı,SERHAT MAHALLESİ mutfak dolabı,BATIKENT EV TADİLATI,BATIKENT MUTFAK DEKORASYONU,BATIKENT TADİLAT VE DEKORASYON


text:
Attila (opera)
Attila (ATиллa). Cuzeppe Verdi tarafınnan icat itelgän opera. Zaxarias Wernernıñ Attila, König der Hunnen ("Attila, Hunnar Patşası") äsäreña nigezlängän. Operanıñ premyerası Teatro La Feniçeta 1846 yılnıñ 17 martında ütä.
Eçtälek[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Opera prolog häm öç aqttan tora. Cimerelgän Aquileia /Akilia/ şähärendä, Attila häm anıñ ciñelmäs urdası suğış äsirlärenen xatın-qız bulularına şaqqatalar. Alarnıñ liderı Odabella, nişläp Hun xatınnarı ğädättä öydä utıralar dip sorıy. Attila, bu xatınnıñ batırlığına soqlana häm teläsä nindi üteneçen başkaraçağın äytä. Qız Attiladan, atasın ütergäne öçen üç alır öçen qılıç sorıy.
Roman (Rim) ilçese Ezio kilä häm imperiän bülü turında üz täqdimnären citkerä. Attila anı kire qağa. Säxnä sazlıq cirlegenä, Venetsiäneñ bulaçaq urınına küça. Attila haman Odabella turında uylana, läkin şähär tözeleşenä böten köçen quya.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Libretto 2007 eлHың 17 MapT kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Bunı devlet yolbaşçısı «Batkivşçina», Regionlar firqası, UDAR, «Svoboda» parlament fraktsiyaları ve «İqtisadiy inkişaf» ve «Mustaqil avropalı Ukraina» deputatlar taqımları ile toplaşuvda ayttı, dep bildire prezidentniñ saytı, haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı, Ukraina Anayasasına deñişmeler kirsetilüvi aqqında qanun leyhası boyunca Poroşenkonıñ teşebbüsleri muzakere etildi.
«İşbu qanun leyhası akimiyetniñ detsentralizatsiyası boyunca teşebbüsimizge uyğun kele ve Donbasstaki barışıq planımıznıñ esas çizgisi ola», – dep bildire Poroşenko.
Devlet yolbaşçısı akimiyet sistemasınıñ semereli işi içün prezident, parlament ve ükümet arasında vazifeler bölünmesini qayd etti.
Ukraina prezidenti parlamentniñ nevbetten tış saylavları ve Anayasa deñişmelerine qol tuta. İlk sefer Petro Poroşenko bunı inauguratsiya çıqışında seslendirdi.


text:
Martnıñ 5-nde Rostovnıñ Şimaliy-Kavkaz okrugı arbiy mahkemesinde Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» eñ muim şaatı olğan Rusiye FSB hadimi Aleksandr Kompaniytsevniñ sorğulanuvı yekünlendi.Bu aqta Qırım.Aqiqatqa advokat Aleksey Ladin ikâye etip berdi.
«Onıñ (şaatnıñ –QA) sorğulanuvı başlanğanı ve devam etkeni kibi bitti. Ancaq eñ esas olğan: «Qabaatlanğanlarnıñ devlet qurumını yıquvnen bağlı areketleri esasen neden ibaret edi?», degen sualge – «oprerativ malümatqa köre işte şu-şu meseleler bar» ya da «devlet sırı olğanı içün bunı aytıp olamayım» denilgen cevaplar berildi. Yani «Hizb ut-Tahrir» ne olğanınen alâqalı uzun bir açıqlamalar pek çoq edi», – dedi Ladin.
Bu sebepten dolayı imaye, şaat «normal tarif etmesi içün» mahkeme qapalı tarzda keçirilmesi maqsadınen muracaat etse de, muracaat red etildi.
Nevbetteki oturışuvnı martnıñ 6-nda keçirmek niyetindeler.
2016 senesi fevral-mart ayları arasında Yaltada Arsen Cepparov ve Refat Alimov, Emir-Üsein Kuku, Muslim Aliyev, Enver Bekirov ve Vadim Sirük tutulıp alınğan edi. Olar Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqası olğanındsa qabaatlana.
Daa evel Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» mahkemelerini Aqmescitte köçme oturışuvda keçire edi. Ondan soñ tevqif etilgen qırımlılar Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Yanvarniñ 24-nde Ukraina tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» altı iştirakçisiniñ azat etilmesi talap etken edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.


text:
İlhaq etilgen Qırımdaki Rusiye ukümeti 2018 senesinde Rusiye ordusına 2300 Qırım sakinini çağırmaq istey. Bunı aprel 3-te, yarımadanıñ baş naziri muavini İgor Mihayliçenkonıñ sözlerine atıfta bulunıp, Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ saytı bildire.
Qırım «Rusiye Silâlı Quvetleriniñ saflarına vatandaşlarnı çağıruv boyunca vazifelerniñ sayısı boyunca Rusiyedeki Cenübiy arbiy okrugınıñ 15 subyekti arasında dörtünci oldı», dep qayd etti o.
Qırım ukümetiniñ matbuat hizmeti: «Bu munasebet ile cumhuriyetniñ şeer ve rayon çağıruv komissiyaları tarafından esassız qararlarnıñ alınmasına yol bermemek kerek. Ondan ğayrı, vatandaşlarnıñ arbiy hizmetke yararlığı boyunca tibbiy teşkerüvler yapılğanda hatalar ve aqlarınıñ bozuluvına yol bermemek kerek», – dep, Mihayliçenkonıñ sözlerini naqil ete.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası yarımadanıñ sakinlerine, Rusiye ordusında arbiy hizmet keçmek içün celpnameler alsalar, telefon ya da elektronik poçta vastasınen muracaat etmege rica ete.
BMTniñ Ukrainada insan aqları boyunca Monitoring missiyası, 2017 senesinde Rusiyeniñ silâlı quvetlerine arbiy hizmetke eñ az 4800 Qırım sakininiñ çağırılğanını bildirgen edi.
Aprel 2-de Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, mayısnıñ soñuna qadar devam etecek muddetli arbiy hizmetke baar çağırıluvı başlandı.


text:
Ukraina Yuqarı Radası 2016 senesi Nazirler Şurasına eskiden Qırımda çalışqan teleradiokompaniyalarına para ayırmağa imkân berecek qanun leyhasını kün tertibine kirsetti. Bunı noyabr 15-de «Ukrayinska pravda» neşiri bildire.
«Vesiqa qabul etilse, istisna olacaq – ve Ukraina Nazirler şurası Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda çalışqan teleradiokompaniyalarınıñ yayınlarına bücet sermiyasınıñ berilmesini belgileycektir», – dep qayd etti neşir.
Qayd etile ki, Ukraina baş naziri Volodımır Groysman bu deñişmeler vastasınen Qırımda çalışqan teleradiokompaniyalarına maddiy yardım kösterilmesinen bağlı meselelerni al etmege ümüt ete. Mında 2014 senesi fevral ayından olğan uydu bağı, kira, donatma borcları aqqında laf kete.
2015 senesi aprel 1-den başlap ATR qırımtatar telekanalı Rusiye litsenziyasını alamayıp, yarımadada işini toqtattı. Soñra ATR telekanalı esas Ukrainada yayınlarğa başladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescit – 86 yaşlı Fatma Memetova Aqmescit civarı Boğurça qasabasında yaşay, amma tamırları Qarasuvbazar şeerinden. Uzaq 1944 senesi Fatma bita 16 yaşında qız edi, onıñ içün bu facialı vaqialar onıñ hatırasında ebediyen saqlı qaldı.
Cenk devamında Memetovlar qorantasınıñ evinde NKVD reberi Andrey İvanoviç apayınen yaşay ediler. Olar mayıs 17 künü 1944 senesi Memetovlar qorantasına bütün qırımtatarlarn sürgün eteceklerini bildirdiler. Amma, olarnıñ sözlerine iç bir kimse inanmadı, çünki Fatma Memetovanıñ eñiştesi cebede bulunıp, Qızıl Ordu içün küreşti. Mayısnıñ 18-nde tañda evlerine eki sker ve zabit keldi.
«Azırlanıñız, sizni sürgün etecekler, 15 daqiqañız bar. Anam, Quranğa yapıştı, biz tatamnen ağlay edik. Ne alacağımıznı bilmedik. Qolumızğa tüşken şeylerni aldıq. Böyle etip evimizden çıqardılar», – dep hatırlay qadın.
Soñra qırımtatarlarnı yerli elektrik stantsiyası yanında topladılar.
«Saba saat 04:00-ten gece saat 01:00-ge qadar yağmur tübünde oturdıq, soñra bizni maşinalarğa yüklep başladılar».
Bundan soñ, Qarasuvbazar sakinlerini Seitler qasabasındaki stantsiyasında mal taşığan vagonlarğa nıqtadılar.
«Qapularnı, pencerelerni mıhlap qoydılar. Yolda bizni aşatmay ediler, bir kere tarlada bir yerde toqtadıq, qopqalarda tuzlu balıq şorbasını ketirdiler. Aşasañ, birden suvsaysıñ, su vise, yoq edi. Vagonlarda adamlar hastalanıp, öle ediler, bir qadın bala taptı, amma balası öldi», – dep hatırlay qartana.
18 künden soñ, ğarip yolcular bitlep qaldılar, olarnı Solikamsk rayonınıñ Perm vilâyetine ketirdiler. Adamlar bir yıl devamında şeylerni torbalardan çıqarmay ediler, episi qaytacaqlarına işana edi.
«Er kesni işlemege mecbur ettiler. Men hocalıq saasında çalıştım, soñra kâğıt işhanesine aldılar», – dey bita.
1959 senesi Fatma Memetova Özbekistannıñ Sırdarya vilâyeti Gülistan şeerine köçti. 1961 senesi aqayğı çıqtı, üç balanıñ anası oldı. Tuvğan Qırımğa tek 1996 senesi köçip oldı.


text:
2015 senesi Ukraina Devlet büceti aqqında qanunnıñ baqıluvı vaqtında Ukraina Yuqarı Şurası işğal etilgen Qırım büceti boyunca sualni körmemezlikke urdı.
Bunı parlament ayatlarında MIGnews mühbirine qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev bildirdi.
«Elimizden kelgenini yaptıq, amma Qırımğa bir kapik bile ayırılmadı. Qırımnıñ qaytarıluv strategiyası yoqtır. Maliye destekniñ diger qaynaqlarını qıdıracaqmız»,– dedi o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Açıq diplomatiya vastalarınen qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv meselesi oktâbr 12-de Qırım.Aqiqat radiosında saba efiriniñ mevzusı olacaq. Yayın musafiri – Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqları meseleleri boyunca Daimiy Forumnıñ prezident muavini, azası Oliver Loode.
Yayın iş künleri saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında efirge çıqa.
Efirge (044) 490-29-05 nomeralı telefon vastasınen bağlanmaq mümkün.
Diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
Apiske alınğan Server Karametovğa qoltutmaq içün avgustnıñ 14-de bir kişilik piketlerge çıqqan faallerniñ Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulmasını Birleşken Milletlerniñ halqara mahkemesi baqmalı. Böyle bir fikirni Ukraina insan aqları Helsinki birliginiñ uquqçısı Darya Sviridova avgustnıñ 14-de Qırım.Aqiqatqa seslendirdi.
«Qırımtatarlarnı bu şekilde taqip etilmesini qabul etmegen cemaatçılıqnıñ doğru cevabıdır. Bu insanlar (tutulğanlar – QA) memuriy cezağa oğratılsa, halqara qurulışlar, ilk evelâ Birleşken Milletlerniñ halqara mahkemesi bu meseleni baqmalı. Bu areketlerge qırımtatarlar ve «siyasiy ukrainlerni» taqip etüv olaraq qıymet kesilmeli», – dep ayttı Sviridova.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye halqara uquqnı körmemezlikke urmağa devam ete.
«Rusiye halqara mahkeme ve siyasiy qurulışlarnıñ qararlarını körmemezlikke ura. Tek Birleşken Milletlerniñ halqara mahkemesi alğan muvaqqat tedbirler aqqında laf ketmey. Birleşken milletler ve Avropa şurası seviyesinde bir çoq rezolütsiya bar, Rusiyege insan aqlarını bozmamağa tevsiye etile», – dep qoştı uquq qorçalayıcı.
Avgustnıñ 14-de Aqmescitniñ Kreml kontrol etken Yuqarı mahkeme, Qırımnıñ parlament ve ükümet binaları yanında apiske alınğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qoltutmaq içün bir kişilik piketler olıp keçti. Rusiye uquq qoruyıcıları miting iştirakçilerini tutmağa başladı.
Avgustnıñ 9-nda Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorjnıy mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Server Karametovke 10 künlük memuriy ceza tayin etken edi.
Daa evel mahkeme onı Rusiye Memuriy cinayetler Kodeksiniñ 20.2 maddesine binaen qabaatlı dep tanıyaraq, oña 10 biñ ruble (tahminen 4200 grivna) miqdarında para cezası tayinlegen edi.
Avgustnıñ 8-nde Aqmescitte Ahtem Çiygozğa destek bildirmek maqsadınen keçirilgen yalıñız başına bir piket devamında tutılğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qarşı eki memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «yalıñız başına piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi. 76 yaşındaki Karametov Parkinson hastalığına tutulğan insandır.
Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasına, qanunğa zıt kelgen şekilde Ukraina vatandaşı Server Karametovnıñ azatlıqtan marum etilmesi, onıñ işğal etilgen Qırımda barışıqsever miting keçirmesine mania olğanlarını bildirgen şikâyetnen muracaat etti.Prokuratura qırımtatar faaliniñ tutılıp alınğanı boyunca öz uquqiy noqtai nazarını bildirecegi aqqında haber etti.
Server Karametov işğal etilgen Qırımda bundan evel de tutılğan edi. Böylece, mayısnıñ 18-nde, qırımtatar halqı genotsidiniñ hatırası kününde o Aqmescitte, qırımtatar milliy bayrağını ve 1944 senesi sürgünlik qurbanları olğan ana-babasınıñ fotoresimlerini alıp çıqqanından soñ tutılıp alınğan edi. Üç saat tutılıp, oña qarşı memuriy protokol tizilgen soñ, o yiberilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Petr Poroşenko Ukrainada engizilgen äskeri jağdaydı toqtattı. Bwğan 31 naurızda ötetin prezident saylauı sebep bolğan.
Osığan deyin memleket basşısı Ukrainada äskeri jağdaydı bir jılğa deyin wzartudı közdegen bolatın. Biraq, parlamenttegi qarama-qayşı pikirlerden keyin ol rayınan qayttı. Bwl jağdayğa qatıstı Petr Poroşenko: «Ukraina Azov teñizindegi porttar men äskeri kemelerinen eşqaşan bas tartpaytının tağı da qaytalap aytamın. Halıqaralıq zañ da, qwqıq ta bizdiñ jaqta. Osı qoldau arqılı barlıq diplomatiyalıq qadamğa bara alamız. Eger aldağı saylau bolmağanda Joğarğı Radadan äskeri jağdaydı sozudı swraytın edim. Biraq, äskeri tärtip kezinde el qauipsizdigin qorğau üşin köptegen igi ister jasadıq», – dedi.
Eske sala keteyik, 25 qaraşada Resey arnayı jasağı Azov teñizinde Ukraina äskeri teñiz küşterine tiesili üş birdey kemege şabuıl jasap, basıp alğan bolatın. osı jağdaydan soñ Ukraina prezidenti Petr Poroşenko elde bir ayğa äskeri jağday engizgen.


text:
Rusiye işğal etken Qırım ve Türkiye arasında yük parom seferleri «ne bugün olacaq, ne de yarın». Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım naqliyat naziri Sergey Karpov bildirdi.
«Qırım ve Türkiye arasında parom yoq. Ne tünevin bar edi, ne de bugün bar. Yarın da olmaycaq. Tek Türkiyenen degil, diger memleketlernen de muzakereler keçiremiz: parom keçiti, ve diger gemilerni qabul etmek içün er şeyimiz azır», – dedi Karpov TASS Rusiye agentligine.
Memurnıñ aytqanına köre, Qırımda deñiz seferlerinen bağlı tekliflerine azırlar.
«Limanlarnıñ gemilerni qabul etüv imkânları sıñırlı. Amma umumen limanlarımız çalışa, gümruk hızmetleri, liman hızmetleri bar, olar yük ve yolcularnıñ taşımasınen bağlı hızmet yapa bile. Şu sebepten er şeyge olmasa da, seferlerge azırlar», – dedi o.
Noyabrniñ 22-nde Rusiye kütleviy haber vastaları Rusiye kontrolindeki «Cenübiy regional ihrac destegi merkezi» ticaretsiz teşkilâtınıñ müdiri Natalya Serovanıñmalümatına esaslanıp, «Qırım ve Türkiye arasında yük parom seferleri yañıdan başlatıldı», dep bildirdi.
Bu malümatnı içtimaiy ağlardaki saifelerinde Qırımnıñ sabıq Rusiye prokurorı, Devlet dumasınıñ deputatı Natalya Poklonskaya da paylaştı.
Ukrainanıñ Türkiye elçisi Andriy Sıbiğa Qırım ve Türkiye arasında yük parom seferleriniñ yañıdan başlatılmasına dair malümat sahte ola, dep bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ Qırım ve Türkiye arasında yük parom seferleriniñ yañıdan başlatılmasına dair malümatı sahte ola, dep tahmin etken edi.
«Daa evel bunıñ kibi malümat sahte olıp çıqqan edi. Bu da sahte ola bile. Amma bu tahminge baqmadan, malümatnıñ ne qadar ciddiy olğanını baqacaqmız», – dedi Çubarov Qırım.Aqiqatqa.
Qırım.Aqiqat, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası, Ukraina Tış işler nazirligi ve Ukrainanıñ Türkiye elçihanesine izaat bermeleri içün muracaat etti.
2017 senesi oktâbr ayında «Qırım deñiz agentligi» parom ağınıñ operatorı Türkiye ile parom seferlerini yañıdan başlatmağa çare yoq ve böyle meseleler Moskva ve Ankara seviyesinde muzakere etilecek, dep bildirgen edi.
2017 senesi Ukraina Baş prokuraturası, Türkiye, deñiz taşımaları ve liman biznesinen oğraşqan bütün subyektlerge mektüp yolladı, dep bildirgen edi. Mektüpte «Rusiye işğal etken Qırımdan ve onıñ limanlarından kelgen bütün gemiler Türkiyege kirsetilmey, bu regionnıñ limanlarından ketüv izinleri ise berilmey», dep aytılğan edi.
Aqyar ve Türkiyeniñ Zonguldak şeeri arasındaki parom seferleri 2016 senesi oktâbrniñ soñunda teşkil etilgen edi, 2017 senesi mart ayında ise Türkiye tarafı olarnı toqtatmağa qarar aldı.
İşğal etilgen Qırım ve Aqyarnıñ deñiz limanları ve terminallarına çetel bayraqları altında kirüv Ukraina tarafından halqara uquq bozuluvı ve memleketniñ suverenitetini, Ukraina qanunlarını bozğan areketler olaraq tanılmaqta. Böyle areketler sebebinden gemi saipleri, gemi operatorları ve kapitanları cinaiy mesüliyetke çekile bile.


text:
Qayğılı teraktiden soñ «Muzart» tobı Aqtöbege arnayı kelip, tegin koncert qoydı
Terrakt oqiğasınan keyin qazaqstandıq öner jwldızdarınıñ işinde «Muzart» tobı alğaşqılardıñ biri bolıp, Aqtöbege arnayı keldi. Tanımal top halıqtıñ eñsesin köteru üşin tegin koncert qoyıp ketti.
Ortalıq sayabaqqa ağılğan aqtöbelikterdiñ sanında esep joq dep habarlaydı NUR.KZ tilşisi.
«Qazalı otbasılarğa qayğırıp köñil aytamız. Jazıqsız japa şekken jandardıñ barlığına sizdermen birge ekenimizdi bildireyik degen nietimiz bar. Biz sizderdi jılatuğa emes, jwbatuğa keldik, ağayın. Täuelsizdigimizdiñ 25 jıldığı qwttı bolsın! Barşamızğa tınış memlekette ğwmır keşuge näsip etsin. Wrpaqtarımız adaspasın, bolaşağı jarqın bolsın! Közimizden şıqqan jas tek quanıştıñ jası, quanıştıñ tamşısı bolsın degimiz keledi», – dedi Säken Mayğaziev.
Bes mıñnan asa twrğın «Muzart» änderine biledi. Halıqtıñ ıqılası şeksiz. Aq jaulıqtı analar, jastar, büldirşinder beybit künniñ änderin tıñdadı. Jwldızdı top 15 jıldıqtarına arnalğan koncertterin Aqtöbeden bastap jatqandarın ayttı.
«Biıl bizdiñ topqa 15 jıl. Quanışımızdı Aqtöbe qalasınan bastap jatırmız. Sizderdiñ aq batalarıñızdı aluğa keldik. Eñseleriñizdi köteruge, jaqsılıqtı, beybitşilikti nasihattauğa keldik. Islamğa kir keltirip jürgen türli ağımdardan aulaq bolayıq. Ata-babalarımız ter tögip jetken Täuelsizdigimizdi qwrmetteyik»,- dedi “muzarttıqtar”.
Koncertke Berdibek Saparbaevtıñ özi arnayı kelip, «Muzart» tobına aqtöbelikterdiñ atınan alğısın ayttı.
«Eldegi bolıp jatqan jağdayğa bey-jay qaramay, aqtöbelikterdiñ köñilin köteruge kelgen sizderge rahmet. Keşegi oqiğadan keyin bwl jigitterdiñ özderi «Aqtöbe jwrtına tegin koncert jasayıq» degen wsınıs jasadı. «Halıqtıñ köñilin kötereyik, qasında bolayıq» degenderi bizdiñ, eldiñ mereyin ösiredi. Sondıqtan sizderdiñ attarıñızdan osı topqa şığarmaşılıq tabıs tileymiz. Memleketimizdiñ abıroyın arttıra beriñizder. Elimizde tınıştıq, bereket bolsın. Är otbası balalarına jaqsı tärbie, bilim berse, bizde tınıştıq ta, bereket te, abıroy da boladı», – dedi Aqtöbe qalasınıñ äkimi Berdibek Saparbaev.
«Muzart» tobı Oñtüstik Astananıñ jalındı salemin aqtöbelikterge änmen jetkizdi.


text:
Aksenov-fest
Aksenov-fest xalıqara ädäbi-muzıkal' fistiväl, 2-3. Oktäber 2007 könnärendä Tatarstan Respublikası başqalasında dönyanıñ tanılğan Urıs yazuçısı, yaqtaşıbız Vasiliy Aksönovnıñ 75 yaşlek yubileye uñayınnan "Aksenov-fest 2007" iseme belän berençe tapqır ütkärelde. Qazanda uzğan fistivälne oyıştıruçılar arasında tanılğan rok cırçısı, prodüsser Andrey Makareviç ("M-Production" prodüsserlek şirkäte) häm Qazan xakimiäte başlığı İlsur Metşin bar. Açılış tantanası Musa Cälil Opera häm Balet teatırında 2 oktäber 2007 könne uzdı.
Qatnaşuçılar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Vasiliy Aksönov
- Bella Äxmädullina
- Aleksey Kozlov (saksofon)
- Dmitriy İguldin (klavişta)
- Mixail Gendelev
- Boris Messerer
- Mixail Veller
- Anatoli Gladilin
- Yevgeniy Bores häm trio
- Yevgeniy Bores
- Orkestr kreolskogo tango häm Andrey Makareviç
- Andrey Makareviç
- İrina Rodiles (vokal)
Monı da qara[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- [1]
- Tatmedia.Ru cache as retrieved on 30 Nov 2007 00:45:51 GMT.


text:
İyün 14-te Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesiniñ «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca nevbetteki toplaşuvında şaatlar Şestakov, Ablâzizov ve Fettayev sorğuğa çekildi. Qırım.Aqiqatqa adliyeci Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, olarnıñ episi, esasen, evel bergen «qabaatlayıcı delillerinden» vazgeçti.
«Taqiqat, olar, nasıldır duşmanlıq sebebinden olarğa qarşı deliller ketirecegini tüşüne edi. Lâkin, ne içün bilmeyim, amma olar ilk bergen delillerinden vazgeçti... iç bir qabaatlayıcı delilni tasdıqlamadılar», – dep ayttı adliyeci.
Kurbedinovnıñ sözlerine köre, toplaşuv «farsqa, taqiqatnıñ farsına oşamağa başlay».
Şimdiki vaqıtta mahkemede teneffüs ilan etildi.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi iyün 1-de dört Qırım musulmanı – Ferat Sayfullayev, Nuri (Yuriy) Primov, Rustem Vaitov, Ruslan Zeytullayevge qarşı cinaiy işni baqmağa başladı. Bu toplaşuvda prokuror olarğa qabaatlav neticesini oqudı.
Mayıs 18-de Rostov-na-Donu şeerinde mahkeme toplaşuvı keçirildi, onıñ neticesinde olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı. Dört musulman işğal etilgen Qırımdan Rostovğa alıp ketirildi.
Qabaatlanğan Qırım sakinleri 2015 senesi Aqyar şeerinde yaqalandı. Taqiqatnıñ noqta-i nazarına binaen, olar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri ola. Aqyar musulmanları yaqalanğanından bir yıl soñra Qırımnıñ cenübiy tarafında da bu kibi vaqia yüz berdi. 2016 senesi fevral 11 ve 12 künleri rusiyeli uquq qoruyıcılar islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde tintüv keçirdi ve insanlarnı yaqaladı. Umumen olaraq 14 adam yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» – halqara islâm siyasiy firqasıdır. Onıñ resmiy maqsadı islâm devletini ve musulman yaşayış tarzını qurmaqtır. Bu teşkilât Rusiye, Qazahistan ve Almaniyada yasaq etildi; Ukraina ve diger memleketlerde onıñ faaliyeti qanun boyunca keçirile bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda suv basuvlarından soñ vaqtınca yerleşüv noqtalarında 170 adam qala. Bunı Rusiye FVN matbuat hızmetine atfı etip TASS agentligi haber ete.
«Rusiye FVN Krasnodarda ve Qırım Cumhuriyetinde yüz bergen suv basuvlarınıñ aqibetleri yoq ete. Pompalap suv çekile, meydan temizlene, evler qurutıla. Suv basuvlarından soñ vaqtınca yerleşüv noqtalarında 170 adam qala», – dep yazıla bildirmede.
Qırımda toqtamağan sağanaqlar sebebinden iyülniñ 4 ve 5-nde Bağçasaray rayonındaki bir sıra mesken yer suv altında qaldı. Küçlü yağanaqlar Bağçasaray rayonında tahminen 100 evni suv basmasına sebep oldı. Suv basuvından zarar körgen esas köyler – Albat, Kokköz, Foti Sala, Aromat. Şiddetli yağanaqlar sebebinden Belbek, Kokköz ve Baga özenleri taştı.
Bağçasaray rayonında suv basqan yerlerden 160 insan tahliye etildi, olarnıñ arasında 31 bala.
Qırım Gidrometeorologik merekeziniñ malümatına köre, Belbek özeninde suv seviyesi 2 metr 40 santimetr artqan.
Bağçasaray rayonında fevqulâde vaziyet ilân etildi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinni martnıñ 18-nde Aqyarda bekleyler. «Krım24» telekanalı bildirgenine köre, kelgen jurnalistlerniñ sıcağı baqıldı.
Telekanal malümatına köre, şeerde Keriç köprü qurucılarını mukâfatlandıruv merasimi, Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçılarınen ve cemaatçılıqnen körüşüv ötkermege planlaştırıla.
TASS agentligi Kreml malümatına esaslanıp, Putin martnıñ 18-nden 19-na qadar işğal etilgen Qırımnı ziyaret etecek, dep bildirdi.
Soñki sefer Putin Qırımğa bu sene yanvar ayında kelgen edi. Yanvarniñ 9-nda Aqyarda edi. Putin Qara deñizde Rusiye Qara deñiz ve Şimaliy flot talimleriniñ ketişatını «Marşal Ustinov» raketa gemisinden baqtı. Yanvarniñ 10-nda Rusiye prezidenti Yaltada Kreml kontrolindeki Qırım ve Aqyar reberlerinen körüşip, «yarımada inkişafınıñ içtimaiy-iqtisadiy meselelerini» muzakere etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Putinniñ daa bir qanunsız Qırım ziyaretine qarşı narazılıq bildirdi. Yanvarni 10-nda Rusiye Tış işler nazirligi, Kyivniñ notasını baqmayıp qaytarğanını bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin «Büyük yedilik» devletleriniñ tış işleri nazirleri ile Rusiyede Ukraina mabüsleriniñ ve şu cümleden ilhaq etilgen Qırımda qanunsız olaraq mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ azat etilmesini muzakere etecek.
Bunı nazir Twitterde yazdı.
«Endi Torontodam. «Büyük yedilik» devletlerinden tış işleri nazirleriniñ körüşüvinde Rusiyede qanunsız olaraq tutulğan Ukraina vatandaşları ve şu cümleden Volodımır Baluhnıñ işi aqqında laqırdı etecekmiz. İnsannı, Ukrainağa açıqtan qol tutqanı içün qoparmaq isteyler», – yazdı Klimkin.
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh (Razdolnoye) rayon mahkemesi 2018 senesi yanvar 16-da arbiy yedeklerniñ saqlanmasında qabaatlanğan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa qarşı üç yıl ve yedi ay koloniya-qasabada apis muddeti ile 10 biñ ruble (qararnen 4,6 biñ hrn.) miqdarında cöreme şeklinde cezalav ukmüni çıqardı ve oturışuv esnasında faaliyetçini tevqif etti.
Daa evel Rusiye prokurorı qabaatlanğan içün koloniya-qasabada cezasını ödemek şartı ile 5 yıl ve 1 ay azatlıqtan marum etilmesini ve 20 biñ ruble (9,2 biñ hrivna) miqdarında cöremeniñ tayin etilmesini istedi.
Baluh, yanvar 15 oturışuvındaki soñ sözü esnasında, oña qarşı işniñ «siyasiy baqışları ile alâqalı olaraq uydurılğanını» ve bu, onı «yañı Vatannı» sevmege mecbur etmeycegini söyledi.
Aqşeyh mahkemesi dekabr 1-de ukrain faaliyetçisine sıñırlav tedbirini eki ay muddetli ev apisine deñiştirdi.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya dey ki, olarğa yarımada qamaçavı boyunca iç bir şikâyet kelmegen edi. Bu aqta o «TASS» Rusiye haber agentligine bildirdi.
«Bizde «erzaq qamaçavı» boyunca qırımlılardan iç bir ariza, iç bir şikâyet yoq edi, şunıñ içün mında nasıldır bir qararlarnıñ almaq kerekligini körmeyim. Bir kimsege zarar ketirilmedi – ne şirket, ne vatandaşlardan iç bir ariza yoq», – dedi o.
Poklonskaya şunı hatırlattı ki, onıñ fikrine köre, Herson vilâyetiniñ sakinleri zarar kördi. «Olar muayyen zararnı körgenler. Qırımğa ise er şey Krasnodar diyarından Keriç keçiti vastasınen ketirile edi ve ketirile», – dedi Poklonskaya.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Kyivge köçken soñ, közge taşlanğan ilk şey – onıñ gomogenligi oldı. Qırımda keçken ayat çeşit şekilde olğan közlerni körmege alıştırğan edi. Çeşit elmaçıq kemigi ve fenotipler bar edi. Netice itibarınen çeşit isimler de bar edi. Mektepte sen rale başında Dilâvernen otura ediñ. Universitette Emine ve Servernen oqudıñ. Osman ve Mustafanen beraber çalıştıñ.
Kyiv ise, bir çeşitliginen farq ete edi. Elbette, Troyeşina bazarına barıp vyetnamlılarnı tapmaq mumkün edi, tabi. Ya da Tatarkanı ziyaret etip – camini körmek mumkün edi. Faqat bu faqlılıqnı mında qıdırmaq kerek edi – o soqaqlarnıñ er künlük duyğuları arasında yoq edi.
Bu gomogenlikniñ epsi bizim yoqsullığımız sebebinden oldı. İş muacirleriniñ Ukrainağa kelmemesi, qomşu paytahtlar daa ziyade imkân bergeni sebebinden edi. Neticede, ukrain realligi tiyilmegen bir çeşit olıp qaldı.
Ukraina zenginleşip başlağanınen – er şey deñişir.
Bizim tek çeşitliligimiz – yoqsullığımıznıñ neticesidir. Ne qadar çoq zenginleşsek – soqaqlarımızda o qadar çoq tiller yañğırap başlar
İşçilerge ihtiyac artqan sayın – iş migratsiyası başlar. Aylıqlar artıp başlağan sayın – mında insanlar kelip başlar. Olar başqa anane, başqa din, başqa alışqanlıq, başqa tışqı körüniş saipleri olacaq.
Olar yanımızğa kelip yerleşecekler. Turmuşında tutumlı olacaqlar. Toplay-toplay evlerine para yollaycaqlar. Olar biz alışqan ictimaiy-etnik landşaft arasında ayırılıp turacaqlar. Tek çeşitlilikni coyacaqlar.
Olar başqa tañrılarğa ibadet etecek, öz bayramlarını qayd etecek, farqlı ananelerni kütecek, bizlerge oşamaycaqlar, bizler de olarğa oşamaycaqmız.
Olar arasından da cinayetçiler, içkiciler, narkomanlar çıqacaq. Haberler şeritiniñ er bir muarriri politsiya haberleriniñ iştirakçilerine millet adı taqmağa ıntılacaq.
Devlet zenginleşken sayın – ukrain şeerlerinde böyle insanlar ketken sayın çoqlaşacaq. Bu – iş migratsiyasınıñ adiy bir mantığı. Bu migratsiya çerçivesinde ukrainalılarnıñ özleri de Poloniya ve Çehiyadaki iş yerlerini zapt etmege keteler. Lâkin olarnıñ yerine Ukrainağa daa da faqır olğan devletlerden qomşular kelip başlaycaq.
Ultraoñcular bunı añlaylarmı, aceba?
Bizim tek çeşitliligimiz – yoqsullığımıznıñ neticesi olğanını añlaylarmı, aceba? İqtisadiy yükseliş ister-istemez iş migratsiyasına alıp baracağını bilelermi? Ne qadar çoq zenginleşsek – soqaqlarımızda o qadar çoq tiller yañğırap başlar.
Ukrainadaki er angi bir iqtisadiy yükseliş iş diasporaları peyda olmasına sebep olacaq
Donetsk ve Ujgorod arasında uzanğan slavyan deñizinen bağlı hayal – yoqsullıqnen bağlı hayal. Migratsiya vektorını tek teraflı yapqan hayaldır. Ukrainadaki er angi bir iqtisadiy yükseliş iş diasporasınıñ peyda olmasına sebep olacaqtır.
Tek çeşitlilik olğanını isteseñiz – faqır olmağa azırlanıñız. Bir çeşit olmaq isteseñiz – abadanlıq istemeñiz. Eger gomogenlik aqqında hayal etseñiz – o ot kibi yaşamaqnen bir taqım olaraq kelgenini unutmañız.
Qolay yollarnen çezmege ıntılmañız. Asla netice alamazsıñız.
«Fikir» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz fikirlerini aks etip, er vaqıt muarririyetniñ fikrini aks etmey bileler


text:
Qırımda yanvarniñ 4-nde ava bozulacaq, dep bildire yarımadadaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ idaresi.
«Zor ava şartları beklenile: qarğa çevirilecek küçlü yağmur, dağlarda qar, bazı yerlerde küçlü yağanaqlar, qar boranı, küçlü buzlavuq qatlamları, klegey buz. Şimaliy-şarqiy yel şimaliy-ğarbiy yelge çevirilip, süratı saniyede 25 metrni teşkil etecek», – dep aytıla haberde.
Qırımnıñ gidrometmerkeziniñ malümatına köre, yanvarniñ 2-nde sinoptikler bazı yerlerde yağmurlar yağacağını bildire.
Daa evel ukrain sinoptikleri 2019 senesi yanvar ayında Qırımdaki orta ava arareti +3 derecege qadar köterilecek, dep bildirgen edi.


text:
Rusiye öz faal ava istihbaratını devam ete. Bir uçaq Mariupol üzerinde, daa birisi işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda qayd etildi.
Bunı Ukraina SNBO matbuat hızmeti bildire.
Ukrain müessiseniñ malümatına köre, ava mudafaanıñ vastaları Ukraina ava boşluğını bozğan Rusiye Silâlı quvetleriniñ eki arbiy uçağını qayd etti.
Bundan da ğayrı, Rusiye Qırımda arbiy küçüni arttırmağa devam ete.
«Vaqtınca işğal etilgen Qırımda Rusiye bölüklerinde, istihbaratnıñ malümatına köre, tahminen 50 tank, 100 zırhlı maşina ve ilâhre bar»,– deyler matbuat hızmetinde.
Sentâbr 18 künü SNBO işğal etilgen Qırımda Rusiye arbiy hızmetçileriniñ 4000 insan qıtaiy Ukraina ile memuriy sıñırğa yaqınlaşqanı aqqında bildirdi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofis idarecisi olğan Arsen Jumadilov Odessa vilâyetiniñ Belâyevsk rayonınıñ başı vazifesine tayinlendi.
Bu aqta Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ avgust 25 künü devlet başınıñ resmiy saytında aşkâr etilgen avalesinde aytıla.
Jumadilov Odessa vilâyetiniñ rayon başı vazifesine tayinlenecegi aqqında malümat iyül soñunda peyda oldı.
Belâyevsk rayonı – Ukraina Odessa vilâyetiniñ cenübiy-şarqındaki memuriy rayondır.


text:
Qırım Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya dey ki, yarımada qamaçavından zarar endi 361 mln rubleni teşkil etti. Bu aqta o yanvar 13 künü jurnalistlerge bildirdi. Ses yazısı Krıminform saytında aşkâr etilgen.
«Bugün diversiya boyunca 361 million. Resmiy olaraq. Amma bu miqdar artacaq. (Cinaiy işniñ – QA) açılması vaqtında 70 mln edi», – dedi Poklonskaya.
«Qırım cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesi cinaiy işni memnüniyet ile baqacaq. Qabaatlı şahısqa endi ceza qararı alınğan», – dep qoştı o.
2015 senesi dekabr 21-de Poklonskaya degeni kibi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırnıñ qamaçavı boyunca aktsiyasınıñ idarecisi, iş adamı Lenur İslâmovnı diversiyada qabaatlaylar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi. Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Norvegiya Parlamentiniñ Hristian-demokratiyalıq partiyasınıñ deputatı Geyr Toskedal «Vart Land» basılımına Belarus' oppoziciyasınıñ ökilderi Svetlana Tihanovskaya, Mariya Kolesnikova jäne Veronika Cepkalonıñ 2021 jılğı Nobel' sıylığına wsınılğanın habarladı.
Nobel'ge ümitker atanğan Tihanovskaya, Kolesnikova jäne Cepkalo «ädil saylau» üşin küresi jäne «Belarus'tegi zañsız rejimge beybit türde qarsı twrğanı» üşin joğarı marapatqa layıq dep tanılğan.
Belarus'tegi narazılıq şerulerine eki aydan astam uaqıt ötti. 9 tamızda ötken prezidenttik saylauda OSK Aleksandr Lukaşenkonıñ 80% -dan astam, al Svetlana Tihanovskaya 10% -dan säl artıq dauıs jinağanın jariyalağan. Keyinnen Belarus' oppoziciya ökilderi saylau nätijesin joyıp, qaytadan saylau ötkizudi talap etti. Resmi mälimetpen kelispegen halıq ta jappay narazılıq akciyasına şıqtı, al bilik olardı ayausız basumen boldı. Belarus'tegi «demokratiya jolındağı küres» äli de jalğasıp keledi.
Aleksandr Lukaşenko saylau ädil ötti dep sanaydı. Al Europalıq odaq pen AQŞ narazılıq şerulerin qoldap, Belarus' biliginiñ birqatar ökilderine sankciya engizu turalı şeşim şığardı. Al Qazaqstan biligi Aleksandr Lukaşenkonı alğaşqılardıñ biri bolıp, saylaudağı «jeñisimen» qwttıqtağan.
Ayta keteyik, Svetlana Tihanovskaya – tanımal bloger Sergey Tihanovskiydiñ äyeli. Bilik onıñ küyeuin ümitker retinde tirkeuden bas tartqan soñ Tihanovskaya saylauğa özi qatısqan. Sergey Tihanovskiy qazir qamauda otır.
Ötken aptada Tihanovskaya 25 qazanda «halıqtıq ul'timatum» jariyalanatının habarlap, Aleksandr Lukaşenkonıñ bilikten öz erkimen ketuin talap etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesinde ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca eki imaye şaatı sorğuğa çekildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Hususan, Mustafa Cemilevniñ ve oğlu Hayser Cemilevniñ davası boyunca tahqiqat keçirgen tahqiqatçı Magomed Magomedov ve Qurultay Teftiş komissiyasınıñ reisi Ali Özenbaş sorğuğa çekildi.
«Bugün tahqiqatnı yekünlegen ve cinaiy dava malümatını azırlağan tahqiqatçı Magomedovnı sorğuğa çekip oldıq. Tahqiqatçı çoq şey aytmadı, dava malümatlarını hatırlamay, dep ayta. O, devlet sıñırı aqqında suallerge ve Mustafa Cemilev saqlağanında qabaatlanğan patronlar vatandaşlar arasında yasaqlanamı sualine cevap berip olamadı. Lâkin mahkemege cinaiy dava nasıl tahqiq etilgenini köstermek maqsadını o, yerine ketirdi», – dep bildirdi advokat Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa.
Aprelniñ soñunda Ermeni Bazar şeer mahkemesinde Cemilevniñ davası boyunca şaatlarnı sorğuğa çekip başladılar. Sorğuğa çekilgen ilk kişi qırımtatar faali Zair Smedlâ oldı.
Rusiye FSBsiniñ baş idaresi, tahqiqat idaresine Ermeni Bazarda ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca Ukraina uquq qoruyıcılarına muracaat etmesini yasaqladı.
Ermeni Bazar mahkemesi imayeniñ talabınen FSB hadimini davet etmege razı oldı.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi. Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre, Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı 15 yılğa – 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzatıldı.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Afrika Birligi
Afrika birligi (AB, inglizce ve diger çalışma tillerinde resmiy qısqartılmaları AUve UA) - 55 Afrika devletinden ibaret olğan ükümetlerara bir qurulıştır. Teşkilât, 2020 senesi oraq ayınıñ 9-da Afrika Birleşken İqtisadiy Toplulığı (AEC) ve Afrika Birligi Teşkilâtınıñ (OAU) mirasçısı olaraq quruldı. Teşkilâtnıñ memuriy merkezi Abeşistannıñ paytahtı, Addis Ababa şeeridir. Afrika Birliginiñ esas planları: tek bir para birlemine (Afro) keçüv, ortaq bir silâlı quvetlerni quruv ve teşkilât başı yanında nazirler kabineti quruluvı. Birlikniñ maqsadı, Afrikada demokratiya, insan aqları ve istiqrarlı bir iqtisadiyatnıñ temin etmesine yardımcı olmaq ve Afrika memleketleri arasında bütün çatışmalarnı toqtatuv ve faal bir ortaq bazar yaratılmasını temin etmektir.


text:
İşğal etilgen Qırımda suv temini meselesinen oğraşmağa devam eteler. Rusiye tabiat resursları ve ekologiya naziri Sergey Donskoy Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovğa bergen malümatına köre, yarımadada 16 araçıq burğunen teşile ve 5 araçıq tamir etile, İçki rayonında gidroqavuşaq qurula.
Bunı dekabr 2-de TASS Rusiye agentligi bildire.
Rusiye tabiat resursları nazirliginiñ planına köre, 20 mesken yer içün araştırma işletüv araçıqları burğunen teşilmeli.
«Qırım sakinlerine içilecek suvnen temin etüv meselesi yaqın yılları al etilecek», – dep tekrarlay Donskoynıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırğız-täjik şekarasında twrğındar, äskeri qızmetkerler arasında bolğan qaqtığıstan jiırma şaqtı adam qaza bolıp, jüzden astam adam jaraqattanğan. Qırğızstandağı Batken oblısındağı qaqtığıs aumağınan 13,5 mıñ twrğın qauipsiz jerge köşirilgen. Osığan baylanıstı eki el basşıları birlesken mälimdeme jasadı. Taraptar qarulı qaqtığıstı toqtatıp, jeke qwramdar men äskeri tehnikanı şekaradan alıp ketuge kelisti. Eki eldegi ahualğa alañdauşılıq bildirgen Qazaqstan prezidenti Toqaev jağdaydı retteude qol wşın sozuğa dayın ekenin ayttı.
Qwjatqa Täjikstan Memlekettik Wlttıq qauipsizdik komitetiniñ basşısı men Qırğızstan ükimetiniñ Batken oblısı boyınşa twraqtı uäkili qol qoyğan. Endi eki eldiñ qwqıq qorğau organdarı men atqaruşı bilik ökilderinen jwmıs tobın qwradı. Olar jospardı jüzege asıru men kelissözderdiñ jemisti jüruin qamtamasız etedi.
Keşe Täjikstanmen şekaradağı jergilikti twrğındar arasındağı qaqtığıs uşığıp ketti. Bwl mäselede resmi Bişkek Duşanbeni ayıptay söyledi. Qazir Qırğızstannıñ üş auıldıq okruginiñ aumağında tötenşe jağday rejimi engizildi. Qırğız eliniñ Wlttıq qauipsizdik jönindegi memlekettik komiteti şekara qızmetiniñ mälimetinşe, oqtı täjik sarbazdarı birinşi bolıp atıp, minomet ornata bastağan. Al Täjikstan tarabı Qırğızstan äskerin ayıptap otır.
Keyinnen Qırğızstan prem'er-ministri Ulukbek Maripov pen Täjikstan prem'er-ministri Kohir Rasulzoda beysenbi küni Qazan qalasındağı aldın-ala josparlanbağan kezdesu kezinde mäseleni küşpen şeşuge jol beruge bolmaytının aytqan. Qırğız ükimetiniñ baspasöz qızmetiniñ habarlauınşa, taraptar mäseleni kelissöz arqılı şeşuge dayın ekenin bildirdi. Bwl jağdayğa baylanıstı mälimdeme jasağan Qırğızstan prezidenti Sadır Japarov«barlıq twrğındardı, onıñ işinde sayasi küşter men aqparat qwraldarın arandatuğa berilmey, arazdıq otın jaqpauğa» şaqırdı. Sonday-aq Japarov «täjik bauırlarımızben til tabısamız, barlıq mäselelerdi şeşemiz» dedi.
Qazaqstan reakciyası
Körşi eldegi jağdaydı nazarğa alğan Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev eki el şekarasındağı jağdaydı retteuge qol wşın beruge dayın ekenin mälimdedi. Ol mälimdemesinde: «Öz tarapımnan mäseleni şeşudiñ tiimdi joldarın qarastıruğa jäne özara senimdi qayta qalpına keltiruge küş saluğa dayınmın. Ortalıq Aziya memleketteri basşılarınıñ kezekti konsul'tativtik kezdesui ayasında mwnday şekaralıq qaqtığıstardı retteudiñ tetikterin qarastıru qajet dep sanaymın», – dedi.
Şekaradağı qarulı qaqtığıstı «qattı alañdauşılıqpen» qabıldağanın jetkizgen Toqaev eki eldiñ atıstı toqtatıp, kelissöz bastau nietin qwptadı.
Keñes Odağı 1991 jılı qwlağalı beri Ortalıq Aziyadağı keybir memleketter şekara mäselesin şeşe almay keledi. Äsirese, Täjikstan, Özbekstan men Qırğızstanğa ortaq Ferğana añğarı boyındağı aumaqtıñ daulı twstarı köp. Qırğız-täjik şekarasınıñ wzındığı şamamen 980 km. Qazirge deyin 580 kilometrine baylanıstı delimitaciya jäne demarkaciya jwmıstarı jürgizilgen.
Demarkaciya jönindegi komissiyanıñ soñğı otırısı 2021 jılğı naurızda ötti. Delegaciyanı Täjikstan men Qırğızstannıñ wlttıq qauipsizdik memlekettik komitetteriniñ törağaları basqardı. Biraq şekaranıñ kelisilmegen twstarı sondağı eldi mekenderdegi su, jer jäne äli anıqtalmağan şekaranı kesip ötu mäseleleri dauğa jii sebep boladı. Daudıñ soñı janjalğa wlasıp, taraptar bir-birine tas atadı, keyde qarudan oq atadı.
Al 1980 jılğı eki jaqtı kelisimge säykes, taratu beketindegi su qorınıñ 37%-ı Qırğızstanğa, 63%-ı Täjikstanğa tiesili. Şekaranıñ naqtılanbauı men suğa talas eki el arasında osınday qaqtığıs tudırıp keledi.


text:
Esaplarnı blok etüv aqqında malümatnı «PrivatBank» matbuat kâtibi Oleğ Serga tasdıqladı, dep bildire «LigaBiznesİnform».
Onıñ aytqanına köre, yarımada ve anda çalışqan Ukraina maliye müessiseleriniñ uquqiy statusı belgilengen soñ, esaplar çalışıp başlaycaq.
«Al-azırda Qırımda Ukraina bankları statuslarınıñ cedveli pek keniştir. Bizler ileri areketlerniñ bir sıra variantlarını baqıp çıqamız. Şimdi Qırımda «PrivatBanknıñ» filialı bar», – dep ayttı matbuat kâtibi.
«PrivatBank» qıtada Qırım müşterileriniñ esaplarını blok etken birinci banktır.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, andaki Ukraina bankları bölükleriniñ uquqiy statusı belli degil.
«PrivatBank» müşterileri yarım aydan berli kartlardan parasını alıp olamay. Bankomatlar Qırımda çalışmay.


text:
Bunı Kremlniñ resmiy saytı bildire.
Böyle bir buyruqnı Rusiye prezidenti Vladimir Putin imzaladı. Beyanatta qayd etile ki, Qırım içki işler naziriniñ muavini – politsiya yolbaşçısı vazifesine politsiya polkovnigi Dmitriy Neklüdov tayin etildi.
Abisov Qırım «Berkutınıñ» yolbaşçısı olıp, Qırımnı işğal etmege yardım etti. Mart 10-da Abisovnı ant sözlerinden vazgeçkeni içün işten boşattılar, mart 13-de ise Kiyev akimiyeti onı qıdıruvğa ilân etti. Qırım «referendumı» ve yarımada Rusiye Federatsiyası terkibine kirgen soñ, o, Qırımda içki işler «naziri» vazifelerini eda etti.