text:
Odesanıñ Primorskiy rayon mahkemesi iyülniñ 25-nde İzmail limanında yaqalanğan NIKA SPIRIT Rusiye tankerini tevqif etti. Bu aqta Ukraina baş prokurorı Anatoliy Matios bildirdi.
«Ukraina mahkemesi Keriç boğazında ukrain arbiy gemilerini blok etken NEYMA (NIKA SPIRIT adını alğan – QA) olaraq belli Rusiye tankerini iyülniñ 25-nde tintken arbiy prokurorlar ve Ukraina telükesizlik hızmeti tahqiqatçıları areketleriniñ qanunğa uyğun olıp olmağanını teşkerdi. Mahkeme işbu muracaatnı baqıp, mezkür gemi ve tintüv vaqtında alınğan bütün vesiqalarnı tevqif etti. Bunı yaptıq. Noqta!», – dep yazdı Matios Facebookta.
İyülniñ 25-nde Ukraina telükesizlik hızmeti ve arbiy prokuratura Keriç boğazında «Nikopol», «Berdânsk» ve «Yañı Qapu» ukrain arbiy gemilerini blok etken «NEYMA» Rusiye tankerini tuttı.
Ukraina telükesizlik hızmetiniñ malümatına köre, Rusiye Keriç boğazındaki adiseden soñ NEYMA Rusiye tankeriniñ adını NIKA SPIRIT qoydı. Rusiye arbiy reberliginiñ 15 memurına, şu cümleden kontr-admiral, eki admiral muavini ve general-polkovnikke şübheli olğanları haber etildi.
MarineTraffic malümatına köre, tanker İzmail limanına Rusiyeniñ «Kavkaz» limanından kele edi.
Rusiye Tış işler nazirligi, «kerekli tedbir almaq içün» tanker tutulğanınıñ «tafsilâtlarını» ögrene.
Daa soñra Ukraina telükesizlik hızmeti tutulğan Rusiye tankeriniñ ekipajını yiberdi, dep bildirdi, çünki taqım «deñiz uquqı ve Ukraina qanunlarını bozmadı». Şu sebepten olarnı tutmaq içün sebep yoq, dep aytıla iyülniñ 25-nde aqşam aydınlatılğan UTH beyanatında.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiye arbiyleri Qırım yalısında Odesadan Mariupolgen ketken Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ üç gemisi – «Berdânsk» ve «Nikopol» katerleri ve «Yañı Qapu» buksirine – aselet çarpıp zapt etken edi.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, müessise üç ukrain cenk gemisi «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti», dep israr ete.
Qırımdaki Rusiye mahkemeleri 24 ukrainalı arbiyni apiske alıp, olarnı Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatladı. Olar 6 yılğa qadar apiske alına bile. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


c: text/html

text:
Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi «ukrain diversantları davasınıñ» mabuslarından biri Aleksey Stogniyge qarşı qabaatlayıcı qararnı qabul etti ve onı 3 yıl ve 6 ayğa azatlıqtan marum etti. Bunı iyülniñ 26-nda Qırım uquq qorçalayıcı gruppası haber etti.
Uquq qorçalayıcılarnıñ bergen malümatına köre, Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 222 mad. 1 q. (Silânıñ, silâ qısımlarınıñ, yükleriniñ qanunsız alınması, teslim etilmesi, satuvı, saqlanuvı, naqil etüvi ve taşuvı) ve Rusiye CK 223 mad. 1 q. (Ateşli silânıñ azırlanuvı, deñiştirilüvi ya da tamiri) esasında Stogniyge qarşı mahkeme ükümi qabul etildi.
Bu maddeler, Stogniyge qarşı iddia etilgen ilk qabaatnen bağlı degil.
İstilâ etilgen Qırımda 2017 senesi «ukrain diversantları davasınıñ» daa bir mabusı Vladimir Prisiç 3 yılğa azatlıqtan marum etildi. Amma o farqlı madde – narkotiklerniñ saqlavı – esasında qabaatlanğan oldı.
2016 senesi avgustnıñ 10-nda Rusiyeniñ FSB temsilcileri, avgustnıñ 7-nde gece Qırımda «ukrain diversantlarınıñ» taqımı tutılğanını beyan etken edi. Olar sanki yarımadada terrorizm areketini azırlamaq niyetinde olğanlar. Bu beyanattan ögüne işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırındaki kiriş ve çıqış noqtaları, Rusiye sıñırcılarınıñ nezaretinde olıp, üç kün devamında qapatıla edi.
Ukraina akimiyeti Moskvanıñ iddialarını red ete ve olarnı Rusiye mahsus hızmetleriniñ «provokatsiyaları» olaraq tanıy.
Avgustnıñ 12-nde rusiyeli REN-TV telekanalınıñ web-sitesinde ukrainli Yevgeniy Panovnıñ sorğusına dair video-levha yayınlandı. Videoda o FSB-niñ bütün iddialarını qabul ve itiraf ete. Bundan soñ uquq qorçalayıcılar, Panovnıñ bedeninde zorbalıq izleri körüngenini beyan etken edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dağ qobasında saqlanılğan Altın beşik aqqında Qırım efsanesiniñ bir qaç variantı bar. Onıñ resmi Manguptaki Teodoro prinsliginiñ tuğrasında yapılğan edi. Bazıları onı Graalniñ izsiz ğayıp olğan kasası ya da İsa peyğamber doğğan beşik dep sayalar. Altın beşik saqlanğan qoba ise ana qarını ola bile, o, balalarını duşmanlardan qorçalamaq içün içeri aldı, soñra da kene çıqaracaq. Bu em qırımtatarlarnıñ «ömür teregi», ve Qırımnıñ özü – tamır halqı – qırımtatarlarnıñ beşigi, vatan ve kelecek nesillerge berilecek oña olğan munasebet timsali, ğayrıdan tiklenüv, nesiller bağı, halq ananeleriniñ küçü, ad, namus, azatlıq ve mustaqillik sadıqlığıdır.
Altın beşikniñ Qırımdaki yeri aqqında bir sıra fikirler mevcut: Bağçasaray rayonındaki Kuçuk-Süren (Malosadovoye) köyü rayonında aynı adnı taşığan qoba, Çatırdağnıñ şimal etegindeki Binbaş Qoba, Büyük İsar dağı, Bor Qaya, Aq Qaya, Qaplı Qaya, Basman («insan ayağı basmaycaq yer»), Boyka ve digerleri. Yarımadadaki er bir regionnıñ sakinleri türbe olarnıñ toprağında olğanını tüşüngen ediler. Dağda uzaqtan kelgen sesler eşitilse edi, Altın beşik öz başına sallanğanını ayta ediler.
Efsanege köre, diger halqnı boysundırmaq ya da yaramay bir şey yapmaq niyeti ile Altın beşikni alacaq olğan birisi cezalanacaq
Keçken sene, Qırım işğal etilgen soñ, Rusiye askerleri olğan «yeşil adamçıqlar» Boyka dağınıñ etrafını sarıp, yerli sakinlerni uzaqlaştıra ve anda bir şey qıdıra ediler. Mında yaşağan qartlar Ekinci cian cenki vaqtında aynısını almanlar da yapqanını hatırladılar. Ezoteriklerniñ fikirince, Boyka dağı – Qırımnıñ Şambalasıdır. Söz sırası, bunıñ kibi aziz yerlerni tüşünmege acet yoq, olar öz sırlarını beklenmegen musafirlerden saqlarlar ve olarğa yaqın kelgenlerde deşet duyğusını doğura ve atta deli ete bileler. Eki diktatornıñ aynı çizgileri aqqında bir qaç kere aytılğan edi, bu sebepten hırsızlanğan Qırımda çeşit merasimler ile bağlı olğan er şeyge emiyet bergen Putinge «Qırım, dünya ve yarımadadaki munasebetler üzerinde üküm» timsali olaraq Altın beşikke beñzegen bir şeyniñ berilmesi tabiiy bir aldır. Asılında ise, daa bir «qara işaret» berildi: efsanege köre, diger halqnı boysundırmaq ya da yaramay bir şey yapmaq niyeti ile Altın beşikni alacaq olğan birisi cezalanacaq. Bu muqaddesatqa iç bir alâqası olmağan insanğa onı ediye etmek imkânsız.
Altın beşikniñ özü ise Qırım dağlarında eskisi kibi saqlana ve Qırımnıñ kerçek canlanmasını ve ilerilemesini bekley.
Elzara Beşuyli, bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 23-nde, Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi yarımadada ğıyabiy şekilde mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı davanı temelden baqmağa planlaştıra.
Bu oturışuv aqqında mahkeme keçken afta, davanen bağlı ilk diñlevlerni keçirgende ilân etti. Rusiye kütleviy haber vastaları da oturışuv aqqında malümatnı tasdıqladı. «Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava baqılacaq ilk mahkeme oturışuvınıñ keçirilüvi iyülniñ 23-ne belgilendi, saat 10:00-da başlanacaq», – dep bildirdi mahkeme vekili «İnterfaks-Yüg» agentligine.
Berilgen malümatqa köre, oturışuv açıq olacaq, faqat mesafe şartınen diñleyicilerniñ sayısı sıñırlanacaqtır.
Mahkeme vekiliniñ bildirgenine köre, davanıñ soñki oturışuvı mahküm etilgen kişi olmadan keçirildi, «prokuror, tayin etilgen imayeci ve zarar körgen kişi» bar ediler.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde keçirilecek edi. Koronavirus pandemiyası sebebinden yürüş başqa vaqıtqa qaldırıldı.


text:
Keçken afta Aqyarda qızamıq adisesi qayd etildi. Bu aqta Aqyar boyunca İstimalcılarnıñ aq-uquqlarını qorçalav ve insan amanlığı saasında Rusiye federal nezaret hızmetiniñ (Rospotrebnadzor) mutehassıs-eksperti Svetlana Solânikovanıñ sözlerinden yerli haberciler bildire.
“Keçken afta ana ve balada eki qızamıq adisesi qayd etildi, ekisiniñ de qızamıq aşısı yoq edi”, - “İKS” telekanalınıñ efirinde dedi o.
Aqyar Sağlıq saqlav departamentiniñ müdir muavini Mihail Malişevskiyniñ sözlerinden “Primeçaniye” Aqyar matbuatı, hastalanğan bala oquğan №26 mektepte, onen qonuşqan balalarn aşılaylar.
“Bu sınıfta karantin ilân etildi, hastanen qonuşqan bütün balalarğa profilaktik aşılav yapılacaq. Cedveller tizilgen, iş yapıla”, - dedi o.
Aqyar sağlıq saqlav departamentiniñ boş epidemiologı Sergey Grıga, şeerde qızamıq epidemiyası olmağanını bildirdi.
2018 senesi Bütün dünya sağlıq saqlav teşkilâtı Avropada qızamıq adisesiniñ rekordlı çıqaruv sayısı belgiledi. İlk altı ay devamında 41 biñ adamdan çoq qızamıq çıqardı, bu - keçken 10 yılnıñ eryıllıq köstergiçlerinden çoq. Qızamıq adamdan-adamğa qolaylıqnen keçe, öksürik, yaqın toqunuvlarnen keçe. Virus eki saat devamında faal qalıp, avada ya da ten üstünde yaşay. Hasta başta sade suvuqlanuv alâmetlerini duya: tımav, sıcaqlıq, öksürik, tahminen bir aftadan eşken peyda ola (evelâ başta, soñ - bedenniñ yuqarı ve tüpteki qısımlarında). Qızamıq sebep olğan ağırlaşuvlarnıñ arasında - siñir sistemasınıñ zararlanuvı (entsefalit), pnevmoniya, otit, körüv qabiliyetiniñ ğayıp oluvı bar.


text:
17 ON YEDİNCİ DERS
· Soñki çañ
Mına 2006–2007 oquv yılı da soñuna yetti. Yıl boyu tırışıp ve ğayret etip oquğan talebeler özüniñ bilgi seviyesini bayağı arttırıp, bir basamaq daa yüksekke köterildi.
Mayısnıñ 25-inde Qırımnıñ episi mekteplerinde, er yıl olğanı kibi, tantanalı sürette ve bayram sıfatında soñki çañ qaqılacaq – bu bir anane oldı. Başlanğıç sınıflar yazlıq tatilge çıqıp, üç ay devamında çeşit yerlerde raatlanacaq ya da ana-babalarınıñ yardımcıları olacaq. Yuqarı sınıf talebelerini ise imtianlar bekley. Raatlıq olarğa imtianlardan soñ kelecek.
14 milliy mektebimizde de bu ananenen bağlı merasimler keçirile. Milletimizniñ vatanperver ve milletperver nesli bu mekteplerde asrala. Mında oquğan evlâtlarımıznıñ fenler boyunca bilgisi başqa (rus tilinde oqutılğan) mekteplerde berilgen bilgiden eksik degil, belki de ziyadedir. Lâkin, sayğılı vatandaşlar, olarğa milliy çizgiler tek milliy mekteplerde aşlana. Oqutuv başqa tilde alınıp barılğan mekteplerde balalarğa başqa halqnıñ, başqa milletniñ çizgileri (bizim milletniñ çizgilerine oşamağan çizgiler) aşlana.
Baqıñız, balalarımıznıñ 82 % rus mekteplerinde oquy ve terbiye ala. Köresiñizmi, canım vatandaşlarım – 82 %? Böyle ketse, biz öz mekteplerimizni açırtmayıp, qol qaçlap ya da yuqusırap otursaq, biz yaş neslimizni coyarmız, özümiz de halq olaraq ğayıp olurmız.
Biz kimseden eksik degikmiz: dülber ve aqıllı bir milletmiz. Başqa milletlernen qarışıp ketsek, Allanıñ ögünde günakâr olurmız. Çoq türlü müsibetliklerniñ tübünden çıqqan halqımız, milliy mektepler açırmaq işini de, inşalla, muvafaqiyetnen becerir.
Onıñ içün, fırsat daa elimizde ekeç, davranmaq kerekmiz, geceleri raat-raat yuqlamayıp, neler yapmaq kerek olğanını tüşünip, ameliy işler yapmaq kerekmiz. Çetten seyir etip turmayıp, epimiz qolumızdan kelgenini yapıp, mekteplerimizniñ sayısını yıl-yıldan arttırmaq kerekmiz. Unutmañız, cenkten evel Qırımda 800-den ziyade mektebimiz bar edi.
Şu sayığa yaqınlamaq içün bizge çoq tırışmaq, çoq çapqalamaq ve daa çoq davalaşmaq kerek olacaq. Bu ise qolay iş degil, buña aqaylıq, buña cesürlik kerek.
Milliy mekteplerni özümizden başqa bizge açıp berecek yoq, aksine “dostlarımız” qırq dereden suv ketirip, bizim başımıznı küte, assimilâtsiya yoluna tarta.
Saqt olayıq! Balalarımıznıñ taqdirini, halqımıznıñ taqdirini, vatanımıznıñ iaqdirini özümiz çezmek kerekmiz.
Milliy mekteplerimizniñ sayısını özümiz tırışıp arttırmaq kerekmiz.
Bu muqaddes işte Alla qolay ketirsin!
MİLLİY MEKTEPLERİMİZGE BAĞIŞLANA!
YAŞASIN HALQIMIZNIÑ KELECEK NESLİNİ ASRAĞAN MİLLİY MEKTEPLERİMİZ!
YAŞASIN MİLLİY MEKTEPLERNİ VE SINIFLARNI BÜYÜK ZORLUQNEN AÇTIRĞAN ANA VE BABALAR!
YAŞASIN TALEBELERİMİZGE EM BİLGİ BERGEN EM DE MİLLİY ÇİZGİLER AŞLAĞAN ÜRMETLİ OCALARIMIZ, MİLLİY MEKTEPLERİMİZDE ÇALIŞQAN İNSANLARIMIZ!
BİÑ YAŞASIN CESÜR HALQIMIZ!
Sayğılı ocalar!
Aşağıda berilgen terminler az da olsa sizlerge yardımcı material olur. Alicenap işinñizde Alla yardımcıñız olsun!
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Başı başqanıñ aqlı başqa. – Kaждaя roлoBa MыcлиT пo-cBoeMy.
Aytılğan söz – atılğan oq kibi, artqa qaytmay. – BыckaзaHHoe cлoBo cлoBHo BыcTpeлeHHaя пyля, Haзaд He BoзBpaщaeTcя (эkBиBaлeHT: CлoBo чTo Bopoбeй, BылeTиT – He пoйMaeшb)
Ölüge ağlamaz, tirige külmez. – He зaплaчeT пo yMepшeMy и He yлыбHëTcя жиBoMy.
Yalancınıñ evi yanğan da inanmağanlar. – y лryHa cropeл дoM и HиkTo B эTo He пoBepил.
Başta aqıl olmasa, eki ayaqqa zor berir. – ДypHaя roлoBa HoraM пokoя He дaëT.
Uzaqtan davulnıñ sesi hoş kelir. – Издaлeka и зByk бapaбaHa kaжeTcя пpияTHыM.
Çoq bilgen, çoq yañılır (yañlışır). – KTo MHoro зHaeT, ToT MHoro и oшибaeTcя.
Baqma, kim ayta, diñle, ne ayta. – HeBaжHo kTo roBopиT, BaжHo To, чTo oH roBopиT.
Çoq yaşağan çoq bilmez, çoq yürgen çoq bilir. – He ToT зHaeT, kTo дoлro жиBëT, a ToT, kTo MHoro иcxoдил.
Qalem qılıçtan keskindir. – Пишyщee пepo ocTpee kиHжaлa.
· Frazeologizmler
üstün çıqmaq – бpaTb Bepx (B бopbбe, cпope и T.п.)
yürekten almaq – бpaTb зa дyшy, TporaTb (BызыBaTb yMилeHиe)
üstüne almaq – бpaTb Ha ceбя (oTBeTcTBeHHocTb, BиHy и T.п.)
örnek almaq – бpaTb пpиMep (c koro-л.)
sözini keri almaq – бpaTb cBoи cлoBa oбpaTHo
söz almaq – бpaTb cлoBo (для BыcTyплeHия)
özüni tutmaq – бpaTb (BзяTb) ceбя B pykи (дoбиTbcя caMooблaдaHия)
· Mektepte qullanılğan terminler
aзбyka, aлфaBиT – elifbe
akkypaTHoe пиcbMo – mismil yazı
akkypaTHый – mismil
apифMeTичeckoe дeйcTBиe – arifmetik amel
aTTecTaT зpeлocTи – kemalatlıq attestatı
aTTecToBaTb – attestatsiya yapmaq
бerлoe чTeHиe – serbest oquv
бeceдoBaTb – subet etmek
библиoTekapb – kitaphaneci
биorpaфия – tercimeial
бoлbшaя пepeMeHa – büyük teneffüs
быcTpый – tez
BeжлиBыe BыpaжeHия – nezaketli ibareler
BeжлиBыe cлoBa – nezaketli sözler
BHekлacHoe чTeHиe – sınıftan tış oquv
BHиMaTeлbHo чиTaTb – diqqatnen oqumaq
BoлHиcTaя лиHия – dalğalı sızıq
BыpaзиTeлbHoe чTeHиe – ifadeli oquv
BыyчиTb HaизycTb – ezberlemek
rлyбokиe зHaHия – teren bilgi
дeTckoe TBopчecTBo – bala(lar) icadı
диcциплиHa – 1. nizam, intizam (пopядok); 2. fen, predmet (Hayka)
дHeBHиe – kündelik defter
зaдaTkи – qabiliyet alâmetleri
зaHяTиe – meşğuliyet
изoбpaзиTeлbHoe иckyccTBo – tasviriy sanat
изoбpaжeHиe – resim (pиcyHok), tasvir (oпиcaHиe)
изoбpaжaTb – tasvir etmek
иHTepec k yчëбe – oquvğa meraq
иHTepecHaя kHиra – meraqlı kitap
иHTepecoBaTbcя – meraqlanmaq
kakoe ceroдHя чиcлo? – bugün (aynıñ) qaçı?
kakoй ceroдHя дeHb Heдeли? – bugün (aftanıñ) ne künü?
kaлeHдapb зHaMeHaTeлbHыx дaT – müim tarihlar taqvimi
kpyok xyдoжecTBeHHoй caMoдeяTeлbHocTи – bediiy aveskârlar tögeregi
MeдлиTeлbHый – ağırmaq
Meлkи цBeTHыe – renkli borçıqlar
MиpoBoззpeHиe шkoлbHиka – mektepliniñ dünyabaqışı
HerpaMoTHый – oqumağan, cail
oбpaзoBaHHый – oqumış, savatlı
oбcyждaTb – muzakere etmek
oбcyждeHиe – muzakere
oдapëHHocTb – istidatlılıq
oдapëHHый – istidatlı
ocTpoyMHый yчeHиk – zarif talebe
oTличHиk yчëбы – oquv alâcısı
пeдarorичeckoe MacTepcTBo – pedagogik ustalıq
пoBeдeHиe – areket tarzı (ya da özüni tuta bilüv)
пoдpoбHый pacckaз – tafsilâtlı ikâye
пoHяTлиBый – zekiy, er şeyni tez añlağan (bala)
пocлeдHий зBoHok – soñki çañ
пoxBaлbHaя rpaMoTa – şeref yarlığı
пpaBилa пpиличия – nezaket qaideleri
пpaBилa пoBeдeHия – areket tarzı qaideleri
пpaBилo – qaide
пpилeжaHиe – çalışqırlıq
пpиMepHoe пoBeдeHиe – ibretli areket tarzı
paзBиTый peбëHok – aqıl-baliğ bala
pиcoBaTb – resim yapmaq
cBязHaя peчb – bağlamalı nutuq
cпocoбHый peбëHok – istidatlı (ya da qabiliyetli) bala
cиMпaTичHый – şırnıqlı
ckpoMHocTb – alçaq göñüllilik
coBepшeHHoлeTHий – çağına yetken
coBepшиTb пpocTyпok – qabaat işlemek
coзHaTeлbHыe дeйcTBия – añlı areketler
coзHaTeлbHaя диcциплиHa – añlı intizam
cooбpaзиTeлbHый – zekâvetli
cпokoйHый – yuvaş
cпocoбHocTи – qabiliyetler
cпocoбHый – qabiliyetli
cпpaBeдлиBocTb – adalet
cпpaBeдлиBый – adaletli
cTapaHиe – ğayret
cTapaTeлbHый – ğaret etken, ğayretli
Taбeлb yчeHичeckий – talebe tabeli
TaлaHTлиBый – istidatlı
Tиxий – sakin
yBaжeHиe cTapшиx – büyüklerni ürmet etüv
yBepeHHocTb – eminlik
чepTиTb чepTëж – sızma sızmaq


text:
Türkiye ve Amerika Qoşma Ştatlarınıñ arbiy hızmetleri «İslam devleti» ile küreş aqqında añlaştılar. Bunı salı künü, avgust 25-te, Türkiye tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu bildirdi.
«İslam devletine» qarşı arbiy tedbirlerde regional ve avropalı ittifaqdaşlar da iştirak etecek. Birinciden boyeviklerni uzaqlaştırmağa ve Suriye muhalifeti ve Suriye prezidenti Başar Asad ordusınıñ sabıq askerleri ve zabitlerinden ibaret olğan Serbest Suriye ordusınıñ nezareti altında Suriyeniñ şimalinde yüz kilometrlik serbest zonanı meydanğa ketirmege planlaştırıla, – dep haber ete «Hürriyet» gazetası.
Suriye muhalifetiniñ askerlerini avada halqara koalitsiyanıñ aviatsiyası qoruycaq.
Ankara Suriye ile sıñırda yerleşken «İncirlik» aviabazasını Amerika arbiylerine «İslam devletine» ücüm etmek içün qullanmağa izin berdi, – dep haber ete Radio Svoboda.
Amerika Qoşma Ştatlarında ve bir sıra diger memlekette terroristik olaraq tanılğan «İslam devleti» İraq ve Suriye topraqlarını qısmen zapt etip, qomşu memleketlerniñ havfsızlığı içün telüke taşıy.


text:
2020 senesiniñ soñu itibarınen Qırım ve qomşu Rusiyede 109 Ukraina vatandaşı apis yerlerinde buluna edi. Bunı Qırım aq-uquq qoruyıcı gruppası haber etti. 2021 senesiniñ ilk eki ayı içinde bu raqam 114 oldı. Bu cedveldeki Qırım sakinleriniñ çoqusı «Hizb ut-Tahrir davası»nıñ mabüsleridir. Bu teşkilât Rusiyede terrorcı sayıla ve 2003 senesinden faaliyeti yasaq etilgen.
Fevralnıñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi. Episi 2021 senesi aprelniñ 15-ne qadar tevqif etildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bildirgenine köre, fevralniñ 17-nde tintüvler vaqtında tutulğan qırımlılar «qabaatsızlıq prezumptsiyası bozulıp», FSB idaresine ketirildi. Onıñ fikirince, bu vaziyette Ukraina Rusiyeden «adaletli mahkeme aqqına riayet etmesini» talap etmeli.
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ studiyasında Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğalge qarşı tirenüv kününe bağışlanğan marafon vaqtında alıp barıcı Taras İbragimov Lüdmila Denisova ile Rusiye akimiyeti tarafında taqip etilgen Qırım sakinleriniñ aqlarınıñ qoruvını ve azat etilüvini muzakere etti.
– İçtimaiy ağlardaki saifeleriñizde Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa muntazam tarzda muracaat etkeniñiz aqqında yazasız. Misal olaraq, tünevin Qırım sakini İvan Yatskinniñ Lefortovo SİZO-sında aqlarınıñ bozulmasına cevap berme talabınen muracaat etkeniñiz aqqında yazdıñız. Böyle kommunikatsiya nasıl keçe ve neticeler olamı?
– Tatyana Nikolayevnağa er kün yazam, demek mümkün. Misal olaraq, sonki yarım yıl içinde 30 mektüp yazdıq, soñra 30 cevap keldi. Yani olar oqula. Cevap bir ay içinde kelmeli, amma men olarnı bayağı keç alam. Şunıñ içün, bizim vatandaşlarımız cezalarını çekken tüzetüv cazahanelerine ya da federatsiya subyektleriniñ vekâletlerinen vastasız bağlanamız. Ştıblikov Omskta buluna edi, soñra onı avuştırdılar, biz Omsk vilâyeti boyunca vekâletlige yazdıq. Ve andan cevap tezce kele.
– Rusiye ombudseniniñ ofisinden nasıl cevaplar kele?
Rusiyede mahkümlerniñ aqlarına riayet olunmasına nezaret sisteması yaramay çalışaLüdmila Denisova
– Tatyana Nikolayevnadan kelgen cevaplar er vaqıt aynı, demek mümkün. Birincide, olar Qırımda qanunsız süretet tevqif etilgen vatandaşlarımıznı Rusiye vatandaşları kibi sayalar. Ve menim talabıma er sefer, böyle böyle Rusiye vatandaşı RF tayin etilgen apis etüv qidelerine köre tutula, dep yaza. Rusiyede mahkümlerniñ aqlarına riayet olunmasına nezaret sisteması yaramay çalışa. Rusiyede iskencelerge qarşı fakultativ protokol tasdıqlanmağan. Ukrainada olğan preventiv mehanizm yoq. Bu ise esnasnı mürekkepleştire.
– Rusiyede apis yerlerde olğan Qırım sakinleriniñ aqlarınıñ bozuvları ile bağlı çoq vaqia aqqında bilemiz. Misal olaraq, Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsi Teymur Abdullayev endi 200 künden ziyade ŞİZOda tutla. Rusiye ombusmeni ile kommunikatsi buña nasıldır tesir etemi?
– Teymur Abdullayevge kelgende. E, o 270 künden berli ŞİZOda oturı. Menim mektüplerime ve telefon açmalarıma, o rejimni boza ve şunıñ içün ŞİZOda otura, dep cevaplar kele. Başkortostanda tutulğan vatandaşlarımıznı yoqlamaq içün izin almaq istep, FSİN, FSB-ge muracaat ettim. Anda tutulğan mabüslernen körüşüv içün azırlıqlar kete edi. Olar mennen körüşmek içün atta tuvğanlarınen körüşüvlerden red ettiler. Amma memleketlerimiz arasında siyasiy vaziyet mürekkepleşti ve bu körüşüv bellisiz vaqıtqa qaldı. Elbette sağlıq alına kelgende, rus ombudsmeniniñ ofisi, mabüsler tibiby baqınuvdan keçtiler, testler yaptılar, er şey yerinde, dep maña yazalar. Amma ceza izolâtorlarına kelgende, cevap er vaqıt aynı, rejim bozdılar. Doğrumı, yoqmı, bunı biz bilmeymiz.
– 2020 senesiniñ soñunda Tatyana Moskalkovağa Qırımdaki tahqiqat tevqifhanelerini ve cezahanelerini yoqlamaq istegeniñizni bilidrip bir talap yollağan ediñiz. Yarımadağa barazaqsızmı, yoqmı? Ve böyle bir barıp kelme olsa, ondan ne beklesiz?
– Oktâbrniñ soñunda PACEde insan aqları komitetiniñ oturışınıda çıqışta bulunğanda, Aqmescitteki tahqikat tevqifhanelerinde ve cezahanelerinde tutulğan vatandaşlarımıznıñ aqları bozulğanı ve olar iskencelerge oğratılğanı aqqında aytqan edim. Şu otruşta buña cevap olaraq Tatyana Moskalkova, Denisova özü kelip, olarnı yoqlasıñ, degen edi. Bundan faydalanıp, men birden Tatyana Moskalkovağa, onen beraber bu tahqiqat tevqifhanelerinde tutulğan vatandaşlarımıznıñ aqları ile ne olğanını yoqlama yolculığıma yardım etmesini istep, muracaat ettim. Cevap yoq. Yani, aytmaq attı, yapmaq ise mümküye degil. Bütün bu sıñırlavlarnı COVID-19 pandemiyası ile añlatalar.
– Kene de, siziñ fikriñizce, Qırımğa barmaq mümkün oladajqmı?
– Biz maqsadımızğv irişmege tırışacaqmız. Amma, bugünde Rusige kirme sıñırlavları Qırımğa da qullanıla. Meni anda yiberseler, bu bozuvlarnı qayd etip olur, dep ümüt etem. Ve soñra bu bozuvlarnı advokatlarnıñ, soy-soplarnıñ sözlerinden, mabüslerniñ mektüplerinden degil, isbatlağan delillerden kösterip olacağım. Şunıñ içün vatandaşlarımıznıñ aqlarını qorçalamaq içün küreşimizni devam etecekmiz. Bugünde bu 114 kişi, olardan 99 RF-da ve 15 Qırımda tutula.
– Ukraina ve Rusiye arasında soñki büyük mabüsler deñişüvi 2019 senesi sentâbrniñ 7-nde olıp keçti. Al-azırda nevbetteki deñişüvni azırlamaq içün bir şeyler ötkerilemi?
– Şimdi Rusiye ne yaptı, mabüslerniñ azat etilmesini Minsk esnasına bağlıdı. Er angi deñişüv ile bağlı aytışmalar buzlatılğan, desem yañlışmam. Ukraina ve Rusiyede geosiyasiy esnaslar sebebinden er şey mürekkepleşkeni aqqıyeda bilem. Elbett ki, Perezident Öfsi, prezident, Yermak, Reznikov, episi türlü-türlü meydançıqlarda vatandaşlarımıznı qaytarmaq içün çalışalar. Yazıq ki, amma bu ne ORDLOğa, ne menim işime, Ne de Moskalkovanıñ işine bağlı degil, er şey yalıñız Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ istegine bağlıdır.
(Metinni Darya Nazarok azırladı)


text:
Geraylar sülâlesiniñ er bir qırımtatar şahzadesi yazıcılarnıñ diqqatını celp etip olamay ve tarihiy romanlarnıñ qaramanı olamağan edi. Adil Geray bunı yaptı. Onıñ parlaq, amma, maalesef, qısqa ömrü «Adil-Sultan» Qırım poemasınıñ temeli olmaqnen beraber tükr yazıcısı Namık Kemalge de «Cezmi» romanınıñ yazmasına ilham oldı.
Ve tesadufen degil – Adil Geray sülâleniñ parlaq şahıslarından biri edi.
Qırımtatarlar ve olarnıñ devletçiligi, Şarqiy Avropanıñ eñ nufuzlı devletlerinden biri – Qırım hanlığı tarihınıñ acınıqlı saifeleri – Qırım.Aqiqatnıñ yañı leyhası – Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» adlı videoblogunda.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki aqiqatına olğan hususiy bir anahtardır.
Adil Geray sülâleniñ parlaq şahıslarından biri edi
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda meşur Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası, «Larişes» müzeyi, Pro100-mica, Tarihvemedeniyet saytlarınıñ malümatı qullanıla.
Fikir rubrikasında aydınlatılğan fikirler müelliflerge ait ve muarririyetniñ fikir-tüşünceleri ile aynı olmaması mümkün


text:
Aqmescitte musafirhane, istiraat evlerine, restoran ve meyhanelerge aşhane ciyezlerini, savut ve mefruşatnı, şu cümleden türk imalatını satqan SHEN şirketiniñ tükânı işini toqtattı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, tükân Aqmescit merkezinde Puşkin soqağında yerleşe.
Hadimlerniñ sözlerine köre, tükân bu atfa qapatıldı. Bundan da ğayrı, aytqanları kibi, keçken afta şirkette büyük teşkerüvler başlandı. Hadimler işbu teşkerüvlerniñ devam etecek müddeti ve aqibetleri aqqında tahminlerini bildirmediler.
Şirketniñ hadimleri közetici strukturalarnıñ şirketke olğan böyle faal diqqatını Türkiye-Suriye sıñırında tüşürilgen Su-24 Rusiye uçağı ile bağlaylar. Bundan soñ Rusiye ve Türkiye arasında munasebetler birden bozuldı, bir qaç künden soñ Rusiye akimiyeti Türkiyege qarşı sanktsiyalarnı kirsetti.
Qırım akimiyeti de çette qalmayıp, Türkiye vatandaşları Qırımda çalışmaycağını bildirdi. «Türkiye areketlerini satqınlıq olaraq tanımaq mümkün… Şu sebepten Türkiye vatandaşları yarımadada çalışmaycaq, Türkiye mahsulatınıñ Qırım Cumhuriyetine ketirilmesi yasaqlanacaq», – dedi cumhuriyet başı Sergey Aksenov
SHEN şirketiniñ müdiri – belli qırımtatar iş adamı, evelleri Aqmescitte Türkiye Cumhuriyetiniñ itibarlı konsulı Seyran Osmanovdır.
Şirket hadimleriniñ sözlerine köre, onıñ aqiqiy saipleri Türkiye vatandaşlarıdır.


text:
Avropanıñ Rusiyege qarşı sanktsiyalar «Qırım Rusiye nezaretinde qalacağı qadar» devam etecek. Bunı «Dojd» telekanalına bergen intervyüsinda İsveçiya Tışqı işler naziri Margot Wallström birdirdi.
«Sanktsiyalarımız, Avropa Birliginde qabul etilgen edi, ve olar Qırım vaqialarınen bağlı... Bir Avropa ülkesiniñ parçası qanunsız zapt etildi. Avropa telükesilzik siyasetine köre, bu mümkün degil», – dedi Wallström, ve «Qırım işğal olunğanı qadar Rusiyege qarşı sanktsiyalar qalacaq» dep qoştı.
Bunnen beraber fevral 21 künü Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavrovnen körüşmek içün Moskvanı ziyaret etken Wallström, İsveçiya Rusiyenen diger yönelişlerde işbirlik yapmağa azır olğanını qayd etti.
Bundan evel haber etildi ki, Lavrov ve Wallström körüşüv keçirgenleri vaqıtta, Rusiyeli nazir «kerçek vaziyetini ögrenmek içün» İsviçiyalı işdeşlerini Qırımnı resmiy ve resmiy olmağan şekilde ziyaret etmege davet etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Usı jıldıń 16- mart sánesinde Sanaat texnologiyası fakultetinde «Sergeklik- dáwir talabı» atamasında Qaraqalpaqstan Respublikası Ishki isler ministrligi, Jol háreketi qáwipsizligi basqarması qaniygeleri menen ushırasıw bolıp ótti. Bul ushrasıwǵa fakultetimiz prosffessor -oqıtıwshıları, tyutorlar hám student jaslar qatnastı.
Ushırasıwdı fakultetimiz dekanı R.Qurbaniyazov ashıp berdi hám ushırasıw miymanları menen tanıstırıp ótti.
Bunnan keyingi sóz náwbeti Qaraqalpaqstan Respublikası Ishki isler ministrligi jol háreketi qáwipsizligi basqarması qıdırıw, sorastırıw bólimi baslıǵı leytenant A.Batirovǵa berildi. Ol óz sózinde áhmiyetli máselelerdiń biri bolǵan jol háreketi qaǵıydaları hám olarǵa boysınbaw yáki buzıw nátiyjesinde kelip shıǵatuǵun unamsız waqıyalardıń aldın alıw ushın ámelge asırılıp atırǵan is-ilájlar haqqında toqtalıp ótti. Jáne de, barlıq qatnasıwshılarǵa jeke transport qurallarınan paydalanǵan waqıtta jol háreketi qaǵiydalarına tolıq ámel etiw kerek ekenligi haqqında eskertip, óz jeke transport quralların qarawsız qaldırmaw kerekligi haqqında aytıp ótti. Bunnan basqa da, bul qaǵıydalardı buzǵan shaxslarǵa nızam tárepinen arnawlı sharalar kóriliwi boyınsha túsinik berdi. Qatnasıwshılar joqarıdaǵı máseleler boyınsha ózlerin qızıqtırǵan sorawların berip, qániygeler tárepinen tiyisli juwaplar aldı.
Sanaat texnologiyası fakulteti 3-kurs studenti Ǵayipbaeva Dinara


text:
Rusiye FSB Qırım idaresi tarafından qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ qadını Safinar sorğuğa çağırıldı. Bunı Safinar Cemileva Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Celpname Herson vilâyetinde bozulğan tiremeler boyunca keldi. Telefon ettim (FSB idaresine – QA), soradım, Cemilevge qarşı iş açılğanını bildirdiler, teraktqa qol tutqanı boyunca, men ise apayı olaraq bu terakt aqqında şaatlıq köstermelim. Bu işte iştirak etmegenimni ayttım. Şimdi advokat menim soyu olaraq şaatlıq etmege razı olmağanım aqqında mektüp azırlay», – dey o.
Safinar Cemileva aytqanı kibi, sorğuğa Aqmescitte noyabr 25 künü kelmek kerek edi.
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri, şu cümleden Mustafa Cemilev, sentâbr 20-den devam etken Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçileri ola.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tiremesini tamirlediler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis resisi Refat Çubarov dey ki, Rusiyeni yarımadadan keteceginen bağlı meseleler aqqında muzakere sofrasına keçmege «mecbur etmege» kerek. Fevral 28 künü böyle beyanatnı Refat Çubarov Cenevrede seslendirdi, anda o fevral 27 – mart 3 künleri keçecek BMT İnsan aqları Şurasınıñ 34-ci toplaşuvında iştirak ete.
Öz Facebook saifesinde Çubarov, Cenevredeki nutuğı devamnda seslendirgen böyle sözlerini yerleştirdi: «Vaqıt coymayıp, Qırımnıñ işğalden azat olunması ve qırımtatar halqınıñ aqlarını tiklemek içün halqara meydançıq qurulmaq kerek. Rusiyeni mecbur etip, onıñ yarımadadan keteceginen bağlı meseleleri aqqında muzakere sofrasına çekmege kerek».
Fevral 27 – mart 3 künleri Cenevrede keçecek BMT İnsan aqları Şurasınıñ 34-ci toplaşuvı çerçivesinde Ukraina parlament vekilleri zapt etilgen Qırımda insan aqlarınıñ vaziyetini muzakere etmek içün tedbir keçirmege azırlanalar.
Ukraina Tışqı işler naziri Pavlo Klimkin, Cenevrede, dünya cemaatına muracat etip, Rusiyeni öz borcunı eda etmege mecbur ettirmek çağıruvınen seslendi, ve Ukraina ukrain Qırımı ve anda yaşağan insanlar içün küreşecegini ayttı.
Qırım Rusiye nezaretine keçkeninen FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulana, qırımtatar vatandaşları yaqalana. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı fikirlerge qarşı küreş» kibi köreler.
Avropa ve Avropa-Atlantik bütünleşme boyunca suallaerde Ukraina Baş naziriniñ muavini İvanna Klimpuş-Tsintsandzeniñ malümatına köre, fevral 25 kününe itibaren Qırımda işğalden başlap 12 insan vefat etti, 17 insan ğayıp oldı, 39 siyasiy mabusı oldı, olardan 10 mahkeme cezasını aldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kreml kontrol etken Bağçasaray rayon mahkemesi Seydamet Mustafayevni Seyran Saliyevniñ evinde keçirilgen tintüv vaqtında «qanunsız mitingde» iştirak etmesinden sebep 10 künge apiske almağa qarar çıqardı. Bunı Qırım faali Mümine Saliyeva aprel 14-de Facebookta bildirdi.
«Seydamet Mustafayevniñ mahkeme oturışı yekünlendi. Bugün onıñ ekinci memuriy cinayeti baqıldı – mahkeme onı Seyran Saliyevniñ evinde keçirilgen tintüv vaqtında qanunsız mitingde iştirak etmesinde qabaatlay. Mahkeme Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesi 6-ncı qısmına köre üküm çıqardı – 5 künlik memuriy apis cezası. 13.04.2017 tarihinde Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine köre çıqarılğan qararına binaen, Mustafayev 10 künlik apis cezasına alınğan edi, böylece Seydamet Mustafayevge nisbeten soñki qarar çıqarıldı – 13.04.2017 tarihinden 10 künlik memuriy apis cezası», – dep yazdı o.
Aprel 13-de saba Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları Riza Mujdabayev (6-ncı mikrorayon) ve Seydamet Mustafayevniñ (7-nci mikrorayon) evinde tintüv keçirdiler. Vaqia şaatları uquq qoruyıcılar tarafından küç qullanılğanını ve ateş açılğanını bildireler.
Tintüvler neticesinde Rusiye uquq qoruyıcıları yedi qırımtatarını tuttı. Olarğa qarşı memuriy protokollar tizip, olarnı mahkemege yolladılar.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri, Meclis azaları ve Hizb ut-Tahrir ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde tintüvler sıq-sıq keçirilmege başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Bunı «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» haber agentligi telekompaniya prezidentiniñ vazifelerini eda etken Lüdmila Juravlövanıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Vaqia yerinde olğan Lüdmila Juravlövanıñ bildirgenine köre, jurnalistler Qırımğa kelgen adamğa sual bergen vaqıtta, olarnıñ yanına yeşil urbada adamlar keldi ve video çıqarmaq içün ruhsetnameni soradılar.
«RF» ve «militsiya» işaretlerinen olğan yeşil urbağa kiyingen bir qaç adam video çıqarmamağa talap etip, videokameranı alacaq oldılar. Ne sebepten, dep sorasaq, – Nazirler Şurasında, yani Aksönovda, qayd etilmek kerek olğanını bildirdiler. Bizler kameranı bermegen soñ, «halq imayesiniñ» vekilleri baş komandan kameranı tutıp almağa emir etti, dep aytqanlar», – bildire Juravlöva.
Bundan soñra o, Aksönovnen bağlanmağa istedi.
«Cep telefonnıñ o bir tarafında olğan ses, bilmeyim, Aksönov edimi-yoqmı, kameranı almaycaqlar, amma fleş-kartnı bermek kerek, dep ayttı. Onı baqarlar ve keri qaytaracaq ekenler», – dep qayd etti prezident vazifelerini eda etken Lüdmila Juravlöva.
Bundan soñra «halq imayesiniñ» temsilcileri tekrar Aksönovnen bağlanıp, videokameranı qaytardılar, lâkin fleş-kartnı alıp ketkenler.
«Şimdi beklep oturamız, o (kart), bayağı paalı tura», – dep ayttı Juravlöva.


text:
Rusiye ükümeti Ukrainadan mecburen köçip kelgen insanlarnıñ içtimaiy-turmuş yerleştirilüvine aman-aman 250 million ruble ayırmağa avale etti.
Bu aqqında Rusiye ükümetiniñ saytında derc etilgen buyruqta aytıla.
Vesiqada aytıla ki, «Qırım Cumhuriyetine 248,8 million ruble miqdarında bücetara transfert berile».
Ükümet saytında berilgen malümatqa köre, qabul etilgen qarar Ukrainanı mecburen terk etken adamlarnıñ 2014 senesi vaqtınca içtimaiy-turmuş yerleştirilmesini maliye etmege imkân berecek.
Rusiye akimiyetiniñ malümatına köre, umumen Rusiye Ukrainadan köçip kelgen 730 biñ insannı qabul etti, olardan 7 biñ kişi vaqtınca Qırımda yerleşti.


text:
2014 senesinde Qırımnıñ ilhaqında iştirak etken Rusiye arbiyleri aqqında malümat halqara mahkemelerde açılacaq davalarnı azırlamaq içün Ukraina Adliye nazirligine teslim etile. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde İnformNapalm halqara tahqiqat gruppasınıñ matbuat kâtibi Mihail Makaruk söyledi.
Matbuat kâtibi: «Biz Ukraina Adliye nazirligindeki başında İvan Lışçına turğan genç komanda ile çalışqanımızdan şeref duyamız. Ukrainanıñ Rusiyege qarşı şu qabaatlav aktlarını tertip etken kişi, tamam odır. Bütün bu faktlarnı biz işlep çıqa ve olarğa teslim etemiz, çünki olar onı işni bilgen insanlar ve mutehassıslar sıfatında uquqiy saağa keçireler», – dep qayd etti.
Makaruk, İnformNapalmnıñ ilhaqta iştirak etken Rusiye arbiylerniñ büyük qısmını tayin ete bilgenini ilâve etti.
Makaruk: «Al-azırda biz, istilâcılarnıñ Qırımğa kelgen yollarını, askeriy bölükleriniñ 70%-inden ziyadesini ve 2 biñden ziyade arbiylerniñ şahsiyetlerini tam olaraq tayin ettik. Suratsız kişiler adlar, soyadları, unvanlar ve rütbelerge saip olıp başlaylar ve olar bundan qorqa, çünki olar, zaman aşıması müddeti olmağan cinayetlerni işleyler», – dep yekün çekti.
Mevzuğa dair: «Dört taraftan kire ediler»: Rusiye arbiyeleri Qırımnı nasıl zapt ete ediler
Ağustos 21-de İnformNapalm halqara tahqiqat gruppası Qırımnıñ silâlı zapt etilmesinde iştirak etken Rusiye arbiyleriniñ yañı adlarını ilân etti. Bu yerde, tetqiqatta iddia etilgenine köre, «Qırımda, maskalar ve ayırıcı işaretleri olmağan uniformalar ile Ukraina arbiy qısımlarını zapt etken» Rusiye Qaradeñiz flotunıñ 810 nomeralı ayrı deñiz piyadeleri brigadasınıñ arbiyleri aqqında aytıla.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Çarşenbe künü, sentâbr 11-inde, Avropa İnsan aqları mahkemesiniñ Büyük palatası, "Rusiyege qarşı Ukraina (Qırım)" davası boyunca diñlevlerni keçirecek, anda, hususan, ilhaq etilgen yarımadada insan aq-uquqları bozulması muzakere etilecek.
Bu, mahkemeniñ saytında bildirile.
"Bu, İnsan Aqları ve Esas Azatlıqları qorçalavı aqqında Şartnameniñ bir sıra maddeleriniñ, şu cümleden yaşamaq aqqı, söz ve areket azatlığı aqlarınıñ bozulmasıdır", – denile beyanatta.
Diñlevler Kyiv vaqtınen saat 10:15 başlanacaq.
Bu dava boyunca öz fikrini ifade etmek içün er tarafnıñ (Ukraina ve Rusiye - QA) 45 daqqası olacaq ve daa 20-şer daqqa – Avropa İnsan aqları mahkemesiniñ Büyük palatası mahkemecileriniñ suallerine cevaplanmaq içün.
2018 senesi avgust 10-unda Ukraina, Kremlniñ ukrain mabüslerine dair devletlerara şikâyetnen Avropa İnsan aqları mahkemesine muracaat etti.


text:
AQŞ ve Frenkistan prezidentleri Barak Obama ve Fransua Hollande Ukraina ükümetine maliye destek kösterilmesiniñ emiyeti ile razı oldılar.
Bu aqta olar telefon vastası ile añlaştılar, dep bildire AQŞ ükümetiniñ resmiy saytı.
Devlet başları «Şarqiy Ukrainadaki vaziyetni ve, Minsk añlaşmalarına riayet etilmese, Rusiyege nisbeten cezalarnıñ saqlanılmasını muzakere ettiler», denile beyanatta.
Obama Hollandğa yanvar başında Frenkistanda yüz bergen teraktlarnıñ taqiqatında yardım etmege söz berdi. Hollande devlet kâtibi John Kerryniñ ziyareti ve amerikanlılar tarafından kösterilgen yardım içün minnetdarlığını bildirdi.


text:
Meclis reisi Refat Çubarov Almaniya Tışqı işler nazirligi yolbaşçıları ile körüşti ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yüz bergen soñki vaqialarnı muzakere etti. Almaniyadaki Ukraina elçisi Andrey Melnikniñ bildirgenine köre, Berlinde Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Qırımda Meclis faaliyetini yasaq etmek qararını takbih ettiler.
«Refat Çubarov Almaniya TİN yolbaşçıları ile körüşti: resmiy Berlin Meclisniñ yasaq etilmesini takbih ete», – dep yazdı diplomat Twitterde.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Dava boyunca cevapkâr – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Meclis azaları şikâyet arizasını berecegini ilân etti.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım müftiligi bergen malümatqa köre, Aqmescitte General Vasilyev soqağında adı Halil oğlu Necmi olğan qart qırımtatarı tapıldı. Qayda yaşağanını ve şeerge nasıl tüşkenini hatırlamay.
«Onıñ aytqanına köre, Bağçasaray rayonında yaşay, yaqında tuvğan Ğavr (Plotinnoye) köyüne köçti. Aynı vaqıtta, Foti Salada (Golubinka) yaşağanını ayta. Qartbaba 91 yaşında. Dört balası bar. Büyük oğlunıñ adı Mansur, qızı Necibe bar. Qartbabanıñ alı yahşı, amma pek qorqqan», – dep aytıla Facebook haberinde.
Müftilik, tuvğanlarını tapmağa yardım etmege rica ete.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2016 senesi noyabr ayında Qırımdan köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Türkiyeni Ukrayina ile munasebetlerde "ekili standartlardan" red etmege çağırdı.
"Bir taraftan Türkiye aracı kibidir ve müim adımlarnen Ukrayinağa destek bere, diger taraftan ise, misal olaraq, aynı zamanda turistik marşrutlarnıñ azırlanmasını köremiz. Mahsus Rusiye turizmi içün", - dedi Zelenskıy ERT televizionına.
Zelenskıy Türkiyeniñ areketlerini "adeletsiz" adlandırdı ve Turkiye ükümetini Ukrayina ile dostanen munasebetlerni qurmağan isteseler Rusiye turistleri ve "aqiqat" arasında saylav etmege çağırdı.
Türkiye Rusiyeniñ Ukrayinağa istilâsından soñ Kıyivni destekledi, amma Moskvağa qarşı sanktsiyalar qoymadı. Bundan ğayrı, Türkiye ükümeti Rusiyeden turistlerni celp etmek içün "yol haritasını" azırladı. Digerler arasında programma Rusiyede bulunğan Türkiye operatorlarına kredit destegini ve Rusiye turistleri içün eki uçaq şirketiniñ yaratılmasını közde tuta.
Bugün Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan musulmanlanıñ Oraza bayramına bağışlanğan duadan soñ, Ukrayinadaki cenk turistik mevsimge menfiy tesir etmemek kerek, dep bildirdi. Ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin bu yönelişte artıq oña destek vade etkenini qayd etti.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Törkiyäneñ avtomobil' êksportı
Ağımdağı yılnıñ berençe yartısında 97 ilgä ,üzidaräle töbäkkä häm irekle zonalarğa avtomobil’ cibärelde
Törkiyä bıyılnıñ berençe yartısında 97 ilgä ,üzidaräle töbäkkä häm irekle zonalarğa avtomobil’ sattı.
Bu êksport il iq’tisadına 4 milliard 590 million 207 meñ dollar tabış kiterde.
Ciñel avtomobil’ êksportında Franśiya berençe urında.
Böyekbritaniya belän İspaniya da Törkiyädän küpläp ciñel maşina satıp alıp iñ yaxşı öçlekkä kerdelär.
Bäyläneşle xäbärlär
Qara diñgezdä tabiğıy gaz êşçänlege däwam itä
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Qara diñgez gaz mäydanında kabel’lärne diñgez töbenä salıp quyaçaq köymäneñ Bosfor buğazına kilüen belderde
Çarl'z portretı sürätlängän aqçalar çığa
Angliyä aqça suğu yortı kiläse atnadan başlap 50 pens täñkäläreneñ kollekśionerlar öçen satuğa çığaçağın, yıl axırınnan alda isä ğomumi qullanuğa äzer bulaçağın belderde


text:
Törkiyäneñ çäy êksportı arttı
Törkiyädän bu yılnıñ berençe 7 ayında 100 ilgä çäy êksportlandı
Törkiyädän ğıynwar-iyul’ çorında başqarılğan çäy êksportı 18%ka artıp, 13 million 173 736 dollar buldı.
Könçığış Qara diñgezdäge êksportçılar berlegeneñ idarä şurası başlığı yärdämçese Äxmät Xamdi Gürdoğan Törkiyädän bu yılnıñ berençe 7 ayında 100 ilgä çäyneñ êksportlanuın äytte.
Gürdoğan 4094 tonnalık älege çäy êksportınnan 13 million 173 736 dollarlık kerem täêmin itelde.
Gürdoğan uzğan yılnıñ şul uq çorında 2820 tonna çäy êksportı öçen 11 million 151 971 dollar tabış alınuın äytep: “Çäy êksportı uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda miqdarda 45%, qıymmättä 18%ka arttı. Bel’giya, Böyekbritaniya häm Germaniya iñ küp çäy êksportlanğan 3 il buldı,” – dide.
Êksporttağı artış belän parallel’ bularaq il törlelegeneñ dä artuına iğtibarnı cälep itkän Gürdoğan bıyıl Vengriya, Kamerun, Êstoniyağa da çäyneñ satıluın citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Klimat üzgäreşläreneñ iq’tisadi risklarına kisätü yasaldı
Yellen klimat üzgäreşläreneñ iq’tisadi riskları mäs’äläsendä kisätte
İstanbul aêroportı Awrupada berençelegen saqlap qaldı
İstanbul aêroportı kön sayın 1286 oçış belän Awrupada berençe urının saqlap qaldı


text:
«Eurovision-2016» yır yarışınıñ teşkilâtçıları Stokgolmde keçirilecek yarış devamında qullanmağa yasaq etilgen bayraqlarnıñ cedvelini bildirgen derc etilgen vesiqa içün afu soradı.
BBC-niñ bildirgenine köre, beyanat «Avropa yayınlama birligi»niñ (European Broadcasting Union, EBU) resmiy Facebook saifesinde derc etildi.
Beyanatta yarış teşkilâtçıları evel derc etilgen vesiqa bugünki «Eurovision»nıñ bayraqlar boyunca siyasetiniñ azırlıq şekli olğanı aqqında bildirile.
«Bu vesiqa derc etilmemek kerek edi», – dediler birleşmede.
«Teşkilâtçılar bu sebepten özüni aqaretlengen duyğanlardan afu soray», – dep qayd eteler beyanatta.
Bayraq qullanılması siyasetini añlatqan vesiqanıñ soñki şekli Eurovision.tv saytında derc etilecektir.
Yasaq etilgen bayraqlar cedveline «Qırım Cumhuriyeti» bayrağı, qırımtatarlarnıñ bayrağı ve «Donetsk Halq Cumhuriyetiniñ» bayrağı kirdi.
Bu sene yır yarışında Ukrainanı Jamala qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqındaki «1944» yırınen temsil etecek.
«Eurovision-2016» yarışınıñ yarım finalları Stokgolm şeerinde mayıs 10 ve 12 künleri, finalı ise mayıs 14-te keçirilecek. Jamala ekinci yarım finalda 15 sanlı nevbette sanağa çıqacaq.


text:
Moskvada ukrain arbiyi Nadejda Savçenko mahkeme zalına qaytarıldı. Mayıs 6-da Basman mahkemesine kelgen «acele yardım» ekimleri bildirdiler ki, Nadejda Savçenko mahkemede iştirak ete bile. Böylece mahkeme Savçenkonıñ apis cezasını arttırmaq muracaatını baqmağa devam etti.
Mahkemeci Natalya Muşnikova ekimlerniñ Nadejda Savçenkonıñ alı aqqında bildirgenlerini ilân etti.
Nadejda Savçenko yaramağan soñ Moskvanıñ Basman mahkemesi «acele yardımnı» çağırğan edi.
Nadejda Savçenko keçken seneniñ iyül ayından itibaren Rusiye apishanesinde buluna. O, qabaatını red etip, separatistler tarafından esir alınğanını ve Ukrainadan Rusiyege qanunsız alda çıqarılğanını bildire.
Oktâbr 26-da olıp keçken Ukraina Yuqarı Radasınıñ nevbetten tış saylavlarında Savçenko «Batkivşçına» firqasınıñ cedvelinde birinci yerde edi ve sekizinci çağırılış Ukraina parlamentiniñ halq deputatı olaraq saylandı. Rada onı PACE eyyetiniñ erkânına kirsetti.
Mart 16-da ukrain uçucısı SİZOda açlıqqa tekrar başladı.


text:
Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi oktâbr 21-isinde yaramay ava şaraiti sebebinden furtuna ihtarını ilân etti.
"Oktâbr 21-22 Qırımnıñ orta ve şarqiy rayonlarında yüksek yanğın telükesi qalacaq", - denile beyanatta.
Bundan evel de Qırımda yüksek yanğın telükesi rejimi edi.
Bundan sebep, yanğın telükesi olğan vaqıtta ateş yaqmaq, manğal ve patlav aletleri qullanmaq, yanğan sernik taşlamaq ve terek tübündeki otlarnı yaqmaq yasaq. Bundan ğayrı, orman alanlarında ve dağda sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaretlerni taşlamaq, küneşli yerde şişe, cam parçalarını ve başqa çöplükni qaldırmağa yasaqlana.
Yılnıñ başından berli Qırımda umumen 4254 yanğın söndürildi, 62 adam elâk oldı, 751 adam tahliye etildi, 93 adam qurtarıldı. Qurtarıcılar, keçken yılğan köre, yanğınlarda zarar körgen adamlarnıñ sayısı 60%-ga arttı, dep bildire.


text:
- Puqaralardıń múrájatlerin kórip shıǵıw
- Mu’ra’jaatlar ko’rip shi’g’i’w
- Kommunal xızmetler bahasınıń esap-sanaǵı
- Bos jumıs orınları
- Haj hám Umra zıyaratına barıwdı shólkemlestiriw tártibi haqqında maǵlıwmat beriw, olardı shólkemlestiriw boyınsha puqaralardıń arzaların qabıllaw
- Transport xızmetlerin shólkemlestiriw boyınsha háreketttegi jónelisler hám puqaralardıń usınısların qabıl etiw haqqında málimleme beriw
- Jer boyınsha hújjetlerdi tártipke salıw boyınsha maǵlıwmatlar beriw hám jerge iyelik etiw haqqındaǵı hújjetlerdi qabıl etiw
- Mámleketlik hám xojalıq basqarıw, jergilikli mámleketlik hákimiyat organlarınıń strukturası, funkciyaları hám tiykarǵı jumısı, olarda puqaralardıń múrájatların kórip shıǵıw tártibi haqqında málimlemeler
- Neft ónimleriniń avtomobillerge janılǵı-may quyıw shaqapshaları hám may almastırıw punktleri arqalı satıw boyınsha xızmetin licenziyalaw
- Isbilermenlik subektlerin yuridikalıq shaxs sıpatında mámleketlik esapqa alıw
- Yuridikalıq shaxs shólkemlestirmegen jaǵdayda jeke tártiptegi isbilermenlik yaki diyqan xojalıǵın shólkemlestiriw ushın onlayn túrde arza jiberiw
- Yuridikalıq shaxs shólkemlestirilmegen jaǵdayda isbilermenlik subektlerin dizimge alıw ushın onlayn túrde arza jiberiw (JSHJ)
- Isbilermenlik subektlerin dizimge alıwǵa baylanıslı xızmetler
- Yuridikalıq shaxs shólkemlestirgen halda diyqan xojalıǵın dizimnen ótkeriw ushın arza beriw
- Fermerlik xojalıqtı dizimge alıw ushın onlayn túrde arza beriw
- Shańaraqlıq isbilermenlikti dizimge alıw ushın ushın onlayn tárizde arza beriw
- Zamanagóy málimleme-texnologiyalarınan paydalana tırıp ashıq tańlawlar tiykarında mámleketlik satıp alıwlardı ámelge asırıw
- Alkagolli ónimlerge usaqlap satıw huqıqın beriw tártibi
- Biznesti rawajlandırıw hám basqarıw, isbilermenlikti rawajlandırıwdı finans-kredit boyınsha qollap-quwatlaw máselelerine baylanıslı málimlemelerdi beriw
- Kótere sawdalardı ámelge asırıw jumısın licenziyalaw tártibi haqqında málimleme beriw, sonday-aq licenziya alıw ushın arzalardı qabıllaw
- Mámleketlik emes bilimlendiriw mákemeleriniń jumısın alıp barıw huqıqına licenziya beriw
- Turaq jaylardı turaq jay emes túrine ótkeriwge ruqsatnama alıw
- Toǵay fondına kirmeytuǵın jáne Qızıl kitapqa kirgizilmegen ósimlik túrlerin tábiyǵıy ortalıqtan alıwǵa/teriw(jıynaw)ge ruqsatnama alıw.
- Ǵalabalıq ilajlardı shólkemlestiriw hám ótkeriwge ruqsat beriw
- Respublikalıq balıqshılıq xojalıǵınıń tábiyǵıy basseynlerin biriktiriw hám olardan paydalanıw
- Qımbat bahalı metallar hám taslar menen islesiw subektlerin dizimge alıwǵa ruqsatnama beriw
- Sociallıq qorǵawǵa mútáj hám jumıs tabıwda qıynalıp atırǵan shaxslar ushın jumıs orınlarınıń eń az sanına muwapıq shólkemlestirilgen miynet yarmarkaları haqqında maǵlıwmat beriw
- Toǵay fondına kirmeytuǵın jerlerde terek hám putalardı kesiwge ruqsat beriw
- Avtomobillerge janılǵı quyıw shaqapshalarınıń dizimi
- Nókis aeroportınan ushıw kestesi
- Lizin jumısları haqqında ulıwma maǵlıwmatlar
- Nókis qalasında jaylasqan jeke-menshik turaq jay múlk iyeleri shirketleriniń dizimi
- Poezdde júriw ushın jaratılǵan jeńillikler
- Isbilermenlikti licenziyalaw hám mámleket tárepinen tártiplestiriw boyınsha maǵlıwmatlar
- Marshrutlardi' izlew
- Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda puqaralardi’n’ wo‘zini wo‘zi basqari’w organlari’ dizimi


text:
Qırımnıñ oquv yurtlarında rus tilinde 96,74% bala tasil ala. Bu kibi malümatnı Qırımnıñ tasil, ilim ve gençler nazirligi bildire.
Rusiyeli nazirlikniñ malümatına köre, qırımtatar ve ukrain tillerinde 2,76% ve 0,5% bala oquy.
«Şu cümleden, 2015-2016 seneleri qırımtatar tilinde 5083 bala oquy. Qırımtatar tilli oqutuvı ile 15 mektep bar. Qırım Cumhuriyetinde qırımtatar tilinde oqutuv 53 umumtasil mektepte alıp barıla. Bu oquv yılı 37 birinci sınıf açıldı. Keçken senege köre, qırımtatar tilli sınıflarda talebelerniñ sayısı 188 insanğa arttı», – denile beyanatta.
Qırımnıñ Tasil Nazirliginde ukrain tilinde yarımadanıñ 13 regionındaki 22 umumtasil mektebinde 949 insan oquy.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, yarımada mekteplerinde qırımtatar tilinde derslikler yoq.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Federatsiyasınıñ şurasınen toplaşuv keçirip, Ukraina arbiylerini «akimiyetni öz qoluna almalarına» çağırdı ve «Kyivde oturğan ve bütün Ukraina halqını reine tutqan narkomanlar ve neonatsistler çetesine köre siznen añlaşmaq daa qolay olur», dep ayttı.
«Neonatsist ve bendercilerge bala, apay ve qartlarıñıznı canlı qalqan olaraq qullanmağa imkân bermeñiz», – dedi Putin.
Onıñ aytqanına köre, olar «terroristler kibi areket ete».
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Rusiye Minskte Ukraina ile muzakere keçirecek eyyetni yollamağa azır, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy video muracaatı vaqtında Putinni «insanlarnıñ ölmesini toqtatmaq içün muzakereler masasına» oturmağa çağırdı.
Soñra belli olğanına köre, Putin Qıtay Halq Cumhuriyetiniñ reisi Si Tszinpin ile telefonda laf etip, «Rusiye Ukraina ile yüksek seviyede muzakereler keçirmege azır», dep bildirdi.
Ukrainada Rusiye ücüm etken soñ arbiy vaziyet ilân etildi. Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti.
Ücümge baqmadan, Kreml Ukrainanı işğal etmek niyetlerini red ete. Rusiye resmiy müessileri ücümnen bağlı vaziyetni pek az izaatlay, Ukraina tarafınıñ ölgen ve esir alınğan Rusiye arbiyleri aqqında malümatına cevap bermey.
Rusiye Mudafaa nazirligi snarâd ve raketalar mesken evlerge tüşkenini red ete, vatandaşlar arasında qurbanlar videosını nazirlik vekili «sahte» dep adlandırdı. Onıñ aytqanına köre, bunı «barışıqsever ealini qorquzmaq ve ğarbiy kanallarda köstermek» içün yapalar.


text:
Avgust 5-inde saba bir kün evel Aqyarda batqan sportçularnıñ cesedlerini taptılar. Bu aqta Rusiye FVN-niñ Aqyar bölügi bildirmekte.
"Saat 09:45-tek birinci cesedni suvdan çıqardılar, 10:45-te ekinci elâk olğan qıznın ölüsini çıqardılar", - denile müessise beyanatında.
Daa evel, avgust 4-ünde Aqyarda furtunalı deñizde yuvunğanda kikboksingnen oğraşqan eki sportçu batqanı belli oldı. Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, batqanlar - 1986 yılı doğma Moskova sakini ve 1992 yılı doğma Murmansk sakini. Birincisi - kikboksing dünya çempionı, ekincisi - vitse çempion. Qaza, "Yug" yahta klubunıñ suvlarında oldı.


text:
Yaltada «Hizb ut-Tahrir» davası boyunca apiske alınğan altı insanlardan birini psihiatrik hastahanege mecburiy ekspertizadan keçmesi içün yolladılar. Bunı Qırım advokatı Emil Kürbedinov Facebook saifesinde bildirdi.
«Al-azırda bu malümatnıñ tasdıqlanması ya da red etilmesini bekleymiz. Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi 1-nci qısmı boyunca, «Hizb ut-Tahrir davasında» qabaatlanğan, Yalta ve Aluştada apiske alınğan altı insandan biri Müslim Aliyevni psihiatrik hastahanege alıp kettiler, mecburiy ekspertizanı yapa bileler», – dep yazdı advokat.
Kürbedinovnıñ aytqanına köre, Müslim, digerleri kibi, İlmi Ümerovğa qoltutıp, ekspertizağa razı olmadı.
«Tahminlerimizge köre, FSB altı qırımtatar musulmanına nisbeten kütleviy ceza psihiatriyasını kerçekleştirmege başladı. 21 asırda insanlarnı fikirleri ve siyasiy baqışları içün psihiatrik hastahanege almağa olmaz. Rusiyeniñ farqlı tüşüngen qırımtatar musulmanları ile küreşniñ bütün sıñırları endi bozuldı», – dep ayttı Kürbedinov.
Advokatnıñ fikirince, İlmi Ümerov örneginde dünya toplulığı «NKVD ve KGBniñ canlanğan usullarında noqta qoyıp, kütleviy psihiatrik tedbirler ve taqiplerni toqtatmaq kerek».
Noyabr başında Qırım advokatı Edem Semedlâyev bildirdi ki, «Hizb ut-Tahrir» davasında qabaatlanğanlarğa mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: F050 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: F040 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: F020 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: f000 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: 6400 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: 6030 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: 0030 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: 0030 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...
Kyocera FS1120MFP Hata Kodları Kyocera FS1120MFP destek kodu servis çağrısı Kodu: 4200 Kyocera hata kodları Kyocera Hata Kodları Kyocera d ...


text:
Mäjilis törağası Nwrlan Nığmatulin Parlament palatalarınıñ birlesken otırısın şaqıru turalı bwyrıqqa qol qoydı. Mäjilistiñ saytında jariyalanğan habarğa qarağanda, 1 qırküyekke josparlanğan jiında demalıstan qaytqan deputattar aldağı jobalar talqılanıp-bektilimek.
«Qazaqstan Respublikası Konstituciyasınıñ 58-babı 4-tarmağınıñ 2-tarmaqşasına säykes, Parlament palatalarınıñ (Senat pen Mäjilis) birlesken otırısın 2020 jıldıñ 1 qırküyeginde sağat 11.00-de astanağa şaqırsın», – delingen habarlamada.
Qazaqstannıñ eks-prezident bıltır ornınan resmi türde ketkeli beri biliktiñ ötui tiis «ekinşi köpiri» Parlament saylauı qarsañında pandemiya kezinde demalısta bolğan partiyalardıñ qanday wsınıstarımen oraları belgisiz.


text:
«Tış işler maydanı» fondunda bildirilgeni kibi, Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavı» inşaat, gemilerniñ bozuluvı sayesinde yapıla bile.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa fondnıñ eksperti Yuriy Smelânskiy Qırım qamaçavı iştirakçileriniñ Keriç keçitiniñ işini toqtatmaq planları aqqında bildirüvlerini izaatlap ayttı.
«İşğal etilgen territoriya ve işğalci-memeleketniñ qıtaiy qısmı arasında alâqanı tek diversiyalarnıñ vastası ile bölmek mümkün», – dedi Smelânskiy.
«Boğaznıñ eki noqtası arasında areket etken gemilerge qarşı diversiyalarnıñ etilmesi mümkün», – dep qoştı o.
Ekspert şunı da qoştı ki, «qamaçav iştirakçileriniñ işğal etilgen territoriyağa irişimi ve anda nasıldır bir areketleriniñ etilmesi boyunca imkânlarına qıymet kesemez».
Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ idarecisi Lenur İslâmov aytqanı kibi, Qırımğa mal, erzaq ve elektrikniñ ketirilmesi toqtatılğanından soñ, yarımadanıñ «deñiz qamaçavı» başlanır, şu cümleden Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arterriyası olğan Keriç keçitiniñ qamaçavı da
Qırımda İslâmovnıñ aytqanını daa izaatlamadılar.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov Rusiye tarafından siyasiy mabüslerniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde israr ete.
Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
«Aq joldıñ» aqılı qızmetin paydalanıñız!
Qurmetti oqırman!
Toqcan eki jıldıq tarïxı bar oblıctıq «Aq jol» gazeti – öñirdegi eñ köp taralatın bedeldi bacılım. Jurtşılıqtıñ oblıctağı birinşi bacılımğa degen curanıcı da öcip keledi. Ocığan qoca gazetimizdiñ aqılı qızmetin paydalanwşılar canı da arta tücwde.
Oqırmandarımız «Aq jolda» jarnama, xabarlandırw jarïyalaw jayın curactırıp xat jazıp, telefon şalıp jatadı. Ocığan oray köpşilikti jarnamalıq qızmet körcetwimizdiñ jay-japcarı men bağalarınan xabardar etpekpiz.
Jarnama, xabarlandırw mätinderin mümkindik bolca redakcïyağa äkelip, qolma-qol tapcırğan durıc. Al, şalğay awdandar men awıldarda turatın oqırmandarımızdıñ gazetke qanday da bir xabarlandırw (quttıqtaw, ecke alw, qazanama, muragerlikti recimdew, qujat joğaltw, t.c.c.) bermek oyı bolca, ol üşin bizdegi telefon/fakcke (43-32-50) nemece élektrondıq poştağa ([email protected]) baylanıcqa şığıp, tïicti xabarlamacın jibere aladı. Tölemaqıcın gazettiñ coñğı betinde körcetilgen banktik rekvïzïtter boyınşa kez-kelgen bank nemece poşta arqılı jiberwge boladı. Tölem tübirteginiñ köşirmecin de fakc nemece élektrondıq poşta arqılı calwdı umıtpağan jön.
Bir eckerte ketetin jay, qujattardıñ (attectat, dïplom, jer aktici, catıp alw-catw kelicim-şartı, t.b.) joğalğanı twralı xabarlandırw bergen kezde mindetti türde onıñ köşirmeci, bolmaca tïicti orındardan anıqtamalıq qağazdarı bolwı kerek. Conday-aq köñil aytw, qazanama mätinderine de recmï türde (mekeme, uyımdardan) qatınac xat qajet, al, jeke adamdardan bolca onda jeke kwäligi bolwı şart.
Tağı bir toqtalatın mäcele mınaw. Redakcïyağa ata-anacın, twğan-twıctarın, joldactarın quttıqtap nemece baqïlıq bolğan jaqın adamdarın ecke alıp, ol twralı maqala jazıp joldaytındar da az emec. Condıqtan, gazettiñ munday qızmeti aqılı ekenin ecke cala otırıp, jarnama, xabarlandırwlardıñ bağacın (qocımşa qun calığın qoca eceptegende) tömende oqırmandar nazarına ucınıp otırmız:
Uyımdar men käciporındardıñ, oqw orındarınıñ jarnama-xabarlandırwları, qızmetin nacïxattaytın materïaldarı, keñecteri, zañdı tulğalardıñ ujım müşecin quttıqtaytın, ecke alatın materïaldarı (1 cm2): ceycenbi, cenbi künderi – 165 teñge; beycenbi, merekelik nömirge – 220 teñge.
Birinşi bette jarïyalanatın maqala, xabarlandırwlar (1 cm2) – 550 teñge.
Bacqa oblıctardan beriletin maqala, xabarlandırwlar (1 cm2) – 350 teñge.
Quttıqtaw (jeke adamdardan, 40-50 jol) – 10000 teñge.
Ecke alw (jeke adamdardan, 40-50 jol) – 10000 teñge.
Köñil aytw: qolma-qol – 10000 teñge; awdarw arqılı – 15000 teñge.
Qazanama: qolma-qol – 15000 teñge; awdarw arqılı – 20000 teñge.
Acqa şaqırw twralı xabarlama – 15000 teñge.
Jeke adamdardıñ xabarlandırwı (catw, catıp alw, ayırbactaw, alğıc aytw, qujattı jaramcız dep tanw (tïicti qujatı bolğan jağdayda) – 3000 teñge.
Muragerliktiñ aşılwı twralı xabarlama – 2000 teñge.
Jeke käcipkerlerdiñ möri nemece burıştamacınıñ joğalwı, qızmetin toqtatwı, t.b. xabarlandırwı (tïicti qujattarı bolğan jağdayda) – 5000 teñge.
Zañdı tulğalardıñ möri nemece burıştamacınıñ joğalwı, bankrot bolwı, taratılwı, qayta uyımdactırılwı, t.b. xabarlandırwı (tïicti qujattarı bolğan jağdayda) – 6000 teñge.
«Aq joldıñ» jarnamalıq qızmeti – telefon/fakc: 8 (7262) 43-32-50,
élektrondıq poşta: [email protected]


text:
«Qırımlı diversantlar davasınıñ» mabusı Redvan Suleymanov istilâ etilgen Qırımda 1 yıl 8 ayğa azatlıqtan marum etildi, ve 3,5 millionlıq «zarar» ödemege mecbur etildi. Böyle üküm avgustnıñ 10-nda Aqmescitte Kremlge tabi olğan Demiryol rayon mahkemesinde qabul etildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Avgustnıñ 2-nde prokuror «qırımlı diversantlar davasınıñ» mabusı Redvan Suleymanov içün 2 yıl apis müddetini rica etken edi.
Redvan Suleymanov 2016 senesi Siyülniñ 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğan edi. Avgustnıñ 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş merkezi Rusiye Federal telükesizlik hızmetiniñ beyanatını red ete.
«Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov mahkemede qabaatını tanıdı, lâkin büyük zarar ketirgeninen razı olmadı, dep haber etilgen edi.


text:
Twrğındar memleketimizdiñ ənwranı oynağan kezde orındarınan twrmağan ekeudi videoğa tüsirip, Instagram paraqşasına salğan.
Aqtöbe men Qayrat komandalarınıñ oyını kezinde özderin köpşilikten bölek wstağan din ökilderine qatıstı qalalıq meşittiñ bas imamı pikir bildirdi.
“Bir jorıqta mwsılmandardıñ əskeri az bolğan. Kəpirlerdiñ əskeri öte köp boladı. Olardı körgen keybir sahabalar taysalıp qaladı. Sol kezde Abudarda ənwran sekildi adamğa ruh beretin suırıp salma öleñin aytadı. Sol kezde sahabalar jigerlenip, soğısta jeñip şığadı.
Osı jerde ğalımdar änwrandı aytuğa da, tıñdauğa da bolatının aytadı. Tek onda şariğatqa qarsı keletin sözder bolmau kerek. Al qazaq eliniñ ənwranında şariğatqa til tigizetin sözder joq. Kerisinşe, adamğa küş, ruhani jiger beretin sözder bar. Barlıq islam memleketteriniñ öz ənwranı bar. Olar ənwrandı aytadı, tıñdaydı”,- deydi Aqtöbe qalalıq meşitiniñ bas imamı Amantay Səduov.


text:
Qıtay Halıq-Azattıq armiyasına tiesili äskeri keme alğaş ret Afrika jağalauında payda boldı. Bwl Qıtaydıñ şeteldegi äskeri bazasında alğaş ret äskeri keme ornalastıruı. Osı orayda Qıtaydıñ soñğı jıldarı qarqındı wlğayğan äskeri ıqpalı tağı bir ret nazar audartıp otır.
Qıtay 2016 jılı naurızda Djibutide şeteldegi alğaşqı äskeri bazasın qwra bastadı. Biraq, qazirge deyin Dorare portındağı bazağa birde bir äskeri keme ornalastırmağan. Äskeri sarapşılar bwnı Qıtaydıñ älem boyınşa strategiyalıq ıqpalın qarqındı keñeytu äreketinde ülken damu dep qarap otır. Sebebi, atalğan porttağı keme arqılı Jerorta teñizine snaryadtarın ornalastıru üşin tramplin rölin atqara aladı jäne jabdıqtau stanciyası retinde qızmet ete aladı.
Frans Press agenttigi amerikalıq äskeri sarapşılardıñ deregine jäne jer serikterinen tüsirilgen suretter arqılı Djibutide ornalastırğan Halıq-azattıq armiyasınıñ «Luoma Hou» (907) attı biriktirilgen jetkizu kemesi ekenin habarladı. Bwl Qıtay Äskeri-teñiz küşteriniñ keşendi jabdıqtau kemesi, Qıtay ÄTK-niñ şeteldegi (Şığıs Afrikadağı) äskeri operaciyaların qamtamasız etedi.
Qazir Afrikanıñ şığısındağı Qıtay Äskeri-teñiz küşteri teñiz qaraqşılığan qarsı operaciyalardı jürgizip keledi. Alayda, teñiz tasımalı qauipsizdigin maqsat etkenimen qosımşa köptegen mindetteriniñ bar ekeni dausız, aytalıq bwl aymaqtan ötetin Batıs elderiniñ äskeri kemelerin baqılauğa zor mümkindigi bar. Frans Preske swhbat bergen amerikalıq sarapşı Sattonnıñ aytuınşa qıtaylıq Äskeri-teñiz küşteriniñ kontingenti esminecter men fregattardan twratının, biraq bolaşaqta ülkenirek äskeri kemeler qosıluı da mümkin ekenin aytadı.
Qıtaydıñ Şığıs Afrikada äskeri bazasınıñ boluı ğana emes, onda äskeri kemelerdiñ ornalasa bastauı Ündi-Tınıq mwhitındağı bastı bäsekelesi Amerika Qwrama Ştattarın alañdatıp otır. Aytalıq, AQŞ-tıñ Afrikadağı bas qolbasşısı general Stiven Taunsend Qıtaydıñ Afrikanıñ barlıq elderinde ornalasıp, mol investiciya men qırauar qaru-jaraq jwmsap otırğanın basa aytadı.
Ayta ketu kerek, Qıtay joğarıda atalğan alıp aymaqta öziniñ strategiyalıq ıqpalın arttıru üşin Ekvatorlıq Gvineyada nemese Solomon araldarında ekinşi şeteldik äskeri baza saludı josparlap otır degen aqparat ta bar.


text:
Özbekstan Devlet Radiosı, Qırımtatar Tilinde Muarririyeti Arhivinden Yayınlar
Mühterem dostlar, 1944 senesi qırımlarnıñ sürgünlikte – cezağa oğratılğan yerlerde, Allanıñ ikmetile bir sıra milliy medeniyet ocaqları doğdı. İşte o zamanları sovet imperiyasınıñ türlü yerlerine sepilip taşlanğan qırımlar içün, o milliy medeniyet ocaqları maneviy yemek sıfatında hızmet etip bardı. Böyle maneviy yemeklerden birisi Özbekstan devlet Radiosında çalışıp başlağan qırım tilinde yayınları muarririyetidir.
Bu medeniyet ocağı, yani radio, Vetanından biñlerle kilometr mesafede – rezervatsiyalarda ep qırılıp elâk olup barğan qırımlarnı misli yoq maneviy yemek ile teminlep başladı. Bu maneviy yemek ise, aman-aman er bir qırımlığa barıp çıqa edi. Sebebi, ekinci cian cenki devirinde sovet imperiyası içerisindeki cemi köylerde ve şeerlerde direklerge (stolbalarğa) endi radiouzeller yerleştirilgen olup, ondan muntazam sürette cebe haberleri oqula edi. Söylemek istegenim, cezağa oğratılğan qırımlarğa da (hususan Özbekstanğa tüşkenlerge) mezkür radiouzellerniñ faydası büyük oldu.
Özbekstan Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetinde bir sıra hadimler çalışıp keldi. Bu yerde olarnıñ adlarını añıp keçmek istedim. Fatma Ametova, Amet Mefayev, Timur Dağcı, Server Arifov, Dilâra Seitcelileva, Cevdet Ametov, Server Bekirov, Qurtümer Şakirov, Zera Rustamova, Fikriye Cemaledinova, Fevziye Haybullayeva, Leonora Nuriyeva ve bu sözlerniñ – metnniñ müellifi Yusuf Ali Özbekstan Radiosı qırım tilinde yayınları muarririyetinde faaliyet kösterdiler…
Bu yerde, menim bala qalbimde bir ömür siñip qalğan bir levhanı ikâye etmek isteyim… Men, qararle altı – yedi yaşlarında, ufaq balayım. Yaz künleri. Evimizniñ artından balaban taşölı keçe. Men aqrandaş balalarle oynap toysam kerek, yol boyu evimizge taba doğruldım. Evniñ artında sırtını ev divarına tayandırıp, tizlerine çökken anamğa közüm tüşti. Anamnıñ dülber közlerinden çıpır-çıpır yaşlar tamlay. Mendeki bala yüreçigi raatsızlanıp – çapalanıp başladı. Şu an qulağıma qırım tilinde yañğırağan yır eşitildi. Yır nağmeleri bizden eki – üç kilometr mesafede yerleşken “MTS” denilgen qasabadan pamuq zanlarından keçip kelmekte. Radiouzelden qadın icrasında halq türküsi yañğıray edi. Allanıñ rahmetinde olsun anam Ayşe Kerim qızı, işte o vaqıtı türküniñ tesirinden ağlamaqta edi…
Bu vaqiadan soñ çoq yıllar kelip keçti. Allanıñ ikmetile, taqdir meni aynı şu Radioğa (endi o, Özbekstan devlet Teleradiokompaniyası, denile edi) ketirip qoydı. Daa doğrusı, Özbekstan Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetinde başta diktor, soñra muarrir, daa soñra müdir vazifelerinde çalıştım.
Özbekstan devlet Teleradiokompaniyasında aman-aman on sene çerçivesinde faaliyet köstergen olsam da, bütün vaqıt – hususan er keresinde studiyada mikrofon qarşısına oturğanımle, Özbekstannıñ kenar bir bucağında yerleşken Kattamiñ köyü, taşöl, evimizniñ artına – divarğa tayanıp oturğan anamnı, anamnıñ közyaşlarını, uzaqtan eşitilgen bese-belli Sabriye Erecepova icrasında olsa kerek, türkü nağmeleri… kinotasma kibi ardı-sıra közlerim ögünden keçe. Aziz Anamnıñ Aziz Ruhı menimle beraber studiyada – yanaşamdaki skemlede oturğanını bütün barlığımle sezem. Bu da tabiatnıñ bitmez-tüknmez sırlarından biri olsa kerek…
Bizim saytımıznıñ aziz mühlisleri, aydıñız, endi keçmişke döngen mezkür radioarhivine dalayıq ve andaki saqlanılıp qalınğan bazı bir radioyayınlarnı diñleyik. Zanımızca, mındaki, yani arhivdeki yayınlar ve ileride yerleştirilecek yazılar iç birimizni lâqayd qaldırmaz İnşalla!
Tarihiy radioyayınlarına keçmezden evel, bu yerde bir şeyni daa qayd etmeli ki, Özbekstan devlet Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetiniñ, (obrazlı aytqanda), altın deviri, keçken biñ yıllıqnıñ soñki senelerine doğru kele. Sebebi, bu devirde, Sovetler Birligi çerçivesinde başlanğan yañıdan quruv (perestroyka) ceryanı endi bayağı surat alğan edi.
Bu tarihiy ceryandan mahsuldarlı faydalanğan qırım tilinde yayınları muarririyeti ğayrı zenaatdaş muarririyetlerge nisbeten bayağı farqlı edi. Bu fikirniñ kerçek – aqiqat olğanına, keliñiz beraber emin olayıq!
Böylelikle, VETANIMNIÑ HOŞ AENKİ saytında Özbekstan devlet Radiosı, qırım tilinde yayınları muarririyeti arhivinden yayınlar…


text:
«Novaya gazeta»nıñ jurnalisti Ali Feruz Rusiyeni terk eterek, fevralniñ 15-nde Almaniyanıñ Franfurt şeerine barıp çıqqan, dep haber ete «Novaya gazeta».
Keçken afta Moskva Basmannıy mahkemesi Feruznıñ üçünci bir devletke çıqmasına izin berdi. Ondan evel Moskva şeer mahkemesi Feruznıñ sürgün etilüvini vaqtınca toqtataraq, onı çetel vatandaşları tutulğan muvaqqat müessisedeqalmağa mevcbur etken edi. O, artıq altı ay berli anda qala edi.
Yanvarniñ 22-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi sürgünnen bağlı qararnı lâğu eterek, Feruznıñ işini ğayrıdan baqılmağa yollağan edi.
Hudoberdi Nurmatov (kerçek adı Feruz) 2017 senesi avgust ayınıñ başında Moskvada tutulıp alınğan edi. O, Rusiye migratsion qanununı bozğanında qabaatlandı. Feruz iddia etkenine köre, onı - vatanı Özbekistanda - terroristik teşkilâtlarnen işbirligi yapqanında qabaatlayaraq, qıynap öldürebile ekenler.
Bir qaç yıl devamında o Rusiyede muvafaqiyetsizce siyasiy sıqınaq ve qaçaq statusı almağa areket ete.


text:
Aqmescit – Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatları yañı teşkil etilgen Qırım Federal universitetiniñ (QFU) daa bir oquv yurtunı qoşmağa teklif eteler. Bu sefer Qırım pedagogika universitetine köz taşladılar. Bu teşebbüs, Qırım tibbiyet universitetini QFU terkibine kirsetmek muvafaqiyetsiz ıntıluvlardan soñ peyda oldı. QMPu-niñ reberleri Devlet duması deputatlarnıñ teklifine menfiy davrandılar, universitet mustaqil olmaq kerek, deyler.
Hatırlatamız, Qırım federal universiteti Rusiye ükümetiniñ avalesi ile bu sene avgust ayında Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ esasında teşkil etildi. Onıñ terkibine yarımadanıñ 5 oquv yurtu kirdi: Tabiat qoruv ve kurort inşaatı Milliy akademiyası, Qırım agrotehnologik universiteti, Qırım gumanitar universiteti, Qırım iqtisadiyat universiteti, İnformatsion-neşriyat tehnologiyaları Qırım institutı.
Başından, S.İ. Georgiyevskiy adına Qırım devlet tibbiyet universiteti QFU terkibine kirsetilmek kerek edi, amma onıñ reberleri, ocaları, studentler bu teklifni desteklemediler. Oquv yurtnıñ azbarında buña qarşı narazılıq aktsiyaları ötkerildi, ocalar mahsus muracaatnı imzaladılar. Tibbiyet universitetinde eminler, QFU terkibine qoşulsalar, ocalarnıñ bir qısımını işten çıqaracaqlar, em de klinik bazalarını ğayıp olacaq. Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov, bu teşebbüs «hata» olğanını tasdiqladı.
«Bürrokratik şekilde yanaştılar»
Kün evelden, Rusiye Devlet Dumasında LDPR fraktsiyası mütehassıslar şurası reisi Vladimir Lisiçkin mühbirlerge bildirgeni kibi, tibbiyet oquv yurtu yerine, iñ terkibine Qırım müendislik pedagogika universitetini qoşmağa teklif etti. Lisiçkin aytqanı kibi, bu teşebbüsnen Devlet dumasınıñ deputatları çıqmağa isteyler, dep bildire «Krımmedia».
«Federal universiteti 14 biñ studentten ibaret olmaq kerek. Tibbiyet universitetinde - 5 biñ talebe. Deñiştirmeler kirsetmek mümkün. Qırım müendislik pedagogia universiteti bar, anda da 5 biñ student bar. Onı tibbiyet universiteti yerine teklif etmek mümkün», – dep añlattı deputat.
Lisiçkinniñ fikirince, bu qarar mantıqlı olacaq, dediler. «Bu universitet (QMPU. – Müel. qaydl.) çeşit zenaatlar boyunca talebelerni azırlay. Ve onı tibbiyet universiteti yerine qoşmaq mantıqlı olur edi. Biz bu variantnı ögrenmedik. Men Moskvağa qaytqan soñ. bu aqta ükümetke yazacaqmız», – dedi Lisiçkin.
«Biz – canlı organism»
Qırım müendislik pedagogika universitetinde Devlet duması deputatları teşebüsine menfiy davrandılar.
Qırım.Aqiqat ile subetleşken rektor Fevzi Yakubov, Lisiçkin ünivesitet ocalarınen körüşmeyip, bildirgen teklifi sebebinden çorlandı. «Federal universitetiniñ qaidelerine köre, bu universitet cemiyetine oquv yurtlar göñülli olaraq kirmek kerekler. O da, (Lisiçkin – Müel. qaydl.) men kelip, Lisiçkin LDPR firqasında degil, «Yedinaya Rossiya» firqasında çalışmaq kerek, desem begenmez edi», – dep añlattı Yakubov.
Qırım Federal universiteti tertip etilgende, QMPU-niñ bu aqta fikiri bildirilgen edi. «Biz hususan Qırım universiteti olamız. Tasil sistemasını hadimlernen temin etemiz: bala bağçaları, mektep, oquv yurtları, diger müessiseler. İhtisas, sanaat ile bağlı zenaatlar - episi Qırımğa ait», – dep qayd etti Yakubov.
Qayd etkenine köre, 20 yıl evelsi, oquv yurtu avdet etken sürgün etilgen halqlarnı közge alıp meydanğa ketirilgen edi. «Şimdi bizim universitetimiz eki medeniyetniñ birleşüvini temsil ete: türkiy ve slavân, amma aynı zamanda bizim oquv yurtumızda qırımtatar halqınıñ tiklenüvi boyunca işler alıp barıla. Bu sebepten, universitetimizde bir sıra zenaatlar teşkil etildi: qırımtatar tili, edebiyatı, tarih, başlanğç tasil, milliy-ameliy sanaat, meslekler – bunıñ episi qırımtatar halqınıñ tiklenüvinen bağlı», – dep añlattı Yakubov.
«Biz kütük degilmiz, bizim ile deliklerni qapatmazlar. Biz - canlı organizm, meraqlı, Qırımğa, cemiyetke fayda ketiremiz. Menimce, bizim universitetimiz mustaqil olıp, inkişaf etmeli», – dep ayttı QMUu-niñ rektorı.
Yakubovnıñ sözlerine köre, maliye ve diger ihtiyaclar qapatılsa bile, bu teklifnen razı olmaz. «Bu vaziyette, men olarğa böyle cevap bererim, biz siznen tasil ve ilim tilinde degil, ticaret tilinde laqırdı etemiz. Amma, biz ticaret teşkilâtı degilmiz. Biz - ilim, tasil müessise olamız, keliñiz, bu tilde laf eteyik. Yardım etmege isteseñiz, ayırıca yardım etiñiz», – dedi rektor.
Yakubov qayd etkeni kibi, Devlet duması deputatı ile körüşmege azır olğanını ayttı.


text:
Aprelniñ 4-nde saba işğal etilgen Qırımda çetel memleketlerinden kelgen 3039 insan tibbiy közetüv altında buluna, olardan 2957-si evde dinamik közetüvde, 67 insan hastahanede qala, 15 insan observatorlarğa tecrit etildi.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Rospotrebnadzor malümatına köre, umumen Qırımda 18 COVID-19 hastası qayd etildi, 2 insan tüzelip hastahaneden çıqarıldı.
Aprelniñ 3-nde işğal etilgen Qırımda çetelden kelgen 2998 insan tibbiy közetüv altında buluna, olardan 2915-i evde dinamik közetüvde, 68-i hastahanede, 15-i observatorlarda buluna. Rospotrebnadzor malümatına köre, cuma kününe qadar 18 COVID-19 hastası qayd etildi. Aqyarda 5 koronavirus hastası bar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Vyetnam cenki
Vyetnam cenki (vyetnamca Chiến tranh Việt Nam, inglizce Vietnam War) (1959—1975) - kommunistik Şimaliy Vyetnam (ŞSCB ve QHC tarafından qoltutulğan) ve Cenübiy Vyetnam (AQŞ, Avstraliya, Yañı Zelandiya, Cenübiy Koreyann ve başqa ülkelerinen qoltutulğan) arasındaki cenk. Frenkistannıñ iştiragı ile keçirilgen İlk ind-qıtay cenkni (1946-1954) közde tutıp, şu cenkni daa Ekinci ind-qıtay cenki kibi adlaylar.
Davanıñ tarihiy sebepleri (1858—1940)Deñiştir
1858 seneden itibaren Frenkistan imperatorlığı, Cenübiy-Şarqiy Asiyanı fetih etüvni başlağan. 1888 senesine qadar, yerli ükümdarlarnıñ silâlı qarşılıq köstergenlerine baqmadan, Frenkistan imperatorlığına zemaneviy Kamboca ve Vyetnam territoriyaları yekâne müstemleke - Frenk İnd-Qıtayı olaraq (Laos onıñ terkibine biraz keççe kirsetilgen edi) qoşturılğan edi.
Birinci cian cenkiniñ bitken soñ, memlekette milliy añ ösüvi başlanğan, Vyetnamnıñ mustaqilligi oğruna çıqqan yerastı areketleri inkişaf etmege başlağan, bir qaç silâlı isyan olıp keçken.


text:
Rusiyeniñ Soçi üçünci İstinaf mahkemesi ATR telekanalınıñ baş müdiri Lenur İslâmovnıñ ükmüne qarşı istinaf şikâyeti boyunca mahkeme oturışınıñ kününi martnıñ 23-nden aprelniñ 28-ne deñiştirdi.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Nikolay Polozov haber etti.
«Bugünki mahkeme oturışı keçirilmedi, çünki istinaf şikâyetine advokat bergen qoşma malümatnen er kes tanışmağa yetiştirmegen. Körüne ki, Rusiyeniñ Soçi üçünci İstinaf mahkemesi menim istinaf şiyaketimden o qadar tesirlendi ki, atta alâ daa ne cevap bereceklerini tapa bilemediler. Böyle bir üküm çıqarıp, ne qadar bozuvlar yapqanları köz ögüne alınsa, er şey bes-belli. Bu ilâvelerde, üküm 40 saifede tafsilâtlıca añlatılğan», – dedi Polozov.
Dekabrniñ 10-nda Qırım Yuqarı mahkemesi İslâmovnı 19 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ğıyabiy şekilde üküm etti. O, qabaatlavnıñ bütün noqtalarına istinaden qabaatlı tanıldı – «diversiyalarnı teşkil etüv, qanunsız silâlı birleşmeni quruv ve Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv». Qadılar, ükümde İslâmovnıñ kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetinde 2 yıl iştirak etmesini yasaqladı ve 1 yılğa azatlığını sıñırladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecek.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.
Rusiye akimiyeti İslâmovnı federal qanunğa zıt bir şekilde silâlı birleşme qurğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 1-inci qısmı), diversiyalar yapıp, büyük mülk zararı ketirgeninde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «a», «b» noqtaları), kütleviy haber vastaları üzerinden Rusiye topraq bütünligini bozmağa çağırğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatladı.


text:
`İtaliya` Näticälär
Xäbärlär [179]
- Su basudan ğomeren yuğaltqan keşelär sanı 11gä citkän
- “Formula 1” İtaliyada
- İtaliyaneñ iñ zur külendä qorılıq
- İtaliyada Könbatış Nil virusı oçraqları arttı
- İtaliyada zur urman yanğını
- İtaliyädäge faciğada ülüçelär sanı 11gä citte
- İtaliyädä boz astında qaluçılarnı êzläw däwam itä
- "Änkara citäkçelege tırışlıqları täqdirgä layıq"
- İtaliyada qorılıq küzätelä
- İtaliya prem'yer-ministrı Törkiyägä kilä
- Köräştä altın medal'
- Törek milli köräşçeläre İtaliyada
- Kanadada êsse hawa, İtaliyada qorılıq
- İtaliya trenerı Törkiyädä
- İtaliyada töreklär utırğan boralaqnı êzläw däwam itä
- Êtna qabat canlandı
- Sardiniya utrawın sarançalar bastı
- İtaliyada boksçı häykälläre tabıldı
- İtaliya prem’yer-ministrı koronavirus yoqtırğan
- İstanbulda öç yaqlı oçraşu
- İtaliyada vulkan şartladı
- İtaliya külendä kublardan yul
- İtaliya cirteträwennän soñ
- İtaliyadağı cirteträwdän ber niçä säğät uzğannan soñ qotqarılğan qız-bala
- Borınğı snêk-bar tabıldı
- İtaliyada küper faciğası
- İtaliyada teläktäşlek yullaması
- Kovid - 19 İtaliyada
- Rimnıñ tuğan köne
- İtaliyä ni xäldä?
- Törkiyä İspaniya häm İtaliyägä yärdäm qulı suzdı
- Êtna yanartawı lava häm köl atıp çığaruın däwam itterä
- Êtna vulkanı şartlağan
- Tramp İtaliyada
- İtaliyada Hokusai kürgäzmäse
- İtaliyada 30nçı üktäbr’däge cirteträwe
- İtaliyada cirteträw tawnı çatnatqan
- İtaliyada İnstallyaśiya sänğäte kürgäzmäse


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsi Rusiyeden işğal etilgen Qırımğa dava tekrar tahqiq etilmesi ve qabaat deñiştirilmesi içün avuştırıldı. Bu aqta jurnalist Anton Naumlük Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ malümatına köre, eñ soñ Muslim Aliyev ve Emir-Usein Kuku Qırımğa ketirildi. Şimdi bütün mabüsler Aqmescit SİZOsınıñ tranzit kamerasında buluna.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi noyabrniñ 22-nde olğan oturışuvda Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasını» Qırımdaki prokurorğa tekrar baqması içün yollamağa qarar aldı.
Noyabrniñ 22-nde Rusiye mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini apiste qaldırdı. Olar fevralniñ 28-ne qadar nezaret altında bulunacaqlar.
Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Usein Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutuldı. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasını» Aqmescitte tış oturışuvlarda baqqan edi, soñra tutulğan qırımlılar Rostov-na-Donu şeerine avuştırıldı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Germaniyä ilçese - persona non grata
Venesuêla nemeś diplomatnıñ ilenä qaytıp kitüen teli
Germaniyäneñ Venesuêladağı ilçese Daniêl’ Kriner “persona non grata” yäğ’ni anda buluı telänmäwçe keşe dip iğ’lan itelde. Xökümätneñ qararın Venesuêla tışqı êşlär ministrı Xorxe Arreaza sośial’ media xisabı Twitter aşa belderde. Anda äytelgänçä, Daniêl’ Krinergä ildän kitü öçen 48 säğat’ waqıt birelä. Diplomatnıñ üz-üzen totışı xalıqara mönäsäbätlärneñ nigezlärenä turı kilmäwe häm anıñ Venesuêlanıñ êçke êşlärenä tıqşınuı alğa sörelä. Qararda ilneñ bäysez däwlät buluın xäterlätälär.
Venesuêla xökümäte Awrupa illäre belän dialogqa açıq buluın belderä.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyä konsullıq xezmätlären tuqtattı
Rusiyäneñ Qarataw (Çernogoriya-Montenegro) ilçelege ildä wazıyfalı 6 diplomatınıñ telänmägän keşe bulıp iğ’lan itelüennän soñ konsullıq xezmätläreneñ tuqtatıluın belderde
Yan ğarasatı zur cimereklär häm su basularğa säbäpçe buldı
Hawadan töşerelgän videolarda ul uzğan cirleklärdäge ayanıç xäl kürenä
Franŝiyada xalıq rizasızlıq belderä
Çarada poliŝiya xezmätkärläre belän protestçılar arasında bäreleş çıqqan


text:
Bu aqta «İnformatsionnıy soprotivleniye» gruppasınıñ beyanatında söz ketmekte.
Bergen malümatlarğa köre, bu rayonlarda ticaretniñ, mülkiyetiniñ tutıp aluvı yüz bere. «Bes-belli ki, region kavkaz aydutlarğa berildi, ve, şübesiz, Putin yardımı ile etilgendir», – dep yaza «İS».
Neşirniñ bildirgenine köre, Rusiye prezidentinde bir qaç maqsat ola bilir.
«Misal içün, QMC nasıldır bir yollarnen ticaretni ve kelirni nezaret etken yerli cinayetçilerni tınçlandırmaq. Yerli işlep çıqarılğan shemalar Kavkazdan kelgenlerge keçkenini etmek. Böyle cümert bahşışnı çeçen ve dagestanlıllarğa qırımtatarlarnı qorquzmaq içün berilgendir», – dep yaza «İS».
«Çeçenlilerge ve diger kavkazlılarğa Putin hususiy bir yerni ayıracağı Çeçenistan iş adamı, Ruslan Baysarovnıñ «Qırım kurort ve şifahaneleri içün mesülietli» olaraq tayinlengeninden añlaşıldı».


text:
Terciman , Birinci sanı 1883 senesi aprel 10-da (Çiçek ayı) dünya yüzü körgen
“Terciman” – dünyaca belli maarifperver İsmail Gasprinskiy tarafından neşir olunğan Qırımtatar tilinde çıqqan kündelik gazetalarnıñ eñ eskisidir. Birinci sanı 1883 senesi aprel 10-da dünya yüzü körgen bu gazetanıñ çıquvı tamam 35 yıl, yani 1918 senesi fevral ayına qadar devam etti. İsmail Gasprinskiyniñ bütün ayatı, tüşünceleri bu gazetanen bağlı olıp, özüniñ maqsadına, ğayesine, halqına, bütün türk-musulman alemine esasen bu gazeta vasıtasınen hızmet etti.
“Terciman” gazetası Rusiye İmperiyasında yaşağan türk-musulman halqlarınıñ yaşayışları ve vaziyetleri aqqında malümatlarnıñ çoqrağı oldı. Tek Qırımda degil, Avropamemleketlerinde, İndistanda, Qıtayda, Acemistanda, Mısırda, AQŞda darqatıla edi.
Gazeta aftada bir kere çıqa edi. 1885 senesinden ise biraz vaqıt aftada eki kere çıqmağa başladı. Maddiy meseleleri neticesinde on yıl devamında kene de aftada tek bir kere çıqmağa mecbur edi. Soñra üç kere çıqa, 1912 senesinden kündelik gazetası oldı.
Yigirmi eki yıl devamında qırımtatarca ve rusça olıp, eki tilde çıqqan “Terciman” gazetası 1905 senesi inqilâbından soñ, yalıñız qırımtatar tilinde çıqıp başladı (1905 senesi dekabr 9). O vaqıtqace gazetanıñ başında “Aftalıq siyasiy-iqtisadiy-edebiy gazeta” dep yazıla edi. O kündelik gazetağa çevirilgenden soñ (1912 senesi sentâbr ayından) “Tilde, fikirde ve işte birlik!” şiarı altında çıqa başladı. Bu devirde İsmail Gasprinskiy endi gazetağa ziyadece siyasiy tüs bermege ıntıldı. Gazetanıñ tirajı yavaş-yavaş arta edi. Birinci nushanıñ tirajı 370 olsa, 1891 senegece tirajı 1500 oldı, 1905 senesine ise “Terciman” gazetanıñ 5000 abunecileri bar edi. Bu gazeta ve onıñ naşiri qırımtatar edebiyatını, aynı zamanda qırımtatar jurnalistikası ve gazetacılığını, publitsistikanı inkişaf ettirüvde, maarifçilikni ileriletüvde, halqnıñ medeniyetini köterüvde, bütün bu saalarda qalemi pişken istidatlı mütehassıslar österüvde büyükten-büyük rol oynadı. “Terciman” etrafında o devirdeki qırımtatar medeniy küçleri: İsmail Lömanov, Asan Sabri Ayvazov, Abdureşid Mediyev, Osman Aqçoqraqlı, Ali Bodaninskiy, Üsein Şamil Toqtarğazı ve başqalar birleştiler.
İsmail Gasprinskiy ömrüniñ soñuna qadar, yani 1914 senegece gazetada muarrirlik vazifesini becerip kelgen. Babasınıñ vefatından soñ, muarrirlik vazifesini oğlu Refat, soñra ise, 1914 senesiniñ 28 oktâbrinden Asan Sabri Ayvazov alıp bardılar. “Terciman” 1918 senesinece neşir olundı. Böyleliknen, meşur qırımtatar gazetası 35 yıl devamında qırımtatar halqınıñ medeniy ilerilüvine hızmet etti. Bu vaqıt devamında gazetanıñ 3000 nushası dünya yüzüni kördi.


text:
Kiyevde ‘Qırım-kelecekke nazar’ adlı Tesis Forum olıp keçecek
Cuma künü, 19 avgustta saat 15.30 Kiyev şeher devlet memuriyetinde ‘Qırım-kelecekke nazar’ adlı Tesis Forum olıp keçecek.
Spikerler:
Mustafa Cemilev- qırımtatar halq lideri, cemaat erbabı, huquqqoruyıcı, dissident areketiniñ iştirakçisi, sabıq siyasiy mahbüs, Ukraina halq deputatı;
İgor Kozlovskiy- alim, tarihçi, felsefeci, cemaat erbabı;
Eskender Bariyev - Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Milliy Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı;
Refat Çubarov- siyaset, cemaat erbabı, qırımtatar Milliy Meclis reisi;
Gulnara Abdullayeva- istorik, jurnalist, telealıpbarıcı, cemaat erbabı;
Natalya Lütikova- cemaat erbabı, volontör, ‘Ösmürlerniñ nazarında işğal’ leyhasınıñ yolbaşçısı;
Vladimir Aryev - siyasiy, cemaat erbabı, jurnalist, Ukraina halq deputatı;
Yevgeniy Yejov - leyhalarnıñ baş mimarı;
Vladimir Baluh - faal cemaatçı, sabıq siyasiy mahbüs.
Tedbir çerçivesinde Rusiye tarafından Qırım işğaliniñ neticeleri, yarımadanıñ kelecekte inkişafı muzakere etilecek.
Tedbirni Facebookta QRM sahifesinde seyir etmege mümkün olacaq- https://www.facebook.com/


text:
«KrımSOS» teşkilâtında işğal etilgen Qırımdan Kiyevge kelgenler içün qırımtatar tili boyunca kurslar keçirilecek.
Bu aqta malümat «KrımSOS» teşkilâtınıñ Facebook saifesinde peyda oldı.
Teşkilâtta qayd etkenleri kibi, dersler «KrımSOS» ofisiniñ binasında aftada eki kere keçirilecek. Qırımtatar tilini ögrenecek gruppa 10 insandan ibaret olacaqtır.
Derslerge qoşulmaq içün mahsus anketanı toldurmağa teklif etile.
Belli olğanı kibi, Qırımdan ve şarqiy Ukrainadan köçip kelgenler içün «KrımSOS» teşkilâtı tarafından ingliz tili boyunca bedava kurslar teşkil etilgen edi.
«KrımSOS» – 2014 senesi fevral 27 künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğali başlağanınen göñülliler tarafından teşkil etilgen leyhadır.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
İşğal etilgen Qırım mezunları içün Tışqı mustaqil imtianlarını iyül 27-ge qadar uzattılar, dep bildirdi «Almenda» vatandaş maarifi merkezi» cemaat teşkilâtınıñ eksperti Valentina Potapova Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında iyül 21-de, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırımlılar içün ZNO (Tışqı mustaqil imtianları – muar.) uzatıldı. İyül 27-ge qadar birisi attestat almağa yetiştirse, onıñ ZNO imtianlarını bermek imkânı olacaq», – dedi o.
Ukraina tasil ve ilim naziriniñ muavini Oleg Derevânko bu sebepten qırımlılar içün aliy oquv yurtlarına vesiqa berüv müddeti uzatıldımı sualine cevap berip olamadı.
«Şimdi cevap berip olamayım. Mence, ZNO uzatılğan olsa, vesiqa berüv müddeti de uzatılacaqtır... Matbuat konferentsiyasından soñ toplaşıp bunı yapa bilemizmi baqacaqmız», – dep qayd etti nazir muavini.
Derevânko bildirdi ki, sentâbr 1-ge qadar Qırımnıñ mektep talebeleri içün Ukrainada ukrain attestatlarını almaq imkânları bar.
Bu sene Qırım mektepleriniñ 65 mezunı Tışqı mustaqil imtianlarında iştirak etti, keçken sene ukrain testlerini 300 kişi bergen edi.
Ukraina tasil ve ilim nazirliigi 2015 senesi Qırım mezunları içün qayd işlerini iyün 27-ge qadar uzatqan edi.
Ukrain nazirligi bir qaç kere tenbiyeledi – Rusiye attestatını alğan qırımlılar ukrain aliy oquv yurtlarında tasil alamazlar. Bu sene Qırım mektepleriniñ mezunları qıtaiy Ukrainadaki mekteplerden birinde qayd olıp, onı ğıyabiy şekilde bitirmek ve imtianlarnı bermek kerek ediler.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Ukraina mustaqillik Künü işğal etilgen Qırımda yaşağan vatandaşlarına muracaatta bulunıp, Rusiye akimiyetiniñ devirilmek qorquları aqqında ayttı. Cemilev bu qorqu Ukrainağa istilânıñ sebebi olğanını qayd etti.
Bunı o, Qırım.Aqiqatnıñ mahsus leyhası – «Qıtadan hayırlavlar» – çerçivesinde ayttı.
«Mustaqillikniñ 25 yılı devamında ukrainler bir çoq netice çıqardılar, olardan biri budır – memlekette er şey yahşı olmasa, qorqmayıp areket etmek kerek ve halq menfaatları ve memleket menfaatlarına hızmet etmegen akimiyetni devirmek kerek. Diger memleketler içün de güzel bir örnek, ve bu sebepten örnegimizden qorqıp, qomşu memleket bizge istilâ etti», – dedi o.
Cemilev emin ki, Ukraina bu zıddiyette yeñecek.
Ukraina mustaqillik Künü Cemilev vatandaşlarına muracaat etip, ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ eserinden sözlerni hatırladı.
«Şevçenkonıñ böyle sözleri bar: «Tuvğan memleketni sevmegenler yüregi saqat olğanlardır. Ümüt etem ki, bunıñ kibi saqatlar yıl-yıldan azlaşacaq. Semetdeşlerimni, canını feda etmege azır olğan askerlerimizni, Qırımda yaşap, işğalcilerge qarşılıq köstergen vatandaşlarımıznı Ukraina mustaqillik Künü ile can-yürekten hayırlayım», – dedi o.
Ukrain bayramı munasebetinen Qırım.Aqiqat mahsus leyhağa başlay – «Qıtadan hayırlavlar». Kün devamında Qırım.Aqiqat siyasetçi, memur, siyasetşınas ve jurnalistlerniñ yarımadada yaşağan qırımlılar içün qayd etken video muracaatlarını aydınlatacaq. 2014 senesi mayıs ayından berli Rusiye akimiyeti Cemilevge yarımadağa kirişini yasaq etti.