text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi Bilâl Bilâlov davasını boyunca ilk oturışnı senâbrniñ 7-ne tayinledi. Qırımtatar akademik muzıkalı drama teatriniñ müdiri ve bediiy reberi Bilâl Bilâlov onıñ işten çıqarulıvına qarşı mahkemede dava açqan edi. Bu aqta sentâbrniñ 6-nda Bilalovnıñ özü Qırım.Aqıqatqa haber etti.
“Biz davanı endi açtıq. Yarın Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde saat 14:30 ilk mahkeme oturışı olacaq”, - dep haber etti Bilâlov.
Rusiyeli mahkemeniñ saytında haber etilgeni kibi, bu davada cevapkâr - Kreml nezareti altındaki Qırımnıñ Medeniyet Nazirligi.
Daa evel Bilâlov haber etkeni kibi, Qırımtatar akademik muzıkalı drama teatrinden 16 esas sanatkâr işten çıqtı.
Avgustnıñ 7-sinde işğal etilgen Qırımda Qırımtatar akademik muzıkalı drama teatriniñ bediiy reberi ve rejissöri, Ukrainada nam qazanğan sanaat erbabı Bilâl Bilâlov işten çıqarılğanı belli oldı. Teatrniñ kollektivi öz bediiy reberine qoltuttı.
Rejissör işten boşatılğanı içün mahkemege muracaat etecegini haber etken edi. Teatr taqımı yolbaşçısına bütünley qol tuttı. Oña qol tutqanı aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da aytqan edi.
Bilâlov Qırımtatar akademik muzıkalı drama teatrinde 1989 senesinden başlap çalıştı, 1994 senesi teatriniñ bediiy reberi ve müdiri oldı.


c: text/html

text:
Cumaaqşamı künü 19 yaşında genç adam Blagoveşçenskniñ Amursk kollecinde odalardan birinde ateş açtı, bir kişi öldi, daa üç kişi yaralandı, dep bildire Sibir.Realii «Amur.info» agentliginiñ malümatına esaslanıp.
Yerli sağlıq nazirligi yaralanğanlardan biri ağır alda buluna, dep qayd ete.
Neşir mühbiri yaralanğanlardan birini acele yardım maşinası alıp ketti, dep bildirdi. Şeer merkezini politsiya sarıp aldı. Qaza yerinde politsiya ve OMON çalışalar.
Yerli kütleviy haber vastaları ateş açqan kişi 18 yaşında edi, dep bildire. O, oquv yurtunıñ üçünci qatındaki odada tüfekten ateş açtı. Student aqqında «adiy, yuvaş biri» olğanını aytalar. Şaatlarnıñ aytqanına köre, ders vaqtında student kenefke çıqıp, tüfeknen qayttı.
Atış vaqtında odada 20 kişi bar edi, aman-aman bütün gruppa. Ateş açılğanda talebeler tarqaldı, eşyaları odada qaldı. Regional İç işler nazirligi oğlan elâk oldı, dep bildirdi. Tasdıqlanmağan malümatqa köre, student özüni öldürdi. Silâ ateş açqan insannıñ adına qayd etilgen edi. Rusiye Tahqiqat komiteti köllecdeki atış sebebinden dava açtı.
Böyle bir facia Rusiye işğal etken Qırımda da olğan edi. 2018 senesi oktâbrniñ 17-nde Keriç politehnik kollecinde atış ve patlavlar oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Şeerniñ Rusiye akimiyeti facia neticesinde 21 insan elâk oldı, dep bildirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brükselde Avroparlamentte «Ukraina – avropa birdemligi içün bir sınav olaraq» serlevalı konferentsiya keçecek. Mında qırımtatarlarnıñ yetekçileri çıqışta bulunacaqlar, dep bildire Avropa birligi yanında Ukraina eyyetiniñ matbuat hızmeti.
Konferentsiya teşkilâtçıları Bronislav Geremek leh Fondu, Avropa parlamentiniñ ayırı deputatları, Leh-litvan cemaat-siyasiy Forumı olalar.
Konferentsiyada çıqışta bulunacaqlar arasında – Avropa parlamentiniñ prezidenti Martin Schulz, AP deputatları Elmar Brok ve Rebekka Harms, Ukraina halq deputatları İrina Geraşçenko, Mustafa Nayyem, qırımtatar halqınıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov, Avropa birligi siyasiy merkezlerniñ temsilcileri, Ukraina, Rusiye, Poloniya, Litvaniya, Almaniya göñülli areketleriniñ, ukrain ve çetel matbuat vastalarınıñ temsilcileri.


text:
Keriç köprü quruvına para ayırılmasınen bağlı problemalar yoq, dep bildirdiler rusiyeli «TASS» agentligine Rusiye Naqliye nazirliginiñ matbuat hızmetinde.
«Keriç boğazında köpür qurulmasına para ayırılmasınen bağlı problemalarnıñ olması mümkün degil. 2016 senesi leyhanıñ ömürge keçirilmesi içün belgilengen para federal bücetinden ayırıldı. Paranıñ qullanılması devlet añlaşmasınıñ hazine refaqatına keçirilgen soñ başlanacaq. Mütenasip vesiqalar Rusiye ükümetine teslim etildi. Deñişmeler iyün soñuna qadar qabul etilecektir», – dep añlattılar Naqliye nazirliginde.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov rusiyeli kütleviy haber vastalarına Keriç köprü quruvına para ayırılmasınen bağlı iç problemalarnı bilmegenini bildirdi.
«O yerde er angi problemalar barmı, bilmeyim. Amma bazı problemalar olsa da, şübesiz, yaqın vaqıtta olar al etilecektir», – dedi Peskov.
İyün 8-de Forbes neşiri Keriç köprü quruvı boyunca yapıcı şirketiniñ leyha boyunca para ayırılması tarafından problemaları bar olğanını bildirgen maqaleni derc etti. Problemalarnıñ sebebi devlet añlaşmasından hazine refaqatına keçüvi oldı. Neşir, «Stroygazmontaj» şirketiniñ baş müdiri Andrey Kirilenkonıñ rusiyeli naqliye naziriniñ muavini Yevgeniy Ditrih ve Rosavtodor yolbaşçısı Roman Starovoyt adına yazğan mektübine esaslana. Mektüpte o, Keriç köprü quruvı boyunca ükümet qararına deñişmeler kirsetilmesiniñ keçiktirilmesi ve para olmağan vaqıtta leyha boyunca işni devam etmek imkânı olmağanını qayd etti.
Keriç köprü işğal etilgen Qırımnı qomşu Kuban ile bağlamaq kerektir. Köpürde test rejiminde areketni 2018 senesi dekabr ayında açmağa planlaştıralar, obyektniñ tolusınen teslim etilmesi 2019 senesi iyün ayına planlaştırılğan. Köpür qurulmasına Rusiye bücetinden 228-den ziyade milliard ruble ayırılması közde tutula.
Keriç boğazında köpür qurmaq kerekligi aqqında Putin Qırım işğalinden soñ, 2014 senesi mart ayında ilân etti. 2015 senesi yanvar 30-da baş nazir Dmitriy Medvedev köpür quruvı boyunca baş yapıcısı olaraq «Stroygazmontaj» şirketiniñ belgilenmesi aqqında emirni imzaladı.
Ukrain tarafı Rusiyenen köpür quruvı aqqında añlaşmadan 2014 senesi, Qırım Rusiye Federatsiyası tarafndan işğal etilgen soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye nezaretindeki Seyitler (Nijnegorskiy) rayonınıñ başı Aleksandr Petrov, şahsiy qabul etüvde “Siz - men ürmet etmegen insansıñız” degen kelgen adamnı urdı. Bu vaqia videoğa çekildi ve Rusiye tarafdarı olğan bloger Aleksandr Talipovnıñ Facebook saifesinde derc etildi.
Videoda Petrov, “Mında sen degil, siz. Mında er kes - ürmetli insan”, dep adamnı urdı. Bundan soñ video bite.
Keççe Talipov, Petrov onı urdı, dep aytqan adamnen videonı derc etti.
“Elime urdı, ayağınen sol sanıma urdı, bedenime zarar ketirdi. Acele yardımnı çağırtmağa kerek oldı. Maña ilk tibbiy yardım ettiler”, - videoda adını aytmağan adam dey.
Petrov bu adiseni tefsir etmedi. Qırımnıñ Rusiye müessiseleri bu hususta haber etmey.
Daa evel “İzvestiya” gazetası bildirgeni kibi, 1999 senesi Qırımda Petrov, “Narkotiklerniñ qanunsız saqlavı ve taşıması” madde boyunca maküm etilgen edi. Oña bir yıllıq şartlı apis cezası ve 1000 grivna para cezası maküm etilgen edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım sakinlerine, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavına boykot etkenleri içün minnetdarlıq bildirdi ve bu adamlarnıñ cesaretinden ğurur duyğanını bildirdi.
Mart 19-da Refat Çubarovnıñ Facebooktaki saifesinde derc etilgen bildirüvde: «Er biriñizniñ – yüz biñlerce qırımtatarlar, ukrainler ve Qırımda yaşağan diger milletlerge ait adamlarnıñ cesürliginden ayretlenem. Siz, Rusiyeniñ işğalci ukümeti tarafından vaqtınca işğal etilgen territoriyada teşkil etilgen qanunsız saylavınıñ açıqtan ilân etilgen boykotıñız ile bütün dünyağa menligiñizniñ olğanını ve öz ülkeñiz – Ukrainağa sadaqatıñıznı numayış ettiñiz. Rusiyeniñ işğali şaraitinde köstergen vatandaş cesaretiñiz ve qatiyligiñiz pek çoq ukümet tarafından añıla, siyasetçilerge Qırımda Ukrainanıñ devlet suverenitetini ğayrıdan tiklemek içün areket etmege yürek bere», – denile.
O, Qırımtatar Milliy Meclisi, «Qırımda Rusiye işğalcileri tarafından teşkil etilgen qanunsız 2018 senesi mart 18 saylavında qırımtatarlarnıñ kütleviy surette iştirak etmegenini minnetdarlıq ile qayd ete», dep bildirdi.
Refat Çubarov: «Qırımtatar Milliy Meclisi adından Qırımda yaşağan ve Rusiye işğalcilerine, olarnıñ tarafından yapılğan cinaiy areketlerge özlerini celp etmege bermegen yüz biñlerce Ukraina vatandaşlarına minnetdarlıq bildirem. Qırım Rusiye işğalcilerinden azat etilecek! Qırımğa, mustaqil Ukraina devleti içinde qırımtatar muhtariyeti statusı berilecek», – dep yazdı.
Mart 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, yarımadada qırımtatarlarnıñ 90%-inden ziyadesi Rusiye prezidenti saylavını «tamamen boykot etti», dep bildirdi.
Daa evel ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavında protokollarnıñ 100%-i işlep çıqıldı. Şu anda faaliyet köstergen Rusiye prezidenti Vladimir Putin, saylavcılarnıñ 71,6%-i iştirak etmekle reyleriniñ 92%-inden ziyadesini qazandı.
Mart 18-de Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda prezident saylavında rey berüv ötkerildi. Resmiy Kyiv ve ondan ğayrı bir sıra halqara teşkilât ve bir çoq dünya devleti yarımadadaki saylavnıñ neticelerini tanımaylar.
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine «sıfır derecesinde» ve «uquqiy neticeleri olmaycaq», dedi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavınıñ tanılmaması aqqında ABniñ tış işleri ve telükesizlik siyaseti boyunca Yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyannamesinde bildirile.
OSCE yanındaki Demokratik muessiseler ve insan aqları boyunca bürosınıñ közeticeleri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylav bölüklerinde bulunmaycaqlarını bildirdiler.


text:
O, şunı qayd etti ki, OSCE silânı teslim etmege ve barışıq muzakereler başlamağa çağıra. Zannierniñ aytqanına köre, Ukrainanıñ cenüp-şarqında olıp keçken cinayetlerni taqiq etmek kerek. Cinayetçilerni cezalamaq kerek, dep bildirdi OSCE baş kâtibi.
Zannier Ukraina prezidenti Petro Poroşenko memleket ilerilemesini istey aytqan arada, qadınlar turıp, «Poroşenko – balalarnı atıp öldürgen qatil», dep qıçırıp başladılar. Qaçaqlar Ukraina cenüp-şarqında atışlar toqtatılmasını talap ettiler.
OSCE Baş kâtibi dedi ki, zalımlıq ve istilâ toqtatılması içün eki taraf silânı teslim etmeli.
OSCE Baş kâtibi Lamberto Zannier cumaaqşamı künü Rostov vilâyetiniñ Neklinov rayonına Ukrainadan kelip çıqqanlarnıñ lagerlerini ziyaret etti. Al-azırda anda 480 insan buluna, yarısı – balalardır.


text:
2019 yılınıñ soñki beş kününde Kyiv ve Rusiye tarafından idare etilgen "LDNR" boyevikleri arasında "esirler"niñ deñişimi yapılmalı. Aslında, taraflar utanıp qullanğan ifadelerni alıp taslasaq, "esirler"niñ deñişimi Kyiv ve Moskova arasında yapılacaq.
Bugün artıq bellidir ki, 2019 yılınıñ soñuna qadar deñiştirilecekler arasında vaqtınca işğal etilgen Qırımda yaşağan ve rus işğalciler tarafından azatlıqtan marum etilgen iç bir Ukraina vatandaşı olmaycaq.
Deñişim cedvelinde 65 qırımtatar siyasiy mabüsinden iç birisi yoq. - Olarnıñ arasında ise 2019 senesi dekabr 24-ünde Rusiye Yuqarı mahkemesi tarafından tüzetüv şiddetli rejim koloniyasında 16 yıl ve 6 ay, 12 yıl ve 6 ay, 13 yıl ve 6 ay apis cezasına maküm etilgen Teymur ve Üzeir Abdullayevler, Rustem İsmailov, şiddetli rejim koloniyasında 11 yıl ve 6 ay apis cezasına maküm etilgen Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov bar.
Yaqında terrorcılıqta qabaatlanğan Ukraina vatanperveri Oleğ Prıhodko ve "mahkeme" qararınen areketleri sıñırlanğan Qırım jurnalisti Mıkola Semena kibi Qırım siyasiy mabüsleri olğan etnik ukrainler de azat etilmeycek.
Qayd eteyim ki, Ukraina prezidentiniñ Ofisi, vaqtınca ilhaq etilgen Qırımda qanunsız apis etilgen Ukraina vatandaslarınıñ azat etilmesiniñ başqa yol-usullarını tapmaq maqsadınen ne Qırımtatar Milliy Meclisinen, ne de Qırım siyasiy mabüsleriniñ tuvğanlarınen iç bir muzakere keçirmedi.
Ukraina tarafından aytışma iştirakçilerine Rusiye banditleriniñ delillerinen razı olmağa daa qolay edi: "Qırımnı laf etmeyik ve muzakere etmeymiz, anda olğanını - Rusiyeniñ iç işleridir".
Refat Cubarov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
(Facebooktaki Refat Çubarovnıñ esap yazısından tekrar neşir)


text:
Qashqınlar
Qashqınlar - quwdalanıw aqıbetinde, a'skeriy ha'reketler yaki basqa ayrıqsha jag'daylar na'tiyjesinde turaqlı jasap turqan ma'mleketin taslap ketken shaxslar. Qashqınlar mashqalası bir qatar xalıqaralıq sha'rtnamalar menen retlestiriledi. BMSh ko'leminde qashqınlar mashqalasın sheshiwge ja'rdem beriw ushın qashqınlar isi boyınsha Bas komissariat basqarması (QBKB) du'zilgen. 1951 jıl 28-iyulda ko'p ta'repleme Qashqınlar da'rejesi haqqında konventsiya qabıl etilgen.
1966-jılı Bas assambleya konventsiyag'a ayırım o'zgerisler kiritiwdi na'zerde tutatug'ın qashqınlar da'rejesine tiyisli Protokoldı mag'lıwmat ushın qabıl etti. "Qashqınlar" ataması ta'biyiy apat aqıbetinde o'z ma'mleketin taslap ketkenlerge qarata qollanbaydı.
Konventsiya ha'm QBKB Ustavı "qashqın" tu'sinigine dini, puqaralıg'ı, belgili toparg'a kiriwi yaki siyasiy ko'zqarası aqıbetinde quwdalawg'a tolıq tiykarlı qa'wip astındag'ı da'slep puqarası bolg'an ma'mleketten tısqarıda jasawshı ha'm usı ma'mleket hu'kimeti qorg'awınan paydalana almaytug'ın yamasa bunday qorg'awdan paydalanıwdı qa'lemeytug'ın shaxslardı kirgizedi. Olar ko'bnese de facto puqaralıg'ı joq shaxs dep ataladı, sebebi olardın' siyasiy da'rejesi puqaralıg'ı joq shaxslardın' siyasiy da'rejesinen hesh na'rse menen o'zgeshelenbeydi.
Siyasiy qashqınlar kategoriyasına tiyisli bolıw siyasiy baspana alıwg'a dawagerlik etiwge tiykar sıpatında qaralıwı mu'mkin. Biraq, usı ma'selenin' aqırg'ı na'tiyjesi qashqınlar turg'an ma'mlekettin' nızamshılıg'ı ha'm siyasatına baylanıslı.
Qashqınlar mashqalasın tu'rli faktorlar ta'siri (qashqınlardın' sotsiallıq ha'm milliy quramı, olardı o'z jurtın taslap ketiwge ma'jbu'rlegen sebepler ha'm basqalar) astında birden-bir ta'rtip penen sheshiwge bolmaydı. BMShnın' ayırım organlarında xalıqtın' g'alaba ketiwi yaki keliwi haqqındag'ı ma'seleni insan huqıqların ayaq astı etiw menen baylanıstırıp bir neshe ma'rtebe ko'terip shıg'ılg'an. G'alaba ketiw (keliw) tu'sinigi qashqınlar mashqalasın ha'm halıqtın' ekonomikalıq migratsiya mashqalasın sezilerli da'rejede birlestiredi.


text:
Moskvanıñ Basman mahkemesine Rusiyede apiste bulunğan ukrain uçucısı, halq deputatı Nadejda Savçenkonı ketirdiler. Toplaşuvda adliyeciler Rusiye Taqiqat komitetiniñ Savçenkoğa nisbeten eki cinaiy işni birleştirmek qararına itiraz bildirecekler. Şu cümleden, Rusiye jurnalistleriniñ ölümi ve Rusiye sıñırından qanunsız keçüvi ile bağlı işler.
Mahkeme toplaşuvına ketirilgen Savçenko imayesi mahkemeciniñ red etüvini talap ettiler,– haber Radio Svoboda.
Mahkeme salonında ekim buluna, – haber ete adliyeci Nikolay Polozov. Onıñ sözlerine köre, «Nadejda Savçenko ile qafesni 12 politsiya hadimi qoruy».
Evel Savçenko Rusiye ekimleri onı sağlığından sebep mahkemege yollamağanlarını bildirgen edi. Mart 16 künü Savçenko açlığına devam etti.
Bıltır dekabr ayında o, tevqifke qarşı narazılıq açlığını ilân etti. Mart 5 künü Savçenko adliyecileri onıñ 80 kün devamında tutqan açlığınıñ vaqtınca toqtatıluvı aqta bildirdiler.
Rusiyede Savçenkonı Donbassta Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde ve sıñırdan qanunsız sürette keçüvinde qabaatlaylar. Ukrainli bunı red ete.


text:
İlhaq etilgen Qırım ükümetiniñ rusiyeli baş naziri Dmitriy Polonskiy aytqanına köre, «çetel agenti» dep ilân etilgen KHV yarımadada akkreditatsiyadan keçip olmaycaq. Bu aqta dekabrniñ 5-nde o TASSqa ikâye etip berdi.
«Olar, («çetel agentleri» – QA) Qırımda er vaqıt casus usulları qullanıp çalışmağa areket etkenleri içün, resmiy muracaat etmey ediler. Eger muracaat etken olsalar bile, cedvelge kirsetilgen KHV iç biri akkreditatsiya alıp olamaz edi», – dep bildire agentlik Polonskiyniñ sözlerini.
O, yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti «Rusiye qanunını bozğan KHV aqqında Roskomnazdzorğa devamlı haber berilgenini de» qayd ete ve olarnıñ işi sıñırlanabilir, dep yaza TASS.
Rusiye adliye nazirligi dekabrniñ 5-nde Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı (PCE/PC), «Nastoyaşeye vremya» telekanalı, Azatlıq Radiosunuñ tatar-başqırd hızmeti (Azatliq Radiosi, «Idel.Aqiqat», «Faktograf», «Kavkaz.Aqiqat» Qırım.Aqiqatnı«çetel agenti» cedveline kirsetti.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin noyabrniñ 25-nde Federatsiya Şurası tarafından qabul etilgen KHVnen bağlı «çetel agenti» qanunını imzaladı. Bu qanunğa istinaden Kreml, çetel haber vastalarınıñ maddiy yardım menbalarını açıp bermesi istemege ve rusiyeli seyircige bu şekildeki haberni azırlağan malümat menbalarını «çetel agenti», dep tanımağa imkân bere.
Rusiyedeki KHV faaliyetiniñ sıñırlanmasınen bağlı qarar, Rusiye tarafından finansirlengen RT telekanalında ABD akimiyetiniñ ABDde «çetel agenti» sıfatında qayd olması talabına cevap bergenini ilân etken soñ peyda oldı.
Rusiye adliye nazirligi daa evel Qırım.Aqiqat Azatlıq Radiosı leyhasına işiniñ sıñırlanabileceginen bağlı tenbiyelev yollağan edi.
Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı korporatsiyası öz beyanatında – Rusiye ükümeti tarafından çetel KHV qarşı nasıl tedbirler kirsetilecegi ve işbu tedbirler media teşkilâtına nasıl tesir etecegini tahmin etmekten çekingen edi.
Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı korporatsiyasınıñ maqsadı - dünyadaki çeşit devletlerde, şu cümleden Rusiyede de, oquyıcı ve seyircilerge doğru ve halis malümat taqdim etmekten ibaret olğanını qayd ete. «Bizler muhbirlik işimizni devam etecekmiz», – denilmekte beyanatta.
Ukraina Tışişleri nazirligi Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosına bağlı yerdi leyhanıñ «çetel agenti» cedveline kirsetilüvini «söz serbestligine ücüm» dep adlandıra.


text:
Kefe (Feodosiya) şeer hastahanesi Qırım Sağlıq Nazirligi talap etken sıñırlavlarnı kir koronavirusnen bağlı setmedi.
Qırım.Aqiqat mühbiri haber etkeni kibi, Kefeniñ hastahanesinde hastalarnıñ qabul eteler, planlaştırılğan ameliyatlarğa yazıp qoyalar. Bundan ğayrı, tibbiy müessiseniñ ziyaretine sıñırlav yoq.
Adamlar hastahane içinde raat-raat yüre, binadan çıqa. Bazıları evlerinde geceley.
Hastahaneniñ tibbiy bölügi boyunca reber Sergey Dmitrenko Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende, hastahanede sıñırlavlarnıñ yoq olmasını red ete.
"Er seyni kütemiz. Buña mesuliyetli yanaşamız, çünki kerçek problema bar. Hadimlerniñ episi qoruyıcı vastalarnı qullana. Ziyaretçiler içün yekâne karantin tedbirleri: hasta tuvğanlarını yoqlamaylar. Onıñ içün malümatıñız yañlış", - dedi o.
Yarımadada 20 koronavirus hastalığı qayd etildi: 15 - Qırımda ve 5 - Aqyarda.


text:
ATR qırımtatar telekanalı añlı olaraq Rusiyege qarşı siyasetini alıp bara, Qırım Rusiye terkibine qırımtatarlarnıñ istegi olmadan kirgeni aqqında fikirni tarqata. Rusiye qıtaiy qısmında bu kibi areketler yasaq etile, Qırımda ise daa yoq. Bu kibi fikirni Qırım «cemiyet palatası» reisiniñ muavini, siyasetşınas Aleksandr Formançuk Qırım «parlamenti»niñ Krımskiye izvestiya neşirine bildirdi.
«Onıñ (ATR telekanalınıñ – muar.) haberleri tek merkeziy degil de, yerli akimiyet ve qırım yolbaşçılığınıñ sayğısını yoq etmege çalışa», – dey Aleksandr Formançuk. Onıñ fikrine köre, qırımtatar telekanalınıñ siyasetine küç tertibatlarnıñ seslenüvi olmalı.
«Rusiye devleti öz milliy menfaatını qorumaq meselede ğayet ciddiydir, Ukrainağa ait olğan serbestlikke yol bermey. Rusiye qıtaiy qısmında bu kibi areketler yasaq etile, Qırımda ise daa yoq. Bu etilecek dep ümüt besleyim. Em de eali ile terbiyeviy subetni çoqtan keçirmeli», – dep tüşüne Formançuk.
O şunı bildire ki, qırımtatarlarnıñ ayırımı aqqında liderlerniñ aytqanları tariktir eken.
«Qırım – Ğarpnıñ Rusiye Federatsiyasına qarşı küreşte faydalanğan cenkniñ cebe tarafındaki qısmı olğanını hatırlatmaq kerek. Bunı nazarımız altında tutmalımız ve bu kibi tariklerniñ ögüni almaq kerekmiz», – dedi Formançuk.
Sentâbr ayında ATR qırımtatar telekanalına qarşı ekstremizm faaliyeti aqqında qabaat endi çıqarılğan edi.
Evel qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev onı efirde köstergen ATR telekanalını qapatacaq olğanı aqqında bildirgen edi.


text:
Rusiyeli adliyeci Mark Feygin ümüt ete ki, narazılıq ve İlmi Umerovnen birdemlik aktsiyasına bütün dünya ukrain ve qırımtatar cemiyetleri qol tutacaq. Umerovnıñ imayecisi, rusiyeli FSB hadimleri Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinini psihiatrik hastahanede sentâbr 7-ge qadar tutmağa qarar alğan soñ, aktsiyanı sentâbr 3-te, cumaertesi künü keçirmege çağırdı.
«O (aktsiya – QA), çeşit şeerlerde keçirile bile. Bu kibi aktsiyalarnıñ keçirilmesi boyunca tecribemiz büyüktir. O, Kiyevde, Ukrainada, em de bütün dünyada qırımtatar ve ukrain cemiyetleri olğan diger şeerlerde de, Türkiyeden Amerika Qoşma Ştatlarına qadar keçirile bile. Bu yapıla bilecek şey», – dep qayd etti Mark Feygin Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Aktsiyalar ne yerde ve nasıl şekilde keçirilecegi aqqında yerlerde faaller qarar alacaq.
«Umerovnı psihiatrik hastahaneden azat etmek talabınen rusiyeli yolbaşçılarğa bütün muracaatlardan soñ, bu olmadı. Demek ki, cemaat desteginiñ diger usullarını da qullanmaq kerek. Rusiyeli yolbaşçılarnı, qanunsız cinaiy mesüliyetke celp etilgen hasta adamğa nisbeten insan aqlarını böyle bozmağa olmay, dep qandırmaq içün», – dep qoştı adliyeci.
O, işğal etilgen Qırımnı terk etkenini ve şimdi Moskvada bulunğanını ayttı. Kelecek afta o kene de yarımadağa kelmege planlaştıra.
Bundan evel, avgust 30-da Mark Feygin bildirdi ki, Qırımda psihiatrik hastahanede endi eki afta devamında tutulğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisniñ muavini İlmi Umerov 8 künden soñ azatlıqqa yiberile bile.
Abgust 29-da rusiyeli adliyeci Feygin bildirdi ki, Umerovnıñ işi boyunca taqiqatçı onı saba yiberecek edi, amma «soñki daqqa bunı yapmaqtan vazgeçti», bu adliyeciler, halqara cemaatçılıq ve uquq qoruyıcılarnıñ tarafından basım neticesinden olğanı körünmesin dep.
İşğal etilgen Qırım ükümeti 59 yaşındaki İlmi Umerovnı televizion yayınında «Rusiyeni Qırımdan ve Donbasstan çıqmaq mecbur etmek kerek» degen sözleri içün Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvlarda qabaatlaylar. Avgust 11-de Meclis reisiniñ muavini, sağlıq alına baqmadan, mahkeme qararına binaen psihiatrik hastahanege ekspertizağa ketirildi.
Resmiy Kiyev İlmi Umerovnı azat etmege bir qaç sefer talap etken edi. Keçken afta Avropa Birligi Rusiyeni Umerovnı deral azat etmege çağırdı. AQŞ Devlet Departamentinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ işğal etilgen Qırımda psihiatrik hastahanede tutulğanından qasevet çekkenlerini bildirdiler ve Rusiyeden onı azat etmege talap ettiler.


text:
Jıl basınan beri respublikanıñ jer-jerinen 48 jüyrik aqın aytısqa tüsken «ASSYL DOMBYRA» aqındar aytısınıñ superfinalı Almatıdağı «Alatau» dästürli ön..
Şımkent qalalıq mädeniet üyi Şämşi Qaldayaqov ändiriniñ koncertin ötkizu üşin CiMediaGroup kompaniyasımen 60 mln teñgege kelisimşart jasasqan. Al aşı..
Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl agenttigi "Şımkent mädeniet basqarmasınıñ lauazımdı ökilderi para bermekşi bolğanı üşin küdikke ilindi" degen aqpa..
Belgili rejisser, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen öner qayratkeri, «Aqsaray» teatrınıñ körkemdik jetekşisi, dissident qayratker Bolat Atabaevtıñ qaytıs bo..
Qazaqstandıq änşi Ruhiya Baydükenova Vitebskide (Belarus') ötken "Slavyan bazarı" festivaliniñ bas jüldesin jeñip aldı. Ol konkurstıñ finaldıq kez..


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Brüsselde NATO merkezinde NATO Baş kâtibiniñ siyasiy meseleler ve telükesizlik siyaseti yardımcısınıñ muavini James Appathurai ile körüşip, işğal etilgen Qırımdaki vaziyetni, hususan Rusiye tarafından askeriyleştirilüvini muzakere etti. Taraflar «Qırım platforması» sammitini de laf etti, dep bildirdi fevralniñ 10-nda Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti.
«Nazirniñ birinci muavini işğal etilgen Qırımda vaziyet kerginleşkenine diqqat celp etip, subetdeşine Rusiye işğalci akimiyeti tarafından insan aqları bozulğanı, yarımada askeriyleştirilgeni, halqara gumanitar uquq normalarına zıt bir şekilde Ukraina mülki zornen çekip alınğanı aqqında bildirdi», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, Ceppar, James Appathuraiğa «Qırım platforması» işi başlağanını aytıp, NATO Baş kâtibi Jens Stoltenberg 2021 senesi avgust ayında tesis sammitini keçirüvde iştirak etecegine ümüt etkenini bildirdi.
Hatırlatamız, Ukraina baş naziri de NATO Baş kâtibini «Qırım platforması» sammitinde iştirak etmesine davet etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy cuma künü, yanvarniñ 29-nda, Avropa komissiyasınıñ yolbaşçısı Ursula von der Leyen ile telefonda laf etip, Qırım yarımadasını işğalden qurtaruv birinci sammitine davet etti. Bu aqta Prezident ofisiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Volodımır Zelenskıy Ursula von der Leyenge «Qırım platforması» teşebbüsini tafsilâtlıca tanıtıp, 2021 senesi avgust ayında Kyivde olacaq sammitte şahsen iştirak etmesine davet etti», – dep aytıla haberde.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Doquz yıl içinde rusiyelilerniñ televizion haberlerine olğan işançı 79-dan 49- faizge tüşti. “Levada-tsentr” keçirgen sorav olar artıq üçte birine işanğanlarını köstere.
İnternet-neşirler derc etken malümatqa ise aynı muddet içinde işanç seviyesi 7-den 24 faizge yükseldi.
Soralğanlarnıñ dörtten biri, pensiya yaşı deñişkeni aqqında malümat televizon haberlerinden köre, internette daa ziayde aydınlatılğanını ayta. Ondan da ğayrı, soralğanlar, internette siyasetçi ve memurlarnıñ ayatı ve vaziyeti, iqtisadiy vaziyet, ayrıca narazılıq tedbirleri ve tışqı siyaset “daa tolu ve obyektiv” aydınlatılğanını qayd eteler.
Bu arada soralğanlarnıñ 73 faizi Rusiye televizionı ale daa haberlerniñ esas menbası olğanını ayta. Yaşı 18 ile 24 arasında olğan sorav iştirakçileriniñ fikiri aman-aman yarı-yarığa bölüne: 49 faizi - televizionnı, 51 faizi ise internetni – üstün tutalar. 55 yaşını keçken iştirakçiler arasında köstergiçler 81% ile 18% oranındadır.
2014 senesi Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, Kyiv bunı Rusiye yapa dep tanığanı neticesinde, Ukraina “tecavuzcı-devletniñ propagandasını tarqatqanı içün” 70 dane Rusiye televizion kanalınıñ yayınlavını sıñırladı.


text:
Qırımtatarlarnıñ şimdiki vaziyetini «ekinci sürgünlik» olaraq adlamaq mümkün. Bunı «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde Ukraina çetel işler nazirliginiñ spikeri Yevgen Perebiynis bildirdi.
O, halqnıñ liderleri Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa kelip olamağanını qayd etti. Qırımtatarlarğa ayırımdan qurtarılmağa tek halqara toplulığı yardım ete bile, dep tüşüne spiker.
«Şimdi halqara toplulığı Rusiyege basımnı küçleştirse, tek o zaman qırımtatarlarğa yardım kele bile. Biz Rusiye vatandaşlıq cemaatçılığından da destekni bekleymiz», – dedi Yevgen Perebiynis.
«Bugün Rusiyeini özüni halqara qaidelerine köre alıp barmağa mecbur etmek içün halqara toplulığı bütün imkânlarnı qullanmalı», – dedi o
Ukraina çetel işler naziri şunı da bildirdi ki, «Qırım Ukrainağa qaytarılsa, tek o vaqıt qırımtatarlarnıñ meseleleri çezilir».
Qırımtatarlarnıñ taqibi işğal etilgen Qırımda adiy bir al oldı. Ev, medrese, camilerde tintüvler keçirile.
Qırımtatar halqına etilgen basım New-Yorkta keçirilgen BTM tamır halklarnıñ meseleleri boyunca konferentsiyada da muzakere etildi. Mında qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov da iştirak ettiler.


text:
İyül 15-te işğal etilgen Qırımda taşınmaz mallarğa mülkiyet aqqınıñ devlet qayd etilmesi aqqında şeadetnamelerniñ berilmesi toqtatıla. Bu aqta Devlet qayd etilmesi ve kadastr boyunca Qırım komitetiniñ matbuat hızmetinde bildirdiler.
Komitet yolbaşçısı Aleksandr Spiridonovnıñ ilân etkenine köre, rusiyeli 122 sanlı qanunnıñ deñişmeleri işke tüşürilgen soñ, taşınmaz mallarnıñ devlet qayd etilmesi tek Taşınmaz mallarğa aqlarnıñ ve onen añlaşmalar yekâne devlet cedvelinden yazma boyunca tasdıqlana.
«2016 senesi iyül 15-ke qadar berilgen mülkiyet aqlarınıñ qayd etilmesi aqqında kâğıt şeadetnamelerni Taşınmaz mallarğa aqlarnıñ ve onen añlaşmalar yekâne devlet cedvelinden yazmağa deñiştirmeniñ keregi yoq. Şeadetnameler endi kerekmey. Yañı usulnıñ esas maqsadı dolandırıcılıqnıñ ögüni almaq ve qayd etilgen aqlarnıñ kefaletini qaviyleştirmektir», – dep añlattı Spiridonov.
Müessisede qayd etilgenine binaen, cedvelden yazma devlet qayd etilmesini ve cedvelde onda qayd etilgen malümatnıñ bar olğanını, bu cümleden aq saibi ve aq belgilegen vesiqalarnıñ bar olğanını tasdıqlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit – Ukraina prezidenti Leonid Kuçmanıñ qararı ile 17 yıl evelsi Qırımda qurulğan birinci ukrain gimnaziyası, soñki vaqıtqace yarımadada «ukrainli ada» olaraq olıp qalmaqta edi. İşğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti bu oquv yurtunı ruslaştırıp başladılar. Gimnaziyada tasil berilgen tilni deñiştirmege istekleri yetmegen, endi damında Rusiye bayrağını tiklegenler.
Yañı akimiyetniñ basqısı altında vazifesinden vazgeçken sabıq mektep müdiri Natalya Rudenkonıñ aytqanına köre, iç bir mektepniñ damına bayraqnı tiklemek adeti yoq. Devlet timsalleri daima binanıñ içersinde bulunalar. Bundan da ğayrı, mektepke kirişte flagştoklar mevcut, anda daima mektep, Ukraina ve Qırım bayraqları asılı turğan.
«Rusiye bayrağını kerek yerine degil de, biz bayramlarnıñ timsallerini yerleştirgen damda tiklegenleri, belli bir numayıştır. Asılında devlet bayraqlarını mekteplerde degil, ükümet binlarında tikleyler», – qayd etti Natalya Rudenko.
Oquv yurtnıñ şimdigi reberi – ukrain gimnaziyasında müdir vazifesini eda etken Yelena Beznişçenko emin, bayraqnı qanun boyunca astılar ve bu noqtada dava çıqmamaq kerek. «Biz Rusiye Federatsiyasında yaşaymız, rusiyeli bayraq asılmaq kerekligi aqqında qarar bar, onıñ iççün biz onı tikledik», – dedi Beznişçenko.
Natalya Rudenkonıñ fikirince, er alda bu kibi qarar ana-babalar komitetiniñ iştiraginen qabul etilmek kerek. Amma, Beznişçenkonıñ izaatlarına köre, ana-babalardan bir kimse bir şey soramadı.
Bazı talebelerniñ ana-babası bunıñnen bağlı öz qasevetini bildirdiler. Bir qısımı, ukrain gimnaziyası olğanı kibi qalmaq kerekligini qayd ettiler. Digerleri, yalıñız Rusiye bayrağınen sıñırlanmamağa teklif ettiler.
Birinci sınıf talebesi – Ruslannıñ anası Qırım.Aqiqatqa şunı ayttı: «Qırımda 3 devlet tili mevcut, bu sebepten üç bayraq asılı turmaq lâzim. Balam endi sorap otura, ne içün aynı bu bayraqnı tiklediler».
Ukrain gimnaziyası Rusiye bayrağı asılğan yekâne mektep degil. Böyleliknen, Keriçteki 1-nci ihtisas mektebinde bayraq asılğan tura. Aqmescitteki 9-nci mektep ondan örnek aldı. Ve bu cedvel ep artacağına oşay. Devlet timsalleriniñ qullanuvını keñişletken Rusiye qanuna köre, devletniñ bayrağı bütün oquv yurtlarınıñ binalarında tiklenmek kerek.


text:
Qırımtatar Milliy meclis yolbaşçınıñ birinci muavini Nariman Celâl bildirgeni kibi, mart 1 künü Qırımnıñ Yedi Quyu rayonnıñ meclis reisine rus uquq qoruyıcılarnıñ tarafından « ziyaret» etildi.
«Bugün uquq qoruyıcılar Yedi Quyu regional meclis reisi Lenur Ablâzimovğa keldiler. Baquv yapmaq içün vesiqalarnı kösterdiler. Böyle areketlerniñ sebebi şimdiki vaqıtta belli degil.» - dep yazdı Feysbukta Celâl.
Qoşma tavsilâtlı malümat belli degil. Qırım uquq qoruyıcı organlarda bu adisenen bağlı resmiy malümat yoq.
Fevral 11 künü, Qırımda, qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde 12 insan tutıp qapatıldı, sorğudan soñ çoqusı azat etildi. Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuror Natalya Poklonskaya «Hizb ut - Tahrir» adlı terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinen bağlı cinayi işniñ açılması aqqında bildirdi.
Fevral 12 künü qapatılğan dört insan Müslim Aliyev, Emir - Üsein Kuku, Enver Bekirov ve Vadim Siruknı Qırımdaki mahkeme apis etmek qarırını aldı. Olarnıñ advokatı Emil Kürbedinov iddia etkeni kibi, taqiqatta apis etilgenlerni «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri olaraq qabaatlamaq içün iç bir delilleri yoq. Fevral 12 künü daa tahminen on tintüv keçirildi.
Qırımtatar halqınıñ Meclisi böyle areketlerni qırımtatarlarğa qarşı yapılğan yañı repressiyalar kibi tanığan. Bundan sebep Ukraina tiş işler nazirligi fevral 12 künü narazlıqnı bildirip, Rusiyege basımnı küçleştirmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
İyünniñ 18-ne keçken gece, bol yağğan yağmurlar neticesinde Büyük Yaltanı suv bastı, şeerde cayav keçitleri suv astında qaldı. Bunı Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti haber etti.
«Krımenergonıñ iqtisadiy mıntaqasını suv basa. Şimdi suv astında qalsa, ışıqsız qalırmız. Hastahanelerge bir şey olmadı. İmtianlar keçe. Şeerniñ bazı yerlerinde ise keçmek bile mümkün degil. Blühera soqağı tam şekilde qapalı, çünki anda özen taştı ve yolnı bastı. Puşkina soğağı boyunca suv özen kibi aqa. Yağmur bütün kün yağacaq», – dedi işğal etilgen Yalta memuriyetiniñ başı Yanina Pavlenko.
Onıñ aytqanına köre, çoq qatlı binalardan suvnı boşatmaq içün qum çuvallarından inşaatlar yapacaq avuşıcı brigadalar teşkil etilgen.
Bundan ğayrı Pavlenkonıñ bildirgenine köre, iyunniñ 18-nde saba saat 8-de şeerde Moskovskaya soqağından Kiyevskaya soqağınace cayav keçitler suv astında qalğan.
«Gasprada saba transformator stantsiyasını suv bastı. Er şey er vaqıt kibi çalışa, suv pompalap çekildi. Forosta elektrik üzülgeni sebebinden sanatoriyde tulumba stantsiyası işini toqtattı. Vodokanal qasabanıñ suvnen temin etilmesini toqtattı. Yaltada Lomonosova soqağı yanındaki özen taştı», – dep yazıla bildirmede.
Evel Qırımnıñ işğalci başı Sergey Aksönov Qırımda fevqulâde bir rejim ilân etilmesi aqqında ferman imzaladı.
Keriçte şiddetli yağmurlar neticesinde beş soqaq ve 230-dan ziyade ev ve diare suvğa battı. Şeerniñ merkezi ve 1-nci hastahane elektriksiz qaldı. Suv basuvı yerine Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov keldi, dep yaza Nastoyaşçeye Vremâ. Keriçniñ Rusiye memuriyetiniñ başı Sergey Borozdin, suv taşqını sebebinden zarar körgenler Meridian musafirhanesine avuştırılğanını bildire. Qırımnıñ FVN-niñ malümatına köre, 125 insan tahliye etilgen, olardan 28 bala. Böylece, Yedi Quyu rayonınıñ Priozernoye köyünde 40 adam tahliye etildi, olarnıñ arasında 10 bala, Novootradnoye qasabasında – 15 insan, olardan 5 bala, Keriçte ise 70, olardan 14 bala. Qırımnıñ Gidrometeorologik merkeziyende haber etkenlerine köre, bu gece yarımadanıñ şarqiy rayonlarında yağanaqlarnıñ aman-aman eki aylıq qararı yağğan.


text:
zil sesleri
indir
General Mobile Zil Sesleri, Huawei Zil Sesleri, iphone zil sesleri, OnePlus Zil Sesleri, Oppo Zil sesleri, Realme Zil sesleri, Samsung Zil Sesleri, Vivo Zil Sesleri, Xiaomi Zil Sesleri, Yabancı Zil Sesleri, Yerli Zil Sesleri, zil sesi indirYabancıÜcretsiz479 KB
indir
Dizi Zil Sesleri, Fon Müziği zil sesi indir, Hayvan Zil Sesleri, Huawei Zil Sesleri, ilahi zil sesleri, iphone zil sesleri, Komik Zil Sesleri, Korkunç Zil Sesleri, Oppo Zil sesleri, Samsung Zil Sesleri, Xiaomi Zil Sesleri, Yabancı Zil Sesleri, Yerli Zil Sesleri, zil sesi indirTürkçeÜcretsiz412 KB
indir
Dizi Zil Sesleri, Fon Müziği zil sesi indir, Hayvan Zil Sesleri, Huawei Zil Sesleri, ilahi zil sesleri, iphone zil sesleri, Komik Zil Sesleri, Korkunç Zil Sesleri, Oppo Zil sesleri, Samsung Zil Sesleri, Xiaomi Zil Sesleri, Yabancı Zil Sesleri, Yerli Zil Sesleri, zil sesi indirTürkçeÜcretsiz2 MB
indir
Dizi Zil Sesleri, Fon Müziği zil sesi indir, Hayvan Zil Sesleri, Huawei Zil Sesleri, ilahi zil sesleri, iphone zil sesleri, Komik Zil Sesleri, Korkunç Zil Sesleri, Oppo Zil sesleri, Samsung Zil Sesleri, Xiaomi Zil Sesleri, Yabancı Zil Sesleri, Yerli Zil Sesleri, zil sesi indirTürkçeÜcretsiz2 MB


text:
Qırım ve Aqyar Musulmanları Diniy İdaresi Qırımda, Rusiye Federatsiyasınıñ cumhuriyetlerinde ve dünyanıñ diger memleketlerinde yaşağan dindaşlarnı Qarasuvbazar rayonı Köpürliköy (Çeremisovka) köyünde qadimiy caminiñ ğayrıdan qurulmasına yardım etmege çağırdı, haber ete QMDİ matbuat hızmeti.
Caminiñ qurucılıq tarihı belli degil, amma mında yaşağanlarnıñ tahminlerine köre, musulman diniy inşaatı bir üç asır evel qurulağandır. Caminiñ qurucılığını tek şu köyniñ musulmanları degil de, daa üç qomşu köyniñ (Biy Eli, Sollar, Aylanma) sakinleri bekley, çünki bu dört köyge bir camidir.
Cenk vaqıtları işbu camini aşlıq anbarına çevirdiler, 1944 senesi mayıs ayı sürgünliginden bir qaç yıl evelsi akimiyet avalesi ilecami qubbesini devirdiler.
Köyde bir 25 qırımtatar ailesi yaşay, olar öz başına bu işni becerip olamay ve lâqayt qalmağanlarnı Allah rizası içün yardım etmege çağıralar, denile QMDİ saytında.


text:
Makeme oturışında qullanılıp başlağan videokonferentsiya, mabüslerniñ çıqışlarını üzüp, köstermemege imkân bere. Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi öz tarafından bunıñnen sebeplendi. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat agentligine Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
Mart 29 künü, Qırım makemesi «fevral 26» işi boyunca mabüsleriniñ qapatılmasına qarşı appelâtsiyanı baqtı. Bu oturışlarda Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci olmadılar. Polozov bunı böyle izaatladı:
«Añlaşılğanına köre, makeme öz aqlarını suistimal etmekte, menimce, bu, keçken oturışta Çiygoznıñ çıqışına bir reaktsiyadır. Çünki bilemiz, onıñ sonki sözü ğayet sert edi. Videokonferentsiya rejimi kerekli vaqıtta çıqışta bulunğannıñ sesini yavaşlatıp, bağnı kesmege imkân bere. Onıñ içün bu yañı format seçildi», - dep ayttı Polozov.
Onıñ sözlerine binaen, umumen alğanda böyle qarar, taqiq izolâtorı makemeden uzaq bir yerde yerleşse, protsessniñ qıtması içün qullana bile.
«Amma mında, SİZOdan Makemege qadar üç daqqalıq yol bar. Bu sebepten vaziyetni makeme aqlarını suistimal etkenlerinen bağlayım», - dep qayd etti advokat.
Onıñ haber etkenine köre, makemeniñ nevbetteki oturışları aynı videokonferentsiya rejiminde keçirilecek. Bu aqta makemeciler mart 29 künü oturış devamında bildirdiler.
Polozovnıñ qaydlarına binaen, Rusiyede oturuşlarnıñ mezkür şekili itirazlar baqılğanda qullana. Bunıñnen bir sırada «fevral 26» işiniñ oturışları mabüslerniñ iştiragı ile keçecek.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi, mart 29 künü mabüsleriniñ menfaatını qoruğan itiraz arizalarını baqacaq edi, faqat oturış tenefüsini aprel 6 ve 7 künlerine qadar uzatmağa qarar aldı.
Mart 24 künü Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi, Qırım prokuraturasınıñ appelâtsiyasını qabul etmedi. Belli ki, prokuratura, mabüslerge qabaatlayıcı ükümni çıqarmaq içün, cinaiy işni makemege qaytarmağa talap etti. Bunıñnen bir sırada, Qırımdaki makeme «fevral 26» işiniñ mabüslerini aprel 24 kününe qadar apiste qaldırdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksyonov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiyeniñ Vlasiha şeerindeki İstinaf arbiy mahkemesi Qırımdan ukrain faali Oleg Prıhodkonı tevqifli qaldırdı. Bu aqta “Qırım birdemligi” cemaat birleşmesine advokat Nazim Şeyhmambetov haber etti.
Böylece, o, Rostov-na-Donudaki tahqiqat tevqifhanesinde 2021 senesi martnıñ 26-nace bulunacaq.
“Oleg Arkadyeviç yaşlı bir adam olğanına ve epidemiya vaziyetini köz ögüne alıp, tahqiqat tevqifhanesinde tutulması onıñ aqlarını bozacağana diqqat çektik. Amma mahkeme Cenübiy arbiy bölge mahkemesiniñ qararını quvette qaldırdı”, – aytıp berdi advokat.
Şeyhmambetovnıñ bildirgenine köre, Prıhodkonı diger kamerağa avuştırğanlar, anda o, daa eki kişinen otura.
“Baquv şaraitine ve sağlığına şikâyet etmey. Oleg Arkadiyeviç biraz suvuqlandı, amma tahqiqat tevqifhanesiniñ tibbiyet bölügi kerekli yardım köstere", – dedi Şeyhmambetov.
Dekabrniñ 16-nda soñki mahkeme oturışuvında Rusiye prokurorı Prıhodko içün üç yılını apishanede keçirecek 11 yıl sert rejimli koloniyada qalmasını istedi ve 200 biñ ruble para cezası berilmesini talap etti.
Oleg Prıhodko 2019 senesi oktâbrniñ 10-nda tutuldı. Rusiye FSBsi onı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımda faalniñ apiske alınğanı sebebinden Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (azatlıqtan qanunsız şekilde marum etüv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Advokat Nazim Şeihmambetovnıñ malümatına köre, Prıhodko Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokunda tutula.
Bundan evel Prıhodko memuriy dava boyunca işğal etilgen Qırımda mesüliyetke çekildi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
“Krımtrolleybus” şirketi, tayanğıçlarda alet ve tellerniñ teşkerüvini yapmaga niyetlene, bundan soñ havsızlıqqa telüke olğan soylarını alıp taşlaycqlar. Bu hususta müessise matbuat hızmeti bildirmekte.
Teçhizat-aletlerniñ deñiştirüv ve alıp taşlanması, “Temiz kök” programması boyunca martnıñ başından iyün sonuñace yapılacaq.
“Teskerüvniñ maqsadı - elektrik tayanğıçlarnıñ kerekli alğa ketirüvi. Teşkerüv vaqtında, havsızlıq qaidelerine uymağan, bir sıra tayanğıçlarnıñ deñiştirüv ve alıp taşlavı yapılacaq”, - dediler devlet müessisesinde.


text:
Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba
Bul qollanba taza paydalanıwshılar ushın en' birinshi maqalasın jaratıwg'a ja'rdem beriw ushın jaratılg'an.
Taza maqalanı tez jaratıw[қaйHapыH өңдey]
Taza maqalanı tez jaratıw ushın, to'mendegi tekst maydanına maqala atamasın kiritin' ha'm "Taza maqala jaratıw yamasa barına o'tiw"di basın'. Eger bul maqala ele Wikipediada joq bolsa, sizge onı jaratıw usınıs etiledi. Bıraq birinshi maqalan'ızdı jaratıwdan aldın usı qollanbanı aqırına shekem oqıp shıg'ıwın'ızdı ma'slahat etemiz.
- O'tin'- Taza maqala jaratıw yamasa barına o'tiw
- İzle - Tolıq teksti menen izlew
Basqısh 1: Maqalan'ız ushın tema saylan'.[қaйHapыH өңдey]
O'zin'izge qızıq bolg'an temanı g'ana saylan'. Ha'zirgi waqıtta ja'miyette a'hmiyetli bolg'an, bıraq o'zin'izge qızıq bolmag'an temanı saylaman'. Basta siz bul temanı jaqsı biliwin'iz sha'rt emes, bıraq bul temanı jaqsılap u'yreniw niyetin'iz bolıwı kerek. Aldınnan isenimli, anıq mag'lıwmattı qay jerden alıwdi oylap ko'rin'.
Basqısh 2: Maqalańız ushın atama saylań.[қaйHapыH өңдey]
Wikipediadag'ı maqalalar ataması birlik sanda boladı, máselen: Tawıq, Dárya.
- Eger maqala ataması ko'p ma'nili bolsa, maqala ataması qasına tu'sindirmesinde qawıs ishinde qosıp qoyın', ma'selen: Moskva (futbol klub), Muxabbat (film).
- Adamlar haqqında maqala jaratqanın'ızda, atama ushın sol adamnın' original tilindegi atın paydalanın', ma'selen: Mikelanjelo emes, al Michelangelo. Adamlardın' atları original tilinde qanday bolıwın bilmesen'iz, İnglis Wikipediasına kirip izlep tabıwın'ızg'a boladı.
Basqısh 3: Aldın bul maqala jaratılg'anba ekenligin tekserip ko'rin'.[қaйHapыH өңдey]
Shep ta'repte jaylasqan "izlew" aynashasında siz ta'repinen tan'lap alıng'an temanın' tayanısh so'zlerin kiritin', sa'l to'menirekte jaylasqan "İzle" belgisin basın'. İzlewdin' na'tiyjeleri siltew tu'rinde payda boladı. Eger sizdi qızıqtırg'an maqala a'lle qashan jaratılg'an bolsa, sol maqalag'a o'tip, maqalanın' joqarsında jaylasqan "o'zgertiw" belgisin basın'. Solay etip, siz bul maqalanı o'zgertiwge tayarsız.
Basqısh 4. Maqalanı jaratın'.[қaйHapыH өңдey]
Al eger sizdi qızıqtırg'an maqala ele joq bolsa, onı jaratıw kerek. Bunın' ushın usı maqalanın' basında jaylasqan "Taza maqalanı tez jaratıw" bo'limindegi tekst maydanına maqala atamasın jazın' ha'm "Taza maqala jaratıw yamasa barına o'tiw"di basın'. Eger bul maqala ele Wikipediada joq bolsa, sizge onı jaratıw usınıs etiledi.
Basqısh 5. Maqalanı durıs baslan'.[қaйHapыH өңдey]
Wikipedia maqalaları maqala atamasın qaytalawdan ha'm maqala predmetine anıqlama beriwden baslanadı, ma'selen: "Didaktikalıq materializm - filosofiyalıq ilim bolıp, ol ...", "Troy - ataqlı tariyxıy film bolıp ...". Qawıs ishinde bul terminnin' kelip shıg'ıwın ko'rsetiwge boladı. İnsan haqqında jazılg'an maqalalarda adam atınan keyin qawıs ishinde tuwılg'an ha'm qaytıs bolg'an sa'nelerin ko'rsetiw kerek, eger maqalada insannın' original tilindegi atınan paydalansan'ız, onın' qaraqalpaq tilinde qalay aytılıwın ko'rsetsen'izde boladı, ma'selen: "Leonardo da Vinci (aytılıwı: Leonardo da Vinchi, 15 aprel, 1452 - 2 may, 1519) İtaliyanın' Florentsiya qalasında tuwılg'an italiyalı su'wretshi...".
Basqısh 6. Maqalanın' o'zin jazın'.[қaйHapыH өңдey]
Maqalanın' usınıs etiletug'ın en' kishi ko'lemi 500 belgi (simvol), maqala ilimiy biraq tu'sinikli stilde jazıwı kerek. Bunnan tısqarı, Wikipedia ushın maqala jazg'an waqıtta ko'zde tutuw kerek bolg'an ju'da' a'hmiyetli 2 printsip bar:
- Neytral ko'z qaras (NKQ). Bul printsip maqala materialı pu'tkilley neytral ko'z qaras penen ha'm tolıq ashıp beriliwi kerekligin, maqala predmetine o'zin'izdin' shaxsiy ko'z qarasın'ızdı bildire almaytug'ınlıg'ın'ızdı an'latadı.
- Eger qanday da bir sorawg'a bir neshe ko'z-qaraslar bar bolsa, onda olardın' barlıg'ı maqalada ten' da'rejede ko'rsetiliwi kerek.
- Avtorlıq huqıqlardı saqlaw. Wikipedia ja'miyetinin' maqseti - biypul ha'm ha'mme qollanıwı mu'mkin bolg'an ensiklopediya jaratıw. Sol sebepli, Wikipediag'a avtorlıq huqıqqa iye bolg'an tekstler, su'wretler ha'm tag'ı basqa resurslardan nusqa alıwg'a bolmaydı. Eger mag'lıwmattın' huquqıy awhalı belgisiz bolsa, onnan Wikipediada paydalanban'. Wikipedianın' o'zi "GNU FLD" litsenziyası boyınsha is alıp baradı.
Basqısh 7. Mag'lıwmat alg'an dereklerin'izdi ko'rsetin'.[қaйHapыH өңдey]
Maqalanı jazıp bolg'annan keyin, maqala aqırında "A'debiyatlar" degen bo'limdi jaratın' ha'm ol jerde o'zin'iz maqala jazıwda paydalang'an dereklerin'izdi dizim sıpatında ko'rsetip o'tin' (materialdın' ataması, avtor(lar)ı, basıp shıg'arılg'an jeri ha'm jılı, betler sanı, ha'mde ilajı barınsha ISBN sanında ko'rsetin'). Keyin "Qosımsha mag'lıwmat" bo'limin jaratın', bul jerde jaratılg'an maqalag'a tematik jaqtan jaqın bolg'an basqa maqalalardı dizim sıpatında siltewler arqalı ko'rsetin'. Maqalanın' en' aqırında "Siltewlar" bo'limin jaratın' ha'm bul jerde mag'lıwmat alg'an İnternet betlerin ko'rsetip o'tin'. Bul bo'limde sonday-aq, siz mag'lıwmat almag'an bolsan'ızda, biraq maqala tematikasına jaqın bolg'an basqa qızıq saytlardi ko'rsetsen'izde boladı.
Basqısh 8. Maqalan'ızdı durıs ha'm shıraylı qılıp formatlan'[қaйHapыH өңдey]
Wikipediada formatlaw qıyın emes:
- Tekstti qalın ha'ripte ko'rsetiw ushın, tekstti u'sh tırnaqsha menen qorshan', yag'nıy "
'''qalın' tekst'''". Qalın' ha'rip penen maqala ataması (Basqısh 5ti qaran') ha'mde tayanıshlı terminler ha'm tu'sinikler ko'rsetiledi;
- Kursiv ushın eki tirnaqsha talap etiledi: "
''kursiv''". Kursiv penen ah'miyetli tekstti ayrıqsha qılıp ko'rsetiw ushın paydalanıladı, biraq ol onsha jaqsı oqılmaydı, sonın' ushın onı ko'p paydalanban';
- Maqalanın' bo'limleri ataması taza qatarda ha'mde eki (yamasa kishi bo'limler ushın u'sh) ten'lik belgisi menen qorshaladı, ma'selen: "
===Basqısh 8. Maqalan'ızdı durıs ha'm shıraylı qılıp formatlan'===".
- Wikipediada abzatslar bos qatar menen bo'linedi - tek abzatslar arasında bos qatar taslap ketiwin'iz jetkilikle.
- Dizimler to'mendegishe jasaladı: ha'r bir bo'lek qatarda "#" belgisi qoyıladı ha'm keyin dizimnin' keyingi elementi dawam ettiriledi. Qatar sanı qoyılmaytug'ın dizimler ushın "#" ornına "* qollanıladı, ma'selen: "
* Element 1;[taza qatar]* Element 2;[taza qatar]* Element 3.".
- İshki siltew (Wikipedianın' basqa maqalalarına siltewler) "[[Maqala ataması|siltewdin' ko'rinetug'ın teksti]]" tu'rine belgilenedi, ma'selen:
[[Gipertekst|İshki siltew]]. Eger siltewdin' ko'rinetug'ın teksti maqala ataması menen birdey bolsa, jumısımız ja'nede an'satlasadı, ma'selen
[[XX a'sir]]de ko'p na'rseler o'zgergen edi.... Jaqsı maqalanın' ha'r abzatsında keminde 3 siltew bolıwı kerek.
- Sırtqı siltew (İnternettin' basqa saytlarına siltewler) to'mendegishe belgilenedi:
[http://URL-adres Siltewdin' ko'rinetug'ın teksti]. Ma'selen:
[http://www.google.com/ "Google" izlew portalı]. Sonı este tutın', Wikipediada pullı saytlarg'a siltew beriwge bolmaydı, ulıwma Wikipediada ha'r qanday dag'aza qadag'an etiledi.
Basqısh 9. Maqalanı kategoriyalan'.[қaйHapыH өңдey]
İzlewdi an'satlastırıw ushın Wikipedianın' ha'r bir maqalası bir yamasa bir neshe kategoriyag'a jatadı. Maqalanı qandayda bir kategoriyag'a kiritiw ushın aqırında ("Siltewler" bo'liminen keyin) bos qatar taslap ketiw ha'm ha'r bir taza qatarda "Kategoriya:" so'zinen keyin ekewlik kvadrat qawıs ishine kategoriyasın ko'rsetiw kerek. Ma'selen, [[Kategoriya:Kvant fizikası]] yamasa [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan tariyxı]]. Adamlar haqqındag'ı maqalalar tuwılıwı ha'm qaytıs bolıwı boyınsha kategoriyalarg'a (ma'selen, [[Kategoriya:2 iyulda tuwılg'anlar]] yamasa [[Kategoriya:1890-jılı qaytıs bolg'anlar]]), ja'nede ka'sibi ha'm ma'mleketi kategoriyasına (ma'selen, [[Kategoriya:Ullıbritaniya filosofları]]) kiriwi sha'rt. Filmler, kompyuter oyınları ha'm romanlar shıg'ıw jılına ha'm janrına baylanıslı kategoriyalarg'a bo'linedi (ma'selen, [[Kategoriya:1910-jıl romanları]], [[Kategoriya:1977-jıl filmlereri]] yamasa [[Kategoriya:Qorqınıshlı filmler]]).
Basqısh 10. Wikiler-ara siltewlerdi ko'rsetin'[қaйHapыH өңдey]
Wikipedia bul bir neshe onlag'an du'nya ju'zi tillerinde bo'limleri bar xalıqaralıq ensiklopediya. Ha'r qıylı tillerde jazılg'an maqalalar arasında baylanıs jasaw kerek (wikiler-ara siltewler arqalı). Bunın' ushın maqalan'ızdın' atamasın inglis yamasa nemis tiline awdarın'. Maqalanın' aqırında, kategoriyalardan keyin bos qatar taslap ketin', son'ınan keyingi qatarda mına ko'rinistegi tekstti kiritin'
[[til kodı:maqala atamasının' awdarması]], bul jerde til kodında inglis tili ushın en al nemis tili ushın de ni paydalanın'. Ma'selen, "Kvant mexanikası" maqalası ushın
[[en:Quantum mechanics]] yamasa
[[de:Quantenmechanik]].


text:
Vaqia şaatları Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatqa köre, maşina qırımtatarlar toplu yaşağan Borçoqraq (Fontanı) qasabasına bir obadan kirecek edi. Bu daqqada küçlü patlav yüz berdi.
Berilgen malümatqa köre, vaqia yerinden evi bir qaç on metr mesafede yerleşken aydavcı Rustem maşinadan alıp taşlandı, lâkin o, turıp, özü ev tarafına çaptı. Onıñ ciddiy yanıqları bar.
Patlav neticesinde 10 qatlı evde cam parlandı. Maşina parçaları er bir tarafqa tüşti. Bazırlarnıñ fikirince, maşinada gaz ballonı bar edi ve o, patlav sebebi oldı. Lâkin maşinada ballon yoq edi.
Vaqia şaatlarınıñ tahminlerine köre, patlav maşinada olğan patlav maddesi bar olğanından sebep yüz berdi.
Aydavcıdan ğayrı iç kimse zarar körmedi. Onı ise «acele yardım» maşinası alıp ketti. Vaqia yerine MÇS ve politsiya hadimleri keldi. Olar olıp keçken adiseni izaatlamaylar. Yanğın söndürgende, maşina bütünley yanğan edi.


text:
Kyivde halqara ve ukrain aq qorçalayıcılarınıñ Qırımda kerçekleştirgen monitoring neticeleri matbuat brifinginde taqdim etilecek.
Aq qorçalayıcılar sentâbrniñ 14-nden 18-ne qadar işğal etilgen Qırımnı ziyaret etti. Monitoringde Azerbaycan, Beyazrusiye ve Ukraina insan aqları evleriniñ vekilleri iştirak etti.
Brifing teşkilâtçılarınıñ malümatına köre, aq qorçalayıcılarınıñ missiyası söz serbestligi, toplaşuv ve birleşüv problemleri, em de Qırımdaki aq qorçalayıcılar ve cemaat faalleriniñ taqip etilmesini qayd etmekten ibaret edi.
İşbu ziyaretniñ kerçekleştirilmesine İnsan aqları evleriniñ fondu (Oslo, Norvegiya) ve People in Need teşkilâtı (Praga, Çeh Cumhuriyeti) yardım etkenler.
BM, Rusiyeni halqara missiyalarğa işğal etilgen Qırımğa kirmelerine imkân bermesine çağırğan edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Fevral 11 künü aqşam Aqmescit sakini Marsel Alâutdinov ğayıp oldı. Soñki sefer erkekni şu knü Kubanskaya soqağı rayonında körgen ediler, bundan soñ onıñnen kimse bağlanıp olamay, telefonı söndürilgen, dedi Qırım.Aqiqatqa onıñ apayı Yuliya Alâutdinova.
«Soñki afta aydağan maşinası da qıdıruvğa ilân etilgen. Bir şey körmey edim, amma dostları dey ki, soñki afta devamında o sigar içe edi, evelden içmey edi. Keçken bazarertesi künü, maşinasını sattı, bunı yapacaq edi, amma satqanı aqqında maña bir şey demedi», – dey qadın.
Onıñ sözlerine köre, arizası ile uquq qoruyıcı organlarğa muracaat etti. Politsiya aile tanışları arasında soravnı keçirdi.
Onıñ qıdıruvı aqqında resmiy malümat daa yoqtır.
Qırımnıñ işğalinden soñ yarımadada qırımtatarlar ğayıp ola. Soñki vaqialar arasında – Aqmescittebelgisiz coyulğan Ernest Ablâzimov ve 16 yaşında Elvina Rizakova, 2015 senesi dekabr ayında Keriçte eki adam ğayıp oldı: Ruslan Ganiyev ve dostu Arlen Terehov. 2014 senesi mayıs 30-da Seyran Zinedinov, 2014 senesi sentâbr 27 künü – İslâm Cepparov ve Cavdet İslâmov, 2014 senesi oktâbr 3-de – Eskender Apselâmov ğayıp oldılar.
Qırım Taqiqat komiteti bu insanlarnıñ ğayıp oluvı sebebinden cinaiy işlerni aça, amma insanlarnıñ bulunuv yerleri alâ daa belgisiz.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırımnıñ Cenübiy federal okrugğa kirsetilmesine izaat berdi.
«Bugünki künden başlap Qırım federal okrugınıñ lâğu etilmesi ve «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ» Cenübiy federal okrugğa kirsetilmesi bildire ki, Rusiye yuqarı siyasiy reberiyeti işğal etilgen Qırım içün diger, rusiyeli territoriyalarnıñ qaderini azırladı, qaysı birleri yekâne devlet siyasetini qabul ettirilecek obyektler ola, bu siyaset ömürge keçirilgende etnik ya da tarihiy çeşitlik, medeniy ya da til hususiyetleri tek bu territoriyanıñ «rus dünyası» standartlarına bütünley «uyğunlaştırılacağına» qadar üstüni örtecek», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, «Rusiyeni qarışıq künleri bekley».
İyül 28-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Cenübiy federal okrug aqqında» fermannı imzaladı, bu okrugnıñ içine işğal etilgen Qırımnı kirsetti. Böyleliknen, 2014 senesi yarımadanıñ işğalinden soñ teşkil etilgen Rusiyede Qırım federal okrugı yoq etildi.
Vesiqada aytılğanına köre, böyle qarar «devlet ükümeti federal okrugları faaliyetiniñ effektivligini arttırmaq maqsadınen» qabul etildi.
Bundan da ğayrı, iyül 28-de Putin öz fermanınen işğal etilgen Aqyar gubernatorı Sergey Menaylonı istifağa çıqardı ve onı Sibir federal okrugına vekâletli temsilci vazifesine tayinledi. Menâylo yerine vaqtınca Dmitriy Ovsânnikov belgilendi.
Putinniñ diger fermanına binaen, yarımada işğal etilgen soñ Rusiye prezidentiniñ Qırımda vekâletli temsilcisi vazifesinde bulunğan Oleg Belaventsev Şimaliy Qavqaz federal okrugında prezidentniñ vekâletli temsilcisi olaraq tayinlendi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Dünyanıñ çoqusı memleketlerinde ilân etilgen karantinni degil de, «uzun tatilni» ilân etken Rusiye prezidentiniñ televizion muracaatından soñ işğal etilgen Qırım sakinleriniñ – qomşu Rusiyeniñ kurort sakinleri kibi – Kreml siyasetiniñ qurbanı ola bilecekleri belli oldı. Ve mında birden Putinniñ kerçekke belli yanaşuvı is etildi.
Çünki vatandaşları içün sert karantin ilân etken ve sakinleri evde qalsın dep ceza berilüvini talap etken memleketler bar. Kiçik tedbirlernen sıñırlanğan, amma işlerni saqlap qalğan memleketler de bar. Ğaliba, Vladimir Putin karantin yerine bayram yapacaq olğan zemaneviy dünyanıñ az avtoritar ükümdarlarından biri oldı. Ve şimdi kerçekke daa yaqın olğan ve qırğınlıq olacağından qorqqan regional reberler Rusiye prezidentiniñ hatalarını tüzetmege mecbur.
Keriç köprü qırımlılar içün «ölüm yoluna» çevirile. Putin, rusiyelilerniñ başqalarınıñ toprağında yuqunç tarqatmasına yardım ete
Amma biñlernen rusiyeli «uzun tatilni» tolusınen qullanmağa istedi – Bali ya da Phuketke barmağa çare olmağan soñ. Yalta, Sudaq ya da Aqmescit sakinleri ise böyle aqılsızlıqnıñ reineleri oldı. Çünki Rusiyede iç uçaq seferleri devam ete. Qırım uçaqları ise – ilhaqnıñ birinci kününden berli qanunsız olsa da – Rusiye iç seferleriniñ bir qısmı ola. Meşur Keriç köprüni endi aytmayım, bu künleri o, qırımlılar içün on biñlernen rusiyeli Qırımğa ketken «ölüm yoluna» çevirile. Olardan qaç kişi yuqunçnen keldi?
Eminim ki, Rusiye işğalci akimiyetiniñ siyaseti işğal altındaki topraqta, halqara uquq ceetinden Rusiyeniñ bir qısmı olmağan topraqta qırğınlıq tarqaluvına yardım ete. Rusiye prezidenti semetdeşlerine telüke aqqında doğrusını aytmay, bu bir, daa beteri şu ki, Kreml, körgenimiz kibi, rusiyelilerniñ başqalarınıñ toprağında yuqunç tarqatmasına yardım ete.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımnıñ qıtaiy Ukraina ile memuriy sıñırda Çonğar noqtası rayonında uzun bir çuqurnı qazalar. Yarımada tarafından qazalar. Bir çoq tehnika çalışa.
Bunı vaqia şaatı Tsentr jurnalistskih rassledovaniy haber agentligine bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, çuqurnı Qırım çıqışında soldan qazalar, tahminen 500 metr qazıldı.
«Dört büyük ekskavator, eki büyük 40 tonnalıq samosval, adamlar körüne. Uzaqtan adiy ya da arbiy adamlar añlamaq zordır. Çuqur qazıp, topraqnı tarlağa alıp keteler», – dep ayta şaat.
Topraqnı kim ve nasıl bir maqsat ile qazğanını ögrenip olamadıq. Erkekniñ yanına bir insan kelip, «başqalarnıñ işine burnunı tıqmamağa» tevsiye etti.
«Adiy urbada bir insan kelip, foto ve video çıqarmaq yasaqtır, dep ayttı. Bütün apparaturanı tutıp alacaqlar, videoregistratorlarnı bile», – dep tarif etti şaat.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası
Múqaddes Watanımız - Ózbekstan Respublikası óziniń 27 jıllıq ózbetinshe rawajlanıw jıllarında ásirlerge teń joldı basıp ótti. Tariyxan qısqa bul dáwirde qala hám awıllarimiz, pútkil jurtımız túsi, jámiyetimizdegi sociallıq-siyasiy munasábetler pútkilley ózgerdi. Turmısımızdıń barlıq tarawdıń hám tarmaqlarıda turaqlı ósiw pátleri gúzetilip atır. Eń keregi, xalqımız kewilinde óz jurtıǵa iyelik sezimi, sol ullı Watannıń búgingi hám ertangi kúni ushın juwapkershilik hám tiyislilik sezimi artıp, onıń ongu oylawı hám dúnyaǵa kóz qarası yuksalib barmaqta.
Ǵárezsizlik jılları pútkil mámleketimizge, hár bir aymaq hám regionǵa qurılısshılıq hám jańalanishlar baslap kelgeniniń tastıyıǵın Ózbekstanımıznıń arqa bóleginde jaylasqan Qaraqalpaqstan Respublikası mısalında da ayqın kóriw múmkin.
Ekenin aytıw kerek, saqawatlı hám ayrıqsha qaraqalpaq úlkesi mámleketimiz sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıwında bólek orın tutadı. Bul haqqında sóz etkende, Húrmetli Birinshi Prezidentimiz Islom Abdug'anievich Karimovning “Qaraqalpaq xalqi mudami jurtımızdań tayansh tawlarınan esaplanǵan” degen sózlerin eske alıw orınlı bolıp tabıladı.
Sol sebepli da ǵárezsizlik jıllarında basqa regionlarimiz qatarı Qaraqalpaqstannıń rawajlanıwına da úlken itibar berilip atır. Áyne áne sonday itibar sebepli búgingi kúnde Respublika paytaxti - Nókis qalasından baslap, rayonlar orayları, qala hám awıllar, hátte shet awıllarına shekem hár tárepleme ózgerip, rawajlanıp barmaqta. Bunda, ásirese, mámleketimiz basshıı Shavkat Miromoniovich Mirziyoevning tikkeley ǵayratı menen islep shıǵılıp, izbe-iz ámelge asırılıp atırǵan Qaraqalpaqstan Respublikasını sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıwdıń programmaları za’ru’rli áhmiyetlı bolıp turıptı. Sonı da aytıw kerek, bul programmalar Respublikanı ásirler dawamındaǵı ápiwayı agrar úlkeden zamanagóy óndiris jáne social- ekonomikalıq infratuzilmalar, transport-kommunikatsiya tarmaqları, joqarı maman kadrlarǵa iye bolǵan qúdiretli regionǵa aylandırıwdı názerde tutadı.
Programmalardıń basqıshpa-basqısh turmısqa nátiyjeni ámelde qollanıw etiliwi nátiyjesinde qaraqalpaq jayi búgingi kúnde teńib bo'lmas dárejede ózgerip, jıldan-jılǵa shıray ashıp, turaqlı pátda rawajlanıp baratırǵan úlkege aylandı.
Ǵárezsizlik jıllarında bul jerde ámelge asırılǵan úlken ekonomikalıq-sociallıq ózgerisler, qurılıs hám obodonchilik jumısların sanap adog'iga etip bolmaydı. Orta Aziyada birden-bir bolǵan, sahra qushaǵındaǵı mo''jiza dep atalǵan Gúńgirtot soda zavodı, Ústúrt gaz-ximiya kompleksı, Nókis polimer, Samsung-Nókis, Nókis elektroapparat, «Lanextrakt» qospa kәrxanasi, «Nókis Med Tex» MChJ, «Tөrtkүl shiyshe idislari» MChJ, Xo'jayli shıyshe zavodı, “Oraylıq Asiya bezew tasları” qospa kárxanası, Gúńgirtotdagi karbid, Nókisdegi marmar hám kabel' zavodları, O'rga gaz koni, “Elteks” hám “Kateks” komplekslerin sıyaqlı zamanagóy óndiris ob'ektleri, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Kengesi, Tashkent informaciyalıq texnologiyaları universitetiniń Nókis filialı, Olimpiada rezervleri kolledji jayları, 345 kilometrlik Navoiy - Nókis temir jolı, Nókis menen Xo'jaylini bog'laydigan úlken kópir, Gúńgirtot avtomobil' jolı, o'nlab ulıwma bilim beriw mektepleri hám mektepne shekem tálim mákemeleri, licey hám kolledjler, balalar sportı, balalar muzıka hám kórkem óner mektepleri sıyaqlı kóplegen qurılıslar - bulardıń barlıǵı ǵárezsizlik mevasi bolıp tabıladı.
Milliy avtomagistral qurılısıda júz bergen úlken waqıyalardan biri - bul sol joldıń Nókis qalasıǵa kiraverishida jańa kópir hám kóshe kesispesi joldıń qurılısı bolıp tabıladı.
Sonı da bólek aytıp ótiwimiz kerek, Húrmetli Birinshchi Prezidentimizning ǵayratı menen tiykar tamaqtası qoyılǵan Ústúrt gaz-ximiya kompleksiniń qurılısı búgin dúnya xalıqları itibarın jalb etpekte.
Eń keregi, qaraqalpaq xalqi ásirler dawamında árman etip, umtila otirip kelgen iygilikli maqsetine etdi - azat hám erkin, tınısh-osuda turmısqa eristi, óz tariyxı, materiallıq miyrasları, milliy dástúr hám qádiriyatların qayta tiklew, rawajlandırıwdıń, o'zligini tusinip jetiw múmkinshiligine iye boldı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ózbekstannıń arqa-batıslıq bóleginde, Amudaryoning tómen bólegi, Ataw teńiziniń qubla jaǵaında jaylasqan. Respublika qubla-shıǵıs tárepden Qoraqum sahrasına tutasǵan. Onıń arqa-batısında Ústúrt tegisligi, arqa-arqa tárepinde bolsa Qızılqum sahrası yastanib jatıptı. Ataw teńiziniń qubla aymaǵı qaraqalpaq jayinde jaylasqan. Qaraqalpaqstannıń ulıwma er maydanı 166, 6 mıń kvadrat kilometrden ibarat bolıp, ol aymaǵınıń úlkenligi tárepten Ózbekstan Respublikası wálayatları ortasında birinshi orında turadı. Respublika xalqı 2018 jıl 1 aprel jaǵdayıǵa 1 million 800 mıń kisiden zıyat bolıp tabıladı.
Respublikanıń aymaqliq strukturası 15 dane rayon hám 1 dane qaladan ibarat. Bular Amudaryo, Beruniylıq, Qorao'zak, Kegeyli, Gúńgirtot, Qanlıqo'l, Mo'ynoq, Nókis, Taxtako'pir, Tórtko'l, Xo'jayli, Taxiyotosh, Chimboy, Sho'manoy, Ellikqal'a rayonları hám Nókis qalası bolıp tabıladı.
Qaraqalpaqstan Ózbekstan Respublikası quramındaǵı parlament basqarıw formasına iye bolǵan suverenli Respublika bolıp tabıladı. Qaraqalpaqstan óz Konstitusiyası, bayraǵina, gerbine hám gimniga iye. Qaraqalpaqstan Respublikası Konstitusiyası hám nızamları Ózbekstan Respublikası Konstitusiyası hám nızamlarına muwapıq islep shıǵılǵan. Respublikada ulıwma basshılıq Joqarǵi Kenges Baslıǵı - Qaraqalpaqstan Respublikası parlamenti Baslıǵı tárepinen ámelge asırıladı.
Respublikanıń joqarı ijroiya hákimiyat Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Kengesi tárepinen tastiyiqlangan Ministrler Keńesi esaplanadı. Respublika Ministrler Keńesi quramına Sovetiniń Baslıǵı, Baslıqdıń orınbasarları, ministrler, mámleketlik komitetleri baslıqları, iri kontsern hám birlespeler basshıları kiredi. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Sovetiniń Baslıǵı óz wazıypasına kóre Ózbekstan Respublikası Ministrler Mákemesiniń quramına kiredi. Ózbekstan Respublikası paytaxti Tashkent qalasında, Ózbekstan Respublikası Ministrler Mákemesi janında Qaraqalpaqstan Respublikasınıń turaqlı jánekolatxonasi iskerlik kórsetedi.


text:
Bunı müessisenin matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina adliye nazirliginde Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğali sebebinden ziyannı tazmin etken mahsus bölük peyda oldı», - dep bildireler adliye naziri Pavlo Petrenkonıñ sözlerini matbuat hızmetinde.
Bu mesele baş prokuraturasınıñ sabıq yolbaşçıları tarafından qanunsuz yollar ile elde etilgen para ve diger aktivlerniñ qaytaruvı boyunca toplaşuvında muzakere etilgen edi.
Petrenkonıñ aytqanına köre, hırsızlanğan aktivlerniñ qaytaruvı ve ziyannıñ tazmini bir-biri ile sıqı bağlıdır.
«Böyleliknen, biz sabıq akimiyetniñ vekilleri tek Qırımda olğan adiselerge degil de, şarqiy Ukrainada separatist areketlerniñ maliye destegine de bağlı olğanını añlaymız», – dedi o.
Nazir şunı da qayd etti ki, müessisede şimdi halqara qıdıruvda olğan ya da devlet sermiyalarnıñ qanunsız şekilde sıñırdan tış alıp ketüvinen bağlı olğan şahıslarğa nisbeten ğıyabiy cinaiy işniñ qullanması içün qanun leyhasını işlep çıqaracaqlar.
Baş prokurorınıñ vazifesini eda etken Oleg Mahnitskiy toplaşuv devamında Ukraina meydanlığında qayd etilgen sahte şirketlerinden devlet sermiyalarını elde etken bir sıra çetel şirketlerni belgiledi.


text:
Mayıs 27-de Kyivde, 2016 seneinde Qırımda alıp qaçılğan Dünya Qırımtatar Kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimovğa qol tutmaq maqsadınen arqadaşlıq matçı keçecek.
Teşkil eticiler: «Ervin İbragimovnıñ teşebbüsini devam ettirmek içün eki qırımtatar taqımı futbol meydanında bir arağa kelecek. On yıl devamında Ervin futbol oynadı, Qırım territoriyasında gençler arasında futbol turnirlerini teşkil ete ve özü de olarda iştirak etti. Bu yahşı bir anane oldı. Bıltır işğalci ukümet Qırımda faaliyetçilerge Ervinge qol tutuv matçınıñ keçirilmesini yasaq etti», – dep bildireler.
Mevzuğa dair: Ervin İbragimovsız eki yıl
Futbol matçı Şevçenko adına Kyiv milliy universitetiniñ sport kompleksi bazasında Qırımtatar Milliy Meclisi, «QırımSOS» insan aqlarını qorçalav teşkilâtı ve cemiyet faaliyetçileriniñ qol tutuvı ile keçecek.
2016 senesiniñ mayısında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı alıp qaçtılar. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol inspektorları uniformasını kiygen eki kişiniñ, İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, özüni öz mikroavtobuslarına zornen kirsetkenlerini qayd etti.
Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası, bu alıp qaçuvnıñ Rusiye ukümeti ya da onıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından yapılğanını tahmin ete.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca Rusiyege tabi idaresi alıp qaçuv boyunca cinaiy iş açtı, lâkin Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri aqqında malümat bu küngece yoq.


text:
Qırımtatarlarnıñ tarihı aqqında montenergo tilinde ilk kitap neşir etildi, bunıñ aqqında Montenegroda Ukraina Elçiliginiñ Facebook saifesinde bildirile.
Kitapnıñ basıp çıqarılmasına Montenegro İslâm birliginiñ yardım etkeni bildirile.
"Qırımtatarlarnıñ genotsidi qurbanlarınıñ kününde #RememberGenocideMay18 Edin Smajlović (Edin Smayloviç) ve Bozidar Prorocic (Bojidar Proroçiç) tarafından "Qırımtatarlar: başından bugüngece" adlı qırımtatarlarnıñ tarihına dair montenegro tilinde ilk kitap neşir etildi", - qayd etile elçilikte.
Müessiseniñ malümatına köre, ktapta 1944-ünci yılnıñ sürgünligine ayrıca diqqat etile. Müellifler oquyıcılarnı halqnıñ zengin medeniy mirasınen tanıştıra.
Mayıs 18-inden başlap Ukrainada "Ortaq ağrı. Umumiy ikâye" şiarlı qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana, onıñ çerçivesinde qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ yıl dönümine bağışlanğan bir sıra uquq qoruyıcı ve media leyhaları yapılacaq.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
El astanasında tergeu izolyatorında qaza bolğan azamattıq belsendi Dulat Ağadildi bügin qalıñ qaralı jwrt bolıp jer qoynına tapsırdı. Äleumettik jelil..
Qojabergen batır Jänibekwlı (1689-1785 j.j. ) twlpar minip, tu wstağan qolbasşı sardar, esimi wranğa aynalğan wlı dala diplomantı. Ablayhan zamanını..
Bügin, 4 qırküyek küni Almatı qalasındağı Ä. Qasteev atındağı memlekettik öner muzeyinde Ospan batır Silämwlınıñ tuğanına 120 jıl toluına arnalğan «Tw..
Qazaqstan Respublikasınıñ prezidentiniñ jarlıqtarımen älemniñ birqatar elinde Qazaqstannıñ jaña elşileri tağayındaldı. Portugaliya, Rumıniya, Vengriya..
Bügin, 26 qırküyek küni Almatıdağı Respublika sarayında «Tomiris» fil'miniñ twsaukeseri ötip jatır. Twsaukeserden bwrın şığarmaşılıq toptıñ qatısuımen..


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti yarıqnıñ qoşma sıñırlaması aqqında tenbiyelediler.
Memuriy organları idaresiniñ reisi Andrey Domanitskiy bildirgeni kibi, yarıq eñ çoq mart 24, 25 künleri kesilecek. Bu künleri şeher boyunca tek 105 MVt berilecek.
Böyle vaziyetniñ sebeplerini plan boyunca keçirilgen elektrik ağlarnıñ tamir işlerinen izaatlaylar.
«Fevqulade vaziyetler boyunca ştabnıñ qararı ile, elektrik naqliyatınıñ areketi de qısqartılacaq. Marşrutqa tek 10 maşna çıqacaq. Bunıñnen bir sırada, qazanlarnıñ çalışmaları sıñırlanacaq, olar tek gece saatlerinde yaqacaqlar, yollarnıñ havflı yerlerinde yarıq qulleleri qoyulacaq», - dep ayttı memur.
Berilgen malümatlarğa köre, Aqyar şeherinde energolimiti 130-140 MVt - qa qadar tüşecek.
Qırım energo qıtlığı ve kütleviy şekilde yarıqnıñ kesilmesi vaziyetinde dört ay devamında yaşamaqta.
Yarıqnıñ aktiv kesilmesi keçken afta başlandı. Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti, böyle vaziyet elektrik ağlarda yapılğan tamir işleri ile bağlı olğanı aqqında ilân ettiler.
Söndürüv cedveli mart 26 kününe qadar çalışacaq.
2015 senesiniñ dekabr 30 kününden başlap, Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Bugünki künde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüriniñ yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Çarşenbe künü, iyün 5-inde Aqmescitniñ bir qaç soqağı tamir işleri sebebinden suvsız qalacaq. Bu aqta şeerniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"2019 senesi iyün 5-inde saat 10:00 - 16:00 suvuq suv borularınıñ tamirlev işleri sebebinden böyle soqaqlarda suv olmaycaq: Zalesskaya soq., Krasnıh Zor soq., 60 let Oktâbrâ soq., Barrikadnaya soq.", - denile beyatta.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
Avgust 31-inde saba FSB idaresine alınğan Seyitler rayonından faal Ayder Kadırovnıñ qadını, evde tintüv yapılmağanını haber etti, amma aqayınıñ ukrain paspirtını aldılar ve özüni Aqmescitke sorğuğa alıp kettiler.
Onıñ aytqanına köre, maskalı adamlar evlerine saat altıda saba kelip, qapını qaqıp başladılar. Quvetçiler ev içine kirgen soñ, protokolnı oqudılar ve hanelerni dolandılar.
"Aqayımdan nasıldır Dadaconov Umirconnı bilemi, dep soradırlar, oña protokol bar edi, onı 205.5 maddesi boyunca qabaatlaylar. Pasportını soradılar, aqayımnıñ Rusiye pasportı yoq edi, çünki biz vesiqalarnıtapşırdıq, Ukraina pasportı bar edi. Olar Ukraina pasportını ve telefonını aldılar. Onı sadece sorğulacaqlarını ve soñra yibereceklerini ayttılar", - dedi qadın.
Onıñ aytqanına köre, Ayder Kadırov 4 balanıñ babası ola, büyügi - balalıqtan saqat, aqaynıñ özünde diabet hastalığı bar.
Daa evel Seyitler rayonında "Qırım birdemligi"niñ jurnalisti, "Grani.ru" mühbiri Ayder Kadırovnıñ evi tintilgeni bildirile. Bundan ğayrı Seyitler Vaqıf (Razlivı) köyünde Seyitler soqağında tintüv yapılğanı haber etile edi. Onıñnen beraber İçki rayonında (İçki qasabası, Zolotovo soqağı) Enver Topçınıñ ve Sudaqta (Çalaş Smail soqağında) faal Ridvan Ümerovnıñ evi tintildi.
Rusiye quvetçileri bu vaziyetni açıq tefsir etmey.


text:
Donetsk ava limanında cenk uruşları toqtamay. Bunı çarşenbe künü, yanvar 21-de, ATO ştabınıñ matbuat merkezi bildire.
«Duşman qarşılıq köstere, lâkin imayecilerimiz vazifelerini becereler. Qanunsız silâlı birleşmeler ava limanı civarındaki Tonenkoye, Peski, Avdeyevka mesken yerleri yanında ukrain askerlerine ateş açalar», – aytıla beyanatta.
Ştab malümatına köre, Lugansk vilâyetinde 29 ve 31 blokpostları rayonında vaziyet deñişmey qala. Boyevikler ukrain askerlerine minaatıcı, top ve «Gradlardan» ateş açalar.
Mariupol civarındaki ATO quvetlerine sıq-sıq ateş açılıp başladı. Gnutovo civarındaki ukrain askerleriniñ noqtalarına minaatıcı, top, tank ve «Gradlardan» sekiz kere ateş açıldı.
Berilgen malümatqa köre, boyevikler Çermalık ve Talakovka mesken yerleri yanında ukrain askerlerine ateş açtılar, Pavlopol ve Pervomaysk civarında minaatıcılar qullanıldı.
Bir kün içinde ATO quvetlerine 72 kere ateş açıldı.
Keçken afta Donetsk ava limanında ukrain askerlerine faal sürette ateş açıp başladılar. Boyevikler kendi saytlarında ava limanınıñ zapt etilmesi aqqında bildireler, lâkin ATO ştabı bu malümatnı red ete.


text:
Birleşken Milletler teşkilâtınıñ Telükesizlik Şurası Portugaliyanıñ sabıq baş naziri António Guterresni BM baş kâtibi vazifesine teklif etti.
Onıñ namzetini Telükesizlik Şurasınıñ bütün 15 azası bir ağızdan qoltuttı, dep bildire Radio Svoboda.
Endi António Guterresni BM assambleyası tainlemeli. Rey berüv kelecek afta keçirilecegi beklenile.
António Guterres tainlense, 2017 senesi yanvar 1 kününden başlap, baş kâtib vazifesini eda etecek.
67 yaşındaki António Guterres 1995-2002 yılları Portugaliyanıñ baş naziri edi. BM baş kâtibi vazifesine kelip, o eki beşyıllıq müddet devamında çalışıp, Bu yılnıñ soñunda yerini boşatacaq Cenübiy Koreya vekili Ban Ki-munnı deñiştirecek.
Guterres BM sistemasında endi çalışa edi: 10 yıl devamında, 2005-2015 seneleri o Qaçaqlarnıñ işleri boyunca BM Yüksek komissarı edi.


text:
Ukraina Milliy bankınıñ muzeyinde qırımtatar halqı birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanıp çıqarılğan hatıra parasınıñ tanıtuvı ötkerile. Bu aqta Ukraina Milliy bankınıñ matbuat hızmeti bildirilmekte.
«Hatıra parası qırımtatar halqınıñ tarihındaki muim bir vaqiağa yani – 1917 senesi noyabr ayında ötkerilgen birinci milliy Qurultayğa bağışlanmaqta», – denilmekte haberde.
Paranıñ yüzünde Ukrainanıñ ufaq tuğrası, üzerinde qırımtatar halqı gimninden alınğan: «Ant etkenmen, söz bergenmen, millet içün ölmege..» sözleri yazılğan mavı tüsteki Qırım haritası yerleştirilgen. Altında qırımtatarlarınıñ tamğası tasvirlengen.
Paranıñ ters yüzündeki caminiñ arqa tarafında qırımtatar milliy Qurultayınıñ azaları tasvirlengen, daire boylap ukraince ve qırımtatarca: qırımtatar halqı birinci Qurultayı, 100 yıl, dep yazılğan.
Qırımtatar halqınıñ Qurultayı mavı tüstesi milliy bayrağı, Qırım hanlarınıñ taraqlı altın tamğa şeklindeki tuğrası ve milliy gimnini tasdıqlağa edi.


text:
Bağçasarayda Rusiye politsiyası «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ bölügini qurğanında qabaatlanıp, 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etilgen Enver Mamutovnıñ bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqqan anası ve narazılıq aktsiyasını Facebookta canlı yayında köstergen ömür arqadaşını tutıp aldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Zarema Mamutova oğluna çıqarılğan ükümnen razı olmağanını bildirmek içün bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı. Yazuvlı şiarında «Oğlum terrorist degil. 17 yıl ne içün berildi?» dep yazılğan edi.
Oña ve Facebookta canlı yayında olğan Enver Mamutovnıñ apayı Aliyeniñ yanına politsiya hadimleri keldi. Politsiya hadimi Aliye Mamutovanı anasınıñ yanında qalsa, areketleri qanunsız toplaşuv olaraq tanılacaq, dep tenbiyeledi. Bundan soñ Aliye Mamutova yolnıñ diger tarafına keçip, canlı yayınğa devam etti. Politsiyanıñ üyken inspektorı Mamutovnıñ anasından pasportını köstermesini talap etip, onıñ areketlerini bir kişilik narazılıq olaraq tanımağanını bildirdi.
Eki qadın politsiya bölügine ketirildi.
«Politsiya bölügine ketirilgenine dair protokol ve malümat berüv protokolı toldurıldı, bizler 51-inci maddeden (Rusiye Anayasasınıñ özüne ya da tuvğanlarına qarşı malümat bermekten vazgeçüv maddesi – QA) faydalandıq», – dep tarif etti Qırım.Aqiqatqa Aliye Mamutova.
Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Milliy politsiyası Baş idaresiniñ Tahqiqat bölügi fevralniñ 14-nde saba Rusiye uquq qoruyıcıları evinde tintüv keçirgen qırımtatarlarnıñ mesken tiyilmemezligi bozulğanından sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Bu aqta QMC Milliy politsiyasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden cinaiy tahqiqat başlatıldı, beş yılğa qadar apis cezası berile. İşbu cinaiy tahqiqatnı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası idare ete», – dep aytıla haberde.
Daa evel Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatarlarnıñ evlerini tinte, dep haber etilgen edi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ malümatına köre, Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulğaniyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emirüseinov alıp ketirildi.
Rusiye FSBsi, Qırımda «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ bölügini qurğanından ve anda iştirak etkeninden şübheli sayılğan üç insannıñ evinde tintüv keçirdi, dep bildire.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Londrada Büyük Britaniya baş naziri Boris Johnson Downing street, 10 bulunğan barğağında Büyük Britaniyaniyanıñ Avropa Birliginden çıqması aqqında añlaşmanı imzaladı. O, adisege yanvar 31-inde AB-nden çıqışqa yol açqan "fantastik an" dedi.
Conson, çoq yıl devamında olğan dava ve zıtlaşuvlarnıñ soñuna yetecegine ümüt ete, bildire Azatlıq Radiosı.
Daa evel Avropa Birligi devletleriniñ başları Brusselde aynı vesiqanı imzaladı, ondan soñ onı Londrağa alıp kettiler.
İmza qoyuvı vesiqanıñ tasdıqlavı esnasında daa bir adımdır. Daa evel bu afta Britanuya parlamenti añlaşma metnini tasdıqladı. Avropa Birligi Brexit aqqında rey berüvni yanvarniñ 29-ında keçirecek.
Daa eve Büyük Britanuya qıraliçesi II Elizabeth, ülkeniñ Avropa Birliginden çıqışı aqqında devlet parlamenti qabul etken vesiqanı imzaladı. Bundan soñ vesiqa qanun olıp sayılıp başladı. Oña köre, Büyük Britaniya yanvarniñ 31-inde Londra vaqtınen 23:00 Avropa Birliginden çıqacaq.
Yanvarniñ 31-inden soñ, 2020 senesiniñ soñunace sürecek keçüv devri başlanacaq. Bu vaqıt devamında Büyük Britaniya Avropa Birliginiñ qaidelerine uyacaq, amma Avropa institutlarında onıñ vekilleri olmaycaq.


text:
Cuma künü, sentâbr 4-de, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca komitetinde halq deputatları Refat Çubarov (Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi) ve Mustafa Cemilevniñ (Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi) Avropa Şurasınıñ insan aqları boyunca bölüginiñ icret meselelerinden keñeşçisi Lilya Gretarstdottir ve Ukrainada Avropa Şurasınıñ Baş kâtibiniñ mahsus temsilcisi Antonina Vıhrest ile körüştiler.
Bu aqta «Petro Poroşenko bloku» ukrain firqasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Malümatqa köre, taraflar Ukraina vaziyetini ve Avropa şurasınıñ «Ukrainada mecburen köçip kelgenlerniñ aqları qoruvınıñ arttırılması» degen yañı leyhası çerçivesinde yapılacaq tedbirler planını muzakere ettiler.
«Şimdi Qırım vaziyeti sovet totalitar rejiminiñ eñ beter vaqtını – Stalin zamanını añdıra. Söz serbestligi yoqtır, insanlarnı hırsızlay ve apiske oturtalar. İşğalci akimiyet qırımtatarlarnıñ Qırımnı terk etmesini beklep areket ete», – dedi Cemilev körüşüvde
Taraflar leyhanıñ amelge keçirilmesi boyunca işbirlikni muzakere ettiler. Çubarov yarımada Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ qırımtatarlarnıñ büyük bir qısmı Qırımnı terk etmege mecbur olğanını aytıp, işbu leyhanıñ emiyetini qayd etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina esirler deñişimi içün 200 kişilik cedvelni yolladı, dedi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy TRT Türkiye televizion kanalına intervyü bergende.
"Minskte 200-den ziyade adamnen cedvelni berdik. Bu pek müim. Biz o adamlarnıñ adlarını, bulunğan yerlerini bildik. Olarnı qaydan ve ne vaqıt qaytaracaqlarımıznı bilmeymiz, amma, şübesiz, bunı isteymiz", - dedi Zelenskıy, haber ete Azatlıq Radiosı.
O, Ukraina deñiştirmek istegen adamlarnıñ bazıları endi ölüdir, dep tüşüne.
"Bazıları işkencege oğradı, anda kim bar olğanını bilmeymiz. Amma, yazıq ki, kimer adamlarnıñ tek cesetlerini qaytarıp olacaqmız/ Minsk gruppasında bu meselelernen oğraşqan adamlar bar", - qayd etti Zelenskıy.
Yanvar ayında Ukraina telükesizlik hızmeti, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında 184 insan qanunsız şekilde azatlıqtan marum etildi, dep bildirdi.
Fevral ayında Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye işğal etken Qırımda ve Rusiyede 116 ukrainalı qanunsız şekilde tutula.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiyege boysunğan Qırım parlamentiniñ iyül 8-de ilân etken beyanatına izaat berip, oña «işğalci ükümetiniñ panika keyfiniñ keñleşmesi» olaraq qıymet kesti.
«Eki yıl evel öz devletini, halqını satqan, halqara uquqnı körmemezlikke urğan, Qırımnı ve onıñ sakinlerini iqtisadiy qarışıqlıqqa ve yoqsullıqqa ketirgen şahıslar olarıñ tarafından yapılğan cinayetler içün ayrı-ayrı mesuliyetke celp etileceklerini añlay», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Onıñ fikrince, rusiyeli Qırım parlamentiniñ mecliske qarşı beyanatı «Qırım cemiyetiniñ ayatnıñ bütün saalarında felâketli yaramaylaşuvdan diqqatını bölmek» ıntıluvı ola.
İyül 8-de, cuma künü Rusiyege boysunğan Qırım deputatları dünyanı Qırımtatar Milliy Meclisine qol tutmamağa çağırdı ve bu teşkilâtnıñ telükeli olmasını qayd etti.
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketini takbih etti.
Meclis imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine apellâtsiya şikâyetini yolladı, amma onıñ baqıluvı tarihı daa belgilenmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqşamğa, yanvar 12-de, Keriç boğazında furtuna havfı şaraitlerinde qatnağan paromlarnıñ sayısı ekige qısqartıldı.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Yelniñ küçü 20 m/s qadar arta. Keriç boğazından «Olimpiada», «İonas» paromları yüre. Furtuna havfı saqlanılmaqta», – deyler müessisede. Müdirlikniñ malümatına köre, «Kavkaz» limanında bazarertesi künü nevbette2 yengil ve 2 yük maşinaları, «Qırım» limanında – 8 yengil ve 3 yük maşinası, yük yolağında: «Novorossiysk» limanında – 47, Slavânsk na Kubani – 1 maşina, Keriçte – 25 yük maşinası tura edi.
Qırımda yanvarniñ 13-ne qadar furtuna havfı saqlanılacaq. Ay-Petri civarında çığnıñ olması mümkün. Ğarbiy yelniñ suratı 4-9 m/s qadar artacaqtır. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 3-5 derece, kündüz sıfırdan yuqarı 4-6 derecege yetecek.


text:
Aqmescitte cuma künü, aprel 3-de, qayar yağdı, qırımlılar qar astında qalğan soqaqlarnıñ fotoları ile içtimaiy ağlarda paylaşalar.
Aqmescitlilerniñ aytqanı kibi, aprel 3 künü ava arareti sıfırdan yuqarı on bir derece etrafında, kök açıq, yağanaqsız edi, aqşam ise er yerni qar bastı.
Malüm olğanı kibi, cumaertesi künü ava bulutlı olacaq, kündüz yağmur ile qarnıñ yağması mümkün. Ava arareti sıfırdan yuqarı dört-yedi derece etrafında olacaq.
Keriç boğazında furtunalı yelniñ 17 m/s qadar artması mümkün. Gemiler avağa köre qatnaycaq.
Bazar künü, aprel 5-de, Qırımda yağmurnıñ yağması beklenile, kündüz ava arareti 10 derece etrafında olacaqtır.


text:
Cumaaqşamı künü, dekabrniñ 6-nda, saba Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıp alınğan Emil Kürbedinov Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine ketirildi.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, mahkeme ayatında insanlar nevbetçilik yapa. Kürbedinovğa qoltutmaq içün mahkeme binasına bir qaç on insan keldi.
Advokat 2013 senesi Facebookta paylaşqanları içün memuriy apis cezasını ala bile. Kürbedinovnıñ zenaatdaşları dey ki, onı Dimaşqqa köçken Qırımnıñ sabıq sakini şikâyet etti.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, Rusiye ve Qırım kütleviy haber vastaları oturışuv başlaması ögüne mahkemede toplaştı.
Dekabrniñ 6-nda Qırımda Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri advokat Emil Kürbedinovnı tutıp aldı. Onı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesini bozğanında şekleyler.
Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ idaresi bu malümatnı daa izaatlamadı.
Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri ve üyken prokuror Valentin Çuprina Emil Kürbedinovnı ekstremizm ve terrorizm qanunları bozulamaz, dep tenbiyelegen edi.
Oktâbrniñ 27-nde Aqmescitte keçirilgen «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvına Rusiye prokuraturasınıñ vekilleri ve kimligi belli olmağan maskalı insanlar, em de politsiya hadimleri keldi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.