text:
Koktebel qasabasınıñ memuriyeti başınıñ vazifelerini Sergey Padükov eda etecek. Keçken afta qasaba başı Rostislav Storojik asılı tapıldı.
Bunı «Krım.Media» neşirine Kefe rusiyeli memuriyetiniñ başı Dmitriy Şçepetkov bildirdi.
«Qasaba başı vazifelerini evel memuriyette mütehassıs olaraq çalışqan Sergey Anatolyekçi Padükov eda etecek», – dedi Şçepetkov.
Neşirniñ malümatına köre, 2015 senesi baarde Padükov vaqtınca Koktebel memuriyetiniñ başı vazifesine tayinlengen edi.
Saba, avgust 7-de, Qırımda Koktebelniñ qasaba memuriyetiniñ başı Rostislav Storojikov asılı tapıldı. Bu vazifeni o üç ay eda ete edi.


c: text/html

text:
Almatı polïcïyası jedel järdemdi ötkizbegen jürgizwşini jazaladı
ALMATI. QazAqparat - Almatı polïcïyası jedel järdem köligin ötkizbegen «Nïssan» jürgizwşisine jaza qoldandı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Nïssan jürgizwşisi dabıl qaqqan jedel järdem köligine betpe-bet kelip, jol bermey turğanı vïdeoğa tüsip qalğan.
«Äwezov awdandıq IIB jol-patrwl polïcïyasınıñ qızmetkerleri tekserw jumıstarın jürgizdi. Nätïjesinde köliktiñ ïesi kim ekeni anıqtaldı. 45 jastağı äyel äkimşilik jawapkerşilikke tartıldı. QR ÄqbK 598-babınıñ 2-bölimi boyınşa (Arnayı jarıq jäne dıbıs sïgnaldarı iske qosılğan jedel jäne arnayı qızmetter kölik quralınıñ jürwine basımdıq bermew) 7-15 AEK köleminde ayıppul salw qarastırılğan», - dedi Jergilikti polïcïya qızmetiniñ basşısı Jasulan Baykenov.
Eske sala ketsek, Instagram älewmettik jelisindegi @kris_p_almaty paraqşasında beynerolïk jarïyalanğan bolatın. Onda kölik rwlindegi äyel adam jedel-järdem köliginiñ ötwine kedergi jasap tur. Vïdeorolïk 45 mıñ körilim jïnap, onda osı oqïğağa baylanıstı köptegen sınï pikirler jazılğan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı o yañı saylanğan Ukraina prezidentiniñ inauguratsiya merasiminden soñ jurnalistlerge bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Vaziyet felâketli olğanını tüşünmeyim, onı ziyade arttıralar, bu mevzuda ğayet çoq laf eteler. Şunıñ içün tınçlanmaq ve yañı devirde vaziyetni bir nizamğa ketirmege kerek, çünki ukrainliliyer pek işkir ve aqıllı insanlar ve olar bu meselelerni çezerler. Eger de olarğa yardım etmeseler, özleri çare taparlar», – dedi Aqrusiye prezidenti.
Qırım kimge ait degen sualge Lukaşenko: «Siz, ukrainliliyer, maña suallerni beresiñiz? Qırımğa barıp, Qırım Ukrainalı olması içün añlaşıñız, onı coymañız», – dedi.
Yañı saylanğan prezident Petro Poroşenko çıqışta bulunıp, Qırım Ukrainalı olğanını ve olacağını aytqan edi.
Bugün Petro Poroşenko Ukraina prezidenti antını qabul etti. İnauguratsiya merasiminde bir sıra memleketlerden eyyetler keldi.
Petro Porşekno mayıs 25 künü keçirilgen prezident saylavlarında reylerniñ 54,7% qazanıp, ğalip çıqtı.


text:
Haaga
Haaga (niderlandça Den Haag, s-Gravenhage, [dɛnˈɦaˑx], [ˈsxraˑvə(n)ˌɦaˑɣə], Des Graven Hage - Graflar urmanı digän süz) - Tönyaq diñgez yanındağı Niderlandlar şähäre häm cämğiäte, Niderlandlar xökümäte häm parlament urnaşu urını, Könyaq Hollandiäneñ başqalası, patşalar urnaşqan urını.
Haaga şähärendä BMO Xalıqara Mäxkämäse, Xalıqara cinäyät mäxkämäse, Xalıqara arbitraj mäxkämäse urnaşqan.
Xalıq sanı buyınça Haaga Niderlandlar öçençe şähäre (Amsterdam häm Rotterdam nan soñ).
Xalıq sanı 501 725 keşe (2012). Mäydanı 98,2 km².
Haaga Randstan aglomeratsisenä kerä.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1230 yılda Hollandiä grafı Floris IV Haaga kirmänenä nigez sala, xäzer ul kirmän - Binnendorf sarayı dip yörtelä.
1248 yılda Hollandiä grafı Wilhelm II üzen Rim patşası dip iğlan itep, yaña kirmängä saldıra.
Wilhelm II ulı Floris V kirmänne tözep beterä häm ul kirmän Alparlar zalı (Ridderzaal) dip atalğan.
Haaga şähärendä zur saqlanu nığıtmaları tözeleşe tıyılğan bulğan, şuña kürä Siksän yıllıq suğışı waqıtında şähär keşesez qalğan diärlek.
1400 yıldan Haaga çın şähärgä äylänä, graflar anda baş yortların tözilär.
1581 yılda Haagada Berläşkän wiläyätlär Cömhüriäte xökümäteneñ yuğarı organı - Ğomumi ştatlar urnaşqan.
XVIII ğasırda xalıq sanı 40 meñgä citä.
1806 yılda Napoleon idäräse waqıtında Haaga şähär xoquqların ala.
1899 yılda Haagada Solıx taradarları konferentsiäse uza häm Xalıqara arbitraj mäxkämäse oyışa. AQŞ qorıç magnatı Endrü Karnegi Tınıçlıq Sarayın tözeleşkä 1,5 million dollar birä, anda Xalıqara arbitraj mäxkämäse urnaşqan.
1945 yılnıñ 3 martında Böyekbritaniä oçuçıları xata yasap Haaganıñ ber rayonın bombağa tota, 500 keşe häläk bula.
XV ğasırdan şähärneñ bilgese - läkläk bula. Şähär 8 rayonnan tora.


text:
Bu qarar iyün 23 künü Moskva, Kiyev, OBSE temsilcileri ile muzakerelerden soñ alındı. «DHC baş nazir» dep özüni adlağan Aleksandr Boroday bu teklifke Donetskte muzakerelerde iştirak etmegen «Lugansk halq cumhuriyeti»niñ yolbaşçıları da seslengenlerini bildirdi.
Separatistler keçken afta Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ilân etken ateşniñ bir taraflama toqtatıluvı ile razı olmağan ediler.
İyün 23 künü Avropa birliginiñ çetel işler nazirleri eger de Rusiye Poroşenkonıñ barışıq planına qol tutmasa, oña qarşı nevbetteki cezalarnı kirsetmege vade etti.
«Biz cuma künü Ukraina ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ imzalanuvını sabırsızlıqnen bekleymiz. Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ barışıq planınıñ amelge keçirilüvinde Rusiyeniñ mesülieti ğayet büyüktir», – dedi Britaniya çetel işler nazirliginiñ yolbaşçısı William Hague.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Avropa birligi yetekçilerine barışıq planınıñ ilerilemesi aqqında malümatnı şahsen bildirecek ola.


text:
Turizm
Ózbekstan usınıs etip otırǵan “Ullı Jipek jolı” baǵdarlaması turistlerge bir túrdegi viza engiziwdi rejelestirmekte
Dúnya júzilik turizm shólkeminiń “Ullı Jipek jolı” baǵdarlamasına qatnasatuǵın mámleketler turistler ushın bir formadaǵı viza engiziwdi rejelestirmekte. Bul haqqında Inform.kz…
17.03.2018, 16:01 | 105
Ishki turizmdi rawajlandırıw: «Ustaz jolı» hám «Jetkinshek» gazetaları jurnalistleri Samarqandqa sayaxat shólkemlestirmekte
Qaraqalpaqstan xabar agentligi Nawrız – ulıwma xalıqlıq bayramı múnásibeti menen berilgen 5 kúnlik dem alıs kúnleri qaraqalpaqstanlı jurnalistler qay jerlerge…
17.03.2018, 15:59 | 115
Nókis qalası hákimligi «Qalamız boylap sayaxat et!» atamasında turistlik baǵdardaǵı foto-súwretler tańlawın járiyaladı
Nókis qalası hákimligi jaslar arasında «Qalamız boylap sayaxat et!» atamasında eń jaqsı turistlik (qalamızdıń turistlik hám kórkem óner orınları, milliy…
17.03.2018, 15:28 | 98
QARAQALPAQSTAN TURIZM ORAYÍNA AYLANADÍ
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında usı jıl 22-fevral kúni bolıp ótken videoselektorda shet elli turistlerdiń aǵımın kóbeytiw hám ishki…
10.03.2018, 15:57 | 151
KÚNShÍǴÍSQA SAPAR ShEKKEN AZAMAT, ASÍQ, DOSTÍM, AYaZQALAǴA JETIWGE (Fotogalereya)
Siz 2000 jıl yaki 1000 jıl aldınǵı dáwirlerge túsip qalıwdı qáleysiz be? Bálkim, waqıt mashinası haqqında árman etersiz? Ármanlarıńız orınlanıwın…
10.03.2018, 15:49 | 102
Prezident qaraqalpaqstanlı turoperatorlarǵa ayrıqsha jeńillik jarattı
Qaraqalpaqstan kóbinese ekstremal turizm baǵdarı boyınsha shet elli turistlerdiń dıqqatın tartıp kelmekte. Ústirt platosına, Aral teńizi aymaǵına ekstremal sharayatta sayaxat…
10.03.2018, 15:34 | 81
ÓZBEKISTANNÍŃ TURIZM POTENCIALÍ JÁNE DE ARTADÍ
Ózbekistan Respublikası Prezidenti Baspasóz xızmeti janındaǵı press-xollda Ózbekistan Respublikası Turizmdi rawajlandırıw boyınsha mámleketlik komiteti tárepinen baspasóz ánjumanı ótkerildi. Turizmdi rawajlandırıw…
10.03.2018, 15:27 | 93
DUBAY ShEYXLARÍ NE UShÍN HÁR JÍLÍ QARAQALPAQSTANǴA KELEDI? (FOTO)
Dubaydıń miyrasxor shahzadası, sheyx Hamdan bin Muhammed ál-Maqtum Qaraqalpaqstan Respublikası ekologiya hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw boyınsha mámleketlik komitetiniń málim etiwinshe,…
10.03.2018, 15:25 | 147
QARAQALPAQSTANLÍ 66 JASTAǴÍ ILIMPAZ HAWA TURIZMIN RAWAJLANDÍRMAQShÍ
Foto: Yusup Kamalov ózi jasaǵan deltaplan arqalı párwaz etpekte 66 jastaǵı qaraqalpaqstanlı oylap tabıwshı-ilimpaz Yusup Kamalov deltaplan arqalı elimiz boylap…
10.03.2018, 15:10 | 93
Bul jerlerdi tek kelip kóriw kerek! Moynaqtıń ájayıp aymaqları (foto)
Ózbekistan Respublikası Prezidentiniń 2017-jıl 28-fevraldaǵı «2017-2018-jıllarda Qaraqalpaqstan Respublikası Moynaq rayonın ekonomikalıq rawajlandırıw hám xalıqtıń bántligin támiyinlew boyınsha qosımsha is-ilajlar haqqında»ǵı…
10.03.2018, 14:55 | 103
ELIMIZDEGI JA`NE BIR BIYBAHA G`A`ZIYNE
Watanımız g`a`rezsizliginin` 26 jıllıg`ı aldınan «Bu`gingi ku`nde Prezidentimizdin` basshılıg`ında qala ha`m rayonlarımız u`lken do`retiwshilik maydanına aylanıp barmaqta. A`sirese, elimizdin` tariyxına, ko`rkem-o`nerine, ma`deniyatına…
30.08.2017, 10:08 | 261


text:
Thank You
Dâkuyu (qırımca: Teşekkür) – Camalanıñ üçünci CD albomı, daa doğrusı yarımalbomı, çünki o altı yırdan ibaret[1]: "ЗaплyTaлacb", "My Lover", "Watch over me", "Perfect Man", "ПecHя o Дpyжбe", "Thank You" – birer yır ukrain ve rus tilinde, qalğan dörtü ise inglizce.
2014 s. oktâbrniñ 1-inde Camala internet vastasınen öz SoundCloud saifesinde sabırsızlıqnen beklegen diñleyicilerge bütün albomnı taqdim etti.
Oktâbr 3 künü paytahttaki “Sentrum” degen klubında Camalanıñ "Dâkuyu" serlevalı albomınıñ taqdim tedbiri “Aristokratı” radiosınıñ yañı sezon açılış çerçivesinde ötkerildi. Müsafirler arasında Andriy Hlıvnük (Bumboks frontmeni), İvan Dorn, Alloise, Dmitriy Şurov (Pianoboy frontmeni) bulundı.
Şu albomnı satqanda qazanılğan bütün para ukrain ordusına qoltutmaq içün ketecek (bunı ötkerici Valeriya Çaçibaya "Aristokratı" radiosında Camalanen albom aqqında subetleşkende dedi).[2].
Münderice
Albom aqqındaDeñiştir
öyle sözlernen Camala yañı albomınıñ çıqışını izaat etti.
Tehnikiy yañılıqlarDeñiştir
Qayd etmek kerek ki, bu albomnıñ evelkilerden bir esas farqı bar – albom yañı elektron şekilde yañğıray. Daima kibi, albomnıñ aranjirovşçik ve saundprodüseri – Yevgeniy Filatov (The Maneken); istisna olaraq – “Perfect Man” – saundprodüserlik Camala ve Sergey Yerömenko birlikte yarattılar.
Şu yañı albom elektron şekilde çıqqan soñ, kimerleri Camalanı britaniyalı Ceyms Bleyknen (James Blake) ölçeştirme başladılar.
Yırlar cedveliDeñiştir
- ЗaплyTaлacb (qırımca: Adaştım) (sözl. Viktoriya Platova/Camala)
- My Lover (qırımca: Oynaşım) (sözl. Art Artonian)
- Watch Over Me (qırımca: Meni baqıp tur) (sözl. Maria Q)
- Perfect Man (qırımca: İdeal bir adam) (sözl. Art Artonian)
- ПecHя o дpyжбe (qırımca: Dostluq aqqında yır) (sözl. Viktoriya Platova)
- Thank You (qırımca: Teşekkür) (sözl. Art Artonian)
MenbalarDeñiştir
- "Dâkuyu" albomınıñ diñlemek --> SoundCloud
- "Sentrum"daki kontsert (seyir etmek --> YouTube)
AtıflarDeñiştir
- ↑ diñlemek --> Soundcloud, satın almaq --> iTunes
- ↑ diñlemek --> by aristocrats.fm
- ↑ Camala öz Facebook saifesinde yanı albomnıñ çıqışını yayınladı
- ↑ Onuka, MoHaTиk и дpyrиe Moлoдыe ykpaиHцы, koTopыe He xyжe ИBaHa ДopHa


text:
Rusiye, Azerbeycan ve Türkiyeniñ qırımtatarlarğa qol tutqanlarını körse, niyetinden vazgeçer. Bunı haqqin.az neşirine bergen intervyüsında Meclis reisi Refat Çubarov ayttı.
Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, qırımtatar halqı kendi aqlarınıñ qorçalanuvı ve «Putinniñ halqqa bergen vadelerniñ yerine ketirilüvini istey».
Qırım Rusiyege qoşulğan soñ, üç ay keçti, adamlarnıñ eyi deñişmelerge olğan ümütleri sönip, közleri qayttı. «Biz, qırımtatarlar, Ukrainada yaşağanda, çeşit meselelernen rast kele edik, amma serbest yaşadıq, şimdi ise, bizge nefes almağa bermeyler, sanki dersiñ, Sovet ükümeti devirine qayttıq», - qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, bu vaziyette Qırımnıñ aman-aman er sakini iş, turmuş, maliye, soylar ile bağlı meselelernen qarşılaştı.
Refat Çubarov ayırıca sıqıştıruv problemasında toqtaldı.
«Ukraina, kerçek aytsaq, bizim bir çoq ümütimizni aqlamadı, amma, eñ esasını temin etti – kendimizni olğanımız kibi alıp bardıq. Ve men bellesem, bu doğru edi. Söz serbestligi, tınç toplaşuvlarnıñ serbestligi, açıq munaqaşlarnıñ serbestligi – bunıñ episinden marum etilgen soñ, qıymetini añlaysıñ. Bugünde bugün bizni bundan marum ettiler, ve biz keregi kibi qıymet kestik», - dedi Meclis reisi.
Bundan evel Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım cemaatçılıqnıñ ayırı qısımına nisbeten «ekinci dereceli» kibi davranmağa mümkün degil, dep aytqan edi.


text:
Tramp - Putin söyläşüe kötelä
Bu turıda Rusiyäneñ RİA xäbär agentlığı belderde
Amerika Quşma Ştatları däwlät başlığı Donal’d Tramp belän Rusiyä ilbaşı Vladimir Putinnıň kiläse ayda qabat küreşep söyläşäçäge äytelde.
RİA xäbär agentlığı Rusiyä tışqı êşlär ministrlığı açıqlawına tayanıp, Tramp häm Putinnıň 11 noyabrdä Franŝiya baqşalası Parijda oyıştırılaçaq Berençe bötendönya suğışın iskä alu çaralarında qatnaşqan orçaqta qabat küreşäçäklären yazdı.
Xäbärdä Rusiyäneň dialogka äzer buluı, Vaşington telägän oçraqta waqıt häm urın bilgelänep, söyläşüneň uza alacağı citkerelä.
Uzğan könnärdä Finlyandiyada basılıp çıqqan “Xelsingin Sanomat” gazetı Putin belän Trampnıň Xel’sinkida kiläse yılnı tağın ber tapqır küreşä alaçağın yazğan ide.
Annan soň Kreml’ süzçese Dmitriy Peskov matbuğattağı xäbärlärneň çınbarlıqqa turı kilmäwen citkerde.
İke lider iyul’ ayında Finlyandiya başqalası Xel’sinkida küreşep söyläşte, Tramp söyläşüne yaxşı başlangıç itep taswirlağan ide.


text:
AFCde Ukraina elçisi Andrey Melnik, Qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarınıñ hatıra kününde Almaniya qırımtatar halqı ile birdemliktedir, dedi.
Diplomat videomuracaatında, «qırımtatar halqı çekken azaplar alman cemiyetinde ketken sayın daa keniş aks-sada doğuracaqlarına; Almaniyanıñ, insan aqları, qırımtatarlarda olğan aqlarnıñ saqlanmasını ve Meclisniñ öz işini ğayrıdan başlay bilmesini talap etecegine» umüt etkenini bildirdi.
Andrey Melnikniñ malümatına köre, kelecek aftada Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Berlinge kelecek. Anda federal kantslerniñ muessisesi ve Bundestagda (Almaniya Federal Cumhuriyetiniñ parlamenti – QA) umumiy körüşüvler yapılacaq.
Melnik muracaatında: «Biz, Qırımnıñ qanunsız ilhaqı mevzusınıñ bu devletniñ kün tertibinde qalması içün Almaniy ukümeti, alman cemiyetine minnetdarmız. Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda saylav dep bilingen ceryanğa celp etilgenlerge qarşı yaqında qoşma sanktsiyalarnıñ tatbiq etilmesi içün minnetdarmız. Biz, Almaniyanıñ Rusiye tarafından Keriç köprüniñ qanunsız qurulmasını taqbih etkeni içün minnetdarmız. Almaniya ukümetiniñ em evelden, em kelecekte: Qırımnıñ ilhaqı iç bir vaqıt tanılmaycaq, degen noqtai-nazarına açıqtan qoşulğanı, pek muimdir», – dedi.
Mayıs 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Tukay – mäktäptä
Tukaynıñ kıska gomere Avırlık belän uzgan. Şulay da ul bezneñ öçen Matur şigırlär yazgan. Alarnı ukıgannan soñ, Añladım şunı menä: Tik yaştän eşläp üskännär Bäxet kaderen belä. Kemder ukıp ürnäk ala, Beräülär gıybrät ala. Tukay...
Zaripov I. Tukay urmanı
Bez urman aşa ütäbez Äbilärgä kaytkanda. Urmanıbız bik danlıklı, Tukay da bulgan anda. Anıñ küp şigırlärendä Surätlängän bu urman. Imeş anda kıtıklauçı Şürälelär küp bulgan. Bulgandır da, urmanıbız Bigräk serle kürenä. Iñ matur, bay urman...
Cabbarov G. Tukayga
Sineñ kebek şagıyrlär yuk Bu tügäräk dönyada. Sin kitteñ kaldırıp miras, Şatlanabız şuña da. Tukay, kitmä sin bezdän, Kal sin bezneñ yöräktä. Äkiyatläreñ, şigırläreñ Xalkıña kiräk bigräk tä. Gazizulla Cabbarov, Kazan şähäre Kirov rayonı...
Bilalova R. Böek Tukay poeziyase – Urmançenıñ ilham çıganıgı (Tukay sınlı sängattä)
Eçtälek Kereş 1 nçe bülek. Bakıy Urmançe – tatar sınlı sängatenä nigez saluçı 2nçe bülek. Böek Tukay poeziyase – Urmançenıñ ilham çıganıgı 3nçe bülek. Tukaynıñ Kırlaydagı memorial parkı Yomgaklau Faydalanılgan ädäbiyat isemlege Kuşımta Kereş Bakıy...
Zäynullina L. Gabdulla Tukay — tugan yak çişmälären mäñgeläşterüçe (G.Tukay icatında ekologiya teması)
Keşe yazmışın eş kına tau-taşlarnı tişep, avır-avır cir katlamnarın erıp yaktı dönyaga, koyaş häm ay yözlären kürergä, keşelärne soklandırırga omtılgan çişmä belän çagıştıralar. Çişmäneñ cir östenä tişep çıguı nindi mogciza bulsa, här keşeneñ tormış yulı...
Çukurumova V. Çagıştıru däräcäsendäge sıyfatlar (G.Tukay äsärlärenä mäxäbbät xise tärbiyaläü, möstäkıyl eşläü künekmälären üsterü)
Çukurumova Valentina Nikolaevna, Kazannıñ Kirov rayonı «Tatar telendä gomumi belem birüçe Z nçe gimnaziyase» Munisipal byudjet gomumi belem birü uçrejdeniese başlangıç sıynıf ukıtuçısı (4 nçe sıynıfta tatar telennän däres konspektı) Tema: Çagıştıru däräcäsendäge sıyfatlar. Maksat:...
Zäynullina R. Tukay şigırlärenä iyarep
Rauşaniya Ännür kızı Zäynullina, Tatarstannıñ Arça şähäre 3 nçe nomerlı balalar bakçası tärbiyaçese Elga Tau astına salıngandır bezneñ avıl, Elga aga, bülä avılnı ikegä ul; Elgabıznıñ maturlıgın yaxşı beläm, Şuñar kürä yaratamın çın küñeldän....
Gıybadullina R. Gabdulla Tukay icatın barlaganda
Gıybadullina Roza Soltangali kızı, Tatarstannıñ Zäy munisipal rayonı Yugarı Nalim urta gomumi belem mäktäbeneñ yugarı kategoriyale tatar tele häm ädäbiyatı ukıtuçısı Gabdulla Tukay — üz çorınıñ vakıtlı matbugatında bik aktiv katnaşkan yazuçı. Bigräk tä ul...
Gıybadullina Ä. Şagıyrneñ pedagogik karaşları
Kereş Böek talantlarnıñ gacäep üzençälekläre bula. Alar icatınıñ filosofik mägnäse, şigri baylıgı häm tarixi ähämiyate zamanalar uzgan saen tiränräk açıla bara. Alar icatında yaña buın keşeläre üzlärenä yañadan-yaña ruxi azık tabalar. Ruslarnıñ — Puşkinı, kazaklarnıñ...
Äbdräşitova M. Räsem buença soçinenie yazu (X.Yakupovnıñ “Tukay” kartinası buença)
Äbdräşitova Miläüşä, Biektau rayonı Korkaçık mäktäbe ukıtuçısı. Kartina — keşe fikeren grafik ısul belän çagıldıru çarası. Mäktäptä kartina-räsem belän eşläüneñ töp maksatı-andagı vakıygalarnı yöräk aşa ütkärep, küñel küze belän karıy, añlıy belergä öyrätü. Bu icadi...


text:
Qırım «parlamenti» sentâbr 3-te, nevbetten tış sessiyasında, bala aqqları boyunca Vekâletlini tayinledi. Bu vazifeni «Qırım Devlet şurasınıñ» qaçaqlar işleri boyunca komissiya reberi İrina Klüyeva eda etecek.
Bu aqqında Qırım «parlamentiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«İşbu qarar bala aqqlarınıñ devlet imayesini kefil etmek, Qırım Cumhuriyetiniñ devlet akimiyet organları, yerli idare organları, yuridik ve fizik şahıslar tarafından riayet etüv ve ürmet etüvge qol tutmaq maqsadında qabul etildi», – aytıla beyanatta.
Mezkür qararınen Klüyeva qaçaqlar işleri boyunca komissiya reisi vazifesinden boşatıldı.


text:
Latin älifbası
Latin älifbası (Roman älifbası kebek tä yöri) ul Könbatış häm Urta Awrupa tellärendä, häm ğomumän dönyada, iñ kiñ qullanıla torğan yazu töre. Bu älifba 19 həm 20 ğasırlarda Awrupa bulmağan tellärdä dä şulay uq qullanıla başlıy.
ЭчTәлek
Älifba xärefläre
İngliz telendä dä qullanıla torğan xäreflär bolar:
Baş xäreflär
Keçe xäreflär
Başqa xäreflär
bu xäreflär qayber tel yazularında qullanıla.
Tatar älifbası
2012 yılda Tatarstan Däwlät Şurası yaña "Tatarstanda tatar telen däwlät tele bularaq qullanu qanunı" qabul itä. Qanun buyınça Kirill, Latin, Ğärab älifbasın qullanu röxsät itelä.
Tatar İrekle Entsiklopediäse - Wikipediädä kirill häm latin älifbalarında yazuı röxsät itelä.
Räsmi räweştä qabul itelgän tatar latin älifbası:
Üseş-barış
Baştan Latin älifbası şundí ide:
Başta tellärdä qullanu
Başqa tellärdä tezelü
Latın nigezendä yasalğan älifbalarda ayırmalı tezelü tärtipläre qullanıla:
Küptelle açraqlarda Ünikod Tezü Tärtibe qullanıla ala.


text:
2 jasar büldirşinniñ ölimine baylanıstı şujıq önimderinen 16 sınama alındı KÖKŞETAW. QazAqparat - Aqmola oblısında 2 jasar büldirşinniñ şujıqtan wlanıp qaytıs bolwına baylanıstı Şwçïnsk qalasındağı sawda üyleriniñ birindegi şujıq önimderinen 16 sınama alındı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi oblıstıq qoğamdıq densawlıqtı qorğaw departementine silteme jasap.
Sawd Arabïyası jwrnalïsiniñ öltirilwin qatañ türde ayıptaymız - QR SIM ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Sırtqı ister mïnïstrligi Sawd Arabïyası jwrnalïsiniñ öltirilwin qatañ türde ayıptaydı. Vedomstvoda ötken baspasöz mäslïxatında QR SIM resmï ökili Aybek Smadïyarov osılay dep mälimdedi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
QR SIM resmï ökili Kaspïy teñizinde wlanıp qalğan ïrandıqtarğa qatıstı pikir bildirdi ASTANA. QazAqparat - Ïran tarapı Kaspïy teñizinde üş ïran teñizşisiniñ wlanıp qalw jağdayına qatıstı Qazaqstannıñ Sırtqı ister mïnïstrligine xabarlasqan joq. Ol jaylı QR SIM-de ötken baspassöz mäslïxatında vedomstvonıñ resmï ökili Aybek Smadïyarov ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Ïndonezïyadağı jer silkinisinen qaza tapqandar 2 mıñnan astı, şığın - 911 mln dollar ASTANA. QazAqparat - Ïndonezïyanıñ Swlavesï aralında bolğan zilzala jäne odan twındağan cwnamï saldarınan kelgen jalpı zalal twralı aqparattar taraldı. Ekonomïkalıq zalaldıñ kölemi 911 mln AQŞ dollarına jwıqtadı, dep jazadı The Jakarta Post gazeti düysenbide eldiñ Apattar saldarın joyu jönindegi ulttıq agenttigine silteme jasap.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Ukraina Haber siyaseti nazirligi qırımtatar halqı sürgünliginiñ nevbetteki yıllığına bağışlanğan «Genotsidni başımdan keçirdim» malümat kampaniyasını başlay. Bu aqta nazir muavini Emine Ceppar Facebook saifesinde bildirdi.
Malümat kampaniyasınıñ taqdimi mayıs 5-te, cumaaqşamı künü teşkil etilecek. Matem kününe nazirlik 5 video azırladı.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko anayasa komissiyasını qırımtatar halqınıñ liderleriniñ laflarına emiyet berip, Anayasa deñişmelerinde Qırımnı Ukrainanıñ ayırılmaz parçası olaraq qırımtatarlarğa taqdirini belgilemek aqqını bergen milliy-territorial qurulış olaraq tasdıqlamağa çağırdı.
Bu aqqında Poroşenkonıñ resmiy Twitter saifesinde aytıla.
Anayasa komissiyasını qırımtatar halqınıñ liderlerini diñlemege ve Qırım Muhtar Cumhuriyetini Ukrainanıñ ayırılmaz parçası olaraq qayd etip, qırımtatar halqına taqdirini belgilemek aqqını amelge keçirmege imkân berecek milliy-territorial qurulış olaraq belgilemege çağıramPetro Poroşenko
«Anayasa komissiyasını qırımtatar halqınıñ liderlerini diñlemege ve Qırım Muhtar Cumhuriyetini Ukrainanıñ ayırılmaz parçası olaraq qayd etip, qırımtatar halqına taqdirini belgilemek aqqını amelge keçirmege imkân berecek milliy-territorial qurulış olaraq belgilemege çağıram», – dedi prezidenti.
İyül 16-da Ukraina prezidenti Yuqarı Radada detsentralizatsiya meselesinde Anayasa deñişmelerini taqdim etecek, deputatlar cumaaqşamı künü deñişmelerni baqacaqlar.
Deputatlar deñişmelerni Anayasa mahkemesine yollamaq kerekler.
Petro Porogenko Yuqarı Radağa bunıñnen bağlı qanun leyhasını kirsetken edi. Vesiqağa binaen, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında yerli idare hususiyetleri qanun tarafından belgilene. Bundan ğayrı, yerli akimiyet organlarınıñ vekâletlerini arttırğan deñişmeler kirsetile.
Refat Çubarov Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ qırımtatar halqına milliy-medeniy muhtariyet bermek teklifine qarşı çıqtı. Onıñ aytqanına köre, qırımtatarlarnıñ taqdirini belgilemek aqqı qayd etilmese, o, Anayasa deñişmelerine qoltutmaycaq. Refat Çubarov anayasa komissiyasınıñ azası ola.
2014 senesi baarden berli Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ işğali altında buluna.


text:
Rusiye tarafdarı «Qırım» qırımtatar teşkilâtı «Qırım vatandaşlıq qamaçavı» teşebbüsçileri Mustafa Cemilev, Refat Çubarov, Lenur İslâmov üzerinde «halq mahkemesi»niñ başlanuvını ilân etti. Bu qarar dekabr 19 künü «Qırım» teşkilâtınıñ ekinci qurultayında qabul etildi, dep bildire TASS.
«Qırım aqibetleriniñ ögrenüvi ve olarnıñ halqqa qarşı faaliyetini taqiq etmek ve oña qıymet kesmek içün iş gruppasını teşkil etmek», – denile qurultaynıñ beyannamesinde.
«Qırım» cemaat teşkilâtınıñ reisi – Qırım Devlet şurası reisiniñ muavini Remzi İlyasovdır.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Oktâbr 12-de yaqalanğan Teymur Abdullayevge Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi apis cezasını berdi. Bunı Qırım advokatı Emil Kürbedinov Facebookta bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, Teymur Abdullayev 2016 senesi dekabr 11 kününe qadar apiste yatacaqtır.
«O, Aqmescit SİZOsında yatacaq! Daa dört kişi boyunca üküm çıqarılmasını bekleymiz. Teymur birinci oldı», – dep ayttı Kürbedinov.
Qırımda çarşenbe künü, oktâbr 12-de, qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Qırımtatarlarnıñ advokatları ve Rusiye kütleviy haber vastaları beş tintüv aqqında bildirdiler.
Qırım siyasetşınası Yeleonora Dülber Facebook saifesinde oktâbt 12-de sabadan Rusiye uquq qoruyıcıları kelgen insanlarnıñ adlarını ve yaşağan yerlerini yazdı.
«Tintüv keçirilgen qırımtatarlar cedveli: Rustem İsmailov, 32 yaşında, Boğurça (Kamenka), Abdullayev Uzair, 42 yaşında, Mamaq (Strogonovka), Abdullayev Teymur, 41 yaşında, Mamaq (Strogonovka), Cemadenov Emil, Saledinov Ayder», – dep bildirdi Dülber.
Qırım advokatı Emil Kürbedinov bildirdi ki, Qırımda yaqalanğanlar «terrorizm maddesi» boyunca şeklene.
«Timur Abdullayev 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca qabaatlana, Üzeir Abdullayev, Rustem İsmailov, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca qabaat berile», – dep ayttı advokat.
Qırım jurnalisti Lilâ Bucurova Facebookta bildirdi ki, «Bizim balalar» cemaat areketi oktâbr 12-de Qırımda yaqalanğanlarnıñ balalarını baqacaq.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ğiraq AQŞqa nota birgän
Säbäbe - Yerusalimnı İzrail’neñ başqalası itep tanuı
Ğiraq xökümäte Yerusalimnı İzrail’neñ başqalası itep tanığan Amerika Quşma Ştatlarına diplomatik nota birgän.
Ğiraq tışqı êşlär ministrlığı süzçese Äxmäd Mahcub bu xaqtağı yazma belderüendä AQŞ ilbaşı Donal’d Trampnıñ Yerusalim qararınnan soñ Amerika Quşma Ştatlarınıñ Bagdattağı tulı wäqalätle ilçese Douglas Sillimannı ministrlıqqa çaqırıp nota birülären citkergän.
AQŞ ilbaşı Tramp kiçä kiçen oyıştırğan matbuğat oçraşuında “Yerusalimnı räsmi räweştä İzrail’neñ başqalası iep tanu waqıtı citte” dip beldergän ide.


text:
Bu sene Herson vilâyetiniñ aliy oquv yurtları işğal etilgen Qırım ve Donbassnıñ işğal altındaki topraqlarından biñ studentni bücet parasına qabul etmege azır. Bu raqamnı Herson vilâyeti valisiniñ muavini Andrey Balon «Skifiya» telekanalınıñ efirinde seslendirdi, dep bildire Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ saytı.
Ukrainada açılğan 12 «Qırım – Ukraina» merkezinden üçü Hersonda yerleşe. Olar Herson devlet universiteti, Herson milliy tehnik universiteti, Herson devlet deñiz akademiyasında çalışa. Andrey Balonniñ aytqanına köre, bu cedvelge Herson devlet agrar ünivesitetiniñ kirsetilmesi muzakere etile.
Bazarertesi künü, iyünniñ 19-da, Ukrainada «Qırım – Ukraina» tasil merkezleri çalışıp başladı. Olar Qırım abituriyentlerine 12 ukrain aliy oquv yurtuna tışqı mustaqil imtianlarnı bermeyip kirmege imkân bere.


text:
Aqmescit – Noyabr ayından başlap, Qırım balalar bağçasında balalarnıñ yemek fiyatları paalılaştı. Aqmescitte bu raqam birden 4 kerege arttı - künde 132 ruble etrafında. Bu fiyatnıñ yarısı (66 ruble) şeer bücetinden ödenile, qalğan paranı ana-babalar tölemek kerekler.
Evelden, balalar bağçasına qatnağa balanıñ yemegi içün 18 ruble bere ediler. Esaplasaq, böyle raqam ola:
18 rub. h 22 kün = bir ayda 396 ruble çıqa
66 rub. h 22 kün = bir ayda 1452 ruble olacaq
«Rublege keçmezden evel balanıñ yemegine ayda eñ çoq 120 grivna töley edik, - dey, 4 yaşlı Sofiyanıñ anası Yuliya. – Yazda çoqça alıp başladılar. Başından – 400, soñra – 500. İyülde biz 650 ruble tölep başladıq. Akimiyet ise, 18 ruble aqqında ayta. Ne içün böyle farq, añlaşılmay? Endi daa yahşı oldı - er ay bir buçuq biñ ruble tölemek kerek!».
Akimiyetke işanacaq olsañ, ana-babalar özleri yemek fiyatlarını kötermege rica ettiler. Sorav keçirip, üykenlerniñ ekseriyeti buña razılıq bergenini ögrengen ekenler, emiş.
«Ana-babalarnen qonuştıq, 90% balalarnıñ yemegi tam olması içün para bermege azır olğanını ayttılar», – dep ayttı okâtbrniñ 31-nde Aqmescit şeer şurasınıñ reisi Viktor Ageyev.
Faqat, biz laqırdı etken ana-babalar aytqanları kibi, olardan iç bir kimse fikirlerini soramadı, birden qararnı seslendirdiler.
«Oğlumı almağa kelgende bağçada ilân ettiler – künde balañız içün 66 ruble bereceksiñiz, – dep çorlana Aqmescit sakini Nikolay. – Menim yerime qarar bergenleri ve men bunı istegenimni aytqanlarını men begenmeyim. Men endi dört kerege artqaç töleycegim de meni memnün etmey».
«İç bir kimse bir kimseden bir şey soramadı, – dey aqmescitli Aliye. – Biz tölevler palılıaşacğanı eşitken soñ, aksine başqa ana-babalarnen toplaşıp, buña qarşı imzalar topladıq. Aylıqlarımız 8 biñ olğanda, bir buçuq biñni tölemek paalılığa tüşe. Mektübimizge cevapnı ale daa almadıq».
«Böyle aşatmaq yerine, asıl bir şey bermemek daa eyi»
Tölevlerniñ artuvı aqqında qarar alınmazdan eki afta evelsi, Qırım ombudsmeni Lüdmila Lubina, balalar bağçalarda aç oturalar dep bildirgen edi. Qırım Cumhuriyetinde insan aqları boyunca vekil Aqmescitniñ dört bala bağçasında bulunğan soñ, bu kibi neticege keldi. Ana-babalar balalarnı yaramay aşatqanlarına şikâyet etkenler, emiş.
«Bizim balalarımız bağçalarda aç oturalar. Biz balalarnı bağçalarda saqat yapacaqmız. Böyle aşatmaq yerine, asıl bir şey bermemek daa eyidir. Sabadan, sütlü botqa, yağlı ötmek, birinci yemek suvda pişirile, sebzelerni da qoşalar. Eki bala bağçasında balıq bergenler, qalğan eki bağçada asıl bir şey yoq edi, irimçikten yasalğan tatar aş üylelik aşattılar. Et ya da başqa mahsulatlar yoq eken», – dep ayttı Lubina ve memurlarnı «bu meseleni acele sürette al etmege çağırdı».
Meseleni ğayet tez çezgenler. Fiyatlarnı köterip, endiden soñ balalar bağçada yahşı aşaycaqlarını ana-babalarğa aytqanlar.
«İç bir deñişmedi, – dey Yuliya. – Taze meyva-sebze olmağanı kibi, yoq. Sabalıq - sütlü botqa, yağlı ötmek qaşqavalnen ve çay. Üylelik - şorba, botqa, köfte, hoşaf, ötmek. Aqşamğa yaqın – irimçikten yasalğan yemek ya da bulka. Bergenleri şu».
Parañ yoq – soqaqta össeñ de olurmı?
Fiyatlar paalılaşqan soñ, bir çoq ana-baba balalarnı bağçadan almağa tüşüneler. Ana-babalarnıñ aytqanlarına köre, şeer akimiyeti tek yılnıñ soñuna qadar tölevlerniñ yarısını ödeycek. Yanvar 1 kününden başlap, paranı bütünley ana-babalar berecekler. Rusiyede, bu ihtiyaclarnı devlet qapatmay, emiş.
«Menim içün bir buçuq biñ çoqtır, yañı yıldan soñ ise, tek ana-babalar töleycekler, dediler, – dep ayta 3 yaşlı Vladikniñ anası. – Bir ayda 3 biñ ruble olacaq! Biz ödep olamaycaqmız. Aqayımnıñ daimiy işi yoq. Menim aylığım 9 biñ ruble. Bağçadan balanı alacaqtırım».
«Menim qorantam künde 132 ruble berip olamay, yani kimniñ parası yoq zengince adamlar içün yer boşatmaq kerekmi? – dep çorlana Yuliya. – Parañ olmasa, soqaqta össeñ de olur, öylemi?».
«Belki yañı akimiyet böyşe şekilde, bala bağçalarnıñ yetişmemezligi meselesini çezmek niyetinde? – dey Aliye. – Paranı bermege çaresi olmağanlar, yerni nevbtte turğanlar içün boşatacaqlar. Nevbet eksilir. Biz diger analarnen çorlanıp başlağanda, istemeseñiz – yoluñız açıq, dediler! Sizniñ riñizge kelecek çoq adam bar, ayttılar».
Qırım akimiyetiniñ malümatına binaen, yarımadanıñ balalar bağçasına şimdiki vaqıtta 17,6 biñ bala tura.
Balalar bağçasında yemek fiyatlarını kötergen soñ, Aqmescit akimiyeti, nasıl etip künde 132 ruble kerek olğanını esaplağanını añlatmadılar. Şeer şurasınıñ saytındaki qarar da bu sualge cevap bermey.Vesiqada tek añlaşılmağan bir cümle bar: «Aqmescitniñ mektepten aldın müessise talebelerniñ yemeklerini tabiiy alğan ketirmek maqsadınen».
«Belli bir vazifeler bar, biz olarnı yerine ketiremiz – balalarnıñ yemegi rusiyeli qaidelerge köre, künde 132 rble tura, buña köre yapamız»,– dep izaatladı şeer memuriyetiniñ reisi Gennadiy Baharev.
Devlet şurasınıñ qararı Rusiye sanitar ekiminiñ beyannamesine esaslana. Amma, şu beyannamede, yemekniñ fiyatı degil de, yalıñız mahsulatlarnıñ çeşiti ve miqdarı aydınlatıla. Ana-babalarnıñ fikirince, akimiyet esap etmeden, fiyatnı 4 raqamına arttırdılar. Aynı zamanda, Qırım Rusiyede balalar bağçasında yemekniñ paalılığı boyunca birinci yerde turacaqtır. Newsvl.ru malümatına köre, Vladivostokta fiyat 2 biñ ruble, Voronejde - 1800, Naberejnnıye Çelnı – 2504 ruble, Moskva vilâyeti Balaşiha şeerinde - 2600 ruble etrafında.


text:
Tahqiqat komitetiniñ Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım boyunca idaresi qırımtatar milliy areketi veteranı Veciye Kaşkanıñ elâk olması boyunca cinaiy işniñ açılmasını tekrar red etti.
Bunı Rusiye advokatı Nikolay Polozov Facebookta bildirdi.
Advokat, 2018 senesiniñ fevralinde tahqiqat, Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 105-nci maddesiniñ 1-nci qısmı (öldürüv), 109-ncı maddesiniñ 1-nci qısmı (muqaytsızlıq ile öldürüv) ve 111-nci maddeniñ 4-nci qısmında (zarar körgenniñ ölümine ketirgen sağlıqqa qasten ağır zarar ketirüv) qayd etilgen vaqialarnıñ olmağanına esaslanıp, Veciye Kaşkanıñ ölümi vaqiası boyunca cinaiy işniñ açılmasını red etti, dep bildirdi.
Advokat: «Tahqiqatçı, hulâsasını mahkemeniñ tibbiy ekpertizasınıñ neticeleri esasında çıqarıp, bu cinaiy işlerniñ açılmasını red etkeniniñ esası olaraq Veciye Kaşkanıñ ölümi tabiiy sebeplerden olğanını kösterdi. Men teşkerüv materialları ve şu cümleden mahkemeniñ tibbiy ekspertizasınıñ neticeleri ile tanışuv aqqında ariza bergen soñ qarar lâğu etildi ve teşkerüv ğayrıdan başlandı», – dep bildirdi.
Polozov, teşkerüv esnasında bir qaç ekspretizanıñ yapılğanını, ve ondan soñ tahqiqatçınıñ cinaiy işniñ açılmasını red etüv boyunca yañı qarar çıqarğanını, qayd etti. Ondan ğayrı tahqiqat, «şahıs tarafından ihtisasiy vazifelerniñ keregi kibi eda etilmemesi neticesinde muqaytsızlıq ile ölümge sebepçi oluv» maddesi boyunca acele tibbiy yardımnıñ ekimine qarşı cinaiy iş açıp oturmadı, dep qayd etti.
Polozov: «Kaşkanıñ elâk oluv şartlarınıñ ögrenilmesini devam ettirmek içün bundan evel keçirilgen bütün mahkemeniñ tibby ekspertizalarını ve tahqiqat tarafından teşkerüv materiallarında toplanğan diger vesiqalarnı büyük diqqatnen, mutehassıslarnıñ celp etilmesi ile ögrenilmek kerek. Lâkin fevral ayından berli bu materialğa irişmekniñ çaresi yoq. Mayısqa qadar o, tahqiqatçınıñ, ğayrıdan başlanğan teşkerüv boyunca tahqiqattan evelki işlevinde buluna edi ve endi aman-aman bir aydan berli Qırımdaki Rusiyeniñ prokuraturasında buluna», – dep yazdı.
O, teşkerüv materialınen tanış olmaq içün tahqiqatçığa ğayrıdan ariza berdi.
Advokat: «Kaşkağa dair işniñ tahqiqat ceryanını sozmaq içün Rusiye memuriyeti tarafından yapılğan protsessual ve bürokratik ayın-oyunlarğa baqmadan, o, bütün şartlar soñ derece tayin etilmegence devam etecek», – dep qayd etti.
Fevralniñ başında Polozov, 2017 senesinde Qırımda Veciye Kaşkanıñ elâk oluvını mustaqil surette tahqiq etmege başladı. Onıñ aytqanına köre, Veciye Kaşkanıñ ölümi – «onı qanunsız olaraq yaqalağan Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından adden aşırı ve ğayrı-mutenasip quvet qullanuvnıñ neticesidir».
Noyabr 23-te Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar. Olarnı Türkiye vatandaşından qorquzıp para alacaq olğanlarında qabaatladılar. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından yapılğan bu yaqalav esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı, qadın vefat etti.
Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bulunğan QMC prokuraturası, qanunsız tintüvler, yaqalanuvlar ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölümi vaqiası boyunca cinaiy işniñ alıp barılmasını başladı.
Veciye Kaşka – qırımtatar milliy areketiniñ veteranı. O, 1934 senesinde Aluştanıñ yanındaki Üsküt (şimdi Privetnoye) köyünde doğdı. Qırımtatar halqı 1944 senesinde sürgün etilgen soñ Veciye Kaşka qorantasınen Özbekistanda yaşadı. 50-nci yıllarda o, aqayı Bekirnen beraber qırımtatar milliy areketine qatıldı.


text:
Oktâbrniñ 14-nde işğal altındaki Qırımda yarımadada rusiyeli küç hadimleriniñ repressiyalarına qarşı yapqan bir kişilik piketleri içün tutulıp alınğan iştirakçiler, politsiya tarafından serbest bıraqıldı. Bu aqta Facebook ta «Qırım birdemligi» bildirmekte.
Böylece, Aqmescit, Canköy, Kefe, İslâm-Terekte tutulıp alınğan piket iştirakçileri serbest bıraqılğanı aqqında belli oldı.
Faaller yañartqan malümatqa köre, bütün kün devamında rusiyeli küç hadimleri Qırımda bir kişilik pikette iştirak etken 34 kişini tutıp alğan. Bu arada da bu areketler qanunğa zıt kelgen şekilde yapılğan (tutlğan kişilerge olarnıñ aq uquqları aqqında malümat berilmegen, advokat qullanma aqqı tanılmağan, zorbalıqnen parmaq izleri alınğan), dep qayd ete«Qırım birdemligi»niñ temsilcileri.
Tutulğan faaller politsiya hadimleriniñ aqsız areketleri ve aq-uquqları bozulğanı aqqında şikâyetler yaza, dep bildire faaller ve qırımlı advokat Rustem Kâmilev.
Oktâbrniñ 14, cumaertesi künü, Rusiye işğal etken bütün Qırım boyunca, yarımadada rusiyeli küç hadimleriniñ, husussan qırımtatarları, Qırım musulmanlarına yapılğan repressiyalarına qarşı bir kişilik piketlerge onlarnen insan çıqqan edi. «Qırım birdemligi»niñ malümatına binaen, piketlerde 100-den ziyade insan iştirak etken, 30-dan ziyadesi tutulıp politiya idarelerine alıp ketilgen.
Rusiyeli küç idareleri bu hususta er angi bir açıq izaat bermedi.
Qırım Rusiye nezaretine keçkenden soñ, FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulay, qırımtatar vatandaşları tutulıp ala. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı tüşüngenlerge qarşı küreş» dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kündiki arhivlar 7 iyunya 2018
Sammit harpisida
Nursultan Nazarbaev Maŋğıstav vilayiti-niŋ hakimi Eralı Toğjanovni qobul qildi. Uçrişiş davamida Dšlät rähbirigä regionniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyati vä Kaspiy deŋizi boyidiki dšlätlär rähbärliriniŋ sammitiğa täyyarliq kšrüşniŋ...
Rämzlär – suverenitet asasi
Dšlät kativi Gülşara Äbdiqalıqovaniŋ räisligidä Dšlät rämzliri vä geral'dika, idarilik häm ularğa täŋläştürülgän başqa mukapatlar mäsililiri boyiçä җumhuriyätlik komissiyaniŋ mäҗlisi bolup štti.Komissiya işiğa Parlament...
Telefon arqiliq sšzläşti
Nursultan Nazarbaev Türkiya Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Redjep Tayip Erdoğan bilän telefon arqiliq sšzläşti.Sšhbät davamida Prezidentlar ikkitäräplimä hämkarliq vä region kün tärtividiki mäsililärni muhakimä qildi. Qazaqstan Prezidenti...
Marş štküzüldi
Paytähttiki Esil däriyasiniŋ märkiziy qirğiğida Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Dšlät rämzliri küni şäripigä täntänilik marş štküzüldi.Qazaqstan Җumhuriyiti Quralliq Küçliri Milliy härbiy-vätänpärvärlik märkizi härbiy orkestriniŋ qatnişi bilän...
Qazaqstanni yeŋilaşniŋ işäşlik tayançisi
Nursultan Nazarbaev štkän häptidä “Nur Otan” partiyasi Säyasiy keŋişiniŋ käŋäytilgän mäҗlisini štküzdi. Uniŋğa Säyasiy keŋäş äzaliri – hškümät, Parlament, Prezident Mämuriyitiniŋ rähbärligi, dšlät kativi, partiyaniŋ...
Baziliq pensiya šsidu
Biyil 1-iyul'din tartip baziliq pensiya bälgüläşniŋ yeŋi usuliğa kšçimiz. Ändi dšlät byudjet hesaviğa tšläydiğan baziliq pensiya miqdari ämgäk stajiğa bağlaşturulidu.U adämniŋ ämgäk hässisigä bağliq ottura...
Kardiologlar baş qoşti
Almutida Duniyaviy salamätlikni saqlaşniŋ däsläpki meditsiniliq-sanitarliq yardäm boyiçä Almuta deklaratsiyasiniŋ 40 jilliğiğa dair Kardiologlar assotsiatsiyasiniŋ X kongressi vä Qazaqstan Җumhuriyiti terapevtliriniŋ V qurultiyi, Türk...
Sähnidä – «Astana»
Şämşidin AYuPOV, «Uyğur avazi» Mälumki, Almuta şähiri ilgiridinla duniyadiki äŋ gšzäl, kšrkäm şähärlärniŋ biri hesaplansimu, u paytähtkä aylanğandin buyan šzigä alahidä tüs kirgüzdi. Amma moҗut şarait,...
Mukapat mubaräk, qälämdaş!
Mälum boluşiçä, buniŋdin biraz vaqit ilgiri Säüdiyä Äräpstanida näşir qilinidiğan “Märipät” jurnali “Äŋ yahşi maqalä” konkursini elan qilğan. Uniŋğa duniyaniŋ җay-җaylirida yaşavatqan uyğur qäläm...
Astana – yaşlar şähiri
Yeqinda elimizniŋ jürigi – Astanağa qädäm täşrip qildim. Uniŋğa Mädäniyät vä sport ministrligi yenida qurulğan Yaş şair-yazğuçilar keŋişi säväp boldi. Astana şähiriniŋ 20 jilliq...


text:
İlhaq etilgen Qırımda 24 yaşlı erkek «qırımtatar göñülliler batalyonı»nda iştirak etekeninde qabaatlandı.
Bunı mart 20-de Qırım KHVsi, Rusiye FSBsiniñ ihaq etilgen yarımada boyunca idaresine atıfta bulunaraq bildirdi.
Rusiye telükesizlik hadimleri, Qırım sakini, Ukrainanıñ qıtadaki territoriyasına barıp, anda, olar tarafından «Noman Çelebicihan adına qırımtatar göñülliler batalyonı» denilgen «silâlı birlikke aza olıp kirdi», dep iddia eteler.
FSB, Qırım sakini 2017 senesiniñ oktâbrine qadar, güya qomşu Rusiyeniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına doğrultılğan «arbiy areketlerde iştirak etti», dep iddia ete.
Rusiye telükesizlik muessisesinde qabaatlanğannıñ adını bildirmeyler. Qırım.Aqiqat adiseniñ tafsilâtlarını ögrene.
Ukraina uquqqoruyıcı organlar strukturasında qırımtatar batalyonınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında munaqaşa 2016 senesinden berli devam ete. Qırımtatar Milliy Meclisinde, bu mesele boyunca bütün materiallar Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İİN başlığı Arsen Avakovğa berildi, dep qayd etken ediler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ (İİN) sistemasına kirgen Ukraina Milliy gvardiyasında, onıñ bir qısmı olaraq «qırımtatar batalyonı»nıñ meydanğa ketirilmesi aqqında sözler şimdilik qanun ile pekitilmeyip, beyanatlar seviyesinde qalmaqtalar, dep qayd ettiler.
«Asker» cemiyet teşkilâtınıñ başlığı Lenur İslâmov meydanğa ketirilecek olğan «qırımtatar batalyonı»na Noman Çelebicihannıñ adı ile arbiy qısım nomerasınıñ berilmesini talap ete edi.


text:
Ukrainanıñ Qırım işleri boyunca Devlet hızmetiniñ başı vazifesine tayinlengen Nariman Ustayev dey ki, hızmetniñ esas vazifesi – Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yaşağan ukrain vatandaşlarınıñ aqlarını qorçalamaq.
Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırım ile bağlı meselelerden devlet siyasetiniñ amelge keçirilmesi boyunca devet hızmetiniñ esas vazifeleri – vaqtınca işğal etilgen territoriyada yaşağan Ukraina vatandaşlarınıñ aqlarını qorçalamaqtır».
Ustayev yaqında yapılacaq planları aqqında aytqanda, evelki yolbaşçılıq tarafından belgilengen bir sıra problema üzerinde çalışacağını bildirdi.
«Şimdi başlanılğan şeylerni devam etmek kerek», – dedi o.
Keçken afta Ukraina Nazirler kabineti Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca vekâletli şahıs vazifesiniñ meydanğa ketirilmesi aqqında avaleni aşkâr etti. Bu vazifege Aslan Ömer Qırımlı keçti.


text:
Neşet Ertaş - Arafe tarif
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Arafe tarif
Etiketler : Neşet Ertaş - Arafe tarif türkü indir, Neşet Ertaş - Arafe tarif türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Arafe tarif mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Arafe tarif türküsü, Arafe tarif sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Arafe tarif bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Karlı Dağlar Geçit Vermez Olunca
Neşet Ertaş - Şu Garip Halimde
Neşet Ertaş - Yüce Dağlar Başında
Neşet Ertaş - Sana bir sözüm var
Neşet Ertaş - Nedir Bu Başımda Bu Sevda
Neşet Ertaş - İkilik noktası
Neşet Ertaş - Bir Ayrılık Bir Yoksulluk
Neşet Ertaş - Açma zülüflerin
Neşet Ertaş - Türkü Sever
Neşet Ertaş - Analar Babalar Devri
Neşet Ertaş - Zahide Kurbanım
Neşet Ertaş - Kurusa Fidanım
Neşet Ertaş - Al asma
Neşet Ertaş - Ne Söyleyim
Neşet Ertaş - Kendim Ettim


text:
Matbuğatta 2014 yılda Ğabdulla Tuqay isemendäge TR Däwlät premiyäsenä däğwa qıluğa täqdim itelgännär isemlege çıqtı. Bu isemlekkä kergän şäxeslärne beläbezme? Bıyıl bu bäxetkä kemnär layıq bulır? Ğadellek ciñärme, ällä...
İñ elek isemlekkä küz salıyq:
1. Bulatova Klara Ğarif qızı (şağıyrä)
2. Ğıyzzätullina Flera Sabircan qızı (şağıyrä)
3. İl'yasov Rafael Zarip ulı (cırçı)
4. İmamov Waxit Şäyex ulı (yazuçı, “Utlı dala” romanı öçen)
5. Wäliäxmätov Fän Ğawis ulı (cırçı)
6. Samakayev İlgizär Mayber ulı (rässam, “Sara Sadıykova”, “Yuriy Nikulin” portretları öçen)
7. Sibağatullin Fatix Säwban ulı
8. Sladkovskiy Aleksandr Vital’yeviç (Tatarstan kompozitorları antologiyäse öçen)
9. Popov Vladimir Aleksandroviç
Flera Ğıyzzätullina bu büläkne 2012 yılda alırğa däğwa qılğan ide, tik anı ul çaqta nıq räncettelär: bu premiyäne birmädelär.
2013 yılda Klara Bulatova belän şundıy uq xäl bulğan ide, anı da büläksez qaldırdılar. Bıyıl ikesen dä isemlekkä kertkännär. Kemnärneñder oyatlarına köç kilgänder, möğayen. Ğomer buyı tatar şiğriyäten üsterügä köç quyğan bu şağıyrälärebez çın-çınlap layıq bu büläkkä. Alar eşlägänneñ çiregen dä eşlämägän keşelär alıp beterde inde anı.
Bıyıl bu isemlekkä tarixi romannar yazuçı häm ozaq yıllar buyı “Mäydan” jurnalın citäkläwçe Waxit İmamovnı kertep tä bik döres eşlägännär. Ul moña küptän layıq, çönki tatar tarixınıñ başqalar qağılmağan ölkälären surätläp yazğan romannarı tatar millätenä bik tä kiräk. Waxit – üz süzen qurıqmıyça äytä torğan namuslı şäxes.
Rafael abıy İl'yasov – tatar moñınıñ çın sanduğaçı, disäm, ber dä arttıru bulmas. Xalıqnı säğätlär buyı awızına qaratıp tota alğan mondıy zatlı cırçılar bik siräk. Xalıqqa buşlay kontsertlar kürsätep, zur xezmät quyuçı xörmätle cırçılarıbıznıñ berse bit ul. Tizdän mikrofonnan başqa cırlıy da almağan häm tatar cırına berni dä öleş kertmägän “yoldız”larğa da tağa başlarlar Tuqay premiyäsen. İsän-saw waqıtlarında Rafael İl'yasov kebek çın yoldızlarıbıznı xörmätli alsaq ide.
İke portret yazğan öçen dä (Samakayev İlgizär, citmäsä, rässamnarnıñ Baqıy Urmançı isemendäge üz premiyäläre bar), entsiklopediyälärdä tulıp yatqan mäğlümatlarnı cıyıp, kompozitorlar turında kitap (antologiya) çığarğan öçen dä (Sladkovskiy Aleksandr) tarata başlasaq bu premiyälärne, anıñ ruxi-tärbiyäwi qıymmäte bötenläy yuğalmasmı? Tatarğa Tuqaynıñ 5 tomlığın äzerläp birgän märxüm Raşat abıy Ğaynanov kebek zıyalı ğalimnärgä dä birelmägän bit ul premiya. Menä kemnärgä birergä kiräk ide ul premiyäne. Xäzer ber antologiya tözep tä şuña ömetlänälär. Adäm xurlığı. Kollegalar, gazeta-jurnallarğa üz fikerebezne yazıyq. Bezneñ respublikabız eçendä çın ğadellek bulsın ide.


text:
Puçdemon: “Kataloniyağa qarşı iñ naçar höcüm”
İspaniya xökümäteneñ Kataloniya üzidaräle idarä xökümäten tarqatu häm waqıtınnan êlek cirle saylaw ütkärü qararı Kataloniya üzidaräle citäkçelegendä reakśiya belän qarşılanğan.
Kataloniya üzidaräle citäkçelege xökümäte başlığı Karles Puçdemon Katalon räsmi televideniyese “TV3”tä yasağan belderüendä: "İspaniya xökümäteneñ 155nçe mäddäne qullanu qararı diktator Frankonıñ Kataloniya citäkçelegen tarqatudan birle Kataloniya qorılışlarına qarşı yasalğan iñ naçar höcüm”, - dip äytkän.
İspaniya xökümäten "Kataloniyanıñ üz-üzen idarä itüen häm katalonnarnıñ demokratik taläplären beterüdä gäyepläwçe Puçdemon: "Katalonnarnıñ saylaw ärcäsendä qılğan qararın İspaniya xökümäte êş bülmäsendä astın öskä kiterergä tırışa”, - dip bäyäläw yasağan.
Puçdemon İspaniya xökümäteneñ tawışqa quyıluı öçen Senatqa cibärgän 155nçe maddä belän bäyle qararğa cawapnı Kataloniya parlamentınıñ biräçägen, Kataloniya yasayaçaq yaña adımnar öçen Parlament ğomum şurasınıñ aldıbızdağı könnärdä cıyılaçağın beldergän.
Kataloniya üzidaräle citäkçelegeneñ parlament başlığı Karme Forkadel dä şul uq kanalğa birgän äñgämäsendä: "Kiregä ber genä adım da xätta yasamayaçaqbız. Çönki katalonnarnıñ demokratik bularaq saylağan legal’ wäkilläre bez”, - dip äytkän.
Forkadel İspaniya xökümäteneñ 155nçe maddäne qullanu qararın "ni qanunlığı bulğan, ni säyäsi legallege bulğan, ni dä katalonnarnıñ küpçelegeneñ yaqlawın alğan kereşü” bularaq bäyäläde häm: "Bu qarar böten çiklärne uzğan tüntäreleşter”, - dip beldergän.
İspaniya xökümäte qabul itkän Kataloniya üzidaräle citäkçelek xökümäten tarqatu häm iñ küp 6 ay êçendä waqıtınnan êlek cirle saylaw ütkärelü qararınıñ 27nçe üktäbr’dä Senatta qaralıp tawışqa quyıluı häm qabul itelüe kötelä.
Kataloniya cirle parlamentınıñ isä, 24nçe üktäbr’ sişämbe könne cıyılıp, üzäk xökümät qararına qarşı yasalaçaq adımnarnı söyläşüe kötelgän bulsa, bäysezlek iğ’lan itelüeneñ tawışqa quyıluı ixtimalı da bar.


text:
Qırımtatar elifbesi(Qırımtatar kiril elifbesi saifesinden yollandı)
Qırımtatar tili eki elifbe qullana – latin ve kiril.
Latin elifbesiDeñiştir
Qırımtatar latin elifbesi 1992 senesi II Qırımtatar Milliy Qurultayı tarafından tasdıqlandı. O 31 arif ve 1 işaretten ibarettir
â işareti ayrı bir arif degil de, ögünde turğan tutuq sesni yımşatuv işareti olaraq qullanılır.
Bu ariflerniñ telâffuzı böyledir (Halqara Fonetik Elifbesi (IPA) vastasınen yazıla):
Kiril elifbesiDeñiştir
Qırımtatar kiril elifbesi 1938 senesi sovet ükümeti tarafından tasdıqlandı. 1992 senesi II Qırımtatar Milliy Qurultayı yañı latin elifbesi tasdıqladı, amma kiril elifbesi bugünge qadar da pek sıq qullanıla. Şu elifbe 37 ariften ibaret.
rъ, kъ, Hъ ve дж ayrı ariflerdir (sözlerni elifbe tertibinen sıralav içün müimdir, misal olaraq luğatlarda).


text:
Qırımtatar halqı Milliy Mecslisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Ukrainskaya pravdağa bergen intervyusında, onı Rusiye prezidenti Vladimir Putinge af etilmesi ricasınen mektüp yazmağa mecbur etkenleri ve Türkiye nasıl alıp ketilgeni aqqında ikâye etip berdi.
«Meni aldatıp, hastahane yatağından çıqararaq, sanki dersiñ, bir qararnen tanıştırmaq maqsadınen Aqmescitke alıp keldiler. Olarnen beraber Aqmescitke keldim. Belli bir vaqıttan soñ, maşnanıñ mat camından körüngen bazı alâmetlerge köre men, havalimanına keleyetqanımıznı añladım», – dep ikâye ete Umerov.
Biraz vaqıt keçken soñ, onıñ uçaqqa minmesini rica etkenler ve anda o Ahtem Çiygoznen beraber on beşke yaqın sportçı sıfatlı adamlarnı körgen.
İlmi Umerov qaba bir tarzda Çiygoznıñ yanına barmaycağı, körüşmeycegi ve laf etmeycegi aqqında tenbiylengen.
Meclis muavininiñ sözlerine köre, uçaq yaqıt almaq maqsadınen mecburen Anapada qonğan eken.
«Eki saattan soñ uçmağa devam ettik. Deñiz üstünden uçıp keçerek, qara körüngen soñ – hususiy türk mimariyesi yani – er bir mesken yerde cami ve qırmızı damlar körünip başladı. Bu yerler Türkiyedir, dep tüşünmege başladıq. Biraz sakinleştik. Ahır-soñu Sibir ya da apishane degil ya. İşte böyleliknen Türkiyege kelip çıqtıq», – dep ikâye etti o.
Meclis reisiniñ muavini prezidentniñ fermanını körmegeni ve kimse işğal altındaki Qırımdan çıqmasına bir şart qoymağanını qayd etti.
Qırımtatar milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etilip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Rusiye akimiyeti İlmi Umerovnen Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etken edi. Ondan soñ Umerov ve Çiygoz Kyivge kelip çıqtılar.
İlmi Umerov Almaniyada ekimlerniñ teşkerüvinden keçip tedaviylengen soñ, Qırımğa barmaq niyetinde olğanını bildirgen edi.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ nevbetten tış saylavlarında Arseniy Yatsenükniñ «Narodnıy front» firqası reylerniñ 22,14% qazandı, «Petro Poroşenkonıñ Bloku» firqası 21,81% aldı, Andrey Sadovoynıñ «Samopomiç» firqası 10,97%, «Muhalifet bloku» 9,43%, Oleg Lâşkonıñ Radikal firqası 7,44%, Yuliya Timoşenkonıñ «Batkivşçına» firqası ise 5,68% qazandı.
Bunı Merkeziy saylav komissiyasınıñ saytında derc etilgen malümat tasdıqlay.
Oleg Tâgniboknıñ «Svoboda» Bütünukrain birleşmesi reylerniñ 4,71% qazanıp, diger beş firqanen beraber beş fayızlı baryerni keçip olamadı.
Merkeziy saylav komissiyası majoritar bölgelerde de reylerni sayıp çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ nevbetten tış saylavları oktâbr 26-da olıp keçti.


text:
National Geographic mälimetterine qarağanda jer betinde 1900 jwıq janartaw közderi bar. Zerttewşi ğalımdar uyıdağı janartawlardıñ oyanwı kez kelgen waqıtta twındawı mümkin ekendigin alğa tartadı. Alayda, janartaw ornalasqan orındar qawipti mekender ğana emes, twrïster öte köp ağılatın orındardı qurap otır. Osı rette Fox News basılımı jer şarındağı eñ qawipti degen janartawlar tizimin bılay jasaptı.
1. Yellowston ulttıq sayabağı, AQŞ
Yellowston ulttıq sayabağında älemdegi alıp janartawlardıñ biri ornalasqan. Yellowstowndağı gïdrotermaldı közder ğalamat janartaw arqılı basqarıladı.Jappay jarılıs bolğanın kaldera däleldeydi, soñğı jarılıs budan 640 000 jıl burın bolğan.
Yellowston alıp janartawı endi atılatın bolsa, 1000 atom bombasınıñ küşine teñ qwatpen şığatın boladı.
2.Aso tawı, Japonïya
Asonıñ bïiktigi 1592 m jäne Japonïyadağı eñ belsendi janartawlardıñ biri bolıp tabıladı. Sonday-aq twrïster arasında eñ tartımdı jer dep tanımal. Volcano Discovery derekterine qarağanda, 1979 jılğı janartawdyañ oyanwınan üş adam qaytıs bolıp, 11 adam türli jaraqattar alğan. Al eñ iri apat 1980 jılı orın alğan. Osı jılı janartaw qurbandarı 70 adamğa deyin jetken.
3. Merapï tawı, Ïndonezïya
Bul janartaw älemdegi eñ qawipti tabïğï obekti bolıp sanaladı. Ayaq astınan atılıp, belsendi türde lava şaşatın ol bawrayında turatın xalıq arasındağı birneşe adamdardıñ ölimine sebepşi. Mısalı atalğan janartaw kesirinen 2006 jılı 5000 adam qaza tapsa, 2000 asa jan üy-küysiz qaldı. Al 2010 jılı janartaw qayta oyanıp, alayda jergilikti bïlik turğındardıñ köpşiligin qawipsiz jerge köşirip ülgergendigi sebepti ülken kölemdegi adam şığınına alıp kelgen joq.
4. Vezwvïy, Ïtalïya
Ïtalïya awmağında ornalasqan Vezwvïy taw eldegi janartaw oyanğan üş tawdıñ birin quraydı. Ol — qurlıqtıq Ewropadağı ärekettegi jalğız janartaw: krateriniñ şeñberi 1400 m jäne tereñdigi 216 m. Vezwvïydiñ neğurlım äygili atqılawı (ol jöninde alğaşqı derekti Ülken Plïnïy jazıp qaldırğan) 79 jılı bolıp, janartawtekti jınıstardıñ sınıqtarı Pompey, Stabçya men Gerkwlanwm qalaların tutastay basıp qaldı.
5. Mayon, Fïlïppïn
Mayon janartawı eñ köp kül şığaratın qawipti janartawlar qatarına kirgizilgen. Mayon janartawı atqılawı qawpine baylanıstı onıñ mañındağı barlıq eldi-mekender tolıq qawipsiz jaqqa köşirilgen bolatın.
Derekközi: http://www.travel.ru/news/2016/04/09/253613.html
Kommentarïï


text:
Rusiye ükümeti Qırımda özek quvetlerini qaviyleştire. Bu aqta Amerika Qoşma Ştatlarında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev AQŞ ve Ukraina umumiy fondu tarafından teşkil etilgen «Ukraina Vaşingtonda» forumında ilân etti, dep bildire «Amerika sesi».
«Bir vaqıt taşlanılğan Qızıltaş adlı Aqyar civarındaki özek anbarı Qırım işğal etilgen soñ tamir etildi. Elimizde olğan malümatqa köre, o yerde endi 6 özek başlığı bar», – dedi Cemilev.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye yarımadanı arbiy bazağa çevirdi, bunıñ içün Qırımnıñ küçnen qaytarılması – yaramay bir fikir, çünki «yarımadadan bir şey qalmaz».
bildirilgen malümatqa binaen, rusiyeli basqıncılıq, sanktsiyalar ve Ukraina iqtisadı aqqında laf etmek içün kelgenlerniñ çoqusı – amerikalılardır: Kongress azaları, halqara siyaset boyunca ekspertler, ukrain diasporasınıñ temsilcileri.
«Bugün, iç olmağanı kibi, biz birliktemiz. Devletimde olğan qıyınlıqlar ve telükeler – bütün dünya ve AQŞ içün de çağıruv ve telükedir», – dep toplaşqanlarğa muracaat etti AQŞ-daki Ukraina elçisi Valeriy Çalıy.
Bundan evel Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi bildirdi ki, «Qavqaz-2016» arbiy ögrenüvlerniñ yekünleyici faal qısmı çerçivesinde rusiyeli ava quvetleri askerleri ücüm ameliyatı areketlerini işlep baqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda faal köstergen Meclisni yasaq etmemege çağıra.
Bu aqta mart 3 künü, OON-nıñ monitoring vazifesini eda etken Fiona Freyzer Kiyev şeerinde ötkerilgen matbuat - konferentsiyasında bildirdi.
O qayd etkenine köre, yarımadada insanlarnıñ aq-uquqları bozulmasından raatsızdır.
«Bugünki künde Qırım Cumhuriyetinde insanlarnıñ aq-uquqları ile bağlı vaziyet soñ derece ağır qalmaqta. Demonstratsiyalarda iştirak etken qırımtatarlar taqipke oğray, umumen alğanda qırımtatarlar «terroristik teşkilâtlarınıñ» vekilleri olaraq apiske alınalar», - izaatlay Fiona Freyzerni «İnterfaks -Ukraina»
Mart 3 sabası Qırımda qırımtatar milliy Meclisniñ qapatılmasınen bağlı makemeniñ ilk oturışı keçti. Belli ki Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mezkür teşkilâtnı yasaq etip, ekstrimistik teşkilâtı olaraq tanımaq işinde davacı olaraq çıqtı. Qırımtatarlarnıñ temsil organında böyle ariza özünde bir sıra uquqiy añlaşılmamazlıqlar taşığanı aqqında aytmaqtalar, böyle dava peyda oluvınıñ siyaset sebepleri bar ve maneviy ceetten olar bu yasaqqa endi azırlanalar.
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımdaki Milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek arizası ile muracaatta bulundılar. Mezkür arizada uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Milliy Mecliske qarşı yapılğan siyaset sebebinden taqip etilmesine yol bermemek ve mümkün olğanı qadar buña tesir etmege çağıralar.
Avropa birligi qırımtatar milliy meclisniñ qapatılmasınen bağlı öz raatsızlıqnı endi bildirdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatar liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımadağa 5 yıl devamında kirmege yasaq ettiler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Bunı öz başına tayin etilgen Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Temirgaliyevniñ aytqanı kibi, Ukraina Milliy bankınıñ yarımadada Ukraina banklarınıñ işi toqtatuvı aqqında qararı sebebinden grivnanıñ qullanuvı imkânsızdır.
«Ukraina Milliy bankınıñ areketlerinden Qırım iqtisadiyatı iç bir problemlerge rastkelmez. Ruble esaplarına sakin keçüvi içün eali Rusiye Merkeziy Bankınıñ kursı boyunca grivnalarnı er bir bank müessisende deñiştire bilecek. Naqıt grivna daa bir ay devamında yürecektir», – dedi Temirgaliyev.
Onıñ bergen malümatına köre, yarımadada Rusiye banklarınıñ 207 bölügi çalışa ve daa 51 yaqın vaqıtta açılacaqtır.


text:
34 jastağı afrïkalıq azamat äwejayda qujattarın körsetwdi talap etkende tölqujatınıñ swreti men jeke bas derekteri körsetilgen paraqtarın jırtıp alıp, jutıp qoyğan. Sodan keyin şw şığarıp, polïcïya qızmetkerlerine judırıq ala jügirgen. Osı oqïğadan keyin uşqış onı bortqa alwdan bas tartqan.
Al, polïcïya qızmetkerleri Gambïyadan Francïyağa zañsız kelgen Bwbakardı eline qaytarmaq bolğan. Ol Francïyadan sayasï baspana almaq bolıptı.
Sot mïgranttı eki ay abaqtığa jabw twralı şeşim şığardı. Eki ay merzimin ötegennen keyin ol eline qaytarıladı.
Derekköz: RÏA Novostï
Kommentarïï


text:
Herson vilâyetinde qırımtatar territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesi şimdilik kerçek ola bilecek şey degil, dep belley Kiyevdeki Pilip Orlik adına Demokratiya institutınıñ eksperti Natalya Belitser.
Bu aqta o, iyül 4-te Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında ayttı, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Bu pek zıt bir meseledir. Teşviqat, bu cümleden rusiyeli teşviqat, Herson vilâyeti ealiniñ büyk bir qısmını bu fikirge qarşı qurdı. Bunıñ içün Herson vilâyetinde eksiksiz qırımtatar territorial muhtariyetiniñ qurması şimdiki vaqıtta ola bilecek leyha degildir», – dep qayd etti Belitser.
Amma, onıñ fikrince, böyle muhtariyetniñ bazı modellerini endi ömürge keçirmege başlamaq mümkündir. Meselâ, yerli meclislerniñ ve yerli öz-özüni idare etüv organlarınıñ işbirligi seviyesinde.
İyün 23-te Kiyevde debatlar keçirildi ve qırımtatar muhtariyeti aqqında efsaneler muzakere etildi. Toplaşqan ekspertler milliy muhtariyetniñ ne olğanını, ve tamır halqnıñ aq-uquqları saqlanması içün kerekli areketlerni añlattı.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatar milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesi içün kerekli deñişmelerniñ Ukraina Anayasasına kirsetilmesi tez şekilde olması içün destek köstermege vade etti. 2015 senesi iyül ayında Petro Poroşenko Ukraina Anayasasına Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyeti aqqında qaidelerniñ kirsetilmesi kerek olğanını ilân etti. Bundan da ğayrı, o, halq deputatlarını devletniñ Anayasasına deñişmelerniñ kirsetilmesine qol tutmağa çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Tış işler naziri dey ki, 2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ şimdiki statusı yaqın zamanda deñişir.
Bu aqta o The New Times neşirine bildirdi.
«Rusiye avasız bir boşluqta degildir – seyyaremizdedir, mında mahkeme qararlarınıñ amelge keçirilüv mehanizmleri çalışa. Qırım boyunca da aynı öyle olur. Kimse bundan qaçamaz. Şimdi Qırımda olayatqan adiselerge baqsaq – insan aqlarınıñ bozuluvı, kütleviy matbuat vastalarınıñ yoqlavı, qaparcılıqnıñ artması – yarımada belgisizlikke kete. Onıñ içün eminim ki, kelecekte Qırımnıñ şimdiki statusı iç te saqlanılmaz. Em de men çoqqa sürecek istiqbal aqqında aytmayım, yaqın zamanda olacaq istiqbal», – dey Klimkin.
Onıñ sözlerine köre. «Donbassta melez cenki ketkende, Qırımnıñ muvaqqat işğali saqlanılğanda» ukrain-rus munasebetleriniñ bir tertipke ketirilecegi aqqında söz yürütmege acet bile yoq.
2015 senesi iyül ayında Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Qırımnıñ Rusiyege ait olması aqta halqara seviyede qapalı olğanını bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev dey ki, ealiniñ büyük qısmı yarımadanıñ Ukraina nezaretine qaytmasını istese bile, bu olamaz. Emindir, yarımadanıñ qaytarılması içün Ukrainağa qırımlılar içün özüne çekici bir devlet olmağa yeterli degil.
Bu aqta o Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ neticelerini izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosına ayttı.
«Öyle bir nazariye bar ki, yani Qırımnı Ukraina adliye alanına qaytarmağa istesek, Qırım sakinleri Ukrainağa qaytmağa istesin dep, özüne çekici bir devletni qurmaq kerekmiz. Saçmalıqtır. Qırımnıñ 99,9% Ukrainağa istese bile, bu olamaz. Qırım sakinleriniñ tek bir aqqı bar – işğalni alğışlamaq. Başqa aqqı yoq, ve bu aqnıñ yerine ketirilmesi içün FSB areket ete. Şunıñ içün begene, begenmey kibi laflarnı yürsetmege acet yoq», – dedi Cemilev.
Dey ki, qamaçav kibi usullar daa da faydalıdır. Cemilevniñ sözlerine köre, yarımada qamaçavına qırımtatarlarnıñ 90% qol tuta.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bizdiñ ata-balalarımız sütti aq dep qasterlese, ortağasırlıq därigerler onı köptegen awrwlarğa em dep sanağan.
Ulıbrïtanïyadağı Kardïff wnïversïtetiniñ ğalımdarı 20 jıldan uzaq waqıt boyı 2 mıñnan astam er adamnıñ qanday azıq-tülikti işip-jegenin, onıñ işinde süt önimderin qorek etkenin baqıladı. Ğalımdardıñ köz jetkizgeni: künine jartı lïtr nemese odan da köp süt işken er adam metabolïkalıq dertke 62 payızğa kem şaldığadı eken. Al, metabolïkalıq dert türlerine dïabet, qan qısımınıñ artwı, qandağı xolesterïn deñgeyiniñ az bolwı jäne dïabet pen jürek awrwına jïi soqtıratın semizdik jatadı.
Jwırda Japon ğalımı Xïgwşï atom säwlesimen zaqımdanğan 7 adamğa däri-därmekpen birge ayrannıñ bir türin işkizip emdep, artınşa olardıñ tolıqtay ayığıp ketkenin bayqağan. Al, kündelikti bir lïtr yogwrt işken 50 adamnıñ kün sayın özderine tüsirilgen radïoaktïvti säwleden aman-saw ekenderin anıqtağan. Budan bölek, süttiñ quramındağı cïstïn men glwtatïon atomnıñ säwle şığarwınan bolatın zardaptardan ağzanı qorğaytının däleldegen.
Süttiñ qasïetin dünïege jaña kelgen näresteniñ ana süti arqılı ömirge ilesip, tolısatındığınan bayqawğa boladı. Medïcïnalıq zerttewler nätïjesine säykes, jası ülken adamdardıñ bir täwlik işinde boyına siñiretin azıqtıñ 1/3 böligi aqwız, yağnï süt, aq irimşik, sır aqwızı bolwı kerek. Al, ayağı awır äyelder kün sayın kem degende 1 lïtr süt işwi tïis. Süt önimderi sonday-aq, uzaq jäne saw ömir sürwge ıqpal etedi.
Baq.kz
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek dey ki, yarımada qamaçavı onıñ teşebbüsçilerine ve iştirakçilerine menfiy tesir etecek. Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri – Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarovnıñ kelecegi ile bağlı tahminlerini memur öz Facebook saifesinde yaza.
«Şunı qayd etmek isteyim ki, biñlerce ukrain iş adamı yalıñız regionımızğa erzaq ketirgenleri sayesinde aqça qazana. Menimce, qamaçavnıñ ilân etilgeninden soñ, iş adamları özleri em Çubarov efendini, em onıñ yeñilmez batalyonını kötekler, bundan soñ olarnı bağlap, Qırım akimiyetine teslim eterler, «serbestlik oğrunda küreşkenler» Ukrainada suvnı bulatmasınlar dep», – yaza Balbek.
Bunıñ ile o, «Qırımğa em ukrain aşayt malları, em de ukrain sanayi malı kerek olğanını» tanıdı.
«Amma olarsız da dayanıp olurmız. Bazı şeylerni tez başqasına deñiştirirmiz, bazı ukrain malından, belki de, tamamınen vazgeçmege kerek olur – yarımadada alış-veriş yapqan iş adamlarına ise büyük qazançtan vazgeçmege kerek olacaqtır», – dey memur.
Çubarovnıñ Balbekniñ sözlerine izaatı şimdilik daa yoqtır. Yaqında Meclis başı Qırım ile memuriy sıñır Hersonda sentâbr 20-21 künleri qapatılacağını bildirgen edi.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler. Qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev aytqanı kibi, «Ukraina Qırmınıñ işğalci rejimini temin etmemeli».


text:
Aqmescitte oktâbr 26 –da 2014 senesi fevral 26 künü olğan «kütleviy nizamsızlıq» cinaiy işniñ çerçivesinde yaqalanğan qırımtatar faali Ali Asanovnıñ işi baqılacaq. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy Saylav Komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bazarertesi künü saat 14:00 Ali Asanovnıñ Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ onıñ apiste noyabr 19-na qadar bulunması aqta qararına şikâyet arizası baqılacaq.
Hatırlatamız, taqiqatqa köre, Ali Asanov 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqası faalleriniñ iştiraki ile çoq biñli mitingde yüz bergen kütleviy çatışmalarnıñ iştirakçisi edi.
Delillerge baqmadan, ne birinci instantsiya mahkemesi, ne de Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi adliyeciniñ Asanovnı azat etmek muracaatını qabul etti. Ali Asanovnıñ apis cezası aqımdaki seneniñ oktâbr 15-de bite. İyün ayında Asanovlar qorantasında dörtünci bala doğdı.


text:
Skiflar
Skiflar - bezneñ erağa qädär Qara diñgez tönyaq buyında yäşägän küçmä qäbilälärneñ ğomumi iseme. Töp versiä buyınça skiflar tönyaq-İran tel törkemenä qarıylar.
Skiflar belän sarmatlar, massagetlar häm saqlar qärdäş xalıqlar bulıp sanala.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berençe qaraş buyınça skiflar 14 b.e.q. ğasırda İdel buyınnan Könbatışqa küçkän xalıq. İkençe qaraş buyınça skiflar Üzäk Aziädän yä Seberdän çıqqan qäbilälär häm soñraq Qara diñgez tönyaq yarında torğan xalıqlar belän quşılğan.
7 b.e.q. ğasırda skiflar Midiä, Süriä, Fälästin illären basıp alğan.
6 b.e.q. ğasırda kimeriylär skiflarnı qısrıqlap çığarğannar.
Skiflarnıñ ezläre Tönyaq Qawqazda, Don häm Dunay yılğaları arasındağı dalalarda, Qırımda häm Qara diñgez tönyaq yarında tabılğan.
512 b.e.q. yılda skiflar farsı patşası Dariy I ğa qarşı suğıştan soñ tuplanğan.
5-4 b.e.q. Atey - skif patşası - böten xakimiät üz qulında tuplağan. 340 b.e.q. yılğa Atey Azaq diñgezdän Dunay yılğasına qädär skif qäbilälären berläştergän.
339 b.e.q. Atey Makedoniä patşası Filipp II qarşı suğışta hälaq bulğan.
3 b.e.q. axırına sarmatlar höcüme näticäsendä skiflar üz başqalasın Qırımğa küçergän. Yaña skif başqalası Skif Neapole (bügenge Aqmäscit şähäre yanında urnaşqan) tözelä.
2 b.e.q. ğasırda Qırımda urnaşqan Skif patşalığı çäçäk atuğa citä.
III ğasırda Qırımda urnaşqan Skif patşalığı gotlar tarafınnan yuq itelä.
Skiflar mädäniäte Qırımda häm Rusiä tönyağında torğan xalıqlarğa zur tä'sir itkän.
Şulay uq qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Бoлbшaя CoBeTckaя ЭHциkлoпeдия
- Ckифckиe ropoдищa 1975 T. H. Bыcoцkaя
- Ckифы. ИcTopия.
- Scythian mummy shown in Germany
- Ckифckий paздeл B «Eщe oдHoй OCR-библиoTeke»
- Kyлb-Oбa B пpoekTe «PekoHcTpykция» «HoBoro ГepoдoTa»
- ИcTopия и kyлbTypa ckифoB.
- B. MypзиH KpaTkaя иcTopия ckифoB
- BecTи.py: Ha AлTae oбHapyжeHы дpeBHeйшиe ckифckиe зaxopoHeHия, koTopыM okoлo дByx Tыcяч лeT (20.07.2011)


text:
Nurixan Fättax
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Nurixan Sadrilmän ulı Fättax (1928, 25. Öktäber – 2004, 18. Febräl) Tatar yazuçısı, tarixçı-ğälim ide.
Tormış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Nurixan Fättax 1928. yılnıñ 25. Öktäberendä Küçtawıl (bügenge Başqortstannıñ Yañawıl cirlegendä) digän Tatar awılında igençe ğäiläsendä tua.
1946. yılda Yañawıldağı Tatar urta mäktäben tämamlağannan soñ, Qazan däwlät universitetınıñ «Tatar tele häm ädäbiäte» bülegendä uqıy.
Nurixan Fättax, ädäbiät belän balaçaqtan qızıqsınıp, mäktäptä uqığanda uq şiğerlär, xikäyälär yaza başlıy. Talib yıllarında xalıq icat öränü säfärlärendä qatnaşa, xalıq icatı äsärlären cıya, xalıqnıñ söyläm tele üzençäleklären, anıñ yolaların, ğöref-ğädätlären häm borınğı tarixi riwäyätlären bik mawığıp öyränä.
1951. yılda universitetnı tämamlağaç 1952. yılğa qädär Tatarstan kitap näşriäteneñ yäşlär-balalar ädäbiäte bülegendä möxärrir, häm 1952.-1953. yıllarda Çistay şähärendä «Stalin bayrağı» gäcitendä tärcemäçe bulıp eşli.
1953. yılnıñ Mayınnan, yañadan Qazanğa qaytıp, qalğan böten ğömeren hönärle yazuçılıq eşenä bağışlıy.
Anıñ berençe şiğerläre 1944. yılda «Sowet ädäbiätı» (xäzerge «Qazan utları») jurnalında, häm berençe xikäyäläre 1948. yılda «Bezneñ xikäyälär» isemle kümäk cıyıntıqta dönya kürä.
1955. yılda ul «Sezneñçä niçek?» atlı berençe romanın tämamlıy.
1950. yıllar urtalarında, Qazaqstan dalalarında çiräm cirlärne üzläşterü başlanğaç, Nurixan Fättax berniçä ay buyı Pavlodar ölkäsendäge «Qazan» sovxozında eşli. Tatarstannan kilgän çiräm kütärüçelär belän tormışnıñ ber «qazanı»nda qaynıy. Şul uq waqıtta cirle xalıq – Qazaqlarnıñ tormış-könküreşläre belän dä yaqınnan tanışa. Şularnıñ näticäse bularaq, 1962. yılda «Bala küñele dalada» isemle zur romanı yazıla. Bu äsäre häm annan soñ meditsina xezmätkärläre tormışınnan alıp icat itelgän «Mödir Sacidä» äsäre belän Nurixan Fättax üzen Tatar şiğriätenä üzençälekle şiğri ber tös, ähäñ alıp kilgän qäläm ostası itep tanıta.
1960. yıllardan başlap yazuçı üzeneñ töp iğtibarın Tatar ädäbiätendä kütärelmägän çiräm xälendäge tarixqa yünältä. Ädipneñ «İtel suı aqa torur», «Sızğıra torğan uqlar» roman-trilogiäse, «Qol Ğäli» häm «Sarmat qızı Särinä» isemle tragediäläre, «Yıraq ğasırlar awazı», «Şacärä», «Yazık bogov i faraonov» isemle fänni xezmätläre küpyıllıq ezlänüläre näticäse.
Nurixan Fättax balalar ädäbiätendä häm ädäbi tärcemä ölkäsendä dä küp eşläde. Balalar öçen ul «Tegermändä», «Öç tuğan», «İrek, Almas häm Cälil», «Bezneñ babay» isemle xikäyä cıyıntıqları çığardı, «Encele ürdäk» isemle äkiät yazdı.
Ädip Tatar telenä Urıs yazuçıları Boris Jitkovnıñ xikäyä cıyıntıqların, İ. Vasilyevnıñ «Zvezda» äsären, Frans klassik yazuçıları Victor Gugonıñ "Otverjennıy" romanın, Onore de Balzaknıñ "Otes Gorio" romanı belän saylanma xikäyälären tärcemä itte.
Nurixan Fättax 1965 yıldan SSDB häm Tatarstan Yazuçılar berlege äğzası ide.
2004. yılnıñ 18. Febrälendä, ozaqqa suzılğan qatı awırudan soñ, 76-yäşle Nurixan Fättaxnıñ tınğısız yöräge tibüdän tuqtadı.
Büläklär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Tatar ädäbiäten üsterüdäge zur xezmätläre öçen Nurixan Fättaxqa 1976. yılda "RSFSRnıñ atqazanğan mädäniät xezmätkäre" digän maqtawlı isem birelde.
- 1994. yılda «Sızğıra torğan uqlar» roman-trilogiäse öçen Tatarstannıñ Ğ.Tuqay isemendäge Däwlät bülägenä;
- 1998. yılda «Tatarstan Cömhüriäteneñ xalıq yazuçısı» digän äberuylı isemgä layıq buldı.
Tarixnı xalıqqa qaytaru ölkäsendäge küp sanlı xezmätläre öçen Nurixan Fättaxqa Angliäneñ Cambridge'dağı xalıqara biografik üzäk tarafınnan «1992 yıl keşese» iseme birelde.


text:
Frenkistanlı faaliyetçler Sen-Nazer şeerinde Rusiyege «Mistral» desant-vertolöt gemileriniñ satuvına qarşı numayışnı keçirdiler, dep bildire RFI.
Numayışnıñ iştirakçileri Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı havflı siyaset aqqında ilân ettiler.
Numayış Rusiyeden «Vladivostok» qurulayatqan gemiler eyyetiniñ kelmesine bağışlana.Miting iştirakçileri geminiñ fonında «Olland, 400 Putin qatilleriniñ ögretüvine – yoq» ve «Olland, Frenkistan şerefi «Mistrallerden» paaladır» degen şiarları ile plakatlarnı açtı. Bundan da ğayrı qollarında Ukraina, Frenkistan ve Avropa birligi bayraqlarını tuta edi.
«Biz Rusiye içün «Mistral»lerni qurğan STX frenkistan şirketi yanında toplanıp, ükümetimizge ve rusiyelilerge narazılığımıznı kösteremiz ve Bretan Qırım olmağanını añlatamız. Böyleliknen, yalıñız ukrain ve frenklerni degil de, RF istilâyi siyasetine lâqayt qalmağan er kesni areketke çağırmağa isteymiz»,– dedi numayışnıñ teşkilâtçılarından biri Bernar Grüa.
Frenkistannıñ ukrain cemaatı temsiliy komitetiniñ prezidenti Natalya Pasternak Frenkistan ükümetini «yüksek tehnologiyanı Avropanıñ eñ qudretli istilâcısına bermemege» çağırdı.


text:
Qayın enesi men qayın atasın öltirgen oraldıqtıñ isin alqabïler sotı qaraydı
ORAL. QazAqparat - Oralda burınğı qayın enesi men qayın atasın öltirgen turğınnıñ isin alqabïler sotı qaraytın boladı. Bul twralı Batıs Qazaqstan oblıstıq qılmıstıq ister jönindegi mamandandırılğan awdanaralıq sotınıñ aldın ala sot talqısında belgili boldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Aqsay qalasınıñ turğını Rwstam Davletşïn bïılğı mamır ayında Oralda turatın burınğı äyeli Nadïyanıñ ata-anasın atıp ketken bolatın. 60 jastağı äyel oqïğa ornında köz jumsa, 1951 jılğı er adam keyin awrwxanada qaytıs bolğan edi.
BQO prokwrorınıñ kömekşisi Aygül Moldağalïevanıñ mälim etkenindey, ötken jılğı jeltoqsan ayında Davletşïn mıltıqtı ïelenip, onı altı ay boyı zañsız saqtağan.
Bïılğı 10 mamırda Davletşïn sporttıq sömkesine qarwdı salıp alıp, Oralğa kelgen. Äyelimen ajıraswğa baylanıstı burınğı qayın enesi men qayın atasına öşikken ol, mas küyinde sol küni keşkisin jäbirlenwşilerdiñ üyine kelgen. Esiktiñ qoñırawın basqan kezde şıqqan qayın enesi Ğalïya Abdraxmanovanı atıp öltirgen. Sodan keyin qayın atası Ranïl Abdraxmanovqa oq atıp, awır jaralağan.
R.Davletşïnge QR QK 99-babı 2-böligi 1, 5-tarmaqtarına (asa qatıgezdikpen eki jäne odan köp adamdı qasaqana öltirw) jäne 287-babı 2-böligine (atıs qarwın zañsız ïelenw, saqtaw jäne alıp jürw) säykes ayıp tağılıp otır.
Ol sotta kinäsin moyındap, öziniñ isin alqabïlerdiñ qatıswımen qaraw twralı ötiniş jasadı. Swdya Baqıt Ermaxanov bul ötinişti qanağattandırdı. Negizgi sot talqısı 1 tamızğa belgilendi.


text:
Aqmescit – İşğal etilgen Qırım «akimiyeti» ve qırımtatarlar arasındaki kergin munasebetlerge yañı şahıslar qoşuldı. Qırım «parlamenti» vazifesini eda etken «Devlet şurası» soñki toplaşuvında «vitse-spikerni» belgiledi. Bu vazifege Meclisniñ körümli vekillerinden biri Remzi İlyasov keçti. Onıñ namzetini deputatlarnıñ ekseriyeti destekledi. Öz başına tayinlengen Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov yañı muavininiñ peyda oluvını alğışlap, «eyi bir alâmet» olğanını bildirdi, Meclis ise, aksine İlyasovnıñ areketlerini takbih etti.
Kün evelsi, Qırım «parlamentniñ» kün tertibinde. Meclis tarafından belgilenlengen namzet, baş nazir muavini Lenur İslâmovnıñ işten boşatılacağı aqqında mesele kirsetelicegi etrafında öşekler tarqağan edi.
«Muavin» vazifelerinde olğan qırımtatarlar
İslâmovnıñ vazifesinden boşatıluvı aqqında, Soçide mayıs 17 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ şimdiki akimiyetke baqqan qırımtatar eyyeti ile körüşüvinden soñra, söz yürütilip başladı. Eyyet terkibinde devlet hızmetinde bulunğan Lenur İslâmov yoq, amma, Meclis azası Remzi İlyasov buluna edi. Onıñ namzetine 77 deputattan 74 yani aman-aman episi qol tuttı. İslâmovnıñ istifası aqqında mesele asılında baqılmadı.
Şimdiki Qırım «akimiyeti» ve qırımtatarlar arasındaki munasebetlerni közetkenler içün Remzi İlyasovnıñ Qırım parlamentinde vitse-spiker vazifesine tayinlenüvi taacipli bir haber oldı. Faqat, Meclis ve Qurultay azası özü aytqanı kibi, onıñ bu işke kirişkeni aqqında soñki üç ay devamında muzakereler kete edi.
«Biz çoq tüşündik ve bizim soñki laqırdımız mayıs 5 künü Meclisniñ toplaşuvında edi. O vaqıt, mayıs 18-nden soñ, bu vazifege menim namzetim teklif etilecegi aytıldı», – dep, izaatladı Remzi İlyasov.
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov yañı muavini peyda oluvını alğışlap, tek eyi taraflarını kördi. «Bizni teñqid etmek ya da muhalifette olmaq mümkün, amma iştirak etmemege mümkün degil, çünki bütün halq çekişecek. Onıñ içün qabul etilgen qararnıñ yalıñız eyi alâmetleri bar, birlikte çalışıp başlarmız», – dedi Vladimir Konstantinov.
Meclis «razılıq» bermedi
Meclisniñ resmiy izaatı şu künü aqşam peyda oldı. Bundan evel, Meclisniñ özünde, Remzi İlyasovnı alğışlağan ya da aksine teñqid etken yekâne fikir yoq, dep aytqan ediler. Keçenlerde, o Meclis reisi vazifesine namzetlerniñ biri edi ve saylavlar neticesinde raqibi Refat Çubarovğa yuttırdı, oña 12 ses yetişmedi.
Meclis reisi Refat Çubarov şunı bildirdi: «Bizim şerigimiz biraz aşıqtı. Bugünki şaraitlerimizde milletniñ eñ müim meseleleri çezilmey qalğanda, akimiyetniñ (müel. qaydları) işinde, vitse-spiker vazifesinde bile, bir insannıñ iştiragi iç bir fayda bermez».
Aynı zamanda yañı tayinlengen «vitse-spiker» matbuat vastaları saifelerinde öz planları ile paylaştı: Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ sürgün etilgenlerniñ abadanlaştıruvı boyunca bütün emirlerni eda etecegini qayd etti. Remzi İlyasov, hususan, til meselesi ve Qırımdan tış qalğan vatandaşlarnıñ avdeti meselelerini çezmege niyetlendi.


text:
Qırımda oktâbr 5 künü Eski Qırım iş adamı, 55 yaşında metsenat Ebazer Emiraciyev vefat etti. Qırım Musulmanları Diniy İdaresi ve şahsen Müfti hacı Emirali Ablayev aile, tuvğanlarına taziye bildirdi.
Ebazer Emiraciyev Eski Qırım şeerinde «Can yürekten» hayriye fondunıñ tesisçi ve prezidenti, qırımtatar tiliniñ inkişafına yönelgen Eşref Şemi-zade adına mukâfatnıñ tesisçisi edi.
«Can yürekten» fondunıñ esas maqsadı – qırımtatar tiliniñ, milliy tasil ve ruhiy qıymetlerniñ saqlanuvı ve inkişafı. Fond Ebazer Emiraciyevniñ esabına çalışa edi.
Ebazer Emiraciyev 1960 senesi mayıs 15 künü Özbek SSC Andijan vilâyetiniñ Cenübiy Alamışik qasabasında doğdı. 1979 senesi Andijan muzıkalı oquv yurtunı, 1985 senesi – Frunze şeerinde Qırğız sanaat institutını bitire.
1989-1990 seneleri – Eski Qırımda qırımtatar milliy medeniy merkeziniñ reberi. 1990-1992 seneleri – «Agarmış» ufaq şirketiniñ müdiri. 1992-1997 seneleri – Ukr-Tür «Emirtaş» şirketiniñ baş müdiri. 1997-1998 seneleri – Qırım Yuqarı Şurasınıñ deputatı.
Cenaze-namaz oktâbr 6 künü saat 14:00 Eski Qırımda qılınacaq, deyler Qırım Musulmanları Diniy İdaresinde.


text:
İyülniñ 17-de Donetsk vilâyetiniñ Torez şeeri civarında yolcular uçağı tüşti. Bunı Facebook saifesinde «İnformatsion qarşılıq» areketiniñ koordinatorı Dmıtro Tımçuk bildirdi.
«Saat 16.20 Kiyev ve Rostovdaki topraq üstü hızmetleriniñ «Malaysia Airlines» şirketiniñ «Kuala-Lumpur-Amsterdam» ava seferinen bağı üzüldi. ATO quvetleri ukrain arbiyleriniñ operatsiya alanında PVO vastaları yoq. Bunıñnen beraber, Rusiyege qol tutqan terroristler ve Rusiye Silâlı quvetleriniñ bölükleri regionda PVO vastalarından faydalana», – dep yazdı Tımçuk.
«Ukraeroruh» devlet müessisesi Rusiye-Ukraina sıñırı yanında Malayziya uçağınıñ felâketini tasdıqladı.
İyülniñ 17-de RNBO spikeri Andriy Lısenko bildirdi ki, boyevikler «Buk» zenit tertibatını elde etti. O, yüksekliklerde uçaqlarnı tüşüre bile.
«DNR» boyevikleri iyülniñ 17-de içtimaiy ağlardaki saifelerinde daa bir ukrain uçağı tüşürgenlerini yazdılar.
Malayziya uçağınıñ parçaları Donetsk vilâyetiniñ Grabovo köyünde qala, dep bildirdi «İnterfaks-Ukraina» agentiligine arbiy qaynaqlar.
Şimdilik qaza yerinde ukrain qurtarıcı barmı-yoqmı belli degil.
Agentlikke berilgen malümatqa köre, uçaq Ukraina üzerindeki halqara ayat sıñırlarından çıqmadı.
Öz başına ilân etilgen «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» «mudafaa naziri mesleatçısı» İgor Druz içtimaiy ağlarda tarqatqan malümatına köre, Donetsk vilâyetiniñ Torez rayonında An-26 ukrain uçağı tüşürildi.
Birazdan, onıñ aytqanına köre, Rusiye sıñırı rayonında Su-25 ucum qırıcısı tüşürildi.
Grabovo köyü Donetsk vilâyetinde Lugansk vilâyeti ile sıñırda yerleşe ve al-azırda boyeviklerniñ nezareti altındadır.


text:
Ermenistannıñ Gümri şeerinde bazarertesi künü, yanvar 19-da, qoşma içki ordularnı kirseteler. Radio Svoboda bildire ki, bu keçken afta ücüm vaqtında yaralanğan 6 aylıq bala Yerevan hastahanesinde vefat etken soñ keçirile.
Serj Avetisân – qorantağa yapılğan ücümden soñ sağ qalğan bir kişidir. Ücümden soñra bala ağır alda bulunğan edi.
Ermenistan akimiyetiniñ malümatına köre, Gümrideki Rusiye arbiy bazasında hızmet etken Rusiye askeri Valeriy Permâkov adamlarnı öldürgenini özü ayttı. Biñlernen numayışçı askerniñ teslim etilmesini talap etti. O, Rusiye arbiy bazasında apiste buluna.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin taqiqat yaqın vaqıtta keçirilip, qabaatlı ceza alacaq, dep bildirdi. Faqat bu işni Ermenistan tarafı baqacaqmı-yoqmı aytmadı.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov şimdi Rusiye nezareti altında olğan Qırımda qırımtatar halqınıñ zulum altında olğanı aqta malümatnı red ete.
Bu aqta o Rusiyeniñ NTV telekanalına bildirdi.
«Temiz yalan. Qırımda iç bir vaqıt olmağan bir de bir erbaplar bunı ayta», – dedi Aksenov.
Aytqanı kibi, ğarbiy jurnalist ve ekspertlerge defalarca kelip eksperiment keçirmege teklif etken edi – «azırlanmayıp, Qırımnıñ bir de bir köyüne barmağa ve insanlarnıñ Rusiye Qırımda yaşayışı aqqında soraştırmağa».
«Menimce, ondan doquzı doğru rey bergenleri aqqında aytırlar, ve daa saylamağa kerek olsa, 100 kere öyle eteceklerini bildirirler», – dey Aksenov.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım musulmanları diniy idaresi qırımtatarlarnı Herson vilâyetinde teşkil etilecek arbiy teşkilâtlandıruvlarğa kirmemek ricası ile muracaatnı aşkâr etti. Muracaat metni QMDİ saytında peyda oldı.
«Musulman diniy erbapları qırımtatarlarğa muracaat etip, tariklerge qulaq asmamaq ve qırımtatar halqı er vaqıt başrışıqseverligi ile ayırılıp turğanını unutmamaq çağıra», – denile Müftiylikniñ saytında.
QMDİ şurası «bazı qırımtatarlarnıñ» vatandaşlarını küreşke celp etmek ve «Qırım cemiyetinde qarşılıqnı, milletlerara ziddiyet ve çatışmalarnı meydanğa ketirmek» ıntıluvları sebebinden qasevetini bildirdi.
Evel «Qırım vatandaşlıq qamaçavı» aktsiyasınıñ yetekçisi Lenur İslâmov Noman Çelebicihan adına qırımtatar göñülli batalyonnıñ teşkil etilecegi aqqında bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da bu ğayege qol tuttı.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi imayesini diñlemeyip, öz istegine köre areket ete edi, bunen beraber, mahkeme Mecliske doğru şekilde iddiada bulunıp olamadı. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında vekâletli adliyeci, «Memorial» uquq qoruyıcı merkeziniñ uquqçısı Kirill Koroteyev bildirdi.
«Qırımtatarlarnıñ yüz biñlerce muracaatı bar olğanı aqqında Poklonskaya hanım efendiniñ (Kremlge boysunğan Qırım sabıq prokurorı – QA) aytqanları... Bulardan iç biri dava işinde yoq. Dava işinde Mecliske yollanılğan ihtar olmaq kerek edi, amma ihtar Mecliske degil de, Refat Çubarovğa çıqarıldı, ve qanun talap etkenine baqmadan, ihtar oña berilmedi», – dep ayttı o.
Sentâbr 29-da, cumaaqşamı künü Rusiye Yuqarı mahkemesinde «Qırımtatar Milliy Meclisi» cemaat birleşmesi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında» işi boyunca, «Ekstremistik faaliyetke qarşılıq aqqında» Federal Qanunnıñ 25.07.2002 qabul etilgen 1145-FQ sanlı 9-cı maddesine esaslanıp, toplaşuv keçirildi.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.