text:
2 EKİNCİ DERS
· Evlâtlarımız öz tuvğan tilinden marum qalmasın!
Sayğılı vatandaşlarım!
Bizim, baba-dedelerimizden asabalıq qalğan tilimiz bar. Qırımda asırlarnen bu tilde laf etilgen, analar balalarına birinci sözlerini bu tilde aytqan, balalar bu tilde terbiyelengen. Sevdalar bir-birine yürekten çıqqan sözlerini bu tilde aytqan. Toylar, cenazeler bu tilde olğan. Bizni yaşatqan, bizni birleştirgen, bizge küç-quvet bergen – tilimizdir. O bizim – temelimizdir. Temel olmasa, bina turmaz, avdarılır, viran olur. Tilimizni bilmesek, ğayıp etsek, milletimiz de ğayıp olur. Keliñiz, tilimizni saqlap qalmaq içün bütün kerekli çarelerni köreyik: er vaqıt bilgenimiz qadar öz tilimizde laf eteyik, er Allanıñ künü iç olmağanda yarım saat öz tilimizde yazılğan kitap, gazeta oqumaqnı ve balalarımızğa oqutmaqnı adet eteyik.
Evlâtlarımız öz tuvğan tilinden marum qalmasın!
· Qısqa ikâyeler, masallar
Dülber oğlan
Bir dülber oğlan bar eken. Qızlar onı pek begenip, onıñ etrafında aylanıp-üyürilip yüre eken. Bir kün bu oğlan bir qartqa rastkele ve oña: “Selâm aleyküm, qartım!” – dep selâm bere. “Aleyküm selâm, biñ-biriniñ gülü!” – dep cevap bere qart. Bu sözlerni eşitip oğlan quvana. Soñ bu oğlan evlene ve kene de şu qartqa rastkele, selâm bere. Qart: “Aleyküm selâm, biriniñ gülü!” – dey. Oğlan özüne: “Men biñ-biriniñ edim, şimdi ise tek biriniñ gülü oldımmı? Yoq, men biñ-biriniñ gülü olmağa isteyim” – dep, ekinci künü ayırıla. Bir-eki künden soñ bu oğlanğa kene şu qart rastkele. Oğlan oña selâm bere, qart ise oña: “Aleyküm selâm, alem masqarası!” – dey. Oğlan qayda oğrağanını bilmey.
· Şaqalar, lâtifeler
Çölde:
Çöllüniñ biri qomşusından:
– Aqam, qorazıñ qozlaymı? – dep soray.
– Vay, sen şaştıñmı şo? Qoraz da qozlarmı?
– Lap bolsın diymen taa, aqam! – dey o.
Orta yolaqta:
Eki köylü yolğa çıqa. Bir daa olardan biri:
– Baq-baq, qırnıñ töpesinde quştır! – dey.
– Yoq, taştır! – dep itiraz ete ekincisi.
– Olân baq, quştır! – dey birincisi.
– Yoq, taştır! – dey ekincisi.
– Baqsa, uçtı! – dey birincisi.
– Uçsa da taştır dey! – inatlıq etip ekincisi.
Yalı boyunda:
Yalı boylu bir oğlan:
– Molla ahay, hızınız evdemidir – dep soray.
– Ya menim hızımnen senin ne işin var, e pezevenk? – dey molla.
– Laf olsun deyim daa! – dey azırcevap oğlan.
· Şiirler, yırlar
Eşref Şemi-zade
Qış kele
Gece uzay, kün qısqara,
Suvuq arta, yüksele,
Artıq endi ağır-sabır
Aq saqallı qış kele.
Gece-kündüz yağmur yağa,
Yoldan-ızdan keçilmey,
Çıray sıta küskün ava,
Kökte yıldız seçilmey.
Qoñur çölde aşlıq çalğan
Çalğı, saban sesi yoq,
Qışlamağa bizde qalğan
Quşçıqlarnıñ esi yoq.
Qapı qaqa tors dekabr,
Tışta suvuq yüksele,
Artıq endi ağır-sabır
Aq saqallı qış kele
· Güzel adetlerimiz
Alla bersin de, bir-birimizge nisbeten alçaq göñülli ve sade insanlar olayıq, yani balanen – bala, balabanen – balaban olıp, qartlarımız aytqanı kibi: “Büyüklerge ürmet, kiçiklerge meramet, muhtaclarğa inayet” eteyik. Vatanımız Qırımnı ve milletimizni seveyik. Tilimizni ise candan, yürekten seveyik, çünki eñ keregi bizge tildir. “Men tilimni sevem ve başqa tilge onı ölsem deñişmem!” – degen sözlerni dua kibi tekrarlap, balalarımızğa tilimizni ögreteyik. Öz milleti, öz tarihı, öz medeniyeti ve öz tilini unutıp, başqa milletniñ “arabasına oturıp, onıñ yırını yırlağan” – öz balasını begenamağanğa beñzer, böylelerine: “Sürüden ayırılğan – sürünip öler” – degenler. Pek çoq yıl evel böyle sözler aytılğan:
“Aygidi, tatar yaşları oqumaylar,
Oqusalar, kimseden artta qalmaylar,
Parijde, Berlinde birinci bolıp,
Yaponlar bile olarğa yetalmaylar”.
Zaman deñişti, yaşlar bunı añlay, oqup ilimge sarıla ve başqa milletlerden artta qalmamağa tırışa. İnşalla, milletimiz oqumış millet olur. Bizler aqıllı, namuslı ve işkir milletmiz. İnşalla, milliy yüzümizni ğayıp etmemiz.
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Til botqası
1. Marşrutka yürmey, pek tâjelo mne dobratsâ.
2. Mir tesnıy daa. Okazıvayetsâ o şkola yanında yaşay. Çerez duval onıñ plemânigi. Ayttılar, çto o yahşı master.
· Doğru yazayıq ve laf eteyik
Tercimeler
иди Tиxo – yavaş yür; cиди Tиxo – yavaş otur
roBopи Tиxo – yavaş ayt; пoй Tиxo – yavaş yırla
Tиxo! – yavaş!, yavaş ol(uñız)!
kTo пpaB? – kim aqlı?; я пpaB – men aqlım
kTo He пpaB? – kim aqlı degil?
Doğru yaz ve doğru qullanıñız
nutuq – nutqu
vaqıt – vaqtı – vaqıtta
saat – saatı – saatta bir
Lâkin: saatler olsun!
resim yapmaq – resim yapam
qullanmaq (ne?, neni?)
faydalanmaq (neden?)
işletmek (kimni?)
· Atalar sözleri
Pıçaq yarası keçe, söz yarası keçmey.
Yahşı at arpasını arttıra, yaman at – qamçısını.
Ev alma, qomşu al.
Evdeki esap çarşığa uymay
Qayda kördiñ qara eşek.
Qasap et derdinde, eçki can derdinde.
Keçken işke – salavat.
Keçkenge mazi derler.
Eskisiniñ qadrini bilmegen, yañısını tapamaz.
Vaqıt – naqıt.
Zemanesine köre kemanesi.
Zamanına köre adamı.
· Frazeologizmler
baş bağlamaq – зakoлocиTbcя
başını bağlamaq – жeHиTb
başını bir yerge bağlamaq – HaйTи paбoTy koMy-л., пpиcTpoиTb koro-л.
başını kütmek – MopoчиTb roлoBy
baş ağrısı – 1) roлoBHaя бoлb; 2) HeпpияTHocTb; зaбoTы, xлoпoTы
baş belâsı – HakaзaHиe бoжbe
başı belâğa oğramaq – пoпacTb B бeдy
başını belâğa oğratmaq (soqmaq), başına belâ ketirmek – HaBлeчb бeдy Ha koro, BBeprHyTb B бeдy
başını alıp ketmek – yйTи, kyдa rлaзa rлядяT
başınıñ saçından çoq – cлишkoM MHoro (Haпp., paбoTы, зaбoT)
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
блoшak – topraq piresi
бoбp – qunduz
бoroMoл – şeytan atı, atlı qazaq
бoжbя kopoBka – sırlı böcek
бokoплaB – bocan aka
бoлoTHaя coBa – bataqlıq bayquşı
бaHбapдиp – sasıq qoñuz
бopзaя coбaka – tazı
бpoHeHoceц – tatu
бoяpышHицa – muşmolla köbelegi
бyйBoл – suvsığır
бypeBecTHиk – furtuna quşu
бypyHдyk – burundıq
быk – buğa
бычok – tosun
бычok (pыбa) – buğabaş balıq
BaлbдшHeп – tav horazı
BaMпиp – vampir
BapaH – varan
Bepблюд – deve
BoдoMepka – suv örümçegi
· Anatomiya terminleri
бoлbшoй пaлeц – baş parmaq
бoлbшoй kpyr kpoBooбpaщeHия – qan dönüminiñ büyük dairesi
бopoзды roлBHoro Moзra – baş miyiniñ yolaqları
BeHa – vena, qara qan damarı
BepxHяя чeлюcTb – üst çenge
BиcoчHaя kocTb – şaqaq kemigi
BopcиHkи – tükçikler
Bxoд B жeлyдok – saruğ
rлaзHицa – köz çuqurı
rлoTka – tamaq
roлeHb – baldır
roлocoBыe cBязkи – ses telleri
ropлo – boğaz
ropTaHb – ğırtlaq
rpyдиHa – köküs (kökrek) kemigi
rpyдHaя kлeTka – köküs qafesi
rpyдHaя пoлocTb – köküs boşluğı
ryбa – dudaq
дecHa – kemer
дыxaTeлbHoe ropлo – boğurdaq, kekirdek
жeлyдok – aşqazan, mide
жeлyдoчkи cepдцa – yürek qarınçıqları


c: text/html

text:
İşğal olunğan Qırımda Kremlniñ nezaret etkeni Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusınıñ mahkeme toplaşuvını, Teymur Abdullayev ve Rustem İsmailovnıñ imayecileri olmağanı sebebinden başqa künge qaldırdı. Bunı Qırım.Aqıqat muhbiri bildire.
Böylece, mahkemeci, Abdullayev ve İsmailovnıñ abvokatları olmasa da, terrorizmde qabaatlanğan «aqmescitli beş» qırımtatarınıñ apis cezaları arttırılmasına qarşı şikâyetini baqmağa niyetinden vazgeçti. Bundan evel ise mahkemeci olarğa berilgen advokatlarnıñ çekleştirilmesi aqqında muracatını red etken edi.
Mart 24 künü Kreml nezaret etken işğal olunğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusına apis cezası uzatılmasına qarşı şikâyet arizalarını baqmaq kerek edi.
Mart 7 künü Kreml nezaret etken Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusı Emil Cemadenov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Ayder Saledinov ve Rustem İsmailovke apis cezasını arttırmağa qarar alındı. Apis cezası 2017 senesi iyün 11 kününe qadar uzatıldı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cuma künü, avgust 28-de, Taqiqat komiteti Qırımda «fevral 26» işi boyunca yaqalanğanlarğa – Qırımatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, eki faali – Ali Asanov ve Mustava Degermencige qabaatnı seslendirecek ola.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire.
«Beklenilgeni kibi, taqiqatçı üyleden soñ, taqiqat neticelerini nazarğa alıp, muayyen qabaatnı seslendirecek. İmayege iş malümatları ile tanış olmağa aq bereler», – dey Celâl.
O dey ki, bu «işniñ esas basamağı degil, tehnikiy bir şeydir».
Celâl bildirgeni kibi, üçü de şimdi Aqmescitniñ Vaqtınca bulunuv izolâtorında bulunalar.
«İmayeniñ aytqanına köre, bunı adliyeci ve taqiqatçığa izolâtorğa, SİZOğa köre, irişim biraz qolayca olğanı içün yapqanlar. Başqa taraftan, tuvğanları izolâtorğa kelip olamay», – dedi Meclis reisiniñ birinci muavini.
«Fevral 26» işi ne vaqıt mahkemege berilecek kibi sualge Celâl, avdokatqa esaslanıp, «yaqın zamanda olmaz» kibi cevabını berdi.
«İş malümatları ile prokuratura ve imaye tanış olmalı, tek bundan soñ işni mahkemege berecekler», – dey o.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Bundan soñ uquq qoruyıcılar Mustafa Degermenci ve Ali Asanovnı yaqaladılar.


text:
Alp tawları
Alp tawları Fransuzsha: Alpes, Italiyansha. Alpi), Batis Evropanın' en' ba'lent taw shoqqısı. Ol Frantsiyanın', italiya, Shveytsariyanın', Germaniyanın', Avstriyanın', Lixtenshteynin' ha'm Sloveniyanın' bir bo'legin iyeleydi. Alp tawları bir-birlerinen pa'st shinkler arqalı ajralıp turg'an tawlardın' diziminen ibarat. Uzınlıg'ı 1200 km, ken'ligi 50–260 km. En' iri shinkleri — Simplon (2005 m), Sen-Gotard (2108 m), Brenner (1371 m) ha'm b. Tawlar jo'nelisine ko'ndelen' jaylasqan shuqır salmalar (Bo-den ko'linen Komo ko'line shekem) Alp tawlarının' batıs ha'm shıg'ıs bo'limlerine ajıratıp turadı.. Alp tawlarının' en' ba'lent bo'limlerinde muzlıqlar ha'mda muzlıq payda qılg'an relyef tu'rleri ko'p. Shıg'ıs Alp tawları (4049 m, Ber-nin tawı) batıs Alp tawları (4807 m, Monblan tawına)n pa'sirek. Olar ha'm ayrım dizbeklerge bo'linip ketken. Alp tawları eteklerinde ha'ktas, dolomitler ken' tarqalg'an, karst rawajlang'an. Taw eteklerinde klimat ortasha, taw biyikliklerinde ha'miyshe qar ha'm muzlıqlar bar, klimatı ha'm suwıq. Muzlıqlardın' ulıwma maydanı. 4140 km². Muzlıqlar ha'm a'bediy qarlardın' to'mengi shegarası 2500– 3200 m ba'lentlikde. . En' ko'p jawın arqa ha'm qubla jan bawırlarında jawadı (2000– 3000 mm). Alp tawlarınan ag'ıp tu'setug'ın da'ryalar (Reyn, Rona, Drava, Adije ha'm b.) sersuw, serostona, gidro-energiya imka'niyatlarına bay. Ko'rkem ko'ller ko'p: Jeneva, Syurix, Boden, Lago-Majore ha'm b. Tabiyiy o'simlik tu'rleri ba'lentlik kontinemtlerin payda qılg'an. Taw yeteginen 800 m ba'lentlikge shekem ma'deniy landshaftlar, 1200 m ba'lentlikler-de ken' japıraqlı tog'aylar,, 1300–1700 m ba'lendliklerde iyne japıraqlı tog'aylar bar. 2600 m den 3200 m ge shekem aralıqlar subalp putazarları, jaylawlar menen ba'nt. Taw dizbeglerinde tunneller qazılıp, temir jol ha'm avtomobil jolları o'tkizilgen. Al-pinizm ha'm turizm ken'nen rawajlang'an.


text:
Kosmologik qızıl taypılma
Kosmologik qızıl taypılma - bar yıraq çığanaqlarnıñ (galaktikalar, kvazarlar) küzätelä torğan nurlanışı yışlıqlarınıñ töşüe.
Bu küreneş çığanaqlarnıñ Galaktikabızdan dinamik yıraqlaşuı belän añlatıla, ber-bersennän yıraqlaşuı Metagalaktikanıñ kinäyüenä kürsätä.
Açılış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1912-1914 yıllarda Vesto Slayfer galaktikalar qızıl taypılmasın aça.
1929 yılda Erwin Habbl yıraq galaktikalar öçen küreneşne aça.
Kosmologik qızıl taypılma Ğomumi Çağıştırmalılıq teoriäse buyınça fäza kinäyüe belän bäyle, Doppler effektı belän butamağız.


text:
2014 yılnıñ 23 mayında Qazan şähäreneñ Yaña Tatar bistäse ziratında G.Qamal isemendäge Tatar däwlät akademiä teatrınıñ kürenekle artistı, SSSRnıñ xalıq artistı, RSFSRnıñ K.S.Stanislavskiy isemendäge häm Tatarstannıñ G.Tukay isemendäge däwlät büläkläre laureatı Şäwkät Biktimerovqa qaber taşı quyıldı. Bu çarağa G.Qamal teatrı artistları häm xezmätkärläre, Şäwkät ağanıñ tuğannarı häm yaqınnarı, talantın söyuçelär cıyıldı.
Tufan Miñnullinnıñ “Äldermeştän Älmändär” spektaklendä yözyaşär Älmändärne başqarğan artist 83 yäşendä, 2012 yılnıñ 28 mayında arabızdan kitkän ide.
kamalteatr.ru


text:
Aqınnıñ tosınnan munday şeşimi onıñ janküyerlerin abdıratıp tastağan sıñaylı. Balğınbek Ïmaşovtıñ älewmettik jelidegi paraqşasında onıñ bul isi qızw talqığa tüsti.
nureke.05region atpen jazılğan janküyer: «Ağası, önerden ketwiñiz ras pa??? Qayran qazaqtıñ aytısı!!! Siz sekildi twma talant aqın kerek bizge! Ağası, äli de qulağımız astarlı da, awqımdı, şattıqqa tolı aqïıq sözderge toyğan joq. Balğınbek ağa, sizdiñ aytıstan ketwiñizge qarsımın. Siz ketseñiz qazağımnıñ aytısı biraz öner maqamınan ayırılğanday sezinwdemiz. Qayran qazağımnıñ aytısı-ay!!!», -dese.
Tağı bir janküyeri (sultanuaismamanov atpen tirkelgen-avtor) «Ketkenmen şet el asıp bara jatqan joq qoy, aytıstıñ sırtında jürip şäkirt tärbïeleytin şığar,- dep oyın bildirgen.
Derekközi: reactor.inform.kz
Avtorı: Abay Aysara
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï
-
Baydawlet Mwxammed2015-10-23 19:53:29Aynur Tursınbaevamen 100 ge jwıq ret aytısıp endi aytıstan ketem degeni nesi?


text:
Taldıqorğanda stwdent jastardıñ respwblïkalıq festïvali ötti TALDIQORĞAN.QazAqparat - Taldıqorğan qalasında alğaş ret Astana qalasınıñ 20 jıldığına arnalğan «Eñseli Elordam - rwxanï keñ ordam» attı stwdent jastardıñ respwblïkalıq festïvali ötti. Ilïyas Jansügirov atındağı Jetisw memlekettik wnïversïtetiniñ uyımdastırwımen ötken merekelik şarağa Qazaqstannıñ 15 joğarı oqw orındarınan 50-den astam stwdent qatıstı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Taldıqorğandağı jol jöndew jumıstarı cınğa alındı TALDIQORĞAN.QazAqparat - Bügin Almatı oblısı äkiminiñ orınbasarı Aydarbek Bayjanov Taldıqorğan qalasındağı Şevçenko köşesiniñ Qurmanov köşesinen Qabanbay köşesine deyingi böliginde uzaqqa sozılıp ketken jol jöndew jumıstarınıñ barısın aralap kördi. Sol orında merdiger kompanïyalar «ARS-1» jäne «TwrGaz» JŞS-larınıñ ökilderimen jedel jïın ötkizdi. Aydarbek Bayjanov jöndew jumıstarınıñ barısın sınğa aldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Aydındı Alaköl bïıl 1 mïllïonğa jwıq twrïsti qarsı almaq TALDIQORĞAN. QazAqparat -Almatı oblısındağı aydındı Alakölde soñğı tört jılda twrïzmdi damıtwğa bağıttalğan jumıstar qarqın aldı. Nätïjesinde nısandardıñ sanı 92-den 182-ge deyin arttı. Büginde munda demalwşılar üşin barınşa qolaylı jağday jasalğan, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Bötenniñ köligin urlap ketken 20 jastağı qız apatqa uşıradı TALDIQORĞAN.QazAqparat - Almatı oblısında 20 jastağı qız tanıs jigittiñ «Mersedes» markalı köligin ruqsatsız aydap ketip, apatqa uşıradı. Al köliktiñ urlanğandığı jöninde şağımdı polïceylerge Jambıl awdanındağı Uzınağaş awılınıñ jergilikti turğını tüsirgen, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Qazaqstandıq käsipqoy boksşınıñ jaña qarsılası belgili boldı
ASTANA. QazAqparat - Orta salmaqtağı qazaqstandıq käsipqoy boksşı Aydos Erbosınulınıñ qarsılası awıstı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Osığan deyin tört kezdesw ötkizip, barlığın da merziminen burın ayaqtağan Aydos Erbosınulı besinşi ayqasında 23 nawrız küni Nyu-Yorkta jergilikti boksşı Maykl Mïtçellmen (4-7-2) judırıqtaspaq bolğan edi.
Alayda, jekpe-jek jaqındağan waqıtta qarsılası belgisiz sebepterge baylanıstı kezdeswden bas tarttı.
Endi ol tağı bir amerïkalıq boksşı Rïarwsa Dadlïmen (5-1-1, 2 KO) ayqaspaq.
Bizdiñ otandasımız Aydos Erbosınulı tört kezdeswdiñ ekewin Wkraïnada, qalğan eki jekpe-jekti öz elimizde ötkizgen bolatın. Al 23 nawrızdağı ayqası AQŞ awmağındağı alğaşqı jekpe-jegi bolmaq.


text:
İyül 20-de, çarşenbe künü Aqmescit ava limanında uçaq seferleriniñ lâğu etilmesi ve keçiktirilmesi devam ete. Bunı ava limanınıñ online tablosındaki malümat tasdıqlay.
Böyle etip, Moskvağa seferler 2-4 saatqa keçiktirile, bu yönelişte sabağa qadar endi altı reys lâğu etildi, bunen beraber, Sankt-Peterburg, Voronej, Samara, Stavropol, Vladikavkaz, Kursk şeerlerine uçaq seferleri lâğu etile.
Ava limanı tablosınıñ malümatına binaen, iyül 21-ge planlaştırılğan 7 uçaq seferi lâğu etildi.
Tünevin «VİM AVİA» şirketiniñ seferleri bir künden ziyade vaqıtqa keçiktirildi.
Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Rusiyege boysunğan Qırım idaresinde bildirgenlerine binaen, iyül 17-de saat 22:30-da Aqmescit ava limanından çıqmaq kerek olğan Aqmescit-Sankt-Peterburg uçağı, arasında 26 bala olğan 220 yolcunen, tehnikiy problemalar sebebinden tek iyül 19-da saat 01:53-te çıqtı, umumen olaraq, sefer 25-ten ziyade saatqa keçiktirildi. Rusiye Cenübiy naqliye prokuraturası vaqia boyunca teşkerüv teşkil etti.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Şimdiki vaqıtta Qırımğa uçaq seferleri tek rusiyeli şirketler tarafından teşkil etile.


text:
KAHRAMAN TÜL PERDE STOR ZEBRA MAĞAZASI
Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Özel Ölçüye Göre Tül Perde Dikim Atolyesi, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Özel Tasarım Tül Parde Dikim Evleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi İsteğe Bağlı Tül Perde Dikim Evleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Çatı Katı Tül Perde Dikim Evleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Tül Perde Dikim Evi, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Tül Perde Satış Mağazaları,Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Perde Dikim Evleri,
Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Stor Perde Satış Mağazaları,Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Zebra Perde Satış Mağazaları, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Katlanır Tül Perde Satış Mağazaları, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Tül Perde Satış Montaj,Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Tül Perde Modelleri, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Tül Perde Fiyatları, Bursa Bursada Bursadaki Osmangazi Stor Perde Satış Montaj,
- Görüntülenme sayısı: 925


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiya reisi Ali Özenbaş Qırımtatar Milliy Meclis azaları ve faallerge qarşı suniy qararlarnı çıqarğan mahkemeciler kelecekte özleri halqara mahkemelerine tüşe bilecek, dep tüşüne.
Bunı o Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ fikrine köre, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalunvından soñ «bu kibi qanunsızlıq ve munasebetke qarşı» narazılıqlarnıñ sayısı ğayet arttı.
«Birleşken milletler teşkilâtı, Avropa birligi, em de diger memleketlerniñ ükümet başlarına mezkür işlerniñ halqara mahkemelerinde, şu cümleden İnsan aqları boyunca Avropa Mahkemesinde baqılması ve cinaiy icracı ve emir etkenlerniñ cezalarını bere bilecek Halqara tribunalnıñ teşkil etilmesi boyunca talaplarnı beklemek kerek. Böyle alda ise, bu kibi repressiyalarnıñ aqibetlerini esapqa alsaq, er bir muayyen şahısnı belgilemek ve eñ qattı şekilde cezalamaq kerek», – dep tüşüne Ali Özenbaş.
Akimiyetniñ 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy tertipsizlikni teşkil etüvde qabaatlanğan Ahtem Çiygoznı on yılğa apiske qapatmaq kibi qorquzuvını Meclis azası 1919 senesi vatandaşlıq cenki vaqtında Denikin akimiyetiniñ areketleri ile qıyaslay.
«O zaman vatandaşlıq cenkiniñ eñ kergin vaqıtlarında arbiy-alan mahkemeleri mabüs bolşeviklerni çeşit katorgalarğa yollay edi, amma aynı zamanda olarnıñ şahsiy kelecegi ise belgisiz edi», – dey Ali Özenbaş.
Yanvar 19 künü «mayıs 3 künü işi» boyunca Edem Osmanov yaqalana. Yanvar 23-de «Ermeni Bazar» kiriş noqtasında Federal Havfsızlıq Hızmeti ve Rusiye sıñır hızmeti faali Sinaver Kadırovnı yaqalap, Qırımdan sürgün eteler. Yanvar 29 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ vazifelerini eda etken Ahtem Çiygoz apiske alına. Bundan soñ evinde tintüv keçirile. Bundan evel tintüv ATR qırımtatar telekanalında keçirile.
Qırım akimiyetini yarımada tamır halqına nisbeten ayırımnı toqtatmağa çağıralar, amma Qırım «ükümeti» qırımtatarlarğa etilgen basqını tanımay.


text:
Qırımçaqlar
Qırımçaqlar (qırımçaqça kъыpыMчaxлap) - esasen Qırım topraqlarında yaşağan kiçik halqtır. Bu halqnıñ Qırımda peyda oluvınıñ tarihı ve devri asırlar terenligine dala. Bazı alimlerniñ fikrine köre, qırımçaqlar - 1492 s. Portugaliya ve İspaniyadan quvulğan ve Qırımda yerleşken yeudilerdir. Başta olar Kefede yerleşken, soñ ise Qırımnıñ başqa şeerlerine köçmege başlağanlar. Lâkin qırımçaqlarnıñ Qırımda peyda olması aqqında böyle nazariye da bellidir. Qırımçaqlar Qırımnıñ qadimiy ealisi esasında tahminen VI-VIII as. şekillengendir. Qırımçaqlar yeudi dinini küte. Til ve turmuşı ise türkiy halqlarnıñ tesirinde qalğan edi. Bundan ğayrı, qırımçaqlarnıñ inançlarında da türkiy unsurlarını rastketirmek mümküm, meselâ diniy metinlerde, ibadetlerde İlâhnıñ adı Teñri olaraq qullanıla edi.
Qırımçaqlarnıñ cemaatları Mangup, Çufut Qale ve Kezlevde buluna edi. Lâkin eñ büyük cemaat Qarasuvbazarda Qarasuv özenniñ sol yalısında edi. Bu yer "Qırımçaq tarafı" adlandırılğan edi. Bu topraqlarğa qırımçaqlar XV a. soñu - XVI a. başında Kefe ve Eski Qırımdan köçken edi.
Çar vesiqalarında "qırımçaqlar" adı 1859 s. peyda oldı. 1920-nci senelerde qırımçaqlar öz medeniy cemiyetlerini meydanga ketirdi, mektepler açtı. Sovet devrinde qırımçaqlar başqa halqlarnen qarışıp (assimilatsion) esnasında oğradı.
1989 s. berli qırımçaqlar Aqmescitte öz cemiyetini teşkil etip, til medeniyet ve sanatını yanıdan tiklep oğrunda faaliyet köstereler.


text:
25-30 jas aralığı
Ädette, qartayudıñ alğaşqı belgileri 25-30 jas aralığında biline bastaydı eken jäne ol sizdiñ jüziñizden körinis tabadı. Jalpı, bul tabïğï qubılıs bolğanımen, qartayu är adamnıñ jeke erekşelikterine, onıñ ömirlik ustanımına, qorşağan ortasına, jeke qasïetteri men minez-qulqına, aynalısatın isine, nemen jäne qalay, qaşan tamaqtanatınına, tağı basqalarğa tikeley baylanıstı eken.
Bul jastağı jandardıñ bet terisi bayağıday balğın emes, teri şarşañqı körinedi. Sonımen qatar közderiniñ aynalasında usaq äjimder de biline bastağan.
Köp jağdayda däl osı 5 bes jıl är adamnıñ ömirinde erekşe jayttarğa tolı bolatını belgili. Otbasın qurıp, kişkentaylardı tärbïelew nemese ornıqtı jumıs ornın tawıp, karerasın qalıptastırw köbine-köp osı jastarğa döp keledi. Soğan oray osı bes jılda adam balası köptegen küyzeliske tüsedi. Demek, qartayu procesin jedeldetwge özi de (anığı, ömir ağısı) üles qosadı.
Qartayudı bäseñdetw joldarı
Bet terisine durıs kütim jasawdı qolğa alw kerek. Tazalaw, kosmetïkalıq quraldar qoldanw bılay tursın, qajet bolsa, betke massaj jasap turwdıñ da mañızı mol. Sonımen qatar küyzeliske tüsip, aşwğa berilmewge tırısw kerek.
30-35 jas aralığı
Bul jastağı äyel adamnıñ bet-beynesi – onıñ jas kezinde betine jasağan «jumısınıñ» nätïjesi. Yağnï jas keziñizde öziñizge qanşalıqtı nazar awdardıñız, qanday kütim jasadıñız nemese mülde qaramağan bolarsız. Munıñ bäri betiñizde «turadı».
30 jastan asqan soñ-aq qartayu procesi tezdete tüsedi. Keşegi bir-eki sızıqtıñ qalay eselenip ketkenin bayqamay da qalasız. Bet terisiniñ öli kletkaları köbeyip, sırtqa şığıp, türiñizdi şarşañqı körsetedi. Äjimder keşe ğana mañdayıñızda ğana bolsa, endi murın men awızdıñ mañayına da äjimderdiñ payda bolğanın bayqaysız.
Terisi qurğaq, arıqşa kelgen kelinşekterge, äsirese, mïmïkalıq äjim erte tüsedi. Durıs kütim jasalmasa, betiñiz peşte pisken alma sïyaqtanıp ketwi ğajap emes.
Qartayudı bäseñdetw joldarı
Bet terisine kündelikti kosmetïkalıq kütim jasalwı kerek. Terini tınıştandıratın, närlendiretin, tazartatın jäne tartatın kosmetïkalıq quraldar qoldanıñız. Kremderdiñ quramında S därwmeni bolwın qadağalañız. Sonımen qatar ottekti kosmetïka qoldanğan jön. Massajben qatar pïlïng, lïftïngtiñ de kömegine jüginip körwge boladı.
Derekközi: http://anabol.kz/
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Ukrainada mecburen köçip kelgenlerniñ sayısı dekabr 26 kününe 610,4 biñ insan oldı, Qırımdan – 20 biñ. Bu aqta BMT İnsan aqları boyunca BMT yuqarı komissarınıñ idaresinde aytıla.
Beyanatta añılğanı kibi, 610,4 biñ mecburen köçip kelgen insannıñ arasında 19,9 biñ vatandaş Qırımda, 590,4 biñ – Ukraina şarqiy vilâyetlerinde evlerini taşlap ketti.
Mında şunı da qayd ettiler ki, 248,5 biñ insan sığınaqnı qomşu memleketlerde qıdıra. Olardan 245,5 biñ Rusiyede qaçaq statusını soradı, 2,2 biñ – Poloniyada ve 342 biñ insan diger memleketlerge muracaat etti.
Olğan malümatqa köre, vaqtınca işğal etilgen territoriyadan ve ATO zonasından diger regionlarğa 614 biñ 467 insan, şu cümleden Donetsk, Lugansk vilâyetlerinden – 594 biñ 573 insan, Qırım Muhtar Cumhuriyetinden – 19 biñ 894 insan köçip ketti.


text:
Aqparat qawipsizdigi jöninen tanımal sarapşı Ïndradjït Bxayyan WhatsApp jelisinen qatelik taptı. Onıñ aytwınşa, jelini smayl belgileriniñ kömegimen oñay buzwğa boladı, dep xabarlaydı The Hacker News. Bul üşin özge birewge 4-5 mıñ smayl salınğan xabarlamanı birden jiberip qalsa jetip jatır. Bir qızığı, munday täsil Android-qa ornatılğan WhatsApp jelisin birden «uşıradı» eken. Al iOS-pen jumıs isteytin smartfondar munday äreketten tek birşama waqıtqa «qatıp, turıp qaladı» da jumısın jalğastırıp kete beredi. Jalpı bul mäseleden qutılw üşin osı uzın-sonar smayldardı jibergen adamnan kelgen barlıq xat-xabardı öşirip tastaw kerek. Sebebi smayldar şubırıp kelgen kezde bwfer tolıp ketedi eken.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Salı künü, İyülnıñ 15-de Kiyevde «Qırım meselelerinen oğraşacaq nazirlikniñ meydanğa ketirilüvi» mevzusında tögerek masa keçirilecek.
Tedbir teşebbüsçileri: «Ukrainskiy meridian» adlı içtimaiy taqiqları merkezi, «Qırımdan mecburiy köçkenleriniñ teşkilatlarınıñ koordinatsıya şurası» ve Ukrainanıñ Avropa firqasıdır.
Teşkilâtçılar bergen malümatlarğa köre, tögerek masada Ukraina Prezidentı Petro Poroşenko, nazirler Şurasınıñ azaları, halq deputatları, siyasiy firqalarnıñ azaları, cemaat teşkilâtları iştirak etmeleri beklenile.


text:
1944 senesi mayıs 18-20 künlerinde NKVD-NKGBniñ mahsus operatsiyası esnasında bütün qırımtatarlar Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Uralğa sürgün etildi (resmiy malümatqa köre, 194 111 kişi sürgün etildi). Qurultaynıñ mahsus komissiyası «Unutma» umum halq kampaniyasını keçirdi. Onıñ esnasında sürgünlikniñ şaatlarına ait 950 hatırlav toplandı. Qırım.Aqiqat bu arhivlerde yer alğan şaatlıqlarnı derc ete.
Men, Linâre Dermenci, qırımtatarım, 1930 senesi fevral 6-da Aqmecsit şeerinde doğdım.
Sürgün etilgenimizde ailede anam, Selme Muratova (1912 senesi doğumlı), ve men, onıñ qızı, Linâre Dermenci bar edik. Babam cebege ketken edi. Sürgün etilgenimizniñ arfesinde yaşağan yerimiz, Turetskaya soqağı, 21-nci ev, 2-nci qattaki kvartira edi. Şimdi anda Aqmescit şeeriniñ Merkeziy rayon mahkemesi buluna.
Sürgün etilgende mektepte oqumay edim, çalışqan mektepler yoq edi. Cenkten evel beş sınıf bitirdim. Anam, Selme Muratova, Aqmescit şeeriniñ baş poçtamtına işke kirmege yetişken edi.
Şimdi anda, evge ve qaraltığa aqqı ile iç bir alâqaları olmağan kelmeşek kişiler yaşay
Aqmescitte mal-mülkümizden, bütünley donatılğan üç közlü kvartira ve babamnıñ büyük kitaphanesi bar edi. Çünki menim babam, Abdulla Dermenci, cenkten evel belli qırımtatar yazıcısı, tenqitçi jurnalist edi. Babam Yalta rayonındaki Kikeneiz (şimdi Opolznevoye) köyünde doğdi. Ev ve qaraltı – 15 sotka topraq, onıñ babası ve anası, İbraim Dermenci ve 1944 senesi mayıs 18-de başqalar kibi öz evinden sürgün etilgen Fadme Dermencige ait edi. Sürgün etilüv olmasa, Kikeneiz köyündeki (Pograniçnaya soqağı, 14 adresi boyunca yerleşken) ana-babasınıñ evi ve 15 sotka toprağı olğan qaraltısı, o yerde doğğan ve ösken babam, ordudan demobilizatsiya etilgen cenk saqatı Abdulla Dermencige ait olacaq edi. Şimdi anda, evge ve qaraltığa aqqı ile iç bir alâqaları olmağan kelmeşek kişiler yaşay. Qırımtatarlarğa qarşı milliy alâmet boyunca yapılğan genotsid neticesinde açıq-aydın adaletsizlik yapaldı.
Babam, Abdulla Dermenci, 1941 senesinde Qızıl orduğa mobilizatsiya boyunca alınğan edi. Emcem, Umer Dermenci, 1944 senesinde Emek ordusında edi. Emcem Eyup Dermenci 1944 senesinde Emek ordusında elâk oldı. O, bala yazıcısı edi.
Arbiyler bizni qapını açmağa mecbur etti, olar bizge arbiy emirge binaen 15 daqqa içinde kvartiradan deral çıqacağımıznı ilân ettiler
O gecege qadar biz azırlanğan sürgün etilüv aqqında bir şey eşitmedik… 1944 senesi mayıs 18, gece saat 2-de arbiyler bizni qapını açmağa mecbur etti. Bizler yuqu sersemliginden daa özümizge kelmegende, olar bizge arbiy emirge binaen 15 daqqa içinde kvartiradan deral çıqacağımıznı ilân ettiler. Qabaatlavnı oqumadılar. Ne yerge ve ne sebepten sürgün etilgenimizni ilân etmediler. Askerler bizni silâ ile kvartiradan çıqışqa taba itey ediler.
Biz kiyindik ve, yanımızğa içinde 5 kilo qara un olğan torba, meşrebe ve tava alıp, çıqtıq. Üstümizge palto ve ayaqqap kiydik. Tışarıda yağmur bar edi. Yanımızda, qollarında silâ olğan üç asker bar edi. Konvoynıñ refaqatı ile bizni açıq yük maşinasına oturrılar. Anda endi bizim yurtdaşlarımız bar edi.
Turetskaya, 21 soqağındaki evimizde biz yekâne qırımtatar qorantası edik.
Bizni Sarabuz (Ostrâkovo) stantsiyasına ketirdi ve üst rafları olğan yük vagonlarına oturttılar. Vagonda biz elli kişiden ziyade edik. Er kes eşyasız, bir parça azıq ile quvulğan edi. Sarabuzda vagon içinde oturdıq, konvoy askerleri bizni tışarığa yibermey ediler. Bizge bir de-bir aqqımız olğanı aqqında bir şey bildirmediler. Bizge qarşı kösterilgen munasebetleri pek sert edi. Ufaq balalar ağlay, qartlar iñley edi. Men de ağlay edim. Bizim vagonımızda öldürilgenler olmadı, lâkin munasebet pek sert edi.
Ava yetmey edi. Bir qaç künden soñ vagonımızdan ölgenlerni – bir qartana ile bir oğlançıqnı çıqardılar
Vagonımız, yük vagonı, mal ve yükler taşılğan vagon edi. Vagonnıñ yuqarısında bulunğan ufaq pencereçik üstünden tikenli tel oralap çekilgen edi. Ava yetmey edi. Bir qaç künden soñ vagonımızdan ölgenlerni – bir qartana ile bir oğlançıqnı çıqardılar. Ölülerni demiryol kenarında taşlamaq içün tren ufaq stantsiyalarda toqtay edi. Defin etmege bermey ediler. İçmek içün bergen suvları yetmey edi. O, er vaqıt yetmey edi. Konvoy askerleri insanlarğa, malğa kibi baqa edi. Biz yolda epimiz bitledik. İnsanlar Allahqa qurtulış içün dua ete, ağlay ve sızlay ediler. Vagonımızdaki bir qart, yolda ketken trende insanlar acetlerini körsin dep, vagonnıñ köşesinde pıçaqnen delik açtı ve o yerni, çul tuttırıp ayırdı. Aş bermey ediler. Açlıqnı evden alğan azıqlarımıznen def ete edik. Çiy boğday danelerini çaynay edik. Toqtavlarda taşlar üstünde tiken ve çalı-çırpıdan ateş yaqıp, tavalarda şingen etip suvnen qarıştırılğan undan çırlamalar pişire ve terk etilgen evlerden alınğan boğdaylarnı pişire edik. Soñ apansızdan «Vagonlarğa!» emiri yanğıray edi ve insanlar, qollarını yaqıp, içinde pişip yetişmegen boğday ile tavalar ve qazanlarnı qap-qaç ete ve yolnı devam etmek içün vagonlarğa çapa ediler. Sıqlıqtan vagon içi sasıy edi. İnsanlar, vagonda peyda olğan bitlerni cıyıp, öldüre ediler. Çöllerge yaqınlaşqan soñ bizge taş kibi quru, er tarafı beyaz tuz ile qaplı ekişer balıq berip başladılar. Biz olarnı kemirgen soñ daa ziyade suvsay edik, içecek suv ise yoq edi. Hastalar ve ölülerge munasebet merametsiz edi. Yolda sıcaq aş berilmedi, insanlar, sağ qalmaq içün özleri çare qıdıra edi.
Vagonda ve bütün eşelonda ölüm adiseleri pek çoq oldı. Ölülerniñ cesetlerini konvoy askerleri ala ve yol kenarında taşlay ediler
Hastalar içün emşeriler ve ilâclar yoq edi. Yolda iç bir yardım kösterilmedi. Vagonda ve bütün eşelonda ölüm adiseleri pek çoq oldı. Ölülerniñ cesetlerini konvoy askerleri ala ve yol kenarında taşlay ediler. Biz ise yolumızğa devam ete edik.
23-nci künü bizler – sağ qalğanlarnı vagonlardan çıqardı ve yük maşinalarına yüklediler. Bizni Bekabad stantsiyasından çöl içindeki uzaq bir yerge alıp kettiler. Anda ne terekler, ne evler bar edi. Bizni teren qazılğan erastı evler – zemlânkalarğa topraq yataqlarğa yerleştirdiler. Bu yerde qaraqurt degen örümçek ve yılanlar bar edi. İnsanlar, ölümge ketirilgenlerini añladı. Biz anamnen, başqa çare körmeyip, ayatımıznı qurtarmaq içün bu yerden qaçmağa qarar berdik. Yolda alsız qalğan qadınlar, qartlar ve balalarnı Farhad GESniñ (suv elektik stantsiyasınıñ) qurucılığına ketirdiler. İnsanlarğa böyle etip ilân ettiler. Anda iç bir yerli sakinni biz körmedik.
Qaçqanlar qurtuldı, qalğanlar ise o yerde elâk oldı, ve o cölde yalıñız o biçarelerniñ kemikleri qaldı
Biz anamnen o aqşam yavaşçıqtan, gizlenip, yaqın yerde turğan yük maşinası üstüne çıqtıq ve anda yatqan brezent tübüne saqlandıq. Tezden yük maşinası yolğa çıqtı ve biz, nefesimini tıyıp, bu qorqunçlı yerden qaçqanımıznı añladıq. Qaranlıq edi, ve bizim stantsiyağa kelgenimizni kimse körmedi. Biz anda açıq yük vagonına kirdik ve onıñ köşesine kirip, pısıp oturdıq. Tezden poyezd yol aldı ve biz bilinmegen yerge doğru kettik. Qaçqanlar qurtuldı, qalğanlar ise o yerde elâk oldı, ve o cölde yalıñız o biçarelerniñ kemikleri qaldı.
Demiryolda poyezdler ile anda-mında yürgenimizde vagonlar arasında, buferler üsünde bile yürmege mecbur ola edik. Biz Taşkent vilâyetiniñ Kaunçi (şimdi Yangiyül) stantsiyasına keldik. Büyük, uzun barakta, anbarda, anda yerleştirilgen halqımız arasında babamnıñ anası, Fadme qartanamnı ve onıñ torunı Uriyeni taptıq. Bu quvanç edi. Uriye 16 yaşında edi. O, endi tola zavodında çalışa, özü ve qartası içün 500 gram ötmek ala edi. Olar bizlernen paylaşmağa mecbur oldı.
Etraftaki adamlar da, dualarımnı eşitip, ağlay ediler, Allah da eşitti: ekinci künü, sabağa yaqın, domobilizatsiya etilgen, topal babam keldi ve bizni qurtardı
Ertesi künü anam, cedvelge kirsetsinler dep, komendaturağa bardı. Amma oña: «Qaydan qaçqan olsañ, anda qayt», dep, cedvelge almadılar. Anam, qaçmadım, eşelondan qaldım, dedi. Lâkin oña inanmadılar, iş ve ötmek bermediler. Biz açlıq çeke, umütten kesildik. Men, közlerim yaşlar tolu, 14 yaşımda bütün gece, babam kelsin, bizni tapsın ve ölümden qurtarsın, dep, Allahğa dua ettim. Ayaqlarım şişti, yürip olamadım. Etraftaki adamlar da, dualarımnı eşitip, ağlay ediler, Allah da eşitti: ekinci künü, sabağa yaqın, domobilizatsiya etilgen, topal babam keldi ve bizni qurtardı. Bizni komendantnıñ cedveline kirsettiler. İş berdiler.
Babam bütün aqrabalarnı bir yerde, Taşkent vilâyeti Yangiyül rayonı 10-ncı nomeralı bağça sovhozınıñ 5-nci bölüginde topladı. Bizni camsız ve qapısız olğan yıqıq bir barakta yerleştirdiler. Biz, ve şu cümleden demobilizatsiya etilgen babam, spetspereselenetsler – mahsus köçürilgen şahıslar oldıq. Bütün bizim ealimiz, oturğan yerimizden ayırılmaycağınızğa dair imza atmaq içün mahsus komendaturağa qatnay edik.
Baraknı özümiz divarlar ile bölmelerge böldik. Qapı taptıq, sobalar yasadıq, pencerelerge eski fanera parçalarını qaqtıq. Bizge ayırılğan mesken meydanlığı 16 kvadrat metr edi. Anda biz, 6 kişi, aşay ve yuqlay edik. Yaqarlıq bermey ediler. Biz, babamnen beraber, öz küçümiznen eski kütüklerni yerden çıqarıp, yara ve yaqa edik. Tarlalarda pamuq saplarını cıyıp, yaqa edik. Açlıq ve suvuq içinde yaşay edik. İçilecek suv yoq edi. Çeşmeler yoq. Suvnı, suvarma arıqlardan alıp, içe edik. Onı yahşı etip qaynata, tındırıp balçıqtan, topraqtan temizley edik.
İnsanlar içek hastalıqlarından öle ediler. Ve ayrıca çirkiy çaqqanından – insan üç künde yüksek sıcaqtan yoq olıp kete edi
İlâclarnı birinci künden başlap bermey ediler. Sıtma keniş yayılğan soñ aplar şeklinde sarı akrihin berip başladılar, lâkin o, artıq pek az kişige yardım ete edi. İnsanlar içek hastalıqlarından öle ediler. Ve ayrıca çirkiy çaqqanından – insan üç künde yüksek sıcaqtan yoq olıp kete edi. Çalışqan ve onıñ tarafından baqılğan kişilerge berilgen ötmek kartoçkalarından ğayrı iç bir azıq berilmey edi. Elbette ki, ötmek zar-zoruna aşalacaq derecede edi.
Kelgenimizde iç bir qaraltılıq topraq berilmedi. Bir yıl keçken soñ babam adına, 7 yıl içinde qaytarmaq şartı ile 5000 ruble borc ayırıldı. Babam pek dürüst adam olğanı çün bu yalancı devletke bütün paranı aylığından alıp qaytardı.
Bir qaç yıl içinde 10-ncı nomeralı bağça sovhozınıñ bağçaları ve bağlarında bir zerelik aylıq içün künde 8-9 saat çalıştıq. Bu iç bir mehanizatsiyasız, pek ağır iş edi. 14-15 yaşlı ösmürler künde 4-5 saat çalışa edi.
İşniñ bozulması içün cezalavlarnı hatırlamayım. Habercilerni işke celp etüv adiseleri aqqında haberim yoq. Men 14 yaşında edim, ve bu hususta bir şey bilmeyim. Soy-aqrabalarğa ve oquvğa barmaq maqsadınen rayondan çıqmaq yasaq edi. 1944-48 senelerinde,16 yaşından başlap, öz başına çıqıp ketüv ya da qaçuv içün 20 yıl kürek cezası şeklinde cinaiy mesuliyet ile cezalanmaq telükesi bar edi. Bu, komendat rejimini daa sert alğa ketirdi.
Ailemizde er kes sıtma ve içek hastalıqlarına oğradı. Akrihininden ğayrı bir şey berilmedi. 80 yaşında olğan Fadme qartana, çoqqa barmayıp, içek hastalığı ve alsızlanğanından keçindi. Ondan ğayrı, anam tarafından olğan Fadme qartanam da alsızlanğanından 64 yaşında keçindi. Anamnıñ büyük tatasınıñ aqayı, Ceppar eniştem 50 yaşında öldı. Qartanamnıñ torunı 17 yaşlı Uriye tatam, yerli banditler tarafından zorlanıp, öldürildi.
Cesetlerni arabalarğa yüklep, qasabanıñ tışında umumiy çuqurlarda defin ete ediler. İnsanlar açlıqtan ve hastalıqlardan öle edi
İnsanlar tropik sıtmasından üç kün içinde öle edi. Elbet, bu epidemiya edi. Cesetlerni arabalarğa yüklep, qasabanıñ tışında umumiy çuqurlarda defin ete ediler. İnsanlar açlıqtan ve hastalıqlardan öle edi.
Rayondan oqumaq içün bile çıqmaq ysaq olğanı içün tehnikumlar ya da aliy oquv yurtlarında oqumağa çare yoq edi. Orta mektepniñ on sınıfını rus tilinde bitirdim. Ondan soñ yasaqlar sebebinden oqumağa çarem yoq edi.
1956 senesine qadar qırımtatar tili, medeniyeti ve sanatınıñ inkişafı içün imkânlar yoq edi. Ananeler, diniy bayramlar ve merasimlerniñ açıqtan yapılması yasaq etile edi. Bizde, vatanğa, Qırımğa qaytuv meselelerini açıqtan, serbest şekilde muzakere etmek, bütün halqnıñ aqlarını bozğan uquqiy aktlarınıñ lâğu etilmesini, qırımtatarlarnıñ devletçiligi olğan Qırım MSSCniñ tiklenilmesini talap etip, mektüpler yazmaq ve yollamaq içün aqqımız yoq edi.
SSCB Yuqarı Şurası Prezidiumınıñ 1956 senesi aprel 28 tarihlı Fermanı çıqqan soñ iç bir ciddiy deñişme olmadı. Oña köre, qırımtatarlar ve diger sürgün etilgen halqlardan mahsus yerleştirüv (spetsposeleniye) sıñırlamaları alıp taşlandı, lâkin sürgün etilgende musadere etilgen mal-mülkleriniñ qaytarılmasına ve, ondan ğayrı, bu insanlarnıñ sürgün etilip çıqarılğan yerlerine qaytmalarına aqlar berilmegen edi.
Men pek istesem de, sıñırlamalar sebebinden aliy oquv yurtunda oqumağa çarem olmadı. Kâtibe-maşinist, Yangiyül statistika idaresinde üyken statist, qurucılıq teşkilâtında teftişçi olıp çalıştım. Ondan soñ Taşkentteki Ğafur Ğulâm adına neşriyatınıñ qırımtatar muarririyetinde korrektor olıp çalıştım. Şimdi pensiyadam.
Ecdatlarımnıñ vatanına 1988 senesi mayısta qayttım, Aqmescitte yaşayım.
(2009 senesi dekabr 11-de yazılğan hatırlav)
Neşirge Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqınıñ genotsidini ögrenüv ve onuñ neticelerine qarşı çareler körüv boyunca mahsus komissiya reisiniñ muavini Elvedin Çubarov azırladı.


text:
Meksïkalıq aspazdar Latın Amerïkasındağı eñ ülken sendvïç jasap, älemdik rekord ornattı. Dayındalğan tağam – 65 metr 23 sm.
Astı äzirlew üşin mıñdağan bölke nan, pïyaz, qızanaq pen türli tuzdıq qoldanıldı. Şeber aspazdar 3 mïnwt 26 sekwndta dayındağan tağamdı jïnalğandarğa tegin tarattı.
Şara eldegi 20 mıñğa jwıq tez tamaq äzirleytin käsiporındardı qoldaw maqsatında jasalıp otır.
“Bul ulttıq tağamdı nasïxattaw şarası bolıp tabıladı. Meksïkalıqtar onı süysinip jeydi. Onı dayındawdıñ da türli ädisi men joldarı bar. Jıl ötken sayın mamandar onı jañaşalandırıp jatır”, – deydi aspaz Alïsïya Valegas.
Derekközi:24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Aqmescitteki Kyiv rayon mahkemesi aprel 21-de «narazılıq alanlar»nıñ qırımtatar faaliyetçisi Fazil İbraimovnıñ tevqifini eki ayğa uzattı. O, tahqiqat izolâtorında iyün 22-ge qadar qalacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Advokat Edem Semedlâyev: «Oturışuv eki saatke keçke qalıp başlandı, çünki tahqiqat qırımtatar tiline tercimannı tapalmay edi. Fazil İbraimovğa sıñırlav tedbiriniñ deñiştirilmesine dair muracaatımız, evelden tüşüngenimiz kibi, red etildi», – dep ikâye etti.
Aprel 20-de, cuma künü, Qırım Yuqarı mahkemesi advokatlar Edem Semedlâyev ve İslâm Veliyev tarafından, Fazil İbraimovğa tevqif muddetiniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsion şikâyetni qanaatlendirmedi.
Rusiye İİNiniñ Qırım boyunca idaresiniñ hadimleri fevral 15-te Aqmescitte Strelkovaya soqağı rayonında «topraq arsasınıñ zapt etilmesini teşkil etkenlerinden biri»niñ evini tinttiler.
Polis hadimleri «narazılıq alanı» faaliyetçisi Fazil İbraimovnı yaqalap, Rusiye İİNiniñ Qırım boyunca idaresiniñ şeer bölügine alıp kettiler.
Qırım QHVleri, İbraimov «Rusiye Cinaiy-protsessual kodeksiniñ 91-nci maddesine muvafıq olaraq cinayet şübhesi ile» resmen yaqalandı, dep bildirdiler.
Fazil İbraimov, «narazılıq alanları» – qırımtatarlarnıñ sürgünlikten qaytqan soñ zapt etken topraqlarınıñ qanuniyleştirilmesi oğrunda küreşi ile belli.
Qırımtatarlar evler qurğan «Strelkovaya» «narazılıq alanı» yerinde «Krımskaya roza» adlı yañı 9 biñ kişilik rayonnı qurmağa azırlanalar. Mesken evlerden ğayrı mektepler, balalar bağçaları, sport kompleksleri ve tükânlarnı qurmaqnı planlaştıralar. Şimdi adna ekseriyetle sürgünlikten qaytqanlar yaşay.


text:
Almaniya kantsleri Angela Merkel G7 sammiti arfesinde Rusiyeniñ Qırım işğalini dünya toplulığı içün Ebola virusı ve Yaqın şarqta terroristik teşkilâtlarnıñ faaliyeti ile aynı derecede telükeli olğan eñ büyük havf dep adladı.
Bu aqqında Globe and Mail gazetasında Angela Merkelniñ derc etilgen maqalesinde aytıla.
«Suvuq cenkten 25 yıl keçken soñ Avropa nizamını Qırım işğali bozacaq, dep tasavvur etmek mümkün edimi? Ya da Ebola virusınıñ tarqatılması bir sıra Afrika memleketiniñ inkişafını toqtatacağını, Yaqın şarqta ise islamist terroristik teşkilâtlar eki devlette hilâfet tiklemege tırışacağını tüşünmek mümkün edimi?», – dep aytıla maqalede.
Merkelniñ fikirince, G7 sammitiniñ kün tertibinde olğan bu meseleler «halqara toplulığınıñ cevabını talap eteler».
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırım İslâm-Terek rayonında yüz bergen qaza neticesinde eki insan elâk oldı, sekiz kişi, bu cümleden üç bala, zararlandı.
GİBDD Qırım idaresi matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, avgust 1-de saat 13.05-te «Lada Largus» avtomobiliniñ 1981 senesi doğğan aydavcısı Canköy-Kefe-Keriç yolunda kete edi.
«Ekinci dereceli yoldan esas yolğa çıqqanda, areket hafsız olğanında emin olmadı, neticede «Toyota» avtomobilinen çatıştı, onıñ dümeni başında 1956 senesi doğğan, Canköy tarafından Kefe tarafına esas yolda ketken aydavcı edi», – dep bildirdiler müessisede.
Qaza neticesinde «Lada Largus» avtomobiliniñ eki yolcusı elâk oldı.
2002, 2008 ve 2002 seneleri doğğan üç bala zararlandı, olar «Lada Largus» avtomobilinde edi. Olarnıñ el-ayağı yaralandı, köküs qafesi ve yüzniñ yımşaq terisi zararlandı.
Bunen beraber, «Lada Largus» maşnasınıñ 1983 senesi doğğan eki yolcusı, 1981 senesi doğğan «Lada» aydavcısı, 1960 senesi doğğan «Toyota» yolcusı ve 1956 senesi doğğan «Toyota» aydavcısı zararlandı, dep qayd ettiler müessisede.


text:
Sualiñizni körmeyip qaldım, onıñ içün vaqtında cevap bermedim, işte...
Qana baqayıq...teşikdelen
- bunıñ başı (teşik
) - qırımtatarca/ortayolaqça, soñu (delen
) türkçe/yalıboyluca. Yani sözniñ özü nasldır bir melez (gibrid). Qırımtatarca - teşik teşmek
, türkçe - delik delmek
. "Teşikteşken" ya da "delikdelen" olğan olsa daa mantıqlı olur edi. Em de "teşik" sözü mında artqaç. Bir şeyni teşseñ teşikten başqa daa ne ola bilir?zımpa
(zımba) - пepфopaTop, koMпocTep. "Дыpokoл"ğa kelişir edi belki, amma "cTeплep"ge iç kelişmey.Çertkiç
ve çörkü
- eski sözler, luğatlarda da bar (meselâ S.M. Üseinovnıñ Qırımtatarca-Rusça-Ukraince luğatında). ЧиHиTb/ToчиTb kapaHдaш - qarandaşnı çertmek, tıraş etmek degil.Bağlaç
sözü keçenlerde türkçeden alındı. "Qırpmaq" ise qayerden aceba? Türkçe: kırpmak 1) oTpeзaTb, oбpeзaTb; 2) MopraTb (rлaзaMи); 3) ypeзaTb, cokpaщaTb (pacxoды). Qırımtatar tilinde ise rastketirmedim bu sözni...


text:
Avgustnıñ 24, cumaaqşamı künü, Ukraina Mustaqillik Kününi qayd ete. Devletniñ er yerinde bayram tedbirleri ötkerilecek.
Kyivde Kreşatik soqağında arbiy parad keçirilmesi planlaştırıla.
Bayram çerçivesinde «Qırım evi» muessisesi devletniñ çeşit şeerlerinde bazı tedbirler keçirecek. Kyivde qırımlı Zlata Ogneviç, Elzara Batalova, Azize İbragimova kibi çalğıcı ve oyuncılarnıñ jazz piyanisti ve bestekâr Usein Bekirov, «Shatur-Gudur» pank-gruppası kelmesi beklenile. Ayrıca çeşit türlü master-klass ve dekorativ-ameliy yarmalıqlar keçirilmesi planlaştırıla.
Bunıñ arfesinde Ukrainada milliy bayraq Künü qayd etildi.
Bu künlerde Milliy politsiya, Milliy gvardiya, Devlet sıñır hızmeti ve fevqulâde vaziyetler Devlet hızmetiniñ hadimleri olaraq 15 biñ kişi soqaqlardaki tertipni qorçalaycaq.
Rusiye işğal etkeni sebebinden Qırımda Ukraina Mustaqillik künü qayd etelmeycek. Keçken yıllar devamında Kreml nezaretindeki yarımada akimiyeti cemaat faalleriniñ Ukrainanıñ doğğan kününe bağışlanğan tedbirler keçirmelerine ruhset bermegen edi. Buña baqmadan, Qırımnıñ çeşit şeerlerinde adet üzre ukrain abideleri tübüne çiçek qoyma ananesi devam ettirilmekte.
Uquq qoruyıcılar qayd etkenine köre, yarımadada ukrain faalleri toqtamadan taqip etilmekte.
1991 senesi avgustnıñ 24-nde Ukraina mustaqilligini ilân etken edi (bu vaqıtqace o SSCB terkibindeki Ukraina Sovet Sotsialist Cumhuriyetine kirmekte edi). Ukrainanıñ 1991 senesi avgustnıñ 24-nde mustaqilliq ilân etmesinen bağlı akt 1991 senesi dekabrniñ 1-nde halqnıñ rey berüvinen tasdıqlanğan edi.
Bu vaqia ancaq 1992 senesi iyün ayında, Yuqarı Şura avgustnıñ 24 Ukraina Mustaqilligi Künü dep sayılacağını ilân etkenden soñ devlet bayramına çevirilgen edi.


text:
L’Officiel sän jwrnalınıñ alğaşqı sanınıñ muqabasına şığıp, suxbat bergen elbasınıñ kişi qızı Älïya Nazarbaeva balalıq şağı, äpkelerimen qarım-qatınası jäne prezïdent äkesi twralı aytıp berdi dep jazdıNUR.KZ ztb.kz-ke silteme jasap.
Balalıq şağı twralı
Bala kezimde men qızdardıñ ul baladan eş kem tüspeytinin däleldegim keletin. “Panfïlovskïy” keñşarına kelgen kezimiz esimde. Äkem meni atqa mingizgende qorıqqanımnan jılqınıñ jalınan ustap alğan edim. Äkem bolsa “Jalınan nege ustap alğansıñ? Tizgininen usta! Sen meniñ qızımsıñ ba, joq pa?! Qorıqpawıñ kerek” degen bolatın. Twra sol ädispen äkem meni 5 jasımda jüzwge de üyretti. “Jalda!” dep swda jibere salğanda, amalsızdan jüzip kettim. Qolımnan kelmegeni añşılıq boldı. Eñ qorqınışıtısı – qabandarğa tüngi añşılıqqa şığwımız edi. Äkem äzilge basqandı unatatın. Ol bayqatpay qamıstardı ayaqtarımen şıqırlatıp, mağan “abay bol, qabandar kez-kelgen jerden şığa keledi” dewmen boldı. Men dirildep, qumarlıq pen qorqınıştı qatar sezinwmen boldım. Keyin biz qabandar jayılğan jerge jettik. Oqtıñ dıbısın estï sala men otıra ketip, közimdi tas jumıp aldım. Basımdı qolımmen bürkep, bäri tınıştalğanda ğana ornımnan turdım. Mağan bul awır tïdi. Barlığı sonday ädiletsiz bolıp körindi!
Ata-anası twralı
Äkem meni qattı erkeletetin. Sol sebepti men özimdi äkemniñ qızımın dep sanaytınmın. Äpkelerim äkemniñ äkelik sezimderi men twğanda ğana oyandı deydi. Biraq mağan olay körinbeydi. Ol kezde men jay kişkentay bolatınmın. Ol sol üşin menimen köp waqıtın ötkizetin. Men äkem sekildi aşıq, meyirimdi janmın. Onıñ qatıgez bolıp ketpegenine razımın. El basqaratın adam üşin bul öte mañızdı. Anamnan mağan üylesimdikti izdewge quştarlıq qasïeti berildi. Men jaña älemdi tanıp-bilwge qaşanda ülken qızığwşılıq tanıtamın. Anam – ïntwïcïyası keremet damığan, näzik jandı adam. Negizinen äkem men anam bir-biriniñ aynımağan keskini desem de boladı. Olar jartı ğasır birge ömir sürgendikten, bir bütinge aynaldı. Özgeniñ qïındıqtarına bey-jay qaramaw – ekewine de tän qasïet. Bul qasïet mağan da, äpkelerime de berildi.
Äpkeleri twralı
Men twğanda olar aqıl toqtatqan ülken qızdar bolatın. Sondıqtan qızğanış degen atımen bolmadı. Darïğa ol kezde mäskewlik wnïversïtetke tüsip, tek demalıstarda kelip otıratın. Barlıq waqıtımdı Dïnaramen birge ötkizetinmin. Men onı qattı jaqsı kördim. Ol mektepke ketken sayın terezege jaltaqtawmen bolatınmın. Men barlıq waqıtımdı äpkemmen birge ötkizgim keletin. Alayda ol eseygende, meniñ qasınan şıqqım kelmeytini onıñ mazasın qaşıratın. Äpkem ärïne öz qatarlastarımen waqıt ötkizgendi qalaytın. Men anamnan Dïnaranıñ meni özimen alıp jürwin surap qoymaytınmın. Ata-anam Dïnarağa sol üşin qısım körsetetin. Äpkemniñ oğan ızası keletin. Bir sözben aytqanda äpkeli-siñliler arasında bolatın qalıptı tüsinispewşilikter. Keyin Darïğa ekewi meni tärbïelewge kiriskende meniñ ızam keletin. Qazir ökinişke qaray bizder är qalada turıp, bir-birimizdi sïrek köremiz. Biraq men şalğaydan da äpkelerimniñ qamqorlığın sezinemin. Olar kez-kelgen jağdayda qasımnan tabılıp, qol uşın berwge äzir ekenine senimdimin.
Prezïdent äkesi twralı
Äkemiz alğaş ret prezïdent bolıp saylanğanda men 11 jasta edim. Men ol kezde bunıñ qanşalıqtı mañızdı ekenin tüsine qoymağan bolatınmın. Tek ülken toy bolıp, bizge köp xalıq jïnalğanı esimde qaldı. Jaz kezi bolatın, äkem jap-jas, sımbattı, aqşıl sur kostyumde edi…
Şeteldegi oqwı twralı
12 jasımda äkem meni Germanïyağa oqwğa jiberdi. Men öte üyjandı bala bolatınmın. Meni ayaq astı öz ortamnan ajıratıp, özge elge jiberwi men üşin jaza sïyaqtı bolıp körinetin. Mektep burınğı şirkewdiñ ornında bolatın. Kün sayın telefonnan jılap, meni alıp ketwin suraytınmın. Jartı jıldan keyin aqırı elime qayttım. Bul derbes ömirge alğaşqı qadamım bolatın. Nemis tilin tamaşa meñgerip aldım. Germanïyadan keyin Şveycarïyağa jol tarttım. Birge oqığan jerlesterim şetelde jürgenge qwansa, meni twğan jerime tartıp turatın. Soğan qaramastan, şveycarïyalıq mektepte 2 jıl oqıp, ağılşın tilin üyrenip aldım.
Bïznes jaylı
Meniñ bïznestegi alğaşqı täjirïbem sw şığaratın Vita zawıtın iske qosw kezinde boldı. Men ol kezde öndiris dïrektorı edim. Etïketkasınan bastap, önimdi satılımğa şığarwğa deyin bası-qasında jürdim.
Men özimdi maman retinde körsete alatın salanı uzaq izdedim. “Evropa+” radïosında dïrektordıñ kömekşisi boldım. Bankterdiñ birindegi zañ departamentinde is-täjirïbeden öttim. Astanada äkemniñ xatşısı boldım. Aqırı bïzneske bet burdım! Bastı sebep – ata-anamnan täwelsiz ömir sürgim keldi. Alğaş bïznes jaylı 19 jasımda oylandım… Birneşe jıldan soñ damwşı kompanïyamen birlesip, Luxor-dı sala bastadıq. Telekommwnïkacïyamen de şuğıldandım. Qazaqstanda sandıq baylanıstı ornattım. Munımen qosa ïnternet-qosımşalardı texnïkalıq qamtamasız etwmen aynalısatın Nursat degen kompanïyam boldı.
Küyewi twralı
Alğaş kezdeskenimizde men oğan müldem unamaymın dep oylatınmın. Ol meni erke xanşayım körip, mağan tesile qarawı ızamdı keltiretin. Sımbatı mağan unağanımen, ol twralı jaqsı oyda bolmadım. Ekinşi ret kezdeskende ekewimiz jaqsı söylesip kettik. Mağan onıñ özin erkin ustağanı unadı. Tärbïesi de jaqsı. Dïmaş – öte bilimdi azamat. Amerïka men Ïtalïyada bilim alğan. Birneşe şet tilin meñgergen. Mağan onıñ öz mansabın eñ tömennen, “QazMunayGazda” jumıs istewden bastap, birtindep köterilgeni unadı. Departament dïrektorına deyin eşkimniñ qoldawınsız köterildi. Özimdi onımen jaylı sezinemin. Men onıñ dästürdi saqtap, ülkender men äyelderge qurmetpen qaraytının qattı bağalaymın. Ol balalarğa da ülken jılılıqpen qaraydı!
Küyewiniñ usınıs jasawı jaylı
Bul öte ädemi boldı! 8 mamırda ol meni meyramxanağa şaqırdı. Men onıñ oyında ne bar ekenin sezip jürgen edim. Keşki astan keyin ol meni edeni rawşan japıraqtarımen kömkerilgen jeke zalğa apardı. Romantïkalıq mwzıka oynap turdı. Terezeden tüngi Almatınıñ keremet körinisi de bawrap äketti. Men tük tüsinbegen adamnıñ keypin tanıttım. Ol bolsa sawsağıma saqïna tağıp, oğan turmısqa şığwımdı suradı. Men oğan tağı bir sağattay jawap qaytarmay qïnap koydım. Aqırı şıdamay kelisimimdi berdim.
Küyewiniñ äkesimen alğaş tanıswı twralı
Ekewi golften prezïdenttik kwbok kezinde tanıstı. Dïmaş burınnan golfpen äwestenetin. Özi sonda barmaqşı edi. Is-şara aldındağı keşte oğan birew xabarlasıp, “osınday jerge kel… Prezïdentpen kezdesesiñ” degen eken. Ol qattı alañdadı. Alayda kezdesw sätti ötip, üyine baqıttı oraldı.
Derekközi: Nur.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ paytahtı Aqmescitniñ merkeziy avtovokzalında qıtaiy Ukrainada yerleşken şeerlerge qatnağan avtobuslarnıñ biletlerini satmağa başladılar. Bunı bazarertesi künü, mart 30-da, «Novosti Krıma» bildire.
Neşirniñ malümatına köre, Novoalekseyevka, Odessa, Nikolayev ve Hersonğa qatnağan avtobuslarnıñ biletleri satılmaqta.
Avtovokzal kassasında bildireler ki, avtobuslar «Çonğar» ve «Kalançak» kiriş noqtalarından keçeler. «Sizler Rusiye sıñırından keçesiñiz, soñra ukrain kiriş noqtasına qadar cayav ketesiñiz, ve ukrain tarafında sizni diger avtobus ala», – dep ayttı kassa hadimi.
Mında er kün «Çonğar» kiriş noqtasına qadar ketken avtobusqa bilet almaq mümkün. Biletniñ fiyatı 155 rubleni teşkil ete.
Malüm olğanı kibi, Qırım ve qıtaiy Ukraina arasında demir yol ve avtobus alâqaları dekabr ayınıñ soñunda havfsızlıq maqsadları ile toqtatılğan edi.


text:
Ukraina Yuqarı Radası Andriy Parubiyni parlamentniñ reisi olaraq sayladı. Bu qararğa 284 deputat qoltuttı.
Parubiy Yuqarı Rada reisi vazifesine öz namzetini köstergende er kes öz menfaatları içün degil, Ukraina içün çalışsın dedi.
«Bugün epimiz ve devletimiz içün – mesüliyetli bir kün. Yalıñız ükümet tayinlenmesi degil. Bu bir numayıştır. Ukraina zor vaziyetlerge cevap bere bile. Zemaneviy bir devlet içün eñ qıyın vaqıt. İşğalciler toprağımızğa ayaq bastı. Eñ büyük duşmanımız – iç küreşimizdir», – dep qayt etti Parubiy.
«Taktikamız farqlı ola bile. Amma strategik meselelerde berabermiz: demokratik bir akimiyeti ve demokratik bir muhalifet. Parlament Ukraina akimiyetini deñiştirmege yardım etken bir meydan oldı. Ukrainanıñ institutsion imkânlarını arttırmaq kerekmiz, amma yalıñız spiker onı yapamaz», – dedi Parubiy.
Parubiy Yuqarı Radanıñ reisi vazifesine saylanmadan evel Volodımır Groysman Ukraina baş naziri vazifesine tayinlendi.


text:
AQŞ-tıñ birneşe joğarı lauazımdılarınıñ bergen mälimetine qarağanda, soñğı birneşe aptadan bergi jalğasıp jatqan Uaşington biliginiñ işindegi talqılaudan keyin, Tramp ükimeti Soltüstik Koreya bağıttağan strategiyasın özgertedi. Aytalıq, KHDR-men ıntımaqtastıqtı nığaytu maqsatındağı aldın ala jürgizetin kelissözderge dayın ekenin bildirdi. Bwl turalı «WSJ» basılımı habarladı.
Keybir sarapşılar bwl qadamdı «kelissözder üşin kelissöz» dep atap, AQŞ ükimetiniñ bwrınğı eki el arasındağı kelissöz Soltüstik Koreya yadrolıq qaruınan bas tartqannan keyin ğana jürgizedi degen wstanımnıñ özgergenin aytadı. AQŞ wstanımınıñ özgergenin, düysenbi küni memlekettik hatşı Reks Tillersonnıñ sözinen de añğaruğa boladı. Kairge jasağan saparı kezinde Tillerson bolaşaqtağı resmi kelissözder üşin aldın ala jasalatın kelissözderde AQŞ-tıñ bwrınğı wstanımın şegere twratının aytıp ötti.
Bwl turalı Reks Tillersonnıñ pikirinen bwrın AQŞ vice-prezidenti Mayk Pens Oñtüstik Koreyadağı qısqı Olimpiada oyındarına qatısu kezinde, sol eldiñ prezidentine de aytqan bolatın. Aytalıq onıñ Soltüstik Koreyamen kezdesuge dayın ekenin jetkizui, AQŞ ükimetiniñ Soltüstik Koreyamen yadrolıq qarudan bas tartqannan keyin ğana kelissöz jürgizu wstanımınıñ özgergenin bildiredi.
Degenmen bir närseni anıq tüsinuge tura keledi. AQŞ-tıñ kelissöz turalı wstanımınıñ jwmsaruı, Soltüstik Koreyağa ekonomikalıq jäne sayasi qısım jasaudan bas tarttı degendi bildirmeydi.
AQŞ ükimetiniñ joğarı lauazımdıları tüsinik bergende, Uaşington biligi Soltüstik Koreya yadrolıq bağdarlamasınan bas tartıp, äri naqtı kelissözge kelgenge deyin AQŞ üş salada – ekonomikalıq, sayasi jäne qarulı küşter arqılı qısımdı jalğastıratının aytqan.


text:
Ïtalïyada awa rayı kürt jılınıp, jïdekter güldey bastadı. Tipti burın-soñdı qıs mezgilinde munday temperatwra bolmağan desedi.Bïıl özge jıldarmen salıstırğanda ortaşa eseppen 6 gradwsqa jılıraq bolıp tur. Al negizinen Ïtalïyada qañtar eñ swıq ay bolıp sanaladı. Biraq eldiñ oñtüstik aymaqtarında termometr +19 gradwstı körsetip tur. Tipti key jerlerde mamırda bürşik jaratın gülder şığıp, jïdekter güldey bastağan.
Mamandardıñ aytwınşa, jılı qıs birinşi kezekte awılşarwaşılıq ïelerine aytarlıqtay kesirin tïgizwi mümkin, dep jazadı 24.kz.
- Bul jağday waqıt öte kele qalıptı jağdayğa aynalmaq. Aldağı 100 jıldıq boljam boyınşa 2100 jılı Ïtalïyanıñ soltüstiginde awa temperatwrası 5 gradwsqa köterilmek. Sondıqtan qazir bizge jılı bolıp otırğan qıs bolaşaqta üyrenşikti bolıp ketedi, deydi Ïtalïyanıñ Qorşağan ortanı qorğaw ïnstïtwtınıñ qızmetkeri Françeska Djordano.
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Al eger kelesi jaña oqw jılında munda ötkiziletin ata-analar jïnalısında premer-mïnïstr Marïano Raxoy men fwtbol juldızı Krïştïanw Ronaldw kezdesip qalsa – tañ qalmañız. Sebebi Vanitatis basılımınıñ xabarlawınşa, «Real Madrïdtiñ» ataqtı oyınşısı tula boyı tuñğışın Ïspanïya ükimeti basşısınıñ balaları baratın mektepke oqıtwğa jazdırıp qoyıptı. El astanasınıñ Prado de Somosaguas säwletti awdanında ornalasqan ğïmaratta bilimnen swsındaw ayına är bala üşin 600-1200 ewro turadı. British Council mektebinde tek şenewnikterdiñ ğana emes, jergilikti tanımal juldızdardıñ da balaları oqïtın körinedi, dep jazadı espanarusa.com.
Derekközi: 24 kz
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Jalpı munday «bïleytin orman» älemniñ köptegen elderinde kezdesedi. Olardıñ işindegi eñ tanımalı Danïyada Troll ormanı jäne Reseydegi "Kwrş müyisi" ulttıq sayabağı. Reseyde ornadasqan "Kwrş müyisi" bïleytin ormanı zerttewşi ğalımdardıñ da onı tamaşalawşılardıñ da tañdanıstarın twdırıp kele jatır.
Bul twralı añızdar köp. Sonıñ biri erte zamandarda bul mañayda sïqırlı arfası bar sulw boyjetken ömir sürgen eken. Arfanıñ dıbısınıñ äserli bolğandığı sonşalıqtı, adam tügili ormanda ösetin ağaştar da bïleytin bolğan körinedi-mis.
Bizdiñ «Bïşi qayıñdar ormanı» twralı da tamaşa añız bar. Añızğa süyensek, «Bwrabay mañındağı awıl jastarı orman işindegi alañqayğa jïnaladı eken. Jigitter men qızdar oyın oynap, än şırqap, bï uyımdastıradı. Xan jastardıñ talantın estip, bul närseni öz közimen körisi keledi. Biraq ol jaqqa bara almaydı da, jasırın türde barmaq boladı. Qarapayım jigittiñ keypinde xan oyınğa kelipe, qalıñ jurttıñ arasına siñisip ketedi. Bir oyın ekinşi oyınğa jalğasıp, jïnalğandarğa bï ӛnerin kӛrsetetin waqıtta kelip jetedi. Alañqaydıñ ortasına tolğan aydıñ säwlesimen şağılısıp, qayıñday bolıp qızdar şığadı da, bïley bastaydı. Aynalğan aq köylekter jelbiri, bas kïimdegi üki qanattarı öz üylesimin tawıp, bäri keremet bïlep jattı, osı waqıtta şıdamağan xan: «-O, tamaşa sïqırşılar, baqıttı bolıñdar!»-dep ayqaylap jiberedi. -Mınaw, xan ïemiz ğoy,- dep köptiñ arasınan birew tanıp qoyadı. Sol kezde jïnalğandardıñ bäri xan ayağına jığılwğa jügiredi. Bïşi qızdar uyalğannan qayda tığıların bilmey, buralğan küylerinde bïşi qayıñdarğa aynalıp ketipti-mis».
Mine, bul «Arqanıñ kerbez sulw Kökşetawında» ornalasqan keremet jerlerdiñ biri. Tabïğatı tılsım, jaratılısı tañday qaqtıratın «bïşi qayıñdardıñ» aytılmağan sırları köp sïyaqtı...
Bul qazirgi kezde Bwrabay demalıs ornınıñ eñ körnekili orındarınıñ biri bolıp sanaladı.
Derekközi: munara.kz saytı
Awdarma: reactor.inform.kz
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Yaltada ğayrıdan qurulacaq urba çarşısını bir yıldan soñ qapatacaqlar. Bu kibi añlaşmağa iş adamları ve çarşı saipleri Yalta memuriyetinde üç taraflama körüşüvi devamında keldiler.
Ğayrıdan quruv oktâbr birinden başlanıp, 8,5 ay sürmek kerek edi. Yalta memuriyetiniñ başı Andrey Rostanko çarşı tamiri mıtlaqa olmaq kerekligini qayd etti.
«Olğanı kibi qaldırmağa mümkün degil, bunı özüñiz de añlaysız. Çarşı yanğınğa qarşı, sanitar ve tehnologik qaidelerge riayet etmey. İnşaatlar qazaiy aldadır, tış körünişi de zayıftır», – dey Rostenko.
Körüşüvde iş adamları ve çarşı müdirligi arasında memorandumnıñ imzalanuvı aqta añlaştılar.
«İş-adamlarınıñ küz-qış mevsimine malnıñ satın aluvı ile bağlı qıyınlıqlarını nazarğa alıp, çarşı saibi ğayrıdan quruv müddetlerini başqa vaqıtqa keçirmege qarar aldılar», – denile memorandumda.
Ğayrıdan quruvnı 2016 senesi dekabr 31 başlamağa qarar aldılar.


text:
Zerttewşilerdiñ payımdarına qarağanda, köşti mısıqtar, ïtter, jılqılar, aralar men jılandar quraydı.
Zerttew jumıstarın jürgizwge älemniñ tükpir-tükpirindegi elderdiñ ğalımdarı qatısqan. Olar sonda mısıq tektesterdiñ nevroz jäne depressïya sırqattarın, sonday-aq as qorıtw jüyelerin emdewge qabiletti ekenderine köz jetkizgen. Täjirïbe jasawşılar osı rette mısıqtıñ janında 20 mïnwt jatqan adamnıñ qan qısımı men jürek soğısınıñ qalıpqa keletinin däleldeytin ayğaqtar keltiredi. Al zerttew avtorları ïtti «tiri skaner» dep bağalap otır. Sebebi, töbetter tipti jaña bastalıp kele jaqtan qaterli isik awrwlarınıñ özin anıqtay aladı eken.
Psïxïkalıqa awıtqwşılıqtarı bar kisilerdiñ jılqını köbirek paydalanğandar abzal. Onıñ üstine jalañ mingen jandarğa osı biraz şïpa körinedi. Atpen serwendew awtïst-balalarğa da paydalı bolıp şıqtı.
Jılannıñ wı men aranıñ balı medïcïnada bayağıdan keñinen qoldanıladı. Olar köp jağdayda umıtşaqtıqpen jäne nevralgïyamen awıratın adamdarğa şïpa beredi. Sol sïyaqtı ayaq-qoldarı men bwındarı sırqıraytındar, jel-quzdarı barlar paydalanadı.
Derekközi: ras.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
«Qırım qazaqları»nıñ hatmanı Sergey Akimov, Qırımnıñ ilhaqından soñ Rusiyeniñ yerli qazaqlarğa ihtiyacı qalmadı, Ukraina ise birleşmege daa çoq diqqat ayıra edi, dep tüşüne. Bu fikirni Akimov, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Rusiyeniñ göñülli polis yardımcıları («drujinnikler») aqqında yañı qanınını izalarken söyledi.
Hatman: «Qırımda daa 2014 senesinde, maliye ve imtiyazlar bermek maqsadınen bir-birinden ayrı olğan qazaqlar ve cemiyetçiler cedvellerini meydanğa ketirecek ediler, lâkin bu niyet boş olıp çıqtı. Bir çoqu hayal qırıqlığı yaşadı, çünki Ukraina zamanında qazaqlarğa daa çoq diqqat ayırıla edi. Demek, Rusiyege biz kerekmeymiz: kadet korpusları meydanğa ketirilmedi, mahsus qazaq köyleriniñ qurulması içün vesiqalar bile berilmedi, iç bir kilseniñ temeli qoyulmadı», – dep qayd etti.
2017 senesi dekabrniñ 31-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin drujinniklerge qabul etüv aqqında qanunnı imzaladı. Bu göñülliler poliske cemiyet tertibini nezaret etmek kerek, lâkin insannı soqaqta yaqalamağa ve rayon polis bölügine alıp ketmege aqları yoq. – Olar yalıñız tertip qorçalayıcılarını çağıra bileler.
Qırımda 2014 senesinden başlap bir çoq Rusiye tarafını tutqan cemiyet teşkilâtları ve şu cümleden qazaqlarnıñ otrâdları ve «özüni mudaffa» adı ile bilingen birleşme faaliyet köstereler.


text:
Sabıq Ukraina arbiylerine Qırımda mesken almaq aqqını berecekler – munasip fermannı Rusiye prezidenti Vladimir Putin imzaladı. Vesiqa, kavartirağa nevbetke turğan ve Ukraina ordusından 2014 senesi mart 18-ge qadar istifa etken sabıq Ukraina arbiylerine ve aileleriniñ azalarına alâqalıdır. Fermanğa binaen, mesken içün lâzim olğan paralar Rusiye bücetinde ayırılmaq kerekler.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırım arbiyleriniñ yalıñız üçte biri Ukrainanıñ qıtadaki qısmına keldi. Bu, qararnen dört biñ arbiy, olarnıñ bir buçuq biñden ziyadesi – zabitler. İlhaqtan evel yarımadada 13 biñden ziyade Ukraina arbiyi hizmet ete edi.
Rusiyeniñ istifada polkovnigi, arbiy ekspert Viktor Litovkin, Rusiyede arbiylerge içtimaiy kompensatsiyalar sistemasınıñ nasıl çalışqanını añlata.
Moskvada 30 yıl hizmet etken polkovnik 10-12 million ruble alacağına umüt etmek mumkün. Bu parağa paytahtta kvartira degil de, paytahttan tış vilâyetlerde topraq arsası ile büyük bir ev almaq mumkünViktor Litovkin
– Arbiy hizmette qanun boyunca tayin etilgen sıñır muddeti – 20 ya da 25 yıl hizmet etkenler, rutbesi ve hizmet muddetine köre pensiya ala, ve buña ilâve olaraq maaşınıñ 50%-i esapqa alına. Er yıl daa 3% qoşalar. Ondan ğayrı, tayin etilgen sıñır muddetini tamamlap hizmet etkenlerge mesken berilmek kerek. Onı ya kvartira, ya kvartira almaq içün sertifikat, ya da para şeklinde almaq mumkün. Mislal içün, Moskvada apayı ve eki balası olğan ve qararnen 30 yıl hizmet etken polkovnik 10-12 million ruble alacağına umüt etmek mumkün. Bu parağa paytahtta kvartira degil de, paytahttan tış vilâyetlerde topraq arsası ile büyük bir ev almaq mumkün. Ukraina arbiyleri Qırımda Rusiye ordusına keçken soñ olarğa qarşı da aynı şu printsipler qullanılmaq kerek edi. Lâkin bir çoq zorluqlar peyda oldı, vaqıt uzatılıp başladı, bu sebepten prezident fermannı çıqardı ve tek manalı şekilde sabıq Ukraina arbiylerni Rusiye arbiyleri ile musaviy etti. Maña köre, bu olar içün taliyniñ ediyesidir.
İnsan aqları boyunca Helsinki birliginiñ adliyecisi Maksim Timoçko, Rusiye prezidentiniñ fermanı sadece ilhaq etilgen Qırımda artıq tatbiq etilgen algoritmni bir qalıpqa qoydı, dep saya.
Ukraina ordusından istifa etip Qırımda qalğanlarnıñ kvartiraları belediye mülküne keçti, ve bu munasebet ile olarğa qarşı da iddiada bulundılarMaksim Timoçko
Aqiqatta ne qadar sabıq Ukraina arbiyi Qırımda kvartira alacağına umüt ete bilecegini aytmaq qıyın – olar biñlerce kişi olmaq mumkün. Arbiy qısımlar yarımadanıñ bütün yalı boyunda buluna edi, ve istifa etken soñ pek çoq kişi adna yaşamağa qaldı. Biz, Ukrainanıñ qıtadaki qısmına köçken soñ rusiyeliler hizmet yerinden berilgen meskenlerini tutıp almağa başlağan yerli arbiy hadimler ve olarnıñ aile azalarınıñ problemalarınen oğraşqan edik. İhtimal, olar böyle etip iqtisat etmek ve işğalci ukümetke sadıq olğan arbiylerge mesken bermek istediler. Ondan ğayrı, Ukraina ordusından istifa etip Qırımda qalğanlarnıñ kvartiraları belediye mülküne keçti, ve bu munasebet ile olarğa qarşı da iddiada bulundılar. Yalıñız keçken yılnıñ soñunda Rusiyeniñ Mudafaa nazirliginde, arbiyler 2014 senesi mart 18-ge qadar istifa etken olsa, olarnı meskenlerinden çıqarmaycaqları aqqında qarar alındı. Yani Putinniñ fermanındaki qarar asılında daa evel alınğan edi.
Maksim Timoçko, yerli seviyedeki, yani çezilmesi belediye organlarınıñ vekâletine kirgen meseleni Rusiye prezidentine ayrıca çezmek kerek olğanına taaciplene. Adliyeciniñ fikrince bu, Vladimir Putinni nevbetteki sefer «adiy adamlarnıñ qurtarıcısı» olaraq köstermek içün yapıldı.
– Diger taraftan, Ukraina qanunları bar. Farz eteyik ki, arbiy hadim Qırımda 2014 senesi mart 18-de istifa ekeni aqqında raportnı imzaladı ve Rusiye ordusına hizmetke keçti. Arbiy hizmetten istifa etmekniñ ayrı bir tertibi bar, ve o, «sadece raport yazmaq»nen bitmey. Rusiye bunı esapqa alacaqmı, aytmaq qıyın.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qırküýek 14, 2017 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen «Azamattıq bastamalardı qoldaw ortalığı» kommercïyalıq emes akcïonerlik
Qırküýek 9, 2017 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qorı Qazaqstan Respwblïkası Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen «Xalıqtıñ ulttıq-mädenï birligin saqtawdağı zïyalılardıñ röli» taqırıbındağı
Qırküýek 6, 2017 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qorı Qazaqstan Respwblïkası Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen «Xalıqtıñ ulttıq-mädenï birligin saqtawdağı zïyalılardıñ röli» taqırıbındağı joba
Qırküýek 6, 2017 | avtor shalqar
Almatı bağalaw jäne qurılıs kolledjinde «Tağlım men tağzım» attı kezdesw ötedi Qazaqstan Respwblïkası Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen
Qırküýek 3, 2017 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen «Azamattıq bastamalardı qoldaw ortalığı» kommercïyalıq emes akcïonerlik qoğamınıñ granttıq
Tamız 28, 2017 | avtor shalqar
Qazaqstan Respwblïkası Din isteri jäne azamattıq qoğam mïnïstrliginiñ qoldawımen «Xalıqtıñ ulttıq-mädenï birligin saqtawdağı zïyalılardıñ röli» taqırıbındağı joba ayasında Elbası N.Nazarbaevtıñ
Tamız 26, 2017 | avtor shalqar
2017 jılğı 25 tamız küni Qazaqstan Jazwşıları kitapxanasında «Qazaqtıñ tarïxï orındarı men eskertkişteri» taqırıbında döñgelek üstel ötti. Jïın maqsatı
Tamız 25, 2017 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası» KE AQ Almatı qalası boýınşa fïlïalı – «Xalıqqa qızmet körsetw ortalığı», «Jer kadastrı jäne jıljımaýtın mülikti texnïkalıq tekserw» jäne
Tamız 20, 2017 | avtor shalqar
2017 jılğı 25 tamız küni, sağat 15.00-de Qazaqstan Jazwşıları kitapxanasında (Almatı qalası, Altınsarïn köşesi, 37.Jandosov köşesimen qïılısı. Qazaqstan Jazwşıları kitapxanası.)
Tamız 17, 2017 | avtor shalqar
Tarïxï atamekenine köş tüzep jatqan qandastarımızdıñ sanı jıl saýın artıp, büginde mïllïonnan asa qandastarımız elge qosılğan. Memleket tarapınan olarğa barınşa


text:
2015 senesi mayısta Rusiyede ekstremistik malümatlar cedveli resmiy şekilde 9 kere deñiştirildi. Oña yır, video levhaları, musulman kitaplarınıñ neşirleri kirsetildi.
Bu aqqında Rusiyede milletçilik ve ksenofobiya, din ve cemaat munasebetleri, em de insan aqlarına riayet etüv ile oğraşqan «SOVA» malümat-analitik merkeziniñ esabatında aytıla.
Esabatqa binaen, cedvelde aşağıdaki adlar qoşuldı: natsi-skinhedlerniñ yañı video levhaları, «Korroziya Metalla» taqımınıñ yırları, N.V.Beloglazovnıñ «Yevreystvo i Rossiya. Kratkiy istoriçeskiy öçerk» kitabı, boyeviklerniñ video levhalarından başlap Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» musulman malümatlarına qadar, «Krepost musulmanina», «Osnovı verı v svete Korana i Sunnı» kitaplarınıñ üç neşiri, «Svideteli İyegovı» metnleri, radikal-devletke qarşı malümatlar, şu cümleden politsiyağa qarşı levhalar, A.Litvinenko ve Yu.Felştinskiyniñ «FSB vzrıvayet Rossiyu» kitabı ve Yeniseysk sakininiñ saytı.
«SOVA» merkeziniñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs ayında Moskva, Samara vilâyeti ve Habarovsk ülkesinde eñ azından 4 kişi rasist ve neonatsist ücümlarından zarar kördi. İlk malümatlarğa köre, 2015 senesiniñ birinci beş ayı devamında Rusiyeniñ 10 regionında 4 insan elâk oldı ve eñ azından 30 kişi yaralandı, 2 insan öldürüv qorquzuvlarını aldı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov Venada Ukraina Tış işleri nazirligi tarafından teşkil etilgen keñeşte Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında ikâye ettiler. İlmi Umerov bunı Facebookta bildirdi.
Rusiye tarafından ilhaq etilgen ve Ukrainağa ait olğan Qırımdaki vaziyet, insan aqları ve ürriyetleri saasındaki vaziyet aqqında; tecavuzkâr devletke siyasiy ve iqtisadiy tazyıqnı arttırmaq kerekligi aqqında; Ukrainanıñ topraq bütünligi oğrundaki küreş aqqında ikâye ettik», – dep bildirdi Umerov.
Meclis reisi muavininiñ aytqanına köre, körüşüvde Avropada telükesizlik ve işbirligi teşkilâtı (OSCE) azaları olğan 15 Avropa Birligi devletiniñ vekilleri bar edi.
«Keñeş iştirakçileri Ukrainağa qol tutqanlarını ve ilhaq etilgen Qırımnı azat etmek ile Ukrainanıñ topraq bütünligini tiklemek içün bütün imkânlarnı qullanmağa azır olğanlarını ifade ettiler», – dep yazdı o.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov dekabrniñ 7-nde Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ OSCE azası olğan ülkeleriniñ nazirleri ve em de AQŞ devlet kâtibi Reks Tillerson ile körüşmek içün Venağa uçqanlarını bildirdi.
Ukraina Tış işleri naziri Pavel Klimkin Venada OSCE Nazirler Şurasınıñ oturışuvında Qırımdaki vaziyet içün cümleden yañı sanktsiyalar qabul etilmesi yolunen Rusiyege tazyıqnı arttırmağa davet etti.
Tış işleri nazirliginiñ sözcüsi Maryana Betsa, Klimkinniñ sözlerine esaslanıp, AQŞ, Kanada, İsveç (Şvetsiya), Türkiye, Litva, Latviya, Poloniya, Romaniya, Estoniya, Norvegiya ve Daniyanıñ «Rusiyege tazyıqnı arttırmağa» razı olğanlarını bildirdi.


text:
Tınısh okeanı
Tınısh okeanı bul batısta Aziya ha'm Avstraliya, shıg'ısta Amerikalar, qublada Qubla okeanı, ha'm arqada Arktika okeanı aralıg'ında jaylasqan suw ko'lemi esaplandı. Ol en' u'lken okean esaplanıp, jer ju'zi betinin' u'shten-birin iyeleydi. Ol Horn tumsıg'ı, Chili/Argentinadan qublag'a Antarktikag'a sızılg'an sızıqta Atlantika okeanına, ha'm Tasmaniya, Avstraliyadan qublag'a Antarktikag'a sızılg'an sızıqta Hind okeanına qosıladı.
Atlantika okeanı ken'eygen sayın, Tınısh okeanı a'ste kishireyip barmaqta. Bul ten'iz tub'in Jerdin' orayına qaray bu'klew arqalı bolip atır. Bul urılıw ju'da qattı bolıp basım jıynalg'an waqıtta ıssı taslardın' ham' shan'nın' u'lken jarılıwı arqalı ko'plep jer silkiniwler ha'm vulkanlar payda etedi. Suw astında jer silkiniw bolg'anda, bul tez qozg'alıs tsunami payda etedi. Usi sebepli tsunamiler basqa jerlerge qarag'anda Tınısh okeanı jag'alarında ko'p bolıp turadı. Jerdin' ko'pshilik vulkanları Tinish okeanı atawlarında jaylasqan, yamasa okean jag'alarınan bir neshe ju'zlegen kilometr qashıqlıqtag'ı kontinentlerde jaylasqan. Tektonik plitalar Tınısh okeanı kishireyiwine tag'ı bir sebep esaplanadı.


text:
Alaköldegi demalıs orındarına kelwşiler sanı azaytıp körsetiledi ÖSKEMEN. QazAqparat - Alaköldiñ boyındağı demalıs orındarınıñ ïeleri salıqtı tabısına say tölemey otır. Twrïzm jäne sırtqı baylanıstar basqarması basşısınıñ orınbasarı Marat Qabaqov äkimdiktiñ apparat keñesinde osılay ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Semeyde 10 jıl turalap turğan meşittiñ qurılısı qayta bastaladı SEMEY. QazAqparat - Semeyde 2008 jılı irgetası qalanğan meşittiñ qurılısı äli künge deyin toqtap tur. Oğan sebep - qarjı tapşılığı. Endi osı jazda meşit qurılısı qayta jandanbaq. Bul üşin käsipkerler tartıladı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Öskemende 22 jastağı «balger» zeynetkerlerdi tonap kelgen ÖSKEMEN. QazAqparat - Şığısqazaqstandıq krïmïnaldıq polïcïya mamandarı Öskemen qalası men birneşe awdanda alayaqtıq jasağan azamatşanı ustadı. Küdikti egde tartqan adamdardıñ üyine aldap kirip, bağalı zattarın urlap ketip otırğan, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Rusiye iş adamı Arkadiy Rotenberg, «Mototrest» şirketiniñ saibi oldı. Bu şirketke daa evel, qurulmaqta olğan Keriç köprüniñ işletilmesi avale etilgen edi.
Bunıñ arfesinde bunı «Mototrest» şirketiniñ matbuat hizmeti bildirdi.
Bidirüvde berilgen malümatqa köre, A.R. Rotenbergge ait OOO «Stroyproyektholding», PAO «Mototrest»niñ 94,2% aktsiyalarına saip olğan aktsioner AO «TFK-Finans» şirketiniñ yañı saibi oldı. «PAO «Mototrest», bunı bildirgen mektüpnı alğanı aqqında haber berdi.
Aprel 10-da «Rusiyeniñ yetekçi baş tış icracısı» denilgen «Mototrest» şirketini Keriç boğazında qurulayatqan köpürniñ işletilmesi içün mesuliyetli olaraq tayin ettiler.
Naqliyat keçitiniñ işletilmesi içün bir yılda 476,8 mln ruble (qararnen 218 mln hrivna) masraf etmege planlaştıralar. Kontrakt eñ erte 2018 senesi mayıs 1-de quvetke kirecek ve 2019 senesi aprel 30-da yekünlenecek.
Açıq menbalardaki malümatqa köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen dostluq munasebetleri ile bağlı olğan Rotenberg, 2015 senesine qadar saibi olğan şirketiniñ aktsiyalarını ğayrıdan satın aldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçit qurmaq niyeti aqqında Qırımnıñ işğalinden aman soñra, 2014 senesiniñ martında ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa ve 2019 senesiniñ yazında işletüv içün açmağa vade ettiler.
Ukraina tarafı Rusiye ile köpürniñ qurulması aqqında añlaşmadan 2014 senesinde – Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.


text:
Telearna taratqan mälimetterge qarağanda, mektep oqwşısı öziniñ ayağı awır ekendigin sırt közden jasırıp kelgen. Qızdıñ sözine qarağanda, öziniñ balasınıñ äkesi basqa qalada turadı, jası 20-da. Onımen ïnternet arqılı tanısqan.
Tağı bir slovakïyalıq 13 jasar Malvïna esimdi oqwşı bir aydan keyin ana atanwğa dayındalıp jatır. Balanıñ äkesi 23 jasar şeteldik azamat, mektep oqwşısı onımen de ïnternet arqılı tanısqan. Malvïnanıñ sözine qarağanda, ol jasandı tüsik jasatw üşin emxanağa barğan kezde, däriger iştegi balağa 5 ay bolıp ketkendigin jäne tüsik jasatw keş ekendigin aytqan. Ol öziniñ bolaşaq balasınıñ äkesimen bir jılday jınıstıq qatınasta bolğanın moyındadı.
Dereközi: RÏA "Novostï"
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bul jañalıqpen akter öziniñ instagram-dağı paraqşasında bölisti. «Jastardı jumıspen qamtw, baspanalı bolwına kömektesw, öz kəsibin aşwğa bağıttaw, jastardıñ quqıqtıq həm azamattıq sawattılığın köterwge mümkindikter twğızw - "Bağdarşam" ortalığınıñ bastı mindeti. "Bağdarşam" ortalığı Almatı qalasınıñ Jastar sayasatı mäseleleri jönindegi basqarmasınıñ qoldawımen aşıldı. Ortalıq jastarğa wrbanïzacïya jağdayına beyimdelwge, zaman talaptarına say bolwğa kömektesedi. Qazirgi tañda qajettilikke aynalğan ağılşın tili kwrstarın "Bağdarşamğa" aptasına 3 ret kelip tegin oqï alasızdar. Ortalıqtıñ basqa da usınatın qızmetimen tanısqıñız kelse "Almatı qalasınıñ Nawrızbay awdanı äkiminiñ apparatı" KMM Azamattıq xal aktilerin tirkew bölimi, M.Jumabaev 52 (D.Qonaev köşesiniñ qïılısı) meken-jayına keliñizder. Baylanıs üşin: 8747 577 02 67 Talğat Sağatulı, 8701 304 27 70 Maqsat Jaqaw»-dep jazğan akter.
Ötken jumada ortalıqtıñ tusawkeseri ötken.
Ayta keteyik, Asılxan Tölepov kïno jäne teatr akteri. Almatı qalalıq mäslïxatınıñ depwtatı.
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Fïzïka taqırıbı boyınşa jazılğan maqala avtorlar sanı boyınşa älemdik rekordtı jañarttı – avtorlardıñ barlıq sanı 5154 adam, dep xabarlaydı lenta.ru
Physical Review Letters jwrnalında basılıp şıqqan 33 bettik ğılımï jumıstıñ birinşi 9 betinde ğana zerttewdiñ nätïjeleri (sonıñ işinde siltemeleri men nusqawları).Qalğan 24 betinde avtorlardıñ tizimi men jumıs isteytin ğılımï ortalıqtardıñ tizbesi basılğan.
Maqala eki kollaboracïydıñ uyımdıq şığarmaşılıq nätïjesi retinde körsetilgen. Är top ondağan elder men ïnstïtwttardan jïnalğan zerttewşilerden quralğan.Özderiniñ barlıq mälimetterin jïnaqtay otırıp,ğalımdar bozon Xïggs salmağınıñ bügingi kündegi eñ naqtı ölşewin taptı.
Bir tizimge eki kollaboracïy avtorların jïnaqtaw qïın boldı -deydi Physical Review Letters redaktorı Robert Garïsto. Nätïjesinde jwrnaldıñ baspa nusqasında barlıq avtorlardıñ tizimi beriletin boldı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Zerttewşilerdiñ pikirinşe, oyın key adamdarğa künine 220 kalorïyadan kem tağam mölşerin tutınwğa järdemdespek.
Nebäri 10 mïnwttıq oyınnıñ paydasın barınşa sezinw üşin onı aptasına 4 ret oynap, nätïjelerin jazıp otırw qajet.
Onı äzirlewşilerdiñ payımınşa, oynawşılar tätti toqaş emes, jemis-jïdek tärizdi paydalı tağamdardıñ swretterin basw arqılı mïlarında sonday azıq-tülikterdi ğana jew twralı oy qalıptastıradı. Söytip, energetïkalıq qwattılığı joğarı astardan bas tartadı.
Zerttewşilerdiñ mälimetinşe, alğaşqı zerttewge qatısqan 41 adamnıñ testilewden ötkenderi är apta sayın 0,7 kelige deyin salmaq joğaltıp otırğan.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Janarmay bağasınıñ älem boyınşa ortaşa bağası lïtrine 0,97 dollardı quraydı. Benzïn bağası arzan elderdiñ ondığında Qazaqstan da bar. Qazirgi ekonomïkalıq jağdaydı eskeretin bolsaq, dollar bağasınıñ qarıştawı köpke qïın soğwda.
Mısalı, Gonkong. Nïderland turğındarı janarmay üşin lïtrine 1,6-1,81 dollar töleydi. Al, 30 mln xalqı bar Veneswelada benzïn bağası bir lïtrge 2 tïın. Olay bolatın sebebi, Ükimet janar-jağarmay satıp alwğa swbsïdïya böledi.
Qazaqstanğa qatıstı aytar bolsaq, tömengi sorttağı benzïn bağası bir lïtrge 39 tïın töleydi. Dollardıñ teñgege qatıstı bağama endi tağı ösetin bolsa, ondıqtıñ aldıñğı orındarına qaray jıljïtınımız anıq.
Körşi memleketterdegi axwal säl basqaşa. Eñ arzan janarmay — Türkimentsanda. Benzïnniñ bir lïtri ol jaqta 28 tïınnan aspaydı. Resey men Qırğızstanda 0,46-0,50 tïın şamasında. Al, Belarwsïyada benzïn Qazaqstanğa qarağanda qımbat. Ol jerde 0,61 tïın turadı. Körşiles elderdiñ köşin Armenïya ayaqtaydı. Benzïn bağası — 1,02 tïın.
Derekközi: 7kun.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesi muhakeme etilgenlerden birisiniñ hastalığı sebebinden «Fevral 26 işi» boyunca oturışuvnı başqa künge avuştırdı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Akem Sergey Demenok tedaviylev muessiseniñ cevabını oqudı. Oña köre, ambulatoriya tedaviylevi 14 künni teşkil etecek.
Nevbetteki oturışuv aprel 12-ge planlaştırıldı.
Martnıñ soñunda Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi «Fevral 26 işi» figurantları Ali Asanov ve Mustafa Degermencini mayıs 7-ge qadar ev apisinde qaldırdı.
2015 senesinde, Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında 2014 senesi fevral 26-da Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün bir grup qırımtatar faaliyetçilerine qarşı mahkeme başlandı. Olar kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlanalar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umeriv ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ Hatıra kününde, mayısnıñ 18-nde Ukraina Ortodoks Kilsesi Kyiv Patrikhanesiniñ kilselerinde çañ qaqtılar. Qırım.Aqiqat Mihaylo Katedral kilsesinden canlı yayın ötkerdi.
«2017 sensi mayısnıñ 18-nde, Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ Hatıra künü munasebetinen, birdemlik ve taziye bildirmek içün, saat 12:00 UOK Kyiv Patrikhanesiniñ bütün katedral kilselerinde 5 daqqa devamında añuv olaraq çañ qaqmasını taqdirleymiz», – dep yazılğan edi berilgen eirde.
Ukrainada mayısnıñ 18-nde qırımtatarlarnıñ sürgünlik qurbanlarını añuv Künü munasebetinen hatıra merasimleri teşkil etilecektir. Er sene bu künü 1944 senesiniñ faciası añıla, o vaqıt Qırımnıñ tamır halqı yarımdadan Orta Asiyağa sürgün etilgen edi. Cemi sayıda, 180 biñ adam sürgün etildi.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescit akimiyeti, toplu surette yaşama yerlerinde «aqlanğan vatandaşlarğa devlet tarafından qol tutuv ve ekstremizm ideologiyasına qarşılıq kösterüv»ge dair añlatma işini alıp barğan iş grubunı meydanğa ketirdi.
Şeer memuriyeti yanındaki matbuat hizmetiniñ bildirgenine köre, mahsus iş grubunıñ birinci körüşüvi şeerniñ qırımtatarlar toplu surette yaşağan Aq-Meçet mikrorayonında keçti.
Körüşüv şeer memuriyetiniñ milletlerara munasebetler boyunca bölüginiñ rehberi Emil Mamediyev, memuriyetteki munasip bölükleriniñ hadimleri ve cemiyet vekillerinin iştiraki ile muessiseniñ yolbaşçısı İsmet Ablayevnıñ rehberligi altında keçti.
Bildirüvde: «Rusiyeniñ 2025 yılına qadar muddetke milletlerge dair devlet siyaseti, aqlanğan vatandaşlarğa içtimaiy qol tutuv ve ekstremizm ideologiyasına qarşılıq kösterüv strategiyası»nıñ ömürge keçirilüvi, müzakerelerniñ mevzusı oldı», – denile.
Aynı zamanda mikrorayon sakinleri yol qaplamasınıñ qanaatlendirmegen vaziyette olğanına, kanalizatsiya ve yarıqlandıruvnıñ olmağanına şikâyet ettiler.
Öz nevbette İsmet Ablayev, yaqın vaqıtta mikrorayonnıñ abadanlaştırılacağını vade etip, bu işniñ endi başlağanını söyledi.
Matbuat hizmetiniñ bildirgenine köre, «Rusiyeniñ milletlerge dair devlet siyaseti, aqlanğan vatandaşlarğa içtimaiy qol tutuv ve ekstremizm ideologiyasına qarşılıq kösterüv strategiyası»nıñ ömürge keçirilmesi ile alâqalı meseleler aqqında haberdar etüv ve olarnı añlatuv boyunca» iş grubu, şeerde problemli meselelerni qıdırıp tapmaq ve çezmek içün meydanğa ketirildi.


text:
Vice-ministr: Biz qaşan da aşıq swhbat beruge dayınbız
QR Auıl şaruaşılığı vice-ministri Erlan Nısanbaev OKQ-da ötken baspasöz mäslihatında Parlament Mäjilisiniñ qarauında jatqan jer qatınastarın retteu boyınşa zañ jobasın tüsindirip berdi.
«Özderiñizge belgili, 2016 jıldıñ mamır ayında Elbasınıñ Jarlığımen Jer kodeksiniñ jekelegen normalarına 2021 jıldıñ 31 jeltoqsanına deyin moratoriy engizildi. Atap aytqanda, auıl şaruaşılığı maqsatındağı jerlerdi qazaqstandıqtarğa jeke menşikke, şeteldikterge beruge müldem tıyım salındı. Bwl rette Parlament deputattarınıñ ortalıq uäkiletti organdarı, qoğam qayratkerleri men azamattıq qoğam belsendileriniñ qatısuımen arnayı jer reforması boyınşa komissiya qwrılıp, tiisti jwmıstar atqarıldı», - deydi vice-ministr.
Erlan Nısanbaev komissiya müşeleri kelesi şeşimderdi qabıldağanın atap ötti.
«Birinşi auıl şaruaşılığı jerlerin qazaqstandıqtarğa jalğa beru normasın saqtau jäne jetildiru. Ekinşiden, qazaqstandıqarğa auıl şaruaşılığı jerlerin jalğa beru mölşerin şekteu. Üşinşi şekara aumaqtarındağı auıl şaruaşılığı jerlerin paydalanu talaptarın küşeytu. Törtinşi twrğındardıñ jayılım alqaptarına degen qajettiligin qamtamasız etu. Atalğan wsınıstardıñ negizinde Jer kodeksine özgerister men tolıqtırular engizu boyınşa zañ jobası dayındalıp, Parlament Mäjilisiniñ qarauına engizildi», - deydi ol.
Vice-ministrdiñ aytuınşa, zañ jobası qoğamdıq keñes otırıstarında, basqa da qoğamdıq alañdarda jwrtşılıqpen, auıl şaruaşılığınıñ tauarın öndiruşilerimen keñinen talqılanğan.
«Birinşiden, auıl şaruaşılığı jerlerin qazaqstandıqtarğa jalğa beru normasın saqtau jäne jetildiru maqsatında jalğa berudiñ jaña tärtibi qarastırılıp otır. Jer beru tärtibiniñ aşıqtığı men ayqındılığın qamtamasız etu jäne jemqorlıqtı boldırmau üşin konkursqa qoyılatın jerler tizbesin bekitu, onı mindetti türde qoğamdıq keñester men ÜEW-men kelisu, jer komissiyasınıñ qwramına 50 payızın qoğamdıq keñes pen wyımdardıñ ökilderin engizu qarastırılğan. Sonımen birge, konkurstıñ jariyalılığı men oğan barlıq qatısuşılardıñ teñ qol jetkizuin qamtamasız etu üşin jaña tärtip boyınşa konkurstıñ ötkiziletini turalı habarlandırudı tek audandıq ğana emes, basqa da BAQ, AŞM ministrligi men äkimdikterdiñ resmi internet-resurstarında ornalastırıladı», - deydi vice-ministr.
Erlan Nısanbaev ekinşiden auıl şaruaşılığı jerlerin ülken kölemde bir qolğa beriluin boldırmau maqsatı közdelgenin tilge tiek etti.
«Bir qolğa beriletin jerlerdiñ mölşerin mäslihattar men äkimdikterdiñ birlesken wsınıstarı negizinde Ükimetpen bekitiledi. Bwl şekti mölşerdi ayqındau üşin tiisti esepteu ädistemesi äzirlengen. Üşinşi - memlekettik şekaranıñ şekaralıq beldeuindegi auıl şaruaşılığı alqaptarı eşkimge berilmeydi. Tek jergilikti halıqqa jayılım, şabındıq maqsatında paydalanuğa rwqsat beriledi. Şekaralıq aumaqta ornalasqan jer uçaskelerin şeteldikterge, QR-nıñ şeteldiktermen nekege twrğan azamattarına nemese QR-nıñ qwramında şeteldikteri bar zañdı twlğalarına beruge tıyım salınadı. Bwl aumaqta ornalasqan auıl şaruaşılığı jerleri tek qazaqstandıqtarğa jalğa beriletin boladı», - deydi Erlan Nısanbaev.
Vice-ministr sonımen qatar, törtinşiden jergilikti twrğındardıñ jeke auılı ornalasqan auıl şaruaşılığı jerleri tek qazaqstandıqtarğa ğana jalğa beriletinin atap ötti. Onıñ sözine süyensek, jergilikti twrğındardıñ jeke auılındağı malınıñ sanı jıl sayın ösuine baylanıstı zañ jobasımen jayılım jetispeuşiligin şeşu maqsatında eldimekender aynalasında jayılım alañdarın ayqındaudıñ norması közdelgen. Osı maqsatta ayqındalğan jayılımdardı QR jeke jäne zañdı twlğalarına jalğa beruge tıyım salınadı.
Vice-ministr eldimekenderdiñ mañındağı jayılımdardıñ köbi jeke jäne zañdı twlğalarğa berilip ketkenin eskerip, äkimdikterge ol jerlerdi qayta halıqtıñ jayılım mwqtajdığı üşin memlekettik qajettikke jatqızu qarastırılıp otırğanın aytadı.
«Erekşe nazar audaratın jağday - atalğan normalardan bölek, zañ jobasımen auıl şaruaşılığı jerlerin beruge engizilgen moratoriydiñ şeñberin tek şeteldikterge ğana emes, bir payız bolsa da şeteldik ülesi bar qazaqstandıq zañdı twlğalarğa keñeytu qarastırılıp otır. Bwl rette zañ jobası normalarınıñ barlığı auıl şaruaşılığı jerlerin tek qana qazaqstandıqtarğa berudi közdeydi. Zañ jobasınıñ mätinimen AŞM resmi saytınıñ Jer kodeksi böliminde tanısa alasızdar. Öz kezegimizde biz aşıq swhbat beruge qaşan da dayınbız», - dep tüydi Nısanbaev.
Ayta ketsek, qazirgi uaqıtta QR Parlament Mäjilisinde «Jer qatınastarın retteu mäseleleri boyınşa QR keybir zañnamalıq aktilerine özgerister men tolıqtırular engizu» turalı zañ jobası qaraluda.
Abai.kz


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl noyabr 7-de KrımSOS cemaat teşkilâtına bergen izaatlarında qayd etti ki, FSB oña Meclisni unutacaqsıñız dedi.
«İlmi Ümerovnıñ davası boyunca FSB sorğusında olğanda bizge birden aytıldı: «Qırımtatar Milliy Meclisini unutıñız ve onıñnen bağlı olmañıznı aytmañız. Aks alda, cinaiy işler açmağa mecbur olacaqmız. Añlaysıñızdır, taqiqatçılar er vaqıt eyi körünmege istey», – dedi Celâl.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
Oktâbr 20-de Umerovğa tanış olmaq içün lingvistik ve psihiatrik-mahkeme ekspertizalarınıñ neticeleri kösterildi.
Noyabr 2-de İlmi Ümerovğa Qırımdaki Rusiye FSB bölüginde qabaatlı olaraq mesülietke çekilmesi qararı çıqarılıp berildi.


text:
Haywanlar sistematikası
Haywanlar sistematikası - biologiya ilimi o'z-ara uqsaslıgı ha'm tuwısqanlıg'ına tiykarlang'an tiykarda organizmlerdi ayırım toparlar - taksonlarg'a ajıratıp u'yrenedi.
Haywanlardı taksonlarg'a ajıratıw menen sistematika ilimi shug'ıllanadı. Haywanlar sistematikasında tiykarg'ı taksonlar tip, klass, tuqımlas, tuwıs ha'm tu'rden ibarat. Bir tu'rge kiriwshi haywanlardın' du'zilisi ha'm o'mir keshiriw ta'rizi bir-birine uqsas bolıp, ulıwma arealdı iyeleydi. Belgili tur ozinin' morfologiyalıq, fiziologiyalıq, ekologiyalıq ha'm na'sillik qa'siyetleri menen basqa tu'rlerden parq qıladı. Bir turdin' individleri bir-biri menen erkin shag'ılısadı ha'm olardın' a'wladı ko'beygish boladı.
Bir qansha ulıwma belgileri menen bir-birine usas bolg'an tu'rler bir tuwısqa, tuwıslar tuqımlasqa, tuqımlaslar toparlarg'a, toparlar bolsa klasslarg'a, klasslar tiplerge birlestiriledi. Ha'zir 24 tip bar.
Haywanatlar du'nyası bir kletkalılar ha'm ko'p kletkalılar genje du'nyalarına ajıratıladı. Bunnan tısqarı tu'rli taksonlar ushın aralıq taksonlarda kirgizgen. Olar takson atamasınan aldın "ulken" yamasa "genje" sozlerin qosıp isletiledi. Mısalı genje tip, genje tur h.t.b.
No'menklatura qag'ıydaları. Tu'rlerdin' atı binar no'menklaturag'a muwapıq latın imlasında eki atama menen belgilenedi. Olardan birinshisi tuwıs ataması bas ha'rip penen, ekinshisi turdin' atı kishi ha'rip penen jazıladı. Tu'rler adamlardın' familiyası menen atalatug'ın bolsa, er adam familiyasınan keyin "i", xayal kisi familiyasınan "e" qosımshası (mısalı: ivanovi yaki ivanovae dep) jazıladı.
Turden joqarı taksonlar ataması tek bir soz benen korsetiledi. Mısalı: Diptera, Insecta h.b.
Eger tuwısı belgili, biraq tu'ri belgisiz bolsa, tuwıstan keyin sp. (species-tu'r) dep jazıp qoyıladı. Tekserilip atırg'an haywan usı tuwısqa kiriwshi barlıq tu'rlerden parq qılsa tuwıs atamasınan keyin sp.n. (species-nova - taza tu'r) belgisi jazıladı.


text:
Qanat Ïslam rïngke Mayamïde 8 mamırda şığatının ayttı. Aldağı waqıtta onıñ qarsılası belgili boladı eken.
Al osığan deyin Ïslam Qıtayda jekpe-jek ötkizetinin aytqan bolatın. Buğan qatıstı ol Qıtayda jekpe-jek ötkizwge kelissözderdiñ jürip jatqanın xabarladı. "Bul bağıtta jumıs jürgizilip jatır. Qazir men Mayamïde ülken boks keşin ötkizwge dayındalıp jatırmın. Sodan keyin ğana Qıtayda jekpe-jek ötkizw nusqasın qarastıramız, sol jaqta kezdesw ötedi", - dedi ol.
Tilşiniñ "Siz Qazaqstanda kezdesw ötkizwge qarsı emes ekeniñizdi aytqan ediñiz, bul jaylı ne deysiz?" degen surağına Qanat Ïslam Astanadağı klwbtan şaqırtw kelgenin ayttı. "Biraq olarda da boks keşi mamırda ötedi, sondıqtan biz bas tartıp, Mayamïdegi kezdeswdi tañdadıq. Kelesi jekpe-jekterdiñ birine qatısamız dep oylaymız", - dedi boksşı.
Sonımen qatar, qazaqstandıq boksşı şaqırtw alıp jatqan jağdayda Olïmpïada oyındarına da qatısıp, el namısın qorğawğa dayın ekenin ayttı. Eger Qazaqstanda oğan qızığwşılıq tanıtsa, boksşı basqa şarwalarınıñ barlığın jïıp qoyıp, Rïo-de-Janeyroğa baratının mälimdedi.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
“Rusiyä ul – urıs cire genä tügel, tatar däwläte dä”
"QAZAN QAYTAWAZI" tapşıruı. 29.03.2017
QAZAN QAYTAWAZI - 33
“Rusiyä ul – urıs cire genä digän süz tügel, ul tatar däwläte dä”
Mordoviyädä uqıtuçılarğa yawlıq bäylärgä röxsät birelgän
Rusiyädä Xäläl qunaqxanä standartları raslanğan
Qazandağı xäbärçebez Raynur Şakir äzerlägän tapşıruda, soñğı ike atnada Tatarstanda häm İdel-Ural töbägendä bulıp uzğan çaralarğa küzätü täqdim itelep, tatar häm törki dönyanı yaqınnan qızıqsındırğan ähämiyätle waqiğalar iskä töşerelep uzıla.
“Qazan qaytawazı” tapşıruınıñ tawış cıyılması biredä.


text: Ömer HAYYAM Kırım Tatarcaya çeviren: Ablâziz Veliyev Antivka, Akmescit, 2016. ISBN: 978-5-9907857-1-7 104 sayfa. İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronom Ömer Hayyam’ın yazdığı “Rubailer” kitabı Kırım Tatarca basıldı. Ünlü şairin dörtlükleri, Kırım Tatarcaya yazar, şair ve araştırmacı Ablâziz Veliyev tarafından tercüme edildi. Basılan “Rubailer” kitabında Kırım Tatar ressam Zarema Trasinova’nın resimleri yer aldı. Kitabın kapak tasarımı Leyla Trasinova tarafından hazırlandı. Kitap Akmescit’in “Antikva” yayınevi tarafından basıldı.


text:
Haberler
İyül 4 künü qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukrayina Prezidenti yanında qırımtatar halqınıñ meselelerinde mesül Mustafa Cemilev Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşqanı Recep Tayyip Erdoğan ile körüşüvi olıp keçti. Körüşüvde Mustafa Cemilevniñ mesleatçısı Rustem Umerov ve Milli Meclis Reis Hızmetiniñ reberi Arsen Jumadilov da iştirak ettiler.
Bir saatten ziyade devam etken körüşüv esnasında Mustafa Cemilev, Qırımdaki aktual vaziyet aqqında malümat berip, insan aq-uquqularnıñ nasıl ihlâl etilgeni ve Rusiye tarafından yarımadanıñ qanundan tış istilâsınen razı olmağan qırımtatar ve diger Ukrayina vatandaşlarnıñ nasıl quvğulıqqa oğrağanlarını añlattı. Qırımtatar halqnıñ yetekçisi, Kremlniñ siyasi mahpuslarını keçiktirmeyip mutlaqa azat etmege kerek olğanını ve Qırımtatar Milli Meclis vekillerniñ Qırımğa kiriş yasaqlarnıñ lağu etilmesinin zaruri olğanını urğuladı.
Aynı zamanda o, Ukrayinada qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav maqsadınen Ukrayina Anayasasına deñişmelerniñ kirsetilmesi içün Prezident Petro Poroşenko tarafından kösterilgen teşebbüsni taqdirnen añdı.
Türkiye Cumhuriyetniñ yolbaşçısı Recep Erdoğan öz nevbetine qırım tatarlarnıñ liderini ğayet sıcaq ve samimiy sürette selamladı ve öz şahsında Türkiye Cumhuriyeti adından qırımtatar halqını eksiksiz ve şübesiz desteklegenini beyan etti. Cumhurbaşqanı Erdoğan, halqara qanunları tarafından belgilengen Ukrayinanın sıñır bütünliginen bağlı öz qaviy turuşınıñ deñimegenini urğuladı. O bildirgenine köre, Türkiye akimiyeti türk gemilerniñ Qırım limanlarına kirmemeleri içün kerekli tedbirlerni almaqta. Recep Erdoğan ayrıca, Ukrayina musulmanlarnıñ birleşmesini temsil etken ve Qırımtatar Milli Meclisniñ teşebbüsinen Kyivde inşaat etilmesi közde tutulğan merkeziy caminiñ inşaatı leyihasına qol tutqanını ayttı.
Mustafa Cemilev Türkiye Cumhurbaşqanına destegi içün teşekkür etip, Qırımnıñ işğalini ve Rusiyeniñ bunı aqlama ıntıluvlarına qarşı Türk devleti köstergen şartsız ve şeksiz munasebetniñ qırımtatarları içün pek müim olğanını beyan etti.
Şunı da hatırlatmaq kerek ki, bu künleri Milli Meclisniñ reisi Refat Çubarov NATO Parlament assambleyasınıñ yolbaşçıları ve azaları ögünde çıqışta bulundı. Aynı vaqıtta o, Qaradeñiz iqtisadiy işbirligi teşkilâtı (OBSEC) Parlament birleşmesiniñ çalışmalarına qoşulmaq maqsadınen İstanbulda bulunmaqta.


text:
TRT-2 kanalı qabat açıla
Bu turıda TRT ğomüm mödire belderde
Törkiyä teleradiokompaniyase ğomüm mödire İbrahim Ärän TRT-2 kanalınıñ qabat açılacağın belderde.
Ärän: “TRT-2ne, yägni TRTneñ mädäniyät häm sängät’ kanalın açabız. Monda yäşlärgä qarağan yaxşı tapşırular urın alaçaq,” – dide.
Ğomüm mödir yuğarı uqu yortları kebek TRTdän dä alınaçaq faydalı äyberlärneñ buluın citkerde.
TRTneñ şul uq waqıtta Törkiyä mänfäğat’lären çit illärdä saqlawçı, añlatuçı kanal, oyışma buluına iğtibarnı cälep itkän Ärän tübändägeçä däwam itte: “16 radiobız bar. Çit illärgä tapşırıluçı 33 radio kanallarıbız bar. Törkiyäneñ mädäniyäten TRT citkerä.”


text:
Belgili änşiniñ asqar tawdan äkesi Nurtas öziniñ ïnsttagramdağı paraqşasında awlada qar kürep jürgen sätiniñ beynejazbasın jarïyalap: «Awla tazalawga menen baska adam joq emes, biraq densawlıq üşin bir mezgil taza awada, taza enbekpen ter şığarğandı janım süyedi!» ,- degen.
Jarınıñ bul isin jarı Gülzïra Aydarbekova da qup körgendey. Gülzïra xanım öziniñ paraqşasında otağasınıñ jazda egin egip, qısta qar küregendi unatatındığın ayta kele, jastarğa aqıl aytpastan burın bärin özimizben bastaw kerek dep oy qorıtadı.
Talmay eñbektenwdiñ arqasında köp bïikterdi bağındırıp ülgergen Qayrat äkesiniñ tärbïesin mıqtap alğanğa uqsaydı.
Avtorı: Abay Aysara
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Amerïkalıq NASDAQ qor ïndeksi tarïxï rekord jasadı. Oğan Google korporacïyasınıñ esebi oñ äser etti.
Älemge äygili kompanïyanıñ birinşi jartıjıldıqtağı taza paydası 3%-ğa artıp, 7 mlrd dollardı quradı. Al onıñ jalpı kirisi 11%-ğa ulğayıp, 35 mlrd dollarğa jetti. BAQ ökilderiniñ mälimdewinşe, Google munday jetistikke YouTube portalınıñ arqasında qol jetkizip otır. Sebebi, sayttı qoldanwşılardıñ sanı 60%-ğa artqan. Bul soñğı 2 jıldağı eñ joğarı körsetkiş deydi mamandar.
Derekközi: 24kz
Tegï: Bïznes,
Kommentarïï


text:
2 Haziran 2015 Salı
Yunus Qandım: elyazma defterinden (X)
Haziran 02, 2015 Edebiyat ve tenqit, Qandımov Yunus No comments
Kökteki yıldızlar qar daneleri kibi qaltıraylar, Demir qazıq dersiñ qar boranı, dersiñ yıldızlar boranı. Yıldızlar iriyler, buvğa döneler, nefeske döneler, qanıma siñeler, yüregimni isyanğa tolduralar, közlerimden tamçı-tamçı tığıralar, kirpiklerimniñ hancerleri arasından keçip, yanaqlarımnı yaqalar, mercan taşçıqları kibi qatalar, qara topraqqa eneler. Tañ yeli olarğa öz qanatlarını bağışlay. Olar kökte kene parıldaylar, enmek, irimek, uçmaq içün maña musafirlikke keleler.
07.03.98.


text:
Haberler
Bugün, iyül 29 künü Kyivde Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komiteti öz işine başladı. Kongress Prezidenti ve Qırımtatar Milli Meclis reisi Refat Çubarovnıñ yolbaşçılığında keçirilgen toplaşuvda icra komitetniñ azaları ve Ukrayinanıñ çeşitli bölgelerinden ve ayrıca Türkiye, Romaniya, Kanada ile Orta Asiya memleketlerinden kelgen musafirler iştirak ettiler.
Toplaşuv esnasında kün tertibine kirsetilgen 10-dan ziyade mesele baqıldı. Bularnıñ arasında hususan Birinci Qurultaynıñ 100 yıllığını qayd etüvnen bağlı mevzu muzakere etildi. Ayrı diqqat Qırımda qırımtatar halqnıñ aqlarını qorçalav meselesine ve bu aqta milletni temsil etken organlarnıñ faaliyetine berildi.
(foto QHA)