text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov musulmanlarnıñ büyük bayramlarından biri olğan Qurban bayramınen tebrikledi. Çubarov islâm dinini kütken semetdeşlerine muracaat etip, Qırım ve Donbas topraqları azat etilecek, dep qayd etti. Bu aqta o, Facebookta haber etti.
«Er yıl Qurban Bayramı künlerinde bizler Yüce Allahqa dua etip, O, er birimizge, yaqınlarımızğa, dostlarımızğa, qomşularımızğa köstergen merhameti içün şükür etemiz. Ama işte sekiz yıldan berli er bir bayramda şükür dualarınen bir sırada biz Allahu Tealâdan maneviy birligimizni ve quvetimizni küçlendirip Vetanımız tuvğan Qırımımıznıñ rus işğalinden azat etilmesini isteymiz», – dep yazdı Çubarov.
Onıñ qoşqanına köre, «Qırım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki bazı rayonları Rusiye zaptçılarından mıtlaqa azat etilecek, çünki Yüce Allah merhametli ve adaletlidir».
Çubarov Qurban bayramında Qırımda tuvğanlarını ve dostlarını ziyaret etecek insanlarnı ğayıp olğan qırımtatarlar, siyasiy mabüslerniñ qorantalarına barıp, bala ve apaylarınen laf etmesine, esli-başlı ana-babalarına qol tutmalarına çağırdı.
«Qırımtatar Milliy Meclisi adından ve kendi şahsımdan İslâm dinine mensüp butün Ukrayina vetandaşlarını Qurban bayramınen hayırlayım! Sizlerniñ, yaqınlarıñız ve qomşularıñıznıñ evleri quvanç ve bereket ile tolsun!», – dep qoştı Meclis reisi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy musulmanlarnıñ Qurban bayramını tebriklep, eyilik ve amanlıq tiledi. Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qurban bayramında Rusiye apsinde tutulğan qırımtatarlar aqqında hatırlattı.
Qurban bayramı – musulmanlarnıñ eñ büyük bayramlarından biri olıp, Mekkege acılıqnıñ soñuna kelgenini temsil ete. Oraza Bayramından 70 kün keçken soñ qayd etile.
Qurban Bayramı büyük meydanlarda cemaat ile qılınğan bayram namazından başlana ve ondan soñ qurban çalına. Bu ananeniñ tamırları Allahnıñ İbraim peyğamberge oğlu İsmailni qurban ketirmege bermeyip, qoynı kesmege buyurıp toqtatqanından kele.


c: text/html

text:
Benzol
Benzol — bik tiz qaynıy, suda eremi torğan, üzenä bertörle isle, tössez sıyıqlıq. Suıtqanda ul erü temperaturası 5,5 °S bulğan aq kristallik massa xasil itep qata.
Benzolnıñ molekulär formulası C6H6. Monnan benzolnıñ nıq tuyındırılmağan quşılma ikäne kürenä: çikle uglevodorodlarnıñ sostav formulasına citkerü öçen, anıñ molekulasında sigez vodorod atomı citmi.
Ägär dä benzolnı bromlı suğa yäki kaliy permanğanatı eremäsenä salıp bolğatsaq, çiksez quşılmalarğa xas bulğan reaktsiälär barmawın kürep ğäcäpkä qalabız. Monıñ säbäben matdäneñ ximik tözeleşennän çığıp añlatırğa kiräkter.
Benzolnıñ tözeleşen açıqlawnı anıñ sintezınnan başlıy alabız. Benzolnı 650 °S qa qädär cılıtılğan, aktivlaştırılğan kümer tutırılğan köpşä aşa atsetilen uzdırıp tabarğa mömkin.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb юHoro xиMиka / CocT. B. A. KpицMaH, B. B. CTaHцo. — M.: Пeдarorиka, 1982. — 368 c., ил.
- HacToлbHaя kHиra yчиTeля xиMии 10 kлacc/O. C. ГaбpиeляH, И. Г. OcTpoyMoB. — M.:Дpoфa, 2010 r.
- CTpoeHиe Moлekyлы бeHзoлa, Bидeo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lyublyana
Lyublyana — Sloveniyanın' paytaxtı. Lyublyanitse da'ryası boyında, onın' Sava da'ryasına quyılıwı jaqınında jaylasqan. Xalqı 270,5 mın' adam (2000). Transport jolları tu'yini. Aeroporti xalqara a'hmiyetke iye. Mashinasazlıq ha'm metallsazlıq (iri gidrokuwırlar zavodı, elektrotexnika buyımları, priborlar i.sh.) sanaatları rawajlang'an. Ximiya, poligrafiya, farmatsevtika, ka'n-ayaq kiyim, ag'ashsazlıq, toqımashılıq, azıq-awqat sanaatı ka'rxonaları bar. Sloveniya pa'n ha'm ko'rkem o'ner akademiyası, u'niversitet (1595), filarmoniya (1702), yadro izertlew inti ha'm b. ilmiy izertlew mekemeleri, milliy, etnografiya muzeylerı, kitapxanalar, milliy ha'm zamanago'y galereyalar bar. Turizm rawajlang'an. Xalqara yarmarkalar o'tkiziledi. L. slavyanlar awılı spatında 1144 jıldan belgili bolg'an. 13-a.din' 2-yarımınan qala, Krayna tariyxiy wa'layatının' administrativ orayı. . 1335—1918 jıllarda (waqıtı menen) gabsburglar hu'kimranlıgı astında bolg'an. 1918 jılda Serb, xorvat ha'm slovenlar patshalıg'ı (1929 jıldan Yugoslaviya) payda bolıwı menen L. — Sloveniya, 1992 jıldan ga'rezsiz Sloveniya Respublikası paytaxtı. Arxitekturalıq esteliklerden Grad qasiri (9—19-a.ler), yepiskop sarayı (16—18-a.ler), shirkewler, San-Nikolay soborı (18—19-a.ler), ratusha, opera teatrı ima'ratı ha'm b. saqlang'an.[1]
Siltemeler[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- ↑ Бoлbшoe coбeTckaя eHциkлoпeдия


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova qırımlı siyasiy mabüs Cemil Gafarovnı SİZOdan azat etmege talap ete. Sağlıq vaziyeti fenalaşmağa devam ete, dep bildire.
«II derece saqatlığı olğan ve bir yıldan berli SİZOda qanunsız tutulğan qırımtatarınıñ sağlıq vaziyeti kritik oldı. Hronik hastalıqları ve köküs qafesi, büyrekteki dayanılmaz ağrı, em de yüksek qan basımı sebebinden azatlıqtan marum etüv yerlerinde tutulamaz. Penitentsiar müessiselerinde tibbiy tedqiqleri yapılmay ve kerekli tibbiy yardım kösterilmey», – dep aytıla Ukraina ombudsmeniniñ haberinde.
O, Rusiye İnsan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, qırımlınıñ apiste tutulmasını lâğu etüvde yardımcı olmasını talap etti.
Denisova, Cemil Gafarovğa kerekli tibbiy yardım kösterilmesini de talap ete.
Daa evel Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Cemil Gafarov, SİZO şaraitlerinde tutulması ölüminiñ sebebi ola bile, dep bildirdi.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı müvekkiliniñ alı kritik oldı, dep qayd etken edi. Cemil Gafarov üçünci derece saqatı, büyrekleri hasta ve yürek hastalıqları bar. Advokat Gafarovğa ilâc bermeyip, hastahanege avuştırmağa razı olmadılar, dep qoştı. Advokat, müvekkiliniñ tibbiy tedqiqlerine dair arizanı Aqmescit SİZOsınıñ memuriyetine berdi.
Fevralniñ 4-nde Rusiye kontrolindeki Qırım ombudsmeni Larisa Opanasük, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ mabüsi Cemil Gafarovnı №1 Aqmescit SİZOsında ziyaret etti, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Gafarov ombudsmenden saqatlığınıñ uzatılmasında yardım etmesini rica etti. Opanasük bildirgenine köre, o, sağlıq vaziyeti ve SİZOda tutuv şaraitlerini şikâyet etmey.
«Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi Cemil Gafarovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
20 iyül künü Yoşkar – Olada olıp keçken Milletlerara munasebetleri şurasınıñ toplaşuvında, Vladimir Putin, çeşit milletlerniñ tillerini ogrenmek bu göñülli iş olmaq kerek, dep bildirdi.
«Er bir territoriyanıñ öz milletlerara munasebetleri bar, bizler bunı köz ögüne almaq kerekmiz. Meselâ, rus ve Rusiye halqlarınıñ tillerini ogretme saasında.Hatırlatmağa isteyim, ürmetli dostlar, rus tili – bu devlet tili, milletlerara qonuşması tilidir, onı iç bir şeyden avuştırıp olamazsıñız, bu bizim çoq milletli memleketimizniñ tabiiy bir temelidir. Onı er kes bilmek kerek. Rusiye halqlarnıñ tilleri de – bu olarnıñ ayırılımaz, özüne has medeniyetleriniñ bir parçasıdır. Bu tillerni ogrenmek – Konstitutsiya tarafından kefil olunğan aqtır, göñülli aqtır. İnsannı, oña tuvğan olmağan tilni ogrenmege mecbur etmek mümkün degil, aynı oyle de,rus tili dersleriniñ saatlerini azlaştırmaq mümkün degildir».
Prezident V. Putinniñ beyanatına izaatlar.
Engel Fattahov – Tataristannıñ ilim ve maarif işleri naziri: «Tataristanda tatar tili er kes içün devlet tilidir. Bu aqta bizim Konstitutsiyamızda yazılğan. Biz qanun çerçevesinde areket etemiz. Bir añlaşmağa keldik. Maarif programları federal standartlarğa uya. Rusiye maarif ve ilim nazirligi tarafından iddiyalar yoq».
Rafael Hakimov – Tataristannıñ ilimler Akademiyasınıñ vitse – prezidenti: « Tataristannıñ öz Konstitutsiyası ve tiller aqqında qanunı bar. Bu qanunlarğa binayen, eki devlet tili de aynı miqdarda ogretile. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi bu aqta özüniñ qararını ende çıqardı. Tatar tilini çıqarıp taşlamaq içün Konstitutsiyanı deñiştirmege kerek olacaq. Ümüt etemiz ki, buña qadar barmaz».
Marat Külşaripov – Başqurtistan devlet universitetiniñ tarih fakultetiniñ professorı: «Putinniñ bu sözleri, onıñ rus milleti yapmaq niyetinde nevbetteki adımıdır. Şimdi Başqurtistanda başqur tili devlet tili kibi ogretilmey. Başqur tili ogretile, bu qanunğa qarşıdır, dep prokuror teşkerüvleri bile keçirilgen edi. Yekâne rus milleti aqqında iddia uydurdılar ve onı ayatqa keçirmege tırışalar».
İvan Şamayev – Yakutiya parlamentiniñ deputatı, Saha adlı içtimaiy merkezniñ başı: « Putinniñ bu sözleri, ilk evelâ, Tataristanğa ayittir. Men bellesem, tek bu respublikada milliy tilniñ ögretilüvi qaldı. Eger Tataristan bu sıqıştırmağa lâyıq cevap berip olsa, biz onı epimiz ayaq üstünde alğışlar edik. Milliy respublikalarda, sanki, bu tiller mıtlaqa ogretilmek kerekler, amma amelde bu iş mında çoqtan yapılmay. Men bellesem, Putinniñ bu sözleri, onıñ aqıqıy istegidir. Milliy respublikalar, milliy tillerini ogrenme, ogretme ve saqlap qaluv yüklerini özleri taşımağa mecburlar. Meselâ, Komi ve Burâtiyada özleriniñ tillerini ogrenmeyler, bu tiller yoq olma seviyesindedirler. Lâkin Tataristanda vaziyet başqa. O çoqusı kimlerge ibret oldı. Ümüt etemiz ki, respublika öz aqlarını qorçalay bilir».
Sergey Sergeev – siyasetşınas, Qazan milliy araştırma tehnik universitetniñ professorı: «Vladimir Putinge Tataristan ve Başqurtistan talebelerniñ ana – babaları muracaat ettiler». Narazılıq köstergenler, «tilniñ lâğu etmesine degil de, oña ayırılğan saatlerni qısqartılmasını istediler». O tüşüne ki, prezidentniñ beyanatı – «federal merkezniñ, yerli akimiyet yapqan belli bir şeylerinen razı olmamasına işarettir». Sergeev bildirgenine köre, böyle vaziyette, eñ yahşısı tillerni differintsial şekilde ogretmektir. Amma bu adım da, 1992 senesi yerine ketirilgen tiller pariteti añlaşmasına keder ete bile».
Spravka. Tatristanda 1990 senelerinden başlap mekteplerde tatar tili dersleri berile. Bu «Tataristan Respublikasınıñ regional tilleri aqqında» qanunı boyuncadır. Qanunğa köre, rus ve tatar tilleri teñ uquqlılıqtadirlar, mektep, başlanğıç ve orta professional oquv yurtlarında aynı miqdarda ogretilmek kerekler». Tataristanda tatar ve rus tilleri devlet tilleridir. RF Konstitutsiyasına binayen «respublikalar öz devlet tillerini belgilemege aqqları bar».
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy şurasınıñ iştirakçileri Qırım müftisi Emirali Ablayevni takbih ettiler. Bunı Qırım.Aqiqatqa icraiy şurasınıñ azası Ali Ozenbaş bildirdi.
«Qırım Müftiyligi ile bağlı tesadüfiy vaziyet peyda oldı. Şimdi onıñ areket tarzına diqqat etmemek mümkün degil, onı er kes takbih etti. Çünki öz halqına nisbeten satqınlıq, tsinik areketler etile. Bu areketlerni takbih etmege mecbur oldıq», – dedi Ozenbaş.
O şunı da qayd etti ki, Müftini muzakereler çerçivesinde takbih ettiler ve şimdi bu bir vesiqa şeklinde degil.
Soñ vaqıtları Qırımtatar Milliy Meclisi ve Qırım musulmanları diniy idaresi arasında ziddiyet arta. Meclisniñ bazı azaları Müftiylikni Rusiye akimiyeti ile işbirlikte qabaatlay, QMDİ ise Herson vilâyetinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesini takbih ete.
Yanvar 16 künü Aqmescitte «Qırım musulman ümmetiniñ birligine yañı çağıruvlar» serlevalı konferentsiya keçirildi. İştirakçileri Müftiylikke öz destegi aqqında bildirdiler.


text:
Mısır ükümeti devletniñ yalısında eñ azdan 162 migrant cesedi tapılğanı aqqında bildire. Elâk olğanlar arasında esasen yaldamağa bilmegen qadın ve balalar oldı.
Mısırdaki belediye yolbaşçısı Beheyr Mohammed Sultan sentâbr 23-te bildirdi ki, sentâbr 21-de yüz bergen qayıq qazası neticesinde elâk olğanlarnıñ sayısı arta bile.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Qaçaqlar işleri boyunca Yuqarı komissarınıñ bildirgenine köre, qayıqta tahminen 450 adam oldı. Aynı vaqıtta MENA agentligi haber etti ki, qayıqta 600-ge qadar adam olğandır.
Tahminen 160 adam qurtarılıp oldı, olarnıñ çoqusı mısırlılardır.
Mısır yolunen Süriyeden ve İraqtan deñizden çoq migrant Avropağa qaçmağa tırışa.


text:
İke il qatnaşında mondıy Solıx cıyını berençe tapqır uzdı. Anıñ maqsatı – Äl-Qaida häm Talibanğa qarşı köräştä köçlärne berläşterü ide.
Cıyınnı açqanda Möşärräf yuq ide, üz urınına ul premyer-ministr Şäükät Aziznı cibärde. Mäğlümat agentlıqları xäbär itüençä, Möşärräf, AQŞ däwlät sekretare Condoleezza Rice belän telefon söyläşüennän soñ cıyınğa kilergä bulğan.
Paqstan da, Äfğanstan kebek köç qullanunıñ artuın kürde, häm ike il ütkän zamannar ruxında yäşärgä tieş tügel, dide Paqtsan ilbaşı.
İke ilne, Möşärräf ber bersen doşman itep kürüdän tuqtarğa häm Taliban suğışçılarına qarşı berläşergä çaqırdı. Üz çığışın Urdu häm İngliz tellärendä yasağan Möşärräf, "ike ilneñ dä yazmışı urtaq" dide.
Cıyınnı açqanda Äfğanstan prezidentı da – Äfğanstan belän Paqstan xezmättäşlek itsä – Äl-Qaida häm Talibannı ciñä alırlar ide, dide.
Mondıy belderülärgä qaramastan, küzätüçelär – cıyınnıñ näticäse bulır dip ışanmıy, di İrekle Äfğanstan radiosınıñ Qabuldağı xäbärçese Breşna Nazari:
"Xökümät basmaları cıyın näticäläre häm anda qabul itelgän qararlarğa zur ömetlär bağlıy. Ber ük waqıtta Qabulda çıqqan bäysez gazetlar, cıyın qararlarına şiklänep qarıy. Alarnıñ kübese, qararlarnıñ Äfğan häm Paqstan qabilä aqsaqalları tarafınnan qabul itelüe, alarnıñ tormışqa aşırıluın häm äfğan wä paqstan räsmiläre tarafınnan ğamälgä quyılaçağın äle añlatmıy, dip yaza."
Cıyında qatnaşuçılar bügen "terrorğa qarşı kiñ qırlı ozın möddätle kampaniä" iğlan itte häm "Äfğanstan wä Paqstan xökümätläre üz cirlärendä terrorçılarnı öyrätü yä sıyındıru üzäklärenä röxsät birmäskä tieş" dip belderde.
Bügen qabul itelgän möräcäğättä şulay uq terrorğa qarşı çaralar kürü häm alarnı näticäleräk itü öçen urtaq şura tözü turında äytelgän.
"Terror – ike il öçen dä qurqınıç tudıra, häm aña qarşı suğış – ike ilneñ dä eçke säyäsäte häm iminlek strategiäse mäsäläse bulırğa tieş", dielgän möräcäğättä.
Äfğanstan belän Paqstan arasındağı mönäsäbätlär soñğı yıllarda naçarayğan ide. Äfğan räsmiläre Paqstannı Äl-Qaida suğışçıların sıyındıruda ğäyepläde. İslamabad, suğışçılarğa qarşı köräş alıp barıuın belderep, ğäyepläwne kire qağıp kilde. Paqstanda şulay uq Äl-Qaidanıñ berniçä yuğarı citäkçese qulğa alınğan ide.
Äfğan prezidentı Hamid Qarzai, Solıx cıyını "yaxşı näticälär häm ike il öçen dä möräcäğät qabul itü belän" tämamlandı, dip belderde.
İrekle Äfğanstan radiosı xäbär itüençä, Paqtsanda da şundıy cıyınnıñ ütüe kötelä, ämma tögäl waqıtı äle bilgelänmägän.


text:
Kyivde yerleşken Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti al-azırda anda oqumağa kirmek istegenlerden 3 biñ dane ariza alğan. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa iyülniñ 19-nda TMU rektorı Vladimir Kazarin ikâye etip berdi.
Qıyaslanıp baqılacaq olsa, keçken sene universitet oldı olacağı 1200 dane ariza alğan.
«Vernadskiy adına Tavriya universiteti Kyivde ğayrıdan açılğanından berli, mennen beraber ilk eşelon sıfatında Qırımdan universitetke çıqqan 18 kişiden başlağan kollektiv olaraq 5 biñ kişigece yetti. Eger Kyivge kelmek ve işke kirmek fursatını beklegen menim meslekdeşlerim kelmegen ve çalışmağan olsa edi, böyle tez yükseliş aqiqatqa çevirilmez edi. Hususan birleşken işbu küç-quvetnen universitet bir universitet olaraq inkişaf etmege devam ete», – dep qayud etti o.
Mevzunen bağlı olaraq: «Biz sizlerge yardım etermiz»: Kyivde TMU qırımlı abituriyentlerge neler teklif ete
«Bıltır universitet 1200 dane ariza qabul etken olsa, bu yıl, al-azırda artıq sayı 3 biñ arizanı keçti. Keçken senege nazaran, köstergiçler eki qat arttı», – dep ilâve etti Kazarin.
2015 senesiniñ başında Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetini lâğı etti. Aynı yılı yarımadada «federal universitet» meydanğa ketirildi, onıñ terkibine bir qaç aliy oquv yurtu ve şu cümleden TMU, Georgiyevskiy adına Qırım devlet tıbbiyet universiteti ve bir qaç diger ilmiy muessise kirdi. «Qırım federal universiteti»niñ strukturasına 13 umum tasil ve ilmiy muessise kire.
Vernadskiy adına TMU 2016 senesi Ukrainanıñ qıta qısmına köçti.Universitet esasında ilhaq etilgen Qırım talebeleri ve abituriyentlerniñ oquvğa kirmesi içün qısqartılğan programalar çalışa.


text:
Ukraina Yuqarı Radası iyünniñ 6-nda muvaqqat tahqiqat komissiyaları ve mahsus parlament komissiyaları aqqında qanunnı qabul etti. Bu qanun memleket prezidentiniñ impiçment usulını da belgilemekte, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Vesiqağa 279 deputat rey berdi.
Qanun leyhasına binaen, Yuqarı Radanıñ mahsus muvaqqat tahqiqat komissiyasınıñ erkânına halq deputatları, mahsus prokuror ve mahsus tahqiqatçılar kirmekte. Olar Ukraina prezidentiniñ devlet hainligi ya da diger cinayetini tahqiq etmekte. Bu cinayetler Radanıñ anayasa erkânınıñ çoqusı halq deputatları tarafından imzalanğan cedvelde mevcut.
Muvaqqat tahqiqat komissiyası hulâsa ve tekliflerini parlament belgilegen müddet içinde bermeli, amma eki aydan ziyade keçmemeli.


text:
Keteyatqan yılnıñ belli qırımlılar cedvelini tizmege qarar alğan soñ Qırım.Aqiqat muarririyetinde büyük munaqaşa başladı. Bu cedvelge kirecek insanlar nege köre saylanacaq baqıldı. Neticede cedvelge kirsetilecek kişiler özüni 2015 senesi şahsiyet ve insan olaraq nasıl köstergenine baqılacaq, dep qarar aldıq. Muarririyet hadimleri arasında gizli rey berüv keçirildi, ve başqalardan çoq añılğan 12 qırımlınıñ soyadını siziñ diqqatıñızğa taqdim etemiz.
Gennadiy Afanasyev. Qırım.Aqiqat muarririyetiniñ fikirine köre, 25 yaşındaki Aqmescit fotoressamı yılnıñ eñ cesür ve beklenilmegen areketni yaptı. Gennadiy «Qırım terroristleri» aqqında iş çerçivesinde yaqalanğan dört qırımlıdan biri. O, taqiqat ile añlaşıp, yedi yıllıq apis cezasını alğan edi. Faqat Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkonıñ iyül 31-de olıp keçken mahkemesinde Afanasyev bergen malümatından vazgeçip, basqı altında arqadaşlarına iftira atmağa mecbur qalğanını bildirdi. Adliyecisiniñ aytqanına köre, bundan soñra FSB emri ile Gennadiyni em SİZOda, em de sert rejimli apishanede quvğunlıqqa oğratmağa başladılar. Meşur qırımlılar cedvelinde Qırım.Aqiqatnıñ bir çoq hadimi Gennadiyniñ anası – Olga Afanasyevanı da qayd etken edi. O, Qırımda yaşap, «qırımlı reineler» ile birdemlik kampaniyasında faal iştirak ete.
Lilâ Bucurova. Qırımnıñ eñ meşur jurnalistlerinden biri Aqmescitte qalıp çalışmağa devam ete. ATR saibi Lenur İslâmov muarririyetni Kiyevge avuştırmağa qarar alğanda, Bucurova Aqmescitte «QaraDeniz Production» studiyasını açtı. «Tatlı Ses» qırımtatar bala yarışınıñ teşkil etilmesinde iştirak etmege devam ete. Dekabr ayında işbu yarışnıñ final iştirakçileri ve teşkilâtçıları Qırım Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov tarafından Nazirler şurasına davet etildi. Aksenovnıñ mukâfatını alğan Lilâ Bucurova içtimaiy ağlarda Ukrainağa qoltutqan faaller tarafından tenqitke oğratıldı. Faqat o, halqnıñ medeniyetini inkişaf ettirmek müim bir şey olğanı içün akimiyet ile uzlaşmağa razı olğanını ayttı. Kene de Qırım Rusiye reberliginiñ Lilâ Bucurova ile munasebetlerine dostluq aytmaq doğru degil. Noyabr 2-de FSB hadimleri evinde tintüv keçirdiler.
Nariman Celâl. Mart 21-de Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini olaraq saylandı – qırımtatar liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ apiske alınmasından 2 ay keçken soñ. Meclis reisi Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, bu vazifege razı olğan Nariman telükeli bir vaziyetke oğradı. Amma Celâl Qırımdaki Meclisni idare etmege qarar alıp, al-azırda qırımtatar milliy areketiniñ eñ açıq vekili ola. Yarımadada yaşamağa qala ve andan ketmege tüşünmey.
Mustafa Cemilev. Qırımtatarlarnıñ milliy lideri ve Ukraina prezidenti qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi printsiplerine sadıq qalıp, Qırımnıñ Ukraina nezareti altına keri qaytması içün ardı-sıra areket ete. Bu sene farqlı derece diplomatlar ile onlarnen, atta yüzlernen körüşüv keçirip, yarımada vaziyetini aydınlattı ve memleketiniñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklemege çağırdı.
Oleg Zubkov. «Skazka» Yalta ayvanat bağçası ve «Taygan» bağçasınıñ saibi «Qırım baariniñ» faal tarafdarlarından biri edi ve atta Aqmescit soqaqlarından birine Putinniñ adını bermege teklif etken edi, faqat, bu areketleri onı Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından basqıdan qorçalamadı. Yıl devamında Rusiye nezaret organlarınıñ basqılarından qurtulmağa tırıştı. Baarde Rosselhoznadzor onı ayvanlarnı qanunsız alda ketirilmesi ile qabaatladı, dekabr ayında Rusiye prokuraturası oña qarşı «Taygan» hadimine fizikiy zarar ketirgeninden iş açtı. Dekabr 11-de onı 3 yıl şartlı apis cezası ile cezaladılar. Faqat Qırımnıñ «ayvanlar padişası» teslim olmayıp, oña qarşı cinaiy taqip – biznesni tutıp almaq ıntıluvı olğanını bildirdi. O, narazılıq bildirmek içün «Skazka» ve «Taygannı» ziyaretçiler içün qapatıp, Qırım Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya istifa etkenine qadar olarnıñ işi yañıdan başlamaycaq, dep ayttı.
Lenur İslâmov. 2014 senesi mart ayından başlap qırımtatar iş adamı Qırımda qalmağa tırışıp, Sergey Aksenovnıñ ükümetinde baş nazir muavini vazifesinde bir qaç ay çalıştı. Faqat Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ATR telekanalını qapatqan soñ, yarımadada Rusiyege qarşı çıqmağa başladı. İslâmov – «Qırım vatandaş qamaçavınıñ» esas teşebbüsçisi ve lideridir. Aynı bu sebepten qırımtatar iş adamınıñ Rusiyedeki ve yarımadadaki şirketleri büyük zarar kördi. Lâkin buña baqmadan, o, «Qırımnıñ deñiz qamaçavını» azırlaymız, dep bildire. Onıñ maqsadı şimdilik aydınlatılmadı.
Arhiyepiskop Kliment. Uquq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ malümatına köre, Qırımdaki din cemiyetleriniñ çoqusı ğayrıdan qayd olamağan soñ Rusiye mahsus hızmetleri tarafından quvğunlıqqa oğratıldı. Bu vaziyette Arhiyepiskop Kliment yarımadada yaşamağa ve hızmet etmege devam ete. O, yarımadada Kiyev Patriarhatınıñ Ukrain ortodoks kilsesini ve din cemiyetini saqlap qalmağa tırışıp, çeşit telükeler altında qala.
Aleksandr Kolçenko. Avgust 25-te Rostovnıñ Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi Aqmescit anarhistini terakt yapqanı ile qabaatladı ve sert bir qarar çıqardı – 10 yıllıq sert rejimli apis cezası. Mahkemeci qararnı seslendirgende Aleksandr külümsiregen edi, soñra ise arqadaşı Oleg Sentsov ile beraber Ukraina gimnini icra etmege başladı. Kolçenko soñki sözünden faydalanıp, onı ve diger siyasiy faallerni apishanege qapatqan Kreml rejimi öz soñunı yaqınlaştıra, dep ayttı. Onıñ aytqanına köre, prezidentke qoltutqan Rusiye ealisiniñ 85% üküm sürgen adaletsizlikni körip, bir kün Vladimir Putinni devirecek.
Oleg Sentsov. Qırım kino rejisserine qarşı çıqarılğan üküm bütün dünyanı şaşırttı. Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesiniñ qararına köre, o, 20 yıl boyunca sert rejimli apishanede yatmaq kerek. Faqat Sentsov mahkeme esnası ve ükmüne sebatlı dayanıp, Ukrainada mertlik ve cesaret timsali oldı. Ükümden bir qaç ay ögüne üküm onı qorqutamaz, dep bildirgen edi. «Qorquzuvlardan qorqmayım, ve bu ceza – 20 yıl meni qorqutamaz. Memleketiñizdeki qanlı karlikniñ idare devri daa evel biter», – dep ayttı Sentsov.
Aleksandr Usik. 27 yaşında Aqmescitli boksçı yılnıñ eñ muvafaqiyetli Qırım sportçısı sayıla bile. 2015 senesi üç uruşta ğalebe qazandı. Soñki sefer dekabr 12-de ringge çıqtı. Kübalı Pedro Rodrigesni knockoutqa yollap, dörtünci kere WBO qıtalar arası çempion unvanını qorçaladı.
Ahtem Çiygoz. Meclis reisiniñ muavini aman-aman bir yıl devamında apiste yata. Yanvar 29-da Taqiqat komitetine sorğuğa kelip, yaqalanğan ve SİZOğa yollanğan edi. Rusiye taqiqat organları Çiygoznı 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken kütleviy çatışmalarnı teşkil etüv ile qabaatlay. Amma o vaqıt Rusiye qanunlarına köre bile Qırım Ukrainanıñ bir qısmı edi. Meclis azalarınıñ aytqanına köre, Qırım reberligi ve şahsen Sergey Aksenov Çiygozdan qorqalar, bu sebepten de itibarlı siyasetçi apishanege atıldı. Mahkemede çıqış yapqan Çiygoz mahkeme adaletli şekilde keçirilecegine inanmağanını bildirip, siyasiy sımarış bar, dep qayd etti. «Fevral 26 işi» boyunca Ali Asanov ve Mustafa Degermenci de apishanede yatalar. Qırım.Aqiqat jurnalistleri cedvel tizgende olarnıñ adlarını da aytıp keçken ediler.
Refat Çubarov. Keçken sene olğanı kibi bu sene de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Qırımnıñ Ukrainanıñ nezareti altına keri qaytması içün ardı-sıra areket ete. Aprel 2-de o Ukraina halq deputatı oldı, avgust ayında ise Bütündünya Qırımtatar kongressiniñ prezidenti olaraq saylandı. Parlament minberinde çıqışta bulunıp, Yuqarı Radadaki zenaatdaşlarını Qırım meselelerine ziyade diqqat ayırmağa çağırğan edi.
Yuqarıdaki 12 qırımlıdan ğayrı, Qırım.Aqiqat mühbirleriniñ reylerini uquq qorçalayıcıları Olga Skripnik, Sergey Zayets, Darya Sviridova, iqtisadiyatçı Andrey Klimenko, cemaat faalleri Andrey Şçekun, Veldar Şukurciyev ve Aleksey Çirniy, jurnalistler Valentina Samar, Sevgil Musayeva-Borovik, Yekaterina Sergatskova, medeniyet erbapları Ahtem Seytablayev ve Galina Cikayeva, Ukraina Televideniye ve radio milliy şurasınıñ azası Sergey Kostinskiy, Ukraina agrar siyaseti naziriniñ mesleatçısı Aleksandr Liyev, adliyeci Cemil Temişev ve digerleri qazandı.


text:
Äfğanstannan kitärgä telämäwçe amerikalılar qaldı
AQŞ däwlät särqatibe Êntoni Blinken Qabuldağı diplomatik missiyälärneñ küçerelüen, ämma qaluçılarğa yärdäm itäçäklären citkerde
AQŞ däwlät särqatibe Êntoni Blinken bügennän başlap Äfğanstan başqalası Qabuldağı diplomatik missiyälären tuqtatuların häm êşçänleklären Katar başqalası Doxağa küçerülären belderde.
Ul AQŞ üzäk köçlär komandirı Kennet Makkenzinıñ Äfğanstannan çığu tögällänüe turındağı belderüennän soñ matbuğat cıyılışı ütkärde.
Blinken Amerikanıñ bügengä qadär Äfğanstannan 123 meñ keşene êvakuaśiyäläwen citkerde. Alarnıñ 6 meñe genä amerikalı.
Däwlät särqatibe Äfğanstan mäs’äläsendäge diplomatiyä ceplären qullarınnan ıçqındırmayaçaqların assızıqladı.
“Xärbi missiyäbez bette, yaña diplomatik missiyä başlandı. Başta anı alıp baru öçen yaña törkem oyıştırdıq. Qabuldağı diplomatik missiyälärebezne bügennän başlap tuqtatıp torabız häm êşçänlegebez Katar başqalası Doxada däwam itä. Tizdän bu mäs’älädä Kongressqa mäğ’lümat biräçäkbez,”-dide ul.
Blinken Äfğanstanda xäzerge waqıtta ildän kitärgä telämägän 200dän azraq, bälki 100 tiräse AQŞ watandaşı qaluın uylawların äytte. Amerika alarğa häm äfğan xezmättäşlärgä yärdämen däwam itäçäk.
Däwlät särqatibe kiçä wazıyfadaşları belän Äfğanstannan imin säyäxät itüne buldıru häm Qabul aêroportın mömkin qadär irtäräk açu turında söyläşülären citkerde.
“Bu mäs’älädä bez Törkiyä häm Katarğa tırışlıqları öçen räxmätle. Bu az sanda çarter oçışları täêmin itäçäk häm Äfğanstannan çığarğa teläwçe keşelärgä yärdämçe bulaçaq,”-dide Êntoni Blinken.


text:
Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Rusiyede yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtında iştirak etüv ile qabaatlanğan imam Raif Fevziyevni tevqif müddetini üç ayğa uzattı. Bunı «Qırım birdemligine» advokat Edem Semedlâyev bildirdi.
Advokatnıñ sözlerine köre, qabaatlav tarafı, mahkemelengen "şaatlarnı tehdit ete bileceginde ve Ukraina vatandaşı olğanı içün gizlene bileceginde" turdı ve onıñ tevqifli qaldırılmasını talap etti.
«Bu tahqiqatçınıñ hayal küçü», – dedi Semedlâyev.
Böylece o 2021 senesi yanvarnınh 13-nece tevqifli qalacaq.
Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Rusiyede yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtında iştirak etüv ile qabaatlanğan imam Raif Fevziyevni tevqifli qaldırdı. Haber etilgenine köre, mahkeme advokat Edem Semedlâyevniñ tevqif etilmesine dair evelki mahkeme qararına berilgen istinaf şikâyetini baqqan.
Evel Raif Fevziyev SİZOda tutuv şaraitlerini şikâyet etti.
Hatırlatamız, avgustnıñ 17-nde Rusiye quvetçileri Qırımda birden beş qırımtatarınıñ evini tintti. Soñra faaller Rustem Murasov ve Rustem Tairov, Aqyarnıñ Balıqlava rayonında Cebbar Bekirov, Bağçasaray rayonında Zaur Abdullayev, Aqmescit rayonında Raif Fevziyev tutuldı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerni ve qırımtatarlarnıñ tutuluvını «adden aşır bir insan aqları bozuluvı» dep adlandırdı, Ukraina Tış işler nazirligi ise Rusiyege qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova dünyanı qırımtatarlarnıñ Rusiye tarafından taqip etilüvine cevap bermesine çağırdı.
Sekiz aq qorçalayıcı teşkilât Rusiyeden avgustnıñ 17-nde tutulğan qırımtatarlarnı azat etmesini talap etti.


text:
Rusiye halqara uquqimayecileriniñ ilhaq etilgen Qırımğa kirişine izin bermeli.
«Rusiye ilhaq etken Qırımda kerçekten de serbestlik bütünley bastırılmaqta. Rusiye halqara uquqimayecileriniñ Qırım MC kirişine izin bermeli», –dep yaza Betsa Twitterdeki saifesinde, Rusiye MİDiniñ yolbaşçısı Sergey Lavrovnıñ «uquqimayecilerniñ Ukrainadaki uquq ve serbestlikniñ bastırıluvı munasebetinen sert cevap berilmesine çağıruvınen» bağlı haberini izaatlayaraq.
Fevralniñ 26-nda Ukrainadaki Freedom House halqara uquqimaye teşkilâtı ukrain temsilciliginiñ reberi Matthew Shcaaf, Kyiv çetel vatandaşları, şu cümleden KHV ve uquqimayecileriniñ Rusiye ilhaq etken Qırımğa kiriş protsedurasını qolaylâştırmaq kerek olğanını beyan etken edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov dekabrniñ 15-nde yarımadada koronavirus yuqunçından “büyük aşılama başlana”, dep bildirdi. İlk nevbette tibbiyet hadimleri aşılanacaq.
“Bugun Qırımda aşılama başlana. Al-azırda cumhuriyette olğan vaktsina miqadarı ile tek 500 adam aşılana bile. Bugün 30-50 kişi aşılanacaq. Eñ yaqın vaqıtta Qırım ve Aqyar içün daa biñ vaktsina dozası berilecek. İlk nevbette tibbiyet hadimleri aşılanacaqlar. Soñra aşılanğanlarnıñ kündelik sayısı alınğan vaktsina miqdarına bağlı olacaq”, – yazıla bildirmede.
Onıñ aytqanına köre, vaktsina miqadırı alınğan sayın, yañı koronavirus yuqunçından aşılanacaq vatandaş kategoriyalarınıñ cedveli keñişlenecek, kelecekte ise “poliklinikalarda kütleviy aşılav yapılacaq” eken.
Ealini kütleviy şekilde aşılav azırlığı aqqında noyabr ayında Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirligi bildirgen edi.
"Sputnik V" Rusiye aşısı sınavlarınıñ bazı iştirakçileriniñ koronavirus testi müsbet çıqtı.
Oktâbrniñ 22-nde bildirilgenine köre, Qırımda ilk tibbiyet hadimlerine Rusiye koronavirus aşısı yapılıp başladı.
Oktâbrniñ 29-nda Qırımda COVID-19 Rusiye aşısı ekimlerge yapılıp baqıldı.
Bundan evel Aqyar akimiyeti COVID-19 aşısını alğan ilk tibbiyet hadimleri aqqında esabat berdi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ekinci cian cenkinden evel – cenkâver ateizm yıllarında – Qırımda camiler patlatıla edi. Sürgünden soñ, Stalin silgiçinen Qırım haritasından qırımtatar topnimikasını silip attılar, ondan soñ mezarlıq ve mimariyeniñ derdine tüştüler. Yıqıp yetiştiralmağan binalarnı ambar, klub, umumiy amam (Aqmescitteki Kebir-Cami kibi, lâkin Kezlevdeki Han-Cami «taliysiz degil eken», çünki cami ateizm muzeyine çevirildi) ve sairege çevirdiler.
Bağçasaraydaki Hansaray, o deşet zamanlarda anda çalışqan hadimleriniñ küç-quveti sayesinde saqlanıp qalğan edi. Şimdi o bizim közümiz ögünde harap etile. İşte, bizler ses çıqarmay susıp oturğanımız içün.
«Restavratorlar» bizim yüregimiz ve milliy ğururımızğa büyük çöküçnen uralar
Han-Caminiñ autrentik «tatar» kirametler ve kirişleri kereksiz dep atıldı, mihrap üzerine yağmur yağa. Pencere vitrajları ve divar üstündeki yazıllar da bozulğan. Beton qaviyleştirüv demirleri 500 yıllıq divarlarnı yıqa. «Restavratorlar» bizim yüregimiz ve milliy ğururımızğa büyük baltanen uralar, zira Hansaray – qırımtatar saray mimariyesiniñ saqlanıp qalğan yekâne misalidir, qırımtatar devşetçiligi aqqında hatırlatğan yekâne abide sayıla. Ancaq biz ep susıp oturamız.
Hansaray közümiz ögünde viran etile. Bizler indemey oturamız
Bizim medeniy elitamız qayda baqa? Milliy degerlerimizni qayğırğan o interllektuallar qayda? Ahır-soñu: tarihçı, mimar, restavrator, arheolog, muzey hadimleri kibi öz zenaatından dolayı, olıp keçkenler hususında ihtisasiy raatsızlığını bildirmek kerek olğan o mütehassıslar ne yerde? Er kes susıp otura.
Vaqtı kelip, kelecek neslimiz: «Tarihiy hatıramıznı viran etkenlerinde sizler qayda ediñiz?», - dep sorağanlarında, evge qaytmağnı becergen, ancaq halq tarihını ecdatlarımız tarafından qurulğan divarlar aqqında hatırlavlarnı saqlap olamaycaq qadar, öz susqunlığımıznıñ beyaz saifelerinen tolduracaqmız.
Lilâ Bucurova, jurnalist, Qara Deniz production müdiriniñ muavini
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.
(Lilâ Bucurovanıñ Facebook akkauntından alındı)


text:
Bunı Rusiyeniñ Qırım işleri naziri Oleg Savelyev bildirdi, dep haber ete RİA Novosti.
Bundan evel Qırımnıñ gaz teminlevinen bağlı eki variant seslendirilgen edi. «Çernomorneftegaz» Qırım müessisesiniñ «Baş müdiri» Andrey İlin mayısta bildirdi ki, 2016 senesine qadar Kubandan Qırımğa 2 milliard kubometrlik gaz borusı qurulmaq kerek.
Bundan ğayrı, Anapadan gaz borusını qurmaq teklifi olğan edi. Onıñ uzunlığı 110 kilometrni, fiyatı ise – 200 million dollarnı teşkil etecek edi.
Savelyevniñ bildirgenine köre, «Cenübiy aqım» eski yöneliş boyunca ketecek, lâkin ayrı boru olacaq.
Aprelniñ soñunda Rusiye ükümeti Qırımnıñ gaz teminlevini köz ögüne alıp, «Gazpromnıñ» 2016 senesine qadar yatırım programmasını deñiştirmege avale etti. Şimdilik vesiqa deñiştirilmesi aqqında malümat yoq.
Avropa komissiyasınıñ «Cenübiy aqım» gaz borusı leyhasınıñ Avropa Birligi qanunlarına uyğun kelmesi aqqında muzakereler toqtatıldı. Avropa Birliginiñ energetika yolbaşçısı Günter Ettingerniñ malümatına köre, bu adımnıñ sebebi Rusiyeniñ Bütündünya ticaret teşkilâtına Avropa Birligi territoriyasındaki gaz borularına «Gazpromnıñ» kiriş izinni sıñırlağan Avropa Birliginiñ yañı qanunları aqqında şikâyeti oldı.


text:
Aluşta yalısında kontsert ile Qırım «politsiya»sınıñ çalğı taqımı çıqışta bulundı. Qırım İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmetinde qayd etilgeni kibi, kelip keçkenlerge «ayrette qaldırıcı» programmanı numayş ettiler.
Müessisnniñ malümatına köre, seyirciler ögünde çalğı taqımınıñ yırcısı Natalya Nedina ve Qırım Cumhuriyetiniñ nam qazanğan artistleri Sergey Lazokoviç ve Rustem Akimov çıqışta bulundılar.
«Muzakalı programma çerçivesinde Qırım Cumhuriyetiniñ nam qazanğan artisti Yuliya Zolotogorskaya ve Aleksandr Malkovnıñ oyunları taqdim etildi. Bu çift tek qırımlılarğa degil de, keñiş dairege de belli, çünki olar «Dans-şou» boyunca Avropa çempionları olalar», – deyler Qırım «politsiyasında».
İçki işler nazirliginiñ medeniy merkeziniñ çalğı taqımı 1998 senesi teşkil etildi.


text:
Azatlıq Radiosına Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, o, Obamağa Rusiyege qarşı cezalarnı amelge keçirmege rica etecek. Sözlerine binayen, işbu cezalar işğal etilgen Qırımnıñ soñki kvadrat metri boşanmağanına qadar işlemeli.
«Birdemlik» mukâfatınıñ para miqdarı – million avro. Cemilevniñ aytqanı kibi, bu paranı o «Qırım inkişaf fondı»ndan masraf etecektir, tahminen 100 biñ avronı Nebesnaya sotnâ qaramanlarınıñ qorantalarına bağışlaycaq.
Tahminlerge köre, mukâfatnı Cemilevge Poloniya tış işler naziri Radoslav Sikorskiy taqdim etecek.
«Birdemlik mukâfatı» ile taqdirlev merasiminde AQŞ devlet kâtibi John Kerry, Polniya, AQŞ, Frenkistan prezidentleri, Ukrainanıñ yañı saylağan prezidenti Petro Poroşenko ve qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevniñ ömür arqadaşı Safinar bulunacaqlar.


text:
Qırımda oktâbrniñ 24-25-nde Atlantik tsiklonnıñ suvuq issisi sebebinden ava bozulacaq. Bu aqta Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmeti idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Zor ava şartları olması beklenile: küçlü, bazı yerlerde pek küçlü yağmurlar, furtuna, cenübiy-ğarbiy yel quvetleşip, şimaliy-ğarbiy yelge keçecek (saniyede 20-25 metre)», – dep aytıla haberde.
Hızmet diqqatlı olmağa tevsiye ete. Küçlü yağmur yağacağına dair haber alğan soñ şeerge çıqmamağa, evde ya da işte qalmağa tevsiye etile.
Ukraina ve ğarp sinoptikleri, esas Ukrainada suvuq ve dımlı iş aftasından soñ sıcaq raatlıq künleri olacaq, dep bildirşen edi. Qırımnıñ gidrometmerkezi raatlıq künleri olacaq ava aqqında daa bir şey bildirmedi.


text:
Rusiyede soñki künde 954 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu operativ ştabnıñ resmiy malümatıdır. Qırğınlıq başlağanından berli eñ yüksek raqam oldı. Bir kün evelsi 658 yañı hasta qayd etildi. Bir künde eki insan koronavirus yuqunçından vefat etti, 51-i tüzeldi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
85 regiondan 80-inde (işğal altındaki Qırım ve Aqyar da sayıla) eñ az birer hasta qayd etildi. Rusiyede hastalarnıñ sayısı 6343 oldı, 47 insan vefat etti, 406-sı tüzeldi. Eñ çoq hasta Moskvada qayd etildi – 4 biñden çoq.
Hastalarnıñ sayısına köre Rusiye dünyada on ekinci yerde buluna.
Resmiy malümatqa köre, Rusiyede qırğınlıq vaqtında aman-aman 700 biñ koronavirus testi yapıldı, yani yuqunç test yapılğan insanlarnıñ yüzde birinde qayd etildi. Ealiniñ bir millionına 5 biñ test bar, bu dünyağa köre orta bir köstergiçtir (ABDden biraz az).
Martnıñ soñundan berli Rusiyede tatil künleri rejimi devam ete, regionlarnıñ ekseriyetinde özüni tecrit etüv rejimi ilân etildi (aslında, karantin aqqında aytıla, amma akimiyet onı öyle adlandırmay).
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit SİZOsında köteklengen ukrain faali Vladimir Baluhnıñ başı ve cigeri ağıra. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz sentâbrniñ 14-nde Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Kamerasına SİZO yolbaşçısı Berejnoy keldi, onen qaba laf etti, soñra kameradan çıqarıp, tiz çökmege talap etkenler. O, istemedi, onı köteklep yatqızğanlar, ayaq, ciger ve başına urğanlar», – dedi Çiygoz.
Onıñ aytqanına köre, cumaertesi künü, sentâbrniñ 15-nde, arhiyepiskop Kliment Vladimir Baluhnen körüşmege tırışacaq.
Bundan evel Qırım aq qorçalayıcı gruppası bildirdi ki, ukrain faali Vladimir Baluhnıñ advokatı onı cumaertesi künü, sentâbrniñ 15-nde, ziyaret etecek ola.
Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, ukrain faali Vladimir Baluhnı Aqmescit SİZOsında «kameradan çıqarıp, pek urğanlar ve öldürmege vade eteler».
Vladimir Baluhnıñ alı aqqında bir haber yoq.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
Faal eki cinaiy iş boyunca böyle ceza aldı.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Bunı mahkemecilerniñ yuqarı ihtisaslı komissiya reisi İgor Samsin bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, mahkemecelerini boş yerler olğan mahkemelerge avuştıracaq olalar eken.
İş yerlerini coyğan mütehassıslar esasen qorantaları yaşağan şeerlerge köçip ketmege isteyler.
Qırımnıñ işğalinden soñ, maliye meseleleri peyda oldı, dey Samsin. Çünki böyle areketler içün para ayırılmağan edi. Şunıñ içün yuqarı ihtisaslı komissiyası Ukrainada mahkemeceleriniñ sayısını arttırmağa ve olarğa qoşma paralarnı ayırmağa rica ete.
«Bundan da ğayrı, esas sual – maliye teminlevimizdir, – dep qayd etti AqyarApellâtsiya mahkemesiniñ mahkemecisi Mıkola Yünenko. – Biz ise qorantalarımıznı baqmaq kerekmiz. Aylıqlarımıznı ise endi eki ay devamında almaymız, em de Aqyarda almaycaqmız».


text:
Sentâbr 19-ında 4-ünci Kyiv prokuraturası prokurorınıñ muracaatı ile paytahtnıñ Dnepr rayon mahkemesi, sabıq siyasiy mabüs, qırımlı Volodımır Baluhnıñ ağır yaralandırmasında şübelengen adam eki ayğa apis etildi. Bunü Kyiv prokuraturasınıñ matbuat kâtibi Nadiya Maksimets haber etti.
"Mahkeme apis cezası içün alternativani tayin etmedi. Şübeli 32 yaşındaki Kyiv vilâyetiniñ sakini, işsiz, qabaatını bütünley tanıy, advokattan red etti. Onıñ aytqanına köre, dava turmuş sebepten başlandı", - yazdı Maksimets Facebook saifesinde.
Ukraina Milliy politsiyası sentâbr 18-inde Baluhnı urıp yaralağanda şübelengen adamnı tuttı.
«Avropa birdemligi» firqasından halq deputatı İrına Ğeraşçenkonıñ bildirgenine köre, Volodımır Baluhnıñ alı aqqında ekimlernen qoşma mesleatlar keçirildi. Oña ameliyat yapıldı ve reanimatsiyağa alğanlar. Daa soñra Baluh aqcigerlerni suniy avalandıruv cihazına bağlandı. Onıñ ağır qafa-miy yarası bar.
Baluh köteklengenini Oleg Sentsov haber etti. Onıñ malümatına köre, faal sentâbrniñ 7-nden 8-ne keçer gecesi köteklendi. Ağır alda hastahanege alındı – qolu ve köpürçik kemigi sındırıldı.
Kiyv politsiyasınıñ malümatına köre, qırımlı 10-15 kişinen «Gidroparktaki» qavelerden birinde raatlanğan edi. Soñki sefer onı yarı gecede körgenler. Uquq qoruyıcılar Ukraina Ceza kodeksiniñ 187-inci maddesiniñ 4-ünci qısmına istinaden (aydutlıq) cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina prezidentiniñ ofisi qırımlığa yapılğan ücüm sebebinden qasevetlengenini bildirdi.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Vilniusta Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvında bulunıp, qırımlılar Qırımnı azat etüv meselelerinde «dünya toplulığınıñ fikirleri sağlam olacağına» ümüt eteler, dep ayttı.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti Facebookta bazarertesi künü, aprel 11-de, bildirdi.
«Dünya toplulığınıñ fikirleri sağlam olacağına ümüt etemiz. Yalıñız bizler telükede degilmiz – bütün dünya zarar köre bile. Dünya toplulığını körmegen rejimnen qarşılaştıq. Küreşimizge faal sürette devam etip, dünyada demokratik quvetlerniñ yardımına işanamız», – dep ayttı qırımtatarlarnıñ lideri.
Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, Rusiye işğal etken Qırımda onıñ halqı «totalitar ve faşist rejimniñ altında» qaldı.
«Qırımtatar halqı zor bir vaziyette. On yıllar devamında demokratiya ve Vatan oğrunda küreşken halq kene totalitar ve faşist rejiminen qarşılaştı, bir çoq insan Vatanını terk etmege mecbur», – dedi Mustafa Cemilev.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye işğal etken Qırımğa yaqın Herson vilâyetinde yarımadağa yayınlanğan ukrain radioları aqqında bilbordlar peyda oldı. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Bilbordda Herson vilâyetiniñ bir qısmı ve Qırım haritası bar, ve böyle sözler yazıla: «Ukrain dalğalarına qoşulıñız». Bunıñnen beraber, levhada Qırım ile memuriy sıñırdaki Çonğar köyü yanında qurulğan qulle sayesinde yayın yapqan radiolarnıñ adları qayd etile.
«Nevbetteki adım – televizion yayınları», – dep yazıla bilbordda Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ reisi Andrey Gordeyevniñ sözleri.
Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ iç ve haber siyaseti meseleleri departamentiniñ müdiri Olga Savenkonıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, malüam Herson vilâyeti ve yerli rayon devlet memuriyeti, em de göñülliler tarafından yerleştirildi.
«Maqsadımız – bu dalğalarnı, ukrain yayınlarını, inkişaf ettirmek. İnsanlar neni ve qayda qıdıracağını bilsin dep», – dep qayd etti o.
Malüm olğanı kibi, Çonğardaki teleradio qullesi Herson vilâyetiniñ cenüp rayonları ve işğal etilgen Qırımğa yayın yapmağa başladı.
2016 senesi dekabr 27-de Ukraina tele ve radio yayınları meseleleri milliy şurası Qırımğa yayın yapa bilecek dört radioğa litsenziya berdi. Bular – Ukrain radiosı (cemaat yayını), Herson radiosı, «Meydan» qırımtatar radiosı, «Qırım cemiyetleriniñ radiosı».
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınları içün litsenziya 105.9 FM dalğasında «Qırım cemiyetleriniñ radiosı» cemaat teşkilâtına berildi.
FM-diapazonındaki yayınlar Canköy ve Or Qapı rayonını, em de Aqmescit rayonınıñ bir qısmını qavrap alacaqtır.


text:
Zakarpatye vilâyet memuriyetiniñ eali içtimaiy qoruv departamenti bergen malümatqa köre, aprel 25 künge Qırım ve Aqmescitten vilâyetke 127 insan kelgen eken.
«Olardan 84 – grajdan ealisi, 43 arbiy hızmetçiler qoranta azaları ile», – denile beyanatta.
Mında şunı da qayd ettiler ki, yarımadadan vaqtınca yaşamaq içün kelgen insanlarnı qabul etmege azır olğan qorantalarnıñ esabatı alıp barıla, «canlı bağ» açılğan, köçüv ile bağlı sualler boyunca regional bölük çalışmaqta.
Zakarpatye vilâyet devlet memuriyetiniñ malümatına köre, köçip kelgenler yataqhanelerde, sanatoriy ve turbazalarda yerleşe. Bundan da ğayrı, vilâyet şurasınıñ sessiyasında mütenasip vilâyet programmasına deñişmeler kirsetildi ve qoşma 1,9 mln grn ayırıldı.


text:
Türkiyeniñ Samsun şeerinde yanvarniñ 7-nde ukrainalılar olğan yük gemisi battı, dep bildire Radio Svoboda. Ukrainanıñ Türkiye elçisi Andriy Sıbiganıñ malümatına köre, ekipajnıñ dört azası elâk oldı.
«Bugün saba Samsun yalısında ava sebebinlen yük gemisi battı. Ekipajnıñ 13 azasından 11-i Ukraina vatandaşı edi. Sail qaravulı kerekli tedbirler aldı. Ne yazıq ki, dört semetdeşimizni qurtaramadılar», – dep yazdı elçi.
Onıñ bildirgenine köre, ekipajnıñ yedi azası Samsun şeeriniñ hastahanesine alıp ketirildi. Deñizcilerni şeer valisi ziyaret etti, olar «kontrol altında buluna».
Panama bayrağı altındaki yük gemisi Türkiyeniñ Samsun sailinden 148 kilometr mesafesinde felâket işaretini berdi.


text:
Rusiye blogeri Babçenko Ukrainanı terk etti. Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
"Añlamayım, ne içün er kes o qadar aleket çıqardı? "Ukraina "X namzetini" saylasa - ekinci künü "mından coyulıp ketem" protsessini başlaycağım." Doğru yarım yıl evel yazılğan. Aman-aman kün-künde ola. Men ayttım. Men yaptım. Problema nedir?" - qayd etti Babçenko.
Rusiyeli muhalefetçi hurnalist Arkadiy Babçenko sağ, dep haber etti mayısnıñ 30-nda brifingte Ukraina Telükesizlik Hızmetiniñ (SBU) reisi Vasiliy Gritsak. Gritsaknıñ sözlerine köre, Ukraina Telükesizlik Hızmeti jurnalistniñ öldürilüvinen bağlı planlarnı meydanğa çıqarğan. SBU, öldürivni teşkil etmek içün Rusiye mahsus hızmetleri tarafından kiralanğan Boris German Ukraina vatandaşını tevqif etken. Babçenkonıñ öldürilgeninen bağlı malümat mayısnıñ 29-nda aqşam peyda olğan edi.
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk etip, Pragada yaşap turmağa imkânı olsa da, Kyivde qırımtatar ATR telekanalında alıp barıcı olaraq çalışmaqnı saylağan edi.O, özüniñ Rusiyeden ketüv qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.


text:
Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ mabüsleri Ernest İbragimov ve Oleg Födorovnıñ tefqif müddetiniñ uzatılması aqqında işğalci Kyiv rayon mahkemesiniñ qararına qarşı berilgen istinaf şikâyetini qanaatlendirmekten red etti.
«Qırım birdeligi» cemaat birleşmesiniñ advokat Lilâ Gemecige atfı etip bildirgenine köre, qadı İbragimovnıñ boynunda dört ufaq bala ve yüklü apayı olğanını ve eki erkekniñ aqqında müsbet hasiyetname olğanını itibarğa almağan.
Gemeci, bu dava boyunca tahqiqat yekünlengenini ayttı. Qabaatlav hulâsaları endi berilgen, eñ yaqın vaqıtta dava Cenübiy bölgeniñ arbiy mazkemesine yollanacaq.
Hatırlatamız, aprelniñ 13-nde Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Oleg Födorov, Azamat Eyupov ve Ernest İbragimovnıñ apis cezasıHы iyülniñ 15-ne qadar uzattı.
Daa evel belli olğanına köre, Qırımdaki mahkeme apiske alınğan faal ve iş adamı Oleg Fedorovnı mecburiy mahkeme-psihiatrik ekspertizasına yolladı.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi.
Apiske alınmazdan evel Lenur Seydametov qırımtatar siyasiy mabüslerine aş mallarını alıp yollağan edi.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye tarafından Qırım işğalini tanımağan dünyanıñ yüzlerce memleketiniñ yetekçileri «Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvı» cinaiy iş boyunca keçe bile, – dep bildire Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov. Bunı o Qırım prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Çubarovğa nisbeten «devlet topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv» cinaiy işniñ açılması aqta bildirüvine cevap olaraq ayttı
Çubarov cuma künü, mayıs 29-da, öz Facebook saifesinde bildirgeni kibi, Poklonskayanıñ bildirüvi aqta o Ukraina tışında ögrendi.
«Rusiye FSB tarafından cinaiy işniñ açılması ve meni qıdıruvğa ilân etecekleri aqqında haberni İstanbulda bildim, şimdi Kiyevge yolcum. FSB «mantığına» köre, «Rusiye topraq bütünligine qast etüv» cinaiy işiniñ iştirakçileri Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalini tanımağan daa dünyanıñ 100 memleketiniñ yetekçileri ola bile», – dedi o.
«Putin ile yaqında körüşkende Qırım mustaqil Ukraina qısmı olğanı aqta aytqan Merkel hanım içün qasevet çekmege başladım», – dedi Refat Çubarov.
Qırımda Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclis reisine qarşı cinaiy işni açtı.
Bunı akimiyet tarafdarı Krıminform saytına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, cinaiy iş devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvları ile bağlı.
«Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi devletniñ topraq bütünliginiñ deñiştirilmesi ile bağlı areketlerge çağırğan Çubarovğa nisbeten cinaiy iş açtı. Taqiqat çerçivesinde taqiqatçılar vatandaş Çubarovğa qarşı qanuniy qararlarnı çıqaracaqlar», – dey o.
Poklonskaya şunı da qayd etti ki, Refat Çubarov qıdıruvğa ilân etilecek.


text:
Rusiye Energetik naziri Aleksandr Novak mayıs 20-de işğal etilgen Qırımnıñ elektrik sistemasından 500 megovattan biraz ziyade küçü tüşkenini bildirdi. Sebebi aytılmay.
Onıñ malümatına köre, Qırımnıñ energo teminatı tam olaraq tüzetildi.
«Qırım elektrik berme yolları tamamen işletildil, yük cıyması yapılmaqta», – dep tekrarlaylar Rusiye kütleviy haber vastaları nazirninh aytqanlarını.
Elektrik teminatı tüzetildi, amma o istiqrarsız: telefon ve internet bağında problemler bar, dep tasdıqlaylar yarımada sakinleri.
Mayıs 20-de kündüz Qırımnıñ yarısı elektriksiz edi. Elektrik olmağanını Aqmescit, Aqyar, Yalta, Aluşta, Keriç, Kezlev ve başqa şeerlerden insanlar bildire ediler.
Qırımda 2015 senesi soñunda esas Ukrainadan elertrik kelmegeni içün fevqulâde vaziyet kirsetildi, yaqında fevqulâde vaziyet rejimini lâğu ettiler. Qırım özü işlep çıqarğanlarından, Rusiyeden kelgen generator tertibatlardan ve yükke dayanamağan Kuban energo köpürinden temin etildi.
Qırımda mayıs 11-de Kubandan yarımadağa kelgen soñki energo köpüriniñ yipi aqqında bildirdiler. Krasnodar tarafında emirni Rusiye prezidenti Vladimir Putin berdi.
Dörtünci yip yarımadağa 200 megavat qoşma küç bermek kerek, cemi miqdarnı 800 megovatqa qadar ketirmek kerek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyülniñ 2-de qırımtatar şairi Refat Çaylaqnıñ «Vatan duyğusınen» kitabı taqdim etildi. Kitapqa vatanperverlik mevzusında şiirler kirdi. Tedbir «İ.Gasprinskiy adına qırımtatar kütüphanesi» Qırım Cumhuriyet Müessisesinde ötkerildi. Kitaphane hadimleri şairniñ ömür ve faaliyeti aqqında sergi ve foto taqdimini azırladılar.
Tedbirde «Maarifçi» qırımtatar birleşmesiniñ Reisi Safure Kacametova, qırımtatar yazıcıları Birliginiñ reisi Riza Fazıl, yazıcı ve şairler – Şeryan Ali, Uriye Edemova, Ablâziz Veliyev, em de milliy arekette dost ve ortaqları olğan Şefiqa Konsul, Fatma Bayraç ve Pevat Zeti iştirak ettiler.
Tedbirni Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan artist Rustem Memetov ve №11 gimnaziyasınıñ 11-inci sınıf talebesi Emine Ablayeva yaraştırdılar.
Refat Çaylaq 1938 senesi fevralniñ 13-de Sudaq rayonınıñ Toqluq köyünde dünyağa keldi. Mektepni bitirgen soñ, Taşkent gidromeliorativ tehnikumına oqumağa kirdi. Refat Çaylaqnıñ birinci şiirleri 1967 senesi «Lenin bayrağı» gazetasında bastırıldı.
Şairniñ birinci «Bosağada» şiirler cıyıntığı 1994 senesi Aqmescitte dünya yüzüni kördi. Al-azırda Refat Çaylaqnıñ şiirleri «Yıldız» mecmuası, «Yañı dünya» ve «Qırım» gazetalarında derc oluna. Refat Çaylaq milliy areket iştirakçisi, Qırımtatar halqı II Qurultayınıñ delegatı (1991) ve Ukraina yazıcıları milliy birliginiñ azası ola.


text:
Aqmescitli «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem İsmailov Aqmescit SİZOsında ömür arqadaşınen körüşti. Bunı Qırım faali Osman Arifm Facebookta bildirdi.
Körüşüv İsmailov apiste yatqan doquz aydan soñ oldı. Ömür arqadaşınıñ aytqanına köre, körüşüv tam 10 daqqa sürdi.
«Rustem pek tendirist, ruhu küçlü, tebessümi yüzünde. Telefonlarnı qapatmağa rica etilgeni içün foto çıqarıp olamadım, maalesef. Amma er kes, tuvğanları, tanışları ve onı tüşüngen er keske ondan selâm aytam! Qoltutqanıñız, dua etkeniñiz içün pek minnetdar! Siziñ destegiñiz oña küç bere!», – dep yazdı o.
Bundan evel Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesi Aqmescitli «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabüsi Emil Cemadenov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Ayder Saledinov ve Rustem İsmailovnıñ apis müddetini üç ayğa uzatqan edi. Advokatlar itiraz bildirdi, amma onıñ baqılması eki kere red etildi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-de Qırımda beş qırımtatar qorantasınıñ evinde tintüv keçirildi. Tintüvler neticesinde beş qırımtatarı tutuldı, olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde qabaatlaylar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov, Ayder Saledinov.
Fevral ayınıñ soñunda belli oldı ki, Rustem İsmailov ve Ayder Saledinovnı psihiatrik ekspertizağa yolladılar. Bundan evel Müslim Aliyev, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Emir-Üsein Kuku, Arsen Cepparov, Refat Alimov, Remzi Memetov ve Enver Mamutov psihiatrik ekspertizadan keçken ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Şimaliy-ğarbiy yelniñ quvetleşüvi ve deñizniñ dalğalanuvı sebebinden yanvar 5 künü saat 19.00 katerlerniñ areketi sıñırlandı, dep haber ete Sevastopolskiye novosti.
Şu cümleden, ava şaraitlerniñ eyileşüvine qadar Nahimova – Severnaya, Artbuhta – Radiogorka, Nahimova – Gollandiya (İnkerman) marşrutları boyunca katerlerniñ areketi toqtatıldı. Yolcularnı Nahimov ve Zaharov meydanlarından maşinalar vastası ile avuştıracaqlar.
Arktik tsikolnnıñ kelmesi ile Qırımda yanvar 7-8 künleri suvuqlar beklenile. Bu künleri yarımadada furtuna havfı ilân etilgen, ava arareti sıfırdan aşağı 23 derece olacaqtır.


text:
Ukrain kütleviy haber vastalarında Qırım meseleleri boyunca muarrir vazifesi kirsetilse, işğal etilgen Qırımnıñ adise-vaqiaları da aydınlatılır edi. Bunıñ aqqında «Qırım meseleleri: añlayış, al etüv yolları, kelecegi» analitik esabatında aytıla. Esabat «Qırım evi» devlet müessisesi tarafından ekspertlerniñ soravı esasında azırlandı.
«Qırım meselesini aydınlatmaq içün Qırım muarririyeti ya da bir muarrir olmalı. Meselâ, «Ukrinform», UNİAN, meşur haber agentliklerinde Qırım muarrir ya da muarririyet terkibinde bölükniñ Qırım müdiri olmalı», – dep aytıla esabatta.
Böylece, ekspertlerniñ fikirince, Qırım vaqiaları er kün ukrain matbuat vastalarında aydınlatılır edi, çetel kütleviy haber vastaları da bu malümattan faydalanır ediler.
Malüm olğanı kibi, bu vaqıtqa qadar, Ukraina ükümeti kirsetken işğal etilgen yarımadağa kiriş qaidelerinden sebep çetel jurnalistleri anda kiremezler. Sentâbr ayından itibaren Ukraina haber siyaseti nazirligi çetel kütleviy haber vastaları içün bu qaidelerniñ qolaylaştırılmasını ilân etti.
2014 senesi mart ayında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen edi.


text:
Cumaaqşamı künü, aprel 23-te, Aqmescitte qırımlı Aleksandr Kolçenkoğa Rusiye vatandaşlığını zornen berüv ile bağlı adliyeciniñ apellâtsion şikâyetini baqacaqlar.
Bunı AÇK-Moskva cemaat teşkilâtı bildirdi.
Mahkeme Aqmescitteki Pavlenko, 2 adresi boyunca Qırımnıñ Yüksek mahkemesinde saat 15:30-da ötkerilecektir.
Qırım faali Aleksandr Kolçenko Avropa İnsan aqları mahkemesine oña Rusiye vatandaşlığı zornen berilgeninden şikâyet etti.
Kolçenkonıñ Strasbourg mahkemesine bergen şikâyetinde aytıla ki, Rusiye vatandaşı olıp, onıñ halqara uquq imayesine aqqı yoq oldı. O, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadanıñ diger sakinlerine berilgen Rusiye vatandaşlığına itiraz bildire.
Ukrain ombudsmeniniñ ofisi Ukraina Migratsion hızmetiniñ Kölçenkonıñ Ukraina vatandaşlığını tasdıqlağan vesiqanı derc etti.
Qırım faali Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs 17-de Qırımda «Yedinaya Rossiya» ofisiniñ ateşke berilmesinde şeklenip yaqalanğan edi. O künden berli onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsında tutalar.


text:
Rusiye Tahqiqat komiteti Moskvanıñ «Şeremetyevo» ava limanında «Aeroflot» Rusiye ava şirketiniñ «Suhoy Supercet» yolcu uçağında çıqqan yanğın neticesinde bir insan elâk olğanını tasdıqladı. Daa dört yaralanğan kişi aqqında haber etile.
Haber agentlikleriniñ menbaları ve diger kütleviy haber vastaları elâk olğanlarnıñ farqlı sayısını – 1-den 12-ge qadar – bildire. Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, 6 insan hastahanege alındı, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ rus hızmeti.
Uçaqta qonğanda yana edi. O, SU-1492 Moskva-Murmansk ava seferini kerçekleştire edi, faqat aman-aman birden «Şeremetyevo» ava limanına qayttı. Berilgen malümatqa köre, uçaqta yanğın çıqtı (TASS haber agentliginiñ menbası yaşın aqqında ayta), diger malümatqa köre – yanğın qaza qonuvı sebebinden çıqtı. Yanğınnıñ kerçek sebepleri daa belli degil.
Baza telegram-kanalınıñ derc etken videosında körüngeni kibi, uçaq qonğanda onı alev qavrap alğan edi. İçtimaiy ağlarda şaatlarnıñ foto ve videoları peyda oldı, anda yolcular yanğan uçaqnı terk ete.
Yanğın söndürildi. Uçaqnıñ quyruq qısmı aman-aman bütünley yandı.


text:
Ukraina uquq qoruyıcıları Kreml mabüsleri içün mektüp yazma qış marafonı başlağanını haber etti. Bunı marafonnıñ teşkilâtçıları Facebook saifesinde haber ete.
Uquq qoruyıcıları, Qırım, Donbass ve Rusiyede tutulğan siyasiy mabüsler içün mektüpler – azatlıq nefesi, tış dünyanen bağ ve büyük maneviy destektir, dep qayd ete.
Mektüp yazmasınıñ tolu instruktsiyası ve türmelerni adresleri mında.
İşğal etilgen Ğorlivka yanındaki sıñırda «Mayorske» keçiş noqtasında dekabrniñ 29-nda tutulğan şahıslar deñiştirildi.
Dekabrde Parijde «normand formatı» sammiti keçirildi – Frenkistan, Almaniya, Ukraina ve Rusiye liderleri körüşti. Taraflar, Kyiv ve Moskva «er kesni er keske» formulası boyunca şahıslarnı dekabrniñ 31-ne qadar deñişecek, dep añlaşqan edi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy tutulğan şahıslarnı deñişim dekabrniñ 29-nda olacaq, dep tasdıqladı.


text:
ABD prezidenti Donald Trump, COVID-19 koronavirus pandemiyası sebebinden bütün ştatlarda büyük felâket beyannamesini imzaladı. İlk sefer felâket bütün Amerika Birleşken Devletlerinde ilân etile. Bu aqta Beyaz saraynıñ qararında aytıla, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Amerika kütleviy haber vastaları ve ekspertleri Trumpnıñ COVID-19 qırğınlığını tutmaq içün yapqanlarını tenqit etken maqalelerni çoq derc etti. Jurnalistlerniñ bildirgenine köre, mütehassıslar virus tarqaluvına qarşı sert tedbir alınmasını daa qışta talap etti, amma ABD prezidenti tekliflerge razı olmadı. Daa soñra Trump Dünya sağlıq teşkilâtınıñ yapqanlarını tenqit etti. ABD prezidentiniñ fikirince, yañı çeşit virus tarqalğanda teşkilât Qıtayğa çoq diqqat ayırdı.
ABD, COVID-19 koronavirus hastalığından ölgenlerniñ sayısına köre dünyada birinci yerde buluna. Birleşken Devletlerde vefat etkenlerniñ sayısı 20 buçuq biñden çoq oldı. Eñ çoq New Yorkta vefat eteler – sekiz buçuq biñden çoq insan. Soñki malümatqa köre, ABDde yarım milliondan çoq COVID-19 hastası qayd etildi.
İtaliyada aman-aman 19 buçuq biñ kişi vefat etti. Memlekette yañı çeşit koronavirusqa oğrağan 152 biñden çoq insan qayd etildi. Ölüm sayısına köre üçünci yerde İspaniya buluna. Anda 16,5 biñ kişiden çoq vefat etti. İspaniyada hastalarnıñ sayısı 163 biñni aştı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kyivniñ Dnipro rayon mahkemesi noyabrniñ 19-nda Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Ganışnı 12 yılğa azatlıqtan marum etmege qarar alda. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri mahkeme salonından haber ete.
Munaqaşada prokuratura sabıq deputatnı 12 yılğa üküm etmege rica etken edi. Ganış ve advokatı onı qabaatsız tanıp, aqlamağa rica etken ediler.
Ganışnıñ aytqanına köre, o, «Ukraina halqına ve devletine qarşı iç bir vaqıt cinayet işlemegen edi», ve şaatlarnıñ ifadeleri, onıñ fikirince, bunı isbatladı.
Sabıq deputat 2015 senesi aprelniñ 28-nde Qırımdan çıqqanda yaqalanğan edi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası sabıq deputatnı Qırımda Rusiyeniñ faaliyetine yardım etip, devletine hainlik yapqanında qabaatladı. Ganışnıñ eki cinayeti qayd etile: 2014 senesi aprelniñ 11-nde Qırımnıñ Rusiye Anayasasına rey bermesi ve 2014 senesi sentâbrniñ 14-nde Rusiye qanunlarına köre keçirilgen Kefe şeer şurasınıñ saylavlarında iştirak etmesi.
Qırımlı siyasetçi qabaatlavnı sebepsiz sayıp, «Qırımnıñ Rusiyege qoşulması aqqında referendum» keçirilmesine qarşı rey bergen yekâne deputat olğanını bildire. Onıñ aytqanına köre, o, «Qırımnıñ Rusiye Anayasasına» rey bermedi ve onıñ qabul etilgen kününde parlamentke içtimaiy siyaset nazirinen körüşmek içün kelgen edi. Ganış şeer şurasınıñ Rusiye saylavlarında namzetini köstergenini inkâr etmey.
Amma bunı yerli meclisniñ ricasınen Kommunistler firqasınıñ namzetinden reylerni «almaq» içün yapqanını ayta.
Ganışnıñ davası boyunca mahkeme 2015 senesi avgust ayında başlağan edi. 2017 senesi fevral ayında, üküm çıqarılmasına qadar bir qaç kün qalğanda, Yüksek adalet şurası qadılarnıñ başı Aleksandr Fedükni işten çıqardı. Davanıñ yañı baş qadısı saylandı, mahkeme yañıdan başladı.
2015 senesi aprel ayından 2016 senesi yanvar ayına qadar Ganış SİZOda bulunğan edi, bundan soñ üküm çıqarılğanına qadar – ev apsinde.
Vasiliy Ganış 2010 senesinden 2014 senesine qadar Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ «Partiya regionov» fraktsiyasından deputatı olğan edi. Deputat işini 2008 senesinden berli yapqan Kefe şeer yolbaşçısınıñ muavini işinen birleştirgen edi. Kefe şeer şurasınıñ ve ekinci çağırılış Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ deputatı edi.


text:
Büyük Britaniyanıñ Ukraina elçihanesi yanvarniñ 20-nde aqşam Britaniya ükümeti vekiliniñ Ukraina milliy timsaliniñ Britaniya politsiyası tizgen «Ekstremizm ile küreş reberinde» peyda olmasınen bağlı beyanatını paylaştı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Ukraina perunınıñ Britaniya politsiyasınıñ «qullanmasında» peyda olmasınen ketirgen can ağrısını añlay ve peşman etemiz. Politsiyanıñ bildirgenine köre, vesiqada reberdeki timsallerniñ bir çoqu terrorizm ile küreşnen bağlı degil, dep qayd etile. Britaniya akimiyeti Ukraina devletçiliginiñ resmiy timsalleri, hususan devlet bayrağı, tuğrası ve Ukraina gimnini pek ürmet ete. Bilemiz ki, perunnıñ Ukraina tuğrasınıñ esas elementi olaraq Ukraina halqı içün anayasa, tarihiy ve medeniy emiyeti bar», – dep aytıla beyanatta.
Aynı vaqıtta vesiqada yanında natsist timsalleri olğan perun cedvelden alınacaqmı aytılmay.
Büyük Britaniyanıñ kütleviy haber vastaları Britaniya uquq qoruyıcı organları tarafından tarqatılğan «Ekstremizm ile küreş qılavuzına» Ukraina tuğrası – perun – qoşulğanını bildirgen soñ, Ukraina Tış işler nazirligi yanvarniñ 20-nde resmiy beyanatını aydınlattı.
Ukrainanıñ Büyük Britaniya elçihanesi, Büyük Britaniyanıñ terror ile küreş politsiyasından Ukraina tuğrasını ekstremist timsalleri cedvelinden alıp taşlamasını talap etti.
Yanvarniñ 17-nde The Guardian Britaniya neşiri Büyük Britaniyanıñ terror ile küreş politsiyası tizgen ekstremist timsalleriniñ cedvelini derc etti. «Sağ radikal timsaller» örnekleri arasında ukrain perun şeklinde tatu tapmaq mümkün, «beyaz suprematizmciler» taqımları arasında ise – «Azov» ukrain batalyonınıñ işareti.
Bundan ğayrı, kütleviy haber vastalarınıñ diqqatını cedvelniñ diger detalleri de celp etti – meselâ, qullanmalarda «Etraftaki müitni imaye timsalleri ve gruppaları» bölügi bar, anda etraftaki müitni qoruğan Greenpeace ve Extinction Rebellion teşkilâtları kirdi.
2019 senesi küzde 39 amerikalı kongressmen Ukraina Milliy gvardiyasınıñ alayı olğan «Azov» batalyonını terror teşkilâtları cedveline kirsetmege çağırdı. «Azov» azaları bu muracaatnı «Ukrainağa qarşı informatsion ücüm» dep adlandırdı.


text:
Moskovada iyül 31-inde gece iyül 27-si aktsiyanıñ eñ azından eki iştirakçisiniñ evinde tintüv keçirildi, aktsiya iştirakçileri Moskova şeer duması saylavlarına mustaqil mabuslarnıñ iştirak etmek içün yiberilmesini talap ete edi.
"OVD-info" Rusiye portalınıñ malümatına köre, başta, özleriniñ tanıştırmasını red etken, politsiya hadimleri "Levıy blok" koordinatorı Vasiliy Küzminniñ ana-babasınıñ evine keldi. Faalni tahqiqat komitetine alıp kettiler, kvartiradan ise kompyuterni aldılar. Kuzminniñ sorğudan soñ yiberdiler, o, kütleviy çalqantılar davası boyunca şaat olaraq keçe, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı, aktsiyanıñ başqa iştirakçisi Sergey Fominniñ ana-babasınıñ evi de tintilgeni aqqında malüm. Başta politsiya hadimleri onı evde tapmadı, keççe ise anası, eñ azından on adamnıñ iştiraginen tintüv başlandı, dep bildirdi. Fominni bilinmegen yerge alıp kettiler.
TASS rusiye haber agentliginiñ bildirgenine köre, tintüvlerni, FSB-niñ Anayasa tizimi qorçalavı ve terrorcılıq ile küreş hızmeti ve Rusiye İçki İşler Nazirliginiñ ekstremizm ile küreş merkezi keçire. Olar, iyül 27 aktsiyalarnıñ teşkilcileri ve koordinatorlarnı qıdıra, içtimaiy ağlarda ve messengerlerde yazılarnı ve yazışmalarnı teşkere, narazılıq iştirakçilerniñ alâqalarını bilmege tırışa.
İyül 27-sinde Moskova merkezinde izinsiz aktsiyada iştirak etkenlerniñ üzerinde keçirilgen mahkemelerniñ birinci kününde 40 tevqif qararı berildi. Eñ uzun apis müddeti "Navalnıy Live"nıñ alıpbarıcısı Vladimir Milovğa tayinlendi, oña 30 künlük apis cezasını berdiler.
İyül 27-sinde Moskovada Moskova şeer duması saylavlarına mustaqil mabuslarnıñ iştirak etmek içün yiberilmesini talap etken izinsiz aktsiya keçti. Uquq qoruyıcılarğa köre, aktsiyada politsiya ve Rosgvardiya 1373 adamnıtutıp aldı, olardan 200-den ziyadesi geceni politsiya bölüklerinde keçirdi. Narazılıq iştirakçilerniñ 70-den ziyadesi yaralandı.


text:
Qırım MC polisi qısımlarınıñ tekmillenmesi bu yılnıñ soñuna qadar yekünlenecek.
Bunı Ukraina Milliy polisiniñ matbuat hizmeti, nezaret etici muessise başlığınıñ birinci muavini Vâçeslav Abroskinniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Ukraina prezidentiniñ daimiy vekiliniñ birinci muavini İzet Gdanov ile körüşüviniñ neticeleri esasında bildirdi.
Matbuat hizmeti, Vâçeslav Abroskinniñ sözlerini naqil etip: «Al-azırda Qırım polisiniñ strukturasındaki qısımlarnı tekmillev ceryanı devam ete. Yılnıñ soñuna qadar olarnıñ, şu cümleden Qırım patrul polisindeki bir qısmınıñ tekmillenmesi yekünlenecek. Polis qısımlarınıñ tekmillenmesi çeşit uquq bozuvlarğa ve, onadan ğayrı, Rusiyeniñ mahsus hizmetleri tarafından Ukrainanıñ qıtadaki qısmına yollanılğan küçlerniñ faaliyetine effektiv şekilde qarşılıq köstermege imkân berecek», – dep bildire.
Bildirüvde, Ukraina Milliy polisiniñ, «Ukrainağa işğal etilgen topraqlarını qaytarmaq ve devlet territoriyasına cinayetler ve diversiyalar yapmağa azır olğan adamlarnıñ kirmesine yol bermemek» içün yapılğan faaliyette prezidentniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligine er taraflama yardım etmege azır olğanı qayd etile.
Ondan ğayrı, körüşüvde ilhaq etilgen Qırım ile memuriy sıñırdan yolcularnıñ ve qaçaq yüklerniñ qanunsız taşılmasını toqtatuv aqqında söz yürsetildi.
Noyabr 21-de Ukraina Milliy polisiniñ rehberleri ile QMC ve Aqyar prokuraturasınıñ rehberleri Qırım boyunca bütün işleriniñ ğayrıdan yüklenmesini muzakere ettiler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş idaresi 2015 senesinde ğayrıdan meydanğa ketirilip, Odessada çalışıp başladı. Milliy polisniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Baş idaresiniñ rehberi vazifesine Anatoliy Bahçivanci tayin etildi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».


text:
Kiyevde mayıs 29 künü Qırımdan mecburen köçip kelgenlerniñ ekinci Bütün ukrain toplaşuvını keçirmek niyetindeler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırımdan mecburen köçip kelgenlerniñ cemaat teşkilâtları şurasınıñ temsilcisi Andrey Şçekun bildirdi.
Toplaşuvnı Kiyevde 10:00-14:00 saatleri arasında, Ğalebe caddesi, 112 adresi boyunca keçirilmege planlaştırılar.
2014 senesi mart ayında Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeninden sebep bayağı insan yarımadadan qıtaiy Ukrainağa köçip keldi.
Ukraina Fevqulâde işler Devlet hızmetiniñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs 23-ne Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardan 20 biñ 626 insan köçip keldi.


text:
FSB tutqan ukrain deñizcilerine ceza qararı alınacaq Kreml nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ binası yanında rusiye televizin kanallarınıñ ve rusiye nezareti altında Qırım kanallarınıñ jurnalistleri toplandı.
İlk alınğan malümatqa köre, mahkeme binası yanında rusiyeli “Pervıy kanal”, NTV, “Rossiya”, “İzvestiya” ve Rusiye nezareti altındaki “Krım24” ve “KOT” qırım televizion kanallarınıñ çeküv taqımları ve jurnalistleri bulunmaqta, bundan ğayrı, canlı yayın keçirmek içün köçme televizion stantsiyaları da bar.
Qırımtatar faali Zair Smedlâyev Facebook saifesinde, video kamera, mikrofon ve başqa çeküv cihazlarınen onlarca adamlarnıñ mevcut olğanını köstergen videonı yükledi.
Semedlâyevniñ aytqanına köre, rusiye jurnalistleri, mahkeme binasınıñ yanında toplanğan qırımlılardan tutulğan ukrain deñizcileriniñ vaziyetinen bağlı tefsir almağa tırışa.
Daa evel haber etildi ki, qırımlılar Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ binası yanında ukrain deñizcilerinen desek köstermek içün toplana.
Salıkünü saba ukrain deñizcilerini tahminen sekiz Qırım advokatı mudafaa etecegi belli oldı.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Aqşamğa yaqın Rusiye ukrain gemilerini keçirdi, amma birazdan atışlar aqqında belli oldı. Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ malümatına köre, ücüm neticesine altı ukrain arbiyi yaralandı. Rusiyede silâ qullanuvını tasdıqladılar ve üç yaralanğan ukrain deñizcisi aqqında haber ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası, noyabr 26-sında aqşam bir sıra vilayette Azaq ve Qara deñizleriniñ içki suvlarında cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Qırım akimiyeti yarımadanıñ bazı rayonlarında yañı sıñırlavlar aqqında bildire.
Malümatqa köre cumaaqşamı künü İçki rayonında Çerkez Tobay köyüniñ 10 soqağında elektrik yarım kün devamında olmaycaq. Qazadan sebep «Yevpatoriya» stantsiyasında Kezlev şeerinde bazı evler ışıqsız qalacaq.
Bunıñ ile yanvar 15 künü Aqşeyh rayonında da tamir işleriniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Aqyarda qırımtatar siyaset ve cemaat erbabı, I Milliy Qurultaynıñ teşkilâtçısı, Qırım, Litvaniya, Lehistan ve Aqrusiyeniñ birinci Müftisi, Noman Çelebicihannıñ hatırasına bağışlanğan tedbir olıp keçti. Tedbir teşkilâtçıları – Aqyar bölgesiniñ “Aqyar” qırımtatarlar birleşmesi, yerli din cemiyetiniñ azaları, Aqyar Cemaat palatasınıñ azaları ve şeer memuriyetiniñ azalarıdır.
Tedbirde Kezlev bölgesiniñ baş imamı Eskender Memetov iştirak etti. Selâmlav sözlerinde, o, tedbir teşkilâtçıları ve iştirakçilerine teşekkürler bildirip, Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ minnetdarlıq sözlerini yetkizdi.
“Noman Çelebicihan – qırımtatar halqınıñ ulu oğludır, o, halqınıñ güzel kelecegi içün canını feda etti, Qırımnıñ güllemesi ve mında yaşağan halqlarnıñ barışıqlıq ve muabbetlik içinde yaşamaları içün bar küçüni ve bilgisini ayamadı. Halqımıznıñ şu ulu qaramanı aqqında hatıra yüreklerimizde daima yaşaycaq”, – dedi Eskender Memetov.
Tedbir çerçivesinde qırımtatar halqınıñ “Ant etkenmen” milliy marşı yañğıradı, milliy marş sözleriniñ müellifi – Noman Çelebicihandır. Toplanğanlar ögünde Aqyar bölgesi qırımtatarlar birleşmesiniñ başlığı Enver Mamudinov, Aqyar bölgesiniñ imamı Ablâmit İzmaylov, Aqyardaki “Fidan” adlı Qırım qarayları birleşmesiniñ başlığı Yevgeniy Bakal, aqyarlı tarihçı, Aqyar şeeri milliy-medeniy merkeziniñ yetekçi usulşınası Ölga Malinovskaya çıqışta bulundılar.
Tedbir devamında Noman Çelebicihannıñ hatırasını añğan nutuqlar aytlıdı, Naciye Filimonovanıñ yolbaşçılığında “Edebiyet” icadiy taqımı qırımtatar vatanperver yırlarını icra etti, mektep talebeleri Çelebicihannıñ şiirlerini oqudılar.
Tedbirniñ resmiy qısımından soñ iştirakçiler İsyancılar meydanına keçtiler. 20 asırda mında Noman Çelebicihan tutuqlanğan apishane yerleşe edi. Mında, Çelebicihannıñ hatıra tahtası yanında imam Eskender Memetov dua oqudı, bundan soñ tedbir iştirakçileri hatıra tahtasına güldestelerni qoydılar.
İHTAR: Noman Çelebicihan – qırımtatar siyasetçisi, cemaat erbabı, Qırım Halq Cumhuriyetiniñ ilk reisi, I Milliy Qurultaynıñ teşkilâtçısı, Qırım, Litvaniya, Lehistan ve Aqrusiyeniñ birinci Müftisi, qırımtatar milliy marşı olğan “Ant etkenmen” şiiriniñ müellifidir. 1918 sene, fevral 23 künü Noman Çelebicihan mahkemesiz olaraq inqilâpçı gemiciler tarafından öldürildi, onıñ cesedi ise, Qara deñizge atıldı.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Soñki vaqıtta qırımtatar toyları aqqında çoq munaqaşalar keçe, elbette halqımıznıñ ileride tuvğan tili, milliy özgünligi, urf-adetlerini saqlanuvı ve nasıl ketişatta inkişaf olacağı epimizni raatsız ete, toylarda elbet bu çerçivege kire.
Qırımğa qaytqan soñ, toylarnı restoranlarda keçirmek, unutılğan qına gecesi, kiyevniñ traş gecelerini yañıdan canlandıruvnen beraber, avropa nikâh tedbirlerinden bazı zemaneviy merasimlernide toy terkibine kirsetmek mot oldı. Elbette restoran toyları zengin banket zallarında tantanalı bir müitte, kün evel azırlanğan programmanen belli bir yarı-resmiy seviyede teşkil oluna, amma doğrusını aytqanda resmiy sıñırsız, evelkisi kibi ziy-çuvnen keçken azbar toyları şırnıqlı, göñülge yaqın bir milliy müitte keçe…
Sentâbr ayınıñ 18-inde İsa ve Zoriye qardaşlarımıznıñ kence oğlı Suleyman göñül qoyğan yaresi Zeyneb qıznen nikâhtan keçti.
Aq-Meçit (Çernomorskiy) bölgesiniñ sürgünlikten soñ yer yüzünden silingen Qırğız-Qazaq ve Ayip köylerine yanaşa olğan Kirovo qasabasında keçken bu toy gecesi – ecdatları Kezlev tarafınıñ köylerinden olğan nesilniñ em de Özbekistanda Fergana vadiinde yaşağan soy-sop, qudabiliş, dost-aqrabalarnıñ körüşüvine çevirildi. AZBAR TOYUNA NE YETSİN?! Toyğa qasabanıñ bütün cemaatı ve Qırımnıñ er köşesinden tuvğanlar qoranta-qoranta çağırılğan… Qazanlar qaynay, qazançılar, qonaqbay – ayaqçılar hızmette…
Çalğıcılar tınmay “Hoşkeldi avası”nen musafirlerni qarşılay. Er kes quçaqlaşıp biri-birinen körüşe, al-eval soraşa. Ayaq astı oralaşıp ve oynaqlap bala-çağa cuvuruşa, çalğıcılar biraz tınğanda “O kimniñ qızı, o kimniñ oğlı?” – dep, tize-alalar birevni-birevge lâyıqlaylar. Toy başlana, hayırlav sözleri aytıla, kiyevniñ tataları milliy urba kiyip toynı açalar… oyun-külki, şaqa, birde-bir aradan ketkenler asretli sözlernen elbette añıla ve eñ müimi – bu toynıñ saibi TUVĞAN TİLİMİZ edi. Göñlümiz coşıp, quvançnen kelin-kiyevni oynatıp, yarı gecede Aqmescitke yol aldıq… Bahtlı oluñız yaşlar, ana-babalarıñıznı emegini qadrine yetip, öz toprağımız – vatan Qırımda qorantañız temellensin!
Safure Kacametova


text:
Bıltır mart «referendumı» vaqtında teşkil etilgen Qırım «halq imayesi» yaqın zamanda uquq qoruyıcı strukturasına çevirilecek.
Bunı RİA «Novosti» agentligine Qırım ükümeti reisiniñ birinci muavini Mihail Şeremet bildirdi.
«Menimce, işbu teşkilâtta ihtiyac yoq olğan vaqıtta, halq imayesi uquq qoruyıcı strukturalarından birisine qoşulır», – dedi Şeremet.
Onıñ aytqanı kibi, Qırımğa şimdi cemiyet nizamını temin etken, ekstremizm ile küreşken, devlet ve strategik obyektlerni qoruğan halq imayesi kerektir.
«Çeşit tarikler yüz bere bilecek yererde daima halq imayesi buluna», – dedi baş nazir muavini.


text:
FSB, Rusiyeniñ cenübinde ve işğal altındaki Qırımda müessisede terror teşkilâtı dep adlandırılğan «At-Tekfir val-Hicra» iştirakçileri tutuldı, dep bildire.
«Rusiye FSBsi, tekfirizm («kâfirlikte» qabaatlav) mefküresi «kâfirlerge», şu cümleden musulmanlarğa qarşı teologik esaslar bergen ve «halifelik» teokratik islâm devmletiniñ qurulması kerek olğanını aytqan ve Rusiyede yasaqlanğan «At-Tekfir val-Hicra» halqara islâm teşkilâtınıñ regionlarara ekstremist cemiyetiniñ faaliyetini toqtattı», – dep aytıla FSB matbuat hızmetiniñ malümatında.
Müessise, tutulğan şahıslarnı «radikal» dep adlandıra. FSB malümatına köre, tintüvler vaqtında «Qaraçay-Çerkesiyada 40-tan çoq ekstremist neşir, gizli qurşunatqıç, avtomat, patronlar ve elnen yapılğan patlayıcı maddeler (şu cümleden fedaiy quşağı) tapılıp alındı».
«19 radikal yaqalandı, olar mefküresiniñ propagandasından ve yañı tarafdarlarını qıdırmaqtan ğayrı, Şimaliy Kavkazda diversion-terror ücümlerini kerçekleştirmege planlaştırğan edi», – dep bildire FSB.
Mahsus hızmet tutulğanlarnıñ ad ve soyadlarını aydınlatmay, izaatları da yoq.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine keldi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.


text:
Jitomir vilâyetiniñ devlet teleradiokompaniyası «Jitomir» kanalı tarafından çıqarılacaq vesiqalı filmi içün Qırımda yüz bergen adiseler aqqında malümatnı toplay.
Bunı televizion ve radioyayınlav boyunca Devlet komitetiniñ press-hızmetinde bildireler.
Berilgen malümatqa köre, Jitomir vileyatiniñ devlet teleradiokompaniyasınıñ kollektivi Qırımdan çıqarılğan ukrain arbiylerge dekstek köstergen aktsiyalarda iştirak ete.
Telekanalınıñ çıqaruv gruppası ukrain arbiylerine yardım kösterecek eyyet terkibinde Hersonğa yol aldı.
«Vilâyet televizionnıñ operatorı hayriye yükniñ berilüvini ve memleketniñ cenübiy sıñırlarını qorçalağan arbiy qısımlarınıñ künlik yaşayışını videoğa çıqardı. Bunıñnen beraber, o, telekanalnıñ haber hızmeti ile canlı telefon «post»nı qurdı», – qayd etile beyanatta.
Bundan da ğayrı, DTRKnıñ müdir muavini İvan Graç Ukraina cenübinde hızmet etken askerlerge endi diger eyyet terkibinde kelecek ola.
O, arbiy hızmetçilerine cesürlik ve antqa sadıq qalğanları içün minnetdarlıqnı bildirmek maqsadınen videomuracaatnı yollamağa niyet ete.
Çıqarılğan malümat «Jitomir» telekanalınıñ Qırımda yüz bergen adise-vaqialar aqqında çıqaralacaq film negizinde turacaqtır.


text:
Bunı Avropa Birligi çetel işleri boyunca Aliy komissarınıñ spikeri Maykl Mann ilân etti, bildire Radio Svoboda.
"Bizler tolusınen Ukraina akimiyetine işanamız. Bizler Ukraina öz suvereniteti ve birdemligini qorçalamağa aqlı olğanına razımız", – dedi Mann.
O qayd etkenine köre, Ukraina Jeneva añlaşmalarınıñ çerçivesinde olğan vazifelerini eda etmekte.
Bugün Avropa Birliginiñ çetel işleri boyunca Aliy kommisarı Katrin Aşton Jeneva añlaşmalarınıñ eppi taraflarını Ukrainanıñ şarqında arbiy gruppalarınıñ faaliyetini toqtatmaq içün bütün vastalarnı qullanmağa çağırdı.


text:
Bunı Ukraina mudaafa nazirligi bildirip, ücüm bu gece olğanını qayd ete.
Malüm olğanı kibi, elâk olğanlar ve zarar körgenleri bar, faqat sayısı belgilene.
Atış vaqtında bir qurşun blokpostta olğan arbiy maşnağa tüşti, bu arbiy komplektniñ patlavına ketirdi.
Daa bir ukrain arbiy hızmetçisi elâk oldı, ekisi zarar kördi.
«Terroristler olarğa lâyıq olğan taktikağa başladı: arbiylerniñ yolunda olan köpürlerden biri grajdan tarikçileri tarafından blok etildi. Olarnıñ artından terroristler ukrain arbiy hızmetçilerine ateş açtılar», – dediler mudaafa nazirliginde.
Ekinci tarafta zarar körgenleri aqqında malümat yoq.
Antiterroristik ameliyatınıñ iştirakçileriniñ Lugansk ve Donetsk vilâyetleri yanında uruşı aqqında Arbiy-siyasiy taqiqatlar merkeziniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk da bildire. Onıñ sözlerine köre, Volnovaha şeeri Donetsk vilâyeti yanında 8 ukrain arbiyi elâk oldı, 18 yaralandı.


text:
Cuma künü, avgust 28-de, Taqiqat komiteti Qırımda «fevral 26» işi boyunca yaqalanğanlarğa – Qırımatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, eki faali – Ali Asanov ve Mustava Degermencige qabaatnı seslendirecek ola.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire.
«Beklenilgeni kibi, taqiqatçı üyleden soñ, taqiqat neticelerini nazarğa alıp, muayyen qabaatnı seslendirecek. İmayege iş malümatları ile tanış olmağa aq bereler», – dey Celâl.
O dey ki, bu «işniñ esas basamağı degil, tehnikiy bir şeydir».
Celâl bildirgeni kibi, üçü de şimdi Aqmescitniñ Vaqtınca bulunuv izolâtorında bulunalar.
«İmayeniñ aytqanına köre, bunı adliyeci ve taqiqatçığa izolâtorğa, SİZOğa köre, irişim biraz qolayca olğanı içün yapqanlar. Başqa taraftan, tuvğanları izolâtorğa kelip olamay», – dedi Meclis reisiniñ birinci muavini.
«Fevral 26» işi ne vaqıt mahkemege berilecek kibi sualge Celâl, avdokatqa esaslanıp, «yaqın zamanda olmaz» kibi cevabını berdi.
«İş malümatları ile prokuratura ve imaye tanış olmalı, tek bundan soñ işni mahkemege berecekler», – dey o.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Bundan soñ uquq qoruyıcılar Mustafa Degermenci ve Ali Asanovnı yaqaladılar.


text:
Moskva vilâyetindeki Vlasiha Arbiy istinaf mahkemesi mayısnıñ 14-nde qırımlı bloger, cemaat jurnalisti Nariman Memedeminovnı terror faaliyetine açıq çağırğanında qabaatlağan ükümni deñiştirmedi.
Bu aqta advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Mahkeme oturışuvında Memedeminov zenaatdaşlarını Qırımdaki taqiplerni aydınlatmasına çağırdı.
«Sayğılı jurnalist toplulığı, tecribeli jurnalist, bloger, cemaat jurnalistleri. Maña qarşı sahte cinaiy dava, aslında ise tam bir taqip devam etkende yapqan er şeyimiz içün sizge büyük minnetdarlığımnı bildirmege isteyim. Bilmeyim, amma eminim, bu yönelişte çalışmağa devam etesiñiz ve Qırımda olıp keçkenlerni, anda Rusiye qanunı kelgen soñ mustaqil jurnalistlerniñ vaziyeti ne olğanını aydınlatasıñız. Yapqan işiñiz pek doğru. Şunıñ içün daa bir kere tekrarlayım, sağ oluñız. Sizden ileride de Qırımda diniy, milliy ve zenaat sebeplerinden olğan taqiplerge diqqat ayırmañıznı rica etem. Tezden siznen parmaqlıqtan degil, şahsen körüşmege ümüt etem», – dep ayttı Nariman Memedeminov.
Mahkeme mesleat odasına keçken soñ, bloger qararnen bağlı hayalları yoq dedi: «Mahkeme qararınen bağlı bir hayal qurmayım. Er bir qarar insanlarğa degil, Allahqa aittir, dep çoq aytqan edim. Aynı vaqıtta bu insanlar (qadılar – QA) tarafından bir adalet olacağına ümüt etem ve neticede uyğun bir qarar bekleyim».
2019 senesi oktâbr ayında mahkeme Memedeminovnı eki buçuq yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti.
Bir sıra Ukraina aq qorçalayıcı ve media teşkilâtı halqara teşkilâtlarnı ve Avropa Birligi memleketleri, ABD, Kanada, Yaponiya ükümetlerinden Rusiyeden Memedeminovnı azat etmesini talap etmesine çağırdı.
Nariman Memedeminov – qırımtatar blogeri, vatandaş jurnalisti. Rusiye quvetçileri onı 2018 senesi martnıñ soñunda tutıp aldı. Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatladılar.
Rusiye quvetçilerini Memedeminovnıñ 2013 senesinden 2015 senesine qadar alıp barğan YouTubedaki videoblogu açuvlandırdı. Anda siyasiy adise-vaqialarnıñ izaatları ve islâm normalarına riayet etmek çağıruvları, Rusiye devlet bayramları – Vatan imayecisi künü, Dünya qadınlar künü, Bala künü ve digerleri – aqqında fikirler mevcut.
2018 senesi martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Satış / Bina evi, Baki, Yeni Yasamal, 105 000
Məlumat
Bakida ucuz kiraye evler Bakida kiraye evler telebeler ucun kiraye evler qizlar ucun kiraye evler qaxda kiraye evler qebelede kiraye evler 9cu mikrorayonda kiraye evler Əhmədlidə satılan evlər Zabratda satılan evlər Xirdalanda ev alqi satqisi Gündəlik kirayə evlər Mastagada satilan evaler Gencede satilan evler Ismayillida kiraye evler Hovsanda satilan evler Bakixanovda kiraye evler Bakixanovda satilan evler masazirda satilan evler bileceride kiraye evler kreditle satilan evler qebelede kiraye evler Sulutepe qesebesinde evlerin satisi Neftciler metrosuna yaxin satilan evler 8ci mikrorayonda kiraye evler montinde satilan evler Neftcilerde kiraye evler 5ci mikrorayonda evler Turkanda bag evi almaq Bakida ev almaq
Elanın vaxtı bitmişdir


text:
Cumaertesi künü boyevikler tarafından Mariupolniñ mesken yerlerinden birine açılqan ateş neticesinde 15 insan elâk oldı, 76 kişi yaralandı. Bunı vilâyetniñ militsiya bölügi Radio Svoboda mühbirlerine bildirdi.
«76 vatandaş yaralandı. Zarar körgenler arasında – 12 yaşında qızçıq. 15 adam elâk oldı», – aytıla beyanatta.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, zarar körgenlerni hastahanege alıp kettiler.
RNBO kâtibi Mariupol adiseleri içün Rusiye prezidenti Vladimir Putin mesülietli, dep bildirdi.
Mariupolniñ ateş altında qalğan mesken yerniñ fotoresimleri Ukraina İçki işler nazirliginiñ resmiy saytından alınğan


text:
Adıgeya paytahtı Maykopta mayıs 5-8 künleri Cenübiy federal okrugınıñ yunan-rom küreşi boyunca çempionatı keçirildi. Qırım cıyma taqımı bütün mükâfatlarnı aldı – «tunçtan» «altınğa» qadar.
Qırım Cumhuriyeti Sport küreşi federatsiyasınıñ malümatına binaen, yükü 59 kilogrammğa qadar olğan sportçular kategoriyasında Sudaqtan kelgen halqara seviyedeki sport ustası Lenur Temirov ğalebe qazandı.
Daa bir Sudaq sakini, halqara seviyedeki sport ustası Edem Saliyev yükü 66 kilogrammğa qadar olğan sportçular kategoriyasında «kümüş» qazandı. Yükü 75 kilogrammğa qadar olğan sportçular kategoriyasında Aluştalı Artur Stepanân üçünci yerni aldı.
Cenübiy federal okrugı çempionatınıñ bütün ğalipleri ve mükâfatqa nail olğan iştirakçileri iyün 15-17 künleri Vladimirde keçirilecek Rusiye çempionatında iştirak etecek.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Törek qızı - dönyanıñ iñ ozın buylı qızı
2 metr 13 cm buyındağı Rümeysa Guinnesstan sertifikat aldı
Törek qızına dönyanıñ iñ ozın buylı qız däräcäse birelde
2 metr 13 cm buyındağı dönyanıñ iñ ozın qızı Rümeysa Guinnesstan sertifikat aldı.
Guinness Rekorlar kitabına “dönyanıñ 18yäştän keçkenä iñ ozın buylı qızı” bularaq kergän 2 metr 13 cm buyındağı Weaver sendromı xastası Rümeysa Gelgiğa sertifikat tantanalı räweştä tapşırıldı.
Safranboludağı Misak-ı Milli mäydanında oyıştırılğan tantanada çığış yasağan Gelgi xıyalalrın çınğa aşırır öçen sertifikatnıñ motivatsiya çarası bulaçağın açıqladı.
Rümeysa tübändägeçä däwam itte:
“Dönyanıñ iñ ozın buylı qızı däräcäsen alğanım öçen min bik şat. Ayıruça, ğailämä räxmätemne belderäm. Mine yaratuçı, xuplawçı häm tanıp, belüçe keşelärneñ buluına şatlanam.”
Guinness rekordlar kitabınıñ Törkiyädäge wäkile Şeyda Subaşı Gemici isä: “Batırlığı öçen üzen täbrik itäm. İnternet säxifäbezgä ingliz telendä möräcäğat itte. Barısın da üze yırıp çıqtı. Berazdan sertifikatın da tapşıraçaqbız. Bu – Safranbolu öçen bik matur häm istälekle rekord bulaçaq,” – dide.
Çığışlardan soñ Şeyda Gemici Rümeysa Gelgigä sertifikatnı tapşırdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Konyada velosipedta yörergä yaratalar
Bu şähärdä köndälek tormışta velosiped qullanu ğadäti xälgä äwerelgän


text:
«Mesele şunda ki, çoqusı insanlar «öz başına» kete, nezaret etilmey, ve bizler bu adamlarnıñ fikir-tüşüncelerini bilmeyik. Artımızda «Pravıy sektor» areketiniñ 5-inci kolonna şekillenmesini istemeyik», – dep ayttı qaçaqlar meseleleri boyunca toplaşuvda Qırım «baş naziriniñ muavini» Sergey Doniç.
Onıñ malümatına köre, adamlar tınçlıq olğan Qırım, Rostov vilâyeti ve Krasnodar ülkesine keteler. O, şunı qayd etti ki, Donbasstan kelgen adamlarnı nezaret etmek imkânsızdır. Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Ukraina akimiyeti adamlarğa «qaynağan noqtalardan» ketmege keder ete.
«Ukraina akimiyeti tsinik, halqqa qarşı, adamlarğa saylamaq aqqını bermey. Olar sıñırda kiriş noqtalarını qapatalar. Bu vaziyette, menimce, Lugansk ve Donetsk vilâyetleri sakinleriniñ büs-bütün qamaçavı olacaq. Kiyev akimiyeti olaraq adlandırılğanlarğa yaqılğan topraq kerek, çünki Lugansk vilâyetinde şist gazınıñ eñ büyük yatağı yerleşmekte, onıñ içün bu faşistlerni insan faktorı meraqlandırmay», – dedi o.
Doniç Donbasstaki öz başına ilân etilgen cumhuriyet vekillerinen qonuşqanını bildirip, tünevin Qırım olarnıñ muracaatınen 200 balanı qabul etkenini ayttı.
Bu afta Qırım «parlamentiniñ» qararı ile Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden kelecek qaçaqlarnen oğraşacaq komissiya meydanğa ketirildi.


text:
Rusieyniñ ilhaq etilgen Qırımda S-400 uçaqlarğa qarşı raketa kompleksini yerleştirmek niyeti bütün Avropa içün telüke doğura. Bu sebeptne AQŞ ve Avropa Birliginiñ devletleri bu telükege qarşılıq köstermek kerekler. Bunı yanvarniñ 10-nda «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde Ukraina Yuqarı Radasınıñ Çetel işleri boyunca komitetniñ reisi Hanna Hopko söyledi.
Gopko: «Asılında Rusiyeniñ Qırımnı istilâ ve işğal etkeninden berli onı arbiyleştirmek, anda nükleer silânı yerleştirmek istegeni ve aqiqatta yalıñız Qara deñiz bölgesindeki ve qomşu devletler içün telüke yaratmağanı – bu, dünya mıqyasındaki bir meseledir. Bu sebepten, şimdi biz eşitken beyanatlarğa köre, fikrimce, bu yerde transatlantik ğayretler kösterilmek kerek, çünki Ukraina öz başına (Rusiyeniñ – QA) bütün niyetlerine ve planlarına qarşı muqavemet kösteremez», – dedi.
Daa evel Kremlniñ temsilcisi Dmitriy Peskov, Rusiye yarımadada S-400 komplekslerini yerleştirerek Qırımda telükesizlikni temin etmek içün çareler köre, dep beyan etti.
2017 senesiniñ dekabrinde, ilhaq etilgen Qırımda 2018 senesiniñ ilk künlerinden itibaren eki S-400 «Triumf» uçaqlarğa qarşı raketa sistemi divizionınıñ arbiy nevbetke turacağı belli oldı.


text:
Qırım vatandaş qamaçavı aktsiyasınıñ lideri Lenur İslâmov Facebook saifesinde hatırlattı ki, sentâbr 20-de bunıñ başlanuvından bir yıl tola.
«Tamam bir yıl evel saat 12:00-de Qırım qamaçavı başlandı. Qırım vatandaş qamaçavında çoq vatandaş taqımları iştirak etti», – dep hatırlattı İslâmov.
Bunen beraber, o ilân etti ki, sentâbr 24-te Qırım ile memuriy sıñırda miting-yürüş keçirilecek.
«Men, Qırım vatandaş qamaçavı idarecisi olaraq, mennen beraber Qamaçavnı başlağan er kesni saat 12:00-de Çonğarğa QVQ ştabına kelmege çağıram. Miting-yürüşten soñ, QVQ faalleri hatıra işaretler ve fahriy yarlıqlarnen taqdirlenecek», – dep bildirdi İslâmov.
2015 senesi sentâbr 20-de, Qırımğa mahsulat ve malnı alıp ketken yük naqliyeni blok etüv boyunca qırımtatarlarnıñ liderleri teşebbüsinen keçirilgen müddetsiz aktsiyası başlandı. 2016 senesi yanvar ayı ortasında, teşkilâtçılarnıñ sözlerine köre, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyanıñ şekli deñişti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.