text:
Ukraina tasil ve ilim nazirligi Qırım aliy oquv yurtlarında 2014 senesi berilgen diplomlarnı aliy tasil aqqında devlet nusha diplomlarına deñiştirmege devam ete. Bunı salı künü, noyabr 25-de, Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Deñiştirüv ketişatı 2014 senesi mayıs 28 künü Ukraina Tasil ve ilim nazirligi tarafından alınğan № 655 ve 2014 senesi iyün 5 künü Ukraina Adliye nazirliginde qayd etilgen № 593/25370 «Aliy tasil aqqında devlet nusha vesiqalarnıñ sımarışı ve Ukrainanınñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında yerleşken aliy oquv yurtlarınıñ mezunlarına olarnıñ berüv ketişatı aqqında» avalesi ile tasdiqlanılğandır», – dep añlattılar nazirlikniñ matbuat hızmetinde.
Malüm olğanı kibi, şimdi Ukrainanıñ çeşit regionlarında yerleşken qırq doquz universitet, akademiya ve dört köllecde işğal etilgen Qırımdaki aliy oquv yurtlarnıñ 500 mezunınıñ arizaları bar eken.
Böyleliknen, Herson devlet universiteti 71 diplom, Dragomanov adına Milliy pedagogik universiteti – 62, Herson milliy tehnik universiteti – 34 diplomnı berdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


c: text/html

text:
Travel.ru Rusiye turistik portalı ilk sefer mayıs bayramlarında balalar ile raatlanmaq içün barılacaq Rusiyeniñ plâj yerleriniñ cedvelini tizdi. Olarnıñ arasında Qırımnıñ şimalinde yerleşken Canköy şeeri de kirdi.
«Cedvelniñ üçünci yerinde – Qırımnıñ tınç ve raat Canköy şeeri, onıñ güzel manzaraları ve quru yımşaq iklimi ğayet meşurdır. Bücet sutkada 1980 rubleni teşkil etti», – dep aytıla cedvelde.
Birinci yerde – kiçik şeer ve Qırımnıñ eñ temiz yerlerinden biri – Aqmeçit. Portalnıñ malümatına köre, raatlıq büceti 1865 Rusiye rublesini teşkil ete.
Ekinci yerde Qırımnıñ daa bir kurort şeeri – Aluşta. Sutkadaki büceti 1877 rubleni teşkil ete, dep qayd etile cedvelde.
Cedvelge Qırım, Krasnodar ülkesi, Kaliningrad vilâyeti ve Sankt-Peterburgnıñ on beş kurortı kirdi. Tatil büceti eki büyük ve on yaşındaki balağa esanlandı. Musafirhanede bir künlik qaluv (Oktogo.ru servisiniñ mayıs 3-4 künleri), üyle yemegi, meşur yerlerniñ ziyareti köz ögüne alındı.
Asılında ise, Canköy şeerinde deñiz yalısı yoq.
Malüm olğanı kibi, RBK Daily gazetasınıñ tedqiq neticelerine köre, Canköy Rusiyeniñ faqır şeerleri arasında yedinci yerni aldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kremlnen tayin etilgen Aqyar şeeriniñ gübernatorı Sergey Menâylonıñ fikirince, Turkiye Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq içün, yarımadanı Rusiyeden alamaz.
Aqyarnıñ rus gübernatorı Ukraina prezidentiniñ Turkiyege iş ziyaretini böyle izaatladı. Belli olğanı kibi, körüşüv devamında Ukraina ve Turkiye Ukraina bütünligini ğayrıdan qaytarmaq içün, halqara teşkilâtlarnıñ çerçivesinde, işbirlik aqqında söz yürüttiler.
«Petro Poroşenko Turkiye prezidentinden Qırımnı qaytarmaq içün yardım soradı...Eger ukrain yolbaşçısı onıñ içün oppadaqtan Qırımnı alacaqlar, dep tüşünse, turkiye ordusında kamikadze yoqtır. 2 million rus vatandaşları yaşağan, tolusınen silâlanğan arbiy gruppirovka yerleşken yarımadanı zapt etmek - eñ azı yahşı fikir degil, blitskrig olmaz. Belki de sözde ukrain delegatsiyasına bir şeyler vade etkendirler ve atta 'kölgenen tutuşuv' keçirdiler, amma bunıñnen iş bitmez»,- dep yazdı Feysbuk saifesinde Menâylo.
Petro Poroşenko Turkiyede eki künlük iş ziyareti ile bulunıp, memleket akimiyetinen körüşüvlerni keçirmekte. Çarşenbe künü Poroşenko ve Turkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan, eki devletniñ strategik işbirligi aqqında umumiy deklaratsiyasını imzaladılar.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti tarafından aşkâr etilgen videoda 39 yaşında olğan adam snayper olğanını ve Çeçenistan toprağında arbiy areketlerde iştirak etkenini bildire. Onıñ sözlerine köre, Ukrainağa ketmezden evel o, Rostov-na-Donu tarafından talimattan keçti.
«Öz işi içün» o mukâfatnı elde etmek kerek edi: ukrain adiy askeriniñ öldürüvi içün – 100 dollar, zabitniñ – 1000 dollar, qaytıp kelgende ise daa 2000 avro»,– denile Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ beyanatında.
Adamnı «Harkov-Passajirskiy» demir yol stantsiyasında yaqaladılar. Şimdilik o apiste buluna. Taqiqat devam ete.
Ukraina havfsızlıq hızmeti cinayet boyunca malümatnı Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 114 maddesi 1 qısmına köre – casuslıq, mahkemeden evel taqiqatlarnıñ Yekâne reyestrine kirsetti.


text:
Törkiyäneñ Süriyädäge adımnarı
Kön tärtibe 22
Süriyadäge kiyerenkelekne azaytu häm taraflar arasında tınıçlıq urnaştıru öçen qorılğan Astana mexanizmı êşli birä. Törkiyä, Rusiyä häm İran garantlığındağı barış qısalarında bilgelängän kiyerenkelekne azaytu töbäklärenä qarata rejim, Rusiyä häm İran höcümnären däwam itterep, töbäklärne qulğa töşerüennän soň ayıruça İdlib töbäge ähämiyätle buldı. İdlib qalğan kiyerenkelekne azaytu töbäkläre belän çağıştırğanda turıdan Törkiyägä çik buyı buluı Törkiyäne köçäytep cibärüçe möhim faktör. Ayıruça rejim köçläre qamaw astına alğan töbäklärdäge Süriyäle oppoziŝiyaçellärgä İdlib häm Färat qalqanı operaŝiyase töbägenä küçüe İdlibne xärbi oppoziŝiya nığıtmasına äyländerçe faktorlardan. Astana barışı qısalarında İdlib kiyerenkelekne azaytu töbäge qalğan töbäklärgä kürä ayırılıp tora. Törkiyä 12, Rusiyä 10 häm İran 7 küzätü urını qorğan İdlib kiyerenkelekne azaytu töbägendä bäreleşlär zur ülçämdä tuqtatıldı. Ayıruça Törkiyä tözegän küzätü urınnarı rejim köçläreneň Süriyäle oppoziŝiyaçellärgä qarşı xärbi alğa baruına qomaçawlawçı diwar wazifasın cirenä citkerä.
Sayäsät, iqtisad häm ictimaği tikşerenülär waqıfı SETAda tikşerenüçe, yazuçı Can Acunnıň mäs’älä belän bäyle açıqlawın täqdim itäbez.
Törkiyä töbäktä qorğan küzätü urınnarı operaŝiya mägnäsendä şaqtıy qıyınlıq tudıra. Törkiyäneň üz çigennän turıdan yuqqa çığaruı uňaylıq bulğanda İdlib töbägendäge radikal’ törkemnär häm rejim agentlarınıň ixtimallı höcümnäre Törkiyäneň tınıçlıq urnaştıru wazifasın awırlaştıra. Şul räweşle ber küçerü êşe waqıtında törek konvoyı bombalı transport çarasınıň şartlatıluı belän zıyan kürgän ide. Qaywaqıt rejim köçläre häm İran cibärgän şiğıy suğışçıları tarafınnan Törkiyä ğaskäriyenä tınıçsız itü öçen ut açıldı. Törkiyäneň Süriyädäge bäreleşlärne tuqtatu öçen üz ğaskäriyen front liniyasenä urnaştıruı Törkiyäneň töbäktäge suğışnı tuqtatuğa qarağan iradäsen kürsätep tora.
Törkiyä ber yaqtan Astana barışı belän Äsäd rejimı häm Süriyä oppoziŝiyase arasındağı suğışnı tuqtatıp, keşelärneň ülüen buldırmıyça, taraflar arasında söyläşülär häm küçü barışına säbäpçe bulğanda ikençe yaqtan Süriyädäge xaostan faydalanuçı terror oyışmalarına qarşı köräşen däwam itterä. “Färat qalqanı” operaŝiyase belän DEAŞ terror oyışmasınnan çigen çistartqan Törkiyä soňınnan Afrin töbägen PKK/YPG terror oyışmasınnan arındırdı. Törkiyäneň ike operaŝiyadä cirle süriyäle berleklär belän urtaq êş başqaruı Törkiyäneň töbäktäge täêsir alanın häm töbäktä kolonizator mantiği belän êş başqarmawın kürsätä. Törkiyä terrorçılıqqa qarşı köräşkändä ber yaqtan kürşe ile Süriyädä tınıçlıqnıň häm xozurnıň urnaştırıluı öçen adımnar yasıy, ikençe yaqtan üz milli iminlegen täêmin itä. Şul räweşle, Färat qalqanı xäräkätennän soň DEAŞ terror oyışmasınıň Törkiyädäge terror höcümnäre häm höcüm kereşüläre azaydı. Şulay uq Zäytün botağı operaŝiyase Hatay häm Amanos tawları töbäklärendäge PKK terror oyışması höcümnären häm höcüm kereşülären beterde.
Fäqat Törkiyäneň terrorçılıqqa qarşı köräşe qalğan töbäklärdä däwam itä. Ğiraqta baruçı operaŝiya belän ber rättän Süriyäneň tön’yağındağı PKK/YPGğa qarata da möhim adımnar yasala. AQŞnıň YPG belän berlektäşlegendä üzeneken itüe töbäktäge terrorçılıqnıň beterelüenä kirtä quya, şul uq waqıtta Törkiyäneň milli iminlegenä yanıy. Törkiyä häm AQŞ arasında YPG häm ayıruça Mänbiç töbägeneň kiläçäge xaqındağı söyläşülär küptännän däwam itä. AQŞ Mänbiç töbägen qulğa töşergändä YPGneň töbäktän çigeläçäge süzen birep, anı ütämäwe häm YPGne yaqlap, qalqan buluı ike NATO berlektäş il arasındağı mönäsäbätlärne kiyerenke xälgä kiterde. AQŞ däwlät särqätibe Reks Tillersonnıň Törkiyägä kilep, Mänbiç mäs’äläsen törek xezmättäşe belän söyläşüennän soň ike il arasında kileşü tözelgän ide. Soňınnan Trampnıň anıň urınına däwlät särqätibe bularaq Mayk Pompeonı bilgeläwe barışnıň waqıtlıça tuqtap qaluın kiterep çığardı. Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlunıň uzğan könnärdä yasağan açıqlaw buyınça ike il arasında Mänbiç probleması öçen ölge kileşü täêmin itelde häm centeklärneň barışta tögäl xäl aluı planlana.
Çavuşoğlunıň açıqlawınnan soň cirle çığanaqlar citkergän mäğlümatlarğa kürä YPG suğışçıları töbäktän kitär öçen äzerleklär başlattı. Şul räweşle Törkiyä häm AQŞ arasındağı kileşü qısalarında YPG Mänbiçtän kitep, Färatnıň könçığışına küçäçäk, Törkiyä häm AQŞ töbäktäge iminlekne bergä urnaştıraçaq häm ike il bergäläşep Mänbiçneň cirle citäkçelekläre belän poliŝiya köçlären bilgeliyäçäk. Törkiyä häm AQŞ arasında Mänbiç mäs’äläsendä täraqqıyät’ täêmin itelsä dä, Färatnıň könçığışında YPG terror oyışmasınıň buluı ike il arasında Süriyä küçärendäge problemalarnıň betmäyäçägen kürsätep tora. Fäqat Mänbiçtä Törkiyä häm AQŞnıň bergä êş başqaruı ike NATO berlektäşe arasındağı êlemtä, koordinaŝiya häm ışanıçnı arttıraçaq. Mänbiçtä kileşä aluçı ike il Süriyäneň qalğan töbäkläre öçen dä kileşü täêmin itä ala.


text:
Qırımtatar halqınıñ Meclisi Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada qalğan qırımlılarğa qol tutmaq içün, bütün imkânlarnı qullanmağa areket ete. Kerek resurslarnıñ temin etilmesine qırımtatar halqınıñ özü yardım ete. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa qırımtatar halq Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov bildirdi.
«Bizler,imkânı ve çare tapqan şekline köre, qırımtatar halqınıñ haysiyet ve birliginiñ saqlanmasında iştirak etken er bir qırımtatarına minnetdarmız. Bizler insanlarnıñ balalarğa yardım etmek, advokatlarğa qol tutmaq içün nasıl birleşkenini köremiz. Bügün artıq babaları apiske atılğan balalarnıñ sayısı yüzge yetti. Kün keçken sayın advokat sayısı ep artmaq kerek, Qırımdan ğayrı, Rusiyede de qırımtatarları mahkeme etilgen yerlerde bulunmaq içün resurslar tapmaq kerek», – dep qayd etti Çubarov.
O, bu şekildeki yardım devam ettirilecegini de ayttı.
Qırım Rusiye nezaretine keçkenden soñ, FSB yarımadada muntazam surette insanlarnı tutıp ala, tintüvler keçire, mustaqil jurnalist, qırırmtatar faalleri, muallefet ve Ukraina tarafdarı olğan cemaat erbapları ve diniy azınlıqlarnı teşkil etkenlerni sorğulay. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç hadimleriniñ işbu areketlerini siyasiy ceetke esaslı dep tanıy.
Qırımtatar faalleri öz nevbetinede bar küçüni birleştirip, rusiyeli küç hadimleriniñ areketleri sebebinden ağır ağa tüşken ailelerge yardım etmek maqsadınen hayriye fondları ve aktsiyalar teşkil ete.
Oktâbrniñ 14, cumaertesi künü, Rusiye işğal etken bütün Qırım boyunca, yarımadada rusiyeli küç hadimleriniñ, husussan qırımtatarları, Qırım musulmanlarına yapılğan repressiyalarına qarşı bir kişilik piketlerge onlarnen insan çıqqan edi.«Qırım birdemligi»niñ malümatına binaen, piketlerde 100-den ziyade insan iştirak etken, 30-dan ziyadesi tutulıp politsiya idarelerine alıp ketilgen.


text:
emel taşçıoğlu - kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt)
Sanatçı : Emel Taşçıoğlu
Türkü : kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt)
Etiketler : emel taşçıoğlu - kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) türkü indir, emel taşçıoğlu - kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) türkü dinle, Emel Taşçıoğlu türküleri, kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) mp3 indir, Emel Taşçıoğlu türküleri kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) türküsü, kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) sözleri, Emel Taşçıoğlu mp3 dinle, Emel Taşçıoğlu download, kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt) bedava mp3, Emel Taşçıoğlu türkü sözleri, Emel Taşçıoğlu türkü dinle, Emel Taşçıoğlu son albüm indir
Emel Taşçıoğlu Türküleri
emel taşçıoğlu - ünyeden çıktım da başım selamet (ordu-ünye)
Emel Taşçıoğlu - Mektebin Bacaları
emel taşçıoğlu - asker oldun vatana-zalifim (ankara-çubuk-karaköy)
Emel Taşçıoğlu - Yine Yeşillendi Niğde Bağları
emel taşçıoğlu - kenardan geçeyim yol sizin olsun (konya-bozkır)
Emel Taşçıoğlu - Yarim İstanbul u Mesken Mi Tuttun
Emel Taşçıoğlu - Anam Ağlar Başucumda
Emel Taşçıoğlu - Ağ Elime Mor Kınalar Yaktılar
Emel Taşçıoğlu - Yol Ver Bana Yol Ver Ey Yüce Dağlar
emel taşçıoğlu - bağlandı yollarım galdım çaresiz (sivas-yıldızeli)
emel taşçıoğlu - ayşemin yeşil sandığı (nevşehir-ürgüp)
emel taşçıoğlu - arpa buğday daneler (orta anadolu)
emel taşçıoğlu - seher vakti çaldım yarin kapısını (kırşehir)
emel taşçıoğlu - gemi kalkar sulara akar (rumeli)
emel taşçıoğlu - ben bir yakup idim kendi halımda (şanlıurfa)


text:
Yashelchә үsterergә өirәndelәr
hәrkemneң ishetkәne bar: dөres tuklanu – sәlamәtlek nigeze. Kүbrәk yashelchә, jilәk-jimesh asharga kirәklegen dә belәbez. Mөmkinlegebezdәn chıgıp, shulai eshlәrgә tırıshabız da. Әmma kibettәn satıp algan produktlarnıң ekologik ıaktan chistalıgı soñgı vakıtta shik tudıra. Nishlәpter alar tiz genә bozılmıilar.
Difenil belәn belәn eshkәrtelgәn alma ashap faida urınına zııan gına kүrүeñ bar. Dimәk, ber genә ıul – үzeñ үstergәnne kүbrәk tabınga kuıu ıagın kaigırtırga kirәk. Bakchachılık – uen esh tүgel, ul kүpmeder michurinlık, jirgә yakınaıunı sorıi. Nәtijәse bulsın disәñ, bu shөgılgә belgәnnәrdәn өirәnergә kirәk. Bu eshkә respublikada “Tatsort-semovotsh” jәmgıyate general direktorı, Tatarstannıñ atkazangan avıl hujalıgı hezmәtkәre, avıl hujalıgı fәnnәre kandidatı Haris Kamaliev alıngan. Ul avıl raionnarında esh bula. Galim uzgan jomgada Sabaga kilep, gimnaziyadә raion mәgarif uchrejdenielәree direktorların, tәjribә uchastogı mөdirlәren mәktәp bakchalarında mul uñısh alu serlәrenә өirәtte. Bashta үzenә genә has energiya belәn 1,5 sәgatlek teoretik dәres үtkәrde. Jirne dә keshe belәn chagıshtırdı belgech hәm aña bashta diagnoz kuyarga kirәklegen iskәrtte. Avırmas өchen faidalı matdәlәr, mikroelementlar sandıgı bulgan sugan-sarımsaknı isenә karamıicha, eshrak kullanırga tәk&dim itte. Kibettәge yashelchәlәrgә kızıkmaska chakırdı. “Tөzeleshtә arzanlı eshche kөchlәr tәrәzә tөbenә kuelgan sheshәdәge sөtneñ atnalar bue әchemәvenә sөenә hәm soñınnan chirlәp kitkәnenә aptırıi. chit ildәn kertelgәn jilәk-jimesh, yashelchә үskәn plantaciyalәr gerbicidlar belәn shul dәrәjәdә eshkәrtelә, bernichә eldan uchastok berni үsmәs jirgә әilәnә. Ә bez shunı ashıibız. Yogıisә shularnı үz bakchabızda үzebezneñ өstәlgә kuıudan, kıshlık zapas hәstәrlәүdәn tısh, hәer itep өlәsherlek kүlәmdә үsterә alabız, – di Haris Bәdretdin ulı.
Cheremә hәm kөl – iñ yahshı ashlama icәnlegen dә fәnni dәlillәde. “Ul үsemleklәr өchen kirәk bulgan mikroelementlar koncentratı. Anda bakteriilar hәm mikroblar ıuk”, – di belgech.
Bez үzebezne yashelchә genә utırta belgәn keshegә sanıibız. Әmma teoriyadәn soñ bakchaga chıgıp, Haris Kamaliev master-klassta katnashuchılarga ostalıkların kүrsәtergә kushkach, monıñ alai tүgellege achıklandı. Gamәli өleshtә galimneñ barlık soraularına dөres javap birep bargan Michәn mәktәbe direktorı Ravil Shәidullin da, shulai uk raion mөhtәsibe Ainur hәzrәt tә pomidor utırtkanda beraz yalgıshtılar. Alar buraznanı kөnyaktan tөnyakka taba yasadılar, tөpkә salıngan cheremә hәm kөlne bakcha kultivatorı belәn butamadılar, sunı az siptelәr. Dөres itep galim үze eshlәp kүrsәtte. Bakchada rәtlәrne nichek telәdeñ, shulai tүgel, ә kөnchıgıshtan kөnbatıshka taba yasarga kirәk ikәn. “Bu koyash nurları үsemleklәrgә tөshsen, fotosintez aktivrak barsın өchen kirәk. Kishәrleklәrne planlashtırganda barlık korılmalarnı, uchastoknıñ tөnyak өleshenә urnashtırırga kirәk. Ә kөnyaknı yashelchә bakchası өchen kaldırıgız. Minem dacha buencha kүrshem үz uchastogında kөn-tөn eshli hәm hәrvakıt gajәplәnә. “Atnaga ber mәrtәbә kilәseñ, berenche kıyarnı sin өzәseñ, pomidorıñ aldan kızara, iñ ıugarı uñısh alasıñ” di. Javap gadi – ul barısın da ıshıkta үsterә. Anda nindi uñısh bulsın, – dide añlattı Haris Kamaliev.
Raionda mәktәp yanı tәjribә uchastoklarınıñ gomumi mәidanı 10 gektardan artıp kitә. “Tatsort-semovotsh” jәmgıyate direktorı әle mәidannarda үsterү өchen sıifatlı sugan, chөgender, kisher orlıkları alıp kilgәn ide. Galim өirәtkәnchә eshlәsәlәr, bakchada yashelchәdәn el saen mul uñısh jıep alırlar әle. Anıñ kiñәshlәre hәzer achık havaga pomidor, kıyar kүcherergә jıenuchılar өchen dә faidalı bulır dip uilıibız.
Foto: Fanil Mauletov


text:
Qazaqstan namiğa «EKSPO-2017» Häliqara kšrgäzmisini aliy däriҗidä uyuşturğanliği üçün täşäkkürnamilär kšpläp kelivatidu. Büyük Britaniyaniŋ pavil'oniniŋ milliy komissari Çarl'z Hendri «Astana EKSPO-2017» milliy kompaniyasi» aktsionerliq җämiyiti namiğa täşäkkürnamä yollidi. Komissar šz hetidä Büyük Britaniya pavil'oni kšrgäzmisini ziyarät qilğan miŋliğan adämlär namidin iҗabiy inkaslarni alğanliğini täkitläydu.
«EKSPO-2017» kšrgäzmisi štküzülgän vaqit içidä uni gertsog Gloster, Londonniŋ lord-meri vä ikki ministr ziyarät qildi. Moşuniŋ šzi Birläşkän Korol'luq hškümitiniŋ bu kšrgäzmini qançiliq däriҗidä qollap-quvätligänliginiŋ ipadisidur. Bizniŋ pavil'on häliqara kšrgäzmä byurosi täripidin äŋ yahşi pavil'on süpitidä etirap qilindi. EKSPO-2017 kšrgäzmisi Qazaqstan hškümiti üçün çoŋ utuq bolğanliği sšzsiz», däydu Çarl'z Hendri.
Mäzkür täşäkkürnamidä uyuşturğuçilarniŋ häliqara kšrgäzminiŋ asasiy mavzusini toluq eçip bärgänligi alahidä täkitlinidu. hazir barliq işlar ayaqlaşti. Çarl'z Hendri äynä şundaq çoŋ çarä-tädbirniŋ utuqluq vä nätiҗilik tamamlanğanliği bilän täbrikläydu.
Şundaqla Qazaqstanniŋ Çehiya vä Slovakiya Җumhuriyätliridiki Pävquladdä vä vakalätlik älçisi Serjan Abdıkarimov täşkiliy komitetqa kšrgäzmä dairisidä konferentsiyalärni, «dügläk üställärni» uyuşturğanliği üçün täşäkkürnamä yollidi.
«Älvättä, uyuşturulğan barliq çarä-tädbirlär bizniŋ dšlitimiz vä Slovakiya Җumhuriyiti, şundaqla Çehiya bilän säyasiy, soda-ihtisadiy häm investitsiyalik sahada hämkarliqniŋ täräqqiy etişigä çoŋ täsir qildi», däp täkitlängän täşäkkürnamidä.


text:
AQŞ häm İzrailğa qarşı protest çaraları
Yordannıň könbatış üzänlege belän Ğazzäneň qayber töbäklärendä protest çaraları oyıştırılğan
Amerika Quşma Ştatları ilbaşı Donal’d Trampnıň Yerusalimne İzrail başqalası bularaq tanuı qararınnan soň Yordannıň könbatış üzänlege belän İzrail blokadası astındağı Ğazzäneň qayber töbäklärendä protest çaraları oyıştırılğan.
Yordannıň könbatış üzänlegeneň Ramallah, Äl –Xälil, Bäytüllahim, Kalkiliya, Tubas, Nablus häm Äriha şähärlärendä meňnärçä fälästinle uramnarğa çıqqan.
Töp prospekt häm mäydannarda cıyılğan meňnärçä fälästinle AQŞ häm İzrailğa qarşı şiğarlär äytkän.
Ramallahtağı çarada AQŞ häm İzrail bayraqların yandırğan fälästinlelär AQŞ ilbaşı Trampqa qarşı şiğar’ äytep, reakŝiyalären beldergän.
Falästinle milli häm İslami köçlär wäkillege tarafınnan açıqlanğan urtaq beldergedä yawlaw astındağı Yordannıň könbatış üzänlegendä ğomüm êş taşlaw çarasnıň oyıştırılaçağı citkerelgän.
Beldergedä AQŞ häm İzrailğa qarşı protest çaraların däwam itterergä dä çaqıru yasalğan.


text:
"EVKAF UKRAİNA" HAYRİYE FONDU Ukraina qanunları çerçivesinde çalışqan hayriye teşkilâtıdır.
"EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu" cemiyet içün hayırperverlik ve goñülli olaraq yardım kostermesi ananeniñ devamcısıdır. İşbu fond, Qırımda asırlar devamında bar olğan, lâkin 1880 senesi Rusiye imperatorlığınıñ işğal akimiyeti tarafından yoq etilgen, vaqıf – diniy institutınıñ ğayrıdan tiklemesi oğrunda çalışa.
Ukraina Yuqarı Şurası tarafından taqdirlengen qanun yapıcı uquq aktlarınıñ qaideleri ve Ukrainanıñ halqlarara añlaşmalarınıñ ameliyatta becerüvine destek kosterme yolunen cemiyetniñ ihtiyaclarına kore hayriye faaliyetini alıp baruv, insan aq-uquqlarını yerine ketirüv ve Ukraina, şu cumlede Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri, sakinleriniñ azatlığını saqlav – "EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu"nıñ esas maqsadlarından sayılır.
"EVKAF UKRAİNA" hayriye fondu" tasil, insan aq-uquqlarını qorçalav, sağlıq saqlav, içtimaiy qorçalav, içtimaiy teminlev, fuqarelikni keçüv, medeniy asabalıqnı yañıdan tiklev, ilim ve ilmiy tedqiqatlar, sport ve beden terbiyesi, insan azatlığı ve aq-uquqları kibi saalarda oz faaliyetini alıp bara.
"EVKAF UKRAİNA" HF reberi – Zevri KURTBEDİNOV.


text:
Ukraina 1993 senesinden berli qullanılğan Rusiye ile arbiy-tehnikiy işbirligi añlaşmasını bozdı.
Bu aqqında Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük Ukraina ükümetiniñ toplaşuvında ayttı.
Onıñ bildirgenine köre, «Ukraina devleti ve onıñ topraq bütünligi içün telükeli olğan» «istilâcı devlet ile» arbiy-tehnikiy işbirlik yapmaq imkânsız.
Keçken sene yazda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye ile arbiy-sanayı kompleksi saasında iş tutmağa yasaq etti. Ukraina ükümeti ise kâinat tehnikasından ğayrı bütün arbiy malnı Rusiyege ihrac etmege yasaq etti.
Ukraina, AQŞ, Avropa Birligi Rusiyeni qanunsız Qırım işğalinde ve Donbass zıddiyetinde boyeviklerge köstergen yardımında qabaatlaylar. Moskva qabaatını red etip, Ukrainada «göñülliler» cenkleşkenini bildire.


text:
Büginde amerïkalıq brendke aynalğan djïnsı şalbarların kïmeytin adam älemde kemde-kem. Al qızdar arasında sänge aynalğan tar djïnsı şalbarlardıñ zïyan ekenin därigerler eskertip, büginde dabıl qağıp otır.
Jürgizilgen zerttewdiñ nätïjesi boyınşa, ünemi tar şalbar kïip jüretin adamdardıñ densawlıqtarında awrwdıñ birneşe türi kezdesedi eken. Olardıñ bası jïi aynalıp, nesep joldarı awrwlarına şaldığadı. Vaşïngtondıq däriger Karen Boyldıñ aytwınşa, tar şalbarlar nevrït awrwına, jüykeniñ qabınwı men jambas tamırlarınıñ qısılwına äkelip soğadı.
Nevrïtke şaldıqqan adamnıñ jambasında şanşw payda bolıp, ayağı jïi uyıp qala beretin boladı. Därigerler sondıqtan, jas qızdardıñ tar djïnsıdan köri jumsaq matadan tigilgen şalbarlardı kïgeni abzal dep keñes berip otır.
Sonımen qatar, er kisilerge de djïnsıdıñ tïgizetin aytarlıqtay zïyanı bar. Eger tar djïnsı şalbar kïse, onda belden tömen ornalasqan tamırlar qısılıp, qalıptı jumıs istewin toqtawı mümkin. Bul öz kezeginde jınıs müşesiniñ türli awrwlarına soqtıradı. Sondıqtan, er azamattarğa da tar emes, erkin şalbar kïyui kerek. Djïnsıdıñ erlerge arnalğan keñ tigilgen türleri bar, al, äyelderde munday tañdaw joqtıñ qası.
QazAqparat
Kommentarïï


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Canköy vilâyetinde politsiya kendir ösken tarlanı taptı. Müessiseniñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, bunı «haşhaş» şartlı serleva ile keçirilgen ameliyat devamında ögrendiler.
3,5 ga meydanlıq topraq damartasında uquq qorçalayıcılar kendirniñ 15,5 biñ çalısını taptı. Ösümlikniñ örnekleri himik taqiqatqa yollanıldı.
«Al-azırda topraq damartasınıñ saipleri belgilene, olar Rusiye Federatsiyası Kodeksiniñ 10,5 maddesi boyunca mesülietke çekilecek», – dep bildireler Qırım İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmetinde.
Cinayetçilerni biñ buçuq rubleden eki biñ rublege qadar memuriy ceza bekley, resmiy şahıslar içün – üç biñden dört biñge qadar, yuridik şahıslar içün – 30 biñden qırq biñge qadar ruble.
Canköy «politsiyasında» aytılğanı kibi, qanunsız ekme köy hocalıq tehnikası ile yoq etildi.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ vefatına aydınlıq kirsetecek videokamera qaydlarını rusiyeli bellisiz küç idare organları tutıp alğan. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde, vaqianen bağlı mustaqil taqiqat ötkergen rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov aytıp berdi.
«Meraqlı bir incelik: Veciye Kaşka tüşmesi mumkün olğan bütün videokamera qaydlarını aynı künü yani nayabrniñ 23-nde bellisiz küç idaresi iç bir vesiqasız tutıp alğan. Şimdilik olarnıñ ne yerde olğanı ya da asılda bar olğanı hususında iç bir şey belli degil.Men artıq bu material köleminen tanışmaq, ve o zaman onıñ mundericesine köre nevbetteki adımlarnı atmaq içün, teşkerilgen material prokuraturadan taqiqatqa keri qaytqanını bekleyim», – dep qayd etti adliyeci.
Rusiye küç idaresi hadimleriniñ bu hususnen bağlı daa bir açıq izaatı yoq.
Fevralniñ başında Polozov, 2017 senesinde Qırımda Veciye Kaşkanıñ vefatını mustaqil surette taqiq etmege başladı. Onıñ aytqanına köre, Veciye Kaşkanıñ ölümi – «onı qanunsız olaraq tutqan Rusiye küç idaresi hadimleri tarafından quvetniñ adden aşırı ve ğayrı-mutenasip derecede qullanılmasınıñ neticesidir».
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye kiç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldılar. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlandı. Olar Rusiye küç idaresi hadimleri tarafından tutulğan maalde Veciye Kaşka yaramayıp, vefat etti.
Ukrainada yerleşken Qırım MC prokuraturası qanunsız tintüvler, insanlarnıñ tutulıp alınuvı ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka vefatı sebebinden cinaiy iş açqan edi.
Veciye Kaşka – qırımtatar milliy areketiniñ veteranı. O, 1934 senesinde Aluştanıñ civarındaki Üsküt (şimdi Privetnoye) köyünde doğa. 1944 senesinde qırımtatar halqı sürgün etilgen soñ Veciye Kaşka qorantasınen Özbekistanda yaşay. 50-nci yıllarda o, aqayı Bekir ile beraber qırımtatar milliy areketine qoşula.


text:
Qırım «parlamentiniñ» matbuat hızmeti bildire ki, deputatlar «Qırım Cumhuriyeti icra akimiyeti organlarınıñ sisteması aqqında» ve «Qırım Cumhuriyeti Devlet grajdanlıq hızmeti aqqında» qanunlarnı ekinci oquvda ve bütünley qabul etti.
Bundan ğayrı, «Qırım Cumhuriyetiniñ devlet vazifeleri aqqında» qanun ekinci oquvda qabul etildi. Vesiqa devlet vazifelerini eda etecek, olarnıñ faaliyet esaslarını temin etecek devlet mertebeleri ve şahıslarnıñ statusını belgiley.
«Qırım Cumhuriyetiniñ devlet grajdanlıq hızmetinde sınıf mertebelerini saqlav ve belgilev aqqında» qanun taqdirlendi.
«Qanunğa binaen, sınıf mertebeleri vatandaşlıq hızmetçige ayrı ve ardı-sıra berile. Qırım Cumhuriyetinde böyle sınıf mertebeleri olacaq: devlet grajdanlıq hızmetiniñ kâtibi; devlet grajdanlıq hızmetiniñ maruzacısı; devlet grajdanlıq hızmetiniñ mesleatçısı; Qırım Cumhuriyetiniñ devlet mesleatçısı; Qırım Cumhuriyetiniñ faal devlet mesleatçısı», – aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Qabul etilgen «Qırım Cumhuriyeti devlet grajdanlıq hızmetiniñ mertebeleri Cedveli aqqında» qanun devlet grajdanlıq hızmetiniñ mertebeler cedvelini belgiley ve tize ve bu vazifelernen bağlı meselelernen oğraşa.


text:
Qırımtatarlarnıñ New Yorktaki dernegi ağır hastalıqları olğan qırımtatar balalarına maliye yardımnı topladı.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Qırımnıñ bank tertibatında olğan qyınlıqlar sebebinden paranı, evel olğanı kibi, bank esaplarına yollap olamadılar, şunıñ içün yardımnı qırımtatarlarıñ milliy areket veteranı Ayşe Seytmuratovağa berdiler.
İyül 31 künü Ayşe Seytmuratova şu aqçanı Qırım musulmanları diniy idaresinde qaldırdı. Para ağır hastalanğan balalarnıñ tedaviylevine masraf etilecek.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımdan12 ağır hastalanğan qırımtatarı, olardan 5 bala, Türkiye sağlıq saqlav Nazirliginiñ hastahanelerinde tedaviylenecektir.


text:
Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Turbyern Yagland aprel 26-da, salı künü Kremlge boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını ğayrıdan baqıp çıqmağa çağırdı, ve bu qarar qırımtatarlarnıñ Qırımda vaziyetini kerginleştire bilgeniniñ sebebi ola bilecegini qayd etti. Bu aqta «İnterfax-Ukraina» bildire.
«Yaqında Avropa Şurasınıñ Nazirler komitetine taqdim etilgen maruza Meclisni ekstremistik teşkilâtı olaraq tanıması qırımtatarlarnıñ toplulığınıñ yabancılaşması ve yarımadada yaşağan ealiniñ qalğan qısmından uzaqlaşmasınıñ telükesi seviyesini arttıra bilecegini qayd ete», – dedi o.
«Bunıñ içün men mütenasip ükümet organlarınıñ bu qararnı deñiştirmek içün kerekli çarelerni tapmalarına çağıram», – qoştı o.
Bundan evel Avropa Şurasınıñ insan aqları boyunca komissarı Nils Muyjniyeks de mahkemeniñ bu qararını lağu etmege çağırdı.
Aprel 26-da, Kremlge boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisini ekstremistik teşkilâtı olaraq tanımaq ve onıñ faaliyetini yarımada territoriyasında ve Rusiyede yasaq etmek qararını qabul etti. Böyle qararnı rusiyeli mahkemeci Natalya Terentyeva çıqardı. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı. Poklonskaya toplaşuvda olmadı.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı adliye naziri Pavlo Petrenko bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
«Ziyan aqqında aytsaq, onıñ miqdarı ep deñişe, çünki işğal etilgen meydanlıqta yerleşken şirketlerimizniñ işi sıñırlanğınını esapqa almasaq bile, ziyan 1 trillion grivna miqdarındadır»,– dedi Petrenko.
O şunı da qayd etti ki, Ukraina oña «Qara deñiz yalısını qullanmağa» bermegenleri içün de zarar köre.
«Rusiye bugün Ukrainanıñ gazını çıqarıp elde ete. Bundan da ğayrı deñiz limanları ve anda qalğan infrastruktura aqqında aytmalımız. Bunı biz coyulğan kâr kibi saya bilemiz» – dep qoştı nazir.
Rusiye Qırımnı bu sene martnıñ soñunda işğal etti.


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy şurası dünya boyunca Ukrainağa qol tutuv ve Qırım işğaline qarşı aktsiyalarnıñ keçirilmesini azırlay. Bunı Kiyevde sentbâr 8 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi, – haber ete Qırım.Aqiqat.
«Yaqın vaqıtta Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy şurası tarafından er aynıñ bir künü belgilenecek. Bu kün dünyanıñ çeşit memleketlerinde yaşağan qırımtatarlar Qırımnıñ işğalden azat etilmesine bağışlanğan narazılıq numayışlarını keçirecekler», – dey Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, birinci numayışlar yaqın zamanda keçirilecek. Maqsat – dünya toplulığını istilâcığa qarşı küreşke celp etmek.
«Biz içün tek diaspora ve qırımtatarlarnıñ areket etüvi degil de, olarnıñ yaşağan yerlerinde cemaatnıñ areket etkeni müimdir. Esası – olar akimiyetlerini istilâcığa qarşı ve Ukrainağa qol tutuv mevamlarında qattı olmağa mecbur etmeliler», – dedi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl dey ki, bazar künü, fevral 21-de, belgisiz şahıslar Aqmescitte Meclis ofislerinden birine sürip kirgen.
«Bugün belgisiz şahıslar Aqmescitte Jidkov soqağı boyunca yerleşken Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofislerinden birine sürip kirdi. Belgisiz insanlar, üç insandır, qapını qırıp, azbarğa kirdi, bundan soñ pencerelerni de sındırıp, içeri kirdiler. İçeride iş odalarına cam qapılarını qırrğanlar. «Qırım» fondunıñ temsilcisi degeni kibi, sanki bir şeyni hırsızlamağanlar», – yazdı Celâl Facebookta.
O hatırlattı ki, 2014 senesi senbât 16 künü «uydurılğan sebeplerden Qırım uquq qoruyıcıları Meclisniñ merkeziy ofisinde 11 saatlıq tintüvni keçirgen edi».
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etmege mümkün olmağanı aqta arizası ile muracaatta bulundı. Beyanatta uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı siyasiy taqiplerge yol bermemek içün areket etmege çağıralar.
Vesiqa Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Qırım Yuqarı mahkemesine Qırımtatar Milliy Meclisini ekstermist teşkilât olaraq tanımağa ve Rusiye Federatsiyası territoriyasında faaliyetini yasaq etmege ricası ile bergen arizasına cevaptır.
«Qırımtatar Milliy Meclisine Rusiye qanuniyetiniñ «antiekstremist» qararlarınıñ qullanuvı tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileriniñ degil de, qırımtatar halqınıñ diger vekilleriniñ cinaiy taqibi ile bite bile», – denile beyanatta.
Uquq qoruyıcılar deyler ki, Meclis yetekçileri Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını tanımay ve Ukraina topraq bütünligine qol tutalar.
Ariza Ukrainada İnsan aqları boyunca BMT nezaret eyyetiniñ başı Fiona Freyzer, Ukrainada AB temsilciliginiñ başı Yan Tombinskiy, İnsan aqları boyunca Avropa Şurasınıñ komissarı Nil Muyjniyeks, Ukrainada Avropa Şurası ofisiniñ reisi Vladimir Ristovskiyge yollanıldı.
Poklonskaya Meclis faaliyetini yasaq etmek qararını añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit çarşlıranda 160 insannı yaqalağan uquq qorçalayıcılarnıñ areketleri Rusiye qanunlarına uymay.
Bu aqta İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası bildire.
Yaqalanğanlardan elde etilgen malümatqa köre, insanlarnı bir qaç saat devamında Ekstremizmge qarşılıq Merkezinde tuta, analizlerni ala ve iç bir vesiqasız sorğuğa çeke ediler.
«Politsiyada yaqalav aqqında protokolnı tizmek kerek ediler. İnsanlarnı yaqalay bileler, amma olarğa statuslarını bildirmeyip, sorğuğa çekmege mümkün degil»,– dedi eyyetniñ idarecisi Aleksandra Krılenkova.
Uquq qoruyıcı añlatqanı kibi, Rusiye qanunlarına köre, memuriy bozuluv etilmesinde qabaatlanğan insanğa o nasıl kitaplarnı oquy ve qaysı bir teşkilâtlarnıñ azası ola kibi suallerni bermege olmay.
Sorğular muayyen qaideler boyunca keçe: bildirüv kele, statusıñız belgilene ve nasıl işniñ çerçivesinde sorğu keçirilecegi qayd etile.
O, qanunlarğa ters sürette keçirilgen areketlerden vazgeçmege tevsiye ete.
«Daktiloskopiyanı bermege sizni kimse mecbur etip olamaz, hususan DNK analizi. Memuriy bozuluvlarda bu ketişat göñülli sürette yapıla. Şunıñ içün razı olmañız», – dey Krılenkova.
Evel bildirilgeni kibi, noyabr 15 künü Aqmescitte «Lokomotiv» çarşısında «slavân körünişi» olmağan 60 insannı yaqaladılar. Noyabr 20 künü Aqmescitniñ Merkeziy Çarşısında daa 100 insannı. Protokollarnı kimse tizmedi.


text:
Mäskäwdä Törkiyä festivale
Festivalneň ikençese 10-12 avgust könnärendä uzaçaq
Rusiyä başqalası Mäskäwdä Törkiyä festivale oyıştırılaçaq.
Uzğan yılnı 153 meň keşe kilgän çarağa bıyıl rekord sanda keşeneň kilüe kötelä.
Törkiyäneň Mädäniyät häm turizm ministrlığı xuplawında, Törkiyä Qunaqxanäçelär federaŝiyase koordinatorlığında, vilayät’ idaräläre, şähär xaqimiyätläre, qalqınu agentlıkları kertkän öleşlär häm şäxsi tarmaq qatnaşında oyıştırılğan festivalneň ikençese 10-12 avgust könnärendä uzaçaq.
Çara Mäskäwdäge Krasnaya Presnya parkında oyıştırılaçaq.
Çara qısalarında konŝertlar uzaçaq. Törek rizıqları täqdim iteläçäk.
Berençese 2017 yılda uzğan häm Rusiyä xalqı zur qızıqsınu kürsätkän Törkiyä festivalendä bıyıl da Törkiyäneň mädäni häm regional’ qimmätläre belän tanışu forsatı bulaçaq.


text:
Berlinde qırımtatar sürgünliginiñ 71 yıllığı çerçivesinde keçirilgen «Quo vadis, Krim?» (Qırım, qayda ketesiñ?) halqara forumınıñ neticesinde zemaneviy Qırımdaki vaziyet aqqında kitapnı bastırmağa planlaştırıla.
Bunı forum teşkilâtçıları Qırım.Aqiqatqa bildirdiler.
«Forum körüşüviniñ esas neticelerinden biri – iştirakçilerniñ maruzaları kirecek kitap bastırılmasıdır. Olarnıñ öz noqtaiy-nazarını bildirmek imkânları olacaq, çünki konferentsiyadaki çıqışlar qısqa oldı», – dep qayd ettiler teşkilâtçılar.
Olarnıñ malümatına köre, kitap sentâbr ayında çıqacaq ve qırımtatar mevzularını aydınlatqan internet saifesi olacaq: www.krimtataren.eu.
Forumda seslendirilgen maruza ve çıqışlarnen bu saifede qısqadan tanış olmaq mümkün. Kitap ise tafsilâtlı olacaq, bu saifeniñ ilâvesi olaraq tanıtılacaq.
Bunıñ kibi körüşüvlerni muntazam sürette keçirmege qarar alındı, devletten tış teşkilâtlar ve tedqiq institutları ise olarnı planlaştıracaqlar.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, forum toplaşuvlarında Almaniya ilmiy-tedqiq merkezleriniñ alimleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, alman, ukrain ve Qırım devletten tış uquq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ faalleri, ekspertler iştirak ettiler. Maruza ve muzakerelerde olar yalıñız qırımtatarlarnı degil, Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada yaşağan ukrainler ve diger millet temsilcilerini qasevetlendirgen suallerge cevap tapmağa tırıştılar.
Qırımnıñ tamır halqına yapılğan basqı, söz ve numayış serbestliginiñ sıñırları aqqında aytıldı.
Kelecek sene Almaniya «Qırımtatarlarnıñ medeniyet aftasını» keçirmege planlaştıra.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Uquq qorçalayıcılar, şu cümleden halqara, maruzalarında yarımadada şimdiki akimiyet tarafından eñ büyük basqı qırımtatarlarğa yapılğanını bildireler. Qırım akimiyeti bunı red ete.


text:
Aqmescitte mayıs 8 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Kommunistler Firqası Qırım cumhuriyet komitetiniñ vekilleri İosif Stalinge hatıra tahtasını qoydılar, haber ete Qırım.Aqiqat.
RF Kommunistik Partiyasınıñ Qırım bölüginiñ birinci kâtibi Oleg Solomahin aytqanı kibi, hatıra tahtası İosif Stalinniñ Aqmescitke 1945 senesi fevral 4-11 künleri Yalta konferetsiyasına kelgenine bağışlana.
Tedbir kommunistlerniñ bayraqları ve Stalinniñ portretleri altında keçti.
Qırımda, Yalta civarındaki Livadiya sarayı yanında fevral 5 künü 1945 senesi Yalta añlaşmalarını qabul etken SSCB, AQŞ ve Büyük Britaniya yolbaşçıları Stalin, Churchill, Rooseveltniñ abidesi açıldı.
Zurab Tsereteli Rusiye eykeltraşnıñ Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığı munasebeti ile 10 tonnalıq abidesini açtılar.
Tenqitçilerniñ fikrine köre, qırımtatarlarnıñ toprağında Stalinge abide qoymaq – ahlâqsızlıqtır, çünki 1944 senesi Stalin halqlarnıñ sürgünligi aqqında emir çıqarğan edi.


text:
Osı rette älemniñ köptegen ğalımdarı osı procesti az da bolsın azaytwğa mümkindikterdi qarastırwda dep jazadı planet-today.ru.
Jwırda AQŞ ğalımdarı äyel adamdardıñ qatıswımen eksperïment ötkizdi. Bul täjirïbege şamamen 100-ge jwıq äyel qatıstı. Munda äyelder eki topqa bölindi, birinşi toptağı äyelder qara örikti köbirek tutınsa, al ekinşi toptağı äyelder keptirilgen almanı tutındı. Zerttew nätïjesinde qara körikti tutınğan äyelderdiñ süyegi, alma tutınğan äyelderdiñ süyegine qarağanda barınşa mıqtı jäne awırw belgileri aytarlıqtay tömen körsetkişti körsetken.
Osı zerttew nätïjesine säykes, AQŞ ğalımdarı künine mindetti türde 80 gramm qara örik, bul şamamen 5-7 keptirilgen jemisti paydalanwdı usınıp otır.
Kommentarïï


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilev AQŞ Devlet kâtibiniñ yardımcısı Wesley Mitchellden AQŞ-nıñ Qırım boyunca siyaseti Beyannamesini aldı. Beyanname bir kün evel yayınlanğan edi. Bunı iyülniñ 26-sına «Petro Poroşenko blogı»nıñ matbuat hızmeti haber etti.
Bildirgenlerine köre, AQŞ ziyaretinde Mustafa Cemilev ve Ukrainanıñ AQŞ-da elçisi Valeriy Çalıy Mitchellnen körüşti. O, Cemilevge ilân etilgen AQŞ-nıñ Qırım boyunca siyaseti Beyannamesini berdi.
Vesiqada «AQŞ, Kreml halqara uquqqa baqmadan ve küç ile işğal etilgen, topraqlarğa suverenitet istegenine, qarşı olğanını ğayrıdan tasdıqlay. AQŞ ittifaqdaşları, ortaqları, halqara topluluq ile birlikte, Rusiyeniñ Qırımnı ilhaq etip kirgenine qarşı olıp, Ukrainanıñ devlet bütünligini yañıdan tiklenüvininde qoltutacaqları» belgilene.
Bundan ğayrı, Mustafa Cemilev Wesley Mitchellge «işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ şimdiki vaziyeti aqqında malümat berdi ve dünya topluluğını daa faal areket yapmağa» çagırdı.
İyülniñ 25-nde AQŞ-nıñ devlet kâtibi Mike Pompeo «Qırım beyannamesi»ni derc etti. Beyannamede AQŞ Qırım işğalini iç bir vaqıt qabul etmeycekleri bildirile. Pompeo, AQŞ ileride de Ukrainanıñ devlet bütünligini yañıdan tiklenüvini talap eteceklerini, bildirdi.
Rusiyeniñ Tışqı işler nazirligi, Pompeonıñ beyannamesi boyunca, AQŞ tış siyaseti daima deñişip turğanını belgiledi.
2014 senesiniñ mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etti. Halqara teşkilâtlar işğalni qanunsız dep qabul etti ve Rusiyeniñ areketlerini takbih etti. Ğarbiy memleketler oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar başladı. Kreml yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.


text:
Fevral 20 künü Ukrainada Kök Yüzü Qaramanları Kününi qayd eteler. Maydan qurbanları hatırasına tedbirler memleketniñ çeşit şeerlerinde keçecek. Kiyevde Mustaqillik Meydanında da tedbirlerniñ ötkerilmesi planlaştırıla.
«Menlik inqilâbı iştirakçileriniñ qaramanlığınıñ añuvı ve Kök Yüzü Qaramanları hatırasınıñ ebediyleştirüvi aqqında» fermannı prezident Petro Poroşenko fevral 11 künü imzaladı.
Vesiqa er yıl fevral 20-ni Kök Yüzü Qaramanları Künü olaraq qayd etilmesini belgiley. Vesiqağa binaen, bunıñ maqsadı «Demokratiya, insan aqları ve serbestligi, Ukrainanıñ Avropa kelecegini qorup, Menlik inqilâbında (2013 senesi noyabr ayı – 2014 senesi fevral ayı) canını bergen vatandaşlarnıñ cesürligi, iradesi ve sebatını sayğı ile añmaqtır».
2014 senesi fevral ayında narazıcılarnıñ silâlı insanlar ile çatışması neicesinde Kiyev merkezinde yüzden ziyade insan elâk oldı, yüzlerce yaralandı, fevral 20 künü eñ kergin çatışma yüz berdi. İnsanlarnıñ çoqusı snayperlerniñ qollarından elâk oldı.
Neticede narazılıq numayışlarınıñ elâk olğan iştirakçilerine «Kök yüzü qaramanları» dep başladılar. Baş prokuraturanıñ malümatına köre, Yevromaydan devamında 2,5 biñ insan zarar kördi, 104 elâk oldı.


text:
Pavlodarda balkon arqılı üyine kirmek bolğan er adam ajal quştı
PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodarda er adam bïik üyden qulap, mert boldı. Bul twralı kwägerler Instagram-dağı @tipavlo paraqşasında jazdı, dep xabarlaydı pavlodarnews.kz.
Oblıstıq IID mälimdewinşe, bügin sağat 15:00 şamasında Mayra köşesi 49 üy mekenjayında 10-qabattan qulağan 32 jastağı er adamnıñ denesi tabılğan.
«Jedel järdem oqïğa orınına kelip bïologïyalıq ölimdi anıqtağan. Er adam öte awır jaraqat saldarınan köz jumğan», - dedi oblıstıq densawlıq saqtaw departamentiniñ baspasöz xatşısı Elmïra Temirğalïeva.
Kwägerlerdiñ aytwınşa, köz jumğan adam şatırdan balkon arqılı üyine kirmek bolğan.


text:
Mustafa Çauş
Aqmescit – Qırımda iyün 26 künü qırımtatar Bayraq kününi qayd ettiler. Kün evelden teşkilâtçılar bayram tedbirleri qaysı yerde ötkerilecekgini bilmey ediler, çünki şeer «reberleri» resmiy ruhsetni bermeyip, vaqtnı soza edi. Neticede, bayram, evelden belgilengen kibi Aqmescitniñ merkezinde degil de, şeerniñ çetinde ötkerildi. Halq merasiminde avtozaklar ile rusiyeli politsiya bulundı, bayramğa qoşulmaq içün ise, kelgenler mahsus teşkerüvden keçmek kerek oldılar.
Saba Qırımda küçlü yağmur yağdı, bütün bayram tedbirleri az qaldı keçirilmey qalacaq edi. Üylede ava deñişti, Aqmescitniñ Balalar bağçasında birinci fleşmob teşkil etildi. Qırımtatarlarnı bayram ile, milliy kiyimler kiygen ana ve balalar keldiler, olarğa lâqayd qalmağan sakinler qoşuldılar.
Teşrif buyurğanlar arasında yerli bloger Böris Tatorin de bar edi. O qırımtatarlarğa qol tutmağa ve «iç bir yasaq ve sebepke baqmay, epimiz bir ve barışıqsever olğanını» tasdiqlamaq içün keldi.
Blogerniñ qolunda ukrain bayrağını körmek mümkün edi. «Çünki Qırım «Anayasasında» ve prezident Putinniñ emirinde qayd etilgeni kibi Qırımda üç devlet tili mevcut ve onıñ içün halqlarnıñ medeniyetleri de desteklenmeli», – dedi o.
Kün devamında Aqmescitniñ merkezinde milliy timsallernen bezetilgen urbalar kiygen yaşlarnı rast ketirmek mümkün edi. Yollarda ise, bayraqlarnen yaraştırılğan maşinalar yüre edi.
Amma, bu künü er şey tertipnen keçmedi. QHA bildirgeni kibi, Aqmescitte 5 erkek qırımtatar bayrağı olğan maşinağa ücüm ettiler. Vaqia Samokiş ile Sevastopolskaya soqaqları çatışmasında yüz berdi. Ücüm etkenler maşinadan eki bayraqnı çekip aldılar, olarnı yırtıp, basqaladılar. Şaatlarnıñ bildirgenine köre, qırımlı imayeciler bunı körip riayet etmediler.
OMON ve avtozaklarnen tolu bayram
Er yıl Bayraq künü Aqmescitniñ merkezinde qayd etile edi. Amma, bu sefer qırımtatarlarğa merkezde toplanmağa yasaq ettiler. Tamam iyün 26 künü Qırımnıñ «Rus cemiyeti» mında Mordoviyadan yardımnı qarşıladı.
Tantanalı tedbirler şeerniñ kenarında, qırımtatarlar toplu yaşağan Borçoqraq qasabasında ötkerildi. Ev meskenler ve qurulıp bitirilmegen evler arasındaki ot basqan meydannı qoralap, teşkerüvlerni keçirdiler. Tertipni yüzge yaqın rusiyeli politsiyasınıñ hadimleri ve bir qaç avtozaklarnen temin ettiler.
Qırımtatar gettosı amelde
Qırımtatar Bayraq kününe qırımtatarlarnıñ tahminen 3 biñi keldi. Adamlarnıñ keyfi bozıq edi, çünki olıp keçken tedbir daa çoq rezervatsiyanı añdıra edi.
Adil Ametov Türkiyeden keldi, o soylarında raatlana. Körgenleri onı şaşırttı. «Qırımtatarlarnı şeerniñ çetindeki gettoğa aydadılar. OMOn, avtozaklarnen sardılar. Halq ruhtan tüşmey, özüni qolunda tuta, amma halqqa onıñ yerini kösterdiler. Pek kederli al», – dey erkek.
Meclis azası Emine Avmileva Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında qayd etkeni kibi, eñ esası – Bayraq künü ötkerildi.
«Men bellesem, bu tedbir milletmizniñ birligini numayış ete, halqnıñ kelecegi de birliknen bağlı», – dedi o.
Meclis reisi Refat Çubarov sanada çıqışta bulunır eken, qırımlı cemiyetniñ bir qısımına nisbeten ekinci dereceli adamlar kibi davranmağa mümkün degil, dedi.
«Qırımda soñki vaqıtları olayatqan vaqialarğa dair bizim mevamımız şunda ki, qırımtatar meseleleriniñ çezilüv yolları belgilenmegence soñki noqta qoyulmaycaq», – dedi Refat Çubarov.
Öz nutuğında Çubarov, Qırımğa kelmege yasaq etilgen milletniñ lideri Mustafa Cemilevni añdı. Bundan soñ, kelgenler «Mustafa!», dep qıçırıp başladılar.
Bayram tedbirleri qırımtatar yırcı ve folklor taqımlarnıñ iştiragi ile kontsertnen yekünlendi.


text:
Osmanlıca Eğitim-Hüsn-i Hat Dersleri – 3Read More
Etiket: dersler
Osmanlıca Eğitim-Hüsn-i Hat Dersleri – 2Read More
Osmanlıca Eğitim-Hüsn-i Hat Dersleri – 1Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) – 08Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) – 07Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) – 06-2Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) 06-1Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) – 05Read More
Osmanlıca Dersleri (Arapça ve Farsça Unsurlar) – 04Read More
Osmanlıca Risale Okumaları 7 (Tabiat Risalesi-6)Read More
Osmanlıca Risale Okumaları 6 (Tabiat Risalesi-5)Read More
Osmanlıca Risale Okumaları 5 (Tabiat Risalesi-4)Read More
Osmanlıca Risale Okumaları 4 (Tabiat Risalesi-3)Read More
Osmanlıca Risale Okumaları 3 (Tabiat Risalesi-2)Read More


text:
22 şilde. QazAqparat küntizbesi
ASTANA. QazAqparat - QazAqparat oqırmandarına 2018 jılğı 22 şildege arnalğan küntizbesin usınadı.
22 şilde, JEKSENBI
Äzerbayjannıñ ulttıq baspasöz küni
Osı küni eldiñ alğaşqı basılımı - «Ekïnçï» gazeti jarıq körgen. Bügingi tañda Äzerbayjanda Baspasöz jönindegi keñes qurılıp, «BAQ twralı» zañ qabıldanğan.
Bükilälemdik mï küni
Dünïejüzilik nevrologtar federacïyası bekitti. Alğaş ret 2014 jılı 22 şildede ötkizildi.
AQŞ-ta ata-analar küni
Är jılı şildeniñ törtinşi jeksenbisinde atap ötiledi. Mereke 1994 jılı feleraldıq deñgeyde belgilendi.
ESTE QALAR OQÏĞALAR
1822 jılı Resey ïmperïyasınıñ «Sibir qazaqtarı twralı» jarlığı şıqtı.
1939 jılı Atıraw oblıstıq ölketanw murajayı aşıldı. Onıñ qorında ölke, tabïğat, mädenïet pen öner jädigerleriniñ 50 mıñnan astam türi bar.
1992 jılı Qazaqstan men Wkraïna arasında dïplomatïyalıq qarım-qatınas ornatıldı.
1995 jılı Qaraqalpaq Respwblïkasında Abay Qunanbaevtıñ 150 jıldığı keñinen atalıp ötti.
1999 jılı QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaevqa «Täwelsiz Memleketter Dostastığı avïacïyasın damıtwdağı erekşe ülesi üşin» sıylığı tapsırıldı.
2005 jılı Almatıda Saïn köşesi men Rayımbek dañğılınıñ qïılısındağı eñ iri jol ayrığı paydalanwğa berildi.
Saltanattı şarağa Almatı qalasınıñ äkimi Ïmanğalï Tasmağambetov qatıstı.
Üş deñgeyli ayrıq köpir kölik qatınasın 3,5 ese jeñildetip, künine 120000 avtomobïldi ötkizwge mümkindik berdi.
2009 jılı Atırawda Jayıq özeniniñ üstimen ötetin jaña eki köpirdi paydalanwğa berw saltanattı räsimi ötti.
Jalpı uzındığı 800 metr bolatın bir köpir «Prïvokzalnıy» şağın awdanın äwejaymen jalğastırdı. Köpirdegi qozğalıs tört jolaqtı, onıñ täwligine 5 mıñ avtomobïldi ötkizw mümkindigi bar. Jolawşılar üşin eni 2,5 metrlik ayaqjoldar közdelgen.
Ekinşi köpir «Jïlgorodok» şağın awdanında qalanıñ ewropalıq jäne azïyalıq bölikterin qostı. Onıñ jalpı uzındığı - 693 metr. Ol da täwligine kemine 5 mıñ avtomobïldi ötkizwge eseptelgen.
2009 jılı Ekibastuzda qwatı ayına 300 tonna şïkizat dayındap, qurım teri jartılay fabrïkatın şığaratın zawıt iske qosıldı.
Zawıtqa zamanawï ïtalyandıq jabdıqtar ornatılğan. Önimder Ïtalïya, Ïspanïya, Qıtay, Ündistan narıqtarına şığarıladı.
2011 jılı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine jer qatınastarın rettew mäseleleri boyınşa özgertwler men tolıqtırwlar engizw twralı» Zañğa qol qoydı.
2011 jılı Memleket basşısı N. Nazarbaev salıq zañnamasın jetildirwge bağıttalğan «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine salıq salw mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı» Zañğa qol qoydı.
2012 jılı Bokstan QR Ulttıq olïmpïada quraması Londonğa uştı.
2013 jılı «QazAqparat» baspa korporacïyası Oralxan Bökeydiñ 70 jıldığına arnap, onıñ eksklyuzïvti tañdamalı şığarmalar jïnağın şığardı. Onıñ şığarmaları orıs, ağılşın, francwz, nemis, japon, arab, qıtay jäne basqa da şetel tilderine awdarıldı.
2014 jılı Astanada YuNESKO isteri jönindegi Ulttıq komïssïyalardıñ birinşi öñiraralıq keñesi ötti.
2014 jılı Astana qalasınıñ äkimi Ïmanğalï Tasmağambetovke Qazaqstan men YuNESKO arasındağı qarım-qatınastıñ nığayuına qosqan ülesi üşin YuNESKO-nıñ «Ulı Jibek jolı» kümis medali tabıs etildi. Ï. Tasmağambetov 18 jıl boyı YuNESKO Ulttıq komïssïyasın basqarğan, al «Ulı Jibek jolı» medali soñğı 20 jıl boyı eşkimge tabıstalmağan.
2014 jılı Qazaqstannıñ 8 nısanı - Almatı oblısındağı Qayalıq, Qaramergen, Talğar jäne Jambıl oblısındağı Aqtöbe Stepnïnskoe, Aqırtas, Qulan, Qostöbe, Örnek YuNESKO-nıñ älemdik muraları tizimine engizildi.
2015 jılı Almatınıñ 1000 jıldığı YuNESKO-nıñ mereytoylıq datalar tizimine engizildi.
2016 jılı Oral qalasında alğaşqı «Akzhaiyk Invest» ïnnovacïyalıq forwmı ötti.
2017 jılı Astanada «Ewrazïya» xalıqaralıq kïnofestïvali ayasında alğaş ret Eurasia Film Market kïno narığı uyımdastırıldı. Oğan TMD, Qıtay, Ündistan, Oñtüstik Koreya, Ewropa jäne Amerïkanıñ fïlm satwşıları men satıp alwşıları kelip qatıstı. 2012 jılı «InternationalFilmGuide (Ulıbrïtanïya) Xalıqaralıq «Ewrazïya» kïnofestïvalin eñ üzdik 35 älemdik kïnofestïvalderdiñ tizimine qostı.
2017 jılı Qazaq memlekettik cïrki qazaq ertegileriniñ jelisi negizinde soñğı 30 jıl işinde alğaş ret erekşe cïrktik gastroldik «Er Töstik» qoyılımın saxnaladı.
Qoyılım Astanada ötken Xalıqaralıq «EKSPO-2017» mamandandırılğan körmesine oray uyımdastırıldı. Ol jaña texnologïyalardıñ paydalanılwımen erekşelendi.


text:
“Ramazan ayı devamında Quran”. Qırım Müftiligi yañı kurslarnı aça
Qırım müsulmanları Diniy İdaresiniñ “Faydalı ilim” diniy-maarif leyhası Qurannı oqumaq ögreteken tezleştirilgen kurslarnı aça. Programma eki usul boyunca ömürge keçecek. Birinci usul – “Ramazan ayı devamında Quran”. Dersler aftada eki kere 2,5 saat keçirilecek. Ötkerilecek künleri: cumaaqşamı saat 17:00 ve bazar künü saat 10:00. Kurslar mayıs 20 – den iyün 15 –ne qadar devam etecek.
Adres: Aqmescit şeeri, Kurçatov soqağı, 4, QMDİ konferents-zalı. Yazılmaq içün telefon +7 (978) 031-75-60.
Ekinci usul ise “Faydalı yaz!”. Dersler aftada bir kere bazar künleri saat 10:00 keçirilecek. Ötkerilecek yeri: Aqmescit şeeri, Pobedı caddesi, 128, QMDİ “Faydalı ilim” medeniy-maarif merkezi”. Malümat içün telefon: +7 (978) 014-51-63. Dersler üç ay, mayıs 2-den avgustnıñ 20-ne qadar devam etecek.
QMDİ matbuat-hızmeti


text:
Rusiyege boysunğan Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Qırım baş idaresi iyün 19-26 künleri Qırımda yanğın havfı aqqında bildire.
Qurtarıcılar ateş yaqmamağa, yerge yanğan sernik, sigar atmamağa çağıra. Pirotehnika qullanmamağa tevsiye etile. Bundan da ğayrı, qurtarıcılar ormanlarda küneş urğan alanlarda şişelerni, cam parçalarını ve diger çöpni qaldırmağa yasaq ete. Tarlalarda, alanlarda ve terekler tübünde ot yaqması da telükelidir ve büyük ateşlerge ketire bile.
Qırım qurtarıcıları bundan evel yarımadada yanğın havfı aqqında haber etken edi, bu müddet yaz mevsiminiñ soñuna qadar devam ete bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Onıñ aytqanına köre, daa bir qaç biñ Rusiye askeri Ukrainanıñ şarqiy sıñırı yanında buluna, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Reuters agentliginiñ malümatına köre, bugün Rasmussen Londondaki halqara munasebetler Qıral institutında çıqışta bulunıp, böyle areketler «yazıqsınmağa mecbur etken artqa atılğan bir adımdır».
NATO yolbaşçısınıñ aytqanına köre, Rusiye Ukrainağa nisbeten ilerideki istilâ yapılmasından vazgeçmey. Rusiye bunıñ kibi siyasetni devam ettirse, halqara toplulıq sert bir cevap bermek kerek, dep qayd etti Rasmussen.
Onıñ bildirgenine köre, 2008 senesinden başlap Rusiye mudafaa masraflarını aman-aman 50 fayızğa arttırdı, NATO azaları ise olarnı 20 fayızğa eksilttiler.


text:
«Keliñiz adiselerniñ eki türlü çezilişini baqayıq. Birincisi: Mustafa ağanı Qırımğa kirsetmeyler. Bu – kütleviy ziddiyetniñ başlanması, çünki mayıs 18 künü hatıra mitingi Cemilevniñ şahısı ve onıñ qırımtatar halqınıñ tarihındaki rolü etrafında qurula. Demek, eger de Mustafa ağağa Qırım kirişini yasaq etseler, qırımtatarlar arasında radikalizmniñ küçü da artacaqtır. Bes-belli, böyle al Rusiye milletçiliklerde memnüniyetsizlik doğurır. Çatışmalar ve açıq kütleviy ziddiyet ola bilir», – dep tüşüne Semivolos.
Ekinci variant, ekspertniñ fikrince, eger de Rusiye akimiyeti Türkiyeniñ basımı altında Cemilevge mayıs 18 künü Qırımğa kelmege musaade etse, o vaqıt Rusiye bunı kendi mağlubiyeti kibi sayar ve qırımtatarlardan riayetkârlıqnı talap eter. Misal içün, sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününi Rusiye stsenariyi boyunca keçirmek.
«Tüşünem ki, Meclis buña razı olmaz», – dedi Semivolos.
Ekspert şunı da qayd etti ki, adiselerniñ bu eki yolu – fevqulâde vaziyettir. O, razılaşma tapıla bilecegini de red etmey. Misal içün, Cemilevni Qırımğa kirseteler, rusiyeliler qarışmay, qırımtatarlar mitingni öz stsenariy boyunca keçireler, amma radikal şiar ve Ukraina bayraqlarısız.
«Qırımtatarlar içün olarnıñ yetekçisine Vatanğa kirmek yasaqlığı – pek sezgir mevzudır. Mında razılaşmanı tapmağa pek qıyın. Rusiyelilerge Cemilev ile böyle etmege kerekmey edi. Bu al Qırım tamır halqınıñ duyğularını pek aqaretley», – qayd etti Semivolos.
Mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni, oña yarımadağa kirişi 5 yılğa yasaq oğanını ilân etip, Qırımğa kirsetmediler. Cevap olaraq biñlernen qırımtatarı, yarımadağa ketken yolnı blok etmek içün Ermeni Bazar nezaret-kiriş noqtasına keldi. Neticede, Cemilev, eger de bütün qırımtatarlarnı Herson vilâyeti ile sıñırından yarımadağa kirsetseler, Kiyevge keri qaytacağını ilân etti.
«Qırım» prokuraturası ve Rusiye taqiqat komiteti ve Federal havfsızlıq hızmeti cinaiy taqipni başlamaq içün eki qararnı azırladı. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya qırımtatarlarnı «ekstremist tabiatlı qanunsız narazılıqlarda» qabaatladı.


text:
5 oblıs talapkerleri «Serpin» grantımen Aqtöbe joğarı oqw orındarına tüsti
AQTÖBE. QazAqparat - Qazaqstannıñ bes oblısınan 100-den astam talapker «Serpin» älewmettik jobası ayasında Aqtöbedegi joğarı oqw orındarına qabıldandı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Öñirlik kommwnïkacïyalar ortalığında Q Jubanov atındağı memlekettik wnïversïtet prorektorı Bïbigül Äbenovanıñ aytwınşa, Qızılorda, Jambıl, Oñtüstik Qazaqstan, Almatı jäne Mañğıstaw oblıstarınıñ jastarı «Serpin» jobasına qatısıp otır. Atalğan oblıstardan 134 abïtwrïent Aqtöbe oblısında oqïdı, olarğa stïpendïya, jataqxana beriledi, oqwı bitken soñ Aqtöbe oblısında jumısqa ornalasadı.
«Bıltır oqwdı bitirgen jastardıñ barlığı jumısbastı boldı, tek 10 qız jas balası bolğandıqtan, özderi qalağan jerge jumısqa turw twralı şeşim qabıldadı. Biz olardıñ barlığın öñirde jumıspen qamtwğa mindettimiz, osı bağıtta köp jumıs atqarıldı», - deydi prorektor.
Wnïversïtet ökili bıltır da osı joba boyınşa 134 stwdent oqığanın jetkizdi. Olar pedagogïka salasınıñ 14 bağıtı boyınşa bilim alğan, al bïıl pedagogïkalıq mamandıqtardan tıs, texnïkalıq mamandıqtar da qoljetimdi.


text:
Türkiye Qırım tamır halqınıñ yaşayış şaraitlerini ögrenmek maqsadı ile yarımadağa resmiy olmağan eyyetni yollay bilecek.
Bunı noyabr 10 künü Kiyevde jurnalistlerge Türkiye çetel işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu bildirdi.
«Kün tertibinde Qırım yerli ealiniñ yaşayışına qıymet kesmek içün resmiy olmağan eyyetniñ yollanması tura», – dedi o.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatarlarğa ve diger ealige yardım etmek içün Diniy meselelerniñ inkişafı ve idaresi boyunca türk agentliginiñ celp etilmesi de muzakere etilmekte.
Nazir şunı da qayd etti ki, Türkiye Qırım işğalini tanımay ve iç bir vaqıt tanımaycaq. İleride de Ukraina topraq bütünligine qol tutacaqtır.
İşğal etilgen Qırımda ayırım ve repressiyalar aqqında ukrain ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar ep aytmaqta. Ukraina çetel işler nazirliginde bu vaziyetni «ekinci sürgünlik» olaraq adladılar. Mında eminler ki, Qırımda repressiyalarnıñ ögüni almaq vazifede yalıñız halqara toplulığı yardımcı ola bile.
Ukraina çetel işler naziri Pavlo Klimkin noyabr 7 künü ukrain telekanalınıñ efirinde halqara mahkemelerge Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca davalarnıñ azırlanması aqqında tarif etken edi.


text:
Batırxan Qamalulı Şükenov 1962 jılı 18 mamırda Qızılorda oblısında dünïege kelgen. Qurmanğazı atındağı Almatı konservatorïyasın bitirgen. Änşi, kompozïtor.
1982 jıldan Roza Rımbaevanı süyemeldeytin «Aray» tobına kirdi. 1987 jılı «Almatı» tobın quradı. Keyinnen ol «Almatı-Stwdïo» tobı bolıp qayta qurıldı. 1989 jılı öziniñ ataqtı «Djwlïya» dep atalatın xïtın jazdı. Osı jılı «A Stwdïo» Alla Pwgaçevanıñ «Rojdestvolıq keşter» äş keşine qatısqannan keyin ansambl atağı burınğı Keñse odağı awmağında tanımal boldı.
Änşi 2002 jılı Qazaqstanğa oralıp, öziniñ alğaşqı «Otan ana» attı jeke albomın şığardı.
2007 jılı QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ mädenïet jönindegi keñesşisi boldı.
2009 jılı YuNÏSEF erikti elşisi.
2010 jıldan bastap Almatıdağı Qayırımdılıq balı komïtetiniñ qurmetti müşesi boldı.
2010 jılı Batırxan Şükenovtıñ «Ostorojno, mïlaya devwşka!» attı törtinşi än taspası şığadı.
Däl sol jılı «Vsë proydët…» albomı tıñdarmandardıñ nazarına usınıladı.
2013 jılı «Dwşa» albomı şığadı.
Däl osı jılı Batırxan «Rossïya 1» telearnasınıñ «Jïvoy zvwk» şowınıñ jeñimpazı atanadı.
Batırxan Şükenov «Rossïya 1» telearnasındağı «Odïn v odïn» teleşowına qatısıp, körermenderdiñ esinde basqa beynelerge jarqın enwimen este qaldı. Ol Lwï Armstrong, Lwçano Pavarottï, Yurïya Antonova, Mwrata Nasırov, Leonïda Agwtïn, Kola Beld, Vladïmïra Şaxrïn, Lïz Mïtçell, Sezarïï Evor , Vladïmïra Kwzmïn jäne Tınïsa Myagï sındı tuğalar beynelerine enip, öner körsetken bolatın.
Batırxan Şükenov 28 säwirde jürek talmasınan qaytıs boldı. Marqumnıñ denesi Mäskewden Almatığa jetkizilip, onı mıñdağan xalqı arwlap aqtıq saparğa şığarıp salğan edi.
Almatıda 2015 jıldıñ 1-mamırında Batırxan Şükenovti eske alw qabırğası payda boldı. Onıñ portreti salınğan graffïtïdi Arbat awdanındağı Panfïlov köşesi, 101-üyden körwge boladı. Mïna Bakarasova Batırxan Şükenovtiñ portretin qabırğağa salwşı bir top erikti swretşilerge bastamaşı boldı.
Kommentarïï


text:
Baar qurğaqlığından Qırım ziraatçıları körgen zarar bir milliard rubleden ziyadedir. Bu aqta Kreml nezareti altındaki yarımadanıñ yolbaşçısı Sergey Aksönov haber etmekte.
«Yağanaqlar olmağanı sebebinden, afsus ki, zarar bir milliard rubleni keçti. Beş regionğa aman-aman bir tamçı yağmur bile tüşmedi», – dep bildire Aksönovnıñ sözlerini «Krıminform» neşiri.
Onıñ malümatına köre, yarımdadada 100 biñ gektarğa yaqın tarla küyüp ketken.
«100 biñ gektarğa yaqın bir meydan küyüp ketti. Esasen bürtükliler. Zararnıñ miqdarı aqqında hulâsa çıqarılğan soñ aytıp olacağım», – dep ilâve ete Aksönov.
Kreml nezaretindeki Qırım ziraat nazirligi bir kün evel, yarımadada yağanaqlar yağmağanından dolayı «büyük meydanlıqlarda» qışlıq ve yazlıq ekinler ğayıp olabilecegi aqqında haber etken edi.
Bu arada Qırım ziraatçıları yerli KHVğa boğday asravından zarar körgenlerini şikâyet etken ediler. Sanktsiyalar sebebinden, qomşu Rusiye bazar coyğanı ve ucuz fiyatlardan satın alınğanından dolayı olarnıñ mahsulları pek ucuzlağan. Bundan da ğayrı, Qırım fermerlerikârnıñ büyük bir qısmını yarımadada tatlı suv yetmegeni sebebinden coyğanlar.
Ukraina Şimal-Qırım kanalı vastasınen Qırımnıñ tatlı suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni teminley edi. Rusiye 2014 senesi Qırımnı ilhaq etken soñ, yarımadağa suv berilmesini toqtatıldı.


text:
İşğal etilgen Qırımda Federal migratsion hızmetiniñ yerli idarelerine hadimlerni işke qabul eteler. Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, yarışta 75 namzet iştirak etti.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimitine yaqın olğan Krıminform saytı bildirgeni kibi, yarıştan keçip, öz bilgi seviyesini köstergenlerni Federal migratsion hızmetiniñ qırım idaresine qabul etilecekler.
«İdarede al-azırda hadimlerniñ meselesi – eñ müim meselelerden biri. Şimdi muracaat etkenlerniñ sayısı FMH territorial bölüklerniñ qabul etüv imkâniyetine kelişmey, şunıñ içün nevbetler peyda ola. İşbu vaziyetni tertipke ketirmek içün Rusiye FMH yolbaşçılığı Qırım idaresiniñ hadimler sayısını arttırmaq qarar aldı. Al-azırda müessise yañı hadimlerini celp ete»,– dep qayd etti FMH Qırım idaresiniñ yolbaşçısı Pötr Yaroş.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Yangı Qumuq sayfanı quruluşu
Xoş geligiz bizin Qumuq sayfağa!
Texnologiyalanı artdırıwu bulan, milli proyektler de artdırıla, onu uçun globallı Yayılışda türlü-türlü sayfalar qurula. www.kumuklar.biz özünü aldına edep muradlar salağan, söyleşiw-ma`lumatlı sayfa dür edi. O muradlanı arasında - qumuq tilni, edepni artdırıwu wa ma`lumatlanı oxuyğanlağa anglawğa tınç küyde beriwi gire.
Qumuq til bügündegi Rusiyalı Federasiyadağı az milletleni arasında ingde bek artdirilğanlarını arasına gire. Onu sebeplerini arasında: a) XIX-çu asru bitgençe, qumuq til Qara wa Xazar dengizleni arasında erleşgen topuraqda xalqaralı til bolğanı; b) Regionda bek güçlü dewlet - Tarğu Şawxallıq qumuq tilni yaqlaw siyasat yurutgeni, şo sayalı Rus Car bulan söyleşıwın, qumuqdan qayri başğa milletler de, qumuq tilde yurütgen; c) İstawropolde wa Aştarxandağı mekteblerde qumuq til darslar berilip turğanı da.
Qumuq tilni gerekligin sebeplerine qarasaq, ol aldıngı xazar tilni bügünge yetişgen bölümü bar sayalı, ilmuğa bek tarıqlı til dür edi. Qumuq til ayrıça qıpçaq bölümge girip qalmay, özüne ögüz wa qarluq bölümleni de xasiyatların alğan. Olay bolğan song qumuqça qonuşağan adam, az zamandan Türkiye türkleni, qazaqlanı, uzbekleni, türkmenleni arasında olanı tillerine çığıp da bola, şo sayalı qumuq til yaşaw-çalışuwda bek gerekli til dür edi. Yal almağa Türkiyege bara busağız da, Uzbekistandağı tarixli yerleni görmege xıyallı busağız da, Qazaqdağı wa Qajardağı kompaniyal bulan iş aralıqlar tüze busağız da, qumuqça bir-eki söz samaq üyrenmege unutmağız, sizin o bilimigiz türk milletlege tatli şekerdey tiyejek.
Qumuq tilni birdağı bahalığın aytsaq, onu arap tilden, başğa tillege qarağanda, tiyişi az bolğanın, wa şo sayalı türk için saqlağanın ayrıça aytmağa tüşe.
Türk tilleni arasında qumuq tilge ingde yuwuqları - qaraçay-malqar, noğay wa qırımtatar tillerdir.
Artdağı zamanda qumuq edepge, tarixge wa tilge tartılağan adamlar köp bola, o sayalı biz özübüzge bulay muradlar salğanbız:
1) sizin qumuqlanı haqında ma`lumatlandırmaq;
2) sizge tünegi wa bügüngü qumuq adabiyatnı, qumuq yazuwçulanı xabarların rus tilge göçürüp, görsetmek;
3) qumuq tilin artdırmağa süegenlege, başğa tillerdegi adabiyat xabarlanı qumuq tilge göçürüp bermek;
4) siz sayfada çığağan ma`lumatlanı haqında söylep, xabar qurup bolağan küyde etmek. Biz har zamanda sizge taba açıqbız, sizin sorawlağa jawap bermege hazirbiz;
5) siz bizin sayfadan taba qumuq tilni söyleşiw kursun ötüp bolağan küyde etmek.
Bizin sayfada ariw ruhlanmaqnı sizge yoraybız! www.kumuklar.biz
KoMMeHTapии Ha facebook


text:
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda yerleşken «Kalançak» kiriş-çıqış nezaret noqtasında Herson otrâdınıñ sıñırcıları iyün 20-de, vesiqa teşkergen vaqıtta, yarımadağa Ukraina vatandaşı sahte pasportları vastasınen keçmege tırışqan eki kişini belgiledi, dep bildire Ukraina Devlet sıñır hızmeti.
Müessisede qayd etilgenine köre, yaqalanğan kişiler Rusiye ve Beyaz Rusiye vatandaşları ola.
«Teşkerüv tedbirleriniñ neticesinde yaqalanğan şahıslar Rusiye Federatsiyası vatandaşı olğan erkek kişi ve Beyaz Rusiye vatandaşı olğan qadın kişi olğanı belgilendi. Olarnıñ sözlerine köre, Ukraina vatandaşı pasportlarını olar, Odessada 200 dollar AQŞ fiyatınen aldı ve Qırımğa anda yaşamaq içün keçmege tırıştı. Bundan da ğayrı, olarnıñ Rusiyede büyük para borcu bar olğanı belgilendi», – dep aytıla beyanatta.
Ukrain sıñırcıları yaqalanğan kişilerni Milliy politsiya hadimlerine teslim etti.
Video: Ukraina Devlet sıñır hızmeti
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Memuriy sıñırda üç kiriş-çıqış noqtası çalışmaqta – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisiniñ qızı Gülsüm Aliyeva Aluştanıñ Rusiye Tahqiqat komitetinden qoyıp yiberilgen. Bu aqta Qırım.Aqiqat muhbiri haber etmekte.
Anası Naciye yaramağanı içün Gülsüm Aliyeva al-azırda evine kete.
Mevzunen bağlı olaraq: Qanlı imayeciler: Qırımda mabüslerniñ aqrabaları nasıl etip faal şahıs olıp qala
Daa evel, iyülniñ 19-nda saba, Rusiye telükesizlik organlarınıñ hadimleri Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçisi Muslim Aliyevniñ evinde «tahqiqat tedbirler» keçirgeni aqqında haber etilgen edi. Daa soñra belli olğanına köre, onıñ üyken qızı Gülsüm Aliyevağa protokol tizilgen. O, Rusiye CK (milletlerara zıddiyet çıqaruv) 282-nci maddesine köre qabaatlana.
«Qırım birdemligi» birleşmesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisiniñ qızı Gülsüm Aliyevanıñ evinde ötkerilgen tintüvni onıñ faalligi içün yapılğan tazyıq dep tanıy. Bu aqta birleşmeniñ beyanatında söz yürsetilmekte.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirip başladı.
Qırım ükümeti yarımadada insanlarnıñ fikir serbestliginen bağlı aqları bozulğanını inkâr ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Kiyev – Birinci kere Ukrainanıñ qıtasında «qırımtatar filologiyası» bölügi açıldı. Qırım tamır halqınıñ tili ve edebiyatını Şevçenko adına universitetiniñ talebeleri sentâbrniñ 1-nden başlap ögrenecekler. Bilgi künü KMU-niñ filologiya İnstitutında kelecekte qırımtatar filologlarından ibaret ilki akademik gruppasınıñ tantanalı açıluv merasimi ötkerildi.
Birinci kurs talebeleri, oquv yurtunıñ memuriyeti vekilleri, ocalardan ğayrı, bayram toplaşuvında Meclis reisi Refat Çubarov, «Tış işler Maydanı» fondunıñ reberi Bogdan Yaremenko, milliy areket iştirakçileri bulundılar. Musafirler toplaşqanlarnı selâmlap, studentlerge baa kitapçıqlarını teslim ettiler.
Şevçenko adına KMU-niñ ilmiy-pedagogik işleri boyunca prorektor Vladimir Şevçenko talebeler ögünde çıqışta bulundı: «Kiyevde qırımtatar cemaatçılığı muracaat etip, qırımtatar tili ve edebiyatı bölügini açmağa teklif etkende, bu ğaye ihtimalsız kibi köründi. Amma, bir qaç künden soñ, filologiya İnstitutımız seslendi ve tasil ve ilim naziri Sergey Kvitke ricada bulundıq. O, bu bölükni açtırmağa razılıq berdi».
Bugrov aytqanı kibi, bölükni acele sürette azırladılar, bedava yerlerni açmaq içün kerekli vesiqalarnı topladılar. Neticede, er şey vaqtında azır edi, nazirlik 10 bedava yerni ayırdı. Qırımtatar filologiyasını ögrenmek istegenlerniñ sayısı az degil edi. Arizalarnı qabul etken komissiyada bildirgenleri kibi, bir yerge 6 adam iddia etti.
Meclis reisi Refat Çubarov, KMU-da yañı bölükniñ açıluvı müim bir vaqia olğanını qayd etti, amma, evelden tamır halqnıñ tili Kiyevde ögretilmegenine yazıqsındı.
«Bu vaqianıñ ameliy faydası da bar. Dört yıldan soñ, bakalavr mezunları Qırım şaraitlerinde çalışmağa azır olacaqlarına ümüt besleymiz. Çünki, bu vaqıtqa qadar Qırım tolusınen azat olunacağında iç şübemiz yoq», – dedi Meclis reisi.
Eñ meraqlısı şu ki, birinci kurs talebeleri arasında iç bir qırımtatar vekili yoq. Refat Çubarov, bunı, bölük açılğanı aqqında haber keç ilân etilgeninen bağladı.
«Diger millet balaları qırımtatar tilini kelecek zenaatı olaraq seçkenleri pek quvançlı. Kiyev milliy universitetiniñ bütün qırımtatarları olarnı qayğıracaqlar, dep añlaştıq.Men bellesem, pek meraqlı bir gruppa tertip etilecek», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Meclis reisi.
«Tış işler Maydanı» fondunıñ reisi Bogdan Yaremenko bildirgeni kibi, qırımtatar filologiyasını ögrengen talebeler ileride icraiy akimiyetniñ çeşit organlarında çalışmaq mümkünler, olarnıñ vazifelerine Qırımnıñ qaytarıluvı ve yarımadanıñ tamır halqı aq-uquqlarınıñ qorçalanuvı kirecek.
«Yañı zenaat – kelecek devletimizniñ temel taşıdır, çünki qırımtatar tili mütehassıslarına büyük ihtiyac bar. Ukraina havfsızlıq hızmeti, Tış işler nazirligi ve diger nazirlikler içün sizler pek kereksiñiz», – dedi Yaremenko.
Qırım.Aqiqat ile subetleşkende, talebeler yapqan seçimniñ çeşit sebeplerini aydınlattılar. Kimdir, qırımtatar medeniyetini begengeni içün, kimdir, yarımada işğali sebebinden bu zenaatnı sayladı,
«Devlette olğan vaqialardan soñ, Maydan ve Qırım işğalinden soñ qırımtatarlarğa yardım etmek kerek: til ve medeniyetini ögrenmelimiz. Ne aytsañ ayt, amma, Ukraina 20 yıldan ziyade Qırımnen oğraşmadı»,– dep añlatta birinci kurs talebesi Sergey Prişçep.
Qırımtatar filologiyası bölügine kirgen talebeler tek qırımtatar tili degil de, ingliz ve ukrain tillerini de ögrenecekler. Esas til boyunca derslerden ğayrı, olarnı, fonetika, til ve edebiyat tarihı, til stilistikası, tercimanlıq nazariyesi ve praktikası bekley.


text:
11. Sınıf, Türk Edebiyatı, Çalışma Kitabı, Ders Kitabı, Cevapları, cevabı, cevap, çk
Diğer Makaleler...
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 48
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 50
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 49
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM YAYINEVİ Sayfa 22-27
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM YAYINEVİ Sayfa 11-18
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 47
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 46
- 11.sınıf türk edebiyatı yıldırım sayfa 44
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 39
- 11.sınıf türk edebiyatı yıldırım sayfa 43
- 11.sınıf türk edebiyatı yıldırım sayfa 42
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 41
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 40
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 28-29-30
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 38
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Sayfa 31-32-33-34
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 99
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 98
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 97
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 84
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 65
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 63
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 55
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 54
- 11.sınıf Türk Edebiyatı YILDIRIM Cevapları Sayfa 53


text:
Rusiyede «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca 15 yılğa azatlıqtan mahrum aqyarlı Ruslan Zeytullayev, 2018 senesi mayıs ayında telükesizlik hadimleri tarafından Hayto (Tılovoye) köyünde tutulğan bu işniñ yañı iştirakçisi – Enver Setosmanovğa qarşı şaatlıq etmege red etti. İyülniñ 24-nde bu aqta Azatlıq Radiosı rus bölüginiñ muhbiri Anton Naumlük haber etti.
Onıñ malümatına köre, FSB hadimleri Zeytullayevni Başqortıstannıñ Salavat koloniyasında ziyaret etip, Seytosanovğa qarşı şaatlıq yapmağa talap etken ve red etken taqdirde, şaatlıq etmegeni içün onıñ özüne qarşı cinaiy iş açacaqlarınen qorquzğanlar. Zeytullayev Rusiye Anayasasınıñ 51 maddesine bazanıp red etken. Redni vesiqalandırmaq içün şaatlar davet etilgen, Zeytullayev onı da imzalamağa red etken. Bu maalde iç bir adliyeci yoq eken, FSB hadimleri ise yerli soyları olaraq, Qırımda çalışqan meslekdeşleriniñ avalesini yapa ekenler.
«Seytosmanov Rusiyede yasaqlanğan Hizb ut-Tahrir firqasına alâqadar olğanında qabaatlana. Tahqiqatnıñ versiyasına binaen o, «Aqyar bölüginiñ» azası eken, faqat onıñ işi ayrı bir iş olaraq baqılmaqta. Qabaatlağan taraf bölük teşkilâtçısı Zeytullayev olğanını iddia ete ve bu mesele Şimaliy –Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde keçken ilk mahkeme oturışuvında tasdıqlanğan edi. Sunıñ içün Seytosmanovqa qarşı yapılğan şaatlıq Zeytullayevniñ özünen ve bu iş boyunca mahküm etilgen Rustem Vaitov, Ferat Seyfullayev ve Nuri Primovke de alâqası bar. Tahqiqatçı qorquzğanına baqmadan 51 maddege bazanıp şaatlıq etmeyüv, onıñ uquqiy ceetten tamamile aqlı olğanını köstere», – dep ikâye etken Azatlıq Radiosınıñ muhbirine adliyeci Emil Kurbedinov.
Enver Seytosmanov Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca «Terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv»de qabaatlana. Rusiye telükesizlik hadimleri ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı mayısnıñ 10-nda Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde, anda yapılğan tintüvlerden soñ tutıp aldı.
Daa soñra Ernes yiberildi. Enverge cinaiy işniñ açılması boyunca qarar taqdim etildi. Ertesi künü Rusiyeniñ kontroli altındaki Aqyarnıñ Leninskiy rayon mahkemesi Enver Seytosmanovnı tevqif etti.
Mevzuğa dair: Terrorizm şübhesi ile parmaqlıqlar artında: daa bir qırımlı «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif etildi»
Zeytullayev Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ bölügini teşkil etkeninde qabaatlanıp mahküm etilgen edi.
2017 senesi iyül ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi Zeytullayevniñ apis müddetini 15 yılğa arttırdı. Buña cevap olaraq Aqyar sakini açlıq ilân etti. «Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Möxämmät-Ämin xan
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Möxämmät-Ämin xan — 1487—1495, 1502—1518 yıllarda Qazan xanlığı belän idärä itkän xan. Şul uq waqıtta şağir bulıp sanala. Küp tarixçılar Möxämmät-Ämin xäkimlek itkän çorında Söyembikä manarası tözelgän dip sanıylar.
ЭчTәлek
- 1 Qarşılıqlı yäşlege
- 2 Mäskäw yoğıntısı astında
- 3 Yaña sörgen
- 4 Ğabdel Latıyf häm Kiläxmät
- 5 Uyatu häm azat itü öçen köräşü
- 6 Qazan yanındağı suğış (1506)
- 7 Möxämmät-Ämin ciñüe
- 8 Xan — şağir
- 9 Söyembikä manarası. Xan — Tözüçe
- 10 Qäberen tabu
- 11 Monı da qarağız
- 12 Tışqı sıltamalar
Qarşılıqlı yäşlege[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1479 yılda İbrahim xan ülep, anıñ ike xatınınnan biş ulı qala: berençe xatını Fatıymadan İlham, Xodayğıl häm Mäliktahir, ä ikençe xatını Nursoltannan Möxämmät-Ämin belän Ğabdel Latıyf.
İke törkem arasında: Şäreqle häm Mäskäwle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bu waqıtta Qazan xanlığınıñ tışqı säyäsäten bilgeläwdä zur urın totqan ike partiä oyışıp citä. Alarnıñ Fatıyma citäkçelegendäge berençese Şäreqqa, Nuğay Urdasına, anıñ aşa Urta Aziägä yöz tota. İkençese — Nursoltan yaqlısı — Böyek Mäskäw kenäzlege belän kileşü tözü yağında bula. Alar, ruslar belän tatu mönäsäbättä yäşäp, ilneñ bäysezlegen saqlarğa telilär.
Şäreq firqäse ciñep çığa häm ul täxetkä, xaqlı waris bularaq, İlhamnı utırta. Nursoltan Qırım xanı Miñlegäräygä kiäwgä çığa häm üze belän keçe yäştäge ulı Ğabdel-Latıyfnı da alıp kitä.
Mäskäw sörgene[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ölkän ulı 10 yäşlek Möxämmät-Ämin Mäskäwgä ozatıla, häm tizdän aña Kaşira şähäre belän idärä itüne tapşıralar.
İvan III höcüme[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İlham äniseneñ säyäsäten ütkärä başlıy. Bu, älbättä, İvan III gä oşamıy, häm ul 1482 yılda Qazanğa ğäskär cibärä. Ğäskär berençe tapqır bularaq puşqalar belän qorallandırıla häm anı çığışı belän grek bulğan nemets injenerı Aristotel citäkli. İlham xökümäte, ğäskärneñ Tübän Novgorodqa kilep citüen işetkäç, solıx sorıy, bu solıx Mäskäwgä faydalı şartlarda qabul itelä.
İlham ätisendäge säyäsi häm däwlät eşleklese sıyfatlarına iä bulmağan. Näq menä anıñ idärä itü yıllarında ığı-zığılar başlanğan, häm Qazan xanlığı üzeneñ tübängä taba töşü çorına kilep kergän. Döres, soñraq kütäreleş, däwlätneñ qüäte bilgele ber däräcädä üskän çorlar da bulmağan tügel. Läkin ul inde Mäxmüd xan häm İbrahim xannar däwerenä xas elekkege qüäten torğıza almağan.
Möxammäd-Ämin xiänäte: Mäskäw bulışçısı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Mäskäwneñ Qazan eşlärenä qatnaşuı yıldan-yıl nığraq sizelä barğan. Mäsälän, 1484 häm 1485 yıllarda Qazanğa xärbi otryadlar kilgän, häm alar çiratlap Möxammäd-Ämin belän İlhamnı alıştırıp utırtqannar. Nihäyät, 1487 yılda Qazanğa çirattağı bik zur yaw kilgän häm, ike ay çaması qamap torğannan soñ, 9 iyüldä rus ğäskärläre şähärgä bärep kergän, Mäskäw yaqlı partiä İlhamnı täxettän töşergän häm anı Mäskäw voyevodasına totıp birgän.
Xiänät cimeşläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Xannı änise, ike xatını, tuğannarı belän bergä Mäskäwgä alıp kitkännär. İlhamnıñ üzen Vologdağa sörgännär häm ul şunda ülgän. Başqaların şul uq Vologda cirendäge rus şähäre Qargolomğa ozatqannar. Alar da anda awır yazmışqa duçar itelgännär. Ozaq tormıyça xanbikä Fatıyma häm anıñ ulı Mäliktahir da ülgän. Mäliktahirnıñ ike ulı çuqındırılğan, häm alar soñınnan rus däwlätendä törleçä xezmät itkännär. İlhamnıñ bertuğan enese Xodayğıl da Petr İbrahimoviç isemendä çuqındırılğan. Tizdän ul saq astınnan çığarılğan häm İvan III neñ bertuğan señelesenä öylängän. Xanzadä 1523 yılda ülgän, häm anıñ tabutı Mäskäw Kremleneñ Arxangel soborına rus patşaları häm olı kenäzläre belän yänäşä quyılğan.
Mäskäw yoğıntısı astında[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazan täxetenä Möxammäd-Ämin utırtılğan. Ul Mäskäw quyğan waris sıyfatında 1496 yılğa qädär idärä itkän. 1487 yılda Qazannı basıp alğannan soñ başlanğan Mäskäw yoğıntısı bik nıq üskän. Mäskäw Qazanğa üz ixtıyarın turıdan-turı köçläp tağa, xätta xan itep kemne utırtırğa ikänen dä üze xäl itä başlağan.
Yaña sörgen[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Şäreq firqäse mondıy bäylelekkä çik quyuğa beraz ömet uyata torğan omtılış yasap qarağan, Seber xanzadäse Mamıq xannı täxetenä utırtırğa çaqırğan, tik şul partiä üze ük soñğa taba Mamuqqa yärdäm itüdän tuqtağan. Partiäneñ başlığı — Qazan xökümäte idäräçese Kiläxmät üz süzendä tormıyça mäskäwlelär yağına küçkän. Mamuqnıñ waqıtlıça Qazanda bulmawınnan faydalanıp, şähär qapqaların yabıp quyğannar, häm ul üzeneñ yarannarı belän qabat Sebergä qaytıp kitärgä mäcbür bulğan häm ni säbäpleder yulda ülep qalğan.
Möxämmäd-Ämin bu waqıtta (1495-1502) Mäskäwdä sörgendä yäşägän. İvan III aña bik ışanğan ide, xättä Böten Rus Gäskäreneñ citäkçese bularaq Livoniä suğışında (1500) bilgelägän. Şulay itep, kiläse Qazan xanı 1500 yılda Böten Rus Ğäskäreneñ başlığı bularaq bulğan.
Ğabdel Latıyf häm Kiläxmät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazan idäräçeläre Oluğ Möxämmäd dinastiäsen torğızırğa qarar qılğannar. Tik anı Möxammäd-Ämin faydasına tügel (çönki Kiläxmät belän Möxammäd-Ämin arasında qarşılıqlar bulğan), ä anıñ keçe enese, bu waqıtta Mäskäw yanındağı Zvenigorod belän idärä itkän Ğabdel Latıyf faydasına xäl itkännär. Läkin yäş xanzadä şuñarçı üz änise Nursoltan yanında, Qırım xanlığında tärbiä alğan. Anıñ dönyağa qaraşı formalaşuda, Qazan xanlığınıñ bäysezlege xaqında üz säyäsäten ütkärüdä Nursoltan bik zur röl uynağan. Ğabdel Latıyf biş yıldan artığraq qına (1497—1502) idärä itep qalğan. Ul Kiläxmät qatnaşında İvan III Qazanğa cibärgän rus ilçelege tarafınnan täxettän töşerelgän.
1502 yılda Ğabdel-Latıyfnı qulğa alalar häm Mäskäwgä ozatalar, zamanında İlham xannı cibärgän kebek, anı da tönyaqqa sörgengä sörälär. Qazan täxetenä tağın Möxämmät-Ämin utırtıla. Şuñarçı ul Kaşira häm Serpuxov şähärläre belän idärä itkän bula. Bu waqıtqa inde ul 30 yäşkä citä, däräcäsenä qarap, süzdä genä bulsa da, Litva suğışında xätta rus ğäskärläreneñ başlığı itep tä bilgelänä.
Uyatu häm azat itü öçen köräşü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İkençe tapqır Qazan xanı bulıp utırğaç (1502—1518), Möxämmät-Ämin üzeneñ dönyağa qaraşın üzgärtä, säyäsi xällärne başqaça bäyäli başlap, üz däwläten bäysezlek yulı belän üsterü küzlegennän çığıp eş itügä kereşä. Çığanaqlarda äytelgänçä, monda anıñ yaña cämäğäte—İlham xannıñ tol qalğan xatını zur yoğıntı yasağan. Äwwäl şundıy tärtip yäşägän: ülgän monarxnıñ xatının anıñ däwlät başlığı bulıp qalğan enesenä kiäwgä birä torğan bulğannar. Mäsälän, Qasıym xan ülgäç, anıñ tol xatının Mäxmüd xanğa, Xälilneñ xatını Nursoltannı İbrahim xanğa birgännär. Xannan tol qalğan xatın ikençe tapqır, öçençe tapqır turı kilsä, anda da barı tik xanğa ğına kiäwgä çığa alğan. Ägär ireneñ keçe tuğanı bulmasa, anı başqa xanlıq idäräçesenä dimläp birgännär. Şuña kürä tatar xannarınıñ ike yäki berniçä xatını buluğa bügenge uquçı ğäcäpsenmäskä tieş. Ğomumän, mondıy yola urta ğasır dönyasında kiñ taralğan bulğan. İlhamnıñ tol xatını Qazan cireneñ watanpärwäre (patriotı) häm üzeneñ berençe ire belän sörgendäge qıyırsıtularnı küp kürgän keşe bulğan, häm, älbättä, ul Möxämmät-Äminneñ milli xislären uyata alğan. Xannıñ änise Nursoltan tärbiäseneñ dä yoğıntısı timiçä qalmağan, xanbikä ul waqıtta Qırımda yäşäsä dä, Qazanğa häm Rossiägä üz balaların kürü öçen äledän-äle kilep torğan.
Yäşeren äzerläwlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Möxämmät-Ämin, ziräk häm xäyläkär säyäsätçe bularaq, suğışqa bik yäşerten räweştä äzerlängän. Anı Mäskäw idäräçeläre häm xannıñ Qazandağı doşmanı Kiläxmät tä iskärä almıy qalğannar. Süz uñayında äytik, Möxämmät-Äminne häm Ğabdel-Latıyfnı täxettän töşerüdä ğäyeple häm Qazan xanlığınıñ säyäsi tormışında tiskäre röl' uynağan Kiläxmät 1506 yılda qulğa alınğan häm cäzalap üterelgän.
Berençe bäreleş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qartayıp betkän İvan III neñ könnäre inde sanawlı ğına qalğanlığın, qayçandır qüätle monarxnıñ bügen hiç tä xälitkeç köç bula almawın xan bik yaxşı añlağan. Ä rus monarxınıñ ulı—täxet warisı Vasiliy III ätiseneke kebek sälätkä iä bulmağan. Möxämmät-Ämin 60 meñle ğäskären Tübän Novgorodqa taba cibärgän. Olı kenäz tatarlarnıñ çik buyındağı Sura yılğasın kiçep çığuların işetkän häm alarğa qarşı üz ğäskärlären çığarğan. Ämma qazanlılar bu waqıtta inde Tübän Novgorodnı qamap ölgergännär, tik şähärne ala almağannar häm, rus ğäskäre belän oçraşmıyça, kire qaytıp kitkännär.
Qazan yanındağı suğış (1506)[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1505 yılnıñ oktäberendä İvan III ülgän, ä 1506 yılnıñ aprelendä Vasiliy III Qazan xanlığına qarşı ike berläşmädän— flotiliä häm atlı ğäskärlärdän torğan zur armiä cibärgän. 22 mayda Möxämmät-Ämin Qazannan yıraq tügel genä cirdä aldan kilgän köymäle ğäskärne tar-mar itkän, ä ber aydan soñ, 25 iyündä, atlı ğäskär dä kilep citkäç, böten rus armiäse qatı ciñelügä duçar itelgän. Qayber rus çığanaqlarına qarağanda, Mäskäw ğäskäre 100 meñ keşedän torğan. Rossiä tarixı turındağı xezmätendä Karl Marks ta bu suğışnı telgä alıp bolay di: «Mäskäwlelärne Qazan yanında şundıy itep tar-mar kitergännär, barı 7000 keşe genä qotılıp qala alğan...» (Qazan yanındağı suğış (1506))
Möxämmät-Ämin ciñüe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qısqası, anda bik qatı suğış bulğan. Rus'nıñ Çıñğız häm Batu xannardan soñ berqayçan da äle mondıy ciñelügä duçar itelgäne bulmağan. Şul çor keşeläre bu bäreleşne Kulikovo suğışına tiñlägännär. Tatarlar, älbättä, monnan 125 yıl elek ciñelüläreneñ üçen qaytarğannar. Vasiliy III Möxämmät-Ämin xan belän «elekkeçä tatulıq häm duslıq» solıxı tözergä mäcbür bulğan. Soñraq S. Gerberşteyn yazğança, «qazanlılar Mäskäw idäräçesennän beraz tın alğannar».
Möxämmät-Ämin solıxqa rizalıq birgän häm şunnan arı anıñ säyäsi eşçänlegendä nindi dä bulsa aktivlıq kürenmi. Tarixçı Mixail Xudäkov anıñ şuşı çordağı idäräsenä mondıy bäyä birä: ruslar östennän menä digän ciñü yawlap, Möxämmät-Ämin Mäskäwgä yararğa tırışqan elekke eşçänlege öçen Qazan cämäğätçelege qarşında üzen aqlağan, häm şunnan soñğı tormışın tınıç ütkärgän:
Xan — şağir[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Möxämmäd Äminneñ 12 yullıq «Ğiqab» («Üç») isemle şiğere bilgele. Bu parçada şağir, üz elgäreläre Säyf Saray, Äxmäd Ürgäneçi, Bäzzazi traditsiälären däwam itep, Aqsaq Timerneñ şäxesen, eş-ğämällären kisken tänqitli, anıñ cirgä, «islam yortına» «zolım», «fetnä» kiterüen kürsätä häm Alladan bu «zalimgä» qatı cäza birüen ütenä.
Söyembikä manarası. Xan — Tözüçe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berniçä tarixçılar fikerläre buyınça Söyembikä manarası Möxämmäd-Ämin waqıtında tözelgän ide. Mäskäw Kremleneñ Borovitskiy manarası (rus.) tözegän waqıtında (1490) Möxämmäd-Ämin Mäskäwdä İvan III yanında yäşägän ide häm İtaliä arxitektorları (Pyetro Antonio Solari) belän tanışıp, duslaşıp, soñraq alarnı Qazanğa yaña manara tözü öçen çaqırğan ide. Tözeleş waqıtı: 1507-1517 yıllar. Başta yaña Manarası — xärbi manarası bularaq tieş ide, läkin Möxämmäd-Ämin üzeneñ fikeren üzgärtte, häm bu qorılma xan mäçet manarasına äwerelgän. Söyembikä soñğı yıllarda manarasında yäşägän öçen xalıq bu binanı Söyembikä Manarası iseme birgän.
Soñğı yıllarda Möxämmäd Ämin qatı awırıp kitkän häm 48 yäşe tulğanda — 1518 yılda wafat bulğan. Söyembikä manarası yanında Qazan xannarı törbäsendä kümelgän.
Qäberen tabu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1977 yılda Qazan Kirmänendä qazu eşläre näticäsendä Mäxmüt xan häm Möxämmäd-Ämin qäberläre tabılğan.
2017 yılnıñ 19 mayında Mäxmüd xan häm Möxämmäd-Ämin xan maxsus cenaza yolaları buyınça Qazan Kirmänendä urnaşqan Xannar törbäsendä kümelgän [1].
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Oluğ Möxämmäd
- Biläw yanındağı suğış
- Suzdal' yanındağı suğış
- Vasiliy II
- Qazan yanındağı suğış (1506)
- Tuqtamış xan
- Mäskäwneñ buysındıruı (1382)
- İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Bolğar däwläte
- ЗиMиH A.A. BиTязb Ha pacпyTbe. ФeoдaлbHaя BoйHa B Poccии XV B. M.,1991.
- M. Г. XyдяkoB Oчepkи пo иcTopии KaзaHckoro xaHcTBa. MockBa, «ИHCAH», 1991, ISBN 5-85840-253-4
- ПoxлeбkиH B. TaTapы и Pycb. MockBa «MeждyHapoдHыe oTHoшeHия» 2000
- ↑ https://www.business-gazeta.ru/article/346346 PycTaM MиHHиxaHoB: «Mы пoMeщaeM Haшиx xaHoB B oбъяTия зeMли»


text:
Rusiyä iqtisadı 1,8%ka üskän
Rusiyä iqtisadınıň 2017 yılnıň öçençe çiregendä 1,8%qa üsüe belderelgän
Rusiyä iqtisadınıň 2017 yılnıň öçençe çiregendä 1,8%qa üsüe belderelgän.
Rusiyä Federal’ statistika oyışması Rosstat mäğlümatlarıan kürä ilneň iqtisadı bu yılnıň öçençe çiregendä yıllıq bazada 1,8%lıq üseş täêmin itkän.
İlneň Milli tulayım tabışı 24 trillion sumğa citkän, iň yuğarı üseş 4,3% artış belän transport häm depolawda küzätelgän.
Rusiyädä igençelek tarmağı isä älege çorda yıllıq bazada 3,9%qa üskän.
Rusiyäneň iqtisadi qalqınu ministrı Maksin Oreşkin yasağan açıqlawında neft’ bäyälärendä ireşelgän totrıqlılıq belän Rusiyä iqtisadınıň bıyıl 2% tiräse üsüeneň kötelüen citkergän ide.
Rusiyä iqtisadı 2016 yılda 0,2%qa tübänäygän ide.


text:
Qırım territoriyasında erzaq qıtlığı yoq, çarşıda vaziyet stabildir, dedi Qırım rusiyeli ükümetiniñ sanayı siyasetiniñ naziri Andrey Skrınnik noyabr 10 künü Nazirler şurasınıñ toplaşuvında.
Onıñ sözlerine köre, ealiniñ istimal ihtiyacı tam şekilde yerine ketirile.
Memurnıñ degeni kibi, yarımadada mal fiyatı Krasnodarğa köre ücüzcadır.
«Şuña diqqat ayrmağa isteyim ki, Qırımğa erzaqnıñ büyük bir qısmı Krasnodar diyarından ketirilse bile, aşayt mallarınıñ fiyatı episi bir ücüzcadır. Böylece, misal içün, Qırımda eñ kerekli aşayt mallarınıñ sepeti 3 645 ruble turacaq. Krasnodarda – 3 661, Moskvada – 4 200, Moskva vilâyetinde – 3 500 ruble», – dey Skrınnik.
İstimal çarşını ve Qırımda «fiyat stabilligini» teminlemek içün Qırımda er afta «raatlıq künü» yarmalığı keçe. Qırım «mal qamaçavı»nıñ başlanmasından berli yarımadada yarmalıqlar daimiy sürette keçirile.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Filmnıñ baş qaharmanı – Sovetlar berlegeneñ ike tapqır geroyı, oçuçı Ähmäthan Soltan. Anıñ rolen rejisser Ähtäm Säyetablaev üze başqara. Filmda baş geroy Ähmäthan Soltan bulsa da, senariy buyınça qırımtatarlarnı 1944 yılda Qırımnan niçek sörgengä sörüläre xaıında şaqıtıy külämle süjetlar da bar. Bu süjetlarda böten Qırımnan 800gä yaqın ğadi qırımtatarlar, balalar üz ixtıyarları belän Baqçasarayğa kilep, köne-töne qatnaştılar. "Ukrainada şulxätle küp keşe qatnaşqan mondıy film bulmağandır. Filmda qatnaşqan, sörgenlekne kürgän qırımtatar äbi-babaylar uynamadılar, alar filmda yäşädelär", di Ähtäm Säyetablaev.
Haytarma – närsäne añlata soñ? Haytarma – qırımtatarlarnıñ milli biyüe. Anı ir keşe belän xatın-qız bii. Qırımda härber şähärneñ üz haytarması bar. Alarnıñ isemnäre dä şundıy: Baqçasaray haytarması, Akmäçet haytarması, Iske-Qırım, Qarasubazar haytarması häm mondıy unnarça haytarmalar bar. Alar ber-bersennän köye belän ayırıla. härber qırımtatarı tuyda, cıyında qayan kilgänen kürsätep, üzeneñ haytarmasın bii.
Ni öçen sörgengä bağışlanğan film şulay isemlängän digän sorau küp kenä qırımtatarlarnı da uylandırdı. Ähtäm Säyetablaev monı bolay añlattı:
“Bez filmga şundıy isem birgändä bu biyüneñ tarixın öyrändek. Ul Törkiyäneñ Konya şähäreneñ borınğı zamannarda üzäge bulgan Mäwlänä sufıylar ordenlı därvişlärneñ biyülärennän kilep çıga digän näticä yasadıq. Alarnıñ biyülärendä ber qul cirgä, ikençese kükkä yünältelgän. Bu biyü – keşe, cir häm kükne berläştergän biyü. Bu ğomer özleksez däwam itä digän süz. Qırımga Kizläw (Yevpatoriya) aşa XIII ğasırda kilgän bu biyü bezneñ haytarmağa äwerelde. Dimäk, bezneñ xalıqta tik ber ir keşe belän ber xatın qalsa, alar haytarmanı biyesälär, dimäk, bezneñ xalıq berwaqıtta da yuğalmas”.
Älbättä, bu rejissernıñ üzeneñ fälsäfi qaraşı bulsa kiräk.
– Ähtäm äfände, bu filmda böten niyätläregez ütäldeme?
– Minem böten niyätlärem çınga aştı disäm, döres bulmas. Ägär dä yörägemdä bulğan teläkläremneñ 50 protsentı ütälsä, Allağa meñ tapqır şöker diyär idem.
– Ähmäthan Soltan rolen başqaru awırmı?
– Beläsezme, ägär dä qaharmannı niçek uynarğa dip uylap utırsañ, rolne başqarırğa kiräkmi. Min yörägemdä nindi xislär bulsa, rolne şulay başqaram.
– Suğıştan Qırımga qaytqan qırımtatar ğaskärlären dä sörgengä cibärdelär. Bu xakta epizodlar filmda barmı?
– Andıy epizodlar da bar.
Töp töşerülär Baqçasarayda alıp barıla. Monda suğış yılların, sörgenlek waqıtın taswirlağan ber mäydan yasalğan.
Qayber qırımtatarlarda filmda tege yäki bu waqıyğalar taswirlanmıy digän fikerlär dä yuq tügel. Ähtäm Säyetablaev, “bez ber filmğa xalqıbıznıñ böten tarixın sıydıra almıybız. Bez monı teläsäk tä, añlagız, ike säğätlek filmğa böten tarixıbıznı kertep bulmıy. Läkin bezdä andıy film bulaçaq”, dide.
Qırımtatarlarnıñ berençe «Alim» näfis filmı 1926 yılda Qırımda töşerelgän ide. Ul arxivlarda saqlana. «Haytarma» isä qırımtatarlarnıñ näfis film töşerü tarixında яña basqıç, läkin anı töşerügä xakimiyät ber tien aqça ayırmadı. Bu film qırımtatarlarnıñ üz ixtıyarı belän töşerelä.
“Haytarma”nıñ byüdjetı ber million dollardan artık. Anıñ iğanäçese – Mäskäw häm Qırımda eş alıp barğan qırımtatar eşquarı Lenur Islamov.


text:
VİDEO
Çarşenbe 1 fevral 2017
-
01 fevral 2017
«Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazanğan soñ qırımlılarnıñ destegi maña ilham berdi – Jamala
Kyivde fevral 1-de ukrain yırcısı, qırımlı, «Eurovision-2016» yarışınıñ ğalibi Jamalanıñ matbuat konferentsiyası olıp keçti. O, 2017 senesi mayıs 12-de Kyivdeki Sport sarayında yañı programmasınıñ kontserti olacağını ilân etti.
-
26 yanvar 2017
Qırım advokatları FSB nezareti altında
Bağçasarayda yanvar 26-da «E» Merkeziniñ hadimleri advokat Emil Kürbedinovnı yaqaladı. Onı «Hizb ut-Tahrir» terrorist teşkilâtı timsalleri ve resimleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı» ile qabaatlaylar. Mahkeme Kürbedinovnı qabaatlı olaraq tanıp, 10 künge qadar apiske aldı. Devamı ne olacaq?
-
26 yanvar 2017
Qırım advokatlarına basqı yapılğanını körem – Semedlâyev Kürbedinovnıñ işi aqqında
Bağçasarayda yanvar 26-da «E» Merkeziniñ hadimleri advokat Emil Kürbedinovnı yaqaladı. Onı «Hizb ut-Tahrir» terrorist teşkilâtı timsalleri ve resimleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı» ile qabaatlaylar. Mahkeme Kürbedinovnı qabaatlı olaraq tanıp, 10 künge qadar apiske aldı.
-
-
-
26 yanvar 2017
Bağçasarayda qırımtatarınıñ evinde tintüv ötkerdiler, özüni ROVD idaresine alıp kettiler
Bağçasarayda yanvar 26 künü Rusiyeniñ Qırımdaki FSB hadimleri qırımtatarı Seyran Saliyevniñ evinde tintüv keçirdiler. Soñra özüni Bağçasaraydaki İçki işler organlarınıñ (ROVD) rayon idaresine alıp kettiler. Qırımlı advokat Emil Kurbedinovnıñ sözlerine köre, Seyran Saliyev cemaat faali ola.
-
-
-
19 yanvar 2017
Rusiyege qarşı cezalar Qırım işğalinden sebep kirsetildi – Obama
AQŞ prezidenti Barack Obama yanvar 18-de Beyaz sarayda keçirgen matbuat konferentsiyasında Rusiyege qarşı cezalar onıñ Ukrainağa nisbeten köstergen istilâsından sebep kirsetildi, dep qayd etti. Rusiye cezalar lâğu etilmesini istese, Ukrainanıñ işlerine qarışmamaq kerek.
-
-
11 yanvar 2017
Qırımlılar Barack Obamanıñ soñki sözü aqqında neler bilmek kerek
Yanvar 10-da aqşam AQŞ prezidenti Barack Obama vekâletleri soñuna kelgeninden sebep vade muracaatında bulundı. 55 yaşında Obama sağlıq saqlav islâatını, İran nukleer programmasınıñ tutılmasına yönelgen halqara añlaşma ve Kuba ile munasebetler eyileşkenini hatırlattı.