text:
Taciqstan demokratik partiäse cämäğät şurasınnan çığa
AUDİO: Taciqstan demokratik partiäse bu şuradağı eşçänlekne waqıtlıça tuqtatıp tora. Çönki älege şuranıñ qararları ğädättä ütälmi, soñğı saylawlar demokratik räweştä ütmäde, häm Mäxmätruzi İskändärov Mäskäwdä qulğa alınıp qanunsız räweştä Düşämbegä tapşırıldı. Taciq xakimiätläre İskändärovnı terrorçılqta, röxsätsez qoral yörtüdä häm däwlät aqçasın üzläşterüdä ğäyepli. Advokatları äytüençä İskändärovnı Rusiä xakimiätläre totıp yäşeren räweştä Taciqstanğa tapşırğan. Bu qulğa alınuğa qädär ul Azatlıq radiosına Taciqstanda yaqınlaşıp kilüçe prezident saylawlarında namzät bularaq qatnaşırğa cıyınuın beldergän ide.


c: text/html

text:
İran: Xatami däwere tämamlandı, xakimiätkä Axmedinejad kilde
İrannıñ reforma yaqlı prezidentı Möxämmäd Xatamınıñ möddäte bügen tämamlandı.Anıñ urınıñ saylanğan yaña ilbaşı Möxmüd Axmädinejad aldı. 1997.yılda xatın qız häm yäşlärneñ bik zur yaqlawı belän eş başına kilgän Xatami 2001.yılda birelgän tawışlarnıñ 70%ın alıp yañadan saylandı.Anıñ zur ciñülärenä qaramastan yaqlawçılarnıñ küpçelege ul birgän wağdälären üti almadı dip añı tänqitli.Ämma dä läkin küp kenä küzätüçelär Xataminıñ 8yıllıq prezidentlığı waqıtında İran cämğiätendä uñay üzgäreşlär buldı häm nindider däräcädä ireklek tä arttı dip äytä
Xatami(audio)
İranda qıyın häm ozın demokratiä suqmağında barğan xökümätneñ uñışı turında sonğı süzne iranlılar äytäçäk.
Küp kenä reformaçılarnıñ İslam respublikasında demokratiä öçen in zur ömed dip qarağan Xatami İranda üzenen islam demokratiäse ideasın ğämälgä quya almadı.Anıñ küp kenä planları qatı qul säyäsäte tarafdarları tarafınnan tuqtatıldı.Anıñ xökümäteneñ yaña , leberal näşriät öçen birgän lizensiälär qadimçı yustitsiä tarafınnan tuqtatıldı.100dän artıq gazeta, jurnal yabıldı , jurnalistlar mäxkämä aldına çığarıldı.Zialılar, keşe xoquqları aktivistları ,studentlar törmägä yabıldı.Xataminı yaqlawçılar , şulsanda student aktivistları ul qatı qul säyäsätçelärenä qarşı tora almadı, demokratiägä qarşı buluçılarğa citärlek köçle cawap birä almadı disä dä, Xatami üze bolğanış,çualışlar İslam respublikasınıñ mänfäğätenä turı kilmi di.Keşe Xoquqların Yaqlaw Üzägennän Möxämmäd Dadxah
Dadxah(audio)
Küp kenä oçraqlarda ul üzeneñ şiğar,mäqsatlarına turılıqlı bulmadı sonğı parlament saylawlarında xalıq ışanğan meñnän artıq namzätneñ Saqçılar Şurası tarafınnan mantıqlı argument kürsätelmi sızıp taşlanuına qarata,Xatami bernindi ğämäli çara kürmäde häm ber tarafnı da yaqlap çıqmadı
Uñışsızlıqlarğa qaramastan, Xataminıñ ike möddätendä tıynaq qına reformalar ütkärelde, az ğına bulsa da ireklekkä ireşelde häm säyäsi arena açıldı.Dadxah ta iranlılar xäzer üz xoquqları turında kübräk belä üzlärenä kübräk ışana di . Xataminıñ buldırğan säyäsi atmosferada xalıq üz xoquqların yaxşıraq taläp itä alaçağın belä şulayuq ädäbiät , mädäniät häm sänğättä alğa kiteş buldı dip söyli Dadxah Eleke deputat,jurnalist Jawadi Hessar Xatami tänqitne qıyuladırıp watandaşlar belän xökümät arasındağı mönäsäbätlärne üzgärtte di
Hessar(audio)
Xataminı tänqitläwçelär anı tänqitläde ul moñı qabul itep dialognıñ däwam itüe öçen eşläde.Xalıqnı qarar çığaru sferasına qatnaştıru Xataminıñ başqa möhim uñışı bulıp tora
Hessar qaraşınça, Xataminıñ prezidentlığı waqıtında xakimiät dairäsendä nindider ütä kürenmälek häm cawaplılıq päyda bulğan. Xatami waqıtında da säyäsi totıqlar buldı , ämma alarnıñ qayda totıluı bilgele ide .Xatami xökümäte sonğı yıllarda totıqlarnıñ xäle belän mäşğül buldı , Räsmilär äle üzlären piyaladan yasalğan bülmälärdä utıralar dip xis itä başladı dip söyli Hessar.Xatami İrannı Yevropağa açu, töbäktä sülpänlek säyäsäte alıp baru häm qayçaqta AQŞ belän kierenkelekne kimetü yulların ezläw teläge kürsätkän öçen dä xuplana. Xatami däwre bügen tämamlandı ,urınıñ ütä konservativ Mäxmüd Axmädinejat aldı. Yaña ilbaşı waqıtında ireşelgän qayber reformalar yuqqa çığarılır digän borçılu bar.Ämma
Dadxah(audio)
Xataminıñ utırtqan ağaç cimeşlären kiläse yıllarda biräçäk ,hiç şiksez.qayber köçlär anı yuq itergä tırışaçaq ämma xalıq röxsät itmiäçäk.Xatami ğämälläreneñ näticäse kiläse buınnarda kürener , kiläçäktä qanun, demokratiä urnaşır, diskriminatsiä bulmas tigezlek xökem söräçäk dip ömetlänem .
Möläyem yözle, xalıq arasında yılmayuçan Säyäd dip yöretelgän 62 yäşlek Xatami ber nindi räsmi urın qabul itmiäçägen äytkän ide. Ul xosusi ber oyışmada üzeneñ '' mädäniätlär arasında dialog'' dokrinası östendä eşläwne planlaştıra. färidä xämit

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Äfğänstannıñ könçığışındağı tawlarda yuğalğan AQŞ xärbiläre törkemen ezläw barışında AQŞ cärbi oçqıçları Taliban lagerı dip isäplängän ber urınnı bombaladı.
AQŞ xärbiläre süzçese Kunar wilayätendäge doşman lagerı bombalandı dide. Ämma ul andağı yaralanuçı häm ülüçelär turında berni dä äytmäde.
Biredä yözlärçä AQŞ häm äfğän xärbie uzğan sişämbedä ğisyançılar belän bäreleşlär waqıtında yuğalğan AQŞ küzläw törkemen ezli. Alarğa xärbi boralaqlar yardäm itä.
Sişämbe könne ul törkemne ezlärgä cibärelgän Çinuk boralağı töşep cimerelü näticäsendä boralaqtağı 16 AQŞ xärbie ülde.
AQŞ xärbiläre ul törkemdä niçä keşe bulğanın äytmi. Şul uq waqıtta alar Talibannıñ ul törkem äğzaları yä üterelde yä totıldı digän belderülären kire qağa.


text:
Qazanda "Poccийckaя raзeTa" bülekçäse açıla
Qazanda "Poccийckaя raзeTa" bülekçäse açıla
Jurnalistlarnıñ baş komanduyuşçie, Rusiä mäğlümät häm matbuğat ministrı Mixail Lesin Qazanğa kilde, dip xäbär taratsaq ta, bu plan tormışqa aşmadı. Anıñ Qazanğa kilü mömkinlege televidenie malların büleşü belän tügel, ä Qazanda "Poccийckaя raзeTa"nıñ töbäk bülekçäsen açuğa bäyle. Dmitriy Mixaylin "Poccийckaя raзeTa"nıñ baş möxärrir urınbasarı itep alınğaç, xäzer Qazanda Tatarstan häm kürşe töbäklär öçen urtaq xäbärçelek bülege Möştäri uramı tiräsendä açıla. Ägär dä bu waqiğa sişämbe könne bula qalsa, anda Lesin yäki, hiç yuğı digändäy, "Poccийckaя raзeTa"nıñ baş möxärrire Vladislav Fronin kilmiçä qalmas. Fronin isä, şulay uq, Qazanda, tankistlar uçilişçesında bulmasa da, universitetnıñ jurnalistika bülegen tämamlağan.


text:
Şamil Basaev çeçen separatist xökümätenä quşılğan
2004çe yılda Beslan mäktäbendä totıq alu eşe öçen cawaplılıqnı üz östenä alğan şulayuq başqa terror ğämälläre dä oyıştırğan çeçen suğışçısı Şamil Basayev töbäkneñ separatist xökümätenä quşılğan.Abdul-Xalim Sadullayev citäklägän xökümättä Basayev premyer urınbasarı itep bilgelängän. Nıq radikal dip tanılğan Basayevneñ bilgelänüe küplär öçen kötelmägän eş bulsa da, analitiklar Basayevnıñ säyäsi säxnägä qaytuı, ğısyançılar öçen mantıqlı adım bulıp tora digän qaraşta .
Malashenko(audio)
Basayevnıñ xökümätkä quşıluı başlıça konsolidatsiäne añlata . çönki Basayev 2002nçe yılda Dubrovka teatrındağı terror aktınnan soñ xökümättän kitkän ide.Basayevnıñ qaytuı radikalläşüneme añlata?. Minemçä äyye, praktik yaqtan qarağanda qotılğısız.Berdänber sorau: radikalläşü nindi tös alaçaq
Basayev täsirendä separatist xökümät qaya taba üzgärer farazlau qıyın, kübräk radikalläşkän xäräkät bälkim kübräk terror höcümnäre ä bälkim federal köçlärgä kübräk höcümnär oyıştırır.Bälkim islamist retorika häm islamçı tendensiälärgä yaqınayır.Radiobıznıñ Tönyaq Kafkaz Bülege direktorı Aslan Doukayev Masxadov urınına prezident itep saylanğan Xalim Saydullayev kabinetta ike ayrım säyäsi törkemne berläşteräçäk kebek kürenä dip äytä
Doukaev (audio)
Min yaña citäkçe berbersenä qarşı bulğan 2 törkemne berläşterergä tırışa dip uylıym.Küpçelege Yevropada urnaşqan, Masxadovnıñ eleke ilçese Axmäd Zakeyev kebek urtaçıl xäräkät häm Basayev kebek ikençe törkem bar
Çeçen separatist xäräkätendä här waqıt häm urta yulda toruçılar häm radikallär buldı. Urtaçıl äğzalar könbatış belän eşlärgä teläsä radikallär kübräk islamçılarğa qarıy .Masxadov urtaçıl xäräkät belän citäkläde, ul xätta Rusiä belän tınıçlıq kileşüe teläde. 2002.dä Masxadov Basayevnıñ terror aktın xökem itep anı xökümättän çığardı .Ämma şulay da bu ike şäxesneñ arası ällä ni naçar bulmağandır. Çönki çeçen internet säxifäsendä alarnıñ ruslarğa qarşı xärbi oepratsiä planlaştırğanda kürsätkän foto-räsemnäre basılıp çıqtı..Älege prezident Saydullayev az tanılğan möselman ruxanisı , älläni säyäsi täsire yuq. Bu Basayevnıñ xäräkättä täsir qazanuına yul aça. Separatist xökümättä tışqı eşlär ministrı bulıp torğan Osman Ferzauli urtaçıl keşe, Daniada moxacirlektä yäşäwçe Ferzaouli radiobızğa telefon aşa bolarnı äytte:
Ferzaouli(audio)
Basayevnı xökümättän çığaru aña Beslan kebek terror ğämälläre oyıştıru mömkinlegen biräçäk.
Ferzaouli Basayevnı soldat dip taswırlıy ul saqlanu şurasınnan kürsätmälär alunı kire qaqmas, xökümät häm saqlanu şurası añı tınıç torırğa öndiäçäk dip söyli. Ämma dä läkin Basayevnıñ premyer urınbasarı itep bilgelänüe separatist xäräkätneñ xalıqara pozitsiäsenä tiskäre yoğıntı yasayaçaq digän spekulativ fikerlär dä bar. Dania tışqı eşlär ministrı Per Stieg Möller demokratiä öçen eşlärgä tırışqan separatist xökümätneñ Basayev kebek terrorçını üz saflarına aluına tirän qänäğätsezlek belderde.Ämma Ferazaouli xalıqara cämäğätçelek çeçen separatisların taşlağan, abruyığız töşäçäk dip söylilär ,qayçan bezneñ abruy yuğarı buldı kem bezneñ belän söyläşergä teläde kebek soraular quya. Dönya Çeçen Qorıltayı citäkçse Deni Teps radiobızğa separatislarğa berläşü häm radikalleräk pozitsiä aludan başqa çara yuq di
Teps(audio)
Rusiä dä könbatış ta bezneñ solıxqa çaqıru häm Rusiä belän söyläşü tırışlıqlarıbızğa ähämiät birmäde. Bez närsä eşlärgä tieş.? Ruslar kebek üzebezne saqlarğa tieş. Başqa metodlar yuq.
Teps federal ğäskärlär çeçen xalqın terror astında yäşätä, separatislar alarnıñ agresiäsenä genä cawap qaytara ,Basayevnıñ xökümätkä qaytuı alarnıñ tırışlıqların quätländeräçäk kenä dip söyli. Ämma başqaları monıñ belän kileşmi Tönyaq kafkaz bülegennän Aslan Doukaev urtaçıllar belän radikallärneñ urtaq fikergä kilüläre häm Basaevnıñ saqlanu şurasınnan kürsätmälär alır dip kötü bala çağalarça uylaw dip äytä.Malashenko separatislar radikalmı urtaçıl yuldamı respublikadğı berdänber köç tügel .Kreml mänfäğätlären Mäskäw yaqlı administratsiä wäkillek itä. Ğadi çeçennär isä suğıştan tuyğandip söyli analitik färidä xämit


text:
Qazan şähär uqıtuçılarınıñ avgust konferensiäse ütte, tatar mäktäplärenä balalarnı cıyu awırlaşa...
Qazanda yäşäwçe tatar balalarınıñ 90%-tı tuğan telendä belem ala ikän. Bu ütkän yıl belän çağıştırğanda 9% artığraq. Bu xaqta konferensiädä çığış yasağan şähär mäğärif idäräse citäkçese İldar Ğaliäxmätov belderde. Tatar mäğärifen üsterü yünäleşendä ireşelgän uñışlar rätendä tatar uqıtuçılarınıñ belem däräcäsen kütärü, mäktäplärne kompyuterlar belän cihazlandıru häm «virtual tatar gimnaziä»sen açu kebek eşlär ataldı.Şähär mäğärif idäräse häm respublika ministrlığı mäğlümatlarına qarağanda, tatar telen öyränü öçen böten şartlar da tudırılğan. Ämma yäşeren batırın tügel, Qazan şähärendä tatarça irken söyläşüçe tatar balasın tabuı awır. Bu xälgä añlatma sorap, Tatarstan ministrlığınıñ milli mäğärif bülege citäkçese Zaripov Radik äfändegä möräcäğät ittek. Radik Zaripov, äye andıy problema bar, şähärdä milli teldä aralaşu mäğlümat taratu qıyınlıqları belän bäyle, dide. Ul şulay uq, ata-analarnıñ tatar gimnaziälärenä, mäktäplärenä balalarnı birergä telämäwen inqär itte. Bezneñ belän äñgämädä Radik Zaripov, tatar gimnaziälärenä barlıq telägän bala elägä almıy, dide. Gimnaziälärdäge xäl xaqında mäğlümatıbız yuq, ämma Qazannıñ 26nçe tatar mäktäbe citäkçese Säläxova Lutsiä Sabir qızı başqa fikerdä tora. Ul «Azatlıq» radiosına bolay dip belderde: «Bezneñ mäktäptä barlıq fännär dä tatar telendä uqıtıla. Xäzer tatar mäktäbenä balalarnı cıyu awırlaştı. 1993nçe yılda açılğan waqıtta, bez 1nçe sıynıfqa 5 parallel sıynıf cıya idek, xäzer 1 klass açabız. Ansı da 20 baladan artmıy. Şul 20 balanı köç-xäl belän cıyabız häm alarnı tatarça uqıtabız. Ata-analar, kiläçäktä balağa institutta urısça uqırğa turı kiler dip, tatar mäktäbenä ulın yäki qızın birergä telämi. » Lutsiä xanım äytüençä, tatar mäktäbeneñ qıyınlıqları milli belemneñ däwamlı bulmawına bäyle. Bu xaqta mäğärif ministrı Faris Xarisov ta beldergän ide. Bälkem milli universitet açılğaç, tatar mäktäplärendä yañadan balalar sanı arta başlar. Älegä, xällär iskeçä qalır dip farazlarğa bula.
Bikä Timerova.
Mäğärif ölkäseneñ tağın ber awırtqan cire – sotsial mäs’älälär. Başlanğıç sıynıf uqıtuçılarınıñ eş xaqı 1 meñ sum tiräsendä genä, yış qına anıñ yäşärgä urını da bulmıy. Respublika xakimiätläreneñ oktäber ayında eş xaqın 33%-qa arttıru wäğdäse xaqında uqıtuçılarnıñ işetkäne bar, ämma alar aña bik ışanıp betmi. Mäsälän, Yudino awılı mäktäbe citäkçese, Rusiä Prezidentı wäğdä itkän östämäne küpme kötsäk tä, ul bulmadı, dip zarlandı. Aldağı artunıñ yazmışı niçek bulır, älegä äytep bulmıy.


text:
Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda
Sanatçı : Enver Demirbağ
Türkü : Yüksek Ayvanlarda
Etiketler : Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda türkü indir, Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda türkü dinle, Enver Demirbağ türküleri, Yüksek Ayvanlarda mp3 indir, Enver Demirbağ türküleri Yüksek Ayvanlarda türküsü, Yüksek Ayvanlarda sözleri, Enver Demirbağ mp3 dinle, Enver Demirbağ download, Yüksek Ayvanlarda bedava mp3, Enver Demirbağ türkü sözleri, Enver Demirbağ türkü dinle, Enver Demirbağ son albüm indir
Enver Demirbağ Türküleri
Enver Demirbağ - Harput Divanı
Enver Demirbağ - Bülbülün Kanadı Sarı
Enver Demirbağ - Bahçeye İndim Ki
Enver Demirbağ - Hayriyemin Alçak Damı
Enver Demirbağ - Bu Dere Buz Bağlamış
Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda
Enver Demirbağ - Yüksek Minarede Kandiller Yanar
Enver Demirbağ - Görmedim Alemde
Enver Demirbağ - Kemer Ağır Kalkmıyor
Enver Demirbağ - Yere Kum Savrulur
Enver Demirbağ - Kalede Kavun Yerler


text:
Bügen Qırğızstan oppozitsion partiäläreneñ qorıltayı axırında bertawıştan prezident Askar Akayevnı wazıyfasınnan kitärgä çaqıruçı möräcäğät qabul itelde.
İldä xökümätkä qarşı demonstratsiälär däwam itä. Alar uzğan yäkşämbe könne parlament saylawlarınıñ ikençe turında küpsanlı ğädelsezleklär buldı dip protest belderä.
75 urınlı parlamentta Akayev tarafdarları küpçelekne täşkil itäçäk. Oppozitsiä xökümätne xärämläşülärdä ğäyepli.
Bügen demonstratsiä Bakayyt rayonında däwam itte. Anda cirle xakimiät binası oppozitsiä qulında.
Bügen Jalal-Abad, Oş, Toktogul, Kurşab, Alay häm Bakai-Ata şähärlärendä dä protest çaraları ütte.


text:
Mäğlümat agentlıqları xäbär itüençä Ğiraqnıñ Falluca şähärendä amerikan oçqıçınnan atılğan raketa mäçet kompleksına eläkkän, hälak buluçılar bar.
Bügen Quşma Ştatlar ğaskärläreneñ maxsus köçläre Ğiraqnıñ Falluca şähärenä kerde, dip xäbär itelde. Koalisiä köçläre häm Ğiraq ğısyançıları arasında qatı bäreleşlär däwam itä.
Bağdadtan 50 çaqrım yıraqlıqtağı Baquba şähärendä ber amerikan boralağı bärep töşerelgän.
Hawica şähärendä sönni möselmannarın yaqlap oyıştırılğan urım cıyınında qatnaşqannar belän amerikan xärbiläre arasında bulğan bäreleşlärdä 8 ğiraqlı hälak bulğan.
Ukraina saqlanu ministrlığı xäbär itüençä könyaqtağı Kut şähärennän Ukraina xärbi köçläre çığarılğan. Anda kiçä ber ukrain xärbie hälak buldı.
Koalisiä köçläreneñ Bağdadtağı matbuğat wäkile Dan Senor, Ğiraqta "xalıqnıñ keçkenä ber öleşe" ildä demokratik cämğiät buluın telämi, şuña köç qullanu däwam itä, dip belderde: "Xalıqnıñ azçılıqtağı ber öleşe qullarına qoral aldı. Bu keşelär häm oyışmalar – ilneñ kiläçägen bötenläy başqa törle küzallıy. Alarnıñ qaraşı beznekennän häm Ğiraq xalqınıñ zur öleşe qaraşınnan nıq ayırıla. Xalıqnıñ küpçelege isä – demokratik Ğiraq, qoral belän tügel, ä saylawlar aşa tözelgänxökümäte bulğan Ğiraqnı küzallıy," dide amerikan ğaskärläre wäkile.
Amerikan köçläreneñ başqa ber wäkile, general Mark Kimmit, amerikannar citäkçelegendäge ğaskärlär Ğiraqnıñ üzäk häm könyaq rayonnarında Moqtada As-Sadrnıñ Mähdi armiäsenä qarşı xärbi çaralarnı däwam itä, dip belderde.
Kimmit As-Sadrnı qoralnı taşlap birelergä çaqırdı. İke yaqta da hälak bulğannarnıñ sanı kön sayın arta.
Bügen Ğiraqqa Amerikannarda künegülär ütkän 160 Gruziä xärbie kitte. Tbilisi yanındağı xärbi bazada uzğan ozatu çarasına Amerika Quşma Ştatlarnıñ Gruziädäge räsmi wäkile Richard Miles qatnaştı. Gruziä ğaskärläre Bağdad, Tikrit häm Baiji şähärläre yanında toraçaq. Mart ayı başında Tikrit yanında xezmät itkän 70 Gruziä xärbie kire Tbilisiğa qaytıp kitkän ide.


text:
Çirkäwle awılda Sabantuyın xalıq üze oyıştıra...
Zur Sabantuylarında zur türälär, şäp çapqınnar bulsa, qayberäwlär ğadi awıllarnıñ keçkenä Sabantuyların yarata. Bıyıl mäğärif ministrlığı uquçılar Sabantuyı ütkärde, Qazannıñ üzägendäge Kuba dip atalğan mäxällädä dä şähärneñ ber uramında yäşäwçelär Sabantuy ütkärde. Qazan yanındağı Voznesenie awılında ğömer-ğömergä urıslar tora. Anda 120 yäşlek çirkäw dä bar. Soñğı waqıtta biredä yaña yortlar, yazlıqlar tözelä başladı. Awıl çitendäge quaqlıq yanında mäçet tözelde. Ä quaqlar arasındağı mäydançıqta soñğı yıllarda awıl Sabantuyı ütä başladı. Anda tatarlar bik şatlanıp kilä, ämma küpçelek barıber – urıslar. Awıl xakimiäte başlığı Valentina Fedulova Sabantuyğa bik zatlı büläklär xästärlägän, sponsorlar tapqan.Bıyılğı Sabantuyğa respublika, şähär, xätta rayon xakimiäteneñ räsmi wäkilläre kilmägän ide. Alar zur qunaqlarnı ozatıp yöri. Ä şul waqıtta Voznesenie keşeläre - urısı, tatarı, görlätep Sabantuyı ütkärde. İñ yaxşı köräşüçegä muzıkal' üzäk. Arqan tartışu, futbol, qul köräşterü bigräk tä kierenke bardı. Häm barısı da töngä qädär biedelär. Menä şundıy tabiği yarış-mäcleslär ğadi keşegä bik tansıq. Mondıy Sabantuyın ütkärgän urıslar hiç assimilyatsiälänmi, üz telen, mädäniäten yuğaltmıy. Ä cırlar, biü köyläre xäzerge zamanda ber genä telle bulmıy ul.


text: Associated Press Paktia töbäge gubernatorı Möxämäd Ali Jalaligä tayanıp 400 çaması ğıysyançı ütkän töndä Barmal şähre politsiäse başkvartirasın uratıp alğan dip xabär itä.. Cirle politsiä başlığı Daulat xan suğışçlar ofısnı säğätlärçä biläp tottı , cimerde häm şunnan soñ politsiä belän bäreleşäp çik aşa Pakstanğa qaçtı dip söylägän.Bäreleşlärdä 7äfgan politsiäse häm 15suğışçı ülde. Räsmilär alar arasında Taliban häm komandir Gulbuttin Hekmetyarğa turılıqlı suğışçlar bar dip belderä.Ütkän töndä şulayuq Xost hava alanı da raketa utına totılğan. Yuğaltular yuq.


text: Kiçä sañğraw balalar internatında çıqqan yanğın näticäsendä häläk bulğan 28 balanı iskä aldılar. Tağın 109 uquçı tän cärähätläre belän xastaxanädä yata. Bu atna başında ğına Saxa Yakutiädä ber mäktäp yanıp 22 bala häläk buldı. Bügen İtar-Tass mäğlümat agentlığı Buryatiädä balalar yortında yanğın çıqqan dip xäbär itte. Anda 13 balanı qotqarğannar. Rusiä Mäğärif ministrı Vladimir Filipov –uzğan berniçä köndä bulğan waqiğalär mäktäplärärdä yanğınğa qarşı çaralarğa kübräk iğtibar birelergä kiräk bulunı kürsätte, dip belderde.


text:
Tatarstanda balalarnı yaqlaw könenä äzerlänälär
1 iyün – xalıqara balalarnı yaqlaw köne bularaq inde 1950 yıldan birle bilgeläp ütelä. Älege könne bilgeläw turındağı qarar 1949 yılnıñ noyäberendä xatın-qızlarnıñ xalıqara demokratik federatsiäse tarafınnan qabul itelgän. Läkin 1 iyün – ul balalar öçen törle çaralar oyıştırıp, alarnıñ küñelen aça torğan ğına kön tügel. Älege data balalar, yäşlär problemalarına xalıqara cämäğätçelekneñ, xakimiätlärneñ iğtibarın cälep itü, alarnı törle qurqınıçlardan saqlap qalu, balalarnıñ xoquqların yaqlaw öçen törle çaralar kürügä bik qulay oçraq, dip belderälär respublika Xalıqara balalarnı yaqlaw köne uñayınnan taratılğan beleşmädä.
Älege qaraş belän respublika xökümäte apparatınıñ Sotsial üseş idäräse citäkçese Säriä Saburskaya da kileşä. Bügenge köndä bez balalarnıñ sälämätlegen saqlaw, alarnı xoquqların yaqlaw östendä eşlär tieş, ä 1 yün könne isä bez cämğiätkä balalarnıñ xoquqları, alarnı xörmät itü kiräklege xaqında, balalar bezneñ yärdämgä moxtaclığın iskä töşerergä, näq menä olılar balalar öçen cawaplı bulunı tağı ber tapqır äytergä tieşbez, dip sanıy ul.
Xäzerge xätta olılar öçen dä şaqtıy awır zamanda, balalar küpyaqlı yärdäm kürsätelergä tieş, bu eştä xakimiätlär dä, keşelär üzläre dä qatnaşu bik möhim, di Säriä Saburskaya.
Berençe çiratta älbättä, yärdäm däwlät tarafınnan, qanunnar aşa bulırğa tieş. Monda balalarnıñ xoquqların yaqlaw, alarnıñ sälämätlegen saqlawğa qaraşlı qanunnar, qararlar ğına tügel, ä xatın-qızlarğa bala tabarğa mömkinleklär birü, bu eşneñ finanslar yaqların xökümätkä üz östenä alu kebek närsälär dä bar. Şulay uq xakimiätlär balalarnıñ icadi mömkinleklären üsterü, alarnıñ sälätlären tormışqa aşırunı da tä’min itärgä tieşlär. Annarı ğailädä köç qullanu, balalarnı cäberläw oçraqları da oçrıy xäzer. Menä şuşı balalarğa, alarnıñ ğailälären dä kontrol’dä totıp, alarğa yärdäm itü kiräk. Bu da şuşı problemalı ğailädä balalar xoquqların yaqlawnıñ ber şartı bulıp toraTatarstannıñ Ministrlar kabinetı apparatınıñ Sotsial üseş idäräse citäkçese Säriä Saburskaya süzlärenä qarağanda, respublikada balalar yaqlaw tarmağında şaqtıy eşlänelä. Bigräk tä, balalar yortlarında tärbiälänüçelärgä iğtibar zur ikän bezdä. Xäzer alarnı asramağa ğailälärgä birü yünäleşendä eşlilär respublikada. Xäzer mondıy ğailälärneñ sanı küpkä üste respublikada, citmäsä, alarğa aqçalata tüläwlär arttı, di Säriä Saburskaya. Ğomumän, Tatarstanda balalarnı yaqlaw, alarnıñ xoquqların saqlaw eşendä şaqtıy eşlänelä, böten kiräkle qanunnar qabul itelgän, dip sanıy ul.
Alay da, Tatarstanda bar balalar da bäxetle, alarnıñ problemaları yuq dip äytep bulmıy. 1 yün könne nigezdä menä şundıylarğa yärdäm itü öçen törle xäyriä aksiälär ütä. Bıyıl, mäsälän, fizik mömkinlekläre çiklängän balalarğa kolyaskalar tapşıru qaralğan. Yaña ğasır kanalında isä 18 säğätlek telemarafon uzaçaq. Anıñ qısalarında maxsus xisapqa aqçalar cıyu qaralğan. Şulay uq, Mintimer Şäymiev qatnaşlığında Xäyriä kiçäse da oyıştırılaçaq ikän. Anda cıyılğan aqçalar awıru balalarnı däwalaw öçen totılaçaq, dip belderä oyıştıruçılar.
Gölnaz İlgizär


text:
“Berdäm Rusiä” partiäse Tatarstannı yaqlarmı?
Yarar, dönya kürsäter eşneñ qaya baruın. İñ möhime - şimbä könne Mäskäwneñ “Kosmos” kunaqxänäsendä ütkän çirattan tış qorıltaynıñ prezidiumında Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev utırdı. Ul, xätta, töştän soñğı ber utırışnı alıp ta barğan. Näq şul waqıtta Rusiäneñ awıl xucalığı turında ilneñ awıl xucalığı ministrı Gordeyev bik xikmätle süzlär belän çığış yasadı. Bu firqäğä abruylı prezidentlar, tä'sirle gubernatorlar, ministrlar, ataqlı artistlar bik kiräk. Äkämät qüätle firqä bulaçaq, dilär. Liberal' fikerlelär mondıy perspektivadan qurqıp, poşamanğa töşä. Tatar millätçeläre xäzergä üzläre telägän yağımlı süzlärne işetmäde.
“Berdäm Rusiä” deputatları Tatarstanğa häm tatar xalqına qarşı qanunnarnı yaqlap tawış birä. Döres, 12 milliard sum toruçı sotsial'-iqtisadi üseş programmaları Duma aşa şuşı fraksiä yärdämendä ütkän, dilär. Yıl sayın 12 milliard tamıp torğaç, bälki säyerräk qiäfätle firqälärne dä yaqlarğa turı kiläder. Şäymiev Dumada utıruçılar, xätta, Tatarstannan saylanğannarı da bezne yaqlamıy, şuña kürä üzebez barırğa tieş, digän ber xikmätle fiker äytkän ide. Deputat Färidä Ğäynullina, bezne Mäskäwdä, Däwlät Dumasında önäp betermilär, dip matbuğatta açıqtan-açıq çığış yasadı. Rusiä parlamentı tatarnı yaratmıy dip, firqä millätlärgä qırın qarıy dip, başnı taşqa bärep bulmıy. Härkem üzeneñ küñele tartqan yaqqa bara.


text:
Rusiä töbäklärendä häm millättäşlärebez küpläp yäşägän elekke Sovetlar Berlege illärendä iqtisadi häm sotsial üzgäreşlär küplärneñ yazmışların da üzgärtä bara. Elekke abruylı hönär iäläre bügen ğailälären aşatır öçen alıp satarlarğa äylänä. Soñınnan mondıy keşelär elekke tanışlarınnan oyalıp zaman taläp itkän hönärlären yäşerergä tırışa. Läkin bu ber dä ayırım ber yä ike keşeneñ ğayebe tügel. Rusiädäge sistema qorbanı, ber tatar keşese turında Azatlıq radiosında tıñlağız
Fäyzraxman Kamalov, Peterbur


text:
чәpшәMбe, 18 rыйHBap 2017, KaзaH BakыTы 21:29
İnde xäbär itep kilüebezçä, Däwlät Şurası aşığıç räweştä parlament saylawlarına qağılışlı qanunnarğa üzgäreşlär häm östämälär kertä. 17nçe sintäberdä közge sessiäneñ şuşı problemağa bağışlanğan öçençe utırışı uzdı. “Däwlät Şurası xalıq deputatların saylawlar turında”ğı qanun proyektı öçençe uqılışta, “Däwlät Şurası deputatların saylawlarnı Rusiä prezidentı saylawları belän berläşterü turında”ğı häm “Professional' daimi nigezdä eşläwçe Däwlät Şurası deputatları sanı turında”ğı qanun proyektları ikençe uqılışta qabul itelde. 79nçı okrug deputatı Aleksandr Ştanin Däwlät Şurası belän berençe batırğa qalu öçen “köräşkä” çıqtı. Kön tärtiben täğäyenlägändä, ul “Däwlät Şurasınıñ üzen-üze taratuı häm dekabergä saylawlar bilgeläw turında” mäs'älä täqdim itte. Çönki, anıñ äytüençä, sişämbe könne Rusiä Yuğarı mäxkämäse kollegiäse 49 deputatnıñ terkälüen ğämäldän çığaruçı yül qararın ütärgä ike atna waqıt bilgelägän. Bu “ütergeç” argumentqa deputat Oskolok “дokyMeHTы Ha cToл”, yäğni qararnı östälgä çığar digän cawap belän yaptı. Läkin deputat Ştanin monıñ belän genä tuqtamadı. Kiläçäk saylawlarnı Rusiä prezidentı saylawları belän berläşterü turındağı qanun proyektın ikençe uqılışta tikşerügä kereşkäç ul tağın ber tapqır uzğan utırışlarda beldergän töp argumentın qabatladı. Yäğni, süz Däwlät Şurasınıñ wäqälätlären möddätennän alda tuqtatu turında bara. Häm bu däwlät citäkçeläre mänfäğätlärendä eşlänä. Alar şul älege dä bayağı mäxkämä qararların mäcbüri ütäp, Däwlät Şurasın taratu nizağınnan qotılıp qalırğa telilär. Bu deputat Aleksandr Ştanin fikere. Qanun proyektlarına tözätmälärne tikşergändä, Färit Möxämmätşin räis xoquqınnan faydalanıp süz uñayınnan ğına parlament citäkçelegeneñ häm küpçelek deputatlarnıñ argumentın äytte. Anıñ fikerençä, deputat Ştaninnıñ mondıy omtılışları Däwlät Şurasınıñ eşçänlegen paraliçlawğa häm Rusiä Däwlät Dumasına häm Rusiä prezidentı saylawları çorında säyäsi körçekkä kertügä yünälderelgän. Şunıñ belän bu qarışu tuqtaldı, deputatlar tänäfessez eşläp köndezge 12gä kön tärtibendäge barlıq mäs’älälärne dä xäl itep utırışnı tämamladılar.
Yunıs Ätnäle


text:
"Yıraq Könçığıştağı tatar-başqortlarğa ni buldı?" Prof. Dr. Nadir DÄWLÄT (9. өleş)
Ütkän programabızda Mukdenda çığarılğan Milli Bayraq gazetası turında mäğlümät birgän idek.
Yaponiägä kilsäk, Tokioda – 40, Qobeda – 200, Nağoyada – 50, Qoreyänıñ Qeyjo şähärendä 120 äğzanıñ İdel-Ural Märkäzenä bäyle oyışmalarda terkälgän buluı farazlana. Läkin bez ayıruça Tokioda Qorbanğali tarafdarlarınıñ san yağınnan küpçelekne täşkil itülären häm alarnıñ üz İslam Cämğıätläre buluın beläbez. Monnan tış, berençe qorıltayğa delegatlar bulıp kilgän Yaponiäneñ Kumamato, Miäzäki kebek şähärlärendä dä törek-tatarlar yäşägänlege iğtibarğa alınğan oçraqta, Yaponiä häm aña bäyle Qoreyäda yaqınça 2 meñ keşe yäşägän dip äytä alabız. Qıtaynıñ Tientsin şähärendä 250, Şanxayda isä 200 h.b. şähärlärdä taralıp yäşägän berniçä yöz törek-tatarnı iğtibarğa alsaq, Qıtayda da bu san 500dän artaçaq. Bolardan añlaşılğança, böten Yıraq Könçığışta taralıp yäşägän törek-tatarlarnıñ 1945 yıllardağı sanı biş meñnän az ğına artıq bulğan dip farazlıy alabız. Bu qadär az xalıqnıñ, suğış alıp kilgän awır iqtisadi şartlarğa qaramastan, üz matbuğat orğannarı buluı, belem birü ölkäsendä häm dini eşçänleklären alıp baruları häm bolar öçen kiräkle aqça cıya aluları xörmätkä layıq.
Berençe Qorıltayda qabul itelgän qararğa kürä öç yıldan soñ, yäğni 1938 yılda İkençe Qorıltay uzdırılırğa tieş ide. Läkin Mançutigo räsmi orğannarınıñ viza birmäwläre belän bäyle problemalar çığu häm mondıy cıyılış uzdıruğa bik uñay qaramawları säbäple, Qorıltaynı ütkärü waqıtın çigerüdän başqa çara qalmadı. Berdänber başqarıla alğan eş – Märkäzdä eşläwçelärneñ eş waqıtların (srokların) ozaytu häm räis Ğayaz İsxaqinıñ Avrupada buluı, ikençe räis wazıyfasındağı Äxmäd Wäli İbrahimnıñ Törkiägä küçenep kitüe säbäple, Märkäzne citäkläw öçen ber şäxesne bilgeläw kiräk ide. Näticädä berençe Qorıltayda kaznaçey bularaq saylanılğan Äxmädşah Ğizzätulla, yaxşı ğına yapon telen belüe dä iğtibarğa alınıp, räis wazıyfasına bilgelände.
1938 yılnıñ 20-25 fevral könnärendä Mukdenda Märkäzneñ General Şura cıyılışı uzdırıldı. Bu cıyılışta Üzäkneñ öç yıllıq eşçänlege tikşerelde. Üzäk 1939 yılda İkençe Qorıltaynı cıyarğa tırışıp qaradı. Läkin bu tırışular dä uñışlı bulmadı. Üzäk 1941 yılnıñ 5 iyülendä yasağan belderüendä Qorıltaynıñ 1941 yılnıñ 17 avgustında cıyılaçağı, 4 kön däwam itäçäge, Ğayaz İsxaqi çit ildä bulu säbäple yaña räis häm ike räis citäkçese saylanaçağı turında äytte.
Läkin yänä dä Qorıltaynıñ ütkärelü waqıtı 10 köngä kiçekterelergä mäcbür buldı, häm, nihayät, 1941 yılnıñ 28 avgustında İkençe Qorıltay qabat Mukdenda ütkärelä aldı. Avrupada dörläp yanğan, soñraq Yıraq Könçığışta 1941-nçe yılnıñ 7 dekaberendä Yaponiäneñ quşıluı belän tağın da dähşätlängän İkençe Dönya suğışı zur iqtisadi häm säyäsi awırlıqlar tudırdı. 1938, 1939, 1940 yıllarda da Qorıltaynıñ ütkärelüen tıyğan yaponnar bu yulı üzläre ük Qorıltaynıñ ütkärelüen telilär, şul säbäple Mançutigo xaqimiätennän viza alu mäsälälären xäl itüdä şaqtıy zur yärdäm kürsätälär. Qorıltayğa bulğan iğtibarları añlaşıla ide. Yaponiäneñ räsmi orğannarı Qorıltaydan Märkäzneñ niğmatnamäsendäge Yıraq Könçığış süztezmäsen “Böek Könçığış Töene” dip üzgärtüen taläp ittelär. “Böek Könçığış Aziä xalıqlarınıñ azatlıq öçen alıp barılğan köräştä qatnaşuları şarttır” häm “Törek-tatarlarnıñ antikolonial'' blokqa yärdäm itüläre şarttır” digän ike matdä dä östälde.
Ütkärelgän saylawlarda Üzäk räise itep Äxmätşah Ğizzätulla, Diniä komitetı räise itep Gabdelkärim Räxim, särqatip itep qabat İbrahim Däwlätkilde saylandı. Belem birü häm tärbiä komitetı räise itep isä Roqıya Möxämmädiş häm Finans eşläre komitetı räise itep Salman Aiti saylandı.
1935 yılnıñ fevral'' ayındağı berençe Qorıltayda 41 delegat qatnaşqan bulsa, bu 1941 yılnıñ 28 avgustında ütkärelgän İkençe Qorıltayda 26 delegat qatnaşa aldı.
Däwamı kiläse tapşıruwıbızda.


text:
Neşet Çelebi - Tokat Yaylası
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Tokat Yaylası
Etiketler : Neşet Çelebi - Tokat Yaylası türkü indir, Neşet Çelebi - Tokat Yaylası türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Tokat Yaylası mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Tokat Yaylası türküsü, Tokat Yaylası sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Tokat Yaylası bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - İki Dağın Arasında
Neşet Çelebi - Beyaz Giyme Toz Olur
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Dağların Eteklerinde
Neşet Çelebi - Karnı Büyük Koca Dünya
Neşet Çelebi - Yeşil İpek Bükeyim
Neşet Çelebi - Yürü Bre Fani Dünya
Neşet Çelebi - Dünya Adana nın


text:
Suğışta xatın-qız bulu – xärbi buludan qurqınıçraq
Ğasırdan ğasırğa suğışlar barğanda yaqlawsız qalğan xatın-qızlarnıñ xärbilär tarafınnan mısqıl itelüe häm köçlänüe däwam itep kilde. BMO rezolüsiäse monı tuqtatırğa çaqıra.
BMO İminlek Şurası censi köç qullanuğa bağışlanğan maxsus utırışında qabul itkän rezolüsiädä köçläwne – suğış qoralı dip atadı. Oyışmanıñ general sekretare Ban Ki-Moon xärbi çaralar uzğan qayber illärdä xatın-qızlarğa qarşı bulğan köç qullanu "söyläp beterä almaslıq küp häm kiñ qırlı" bulğanın belderde.
Utırışnıñ ber öleşen AQŞ däwlät sekretare Condoleezza Rice alıp bardı:
"Bu idarä, suğış barğan cirdä censi köç qullanunıñ – iminlekkä zur ziyan saluın belderä. Censi köç qullanu xatın-qızlarnıñ sälämätlegenä zur ziyan salğan kebek töbäkneñ iqtisadi häm sosial nıqlığın da qaqşata."
Rezolüsiädä suğışlarda qatnaşqan xökümätlärgä censi köç qullanunı tuqtatırğa quşılğan, monıñ suğış cinäyätläre yäki genosidqa tiñ buluı äytelgän. Suğışqan taraflarnı tınıç xalıqnı saqlarğa çaqırılğan.
İminlek Şurasınıñ qayber äğzaläreneñ qarşılığına qaramastan axırğı çiktä rezolüsiä ber tawıştan qabul itelde. Rusiä başta bu utırışnı cıyuğa qarşı ide.
Dönyada keşe xoquqları torışın küzätüçe Human Rights Watch oyışması Şuranıñ bu qararın – "tarixi" dip bäyäläde.
Soñğı suğışlarnıñ bersendä, 90nçı yıldağı Balkan suğışında xatın-qızlarnı köçläw – suğış taktikalarnıñ berse ide. Utırışta Xorvatiä premyer-ministrı urınbasarı Jadranka Kosor çığış yasadı:
"90nçı yıllar başında bulğan terror waqıtında Yevropa urtasında, Xorvatiä cirendä köçläw xalıqnı qurqıtu häm mısqıl itü çarası bularaq qullanıldı. Bosniä-Herzogovinada köçläw häm censi köç qullanu – etnik çistartu öçen qullanıldı."
Bügen iñ qurqınıç suğışlarnıñ berse Kongoda bara. İlneñ könçığışında tınıçlıq saqlaw ğaskärlärendä xezmät itkän häm köçlängän keşelärne küp kürgän general-mayor Patrick Cammaert, censi köç qullanu qorbannarı – keşelekne yuğalta, dip belderde:
"Suğış waqıtında xatın-qız bulu – xärbi buludan küpkä qurqınıçraq," – dide general-mayor.
Xatın-qızlarnı köçläwdä suğışta qatnaşuçılar ğına ğäyeplänmi. Küp tapqırlar BMOnıñ tınıçlıq saqlawçıları da censi köç qullanuda ğäyeplände. Rezolüsiä böten taraflarnı başqa mondıy xälne buldırmasqa häm uyaw bulırğa çaqıra.
Ğamäldä bu niçek eşlär, xärbilärne kem kontrol iter – älegä äytü qıyın. Oyışma başlığı Şura aldında ber yıldan xisap totaçağın belderde.


text:
Moña çaqlı bulğan prezident saylaularında Raximovqa köndäş bulırlıq kandidat bulmadı. Azmaz tauış ala beläçäklär isä törle çaralar belän isemlektän sızıp taşlandı. Gärçä, bu märtäbä dä Safin häm Veremeenkonı şundıy uq metodlar belän çitlätü tırışlığı bulsa da, bu märtäbä kandidatlar teşle bulıp çıqtılar. Üzlären soñğı çiktä isemlekkä kertügä ireştelär. Altı kandidat arasında barğan yarıştan kem ciñep çığar, ğomumän berençe turda uq ciñüçe bulırmı digän sorauğa cavap birüe qıyın. Çönki, monda küp faktorlar rol uynayaçaq. Xalıq fikeren beleşülär dä bu sorauğa cavap birüne qıyınlaştıra. Dürt xalıq fikeren beleşüneñ näticälären misal itep kitirim. Sannar törle häm bik küp. Radio aşa alar turında söyläv qıyın. Şul säbäple xäzerge prezident Raximovqa qarağan sannarnı ğına äytep kitim. Strategik Analiz öçen Mäskäv İnstitutı birgäns annarğa kürä, saylauçılarnıñ yaqınca 27 yarım protsentı Raximovqa tauış biräçäk. Başqort Satalit Televideniäse Sotsial Texnologiä buyınşa Baqşqort Akademiäsenä tayanıp , Raximov yaqınca 57 yarım protsent tauış alaçaq dip belderde. VTsİOMğa qarağanda saylauçılarnıñ 44 protsentı xäzerge prezidentqa tauış biräçäk. Ä inde Bashkir.Ru saylauçılarnıñ 18 yarım protsentınnan küberäge Raximovnı yaqlıy dip xäbär itte. Älbättä, xalıq fikeren beleşü , ul saylau näticäse tügel. Läkin, demokratik häm xalıq fikere ğilmi nigezlärdä häm prinsiplarda ütkärelgän ber genä ildä dä ber kandidat turında şundıy zur ayırma bulmıy. Ayırma yaqınça 3-4 protsent tiräsendä bula ala. Monda isä süz 18 yarım belän 57 yarım arasındağı ayırma tturında bara. Bu inde yä xalıq fikere ğilmi nigezlärdä ütkärelmägän yäisä taratılğan mäğlümätlär yalğan digän süz. Başqortostanda prezidentlıqqa kandidatlarnıñ berse dä iblis tä, färeştä dä tügel. Läkin, mäğlüm bulğan faktlar şul turıda söyli. Prezident opponentlarına saylaualdı kampaniäsendä ayaq çalu öçen här törle administrativ resurslar qullanıldı. Äfir vaqtı birmäv, xakimiätlärgä tänqitle fiker beldergän radiolarnı yabu, prokatqa zal birmäv, elektr häm yağulıqnı özü häm başqalar häm başqalar. Moña iñ soñ bularaq yalğan bullitennär bastıru skandalı östälde. Şuşı faktlarnı küz aldında totqanda, Başqortostanda prezident saylauları ğadel häm qanunğa esasän ütäçäk, saylauçılarğa basım yasalmayaçaq, administrativ resurslar qullanılmayaçaq häm xärämläşülär bulmayaçaq dip ışanu qıyın.
Färit İdelle, Praga


text:
Xakimiätme, eşsezlekme?
Här keşeneñ qayğısı üzenä dilär. Menä Törkiädäge xällär dä şundıyraq.
Xakimiättäge AK partiä östennän laisizm prinsipların bozu, yäğni dinne däwlät eşlärennän ayırmawda ğäyepläp Konstitutsiä Mäxkämäsendä xökem protsessı başlanğannan birle töp säyäsi eşçänlek bu tema tiräsendä äylänä. AK partiä ğäyeple tabılsa partiäneñ yabılu häm iñ kimendä aralarında premyer dä bulğan 70 äğzasınıñ säyäsättän yıraqlaştıru cazasına xökem itelü ixtimalı bar. Bu inde parlamentta häm xakimiät strukturasında zur üzgäreş digän süz. Tabiği xakimiättäge ber partiäneñ yuridik yullar belän xakimiättän yıraqlaştırıluı citlekkän demokratiälärdä bik kürelgän ber xäl tügel, şulay da monıñ iskärmäläre bula. İnde AK partiäneñ citäkçeläre Konstitutsiägä säyäsi partiälärne yabunı qıyınlaştırğan qayber tözätmälär kertergä cıyınalar.
AK partiäneñ 550 urınlı parlamentta 340 deputatı bar. Yäğni Konstitutsiäneñ qayber maddälären üzgärtä alırlıq deputat sannarı yuq. Şuña kürä alar ikençe yulnı, şuşı maddälärne referendumğa iltüne uylıylar. Matbuğat bitlärendä inde bu turıda imeş-mimeşlär tulıp yata. Bu atnada Avropa Berlege Komissiäse räise Jose Manuel Borosso Törkigä vizit yasadı. Ul demokratik ber ildä ber säyäsi partiäne yabunıñ döres bulmawın belderä. Oppozitsion partiälär anıñ şuşı süzlären Törkiäneñ yustitsiä sistemasına çitän tıqşınu dip tänqitlilär. Läkin AB-nä kandidat bulğan Törkiäneñ AB qararlarına buysınırğa tieşlege dä äytelä. AB 1999-nçı yılda Avstriädäge İreklek Partiäse liderı Haidarnı saylawlarnı otqan bulsa da, faşistik tendensiäläre säbäple, yuridik tügel, ä säyäsi basım belän xakimiätkä mendermägän ide. Dimäk AB-neñ basımına qul seltäp kenä bulmıy.
İl eçendä isä tınğısızlıq üsä. Bu atnada Akdeniz universitetında Millätçe Xäräkät Partiäse tarafdarları idealistlar belän PKK tarafdarları Körd, yäki sul yünäleştäge studentlar arasında bäreleşlär buldı. Andağı kierenkelek öç aydan birle däwam itä ikän. Monnan elek oxşaş ber bäreleş Anqara Universitetında da bulğan ide.
Bu ay başında inflyatsiäneñ un protsent tiräsenä kütärelgän buluı iğlan itelde. Asılda bazardağı bäyälär yuğarıraq. Tege yaqtan tözü sektorında da eşlär tuqtalu däräcäsenä citte, yaña toraq satıp aluçılar qalmadı diärlek. Ä tözü materiallarınıñ bäyäse dä kütärelgänlektän däwlät öçen tözü eşläre alıp barğan firmalar östämä aqça almaslar tözü eşlären tuqtataçaqların belderdelär. Törkiäneñ töp tabiği gaz taratu şirkäte BOTAŞ-qa bankalar kredit birüdän baş tarttılar. Botaş 300 million yaña törek lirası kredit taläp itkän ide. 12 milliard ta 300 million liralıq alaçağı bar, läkin añardan gaz alğannar tülämi. Xalıqara Valyuta Fondı AQŞ ekonomikası torğınlıqqa kerde, Törkiädä dä üseş kimiäçäk dip belderde. Qısqası dönyadağı ekonomik krizis Törkiägä dä bärde.
10 aprelda “Cumhuriet” gazetasında “Political Researcher Tikşerenü Şirkäte”neñ 1 belän 6 aprel tarixları arasında 20 şähärdä 2 meñ 470 keşe arasında ütkärgän xalıq fikeren öyränü anketası iğlan itelde. Şuña kürä “Törkiäneñ iñ zur probleması närsä ?” digän sorawğa 24.6 % eşsezlek, 17,2 % terror belän separatizm, 13,9 % ekonomika, % 12,5 korrupsiä digän cawap birgän. İnde eşsezlek, ekonomik torğınlıq, korrupsiä ber bere belän tığız bäyle. Başqa süzlär belän äytkändä xakimiätneñ ideologik köräşe asılda xalıqnı tuqlandırmıy. Küpçelektä kiläçäk belän bäyle bilgesezlektän qurqu bar. Qısqası xalıq öçen ikmäk häm tınıçlıq kiräk. Menä monı tä’min itkän xakimiät yaqlawğa layıq bula. Säyäsätçelär monı añlıymı, yäki bu şartlarda bu problemalarnı çişep bulmayaçağın belep, añlamamışqamı salına äytüe bik ciñel tügel.


text:
Süriä tışqı eşlär ministrı Farouq al-Şara, Damask, Amerikan Däwlät Sekretare Colin Powellneñ Süriägä säfären xuplar ide, dip belderde. “Ägär dä ul Damaskka kilergä teläsä-bez bu säfärne xuplıybız, ike il arasında söyläşü möhim bulaçaq. Bu şulay uq ike xalıq öçen genä tügel-Yaqın Könçığıştağı totrıqlılıq öçen faydağa bulaçaq,” dide al-Şara.
Bolar xaqında Süriä tışqı eşlär ministrı Qahirädä Misır prezidentı Hösni Möbäräk belän oçraşqannan soñ belderde. Oçraşuda süz Ğiraqtağı wazğiät häm Damask-Waşington arasındağı kierenkelek turında barğan dip xäbär itelde.


text: Astana -- Qazaxstan prezidentı Nursoltan Nazarbaev Qazaxstan gimnı köyen häm süzlären üzgärtergä qarar itte. Yaña gimn – 1950nçe yıllarda yazılğan "Minem Qazaxstan" dip atalğan cır bulaçaq. Nazarbaev anıñ süzlärenä üzgäreş kertkän, häm xäzer gimn avtorlarınıñ berse sanala. Üzgäreşlären añlatqanda, Nazarbaev, gimn "Qazax bäysezlege öçen ğasırlar buyı barğan qaharmança köräşne" çağıldırırğa tieş dide. Yaña qanunğa kürä gimnnı ayaq ürä basıp, uñ qulnı kükräkneñ sul yağına quyıp tıñlarğa kiräk. Bügen deputatlar bu qanunnı qabul itte. 16 yıl xakimiättä torğan Nazarbaev Dikäber ayında tağın 7 yılğa prezident itep saylandı.


text:
Ğiraq prezidentı Cäläl Talabani bu atnadağı parlament saylawlarınnan soñ ikençe möddätkä wazıyfasında qalırğa tırışmayaçağın belderde.
Uzğan töndä ul protokol prezidentı bulırğa telämäwen belderde.
Talabani yaña konstitutsiä nigezendä prezident ilne idarä itüdä qatnaşu wäkalätenä iä tügel dide.
Talabani ğinwar ayında ütkän küçeş çorı cıyını saylawlarınnan soñ prezident buldı.
Yaña konstitutsiä üktäber ayında qabul itelde.
Yaña parlament yaña prezidentı bilgeläp quyaçaq.
Talabaninıñ Kördstan Watandarlıq Berlege Ğiraqnıñ 2 töp körd partiäseneñ berse. Ul yaña parlamentta zur köçkä iä bulır dip kötelä.


text:
Kibetlärdä araqı qaya yuğaldı?
Rusiädä soñğı könnärdä defitsit süzen – kibetlärdä tawar yuqlığın iskä töşerä başladılar. Citmäsä, äle närsä yuq bit – araqı satuda betep bara. Kibetlärdä alkogol’ eçemleklären satıp alu könnän-kön awıraya bara. Tatarstanda da şul uq xäl. Äytergä kiräk, araqı, konyak, ğomumän, alkogol’ eçemleklärne satuda tuğan bu berençe genä oçraq tügel. Qıyınlıqlar Rusiädä Spirt häm alkogol’le produktsiäne citeşterü häm anıñ äyläneşen köyläw turındağı qanunnı qabul itkännän soñ başlanıp kitte. Yıl başında kibetlärdä araqı satmıy başlağannar ide inde. Ul waqıtta spirtlı eçemleklärgä yabıştırıla torğan yaña aksiz markaları belän problemalar çıqqan ide. Alar aldan bötenläy yuq ide, çönki qanunnı qabul itkännär, ä markalarnı bastırırğa onıtıp cibärgännär. Annarı eşlär beraz köylände, yaña aksiz markaları buldırıldı.
Döres, iske markalı produktsiä belän nişlärgä digän soraw cawapsız qaldı. Küpläp satıp aluçılarda äle xäzer dä iske markalı, qıybatlı, bigräk tä çit ildän kertelgän alkogol’le eçemlekläre satıla almıyça, kiştälärdä yata. Qayberäwlär fikerençä, Rusiädä xäzerge köndä satılmağan 200 million dollarlıq çit il spirtlı eçemlekläre bar. 1 yüldän alda äytelgän qanun ğämälgä kertelä başlağaç, kibettä çit ildän kertelgän spirtlı eçemleklärneñ satu kinät kenä kimede. Xäzer Qazannıñ säwdä noqtalarında başqa illärdän kertelgän konyak yäki şäräbne tabu mömkin tügel. Xäyer, mondıy qıybatlı tawarnı satıp aluçılar siräk. Şuña da, alarnıñ yuqlığına küplär iğtibar da itmäde. Läkin soñğı könnärdä kibet kiştälärennän inde ğadi araqı da yuğala başladı. Busı inde ğadi tatarstanlını kübräk borçuğa saldı.
Bu yulı araqınıñ satuda betüe närsä belän bäyle soñ? Spirtlı eçemleklärneñ äyläneşen köyläwçe qanun nigezendä Rusiädä älege produktsiäne kontrol’ itü buyınça berläşterelgän elektron çeltär buldırıldı. 1 yüldän ul ğämälgä kertelde. Läkin, ber säyäsätçe äytmeşli, yaxşı itep eşlärgä teläsälär dä, asılda ğädättägeçä kilep çıqqan. Berläşterelgän sistema eşläsen öçen araqını yasawçılar da, anı satuçılar da ber programma quyarğa tieşlär. Spirtlı eçemleklärne yasawçılar üzläreneñ produktsiäseneñ aksiz markaları nomerların şul programma kertergä, bu xaqta mäğlümätne salım oyışmalarına, tamojnyağa cibärergä tieşlär. Küplär satıp aluçılar da şuşı çeltär belän eş itärgä tieş. Ä xisaplawçı berläşterelgän çeltärne ğämälgä quyuçı programma köylänep betmägän bulıp çıqtı. Citmäsä, anı eşlätüdä dä problemalar kilep çıqqan. Xäzergä araqı häm spirt citeşterüçelär Federal’ salım oyışmasınıñ şul programmanı caylap beterep, eşlätä başlawın kötep utıralar. Ä alar yasağan produktsiä älegä kibetlärgä barıp citä almıyça, skladlarda üz çiratın kötep yata.
Ä kibetlärdä isä üzlärendä araqı bulmawğa satuçılar ällä ni qayğırmıy. Kibetçelär bik aptıramasa da, Rusiäneñ ere spirt şirkätläre qayğıda, alarnıñ süzlärenä qarağanda, bu kompaniälär inde qayçannan birle rätläp eşli almıy, yartı yıl däwamında yä markalar, yä litsenziälär bulmaw säbäple kerem yuq. Respublikanıñ Tatspirtprom berläşmäse älegä bernindi dä añlatmalar belmi, anda nindi wazğiät ikänen belep bulmadı. Läkin ul da xäzerge köndä barı tik sklad kiştälärenä genä eşli.
Respublikada araqı satuçılarnı da ber yañalıq kötä. Tatarstannıñ Däwlät Şurasınıñ soñğı sessiäsendä qabul itelgän qanun nigezendä xäzer respublikada spirtlı eçemleklär belän barı tik yuridik zatlarğa ğına satarğa röxsät itelä. Satu öçen birelä torğan litsenziäneñ bäyäse dä xäzer 10 meñnän 60 meñgä qädär bulaçaq. Belgeçlär fikerençä, bu araqını satunı 30 protsentqa kimetäçäk häm legal’ bulmağan spirtlı eçemleklärneñ artuına kiteräçäk. Bigräk tä, awıl cirendä. Şulay itep, Rusiädä dä, tatarstanda da alkogol’ produktsiäse bazarın köyläwne maqsat itep quyğan qanunnar älegä barı tik tiskäre genä näticälär birä.
Gölnaz İlgizär


text:
Ni öçen Putin Beslan faciğäsennän soñ "Çeçnya" süzen äytmi?
Menä inde 5 yıl Çeçnyada qanlı suğış bara. Şuşı waqıt eçendä çeçen suğışçıları Rusiä cirendä küp sanlı terror ğämälläre başqardı. Bu "qara isemlek"ne kiçä isegezgä töşerep üttek, xörmätle tıñlawçılar. Ul arada Rusiä prezidentı Putinnıñ soñğı könnärdä äytkän süzlärenä qarasañ, Beslan faciğäse belän Çeçnya arasında ber bäyläneş tä yuq sıman. Totıq aluçılar Çeçnyağa bäysezlek taläp itügä qaramastan, Putin bu ğämäl öçen "xalıqara terrorçılıqnı" ğäyepläp çıqtı. Mäskäwneñ Çeçnyanı telgä alırğa telämäwe artında närsä yata?
Audio (Vladimir Putin)
"Bu ayırım ber qurqıtu ğämäle genä tügel. Bu xalıqara terrorçılıqnıñ Rusiägä qarşı turıdan-turı xöcüme. Bezneñ watandaşlarıbıznıñ ğömeren özä torğan tulı külämle, märxämätsez suğış."
Beslanda totıqlar alınğannan soñ, Rusiä räsmiläre ike kön buyına, ul keşelärneñ kem ikäne bilgesez, närsä telägännäre añlaşılmıy, digän süzlär söyläde. Nixayät, öçençe köngä totıq aluçılar arasında çeçennar bar, alarnıñ töp taläbe – Çeçnyağa bäysezlek birü, dip xäbär itelde. Bu turıda comğa könne, xöcümgä berniçä säğät qala Tönyaq Osetiä prezidentı Aleksandr Dzasoxov äytte. Düşämbedä Rusiä televideniese, totıq aluçılarnıñ berse dip şikänelgän ber keşene kürsätte. Ul keşe bolay dip söyläde:
Audio (totıq aluçılarnıñ berse dip şikänelgän keşe)
"Bezne ber urmanda "polkovnik" quşamatlı ber keşe cıydı. Bezgä Beslan mäktäben basıp alırğa quşıldı. Bu färmannı Masxadov belän Basaev birgän dielde."
Putinnıñ Beslannı Çeçnyadan ayırırğa tırışıuı, berençe qaraşqa säyer kürenä. Ni genä äytmä, 1999 yılda ul xakimiätkä näq menä "Çeçen suğışçıların mançu" wäğdäse belän kilgän keşe. Moñarçı bulğan terror ğämälläre öçen dä çeçennarnı ğäyepläwdän tartınıp tormadı. Närsä üzgärde soñ? Şotlandiäneñ Saint Andrews Universitetı qarşındağı Terrorçılıq öyränü üzäge citäkçese Magnus Ranstorp süzlärençä, xäzer Putinğa Rusiädäge mondıy xällärne "xalıqara-laştıru" küpkä otışlıraq:
Audio (Magnus Ranstorp)
"Bu bik çeterekle säyäsi mäsälä. Älbättä Putinğa Çeçnyadağı xällärne xalıqara terrorçılıqnıñ ber öleşe itep kürsätü, xalıqara bäyäläneş tabu küpkä otışlı."
Ranstorp süzlärençä, Çeçen suğışçılarınıñ Äl-Qaidä belän elemtädä buluı bik bäxäsle mäsälä, gärçä, nindider xalıqara bäyläneşlär, ixtimal, bardır. İslamçılar ber ildän ikençesenä, bäreleş barğan urınnarğa küçep yöri. Ämmä Ranstorp fikerençä, Putin, Çeçnyanı xalıqara terrorçılıqnıñ ber öleşe itep kürsätep, beryulı tağın ber "quaynnı" üterä, ul da bulsa, Çeçennarnıñ möstäqillekkä omtılışın. Küplär isä çeçennarnıñ mondıy omtılışqa xoquqları bar digän fikerdä.
Çeçen separatislarınıñ citäkçese Aslan Masxadov Beslandağı xällärgä qatışı buluın qatğıy räweştä kire qaqtı. Anıñ Londondağı wäkile Äxmät Zakaev Azatlıqqa telefon aşa bolarnı belderde:
Audio (Äxmät Zakaev)
"Bu terror ğämälenä prezident Masxadovnıñ qatışı buluı, yä isä terrorçılar arasında ğäräplär, Afrika keşeläre bar digän belderülär, bolar yaxşı oyıştırılğan yalğan kampaniä öleşe. Alarnıñ maqsatı – terrornı çit il yawızları başqarğan dip añlatu. Tegese dä monsı da yalğan."
Zakaev süzlärençä, Beslandağı xällär turdan-turı Putinnıñ Çeçnyada alıp barğan säyäsätenä bäyle:
Audio (Äxmät Zakaev)
"Beslandağı terror ğämäle cirle radikal törkemnärneñ eşe. Alarğa Rusiä xärbiläreneñ yırtqıçlığı öçen üç alu teläge belän qaynağan keşelär yärdäm itä. Bu törkemnär Putinnıñ bastıru säyäsäteneñ turıdan-turı näticäse. Bu säyäsät däwam itsä, Kavkaznıñ radikälläşüe köçäyä baraçq häm Beslan faciğaseneñ qabatlanuı qotılğısız."
-Ali Gilmi


text:
Osman Öztunç - Şeyh Şamil
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Şeyh Şamil
Etiketler : Osman Öztunç - Şeyh Şamil türkü indir, Osman Öztunç - Şeyh Şamil türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Şeyh Şamil mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Şeyh Şamil türküsü, Şeyh Şamil sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Şeyh Şamil bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Davullar Çalındı
Osman Öztunç - Suları Islatamadım
Osman Öztunç - Foseptik Çukuru
Osman Öztunç - Çamlıbelden Çıktım Yayan


text:
Azärbäycän prezidentı 80nçe yäşen Törkie başqalasında yatqan xastaxänädä bilgeli. Bakudağı bäyräm ul qaytqançı kiçekterelgän.
Alievneñ xästäxänädän qayçan çığaçağı bilgele tügel. Ul 3-nçe mayda çığış yasağanda xuşı kitep yığıla häm ber qabırğasın sındıra. Şunnan soñ Törkiägä kilä. Änkarada Gülxanä xärbi xästäxänäsendä intensiv bülektä dävalanğannan soñ normal bülmägä küçerelä.Bugen ğailäse häm Törkiä prezidentı Axmed Sezer Aliev yanında bulğan dip xäbär itelä. Alievneñ ştab başlığı Mäxtiev , prezidentnıñ sälämätlege yaxşı ul tizdän öygä qayataçaq dip äytte,televidiniädä. Prezident V.Putin cibärgän qotlau kündermäsendä, Alievneñ Russiä, Azärbäycän duslığına kertkän öleş öçen röxmät belderä.


text:
Bastıru säyäsäte İrandağı qarşılıq çaraların tuqtata alırmı?
İranda soñğı arada bulğan xatın-qızlar xoquqların yaqlawçılarnıñ häm student xäräkätläre citäkçeläreneñ totqarlanuı, mäxkämägä çaqırtıluı, törmä cäzasına xökem itelü häm başqa törle bastıru dulqını xalıqara däräcädä borçılu tudırdı. Küzätüçelärneñ äytüenä qarağanda, bu ezärlekläw İran xökümäteneñ tänqitkä tüzemlege kimi baruın kürsätä.
“Xökümät qurqınıçnı sizä häm şuña da, basımnı arttıra bara. Alar bu yul belän tınıçlıqqa ireşä alır häm qurqınıçnı beterer alır, dip uylıy. İkençe yaqtan cämäğätçelek, däşmiçä torıp teläklärenä ireşä almawın añlıy, şuña da alar üzläreneñ protest çaraların arttıra bara”
Soñğı atnada ğına xatın-qız xoquqların yaqlawçı 10 keşe mäxkämä çaqırtılğan ide. 4se elegräk, tağın ikese bügen törmä cazasına xökem itelde. Başqalarğa - milli iminlekkä qarşı süz berläşterü, xalıqnı qotırtu ğäyepläwläre belderelde. Elegräk, xökümät, xatın-qızlarnı kimsetä torğan qanunğa qarşı ber million qul tamğasın ciyu belän şöğellängän 5 xatın-qıznı yabıp quydı. Ütkän ayda, şuşı 5 keşene azat itergä taläp itkän häm Tähran mäxkämäse qarşında tınıç çarağa ciyılğan tağın 30 keşene politsiä totqarlağan ide.
Studentlar arasındağı aktivistlarğa da basım arta. Alarnıñ ber öleşenä uqu tıyılğan, küpmeseder mäxkämägä, matbuğattağı häm säyäsi säxnädäge çığışları öçen distiplina komitetlarına çaqırtılğan.
Ütkän atnada Mazandaran Universitetında, sabaqtaşlarına çığarılğan xökem qararlarına qarçılıq yözennän ciyılğan 15 student totqarlanğan ide. Alarnıñ kübese soñınnan irekkä çığarıldi.
Naçar eş şartları häm tübän eş xaqlarına qarşılık beldergän distälägän uqıtuçılar da qulğa alındı. 17 apreldä Hamedan qalasında 40lap uqıtuçı totqarlandı. Alarnıñ kübese küpmeder waqıttan soñ azat itelde. 16nçe aprildä İran Uqıtuçılar Berläşmäse başlığı Ali Akbar Baghani, Tähranda mäktäptä uqıtqan waqıtta, qulğa alına. Anıñ oyışması protest çaraların oyıştıruçuda aktiv qatnaşqan ikän.
Totqarlawlar, mäxkämägä çaqırtu, aktivistlarnı qurqıtu dulqını İranda häm xalıqara däräcädä borçılu tudırdı. Xoquq yaqlaw oyışmaları İrannı tınıç demonostrantlarnıñ xoquqların xörmät itärgä çaqırdı.
Amnesty İnternational oyışması 20nçe apreldä yasağan belderüendä, bu xaqta üzeneñ borçıluyın belderde. Anda qarlışılıq çaralarında qatnaşuçılar yış qına qulğa alınalar, dip äytelä. İran küzläw ministrı Gholam Hussein Mohseni Ejeie xatın-qızlar häm studientlar xäräkätlären açıqtan açıq xökümätkä qarşı eşçänlektä ğäyepläde.
Reformalar yaqlı iñ zur studentlar törkeme Daftare Tahkim Vahdat, Ejeineñ süzläre xökümät häm İran xalqı arasında bulğan upqınnıñ üsä baruın kürsätä, dip belderä. Oyışma citäkçese Möhämmäd Hashemi aktivslarnı ezärlekläw İrannıñ xalıqara problemalarına kilep totaşa, di. Säyäsi eşçänlege öçen berniçä tapqır törmägä yabılğan, Ali Afshari, bastıru säyäsäte belän xakimiätlär uñışqa ireşmäyäçäk, dip sanyı.
İnqilab mäxkämäse yanında çıqqan xatın-qızlarnı küregez, alar qıynala aluların belä, ämmä alar barıber çığa, alar mäxkämägä çaqırtılaçağın da belä, ämma bu turında uylap tormyı. Studentlar da eşlägän eşläre öçen tülärgä turı kiläçägen belä, ämma alar üz köräşen däwam itä. Bu bastıru säyäsäteneñ häm qarşı çığuçılarğa qıyınlıqlar tudıru näticä birmäwen kürsätä. Alar kiresençä qarşlıq beldrüçelärneñ sanı artuına ğına kiterä.
Şul arada Shiraz Universitetında kertelgän yaña tärtiplärğä qarata qarşılıq çarası inde 3nçe kön däwam itä. Häm studentlar xäräkäte däwlätneñ bastıru säyäsätenä qaramastan, qarşılıq çaraların tuqtatırğa ciyınmıy.
Bikä Timerova


text:
Rumıniä xökümäte bügen Britaniä belän nindi dä bulsa serle viza kileşüe buluın kire qaqtı.
Britaniäneñ Sunday Telegraph gazetı, Rumıniä premyer-ministrı Adrian Nastase, Britaniädä sıyınu sorağan rumın watandaşlarınıñ sanın qısqartırğa wağdä itte, moña cawap itep Britaniä premyerı Tony Blair, rumınnarğa Britaniägä kilüne ciñeläytäçäk, dip yazıp çıqtı.
2007nçe yılda Yevropa Berlegenä kerergä cıyınğan rumınnar Britaniä häm İrlandiädän başqa yevropa illärenä vizasız yöri ala.
Blair'nıñ matbuğat wäkile Britaniä belän Rumıniä vizalarnı beterü mäs'äläsendä söyläşülär alıp bara, dip belderde, ämma monıñ – sıyınu sorawçılarnı qısqartuğa cawap bularaq eşlänäñçägen kire qaqtı.
Uzğan atnada Britaniäneñ immigratsiä ministrı Beverley Hughes, bolğarlar häm rumınnar Britaniäneñ çik buyındağı zäğif kontrol sistemasınnan faydalanıp ilgä ütep kerä, digän ğayepläwlärdän soñ urnınnan kitergä mäcbür buldı.


text:
İran atom eşçänlegen yañartıp cibärä ala
Audio (Hassan Rawhani) "Uran bayıtu eşläre Natanzta başqarıla ide, bez anı başlamabız, ä berär başqa eşçänlek bulır."
İsfahan qorılması uran çimalın gazğa äyländerü öçen köylängän. Soñnan bu gaznı Natanz qorılmasında bayıtıp bula. Bayıtılğan urannı arom reaktorında yağulıq itep tä, atpm qoralın citeşterü öçen dä qullanıp bula. Uzğan yılnıñ noyäberendä Tähran, qorılmanıñ ikesendä dä eşçänlekne tuqtatıp torğan ide, läkin monı ixtiarıy häm waqıtlıça qarar digän ide. Yevropanıñ 3 ile – Britanä, Germaniä, Fransiä – İrannı bayıtu eşlären tuqtatırğa künderergä tırışa. Ämmä comğa könne Londonda ütkän söyläşülär näticäsez tämamlandı.


text:
Bügin Qazaqstan Respwblïkası Tuñğış Prezïdenti Elbası küni. Osı ay`twlı merekege oray` Qazaqstan Respwblïkası Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev xalıqtı merekemen quttıqtadı, dep xabarlay`dı BAQ.kz tilşisi.
Mïnïstr quttıqtawın öziniñ älewmettik jelidegi paraqşasında jazdı.
"Ardaqtı ağay`ın!
Bügin xalqımız memlekettik mereke – Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti künin qarsı alwda.
Bul kün - töl tarïxımızda tuñğış ret prezïdenttik basqarw jüy`esi bastaw alğan kün.
Egemendiktiñ eñ qïın jıldarında prezïdenttik bïlik qoğamdı toptastırwdıñ, sayasï turaqtılıq pen qalıptı damwğa jumıldırwdıñ quralı retinde qızmet etti.
Elbasınıñ basqarwımen xalqımız birtutas ult retinde nığay`ıp, älemge jaña Qazaqstandı äy`giley` otırıp, tabıstı memleket qurdı. Elimiz birliktiñ besigine, tatwlıqtıñ turağına ay`naldı.
Merey`li merekemen şın jürekten quttıqtay` otırıp, barşañızğa baq-bereke, otbasılarıñızğa amandıq, eñbekteriñizge tabıs tiley`min!" - delingen mïnïstrdiñ quttıqtawında.
Eske salar bolsaq 2011 jılğı 14 jeltoqsanda Memleket basşısı «Qazaqstan Respwblïkasındağı merekeler twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ Zañına tolıqtırwlar engizw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ Zañına qol qoy`dı, onda 1 jeltoqsanda atalıp ötiletin jaña memlekettik mereke - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti künin belgilew közdelgen.


text:
Germaniä deputatları möselman xatın-qızların yawlıqnı salırğa çaqırdı
8 yıl elek Törkiädäge Marmara Universitetına kerü ğarizasın tapşırğanda räsemgä töşkändä yawlığın saludan baş tartqan Äminä Araç isemle törek qızı Strasburgtağı keşe xoquqları mäxkämäsendä ciñelde. Äminä, üzeneñ yawlıq kiep räsemgä töşä almawın – ireklekne häm vocdan iregen bozu, dip mäxkämägä şikäyät yullağan ide. Vocdan irege häm yawlıq mäsäläse bu atnada ber yulı 3 ildä köntärtibenä mende.
2 atna elek Britaniäneñ elekke tışqı eşlär ministrı Jack Straw, möselman xanımnarnı – yawlıqların salırğa çaqırğan ide. Uzğan atnada ilneñ tönyağında, Yorkshire ölkäsendä 24 yäşlek Aişe Azmi isemle uqıtuçı yardämçesen – hicab kigän kileş eşenä kertmädelär. Bügen Britaniä premyerı Tony Blair, Yorkshire''dağı ul xäl turında belgänen, häm – cirle räsmilärneñ mondıy qarar qabul itülären añlawın belderde. Blair da, möselman xatın-qızlarınıñ baştan ayaqqa qadär törenep yörülären – "büleneş" küreneşe dip sanıy, ämma nindi dä bulsa täñqit turında süz dä bulırğa mömkin tügel, di Blair:
"Bu büleneşne çağıldıra. Şuña kürä başqa keşelär üzlären räxät xis itmi alar belän. Läkin xatın-qızlarnıñ yawlıq kiergä xoquqı yuq, dip ber kem dä äytmi. Bu bik tirängä kerü bulaçaq."
Britaniä häm Germaniädä bezneñ millättäşlär dä yäşi. Münxenda yäşägän Ayşe xanım Agi:
"Min bu sorawnı (täqdimne) tulısınça qabul itäm. (yawlıqnı salu turında). Ämma ofisial qanun bulmasın, çönki qanun – radikal köçlärgä platforma açaçaq. Möselman xatın-qızları şulay kienmäsen (hicab kimäsen), ämma (anı tıyğan) räsmi qanun bulmasın."
Yawlıqnı salırğa täqdim itüe – integrasiäme-assimiläsiäme? Şulay uq Münxenda yäşägän tağın ber millättäşebez, Xäyretdin Sadiq:
"Baş yawlığı mäsäläse – beraz çeterekle mäsälä. Yevropada bez yevropalıça yäşibez dip, alar şikelle xatın-qızlar başların açarğa tieş tügel, bu – vocdan irege mäsäläse. Germaniädä bu mäsälä ber waqıtta da kütärelmäde. Çit il keşeläre arasında töreklär küpçelekne täşkil itä. Töreklärgä qarata "integrasiä" iseme astında assimiläsiä prosessı bara."
Möselman xatın-qızlarınıñ hicabları bu atnada Tunista da köntärtibenä mende. Anda xattä polisiä xatın-qızlarnı uramda tuqtatıp, yawlıqların saldırıp, başqa yawlıq yäki hicab kimäyäçäkläre turında qäğäzgä qul quydıra, digän xäbärlär bar.
Alsu Qormaş


text:
NATO Rusiäne tınıçlandıra, Rusiä ışanmıy
NATOnıñ Buxarestağı olı cıyınında ikençe kön Rusiä häm Ukraina citäkçeläre belän söyläşülärgä bağışlandı. İğtibar bigräk tä Rusiäneñ urınınnan inde kitärgä cıyınğan prezidentı Putingä yünälgän ide.
Putinneñ Rusiä çiklärennän tışta doşman kürü ğädäte yaña närsä tügel, ul monı prezidentlığı çorında härdaim kürsätep kilde. Üz qurquların ul Buxarestta da yäşermäde häm NATOnıñ könçığışqa taba kiñäyüe xaqında bolay dide:
"Bezneñ çik buylarında, üz ğämällären Washington kileşüendäge 5nçe matdä nigezendä dä qoraçaq küätle ber xärbi berläşmä barlıqqa kilüe Rusiädä ilneñ iminlegenä turıdan-turı yanağan ber qurqınıç bularaq qabul iteläçäk. Bez bu eşlärneñ Rusiägä qarşı yünälderelmäwe turındağı belderülär belän genä qänäğät bula almıybız", di Vladimir Putin NATO kiñäyüen haman da zur yanaw bularaq bäyäläwen raslap.
Putin telgä alğan Washington kileşüeneñ 5nçe matdäsendä, NATOdağı ber äğza ilgä qarşı yasalğan höcümneñ bar saqlanu berlegenä yasalğan dip bäyälänäçäge turında äytelä. 1949nçı yılda imzalanğan şuşı dolkument NATOğa nigez salğan kileşü bulıp tora.
Yäğni NATO üzenä Ukraina häm Gruziäne dä alğan oçraqta, häm şuşı ike il belän Rusiä arasında berär qorallı nizaq çığa qalsa, bu Rusiäneñ turıdan-turı bar NATO qüäte belän eş itäçägen añlataçaq digän süz.
Mäskäwneñ andıy ixtimaldan qurquın añlap bulsa da, uyğa, dimäk Rusiä Ukraina yä Gruziä belän mömkin problemaların qoral qullanıp xäl itü xaqında uylana digän fiker dä kilä.
Şunıñ sürätendä Kiev häm Tiflisneñ ni öçen NATOğa şul qädär omtıluı añlaşıla töşä.
Ukraina da, Gruziä dä asılda Buxarest oçraşuında NATOnıñ Äğzalıqqa ireşü planın aluğa ömetlängän ide. Ämma bu älegä bulmıy qaldı - NATOnıñ qayber äğzaları, cömlädän Fransiä häm Germaniä, alar äle tulı äğzalıqqa äzer tügel dip, Ukraina häm Gruziägä andıy plan täqdim itügä qarşı çıqtı.
Läkin ikençe yaqtan Kiev tä, Tiflis tä kiläçäktä bu bik mömkin eş digän nıqlı garantiälär aldı. NATOnıñ baş sekretare Jaap de Hoop Scheffer monı pänceşämbe dä äytte, comğa könne Ukraina prezidentı Viktor Yuçenko belän oçraşqanda da qabatladı. Tieşle reformalar ütkärü häm äğza bulu eşendä NATO Ukrainağa härtörle yardäm kürsätäçäk, dide baş sekretar de Hoop Scheffer.
Şuşı ike ilneñ NATOğa kerügä äzerlegen xäzer dikäberdä uzaçaq oçraşularında NATO däwlätläreneñ tışqı eşlär ministrları tikşeräçäk. Ukraina prezidentı Yuçenko üz ilenä Äğzalıqqa ireşü planı näq şunda bireler dip ömetlänä.


text:
пәHҗeшәMбe, 19 rыйHBap 2017, KaзaH BakыTы 09:35
Respublika urman ağentlığı bötörölöügä bäyle, Başqortostandıñ täbiğät menän fayźalanıu, urman resurstarı häm tirä-yaqtı haqlau ministrlığında yañı xeźmättär barlıqqa kilde. Premer-ministr urınbaśarı Şamil Vaxitov äyteüensä, tap oşo xeźmättär respublika bilämälärendä urmandarźı haqlau, ularźı iśäpkä alıu häm küźäteüźä totou keüek eştärźe başqarırğa burıslı. Urman xeźmäten bötörölgän urman xujalığı ağentlığınıñ elekke başlığı Rif Qaźaqqolov yetäkläy. Prezident xakimiäteneñ bilämälär häm qadrźar menän eşläü bülegeneñ elekke yetäksehe Väsil Kinyäğolov oşo xeźmättä xakimi-xoquqi bülektä eşläyäsäk. Prezident Mortaza Räximov Väsil Kinyäğolovtı bilägän wazifahınan alıp xakimiätteñ bilämälär häm kadrźar menän eşläü bülegenä Asqın rayonı başlığı Zäki Nasırovtı täğäyenlägäyne. Telgä mahirźar Väsil Kinyäğolovtıñ urman xujalağına eşkä küseüen prezident xakimiät çinovniğın urmanğa yebärźe tip narıqlarğa la ölgörźö.


text: Şuşı uq könne Tatarstan respublikasınıñ Ğ.Tuqay isemendäge Däwlät premiäse komitetı birelgän eşlärne qarap, 2003 yılda Tuqay isemendäge premiäne alu öçen konkursta qatnaşırğa layıqlı şäxeslärne bilgeläde. Alar barlığı unaw: dirijor Röstäm Abyazow, Tinçurin teatrınnan Räşit Zahidullin häm İslamiä İdiatulovna, törle kitaplar avtorları Rawil Boxarayev, Zinnur Mansurov, Sufiän Povarisov, Mösäğit Xäbibullin, Qotdus Xösnullin, kitap bizäleşe öçen Färidä Xasyanova, häm «Tatar tuyı cırları» cırçılarınıñ kantantası öçen Şamil Şärifullin.


text:
Diego Velázquez
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (6 iyun, 1599 – 6 avgust, 1660) İspaniya koroli Philip IV da'wirinde xızmette bolg'an jetekshi İspan su'wretshisi bolg'an. Onın' do'retiwshiligi Barokko da'wirine tuwrı kelgen bolıp, ol portret su'wretshi retinde u'lken tabıslarg'a erisken. Bir neshe tariyxıy ha'm ma'deniy a'hmiyetke iye ha'diyeselerdi su'wretlew menen birge ol İspan koroli shan'arag'ının' ko'plegen portretlerin, basqa Evropanın' jetekshi adamların ha'mde a'piwayı adamlardı o'z jumıslarında sa'wlelendirgen. Onın' shedevr jumısı Las Meninas (1656) esaplanadı. 19-a'sirdin' birinshi shereginen baslap Velázqueztin' jumısları basqa realist ha'm impressionist su'wretshileri ushın u'lgi bola basladı. Sol waqıtlardan baslap, İspaniyalı Pablo Picasso, Salvador Dalí ha'm İnglis-İrland su'wretshisi Francis Bacon ha'mde ko'plegen basqa ataqlı su'wretshiler Velázqueztin' jumısarın joqarı baxalag'an ha'm hu'rmet retinde onın' ataqlı jumısların qayta islep shıqqan.


text: Qırğızstan parlamentı utırışında, premyer-ministr Nikolay Tanayev, Qırğızstandağı üzbäk anklavı bulğan – Şaximardan töbägen – Qırğızstan cire, dip iğlan itte. Qırğızstan, Üzbäkstan häm Taciqstan ber bersenä terälep torğan Färğana Üzänendä berniçä şundıy anklav bar. 90nçı yıllar başında Üzäk Aziä däwlätläre bäysezlek iğlan itkännän birle – çiklär turında söyläşülär bara. Qırğızstan parlamentı deputatı İsmail İsakov ta , Üzbäkstannıñ Şaximardanğa ber xoquqı da yuq, häm bu cir Qırğızstanğa qaytarılırğa tieş dip sanıy. Üzbäkstan tışqı eşlär ministrlığınıñ matbuğat wäkile İlxom Zakirov, Tanayev belderüen – ädäpsez, dip bäyläde, häm bu tör qararlar barı dip ike yaqlı söyläşülärdä qabul itelergä mömkin, dide.


text:
Ekrem Çelebi - Gönül (Sıkı Tut)
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Gönül (Sıkı Tut)
Etiketler : Ekrem Çelebi - Gönül (Sıkı Tut) türkü indir, Ekrem Çelebi - Gönül (Sıkı Tut) türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Gönül (Sıkı Tut) mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Gönül (Sıkı Tut) türküsü, Gönül (Sıkı Tut) sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Gönül (Sıkı Tut) bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - O Yarin Kaşları Kara Değil Mi
Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular
Ekrem Çelebi - Kara Bahtım Kem Talihim
Ekrem Çelebi - Ahlatta Yeşil Kovan
Ekrem Çelebi - Bu Zalim Gurbet
Ekrem Çelebi - Çaya İner Ağlarım
Ekrem Çelebi - Niçin Ağlamayayım
Ekrem Çelebi - Yaralandım Aşk Elinden
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış


text:
“İdel” jurnalınıñ 7 häm 8 sannarına küzätü
“İdel” jurnalı çığa başlawğa bıyıl iyüldä 15 yıl tuldı.“İdel ” jurnalınıñ berençe sanı 1989 yılnıñ iyül ayında çığa. Häm ul yäşlär mäydanı jurnalı bulıp xezmät itä. Bıyılğı “İdel” jurnalınıñ 7 häm 8 sannarında närsälär basıla soñ? Jurnalnıñ “Yaña dulqın” säxifäsendä 7caHыHдa K.Tinçurin teatrı artistı Almaz Fätxullin turında , ä 8 sanında yäş cırçı Läysän Ğimayeıva belän Xäbir İbrahimnıñ äñgämäse urın alğan.
Jurnal uquçılarnı “İdel”neñ soñğı ike sanında da “Miras” säxifäsendä mäşhür tatar yazuçısı häm ğalime Ğalimcan İbrahimovnıñ “Borınğı İslam mädäniäte” isemle bik ğibrätle kitabı belän tanıştırunı däwam itä.( Kitaptan özek) “Säyäsi qüät belän ğilem wä mädäniätneñ här ikesenä iä bulğan tarixi millätlärdän berse- urta ğasırlardağı “islam mädäniäte”der.Tarixnıñ qarañğı pärdäse astında kümelgän , isem häm şöhrätsez wä bilgesez yatqan ğäräp xalqı eçendä islam kilep çığıp, alarğa säyäsi qüät birde, alarnı dönyağa xakim yasadı. Barlıqqa kilüennän bik az soñ ğäräptän başqa qäwemnärne dä islam üzeneñ dairäsenä alıp, böyek islam milläte täşkil itte. (Bu oçraqta avtor“islam milläte”dip böten Şärıq dönyasın küzdä tota. –Ä.X.)Bu böyek millät – barlıqqa kilüennän ber ğasır ütügä, ğilem, mädäniätkä yabışıp tarixta kürenekle urın aldı häm säyäsi qüätkä häm mädäniätkä iä buldı. Bu risalädän maqsat-şul islam milläte xaqında berqadärle qäläm yörtmäster. Min monda “islam mädäniäte”didem, ğäräp dimädem. Çönki bu millätne täşkil itkän keşelär törkeme saf ğäräptän genä ğibarät tügel, bälki farsı, törek, körd, hind kebi toqımnar da bardır”(sitata tämam). Näbirä Ğimätdinovanıñ Bazar yulı säxifäsendäge “Qıñğıraw çäçäge”dip isemlängän yazması awıl balalarınıñ şähärgä kilep urnaşıp, şähärneñ alar yäşägän yortların üzläre köçläre belän maturlatırğa tırışqan uñğan xanım Älmät rayonınıñ Maqtama awılında tuğan Älfiäneñ yazmışı turında. Ä avgust ayınıñ sanında Cir tügäräk säxifäsendä Ruziä Safiullinanıñ “Kitkäç German cirenä” dip atalğan mäqäläsennän bügenge tatar yäşläreneñ Qazannan Almaniägä kitep belemen kamilläştergän tatarlar turındağı yazması bar. Anda tanılğan ğalimä Flera Safiullinanıñ şäkerte İlmira Miftaxovanıñ Almaniädä tyurkologiä fänen öyränüe, anıñ doktorlıq dissertatsiäsenä material tuplawı, üze uqığan cirdä- Berlinnıñ Azat universitetında tatar telen uqıtuı turında tulıraq mäğlümat birelä. İlmira Miftaxova Qazanğa qısqa waqıtlı yalğa qaytqaç ul “İdel”neñ redaksiäsenä kerep çığarğa da waqıt tapqan. (ber özek uqıp kitäm: “Almaniä tatarları üz telebezne bik sağına, üzebezçä aralaşırğa bik teli. Bez genä ul ,Tatarstanda tuğan telebezneñ qäderen belmibez,-dip yılmaya İlmira .“Ä sez anda nindi teldä söyläşäsez soñ?-dip qızıqsınam. “Almannar belän –almança, töreklär .h.b. millätlär belän dä almança“,-di ul. “Ä üzara?” “Qızğanıç, üzara urısça aralaşabız. Tatarça belüçelär yuq diärlek. Kübese urıs yäki nemes belän ğailä qorğan.Alarnıñ balaları tatarça belmäyäçäk, älbättä. Ä şulay da üzläre tatar bulıp yäşärgä, tatar bulıp qalırğa tırışa. (Sitata tämam). Ä xäzer “İdel”neñ 15eл elek çıqqan sanına küz salıyq äle. Anıñ berençe sanında ”Aqsaqallar fatixası” säxifäsennän soñ jurnalnıñ dürtençe bite buş qaldırılıp asqı poçmağında Yazığız!-dip atalğan çäçmä şiğer urın alğan: “Yazığız! Cirdän şıttıq, cirgä señäbez. Çäçäk atıp tağın şiñäbez, orlıqlarnı sibep tufraqqa... Küpme cırlar köyde, küpme cannar yandı ğömer digän usal uçaqta! Ayaz küktäy kersez käğäz bite! Közge kebek ğädel. Şul közgedä yazılmağan kitap, yäşälmägän ğömer, äytelmägän wasıyät, ğişıq xatı, mädxiälär. Xalqıbıznıñ ömete, il ğäme”! Bügenge İdel”neñ bitlärendä tanışu säxifäse bar.Bu säxifädä jurnal uquçıları 7 sanda Firaya Qayumovanıñ şiğerläre belän ä“İdel”neñ 8 sanında Saniä Äxmätcanova şiğerläre belän tanışa alalar. Ä şiğriät säxifäsendä Mödärris Älämovnıñ şiğerläre urın alğan. Yäşlärneñ şiğer belän mawığuı , älbättä” ul tabiği xäl. Şiğer qayçan yazıla dip sorasağız? Şiğer, ul- keşe küñeleneñ yä bik kütärenke çağında, yä keşeneñ bik awır xislär kiçergän çağında yazıla., -digän fikerne işetkänegez bardır möğayın. Bügenge yäşlärneñ icat cimeşlären tormışqa aşıruçı “İdel” jurnalı bar. Ä şulay da , bügenge bar tatar yäşläreneñ dä dustına äwerelerme ul? Ansın inde waqıt kürsäter.
Mälikä Basıyr


text:
Seherin merkezinde 3 otaq menzil satilir
Tecili Satilir...Seherin merkezinde 28 may Semed Vurqun bainin yani Xetai telefon qovsaqina ( ATS ) yaxin 5 mertebeli ekspremental lahiyeli binanin 2 ci mertebesinde 3 otaq yaxsi temirli menzil satilir...Menzilde otaqlar ve sanitar qovsaqi ayri ayridi....Menzil skvaznoydu....Menzilin metbexti boyuk ve genisdi...Binanin genis heyeti usaqlar oynamaq ucun genis heyeti var...qaz , isiq , su daimidi....das binadi ..menzil orta evd...Mekteb , baxca . merket , dayanacaq , bulvar , 28 may metro eve yaxin yerde yerlesir...sekiler menzilin oz sekileridi


text: Yekaterinbur -- Çiläbe ölkäsendäge "Mayak" atom şirkätennän tirä-yün moxitkä yıl sayın 10 million kubometr radiaktiv qaldıqlar taşlana. Bu turıda Rusiä baş prokuraturasınıñ Ural federal bülgesendäge bülek başlığı urınbasarı Andrei Potapov comğa könne Yekatrinburda ütkän matbuğat oçraşuında äytte. Mayaktağı tuzğan bualar aşa ağıp çıqqan qaldıqlar Teça yılğasın, tirä-yün moxitne pıçrata, bu Çiläbe genä tügel, kürşe Kurğan ölkäse xalqına da qurqınıç tudıra dide ul. Mayak tiräsendä berniçä tatar awılı urnaşqan. Potapov süzlärençä, tikşerülär näticäsendä, bu xäl öçen Mayak citäkçese Vitali Sadovnikov cawaplı dip tabılğan. Atnakiç könne Çiläbe mäxkämäse anıñ östennän cinäyät eşe açu mäsäläsen qaradı. Sadovnikov ölkä deputatı bulıp tora, şul säbäple mäxkämä qararı kiräk. Qarar düşämbedä yasalır dip kötelä.


text:
"Mädäniätlär İttifağı" çişeleş täqdim itä
Bügen İstanbulda säyäsätçelär häm ruxanilär tarafınnan äzerlängän , könbatış häm möselman dönyası arasındağı qarşılıqlar turındağı xisap BMO general sekretare Kofi Annanğa tapşırıldı. Belgeçlär qarşılıqlarnı çişü yulların täqdim itte.
"Alar, möselman dönyasında iñ küp açu häm qarşılıq tudırğan ğäräp-İzrail nizağın tikşerä. Könbatış xärbiläreneñ Ğiraq yäki Äfğanstandağı çaraları da qarşılıqlarnı tiränäytä."
Belgeçlär – Aq Qäğäzgä yazu digän täqdim belän çıqtı. Närsä ul Aq Qäğäz? İzrail häm Fälestin wäkilläre bergä utırıp ayıq aqıl belän üzläreneñ küptän tügelge tarixların barlap fiker alışaçaq.
Xisapta extremismnı yaqlağan möselman däwlätläre dä telgä alınğan. Andıy illärneñ kübesendä säyäsi ireklek yuq. Şuña da belgeçlär törkeme dönya cämäğätçelegen demokratik tärräqiätlärne yaqlarğa çaqırdı.
İzrail-fälestin kebek nizaqnı çişmi torıp, könbatış belän möselman dönyasın ber bersenä mädäniätlär ara dialog häm belem birü yulları belän genä yaqınaytıp bulmawı kön kebek açıq, ämma Kattan fikerençä, barıber xäzerdän ük çaralar kürü kiräk.
"Alar äläbättä, säyäsi qarşılıqlarnıñ çişelüenä qadär, bu täqdimnärneñ bik çiklängän buluın añlıy. Ber ük waqıtta alar kötkändä waqıt sarıf itmäskä çaqıra. Misal öçen, mädäniätlär häm keşe xoquqları ölkäsendä belem birüne köntärtibenä quyarğa bula."
Din häm säyäsät mäsälälären yaqtırtqan mäğlümat çaralarınnan da cawaplı häm saq bulu soralğan, şulay uq belgeçlär, möselman dönyasında internet qullanunı kiñeräk cäyelderergä çaqıra.
"Mädäniätlär İttifağı" cıyını häm täqdimnärneñ ximayaçeläre – küpçelek katoliklar yäşähän İspaniä häm möselman ile Törkiä buldı. Täqdimnärne eşläp beteräse bar. Möselman dönyası belän könbatış arasındağı qarşılıqlarnı çişü yulları ağımdağı yılnıñ azağında, New Yorkta täqdim iteläçäk. BMO däwlät sekretare Kofi Annan, "problema Qor''ändä, İncildä yäki Talmutta tügel. Problema dindä tügel, problema törle din keşeläreneñ ber bersenä mönäsäbätendä", dip belderde.
Alsu Qormaş


text:
Därdmändne iskä alu çaraları başlandı
Başqortstanda kürenekle tatar şağire, metsenat, cämäğät eşleklese häm eşquar Zaqir Rämievne – Därdmändne iskä alu çaraları başlanıp kitte. Ber atna buyı däwam itäçäk mädäni çaralarnıñ berençese comğa könne Ufada, Başqortstan däwlät universitetında oyıştırıldı. Biredä, tatar tele häm ädäbiäte bülege möğallimnäre häm talipları başlanğıçında, Därdmändneñ tormış yulına häm icatına bağışlanğan fänni-ğamäli konferensiä bulıp ütte. Anda küp kenä qızıqlı çığışlar berse, universitetnıñ tatar tele kafedrası möğallime Marat Şäripov belän Därdmänd könnäre programması xaqında äñgämä qordıq.
“Şunısı qızıqlı – bu konferensiädä Därdmändneñ tuğannarı, abıysı şakirnıñ onıqları, üzeneñ onıqları qatnaştı, di Marat Şäripov. - Bu isä bezneñ cıyınğa tantanalılıq östäde. Küp kenä qızıqlı çığışlar buldı. Başqortstan Mädäniät ministrlıysınnan, Başqortstannıñ UNESKO oyışmasınnan, Başqortstan Yazuçılar berlegennän kilgän yazuçılar matur çığış yasadı”
Tağın nindi çaralar kötelä Därdmänd könnäre qısalarında?
- 27 noyäber könne Ufanıñ Akterlar yortında sänğät'le itep şığır söyläwçelär bäygese ütä. Ä 30 noyäber könne inde Başqortstan däwlät opera häm balet teatrında tantanalı zur kiçä bula.
Tatar ğalime äytüençä, kiläçäktä Başqortstanda Därdmändneñ istälegen mäñgeläşterü yünäleşendä baytaq eşlär kötelä. “Därdmänd mirasınıñ qaytuı” digän kitap çığaru, Ufada Därdmänd muzeyın açu küzdä totıla, - di Marat äfände. – Şulay uq “Bertuğan Rämievlar” isemendäge premiä buldıru, Därdmänd isemen mäktäplärgä, şähär häm awıl uramnarına birü, ul yäşägän urınnarda istälek taqtaları urnaştıru eşläre niätlänelä”.
Fänis Fätxi, Ufa


text: London. Waşingtonda Quşma Ştatlar prezidentı George Bush belän söyläşülär ütkärgännän soñ britan premyer-ministrı Tony Blair bügen kire üz ilenä qayttı. Oçqıçtağı xäbärçelär belän aralaşqanda ul, Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası, Ğiraq ixtiari räweştä qoralsızlanmağan oçraqta aña qarşı xärbi köç qullanuğa fatixa birgän yaña qarar qabul itäçäk digän ömet belderde. Blair bu uñaydan, İminlek Şurasında yaña qarar qabul itü mäs’äläsendä Britaniä belän Quşma Ştatlar arasında nindi dä bulsa qarşılıqlar çığuwın kire qaqtı, ul barı tik, ike citäkçe dä Bagdadnıñ eş kürsätü öçen waqıtı cığıp bara digän fikerdä toruwın äytte. Kiçä Blair belän bergä ütkärgän matbuğat oçraşuwında prezident Bush, ägär dä Berläşkän Millätlär ikençe qararnı da qabul itä ikän, bu xuplap qına qarşı alınaçaq, läkin Şuranıñ inde ğämäldäge 1441-nçe qararı da bezgä alğa baru öçen tieşle wäkalätne birä, Saddam şunı añlarğa tieş, ägär dä ul qoralsızlanmasa, bez başqalar belän bergä tınıçlıq xaqına Saddamnı üzebez qoralsızlandıraçaqbız dip belderde. Berläşkän Millätlärneñ Ğiraqtağı qoral küzätüçeläre ul arada üz eşlären däwam itep, şimbä könne tağın 10 şikle urınnı barıp tikşerde.


text:
Başqortostanda atayzar qoro oyoştoroldo
Başqortostanda ir–egettärźeñ sälämätlege demoğraftarźa źur borsolou uyata. Bıl xaqta Rosbalt mäğlümät ağentlığı belderä. Respublikalağı statistika bülegenän xäbär iteüźärensä, huñğı yılda ğına ir–egettärźeñ ülem osrağı 2 tapqırğa artqan. Höźömtälä xäźer Başqortostanda köslö zat qatın qıźğa qarağanda 4 tapqırğa küberäk häläk bula.
Respublikala irźär suitsidqa la yış bara. üź–üźenä qul halıusılar qatın–qıźźarźan 8 tapqırğa küberäk. Şul uq waqıtta Başqortostanda köslö zattıñ eş xaqı 1,6 tapqırğa yuğarı. Bınan tış, hıuğa batıp ülgän ir–egettär hanı qatın–qıźźarğa qarağanda 5 tapqırğa, yanğındarźa häläk bulğandar 2 tapqırğa artıq. Spirtlı esemlektär menän ağıulanıp ülgän irźär qatın–qıźğa qarağanda 4 tapqırğa küberäk. Öśtäüenä Başqortostanda köslö zattıñ ğümer oźonloğo 60 yıl ğına. Statistiqa kürhätkestäre buyınsa, qatın–qıźźar ularğa qarağanda 13 yılğa oźağıraq yäşäy. Şunıhı la iğtibarğa layıq, Başqortostanda yuğarı belemle ir–attar źa küp tügel. Ularźıñ 36 protsentı ğına vuz diplomına eyä. Ä güzäl zattarźıñ yartıhınan kübehe yuğarı beleme menän maqtana ala. Ämmä qıuanıslı üźgäreştär źä bar. Respubliqala malayźar küberäk tıua. 16 yäşkä tiklemge osorźa meñ üśmergä 962 qıź tura kilä. Ämmä bıl kürhätkes eşkä yaraqlı waqıtta güzäl zat fayźahına arta. Ä pensiya yäşendä qatın qıźar hanı köslö zattan ike tapqırğa tiklem kübäyä. Statistiqa tikşereneüźärenän küreneüensä, äle Başqortostan xalqınıñ 53 protsentı güzäl zat, bıl respubliqalağı 4 million keşeneñ 2,2 millionı tigän hüź. 1 meñ ir–atqa 1140 qatın–qıź tura kilä. Ä döyöm xalıq sälämätlegenä küź halğanda, demoğraftar Başqortostanda ülem osrağınıñ 1,6 tapqırğa artıuın küźätä. Keşe hanı kämeüźeñ töp säbäptäre – yöräk–qan sistemahı sirźäre, ağıulanıu, yaman şeş häm başqa bälä–qaza. Respubliqa keşeläreneñ urtasa ğümer oźonloğo 66 yıl samahı. ‡lem osrağı tıuımdan 25,5 protsentqa yuğarı. Başqortostan sotsioloğtarınıñ häm tikşereüźären iśäpkä alıp Respubliqa yämäğätselege atayźar mäsälähen kütärep sıqtı. Baymaqta ütkän höyläşeüźä atayźar qoro oyoştororğa qarar itelde. Bıl qorźo oyoştorou täqdime qatın–qıźźarźan, döröśöräge Başqortostan qatın–qıźźar berlegenän sıqtı.
Räşiźä Soltanowa fekerensä, bınday qorźar motlaq käräk. Sönki huñğı arala yämğiät üźe ük irźärźe sitlätä başlağan.
Başqortostan qatın–qıźźarı berlege räyese tiźźän respubliqanıñ başqa rayon häm qalalarında la irźär qorźarı barlıqqa kilep häm bıl qorźar qatın–qıźźar oyoşmaları menän tığıź bäyläneştä eşlär tip ışana.
Rämzit Äbüläev


text:
Ğıraq: Zur sönni partiäse referendumda konstitutsiä ölgesen yaqlayaçaq
Şimbä könne Ğıraqta konstitutsiä ölgese turında referendum ütä.Parlament sönnilärneñ yaqlawın qazanu mäqsatında bügen ber çaranı rasladı.Şuşı çara yıl azağında saylanaçaq yaña parlamnetnıñ konstitutsiäne küzdän kiçerü , tözältmälär kertü mäqsatın quya. Sönnilärneñ töp partiäse şığı häm körd citäkçeläre belän bu turıda söyläşep kileşügä ireşte. Partiä tarafdarların ölgegä äyye dip tawış birergä çaqıraçağın belderde.Küp kenä küzätüçelär ilneñ mäzhäblärgä kürä parçalanuın tuqtatu öçen kileşü bik möhim digän qaraşta. Şulay da sönnilärneñ küpmese konstitutsiä ölgesen yaqlap tawış birer bilgele tügel. Çönki küp kenä citäkçelär ölgene kire qağarğa çaqıra.
Federalizm turında tözätmälär , Ğıraqnıñ törlelege häm anıñ ğäräb ile buluı häm başqa tözätmälär , ämma bolar töp mäsälälär
İreşelgän kileşügä kürä yıl azağında saylanaçaq yaña parlament konstitutsiäne küzdän kiçerü komitetı oyıştıra. Komitet 4 ay eçendä sönnilärneñ borçıluları häm ölgedäge başqa qayber mäsälälär turında tözätmälär täqdim itäçäk. Naqşabandi üz partiäseneñ yaña federal Ğıraqta üz idaräneñ tönyaqta kördlärgä genä birelüen yaqlıy dip äytte .Naqşabandi:
Ğıraq İslam Partiäse federalizm mäsäläsendä tik Kördistan federalzimın ğına tanıy.Partiä Ğıraqnıñ başqa töbäkläre öçen federalizmnı qabul itä almıy, çönki ul Ğıraqnı küp kenä illärgä bülgäliäçäk.
Şığı partiäläre, ägär teläsälär şığılar küpçelektä bulğan könyaqta, şulayuq üzäk Ğıraq üz idarä formasın saylıy ala dip äytkän ide. Äytelgän bu närsälär konstitutsiä ölgesendä bar.Häm ul parlament tarafınnan raslandı ämma sönnilär tarafınnan kire qağıldı. İslam Partiäse süzçese Naqşabandi AQŞ basımı şığı häm körd citäkçeläreneñ referendumnnan soñ konstitutsiäneñ yañadan küzdän kiçerelüen qabul itüenä kiterde dip äytte .Süzçe sönnilärneñ taläpläre qabul iteler digän optimistik qaraşta. Konstitutsiä ölgese bastırılıp xalıqqa taratılğan . Äytkänebezçä sonğı mizgeldä söyläşülär alıp barılıp referendumnnan soñ tözältmälär kertü turında kileşelde . Ğadı ğıraqlılar öçen çetrekle xäl, çönki alar töğäl närsägä tawış biräçäklären añlap citä almayaçaq.
Ammanda urnaşqan Xalıqara Krizis Törkemennän Joos Hiltermann süzlärençä:
BMO ,konstitutsiä ölgesen ğäräb telendä 5 million nösxa bastırıp tarata başladı ,baytaq qına kördçä nösxalar tönyaq Ğıraqqa cibärelde. 13 sintäberdä sonğı versiä dip kileşelde. Xäzer isä Bagdadta konstitutsiäne üzgärtü turında söyläşülär bara, ul niçek üzgäräçäk bilgele tügel Ämma ber närsä bilgele sonğı söyläşülärdä kileşelgän närsälär basılğan häm xalıqqa taratılğan ölgedä yuq.
Hiltermann üzgäreşlär referendumnnan elek kiñ küläm mäğlümät çaraları aşa xalıqqa iğlan itelergä tieş dip belderde. Küp kenä küzätüçelär sönnilärneñ referendumğa qatnaşuı öçen konstitutsiägä üzgäreşlär turında kileşü zarur ide dip äytsä dä Hiltermann referendumnnan soñ konstitutsiäneñ parlament komitetı tarafınnan üzgärtelüe belän qänäğät tügel . Ayruça kertelgän üzgäreşlär ayrım referendumda raslanaçaqmı, anısı da bilgele tügel. Sönnilärneñ qatnaşuı öçen üzgäreşlär zarur ide dip söylänsä dä, alarnıñ küpmese äyye dip tawış birer bilgele tügel,äle dä qayber sönni citäkçelär referendumnı boykot itergä çaqıra färidä xämit


text: Gza sektorında İzrail osqostarı Xamas örkömsähe yetäkseläreneñ berehe Mäxmüd Zähärzeñ yorton utqa totqan. 2 keşe häläk bulğan, 20 keşe şul isäptän Mäxmüt Zähär yaralanğan. Kisäge teraktta 14 keşeneñ gümere qıyılğan, tistälägän keşe yaralanğan. İzrail premer ministrı Ariel Şaron Hindostanğa wizitın tuqtatqan. İzrail sit il eştäre ministrlığı wäkile Deni Şek beldereüensä, premer ministrzıñ ilgä qaytıuınan huñ xökümät ultırışı ütkäreler tip kötölä. Unda höjümdärgä kisektermästän yawap qaytarıu mäsälähe genä tügel, gömümän wäzgiät qaralasaq.


text: Gaza sızığında İzrael patrulenä bulğan höcümdä 3 İzrael xärbie häm 2 fälestin suğışçısı hälak buldı. Tağın ber suğışçı soñıraq bulğan atışlarda üterelgän. Höcüm Morag awılı yanında bulğan. Bu – İzrael xökümäte kiläse yılğa küçerergä telägän 21 awılnıñ berse. Bügen İzrael tankları häm buldozerlar Xan Yunis isemle fälestin qaçaqlar lagerenä kerde. İzrael boralaqları Gaza sızığın utqa tottı. Kimendä 7 fälestinle yaralanğan dip xäbär itelä. Yaqın Könçığışta tınıçlıq urnaştıru öçen tözelgän "yul xaritası" planın yaqlawçılar kiçä Berläşkän Millätlär Oyışması cıyınında İzrael häm fälestinnärne – nizaqnı beterü öçen ber tırışlıq ta kürsätmäwdä ğayepläp belderü yasadı. Belderü Berläşkän Millätlär Oyışması, Amerika Quşma Ştatları, Yevropa Berlege häm Rusiä isemennän yasaldı.


text:
Sişämbedä Ğiraq suğışı 6-nçı könenä kerde
McChrystall äytüençä, AQŞ-Britan xärbi operatsiäse planlaştırılğança bara. Düşämbe könne Britaniä Premyer-ministrı Tony Blair “min häm AQŞ prezidentı George Bush suğış alğa taba däwam itkändä tağın da zurraq qıyınlıqlar bulır dip kötäbez” dide. Şul uq waqıtta ul suğışta uñay tärräqiät buluı turında sötläde. AQŞ xärbi citäkçelege dä, qayber yuğaltular häm qıyınlıqlar buluğa qaramastan, çittänräk, kiñräk itep qarağanda suğış bik tä uñışlı bara dip belderä.
Bügen Ğiraq televideniese Dhi Qar ölkäsendä xakimiättäge Baat partiäseneñ 6 räsmie hälak buldı dip belderde.
AFP xäbärenä qarağanda, Quşma Ştatlarnıñ iseme atalmğan ber räsmie Ğiraq AQŞ häm Britan ğäskärlärenä qarşı ximik qoral qullana ala dip äytkän. Anıñ äytüençä, törle çığanaqlarğa tayanuçı ber analitik farazğa qarağanda, Ğiraq ximik qoral qullanu öçen koalitsiä köçläreneñ Bağdad üzägenä yaqınraq kilüen genä kötärgä mömkin.
Düşämbe könne CBS televideniese iseme atalmağan ber AQŞ räsmieneñ Ğiraq citäkçeläre xaritada Bağdad tiräsen qızıl sızıq belän äyländerep alğan, Respublika saqçılarına, AQŞ ğäskärläre şul sızıqnı ütü belän, ximik qoral qullanu röxsät itelgän digän süzlären tapşırdı. Düşämbe könne AQŞ däwlät sekretare Colin Powell “bezgä Säddam Xösäyenneñ könyaqtağı şiği möselmannarğa qarşı ximik qoral qullanıp monıñ öçen AQŞ köçlären ğäyeplärgä cıyınuı mäğlüm” dide.
Şul uq waqıtta Bağdadtan könyaq-könçışışta yıraqtaraq urnaşqan Um-Qasr, Basra, Nasiriä kebek şähärlärdä Ğiraq köçläreneñ qarşılığı däwam itä. AQŞ xärbiläre inde berniçä kön elek ük Um-Qasrnı üz kontrol’lärenä aluları turında beldergän ide. Düşämbe kiçendä Ğiraq televideniese Amerikanıñ bärep töşerelgän Apaçi boralağınıñ ike oçuçısın kürsäte. Elegräk Ğiraq televideniese başqa amerikan äsirlären kürsätkän ide. Televidenie Ğiraq prezidentı Säddam Xösäyenne 2 märtäbä kürsätte. Ğiraq premyer-ministrı urınbasarı Tariq Aziz Säddam armiäne häm ilne tulısınça kontrol’dä tota dip belderä.
Ämma Aq Yort süzçese Ari Fleischer Säddamnıñ televideniedän kürenüenä qaramastan anıñ isän häm sälamät buluına ışanıç yuq dip belderde. Soñğı kürsätelgän tasmada anı yaña tasma dip uylarğa nigez birüçe berni dä yuq ide dide Fleischer.
Uzğan töndä BBC televideniesenä elekke AQŞ armiäse Generalı Narry McCaffrey, ütkän könnärdäge bäreleşlärgä qarap, ägär dä ğiralılar çın-çınlap suğışça koalitsiä köçläreneñ Bağdad öçen suğışta yuğaltuları 3 meñ keşegä citärgä mömkin digän faraz belderde. McCaffrey 1991-nçe yılğı farsı qultığı suğışında qatnaşqan. Mc Caffrey AQŞ Saqlanu ministrı Donal’d Rumsfeld suğışnı başlar aldınnan anda kübräk ğäskär cibärmiçä xata eşläde dide.
AQŞ prezidentı George Bush Kongresstan Suğış häm Amerikanıñ terrorğa qarşı köräşe öçen 75 milliard dollar sorar dip kötelä. Reuter agentlığı xäbärenä qarağanda, ber Pentagon räsmie may ayında Pentagonnıñ xäzerge aqçaları betärgä mömkin dip äytkän. Associated Press soralaçaq aqçanıñ 62 yarım milliard dollar öleşe Saqlanu ministrlığına Ğiraqta yartı yıllıq operatsiälär, anda ğäskär totu häm totrıqlılandıru öçen qarala dip xäbär itte. Bush Kongressqa räsmi räweştä bügen, sişämbe möräcäğät itär dip kötelä.
Çärşämbe yäki pänceşämbedä Bush Camp Davidta Britaniä Premyer-ministrı Tony Blairnı qabul itäçäk. Bu suğış başlanğannnan soñ alarnı berençe oçraşuı bulaçaq. Oçraşuda Ğiraq suğışı häm Ğiraq xalqına humanitar yardäm turında süz barır dip kötelä.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Sverdlov ölkäsendä yäşäwçe tatar balaları öçen bu könnärdä bik küñelle waqiğa bulıp uzdı – niçä yıllardan soñ berençe tapqır ölkä külämendä tatarça çırşı bäyräme oyıştırıldı. Bäyrämdä ölkäbezneñ törle poçmaqlarınnan kilgän 150 tatar balası qatnaştı. Çırşı bäyräme Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkillege häm Milli Media-Xolding citäkçeläre köçe belän oyıştırıldı.
Bäyrämne Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbov açıp cibärde. Yaña yıl bäyräme belän qotlap, ul balalarnı tuğan telne, tuğan millätne yaratırğa çaqırdı. Çırşı bäyräme törle uyınnarğa, äkiät personajlarğa, cır häm iyüllärgä bik bay bulıp uzdı. Yekaterinburg malayı öç yäşlek Röstäm Sadriev xätta Qış babay belän tatarça isänläşergä dä öyrände. Ğomumän, kiçä balalar öçen bik küñelle bulıp uzdı. Balalar üzläre bik matur konsert ta äzerläp kilgännär ide. Tamaşaçılar Yekaterinburgtan Liana Qotlıyıwa, Ksyuşa Mönirovalarnıñ cırlawın, Ärtä rayonınıñ Äceğol awılınnan birle kilgän balalarnıñ çığışın bik yaratıp qabul ittelär. Äceğol balaları üzläre dä, alarnı alıp kilgän, “Kübäläk” balalar ansamble citäkçese Ğäliä apaları Zäynullina da bäyrämne bik oşatuların äytep, iksez-çiksez räxmät belderdelär. Çırşı bäyrämendä Milli Media-Xolding citäkçeläre “Sälätle balalar” programmasında qatnaşuçı balalarnı bilgeläp üttelär, başqalarnı da alarğa tiñläşergä çaqırdılar. Bäyräm “Kügärçen” ürnäk balalar ansamble çığışı belän tämamlandı.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
Washington Post häm Guardian Rim Papası Benedict XVI çığışına möselman dönyasınıñ reaksiäse turında
Sişämbe könne Washington Post basmasındağı Ğafu ütenülär citte inde digän mäqäläsendä Anne Applebaum Könbatış säyäsätçeläre, yazuçıları, fälsäfäçeläre häm süzçeläre ğafu ütenülärdän tuqtalırğa häm berläşä başlarğa tieş dip yaza.
Min bez barıbız da bu süzlärne yaqlarğa yäki tikşerergä tieşbez dimim, monı min Vizantiä teologiäsen öyränüçe belgeçlärgä qaldıram. Ämma bez barıbız da süz häm matbuğat iregen yaqlaw öçen berläşä alabız. Papağa şiksez urta ğasır tekstların telgä alu röxsät itelä. Bez şulay uq çirkäwlärgä, ilçeleklärgä, ölkän yäştäge ruxaniälärgä qarşı köç qullanularnı, säbäpsez höcümnärne ğäyepläw öçen açıq itep berläşä alabız dip yaza Applebaum.Washington Postnıñ şul uq sanında basılğan Bezgä çın dialog kiräk digän mäqälädä isä Rim papasına qarata tänqitçänräk fiker citkerelä.
Papa zur xata yasadı, üzenä dä, çirkäwenä dä, könbatışqa da qıyınlıqlar çığardı. Ul dönyanıñ iñ zur dinnäreneñ bersen citäkläwçe bularaq tügel, ä akademik teolog bularaq çığış yasadı. Papa bulu professor Joseph Ratzinger buludan bik nıq ayırıla dielä bu mäqälädä. Monda Papanıñ Rim cirkäwe citäkçelegenä kilep Benedict XVI isemen alğançı Joseph Ratzinger iseme belän mäğlüm buluın iskä alu kiräkter.
Mäqälädä Benedict XVI elekke märxüm Papa John Paul II belän çağıştırıla. John Paul Benedictnıñ teologik dälile belän kiñräk itep alğanda bälki kileşkän dä bulır ide. Ämma John Paul üzen zur säyäsi cawaplılıqlarğa iä bulğan dönyaküläm çirkäw başlığı bularaq tottı dip yazıla Washington Post mäqäläsendä.
Bu tema Britaniädä çığa torğan Guardian basmasında d urın alğan. Mäqälä Ayatulla Ali Xamenei Papanı dönyanıñ in zur çirkäwen Preziden Bushnıñ İslamğa qarşı täre höcümenä quşuda ğäyepläde dip başlana. Vatikan Rim Katolik çirkäwen küpsanlı möselmannar tarafınnan doşman dip bäyälängän könbatıştan ayıru maqsatında 25 yıldan artıq diplomatiä alıp bardı. İrannıñ ruxi citäkçese äytkännär bu diplomatiädä artqa çigeneşne çağıldıra. Papa Benedictnıñ uzğan atnada İslam turındağı süzlärenä berençe märtäbä bäyä birep Ayatulla alar Amerikan Bushı tarafınnan İslamğa qarşı başlanğan täre höcüme çılbırın totaştıruçı soñğı buyın buldı dip äytte dielä mäqälädä.
Şul uq mäqälädä La Republika basmasınıñ Vatikan belgeçe Marco Politi fikere dä telgä alına. Politi bu çığışnıñ näticäläre turındağı yazmasında İslam dönyasına qarata säyäsätne yaña baştan qora başlarğa turı kiläçäk di.


text:
Britan parlamentı deputatı üzeneñ Saddamnan neft aluın kire qağa
Saddam xakimiate Berläşkän Millätlärneñ "Azıq-tölek öçen neft" programmasın Könbatış häm Rusiädäge qayber säyäsmännärne üz yağına awdaru maqsatında qullanğan digän ğäyepläwlär haman da tınmıy. Britan parlamentı äğzası George Galloway şul ğäyeplängännär arasında häm bu atnada ul Washingtonğa barıp, amerikan senatınıñ älege mäs''äläne tikşergän maxsus xäyäte qarşında çığış yasadı. Galloway anda Quşma Ştatlarnıñ Ğiraq suğışın, anıñ ğadi xalıqqa cäfalar kiterüen dä tänqitläp çıqtı.
Audio, Mark Greenblatt
"Ramadan, Gallowayğa neftneñ, anıñ Ğiraqqa qarata mönäsäbäte, Ğiraqqa qarşı çikläwlärne beterügä öndäwe öçen birelüen rasladı, elekke xakimiatneñ başqa wäkilläre isä şul neftneñ Gallowayğa "azıq-tölek öçen neft" programması nigezendä birelüen äytte" di Mark Greenblatt. Senator Norm Coleman citäklägän şuşı komissiä britan deputatın şulay uq, neft satudan kilgän 300 meñnän artıq dollarnıñ kire Saddam xökümätenä küçerüdä dä ğäyepläp çıqtı. Ämma Galloway üze bar şuşı ğäyepläwlärne dä kire qaqtı. Monıñ öçen maxsus Washingtonğa kilep ul senat wäkillärenä, bu safsata dip belderde:
Audio, George Galloway
"Min neft satuçı tügel häm berqayçan bulmadım da. Minem ber genä miçkä dä neft satqanım da, alğanım da, kürgänem dä yuq. Monı minem isemnän eşläwçe dä bulmadı" di britan deputatı Galloway. Elek premyer-ministr Tony Blairnıñ Xezmät partiäsendä torğan, läkin anıñ belän Ğiraq mäs''äläsendä kileşä almağannan soñ annan kitep üz Xörmät partiäsen qorğan Galloway, amerikan senatınıñ kinät kenä "azıq öçen neft" programmasın tikşerä başlawı, cämäğätçelek iğtibarın Quşma Ştatlarnıñ Ğiraqtağı uñışsızlığı wä xatalarınnan başqa närsägä yünältü tırışlığı bulıp tora dip belderä.
Audio, George Galloway
"Ägär dä dönya, xäzer sez urınınnan alunı taläp itkän Kofi Annannı tıñlağan bulsa, ägär dä dönya, xäzer sez satlıq dip sürätlägän prezident Jacques Chirac süzlärenä qolaq salsa, ägär dä dönya mine häm Britaniädäge suğışqa qarşı xäräkätne tıñlağan bulsa, bez bügenge tösle hälakätkä tap bulmağan bulır idek. Senator, menä qayda ul töten çığaru" dip ğäyepli amerikan yağın George Galloway. Senat komissiäse Saddam Xösäyen xakimiatennän neft kwotaların aluda Fransiäneñ elekke eçke eşlär ministrı Charles Pasquanı häm Rusiäneñ liberal-demokratları citäkçese Vladimir Jirinovskine dä ğäyeplägän ide. Alarnıñ ikese dä monı kire qaqtı. Tikşerüçelärneñ berse Steven Groves, Rusiä yağında Ğiraq neften aluçılar arasında tışqı eşlär ministrlığın, "Yedintstvo" partiäsen häm elek prezident idaräsen citäklägän Aleksandr Voloşinne kürep bula dip tä beldergän ide.
Kärim Kamal


text:
Robert Miñnullin: Tatarstan öçen Vladimir Putin täqdimnäre kötelmägän xäl bulmadı
Tatarstannıñ räsmi dairäläreneñ Vladimir Putinnıñ 13 sentäberdä xökümät utırışında äytkän täqdimnärenä mönäsäbätlären belep, alardan respublikanıñ kiläçäge xaqında añlatmalar alar öçen bez Tatarstannıñ Yustitsiä ministrı Midxät Qormanovqa möräcäğät itek. Ul, älege Rusiä prezidentınıñ täqdime, anıñ süzläre genä bar, qanunnar qabul itelmiçä närsä dä bulsa äytü qıyınraq, dide. Rusiä qanunı äzer bulğaç, respublikanıñ Däwlät Şurası kiräkle qanunnarnı yaña yılğa qädär qabul itep, üzgärtep beterergä mömkin. Qormanov fikerençä, Tatarstannıñ Konstitutsiäse, Prezident saylawları häm cirle üzidarä turındağı qanunnar üzgärtelergä tieş. Bu eşkä Rusiä qanunnarı töbäklärgä 2-3 ay birä. Şuña kürä, yaña räweştä cirle citäkçelärne saylaw inde kiläse yılğa uq mömkin bulaçaq.
Bez Midxät Qormanovtan, şulay uq, Rusiä Konstitutsiäse üzgärterlärme, dip soradıq. Ul bezgä menä nindi cawap birde.
Rusiä Konstitutsiäse üzgärmi, ul bik üzençälekle äyber. Yel’tsin 10 yıl prezident buldı – barısı da Konstitutsiä buyınça bardı. Xäzer prezidentlıqqa Putin kilde – tağın barısı da Konstitutsiä buyınça, dip äytelä. Rusiä konstitutsiäse – ul universal’ qanun, aña törleçä añlatmalar birep bulaTatarstan Däwlät Şurası deputatı Robert Miñnullin isä, Vladimir Putin täqdim itkän üzgäreşlär respublika öçen kötelmägän xäl bulmadı, dip sanıy.
Berençedän, Rusiä xökümätendä bulğan reformalardan soñ Tatarstanda bernindi üzgäreşlär dä bulmadı. Dimäk, bezdä närsäder köttelär. İkençedän, Putin çığışa waqıtında Mintimer Şäymievnı kürsättelär. Anıñ yöze ber dä borçılğan kebek tügel ide. Küräseñ, ul närsäder sizengän yäki belgän. Minemçä, berençe etapta milli respublikalarda äle bezgä bik timäslärRobert Miñnullin, Vladimir Putinnıñ millät eşläre belän şöğellänüçe ministrlıqnı torğızu täqdimen uñay bäyäläde. Älege ministrlıq närsä belän şöğelläner, älegä bilgesez, läkin bezneñ küpmillätle ildä bu bik kiräkle eş, dide ul.
Gölnaz İlgizär


text:
RİUda bäxäs: Qazan mişärlär öyrätep yörügä moxtac tügel
Rusiä İslam universitetında pänceşämbe könne tağın ber cıyılış uzdı. Ul, Möselman mäğärif sistemasında dini häm dönyawi komponentlar dip ataldı. Läkin, fänni cıyılış, älege dä bayağı RİUnıñ kiläçägenä törtelep qaldı häm axırda qaynar ğına bäxäslär dä buldı.
İslam universitetındağı älege forum islam dine turındağı yaña kitaplarnı täqdim itüdän başlandı. Ä kitaplar şaqtıy ğına ide. Läkin, berençelektä Qazan tügel, ä ni ğäcäp Tübän Novgorod tora. Andağı Diniä näzaräte oyıştırğan Mädinä näşriäte islam, tatarlar tarixı, ictimaği fiker buyınça 9 lap kitapnı täqdim itügä alıp kilgännär. Älege näşriätneñ mödire Damir Möxetdinov, üze dä kilgän. Monnan tış, Tübän Novgorod ölkäse möftie Umär xäzrät İdrisov, ölkädäge tatar-milli mädäni möxtäriäte räise, şulay uq mulla Ğayaz zakirov ta cıyınnıñ tör başında utırdılar. Şulay uq, bu aralarda ğına üzeneñ 80 yäşen bilgeläp ütkän ğalim häm cämäğät eşleklese Mirza Mäxmütovnıñ da sallı ğına bulğan yaña ber kitabı belän tanıştırdılar. Ul İslam dönyası dip atala. Urıs telendä.
Annan soñ, forumğa kilgän ğalimnär möselman mäğärif sistemasında dini wä dönyawi fännärne uqıtu mä’säläsenä küçtelär. RİU öçen bu bik tä aktual'. Çönki, xäzerge waqıtta anda bäxäs tä şul xaqta bara. Bu uqu yortı islami bulamı – ällä dönyawimı. İnde mäs’älä xäl itelde dip kenä torğanda, yäğni dönyawi bulır digän qara qılındı digändä genä, bu forumda tağı şul mä’sälädä bäxäs quptı. Tübän Novgorodtan kilgän möfti häm anıñ yärdämçeläre, dönyawi bulsın dip bara. Çuaşstan möftieneñ bu mäs’älädä fikere açıq itep äytelmäde, ul küp söyläde, läkin añlaşılmadı. Ä Tatarstannıñ elekkege möftie Ğabdulla xäzrät Ğaliulla isä, bu İslami uqu yortı bularaq tözelde, şulay bulıp qalırğa tieş tä dip çığış yasadı. Şunnan bäxäs kitte. Uqu yortın taşlap kitkän şäkertlär isemennän elekkege rektor Ğosman xäzrätneñ enese çığış yasadı. Şulay uq islami bulsın dip bara. Alarğa töple cawapnı RİU rektorı İldus Zahidullin birep bardı. Läkin, islami uqu yortı tözergä telägän taraf barıber şaw –şu belän kitep bardılar. Axırda, islamilarnıñ, Tübän Novgorod möftie Umär İdrisovqa qarap äytelgän süzläre genä işetelde. Axa, monda bezne tağın mişärlär öyrätep yörime digän.
Räfis Cämdixan


text:
Putin Soçidä Gerhard Schroeder häm Jacques Chirac belän oçraşa
Rusiä prezidentı sişämbedä Soçidä Germaniä kanslerı Gerhard Schroeder häm Fransiä prezidentı Jacques Chirac belän oçraşu ütkärde. Söyläşülärdä Ğiraq häm İrandağı wäzğiat, yaqlarnıñ energetika ölkäsendäge xezmättäşlege, başqa möhim mäs''älälär qaraldı, läkin töp tema bulıp terrorğa qarşı köräş probleması tordı dip xäbär itelä.
Audio, Vladimir Putin
"Ägär dä terror oyışması cawaplılıqnı üz östenä ala ikän, häm ul "äl-Qaidä"gä bäyle ikän, bu Çeçnädäge qayber köçlärneñ xalıqara terror belän dä bäyle buluın raslıy" di Rusiä prezidentı häm, "bez moña qarşı köräştek, köräşäbez, köräşäçäkbez dä" dip belderä. Putin süzlärenä qarağanda, yäkşämbedä Çeçnädä uzğan prezident saylawları häm Mäskäw yaqlağan Alu Alxanovnıñ anda tawışlarnıñ 74 protsentın qazanuı, töbäktäge küpçelekneñ federal'' üzäk alıp barğan säyäsätne yaqlawın kürsätä.
Audio, Vladimir Putin
Vladimir Putin, ägär dä kemder tawış birergä kilä ikän, bu anıñ respublikadağı säyäsi tormışta qatnaşırğa teläwen añlata, ä saylawlarda qatnaşu Çäçän respublikasında bik yuğarı ide" dip belderä. Könbatış, ayırım alğanda Quşma Ştatlarnıñ däwlät departamentı, Çeçnädäge soñğı tawış birüne, ul irekle wä ğadel buludan yıraq ide dip tänqitläsä dä, Rusiä başlığı, törle illärdän, şul isäptän möselman wä ğäräp illärennän dä kilgän xalıqara küzätüçelär saylaw qanunın bozu oçraqlarına tarmadı dide. Şuşı süzläre belän ul, üze yanında basıp torğan Schroeder häm Chirac yağınnan işetelä alğan ixtimal tänqitne dä aldan uq beterep quydı. Schroeder da, Chirac ta şunda uq, Çeçnädäge wäzğiat yaqın kiläçäktä totrıqlanır digän ömet belderde. Läkin Fransiäneñ üz mäşäqätläre säbäple Soçi oçraşuında Çeçnä mäs''äläse elekke tösle tikşerelmägän bulsa kiräk. Anda berençe çiratta Ğiraq tiräsendäge wäzğiat, İrannıñ atom programması, Rusiä belän Yevropa arasındağı yağulıq xezmättäşlegeneñ kiläçäge qaraldı. Qunaqları belän kileşep Putin, Mäskäwneñ atom qoralına iä bulğan illär sanınnıñ artu ixtimalına kisken qarşı çığuın äytte. Berük waqıtta ul üz ileneñ İran belän, tınıç atom programmalrın üsterü ölkäsendä kiläçäktä dä xezmättäşlek itäçägen belderde. Mäğlüm ki, Quşma Ştatlar häm İzrail yağınnan tänqitlänügä qaramastan Rusiä İrannıñ berençe atom stansiäsen tözügä yardäm itä. Prezident Putin Yevropa qunaqlarına, dönyada üsä barğan ixtiacnı iskä alıp üzendä neft çığarunı arttırunı da wäğdä itte.
Kärim Kamal


text: Manila. Filippin prezidentı Gloria Arroyo Ğiraqtan şuşı il ğäskärlären çığarırğa bulsa da, Manila terrorğa qarşı dönyaküläm köräş eşenä tuğrı bulıp qala, ayırım alğanda ul üzendäge möselman radikallarına qarşı toruınnan waz kiçmi. Bügen bu xaqta prezidentnıñ matbuğat wäkile belderde. Arroyo Ğiraqtağı 51 filippin ğäskärien, andağı ğısyançılar ber filippin watandaşın urlap, anıñ başın çabu belän yanağannan soñ çığarırğa bulğan ide. Quşma Ştatlar häm Avstraliä kebek illär Manilanıñ şuşı qararın tänqitläp çıqtı häm bu terrorçılarğa birelü, Ğiraqta yaña höcümnär yasawnı oçındıru bulıp tora dip belderde.