text:
Wikimedia
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Wikimedia Foundation Inc. ul Wikipedia, Wikisüzlek, Wikiözek, Wikikitap, Wikixanä, In Memoriam 9/11 häm Nupedia säxifälärne tudırğan oyışma. Ul AQŞnıñ Florida ştatı qanunnarı buyınça tabışsız oyışma bularaq törkälğän. Anıñ barlıqqa kilüe 2003 yılnıñ 20 iyülendä iğlan itelgän.
Bu oyışmanıñ maqsatı bularaq, Wiki nigezendä açıq eçtälekle säxifälärne yasaw wä eşlätterü ide. Wikipedia atlı küptelle entsiklopediä yasalğaç, anıñ yanına şulay uq açıq, irekle, küptelle Wikisüzlek atlı süzlek, Wikiözek atlı özeklär tuplaması, Wikikitap atlı e-kitap tuplaması häm tağın berniçä säxifä açıldı. Yaña säxifälärne açu Wikimedia Foundation'nıñ ximäyälärne cíuğa bäyle. Wikimedia Foundation monnan tış grandlar sıman başqa aqça tabu yullarnı da ezläp tora.
«Wikimedia» isememen 2003 yılnıñ mart ayında Sheldon Rampton İnglizça Wikipedia'nıñ xat kündermäsendä täqdim itte. Bi isem Wikipedia isemenä yaqın bulğaç, anıñ beläm tuqtaldıq ta.


c: text/html

text: Küvöz pencere contası,Ams Küvöz pencere contası ,babynest Küvöz pencere contası ,ge Küvöz pencere contası ,fanem Küvöz pencere contası ,david Küvöz pencere contası ,ardo Küvöz pencere contası ,drager Küvöz pencere contası ,airshields Küvöz pencere contası ,hillrom Küvöz pencere contası ,dison Küvöz pencere contası ,tende Küvöz pencere contası ,nestoret Küvöz pencere contası ,ningbo Küvöz pencere contası ,ertunc ozcan Küvöz pencere contası ,medix Küvöz pencere contası ,mct Küvöz pencere contası,küvöz salyongoz contası,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abu Nuwas
Abu-Nuwas al-Hasan ben Hani Al-Hakami (756–814), Abu-Nuwas atı menen belgili (Arabsha: ابونواس; Parsısha: ابونواس, Abu Novas) ullı arab klassik shayırı bolg'an. Waqtı-waqtı menen ol parsı tilindede jazıp turg'an. Persiyanın' Ahvaz qalasında tuwılg'an bolıp, atası arab al anası parsı bolg'an. Onın' do'retiwshiligi Xarun al-Rashid ha'm Al-Amin xalifleri da'wirine tuwri kelgen.[1]
- ↑ Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.


text:
Ne zemaneviy Ukrainada, ne Rusiye Federatsiyası, ne Sovet Birliginde yerli referendumlarnıñ keçirilmesi aqqında qanun yoq edi. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırım siyasetşınası Aleksandr Stariş bildirdi.
Bunı siyasetşınas 1991 senesi Qırım referendumı aqqında tarif etkende dedi.
«Birden aytayım, er kes añlasın dep: ne Birlikte, ne bugünki Rusiyede, ne zemaneviy Ukrainada yerli referendum aqqında qanun yoq. Şunıñ içün bu kibi tedbirlerniñ plebistsit tüsü bar. Yani, ciddiy aqibetleri olmağan cemaat fikriniñ soravıdır», – qayd etti Aleksandr Stariş.
1991 senesi yanvar 20 künü Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesine umumqırım referendumında Qırım sakinleriniñ 93,26% qol tuttı. Rey berüvge: «Siz Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ SSCB subyekti ve İttifaq añlaşmasınıñ iştirakçisi olmasına qol tutasıñızmı?» suali çıqarıldı.
1991 senesi fevral 12 künü Ukraina Yuqarı Radası umumqırım referendumınıñ neticelerine esaslanıp, «Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesi aqqında» qanunını qabul etti, dört aydan soñ 1978 senesi Ukraina SSC Anayasasına deñişüvler kirsetildi.
1991 senesi sentâbr 4 künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurasınıñ toplaşuvı cumhuriyetniñ devlet mustaqilligi aqqında beyannameni qabul etti, onda Ukraina terkibinde uquqiy demokratik devletni teşkil etmek ıntıluvı aqqında söz kete.
1991 senesi dekabr 1 künü Bütünukrain referendumında Qırım sakinleri Ukraina mustaqilligi aqta saylavlarda iştirak etti. Qırımlılarnıñ 54% Ukraina mustaqilligine qol tuttı.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi işğal etilgeninden soñ yarımada akimiyeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti Kününi Qırım Cumhuriyeti Kününe deñiştirdi ve şu künü raatlıqnı ilân etti.


text:
Lvivde naşirciler forumında ukrain şiiriyetiniñ qırımtatar tiline tercimeler cıyıntığını taqdim etecekler. Bunı Qırım.Aqiqatqa «Krım SOS» cemaat teşebbüsiniñ idarecisi Alim Aliyev bildirdi.
«Tedbir bazar künü (avgust 13 künü – QA) saat 18:00 «Jorj» musafirhanesinde keçirilecek. Ukrain şairi – Vladimir Tımçuk eserleriniñ qırımtatar tiline tercimeleri», – dedi Aliyev.
«Bağçasaray 2021» cıyıntığınıñ taqdiminde, teşkilâtçılarnıñ sözlerine köre, edebiyat erbapları Anastasiya Levkova, Seyare Kökça, Mayye Safet, Nadejda Kinaş, Yekaterina Zayko, Lesâ Saliy iştirak etecekler.
Şu künü Lvivde «Köçip kelgenler ve lvivliler: stereotiplerden fikirdeşlikke» serlevalı munaqaşa keçirilecek.
Şimdilik, cemaat teşkilâtlarınnı malümatına köre, Lviv vilâyetinde Qırımdan 3,5 biñden ziyade köçip kelgen, esasen – qırımtatarlar yaşay.


text:
Äl-Farabidiñ 1150 jıldığı men Şımkent qalasınıñ 2200 jıldığın atap ötu jöninde wsınıs YUNESKO wyımı tarapınan resmi qoldau taptı.
QR Sırtqı ister ministrligi taratqan aaqparatta: «2019 jılğı 12-27 qaraşa aralığında Franciya astanasında ötken YUNESKO-nıñ 40-şı Bas konferenciyası ortağasırlıq Şığıstıñ ğwlama oyşılı äri ğalımı Äbu Nasır Äl-Farabidiñ 1150 jıldığın jäne Şımkent qalasınıñ negizi qalanuınıñ 2200 jıldığın kelesi jılı atap ötetin halıqaralıq mereytoylar tizimine engizu jöninde arnayı qarar qabıldadı», — delingen.
Wyımğa müşe 193 memlekettiñ ortaq şeşimine säykes YUNESKO Hatşılığına atalğan mereytoylar ayasında ötkiziletin is-şaralarğa qatısu tapsırılğan. Bas konferenciyanıñ plenarlıq jinalısında Qazaqstannıñ Franciyadağı Elşisi äri YUNESKO janındağı Twraqtı ökili Jan Ğaliev müşe memleketterge elimizdiñ wsınıstarın qoldağandarı üşin alğıs bildirip, olardı atalğan mereytoylarğa, jäne qazaqtıñ wlı aqını äri oyşılı Abay Qwnanbaywlınıñ 175-jıldığına oray elimizde jäne şetelde ötkizilui josparlanıp otırğan is-şaralarğa qatısuğa şaqırdı.
YUNESKO mereytoyları küntizbesine engizu jöninde ötinişter, atap ötilui Wyımnıñ jahandıq mädeniet, ğılım men bilimge qosqan ülesterin nasihattau arqılı halıqtardı jaqındastıru maqsatına say keletin, mañızdı oqiğalar, aytulı twlğalardıñ tuğanınıñ nemese qaytıs bolğanınıñ eluge bölinetin datalarğa qatıstı boluı tiis.
40-şı Bas konferenciya bekitken tizimge 53 müşe memlekettiñ wsınısı endi, solardıñ arasında – köne türki jazuınıñ asa mañızdı ülgilerin qamtitın Bilge qağan men Toñıqwq (Toñıkök) eskertkişteri ornatıluınıñ 1300-jıldığına arnalğan is-şaralarğa YUNESKO-nıñ qatısuı jöninde türkitildes elder men Moñğoliyanıñ birlesken wsınısı da bar.


text:
Ukrayına Yuqarı Radası Birleşken Milletler, parlament ve BM aza devletleriniñ ükümetlerini, Avropa Birligi, Avropa Şurasını Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı cinayetlerini baqacaq mahsus halqara mahkemeni qurmağa çağırdı.
Bu qarar parlament toplaşuvında qabul etildi, dep haber ete Ukrayına Yuqarı Radasınıñ matbuat hızmeti.
«Böyle institutnıñ qurulması kerek, çünki şimdilik Ukrayınağa qarşı istilâ cinayetleri içün istilâcı memleketniñ siyasiy ve arbiy reberligini mahkemege oğratacaq mehanizm yoq», – dep aytıla qararda.
Ukrayına Yuqarı Radası bu mahsus mahkeme:
Rusiyeniñ siyasiy ve arbiy reberligini Ukrayınağa qarşı istilâ cinayetlerini yapqanı içün tahqiq etecek ve mesüliyetke çekecek yurisdiktsiyası olacaq;
Halqara ceza mahkemesiniñ Roma nizamnamesiniñ 8bis maddesinde, adiy halqara uquqta pekitilgen istilâ cinayetleriniñ tarifini qullanacaq;
Semereli kontrol yapqan ve Rusiyeniñ siyasiy ya da arbiy areketlerini idare etken şahıslarğa qarşı yurisdiktsiyası olacaq;
Apis cezalarınen bağlı halqara qararlarnı çıqarmaq vekâletleri olacaq;
Rusiye Ukrayınağa qarşı silâlı istilâsını başlatqan 2014 senesi fevral ayından berli yurisdiktsiyası olacaq.
Ukrayına Rusiye reberligini mesüliyetke çekecek mahsus mahkemeni qurmaq teşebbüsini teklif etti. Ukrayına tarafınıñ malümatına köre, böyle mahkemeniñ quruluvına Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası, Avropa parlamenti, NATO Parlament assambleyası, OSCE Parlament assambleyası.
Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük ücümi başlağanından Ukrayına aq qorçalayıcalır «Putin içün mahkeme» kampaniyası çerçivesinde 18,5 arbiy cinayetni qayd etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mahsus hizmetler, arbiy komissariatlarnı qullanıp, emekdaşlıqqa celp etüv ile oğraşalar.
Aq-uquq qorçalayıcısınıñ sözlerine köre, o, Qırım sakinleri celpname ile arbiy komissariatlarğa çağırılğan soñ, anda Rusiyedeki mahsus hizmetleriniñ hadimleri tarafından qarşılap alınğanları aqqında haber aldı.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Qırımda Rusiyeniñ mahsus hizmetleri tarafından qullanılğan yañı usul aqqında belli oldı – insannı celpname ile arbiy komissariatqa davet eteler. O kele ve onı, kabinetke ketirip, FSB hadimleri ile yüz-yüzge qaldıralar. Olar ise kelgen kişini emekdaşlıq yapması içün qandırmağa başlaylar. Olarnıñ birisi, emekdaşlıqnı red etüv nasıl yaman neticelerge ketire bilecegini ayta, ekinci ise emekdaşlıq sayesinde nasıldır nimetlerniñ elde etilecegini vade ete», – dep ikâye etti.
Al-azırda Rusiye mahsus hizmetleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu haberge berilgen izaatlar yoq.
Bundan evel ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye arbiy komissariatları, qomşu Rusiyeniñ arbiy oquv yurtlarına kirmek daveti ile teşviqat kampaniyasını başladılar.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Avgustnıñ 31-niñ sabası işğal etilgen Qırımda tintüvlerden başladı. Rusiye quvetçileri dört qırımtatarınıñ evine keldi, olarnı ise tutıp, Aqmescitteki rusiye FSBsiniñ idaresine alıp ketkenler. Saat 20:00-da Rusiye mahsus hızmetleri bir izaat bermegen edi, tutulğanlar nede qabaatlana belli degil.
Tutulğanlar arasında – Seyitler rayonında yaşağan «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ strimeri Ayder Kadırov, Sudaqta yaşağan faal ve din adamı Ridvan Umerov, aynı şeerden Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ hadimi Ayder Ablâkimov ve İçki rayonında yaşağan qurucı Enver Topçi. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi tintüv ve insan tutuvlarını Rusiyeniñ işğal altındaki Qırımda kerçekleştirgen «daa bir cinayeti» dep adlandırdı. Rusiye quvetçileriniñ daa bir reydi aqqında Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında aytıldı.
Tutulğan Ayder Kadırovnıñ advokatı Aleksey Ladin, FSB hadimleri onı müvekkiline öyle de yibermedi, dep bildirdi Qırım.Aqiqatqa.
Ne yazıq ki, soñki vaqıtları yarımadada tutulğan qırımtatarlarnıñ büyük qısmı cemaat faalleri olaAleksey Ladin
– Alıp ketkenlerinden berli onıñnen körüşip olamayım. FSB hadimleriniñ qanunsız areketlerini bir sıra ariza ve şikâyette bildirdim. Neticesi daa yoq. Eki zenaatdaşım dörtten eki diger müvekkilinen idarede buluna, anda tahqiqat tedbirleri keçirile. Qabaatnen bağlı bir qaç tahminim bar, amma tam bir malümat olmağance olarnı seslendirmege istemez edim. Ayderni tezce körmege isteyim, ve bundan soñ bir izaat berip olurım. Ne yazıq ki, soñki vaqıtları yarımadada tutulğan qırımtatarlarnıñ büyük qısmı cemaat faalleri ola. Ayder – mahkeme esnaslarını aydınlatqan ve Qırımnıñ «sıcaq» noqtalarında bulunğan «Qırım birdemliginiñ» strimerlerinden biridir. Tutulğanınıñ esas sebebi bu ola bile.
Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Ayder Kadırovnıñ tutuluvını jurnalist faaliyetinen bağlay.
Yerli faaller Qırımdaki adise-vaqialar aqqında tarafsız malümatnı çoq insanğa, hususan Ukraina tışında, aydınlatsa, işğalci akimiyet bunı begenmeyEskender Bariyev
– Ebet, yerli faaller Qırımdaki adise-vaqialar aqqında tarafsız malümatnı çoq insanğa, hususan Ukraina tışında, aydınlatsa, işğalci akimiyet bunı begenmey. Qalğanları da «Qırım birdemliginen» bağlı. Monitoring neticelerimizge köre, işğalciler qırımlılarnı esasen diniy sebeplerden taqip ete – meselâ, «Hizb ut-Tahrir» ve «İyegova şaatları» davalarında – em de Noman Çelebicihan batalyonı ile alâqalarda qabaatlaylar. Bu sefer, ğaliba, birincisini körecekmiz. Mence, işğalci akimiyetniñ belli siyaseti bar – halqara toplulıqnı Qırımda belli diniy ekstremizm telükesi bar olğanına işandırmaq ve Ukraina vatandaşlarına qarşı qanunsız areketlerini aqlamaq.
Misal olaraq, Rusiyede «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı yasaqlanğan ve terror teşkilâtları sırasına kirsetilgen, bu yasaq 2014 senesinden başlap vaqtınca işğal etilgen Qırım ve Aqyarda da çalışa. Ukrainada ve dünya memleketleriniñ çoqusında bu teşkilât qanunğa köre çalışa, şunıñ içün «Memorial» halqara aq qorçalayıcı merkezi «Hizb ut-Tahrir» ile alâqalarında qabaatlanğan qırımlı ve rusiyeli musulmanlarnı siyasiy mabüs dep saya. Yarımadada bu davalarnıñ mabüsleri esasen qırımtatarları ola. Eskender Bariyevniñ fikirince, Ukraina vekilleri ileride de bunıñ kibi davalar Rusiye quvetçileri tarafından sahte açılğanını isbatlamalı.
Rusiye içün bu taqipler – qırımlılarğa basqı yapma usullarından biridirEskender Bariyev
– Çünki ğarbiy siyasetçiler Qırımda islâm ekstremizmi ve terrorizminde qabaatlanıp tutulğan insanlarğa qol tutmalımı dep tüşüne. Rusiye temsilcileri halqara teşkilâtlarda bunı qayd etip, «Hizb ut-Tahrirni» menfiy taraftan köstermege tırışa. Amma bu adiy insanlar, İslâmnı kütken insanlar, ve Qırım işğalinden evel kimseni telükege oğratmağan ediler – bugün de telükeli degiller. Çoq şükür, Rusiye propagandasını tutmağa ve halqara meydançıqlarda tarafsız malümat bermege tırışamız. Rusiye içün bu taqipler – qırımlılarğa basqı yapma usullarından biridir. İnsanlar tutulacaq ve tintüvler devam etecek, mence.
Rusiye akimiyeti yarımadanıñ qırımtatar ealisine muntazam sürette basqı yapa, – dep eminliknen ayta Ukraina Tış işler nazirliginiñ spikeri Katerına Zelenko.
Bugün doğrusını aytmağa qorqmağan ve işğalci aktmiyetke qarşı çıqqanlar tutuldıKaterına Zelenko
– Biz de muntazam sürette çalışamız, bütün halqara meydançıqlarnı celp etemiz, ortaqlarımıznen beraber işğal altındaki Qırım sakinleriniñ aq ve serbestligini faal sürette qorçalamağa ve insan aqlarını bozmağa devam etken Rusiyege basqı quvetleştirmege tırışamız. Ukrainağa qol tutqan memleketler cedveli kenişlesin dep er şey yapamız. Hatırlatayım ki, Gaagadaki BM Halqara mahkemesinde Ukrainanıñ Rusiyege qarşı ırqiy ayırım şekilleriniñ yoq etilüvine dair halqara şartnameniñ qullanıluvınen bağlı davası baqılmaqta. Ukraina buña esaslanıp qırımtatarlarğa yapılğan basqını toqtatmağa talap ete: Meclis yasağı daa lâğu etilmedi, insanlar fikrini serbest bildirip olamay. Bugün doğrusını aytmağa qorqmağan ve işğalci aktmiyetke qarşı çıqqanlar tutuldı.
Katerına Zelenko, erte ya da keç Rusiye vaqtınca işğal etilgen Qırımda ve Ukraina kontrol etmegen diger topraqlarda bozğan insan aqları içün cevap berecek, dep tahmin ete.
«İnsan aqları içün» Rusiye cemaat areketiniñ reisi Lev Ponomarevniñ qayd etkenine köre, soñki yılları qomşu Rusiyede de kütleviy tintüv ve insan tutuvları arttı.
Rusiye totalitar devlet quruluvı yoluna kirdi, amma totalitar usul em yuqarıdan, em alttan kirsetileLev Ponomarev
– Meselâ, Voronej vilâyetinde yaqında bir kereden yüz tintüv keçirildi! Quvetçiler «İyegova şaatları» diniy teşkilâtınıñ iştirakçilerine keldi – ekstremist dep kelgenler – ve on insannı tutıp alğanlar. Rusiyede quvetçiler pek çoq – normal devletlerge köre qat-qat çoq – ve olarğa iş kerek. Birileri cinayetçilerni tuta, digerler ekstremist ve terrorist dep insanlarnı tutıp, aylıqları ve rutbeleri içün çalışa. Rusiye totalitar devlet quruluvı yoluna kirdi, amma totalitar usul em yuqarıdan, em alttan kirsetile. Mence, «Hizb ut-Tahrir» ve «İyegova şaatları» içün sımarış bar, alttandır.
Ukrainalı halqara siyasetşınas Viktor Kaspruknıñ fikirince, böyle taqipler vastasınen Kreml onı istemegen ealini yarımadadan çıqara.
– Prezident Vladimir Putin Qırımda 1937 senesiniñ standartlarını kirsete: yarımadanı em qırımtatarlardan, em qırımlı musulmanlardan temizleycek ola – olarnı ketmege mecbur etmege tırışa. Rusiye, bu davalar boyunca tutulğan ve mahküm etilgen insanlarnı vatandaş dep saya ve bir deñişimge razı olmay. Mesac bu: demokratik cemiyette yaşamağa isteseñiz, esas Ukrainağa ketiñiz, işğal altındaki topraqta qalacaq olsañız, Rusiye qanunlarını qabul etip, quvetçilerniñ sert areketlerine azır olmalısıñız.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvler» sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı. Müessiseniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ ekinci qısmı aqqında aytıla – mesken tiyilmemezliginiñ bozuluvı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Sentâbr 17-de «Bizim balalar» leyhasınıñ faalleri Qırım siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantaları içün bayram keçirecek.
«Bu qorantalar içün Qurban bayramını teşkil etmege planlaştıramız. Sıcaq müitte bulunmağa isteymiz. Bu balalar maneviy taraftan kergin vaziyette buluna. Olarnen neler olğanını pek yahşı añlaylar. Bunıñ içün Bağçasarayda böyle bayram teşkil etmege isteymiz. Balalar içün eglence programmasını yapmaq», – dep bildirdi Qırım.Aqiqatqa «Bizim balalar» birleşmesi Şurasınıñ azası Elzara İslâmova.
«Bizim balalar» leyhası bu sene musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayında başlatıldı. Leyha teşebbüsçisi belli Qırım mühbiri Lilâ Bucurova oldı. Bunıñ esas maqsadı – Qırım siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantaları balalarına yardım etmektir. «Bizim balalar» birleşmesiniñ Şurası teşkil etildi, onıñ içine lâqayt olmağan ve itibarlı adamlar kirdi, konkret icracılar belgilendi, olar malümatnı toplay ve tertipke ketire, paranı toplay ve muhtaclarğa teslim ete. Leyha tek para yardımını degil de, çeşit yardım şeklini qabul ete: para, urba ve oyuncaqlar, balalar içün raatlıq ve tedaviylenüvniñ teşkil etilmesi, ruhiy reabilitatsiya, mabuslarnıñ qorantalarına hocalıq boyunca yardım.


text:
Muniy (Stepnoye) köyünde (Kefe) VAZ-2111 ve VAZ-2106 maşnaları urulğanından sebep, eki aydayıcı elâk oldı ve daa eki yolcu yaralandı. Bunıñ aqqında Qırımda rusiye FVN idaresiniñ matbuat hızmeti haber etmekte.
“1973 senesi doğma ve 1993 senesi doğma yengil maşnalarnıñ aydayıcıları, yol qazasınıñ neticesinde yaralanıp keindi”, - dep aytıla beyanatta.
Matbuat hızmetinde qayd ettiler ki, maşna yolcuları: 2001 senesi doğğan qız ve 1981 senesi doğğan qadınnı acele yardım hadimleri çeşit-türlü seviyeli yaralarnenhastahanege yatqızıldı. Zararlanğanlarnı Eski Qırım (Starıy Krım) rayon hastahanesine ketirdiler.
Müessiseniñ malümatına köre, yol qazası bazar künü aqşam olıp keçti.
Evel haber etile edi ki, Aqmescit - Kefe yolunda olıp keçken yol qazası neticesinde üç adam elâk oldı ve daa ekisi zararlandı.
Bundan evel Aqmescit-Yalta yolunıñ 75-inci kilometrinde Kezlev-Yalta yolcu avtobusı yanmağa başladı, dep bildire Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ idaresi.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/6 oktäber
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 6 oktäber biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
AQŞta Alman-Amerikannarı köne (en), Macarstanda Arad qorbannarın iskä alu köne (en), Şri-Lankada Uqıtuçılar köne
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1887 — Şarl Eduard Le Korbüzie, frantsuz arxitektorı, rässam, yazuçı.
- 1888 — Sergey Çavayn, mari yazuçısı häm dramaturgı.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1948 — Ğöbäydulla Xösäyenov, jurnalist, tärcemäçe, törekmän tel beleme fänenä nigez saluçılardan berse.
- 1952 — Nadejda Loxvitskaya, Rusiä yazuçısı, şağirä, memuarist, tärcemäçe.
- 2008 — Yüriy Fedotov, teatr artistı, Tuqay büläge iäse.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi azaları fevqulade vaziyetlerde qararlarnı aluv vekâletini Meclis reisine ve mahsus Şurağa teslim etti. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyası reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi azalarına ve milliy öz-özüni idare etüv organlarınıñ bütün azalarına qarşı kelecekte repressiyalar yapılağacını tahmin etip, fevqulade vaziyetlerde qararlarnı aluv vekâleti Meclis reisine ve mahsus Şurağa teslim etildi», – dep aytıla beyanatta.
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ sözlerine binaen, mahsus Şura 8 adamdan ibaret olacaq, onıñ azaları «Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından basım zonasından tış» bulunıp, halqnıñ menfaatlarını temsil etecek.
Zair Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, böyle tedbirler, qırımtatar halqınıñ yuqarı temsilci-icra organı yerine «Qırımda nasıldır sanki milliy birleşmelerni» qoymaq ıntıluvlar muvafaqiyetli olmasın dep, yapıla.
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda üç kün devamında tuvğanları ve advokatlar martnıñ 4-nde Bağçasaraydaki «Krımtelekom» ofisinde devlet hainligi ve Ukraina telükesizlik hızmeti ile işbirligi şübhesinen tutulğan qırımtatarı Emil Emirovnı tapıp olamaylar. Bu aqta «Gratı» neşiri haber ete. Neşir tutulğannıñ ömür arqadaşı ve qızı – Dilâra ve Fera Emirovlarnen laf etti.
«O, nutuqçı ya da faal degil, amma akimiyet tarafından taqip etilgen insanlarğa daima qoltutqan edi. O, epimiz kibi, qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarğa büyük ağrınen baqqan edi. Men, belki, daa duyğulı edim, o, bunı köstermedi. Tutulğan soñ başta bulunğan yerini bilmey edik. Añlaşqan advokatımız FSB reberliginen bağlanmağa tırıştı. Men İç işler nazirligen, prokuratura ve FSBge telefon etecem, dep qarar aldıq, çünki onıñ bulunğan yerini bilmey edim. Mennen İç işler nazirliginden bağlandılar, aqayımnı kerçekten qıdırammı dep soradılar. Bugün sabadan Aqmescitteki İç işler nazirliginiñ operativ vekâletlisi, aqşam ise Bağçasaray velâyetlisi aqayım keldimi dep soradılar. Amma o, alâ daa evde degil», – dep ayttı Dilâra Emirova.
Onıñ bildirgenine köre, o, FSBniñ «sıcaq ağına» bir qaç kere telefon etti.
«Advokat ömür arqadaşımnen körüşip olamay. Men o qadar uzun vaqıt devamında malümat olmasa, aqayım FSB hadimleri tarafından maneviy ve/ya da bedeniy basqığa oğratıla, dep qorqam. Tez tedbir almağa rica etem: onıñ sağlığı ve ayatı içün qasevetlenem. Advokatnı da kirsetmege rica etem», – dep yazdı Emirova beyanatta.
Dilâra Emirova Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ yolbaşçısı adına ariza tizip yolladı.
«Ne mahkeme, ne de bir de bir tahqiqat tedbiri alâ daa yoq, bu meni qorquza. Bir şey belli degil», – dep bildirdi Emirova.
Bağçasarayda martnıñ 4-nde Rusiye uquq qoruyıcıları, ömür arqadaşınıñ aytqanına köre, «devlet hainliginde ve Ukraina agentlerinen bağı olğanında» qabaatlanğan qırımtatarı Emil Emirovnıñ evinde tintüv keçirildi. Dilâra Emirovanıñ fikirince, aqayına qarşı dava sahte ola.
Rusiye uquq qoruyıcıları Emil Emirov tutuldı, dep resmiy şekilde bildirmedi.
Martnıñ 5-nde Rusiye FSBsi Qırımda «qırımtatar batalyonına» kirgen Ukraina vatandaşı tutuldı, dep bildirdi. Adı ve soyadı aydınlatılmay.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri yanvarniñ 25-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Cankoy şeerinde ve Seitler rayonında tintüvler keçire.
«Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı Facebookta haber etkenine köre, tintüvler Cankoynıñ Sadovaya soqağında yaşağan cemaat faali Enver Kroşnıñ evinde ötkerilmekte.
Ayrıca tintüv Seitler rayonı Seitler Vaqıf (Razlivı) köyüniñ sakini Ebazer İslâmovnıñ evinde yapılmakqta.
Rusiyeli küç idareleriniñ saytlarında tintüvnen alâqalı malümat yoq. Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerini bilmege areket ete.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Saharov merkeziniñ faalleri Qırımda advokatlarğa qarşı yapılğan basqı problemlerini al etmek içün uquqiy yardım köstermege teklif etti. Bunı Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Saharov merkezinde Qırım advokatlarına yapılğan basqı problemleri boyunca Rusiye Federal advokatlar palatası vekilleriniñ iştiraki ile büyük matbuat konferentsiyasını teşkil etmege teklif ettiler», – dep qayd etti Abdureşit Cepparov.
Onıñ aytqanına köre, Saharov merkezinde fevral 3-de Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ vekilleri merkezniñ uquq qorçalayıcıları ile körüşti.
«Qırımnıñ siyasiy mabuslarınıñ aq-uquqlarını qorçalağan advokatlar Kürbedinov, Semedlâyev, Polozovğa yapılğan basqı misali Rusiyede bile yoq. Emil Kürbedinovnıñ apiske alınması körüşüv iştirakçileriniñ qasevetini doğurdı», – dep ayttı uquq qorçalayıcı.
Emil Kürbedinovnıñ apis cezası Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları şurasında muzakere etildi.
Saharov Merkeziniñ missiyası – Andrey Dmitriyeviç Saharovnıñ mirasını saqlap qalmaq ve inkişaf ettirmektir. Sovet totalitarizmi ve azatsızlıq aqqında tarihiy hatıranıñ şekillenmesi, azatlıq, demokratiya ve insan aqları qıymetleriniñ ileriletmesi, tarih, insan aqları ve gumanitar problemler, vatandaş cemiyetiniñ inkişafına qoltutuvnen bağlı aktual meseleler aqqında faal, keyfiyetli ve serbest munaqaşadır.
Qırım insan aqları bağ gruppası yarımadada eki yıldan ziyade çalışa. Qırımtatar uquq qorçalayıcıları Qarasuvbazarda qırımtatar milliy areket iştirakçisi Abdureşit Cepparovnıñ oğlu ve qardaşınıñ oğlu qaçıqırılğan soñ birleşken ediler. Gençler aqqında şimdige qadar iç bir şey belli degil.


text:
Nikita Nebatat bağçasında sentâbr 7-sinde kündüz yanğın oldı. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildirmekte.
"Qaza yerine birinci brigada kelgende, alet binanıñ yanında qurluğan bir qatlı binanıñ çardağı yanğanını tayinledi. Yanğın 60 metr kvardatlıq mıntaqanı qapladı", - debile beyanatta.
Müessise malümatına köre, yaralanğan adamlar yoq. Yanğınnı bir saatta söndürduler, dep bildirdi qurtarıcılar.
Daa evel FVN-niñ matbuat hızmeti, keçken afta Qırımda 283 yanğın ve 28 yol qazası oldı, dep bildirgen edi.


text:
«Rusiye aliy oquv yurtlarına esasen Qırımda olmağan zenaatlarnı saylap alğanlar kire. Bu Mudafaa nazirligi, Medeniyet nazirligi, agrosektor, konservatoriya zenaatlarınen bağlı, bir sıra tehnikiy zenaatlar. Rusiyede oqumağa istegenlerniñ sayısı pek az. Bu uquq, halqara munasebetler ve halqara iqtisadiyat yönelişinen bağlı», – dep ayttı Krasnikova.
Abituriyentler saylap alğan aliy oquv yurtları Rostov, Krasnodar, Kursk, Moskva ve Sankt-Peterburg şeerlerinde yerleşe.
İşğal etilgen Qırımdan er istegen abituriyentni qıtaiy Ukrainağa tışqı mustaqil imtianlar bermek içün davet eteler. Ukraina tasil Nazirliginiñ malümatına köre, bu sene VNO berecek tek 600 Qırım mezunı qayd etildi. Umumen Qırımda 17 biñ 290 abituriyent bar.


text:
Türkiye prezidenti Recep Rayyip Erdoğan dekabrniñ 10-nda ABD prezidenti Donald Trump ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin begengen dünya liderleri ola, dep ayttı. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Aynı vaqıtta Erdoğan, Ankaradaki Bilkent universitetiniñ studentleri ögünde çıqışta bulunıp, Avropada «şimdi ciddiy manada bir lider buhranı, boşluğı bar», dep ayttı.
«Begenseñiz de, begenmeseñiz de, Trump – müim bir ad. Gizli kün tertibi yoq. Maña qarşı da çoq açıq ve tam laf ete», – dedi Erdoğan ve Trumpqa qarşı da aynısını yapqanını qayd etti.
O, Putin de Türkiyeden bir şey gizlemegen ve açıq bir lider ola, dep ayttı.
Erdoğan begengen üçünci lideri – Qatar şeyhi Tamim bin Hamad Al Tanidir. Türkiye prezidenti onı fuqare memleketlerge qoltutqan «genç ve faal» lider dep adlandırdı.
Keçmişteki liderler arasında Erdoğan Hazreti Muhammedni ve zemaneviy Türkiyeniñ qurucısı Mustafa Kemal Atatürkni qayd etti. O, sabıq Almaniya kantsleri Gerhard Şrederni ve sabıq İtaliya baş naziri Silvio Berluskonini de ayttı.
Noyabrniñ 13-nde ABD prezidenti Donald Trump Beyaz Sarayda Erdoğannen keçirgen «mükemmel körüşüvi» aqqında bildirdi. O, Türkiyeniñ Rusiyeden satın alğan S-400 uçaqquvar-raketa kompleksleri «ciddiy çağıruv» ola dep, olarnı al etmege mümkün olğanına ümüt etkenini bildirdi.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 27-de Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Teymur Abdullayev, Uzeir Abdullayev, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnıñ qorçalayıcıları tarafından sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyalarnı red etti. Bunı Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri bildire.
Böylelikle, olar tahqiqat izolâtorında iyün 11-ge qadar qalacaqlar. Mahkeme oturışuvnı qapalı rejimde keçirdi.
Uzeir Abdullayevniñ advokatı Sergey Legostov: «Akemler, muracaatlarda istenilgenine köre oturışuvnı açmaq ya da, iç olmadı, qararnı açıq rejimde ilân etmekni red etti. Bunıñ sebebi olaraq standart olğan telükesizlik aqqında delillerni kösterdiler», – dep añlattı.
Bundan evel faaliyetçiler ve Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ aqrabaları, bu iş boyunca yapılğan qapalı oturışuvğa şikâyet ettiler.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasında tintüvler yapıldı. Tintüvler neticesinde, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetine köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye ordusı tarafından işğal etilgen Donetsk, Herson, Lugansk ve Zaporijjâ vilâyetlerini Rusiyege qabul etüv añlaşmalarını imzalay, dep ilân etti.
«Millionlarnen insannıñ iradesidir», – dep ayttı Putin Kremlde çıqışta bulunıp.
Kremlde Rusiye qoltutqan «DNR» ve «LNR» gruppirovkaları, Herson ve Zaporijjâ vilâyetleriniñ işğalci memuriyet yolbaşçıları buluna. Olar da añlaşmalarnı imzalamaq kerekler.
Georgiy salonında deputatlar ve Federatsiya Şurasınıñ azaları, üyken memurlar, regionlarnıñ yolbaşçıları, kütleviy haber vastalarınıñ vekilleri toplaştı, dep haber ete Azatlıq Radiosınıñ Rus hızmeti.
İlhaq esnası kelecek afta bitecektir. Ukrayına öz topraqlarını azat etme kiçün küreşecek, Rusiye akimiyeti olarnı Rusiyeniñ bir qısmı dep saysa da, bir şey deñişmeycek.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrayınanıñ Herson ve Zaporijjâ vilâyetleriniñ sahte mustaqilligi ve suverenitetini tanığanına dairfermanlarnı imzaladı. Bu Ukrayına regionlarınıñ büyük qısmı Rusiye ordusı tarafından işğal etildi.
Putin çıqarğan buyruqlarında «halqara uquq temellerine» ve sentâbrniñ 23-27-nde işğal etilgen Ukrayına topraqlarında keçirilgen sahte referendumlarnıñ neticelerine esaslana.
Ukrayına ve bir çoq memleket bu rey berüvlerni sahte ve qanunsız dep adlandırıp, çünki olar işğal ve cenk uruşları şaraitlerinde milliy qanunlarğa ve halqara uquqqa zıt bir şekilde keçirildi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
«Fikir» rubrikası
Qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanunnıñ qabul etilmesi şartı ile Ukrainanıñ Avropa yönelişi qırımtatarlarğa til ve medeniyetni inkişaf ettirmek içün imkân yaratır. Devletniñ mahsus ortaqlığı olmadan. Biz buña azırmız, aceba?
Yañı zaman. Yañı çağıruv
Qırım yarımadasınıñ işğali ile Ukrainanıñ qırımtatarlarğa nisbeten vazifesi sadeleşti. Quvulğan halqqa destek olaraq vade etilgen şeylerni yerine ketirmek kerek edi, bu qadar. Ve kerçekten de: soñki yıl devamında ukrain devleti sürgün etilgenlerniñ aqlarını ğayrıdan tiklegen qanunnı qabul etti. Eñ yaqın zamanda parlamentke qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanun leyhası berilecek.
Devlet ket-kete aqlarımıznı temin ete
Biz, qırımtatarlar, artıq raat ola bilemiz, sanki. Maqsatqa irişildi – devlet ket-kete aqlarımıznı temin ete: sürgün etilgenlerniñ şahsiy ve tamır halqınıñ umumiy aqlarını.
Amma böyle alda yañı çağıruv peyda ola.
Devlet, niayet, bizge olğan mecburiyetlerini yerine ketire: zaruriy aq berir, akimiyet organlarında temsilciligimizni temin eter, kerek olğan resurslarnı berir… ve çetke keter.
Artıq işbu imkânlarnı amelge keçirmek kibi mesüliet bizge qalır. Endi nevbetteki sual peyda ola: biz bütün amanlıq devlet tarafından berile, cemaatçılıq ise, iç bir aq ve iradege saip olmayıp, adiy bir istimalcı ola – kibi tüşüncemizden vazgeçip olurmızmı, aceba?
Öz taqdirimiz içün mesüliyetni kendi ellerimizge alıp olurmızmı?
Öz taqdirimiz içün mesüliyetni kendi ellerimizge alıp olurmızmı? Azatlıq ve imkânlarnı elde etip, yaqında bir siyasiy firqanıñ ilân etken «al da yap» ümdesine köre areket etip olurmızmı?!
Fikirni tasdiqlamaq içün İsmail Gasprinskiyniñ faaliyeti ile bağlı bir tarihiy misalni ketireyim.
Tasil ve til
«Türklerniñ atası» zamanı ve zemane ile muqayese çoq: Rusiye rejimi, azatlıqnıñ sıñırlavı, milliy hususiyetlerniñ saqlanılması ile bağlı mesele, tamır halqınıñ Qırımdan icreti
İsmail bey neden başladı? İlk olaraq, maarifçilikten. Yañı ögretüv usuliyetleriniñ işlep çıqarıluvından. Bunıñ ile onıñ yañı usuları ğarp mekteplerde olğanı kibi degil edi. Gasprinskiyniñ yañı usulı Peyğamberden soñ ilk asırları musulman medeniyeti inkişafınıñ sebebi olğan islâm bilgisiniñ teren añlavı üzerinde qurula edi.
Gasprinskiyniñ maarifçilikke çağıruvı bugünge qadar küçüni coymadı
Gasprinskiy mektep ve usullardan faydalanıp, adiy Qırım musulmanları arasında diniy ve ilmiy bilgilerni tarqatmaqta edi. Ve qırımtatar tili ögretüviniñ zemaneviyleştirilüvi işbu ketişatnıñ esas şartlarından biri oldı. İsmail Gasprinskiy devriniñ maarifçiligi dünyağa 20-nci asırnıñ birinci yarısında tek Qırımda degil, bütün türk dünyasında meşur medeniy ve cemaat erbaplarını bağışladı.
Gasprinskiyniñ maarifçilikke çağıruvı bugünge qadar küçüni coymadı. Esas farq yalıñız şunda ki, bugünde bugün tek medeniyet degil de, qırımtatar tili de ğayrıdan tiklenüvge muhtacdır.
Bugün qırımtatar tiliniñ ögretüvi SSCB zamanındaki 70 yıllıq sukünetinden ve mektep tasiliniñ arhaik sistemasında 23 yıllıq «reine» olğanından soñ yañı bir nefeske ihtiyacdır.
Bugün ne yapmalımız?
Ukraina devletinden qırımtatar tiliniñ kiril urufatından latin elifbesine keçüviniñ temin etüvini talap etmek kerekmizmi? Ukraina devletine semetdeş ve istegenlerni tilge ögretmek talabımız ile muracaat etmek kerekmizmi? Til baylığı ve ögretüv usulşınaslığı meseleleri ile oğraşaycaq ilmiy komissiyalarnıñ teşkil etilmesini talap etemilimizmi?
İşğal aqiqatta ne vaqıtqace sürecegini kimse bilmey. On yıllarnen sürse?
Yoq. Öz başına alıp yapmaq kerekmiz. Bizge berilgen öz-özüni idare etüv aqqımızğa tayanıp, mesüliyetimizni añlap, devlet ise böyle ketişatta «bey» degil de, şerik ve yatırımcı ola.
İşğal aqiqatta ne vaqıtqace sürecegini kimse bilmey. On yıllarnen sürse?
O vaqıt qırımtatar tili ile ne olacaq. Bularğa şimdi diqqat etmesek, ne olur? İşğalciler Qırımğa qırımtatar halqınıñ til ve medeniyetini tiklemek maqsadı ile kelgenini tüşünmek sadedilliktir.
Ebet, til bir ilâc degildi. İsmail bey milliy añlavnıñ pekitilmesi içün bundan yüz qat çoq iş yaptı. Amma keliñiz tilden başlayıq: bu yönelişte işimizni qurayıq, oña bütün semetdeşlerimizni – ufağı da, büyügini de ögreteyik. Bütün istegenlerge de böyle fırsat bereyik. Ağır degil. Mürekkep şeyler aqqında soñ laf yürseterik.
P.S.
İşbu metnde aydınlatılğan ğayeler yaqınları Meclis ve Qırımtatar halqınıñ işlerinden Vekâletlisi ile birlikte Kiyevo-Mogilânska akademiya negizinde olğan İsmail Gasprinskiy adına Qırım Studiyaları temelinde keçirilgen «Qırımtatar tiliniñ ögretüvinde yañı usullar» serlevalı muşaverede muzakere etilgen edi. Yaqın zamanları işbu usullar cemaatçılıqnıñ diqqatına taqdim etilecek.
Arsen Jumadilov, Ukraina prezidenitiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisiniñ apparat yolbaşçısı, «Qırım strategik araştırma institutı»nıñ koordinatorı
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımda FSB idaresinde aqmescitli rejissör, «Karman» art-merkeziniñ reberi Galina Cikayevanıñ oña Rusiye mahsus hızmetleri tarafından etilgen basım aqqında bildirüvini izaatlamaylar.
«İzaatlar içün ya oña (Cikayevağa – muar.), ya bu bildirüvni aşkâr etken matbuat vastasına muracaat etiñiz», – dediler Qırım.Aqiqatqa hızmetniñ matbuat merkezinde.
«Bu sebepten iç bir izaat olmaycaq», – dep qoştılar matbuat merkezinde.
Qırım.Aqiqat malümatına köre, Galina Cikayeva endi yarımadanı terk etti ve al-azırda qıtaiy Ukrainada buluna.
Aqmescitli rejissör yaqında bildirgeni kibi, o, FSB hadimleri tarafından etilgen basım neticesinde yarımadanı terk etmege mecburdır. Onı terroristik areketlerniñ teşkil etilmesine bağlaylar.
Şu cümleden, Cikayevanı FSB-ge çağırıp, o, «ukrain rejissörı Oleg Sentsovnıñ işi boyunca qabaatlı olğanını» bildirdiler. Onı Qırım FSB hadimleri mayısta yaqaladılar. Al-azırda o, diger yaqalanğan aktörlar ile Rusiye SİZOsında bulunmaqta.


text:
Qırım ve ATO yerlerinden köçip kelmege mecbur olğan adamlarnıñ sayısı 570 biñ insandan ziyade oldı.
Bunı Ukrainada köçip kelgen insanlarnı içtimaiy temin etüv meseleleri boyunca hızmetlerara koordinatsion ştabı bildire, dep haber ete UNİAN.
«Berilgen malümatqa binaen, vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden Ukraina regionlarına 570 biñ 162 kişi köçip keldi, olardan 550 biñ 273 insan – Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindendir», – dep qayd ete ştab.
Köçip kelgenlerniñ çoqusı Harkov (120 biñ kişi), Donetsk (82,5 biñ kişi), Dnepropetrovsk (57,8 biñ kişi), Zaporojye (53,9 biñ kişi), Lugansk (50,1 biñ kişi) ve Odessa vilâyetlerinde (20 biñ kişi), em de Kiyevde (39 biñ kişi) buluna.


text:
İnterpolnıñ halqara qıdıruvına Ukraina sabıq perizdenti Viktor Yanukoviç, onıñ oğlu Aleksandr Yanukoviç, sabıq baş nazir Nikolay Azarov, Ukraina sağlıq saqlav naziri olğan Raisa Bagatıröva, sabıq maliye naziri Yuriy Kolobov ve «Ukrtelekom»nıñ sabıq reberi Georgiy Dzekon ilân etilgenler.
Bunı öz Facebook saifesinde Ukraina içki işler naziri Arsen Avakov bildirdi.
«Bugün, 2014 senesi mart ayında etilgen muracaattan bir qaç ay keçkenden soñ İnterpolnıñ mahsus komissiyası qarar çıqardı. İnterpolnıñ halqara qıdıruvına (qızıl varaqa – yaqalanuv işbu şahıslarnı Ukrainağa teslim etmek maqsadı ile keçirilecek ) Yanukoviç Viktor Fedoroviç, Yanukoviç Aleksandr Viktoroviç, Azarov Nikolay Yanoviç, Bagatıröva Raisa Vasilyevna, Kolobov Yu. V. (sabıq maliye naziri), Dzekon G.B. («Ukrtelekom»nıñ sabıq reberi)» ilân etilgen», – dep yazdı o.
Onıñ aytqanı kibi, İnterpol tarafından Ukrainada qabaatlı olıp sayılğan diger insanlarnıñ işleri şimdilik ögrenilmekte.
Avakov şunı da qayd etti ki, evel İnterpol tarafından Eduard Stavitskiy, Sergey Kurçenko, sabıq baş nazir muavini Sergey Arbuzov, sabıq kelir ve bergi naziri Aleksandr Klimenko, Bergi hızmetiniñ sabıq baş muavini Andrey İgnatov, Brokbiznesbanknıñ idare reisi Aleksandr Dinnik de qıdıruvğa ilân etilgen ediler.
Fevral ayında sabıq prezident Viktor Yanukoviç ve diger devlet memurları Kiyev Mustaqillik meydanında insanlarnıñ kütleviy sürette öldürilmesinden soñra Ukrainadan qaçıp ketken ediler. Küzde Rusiye prezidenti Vladimr Putin Yanukoviçke Qırımğa qaçmağa yardım etkenini tanıdı.
Şimdi Yanukoviçniñ bulunuv yeri belgisizdir. Soñki sefer onıñ matbuat-konferentsiyası Ruseniñ Rostov şeerinde keçirilgen edi.


text:
İşğal etilgen Qırım paytahtında çoq qatlı evlerniñ biri üstünde Rusiyege qarşı mananı ifadelegen yazı peyda oldı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, bellisiz müellifler «Beraber faşizmge qarşı» yazısını «Beraber raşizmge qarşı» yazısına çevirdiler.
Yerli soqaq ressamları «F» arifini «R» arifine deñiştirip, yazını tüzettiler.
Endiden soñ Aqmescitniñ «Moskoltso» rayonında, bazar qarşısında, er kün biñlernen adamnıñ közüne çarpqan «Beraber raşizmge qarşı» yazısı mevcut.
İlk sefer Aqmescit eviniñ divarı üstünde yazı 2009 senesi Moskvada öldürilgen Anastasiya Baburova ve Stanislav Markelov hatırasına 2010 senesi peyda olğan edi.
Uquq qorçalayıcılar ve faşizmge qarşı çıqqanlar er sene olarnıñ ölüm künü hatıra aktsiyalarını keçireler, olardan biri vaqtında Kiyevskaya soqağındaki evinde «Beraber faşizmge qarşı» yazısı peyda olğan edi.


text:
Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) mayıs 24-te ğayıp olğan Bağçasaray sakini Ervin İbragimovnıñ taqdirini qasevtlengenini bildirgen beyanatnı taqdim etti.
QMDİ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovğa ve uquq qoruyıcı organlarına Ervin İbragimovnı tapmaq içün bütün imkânlarnı qullanmaq muracaatınen bulundı.
«Müftiyat bu meseleni nezaret astında tuta», – dep aytıla bryanatta.
Bundan da ğayrı, Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi bu vaqia boyunca er angi malümatnı elde etkenlerni bunı QMDİ-ge bildirmege çağırdı.
Devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov mayıs 24-te gece hırsızlandı, onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovnı qıdırmağa başladı.
Mayıs 24-te Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan bildirdi ki, onıñ memleketi halqara alanda qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorumağa devam etecek. Bunı o, cuma künü, mart 20-de, Kiyevde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile beraber keçirgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, – dep haber ete UNİAN.
Erdoğan Ukrainanıñ ileride de farqlı etnik ve din cemiyetleriniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ, aq-uquqlarını qoruycağına ümüt besley.
«Bizler bir yıldan berli basqı altında bulunğan qırımtatarlarnıñ vaziyetini nezaret etemiz. Ve qardaşlarımıznıñ meselelerini em eki taraflı körüşüvlerde, em de er angi halqara alanda kün tertibine çıqaracağına devam etecekmiz», – dep qayd etti Erdoğan.
Malüm olğanı kibi, Türkiye Ukrainağa 10 million dollarlıq içtimaiy yardım berip, Ukrainağa 50 million dollar miqdarında kreditni bücet defitsitiniñ qapatılması içün ayırmağa qarar aldı. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ile Kiyevdeki körüşüvinden soñ bildirdi.


text:
Ağymdağy körsetkışter jiyntyğynyñ şekteulerın körsetetın naryqtyq pıkırler men zertteuler nätijelerıne süiene otyryp, jobada dekarbonizasia jäne halyqaralyq qoldanyludy joğarylatu ädısı retınde Elektr jäne Elektr generatorlary önerkäsıbındegı energia auysuyn şeşu üşın jaña nemese qaita qaralğan körsetkışter qarastyrylady.
«Tūraqty aqparatty aşudyñ mañyzdy kezeñınde bız bükıl älem boiynşa biznes pen investorlardyñ aqparattyq qajettılıkterın qanağattandyruğa kömektesu üşın öz standarttarymyzdy jetıldıru boiynşa jūmysty jalğastyramyz. Qūndylyqtar turaly esep beru qorynyñ bölıgı retınde, SASB standarttarğa engızılgen özgerısterdı qarau üşın qatañ dueprosess pen dizain modelın qoldanudy jalğastyrady. Bız jūrtşylyqty qatysuğa şaqyramyz jäne bız ılgerıletıp jatqan köptegen belsendı standarttardy äzırleu men ğylymi jobalar boiynşa kerı bailanys ūsynamyz.», - deidı SASB standarttar keñesınıñ törağasy doktor Jeffri Heils.
Keñes ağymdağy ekı jobany talqylady. İnternettegı media men qyzmetterdı mazmūndy basqaru jobasy aiasynda qyzmetkerler soñğy konsültasialar siklıne şolu jasady jäne qaita qaralğan standarttyñ äleuettı negızın ūsyndy. Keñes mazmūndy moderasialaudyñ metrikasyn äzırleuge ūsynylğan täsılmen qyzmetkerlerdı ılgerıletudı jalğastyrudy qoldady jäne qosymşa konsültasialar men bağdarlau qūjatyn daiyndau arqyly naryqtağy ülestı odan ärı arttyru qajettılıgın atap öttı.
Qyzmetkerler Keñesten «Selüloza, qağaz jäne himia önerkäsıbındegı plastmasalar üşın täuekelder men mümkındıkter» jobasynyñ kelesı qadamdaryn anyqtau üşın ūsynystar engızudı sūrady. Himia önerkäsıbıne qatysty, Keñes qyzmetkerlerdıñ «Önımdı paidalanu kezeñınde tiımdılıkke arnalğan dizain» taqyrybyn özgertpesten, Himia önerkäsıbınıñ standartyna jeke taqyryp retınde bır ret qoldanylatyn plastmasalar men biologialyq balamalardy basqarudy engızu turaly ūsynysyn qoldady. . Qyzmetkerler bağdarlau qūjatyn äzırleuge kırısedı. Keñes sonymen qatar qyzmetkerlerdıñ selüloza -qağaz jäne qaptama standarttaryn bırıktıru boiynşa ūsynysyn äzırleuge jalpy qoldau bıldırdı.
“Adami kapitaldy” zertteu jobasy aiasynda qyzmetkerler adami kapital turaly salağa qatysty aqparatqa qatysty ūsynystar boiynşa jañartudy ūsyndy. Qyzmetkerler üş bağyt boiynşa jūmysty jalğastyrudy ūsyndy - jūmys küşınıñ qūramy, eñbek şyğyndary jäne qyzmetkerlerdıñ auysuy. Keñes osy jūmys bağyty boiynşa äzırlenuı mümkın nūsqaulyqtardyñ formalaryn, onyñ ışınde standartty, önımdılık körsetkışterın nemese Keñes müşelerı ūsynğan basqa ūsynystardy talqylady. Sodan keiın Basqarma qyzmetkerlerdıñ ärtürlılık pen inklüzivtılık standarttaryn belgıleu boiynşa aldyn ala ūsynysyn talqylady. Keñes ärtürlılık pen inklüzivtılık standarttaryn belgıleu boiynşa qyzmetkerlerdıñ aldyn ala ūsynysyn odan ärı talqylady. Basqarma müşelerı qyzmetkerlerdıñ salalyq metrika ärtürlılık pen inklüzivtılık turaly şeşım qabyldauğa köbırek aqparat beredı degen pıkırın qoldady jäne salalyq sipattamalarğa negızdelgen qarjylyq äserdı anyq körsetu qajettılıgın talqylady. SASB standarttardy äzırleudıñ qatañ prosesı däleldı zertteulerdı, müddelı taraptardyñ keñınen jäne teñdestırılgen qatysuyn - kompanialar men investorlardy, sondai -aq SASB standarttar keñesınıñ täuelsız qadağalauy men basşylyğyn qamtidy.
SASB standarttardy äzırleudıñ qatañ prosesı däleldı zertteulerdı, kompanialar men investorlardyñ müddelı taraptardyñ keñ jäne teñgerımdı qatysuyn, sondai-aq SASB standarttar keñesınıñ täuelsız qadağalauyn jäne basşylyğyn qamtidy. SASB standarttaryn belgıleu jönındegı keñestıñ otyrystary köpşılıkke tıkelei ağyn arqyly aşyq jäne mūrağattalğan. Kelesı aşyq kezdesu 2021 jyldyñ 1 qazanynda ötedı.


text:
Qırımtatar halqı Qırımda apiske alınğan Ahtem Çiygoznıñ ükmü sentâbrniñ 11-de işğal etilgen yarımadanıñ Yuqarı mahkemesinde seslendirilgende oña qoltutacaq. Advokat Nikolay Polozov bundan emindir. O, semetdeşlerniñ bu yardımı siyasiy mabüs içün müim olğanını aytıp, oña Rusiye akimiyetiniñ qanunsız areketlerinen küreşmege yardım etkenini qayd etti. Bu aqta Polozov sentâbrniñ 5-de Facebookta yazdı.
«Eminim ki, yüreginde azatlıq olğan, Rusiye akimiyetiniñ basqısına baqmadan, printsiplerinden vazgeçmegen, qaçıruv, öldürüv, uydurılğan davalar, çoq biñli para cezalarından soñ qorqmağan er bir insan Ahtem Çiygoznıñ ükmü seslendirilgende oña qoltutmağa çıqar. Eminim ki, bütün qırımtatar halqı Ahtem Çiygozğa qoltutar», – dep yazdı Polozov.
Onıñ aytqanına köre, üküm çıqarılmasına az qalsa da, Ahtem Çiygoznıñ közlerinde «qorqu, şübe ya da eminsizlik kölgesi» yoq. Bütün qıyınlıqlar, şu cümleden anasınıñ ölümi, «qırımtatar halqınıñ cesür liderini daa ziyade quvetleştirdi».
Kremlge tabi olğan Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar milliy areketiniñ yetekçilerinden biri Ahtem Çiygozğa nisbeten mahkeme qararını sentâbrniñ 11-nde ilân etecek.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Xristianlıq
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Xristianlıq, Dönyada iñ kiñ taralğan dürt dinneñ berse (Yähüdi, Buddizm häm Íslam belän berrättän).
Xristianlıq çığanığı bulıq – İzge yazu (Biblia, Täwrät) tora; Xristianlıq 1. yözdä barlıqqa kilä häm Urta Diñgez buyı xalıqlarında tarala başlí. Xristianlıq dogmatlarınıñ ayırım öläşlären törleçä añlatu 11-16. yözlärdä oyışqan töstä 3 tarmaqqa: Ortodoks Xristianlıq (Pravoslavie), Katolisizm häm Protestantlıq büläenügä kiterä. 17. yözneñ 2. yartısında Ortodoks Xristianlığınnan iske din din tarafdarları (Urısça: cTapooбpядчecTBo) ayırılıp çığa. 17-20. yözlärdä Protestantlıqnıñ küp kenä yaña yünäleşläre tua (Baptizm, Adventizm, İllelekçelek h.b.).
Tatarstanda Xristianlıqnıñ östenlek itüçe yünäleşe bulıp Urıs Ortodoks Çirkäwe sanala.


text: Moskovadan bizge bu künlede kuvançlı hapar kelgendi. Anda "Karaçay Poeziyanı Antologiyası" çıkgandı. Beri XVIII - XX. ömürlede cazılgan em aşhı işle kirgendile. Kesi da ol eki bölümden kuralgandı. Birinçide ak söz bla cazılgan folklor, ekinçisinde va avtorlanı çıgarmaları. Bu kitapda 625 bet bardı, ol ulludu em avurdu. Bek köb cıllanı kulluk eterikdi halkına, alay igi kagıtha basmalangandı. "Elbrusoid" degen camagat fond çıgargandı anı. Fondnu tamadası Totorkullanı Hasannı caşı Aliy a sav bolsun, millet kulturanı aynıtuvga ullu kıyın salganı üçün. Antologiyanı va basmaga Bayramuklanı Fatima bla Akbaylanı Azret hazırlagandıla.


text:
“Açıq yürekler” göñüllüler teşkilatı faaliyetini toqtattı
Üç sene devamında işğal olunğan Qırım’da zor halda qalğan vatandaşların yardımına yetişken,öz işlerini bıraqıp insanlıq yapmağa seçken “Açıq yürekler” teşkilatınıñ resmi sayfelerde öz faaliyetini ne yazıq ki soñlandırmağa mecbur olğanını bildirdi.
Yıllar içerisinde yoqsul ailelerge,çaresizlerge,kimsesiz qartlarğa yardım elini uzatqan,iftarlar keçirgen cemiyetniñ azaları bu faaliyetiniñ hem fizik hem moral ağırlığına qatlanamayıp atrıq yapamayacağını bildirdiler.Elbette yanğında zarar körgen aileler,hasta balalar,berbat şaraitlerde qalğan qartiyler buña insan yüregi zor dayanır.Gece kündü demeden qoşmağa hazır olğan “Açıq yürekler” azalari aslında milletçe yapacağımız işini becergeniñiz içün Allah sizden razı olsun!Halqımız birlik olup biri birimizge yardım etip elbette işiñizni devam etecektir.Çünkü o bizim ortaq işimiz ve vatandaş vazifemizdir.


text:
Yanardağ degende, közümiz ögünde qocaman, qaynap turğan, ateş fışqırğan, etrafqa qara tütün, kül saçqan ve tosat-tosat ağzından qaynağan taşlarnı qusqan dağnı köz ögüne ketiremiz.
Qırımda şimdi böyle, yani areket etken yanardağlar yoq. Olar çoq million yıl ögüne öz küçüni sarf etkenler ve “yuqlap” qalğanlar.
Qaradaq – dünyada eñ qadimiy (120-160 million yıl evelsi) “yuqlağan” yanardağ sayıla. O, Qırımnıñ Sudaq tarafında, Köktebel ve Otuz köyleriniñ arasında yerleşe ve 22 kvadrat km. meydanlıqnı qaplay. Eñ yüksek noqtası 577 metr.
Onıñ eki ağzı bar. Qoba-Töpe ağızından lava (qaynap irigen taşlar) deñizge tökülgen. O, suvuyım degende, Aziz adlı ağızından kene tolıp taşqan lava aqqan. Soñ yeller ve deñiz suvu taşlarnı yalap teşik açqanlar. Oña halqımız Şeytan Qapu adını qoyğan.
Kimrde qaynağan taşlar qalın topraqnı teşip çıqmağa yol tapmaylar, lâkin yer üstüni qabartalar. Böyle etip Ayu ve Kastel dağları peyda oldı. Yer yüzü öyle bir qabardı ki, Ayudağ 565m, Kastel 439 metr yükseklikke köterildi. Böyle soy dağlarğa diapir deyler. Kastel Aluşta yanında, Ayudağ Aluşta-Yalta arasında yerleşeler. Kene de şu ufaqça Şarha, Urağa, Seraus, Çamlı-Burun diapirler sıranen sepilgen.
Daa bir qadimiy yanardağdan Felenk-Burun (mıs Fiolent) yaratıldı. O, Aqyarnıñ yanındadır. Onıñ üstüni qaburçaqtaş qaplağan.
Şimdi yunan qıraliçesi İfigeniyanıñ adını taşığan qaya da yanardağnıñ bir parçasıdır.
Amma Qırımda eñ çoq rast-kelgen yanardağlar çeşiti – lay (çamur) yanardağlarıdır. Bütün dünyada olğan 700 lay yanardağlarından 50-si Keriç yarımadasında qaynap tura. Olar şifalı sayıla. Çünki ondaki layda çeşit faydalı minerallar iritilgen.
Laynen beraber buv, sıcaq suv, gaz çıqa. Lay yanardağları yüksek degil – 30-70 m, lâkin olar da havf-lı, çünki terenler. Bazılarınıñ terenligi atta 6 km teşkil ete.
Eñ büyük lay yanardağından Keriç yarımadasında yerleşken Cav-Tobe (Cav-Tobe köyü yanında) sayıla. Onıñ yüksekligi 60 m. XVII asırda bu yanardağ taşıp, etegindeki köyni bas-qan. 1864 senesiden 1942 senesine qadar o yedi kere taşqan.
Yedi Bulğanaq (Bulğanaq köyü yanında) lay yanardağı daima qaynap tura. O, 3 kvadrat km. meydanlıqnı qaplağan qazan içinde yerleşken. Ortada laydan tögerek bir göl yaratıldı.


text:
Onıñ maqsatı – qwqıqbwzuşılıqtıñ aldın alu, sonday-aq qılmıs jasauğa beyim adamdardı anıqtau. Jedel-aldın alu is-şarası qañtardıñ 6-sı men 25-i aralığ..
Japondıq därigerlerden «eger, nauqasqa jasalğan operaciyada jazatayım jağday tuılsa, nemese, operaciya sätsiz bolıp şıqsa nauqastıñ tuıs-tuğandarı jaz..
Jwrt arasında qızu talqığa tüsip jatqan tirkeu turalı jaña erejeniñ jay-japsarın "The Qazaq Times" portalı theopenasia.net-ke silteme jasap wsınıp otı..
Ündistanda jaña jıl qarsañında orın alğan jappay tärtipsizdik oqiğasınan köptegen äyelder zardap şekti. «Jappay tärtipsizdik oqiğası» turalı habarlar..


text:
Bunı Konstantinovnıñ matbuat kâtibi Oksana Korniyçuk bildirdi.
Onıñ malümatına köre, körüşüvde Medvedev «Rusiye Federatsiyasınıñ yañı subyektleri içün keçici müddet qolay-qolay keçsin» dep, er şey yapmağa avale etti.
Bundan ğayrı, Medvedev Qırımnıñ regionlarında «Yedinaya Rossiya» qabul odalarınıñ işini faalleştirmege çağırdı.
«Er bir siyasiy küçniñ vazifesi – adamlarğa yardım etmek. Bizler adamlarnen bağdamız, bizler içün bu müim bir şey. Bu qabul odalarınıñ işini teşkil etmege rica etem. Bilgenime köre, merkeziy qabul odasına qırımlılarnıñ bir çoq muracaatları keldi, olarnı talil etecekmiz ve diqqat ayıracaqmız», – dep ayttı Rusiye baş naziri.
Qayd etmeli ki, Qırım separatistleriniñ firqa meseleleri boyunca Moskvağa ziyareti resmiy iş vaqtında oldı. Bergi tölegenler bunıñ parasını bere. Medvedev de Qırım separatistlerinen körüşmek içün Rusiye bücetinden tölenilgen iş vaqtını sarf etti.


text:
NASIL AHMET AQAY DED MOROZNIÑ(AYAZ BABA) PABUCUNU DAMĞA ATQAN
Yañı yılda,balaçıqlar mahallede toplanğan. Ayaz Baba kelecek dep yolcularğa sorağan. Ne baqsınlar uzaqlardan saqallı dede kele, Eşeçigi quvançnen anda-mında sekire. Allah-Allah!Bu da kimdir,yoqda bumu beklene?.. Yanı yılda balalarğa hediyeler ketire?..Selam aleykum,qartbaba,qaydalardan kelesiz? Yoqsa bizge bu bayramda,sizmi bahşış beresiz? Aydıñız güzel evlatlar,sizge bir şey aytayım, Mında pişken cemaat aşqa öz tuzumnu qoşayım. Menim adım Ahmet aqay,maña hoca aytalar, Bizim güzel adetlerimiz yavaş-yavaş qaytalar. Bahşış istegenler barsa sırasına tizilsin, Ana tilinde şiirler her yerde eşitilsin. Eşittim ki balalarımız ana tilni unutqan, Öz bayramnı taşlayıp da,ecnebîge sarılğan.
Onuñ içün yolğa çıqtım,dere-tepeni keçip, Ayaz-babalar kelmezden mahaleñizge yetip. Biliñiz ki,evlatlarım,millet ürf ile yaşar, Öyle canlı,mert turar ki,bütün milletler şaşar. Öz til,adet,merasimni aman saqın unutma, Cat yalancı bayramlarğa, Millî ruhunu satma. Eger böyle tik turarsan,inan bir kün kelecek, Başqa halqlar bayramına sevinç-quvanç kirecek. Balalar şeñlik içinde şiir,türkü aytalar, Güzel bahşışlar ellerde ,yerlerine qaytalar. Öyle şen bayram oldu ki,körmegen inanmaz, Ahmet aqayımız keldimi Ded Morozğa yer qalmaz
Muhammed Ali Süleyman


text:
Qırımda apiske alınğan qırımtatar liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ davası boyunca zarar körgenlerden iç birisi avgustnıñ 8-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışına kelmedi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Aynı vaqıtta, otuzğa yaqın qırımlı, şu cümleden Çiygoznıñ soy-sopları oña qoltutmağa keldi.
Oturış başlağanda Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov munaqaşalarğa yahşı azırlanmaq içün üç iş künü az olğanını bildirdi.
Avgustnıñ 7-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ «Çiygoz davasınıñ» oturışında prokuror Anastasiya Suprâga Ahtem Çiygoz 8 yılğa azatlıqtan marum etilsin istedi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Rusiye akimiyetinden Ahtem Çiygoznıñ taqip etilmesini toqtatmasını talap etti.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Bursa Elektrikçi 7/24 Elektrik Tamircisi 05331644660
Bursa Elektrik Ustası, Bursa Elektrikçi, Bursa elektrik ariza, Bursa elektrikci, bursa elektrikcisi,bursa tavan vinci ariza ,bursa tavan vinci servisi,bursa uydu anten servisi,bursa jenaratör ariza bursa elektrikçiler, bursa elektrikçiler ustaları, bursa elektrikçilerden, bursa elektrikçisi, Bursa Gemlik Elektrik Ustası, Bursa Gemlik Elektrikçi, Bursa Gürsu Elektrik Ustası, Bursa Gürsu Elektrikçi, Bursa Harmancık Elektrik Ustası, Bursa Harmancık Elektrikçi, Bursa …
Bursa Elektrikçi 7/24 Elektrik Tamircisi 05331644660 Devamı »


text:
Kataloniyanıñ İspaniyadan mustaqil olmasına dair referendumnı 2014 senesi baarde Qırımda yüz bergen vaqialarnen teñleştirmege mümkün degil, amma Kreml içün kene de avropalı ayırımcılarnı desteklemek daa elverişlidir. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde siyasetşınas,demokratiya institutınıñ müdiri Sergey Taran seslendirdi.
«Kataloniyada öz mustaqilligini qazanmağa istegen halq öz iradesini bildirgen oldı. İspaniya qanunlarına binayen, bu ne derecede İspaniya qanunlarına uyğun edi – o başqa sual. Qırımnı ise Rusiye istilâ eten edi. Ancaq «yeşil adamçıqlarnıñ» nezareti astında sahte refendum keçirilmek mümkün edi. Ayrı mesele – Vladimir Putin içün Avropa birligideki er angi istiqrarsızlıq elverişli olğanı. Brükselniñ diqqatını rus-ukrain cenkinden çetke tartacaq er şeyni Kreml öz tarafından destekleycektir», – dep qayd etti ekspert.
Oktâbrniñ 1-nde İspaniyanınKataloniya vilâyetinde, saylav bölükleri politsiya tarafından qapatılğan olsa da, Madridniñ yasaq etken mustaqillik referendumı ötkerildi. Referendumnı Avropa Birligi de qanunsız tanıdı. Kataloniyanıñ regional akimiyeti, rey bergenlerniñ 90% İspaniyadan mustaqil olmaq içün rey bergenini beyan etti.
Katalan mustaqillik areketiniñ lideri Carles Puigdemont, rey berüvden soñra, Kataloniya ayrı devlet olmaq aqqını qazandı, dep beyan etken.


text:
Aqyarda beş yañı COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Qırım ve Rusiye kütleviy haber vastaları Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı vazifelerini vaqtınca eda etken Mihail Razvojayevniñ malümatına esaslanıp bildireler.
«Bugün daa beş koronavirus hastamız bar. Ekisi – №9 şeer hastahanesine avuştırılğan Daşa Sevastopolskaya hastahanesiniñ eski hastalarıdır», – dep bildire kütleviy haber vastaları Razvojayevniñ aytqanlarını.
Qayd etilgenine köre, daa bir hasta – yuqunç hastahanesiniñ qurucılığında çalışqan arbiy qurucıdır. O, aprelniñ 23-nde keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen hastahanege tüşti, ertesi künü talili tasdıqlandı.
«Qayd etmeli ki, Aqyarğa yollanmazdan evel bir afta evelsi vahtacılarnıñ eki testi yapıldı ve koronavirus qayd etilmedi. Epidemiologik tahqiqat keçirile, qurucı virusnı Aqyarda da alması mümkün… Onıñnen beraber hostelde daa 60 işçi çalıştı. Bir odada qalğan 13-ü yaramadı – yuqunç hastahanesinde bulunalar, qalğanları Omegada arbi hastahanege avuştırıldı, observatsiyada bulunalar», – dep bildire kütleviy haber vastaları şeer yolbaşçısınıñ aytqanlarını.
Razvojayevniñ qayd etkenine köre, daa bir hasta Belbek ava limanındaki qurucılıqtan. Anda 80 qurucı bar, qurucılıq meydançığında közetüv altında bulunacaqlar. Beşinci hasta yuqunç hastahanesinde çalışqan emşire ola.
Aqyarda hastalarnıñ sayısı 31 oldı, beş kişi tüzelip yahşı oldı.
Aprelniñ 24-nde Aqyarda 26 koronavirus hastası bar edi.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, aprelniñ 24-nde 10 koronavirus hastası qayd etildi.
Haber etilgenine köre, Aqmescit klinik hastahanesi qayd etilgen koronavirus hastaları sebebinden aprelniñ 24-nden berli qapalı qala.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İş içün kerek olacaq şeyler:
5,5 h 24 sm büyüklikte beyaz karton parçası;
5 h 11,5 sm büyüklikte resimnen bezetilgen kâğıt parçası;
2 dane çeşit tüslü kartondan dörtköşelik:
4h4 sm ve 4,5 h 4,5 sm büyüklikte, şerit (lenta); boyuncaq ya da ufaq çeçeçikler;
tutqal (kley) ya da keñ eki taraflı skotç.
1. 5,5 h 24 sm büyüklikte beyaz karton parçasını ekige bükleymiz.
2. Onıñ bir tarafına 5 h 11,5 sm büyüklikte resimnen bezetilgen kâğıt parçasını tutqal ya da eki taraflı skotçnen yapıştıramız. Bu tebrikname (otkrıtka) olacaq.
3. Ufaq dörtköşelikni (4 h 4 sm) şeritnen yaraştıramız, bahşışnı bağlanğan kibi bağlaymız.
4. Bezetilgen dörtköşelikni balabanca dörtköşelik (4,5 h 4,5sm) üstüne yapıştıramız.
5. Azırlanğan “bahşış”nı tebriknamege yapıştıramız.
6. Tebriknameni boyuncaqnen ya da çeçeklernen bezetemiz.


text:
Qırım sakinleri topraq bergisi tölenecegine dair bildirüvler kelip başladı, dep haber ete Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde «Nedvijimost Sevastopolya» rieltorlar Derneginiñ prezidenti Grigoriy Apresov. Bu arada Apresov Qırımda Rusiye topraq bergisi yüksek olmaycaq dep saya.
«İmtiyaz saibi olğanlardan ğayrı – pensionerler 6 sotkağace bergi tölemey –bergini topraq saipleriniñ epsi töleycek. Umumen alğanda bu normal bir al. Devlet hızmetleri portalında hususiy odası olmağanlarğa mektüp şekilnde bildirüvler kelip başladı. Meselâ, 4 sotka içün 75 ruble. Normal, insan aqıllı, kimseni qorquzmaycaq bir bergi», – dep saya mutehassıs.
Bu aqta tafsilâtlıca Qırım.Aqiqat saytında «Qırım aftası: topraq bergisi ve Rusiyeniñ erzaq kontrsanktsiyaları» maqalesini oquñız.
Aynı zamanda Qırım sakinleri bücet üzerine yañı bir yük olıp minecek dep iddia ete. Qırım.Aqiqat Radiosı diñleyicilerinden biri, bu bergini ödemege küçü yetmeycek dep şikâyet etti.
«Men yañğız yaşağan pensionerim. Vaqtı zamanında topraq anamnıñ adına yazılğan edi. Pensionerler iç bir vaqıt tölemey ediler, endi men 10 biñden tölemege mecbur qalacam. Maña birisi bunı kapik dep ayta. Menim içün er ay, bağışlarsıñız, amma bu 120 ruble de para, esabımdan kesilecek», – dep ikâye ete adını aytmağan bir Qırım sakini.
Qırımdaki Rusiye Bergi hızmetiniñ maşümatına köre, 140 biñge yaqın Qırım sakini bu yıldan başlap 180 biñ topraq damartısı içün bergi ödemeli. Bergi 2017 senesi yanvarnn 1-ne qadar esaplandı. Bergi bu künden itibaren keçken künge köre tahsil etilecek.


text:
Kyivde noyabrniñ 27-nde faaliyetçiler ayda bir kere yapqan tedbirlerini ötkerip, ilhaq etilgen Qırımda habersiz ğayıp olğanlarnı tapmaqnı talap ettiler. Bunı, tedbirniñ teşkilâtçısı olğan «QırımSOS» cemiyet teşebbüsiniñ vekilleri Facebookta bildireler.
«Rusiye akimiyetine tesir etmek qıyın olğanını yahşı añlaymız. Lâkin bunı yapmaq kerekmiz. Bir afta evel sabıq Yugoslaviyanıñ toprağında cinayetler işlegen sırp liderlerinden biri tribunalda muhakeme etile edi. Qırımda cinayet işlegen Vladimir Putin ve onıñ yardımcıları da muhakeme etilecekler», – dedi «QırımSOS» koordinatorı Tamila Taşeva.
Tedbir vaqtında toplanğanlar bir perfomans ötkerdiler. Olar nevbet ile elçilikniñ qapısına kelip, habersiz ğayıp etkenlerniñ adını ayta ve olar ne yerde olğanlarını soray ediler.
Rusiye elçiliginiñ diplomatları ve vekilleri faaliyetçilerge çıqmadılar.
Qırım aq-uquq qoruyıcı grubu, Rusiye akimiyeti ya da olarqa boysunğan paramilitar küçleriniñ alıp qaçuvlarğa alâqası olğanını saya.
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım akimiyeti de facto ğayıp oluv vaqialarını tanıy, lâkin olarğa öz alâqasını red ete.
Faaliyetçilerniñ malümatına köre, Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ 44 Qırım sakini ğayıp oldı, olarnıñ 17-si tapıldı, 16-sı ale daa habersiz ğayıp oldı dep sayıla, 6-sı ölü tapıldı, daa ekisi azatlıqtan marum etüv yerlerinde bulunalar.
Dünya qırımtatar kongresi icra komitetiniñ azası Ervin İbraimov 2016 senesi mayısnıñ 26-sında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar tarafından alıp qaçılğan edi. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol polisi formasında eki şahısnıñ İbraimovnıñ maşinasını toqtatqanını ve öz mikroavtobusına süyreklep kirsetkenini qayd etti.
Qırım aq-uquq qoruyıcı grubu, alıp qaçuvlarnıñ Rusiye akimiyeti ya da onıñ kontroli altında bulunğan paramilitar grupları tarafından yapılğanını tahmin ete.


text:
Ukraina prezidenti ««Qırım» serbest iqtisadiy zonası aqqında» qanunınıñ lâğu etilmesi aqqında qanunnı qabul etmege emir berdi. Bunı 2+2 telekanalınıñ efirinde Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
Bu aqta «Petro Poroşenko bloku» firqasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Prezident emir berdi, yaqın zamanda «Qırım» serbest iqtisadiy zonası aqqında» qanunınıñ lâğu etilmesi aqqında qanun qabul etilmeli. Böyleliknen, bu er şey uquqiy alanğa keçecek», – dedi Çubarov.
O dey ki, deputatlar Qırımnıñ energetik qamaçavı ile bağlı qanunlarnı da qabul etmeli.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.