text:
Rusiye Energetika nazirliginde aytılğanı kibi, yanvar 11 künü Qırımda ışıqsız qalğan qullanıcı yoq.
«Yanvar 11 künü saat 7:00 ışıqsız qalğan qullanıcı yoq. Qırım federal okurugında umumiy generatsiyanıñ miqdarı 883 MVt teşkil ete», – dep bildireler haber agentliklerde.
Qırımda yanvar 11 künü Aqşeyh rayonı ve Sudaqta bazı meskün yerleri ışıqsız qaldı.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


c: text/html

text:
Ukraina tışqı işler nazirligi Rusiye mudafaa naziri Sergey Şoygunıñ Qırımda bulunğanına qarşı narazılıq bildire.
«Sentabr 9-da Rusiye Federatsiyası mudafaa naziri Sergey Şoygunıñ vaqıtnca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ territoriyasında ukrain tarafınen uyğunlaştırılmağan nevbetteki bulunması munasebeti ile rusiyeli tışqı siyaset müessisesine narazılıq beyanatı yollanıldı», – dep bildirdiler Ukraina tışqı işler nazirliginde.
Ukrain tarafı bunıñ «rusiyeli ükümet tarafından Ukraina devlet mustaqilligini açıq ihmal etüvi» olğanını ayttı.
Cuma künü Rusiye mudafaa naziri Sergey Şoygu Qırımğa keldi, bu yerde «Qavqaz-2016» strategik taqım-ştab ögrenüvleriniñ esas basamaqlarından biri ömürge keçirile edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dekabrniñ 28-nde Qırımdan qomşu Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki SİZO-1-ne avuştırılğan Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Zekirya Muratovğa qarşı qabaatsızlıq prezumptsiyası bozula, dep tüşüne advokat Edem Semedlâyev. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Semedlâyevniñ birleşmege bildirgenine köre, Muratov bir aydan berli Rusiye SİZOsında buluna, bundan evel ise işğal etilgen Qırımdan Aqmescitten zornen çıqarıldı. O, 60 yaşında ve 3-ünci derece saqatıdır.
Advokatnıñ aytqanına köre, qabaatı daa isbatlanmasa da, qırımlığa telükeli cinayetçige kibi yanaşalar.
«Apiske alınğan ilk künlerinden berli olarğa terroristlerge kibi yanaşalar, bugünki körüşüv de istisna degil. Körüşüv odasında onı birden pek tar «qafeske» qapatqanlar. Armaturadan yapılğan, şunıñ içün qafes aytam», – dedi imayeci.
Advokatnıñ tarif etkenine köre, o, itiraz bildirgen soñ, Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ hadimi bunı video çıqaracaq ve mabüsni kartserge qapatacaq, dep qorquzıp başladı. Semedlâyevniñ bildirgenine köre, o, bunı şikâyet etecek ola.
Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ hadimleri Edem Semedlâyevniñ aytqanlarını şimdilik izaatlamadı.
Hatırlatamız, 2020 senesi dekabr ayında Zekirya Muratovnıñ Qırımdan Rusiyege etap etilgeni belli oldı. Rusiye quvetçileri Zekirya Muratovnı iyülniñ 7-nde tuttı. FSB, onı «Hizb ut-Tahrir» bölüginde iştirak etkeninde qabaatlay.
Rusiye quvetçileriniñ areketlerini Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi takbih etti, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Milliy politsiya Baş idaresi tintüvler aqqında Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına (mesken tiyilmemezligini bozuv) ve Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına (qanunsız alda azatlıqtan marum etüv) istinaden cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Gorbaçev yaña rus xäräkäteñ oyıştırdı
Elekke Sovet Prezidentı Mixail Gorbaçev, bügen Rusiädä Demokratiä bozuluı oçraqlarına qarşı yaña ber xäräqät oyıştırdı. Mäskäwdäge Sotsial Demokratlar berlege kongresında yasağan çığışında Gorbaçev, xäräqät törkemeneñ maqsatınıñ, Rusiädäge xökümättäñ bäysez oyışmalarğa qarşı bulğan basımğa häm korupsiägä kebek ildäge tiskäre yuğıntılarğa qarşı köräşü bulaçağın belderde. Gorbaçev, bu säyäsi ber xäräkät tügel, şul isäbdäñ kiläse saylawlarğa qatnaşu kebek ber niätezbez dä yuq dide.


text:
«Pravıy sektor» temsilcileri Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavı» boyunca aktsiyada iştirakniñ toqtatılması ve blokpostlarda nevbetleriniñ alınması aqqında bildire. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa «Pravıy sektor»nıñ spikeri Aleksey Bık tarif etti.
«Qmaçavda «Pravıy sektor»nıñ acele ştabı qamaçav şeriklerimiz elektrikni bermege musaade etkenleri ve bizni qararlarnıñ alınmasından çetleştirgenleri içün Qırım ile sıñırda bulunmamıznıñ şeklini deñiştirmege qarar aldı. Qırım Maydanında artıq iştirak etmeycekmiz, yollarnıñ qurşavını keçirmeycek ve blokpostlarda turmaycaqmız. Qırım qamaçavında iştirakimiz toqtaldı», – dey Aleksey Bık.
O şunı da qayd etti ki, yarımada qamaçavı boyunca aktsiyağa qaytmaq imkâniyetini red etmey, «amma bunıñ olması içün qoşma añlaşmalar, muzakerelerniñ keçirilmesi ve qamaçav çerçivesinde munasebetler şekliniñ deñiştirilmesi kerek», – dedi «Pravıy sektor»nıñ spikeri.
Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavı» boyunca aktsiyanıñ teşebbüsçilerinden biri Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, «Pravıy sektor»nıñ temsilcisi aktsiya ştabında qala.
«Pravıy sektor» şimdi manası olmağan vatandaşlıq noqtalarını terk ete. Biz de bu blokpostlarnı qaldıramız, biz olarnıñ şeklini deñiştirirmiz. «Parvıy sektor» ile probemlerimiz yoq. Biz vatandaşlıq aktsiyamıznı ğayrıdan formatlaştırırmız», – dep añlattı İslâmov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.


text:
Nitstsada yüz bergen terroristik ücüm neticesinde 84 insan elâk oldı, o yerde yük maşnası Bastiliyanı alma künü qayd etilgen vaqıtta adam sürüsine kirdi.
Vaqia yüz bergen yerge kelgen Frenkistan içki işler naziri Bernar Kaznevniñ bildirgenine köre, 100-den ziyade insan zararlandı, 18 yaralanğan kişi ağır alda buluna. Elâk olğanlar arasında çoq bala oldı.
İyül 14-te, cumaaqşamı künü aqşam frenk kurort Nitstsa şeerinde Bastiliyanı alma kününi qayd etken adam sürüsine yük maşnası yüksek süratnen uruldı.
İngiltere yalısında fişenk şou keçirilgen vaqıtta bir qaç yüz metr keçken, bundan soñ ateş açqan cinayetçige politsiya ateş açıp, onı öldürdi.
Nitstsa şeer yolbaşçısı Kristian Estrozi bildirdi ki, bundan soñ yük maşnasında silâ ve granatalar tapıldı.
Frenkistan prezidenti Fransua Olland yüz bergen vaqianı terakt dep adlandırdı. Cuma kününe keçer gecesi o, mahsus televizion muracaatında elâk olğanlarnıñ qorantalarına taziye bildirdi.
Ollandnıñ sözlerine binaen, devlette iyül 26-da yekünlenecek fevqulade vaziyet rejimi daa üç ayğa devam ettirilecek. Mütenasip qanun leyhası eñ yaqın vaqıtta parlamentte baqılacaq.
İç bir taqım ücüm içün mesüliyetni boynuna almadı.
Paris prokuraturası ücüm boyunca terrorizm aqqında madde boyunca cinaiy iş açtı.
Amerika Qoşma Ştatları prezidenti Barak Obama teraktnı takbih etti, onı «deşetli» dep adlandırdı ve AQŞ öz eski ittifaqdaşınen birdemlik olğanını ilân etti.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Havfsızlıq şurası öz beyanatında «varvar ve qorqaq teraktını» takbih etti ve onı «cinayetli ve delilsiz» dep adlandırdı.
Avropa Birligi reisi Donald Tusk elâk olğanlarnıñ qorantalarına ve bütün Frenkistan sakinlerine taziye bildirdi. «Ücüm hususan adamlar serbestlik, musaviylik ve qardaşlıqqa bağışlanğan bayramnı qayd etken vaqıtta yapılğanı şaşırta», – dep ayttı Donald Tusk.
Nitstsada bütün kütleviy merasimler lâğu etildi ve plajlar qapatıldı.


text:
Qırım işğalden azat etilgence ukrai akimiyeti yarımadağa suvnı tek gumanitar felâket olğan taqdirde teslim ete bile. Ve bu vaziyette yalıñız eali içün içimli suvnen gumanitar konvoy aqqında söz kete bile. Bu aqta “Suspilnege” Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikov ayttı.
“Mında muzakere etilecek şey bile yoq: Qırım işğalden azat etilse – suv olacaq. BMT, Halqara Qızıl Haç Komiteti gumanitar missiyası çıqıp gumanitar felâket bar ve eali azap çeke, dep aytsa, o zaman gumanitar missiyalarnıñ nezareti astında tsisternalarda suv ile gumanitar konvoylar yiberilecek. Arbiy bazalarnı, arbiyleştirilgen Qırımnıñ sanayısı içün iç bir kimse suv bermeycek”, – dedi Oleksiy Reznikov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda eali içün içme suvunıñ yedekleri şimdilik yeterlidir.
Qırım tehnika ceetinden Ukrainadan Şimal-Qırım beketinden suv almağa azır degil, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye parlametiniñ Vladimir Konstantinov.
Qanun leyhası halq deputatı Aleksey Gonçarenko tarafından qayd etildi. Vesiqada aytılğanına köre, işğal altındaki yarımadağa Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden suv berilmesiniñ sıñırlavları «Qırım yarımadası ve Qara ve Azaq deñizlerinde Ukraina devlet suvereniteti ğayrıdan tiklengenine» qadar qalacaq.
Qırımnıñ Rusiye baş naziri Yuriy Gotsanük Ukraina Yuqarı Radasında qayd etilgen ve işğal etilgen Qırımğa Şimaliy-Qırım kanalından suv bermege yasaq etken qanun leyhasına cevap berdi.
Noyabr ayında Ukraina prezidenti ofisiniñ reberi Andriy Yermak, işğal etilgen Qırımda yaşağa insanlarnıñ ihtiyaclarına suv yete, dep bildirdi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Twitterde yazğanı kibi, DHC bergilerni ödemege razı olmağan Donetsk oligarhı Rinat Ahmetov Donbass halqına qarşı adım attı. «Kiyevde bergilerniñ ödenilmesi Donbass terrorınıñ maliye destegidir», – dep yaza Puşilin.
Üylede, salı künü, Donetsk ve Lugansk vilâetleriniñ şirketlerinde zulum ve separatizmge qarşı tenbiyelev grevi başlandı. Numayışqa qomşu Dnepropetrovsk vilâyetiniñ şirketelri de qoşuldı.
Aynı şu zamanda Donetskniñ «Donbass-Arena» stadionında 400-den ziyade insan «Sulh marşı»nda iştirak etti. Ukraina bayrağı asıldı, ekranda Rinat Ahmetovnıñ tünevinki telemuracaatı kösterildi.
«İnterfaks»nıñ malümatına köre, Donetsk merkezinde «Sulh marşı»na destekni bildirgen maşna saiplerini tayaqları olğan insanlar toqtatıp, maşnalardan çıqmağa ve numayış iştirakçilerine destekni bildirmemege talap ete edi.
Bunıñnen beraber Donbassta Ukraina prezidenti nevbetten tış saylavlarına keder etecek olalar.


text:
Bunı Muclisniñ matbuat hızmeti bildire.
Bu aqta malümatnı bügün Federatsıya Şurasınıñ azası Olga Kovitidi bildirdi.
«Prokuraturanıñ» matbuat hızmeti Qırım.Aqiqat sitesine bu malümatnı ne tasdiqladılar ne red ettiler. Olar bunı aytqan adamdan soramağa teklif ettiler.
«Maña kimse bir tenbi teslim etmedi. Men bunu aytqan adam ne aqqında laf etkenini bilmeyim. Biz yañı realiyalarda yaşaymız em de özünü «senator» dep adlandırğan adamlar da yalan aytalar. Kovitidi rus qanunlarına köre salâhiyetii aşuv vazifesinden tış çıqtıp cinayet yaptı. Kimse başqasınıñ salâhiyetlerini özüne alıp olamay», – dedi Çubarov. Bundan da ğayrı, Meclis Reisi aytqanına köre, eger Kovitidi kerçekten de «Eger Çubarov bunı eşitmese Cemilev izinden ketecek» sözlerini aytqan olsa, «o başqa bir cinayet yaptı».


text:
Aqmescitniñ ameldeki akimiyeti maalleler içindeki evlerara keçitlerniñ tamir etilecegini bildire, bunıñ içün 67 million ruble ayırılacaqtır. Bu aqta Kremlge boysunğan Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev ilân etti, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
«Bu para yeterlidir. Şeer şurası deputatlarınen beraberlikte, sakinleri tertip boyunca işbirlik taraftan eñ faal olğan azbarlarnı belgileymiz. Eñ yaqın vaqıtta şeer şurası sessiyasında para ayırılması boyunca mütenasip qarar qabul etilecek. Aqmescit sakinlerini bu mesele boyunca deputat korpusınıñ temsilcileri ile faal şekilde işbirlik tutmağa çağıram, deputatlar paranıñ işke tüşürilmesi boyunca idareciler ola», – dep qayd etti Baharev.
İyül 25-te Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev işğal etilgen Aqyarda yarımada yolları vaziyetinen bağlı toplaşuv keçirdi.
«Qırım baarinden» soñ rusiyeli ükümet Qırım sakinlerine bergen çoq vadeler arasında esas yöneliş yarımadanıñ yol ağınıñ bütünley yañılması edi. Bu planlar soñ 2020 senesine qadar Qırım ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı Federal programmasına kirsetildi. Olarnıñ ömürge keçirilmesine 100 milliard rusiyeli rubleniñ ayırılması belgilendi.
Eki yıl keçken soñ yarımadanıñ strategik avtomobil yollarınıñ çoq qısımları öyle de tamir etilmeyip qala, esas leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi müddetleri başqa tarihlarğa keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Hersonda iyün 26 künü Qırımtatar Bayrağı Kününe bağışlanğan miting keçecek. Tedbir teşkilâtçısı – «Küreş» qırımtatar medeniy-sport merkezi. Qırım.Aqiqatqa bildirilgeni kibi, miting devamında «qıtada mahsus şu tedbir içün tikilgen muazzam qırımtatar bayrağını» açacaqlar.
Bunıñ ile cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ve faallerniñ çıqışları planlaştırılğan. «Küreş»te Ukraina bayraqları ile şeerniñ vatanperverlik küçlerini de qoşulmağa çağıralar.
Teşkilâtçılar deyler ki, tedbirniñ maqsadı – «halq birliginiñ timsali ve Rusiye işğalcilerine Qırım er vaqıt Ukraina olğanı ve olacağı aqta hatırlatacaq» Qırımtatar Bayrağı Kününiñ qayd etilmesidir.
Bunıñ ile medeniy-sport merkeziniñ temsilcileri vatandaşlarnı şu künü milliy bayraqlarnı kötermege çağırdılar.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde fleş mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, destek timsali olaraq onı qırımlılarğa bermek.
Kiyevde Qırımtatar milliy bayraq Kününi marş, avto yürüşi, sergi ile qayd etecekler.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.
Ukrainada iyün 26 Qırımtatar bayrağı kününe bağışlanğan «Eki bayraq – bir memleket» kampaniyası «Qırım – Ukrainadır» kampaniyasınıñ devamıdır.


text:
Läkin ike arada atışlarnı tuqtatırğa çaqırular däwam itsä dä, bäreleşlärne tizdän tuqtatu teläge bik az.
“Fälästinlelär ber-bersen üterä, bu bik qızğanıç. Minemçä bu watandaşlar suğışına äwerelep bara. Çönki soñgı 3 köndä, Fälästinlelär tarafınnañ 55 keşe üterelde“
Fälästindäge xalıqara keşe xoquqların küzätüçe törkem başlığı, Basem Äydneñ Azatlıq Radiosına birgän bu süzlärennäñ soñ, Tönyaq ğazzadağı Hämäs suğışçıları, köndäşläre bulğan Fättax törkemen 2 kön qorallarnı qullanmasqa çaqırdı. Hämäs belän bäyläneşe bulğan radio xäbärlärenä qarğanda, İslamçı suğışçılar ägär Fättax iminlek köçläre Comğa könne säğat 7gäçä qoralların taşlamasalar, qoralların köçläp qullarınnañ alınaçağın belderde.
Tışqı eşlär ministrı Ziad Ebu Amr, bügen köç qullanu könbatış yarına xätle taralırğa mömkin dip belderde.
Alar nigä suğışa? Hämäs belän Fättax, 4 distä yıl däwam itkän Fättax xaqimiäte sünep, bıltır Hämäsnıñ Parlament saylawlarında cinep çığıunnañ soñ ike arada xaqimiät öçen köräş ber qabınıp ber sürelep kitä.
Äyd bu bäreleşlärneñ maqsatıñ, köç küräşe belän bäyle:
Üz aralarında suğışqan bu köçlär, Ğazza sızığında üz köçen urnaştırırğa tırışa dip ışanam. Kem tağın da köçleräk digändäy.”
Bäreleşlärne tuqtatu öçen bulğan kileşülärdä aradaşçı, Misır Tışqı eşlär Ministrı Äxmäd Äbü Ğäyt, ike tarafınıñ dä kileşü öçen söyläşergä teläk beldermäwlären äytte. Sişämbe könne mäğlümat çaralarına birgän belderüendä ul, bolay dide:
"Bu eştä Fälästinnär belän bergä yäşeren köçlärneñ dä cäwaplılığı bar. Äğär dä bu yäşeren köçlärneñ eşe ikän, häm bez yäşeren köçlärneñ buluın beläbez, bu oçraqta fälästinlelär, soñgı 20 yılda üzläre öçen tırışqan barlıq qazanuların yuğalta baruların yaxşı anñlarğa tiyeşlär."
Fälestenlelär, xaqimiätkä Hämäs kilgännäñ soñ, İzrailne cimerüne tuqtarırğa digän çaqırularnı kire qağuı arqasında, Xalıqara yärdemnäñ mäxrüm qaldı. Mäğlümat çaraları, Hämäsnıñ qatı torğanı öçen, Amerika häm İzrail İslamçı xäräkätne tuqtatırğa teli digän xäbärlär yış yañgırıy.
Songı arada, Fälestenlelärgä xalıqara yärdemne däwam itterergä çaqırular yañartılsa da, tınıçlıq urnaştırılğançığa qadär bu çaqırularğa iğtibar birelüe ixtimalı bik keçkenä.
Metin Karimaz


text:
Qırımtatar halqınıñ sürgünlik yılında, 2020 senesi mayısnıñ 18-nde, rusiyeli bloger Andrey Rudoy YouTube kanallarından birinde «Qırımtatar sürgünligi: adalet ya da genotsid» adlı videonı derc etip, anda sürgünlikni aqladı (video 2020 senesi iyünniñ 1-nde tekrar derc etildi – QA). «Qırımtatar sürgünligi – eñ az davalı ve eñ az tarafsız ve eñ çoq aqlanğan», – dedi bloger.
Bazı yarımada sakinleri qırımtatarlarğa qarşı bu laflarnı ekstremizm dep saydı, şunıñ içün uquq qoruyıcı organlarına arizalar berdi. Rusiye quvetçileri nasıl cevap berdi, YouTube videonı ne içün blok etti ve Andrey Rudoy bu aqta ne tüşüne, maqalemizde oquñız.
«Uquq qoruyıcılardan bir fayda yoq»
Qırımtatar faali Elmaz Akimova bu videonı ekstremizm sayıp, Tahqiqat komitetine muracaat etkenler arasında olğanını Facebook saifesinde yazdı. Onıñ aytqanına köre, o, onıñ malümatı «obyektiv şekilde tasdıqlanmadı» degen cevap aldı.
«Tefsir yazmañız, levhasını baqmañız, begenmegeniñizni işaretlemeñiz, faallik olmasın – oña bundan para qazanmağa yardım etmeñiz. Kirip şikâyet etip çıqamız. Uquq qoruyıcılardan, körgeniñiz kibi, fayda yoq», – dep yazdı faal.
YouTube ekstremizm kördimi?
Elmaz Akimovanıñ qayd etkenine köre, mayısta blogerniñ «Vestnik buri» kanalında bu videonı beraber sildirip oldılar. Videoda «Haytarma» bediiy filminiñ parçaları ve Qırım.Aqiqatnıñ «Sağ qalğanlarnıñ hatırlavları. Qırımtatarlar sürgünlik aqqında» levhası qullanıldı.
Belki, YouTube memuriyeti müellif aqqı bozulğanına tez cevap bergen. Belki de, Rudoynıñ «Vkontaktedeki» kanal saifesinde aytqan sebepten olğan: «Şahıslar gruppasına qarşı zorbalıq areketleriniñ şereflendirmesi». Bu noqta platforma qaidelerinde kerçekten bar. Bu sefer laf videonıñ ekstremist levhası olaraq tanılğanı aqqında kete. Müellifniñ aytqanına köre, «videonı doğru yerlernen baqqan ve diñlegenler halqlarnıñ sürgünligi tarif etilse de, desteklenmegenini añlağandır».
Bloger, YouTubeqa istinaf şikâyetini yolladı, dep bildirdi, amma bu maqale derc etilgende 160 biñ kere baqılğan «Vestnik buri» kanalında levha blok altında qalğan edi. Neticede Rudoy onı «VKontakte» içtimaiy ağındaki «Vestnik buri» saifesine ve şahsiy YouTube saifesine ğayrıdan yükledi, amma umumen tahminen 22 biñ kere baqıldı.
Tahqiqat komiteti bir şey körmedi
Qırımdaki Rusiye quvetçileri faal Elmaz Akimovavınıñ ekstremizm aqqında bildirgenlerine ne dedi? Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ yolbaşçısı vazifelerini eda etken kişiniñ adına yazğan arizasında faal «faşistlerge hızmet etkenler», «on ve on biñlernen işğalcilerge hızmet etken», «kütleviy ve faal satqınlıq» kibi ibarelerniñ qırımtatarlarğa qarşı millet mensüpligi sebebinden duşmanlıq doğuruv alâmetleri bar, dep qayd etti. Arizada aytılğanına köre, levhanı gruppa azırladı, demek ki, areketlerinde Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesine istinaden cinayet alâmetleri bar – «insan menligini aşalavğa teñ kelgen nefret ya da duşmanlıqnı doğuruv». Em de bir yıl evelsi lâğu etilmegen qısımda.
Cinayet alâmetleriniñ olması nazariyede uquq qoruyıcılarnı Rusiye Ceza protsessual kodeksi çerçivesinde areket etmege zorlamalı. Akimovanıñ prokurorğa bergen arizasında qayd etkenine köre, ekstremizm ile küreşçilerniñ qanunğa uyğun üç variantı bar edi: dava açmaq, açılmasını red etmek ya da başqa müessisege yollamaq.
Ayneciliknen başqa adreske yollav
Tahqiqat komiteti yuqarıda aytılğanlardan bir şey yapmadı. Ekstremizmnen bağlı maddeler tahqiqatqa uyğun olğanına baqmadan, Rusiye quvetçileri arizanı Qırımda «E Merkezi» olaraq belli ekstremizm ile küreş merkezine yolladı.
Prokurorğa berilgen şikâyette qayd etilgenine köre, «E Merkezine» yollav «delillerni teşkermek» içün kerek edi, amma böyle tedbir Rusiye Ceza protsessual kodeksinde yoq. Tahqiqat komitetiniñ vekilleri Akimovağa arizasınen bağlı bir haber yollamayıp, Rusiye Ceza protsessual kodeksiniñ 145-inci maddesini bozdı.
Amma arizanı «delillerni teşkermek içün» başqa müessisege yollasalar da, bunı «E Merkezi» bildirmek kerek edi. Lâkin yerli bölük yolbaşçısı Utkinniñ imzası ile cevap (kopiyası muarririyette bar) tafsilâtlı malümat bermey – dava açıldımı ya da açıluvı red etildi. «Obyektiv delil tapılmadı» degen ibare ise Rusiye Ceza-protsessual kodeksinde yoq.
Ekstremizm ile küreşkenler cinaiy dava açmaq içün sebep körmegen olsa, Akimovağa yapqan işleri ve nege esaslanıp hulâsa çıqarğanları aqqında bildirmek kerek ediler. Bular «cinaiy dava açıluvını red etüv qararı» adlı vesiqada bar. Faqat bu vesiqanı faal almadı. Politsiya yalıñız malümat yeterli qadar baqıldı, dep aytmaqnen sıñırlandı. Bu da Rusiye Ceza protsessual kodeksiniñ 145-inci madde talaplarını boza.
Nezaret müessisesi Rusiye uquq qoruyıcıları içün o qadar duşman olğan ekstremizm ile küreşmege istermi ve quvetçilerni Ceza protsessual kodeksine riayet etmege mecbur etermi, eñ yaqın vaqıt kösterir. Qırımnıñ Rusiye prokuraturası şikâyetni bir ay içinde baqmalı.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Ukrainada sentâbrniñ 6-nda yırcı Jamalanıñ «10» albomı resmiy şekilde yayınlandı. Cıyıntıqqa on yıllıq karyerasınıñ eñ eyi eserleri kirdi. Bu aqta yırcınıñ matbuat hızmeti bildire.
Daa evel «Krıla», «Podıh», Thank You, All or Nothing ve For Every Heart albomlarında çıqqan 22 yır, 1944, Solo, «Zlıva» ve «Zamanili» türküleri kirsetildi.
«10» cıyıntığı – soñki on yıl içindeki ikâyem. Er bir yıl – menim quvanç, sevgi ya da yaşağan dramamnıñ küçük ikâyesidir. Er biri menim içün müim. Menim kâinatım olardan ibaret, ayatımnıñ pazlı toplana. Diñleyicilerimniñ yüreklerine sıcaq, samimiylik, açıqlıq parçası tiysin isteyim», – dedi Jamala.
Haber etilgenine köre, küzniñ soñunda cıyıntıqnıñ vinil versiyası çıqacaq, anda tek on yır kirsetilecek.
Daa evel Jamala Ukraina şeerleri boyunca üç aylıq turnıñ künlerini ilân etken edi.
Hatırlatamız, mayısnıñ 22-nde Jamalanıñ Solo yırı videosınıñ premyerası oldı.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Türkiye ükümeti Ukraina şarqında ATO zonası şeerlerinden vatandaşlarınıñ istegi ile qavmiy türklerni alıp çıqmağa başlay, haber ete Radio Svoboda. Harkov halqara ava limanından Türkiyeniñ Erzincan şeerinde eki ava seferi ile 347 Ahıska Türkü çıqıt.
Türkiye cumhuriyetiniñ Ukrainadaki elçisi Yonet Can Tezelniñ aytqanı kibi, bir ay devamında memleketke üç biñ insan yollanılacaq.
«Ukrainada bir sekiz-doquz biñ Ahıska Türkü yaşay, olardan çoqusı – Slavânsk civarında. Bıltır başlanğan arbiy areketlerniñ neticesinde insanlarnıñ ev ve tarlalarına zarar ketirildi. Bu insanlar Türkiye akimiyetinden yardım soradı», – tarif ete Yonet Can Tezel.
Sözlerine köre, insanlarğa Erzincan şeerinde mesken berecekler. Türkiye elçisi söz bergeni kibi, akimiyet Ukrainadan köçip kelgenlerge yardım qıdırmağa yardım etecek.
Yonet Can Tezel dey ki, qavmiy türklerniñ alıp çıqması Türkiye ve Rusiye arasında munasebetlerniñ bozuluvına bağlı degil.


text:
Publitsistika
Publitsistika (latınsha - publikus) ja'miyetlik so'zinen alıng'an bolıp, turmısımızdın' ha'r qıylı tarawlarındag'ı a'hmiyetli ma'selelerdi, faktlerdi, qubılıslardı u'yreniwshi ha'm avtordın' sotsial idealı o'lshemi menen bahalawshı, ku'n ta'rtibinde turg'an ma'selelerdi sa'wlelendiriwi sebebinen da'wir ruwhın beriwshi, ken' ja'miyetshilikke arnalg'an shıg'armalar bolıp tabıladı. Publitsistika o'mirimizde bolıp atırg'an barlıq faktlerdin', qubılıslardın', waqıyalardın' tez arada ken' ja'miyetishilikke ma'limleniwi, olar haqqında pikirlew, juwmaqlar shıg'arıw, aldag'ı wazıypalardı anıqlaw ha'm orınlaw, ja'ne orınlanıw barısın xabarlaw ha'm analizlew, juwmaqlar shıg'arıw h.t.b. sıyaqlı o'mir ag'ısınday u'zliksiz protsess.
Publitsistikanın' maqseti, birinshiden, ekonomikalıq, siyasiy ha'm ma'deniy jan'alıqlardı, o'mirdegi sotsial a'hmiyetke iye barlıq faktlerdi, waqıyalardı, qubılıslardı operativ tu'rde xalıqqa jetkerip beriw. Ekinshiden, mag'lıwmat ha'm hu'jjetlerge su'yeniw arqalı ja'miyetlik pikirge ta'sir jasaw, insaniyattın' jaqsılıqqa, jarqın keleshekke talpınısların quwatlawdan ibarat.
Publitsistika da'wir menen ten' qa'dem taslap, turmıs mashqalaları haqqında pikirleydi. Jetiskenliklerdi en jaydırıw ha'm kemshiliklerdi saplastırıw jolların, bul ma'seleler ruwhıy turmıstın' basqa tarawlarında ken' tarqalmay atırıp-aq, juwaplar izleydi. A'debiyat, ko'rkem o'ner, arxitektura ha'm tag'ı basqa tarawlarda keleshekte u'lken polotnolardın' do'retiliwi ushın bay materiallardı toplap beredi.


text:
Rusiyeniñ Çelâbinsk şeerinde narazılıq aktsiyaları keçirilgen parkta belgisiz şahıslar Leninniñ büstini Ukraina bayrağınıñ renkleri – mavı ve sarığa boyadılar.
Vaqia yerine kelgen Radio Svoboda mühbiriniñ malümatına köre, politsiya hadimleri büstni qara polietilen ile sardılar, soñra ise perdenen qapattılar. Şeerniñ içki işler idaresi bildire ki, büstni boyağan insanlarnı qıdıralar.
Şeer akimiyeti politsiyağa vandalizm areketleri aqqında ariza berdi, dep bildire vilâyetniñ medeniyet idaresiniñ kâtibi Viktoriya Oliferçuk. Cinaiy işni açmaq meselesi baqılmaqta.


text:
«Çonğar» kiriş noqtasında iyül 21-den itibaren bugünki künge qadar Qırım tarafında, işğalden soñ yarımadağa kiriş ve çıqışnı Rusiye hızmetleri nezaret etken yerde, bazı naqliyat vastaları içün sıñırlar bar.
Bunı iyül 23-te Kiyevdeki brifingde Ukraina Devlet sıñır hızmeti matbuat hızmetiniñ reberi Oleg Slobodân bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«İşğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Rusiye tarafı «Çonğar» kiriş-çıqış nezaret noqtasınıñ qarşısında Rusiye Federatsiyasınıñ sıñır hızmetiniñ elektron bazası bozulğanından sebep yük ve adamlarnı kirsetmey. İşğal etilgen Canköyde Rusiye nezareti Qırım Muhtar Cumhuriyetinde yaşağan vatandaşlarnı ve gümrük nezaretinden keçmegen yükni kirsete», – dep ayta Slobodân.
Onıñ bildirgenine köre, iyül 22-de saat 15-ten saat 18-ge qadar aynı sebepten «Çaplinka» kiriş noqtasınıñ işi toqtatılğan edi, al-azırda kiriş açıldı. «Çonğar» alâ da sıñırlı rejimde çalışa.
Qırımda ve Rusiye sıñır hızmetinde yarımadadaki kiriş noqtalarınıñ işini izaatlamaylar.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti Qırımğa yol alğan vatandaşlarğa yarımadağa «Çonğar» kiriş noqtasından kirmemege tevsiye etken edi. Ukrain sıñırcıları bergen malümatına köre, Rusiye hızmetleriniñ «elektron sisteması bozuldı ve olar ukrain nomeraları ile maşinalarnı ve yük maşinalarını kirsetmeyler».


text:
Qırım Rusiye akimiyeti tarafından qapatılğan ve Qırım federal universiteti terkibine qoşulğan Vernadskiy adına Tavriya Milliy Universiteti qıtaiy Ukrainada işine devam etecek, dep bildirdi ukrain aliy oquv yurtunıñ rektorı vazifesine tayinlengen Vladimir Kazarin.
«Noyabr ayında Vernadskiy adına Tavriya Milliy Universitetiniñ işine qıtaiy Ukrainada devam etmesi aqqında qarar çıqtı, noyabr 19 künü men bu universitetniñ rektorı vazifesine tayinlendim», – tarif etti o Qırım.Aqiqatqa.
Şimdi iş gruppası teşkiliy meselelerni al ete, ğayrıdan açılğan aliy oquv yurtunı Şevçenko adına Kiyev milliy universiteti idare etecek – onıñ qırmızı binasında Qırımdan kelgen ocalar yerleşti. Kiyev sakinleri mesken ile yardım ettiler.
«Şimdi ğayrıdan qayd etüv ketişatını bitiremiz. Baarniñ soñunace – yaznıñ başına qadar mında, Kiyevde, TMUğa birinci qabul etüvni keçirmege planlaştıramız», – qayd etti Vladimir Kazarin.
Ukraina Tasil ve ilim nazirligi köçip kelgen universitetniñ yerleşüvi boyunca bir qaç variantnı teklif etti ve bir – bir buçuq ay devamında bu meseleni «qapatırmız», dedi rektor.
Onıñ aytqanı kibi, ocalar terkibi ile problemler olmaycaq, çünki «Qırım işdeşlerimniñ çoqusı qıtaiy Ukrainağa çoqtan köçip kelgenler» ve Qırımda qalğan bir çoqusınıñ köçip kelmesine azırmız. Vladimir Kazarin ukrain aliy oquv yurtunda çalışmağa istegen ocalarnıñ sayısı büyük olğanını qayd etti.
«Tavriya universitetiniñ Ukrainada olmasını isteymiz ve şunıñ içün Stanislavskiyniñ aytqanına riayet etecekmiz: «MHAT aktörlarnı işke almay, olarnı kollektsionirley», – dedi Vladimir Kazarin.
Kiyevde TMU şimdi gumanitar yönelişni inkişaf etecek – birinciden, Qırım halqlarınıñ til, edebiyat, tarihı, «quvetli» şarqşınaslıq fakulteti de ğayrıdan açılacaq.
«Ruhiyatçı, adliyeci ve coğrafiyacılar ile çalışacaqmız», – dedi Kazarin.
Sentâbr ortasında Vladimir Kazarin Pragada keçirilgen «Forum 2000» konferentsiyasında şimdiki Qırım tasilini tenqit etti, bundan soñ Qırım Rusiye akimiyetinde professornıñ Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ Tavriya akademiyasınıñ rus ve ecnebiy edebiyatı kafedrasınıñ reberi vazifesinden boşatılması aqqında laf yürsetilmege başlandı.


text:
Taxtakopirli jaslar AQShtıń kishi grantlar baǵdarlaması qáwenderliginde joybar qatnasıwshıları
- 28.09.2021, 19:58,
- ҚapaқaлпaқcTaH / ЖәMийeT
- 50
Jámiyette jaslardıń terroristlik, ekstremistlik hám basqa da qadaǵan etilgen shólkemler hám toparlardıń tásirine túsip, olardıń quramına aljasıp kirip qalǵan jaǵdaylar ushıramaqta. Keleshek iyeleri menen bunday kewilsiz jaǵdaydıń aldın alıw, olardı segreklikke shaqırıw, olarda qadaǵan etilgen shólkemler hám toparlar haqqında maǵlıwmat berip, jeke pikirin rawajlandırıw maqsetinde «Istiqbolli avlod» Respublika social-informaciyalıq orayı tárepinen «Qáwipsiz keleshek» joybarı sheńberinde Taxtakopir rayonında 14 jastan 30 jasqa shekemgi jaslar qatnasıwında trening ótkerildi.
Treningde jámiyettegi túrli insanlar menen kommunikaciyaǵa kirisiw, internet tarmaǵınan únamlı paydalanıw boyınsha maǵlıwmat berilip, interaktiv usılda qatnasıwshılardıń bul boyınsha pikirleri úyrenildi. Qadaǵan etilgen aǵımlar, ekstremistlik shólkemler, toparlar hám aǵımlar haqqında da prezentaciya tiykarında túsindirildi.
Sonday-aq, qatnasıwshılar da toparlarǵa bólinip, janlı soraw-juwaplarda belsene qatnasıp, pikir almastı.
«Istiqbolli avlod» Respublika social-informaciyalıq orayıckaчaTb dle 11.3
Facebook
BkoHTakTe
OдHokлaccHиkи
Google+


text:
Filistin muhtariyetiniñ yolbaşçısı Mahmud Abbas, AQŞ prezidenti muavini Mayk Pens ile, onıñ İsrail ziyareti esnasında körüşmeycek. Azatlıq Radiosı bildirgeni kibi, bunı dekabrniñ 9-nda, «Qoşma Ştatlar, Qudüs boyunca qararı ile bütün qırmızı çizgilerini keçtiler» dep, Abbasnıñ yardımcısı bildirdi.
FATH («Filistinni azat etüv areketi») rehberi daa evel AFP içün bergen intervyude, Pensniñ kelgeninden «Filistinde hoşnut degiller», dep bildirdi.
Abbas, Donald Trampnıñ Qudüsni İsrailniñ paytahtı olaraq tanımaq qararı, AQŞnıñ Yaqın Şarqtaki barışıqlı aracı rolüni soñuna irdirdi, dedi.
Mısırda hristian Qıbt ortodoks kilsesiniñ başlığı papa II Tavadros da beanat ile çıqışta bulunıp, AQŞnıñ Qudüs boyunca qararına narazılıq kösterilüviniñ bir ifadesi olaraq Mayk Pensnen körüşmeycegini bildirdi.
«Bu adım millionlarca araplarnıñ duyğularını köz ögüne almay», – denile onıñ beyanatında.
AQŞ prezidenti muavini Mayk Pens Yaqın Şarqqa dekabrniñ 25-ne qadar kelecek, dep beklenilmekte.
Qudüsniñ statusı, İsrail-Filistin çatışmasınıñ eñ duyğulu meselelerden biridir. İsrailliler Qudüsni öz paytahtı sayalar. Filistinliler, Qudüsniñ şarqiy qısmında kelecekte qurulacaq Filistin devletiniñ paytahtı olmaq kerek, dep israr eteler.
AQŞ prezidenti Donald Tramp dekabrniñ 6-nda Vaşingtonda, «Qudüsni resmen İsrailniñ paytahtı tanımağa vaqıt keldi», dep ilân etti.
Ondan ğayrı Tramp, AQŞ Devlet departamentine, AQŞ elçiligini Tel-Avivden Qudüske avuştırmaq içün azırlıqlar başlamaqnı buyurdı.


text:
Aqmescit – Noyabr ayından başlap, Qırım balalar bağçasında balalarnıñ yemek fiyatları paalılaştı. Aqmescitte bu raqam birden 4 kerege arttı - künde 132 ruble etrafında. Bu fiyatnıñ yarısı (66 ruble) şeer bücetinden ödenile, qalğan paranı ana-babalar tölemek kerekler.
Evelden, balalar bağçasına qatnağa balanıñ yemegi içün 18 ruble bere ediler. Esaplasaq, böyle raqam ola:
18 rub. h 22 kün = bir ayda 396 ruble çıqa
66 rub. h 22 kün = bir ayda 1452 ruble olacaq
«Rublege keçmezden evel balanıñ yemegine ayda eñ çoq 120 grivna töley edik, - dey, 4 yaşlı Sofiyanıñ anası Yuliya. – Yazda çoqça alıp başladılar. Başından – 400, soñra – 500. İyülde biz 650 ruble tölep başladıq. Akimiyet ise, 18 ruble aqqında ayta. Ne içün böyle farq, añlaşılmay? Endi daa yahşı oldı - er ay bir buçuq biñ ruble tölemek kerek!».
Akimiyetke işanacaq olsañ, ana-babalar özleri yemek fiyatlarını kötermege rica ettiler. Sorav keçirip, üykenlerniñ ekseriyeti buña razılıq bergenini ögrengen ekenler, emiş.
«Ana-babalarnen qonuştıq, 90% balalarnıñ yemegi tam olması içün para bermege azır olğanını ayttılar», – dep ayttı okâtbrniñ 31-nde Aqmescit şeer şurasınıñ reisi Viktor Ageyev.
Faqat, biz laqırdı etken ana-babalar aytqanları kibi, olardan iç bir kimse fikirlerini soramadı, birden qararnı seslendirdiler.
«Oğlumı almağa kelgende bağçada ilân ettiler – künde balañız içün 66 ruble bereceksiñiz, – dep çorlana Aqmescit sakini Nikolay. – Menim yerime qarar bergenleri ve men bunı istegenimni aytqanlarını men begenmeyim. Men endi dört kerege artqaç töleycegim de meni memnün etmey».
«İç bir kimse bir kimseden bir şey soramadı, – dey aqmescitli Aliye. – Biz tölevler palılıaşacğanı eşitken soñ, aksine başqa ana-babalarnen toplaşıp, buña qarşı imzalar topladıq. Aylıqlarımız 8 biñ olğanda, bir buçuq biñni tölemek paalılığa tüşe. Mektübimizge cevapnı ale daa almadıq».
«Böyle aşatmaq yerine, asıl bir şey bermemek daa eyi»
Tölevlerniñ artuvı aqqında qarar alınmazdan eki afta evelsi, Qırım ombudsmeni Lüdmila Lubina, balalar bağçalarda aç oturalar dep bildirgen edi. Qırım Cumhuriyetinde insan aqları boyunca vekil Aqmescitniñ dört bala bağçasında bulunğan soñ, bu kibi neticege keldi. Ana-babalar balalarnı yaramay aşatqanlarına şikâyet etkenler, emiş.
«Bizim balalarımız bağçalarda aç oturalar. Biz balalarnı bağçalarda saqat yapacaqmız. Böyle aşatmaq yerine, asıl bir şey bermemek daa eyidir. Sabadan, sütlü botqa, yağlı ötmek, birinci yemek suvda pişirile, sebzelerni da qoşalar. Eki bala bağçasında balıq bergenler, qalğan eki bağçada asıl bir şey yoq edi, irimçikten yasalğan tatar aş üylelik aşattılar. Et ya da başqa mahsulatlar yoq eken», – dep ayttı Lubina ve memurlarnı «bu meseleni acele sürette al etmege çağırdı».
Meseleni ğayet tez çezgenler. Fiyatlarnı köterip, endiden soñ balalar bağçada yahşı aşaycaqlarını ana-babalarğa aytqanlar.
«İç bir deñişmedi, – dey Yuliya. – Taze meyva-sebze olmağanı kibi, yoq. Sabalıq - sütlü botqa, yağlı ötmek qaşqavalnen ve çay. Üylelik - şorba, botqa, köfte, hoşaf, ötmek. Aqşamğa yaqın – irimçikten yasalğan yemek ya da bulka. Bergenleri şu».
Parañ yoq – soqaqta össeñ de olurmı?
Fiyatlar paalılaşqan soñ, bir çoq ana-baba balalarnı bağçadan almağa tüşüneler. Ana-babalarnıñ aytqanlarına köre, şeer akimiyeti tek yılnıñ soñuna qadar tölevlerniñ yarısını ödeycek. Yanvar 1 kününden başlap, paranı bütünley ana-babalar berecekler. Rusiyede, bu ihtiyaclarnı devlet qapatmay, emiş.
«Menim içün bir buçuq biñ çoqtır, yañı yıldan soñ ise, tek ana-babalar töleycekler, dediler, – dep ayta 3 yaşlı Vladikniñ anası. – Bir ayda 3 biñ ruble olacaq! Biz ödep olamaycaqmız. Aqayımnıñ daimiy işi yoq. Menim aylığım 9 biñ ruble. Bağçadan balanı alacaqtırım».
«Menim qorantam künde 132 ruble berip olamay, yani kimniñ parası yoq zengince adamlar içün yer boşatmaq kerekmi? – dep çorlana Yuliya. – Parañ olmasa, soqaqta össeñ de olur, öylemi?».
«Belki yañı akimiyet böyşe şekilde, bala bağçalarnıñ yetişmemezligi meselesini çezmek niyetinde? – dey Aliye. – Paranı bermege çaresi olmağanlar, yerni nevbtte turğanlar içün boşatacaqlar. Nevbet eksilir. Biz diger analarnen çorlanıp başlağanda, istemeseñiz – yoluñız açıq, dediler! Sizniñ riñizge kelecek çoq adam bar, ayttılar».
Qırım akimiyetiniñ malümatına binaen, yarımadanıñ balalar bağçasına şimdiki vaqıtta 17,6 biñ bala tura.
Balalar bağçasında yemek fiyatlarını kötergen soñ, Aqmescit akimiyeti, nasıl etip künde 132 ruble kerek olğanını esaplağanını añlatmadılar. Şeer şurasınıñ saytındaki qarar da bu sualge cevap bermey.Vesiqada tek añlaşılmağan bir cümle bar: «Aqmescitniñ mektepten aldın müessise talebelerniñ yemeklerini tabiiy alğan ketirmek maqsadınen».
«Belli bir vazifeler bar, biz olarnı yerine ketiremiz – balalarnıñ yemegi rusiyeli qaidelerge köre, künde 132 rble tura, buña köre yapamız»,– dep izaatladı şeer memuriyetiniñ reisi Gennadiy Baharev.
Devlet şurasınıñ qararı Rusiye sanitar ekiminiñ beyannamesine esaslana. Amma, şu beyannamede, yemekniñ fiyatı degil de, yalıñız mahsulatlarnıñ çeşiti ve miqdarı aydınlatıla. Ana-babalarnıñ fikirince, akimiyet esap etmeden, fiyatnı 4 raqamına arttırdılar. Aynı zamanda, Qırım Rusiyede balalar bağçasında yemekniñ paalılığı boyunca birinci yerde turacaqtır. Newsvl.ru malümatına köre, Vladivostokta fiyat 2 biñ ruble, Voronejde - 1800, Naberejnnıye Çelnı – 2504 ruble, Moskva vilâyeti Balaşiha şeerinde - 2600 ruble etrafında.


text:
İşğal etilgen Qırımda ve Rusiyede apiste tutulğan ukrainalılarğa kösterilgen advokat yardımınıñ ödev meselesi çezilmedi. 89 qırımtatarı böyle yardımğa muhtac, dep qayd etti Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova.
Ombudsmenniñ Facebook saifesinde yazğanına köre, sentâbrniñ 17-nde Yuqarı Radanıñ insan aqları, işğalden qurtaruv ve vaqtınca işğal etilgen Donetsk, Lugansk vilâyetleri ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti, Aqyarnıñ reintegratsiyası, milliy azlıqlar ve milletlerara munasebetler meseleleri komitetiniñ toplaşuvında ukrainalı mabüslerge bedava kösterilecek uquqiy yardımğa dair qanun leyhası muzakere etildi.
«89 qırımtatarı böyle imayege muhtac. Amma, ne yazıq ki, işğal etilgen Qırımda apiske alınğan Ukraina vatandaşlarını qorçalaycaq advokat emegini ödev teminlevi al etilmedi. Tuvğanları bu yardımnı ödemek içün para qıdırmağa mecbur», – dep yazdı Denisova.
Ombudsmenniñ qayd etkenine köre, o, qanun leyhasına qoltuttı, amma «onı mükemmelleştirmek kerek».
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ malümatına köre, Rusiyede 113 Ukraina vatandaşı apiste tutula, 89 – qırımtatarıdır.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Zekiryayevniñ şişik şübhesi bar, vaziyet kritik ola bile. Bu aqta advokat Aleksey Ladin «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine haber etti.
«Server Zekiryayevniñ sağlıq problemleri bar ve hirurgğa baqıtırılmasını uzun zamandır talap etemiz, ariza, şikâyetler berdik. Ekim baqıp, yaman ya da yahşı tabiatlı şişik olğanını añlamaq içün UZİ yapılmalı, dedi. Bunı ayttı ve oldı, bir aftadan berli bir areket yoq. Vaziyet kritik ola bile, saat ve künler müim ola bile. Şunıñ içün müvekkilimniñ tibbiy yardım aqqı yerine ketirilsin dep, SİZOnıñ tibbiy bölügi adına şahsiy qarar çıqarılması aqqında muracaat berem», – dep bildirdi Ladin.
Berilgen malümatqa köre, yanvarniñ 27-nde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mahkeme oturışuvında Zekiryayev SİZOnıñ tibbiy bölügini oña tibbiy yardım köstermek içün bir şey yapmay, dep bildirdi.
Noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqmağa başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımlı balalar, medeniy ve tasil teşebbüsleri içün fond qurmağa istey. Bu aqta noyabrniñ 13-nde Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ muavini Tamila Taşeva bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Yarımadada yaşağan ve mında köçken insanlarnen işbirligimiz bizim içün müim ola. Qırımdaki qabiliyetli balalar, medeniy ve tasil teşebbüsleri içün fond qurulması planlaştırıla. Halqara ortaqlarımız, donor, devlet akimiyet organlarınen mesleatlar keçirdik. İşğal etilgen yerde yaşağan qabiliyetli balalar muracaat etip, belki, oqumaq içün stipendiya alacaq ve Ukrainada keyfiyetli tasil ala bilecek merkezni açacaqmız», – dedi Taşeva.
Daa evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ birinci muavini vazifesine Darya Svırıdovanı tayin etti.
«KrımSOS» aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekiliniñ muavini vazifesine tayinlendi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina sıñırcıları Qırım ile memuriy sıñırda yolcularnıñ sayısı eksilgenini qayd eteler. Bunı Ukrinform agentliginde olıp keçken brifingde Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçı muavini Oleg Slobodân ayttı.
«Er kün Rusiye işğal etken Qırım ile memuriy sıñırdaki kiriş noqtalarından orta olaraq 5,5 biñ insan ve 1,2 naqliye vastası keçe, keçken yılğa baqqanda bu sayı daa az», – dep qayd etti Slobodân.
Herson vilâyetindeki Ukraina Devlet maliye hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, elektrik ağlarda keçirilecek tamir işlerinden sebep «Çaplınka» ve «Kalançak» kiriş-çıqış noqtalarınıñ işi ara-sıra toqtatılacaqtır.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ esas Ukraina ve yarımada arasında memuriy bir sıñır peyda oldı, amma asılında tam bir «sıñır» şekillendi. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» kiriş-çıqış kontrol noqtaları çalışmaqta.


text:
Mart ayında yarımadanı ayrı programma çerçivesinde ukrain siyasetçileriniñ ilk eyyeti ziyaret etti. Olarnıñ soyadları havfsızlıq sebeplerinden bildirilmedi, ziyaret ise açıq degil edi.
Bu aqta Devlet Duması deputatı Ruslan Balbek ilân etti.
Deputat qayd etti ki, soñki yılları yarımada nasıl deñişkenini körmege istegen ukrain zenaatdaşlarınıñ Qırımğa ziyaretiniñ teşebbüsçisi ola bile.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, deputatlar taqımı yarımadada mart 19-21 künleri devamında bulundı. Kütleviy haber vastalarınıñ haber etkenlerine köre, ziyaret Qırım baari vaqialarınıñ üç yıllığına bağışlanğan. Qırım parlamenti azalarınıñ Avropa siyasetçileri ile körüşüvinde Sırbistan Halq skupşinası (Sırbistan radikal firqası) deputatı Milovan Boiç bildirdi ki, Sırbistan deputatları Ukraina olarğa nisbeten kirsete bilgen sanktsiyalardan qorqmay.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Aprel 21-de, Bağçasaray rayonındaki Yancu (Putilovka) köyünde terek yıqılıp, 17 yaşındaki qıznı öldürdi.
Bu aqta Qırım Cumhuriyeti boyunca Taqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Bağçasaray rayonı taqiqat bölügi bu vaqia boyunca Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 109-cı maddesi 1-ci qısmında (muqaytsızlıqtan öldürüv) qayd etilgen cinayet alâmetleri boyunca cinaiy işni açtı.
Şimdiki vaqıtta cinayet şaraiti ve bunen bağlı şahıslarnı belgilemek içün taqiqat işleri alıp barıla. Cinaiy işniñ taqiqatı devam ete.
Hatırlatamız ki, sinoptiklerniñ tahminlerine binaen, aprel 21-22 künleri yarımadada avanıñ kerginleşmesi beklenile.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, aprel 19-ğa keçer gecesi Qırımnıñ bir qısmı sabanı qar ile qarşıladı. Qar Aqmescit (Simferopol) ve Qırım şimaliy rayonlarında yağdı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Bunı Rusiye Federatsiyasınıñ baş naziri Dmıtro Medvedev bildirdi, haber ete öz başına tayinlengen «Qırım akimiyetiniñ» ruporı «Krıminform» agentligi.
Bundan ğayrı, o, suvnı tuzdan temizleycek zavod quruvı aqqında ayttı. Yaqın vaqıtta ükümet bu tekliflerni talil etip, kelişken bir variant seçip alacaq ve onı yerine ketirecek, dep qayd etti Medvedev.
Medvedevniñ aytqanına köre, suvnen temin etüv Qırımnıñ mesken-kommunal hocalığında eñ pıtraqlı meseledir. Bu ceetten yarımada Şimal-Qırım kanalına bağlı.
Baş nazir qayd etti ki, kanal 1960-1970 seneleri quruldı, o, 80% eskirdi. Yarımadada suvnen temin etüv sisteması ise 60% eskirdi. Neticede suvnıñ aman-aman 50% ğayıp olması mümkün.
«Bizler Qırım ve Aqyarda vatandaşlarımız suvnen temin etilsin dep, kerekli usullarnı tapacaqmız», – dedi ükümet yolbaşçısı.


text:
Bu aqta söz «Qırım sakinleriniñ problemleri» adlı maruzada kete. İşbu maruzanı 2014 senesi aprel 15-18 künleri devlet akimiyet organlarınıñ resmiy şahısları ile, din adamları ile, junalist, cemaat erbapları, adliye, uquq qorçalayıcılar, adiy vatandaşlar ile körüşüvlerden soñ azırladılar.
Maruzada böyle yazıla: «Aqmescitte oqutuv ukrain tilinde keçirilgen tek bir ukrain gimnaziya bar edi. Şimdi onı rus tilli oqutuvğa keçireler. Tavriya federal universitetinde ukrain-tatar fakulteti de qapatıla. Ukrain gimaziyada ve yuqarı añılğan fakultette ukrain tilli oqutuvnı ğayrıdan tiklemek kerek».
Hatırlatamız, yaqında Qırımnıñ yañı «tasil naziri» Natalya Gonçarova yerli telekanallarnıñ birisi efirinde müessisede Aqmescit ukrain tilli gimnaziyasını rus tilli gimnaziyağa çevirüv aqqında «içki añlaşma» bar olğanını ayttı.
Qırımda tahminen 500 rus tilli ve 5 ukrain tilli mektep çalışa. Şu cümlede «Ukraina mektep-gimnaziyası» Aqmescit oqutuv-terbiyeviy kompleksi, mında 900 talebe oquy.


text:
Qırımda Meclisniñ faaliyeti yasaq etilgen soñ tek onıñ azaları içün degil de, qırımtatarlarnıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ teşkil etilmesine yardım etkelner içün de telüke bar. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov ilân etti.
«Tek Meclis azaları içün degil de, amma yerli meclislerniñ ya da öz-özüni idare etüv organlarınıñ teşkil etilmesinde iştirak etken, saylav komissiyalarınıñ azaları olğan, saylayıcı olğan faaller içün de büyük telüke bar», – dep ayttı o aprel 26-da Kiyevde keçirilgen brifingde.
Meclis reisiniñ qayd etkenine köre, onıñ malümatına binaen, yarımada işğal etilgen soñ Qırımdan farqlı milletlerniñ aman-aman 35 biñinsanı köçmege mecbur oldı. Olarnıñ yarısı qırımtatarlarıdır. Bunen beraber, Refat Çubarov şunı bildirdi ki, Mecliste Qırımnı terk etmemege çağırdılar, istisna tek insanlarnıñ ömrülerine doğru havfı ola bile.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Dava boyunca cevapkâr – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Meclis azaları şikâyet arizasını berecegini ilân etti.
Aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı. Poklonskaya toplaşuvda olmadı.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bu aqqında namzetniñ saylav fondunıñ «Golos Ukrainı» gazetasında aydınlatılğan esabatında aytıla. Esabatqa köre, bütün masraflar Petro Poroşenkonıñ parası ola, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Böyleliknen, saylavaldı teşviqat malümatlarına Poroşenko 4 mln grn. sarf etti, malümat vastalarınen faydalanuvğa – 82 mln grn.
Yuliya Timoşenko öz kampaniyasına 67,5 mln grn. masraf etti, Oleg Lâşko – 70,44 mln. grn. Eñ paalı soyları arasında – Mihail Dobkinniñ kampaniyası (78,32 mln grn.) ve Sergey Tigipkonıñ (75,5 mln grn.).
Esabatlarğa köre, prezident vazifesine namzet köstergen Vasiliy Tsuşko ve Dmitriy Yaroş öz kampaniyalarına bir kapik masraf etmediler.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Qırımda yeterli qadar tatlı suv bar, dep saya. Akimiyet ise al-azırda artezian quyuları ve çoqraqlarınıñ azırlanuvı ile oğraşa. Bu aqta o, dekabrniñ 17-nde matbuat konferentsiyası vaqtında ayttı.
“Şimdi geologik keşifler keçirile… Kaptajlardan suvnıñ qısmı yönetile ve ümüt etem ki, yaqın vaqıtta Aqyar suv kıtlığını is etmeycek… Qırımda yeterli qadar yahşı tatlı suv yedekleri bar, mesele şunda ki evel bunen bir kimse oğramağan (yerastı çoqraqlar keşif etilmedi - QA)”, - dedi Putin.
Meseleniñ al etüv yollarında biri tatlılaştıruv deyler, amma Putin, böyle bir şeyni tek “muayen yerlerde” yapmaq mümkün, dep saya. Onıñ sözlerine köre, “bolge reberleri tatlılaştıruvnı semeresiz” sayalar.
“Qırım içün daa yanılıq bar, mütehassıslarıñ bildirgenine köre, Qırımğa yantayğan akvatoriyalarda, Azaq deñizi tübünde yahşı suv yedekleri bar, meseleni al etecekmiz, para ayırıla”, - dep qoştı o.
Rusiye baş nazir muavini Marat Husnullinniñ aytqanına köre, Moskva sovetler zamanında olğan Qırımdaki yerastı suvlarınıñ yedekleri aqqında malümatnı qullana. Yañı raqamlar Aqmescit ihtiyacları içün yañı quyularnıñ qazıluvı bitken soñ, yılnıñ soñunda aydınlatılacaq, dep vade eteler.
Onıñ malümatına köre, «Rosgeologiya» yılnıñ soñuna qadar yarımadada 30 quyu qazmagha planlaştıra. Husnullinniñ aytqanına köre, 20 danesi suv ağlarına suv berip başlaycaq.
Husnullin yarımadada suv qıtlığı qırılılarnıñ «hırsızlığınen» bağlı, dep ayta.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Rusiye ükümeti, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı şahsiy iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Bu aqta Rusiye ükümetiniñ 2018 senesi oktâbrniñ 22-nde qabul etilgen qararda aytıla.
Haber etile ki, sanktsiyalar naqıtsız sermiyanı, vesiqalaştırılmağan qıymetli kâğıtlarnı ve Rusiyedeki mal-mülkni blok etip, olğan paralarnı Rusiye tışına çıqarılmasını yasaq ete.
Qırım.Aqiqat, Cemilev ve Çubarovnıñ Rusiye ükümetiniñ qararınen bağlı izaatlarını almağa tırışa.
Umumen Rusiye ükümeti 322 Ukraina vatandaşı ve 68 Ukraina şirketine qarşı sanktsiyalar kirsetti. Olar oktâbrniñ 22-nde işke tüşürildi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Ukrainanıñ Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları ve şirketlerine qarşı yapqan duşmanlıq areketleri sebebinden mahsus iqtisadiy tedbirler alınmasına dair» fermannı imzalağan edi.
Ükümet reisi Dmitriy Medvedev sanktsiyalarğa oğraycaq şahıs ve şirketlerniñ cedvelini tizip, alınacaq tedbirlerni belgilemege avale etken edi.
Bu sene mayıs ayında Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı kenişletip, 30 şirket ve 14 şahısqa qarşı sıñırlanuv tedbirini almağa qarar bergen edi. Prezident Petro Poroşenko fermannı imzaladı. Böylece, al-azırda sanktsiyalar cedvelinde 1762 şahıs ve 784 şirket bar.


text:
Saq şeerinde yedi evniñ sakini qızdıruvsız qala. Bu aqta Qırım Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qaza neticesinde Lenin soqağı (№№ 18, 20, 22, 38) ve Kurortnaya soqağı (№№ 59, 73, 75) boyunca yerleşken evlerniñ qızdıruvı toqtaldı», – deyler matbuat hızmetinde.
Ükümetniñ malümatına köre, tamir işleri alıp barıla.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, işğal altındaki Qırımda suv problemlerine baqmadan, Rusiye esas Ukrainağa yarımadadan ücüm etmeycek, dep ümüt ete. Aks alda, onıñ fikirince, büyük cenk çıqar.
Bu aqta o, «Fokus» neşiri içün bergen intervyüsında ayttı.
«Bu qorqunç bir şey, tasavvur etmege bile istemeyim. Buña (Qırım tarafından ücümge – QA) qarşı çıqam. Bu imkânsız dep ümüt etecekmiz. Yoqsa büyük cenk başlar. Biz bir yerge ketmeycekmiz, er kes birleşecek – em erkekler, em qadınlar. Bu Ukraina ealisi içün yaramay olacaq. Ve Rusiye bunı añlay, dep tüşünem», – dep qayd etti Zelenskıy.
Kreml, esas Ukrainadan «qara koridor yapmağa» ve işğal etilgen Qırım içün suv berilüviniñ blokunı lâğu ettirmege tırışa, dep bildirdi noyabrniñ 25-nde istifada olğan ABD Silâlı quvetleriniñ general-leytenantı, ABD Avropa qara küçleriniñ sabıq komandanı Ben Hodges.
Bundan evel Rusiyeniñ Qırımğa qara koridorını yapmaq içün Rusiye Silâlı quvetlerini qullanmaq planları aqqında Ukraina istihbaratı aqqında bildirdi. Daa soñra Ukraina komandanlığı şimdilik böyle esaslar yoq, amma Ukraina arbiyleri Ukraina ordusınıñ Qırım tarafındaki arbiy imkânlarını arttırmaq içün çalışa, dep qayd etken edi.
Yarımadada suv vaziyeti qıyın qala. Dekabr ayında Qırımnıñ Rusiye mesken-kommunal hocalıq nazirligi Qırımnıñ suv anbarları aqqında malümatnı derc etti. Oña binaen, yarımadanıñ eñ az beş suv anbarı «ölü miqdar» seviyesine yaqın.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ fikirince, Qırımda Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv yedekleri bar. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, mütehassıslar Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv çıqaruv imkânlarını tedqiq etip başladı, dep bildirdi.


text:
Aqmescit SİZOsından Rostov-na-Donu şeerine etap vaqtında ekinci Bağçasary "Hizb ut-Tahrir davası" iştikaçisi Server Mustafayevniñ ilâclarını tutıp aldılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokatı Lilâ Gemeci aytıp berdi.
"O, döt metrlik Krasnodar SİZOsında oturğanda, onen beraber kamerada bulunğan adam virus hastalığınen hastalandı. Demek, hastalıqtan yuqmasın dep ve keçken hastalıqtan soñ immunitetni qaviyleştirmek içün o, vitamin ve viruske qarşı ilâclarnı içe edi. Mına bu ilâclarnı ondan tutıp aldılar, Rostov-na-Donu SİZOsınıñ ilâcları yeterli dep ayttılar", - tarif etti advokat.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
2019 yılı dekabr ayında Donbass çatışmasını idare etüv bağ gruppası "tayin etilgenlerniñ episini tayin etilgen episine" deñişimi aqqında añlaştı. Deñişim dekabr 29-ında Donetsk vilâyetiniñ "Moyorskoye" kiriş-çıqış noqtasında oldı. Bundan soñ Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, ilhaq etilgen Qırımda ve Rusiyede siyasiy sebepler ile tutulğan qırımlılarnıñ azat etilmesi oğrunda çalışacağını ayttı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiyede daa 113-115 Ukraina vatandaşı tutula, olarnıñ 89-ı - qırımtatarlar, dep bildire edi.
«Hususan, 40 qırımtatar Rusiyede azatlıqtan marum etüv yerlerinde buluna, 32 kişi vaqtınca işğal etilgen Qırımda apiste yata, cezadan şartlı olaraq azat etilgen 15 insan Qırım yarımadasında yaşağan yerinde buluna. Olar esas Ukrainağa çıqıp olamaylar, çünki areket serbestligi ve yaşav yerini saylav aqları bozula», – dedi Denisova.
Qırımtatar Resurs merkeziniñ cedvellerinde 86 Qırım siyasiy mabüsi belgilene. Aynı malümat Qırım uquq qoruyıcı gruppasında.
Deñişimni beklegen qırımlılarnıñ çoqusı - qırımtatarlar, olar bir sıra cinaiy davalarınıñ, şu cümleden "Hizb ut-Tahrir" ve "Tabligi Cemaat" (Rusiyede yasaqlanğan, amma Ukrainada ruhset etilgen teşkilâtlar) davalarınıñ, iştirakçileri ola. Bütün bu cinaiy davalarnıñ iştirakçileri - din kütken musulmanlardır. Qırım ilhaqından soñ Rusiye mahsus hızmetlerniñ hadimleri musulmanlarnı kütleviy tarzda tutıp, olarğa çeşit-türlü qabaatlavlarnı köstere. Mabüslerniñ bazıları endi sürekli apis cezalarına maküm etildi, başqaları davalarınıñ mahkemede baqılmasını yıllarnen apishanelerde bekley.
Rusiye mahsus hızmetler organlarınıñ tarafından terrorcılıqta ve diversiya faaliyetinde qabaatlanğan qırımlılar da serbest olmalarını bekley. Uquq qoruyıcılar bu davalarğa siyasiy sebepli dey. Qırım.Aqiqat "Unutılmağanlar" maqale toplamında Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda SİZO ve apishanelerde tutulğan qırımlılar aqqında tarif ete.
"Hizb ut-Tahrir davası": birinci Aqmescit gruppası
Uquq qoruyıcılar, Aqmescit ve Aqmescit rayonında FSB tarafından "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtına aitliginde qabaatlanğan beş qırımtatarğa "birinci Aqmescit gruppası" dey. Oña Teymur Abdullayev, Üzeir Abdullayev, Emil Cemadenov, Rustem İsmailov ve Ayder Saledinov kire. "Memorial" uquq qoruyıcı merkezi bu davanı siyasiy sebepli saya, çünki onda "yapılmağan cinayetçilik boyunca qabaatlavlar yapıl, adaletli mahkeme baqıluvı aqqınıñ bozula ve areketke mütenasip olmağan apiste tutuluvı qullanıla".
Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etkeninde ya da iştirak etkeninde qabaatlı tanıp, olarnı sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti. Apis etilgenler qabaatını tanımadı. Rusiye Yuqarı mahkemesi dekabrniñ soñunda istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
Dava iştirakçileri
Teymur Abdullayev
Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyüniñ sakini. Zenaat boyunca uquqçı, iş adamı, sport zalınıñ saibi, tekvondo idmancısı. Azerbaycan Şarqşınaslıq lingvistikası Akademiyasınıñ rektorı İzzet Abdullayevniñ tornu, Azerbaycan Yürek cerrahlığı ekimleriniñ mükemmelleştirüvi İnstitutınıñ rektorı Geybat Abdullayevniñ yegeni.
2016 senesi oktâbr ayında Rusiye mahsus hızmetleri onı Aqmescit rayonında "Hizb ut-Tahrir" bölüginiñ işiniñ teşkil etilmesinde (Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatladı.
Teymur Abdullayevge şiddetli rejimli koloniyada 16,5 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
2016 senesi oktâbr 12-sinden berli apisli.
Azatlıqta onı qadını ve beş balası bekley.
Üzeir Abdullayev
Teymur Abdullayevniñ ağası, zenaat boyunca uquqçı, tekvondo sport ustası. Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyünde yaşay. Ağasınen ayırılmaz ediler, beraberlikte acılıqqa bardılar, sportçularnı idman etti.
Üzeir Abdullayev çoq yıl devamında Qırım balalarınen ve küç organlarınıñ mahsus bölükleriniñ otrâdlarınen çalışa edi.
2016 senesi oktâbrde Rusiye FSBsi hadimleri onıñ evinde tintüv keçirip, Üzeir Abdullayevni "Hizb ut-Tahrir"de iştiraginde qabaatlap apis etti. İleride belli oldı ki, onıñ evinde ve mahkemede konvoycı olğanlarnıñ arasında onıñ talebeleri de edi.
Üzeir Abdullayevge şiddetli rejimli koloniyada 12,5 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
2016 senesi oktâbr 12-sinden berli apisli.
Azatlıqta onı qadını ve üç balası bekley.
Emil Cemadenov
Aqmescit sakini. Eki zenaatnıñ saibi: otel işi ve siyasetşınas. İnkassator aydavcısı kibi çalıştı. 2016 senesi oktâbr ayında "Hizb ut-Tahrir" bölüginiñ işiniñ teşkil etilmesinde qabaatlanıp tutuldı.
Üzeir Abdullayevge şiddetli rejimli koloniyada 12 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
2016 senesi oktâbr 12-sinden berli apisli.
Azatlıqta onı qadını ve üç balası bekley. Emil Cemadenovnıñ küçük qızı onıñ tevqifinden soñ doğdı.
Rüstem İsmailov
Aqmescit rayonıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ sakini. Zenaatı boyunca iqtisatçı. Qurucı olıp çalıştı.
Rüstem İsmailovğa şiddetli rejimli koloniyada 13,5 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
2016 senesi oktâbr 12-sinden berli apisli.
Azatlıqta onı qadını ve üç balası bekley.
Ayder Saledinov
Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyünde yaşay. İş adamı.
Ayder Saledinov "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtınen bağda qabaatlanıp, şiddetli rejimli koloniyada 11,5 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
2016 senesi oktâbr 12-sinden berli apisli.
Azatlıqta onı qadını ve dört balası bekley.
Rüstem İsmailovğa şiddetli rejimli koloniyada 13,5 yıllıq apis müddeti üküm etildi.
Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımnıñ SİZOları ve türmelerinden azat etilmesini beklegen başqa qırımlılar aqqında Qırım.Aqiqat saytında "Unutılmağanlar" toplamınıñ başqa maqalelerinde oquñız.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Aqmescitte Rusiyege bağlı olğan Qırım mulk fondı Eren Volodimir ve Olga adına Kiyev Patriarhat Ukraina Ortodoks Kilisesi ait olğan katedral kilseniñ birinci qatını qapatmağa areket etti. Bunı noyabr 8 künü «Golos Krıma» informatsıon agentligine Aqmescit ve Qırım arhiyepiskopı Kliment bildirdi.
«Olar kilsege men olmağan vaqıtta keldiler ve andaki hadimlernen davalaşıp başladılar, deral meni çağırttırmağa talap ettiler. Mahkeme qararını kösterdiler, oña köre, sanki menden sanki katedral kilseniñ bütün binasını almaq aqlılar. Albu ki bügünki künde bu qarar kilseniñ tek birinci qatına ait», – dedi Kliment.
Arhiyepiskop emin, bu ziyaretten soñ sadece mahkemede belgilenden binanıñ qısımı degil de, artıq binanıñ bütüni tutıp alınacaqtır.
«Qırım mulk fondı 20 yıl devamında, yarım ada resmiy Ukrainağa bağlı olğanda, bu bita içün «küreş» alıp bara edi ve bu yerde Kiyev Patriarhat kilsesi olmaması içün qolundan kelgenini yapa edi. Aynı insanlar şimdi de bu siyasetini devam eteler», – dedi papaz ve kilseniñ yanında bazarnıñ yoq etilmesinen beraber, bu bina da, meselâ, alış-veriş merkezi içün birisine uyğun körünmek mümkün olğanını qayd etti.
2014 senesi Qırım zapt etilgen soñ, Kremlinge bağlı Qırım ukumeti 2002 senesi imzalanğan daire añlaşmasına yañı fiyat esaplama usulı qoşqan soñ, kilsenıñ birinci qatındaki odalar mulk fondı ve yeparhiya arasında davağa çıqacapına sebep oldı. Arhiyepiskopnıñ aytqanına köre, şimdi davalı 112 kare metr qısımında küçük kilse ve mevtalarnı cıymaq içün oda yerleşe.
İyün 14 künü Rusiyege bağlı Aqyar Appelatsıon Mahkemesi Qırım yeparhiyasını odalarnı boşatmağa ve yarım million rubre para cezasını ödemege qarar aldı.


text:
Rusiyede «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasınıñ faalleri yanvar 18-de Sankt-Peterburgdaki Nevskiy caddesine çıqıp, advokat Nikolay Polozovnı taqip etmemege çağırdı ve qırımtatarlarğa qoltutqanını bildirdiler.
«Advokat Nikolay Polozov Qırımdaki mahsus hızmetlerniñ basqısına oğray, ve bizler onıñ zenaatdaşları akimiyetniñ oña qarşı yapqanlarına uquq ceetinden qıymet keser, dep ümüt etemiz. Rusiye Federatsiyası akimiyetinden Polozovnı taqip etmemege ve Qırımda advokat ve uquq qorçalayıcılarnıñ faaliyeti içün yapqan manialarını yoq etmege talap etemiz», – dep derc ete muracaatını faaller Facebookta.
Lâqayt qalmağan rusiyeliler er ay aktsiyağa çıqıp, Qırımdaki insan aqlarınıñ vaziyetini hatırlatalar.
«Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasını devam ettik, er aynıñ 18-de şeerimizde aktsiya keçirecekmiz. Kün saylanması 1944 senesi qırımtatar sürgünliginiñ başlaması ile bağlıdır. 2014 senesinden başlap Qırımda işğalci Rusiye akimiyetiniñ siyaseti qırımtatarlarğa nisbeten Stalin diktaturasınıñ cinayetlerini devam ettirgenini kösterecek olamız», – dep ayta gruppa iştirakçileri.
İlk sefer aktsiya teşkilâtçıları 2016 senesi noyabr ayında bir kişilik piketlerge çıqqan edi.
Dekabr 20-de Qırımda advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş ğayrıdan açıldı. Uquq qorçalayıcılar Rusiye uquq qoruyıcı sistemasınıñ bu areketleri Polozovnı «fevral 26 davasınıñ» imayesinden ayırmaq içün yapıla, dep tüşüne.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar yarımadada Rusiye akimiyetini tanımadı. Böylece, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti ve uquq qoruyıcıları olarğa qarşı basqı yapmağa başladılar. Dünya toplulığı Qırımda insan aqlarını qorçalamağa çağıra, Rusiyeden ise yarımadada insan aqlarına riayet etmesini talap ete. Qırımda bir sıra mahkeme esnası keçirile, tintüv ve apis cezaları devam ete. Uquq qorçalayıcılar Rusiye akimiyetiniñ Qırımda yapqanları «siyasetnen bağlıdır» deyler.
2014 senesi mart 20-de Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı olaraq tanıdı. Buña 283 deputat qotuttı.
Ukraina qırımtatarlarğa Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ inkişaf etmesi ve saqlap qalmasını kefil etmektedir.


text:
Qırım qamaçavınıñ kirsetilmesi aqqında qarar Qırım meseleleri ile oğraşqan bütün teşkilâtlar tarafından alınmalı – cemaat teşkilâtlarından başlap akimiyet teşkilâtlarına qadar, dep tüşüne «Ukrayinskıy dim» Qırım emek ve medeniy işbirlik merkezi»niñ reisi Andrey Şçekun.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Fikrim: Qırımtatar Milliy Meclisi, Qırımdan mecburen köçip kelgenlreniñ şurası, Qırım qaytarılmasınıñ strategiyasını işlep çıqarğan Tış işler maydanı ve digerleri bir qayıqta olmalı. Oturıp, birlikte mehanizmlerni, areket planını işlep çıqarmaq kerekmiz. Ayrı-ayrı areket etip, başqalarnı soñ bu ya da diger qararğa qoşulmağa çağırmamalımız», – dey Şçekun.
Evel cemaatçı Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Ukraina Delvet hızmetini Qırım qamaçavına qıymet kesmege çağırğan edi.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler. Qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev aytqanı kibi, «Ukraina Qırmınıñ işğalci rejimini temin etmemeli».
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov yarımada qıtaiy Ukrainadan malnıñ ketirilmemesine bütünley azır olğanını bildirdi. Bu mevzuda «iç te qorqu olmağanını» da qayd etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov sentâbr 16 künü parlament toplaşuvında bildirgeni kibi, qırımtatarlar sentâbr 20 künü, üylede, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa mahsulatnı ketirgen yük maşinalarınıñ areketini blok etmek niyetindeler


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım saylav komissiyasınıñ başlığına, «anayasa qurumunıñ zornen deñiştirilmesi ya da devrilmesine doğrultılğan areketlerden, Ukrainanıñ topraq bütünligine qast etkeninden ve devletke hainlik etkeninden» şübheli olğanını bildirdi.
Şübheli Ukraina vatandaşı ilhaq etilgen Qırım territoriyasında bütün qanunsız saylav ceryanlarınıñ azırlanması ve ötkerilmesinde esas figurant ola. Bunı mart 20-de muessiseniñ matbuat hizmeti bildire.
«Tayin etildi ki, 2010 senesinden başlap, o, Qırım Muhtar Cumhuriyeti saylav komissiyasınıñ reisi sıfatında, sözde «umum Qırım referendumı»nıñ ötkerilmesi boyunca Qırım Muhtar Cumhuriyeti Komissiyasınıñ başlığı olmağa razı oldı… Böylelikle o, yarımadanıñ Ukrainadan ayırılması boyunca qanunsız referendumnıñ ötkerilmesini ve, bunıñ neticesi olaraq, onıñ Rusiyege qoşulmasını temin etti», – denile bildirüvde.
QMC prokuraturasınıñ malümatına köre, şübheli şahıs, ondan ğayrı, 2014 senesinde yerli öz-özüni idare etüv orğanlrı ve qanun çıqarıcı organlar, 2016 senesinde Rusiye Devlet Duması ve 2018 senesinde Rusiye prezidenti «saylav»larınıñ ötkerilmesini temin etti.
Açıq menbalarnıñ malümatına köre, Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım saylav komissiyasınıñ başlığı, Mihail Malışevdir. Onıñ tarafından açıq menbalarda bu şübhege dair izaat berilmedi.
Mart 18-de Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda prezident saylavında rey berüv ötkerildi. Resmiy Kyiv ve, ondan ğayrı, bir sıra halqara teşkilât ile bir çoq dünya devleti yarımadadaki saylavnıñ neticelerini tanımaylar.
Qırımdaki saylavda şu anda faaliyet köstergen Rusiye prezidenti Vladimir Putin, saylavcılarnıñ 71,6%-i iştirak etken alda reyleriniñ 92%-inden ziyadesini qazandı.
Mart 19-da ABniñ tış işleri boyunca matbuat kâtibi Maya Kosyançiç, Avropa Birliginde Rusiye prezidenti saylavını, ilhaq etilgen Qırım ve Aqyarda rey berüvniñ tışında, olıp keçti, dep sayılğanını qayd etti.
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine


text:
Welcome to Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespesi Keńesi
Click to listen highlighted text!
Welcome to Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespesi Keńesi
KaлbkyляTop pacчeTa MoHoлиTHoro плиTHoro фyHдaMeHTa TyT obystroy.com
Kak cHяTb koMHaTy B koMMyHaлbHoй kBapTиpe здecb
ДpeHaжHaя cиcTeMa BoдooTBoдa Bokpyr фyHдaMeHTa - stroidom-shop.ru
Home » Jańalıqlar » Sporttıń kishi futbol túri boyınsha jarıs ótkerildi
Kásiplik awqamları Sport 2021-03-26
Usı jıldıń 20-mart kúni islewshilerdiń fizikalıq tárbiyasın elede jetilistiriw, islewshilerdi dene-tárbiyası hámde sport jarıslarına turaqlı túrde qamtıw hám olar arasında salamat turmıs tárizin qáliplestiriw, sonday-aq “Nawrız” ulıwma xalıqlıq bayramı munásebeti menen qaznashılıq bólinbelerinde islewshi qániygeler arasında sporttıń kishi futbol turi boyınsha jarıs ótkerildi.
Qaraqalpaqstan Respublikası rayon (qala) qaznashılıq bólinbeleri qániygelerinen dúzilgen komandalar arasında ótken jarıs qızǵın hám kótirinki ruxta dawam etti.
Jarıs juwmaǵına bola, 1-orındı Xojeli hám Taqıyatas rayonları qospa komandası, 2-orındı Qońırat rayonı, 3-orındı Qaznashılıq basqarması hám Nókis qalası qaznashılıq bólinbesi qospa komandaları jeńip aldı.
Jeńimpazlar hám sıylı orın iyeleri Qaznashılıq basqarması hámde Kásiplik awqamı tárepinen estelik sawǵaları menen sıylıqlandı.
Sporttıń kishi futbol túri boyınsha jarıs ótkerildi
Reviewed by Sawlat Toremuratov
on
.
Usı jıldıń 20-mart kúni islewshilerdiń fizikalıq tárbiyasın elede jetilistiriw, islewshilerdi dene-tárbiyası hámde sport jarıslarına turaqlı túrde qamtıw
Usı jıldıń 20-mart kúni islewshilerdiń fizikalıq tárbiyasın elede jetilistiriw, islewshilerdi dene-tárbiyası hámde sport jarıslarına turaqlı túrde qamtıw
Rating: 0
© 2016-2021 Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespesi Keńesiniń rásmiy veb saytı.
scroll to top
Click to listen highlighted text!


text:
Qırım işğaliniñ yıllığı munasebeti ile Sankt-Peterburgda bediiy aktsiya olıp keçti. Sanalaştırmada köteklengen ve yaralanğan Rusiyeniñ Ukrainanıñ bir parçasını «tartıp almaq» istegini kösterdiler.
Ğaye müellifi vatandaş faali Mariya Lakertiannıñ aytqanına köre, aktsiyanıñ manası – Qırım işğaliniñ ketirgen zararını köstermektir.
Rusiyede mart 16-da ukrain Qırımı işğaliniñ birinci yıllığına bağışlanğan bir aftalıq tedbirlerni keçirmege başladılar.
Bazarertesi künü Aqmescitte büyük Rusiye bayrağını açtılar. Görkiy soqağında ise Qırım yarımadası ve «Evimiz – Rusiye» yazısı ile hatıra tahtasını tiklediler.
Aynı zamanda bütün dünya işğal etilgen topraqlarnı tanımağanını daa bir kere hatırlattı.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye SİZO-sında ekinci Aqmescit “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ iştirakçisi Cemil Gafarovnıñ kamerasını karantinge qapatqanlar. Bu aqta “Qırım birdemligi” tarafından yayınlanğan siyasiy mabüsniñ mektübinde yazıla.
"Dekabrniñ 30 gecesinde taqiqat tevqifhanedeki kameramıznıñ qapusında, iç bir şey añlatmayıp, A4 kâğıttan "KARANTİN" yazısı ile levhanı astılar, amma o vaqıt kameramızda iç kimse hasta degil edi, hastalıqnıñ iç bir alâmetleri de yoq edi. Teftişçilerden sorğan soñ, bir kün evel kameramızdan çıqıp ketkenlerden birisinde COVID-19 qayd etilgeninden haberdar oldıq", – yazdı Gafarov.
Qırımlınıñ sözlerine köre, ekimlerniñ ve idare başlıqlarnıñ izaları olmadan onı ve onıñ kameradaşlarnı, "añlağanımız kibi, eki afta müddetine karantinge qapattılar". Gafarov tarif etkeni kibi, bu müddet içinde kameradan kimse bir yerge çıqmay – ne mahkemelerge, ne kezintige, ne de advokatnen körüşüvlerge. Yemeklerni Gafarov ve onıñ kamerasından başqa mabyüsler pencereden alalar.
Daa qayd etkeni kibi, bunen beraber, etraf müitten ayırılğanlarnıñ ne tibbiy teşkerüvi, ne de ilâclarnen temin etüvi bar.
Qırımnıñ Yuqarı makemesi ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir davasınıñ" iştirakçisi Cemil Gafarovğa 2021 senesi yanvarnıñ 14 qadar apis cezasını uzattı.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı Rifat Yahin müvekkiliniñ alı kritik oldı, dep qayd etken edi. Cemil Gafarov üçünci derece saqatı, büyrekleri hasta ve yürek hastalıqları bar. Advokat Gafarovğa ilâc bermeyip, hastahanege avuştırmağa razı olmadılar, dep qoştı. Advokat, müvekkiliniñ tibbiy tedqiqlerine dair arizanı Aqmescit SİZOsınıñ memuriyetine berdi.
«Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi Cemil Gafarovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
58 yaşında Cemil Gafarov 2019 senesi martnıñ 27-nden berli terrorizmden şübheli olğanı içün SİZOda tutula. Onı Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» firqasında iştirak etkeninde qabaatlaylar. Gafarovnıñ ekinci derece saqatlığı bar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
2017 senesiniñ birinci 9 ayı devamında Radio Free Europe/Radio Liberty videoları içtimaiy ağlarda bir milliard kereden ziyade baqıldı.
Media birligi 20 memleket içün 23 tilde video azırlay. Eñ çoq Ukraina, Rusiye, Ermenistan, Özbekistan, Afğanistan ve Pakistandaki internet qullanıcıları videolarnı baqa. Videolar eñ çoq Facebook ve YouTubeda paylaşıla.
RFE/RL videoları ve vesiqalı filmleri Sundance, Berlin kinofestivali, em de Moskva kinofestivalinde 2017-2018 seneleri kösterilecektir.
Radio Svobodanıñ Ukraina muarririyeti azırlağan ve «Qırım.Aqiqat» leyhasınıñ videoları Facebookta RFE/RL populâr videolarınıñ dörtlügine kirdi. Olar 52 million kere seyir etildi.
2017 senesi yanvar-avgust ayları içinde Radio Svobodanıñ Ukraina muarririyeti azırlağan Haparcılıqnıñ ögüni alma meseleleri milliy agentliginiñ hadimlerine berilgen mukâfat aqqında videosı Facebookta eñ çoq diqqat celp etken edi. Mukâfat miqdarı 200 biñ grivnağa yete edi. Video aman-aman bir million kere baqıldı.
Ukrain uçucısı Aleksandr Akopov aqqında video da qayd etilmeli. O, yolcu uçağınıñ burun qısmı qırılğanına ve bir şey körünmegenine baqmadan, onı qondırıp oldı. Video aman-aman 800 biñ kere baqıldı ve tahminen 24 biñ kere paylaşıldı.
Aqmescitte Rusiyeniñ Qırım işğali qayd etilgenini köstergen video Facebooktaki «Qırım.Aqiqat» saifesinde 700 biñ kereden ziyade baqıldı.
YouTubeda eñ populâr videolarından biri Radio Svobodanıñ rusça çıqqan 23 daqqalıq «Donbass.Realii» yayını oldı. Onı 571 biñ kere baqqanlar.
Radio Free Europe/Radio Liberty akimiyet tarafından matbuat serbestligi sıñırlanğan ya da şimdilik cemaat yaşayışınıñ norma seviyesine kelmegen memleketlerniñ sakinlerine muracaat etip, demokratik qıymet ve institutlarnı ileriletmege istey. Radio Svoboda jurnalistleri yerli kütleviy haber vastalarında olmağan malümatnı bere: tsenzurasız haber, mesüliyetli fikir, meselelerniñ açıq muzakere etilmesi.


text:
Paralimpiya uyınnarı da tamaşaçısız bulaçaq
Mäktäp çorındağı balalarğa uyınnarnı qararğa röxsät bireläçäk
Tokio Olimpiada uyınnarınnan soñ paralimpiya uyınnarı da tamaşaçısız uzaçaq.
Xalıqara paralimpiya komitet,ı Tokio gubernatorlığı häm Yaponiya xökümäte arasındağı cıyılışta uyınnarnı tamaşaçısız oyıştıru qararı qabul itelde.
Yaponiya Paralimpik komitetınnan yasalğan açıqlawda Kovid-19 oçraqlarınıñ uyınnarğa täêsir itüeneñ borçuğa saluı belderelde häm stadionnar belän ber rättän yuldağı çaralarda da tamaşaçılarnıñ qatnaşmawı soraldı.
Mäktäp çorındağı balalarğa isä cirle räsmi zatları yäisä mäktäp citäkçelege taläbe belän uyınnarnı qararğa röxsät bireläçäk.
Tokioda 12nçe iyul’dän birle ğadättän tış xäl däwam itä. Olimpiada uyınnarı da koronavirus arqasında tamaşaçısız uzğan ide.
24nçe avgust – 5nçe sentäbr’da oyıştırılaçaq 2020 Paralimpik uyınnarın TRT Spor häm TRT Spor Yıldız kanallarında turıdan-turı qarap bulaçaq.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyädä 12 meñ yıllıq ğıybadätxanä tabıldı
Törkiyädä Mardinnıñ Dargäçit ilçäseneñ Ilısu mäxälläsendäge Boncuklu Tarlada 12 meñ yıllıq buluı isäplänelgän ğıybadätxanä tabıldı
TRT WORLD FORUM 2021: Klimat krizisı belän köräş yulları
Angliya wäkile Bridge: “Törkiyä bik möhim iq’tisad. Tübän häm nul’ uglerod citeşterä aluı cähätennän dä möhim il”


text:
Keçken afta soñu Aqyarda (Sevastopol) qırımtatar yetekçisi, cemaat, siyaset ve din erbabı Noman Çelebicihannıñ öldürilüvinden 99 yıl tolğanına bağışlanğan merasim teşkil etildi.
Hususan bu yerde, Aqyar apishanesinde, birinci Qırım müftisi ve milliy gimn müellifi ayatınıñ soñki ayını yaşadı, bundan soñ 1918 senesi fevral 23-te vahşiycesine öldürildi ve deñizge atıldı.
Aqyar cemaat palatası azası Talât Suleymanovnıñ sözlerine köre, Aqyar qırımtatar cemaatçıları er sene bu matem kününi qayd ete. Bu sene merasim şeer medeniyet ve sanat merkezinde keçirildi.
«Qırımtatarlardan ğayrı, milliy-medeniy cemiyetlerniñ temsilcilerini, çeşit milletlerge ait olğan insanlarnı da davet ettik. Merasimniñ maqsadı, Noman Çelebicihan ne qadar ulu bir insan olğanını, ne qadar büyük mirasını qaldırğanını adamlarğa añlamağa yardım etmektir», – dep qayd etti Aqyar regional qırımtatar medeniyeti merkeziniñ müdiri Diana Asanova.
Adet üzre, merasim duanen başlandı. «Ebediyet» halq vokal ansambli icrasında qırımtatar halqınıñ «Ant etkenmen» milliy gimni yanğıradı. Musafirlerge Noman Çelebicihannıñ ayatında yüz bergen esas vaqialar aqqında ikâye etildi. Merasimde vataperver yırları yanğıradı, dep bildire Crimeantatars.club.
Avdetniñ bildirgenine köre, fevral 23-te Canköy rayonındaki Küçük Alqalı (Zavet-Leninskiy) köy camisinde rayon din cemiyetleriniñ teşebbüsi ile, Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresiniñ destegi ile Noman Çelebicihan hatırasına dua merasimi keçirildi.
Bunen beraber, fevral 23-te Bağçasaraydaki Han Çayır qasabası camisinde 1918 senesi fevral 23-te vahşiycesine öldürilgen belli cemaat ve siyaset erbabı, müfti, «Ant etkenmen» qırımtatar milliy gimni sözleriniñ müellifi Noman Çelebicihannıñ hatırasına dua etildi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırım yarımadası Ukraina nezareti altına qaytacaq.
Bu aqta, Yuqarı Şurada ükümetniñ faaliyeti leyhasını taqdim etip, Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük bildirdi.
«Donetsk ve Lugansk Ukraina topraqları ola, Qırım da Ukraina terrtoriyası olur», – dedi o ukrain devletniñ sıñırları ve Divar leyhası aqta söz yürsetken vaqıtta.
«Donatılğan sıñırları olmağan devlet toprağını qorçalap olamaz. Biz, ne territorist, ne ücretli askerler keçmesin dep, Ukraina ve Rusiye arasında sıñırnı qurmalımız, Ukraina er keske: bu bizim toprağımız, dep aytmaq kerek. Sıñır qurulacaq», – dedi baş nazir.
Cumaaqşamı künü, dekabr 11-de, Arseniy Yatsenük Şurağa ukrain akimiyetiniñ faaliyeti leyhasını taqdim etti. Bu programma tasdiqlanılsa, Nazirler Kabinetine bir yıl devamında istifa telükesi olmamaq kerek.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanı kibi, bu sualni «baş nazir muavini»niñ faaliyetini teñqit etken deputat Lentun Bezaziyev kirsetti.
Prezidium kün terkibinde olğan meseleni alğışladı ve işbu sualni mayıs 21-de, çarşenbe künü, Qırım «parlamenti»niñ toplaşuvında muzakere etecek. Mında deputatlar «baş nazir muavinini» işten boşatmaq ya yoq, degen qararnı alacaqlar.
2014 senesi aprel 2-de «Qırım Cumhuriyet Devlet Şurası» Qırım nazirler Şurasında «reis muavini» vazifesini eda etmege Lenur İslâmovnı, milletler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ «reisi» olaraq Zaur Smirnovnı tayinlemege qarar aldı. Ekisi de bu vazifelerge qırımtatar milliy Meclis tarafından yollanıldı.


text:
Aqmescitniñ eki «Silpo» tükânında mahsulatlar ep azlaşa. Tükân hadimleri mahsulat bar olğanını köstermege tırışalar, beştahtalarnı içimliklernen tolduralar. Evelden, biskvitlerniñ çeşitlerinen tolıp-taşqan beştahtalarda, «Mivina» tura. Balalar içün yemek satılğan yerde – bir qaç dane botqa qutusı ve meyva ezmesi bar. Canlı balıq içün akvarium ekseriy alda quru, tuzlu balıq bulunğan buzdolaplar boş. Ukrain qaşqavalları yoq. Et mahsulatlarnıñ qıtlığı da duyula. Sütten yasalğan mahsulatlar da az sayıda. Müşteriler, evelden Aqmescitte eñ belli tükânlardan biriniñ yanından keçip keteler.
«Evelsi tek bu tükânda er şeyni satın ala edik,– dey Aqmescit sakini Olga. – Biz mında yaqın yaşaymız. Amma, şimdi baş-başqa tükânlarğa baramız. Mında alınacaq şey yoq. Olğan mahsulatlar da başqa tükânlarğa baqqanda daa paalı».
«Men şaştım, – dey Çehiyada oquğan Svetlana, işğalden soñ, o birinci kere tuvğan Qırımğa keldi. – «Silpo»-ğa hoşaf almaq içün kirdim. Mında ise, nasıldır rusiyeli içimlik tura. Tek bir şirketniñ mahsulatı. Aydı, alışqan hoşafımnı başqa tükândan barıp qıdırayım».
«Böyle şey asıl olmağan edi?! – dep çorlana Andrey. – Buzdolaplar aman-aman boş turalar. Evelden deñiz mahsulatınen top-tolu ediler, şimdi ise, tübünde bir qutuçıqnı körip olamız».
Müşteriler, avropadan ketirilgen şaraplar ğayıp olacağından saqınıp, paalı içimliklerni satın almağa aşıqalar. Amma, rusiyeli şaraplar sırasına keçken «İnkerman» şarabı yeterli sayıda. Tapalar üstünde ukrain aktsiz markaları yerine rusiye markalar şişeniñ özünde mevcut. Şirketniñ yañı menzili de qayd etilgen: Rusiye, Aqyar.
Daimiy müşteriler alışqan soñ, ale daa «Silpo»ğa baralar, hadimler pek sıq deñişkenini qayd eteler. Satıcı ve kassirlerniñ sayısı azlaştı. 17 kassadan tek 2-3 çalışa.
«Adamlarnıñ bir qısımı ya özü ketti, ya da qısqartuvğa oğradı,– dey hadimlerden biri. – Satmağa şey yoq. Er şey yahşı olacağına işana edik, amma endi çoq ümüt etmeymiz. Reberler iç bir şey añlatmaylar. Qapatacaqlar, deyler. Mına oturıp tüşünem – özüm keteyimmi ya da işten çıqaracaqlarını bekleyimmi».
Qırım işğal etilgen soñ, «Silpo» tükânlarınıñ reberleri işhaneler qapatılması mümkün, dep aytqan ediler. Sebebi işğal etilgen territoriyağa mahsulatlarnı ketirmege küç ve naqliye masrafları öskeninen bağlı. Amma, soñra tükânlarnıñ ticariy müdiri Svetlana Diyuk aytqanı kibi, şirket rusiyeli qanunları boyunca resmiyleştirildi.
«Biz qapatılmaycaqmız, aksine Qırım istisalcılarnı celp etmege tırışacaqmız ve olarnıñ mahsulatlarını takdim etecekmiz»,– dep aytqan edi müdir iyün ayında.
Amma, bir qaç ay içinde «Silpo» tükânlarınıñ işi bir yolğa qoyulmadı. Qırımlılar alışqan aktsiyalarnı tükân artıq keçirmey. Ball toplap, olarnı mahsulatqa deñiştirmek programması çalışmay. Şimdilik, tükânlarnıñ iç biri qapatılmadı, amma ileride ne olacağı belli degil.


text:
Rusiye advokatı Nikolay Polozovnıñ uquqiy imayecisi peyda oldı. Bunı Polozov dekabr 12-de Facebooktaki saifesinde yazdı.
Polozovnıñ bildirgenine köre, onıñ imayecisi Qırım advokatı Oksana Jeleznâk ola.
«Menim emrime köre, imayem oturış (Polozovnıñ şaat olaraq sorğuğa çekilmesi –QA) avuştırılmasını isteycek. Ümüt etem ki, mahkeme tez ve qanunsız qararlarnı qabul etmez», – dep yazdı Polozov.
Advokat Kyivge ketip, mahkeme oturışına kelemeycegini bildirdi. O, «işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ qorçalanması meselesini aydınlatacaq ola».
Polozovnıñ bildirgenine köre, «İlmi Ümerovnıñ davasında» FSB taqiqatçısı advokatnı şaat statusına keçirmege ve Polozovnı sorğuğa çekmege tırışıp, esnastan çetleştirecek ola.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde fevral 14-de advokat Nikolay Polozovnıñ «Ümerov işinde» şaat olaraq yaqalavı ve sorğuğa çekilmesinden bergen şikâyet arizası baqıla. Bunı Radio Svoboda jurnalisti haber ete.
Jurnalistniñ bildirgenine köre, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi 2016 senesi dekabr 13-de Rusiye FSB taqiqatçısı İgor Skripkanıñ muracaatını qanaatlendirip, advokat Nikolay Polozovnı «vazifesini yapqanda alğan malümatlar aqqında» sorğuğa çekmege izin berdi.
Taqiqatçı Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruv yapması ile qabaatlanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovnıñ işinen bağlı sorğu keçirilmesini talap etken edi. Bes-belli, taqiqatçı Polozovnı şaatqa çevirip, Ümerovnıñ imayecileri statusından çıqarmağa tırışqandır.
Yanvar 25-de Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ altı hadimi Polozovnı Aqmescitniñ Serov soqağındaki musafirhane yanında yaqalap, onı sorğuğa alıp kettiler. Advokat bunı qaçıruv olaraq tanıp, advokatlar toplulığını bu areketlerge cevap bermege çağıra.
Dekabr 20-de Qırımda advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş ğayrıdan açıldı. Uquq qorçalayıcılar Rusiye uquq qoruyıcı sistemasınıñ bu areketleri Polozovnı «fevral 26 davasınıñ» imayesinden ayırmaq içün yapıla, dep tüşüne.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar yarımadada Rusiye akimiyetini tanımadı. Böylece, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti ve uquq qoruyıcıları olarğa qarşı basqı yapmağa başladılar. Dünya toplulığı Qırımda insan aqlarını qorçalamağa çağıra, Rusiyeden ise yarımadada insan aqlarına riayet etmesini talap ete. Qırımda bir sıra mahkeme esnası keçirile, tintüv ve apis cezaları devam ete. Uquq qorçalayıcılar Rusiye akimiyetiniñ Qırımda yapqanları «siyasetnen bağlıdır» deyler.
Qırımda bir sıra mahkeme davası devam ete, qırımtatar halqınıñ temsilcileri yaqalana, evlerinde tintüvler keçirile. Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ bu yapqanlarını uquq qorçalayıcılar «siyasiy sebeplernen» bağlay.


text:
Hersonda qırımtatarlarnıñ din-medeniyet merkezini açtılar ve bedava qırımtatar derslerini teşkil ettiler.
Teşkilâtçısı «Qırımtatar cemiyeti» cemaat teşkilâtınıñ Herson temsilciligi ola.
Teşkilâtçılar er kesni davet eteler. Dersler aftada eki kere – çarşenbe ve cuma künleri aqşam yerli din-medeniyet merkezinde keçirile.
«Bir qaç ders keçti. Qırımtatarlar kele – qadın, genç, balalar. Balalar daa çoq olsa, olarnı sınıflarğa bölecekmiz», – dep ayttı oca, Qırımdan köçip kelgen Nadir Selimov Qırım.Aqiqat saytına.
Din-medeniyet merkezinde arapça dersleri de açıldı. İleride türkçe ve Quran kurslarını açmağa, medeniy ve tasil tedbirlerini keçirmege planlaştıralar.