text:
«Qırım evi» teşkil etken «Qırım ikâyeleri» halqara online fotoresim yarışında Rifhat Yakupovnıñ «Mında evimiz olacaq, oğlanım!» Adlı fotoresimi ğalebe qazandı.
Müellifniñ aytqanına köre, bu fotoresim onıñ Qırım ziyaretlerinden biri esnasında yapıldı – 1991 senesi mayıs ayında faal qurucılığı başlağan Bağçasaraynıñ altıncı mikrorayonında.
«Kimse foto çıqarmamnı sımarlamağan edi. Qırımtatarlarnıñ rejim ile zor küreşi, Vatanğa qaytuv küreşi, bu halqqa sevdirip, çette qalmağa imkân bermedi. Neticede qarar aldım – özümni vatanım Tataristandan daa çoq tatar kibi is etkenim yerge köçecem», – dep tarif etti fotoresim aqqında Rifhat Yakupov.
Finalistler arasında Leylâ Ametovanıñ «Oynağan terek», Seytumer Seytumerovnıñ «Devlet-Saray küz boyalarında», Serşey Ziskonıñ «Ceneviz qalesi» ve digerleri bar.
İşler bir ay devamında qabul etildi. Bu vaqıt devamında yarışqa 33 müellifniñ 89 fotoresimi keldi.
«Meraqlı fotoresimlerden ğayrı, iştirakçilerniñ keniş coğrafiyasını körmek mümkün – ebet, Qırım ve Ukrainanıñ diger köşelerinden ğayrı, New York, Pittsburgh, İstanbul ve Londradan müellifler bar», – dep ayta teşkilâtçılar.
Ğalip diplom, hatıra bahşışı ve ukraince çıqqan qırımtatar nesiriniñ neşir toplamını alacaq.
«Qırım eviniñ» Ukraina fotoressamları milliy birliginen beraber «Qırım ikâyeleri» halqara online fotoresim yarışını keçirgeni aprelniñ 1-nde haber etilgen edi.


c: text/html

text:
Aluştada iyün 17 künü «Aluşta gülü-2015» festivali çerçivesinde çay gülü yapraçıqlarınıñ cıyuvı boyunca yarış keçirilecek. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, yarış Aluşta sovhoz zavodınıñ gül tarlalarında keçecek, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Aluşta istiraat evi ve şifahaneleriniñ komandaları iştirak etecek, ğaliplerge ediyelerni bermege vade eteler.
Bunıñ ile «Aluşta gülü-2015» festivali çerçivesinde şeer yalı kenarında bayram programması planlaştırıla. Yapraçıqlarnıñ cıyuvı boyunca yarışınıñ ğaliplerini taqdirleycekler, «Qırım Provansı» ressamlarınıñ resim yarışı, icadiy taqımlarnıñ çıqışları, gül yapraçıqlarından çay ve tatlınıñ tadına baqılması, «Gül Qıraliçesi»niñ saylavınıñ olması planlaştırıla.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovğa yañılanğan iddianame taqdim etildi. Bunı Radio Svoboda jurnalisti haber ete.
Muhbir: «İlmi Umerovğa yañılanğan iddianame taqdim etildi. İç bir şey deñişmedi. Aynı madde, aynı vaqia qaldı», – dep qayd etti.
Bundan evel Rusiye FSB tarafından Umerovğa qarşı yañı tarirde iddianameniñ taqdim künü yanvar 30, bazarertesi kününe keçiktirilgen edi.
Bundan evel İlmi Umerov FSB taqiqatçısı onı yanvar 27 kününe çağıttırıp «qabaatnı yañı şekilde» taqdim etmege istegenini haber etken edi.
İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe 2016 senesi dekabr 30-da bildirdi ki, babası Rusiye maliye monitoringi federal hızmetiniñ saytında derc etilgen terrorist ve ekstremistler cedveline kirsetilgen. Onıñ nomerası 5826. Umerov, bu cedvelge kirsetilmesine qarşı mahkemede itiraz bildirmege niyetli olğanını beyan etti.


text:
`152 bala köç qullanudan ülgän` Näticälär
Xäbärlär [147]
- TRT WORLD FORUM 2021: Klimat krizisı belän köräş yulları
- İlbaşı Xalıqara qız bala köne uñayınnan yullama urtaqlaştı
- Donbassta separatistlarnıñ höcümendä Ukraina ğaskäriye ülgän
- Niderlandta köç qullanu artqan
- AQŞta qorallı köç qullanu artqan
- Makdonaldsqa bala êşçe reakśiyäse
- Stoltenberg Äfganstandağı wazğıyät’neň borçu tudıruın belderde
- Äfganstanda uzğan ayda tınıç xalıqtan 1000 nän kübräk keşe ülgän yäki yaralanğan
- 12 yäş'lek balanı atıp üterdelär
- Afrikada millionlağan bala mäktäpkä bara almıy
- Qıtay ğailälärgä 3 bala alıp qaytırğa röxsät itäçäk
- Germaniyada uzğan yıl 152 bala köç qullanudan ülgän
- İzrail höcümnärendä jurnalist ülgän, 221 şähit
- 16 yäşendä şähit buldı
- M’yanmada ülgän grajdannarnıñ sanı 614kä citkän
- Kovid-19 çorında üle balalar küp tudı
- Qurqu mäğaräsendä 6 meñ yıllıq bala skeletı tabıldı
- Zelenskiy: "Qıynawçılarnı tabığız häm cäzaların biregez"
- Qatı köç häm Törkiyä
- Patşanıñ nikyaxsız qızı prinśessa buldı
- Törkiyä süriyäle yätimnärne söyenderde
- İtaliyadağı cirteträwdän ber niçä säğät uzğannan soñ qotqarılğan qız-bala
- İndoneziyaneň köç simvolı – batu taşı
- Xafternıñ baliğ bulmağan suğışçıları añlata
- Cirteträdä 247 keşe ülgän
- Bala su torbasına qısılğan
- Süriyäle balanıñ keşe dönyasın oyalta torğan küreneşe
- Xalıq köçeneñ östendä köç yuq


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi qırımtatar halqı Qurultayınıñ Herson vilâyetinde ötkermek imkânlarını baqacaq. Bunı Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bunıñ kibi fikirler olğan edi, ve qırımtatar halqı temsil organınıñ eñ yaqın toplaşuvında muzakere etilecek.
Böyleliknen, Meclis Kâtibiyetiniñ reberi Dilâver Akiyev «qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov» Qurultayda iştirak etsin dep, böyle teklifni seslendirdi. Bunı o özü Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Yaqın şarq tedqiqler Merkeziniñ müdiri İgor Semivolosnıñ fikirince, Qurultay sessiyası Herson vilâyetinde keçirilse, Meclis qabul etken qararı tasdıqlana bile. Lâkin böyle vaziyette qırımtatar halqınıñ temsil organını yasaq ete bileler, çünki işğalciler onı nezaret etip olamazlar.
Meclisniñ yaqında olıp keçken toplaşuvında Qurultay meselesi kün tertibinde bar, lâkin onıñ vaqtı ve sanını belgilemek kerek, dep aytılğan edi. Meclis öz vekillerini Qırım «akimiyetine» yollamaq qararını lâğu etti.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevnen laf etip, «Qırım platformasına» islâm dünyasından qoşma iştirakçi memleketlerni celp etmege yardım etecek, dep vade etti. Bu aqta Cemilev Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Erdoğannen körüşip, «Qırım platformasınen» bağlı tam fikri içün teşekkürler bildirdim, amma bu yeterli olmağanını ayttım: Türkiye üçünci dünya memleketlerinde, islâm memleketlerinde, tesirini qullanmalı, olar da «Qırım platformasına» qoşulsın… (Avgustnıñ soñunda Kyivde keçirilmesi planlaştırılğan – QA) sammitten evel islâm memleketlerine bir qaç ziyaretimiz olacaq, ve Erdoğan bu meselede qol tutacağını vade etti», – dep qayd etti qırımtatarlarnıñ lideri.
Mustafa Cemilev, Türkiyeniñ özüniñ «Qırım platformasında» iştirak etmesi müim ola, dep qayd etti.
«Türkiye Ukrainadan eki qat büyük ve umumiy milliy mahsulatı ondan beş qat büyüktir. Türkiye ordusı Avropada eñ büyüktir – tahminen 400 biñ insan. Em de o, Qara deñizniñ lideri ola, dep aytmaq mümkün», – dep ayttı Cemilev.
Türkiye akimiyeti, Mustafa Cemilevniñ beyanatını açıq şekilde izaatlamadı.
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ aprelniñ 10-nda bildirgenine köre, İstanbulda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile keçirgen muzakerelerde Ankaranıñ Qırım ilhaqını tanımamaq qararını tasdıqladı ve Ukraina akimiyetiniñ yarımadanı işğalden qurtaruv teşebbüsi olğan «Qırım platformasına» qol tuttı.
ABD, Poloniya ve bir sıra memleket, şu cümleden Rusiye bu platformağa qol tuttı.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovnıñ fkirince, Eski Qırımnıñ meri Pötr Kötük istifa aqqında arizanı saylavlardan evel yazmaq kerek.
Bunı «parlamentniñ» matbuat-hızmeti bildire.
Konstantinov iyül 3 künü eski qırımlılarnen körüşken soñ, bu kibi beyanatnı yaptı.
Kak soobşçayet press-slujba, gorojane ötritsatelno ötsenivayut deyatelnost Kötüka na doljnosti rukovoditelâ goroda.
Matbuat hızmeti bildirgenine köre, şeer sakinleri merniñ faaliyetine menfiy qıymet keseler.
«Şeerde nufuzı alçaq ve Eski Qırım sakinleri tarafından begenilmegen mer çalışmamaq kerek. Bu kibi insanlarnınh vaqtı keçti ve daa eyi çalışacaq, iñqiraz zamanında vaqtında riayet ete bilecek reberlerni qoymaq kerek. Adamlarnıñ menfiy munasebeti bildirilgen soñ, o, saylavlarnı beklemeyip, ariza yazmalı», - dedi Konstantinov.
Keçenlerde Qırımda Keriç, Kezlev ve Aluşta şeer yolbaşçıları istifağa kettiler.


text:
Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ekinci mabüsi Nuri Primov qomşu Rusiyeniñ Mariy El Cumhuriyetindeki Rusiye koloniyasından azatlıqqa çıqtı.
Bu aqta advokat Rustem Kâmilev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Nuriniñ alı yahşı, er şey güzel. Şimdi apishane urbasını deñiştirsin dep, oña qıyafet alamız. Qırımda tintüv vaqtında alınğan bütün vesiqalar, pasport ve diplomlarını oña qaytardılar. Yarın evde olacağına ümüt etemiz», – dep bildirdi advokat.
Kâmilevniñ qayd etkenine köre, Nuri Primov koloniyadan çıqqan soñ olarnı, tahminlerge köre, FSB hadimleri ozğara: «Şimdi şeerde dolaşamız ve taqip etilgenimizni farq etemiz. Kimse yanımızğa kelmey, qayda barğanımızğa baqalar. Koloniya ögünde «Rossiya 24» kanalınıñ jurnalistleri bar edi, elbette, kimse izaat bermege razı olmadı».
Bundan evel Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem Vaitov Rusiye apishanesinden azatlıqqa çıqtı, dep haber etildi.
2016 senesi sentâbr ayında Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi qararını seslendirip, «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca qabaatlanğan aqyarlılar Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovnı beş yıl umumiy rejim koloniyasında qalmalarına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İyünden başlap Aqmescit yollarını 390 million rublege tamirleycekler. Bunı rusiyeli şeer memuriyetiniñ başı muavini Pavel Kuznetsov bildirdi. Onıñ aytqanına köre, şeer büdjetine aqça “Havfsız ve keyfiyetli maşna yolları” programması neticesinde ayırıldı
Umumen bu leyha çerçivesinde Aqmescitniñ 26 soqağınıñ tamirlevi közde tutula. Bundan ğayrı, memurlar bildirgenine köre, Rusiye prezidenti yedek fondunıñ aqçasına, Aleksandra Nevskogo, Karla Marksa, Selskoy soqaqlarında yol töşemesiniñ temelli tamiri yapılacaq. Keçken yıl Aqmescit yol tamirlevine 1,5 million ruble masraf etti, amma memurlar icracılarnıñ işinden memnün qalmadı.
“Aqmescit cemiyetiniñ birleşmesi” birleşiminiñ başı Sergey Dudçenko, şeerniñ rusiyeli akimiyeti yol tamiri meselesinde şeerlilerni hoş qaldırmadı, dep saya.
Tamir etilgen çoqusı yollarnı memuriyet atta qabul etmedi - er yerde hata-qusurlar, keyfiyetsiz materiallarSergey Dudçenko
- Pek çoq aqça masraf etildi, amma istenilgenniñ 40%-ı tek yapıldı. Tamir etilgen çoqusı yollarnı memuriyet atta qabul etmedi - er yerde hata-qusurlar, keyfiyetsiz materiallar. Ne olsa da, amma qabarcılıq alâ daa sıq-sıq rastkele. Yañçıq, bir ay evelsi, iş keyfiyetine qıymet kesüv komitetiniñ vekili qabarcılıqta tutuldı. Er şeyni paranen, yalannen, hızsızlavnen çezeler, yapılğan işiniñ federal közetüvi yoq. İçtimaiy nezaret de yetmey. Kollektivnıye Sadı qasabasında yolğa 340 million ruble ayırıldı, büyük keyfiyeti olacaq dep, federallar, Nazirler Şurası, memuriyet teşkerecek, dep işandıra ediler. Nezaret olğance, bir coruq yapa ediler, amma soñ - graviy yerine qurucılıq çöplügi, er şeyni tayaqlardan, çöplükten yapa ediler.
Böyle işlerni yapmaq içün mahsus Rusiyeniñ türlü bölgelerinden icracılarnı tutalarm çünki olarnıñ soñ ucu-bucunı tapmaq pek qıyım, dey Sergey Dudçenko.
Neticede ise böyle ola: yaptılar ve kettiler, siz ise istegeniñiz kibi qullanıñızSergey Dudçenko
- Yerliler bu işke celp etilmey, er şeyni başqa yerden kelgenler - gastrabayterler becere. Neticede ise böyle ola: yaptılar ve kettiler, siz ise istegeniñiz kibi qullanıñız. Bütüni mahinatsiyalar ve aqça aqlaması. Aqmescit, asıl da, paytaht, amma yapılğan iş keyfiyetine köre artta qala. “Tavrida”da ne yapılğanını baqıp turam - bam-başqa. Anda qatlamlar körüne, keyfiyetli materiallar, iş tehnikası, adamlar - mütehassıslar. Aqmescitte ise nasıldır klounlar, bu nasıldır saçmalav. Beş yıldan berli olğanı - para aqlaması. Aksönov köre, o soqaqlarnı keze, amma susmaq mecbur. Ya ne aytsın? Bütün bu icracılar Şeer şurasında oturışı. Sakinler şikâyet ete, amma 90% meselelerde boş cevap alalar.
“Yol areketiniñ havfsızlığı teminatı” rusiye cemiyet sistemasınıñ başı Konstantin Krohmal, alçaq yol keyfiyeti içün mesüliyetli memurlarnı cezalamaq kerek, dep saya.
- Yollar yaramay olğanı meni şaşırtmay. Men bütün şu memurlarnı bir yük maşnasına oturtıp, Bağçasaray taraflarında sekiz saat yürgüzer edim, yanları yahşı etip urulsın dep. Bundan soñ yolları güzel olğan Afrika memleketlerini kösterir edim. Qıtayda kibi, yaramay yollar içün atar edim. Menimce, ciddiy bir nezaret kerek. Memur bir ruble bile alıp, yolğa masraf etmese - arqası terlesin. Böyle meseleler çıqsa, demek yolbaşçı qabaatlı, o, bütün hadimlerini toplap, olar bu işke ciddiy yanaşsın dep kesen-kes aytmalı. Ne qadar aqça ayırıla - aqılğa zarar! - o 100 rubleliklernen Köktöbelden Novıy Svetkece yol töşemek mümkün.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi aprelniñ 12-nde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Lenur Seydametov ve Timur Yalkabovnıñ sıñırlav tedbirini uzattı. Olar 2021 senesi iyülniñ 15-ne qadar apiste qalacaqlar, dep haber ete «Qırım birdemligi» birleşmesi.
Haberde aytılğanına köre, prokuror, mabüsler «azatlıqta cemaat nizamı içün telüke ola ve saqlanmağa tırışacaqlar», dep tüşüne. İmaye ise, dava mabüslerini tahqiqat izolâtorında tutmaq içün delil olmağanını israr etti.
«Mahkeme delillerimizni diñlep eşitmedi», – dedi advokat Refat Yunus.
Timur Yalkabovnıñ imayecisi Safiye Şabanovanıñ aytqanına köre, onıñ müvekkili mahkeme-psihiatrik ekspertizasından keçkeni içün mahkeme oturışuvında yoq edi.
«İmayeci, sıñırlav tedbirini uzatuv evelki qararına qarşı istinaf şikâyetini berdi, amma şikâyet öyle de baqılmadı, ve neticede apiste tutuv müddetine dair yañı qarar çıqarıldı», – dep aytıla «Qırım birdemliginiñ» haberinde.
Qayd etilgenine köre, Timur Yalkabovnıñ qız qardaşı astma ağırlaşqanından apishane şaraitlerinde sağlığı içün qasevetlene.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemliginiñ» faali Lutfiye Zudiyevanıñ aytqanına köre, tutulğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları olğanından şübhelene ve Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye quvetçileriniñ fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda keçirgen tintüv ve tutuvlarğa qarşı narazılıq bildirdi. Müessise, halqara institutlarnı bu areketlerge qıymet kesmege çağırıp, soñki tutuv ve tintüvler aqqında malümatnı BM Baş Assambleyasınıñ sessiya baqıluvına çıqarmağa planlaştıra.
Ukraina Reintegratsiya nazirligi halqara toplulıqnı Qırımdaki tutuvlarğa cevap bermesine çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir davası»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Hacıtarhan Hanlığı
Hacıtarhan Hanlığı yaki Astarhan Hanlığı - Altın Orda dağılğandan soñ qurulğan, 1466-1554 yılları arasında üküm etken, baş şeeri Hacıtarhan bolğan bir Türk hanlığı.
Cengiz Hannıñ nesilinden bolğan Cuci Ulusına baylı bolğan Toqa Temir qorantasından bolğan Qasım Han tarafından qurulğan.
Kâdebir Qırım Hanlığıman baylanış yasap Osmanlı Devletiniñ tesirine kirgen Edilmen Ten Suv özenleri arasında tüzülgen bir hanlıq edi.
1556 yılında Rusiye çarı Qorqunçlı İvan tarafından yoq etile. Oruslar Hacıtarhanğa basıp kirgen soñ Orta Asiyadaki başqa türklerge de havflı bolmağa başladı, Osmanlı halifesinden yardım tilegen Türkistan hanlıqlarına añlaşıla ki, Osmanlı yeterli yardım berip olamağan, buña sebep bolğan şiy de Qırım hanlarıman Osmanlı paşaları arasında bolğan kelişmemezlik, em Osmanlıdağı Merzifonlı Qara Mustafa Paşanıñ Qırım hanı ve Osmanlı padişasına satqınlığı, neticede şo paşa ölüm cezasına tartılğan. Ekinci Viyana Uruşı da şo paşanıñ hataları sebebinen yeñişsiz bolğan.


text:
Keçken raatlıq künleri Aluşta sakinlerine «Yedinaya Rossiya — regionlılarnı» istifağa yollamaq talapları ile bağçalarda inşaat qurucılığına qarşı aktsiyanı keçirmege yasaq etiler.
«Tvoya gazeta» bildire ki, tedbirniñ keçirilmesi belgilengen meydanğa eki avtozak ve OMON hadimleri keldiler, meydan ise ondan ziyade politsiya hadiminiñ nezareti altında buluna edi.
Neşirniñ malümatına köre, tedbir şeer akimiyeti ile muzakere etilgen edi, lâkin bazar künü saba faallerge aktsiyanı keçirmek yasağı aqqında bildirdiler.
«Vazifelerini yapqan politsiya hadimleri Ğalebe Künü ile bağlı risalelerni tarqatqan bir qaç nefaqacını, milliy-azatlıq areketiniñ faalini yaqalap avtozakqa ozğardılar», – dep yaza gazeta.
Qırım.Aqiqat bildire ki, aprel 15-te Aqyarda politsiya hadimleri «Aqyarnı qorçalayıq» cemaat areketi faalleriniñ mitingini yaqaladılar. Olar «yerli akimiyetniñ işsizligine» qarşı narazılıq bildirmek içün Nahimov meydanında toplaşqan ediler.


text:
Krasnodar diyar mahkemesi iyün 10 künü Ukraina Yuqarı Şurası deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ soñ sözüni diñleycek. Evel mahkemeci olmağanlar onı muqaytsızlıqtan öldürüvde ve silânıñ qanunsız saqlanmasında qabaatlı olaraq tanıdı.
«Cemilev soñ sözüni aytacaq toplaşuv çarşenbe künü saat 15:00 başlaycaq», – dediler RİA Novosti agentligine mahkemede.
Neşirniñ malümatına köre, devlet qabaatlayıcısı Svetlana Nekoz Hayser Cemilevge 5,5 yıllıq apis cezasını bermege teklif etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ sözlerine köre, Cemilev böyle qattı cezasını qazanmadı. Em de cezasını Rusiyede degil, Ukrainada körmeli.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Ömür cezasını belgilegen öldürüv qabaatı lâğu etildi. Cemilevniñ imayesi qarardan memnün qaldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Memet Belâlovnıñ ömür arqadaşı Ediye mayısnıñ 6-nda onıñnen körüşken soñ sağlıq vaziyeti ve Aqmescit SİZOsındaki şaraitler aqqında tarif etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebookta haber ete.
«Apishane aşından aşqazanı ağıra, tibbiy yardım yaramay. Kerekli ilâclar berilmey. Memet tişleri tökülgenini ayta. Şahsiy tiş ekimini çağırmağa mecburlar. Kamerada tutuv şaraitleri yaramay. Er yerde furun böcekleri ve qandalaylar. 18 kişilik kamera, anda ise 22 insan tutula, nevbetnen yuqlaylar», – dep tarif etti Ediye Belâlova.
Memet semetdeşlerini mubarek Ramazan ayınen tebrikledi ve yardım etkenlerge teşekkürler bildirdi.
Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ vekilleri Belâlovnıñ ömür arqadaşınıñ bu beyanatını izaatlamay.
2017 senesi oktâbrniñ 12-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina halq depuatı, ukrain yırcısı, qırımlı Zlata Ogneviç öz Facebook saifesinde bala evlerinde terbiye alıcılar ve ATO zonasında cenkleşken arbiyler ile körüşüvinden olğan duyğuları ile paylaştı.
«Balalarımız bayramğa Jitomir vilâyetiniñ bala evlerinden kelgenler. Balaçıqlar ana-baba sevgisinden marum qalğanından canım sıqına… Biz olarga aqiqiy yılbaş masalını bağışlap oldıq! O qadar sevinç, tebessüm, baht! Jitomir arbiy hastahanesinde ATO arbiyleri ile körüşüv de maña aynı tesir etti. Ukrainanıñ aqiqiy qaramanları!!! Olarğa qolay degil, amma olar küleler, şaqalaşalar ve kene de arbiy hızmetine qaytmağa azır olğanını bildireler… Ukraina erkekleri Dünyada eñ cesür olğanını kene de añladım!»,– dep yazdı Ogneviç.
Yırcı yañı yılda «Ukrainağa çoq beklenilgen barışıqnıñ kelmesini» tiledi.


text:
Mäsqeude Saban tuyı yıl sayın bilgelängän ber urında uzsa, Mäskäw ölkäsendä Saban tuyı bäyräme ber şähärdän ikençe şähärgä küçä. Bıltır ul Odinsova rayonında uzğan ide, alar estafetanı Dubna rayonına tapşırdılar. Bıyıl Mäskäw ölkäse Saban tuyın Dubna şähäre milli üzäge äzerli. Şul waqıtta, Mäskäw ölkäse Saban tuyın da alay küçerep yörtergä kiräkmi , ber şähärne saylap alırğa da yıl sayın şunda uzdırırğa kiräk digzn fikerlär dä bar ide. läkin mäskäw ölkäse milli mädäni möxtäriät räise Färit Mogtasarovnıñ bu täqdimgä qarata üz fikere bar. Dubna şähäre milli mädäni möxtäriät räise Färit Mogtasarovnıñ torğan ñire dä . Ul Qazannıñ aviatsiä institutı tämamlağannan son. mäskäw ölkäseneñ fän şähäre dip atalğan Dubnada eşli başlıy, biredä kandidatlıq dissertatsiäsen yaqlıy häm tatarlarnı barlap oyıştıra başlıy. Alar inde Saban tuyına äle uzğan yıldan uq äzerlänä başlağannar. Färit Mogtasarov tatarlar turında gazetada da mäkälälär basılıp tora dide. Dubnañda çığa torğan Vstreça- Oçraşu digän gazetada Rus keşese Vitaliy Lixaçev yazğan natsiä geroev, batırlar milläte digän mäkälädä süz tatarlar turında. urıs tatar mönäsäbätläre turında bara. avtor üzlären bez wayımsız yalqaw keşelär, üzebezneñ yanıbızda yäşägän başqa millätlärgä bitaraf. Ä bit nindi ğäcäyep yazmışlı. nindi batırlıqlarğa iä bulğan tatar milläte keşeläre yäşi bezneñ arabızda dip, Aleksandr Matrosovnıñ da . oçuçı Qarbışevnıñ tatar keşese buluları turında yaza. Häm kiläçäk Saban tuyı xaqında da mäglümät birä. Ä inde Färit Mogtasarov bıyılğı Saban tuyı başqa Saban tuylarınnan qayber üzençälekläre belän dä ayırılıp tora dip, süzen däwam ite.
Sez mäskäw ölkäse milli mädäni möytäriät räise Färit mogtasrovnfıñ Mäskäw ölkäse Saban tuyı turındağı fikerlären işetegez. Dubna şähärendä ölkä Saban töe 16 iyündä bulırğa tieş. Tapşıru axırında ber qayğılı xäbär. Mäskäwdä 79 yäşendä, ğalimä. tanılğan akademik Ädxäm Tenişevnıñ uquçısı, Mäskäwdä tatar klassların oyıştırıp yörüçelärneñ berse, farsı, ğäräp, tele iske tatar yazuı belgeçe Gölsem Galimova wafat buldı. ul soñğı yıllarda Mäskäw islam universitetında uqıta ide. Başqortstannıñ Miäkä rayonında tuıp üskän Gölsem xanım azatlıq radiosınıñ iñ aktiv tıñlawçıların berse buluı belän dä bezgä yaqın. Gölsem xanım xatta barlıq xäbärçelärebezneñ dä fotoräsemnären soratıp alğan ide. Awır tufrağı ciñel bulsın, urını cännättä bulsın.
Näzifä Kärimova, Mäskäw


text:
Kiyev – Ukrainağa qoltutqan qırımlılar olarnıñ memleketniñ qıtaiy qısmında olarnı unutmağanlarını eşitmek ihtiyacları bar, dep ayta ediler. İşğal etilgen yarımadada insan aqları bozula, söz serbestligi yoq etile ve azlıqlarnıñ aq-uquqları sıñırlana, olar ise qoltutuvğa muhtaclar.
Qırım.Aqiqat saytı muracaatlarnı toplay – memleket kene bir olacağına inanğan meşur ve pek meşur olmağan insanlar qırımlılarğa qoltutqanlarını bildireler.
Ukrain jurnalisti, «Ukrainskaya pravda» internet neşiriniñ baş muarriri Sevgil Musayeva semetdeşlerine qoltutıp, tezden bu adiselerni müthiş bir tüş kibi hatırlaycaqlarına inanğanını ayttı.
– Qıymetli semetdeşlerim, qıymetli qırımlılar! Bilem, şimdi zor vaziyettesiñiz, men de zor aldam: Qırımda olğanlarnı körmek pey qıyın.
İnsan aqlarınıñ bozulmasını bilemiz, Ukrainağa qoltutqan adamlarğa anda yaşamaq ne qadar qıyın olğanını bilemiz.
Asretlik, keder, bir yıldan ziyade keçti. Bu adiselerge inanmaq ve qıymet kesmek alâ daa pek qıyın: 21-inci asırda işğal.
Al-azırda siziñ içün printsipleriñiz, Vatanğa sadıq qalmaq ne qadar qıyın olğanını añlayım. Qırım içün böyle bir kelecekni iç bir vaqıt tasavvur etmegen edim ve o deşetli martnıñ olmasını istemez edim.
İnsan olıp qalmağa tilemek isteyim. Bir yıldan soñ bunı müthiş bir tüş kibi hatırlamamıznı ister edim, printsipler azatlıq, amanlıq ve bazıda, belki de, ömürge teñ kelgen vaziyette yaşaysıñız, şunıñ içün cesür ve sabırlı oluñız.
Geceniñ eñ qaranlıq saati – tañdan evel. Erte ya da keç, faqat tañ ata. O, bizim içün, memleketimiz içün, Qırım içün atacağına inanam. Epimiz büyük bir aile olacaqmız
Ukraina akimiyetiniñ areketsizligi içün afu soramaq ister edim. Qıtaiy Ukraina ile demir yol alâqalarınıñ olmamasına yazıq. Bir sıra problem, bir sıra qıyınlıq. Amma, eminim, olğan qıyınlıqlar hulâsa çıqarmamız içün berille. Er bir insan dayana bilecek qıyınlıqlarğa rastkele.
Aytalar ki, geceniñ eñ qaranlıq saati – tañdan evel. Erte ya da keç, faqat tañ ata. O, bizim içün, memleketimiz içün, Qırım içün atacağına inanam. Epimiz büyük bir aile olacaqmız. Bu vaziyetten doğru hulâsalar çıqarıp, ileride bunıñ kibi şeylerge yol bermeycekmiz.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin, Moskvanıñ ilhaq etilgen Qırımda 2018 senesi Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını keçirme teşebbüsini «olarnıñ resmiy olaraq tanılmasında şube doğura», dep saya.
«Rusiye saylâvlar kününi Qırımda ötkerilgen qanunsız referendum kününe keçirdi. Bu añlı bir adım edi. Bu saylâvlarnı ilhaq etilgen Qırımda keçirme teşebbüsi «olarnıñ resmiy olaraq tanılmasında şube doğura», – dep bildire Twitterde Ukraina MİDi, alman zenaatdaşı Sigmar Gariel ile yapqan körüşüvi esnasında Klimkinniñ aytqan sözlerini.
Onıñ sözlerine köre, ukrain akimiyeti «Rusiye saylâvğa azırlanğan vaqıtta, şu cumleden arbiy provokatsiyalar da teşkil etebilecegine» azır turmaqta.
Rusiye akimiyeti işbu hususta iç bir türlü açıq izaat bermey.
Rusiye prezidenti saylâvları 2018 senesi martnıñ 18-ne yani- Qırım ilhaq etilgen künge tayin etildi. Saylâvlarda hususan, Rusiyeniñ şimdiki prezidenti Vladimir Putin, televizyon alıp barıcısı Kseniya Sobçak, işadamları aq-uquqları boyunca vekâletli temsilcisi Boris Titov, LDPR lideri Vladimir Jirinovskiy, «Yabloko» esasçısı Grigoriy Yavlinskiy ve KPRF adına Moskva civarında yerleşken sovhoz mudiriPavel Grudinin iştirak etmek niyetindeler.
Noyabrniñ 13-nde Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov Rusiye prezidenti saylâvlarına azırlıq körmek içün «idarelerara iş gruppası» teşkil etilmesini emir etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Gumanitar yardımı ile qanunsız anbarnı N.A. Semaşko adına Qırım cumhuriyet hastahanesinde taptılar, dep haber ete Qırım «akimiyetine» yaqın olğan Krıminform saytı.
«Şimdi hastahanede komissiya çalışa. Gümrük hızmeti anbarnı açtı, onı baqamız», – dep bildirdi Qırım sağlıq saqlav «naziri» Ablâmit Ziyadinov.
İyül ayında Qırımğa gumanitar yardım olaraq yollanılğan paalı tibbiy donatmalar ve ilâclar ile anbar Aqmescitteki Qırım cumhurit bala hastahanesiniñ mağazında tapıldı. Gumanitar yükler mağaznıñ beş odasında qalğan edi. Bayağı ilâc qullanuv müddeti yekünlengeninden sebep bozuldı.


text:
Konsensus printsipini alğan OSCE, Daimiy Şuranıñ oturışlarında Qırım ve Donbastaki vaziyetni daimiy muzakere etse de, bu mevzuda ayrı-ayrı siyasiy qararlar qabul etmedi. Aynı zamanda, Donbastaki vaziyetniñ tınç çezilmesinde bu teşkilâtnıñ rolü müimdir, hususan da Üç taraflı kontak gruppasınıñ faaliyetinde iştiragi ile bağlıdır. Bundan ğayrı, Ukraina ükümetiniñ Avropada işbirlik ve telükesizlik teşkilâtına muracaatı ve 57 OSCE aza devletiniñ könsensus qararı esasında 2014 senesi saban ayınıñ 21-nde yaratılğan OSCE-niñ Ukrainadaki Mahsus nezaret etüv missiyasınıñ işi müimdir.
Aynı zamanda OSCE Parlament Assambleyası defalarca Ukrainağa destek bildirdi, şu cümleden qararlarda da:
- «Rusiye Federatsiyası tarafından Helsinki printsipleriniñ açıq, qaba ve tüzetilmegen bozuvları» (Baku, 2014).
- «OSCE bölgesinde devletlerara munasebetler köntekstinde Helsinki printsiplerine sadıqlıq» (Helsinki, 2015).
- «Rusiye Federatsiyası tarafından OSCE çerçivesinde ve halqara qaidelerniñ açıq, qaba ve tüzetilmegen bozuvlarınıñ devam etmesi» (Helsinki, 2015).
- «Qırım MC ve Aqyar şeerinde insan aqlarınıñ ve esas azatlıqlarnıñ bozuluvı» (Tbilisi, 2016).
- «Ukraina topraq bütünligi ve suverenitetiniñ ğayrıdan tiklenilüvi» (Minsk, 2017).
- «Qırım MC ve Aqyar şeerinde devam etken insan aqlarınıñ ve esas azatlıqlarnıñ bozuluvı (Ukraina)» (Berlin, 2018).
- «Rusiye Federatsiyası tarafından muvaqqat işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ (Ukraina), Qara ve Azaq deñizleriniñ arbiyleştirilüvi» (Lüksemburg, 2019).
- «Rusiye Federatsiyasınıñ Ukraina yaqınlarında, muvaqqat işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeerinde (Ukraina), Qara ve Azaq deñizlerinde arbiy bulunuvınıñ turğunsızlaştıruv arttırıluvına dair» (2021 s.)


text:
Mültimedia
Bariyev Qırımdaki işğalcılarnıñ ekitaraflı standartları haqqında
Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı Eskender Bariyev ‘Qırım.Haqiqat’ portalına intervyu bergende Qırımda işğlacılar ekitaraflı standartlarnı işletlenini bildirdi: bir taraftan koronavirustan dolayı kütleviy tedbirler keçirmege yasaq eteler, diger taraftan ise 6 biñge yaqın adam toplaycaq tedbir keçirmege hazırlanalar.
Şunı hatırlatmağa ister edik ki, evelden Qırım başı Sergey Aksönov 2020 senesi 17 mart qanunına deñişmeler kirsetip, yarımadada koronavirusnen bağlı sıñırlamalarını oktãbr ayına qadar uzattı. Faqat kirsetilgen deñişmelerge köre, sıñırlamalarnıñ ‘Tavrida. ART’ adlı festivaline ve bir sıra diger kütleviy tedbirlerge alãqası olmaycaq.
‘Bir taraftan, ‘her şeyge hazır olmaq’ rejimini, illede soñki tintüv ve tutuqlamalarğa bağlap, kütleviy aktsıyalarnı keçirmemek içün qullanalar. Diger taraftan, 6 biñ adam toplaycaq tedbirni rahat-rahat keçirmege hazırlanalar. Yerli sakinler kerçekten endişeliler, çünki tedbirge Rusiyeniñ çeşit köşelerinden, atta diger memleketlerden musafirler kelecek. Añlaşıla ki, Putin Qırımda çeşit halqara forumlar keçirilgenini numayış etmeli’,- tüşüne Bariyev.
QRM reisi qayd etkenine köre, rusiye hakimiyeti Ukraina hep yayınmasını istegen haberlerni- Nariman Celãl, Ahtemovlarnıñ tutuqlanmasını, hep bastırmağa istey. Neticede ögümizde eki manzara canlana: bir taraftan tintüv, taqip, işkence, diger taraftan acayip ziyafet levhası.


text:
İnguşetiya başı Mahmud-Ali Kalimatov bölge akimiyetini istifağa çıqarttı. Öz qararı aqqına o İnstagramda yazdı. İstifa sebeplerini bildirmedi, dep haber ete "Nastoyaşçeye vremâ".
"Men İnguşetiya akimiyetini istifağa çıqarmaq qararını aldım", - yazdı içtimaiy ağlarda Mahmud-Ali Kalimatov.
Mahmud-Ali Kalimatovnı İnguşetiya başı olaraq 2019 senesi sentâbrniñ 8-inde sayladılar. Aynı künü o bölgeniñ keçken akimiyetini istifaga çıqardı. Kalimatov ükümet başınıñ vazifesine Konstantin Surikovnı teklif etti, sentâbrniñ 12-sinde parlament teklifni qabul etti. Sentânıñ 12 ve 16-sında Kalimatov aman-aman bütünley yañı Nazirler Kabinetini topladı.


text:
Bunı anayasa komissiyasınıñ reisi, Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası olaraq adlanğan Qırım parlamenti spikeriniñ birinci muavini Grigoriy İoffe bildirdi, dep haber ete matbuat hızmeti.
«Maña, anayasa komissiyasınıñ reisine olaraq, bir qaç sual berile. Şu cümleden, sürgün olunğan halqlarnıñ taqdiri, milletlerara saasınen bağlı meseleler ola. Qırım – çoq milletli bir region. Yarımadada yaşağan qavimler sayısı – baylığımız, medeniyet, til, eyi qomşulıq baylığımızdır. Menim fikirimce, Qırım Cumhuriyetiniñ milletlerara munasebetler saasınen bağlı ayrı bir qanun qabul etilecek», – dep ayttı İoffe.
Aynı vaqıtta o, Qırımnıñ Esas qanunı «er bir millet, halq ve qavimniñ kendi medeniyet, til, tarihı inkişafına aqqı bar olğanını ve iç bir kimse onı bu aqqından marum qaldırıp olamağanını açıq-aydın ve añlayışlı bir şekilde köstere», dep qayd ete.
«Anayasamız Rusiye qanunları ve Rusiye Anayasasına esaslanıp, Rusiye Federatsiyası tarafından tanılğan ve Rusiye qanunlarınıñ bir qısmı olğan halqara vesiqalarğa da boysuna. Qırımnıñ eñ büyük millet gruppaları – rus, ukrain ve qırımtatarlarnıñ tilleri devlet tilleri olaraq tanılacaq. Böyle bir madde Anayasada bar», – dep bildire anayasa komissiyasınıñ başı.
Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Qırım tiller aqqında ayrı bir qanunnı qabul etmeli.


text:
Kubada oçqıç kilep töşkän
Boeing-737 tibındağı oçqıçta 104 yulçı häm 9 keşelek êkipaj bulğan
Kuba başqalası Gavanada yulçı oçqıçı kütärelep kitügä kilep töşkän.
Boeing-737 tibındağı oçqıçta 104 yulçı häm 9 keşelek êkipaj bulğan.
Qazadan barı tik 3 keşe isän-saw qotılğan.
Däwlätneñ räsmi gazetı ”Granma” älege keşelärneñ xastaxanägä salınuın, xälläreneñ awır buluın beldergän.
Oçqıç kilep töşkännän soñ däwlät başlığı Migel’ Mario Dias-Kanel Bermudes küp sanda yuğarı däräcäle räsmi zat belän waqıyğa urınına kitkän.
Oçqıçnıñ kilep töşü säbäbe älegä bilgele tügel.


text:
Kreml nezareti altındaki Kefe şeer mahkemesi martnıñ 1-nde qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ ükümini ilân etti. Mahkeme onıñ eki yıllıq şartlı apis cezasına mahküm eterek, aynı muddet zarfında cemaat faaliyetnen oğraşmaqnı da yasaqladı. Bu aqta rusiyeli Azatlıq Radiosı hızmetiniñ muhbiri haber etmekte.
Ükümni Kefe şeer mahkemesiniñ mahkemecisi Anastasiya Şapoval ilân etti.
Muhbirniñ sözlerine köre Suleyman Kadırov Facebookta «Qırım – Ukraina toprağı. Er zaman sayıldı, sayıla ve sayılacaq» dep bergen izaatında Rusiye topraq bütünligini bozma çağıruvlarında qabaatlı dep tanılğan. Mahkemeci Şapoval «Qırım Rusiyeniñ bir qısmı olğanını ve öz topraq bütünligini qorçalamağa mecbur olğanını» qayd etti.
Fevralniñ 28-nde rusiyeli prokuror Suleyman Kadırovqa üç yıllıq şartlı apis cezası berilgenini ve cemaat faaliyeti yasaqlanğanını istegen edi.
2016 senesi oktâbrniñ 5-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege kelip, onıñ bilgisayar ve telefon tutıp alğan ediler. 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırovğa qarşı separatizmde qabaatlav esasında cinaiy iş açıldı.
Qabaatlağan tarafnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi mart ayında, özüni Aqmescitli qırımtatar dep tanıtqan em de Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ Ukraina nezareti tışında qalğan bölgelerini azat etmek içün «Qırım» batalyonı teşkil etilgeni aqqında beyan etken Demyan Demyançenko degen bir şahısnıñ videoroligini paylâşqan.Bir qaç aydan soñ paylâşuv tübünde «Qol tutam? Qırım Ukraina toprağı sayılğan edi, sayıla ve sayılacaq» degen sözlerinen Kadırovnıñ izaatı peyda olğan. Oña qarşı Rusiye Cinayet kodeksiniñ 280.1. maddesine köre cinayet işi açılğan edi. Qabaatlav, Kadırovnıñ izaatları Rusiye topraq bütünligini bozma çağıruvlarınen bağlı olğanını isbatlap, FSB ekspertleri keçirgen ekspertizağa esaslana.
2017 senesi aprel ayında rusiyeli maddiy monitoring hızmeti Kadırovnı ekstremist ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov cinaiy işni – onıñ cemaat faali sıfatındaki noqta-i nazarı ve uquqimaye faaliyetine qarşı mahsus hızmetler tarafından berilgen provokatsion cevap olğanını iddia ete.


text:
İyün 27 aqşamı Aqmescit rayonında öldürilüv alâmetleri ile 33 yaşlı rayon sakinesiniñ cesedi ve pıçaq yaraları ile onıñ kiçik oğlu tapıldılar. Daa soñra o, hastahanede can berdi. Bunı Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca baş tahqiqat idaresi yanındaki tahqiqat bölüginiñ matbuat hizmeti bildire.
Bildirüvde: «Oğlan hastahanege alıp barıldı ve anda, tibbiy yardımnıñ kösterilgenine baqmadan, bir müddet soñra can berdi», – denile.
Müessiseniñ malümatına köre, qatil tapıldı. Eñ qısqa vaqıt içinde 23 yaşlı yerli sakin yaqalandı. Yaqın vaqıtta oña qabaatlav ilân etilecek ve, ondan ğayrı, sıñırlav tedbiri saylanacaq. Şimdi cinaiy iş tahqiq etile, cinayetniñ tafsilâtları ögrenile.
Müessisede bu vaqia boyunca Rusiye Cinayet kodeksiniñ 105-nci maddesiniñ 2-nci qısmındaki «a» ve «B» punktları (eki ve daa ziyade şahısnı öldürüv) boyunca cinaiy iş açıldı. Bu madde, bir yıldan eki yılğa qadar müddetke azatlıqnıñ sıñırlanması ile eñ çoq 8-den 20 yılğace azatlıqtan marum etüv şeklinde cezalavnı tayin ete.
2018 senesiniñ başından ilhaq etilgen Qırımda cinayetler ve şu cümleden ağır cinayetler sayısınıñ artması közetile. Bu malümatnı, Rusiye TİNiniñ Qırım boyunca idaresi tarafından berilgen malümatqa atıfta bulunıp, Krımstat bildire.
Daa evel, ilhaq etilgen Qırımda bir Ukraina vatandaşı olğan erkekniñ, ömür arqadaşını öldürgeninde qabaatlanğanı bildirildi.
Ondan evel, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım prokuraturası Aqmescitte inkassatorlarğa yapılğan aydutça ücüm boyunca cinayet davasını açtı, dep bildirildi.


text:
Ay yıldızlı ve Tarak Tamgalı Kök Bayraq köteremiz
Qırımtatar halqınıñ yüreginde yañı bir yara peyda oldu. Rusya Federasyon ansızın Vatanımızğa kirip yaşağan tınç hayatımıznı bozdu kene düşmanğa tirenmege mecbur etti. 2014 senesi qırımtatar halqı içün kerçekten de stres ve facia ile tolu edi.
23 Şubat 2014 künü eminliknen Noman Çelebicihahan anma ve aynı zamanda Avromaydan vaqialarnı desteklegen miting keçirip endi eki künden (26 Şubat 2014) Ukrayna topraq bütünlügü qorçalamaq içün daha bir büyük mitingge çıqtıq. Erkekler mitingte eken qadınlar televizyonda canlı yayın izlep közyaşlarnı töke ediler meraqtan. Aman aman bitti atlattıq derken ertesi künü “Yeşil adamçıqlar” sinsice Vatanımıznı bastılar,Rus tanklar kirdi şeherlerge. Her kes şokta eken olaylar ilerlemege başladı.Elimizden kelgenini yaptıq: Yollarda eylemler tüzenledik,dünya cemiyetine müracaat ettik.Keşke daha fazlası kelebilseydi.Biz Vatanımız’ğa savaşqa hazırlanmaq içün degil,tınçlıq ve dostluqta yaşamaq içün keldik ki.
Buna baqmadan mart 16 sahte referandum yapılıp 21 Mart künü Rusya Federasyonnuñ Cumhurbaşqanı Vladimir Putin Qırım’nı Rusya’ğa bağlağan fermanını imzaladı.İşte o künü biñlerce qırımtatarnıñ yüregi parçalandı,eski yara sızlap başladı.
Çünkü aynı öyle acı kün bizim atalarımız 1783 senesi ilk Qırım ilhaqında yaşadı.Ve o künü atalarımız közümüz ögünde canlandı. Olar ne his etkenini añladıq. Keçmiş dersmiz bar eken biz aynı hatanı yapıp başladıq. Qorqtuq,küçümüznü zor topladıq,bazı vatandaşlarımız dayanmayıp öz Ana toprağını terk etti. Ama kimisi aksine toparlandı ve daha büyük ğayret ile küreş yolunu devam etti. Ebet şehitlerimiz da oldu, qaçırılğanlar da. Ama umumen alğanda halqımız yüzünü qarartmayıp inadına yaşay ve inkişaf etmege tırışa.
Ötmek parçalanıp, loqma alına ketirilgen soñra yutula. Birlik olğan bir milletni yeñmek mümkün degil. Ay yıldızlı ve Tarak Tamgalı Kök Bayraq köterken Başka bayraq tanımağan aziz milletimiz! İleride güzel kelecegiñ var! Nice zalimler kelip ketti,biz ise barmiz ve bar olacaqmiz!
Şan-şerefler Qırımtatar halkına! Bin yaşasın halkımız!
Dünya Kırım Tatar Derneği


text:
“Amerikannar, ilebezneñ imin buluın häm Xärbilärebezneñ Ğiraqtañ kire qaytuın sorıy. Xäzergäçä bezneñ kebek Ğiraqtağı iminlek bezgä keräkle dip ışanuçılar häm xärbilärneñ qaytuın telägän keşelär ayırıla ide. Ä xäzer, Ğiraqtağı ireşelgän uñışnı kürägänebez öçen, şul xäldä xärbilärne qaytarıp bula dip ışanabız. Bügen alğa taba yasağan bu qarar, yıllardañ soñ bu ayrılıqlı bäxäskä qarşı bulğannar belän bergä bulu öçen mömkinçelek tudırdı.”
Petraeus belän Crocker, bu atna Kongres aldında Ğiraqtağı wazğiyät häm alğa taba planlar xaqında xisap birde. Alar ikese dä, östämä xärbilär yärdämendä, Ğiraqtağı iminleğenneñ küzgä kürenerlek däräcädä yaxşırtıluın belderde.
Bush ta bügen irtä yasağan çığışında, berdämlek mäsälägä tuqtalıp, axır çiktä Ğiraqta berdämlek buldurı öçen berençe adımnı yasawların äytde.
Monnañ elek küp tapqır qabatlağanı kebek, bu yulıda Prezident Bush, AQŞ köçläre bötenläy Ğiraqtañ çıqqan bulsa, il äl-Qaidä suğışçıları tarafınnañ idarä itelğän bulır ide dip äytep ixtimal qurqınıçlar turında kisätte.
“Äğärdä bez Ğiraqtañ çıqqan bulsa idek, bu böten cirdäge extrimistlärneñ batırlığın arttırır ide. Äl-Qaidä üz sıyınu urınnarında suğışçılarnı öyräter ide. İran isä bu xaostañ faydalanıp, töbäkne üz xaqimiäte astına alır öçen atom qoralların citeşterergä batırlıq tabar ide. Dönyadağı möhim energiä çığanaqlarına ektremıstlar xaqim bulır ide. Ğiraqqa humanitar faciğa yanar ide. Demokratiä kire çigener ide. Balalarıbız, tağın da qurqınıçlı ber dönya belän yäşärlär ide.”
Prezident Bush, bu plannıñ üze belän demokratlar arası kebek, Amerikalarnı berläşterü köçenä küp tapqır basım yasadı.
Senatır Jack Reed, Bushnıñ yasağan çığışına Demokratlar isemlegennäñ cäwap itep, bu qararnıñ parti tarafınnañ qabul itelerlek bulmawın belderde. Aylıq 10 milliard dollarnı Ğiraqqa sarıf itkän idaräne Amerikannarnıñ häm suğış veterannarınıñ taläplären kürmäwdä ğayepläde.
“Bezneñ ğaskärlär här ber doşmannı ciñä ala, şulayda General Petraeus Ğiraqnıñ töp problemı xärbilär belän tügel, säyäsät belän dip qabatlap kilde. Ozın waqıtlı tınıçlıq buldıru öçen, bezneñ andağı citäkçelär belän küptännäñ kiläşä almağan ayrılıqlar xaqında kileşergä kiräk.”
Reed üz süzeñ, sanı çiklänmägän häm kitü waqıtı belgelänmägän kileş ğaskärilärne Ğiraqta totu, Demokratlar öçen qabul itelmäslek xäl, dip yomğaqdı.


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırımtatar Milliy Meclisiniñ diplomatik eyyetlerniñ ve halqara teşkilât temsilcileri ile dörtünci adetiy körüşüvi vaqtında Rusiyege qarşı cezalarnı onıñ Donbass ve Qırımdaki areketleri sebebinden ayırmamaq teklifinde buyurdılar.
Bu aqta Kiyevde dekabr 15 künü körüşüvden soñ keçirilgen brifingde Ukrainda prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qırım ve memleketimizniñ şarqında olğan vaqialar boyunca cezalarnı birleştirmek zaruriyeti ile bağlı sual muzakere etildi», – dedi Cemilev.
O şunı da qayd etti ki, cezalarnıñ olması Rusiye BMT Havfsızlıq Şurasınıñ daimiy azası olğanı ile mürekkepleştirile.
Çubarov körüşüvde çıqışta bulunıp, Ukraina şarqında ve Qırımda Rusiye istilâsı ayrı baqılsa, yarımada işğaliniñ qanuniy olaraq tanılması mümkün.
«Qırımnı aqiqaten coya bilemiz ve qırımtatarları işğalciniñ pancasına tüşer», – dedi Meclis yetekçisi körüşüvde.
Mustafa Cemilevniñ sözlerine köre, elçihanelerden bazıları Meclis ile körüşüvge kelmedi. «Qıtay cevap bermedi, Özbekistan… Rusiyeni çağırmadıq», – dedi Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi.
Körüşüvde dünyanıñ 28 memleketinden diplomatik eyyetlerniñ ve 10 halqara teşkilâtnıñ temsilcileri buluna edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay


text:
İnsanlıq tarihında eñ qanlı olğan Ekinci Cian Cenkiniñ adiselerini daa çoq hatırlaycaqmız – barışıq içün çoq şey feda etildi, onıñ aqibetleri memleketler ve halqlar içün kerçekten deşetli oldı... Millionlarnen qurban ve ğayıp olğan insan.
Qırımnıñ alman-roman işğalcileri yapqan cinayetlerni ve ketirgen zararnı taqiq etüv komissiyasınıñ neticelerine binaen, cenk devamında 14346421,7 biñ rublelik zarar ketirildi. Qurban ketken insanlar da çoq oldı. Almanlarnıñ SSCB topraqlarında yapqan cinayetleriniñ qurbanlarını esaplav vatandaş komissiyasınıñ 1946 senesi mart 1-ne qadar toplağan malümatına köre, Qırım vilâyeti 135 vatandaşını ve arbiy esirni ğayıp etti, 85447 kişi Almaniyağa alıp ketirildi.
Aman-aman üç yıl devamında Qırım yarımadası işğal altında bulunğan edi. Hatıramızda qalğan facialardan biri – natsistlerniñ Ulu-Sala köyüniñ sakinlerine qarşı yapqan cinayetleridir.
Ulu-Sala – qırımtatarlarınıñ sürgünliginden soñ Sinapnoye adını alğan köyniñ 1945 senesine qadar olğan adı, – Qırımdaki Bağçasaray rayonınıñ Biya Sala köy şurasında yerleşmekte. Manzarası pek güzel – Ulu-Sala rayonnıñ merkezinde, Qırım dağlarınıñ Ekinci sırasında, Qaçı özeniniñ yanında yerleşken edi.
Köyniñ tarihiy adı Ulu-Sala – qayd etmeli ki, «sala» sözüniñ manası iç bir tilde yoq. Bazı mütehassıslar bu söz Qırımda IV asırdan XI asırğa qadar olğan alan tilinden kelgenini aytalar, çünki tarihçılar bu regionda tamır halqınen qarışqan alanlarnıñ nesilleri yaşağanlarını tüşüneler. Qırım hanlığında Ulu-Sala köyü Bağçasaray qaymaqamlığınıñ Apralıq müftisiniñ qadılığı terkibine kirgen edi, Rusiye imparatorlığında köy 1784 senesi fevral ayından başlap Aqmescit uyezdiniñ Tavriya vilâyetine kirgen edi. Soñra Novorossiysk güberniyası Aqmeçet uyezdine, soñra da Aqmescit uyezdiniñ Aluşta vilâyetine kirgen edi.
1897 senesi Rusiye ealisini cedvelge aluv neticelerine köre, Ulu-Salada 509 insan yaşağan edi, olardan 480 kişi musulman. 1926 senesi cedvelge aluvına köre, köyde 596 kişi oturğan edi, çoqusı qırımtatarı – 526 sakin.
Qırım yarımadasınıñ büyük qısmı, şu cümleden Ulu-Sala köyü, cenkniñ ilk künlerinde işğal etildi
Qırım yarımadasınıñ büyük qısmı, şu cümleden Ulu-Sala köyü, cenkniñ ilk künlerinde işğal etildi. Köy sakinleriniñ bir çoqu qolunda silâ ile vatannı imaye etmege Qızıl orduğa çağırılğan edi.
İşğalniñ uzun, zor ayları, kün ve geceleri başlandı...
Qırımdaki partizan areketi zor ilerilegen edi – daa doğrusı, birinci basamaqta yeñildi: partizan areketiniñ reberleri Mokrousov ve Martınov bu qadar ağır bir küreşke azır degil ediler ve onı kerek olğanı kibi teşkil etmediler. Qırımlılar ise duşmannıñ reineleri oldılar.
Niayet, cenkte sovet orduları quvetleşti.
1943 senesi oktâbr ayında Qırımda gitlerlilerniñ vaziyeti kerginleşti. Qızı Ordu Sıvaş ve Dnepr arasındaki çöl rayonlarında yerleşti, böylece alman-roman orduları Wehrmachtnıñ esas küçlerinden uzaq qaldılar. Qırımda partizan areketi ğayrıdan başladı. Dağ köyleriniñ sakinleri qoşuldılar, anda esasen qırımtatarlar yaşağan edi.
1943 senesi noyabr ayında 4-yuci partizan brigadası 5-inci bölüginiñ askerleri Ulu-Salağa kirdi. Köy toplaşuvında köy sakinlerinden özüni imaye etmek içün bir taqım qurmağa qarar alındı. Eali partizanlarğa silâ berdi – 8 tüfek ve avtomat. Qomşu köyleri Avciköy ve Biya-Sala sakinleriniñ çoqusı aşayt malını ve tuvarlarnı alıp, ormanğa partizanlarğa ketti.
«Cenüp» ordular gruppasınıñ yolbaşçısı feldmarşal fon Kleyst 17-nci ordu komandanı general-polkovnik Yenekege Qırımdaki partizan areket noqtalarını yoq etmege emir etti
«Cenüp» ordular gruppasınıñ yolbaşçısı feldmarşal fon Kleyst 17-nci ordu komandanı general-polkovnik Yenekege Qırımdaki partizan areket noqtalarını yoq etmege emir etti. İşğalci akimiyet bu vazifelerni yerine ketirip, bir çoq partizan ve adiy insannı cezalandırğan edi. Bu tedbirler partizan otrâdlarını yoq etmeknen beraber aşayt malı ve mal-mülkni almaq, partizanlar kirgen rayonlardan adiy vatandaşlarnı çıqarmaq içün yapılğan edi.
Yeneke cenkten soñ mahkeme esnasında bergen malümatına köre, partizanlar toqtalğan Yayla dağlarına yaqın olğan köylerniñ ealilerini sürgün etmege, köylerni ise yaqmağa avale etilgen edi: «Emir yerine ketirildi. Bu köylerde yaşağan vatandaşlarnıñ bir qısmı qurşunğa tizildi, qalğanlar kontslagerlerge qapatıldı».
İşğalciler tezden yarımadada olarnıñ soñu kelecegini añlap, açuvdan bütün Qırım köylerini çaypap kete ve ealini aşalağan ediler. Yenekeniñ qayd etkenine köre, 1943 senesiniñ soñunda Qırım içün «aşayt malını (boğdan, şarap, tütün, ceviz, tuvar, pamuq ve deri şeyleri) ketirüv planı bar edi, bular işğalci orduğa artqaç kelgeni içün Almaniyağa yollanğan edi». Bu şekilde işğalniñ soñuna qadar devam etti ve Qırımdaki alman ordularınıñ köy idare ştabı bunıñnen oğraşqan ediler.
İşğalcilerniñ ceza tedbirleri vatandaşlarğa qarşı deşetli cinayetlerden ibaret edi
İşğalcilerniñ ceza tedbirleri vatandaşlarğa qarşı deşetli cinayetlerden ibaret edi. Qırım tarihınıñ eñ deşetli facialarından biri Ulu-Sala köyüniñ yoq etilmesi oldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Devlet arhivi bergen malümatına köre: «1943 senesi dekabr 23-de Ulu-Sala köy cemiyetiniñ azaları ve partizanlar taqımı faşistlerniñ bu köyde yapqanlarını qayd ettiler. Senetke binaen, 1943 senesi dekabr 21-de dekabr 19-20 künleri köyde oturğan ceza berecek adamlar evlerni adamlarnen beraber ateşke berdiler... Almanlar yaqqan 102 evden yalıñız 8 ev söndürildi».
Gizli-gizli çıqqan «Qızıl Qırım» gazetası bu adiselerni 1944 senesi yanvar ayında böyle tarif etken edi: «Alman aydutlarınıñ Bağçasaray rayonı Ulu-Sala köyünde yapqan cinayetlerini köremiz. Dekabr ayınıñ soñunda partizanlarnıñ basqısı altında qalğan almanlar Ulu-Sala köyüni terk etmege mecbur oldılar. Anda partizan taqımı kirdi. Halq intiqamcıları öldürüv ve yoq etüvge azır ediler. Yalıñız 8 evni qurtarıp oldıq. Ümer Mentairniñ ev mağazasında 25 ceset tapıldı. Alman cinayetçileri ketmezden evel mında sovet vatandaşlarını qapattılar. Adamlarnı bağladılar. Gitlerliler olarğa benzip tökip yaqtılar. Soñra evni ateşke berdiler. Ğariplerniñ sesleri bütün köyde eşitilgen edi».
Maqalede facialı şekilde elâk olğan köy sakinleriniñ adları yazılğan edi. Umumen Ulu-Sala köyüniñ 215 sakini tiri yaqıldı.
Bugünde-bugün Ulu-Sala faciasını Ekinci cian cenkiniñ oşağan faciaları ile beraber hatırlaymız – belorus Hatıni, çeh Liditsası. Bu kederli adiselerni bilmek ve hatırlamaq – ileride olarnıñ tekrarlanmasına yol bermemek demektir.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Maryana Toroçeşnikova
Moskvadaki şeer mahkemesi bugün Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir al-İslami» firqası azalarınıñ işi boyunca qararnı ilân etecek. Taqiqatçılarnıñ fikirince, 4 mahkum bir qaç yıl devamında Moskva ve civarında gizliden firqanıñ bölüklerini açıp, azalarını silâlandırğan. Esas maqsadları ise, Rusiye Federatsiyasınıñ devlet akimiyet organlarını devirmek edi. Mahkumler öz nevbetinde, firqa azaları olğanını inkâr etmeyip, akimiyetni öz eline keçirmek niyetlerni red eteler.
4 mahkum – Azizbek İnamov, Şamil İsmailov, Saypulla Kurbanov ve Zikrullohon Rahmonhocayevni – Rusiyede terroristik teşkilât olaraq tanılğan «Hizb-ut-Tahrir» firqasınıñ azaları olğanı ve «küç qulanıp Rusiye Federatsiyası Anayasa qurumınıñ devrimi», em de bu maqsadlarğa irişmek içün digerlerniñ de celp etilüvinde qabaatlaylar. Rahmonhocayev, bundan da ğayrı, silâ ve patlayıcı maddelerniñ qanunsız satın aluvı ve saqlap qalmasında suçlana.
Bu işnen oğraşqan Moskva ve Moskva vilâyeti boyunca Rusiye Federal Havfsızlıq hızmetiniñ İdaresiniñ (FSB) malümatına köre, Azizbek İnamov «belgisiz yerde ve belgisiz vaqıtta» yasaqlanğan «Hizb-ut Tahrir» firqasınıñ saflarına qoşulğan. Resmiy vesiqalarda qayd etilgeni kibi, tamam o Kurbanov, İsmailov, Rahmonhocayevge celp etip, «Hizb-ut-Tahrir» firqasınıñ ğayelerini aşlattı» ve Rusiyede küç ile akimiyetni devirip, «Bütün dünya islam Halifatı» meydanğa ketirilüviniñ zarurlığında qandırdı. Bu maqsad ile mahkumler, çeşit toplaşuvlar ötkerip, din ve siyaset mevzularnı muzakere ete ediler. Meslevdeşlerni toplap, gizli bölükler aça ediler ve azalarnı silânen teminley ediler. Amma, taqiqatçılar qayd etkeni kibi, teşebbüsçiler «olarğa bağlı omlağan sebeplerden» maqsadlarına irişmediler.
Mahkumler bu qabaatlavlarnen razı degiller. Yasaq etilgen teşkilâtta azalıqnı inkâr etmegenlerine baqmadan, Rusiyede Halifatnı qurmağa niyetleri yoq olğanını ayttılar. Em de, siyasiy sımarışnı eda etken FHH (FSB) hadimleriniñ aqsızlığı qurbanları olğanlarını bildireler.
«Mahkemede soravdan keçken mütehassıslar, mahkumlerniñ özü añlatqanları kibi, Rusiye Federatsiyası territoriyasında Halifatnı qurmaq asıl imkânsızdır, – dey Saypulla Kurbanovnıñ adliyecisi Abusupyan Gaytayev, – Hizb-ut Tahrir firqası, kelecekte Halifatnı arap memleketlerinde qurmaqnı közde tuta, anda 13-15 devlet bar, Amma, Rusiye olarnıñ terkibine kirmey. Ne içündir tam aksinesi isbatlana. Ne içün olarnı Rusiye Federatsiyasında Halifatnı qurmağa istegenlerde qabaatlaylar? Men bunı asılında añlap olamayım. Öyle bir saçmadır ki, atta, izaat etmek yada bir şey aytmağa isteymeyim. Adliye tarafından iç bir ciddiy delil yoq olğanda mahkemege barıp, bir şeyler tasdiqlamaq – bu, FSB kibi teşkilât içün, eñ azı ciddiy degil. Amma, ep bir mahkemege barıp, anda, öz fikirlerini isbatladılar. Eñ kederli şey şunda ki, olarnıñ aytqanlar qabaatlamada da yer alacağına oşay».
Abusupyan Gaytayevniñ fikirince, qabaatlavlar iç bir teñqidten keçmezler.
– Muna bunı aytalar: mahkumlerden biri – İnamov, 2009 senesi belgisiz bir yerde Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyetini zapt etmek kerek, dep aytqan eken. Başqa bir şey yoq. Bir kimse bir şey aytmadı. Şaatlardan, mahkumler öz ğayelerni nasıl etip yerine ketirecek ediler, kimler tarafından desteklendiler, olarğa kimler qoşuldı, dep sorağanda, cevaplar alamadıq.
Prokuror Aleksey Lvoviç adliyeciniñ fikirlerinen razı degil, qabaatlavlar tasdiqlandı, dep saya ve muzakereler devamında mahkumlerge apis cezalarnı belgilemege rica etti. Cinayetçi gruppanın yetekçisi olaraq ilân etilgen Azizbek İnamovnı 15 yılğa, Zikrullohon Rahmonhocayevni 11 yılğa, Şamil İsmailov ve Saypulla Kurbanovnı — 10 yılğa qapatmağa teklif etti.
2012 senesiniñ noyabr ayında «Hizb-ut Tahrir» işi boyunca Rusiye paytahtı ve civarında bir sıra yaqalav ve tintüvler ötkerildi. Yaqalanğanlarnıñ ekseriyetini azat ettiler.
Rusiye ve ğarbiy mütehassısları arasında «Hizb-ut Tahrir»niñ bazı ğayeleri ve amlleri boyunca çeşit fikirler bar. Belli ki, bu teşkilât maqsadlarğa yetmek içün terrorizm kibi usullarnı red ete, bu sebepten Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ 2003 senesi firqanı terroristik teşkilâtı olaraq ilân etken qararı defalarca teñqid etilgen edi.
SOVA informatsion –analitik merkeziniñ hadimi Mariya Kravçenko şunı bildirdi: «Hizb ut-Tahrir»ni terroristik teşkilâtı olaraq yasaqlanuvı aqsızdır. Bu teşkilât Rusiyede iç bir vaqıt terroristik ğayelerni teşviq etmegen edi ve bu kibi arketlerde iştirak etmedi. Olar umumen Halifatnıñ qurucılığını isteyler, amma, bunı acele yapmaq içün planları yoq, bu umumiyleştirilgen bir ğaye, yani bir zamanları olsa, yahşı olur edi… Faqat, umumiyleştirilgen ğayeler bile, «Hizb-ut-Tahrir»ni Rusiye akimiyetiniñ devrimi ve Anayasa qurumınıñ deñiştirilüvinde qabaatlamaq içün bir sebeptir. Yani, hristianlılarnı da bu dünyada cennetni qurmaq ve ya kökteki Quddusnıñ alemge eñmek isteklerinde qabaatlamaq mümkün».
«Memorial» uquq qorçalayıcı cemiyetinde «Hizb ut-Tahrir»niñ Moskvadaki bölüginiñ işini, Rusiyede musulmanlarğa qarşı faali alıp barılğan siyasetniñ bir qısımı olaraq adlandıralar.
Paдиo CBoбoдa


text:
Mart 18 künü, Aqmescit şeheriniñ Kebir camisinde Reşat Ametovnıñ añına bağışlanğan dua oqılacaq. Bu aqta Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım ve Aqyar müslüman diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Reşat Ametovnıñ facialı ölüminden 2 yıl keçti. 2014 senesi, onıñ cesedi Qarasuvbazar rayonı Ortalan köyüniñ civarında tapılğan edi. Cenazesi 2014 senesiniñ mart 18 künü Aqmescitniñ «Abdal» mezarlığında olıp keçti. Onıñ çağına yetmegen üç balası ve ömür arqadaşı qalğan...Dua merasimi saat 12:20 başlanacaq. Bütün istegenler buyura bileler», - dep aytıla mesacda.
Keçken sene Reşat Ametovnıñ añına bağışlanğan dua merasimi Kebir camisinde ötkerilgen edi.
Mart 16 künü Kiyevde sessiz fleşmob keçirildi. Aynı bu künü 2014 senesi Qırımda sözde referendum ötkerilgen. Onıñ keçirilmesine qarşı çıqqan Reşat Ametov, Aqmescitteki Qırım Nazirler Şurasınıñ binası yanına ukrain bayrağı ile kelgen edi. Bundan soñ faalni tutıp esir ettiler. Bir qaç künden soñ ise, onınıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile tapıldı. Onıñ qatiyi ale daa tapılmadı.
Ukraina Tışqı İşler Nazirliginiñ yolbaşçısı Pavel Klimkin, eki sene evel olğan vaqialarına Qırımnıñ «qırslanması» , - dep ayttı. Türkiye Tışqı İşler Nazirligi 2014 senesi keçirilgen referendumnı takbih etip, yarımadada qırımtatarlarğa qarşı yapılğan siyasiy basqıncılığı devam etkeni aqqında bildirdi. Amerika Qoşma Ştatlarınıñ Devlet Departamenti, Rusiyege qarşı tizilgen sanktsiyalar, yarımadanıñ qaytarılmasına qadar çalışacağı aqqında ilân etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Er ay qırımtatarlarğa ve Qırım işğaliniñ eñ qısqa vaqıtta toqtatılmasına qol tutmaq maqsadınen açıqtan yapılğan tedbirlerge çıqqan «Strategiya-18» birleşmesiniñ Moskvadaki faaliyetçileri, 2018 senesi mart 18-ge tayin etilgen saylavnı boykot etmek niyetindeler. Bunı Qırım.Aqiqatqa faaliyetçileriniñ biri, Vera Lavreşina bildirdi.
O, adaletli saylavğa inanmağanını bildirdi.
Faaliyetçi: «Rey nasıl berilecek, muim degil, muimi, bunı nasıl sayacaqlar» printsipi deñişmey. İç bir yerde, bu sayuvlarnıñ iç bir basamağında aqiqiy kontrol yoq ve olmaq mumkün degil. Çünki bizim esamemizni oqumaylar. Biz bu, bizmki degil de, hırsızlanğan Qırım, qanı aqıp turğan Donbass, hlor gazı ile zeerlengen Şarqiy Gutası olğan olarnıñ ülkesinde kimse degilmiz. Oyle ise, «saylav»nıñ nasıl kontroli aqqında söz yürsetmek mumkün!», – dedi.
Lavreşina, faaliyetçilerniñ yalıñız ufaq qısmınıñ bu fikirge qatılğanını qayd etti. Bir çoqları, sahtecilikke yol bermemek içün saylavda iştirak etmege qarar berdi.
«Strategiya-18» iştirakçisi: «Bu şübheli ketişatnıñ közeticisi olaraq baracaq dostlarımıznıñ bir qısmı, ihtimal ile, özleriniñ faydalı işini yapacaqlar. Olarnıñ qolunda bozuluvlarnıñ aqiqiy delilleri olacaq. Kelecekte böyle statistika işke yarar. Rey berecek ve boykot etecek faaliyetçilerniñ faiz olaraq nisbetini aytmaq qıyın. Maña köre, er vaqıt olğanı kibi – yarı yarısına», – dep, ilâve etti.
Fevralniñ soñunda Moskva ve Sankt-Peterburgda Kremlniñ Rusiye prezidenti saylavını ilhaq etilgen Qırımda keçirmek niyetine qarşı bir kişilik piketler ötkerildi.
Sankt-Peterburg ve Moskvadaki Rusiye faaliyetçileri, qırımtatarlarnıñ 1944 senesi mayıs 18-de sürgün etilüvi hatırasına «Strategiya-18» adlı muddetsiz tedbir içün birleştiler. Er aynıñ 18-nci kününde faaliyetçiler, ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında ikâye etmek ve Rusiye cemaatçılığına insan aq-uquqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı vaqiaları aqqında haber bermek içün şeerniñ soqaqlarına çıqalar.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi. Onda sekiz namzet iştirak etecek – Sergey Baburin, Pavel Grudinin, Vladimir Jirinovskiy, Vladimir Putin, Kseniya Sobçak, Maksim Suraykin, Boris Titov ve Grigoriy Yavlinskiy.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda kelecekteki Rusiye prezidenti saylavınıñ neticelerini tanımamağa davet etti.


text:
Bunı hızmet reberiniñ muavini Sergey Kalüjnıy Aqmescitte bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Bugün Rusiye pasportını almaq içün 390 biñ ariza keldi, 290 biñ vesiqa resmiyleştirildi. Raqamlar kün-künden deñişe, vesiqalar ise tez-tez resmileştirilip başladı», – dep qayd etti Kalüjnıy.
Onıñ aytqanına köre, FMH Rusiye vatandaşlığından vazgeçüv aqqında 3,5 biñ ariza aldı. Rusiye vatandaşlığından vazgeçüv müddeti arttırılmaycaq, dep bildire Kalüjnıy.
Mart 17-de Qırımnıñ öz başına ilân etilgen parlamenti regionnı mustaqil olaraq ilân etip, Rusiyege Qırım Cumhuriyetini qabul etmege teklif etti.
Mart 18-de Kremlde Rusiye terkibine Qırım ve Aqyarnıñ qabul etilmesi aqqında «añlaşma» imzalandı. Vesiqanı Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov imzaladılar.
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev Moskva yazğa qadar işğal etilgen Qırım sakinlerine Rusiye pasportlarını bermege planlaştırğanını bildire.
Ukraina Devlet migratsion hızmetiniñ reisi Sergey Radutnıy dedi ki, Qırımnı işğal etken Rusiye Federatsiyasınıñ qırımlılarnı Ukraina vatandaşlığından marum qaldırmaq aqqı yoq.


text:
Salı künü, sentâbr 17-sinde, Qırım parlamenti, rusiye saylavlarında soñ ilk oturışına toplanacaq.
Qırım parlamentiniñ saytında yazılğanı kibi, sessiya saat 10:00 açılacaq.
"Krıminform saytınıñ malümatına köre, oturışnı, yaşına köre mebuslarndan eñ büyük olğan, Yefim Fiks açacaq. O, spiker saylanmasına qadar oturışnı alıp baracaq.
Matbuatqa köre, "parlament azaları şeadetname ve mebus belgiçigini alacaq". Soñra sentâbr 20-sinece oturışnıñ teneffüsi ilân etilecek.
Fiksniñ haber etkenine köre, sentâbr 20-sinde sessiyanıñ iş organlarınıñ tizmesi, parlamentniñ yañı spikeri saylaması ve, şimdi Sergey Aksönov becergen, Qırım başınıñ vazifesine namzetlerden birisi içün rey bermesi olacaq.
Sentâbr 8-inde rusiye akimiyeti Qırım ve Aqyarda yerli şuralar ve Qırım parlamenti mebuslarınıñ saylavlarını keçirdi.
Avropa Birligi, sentâbrniñ 8-inde Qırım ve Aqyarda keçirilgen rusiye saylavlarını qabul etmey.
Sentâbr 11-inde Ukraina Yuqarı Radası, Qırım ve Aqyarda keçken rusiye saylavlarını qanunsız tanıdı.


text:
Aqmescitte avgust 24-te, Ukraina mustaqillik Künü, ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ eykeli yanında Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri Maksim Kuzmin ve Leonid Kuzminni yaqaladılar.
Bunı olarnıñ ortağı, Ukrain medeniyet merkeziniñ daa bir vekili Veldar Şukurciyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, yaqalanğanlarnı Aqmescit rayonınıñ bölügine alıp kettiler.
«Maksim ve Leonid soy degiller, tek soyadları aynı. Olarnı tedbir keçirilmesi qaideleriniñ bozulmasından sebep yaqaladılar. Faqat anda bir de bir tedbir olmadı, olar ayrı kelip, Şevçenko eykeline çeçek qoydılar ve olarnı şu daqqası yaqaladılar», – dep ayttı Şukurciyev.
Qırım uquq qoruyıcıları bunı izaatlamaylar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, avgust 24-te Aqmescitte Şevçenko eykeli yanında video çıqarğan «İnter» hadimlerini yaqalap, politsiyada teşkerdiler.
Raatlıq künleri Ukraina devlet bayrağı künü munasebetinen Aqmescitteki Taras Şevçenko eykeline qoyulğan çeçek demetlerini yırtıp taşladılar.
Bazarertesi künü, avgust 24-te, Ukrainada Mustaqillik künü qayd etile. 24-ünci doğğan künü munasebetinen memlekette tantanalı tedbirler keçirilecek. Eki yıldan berli bu bayram Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qayd etilmey. Aqmescitteki cemaat faalleri Ukraina mustaqillik Künü munasebetinen aktsiyanı keçirecek ediler, lâkin Aqmescitniñ şeer memuriyeti buña izin bermedi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi aprelniñ 16-nda martnıñ 27-nde Qırımda kütleviy tintüvlerden soñ tutulğan «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» (Aqmescitteki ekinci gruppa) mabüsleri Enver Ametov ve Mecit Abdurahmanovnıñ nezaret altında qaluv müddetlerini uzattı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi Facebook saifesinde haber ete.
Qayd etilgenine köre, Ametov ve Abdurahmanovnıñ soy-sopları mahkeme salonına alınmadı, mahkeme qapalı şekilde keçirildi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.


text:
İstanbulda P'yer Loti kafesı
Bolarnı beläsezme - 65/2021
İstanbulnıñ Äyüp rayonındağı ber qalqulıqqa franśuz yazuçısı P’yer Lotinıñ iseme birelüen belä idegezme?
1850nçe-1923nçe yıllar arasında yäşägän tanılğan Franśiyä ädibe P’yer Loti İstanbulnı häm Ğosmanlı mädäniyäten bik oşata häm küp tapqırlar monda kilep ozaq waqıt yäşi. İstanbulğa ikençe kilüendä ul “Aziyade” digän romanına isemen birgän xatın-qız belän tanışa. Älege äsär Ğosmanlı çorındağı Törkiyäne tasvirlıy.
P’yer Loti dini urınnarı, ziratları, tabiğıy maturlıqları belän ähämiyätle häm borınğı yäşäm urını bulğan Äyüpne bik yarata. İstanbulda torğan çorda şunda ğomer itä. Ul Äyüp tawı sırtında urnaşqan häm oçınnan böten Xaliçne kürergä mömkin bulğan kafeğa yış bara, anda säğat’lär buyı utıra, keşelär belän ängämä qora. Xäzerge waqıtta cirle häm çit il turistlarınıñ iğ’tibarın cälep itüçe älege urın - P’yer Loti kafesı, ä tawı P’yer Loti qalqulığı dip atala.


text:
Rusiyege boysunğan Aqmescit rayonı mahkemesi aprel 18-de yaqalanğan Arsen Cepparov ve Refat Alimovnı iyün 18-ge qadar apiske almağa qarar çıqardı. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesiniñ toplaşuvı bitti, Cepparov Arsen ve Alimov Refat iyün 18-ge qadar eki ayğa apiske alındı. Qabaat temsilcileriniñ aytqanına köre, taqiqat-qıdıruv tedbirleri alına, bu soñki yaqalav degildir», – dep yazdı o Facebookta.
Onıñ aytqanına köre, «Hizb ut-Tahrir» işi» çerçivesinde on kişi apiske alındı.
Aprel 18-de, bazarertesi künü, Qızıltaş köyünde (Yalta) Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirip, eki qırımtatarı - Refat Alimov ve Arsen Cepparovnı yaqaladılar. Soy-soplarınıñ bildirgenlerine köre, ekisi de şimdi Aqmescitteki Rusiye Federal Havfsızlıq Hızmetiniñ idaresinde sorğuğa çekile.
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya aprel 18-de Yaltada «Hizb ut-Tahrir» ile bağda olğanında şeklengen eki insan yaqalanğanını bildirdi.
Aluşta kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, aprel 18-de saba Partenitke de pasportlarnı teşkermek maqsadı ile politsiya ve OMON hadimlerinen eki avtobus kirdi.
Keçken afta soñu künleri Qırımnıñ Aluşta regionınıñ Arpat köyünde politsiya hadimleri reyd keçirgenleri aqqında bildirilgen edi.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Dörtü de Aqmescitte SİZOda yatalar. Teşkilâtqa alâqaları olmağanını aytalar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Regionlar firqası»ndan halq deputatı Vadim Kolesniçenko Ukrainada oña qarşı cinaiy işniñ açılğanı aqqında haberi olmağanını bildirdi ve bunı «qorqutuv ve şantaj» maqsadı ile yapılğan «piar» olaraq tanıy eken. Bunı o, salı künü, yanvarniñ 20-de, Radio Svobodağa bildirdi.
«Bu piar aktsiyanı Ukrainada yaşağan ve özüni demokratik akimiyet dep adlağan akimiyetniñ qanunsız areketleri ile razı olmağan vatandaşlarnı qorqutmaq ve şantaj emtek içün bir ıntıluv olaraq tanıyım», – dedi Kolesniçenko.
«Meni qıdıruvğa ilân etkenleri aqqında haber küldürtti», – dep qoştı sabıq parlamentariy.
Vadim Kolesniçenko alâ daa Aqyarda yaşağanını bildirdi.
«Anayasa ve qanuniyette menim sanki cinaiy faaliyetimni tasdiqlaycaq iç bir delil olmağanını eminlik ile ayta bilem», – dedi o.
Yanvar 16 künü Ukraina Havfsızlıq Hızmetiniñ reisi keñeşçisi Markiyan Lubkivskiy Vadim Kolesniçenko ve 7-nci çağıruvnıñ halq deputatı Nikolay Levçenko qıdıruvğa ilân etilgenini bildirdi.


text:
Aqmescit rayonınıñ Rusiye akimiyeti region içün gimn yazıluvına yarış ilân etti.
Rayon memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, yarışta er istegen insan, taqım iştirak ete bile.
«Gimnniñ muzıkal ve edebiy mündericesi milliy adetlerge ve adet olıp qalğan talaplarğa riayet etmeli… Gimniñ devamlığı üç daqqadan çoq olmamalı», – denile beyanatta.
Arizalarnı avgust 24-ne qadar qabul etecekler. Ğaliplerni rayon şurasınıñ deputatları ilân etecek. Gimn müellifi bahşış elde etecek – notebook.
Bildirilgeni kibi, Aqyarda yerli deputatlar «Aqyar şeeriniñ gimni aqqında» qanunnı qabul ettiler. «Efsaneviy Aqyar» yırı daa işğalden evel şeerniñ gimni edi.


text:
Qırımnı işğalden qurtarmaq içün bütün dünya cemaatçılığı kün-künden daa faal tarzda qoşula. Hususan, çeşit-türlü memleketlerniñ uquq qoruyıcıları ve faalleri #LIBERATECRIMEA cemaat areketinde birleşti. Bu birleşmeniñ teşebbüsinen «Bayraq ile birleştirilgen» aktsiyası keçirile. Aktsiyanıñ yolbaşçısı Nikolay Krutsik onıñ hususiyetleri aqqında Qırım.Aqiqatqa intervyüde aytıp berdi.
- Nikolay, özüñiz aqqında oquyıcılarımızğa biraz aytıp beriñiz.
- Menimce, özün içün aytmağa ya da yazmağa pek qıyın. Daa yahşısı, men aqqında, keçmişte ve bugünde faaliyetimni bilgen ya da közetken adamlar yazsa ya da aytsa.
Aytayım tek, daa 2000-inci yıllarda aman-aman bütün qorantam çetelge ketmege mecbur edi, çünki daa o vaqıtları ailemniñ azaları Ukrainanıñ o akimiyetiniñ siyasetinen razı degil edi. Bu babam Roman Kruitsniñ siyasiy faaliyeti ve ilâhre.
- Qorantañız qaysı memleketke ketti?
- Apaymnen men 2001 senesi İrlandiyağa keldik. Bir qaç yıl biz öz şahsiy ayatımıznı yoluna qoya edik: oquş, iş, til ögrenmesi - raat ve tınç yaşayış içün kerekli şeyler. Amma bizge vatanperver duyğusını aşılağan Ukraina, nenkâ aqqında hatırlavlar, İrlandiyada yaşağan ukrainlerni tapıp birleştiemekke bir itev oldı. İşte böyle, o vaqıtları mında az sayıda olğan ukrain vataperverleriniñ iştiragınen, İrlandiyada ilk ukrain birleşmeleri, topluluqları, cemiyetler peyda olıp başladı.
- “Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyası - bu ne?
- “Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyası 2017 senesi başlandı. İrlandiyada Ukraina elçiliginde ukrain cemiyetlerniñ toplaşuvı keçti, anda bütün dünyanıñ ukrainlerini birleştirecek aktsiyanı başlamaq teklif etildi. “Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyasını başlamaq ğayesi böyle peyda oldı. 2017 senesi aktsiyanıñ deñev versiyası bir qaç Avropa memleketini qaplap aldı. Bu yılı ise aktsiyağa endi dünyanıñ 20-den ziyade memleketi qoşuldı. Aktsiyada iştirak etmege istegen memleketlerniñ sayısı büyük olğanı içün, koordinatorlar eki bayraqnı yürsetmege qarar aldı: birincisi Avropanı kezdi, ekincisi ise qıtalarnı. Ukraina devlet bayrağı kününde olar Kyivde rastkelişti. Aktsiya aqqında haber keñ tarqaldı ve, esası, kerçekten dünyanıñ bir çoq ukrain ve qırımtatar cemiyetlerini birleştirdi.
- Qırımtatar bayrağınıñ iştiraginen yañı aktsiya#LIBERATECRIMEA areketiniñ bir parçsımı?
- Ebet. Qırımtatar ve ukrain topluluqlarnı birleştirgen “Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyasını keçirgenimizden soñ, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyevden belli oldı ki, Qırımnı işğalden boşatmaq içün #LIBERATECRIMEA halqara cemiyet areketi öz işini başlay.“Bayraq ile birleştirilgen” leyhası büyük isteknen bu işke qoşuldı. Biz, #LIBERATECRIMEA areketi çerçivesinde yañı aktsiya başlap, qırımtatar bayrağını, qırımtatarlar ve ukrainler yaşağan dünyanıñ bütün köşelerine seyaatqa yollamaq teklif ettik.
- #LIBERATECRIMEA areketiniñ taqımı - bu kimler?
- Bu vatanperverler, aqıllı ve ikmetli adamlarnıñ küçlü taqımı, ve esası - olarnıñ çoqusı - Ukrainanı sevgen yaşlar. Areket iştirakçileri, Qırımnı Ukraina terkibine qaytarmaq içün ve ilhaq etilgen Qırımdan çıqmağa mecburlanğanlar öz Ana-Vatanına qaytıp olsunlar dep er şeyge azırlar.
- #LIBERATECRIMEA areketi ve, hususan,“Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyasınıñ maqsatları ne?
Areket iştirakçileri, Qırımnı Ukraina terkibine qaytarmaq içün ve qırımtatarlar öz Ana-Vatanına qaytıp olsunlar dep er şeyge azırlar
- Birinciden, Qırım Ukraina terkibinde olğanı ve olacağını dünya topluluğına bildirmek. Onıñ tamır halqı - qırımtatarlar - tam uquqlı Qırım sakinleri ve Ukraina vatandaşları olğanını bildirmek. Rusiyeniñ tarafından, bir tecavuzcı devlet olaraq, alâ daa telüke bar olğanını köstermek. Rusiyeni, bütün işğal etilgen Ukraina topraqlarını qaytartmaq ve insaniyetke qarşı yapqan bütün cinayetleri içün cevap berdirtmek tek dünya topluluğınıñ iştirakinen mümkün olğanını yayınlamaq.
- #LIBERATECRIMEA areketiniñ ne yeñişleri endi bar?
- #LIBERATECRIMEA areketi azalarınıñ ilk kenleştirilgen körüşüvi oktâbr 12-14 künleri Kyivde keçirildi. Körüşüvde, Qırımda insan aqları qorumaq ve Qırımnı işğalden boşatmaq içün çeşit yönelislerniñ variantlarını işletip çıqardılar. Tedbirde türlü saalar vekilleri iştirak etti: siyasetşınaslar, göñülliler, çetel memleketlerdeki ukrain ve qırımtatar cemiyetleriniñ azaları, jurnalistler ve, elbette ki, doğrudan-doğru Qırımnen ve umumen Ukrainanen bağlı olğan gençler. Areket, ilhaq etilgen Qırimda da endi özüni muvafaqiyetli köstergenini aytıp berdiler.
- “Bayraq ile birleştirilgen” aktsiyası şimdi nasıl keçe?
- “Bayraq ile birleştirilgen” - #LIBERATECRIMEA aktsiyası daa oktâbr ayında işini başladı. Qırımtatar bayrağı Avstraliyadaki ukrainlerge yollanıldı. Şimdilik bayraq Avstraliyanıñ büyük şeerlerini kezine, ve aktsiyağa Avstraliyada yaşağan başqa memleketler vekilleriniñ cemiyetlerini de celp ete.
Noyabr ayında bayraqnı AQŞ, Kanada ve Argentinada qarşılacaqlar. Yanvarniñ 18-inde İrlandiyadaki ukrain cemiyeti aktsiya keçirmek icün bayraqnı alacaq, soñ ise o daa 20-ge qadar Avropa ve Asiya memeleketlerini dolanacaq.
Bayraq ziyaret etecek soñki ülke İsrail olacaq. Tamam mayısnıñ 31-ine İsrailniñ ukrain cemiyetleri bayraqnı qarşılap, bir sıra aktsiyalarnı keçirece, ondan soñ bayraqnı Ukrainağa, tamam Qırımtatar milliy bayraq kününiñ Kyivde qutlanmasına ketirecekler. İyün 26-sına Qırımtatar bayraq künü bayramına, er iştirak etken ülkeden qırımtatar ve ukrain cemiyetlerniñ vekilleri kelecek.
- Komandañıznıñ daa ne planları bar?
- Tecavuzcı - Rusiyenen cenk ketken zamanda uzun müddetli planlar tizmek qıyın. Taqımımız çalışqan ilk yöñelişleri - rusiye apishanelerinden ukrain ve qırımtatar siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımnıñ işğalden boşatılması ve işğalcilerden Ukraina şarqında topraqlarnıñ serbest etilmesi, insan aqları, hususan işğal etilgen topraqlarda, qoruvı.


text:
Ankara Ofiste Fantezi Yapan Fetiş Escort Ankara escort olarak selamlar, Ankara fantezi yapan escort bayan ilan resmime bakın o zaman zaten ne kadar Ankara genç escort bayan ve güzel […]28 Ocak 2019
Toplam Ziyaret: 1187 Bugün Ziyaret: 3
”ankara fetiş fantezi escort” Google Arama Sonuçları
ankara fetiş fantezi escort resimleri, ankara fetiş fantezi escort profili, ankara fetiş fantezi escort telefon numarası, ankara fetiş fantezi escort nerede, ankara fetiş fantezi escort kimdir, ankara fetiş fantezi escort video, ankara fetiş fantezi escort sitesi, ankara fetiş fantezi escort twitter, ankara fetiş fantezi escort instagram, ankara fetiş fantezi escort facebook, ankara fetiş fantezi escort tumblr, ankara fetiş fantezi escort hey siri, ankara fetiş fantezi escort google, ankara fetiş fantezi escort bul, ankara fetiş fantezi escort ilanları, ankara fetiş fantezi escort sayfası, ankara fetiş fantezi escort telefon numaraları, ankara fetiş fantezi escort acil, ankara fetiş fantezi escort hizmeti, ankara fetiş fantezi escort siteleri, ankara fetiş fantezi escort ara
Günün Popülerleri
- No ads viewed yet.


text:
Ukraina Rusiyeden Qırımda basqılarnıñ toqtatılmasını talap ete. Fevral 21 künü Aqmescitte Rusiye silâlı hızmetleri tarafından 10 neferden ziyade insandan yaqalanğanını Twitterde izaatlap, bunı Ukraina Tışqı işler Nazirliginiñ matbuat kâtibi Maryana Betsa bildirdi.
«26.02 QMC işğalge qarşı küreş künü arfesinde, işğalci siyasiy taqipini şiddetleştire. Rusiyeden zulumnıñ toqtatılmasını talap etemiz», – dep bildirdi Ukraina TİN matbuat kâtibi Maryana Betsa.
Qırımda, Aqmescitniñ Boğurça qasabasında, fevral 21 künü saba, Rusiyeniñ silâlı hızmetleri, Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerdi.
Bunen beraber Marlen Mustafayevni desteklemek içün kelgen insanlardan da 10-dan ziyadesi yaqalandı. İnsanlarnı yaqalamazdan ögüne, politsiya hadimleri megafon vastasınen, toplaşqanlar kütleviy merasimler aqqında qanunlarnı bozğanlarını ilân ettiler.
Rusiye silâlı hızmetleri Boğurçada ötkergen areketlerini izaatsiz qaldıralar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keriç parom keçiti “Qırım” limanı - “Kavkaz” limanı yolunen areketni devam etti.
Bu aqta “Qırım deñiz limanları” müessiseniñ baş müdiri Aleksey Volkov öz Facebook saifesinde yazdı.
“Başta maşnalarnıñ deñizden keçmesini “Nina Malkova” paromı becerecek. İleride ise, keçecek yük ve maşnalarnıñ sayısı artqanınen, “Kerçenskiy-2” paromı işini başlaycaq”, - yazdı Volkov.
Onıñ aytqanına köre, paromnıñ esas qullanıcıları Qırım ve Krasnodar vilâyetiniñ sakinleri, “Kavkaz” limanında yerleşken teşkilâtlarnıñ işçileri ve arbiyler olacaq.
Mayısnıñ 16-nda rusiyeli memuriyet Keriç boğazı üstünde qurulğan köpürniñ avtoyol qısmı yengil avtomobillerniñ areketi içün açıldı. Köpürniñ demiryol qısmı şimdilik qurulıp bitirilmedi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye ilhaq etken Qırımda Keriç köpüriniñ qurğanı Kremlniñ halqara uquqqa sayğısızlıq köstergeniniñ nevbetteki misali olğanı aqqında aytqan edi.
Avropa birligi Rusiye ve ilhaq etilgen Qırım arasında qısmen açılğan Keriç köpürini tenqit etken edi. 2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ, Ukraina Rusiye ile tizilgen köpür qurulışınen bağlı muqaveleden çıqtı.


text:
Aqyarnıñ bi qısmı mayıs 13-ünde acele tamir işleri sebeninden yarıqsız olacaq. Bu aqta "Sevastopolenergo" bildirmekte.
Müessiseniñ malümatına köre, elektrik energiyası böyle adresler boyunca olmaycaq: Yeroşenko soq., 9, 11; Nadejdı Ostrovskoy soq., 6, 8, 8A, 8B; Orlinoye soq., İnternatsionalnaya soq., 2-48, 1-39; Şirokaya soq., 2, 10-12; Vişnövaya soq., 42a, 46a, 44-46, 43-45; Stroitelnaya soq., Rodnikovaya soq.
Bir kün evel "Sevastopolenergo" şeerde mayıs ayında yarıq söndürilüviniñ cedvelini derc etti.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.


text:
İşğal etilgen Qırımda Maydan iştirakçilerine nisbeten qanunsız qararlarnı çıqarğan 100-ge yaqın mahkemeci saqlana. Ukraina adliye nazirliginiñ işbu malümatı Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ Yuqarı Şurası firqalarınıñ yolbaşçıları ile körüşüvinde seslendirilgen edi.
Bunı ükümet başınıñ matbuat hızmeti bildire.
Poroşenko qayd etkeni kibi, «bu cinayetlerni sımarlağan, teşkil etken ve amelge keçirgen şahıslar Ukraina tışında ve işğal olunğan territoriyalarda saqlandı».
Bu sebepten, dey ükümet başı, halqara qıdıruvğa ilân etilgenlerniñ işleri boyunca ğıyabiy mahkeme ketişatlarnıñ açılması içün uquqiy negiz işlep çıqarıldı.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımdaki İçki rayonınıñ Ferngeym (Urojaynoye) ve Tuzlu Şeyh Eli (Prisivaşnoye) köylerinde iyünniñ 15-de Rusiye sıñırcıları politsiya hadimlerinen beraber yerli sakinlerniñ pasportlarını teşkerdi. Bunı iyünniñ 16-da Ferngeym sakini, qırımtatar milliy areketiniñ faili İbraim Usmanov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, iyünniñ 15-de Ferngeym ve Tuzlu Şeyh Eli köylerinde sıñırcılar politsiyanen beraber teşkerüvler keçirdi. Ferngeymde onğa yaqın şahsiy azbar baqıldı, insanlarnıñ pasportları da teşkerildi.
«1971 senesinden berli Ferngeymde oturam, mında er kesni tanıyım. Mında olğanlarğa lâqayt degilim. Tünevinki teşkerüv qırımtatar halqını aşalamaqta, dep tüşünem. Sıñırğa yaqın yer dep, mında sözde «profilaktika» yapqanlar. Mında 60 qırımtatar qorantası yaşay, bizni teşkereler. Ne maqsadnen kelgenlerini sorasam, emirleri bar olğanını aytalar. Bizden pek qorqadırlar», – dep izaatladı vaziyetni Qırım.Aqiqatqa İbraim Usmanov.
Ferngeym sakini Ümer Ametov ve qomşusı teşkerüvge oğrağanlar arasına kirdi. «Teşkerüvni yerli biri ve sıñırcı zabit keçirdiler. Er kesniñ pasportını baqalarmı dep sorasam, yoq, saylap alğanlarını ayttılar», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Ümer Ametov.
Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımnıñ İçki rayonında olğan teşkerüvlerni şimdilik izaatlamay.
İyünniñ 15-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Facebook saifesinde Ferngeym köyünde Rusiye uquq qoruyıcıları yerli sakinlerniñ pasportlarını teşkermek içün evlerini baqıp çıqqan, dep yazdı.
Uquq qoruyıcılar vesiqalarnı teşkerip, köy «Qırımnıñ sıñır alanında» yerleşkenini qayd etti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Canköy köyüniñ Rus Qaranğut (Timirâzevo) köyünde avgustnıñ 2-sinde saba Qırımtatar Qurultayınıñ delegatı Rustem Ennanovnıñ yegeni Elmar Kurtseitov öldürildi.
Qırım.Aqiqatqa tafsilâtnı qırımtatar faali Zair Smedlâ aytıp berdi.
Oña köre, Kurtseitovnı yaş qızı ögünde öldürdiler. Oña av tüfeginden eki kere qomşusı attı. Bundan soñ qatil öz aranı, maşnanen garajnı ve evine yaqıp, özüni öldürdi.
"Bu saba saat 5:00-6:00-da edi. O, çıqtı. Birden eki kere attı. Bir kere sol közüne attı. O, birinci atuvdan endi ölgendir, dep belleymiz. Ekinci kere - köksüne", - dep ikâye etti Smedlâ.
Onıñ aytqanına köre, tahmin etilgen qatil bir özü yaşay edi ve onı rusiy hastalığı bar edi. Amma buña baqmadan, dep ayta faal, Rusiye politsiyası onıñ qayd etilgen tüfegini tutıp almadı.
"Adamnıñ asıl aqıl ceetten hasta edi. Daima bir pahıllıq duyğusı bar edi. "Mına, sen yaşsın, amma eviñ menimkinden büyük, maşnañ menimkinden yahşı... Sen menden hırsızlaysıñ, şeftali hırsızlaysıñ..." Bütün evi közetüv kameralarınen donatılğan edi. O bir qaç kerek arizalar yaza edi, politsiyanı çağırta edi, olar baqa edi, bu uydurmalar olğanını köre edi. Politsiya, onı aqıldan zayıf bir adamnı kibi köre edi. Amma buña baqmadan silâsını tutıp almadılar. Silânı tutıp almaq içün, psihologik ekspertizanı yapmaq kerek edi. Bunıyapmadılar", - dep qoştı Smedlâ.
Vaqia yerinde Kreml nezaretindeki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ hadimleri ve Qırımnıñ rusiyeli politsiyası çalışa.
"Qırımda şimdi hucur bir şey olıp tura: aqıldan hasta adamlar azatlıqta buluna, adamları dompuzlay bile, öldüre bile, amma sağlam adamlarnı psihiatrik hastahanelerge qoyalar ya da orduda hızmet etmege istemegenleri içün, Qoran ve Muqaddes Kitapnı oquğan ve kütkenleri içün apis etelerQ", - dedi Smedlâ.
Elmar Kurtseitovnıñ cenazesi cumaertesi künü, avgust 3-ünde olacaq.


text:
Yalta şeeriniñ Meclisi Qırım parlamenti ve yerli idare organlarına saylavlarnıñ keçirilmesine qol tuttı. Mütenasip qararnı Meclisniñ Yalta bölüginiñ azaları teşkilâtınıñ toplaşuvında aldılar, dep yaza «Yug Yalta» haber saytı.
«Biz nasıldır bir firqa ya da siyasiy areket içün teşviqat yürsetmeymiz, muayyen namzetke rey bermege çağırmaymız, em de öz vekillerimizni namzet olaraq köstermeymiz. Biz şunı bildirmege isteymiz ki, qırımtatar halqı, yarımdanıñ diger sakinleri kibi, regionımıznıñ taqdirinde iştirak etmeli», – dedi Yalta Meclisiniñ reisi Enver Ametov.
Böyle qarar, onıñ sözlerine köre, yarımadada milletlerara tınç munasebetlerniñ, adaletniñ pekitilmesine yol berir. O emindir, saylavlarnı boykot etmege ya da añlı sürette olarda iştirak etmemek – yañlıştır.
«Eger de biz öz başımızğa qırımtatar halqınıñ meselelerini kötermesek, bunı kimse etmez. Epimiz bir cemiyette yaşaymız ve onıñ vatandaşları olamız. Öz vatandaşlıq mevamıznı köstermelimiz, yani saylavlarda iştirak etmek kerekmiz»,– dedi Ametov.
Evel qırımtatar milliy Meclisi «Qırım Devlet Şurasına» saylavlarnı boykot etmege çağırdı.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurasına» saylavlar sentâbr ayında keçirilmek kerek. Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov «Yedinaya Rosssiya» firqasınıñ regional bölüginiñ cedvelinde birinci yerde turmaqta. Cedvelniñ birinci beşligine Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov, qırımtatar milliy Meclis azası olğan «spiker muavini» Remzi İlyasov da kirdiler.


text:
Rusiyede teraktlarnıñ azırlanmasında şeklengen ukrain rejissöri Oleg Sentsov ve Qırım faali Aleksandr Kolçenko içün ceza belgilemek içün aprel 8-9 künleri mahkeme keçirilecektir.
Bunı mabuslarnıñ qoltutuv gruppasında Qırım.Aqiqatqa bildirdiler.
Olarnıñ malümatına köre, çarşenbe künü, saat 15:00 Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesinde Oleg Sentsovnıñ cezası baqılacaq. Cumaaqşamı künü saat 11:00 aynı mahkemede Aleksandr Kolçenkonıñ ceza meselesi baqılacaq.
«Şübesiz, taqiqatçılar Sentsov ve Kolçenkonıñ «Lefortovo» SİZOsında apiste bulunmasını isteycekler», – dep qayd eteler qoltutuv gruppasında.
Keçken afta Aleksandr Kolçenkonıñ tam qabaatı aydınlatıldı. Yaqın künleri adliyeciler aynısını Oleg Sentsov içün bekleyler. Adliyecilerniñ tahminlerine köre, iş malümatı eki ay devamında ögrenilecek, soñra ise mahkemege berilecektir.
Qırımda faşizmge qarşı küreşken içtimaiy faal Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Aqmescitte apiske alınğan edi. Onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına yolladılar. FSB taqiqatçıları onı ve Qırımnıñ daa üç sakinini, şu cümleden ukrain rejissöri Oleg Sentsov, tarihçı Aleksey Çirniy ve adliyeci Gennadiy Afanasyevni terroristik areketler, terakt azırlanması ve silânı qanunsız qullanuvda qabaatlaylar.
Ukrainada olarnı siyasiy mabus olaraq tanıp, azat etilmelerini talap eteler.


text:
Ukraina Tış işler naziri dey ki, 2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ şimdiki statusı yaqın zamanda deñişir.
Bu aqta o The New Times neşirine bildirdi.
«Rusiye avasız bir boşluqta degildir – seyyaremizdedir, mında mahkeme qararlarınıñ amelge keçirilüv mehanizmleri çalışa. Qırım boyunca da aynı öyle olur. Kimse bundan qaçamaz. Şimdi Qırımda olayatqan adiselerge baqsaq – insan aqlarınıñ bozuluvı, kütleviy matbuat vastalarınıñ yoqlavı, qaparcılıqnıñ artması – yarımada belgisizlikke kete. Onıñ içün eminim ki, kelecekte Qırımnıñ şimdiki statusı iç te saqlanılmaz. Em de men çoqqa sürecek istiqbal aqqında aytmayım, yaqın zamanda olacaq istiqbal», – dey Klimkin.
Onıñ sözlerine köre. «Donbassta melez cenki ketkende, Qırımnıñ muvaqqat işğali saqlanılğanda» ukrain-rus munasebetleriniñ bir tertipke ketirilecegi aqqında söz yürütmege acet bile yoq.
2015 senesi iyül ayında Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Qırımnıñ Rusiyege ait olması aqta halqara seviyede qapalı olğanını bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımtatar resurs merkezi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 2016 senesi aprel ayı devamında yüz bergen vaqialar ve qanun bozuvları boyunca talilni taqdim etti.
Merkezde, hususan, aprel 1-de Aqmescit rayonınıñ Colman (Pionerskoye) köyünde yüz bergen qırımtatarlarnıñ kütleviy yaqalavları kibi eñ esas qanun bozuvları qayd etildi.
«Er kesniñ parmaq izlerini, tükürçikni aldılar, fotoresimler yaptılar ve sorğuğa çektiler», – qayd etile talilde.
Bundan da ğayrı, merkezniñ tarafından toplanılğan qanun bozuvları arasında Aqmescitteki ötmek furunında tintüvler, rusiyeli uquq qoruyıcılarnıñ Qırımtatar Qurultayı teftiş komissiyasınıñ reisi Ali Özenbaşnıñ Aqmescitteki evine kirmege ıntıluvı, mahkemeci tarafından «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğanlarnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılması ve olardan biri olğan Ahtem Çiygozğa qarşı yañı qabaatlavlarnıñ peyda olması, «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında qabaatlanğanlarnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılması, bazarlarda yaqalavlarnen neticelengen reydler, yarımadada Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesi, Qırım mühbirleriniñ evlerinde tintüvler ve olardan biri olğan Nikolay Semenanı separatizmde qabaatlav ve diger qanun bozuvlarıdır.
Umumen olaraq, talilde 60-dan ziyade qanun bozuvı qayd etile.
Fevral ayında Avropa parlamenti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Qırım sakinleriniñ, hususan qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını «yüksek seviyede» bozuvını takbih etti.
Rusiyeli Qırım ükümeti yarımadada insan aqları bozuvları aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yanvarniñ 24-nde Moskva şeer mahkemesi, Rusiyede casusluqta qabaatlanğan ukrainalı jurnalist Roman Suşenkonıñ apiste qaluv müddetiniñ uzatıluvı meselesini baqacaq.
Advokat Mark Feygin yanvarniñ 23-nde Twitterde haber etkenine köre, otırışuv saat 11:30da keçirilecegi qararlaştırıla.
Ondan da ğayrı Feygin, yanvarniñ 23-nde Lefortovo SİZOsında Suşenko omür arqadaşı ve qızınen körüşkeni aqqında bildire.
Yanvarniñ 18-nde Moskva şeer mahkemesi Suşenkonıñ apiste qaluv müddetiniñ uzatıluvınen bağlı şikâyet arizasını red etti. Apiste qaluv müddeti yanvarniñ 30-nda bite.
FSB sentâbrniñ 30-nda Moskvada ukrain jurnalisti, «Ukrinform» agentliginiñ muhbiri Roman Suşenkonı, ukrain istihbaratınıñ hadimi dep, «bir maqsatqa baqtırılğan ve devlet sırı dep sayılğan, silâlı quvetler ve Rusiye milliy gvardiyası aqqında malümat toplağanında» qabaatlayaraq, tutıp alğan edi. Jurnalistke nisbeten «casuslıq» maddesi boyunca cinaiy iş açılğan edi.
Suşenko bütün qabaatlavlarnı inkâr ete. Ukraina tarafı jurnalistke nisbeten çıqarılğan qabaatlarnı esassızdır diyerek, onıñ acele sürette azat etilmesini talap ete.


text:
İyünniñ 5-nde, bazarertesi künü Qırımnıñ memuriy sıñırında «Çonğar» keçit noqtası yanında büyük sayıda maşlalar toplanğanı körüne. Bunı Qırım.Aqiqatqa Ukraina sıñır hızmeti Berdânsk sıñır otrâdınıñ matbuat hızmeti yolbaşçısı Nelâ Dotsenko haber etti.
«Çonğar» nezaret noqtası yanında 60 maşna beklep turmaqta, piyade ketkenlerniñ tizilgeni körünmey», – dedi Dotsenko.
Onıñ sözlerine köre, ukrain sıñırcıları nevbetler peyda olmasınıñ sebebini rus hızmetleriniñ nezaretindeki keçit noqtalarında yiberüv ceryanı yavaşlağanınen bağlay.
Dotsenko dey ki, nevbet sırasında aldatuvlarnıñ olmaması ve maşlarnıñ nezaret etilmesi içün ukrain sıñırcıları esap talonlarını berip, soñra teşkire.
Evel, iyünniñ 3-nde Qırımnıñ memuriy sıñırında beklep turğan maşnalar sırası peyda olğanı aqqında haber etilgen edi. Rus sıñırcaları bu vziyetni şimdige qadar izaatlamadı.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukrainanıñ ana qısmı ve yarımada arasında memuriy, lâkin asılında tam bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» kiriş-çıqış kontrol noqtaları çalışmaqta.


text:
İşğalniñ yedi yılı devamında Ukraina, yarımadanıñ ilhaq etme ıntıluvınıñ tanılmaması halqara siyasetiniñ birleştirüvinde emiyetli yeñişlerge nail oldı.
Salâhiyetinde global ve regional telükesizlik meseleleri olğan halqara teşkilâtları, olarnıñ arasında BMT, AB, NATO, AŞ, UNESCO, OSCE Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklemek, Qırımnıñ işğalini ayıplamaq ve ilhaq etmek ıntıluvnı tanımamaq içün esas siyasiy qararlar qabul ettiler.
BMT çerçivesinde, Qırım meselesinde Ukrainağa faal destek köstergen devletlerniñ halqara ittifaqı yaratıldı. Buña BMT Baş Assambleyasınıñ işğal etilgen Qırımda esas insan aqlarınıñ bozulmasını ve yarımadanıñ arbiyleştirilmesini takbih etken qararları delâlet ete.
Ukrainanıñ esas halqara ortaqları, şu cümleden AB, ABD, Kanada, Avstraliya, Yaponiya Rusiye Federatsiyasına ve işğal etilgen Qırımnıñ başlıqlarına qarşı şahsiy ve sektor “Qırım” sanktsiyalarını qabul ettiler. Bu, işğalci devletke qarşı siyasiy ve iqtisadiy tazyıqnı temin ete ve yarımadada işğalci rejiminiñ işini mürekkepleştire.
Halqara mahkmelerde, şu cümleden BMT Halqara mahkemesi, İAAM, Halqara cinayet mahkemesi, Deñiz uquqından Halqara mahkemesinde faal iş başlandı.
Qırımnı işğalden azat etmek içün halqara küçlerni birleştirecek ve koordinatsiya etecek müim bir vasta halqara Qırım platforması olacaq.