text:
Rusiye akimiyeti tarafından Qırımğa kirişi yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Rusiyeniñ işğalinden soñ vaziyeti kerginleşken vatandaşlarını yarımadanı terk etmemege çağıra, – dep haber ete Radio Svoboda.
Mart 24 künü Brükselde Avropa parlamentinde çıqışta bulanğan Refat Çubarov sovet zulumı İosif Stalinniñ zamanları qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında hatırlattı.
«2014 senesi aprel ayından soñ Rusiyeden er şeyni beklemek mümkün, şu cümleden halqlarnıñ sürgünligini de», – dedi quvğunlıqta bulunğan Çubarov.
1944 senesi Yalta konferentsiyası arfesinde Stalin tahminen 180 000 qırımtatarnı Orta Asiyağa sürgün etmege emir etti. Olardan çoqusı sürgünlikte vefat ettiler.
Qırımtatarlarnıñ çoqusı ve olarnıñ balaları 1980-1990 seneleri Qırımğa qaytıp keldiler. Uquq qoruyıcılar Rusiye işğalinden soñ qırımtatarlarnıñ vaziyeti kerginleşkeni aqqında bildireler.
Qırımtatarlarnıñ esas qısmı Qırım işğaline qarşı çıqqan edi.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımdan insanlarnıñ icretini nezaret etkenini bildirdi. Onıñ sözlerine köre, Meclisniñ soñki sessiyası Skype vastası ile keçirildi, çünki Meclisniñ sekiz azası qıtaiy Ukrainada buluna.


c: text/html

text:
Filmni Litvaniyanıñ haber bürosında numayış ettiler. Babylon 13 ukrain icadiy birliginiñ filmi Qırımda, bıltır, mayıs ayında, Rusiye tarafından yarımada işğaline ketirgen qanunsız referndumdan evel olğan adiseler aqqında tarif ete.
Filmni Litvaniya deputatları, jurnalistler, cemaat erbapları seyir etti. On beş daqqalıq filmniñ numayışından evel çetel işleri boyunca parlament komiteiniñ başı Benediktas Yuodka çıqışta bulundı. Litvaninânıñ Qırım işğali ve Ukrainada olğan vaqialar boyunca mevamı deñişmegenini bildirdi.
«Yıl evelsi Rusiye Qırımnı tutıp aldı ve Ukrainanıñ bu qısmını Rusiye toprağı olaraq adladı. Ukrainada içki ziddiyet ketkeni, ecnebiy istilâ olmağanında israr ete ve Rusiyeniñ Ukraina cenkine alâqası yoq olğanını bildire. (…) Rusiye teşviqatı referendum, Qırımnıñ göñülli şekilde Rusiyege qoşuluvı aqqında ayta. Amma Putin bu mahsus planlaştırılğan bir ameliyat ve onıñ şahsiy qararı olğanını tanıdı», – dey diplomat.
Qırım statusı aqqında «referendum» işğali yıllığınıñ arfesinde, mart 15 künü, «Rossiya 1» telekanalı «Qırım. Vatan yolu» filmni taqdim etti. Eki saatlik vesiqalı film. Mında Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve yarımadada bıltır olıp keçken diger adiselerniñ iştirakçileri Qırımnıñ Moskvağa keçkenine öz noqtaiy nazarını bildireler.
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük adliye nazirligine Putinniñ intervyüsini Halqara cinaiy mahkemesine yollamağa avale etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko noyabr 15 künü BMT General Assambleyasınıñ Üçünci kömütet toplaşuvında baqılğan «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsıyanıñ qabul etilmesini alğışladı.
Öz Twitter saifesinde Poroşenko vesiqanıñ qabul etilüvini «adaletniñ ğalebesi» olaraq tanıttı, ve «Ukraina parçası olğan Qırımnı azat etmek içün halqara uquq bazasınıñ küçlendiremiz», dep qoştı.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ üçünci komiteti toplaşuvında noyabr 15, salı künü Ukraina teşebbüsi ile azırlanılğan «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsiyası qabul etildi.
Mezkür rezolütsiyada BMT vesiqalarında ilk kere Rusiye «işğalci-devlet» olaraq adlandırıldı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar ise – «vaqıtınca işğal etilgen topraqlar».
Rezolütsiyağa 73 devlet qol tuttı, 23 – qarşı çıqtı, 76 – bitaraf qaldı. Qarşı rey bergenlerniñ arasında – Ermenistan, İran, Belorusiye, İndistan, Qıtay, Qazahistan, Rusiye, Özbekistan.


text:
Japonnu milletwakili: Amerikanı başçısı qul qanlı
Japonnu milletwakilleri Amerikanı başçısı Barak Obamanı qul qanı bar degen soñ, dewletni premyeri bulağa qarşı söyledi.
Bu sözleni aytğan milletwakil enni dewletni başın tutğan partiden. Kazuya Maruyama getgen cuma parlament sessiyada bu açıqlamanı berdi.
Japonnu premyeri Şinzo Abe bu sözleni ayıplap, milletwakiller özleni özler tutmağa geregin añlatdı. Bu ma'lumatnı BBC berdi.
Barak Obama awropa yuzlü qatınnı wa qara yuzlü keniyalı gişini ulanı. Atası Keniyadan Amerikanı Birleşgen Dewletlerine oxumağa gelgen küyde bu paçalıqda qalğan.
Milletwakil Maruyama bu sözleni Amerika neçik dünya güç bolğannı haqındağı söyleşiwlerde qolladı.
«Enni Amerikada qara yuzlü adam başçı boldu. Bu adamnı qara yuzlüneni qanı bar. Dağı da açıq aytsa, onu qul qanı bar».
Birazdan soñ milletwakil Maruyama bu sözler uçun gezetçileni aldında bağışlamaqnı tiledi.


text:
Bunı Rusiye Federatsiyasınıñ baş naziri Dmitriy Medvedev Aqyarda bildirdi.
Krıminform malümatına köre, Medvedev oña tasilnen bağlı sualler bergen yerli sakinlernen soqaqta subetleşti. Sualler esasen ukrain tilinen bağlı edi.
«Ukrain tili aqqında: diger subyektlerde (Rusiye Federatsiyasınıñ – muarrir) olğanı kibi olacaq. Belorus, leh, ukrain tilini ögrenmege isteseler, ana-babalar mektep reberligine muracaat ete», – dep añlattı Medvedev.
Bundan ğayrı, Aqyar sakinleri Ukraina Milliy bankınıñ nezareti altında bulunğan Bank işleri institutınıñ yoq etilmesine yol bermemege çağırdılar. Medvedev qayd etti ki, Rusiye Federatsiyasınıñ Merkeziy bankı çerçivesinde bir de bir tasil institutları yoq.
«Teşkeririk, baqarıq. Bu universitetiñizge bağlı degil. Rusiyede çoq universitetler bar, lâkin er biri standartlarğa uymay. Bizler umumen memlekette tasil sistemasını eyileştirecekmiz», – dep ayttı Rusiye baş naziri.
Hatırlatamız, Ukraina tış işler Nazirligi Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı Dmitriy Medvedevniñ Ukraina tarafı ile añlaşmağan mayıs 25-de Qırım ziyaretini sert bir şekilde takbih etti.


text:
Ruhaniyat Twlğalar Qazaq şejiresi
HALIQQA QORĞAN BOLĞAN DAÑIQTI TWLĞA, BİTİMŞİ TİLEUDİWLI
Älemge tarıday şaşılğan qazaq halqınıñ basım bir böligi Moñğoliya qazaqtarı. Abaq kereyden tarağan osınau köşpendi qazaqtardıñ basınan bir qatar auır kezeñder men qiın künder de ötti. El bastağan batır babalarımız wrpağınıñ bolaşağı men beybit kündi añsap, beyqwt meken izdep bayırğı mekeni bolğan Altaydıñ küngey bitinen teriskey betine yağni Qobda ölkesine qaray üdire köşti. Abaq kereydiñ bir tobınıñ Moñğoliya ölkesine qonıs audaru mäselesi jaylı bizdiñ tarihşılarımızda köptegen zertteuler jasap, bir qatar eñbekter jazdı. Qazaqtar alğaş Moñğoliya ölkesine däl qay jıldan qonıs audarğandığı jaylı döp basıp aytatın anıq dälel joq. Bwl jaylı qwndı derekter Moñğoliyanıñ batıs ölkesine sayaqat jasap Qobda ölkesindegi qazaqtardıñ köşi-qonı, twrmıs-tirşiligi jaylı arnayı zertteu jasağan Resey sayahatşıları, tarihşı etnograf ğalımdarı G.N.Potanin, G.E.Grumm-Grjimaylo, A.M.Pozdneev, V.V.Sapojnikov, sauda missioneri A.V.Burdukovtıñ keybir eñbekteri men kündelikterinde jazılğan.
Sayahatşı G.E.Grumm-Grjimaylo qazaqtardıñ Qobda betine qonıs audaruı jaylı asa mañızdı derekter keltiredi. Mısalı: «Mwndağı qazaqtar ötken ğasırdıñ yağni 1860-jıldarında Altaydıñ ar jağınan bergi betine ötken. Qara Ertistiñ boyınan bastalğan jer dauı kereylerdi Qobda betine kelmeske şarasız etti…»[1]- degen qortındı jasağan. Al tarihşı, etnograf ğalım G.N.Potanin «1976 jıldıñ tamız ayında qazaqtardıñ bir tobı Altay jotasınıñ teriskey betine ötip, Qobda boyın mekendepti. Olar (kereyler) bizdiñ Qobdağa keluimizden 6-7 jıl bwrın Altay jotasınıñ küngey betinde edi, bwrın biz kesdestirgen Köbeş auılı qazir osında (Qobda betine) köşip kelgen eken»[2] – dep jazadı.
Moñğoliya qazaqtarı jaylı zertteu jasap alğaş ret 1960 jılı ğılımi tuındı jazğan tarihşı Ä.Minis, A.Saray «alğaş qazaqtar Altaydıñ teriskey betine mal otarlata jürip 1868-1869 jıldardan bastap tübegeyli qonıs audarğan»[3] – dep jazsa, Moñğoliya ğalımı Ceven Jamsranov «Qazaqtar 1860 jıldarı Altaydıñ bergi beti Qobda ölkesine mekendey bastağan eken»[4] – degen derekti mälimetterden tıs belgili tarihşı Zardıhan Qinayatwlı «Abaq kereydiñ bir tobı XIX ğasırdıñ soñğı jartısı, twspaldap aytqanda 1860-1870 jıldardan bastap Moñğol jerine mal ortarlatıp, qonıs audara bastağanına köz jetkize alamız»[5] – dep tüyindegen. Belgili ğalım, Moñğoliya qazaqtarı jaylı zertteu jwmısımen tarih ğılımınıñ doktorı atağın qorğağan Hurmethan Mwhamädiwlı «HİH ğasırdıñ 60-70 jıldarında qazaqtardıñ bir böligi Altay jotasınıñ teriskey beti – Qobda öñirine ötip mekendedi»[6] – dep jazsa, Moñğoliya ükimetiniñ wlttıq mwrağatındağı (arhiv) materialda Moñğoliya ükimetiniñ 1924 jılğı qwrıltayına qazaqtar atınan ökil bolıp qatısqan Däuitbay Taudanbek wlınıñ söylegen sözinde «Qazaqtar Moñğoliya jerine alğaş mekendegeli, mine 60 jıl boldı»[7] degeni 1864 jıldar şamasına säykes keledi. Al aqın, jazuşı tarih ğılımınıñ kandidatı Swrağan Rahmetwlı Şınjandıq tarihşı, belgili ğalım Jaqsılıq Sämitwlı, Näbijan Mwhamethanwlı, Asqar Tatanaywlı qatarlı ğalımdardıñ jasağan tarihi tıñ tuındıların qoldana otırıp sol kezdegi «Mänju-Çin patşalığına Altay urianhayları şağımdanıp, Qazaqtar Moñğol jerine kelip bizdiñ öris-qonısqa ortaq bolıp, jaylım jer talasqa tüsip, türli qayşılıqtar tuınday bastadı degen narazılıq tanınıtqan, arız tilekterin Qobda Ämbisi Beyjinge mälimdeydi»[8]. Bwl 1820 jıldar twsı edi. Osı qwndı derekterge süyene otırıp qazaqtardıñ aldı osı kezden Qobda ölkesine kele bastağanın tilge tiek etken… Jazuşı Şınay Rahmetwlı «Qazaqtar Moñğoliya ölkesine 1830 jıldan biren-sarandap kelip qonıstanğan. 1860 jıldardıñ basqı şeninen top-topımen kelip qonıstanğan jäne keluşiler 1940-50 jıldarğa deyin üzilmegen»[9]-degen qortındı jasağan. Islam Qabışwlı «Qazaqtıñ Abaq kereyiniñ şeruşi, jäntekey ruları Moñğoliya jerinine qonıstanuı 1867-1870 jıldarı tım jedel bolğan. Onan soñ da Altaydan Qobda betine qonıs audaruşılar sanı jıl sayın qosıla tüsken»[10] – dep jazğanında anıq dälel joq, (Moñğoliya jerine alğaş qonıs audarğan auıldardıñ arasında qaraqas, molqı auıldarı da bar ekenin, qaraqas auıldarın Tileudi bi Kenewlı bastap asıp kelgenin ayta ketken jön – S.Ş.). Altay asqan qazaqtardıñ aldı Delüün ölkesine qaray oyısıp odan Tiektige qaray qonıstanğandığı jaylı köptegen derekter bar.
«Delüün ölkesine alğaş Tileudi bastağan Qaraqas ruı Jalğızağaş basımen asıp kelip mekendegen. Al Botağara auıldarı Qayırtımen asıp Qızıl qiyamen qwlday Saqsay, Dalaköl ölkesine qonıstanadı»[11]-dep Q.Qadan, İ.Qwlıbek qatarlı şejireşi kisilerjazğan eken.
Osı derekterge süyene otırıp Moñğoliya qazaqtarı XIX ğasırdıñ orta twsınnan yağni 1852-1864 jıldar aralığında Mänju-Çin ükimeti qazaqtardan alatın türli alım-salıqtı molaytıp, sonday-aq jayılım qonıs tarılu saldarınan az wlttar arasında türli köterilister şığıp, qamal qorğanıs saluğa «kisi alımın» alıp olardı aqısız-pwlsız jwmıstatıp, malğa salıq töleu, osınday sayasi, ekonomikalıq, äleumettik ahualdıñ auırlauınan bolıp qazaqtardıñ bir tobı Kerey, Uaq, Nayman rularınıñ keybir ıqpaldı adamdarı öz ruların bastap Altaydıñ teriskey betine ığısıp äueli jaz jaylap, küzde mal otarlatıp, qısta Altaydıñ küngey betine qayta kelip jürip 1860 jıldıñ soñında tübegeyli qonıs audarğanına köz jetkize alamız…
Çin ükimeti 1890 jıldarı qazaqtıñ rulıq ürdis saltın eske alıp, 1884 jılı Pekin ükimeti ortalığı Sarsümbede (Şar süm) Altay aymağın qwrıp, Batıs Moñğoliyadağı qazaqtardı osınau äkimşilik biligine qarastı etti. Mänju-qıtaylıq jüyeniñ ürdisi Altay ölkesi qazaqtar arasına 1909 jıldarda kelip jetti. Bwl twsta Altaydıñ arğı, bergi betindegi düyim qazaq birtwtas bilikte bolatın. «Qobda betinde Kereydiñ Şeruşi, Jäntekey, Qaraqas, Molqı, Jädik, Şwbarayğır, Iteli qatarlı jeti rudıñ tobı mekendedi»[12]. Şeruşi, Jäntekey, Qaraqas ruı auıl jan sanına baylanıstı ämbiğa tura bağınatın ükirday äkimşiliginde boldı.
Qazaq halqınıñ ağartuşısı, dini ğwlama Aqıt qajı Ülimjiwlı:
…«Delüünniñ aşısı,
Jalğız ağaş bwlağı.
Bitimşige qarağan,
Biraz eldiñ twrağı»[13]…- dep jırlauı sol kezdegi Delüün ölkesindegi barlıq qazaqtar Bitimşiniñ biliginde ekendiginiñ ayqın däleli.
Halıqqa qorğan bolğan twlğa, qazaq tarihınan oyıp orın alatın belgili adamdardıñ biri qaraqas rulı – Bitimşi bi Tileudiwlı. Ol äygili Kene bidiñ nemeresi, al äkesi Keneniñ mwrageri bolğan Tileudi bi.
Qaraqas ruınıñ tarihta atı belgili alğaşqı bii Kene Janbaywlı bolğan. Kene bidiñ qay jılı düniege kelegeni jaylı anıq derek joq. Balası Tileudi Keneniñ 30 jas şamasında düniege kelgen degen derekterge süyensek Kene bi XVIII ğasırdıñ soñı 1780-1790 jıldar şamasında düniege kelgen bolıp sanaladı – (Ş.S.). Jazuşı, jurnalist Bodauhan Toqanwlınıñ «Moñğoliyadağı Qaraqas ruınıñ şejiresi» – attı eñbeginde «Keneniñ qorğanı Alqaköl, Bilezik aralığında, qazirde “Kene qorğanı” dep atalatın körinedi, key derekterde “Jemeneyde” dep te aytıladı»[14] – degen derekter jazılğan.
Bitimşi bi qaraqas işinde Nazar-Jädik tobınan şıqqan äygili twlğa. Altay ölkesinen Delüünge qonıstanğan rulı eldiñ eñ iri böligin osı twlğa bastap keldi degen derekter bar. Sol kezdegi Mänju Çin bileuşileriniñ nwsqauımen Qobdadağı Mänju Çin ökili (kebämbi)-men kezdesip, qaraqastarğa qonıstıq jer alğan twlğa dep esepteydi[15].
Kene bi qaytıs bolğan soñ mwragerlik retinde bilikti balası Tileudi jalğastırdı. Tileudi bi erjürek, sözge şeşen, aqıldılığı men batıldılığı say keletin körnekti twlğalardıñ biri. Orıstıñ zertteuşisi, tarihşı etnograf ğalımı G.N.Potanin öz eñbeginde «Tileudi bi Kenewlı 1810 jılı tuılğan»-degen derekter bar. Tileudiniñ ruı – Qaraqas – Nazar – Jädik. Janbay wlı Keneniñ eki wlı bar. Twñğışı – Qaraköben, onıñ inisi – Tileudi. Ol Şaqabay batırdıñ nemeresi Bäyterektiñ qızımen neke qwrğan. Kenewlı Tileudi 1870 jıldarı 61 jasında dünieden ötken. Tileudiniñ beyiti Delüünniñ Jalğız ağaş ölkesinde.
Tileudi bidiñ twsında Delüün ölkesin mekendeytin moñğoldardıñ bir tabı Düñkir (Düynher) edi. Olardıñ törelerimen aldasıp ta arbasıp ta, tipti ayqasıp ta körgen bidiñ biri Tileudi bolğan. Tileudini halıqı pir twtıp qwrmettep «Bäli», «Bälekeñ» dep atağan. Bälekeñniñ twsında da qazaq, urianhay bileuşilerimen, baylar arasında qonıs dauı, jañjal, kelispeuşilikter köp bolğan. Bwğan dälel retinde mına bir oqiğanı keltiruge boladı. «Altaydıñ Torğauıtı men Qobdanıñ urianhayları Molqı, Qaraqas auıldarın tıqsıra tüsedi. Jaylım-qonıs, qıstau, küzeuden tarıqqan el Delüünniñ Bessalanıñ bası, qarlı jondarğa ığısadı. Osı twsta Bälekeñ men Jalğızağaştağı Düñkir meşitiniñ bas laması arasındağı kikiljiñ köpke sozılğan. Bälekeñ halıqtı sabırğa şaqırıp mäseleni kelisip şeşuge tırısıp Düñkir meşit ämirşisiniñ tälkegine könedi. Süytse de hüree ämirşisi Qaraqas elin Jalğızağaştağı hüree jaylauına jolatpay, qonğan auıldı baqandap, soyldap, ämir taptırmay qoyadı. Köşken eldiñ jılqısın quıp, şırqın bwzadı. Ünemi şabuıl jasap auıldardı oyrandaydı. Bwl äreketke aşulanğan Tileudi bi özi bastap wran salıp «Qaraqastıñ boyında janı bar erkeginen bir adam qalmasın, atqa miner qatın balasına deyin erkekşe kiindirip äkelsin, ämirimdi eki etken ağayın bolsa ayıp salamın» dep olardı qara baqan, qamşımen qarularndırıp atqa qondıradı. Şalqar tüste qanen qapersiz otırğan Düñkir hüreenin şauıp Urianhaylardı Buyant özeninen ötkize quıp, özi Delüün suınıñ qwyğanınan ötip, el şetine qonıp toy mereke sayın Kökserke tauın bökterletip bäyge jarıstırıp, at izin sala beredi. Aqırı bäyge tosatın sol töbe bügingi künge deyin «Bälekeñniñ bäyge töbesi» atalıp, wrpaqtan wrpaqqa jalğasqan atamekenge aynaldı. Qazirde Delüün ölkesinde ötetin datalı toy, dübirli dumanda at bäygesi osı jerden jarıstırılıp tosıladı. Osı oqiğa jaylı belgili jazuşı Swltan Täukeywlı «Arman tau» romanında «Bälekeñniñ bäyge töbesi» attı böliminde keñinen bayandağan.
Tileudi bi qaytıs bolğan soñ balası Tırqay Qobdadağı sol kezdegi äkimşilik jüyesi bolıp twrğan «Ämbi»-ğa barıp halıqtıñ atınan jer swrap ämbinıñ qalağan barlıq närsesin tauıp berip qazirgi Delüün ölkesinen keñ alqap jerdi ielikke alğan. Biraq Tırqay şeşen köp uaqıt bilik qwrmay bir jıldan soñ qaytıs bolıp onıñ inisi Bitimşi el basqarıp ükirday bolğan.
Bitimşi de äke jolın jalğastırıp, amanatın arqalağan bedeldi bi, köpke ülgi bolğan dara twlğalardıñ biri. Bitimşi jaylı halıq arasında, köptegen añız äñgimeler keñinen tarağan. Onı halıq äueli äulie, kemenger adam retinde tanığan. Bitekeñ asqaq ruhtı, halqı üşin ayanbay ter tökken, dau kesken şeşen, ädil bi. Bitimşi Bessalanıñ suınday buırqanğan, Kökserkeniñ tauınday asqaq, halıqtıñ qamqorşı äri qorğanı bolğan körnekti twlğa. Ol qara orman halqınıñ ruhani sanasın oyatıp, mwsılman dinin uağızdauğa at salıstı. Elin jerin köziniñ qaraşığınday qorğadı. Bitimşi el bilegen zamanda Düñkirlermen arada jerge talas, qaqtığıs jii etek alıp, türli daular men kelispeuşilik köp bolğan. Bitimşi birin aldap, birin arbap, birin qorqıtıp barlığına tötep berip, halqınıñ amandığın oylap, baytaq jerin wrpaqqa amanat etip qaldıru üşin küres jasağan sayasi qayratker.
Bitimşi bi qazaqtıñ wlttıq dästürin jandandıruğa köñil bölip, barınşa qoldap qorşadı. Keleşek jastardıñ jaqın bolaşağı üşin basın bäyi tigip, ömir men ölim alpalısında jürip kün keşti. Bügingi bizdiñ jetken beybit ömir osınday babalardıñ eren eñbegimen, qaysarlığımen jetkenin är bir wrpaq sanasına toqıp, jadına saqtauı tiis. Bitimşi Tileudiwlı qazaqtıñ tört biiniñ biri Mamıtwlı Kökenniñ Bätima degen qızımen twrmıs qwrğan. Bitimşi biden Nwrtaza, Nwrğali, Oraz attı üş wl, bir qız tuadı delinedi. Nwrtazadan Näbidolda, Qabdolla, Halel, Säbiğan, Qabi, Saği, Orıshan, Äbdilhamit, Äbisaği attı wldar tuadı. Nwrtazawlı Halel, «täyji» atağın alğan el bastağan belgili adamdardıñ biri.
Qazir Bitimşi Tileudiwlınıñ qabiri Bayan-Ölgiy aymağı Delüün swmını 7-baq ölkesi Ahuntıda. Osınday halıqqa qorğan bolğan, dañıqtı twlğa dep tanığan Bitimşi bidiñ basına qwran oqıp, qwlıptas qoyu turalı aqın, jazuşı, tarihşılarda bastamalar köterdi. Endi osı igi bastamağa Delüün halqı bolıp ün qosıp, birge jwmılıp, atalmış jwmısqa at salısa kirisu kerek dep oylaymın.
Bitimşi bidiñ asqaq twlğası, wltı üşin küresken qaysar tabandılığı, halıq köñilinde tereñ saqtalıp, asqaq ruhı mäñgi jasay bergey!
Moñğoliya Jurnalisteri odağınıñ müşesi,
Tarih ğılımınıñ magistri Şınarbek Seyithanwlı
Derekköz: «Tarlan Tağzım» jurnalı, Ulaanbaatar., 2016, №1(13) , 8-10-bet
[1]«Zapadnaya Mongoliya i urianhayskiy kray», Leningrad., 1930, 413-b.
[2]G.N.Potanin. Oçerki Severo-Zapadnoy Mongolii (Puteşestvie po Mongolii). M., 1948, 38-39-better.
[3]Ä.Minis, A.Saray. BNMAU. Bayan-Ölgiy aymgiyn kazah ard tümniy tüühees. UB. 1960, 8-bet
[4]Ceven Jamsranov. Darhat, Hövsgöl nuurın Urianhay… Hasag, Hamnigan narın garal ündes ögüülel. UB.,1927, 132-bet
[5]Zardıhan Qinayatwlı. «Moñğoliyadağı qazaqtar», Almatı.,2001, 69-bet.
[6]Hurmethan Mwhamadiwlı, «Moñğoliyadağı qazaq etnikalıq tobınıñ qalıptasuı men damuı», Almatı, 2000.
[7]BNMAU-ın Anhdugaar ih hural. Delgerengüy taylan. UB. 1984, 216-bet.
[8]Swrağan Rahmetwlı «Qazaqtardıñ Moñğol jerine qonıstana bastauı». Şwğıla jurnalı, UB.2013, № 02 (177), 4-5 bet.
[9] Şınay Rahmetwlı «Moñğoliyadağı qazaq halqı», UB.2007, 75-bet.
[10]Islam Qabışwlı «Moñğoliya qazaqtarınıñ tarihı». 35-bet.
[11]Qadan Qabisatwlı, Qwlıbek İliyaswlı. «Delüün swmın halqınıñ ata-tek şejiresi men tarihı», Ölgiy.1998, 86-bet.
[12]A.Saray, «Revolyuciyadan bwrınğı qazaq halqı». Ölgiy. 1991, 65-bet.
[13]Aqıt qajı Ülimjiwlı. «Ğaqıliya», Ölgiy. 1994, 144-145 better.
[14]Bodauhan Toqanwlı, «Moñğoliyadağı Qaraqas ruınıñ şejiresi». Öskemen., 2007, 9-bet.
[15]Siırşıbay Rahmetwlı, «Delüün jaylı biletinderim». Şwğıla jurnalı. Ölgiy., 2008, № 03 (158), 25-bet.


text:
Ukraina tış işler nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin yanvar 26 künü Aqmescitte ATR telekanalında tintüvni keçirgen Rusiye silâlı insanlarnıñ areketini takbih etti.
«Rusiye işğalcileriniñ qırımtatar telekanalına etilgen ücümi maqbül degil. Biz serbest Qırım medialarına qol tutamız», – yazdı o twitterde.
Bundan evel Amerika Qoşma Ştatlarınıñ Ukrainadaki elçisi Geoffrey Pyatt dedi ki, ATR telekanalında keçirilgen tintüvni «işğal etilgen Qırımdaki cinayetler cedveline qoşmaq mümkün».
Malüm ki, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi
Telekanal yolbaşçılığı bu areketni yarımadanıñ tamır halqına etilgen nevbetteki toqat olaraq tanıdı. Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ATR qırımtatar telekanalına kelgen silâlı insanlarnıñ esas maqsadı – onıñ astını-üstüne çevirmekten ibaret olğanını bildirdi.
Tintüv bütün kün devam etti. Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskayanıñ aytqanına köre, tintüv taqiqatçınıñ qararı ile açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirildi.


text:
Süriyalıq aqparat qwraldarı Asad küşteriniñ reseylik äskerileri kömegimen qalağa kirip, qala ortalığındağı alañğa el bayrağın tikti dep habarlaydı.
Oppoziciya küşteri qaruların tastap, raqımşılıqqa kepildik berilgen jağdayda eldiñ soltüstigine ketuge kelisken. 19 mausımnan bastap ükimettik küşter Dera qalasınıñ mañayındağı auqımdı territoriyanı öziniñ baqılauına alğan. BWW-nıñ mälimetine qarağanda, qaqtığıstıñ saldarınan 234 mıñ adam bosqınğa aynalıp, olardıñ 70%-ı Izrail' tarapınan basıp alınğan Golan şıñdarımen qatar ornalasqan Kuneytra qalasına bas sauğalağan. Al, Iordaniya şekarasındağı on mıñdağan bosqın mausım ayınıñ basında Dera mañayındağı oppoziciya küşteri qaruların tastap, Şam (Damask) baqılauına ötuge keliskennen keyin öz üylerine oralğan.
Biliktiñ Şamğa ötui nelikten mañızdı?
Atalğan qalanıñ strategiyalıq äri simvoldıq mañızı öte ülken. Osı mañızdı qala Iordaniyamen aradağı bastı şekaralıq nısanğa tikeley jaqın ornalasqan. Sonımen qatar, däl osı jerde 2011 jılı Asad rejimine qarsı köterilis bastalğan edi.
Sol kezdegi qarsılıq şaraları bilik mektep qabırğalarına ükimetke qarsı jazular jazğan birneşe jetkinşekti twtqındağannan keyin bastalğan edi. Bwl sol kezderi «Arab köktemi» degen atau alğan körşi elderdegi revolyuciyamen twspa-tws boldı. Bilik qarsılıq şarasına şığuşılarğa qarsı atıs qaruın qoldanğannan keyin bükil el aumağında Asadtıñ bilik basınan ketuin talap etken qarsılıq şaraları twtandı. Köteriliske şığuşılardıñ sanı kün sayın artıp, al biliktiñ olarğa qarsı qoldanğan ayla-täsilderi asa qatañ jağdayğa jetti. Oppoziciya küşteri qaruğa jügindi. Bastapqıda bilik tarapınan jaudırılğan oqtan qorğanu üşin qarulanğanmen, keyin qaru olarğa el territoriyasın baqılauğa alu üşin kerek boldı. Nätijesinde, keyin azamattıq soğısqa wlasqan osı soyqannıñ saldarınan 350 mıñnan astam adam qaza tauıp, 11 mln adam bosqınğa aynaldı.
Qarulı oppoziciya nelikten Dera qalasında berildi?
Süriyanıñ oñtüstik-batısı soñğı jılda edäuir sayabırsıp, osınıñ nätijesinde qauipsiz aymaq turalı kelisimşart jasaldı. Bwğan oppoziciyağa qoldau körsetuşi AQŞ pen Iordaniya jäne Asad rejiminiñ odaqtası Resey qatıstı. Alayda, 2018 jıldıñ kökteminde Şam töñireginde ornalasqan Şığıs Gutadağı oppoziciyanı jeñgenmen, Asad eldiñ qalğan territoriyasınıñ bärin tikeley öz baqılauına aludı şeşti. Reseylik aviaciya tarapınan qoldau tabuşı ükimettik küşter men odaqtas elderdiñ äskerileri üş apta bwrın şabuıldar bastap, oppoziciya territoriyasına tez arada işkeriley berdi. Zımıran soqqıları men zeñbirekter qarulı oppoziciya küşterin älsiretti. Bwl jolı AQŞ olarğa äskeri türde qoldau körsetpedi. Endi, Iordaniya men Izrail' bilikteri mıñdağan bosqındarğa şekaraların aşqan kezde, BWW gumanitarlıq dağdarıs qaupi turalı eskertu jasauda. Wyım lagerlerdegi ömirdiñ öte naşar ekenin, köptegen adamdardıñ as-susız, aşıq aspan astında lajsız kün körip jatqandarın jariyalap otır.


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat kâtibi Lilâ Müslimova bildirdi.
«Aqmescit şeeriniñ 36-ncı mektebiniñ talebeleri qırımtatar sınıfdaşlarına munasebetleri aqqında tarif ettiler ve tasvirlediler», – yazdı o.
Mektep talebeleri svastika resimini yapıp, tamğa (qırımtatarlarnıñ milliy timsali) üstünden sızıp çıqtılar.
Bundan ğayrı, resimde «Biz Qırımdan qırımtatarlarnı çıqaramız», dep yazğanlar.
Hatırlatamız, soñki vaqıtları yarımadada qırımtatarlarğa qarşı areketler sıq-sıq yüz bere başladı.
Martnıñ 31-de Aqmescitte qırımtatarca qonuşqan 15 yaşında oğlannı köteklediler.
Bundan evel ise Aluştanıñ Küçük Özen köyünde meşur qırımtatar baletmeysteri Akim Cemilevniñ eykelini aramladılar, em de yerli mektep müdiri olğan qırımtatarınıñ iş odasındaki pencerelerde svastika işaretini qaldırdılar.


text:
Salı künü, martnıñ 1-nde, Kiyevdeki Halqara munasebetler institutında Qırımda apis etilgen qırımtatar meclisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygozğa bağışlanğan açıq lektsiya ötkerildi.
Tedbir çerçivesinde ukrain haber siyaseti nazirligi «Qırım. Qarşılıq» adlı vesiqalı filmni taqdim etti. Film qaramanı Qırımnıñ işğali meselesini añlamaq içün, Ukrainağa kelgen, amerikalı jurnalist oldı.
Qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov studentler ögünde çıqışta bulundılar, olar 2014 senesi fevral 26 künü olıp keçken vaqialarnıñ hatırlavlarınen paylaştılar.
Körüşüv devamında studentler Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yarımadanı işğal etilmesine ketirgen vaqialar ve Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılmasınen bağlı sualler berdiler.
«Bazıları: fevral 26 künü mitingke çıqıp nege iriştiñiz? - dep soraylar» Siz toplaştıñız, qarar alınacaq sessiyanı, ya da, böyle deyik, Rusiyeden soracaq yardım muracaatı tedbirini keçirmege bermediñiz. Siz yalıñız bir künge Qırım işğalini çetke çektiñiz. Amma o kün, fevralniñ 26 ve meydanda bulunğan insanlar, öz areketlerinen işğalni tek bir künge degil, olar Qırım Rusiyege özü qoşulmaq istegeni aqqında uydurmanı ebediyen kömdiler», - dep qayd etti Refat Çubarov.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Açıq kök tübünde pyesa: Zaporojyede Sentsovğa qol tutuv tedbirni keçirdiler (video)
Zaporojyede «Zaporojyeniñ yañı draması» eksperimental teatriniñ iştirakçileri ve Amnesty International faaliyetçileri Oleg Sentsovğa qol tutuv tedbirni teşkil ettiler. Tedbirniñ iştirakçileri açıq kök tübünde, Rusiye dramaturgı Yelena Greminanıñ Oleg Sentsov, Gennadiy Afanasyev ve Aleksandr Kolçenkoniñ mahkeme protsessine bağışlanğan «Söz kesüv» pyesasınıñ oqulmasını keçirdiler. Ondan ğayrı, tedbir iştirakçileri Oleg Sentsovğa qol tutuv mektüplerini yazdı. Mektüpler Sentsovğa Amnesty International vastasınen berilecekler. Mayıs 16-da, Sentsovnıñ, Rusiye apishanelerinde bulunğan bütün Ukraina siyasiy mabüslerni azat etmek talabınen muddetsiz açlıq ilân etkeni belli oldı. Sentsov ve Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesiniñ mayısında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp, yaqalandılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, sert rejimli koloniyada 20 yılğa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımadı. Ukrainanıñ LetMyPeopleGo insan aqlarını qorçalav teşebbüsiniñ malümatına köre, şimdi Rusiyede 64 Ukraina vatandaşı siyasiy motivler boyunca apishanelerde tutula.


text:
Adliyeci Edem Semedlâyev, «kütleviy tarzda terrorizmge» çağıruvnen bağlı cinaiy iş çerçivesinde psihiatrik ekspertiza içün Aqmescit psihiatriya hastahanesinde tutulğan qırımtatar faali Narima Memedeminovnı ziyaret etti.
Semedlâyev Qırım.Aqiqat muhbirine haber etkenine köre, ekimler Memedeminovnen er kün subet keçire ekenler.
«Nariman oña kelgen pek çoq mektüpni kösterdi ve cevapları yazılğan qısmını, maña berdi. Bundan da ğayrı o pek çoq oquy eken ve onıñ hastahane kütüphanesine kirmesine izin bergenler. Yaza ve oquy: zaten bu - sağlam insan o yerde oğraşacaq yekâne işidir. Men ziyaretke barğanda bölükniñ baş ekimi ögüme çıqıp, Nariman ne derece namuslı, oqumış, terbiyeli bir insan olğanını ayttı», – dep ikâye ete Semedlâyev.
Adliyeciniñ sözlerine köre, Memedeminov psihiatriya hastahanesinde tutulğanına menfiy baqa eken.
«Bu onıñ ğurur ve menligine toquna dep saya ve nasıl etip sağlam bir insannı böyle bir yerge yollamaq mumkün olğanını añlap olamay. Elbette, o yerniñ şartları SİZOğa nisbeten daa da yahşı. Eñ azından ağzına qadar tolu üceyreler yoq, lâkin er ne ise de o anda muayyen bir grafikke köre tutula. Ekspertiza içün o anda iyülniñ 26-na qadar qalacaq, ondan soñ bir daa SİZOğa qaytarılacaq», – dep añlattı adliyeci.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiyeden vatandaş faali, qırımlı bloger, Nariman Memedeminovnıñ Qırım psihiatriya hastahanesine mecburen yatqızılğanına dair malümat bergenini talap etken edi.
Mayıs 15-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitniñ Kiyevskiy rayon mahkemesi, terrorizm propagandasında qabaatlanğan qırımtatar faali, vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ tevqif muddetini dört ayğa uzattı.Memedeminov avgustnıñ 15-ne qadar tahqiqat izolâtorında qalacaq.
Martnıñ 23-nde Qırım MC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden evelki taqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesini «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Qırım başınıñ muavini Kiyevniñ «silâlı ziddiyetni Qırımğa keçirmege» istegi aqqında bildire
Qırımnıñ rusiyeli Devlet şurası reisiniñ muavini Remzi İlyasov aytqanı kibi, Ukraina yolbaşçılığı «silâlı ziddiyetni Qırımğa keçirmek» niyetindedir.
Bu aqta Qırım parlamenti saytında aşkâr etilgen muracaatında aytıla.
«Cenübiy-şarqtaki adiseler Kiyev diktaturasınıñ silâlı ziddiyetni Vatanımız – Qırımğa keçirmege istegi olğanını tasdiqlay», – dey İlyasov ve «qırımtatarlarnı aldatmağa devam etkenleri», qırımtatarlarnıñ yetekçileri ise «vatandaşlıq cenkni başlamağa istegenleri» aqqında bildire.
İlyasov muracaatında Qırım qamaçavını ve qıtaiy Ukrainada bulunğan Meclis yolbaşçılığını takbih ete.
«Ukrainada yaşağan qırımtatarlarğa muracaat etem. Toqtañız! Toprağıñıznı raat qaldırıñ! Qırımtatarlarnı er vaqıt ikmet, namuskârlıq, itibar ve sabır içün ürmet ete ediler. Qomşu olıp yaşadıq ve qıyın allardan birlikte çıqa edik, bir-birimizni ürmet etip. Eminim, bu çizgilerni coymadıñız. Toprağımız o qadar accığa artıq çıdap olamay. Vatandaşlarnıñ qanını aqtırmağa azır olğan er bir insannı qarğalaycaq», – denile İlyasovnıñ beyanatında.
Meclis ve Ukraina yolbaşçılığından işbu muracaatqa cevap daa yoq.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Remzi İlyasovnı 2014 senesi Meclis azalığından marum qaldırdılar.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Rusiye Energetika Nazirligi: Qırımda elektrik teminleviniñ yedek menbalarını azırladılar
Rusiye Energetika Nazirligi bildirgeni kibi, Qırımda elektrikanıñ ola bilecek söndürlmesinden sebep yarımadada elektrik teminleviniñ yedek menbaları azırlanıldı. Nazirlikte Herson vilâyetinde elektrik bericileriniñ yolaqları tiremeleriniñ bouzuluvından sebep Qırımnıñ elektrikten söndürilmesi mümkün olğanını tüşüneler
«Qaza sebebinden yedek menbaları azarlanılğan, 117 MVt küçlü 6 GTU işletilgendir», – denile beyanatta.
Nazirlikniñ malümatına köre, al-azırda Qırımda söndürilgen qullanıcı yoq.
Noyabr 20 künü Herson vilâyetiniñ uquq qoruyıcıları eki köyde elektrik tiremeleriniñ bouzuluvı aqqında bildirgen ediler. Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 194 maddesi boyunca («Elektroenergetika obyektlerniñ aselet bozulması») cinaiy işlerniñ açılması aqqında mesele baqıla.
«Ukrenergo» şirketi Herson vilâyetinde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa elektrik ceryanı keçken tiremelerniñ bozuluvı ciddiy olğanı aqqında bildire. «Ukrenergo»da yarımadanıñ elektrik ağından tam söndürilmesini tahmin eteler.
Qırım qamaçavı boyunca aktsiya idarecisi Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Herson vilâyetinde kene bozulğan elektrik tiremeleriniñ tamirini blok etecek olalar.
Herson vilâyetinde oktâbr 20 künü «Melitopol-Canköy» yolağınıñ tiremelerini bozdılar. Biriniñ tübüne mina qoyulğan edi. Militsiyanıñ bildirgenine köre, 3 mina ve 2 trotil qılıçı tapıldı. «Elektroenergetika obyektlerniñ aselet bozulması» maddesi boyunca cinaiy ketişat başlanıldı.
Oktâbr 6-na keçer gecesi belgisiz şahıslar Canköy-Melitopol yolağınıñ eletktrotiremesini bozdılar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, bundan soñ yarımadanıñ «energetik qamaçavı» da başlana bile.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qaraqalpaq tili
Qaraqalpaq tili - Qaraqalpaqstan Respublikasında jasawshı qaraqalpaq xalqının' ana tili. Qaraqalpaq tili - Qaraqalpaqstan Respublikasının' qorg'awında bolıp, bul haqqında arnawlı nızam shıg'arılg'an. Nızamda qaraqalpaq tili Qaraqalpaqstan Respublikasının' pu'tkil aymag'ında ma'mleketlik til sıpatında qollanılıwına huqıq tiykarları belgilengen. Qaraqalpaq tiline ma'mleketlik til biyliginin' beriliwi respublikanın' aymag'ında jasawshı milletlerdin' ha'm xalıqlardın' o'z ana tilin qollanıwda olardın' konstitutsiyalıq huqıqların sheklemeydi. Bul nızam jeke adamlardın arasındag'ı qarım-qatnasıqlardın', a'skeriy bo'limlerde, diniy ha'm da'stu'riy u'rp-a'detlerdi belgilewde tillerdin' qollanılıwın qatan' bir ta'rtipke salıp taslamaydı.
1989-jılı 1-dekabrde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg'ı Ken'esinin' sessiyasında qaraqalpaq tiline ma'mleketlik til biyligi berildi. Qaraqalpaqstan Respublikasının' ma'mleketlik til haqqındag'ı Nızamının' 1-statyasında: "Qaraqalpaq tili Qaraqalpaqstan Respublikasının' ma'mleketlik tili bolip tabıladi. Qaraqalpaqstan Respublikası o'zinin' aymag'ında tilge baylanıslı barlıq ma'selelerdi sheshiw huqıqına iye",- dep ko'rsetilgen. Bul jag'day til erkinligin, tillerdin' aldag'ı waqıtları ken' rawajlanıwın ta'miyinleydi.
Qaraqalpaq tili shıg'ısı boyınsha altay tilleri semyasının' turkiy tiller toparına kiredi. Qaraqalpaq milletinin' payda bolıwı menen onın' tilide qa'liplesti. Qaraqalpaq milleti yamasa qaraqalpaq ataması XIV-XVI a'sirlerde Nog'aylı Ordasının' tarqawı menen payda boldı.
Qaraqalpaq milliy tilinin' payda bolıwı menen a'debiy tilinin' jazba turi de qa'liplesti. A'debiy tildin' jazba tu'rinin' qa'liplesiwi onın' ulıwma xalıqlıq awızeki so'ylew tu'rine tiykarlanadi. Qaraqalpaq tilinin' ulıwma awızeki so'ylew tili arqa ha'm qubla dialekt (jergilikli o'zgeshelik) bolıp ekige bo'linedi. Arqa dialektlik o'zgesheliklerdi respublikamızdın' arqa rayonları, al qubla dialektlik o'zgeshelikerdi To'rtku'l, Ellikqala, Beruniy rayonlarının' aymaqların qamtıydı. Qaraqalpaq a'debiy tili usı eki o'zgesheliktin' tiykarında, ko'birek arqa dialektlik o'zgesheliklerdi qamtıw arqalı qa'liplesti.
Qaraqalpaq jazba tili XX a'sirdin' basında-aq Orta Aziya xalıqları ushın ortaq shag'atay jazıwı tiykarında payda boldı. Biraq bul jazba a'debiy til jergilikli xalıqtın' basım ko'psiliginin' sawatsız bolıwına ha'm qaraqalpaq xalqının' ulıwma xalıqlıq soylew tilinin barlıq jergilikli o'zgesheliklerin o'z ishine qamtıy alıwına baylanıslı turaqlı a'debiy til retinde qa'liplesken. Qaraqalpaq xalqının' bul eski jazba tili qaraqalpaq a'debiy tilinin' eski jaziwi retinde uyreniledi. Jazba a'debiy til dep ha'r qanday a'debiyatlardın', ko'rkem shıg'arma, ja'miyetlik-siyasiy, ilimiy-texnikalıq, publitsistikalıq, oqıw qurallarının' ha'm t.b. jazıw arqali iske asatugin a'debiyatlardın' tiline aytiladi.
Jazba a'debiy til tildin' fonetikaliq ha'm grammatikalıq normaların qatan' saqlagan onın en' joqarı tu'ri bolıp esaplanadı. A'debiy tildin' jazba ha'm awızeki soylew tu'rleri ha'zirgi waqıtta radio ha'm teleko'rsetiwlerdin', gazeta-jurnallardın', ma'mleketlik mekemelerdin', ma'deniy orınlardın' a'hmiyetli qatnas qurali retinde xızmet etedi. A'sirese bul jag'day "Qaraqalpaqstan Respublikasının' ma'mleketlik tili haqqındag'ı" Nızam qabıllang'annan keyin jedel iske asırılmaqta. Sonlıqtan ha'r bir sawatlı ha'm ma'deniyatlı insan a'debiy tildin' qa'dirine jetip, onın qag'ıydaların jazıw ha'm soylewde duris ha'm tilge bolg'an hu'rmetti arttıradı, so'ylew ma'deniyatlılıg'ın ta'miyinleydi.
Jazba ko'rinisi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
1928 jılg'a deyin qaraqalpaq tilinde jazıw ushın arab a'lipbesi qollanılg'an. 1928 ha'm 1940 jıllar aralıg'ında latın grafikası qollanılg'an, ha'm onnan keyin kirill grafikasına o'tilgen. O'zbekistan Respublikasının' g'arezsizliginen keyin latın grafikasına qaytıwg'a qarar etildi ha'm ha'zirgi waqıtta Qaraqalpaqstanda basqıshpa-basqısh o'tiw a'melge asırılmaqta. To'mende u'sh a'lipbe ha'm ha'riplerdin' Xalıqaralıq fonetikalıq a'lipbe (IPA)dag'ı belgilewleri ko'rsetilgen.


text:
«Skit altınları» boyunca mahkemede yutturğan taraf definelerniñ saqlanuvı içün töleycek
«Skit altınları» boyunca mahkemeden aqsız çıqacaq taraf Amsterdamdaki Allard Pierson adına muzeyge eksponatlarnıñ saqlanılması içün töleycek. Bunı Kyivte matbuat konferentsiyası devamında Ukraina Medeniyet naziriniñ birinci muavini Svitlana Fomenko bildirdi.
«Mesele şunda ki, şimdi olar Amsterdamdaki muzeyniñ anbarında saqlanıp tutılalar. Mahkeme işi baqılacaq muddet devamında, bes-belli, bu emanet bedava saqlanılmay. Bu sebepten, davada yuttırğan taraf, saqlanuv içün tazminatnı ödemek mecbur olacaq», – dedi o.
2014 senesi fevral-avgust aylarında Amsterdam şeerindeki Allard Pierson adına muzeyde «Qırım – Qara deñizde altın ada» adlı sergi keçirile edi. Onda Qırımdaki dört muzeyden alınğan, Qırımda skitler, sarmatlar ve gotlarnıñ medeniyetini taqdim etken eksponatlar numaiş etile edi.
Qırım işğalinden soñ ukrain akimiyeti, tarih eserleri muzeylerniñ malı degil de, Ukrain devletiniñ mülkine ait olğanını beyan etti. Öz nevbetinde Qırımdaki muzeyler degerliklerniñ olarğa qaytarılmasını talap ettiler. Bu arada Hollanda muzeyi, bilgili mahkemeniñ qararı olmağance ya da eki taraf añlaşmağance, eksponatlarnı ne Ukrainağa, ne de Qırımğa yollamamağa qarar aldı.
Qırımdaki dört muzey Amsterdam mahkemesine Allard Pierson adına muzeyge qarşı toplu şikâyet yollap, kollektsiyanı Qırımğa qaytarmağa talap etti. Bu iş boyunca mahkeme toplaşuvı oktâbr 5 künü ötkerilecek.


text:
Kyivde ukrain tilinde qırımtatar lideri Noman Çelebicihan aqqında kitap taqdim etildi
Kyivde noyabrniñ 28-nde qırımtatar klassik yazıcısı Yunus Qandımnıñ «Küreş meydanını ot basmaz…» kitabınıñ ukrain tiline tercimesi taqdim etildi. O, 1917 senesindeki qırımtatar milliy areketiniñ lideri Noman Çelebicihanğa (1885-1918) bağışlandı, dep bildire Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri.
Taqdim merasiminde Ukraina halq deputatları, qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ muavini Emine Ceppar iştirak ettiler.
Muhbirniñ malümatına köre, yaqın vaqıtta kitap serbest satıluvğa çıqarılacaq ve onı Ukrainanıñ tükânlar ağında satın almaq münkün olur.
Yunus Qandımnıñ kitabı qırımtatar tarihınıñ yetekçi erbaplarından biri, birinci kere demokratik usulnen saylanğan Tavriya müftisi, 1917 senesinde Muvaqqat Qırım musulman komitetiniñ ve 1917-1918 senelerinde Qırımtatar milliy akimiyetiniñ reisi, yazıcı, şair ve qırımtatar milliy gimnniñ muellifi Noman Çelebicihannıñ ayatı ve icadına bağışlana.
Neşirde büyük sayıda menbalar ve bir sıra maqalelerniñ talili esasında yazılğan Çelebicihannıñ ayatı ve faaliyetiniñ mahsus tetqiqatı yer almaqta. Tercime alim, «Ukrayins’ka initsiatyva» cemiyet teşkilâtı idaresiniñ reisi Yuriy Kosenko tarafınan yapıldı.
Qurultay-Meclis öz-özüni teşkil etüv sistemasınıñ terkibiy qısmı olğan Qırımtatar Milliy Meclisi 2016 senesi aprelniñ 26-nda Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararınen Rusiye toprağında ve ilhaq etilgen Qırımda yasaq etildi. Meclisniñ advokatları Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesine appelâtsiya yolladı, lâkin 2016 senesi sentâbrniñ 29-nda o, red etildi.
2017 senesi aprelniñ 19-nda BMT Halqara mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca ara qararını çıqardı. Onıñ bir maddesi, Meclisniñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesini talap ete.


text:
Ukrainada politsiya AQŞ elçihanesi yanında patlavnı «yaramazlıq» kibi tanıdı
Kyive AQŞ elçihanesi yanında yüz bergen patlavnı, başta terakt kibi tanığan soñ qararnı deñiştirip, yaramazlıq olaraq qabul ettiler. Bunı Ukraina Milliy politsiyasınıñ alâqa bölügi beyan etti.
Milliy politsiya yolbaşçısı Sergey Knâzev dedi ki, patlav yeri tekrar baqılğan soñ boyle qarar alındı.
«Elçilikniñ azbarına atılğan patlav aleti iç kimsege zarar ketirmek mümkün degil edi. Bu sebepten, adise qaba huliganlıq (yaramazlıq) kibi tanıldı», – dedi Knâzev.
Knâzevniñ sözlerine köre, taqiqatnıñ alıp barılması içün mesuliyet Baş taqiqat idaresi ve Milliy politsiyanıñ cinaiy aqtaruv bölügine yüklenildi.
Ukraina telükesizlik hızmeti, bu iş çerçivesinde, terakt maqsadınen yapılğan cinayetniñ ihtimalını talil etmekte.
Politsiyada evel bildirdiler ki, iyünniñ 8-nde yarı geceden soñ elçilik azbarında patlav yüz berdi. Elçihane tarafından iç kimse zararlanmağanı ve binağa zarar berilmegeni beyan etildi. Elçilik bu adiseni terakt olaraq tanımağanını ayttı.


text:
Ashton Rusiyeni Qırımnıñ işğalinde qabaatlay
Rusiye Ukrainanıñ bütünligini bozdı, bu iç te mümkün olmağan şey. Bunı Brüsselde Avropa parlamentiniñ sessiyasında Catherine Ashton bildirdi. Bu onıñ Avropa Şurasınıñ havfsızlıq ve mudaafa siyaseti ve çetel işler boyunca baş temsilcisi sıfatında yapılğan soñ çıqışı edi.
Bunı «İnterfaks Ukraina» bildire.
«Biz Qırımnıñ zapt etüvini tanımaymız. Ve anda ötkerilgen referendum qanunsızdır. Bu referendumnıñ neticesinde qanunsız, bizimce, işğal peyda oldı», – dedi Ashton.
Onıñ aytqanı kibi, vaziyetiniñ tüzleştirilüvi içün bütün diplomatik vastalarını qullanmaq ve muzakerelerni keçirmege devam etmelimiz. Ukrainağa iqtisadiy yardımını köstermek içün de qararlar alınmaq kerek. Onıñ meselelerini çezmek içün qısqa ve uzun müddetke siyasiy ve iqtisadiy qararlar alınmalıdır.
Bunı «İnterfaks Ukraina» bildire.
«Biz Qırımnıñ zapt etüvini tanımaymız. Ve anda ötkerilgen referendum qanunsızdır. Bu referendumnıñ neticesinde qanunsız, bizimce, işğal peyda oldı», – dedi Ashton.
Onıñ aytqanı kibi, vaziyetiniñ tüzleştirilüvi içün bütün diplomatik vastalarını qullanmaq ve muzakerelerni keçirmege devam etmelimiz. Ukrainağa iqtisadiy yardımını köstermek içün de qararlar alınmaq kerek. Onıñ meselelerini çezmek içün qısqa ve uzun müddetke siyasiy ve iqtisadiy qararlar alınmalıdır.


text:
Mustafa Cemilev Kiyevde Qırım ve Donbasstan köçip kelgenlernen körüşecek
Noyabr 24-te Kiyevde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev işğal etilgen Qırım ve Ukraina şarqından köçip kelgen insanlarnen körüşecek. Tedbir teşkilâtçıları Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatlarına köre, Mustafa Cemilev ömür yolunı tarif etecek ve köçip kelgenler içün ğayet aktual olğan mevzularnı laf etecek.
Körüşüvde vatandaşlarınıñ aq-uquqları ve serbestligi, olarnı bozuv meselesi, şu cümleden işğal etilgen yarımadada, muzakere etilecek. Körüşüv noyabr 24-te, saat 19:00 «Kozatskiy» musafirhanesinde ötkerilecek.
Bundan ğayrı, tedbirde «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aq-uqukları ve serbestligini temin etüv aqqında» Ukraina qanunınıñ emiyeti baqılacaq. Malüm ki, mezkür qanun oktâbr 20-de Ukraina Yuqarı Radası tarafından qabul olunıp, noyabr 19-da prezident tarafından imzalanjı.
«Kendi halqınıñ Vatanına, Qırımğa, qaytuv oğrunda küreş içün Mustafa Cemilev 15 yıl devamında sovet lagerleri ve apishanelerinde qaldı. O, dünyada eñ uzun olğan 306 künlik açlıqqa dayandı. Uquq qorçalayıcı faaliyeti içün nice mukâfatqa nail oldı. Bu sene onı dünyanıñ Nobel mukâfatına namzet kösterdiler», – dep qayd ettiler «Krım SOS» teşkilâtında.
İştirak etecek olğanlarğa evelden qayd olmağa rica etildi.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalar kirsetti. Ğarp Qırım Ukrainağa bağlı olğanını tekrarlamağa devam ete.


text:
Almatı qalasınıñ mamandandırılğan awdanaralıq äkimşilik sotınıñ baspasöz qızmeti «Qayrat» fwtbol klwbınıñ alañdağı oyınşılarına jügire şıqqan janküyerge usaq buzaqılıq boyınşa ayıppul salınğanın xabarladı.
«Bïılğı 15 mawsımda K. esimdi azamat Ortalıq stadïonda fwtbol matçı ayaqtalğan soñ alañğa jügire şığıp, «Qayrat» komandasınıñ oyınşılarına qaray bet alğan. Yağnï aynalasındağılarğa qurmetsizdik körsetip, qoğamdıq tärtipti buzdı»-delingen xabarlamada.
Sot otırısında ayıptalwşı ayıbın tolığımen moyındap, budan keyin munday qılıq qaytalamaytınına wäde etti.
Sot şeşimi boyınşa K. kinäli dep tanılıp 21 210 teñge somasında, yağnï 10 AEK ayıppul salındı.
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï
-
Kayrat2016-07-01 15:42:07K eto Ïslambek Kwat


text:
Qıtaydıñ Czyansw provïncïyasındağı Yançen qalasında jäne eldiñ şığısındağı özge de qalalarda nöser jañbır men alapat dawıl saldarınan 90-ğa jwıq adam köz jumıp, 800-dey turğın jaraqat aldı.
Jergilikti bïliktiñ xabarlawınşa, 200-ge jwıq zardap şegwşi awır jaraqat alğan, olar müşkil xalde jatır. Qazirgi waqıtta izdestirw-qutqarw jumıstarı ayaqtalmağan, bïlik ökilderi qurbandardıñ sanı öswi mümkindigin joqqa şığarmaydı. Birqatar eldi mekende elektr toğımen qamtamasız etw mümkin bolmay otır.
Nöser jañbırlı dawıl Czyansw provïncïyasınıñ birneşe awdanında 23 mawsım küni tüsten keyin bastalğan. Tabïğat apatın körgenderdiñ aytwınşa, qattı jel kölikterdi awdarıp, ağaştardı sındırıp, üylerdiñ şatırın julıp äketken. Bïlik zardap şekken awdandarğa gwmanïtarlıq kömek jiberdi, onıñ işinde mıñğa jwıq baspana-şatır men 2 mıñnan astam tösek bar.
China Daily gazetiniñ elektrondı nusqasınıñ jazwınşa, dawıl eki zawıttı qïratqan. Basılımnıñ xabarlawınşa, mekemelerde qawipti xïmïkattar saqtalğan, alayda qawipti zattar qorşağan ortağa taralıp ketwine qatıstı mäimet berilmegen.
Meteorologtardıñ xabarlawınşa, jeldiñ qarqını key jerlerde 35 m/s-ge jetken. Bul dawıl 1966 jılı Yançen qalasında soqqan dawıldan keyingi iri tabïğat apatı retinde tirkeldi.
Kommentarïï


text:
YouTube-da Qıtaydıñ soltüstigindegi şaolïn monaxınıñ basın joğarıdan tömen qaratıp, bir sawsağımen ğana jerdi tirep tura alatın beynejazbası jarïyalandı. Monax osınday ädispen 10 sekwndqa deyin tura alatındığın körsetken.
Atalğan beynejazbanı New China TV telearnası jarïyaladı. Onda Şaolïn monaxı Şï Lïlyan erekşe qabileti paş etilgen. Ol bul tryukti Fenxwan qalasında ötken Qıtay ulttıq merekesi kezinde körsetken. 30 jastağı Şï munday adam sanası jete bermeytin tryukti jasay alatın älemdegi sanawlı azamattardıñ qatarında. Bul twralı regnum.ru xabarlaydı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Demçişin: Energetika nazirliginiñ Rusiye ile añlaşmasında Qırım «federal okrug» olaraq keçmey
Ukrainanıñ Energetika ve komür sanayı naziri Volodımır Demçişin işğal etilgen Qırımğa elektroenergiya ketirilüvi aqqında añlaşmada «Qırım federal okrugı» ibaresi yoq olğanını bildirdi.
UNİAN haber etkeni kibi, bunı nazir salı künü, yanvar 20-de, Kiyevde keçirilgen brifing devamında, Nazirler Kabinetiniñ reberligi añlaşmanı tafsilâtlıca ögrenmege ıntıluvından çıqqan qavğanı izaatlap, bildirdi.
«Ukrinterenergo» devlet şirketi ve yarımadağa elektroenergiyanı ketirgen qırım şirketi arasında qabul etilgen añlaşmada Qırım «Rusiye Federatsiyasınıñ federal okrugı» olğanı aqqında yazılmağan», – dedi Energetika ve komür sanayı naziri Volodımır Demçişin.
«Añlaşmada «okrug» aqqında bir söz bile yoqtır», – dedi nazir.
Bunıñ ile Demçişin şunı da bildirdi ki, işbu añlaşma evel qabul etilgen vesiqalarnı tekrarlap kele.
Evel haber etilgeni kibi, Arseniy Yatsenük energetika nazirligini Qırımnı Rusiye toprağı olaraq tanığanında qabaatladı.


text:
Bul qurılğınıñ bastı artıqşılığı sezimtaldığı jäne jıldam reakcïya beretindigi.
Qurılğınıñ nätïje berw üşin bar bolğanı 3 sekwnd jetip jatır. Jaña qurılğı adamnıñ demalısınan onıñ qanındağı alkogol deñgeyin birden anıqtaydı da, iske qosılatın qozğaltqıştı bloktap tastaydı. Ol üşin alkotester körsetkişteri qurılğılıq paneldiñ dïspleyne – maşïnanıñ elektrondı «mïınıñ» jumıs jasawına tıyım salatın kwälik retinde engiziledi.
Alkotester-kiltin sınaqtaw osı jıldıñ säwir ayınıñ ortasına deyin josparlanğan, eger qurılğı sınaqtan oydağıday ötse onda ol 12 -14 säwir künderi Detroytte ötkizw josparlanğan Avto öndirwşilerdiñ dünïejüzidik kongressi men körmesinde (SAE World Congress) tusawı kesiletin boladı.
Derekközi: reactor.inform.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ukraina devlet sıñır hızmeti: Qırım ile sıñırda terrorizmde qabaatlanğan 30 insan yaqalandı
Tahminen 30 insan Herson vilâyeti ile Qırım sıñırında yaqalandı. İnsanlarnı terroristik faaliyette qabaatlaylar.
Bunı matbuat-konferentsiyası devamında Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ başı Viktor Nazarenko bildirdi.
Bundan da ğayrı, onıñ aytqanı kibi, ukrain sıñır bekçileri «DHC» ve «LHC» faaliyetinde iştirak etken şahıslarnı da yaqalağan ediler.
«Soñki eki ay devamında biz qanunsız silâlı teşkilâtlarğa qoşulğan tahminen 40 insannı yaqaladıq»,– dedi Nazarenko.
O şunı da qayd etti ki, al-azırda, Devlet sıñır hızmeti Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden keçken Rusiye Federatsiyası ile 400-den ziyade km devlet sıñırını taqip etip olamay eken.


text:
Qırım deputatı: Rusiye terkibinde qırımtatarlarnıñ milliy devletçiligi aqqında aytmaq erte
Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ «Yedinaya Rossiya» deputatı Lentun Bezaziyevniñ fikirince, Rusiye terkibinde qırımtatarlarnıñ milliy devletçiligi aqqında aytmaq daa erte, çünki halqnıñ medeniy ihtiyaclarını qarşılamaq imkânları şimdi de bar.
Bunı o «Qırım» Rusiyege qoltutqan teşkilâtınıñ faallerinden biri Murat Yazıciyevniñ Qurultaynıñ vesiqalarında qayd etilgen devletçilik planlarından vazgeçmek çağıruvlarını izaatlap, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Bezaziyev Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ qırımtatar halqınıñ reabilitatsiyası aqqında buyruğı, «Millet» qırımtatar telekanalınıñ açılması, em de qırımtatar tilinde çıqqan neşirlerniñ Rusiye bücetinden maliye etilmesini Rusiyeniñ Qırım işğali vaqtında olğan müsbet deñişmeler dep adladı.
«Qırımtatarlarğa muhtariyet kerekmey, dep aytmayım, 2020 senesine qadar işimiz bar, soñra ömür kösterir», – dep ayttı deputat Qırım.Aqiqatqa.
Qırım saytlarınıñ birinde Murat Yazıciyevniñ «milliy mustaqil devletçilik ğayesi manasını coya ve yañı ğaye aktual ola» kibi beyanatı peyda oldı.
Qırımtatar Milliy Meclisi faalniñ beyanatını «yerli satqınlarnıñ şahsiy ğayesi» olaraq adlandırıp, milliy ğayeden vazgeçüv sebeplerini «Rusiye federativ devletiniñ tarihını bilmegeninen» bağlaylar.


text:
Donetsk vilâyetinde OSCE nezaretçileri tapıldı
OSCE mayıs soñunda Ukraina şarqında ğayıp olğan bu teşkilâtnıñ eki siyasiy nezaretçiler gruppası ile bağlandı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
OSCE vekili Maykl Botsürkiv bildirdi ki, közeticiler zarar körmedi ve olarnıñ alâ yahşı. Onıñ aytqanına köre, şimdilik bir kimse OSCE nezaretçilerini esir aluv içün mesülietni öz boynuna almadı.
OSCE nezaretçileriniñ dört insandan ibaret olğan birinci gruppası mayıs 26-da Donetsk vilâyetinde ğayıp oldı. Mayıs 29-da Lugansk vilâyetinde dört insandan ibaret olğan ekinci gruppanen bağ üzülgen edi.
OSCE vekili Maykl Botsürkiv bildirdi ki, közeticiler zarar körmedi ve olarnıñ alâ yahşı. Onıñ aytqanına köre, şimdilik bir kimse OSCE nezaretçilerini esir aluv içün mesülietni öz boynuna almadı.
OSCE nezaretçileriniñ dört insandan ibaret olğan birinci gruppası mayıs 26-da Donetsk vilâyetinde ğayıp oldı. Mayıs 29-da Lugansk vilâyetinde dört insandan ibaret olğan ekinci gruppanen bağ üzülgen edi.


text:
Öldürilgen Reşat Ametovnıñ qorantasına Mustafa Cemilevden 10 biñ dollar berildi
Vahşiyce öldürilgen Reşat Ametovnıñ ailesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevden 10 biñ dollar miqdarında maddiy yardımnı elde etti, dep haber ete QHA.
Mustafa Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı bar olğanından sebep onıñ elâk olğannıñ qorantasına para bermek imkânı yoq, onıñ içün bu iş onıñ yardımcısı Riza Şevkiyevke buyurıldı. Cemilev agentlikke bergen malümatına köre, 10 biñ dollar şahsen oña Poloniyada «Birdemlik» mukâfatı berilgen 250 biñ yevrodan ayırıldı.
«Reşat Ametovnıñ öldürüvinden soñ apayı özü balalarını baqa. Bizler bar olğan küçümizge köre bunıñ kibi qorantalarğa yardım etmege tırışamız. Bu para şahsen menim içün belgilengen mukâfat qısmından berildi», – dep ayttı Cemilev.
Öldürilgenniñ apayı Zarina Ametova dey ki, qabaatlılarnı alâ daa tapmadılar.
«Bir şey belli degil. Taqiqat alıp barıla, dep aytalar, lâkin men inanmayım», – dep ayta qadın.
Aqayınıñ facialı ölüminden soñ o özü 3 kiçik balanı baqmağa mecbur. Qadınnıñ aytqanına köre, bütün dünyadan kelgen yardım maddiy qıyınlıqlarnı yeñmege yardım ete. Onıñ bildirgenine köre, balalar içün urba Romaniya, Türkiye, Almaniya, AQŞ, Ukraina ve diger memleketlerden kele.
Agentlikniñ malümatına köre, aman-aman bütün sermiya Ametovlar qorantasınıñ aqayı qurmağa başlağan ev işlerine sarf etile.
39 yaşında Reşat Ametov Qırım Nazirler Şurasınıñ binası yanında ötkergen piket vaqtında ğayıp oldı. Ukraina kütleviy haber vastaları tarafından tarqatılğan video levhalarına köre, bellisiz adamlar onı tutıp, maşinanen alıp kettiler. Ametovnıñ cesedini martnıñ 15-de Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan köyündeki alanında taptılar.
Mustafa Cemilev Poloniya tış işler nazirligi tarafından meydanğa ketirilgen «Birdemlik Mukâfatını» iyünniñ 3-de elde etti.
Mukâfat üç qısımdan ibaret: 250 biñ yevro – şahsen laureat içün, ğalip Poloniya amelge keçirecek 700 biñ yevrolıq programmalarnı belgiley bile, ve 50 biñ yevro ğalipniñ Poloniya seyahatına sarf etilecek.


text:
«Hizb ut-Tahrir işi» figurantınıñ ömür arqadaşı Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvını «uquq terrorizmi» dep adlandırdı
Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Seyran Saliyevniñ ömür arqadaşı Mumine Saliyeva Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvını «uquq terrorizmi» dep adlandırdı. Bu beyanatnı Saliyevadekabrniñ 21-nde, Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası ögünde, oktâbrniñ 12-nde Bağçasarayda tutluıp alınğan Seyran Saliyev, Memet Belâlov ve Timur İbragimovnıñ apiste qaluv müddeti uzatılğan soñ beyan etti.
«Cemaatçılıq temsilcileri ve jurnalistlerniñ diqqatini yapılğan terrorğa (Qırımda – QA) çelp etmek isteyim. Qadı, FSB, «E» merkezi bizim qocalarımıznı tutıp alaraq, balalarımıznı babasız qaldırdı – işte bu bir terror. Olarnı İVS ve SİZOğa ağır hastalığı olğan qart adamalrnı oturtıp, ayatları telükege kirgen alğace tutalar - işte bu da terror. Olarnı mahkemege alıp keterek, bizim ballarnı aşsız-suvsız tutalar – işte bu da terror. Men er şeyni olğanı kibi aytam – bu qırımtatarlarğa qarşı yapılğan uquq terrorı. Bu yalıñız insan aqlarınıñ bozulması ya da repressiya degil de – bu devlet seviyesindeki terror», – dep beyan ete Mumine Saliyeva.
Oktâbrniñ 12-nde işğal altındaki Qırımda küç idaresiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini olğan Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernest Ametovnı tevqif etken edi. FSB olarnı Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı dep saya. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleridir.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek oğrunda terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsizce taqip etilgenini aytalar. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etken edi.


text:
Degenmen, bul jolğı oqïğa tabïğat janwarı üşin qayğılı ayaqtaldı. Körsetilgen mekenjayğa oblıstıq tötenşe jağday departamentine qarastı apattı qutqarw jasağınıñ mamandarı attanadı.
Olar kelgende üy ïesi birden totıqus turatın tordı meñzepti. Basqa eşteñe ayta almağan. Söytse, bawırımen jorğalawşı üydegi adamdardı qorqıtıp qana qoymay, totıqustı jem qılıptı.
Şaqırtwsız kelgen qonaqtıñ tor turğan toñazıtqıştıñ üstine qalay şıqqanı belgisiz. Al jemtigin jutqan soñ qaytıp tordan şığa almay qalıptı. Söytip, qutqarwşılardıñ qolına op-oñay tüse qaldı. Degenmen, jırtqıştıñ ustalğanınan totıqustıñ ïesine endi payda joq.
Derekközi: otyrar.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırım: Aksönov «diversantlarnı öldürip, sıñır qarşısında asmağa» teklif etti
Kreml tarafından tayinlengen işğal etilgen Qırımnıñ ameldeki yolbaşçısı Sergey Aksönov yarımadada «ukrain diversantlarnıñ» areketlerine «mütenasip cevap» berilecegini vade etti.
«Mahsulatnı hırsızlağan qarğalarnen fermacılar nasıl davranğan olsa, aynı böyle diversantlarğa nisbeten davranmalı: olarnı öldürmek ve sıñır qarşısında asmaq, başqalar avesinden keçsin dep», – dep bildirdi Aksönov, avgust 11-de «Rusiye 24» telekanalına intervyu berip.
Rusiyeli telekanallar uquq qoruyıcılar taqdim etken «ukrain diversantlarnıñ» sanki yaqalanuvını köstergen «operativ videonı» köstere, amma tek bir kişini köstereler, onıñ Zaporojye vilâyeti sakini Yevgeniy Panov olğanını aytalar. Bunen beraber, yaqalanğan kişiniñ beti saqlanılmay.
Bundan da ğayrı, rusiyeli menbalar tarqatqan videoda körüne ki, kamuflâj urbalı rusiyeli uquq qoruyıcılar arqa çantasından granatalar, detonatorlar, trotil, qırmızı bibernen paketler çıqara.
Uquq qoruyıcı organlarındaki menba TASS agentligine bildirdi ki, yaqalanğan «diversantlarnıñ» sayısı – taqiqat sırı ola.
Avgust 10-da, çarşenbe künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Ukraina «Qırımda terakt» azırlağanı aqqında rusiyeli FSB-nıñ beyanatına izaat berip, ilân etti ki, Kiyev muzakereler yollarını qıdırmay, amma terrorğa keçe.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım boyunca qabaatlavlarını «mantıqsız ve utanmazca» dep adlandırdı.
Ukraina Silâlı quvetler Baş ştabında Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatını red ete.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada Kiyevniñ işğal etilgen Qırımda «terrorizm» ile bağlı olğanı aqqında Rusiyeniñ beyanatlarını takbih eteler, bunıñ Kreml tarafından nevbetteki provokatsiya olğanını aytalar ve bütün bu qabaatlavlarnı delilsiz dep red eteler.


text:
Şay quramındağı zattardıñ adam densawlığına qanşalıqtı paydalı nemese zïyan ekeni buğan deyin az aytılğan joq. Onı köpşilik jaqsı biledi. Al, şaydı oñdı-soldı işwdi jaqsı köretinderge brïtandıq ğalımdar bul ädetten arılw kerektigin aytıp otır.
Şaydı köp işetin elder arasında jürgizilgen zerttewlerge süyensek, adam basına şaqqanda är qazaq jılına 1-2 keli şay işedi eken. Qazaqtardıñ şaydı qalay işetini twralı XIX ğasırdıñ orta şeninde japondıq zerttewşi M.Kïttar «Qazaqtar şay işkende waqıt ta, orın da talğamaydı. Kez kelgen tamaqtan burın da, keyin de işe beredi» degen eken. Alayda därigerlerdiñ keñesi boyınşa oñdı-soldı şay işe berw densawlıqqa zïyan.
Mısalı, key adamdar üşin şay işpegen jaqsı nemese kündelikti paydalanatın swsındar tiziminen alıp tastağanı abzal. Jükti äyelder üşin şaydı öte az mölşerde, mümkin bolsa, tipti işpegenderi durıs. Şaydıñ quramındağı kofeïn iştegi urıqtıñ damwına keri äser etedi. Japon zerttewşileriniñ deregi boyınşa, 5 şını ayaq qoyu şaydıñ quramındağı kofeïnniñ mölşeri iştegi balanıñ salmağınıñ jetpey twılwına sebep boladı eken.
Endeşe, şaydı qay kezde işwge bolmaydı, soğan toqtalayıq:
Aş qarınğa şay işpeñiz. As qorıtw jolındağı işki müşeler şaydıñ kesirinen zaqımdanwı mümkin.
Şaydı öte ıstıq kezindi işwge bolmaydı. Istıq şay awız ben jutqınşaqtı, arı qarayğı as qorıtw joldarın küydiredi.
Şaydı swıp qalğan küyinde işwge bolmaydı. Onday şaydıñ kesirinen qaqırıq turıp qalwı mümkin.
Şaydı tım aşı qılıp işpeñiz. Ol densawlıqqa zïyan. Eger tün waqıtı bolsa, uyqıñız kelmey, basıñızdı awırtwı mümkin.
Däri-därmek qabıldağan kezde şay işwşi bolmañız. Sebebi şay quramındağı zattar ıdırağanda payda bolatın tanïnniñ äserinen däri siñimdiligi tömendeydi. Ol däriniñ küşin joyadı.
Turıp qalğan şaydı işwge bolmaydı. Negizinde, şaylar demdegennen 20-30 mïnwttay keyin öziniñ quramındağı zattarımen qışqıldanw procesin bastaydı. Xoş ïisti zattar men paydalı degen quramdas bölikteri (fenol, lïpoïd, efïr mayı) jaramsız bolıp qaladı.
Qayta-qayta demdegen şaydıñ paydası joq. Kerisinşe, zïyanı köp. Alğaşqı ret demdegen şaydağı paydalı zattardıñ jartısına jwığın alsañız, ekinşi ret demdegende 30%, üşinşi ret demdegende 20%, al odan keyingisin de 10% paydalı zattardı ala alasız.
Köp mölşerde işwge bolmaydı. Äsirese, qara şaydı köp işw ağzağa zïyan. Sondıqtan, kündelikti qalıptı mölşerdi saqtağan jön. Qalıptı mölşer aşı emes şaydıñ 4-5 şınıayağı bolw kerek.
Tamaqtan soñ birden şay işpegen jön. Işkiñiz kelse, jartı sağat kütiñiz. Öytkeni şay quramındağı tanïn, proteïn men temirdiñ qatqıldanwı tağam siñimdiligin tömendete tüsedi.
Baq.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Akalın
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Akalın
Etiketler : Osman Öztunç - Akalın türkü indir, Osman Öztunç - Akalın türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Akalın mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Akalın türküsü, Akalın sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Akalın bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet
Osman Öztunç - Karahan Dede
Osman Öztunç - Bahtiyarım
Osman Öztunç - Leyla
Osman Öztunç - Bozgun
Osman Öztunç - Abdal Musa
Osman Öztunç - Gün Sazak
Osman Öztunç - Cinayet Var
Osman Öztunç - Yanık Ömer
Osman Öztunç - Alişan
Osman Öztunç - Darmadağın
Osman Öztunç - Dost Kervanı
Osman Öztunç - Köroğlu
Osman Öztunç - Öğretmenim
Osman Öztunç - Senin İki Yüzün Var


text:
Qırımda «hususiy eyecan» ile «Lebedinoye ozero» sanalaştıruvını kösterecekler
İşğal etilgen Qırımda 10 yıl içinde birinci kere «Russkiy balet» Moskva vilâyet devlet teatriniñ gastrolleri olıp keçecek.
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı bergen malümatına köre, çıqışları Yaltada avgustnıñ 2-den başlanacaq.
«Yaltadan ğayrı, «Lebedinoye ozero» baleti Aqmescit, Aqyar, Sudaq, Keriç, Kefe sakin ve musafirlerine numayış etilecek. Gastroller avgust 8-ne qadar devam etecek», – dep bildireler teşkilâtçılar.
Taqımnıñ bediiy reberi, SSSR halq artisti, horeograf Vâçeslav Gordeyevniñ sözlerine köre, teatr kollektivi bu gastrollerge «hususiy eyecan ile» azırlana.
«Qırımda taqım tahminen 10 yıl çıqışta bulunmadı», – dedi o ve qoştı: «Kelecek çıqışlar – eski dostlarnıñ yañı medeniy meydanda körüşüvleri kibi olacaq».
Gordeyev şunı da bildirdi ki, Qırım Cumhuriyeti ile medeniy işbirlik çerçivesinde teatr balalar içün oyun mektebini açacaq ola.


text:
Poroşenko: Qırım jurnalistlerinde keçirilgen tintüvler – mümkün olmağan horlav ve intiqam ıntıluvıdır
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye nezareti altında olğan Qırmda «ukrain jurnalistleri üzerinde horlav»nı mümkün olmağan bir şey olaraq tanıy.
Böyleliknen nazir noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ ve telekanal saibiniñ ana-babasınıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni izaatladı.
«Belli qırımtatar jurnalisti Liliya Bucurovanıñ ve ATR kanalı hadimleriniñ evlerinde keçirilgen tintüvler – yarımadada insan aqlarınıñ nevbetteki bozuluvı ve itibarını saqlağan ve Qırım işğalini tanımağan vatandaşlarımızğa intiqam ıntıluvıdır» , – denile Poroşenkonıñ beyanatında.
Onıñ fikrine köre, Qırım tintüvleri oktâbr 30 künü BMT 7-nci Baş assambleyası çerçivesinde 36 devletniñ Qırım insan aqları saasındaki vaziyeti aqqında qabul etilgen añlaşmasına ters kele.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Qırımnıñ Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ malümatına köre, tintüvler ATR saibine qarşı açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirile.
Noyabr 2-de saba Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Ukraina İçki işler nazirligi ATR qırımtatar telekanalınıñ müdiri Lenur İslâmov ve telekanalnıñ sabıq hadimleriniñ evlerinden keçirilgen tintüvler, em de Qırım işğaline qarşı çıqqan cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyetine keder etüv kibi insan aqlarınıñ bozulması boyunca eki cinaiy taqiqatqa başladı.


text:
bu da benim tercubem olarak denemekte fayda var ama büyüye girer
3 Gün Ayrı muma okursan Giden seni çok Şiddetle sever aşık olabilirde bu da benim tercubem
Bismillâhirrahmânirrahîm. yedullâhi fevka yedeyye ve lillâhil emru min kablü ve min ba'dü allâhümme innes semâe semâüke vel ardu arduke ves sehlü sehlüke vel berru berruke vel bahru bahruke vel ıbâdü ıbâdüke lâ ilâhe illâ ente sübhâneke eselüke allâhümme bi nûri celâlike ve azîmi sultânike en tecalel büldâne vel müdüne vel kurâ dayyikati alâ hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete allâhümmecal aleyhid dünyâ edıkı min halkıhil hâtemi alel esbeı ve nüfiha fis sûri fecema'nâhüm ceman allâhümme hayyır fülân ibni fülânete hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete kemâ hayyıral cemelü fî aklihi vet tayru fî vikrihi vel veledi alâ mehabeti ümmihi hattâ yercia ilâ beytihâ ve mekânihellezî harace ve nüfiha fis sûri fe izâhüm minel ecdâsi ilâ rabbihim yensilûn. Kâlû yâ veylenâ men beesenâ min mer kadinâ hâzâ mâ ve ader rahmânü ve sadakal mürselûn. İn kânet illâ sayhaten vâhideten feizâhüm cemîun ledeynâ muhdarûn.velâ tahvîhi ardun velâ tahvîhi dârun velâ mekânün hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete ve ilâ mekânihâ allâhümme kemâ radedte yûsüfe alâ ya'kûbe ve kemâ radedte mûsâ ilâ ümmihi allâhümme yâ câmiaş şetâti yâ câmian nâsi li yevmin lâ raybe fîhi rüd fülân ibni fülânete alâ fülânete binti fülânete ve ilâ mekânihellezî haraca minhü vecma' şemlehâ bi şemlihi inneke alâ külli şeyin kadîr.


text:
"Fergana" aqparattıq agenttigi YouTube jelisinde jarïyalağan vïdeo qoğamdı dürliktirdi.
Vïdeodan birneşe er azamattıñ qoğamdıq däretxanağa tastalğan jaña twğan säbïdi qutqarğan sätin körwge boladı.
Şaqalaqtı däretxana tesigine tastamas burın onı jörgekke mıqtap orap, jılağan dawısı estilmesin degen oymen onıñ awzı men murnın juqa plenkamen orağan "kökek ananıñ" ayawsız qatıgezdigi jurttıñ jağasın ustattı.
Aqparattıq agenttik birqatar derek közderine süyene otırıp, oqïğa Täjikstannıñ soltüstiginde bolğan deydi. Alayda naqtı meken-jayın anıqtaw äli de mümkin emes. Jeli qoldanwşıları bul Xwdjand qalası (Täjikstan) bolwı mümkin degen boljamdar aytwda.
Aydar Janay
Kommentarïï


text:
Halqara konferentsiya, Qırımda çalışqan Rusiye arheologlarını sanktsiyalar cedveline kirsetmege davet etti
Kyivde dekabrniñ 27-sinde keçken «Qırım 2014-2017: İlhaq etilgen medeniyet» Halqara konferentsiyası özüniñ qararlarında Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı, Ukrainanıñ Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasına (MTMŞ), ilhaq etilgen Qırımda qazuvlar yapqan bütün Rusiye arheologlarını sanktsiyalar cedveline kirsetmekni avale etmege davet etti.
Bu hususta, yanvarniñ 3-nde Ukraina Medeniyet nazirliginiñ saytında derc etilgen konferentsiya qararlarınıñ metninde aytıla.
Ondan ğayrı, konferentsiya iştirakçileri Poroşenkonı MTMŞge «sanktsiyalar cedveline Qırımdan ayrı muzey eşyaları ya da kollektsiyalarnı çıqarğan ve Qırımnıñ tışında sergilegen RFniñ bütün muzey muessiselerini sanktsiyalar cedveline kirsetmek ve munasip halqara sanktsiyalar cedvellerine kirsetilmeleri içün areketler yapmaqnı» avale etmege davet ettiler.
2017 senesiniñ iyülinde QMC Prokuraturası, ilhaq etilgen Qırımnıñ territoriyasında kazuvlar yapqan Rusiye alimlerine qarşı cinaiy işler açqanını bildirdi.
Daa evel Ukraina Medeniyet nazirliginde, ilhaq etilgen Qırım territoriyasında Rusiye arheologları tarafından devam etilgen qazuvlarğa qarşı adımlar yapmaq ricasınen bir sıra halqara teşkilâtlarğa muracaat etmek planları olğanını bildirdiler.


text:
Kezinde Genrï Longfello «Mwzıka – adamzattıñ ämbebap tili» dep caz öneriniñ calmaqtılığın eki awız cözben caralap berce, qazaqtıñ cayın dalacına köz tikken Grïgorïy Potanïn «Mağan bükil qazaq dalacı än calıp turğanday körinedi» dep cartap caxaramız ben cazdıñ üylecimdiligine cüycinbep pe edi?
Caz öneri – qazaqtıñ cüyegine qonğan. Iqılım zaman ïirimderine köz tactap, payım-paracat cüzgicinen ötkizip parıqtacaq, Aqan ceriniñ «Balqadïşacı», «Mañmañger», «Läylim şıraq» cekildi änderi qanday ğajap ekenin jürek közimen tüycine tücemiz. Keñ dïapazon deyciz be, cïqırlı caz ben erkelik naz deyciz be, ult tragedïyacı deyciz be – bäri de Aqan ceri cekildi qazaq öneriniñ alıptarınıñ şığarmaşılığınan qılañ berip turatın. Äli künge mañızdılığın da joyğan emec. Tıñdağan cayın janıñdı raxatqa böley tücedi.
Qay zamanda, qay däwirde bolcın, retro degen uğım eşkimniñ oy-canacınan alıctamaq emec. Ötkenge cağınış, jactıqtı añcaw, bal künder ecteligin paraqtaw – är adamnıñ erkinen tıc dünïe. Noctalgïyalıq cezim ärqaycıcımızdıñ canamızda atoy calıp turatını cözciz. Conday kezderde ülkender jağı üydiñ işi-cırtında jürip Nurğïcanıñ, Şämşiniñ änderin şarıqtata şırqap jatadı.
«Balawca qız ediñ bir kezde, şaşıña aq bantïk baylağan» nemece «Quctar, quctar cızıltıp än caladı, col änimen terbetedi dalanı. Al adamdar külip bactap ömirdi, keterinde jılay da almay qaladı» dep col ülkender qazaq än öneri korïfeyleriniñ şığarmaların şırqağanda, özimiz de qocıla ketetinimiz bar. Munda cöz ben cazdıñ üylecimi, poétïkalıq äwen, mazmunnıñ tereñdigi bäri de jımdacqan. Ärïne, bul şığarmalar retroğa aynalıp ketken. Eckirce de ecten şıqpaydı. Jerlecimiz Ïlya Jaqanov jazğan «Danïyardıñ äni», bolmaca «Edil men Jayıq» ta jürek qılın şertedi. Cağınğanda bir şamamızğa qaramay özimizşe şırqap qoyatınımız bar. Bul tulğalar – mäñgilik ölmec önerge jol calğan.
Al qazir şe? Bügingi éctrada dece, eldiñ elirmeci qozatını bar. Ecteriñizde me, qazirgi qazaq éctradacınıñ jarıq juldızı Qayrat Nurtactıñ «Arman» degen änmen tanılğanı. Änniñ ırğağı jaqcı, bir qarağanda cözi de ädemi körinedi. Endi şe, tıñdağan qulaqqa uyqacı tactay, bäri durıc. Biraq qur bayandaw. Ol änniñ caxna tarïxınıñ tuñğïığına ketkenine de şamamen on jıl boldı-aw. Caz ben cöz üylecim tappağan coñ älgi twındı retroğa aynala almay qaldı. Col cekildi Ernar Aydar, Töreğalï Töreäliniñ şırqap jürgen änderi de jeñil ırğaqtı. Bılayınşa aytqanda, «toydıñ şığarmaları». El aldında jürgen coñ atı atalğan änşilerdi mıcal retinde ayta ketkendi läzim kördik.
Qazir qazaq éctradacında ecti ännen göri elirme än köp. «Apama jezdem cay» demekşi, anaw türikten, arğıcı rwmındardan, bergici özbekterden än «ékcporttap» äkeletin änşilerimizde talğam qaldı ma? Bacqanı qoyıñızşı, beynebayan cyujetin barımtalap jürgen klïpmeykerlerimizden ne qayır? Ocıdan biraz burın jerlecimiz, talanttı änşi Ernar Aydardıñ «Cen mağan unadıñ» degen äniniñ beynebayanı twralı tarazılap jazğan bolatınbız. Beynebayandı körip otırıp, orıctıñ Domïnïk Djoker degen änşiciniñ cyujetiniñ tolıqqandı köşirmecin tamaşalap, «tañday qaqqanbız». Ocınday olqılıq endigi orın almaca eken dep tilegenbiz… Aqşacın alıp, beynebayandı tücirgen adamdar da alayaq bolğanına opınğanbız…
Birdi aytıp, birge ketpeyin. Conımen, bügingi qazaq éctradacınıñ uctını kim? «Pax-pax, netken ğajap ïic, kirpigiñnen küyic, bäri de ceniñ erkiñde jäne mendey jigittiñ qarcı emecciñ…» dep öziniñ ne aytıp, ne qoyıp jürgenin bilmeytin Ayqın ba, älde «Alawlağan jalın, janımdı kernep, köñilim alıp-uşıp, tappaydı tınım, köñilim tolqïdı» dep jürgen Nurlan Ecpanov pa? Jä, ocı jerden toqtayıq, äytpece qazir mıcığın änge qocıp jürgen «kïckïcşil» nemece ïicşil äldebir juldızdar jaylı bac awırtıp ketermiz, tipti bolmaca, äniniñ işine «veşir» degen cözdi qïnap-zorlap kiriktirip jibergen juldızdar jaylı tolğay jönelermiz. Köbiciniñ atın atap, türin tüctep, jarnamalap qaytemiz? Bizciz de işiñiz cezip otır ğoy. Bul künderi cazğa da, cözge de obal-aq. Xaltwra jawlağan qazaq éctradacın qurdımnan qutqarıp alatın kim bar?
Biz de orta bwın atanamız, tipti aq caqaldı qarïya bolarmız. Col kezde öz zamanımızdıñ änşileri dep kimderdi cöz qıladı ekenbiz? Toydıñ cänin keltirip, tobırdıñ jının şığarğandardı ma, älde «än ékcporttaw bïznecimen» äygili bolğan cwıq qoldı «curapıldarımızdı» ma?
Äytewir, «Ol köktem oralmaydı», «Ecil ağadı» cekildi jürekti terbeytin, cananı emdeytin änderdi şırqap, talğamına daq tücirmey jürgen «MwzArttıñ», dawcınan qazaqılıqtıñ ïici añqıp turatın Docımjan Tañatarov pen Cayat Medewov cındı änşilerdiñ barına şükir deymiz.
Qıcqacı, qazaq éctradacında bügin alşañ bacıp jürgender erteñ tarïxta qala ma, joq pa? Elge mezettik elirw qajet pe, älde… Oylanatın kez kelgen cekildi. Keyde Aqan cerilerdiñ ocı zamanda twmağanına qwanacıñ. Urpağınıñ maydalanğanın körce, jerge tiridey kirip keter me edi?..
Tabïğat
Abaïldaev


text:
-
-
-
-
09:15 73
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 23:57 247
-
-
-
-
-
-
Quqıq qorğaw organdarınıñ jawapkerşiligi artadı - Jaqıp Asanov
ASTANA. QazAqparat - Quqıq qorğaw organdarın küşeytwge nïetti emespiz. Bügin Parlament Senatınıñ jalpı otırısında QR Bas prokwrorı Jaqıp Asanov osılay mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Bul zañ jobası quqıq qorğaw organdarın küşeytpeydi, bizge eşqanday jaña ökilettik berilmeydi. Onıñ maqsatı bizdiñ moynımızğa jaña mindetterdi jüktewge, jawapkerşilikti arttırwğa negizdelgen. Qazir sankcïyasız küdiktini 72 sağatqa deyin quqıq qorğaw organdarı ustawğa quqılı. Al osını 48 sağatqa deyin qısqartwdı usınıp otırmız. Eger küdikti 18 jasqa tolmasa, onda tipti 24 sağatqa deyin. Bul şaralar basım köpşilik qılmıstar üşin eskerilgen», - dep toqtaldı Bas prokwror quqıq qorğaw qızmetiniñ procestik negizderin jañğırtwğa bağıttalğan zañ jobası boyınşa bayandamasında.
Onıñ payımınşa, bul bağıtta tergew boyınşa quqıq qorğaw organdarı jumıstarı jıldamdaydı dep kütilwde. Birinşiden, osı 48 sağattıñ işinde tergewşi barlıq däleldi jïnap, prokwrorğa barıp, tüsindirwi tïis. Prokwrordıñ közi jetse, sotqa jüginip, sottıñ şeşimi şığadı. Osınıñ barlığı 48 sağattıñ işinde bolwı kerek. Al ülgermese, waqıtşa ustaw oqşawlağıştıñ basşısı adamdı bosatwı tïis. Eger şığarmasa, özi jawapkerşilikke tartılatın boladı. Jalpı, 48 sağattıq merzim xalıqaralıq standartqa say keledi.
«Ekonomïkalıq qılmıs tergelip jatsa, tergew kezinde eşkimdi qamamawdı usınamız. Bul endi bïznes jasap jürgen adamdar qoğamğa, jeke adamğa onşa qawipti emes. Olar qayta bos jürse, öziniñ bïznesin jalğastırıp, adamdarğa jumıs orındarın saqtap qaladı. Biraq keybir qılmıstardı bïznes dep aytw qïın, yağnï jalğan aqşa jasaw, qarjılıq pïramïda nemese uyımdasqan qılmıstıq toptarğa qatıssa, olardı şektep, qamawğa alğan jön», - dep atap ötti J. Asanov.
Esteriñizge sala keteyik, bïıl qazan ayında Memleket basşısı Konstïtwcïyanıñ 61-babınıñ 1-tarmağına säykes Parlament Mäjilisiniñ qarawına «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine quqıq qorğaw qızmetiniñ procestik negizderin jañğırtw mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı» zañ jobasın engizdi.
- Aqşa ayırbastaw bölimşesiniñ basşısı alayaq bolıp şıqtı
- Öskemende eks-depwtattı bopsalağan blogerge sot ükimi şıqtı
- Senat Törağası: Bizdiñ bastı mindetimiz - Elbası Joldawın zañnamalıq qamtamasız etw
- Toqaev QR Prezïdentiniñ AQŞ-qa saparın tarïxï oqïğa dep atadı
- OQO-da jurttı jumısqa turğızamın dep aldağan alayaq ustaldı
- Qostanaylıq jasöspirimder birneşe jıl boyı akkwmwlyator urlap kelgen
- Qostanayda 2 jılğa sottalğan äskerï qızmetker jazadan bosatıldı
- BQO-da mal urlığı mäselesi ötkir küyinde qalıp otır
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Jahandanw, aqparattardıñ adam sanasın bïlegen zamanı... Qım-qwıt tirşilik. Waqıt öte qarbalas. Bir-birine qarawğa mümkindikteri joq. Rwxanï sana küñgirttenip, adamnıñ jüyesi sır bergen zaman. Ayaldamada tursañ, avtobwsqa kirseñ, köşede jürseñ adamdardıñ qabağı tüsiñki. Barlığınıñ bir ğana aytarı bar «Aqşa jetpeydi...», «Bolaşaqtı boljaw qïın...», «Adamdar adamşıldıqtan ayırılıp bara jatır»...
Qazirgidey aqparattardıñ sapırılısqan zamanında neniñ durıs, neniñ burıs ekendigin ayıra almaysıñ. Tek meniñ biletinim qanday jağdayda bolmasın – adam bolıp qalw. Bul bizdiñ ömirlik qağïdamız bolwı tïis. Sonda ğana biz ömir süretin ortamızdı barınşa jaylı ete alamız. Biraq «adam bolıp kelw oñay, adam bolıp qalw qïın» ekendigin esten şığarmaw kerek.
Vïdeo 24kz saytınan aldındı.
Kommentarïï


text:
Oralmandar Qıtayda qamaudağı tuıstarınıñ deregin biludi swradı
Seysenbide sırtqı ister ministrliginiñ Almatıdağı ökildiginiñ aldına Qıtaydan köşip kelgen bir top oralman jinaldı. Azattıq tilşisiniñ habarlauınşa, olar 2017 jıldıñ qañtar ayınan beri Qıtayda qamauda jatqan tuıstarınan naqtı bir derek alıp berudi swrap kelgen. Jinalğandardıñ biri Gülşira Erkeşqızı öziniñ tuğan inisi Serik Erkeşwlınıñ “osıdan bes ay bwrın qamauğa alınğanın, osı künge deyin qayda jatqanın, ne üşin qamalğanın bile almay otırğanın” aytadı.
- İnim jergilikte jerdegi imam bolatın. Dini bilimdi Qıtaydıñ özinen alğan. Zañdı türde jwmıs istep jürgen. Ürimjige jiınğa şaqırıp, sol jerden qamauğa alıptı. Qazir qayda ekenin bile almay otırmız, – dedi Gülşira Erkeşqızı Azattıq tilşisine.
Jinalğandardı jekelep qabıldağan ministrlik ökili olardıñ arız-şağımdarın Astanağa jetkizu üşin jinap aldı. İşke jurnalisterdiñ kiruine rwqsat berilmedi.
Azattıq bwğan deyin Almatığa Qıtaydan köşip kelgen oralmandardıñ tuıstarı Şıñjañğa qıdırıp barğanda wstalıp, sottalğanı, tuıstarınıñ olarğa qanday ayıp taqqanın bile almay otırğanı turalı jazğan bolatın.
Azat Europa / Azattıq radiosı


text:
Refat Çubarov Mustafa Cemilevniñ ölümi aqqında emiş-demişlerni red etti
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilevniñ yürek tutuşqanı aqqında haberniñ yañlış olğanını bildirdi.
«Oña telefon etip, muqaytlıqnen sorayım: «Yahşısıñmı, ağa?». O dey: «İşte, Oldrih ile aqşam yemegine ketemiz, qoşul». Oña twitterde çeşit malümat peyda olğanı aqta tarif etim… Mustafa ağa küle: «Bu kibi öşeklerge kelse, demek işleri kerçekten de beş eken…», – yaza Çubarov.
Çubarovnıñ sözlerine köre, «ya bot, ya vatnik»ler twitterde Mustafa ağanıñ ölümi aqqında malümatnı tarqata… Bizge taziyelerini bildireler». Matbuat vastalarından bazıları işbu malümatnı cemaat arasında tarqatmağa aşıqtı.


text:
İstanbulda patlav: 11 insan elâk oldı, 36 kişi yaralandı
İyün 7-de İstanbul merkezinde yüz bergen patlav neticesinde 11 insan elâk oldı, 36 kişi yaralandı, dep bildire Türkiye ükümeti. İstanbul şeer yolbaşçısı Vasip Şahinniñ malümatına köre, elâk olğanlarnıñ arasında yedi politsiya hadimi oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına binaen, bombalı avtomobil onıñ yanında politsiya hadimlerini taşığan avtobus keçken vaqıtta uzaqtan patlatıldı.
Bildirilgenine köre, patlav çoq adam olğan vaqıtta şeer merkezinde, İstanbul universiteti ve tarihiy kvartal yanında yüz berdi, o yerde çoq tarihiy obyektler yerleşe.
Patlav yüz bergen yerni köstergen fotoresimde zararlanğan avtobus ve binalarnı körmek mümkün.
Bundan da ğayrı, patlavdan soñ rayonda ateş açılması eşitilgeni bildirile. İç kimse bu vaqia boyunca mesüliyetni boynuna almadı.
Soñki vaqıtta Türkiyede ucumlarnı kürd silâlı taqımları, «İslâm devleti» taqımınıñ ekstremistleri ve «Kürdistan iş firqası» silâlı taqımları yapa.


text:
The Sunday Times xabarlağanday, ota Şanxay gospïtalderiniñ birinde jasalmaq.
Basılım atap ötkendey, ağayındılar Çjao bir-birine türlerimen ğana emes, olardıñ dawıstarı men ım-ïşarattarı da birdey. Apalı-siñlili Yunderde de tap osınday jağday.
«Egizder bir-birimen kezdese bastağanda bir-birin awıstırıp alw qawpi töndi. Osınday jağdaylardan keyin olar mäselelerin plastïkalıq xïrwrgïya arqılı şeşwge bel bwdı», - dep jazdı gazet.
Erli-zayıptılardıñ januyaları Qıtaydıñ soltüstiktegi Şansï provïncïyasında ornalasqan körşi awıldarda ömirge kelgen.
Basılım aqparatınşa, därigerler otanı tegin jasawğa kelisti.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qazirgi waqıtta Aqköl qalasındağı eki köldi tazartw mäselesi zerttelip jatır.
2015 jılğa qaray Aqkölde segiz etnomädenï birlestik üşin "Dostıq üyiniñ", sonımen birge, älemniñ sïmfonïyalıq orkestrleri öner körsete alatın qazirgi zamanğı amfïteatrdıñ qurılısı josparlanıp otır.
Aldan ala jobalarğa säykes, qala qonaqtarı men twrïster jañartılğan ïnfraqurılımdı, ağılşın jäne nemis säwletşileri josparlağan gülzar men köl jağalawın tamaşalay aladı. Şın mäninde, munda qonaqüyler jelisinen bastap, mädenï-sawıqtıq, sporttıq, kongress-körme nısandarına deyingi jaña ğïmarattarmen tolığatın qazirgi zamanğı kwrort klasteri qalıptaspaq.
Qazirgi waqıtta Aqköl qalasınıñ bïligi jergilikti stadïondı, sport alañdarı men basqa da demalıs orındarın kürdeli jöndewden ötkizdi. Eki qonaqüy men basqa da älewmettik nısandardıñ qurılısı bastaldı.
Aqkölge EXPO-2017 xalıqaralıq körmesiniñ meymandarı keletin boladı.
Derekközi : http://www.discoverburabay.ru/
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Açıklama :m2serveri.com metin2 serverleri olanları ve kendine uygun oyun arayanları bi araya getiren bir sitedir , siz serverinizi eklersiniz sizin serverinize gelirler
Metin2, Pvp, Tanıtım, Metin2 Pvp, Knight Pvp, Metin2 Pvp Tanıtım, Knight Tanıtım, Knight pvp tanıtım, knight server ekle, metin2 tanıtım, metin2 pvp tanıtım , metin2 server ekle, Pvp Server Ekle , Server Ekle, Tanıtım Ekle, Metin2 Pvp serverler, Pvp Serverler, Knight Pvp Serverler , Metin2 Pvp Server Tanıtım sitesi, Knight Pvp Server Tanıtım Sitesi, Metin2, Pvp, Metin2 Pvp, Pvp Serverler, Pvp Serverlar, Pvp Servarler, Pvp Server, Metin2 Server, Metin2 Serverler, Metin2 Serverlar, Metin2 Pvp Serverlar, Metin2 Pvp Serverler, Metin2 Pvp Server, Metin2 Pvp Servarler, Metin2 Pvp Servarlar, Metin2 Pvp Server Tanıtım, Metin2 Pvp Server Tanıt, M2 Pvp Server Tanıt, M2 Pvp Server Tanıtım,M2 Pvp Server Tanıtım site, M2 Pvp Server Tanıtım sitesi, M2 Pvp Server Tanıtım siteleri, Metin2 Pvp Servar Tanıtım, Metin2 Pvp Servar Tanıt, Metin2 Pvp Server Tanı, Tanıtım Sitesi, Tanıt Sitesi, Metin2 Pvp Server Tanıtım Sitesi, Metin2 Pvp Servar Tanıtım Sitesi, Metin2 Pvp Serverler Tanıtım Sitesi, Metin2 Pvp Servarlar Tanıtım Site, Metin2 Pvp Serverler Tanıtım Site, Pvp Tanıtım site, pvp tanıt, pvp tanıtım, pvp tanıtım sitesi, mt2 serverlar, m2 serverlar, m2, mt2 server, m2 server, private server, metin2pvp, pvpmetin2, tanitim, tanıtım, server ekle, serveri ekle, serverin ekle, serverini ekle, metin2 serveri, metin2 serverin, metin2 serverini, metin2 serverini ekle, metin2 server ekle, metin2 serveri, ekle, Metin2 Pvp Server, metin2 tanıtım siteleri, metin2 tanıt, metin2 pvp tanıt, metin2 pvp tanıtım, metin2 pvp tanıtımlar, metin2 pvp server tanıtımlar, metin2 pvp server tanıtım, metin2 pvp server tanıtımları, pvp server tanıtımları, pvp server tanıt, pvp server tanıtımlar, m2 pvp server tanıtımları, m2 pvp server tanıt, m2 pvp server tanıtım, m2 pvp server tanıtımlar, server tanıtımları, server tanıt, server tanıtım, server tanıtımlar, private tanıtımları, private tanıt, private tanıtım, private tanıtımlar, pvp tanıtımları, pvp tanıt, pvp tanıtım, pvp tanıtımlar, Metin2 Serverini Ekle, Metin2 Server Ekle, Metin2 Serveri Ekle, Metin2 Serverin Ekle, M2 Server Ekle, M2 Serveri Ekle, M2 Serverin Ekle, M2 Serverini Ekle, M2 Serverim Ekle, M2 Serverimi Ekle, Metin2 Serverimi Ekle ,Metin2 Serverim Ekle, Mt2 Serverin Ekle, Mt2 Server Ekle, Mt2 Serveri Ekle, Mt2 Serverini Ekle, Mt2 Serverim Ekle, Mt2 Serverimi Ekle, Pvp Deposu , Pvp Ekle, Pvp, Deposu, Pvp Depo, Pvp Deposu - Tanıtım Sitesi


text:
Yarımadanıñ bücet parasına 42 yetim bala içün ev alınacağı vade etildi
Qırımda 42 yetim bala içün meskenler almaq maqsadınen bücet parası ayırıldı. Bunı Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Tasil, ilim ve gençlik nazirliginiñ matbuat hızmeti haber ete.
«Bügün Aqmescit civarında yaşağan yetimler haber kâğırtlarını aldı. Qalğanlarğa bu yaqın künlerde Aile, balalar ve gençler içün içtimaiy hızmet Merkezleriniñ hadimleri tarafından haber etilecek», – dep qayd etti Kremlniñ nezaretindeki Qırım Tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova.
Keçken sene dekabr ayında, Kezlevde yetim bala sayılağan dört kişi bir odalıq dairelerniñ saibi oldı. Kezlevniñ Rus akimiyeti bildirdi ki, şeer akimiyeti ve yetim ballar arasında beş yıllıq añlaşmalar imzalandı. Bu vaqıt devamında memurlar meskenniñ qullanuvını nezaret etecek ve ancaq bundan soñ yañı saipler şu meskenni şahsiyleştire bilecek.


text:
Lvovda belli olmağan Qırımnen tanış eteler
Sentâbr 7-de Lvovdaki Vinniki şeerinde Qırımtatar medeniyetiniñ festivali açıla. Tedbir teşkilâtçıları Vinniki şeeriniñ Tarihiy-ülkeşınas müzeyi ve Lvov şeeriniñ qırımtatar cemiyeti olalar.
Festival «Belli olmağan Qırım» sergisinen başlanacaq. Mında qırımtatar ressam, quyumcı, kilim toquyıcı ve diger ustalarınıñ işleri taqdim etilecek.
Festival programması çerçivesinde qırımtatar ustalarınıñ ananeviy eserleri kösterilecek ve satılacaq. Bundan ğayrı, altın ve yipek nağışları, «tatar işleme» usulı, çolmekçilik boyunca ustalar dersleri ötkerilecek. Festival musafirleri «Közaydın» studiyasınıñ azaları tarafından qırımtatar halq masalları esasında azırlanğan animatsion filmler numayış etilecek.
Meşur yırcı ve çalğıcılar qırımtatar halqınıñ yır sanatınen tanış etecekler. Programmanıñ soñunda ise er kes qırımtatarlarnıñ sevimli yemeklerinden biri «Tataraşnı» pişirip, onıñ dadını baqacaq.
Festival adet üzre «Horan» oyunınen yekünlenecek.


text:
Putinge qırımtatar halqı sayğığa lâyıq olğanını añlattılar
Jurnalist ve Rusiye prezidenti yanında insan aqları boyunca Şura azası Nikolay Svanidze Rusiye prezidenti Vladimir Putinni qırımtatar cemiyeti ile dialog başlamağa çağırdı. Rosbalt neşiriniñ malümatına köre, Nikolay Svanidze Putinniñ İnsan aqları boyunca Şura azaları ile körüşüvinde bu mevzuğa diqqat ayırdı.
Nikolay Svanidzeniñ fikirince, qırımtatarlarnıñ vaziyeti pek qıyın. Böylece, «qırımtatar halq ve merkeziy akimiyet arasında dialog yoq».
Jurnalist ve uquq qorçalayıcınıñ bildirgenine köre, o, Rusiye akimiyetini «temsil institutları, şu cümleden, Meclis ile dialogga başlamağa» çağırdı.
Uquq qorçalayıcı qayd etti ki, «bu halqqa sayğı köstermeli».
Jurnalistniñ aytqanına köre, Putin oña bu meselege diqqat ayırğanı içün teşekkürler bildirdi.
Aynı vaqıtta Svanidzeniñ zanınca, «bu yalıñı umumiy laf, bu körüşüvniñ neticelerini ömürge keçirmek daa da müim».
Malüm olğanı kibi, oktâbr 14-te Rusiye yazıcısı Nikolay Svanidze İnsan aqları boyunca Şura toplaşuvında Rusiye prezidenti Vladimir Putinge Qırımda insanlar ğayıp olğanı aqqında bildirdi.
Pütin bundan haberi olmağanını bildirip, vaziyetni ögrenecek, dep işandırdı.


text:
Ukraina tasil nazirligi saytında Qırım ve Donbass sakinleri içün mahsus bölük peyda oldı
Qırım ve Donbass sakinlerine yardım etmek ve qol tutmaq içün Ukraina tasil ve ilim nazirliginiñ resmiy saytında bunıñnen bağlı bölük açıldı.
Ükümet portalınıñ malümatına köre, bu bölükni saytnıñ baş saifesinde tapmaq mümkün.
Mında Qırım, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ abituriyentleri içün tışqı mustaqil imtianlar ve aliy oquv yurtlarında kiriş kampaniyası aqqında malümat mevcut.
Tasil nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire ki, rubrikada yañı malümat ve vesiqalar yerleştirilecek.
Bundan evel işğal etilgen Qırım ve üç aydan berli Rusiye boyevikleri tarafından çekiştirilgen Donetskten mecburen köçip kelgenler içün ükümet saytı çalışıp başladı.


text:
Atırawda qar bastı, kommwnaldıq qızmetter qawırt jumıs istewde
13.01.2018 16:12
ATIRAW. QazAqparat - Qarlı boran Atırawdı da aynalıp ötpedi. Ötken tünde qalanıñ kommwnaldıq qızmetteri qawırt jumıs istedi, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
«Qalada 12 qañtar küni tüs awa qar jawa bastadı. Sïnoptïkter tañğa deyin tolastamaydı dep boljam jasadı. Sondıqtan Atıraw qalasınıñ äkimi Serik Şäpkenovtiñ tapsırmasımen «Arnayı avtobaza» JŞS-nıñ qar küreytin texnïkaları bes topqa bölinip, jumıs istedi. Köktayğaqtıñ aldın alw maqsatında köpirler men joldarğa üş rezervwar qum septi. Barlığı 28 arnayı texnïka jumıldırıldı. Tañğa deyin qalanıñ işindegi joldarmen qosa, qala mañındağı awıldıq okrwgterdiñ de joldarı qardan tazartıldı», - dep mälimdeme jasadı qala äkimdiginiñ baspasöz qızmeti.
Qazir qar toqtadı. Qardan tazartw jumıstarı jalğasıp jatır.
«Awa rayın üzbey baqılap, täwlik boyı jumıs istep jatırmız», - deydi «Arnayı avtobaza» JŞS dïrektorınıñ orınbasarı Kïmeyadïn Şmanov.


text:
Honda qawipsizdik jastığınıñ aqawı saldarınan 4,5 mln. köligin keri qaytaradı
Japondıq Honda avtomobïl koncerni qawipsizdik jastığınıñ aqawına baylanıstı 4,5 mln kölikti keri qaytarmaq. Kompanïya xabarlağanday, Takata jastıq jüyesinde aqawlı problemalar twındağan, saldarınan kompanïya osı jılğı säwirden bastap kölikterdi keri qaytara bastağan.
Bul kompanïyalardıñ işinde Toyota Motor Corp., Nissan Motor Co., Honda jäne General Motors bar, dep mälimdedi VVS.
Mamandardıñ derekterine süyensek, Takata qawipsizdik jastığı birden iske qosılıp, sonıñ saldarınan soqqı kezinde salonğa usaq metall sınıqtarı şaşıraydı.


text:
Sizge qajet bolatın zattar
Omlet üşin:
Jumırtqa - 3 dana
Kez kelgen qattı irimşik - 100 g
Mayonez - 100 g
Manka - 1 as qas.
Salındı üşin:
Tawıqtıñ twralğan eti - 300-350 g
Pïyaz - 2 dana.
Tuz, burış
Dayındaw täsilderi:
1. Omlet: jumırtqa, mayonez, irimşikti (ügitkişten ötkizip), manka salıp bir tekti bolğanğa deyin aralastırıñız. Sosın onı qoya turıp, salındını dayındawğa kirisiñiz.
2. Salındı: pïyaz ben ettiñ mölşerin öziñizdiñ qalawıñız boyınşa alıñız. Avtor jartı keli twralğan etke kölemi kişkentay 7 pïyaz salwdı usınadı.
3. Pïyazdı usaqtap twrap, onı ösimdik mayına sarğış tarqanşa qwıramız.
4. Sosın onı blenderdiñ kömegimen tağı da usaqtaymız.
5. Twralğan etke pïyazdı, tuzdı jäne burıştı qosıp jaqsılap aralastıramız.
6. Jalpaq tabağa as pisirwge arnalğan qağazdı tösep, oğan ösimdik mayın jağamız. Oğan dayın turğan qamır ezbesin tegis etip quyamız. Onı 180 S qoyıp sarğış tartqanşa pisiremiz. Qağazdı alıp tastaymız. Sosın onıñ arasına twalğan et salındısın salıp, rwlet etip oraymız. Dayın rwletti folgağa orap qoyamız.
7.Rwletti 180 S 40 mïnwt pisiremiz. Piskennen keyin ettiñ söli tolıq siñip, dämdene tüswi üşin folgamen biraz waqıtqa qoyıp qoyu kerek.
8. Dayın bolğan tağamdı döñgeletip kesip, salqındatıp nemese ıstıqtay jewge boladı.
Asıñız dämdi bolsın!
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Bağçasaray rayonınıñ yañı yolbaşçısı tayinlendi
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı vazifesine Bağçasaray rayon şurasınıñ deputatı Valeriy Gonçarenko tayin etildi.
Avgust 25-te Qırım «baş naziriniñ muavini» Dmitriy Polonskiy rayon devlet memuriyetiniñ hadimlerini yañı reisnen tanış etti, dep haber ete Qırım «ükümetiniñ» ruporı «Krıminform» saytı.
Gonçarenko qayd etti ki, yañı vazifede o, rayon köy ve orman hocalığını inkişaf ettirmege tırışacaq. O, rayonnıñ köy hocalığı içün suvnen teminlev zarur olğanını qayd etti.
Rayon devlet memuriyetiniñ reis muavini vazifesine Refat Derdarov tayinlendi. Bundan evel o Bazarçıq (Poçtovoye) köy şurasınıñ reisi edi. Dmitriy Polonskiyniñ aytqanına köre, Derdarov rayondaki milletlerara meselelernen oğraşacaq.
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ sabıq reisi İlmi Ümerov bu sene avgust 19-da vazifesinden boşadı.


text:
Qırımda Ukraina bayrağı altında yaşağan aile qıtağa köçti: işğalde yaşamaq – imkânsız
İçtimaiy ağlarda peyda olğan malümatqa köre, İçki rayonı Varvarovka köyünde yaşağan Ukraina vatandaşları evleri üzerinde Ukraina bayrağını tiklegeni sebebinden işğal etilgen Qırımdan quvuldılar.
Qırım.Aqiqat mühbirleri bildirgeni kibi, İçki rayonı Varvarovka köyünde yaşağan Kiriçenko ailesi kerçekten de 2015 senesi yanvar 5 künü yarımadadan qıtaiy Ukrainağa köçti. Amma bunı öz istegi ile yapqanlar, çünki Ukraina vatandaşları olıp, Qırımda bulunmaqnıñ imkâniyetini artıq körmey ekenler.
«Biz Rusiye vatandaşlığını qabul etmeyip, Ukraina vatandaşları olıp qaldıq. Rusiye ordularınıñ kelgeni ile evimiz üzerinde Ukraina bayrağını tikledik ve yalıñız Qırımdan çıqqanımızda onı tüşürdik», – dep tarif ete aile azası Svetlana Kiriçenko.
Onıñ aytqanı kibi, Qırımda ukrain pasportları olğan ve Ukraina tarafını tutqan insanlar içün yaratılğan yaşayış şaraitlerinde bulunmağa imkânsızdır.
«Evimizde tintüv de keçirildi, ailemiz Ermeni Bazarda Mustafa Cemilevni qarşılav tedbirinde iştirak etkeni sebebinden mahkeme keçirilgen edi. Amma mahkemede bizni bu işke nasıl etip bağlamağa bilmey ediler, milletimiz qırımtatar degil de», – dey qadın.
Faqat, aile azalarında Rusiye pasportları olmağanı sebebinden olarnıñ ögünde büyük manialar peyda ola. Yani, Rusiye pasportını elde etmegen vatandaşlar tibbiy sigortanı alamaz, demek, kerek olğan vaqıtta, tibbiy yardımnı de körip olamazlar.
«Küçük balalarım bar, olarğa şimdi hastahanelerde aşılavnı bile etip olamayım», – dep şikâyet ete Svetlana Kiriçenko.
Qorantanıñ Varvarovka köyünde şahsiy tükânı bar edi, amma yañı yıldan onı qapatmağa mecbur oldılar.
«Ticaretimizni ğayrıdan qayd etip olamadıq, çünki bergi hızmetinde tek ukrain pasportları olğan insanlarnıñ degil de, atta Rusiye pasportlarını alğan vatandaşlarnıñ işlerini al etip olamaylar», – dep tarif ete Svetlana Kiriçenko.
Qırımda 2015 senesiniñ başında amelge keçken qanunlarğa köre, öz ticaretini ğayrıdan qayd etmegen vatandaşlar faaliyetine devam etip olamaylar.
Bunıñ ile Kiriçenkolar, Svetlana aytqanı kibi, «yarımada ukrain olğanından soñ», Qırımğa qaytmağa tüşüneler.
«Şu aylar devamında azbarımızda asılğan bayraqnı da qıtağa alıp çıqtıq. Qaytıp kelsek, onı kene asarmız»,– dey qadın.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.