text:
Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ uquqiy alanına keçkeninden soñ, bir on qırımtatarı Rusiye taqiqatı altında buluna, daa yedisi endi apiste yata, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev.
Bunı o oktâbr 6 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
Aytqanı kibi, vatandaşlarına nisbeten cinaiy işlerniñ esas qısmı sebepsizdir.
«Er angi işniñ delilleri sebepsizdir. «Mayıs 3» işi boyunca qabaatlar – akimiyet temsilcilerine küç qullanuvı, o vaqıt ise atta Rusiye qanuniyeti çerçivesinde kimse akimiyetni temsil etmegen edi… Şunıñ içün bu areketler ufaq yaramazlıq kibi añlatıla bile edi», – dedi Smedlâyev.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini noyabr 19-na qadar arttırdılar.
«Mayıs 3» işi de keçken sene adiselerine bağlı, o vaqıt qırımtatarlar Rusiye tarafından Qırım kirişi yasaqlanğan qırımtatar milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarğa qarışılamağa çıqqan ediler, bundan soñ aktsiya iştirakçilerine nisbeten cinaiy işler açılmağa başlandı.


c: text/html

text:
Herson vilâyetiniñ akimiyeti bildirgeni kibi, energetikler dekabr 31 künü «Kahovka – Titan» yolağınıñ tamir işlerine başlaycaq.
«Ukrenergo» devlet şirkeiniñ haber siyaseti idaresiniñ reberi Zinoviy Butse bildirgenine köre, Herson ve Odessa tamir brigadaları işni yarınğace bitirmeli», – denile memuriyetniñ saytında.
«Cenübiy energosistema tamir brigalaları zaruriy şeyler ile teminlegen ve bozulğan tiremeniñ tamirine endi başladı. Obyektte zaruriy işlerni 24 saat içinde becermeliler», – dep bildire şirketniñ matbuat hızmeti.
Qırımda çarşenbe künü aqşam yarımadağa «Kahovka – Titan» yolağı vastası ile berilgen elektrik energiyasınıñ söndürilmesi aqqında bildirdiler. Elektrik teminlevsiz Krasnoperekopsk, Aqşeyh, Aqmeçit, Saq, Canköy rayonları, Saq ve Kezlev rayonları qaldı. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov faallerniñ buña alâqası bar olmağanını qayd ete.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda keçken künü 552 yañı koronavirus hastaları qayd etildi, tünevin qayd etilgen hasta sayısından (544 hasta) çoq oldı. Bu yarımadada bir künde qayd etilgen yañı rekord oldı.
«2021 senesi oktâbrniñ 14-ne qadar Qırım Cumhuriyetinde 85 913 yañı COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi. Soñki künde 552 hasta, bir kün evelsi 544 hasta qayd etildi», – dep bildirdi Kreml kontrolindeki Qırımnıñ emek ve içtimaiy qoruv naziri, baş nazir muavini Yelena Romanovskayanıñ matbuat muavini, dep yaza akimiyetke qoltutqan Qırım kütleviy haber vastaları.
Qayd etilgenine köre, Aqmescitte eñ çoq hasta qayd etildi. Yaltada – 67 hasta, Aluştada – 46, Kefede – 45, Bağçasaray rayonında – 39 hasta qayd etildi.
Berilgen malümatqa köre, yarımadada 15 koronavirus hastası vefat etti, 31 yaşından 60 yaşına qadar üç kişi vefat etti, qalğanları – 60 yaş büyük. 3 898 insan hastahanede tedaviylene, 147-si çağına yetmegen soyu, 86 insan – 19 yaşından 30 yaşına qadar, 1448 kişi – 31 yaşından 60 yaşına qadar. Hastalarnıñ çoqusı 60 yaştan büyük – 2217 insan.
Oktâbrniñ 12-nde Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi yarımadada bir künde yañı rekord aqqında bildirdi – 531 hasta qayd etildi. Akimiyet, COVID-19 ve pnevmoniya hastaları içün qoşma 115 yer açıldı, dep bildirdi – al-azırda 4 biñden çoq yer bar.
Qırımda koronavirus pandemiyası sebebinden kirsetilgen yüksek seviyeli azırlıq rejimi dekabr ayına qadar uzatıldı. Oktâbrniñ 11-nde Qırımda yañı koronavirus sıñırlavları işke tüşürildi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kyivde dekabr 28-de «Aydar» batalyonınıñ askeri, qırımtatarı Ruslan Mujdabayev ile vedalaşqanlar. O, 60 yaşında olıp, ATO alanında yüregi yaramağan soñ can berdi.
Mujdabayevni soñki yolğa ozğarmaq içün arbiy arqadaşları, qırımtatarlar, Meclis azaları keldi.
«Bugün Kyivde dostları, arbiy ortaqları, Kyivde oturğan qırımtatarlar onı soñki yolğa ozğarmağa kelgen. Samimiy ve yahşı bir insan olğanını aytqanlar. Yardım etmege tırışqan edi. Ukraina, Qırımnı seve edi. Maydannıñ ilk künlerinden anda edi. Soñra ATO göñüllisi oldı, 60 yaşında olıp. Bütün olmaycaqlardan temizlengen tuvğan Qırımğa qaytmağa arz etken edi», – dep yazdı Facebookta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gayana Yüksel.
Ruslan Mujdabayev 2-nci afgan ücüm rotasında cenkleşti. «Rusik Tatarin» tahallüsi ile bellidir.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannen Rusiye işğal etken Qırımda insan aqları bozuvlarını ve qırımtatar siyasiy mabüsleriniñ azat etilüvinde yardımnı muzakere etti. Bu aqta Ukraina prezidenti Kyivdeki brifingde bildirdi.
«Biz Donbastaki cenk, Qırım yarımadasınıñ ilhaqı, Qırımda insan aqlarınıñ bozuvları ve Rusiyeniñ regiondaki tecavuz siyaseti aqqında laf ettik. Bu meselelerde Türkiye baqışları bizim içün pek müim ola, Ankaranıñ adımları da müim. Ukraina, Qırımda ve Rusiyede qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ, hususan qırımtatarlarnıñ azat etilüvinde Türkiye yardım etecegine ümüt ete», – dedi Zelenskıy.
Hatırlatamız, fevralniñ 3-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ matbuat konferentsiyası keçirile.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy 2019 senesi avgustnıñ 7-nde Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannen Ankarada muzakere keçirgen edi. Olar Donbastaki cenk, Qırım ilhaqı ve yarımadada qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi, em de iqtisadiy işbirligi ve yol ve ava limanlarını beraber quruv aqqında laf etti.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev dey ki, Ukraina Nazirler kabinetinde Qırım meselelerinden Devlet hızmetiniñ olması yeterli degildir, baş nazir muavini vekâletleri ile nazirniñ olması lâzimdir.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Fikrimizge köre, daa da ciddiy bir vazife olmalı. Misal içün, Qırım ve işğal etilgen territoriya işlerinden nazir, amma o aynı zamanda baş nazir muavini de olmalı, çünki sade bir nazir yeterli olmaz», – dedi Cemilev ve bu aqta muzakereler devam etecegini bildirdi.
Keçken afta Ukraina Nazirler kabinetinde QMC ve Aqyar meseleleri boyunca vekâletli şahıs vazifesi peyda oldı, onı evel Qırım meselelerinden Devlet hızmetiniñ başı olğan Aslan Ömer Kırımlı eda etecek. Onıñ yerine Kiyevde Qırımtatar cemiyetiniñ reisi Nariman Ustayev keçti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Mesken-kommunal hocalığı nazirligi yarımadanıñ esas suv anbarlarınıñ tolmasına dair malümatnı yañarttı. Bu malümatqa köre, Aqmescit ve Zagorsk suv anbarları alâ daa «ölü seviyede» qala ve tolmay.
Monitoring neticelerine köre, bu seviyege Balanov, Eski Qırım ve Taygan suv anbarları da yaqınlaşa.
«Voda Krıma» müessisesiniñ yolbaşçısı Vladimir Bajenov bildirgenine köre, soñki afta devmında yarımada suv anbarlarına çoq suv kelmey.
Keçken afta qırımlı iş adamı, «Skazka» ayvanat bağçası ve «Taygan» arslanlar parkınıñ saibi Oleg Zubkovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Qarasuvbazar ve Taygan suv anbarlarında pek az suv qaldı. Qırım akimiyetiniñ malümatına köre, Aqmescit suv anbarlarınıñ yedekleri pek artmay.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti keçken afta yerli telekanalnıñ yayınında Beşterek-Zuyadan Aqmescitke suv berilip başladı, dep bildirdi.
Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Qırım ve Aqyarnıñ suv teminlevini eyiliştirmek içün Rusiye bücetinden 3,2 mlrd ruble berilecektir.
Suv qıtlığı sebebinden keçken seneden berli Aqmescitte ve diger regionlarda suv berüv cedvelleri kirsetildi. Bunıñnen beraber Aqmescitte suv teminlevi hatlarında qazalar ola, bu da suv kesilüviniñ sebebi ola.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Aqmescit akimiyeti iyün 26-da Qırımtatar Bayrağı Künü teşkiliy komitetke keçirmege yasaq etken tedbirler çerçivesinde şeerde bala resimi yarışı, foto yarışı ve kvestniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Bu aqta Qırımtatar Milliy Bayraq Kününe bağışlanğan tedbirlerniñ teşkiliy komitetinde bildireler.
Teşkiliy komitetniñ aytqanı kibi, «Vatanım – Qırım!» yarışı cuma künü Aq-Meçet qasabasında keçirilecek. Aynı şu yerde «Menim Bayrağım» foto yarışı, «Dinim! Tilim! Milletim!» audiovizual sanatlar festivali keçirilmek kerek. Bunıñ ile Aqmescitniñ çeşit qısımlarında «Bilgi Quveti» serlevalı kvest keçirilmek kerek.
Cuma künü, iyün 26-da, Kiyevde Qırımtatar Bayrağı Kününde bir sıra tedbirniñ keçirilmesi planlaştırıla, olarnıñ çerçivesinde Obolon yalısında büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapacaqlar. Tedbirlerniñ esas qısmı ise Kiyevde saat 19:00 Şevçenko bağçasında başlanacaq, mında Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağını açacaq olalar. Meclis yolbaşçılığınıñ çıqışı, yarış ve avto yürüşi planlaştırıla.
İyün 26 künü açılacaq eñ büyük qırımtatar bayrağı aqqında Herson viyaletiniñ faalleri de bildireler.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde fleş mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, birdemlik timsali olaraq qırımlılarğa teslim etmek.
Qırım Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasından Qırımtatar Bayrağı Kününe qanunsız tedbirlerniñ keçirilmesi mümkün olmağanı aqta tenbiyeni elde etti. Bundan evel böyle tenbiyeni Aqmescitte Ukrain medeniy merkeziniñ teşkilâtçılarından biri Leondi Küzmin elde etti.
Aqmescit akimiyeti iyün 26 künü qayd etilgen Qırımtatar milliy bayraq Kününe tedbir ve avto yürüşleriniñ teşkilâtçılarına bayramnı keçirmege üç kere yasaq etti. Bu sebepten qırımtatarlarnı evler ve maşinalarını milliy bayraqlarnen yaraştırmağa çağıralar.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
Rusiye Federatsiyasına nisbeten cezalar ukrain Qırımnıñ azat etilmesinden soñ lâğu etile bile. Bunı mart 16 künü Ukraina prezidenti Petro Poroşenko twitterde bildirdi.
«Cezalar Qırım yarımadası azat etilmesinden soñ lâğu etile bile», – dep yazdı prezident.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Krasnoperekopskta eki qız belli olmağan ilâclarnı qullanğan soñ mektepten hastahanege yatqızıldı, dep bildire «İnterfaks» agentligi Qırımnıñ felâket tibbiyeti merkeziniñ müdiri Sergey Olefirenkonıñ malümatına esaslanıp.
Onıñ bildirgenine köre, mektep talebeleri Krasnoperekopsknıñ dörtünci mektebinden hastahanege alındı. 15 yaşında qız can berdi, 14 yaşındaki reanimatsiyada buluna.
Memurnıñ «Krıminformğa» tarif etkenine köre, facia cumaaqşamı künü saba mektepte oldı. Can bergen qız belli olmağan ilâclarnen zeerlendi.
Qırımnıñ tasil, ilim ve gençlik nazirligi facia olğanını tasdıqlay, amma bu malümatnı resmiy şekilde izaatlamay.
Qırım.Aqiqat adisenen bağlı tafsilâtlı malümat almağa tırışa.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Geniçesk rayonınıñ Novoalekseyevka qasabasında qırımlılarnı yerli akimiyet ve yerli meclis vekilleri beklediler. Olar adamlarğa Ukraina ve qırımtatar milliy bayraqlarını berdiler.
Soñra maşinalar kolonna tizip, saylav bölügine yol aldılar. Yerli sakinler qırımlılarnı «Slava Ukraine!» şiarlarınen qarşıladılar.
Hatırlatamız, bazar künü, mayıs 25-de, Qırım sakinleri prezident saylavlarında iştirak etmek içün qıtaiy Ukrainağa yol aldılar.
Bugün Ukraina vatandaşları memleket prezidentini saylaylar. Saylav bölükleri saat 8-de açıldı ve saat 20-de qapatılacaq.
Ukraina prezidenti vazifesine 17 adam namzet kösterdi. Esas raqipler Pötr Poroşenko ve «Batkivşçina» firqasınıñ lideri Yuliya Timoşenko oldılar.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutılğan 24 Ukraina deñizcisinden 12-sini apiske aldı. Qırım.Aqiqat bildirgenine köre, askerler 2 ay nezarethanede qalacaq.
Andriy Oprısko, Sergiy Tsıbizov, Yuriy Budzılo, Volodımır Tereşçenko, Viktor Bespalçenko, Volodımır Varimez, Mıhaylo Vlasük, Bogdan Golovaş, Sergiy Çulıba, Volodımır Kostışın, Sergiy Popov ve Roman Mokrük apiske alındı.
Ukraina deñizcileri Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden sıñırdan qanunsız keçüvde qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiyeniñ FSBsi tarafından tutılğan Ukraina deñizcilerini cenk esiri olaraq tanıdı.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Daa soñra belli oldı ki, FSB Qara deñizde Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Kyivniñ malümatına köre, FSB açqan ateş neticesinde altı Ukraina askeri yaralandı. Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanılğanını tasdıqlap, yaralanğan üç Ukraina deñizcisi aqqında haber etti.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Bu aqta Prezidentnıñ resmiy saytında aytıla.
İşbu qanun Yuqarı Şurada aprelnıñ 17-de qabul etildi. Vesiqada «sürgünlük», «sürgün etilgen şahıs», «sürgün etilgen şahısnıñ qoranta azaları» terminleriniñ tarifi berile, sürgün etilgen adamlar kim olğanı tayin etile, «sürgün etilgen şahıs» statusı nasıl etip berilgeni aqqında añlatıla, Ukrainada daima yaşamaq içün qaytqan sürgün etilgen şahıslarğa ve olarnıñ qoranta azaları içün devlet kefaletleri aqqında ve sürgün etilgen zamanda tutıp alınğan mal-mülkleri içün tazmini aqqında aytıla.
Aynı zamanda bu qanun icra akimiyetniñ ve yerli idare organlarnıñ milliy belgisine köre sürgün etilgen şahıslarnıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklemesi meselesinde vekâletini tayin ete.


text:
Qazaqstannıñ eks-densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov pen onıñ orınbasarı Oljas Äbişev memleketke 1,5 mlrd teñge köleminde şığın keltirdi degen küdikke ilindi Bwl turalı Vlast.kz saytı jazdı.
Sayttıñ habarlauınşa, 5 mamırda tergeu sotında prokuror Tölegen Jarasbaev Birtanovtıñ üyqamaq merzimin tağı bir ayğa sozudı swrağan. Prokuror bwrınğı ministrdiñ şekteulerge qaramastan hat joldap, otbası, advokatınan basqa adamdarmen aralasıp, "ereje bwzğanın" atap ötken. Ayıptau tarabı oğan medicinalıq mekemeden basqa jaqqa baruğa tolıq tıyım saludı, telefon arqılı kelissöz jürgizbeudi, hat joldamaudı, otbası, advokatınan basqa eşkimmen söylespeudi mindetteuin swrağan. Üyqamaq merzimin 14 mausımğa deyin sozudı ötingen. Sot 6 mamırda jalğasadı.
Tergeu organdarınıñ boljamınşa, 2015 jılı densaulıq saqtau ministrligi horvattıñ Ericsson Nikola Tesla kompaniyasımen qwnı 17,8 mln dollar bolatın "densaulıq saqtau salasındağı aqparattıq platformanı" elge äkelu boyınşa kelisim jasasqan. Birıñğay derek qorı saqtaladı delingen platforma densaulıq saqtau salasındağı aqparattıq jüyeni biriktirui tiis bolğan.
"Densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov platformanıñ jwmıs istemeytinin bile twrıp, [bwrınğı vice-ministr] Oljas Äbişevpen kelisip, 2018 jılı 17 emdeu mekemesinde platformanı pilottıq twrğıda paydalanu turalı bwyrıqqa qol qoyğan". Prokuror is jüzinde pilottıq paydalanu jüzege aspadı dep sanaydı.
Ayıptau tarabınıñ aytuınşa, bwrınğı ministr memleket basşılığına platformanıñ 17 mekemede sınalğanı jaylı aqparat berip, jañıldırğan. Al vice-ministr Äbişev "memlekettik satıp alu turalı" zañğa jüginbey 2018 jılı qazan ayında Ericsson Nikola Tesla kompaniyasımen 9 mln dollarğa kelisim jasasıp, jwmıs atqarılmasa da jeltoqsan ayında aktige qol qoyıp, Ericsson Nikola Tesla kompaniyasına 6,8 mln dollardı audarğan. Bıltır aqpan ayında Birtanov platformanı önerkäsiptik paydalanuğa engizu turalı bwyrıqqa qol qoyğan. Biraq platforma äli iske qosılmağan deydi ayıptau tarabı. Prokuror osılayşa Birtanov, Äbişev jäne özge twlğalardıñ äreketiniñ saldarınan memleketke 1,5 mlrd teñge köleminde şığın keldi dep sanaydı.
Bwğan deyin Birtanovtıñ advokatı Dmitriy Kuryaçenko tergeu organdarında bwrınğı ministrdiñ kinäsin däleldeytin bwltartpas ayğaqtar joğın alğa tartıp, "tergeu organdarınıñ äreketi isti ob'ektivti jürgizuge emes, Birtanovtı qudalauğa bağıttalıp otır" dep mälimdegen edi. Advokat daulı platformanıñ jwmıs istep twrğanın, iske platformanı jasağan Ericsson Nikola Tesla ökilderi, ne merdiger, ne platformanı qabıldağan komissiya müşeleri tartılmağanına nazar audarğan. Advokat platformanı qabıldau-paydalanu aktisine qol qoymağan Birtanovtıñ zañsız qudalanıp jatqanın, onıñ üyqamaqta zañsız otırğanın da aytqan.
2017 jıldıñ qañtarınan bastap densaulıq saqtau ministri qızmetin atqarğan 49 jastağı Eljan Birtanov bıltır mausımda koronaviruspen auırğandar sanı kürt köbeyip, auruhanalarda orın jetpey jatqan twsta qızmetinen bostılğan. Al qaraşa ayında ol «iri kölemde qarjı jımqıru» küdigi boyınşa wstaldı. Ol sol kezden beri üyqamaqta otır. 26 naurızda sot onıñ qamau merzimin 30 säuirge deyin wzartqan.


text:
Aqyarda keçken afta Okopnaya soqağında yerleşken bala evi tutaştı.
Bunı şeerniñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Balalar binadan tahliye etildi», – dey vatandaşlıq qoruvı boyunca tedbirler idaresiniñ reberi İgor Vasilyev.
O yanğın devamında zarar körgenler barmı-yoqmı, demedi, Vasilyevniñ sözlerine köre, noyabr 2-8 künleri arasında şeerde 13 yanğın yüz berdi, neticede 3 insan elâk oldı. Esas sebebi – qızdıruv tertibatı qaideleriniñ bozuluvı, qısqa tutaşuv.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqyarda, qızdıruv mevsimi eki afta evel başlasa bile, evlerniñ bir qısmı suvuqta qala. Şeerde tamir işleri alâ daa soñunace yapılmadı.


text:
Kremlge boysunğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyül 1-de, cuma künü, «Hizb ut-Tahrir» işiniñ 2016 yılınıñ aprel ayında tutıp qapatılğan 2 şahsı – Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apis vaqtını uzatması boyunca şikâyet arizasını muzakere etecek. Cepparovnıñ adliyecisi Cemil Temişev bunı Qırım.Aqiqatqa tasdıqladı.
«Qırım Yuqarı mahkemesinde, saat 10.00. Kyiv rayon mahkemesiniñ apis vaqtını uzatması qararı boyunca. Eki ayğa qadar uzattılar», – dep qayd etti Cemil Temişev.
İyün 17-de Aqmescit Kyiv rayon mahkemesi Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apiste bulunmasını sentâbr 8-ge qadar uzattı.
Qızıltaş (Büyük Yalta) köyünde aprel 18-de Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirip eki qırımtatarını – Refat Alimov ve Arsen Cepparovnı tutıp qapattılar. Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Yaltada «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olması ile qabaatlanğan eki kişi yaqalanğanını aydınlattı.
Federal havfsızlıq hızmeti aprel 12-de Refat Alimov boyunca cinaiy iş açtı, amma qorantası bunıñ aqqında bildirmeni tek Refatnıñ tevqidinden soñ aprel 23-de aldı.
Bu sene fevral ayınıñ 11 ve 12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki islâm tarafdarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüv ve yaqalanmalarnı keçirdiler. Cemi 14 kişi yaqalandı, olardan dört kişi apis etildi: Yaltadan insan aqları kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve yaltalı Vadim Siruk. Federal telükesizlik hızmetiniñ taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye baş naziriniñ Dmitriy Medvedevnıñ Qırımnen Ukraina arasında olğan «sıñırını» abadanlaştımaq emirine izaat berip, Perebiynis böyle ayttı: «Rusiye tarafından kelgen em emirler em yapqan şeyler işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhıriyetinde olğan Rusiye ordusınıñ pozitsıyalarını küçleştirilmesidir».
Tış işler nazirligi tarafından bu kibi adımlarnı Qırımnıñ işğalını pekinmek içün yapılğan adımlar kibi tanıla.
«Rusiye tarafı piyadege qarşı olğan minalarnı toplaması, yapması ve bermesi yasaq etken konventsıyanı bozup, Ukrainada tank ve piyadege qarşı olğan minlarnı Rusiye ordusı turğan yerleri boyu qoyğanlarnı ğayet raatsızlandıra».
Onıñ aytqanına köre, Rusiye bu areketlerini halqara nezaretinden gizlep yapa. Hatırlatmaq kerek ki, Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev Rosgranitsanıñ yañı reisine Rusiye ve Ukraina arasında olğan sıñırnı, Qırım ve Aqyar «qoşulğanını» közde tutıp abadanlaştırmağa emir etti.


text:
İyülniñ 5-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Bağçasaraylı «Hizb ut-tahrir işi» baqıluvı devam etti. «Qırım birdemligi» haber etkenine köre, oturışuvda videobağ vastasınen Aqmescitten qoşulğan qabaatlayıcı taraf şaatlarını diñlediler.
«Birinci şaat, qabaatlanğan dört kişiden tek Enver Mamutovnen körüşkeni aqqında ayttı. Başaqalarını asla tanımay eken. Nevbetteki şaatnıñ şaatlığına binaen, o Enver Mamutovdan ğayrı, kimseni tanımağanı belli oldı. Soñki kişinen o bir qaç sefer körüşken eken. Üçünci şaat qabaatlanğanlarnıñ epsi aqqında musbet şeyler ayttı», – denilmekte haberde.
Mahkeme adliyeci Emil Kurbedinovnıñ oturışuv esnasında fotoğa çeküvnen bağlı muracaatını qanaatlendirdi. Nevbetteki oturışuv iyülniñ 6-na tayinlendi.
Bir kün evel keçken mahkeme oturışuvında qabaatlağan taraf şaatları Rusiye prokuraturasınıñ tezislerini tasdıqlaycaq iç bir şey haber etmediler.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulııp, terrorizmde qabaatlandı. Olarnı, Rusiyede terroristik tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayalar.
Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Mukâfatnı laureatqa Varşavada Poloniya prezidenti Bronislav Komorovskiy Poloniya sabıq başı Leh Valensa ile taqdim ettiler. Mahsus bu tedbirde iştirak etmek içün Poloniya paytahtına diger memleketlerniñ bir sıra liderleri keldi.
«Leh Valensa ile mukâfatnı Mustafa Cemilevge bermege pek memnünim. İşbu mukâfat yardımı ile öz Avropa birdemligimizni kösteremiz», – dedi Komorovskiy.
Tedbirde, laureattan ğayrı, hayırlav sözleri ile Poloniya çetel işler nazirliginiñ başı Radoslav Sikorskiy, İsveçiya çetel işler nazirliginiñ başı Carl Bildt ve prezident saylavlarında ğalip çıqqan Petro Poroşenko çıqışta bulundı.
Soñkisi Qırım «tezden serbest olacağını» vade etti.
«Birdemlik» mukâfatınıñ para miqdarı – million avro. Cemilevniñ sözlerine köre, bu paranı o «Qırım inkişafı fondı»na masraf etecek eken.
«Bir qısmını, aytqan edim, Nebesnaya sotnâ qaramanlarınıñ ve antiterroristik ameliyatınıñ qorantalarına 100 biñ avro bermege ister edim»,– dedi o.
Mustafa Cemilev bu mukâfatnı qırımtatar halqına ve Ukrainağa kösterilgen maneviy destek olaraq tanıy.


text:
Qırım kirişinde Rusiye Federatsiyasında belgilengen devlet sıñırından keçüv qaidelerine riayet etmek kerek, dey yarımadanıñ gümrük hızmetiniñ reberi Vladimir Avramenko.
«Şahsiy qullanuv içün malnıñ ketirilmesi mümkün, amma şirket paketlemesi kerek, imal. Yani, onıñ peyda oluvı açıq-aydın olmalı», – dedi o Aqmescitte matbuat konferentsiyası devamında, haber ete Qırım.Aqiqat.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, aqiqatta ise – kerçek sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq sayıla.


text:
Zararlı himiyaviy maddelerniñ taşlanmasına oğrağan Ermeni Bazar (Armânsk) şeeriniñ sakinleri,mustaqil tibbiy ameliyathanelerniñ işini teşkil etmek, balalar bulunğan sanatoriylerde tolusınen oquv esnasını becermek, tibbiy hızmetlerni qısmen tölemek ve ketirilgen zararnı ivaz etmek Kreml nezareti altındaki şeer memuriyetine rica ete.
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Ermeni Bazar faalcisi Mariya Smirnova aytqanına köre, bu muracaat bir kün evel qayd olunğan edi.
“Tünevin biz öz muracaatımıznı qayd ettik, Konstantinov (Qırım akimiyetiniñ rusiye reisi- QA) keldi, ştab oturışuv keçirdi. Ekimlerge işanmaymız demeyik, amma şeerimiz küçük, mütehassıslarnen çoqtan berli problemalar bar edi. Olarnıñ 50%-dan ziyade - pensionerler, yaş ekimler deyerli qoşulmay. Tibbiy baquvlarnıñ çoqusı Ermeni Bazarda keçirilmey - tek esas soyları, qalğan hastalarnı ise Canköy ve Aqmescitke (Simferopol) yollaylar”, - aytıp berdi Smirnova.
Bundan ğayrı, yerli sakinler tibbiy hızmetlerniñ fiyetını qısmen tölemege ve ketirilgen zararnı ivaz etmege rica ete.
“Hastahanemizge, şeerimizge yardım etmek içün, adamlarnıñ analizlerini alacaq bir de bir ekimler taqımını ya da avuşıcı hızmetniñ ücretini tölemek yahşı olur edi. Ağır allı insanlar bar, sürekli hastalıqlar kerginleşe, ve er adam ücretli ameliyathanege barıp, bir qaç biñ ruble analizlerge berip olamay. Ketirilgen ziyannıñ ivaz etilmesi - bu şübesiz yapmaq kerek olğan bir arekettir, çünki çoq şeyge zarar tiydi: maşnalar, aletler, çaypalğan evler”, - dep qayd etti faalci qadın.
Rusiye matbuatlarına köre, Ermeni Bazarnıñ sakinleri şeer memuriyetine muracaatına eki yüzge qadar imza topladı. Hususan, yerliler mustaqil tibbiy ameliyathanelerniñ işini teşkil etmek, balalar bulunğan sanatoriylerde tolusınen oquv esnasını becermege talap eteler. Vesiqada, sakinler müim sayğan, episi olıp, yedi teklif bar.
Avgustnıñ 23-nden 24-ne keçer gecesi Ermeni Bazarda zararlı himiyeviy taşlantı atılğanı qayd etildi. Qırım memuriyeti, zararlı maddeler avağa atıluv sebebi - sıcaqtan ve uzun müddet yağış olmağanıdan, “Qırım titanı” qullanğan ekşilik havzularından çıqqan buvlanuvı dep iddia ete.
Faqat Kyiv, Qırımda himiyeviy taşlantılarnıñ avağa atılmasına Rusiye arbiyleri sebepçi olğan dep iddia ete, çünki olar idman yapqanda titan ve soda zavodlarınıñ taşlantılarına ateş açqan emiş.
Qırım şimalinde zararlı taşlantılar aqqanda daa çoq malümat Qırım.Aqiqat saytında tapa bilesiñiz.
Qırımnıñ rusiyeli başlığı Sergey Aksönov, Ermeni Bazardan (Armânsk) mektep çağına yetmegen ve mektep çağındaki balalarnı avanıñ bulaşuvı içün Qırım sanatoriylarına yollacaqları aqqında haber etti.
“Qırım titanı” zavodı daa 1971 senesi işinibaşladı, 2000 senelerniñ başında ise, Dmıtro Firtaşnıñ Groop DF şirketiniñ nezareti altına keçti. İşhaneniñ esas yönelişi - titan dioksidiniñ istisalı. Titan dioksidi - lak, boya, rezina, plastmassa işlep çıqaruvında ve daa çoq başqa saalarda qullanılğan madde.
"Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavı" aktsiyasınıñ iştirakçileri qıtaiy Ukrainadan "Ukrainian Chemical Products" şirketine qadar olğan demir yolunı blok ettiler. Qırımnın rusiyeli başı Sergey Aksönov degeni kibi, işbu şirketniñ yedegi daa bir ayğa yeter.
2014 senesi, Qırım işğalinden soñ, Dmitriy Firtaş, zavod idare etilmesiniñ terkibini deñiştirdi. Oktâbr ayında Groop DF, “Qırım titanı” şahsiy aktsiyalı şirketini (ŞAŞ) “Titan yatırımları” açıq aktsiyalı şirketine (AAŞ) berdi. 2015 senesi “Qırım titanı” ŞAŞı “Ukrainian Chemical Products” adını deñiştirdi.


text:
Kiyevde aprel 6-da Rusiye Federatsiyasınıñ Ukraina elçihanesi yanında Rusiyede teraktlarnıñ azırlanmasında qabaatlanıp mahkeme etilgen Qırım faali Aleksandr Kolçenko ile birdemlik aktsiyası keçirildi. Tedbirge bir qaç on kişi qoşuldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Aktsiyanıñ iştirakçileri «Putin yoq olsun, Kolçenko evge qaytsın!», «Saşa Kolçenkoğa azatlıq» kibi şiarlarnı seslendirip, qollarında «Free Kolçenko», «Birdemligimiz apishaneleriñizden quvetlidir» levhalarını tuttılar.
Aktsiyada faaller Kolçenkoğa adliyeciler hızmetlerini ödemek içün para topladılar.
«Belli olğanı kibi, mahkeme Rostovda olacaq, bayağı para kerek ve bizler sermiyanı toplaymız», – dep ayttı Qırımnıñ siyasiy mabusları ile birdemlik komitetiniñ iştirakçisi Aleksandra Romantsova.
Onıñ qayd etkenine köre, Kiyevdeki aktsiya – halqara kampaniya çerçivesinde keçirilgen aktsiyalardan biri, bunıñ kibi tedbirler Frenkistan ve diger memleketlerde olıp keçken edi.
Qırımda faşizmge qarşı küreşken içtimaiy faal Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Aqmescitte apiske alınğan edi. Onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına yolladılar. FSB taqiqatçıları onı, ve Qırımnıñ daa üç sakinini, şu cümleden ukrain rejissöri Oleg Sentsov, tarihçı Aleksey Çirniy ve adliyeci Gennadiy Afanasyevni terroristik areketler, terakt azırlanması ve silâ ile qanunsız qullanuvda qabaatlaylar.
Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesi 2014 senesi dekabr 25-te qırımlınıñ apis cezasını 2015 senesi aprel 16-na qadar arttırdı. Kolçenko özüni Ukraina vatandaşı olaraq tanıtsa da, taqiqat onıñ Rusiye vatandaşlığı aqqında aytmağa devam ete.


text:
"3 milliard keşe sawlıqsız tuqlana"
BMOnıñ 76nçı ğomum şurası utırışları qısalarında Azıq-tölek sammitı uzdı
BMO ğomum särqatibe Antonio Guterriş dön’yada 3 milliard keşeneñ sawlıqlı rizıq belän tuqlanmawın belderde.
BMOnıñ 76nçı ğomum şurası utırışları qısalarında Azıq-tölek sammitı uzdı. Guterriş anda çığış yasap, här kön millionlağan keşeneñ aç kileş yoqlarğa yatuın xäterlätte. Şul uq waqıtta, citeşterelgän azıqnıñ öçtän bere israf itelä. Guterriş keşelekneñ tabiğat’ belän köräşep qul’turalar häm azıq çılbırına zarar birüen assızıqladı. “Parnik êffektı barlıqqa kiterüçe gazlarnıñ öçtän bere azıq-tölek sistemaları arqasında kilep çığa. Biotörlelek yuğalunıñ 80%ında da şul uq sistema ğayeple,”-dide Guterriş. Ul planetanı saqlawçı azıq-tölek sistemalarına ixtiyac barlığın iskärtte.
“Tabiğat’ne saqlap ta üsüçe xalıq sanın tuqlandırırğa mömkin. Fermalardan başlap balıqçılıqqa qadär tabiğıy çığanaqlar aqıllı häm totrıqlı idarä itelergä tiyeş. Azıq-tölek sistemasınıñ üzgärüe kiräk,”-dip söyläde BMO ğomum särqatibe.
Bäyläneşle xäbärlär
Qan banklarındağı ürnäklär analizlanaçaq
Qıtay Uxan' şähärendä qan banklarında saqlanuçı ürnäklärne koronavirus kilep çığışın tikşerü öçen ala


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Arbiy-siyasiy taqiqat merkeziniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk bildirdi.
«Rusiye tarafını alğanlarnı Kavkaz regionınıñ Rusiye arbiy qısımlarına, esasen Dagıstanğa yollaylar», — dep yazdı o.
Tımçuk şunı da qayd etti ki, şimdi Qırımda acele hızmetke gençlerni çağıralar, olarnı da, onıñ aytqanına köre, yarımadanıñ tışına yollamağa isteyler.
Qırım «akimiyeti» yarımadanıñ voyenkomatları yanında Federal migratsion hızmetiniñ bölüklerini açmağa qarar aldı. Böyleliknen qıtaiy Ukrainadan Qırımğa qaytqanlar Rusiye pasportlarını qolay ala bilecekler. Qırım deputatı Svetlana Savçenkonıñ atqanına köre, qıtaiy Ukrainada hızmet etken aman-aman episi qırımlılar yarımadağa qaytıp kelgen ekenler.


text:
Neşirniñ resmiy Feysbuk saifesinde bunıñ sebepleri aydınlatılmay: «Bizim internetten tış gazetamız artıq çıqmaycağını yazıqsınıp, haber etemiz. Üç yıl içinde biz 154 nomerni sıqardıq. Cemi malümatımıznı respublika-krim.livejournal.com adresi boyunca tapa bilesiñiz. Bizim ile olğanıñız içün teşekkürler!».
Neşir ilerideki faaliyetini tek içtimaiy ağlarda devam ettirmege niyetinde.
Renkli gazeta Qırımda 2011 senesinden başlap, 40 biñ nusha ile derc etile edi. Gazetanıñ teessisçisi – Maksimus Kömyüniti cemiyeti.
Neşir sabıq baş-naziriniñ birinci muavini, «Makeyevka taqımınıñ» vekili Pavel Burlakov ile bağlı olğanını bildirile edi.


text:
Ukrainanıñ sabıq halq deputatı, «Soyuz» firqasınıñ sabıq lideri Lev Mirimskiy Şimal Qırım kanalını icarege almaq istedi ve Ukraina prezidentiniñ memuriyetine muracaat etken edi, – dep bildirdi Qırım Cemaat palatasınıñ reis muavini, «Krımskiy ekspertnıy klub» yolbaşçısı Aleksandr Formançuk Aqmescitte olıp keçken «Avrasiya iqtisadiyat birligi: muvafaqiyet ve amelge keçirilmesiniñ problemleri» konferentsiyasında.
Bunı salı künü, noyabr 18-de, «Novosti Krıma» haber hızmeti bildire.
Aleksandr Formançuknıñ aytqanına köre, Lev Mirimskiy onıñnen teşebbüsinen paylaştı.
«Onıñ prezident Petro Poroşenkonıñ memuriyet reberi Böris Lojkin ile yahşı bir dostluq munasebetleri bar. O, uquqiy bir şahıs meydanğa ketirilip, kanalnı icarege alsa, problema çezilecegini Lojkinge de añlatmağa tırıştı. Mirimskiy bu suv parasını Ukraina devletine ödemege azır edi ve kanalnı yañıdan quracaq jdi. Lâkin Böris Lojkin bu mesele siyasiy olğanını ayttı», – dedi Formançuk.
Malüm olğanı kibi, Rusiye Federatsiyasınıñ ükümeti işğal etilgen Qırımda zarar körgen köy hocalıq istisalcılarına tazminat ödemesi içün tahminen 275 mln. ruble ayırdı. Aqımdaki senede Qırımda köy hocalığına Rusiye 600 mln. ruble ayırdı.
Ukraina Qırım suv ihtiyaclarınıñ 85% qarşılağan edi. Suv esasen köy hocalığına kete edi.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalar kirsetti. Ğarp Qırım Ukrainağa bağlı olğanını tekrarlamağa devam ete.


text:
Herson vilâyetinde yerli meclisler azalarınıñ saylavlarına azırlanalar. Bunı Herson regional Meclisiniñ reisi Asan Aliyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Saylav komissiyaları şekillendirildi. Avgust 16-da saylavlar keçirilecek, 10 künden soñ ise saylanğan yerli meclislerniñ azaları konferentsiyanı keçirip, regional Meclisniñ erkânını gizli şekilde saylaycaqlar.
«Aynecilik olmaycaq. Temiz, demokratik saylavlar olacaq. Adamlar temsil etilmeleri içün rey bermelerini isteymiz. Qırım işğalinden sebep bütün diqqat bizde», – dep qayd etti Aliyev.
Onıñ bildirgenine köre, insanlar cedvelge alındı, saylav cedvelleri tizildi. Qırımtatarlar ve olarnıñ qoranta azaları rey bere bileler.
Ukraina qırımtatar milliy idare organlarınıñ saylavlarına para bermey.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, 2015 senesi avgust 16-da Herson vilâyetinde qırımtatar halqı yerli meclisleriniñ saylavlarını keçirmek qararını Qırımtatar Milliy Meclisi qabul etti.


text:
Varşavada sentâbrniñ 16-nda sentâbrniñ 27-ne qadar devam etecek insan ölçevini esaplav OSCE toplaşuvı başlana. Bu toplaşuvda Rusiye Tış işler nazirliginiñ işğal altındaki yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair maruzası diñlenmek kerek.
OSCE saytında aydınlatılğan kün tertibinde Rusiye bu maruzanı sentâbrniñ 24-nde taqdim etmeli, dep haber etile. Rusiye Tış işler nazirliginiñ saytında bu maruza aqqında aytılmay.
ABD Devlet departamenti sentâbrniñ 25-nde Qırımda insan aqlarınıñ halqara monitoringine çağıracaq, dep beklenile.
Daa evel haber etilgeni kibi, sentâbrniñ 30-ndan oktâbrniñ 4-ne qadar qırımtatarlarnıñ vaziyeti Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ küz sessiyasında baqılacaq.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Ukrainağa qoltutqan ve qırımtatar faalleri sıq-sıq taqip etile. Bu aqta aq qorçalayıcılar bildire. Olar Kremlni insan aqlarınıñ bozuluvını toqtatmağa çağıra. Amma Moskva ve Qırımnıñ Rusiye akimiyeti repressiyalar olğanını inkâr ete.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qarasuvbazarda yerleşken Refat Veliulla adına Cuma camisinde “Quran bayramı” merasimi olıp keçti.
Bayramda em balalar, em üykenler iştirak ettiler. Çeşit yaşta olğan balalar teatral levhalarnı sanalaştırdılar, şiirlerni ezberden aytıp berdiler ve ilâhilerni icra ettiler.Üykenler ise, meraqlı ve faydalı viktorina suallerine cevap berdiler, bilgilerini kösterdiler. Qurannı oqumağa ögrengen 15 talebege Qırım Müftiyatı adından muqaddes Kitap nushalarını ediye olaraq taqdim etildi. Teşkilâtçılarnıñ bildirgenine köre, Qarasuvbazar rayonı maarif işinde eñ faal rayonlarından biridir. Rayonnıñ aman-aman er köyünde “Faydalı ilim” leyihasınıñ çerçivesinde qadın ve balalar içün din esasları ve Quran kursları çalışa.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
«Añlaşqan edik, faqat şimdi ukrain tarafı 28-den başlap Qırımğa biletlerni ayırtmağa olamağanını bildirdi, – dedi o. – RJD biletlerniñ satuvını başlap olamay, çünki bu qabul etken demir yolu tarafından tasdiqlanılmay».
Aprelde RJD, «Ukrzaliznıtsâ» ve «Belorusskiye jeleznıye dorogi» Moskvada üç taraflama körüşüvde Qırımğa Ukrainadan 2014-15 ss poyezdlerniñ qatnav cedvelini muzakere ettiler. Cevdeller iyün 10-den başlap işleycegi beklenile edi.
Yaqında «Ukrzaliznitsâ» Qırımğa barğan poyezdlerge biletlerniñ satuvını başladı.
Müessiseniñ matbuat hızmetiniñ bergen malümatına köre, Qırımğa 2014 senesi iyün 1-den baracaq poyezdlerge biletlerni satıp başlağan ekenler. Biletler Qırımğa iyün 15 qadar satılacaq.


text:
Qarasuvbazar rayonınıñ Zuya qasabasında qırımtatar tilli oqutuvı ile milliy mektepte tintüv keçirile.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına yerli sakin Mamet bildire.
Onıñ sözlerine köre, tintüvni sentâbr 13 künü saba saat 3-ten keçirmekteler.
Yerli sakinlerniñ malümatına köre, oquv yurtında FSB-niñ üç hadimi buluna. Kitaphane, ocalarnıñ iş odalarını, sınıflarnı tinteyler.
«Milliy mektepte musulman kiyiminde çalışqan eki oca bar, olarnıñ iş odalarından başladılar», – dey Mamet.
Sentâbr 17 künü silâlı insanlar ile politsiya maşinaları Aqmescit civarında yerleşken Bulğanaq köyüne kelip, qırımtatarlarnıñ evlerini tintemege başladı. Köy sakinleriniñ aytqanı kibi, mayıs 3 künü Ermeni Bazarda qırımtatarlar öz lideri Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqanı ile bağlı cinaiy iş çerçivesinde tintüvni dört evde keçirdiler. Tintüvniñ sebeplerinden daa biri – bir qaç ay evelsi yüz bergen turmuş ziddiyetidir.
Qırımtatar milliy Meclis binasına FSB ve mahkeme hadimleri keldiler. Olar «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyege mahkeme qararını oqudı ve mülkni müürlemege azırlanalar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda tintüvler keçirildi.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.
Qırımnıñ içki işler nazirliginde ve Taqiqat komitetinde izaatlarnı bermekten vazgeçtiler.
Meclis vekilleri bunı «içtimaiy ceetten faal olğan insanlarnıñ qorquzuvı» olaraq tanıylar.


text:
Ukraina Yuqarı Radası vaqtınca işğal olunğan territoriyalar aqqında qanunnıñ soñki variantını tasdıqladı. Deputatlar munaqaşa keçirgen soñ, Qırım sıñırını keçüv qaidelerini qolaylaştırdılar. Ukraina vatandaşları Qırımğa qolay-qolay kele bileler, çetel vatandaşları (Rusiye pasportlarnı alğan qırımlılar da) ruhset almaq kerekler.
«Qayd etüv, ruhset sisteması olmaycaq. «Vaqia olğan soñ» er şey qayd etilecek. Birisi sıñırnı keçse, memuriy sıñırnı keçkenler cedveline kirsetile», – dep añlattı vesiqa müelliflerinden biri, halq deputatı Serğiy Sobolev.
Kiriş noqtalarınıñ sayısı ve yerleşüv yeri Nazirler şurası tarafından belgilenecek.


text:
Noyabr 26 künü Aqmescitniñ çoq qatlı evinde patlav neticesinde vefat etken erkekniñ ölümi boyunca cinaiy iş açıldı, haber ete Qırım boyunca Rusiye Taqiqat komiteti idaresiniñ matbuat hızmeti.
Beyanatta bildirilgeni kibi, «belli olmağan maddeniñ patlavı» yüz berdi, neticede dairede tamir işlerini yapqan erkek yaralanıp, elâk oldı. Olğan malümatqa köre, patlav gaz çıqmasından yüz berdi, deyler Taqiqat komitetinde.
Cinaiy işni – «muqaytsızlıqtan ölümge oğratuv» maddesi boyunca açtılar.
Al-azırda vaqia şaraitleri ögrenile, işbu cinayetke alâqası olğan şahıslar belgilene.


text:
Qırımda martnıñ 27-nde saba Rusiye uquq qoruyıcıları Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Strogonovka) köyünde ve Aqmescitniñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan yigirmiden ziyade qırımtatarınıñ evini tinte.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, tahqiqat tedbirleri Remzi Bekirov, Osman Arifmemetov, Rustem Şeyhaliyev, Erfan Osmanov, Aziz Bekirov, Akim Bekirov, Abdulaziz Umerov, Mecit Abdurahmanov, Tofik Abdulgaziyev, Yaşar Muyedinov, Seitveli Seytabdiyev, Edem Yayaçikovnıñ evinde keçirile. Umumen, soñki malümatqa köre, 22 ev tintile.
Faallerniñ bildirgenine köre, Bavurçı qasabasında tintüvler keçirilgen maalleni Rusiye gvardiyası qapattı. Yerli sakinlerni evlerine yibermeyler.
Qırımlı advokat Mammet Mambetov Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki Köneçi (Vladimirovka) köyünde tintüv keçirilgenini haber ete.
Keçirilgen tintüvlerniñ sebepleri belli degil. Rusiye uquq qoruyıcıları bunı açıq şekilde izaatlamay.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Martnıñ 26-nda saba Qırımnıñ memuriy sıñırında Rusiye sıñırcıları «Qırım birdemliginiñ» faalleri Remzi Bekirov ve Ruslan Suleymanovnı tutıp aldı. Bir qaç saat tutıp, olarnı yibergenler. Ekisi de pasportlarnı bozğanında qabaatlandı. Aynı vaqıtta, memuriy bozuv aqqında bir de bir protokol berilmedi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, cemaat faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımda 1918 senesi fevral 23-de bolşevikler tarafından öldürilgen qırımtatar milliy qaramanı Noman Çelebicihannıñ hatırasına levha çıqarıldı.
QHA saytınıñ malümatına köre, levhanı Enver Cancak, Emine Mustafayeva, Ahtem Mecit, Lenora Dülberova azırladılar.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında dünyağa keldi. Bağçasaray, İstanbul ve Sankt-Peterburgda oqudı, qırımtatar yaşlarınıñ maarif ve inqilâp teşkilâtlarında iştirak etti. Çelebicihan – qırımtatarlarnıñ «Ant etkenmen!» milliy gimniniñ müellifidir.
Fevral inqilâbından soñ Qırım müftisi oldı, soñra – birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi. 1918 senesi yanvar ayında bolşevikler tarafından apiske alındı, fevral 23-te Aqyar apishanesinde öldürildi. 33 yaşında Noman Çelebicihannıñ cesedi deñizge atılğan edi.
Qırımtatar siyasiy ve devlet erbabı Noman Çelebicihannı añma aqşamı Kiyevde fevral 23-te keçirilecektir. Bunı tedbir teşkilâtçıları – Ukraina Milliy edebiyat müzeyi, «Alraid» cemaat teşkilâtları bütünukrain birligi, İslâm medeniyet merkezi (Kyiv ş.) ve «Tamğa» medeniyet ve esnaf merkezi bildireler.


text:
Qırımlı tarihçı Sergey Gromenko Sovyetler birligi ve onıñ devamcısı olğan Rusiye, Qırım hanlığını iblis sıfatına soqaraq, Qırım «başından berli rus toprağı edi» degen statusnı isbatlamağa areket ete. Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde söz yürsetti.
«Eger o yıllardaki Qırım-Ukraina munasebetleriniñ bütünini 100%lik bir tögerek sıfatında farz etecek olsaq, bunıñ dörtte biri – sovyet ve rusiye propagandasında, Qırım hanlığınıñ Ukrainağa nisbeten keçirgen arbiy amellerinde yalıñız basqın, harabe, çaypama şeklinde qullanılğan «qara bir efsane» olacaq. Diger 25% - bu Zaporojye kazaklarınıñ öz esirlerini azat etmek, tarihiy adalet ve kazak şuretini tikleme oğrundaki qaramaniy seferleri qaplaycaq. Qalğan 50% ise, kazaklar ve qırımtatarları arasındaki birlik aqqında kimse asla añmağandır», – dey Gromenko.
Qırımğa «rusiye» toprağı statusı tamğasını basmaq içün Rusiye tarihnı özüne köre uydura, dep qayd ete tarihçı.
«Sebebi pek basit: 1944 senesi qırımtatarları sürgün etilgen soñ, 1952 senesi Aqmescitte ilimler akademiyasınıñ Birleşken sessiyası ötkerilgende, sovyet tarihşınaslıq ilmi tarafından qırımtatarları – parazit bir halq, qırım Hanlığı – aydutlar yuvası ve olardan asla bir hayır beklenmez degen fikir qabul etile. Onıñ içün, aydut qırımtatarları aqqındaki stereotip Qırım, başından berli rus toprağıdır degen efsaneniñ sureti içine uzviy bir şekilde işlengendir», – dep ikâye ete tarihçı.
«Qırım-Ukraina munasebetleri em yahşı, em yaramay taraftan doğru, tüşünceli, er taraflama talil etilmegence bu efsaneniñ red etilmesi imkânsızdır. İşte böyleliknen ögümizde, müstesna olğan yahşı ruslarnen pek yaramay qırımtatarlarını köremiz ki, bundan soñ Rusiye Qırımnı zapt etmesiniñ aqlanmasına bir adım qala», – dep qayd ete Gromenko.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Etiketler: Evliya Çelebi SeyahatnamesiEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitapEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdfEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi SeyahatnamesiGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3. Cilt 1. KitapGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.1Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.1 pdfGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.1 pdf indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir
- Sonraki yazı Günümüz Türkçesi ile Seyahatname 8.1 – PDF Kitap İndir
- Önceki yazı Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnâmesi 2.2 – PDF Kitap İndir
Bunlar da hoşunuza gidebilir...
-
Rick Riordan – Percy Jackson ve Olimposlular PDF Kitap Serisi İndir
Yazar: admin · Published 28 Kasım 2020
-
FL Studio Producer Edition 20.0.1 (Windows & MacOS) + Crack Full İndir
Yazar: admin · Published 16 Ocak 2020 · Last modified 25 Mart 2021
-
Allah Felsefe Ve Bilim – Caner Taslaman Pdf Kitap İndir
Yazar: admin · Published 3 Ocak 2021
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Qırımtatar rejissör Nariman Aliyev, "Evge" filminiñ aktörlarını nasıl saylağanı aqqında Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde aytıp berdi
"Küçük oğulnın baş rolüni menim eki doğmuş qardaşım Remzi Bilâlov oynadı. Aktörlarnı saylağanda çoq şeyge baqa edim. Birinciden, Ukrainada qırımtatar aktörları az, ekinciden, olar olsa da - yazılğan qaramanğa kelişmeyler. Remzini türlü babalarnen baqqan edik, Ahtemni türlü oğullarnen baqa edik, amma beraberlikte olar güzel ve meraqlı körüneler. Bu tamam beraberlikte oynalacaq roller, babanı oğlundan ve oğulnı babasından ayırıp olamazsıñ. Olar beraberlikte çalışa ve film süjetini ilerilete", - tarif etti Nariman Aliyev.
Qırımtatar rejissör Nariman Aliyevniñ "Evge" filmi, oktâbr 24-ünde "Kinokolo" Ukraina kino tenqitçileriniñ milliy mükâfatını aldı.
Daa evel «Evge» filmi Odesa halqara kinofestivaliniñ Grand Prix mukâfatını aldı. «Evge» filminiñ ukrain premyerası Odesa kinofestivalinde iyülniñ 14-nde oldı. Levha noyabrniñ 7-nde Ukrainada kösterilecektir.
«Evge» levhası qırımtatarı Mustafa aqqında tarif ete. Eki oğlu Qırım işğalinden soñ Kyivge ketti. Büyük oğlu Nazim vefat ete, babası onı Qırımğa alıp, musulman ananelerine köre defin etmek ve küçük oğlu Alimni evge qaytarmaq içün paytahtqa yol ala.
Daa evel qırımtatar rejissöri Nariman Aliyevniñ «Evge» levhası Bükreşteki halqara kinofestivalinde eñ eyi film mukâfatını aldı.
Nariman Aliyev — qırımtatar rejissöri, «Qırım ikâyeleriniñ» (qısqa levha) müellifi. «Sensiz» filmi 66-ncı Berlin kinofestivaliniñ Generation 14+ çerçivesinde taqdim etilgen edi. Aliyev öz işlerinde qırımtatarlarnıñ qoranta munasebetlerini, anane ve turmuşını köstere.


text:
Rusiye prezidenti vazifesine namzet olğan Kseniya Sobçak saylav aldı munaqaşalar vaqtında, ilhaq etilgen Qırımda teşviqat yapmağa istemegenini ve anda «hümanitar missiya» ile baracaq olğanını bildirdi.
Rusiye haber agentlikleri: «Men anda teşviqat yapmaq istemeyim ve bir vaqıt istemegen edim. Lâkin maña qırımtatarlardan, anda mal-mülküni coyğan adamlardan biñlerce muracaatlar kele. Men Qırımğa hümanitar missiya ile baracaq olam», – dep, Sobçaknıñ «Birinci kanal»da yapılğan munaqaşa esnasındaki sözlerini naqil eteler.
Onıñ aytqanına köre, Rusiyege «sanktsiyalar, ve bütün belâlar, ve bütün dünya ile pek çoq problemalarnıñ sebebi olğan Qırım meselesini daa bayağı vaqıt devamında çezmek kerek olacaq».
Mart 6-da «Vatandaşlar teşebbüsi» fırqasından Rusiye prezidenti vazifesine namzet olğan Kseniya Sobçak Rusiyedeki Ukraina elçiligine, Qırımğa Ukraina territoriyasından kerçerek kirmege izin sorap, mektüp yollağanını bildirdi.
Ukraina İnformatsion siyaset nazirliginde, Sobçak ilhaq etilgen Qırımğa Ukrainanıñ qıtadaki territoriyası tarafından munasip teşkerüvlerden soñ bara bilecegini bildirdiler.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bunı Entoni Lutstsatto Gardner cuma künü, aprelniñ 4-de, seslendirdi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Onıñ fikirince, Rusiyeniñ Qırım işğali NATO olmasınıñ müimligini «tasdıqladı». O, Avropa Birliginiñ Ukrainadaki buhranğa munasebetine yüksek qıymet kese.
Avropa Birligi Rusiye gazına muhtac olsa da, rusiyelilerge qarşı cezalar belgiledi ve Ukraina ile assotsiatsiya añlaşmasını imzaladı. Gardner dey ki, AB 20 yıl evelsi yapqan işlerine baqqanda, daa da semereli çalışıp başladı. Onıñ aytqanına köre, o vaqıt blok bir neticege kelip olamağan edi.
Elçi Ukrainadaki vaziyet AQŞ ve AB arasında serbest ticaret aqqında muzakerelerni tezleştirgenini ayttı.


text:
Salı künü, dekabr 23-de, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov matbuat konferentsiyasını keçirecek.
Bu aqta Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildirdi.
Matbuat-konferentsiyasında iqtisadiyat sualleri, içtimaiy kefalet, havfsızlıq, tibbiy ve sağlıq, energetika ve MKH sualleri muzakere etilecek. Bunıñ ile Aksönov «Qırım baari»niñ neticeleri ve yarımadanıñ inkişafı aqqında tarif etecek.
Matbuat konferentsiyası saat 12:30 başlanacaq ve «Pervıy Krımskiy» telekanalında ve «Krım» radiosından seslendirilecek.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Aprelniñ 20-nde Qarasuvbazar rayonınıñ Qışlav (Kurskoye) köyünde qırımtatarı Seyran Taymazovnıñ ana-babası yaşağan evge tintüv keçirmege kelgen FSB hadimleri tahqiqat tedbirlerini bitirdi. Evden bir şey almadılar, dep bildirdi «Qırım birdemliginiñ» cemaat imayecisi Mustafa Seydaliyev.
«Ev baqıldı. FSB çalıştı. Mustafa ağanıñ oğlu Seyran Taymazov aqqında soradılar, soy-soplarınıñ aytqanına köre, 2016 senesinden berli o, esas Ukrainada para qazana. Bir protokol qaldırmadılar, tizdilermi-yoqmı bilmeymiz. Evlerini baqqanlar, ana-babadan oğulları aqqında soradılar – qayda, ne içün, ne vaqıt ketti ve ilâhre. Soñra baquv bitti ve FSB hadimleri şaatlarnen beraber ketti», – dedi Seydaliyev.
Rusiye quvet müessiseleri aprelniñ 20-nde Qırımda keçirilgen tintüvlerni izaatlamay.
Daa evel berilgen malümatqa köre, FSB hadimleri salı künü, aprelniñ 20-nde, saat 14:00-da Qarasuvbazar rayonınıñ Qışlav (Kurskoye) köyünde qırımtatarı Seyran Taymazovnıñ evini tintmege keldi.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, Qırımda Rusiye quvetçileri üç ay içinde 126 qırımtatarını tuttı.
İnsan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi 2014 senesinden berli işğal etilgen Qırımda 43 insan, hususan dört qadın hırsızlanğanını qayd etti.
ABD Devlet departamenti martnıñ 30-nda 2020 senesiniñ insan aqları maruzasını derc etip, Rusiyeni Qırım yarımadasını işğal etkeni içün tenqit etti.
2020 senesiniñ insan aqları maruzasınıñ «Ukraina – Qırım» qısmında Rusiye işğal etken yarımadada «quvet qurulışlarınıñ suistimalları, insan hırsızlavları ve işkenceler» aqqında tarif etile.
Kreml, salı künü insan aqlarına riayet etüv aqqında maruzada derc etilgen ABD Devlet departamentiniñ Rusiyege qarşı hulâsalarınen razı olmağanını bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.


text:
İşğal etilgen Aqmescitniñ Lenin meydanında noyabr 4-de Qırımda yaşağan halqlarğa bağışlanğan sergi açıldı. Bunı Kreml kontrol etken içki siyaset, haber ve bağ nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Yarımada haber naziriniñ muavini Vadim Pervıhnıñ aytqanına köre, sergide Qırımnıñ esas ve az bilingen halq gruppaları aqqında malümat ve «arhivlerniñ eñ meraqlı fotoresimleri» numayış etilgen.
«Mında er kes bilmegen halqlar numayış etildi. Misal olaraq, yarımadada yaşağan asurlar ya da italyanlar. Qırım çoq milletli bir yer, mında 175 millet temsilcisi yaşay, olardan 29-zı ealiniñ 99 fayızını teşkil ete», – dep ayttı Pervıh.
Matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, sergi eki afta devam etecektir.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/03-7
Tomaş Masarik (07.03.1850, / Moraviä markgraflığı'nıñ Hodonin qalası, / Avstriä imperiäse - 14.09.1937, Lanı, / Çexoslovakiä) — berençe Çexoslovakiä prezidentı.
Praga'dağı Karl universitetı fälsäfä professorı, / Avstro-Vengriä imperiäse parlamentında — çex firqäse deputatı.
Berençe bötendönya suğışı yıllarında möxäcirlektä — London'dağı Patşa kolledjı slavän mädäniäte üzägendä "Keçe millätlär problemaları" buyınça lektsiälär uqıta, / Rusiä İmperiäse yağında köräşüçe çexoslovak korpusınıñ barlıqqa kilüen oyıştıra.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Rosselhoznadzor matbuat hızmetiniñ malümatına köre, bu mahsulat sahte ola.
Böyle etip, Herson vilâyetinden 5 tonna qaşqaval ve yağ mahsulatı kirsetilmedi, çünki veterinar şeadetnamesinde bu mahsulat qattı qaşqaval olaraq qayd etildi.
Melitopol et kombinatına ait tuvar eti teşkerilgen vaqıtta Rosselhoznadzor «belli olmağan ve vesiqasız» 4 tonna domuz etini taptı.
Keçken raatlıq künleri Rosselhoznadzornıñ Qırım hadimleri Harkovden kelgen yük maşinasında bir tonna buzlatılğan deñiz mahsulatını taptılar. Bu mahsulatnı temin eticige qaytarıldı.
Kiyevde azırlanılğan dondurma içün quru maddelerni de Qırımğa kirsetmediler. Rosselhoznadzornıñ malümatına köre, onı iş adamları vesiqasız küryer hızmetiniñ maşinasında ketirdiler.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada aşayt buhranı qayd etile, tükânlarnıñ rafları boş qala, lâkin fiyatlar arta.
Ukraina mütehassıslarınıñ qayd etkenine köre, Qırımnıñ ukrain aşayt mahsulatından vazgeçüvi yarımadada aşayt mahsulatınıñ qıtlığına ketire bile, çünki Qırım qıtaiy Ukrainadan ketirilgen mallarğa muhtac.


text:
Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında o, işbu teşebbüs ile bir de bir teşkiyalât azası olaraq degil de, öz adından teşebbüs köstergenini aytıp keçti. Amma, ileride şu teklifni cemaat ve yaşlar teşkilâtları da alğışlay bilecegini nazarda tuta.
Böyle teşebbüsniñ sebeplerini aytqanda, Ametov Meclisniñ soñki areketlerini, yani «işğal rejimi ile işbirlik»ke ketkenini aytıp keçe.
«İşğalcilernen halqnı qorçalamaq içün işbirlikke razı olğanlarını aytalar. Lâkin, istilâcı mında cennet yapmaq içün bizni zapt etmedi. Aksine, bizden aş, mesken ve Vatanımıznı tutıp almaq ve böyleliknen, kendilerniñ raatlığını temin etmek içün bunı eteler. Duşmanğa boysunmaq – öldürüv kibidir, yani qoy olıp, işğalciniñ vazifesini qolay etmektir. Yüce Allah Quranda böyle dey: beden ve maddiy şeylerini coymağa qorqqan insan, ileride ekisini de coyar», – dedi Ametov.
Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev Meclisniñ saylav komitetine böyle teklifnen kimse buyurmağanını ayttı.
Onıñ aytqanlarına köre, Qurultaynıñ nevbetten tış saylavlarını keçirmek qararnı tek Qurultay sessiyasında çıqara bileler.
«Al-azırda inanmamaq içün sebeplerni körmeyim. Cemaat arasında çeşit noqtaiy-nazarlar bar… Bugünki akimiyetke insanlarnıñ yollanılması işbu akimiyetiniñ tanıluvı olmağanı Meclisniñ qararında qayd etilgendir», – dedi Smedlâyev.
«Samozahvatlarnıñ» qıralı dep adlanğan Daniyal Ametov 2010 senesi Aqmescitteki bir topraq damartasında uquq qorçalayıcı organlarınıñ hadimine aselet zarar ketirgeni içün 4 yıl müddetke apshanege alınğan edi. Uquq qorçalayıcılar ve bazı uquq qorçalayıcı teşkilâtlar Ametovnı siyasiy mabus olaraq tanıdılar. O 2013 senesiniñ soñunda azat etildi. Çünki grajdan ve cinaiy işler boyunca Yuqarı ihtisas mahkemesiniñ mahkemeciler eyyeti 2011 senesi Ametovnıñ ükümini 4 yıldan 3 yılğace azlaştırmaq qarar alğan edi.


text:
Rostov-na-Donu (Rusiye) mahkemesi yaramağan dava mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti sebebinden Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvını başqa künge qaldırdı. Oña yatıp raatlanmağa tevsiye etildi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa haber etti.
«Ekimler Gaziyevni baqtı, oña ilâclar berip, bir qaç saat yatmağa aytqanlar. Onı SİZOğa qaytarğanlar. Bugünki oturışuvda qabaatlav şaatı sorğuğa çekilecek edi – FSB hadimi Valiulin. İmaye tarafı müvekkili olmağanda mahkemeni devam etmek imkânsız saydı. Mahkeme itiraz bildirmedi», – dep tarif etti birleşme.
Faallerniñ bildirgenine köre, mabüsler Gaziyev «hastahanege alınmalı», dep ayta.
«İnsan şimdi yatıp olamağan yerde buluna», – dep ayttı dava mabüsi Seyran Murtaza.
Başqa menbalar bu malümatnı tasdıqlamay. Mahkeme ve Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ vekilleri malümatnı açıq şekilde izaatlamay.
Mayısnıñ 13-nde Rostov-na-Donu mahkeme oturışuvında Servet Gaziyev yaramağan edi. «Acele yardım» feldşeri bir qaç ağrı kesici ine urdı, amma Gaziyev mahkeme soñuna qadar raatsızlanğan edi. Martnıñ 30-nda Gaziyevniñ aşqazan ağrıları sebebinden de mahkemege «acele yardım» çağırılğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar halqı lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev bildirdi.
«Şimdi maña telefon açıp, Meclis binasındaki ukrain bayrağını halq imayesi vekilleri alıp taşlağanını haber ettiler. Şimdi bina yanında qırımtatarlar toplaşalar, - dedi Cemilev. – Anda bulunğan eki qadınnıñ qollarını ağırttırdılar».
Bu malümatnı Meclisniñ matbuat kâtibi Lilâ Müslimova tasdiqladı.
Aytqanına köre, «halq imayesi» vekilleri ukrain bayrağınıñ yerine Qırım bayrağını tiklemek içün binağa kirdiler.
Nevbetçi Zodiye Saliyeva, Lilâ Müslimova ve «Qırım» Fondu» baş muhasebecisi Marlena Seytasanovağa qarşı küç qullanıldı.
«Halq imayesi» temsilcileri qırımtatarlarnı qorquzmağa tırıştılar. «Küfürden başlap, «sizni Özbekistanğa yollarıq ve apiske taşlarıq» kibi sögünç sözlernen aqaretlediler, – dedi Müslimova.
Şimdi Meclis azaları binadan Qırım bayrağını alıp taşladılar, onıñ yerine ise qırımtatar milliy bayrağını astılar. Vaqia yerine uquq qoruyıcılarını çağırdılar, lâkin olar alâ daa kelmediler.
Qayd etmeli ki, qırımtatar halqınıñ lideri ve Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Qırımğa qaytqan soñ, Meclis binasında Ukraina devlet bayrağı kene de tiklenildi.


text:
Mayıs 18-de saba erte Ankaradaki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında bir qaç qırımtatarı qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ 71 yıllığına bağışlanğan narazılıq aktsiyasını keçirdi.
Aktsiya iştirakçileri Ankara Rusiye elçihanesiniñ yanına 1944 senesi mayıs 18-de qırımtatarlarnı Qırımdan sürgün etmege başlağan vaqıtta, saba saat 4-te keldiler.
Faallerniñ qollarında qırımtatar bayraqları bar edi. Qırımtatar gimnini icra etip toplaşqanlar «Allahu Ekber», «Millet. Vatan. Qırım», «İşgalci Rusya Kırımdan defol» şiarlarını seslendirdiler.
Elçihane bekçisi aktsiya iştirakçileriniñ yanına keldi ve «vatandaşlar raatsız ola» dep, ketmege ve aktsiyanı yekünlemege rica etti. Miting iştirakçileri cevap berdi: «Halqımız bu saatte sürgün etildi».
Maysı 17-de Ankarada qırımtatar sürgünligi halqınıñ 71 yıllığına bağışlanğan büyük matem mitingi olıp keçti.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Martnıñ 30-nda, salı künü, Aluştadaki Yuqarı Camige Qırım müftiyatı, FSB, Ekstremizimge qarşı merkezniñ ve prokuraturanıñ hadimleri kelgen. Bunı yerli sakinler advokat Rustem Kâmilevge haber ettiler, dep bildire «Qırım birdemligi».
«Qanun qoruyıcı organlarnıñ hadimleri azbarnı ve cami binası etrafında dolana, çekimler yapa. Bazıları öz telefonlarına», – dep yazıla bildirmede.
Aq-uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, qanun qoruyıcı organlarnıñ hadimleri 3 kitapnı tutıp alğanlar: müellif Gülnara Nurullinniñ «Biznesniñ islâm etikası», rus din erbabı Şamil Alâutdinovnıñ «Qoranta. İslâm» ve «O ve o».
Cami cemaatına, ««Aluşta» Din cemiyeti» yerli teşkilâtınıñ «vicdan azatlığı ve diniy birleşmeler aqqında, ekstremistik faaliyetke ve terrorcılıqqa qarşı turuv aqqında ve diger federal qanunlarına riayet etilmesi» teşkerilgenini aytqanlar, dep bildire «Qırım birdemligi».
Bundan ğayrı, Ruslan Emirveliyevge martnıñ 29-ı aprelniñ 2-si arasında Aluşta prokuraturasına kelmek talabınen celpname bergenler. O, teşkerüv ile bağlı belli allarnı añlatmaq kerek eken.
«Qırım birdemligi»niñ bildirgenine köre, camige kelgen cemaat, FSB hadimi Alekesandr Kompaneytsevni tanığanlar. O qırımtatarlarğa qarşı bir çoq cinayet davada qabaatlav tarafında şaatlıq etken edi.
Martnıñ 2-sinde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi. Advokatı Ayder Azamatovnıñ fikirince, bu «tam siyasiy dava» ola.
Avgust 14-ünde, Rusiye nezaretindeki Aluşta şeer mahkemesi advokat Rustem Kâmilevniñ ve imam Yusuf Aşirovnıñ apellâtsiya şikâyetini baqmadan terk etti.


text:
Rostov vilâyetiniñ mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» dört mabüsiniñ imayesi bergen temyiz arizalarını red etip, olarnı apiste qaldırdı. Böylece, Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov ve Şaban Umerov avgustnıñ 15-ne qadar Rusiye SİZOsında qalacaqlar, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Oturışuvlar qapalı şekilde keçirildi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
1-3nci oktâbr künlerinde Qırımda ayaz olması beklene, dep bildire yarımadanıñ rusiyeli MÇS idaresi.
«Gidromettsentrniñ malümatına köre, 1nci, 2nci, 3nci oktâbr künleri gece ve saba saatlarında Qırımnıñ çöl ve dağ etegindeki rayonlarda topraq üzerinde ve bazı yerlerniñ avasında da -2 derece ayaz olması beklenile», – denilmekte muessiseniñ haberinde.
Bütün afta devamında Qırımda rüzgârnıñ şiddetlenmesi sebebinden fırtınalı ava üküm sürgen edi. Sentâbrniñ 26sı gecesi avanıñ bozulması sebebinden Keriç boğazında gemilerniñ qatnavı toqtatılğan edi. Gemilerniñ areket ancaq sentâbrniñ 29nda tekrar canlandırıldı.


text:
Ukraina ükümeti vaqtınca işğal etilgen territoriya ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden köçip kelgenlerniñ içtimaiy teminlevi meseleleri boyunca koordinatsion ştabını qurdı, dep haber ete İnterfaks-Ukraina.
Ştab yolbaşçısı Ukraina fevqulâde vaziyetler Devlet hızmetiniñ yolbaşçı muavini olacaq.
Ştab faaliyetiniñ teminlevinen Ukraina fevqulâde vaziyetler Devlet hızmeti oğraşacaq, merkeziy ve yerli akimiyet organlarına köçip kelgenler yerleştirilecek devlet ve kommunal mülkiyetine ait obyektler aqqında malümat berilmesi buyurıldı.
Bundan ğayrı, Nazirler şurasınıñ buyruğında qayd etile ki, terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerde terroristik faaliyetine alâqası olğan vatandaşlarnı belgilemek içün tranzit noqtalarnı meydanğa ketirecekler.
Ükümet İçtimaiy siyaset Nazirligine köçip kelgenlerniñ cedvelini tizip, bunıñ kibi vatandaşlarnıñ içtimaiy teminlevi boyunca yekâne malümat bazasını açmağa avale etti.


text:
Aqmescit – Aqmescit akimiyeti şeerniñ merkezinde «Qırım imayecilerine» bağışlanğan abideni tiklemek teşebbüsinen çıqtı. Eñ yaqın vaqıtta, leyha azır olğan soñ, onı cemaatçılıq tarafından muzakere etmek içün taqdim etecekler. Közeticiler ve mütehassıslar akimiyetniñ bu teşebbüsine menfiy qıymet kestiler.
Aqmescitte «imayecilerge» bağışlanğan abideniñ peyda olacağı aqqında şeer meri Viktor Ageyev, yerli gazeta muarririyetinde ötkerilgen «canlı bağ» devamında bildirdi. Merniñ malümatına köre, abide Karl Marks ve Puşkin soqaqları çatışmasında yerleştirilecek. Şimdiki vaqıtta leyha üzerinde iş alıp barıla.
«Anda, bizim imayecilerimizge ve referendumda faal iştirak etken adamlarğa bağışlanğan abide turacaq. Qırımnı Rusiyege qaytarması içün imkânlar açqan adamlar abide vastasınen ebediyleştirilecek. Biz bugün leyhanı tamamlaymız ve onı cemaatçılıqqa taqdim etecekmiz. Men ümüt etem ki, aqmescitliler bunı begenirler ve olar öz razılığını berirler», – dedi Ageyev.
Mer añlatqanı kibi, bu abide kelecek senege belgilengen Aqmescitniñ merkeziy soqaqlarınıñ tamir etilüvi çerçivesinde tiklenecek.
Közge kirmek ıntıluvı
Qırım.Aqiqat soravdan keçirgen közetici ve ekspertler Aqmescit akimiyetiniñ teşebbüsini menfiy qabul ettiler ve buña qarşı çıqtılar.
«Rusiye Kommunistleri» firqasınıñ Qırım cumhuriyeti bölügi reisi Leonid Graç keçenlerde Rusiye prokuraturasına muracaat etip, yerli «imayecilerniñ» areketlerine qıymet kesmege ve asılında bu arbiy qurumnıñ faaliyet etüviniñ mümkünligini teşkermege rica etti. Onıñ fikirince, şeer yolbaşçılığınıñ bu teşebbüsi cumhuriyet «yolbaşçısı» Sergey Aksönovnıñ közüne kirmek içün kösterildi.
«Viktor Ageyev – yat ellerniñ qolunda cail qoqla, o Aksönov ve Konstantinov arasında bir yer almağa istey («devlet şurasınıñ» reisi – Vladimir Konstantinov). Aksönov onı çetke çekkenini duyıp, onıñ içün şeer yolbaşçılığı Aksönovğa boysunacaq ola», – dedi Graç.
Aytqanına köre, bu yılnıñ fevral ayında Ageyev, Lenin adına abideni başqa yerge alıp ketmek ve meydanğa başqa ad bermek fikirine qol tutqan edi. «Onıñ kibi hıyanetler çoq şey yapması mümkün, mına «imayecilerge» abide tiklemek kibi aqılsız ğayenen çıqqan», – dedi kommunist.
«Bıralqılardan» ibaret ve özüni tek «menfiy taraftan köstergen» arbiy qurumğa bağışlap abide tiklenilmesi sebebinden Graç bayağı çorlandı. «Men, olmaycaq şeyler yapqanlarğa degil de, Qırımnıñ Rusiyege qaytarıluvı mevzusında bir de bir abide tiklemek mümkün, dep Putinge yazdım», – qayd etti Graç.
Ğaliplerniñ numayışı
Siyasetşınas Sergey Kostinskiyniñ fikirince, yañı abide «işğal etüvniñ faal iştirakçileri, daa ayatta olıp özlerine qoyğan abidesidir».
«Bu kibi qarar, yañı akimiyetniñ körmemişligini köstere. Mezkür teşebbüsnen, Rusiye Federatsiyasınen añlaşıp, Qırımnıñ işğaline sebepçi olğan qırımlı akimiyet degil de, başqa bir kimse çıqmaq kerek edi», – dey Kostinskiy.
Bu kibi abidelerniñ tiklenüvi – «yerli akimiyetniñ aşıqıp Qırımda yüz bergen deñişmelerni resmiyleştirmek ve şahsiy, kommunal, devlet mülküniñ saipleştirüvi, adiy sakinlerniñ çalınuvı ve qıynamasınen belli olğan «imayecilerniñ» eyi olmasını köstermege niyetinen añlatıla.
Belli tarihçı Vladimir Polâkov akimiyetniñ teşebbüsini «ğaliplep numayışı» kibi adlandırdı. «Ğalipler yutquzğanlarnıñ abidelerini yoq etip, özünkilerini qoyalar. Bolşevikler böyle yapa ediler: Yekaterinanıñ abidesini yıqıp, Leninge abide qoya ediler. Adiy bir al. Nevbetteki dalğa bu abidelerni yoq eter. Bu areketler medeniyet ya da tarihke bağlı degil. Bu siyasettir», – dedi Polâkov.
Aynı zamanda, abideniñ leyhası muzakere etilmese daa eyi olur, dey. «Bunı muzakere etmege yañlıştır. Çünki, munaqaşalar devamında kimdir razılığını bildirir, kimdir qarşı çıqar, mında ise, karşı olğanlarnı ya öldürir, ya apis eter, ya da köteklerler».
Bundan evel, Nazirler Şurası Aqmescitte üç tarihiy devirge bağışlanğan abideni tiklemege teklif etken edi. Olardan soñkisinde «nezaketli adamlar» tasvir etilmek kerek, dediler.


text:
Kremlniñ nezaretinde olğan Qarasuvbazar rayon mahkemesi, davanıñ müddeti soñuna kelgeni sebebinden faal İrfan Bekirovğa qarşı tahqiqatnı toqtatmağa qarır aldı. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine “Qırım birdemligi” cemaat birleşmesiniñ faalleri advokat Seytosman Karaliyevge atfı etip bildirdiler.
“Mahkme davası tercimannıñ iştiraginen keçirildi. Mahkemeci Yevgeniy Yaşlavskiy esnasnı Bekirovnıñ aqlarınıñ añlatılması kerekligi ve mümkün redler ile bağlı suallerden başaldı. Bundan soñ o, memuriy davanıñ müddeti soñuna kelgeni sebebinden tahqiqatnıñ toqtatılması aqqında ilân etti”, – dedi Karaliyev.
2020 senesi noyabrniñ 3-nde faal İrfan Bekirov Rusiye kontrolindeki Qırım arbiy garnizon mahkemesiniñ binası ögünde tutulğan edi. O, Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Arsen Abhairov, Rustem Emiruseinov ve Eskender Abdulganiyevge çıqarılğan üküm sebebinden qol tutuv aktsiyasında iştirak etti – mabüslerge o künü büyük apis cezaları berildi.
Advokatlar Rustem Kâmilev ve Ayder Azamatovnıñ bildirgenine köre, o künü uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri «Qırım birdemliginiñ» eki mühbiri ve faal İrfan Bekirovğa qarşı tizgen memuriy protokollar politsiyağa protsessual bozuvlar sebebinden qaytarıldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Mahkeme, Canköyde tintüvden soñ yaqalanğan Enver Kroşnı 10 künge apis etti. Bunı yanvarniñ 25-nde qırımtatar faaliyetçileri Facebookta bildireler.
Onı Rusiye kodeksiniñ 20.3 maddesi 1-nci qısmı (ekstrimistik teşkilâtlarnıñ atributları ya da simvolikasını propaganda etüv ya da açıq şekilde numayiş etüv) boyunca memuriy uquq buzuvında qabaatlaylar.
Rusiye telükesizlik hadimleri yanvar 25 sabasında ilhaq etilgen Qırımnıñ Canköy ve Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonlarında tintüvler yaptılar. Bundan soñ Canköy faaliyetçisi Enver Kroşnı şeerniñ rayon polis bölügine ve Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yaqalanğan Ebazer İslâmovnı Seyitler rayon polis bölügine ketirdiler.
Faaliyetçiler, Kroştan telefon, planşet ve noutbuk musadere etilgenini bildirdiler.
Rusiye telükesizlik strukturalarınıñ saifelerinde tintüvler aqqında malümat yoq.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Aqmescitte mart 9-da Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen miting iştirakçilerine nisbeten memuriy işlerni baqmağa başladılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, mahkemeci faal Vildar Şukurciyevniñ qararını çıqardı. Onı Rusiye qanunlarına köre «toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket ötkerilmesiniñ teşkil etüv qaidelerini bozuvda» qabaatlı olaraq tanıdılar.
Bu bozuv on biñden yigirmi biñ rublege qadar para cezasını ya da mecburiy işlerni belgiley.
Oña 40 saatlik mecburiy işlerni belgilediler, amma bir künde 4 saaten çoq degil.
«Men bu qararğa razım, oña itiraz bildirmeycem», – dep ayttı faal.
Şukurciyev Aqmescitniñ Şevçenko bağçasında mecburiy işlerni yapacağına ümüt ete.
Şimdi ekinci faal Aleksandr Kravçenkonıñ işi baqılmaqta, soñra ise aktsiya teşkilâtçısı Leoind Küzminni mahkeme etecekler.
Leonid Kuzmin, Vildar Şukurciyev ve Aleksandr Kravçenko mart 9-da Aqmescitniñ Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyada yaqalanıp, Demir yol rayon politsiya bölügine alıp ketirilgen ediler.
Qırım.Aqiqatnıñ bildirgenine köre, Leonid Kuzminni Aqmescitniñ mektebinden işten boşattılar.


text:
Eki soñki afta içinde Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 4 biñ 627 kişige qadar eksildi. Bu aqta İçtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«2016 yılınıñ iyün 29-nıñ vaziyetine köre sakinlerniñ içtimaiy qorçalav vilâyetleriniñ ve Kyiv vilâyeti devlet memuriyet struktur bölüklerine köre, Donbasstan ve Qırımdan köçip kelgen 1 788 527 kişi ya da 1 447 343 qoranta qayd etildi», – dep bildire matbuat hızmeti.
Nefaqa içün 897 971 qoranta muracaat etti, 837 138 qorantağa ise yardım berildi.
2016 yılınıñ başından yardım alğanlarğa 1 650 066 biñ grivna maliye etildi, dep qayd etti hızmet.
İyün 13-de Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 1 mln 783 biñ 900 insannı teşkil etken edi.
Ukraina şarqında 2014 senesinden başlap alâ daa devam etken silâlı zıddiyet kete. Ukraina ükümeti o yerde Rusiye tarafından desteklengen silâlı taqımlarğa qarşı tedbirlerniñ keçirilmesini ilân etti.
Rusiye ükümeti, Ukraina ve Ğarp bildirgen rusiyeli askerlerniñ davada iştirak etkenleri aqqında malümatını bir qaç kere red etken edi. Moskva, Donbassta tek rusiyeli «göñülliler» bulunğanını tanıy.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ iyün 13-de aydınlatqan malümatına köre, Ukraina şarqında zıddiyetniñ başından anda 9371 insan öldi, 21 523 insan yaralanğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keriçte noyabr 29-da tamir işlerinden sebep şeerden Aqmescitke qadar şeerlerara yolğa alıp ketken yol areketi vaqtınca sıñırlandı. Neticede Keriç etraflarında naqliyat areketi zorlaştı, yollarda tıqanıqlıqlar peyda oldı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Yollarda şeer naqliyatınen beraber parom keçitinden işğal etilgen Qırımnıñ şeer ve qasabalarına ketken yük maşinaları da yüre.
Çoq sayıda maşina areketi içün belgilenmegen aylanma yolunda tıqanıqlıqlar eksilmey, dep bildire aydavcılar.
Çkalov soqağınıñ soñundaki çaprazda tıqanıqlıqlar bitmey. Al-azırda bu çaprazdan parom keçitinden kelgen em yolcu, em yük naqliyatı ve şahsiy maşinalar keçe. Yerli maşinalar, Keriç yolcu naqliyatı, şeerniñ acele hızmetleri maşinaları da mından keçecek ola.
Yerli kütleviy haber vastaları bildire ki, vaziyet yaqın vaqıtta deñişmez, tamir işleri dekabr 20-ne qadar yekünlenmeycektir.
Kreml kontrol etken Keriç memuriyeti bildirgenine köre, şeer yolları tahminen 400 km teşkil ete, olardan aman-aman 80% naqliyatnıñ teyükesiz areketine uymay ve tamir etilmelidir.
2016 senesi Qırım bücetinden Keriç yollarına 24 mln ruble ayırıldı, faqat, Keriç memurlarınıñ aytqanına köre, yollarnıñ vaziyeti köz ögüne alınsa, ve «içtimaiy kerginlik yoq olsun isteseler», 550 mln ruble kerektir.


text:
Qırımda «VKontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde bir şey yazğan yerli sakinni natsizmde şekleyler.
Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirdi ki, «İnternet» ağında milliy nefret ve duşmanlıq sebebi ola bilecek malümatlarnıñ tarqatılması boyunca cinaiy iş açılmasınıñ qanunğa uyması teşkerildi.
«İnternet qullanıcısı natsizm mefküresiniñ qafadarı olıp, «VKontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde, ekspertlerniñ qararına köre, millet mensüpligine köre adamlarnıñ itibarını aşalağan, em de olarğa qarşı zorbalıq, duşman areketlerini aqlağan metn, ses ve fotoresimlerni yerleştirdi kibi qarar çıqarıldı», – dep aytıla haberde.
Prokuratura Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 282-nci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca («İnternet» haber-alâqa ağı vastasınen millet mensüpligi boyunca insan ya da bir qaç insannıñ itibarını aşalağan nefret ya da duşmanlıq sebebi olacaq areketler) cinaiy işniñ açılmasını qanuniy olaraq tanıdı.
İlk taqiqatnıñ ketişatı ve neticeleri Qırım prokuraturası tarafından nezaret etile.
Qırımlını yüz biñden üç yüz biñ rublege qadar para cezası, ya da yüz seksen saatlik mecburiy işler, ya da bir yıllıq tüzetüv işleri, ya da eki yıllıq apis cezası bekley.


text:
Rusiyeli «Rosneft» cermaygaz kompaniyası Avropanıñ Rusiyege qarşı açqan sanktsiyaları sebebinden, Qara deñizniñ şarqiy qısmına tüşken Cenübiy-Qaradeñiz damartısında geologiya keşfi ve cermay çıqarmaqnı beş yılğa toqtattı. Bu aqta oktâbrniñ 27-nde «Rosneft» ve Rusiye Tabiat Nazirligindeki menbalarğa bazanğan TASS bidirmekte.
«Mutehassıslarnıñ qararına binaen, menfiy makroiqtisadiy konyuktura şartları ve sanktsion sıñırlama şimdiki vaqıtta proyekt iqtisadiy ceetten effektiv degidir», – dep bildire TASS kompaniyanıñ temsilcisiniñ sözlerini.
Agentlik bildirgenine kibi, «Rosneft» «Cenübiy-Qaradeñiz damartısında yeraltı baylıqlarını qullanma aqqınıñ ğayrıdan canlındırma ihtimali olğanı aqqında» aytılmaqta.
««Rosneft» Qara deñizniñ Ğarbiy-Qaradeñiz litsenziyalı damartısında kompaniya iş planlarını deñiştırmegeni ve yaqın vaqıtta italyalı Eni cermay şirketinen birlikte keşif-qıymet kesme quyusınıñ burğu işlerine başlaycağını tasdıqladı», – denilmekte rusiyeli informatsion agentliginiñ haberinde.
«Rosneft» mesele boyunca iç bir türlü resmiy izaat bermedi.
Mart ayında Avropa mahkemesiniñ fetvauquqı Avropa Birliginiñ rusiyeli cermay kontsernine nisbeten sanktsiyalar kirsetilmesini qanuniy dep tanığan edi. AB Şurası 2014 senesi iyül ayında kirsetilgen ceza çarelerine yetecek qadar esas berildi, dep yazılğan edi Luxebourgtaki mahkeme qararında.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye akimiyeti, Rostov-na-Donu şeerinde terakt teşkil etmekte şeklegen Ukraina vatandaşı Artur Panov, Avropa insan aqları mahkemesine şikâyet yolladı, dep bildire«Kavkazskiy Uzel» neşiri Panovnın mektübine esaslanaraq.
Advokat arqalı yollanğan mektüpte Panov, Avropa konventsiyasına istinaden onıñ serbestlik ve toqunmamazlıq aqları bozulğanı, ayrıca adil mahkeme keçirlmesini talap etmektedir. O, Rusiyeden Ukrainağa keri qaytarılmasını ve Kyivdeki ükümet, üçünci taraf sıfatında işbu davağa celp etilmek kerek olğanını qayd etmekredir.
19 yaşında Artuq Panov 2015 senesi dekabr ayında Rostov vilâyetinde Rusiye-Ukraina arasındaki sıñırnı keçken arada, Rusiyede terakt teşkil etmekte şeklenerek tutulıp alınğan edi. Fevralniñ 14-de Rostov-na-Donu şeeri Şimaliy-Kavkaz arbiy vilâyet mahkemesinde onıñ davası baqılmağa başlağan edi. Panovnen beraber mahkemege, ukrainalığa «yardım etmekte qabaatlanğan» rostovlı talebe de celp etildi.Apiste bulunğan Artur Panov açlıq ilân etkendir.


text:
Aqmescitniñ №1 Tahqiqat izolâtorında 10 kamera anda apiste yatqanlar arasında COVID-19 hastaları qayd etilgeni içün karantinde buluna. Bu aqta advokat Ayder Azamatov Aqmescit SİZOsında tutulğan müvekkili İsmet İbragimovnen subetleşken soñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Tünevin Qırım FSBsinde müvekkilim İsmet İbragimovnen tahqiqat tedbirleri keçirildi. Onıñ alını, SİZOda COVID-19 hastaları barmı dep soradım, ve o, onıñ malümatına köre, 10 kamera karantin rejiminde buluna, dep bildirdi. SİZOdan çıqarılğanda başqa mabüslernen laf etkende haber aldı. Olarnıñ aytqanına köre, apiste yatqanlar kameralarından çıqmay, kezmey, yuvunmay, tahqiqat tedbirlerine ve mahkemelerge olarnı ketirmeyler», – dedi Ayder Azamatov.
Advokatnıñ aytqanına köre, müvekkili tahqiqat tedbirleri vaqtında şahsiy qoruv aletlerinen temin etilmedi.
«FSB hadimleri ve tahqiqatçılar maska ve respirator taqa, amma müvekkilerimizniñ ne maskası, ne qolçağı, ne de başqa bir qoruv vastası bar», – dep qoştı Azamatov.
Qırım.Aqiqat Qırım ve Aqyardaki Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetine muracaat etip, SİZO vaziyetini izaatlamağa rica etti.
Daa evel Qırımdaki Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti bildirgenine köre, №1 koloniyasında «mabüsler arasında hastalıq tarqalmasın dep» karantin ilân etildi.
İyünniñ 15-nde belli olğanına köre, Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Eskender Abdulganiyev ve Arsen Abhairov tutulğan Rostov-na-Donu SİZOsı koronavirus sebebinden bir ayğa karantinge qapatıldı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rostov SİZOsında qayd etilgen koronavirus hastalığı sebebinden qasevetlengenini bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiyeniñ Ukrainağa istilâsı eki istiqamette ola bile, şu şümleden işğal etilgen Qırım sebebinden de, dep saya Ukraina sabıq baş naziri, RNBO sabıq kâtibi, sabıq Mudafaa naziri, Ukraina Telükesizilik hızmetiniñ birinci reisi, Ukraina ordusınıñ generalı Yevgen Marçuk. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«İstilâ eki istiqamette ola bile. Birincisi Qırımğa suv berilüv ile bağlı, ekinci ORDLO-ğa arbiy yardım kösterilmesi. Ancaq Belorusiye istiqametinde de bir şey olacağını istisna etmeyim. Şunıñ içün er şey yahşı, iç bir şey olmaz kibi boş hayallar olmamalı, ciddiy provakatsiyalar ola bilecegine azır olmaq kerek», – dedi Marçuk.
Onıñ fikrince, territoriyanı zapt etmek içün Rusiye açıq ücüm etmez, amma provokatsiyalar ola bilir. Ukraina er şeyge azır olmalı.
Cuma künü, Rusiye Mudafaa nazirligi, Rusiye arbiy birleşmeleriniñ Opuk poligonında ve Qırımnıñ diger bölgelerinde keçirilgen talimlerden soñ daimiy yerleşme noqtalarına qaytqanlarını bildirdi.
Hatırlatamız, Rusiye Mudafaa nazirligi, Qırımdaki talimlerde iştirak etken soñ Rusiye Qara deñiz flotunıñ 20-den ziyade gemisiniñ daimiy yerleşme yerlerine qayttı, dep iddia ete.
Aprelniñ 22-nde, cumaaqşamı künü, Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye arbiy idaresiniñ başı Sergey Şoygunıñ da iştiragı ile «türlerara talimler» keçirdi. O, Cenübiy ve Ğarbiy arbiy bölglerden arbiy talimlerniñ yekünlenmesi ve ordunıñ daimiy yerleşme yerlerine keri çekilmesini de bildiri. Rusiye Mudafaa nazirligi, Rusiyeniñ cenübindeki ve işğal etilgen Qırımdaki talimlerde iştirak etken quvetlerniñ daimiy yerleşme yerlerine qaytmağa başlağanlarını bildirdi.
Austriannıñ malümatına köre, halqara seviyede tanılğan Ukraina sıñırı boyunca 2015 senesinden berli «Rusiye on biñlernen askerini yerleştirip, ordusınıñ sayısı arttıra, bölüklerni faalleştirdi, bazalarını yañarttı ve daa küçlü bir yer, ava ve ava mudafaasını yerleştirdi».
Soñki vaqıtları Rusiye Donbasnıñ işğal etilgen qısmında gibrid küçleriniñ cenk areketlerini arttıra. Böylece, ateşkes rejiminiñ şartları bozula, amma Rusiye Ukraina ordusını qabaatlamağa tırışa. Bundan ğayrı, Qırımda ve Ukraina sıñırı yaqınlarında Rusiye askerleriniñ sayısını arttıruv Kyiv ve ğarbiy ortaqlarınıñ qasevetini doğura, çünki Rusiye ordusınıñ Ukrainağa açıq ücüm imkânı bar.
Mart ayında Ukraina silâlı quvetleriniñ baş komandanı Ruslan Homçak bildirdi ki, Rusiye, «Zapad-2021» strategik talimlerine azırlıq manaçığınen Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarına taktik gruppalarını çeke. Onıñ qayd etkenine köre, Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dedi.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Jemçujina Krıma köyüniñ Dilâver Gafarovnı apiske aldı. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ advokat Seyar Paniçniñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, Gafarov dekabrniñ 25-ne qadar nezaret altında qaldırıldı.
Advokatnıñ aytqanına köre, prokuraturanıñ malümatı formal şekilde baqıldı.
«Qadı dava malümatlarına, Gafarovnıñ şahsiyetine diqqat etmedi. O, mahküm etilmegen edi, bundan evel uquq qoruyıcı organlarınıñ oña nisbeten iddiaları yoq edi. Qadı buña emiyet bermedi», – dep qoştı Seyar Paniç.
Malüm olğanı kibi, Dilâver Gafarov silâlı birleşmede iştirak etmesinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 2-nci qısmı) şeklene.
Oktâbrniñ 30-nda saba İslâm-Terek rayonınıñ Jemçujina Krıma köyünde Rusiye uquq qoruyıcıları yerli sakin, tükân satıcısı Dilâver Gafarovnıñ evinde tintüv keçirdi.
«Qırım birdemliginiñ» Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Gafarovnıñ evinde silâ qıdırıp, «bir şey tapmadılar». Uquq qoruyıcılar Gafarovnıñ bilgisayarı, telefonı, vesiqaları, Ukraina ve Rusiye pasportları alındı. Uquq qoruyıcılar eki qıznı Kefeden şaat olaraq ketirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Fevral 22-sinde Aqyarnıñ Gagarin rayonıñda Ekinci Cian cenkinden qalğan 50 killogramlıq aviatsion bombanı zararsızlaştıracaq olalar. Rusiye FVN-niñ Aqyar idaresi bildirdi ki, bu sebepten “Tubdispanser” turağınıñ 1 kilometrge qadar etrafı qapatılacaq.
Müessisede, yolnı saat 9:00-dan tedbirlerniñ soñuna qadar qapatacaqlarını haber etti.
Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, bombanı “Krımspetsservis” şirketini taptı.
“Patlayıcınıñ tış qıyafeti iprandı ve onıñ çeşitini belgilemek qıyın, bundan sebep onı yoq etmek içün mahsus poligonğa alıp çıqmağa imkân yoq”, - denile beyanatta.
Yanvar 31-inde “Hersones Tevriçeskiy” müzey qoruğında Ekinci Cian Cenkinden qalğan patlayıcı maddeler tapılğan edi.
Qırım ve Aqyarda Ekinci Cian Cenkinden soñ topraqta qalğan mermiler ara-sıra tapıla. Yarımadada minasızlaştıruv taqımları çalışa.


text:
Rusiye telükesizlik hadimleri, yanvar 18 sabasında evinde tintüv yapılğan qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametovnı yaqalap alıp kettiler. Bunı Facebookta «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Faaliyetçilerniñ ilk malümatına köre, Kulametovnı Kirovskiy rayonı içki işler bölügine (ROVD) alıp kettiler.
«Qırım birdemligi», saat 12-ge Kirovskiy rayonı mahkemesinde yaqalanğan faaliyetçige dair oturışuv ötkerilecek, dep iddia ete.
Qırım.Aqiqat vaqianıñ tafsilâtlarını ögrene. Rusiye telükesizlik strukturalarınıñ saytlarında bu tintüvniñ ötkerilmesi aqqında malümat yoq.
Eski Qırım şeeriniñ Oktâbrskaya soqağında yanvar 18 sabasında qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarğa narazılıq köstermek maqsadınen ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ iştirakçisi Giray Kulametovnıñ evinde tintüv yapıldı.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.