text:
Qırğızstanda ilbaşı saylawı
Törkiyä häm Awraziya 49
Ağımdağı yılnıñ 15 nçe oktyabrendä Qırğızstanda ikençe tapqır xakimiyät tınıç yul belän tapşırıldı. Saylawda parlamentta iñ küp urınğa iyä bulğan xakimiyät partiyäse “Sośial’ demokrat partiya” namzäte ciñde. İlbaşı bulu öçen 2 namzät köç sınaştı. Êlekke prem’yer-ministr Ömürbäk Babanov belän Sooronbay Cäänbäkov arasındağı köräş Cäänbäkovnıñ ciñüe belän tögällände. İke yaqta da qağidälärgä turı kilmägän ğamällär başqarılu ğayepläwläre , saq astına alular ,mediadağı basım däğ’waları häm başqa däğ’walar buluğa qaramastan Qırğızstandağı soñğı saylawnıñ citdi säyäsi köräş räweşendä uzuın äytergä kiräk.
İlbaşı saylawı näticälärenä kürä , Sooronbay Cäänbäkov 54,28% tawış cıyıp ciñügä işreşkän bulsa, Ömürbäk Babanov 33,41% tawış belän ikençe buldı. İlbaşı saylawında qatnaşu däräcäse 55,93% täşkil itte. 2375 saylaw bülekçäsendä 3 million 25 meñ 770 saylawçıdan 1 million 692 meñ 423 e tawış birde.
2011 nçe yılda 5 million yarım bulğan xalıq sanı 2017 nçe yılda 6 million 100 meñgä citügä qaramastan terkäwle saylawçı külämeneñ 2011 nçe yılğı ilbaşı saylawı belän çağıştırğanda tağın da tübän buluın küräbez. Bu kimü 2014 nçe yılda raslanğan biometrik tikşerü texnologiyäsen qullanu belän bäyle bulırğa mömkin. Çönki Qırğızstandağı saylaw qağidälärenä kürä, xalıq sanın terkäw sistemasına biometrik terkäw uzmağan watandaşlar saylawçı isemleklärenä kertelmäde.
Qırğızstanda ilbaşı saylawında ciñügä ireşkän “Sośial’ demokrat partiya” namzäte Sooronbay Cäänbäkov noyabr’ ayınıñ soñğı atnasında ant itep wazıyfasına kereşte. Cäänbäkovnıñ ant itü tantanası ilbaşı idaräse sarayındağı qırğız tradiśion çatırı räweşendäge Ene-Say kongress zalında uzdı. Cäänbäkov xalıqnıñ bergälegenä basım yasağan çığışında ildä häm ayıruça byurokratiyada regional’ häm êtnik ayırıp qarawğa röxsat birelmäyäçägen assızıqladı.
Bäysez Qırğızstannıñ demokratik yulda alğa baruın böten dönyağa isbatlawın beldergän Cäänbäkov “Bäysezlek tarixıbızda täwge tapqır tınıç yul belän xakimiyät almaşa”dide. Xalqına, partiyälärenä räxmät äytkän Cäänbäkov tışqı säyäsättä milli mänfäğät’lärne saqlawnıñ däwam itäçägen belderep, “Rusiya Federaśiyäse belän strategik mönäsäbätlärebezne nığıtaçaqbız. Qıtay belän mönäsäbätlärne tiränäytäçäkbez. Urta Aziyadağı kürşe çiktäş illär belän tarixi bäyläneşlär qısasında mönäsäbätlärne kamilläşteräçäkbez. Awrupa Berlegenä äğ’za illär belän yaqın mönäsäbätlär urnaştırunı däwam itteräçäkbez. Törkiyä häm Amerika Quşma Ştatları belän xezmättäşlekne üsteräçäkbez” dip maqsatlarnı açıqladı.
Awraziya iq’tisadi berlegenä äğ’zalıq belän bergä zur külämdä Rusiyäneñ säyäsi häm iq’tisadi yoğıntısında bulğan Qırğızstannıñ kiläse barışta geopolitik yünäleşen üzgärtergä niyäte yuq kebek. Töp Qanundağı soñğı üzgäreşlär belän ilneñ tışqı säyäsäten bilgeläw häm säwdä – saqlanu tarmaqlarında berence çirattağı mäs’älälärne bilgeläwdäge ilbaşı wäqalätlären parlament çikli. Bu isä Atambayevnıñ 6 yıllıq däwerendä şäkellängän tışqı säyäsätne Cäänbäkovnıñ radikal’ räweştä üzgärtüen qıyınlaştıra.
Törkiyä Qırğızstan mönasäbätläre isä strategik partnyerlıq däräcäsendä ike yaqlı köçle iradä belän här tarmaqta üsä bara. İke il arasında berence çiratta säyäsät, iq’tisad, säwdä,xärbi, mäğarif, mädäniyat ,sälamätlek saqlaw, transport tarmaqlarında bulu belän bergä küp yaqlı mönäsäbätlär 200 dän kübräk kileşü häm protokoldan torğan xoquqi nigez qısasında alıp barıla. 1997 nçe yılda ike il ilbaşı qul quyğan “Mäñgelek duslıq häm xezmättäşlek kileşüe”,1999 nçı yılda dönya kürgän “Törkiyä häm Qırğızstan:bergä 21 nçe ğasırğa” beldergese, 2011 nçe yılda imzalanğan “Yuğarı däräcäle strategik xezmättäşlek şurası buldıru turında urtaq belderü” –bügenge strategik partnyerlıqnıñ töp dokumentları.
Kiñ qırlı planda Qırğızstan citäkçelege berence çiratta Törki şura bulu belän bergä törki dönya oyışmalarında urın ala häm törki dönyağa yaqlaw kürsätä. Törkiyä Cömhüriyäte Qırğızstannıñ totrıqlılığın häm qalqınuın, üseşen däwam itterügä zur ähämiyät birä. Törkiyä bu yünäleştä ilgä törle däräcädä yaqlaw kürsätä. Qırğızstanda ağımdağı yılnıñ 15 nçe oktyabrendäge ilbaşı saylawınıñ tınıç şartlarda uzuınnan Törkiyä bik qanäğät’ qaldı.


c: text/html

text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin dey ki, Rusiyede Ukraina ile Qırımnıñ qaytarılması aqta muzakerelerni keçirmekten ğayrı başqa çaresi qalmaycaq. Bunı o «Qırım meselesi» leyhasınıñ çerçivesinde keçirilgen marafon efirinde bildirdi.
«Rusiye Qırımnıñ qaytaruv meselesini muzakere etmege mecbur olacaq, çünki Qırım Rusiye işğali altında belgisizlikke kete. Bunı añlaymız. Sual tek şunda ki, nasıl etip halqara toplulıqnıñ basqısı, cezalar, Qırımdaki adiseler ilerilecek», – dey o.
Qırım meselesinen oğraşqan onlarnen kütleviy haber vastaları «Qırım meselesi» leyhası çerçivesinde Qırımda işğalge qarşı çıquv künü munasebetinen marafon keçirdiler. Yayınnı UA: Perşiy, ATR, Çernomorskaya TRK telekanallarında, Hromadske.TV, Qırım.Aqiqatta, «Ukrainskaya pravda», «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy», QHA, «Golos Krıma», Obşçestvennoye Radio saytlarında seyir etmek mümkün edi.
2014 senesi fevral 26-da QMC Yuqarı Radası yanında Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve olarğa qarşı çıqqan Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov reberliginde «Rus birligi» firqası faalleriniñ mitingi olıp keçti. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Ukrainada fevral 26-27 künleri Qırım Muhtar Cumhuriyeti işğaliniñ ekinci yıllığına bağışlanğan tedbirler keçirilmekte. «Qırım – Ukrainadır!» haber-bağ kampaniyası devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası fevral başında «2016 senesi hatıra künleri ve yubileylerni qayd etüv» qararını qabul etti. Oña binaen fevral 26 künü devlet seviyesinde qayd etilecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
aşagı eglence cilingir 05425848580 keçiörendeyiz acil 10 dk kapıda
Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir , Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Cilingir , Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtar , Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtar , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingirci , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Çilingir , Keçiören Anahtar , Keçiören Oto Kilit , Keçiören Kapı Açma , Keçiören Kontak Tamiri , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir


text:
Noyabrniñ 12-nde Kyivde keçirilgen VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyasında Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ile işbirligi yapqanlarnı Qırımtatar Milliy Meclisi erkânından çıqarmağa teklif etildi. Bu aqta qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev tarif etti.
Cemilev, adlarnı aytmayıp, Qırımtatar Milliy Meclisinden çıqarılacaq namzetlerniñ sayısını aydınlatmadı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bazı delegatlar halqına ve devletine hainlik yapqan Meclis azalarınıñ çıqarılmasını rey bermege talap eteler. Olarnıñ yerine yañı azalarnı saylamağa teklif etile. Qurultaynıñ diger delegatları, Meclis erkânındaki satqınlarğa qulaq asmamaq mümkün, dep tüşüne. Meclis azalarını quvmaq içün delegatlarnıñ yeterli sayıda olması kerek. Bugün tahminen 100 delegatımız toplaştı – kvorum içün yeterli degil. Menim fikirimce, munaqaşadan soñ bu meseleni çezermiz», – dep bildirdi Cemilev.
Onıñ qayd etkenine köre, Qurultay ve Meclis işğal etilgen Qırımda «tek qırımtatarlarnı degil, Ukrainanı satmağan yarımada sakinleriniñ» yekâne qanuniy temsilci organları ola.
«Delegatlar tek qırımtatarlar ögünde degil, Ukrainağa sadıq qalğan bütün qırımlılar ögünde mesüliyet taşıy», – dep qayd etti Cemilev.
Kyivde VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyası keçirile. Tedbirge 100-den ziyade delegat keldi.
2016 senesi Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, artından ise Rusiye Yuqarı mahkemesi qırımtatarlarnıñ temsilci organı – Qırımtatar Milliy Meclisini – yasaq etmege qarar aldı. Onı Rusiye topraq bütünligini bozmağa tırışqanında qabaatlap, ekstremist teşkilâtı olaraq tanıdılar.
2017 senesi Ukraina BM Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı dava açtırıp, onı Ukrainada terrorizmnm maliye etip qoltutqanı içün, em de Ukrainağa qarşı istilâ çerçivesinde ayırım yapqanı içün mesülietke çekilmesini talap etken edi. Vaziyetni köz ögüne alğan mahkeme 2017 senesi aprelniñ 19-nda Ukrainanıñ talabınen Rusiyege qarşı vaqtınca tedbir almağa qarar qabul etti.


text:
«Cumhuriyet «yolbaşçısı» Sergey Aksönov İgor Girkinniñ (Strelkovnıñ) aytqanlarını red etti. Girkinniñ bildirgenine köre, 2014 senesi fevral 27-de Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatlarını «salonda cenkçiler topladılar».
«Er bir insan belli bir yerden başqasını köre. Mında kün tertibini Vladimir Konstantinov (o vaqıt cumhuriyet parlamentiniñ spikeri – muar.) da belgilegen edi. Birleşmede olğan 10 biñ insandan er birisiniñ rolüni belgilemek zordır. Bir şeyni 100% ayta bilem: deputatlarnı zorlap kirsetmey ediler, mında bir kimsege inanmañız», – dedi Aksönov «Kommersant FM» intervyüsında.
Alıp barıcınıñ, Girkinniñ (Strelkovnıñ) vazifesi neden ibaret edi sualine, Aksönov tam bir cevap bermedi: «Men rollerni ayırmağa istemeyim, belli bir sebepler ve incelikler bar».
Malüm ki, İgor Girkin (Strelkov), Rusiye vatandaşı ve resmiy Kiyev tarafından terroristik birleşme olaraq tanılğan «DNR» reberlerinden biri, «Neyromir-TV» Rusiye internet-telekanalında dedi ki, «cenkçiler» Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatlarını «salonda toplamaq içün» olarnı zorlap ketirdiler. İçtimaiy ağlarnıñ qullanıcılar yayınnıñ bu qısmını ğayet faal sürette muzakere ettiler.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustemovnıñ fikirince, Qırım musulmanları Rusiye qurultayınıñ «delegatları» Emirali Ablayevni «Qırım musulmanlarınıñ müftisi» olaraq «saylamadı, tayin etti». Böyle bir fikirni Rustemov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«İşğal etilgen Qırımda saylavlar olmay. Bu topraq işğal etildi. Anda insanlar fikirlerini serbest ifade etip olamaylar. «Saylavlarnı» keçirgen qurulış işğalci akimiyet ve FSB tarafından kontrol etile. Olar onı dünya toplulığı içün qullana: baqıñız, qırımtatarlarnıñ diniy idaresi biznen beraber, dep kösterecek olalar», – dep tüşüne Rustemov.
Onıñ aytqanına köre, Qırım musulmanlarınıñ yekâne diniy idaresi «bar, çalışa ve esas Ukrainada faaliyet köstere ve başqa imkânı yoq».
Aqmescitte olıp keçken Qırım musulmanlarınıñ Rusiye qurultayı delegatları yarımada «musulmanlarınıñ yañı reisi» olaraq Emirali Ablayevni sayladı.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2016 senesi noyabr ayında Qırımdan köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Ukraina medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, tedbir Ukraina milliy operasında ötkerilecek.
Ukraina medeniyet nazirliginden ğayrı, şu tedbirniñ teşkâilıtçıları Ukraina içtimayi siyaset nazirligi, qırımtatar milliy Meclisi ve «Kiyevdeki Qırım cemiyeti» cemaat teşkilâtı oldılar.
Milliy opera sanasında Ukraina halq artistleri, belli ukrain ve qırımtatar icracıları çıqışta bulunacaq. Olarnıñ arasında halq artisti Ada Rogovtseva, Ukraina halq artisti Aleksey Bogdanoviç, yırcı Camala, duet «Sestrı Telnük» ve digerleri.
Aqşamnıñ aqademik ozğaruvını G.Verövka adına nam qazanğan milliy akademik ukrain halq horı ve L.Revutskiy adına akademik erkek hor kapellası temin etecektir.
Tedbir devamında qırımtatarlarnıñ ve diger halqlarnıñ sürgünligi aqqında arhiv video- ve fotomalümatlar taqdim etilecek.
Milliy opera divarları astında qırımtatar sanaat eserleriniñ sergisi keçecektir.
Aqşamnıñ rejissörı qırımtatar halqınıñ sürgünligini tasvir etken «Haytarma» filmniñ baş qaramanı Ahtem Seitablayev olacaq.


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti meydanğa ketirilecek V.İ.Vernadskiy adına federal universitetniñ rektorı vazifesine «baş nazir muavini» Sergey Doniçniñ namzetini teklif etti, dep haber ete RİA Novosti agentligi.
«Men Rusiye ükümetiniñ reisi adına muracaatta Doniçni qayd ettim. O, aftanıñ soñuna qadar federal universitet terkibine kirecek aliy oquv yurtlarınıñ studentleri ve ocalarınen körüşmek kerek», – dep ayttı öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov.
Onıñ bildirgenine köre, rektornı tayinlev meselesini Rusiye ükümeti çezecek.
Aksönovnıñ aytqanına köre, Qırım federal universitetiniñ inkişafına federal programma çerçivesinde cumhuriyet Rusiye bücetinden 5 milliard ruble ayırılacağını bekley.
Rusiye ükümeti avgust ayında V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetini meydanğa ketirmege avale etti. Universitet yedi aliy oquv yurtı ve yedi ilmiy teşkilât esasında açılacaqtır.


text:
İşğal etilgen Qırımda 2015 senesi mart ayından itibaren topraq damartılarınıñ imtiyazlı berilmesi, şu cümleden zapt etilgen topraqlarnıñ berilmesi aqqında qanun işke tüşürilecek.
Bunı Qırım «Devlet şurasınıñ» mal-mülk ve topraq munasebetleri komitetiniñ reisi Yevgeniya Dobrınâ «Rossiya segodnâ» radiosınıñ yayınında çarşenbe künü, yanvar 14-te, bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, mart ayına qadar mesele çezilip, qırımlılarnıñ «topraq damartılarını almaq aqları yerine ketirilecek».
«Devlet ve belediye mülkinde olğan topraq damartılarınıñ berilmesi, ve bazı topraq munasebetleri aqqında» qanun 2014 senesi dekabr 24-te ekinci oquvda qabul etilgen edi.
Vesiqa topraqnı bedava alacaq insanlarnı belgiley.
Qanunğa binaen, 2016 senesi yanvar 1-ne qadar resmiyleştirilmegen topraq damartılarındaki inşaatlar yıqtırılacaq.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırım MC prokuraturası Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ yarımadada 20 qırımtatarınıñ ğayıp oluvı aqqında malümatını ögrendi. Ukraina Baş prokuraturası yanında QMC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, işbu işler boyunca 30 esnas açıldı.
«Şimdilik mahkemeden evel taqiqatı devam etken 30 cinaiy esnasta qanuniyet talaplarına köre ğayıp olğan Ukraina vatandaşlarınıñ qıdıruvı ve qabaatlı şahıslarnıñ mesüliyetke celp etilüvi boyunca tedbirler alına», – denile beyanatta.
2014 senesinden, Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, yarımadada insanlar, şu cümleden qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bu aqta halqara uquq qoruyıcı ve Meclis yolbaşçılığı nice sefer bildirgen edi. Ukraina SNBO da yarımadada 21 qırımtatarınıñ ğayıp oluvı aqqında bildirgen edi. Taqiqatnıñ neticesi yarımadada daa yoq.
Dekabr 15 künü Keriçte kene eki erkek ğayıp oldı – Ruslan Ganiyev ve dostu Arlen. Olarnı alâ daa tapmadılar.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa Aqmescit SİZOsınıñ tibbiy bölüginde bulunğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti sebebinden muracaat etti.
Denisovanıñ qayd etkenine köre, «oña (Bekirovqa – QA) tibbiy yardım köstermek içün acele tedbir almalı». Ukraina ombudsmeni Moskalkovadan Bekirovnıñ mahkeme oturışuvlarında sağlığına zarar ketirilmeyip iştirak etmesine yardım etmege rica ete.
Haber etilgeni kibi, Bekirovğa qarşı cinaiy dava Aqmescitteki Rusiye mahkemesinden Krasnoperekopsk rayon mahkemesine yollanıldı.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası FSBniñ Bekirovnı hastahanege avuştırmamaq qararına qoltuttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Ayvanlar ile foto çektirgen adamlarnıñ iştiraginen toplu çapqınlıq boyunca cinaiy dava açıldı. Vaziyetniñ mahsus közetüvini Sudaq prokuraturası ve şeer memuriyeti becere, dep iyül 23-ünde bildirdi Qırımnıñ rusiyeli medeniyet ve turizm nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Tünevin içtimaiy ağlarda, bir taqım bilinmegen şahıslar Ceneviz qalesiniñ yanında aqaynı urğanını çekken video peyda oldı. Tefsirlerde blogerler añlattılar ki, "fotojivodör" denilgen ayvanlar ile foto çektirgen adamlar, turistke ayvan ile süret içün tölemekni red etkeni içün atıldı.
Sudaq şeer memuriyetiniñ başı Andrey Nekrasov, buña açıq-aşkâr dava ve banditizm kösterüvi dedi. Onıñ aytqanına köre, memuriyet hadimleri sıq-sıq yazdırğan idariy protokollar, "fotojivodör"larnı qorquzmay. Bu sefer ise cinaiy dava açılacaq, qabaatlılar adaletli ceza çekmeli.
Şeer memuriyeti, ayvanlarnı qullanğan qanunsız bizneske qol tutmamağa ve quşlar ile ayvanlarnen süret çekmekten vazgeçmege çağırta.


text:
Bağçasaray rayonınıñ Kökköz (Sokolinoye) köyüniñ civarında eki turist Boyko dağından tüşip yaralandı, dep bildire iyün 20-de Rusiyege boysunğan Fevqulade vaziyetler nazirligi Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
«Alpinist aletleri vastasınen qurtarıcılar zararlanğanlarnı Bağatır köyüne tüşürdi, o yerde olarnı acele yardım hadimlerine teslim ettiler», – dep aytıla beyanatta.
Daa bir zararlanğan qadın tıbbiy yardımğa muhtac oldı. Qurtarıcılar onı Arap-Hane deresinde taptı ve tıp hadimlerine teslim etti.
Qırım qurtarıcıları yarımada sakinlerini ve musafirlerini qayalarda havsızlıq qaidelerine köre özüni alıp barmağa çağıra.


text:
Aqyarda iyül 27-sinde saba daa bir yañı COVID-19 hastası qayd etildi, bildire Rusiye şeer akimiyeti.
"Patsiyent - Aqyardan bir pensiyalı qadın, yuqunç menbası epidemiologiya araştıruv vaqtında belgilenecek", - denile Aqyarnıñ rusiyeli akimiyetiniñ beyanatında.
Qayd etile ki, yılnıñ başından berli Aqyarda yañı koronavirus infektsiyasınen 336 adam hastalandı. Şimdi hastahanelerde 64 adam bar. 255 adam yahşı oldı, 6 adam vefat etti.
"Şimdilik infektsiya hastahanesinde 156 adam, 9-ıncı şeer hastahanesinde - 159 baqıla. Yaşağan yerlerinde 587 adam nezaret etile", - qoştılar müessisede.
Зa MиHyBшиe cyTkи B KpыMy зaperиcTpиpoBaHo 12 cлyчaeB kopoHaBиpycHoй иHфekции. Bcero B KpыMy, пo дaHHыM MecTHыx BлacTeй, зaperиcTpиpoBaHo 1116 cлyчaeB HoBoй kopoHaBиpycHoй иHфekции. 71 из Hиx зaBoзHoй из-зa rpaHицы, 107 cлyчaeB – из coceдHeй Poccии и BыяBлeHы пo koHTakTy c HиMи, BыздopoBeBшиx зa Becb пepиoд – 827 чeлoBek, yMepли 14 пaциeHToB oT kopoHaBиpyca.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye tarafından yarımadanıñ qanunsız ilhaqına qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı yarımada bütünley Ukraina nezareti altına qaytqance devam ettirmeli dep bildirdi martnıñ 12-nde, Büyük Briytaniyanıñ Ukrainadaki elçihanesi.
Bunen bağlı beyanat diplomatik temsilcilikniñ Twitterinde derc etilgendir.
«4 yıl evel Rusiye Qırımnı qanunsız ilhaq eterek, alâ daa ealige öz akimiyetini qabul ettirmege tırışa. Qırım Ukraina terkibine keri qaytqance, bizler Qırımnı ilhaq etkeni içün Rusiye qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı devam», –denilmekte haberde.
Avropa birligi Şurası martnıñ 12-nde, Ukraina topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligine qast etüv ve bozıluvına alâqadar olğanlarğa qarşı AB tarafından kirsetilgen sanktsiyalarnı daa yarım yılğa uzattı. Sanktsiyalar 150 şahıs ve 38 teşkilâtnen alâqalı olaraq, 2018 senesi sentâbrniñ 15-ne qadar devam etecek.
Buña bir cevap olaraq AB daa bir sıra sanktsiyalar kirsetken edi, hususan: 2018 senesi iyülnin 31-ne qadar devam etecek Rusiye iqtisadiyatınıñ muayyen saalarına qarşı kirsetilen iqtisadiy sanktsiyalar; Rusiye tarafından yarımadanıñ qanunsız ilhaqına qarşı Qırım ve Aqyarda üküm sürecek sıñırlav tedbirler. Olar 2018 senesi iyunniñ 23-ne qadar devam etecek.
Buña beñzer sanktsiyalarnı ABD ve «Yedi devlet gruppası»na kirgen diger devletlernen beraber daa bir qaç devlet kirsetti.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda aprel 17-de qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Riza Abdullayev vefat etti. Bunı Facebooktaki saifesine Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov bildirdi.
Bildirüvde: «Bugün, uzun sürgen ağır hastalıqtan soñ qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Riza Abdullayev vefat etti. Sentâbr 5-te o, 80 yaşını toldurmaq mumkün edi», – denile.
Umerov, cenazeniñ aprel 18 künü saat 14:00-te Bağçasarayda (Gasprinskiy soqağı, 34) olacağını bildirdi.
Abdullayevniñ qırımtatar milliy areketinde iştiraki aqqında daa tafsilâtlı malümatnı, tarihçı Gülnara Bekirovanıñ «Kyiv-92» tedbiri aqqında materialında oquñız.


text:
Küçlü qar Qırımda bir kün evelsi aqşam yağıp başladı ve, sinoptiklerniñ tahminlerine köre, daa bir kün devam etecek. Fevralniñ 12-nden 13-ne keçer gecesi Aqmescitte aylıq normasınıñ 50%-ı yağdı.
Qurtarıcılar, Qırımda arktik suvuq ava kelgeni içün fevralniñ 12-13-nde avalar suvuycaq, dep tenbiledi: qarğa keçken yağmur, bazı yerlerde pek küçlü yağmurlar, qar boranı, küçlü klegey buzlar, buzlavuq, pek küçlü şimaliy-ğarbiy yel (saniyede 30 metr, dağlarda saniyede 35 metrge qadar).
Qırım yaramay avanı nasıl qarşıladı – fotoresimlerimizde baqıñız.


text:
Fiolent burunı civarında, «Karavella» turistik bazası yanında, yalı qısımı eşildi. Zarar körgen yerniñ meydanlığı – tahminen 250 kare metrni teşkil ete. Bunı «Aqyar haberleri» bildirdi.
«İlk malümatqa köre, sahil boyu ve yol parçası eşildi. Qısmetimizge, insan qurbanları yoq. Qaza yerinde Aqyardaki FVN idare hadimleri vaziyetge qıymet kesip, eşilüvniñ aqibetlerini al etmek ve ealini qorumaq içün tedbir ala», – dep yazıla bildirüvde.
Kütleviy haber vastalarınıñ foto-resimlerine körmege mümkün ki, mesken binalar eşilgen yerden bir-qaç metr çette qala.


text:
Canköyde qırımtatar halqı sürgünliginiñ 70 yıllığına bağışlanğan hatıra yürüşi vaqtında iştirakçiler Mustafa Cemilevniñ adını tekrarlap kete edi.
Tsentr jurnalistskih rassledovaniy malümatına köre, Canköy ve Canköy rayonınıñ qırımtatarları şeer merkeziy yolları boyunca milliy bayraqlarnı alıp ve: «Millet! Vetan! Meclis! Qırım!» şiarlarını seslendirip kete edi.
Apansızdan iştirakçilerniñ bir qısmı «Mustafa!» adını bağırıp aytmağa başladı, kolonna da qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ adını seslendirmege başladı. Oña Qırım akimiyeti yarımadağa kirişni yasaq etken edi.
Polis, FSB hadimlerinden ğayrı, miting meydanını grajdan urbasına kiyingen, bronejilet, tayaq ve mahsus aletleri olğan insanlar sarıp aldı. Bu al mitingde bulunğan insanlar arasında memnüniyetsizlikni doğursa da, çatışma olmadı.


text:
Kiyevniñ memuriy mahkemesi mart 30 künü «Ukraina Kommunist firqasınıñ» yasaqlığı boyunca işni baqacaq.
Bunı Ukraina adliye Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«2015 senesi mart 30 künü, bazarertesi, saat 10:30 Kiyev memuriy mahkemesinde Ukraina adliye Nazirliginiñ itirazı boyunca «Ukraina Kommunist firqası»na nisbeten açılğan iş baqılacaq (firqanıñ yasaq etilmesi aqta)», – denile beyanatta.
Cumaertesi, mart 28-de, Rusiye kommunistlerniñ toplaşuvında Ukraina Kommunist firqasınıñ yetekçisi Pötr Simonenkonı RFKF prizidiumına sayladılar.


text:
Wels şahzadäse Çarlz
Çarlz, Wels şahzadäse (inglizçä Charles, Prince of Wales) yä ğadi şahzadä Çarlz, tulı isem Çarlz Filipp Artur Corc Windzor (inglizçä Charles Philip Arthur George Windsor) (1948, 14 noyäber, London) - Böyekbritaniä patşabikäse Yelizaveta II häm anıñ ire Edinburg hertsogı Filippnıñ ölkän ulı, Britanıä täxeteneñ warisı.
EşçänlekYзrәpTү
Şahzadä Çarlz xäyriät belän şöğellänä, 350 xäyriä cämğiätendä qatnaşa.
Anglikan çirkäwdä bulğanğa qaramastan, pravoslav dine belän qızıqsına, här yılnı Afon tawına (Grek ile) bara.
Polşa tatarları belän oçraşuYзrәpTү
Küp Polşa tatarları Britaniä öçen suğışta xärbi oçuçı bulıp qatnaşqannar.
Britaniä täxete mirasçısı, Wels şahzadäse Çarlz 2010 yılda Polşa tatar awılında "Krujinänı"da bula, istälekle çaralarda qatnaşa häm tatar oçuçısı batırlığı öçen räxmät belderä.
ĞailäYзrәpTү
1981 yılda Diana Spenser'ga öylänä.
Diana häm Çarlz ğailäsendä ike ulı tuğan: şahzadä William (1982) häm şahzadä Henri (Harri) (1984).
Läkin şuşı ğailä bäxetle bulmağan, 1992 yıldan alar ayırılıp torğannar.
1996 yılda Diana häm Çarlz räsmi räweştä ayırılışalar.
1997 yılda Diana avtohäläkättä wafat bula.
2005 yılda Çarlz üz iske söyärkäse Kamilla Parker'ga öylänä.


text:
Qırım Müftisi muavini Esadullah Bairov “Maneviy Yipek yolu. Tiklenüv. İntegratsiya” adlı Halqara ilmiy – diniy köntserentsiyada iştirak etti. Bu forum Bulğar şeerinde sentâbrniñ 3-5 künleri arasında keçirildi. Tedbir Rusiye Müftiler Şurası ve RF müsülmanları Diniy İdaresiniñ reisi şeyh Ravil Gaynutdin, Tatarstan Cumhuriyetiniñ Prezdenti R.N. Minnihanov ve TC ükümetiniñ desteginen teşkil etildi.
Esadullah Bairov “Diniy teşkilâtlar ile iş alıp baruvnıñ tecribesi ve müsülman cemaatçılığı arasında ekstremizmniñ ögüni aluv” mevzusında maruza azırladı. E.Bairov öz maruzasında qayd etkeni kibi, diniy idareler birleşip, sahte fikir ve ğalerge qarşı çalışa bileler. Bunıñnen beraber, Müfti muavini mekteplerde din derslerini kirsetmek teklifini seslendirdi.
“Biz başlanğıç sınıflardan başlap, din derslerini alıp barmaq kerekmiz. Balağa başından doğru malümat ve bilginiñ berilmemesi, ileride onıñ çeşit aqıntılarnıñ tesirinde qalmasına sebep ola bile”, – dedi Esadullah Bairov.
“Maneviy Yipek yolu. Tiklenüv. İntegratsiya” 2-nci Halqara konferentsiyası diniy idareler ve Rusiye, Qıtay, Merkeziy Asiya devletleri ve Avropa devlet müessiseleri arasında işbirlikniñ meydançığıdır: bu yerde em tecribe paylaşalar, em de terrorizm ve ekstremizm kibi ceryanlarğa qarşı tedbirlerniñ muzakeresi ötkerile, yaşlarnıñ terbiyesi ile bağlı meseleler köterile. Konferentsiyanıñ işinde Rusiye, Qıtay, Qazahistan, Özbekistan, Qırğızstan, Tacikistannıñ Diniy İdarelerniñ vekilleri, RF Prezidenti Administratsiyasınıñ azaları, KHC Devlet idaresiniñ din işleri boyunca hadimleri, tedqiqatçı ve alimler iştirak ettiler. Tedbirniñ soñunda nevbetteki konferentsiyanı Qırğızstannıñ paytahtı Bişkek şeerinde keçirmek teklifi yañğıradı. Müfti R. Gaynutdin aytqanı kibi, qırğızlı şerikler yüksek seviyede azırlanıp, bütün kerekli tedbirlerni alırlar.
QMDİ MDT matbuat hızmeti (Rusiye Müftiler Şurasınıñ malümatına esaslanıp)


text:
Bütündünya qırımtatar kongressi qırımtatar halqına muracaat etip, dünyanıñ angi köşesinde yaşağanına baqmadan, Qırımıñ işğalden azat etilmesi oğrunda, Vatanı, Qırımda öz-özüni belgilev aqqı oğrunda küreşmege çağıra.
Vesiqa Ankarada Kongress toplaşuvında, bazar künü, avgust 2-de, qabul etildi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Kongres iştirakçileri qırımtatar cemaat teşkilâtlarına, siyasiy ve içtimaiy müessise, milliy matbuat vastalarına ve qırımtatar milliy küreşine qol tutmağa istegenlerni Bütündünya qırımtatar kongressi etrafında birleşmege çağıra.
Muracaatta demokratiya yolu ile saylanılğan Qırımtatar Milliy Qurultayı, Qırımtatar Milliy Meclisi ve Bütündünya qırımtatar kongressine qol tutmaq ve öz faaliyetinde olarnıñ qararlarına riayet etmek çağıruvları bardır.
Bundan da ğayrı, qırımtatarlarnı qırımtatar tili ve milliy degerlerniñ saqlanıluvına ve canlandırılmasına, zemaneviy til ve medeniy müessiselerniñ teşkil etilmesine qoşulmaq, özara ve ailelerde ana tilinde laf etmege rica eteler.
Kongress vekilleri yarımadanı işğalden sebep terk etken qırımtatarlarnı Vatanı – Qırımğa qaytmağa çağıralar.
Bildirilgeni kibi, Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressi keçe. Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten ayırımları sebebinden forumnı Qırımda keçirip olamadılar. Bundan da ğayrı, yarımadağa kiriş Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yasaq etildi. Kongresske Meclis azalarınıñ çoqusı kelip olamadı. Olarnı forumnıñ keçirilüv künü «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.


text:
Qırımda keçken künü 338 koronavirus hastası qayd etildi, 25-iniñ hastalıq alâmetleri yoq, dep bildire Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
«253 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 84-ü daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı, 1 kişi çetelden keldi», – dep bildire Aksenovnıñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Onıñ malümatına köre, bir künde tüzelgenlerniñ sayısı 457 oldı, bütün müddet devamında 17 817 kişi tüzelgen.
Aksenov, yanvarniñ ortasına qadar yerli alış-veriş merkezlerinde kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvini ve food courtlarnıñ işini yasaqladı. Qırımda tek restoranlarda degil, ofislerde de korporativ keçirilüvi yasaq etildi.
Bundan evel Qırım akimiyeti şeer meydanlarında keçirilmesi planlaştırılğan bütün medeniy-kütleviy tedbirlerni yasaqladı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emrinen, Rusiye Mudafaa nazirligi Yalta ve Aqmescitte yuqunç ile küreşmek içün koronavirus hastahanelerini qura.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aprel 20-de aqşam Aqmescitte «Qırım» qırımtatar folklor ansambliniñ daa bir kontserti olıp keçti, bu sefer tedbir qadın-qızlarğa bağışlandı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Ey, güzel qızlar» kontsert programması qadın-qızlarğa bağışlandı. Ansamblniñ sanalaştırmalarında baş rollerni qızlar, qadınlar ve qartanalar aldı.
«Kontsert acayip oldı, er şey yahşı azırlandı, oyun ve artistler eñ yüksek seviyede ediler», – dep paylaştı teessuratlarınen seyircilerden biri.
«Qırım» ansambli 1990 senesi Aqmescitte quruldı. Onıñ müdiri ve bediiy reberi Ukrainada ve Tataristan Cumhuriyetinde nam qazanğan sanat erbabı Server Kakura ola.
Qırımtatar ansambliniñ maqsadı qırımtatarlarnıñ milliy muzıka, vokal ve horeorgrafiya sanatını saqlap qalmaq ve ileriletmek, canlandırmaq ve ğayrıdan tiklemektir.


text:
Qırım müsulmanları Diniy idaresinde destruktiv diniy fırqalarına bağışlanğan “İslâmda sektalar ve aqıntılar: tarih, alâmetler” mevzusında seminar ve lektsiyalar başlandı. Seminarlarnı Qırım Müftisiniñ muavini, islâm uquqı magistri Ayder İsmailov keçire. Diñleyicilernen keçirilgen subette Ayder İsmailov, bütün ealige, hususan, yaşlarğa, diniy aqıntılar ve destruktiv fırqalar aqqında malümat berilmesiniñ müimligini qayd etti. Bundan da ğayrı, yaşlarnıñ bu fırqalar ve aqıntılarğa celp etilüvi usullarını açıqladı.
Ayder İsmailovnıñ sözlerine köre, bilhassa, yaşlar içün zemaneviy telükege bağışlanğan lektsiyalar ve seminarlarnıñ mahsus kursını işlep çıqarmaq kerektir.
Nevbetteki lektsiya yanvar 30 künü QMDİ binasında keçirilecek. İlânlarnı qaçırmañız.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Cuma künü, iyün 19-da, Aqmescit ava limanında millionuncı turistni qarşıladılar. Bunı Qırımnıñ Kurort ve turizm nazirliginiñ matbuat hızmetinde bildirdiler, – haber ete TASS.
«Bu sene millionuncı turist Sankt-Peterburgdan kelgen Tatyana Şubina oldı. Oña sertifikat, Qırım Devlet şurasından ediye sertifikatı, «Yurigemnen Qırımnı sayladım» aktsiyasında iştirak etüvge davetname, yarımada boyunca ekskursiyağa sertifikat bağışlanıldı», – deyler matbuat hızmetinde.
Qırım ve Aqyar turoperatorları Birliginiñ prezidenti Boris Zelinskiy aytqanı kibi, «bu sene turistik mevsimi muvafaqiyetli olacağını tasdiqlağan delildir».
«Bu sene Qırımğa kelmege istegen turistlerniñ aqımı arttı. Ava limanımızğa seferlerniñ miqdarı arttı, em de parom keçitinde endi nevbetler yoq», – dey o.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti 2015 senesi yarımadağa 5 million turist kelecegi aqqında ayta.


text:
Qadı Aleksandr Generalov reisliginde Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi cuma künü, iyünniñ 4-nde, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apis cezasını üç ayğa uzattı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Böylece, Seytveli Seytabdiyev, Akim Bekirov, Rustem Seythalilov, Asan Yanikov ve Eskender Suleymanov sentâbrniñ 17-ne qadar apiste qalacaqlar.
Faallerniñ bildirgenine köre, «Hizb ut-Tahrir» mabüsleriniñ sıñırlav tedbirini uzatuv muracaatını prokuror Sergey Aydinov oturışuv soñunda berdi.
«O, mabüsler şaatlarğa basqı yapa, qaçmağa tırışa bile, dep ayttı ve maddeleri ağır olğanını qayd etti. İmaye itiraz bildirip, Siyar Paniç bütün şaatlar sorğuğa çekildi, dep qayd etti, qalğan advokatlar oña qol tuttı ve mahkemeni mabüslerni apisten azat etmesine çağırdı», – dep bildirdi faaller.
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Akim Bekirov mahkemede delillerni elinde tuttı ve olarnı yoq etmege tırışmadı, dep bildirdi.
«Men normal şaraitlerde yaşamaq, yahşı aş aşamaq içün ev apsine razım, apiste furun böceklerinen oturmağa ve domuz etli ve küflü aş aşamağa istemeyim», – dep ayttı Bekirov.
Asan Yanikov mahkemede prokurornıñ delillerini sebepsiz saya, dep bildirdi, gizli şaatlarnı ise yalancı dep adlandırdı.
«Bir şey bilmese, ne kibi basqı yapa bilemiz?», – dep bildire Yanikovnıñ aytqanlarını faaller.
Mart ayında Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Asan Yanikovnıñ istinafını red etti. Advokat Safiye Şabanova Yanikov davasınıñ malümatlarını ögrenüv aqqını sıñırlağan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesiniñ qararına qarşı istinaf şikâyetini berdi.
Hatırlatamız, fevralniñ 3-nde Vlasiha şeerindeki İstinaf arbiy mahkemesiniñ oturışuvında Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Seytveli Seytabdiyev, Akim Bekirov, Rustem Seythalilov, Asan Yanikov ve Eskender Suleymanov Rusiye mahkemesiniñ erkânını ve oturışuvdaki prokurornı çetleştirdi.
Yanvarniñ 18-nde Asan Yanikov ve Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» diger mabüsi Seytveli Seytabdiyev Aqmescitten Rostov-na-Donu SİZO-1-ge etap etildi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugı arbiy mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Cemil Gafarov, Servet Gaziyev, Alim Karimov, Seyran Murtaza ve Erfan Osmanovnıñ apis müddetini yarım yılğa uzattı, soñra olarnı Aqmescit SİZOsından Rusiyege etap etecekler.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ayatı farqlı vaqialar ile tolu edi. Fevral 10 künü – meşur qırımtatar cemaat erbabı, publitsist, ekim Amet Özenbaşlınıñ doğğan künüdir.
Amet Özenbaşlı Bağçasarayda ressam ve yazıcı Seid-Abdulla Özenbaşlı ve ömür arqadaşı Beyyeşerfeniñ qorantasında dünyağa keldi. Seid-Abdulla İsmail Gasprinskiyniñ basmahanesinde ressam ve hattat olıp çalıştı, «Terciman» gazetasında ara-sıra maqaleleri ve şiirleri basılğan edi. Babası hastalanğan soñ bir vaqıtları maddiy ceetten küçlü sayılğan qoranta parasız qaldı.
Ametniñ başlanğıç tasili mektepte keçti, qabiliyetli oğlançıq Aqmescitniñ rus gimnaziyasında da oqudı. «Cemiyet hayriye» müessisesi oquş masraflarını qarşılağan edi. İmtianlarnı alâ bergen oğlan bu güzel oquv yurtunıñ talebesi oldı, anda qırımtatarlar az edi, fuqare ailelerden tek Amet oquy edi.
1914 senesi gimnaziyanı medal ile bitirdi. Bu sene gençniñ maneviy ocası İsmail Gasprinskiy vefat etti, Amet oña «Oca» şiirini bağışladı.
O, Odessadaki Novorossiysk universitetiniñ tibbiy bölügine oqumağa kire. Amet – studentlerniñ cemaat faaliyetine qoşula, onı universitet studentleriniñ demokratik komitetiniñ reisi vazifesine saylaylar. Ğayeleriniñ şekillenmesine «Qırım talebe cemiyeti» ve «Vatan cemiyeti» (1909 senesi Noman Çelebicihan ve Türkiyede oquğan meslekdeşleri meydanğa ketirgen edi) büyük tesir etti.
1917 senesi fevral burjua inqilâbı cemaat teşebbüsini faalleştirip, çeşit teşkilât ve birliklerniñ meydanğa ketirilmesine sebep oldı. Amet Qırımğa qayta. 1917 senesi mart ayında Vaqtınca Qırım-Musulman icra komitetiniñ azası olaraq saylana. Noman Çelebicihan ve Cafer Seydamet ile beraber qırımtatar intellektualları vekilleri sırasına kire.
Özenbaşlı – güzel bir teşkilâtçı, Qırımnıñ şeer ve köylerinde yerli musulman komitetleriniñ şekillenme esnası bunı isbatlay. 1917 senesi mayıs ayında Moskvada Bütün Rusiye Musulmanları qurultayında ve Kiyevdeki Bütün Rusiye halqları qurultayında iştirak ete.
Özenbaşlı Kiyev toplaşuvında parlaq bir çıqış yaptı: «Bizler, artıq serbest olğan qırımtatar halqınıñ serbest oğulları, demokratik federativ cumhuriyeti şiarınen ileride bahtlı bir dost olaraq beraber yaşamamız içün sizge el uzatamız»...
1917 senesi oktâbr ayında Amet Özenbaşlı qırımtatar vekili olaraq Tavriya güberniyasınıñ komissarlar Köllegiyasına ve Halq temsilcileri şurasına kire. 1917 senesi noyabr 26-da Bağçasaraydaki Hanlar sarayında Qırımtatar Milliy Qurultayı tantanalı şekilde açıldı. Üyle namazından soñ Qurultay işine başladı... Milliy Qurultay Qırım Halq Cumhuriyetini ilân etip, anayasasını qabul etti. Qurultay özüni parlament olaraq ilân etti; maalesef, saylanğan ükümet bolşevikler tarafından quvuldı. Özenbaşlı, bir çoq ortağı kibi, gizlenmege mecbur oldı.
1921 senesi oktâbr ayında Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti quruldı. Amet Özenbaşlı Qırım pedagogika tehnikumınıñ («Totayköy pedtehnikumı») müdiri ola, anda 1924 senesi mart ayına qadar çalıştı. O vaqıt tehnikumda qırımtatar gumanitar ziyalıları çalışqan edi – professor Bekir Çoban-zade, Asan Çergeyev, Şevqiy Bektore, Abibulla Odabaş.
1924 senesinden 1927 senesine qadar Özenbaşlı maliye halq komissariatınıñ muavini oldı, 1927 senesi fevral ayından 1928 senesi aprel ayına qadar – Aqmescitteki üçünci hastahaneniñ nevropatolog ekimi olıp çalıştı.
O vaqıt istidatlı bir yazıcı ve publitsist olaraq ğayet meşur edi. 1917 senesi Özenbaşlı «O yıqıntılar altında» pyesasını yaza, «İleri», «Yaş quvet», «Qırım» mecmualarında tarih ve etnografiya maqalelerini derc ete. 1926 senesi Özenbaşlı «Qırım faciası» ve «Qırımtatarlarnıñ iceretinde çarlıq ükümetiniñ rolü» tarihiy-publitsistik işlerini yaza.
1928 senesiniñ başında Qırımnıñ Merkeziy İcra komitetiniñ reisi Veli İbraimovğa basqı yapılmağa başladı... Onıñ ortaqları da taqip etilgen edi. 1928 senesi aprel 12-den 13-ne keçer gecesi Amet Özenbaşlı Aqmescit dairesinde yaqalana. Tintüvden soñ qırımtatar milliy areketinen bağlı vesiqa ve kitaplar alındı. Özenbaşlı «Milli Firqa inqilâpqa qarşı milletçi firqasınıñ» işi boyunca apiske alındı. Sentâbr ayında onı Butırka apishanesine avuştırdılar.
Amet Özenbaşlı «Qırımnıñ inqilâpqa qarşı «Milli Firqa» firqasınıñ qurulmasında faal iştirak etüv», «Sovet ükümeti ve Bütünsovet kommunistleri firqasınıñ tedbirlerine qarşı küreşmek içün SSCB diger rayonlarında olğan milletçiler ile bağ pekitilmesi», «Türkiyede Qırımnıñ çetel icretinen bağlar» ile qabaatlanğan edi.
Üküm çıqarıldı – qurşunğa tizmek. Faqat tezden ölüm cezası yerine 10 yıllıq lager cezası berildi.
Özenbaşlı Belomorkanal, soñra – Uzaq Şarqqa yollanıla, 1934 senesi mart ayında Qırımda yaşamaq yasağınen azat etile. Novosibirskte yerleşe, soñra Dnepropetrovsk vilâyetiniñ Pavlogradına kete, anda ekim olıp çalışa. Ekinci cian cenki vaqtında Özenbaşlı Qırımğa qayta. Oña alman işğalci akimiyeti ile işbirligi yapmağa teklif eteler – olar o vaqıt eñ itibarlı qırımtatar cemaat erbaplarından birini öz tarafına çekecek olalar. Faqat Özenbaşlı natsilernen işbirligine qarşı çıqqan edi. İşğalci akimiyetniñ niyetlerini teşkermek içün Özenbaşlı 1942 senesi noyabr ayında memorandum azırladı: qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı ve Almaniyanıñ ortaq halqı olaraq tanımaq; vatanını terk etmege mecbur olğan qırımtatarlarnıñ keri qaytmasına yol bermek; kollektivizatsiya zamanında qırımtatarlardan alınğan topraqlarnı keri qaytarmaq; din teşkilâtlarına olarnıñ topraq malı – vaqıflarnı qaytarmaq...
Memorandum «şarq siyasetinen» oğraşqan baş alman qurulışlarına berildi, bunıñ kibi talaplarnıñ yerine ketirilmesi natsistler reberliginiñ planlarında yoq olğanı belli oldı...
Özenbaşlı çıqışta bulunıp, qırımtatarlar ilk evelâ işğalciler ile işbirligi aqqında degil, milliy menfaatlarını tüşünmeli, dep añlatmağa tırıştı
Özenbaşlı Qurban bayramında Bağçasarayda bulunıp, yerli musulman komiteti tarafından semetdeşleri ögünde çıqışta bulunmağa davet aldı. O, qırımtatarlar ilk evelâ işğalciler ile işbirligi aqqında degil, milliy menfaatlarını tüşünmeli, dep añlatmağa tırıştı... Evine qaytıp olamadıı: Özenbaşlı basqı yapılacaq dep, gizli-gizli Odessağa, soñra da Romaniyağa ketti. Mında sovet organları tarafından yaqalanıp, Moskvağa alıp ketirildi.
1947 senesi sentâbr ayında Amet Özenbaşlı 25 yılğa apiske alındı. Cezasını Kömi Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetinde çekti. 1955 senesi, Stalinden soñ, azat etilgen edi.
Apishaneden soñ Özenbaşlı tatası Naciyege Tacikistanğa kelgen edi, mında onıñ balaları Dilâver ve Meryem yaşağan ediler. Hocentte o nevropatolog olıp çalıştı.
Amet Özenbaşlınıñ qıyınlıqlar ile tolu ayatı 1958 senesi dekabr 4-de soñuna keldi. Onı eski Hocent mezarlığında defn ettiler.
1993 senesi avgust 8-de, merhumnıñ vasiyetlerine köre, onıñ qalıntıları Bağçasarayda maneviy ocası olğan İsmail Gasprinskiyniñ mezarı yanında ğayrıdan kömüldi.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Ramazan 2018 İftar Menü ve Fiyatlar
Beykapı Kebap Bursa Şubeler
Beykapı Kebap Eker Meydan Adres ve İletişim
Ekermeydan Çamlıca Mah. Lefkoşa Cad. no: 76/e-f Nilüfer / Bursa
Telefon Sipariş: 0224 528 00 00
Beykapı Kebap Eker Meydan Yol Tarifi Al
Beykapı Kebap Kükürtlü Adres ve İletişimKükürtlü Mah. Kükürtlü Cad No:30 Osmangazi Bursa
Telefon Sipariş: 0224 236 00 00
Beykapı Kebap Kükürtlü Yol Tarifi Al
Beykapı Kebap Dikkaldırım Adres ve İletişimHüdavendigar Mah. Dikkaldırım Cad No: 53 Osmangazi / BURSA
Telefon Sipariş: 0224 238 00 00
Beykapı Kebap Dikkaldırım Yol Tarifi Al


text:
Qırımda yañı tintüv ve apis etüv dalğası – bu Rusiye mahsus hızmetleriniñ plan ile stsenariy bounca yapqan areketleridir. Böyle fikirni Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov seslendirdi. Yarımadada vaqialar nasıl ketişatnen devam etecekleri ve Rusiye mahsus hızmetleriniñ Qırımdaki areketleri nasıl aqibetlerge çevirilecegi aqqında uquq qoruyıcı Qırım.Aqiqat muhbirine tarif etti.
– Abdureşit, Rusiye mahsus hızmetleri Qırımda yañı küç ile areket etkenleri ve terrorizmde qabaatlap musulmanlarnı apis etkenlerini siz nenen bağlaysıñız?
Qırımda terroristlerniñ bar olması – sade mücerretlik. Başqaca aytılsa – rus akimiyetiniñ uydurğan efsanesi
– Mesele terrorizm ve terroristlernen bağlı degil. Plan eda etile. Eki yıl devamında Qırımda sanki, Rusiyede yasaq etilgen, «Hizb ut-Tahrirnen» alâqalı olğan insanlar apis etile. Ve aynı zamanda soñki eki yıl devamında yarımadanıñ qırımtatar, musulman ealisi tarafından Qırımda iç bir atış, iç bir patlav eşitilmedi. Hulâsa: Qırımda terroristlerniñ bar olması – sade mücerretlik. Başqaca aytılsa – rus akimiyetiniñ uydurğan efsanesi.
– Bu «efsaneniñ» işke çevirilmesini nasıl izaatlarsıñız?
Coğrafik ceetten sistematik davranışlarını körmege mumkün. Lâkin terrorizmniñ territorial bağlılığı olmağanı belli de
– Yaqalav ve apis etüvlerniñ usuliyetine diqqat ayırmağa mumkün. Dört yigitten ibaret birinci gruppanı 2015 senesi yanvar ayında tutıp endi Rostovda terroristler olaraq mahküm ettiler. Bu Aqyar regionınıñ sakinleri edi. Nevbetteki gruppa – bu Qırımnıñ cenübiy qısımında yaşağan altı insan oldı. Soñra, aynı alâmet ile, üçünci gruppa – Bağçasaray sakinlerinden dört insan. Ve soñkisi – bu oktâbr 12 künü Aqmescit regionında beş insannıñ yaqalanması.
Coğrafik ceetten sistematik davranışnı körmege mumkün. Lâkin terrorizmniñ territorial bağlılığı olmağanı belli de. Bir terroristik taqımnıñ azaları farqlı şeerlerde ve regionlarda yaşamaq mumkünler.
– Bu neni ifade ete?
– Bizim vaziyetimizde bu rayonlar boyunca temizlev tedbirlerine beñzey. Nevbetteki temizlev angi rayonda olacağını tahmin etmeycem. Bir şey tam añlaşıla, iç bir terrorizm aqqında söz yürsetmege sıra tüşmey. Be apis etkenler de özleri bunı bileler. Sadece plan boyunca rayon-rayon temizlemeler ötkerile.
– Ya, eger de siz iç bir terrorizmniñ olmağanını deseñiz, bu temizlemeler nege kerek aysa?
– Bese-belli idarecilerge ögünden alınğan tedbirler aqqında esabat bermege kerek. Qırımda terroristlerniñ basqınlı yer alğanı aqqında malümat, raport bermege kerek. Dünya toplulığına mında terrorisler östürülgenini ve olarğa qarşı küreş alıp barılğanını köstermek istegi pek büyük olğanı bes-belli.
Dünya toplulığına mında terrorisler östürülgenini ve olarğa qarşı küreş alıp barılğanını köstermek istegi pek büyük olğanı bes-belli
Ayrıca bu küreşniñ özüne de diqqat ayırmağa mumkün. Çoqbalalı qorantalarğa saba erte urdurıp kirgen, silâlanğan mazallı erkekler «muvafaqiyet» ile kiçkene ve ufaq ballarnen «uruşqanlarını» tasavur etiñiz. Qayd etmeli ki, olar, qorqutılğan balalarnı yeñip, ğalip çıqalar.
Neticede isaiyat azır, taqiqatçı ve mehkemeciler işsiz oturmay. Unvanlar berile, illâ ki mukâfatlar da oladır. Propaganda içün malümat bar, diplomatlar içün malümat peyda ola. Bunıñ episi kerçek, ancaq terrorizmniñ özü – uydurulğan!
– Lâkin uquq qorçalayıcılarnıñ böyle faaliyetinden Rusiye içün menfiy taraflar da bar?
– Rusiyeniñ özü bütün sistemasınen beraber dünyada endi umumiy isim olıp qala. Şimdilik biz menfiy aqibetlerniñ tek başlağıçını köremiz, lâkin kelecekte olar ket-kete daa tesirli olacaqlar. Uquq qorçalayıcılar, halqara teşkilâtlar ve atta çeşit devletlerniñ mahsus hızmetleri vaziyetni taqip eteler. Bundan sebep Rusiyege qarşı sanktsiyalar da şiddetleştirile.


text:
Qırım musulmanları Diniy idaresini Poloniya Müftisi Tomas Mitskeviç ziyaret etti, dep haber ete QHA.
Ziyaret çerçivesinde Tomas Mitskeviç Qırım Müftisi Haci Emirali Ablayev ile körüşti. Olar yarımadada yaşağan musulmanlarnıñ problemlerini muzakere ettiler.
Poloniya Müftisiniñ aytqanına köre, bu onıñ birinci Qırım ziyaretidir, şimdi qırımtatarlarnıñ içtimaiy ve diniy problemlerini al etmek ihtiyacı bar.
«Men qırımtatar ağa ve ablalarıma keldim. Olardan şimdiki şaraitlerni ve qırımtatarlarnıñ diniy ve içtimaiy meseleleri boyunca nasıl etip çalışa bilgenimizni ögrenmege ister edim», – dep ayttı o.
Neşirniñ malümatına köre, Mitskeviç qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayı, Qırımtatar qadın-qızlar birliginiñ reisi Safinar Cemileva ile qonuştı. Poloniya Müftisi onıñ daa bir sıra körüşüvleri, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ile körüşüvi olacağını bildirdi.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynı Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda tutulğan ukrainalılarnıñ qorantalarına kerekli içtimaiy imaye berip, olarnı temin etmek içün Nazirler şurasına belli vazifeler bermesine çağırdı. Bu aqta ombudsmenniñ içtimaiy ağlardaki haberinde aytıla.
«Ukrainanıñ birinci qadını Olena Zelenskayadan er bir qorantanı şahsiy kontrol altına almasını rica etem. Ukraina baş naziri Denıs Şmığal ve ükümetniñ er bir azasını bugün Ukraina kontrolindeki topraqlarda anasınen beraber yaşağan er bir balanı şahsiy vasiylik altına almalarına, Ukrainağa qarşı silâlı istilâ neticesinde qanunsız alda azatlıqtan marum etilgen şahıslarnı ve qorantalarını içtimaiy qoruv ve uquqiy status ile bağlı qanun leyhasını acele azırlap, Ukraina Yuqarı Radasınıñ baqmasına bermege ve belli devlet içtimaiy programmasını tasdıqlamasına çağıram», – dep aytıla Denisovanıñ haberinde.
Onıñ malümatına köre, 133 Ukraina vatandaşı, şu cümleden 97 qırımtatarı, Rusiye tarafından siyasiy sebeplerden taqip etile.
Ukraina prezidenti, ömür arqadaşı ve ükümet azaları Denisovanıñ bu muracaatına daa cevap bermediler.
O, halqara ükümet ve ükümetten tış teşkilâtlarnı, hususan Qızıl Haçnıñ Ukrainadaki Halqara komitetini Rusiye apsinde tutulğan qırımlılarnıñ balalarına gumanitar yardım da köstermelerine çağırdı. Denisova, babaları azat etilsin dep, halqara alandaki küreşni de quvetleştirmege rica ete.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile kerçekleştirgen telefon subetinde Rusiye işğal etken Qırımda apiste tutulğan 22 qırımtatarınıñ azat etilüvini muzakere etti, dep bildirdi Ukraina prezidentiniñ ofis yolbaşçısı Andriy Yermak devlet yolbaşçısınıñ Donbas ziyareti vaqtında.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İşğal altındaki Qırım mahkemesi İlmi Umerovke nisbeten talap etilgen qabaatlavnen muqayese etilgenine köre, daa da ağır bir üküm çıqarmasınıñ manası –qırımtatarlarınıñ eñ meşur liderlerinden birisini ana toprağından quvmaqtan ibarettir. Onıñ apiste tutulması Moskvanı Umerovnıñ sağlığı içün mesuliyetli olmasına mecbur etken olur edi. Şartlı müddet onıñ Qırımda qalmasına sebep olacaq edi. Yaşav tarzındaki koloniya ise, Umerovnı Qırımdan sürgün etmekten başqa fursat bıraqmay.
Ancaq rusiyeli akimiyet olur da, asla körülmegen «gumanizm» olğanını farq etip, Meclis yolbaşçısınıñ muavinini azat etken kibi olsa, o onı, elbette ki, Rusiyeden, demek ki, Qırımdan da uzaqlaştırır. Qırım ve Moskvadaki yañı eykellerde ebediyleştirilgen Stalintekrarlamağa sevgeni kibi - insan yoq ise – problema da yoq demektir.
O ya da bu sebeplerden dolayı apiske oturtmaq ya da öldürilmesinden qorqulğan şahıslarnıñ quvulması - ananeviy sovet taktikasıdır
O ya da bu sebepten dolayı apiske oturtmaq ya da öldürilmesinden qorqulğan şahıslarnıñ quvulması – ananeviy sovet taktikasıdır. Aleksandr Soljenitsın, Nobel mükâfatınıñ laurteatı da SSCBnden sürgün etilgen edi. Andrey Saharov, ekinci Nobel layreatı da Gorkiy şeerine sürgün etilgen edi. Vladimir Putin, ruhuna köre çekist olaraq, cellâtlarğa tsinizm sanatına ögretken firqa hadimi Yuriy Andropovnıñ yahşı bir talebesi olıp çıqtı.
Hususan bu tsinizm sanatı sovetler devrinde ğarp siyasetçilerine Brejnevnen quçaqlaşıp, kommunizm rejimi keçmişte olğanı qadar pek qorqunçlı olmağanını iddia etmege imkân berdi.
Hususan işbu tsinizm sanatı bügünki künde Ğarptakilerniñ ekseriyetine Umerovnıñ davasınen Qırımdaki istilâcı rejimge nisbeten köz yummağa imkân berebilir. Bir de cellâtnıñ tsinik olması, o cellât olaraq qalmaz degen manağa kelmey.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
“Ana Tili Künü”ni Hayırlaymız!
Sayğılı vatandaşlarımız… 800 yıllıq yazılı menbaları olğan tilimizni coymaqtamız. Hepimiz yahşı bilemiz ki, halqımız 1783-ten bu küngece özüni qorçalamağa tırışa. Bizlerni 1944-nci sene bütünley yoq etmege istediler, halqımızğa açıqtan aytılmağan bir genotsid yaptılar. Amma çoq şükürler olsun, yoq olmadıq. Vatanğa qaytuv içün büyük bir küreş alıp bardıq. Bu vaqıtta insan haq-huquqları ve universal degerliklerden asla da qaytmadıq. Bu sebepten dünyada büyük bir itibar qazandıq. Lâkin sürgünlik vaqtında tilimizni, medeniyetimizni saqlamaq çoq qolay olmadı. Halqımız inanılmaz ğayret kösterdi. “Lenin Bayrağı”, “Yıldız” jurnali, Ğafur Gulam adına neşriyatta çıqqan kitaplar bu sebepten pek qıymetlidir. Olar pek müim bir vazife becerdiler.
Vatanğa qaytuvdan soñ medeniyetimizniñ yañıdan tiklenüvi için kösterilgen ğayret de diqqatqa lâyıqtır. Amma bütün bu vaqıt içinde diasporanen-Qırım arasında bağ üzülgeni de bir kerçektir. Çeşit sebeplerden Qırımdan çıqmağa mecbur olğan qırımtatarları da til ve medeniyetlerini saqlamağa oğraştılar, lâkin til meselesi kimse içün qolay olmadı.
Diasporada da medeniyet ve tilniñ qorçalanuvı büyük bir problemadır. Diasporada qurulğan teşkilâtlar öz ğayretlerinen bu mevzuda oğraşsalar da, afsus ki, tilimiz UNESCO’nıñ coyulmaqta olğan tiller cedveline kirsetilgendir.
İşte bu sebepden biz, diasporada bütünley qırımtatarca iş körecek “Tuvğan Til” saytını qurmağa qarar berdik. Maqsadımız tilimizni qorçalamaq, Vatan Qırımnen diaspora arasında bağ qurmaq, edebiyatımız, medeniyet ve sanatımıznıñ qorçalanıvu, tanıtılıvu, ögretilüvi ve inkişafı hususında faaliyet köstermek olacaqtır. Bu yolda dünyanıñ ne yerinde olsa olsun, gazetacılar, sanatçılar ve bu işke qoşulmağa istegen her kesnen çalışmağa isteymiz.
“Ana Tili Künü” qayd etilgen vaqıtta tilimizniñ saqlanuvı ve inkişafı mevzusında işleğen her kesten Allah razı olsun.
“Ana Tili Künü” hayırlı olsun.
Oya Deniz ÇONĞAR


text:
Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında qırımtatarlarğa destek numayışı keçirildi.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, tahminen elli insan toplanıldı: «ATR-den qollarıñıznı alıñız», «Reşat Ametov Rusiye işğalcileriniñ ellerinden öldi», «#StopCrimeanTatarsGenocide» yazıları ile plakatlarnı ketirdiler.
Bundan da ğayrı, faaliyetçiler «A4» kâğıtlarda qırımtatarlarnıñ taqibi aqqında malümatnı yazıp, olarnı Rusiye elçihanesi kirişiniñ yanında qaldırdılar.
«Qırımtatar ve ukrainlilerge qarşı işğalci akimiyetiniñ areketleri boyunca açuvımıznı bildirmege keldik. İşğal ile razı olmağan Qırım sakinlerine er kün basım eteler», – haber etti Qırım.Aqiqat saytına numayışnıñ teşkilâtçılarından biri, Tetâna Bezruk.
İnsanlarğa elçihaneden kimse çıqmadı, bina tamir işleri içün qapalı, hadimler müessisede bulunmay.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Evel qayd etilgeni kibi, mahkemeciler Şmidta, 2 ve Jidkov, 40 adresi boyunca yerleşken binalarnı em de «Yıldız» mecmuasınıñ muarririyeti yerleşken ofisni qapatmağa qararını çıqardılar. Bu binalarnıñ içinde qırımtatar milliy Meclis ofisleri, «Avdet» gazetasınıñ muarririyeti ve diger teşkilâtlar buluna.
Sentâbr 24 künü «ATR» qırımtatar telekanalını ekstremizmde qabaatladılar. Mütenasip mektüp telekanalnıñ yolbaşçılığına Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezinden keldi. Mında telekanal «milliy ve diniy mensüplik boyunca ola bilecek ayırımlar aqqında fikirni tarqata, cemaatçılıq arasında Rusiyege qarşı keyf olmasına sebep bere, qırımtatar cemaatçılığı içinde akimiyet ve onıñ areketlerine sayğısızlıqnı doğura, böyleliknen ekstremist faaliyetiniñ telükesi peyda ola» dep yazılğan edi.


text:
«İslâm nurı» Dnepropetrovsk musulman cemiyeti ve «Kiyevdeki Qırım Cemiyeti»niñ vekilleri «Al-Mustakbal» İslâm medeniy merkeziniñ azaları ile iyül 17 künü Malaysia Airlines şirketiniñ yolcu uçağı felâketinde elâk olğan musulmanlarnıñ hatırasına dua ve cenaze merasimini keçirdiler.
Bunı Qırım Cemiyetiniñ Facebook saifesinde bildireler.
Elâk olğan 298 yolcudan 43 insan – Malaysia, daa 12 – Indonesia vatandaşı edi. Yolcularnıñ diniy mensüpligi belli degil. Amma Malaysia sakinleriniñ 2/3 qısmı özlerini musulman olaraq tanıtalar – dep bildire The Wall Street Journal internet-neşiri. Resmiy malümatqa köre, Indonesia sakinleriniñ 88% da musulmandır.
Vefat etkenlerniñ qorantalarına taziyeler bildirildi.


text:
Usı jıldıń 7- sentyabr kúni Qaraqalpaqstan Respublikası Tórtkúl rayonı "Toshkent" MPJ xızmetkerleri hám puqaraları qatnasıwında Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2020-jıl 11-noyabrdegi «Ózbekstan Respublikasında 2023-jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlanıw hám onı ótkeriw ilájları tuwrısında»ǵı 710-sanlı Qararınıń orınlanıwı barısında úgit-násiyat jumısları alıp barıldı.
Ilájda Tórtkúl rayonı statistika bólimi xızmetkerleri tárepinen Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 710-sanlı Qararınıń mazmun-mánisi tuwrısında túsinikler berip, xalıqtı dizimge alıwdıń maqseti, dizimge alıwdıń ne ushın zárúrligi hámde qararda xalıqtı dizimge alıw sorawları tastıyıqlanǵanlıǵı tuwrısında túsinikler berip ótildi.
Bul qararda «Ózbekstan Respublikasında 2023- jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlanıw jáne onı ótkeriw tártibi tuwrısında» nızam, xalıqtı sınaw tárizinde dizimge alıw processine biriktiriletuǵın shaxslar miynetine haq tólew muǵdarı, Ózbekstan Respublikasında 2023- jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlıq kóriw hám onı ótkeriw hámde nátiyjelerin járiyalaw boyınsha «Jol kartası» tastıyıqlanǵanlıǵı barısında túsinikler berildi.
Málimleme xızmeti


text:
Onıñ mukâfatları: o QMC stipendiatı, Ukraina Prezidenti stipendiatı, İ.Gasprinskiy adına mukâfat laureatı, Al Buhari imamnıñ nesili içün Aziz Saud al-Babtin mukâfat laureatı (Saudiy Arabistan 2000s),12 tarih ilim namzetini azırladı.
O Herson vilâyetinde doğıp, Aqmescitke, universitetke kirmek içün, 1985 senesi keldi – onıñ Qırım tarihına qoşqan issesi pek qıymetlidir.
Onıñ eñ sevimli mevzulardan birisi, qırımtatar halqının tarihı ve qırımtatar halqınıñ belli maarifi İsmail Gasprinskiyniñ ömür ve faaliyetidir.
Viktor Yüryeviçniñ işleri qırımtatar halqınıñ tarih ve medeniyetiniñ çeşit ceetlerini qaplay. Professor – «İslam v Krımu: Öçerki istorii funktsionirovaniya musulmanskih institutov», «Ismaïl Gasprinskiy - miskiy golova Bahçisarayu» ve Qırım ve Ukraina tarihına bağışlanğan daa nice kitaplarnıñ müellifdeşi edi. Viktor Yüryeviç halqara ilmiy dairelerde Gasprinskiyniñ faaliyetinen oğraşqan alim kibi belli edi.


text:
Poroşenko, Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasını ilhaq etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarını daa faal surette qolçalamağa davet etti.
Bunı o, Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasınıñ reisi Abdüllâtif bin Raşid Az-Ziyani ile körüşüvi esnasında söyledi, dep bildire Poroşenkonıñ haber hizmeti.
Körüşüv esnasında Ukraina devletiniñ yolbaşçısı “qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni taqdim etti”.
Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasına Suudiy Arabistan, Bahreyn, Birleşken Arap Emirlikleri, Quveyt, Qatar ve Oman kireler.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini Qırım ve Aqyarnıñ (Sevastopolniñ) vaqtınca işğali başlanğan künü dep ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko münasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye işğalni red ete ve bunı “tarihiy adaletniñ tiklenilmesi” depadlandıra.


text:
Apiske alınğan qırımtatar vatandaş jurnalisti ve faali Nariman Memedeminov mayısnıñ 7-nde Rusiye Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvına elnen yazılğan yazuvlı şiarlarını alıp ketirdi. O, «Biz – Qırım birdemligimiz» fleşmobına qoltuttı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Advokat Edem Semedlâyev maña «Biz – Qırım birdemligimiz» fleşmobı aqqında tarif etti, mında olsam da, martnıñ 27-nde apiske alınğanlarğa qoltutmağa qarar berdim», – dedi Memedeminov mahkemede.
O, «Qırımtatarlarsız Qırımmı?», «Yañı qabaatlar – yañı yalan», «18.05.1944 – satqınlar – sürgünlik. 2014 senesi – bugün – ekstremist ve terroristler – baa ne olacaq?» kâğıtlarını da köterdi.
Oturışuvda Memedeminov qafeste tutulğanına esaslanıp, prokurornı çetleştirmege rica etti: «Bu «quşhanede» bulunğanım aqlarımnı boza, dep tüşünem. Advokatlarnıñ yanında olıp, eñ azında yazma masasını qullanmağa ister edim».
Mahkeme muracaatını qanaatlendirmedi, oturışuv devam ete, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Mayısnıñ 7-nde Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Nariman Memedeminovnıñ sıñırlav tedbirini 2019 senesi iyünniñ 15-ne qadar uzattı.
Salı künü, mayısnıñ 7-nde, Nariman Memedeminov 36 yaşını toldurdı.
2018 senesi martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Halqara mahkemede «Ukraina Rusiyege qarşı» davası boyunca Rusiye eyyetiniñ erkânında Qırımnıñ Rusiye tasil, ilim ve gençlik naziriniñ muavini Ayder Ablâtipov bar. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde bildirdi.
«Rusiye istilâcıları 40-tan ziyade insandan ibaret eyyet ile keldi, olarnıñ arasında printsipleri olmağanınen belli olğan «Qırımnıñ tasil naziriniñ muavini» Ayder Ablâtipov da bar», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Felemenk Ablâtipovğa bir kerelik viza berdi, «çünki taraflardan biri onı oturışuvğa mahkeme esnasınıñ iştirakçisi dep kirsetti».
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, «Rusiye tarafı bunı Qırımnıñ halqara tecritiniñ bozuluvı» dep tanıtmağa tırışacaq, amma «mahkeme oturışuvı yekünlengen soñ Ablâtipov Felemenkten acele ketmeli».
İyünniñ 3-nden 7-ne qadar Gaagada BM Halqara mahkemesinde Terrorizmni maliye etüv ile küreş ve bütün ırqiy ayırım şekillerini yasaqlavğa dair «Ukraina Rusiyege qarşı» davasınıñ ağzaviy diñlevleri olacaq. Diñlevler devamında Rusiye bu organ «Ukraina Rusiyege qarşı» mahkeme davasını baqamaz, dep israr etecek ola.
Ukraina Tış işler naziriniñ muavini Olena Zerkal Ukraina eyyeti «Rusiye propagandasınıñ daa bir portsiyasına maneviy şekilde azır», dep bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mahkeme diñlevlerine Gaagağa keldi.
2017 senesi Ukraina BM Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı dava açtırıp, onı Ukrainada terrorizmnm maliye etip qoltutqanı içün, em de Ukrainağa qarşı istilâ çerçivesinde ayırım yapqanı içün mesülietke çekilmesini talap etken edi. Vaziyetni köz ögüne alğan mahkeme 2017 senesi aprelniñ 19-nda Ukrainanıñ talabınen Rusiyege qarşı vaqtınca tedbir almağa qarar qabul etti.
Vesiqada Rusiyeden Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağını lâğu etmesi ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil aluvnı temin etmesi talap etile.


text:
Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde faaller halq deputatlarından insaniyetlilikke qarşı cinayetler, arbiy cinayetler ve istilâ içün ceza berilmesini belgilegen qanun leyhasını (№9438) qabul etmesini talap etti.
Aktsiyanı Ukraina Helsinki insan aqları birligi teşkil etti. «Kremlniñ siyasiy mabüsleriniñ tuvğanları» cemaat birleşmesiniñ vekilleri aktsiyağa qoltutmağa keldi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Faallerniñ bildirgenine köre, Ukraina qanunları halqara qanunlar kibi hususan Qırım ve Donbasta arbiy cinayetler ve insaniyetlilikke qarşı cinayet işlegen insanlarnıñ cezalandıruvını belgilemey.
«Donbasta ya da Qırımda ukrainalılarnı işkencege oğratqan insanlarnı mesüliyetke çekmege imkân bergen bir de bir norma ya da qanun maddesi yoq. Bizler aqım, boğuv, beden zorbalıq ile işkencege oğratqan quvetçiler ve arbiylerniñ areketlerini aytamız. Bugünde-bugün, Ukraina qanunlarına köre, bular yımşaq şekilde cezalandırıla bile. Şu sebepten Yuqarı Radadan milliy qanunlarnı halqara normalarğa uyğunlaştırmasını talap etemiz, bunıñ kibi cinayetler içün ceza olmalı», – dep tarif etti İgor Kotelânets, «ukrain diversantları davası» boyunca mahküm etilgen Yevğen Panovnıñ qardaşı.
Mart ayında ABD Devlet departamenti dünyada insan aqlarına dair er yıl azırlağan maruzanı taqdim etti. Vesiqada işğal altındaki Qırım aqqında da söz yürsetildi. Devlet departamentiniñ qayd etkenine köre, yarımadada insanlar hırsızlana, işkencege oğratıla, siyasiy sebeplerden qanunsız şekilde apiske alına.


text:
Ukrainada, ilhaq etilgen Qırımdan mecburen köçken balalar içün «Genç alimler içün yazlıq mektep»ni keçirmek maqsadınen paranıñ toplanması başlandı. «Alem» cemiyet teşklâtı, Küçük ilimler akademiyasınıñ «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyasınen beraberlikte bunıñ teşkilâtçıları ola.
Teşkilâtçılarnıñ bildirgenine köre, leyha 13 yaşından 17 yaşınace balalar içün bir aftalıq medeniy-ilmiy programmanıñ keçirilmesini közde tuta. Onıñ esnasında talebeler qırımtatar tarihı, tili, medeniyeti ve sanatı boyunca bilgilerini terenleştire bilecekler.
Teşkilâtçılar, daa soñra «Genç alimler içün yazlıq mektep»niñ iştirakçileri 2018-2019 oquv senelerinde öz ilmiy işlerini Küçük ilimler akademiyasınıñ «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyasında qorçalaycaqlar, dep qayd ettiler.
Bildirüvde: «Medeniy-bediiy alannı yaratuv, yani muzeyler ve resimler galereyalarını ziyaret etüv ve Kiev boyunca ekskursiya «Genç alimler içün yazlıq mektep» programmasınıñ ayırılmaz qısmı ola! Tamam bu areketler halqara münasebetlerdeki kerginlikni yoq etmege yardım etecek ve, ondan ğayrı, medeniyet ve sanat vastasınen balalarnıñ ukrain cemiyetine integratsiyasına hizmet etecekler», – denile.
Ukraina Küçük ilimler akademiyası bazasında 2017 senesiniñ dekabrinde umumtasil mektepleriniñ talebeleri içün «Qırımtatar hümanitaristikası» sektsiyası açıldı.
Ukrainanıñ qıtadaki qısmında qırımtatar tilini TMU ile bir arada Taras Şevçenko adına Kyiv Milliy universitetinde ögreneler.


text: Ömer HAYYAM Kırım Tatarcaya çeviren: Ablâziz Veliyev Antivka, Akmescit, 2016. ISBN: 978-5-9907857-1-7 104 sayfa. İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronom Ömer Hayyam’ın yazdığı “Rubailer” kitabı Kırım Tatarca basıldı. Ünlü şairin dörtlükleri, Kırım Tatarcaya yazar, şair ve araştırmacı Ablâziz Veliyev tarafından tercüme edildi. Basılan “Rubailer” kitabında Kırım Tatar ressam Zarema Trasinova’nın resimleri yer aldı. Kitabın kapak tasarımı Leyla Trasinova tarafından hazırlandı. Kitap Akmescit’in “Antikva” yayınevi tarafından basıldı.


text:
Qırımda mahbüslerge Rusiye vatandaşlarınıñ pasportlarını bermege ve qararlarnı deñiştirmege başladılar. «Golos Ukrainı» gazetası yaza ki, birinci Rusiye vesiqalarını Aqmescitteki ceza kolonnalarından birinde bulunğan mahbüsler elde etti.
Aynı vaqıtta ğıyabiy şekilde yañı qararlar çıqarıla – Ukraina cinaiy kodeksiniñ maddeleri Rusiye CK maddelerine keliştirildi.
Bazı allarda ceza daa da ciddiy ola, çünki Rusiye qanunları bayağı sert, qayd ete gazeta.
«Golos Ukrainı» bildire ki, Qırım SİZO ve apshanelerinde aşayt mahsulatı ve ilâclar ketirilmesinen bağlı problemler peyda ola.


text:
ATR qırımtatar telekanalına qarşı basqı tezden onıñ qapatılmasınen yekünlene bile. Bu aqqında Qırım.Aqiqat saytında olğan telekanal beyanatınıñ metninde aytıla.
«ATR qırımtatar telekanalı iç bir vaqıt «teşviqat», «fikirlerni qıstırması», «milletlerara dava doğurması», «ekstremizm çağrısı» ve bizni diger sebepsiz qabaatlağan günâhlarnen oğraşmadı», – aytıla beyanatta.
Mında qayd etile ki, ATR formatı – medeniy-maarif ve informatsion yayınlar, maqsadı ise – qırımtatarlarnıñ tili ve medeniyetini inkişaf ettirmek, Qırımnıñ çoq medeniyetli cemaatında eyi qomşulıq printsiplerni şekillendirmek, seyircini yarımadada ve ondan tış olıp keçken adise-vaqialarnen tanış etmektir.
«Bu arada, telekanalnıñ aynı bu mevamı onıñ «cadı avı» obyekti olmasına sebep oldı, ve, ATR etrafında olğanlarğa köre, akimiyetniñ nevbetteki adımı onıñ qapatılması olması mümkün», – aytıla beyanatta.
Hatırlatamız, sentâbr 24-te telekanal reberligi Ekstremizmge qarşı areketler Merkezinden «milliy ve diniy mensüplik boyunca ola bilecek ayırımlar aqqında fikirni tarqata, cemaat arasında Rusiyege qarşı keyf olmasına sebep bere, qırımtatar cemaatçılığı içinde akimiyet ve onıñ areketlerine sayğısızlıqnı doğura, böyleliknen ekstremist faaliyetiniñ telükesi peyda ola» kibi mektüp aldı. Telekanal yolbaşçılığından vesiqalarnı ve kanalda işlegen bütün insanlarnıñ cedvelini talap ettiler.
Sentâbr 30-da Qırım «Devlet şurasınıñ» informatsion siyaset, bağ ve kütleviy alâqalar boyunca Komitet reisi Sergey Şuvaynikov Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında «rusiyeli Qırım aqqında menfiy şekilde aytqan jurnalistler aqqında» bildirip, ATR jurnalistlerini de hatırlattı.
Oktâbr 3-te Krımskiye izvestiya parlament gazetasında Qırımnıñ «Cemaat palatası» reis muavini Aleksandr Formançuknıñ intervyüsı çıqtı. O, «ATR bunıñ kibi informatsion siyasetni aselet alıp barıp, Qırım qırımtatar halqınıñ razılığı olmağanda Rusiye terkibine kirdi kibi fikirlerni darqata», dep ayttı ve «arbiy strukturalar daa kendi sözüni aytacağına» ümüt beslegenini bildirdi.
Mayıs 16-da baş müdirniñ informatsion siyaset boyunca muavini Lilâ Bucurovağa ve telekanal saibi Lenur İslâmovğa Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya imzalağan «ekstremistik faaliyetine qarşı ve kütleviy haber vastaları aqqında qanunlar bozulmamaq kerekligi aqqında tenbi» keldi.


text:
Qırım meselesinen oğraşqan onlarnen kütleviy haber vastaları «Qırım meselesi» leyhası çerçivesinde Qırımda işğalge qarşı çıquv künü munasebetinen marafon keçirecekler. Marafon fevral 26-da saat 19-da başlaycaq.
Yayınnı UA: Perşiy, ATR, Çernomorskaya TRK telekanallarında, Hromadske.TV, Qırım.Aqiqatta, «Ukrainskaya pravda», «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy», QHA, «Golos Krıma», Obşçestvennoye Radio saytlarında seyir etmek mümkün.
2014 senesi fevral 26-da QMC Yuqarı Radası yanında Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve olarğa qarşı çıqqan Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov reberliginde «Rus birligi» firqası faalleriniñ mitingi olıp keçti. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Ukrainada fevral 26-27 künleri Qırım Muhtar Cumhuriyeti işğaliniñ ekinci yıllığına bağışlanğan tedbirler keçirilmekte. «Qırım – Ukrainadır!» haber-bağ kampaniyası devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası fevral başında «2016 senesi hatıra künleri ve yubileylerni qayd etüv» qararını qabul etti. Oña binaen fevral 26 künü devlet seviyesinde qayd etilecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Aqmescitniñ soqaqtaki satıcılarını yañı para cezaları ve «halq imayesiniñ» taqımları bekley.
Bunı Aqmescit şeer yolbaşçısınıñ muavini Teyfuk Gafarov Dmitriy Ulyanov soqağındaki alış-verişni yoq etkende ayttı. Onıñ bildirgenine köre, bunıñ kibi areketler şeerdeki qanunsız ticaret problemlerini al etmege imkân bermey, dep ayttılar Aqmescit şeer yolbaşçılığınıñ matbuat hızmetinde.
«Bizler para cezalarını arttırmağa teklif etecekmiz. Bugünki miqdar – 500-2000 biñ ruble – bir kimseni qorquzmay», – dep ayttı o.
Gafarovnıñ aytqanına köre, soqaqtaki alış-veriş ile küreşke samooborona vekilleri de celp etilecek.
Bundan evel Teyfuk Gafarov Qırımtatar Milliy Meclisiniñ uquq idare yolbaşçısı edi.


text:
Oktâbr 24-den itibaren ruzgârdan sebep qapatılğan Keriç parom keçiti avağa köre işine başlay. Bunı «Deñiz müdirligi» şirketiniñ vekili TASS agentligine bildirdi.
«Oktâbr 26-da saat 06:30'da paromlar yüklenmege başladı. Keçit furtuna havfı vaziyetinde avağa köre çalışa», – dep aytıla haberde.
Neşirniñ qayd etkenine köre, yel biraz toqtaldı, böylece paromlarğa seferlerni başlamağa imkân bergen «boşluq» peyda oldı.
Bundan evel Kreml kontrol etken Qırım Fevqulâde vaziyetler hızmeti bildirdi ki, oktâbr 24-26 künleri yarımadada küçlü furtuna yeli esecek. Şu sebepten Keriç parom keçitiniñ işi bozula bile.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesi ile birleştirgen esas naqliye bağıdır. Ukraina qanunlarına köre, Keriç keçiti üzerinden Qırımğa kiriş yasaq etile ve devlet sıñırını keçüv qaideleriniñ bozulması sayıla.


text:
Aprel 6 cumaaqşamı künü Aqmescit şeeriniñ merkeziy bazarında kütleviy surette insanlar tutıla.
Qırım.Aqıqat muhbiri bildire ki, merkeziy bazarnı Rusiyeli OMON sarıp aldı.
Şaatlarnıñ sözlerine köre, silâlı quvetler «slav qıyafetinde olmağan şahıslarnı» tutalar. Yaqalanğanlarnen bir avtobus «E» merkezine yollanıldı, deyler adamlar.
Qırım.Aqıqat muhbiri, bazarğa üç «Gazel» maşnası ketirgenli ve olarğa tutılğan adamlar oturtılğanını bildire.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinov, Aqmescitniñ bazarında yaqalanuvlar aqqında haber alğanını Facebookta yazdı.
Bildirüvinde: «Adamlar telefon açıp Aqmeccitniñ merkeziy bazarını silâlı quvetler sarğanını ve insanlar yaqalanğanı aqqında haber bereler», – dep yazılğan.
Qırımlı uquq qoruyıcı organlar Aqmescit bazarında yaqalanuvlar aqqında resmiy izaat bermeyler.
Bu Rusiyeli silâlı quvetlerniñ Aqmescit ve Qırımnıñ diger şeerleriniñ bazarlarında yapqan birinci kütleviy yaqalavı degil. 2016 senesi aprel 6 künü saba Rusiyeli silâlı quvetler Aqmescitniñ bazarlarında kütleviy şekilde vesiqalarnı teşkirgen ediler ve adamlarnı tuta ediler.
Qırımlı advokat Jan Zapruta, silâlı quvetlerniñ areketlerini izaatlar eken, Aqmescitniñ bazarlarında vatandaşlarnıñ kütleviy yaqalanması «Rusiye silâlı müessiselerniñ qullanması içün «malümat bazasını» toldurmaq maqsadınen yaqıldı» dep aytqan edi.
2014 senesi noyabr 15 künü Aqmescitniñ «Lokomotiv» bazarında sıfatı slavân olmağan satıcılar kütleviy şekilde yaqalanğanı aqqında haber etilgen edi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri ve Meclis azalarında tintüvler sıqlaştı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Qırımda koronavirus hastaları içün hastahane yerleriniñ 95%-ı tolu, dep bildire Qırımnıñ Rusiye ükümeti. Akimiyetniñ malümatına köre, al-azırda 31 hastahanede 3949 yer açıldı.
«Aqcigerlerni suniy avalandıruv – 176 reanimatsiya yeri, 60 reanimatsiya olmağan yer, 1293 yer oksigen bere, 2656 yerde oksigen berilmey», – dep bildire Qırımnıñ Rusiye baş nazir muavini Yelena Romanovskayanıñ aytqanlarını «Krım24».
Qırımnıñ Nazirler şurası saytında bu malümat yoq.
Keçken afta Romanovskaya Qırımda koronavirus hastahaneleri hasta tolu, dep bildirgen edi.
Qırımda bir künde qayd etilgen koronavirus hastalarınıñ sayısında rekord devam ete. Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ malümatına köre, keçken künü 526 COVID-19 hastası qayd etile. Pandemiya vaqtında Qırımda bir künde o qadar hasta daa qayd etilmegen edi.
Hasta sayısı artqanı içün Qırım akimiyeti COVID-19 hastaları içün qoşma yerler açıla, dep bildirdi.
Qırımda koronavirus pandemiyası sebebinden kirsetilgen yüksek seviyeli azırlıq rejimi dekabr ayına qadar uzatıldı. Oktâbrniñ 11-nde Qırımda yañı koronavirus sıñırlavları işke tüşürildi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda Aqmeçit (Çernomorskiy) rayonınıñ Novoselskoye köyünde üç qatlı mesken evniñ yanğınında bir adam elâk oldı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, ev mansardası tamamınen yanıp bitti. Yanğın eki saatta söndürildi. Qurtarıcılar, işlerine gece qaranlığı, tütün ve küçlü yel keder etkenini ayttı. Yanğın 400 metr kvadratnı qapladı. Bir adamnı qurtarıp oldılar. Facia sebepleri daa belli degil.
Martnıñ 1-inde Aqmescitte Selskaya soqağında eki qatlı ev yanğan edi, andan 30 adam tahliye etildi.
Fevralniñ 5-inde Kezlevde (Yevpatoriya) çoq qatlı binada yanğın çıqqanından bir insan elâk oldı, 17 ev sakini tahliye etildi, olarnıñ arasında bir bala dep bildirile edi.


text:
Sıñır bekçileri ve Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri Mariupolde arbiy qısımğa ücüm etken ve Qırımğa qaçacaq olğan eki Ukraina vatandaşını yaqaladı.
Bunı Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Yakalanğanlar qıtaiy Ukrainadan Qırımğa «Çonğar» nezaret noqtasından «Donetsk-Yalta» sefer avtobusı ile kirecek oldı.
Vesiqalarnıñ teşkerüvi vaqtında sıñır bölügi Ukrainadan tariklerge alâqası olğan insanlarnıñ çıqacağını nazarda tutıp, olarnı qoşma teşkerüv içün yaqaladı.
Ukraina havfsızlıq hımzetiniñ hadimleri ile birlikte erkekler Mariupolde arbiy qısımınıñ ücüminde iştirak etkenlerini belgilediler. Olarğa nisbeten cinaiy taqiqat açılğan edi.
Yaqalanğanlarnı militsiya hadimlerine teslim ettiler.


text:
Bunı New York Times neşirge esaslanıp, Radio Svoboda bildirdi.
Rusiye prezidenti Putinniñ Qıtay ziyaretinden evel beklenile edi ki, siyasiy meseleler boyunca mevamlarınıñ yaqın olğanı gaz añlaşmasınıñ imzalanuvında büyük rol oynamaq kerek edi.
Putinniñ QHC reisi Si Tszinpin ile muzakerelrinden soñra Rusiye devletiniñ başı temsilcisi Dmitriy Peskov jurnalistlerge gaz saasında işbirlik boyunca Rusiye-Qıtay muzakereleri «devam etkenini» bildirdi.
«Sinhua» çin informatsion agentligi eki memleketniñ liderleriniñ körüşüvinden soñ Putinniñ Rusiyeden Qıtayğa kelecek gaznıñ fiyatları aqqıda muzakereleriniñ «inkişafı» ile memnün olğanı aqta sözlerini bildire.
Yaqında malüm oldı ki, Slovakiya gaznıñ Ukrainağa qaytaruvına azırlana eken.


text:
18 avgustta aqşam üstü Ylta şeerinde sağlıq saqlav naziriniñ mesleatçısı, 41 yaşlı İgor Lanskoy elâk oldı.
Bu haberni Rusiye sağlıq saqlav nazirliginiñ internet saytında bildirdiler.
«Rusiye Federatsiyasınıñ sağlıq saqlav nazirligi, tünevin nazir mesleatçısı, 41 yaşlı İgor Lanskoy faciya neticesinde elâk olğanını haber ete», – degen yazuv cumaertesi aqşam nazirligin saytında peyda oldı.
Nazirlikte haber etkenlerine köre, 41 yaşlı İgor Lanskoy Yaltada raatlanğan vaqtında bozğun avağa tüşip, yıldırım vaqtında, yaşın uruvı neticesinde elâk oldı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text: Ufağa nigez saluçı Mixail Nağoyğa häykäl quyıldı. Anı “Işanıç” isemle tözeleş-torlaq kooperativı räise Niqolay Şvetsov quydı. Häykäl xakimiät röxsätennän başqa yasaldı häm başqalanıñ Kooperativ bistäsendä, şäxsi cirgä quyıldı. Nağoy häykäle älegä räsmi açılmağan. Niqolay Şvetsov häykäl yasawçı sınçığa höcüm buluın, internet aşa häykälne cimeräçäkläre turında kisätülär kilüen äytte. Eşquar süzlärençä, häykälgä yıraq tügel Premyer-ministr Rafael' Baydäülätovnıñ yortı urnaşqan, ä anı täwlek äylänäse saqlıylar. Şuña Şvetsov häykälgä höcüm bulmawı da ixtimal dip uylıy. Häykälneñ räsmi açılu köne älegä bilgelänmägän.


text:
Mekkede, Rusiyeniñ SAQ-daki baş konsulı Bagavudin Aliyev ve RF Hacılıq-missiyasınıñ reberi Magomed Gamzayevniñ yolbaşçılığında, RF Hacılıq missiyasınıñ muşaveresi olıp keçti. Qırım musulmanları diniy idaresi tarafından AVN-Tur Qırım hacılıq-operatorınıñ reberi Artur Reşitov iştirak etti.
Muşavere çerçivesinde iştirakçiler, 2019 senesi hacılığınıñ neticelerini muzakere etti, 2020 senesi keçirilecek hacılıqqa dair olğan tekliflerini seslendirdiler. Artur Reşitov: “Allahqa şükürler olsun, 2019 senesi hacılıq daa güzel olıp keçe. Bütün qaydlar köz ögüne alındı ve ileride biz, buña köre, hacılıq teşkil etüviniñ seviyesini daa eyileştirmege tırışacaqmız”, – dep ayttı.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Cemaat ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ vekilleri bildireler ki, Ukraina Nazirler Şurası Qırımğa kiriş ve çıqış qaidelerini belgilegende teklif ve tevsiyelerni köz ögüne almadı.
Bunı İnsan aqları Regional merkeziniñ eksperti Sergey Zayets Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ vadelerine baqmadan, qaideler uquq qorçalayıcılar ile muzakere etilmedi, amma fevral ayında cemaat teşkilâtları tekliflerini seslendirgen ediler. Uquqçı bildirdi ki, cemaatçılar Nazirler şurası qabul etken qanunnıñ deñiştirilmesi içün küreşecekler.
Uquq qorçalayıcınıñ fikirince, qabul etilgen vesiqanıñ menfiy tarafları müsbet taraflarından daa çoq. Zayets tasdıqlanğan qaidelerniñ eñ telükeli yeri olaraq sıñırnı keçüv qaidelerini bozğanlarğa sıñırnı keçmege yasaq ete bileler, dep bildirdi. Ekspertniñ fikirince, bu maddege esaslanıp, Devlet sıñır hızmetiniñ hadimleri, vatandaşnı kirsetmey bileler.
Zayetsniñ qayd etkenine köre, yazma rediniñ resmiyleştirilmesi tam degil, bu sebepten qırımlılar qıtağa çıqqanda bir sıra qıyınlıqqa rastkele bileler. Kiriş ya da çıqış yasağında sebebi qayd etilmey. Onı sıñırcı ayta bile, vesiqada ise yazmasına kerek yoq.
«Nizam noqtasından ğayrı vatandaş ne bozğanını qayd etmek kerekler. Çünki maddelerge baqsañız, anda 4 ya da 5 sebep mevcut. Şu sebepten maddeniñ yalıñız adı yeterli degil», – dep ayttı uquqçı.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti bildire ki, yañı qaideler bundan evel olğanlarnı da qanunlaştıra.
«İşğal etilgen topraqlar ile bağlı qaideler qanunlaştırıldı. Uquqsız çalışqan qaideler uquqqa uymağa başladı», – dep ayttı UDSH matbuat kâtibi Oleg Slobodân Qırım.Aqiqatqa.
Malüm olğanı kibi, Ukraina Nazirler şurası Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırnı keçüv qaidelerini tasdıqladı.
2014 senesi mart ayında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgenini ilân ettiler.
Şimdiki vaqıtta Qırımnıñ qıtaiy Ukraina ile «sıñırında» üç kiriş sıñır noqtası mevcut: «Or Qapı», «Armânsk» ve «Canköy», soñki ekisini Rusiyede halqara dep adlaylar.


text:
"Bez telebezne saqlaw häm üsterü öçen anı qullanuğa zur iğ’tibar birergä tiyeşbez"
Törkiyä ilbaşı bu xaqta 26 nçı sentyabr’ – Törek tele bäyräme uňayınnan yasağan yullamasında citkerde
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan 26 nçı sentyabr’ – Törek tele bäyräme uňayınnan yullama yasadı.
Ul törek teleneň milli rux formalaştıruda, milli üzaň buldıru häm anı saqlawda töp faktor buluın belderde.
İlbaşınıň yullamasında tübändäge yullar urın ala: “Törek telen telebezneň böten baylığın üz êçenä alğan aňlayış belän saqlaw bik möhim. Bez telebezne saqlaw häm üsterü öçen anı qullanuğa zur iğ’tibar birergä tiyeşbez. Texnologiya zur tizlek belän alğa kitkän, śifrlaştıru tormışnıň här ölkälärenä taralğan dönyada telebezne saqlap qalu, kiläçäk buınnarğa tapşıru zur ähämiyätkä iyä”.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä häm Amerika F-35 mäs'äläsen urtağa quydı
İke ilneñ saqlanu ministrlıqları konfliktnı çişü öçen cıyıldı
Törkiyä büläk itkän vakśinalar Qaratawğa barıp citkän
Törkiyä büläk itkän 100 meñ doza yaña tör koronavirus (Kovid-19) vakśinası Qarataw (Montenegro) başqalası Podgoriśağa barıp citte


text:
- Qurban bayramı, ya da arapça İd al-Adha, muqaddes yerlerde acılıq merasimi bitkeninen qayd etilip başlay. Acılar bir kün evelsi Arafat dağına köterileler, qurban çalınğan künü ise şeytanğa taş atıla ve Kaabe etrafı aylanıla.
- Qurban bayram, Oraza bayramdan 70 kün keçken soñ qayd etile, yani Hicriy taqvim bounca on ekinci aynıñ onuncı kününde.
- Bayram dört kün qayd etile.
- Bu bayramda esas olaraq Mina vadiysinde qurban çalmaqtır, amma acılıqqa barıp olamağanlar öz qurbanlarnı yaşağan yerlerinde de çala bilir.
- Qurban etilecek ayvan qusursız olmaq kerek. Yani topal olmaycaq, quyruğı yerinde olacaq, pek azğın olmaycaq ve ilȃhre. Qoy (qoçqar) 6 aydan yaş olmaycaq, eçki ve balaban ayvan eki yaşında olmaq kerek.
- Qurban etilgen ayvannıñ etini, şeriyat qanunlarına köre, üçke bölmek kerek: bir qısmı fuqarelerge berile, ekinci qısmından soy-aqraba, qomşularğa ziyafet yapıla ve üçünci qısmını da özüñe qaldırmağa mümkün. Ve böyleliknen fuqarelerge de yardım etile.
- Yaşalğan yeriñe baqmadan bayram künleri bütün musulmanlar bol-bol et aşaylar ve sofralarda, elbette çoq tatlılıqlar tolu ola.
- Qoy ve eçkini tek bir adam adından çalmağa mümkün, balaban ayvanlarnı ve develerni yedi adamdam qurban etmege mümkün.
- Peyğamberimiz Muhammed (sav), Qurban bayramını eñ büyük bayramlardan biri dey edi.
- Qurban bayramı bayram namazından başlay. Namazdan qaytqan soñ mezarlıqlarğa barılıp dualar oqula ve soñ qurbanlar çalına.
Foto: Rudem Şabadin
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Qırım müftiyligi yarımada musulmanlarını «doğru» ve «yañlış» soylarına bölip, semetdeşlerinden açıq-aydın yüzüni çevirdi. «Rusiye islâmına» er angi şekilde zıt kelgen ya da diniy idareniñ yolbaşçısı Emirali Ablayevniñ areketlerine qarşı çıqqanlar «inanmaycaqlar» sırasına kirsetile. İlk evelâ, Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ fikirince, «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ mefküresine qoltutqan qırımtatarlar zarar köre.
Qırımda repressiyalarnıñ daa bir basamağı başladı. Tahmin etkenim kibi, Rusiye uquq qoruyıcıları ve yerli memuriyet qırımtatarlarğa daa çoq basqı yapa. Yarımadada yañı qanunsız tintüv, yaqalav ve apis cezaları qayd etildi. Qırımtatar qorantaları zarar kördi, olar, FSB malümatına köre, «Hizb ut-Tahrir» diniy-siyasiy teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak eteler. Rusiye akimiyeti teşkilâtnı terrorist bir teşkilât dep adladı. Areket ne qadar faaliyet kösterse de, iç bir vaqıt insannıñ ayatı ve sağlığına zarar ketirecek bir şey yapmadı. Ukrain Qırımında «hizb» mefküresi 90-ıncı yıllarnıñ soñlarında peyda olmağa başladı. 2004-2006 seneleri eñ faal edi, faalleri ve tarafdarları Orta Asiyadan qaçmağa başlağan edi. Hilâfet tarafdarları iman etkenlerniñ çoqusı hristian olğan bir memlekette ne içün areket ete sualini şimdilik çette qaldırayıq. Müimi şu ki, soñki on beş yıl içinde yarımadada diniy sebeplerden bir de bir patlav ve qanlı çatışma olmadı. Qırımda «terrorizm» Rusiye ordusı ve mahsus hızmetlerinen beraber peyda oldı.
Rusiyeniñ ceza maşinası teşkerilgen bir stsenariy boyunca areket ete. Qırımtatarlarnıñ bombaları ve silâsı tapılmasa da, olarğa «terrorist» dediler
Rusiyeniñ ceza maşinası teşkerilgen bir stsenariy boyunca areket ete. Qırımtatarlarnıñ bombaları ve silâsı tapılmasa da, olarğa «terrorist» dediler. Mahkemede yekâne «delil» provokatorlarnıñ bergen malümatları ve telefon subetleriniñ qaydları olacaqtır. Eski işlerge köre, «taqiqatnıñ» başqa bir şeyi yoq. Qırımda insanlarnı musulman yaşayışı ve dünya islâm devletini qurma lafları içün ura ve apiske atalar. Qırımtatar satqınları yuqarıdan berilgen emirge köre, taqiqat «hizblerniñ» faaliyetine «açuvlanğan» semetdeşleriniñ ricasından yapıldı, dep bildire.
Uquq qoruyıcılarınıñ öz cizvit mantığı bar. Federal merkez qırımlılarnı er daim qorquda tutmaq kerek. FSB, politsiya ve diger «organlarnıñ» hadimlerine mukâfat, vazifelerde yükseliş ve yañı rutbeler kerektir. Olar «terrorizm» boyunca bunıñ kibi işlerni basa-bas açmağa azırlar, çünki iş odasından çıqmayıp, bir sıra rağbet alma imkânlarını qazanalar. Köteklengenlerni urmaq ve qorquzılğanlarnı qorquzmaq – çoq aqıl ve tecribe olmasını talap etmey.
Qırım müftiyliginiñ resmiy yüzleri dindaşları ve semetdeşlerini utanmayıp sattı, dep aytmaq mümkün. Bundan evel QAMDİ yarımadada bir şey olmay kibi yanaşıp, tehnik meseleler aqqında aytsa da, şimdi açıq sürette «akimiyetniñ» yapqanlarına qoltutqanını bildire. Bu sefer müfti muavini Esadullah Bairov semetdeşleriniñ ögünde masqara oldı. O, yarımadada tintüvler keçirilgenini tanıp, dindaşlarından «muqayt olmalarını» rica etti.
«Şeklengenler FSB taqiqat komitetine alıp ketirildi. Maalesef, uquq qoruyıcılarnıñ bildirgenine köre, tintüv vaqtında «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile bağlı edebiyat, malümat, malümat taşıyıcıları tapıldı. Teşkilât Rusiyede yasaq altında buluna ve terroristik bir teşkilât sayıla. Bu sebepten şu firqanıñ bölükleri qanun tarafından taqip etilmekte. Bizler bütün musulmanlarnı bu teşkilât ile diqqatlı olıp, özüni ve qorantalarını qorçalamağa çağıramız», – dep ayttı Esadullah Bairov.
Eki yüzlülik ve demagogiya çetke qaldırılsa, «muqayt olmaq» ibaresi qırımtatarlarnıñ bir-birine qarşı çıqması manasına kele
Eki yüzlülik ve demagogiya çetke qaldırılsa, «muqayt olmaq» ibaresi qırımtatarlarnıñ bir-birine qarşı çıqması manasına kele. QAMDİ tanışlar ve dostlarnen islâm aqqında laf etmemege tevsiye ete. Belki, yarın olarğa tintüv keçirmege kelirler, sizni ise başta şaat, soñra ise «yardım etken» dep adlandırırlar. Namazdan soñ müminler qave içip, farqlı meselelerni muzakere etmemeli, evlerine dağılmalı. «Muqayt ol» çağıruvı «hilâfet» sözüni bir kere telâffuz etken insannı evge davet etmemek manasına kele. Ne kibi kontekst içinde qullanılğanı müim degil. Belki, o, «Hizb ut-Tahrir» tarafdarlarınen aynı fikirde. Ya onı diqqatlı vatandaşlarnıñ bergen malümatına köre apiske alsalar. Sizni işke «bağlamasalar» da, işte problemler çıqa bile.
Qırım müftiyligi dedi ki, yarımadada qırımtatarlar uzaq turacaq «yañlış» musulmanlar bar. «Yañlışlarnıñ» çizgileri pek añlaşılmay. Tecribe köstere ki, «Hizb ut-Tahrirniñ» faal tarafdarı ya da istegine köre islâm dininiñ esaslarınen meraqlanğan insan arasında tam bir hane sızmaq qolay degil. İşbu teşkilât özüni siyasiy firqa olaraq tanıtsa da, aza biletleri kimsege berilmey. QAMDİ qırımtatar cemaatını aselet bozıp, semetdeşler arasında işançsızlıq doğura.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Masrafı Aqyar bücetinden ayırılması planlaştırılğan Aqyar-Aqmescit arasındaki trassada omurılğan qısımnıñ tamirlenüvi içün, daa 30 million ruble (tahminen 530 biñ dollar – QA) masraf etmek kerek olacaq.Bu aqta qırım jurnalistlerine işğal etilgen Aqyarnı,ñ vazifege vaqtınca tayin etilgen valisi Dmitriy Ovsânnikov ikâye etip bergendir.
«Yolnıñ bu qısmını tamirlemek içün masraf 100 million rublege yetip qalır», – dep bildire «Krıminform» Ovsânnikovnıñ sözlerini.
Ovsânnikov artıq, yolnıñ tamirlenüvi içün 70 million ruble (1 million 200 biñ dollar – QA) ayırılğanı aqqında aytqan edi. Albuki, işni yapacaq teşkilâtnen tizilgen añlaşma 25 million ruble teşkil ete edi (440 biñ dollar – QA).
Şeerniñ şimdiki yolbaşçısı, kerek olğan aqçanñ episi ayırılacağına işandırdı.
Aqyarnıñ Rusiyeli yolbaşçıları, trassanıñ bu qısmınen bağlı tamirlev işleri iyülniñ 25-ne qadar bitirileceginden emin ve bütün işlerni leyhacılar nezaret etecek.
«İşler yapılğan arada esnasnı, Rusiye transport nazirligi tarafından qabul etigen leyhanı azırlağan nezaretçiler bar. Onıñ içün ekspertiza işniñ ketişatını taqip etecek», – dep qayd etti Ovsânnikov.
Mart ayında Aqyar-Aqmescit yolunıñ bir qısmında yol çöküp başlağanından soñ, bir qaç kün devamında trassa üzerinde 300 metr uzunluğında çuqur peyda olğan edi.


text:
Aqmescit rayonında vandallar faşizm qurbanlarınıñ qardaş mezarını açtılar, dep bildire Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ medeniy mirasnı qoruv boyunca devlet komitetiniñ matbuat hızmeti.
Bu malümatnı yeudiyler cemaatı berdi. Qardaş mezarı cenk vaqtında kütleviy idam yeri olğan tanklarğa qarşı or olğan edi.
Devlet komitetiniñ malümatına köre, Aqmescit-Kefe yolunıñ 10-uncı kilometri baqıldı, hızmetniñ hadimleri belgisiz şahıslar tarafından yapılğan dört çuqurnı taptılar.
«Çuqurlarda ve olarnıñ yanında insan kemikleri, em de ayaqqap ve urba qalımtıları tapıldı», – dep haber ete matbuat hızmeti.
Devlet komiteti uquq qoruyıcı organlarğa muracaat etti, taqiqat tedbirleri başladı, dep bildire matbuat hızmeti.


text:
Ukraina Haber siyaseti nazirligi qırımtatar halqı sürgünliginiñ nevbetteki yıllığına bağışlanğan «Genotsidni başımdan keçirdim» malümat kampaniyasını başlay. Bu aqta nazir muavini Emine Ceppar Facebook saifesinde bildirdi.
Malümat kampaniyasınıñ taqdimi mayıs 5-te, cumaaqşamı künü teşkil etilecek. Matem kününe nazirlik 5 video azırladı.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Teatrniñ müdiri ve bediy reberi Bilâl Bilâlov işten boşatılğanı sebebinden narazılıq köstermek maqsadınen Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatriniñ 16 aytuvlı artisti işten boşadı.
Bu aqta sentâbrniñ 6-nda Qırım.Aqiqatqa Bilâlovnıñ özü ikâye etip berdi.
“Mennen beraber 16 artistişten ketti. Olarnıñ arasında 9-zu: altısı Ukrainada, üçü Qırımda nam qazanğan artistlerdir. Bu insanlar ariza yazaraq işni bıraqıp kettiler. Ekseriyetini qalsınlar dep vazgeçirmege areket ettim. Çoqusınıñ bala-çağası, aileleri bar. Al-azırda 21 kişi işten boşadı (diger çalışqanlarnen beraber –QA)”, - dep ayttı Bilâlov.
Onıñ sözlerine köre, sentâbrniñ 6-na keçirilmege qararlaştırılğan sezon açılışına “studentler toplanıp ketirilir”.
“Bu menim programmalrım. Olar toplanıp zorbalıqnen anda studentlerni aydap ketirecekler. Qaç kişi toplap olacaqlarını bilmeyim. Olar menim eski programmalarımnı alıp deñiştireler. Özleri bir şey icat etip olamaylâr”, – dep ilâve etti o.
Material derc etilgen maalde teatrniñ yañı reberleri iç bir izaat bermedi.
Avgustnıñ 7-nde Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatriniñ bediy reberi, Ukraina nam qazanğan sanat erbabı Bilâl Bilâlov işten boşatıldı. Rejissör uydurıq bir sebeplerden dolayı işten boşatıldı dep saya.
Rejissör işten boşatılğanı içün mahkemege muracaat etecegini haber etken edi. Teatr taqımı yolbaşçısına bütünley qol tuttı. Oña qol tutqanı aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da aytqan edi.
Bilâlov Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatrinde 1989 senesi çalışıp başlay, 1994 senesinden itibaren onıñ bediy reberi-mudiri ola.