text:
Kanadadaki Toronto şeerinde «Yediler gruppası» tış işleri nazirleriniñ körüşüvi başlandı. Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin onda ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ açlıq meselesini ortağa qoymaq istey.
Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, diplomatlarnıñ sammitindeki birinci tedbir – Ukraina ve Rusiye aqqında suhbet – Kanada diplomatiyasınıñ rehberi Hristâ Frilandnıñ evinde ğayrı-resmiy şekilde keçe. O, şahsen saba yemegini azırladı ve zenaatdaş nazirlerni öz aşhanesinde qabul ete.
Ğayrı-resmiy sabalıq yemek bir buçuq saat devam etecek.
Ukraina tış işleri naziriniñ bu körüşüvniñ arfesinde pressağa bildirgenine köre, o, Qırım sakini Volodımır Baluhnıñ taqdiri, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Ukrainanıñ territoriyaları meselelerinde Ukraina ile birdemligini, Donbasstaki barıştırıcı missiyasınıñ formatı, Ukrainanıñ reformaları, Angliyadaki Solsberi şeerinde sabıq Rusiye istihbarat hadimi Sergey Skripalniñ zeerlenmesi ve Suriyedeki himiyeviy ucümden soñki yañı şaraitlerde Kyivniñ ğayretlerini «Yediler gruppası» devletlerinen koordinatsiya etüvini muzakere etmege planlaştıra.
Pavlo Klimkin, AQŞ devlet kâtibi vazifesini eda etken Con Sallivan ve Almaniya tış işleri naziri Gayko Maas ile eki taraflı körüşüvlerini endi keçirdi. Ondan ğayrı, aprel 22-de onda Britaniya diplomatiyasınıñ başlığı Boris Conson ile körüşüvi planlaştırılğan.
Daa evel Kanadadaki Ukraina elçisi Andrey Şevçenko, Kanadadaki Toronto şeerinde aprel 22-de başlaycaq «Yediler gruppası» devletleri tış işleri nazirleriniñ körüşüvine Ukrainanı birinci kere davet ettiler, dep bildirdi.
O, Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin davetnameni öz zenaatdaşı, Kanadanıñ baş naziri Hristâ Frilanddan alğanını qayd etti.
«Yediler gruppası»na AQŞ, Yaponiya, Almaniya, Kanada, İtaliya, Fransa ve Büyük Britaniya kireler. 2018 senesinde klubda Kanada reislik yapa.


c: text/html

text:
Dastan Qazan qalasındağı M.A.Çirkova balalarınıñ baspahanasında 1896, 1901, 1907, 1916 jıldarı jäne 1913 jılı Universitet baspahanasında jarıq körgen. Bwl jariyalanımdardıñ barlığı OĞK-nıñ Qoljazba qorında saqtaulı. Basılımdardı özara salıstıru barısında bwl mätinderdiñ barlığı 1896 jılğı kitaptıñ qaytalanğan basılımdarı ekeni anıqtaldı. Dastandı jariyalağan aqın Jüsipbek Şayhıslamwlı.
Bastaymın “bismilla” dep Täñirim atın,
Qozğatayın ötkenderdiñ hikayatın.
Dwğañızdan tastama Payğambardı,
Körsetken bw ğalamğa şarapatın.
Tıñdañız bw qissanı, köp äleumet,
Qwdayğa joğalmaydı qılğan qızmet.
Aspanda Ğarşı Kürsi, perişte bar,
Jarattı jer men kökti Jappar Qwdiret.
Allanıñ pendesine rahmatı bar,
Rasulı Payğambardıñ şapağatı bar.
Mwhammed ümbetine meyirban-dür,
Bilmeydi osılardı ası jandar.
Mwhammed därüd aytqıl Mwstafağa,
Jarasar qılğan qızmet padişağa.
Bir küni haq Rasul Payğambarım,
Nasihat aytar edi sahabağa.
Jwrtına köp nasihat jauap berdi,
Köndirdi hükimine tamam eldi.
Mäjilis qıp meşitinde otırğanda,
Esikten bir müsäpir kirip keldi.
Köziniñ jasın tögip jılap twrdı,
Aldına haq Rasuldıñ moyınswndı.
Bwzıldı jwrttıñ köñli mwnı körip,
Tört jarğa Payğambar men arız qıldı.
Ğarip ayttı: – Siz taqsır – asıl gauhar,
On segiz mıñ ğalamğa boldıñ Säruar.
Sizge oñay, mağan qiın padişahım,
Bir qajet sizden tilek jwmısım bar.
Üyimde, taqsır, meniñ maldarım joq,
Sizge aytar böten jwmıs, janjalım joq.
Jüz tillä qarızım bar, tappay keldim,
Köñlimde mwnan basqa armanım joq.
Jüz tillä qarızım bar, pwl berermin,
Malım joq, endi, taqsır, ne berermin.
Qwtqarğıl sonan meni, padişahım,
Taba almay sonıñ üşin jılap jürmin.
Jarattı qajet üşin sizdi Qwday,
Taba almay aldıñızğa keldim swray.
Bäriñnen qayır swray kelip edim,
Düniede mwqtaj bolğan men bir kedey.
Bw sözi esitildi Payğambarğa,
Qaradı tört jar menen sahabağa.
– Ğariptiñ mwddağası mınau eken,
Talapker qwtqaruşı kisi bar ma?
Payğambar töñirekke üş qaradı,
Üş aytqanda jwrt jauap bere almadı.
Er Äli qol qusırıp türegeldi,
Bir adam sonan basqa jaramadı.
İzetpen türegeldi haziret Äli,
Joq edi o kiside dünie malı.
Otırğan köp oylaydı “Ne berer?” dep,
Bar edi Düldüli men zwlpıqarı.
Rasul ayttı: – Ne iske twrdıñ, janım,
Bäri de hali-şamañ bizge mağlwm.
Baylardıñ senen basqa bäri de otır,
Tabarğa jüz tilläni keler me äliñ?
Közinen jası ağıp türegelgen,
“Ey, ata, rwqsat ber” dep, Şahimardan.
Bata alıp Payğambardan haziret Äli,
Qapa bop üyden şığıp jüre bergen.
Keldi de jeteledi Äli Haydar,
Allanıñ här närseden özin saqtar.
– Köziñ jwm, ey, ğaribim, qala körme,
Körermiz bir tilekti berse Jappar.
Sol ğarip közin jwmıp jüre berdi,
Älimen joldastasıp jolğa kirdi.
Äli ayttı: – Ey, beyşara, köziñdi aş,
Ğaribim bir şaharğa jettiñ endi.
Körindi ğajap swlu kelgen şaharı,
Lağıl, jaqwt, altınnan üydiñ bäri.
Altın menen kümisten soqqan eken,
Körgen soñ qayran qaldı haziret Äli.
Wlıq dariya şahardıñ arasında,
Bitipti türli jemis ağaşında.
Kedey qorıqtı “Bwl meni öltirer” dep,
Käpirdiñ tanımağan qalasında.
Kedey qorıqtı Älidi “Ne qılar?” dep,
Men ölsem, qanım jerge tögiler dep.
Mal tabam dep jolıqtım bir bälege,
Qabırğam ölgennen soñ sögiler dep.
– Taqsır-au, bw jerden söylep twrsıñ,
Barardı elge aman Qwday bilsin.
Şahardıñ türi jaman körinedi,
Ketelik, tauıp bergen pwlıñ qwrsın.
Ey, taqsır, rwqsat bergil endi bizge,
Men razı bolayın, Äli, sizge.
Bärinen pwlıñ qwrısın, janım tätti,
Baralıq jiberseñiz üyimizge.
– Sen beker söylep ne qılasıñ,
härkimnen bir tiındıq pwl swrarsıñ.
Janıñdı käpir almas, Qwday alar,
Üyiñe esen bolsañ bir barasıñ.
Jarlı ayttı: – Ey, taqsır, bw ne şahar,
Siz mağan söyledi dep, qılma qahar.
– Keldiñ ğoy keremetpen jarlım bayğws,
Käpirdiñ padişası – şah Barbar.
Äliden bir keremet kördi sonda,
Jığılıp ayağına boldı pende.
– Borışıñnan qwtılarsıñ, ey, beyşaram,
Aparıp meni satsañ osı hanğa.
Bazarına bwl şahardıñ meni alıp bar,
Sendey adam käpirden körmey qorqar.
Bağanı köp kem etpe beker qorqıp,
Patşası tillä berip alıp keter.
Jayıñdı hanğa barıp sen aytqaysıñ,
här öner qıladı dep köp aytqaysıñ.
Käpirden barıp tiliñ tartpağaysıñ,
Arzan bağa tilläğa satpağaysıñ.
Qwlımnıñ mıñ kisilik öneri bar dep,
här öner qıladı dep maqtağaysıñ.
Bazarğa endi mwnı alıp keldi,
Halayıq jiılğan köp bäri kördi.
– Bağasın bw qwlıñnıñ qaşırmay ayt,
Alayıq bireuimiz satsañ, – deydi.
– Bw qwlım öz jwrtımda bir arıstan,
Atı mwnıñ Qaşamşam, köp-ti dwşpan.
Künbatıs, künşığısta bolsa jauıñ,
Qıladı sonıñ bärin jermen-jeksen.
Bw qwlım özi paluan mıñ kisidey,
Bes mıñ tillä berip jür el işinde.
Bermeseñ on mıñ tillä men satpaymın,
Bir qılğan qızığarsıñ jwmısınan.
– Bildik qoy bw qwlıñdı iske jarar,
Berelik patşamızğa barıp habar.
Halımız kelmes bizdiñ, qımbat eken,
Bir alsa bw qwlıñdı patşa alar.
Bir jigit habar berdi padişağa,
Han alar qwldı körse bw bağağa.
– On mıñ tillä swraydı satamın dep,
Bir kedey qwl apkeldi bw qalağa.
Bazarğa bireu qwldı apkep saldı,
Körgen jan osı künde qayran qaldı.
Bağası mıñ kisidey bar degen soñ,
Jalladtar hali kelip ala almadı.
Sol jigit osılayşa jauap berdi,
Patşa mwnı esitip türegeldi.
Sol uaqıtta padişa zauqı kelip,
Şaqırttı qwlımenen kelgenderdi.
“Şaqır” dep padişası aytıp saldı:
– Körelik, alıp kelşi qanday jan-dı.
Aldına padişanıñ keltirgeli,
Sol jigit beyşarağa qaytıp bardı.
– Şaqırsa biz baralıq hanıñızğa,
Bizderdi qwlağına saldıñız ba?
Padişa ekeumizdi şaqırtıptı,
Iä, Äli, siz jüriñiz aldımızda.
Aldına haziret Äli jürip keldi,
Jarlı jür satayın dep Äli Şerdi.
– Esikke menen bwrın siz kiriñiz,
Jauap ber hanğa öziñ, taqsır, endi.
Aldımen haziret Äli kirip keldi,
Padişa törde otırğan mwnı kördi.
Qasına padişanıñ otırğan soñ,
Jauabın bastan-ayaq ayta berdi.
Patşa ayttı: – Sen öziñ qaydan jürsiñ,
Mwnday qwldı satam dep ne qılasıñ?
Ötirik aytpay şınıñdı aytşı mağan,
Qwlıñ patşa sipattı, öziñ qwlsıñ.
– Ey, padişa, men aytayın sağan arız,
Mal tausılıp, basıñda bolsa qarız.
Qolıñnan däulet ketip borışıñ bolsa,
Sonda siz qayter ediñ, swltanımız?
Beremin qwlım satıp qarızdarğa,
Qwlsız ılaj bolmadı pwl tabarğa.
Swrasañ meniñ jwrtım şahar Sirap,
Kelemin zarurattan qwtılarğa.
Han ayttı: – Kim boladı seniñ atıñ,
Qay jwrttan esitelik asıl zatıñ?
Qwlımnıñ mıñ kisilik bağası depsiñ,
Qwlıñdı mıqtı bolsa, mağan satıñ.
– Bw qwlım öz jwrtında bir arıstan,
Atı mwnıñ Qaşamşam, köp-ti dwşpan.
Künşığıs, künbatısta bolsa jauıñ,
Qıladı sonıñ bärin jermen-jeksen.
Han ayttı: – Ey, qwlım, söyleşi sen,
Qayda alısqa jwmsasam bararmısıñ?
Meniñ bir qattı qiın üş isim bar,
Sen sonı bitirerge jararmısıñ?
Qaptaydı bir dariya şaharımızdı,
Bögeymiz dep tügestik barımızdı.
Bir dariya, bir aydahar bäle şığıp,
Jeñe almay tügesip twr arımızdı.
Biri sol er şığıptı mwsılmannan,
Mañdayı qaytpaydı eken tiri jannan.
Qırıp-joyıp baradı talay eldi,
Kek alıp beremisiñ sol paluannan?
Qorqamın atın estip, jüzin körmey,
Saladı jılda bülik tınıştıq bermey.
As batpay jüregime titireymin,
Sonan-aq ölem be dep ajal kelmey.
Bir ılaj tabamısıñ, qwlım, oğan,
Äli kelse, bw jwrtqa bermeydi aman.
Bir qiın qattı qayğı jwmısım sol,
Bararğa sen Älige bar ma şamañ?
Qıla kör dertke därmen, Qaşamşamım,
Qwrıdı künde jasıp jarım jasım.
Men dağı jıraqpenen jüruşi edim,
Batpaydı Äli dese işken asım.
Jılında ol wrısqa kelet deydi,
Mıñ kisini bir kisidey köret deydi.
Jüz mıñ er bizdiñ elden barsa dağı,
Barşası bir qılıştan ölet deydi.
Sonı öltirseñ elimdi men bereyin,
Patşa qılıp töbeme kötereyin.
Toy qılıp köp jwrtımdı jiıp alıp,
Qalasañ öz eliñe jibereyin.
Äli ayttı: – Uağdada bek twramın,
Jauımdı men de wrısqan köp qıramın.
Bar armanıñ sol bolsa, padişahım,
Älidi baylap aldıña ap kelemin.
Padişa sonda twrıp quandı bek,
Alamın degennen soñ dwşpannan kek.
Han sol jerde bwyırdı qazınaşığa,
“On mıñ tillä qazınadan alıp kel” dep.
On mıñ tillä qazınaşı alıp keldi,
Paqırğa sanamaqqa bärin berdi.
– Tillämen jerdiñ jüzin toltırsañ da,
Satpas em pwlım bolsa mwnday erdi.
Kem qıldı meni malğa bir Qwdayım,
Qwlımdı maqtay berip ne qılayın.
Bir tügin bermes edim mıñ tilläğa,
Ketirdi borışım qısıp menen jayım.
Han ayttı: – Ey, Qaşamşam, tıñda, balam,
Jılında sendey jüz qwl satıp alam.
Mıñ san qwl bögey almay jatır sonı,
Kele me sol dariyağa seniñ şamañ.
– Bögeymin dariyañdı jalğız özim,
Padişa, osı bolsa aytqan söziñ.
Jalğız özim baylaymın dariyañdı,
Nanbasañ körip twrsın barıp köziñ.
– Qaşamşam, qwlağıñ sal, sözderim köp,
Sarğaydım tünimenen uayım jep.
San qwlmen kerneyletip, jer küñirentip,
Barıp em aydahardı köreyin dep.
Ol tarttı barşamızdı bir demimen,
Köp jandı jwta berdi at-tonımen.
Qarsılıq heş bir kisi qıla almadı,
Qırılıp qaşıp keldik biz sonımen.
Äli ayttı: – Aydaharğa men barayın,
Quatın dwşpanıñnıñ añğarayın.
Padişa, mağan razı bolamısıñ,
Aldıña basın kesip apkeleyin.
On mıñ tillä ol paqır qolına aldı,
Eldi qaşan tabam dep qayğılandı.
Düldüldi Äli Arıslan mine berip,
Düldüldiñ jäne üstine minip aldı.
Paqırdıñ tilläni alıp köñili bitti,
Eline qaytamın dep niet etti.
“Qwdağa, Äli, sizdi tapsırdım” dep,
Beyşara dwğa qılıp qaytıp ketti.
Dwşpanğa qwl ğıp sattı Äli erdi,
Qwday artıq jaratqan jomart Şerdi.
“Mädineni körgen soñ, müsäpirim,
Düldüldi qoya ber” dep uağda berdi.
Müsäpirdi ertip saldı tüstik jerge,
Älidey kim par bolar jomart Şerge.
“Haq Rasul babama sälem de” dep,
Üş ayttı “razı bol” dep müsäpirge.
– Razı bol, müsäpirim, – dedi Haydar,
Ayağan sizden meniñ endi nem bar.
– Jahanda Äli sizdey jan bar ma, – dep,
Müsäpir “razımın” dep, jıladı zar.
Müsäpir elge qarap qadam bastı,
Közinen quanğannan tökti jastı.
“Qwdağa, Äli, sizdi tapsırdımdep,
Qoş bol” dep, qolın wstap amandastı.
Ol müsäpir eline qaytıp ketti,
Bwl arada birneşe künder ötti.
Aylıq jolğa Düldülmen bes kün jürip,
Mädine şaharına jetip kepti.
Älidiñ kim şıdağan qaharına,
Paqırdıñ quanış saldı biharına.
Eldi körip Düldüldi qoya berdi,
Piyada basıp keldi şaharına.
Jayaulap şaharına jürip keldi,
Köñili şat bop quanıp külip keldi.
Besin oqıp meşitte otır eken,
Sälem berip Rasulğa kirip keldi.
Paqır kelip Rasulğa sälem berdi,
Kelgenin ol paqırdıñ bäri kördi.
Hasan, Hüseyin ekeui tört jasta eken,
“Atam qayda?” dep, şulap jılay berdi.
Eki şahzat sol jerde jıladı köp,
“Atam qayda?” dep, sonda swradı köp.
– Sizdi mwndan jetelep alıp ketken,
Atamdı qayda tastap keldiñiz? – dep.
Qayda tastap keldiñiz atamızdı,
Jetim qılıp qoydıñız ba, ğarip bizdi?
Şeri atamnıñ habarın berşi jıldam,
Qwtqarmaqqa äketken qarızıñızdı.
Rasul ayttı: – Jılama, perzentterim,
Paqırdan men swrayın ne habarın.
Qanday küyde qalğanın bile aldıñ ba,
Bayan qılşı Allanıñ Arıslanın?
Basşıñ joq birge ketken twrsız kelip,
Ne iske Äli Arıslan qaldı könip.
Qayda qaldı, Älidi bayan qılşı,
Jiberdi me qarızıñdı alıp berip?
Sonda paqır söyleydi körgenderin,
Aytadı bastan-ayaq jürgen jerin.
Qwl bolıp satılğanın Qwday üşin,
On mıñ tillä pwl alıp bergenderin.
– Meni üyden ap şıqtı bermen jür dep,
Artına mingisterdi köziñ jwm dep.
Bir uaqıtta aş degen soñ, közimdi aştım,
Mağan ayttı “Aldıñda eldi kör, – dep.
Sen meni bw şaharğa satqın qwl, – dep,
Alarsıñ meni satsañ qanşa pwl, – dep.
Qwday üşin bağamdı halal qıldım,
Sonımenen qarızıñnan sen qwtıl” dep.
Atı eken ol şahardıñ şahı – Barbar,
Sat dep özin bwyırdı Äli Haydar.
Satpayın desem Äli Mwrtazanı,
Amalım joq jüz tillä qarızım bar.
Älidi padişağa sattım sonda,
Pwl aldım qımbatına on mıñ tillä.
Barbarğa er Älidi qwl ğıp satıp,
Iä, taqsır, özim qaytıp keldim mwnda.
Şah Barbar qolımnan satıp aldı,
“Ayt”, – dedi, – Rasulıma bizdiñ haldı.
“Dwşpanğa qwl qızmet qılamın” dep,
Er Äli sau-salamat sonda qaldı.
Tıñdadı mına sözdi köp jamağat,
Älidi qaldı dedi sau-salamat.
Müsäpirden habarın esitken soñ,
Köñili jay boldı sonda eki şahzat.
Älidey jomart jan joq jahanda här kez,
Paqır barıp borışınan qwtıldı tez.
Bw jaqtıñ äñgimesi twra twrsın,
Endi Şahimardannan estiñiz söz.
Şıqtı da qaharlanıp jüre berdi,
Äli Haydar dariyağa jetip keldi.
Mıñ san qwl bögey almay jatır eken,
“Bäriñdi azat qıldım” dep jauap berdi.
Bir ülken sol arada tau twrıptı,
Tauğa barıp qılışın suırıptı.
Sol taudı zwlpıqarmen eki bölip,
Jarımın suğa aparıp qondırıptı.
Sol taudan asa almadı aqqan dariya,
Älige bergen Qwday mıñ san hayla.
Dariyanı Älidiñ baylağanı,
Dwşpannıñ köp jwrtına boldı jariya.
Dariyanı bögedi de elge keldi,
Qwtqarğan azabınan talay erdi.
Qasına padişanıñ kelgennen soñ,
Padişa qayran bolıp küle berdi.
“Qılayın endi, – dedi, – birin” Äli,
Aydaharğa barmaqqa keldi qaharı.
Sonıñ men apkeleyin basın kesip,
Aydahardıñ boyı jüz jeti qarı.
Qasına aydahardıñ barıp twrdı,
Aydahar mwnı körip aybat qıldı.
Isqırıp lebimenen tartqan eken,
Äli tügil qozğalttı qara jerdi.
Aqırıp sonda Äli ayqay saldı,
Suırıp zwlpıqarın qolına aldı.
Şapqanda zwlpıqarı jerge batıp,
Kesuge kök ögizdi jaqındadı.
Qwdayım Jäbireyilge ämir qıldı,
“Wsta” dep, şapşañ barıp zwlpıqardı.
– Kesken soñ kök ögizdi dünie bolmas,
Tez barıp Zwlpıqardı twtqın, – dedi.
Qaq bölip aydahardı basqa saldı,
Zwlpıqar jeti qabat jerge bardı.
Jäbireyil köz aşqanşa jerge kirip,
Basınan zwlpıqardıñ wstay aldı.
Jığıldı qaq jarılıp sol aydahar,
Qwda järdem qılğan soñ Äli Haydar.
Ajdahanıñ basın apkep salıp edi,
Kördi de qayran qaldı şah Barbar.
Soñ haziret Älidiñ qayratına tamaşa qalıp, Barbardıñ aytqanı:
– Bögediñ dariyanı jalğız barıp,
Men twrmın qayratıña qayran qalıp.
Qaşamşam, perimisiñ, diyumısıñ,
Qaytıp keldiñ dariyanı baylap salıp.
Tas baylap dariyanı keldiñ qaytıp,
Jahanda jan bar ma eken senen artıq.
Küninde jüz mıñ äsker jabılsa da,
Qırıp tastap ketersiñ jerdey tarpıp.
San mıñ äsker tausılğan baylay almay,
Äbden şarşap bolğanbız hayla qalmay.
Qayratıñdı körgen soñ, qorqıp twrmın,
Diyu bolıp jürmeñiz adam bolmay.
Qaşamşam diyumısıñ, perimisiñ,
Saqıpqıran erlerdiñ birimisiñ.
Sağan bergen razımın men pwlıma,
Osınday qızmet qılıp jürermisiñ.
Aydahardıñ apkeldiñ basın kesip,
Qorqıp edik heş ılaj bolmas desip.
Bwl ekeuin bitirdiñ jalğız öziñ,
Quanıp men otırmın köñilim ösip.
Bw qayratpen Älidi apkelesiñ,
Sağan bolmas düniede heş adam teñ.
Qaşamşamım, bitirdiñ ekeuin sen,
Seniñ ieñ bağañdı aytıptı kem.
Endi Älige seni men jibereyin,
Qayratıñnıñ qızığın bek köreyin.
Älidi tiri baylap alıp kelseñ,
Ne tilegiñ bolsa da, men bereyin.
– Älige men jüreyin bir talay jer,
O da asqan mwsılman, bir kemeñger.
Keleyin er Älidi tiri baylap,
Joldasqa toqsan kisi paluan ber.
Padişa, mağan toqsan paluan ber,
Sizder meniñ Älige barğanım kör.
Baralıq joldastasıp toqsan paluan,
Älidi tañatwğın arba alıp jür.
Patşa ayttı: – Bw toqsan nege jarar,
Jwmıstı bitiredi künde dayar.
Älige qayrat qılsañ, sen qılasıñ,
Bwlarıñ serik bolıp birge barar.
Toqsanıñ Qaşamşamnıñ soñına erşi,
Qılğanın er Älige barıp körşi.
Barıñız Qaşamşamğa küş berisip,
Älidi tañıp baylap alıp kelşi.
Toqsanı kele jatır sonda deydi,
Bir alıs kele jatır jolğa deydi.
Äli ayttı: – Jigitter, qwlağıñ sal,
Älidi endi twtıp bayla, – deydi.
Bireu ayttı: – Osı qwl Äli eken, – dep,
Paluan degen kisi osı eken, – dep.
Älidi baylap qayta jürdi deydi,
– Äli jalğız dalada jür eken,– dep.
Bireuiñ padişağa bar, – dep ayttı,
Süyinşi, swltanıñnan al, – dep ayttı.
Bir paluan padişağa keldi dağı,
“Süyinşi, biz apkeldik, han” dep ayttı.
Süyinşige jüz tillä berdi hanı,
Dwşpandı mwqattıq dep körsetti onı.
Arbağa tañumenen keldi dağı,
Twradı aspanğa wşıp haziret Äli.
Arbası toqsan eki baylap alğan,
Aqırıp sonda Äli ayqay salğan.
Arbamen onşa-mwnşa oyın qılıp,
Käpirden jüz mıñ läşker ölip qalğan.
Köredi keremetin jwrttıñ bäri,
Jiılğan tamaşağa jas pen käri.
Jwrtına şah Barbar söz söyleydi:
– YApırmay, osı eken ğoy Haziret Äli.
Suırdı sonda Äli zwlpıqarın,
Jad qıldı Qwday menen Payğambarın.
“Ey, käpir, mwsılman bol qırarmın” dep,
Keltirdi aybattanıp köp qaharın.
Jiılıp sansız käpir jılap keldi,
Älidiñ keremetin bäri kördi.
Üstinen altın taqtıñ jerge tüsip,
Barbar şah “din üyret” dep jauap qıldı.
Barbarğa sonda Äli din üyretti,
Iman aytıp här şaradan jol körsetti.
Halayıq köp jiılğan mwsılman bop,
Älidi ülken-kişi qwrmet etti.
Şahar halqı mwsılman bolıp qaldı,
Iman nwrı köñline tolıp qaldı.
Jüz tüyege arttırıp altın berip,
Älidi şah Barbar ertip saldı.
Köp jandı dinge salğan Äli batır,
Saladı eregisse zamanaqır.
Dalada birneşe kün sapar jürip,
Jaqındap Mädinege kele jatır.
Quatın er Älidiñ artıq qıptı,
Eregisken dwşpanın jerge tıqtı.
Tört jar men ashabtarın ertip alıp,
Payğambar esitken soñ qarsı şıqtı.
Payğambar Älidi izdep qarsı keldi,
Er Äli kele jatır, mwnı kördi.
Jügirip attan tüsip Äli batır,
Körisip Payğambarmen jılay berdi:
– Körsetti sizdi aman Alla Tağala,
Amansız ba barşañız, köp sahaba?
Iä, taqsır, onşa-mwnşa olja apkeldik,
Beriñiz ülestirip beyşarağa.
Olar heş dünieni süymeydi eken,
Jomart adam tozaqqa küymeydi eken.
Jomarttıqpen öziniñ basın satqan,
Tirek qılıp dünieni jimaydı eken.
Bolsaşı jomart adam osılarday,
Qaharı taqsır erdiñ jauğan qarday.
Talay-talay käpirdi mwsılman ğıp,
Mert boldı bw jalğanda dünie jimay.
Älimen jomart edi ädil Omar,
Jomarttar jaqsı jerden orın alar.
Bireudiñ qajeti üşin basın satqan,
Olarday jaqsı kisi qaydan bolar.
Bilgen sözim, kisiden swramadım,
Onşa-mwnşa ğalatqa qaramadım.
Qate bolsa, Mäulekey tüzeter dep,
Mwnan artıq söyleuge jaramadım.
Jwrt asqan aqın emen meniñ özim,
Halimşe jazdım hatqa bilgen sözim.
Mäulekey danışpanğa dwğay sälem,
Sözine Jüsipbektiñ salğıl köziñ.
Bar Qwday anıq süyer jomarttardı,
Jomartqa Rahman Iem raqımı bar-dı.
Jamağat, qol köterip bir dwğa qıl,
Jad qıldıq Payğambar men şahariardı.
Eki qissa şığardım mwnan bwrın,
Köñlime bergen Alla ilham nwrın.
Üşeu boldı mwnımen jazğan qissam,
Er Mäulekey tüzetiñiz qalğan jerin.
Şayhıslam qoja wğlı – men Jüsipbek,
Pende edim düniede bir künäsi köp.
Jaqsı qissa öleñ ğıp hatqa jazdım,
Oqığandar bir dwğa qıla ma dep.
Oqığan şariğattı men bir jähil,
Köñilimde bir zäredey joq-dür aqıl.
Sözimdi oqığan jan wnatsañız,
“Rahmet” dep, men ğaripke bir dwğa qıl.
Söyleuge mwnan artıq jetpes küşim,
Qaynaydı öleñ dese ottay işim.
Oqığan jan bir dwğa qılğıl mağan,
Payğambar şahariardıñ haqı üşin.
Düniede köñilimde köp-dür arman,
Jetkizgey mwratıma, Qadir, Rahman.
Jäne bir qissa bwğan qosayın dep,
Mäselege qaradım kitaptardan.
Rahman Alla, aşa gör meniñ baqıtım,
Bwrın kümis sözderge altın japtım.
Jäne tirkep osığan tereyin dep,
Er Älidiñ jäne bir sözin qaptım.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikimedia
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Wikimedia Foundation Inc. ul Wikipedia, Wikisüzlek, Wikiözek, Wikikitap, Wikixanä, In Memoriam 9/11 häm Nupedia säxifälärne tudırğan oyışma. Ul AQŞnıñ Florida ştatı qanunnarı buyınça tabışsız oyışma bularaq törkälğän. Anıñ barlıqqa kilüe 2003 yılnıñ 20 iyülendä iğlan itelgän.
Bu oyışmanıñ maqsatı bularaq, Wiki nigezendä açıq eçtälekle säxifälärne yasaw wä eşlätterü ide. Wikipedia atlı küptelle entsiklopediä yasalğaç, anıñ yanına şulay uq açıq, irekle, küptelle Wikisüzlek atlı süzlek, Wikiözek atlı özeklär tuplaması, Wikikitap atlı e-kitap tuplaması häm tağın berniçä säxifä açıldı. Yaña säxifälärne açu Wikimedia Foundation'nıñ ximäyälärne cíuğa bäyle. Wikimedia Foundation monnan tış grandlar sıman başqa aqça tabu yullarnı da ezläp tora.
«Wikimedia» isememen 2003 yılnıñ mart ayında Sheldon Rampton İnglizça Wikipedia'nıñ xat kündermäsendä täqdim itte. Bi isem Wikipedia isemenä yaqın bulğaç, anıñ beläm tuqtaldıq ta.


text:
Ukrainadan şığarılğan Mihail Saakaşvilidi Varşavağa jetkizgen
Kievte wstalğan "Jaña küşter ruhı" qozğalısınıñ lideri Mihail Saakaşvilidi 12 aqpanda Pol'şağa deportaciyalağan. Ol Varşavağa wşıp keldi. Çarterli reys Borispol' äuejayınan jergilikti uaqıt boyınşa 16.00 şamasında wşıp şıqqan.
UNIAN agenttigi derekközine silteme jasap, onı deportaciyalamağanın, tek elge qay jaqtan zañsız kirdi, sol jaqqa qaytarğanın jazadı.
Radio Svoboda tilşileriniñ habarlauınşa, sayasatkerdi düysenbi küni meyramhanada otırğan kezinde, betperde kigen bir top adam wstap, belgisiz bağıtqa alıp ketken.
Äzirge Saakaşvilidi kimderdiñ wstağanı belgisiz. Ukraina qauipsizdik qızmeti bwl iske eş qatısımız joq dep mälimdedi. Radio Svobodağa Kievtegi derekköz, Mihail Saakaşvilidi Ukraina memlekettik şekara qızmetiniñ qızmetkerleri wstağanın habarlağan.
"Ukrainskaya pravda" basılımına Saakaşvilidiñ wstağanı jöninde "Jaña küşter ruhı" liderleriniñ biri YUriy Derevyanko habarlağan. Ol Saakaşvilidi "Culuguni" meyramhanasında "Memlekettik şekara qızmeti" degen jazuı bar kürteşe kigen adamdardıñ alıp ketkenin aytqan.
Bıltır Ukraina prezidentiniñ jarlığımen Saakaşvilidi bwl eldiñ azamattığınan ayırğan. Oğan negiz sebep — Gruziyanıñ eks-prezidenti elinde özine qarsı qılmıstıq is qozğalğanın habarlamağan. Saakaşvili migraciyalıq qızmetke sayasi bosqın märtebesin berudi swradı. Biraq Kiev sotı bas tarttı.
2018 jıldıñ qañtar ayında Tbilisi sotı Saakaşvilidi Gruziya prezidenti bolıp twrğında qızmetin asıra paydalandı degen ayıppen üş jılğa sottağan.
5 aqpanda Ukraina Joğarğı sotı da sayasatkerge sayasi bosqın märtebesin beruden bas tarttı. Sol kezde Saakaşvili Kiev meni Pol'şağa deportaciyalamaq oyları bar dep mälimdegen.
Abai.kz


text:
Adam ağzasın ärtürli sırqattardan saqtaytın bastı faktor – ïmmwnïtettiñ mıqtı bolwı. Bir künde jelinetin jas säbizdiñ özi – sizdiñ ïmmwnïtetiñizdi edäwir küşeytedi. Dene qızwınıñ köterilwinen jäne swıq tïyuge qarsı emdik zattıñ biri tañqwray ekenin bäri biledi.
Klïnïkalıq zerttewdiñ nätïjesinde, tañqwray qaterli jaswşılardıñ öswi toqtatatını däleldendi. Atap aytsaq, kökirektiñ qaterli isigi, asqazanastı beziniñ qaterli isigi, jatırdıñ qaterli isigi, teriniñ qaterli isigine paydalı eken. Sebebi, tañqwrayda ellak qışqılı bar. Ol isik jaswşılarımen küresedi.
Tüsti qırıqqabat V därwmeniniñ ülken kölemin quraydı. Sondıqtan, artrït awrwına kömegi küşti. Qırıqqabattıñ quramındağı S därwmeni de apelsïnnen kem tüspeydi. Aşıtqan qırıqqabattan S därwmeni azayıp qalmaydı, bul därwmen uzaq saqtaladı. Oğan qosa, qırıqqabaq quramında askorbïn köp boladı.
Domalaq bastı pïyaz türli vïrwstardı öltiredi. Sondıqtan onı küz jäne qıs mezgilderinde köp jegen durıs. Jaña sığılğan pïyaz şırının künine 3-4 ret 1 şay qasıqpen tamaqtıñ aldında işken durıs, asqazannıñ jumıs istew qızmetin jaqsartadı.
Burşaq quramındağı kremnïydiñ joğarğı kölemi ağzadağı baylanıstardıñ mıqtı bowına kömektesedi.
massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Japondıq Mitsubishi Heavy Industries birlestigi öziniñ jawıngerlik körinbeytin uşağınıñ alğaşqı sınağın ötkizdi.
Advanced Technology Demonstrator X (ATD-X) atawına ïe bolğan uşaqtı sınaw Aytï prefektwrasında japondıq Qorğanıs mïnïstri Gen Nakatanïdiñ qatıswımen ötti. Birinşi sınaq jerde ötkizildi.
Joyğış uşaq uşw-qonw jolağında sağatına 100 şaqırım jıldamdıqpen 500 metr jürdi. Birinşi sınaq uşwı nawrız ayına belgilengen, dep jazadı epochtimes.ru.
Uşaq «stels» jüyesinde radarlarğa bayqalwdı tömendetw texnologïyası qoldanılğan.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Sovetler Birligi dağılğan soñ, dünyada bayağı turğun istiqrar temelleşken edi. Rusiyeniñ özünde bile 90-lardan soñ adiy vatandaşlarnıñayat seviyesi yükselip başlağan edi. Atta bücet esabından aylıq alğanlar bile Qırım, Türkiye, Mısır ve çetel kurortlarına raatlanmağa barıp başlağan ediler. Mında olarnı körgen quvana edi.
Putin daima davet etilgen ve onı sıcaq qarşılğan çetel sammitlerinen diger tedbirlerni ziyaret ete edi. Umumen alğanda Rusiyeniñ ömüri yoluna kirgen edi.
Lâkin 2014 senesi kelgen soñ – er şey baştan ayaq deñişti. «Qırım öz tuvğan limanına» qayttı denilgen soñ Rusiyeniñ er şeyi qarma-qarışıq olıp kete. Devlet ve onıñ vatandaşlarından bütün dünya yüz çevirip başlay. Artıq rusiyeliler özlerini çetelde beklenmegen musafir olaraq köreler – atta bazen nefretnen qarşılaşılanalar, olarnıñ prezidenti ise quvulğandan beter etile.
«Qırım öz tuvğan limanına» qayttı denilgen soñ Rusiyeniñ er şeyi qarma-qarışıq olıp ketti
Rusiyelilerniñ maddiy kelirleri de suvğa batıp başlay. «Para yoq, amma sizler dayanıñız» degen ibare artıq tek pensioner degil de, bücetten aylıq alğanlar içün de aktual olıp qala. Oca ve ekim zenaatları kene de şerefli olmaqtan tüşip, az aylıq tölengen zenaatlar sırasına kire.
Amma bizler Qırımdaki vaziyetke qaytayıq. Muessiselerniñ divarlarındaki Putin portretleri ketken sayın azlaşa, quvanç ve maqtanuvlar daa az eşitilip başlay. Qasevet ve qabaat duyğuları ep artmaqta.
Yaz aylârınıñ birinde men, muim vaqia nişanlanğan, sıylı sofra başında oturaraq, aşap içken ve dertlerine tökmege başlağan ğayet yüksek seviyedeki insanlar bulunğan bir muitke tüşken edim. Bir maalde subet Qırımnıñ kelecegi barıp yetti. Bu insanlar biri-biri artından özü ya da bazıları yaqın soy-sopı üzerine Krasnodar ülkesinden kvartiralar satın almağa başlağanları aqqında aytıp başladı. Olarnıñ Qırımnıñ keleceginen bağlı muzakerelerinde Keriç köpüri, «Tavrida» trassası ve olarnen bağlı kelecek aqqında ne içündir asla söz yürsetilmey edi. Söz, dünya cemaatçılığı dünyanı bir tertipke ketirgen vaqıtta o yerden sıptırılmaq aqqında kete edi.
Olarnıñ Qırımnıñ keleceginen bağlı muzakereleri vaqtında sıptırılmaqnen bağlı edi
«Yüksek seviyedeki sımalar» qaçmağa azırlanğanlarına köre, gemi batıp başlaydırmı aceba, dep tüşündim o zaman. Kerçekten de, Qırımnıñ şimdiki statusı ne qadar qararsız. Dünya cemaatçılığı onı kesen-kes tanımamaqta ve Rusiyeni onıñ status-quosını keri qaytarmağa çağırmaqta. Em de bu arada öz talaplarını nevbetteki sanktsiyalarnen qaviyleştirmekte. Bir de sanktsiyalar ep maqsatlı şekilde yapılıp, Putinniñ etrafındakilerine daa ziyade tesir etip başlay. Böyleliknen demek ki, Rusiye prezidentine tışarıdan yapılğan basqı ketken sayın artqanından ğayrı, onıñ içerdeki oligarh çevresi tarafından yapılğan basqı da iç eksilmey.
Qırımdaki «yüksek seviyedeki sımalar» artıq özleri içün yedek yuvalarnen «qara kününde» işletecek paralar da azırlap qoyğanlar. Ancaq olarnıñ özüni mot etip, üfürik kibi şişip, ağzını toldurıp vatanperverlik aqqında söz yürseterek, Ukrainanıñ bütün ecdatlarını baştan ayaq söggen, şimdi Rusiyeni kökke kötergeni kibi, üç yarım yıl onı maqtağan «öşekçi köpekleri» ne aqqında tüşenmektedir, aceba? Olarnıñ Krasnodar ülkesinde kvartirası yoq, endi parası da yoq, artıq kimsege de kerekmeyler. Lâkin bir amması bar ki, olar «Mirotvorets» (Barışıqçı) cedveline kirsetildi.
Aceba, «X saati» kelgende işbu «alışuvcılar» öz istidatını nasıl qullanır ekenler. Lâkin qorqum şudır ki, bu sanatnıñ ustalığını soñ derece menimsegen er türlü mazüha ve formançuklar bile bu sefer küçsüz qalır...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke sebebinden muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün.


text:
Kreml kontrol etken işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyülniñ 7-de bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» daa eki mabüsi Zevri Abseitov ve Enver Mamutovnıñ apiste yatma müddetini sentâbrniñ 12-ne qadar uzatmağa qarar aldı. Bunı Qırımdaki Radio Svoboda mühbiri Anton Naumlük Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Bundan evel mahkeme davanıñ eki diger mabüsi Remzi Memetov ve Rustem Abiltarovğa qarşı aynı qarar aldı.
Mahkeme oturışı ve qarar seslendirilmesi qapalı şekilde keçirildi. Aman-aman 30 insan nezaret altında tutulğan bağçasaraylılarğa qoltutmaq içün mahkeme binası ögünde toplaştı, dep bildirdi Facebookta Qırım faali Osman Arifm.
Mayısnıñ başında mahkeme bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» dört mabüsiniñ apiste yatma müddetini 2017 senesi iyülniñ 11-ne qadar uzatqan edi.
2016 senesi mayısnıñ 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
«QAZAQSTAN» RTRK» AQ MAÑĞISTAW OBLISTIQ FÏLÏALI TWRALI MÄLİMET
Telearnanıñ irgetası 1970 jılı şilde ayında qalanğan. Eñ alğaşqıda ol Gwr'ev oblısı boyınşa Şevçenko televïzïyalıq stwdïyası dep ataldı. 15 tamızda Şevçenko telestwdïyasınıñ alğaşqı bağdarlaması körermenge jol tarttı. Mekeme 2003 jıldan beri «Qazaqstan» RTRK» AQ Mañğıstaw oblıstıq fïlïalı dep ataladı.
Telearna oblıs awmağın 100% qamtïdı. «Otaw TV» arqılı respwblïka jäne jaqın şet elderge de taraydı.
Büginde telearna täwligine 14 sağat, «Mañğıstaw» radïosı 100.1 FM jelisi arqılı täwligine 2 sağat xabar taratıp otır. Jañaözen qalasında ökildigi bar, «Qazaqstan Jañaözen» arnası täwligine 6 sağat xabar taratwda.
Sonday-aq, aymaqtıq telearnalar işinde alğaşqı bolıp öz saytın aştı. Büginde saytqa täwligine keminde 2500 adam kiredi.
«Qazaqstan Aqtaw» arnası oblıstıq telearnalar arasında éfïrdegi öz twındılarınıñ üles salmağımen erekşelenedi. Büginde éfïrge beriletin xabarlardıñ 82 %-ı arnanıñ öz önimderi, key kezderi 91%-ğa deyin baradı.
Turaqtı türde şığatın xabarlar sanı 62 xabar, onıñ 16-sı ïnteraktïvti türde, tikeley éfïrde şığadı.
Keyingi jürgizilgen täwelsiz sawalnama oblıs turğındarınıñ 90 %-ı «Qazaqstan Aqtaw» arnasın turaqtı türde qaraytının körsetti.
Mısalğa, 2012 jıldan bastap xalıqtıñ quqıqtıq sawatın aşa tüswge, keñes berwge arnalğan «Meniñ quqığım» xabarı aşıldı. Onda kez-kelgen körermen tikeley éfïr arqılı stwdïyadağı mamandarğa xabarlasıp, tïisti keñes ala aladı. Sol sïyaqtı, jalpı tazalıq saqtaw mädenïetin jurttıñ boyına siñirw bağıtında «Qırağı köz» jobası jasaldı. Burın qolındağı qoqıstı ayaq astına tastay salwdı ädet qılğandar, endi munıñ ersi qılıq ekenin tüsindi. Maqsatı – qalanıñ tazalığına üles qosw ğana emes, jalpı özin köşede ustaw mädenïetin tutas bir bwın urpaqtıñ sanasına siñirw. Soñğı kezderi qaltasına nemse tamır-tanısına senip, avtokölikterde qawipsizdik beldigin taqpay, işimdik işip kölik aydap jürwdi «krwtoylıqtıñ» belgisi sanaytındardı tärtipke salw maqsatında, işki ister basqarmasımen birigip jasalğan reydtik «Dabıl, dabıl» xabarınıñ arqasında qoğamdağı osı burıs pikir özgerdi. Al, qoğamdı bawırmaldıqqa, qayırımdılıqqa şaqıratın bağıttağı jobalar retinde «Asar», «Kömek komandası», «Ümit säwlesi» xabarların aytwğa boladı. 2012 jılı «Qazaqstan-Aqtaw» telearnasındağı «Asar» realïtï bağdarlaması Qazaqstan televïdenïesindegi «Eñ kreatïvti joba» atağın ïelendi.
Arnada är türli jas kategorïyalarına türli akcïyalar, arnayı jobalar jïi uyımdastırılıp turadı. Olardıñ arasınan körermender asığa kütetin: «Ülgili awla», «Eñ köp balalı otbası», «Eñ jası ülken turğın», «Dästür jalğastırwşı», jas otbasılarğa arnalğan «Jarasımdı jup», Grwzïya jäne Armenïya şïpajaylarına tikeley éfïrde joldamalar oynatılğan – «Jeñisti sät» jäne «Lovï wdaçw» akcïyaları, «Ataba» swpermarketter jelisimen birigip ötkizgen «Mïllïon utıp al» t. b. akcïyaların atawğa boladı.
Toqsan qortındısı boyınşa telearna üzdikterin Grwzïya, Sarıağaş t.b. şïpajaylarğa demalısqa jiberip otırw ürdisi qalıptastı. Sonımen qatar üzdik qızmetkerlerge sportzaldarğa abonementter beriledi.
Telerna üşin 2012-2015 jıldar bir ülken damw kezeñi boldı. Körermender aldında telearna bedeli arttı, éfïrge tıñ dünïeler köptep şıqtı, éfïrdegi öz önimderimizdiñ ülesi eselep arttı.
Texnïkalıq jağınan da jetistikter barşılıq. Bul arada bas ïnjener – Saparbay Narımbetovtıñ eñbegin erekşe atıp ötwge boladı. Kameralar tolıqtay zamanawï ülgilerge jañartılıp, tüsirilim sapası edäwir arttı. Aymaqtıq telearnalar arasında birinşi bolıp, 2012 jıldıñ qırküyek ayınan bastap, telearnanıñ barlıq apparattıq stwdïyalıq keşeniniñ, şağın jıljımalı telestancïyanıñ, jañalıqtar stwdïyasınıñ kameraları 16:9 formatına awıstırıldı.
2013 jıldıñ qırküyeginen bastap ASB-1 tolığımen HD/SD formatına ötti.
2015 jıldıñ qañtarında, işki öndiris jumısın avtomattandırw üşin, «Sïnédjï» jüyesine öttik. ASB-2 jäne éfïrlik apparattıq keşen tolığımen HD/SD formatına awıstırıldı.
2016 jıldıñ basınan bastap ülken stwdïyağa Vïrtwaldıq stwdïya (Tricaster-460) ornatıldı. Al, /Vïrtwaldıq stwdïya – (Datavideo-VS1000)/ jañalıqtar stwdïyasına paydalanw josparlanıp otır.
Èfïrlik sïgnaldı taratwşı – «Kazteleradïo» AQ deyin optïka-talşıqtı jeli tartılıp, tolıqtay sandıq jüyege köştik. Nätïjesinde, éfïrdiñ sapası eselep arttı. Beynearxïvtiñ özin jaña satığa şığarıp, qajetti materïaldardıñ sapasın joğaltpay serverde saqtaytın boldıq. Munıñ bäri telarna qarajatı esebinen jäne arnanıñ texnïkalıq qızmetkerleriniñ öz küşimen jüzege asırıldı. Osı jumıstıñ nätïjesinde telearnağa bölinetin byudjetten mïllïondağan teñge qarjı ünemdeldi.
Telearnanıñ texnïkalıq jaraqtandırılwı aymaqtıq, respwblïkalıq birneşe teleköpirlerge qatıswğa jäne joğarı deñgeyde ötkizwge mümkindik berdi. «Qazaqstan Aqtawdıñ» äli künge birde-bir aymaqtıq arna täjirïbesinde bolmağan bir ülken jetistigi – oblıstıñ barlıq qala-awdandarnıñ qatıswımen tikeley éfïrde teleköpir jasaw ädisi. Oblıs äkiminiñ xalıq aldında esep berw kezdeswlerin osınday teleköpir formatında ötkizip jürmiz.
Jastardı tärbïelew – kïno arqılı. 2015 jılı telearna küşimen tolıqmetrajdı «Bwmerang» körkem fïl'mi tüsirildi. Qarajatsız, öz küşimizben tüsirip, oblıstıñ barlıq kïnotetrlarında körsetildi.


text:
Änşi Qayrat Nurtas öziniñ ömiri twralı tağı da bir fïlm tüsirip, xalıqtan köp jıldan beri jasırğan qupïyasın aşpaq. Munımen qatar, Qayrat “Bayqa” attı änge beynebayan tüsirip jatır.
Däl qazir Qayrat Nurtas “Bayqa” attı änine Almatı qalasında beynebayan tüsirip jatır. Änşi bul ändi jürek qalawımen kezdeysoq tañdağanın aytadı.
“Mağan bul öleñ qattı unaydı. Estelik üşin atalğan öleñge beynebayan tüsirwdi jön kördim. Meniñ öleñderim öte köp jäne naqtı qaysısına beynebayan tüsiretinimdi uzaq waqıt jürip tañdadım. Şığarmaşılığımda tıñ jañalıqtar bar. Jaqın waqıtta öz ömirim twralı fïlm tüsiremin. Köpten beri jasırğan qupïyalarımdı aşamın. Şınımdı aytsam, fïlmdi özim de asığa kütip jürmin”, – deydi änşigakku.kz arnasına bergen suxbatında.
Beynebayannıñ avtorı Egor Lmarev “Bayqa” attı beynebayannıñ syujetin qısqaşa bayandap berdi.
“Qayrat jabıq klwbqa müşe bolğan qızğa ğaşıq boladı. Ol bul klwbqa kezdeysoq tap boladı. Munımen qatar, klwbtıñ basqa müşelerimen de tanısadı”, – deydi rejïsser.
Änşiniñ süyiktisin jas aktrïsa Dïna Jumağalïeva somdaydı. Qayrattıñ sözine sensek, beynebayan birneşe aydan beri tüsirilip jatqan körinedi. Al tıñdarmandarı twındını säwir ayınıñ soñında köretin boladı.
Stan.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Osı jılı swdağı alıp jırtqıştıñ qurbanınan 8 adam ölim quşqan. Munday derekterdi sharkattacksurvivors.com saytı keltirdi.
Al ağılşın tilinde aqparat taratatın Mashable portalı selfï jasamaqşı bolıp qurban bolğandarı sanı osı jılı 12-adamğa jetkendigigin mälimdep otır.
Sätsiz selfïdiñ qurbanı bolğandar qatarına älemdi şwlatqan tapanşanı basına oqtap turıp swretke tüspek bolıp, özin atıp alğan qız, üydiñ şatırına şığıp selfï jasamaq bolğanda, toqqa soğılğan beytanıs er adam jäne Tädj-Maxalda selfï jasamaq bolıp abaysızda qulap ketken japondıq qarïyanıñ oqïğaları engizilgen.
Qazirgi tañda selfï qawipti köñil köterw ädisine aynalğan, dep mälimdeydi amerïkalıq basılımdar.
Kommentarïï


text:
Jeltoqsan 3, 2014 | avtor shalqar
Memlekettik qızmet atqarw qoğam men memleket tarapınan erekşe senim bildirw bolıp tabıladı jäne memlekettik qızmetşilerdiñ adamgerşiligine jäne moraldıq-étïkalıq beýnesine joğarı
Qaraşa 27, 2014 | avtor shalqar
Jas jetkinşektiñ boýındağı tabïğat bergen erekşe qabiletti, darındılıqtı tanw, onıñ odan äri damwına bağıt-bağdar berw- bul muğalimniñ käsibï biliktiligine jäne
Qaraşa 20, 2014 | avtor shalqar
Til – qaý ulttıñ bolmasın tarïxı men tağdırı, tälimi men tärbïesiniñ negizgi quralı. Til – adam janınıñ tilmaşı. Tilsiz jürek
Qazan 12, 2014 | avtor shalqar
Aqparattıq texnologïyalardıñ arqasında bizdiñ ömirimizge jaña termïnder men tüsinikter endi. E-ükimet salasında bastı termïnderdiñ biri – élektrondıq sandıq qoltañba (ÉSQ)
Mawsım 18, 2014 | avtor shalqar
Ékonomïka qanşa damısa da, sıbaýlas jemqorlıqtıñ tamırına balta şappaýınşa, onıñ jemisin köre almaýtınımız anıq. Qoğamdı jegi qurttaý jeýtin qılmıs
Mawsım 3, 2014 | avtor shalqar
Meniñ twıp ösken jerim – egemendi Qazaqstan. Qazaqstannıñ baýlığı öte köp jäne qazınağa baý el. Bizdiñ elimizdiñ tabïğatı öte
Mawsım 3, 2014 | avtor shalqar
Twğan jer–meniñ omirimde kïeli orın aladı. Men üşin Otan ot basınan bastaladı: twğan jerim, twğan aýmağım, twğan awılım. Dünïege
Mamır 24, 2014 | avtor shalqar
Adam balasınıñ eñ baqıttı da şattıqtı däwiri säbïlik kez. Sol balğın balalıqtıñ twğan jerde ötetini şındıq. Köktemniñ gülindeý sälïqalı säbï
Mamır 18, 2014 | avtor shalqar
Avtorı: Atşıbaý Qurmanqajıulı Raxımjan Şüñgilulı 1888- jılı 7- nawrız şığıs qazaqstan oblısı, Marqaköl awdanı, Qaljır awılınıñ Şığanşï degen jerinde
Mamır 18, 2014 | avtor shalqar
2010 jılğı aqpan. QXR ındağı äñgime. Onıñ burın sır-sïpatın bilmeýtin jaña qudanıñ üýinde qonaqta otırmız. Baýqaýım jaña quda turaqtı, artıq-kem


text:
Qazaqstandıq «Travelsystem» twrïstik kompanïyası bankrotqa uşırawına baylanıstı qazaqstandıqtar Türkïyanıñ qonaq üylerinen qwıla bastadı. Bul twralı Qazaqstan Twrïstik agenttikter qawımdastığı Feysbwktegi paraqşasında mälimdedi. Qonaq üy basşıları qazaqstandıqtarğa turw aqısın qayta tölewge mäjbürlep jatır. Qawımdastıq ökili Denïs Krïvoşeevtiñ xabarlawınşa, qïın jağdayda qalğan demalwşılardıñ sanı - 700.
«80-ge jwıq adamnıñ qayta uşıp kelwi qïındadı. Olar «Scat» äwe kompanïyasımen uşw kerek bolatın. Erteñ, juma künderi uşwı tïis demalwşılar da ekiuday jağdayda. Mazalaytın mäsele köp. Osı bağıtta jumıs jasap jatırmız», - dedi Denïs Krïvoşeev.
Onıñ aytwınşa, kompanïya basşılığı qazir Ewropağa attanıp ketti.
Qazaqstan Twrïstik agenttikter qawımdastığı japa şekken agenttikterge kömek qolın sozw üşin üylestirw ştabın qurdı.
Olar memlekettik organdar men äwe kompanïyaları, qabıldawşı kompanïyalar, saqtandırwşı kompanïyalar, zañgerler men twroperatorlar arasında aqparattıq almaswdı jeñildetpek.
Atalğan derekke baylanıstı Qazaqstan Twrïstik agenttikter qawımdastığı Almatıda sağat 15:00-de baspasöz konferencïyasın ötkizbek.
QazAqparat
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Cengiz Abazoğlu Elbise Modelleri 2012
Cengiz Abazoğlu Elbise Modelleri 2012 konusu, MODA ve TREND / Markalar ve Mağazalar forumunda tartışılıyor. Konu etiketleri: cengiz abazoğlu abiye, cengiz abazoğlu elbise modelleri, cengiz abazoglu elbise modelleri, cengiz abazoğlu, cengiz abazoglu elbiseleri, cengiz abazoğlu günlük elbise modelleri, cengiz abazoğlu tasarımları, elbise modelleri 2012, cengiz abazoğlu abiye modelleri 2012, cengiz abazoğlu abiye modelleri, cengiz abazoğlu elbiseleri, cengiz abazoğlu tasarımları 2012, cengiz abazoğlu modelleri, cengiz abazoğlu abiyeleri, cengiz abazoglu gunluk elbiseler,
Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 07:14 .


text:
Mart 9 künü Rusiye devlet sanat kitaphanesinde (Moskva ş.) «Fotokameralarınıñ obyettivlerinde Bağçasaray abideleri, 1910-cı seneler» adlı foto-sergi açılacaq. Bunı Kreml nezaretindeki Qırım medeniyet nazirliginiñ matbuat-hızmeti bildire.
«Foto-sergi Bağçasaray müzeyiniñ 100 yıllığına, onıñ tesisçisi ve birinci müdiri Usein Bodaninskiyniñ 140 yıllığına, Rusiye devlet sanat kitaphanesiniñ 95 ve onıñ tesisçisi Aleksandr Fominniñ 150 yıllığına bağışlanğan leyhanıñ esas vaqıyası olacaq. Sergide Bağçasaray tarih-medeniyet ve arhiologiya müzey-qoruğınıñ fondlarından 50 foto-vesiqa numaiş etilecek», – dep haber ete matbuat hızmeti.
Bu sergi içün Politehnika müzeyi keçken asırnıñ başına ait fotokameralarnı, resim müelifleri ihtimalnen qullanğan alet ve cihazlarını ilk kere taqdim etecek.
Leyha çerçivesinde bir sıra tedbirler ötkerilecegi belgilene: Bağçasaraynıñ qurucılığı ve mimarcılığı aqqında lektsiyalar, qırımtatar edebiyat aqşamları, efsaneviy qaraman Alimniñ obrazına bağışlanğan filmniñ numayışı. 1916 ve 1926 senelerge ait filimlerni Rusiye Devlet Film fondı ve kollektsioner Nizami İbraimov berecekler.
Teşkilâtçılarnıñ bildirgenlerine köreü, sergi 2017 senesi mart 23 kününe qadar ziyaretler içün açıq olacaq.


text:
Öziniñ sulwlığınıñ sırın aktrïsa, plastïkalıq xïrwrgïyanıñ sıyqırımen emes, öziniñ qayta ğaşıq bolw jağdaylarımen baylanıstırdı.
Wma Twrman Balajben köpten beri tanıs, burınıraqta olardıñ jaqın qarım-qatınastarı bolğan. Alayda, olar 2007 jıldıñ nawrız ayında türli sebepterge baylanıstı, ajırasıp ketken bolatın. Osı waqıt işinde Wma mïllïarder Arpad Byussonmen 2012 jılı nekelesken bolatın. Olardıñ Lwna attı ortaq qızdarı bar. Alayda qızdarınıñ ömirge kelwi olardıñ otbasılıq ömirlerin saqtay almadı.
Al ol kezde bïznesmen Balaj telejürgizwşi Çelsï Xendlermen dos boldı.
Biraq tağdırdıñ qalawımen, Wma men Andre osı jılı kezdeysoq kezdesip qalıp, olardıñ burıñğı sezimderi qayta tutandı.
Ğaşıqtar birge Karïb teñizinde demalıp ülgerdi. Olar ünemi qol ustasıp, bire jüredi. Balajdıñ arqasında Twrman burınğıdan da ädemilenip, jasara tüskendey.
Derekközi: http://7days.ru/
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Kioto
Kioto yäki Köto (yaponça 京都市, tıñla - Kyōto-shi) - Yaponiä şähäre, Yaponiäneñ borınğı başqalası, üzäk xökümäte tarafınnan maxsus status birelgän.
Honsü utrawınıñ üzäk öleşendä, Kansay töbägendä, Köto prefekturasında urnaşqan. Wilayät üzäge.
Kansay töbägeneñ töp qalası. Mäydanı 827,90 km², xalıq sanı 1 469 848 (2014), tığızlığı 1775,39 keşe/km².
794-1869 yıllarda Yaponiä başqalası, imperatorlar tora torğan urını. Borınğı isem - Heyan.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Neolit däwerendä keşelär Kioto urınıda torğan inde.
7 ğasırda Qıtay çığışlı aqsöyäk näsele Hata üz rezidentsiäsenä nigez sala.
8 ğasırda Yaponiä imperatorı Kammu başqalasın Nara şähärennän Nagaoka qalasına küçerä.
794 yılda imperator Kammu Kioto urınında Heyan digän yaña başqalağa nigezli.
XII—XIV ğasırda Kamakura sögunatı. Samuraylar diktaturası.
1467—1477 yılda Onin çualışları näticäsendä Kioto zur zıyan kürä, küp kürenekle binalar cimerelä.
1568 yılda Oda Nabunaga Kiotonı torğıza başlıy.
1603 yılda Tokugawa sögunatı nigezlängännän soñ, säyäsi üzäk Edo şähärenä küçä.
XVII—XIX ğasırda - Kioto - Yaponiä iñ bay şähäre.
1864 yılda yanğın säbäple Kioto zur zıyan kürä, 28 bina yanıp cimerelä.
1864 yılda Mäyci inqıylabınnan soñ yaña İmperator başqalanı Edo (Tokio) şähärenä küçerä.
1945 yılda AQŞ ğäskärläre Kioto şähärenä atom-töş bombasın taşlarğa niätlägän, läkin AQŞ xärbi ministrı Stimson qayçandır Kiotoda üz şirbät ayın uzdırğanğa kürä Kioto Nagasakigä alıştıra.


text:
Yeqinda җänubiy paytähttiki Җambul namidiki Qazaq dšlät filarmoniyasidä Almuta şähiri hakimiyiti Mädäniyät başqarmisi vä «Almatı äuenderi» kontsert kollektiviniŋ uyuşturuşi bilän Qazaq hanliğiniŋ 550 jilliğiğa beğişlanğan İİ Häliqara «Ğasırlar sazı» etnofol'klorluq muzıkiliq festival' bolup štti. Festival'niŋ asasiy mähsiti — türkiy häliqlärniŋ än°äniviy muzıka mirasini, kam uçrişidiğan saz äsvaplirini kšpçilikkä tonuşturuş arqiliq, här millätniŋ rohiy mädäniyitini tärğip qiliştin ibarät boldi.
Qazaqstanniŋ җay-җayliridin vä türkiy tilliq dšlätlärdin, җümlidin Özbäkstan, Qirğizstan vä Başqurstandin kälgän etnofol'klorluq ansambl'lar, nahşiçilar bilän küyçilär bu küni bar küç-ğäyritini särip qildi. Täkitläş lazimki, festival' qatnaşquçiliriniŋ maharitini bahalaşqa qedimiy saz äsvapliridin ubdanla häviri bar salahiyätlik mutähässislär bilän sän°ätkarlar täklip qilindi. Şundaqla «Ğasırlar sazı» festivali häliq ahaŋlirini qädirläydiğanlar üçün häqiqiy mänasida mäyrämgä aylandi.
Mäzkür muzıka festivaliğa җumhuriyätlik dšlät Uyğur muzıkiliq komediya teatriniŋ «Nava» fol'klorluq ansambli iştrak qildi. Uniŋ iҗrasidiki hälqimizniŋ durdanisi bolğan «On ikki muqamdin» «Muşävräk» tamaşibinlarniŋ qizğin alqişiğa sazavär boldi. Şundaqla «Taşvay», «Mäşräp» näğmiliri bilän talantliq ussulçilarniŋ ävrişim ussullirimu qazilarniŋ juquri bahasiğa erişti.
Şundaq qilip, ikki kün davam qilğan festival'niŋ yäküni çiqirilip, ularniŋ arisida on tšrt äŋ yahşi sän°ät kollektivi diplom vä Pähriy yarliqlar bilän mukapatlandi. Ularniŋ arisida «Nava» ansamblimu bolup, u «Ğasırlar sazı» festivaliniŋ laureati ataldi.
Firuza NÄVİRDİNOVA.
Almuta şähiri.


text:
SATANAY GOKKA HANS
Ömürde bolmağan ariwluğu bla kökde künñe erişgen bir seyir zat bolğandı Satanay biyçe.
Uzun, kara kaşları, cıltıray - cana turğan közleri, künde ciltinlene turğan kutas çaçı, subay sanları. Duniyada bolmağan ariwluğu bolğan Satanay biyçe, ariwma deb, ullu kellü bolmağandı, neda menden ariw bolur da deb da kayğırmağandı.
Kobannı cağalarında soluğa, kiyim cuwarğa, cuwnurğa öç bolğandı Satanay biyçe. Suwnu köksül şorkaları anı iynak kuçaklarına cıyıb nazik sanın kuçaklay, keslerine işlendirgendile. Satanay biyçe, çabakça, Kobannı uyuğan cerinde arı-beri cüze, kün tohtab, anña suklanıb karağandı, gokka hansla wa, başların sozub, Satanay kersün deb, suwğa iyilgendile. Çegetlede kiyikle, kün talakağa çığıb, suwda cuwuna turğan tişirıwğa seyirsinib, alaylada ösgen hanslanı otlamağandıla.
Satanay biyçe Kobanña kirse, çegetde canıwar ulumağandı, kökde kanatlıla uçmağandıla. Suw kesi da uyub kalğandı, deydile. Suw cağasında aylanñan sağatda, anı kezüne gokka hans ilinse, ol anı sabiyni erkeletgença, erkeletib.turğandı.
Gokka hanslanı barın da birça iynaklab turğandı, alay a bir gokka hansnı bek süygendi barısındanda. Ol gokka hansnı bir-birde bitgen cerinde tögeregine aylanñandı, birde wa kelib, arbazında ornathandı. Bir süygen teñine tansık bolğaça, arı-beri ketgeni bolsa, ol gokka hansha aşığıb, ızına ceñil kaytıwçu bolğandı. Gokka hans da bir seyir zatçık bolğandı: kün bla birge közün cumub, tañ bla birge uyanñandı.
Tüşünde kesi allına söleşgeni bolsa da, gokkası bla uşak etgendi Satanay biyçe. Anı alay kemsiz etgenin körüb, ullu Kam bla ullu Hurzuk bir-birine koşulğan ullu tüzde ösgen seyir gokka hansçıkğa halk Satanay gokka deb atağandı. Burundan beri ösedi ol hans. Aşham bolsa, közün kısa, kün tiye başlasa, Satanaynı izleb, közün aça edi, deydile büğün da.


text:
"Femïnïstik lïga" qoğamdıq birlestiginiñ törayımı Bayan Esentaevanıñ sözderine senbeytinin ayttı. Tanımal prodyuser jwırda telejürgizwşi Dïnara Sätjanğa bergen suxbatında "küyewimmen bolğan oqïğadadan keyin quqıq qorğaw uyımdarınıñ birde-biri mağan xabarlasqan joq" dep mälimdegen bolatın.
Birlestik törayımı Galïna Morozovanıñ aytwınşa, Bayannıñ özi eşqaşan eşqanday uyımmen baylanıspağan.
"Bayanğa eşkim qol uşın sozbadı degenge senbeymin. Öytkeni, Qazaqstanda dağdarıs ortalıqtarı, senim telefondarı, jedel jeliler jetip artıladı. Eger ol buğan deyin sol ortalıqtarğa xabarlasıp, küyewinen jïi zäbir köretinin aytsa mindetti türde oğan aqıl-keñes beriletin edi. Naqtı kimnen kömek suraptı? Nege aytpaydı? Ol qanşa jıldan beri jäbirlengen, zorlanğan, küyewinen zäbir körgen äyelderdi körse de olarğa köz juma qarap keldi, öziniñ basına tüspeyinşe olardıñ azabın sezingen joq", - deydi Galïna Morozova.
Atalğan suxbatında Bayan Esentaeva "mağan birde-bir quqıq qorğaw uyımı kömektesken joq, sondıqtan munday uyımdı özim qurıp alamın" degen bolatın. Osılayşa ol turmıstıq janjaldan zäbir körgen äyelderdi qorğaytının mälimdedi.
Esteriñizge salayıq, Bayan Esentaevanı küyewi Baqıtbek Esentaev 10 mawsım küni Almatıdağı äwejaydan qaytar jolda ölimşi etip sabap, pışaqtap tastağan bolatın. Awır xalde awrwxanağa jetkizilgen prodyuser tek birneşe operacïya jasalğannan keyin ğana özine keldi. Jwırda ol sol oqïğa kezinde küyewiniñ zorlağanın da aytqan bolatın. Qazir Almatıda Baqıtbek Esentaevtıñ sot procesi bastalıp ketti. Oğan kisi öltirwge oqtaldı degen ayıp tağılwda.
sn.kz
Kommentarïï


text:
Türkiya Ramazanğa erekşe bîr dayındıqpen kîredî. Ramazanğa arnap 30 kün boyı auızaşar dastarhandarı üşîn şatırlar tîgîledî. Auızaşarsız qalamın dep alañdamaysız. 30 kün boyı ğibrattı da ruhani keş ötkîzu üşîn arnayı sahnalar da qûrıladı. Auız aşıp, qarnıñızdı toyğızğannan keyîn ruhıñızdı da ruhani azıqtandırasız. Sonday-aq, türlî qayırımdılıq jârmeñkelerî de ötedî. Ramazannıñ soñğı on künînde Türkiya boyınşa 8 mıñğa juıq meşît i'tikafqa dayındaladı. Dîni-dîni emes dep bölîp jarmastan...
Bügîn mûsılmandar üşîn qasiettî bolğan Ramazan ayı bastaldı. On ekî aydıñ sûltanı bolğan Ramazan – Allanıñ meyîrîmî tögîlîp, jûmaqtıñ esîgî ayqara aşılatın, sauaptar eselenîp jazılatın şarapatı men şapağatı mol ay. Qûdsi hadiste Alla Tağala: «Oraza – tek Men üşîn. Onıñ sıyın (sauabın) Özîm ğana beremîn...» dep orazanıñ qadîrî men qasietîn bayandağan. İslamnıñ bes parızınıñ bîrî bolğan orazanıñ osı ayda orındalatını da sondıqtan. Oraza jan men tândî ruhani tazartatın ülken...
Jaqıp (a.s.) payğambardıñ on ekî balası bar edî. Jüsîp degen balası joğalıp ketken kezde: «Ay, bayğûs balam-ay», - dep jılap-jılap, közî soqır bop qaladı. Aldında on bîr balası qızmetîn jasap, köñîlîne qarap, ûşıp-talıp jürse de Jüsîptîñ ornın toltıra almaydı. Köp jıldardan soñ on ekînşî balası Jüsîp tabılıp, qasına jaqındap, köylegîn âkesîne berdî. Terî sîñgen köylektî âkesî közîne sürtîp edî, jarıq âlemdî qayta köre bastadı. Bûl da bolsa Jüsîp payğambardıñ özîne tân payğambarlıq...
Ramazan ayında jiırma râkâğat tarauih namazı oqıladı. Süyîktî payğambarımızdıñ (s.ğ.s.): «Haq Tağala senderge orazanı parız etse, men tarauih namazın sünnet ettîm. Şın iman jâne ıqılaspen Ramazan orazasın ûstağan jâne tarauih namazın oqığan adam künâdan anadan jaña tuğan nârestedey pâk bolıp tazaradı», – degen hadisî bar («Sunânun-Nasai»). Sondıqtan er jâne âyel kîsînîñ jiırma râkâğat tarauih namazın oquı – sünnet muâkkâdâ («Fiqĥül-'ibadat...
İmam Ahmadtîñ Âbu Ĥurayradan (r.a) jetkîzgen riuayatında Alla Elşîsî (s.ğ.s) oraza tûtuşınıñ erekşe qasietterî jayında bılay deydî: «Menîñ ümbetîme Ramazan ayında bûdan bûrın eşbîr ümbetke berîlmegen bes türlî qasiet berîldî:
1. Oraza tûtuşınıñ auzınıñ isî Allanıñ qûzırında hoş iîstî miskten, sözsîz, artıq boladı;
2. Auızdarın aşqanşa perîşteler olar üşîn Alladan istiğfar tîlep tûradı;
3. Alla Tağala Ramazan ayınıñ ârbîr künî jânnatın bezendîrîp oğan: «Menîñ îzgî...
Ramazan ayında oraza ûstau barısında densaulıqqa qatıstı eskeretîn mañızdı məseleler bar. Sebebî, oraza kezînde jasağan qatelîkterîmîz densaulığımızğa zararın tigîzuî mümkîn. Məselen, auızaşar kezînde apıl-ğûpıl tamaqtanu, səresîne tûrmau, maylı tamaq ne təttînî köp jeu sekîldî əreketter densaulığımızğa ziyanın tigîzuî mümkîn. Sol üşîn Türkiyanıñ tamaqtanu jəne dieta mamanı Hande Seven Avuk Ramazan ayında oraza ûstauşılarğa mına 10 qatelîkke ûrınbaudı eskertîp, öz keñesterîn...
– Qûrmettî, Naurızbay Tağanûlı! Küllî mûsılman halqınıñ qasiettî Ramazan ayı qarsañında tûrmız. Oqırmandarğa osı aydıñ qadîr-qasietî jayında aytsañız...
– Bismillâhir Rahmanir Rahim! Alla Tağalanıñ qalauımen qasiettî Ramazan ayına da kelîp jettîk. Bûl ay, rasında, öte qadîrlî de erekşe, mûsılman qauımı üşîn berekelî de jolbasşı uaqıt. Bûl jayında Qûran Kârîmnîñ «Baqara» süresînîñ 185-ayatında: «Ramazan – adamdarğa tura jol nûsqauşı, aq pen qaranı ayıruşı, bekem...
Oraza îşek aurularına, îş qatuğa, keybîr terî aurularınıñ jaqsaruına kömektesedî. Oraza ûstağan adamnıñ îşkî müşelerîne jinalatın maylardı erîtîp, metobolizmdı jandandıradı. Büyrek, bauır, quıq, susamır (qant diabetı), jürek pen tamır aurularına qarsı tözîmdîlîktî arttıradı. Ol üşîn sâresî men auızaşar uaqıtında tım köp as jemeu kerek. Orazanıñ paydası turalı doktor Aleks Karrel bılay deydî: «Tamaq îşpeu âuelî aştıqtı ûğındıradı. Alayda, eñ mañızdısı – bauırdağı şekerlerdî, terî...
Biılğı Ramazan jaz aylarınıñ ıstığına dâl keletîndîkten auız bekîtken jamağatqa dînîmîzde sabırdıñ ornı ülken ekenîn eske tüsîretîndey. Ğalımdar sabırdıñ üş jağdayda adamğa öte qajet ekenîn bîldîrgen. Olar – künâ îstemeuge, tağdırdıñ qiındıqtarına jâne qûlşılıq jasauğa degen sabır men şıdamdılıq. Rasında orazada adamnıñ sabırı men tözîmdîlîgî sınğa tüsedî. Hadisterge jügînsek, «Sabırdıñ dîndegî ornı – denedegî bastıñ ornınday». Sondıqtan, taqua mûsılmandar aqırettegî...
Juırda elîmîzdegî îrî sauda dükenî tûrmıstıq zattarğa tüngî aktsiya ûyımdastırdı. Sondağı saudası: bîr zat alsañız – ekînşîsîn jartı bağasına satıp alasız. Qaraqûrım halıq, ığı-jığı jûrt. Tüngî ekîge deyîn barsañız – ülgerdîñîz, âytpese aktsiyadan qûr qaladı ekensîz.
Pendemîz ğoy, keyde osınau bolmaşı jeñîldîkter üşîn jelpînîp, jetîp baratınımızdı nesîne jasıramız?! Ol da dûrıs qoy, tûrmıs üşîn, ömîr üşîn qajettî zattardı aluğa tiîspîz.
Bîzdîñ aytayın degen oy basqa edî. Adam balasına...
177517741770176811781175117011681157991


text:
Malayzïyalıq Rayani Air äwe kompanïyası älemde tuñğış bolıp xalal äwe reysin iske qostı. Tolıqtay şarïğatqa säykes keletin reys Kwala-Lwmpwrden Langkavï aralına deyin uşatın boladı. Bul twralı The Daily Mail siteme jasay otırıp Lenta.rw saytı xabarlaydı.
Uşar aldında jolawşılarğa arnayı duğa oqılıp, barlıq ekïpaj tek musılmandardan qurıldı. Al barlıq bort serikteri xïdjab kïip jürgen. Borttağı tağam tek xalal bolğan, işimddik alwğa müldem tıyım salınğan. Jolawşılardıñ özi şarïğatqa säykes kïinwge mindetteldi.
The Daily Mail taratqan mälimetterine qarağanda, däl osınday reysti Ulıbrïtanïyanıñ Firnas Airways äwe kompanïyası öz klïentterine 2016 jılı usınıp körmekşi.
Kommentarïï


text:
Ündistandıq käsipker Banvarlal Doşï djaynïsterdiñ monastırlıq ordenine qosılıp, bükil baylığınan bas tarttı. Forbes onıñ däwletin 600 mln. dollarğa bağaladı - munday soma Doşïdiñ Ündistannıñ eñ bay adamdarınıñ qatarına qosılwına mümkindik berdi.Doşï - plastïka öndirisimen aynalısatın DR International kompanïyasınıñ qojayını. Magnat öziniñ qarajatınıñ edäwir böligin djaynïstik uyımdarğa qayırımdılıqqa berwge şeşim qabıldadı. 31 mamırda onı monax qatarına qabıldaw räsimi ötti. Oğan 150 mıñnan astam adam qatıstı.
Räsim pilder, jılqılar, tüyeler, mwzıkanttar, bïşiler men monaxtar qatısqan şerwmen bastaldı. Djaynïster özderiniñ ğurıptıq saltın orındadı, onıñ barısında Doşï şaşın taqırlap aldırıp tastadı.
Käsipker öziniñ barlıq jıljımaytın müliginen bas tartwı tïis. Ol uyalı telefondardı da paydalanbaytın boladı jäne tek qana aq kïim kïip jüredi. Doşï kün sayın tañğı sağat törtte turıp, birneşe sağat yogamen jäne medïtacïyamen aynalısadı. Sonımen birge ol tiri maqulıqtarğa, sonıñ işinde jändikterge de zalal keltirmewi üşin ärqaşan da jalañayaq jüretin boladı.
Doşïdiñ otbası onıñ bar ömirin monastırğa arnawına qarsı boldı. Käsipkerdiñ ulı äkesiniñ bul jolğa tüswge üş jıl boyı äzirlengenin ayttı. Djaynïzm bükil tiri jändikke zïyan tïgizbewge ündeydi. Din asketïzmge ülken mañız beredi. Djaynïster ordeniniñ müşeleri nekeden bas tartadı.
Budan burın 29 mamırda dïaspora jönindegi grwzïn mïnïstri Gela Dwmbadze bir aptağa monastırğa ketetinin jarïyaladı. «Men premer-mïnïstrden demalıs berwin suradım, sol künderdi monastırda ötkizgim keledi», - dedi şenewnik. Biraq ta, ol mïnïstrlik qızmetinin bas tartpaytının naqtıladı, dep jazadı RBK.
QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Stepan Bandera
Stepan Andrey ulı Bandera (ukrainça CTeпaH AHдpiйoBич БaHдepa, 1909-1959) - Ukraina säyäsi eşleklese, ukrain millätçelegeneñ nigezläwçese häm ideologı, faşist Almaniä belän xezmättäşlek itüçe, suğış cinäyätçese, anıñ citäkçelegendä 5 million Könbatış Ukrainada torğan watandaşlar üterelgän[1] Könbatış Ukrainada (Galitsiä) ukrain milli xäräkäteneñ citäkçeläreneñ berse, Ukrainanın bäysezlege öçen sovet häm bäysez Ukrain däwlätenen bar başqa doşmannarına qarşı köräşkän Ukrain millätçeläre oyışmasınıñ (OpraHiзaцiя ykpaïHcbkиx HaцioHaлicTiB (OyH)) başlığı. Ukrainnarnı vengrlaştıru, poläkläşterü häm ruslaştıruğa, şulay uq kommunist ideologiäsenä qarşı köräşkän, küp qarşılıq tudırğan şäxes.
ЭчTәлek
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İrtänge tormış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Avstro-Vengriä imperiäsenä kergän Galitsiä häm Lodomeriä patşalığın Kaluş rayonındağı Uxrınıv Strın (Uxrynyv Stryn ) isemle awılda (bügenge könge Ukraina) tua. Ätise Andriy Bandera, cirle ukrain grek-katolik çirkäwenen ber ruxanie, änise Miroslava şul uq awılındağı başqa ruxaninen qızı. Qayber çığanaqlar anın yähüd näselennän buluın alğa sörä.
Stepan balaçağın Uxrıniv Starıi awılında ätiläre-babaları yortında ütkärä.
1922 yılnın yazında änise tamaq tuberkulözınnan ülä.
Belem alu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bandera Strıi awılında mäktäbendä uqıy,[2], Sokil sport cämğiätendä qatnaşa.
1923 yılda, 14 yäştä Bandera Ukrain skautlarının "Plast" oyışmasına, sonraq Çornomortsi törkemenä kerä.
1927 yılda mäktäpne betergäç Çexoslovakiäneñ Podebradı şähärendäge Ukrain iqtisad häm texnologiä kölliätenä kerä, tik Poläk xökümäte ana ildän çığu öçen kiräkle käğäzlärne birmi.[3]
1928 yılda Ukrain milläte şäxeslärenä açıq bulğan çikle uqu programmalar isemlegennän saylap, Bandera Lviv politexnik institutınıñ agronomiä programmasın buyınça uqırğa kerä.[4][2]
Säyäsi karyera[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Mäktäp häm yuğarı uqu yortında törle millätçe törkemnärdä aktiv qatnaşa, bu oyışmalarının ın aktiv eşçänlek alıp baruçısı - Andriy Melnik citäklägän OUN bulğan.[2] Ukraina qorallı oyışmasınıñ äğzası (1927 yıldan), Ukraina millätçelär oyışmasınıñ äğzası (1929 yıldan), terror aktların oyıştıruçı.
Mittlätçelek eşenä bireşkänlege arqasında Stepan Bandera bu oyışmaları eçendäge ierarxiäsendä tiz üsä: 1931 yılda OUN baş propagandaçısı däräcäsenä menä, 1932-33 yıllarında Galitsiädäge OUN bilegenen başlıq yärdämçese, 1933 yılda OUN başlığı[4]
Bandera öçen milli berlek häm berdämlek bik ähämmiätle bulu säbäple, Könbatış Ukrainada törle sıynıf watandaşları arasında yaqlaw alu buyınça eş alıp bara, 1930nçı yıllar başında Könbatış häm Könçığış Ukrainada millätçe törkemnäre belän elemtägä kerep, alarnı üsterü eşçänlegenä birelä.[2]
Polşa xökümätlärenen ukrainnarnı poläklaştıruğa, iqtisadi yaqtan poläk monopolialarğa qarşı köräşe däwamında terroristlıq aktların qullanuları öçen 1934 yılda qulğa alına - Polşa eçke eşlär ministrı Bronisław Pieracki'nı üterergä torışlığı häm tulayım OUN eşçänlegenä qarata mäxkämä protseslarında terrorizmda ğäyeplänä, ülem cäzasın ala, tik amnistiä arqasında tormış buyı zindan sroğına üzgärtelä.[4]
1936-1939 yılda Polşa törmälärendä utıra
1940 yılda, OUN ikegä bülenä: en:OUN-M (melnykçılar/integratsionistlar) häm en:OUN-B (banderaçılar/inqiylabçılar).
Stepan Bandera 1941 yılnın 30 iyün Lviv şähärendä yasalğan Bäysez Ukrain däwlätenen iğlan itelüe öçen cawaplı.
OUN sovet ğäskärlärenen Ukrainadan çigenüdän qullanırğa isäplägän ide. Qayber wäkilläre Sovet Berlege qarşı köräştä Natsist Almaniädä berektäşen tapqannar dip sanağannar ide. Tik Bäysezlek proklamatsiäse yasalğannan son berniçä kön ütkäç natsistlar Lvivka kergäç, yaña iğlan itelgän xökümäte liderları qulğa alına häm Almaniädäge kontsentratsion lagergä cibärelä.
Proklamatsiädän çigenergä telämägän Bandera 1941 yılnın 6 iyüldä qulğa alına häm 1944 yılnın sentäber ayına qädär Zaksenhauzen kontslagerendä utıra.[5]
Bandera kontslagerdä bulğanda OUN-B yazmışı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bäysezlek proklamatsiäsennän soñ ike yıl eçendä OUN-B'nıñ 80% citäkçelege natsistlar tarafınnan irektän mäxrüm bula yäki üterelä.[6][7][8]
1942 yılda Almaniä maxsus xezmätläre Ukrain millätçelärenen yähüdlärgä tigez qarawların açıqlıy: üz eşlärenä faydalı bulğanda üterälär yäki yärdäm itälär. Banderanıñ xäräkätendä berniçä yähüd qatnaşa,[9], Banderanıñ yaqın xezmättäşlärenen xatınnarı arasında yähüdlär dä oçrıy.
"...Bandera xäräkäte yalğan pasportlarnı üz wäkillärenä genä tügel, yähüdilärgä dä oyıştırğanı açıq bilgelände."
Berlindağı iminlek politsiäse başlığı 1942 yılnıñ 30 Martında yazuı[10]
Bandera almannar belän konflikta bulğanda, bäysez ukrain ğäskäre küp yähüdlärne natsistlardan qaçırğan.[11]
Cawaplılıq kübesençä OUN-Bandera oyışmasında bulğan 1943 yılğı yaz häm cäyge poläklarğa qarşı Volınia kampaniäse däwamında 70 000 qädär (kübesençä xatın qızlar häm balalar, qoralsız irlär) üterelgän dip isäplänelä. [12]
İrekkä çıqqaç[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1947 yılda OUN Provod citäkçese.
- 1959 yılda KGB agentı Bogdan Staşinskiy tarafınnan üterelä.
Eşçänlegenä törle qaraşlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sovetlar Berlegendä «banderaçı» töşençäse aqrınlap urtaqlıq isemenä äwerelgän häm barlıq ukrain millatçelargä qarata qullanılğan.
Antifaşist qaraşı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Faşist Almaniä belän xezmättäşlek itüe, terrorizm ğämällären qullanğanı häm SSRBğa qarşı çığuı arqasında suğış cinäyätçese iseme tağıla, anıñ citäkçelegendä 5 million Könbatış Ukrainada torğan watandaşlar üterelgän[13].
Cinäyätlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Rusiädä, Polşada, İsraildä suğış cinäyätçese bulıp sanala. İseme belän bäylänelgän cinäyätlär arasında:[14]
- 100 000 kievle Babiy Yarda üterelgän
- Beloruslar dürttän bere üterelgän häm Belorus Xatın' awılı yandırıp beterelgän
- ber million artıq yähüd üterelgän
- ber million artıq ukrain üterelgän
- 500 meñ artıq qızıl ğäskäri üterelgän
- 200 meñ artıq poläk üterelgän
Könbatış Ukrainada qaraş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Anıñ eşçänlege dan-şöhrät cırlawdan kisken tänqitlänügä qädär ayırıla.[15]
Bandera, OUN häm Natsist Almaniäse arasındağı mönäsäbätlär David Marples kebek tarixçılar tarafınnan "ikele", taktik häm opportunistik dip bäyälänä: här yaq ikençesen üz maqsatlarında qullanırğa torışa tik uñışsız.[16]
Qayber Ukraina säyäsät eşlekleläre buyınça Sovet Berlege Banderanı häm İkençe bötendönya suğışı zamanında aktiv bulğan bar başqa ukrain millätçeläreneñ isemnären pıçratırğa tırışa.[17][18][19][20]
Könbatış Ukrainada, ukrain millätçelär arasında milli qaharman bulıp sanala - anarğa häykällär açıla. Ukrain millätçelär arasında Bandera - fiker iäse häm pot bulıp sanala.
2010 yılnın 22 ğinwarında üz wazifasınnan kitep baruçı Ukraina prezidentı Viktor Yuşçenko Banderağa Ukraina qaharmanı titulın bırä[21] xalıqara ğawğa kütärä - Awrupa Parlamentı, Rus, Poläk häm Yähüdi oyışmalar qarşı çığa,[22][23][24][25], Rusiä yaqlı xökümät häm mäxkämä tarafınnan 2010 aprel' ayında qanunsız dip bilgelänä häm räsmi kileş yuqqa çığarıla.[26]
2013-2014 yılda Kievta bulğan nizağlar waqıtında Yevromäydan tarafdarları Bandera süräten "İnqıylab ştabı"na berketälär.
Çit illärdäge qaraş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
AQŞ Times gäzite avtorı Sam MakIntayr, Stepan Banderanıñ xäzerge säyäsi waqiğalarda isemen qullanu turında yazıp, aña tübändäge sıyfatlama birä:
Bandera Ukraina bäysezlege öçen barğan qansız häm öleşçä terroristik eşçänlekkä qatnaşqan, ul, hiçşiksez, natsistlar Almaniäsen sovet xäkimlegenä qarşı faydalı soyuzdaş itep qaradı... Banderanıñ ayırım tarafdarları entuziazm tulı kollaboratsionistlar bula, qaysıberläre yähüdi häm poläklarnı yuq itüdä qatnaşqannar. Ukrainada etnik suyışlarnıñ töp massası barğanda, Bandera äle törmädä bula, bu, älbättä, [irektä bulsa] alarnı tuqtatır ide digänne añlatmıy. Natsistlar belän mönäsäbätlär ambivalent häm opportunistik bulalar.[27]
Ukrainadağı konfliktta qatnaşuçı ike yaq ta tarixi qorbannarnı tanıtunı sorıy. Rusiädä – faşizm belän köräştä qıyılğan häm sındırılğan cannar öçen, Ukraina millätçeläre arasında – sovet xäkimlegen alıp taşlaw öçen alıp barılğan ozaq häm qanlı köräş öçen. Tarixqa bulğan ike bügenge qaraşlarnıñ üzara qarşılığında Stepan Bandera iseme yäşenuzdırğıç bulıp xezmät itä.[28]
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ EBpoпeйckиe иcTopиkи o kpoBaBыx пpecTyплeHияx БaHдepы
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Murdered by Moscow. - [4] Stepan Bandera, His Life and Struggle (by Danylo Chaykovsky). Exlibris.org.ua. 2010 eлHың 17 MapT kөHeHдә TиkшepeлrәH.
- ↑ Ukrainian College of Technology and Economics in Podebrady
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Bandera, Stepan. Encyclopediaofukraine.com. 2010 eлHың 17 MapT kөHeHдә TиkшepeлrәH.
- ↑ Biography of Bandera
- ↑ Timothy Snyder. The Causes of Ukrainian-Polish Ethnic Cleansing 1943. Past & Present, No. 179 (May, 2003), pp. 207
- ↑ БAHДEPA CTeпaH AHдpiйoBич at Institute of History - National Academy of Sciences of Ukraine
- ↑ WEST GERMANY: The Partisan Monday, Nov. 02, 1959
- ↑ Philip Friedman. Ukrainian-Jewish Relations During the Nazi Occupation. In Roads to Extinction: Essays on the Holocaust. (1980) New York: Conference of Jewish Social Studies. pg. 204
- ↑ By Herbert Romerstein. Divide and Conquer: the KGB Disinformation Campaign Against Ukrainians and Jews. Ukrainian Quarterly, Fall 2004. By Herbert Romerstein. Iwp.edu. 2010 eлHың 17 MapT kөHeHдә TиkшepeлrәH.
- ↑ Friedman, P.. «Ukrainian-Jewish Relations During the Nazi Occupation, YIVO Annual of Jewish Social Science v. 12, pp. 259–96, 1958–59».
- ↑ To Resolve the Ukrainian Question Once and For All: The Ethnic Cleansing of Ukrainians in Poland, 1943-1947, Timothy Snyder, Working Paper, Yale University, 2001
- ↑ EBpoпeйckиe иcTopиkи o kpoBaBыx пpecTyплeHияx БaHдepы
- ↑ EBpoпeйckиe иcTopиkи o kpoBaBыx пpecTyплeHияx БaHдepы
- ↑ ДoBkoлa цiєï koHTpaBepciйHoï пocTaTi й дoHиHi ToчaTbcя rocTpi cyпepeчkи, щo cyпpoBoджyюTbcя poзMaïTTяM oцiHok: Biд piзko HeraTиBHиx дo cyцiлbHo aпoлoreTичHиx. D.Vyedeneyev O.Lysenko OUN and foreign intelligence services 1920s-1950s Ukrainian Historical Magazine 3, 2009 p.132– Institute of History National Academy of Sciences of Ukraine http://www.history.org.ua/JournALL/journal/2009/3/11.pdf
- ↑ David Marples. (2007). Heroes and villains: creating national history in contemporary Ukraine . Central European University Press, pp. 150 and 161
- ↑ Stepan Bandera: Hero or Nazi sympathizer?, Kyiv Post (October 2, 2008)
- ↑ Myths from U.S.S.R. still have strong pull today, Kyiv Post (February 25, 2009)
- ↑ US intelligence perceptions of Soviet power, 1921-1946 by Léonard Leshuk, Routledge, 2002, ISBN 0714653063/ISBN 978-0714653068 (page 229)
- ↑ Heroes and villains: creating national history in contemporary Ukraine by David R. Marples, Central European University Press, 2007, ISBN 9637326987/ISBN 978-9637326981 (page 234)
- ↑ Kaлып:Uk yKAЗ ПPEЗИДEHTA yKPAИHЫ № 46/2010: O пpиcBoeHии C.БaHдepe зBaHия Гepoй ykpaиHы. President of Ukraine. Retrieved January 22, 2010.
- ↑ Russia condemns Yushchenko for declaring Bandera a Hero of Ukraine. Voice of Russia (January 26, 2010). 2012 eлHың 3 Maй kөHeHдә TиkшepeлrәH.
- ↑ [1], Simon Wiesenthal Center (January 28, 2010)
- ↑ [2] Student Union of French Jews, (February 1, 2010)
- ↑ Narvselius, Eleonora (2012). «The ‘Bandera Debate’: The Contentious Legacy of World War II and Liberalization of Collective Memory in Western Ukraine». Canadian Slavonic Papers 54 (3–4): 469–490. ISSN 0008-5006.
- ↑ PiшeHHяM cyдy пpeзидeHTcbkий ykaз «Пpo пpиcBoєHHя C.БaHдepi зBaHHя Гepoй ykpaïHи» ckacoBaHo, President.gov.ua. Retrieved January 16, 2011.
- ↑ Ambivalent – bu oçraqta ike yaqlı: opportunistik (uñaylı, tabışlı) – bu oçraqta üz faydasın quğan digänne añlata.
- ↑ The Times: ПoHяB БaHдepy, Bы пoйMeTe ykpaиHy


text:
Rusiye tarafından Qırım işğaline ketirgen 2014 senesi baar adiseleriniñ faal iştirakçilerine berilgen «Qırım qaytarıluvı içün» nişan endi internet-mezatlarda satıla.
Malümat ve nişannıñ fotoresimi aucland.ru saytında yerleşe.
Malümatqa köre, Çeboksar sakini nişannıñ 400 ruble fiyatını belgiledi.
Nişannıñ çıqarıluvı aqqında emir 2014 senesi mart 21 künü Rusiye Mudafaa Nazirliginde qabul etildi.
Kümüş nişanlarğa Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ bir qaç azası nail oldı, olarnıñ arasına Qırımnıñ «baş naziri» Sergey Aksönov, arbiy hızmetçiler, «Berkut» hadimleri, halq imayesi vekilleri ve Çeçenistan başı Ramzan Kadırov kire.


text:
Vladimir Putinniñ Rusiye prezidenti vazifesine namzet olaraq kösterilmesi içün rey bergen teşebbüsçi grubunıñ toplaşuvından evel Aleksey Pimanovnıñ «Krım» («Qırım») ve Oliver Stounnıñ «Putin» filmleri kösterildi.
Azatlıq Radiosı bildirgeni kibi, teşebbüsçi grubunıñ toplaşuvı dekabrniñ 26-nda Moskvada VDNHda (Devlet iqtisadiyatı muvafaqiyetleri sergisinde) keçti. Tedbirde 600-ğa yaqın kişi iştirak etti. Olarnıñ arasında siyasetçilerden ğayrı balet artisti Nikolay Tsiskaridze, rejissör Vladimir Hotinenko, aktörlar Mihail Boyarskiy ve Vladimir Maşkov, dizayner Valentin Yudaşkin, piyanocı Deniz Matsuyev, Comedy Club rezidentleri Garik Harlamov ve Mihail Galustân, sovet hokkeycisi Vladislav Tretyak ve qarışıq dögüşüv sanatları boyunca dünya çempionı Födor Yemelyanenko buluna ediler.
Putin özü bu tedbirde yoq edi. Onıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov dekabrniñ 25-nde, şimdiki prezident meşğul olğanından tedbirde iştirak etmeycek, dep añlattı.
Rusiye prezidentiniñ saylavını 2018 senesi martnıñ 18-nde – Qırım ilhaqınıñ yıllığında ötkermekni planlaştıralar. Daa evel saylav kününiñ başqa künge keçirilmesine dair qanun, Rusiyeniñ Devlet duması ile Fedratsiya Şurası tarafından tasdiqlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından imzalandı.
Şimdiki devlet yolbaşçısı Vladimir Putin 65 yaşında. O, Rusiyeni 1999 senesiniñ soñundan başlap idare ete. 13 yıl devletniñ prezidenti ve daa 4 yıl Rusiye akimiyetiniñ başlığı vazigesinde bulundı. Dekabrde Putin özüni dörtünci kere prezident saylavına namzet köstermek niyetini bildirdi.
Rusiyede «Krım» filminiñ premyerası sentâbrniñ 28-nde olıp keçti. Filmniñ yaratıcıları o, 2014 senesinde Rusiye tarafından yarımadanıñ ilhaqı fonunda «sevgi, inam, namus, ruh quveti ve kerçek bir dostluq tarihı» aqqında ikâye ete, dep sayalar. Rusiye kinematografı içün bu, propaganda noqtai-nazarından muim olğan adiselerniñ motivleri esasında tolu metrajlı bediiy filmler çıqarıluvınıñ birinci tecribesi degil.


text:
Älem jañalıqtarı
-
SEWL. QazAqparat - Soltüstik Koreya köşbasşısı Kïm Çen In Korey tübegin yadrolıq qarwsızdandırwğa jäne AQŞ prezïdenti Donald Tramppen sammït ötkizwge dayın ekendigin rastadı, dep mälimdedi jeksenbi küni Oñtüstik Koreya prezïdenti Mwn Çje By. Bul twralı QazAqparat Rënxap agenttigine silteme jasap xabarlaydı.27.05.2018 13:45
-
ASTANA. QazAqparat - Özbekstannıñ joğarı oqw orındarı jüyesi jaña bilim ordasımen tolıqtı. Özbekstan prezïdenti Şavkat Mïrzïëev 24 mamırda Jwrnalïstïka jäne buqaralıq kommwnïkacïya wnïversïtetin qurw twralı qawlığa qol qoydı, dep xabarlaydı QazAqparat ÖzAA-ge silteme jasap.27.05.2018 10:36
-
SEWL. QazAqparat - Oñtüstik jäne Soltüstik Koreya köşbasşıları Mwn Çje Ïn men Kïm Çen In senbi küni joğarı deñgeydegi ekinşi kezdesw ötkizdi. Bul twralı Oñtüstik Koreya prezïdentiniñ baspasöz qızmeti xabarladı, dep jazadı Renxap.26.05.2018 20:16
-
BIŞKEK. QazAqparat - Bişkekte 11 nawrızda äzirlengen besbarmaq Gïnnesstiñ rekordtar kitabına ulttıq tağamnıñ eñ ülken porcïyası retinde resmï türde engizildi. Bul twralı QazAqparat Kabarğa silteme jasap xabarlaydı.26.05.2018 18:10
-
VAŞÏNGTON-SEWL. QazAqparat - AQŞ prezïdenti Donald Tramp juma küni Soltüstik Koreya köşbasşısı Kïm Çen Inmen josparlanğan kezdeswdiñ 12 mawsımda ötwi mümkin ekendigin mälimdedi, dep xabarlaydı Rënxap.26.05.2018 15:35
-
ASTANA. QazAqparat - Resey zeynetaqı qorında (RZQ) qazirgi tañda jası jüzden asatın jumıs isteytin bes zeynetker twralı aqparat bar. Bul twralı TASS RZQ baspasöz qızmetine silteme jasap xabarladı.25.05.2018 00:33
-
BRYuSSELb. QazAqparat - Deutsche Bank qayta qurılımdaw bağdarlaması ayasında 7 mıñnan astam jumıs ornın qısqartwdı josparlap otır. Bul twralı bank beysenbi küni mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.24.05.2018 17:23
-
SEWL. QazAqparat - Soltüstik Koreya Vaşïngton Pxenyanğa qatıstı jawlasw sayasatın toqtatpasa, Amerïka Qurama Ştattarımen sammïtke qatıswın qayta qarastırwı mümkin, dep mälim etti beysenbi küni Soltüstik Koreya Sırtqı ister mïnïstriniñ orınbasarı. Bul twralı Renxap agenttigi xabarlaydı.24.05.2018 12:58
-
ASTANA. QazAqparat - Ïndonezïyada jaña telefon satıp äpermegen äke-şeşesine ökpelegen jasöspirim üyin örtep jiberdi. Bul jaylı The Straits Times basılımı jazdı.22.05.2018 19:07
-
ASTANA. QazAqparat - Şrï-Lankada nöser jawın 5 adamnıñ ömirin qïıp ketti, dep xabarlaydı QazAqparat Anadolı agenttigine silteme jasap.22.05.2018 02:27
-
MÄSKEW. QazAqparat - Kwbada apatqa uşırağan Boeing 737 uşağınıñ borttağı jağdaydı taspağa tüsiretin qurılğılarınıñ biri tabıldı. Bul twralı senbi küni Kwba televïzïyasınıñ efïrinde osı eldiñ Kölik mïnïstri Adel Ïskerdo mälim etti, dep xabarlaydı TASS.20.05.2018 09:00
-
ASTANA. QazAqparat - Türikmenstan qorğanıs mïnïstrliginiñ Azamattıq qorğanıs jäne qutqarw jumıstarı bas basqarmasınıñ basşısı qızmetinen bosatıldı. Odan bölek, prezïdent Gwrbangwlı Berdimuxamedovtıñ ökimine säykes jetekşi korpwstıñ birneşe müşelerine qatañ sögis jarïyalandı, dep xabarlandı Türikmenstan Ükimetiniñ saytında.19.05.2018 16:13
-
ASTANA. QazAqparat - Awğanstannıñ şığısında ornalasqan Nangarxar provïncïyasınıñ Djalalabad qalasındağı stadïonda qatarınan üş ret jarılıs bolıp, kem degende segiz adamnıñ ömirin qïdı. Bul jaylı aqparattı jergilikti resmï tulğalar rastadı dep xabarlaydı QazAqparat.19.05.2018 14:36
-
ASTANA. QazAqparat - Kwba bïligi Gavana mañında Boeing-737 uşağınıñ qulawına baylanıstı ulttıq aza tutw künin jarïyaladı. Bul jaylı Kwba Memlekettik keñesiniñ mälimdemesinde aytıldı, dep xabarlaydı TASS.19.05.2018 11:46
-
ASTANA. QazAqparat - Kwbanıñ Cubana de Aviacion kompanïyasına tïesili Boeing-737 uşağı Xose Martï atındağı Gavana xalıqaralıq äwejayınan uşıp şıqqan kezde apatqa uşıradı, dep xabarlaydı QazAqparat CNN agenttigine silteme jasap.19.05.2018 00:14
-
EREVAN. QazAqparat - 17 mamır küni 18:30-da Armenïyanıñ Armavïr oblısı Arevadaşt awılınıñ awmağında jüzim ösirwmen aynalısatın «Armyan Jeri» kompanïyasınıñ 90 qızmetkeri tamaqtan wlanıp qalğan. Bul twralı Armenpress Armenïyanıñ tötenşe jağdaylar mïnïstrliginiñ baspasöz qızmetine silteme jasap xabarlaydı.18.05.2018 12:14
-
ASTANA. QazAqparat - Sïrïyadağı uzaqqa sozılğan soğıs 111 jastağı keywana Leyla Salextı bosqınğa aynaldırdı, dep xabarlaydı euronews.17.05.2018 01:47
-
SEWL. QazAqparat - Särsenbi küni Oñtüstik Koreyanıñ Qorğanıs mïnïstrligi AQŞ-pen birlesken äskerï äwe oqw-jattığwları josparğa say ötkiziletinin mälimdedi, dep xabarlaydı Renxap agenttigi.16.05.2018 11:04
-
ASTANA. QazAqparat - Pxenyan amerïkalıq-oñtüstikkoreyalıq äskerï oqw-jattığwı üşin AQŞ- KXDR sammïtin boldırmaymız dep qoqan-loqqı jasadı, dep xabarlaydı TASS Yonhap agenttigine silteme jasap.16.05.2018 01:11
-
ASTANA. QazAqparat - Seysenbi küni Kemerovada nawrız ayında bolğan örttiñ saldarınan 60 adam qaza tapqan «Zïmnyaya vïşnya» sawda üyi ğïmaratın qulatw jumıstarı bastaldı. Birinşi kezekte qosalqı ğïmarattar ketedi, dep xabarlaydı TASS.15.05.2018 15:02
arı qaray
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Sawd Arabïyası koroliniñ twısqanı, xanzada Swltan bïn Twrkï xabar-oşarsız joğalıp ketti. Bul jayında The Guardian aqparat ortalığı xabarlaydı. Mälimet boyınşa, xanzada Kaïrden Parïj qalasına uşıp kelwi tïis bolğan. Alayda, xanzada francwz qalasına uşıp kelmegen.
Xanzada dostarınıñ biri oğan uşar aldında äldekimniñ qoñıraw şalğanın aytadı. Älgi adamğa xanzada öziniñ Francïya awmağınan alañsız şığıp kete alatının aytqan körinedi.
2003-jılı xanzadanı Şveycarïyada jürgen jerinde urlap äketip, koroldik awmağına jetkizgen bolatın. Buğan onıñ Sawdïya ükimetimen aradağı sotı sebep bolğan edi.
Buğan deyin eki sawdïyalıq xanzada – Twrkï bïn Bandar bïn Mwxammed bïn Abdwrraxman as-Sawd jäne Sawd bïn Saïf an-Nasr bïn Sawd bïn Abdwlazïz as-Sawd xabarsız joğalıp ketken bolatın.
islam.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Elbası şeteldik jetekşi sarapşılarmen ekonomïkalıq damwdıñ jahandıq ürdisterin talqıladı
ASTANA. QazAqparat - Nursultan Nazarbaev XI Astana ekonomïkalıq forwmına kelgen şeteldik jetekşi sarapşılarmen kezdesti, dep xabarlaydı Aqordanıñ baspasöz qızmeti.
Döñgelek üstel formatında ötken kezdesw barısında ekonomïkalıq damwdıñ jäne sawda qatınastarınıñ jahandıq ürdisteri, «jasıl» ekonomïkağa köşw, balamalı energïya közderin paydalanw, Qazaqstannıñ kölik-tranzït älewetin damıtw jäne ekonomïkanı cïfrlandırw mäseleleri talqılandı.
Kezdeswde Estonïyanıñ burınğı Prezïdenti Toomas Ïlves ulttıq ekonomïkanı cïfrlandırw täjirïbesi jöninde aytıp, cïfrlıq ekonomïkağa tïimdi köşw üşin sayasï erik-jigerdiñ bolwı mañızdı ekenine toqtaldı. T.Ïlves cïfrlıq qızmetter körsetwdi damıtwdıñ, jeli qoldanwşılarınıñ cïfrlıq sawattılığın arttırwdıñ jäne aqparattıq qawipsizdikti qamtamasız etwdiñ mañızdılığın atap ötti.
Dünïejüzilik sawda uyımı bas dïrektorınıñ orınbasarı Alan Volf xalıqaralıq elektrondı sawda jüyesin damıtwdıñ qazirgi axwalı men perspektïvaları jöninde äñgimeledi.
Ewropa qayta qurw jäne damw bankiniñ birinşi vïce-prezïdenti Yurgen Rïgterïnk Qazaqstan ekonomïkasınıñ ösimin jäne onıñ qayta qurılıp kele jatqanın atap ötip, elimizdiñ kölik-tranzït älewetin, agroönerkäsip keşeni men «Astana» xalıqaralıq qarjı ortalığınıñ mümkindikterin paydalanwdıñ mañızdı ekenin ayttı.
Birikken Ulttar Uyımı Sawda jäne damw jönindegi konferencïyasınıñ Bas xatşısı Mwxïsa Kïtwyï Qazaqstandağı kedendik deklaracïyalawdıñ jeñildetilwi esebinen qol jetkizilgen oñ nätïjelerge toqtaldı.
Beybitşilik jönindegi Nobel sıylığınıñ lawreatı Radjendra Kwmar Paçawrï klïmat özgeristeri nätïjesinde twındağan problemalarğa toqtalıp, «jasıl» texnologïyalardı damıtwdıñ jäne keñeytwdiñ mañızdılığın atap ötti. Radjendra Kwmar Paçawrï Astanada ötken xalıqaralıq «EKSPO-2017» mamandandırılğan körmesiniñ taqırıbı men onıñ naqtı nätïjeleriniñ özektiligine nazar awdardı.
Beybitşilik jönindegi Nobel sıylığınıñ lawreatı Rae Kvon Çwng ta «jasıl» ekonomïkağa köşwdiñ qajettigin aytıp, balamalı energïya közderin qoldanwdıñ jağımdı tustarın atap ötti.
«DP World» kompanïyası basqarmasınıñ törağası Sultan Axmed bïn Swlayem logïstïkalıq jobalardı iske asırw salasındağı ıntımaqtastıqtı odan äri nığayta tüswge müddelilik tanıttı. Sultan Axmed bïn Swlayem Aqtaw qalasındağı port pen «Qorğas» şekara mañı ıntımaqtastığı ortalığın paydalanwdıñ tïimdiligi jöninde ayttı.
Ulıbrïtanïya ükimetiniñ texnologïyalar jönindegi keñesşisi Lïam Maksvell «aqıldı qalalardı» damıtw jäne qalalardı basqarw üderisinde jasandı ïntellekt texnologïyaların qoldanw jönindegi oyın ortağa saldı.
Älemniñ jetekşi sarapşılarınıñ bayandamaları tıñdalğan soñ Qazaqstan Prezïdenti jïınğa qatıswşılarğa Astana ekonomïkalıq forwmına qatısqanı jäne döñgelek üstel otırısında aytqan ïdeyaları üşin rïzaşılıq bildirdi.
«Ewropada Davos forwmı, bizde Astana ekonomïkalıq forwmı, al Tınıq muxïtınıñ jağalawında Boao Azïya forwmı bar. Bul forwmdar bir ğana maqsattı - qalıptasqan axwaldan şığw jolın izdewdi közdep otır. Biz älemdik forwmdardıñ bärimen ıntımaqtastıq ornatıp, memleketter men xalıqtardıñ ïgiligi üşin jumıs istegimiz keledi. Bul - damw, ilgerilew jäne tüsinistik mümkindigi», - dedi Memleket basşısı.
Nursultan Nazarbaev jïınğa qatısqan sarapşılardıñ bäri Astana ekonomïkalıq forwmınıñ bedelin nığaytwğa jäne onı damıtwğa üles qosqanın atap ötti.
Memleket basşısı Qazaqstannıñ damw tarïxına toqtalıp, elimizde etnosaralıq jäne ultaralıq kelisimdi saqtaw jäne nığaytw jolında atqarılğan jumıs täjirïbesi jöninde ayttı.
«Biz Konstïtwcïyada, zañnamalıq deñgeyde jäne is jüzinde barlıq azamattar quqıqtarınıñ teñdigin qamtamasız ettik. Qazaqstanda barlıq dinï konfessïyalardıñ ökilderi turadı. Olarğa dinï nanım-senim bostandığı berilgen. Dästürli dinderdiñ älemdik köşbasşıları özderiniñ sezderin däl osı Astanada ötkizwge şeşim qabıldadı. Bïıl kezekti VI sezd ötkeli otır», - dedi Qazaqstan Prezïdenti.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannıñ barlıq körşiles eldermen dostıq jäne äriptestik qarım-qatınas ornatqanın atap ötti.
Memleket basşısı elimizdegi barlıq azamattardıñ turmısın jaqsartwğa bağıttalğan şaralardıñ arqasında bizdiñ qoğamda turaqtılıq pen kelisimge qol jetkizilgenin ayttı.
«Täwelsizdik jıldarında ekonomïkamız 25 ese östi. Jan basına şaqqanda işki jalpı önim 12 mıñ AQŞ dollarına jetti. Endi Ulttıq qorda jïnaqtalğan qarjınıñ arqasında ïnfraqurılımdıq jäne ïndwstrïaldıq damw, sonday-aq bilim berw men densawlıq saqtaw salalarına arnalğan bağdarlamalardı jüzege asırıp kelemiz. Elimizde ömir sürw uzaqtığı 7 jılğa uzardı. Bizdiñ jas urpağımız bilimdi jäne örşil maqsatpen bolaşaqqa köz tigemiz», - dedi Qazaqstan Prezïdenti.
Soñında Qazaqstan Prezïdenti Astana ekonomïkalıq forwmına qatıswşılarğa tağı da rïzaşılıq bildirip, olardıñ usınıstarı men ïdeyaları elimizdi odan äri damıtw üşin mañızdı ekenin atap ötti.


text:
Qazir onıñ bir oramasın 54 dollarğa satıp alwğa boladı, dep jazadı 24.kz.Esthechoc-tı jegen adamnıñ boyında qartayu üderisi bayawlap, terisi jas küyinde uzaq saqtaladı. Äyelder jağı bolsa, onı turaqtı jegen jağdayda terisi tülep, qulpırıp şığadı eken.
Teriniñ jasarwı üşin bul önimniñ quramına astaksantïn tabïğï antïoksïdantı qosılğan. Bul zat tabïğï türinde altın balıq pen qoqïqazda kezdesip, olardıñ tür-tüsin ünemi ädemi etip turadı, dep jazadı informing.ru. Erekşe antïoksïdanttıñ kömegimen teri qabatındağı qan aynalımı jaqsarıp, jañarıp, ol ünemi öz qalpın saqtap qaladı.
Tegï: Glavnaya, Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine ceza berilmesinen bağlı şikâyet arizalarını qanaatlendirmege razı olmadı. Bunı Qırım advokatı Edem Semedlâyev aprelniñ 25-nde video muracaatında ayttı.
«Mahkemeci mabüs ve advokatları bergen şikâyet arizalarını red etti. Mahkeme oturışı qapalı şekilde keçirildi. Sebebi ne degen sualge mahkemeci cevap bermedi, aprelniñ 24-de çıqarılğan qararnı seslendirdi. Advokatlarnıñ qolunda aprelniñ 25-nde çıqarılğan qararlar bar edi, anda ise oturış açıq olacağı yazılğan edi», – dep bildirdi advokat.
Böylece eski qarar qala.
Aprelniñ 9-nda Qırımdaki mahkeme Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apis müddetini bir ayğa uzattı.
Keçken sene mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Yerli cemaat Eski Qırım (İslâm-terek rayonı) akimiyetiniñ vekillerine muracaat etken soñ şeerniñ yañı musulman mezarlığında qoranıñ yıqmasını toqtattılar. Bu aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Facebook saifesinde aytıla.
Temsil organınıñ malümatına köre, salı künü, mayıs 5-te, bu mezarlıqnıñ meselesi boyunca ükümet komissiyasınıñ toplaşuvı keçirilecek.
İslâm-terek regionınıñ reisi Ekrem Abdulvapovnıñ bildirgenine köre, şeer yolbaşçısı mahkemeniñ qararına esaslana. Mahkeme ise mezarlıqnı kenişletmege izin bermey, rayon yolbaşçısınıñ bundan haberi de yoq.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, bazarertesi künü, mayıs 4-te, Eski Qırımnıñ kommunal hızmetleri yañı musulman mezarlığınıñ qorasını yıqmağa başladılar. Eski Qırımnıñ «Vatan» din cemiyetiniñ reisi Rasim Sadredinovnıñ aytqanına köre, şeer şurasınıñ qararı ile musulman mezarlığı içün yer ayırıldı, bütün vesiqalar azır edi. Sadredinovnıñ bildirgenine köre, nezaret organları bu yerniñ topraq altındaki suvlar suv anbarına kete, dep netice çıqardılar.


text:
Rusiyege boysunğan Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Qırım idaresi iyül 17-ge qadar yarımadada anomal sıcaq olacağı aqqında haber ete, orta ava arareti 32-37 derece teşkil etecek.
Bundan sebep, qurtarıcı hızmetiniñ malümatına köre, iyül 12-15 künleri Qırımda yüksek yanğın havfı beklenile.
Bundan evel Qırımda şiddetli yağmurlarnen furtunalı ava üküm süre edi.
İyün ayında şiddetli yağmurlar neticesinde yarımadada soqaqlar, bazı rayonlarda şahsiy evler suv astında qalğanı aqqında malümat bildirilgen edi.
Bu sene iyün 24-ten başlap Qırımda fevqulade yanğın telükesi rejimi ilân etildi, bundan sebep yarımada ormanları ziyaretler içün vaqtınca qapatıldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Konteynerge salınğan bes akwlanı tasımaldawşı jük köligi Amerïkanıñ Florïda ştatında avarïyağa uşıradı dep xabarlaydı Newsweek. Jolda akwla tïegen jük köliginiñ döñgelegi uşıp ketip, ol abaysızda joldan şığıp ketip toqtağan.
Jazatayım oqïğa nätïjesinde, kölik jürgizwşisi qattı zardap şekpegen, tek konteynerdegi bes akwlanıñ birewi qattı soğılwı saldarınan ölip qalğan. Al akwlanıñ qalğan törtewi aman.
Jol kölik oqïğalarınan tek adamdar ğana emes janwarlar men jäntikter de jïi zardap şegip jatadı. Eske salsaq, 2015 jıldıñ 9 şildesinde Ogayo ştatında janwarlar tasïtın kölik avarïya uşıraw nätïjesinde 400 janwar ölip, şamamen 2000 janwar tordan şığıp qaşıp ketken bolatın.
Derekközi: dnï.rw
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırım uquq qorçalayıcı taqımınıñ koordinatorı Olga Skripnik dey ki, işğal olunğan Qırımnıñ memuriy sıñırında Rusiye FSB hadimleri eki sıñır arasında onı ve Ukraina ombudsmeni ofisiniñ temsilcisini tutqan soñ, olarnen ne yapacağını bilmedi ve Rusiye qanunlarını bozdı. Bunı Skripnik mart 14 künü «Hromadske radioı» efirinde tarif etti.
«Umumen, olar qullanmağa tırışqanları Rusiye qanunlarını aqqında aytsaq bile, olarnı da bozdılar, çünki bizlerni üç saatten ziyade tuttılar. Meselâ, memuriy tutuluv aqqında aytsaq, o üç saatten çoq devam etmek mümkün degil, bizlern ise yedi saat tuttılar. Ve biznen ne yapmaqlarını tüşünip, fikirlerini ep deñiştire ediler», – dep tarif etti Skripnik.
Uquq qorçalayıcınıñ sözlerine köre, olarnıñ ziyaretinden evel Rusiye tarafı Rus bayrağını aldı ve ne yerde Rusiyeniñ nezaret etken toprağı başlanğanını añlamağa mümkün degil edi.
Mart 13 künü aqşam Ukraina ombudsmenini kâtibiyetiniñ başı Bogdan Kriklivenko, Qırımnıñ memuriy sıñırında Rusiye FSB tarafından tutulğan ukrainalı uquq qorçalayıcılar Ukrainanıñ kontrolinde olğan yerde bulunğanını bildirdi.
Mart 13 künü kündüz Qırımnıñ memuriy sıñırında uquq qorçalayıcılar taqımı tutulğanı aqqında haber etildi, olarnıñ arasında Olga Skripnik ve «Kalançak» kiriş-çıqış noqtasında Ukraina ombudsmeni ofisiniñ temsilcisi bar edi.
Ukraina Yuqaru Şurasınıñ insan aqlarında vekâletlisiniñ ofisinde, hadimlerinden biri uquq qorçalayıcılar taqımınen beraber Qırımnıñ memuriy sıñırında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım tarafında bulunğanını tasdiqladılar, amma adını bildirmege razı olmadılar.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat kâtibi Oleg Slobodân Qırım.Aqıqatqa, mart 13 künü Qırımnıñ memuriy sıñırında tutulğan uquq qorçalayıcılar «Kalançak» kiriş-çıqış noqtasını resmiy şekilde keçkenlerini haber etti.
Qırım Rusiye nezaretine keçkeninen FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulana, qırımtatar vatandaşları yaqalana. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı fikirlerge qarşı küreş» kibi köreler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinen raatsız olğanını bildirdi ve basqılarnı toqtatmağa çağırdı.


text:
18 mayıs çumaaqşamı künü, Ukraina Yuqarı Radasında saat 12.00 halq deputatları sessizlik daqqasınen 1944 senesi qırımtatar halqı genotsidi qurbanları añdı.
«Ürmetli zenaatrdaşlar! 1944 senesi qırımtatar halqı genotsidi qurbanlarını sessizlik daqqasınen añmañıznı rica etem», – dep ayttı halq depurtatlarına Yuqarı Radanıñ reisi Andriy Parubiy.
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.