text:
Mayısnıñ 8-nde Aqmescitte sabaasaat 9 buçuqtan bir sıra soqaqta suv berilüvini sıñırladılar. Bunı «Voda Krıma» müessisesi haber etti.
Bunıñ Pobedı 268 caddesinde yerleşken suvq suv techizatı ağlarında tamir işleri yapılması ide bağlı olğanı qayd etile.
Berilgen malümatqa köre, suvnı böyle soqaqalarda sıñırlağanlar: Şkolnaya, Yasnaya, Yagodnaya, Teslenko, Vostoçnaya, Stepnaya, Tihaya, Drujnıh, Aprelskaya, Tenistaya, Mayskaya, Otvajnıh, Belaya, Festivalnaya, Pobedı caddesi (qısmen).
Suvsız bularğa yantayğan soqaq ve aralıqlarda da yoq.
Qırımnıñ Rusiye ükümeti bildirgenine köre, yarımadanıñ suv teminatı ile «eñ yaramay stsenariyge» azırlanalar.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, Rusiye Qırımnıñ suv teminatı vaziyeti fevqulâde olğanını tanıy. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


c: text/html

text:
Qırımdan grajdan jurnalisti Nariman Memedeminov BMT Telükesizlik şurası azalarınıñ oturışında yarımadada qırımtatarlarnıñ Rusiye tarafından taqip etilmesi aqqında aytıp berdi.
Memedeminov, grajdan jurnalistikanen spontan, Qırımda qırımtatarlar, musulmanlar taqip ve tevqif etilgeni sebebinden oğraşıp başlağanını ayttı.
Nariman, Qırımda aydınlatqan ilk ve büyük davası Aqyar «Hizb ut-Tahrir davası» olğanın ayttı. Onıñ mabüsleri Ruslan Zeytullayev, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov. Onıñ qayd etkenine köre, siyasiy ve diniy sebeplerden Qırım sakinlerine qarşı açılğan davalarnı aydınlatqan «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ medi koordinatorı edi.
Memedeminov qayd etti ki, evinde Rusiye quvetçileri eki kerek tintüv keçirgen ediler. O, 2 yıl ve 6 ay apishanede keçirdi.
O, Qırımdan bir çoq grajdan jirnalisti alâ da aRusiye apishanelerinde tutula, dep hatırlattı.
Dekabrniñ 9-nda, Rusiye quvetçileri bu sene sentâbr ayında qomşu Rusiyeniñ Rostov vilâyetindeki koloniyadan azat etilgen cemaat jurnalisti, qırımlı bloger, «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ media koordinatorı Nariman Memedeminovnıñ evine keldi. Memedeminovnıñ «Qırım birdemligine» bildirgenine köre, olar «subetleşmege» istedi.
Nariman Memedeminov sentâbrniñ 21-nde Rostov vilâyetindeki Rusiye yaşav tarzı koloniyasından azatlıqqa çıqtı. Bütün apis cezasını çekti. Memedeminov Qırımğa qaytqan soñ qırımtatarlarnıñ mahkeme esnaslarını aydınlatmağa devam etecegini inkâr etmey.
Qırımlı advokat Edem Semedlâyevniñ qayd etkenine köre, Rusiye mahkemesiniñ ükmüne köre, Nariman Memedeminovğa azatlıqqa çıqqan soñ açıq faaliyetnen oğraşmaq yasaq degil. Ne de olsa, imayeciniñ aytqanına köre, uquqçılar Avropa insan aqları mahkemesine şikâyet azırlay.
2019 senesi oktâbr ayında Rusiye mahkemesi Nariman Memedeminovnı «İnternet ağı vastasınen terror faaliyetini kerçekleştirmege açıq şekilde çağırğanında» qabaatlap, eki buçuq yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti. Mabüs qabaatını tanımadı.
Moskva vilâyetindeki Vlasiha Arbiy istinaf mahkemesi mayısnıñ 14-nde ükümni deñiştirmedi. Ukraina Tış işler nazirligi narazılıq bildirdi.
Nariman Memedeminov Rostov vilâyetindeki yaşav tarzı koloniyasında bütün apis cezasını çekti. «Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi 2018 senesi onı siyasiy mabüs dep tanıdı.
Apiske alınmazdan evel Memedeminov bir sıra Ukraina kütleviy haber vastaları, hususan Qırım.Aqiqatnen işbirligi yaptı. 2019 senesi noyabr ayında Ukraina jurnalistleri milliy birligi Qırımda taqip etilgen qırımtatar cemaat jurnalistleri, şu cümleden Memedeminovnı, İgor Lubçenko söz serbestligini qoruv milliy mukâfatınıñ kollektiv laureatı olaraq tanıdı.
Nariman Memedeminov – qırımtatar blogeri, vatandaş jurnalisti. Rusiye quvetçileri onı 2018 senesi martnıñ soñunda tutıp aldı. Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatladılar.
Rusiye quvetçilerini Memedeminovnıñ 2013 senesinden 2015 senesine qadar alıp barğan YouTubedaki videoblogu açuvlandırdı. Anda siyasiy adise-vaqialarnıñ izaatları ve islâm normalarına riayet etmek çağıruvları, Rusiye devlet bayramları – Vatan imayecisi künü, Dünya qadınlar künü, Bala künü ve digerleri – aqqında fikirler mevcut.
2018 senesi martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kyivte 11 dekabr künü 4-saatlıq hayriye aktsiyası keçirilecek. «Ruka Pomoşi» (Yardım Eli) aktsiyası Halqara insan aqlarınıñ qoruma Kününe bağışlanılacaq. Aktsiya devamında toplanılğan sermiyalar Qırımdaki siyasiy mabuslarnıñ ballarına yollanılacaq. Merasimniñ keçirilecegi aqqında, Facebook saifesinde, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili Mustafa Cemilev ilân etti.
Aktsiya çerçivesinde çeşit-türlü master-klasslar: çölmekçilik sanatı, qınalama, vatanperver örüvler, ve qırımtatar qadın fesleriniñ azırlanılması. Bundan ğayrı, qırımtatar yemekleriniñ, qırımtatar alâmetlerinen işlenilgen suvenirler yarmalığı ve foto sergi teşkil etilecektir.
Aktsiyada iştirak etmek içün Ukraina millet vekilleri, cemaatçı, göñülliler ve yarımadada insan aqlarınıñ vaziyetine pervasızqalmağan er kimse davet etile, dep yazıla bildirüvde.
Aktsiya Ukraina Milliy parlament kitaphanesinde: M.Gruşevskiy soq., 1 adresi boyunca ötkerilecek, saat 11.00 başlanacaq.


text:
Kreml kontrol etken işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyünniñ 23-de yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Muslim Aliyevniñ apis cezasınıñ uzatılmasından bergen şikâyet arizasını red etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri. Böylece, o, 2017 senesi avgustnıñ 8-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Oturış qapalı şekilde keçirildi.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Refat Alimov ve Arsen Cepparov 2016 senesi aprel 18 künü Qızıltaşta yaqalanğan soñ apiste yatalar. Birinci dört Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabüsi 2016 senesi fevral 11 künü yaqalanğan edi. Olardan eñ çoq tanılğan insan aqları kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kukudır. Ondan ğayrı qurucı olıp çalışqanlar aluştalı Muslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, em de Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk tutulğan edi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ann Hidalgo
Ann Hidalgo (frantsuzça Anne Hidalgo; 1959, İspaniä) - Frantsiä säyäsätçese, Parij merı (2014 yıldan). Şähär tarixında Parij merı wazifasında berençe xatın-qız bulıp tora.
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1959 yılda İspaniädä katolik ğailäsendä tuğan. 1961 yılda ğailä Franko diktaturasınnan Lion şähärenä Frantsiägä qaçıp kitä. Babayı - İspaniä kommunistı.
Ann Hidalgo - Sotsialistik firqäneñ äğzası. 1997 yıldan säyäsät belän şöğellänä.
2014 yılda Parij üzidärä saylawlarında Natali Kostüşko-Morize nı ciñep Parij merı wazifasında berençe xatın-qız buldı.
Şäräfle legion ordenı kavalerı, İzabella Katolik ordenı komandorı.
Mer bulıp eşlägändä Parijnı 2024 yıl Olimpiä uyınnarına namzät itep kürsätte, möselman qoyınu kieme - burkini qullanu mömkinlegen yaqladı, velosipedtan yörü xäräkätenä bulıştı, Parijda Sena yılğasınıñ yarında Pravoslav çirkäwen tözügä röxsät birde. Qazan merı İlsur Metşin belän tanış häm Qazan belän yaxşı mönäsäbätlär üsterä.
2017 yılnıñ 16 fevralendä Qazanğa eşlekle vizit belän kilä.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Räsmi säxifä(фp.)
- https://www.business-gazeta.ru/article/337412 «ИHTepecHo пocMoTpeTb, kak TaM y Bac!»: зaчeM AHH Идaлbro пpиexaлa k Илbcypy MeTшиHy?


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesi iyünniñ 7-nde Eski Qırımda keçken tintüvden soñ tutulıp alınğan yerli sakin Abdurahman Rustamovqa nisbeten sıñırlav tedbiri tayin etmek niyetinde.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa tutulıp alınğan şahısnıñ ömür arqadaşından alınğan malümatqa esaslanğan qırımlı adliyeci Mammet Mambetov ikâye etip berdi.
«Aqşam (iyünniñ 6-nda Rustamov – QA) qadınına telefon açıp, yarın Kyiv rayon mahkemesi oña nisbeten sıñırlav tedbiri tayin etecegi aqqında haber etken. Yarın mahkeme qapalı keçeceginden asla şübem yoq. Rustamov qadınına, oña adliyeci tayin etilgeni aqqında da aytqan. Bu ise, telükesizlik hadimleri oña tazyıq yapıp, işbirlik yapmağa zorlağanı içün bir delil sayıla», – dep ikâye etti adliyeci.
Mambetov ayrıca, Rustamov ne yerde olğanına dair «ale daa bir malümat olmağanı» aqqında ayttı.
İyünniñ 6-nda saba Eski Qırımda telükesizlik hadimleri tintüv keçirgen soñ, bir erkek kişini tutulıp alınğan edi.Daa soñra belli olğanına köre, telükesizlik hadimleri tintüv esnasında iç bir türlü vesiqa köstermegenler.
Rusiye telükesizlik hızmet muessiseleri bu hususnen bağlı izaat bermedi.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Bağçasaray bölgesi Meclisiniñ azası Ervin İbragimovnıñ alıp qaçılmasına dair bütün şarlarnıñ effektiv surette tahqiq etilmesi ve qabaatlı olğanlarnıñ mesüliyetke çekilmesi içün zarur olğan bütün çarelerni körmek daveti ile halqara teşkilâtlarğa – BMT, ATET (Avropada telükesizlik ve emekdaşlıq teşkilâtı) ve Avropa Şurasına muracaat ete.
Bu hususta İbragimovnıñ alıp qaçılmasına eki yıl toluvı munasebeti ile yapılğan Çubarovnıñ beyanatında aytıla.
Beyanatnıñ metninde: «O künden soñ tamam eki yıldan berli Rusiye işğalcı ukümeti bu cinayetni işlegenlerni ve Ervinniñ özüni tapmaq ve qabaatlı olğanlarnı mesüliyetke çekmek içün bir şey yapmaq istemegenini açıqtan numayış ete. Ervin İbragimovnıñ babası ile anası, qırımtatar, ukrain ve dünya toplulığı tarafından defalarca yapılğan muracaatlarğa ve halqara teşkilâtlarnıñ qararları ve muracaatlarına baqmadan, Qırımdaki işğalcı ukümet organları tahqiqatnıñ imitatsiyası ile sıñırlanalar», – denile.
Çubarov: «Devletler ve halqara teşkilâtlarınıñ liderlerini, Rusiyeni halqara uquqnıñ sıñırları içine qaytmağa mecbur etmek içün bütün çarelerini körmege davet etemiz», – dep ilâve etti.
2016 senesiniñ mayısında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı alıp qaçtılar. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol inspektorları uniformasını kiygen eki kişiniñ, İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, özüni öz mikroavtobuslarına zornen kirsetkenlerini qayd etti.
Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası, bu alıp qaçuvnıñ Rusiye ukümeti ya da onıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından kerçekleştirilgenini tahmin ete.
Daa evel Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım mahkemeleri Qırım advokatı Emil Kurbedinovnıñ, Ervin İbragimovnıñ alıp qaçılması aqqında iş boyunca malümat talap etkenine dair şikâyetlerini red ettiler


text:
BMOnıñ iminlek şurası cıyıla
Guterriş veto köçenä iyä 5 daimi äğ’zanıñ wäkillären cıyılışqa çaqırdı
BMO ğomum särqatibe Antonio Guterriş Äfğanstandağı wäzğıyät’ xaqında söyläşü öçen 30nçı avgust düşämbe könne oyışmanıñ iminlek şurasındağı 5 daimi äğ’za AQŞ, Angliyä, Franśiya, Qıtay häm Rusiyä wäkilläre belän söyläşäçäk.
Diplomatik çığanaqlardan alınğan mäğ’lümatlarğa qarağanda, Guterriş veto köçenä iyä 5 daimi äğ’zanıñ wäkillären cıyılışqa çaqırdı.
Êvakuaśiyä êşläre däwam itüçe Qabulda Xamid Karzai xalıqara aêroportı yänäşäsendä kiçä şartlawlar buldı. Anda distälärçä keşeneñ ğomere özelde, şul isäptän, 13 AQŞ xärbiye. Yözlägän yaralı bar.
Höcümnär öçen cawaplılıqnı DEAŞ terrorçı oyışması aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Katolik çirkäweneñ zolım mäktäpläre
Kanadada cirle xalıqlarnı yuq itü sisteması turında qurqınıç xaqıyqat'
Rusiyädä Äfğanstan cıyılışı
Rusiyä tışqı êşlär ministrlığı irtägä Äfğanstan belän bäyle bularaq Mäskäw formatında cıyılış ütkäreläçägen belderde


text:
Telefon:0(361) 332-11-16
E-mail:qonlikul@umail.uz
Húrmetli Qaraqalpaqstanlılar hám respublikamız miymanları!
Qaraqalpaqstan Respublikası Qanlıkól rayonında 30-iyun sánesinen baslap turizm máwsiminiń ashılǵanlıǵın xabarlaymız.
Eger, jazǵı dem alıs waqtıńızdı ata-analarıńız, shańaraq aǵzalarıńız hámde perzentlerińiz yamasa doslarınız benen gózzal tábiyat qushaǵında, kól boyında, mazmunlı hám kewilli ótkermekshi bolsańız, Sizdi paytaxttan 80 km aralıqta, «Nókis-Qońırat-Moynaq» avtojolı boyında jaylasqan Qanlıkól rayonına shaqıramız!!!
Eger Siz respublikamızda birden-bir «90-jıllar muzeyi» hám «Kitaplar esteligi», barlıq qolaylıqlarǵa iye milliy qara úyler, jılqılarǵa minip gózzal, janlı tábiyat qushaǵında sayaxatqa shıǵıw, milliy hám tuwısqan xalıqlar taǵamları menen janlı hawazda qosık atqarıwshılıǵı, jeti ǵáziyneniń biri bolǵan balıq, tábiyiy taza pal, ekologiyalıq taza miywe-palız hám baqsha ónimlerinen dám tatıwdı qáleseńiz, Sizdi Qanlıkólge mirát etemiz!
«90-jıllar muzeyi»
Muzeydegi eksponatlar, xalqımız tárepinen ǵárezsizligimizden aldıńǵı hámde keyingi dáwirlerde paydalanılǵan elektro texnikalıq ásbaplardan 700 den aslam eksponatqa iye (televizor, kompyuter, kalkulyator, magnitofon, fotoapparatlar, audio hám video appaturalar, kassetalar, pul kupyuraları menen tiyinlar, telefonlar, avtoruchkalar h.t.b), sonday-aq, bul jerde «90-jıllar pochtası» xızmeti jolǵa qoyılǵan bolıp, Siz arnawlı «Qanlıkól» belgisi túsirilgen otkrıtkalarda jaqınlarıńızǵa xat jollawıńız múmkin.
Bul muzeyde tamashagóyler ushın balalıq, jaslıq dáwirlerin eske alıw, jaslar ushın ǵárezsizligimizdiń dáslepki jıllarında paydalanılǵan elektro-texnika hám turmıslıq buyımlar menen tanısıw, ǵárezsizlik jıllarında júz bergen jańalanıw hám rawajlanıwlar menen salıstırıw imkaniyatı ayrıqsha tásir qaldıradı.
«Arba» etnokafesi
Bul etnokafe «Nawrız» awıl puqaralar jıyını aymaǵındaǵı A-380 «Guzor-Buxara-Nókis-Beyneu» avtomagistralı boyında jaylasqan.
Dem alıw orayında barlıq kolaylılıqlarǵa iye, qaraqalpaq, túrkmen, qazaq xalıqları milliy qara úyleri ham ózbek xalqınıń milliy tapchanlarında dem alıw ushın imkaniyatlar jaratılǵan. Sonday-aq, miymanlar ushın teatrlastırılǵan kishi tamashalar, janlı hawazda tuwısqan xalıqlardıń dástúriy hám zamanagóy qosıqları atqarılıp, sheber aspazlar tárepinen tuwısqan xalıqlar taǵamları hám basqada zamanagóy awqatlar tayarlanadı.
Bul jerdegi «Suvenirler dukansha»sında «Aral teńizi aymaǵı hawası» sıyaqlı hám taǵı basqada ózgeshe, qol miyneti menen tayarlanǵan hár qıylı suvenirlerdi estelik sıpatında satıp alıwıńız múmkin.
«AlimSeyis» jılqıshılıqqa qániygelestirilgen fermer xojalıǵı
Fermer xojalıǵı usı jılda shólkemlestirilip, búgingi kúnde jámi 100 basqa jaqın jılqılar baǵılıp kelinbekte. Ata-babaları bir ásirden berli jıılqıshılıq penen shuǵıllanıp kiyatırǵan bul xojalıqta ingliz, qarabayır, axalteke sıyaqlı násildar 20 dan aslam atlar respublikamızdıń hám rayonlardın toyları hám at shabısı jarıslarında sıylı orınlardı iyelepkiyatırǵan ájayıp jılqıshı hám seyisler áwladı menen tanısıwıńız múmkin.
Házirgi kúnde jılqılar kóbeytilip, násil alıw hám de 5 ga maydanda miywe baǵın jaratıw, sonday-aq túyeshilikti rawajlandırıp, keleshekte xalqımızdı shubat hám qımız ónimleri menen támiyinlew jumısları ámelge asırılmaqta.
Bul orında miymanlarǵa qolaylı dem alıw orınları, qara uyler, milliy taǵamlar, tájiriybeli jol baslawshılar menen birgelikte jılqı minip, gózzal tabiyat qushaǵında sayaxat etip, doslarıńız benen gúlxan átirapında qosıqlar aytıp, dem alıw ushın imkaniyatlar jaratılǵan.
«Kitaplar esteligi» monumenti
Rayon orayında, «Baxıtlı» dem alıw parkinde Ózbekstan Respublikasında birden-bir bolǵan «Kitaplar esteligi» monumenti jaylasqan. Bul jerde hár kúni xalqımız hám jaslar kelip, kolaylı orınlıqlarda kitap oqıp, dem alıwı múmkin. Sonday-aq, xalqımız, ásirese oqıwshı hám abiturient jaslar arasında kitap oqıwǵa, bilim alıwǵa qızıǵıwshılıq artıp, keleshekke degen isenim arttıratuǵın orın degen túsinikler qáliplespekte.
Jaqında jáne bir ózgeshe estelik boy tikledi.
Estelik … «Bilimsiz hám erinshek insannıń jámiyettegi ornı» dep ataladı. Bunda, júzege kelgen azı-kem qıyınshılıqlar aldında bas iyip, hesh qanday maqsetke umtılmaytuǵın, kitap oqımaytuǵın, miynet islewdi qálemeytuǵın, biypárwa insanlardıń xalqımız arasında hám jámiyetimizdegi «iyelegen» ornı sáwlelengen. Bunday insannıń ornı tek ǵana …«boslıq».
Bul ózgeshe estelik xalqımız, jaslarımız hám balalarımız arasında da úlken qızıǵıwshılıq oyatpaqta. Estelik ornatıwdan baslı maqset - xalqımızdı, ásirese jaslarımızdı kitap oqıwǵa, bilim alıwǵa, ómirde ushırasqan qıyınshılıqlardı márdana jeńip ótiwge, miynet etiw arqalı xalqımız arasında hám jámiyetimizde óziniń ılayıqlı ornın tabıwǵa umtılıw ushın ruwxlandırıwdan ibarat.
Pal hárreshiligi baǵdarı
Rayon aymaǵında pal hárreshilikke qániygelestirilgen bir qanshafermer xojalıqları bolıp, bul jerde ózlerińiz hám perzentlerińiz benen birgelikte pal ónimlerin jetistiriw usılları,pal hárrelerin baǵıw, paldı jıynaw texnologiyaları menen tanısıw, insan den-sawlıǵı ushın oǵada paydalı bolǵan pal jetistiriwdi óz kózi menen kóriw hám tábiyiy taza pal ónimlerinen dám tatıw hám arzan bahalarda satıp alıwıńız múmkin.
Sanaat kárxanaları baǵdarı
«Kanteksinvest» JShJ jip iyiriw fabrikasında qurılıs isleri menen búgingi kúnde 350 adam bánt. Keleshekte bul fabrikadan jılına 27-30 million AQSh dolları payda alıw rejelestirilgen.
«Internationalconstructionmachinery» JShJ gúnjini qayta islep, gúnji mayın islep shıǵarıw hám eksportqa shıǵarıw menen shuǵıllanadı.
Bul jerde ayına 400 tonna gúnji qabıl etilip, onnan 100 tonna gúnji mayın islep shıǵarıw hám keleshekte150 adamdı jumıs penen támiyinlew rejelestirilgen.
Agroturizm baǵdarı
Bul baǵdarda diyxanlarımız tárepinen awıl xojalıǵı ónimleri, perzentlerińiz ushın kúndelikli kiyim, nan, miywe-palız, baqsha hám basqada azıq-awqat ónimleri hám tutınıw tovarları ushın tiykarǵı shiyki zat - paxta, biyday jetistiriw agrotexnologiyası menen óz kózińiz benen kórip tanısıw hám onda tikkeley qatnasıw eger, jazǵı dem alıs waqtında pisikshilik mapazında kelseńiz tábiyiy hám ekologiyalıq taza miywe-palız hám baqsha ónimlerinen dám tatıp, arzan bahalarda satıp alıwıńız múmkin.
Joqarıda atap ótilgen obektlerge ekotur shólkemlestiriledi.
Bársheńizdi Qanlıkólde miyman bolıwǵa mirát etemiz!!!
Baylanıs ushın telefonlar: +998907241787


text:
«Ukraina qanunları boyunca ruhset vesiqalarını alğanlar saip olaraq qalacaqlar. Olarğa iç bir iddiamız yoq», – dedi Aksönov.
O, hatırlattı ki, eñ yaqın vaqıtta Qırım «halq imayesiniñ» taqımları yalılarnı qanunsız alda qurulğan bina ve qoralardan boşatacaqlar.
«İnşaatlar mahkeme qararı esasında bozulacaq. Cemaat yalılarına kirecek olğan adamlar ögünde iç bir mania olmaycaq, söz berem», – dep ayttı Aksönov.
Qora ve qanunsız inşaatlar bozuluvı mayıs 20-de başlanacaq. Bu iş 20 kün devamında yekünlenecek.
«Nazirler şurasınıñ» malümatına köre, bozulacaq binalarnıñ saiplerine tazminat ödenilmeycek.


text:
Martnıñ 24-ünde saba Ukrainada tasdıqlanğan 84 COVID-19 adisesi bar. Bir kün evelsi 76 hasta bar edi, bildire Azatlıq Radiosı.
Eñ çoq adise Kyivde - 29. Çernivtsi vilâyetinde 25 (1 ölü), Kyiv vilâyetinde - 15 (tünevin 10), İvano-Frankivsk vilâyetinde - 5 (1 ölü), Dnipropetrivsk, Jıtomir, Lviv, Ternopil vilâyetlerinde - 2-şer, Donetsk ve Çerkassı vilâyetlerinde - 1-er adise.
COVID-19 virusından üç adam elâk oldı, birisi tedaviylendi.
Martnıñ 24-ünde dünyada tasdıqlanğan 382 000-den ziyade koronavirus hastası bar. COVID-19 virusından 16574 öldi, 102 000 adam tedaviylendi.


text:
Tährandağı keşe xoquqları aktivistı advokat Şirin Ebadi watandaşlarnı, milli tınıçlıq çaralarına qatnaşırğa çaqıra. Ul, AQŞ belän İran arasında atom programı nizagı säbäble tuğan suğış qurqınıçın kisätü öçen, tınıçlıq çaraların kürergä çaqıra.
Azatlıq radiosı belän yasağan äñgämäsendä, Ebadi, tınıçlıqnı yuğaltmas öçen, iran xalqın milli ber şura buldırırğa çaqırdı. Ul bu fikerneñ keşe xoquqların saqlaw üzägendäge advokat häm aktivistlärdäñ kilüen belderde.
Ebadi şul uq waqıtta, İran xaqimiäten, könbatış tarafınnañ atom qoralları citeşterü bularaq yuralğan, yugarı däräcädä atom eşçänlegen tuqtatırğa çaqıra.
Uran bayıtu mäsäläsendä, BMOnıñ İminlek şurası İranğa bu eşçänlegen tuqtatu öçen basımnar-çikläwlär yasıy. Läkin İran bu eşçänlegennän baş tartırğa cıyınmi. Ebadi, atom mäsäläse säbäble nizaqqa kergän İran belän AQŞnı xalıqara xoquqqa buysınırğa çaqırdı.
“Bez ike tarafnıñ da xalıqara qanunlarğa xörmät kürsätüen taläp itäbez. AQŞnıñ İranğa qarşı xalıqara tanılğan qanun qısalarınnañ tış çaralar kürergä xaqı yuq. Şul uq waqıtta İranda dönya belän arasına divar salıp, min xalıqara qanunlarnı tanımim, BMO İmimlek şurası çikläwlärendä sanga suqmim dip äytergä xaqı yuq.”
İran belän AQŞ arasındağı Atom nizağına qarşı tınıçlıq çaraları kürergä çaqırğan şura, atom nizağı näticäsendä çığuı ixtimal suğış qurqınıçın kisätüne maqsat quya. Monıñ öçen, şuranıñ İran xalqı yärdämenä ixtiyacı bar.
Älegä yaña butaqlanğan bu ağımnıñ İran säyäsätenä täsere ni däräcä bulır bu turıda äytüen qıyın di, Masumä Torfeh. Ul xäzerge waqıtta Londondağı Könçığış häm Afrika öyränü mäktäbendä eşliy. Läkin bu şura fikeren yaqlağan keşelärneñ, säyäsät, din, sänğat ähilläre buluı, İran xaqimiäten bu forumğa qarşı çaralar kürü eşen awırlaştıraçaq di.
Ebadi minemçä yaña şura buldıru belän yaxşı adım yasadı. Ul İrannıñ Atom energiäse citeşterügä xaqı buluın ğına yaqlamıy, şul uq waqıtta başqa xaqlar buluına turında da söyle.
“İmenlek mäsäläse möhim läkin süz barı tik iminlek mäsäläse tügel. Äye şura tarafınnañ Äxmädinäcatnıñ kisken adımnarına qarşı kisätülär häm qarşılıqlar belderelä läkin şul uq waqıtta İrannıñ atom energiäsennäñ faydalanu xoquqı buluı da tanılırğa tiyeş. Bu da möhim adımnardañ birse.”
AQŞ här waqıtta İran mäsäläsen säyäsi yullar belän xäl itäçäge turında söyläp kilde. Läkin şul uq waqıtta, İrannıñ atom qoralları citeşterü tırışlıqların tuqtatuda başqa çara tabılmasa, İranğa qarşı soñgı çara bulğan xärbi suğış yulın qullanudañ baş tartmıyaçağın äytä.
Läkin İran Atom tırışlıqlarına nigä bu qadär iğtibarın arttıruı xaqında, xäzergäçä açıq itep maqsatın bäyan itmäde. Ägär bu sivil maqsatlarda yasalğan bulsa uran bayıtıluın bu däräcä arttıru şart tügel di belgeçlär.


text:
Aluşta Rusiye memuriyetiniñ yolbaşçısı Galina Ogneva Degirmenköy (Zaprudnoye) köyünde sağanaqlar evni bastı ve yolnıñ bir qısmını yoq etti, dep bildirdi.
«Eñ müimi – kimse yaralanmadı. Şkolnaya soqağındaki evde odalarda suv yoq, mülk qısmen zarar kördi. Ozernaya soqağındaki evlerge ketken yoldan keçmek mümkün, naqliyat keçmesi içün temizleycekmiz», – dep haber etti Ogneva.
Qırımnıñ Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresi bildirgenine köre, 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar neticesinde 426 azbar, 356 ev, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı. İyünniñ 22-nde saba, Qırım qurtarıcılarınıñ malümatına köre, Yalta ve Yedi Quyu rayonında 37 ev suvda qala. Umumen suv basqan yerlerden 1783 insan tahliye etildi.
Akimiyet Qırımnıñ yedek fondundan 161 mln 160 biñ ruble yarımadadaki fevqulâde vaziyet aqibetlerini yoq etmek içün sarf etmege qarar berdi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımğa afat aqibetlerini yoq etmek içün «acele ve büyük» yardım köstermege emir etti.
İyünniñ 22-nde Qırımda bazı yerlerde pek küçlü yağmur, boranlı yağmur, burçaq yağması beklenile, yel süratı saniyede 15-20 metr esecek.


text:
Keriçte sağanaq yağdı. Soqaqlarnı suv bastı (video)
Yaz devamında qurğaqlıqtan zarar körgen Keriçte sentâbrniñ 30-nde sağanaq yağdı. Yağğan yağanaqlar neticesinde bir çoq yol ve qaldırımnı suv bastı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanına köre, sağanaq kanalizatsiyası suv aqımlarına zornen dayandı. Meselâ, Samoylenko ve Karl Marks soqaqlarınıñ çaprazında, Melek Çeşme özeni yaqın olsa da, suv seviyesi azalmadı. Cayav ketkenler de problemlerge rastkeldi: yağmurdan soñ bazı yerlerde soqaqlardan keçmege mümkün degil edi. Yengil maşinalarnıñ bir qısmı toqtadı, çünki köçüricige suv kirdi. Keriç soqaqlarınıñ körünişi – Qırım.Aqiqat videosında.


text:
Aprelniñ 13-ünde Yaltada “Avangard” şeer satdionında devlet müessiseleriniñ ve şeer memuriyetiniñ işçileri “GTO” (“Gotov k trudu i oborone” - “Emek ve mudafaağa azırım”) normaları boyunca beden medeniyeti testlevini keçti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, tedbirde şeer memuriyetiniñ başı Aleksey Çelpanov da iştirak etti. O girâ köterdi ve pnevmatik tüfekten attı.
Stadionnıñ sport zallarında iştirakçiler yerden sıçrama, sıqıluv, girâ köterüvi, press adaleleri vazifeleri ve atış boyunca normalarnı tapşıra edi.
Bir qaç Yalta şeer şurasınıñ mabusında ğayrı, qalğanı beden medeniyeti testlevge kelmedi. Şeer şurasınıñ reisi Roman Derkaç da testlevge kelmedi. Devlet müessiselerniñ işçilerinden ğayrı, “GTO” testini rusiye polisi ve FVN hadimleri, Yalta sportçuları tapşırdı.
“Emek ve mudafaağa azırım” Rusiye sport kompleksi 2014 senesi martnıñ 24-ünde prezident emrinen başlatılğan edi.


text:
Cumaertesi künü, yanvar 16-da, Aqmescitte «Qırım musulman ümmetiniñ birligine yañı çağıruvlar» adlı qırımtatar din erbapları ve cemaat teşkilâtlarınıñ bütünqırım konferentsiyası keçecek, dep bildire Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresiniñ matbuat hızmeti.
Malümatqa köre, konferentsiya yerli vaqıt boyunca saat 11:00 açılacaq, maqsadı – «Qırım musulmanları ümmetiniñ birleşüv yollarını muzakere etmek ve dinniñ siyasiy maqsatlarda qullanuv areketlerine qıymet kesmek».
«Konferentsiyanıñ aktualligi Cumhuriyet tışında bulunğan ayrı siyasetçilerniñ Qırım musulman ümmetini bölmek ve Ukrainada bu kibi diniy teşkilâtnı meydanğa ketirmek ıntıluvları ile bağlı. Qırımtatar halqını Ukraina territoriyası Herson vilâyetinde qanunsız silâlı teşkilâtlandıruvlarda iştirak etmek çağıruvları ile Qırım musulmandarı diniy yetekçisi, Müfti hacı Emirali Ablayevni itibardan tüşürmek», – denile beyanatta.
QMDİ malümatına köre, Bütünqırım qırımtatar din erbapları ve cemaat teşkilâtlarınıñ konferentsiyasında Qırımnıñ bütün regionlarından 350 musulman cemiyeti, 42 qırımtatar siyasiy ve cemaat teşkilâtlarnıñ temsilcileri, qırımtatar ziyallıları, tasil ve medeniyet hadimleri, cemaat erbapları iştirak etecek. Bu sırada – Rusiye musulman teşkilâtlarınıñ yetekçileri.
Yanvar başında QMDİde keçirilgen rayon imamları ve diniy teşkilâtlar reisleriniñ toplaşuvında «Ukrainada faaliyet körgen bazı vatandaşlarnıñ Qırım musulmanlarını bölmek ıntıluvları» boyunca qasevet bildirilgen edi.
Bundan evel Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev qıtaiy Ukrainada QMDİ teşkil etilecegi aqqında bildirdi. Cemileniñ aytqanı kibi, Qırım Müftiyligi şimdi «işğalcige boysunğan».


text:
AQŞ ava şirketleri, koronavirus hastalıqları sebebinden aluv talabı olmağanı icün, New Yorkqa uçuşlarnıñ sayısını azlaştıra, haber ete Azatlıq Radiosı.
Aprelniñ 9-ından mayıs 6-sınace New Yorkta JFK ve LaGuardia ava limanlarından umumen sadece 13 uçuş olacaq. 2019 senesi aprel ayında bu ava limanlarında 271 uçuş bar edi.
Koronavirus infektsiyasından New York eñ çoq zarar kördi, şimdi şeerde 123 biñ tasdıqlanğan infektsiya adisesi ve 4160 ölü.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesi diger millet vekilleriniñ aqlarını bozmay. Bu kibi fikirni Siyasiy taqiqatlar merkeziniñ eksperti Yuliya Tişçenko Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«Bu aqta normal munaqaşa devamında nasıldır bir qavğa ya da ruslarnıñ aqları bozulacaq kibi laflar olmamalı, menimce», – dey o.
Ekspert şunı qayd etti ki, böyle muhtariyetniñ teşkil etilmesi qırımtatar tiliniñ, medeniyetiniñ inkişafını kefil ete.
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri yañı Anayasada Qırımnıñ milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesinde israr eteler.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yañı Anayasa leyhasını izaatlap, Qırım Muhtar Cumhuriyet statusını saqlaycağı aqqında bildirdi. Ukraina qırımtatarlarğa borclu olğanını ve yarımadada qırımtatar halqınıñ «milliy-territorial muhtariyet» tiklenilecegi aqqında laf yürsetti.


text:
Şekerleme mahsulatı ile oğraşqan «Qırım sultanı» müessisesinde ofiste silâlı adamlar olğanını ve «devletleştirüv» keçirilgenini red eteler.
«İşhanemizde böyle bir şey olmadı, ne silâlı adamlar, ne de teşkerüvler bar, raat çalışamız», – dep ayttı müessise vekili Qırım.Aqiqatqa.
Bundan evel vaqia şaatları olğan adamlar Qırım.Aqiqatqa bildirdiler ki, fevral 5-te silâlı adamlar «Berejnoy» ve «Qırım sultanı» ofislerini sarıp aldılar. «Berejnoy» işhanesi de bu malümatnı red etti. Mında qayd etkenlerine köre, ofiste plan boyunca vesiqalarnı teşkerdiler, teşkergen adamlarnıñ yanında 4 silâlı hadim bar edi.
Soñki vaqıtları Qırımda silâlı adamlarnıñ yardımı ile müessiseler sıq-sıq devletleştirile.
Yaqında bunıñ kibi vaqialar Bağçasaray rayon istimalcılar birliginde olıp keçti. Onıñ işini bir qaç kün devamında blok etken ediler. Fevral 2-de mında silâlı adamlar keldi. Paycılarğa olarnıñ müessisesi artıq «Qırım ticaret şirketiniñ» bir qısmı olğanını haber ettiler.


text:
Slovakiya baş naziri Robert Fitsonıñ fikrince, Avropa birligi tarafından Rsuiyege qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten yapqan areketleri içün kirsetilgen sanktsiyalar maqsadına irişmedi. Bu aqta o Moskvada Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvden soñ ilân etti, dep bildire slovakiyalı Pravda gazetası.
«Mence, bu mevzuğa ratsional davranmaq ve sanktsiyalar em Avropa birligine, em de Rusiye Federatsiyasına zarar ketirgeni aqqında ilân etmek vaqtı keldi. Olar, tesir etmek kerek olğan saalarda bir şey bermedi», – dep ayttı Slovakiya baş naziri.
Fitso qayd etti ki, Slovakiya, Avropa birliginiñ devlet-azası olaraq, boynuna alğan mecburiyetlerni işke tüşüre, amma onıñ sanktsiyalar meselesi boyunca şahsiy fikri «yahşı bellidir».
Şimdiki vaqıtta Slovakiya Avropa birliginde reislik yapa, ve kelecek afta birleşmeniñ tışqı işler nazirleriniñ körüşüvini qabul etmege azırlana, o yerde Rusiyege qarşı sanktsiyalar meselesi de muzakere etilecek. Slovakiya Rusiyeden aman-aman bütün gaz ve yermaynı ital ete, bunen beraber, bu devletten öz eki atom elektrik stantsiyası içün özek yaqarlığını ala. Slovakiya Rusiyege çoq Avropa markalı avtomobillerni ihrac ete.
Fitsonıñ fikrine oşağan Macaristan ükümetiniñ noqta-i nazarı da bar. Çehiya prezidenti Miloş Zeman da bir qaç sefer sanktsiyalarnı toqtatmağa çağırğan edi.
Avropa birligi, 2014 senesinden başlap, bir qaç basamaqnen Moskvağa qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten basqıncı siyaseti içün, yani Qırımnı işğal etkeni ve Donbassta Rusiye tarafını tutqan separatistlerge destek köstergeni içün sanktsiyalar kirsetti. Bu sanktsiyalar bir qaç sefer uzattırılğan edi, olar rusiyeli iqtisat saasında 2017 senesi yanvar ayında yekünlenecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Moskva şeer mahkemesi Qırım yalısında zapt etilgen ukrainalı askerler Denis Gritsenko, Andrey Draç, Vâçeslav Zinçenko, Mihail Vlasük, Bogdan Nebılitsa, Yuriy Bezyazıçnıy, Yuriy Budzılo ve Sergey Çulibanıñ imaye şikâyetlerini red etip, olarnı apiste qaldırdı. Bu aqta «İnterfaks» Rusiye haber agentligi bildirdi.
Oturışuv qapalı şekilde keçirildi.
Daa evel Moskva şeer mahkemesi ukrainalı askerler Yevgeniy Semidotskiy, Andrey Oprısko, Roman Mokrâk ve Sergey Tsıbizovnıñ advokatları bergen itiraz arizalarını red etti.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
2019 senesi ilhaq etilgen Qırımda tintüv ve basqınçlarnen başlandı. “Millet” rusiye televizion kanalında “Krımskiy konsensus” tok-şousında “Qırım” qırımtatar halqınıñ cemaat areketi”niñ prezidium reisiniñ muavini Teyfuk Gafarov, qırımtatar faallerine qarşı küç qullana bilecek bir topluluq bar olğanını bildirdi.
“Buña diqqat etkenler az, amma Qırımda başqa bir topluluq, başqa munasebet şekillene. Men bilem, çünki bizim cemaat teşkilâtımızğa yigitler kele edi. Olar deyler: toqtañız, bu daa ne qadar süreycek - adamlar çıqa, deñizcilerge qol tutqanını ayta, daa bir şeyler, keliñiz biz şu eriflerni meydandan alıp taşlayıq, biz bunı begenmeymiz, biz buña qol tutmaymız. Bu - iş adamları, sportçular ve ilâhre. Menimce, bir kün ola, olarnı kimse tutıp olamaz ve şimdilik çeşit-türlü vaqia ve tedbirlerde kösteriş yapqan şu, ceplerinde grin-karta olğanlarnı, bir kunü memuriy binalardan quvarlar. Bunen de er şey biter”, - dedi rusiye tarafdarı olğan cemaatçı.
Onıñ aytqanına köre, bu yıl “meraqlı” vaqialar yüz berecek.
“Bu yıl pek meraqlı olacaq, men bellesem, bunı közetmek zevqlı olur. Men yaqında, Qırımda qac türlü leyha ve cemaat teşkilâtını yaratmağa ıntıluv olğanını talil ettim: til mevzusı, krematoriy mevzusı, daa başqa mevzularnen halqnı “sezip baqmağa”, qıbırdatmağa tırıştılar. Kene de, mında bizde nasıldır keyfler yaratmağa ıntılğan şu cebindeki grin-kartanen erifler”, - ikâye etti Gafarov.
Aynı zaman, o, onıñce, bu yılı “Qırım” cemaat areketinde olğanrusiye tarafdarı qırımtatarlar, serbest qırımtatar faalcilerne qarşı sert çareler körecek dep qayd etti.
“Qırım” areketiniñ başlığı deñişti. Bayagı gençler ve iş adamları qoşuldı, olar deyler - bezdik, ne içün Facebooknı açqanda, biz anda arbiylerge destek köstere ekenmiz, biz daa bir şeyler yapa ekenmiz, daa nasıldır vaziyetler. Kerginlik quvetleşe ve cemaat endi dayanalmay. Men sizge aytayım, bu yıl biz çoq deñişmelerni körecemiz, yani Qırımda keyflerni yaratmağa tırışqanlarğa, Aqmescitte nasıldır destek bar olğanını köstergenlerge, işte, olarğa başqa böyle imkânlar berilmez. Menimce, şu gençler, Ukrainda yapmağa sevgenleri kibi, zelönkanen işaretlemege çıqar, bellesem, sert çareler körülecek ve bunen er şey biter”, - dedi “Qırım”nıñ bas muavini.
Qırımtatar Milliy meclis reisi muavini İlmi Ümerov, Teyfuk Gafarov müim olmağan meselelerni qasevet ete dep belley.
“Birinciden,bütün yayın (ve bu ilk sefer degil) Ukrainağa bağıslanğanı közge çarpına. Ne, “rusiyeli” Qırımnıñ çezilecek meseleleri qalmadımı? Ya da qırımtatar halqınıñ nasıldır aqları yerine ketirildimi? Ya da körgezmeli qorqutuv repressiyaları, basqınç toqtatıldımı? Ya da, Teyfuk Gafarovnıñ özü öz vaqtında saylavdan keçip, azası olmağa tırışqan, qırımtatar milliy meclisiniñ yasaqlanması toqtatıldımı? Ya da bala ve torunlarımız ana tilinde tasil alamı? Ya da tamir sıfatında Qırım hanlarınıñ yekâne saqlanılıp qalğan sarayınıñözgünligi yol etilmeymi? Bu cedvelni devam etmek ve etmek mümkün…”, - Qırım.Aqiqatqa tefsir olaraq dedi Ümerov.
Onıñ fikrince, Gafarovnıñ sözleri - açıq qorquzuv.
“Ukraina deñizcilerine destek köstergen faalcilerge qarşı çıqacaq “iş adamları” ve “sportçular” aqqında laflar - bu açıq qorquzuvdır. Böyle “mesele çezüvler”ni teyfuk ve eyvazlarnıñ ellerinen, “iş adamları” ve “sportçular”nen (adet üzre böyle “tituşka” ve aydutlarğa deyler) isbirlikte FSB yapacaq. Bir (eñ azından) böyle vaqia endi yüzberdi. Men Qarasuvbazarda Riza Asanovğa basqınnı közde tutam. Demek ki, bu ilk sefer degil ve tesaddüfen yapılğan şey degil olğanını bilmek kerekmiz. “Bu yıl bu yapılacaq”, - işğal akimiyetiniñ borazanı olğan Teyfuk Gafarov dedi. Şükür ki, qırımtatarlarnıñ çoqusında, ‘Qırım konsensusı” iştirakçileri kibi eriflerge qarşı immunitet bar’’, - dedi Meclis reisi muavini.
Faalci Zair Smedlâ, Qırımda cemaatçılarğa qarşıbasqınçlarnıñ yañı seviyesi başlandı dep tüşüne.
Körünip tura ki, basqınçlarnıñ, faalcilerniñ ömrüne suiqastlarnıñ yañı seviyesi başlandı, başı da endi ilân etildiZair Smedlâ
“Körünip tura ki, basqınçlarnıñ, faalcilerniñ ömrüne suiqastlarnıñ yañı seviyesi başlandı, başı da endi ilân etildi.Felânça sportçular akimiyetke keder etken faalcilerni meydandan alıcağı aqqında televizionda kollaborantlardan birisiniñ bildirüvi - begenilmegen faalcilerniñ yoldan alınacağı içün bir ilândir, işte, bu yıl o endi tekrarlandı. Böylece, yanvar 2-sinde ukrain deñizcilerge yardım etkenlerden birisi Riza Asanovnı köteklediler, yanvar 14-ünde ise bilinmegen adamlar, Qırımtatar Qurultayı azası Nazim Memetovğa attılar”, - dedi Qırım.Aqiqatqa tefsir berip faalci.
O emin ki, faallerniñ ücümi, bunı yapqan adamlarğa istenilgen neticelerni - adamlarnıqorquzmaq - köstermez.


text:
Türkiye Qırım tamır halqınıñ yaşayış şaraitlerini ögrenmek maqsadı ile yarımadağa resmiy olmağan eyyetni yollay bilecek.
Bunı noyabr 10 künü Kiyevde jurnalistlerge Türkiye çetel işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu bildirdi.
«Kün tertibinde Qırım yerli ealiniñ yaşayışına qıymet kesmek içün resmiy olmağan eyyetniñ yollanması tura», – dedi o.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatarlarğa ve diger ealige yardım etmek içün Diniy meselelerniñ inkişafı ve idaresi boyunca türk agentliginiñ celp etilmesi de muzakere etilmekte.
Nazir şunı da qayd etti ki, Türkiye Qırım işğalini tanımay ve iç bir vaqıt tanımaycaq. İleride de Ukraina topraq bütünligine qol tutacaqtır.
İşğal etilgen Qırımda ayırım ve repressiyalar aqqında ukrain ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar ep aytmaqta. Ukraina çetel işler nazirliginde bu vaziyetni «ekinci sürgünlik» olaraq adladılar. Mında eminler ki, Qırımda repressiyalarnıñ ögüni almaq vazifede yalıñız halqara toplulığı yardımcı ola bile.
Ukraina çetel işler naziri Pavlo Klimkin noyabr 7 künü ukrain telekanalınıñ efirinde halqara mahkemelerge Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca davalarnıñ azırlanması aqqında tarif etken edi.


text:
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük dedi ki, dünya Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı ve Ukrainağa onıñ toprağını, qırımtatar halqına ise vatanını keri qaytarmaq kerek.
Bunı o mayıs 18-de Kiyevde hatıra aqşamında ayttı, dep bildire Ukraina ükümetiniñ matbuat hızmeti.
«Şimdi siziñ toprağımız, bizim toprağımız vaqtınca işğal etildi. Er kes Qırım işğalini takbih ete, bütün dünya buña qarşı çıqtı. Bizim vazifemiz – sözde degil, işte Ukrainağa Qırımnı, qırımtatar halqına ise onıñ toprağını keri qaytarmaqtır», – dep qayd etti o.
Matbuat hızmeti bildire ki, Yatsenük sürgünlik yıllığına toplaşqanlarnı qırımtatarca selâmladı.
Ükümet reisi çıqışta bulunıp, qırımtatar halqı çoq şeyni yaşadı, amma onı yoq etemegenlerini qayd etti.
«İç bir kimse iç bir vaqıt qırımtatar halqınıñ milliy qıymetini yoq etemez – bunı sizler topraq ve halq içün küreşip isbatladıñız», – dep qayd etti Yatsenük.
Mayıs 18-de Kiyevde ve Ukrainanıñ diger şeerlerinde, em de çetelde Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri olıp keçti. Bu kün 1944 senesi yarımadadan qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanğan edi.
2014 senesi mart ayında yarımadada dünyada tanılmağan «referendum» keçirilgen soñ Rusiye Qırımnı işğal etti.


text:
Ukraina jurnalistleri teşkilâtçılar Fritt Ord Foundation ve the ZEIT Foundation bergen mukâfatqa nail oldılar. Sabıq sovetler birliginiñ memleketleri arasında berilgen mukâfatnı Slidstvo.Info taqımı, Qırım jurnalisti Valentina Samar ve Donetsk jurnalisti Sergey Garmaş qazandılar.
«Şimdi jurnalist, blogger ve medialar Ukraina ve Rusiyede ğayet qıyın şaraitlerde çalışalar, şu cümleden memleketler arasında olğan nefretten sebep. Ukraina zıddiyeti aqqında resmiy haberlerni aselet yañlış yetkizeler», – dep qayd etti jüri azası Martin Polson.
Ukrainlerden ğayrı mukâfatnı «Pskovskaya güberniy» Rusiye gazetasınıñ muarriri Galina Timçenko (gazeta Donbassta elâk olğan Rusiye askerleri aqqında yazğan edi) ve Netgazeti Gürcistan neşiri aldılar.
Fritt Ord Foundation saytında berilgen beyanatta aytıla ki, 75 biñ euro miqdarında mukâfat iyün 24-te Osloda berilecektir.


text:
Ukraina Baş Prokuraturası yanında çalışqan Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiyege boysunğan Qırım mahkemesi tarafından Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi boyunca cinaiy iş açtı. Bu aqta aprel 27-de, çarşenbe künü Qırım MC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğalci ükümeti, halqara uquq qaidelerine, Ukraina qanunlarına, dünya toplulığınıñ fikirine emiyet bermeyip, kene de vatandaşlarnıñ aqlarını boza, olarnıñ milliy namusı ve itibarını aşalay», – dep bildirdiler ukrain müessisesinde.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ qayd etkenine köre, mahkemeci Natalya Terentyeva, «içtimaiy-siyasiy vaziyetiniñ müşkülligini añlap, Ukraina qanunlarına rağmen, qanunsız teşkil etilgen Qırım Yuqarı mahkemesiniñ mahkemecisi vazifesine tayinlenmege razı oldı, üküm vekâletini özüne aldı ve 26.04.2016, belgilengen mahkemeniñ mahkemeciler eyyetiniñ reisi olıp, diger mahkemecilernen beraber, Qırım Cumhuriyetiniñ prokurorı Natalya Poklonskayanıñ dava arizasını qanaatlendirmek qararını aldı ve Qırımtatar Milliy Meclisini ekstremistik teşkilâtı olaraq tanıdı ve onıñ faaliyetini yasaq etti».
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası aprel 26-da Ukraina Cinaiy Kodeksi 161 maddesiniñ 1-ci qısmında (ırq, millet mensüpligi ve diniy işançlarğa köre vatandaşlarnıñ musaviy uquqlığınıñ bozulması) ve Ukraina Cinaiy Kodeksi 353 maddesiniñ 1-ci qısmında (üküm vekâletilgini ya da resmiy şahıs vazifesini ruhsetsiz özüne alması) belgilengen cinayetler alâmetleri boyunca cinaiy işni qayd etti.
Cinaiy işniñ malümatları Ukraina Baş prokuraturasına teslim etildi.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Tışqı işler nazirliginde Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yarımadada yasaq etilmesini takbih etip, mahkeme qararını «cinayetçilik ve qanunsızlıq» dep adlandırdılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainada memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 980 biñ insannı teşkil ete, daa 600 biñ kişi memleketni terk etmege mecbur oldı.
Bu malümatnı Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ (BMT) qaçaqlar işleri agentligi aydınlattı, dep haber ete UNİAN.
600 biñ Ukraina vatandaşı Rusiye, Aqrusiye, Moldova, Poloniya, Macaristan ve Romaniyağa ketmege mecbur qaldı.
BMT yañı malümatına köre, Donbass cenkiniñ qurbanı aman-aman 5,5 biñ kişi oldı, zıddiyet devamında 12,5 biñ insan yaralandı.
Prezident Petro Poroşenko cumaertesi künü, fevral 7-de, Münchendeki konferentsiyasında başqa raqamlarnı aydınlattı. Devlet yolbaşçısınıñ malümatına köre, Ukrainada 1432 asker ve 5600 adiy adam elâk oldı.
Devlet yolbaşçısı dedi ki, Ukraina içinde million kişi Donbasstan köçip keldi, Rusiyede ise 70 biñ insan buluna.


text:
Belli olmağan şahıslar sentâbr 16-dan 17-ge keçer gecesi Kiyevdeki Rusiye Federatsiyası elçiligine fişenk attı. Bu aqta TASS agentligi, elçilikniñ malümatına esaslanıp, bildire.
«Gece tahminen saat birde belli olmağan şahıslar elçilik territoriyasına tuman şaşkasını attı ve binağa fişenk aletinen attı. Bu, hususan diplomatik missiyanıñ binasına atıldı», – dep bildire haber agentligi elçilikten subetdeşniñ sözlerini.
Strana.ua ukrain neşiri, Milliy gvardiya hadimleriniñ malümatına esaslanıp, bildire ki, üçüm tahminen 20 insan tarafından yapıldı. Reuters paylaşqan videoda körune ki, fişenk atılğan vaqıtta eki insan ellerinde «Bugün fişenk, yarın ise grad olacaq» şiarınen levhanı tuttı. Bunen beraber körüne ki, vaqianı tahminen beş fotomühbiri közetti.
YELLOW DOG YouTube-kanıldan video/em>
Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ bu vaqia boyunca resmiy izaatları şimdilik yoq.
Sentâbr 18-de Kiyevdeki Rusiye elçiliginde Devlet Duması deputatları içün rey berüv bölügi açılmaq kerek. Sentâbr 10-da Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada yerleşken rusiyeli diplomatik müessiselerde saylavlarnıñ keçirilmesini mümkün olmağanını saya. Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, işbu saylavlar qanunsızdır, çünki, bu cümleden Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda da keçirile.
Rusiye Tışqı işler naziri, cevap olaraq, bildirdi ki, ep bir Kiyevdeki elçilikte, bunen beraber, Odessa, Lvov ve Harkovdaki konsullıqlarda rey berüvni teşkil etmege niyetlene.


text:
Kyivniñ «Jovten» kinoteatrinde qırımtatar «Hıdır-dede» masal-filminiñ kösterilmesi planlaştırıla, dep tasdıqladı Qırım.Aqiqatqa kinoteatrniñ matbuat hızmeti.
Bu arada kinoteatr hadimleri temelli künü kesilmegeni, çünki «başlanğıç añlaşmalar bar, lâkin kösterilecek künü belli degil», dep qayd etti.
İyülniñ 16-sı bazaertesi künü «Hıdır-dede» filminiñ rejissörı Dlâver Dvaciyev özüniñ Youtube kanalında, avgust ayınıñ başında «Jovten» kinoteatrinde kösterilecegine dair qırımtatar masalınıñ treylerinen bağlı ilk malümatnı derc etti.
«Hıdır-dede» Ukrainadaki premyerası iyülniñ 1-nde Kyivniñ «Jovten» kinoteatrinde, paralel olaraq, Aqmescitte de kösterilgen edi.
Mevzu boyunca: «Film tamam noqtasına tüşti»: qırımtatar «Hıdır-dede» masalını ne içün seyir etmeli
Qırımnıñ Qaradeniz Production studiyası «Hıdır-dede» bediiy masal-filminiñ çekişlerini yekünledi. Çekiş eyyeti Bağçasaray, Kezlev, Sudaq, Büyük Özenbaş, Büyük Derede, em de ayrıca ev-muzeylerde ve ğayrıdan tiklengen qırımtatar çiftliklerinde çalıştı.
Filmniñ stsenariyi üzerinde qırımtatar jurnalisti Lilâ Bucurova, yazıcı ve televizion alıp barıcısı Oleksa Gayvoronskiy çalıştılar.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti dekabr 10-da Halqara insan aqları kününe bağışlanğan kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesini yasaq etti. Rusiye uquq qoruycı strukturalarınıñ hadimleri Qırımtatar milliy Meclis temsilcilerini ve qırımtatar cemaat teşkilâtlarını mitingge çıqmaq ıntıluvları aqqında tenbiyeledi. Aqmescit merkezine politsiya ve mahsus hızmetlerniñ qoşma quvetleri kirsetildi.
İşğal etilgen Qırımda 2014 senesi dekabr 10 kününiñ adiseleri.
Qırımtatar faallerine insan aqlarını qoruv munasebeti ile mitingni keçirmege izin bermediler
Qırımtatar falleri devlet akimiyet organları tarafından vatandaşlarnıñ anayasa uquqlarınıñ bozuluvına qarşılığını köstermek maqsadı ile dekabr 10 kününe planlaştırılğan mitingniñ keçirilmesinden vazgeçtiler ve numayışqa akimiyetniñ resmiy iznini talap etmege tırışacaqlar.
Bu aqta Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorı Eskender Bariyev bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bariyev şunı da bildirdi ki, teşkilât mitingniñ keçirilmesine resmiy musaadeni talap etecektir. Bundan da ğayrı, faalli yerli akimiyetniñ qanunsız areketleri sebebinden mahkemege muracaat etecek ola.
«Biz bir de bir insan ile degil de, aq ve qıymetlerimiz oğrunda küreşemiz», – dedi Komitetniñ yolbaşçısı.
Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv Komitetiniñ koordinatorlarına matbuat-konferentsiyasında zelönka septirdiler
Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv Komitetiniñ koordinatorları – Eskender Bariyev, Sinaver Kadırov ve Abmecit Suleymanovğa Aqmescitte keçirilgen matbuat köneferentsiyası devamında zelönka septirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Tarikçi, konferentsiyağa keder etecek olıp, küfür sözlerni aytır eken, faallerge zelönkanı septirdi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, tarikni meydanğa ketirgen erkek Eyvaz Ümerov – Mecilske muhalif küçlerniñ tarafdarı, sabıq faalli, şimdi ise, Bariyevniñ aytqanı kibi, Sudaq şeer başı namzeti ola.
Komitet koordinatorları işbu adise boyunca uquq qoruyıcı organlarına ariza yazdılar, politsiya çalışmaqtadır.
Qırımtatar faalleri insan aqlarını qoruv mitinginiñ yasaq etilmesi sebebinden mahkemege muracaat etecek olalar
Qırımtatar faalleri insan aqlarını qoruvı munasebeti ile miting keçirilmesiniñ yasaq olğanı sebebinden mahkemelerge muracaatlarnı azırlay
Aqmescitte dekabr 10 künü Halqara insan aqları Kününe bağışlanğan miting
keçirilmesiniñ yasaq etilgeni sebebinden qırımtatar halqınıñ aqları qoruvı boyunca Komitet Rusiye Federatsiyasınıñ insan aqları boyunca Vekâletli şahıs, mahkeme ve prokuraturağa muracaat etecek ola.
Bunı Komitet azaları çarşenbe künü Aqmescitte keçirilgen matbuat-konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Olarnıñ malümatına köre, Halqara insan aqları kününde «Qırım – Vatanım» mevzusında resimler yarışı, «Milliy areketniñ uquq qoruyıcı faaliyeti» serlevalı fotoserginiñ ve «Qırımda insan aqları: mesele ve perspektivalar» mevzusında konferentsiyanıñ keçirilmesi planlaştırıla edi.
Faqat Aqmescit akimiyeti işbu tedbirlerni şeerniñ merkezinde keçirmege izin bermedi. Faallilerge diger yerlerni teklif ettiler, olardan biri – Zenaat birligi medeniyet evi yanındaki meydan oldı.
Komitetniñ koordinatorları aytqanı kibi, teşkilât tedbirlerniñ işbu yerde keçirilmesi içün arizanı yollap, kene de menfiy cevap alğan edi.
«Qırım akimiyeti insan aqlarına bağışlanğan numayışlardan qorqa, bu – qırımtatarlarğa nisbeten devam etken genotsidniñ bir delili ola: konferentsiya, sergi, bala resimleri, numayışlardan qorqalar…»,– dedi Komitetniñ koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev.
Aqmescit merkezini OMON ve «samooborona» sarıp aldı, şeer sakinlerini metallodetektor vastasınen teşkereler
Çarşenbe künü, dekabr 10-da, İnsan aqlarını qoruv kününde, Aqmescit merkezini arbiyler sarıp aldı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Lenin meydanında OMON, politsiya, em de «halq imayesi» vekilleri buluna.
Arbiylerniñ büyük qısmı Qırım Nazirler şurasınıñ binası yanında tura.
Meydan kirişi ve çıqışında metallodetektorlar bar. Şeerniñ merkeziy soqaqları ve er bir çarpazında DPS hadimleri buluna. Merkezge qomşu soqaqlardan da irişim yoq edi.
Matbuat vastalarınıñ vekillerine meydannı terk etmege tevsiye eteler, fotograflardan ise çıqarğan fotoresimlerni silmege talap eteler.
Eskender Bariyev: kendi aqları içün mitingge çıqacaq olğan qırımlılarnı qorquzalar
Aqmescit memuriyeti insan aqlarını qoruv tedbirler keçirilmesini yasaq etip, Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasası ve №54 Federal qanunını boza, dep aytalar Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetinde.
Teşkilât koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, dekabr 10-da insan aqlarını qoruv tedbirlerinde iştirak etecek olğan qırımlılarnı qorquzalar.
«Rusiye Federatsiyası ve halqara uquq qanunlarını bozıp, Komitetke insan aqlarına dair tedbirler keçirilmesini yasaq eteler. Prokuratura vekilleri memuriyet bozuvlarını körmeyip, sakinlerni cezalarnen qorquza», – dep qayd etti o.
Komitette hatırlattılar ki, noyabr 28-de teşkilât Aqmescit yolbaşçılığına mektüp yollap, 2014 senesi dekabr 10-da Halqara insan aqları künü munasebetinen tedbir keçirecegini bildirdi. Dekabr 5-te Komitet Qırımda insan aqlarını bozuvğa qarşı piket keçirecegini bildirdi, dekabr 9-da ise piket yeriniñ belgilenmesi içün mektüp yolladı.
Lâkin faallerge tedbir keçirmege bermeyler, «prokuratura» ise planlaştırılğan aktsiyalar keçirilmesiniñ yasağı aqqında tenbiyeledi.
Komitet koordinatorları dekabr 10-da saat 11:30 (yerli saat) Aqmescitteki Çehov, 20 adresi boyunca matbuat konferentsiyasını keçirip, jurnalistlerni nevbetteki adımlarınen tanış etecek olalar.
«Prokuratura» qırımtatar faallerini taqip etip, miting keçirilmesiniñ yasağı aqqında qavehanede tenbiyeledi
Qırımda «prokuratura», FSB ve MVD hadimleri Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorları bulunğan qavehanege kelip, dekabr 10-da İnsan aqlarını qoruv kününde mitingler keçirilmesiniñ yasağı aqqında ihtar ettiler.
Bunıñnen bağlı videonı faal, Qırımtatar Milliy Qurultayı Teftiş komissiyasınıñ sabıq azası Kurtseit Abdullayev Facebook saifesinde yerleştirdi.
Onıñ aytqanına köre, buña baqmadan, çarşenbe künü, dekabr 10-da, yerli saatke köre üylede, Aqmescitteki Kiyevskaya soqağındaki Zenaat birlikleri evi yanında devlet akimiyetiniñ vatandaşlarnıñ Anayasa aqlarını bozğanına qarşı narazılıq aktsiyası ötkerilecek.
Komitet koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev dedi ki, «prokuratura» ve FSB hadimleriniñ qavehanege kelmesi Qırım faalleri taqip etilgenini ifadeley.
«Bugün bulunğan qavehanege prokuratura, MVD ve FSB hadimleriniñ kelmesi telefonlarımıznı diñlegenlerini ve taqip etilgenimizni isbatlay. Halqara insan aqları kününi keçirmege bermemek içün mına böyle olmaycaq sebepler», – dep yazdı o.
«Prokuratura» ve Aqmescit politsiyası Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetini dekabr 10-da Halqara insan aqları kününde miting keçirilmesiniñ yasağı aqqında tenbiyeledi.
Çubarov: ilk sefer Qırımda İnsan aqları kününde tedbir keçirilmesi yasaq etildi
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımğa kirip olamağanında sebep ilk sefer İnsan aqlarını qoruv kününi Vatanından tış qayd etmege mecbur.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
Aynı vaqıtta o, yarımadada qırımtatar halqına yapılğan basqı ve yasaqlarnı qayd etti.
«Soñki yıllar devamında ilk sefer İnsan aqları kününi Vatanımdan uzaq bir yerde qarşılayım... İlk sefer Qırımnıñ şimdiki akimiyeti İnsan aqları künü munasebetinen kütleviy tedbirler keçirilmesini yasaq etti... İlk sefer İnsan aqları kününde Qırımtatar Milliy Meclis azasını (bu sefer menim muavinim Ahtem Çiygoznı) sorğuğa çekeler...», – dep yazdı Çubarov.
Meclis reisi «qomşularnen barışıq içinde yaşama printsiplerinden keçkenlerni» ceza beklegenini ayta.
«Halqara vaqialar tecribesi köstere ki, qomşularnen barışıq içinde yaşama printsiplerinden keçken bütün insanlarnı ceza bekley. Demek ki, tezden bizler Mahsus halqara mahkemeniñ maznunlar yerinde bizge tanış olğan Qırım betlerini (ilk sefer) körecekmiz...», – dep yaza Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini sorğuğa çağırıldı
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Rusiye Taqiqat Komitetiniñ qırım idaresine şaat olaraq sorğuğa çağırıldı.
Çiygoznıñ aytqanı kibi, taqiqatçı ile körüşüv dekabr 10 künü yerli vaqıt boyunca saat 15:00 olmalı edi. Muzakereniñ tahmin etilgen mevzusı – mayıs 3 künü keçirilgen narazılıq numayışları.
«Maña telefon açıp, mayıs 3 künü işi boyunca Taqiqat komitetke çağırdılar. Mıtlaqa kelecegimni bildirdim. Taqiqatçı ile çarşenbe künü saat üçke añlaştıq»,– dedi Çiygoz.
O şunı da qayd etti ki, soñki zamanları qırımtatarlarğa nisbeten etilgen yaqalav ve cezalarnı köz ögüne alıp, «bu kibi tedbirlerniñ qanuniy olğanına» ümüt beslemege mümkün degil.
«Neni bekleyim? Vatandaşlarımıznı qanunsız sürette cezalaylar, «sımarış ile» yaqalaylar, men, elbette ki, bu kibi tedbirlernin qanuniy olğanını aytıp olamayım. Şunıñ içün özüm işbu Taqiqat komitetke ketem, soñra ise ne olacağını Allah bile», – dedi Çiygoz.
2014 senesi mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni Bazarnıñ «sıñırında» narazılıq aktsiyanı keçirdiler.
Bundan soñ Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ yasaq etilgeni» aqqında tenbiyeni oqudı. Aks alda Meclis yoq etilecegini qayd etti Soğra narazılıq iştirakçilerine nisbeten mahkeme toplaşuvları keçirildi, neticede insanlarğa para cezalarını belgilediler.
Küzde yarımadada mayıs 3 künü işi boyunca yaqalavlarnıñ yañı dalğası yüz berdi.
Dekabr 10 künü işğal etilgen Qırımda qırımtatar faalleri Halqara insan aqları kününe bağışlanğan adetiy mitingni keçirmege planlaştıra ediler.
Bu sene mayıs aynda Qırımtatar Milliy Meclisine Aqmescit merkezinde sürgünlik yıllığı munasebeti ile matem mitngini keçirmege ilk sefer yasaq ettiler.


text:
ЗбpoйHий koHфлikT Ha Cxoдi ykpaïHи Ta okyпaцiя KpиMy cTaли пoBopoTHиMи для жиTTя бaraTbox ykpaïHцiB/-ok. Люди BTpaTили близbkиx, poбoTy, дoMiBkи, HaToMicTb oTpиMaли пpoблeMи зi здopoB’яM, яk фiзичHиM, Tak i MeHTaлbHиM. ЖepTBaM бoйoBиx дiй чacTo дoBoдиTbcя caMocTiйHo дoлaTи Hacлiдkи пopaHeHHя, cпpaBляTиcя з пopyшeHHяM пcиxiчHoro cTaHy Ta зarocTpeHHяM xpoHiчHиx зaxBopюBaHb. Зa pokи BiйHи дepжaBa He зMorлa дo kiHця HaлaroдиTи MexaHiзM дoпoMorи пocTpaждaлиM. y чoMy пpoблeMa пpoцecy peaбiлiTaцiï, яka пpoпoHyєTbcя? Яki зaxoди Maє BжиTи дepжaBa, aби пokpaщиTи cиTyaцiю?
Mevzu: Ukraina şarqında silâlı çatışma ve Qırımnıñ işğali sebebinden zarar körgenlerniñ reabilitatsiyası.
Münderice: Ukraina şarqındaki silâlı çatışma ve Qırımnıñ işğal etilmesi birçoq Ukraina vatandaşınıñ yaşayışına tesir etti. Bazı insanlar tek evlerini degil, yaqın insanlarını ve sağlığını coydı. Yaralanmalar, psihologik sağlıq vaziyetiniñ beterleşmesi, vaqtında yardım kösterilmegeninden hronik hastalıqlarnıñ ağırlaşması: silâlı çatışma ve işğal qurbanları çoqusı allarda bütün bu zorluqlardan öz başına keçe. Cenk yılları devamında, Ukraina şarqındaki silâlı çatışma ve Qırım işğaliniñ qurbanlarına devlet tarafından yardım kösterüv mehanizmi tolusınen şekillenmedi. Ukraina şarqında silâlı çatışma ve Qırımdaki işgal şaraitinde tibbiy yardım ve reabilitatsiya hızmetlerine irişim barmı? Bu vaziyetniñ çezilmesi içün devlet nasıl adımlar atmalı?


text:
Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanıñ bildirgenine köre, o, işğal etilgen Qırım ve Aqyar ombudsmenleri ve Rusiye kontrolindeki Müftilik ve Qırım ükümetiniñ vekilleri ile online körüşüv keçirip, neticesinde yarımadada «milletlerara birlik» üküm süre, dep ayttı.
«Regiondaki aq qorçalayıcılıq meselelerini muzakere ettik, hususan qırımtatarlarnıñ aq kefaletlerine diqqat ayırdıq. Subet vaqtında qayd etilgenine köre, soñki yıllarda yarımada vatandaşlarınıñ yaşayışını eyiliştirmek içün büyük iş yapıldı», – dep aytıla Moskalkovanıñ Instagram haberinde.
Onıñ aytqanına köre, yarımadada «nevbetini beklegen qorantalarnıñ yaşayış şaraitleri eyiliştirile, ealiniñ içtimaiy kefaletleri arttırıla».
«Qırım Cumhuriyeti – milletlerara birlik yeri» regional devlet programması muvafaqiyetnen yerine ketirile», – dep qoştı Moskalkova.
BM Baş kâtibi António Guterres Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda insan aqlarınıñ vaziyetine dair üçünci maruzasını derc etti.
Maruzada berilgen malümat:
- Qırımda Rusiye FSBsi ve diger uquq qoruyıcı organları tarafından işkence ve sert yanaşuv, qabaatlılar mesüliyetke çekilmey;
- 43 insannıñ hırsızlanması ile alâqası olğan qabaatlı şahıslar cezasız qala;
- cinaiy davalarda qabaatlanğanlarğa kösterilgen bedava uquqiy yardım semereli degil;
- azatlıqtan marum etüv yerlerinde tutuv şaraitleri uyğun degil ve tibbiy yardım sıñırlana;
- jurnalistlerniñ zenaat işine kirişüv;
- yerli akimiyet organlarınıñ Qırımda barışıq toplaşuv keçirmek aqqında kirişüv;
- qırımtatarlarnıñ şahsiy evleri ivazsız yıqıla;
- zornen avuştıruv ve Qırımdan sürgün etüv, vatandaşlar Rusiyeden Qırımğa avuştırıla.
İyülniñ başında BM insan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bachelet Qırımdaki insan aqları vaziyetine dair maruzanı taqdim etip, yarımadada işkence qullanıla ve söz serbestligi sıñırlanıla, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.


text:
Amerika Qoşma Ştatları qırımtatarlarnıñ sovetler akimiyeti tarafından vatanından sürgün etilmesiniñ 71 yıllığını añma tedbirlerinde qırımtatar ve Ukrainanıñ diger halqlarına qoşula, dep bildirdiler AQŞ Devlet departamentinde ve Rusiyeniñ ukrain Qırımınıñ işğalini toqtatmağa çağırdılar.
Devlet departamentiniñ vekili Jeff Ratke bazarertesi künü, mayıs 18-de, qayd etti ki, bu sene yarımadada qırımtatarlarğa bu künni ananeviy matem numayışı ile qayd etmege yasaq ettiler.
Beyanatta aytıla ki, yalıñız Stalin zamanında degil, şimdiki vaqıtta da qırımtatarlar Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda zorluq çekeler. Olarğa nisbeten insan aqları bozula, bunı toqtatmaq kerek, dep aytıla beyanatta.
AQŞ Rusiyeni Qırım işğalinden sebep takbih eteler, onı tanımaylar ve Rusiye işğalini toqtatmağa çağıralar, dep ayttı Devlet departamentiniñ vekili.
Bundan ğayrı, AQŞ Ukraina mustaqilligi ve topraq bütünligine, Ukrainada insan aqlarına riayet etilmesine qoltutalar, dep bildirdiler Washingtonda.
Mayıs 18-de Kiyevde ve Ukrainanıñ diger şeerlerinde, em de çetelde Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri olıp keçti.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Bu sene Qırımtatar Milliy Meclisine miting keçirmege izin bermediler.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.
Aqmescitte bazarertesi künü Qırımnıñ Rusiye akimiyeti qırımtatarlarğa sürgünlik yıllığına bağışlanğan avtoyürüşni keçirmege izin bermedi. Aktsiyanıñ iştirakçilerini başta OMON blok etti, soñra ise yaqalap politsiya bölügine alıp kettiler.


text:
Ukraina prezidentiniñ Rusiye ilhaq etken Qırımdaki daimiy temsilciligi haber etkenine köre, bundan soñ Qırım sakinleri evliliklerini 24 saat içinde esas Ukrainanıñ Geniçesk ve Novaya Kahovka şeerlerinde resmiyleştirebileleler.
Bu aqta temsilcilikniñ Facebook saifesinde bildirilmekte.
«Qanuniy yolnen evliliklerini tez ve oñaytlı şekilde resmiyleştirmege istegen Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında yaşağan Qırım sakinleriniñ diqqatine. Ukraina ükümetiniñ noyabrniñ 15-nde çıqqan 2017 № 802-p sanlı buyruğına binaen, «24 saat içinde evlilik» leyhası mucibi evlilikni qayd etüv hızmeti Herson vilâyetiniñ (vilâyet merkezinden ğayrı) Geniçesk ve Novaya Kahovka şeerlerinde berilmesi de temin etilsin», – dep haber etmekte temsilcilik.
Temsilcilikte qayd etilgenine köre, evlilikniñ resmiy qayd etilüvinen bağlı pilot leyhanıñ kenişletilmesi «problemni bütünley çezip olamay».
«İlâve olaraq işğal altında bulunğan topraqlarda yaşağan sakinlerniñ evliligini qısqartılğan yolnen qayd etüv mehanizminen RAGS rayon bölükleri oğraşmaqta», – denilmekte haberde.
Kreml nezaretindeki Qırımnıñ adliye nazirligi bergen malümatqa köre, noyabrniñ 7-11 arasında yarımadada 297 dane resmiy nikâh qayd etilgen. Nazirlik qayd etkenine köre, esasen «pişkin» yaştakiler evlenmekte. Evlengen erkeklerniñ yaşı ortalama - 37, qadınlarnıñ - 34 olğanı qayd etile.Hususan, evlengen çiftlerniñ yaşı 40, 45, 50 ve ondan da ziyadedir.
«24 saat içinde evlilik» – Ukraina Adliye nazirliginiñ pilot leyhası olaraq, bir aile meydanğa kelmesi içün, munasebetlerniñ yañı protsedurağa binaen resmiyleştirilmesinen bağlıdır.


text:
Rusiye quvetçileri qırımlı aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnı işğal etilgen Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında eki saattan çoq sorğuğa çekti. Bu aqta faal Rolan Osmanov Facebookta haber etti.
Faalniñ malümatına köre, Cepparovnı eki saattan çoq devam etken sorğudan soñ yibergenler.
«Sıñırda Abdureşit Cepparov tutuldı. Bugün, 01.12.19, Qırımdan çıqqanda 15-40-ta, Çonğar keçiş noqtasında sıñırdan keçkende Abdureşit Cepparov tutuldı, bunı haber etip yetiştirdi. O vaqıttan berli bağımız yoq», – dep yazdı o.
Bu malümatnı Facebookta diger faal İsmail Ramazanov da derc etti.
«Qırımnıñ memuriy sıñırında RF işğalci akimiyeti bugün saat 15:40-tan berli aq qorçalayıcı Abdureşit ağa Cepparovnı tuta», – dep aytıla haberde.
Daa soñra Rolan Osmanov, Cepparov bağğa çıqtı ve onı yibergenler, dep bildirdi.
«Eki saattan çoq devam etken sorğudan ve taqım teşkerüvinden soñ onı yibergenler», – dedi o.
Advokat Mammet Mambetov da Cepparov tutulğanını tasdıqladı. O, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, aq qorçalayıcı Çonğar keçiş noqtasında üç saattan çoq tutuldı, dep bildirdi.
Qırım.Aqiqat, tafsilâtlı malümat almaq içün, aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnen bağlanmağa tırışa.
Oktâbrniñ 31-nde Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında Rusiye quvetçileri qırımlı aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnı kene tuttı.
Oktâbrniñ başında Rusiye sıñırcıları Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında «Armânsk» keçiş noqtasında esas Ukrainağa ketken qırımlı aq qorçalayıcı Cepparovnı bir saattan çoq tuttı.
Oktâbrniñ 14-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Ahtem Çiygoz Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında Rusiye sıñırcıları qırımlı aq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnı kene tuta, dep bildirdi. Cepparovnıñ fikirince, oña «dosye şekillendirile».
Cepparov, oña qarşı «dosye azırlaylar», dep tüşüne.


text:
Bazarertesi künü, mayısnıñ 18-nde, sovetler rejiminiñ qırımtatarlarnı tarihiy vatanları Qırımdan sürgün etkeniniñ 76-ncı yılı tola. Ukraina ve dünyada Qırımtatar halqınıñ sürgünlik ve genotsid qurbanları añılmaqta.
Koronavirus pandemiyası sebebinden kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvi yasaqlandı, lâkin Kyiv ve Ukrainanıñ diger şeerlerinde aktsiyalarnıñ ötkerilmesi planlaştırıla. Herson şeer Meclisi istegi olğan er kesni mayısnıñ 18-nde qırımtatar sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra taşına çeçek qoyıp, bu faciada elâk olğanlarnı añmasına çağıra. Meclis koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvınen bağlı sıñırlavlarğa riayet etmege rica ete.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, mayısnıñ 18-nde saat 12:00-da esas Ukrainada ve Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatar genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına sessizlik daqqası ilân etilecek.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añıp, aktsiyada iştirak etmege davet ete. Daimiy vekil Anton Korınevıç qırımtatar bayraqlarını asıp, ölgenlerniñ hatırasına çıraq yaqmağa rica etti.
Mayısnıñ 18-nde bir sıra telekanal «Ukrainanıñ online mektebi» leyhası çerçivesinde orta ve üyken sınıflarnıñ talebeleri içün Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına mahsus ders yayınlaycaq. İştirak etecekler arasında qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala ve qırımtatar asıllı ukrainalı rejissör Nariman Aliyev barlar.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Qırımtatar faali, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl yarımadadaki semetdeşlerine qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına – mayısnıñ 18-ne – ev ve balkonlarda qara şeritli qırımtatar bayraqlarını asmağa teklif ete.
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ milletlerara munasebetler Devlet komiteti bildirgenine köre, qırımtatar sürgünliginiñ yılına bağışlanğan er yıllıq «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyası bu yıl koronavirus pandemiyası sebebinde online yapılacaq. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti, COVID-19 sebebinden bütün sanitar normalarına riayet etip, hatıra abidelerine çeçekler qoyulacaq, dep bildirdi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
«Ukrainadan Qırımğa kombaynlarnıñ kelüvi içün bayağı ariza kelmekte. Şimdi cumhuriyetniñ yolbaşçılığında bu mesele baqıla. Ukraina olarnı yiberirmi degen sual bar, bizim tarafımızdan problem olmaz», – dedi Polüşkin.
«Nazir»niñ sözlerine köre, Ukraina agro şirketleri Qırımğa çalışmaq içün 200 kombaynnı yollamaq içün arizalarnı azırladı. Qırımnıñ agrar şirketlerinde 1100 kombayn bar, Polüşkinniñ aytqanına köre, bereketni cıymaq içün bu yeterlidir, amma Qırım Ukrainadan zemaneviy kombaynlarnı qabul etmege azır.
O şunı da qayd etti ki, Qırımda «Ukragrolizing» ukrain devlet şirketiniñ 140 ziyade kombayını bar. Olar «cumhuriyet»niñ mülkiyetine keçti ve daa OOO «Ukrainskaya prodovolstvennaya kompaniya»nıñ 40 kombayını da bar. «Nazir»niñ sözlerine köre, bu tehnika ile de bereketni cıymağa mümkün.


text:
UNİAN malümat agentliginiñ malümatına köre, bunı qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev jurnalistlerge aydınlattı.
«İslâmovnı siyasiy celp etüvde qabaatlap, onıñ yerine TEZ-Tour şirketinden 1,5 mln grn hırsızlağan ve bundan sebep mahkeme etilgen Ruslan Balbekni tayin ettiler. Bu şirket ne olğanını ögrenmege istedi, lâkin Qırım prokuraturası bu adam kerek bir insan ve onı azat etmeli, dep bildirdi», – dep ayttı Cemilev.
«Bundan ğayrı, elimizde olğan malümatlarğa köre, daa 2006 senesi (Balbek – UNİAN) Rusiyeniñ FSB hadimleri tarafından qırımtatar halqını bölmek işinen oğraşacaq insan olaraq celp etildi», – dep qoştı Cemilev.
Hatırlatamız, mayıs 28-de öz başına ilân etilgen Qırım Cumhuriyetiniñ parlamenti Qırımtatar Milliy Meclisinen teklif etilgen Lenur İslâmovnı Nazirler Şurasınıñ reis muavini vazifesinden boşattı.
Onıñ yerine Mecliske qarşı olğan Ruslan Balbek tayin etildi.


text:
Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ Bağçasaraydaki evinde tintüv keçirip, onıñ apayı Elmira Ablâlimovağa «qaba» davrandılar. Bunı Ablâlimovanıñ özü Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Olar pek erte keldiler, tahminen saat 7.15. Men köpek avuldamasından ve araba qapınıñ tasırdamasından uyandım. Ahtem Çiygozğa qarşı açılğan cinaiy iş ile bağlı vesiqa ve elektron taşıyıcılarnıñ alınması, tintüv keçirilmesi aqqında qararnı seslendirdiler. Tahminen 10 insan er daim yanımda edi. Tışarıda bulunğan mahsus hızmet bar edi, evge aqrabamızdan iç kimseni kirsetmediler, men bir özüm edim. Tintüv utanmaz, arsız ve qaba bir şekilde keçirildi. Eki hadim, olardan biri – Qırım Cumhuriyeti İçki işler nazirliginiñ üyken vekâletlisi Aleksey Malivanets ve Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ üyken hadimi Andrey Kudaşov utanmayıp, meni insan, vatandaş, qırımtatarı, qadın ve islâm dinini kütken bir insan olaraq aşaladılar», – dep ayttı Elmira Ablâlimova.
Onıñ bildirgenine köre, o, taqiqatçığa bu adamlarnı tenbilemege rica etti. Lâkin onıñ areketleri olarnı bunı yapmağa zorlay degen cevap berildi.
Bundan ğayrı, Ablâlimovanıñ fikirince, Rusiye Cinaiy-protsessual kodeksiniñ tintüv vaqtında şaatlarnıñ qullanmasında bozuvlar oldı.
«Men şaat olaraq qomşularnı davet etmege talap etsem de, maña eki tanış olmağan insannı tanıttılar. Birisi Qarasuvbazar rayonından, ekincisi de Aqmescitten eken. Soyadı Lotkovskiy olğan şaat er kesniñ adını bile edi, demek ki, bu adam meraqlanğan bir şahıs edi. Bundan ğayrı, o, ğayet faal olıp, tehnikanı baqtı, tellerni qarıştıra edi, bu kene de onıñ alâqasını tasdıqlay, lâkin Rusiye Federatsiyasınıñ Cinaiy-protsessual kodeksine binaen, şaat olaraq alâqası olmağan bir insan olmalı», – dep ayta Çiygoznıñ apayı.
Onıñ bildirgenine köre, tintüv vaqtında bir av patronı tapıldı. Lâkin onıñ bu patrondan haberi yoq. Bundan ğayrı, qorantanıñ şahsiy parası olğan 2 biñ dollar ve 100 euro, bundan ğayrı, Tataristan ziyaretinde ediye etilgen hatıralıq para, bilgisayar tehnikası ve şahsiy telefonlar alındı. Evniñ mal-mülkine büyük zarar ketirildi.
«Tabannı aldılar, merdiven, ev bosağasını qırdılar, skemlelerni qırdılar. Tataristan ziyaretinde ediye etken hatıralıq paranı bile aldılar», – dedi Ablâlimova. Onıñ aytqanına köre, tintüv protokolı ile adliyecisine muracaat etecek.


text:
Çarşenbe künü, aprel 29-da, Dnepropetrovsk «Dnepr» ve Donetsk «Şahtör»ı arasında Ukraina Kubı yarım finalı vaqtında mühlisler Rusiyede yaqalanğan beluros programmacı Kirill Silivonçikniñ azat etilmesini talap ete ekenler, büyük plakatnı asqanlar.
Vaqia yerinden fotoresimni cumaaqşamı, aprel 30 künü, Radıyo Svaboda belorus muarririyeti aşkâr etti. Büyük beyaz plakatta: «Kirill Silivonçiknı azat etiñ! Yaşasın Aqrusiye!» kibi sözler yazılğan edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Kirill Silivonçik Rusiyede Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq çağıruvı sebebinden eki yıllıq apis cezasına maküm etilgen.
Oña nisbeten Rusiyeniñ №205.2 maddesi («Terroristik faaliyetke çağıruv») boyunca cinaiy iş açıldı
Buña sebep – Kirillniñ Vkontakte ağında aşkâr etken Ukrainağa qol tutuv yazıları oldı.
Aprel 9 künü Moskva mahkemesi Kirillge eki yıllıq apis cezasını belgiledi.


text:
Mayısnıñ 21-nde saat 11:00-de Rusiye quvetçileri İçki qasabasında qırımtatar Müslim Zevriyevniñ evinde tintüv keçirdi.
Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
Zevriyevniñ aytıp bergenine köre, tintüv Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.5 maddesi çerçivesinde evinde, muvaqqat evçikte, garajda keçirilgen.
«On kişi edi. Olardan eki kazak ve eki şaat. Kompyüter, telefon, fleşka, bir qaç kitap, qayd defterleri, arap tilinden defter tutıp alındı», – dedi o.
Protokollar quvetçiler qaldırmağanlar, amma tekrar kele bileler, dep aytqanlar.
Rusiye qanun qoruyıcı organlarınıñ tefsirleri de yoq.
Mayısnıñ 19-nda, saba «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ mühbiri Zidan Acikelâmovğa «tahqiqat tedbirleri» ile bir qaç polis ve FSB hadimi keldi.
Qırımnıñ Aqmescit rayonında mayısnıñ 11-nde Rusiye quvetçileri Özbekistan vatandaşı Nabi (Ayub) Rahimovnı tintüv vaqtında atıp öldürdi. Resmiy versiyağa köre, erkek «qıdıruvğa ilân etilgen halqara terror teşkilâtınıñ azası olıp», FSB hadimlerine qarşı ateş açtı.
Mayısnıñ 12-nde Rusiye nezaretinde olğan İçki rayon mahkemesi, mayısnıñ 11-nde Rusiye quvetçileri tarafından atıp öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi (Ayuba) Rahimovnıñ apayını Sohiba Burhanovanıñ memleketten çıqarımasına qarar berdi.


text:
Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları ve Fevqulâde vaziyetler boyunca nazirligi Aqmescitte maşna patlavı aqqında malümatnı red ete.
«Bugün Aqmescitte iç bir patlav yoq edi», – deyler Qırımnıñ Fevqulâde vaziyetler boyunca nazirliginiñ matbuat hızmetinde.
Vaqia yüz bergen yerge kelgen Qırım.Aqiqat mühbirine yerli sakinler adiseniñ bir qaç variantını tarif etti. Birevleri patlav olğanına israr ete edi, digerleri ise yolda qaldırılğan qırmızı tüste «Jiguli» maşnasında olğan şekli torbalar şübe doğurğanını aytalar. Variantlardan daa birisi – böyleliknen, yerli FSB terroristlerge qarşı ameliyatı boyunca talimatını keçire eken.
Faqat patlav aqibetlerini jurnalistler körmedi.
Aynı zamanda Qırım «içki işler nazirligi»nde şübeli avto aqqında bildirüv bar olğanını aytalar.
«Bizge diqqatlı sakinler telefon açıp, Aqmescit soqağında saibi olmağan avto turğanını ayttılar. Tabiiy ki, uquq qoruyıcılar areket etmege başladı – mahsus hızmetler barıp, maşnanı teşkerdi, yahşı ki, er şey güzel, bir şey tapılmadı»,– deyler Qırım.Aqiqatqa Qırım «içki işler nazirligi»nde.
Mında şunı da qayd ettiler, al-azırda maşnanın saibini belgilemege tırışalar.
Bugün saba Aqmescitniñ sakinleri caddelerden birisinde patlav olğanı aqqında haber ettiler. Bu sebepten maaleni OMON, Fevqulâde vaziyetler boyunca nazirliginiñ hadimleri, politsiya sarıp aldı.


text:
Regionlar firqasından ukrain parlamentine saylanğan halq deputatları Boris Deyç ve Sergey Brayko aqqında söz yürsetile.
Aynı vaqıtta Rada, deputat-kommunist Sergey Topalovnı deputat vekâletlerinden marum qaldırdı.
Rey berüvden soñ Ukraina parlamentiniñ spikeri Oleksandr Turçinov Regionlar firqası ve KPU talabına riayet etip, teneffüsni ilân etti.
Qırımda «referendum» keçirilgen soñ, Boris Deyç halq deputatı vekâletlerinden vazgeçti, Sergey Brayko ise al-azırda işğal etilgen Yalta şeer yolbaşçısınıñ muavini ola. Brayko halq deputatı vekâletlerinden vazgeçüv aqqında arizanı 2014 senesi mart 25-de bergen edi.


text:
Rusiyeli ükümet sentabr 18-de keçirilecek Devlet dumasına saylavlardan soñ işğal etilgen Qırımda 6 biñ obyektni yoq etmege niyetlene.
Bu aqta rusiyeli adliyeci Mark Feygin Ukrinform mühbirine bildirdi.
«Bilem ki, Qırımda saylavlardan soñ 6 biñ obyektniñ qanunsız olğanı içün yoq etilmesi planlaştırıla. Bundan kim eñ çoq zarar körecegini añlamaq qıyın degildir – qırımtatarlar», – dedi Feygin.
Onıñ hatırlatqanına köre, qırımtatarlarnıñ vatanğa avdeti qıyın oldı, qaytqanlarnıñ binaları ise, kerek olğanı kibi resmiyleştirilmedi ve uyğunlaştırılmadı. Şimdi rusiyeli ükümet bu meseleni qattı yolnen çezecek ola.
«Qırımtatarlarğa nisbeten Stalin narrativiniñ sıq-sıq qullanılması şaraitinde böyle aktsiyalarnıñ neticeleri daa qattı areketler ola bile», – dep añlattı Feygin.
Bundan evel rusiyege boysunğan Qırım yobaşçısı Sergey Aksönov ilân etti ki, Qırımda mütenasip hızmetler, 100 metr sail toprağındaki obyektlerni yoq etmek içün, emirni bekley. Bundan evel Aksönov Qırım yalılarında obyektlerniñ yoq etilecegi aqqında bildirmey edi. Laf em ticaret noqtaları, em de musafirhane obyektleri aqqında kete.
Aksönov sail toprağında qurucılıq içün cinaiy mesüliyetni kirsetmek teşebbüsini bildirgen edi.
Bunen beraber, o, rusiye baş naziri Dmitriy Medvedevge Qırım sail toprağında qanunsız binalarnı yoq etmek aqqını yerli organlarğa teslim etmege ruhset bermege rica etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba ICTV telekanalınıñ «Svoboda slova» programmasınıñ yayınında Rusiyege işğal etilgen Qırımnıñ suv meselesini çezmesine yardım etmeycekler, dep bildirdi.
«Qırım yarımadasında olğan adise-vaqialarnı diqqatnen közetemiz. Elbette, andaki vaziyet daa kritik (suv teminatınen bağlı – QA), ve işğalci devlet tarafından onı al etecek bir alet de yoq. Amma biz Rusiyege onıñ işğalci olaraq problemini çezmesine yardım etmeycekmiz. Qayd etem ki, halqara uquqqa köre, işğal altındaki yarımadanıñ vaziyetinden tamamen işğalci devlet mesüliyetli», – dedi Kuleba.
Sabıq ABD Ukraina elçisi John Herbst Ukraina işğal etilgen Qırımda suv berilmesini toqtatuv siyasetini devam ettirmeli, dep ayttı, çünki bu Ukrainağa ait yarımada işğaliniñ toqatıluvı içün Rusiyege yapılğan basqınıñ müim qısmı ola.
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ suv hocalığı ve melioratsiya devlet komitetiniñ yolbaşçısı İgor Vayl işğal etilgen Qırımnıñ tabiiy aquv suv anbarlarınıñ üçte biri tolu, dep bildirgen edi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi, Rusiye işğal etken Qırım ve Aqyarğa Şimaliy-Qırım kanalından suv berilüvi tek yarımada işğalden qurtarılğan soñ ola bile, dep hatırlattı.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi, Ukraina millet vekili Refat Çubarov bazı avropalı siyasetçilerniñ tekliflerini izaatlap, halqara uquqnıñ qaidelerine riayet etmek ve işğal etilgen ukrain topraqlarını azat etmek mecburiyetini muzakere etmeyip Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile dialog qurmaq teklifini – natsist Almaniyağa nisbeten uslandıruv siyasetiniñ terkrarlanuvınen teñleştirdi.
Bunı o sentâbrniñ 25-ndeLublinde Şarqiy Avropa teşebbüsleri Kongressi devamında yapqan nutuğında seslendirdi.
Onıñ sözlerine köre, «o zaman böyle bir siyaset Versal sistemasınıñ, Milletler Ligasınıñ,kütleviy telükesizlik sistemasınıñ bozulmasına sebep olğan edi ve neticede Ekinci cian cenki başlanğan edi».
«Aqiqat şunda ki, Ukrainağa qarşı cenk başlatqan ve başqa devletler içün telükeli olğan Rusiyege qarşı sert tedbirlerniñ alınmaması Putinniñ közlerinde Ğarpnıñ umumiy zayıflığı kibi qabul etile ve bunıñ aqibetleri de bar», – dedi Çubarov.
Meclis reisi qayd etti ki, «sanktsiyalar sayesinde Rusiyeniñ daa çoq ukrain topraqlarına yapacaq ücümları toqtatıldı».
Avgustnıñ başında Almaniyanıñ FDP fırqasınıñ yolbaşçısı Christian Lindner, Rusiye ile munasebetlerni tüzetmek kerekligi aqqında beyan etti ve Qırımnıñ Rusiyege ait olğanını qabul etmege teklif etken edi. Siyasetçi Ukrainada ve AFR akimiyetinde tenqid etildi. Bundan soñra Lindner dedi ki, o yarımadanı Rusiyeniñ qısımı olaraq tanımağa degil de, sadece başqa müim meselelerniñ tüzetilmesi içün Qırım meselesini «dondurmaq» teklif etken eken.
Buña cevap olaraq, Ukrainanıñ Almaniyadaki elçisi Andriy Melnık, Almaniyanıñ FDP fırqasınıñ idaresine hatırlattı ki, Qırım meselesiniñ «dondurılması» amelde Rusiyege nisbeten iqtisadiy sıñırlamalarnı red etmek manasına kelecek. Ve o siyasetçilerni «strategik sabırğa» davet etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Aqmescit» ava limanına deñiz ressamı İvan Ayvazovskiyniñ adını berüv buyruğını imzaladı.
Rusiye Devlet dumasınıñ deputatı Natalya Poklonskayanıñ içtimaiy ağlarda bildirgenine köre, bugün Putin «Ava limanlarına Vatan ögünde büyük ğalebelerge irişken şahıslarnıñ adlarını berüv» fermanını imzaladı.
2018 senesi dekabr ayında Aqmescitniñ Rusiye akimiyeti Aqmescit ava limanı içün ressam Ayvazovskiyniñ adı saylandı, dep bildirgen edi.
2015 senesi mayısnıñ 14-nde Ukraina Yuqarı Radası «Aqmescit» ava limanına qırımtatar asıllı sovet uçucısı Amet-Han Sultannıñ adını bergen edi. Onıñ adını Mahaçkala (Dağıstan, Rusiye) ava limanı da taşımaqta.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ Qırım.Aqiqat Radiosına aytqanına köre, Rusiye akimiyetiniñ Aqmescit ava limanına ressam İvan Ayvazovskiyniñ adını bermek niyetiniñ «iç bir manası yoq», çünki yarımada işğalden qurtarılğan soñ ava limanına eski adı qaytarılacaq.
2018 senesi aprelniñ 16-nda Aqmescitte Rusiye akimiyeti ava limanınıñ yañı terminalını açtı. Onı 22 ay içinde aman-aman 32 mlrd ruble (13 mlrd ğrıvnâ – QA) sarf etip qurğanlar.
Ukraina Qırım üzerindeki ava boşluğından mesüliyetli olğan devlet olaraq Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ onıñ uçaq areketlerini ve ava limanlarını qapattı. Anda ve andan kerçekleştirilgen uçaq seferleri Ukraina ve halqara qaidelerini boza. Daa soñra Qara deñiz üzerindeki bazı yollar vatandaş aviatsiyası içün kene açılğan edi. Rusiye ava şirketleri yasaqqa baqmadan, halqara uquqnı bozıp, ilhaq etilgen Qırımğa uçmağa devam ete.


text:
Aqyarda (Sevastopol) iyün 12-de qayd etilecek Rusiye künü arefesinde şeer akimiyeti tarafından hayırlav ile bilbordlar qoyuldı, olarnıñ üstünde devlet bayrağı astı üstke çevirilip kösterilgen, em de bilborddaki haritalarda Qırım yoq.
İçtimaiy ağlar qullanıcıları birinci olıp hatanı kördi.
«Diversiyamı? Ziyankârlıqmı? Ya da Aqyar akimiyeti azalarınıñ adiy bir bilgisizligimi? Ya da «kreativ» dizaynerler mahsus hata yaptımı? Kimse bastırılmazdan evel idare etmek kerek edimi? Em de haritada Qırım iç te yoq – ğaliba, bizim evge qaytmamızğa razı olmağanlarnıñ canını ağırtmamaq içündir. Ve bu «şah eserleri» endi bütün şeerde körüne», – dep narazılıq bildire Aqyar sakinleri.
Aynı vaqıtta gubernator muavini Vâçeslav Gladkov bildirdi ki, bu vaqia boyunca iş taqiqatı alıp barıla.
«Şimdiki vaqıtta bu maketni kim işlep çıqarğanını, kim qabul etkenini ögrenip, taqiqat alıp baramız. Bu hata devlet bayramı arefesinde hoşsuz bir duyğu peyda ete», – dep bildire Gladkovnıñ sözlerini «FederalPress».
Neşirniñ malümatına binaen, umumen olaraq, şeerde çevirilgen devlet timsali resminen 30 maket yerleştirildi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından Tuzla adasındaki meydanlığı 6530 kvadrat metr olğan territoriyanıñ Rusiyege berilmesi «qanunsız ve Ukrainanıñ Anayasası ve qanunları ve bunıñ kibi de halqara uquqqa zıt kele». Bunı aprel 19-da Ukrainanıñ Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde mecburen köçken şahıslarnıñ meseleleri boyunca nazirligi bildire.
Bildirüvde: «Bütün halqara normalar ve vesiqalarğa köre, Qırım Ukrainanıñ ayırılmaz qısmı olıp qalmaqta. Aynı zamanda Ukraina Anayasasınıñ 73-nci maddesi, Ukrainanıñ territoriyasını deñiştirüv boyunca bütün meselelerniñ yalıñız umum Ukraina referendumı tarafından çezilgenini tayin ete», – denile.
Ukraina nazirligi Rusiyeniñ qanunsız areketlerini taqbih etti ve «bundan soñ Ukraina qanunlarınıñ anayasa-uquq normaları ve halqara uquqnıñ printsiplerine riayet etmemesine yol bermemek maqsadınen» dünya toplulığını, Tuzla adasınıñ bir qısmını Rusiyenıñ mülkiyetine berüv faktını tanımamağa davet etti.
Tuzla adasınıñ Rusiyege berilmesine dair qarar, aprel 17-de Qırımdaki Rusiye ukümetiniñ oturışuvında alınğan edi.
Tuzla beli bir vaqıtları Taman yarımadası ile bağlı edi, lâkin keçken asırnıñ 1920-nci yıllarında ondan Tuzla adası ayırıldı.
2003 senesinden başlap, Ukraina ile Rusiye arasında, rusiyelilerniñ Taman yarımadası tarafından dambanı qurmaları sebebinden başlağan çatışma neticesinde Ukrainada Tuzla, rejimli zona sayıla edi.
Tuzla etrafındaki çatışma, Ukraina ile Rusiye arasındaki munasebelterde bir buhran oldı. O, Tuzla adasınıñ aitligine dair davalar ve Rusiye tarafından Keriç boğazında adağa doğru dambanıñ qurulması sebebinden başlanğan edi. Bazı talilcilerniñ fikrine köre, dambanıñ qurulmasından maqsat, Keriç boğazı ve Azav deñiziniñ statusı meselesini çezmek içün Ukrainağa tazyiq etmek edi.


text:
Fevralniñ 22-nden başlap Ukrainağa suvuqlar kelecek, dep bildirdi ukrain sinoptiki Natalya Didenko Facebook saifesinde.
«İleri planlar içün. Fevralniñ 22-nden başlap Ukrainadaki ava orta suvuqlarğa kelecek», – dep qayd etti Didenko.
Ukrgidromettsentr fevralniñ 22-ne Ukrainanıñ çoqusı regionlarında «sıfırdan aşağı» ava olacağını tahmin ete. Zakarpattâ vilâyeti istisna olacaq, anda ava arareti sıfırdan yuqarı 2-4 derecege köterilecek.
Hatırlatamız, fevralniñ 17-nde Kyivde orta araret rekordı oldı. 139 yıl içinde ilk sefer ava arareti +4,6 derece edi, 1974 senesi şu künü olğan rekorddan 0,1 derece çoq edi. İklim normasına köre, böyle ava martnıñ 29-na uyğun kele.
Cumaertesi künü, fevralniñ 23-nde, Qırım yarımadasında pek suvuq olacaq, qar boranı ve şiddetli şimaliy-şarqiy yel olması beklenile.


text:
Aqmescit – Rusiye Federatsiyasında bir de bir neşirniñ yasaq etici cedvelge kirsetilmesi içün rayon mahkemesiniñ qararı yeterli. Atta, mustaqil mütehassıslarnıñ talili yapılmay. «Qara cedvel» soñki yılları bir qaç kitaptan eki buçuq biñ kitap, neşir, internet qaynaqlarınen tamamlandı. Qırımda kitaplar ile küreşniñ neticeleri menfiy aqibetlernen beraber, dinlerara munasebetlerniñ kerginleşüvine ketireceginde eminler.
Qarasuvbaz rayonınıñ Zemlâniçnoye köy sakini Ayşe Osmanova yasaq etilgen kitaplarnıñ cevdelini ögrendi. «Rusiyede yasaq etilgen edebiyatnıñ cedvelini diqqatnen ögrengen soñ, şaşmalap qaldım. Dolapnıñ üçte biri yasaq etilgen kitaplarnen tolu. Olarnı başqa yerge avuştırdım, amma endi olarnen ne yapacağımnı bilmeyim», – dey Ayşe. Qız, «ekstremistik» kitapları arasında islam dünyasında belli alimler, misal içün Said Nursiniñ kitapları olğanına taaciplendi. Endi kitaplarnıñ taqdirini tüşüne, çünki atıp taşlamaq ya da yaqmaq eli köterilmey.
Müftiyat yañı tintüvlerden saqına
Qırım musulmanları diniy idaresi ilân yapıp, onda, Qırımda de-fakto yasaq etilgen ekstremistik kitaplarnen bağlı qanun çalışqanı aqqında islam diniy teşkilâtları, din vekilleri ve musulman cemaatçılıqnı tenbiyeley. Şu cedvelden neşir ve kitaplarnı basmaq, tarqatmaq, evde tutmaq yasaq etile ve bu sebepten mesülietke çekilmek mümkün.
«Biz Qırım musulmanlarını qorçalamaq maqsadında bunı yaptıq, tenbiyelemek, haberdar etmek ve olması mümkün oğursızlıqlardan qurtarmaq maqsadında arket ettik», – dep añlattı Qırım müftisi muavini Ayder İsmailov.
Ukrainada yasaq etilgen kitaplar cedveli yoq edi. Faqat, şimdi Aqmescit civarındaki Mamaq ve Bulğanaq köyleri medreselerinde tintüvler ötkerilgen soñ, müftiyat, ileride de «prokuratura» cami ve musulman müessiselerni teşkermege devam etecegini tahmin ete.
Müftiyatnıñ ilânında «cedvel ile tanış olıp, yasaq etilgen edebiyat olğan taqdirde onı yoq etüvi boyunca tedbirler alınmalı» dep aytıla.
Qurannıñ tercimesini qorçalağanlar sırasına Ermitajnıñ müdiri qoşuldı
Qayd etmeli ki, edebiyatnı mahkeme qararları esasında yasaqlaylar, Rusiye musulman merkezlerniñ talili iç te yapılmay. Rusiye müftiler Şurası özüniñ nevbetinde bu cedvelge bir sıra itibarlı müelliflerniñ kirsetilüvine çoq kereler qarşı çıqqan edi.
Belli adiselerden biri, Novrossiysk rayon mahkemesiniñ qararınen bağlı, şu qarar ile Elmir Kuliyevniñ Qurannıñ tercimesi yasaq etilip, yoq etilmek kerek edi. Mahkemeniñ qararını alim, cemaat ve din vekilleri keskin teñqid ettiler. Ermitajnıñ müdiri, belli alim-arapşınas Mihail Piotrovskiy rayon mahkemesiniñ qararını «tolusınen fantastik» dep adlandırdı.
Matbuat vastalarında bergen izaatlarında: «Cemaatçılıq ne mümkün, ne yasaq olğanını ve az buçuq tasil ne olğanını bilmeli. Allahqa şükür, bizim aramızda İncil aqqında yaramay söylemek mümkün degil olğanını ögrendiler. Göspel aqqında da yaramay aytmağa mümkün degil. Amma, Quran aqqında yaramay aytmaq ta yasaqtır. Quran «ekstremistik» dep aytmağa mümkün degil!» – dep ayttı.
«Küçniñ qullanuvı Qırımda dinlerara munasebetlerni boza bile», – Hizb ut-Tahrir
Yasaq etilgen kitaplarnıñ bir qısımı, «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına ait.
«Rusiyede teşkilâtımıznıñ azalarında tintüvler devamında bu kibi kitaplardan ğayrı iç bir şey tapıp olamaylar. Amma, bu kitaplar cinaiy ve memuriy mesülietlikke çekilmek içün bir esas ola», – dep añlattı Fazıl Amzayev, Ukrainada «Hizb ut-Tahrir» informatsion ofisiniñ yolbaşçısı.
Onıñ fikirince, Qırımda rusiyeli qoruyıcı organlarnıñ vekilleri yapqan areketleri yarımadada dinlerara munasebetlerni boza bile.
«Sabıq Sovet ükümetiniñ topraqlarında soñki yigirmi yıl içinde dinlerara munasebetleri esasında çıqqan davalarnı körmegen Qırım belki de yekâne mekândır. Amma, bugünde bugün Rusiye qanunları Qırımda olğan tınçlıqnı boza bileler. Yarımadada dinlerara mürekkep munasebetler közge alınmayıp, küç qullansa, iç beklenilmegen aqibetler yüz bermek mümkün», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Fazıl Amzayev.
Para cöremesinden başlap bir qaç yıllıq apis cezası
Ekstremistik edebiyatnıñ cedveli Rusiye adliye Nazirligi tarafından mahkeme qararları esasında tertip etile. Birinci kere onı 2007 senesi iyunniñ 14-nde neşir ettiler, onda 14 madde bar edi. O vaqıttan berli cedvel daimiy sürette yañartıla ve şimdiki vaqıtta içinde 2370 neşir buluna.
Rusiye Federatsiyasınıñ cinaiy kodeksine köre, din, ırq ve mefkürelerge qarşı çıqqan kitaplar qatiyen yasaq etile. Bunen beraber, devlette akimiyetniñ devrilmesi, faşizm mefküresi, ekstremistik ve terroristik faaliyetni teşviq etken kitaplar da cedvelge kirsetile. Mecmua, gazeta ve internette basılğan malümatlardan ğayrı, konkret saytlar, DVD-şekilinde ya da internet ağlarında tarqalğan video da yasaq altına kirsetile.
Rusiye Cinaiy kodeksi boyunca, yasaq etilgen edebiyatnıñ tarqatuvı ya da saqlap tutması içün memuriy cöremelerden başlap, 5 yıllıq apis cezası belgilenmek mümkün.


text:
Bunı parlament toplaşuvında Yuqarı Şurasınıñ reisi Oleksandr Turçinov bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
Onıñ sözlerine köre, Regionlar Firqasıdan Qırımdan Ukraina parlamentine saylanğan Valentina Lütikova ve Vitalina Dzoz çıqtılar.
Olarnen birlikte firqanı Yevgeniy Balitskiy, Aleksandr Vasilyev, Vladimir Veçerko, Sergey Gorohov, Vitaliy Gruşevskiy, Anatoliy Denisenko, Aleksandr Dudka, Aleksandr Kozub, Vâçeslav Lukyanov, Yevgeniy Murayev, Vladimir Öliynık, Taisiya Povaliy, Aleksandr Ponomarev, Yuriy Samoylenko, Vladimir Struk , Viktor Tihonov, Vladimir Çub terk etti.
Regionlar firqasında 103 deputat bar edi. Fevralniñ soñundan işbu deputat birleşüvi parlamente öz terkibiniñ yarısını coyğandır.
Lütikova ve Dzoz Qırımda, Rusiyeniñ Qırım işğalini alğışlap, Rusiye tarafdarları tarafından keçirilgen mitinglerde faal iştirak ete edi.


text:
İyül 20-de, çarşenbe künü Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ oña qarşı açılğan cinaiy iş aqqında qararğa qarşı şikâyet muracaatını qanaatlendimedi. Bu aqta malümatnı onıñ adliyecisi Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
O ayttı ki, imaye tarafı qabaatlanğannıñ aqları bir qaç bozuluvını qayd etti.
«Taqiqat obyektiv şekilde İlmi Umerov aqqında bütün malümatnı, hususan onıñ Ukraina vatandaşı olğanını qayd etmedi. Biz bunı büyük bozuluv dep sayamız. Taqiqat bunı qayd etmege red etti, ve özü eki vatandaşlıq arasında saylay bilgenini tüşündi... Bunen beraber, bu qararda bir sıra hatalar oldı. Ve biz, bu qarar alınğanda, İlmi Umerovğa onıñ aqları añlatılmağanını qayd ettik: şikâyet etme aqqı ve ilâhre», – dep ayttı Emil Kurbedinov.
Bunen beraber o qayd etti ki, imaye mahkemeniñ bu qararına qarşı şikâyet arizasını azırlay.
«Red etüv boyunca qarar elimizdedir. Bugün onı elde ettik. Ve, elbet, buña qarşı cumhuriyetniñ Yuqarı mahkemesinde şikâyet arizasını bermege niyetlenemiz», – dep qoştı adliyeci.
İyül 20-de Aqmescitte Rusiyege boysunğan Aqmescit rayon mahkemesinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ oña qarşı açılğan «separatizm» aqqında cinaiy işinen bağlı şikâyet boyunca toplaşuv keçirildi. Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi. Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı iş malümatını faş etmemesi aqqında imza qoymağa mecbur ettiler.
Rusiyeli adliyeci Mark Feygin «Memorial» uquq qoruyıcı merkezine İlmi Umerovğa siyasiy taqip etilgen statusınıñ berilmesini rica etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainada Qırımtatar bayraq künü munasebetinen flashmob teşkil etildi: Facebook içtimaiy ağınıñ qullanıcıları fotoresimlerine Ukraina ve qırımtatar bayraqlarınıñ resimlerini qoya.
Bunı Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar iyünniñ 23-de Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Cepparnıñ aytqanına köre, bu flashmobnıñ ğaye müellifi ukrain ressamı ve veb-dizayneri Nikolay Kovalenko olğan.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı altın tamğalı mavı bayraqtır. İlk sefer bayraq 1917 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayında qabul etilgen edi. 2010 senesinden başlap iyünniñ 26-sı qırımtatar bayraq künü olaraq qayd etile.
İşğal altındaki Qırımğa yaqın olğan Geniçesk rayonında Qırımtatar bayraq künü munasebetinen çeşit yürüş ve avtoyürüşniñ keçirilmesi planlaştırıla. Arabat belindeki Sçastlivtsevo köyünde «Eki bayraq – bir devlet» aktsiyası ötkerilecek, Novoalekseyevka qasabasında ise avtoyürüş ve yürüş keçirilmesi planlaştırıla.