text:
Ta'jikler
Ta'jik xalqının' kelip shıg'ıwı (etnogenezi)[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ta'jik xalqının' ata-babaları b.e.sh. birinshi mın'ınshı jılları Ta'jikstannın' tawlı ha'm tegislik jerlerinde, sonday-aq, O'zbekstannın' Zarafshan, Qashqadarya, Fergana oypatılıg'ında jasag'an İran tilindegi sak h.t.b. qa'wimlerden qa'liplesken. Etnonim "ta'jik", VIII a'sirdegi Orxan jazba esteligindegi "tazik" etnonimi menen baylanıslı, "ta'jik" etnonimi menen tat etnonimde o'z-ara baylanıslı. "Tat" etnonim otırıqlı o'zinen burıng'ı ma'deniyatlardı qabıl etken, tu'rki xalqın an'latqan. Al "ta'jik" etnonimi İran tilindegi xalıqtı an'latqan. Da'wirlerdin' o'tiwi menen Orta Aziyanın' tu'sliginde ha'r babasında jasawshı "tat", "ta'jik", "chag'atay" etnonimleri etnikalık g'ana ma'nisin an'latbag'an. Al ol etnonimler arasındag'ı xojalıq ma'deniy quramalı baylanıslardı an'latqan. Olardın' qaysı tilinde so'ylewin esapqa almag'an. Tu'rki qa'wimlerdin' ko'beyiwi menen otırıqlı xalıqtın' ko'pshiligin ta'jik dep atag'an.
Eski jazba estelikler Ferganada - parkanlar, eki darya ortalıg'ında ha'm Zarafshan, Qashqadarya tarmaqlarında - sogdianlılar, ha'zirgi Ta'jikistan tegislerindegi ha'm Arqa Afganistanda - Baktrialılar, Pamir - Altay ha'm Fergana tawlı jerlerinde Sak qa'wimleri jasag'an. Bulardın' ba'ride ta'jik xalqının' qa'liplsiwine qatnasqan. Ko'rsetilgen walayatlar b.e.sh. VI a'sirlerde Persiya imperiyası Axamenidlerge qaraslı bolg'an. Al b.e.sh. IV a'sirlerde Aleksandr Makedonskiy jawlap alg'an. Ol o'lgennen son' onın' Shıg'ıstag'ı ma'mleketi qulap, bir neshe mayda ma'mleketke bo'linedi. B.e.sh. III a'sirlerde Baktriya ha'm Sogdiana jerlerinde Grek-Baktriya patshalıg'ı du'zilgen. Strabon ha'm Qıtay jazba derekleri Baktriya ha'm Sogdiana xalıqları b.e.sh. II a'sirde sırt el ustemligine qarsı, o'zlerinin' erkinligi ushın azatlıq ha'reketler islegen. Bul ha'reketlerge massagetlerde bir bo'legi toxarlar bul ha'reketke ko'birek qatnasqan. Bulardın' azatlıq ha'reketlerinin' na'tiyjesinde Grek-Baktriya patshalıg'ı quladı. Son'g'ı da'wirlerdegi jazba derekler ol eldi endi Toxaristan dep atadı. Toxarlar Baktriyalılarg'a qosılıwı menen olar Ta'jik xalqının' ata-babalarının' qa'liplesiwine qatnastı.
IV-V a'sirlerde Orta Aziyag'a, sonın' Sogdiana jerinde ha'm Toxaristang'ada arqadan etnikalıq toparlar "Aq gunnılar" - xianitler, kidaritler ha'm eftalitler keledi. VI-VII a'sirlerde, tu'rk kaganatı da'wirinde bul jerlerge tu'rkler keledi. Bul qa'wimler birigip sasanidli İran patshasının' jawlap alıw siyasatına qarsı gu'resti. Kelgen qa'wimlerdin' ayırım bo'lekleri jergilikli xalıqlarg'a aralastı. Arablardın' Orta Aziyanı jawlap alıw da'wirinde, VIII a'sirde Ta'jikistanda tiykarınan 3 etnikalıq wa'layat boldı: Sogdianlar - arqada, Zarafshan basseyninde, Toxaristan - tu'slikte, Amudaryanın' joqarg'ı jag'alarında, Fergana - arqa shıg'ısta. Bir Qıtay sayaxatshısı, 630-jılı Orta Aziyada bolg'an. Onın' ko'rsetiwinshe Sogdianalılar menen toxarlardın' shegarası Baysın tawına jaqın bolg'an. Bul 3 wa'layattın' etnikalıq quramı quramalı bolg'an. Olarda İran tilindegi qa'wimler menen birge tu'rki tilindegi qa'wimlerde bolıp, bularda ta'jik xalqının' etnogenezinin' qa'liplesiwine qatnasqan. Sogda, Toxaristan ha'm Fergana wa'layattın' ma'deniyatlarında o'zgeshelikler bolg'an. Ol o'zgeshelikler jazıwlarında, aqshalarında, dinlerinde bolg'an. Sogdianlılardın' a'jayıp esteliklerine Varaxsha, a'yyemgi Pendjikent, Mug tawında qulag'an qorg'an qaldıg'ın h.t.b. Ma'selen, VIII a'sirge shekem Toxaristanda buddizm o'mir su'rgen. Sonday-aq, Toxaristanda arqa İndiya ma'deniyatının' ta'siri bolg'an. Ta'jikistannın' tusligindegi Baktriyadan XIX a'sirdin' 70-jılları xalıqtan "Amudarya o'ljasın" satıp alg'an. O'lja altınnan islengen zatlar Sak-a'sker, ol ko'rinis altın taxtayg'a oyıp salıng'an, b.e.sh. VI-V a'sirlerge tiyisli estelikler. Bul o'ljalar arasında to'rt at jegilgen, olarda adamlar otırg'an, altın "arba" ko'rinisin elesletetug'ın kishkene zat bar. Bul altın zatlar Orta Aziyanın' jergilikli xalıqlarının' ata-babalarına tiyisli estelikler. Solar az qolları menen islep o'nerin solar arqalı o'zlerinin' ideologiyaların sa'wlelendirgen.
Gissardag'ı Tupxon Sayında jaylasqan mazardan Ta'jikistannın' Baktriya wa'layatının' tariyxı ushın en' a'hmiyetli a'yyemgi estelikler tabılg'an. Ol adamlar Evropalı rasasında bolg'an - a'yyemgi da'wirlerden baslap Tu'slik Ta'jikistanda ko'plegen qa'wimler ha'm xalıqlar kelgen. Bulardın' arasında bir-birine jaqın Orta Aziya xalıqları bolıwı menen birge alıstan kelgen jawlap alıwshılarda boldı. Biraq arxeologiyalıq derekler, bul jerden hesh bir waqıtta bir xalıqtın' ketip, olardın' basqa xalıqtın' payda bolg'anlıg'ın ko'rsetpeydi. Dinler o'zgergen (zoroastrizm, buddizm, islam), til ayrım o'zgeriske ushırag'an. Biraq jergilikli xalıqtın' ma'deniyatı a'yyemgi da'wirden berli o'mir su'rip kelgen. Baktriyalılar, Sogdianalılar h.t.b. jergilikli qa'wimler olardın' birikpeleri ta'jik xalqının' tikkeley ata-babaları bolıp esaplanadı.
Ta'jikistan territoriyası ma'deniyatına ha'm tajik xalqının' qa'liplesken jerlerine qarap arqa wa'layat (Sogda, Fergana) ha'm Tu'slik (Baktriya - Toxaristan) dep ekige bo'liw elege shekem saqlang'an. Ma'selen, Gissar tawının' biyik jerinin' eki ta'repinde tajiklerdin' turaq jaylarının' eki tu'ri ko'rinedi. Zarafshan, Fergana ha'm Qashqadarya oazisinde turaq jaylar ushın taslar qollanıladı. Al Tu'slik Ta'jikistanda, Afganistang'a Pakistan ha'm Arqa İndiyag'a Qıtaydag'ıday qalın ılay paqsalardan salıng'an. Olardın' to'belerinde biyik "morılar", olar ishke jaqtılıqta tu'sirgen. Ta'jikistanda waqıttı adam denesine baylanıslı o'lshew usılı bolg'an. Ta'jikistanda bunday tag'ıda bir neshe a'yyemgi miyraslar saqlang'an. Sogda ta'jiklerinde kelinshek, qaraqalpaqlardag'ıday tu'nde uzatıladı. Al Tu'slik Ta'jikistanda a'yyemgi Toxaristan jerinde kelinshek ku'ndiz uzatıladı.
Orta Aziyanı arablardın' jawlap alıwı ha'm xalıqlardın' bir ornınan irkinish etti. Biraq olarg'a qarsı xalıqtın' azatlıq ha'reketleri jergilikli xalıqlardın' o'z-ara ja'mlesiwin tezletti. Samanidler ma'mleketinin' IX-X a'sirlerde du'ziliwi menen tajik xalqının' qa'liplesiwi tamamlandı. Bulardın' qa'liplesiwine İran tilindegilerden basqa tu'rkler, arablar h.t.b. qatnasqan. Demek tajik ataması - otırıqshı xalıq, diyxanshılıq penen shug'ıllang'an, ha'r tu'rli tildegi ha'm rasadag'ı xalıqlardan IX-X a'sirlerde qa'liplesken.


c: text/html

text:
Moskvada qabarcılıqqa qarşı aktsiyasında 130 neferden ziyade adam tutıldı. Bunı «OVD-İnfo» haber ete.
Tverskaya soqağında tutuvlar devam ete, dep bildirile.
Radio Svoboda bildirgeni kibi, Puşkin meydanı sarılğan. Faallerniñ sözlerine köre, politsiya hadimleri tayaq qullanalar. Yüzge yaqın omon hadimi bir sıra miting iştirakçilerini ayırıp, olarnı meydandan çıqaralar. Bir qaç yüz adam Kreml tarafına yol aldı.
Bundan evel politsiya, Rusiye paytahtında miting teşkil etip ve bu kibi mitinglerini bütün memlekette keçirmege çağırğan muqalifetçi Aleksey Navalnıynı Moskvanıñ merkezinde yaqaladı.
Mart 26 künü bütün Rusiyede qabarcılıqqa qarşı mitingler ötkerile. Narazlıqlar, ükümet yolbaşçısı Dmitriy Medvedevniñ gizlenilgen malı aqqında Qabarcılıqqa qarşı Fondınıñ taqiqatı yayınlanmasınen bağlı. Şeerlerniñ çoqusında akstiyalarnıñ keçirilmesine ruhset berilmedi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nwrlan Noğaev: Deputattar saylanğan okrugterinde twruı kerek
19 qañtarda oblıstıq mäslihattıñ kezekten tıs sessiyasında oblıs äkimi Nwrlan Noğaev deputattardıñ jümısın sınğa aldı. Aymaq basşısınıñ pikirinşe, halıq qalaulıları qızmettik mindetterin tolıq orındamaydı.
-Sizderdi oblıs halqı sayladı. Saylauşılar audandarınıñ äl-auqatın jaqsartu bağıtında belsendi jwmıs jürgizip, wsınıs aytularıñızdı kütedi. Prezidenttiñ tapsırmaların, halıqtı tolğandırğan mäselelerdiñ şeşimin tabu üşin jwmıstanu kerek. Ökinişke qaray, Jılıoy, Maqat audandarı äkimderiniñ jıldıq esep beru jiındarında bolğanımda oblıstıq, audandıq mäslihat deputattarınıñ jwmıstarın körmedim.
27 oblıstıq deputattardıñ 15-i audandardan saylanğan, sonıñ bireui ğana audanda twradı, qalğandarı qalada. Saylauşıların jılına bir-eki ret qana köredi. Halıqpen söylespeseñizder, ortasında bolmasañızdar jağdaydı qaydan bilesizder? Eldiñ jağdayın bilmeseñizder şeşim qabıldap,problemalardı şeşu boyınşa naqtı şaralardı qalay wsınasızdar, - dedi oblıs äkimi.
Aymaq basşısı jergilikti atqaruşı organdar azamattardıñ ömirlerin jaqsartuğa bağıttalğan sayasattı jürgizip otırğanın, osı rette deputattıq korpus kömek körsetui kerektigin atap ötti.
-Mäslihattardıñ qızmetine kün sayın aralasa almaymız, tıs qaluğa da qwqımız joq. 27 deputattıñ 25-i «Nwr Otan» partiyasınan wsınılğan. Meniñ partiyanıñ oblıstıq filialınıñ törağası retinde deputattardıñ jwmıstarına, mindetterine degen qarım-qatınastarına köñilim tolmaydı. Saylauşılar da qanağattanbaytınına senimdimin,-dedi N.Noğaev.
-Oblıs äkimi deputattardı sol okrugterde twratın adamdardan tañdaudı wsındı. Eldimekenniñ mwñ-mwqtajın biletin, saylauşılarmen kün sayın söylesetin, bolıp jatqan özgeristerge bağa berip, mäselelerdiñ şeşiluine naqtı ideya bere alatın adam deputat boluı kerek. Partiya alañında deputattardıñ jwmıstarın tıñdaudı wsınamın. Alda bizdi ülken jwmıstar kütip twr. Memleket basşısınıñ tapsırmaların birge orındauımız kerek. Bül jwmıstar nemqwraylı bolmauı tiis,-dedi äkim mırza öz sözinde.
Oblıstıq mäslihattıñ kezekten tıs sessiyasında deputattar Ersayın Düysemäliev pen Börihan Berkimbaev ökilettilikterinen öz erikterimen bosatuğa ötiniş jasadı. Atırau oblıstıq saylau komissiyasınıñ törağası Asau Ibraşev deputattar basqa oblıstarğa köşulerine baylanıstı osınday şeşimge kelgenderin ayttı.
Abai.kz


text:
Büginde jurt “balıq bala” atap ketken Jasulan Qorğanbekovtıñ Ïzraïlden aldırğan däri-därmegi tawsılğan. Denesinde qabırşaqtarı qayta payda bolıp, özi de tuyıqtala bastağan. Balasınıñ jağdayı twralı tolığıraq anasınıñ özi Stan.kz tilşisine bergen suxbatında bayandap berdi.
Qızılordalıq Jasulan Qorğanbekovke ïxtïoz degen dïagnoz qoyılıp, otandıq därigerler emdewge tırısqan-dı. Alayda eş nätïje şıqpay, balanıñ ata-anası şeteldik mamandardıñ kömegine jügindi. 2014 jılı Jasulannıñ jaqındarı BAQ ökilderi arqılı xalıqtan qarjılay kömek surağan bolatın. Nebäri üş künniñ işinde qayırımdı jandar balanıñ otbasına 8 mïllïon aqşa jïnap berip, Jasulan Ïzraïlge attanadı.
Ondağı därigerler büldirşinge qan quramı özgerip, genetïkalıq awıtqwğa uşıradı degen dïagnoz qoyğan. Sondıqtan onıñ terisine emes, eñ aldımen işki ağzasına em jasalıptı. Anası osıdan keyin balasınıñ tolıqtay derlik ayıqqanın aytadı. Biraq sozılmalı dertke şaldıqqandıqtan, ömir boyı däri işip, qajetti maylardı jağwı tïis eken.
Ïzraïlde emdelip kelgen soñ Jasulannıñ densawlıq jağdayı qïınday bastadı. Buğan Qızılorda qalasınıñ jeldi awa rayı äser etse kerek. Osını eskergen büldirşinniñ ata-anası Almatığa köşip kelwdi jön köredi. Sol kezdegi Almatı äkimi Esimovten üy alwğa kömek suraydı. Nätïjesinde Ükimet tek sanatorïyağa joldama bere alatındıqtarın aytadı. Joldama tek büldirşinge berilgendikten, anası bas tartwğa mäjbür boladı. Ulbïbi xanım balasın künine üş ret swğa tüsirip, üş waqıt därilerin jağıp otıratındıqtan, qarawsız jibere almaytındığın aytadı.
Biraq büginde meyirimdi jandar kömek qolın sozıp, Jasulannıñ otbasına waqıtşa bolsa da tegin baspana usınğan. Al balanıñ anasına ıñğaylı jumıs tawıp bergen.
Ulbïbi Iqılasova Stan.kz tilşisine bergen suxbatında xalıq “Bala balıq” atap ketken Jasulannıñ bügingi jağdayın bayandap berdi.
– 2014 jılı Ïzraïlge eki ret barıp keldik. Sol kezde jïnalğan qarajatqa bir jıldıq därisin satıp aldıq. Ol däriler 2015 jıldıñ jeltoqsan ayına deyin jetti. Osı däriler bitken soñ, balamnıñ awrwı asqına bastadı. Burınğı qalpına qayta keldi. Öziniñ psïxologïyalıq jay-küyi de buzıla bastadı. Täbeti qurıp, burınğıday jügirip-oynawdı qoydı. Qazir dästürli emes medïcïnamen emdep jatırmın. Ïzraïlge barıp qaytadan däri-därmek alıp kelwge şamam kelmedi.
2016 jıldıñ basınan bastap qarajat jïnap, aqpan ayında em aldıq. Mağan sol jaqtan däri joldap jürgen qız medïcïnalıq ortalıqtan şığıp, telefon nömirin awıstırıp jibergen eken. Al basqa adamdar közben körmegen soñ bizdiñ jağdayımızdı tüsinbey jatır. Därigerler özderiñ kelip alıp ketiñder deydi.
– 2014 jılı sol kezdegi Almatı qalası äkimi Axmetjan Esimovten päter suradıñızdar. Biraq ötinişteriñizdiñ orındalmağanın bilemiz, däl qazir qayda turıp jatırsızdar?
– Ïzraïlden Qızılordağa kelgen kezde balam burınğı qalpına tüse bastadı. Dermatolog mamandar buğan atalğan qalanıñ jeldi awa rayınıñ äser etip jatqanın ayttı. Sondıqtan qalay da Almatığa köşip kelwdi jön kördik. Sebebi bul jerde awa rayı ılğaldı. Qazir Almatı qalası Jambıl oblısı Qaynazar awılında, Almatıdan 50-60 km jerde turıp jatırmız.
Almatınıñ özinde turwğa mümkindik joq ekeni aytpasa da tüsinikti şığar. Biraq päterden-päterge köşip, kündelikti nanımızdı tawıp jey almay jürmiz dep ötirik aytpaymın. Bir meyirimdi jan öziniñ awıldağı üyinde tegin turwğa ruqsat berdi. Däl qazir sol jerdemiz. Munımen qatar, kömek qolın sozğandar tabılıp mağan jumıs ta tawıp berdi. Olarğa alğısım şeksiz. Aldağı waqıtta mümkindik bolsa, sol üydi bölip tölep alsaq degen oy bar. Üyde men ğana jumıs isteymin. Küyewim balamızğa qaraydı. Öytkeni onıñ jalaqısı meniñ bir aylıq tabısıma jetpeydi. Ekewimiz arasında kezektesip jumıs jasap, mindetti türde birewimiz balamızdıñ janında bolamız. Bir Allağa şükir deymin Qızılordadağıday qabırşıqtarı 1-2 santïmetrge köterilip, iriñdep jatqan joq.
– Ïzraïl mamandarı bul awrwmen tübegeyli küreswdiñ jolın usındı ma?
– Ökinişke oray, joq. Olar bala ömir boyı därimen otıratının ayttı. Bala kerek bolsa, osılay jasa dep keñes berdi. Ädette munday dïagnozben bala uzaq ömir sürmeydi. Eñ uzağı osı künge deyin 20 jas tirkelgen eken. Mağan kezinde balañ 7 jasqa deyin ğana ömir süredi, barlığı beker dep aytqan bolatın. Allağa şükir, bïıl balam 7 jasqa tolıp, mektepke dayındalıp jatır. Aman-saw jügirip jür.
Qanşama özimdey ata-ana tamaq jey almaytın, ornınan qozğalıp jüre almaytın balalarğa qarap otır. Al meniñ balam olardıñ janında özi jürip, özi tamaq jeydi. Qanşama ïxtïoz balalardıñ ata-anası zvondaydı. Özderiniñ jağdayların aytıp jılap aladı. Bir ret balamdı öltirip ala jazdadım. Balam 6 ay ornınan tura almay tösek tartıp jattı. Därigerlerdiñ eşqaysısı qadağalamadı. Oyıma kelgen därini jağıp, sol sätte medbïke bolıp ketkendey boldım.
Qazirgi waqıtta adamdar “Ana därini körseñşi, garmondıq preparattardı bayqap körseñşi” dep türli keñes beredi. Men onı jasağım kelmeydi de, jasamaymın da. Ana bolğandıqtan, balama eş jamanşılıq oylamaymın. Balama ne bolsa, ol bolsın degen oy joq mende. Ïzraïlden alıp kelgen därilerge eşnärse jetpeydi.
– Sonda bir aylıq däri-därmegin alw üşin şamamen qanşa qarajat kerek?
– Ïvrït tilin bilmegendikten ol jaqta biraz tüsinispewşilikter boldı. Kelgen soñ şotımda 1 mln teñgedey qarajat qaldı. Ekinşi ret barwıma sol qarajat jetti. Öytkeni sol jaqtağı därigerler bir jıldıñ därisiniñ aqşasın birden ustap qalğan eken. Burın dollar köterilmey turğan kezde balamnıñ kündelikti därisine, sw sabını men geline 5 000 teñge aqşa ketetin. Dälirek aytsam, eñ arzanı 4 300 teñge, al eñ qımbatı 6200 teñge boladı.
– Osı waqıtqa deyin Jasulan televïdenïege tüsip, jwrnalïstermen erkin söylesip jürdi. Qazir onı swretke tüsirip, özimen tikeley tildeswge mümkindik bermey jatırsız. Munıñ sebebi nede?
– Bilesiz be, balam däl qazir qattı tuyıqtalıp qaldı. Özimiz de küyzeliske tüstik. Keyde eki ortada jürgen adamdar “Sen balanı paydalanıp öz jağdayıñdı jasap aldıñ”, “Sen xalıqtıñ aqşasın qurttıñ” dep zvondap neşetürli oyda ekenderin aytadı. Tipti telefon arqılı meni qorqıtatın jandar da payda boldı. Budan keyin “Sen balağa müldem qaramay jürsiñ” deytinder de payda boldı.
Jüykem qattı juqarıp, küyewime de, özime de endi xalıqtan aqşa almaymın dep wäde ettim. Biraq pende bolğan soñ bawır etiñ balañdı aman alıp qalw üşin kez kelgen mümkindikti jiberip alğıñ kelmeydi eken. Onı qattı jaqsı köremin jäne äli de älim jetkenşe ömiri üşin kürese beretin bolamın. Eşkimnen eşnärse suramaymın, biraq kömekteser jan bolsa kerek emes dep te ayta almaymın. Buyırsa, tamız ayında Ïzraïlge barıp därisin alıp kelsem dep otırmın. Kezinde kömek qolın sozğan adamdarğa alğısım şeksiz. Äsirese zeynetker men stwdent qawımına. Olar kelip, jağdayımızdı surasıp erekşe kömektesti.
– Ïzraïlden däri salıp jiberetin adammen baylanısımdı üzip aldım dep otırsız. Al därigerlerdiñ özimen söylesip, qanday da bir keñester alıp otırasız ba?
– Ïä, ärïne. Jasulandı emdegen adam ataqtı dermatolog. Özi sonday jaqsı adam. Ol körsetken qoldawdı men qazaqstandıq därigerlerden körgen emespin. Olarğa därini poçta arqılı jiberwdi surasam, onı özimniñ alıp ketwim kerektigin aytadı. Mende onday mümkindik joq. Sebebi joldıñ özine 500 mıñ teñge ketedi.
Osı jaqta balamdı jağajayğa alıp barıp şomıldırsam, elder qaşadı. Avtobwsta tipti “Munday balanı äri alıp ket”, “Avtobwsqa mingizwşi bolma” dep tıyım salğan kezder boldı. Al Ïzraïlde däriger bizben birge jağalawğa barıp, balamdı baqıladı. Eñ birinşi küni onı osı jaqtağıday kïimimen jwındırğan edim, mağan şeşindir dep qattı urısıp tastadı. Avtobwsta adamdarı tätti kämpïtter men tïın berip köñilin awladı. Eki eldiñ tanım-tüsinigi jer men köktey.
– Bïıl jeti jasqa toldı dep otırsız. Jasulan el qatarlı mektepke bardı ma?
– Bïıl mektepke dayındıq sınıbın bitirdi. Ulan-asır toy jasamasaq ta, sündetke otırğızdıq. Üzdikter qatarında bolmasa da, öz ortasında bï bïlep, än saldı. Keyde zawqı soqpasa, ustazdarğa “Men awrw balamın, mağan artıq salmaq tüsiretin tapsırma bermeñiz” dep aşıp aytadı eken. Munıñ barlığı älgi televïdenïe men adamdardıñ äseri. Ömirge eş ökpem joq, eger psïxologïyalıq densawlığı qalpına kelip jatsa, televïdenïege şığarıp, özinen suxbat alwğa ruqsat beremin.
Büginde jurt balıq bala atap ketken Jasulannıñ jağdayı däl osınday. Jeti jıldan beri balasına qaraylap kele jatqan anası oğan ne keregin jaqsı biletindey därejege jetkenin aytadı. Yağnï elimizde qanday däri-därmektiñ kömegine jüginse de, onıñ Ïzraïl därilerindey nätïje bere almaytını anıq dep otır Jasulannıñ anası. Osığan oray, Ulbïbi Iqılasova mümkindiginşe qarajat jïnap, tamız ayında Ïzraïl eline barıp, qajetti däri-därmekterdi alıp kelmek. Adamdardıñ özine qarsı aytılğan jağımsız pikirlerinen qattı şarşasa kerek. Qazir birewden kömek, aqşa surawğa qorqatının aytadı. Dese de, şın nïetimen kömekteskisi kelgen jandardıñ äreketin quba-qub körmek.
Derekközi: stan.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
«Avtobws jürgizwşisi Ïgor Kobzev, 1964 j. t., Medïaortalıqtıñ qarsı betinde ornalasqan avtobws ayaldamasına şığıp ketken, sodan keyin100-150 metrdey jürip, trotwarğa şıqqan da köşe dekoracïyasına soğılğan. Jürgizwşiniñ aytwınşa, közi birden qarawıtıp ketken.
Ol jumısın tañğı 5.30-da bastağan, onıñ aldında därigerlik tekserwden ötken. Maşïnanı mexanïkter teksergen, kölikte kinärat bolmağan»,-dep xabarladı QazAqparat tilşisine Astana IID äkimşilik polïcïyası basqarması basşısınıñ orınbasarı Eljan Çwpekov.
E.Çwpekovtıñ aytwınşa, şamamen 25-30 adam zardap şekken, olardıñ 4-5-ewiniñ ayaq-qoldarı sınğan.
inform.kz
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
I Murad
I Murad, Murad Hüdavendigâr (osmanlıca مراد اول - Murâd-ı evvel, türkçe Birinci Murat, Hüdavendigâr Murat; 1326 - 1389) - Osmanlı Devletiniñ üçünci padişası. Babası Orhan Ğazi, anası Nilüfer Hatundır.
"Hükümdar", "bey" añlamına kelgen hüdavendigâr unvanı berilgendir. Tamğası "Sultan Murad bin Orhan" dep istiflengendir. Bazı kitabelerde "Melikü'l-Adil İl Ğazi es-Sultan Giyasü'd-Dünya ve'd-Din" sanıman añılğandır. Bazı menbalarğa köre, bu Osmanlılarnıñ İlhanlılarğa olğan bağlılığının sonğa ergenini kösterir. Böylece Sultan sanı ilk kere I Murat zamanında qullanılğandır. Ğarp menbalarında "Amourad I" dep añılır.
Edirneni alıp Balqanlarğa keçkendir ve Balqanlarnı fetih etmege başlap Osmanlı Devletiniñ sıñırlarını kenişletkendir. 40-ın üzerinde cenkni idare etkeni ve iç yeñilmegeni çeşitli menbalarda aytılır. I Kosova Cenkinden soñ cenk meydanını kezekende bir Sırb askeri olğan Miloş Obiliç tarafından ançerlip şeit etilgendir.


text:
Mayıs 17 künü Aqmescitte qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan Aq-Meçette olıp keçken «Yüregiñde ateş yaq» numayışı vaqtında polis hadimi ve tedbir iştirakçisi arasında ziddiyet yüz berdi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanına köre, anda yerli caminiñ yanına qara şerit ile bağlanğan Ukraina bayrağı ile keldi. Bu areketni numayışta bulunğan uquq korçalayıcıları begenmedi.
Olar aman bayraqnı almağa talap ettiler, adam Ukraina vatandaşı olğanını aytıp, bunı etmege razı olmadı. Bundan da ğayrı, Ukraina bayrağınıñ oluvı Rusiye qanunlarında yasaq etilmey.
«Men Ukraina vatandaşı, mına men ukrain pasportım. Men qırımtatar halqına destegimini bildirmek içün memleketimniñ adından keldim», – dep añlattı adam. «Bir de bir devletniñ bayrağını yasaq etmege demokratik usulmı? Men Rusiye qanunını bozdımmı?» – dep berdi sualni uquq qorçalayıcı organlarınıñ hadimine numayışnıñ iştirakçisine.
Ziddiyet tahminen 10 daqiqa devam ete edi. Polis hadimi, istenilgen neticege yetip olamağan soñ, memuriy uquq bozuvı aqqında protokolnı yazmadan ketti.
Mayı 17 künü Aqmescitte olıp keçken «Yüregiñde ateş yaq» numayışında tahminen 500 insan iştirak etti.


text:
«Tikeley, joq, eşqalay (Qazaqstanğa äser ete almaydı – QazTAG). Eger tikeley emes qaraytın bolsaq Qıtay boyınşa sın-qaterler bir jağınan munay bağalarınıñ quldırawına äkeledi, sonımen birge qazaqstandıq kompanïyalardıñ Qıtaymen baylanıstı akcïyalarınıñ qulawına aparıp soğadı, atap aytqanda ol Kaz Minerals mıs akcïyaları», — dep mälimdedi A.Bäykenov juma küni QazTAG tilşisine bergen tüsiniktemesinde.
Onıñ pikirinşe, Qıtay qor narığındağı «köpirşik» Qıtay ekonomïkalıq ösiminiñ, dälirek aytqanda önerkäsiptik öndirisiniñ bayawlawına äkelip soqpaydı, biraq ïnvestorlardıñ damwşı elderden qaşwı sekildi ekinşi faktor bar.
«Yağnï Qıtay qulaydı jäne ïnvestorlar tek Qıtaydan ğana emes, sonımen birge barlıq damwşı elderden qaşa bastaydı. Säykesinşe onda dollardıñ nığayuı, jäne de tïisinşe damwşı elder valyutasınıñ quldırawı orın aladı. Däl sol rwbl de säykesinşe buğan jedel äreket etedi jäne bul, qayta aynalıp kelgende twra baylanıs emes, teñgege qısım jüredi», — dep atap ötti taldawşı.
A.Bäykenov bayqağanday, eger 1997 jılı Azïyada tolıqqandı dağdarıs bolğan bolsa, onda qazir jekelegen narıqta eñ durısı «köpirşikti ürw» jürip jatır, bul älemdik ekonomïkağa tünek äkelmeydi.
«Osıdan keyin Qıtayda tutınw qısqarıp, JIÖ qulay bastaydı dewge awız barmaydı», — dep senimdi sarapşı.
Jalpı alğanda, Qıtay qor narığı mawsımnıñ bel ortasınan bastap 30%-dan astamğa küyredi. QXR qarjılıq narığınıñ rettewşisi särsenbi küni keşkisin bir kompanïyanıñ 5%-dan köp akcïyasın ustawşılar üşin satılımğa altı aylıq moratorïy engizdi.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Cumaaqşamı künü, dekabr 1-de, ukrain arbiyleri Qara deñiz suvları üzerinde raketa ateşiniñ talimlerine başladı. Bunı Rusiye Qara deñiz flotunıñ matbuat hızmeti bildire.
«Rusiye Qara deñiz Flotunıñ gemilerini deñizge çıqardı, olar Qırımnıñ ğarbiy yalısında yer alıp, yarımadanıñ ava mudafaasını temin eteler», – dep aytıla haberde.
Ukraina silâlı quvetleriniñ «Cenüp» ava komandanlığınıñ matbuat merkezi talimler başlağanını tasdıqladı.
«Ateş başladı, er şey planğa köre keçirile», – dep ayttı «Cenüp» ava komandanlığınıñ matbuat zabiti Vladimir Krıjanovskiy.
Ukraina Arbiy-ava quvetleri komandanlığı merkeziniñ yolbaşçısı Roman Yurçilo qayd etti ki, raketalar Qırımnıñ ava boşluğından 30 kilometr mesafede buluna. Onıñ aytqanına köre, ukrain arbiyleri öz toprağı üzerinde talimlerni keçire.
Noyabr 30-da «Zerkalo nedeli» neşiri Ukraina Mudafaa nazirligindeki qaynaqlarına esaslanıp, Rusiye tarafı ukrain raketalarını tüşürecegini bildirdi, dep yazğan edi. Bu malümat resmiy şekilde daa tasdıqlanmadı.
Neticede Rusiye Tışqı işler nazirligi Ukraina akimiyeti işğal olunğan Qırım ile sıñırında planlaştırğan raketa ateşleri «provokatsiya» ola dep, Moskva «sert bir şekilde cevap berecegini» aydınlattı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Tüsirilimniñ «Jaylawğa jılqı aydaw» böliginiñ tüsirilwine Qazaq geografïyalıq qoğamı äriptestik tanıtıp, murındıq boldı.
Bul tüsirilim jobasındağı eñ mañızdı mazmun jılqınıñ köşpendiler uğımında täwelsizdikti, derbestik pen asqaq murattı beyneleytindigin körsetetin sät edi.
Tabïğï ekojüyeni saqtawğa, jerdi tozdırmawğa ayrıqşa den qoyğan bayırğı qazaqtan ulasıp kele jatqan jaylawğa köşw dästüri qazir de özektiligin joyğan joq.
Şanovïç komandasına tipti Almatı oblısı Türgen şatqalındağı jılqı üyiriniñ köş jolın tüsirip alwdıñ da säti tüsti. Sonday-aq tüsirilim teñiz deñgeyinen 2 200 - 2 600 metr bïikte jatqan, küzgi bozqırawğa deyin jayılım bolar şöbi şüygin, şuraylı Ası jaylawında jalğastı.
"Fïlmniñ tüsirilimine bürkitşi, sadaqpen atw şeberlerimen qatar, ejelden bar, endigi umıtılıp bara jatqan ändi tamaqpen aytw öneriniñ maytalmandarı “Arkayim” tobınıñ müşeleri: Anar Qasımova men Abzal Arıqbaev ta qatıstı. QazGeo eriktileri Baljan Baltaşeva men Amïr Swbxanberdïnniñ fotografïyaları", dep jazdı Qazaq Geografïyalıq Qoğamı özderiniñ feysbwktegi paraqşasında.
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
GOOGLE REKLAMLARI
Ç harfi ile başlayan şairler
çagla tokyay - çagla tokyay şiirleri
ÇAĞAN TÜRKOĞLU - ÇAĞAN TÜRKOĞLU şiirleri
Çağatay Kaçar - Çağatay Kaçar şiirleri
çağatay uzuner - çağatay uzuner şiirleri
Çağdaş Coşkun - Çağdaş Coşkun şiirleri
çağla tokyay - çağla tokyay şiirleri
Çağlar Doğan - Çağlar Doğan şiirleri
Çağlar Doğu - Çağlar Doğu şiirleri
çağlar mantaş - çağlar mantaş şiirleri
çağlar taştan - çağlar taştan şiirleri
Çağrı Abdullah - Çağrı Abdullah şiirleri
çağrı keskinel - çağrı keskinel şiirleri
ÇAĞRI KIRKIL - ÇAĞRI KIRKIL şiirleri
Çağrı Oktar - Çağrı Oktar şiirleri
Çağrı türkan - Çağrı türkan şiirleri
Çağrı Türkan** - Çağrı Türkan** şiirleri
Çetin CORA - Çetin CORA şiirleri
çetin özcan - çetin özcan şiirleri
Çetin ATEŞ - Çetin ATEŞ şiirleri
çetin koç - çetin koç şiirleri
çetin sarı - çetin sarı şiirleri
çetin sendere - çetin sendere şiirleri
Çetin yaleyza - Çetin yaleyza şiirleri
çetin yeşiltepe - çetin yeşiltepe şiirleri
Çiğdem Altınöz - Çiğdem Altınöz şiirleri
çiğdem çam - çiğdem çam şiirleri
Çiğdem ERCAN PÜLLÜM - Çiğdem ERCAN PÜLLÜM şiirleri
ÇİRKİN ESMER - ÇİRKİN ESMER şiirleri
ÇOBAN YÜCEL - ÇOBAN YÜCEL şiirleri


text:
2018 jılı SQO-ğa 3 mıñnan astam adam qonıs awdaradı
PETROPAVL. QazAqparat - Bïıl Soltüstik Qazaqstan oblısına 767 otbası qonıs awdaradı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
Jumıspen qamtwdı üylestirw jäne älewmettik bağdarlamalar basqarmasınıñ kollegïyasında vedomstvo basşısı Sergey Yakovenko kvota sanınıñ artqanın mälim etti. Öñirge 3,4 mıñnan astam adam köşip keledi. Sonıñ işinde, 385 adamnan quralğan 77 oralman otbası qonıs awdarmaq.
«224 eldi meken, sonıñ işinde ekonomïkalıq ösw äleweti joğarı 106, ortaşa - 118 jäne 7 awdan ortalığı anıqtalıp alındı. Onda 828 bos turğın üy, 1282 bos jumıs ornı bar», - dedi S.Yakovenko.
Oblıs äkimi Qumar Aqsaqalov qonıs awdarwşılardıñ baqşa ösirwmen nemese basqa da jumıstarmen aynalıswğa dayın ekendigin esepke alıp, iriktep alw qajettigin atap ötti.
«Olar aldın ala oqwı kerek. Bizge köşip kelgenderdiñ azıraq böligi ğana osı jerde jumıs istep jatır. Biz, mäselen baqşa ösiretin adamdardı tartqımız keledi. Bizde jer de, sw reswrstarı da jetkilikti. Olardı osınday jumıstarğa ornalastırw kerek», - dedi Q.Aqsaqalov.
2017 jılı soltüstik öñirge Almatı, Jambıl, Qızılorda, Mañğıstaw jäne Oñtüstik Qazaqstan oblıstarınan 188 otbası köşip kelgen.


text:
Almatı köşelerinde qanday ğïmarattar payda boladı
ALMATI. Qazaqparat - Almatı qalalıq Säwlet jäne qala qurılısı basqarmasınıñ saytında qurılıs keñesiniñ jobaları jarïyalandı, dep xabarlaydı Qazaqparat tilşisi.
Atap aytqanda, onda altı ay burın qayta jasawğa jabılğan «Almalı» sawda üyiniñ jaña kelbeti körsetilgen.
Tuñğış prezïdent qorı janındağı bitpey jatqan qurılıs ornında Nazarbaev dañğılı men Gandï köşesi qïılısında qanday ğïmarat boy köteretini belgili boldı.
Sonımen qatar, ïllyustracïyalarğa säykes, «Celïnnıy» kïnoteatrın ülken özgerister kütip tur.
Äl-Farabï dañğılında bïznes ortalığı, Alataw şağın awdanında QBTW ïnstïtwttarınıñ ğïmaratı, Orbïta şağın awdanında jaña turğın üy keşeni boy köteredi.


text:
PYD/YPGNEÑ KEŞE XOQUQLARIN BOZULARI
PYD/YPG terrorçı oyışması töbäktä berdänber xökemdar köç bulu maqsatı belän şunda yäşäwçe kördlär, ğaräplär, törekmänlär, êzidilär şikelle xalıqlarğa qarşı etnik çistartunı da kertep keşeleklelek cinayätläre êşläwdä.
PYD/YPGNEÑ KEŞE XOQUQLARIN BOZULARI
PKK/KCK tözelgännän bügengä qadär könçığış häm kön’yaq- könçığış Anadolu töbäklärendä yäşägän watandaşlarğa basım häm dähşät (awıllarğa höcüm, üterülär, cirlärennän küçerü, qulğa alu, qurqıtu hb.) kürsätäräk, alarnı oyışmalarına yärdäm itärgä mäcbüriläw strategiyäsendä ide. Terror oyışmasının Süriyädäge däwamçısı PYD/YPG dä şul uq strategiyäne älege töbäk xalqında tormışqa aşıra.
PYD/YPG terrorçı oyışması töbäktä berdänber xökemdar köç bulu maqsatı belän şunda yäşäwçe kördlär, ğaräplär, törekmänlär, êzidilär şikelle xalıqlarğa qarşı etnik çistartunı da kertep keşeleklelek cinayätläre êşläwdä. Telgä alınğan zarar kiterülär xalıqara keşe xoquqları oyışmaları tarafınnan küzätelgän häm xisaplarda çağılğan. PYD/YPGneñ dähşäte säbäbe belän çirle xalıq küçenergä mäcbür bula, cirlären yuğalta. Êzärlekläwlärdän qaçuçılar Süriyägä açıq işeklär säyäsäte başlağannan soñ ışanıçlı ölkä bularaq Törkiyäne sayladılar. PYD/YPGneñ şulqadär küp keşe xoquqların bozu oçraqları bula torıp, alarnıñ DEAŞqa qarşı suğışuları propagandasına ışanıp tıştan yärdäm itkän xalıqara köçlär bu xilaflıqlarğa küz yoma. DEAŞqa qarşılıq kürsätü öçen dip alınğan qoral häm başqa suğış kiräk-yaraqları şul töbäktä yäşägän kördlär, ğaräplär, törekmänlärne qurqıtıp buysındıru öçen qullanıla. Misal öçen, Süriyä keşe xoquqları oyışması tarafınnan 2016nçı yılnıñ ğıynvar ayında xäzerlängän xisapta PYD/YPG kontrole astındağı töbäklärdä etnik çistartu, säbäpsez qulğa alu, mäcbüri ğaskärgä cibärü, küçenergä êtärü şikelle bik küp keşe xoquqların bozu oçraqları kürsätelä.
Xisap çıqqanğa qadär 51e bala, 43e xatın-qız, 16sı cäzalanıp, tınıç xalıqtan toplam kimendä 407 keşeneñ PYD/YPG tarafınnan üterelüe yazılğan.
Keşe xoquqların küzätü oyışmasınıñ 2014nçe yılnıñ iyün’ ayında bastırıp çığarğan “Under Kurdish Rule: Abuses in PYD-Run Enclaves of Syria” dip ataluçı xisabında da PYD/YPG terrorçılarınıñ säyäsi taraftan üzlärenä köndäş dip sanağan keşelärne yış qına totqınlıqqa alu, urlaw häm üterüläre äytelä. Ayıruça PYDgä qarşılıq kürsätüçe Süriyä Körd Demokratik partiyäse, “Yekiti” häm “Azadi” iyälärenä naçar möğamälä häm säbäpsez qulğa alular yasaluın da belderälär.
PYD/YPGneñ etnik çistartu belän bäyle keşe xoquqların bozu oçraqlarına misallar kitersäk
OPPONENTLARNI ÜTERÜ
Süriyädä al’ternativ qorılışlarğa röxsät birmäwçe PYD/YPG terrorçı oyışmaları opponentların üterep yuqqa çığara.
Bu üterülär 2011nçe yılnıñ oktyabrendä Süriyädä opponent kördlärdän toruçı Kiläçäk partiyäseneñ liderı Mişel Temonı aldan planlaştırıp üterü belän başlıy. Terrorçı oyışma rejim belän bergä xäräkät itüendä şöbhä uyata häm töbäktäge kördlärneñ qarşılığı belän oçraşa.
Bu üterüdän soñ PYD/YPGnıñ opponentlarğa qarşı höcümnäre däwam itä. Qabilä liderı Ğabdulla Bedro häm Süriyä Kördläre Demokratik Berlek partiyäseneñ Xälep cawaplısı Şerzad Hac Räşit terrorçı oyışmanıñ qorbanı buldı.
Monnan tış, Süriyä Kördistan Demokrat partiyäse başlığı Sälax Bädretdin terrorçılarnıñ basımına çıdıy almıyça Germaniya arqılı Ärbilgä qaçırğa mäcbür bula.
Süriyädä suğışqa qadär 12 körd törkeme bulsa, xäzer PKK/PYD genä bar. 100 meñnärçä körd basım astında terrorçılar kontrolendäge töbäklärdän küçenä. 350 meñ körd Törkiyägä sıyındı häm xäzer dä monda yäşilär.
2013nçe yılnıñ 27nçe iyünendä Amudädä PYD/YPGgä qarşı çarada terrorçılar anda qatnaşuçılarğa ut açıp 8 keşe ülde. Ä Yekiti partiyäseneñ 50 iyäse YPG binasına alıp kerelep qıynala.
QULĞA ALINĞAN YÄİSÄ SAQ ASTINDAĞILARĞA QARŞI XOQUQ BOZULAR
Terrorçılarnıñ poliśiya oyışması bularaq atağan “Asayiş” tarafınnan yasalğan cinayat’lär keşe xoquqları küzätü oyışmalarınıñ xisaplarına kerde. Qulğa alınğan şäxeslärneñ totqınlıqta cäzalandırıluları häm naçar möğamälä kürüläre, kübeseneñ şunda ülüe mäğlüm. Xisaplarğa kürä, Afrinda qulğa alınğan Xanna Xamdoş üterelä, ämma PYD/YPG anı başın divarğa üze bärep ülde dip bara. 2014nçe yılnıñ fevralendä Särä Kaniyädä bulğan waqıyğada isä 24 yäş’lek Raşwan Ataş “Asayiş” äğ’zası tarafınnan üterelä.
Xisapta yazılğança, 2012-2014nçe yıllarda töbäktä 9 açıqlanmağan cinayät’ häm yuqqa çığu oçrağı bar. Bu keşelärneñ PYD/YPG opponentları buluı säbäpsez qulğa alu häm üterülär turında şöbhäländerä.
XATIN-QIZ HÄM BALALARĞA QARATA KÖÇ QULLANU
PYD/YPG terrorçı oyışması Süriyädä qulına töşergän cirlärdä tulı xakimlek itü, üzenä qarşı çığuçılarnı bastıru häm yana iyälär citeşterü niyäte belän xatın-qızlar häm balalarğa qarata da yış qına köç qullana.
PYD/YPGnıñ bu ğamälläre Keşe xoquqların küzätü oyışmalarınıñ 2016nçı yılda çığarılğan xisabında da urın alğan. Anda 2011-2016nçı yıllarda 42 xatın-qıznı terrorçılar üterüe belderelgän. Alardan berse Xälebtän Näbiyä Äl-Salah 2015nçe yılda terrorçılar tarafınnan yulda atıp üterelä.
Xisapta iğtibar itelgän tağın ber misal – 58 yäşendäge Tarfa Hälil äl Hasud. İren ütergän PYD/YPGlelärdän qaçarğa mataşqanda üz öyendäge qaraltı-qurada üterelä. Dokumentta äytelgänçä, 2014nçe yılnıñ ğıynvarınnan 2015nçe yılnıñ oktyabrenä qadär Xasäkä, Kamışlı, Afrin töbäklärendä "mäcbüri ğaskärgä" dip 88 xatın-qıznı öyennän alıp kitälär..
ÊTNİK ÇİSTARTU HÄM KÜÇENERGÄ MÄCBÜR İTÜ
PYD/YPG terrorçı oyışmasınıñ yoğıntısı astındağı töbäklärdä küpsanlı ğaräp häm törekmännärdän tış süryänilär, ärmännär häm başqa etnik törkemnär bar. Basıp alınğan cirlärdä xakimlegen nığıtu öçen terrorçılar töbäktä yäşäwçelärne küçenergä mäcbür itä, qayber toraq punktlarnı cimerep demografik xälne üzgärtä.
Süriyä keşe xoquqları çeltäreneñ xisabında äytelgänçä, Xasäkädä yaqınça 100 törekmän ğailäse dähşät häm basım astında qala. Alar başta ilneñ törle yaqlarına küçenergä mäcbür bula, soñınnan zur awırlıqlar kürep, tüzä almıyça Törkiyägä sıyınalar.
Süriyä keşe xoquqları çeltäre tarafınnan 2016nçı yılnıñ ğıynvarında xäzerlängän xisapta PYD/YPGneñ toraq punktlarğa kilep xalıqnı talawı, kördlär bulmağan cirlärdä etnik çistartu ütkärüläre, öylärne cimerep yandıruları häm keşelärne küçärgä mäcbür itelülärenä basım yasalğan.
Xisapqa kürä, kübese ğaräp bulğan 10 meñnärçä keşe PYD/YPG tarafınnan cirlärennän quılğan, distälärçä awıl yuqqa çığarılğan. Bu ğamällär Rim kileşüeneñ 8nçe mäddäsendä suğış cinayät’läre, keşelekkä qarşı cinayät’ häm xalıqara keşe xoquqların bozu bularaq assızıqlanğan. Xisapta 9 toraq punktnıñ bötenläy cimerelüe häm anda yäşäwçelärneñ küçep kitüe, 19 awılnıñ öleşçä yuqqa çığarılıp, kiräksez keşelärneñ sörgen itelüe yazılğan. Monnan tış, PYD/YPG basıp alğan awıllarda, etnik çistartu maqsatınnan, körd bulmağan xalıqlar yanaw häm dähşät yulı belän cirlärennän quıla. Kimendä 49 toraq punkttan 10 meñnärçä keşe sörelgän.
PYD/YPG terrorçıları 2015nçe yılnıñ 26nçı mayında Xasäkäneñ könyağındağı 26dan artıq awılda yäşägän keşelärgä küçep kitü öçen 24 säğat’ waqıt birüläre mäğlüm. Şunda bulğan ber şahitneñ xisapqa kertelgän açıqlawlarında terrorçılarnıñ awılğa kilügä ük üz-üzlären ğaräplärgä qarşı agressiv totuları, “Kördestanda ğaräplär häm törekmännärgä cir yuq” dip söylänüläre häm küp kenä öylärneñ yandırıluı äytelgän.
Xisapta urın alğan tağın ber misalda isä 2015nçe yılnıñ fevralendä Xasäkädäge 100 törekmän ğailäseneñ säbäpsez qulğa alular häm törle cäzalawlar belän cirlärennän sörelüe añlatılğan. Bu ğailälär öylären taşlap kitep Törkiyägä sıyındı. Xalıqara Amnistiya oyışmasınıñ 2015nçe yılnıñ oktyabrendä şahitlärneñ añlatuları, iyärçennän alınğan küreneşlär häm belgeçlärneñ küzätülärenä tayanıp yazılğan “Kitäçäk başqa cirebez yuq” (We Had Nowhere Else to Go) iseme astındağı xisabında da PYD/YPG terrorçı oyışması etnik çistartu, sörü häm cimerüdä ğayeplänä.
Tel Xamis awıl cirlegendäge Xösäyniyä ğaräp awılında alıp barılğan tikşerü häm soraştırular da xisapta urın alğan.
Awılnıñ 2014nçe häm 2015nçe yıllarda iyärçennän töşerelgän fotoları tikşerelgännän soñ, 255 binadan 1 yıl êçendä 14 kenä qaluı, awılnıñ 94%ınıñ yuqqa çığuı bilgele buldı.
Xalıqara Amnistiya oyışması belgeçe Lema Fakix: “PYD/YPG, tınıç xalıqnıñ öylären häm awılların yandıruı, cimerüe, cir belän ber itüe, keşelärne ber säbapsez cirlärennän ayıruı, suğış cinayät’läre sanaluçı höcümnär yasawı xalıqara keşe xoquqların bernigä sanamawın kürsätä”,-di.
BALA SUĞIŞÇILAR
PYD/YPG Süriyädä qulğa töşergän cirlärdä xakimlegen nığıtu maqsatı belän bik küp balalarnı saflarına ala, bäreleşlär waqıtında alarnı aldan cibärä.
Şaqtıy ğına xalıqara kileşülärdä (1949 Suğış waqıtında tınıç xalıqnıñ saqlanuı belän bäyle Jeneva kileşüe, Jeneva kileşülärenä östämä protokol, 1989 Berläşkän Millätlär Bala xoquqları kileşüe häm Bala xoquqları kileşüenä östämä protokol) bilgelängänçä, balalarnıñ suğışta qatnaşuı tıyıla. Ämma PYD/YPG bu tıyunı bozdı häm bik küp kenä bäysez xalıqara oyışma häm qorılışlarnıñ xisabına kerde.
Berläşkän Millätlär xalıqara bäysez Süriyä tikşerü komissiyase 2013nçe yılnıñ 16nçı avgustında xäzerlägän xisapta Afrin häm Xasäkädä PYD/YPGneñ 12 yäşlek kız häm ir balalarnı xärbi saflarğa aluı terkälgän .
Berläşkän Millätlärneñ “Süriyädäge balalar häm qorallı bäreleşlär” isemle xisabında Xasäkä töbägendä 14-17 yäşlek balalarnıñ terrorçı oyışmasına äğ’za itep alınuı häm kontrol’ noqtalarda da, bäreleşlärdä dä qullanıluı belderelgän..
AQŞnıñ 2016nçı yılnıñ iyünendä bastırıp çığarğan keşe xoquqları belän bäyle xisabında PYD/YPG neñ 15 yäştän keçkenä balalarnı oyışma äğ’zası bularaq kürsätüläre, qullanuları häm öyrätü lagerlarına tuplawları däwam itüe äytelgän. Şunda uq 2015nçe yılnıñ aprelendä Afrinda 16 yäşlek qız balanı ğailäsennän urlap terrorçı oyışmağa alıp kitüläre yazılğan.
Keşe xoquqların küzätü oyışmasınıñ 2014nçe yılda bastırılğan “Kört xakimlege astında” (Under Kurdish Rule) isemle xisabında PYD/YPG-YPJneñ 18 yäştän keçkenä balalarnı äğ’za itep aluları, suğıştıruları assızıqlanğan. Keşe xoquqların küzätü oyışmasınıñ 59 bala kergän isemlek tözüe häm bu balalarnıñ unısı 15 yäş’tän keçkenä buluı da äytelgän.


text:
Aqtöbede respwblïkalıq "Aqbïday 2017" awıl sportınıñ altınşı oyındarı bastaldı. Oğan elimizdiñ är oblısınan eki mıñğa jwıq ümitker qatıswda. Olar bes kün boyı sporttıñ 14 türinen baq sınaytın boladı. Spartakïadanıñ aşılw saltanatına mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ ökilderi de qatıstı.
"Aqbïday" awıl sporttıq oyındarı osımen altınşı ret uyımdastırılıp otır. Är tört jıl sayın ötetin bayraqtı bäsekede elimizdiñ barlıq oblıstarınan kelgen sportşılar baq sınaydı. Şaranıñ aşılw saltanatına qatısqan tïisti mïnïstrlik pen är öñirdegi dene şınıqtırw jäne sport basqarmasınıñ basşıları, bul jarıstıñ mañızdılığın atap ötip, barşa qatıswşılarğa sättilik tiledi.
Bul jolğı sport oyındarı eki mıñğa jwıq qatıswşınıñ basın qostı. Olardıñ arasında birqatar respwblïkalıq jäne xalıqaralıq çempïonattardıñ jüldegerleri, jeñimpazdarı bar. Är öñirden kelgen komandalar, spartakïada bağdarlamasındağı sporttıñ 14 türi boyınşa öner körsetedi. Onıñ arasında ulttıq oyındar da bar.
Büginniñ özinde, qala sırtındağı atşabarda birneşe jarıs ötkizildi. Körşi öñirlerdiñ oyınşılar üzdikterdiñ qatarınan köringen. Degenmen, aqtöbelikterdiñ de dayındığı mıqtı deydi uyımdastırwşılar. Sondıqtan da, bul jolğı şara barısında jeñiske degen ümit basım. Al, jalpıkomandalıq esepte qay öñirdiñ jeñimpaz bolatını bes künnen keyin anıqtalatın boladı.
Änwarbek Mırzatayulı, Meyirjan Amanjolov


text:
Qosqan waqıtı Mamır 12, 2016 | 946 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Muxamedjan TAZABEK: Älemniñ qaý tükpirinde jürse de, qazaqtıñ awızbirşiligi qajet
Osı aptanıñ ayağında Germanïyanıñ Keln qalasında Ewropa qazaqtarınıñ qurıltaýı ötedi. Qazaqstannan da jïırmağa tarta azamat nemis jerindegi basqoswğa qatısw üşin Xalıqaralıq “Janaşır” qoğamdıq qorınıñ uýımdastırwımen saparğa attanbaq.. Arasında qazaqtıñ belgili aýtısker aqını, QR eñbek siñirgen qaýratkeri Muxamedjan Tazabek te bar. Sapar aldında birneşe suraq qoyuğa mümkindik aldıq.
– Muxamedjan Orazbaýulı, bul sapardıñ mänisi qandaý, maqsatı nendeý?
– Özderiñiz de biletindeý, qurıltaýdıñ maqsatı – käri qurlıqtıñ är jerinde jürgen qandastardıñ bir basın qosw, jastardı bir-birimen tanıstırw, uýıstırw jäne qazaq mädenïeti men önerinen qol üzbewge şaqırw ğoý. Şetelde jürgen otandastarın atamekenge qaýtwğa arnaýı şaqırğan älemde üş-aq memleket bolatın bolsa, sonıñ biri – Qazaqstan. Osıdan-aq añğarwğa bolatın şığar, älemniñ qaý tükpirinde jürse de, bizge qazir jalpı qazaqtıñ birtutastığı, awızbirşiligi, aýrandaý uýığan berekeliligi asa qajet. Älbette, qazirgideý jahandanw zamanında dünïedegi külli qazaqtı Qazaqstanğa jïnap alw mümkin emes şığar. Biraq bir anığı – kim qaý jerde jürse de, atajurttağı ağaýınmen qan men jannıñ, dästür men salt-sananıñ rwxanï baýlanısı üzilmegeni durıs. Ol üşin älbette osındaý basqoswlar, jüzdeswler, barıs-kelister jïi bolıp turwı kerek. Sondıqtan osı qurıltaýdıñ mañızı zor, sapardı uýımdastırıp jatqan «Janaşır» qorıniki de nağız elge, jurtqa degen janaşırlıq.
– Aýtısker retinde ğana emes, ulttıq aýtıs önerin nasïxattawşı jäne jaña bwınnıñ tärbïeşisi retinde de töl önerge qomaqtı üles qosıp kelesiz. Osı jolı Sizben birge Germanïyağa iziñizden ergen inileriñiz – arındı aýtıs aqındarı Jandarbek Bulğaqov pen Sırım Äwezxan da bara jatır eken?
– Ewropa qazaqtarıñ basqoswı – bul da bir qazaqtıñ toýı dep oýlaýmın. Al qazaqtıñ qaý toýın qarasañız da, balwanı, aqını, jalpı önerpazı sol toýdıñ töñireginen tabıladı. Aqındarımızdıñ jırı arqılı Täwelsizdigimizdiñ 25 jıldığın toýlağanı jatqan elimizdegi qwanıştı köñil-küýdi de alıstağı ağaýınğa sezirgimiz keledi. Osı jıldardağı memleketimiz jetken jetistikter men Elbasımızdıñ eren eñbekterin jas ta bolsa köşeli söz aýtıp jürgen aqındarımızdıñ jırları arqılı jetkizgimiz keledi. Negizi Sırım men Jandarbek – sol şeteldegi bawırlardıñ, qala berdi osı sapardı uýımdastırıp jürgen «Janaşır» qoğamdıq qorınıñ qalawı. Äýtepese, men onda menedjer bop aýtıs uýımdastırwğa bara jatqan joqpın ğoý. Bılaý qarasañızdar, men de toýğa şaqırılğan köp önerpazdıñ birimin. Ras, osı jasımızğa deýin ärtürli deñgeýde birneşe aýtıs ötkizip kördik. Biraq qazaq dese, aýtıs eske tüsetini sïyaqtı, aýtıs dese – ayawlı ağamız Jürsin Erman oýğa oraladı. Osı şarağa arnaýı bara jatqan änşi, aýtısker aqın Töreğalï Töreäli inim de, qazaqtıñ ayawlı uldarınıñ biri, kompozïtor Ulıqpan Joldasov bawırım da osı şaranıñ şıraýın keltire tüseri anıq.
– Ärtürli taqırıptarda aýtısker aqındarğa arnalğan şeberlik trenïngterdiñ avtorı ekeniñizdi bilemiz, otbası taqırıbında da lekcïya oqıp turasız. Ewropa qazaqtarı arasında da qandaý da bir trenïng nemese lekcïya ötkizw josparda bar ma?
– Ïya, aqındıq täjirïbemiz bolğannan keýin keýingi bwınmen bilgenimizdi bölisip jatamız. Öýtkeni, aýtıskerlerge qoğamnıñ tamır bülkilin, tınıs-tirşiligin döp basıp aýtw mañızdı. Bul bir aqılımızdıñ tasıp bara jatqanınan emes, bizdiñ bwınğa tän bolğan keýbir kemşilikterdi inilerimiz qaýtalamasa eken degen janaşırlıqtan twğan is bolatın. Bul da özimbilermendikpen emes, Jürsin ağamızben aqıldasa atqarılğan şarwalar. Al respwblïkalıq «Asıl arna» telearnasınıñ basşısı retinde qoğammen tığıp baýlanısta bolğandıqtan, rwxanï, otbasılıq mäselelerden de xabarımız joq emes. Ras, ärtürli suraqtarğa oraý jawap berip, wnïversïtetterde kezdeswler de ötkizip jatamız. Aqın bolğannan keýin, «qalağandarıñ söz bolsa…» degendeý bizge ündemeý otırğannan söýlep, qajetti oýdı saptap otırğan abzalıraq qoý. Sondıqtan, sağınısqan ağaýınmen kezdeswlerde sawaldar qoýılıp jatsa, qadarï-xalimizge qaraý jawap berermiz. Uýımdastırwşılardıñ söz awanına qarağanda da ïmannan bastaw alatın rwxanïyatımız jaýlı, memleketşildik, qoğam men bügingi zaman talabı jaýlı sanqïlı salïqalı äñgimege özek bolatın ğïbrattı jïın bolatın sındı. Salïqalı basqosw, berekeli jïınnıñ öz deñgeýinde ötwine ärqaşan tilektestik nïettemiz.
– Waqıt bölgeniñizge raxmet!


text:
Avropa birliginiñ tış işler boyunca yuqarı temsilcisi Federica Mogherini Jenevada insan aqları boyunca BMT Şurasınıñ 28-nci sessiyasında çıqışta bulunıp, halqara toplulığını qırımtatar halqınıñ aqları bozuluvına diqqat etmege çağırdı. Bunı salı künü mart 3-de İnterfaks bildire.
«Qaçaqlar işleri boyunca BMT Yuqarı komissarınıñ İdaresi tarafından qayd etilgen bozuluvlarğa diqqat etmelimiz, şu cümleden qırımtatarlarnıñ taqibi ve qorquzuvı, matbuat vastalarınıñ serbestliginiñ sıñırlavı ve ilâhre», – dedi o.
«Halqara uquq qoruyıcılarında Ukrainanıñ bütün territoriyasına irişim olamalı, şu cümleden Qırım ve Aqyar da», – dep qoştı Mogherini.
Bildirilgeni kibi, Rusiye Federatsiyasınıñ tış işler nazirliginde Ukrainada insan aqları boyunca BMT nezaret eyeytiniñ arizasında olğan malümatnı yañlış olaraq tanıdılar. Rusiye Tış işler nazirliginiñ fikrine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Ukrainada BMT eyeyyetiniñ mandatına kirmey eken.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Yakobinnär
Yakobinnär yäki yakobinçılar (fr. Jacobins) — Yakobin klubınıñ qatnaşuçıları (fr. Club des Jacobins; Jacobins; Société des Jacobins, Amis de la Liberté et de l’Égalité) - Böyek fransuz inqıylabında iñ mäşhür häm yoğıntılı kisken qaraşlı säyäsi inqıylabi xäräkät, maqsat ireşsen öçen köçläw, zolım qullanu ısullarına xas bulğan.
1793-1794 yıllada Yakobinnär inqıylabi xökümätne tözegän. Älege xäräkätkä egalitarizm, respublikanizm qaraşlarına xas.
Yış qına yakobinnär bolşeviklar belän, ä yakobin terrorı Stalin repressiäläre belän çağıştıralar.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
General' ştatlar açıluına qädär Breton wiläyätennän öçençe qatlaw deputatları tarafınnan Breton klubına nigez sala.
Milli cıyılış Parijğa küçkännän soñ, klub äğzaları İzge Yakob käşişxanäsendä cıyılğanğa kürä klubka yaña isem birelä: Yakobin klubı yäki yakobinnär.
Baştaraq klubka tik Breton deputatları kergän, soñraq "Azatlıq häm tigezlek dusları cämğiäte" iseme astında klubka küp yaña fikerdäşlär kilä. Soñraq böten Fransiädä oxşaş klublar tözelä, äğzalar sanı 500 000 keşe dip bäyälänä.
1790 yıldan yakobinnär "Konstitutsiä dusları cämğiäte jurnalı" çığara başlıy.
İnqıylab barışında iñ kisken qaraşlı yakobinnär xäkimiätkä kilä.
1793 yılnıñ 2 iyünendä qorallı parijlılar häm milli gvardiä Konventnı qamap ala, baş kütärüçelär jirondistlarnı Konventtan çığarunı taläp itä, soñraq qayberläre qulğa alına, qayberläre üterelä.
Älege baş kütärü näticäsendä xäkimiät yakobinnärgä küçä, häm alarnıñ yulbaşçıları - Robespyer, Marat, Danton Fransiä belän idärä itä başlıy.
1793 yılnıñ 13 iyülendä Maratnı aqsöyäk xatını üterä.
Konvent Konstitutsiäne qabul itä häm Fransiä respublika itep iğlan itä.
Yakobinnär idärä itkän çorda "şikle keşelär turında qanun" qabul itelä, anıñ buyınça repressiälär başlana. Bar jirondistlar qulğa alına, berse mäşhür süzlär äytä:
Yakobinnär oyıtırğan terror arta, törmälär "şiklelär" belän tula bara.
1793 yılda elekke patşabikä Mariä-Antuanetta üterelä, mass-küläm ütereşlär köçäyä.
1793 yılnıñ 9 oktäberendä yakobinnär qırıs itep Lionnı basıp ala, meñnär keşe üterelä, Konvent qararı buyınça Lion şähären beteräse bulğan.
Läkin 1794 yılnıñ 27 iyülendä termidor tüntäreleşe näticäsendä Robespyer xökümäte bärep töşerelä. Robespyer häm klub räise üterelä.
Konvent Yakobin klubı turında xäterne betersen öçen İzge Yakob käşişxanäsen cimerä, xäzer anda "Señt-Onore bazarı" urnaşqan.
1795 yılda klub taratıla.
Yış qına yakobinnär bolşeviklar belän, ä yakobin terrorı Stalin repressiäläre belän çağıştıralar.


text:
Aqmescitte aman-aman üç biñge yaqın insan cumaertesi künü «Terrorğa qarşı berabermiz» aktsiyası çerçivesinde mitingge toplaştı. Bunı «RİA Novosti Krım» agentligi bildire.
«Bizge kene bir işaret berile. Utanmaz, arsız, alçaq bir şekilde ve sırtımızğa. Rusiye birligini kene şübege oğratmağa tırışıp, bizni qorquzmağa ve tizimizge qoyacaq olalar. Bunı boşuna yapalar. Onlarnen insannıñ ayatını alğan bugünki facia tek piterlilerni degil, bütün Rusiyeni daa çoq birleştirdi ve pekitti. O birisi kün Vladimir Konstantinov ve Sergey Aksenov yolbaşçılığında Qırım Devlet şurası ve yarımada ükümetiniñ eyyeti Piterde olıp, qırımlılar adından piterlilerniñ qaramanlığı ve cesareti ögünde tiz çökecekler», – dep ayttı mitingde Kreml kontrol etken Qırım parlamentiniñ deputatı Yefim Fiks.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, Facebook saifesinde Sankt-Peterburgdaki patlav – «barışıqsever insanlarğa qarşı yapılğan alçaq ve qorqaq bir darbe», dep yazdı.
Bundan evel Aksenov işğal etilgen yarımadanıñ strategik, infrastruktura ve içtimaiy yerlerinde havfsızlıq tedbirlerini quvetleştirmege emir etip, Qırım Sankt-Peterburg sakinlerine yardım etmege azır olğanını bildirgen edi.
Aprel 3-de kündüz Sankt-Peterburgdaki «Sennaya ploşçad» ve «Tehnologiçeskiy institut» stantsiyaları arasında patlav yüz berdi. İç kimse mesülietni öz boynuna almadı. Rusiye uquq qoruyıcıları onı terakt olaraq tasnif ettiler. Taqiqatçılar daa bir patlayıcı Sankt-Peterburgdaki «Ploşçad Vosstaniya» stantsiyasında tapılğanını ve onı zararsız alğa ketirgenlerini haber ettiler.
Aprel 4-de Rusiye Taqiqat komiteti Peterburg metrosında patlayıcını 22 yaşında Akbarcon Calilov işletti, dep bildirdi. Rusiye taqiqatçıları bu beyanatnı ertesi künü aydınlattı. Sankt-Peterburg metrosında yüz bergen patlav neticesinde 14 insan elâk oldı, 49 kişi yaralandı.


text:
Nazarbaev: Qazaqstan damığan 30 eldiñ qatarına kirui tiis
Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ "mañızdı mälimdemesi" 10 qañtarda baspasözde jariyalanatın dästürli joldauınıñ anonsı bolıp şıqtı. Nazarbaevtıñ altı minuttıq sözin 9 qañtarda birneşe memlekettik telearna körsetti.
Qazaqstan basşısı 30 damığan eldiñ qatarına kirip, "Törtinşi önerkäsip revolyuciyası däuirinde" damu üşin aldıda twrğan "on mindet" turalı ayttı. Olardıñ işinde jaña tehnologiyalar salasında el industriyasın üzdikter qatarına ilindiru, resurs potencialınıñ tiimdiligin arttıru, qarjı sektorın qayta öñdeu, jemqorlıqpen küres jäne adam kapitalınıñ sapasın küşeytu bar.
Bwdan bölek Nazarbaev eñbek ötilimine säykes bazalıq zeynetaqı mölşerin 1,8 ese köbeytu, jaña bağdarlamalar boyınşa qayta oqığan mwğalimder jalaqısın 30-50 payızğa arttıru jöninde ayttı.
Prezident "tez ösip kele jatqan qalalardıñ mäseleleri men investorlardıñ qızığuşılığın arttıratın" "Smart Siti" tehnologiyasın damıtuğa nietti ekenin bildirdi.
Memlekettik aqparat qwraldarı jariya bolmay twrıp "mañızdı mälimdeme" dep tanıstırğan sözinde Nazarbaev biılğı BWW-nıñ qauipsizdik keñesine törağa bolu men Wlttıq qordıñ 22 milliard dollarınıñ bwğattalğanı turalı aytpadı.
Prezident bıltır da dästürli joldauı baspasözde jariyalanar aldında ortalıq telearnalardan mälimdeme jasağan.
Abai.kz


text:
Qoja Ahmet YAsaui kesenesinde bükil qwrılıstıñ mağınalıq kindigi – jamağathananıñ törinde ornalasqan äulielerdiñ Swltanınıñ asıl süyegin arulap qoyğan qabirhana bölmesi bolıp tabıladı. Qabirhananıñ qabırğalarınıñ wzındığı 7,15 metrlik şarşı bölme. Qabırğalarında stalaktittermen kömkerilgen tayızdau oyıqtar bar. Qabirhananıñ däl ortasında Ämir Temirdiñ ämirimen Ündistannan äkelingen şımqay jasıl nefrit tektes tastan äulieniñ qwlpıtası …Tolığıraq oqu »
Küni boyınşa: 09.01.2018
Qoja Ahmet YAsaui kesenesi
Qoja Ahmet YAsaui kesenesi bar qazirgi Türkistan qalası Hİİ ğasırda Yası degen ataumen belgili boldı. Bastapqıda bwl Sırdariya añğarında ornalasqan qatardağı şaharlardıñ biri edi. Qoja Ahmet YAsaui osı eldi mekende ömir sürip dünie salğan soñ Yası qalasınıñ märtebesi ösi tüsti. Bir qızığı Sırdariya öñirindegi qalalarda jii bolğan Djamal al-Qarşi «al-Mulhaqat bi-s-surah» …Tolığıraq oqu »


text:
Rusiyeniñ bir sıra şeerlerinde, mart 26 künü qabarçılıqqa qarşı mitinglerde tutılğan vatandaşlarğa qarşı davalarnıñ baqılması başlandı. Bunı Radio Svoboda bildire.
Krasnodarda mahkemeler yaqalanğan 17 adamğa ceza qararını çıqardı. Olarnıñ çoqusına üçten 15 künge qadar apis cezası berildi. Eki adam bir ve 16 biñ ruble para cezasını aldı.
Volgogradta politsiya hadimine ücüm etkeninde qabaatlanğan Aleksey Baldinov qabaatını tanıdı, dep haber ete vilâyet taqiq komitetiniñ idaresi. Mahkeme oña ceza qararı muzakere ete.
Nijniy Novgorodta qabarcılıqqa qarşı mitingte iştirak etken beş mektep talebesiniñ ana-babasını çağına yetmegen balanıñ terbiyesini becermegeninde qabaatlı tanıdılar. Umumen Nijniy Novgorodta 44 insan yaqalandı. Olardan 38-ne qarşı, miting keçirilmesiniñ qaidelerini bozması ve politsiya hadimlerine rşayet etmegenleri boyunca protokol yazıldı.
Mahaçkala akimiyeti qabarcılıqqa qarşı mitingte 150 isan tutılğanını red ete. Bundan evel ise kündüz uquq qoruyıcılar böyle malümat bergen ediler. Şeer idaresiniñ sitesinde qabarcılıqqa qarşı mitingte 50-den az insan iştirak etkenini bildireler.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Aqmescitte narazlıq aktsiyasınıñ reberi Dmitriy Kisiyevke mahkeme 10 kün apis cezasını berdi. Diger Qırımlı faal Aleksey Yefremov, politsiyağa boysunmağanı içün, mahkeme tarafından 500 rublege para cezasını aldı.
Rusiye prezidentiniñ matbuat-kâtibi Dmitriy Peskov, Moskvada çağına yetmegen miting iştirakçilerine para vade ete ediler, dep ayttı.
Mart 26 künü Rusiyeniñ onlarce şeerlerinde qabarcılıqqa qarşı mitingler ötkerildi. Olarda onlarce ve biñlerce insanlar iştirak etti. Rusiye paytahtı Moskvada ruhsetsiz usulnen aktsiya Tverskaya soqağında kezüv şekilinde keçti. Farqlı malümatlarğa köre, oña 8-den 20 biñge qadar insan qoşıldı. Yaqalanğavlarnı nezaret etken Rusiyeli «OVD-İnfo» portalınıñ malümatına köre, aktsiya iştirak etken 1030 adam tutıldı.


text:
”Sürgün etilesiñiz! Hazırlanmaq içün 20 daqiqa vaqıtınız bar !” 1944 mayıs 18-de yüz bergen facia
”Sürgün etilesiñiz! Hazırlanmaq içün 20 daqiqa vaqıtınız bar ! ” 1944 mayıs 18-de yüz bergen facia !
Qırımtatar halqınıñ biñlerce evlâtları Ulu Vatan cenkiniñ cebhelerinde ve işğal etilgen yerlerde uruşqanda ve elâk olğanda, Qırımdaki köyler külge çevirilgende, elâk olğanlar, azaplap öldürilgenler, qurşunğa tizilgenler, yaqılğan ve Almaniyağa aydap alıp ketilgenler artından ağlağan analarnıñ közyaşları daha qurumağanda, Qırımnı faşistlerden bütünley azat etmek oğrunda uruşlar daha devam etkende, sovet cezalavcıları qırımtatarlarnı anaVatandan sürgün etmege hazırlanğanlar.
1944 senesi mayıs 18-de tañ atqanda qırımtatarlarnı sürgün etüv operatsiyası başlanğan. Bu operatsiyanıñ icracılarından birisi böyle hikâye ete: ‘Saba saat 4.00-de operatsiya başlandı. Biz evlerge kirip: ‘Sovet hakimiyeti adından! Vatanğa yapılğan hainlik içün Sovet Birliginiñ diger rayonlarına sürgün etilesiñiz!’ – dep ilân ettildi. Operatsiya alâ derecede hazırlandı: köyge yap-yañı amerikan ‘ford’ ve ‘studebekker’leri o qadar çok ketirildi ki, olar bir kereden bütün ehalini eñ yaqın olğan demiryol stantsiyasına alıp kettiler. Bir qartiy yanıq ve beklenilmegen belâdan sersemlenip, çölge qaçıp başlağanda pulemöt qurşunlarından elâk oldı; daha yaqında gospitalden evge qaytıp kelgen ayaqsız bir saqat öz haq-huquqlarını aytıp başlağanda, onı maşinağa süyrep çıqardılar da, bir çuval un kibi kuzovğa taşladılar. Adamlarğa yolğa hazırlanmaq içün 20 daqiqa vaqıt berildi’. Bu – aynı bir vaqıtta bütün Qırımda yüz bergen vaqiadır.
Mayıs 20 künü saat 16.00-da operatsiya muvafaqiyetnen yekünlendi: qırımtatarlarnen rıqma-rıq tolu 67 eşelon şarqqa, Orta Asiyağa ve Uralğa yollanılğan. Vagonlarda esasen qadınlar, qartlar ve balalar bulunğanlar. Baba ve aqaylar cebhelerde uruşqanlar. NKVDniñ malümatlarına köre, Qırımdan 194111 qırımtatar sürgün etilgen. 1944 senesi mayıs 18-de yüz bergen facia halqnıñ tarihından sürgünlik qurbanlarınıñ Hatıra künü olaraq ömürlik yer alğan.
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
-
-
-
Ayten hanım nağı beyin anıları – HATIRALAR Dr. Ayten Ahmetova
-
Suriye Şam Duma Doğu Guta’da kimyasal silah saldırısı! Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
-
YABANCI BİRLİKLE SURİYE’DEN ÇIKMALI’ DA KIRIM’ DA BULUNAN İŞGALÇİ RUS BİRLİKLERİNE NE DEMELİ….! Münir BALICA
-
YILANLAR DERİ DEĞİŞTİRMEZLERSE YAŞAYAMAZLAR Prof. Dr. Nazif Gürdoğan
-
-
-


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukrainada «Qırımnıñ birleşüv fondunı» meydanğa ketirmege teklif etti. Onıñ sermiyası Qırım işğalden azat etilgen soñ yarımadanıñ ğayrıdan tiklenmesine sarf etilecek. Bu ğayeni o Kiyevde «Qırımnıñ işğal şaraitlerinde mal-mülk ve topraq meseleleri» tögerek masasında seslendirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Anda (Qırımda – müel.) işğalden evel talap etken paradan daa ziyadesini talap etecek meseleler daa çoq olacaq. Mence, bunıñ kibi fond Ukraina qanunlarına köre meydanğa ketirilmeli. Menim fikirimce, devlet sermiyası bu fondnı maliye ete bile, çoq olmasın, belki de, memuriy işlerge berilsin yeter. Ekinciden halqara donorlar para bere bile ve bu sermiyanıñ bir qısmı Qırımda işğalden sebep peyda olğan menfiy aqibetlerniñ yoq etilmesine sarf etilecek», – dep ayta Çubarov.
Çubarovnıñ fikirince, halqara toplulıq bunıñ kibi bir fondqa maddiy yardım köstermeli, çünki Qırım ve onıñ sakinlerini işğalden qoruyamadı.
Meclis reisi dey ki, fondnıñ maliye etüv yollarından biri Rusiye Federatsiyası tarafından berilgen zarar içün ödenecek sermiya ve Qırımnı ğayrıdan tiklemek istegi olğan iş adamlarınıñ şahsiy parası ola bile.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Arif Nazım - Cenk Türküsü
Sanatçı : Arif Nazım
Türkü : Cenk Türküsü
Etiketler : Arif Nazım - Cenk Türküsü türkü indir, Arif Nazım - Cenk Türküsü türkü dinle, Arif Nazım türküleri, Cenk Türküsü mp3 indir, Arif Nazım türküleri Cenk Türküsü türküsü, Cenk Türküsü sözleri, Arif Nazım mp3 dinle, Arif Nazım download, Cenk Türküsü bedava mp3, Arif Nazım türkü sözleri, Arif Nazım türkü dinle, Arif Nazım son albüm indir
Arif Nazım Türküleri
Arif Nazım - Şimdi Ömer Yok
Arif Nazım - Ay Filizi
Arif Nazım - Gel Gör Beni Aşk Neyledi
Arif Nazım - Mazlum
Arif Nazım - Eski Adamlar
Arif Nazım - Yurdumun Müebbet Yüzleri
Arif Nazım - Aşk
Arif Nazım - Benim İçin Ağla
Arif Nazım - Gözlerini Getir
Arif Nazım - Halay
Arif Nazım - Cenk Türküsü
Arif Nazım - Başörtünü Tak Da Gel
Arif Nazım - Aydınlık
Arif Nazım - Türkülerim Şiirlerim
Arif Nazım - Doğma Güneş


text:
You are currently browsing the monthly archive for Mayıs 2003.
Bu yazımda Qırım Tatarları içün hayati kıymeti olgan “bilgi”nin ken halk togeregine darqatılmasının ehemmiyetin anlatmak istiymen.
Ant etkenmen, söz bergenmen “bilmek” içün ölmege,
Bilip körip Milletimnin köz yaşını silmege,
Bilmiy, körmiy bin yaşasam, Qurultay’lı han bolsam
Yine bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.
Milli marşımıznın son dörtlügünü hepimiz bilemiz, okuymuz. Lâkin bu satırlar sade ki bizge milli marş bolsun, önemli künlerde hep bır agızdan yırlayık, bizge kerekkende küç bersin dep yazılmadı. Yazının devamını oku »


text:
Dästürli änşi Gülbarşın Tergewbekova men aqın äri jazwşı, kïnematografïst Dïdar Amanday köñil jarastırıp, şañıraq köterwge şeşim qabıldadı. Qos önerpaz uzaq waqıttan beri qarım-qatınastarın jasırıp kelgen bolatın.
Osı waqıtqa deyin jazwşı äri aqın Dïdar Amantay älewmettik jelidegi paraqşasında jerlesi Gülbarşın Tergewbekovağa maxabbat jırın arnağan bolatın. Dästürli änşiniñ twğan künine arnalğan öleñ tömendegidey:
“Uşıp kele jatırmın kökti tilip uşaqta,
Körmegeli qalqanı bolğan edi üş apta,
Quşaqtasam seni eger basıp-basıp kewdeme,
Sen de meni jibermey qattı-qattı quşaqta!
Qwanasıñ balasın joldan kütken anaday,
Közderiñdi sağındım jarqırağan tanaday,
Janarıña jartı älem sıyğan möldir tunıq köz
On segiz mıñ ğalamdı oyğa tutqan sanaday.
Qabağımen şeşedi er-azamat janjalın,
Qazağıma Qazıbek, Mädï bergen Şanşarım,
Jalğan sözdi jaratpay jarıp tastar qanjarım!
At baylaytın… jan jarım!
Qïyadı eken basqağa qızıq-dwman şaqtı kim,
Mağan ğana arnağan bar ğumırın, waqıtın,
Naq süyerim – tağdırdıñ mañdayıma jazğanı,
Nağız erin tanığan nağız meniñ baqıtım!
Bul öleñdi aqın 2016 jıldıñ 28 qañtarında jazğan-dı. Artınşa Dïdar Amantay paraqşasına Gülbarşın Tergewbekovanıñ swretin salıp, tusına Dmïtrïy Malïkovtıñ “Kto tebe skazal?” änin jazıp qoyğan. Dese de, eki önerpaz qarım-qatınastarı twralı osı künge deyin eşnärse aşıp aytpağan. Endi mine qos ğaşıq şañıraq köterip, otbasın qurwdı jön körgen.
Bul jañalıqtı estigen änşiniñ äriptesteri qattı tañ qalğan. Sebebi, olar küyew jigittiñ kim ekeninen beyxabar eken. “Gülbarşın janım, baqıttı bol! Barğan jeriñde bağıñ aşılsın! Biraq qayda şıqqan eken?” – deydi Şaxïzada Astana arnasınıñ “El awzında” bağdarlamasınıñ jwrnalïsterine.
Gülbarşın Tergewbekova men Dïdar Amantay da Qarağandı oblısınıñ Qarqaralı awdanında dünïege kelgen. Dästürli änşi uzaq jıldan beri eki balasın jalğız özi tärbïelep keledi. Ol otandıq bağdarlamalardıñ birinde basınıñ bos ekenin aytqan bolatın. Äriptesteri ğaşıqtardı quttıqtap qana qoymay, toyğa şaqırw kütetinderin jetkizdi.
Derekköz: Stan.kz
Kommentarïï


text:
Petropavlda awkcïon arqılı boksşı Janat Jaqïyanovtıñ qolğabı men Aleksandr Vïnokwrovtıñ jeydesi sawdağa tüsti. Bılğarı qolğap 250 mıñğa, al olïmpïada çempïonı kïgen fwtbolka 500 mıñ teñgege ötken dep xabarlaydı KTK.
Erekşe uyımdastırılğan bäs sawda qayırımdılıq kerweni şeñberinde jüzege asırıldı. Endi, qos sportşınıñ zattarınan tüsken qarajat sırqatqa şaldıqqan balalarğa jumsalmaq. Awkcïon türindegi qayırımdılıq şara Petropavlda tuñğış ret ötkizilip otır. Bäs sawda barısında qazaqtıñ qara jorğası men juptıq bï de orındaldı. Onda ulttıq naqışta bir kelki kostyum kïingen bïşiler jurttıñ tañdanısın twdırdı.
“Biz qayırımdı jandardı izdewge mäjbür boldıq. Atap aytqanda, üylenw salondarın araladıq. Sonıñ nätïjesinde eñ ädemi 40 köylekti tegin aldıq”, – deydi xoreograf Dïlyara Sabırova.
Qayırımdılıq şarasına qatısqan bïşilerdiñ 40 jubı buğan jartı jıl dayındalğan eken. Tipti, qızdar kastïng arqılı iriktelip alınğan. Olarmen bïge şıqqan uldar äskerï oqw ornınıñ kwrsanttarı. Sondıqtan olarğa kïim jağınan eşqanday qïındıq bolmağan körinedi. Awkcïonğa ulasqan şarada veloşabandoz Aleksandr Vïnokwrovtıñ jeydesi men äygili boksşı Janat Jaqïyanovtıñ qolğabı satılımğa şığarıldı.
“Biz Aleksandr Vïnokwrovtıñ ata- anasına xabarlastıq. Olar, bizge sportşı uldarınıñ kïmin jetkizip berdi. Al, Janat Jaqïyanovtıñ özi bılğarı qolğabın usındı”, – deydi uyımdastırwşı Äsemgül Esqoja.
Bäs sawda şeñberinde boksşınıñ qolğabı 250 mıñğa, al veloşabandozdıñ jeydesi bul bağadan eki ese qımbatqa satıldı.
Sırqatqa şaldıqqan üş balanıñ em-domı üşin uyımdastırılğan awkcïonnan, jalpı 2 mln teñge tabıs tüsti. Oğan qatıswşılar jalğız qoğap pen jeydeni ğana emes, kartïnkalardı da qımbat bağağa satıp alğan. Tipti qeybirewi qomaqtı qarajat jumsağanımen zattarın almay ketipti.
Stan.kz
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Trakay
Trakai /trakay/(Läxçä Troki) – Litvada şähär häm kurort, Trakai Milli Parkınıñ ber öleşe, rayon üzäge.
Nöfüs:
- Şähär mäydanı: 11,520 m²
- Şähär xalqı: 6.142 people
- Rayon mäyadnı: 12,027.4 m²
- Rayon xalqı: 38.200 people
Trakai Vilniustan 28 km Könbatışraq urnaşqan. Tirä-yağında 200 kül bar, alardar Galvė küle 3.88 km² mäydan tutıra, Vilkokšnis küle – 3.37 km², Skaistis küle – 2.96 km². Rayonda Trakay Trakay Tarixi Milli Park häm Aukštadvaris Regional Parkı urnaşılğan.
Trakai Taríxí Milli Park 1991 yılnıñ 23 aprelendä Lituanıñ däwlätçelege üzägen häm Trakay'nıñ unikal asılnı saqlanu öçen oyıştıralar. Bu Awropıda berdänber taríxí milli park. Parknıñ cire mäydanı 82 km², alardan 34 km² urmannar; küllär mäydanı 130 km².
Aukštadvaris Regional Parkı 1992 yılda qimmätle Verknė häm Strėva cirlären saqlanu öçen oyıştırğan. Park mäydanı 153.50 km², urmannar belän qaplanğan. Bu yaqta 72 kül urnaşqan, alarnıñ iñ zurısı Vilkokšnis küle.
Trakay qalası[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berençe küçep kilgän keşelär bu yaqqa 1. meñyıllıq axırında kilälär, iñ soñğısı. Qala da, tirä-yaq ta 13 yözdä, Trakai Böyek Litva kenäzlegeneñ üzäge bula başlağanda, üsep nığıta başlí. Qulyazmalar buyınça, Gediminas böyek kenäz, uñışlı awdan soñ Kernave başqalasınnan yıraqta bulmağan matur urını taba häm monda qälğäne tözergä qarar itä. Bu Senieji Trakai'da (şul waqıtta Trakai'nıñ iseme şulay buldı) qälğä tözü turında yazma. Trakai qalası iñ elektä Alman qulyazmalarda 1337. yılda iskä alğan, xäzer bu yıl şähärneñ räsmi nigezgä salu yılı sanala. Gediminas qatğí Vilniusqa küçergändä, Senieji Trakai'nı Gediminas'nıñ ulı Kęstutis kenäz míras itep ala. Trakai Lituanıñ iñ kürenekle idaräçeneñ Böyek Vytautas'nıñ tuu urını.
Kęstutis däwerendä Naujieji Trakai kierenke tözü urını bula: Galvė häm Lukos küllär arasında ber qälğä tözilär, ikençese – Galve küleneñ utırawında. Qälğä yanında awıl üsä. Trakai'ğa yaqınayu yullar Senieji Trakai, Strėva, Bražuolė, Daniliškės h.b. tufraq öyemnär saqlílar. Vytautas Böyek Litua Kenäzlegeneñ vassal idaräçe bulğanda, Trakai säyäsi häm administrativ bula başlí. Qälğälär häm katolik çirkäwe tözep beterälär. Trakai törle millätle keşelär tözgän häm saqlağan şähär. Monda Karaimnar (Karaylar) cämğiäte yäşi. Karaimnar – Yähüd dinendä Karait yünäleşen totuçı Törkilär (yäki Törkiçä söyläşäwçe Yähüdlär – bäxesle), 14 yözdä Vytautas anı Qırımnan küçerä,alardan iñ tanılğan şäxes – Isaac Troki isemle karait. Başqa millätlär: Lituannar, Polşa-Litva tatarları, Urıslar, Yähüdlär häm Läxlär. Xristian häm Karait mäxälläläre ikese dä xakimiät üz iğlan itkän Magdeburg Xoquqı buyınça yäşägän.
[16. yöz]]dä Trakai üz säyäsi ähämiäten yuğala. Şähär íqtísadı tarqala. 17 yözdäge Räsäy belän suğışı waqıtında Trakay talap alğan häm yanğan, ikese qälğä cimerelgän.
Utıraw qälğäse 20 yözneñ 2 yartısında yanadan tözilär. 1962 yıldan qälğädä taríx muzéyı eşli. Qälğädä törle cäyge festivallär häm konsertlar ütkärälär. Trakai qalası poşta markalarında kiñ çağıldırğan.
Trakai sularda tözelgän şähär ide. Qalanı Lukos (Bernardinų), Totoriškių, Galvės, Akmenos, Gilušio külläre uratıp alalar. Trakay'da arxitikektur, mädäni häm taríxí häykällär bik küp ide.
Trakai 1996dan Almaniädäge Rheine şähäre, 1997.dän Polşadağı Malbork şähäre belän tuğandaş şähär.


text:
Mäğarif sistemasına qağılışlı tatar telendäge saytlar cıyıntığı. Mäktäp, mädräsä, institüt, üniversitätlär, uqıtuçılarnıñ şäxsi saytların bu bülekkä östämägez, ul saytlar öçen ayırım büleklär açılğan. Zinxar, urısça saytlarnı östämägez. Sayt tasvirlamaların latin imläse belän kertegez
bülemnär 3
säxifä 5
Bötendönya Tatar Telendä Belem Birüçe Uqıtuçılar Forumı
Däreslären Tatar telendä alıp baruçı uqıtuçılar, Tatar mäğarife belän qızıqsınuçılar öçen bäxäs urını. Tatarstanda belem alu, konferentsiyälär, olimpiadalar, bäygelär, uqu äsbapları.
Mäğarif häm Fän Ministırlığı
Ministrlıq turında mäğlümat, ministrlıqnıñ citäkçelege häm eşçänlege, normativ dokumentlar. Mäğarif hezmätkarläre öçen soñğı yañalıqlar häm xäbärlär. [Tatarça, İnglizçä, Urısça]
TC belem portalı
Mäğäriftäge soñğı xäbärlär, BDİ testları, kitaplar wä mägälälär. [Tatarça, Urısça]
Virtual' Tatar Gimnaziyäse
Törle fännärdän tatar telendä elektron kurslar, süzleklär, däresleklär. Mäğarif ölkäsendä soñğı yañalıqlar, fänni mäqalälär. [Tatarça, İnglizçä, Urısça]
Yaña mäğrifäti istiläxät
Çit tellärdän mäğrifätkä kergän yaña istiläxäten küzätü. [PDF]
Bu bülek başqa tellärdä: 65
Belem
Ölkälär
Fännär
Kibetlär
Cämğiät
Sport
All Languages
Mädäniät häm Sänğät
Íqtísad
Sanaq
Uyın
Sälämät
Öy-Uçaq
Matbuğat
Küñel


text:
«Äziret Sultan» memlekettik tarïxï-mädenï qorıq mwzeyine Başqurtstan Respwblïkasınan, Çelyabïnsk, Mäskew, Wlyanovsk oblıstarınan älwmettik twrïzm bağdarlaması ayasında mügedekter qawımı keldi.Mügedekter qawımı mwzey awmağına Başqurtstan elinen äkelingen erekşe ağaş köşetterin otırğızdı. Atap aytsaq: «Salavat Yulaev» mamırgüli jäne «Wfïmskïy pïramïdalnıy topol».
Bul şaranıñ maqsatı Başqurtstan eliniñ rwxanï damwına özindik üles qosqan Xwseyn-bek babağa alğıs bildirip, eske alw.
Xwseyn-bek baba XIV ğ. Basında ejelgi Yassı qalasındad ünïege kelgen. Yasawï babanıñ jolın ustanğan Xwseyn-bek XIV ğ. basında başqurt jerlerine ïslam dinin taratw üşin jiberilgen eken. Başqurt elinde alğaşqı ïmam atanğan Xwseyn-bek XIV ğ. soñında qaytıs bolıp, Çïşmı awılında, Akzïrat köliniñ mañında jerlengen. Basına kesene turğızılğan.
Aytwlı şarağa jetekşilik etkender Başqurtstan Respwblïkasınıñ sport mïnïstrligi, resey sport mügedekteriniñ odağı, sporttıq twrïzm federacïyası.
«Wfa qalasınıñ selekcïonerleri şığarğan erekşe sorttağı bul ağaştardı Resey Federacïyası Başqurtstan Respwblïkası turğındarı atınan Qazaqstan Respwblïkası «Äziret Sultan» qorıq mwzeyine sıyğa berildi» degen arnayı taqtayşa ornatıldı.
Derekközi: mks.gov.kz
Tegï: Teatrlar, murajaylar, körmeler,
Kommentarïï


text:
Olardı jwrnaldıñ birinşi betine şıqqan modeldiñ «georgïev lentası» tüstes bılğarı köylegi aşwlandırdı.
Joğarı Radanıñ burınğı depwtatı Aleksandr Brïgïnec, jwrnal özi masqaralaytın «georgïevtik» jarnama jasap otır dedi.
Wkraïndıq Elle jwrnalınıñ bastı betinde 34-jastağı amerïkandıq Mïşel Wïlyams, Louis Vuitton francwzdıq sän üyiniñ jaña kollekcïyasın usınğan bolatın. Alayda, däl osınday sän ülgisi Elle-niñ säwir ayındağı brïtandıq şığarılımında jarïyalanğan edi.
Facebook paydalanwşı wkraïndıqtardıñ bir böligi, Elle redakcïya bul qadamğa Reseyde Jeñistiñ 70-jıldığın keñ tkölemde atap ötwine baylanıstı sanalı türde barıp otır dep payımdaydı.
Kïev Jeñis küniniñ belgi retinde alınıp jürgen georgïev lentasınan bas tartqan bolatın.
Ulı Jeñis küni Kïevte ötetin resmï is şarada birinşi ret georgïev lentasınıñ ornına, soğısta qaza tapqandardı eske alwdıñ ewropalıq belgisi – qızıl köknär qoldanılatın boladı. Ol twralı Wkraïna ulttıq eskertkişter ïnstïtwtı (WUEÏ) xabarladı.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Özbek ziyalıları prezidentten sayasi emigrant Mwhammad Salihtıñ elge oraluın swraydı
Özbekstannıñ tanımal aqın-jazuşıları prezident Şavkat Mirziyaevtıñ atına aşıq hat jazıp, «Özbekstannıñ halıqtıq qozğalısı» lideri äri tanımal aqın 69 jastağı Mwhammad Salihtıñ elge oraluına kepildik beruin swraydı.
Aşıq hat Facebook äleumettik jelisinde keñinen taraldı.
Özbekstan jazuşılar odağınıñ bwrınğı birinşi hatşısı, özbek parlamentiniñ eks-deputatı, elde «Birlik» dep atalğan sayasi qozğalıstıñ jäne «Erik» dep atalatın demokratiyalıq partiyanıñ negizin qalağan Mwhammad Salih 1992 jıldan beri şetelde twrıp keledi.
«Biz sizdiñ tağı bir tarihi şeşimiñiz aqın Mwhammad Salihqa qatıstı bolğanın qalaymız. Ol 25 jıldan beri otanınan jıraqta jür. Bwrınğı rejim jürgizgen bwrıs nasihattıñ saldarınan qoğamda Mwhammad Salihqa degen ürey qalıptastı. Biraq şığarmaşıl ziyalı qauım onıñ wlı aqındığın wmıtqan joq. Mwhammad Salih birinşi kezekte aqın. Sosın barıp sayasatker. Ol eldiñ täuelsizdigi üşin sayasatpen aralasuına tura keldi», – delingen aşıq hatta.
2017 jıldıñ naurız ayında Mwhammad Salih birinşi ret prezident Mirziyaevtıñ atına aşıq hat jazğan. Biraq osıdan keyin Wlttıq qauipsizdik qızmeti (WQQ) «eldegi konstituciyalıq jüyeni küştep bwzbaq boldı» degen ayıppen, onıñ üstinen qılmıstıq is qozğadı. Osı iske baylanıstı jurnalist Bobomurod Abdullaev ta twtqındalğan. Mwhammad Salih bwl ayıptaulardı WQQ-nıñ bwrınğı basşısı Rustam Inoyatovtıñ elge kirgizbes üşin, ädeyi jasap otırğanı dep atağan.
1993 jıldıñ säuirinde Salih «memleketke satqındıq jasadı» dep wstalğan. Biraq halıqaralıq wyımdardıñ qısımımen ol bostandıqqa şıqtı. Osıdan keyin ol Türkiyağa qaşıp ketken. Sodan beri Stambwlda twrıp keledi. 1999 jılı Özbekstannıñ Joğarğı Sotı Taşkentte jarılıs wyımdastırdı degen ayıppen, wzaq merzimge sırttay türme jazasına kesken.
Abai.kz


text:
Ayder Osman
Ayder Osman (1938 – 1997) – belli qırımtatar ikâyecisi.
Ayder Osman, 1938 senesinde Qırımnıñ Seyitler rayonında Beş Qurtqa köyünde dünyağa keldi. Altı yaşında bütün qırımtatar halqınen beraber sürgünlikke yiberildi. Özbekistannıñ Marğılan şeerindeki muallim mektebini bitirip muallimlik yaptı. 1965 senesinde Taşkent Univetitetini Gazetacılıq bölüminden diplom aldı. Lenin Bayrağı gazetasında bölüm müdirligi, Yıldız Mecmuasında baş müelliflik ve mesül kâtiplik yaptı. Özbekistan Yazıcılar Cemiyeti prezidium azası oldı.
1972 - Emcemden Selâm adlı kitabı neşir etildi. Daa soñra Tanış Közler (1975), Yıllar ve Dostlar (1975), Tutuşuv (1989) ikâye kitapları neşir etildi. Bala edebiyatı aqqında da yazılar yazğan Ayder Osmannıñ, Ösüv Basamaqları (1984) adlı kitabında yazıcı ve şairler içün maqaleler bar.
Ayder Osmannıñ eserleri diger türkiy tillergede tercime etildi. Tercime saasında da çalıştı, rus ve özbek tilinden pek çoq eserni qırımtatar tiline tercime etkeni kibi, qırımtatar tilinden de rus ve özbek tiline tercimeler yaptı.
Ayder Osman Qırımğa köçmek ve yerleşmek içün pek çoq qıyınlıqnen oğraştı. Lâkin bu onıñ sağlığını bozdı. 1997 s. iyün 20-de vefat etti.


text:
Bastı maqsat - bağdarlar jelisin jaqsartw, jolawşılarğa körsetiletin qızmet sapasın arttırw, qaytalanatın qozğalıs joldarın üylestirw.
Astana qalası bağdarlar jelisiniñ koncepcïyası xalıqaralıq TYPSA kompanïyası keñesşilerimen birigip jetildirildi. Sarapşılar eski bağdarlar jelisin saralap, jolawşılar ağımın zerttep, awqımdı sawalnama jürgizdi. Nätïjesinde, jaña modernïzacïyalanğan bağdarlar jelisi elordanıñ turğındarı men qala qonaqtarınıñ 85 payızın qanağattandıratını anıqtaldı.
Qalalıq bağdarlarmen qatar, Astana qalasında 11 jaña qala mañındağı eldi-mekenderge qatınaytın qosımşa marşrwttar engizilmek: Astana - Aqmol marşrwtı № 300, Astana - Qosşı № 303, Astana - Lesnaya polyana № 301, Astana - Taytöbe № 302, Astana - Jibek jolı № 304, Astana - Qaraötkel № 305, Astana - Talapker № 306, Astana - Qoyandı № 307, Astana - Qabanbay batır № 308, Astana - Qoşqarbaev № 309, Astana - Maksïmovka № 310.
Qala mañındağı bağdarlar qunı bir şaqırımğa 6,6 teñgeni quraydı. Sonımen qatar, dïspetçerlik qızmettiñ jaña jüyesi de engiziledi dep josparlanğan.
Derekközi: astana.gov.kz
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Kremlniñ nezaretindeki Sudaq şeer şurasınıñ toplaşuvında iyülniñ 10-nda deputatlar, şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı vazifesine Emirsali Ablâlimovnıñ namzetini bir ağızdan destekledi. Sutaqnıñ resmiy sitesinde bildirile ki, bundan evel Ablâlimov şeer memuriyeti yolbaşçısınıñ muavini vazifesinde çalışqan.
«Emirsali Ablâlimov memuriyet yolbaşçısı vazifeni eda etecek ve soñra bu vazifege keçecek», – dep aytıla bildirüvde.
Matbuat hızmetinde haber eteler ki, aynı künü toplaşuv devamında memuriyet yolbaşçısı Vladimir Serovnıñ müddetinden evel vazifeden çetleşmesi de muzakere etilgen.
Kremlniñ nezaretindeki Qırım parlamenti iyülniñ 7-nde Boris Ziminni baş nazir muavini vazifesinden boşattı ve onıñ yerine Sudaqtaki Rus memuriyetiniñ sabıq yolbaşçısı Vladimir Serovnı tainlegen.
Serovnıñ sözlerine köre, yañı vazifesinde o, Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ emiri ile, Yalta ve Sudaqnen bağlı suallernı idare etecek.
Emirsali Ablâlimov 1998-2002 seneleri devamında Sudaq prokuraturasınıñ taqiqatçısı edi, 2002-2003 seneleri – Sudaq şeer yolbaşçısınıñ muavili olğan. 2003 senesinden başlap Sudaq şeeriniñ prokuror muavini ve prokuror vazifelerinde çalışqan. 2006 senesi aprel ayında Sudaq şeer şurasınıñ icraiy organlarnıñ işinen bağlı sualler boyunca şeer yolbaşçısınıñ muavini vazifesine tain etilgen edi.


text:
AQŞ dollarınıñ betine tuñğış ret äyeldiñ jüzi beynelenbek18 ïyunyaOn AQŞ dollarına alğaş ret äyel swreti beynelenbek. Bul qurmetke kim layıqtı ekenin amerïkalıqtardıñ özderi tañdawı tïis.
Bul twralı tilşilerge AQŞ Qarjı mïnïstri Djeykob Lyu xabarladı, dep jazadı TASS.
«Alğaşqı banknottarımız aynalımğa engizilgen kezden bastap valyutalıq kwpyuralardağı beynelerdi tek birneşe ret awıstırdıq, men jaña «ondıqtardıñ» jüz jıldan astam waqıt ötkennen keyin alğaş ret äyel beynesi salınğalı turğanın maqtan etemin», — dedi ol.
Naqtıraq aytqanda, 2020 jılı AQŞ Konstïtwcïyasına äyelderge dawıs berw quqığın bergen 19-şı tüzetw engizilgenine jüz jıl toladı. Lyu banknottar osı kezde, sol zañnıñ qurmetine şığarılatının ayttı.
Büginde 10 dollarlıq banknotta prezïdent Djordj Vaşïngtonnıñ tusında AQŞ Qarjı mïnïstri bolğan Aleksandr Gamïlton beynelengen.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Çocuk
Qarasubazar’da balaçıqlar içün ana tili ve din dersleri başladıQarasubazar’da balaçıqlar içün ana tili ve din dersleri başladı. Facebook
Qoynıñ , eçkiniñ aşıq kemiginen oynalğan bir bala oyunı ”Aşıq oyunı ”Aşıq oyunı – qoynıñ , eçkiniñ aşıq kemiginen
Safure Kadjametova Halqımıznıñ kelecegini tüşünsek mekteplerimizge diqqat eteyikQırımtatar Maarifçi Egitim Kurumunun Reisi Safure Kadjametova Facebook Sayfasında
Balaçıqlarımız İçün Qırımtatar Tilinde Multfilm (Çizgi Film)Balaçıqlarımız İçün Qırımtatar Tilinde Multfilm (Çizgi Film) Çeşit sosyal
Qırımtatar Tilinde TezaytuvlarOcaq başında qartanay Çorap, şalğa yün taray. Qara sığır balasını yalay, Anam
Kırım’da Derslerde balalarnıñ icadiy qabiliyetleri inkişaf etilecek.Qırım Müftiyatınıñ “Faydalı ilim” medeniy – maarif merkezi “Emanet”
Eyilikke kemlik yapma”Eyilikke kemlik yapma” Köyden uzaq yerlerde yaş bir faqır çoban baynıñ
Balalar İçün Vetanımız Qırım”Salğır”- Balalar İçün-Vetanımız-Qırım Vetanımıznıñ adı
NASREDDİN OCA LÂTİFESİ ‘ALLA QISMET ETSE’ALLA QISMET ETSE Nasreddin oca qomşusından borcğa 100 kümüş para soray ve beş
NASREDDİN OCA LÂTİFESİ ‘MEN BAZARDA OLMAY DEDİM’MEN BAZARDA OLMAY DEDİM Nasreddin oca bir kün yolda ketkende, qarşısından bir


text:
Sol üşin oblıs byudjetinen 200 mïllïon teñge qarjı jumsaladı. Aldımen 1625 metrlik uşıp-qonw alañı tolıq jöndelip, eski äwejaydıñ aynalası qorşaladı. Arnayı jumıs tobı qazir öñirde äwe tasımalımen aynalısatın kompanïyamen kelisim jürgizip jatır.
Bïlet qunınıñ bir böligi memleketten swbsïdïyalanwı mümkin deydi jergilikti äkimdiktegiler. Şardara äwejayınan keleşekte Almatı men Astana bağıttarına qaray da reyster aşılmaq. Awdanda twrïzmdi damıtw üşin arnayı bağdarlama qabıldanğan.
Ïnvestorlar da joq emes. Öytkeni onda twrïzm jıl on eki ay toqtamaydı. Qazirdiñ özinde şomılw mawsımında 30 mıñnan astam twrïst barıp demalğan.
“Qazir bizde taksïlerdiñ özi 2 mıñ teñge aladı. Eger uşaq 5 mıñ teñge bolsa, bul waqıt jağınan da barlıq jağınan xalıqqa ıñğaylı boladı. Twrïzmdi damıtsaq, köptegen qonaqüy men meyramxanalar salınadı. Qala-awdan byudjetine kiris kelip, ekonomïkamız jaqsaradı”, – deydi Şardara awdandıq turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq, jolawşılar köligi jäne avtomobïl joldarı böliminiñ basşısı Rawan Qoşımov.
Derekközi: 24 kz
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Tatarstanda sabantuylar “sezonı” açıldı. 11, 12 häm 13 iyün könnärendä respublikanıñ törle rayonnarında häm awıllarında tatar milli bäyrämen bilgeläp üttelär. Leninogorsk rayonında 11 iyündä, şimbä könne, awıl sabantuyları uzdı, 12 iyündä, yakşämbe isä, şähärneke oyıştırıldı. İyün Tatarstanğa kötep alınğan yañğırlar alıp kilsä dä, şimbä könne sabantuyğa digändäy yaltırap qoyaş çıqtı. Leninogorsk saban tuyı: Tantalnı sağınıp...
Sarmanda Sabantuy görläde
11 iyun könne Tatarstannıñ küp rayonnarı milli bäyrämebez - Sabantuynı bäyräm itte. Sarman rayonı xalkı da bäyrämçä kienep, Sabantuy mäydanına aşıktı. Irtänge yakta kön bolıtlı häm yañgır «menä yavam-menä yavam» dip torsa da, ozak ta ütmi yaltırap koyaş çıktı. Äbi-babaylar «I-i, bala-çagalarnıñ bäxete bar ikän», dip söeneşsälär, yaş-cilkänçäk isä: «Allaga şöker, Sabantuyga dip maxsus algan cäyge matur külmäklärebezne kiyabez», dip kuanıştı. Sarmanda Sabantuy görläde
Tatarstan rayonnarında Sabantuylar uzdı
11-12 iyundä Tatarstan respublikasınıñ 36 rayon üzäge häm 542 torak punktında milli bäyrämebez Sabantuy uzdırıldı.
Saba rayonında bu bäyräm 11 iyun könne ütte. Bäyrämne rayonnıñ iñ yaxşı folklor törkemnäre katnaşındagı iskitkeç matur tamaşa açıp cibärde. Annarı avıl xucalıgı aldıngıların kotlau tantanası uzdı. Bäyräm konsertınnan soñ milli köräş buença yarış başlandı. Absolyut batır isemenä Ezmä avılınnan Azat Galiev laek buldı. Sport söyuçelär voleybol, mini-futbol, kul köräşe, ger kütärü, şaşka, şaxmat kebek uennarda katnaştı. Tatarstan rayonnarında Sabantuylar uzdı
Tatar din ähelläre forumı başlandı
15 iyun irtännän alıp, kön dävamında başkalabızga yözlägän din ähelläre cıeldı. Kazanda ikençe tapkır uzdırıluçı Bötenrossiya tatar din ähelläre forumında katnaşırga kilüçelär iñ başta Bötendönya tatar kongressında terkälü üttelär. “Milli tormış häm din” dip ataluçı forumga - isemennän ük kürengänçä, tatar xalkınıñ bügengese häm aldagı yazmışı öçen zur ähämiyatkä iya çaraga kildek bez», - dilär din ähelläre. Tatar din ähelläre forumı başlandı
ПoдпиcaTbcя Ha: CooбщeHия (Atom)