text:
Pötr İlyiç Çaykovski
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Pötr İlyiç Çaykovskiy (Rusça ПëTp Илbич ЧaйkoBckий) - romantik çorğa qarağan rus kompozitorı.
Çaykovskiy dönyaküläm şöhrät qazana. Biograf yazuçı Anthony Holden assızıqlawınça, Çaykovskiyğa qädär rus muzıkası xalıq cırlarınnan häm kapella yañğırawlarınnan torğan. Şulay uq Çaykovskiy berençe tapqır çit il tıñlawçısın rus muzıkası belän tanıştıra. Mäsälän, Mixail Glinka (Mиxaил ГлиHka) üz tormışında berdänber tapqır çit il konsertın Parijda birä.
Tormışı[үзrәpTү]
Pötr Çaykovskiy 1840 yılnıñ 7 mayında xäzerge Udmurtiä respublikasınıñ Votkinsk şähärendä dönyağa kilä. Ätise – İlya Petroviç şaxta injenerı, änise – fransuz tamırınnan bulğan Aleksandra Andreyevna Assier. Çaykovskiy öyendä pianino tawışı tuqtmağan. Pötr berençe muzıka däreslären 5 yäşendä başlıy. Öç yıl eçendä ul notalarnı uqıtuçısı däräcäsendä uqıy alırday yuğarılıqqa kütärelä.
1850 yılda Çaykovskiy Sankt-Peterburgnıñ Xoquq mäktäbenä kerergä dip äzerlek klassların ala başlıy. 1858 yılğa xätle ul şul mäktäpne tämamlıy. Şunnan soñ ul Yustitsiä Ministrlığına bilgelänä. Bu eşne ul öç yıl däwamında alıp bara.
1862 yılda Çaykovskiy Anton Rubinstein qulı astında muzıka däreslären ala başlıy.
1891 yılda Çaykovskiy konsertları belän AQŞnı qolaçlıy. Carnegie Hall açılu tantanasında ul Slavonic March äsären başqara.
1893 yılda Çaykovskiyğa Cambridge universitetınıñ Muzıka fännäre doktorı däräcäse birelä.
Kompozitor 1893 yılda dönya quya.
Şäxsi tormış[үзrәpTү]
Ozaq yıllar däwamında Çaykovskiy icatın öyränüçelär anıñ gomoseksual sıyfatların tikşerep kildelär. Bu ezlänülär Sovet xökümäte waqıtında ber çiktän ikençe çikkä taypıla. Läkin, närsä genä bulsa da, 1870nçe yıllar tiräsendä Çaykovskiy ğäilä qoru teläge belän yana başlıy.
Ozaq yıllar buyınça Çaykovskiyğa emotsianäl yaqtan zur teräk bulıp Nadejda fon Mek tora. Bu xatın belän ul berqayçan da oçraşmasa da, anıñ patornatı häm finans yärdäme belän dönya kürä. Alarnıñ küpsanlı xatları Çaykovskiyneñ şäxsi tormışı turında bay mäğlümatlnı açıqlıy.
Töp äsärlär[үзrәpTү]
- Romeo häm Juillet
- Könbatış Sonata
- 1812 yıl Uvertyurası
- Slaw Marşı
- Çikläwek Watuçı (The Nutcracker)
- Yevgeni Onegin
- Berençe Pianino Konsertı
- İolanta


c: text/html

text:
Resim Bul » Arama » Öktay Usta
Yardım mı gerekiyor? Arama » Öktay Usta ile ilgili arama sonuçları :
Açma Tarifleri Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ağlayan Kek Oktay Usta, Ağlayan Pasta Oktay Usta, Akıtma Tarifi Oktay Usta, Akıtmanın Yapılışı Oktay Usta, Ali Nazik Oktay Usta, Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Tümünü Gör
Ağlayan Kek Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ağlayan Pasta Oktay Usta, Akıtma Tarifi Oktay Usta, Akıtmanın Yapılışı Oktay Usta, Ali Nazik Oktay Usta, Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Tümünü Gör
Ağlayan Pasta Oktay Ustaİlgili Aramalar : Akıtma Tarifi Oktay Usta, Akıtmanın Yapılışı Oktay Usta, Ali Nazik Oktay Usta, Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Tümünü Gör
Akıtma Tarifi Oktay Ustaİlgili Aramalar : Akıtmanın Yapılışı Oktay Usta, Ali Nazik Oktay Usta, Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Tümünü Gör
Akıtmanın Yapılışı Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ali Nazik Oktay Usta, Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Tümünü Gör
Ali Nazik Oktay Ustaİlgili Aramalar : Alman Pastası Oktay Usta, Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Tümünü Gör
Alman Pastası Oktay Ustaİlgili Aramalar : Arabaşı Çorbası Oktay Usta, Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Tümünü Gör
Arabaşı Çorbası Oktay Ustaİlgili Aramalar : Armut Tatlısı Oktay Usta, Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Tümünü Gör
Armut Tatlısı Oktay Ustaİlgili Aramalar : Arnavut Böreği Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Tümünü Gör
Arnavut Böreği Oktay Ustaİlgili Aramalar : Arnavut Ciğeri Oktay Usta, Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Tümünü Gör
Arnavut Ciğeri Oktay Ustaİlgili Aramalar : Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Usta, Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Tümünü Gör
Arnavut Ciğeri Tarifi Oktay Ustaİlgili Aramalar : Arpa Şehriye Pilavı Oktay Usta, Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Tümünü Gör
Arpa Şehriye Pilavı Oktay Ustaİlgili Aramalar : Avcı Böreği Oktay Usta, Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Tümünü Gör
Avcı Böreği Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ayran Aşı Çorbası Oktay Usta, Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Tümünü Gör
Ayran Aşı Çorbası Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Usta, Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Tümünü Gör
Ayva Reçeli Nasıl Yapılır Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ayva Reçeli Oktay Usta, Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Tümünü Gör
Ayva Reçeli Oktay Ustaİlgili Aramalar : Ayva Tatlısı Oktay Usta, Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Tümünü Gör
Ayva Tatlısı Oktay Ustaİlgili Aramalar : Bakla Yemeği Oktay Usta, Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Tümünü Gör
Bakla Yemeği Oktay Ustaİlgili Aramalar : Baklava Nasıl Yapılır Oktay Usta, Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Tümünü Gör
Baklava Nasıl Yapılır Oktay Ustaİlgili Aramalar : Baklava Oktay Usta, Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Tümünü Gör
Baklava Oktay Ustaİlgili Aramalar : Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Usta, Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Tümünü Gör
Baklava Şerbeti Nasıl Yapılır Oktay Ustaİlgili Aramalar : Balık Çorbası Oktay Usta, Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Buğday Salatası Oktay Usta, Tümünü Gör
Balık Çorbası Oktay Ustaİlgili Aramalar : Barbunya Pilaki Oktay Usta, Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Buğday Salatası Oktay Usta, Bulgur Pilavı Nasıl Yapılır Oktay Usta, Tümünü Gör
Barbunya Pilaki Oktay Ustaİlgili Aramalar : Bazlama Tarifi Oktay Usta, Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Buğday Salatası Oktay Usta, Bulgur Pilavı Nasıl Yapılır Oktay Usta, Bulgur Pilavı Oktay Usta, Tümünü Gör
Bazlama Tarifi Oktay Ustaİlgili Aramalar : Bezelye Yemeği Oktay Usta, Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Buğday Salatası Oktay Usta, Bulgur Pilavı Nasıl Yapılır Oktay Usta, Bulgur Pilavı Oktay Usta, Çanak Köfte Oktay Usta, Tümünü Gör
Bezelye Yemeği Oktay Ustaİlgili Aramalar : Biber Dolması Oktay Usta, Biftek Nasıl Pişirilir Oktay Usta, Biftek Tarifi Oktay Usta, Bisküvili Pasta Oktay Usta, Bisküvili Pasta Tarifleri Oktay Usta, Bisküvili Tatlılar Oktay Usta, Börek Çeşitleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Oktay Usta, Börek Tarifleri Resimli Oktay Usta, Börekler Oktay Usta, Börülce Salatası Oktay Usta, Brokoli Çorbası Oktay Usta, Browni Oktay Usta, Browni Tarifi Oktay Usta, Buğday Çorbası Oktay Usta, Buğday Salatası Oktay Usta, Bulgur Pilavı Nasıl Yapılır Oktay Usta, Bulgur Pilavı Oktay Usta, Çanak Köfte Oktay Usta, Çaylı Kek Oktay Usta, Tümünü Gör
En Popüler Kategoriler
Ayakkabı(1,437)
Ödev Kapakları(916)
Cep Telefonu(1,249)
Galatasaray(2,048)
Fenerbahçe(1,989)
Adidas(1,268)
Köpek(1,581)
Çanta(1,242)
Dövme(1,142)
iPhone(3,449)
Omegle(146)
Atatürk(1,304)
Çağatay Ulusoy(525)
Pepee(988)
Zayıflama(941)
Acun Ilıcalı(928)
Barbie(962)
Wolfteam(902)
Beyblade(583)
Cami(595)
- Tümünü Göster (111)
- Acun Ilıcalı
- Adidas
- Anne Hathaway
- Anneler Günü
- Araba Oyunları
- Atalay Demirci
- Atatürk
- Audi
- Ayakkabı
- Ayasofya
- Babalar Günü
- Babet
- Barbie
- Battlefield
- Baykuş
- Beşiktaş
- Beyblade
- Bileklik
- Bisiklet
- BlackBerry
- Bubbles
- Bungalov
- Burcu Esmersoy
- Burun Estetiği
- Çağatay Ulusoy
- Call Of Duty
- Cami
- Can Bonomo
- Çanta
- Casio
- Cep Telefonu
- Çikolata
- Converse
- Counter Strike
- Datça
- Deprem
- Dövme
- Ejderha
- Eurovision
- Fenerbahçe
- Floransa
- Galatasaray
- Gözlük
- Güneş Yanığı
- Halil Sezai
- Hamam Otu
- Harlem Shake
- Heidi Klum
- Honda
- Hyundai
- iPhone
- İstanbul
- İtalya
- Ivana Sert
- Jeneratör
- Jennifer Lawrence
- Jennifer Lopez
- Justin Bieber
- Kapadokya
- Kedi
- Kim Kardashian
- Klima
- Kol Düğmesi
- Kolye Ucu
- Köpek
- Küpe
- Land Rover
- Megan Fox
- Mehmet Ali Birand
- Meryem Üzerli
- Metin2
- Milano
- Murat Dalkılıç
- Mustafa Ceceli
- Napoli
- Nokia
- Nur Yerlitaş
- Ödev Kapakları
- Oktay Usta
- Omegle
- Orkide
- Oscars
- Parmak İzi
- Pepee
- Philips
- Pırlanta
- PlayStation
- PSY
- Rihanna
- Roma
- Saç Ekimi
- Samsung Galaxy S4
- Sevgililer Günü
- Sicilya
- Sindirella
- Sinem Kobal
- Sırt Çantası
- Sivilce
- Survivor
- Swatch
- Tarkan
- The Sims Social
- TP-Link
- Tüp Bebek
- Üniversite
- Uzay
- Venedik
- Wolfteam
- Yılbaşı
- Yüzük
- Zayıflama
Yeni Katılan Kullanıcılar
Hacı Bozan Bozkurt 1 yıl önce
Mustafa Bebo Korkmaz 1 yıl önce
Alp Özbek 1 yıl önce
Veysel Bölükgiray 1 yıl önce
Ali Can Kaya 1 yıl önce
Muhsin Zaim 1 yıl önce
Umut Kılıçer 1 yıl önce
Burcu Işık 1 yıl önce
Emre Karahan 1 yıl önce
Ebru Demir 1 yıl önce
Nurhan Zabun 1 yıl önce
Romeo Jonnh 1 yıl önce
Can-ı Ahval 1 yıl önce
Ozan Karasu 1 yıl önce
Berke Şahin 1 yıl önce
Son Yapılan Yorumlar
Aygün Eda Fadime yürü be kim tutar seni oooooooooooooooooooooooooo...
Gülsüm Mendi GaLaTaSaRaYlIyIm ...
Ahmet Kahraman Asss...
Yunus Emre Coban En büyük Fener asıl galatasayar geri...
Cemal Özdemir sala k ...
Gulay Yıldıran Kocacınar ÖRNEK...
Gulay Yıldıran Kocacınar LOGO...
Gulay Yıldıran Kocacınar EJDERHA LOGO...
Sebnem Ersoy Akdeniz ilginç tasarımlar benim daha çok ilgimi çekiyor...
Sebnem Ersoy Akdeniz harika ...
Sebnem Ersoy Akdeniz çook güzel ...
Sümeyye YıLmaz spor bot istiyorum, tam benlik bunlar :D...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Timişoara
Timişoara (Romança: Timişoara, Almança: Temeswar/Temeschwar/Temeschburg, Macarça: Temesvár, Serbçä: Temišvar, Törekçä: Tamışvar-Temeşvar) ul Batış Romaniada Banat töbägendä Timiş cirlegeneñ ber şähäre.
Şähär iseme Timişel yılğa isemennän çıqtı, wä bügen bu yılğa Bega isemen yörtä.
ЭчTәлek
Taríx[үзrәpTү]
- 1019 – Bízantí imperatorı Basil II Timisoara qalasın sala, ul şähär Dibiscos/Bisiskos/Tibiskos/Tibiskon/Timbisko/w.b. isemnär belän istälängän. Qayber taríxí istäleklär bu yıl belän kileşmilär.
- 1154 – Şähärgä Karlowitz şähärennän âl-İdrisi atlı Ğäräp cäğräfiäçe kilä, wä şähärne «baylıq birüçe... şatlıq şähäre» dip atí.
- 1241 – Qalanı Tatarlar cimerälär dilär, monda Moğol ğäskärlären añlarğa kiräk inde.
- 1307 – Macarstannıñ Charles I taştan yaña qala sala wä üz xanlığınıñ başqalası itep quya.
Xalıq[үзrәpTү]
2000. yılda uzğan canisäp buyınça şähärdä 329,554 keşe yäşi. Şähär xalqı küpmillätle, anda Alman, Macar, Serb, İtalian, Fälistin wä Yunan millätlärennän keşelär yäşi.
Mädäniät[үзrәpTү]
Şähär küpmillätle buluına säbäple, ul küpmädäniätle dä.
Şähärgä Parisdan Eifel kilep Bega arqılı küper salğan ide.
Päräwezdä[үзrәpTү]


text:
yahoo film serial feriha ep 73 online, film yahoo film serial feriha ep 73 online subtitrat, film yahoo film serial feriha ep 73 subtitrat in romana, filmul yahoo film serial feriha ep 73 online, descarca yahoo film serial feriha ep 73, vizioneaza yahoo film serial feriha ep 73, subtitrare yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 calitate hd, filme online, seriale online, vezi yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 HD, download yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 torrent, descarca yahoo film serial feriha ep 73, vezi online yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 subtitrat, yahoo film serial feriha ep 73 youtube, yahoo film serial feriha ep 73 gratis, yahoo film serial feriha ep 73 film, yahoo film serial feriha ep 73 full, yahoo film serial feriha ep 73 film online, yahoo film serial feriha ep 73 2013, yahoo film serial feriha ep 73 2012, yahoo film serial feriha ep 73 online subtitrat, Traducere yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 mp3, yahoo film serial feriha ep 73 peteava, ver yahoo film serial feriha ep 73 online, yahoo film serial feriha ep 73 peliculas online, yahoo film serial feriha ep 73 subtituladas, descargar yahoo film serial feriha ep 73, descargar peliculas, yahoo film serial feriha ep 73 blu ray, pelicula yahoo film serial feriha ep 73, series online, series yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 temporada, vezi online yahoo film serial feriha ep 73, yahoo film serial feriha ep 73 - trailer, yahoo film serial feriha ep 73 voyo.ro, yahoo film serial feriha ep 73 videoclip, yahoo film serial feriha ep 73 dvdrip, yahoo film serial feriha ep 73 xvid, yahoo film serial feriha ep 73 torrent, yahoo film serial feriha ep 73 torent, yahoo film serial feriha ep 73 2013, yahoo film serial feriha ep 73 integral, yahoo film serial feriha ep 73
Filme Online Gratis, Seriale Online gratis, Seriale tv online, Emisiuni tv online, Desene Animate Online, Videoclipuri online
Filme online gratis subtitrate
Acest site a fost creeat pentru TINE ! Acum si aici te poti delecta cu cele mai noi filme online gratis. Toate filme online sunt subtitrate in romana
Seriale online gratis
Site-ul subtitrat.seriale-filme.com iti mai ofera spre vizionare gratis si seriale online absolut gratuite. Toate serialele online sunt subtitrate in romana
Desene animate online subtitrate in limba romana
Pentru cei mici avem si desene animate online, subtitrate in romana
Vizionare placuta!


text:
Alupka
Alupka (ukraince Aлyпka, rusça Aлyпka) — Qırım dağlarınıñ cenübiy capında, Ay Petriniñ eteginde bulunğan bir şeerdir, belli kurort.
Münderice
Coğrafiya[deñiştir]
İklim[deñiştir]
Yanvarnen fevral aylarınıñ orta arareti +3.. +4°C, avgustnıñki +24,6°C. Yağanaqlarnıñ orta yıllıq derecesi — 400 mm, yıllıq küneşli saatlarnıñ orta miqdarı — 2150, avanıñ nisbiy dımlılığı — 69 %. Yuvunuv mevsimi marttan oktâbrgece devam ete (suv arareti tahminen +22.. +28°C).
Tarih[deñiştir]
Zemaneviy Alupka topraqlarında insannıñ yerleşmeleri milâttan evel VIII biñyıllıqta peyda oldı. Şeer Alubika adınen birinci kere 960 senesi añıldı. XIV-XV asırlarda bu yerde cenevizlerniñ Lupika adlı qaleçik buluna edi. 1475-1774 seneleri Alupka osmanlılarnıñ akimligi altında edi. Qırım Rusiye eline keçkenden soñ (1783), Alupka R. Potömkinniñ mülkü edi. 1823 senesi ise, mında saray qurdurğan Mihail Vorontsovnıñ saipligine keçti. XX asırnıñ başından Alupka belli kurort oldı. Bu yerge devalanmağa, raatlanmağa Födor Şalâpin, Maksim Gorkiy, Valeriy Brüsov, İvan Bunin, Lesâ Ukrainka ve başqaları kelgen ediler.
1938 senesi Alupkağa şeer statusı berildi.
Naqliye[deñiştir]
Şeer Yaltadan 17 km uzaqlıqta buluna. Qırımnıñ merkezi ve diger meskün yerlerine Alupka Aqyar-Yalta-Aqmescit-Kefe avtotrassası vastasınen qavuşa.
İçtimaiy saa[deñiştir]
Şeerde eki umumtasil ve bir dane muzıka mektepleri, hastahane, eki kitaphane, eki musafirhane, medeniyet merkezi bar.
Mahsus itibarğa lâyıq yerler[deñiştir]
Şeerniñ meşur yerlerinden Vorontsov sarayını ve onıñ etrafındaki parknı añmaq lâzim.
Alupkada doğğan II Cian cenkiniñ iştirakçisi, uçucı Amet-han Sultannıñ müzeyi bar.
1972 senesi şeerde terek ve çalılarnıñ eki yüzden ziyade çeşitten ibaret olğan park açıldı.
Bağlantılar[deñiştir]
- Alupka malümat portalı
- "Bütün Qırım avuç üstünde" saytı Alupkada raatlanuv aqta er angi malümat
Atıflar[deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Nyu York
- Bu maqale Nyu York şeeri aqqındadır. Ştat içün Nyu York (ştat) maqalesini baqıñız.
Nyu York (inglizce New York City) — Amerika Qoşma Ştatlarınıñ eñ büyük şeeri ve dünyanıñ eñ büyük şeerlerinden biridir. Ealisiniñ sayısı 8 244 910 (2011 senesi)[1]. Nyu York aglomeratsiyasında 18,9 million adam yaşay. Şeer Atlantik okeannıñ yalısında, Nyu York ştatınıñ cenüp-şarq parçasında buluna. Yüz yıldan berli dünyanıñ eñ müim ticaret, maliye, siyaset ve medeniyet merkezlerinden biridir. Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ baş merkezi Nyu Yorktadır.
Tüpyazılar[deñiştir]
- ↑ Roberts S. Population Growth in New York City Is Outpacing 2010 Census, 2011 Estimates Show // The New York Times. — 2012 aprel 5.


text:
Böyek Bolğar ile
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Böyek Bolğar ile — (viz. Πaλaιά MeYάλn BouλYapίa; bolg. Beлиka Бълrapия) — hunnar däwläte tarqalğannan soñ Könçığış Awrupada barlıqqa kilgän bolğarlar qäbiläläreneñ berläşmäse, bolğarlarnıñ tarixi däwläte, başqalası Fanagoriädä urnaşqan bulğan. Böyek Bolğar ilendä şulay uq başqa xalıqlar da yäşägän (fin-uğır telle xalıqlar h.b.).
Böyek Bolğar ile 512 yılda tözelep, 679 yılda xäzärlär basımı astında tarqala.
ЭчTәлek
Nigez salu[үзrәpTү]
VI ğasırnıñ 80 nçe yıllarında Azaq buyı bolğarların häm alarğa qärdäş başqa qäbilälärne Törki qaxanlığı üzenä buysındırğan. Läkin bu könçığış törkilärenä qarşı köräştä bolğarlar, bergä oyışıp, qäbilälärneñ zur häm qüätle berlegen tözi alğannar. Bu berlek tarixta Böyek Bolğar digän isem belän mäğlüm. Bolğarlarnı berençe bulıp berläştergän keşe Dulo ıruınnan çıqqan kenäz Orğana ikänlege bilgele (üz waqıtında hunnarnıñ başlığı, dähşätle Attila da şuşı ıruğa qarağan).
Däwlät urnaştıruı[үзrәpTү]
Böyek Bolğar ile Azaq buyı, Donnıñ tübänge ağımındağı häm Taman yarımutrawındağı cirlärne biläp torğan. Başqalası Tamandağı elekke grek şähär-portı Fanağuris (Fanağöriä) bulğan. Tamatarxa da zur şähärlärdän sanalğan, soñraq rus çığanaqlarında ul Tmutaraqan' iseme belän mäğlüm.
Xalıq[үзrәpTү]
Däwlätneñ xalqı yarım küçmä tormışta yäşägän. Don buylarında küçmälärneñ cäyläwläre tezelep kitkän bulğan. Qayberläre yılğa buylap ber, ber yarım çaqrımnarğaça suzılğan. Läkin keşelärneñ küpçelege daimi awıllarda häm cir öyemnäre belän äyländerep alınğan nığıtmalı şähärlärdä yäşägän. Alarnıñ qayberläre taş stenaları 7 metrğa qädär qalınlıqqa citä torğan çın kirmän räweşendä bulğan. Tirmälärdä dä, öylärdä dä yäşägännär. Tik tirmälär küçenep yörü öçen genä tügel, ä awıllarda, xätta şähärlärdä utraq kön itü öçen dä caylaştırılğannar. Bu urta ğasırlardağı böten küçmälär dönyası öçen xas bulğan. Älege awıllar häm toraqlar, matdi kul'turanıñ başqa tör qaldıqları belän bergä, Saltı-Mayaq arxeologik kul'turasın täşkil itälär. Älege kul'turanıñ iseme ike borınğı istälek: Ukrainanıñ Xarkov ölkäsendäge Saltovo (Saltı) qäberlege häm Woronej ölkäseneñ Mayaq şähärlege atamalarınnan yasalğan. Gärçä Saltı-Mayaq Xäzär qaxanlığınıñ däwlät kul'turası sanalsa da, asılda anı borınğı bolğarlar häm alannar tözegän, şuña kürä ul ber ük däräcädä Böyek Bolğar kul'turası dip tä sanala. Älege kul'turağa, awıl häm yort qaldıqlarınnan tış, küp sanlı qäberleklär, törle-törle xezmät häm suğış qoralları, könküreş äyberläre, balçıq häm pıyala sawıt-saba, bala uyınçıqları h. b. kerä. Alar barısı da yarıysı uq bay, aldınğı mädäniät, nıq üskän iqtisad, xärbi eşlärneñ yuğarı däräcädä buluı turında söyli.
Yazuı[үзrәpTү]
Borınğı bolğarlar run yazuın da üzläştergännär. Ul monda Xäzär ile aşa Törki qaxanlığınnan kilep citkän. Siräk-miräk bulsa da, täñkä aqçalar da tabılğalıy. Alar başlıça VIII—X ğasır başında suğılğan ğäräp dirhämnäre häm öleşçä Vizantiä aqçaları. Saltı-Mayaq kul'turası VIII—IX ğasırlarnı eçenä ala.
Bez qısqaça tanıştırğan kul'tura urta ğasırlar başındağı Yevraziä törkiläreneñ iñ zur arxeologik kul'turalarınnan berse bulıp isäplänä. Soñraq ul İdel bolğarları mädäniäte nigez taşlarınıñ bersenä äwerelgän.
Qubrat xan[үзrәpTү]
632 yılda Böyek Bolğar däwläteneñ xanı bulıp Orğananıñ ber tuğanınıñ ulı Qubrat täxetkä utırğan. Qayber çığanaqlarda, mäsälän, Vizantiä tarixçısı İoann Nikuisskiy xronikasında Qubrat çuqındırılğan häm Vizantiädä imperator İrakliy sarayında tärbiä alğan dip birelgän.
Läkin qayber tarixçılar bu xäbärgä şik belderälär häm Qubrat tügel, ä anıñ ağası Orğana Konstantinopol'dä yäşägän häm çuqındırılğan dip raslıylar. Qubrat isä mäcüsi bulıp qalğan, ul waqıtlardağı barlıq törkilär kebek ük Täñregä tabınğan («täñrelek» — ber allalıqnıñ başlanğıç forması ul), citmäsä törki süze belän «xan» dip atalğan häm iseme dä törkiçä bulğan. Osta säyäsätçe häm talantlı ğäskär başlığı bulğan Qubrat üzäkläşterelgän däwlät tözi alğan, häm şul çor çığanaqlarında bu däwlät xaqlı räweştä «Böyek» dip zurlap yörtelgän.
Qubrat VII yözneñ 50 nçe yıllar axırı—60 nçı yılları başında ülgän (qayberäwlär irtäräk, tögälräk waqıtnı kürsätälär—642 yılda, dilär). Anıñ üleme çınında üze tözegän berläşmäneñ yäşäwdän tuqtawına kitergän. Ğomumän, mondıy arada barlıqqa kilgän däwlätlär, nindi genä yañğırawıq kemnär belän atalmasınnar, qüätle monarx xakimlek itkändä genä yäşi alğannar häm ul ülügä, qağidä bularaq, tarqalğannar, cimerelgännär. Böyek Bolğar belän dä şulay bulğan.
Qubratnıñ ulları[үзrәpTү]
Vizantiä monaxı Täwbäçe Feofannıñ 810—815 yıllarda terkäp qaldırğan yılyazmasında ber borınğı bolğar riwayäte kiterelä. Anda söylängänçä, Qubratnıñ biş ulı bula. Ul alarğa hiçqayçan ber-bersennän ayırılmasqa, başqalar östennän xakimlek itü häm qollıqqa töşmäs öçen härçaq berdäm yäşärgä wasiät äytep qaldıra. Bu riwäyät soñraq könbatışta kiñ tarala. Anda şundıy ber waqiğa kiterelä: menä xan, ülär aldınnan, ulların üz yanına çaqırta, alarğa ber bäyläm sıyıq tal çıbığı kiterergä quşa häm härqaysına şul bäylämne sındırıp qararğa boyıra. Berse dä buldıra almıy. Şunnan soñ xan bäylämnän ber çıbıq suırıp ala da ciñel genä sındırıp birä. Menä, di ul, bäylämne yäş, köçle keşe dä sındıra almadı, ä ayırım ber çıbıqnı ülep yatuçı xälsez qart ta sındırdı. Tormışta da näq şulay: bergä tuplanğan bolğarlarnı berkem ciñä almas, ä ayırılğan här urdanı doşman ciñäçäk häm üzenä buysındıraçaq.
Riwäyättä Qubrat ullarınnan öçeseneñ iseme atalğan: ölkäne — Batbay, ikençese— Qotrağ, öçençese — Asparux (ike keçeseneñ isemnäre kürsätelmägän). Ämma xäzärlär häm protobolğarlar tarixın tikşerüçe M. İ. Artamonov häm S. A. Pletneva, tarixi çığanaqlarğa nigezlänep, Qubratnıñ ike genä ulı: Batbay belän Asparux qına buluın raslıylar. Qotrağ isemen alar bolğar qäbilälärennän berse qotrağlar belän bäylilär. Ğomumän, xannıñ biş ulı turındağı riwäyät Böyek Bolğar ilendä bulğan biş etnik törkem, biş ere qäbiläne gäwdäländerä.
«Böyek Bolğar ile» warisları[үзrәpTү]
Bu çorda Böyek Bolğar cirläre könçığıştan höcüm itep toruçı xäzärlär tarafınnan nıq kimetelgän bulğan. Qubratnıñ ulları Qawqaz aldı tiräsendäge könyaq töbäklärgä genä xuca bulıp qalğannar.
- Batbayğa Quban buyı cirläre, Asparuxqa şul yılğanıñ yuğarığı ağımı buyları häm xäzerge Stavropol' qalqulığı tigän.
Xäzärlär bolğarlarnı torğan sayın qısrıqlağannar.
Dunay Bolğäriäse barlıqqa kilüe[үзrәpTү]
- Asparux onağurlar qBolğarbiläse belän könbatışqa taba küçenep kitkän: başta Dunay yılğası tamağına barıp utırğan, monda aña elegräk ayırılıp kitkän bolğar qäbiläläre — qutriğurlar häm bu yaqlarğa küptän tügelräk töplängän slavyannar kilep quşılğannar. Bolğarlarnıñ qüätle suğışçan oyışması slavyannarnı da üz eçenä alğan, häm alar tizdän, qüätle berlekkä tuplanıp, Vizantiäneñ 50 meñle ğäskären, yağni şul çordağı iñ zur daimi armiäne tar-mar itkännär.
Bu xäl 679 yılda bulğan, ike yıldan soñ, 681 yılda, könbatışta yaña bolğar däwläte—başqalası Plisqa şähäre bulğan Dunay Bolğäriäse barlıqqa kilgän.
Bolğar xannarı dinastiäse ildä 300 yılğa yaqın — başta 816 yılğa qädär Asparux, annarı Omutarx näselläre xakimlek itkän. Läkin aqrınlap bolğarlarnıñ slavyanlaşuı köçäyä barğan, 865 yılda slavyan Boris (852—889) patşalıq itkändä ük inde xristian dine qabul itelgän, ä 894 yılda bertuğan Kirill häm Mefodiylar uylap tapqan slavyan yazuı kirillitsa ğämälgä kertelgän. Slavyan tele räsmi töstä çirkäw häm däwlät tele bulıp äwerelgän. Törki telle bolğarlar belän könyaq slavyannar arasındağı etnik ayırma aqrınlap yuqqa çıqqan. Asılda, bolğarlar küp sanlı slavyannar tarafınnan yotılıp betkännär, tik alarnıñ ataması ğına etnonim—xalıq iseme bulıp saqlanıp qalğan.
Batbay warisları[үзrәpTү]
- Qubrat xannıñ ölkän ulı Batbay Tönyaq Qawqazda üz cirlärendä torıp qalğan häm xäzärlärgä buysınğan. Tora-bara anıñ citäkçelegendäge bolğarlar, yağni quban bolğarları, «qara bolğarlar» dip atala başlağannar. Bügen alar belän xäzerge qaraçaylar (qaraçalılar) häm balqar xalıqların bäylilär. «Bolğar» häm «balqar» süzläreneñ yaqınlığına iğtibar itegez. «Qara» süze ğomumän törki telle küp kenä xalıqlarğa xas üzençälek. Ul alarnıñ qara tutlı bulularınnan alınğan. Mäsälän, qaraçalardan tış qara nuğaylar, bezgä mäğlüm qara xäzärlär, qara qıtaylar bulğan (qara qıtaylar—alar qıtaylar tügel, ä VI—VIII yözlärdä tönyaq-könçığış Qıtayda yäşägän törki qäbilälär). Şunısın da äytergä kiräk, fändä mäğlümlek alğan Pereşçepkino xäzinäse dä — altın häm kömeş sawıtlar, qimmätle qorallar, bizänü äyberläre, altın yözeklär h. b.— Batbay iseme belän bäyle. Ul Poltawa ölkäseneñ Keçe Pereşçepkino awılı yanında tabılğan.
İdel Bolğarı — Qotrağ warisları[үзrәpTү]
Elegräk yıllarda bolğarlarnıñ Qotrağ citäkçelegendäge öçençe törkeme Qubrat ülgännän soñ Urta İdel buyına kitkän dip yazalar ide. Läkin andıy xanzadäneñ bulmawı, ä qotrağlar qäbiläse genä yäşäwe fändä isbatlandı inde. Şunıñ östenä, arxeologik tikşerenülär kürsätkänçä, Tatarstan yaqlarına bolğarlar VII ğasır urtasındağı bez taswirlağan waqiğalardan soñ uq kilep çıqmağannar äle. Azov buyında häm şul tirä töbäklärdä qalğan bolğarlar xäzär qäbiläläre berläşmäsenä kergännär häm alar belän, ayırata alannar belän berlektä, yuğarıda äytelgän Saltı-Mayaq arxeologik kul'turasın barlıqqa kitergännär häm VIII yöz azağına tikle diärlek şunda yäşägännär.
Urta İdel buyına, Tatarstan cirenä häm aña yänäşä könyaq häm könyaq-könbatış ölkälärgä bolğarlar näq menä VIII yöz azaqlarında — IX yöz başlarında kilep utırğannar häm monda İdel buyı Bolğar däwläte barlıqqa kilgän.
Monı da qarağız[үзrәpTү]
- Bolğar bizäleş sänğäte
- Bolğar çigä asılması
- Bolğar
- Ağa bazar
- Bolğar-Rus kileşüläre
- İdel buyı Bolğar däwläte
- İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү]
- Bolğar däwläte
- ПoBecTb BpeMeHHыx лeT. M.-Л., 1950. Ч. 1-2; ПoлHoe coбpaHиe pycckиx лeToпиceй. M., 1949. T. 2; M., 1962. T. 1, Bып. 2.
- Boлжckaя Бyлrapия и Pycb. KaзaHb, 1986.


text:
Zıncırlı medrese
Zıncırlı medrese - Bağçasaraynıñ Salaçıq maallesinde qadimiy bir abidedir.
Beş asır evelsi Salaçıq I Meñli Geray tarafından “ilim maabit”ini qurmaq içün saylanğan edi – şimdi de Zıncırlı medreseni alicenap evlâtlar aynı böyle adlandıralar.
Hannıñ yıldız falcısı padişasına Allahnıñ emrini ayttı, Allah buyurğanına köre aynı bu yerde ilimler ögrenmek içün ev qurmaq kerek. Han Allahnıñ emrine tabi ola. Öyle efsanede tasvirlene. O, bütün şeer sakinlerge medrese qurulacaq yerde toplanmasını ve olarğa öyle sözlernen muracaat olmaqnı emir etti: “Allah yardımı ile bugün biz mında ilimler ibadethanesiniñ qurucılığını başlaymız. O bizge bu dünyada daa kemalatlı insan olmaq ve ahiret dünyanıñ Cennetine yol yapmağa yardım eter. Epimiz bütün küçümizni bu işniñ hızmetine berecekmiz.” Ve, öz sözlerni tasdıqlamaq içün birinci işni başladı. Olacaq medreseniñ temelini qoyğanda, han, yerni qaza edi, er kesnen beraber taş taşıy edi bina azır olğanda ise o, medreseniñ qapılarında balaban zıncırnı asmaqnı emir etti. Medreseniñ tantanalı açıluvında han ayttı: “Aqıl adamnı alicenap ete, aqıl kemalatnıñ yolu ise ilimnen bağlı… ilimni ürmet etmegen, han olsun ya da padişa, o bir şey temelli etip olamaz, erte ya da keç onı namussızlıq yeter. Men bu qapılarda zıncırnı asmağa emir etim, bu qapıdan kirgen er insan, kim de olsa, bu ilim mebatına kirip öz başını ilim ögünde egsin”. Ve han başını egip, birinci medresege kirdi.
“Zıncır” sözünden medrese öz adını aldı. Qapı üstünde ise şimdi de, arap tilinde yazı saqlandı: “Bu oquv yurtı Allah yardımı ile Meñli Geray han, Hacı Geray hannıñ oğlu, qurmağa emir etti. Allah onıñ hanlığını asır soñunace devam etsin, icriy 906 s.”
Zıncırlı Medresede er daim üç vasiyetke sadıq ediler: iman aqıllarğa yardım ete; tek bilgili sevimli ve sayğılı olacaq; akimiyet – bir şey, bilgisiz, imansız ükümet etse.
Birinci künlerden başlap mında ciddiy tertip, nizam ve oca-talebe arasında ürmet sezile edi.
Ocalıqqa Zıncırlı medresege tek temiz insaflı ve namuslı, duşmanlıqnı ve aqraba-dost bağlarını yoq etken, aqılı, istidatlı ve itibarlı olğan, ocalar sayıla edi. Mında eñ ihtisaslı alimler ders bere ediler. Oquv 10 yıl devam ete edi. Başqa medreselerde ise 20 yıl. Bu farq, Zıncırlı medresede programma şiddetli olğanını ayta.
Talebeler (sohtalar), tek başlanğıç tasili alğan (Qurannı oqumağa ve yazmağa bilgen) alçaq kursqa qabul oluna ediler. Başqa Qırım ya da Kavkaz medreselerni “Alibiya” kursundan bitirgen talebeler yüksek kursqa alına ediler ve arap tilinden mütehassıslar ola ediler. Arap tilinden ğayrı, sohtalar Qurannı ve Peyğamberimiz Muhammed (aleyhisselâm)nıñ sünnetini, osmanlı tilini, hattatnı, riyaziyatnı, söz ustalıqnı, mantıqnı, adliyecilikni, ahlâq aqqında ilimni ve şiir destelemekni, musulman felsefesini ve estetikanı ögrene ediler. 1867 senesi buña daa rus tilini qoştılar. Ondan ğayrı, sohtalar ustalıq sınıflarnı ziyaret ete ediler. Dersler er kün 7 saat devamında alıp barıla edi.
Zıncırlı medresede imamlarnı, ocalarnı, devlet hızmetçilerni azırlay ediler. Onıñ mezunları Şarq institutlarınıñ mezunlarınen bir derecede ediler.
Er yıl iyün ayında keçirilme imtianlar ötkerile edi, olardan soñ talebeler evlerine qayta ediler. Tatil oktâbr ayınace devam ete edi. Ramazan ayında da zıncırlılar oqumay ediler. Ondan ğayrı, er cuma künü olar evge bara ediler. Er yıl medresede 60-70 talebe oquy edi. Yaşları 11 ve yüksekçe. Olar 4-5 adam olıp odalarda yaşay ediler. Er odada baş talebe sayıla edi, o tertip olmaqnı ve kence arqadaşlarını baqa edi. Sohtalar medreseniñ paralarından baqıla ediler. Ocalarğa, yazıcığa da aylıqlar bu aqçalardan ayırıla edi. Tamir işleri alıp barıla edi. Zıncırlınıñ temellini qoydurğan I Meñli Geraynıñ mezarını da paralardan baqa ediler. 1890 senesi medreseniñ kitaphanesinde 800 ziyade kitap ve arap, fars, türk ve rus tillerinde elyazmalar bar edi.
Medreseniñ kârını tükânlar, evler, topraqlar ketire ediler. Bunıñ episini çeşit vaqıtlarda adamlar medresege bağışladı. Kerçek, II Yekaterina (45 rub. 60 kap.) ve III Aleksandr (5000 rub. binalarnıñ tamir işleri içün) qaldıra ediler.
1917 senesi Zıncırlı medreseniñ esasında İsmail Gasprinskiy adına Dar ül-Muallimin degen pedagogik institutı açıldı. Oña Yaqub Kemal reberlik ete edi. Oquv ceryanı 8 yıl devam ete edi. Bundan da ğayrı Milliy bediy tehnikum (Üner Sanai) açıldı. Çoq yıllar devamında onıñ yolbaşçısı Abdurefi Abiyev edi. İnstitutta çoq diqqat din meselesine ayırıla edi. İmamlarnı azırlamaq içün institut esasında 2 yıllıq kurslar açıldı. Er daim olğanı kibi, yataqhanede bedava 50 kişi talebeler yaşay ediler.
1920-nci yıllarnıñ başlarında Zıncırlı medreseni ve Han camini qapattırıldı. Olar Qırım MŞSCniñ mimarcılıq-arheologik cedveline alınğan.
Qırımtatar halqnıñ sürgünliginden soñ XX asırnıñ soñunda medreseniñ binalarında psihonevrologik dispanseri buluna edi.
Bugün Zıncırlı medrese Bağçasaray Devlet Tarihiy-Medeniy Qoruğına ait bir abidedir. Medreseniñ binalarında tamir işleri yapıla.
Bugünki alı[deñiştir]
Zıncırlı medrese, han dürbesi, İsmail Gasprinskiyniñ qurdurğan milliy mektep binası (şimdi Qırım Müftiligine ait) ve hanlıqqa ait diger binalar ile müim bir inşaat kompleksidir. Sovet idaresi devrinde çoq zararğa oğratılğan Zıncırlı medrese ve han dürbesi 2007-2009 seneleri Türkiye Cumhuriyetiniñ TİKA agentligi tarafından tamir işleri yapılğan. Qırım hanlarınen beraber, Qırım halqınıñ milliy liderleri İsmail Gasprinskiy, sürgünde ölgenden soñ Bağçasarayğa mezarları ketirilgen Amet Özenbaşlı ve Mustafa Edige Qırımal naaşları defin etilgen meydanı bugün qırımtatarlar tarafından bir milliy qabristanına çevirildi. TİKA tarafından tamir etilgen Hacı Geray dürbesi de Türkiye Cumhuriyeti devlet naziri Faruk Çelik ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Reis yardımcısı Meral Akşener de iştirak etken bir merasim ile 2009 senesi mayıs 18 künü ziyaretke açıldı.


text:
Toqtamış Han
Toqtamış (tam adı Nasıreddin Toqtamış Han; arap urufatında: طوقتامش; tatarca TykTaMыш, Tuqtamış, rusça ToxTaMыш; ?-1406) - 1380-96 arasında Altın Ordu hanı.
Toqtamış han, Altın Ordu hanlığınıñ temelcisi Batu Hannıñ babası, Cuçi Hannıñ 13-nci oğlu Toqay Timur tamırından kelgen Tuy Ocanıñ oğlu. Aq Ordu hanı Urus Han babasını öldürgen soñ, Samarqandğa qaçıp, Timurnıñ qatına sığındı. Timur Altın Ordu hanlığı özüne bağlı bir devlet olsun dep Toqtamışqa qol tuttı. Onıñ bergen desteginen Toqtamış, evelâ Aq Ordu hanı Timur Melikni 1377 senesinde yeñip şarqiy Deşt-i Qıpçaqqa, daa soñra 1381-de Qalqa uruşında Qıyat Mamaynı yeñip ğarbiy Deşt-i Qıpçaqqa akim oldı. Altın Ordu hanlığınıñ birligini yañıdan tekmilledi. 1382 senesinde Moskvanı zapt etti, rus knâzlarını bergige bağladı. Litvaniya ulu printsini yeñip, akimiyetini qazandı.
Toqtamış han Altın Ordu hanlığını quvetlendirgen soñ, Timurdan Harezmni Altın Orduğa bermesini istedi. Bu sebepnen Timurnen araları bozuldı. Toqtamış, 1387-de Timurnıñ akimiyetinde olğan Azerbaycanğa kirdi. Ertesi sene Timurnıñ oğlu Ömer Şeyhni yeñip, Timurnıñ topraqlarını yağmaladı. Lâkin, 1491 senesinde Qunduzca uruşında Timurğa yeñildi. Qıpçaq tamırlı, Memlük padişası Berquqqa elçiler yiberip Timurğa qarşı ittifaq qurdı. Şirvanğa basqın etip, şeerni yıqtı. 1395-te Terek uruşında Timurğa yeñilip, Qazanğa qaçtı. Altın Ordunıñ paytahtı Saray Berkeni zapt etken Timur, Toqtamışnıñ yerine Timur Qutluqnı han tayinlep keri qayttı. Timur qaytqan soñ, Toqtamış tahtnı qaytarmaq istese de, quvetli Noğay emirlerinden Edige Mırzanıñ destegini alğan Timur Qutluqqa yeñilip, Litvaniya ulu printsi Vitautasqa sığındı. Litvaniya askeriniñ desteginde ekinci cenkte de yeñilgen soñ, Sibirge qaçtı, anda bir qaç qıpçaq emirniñ qatında qaldı. Edige mırza onı 1406 senesinde tapıp öldürdi.
Menbalar[deñiştir]
- A. Melek Özyetgin, Altın Ordu, Kırım ve Kazan sahasına ait yarlık ve bitiklerin dil ve üslup incelemesi, TDK yayınları 1996
- Mustafa Kafalı, Altın Orda hanlığının kuruluş ve yükseliş devirleri, 1976


text:
London School of Economics
London School of Economics, LSE (London iqtisad häm säyäsät beleme mäktäbe) – 1895. yılda barlıqqa kilgän maxsus yuğarı belem birü yortı. Ul London Universitetı kollejları sistemasına kerä häm üniversitet däräcäsendä belem birä (BA, MA/MS, PhD). Bu mäktäb üzen dönyanıñ cämğiäwi fännär ölkäsendä äydäp baruçı institut dip atıy.
"The Guardian" gäzite işäpläwençä, LSE Böyekbritaniädä Oxford'tan qala ikençe yuğarı uqu yortı sanala.
LSE'da uqıp çıqqan Tatarstanlılar: Oskar Prokopyev - Qazan şähäre xakimiate başlığı urınbasarı, şähär xakimiate finans idaräseneñ başlığı [1] [2].


text:
Harvard universitetı
Harvard universitetı - AQŞnıñ Kembridc şähärendä (Massaçusetts ştatı) urnaşqan xosusıy universitet, Ürmäle göl ligası äğzası. 1636 yılda eşen başlap cibärgän, häm AQŞnıñ iñ qart universitetı bularaq sanala. Yäş din ähele Harvard iseme universitetqa 1639 yılnıñ 13 martında birelä.
Harvard kitapxanäsendä 15 millionnan artıq kitap saqlana. Zurlığı buyınça ul dönyanıñ Böyekbritaniä (British Library), Kongress (Library of Congress) häm Fransiä Milli kitapxanälärennän (Bibliothèque Nationale) genä qalışa. Harvard kitapxanäsendä tatar telendä yazılğan kitaplar da şaqtıy zur urın alıp tora. Monıñ belän berrättän tatar xalqınıñ tarixına bağışlanğan kitaplar da bar.
Harvard dönya universitetları arasında iñ zur "endowment" waqfına (fondına) iä. 2006 yılda anıñ küläme 29.2 milliard dollar täşkil itte.
Harvardta 2400 yaqın professor-uqıtuçı xezmät quya, 6,700 bakalavr häm 12,400 mağistr belem ala. Universitetnıñ räsmi töse – qızğılt şämäxä.


text:
Deşt-i Qıpçaq
Deşt-i Qıpçaq - Kavkaz Dağlarınıñ şimalinde, Turlanen Ertiş özenleri arasında qalğan topraqlarnıñ tarihiy adı. Deşt-i Qıpçaq (farsça دشت قپچاق) fars tilinden Qıpçaq Çölü olaraq tercime etile.
Ertiş özeni betinden ğarpqa doğru köçken Qıpçaqlar, bugünki Rusiye ve Ukrainanıñ cenüp betini alayın elge keçirdiler ve bu yerlerde köçebe bir devlet qurdılar. Qıpçaqlarnıñ bu yerde qurğan devletiniñ akim olğan topraqlar Deşt-i Qıpçaq dep aytıldı ve XVIII asırğa qadar qullanıldı. XIII asırda Moğollarnıñ Qıpçaq akimiyetine soñ bermesinden soñra bu yer Altın Ordu adını aldı. Deşt-i Qıpçaq adı da qullanılmağa devam etti. Deşt-i Qıpçaq topraqlarından deñişik yerlerge dağılğan Qıpçaqlarnıñ bir bölümi, Mısırda Bahriye Memlükleri olıp bilingen hanedannı qurdı.
Qırım Hanlığı qurulğanından soñ onıñ ükümdarları da öz unvanında Deşt-i Qıpçaq ismini qullandılar.


text:
Äxmädiyä
Äxmädiyä (Qadiani), dini cämğiät.
Hindstanda (Mirza Ğöläm Äxmädi Qadiani (Mirza Ghulam Ahmad of Qadi)(1835-1908) nigez sala. Äxmädiyä täğlimatı Qör'än häm Müselman (Sönnilär) ğänğänäse – traditsiälären tayana; tabiğäte quşılma tösmerdä – Möselman, Xristian häm başqa din wäkillärenä mönäsäbätle. Äxmädiyä tarafdarları raslawınça, oyışmağa nigez saluçı – Allahnıñ keşelek tarafına cibärelgän soñğı ilçese (Musa häm Ğäysädän soñ), päyğämbäre (näbi), ul üzendä Möselmannarnıñ mähdie, Xristian messiäse, Hind Krişnası wazifalrın tuplağan.
1 millionnan artıq tarafdarları bar, töp öleşe Paqstanda. Küp kenä Möselman mämläkätlärendä Äxmädiyä Möselman cämğiäte dip tanılmıy. İslam dönyası ligası Äxmädiyäne İslamğa qarşı doşman ağım bularaq bäyäläde.
Tatarstanda Äxmädiyä cämğiäte 1992. yılda terkälä.


text: Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) gezginler, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) torrent, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) full, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) 2012 Tek Link İndir, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) Rapidshare, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) bedava, Amerikan Pastası 7 Tek Link İndir (Aşk Kitabı – 2009 Türkçe Düblaj) no dvd crack


text:
Covanni Plano Karpini
Karpini Giovanni de Plano /karPİni djovanni de plano/, ul da del Plan del Carpine, (1182 — 1.04.1252[1]), Frantsiskannar ordenı monaxı, säyäxätçe.
1245 yılda Rim papası Innocenti IV anı mäğlümat tuplaw maqsatında Mongol imperiäsenä cirbärä. Carpini böyek qağanğa Papanıñ xatın tapşıra. Ul xatta Möselman xälifälegenä qarşı bergäläşep köräşü kileşüe tözü täqdim itelgän bula. Altın Urdada waqıtta Batu xan belän oçraşa, Qaraqorımda Ügädäy ulı Göyekneñ böyek qağan täxetenä utıru tantanasında qatnaşa (1246). İlçelek wazıyfasın ütägändä kürgännären tarixı yulyazma xezmätendä ("Libellus historicus") yazıp qaldıra. Anda Monğol İnperisenä bäyle bay mäğlümattan tış törle xalıqlar, ş.i. Bolğar, Qıpçaqlar turında da bäyän itelä.
iskärmälär[үзrәpTү]
- ↑ XeHHиr P.HeBeдoMыe зeMли. T.3, 43—49 b.


text:
Sofokles
Sofokles (grekshe: Eoφokλῆς; b.e.sh. 497/6 – b.e.sh. 406/5) A'yyemgi Gretsiyalı dramaturg ha'm tragik bolg'an. 10-a'sirde shıg'arılg'an Suda ensiklopediasına ko're, o'miri dawamında Sofokles 123 pesa jazg'an bolıp, solardın' tek jetewi g'ana tolıq qa'lipinde saqlanıp qalg'an. 50 jılg'a shamalas da'wir ishinde Sofokles Afina qalasında o'tkerilgen diniy festivallardag'ı teatrallıq jarıslarda en' tabıslı dramaturg esaplang'an. Ol 30g'a shamalas jarıslarda qatnasıp, sonın' shama menen 24inde jen'gen, ha'mde hesh qashan ekinshi orınnan to'menin almag'an. Sol waqıttın' basqa ko'rnekli dramaturgleri Aeschylus jarıslarda 14 ret jen'iwge miyassar bolg'an bolsa, Euripides tek g'ana 4 ma'rte jen'iwge erisken. Merkuriyde Sofoklestın' atına krater qoyılg'an.


text:
ISO 8859-9
ISO 8859-9, şulay uq Latin-5, "Turkish", "Turkic" iseme belän yörtelä torğan 8-bítlı bilgelämä ISO 8859 standardnıñ öleşe bula. Ul bar Törki tellär öçen maxsus yasaldı wä ISO 8859-3 standardına qarağanda kübräk qullanıla. Bu ISO 8859-9 bilgelämäse ISO 8859-1 bilgelämäsennän çığarıldı, alarnıñ ayırması Íslandçada bulğan 6 xäreflärne Törki awazlarnı bilgeli torğan xäreflärgä almştıruında ğına: D0:Ð/Ğ, DD:Ý/İ, DE:Þ/Ş, F0:ð/ğ, FD:ý/ı, FE:þ/ş.
20. urın alğan bilge ul BUŞLIQ bilgese, A0 – ÖZELMÄSLEK BUŞLIQ. AD – YOMŞAQ KÜÇERÜ bilgese, wä ul browserlarda bötenläy kürsätelmi.
00-1F, 7F, wä 80-9F urınnarı ISO/IEC 8859-9 standardında qullanılmí.
Windows-1254[үзrәpTү]
Törki telgä caylanğan Microsoft Windows ğädättä ISO 8859-9 urınına kiñäytelgän ISO/IEC 8859-9 qullana, ämma ul ISO 8859-9 bilgelämäsennän ayırıla, anda 80-9F arasındağı idärä bilgeläre urınında kürsätelä torğan bilgelär aurnaştırıldı. Windows'ta ul ANSI itep atala. Dönyawí qullanuda ul CP1254 bulıp yöri, IANA isä aña Windows-1254 isemen birde.
Windows-1254 bilgelämä tözeleşe (ISO 8859-9 bilgelämäse belän ayırmalar yaqtırtılıp kürsätelgän):
20. urınnı BUŞLIQ bilgese alğan, A0 – ÖZELMÄSLEK BUŞLIQ. AD – YOMŞAQ KÜÇERÜ bilgese, wä ul browserlarda bötenläy kürsätelmi.
81, 8D, 8F, 90 wä 9D urınnarı qullanılmí. Bu kod biteneñ aldağı yuramalarında Éuro bilgese yuğíı.


text:
Antuan de Sent-Ekzüperi
Antuan de Sent-Ekzüperi, tatar äyteleşe: Antuan de Sañ Ekzüperi (fransuzça Antoine de Saint-Exupéry )(29. iyün, 1900 - 31. iyül, 1944) - böyek Fransiä yazuçısı häm oçuçı.
ЭчTәлek
Tormış[үзrәpTү]
Antuan Mari Rocer de Sent Ekzüperi (fransuzşa Antoine Marie Roger de Saint-Exupéry) Lyon şähärendä yäştä bulğan inde ğailädä tua. Başlanğıç mäktäben tamamlağaç, miğmarlıq öyränü öçen École des Beaux-Arts (äyteleşe: Ekoli de Bo-Art) uqırğa kerä. 1921. yılda ul xärbi xezmät safına basa häm oçuçığa öyränü öçen ul Strasburg şähärenä cibärelä. Kiläse yılda ul röxsätnämä iäse bula häm aña xärbi oçqıçta eşlärgä täqdim itälär, ämma ğailäse riza bulmağaç, ul Paris şähärendä şirkät eşendä qaldırıla. Anıñ eşe tarqala, häm kiläse berniçä yıl eçendä fälän eş almaştıra.
1926. yılda ul tağın oça başlıy, Tuluz häm Dakar arasında hawapoştıda eşli. Anıñ L'Aviateur (Oçuçı) atlı berençe xikäyä Le Navire d'argent jurnalında bastırıla.
1928. yılda ul Courrier-Sud (Könyaqtan xat) atlı berençe kitap bastıra häm Kasablanka/Dakar arasında oça. Saharada Rio de Oro'dağı Cap Juby (äyt. Kap Jübi) hawa alanı mödire bula.
1929. yılda Sañ Ekzüperi Könyaq Amerikağa küçerelä, häm ul anda Aeroposta Argentina Company mödire bularaq eşli başlıy.
1931. yılda, Prix Femina bäygesendä ciñgän, Vol de Nuit (Tönge Oçış) bastırıla. Şulay itep üz oçu/yazu eşen suğışqa tikle däwam itä.
1931. yılnıñ 11. aprelendä ul Consuelo Suncin Sandoval de Gómez (äyt. Konsuelo Sunsin Sandoval de Gomes) qızğa öylänä.
2. Bötendönya Suğışı waqıtında ul Fransiäda xärbi ezläwçe squadronda oça tora. Annarı ul New York şähärenä qaça wä, doşman belän suğışu öçen, kire Urtacirgä qayta.
44 yäşle Sañ Ekzüperi, Ron yılğası yanında cıyılğan Alman xärbiläre turında belem cíu mäs'äläsenä oçarğa rizalıq belderä. Şulay itep 1944. yılnıñ 31. iyülendä ul tönge oçuğa çığıp, annan kire qaytmıy inde. Ber xatın-qız 1. Avgust tiräsendä oçqıç töşü kürüe turında xäbär itä häm beraz soñraq Frans xezmätkiemendä ber mäyet tabıla, Sañ Ekzüperi itep kümelä.
1998. yılda ber balıqçı Marsel sähärennän könyaqtaraq kömeş beläzegen taba. Baştan bu xäbärgä yawız şayartuğa kük qarıylar, ämma soñraq Sañ Ekzüperi tabıluın tanıylar.
Anı Almannarnıñ Focke-Wulf Fw 190 höcüm-oçqıçtağı Robert Heixel atıp töçergän, dip faraz iñ ışanıçlı bularaq sanala.
Äsärlär[үзrәpTү]
- L'aviateur (1926)
- Courrier sud (1929)
- Vol de nuit (1931)
- Terre des Hommes (1939)
- Pilote de Guerre (1942)
- Lettre à un Otage (1943)
- Le Petit Prince (1943) (Tatarçağa Näni Prins kük küçerelgän: ISBN 5-7761-0842-X)
- Citadelle (1948)
Östämälär[үзrәpTү]
- Fransianıñ 50-frank aqçasında anıñ suräte ide.
- Lyon şähärendä Saint-Exupéry isemle Xalıqara Hawa alanı bar.
- 1975. yılda ber asteroidqa 2578 Saint-Exupéry isemen quşqannar, berazdan soñ Petit-Prince asteroid tabıldı.


text:
Farsı tele
Farsı tele şulay uq Parsi/Persian, Tacik wä Däri iseme belän dä tanış, wä anıñ belän söyläşüçelär üz telen Farsi itep atıy. Farsı süze, Ğäräpçädä [p] awazı bulmawına säbäple, Parsi süzennän ğäräpläşep çıqqan.
ЭчTәлek
Tarix[үзrәpTү]
Tel Borınğı Farsı telennän çığara.
Cirle söylämnär[үзrәpTү]
Parsi teleneñ berniçä söyläme bar, wä iñ qullanıla torğan ul:
Yazu[үзrәpTү]
Farsı telendä yazu öçen beraz üzgärtelgän Ğäräp älifbası qullanıla. Üzgärtmälärneñ nigeze ul dürt xäref östäw:
Bu ike xärefneñ yazılışı başqaçaraq:


text:
Sofiä
Sofiä şähäre (Bolğarça: Coфия) – ul Bolğarstannıñ başqalası. Vitoşa tawı yanında urnaşqan, xalqı sanı – 1,870,321 keşe (2003).
Tarix[үзrәpTү]
Sofiağa cide meñ yıl elek nigez salğan, şähär Awrupanıñ iñ borınğı başqalalarnıñ ikençese. Sofianıñ taríxında bik küp isemnär astında barğan ide. Şähärdä törle däwerlärdän qaldıqlar saqladı.
Iñ elektä Sofia Thraclarnıñ Sardika isemle awılı bula, iseme Thrac'larnıñ Serdi qäbilädän çıqqan. 29. yılda Sardika'nı Romalılar basıp alalar, şähär Dakia Mediterranea ölkäseneñ başqalası bulıp başladı. 447. yılda anı Hunnar 447.dä cimerälär. Soñraq şähärne Vizantiä İmperatorı Yustinian I torğıza, häm Triaditsa'ğa şähärneñ isemen almaştıra. Bolğarlarda Sredets isemle bulğaç, anı 1376.da Sofiağa (aqıllıq; Ortodoks äwliä xatını Sofia'nıñ iseme dä ul) isemen almaştıralar. 1382üdä Sofianı Ğosman Imperise basıp ala, şähär Törkiäneñ Rumelia ölkäseneñ başqalası bulıp başlana. 1878.dä Sofianı Urıslar basıp alalar, häm ul 1879üda Bolğarstrannıñ başqalası bulıp başlana. İkençe Bötendönya suğışı waqıtında Sovet Berlege Sofianı basıp ala häm Bolğarstandan pro-Almanía xakimiätne sörä.
Sofiada 16 üniversität bar, alar arasında 1889.da nigez salınğan Sofia Universiäte. Ul Ortodoks çirkäweneñ metropolitlegeneñ üzäge. Taríxí bínalar: İzge Georgi çirkäwe, İzge Sofia çirkäwe, Banya Başi, Aleksander Nevski cämiğ çirkäwe.
Şähärneñ devize: Zuraya, lâkin qartaymí.
İqtisad[үзrәpTү]
Sofia Bolğarstannıñ iqtisadi üzäge. İqtisadnıñ citeşterü sektorında 800 zavod, alarda metall produktları (böten Bolğarstannan 75%), tekstil, rezin häm kün tuarlar, basma produksísı (ildän 50%), elektronik (ildän 15%). Sofiada banklar da bik küp: Bolğarstannıñ Milli Bank, Bulgarian Stock Exchange (däwlät), Bulbank, DSK Bank häm United Bulgarian Bank. Säwdä häm keşetaşu da şähär iqtisadında bik möhim.
Transport[үзrәpTү]
Sofiada zur üseş alğan transport üzäge, xalıqara timer yulnıñ, automobil yullarınıñ möhim üzäge. Sofiada 8 timer yul stantsiälär, Sofia hawa alanı (Bulgaria Air şirkäteneñ üzäge) urnaşqan. 4., 8. häm 10. Awrupa Xalıqara korridorlar Sofia aşa baralar.
Şähär transportı da zur üseş alğan. Sofiada metro, autobuslar, tramwaylar häm trolleybuslar bar. 15,000nan artı taksi şähärdä eşli.
Nöfüs[үзrәpTү]
- Mäydanı – 1,310 sq km
- Bieklege – 550 m
- Xalqı – 1,208,930
- Xalqınıñ tığızlığı – 907 people per sq km
- Xalqınıñ urta yäşlär 38.3 years
Üniversitätlär häm İnstitutlar[үзrәpTү]
- Bolğarstannıñ Fännär Akademise
- Kliment Ohridski isemendäge Sofia Universitäte
- University for National and World Economics
- University of Architecture, Construction and Geodesy
- Sofia Technical University
- University of Chemical Technology and Metallurgy
- St. John of Rila (Ivan Rilski) University of Mining and Technology
- University of Forestry
- Sofia Medical University
- Vassil Levski National Sports Academy
- Krastio Sarafov National Academy for the Theatre and Film Arts
- National Academy for the Fine Arts
- Prof. Pancho Vladigerov State Academy of Music
- New Bulgarian University
- Luben Karavelov Higher School for Civil Engineering
- Todor Kableshkov Higher School for Transportation
- Police Academy
- G.S. Rakovsky Military Academy
Sıltamalar[үзrәpTү]
- Official webpage
- Sofia City Council
- Sofia.com
- Pictures from Sofia
- More pictures from Sofia
- Cultural Guide
- Sofia complete accommodation guide


text:
Mäҗlis räisini qobul qildi
Seşänbä küni Aqordida Dšlät rähbiri Parlament Mäҗlisiniŋ räisi Nurlan Niğmatulinni qobul qildi. Nurlan Niğmatulin Nursultan Nazarbaevqa Toluğiraq »
Yaraysän, Denis!
Bu künni qazaqstanliqlar bir häptä mabaynida kütti. Ahiri, štkän җümä küni jutdişimiz Denis Ten Soçida štüvatqan Toluğiraq »
Deputat härhil käsip egiliri bilän uçraşti
Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati Murat Ähmädiev bilän җamaätçilik väkilliri, ämgäk kollektivliri arisida Dšlät rähbiriniŋ Mäktübini Toluğiraq »
PAYTÄHTKÄ — ALAhİDÄ DİQQÄT
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Astanani tehimu täräqqiy ätküzüş mäsililirigä beğişlanğan keŋäşmä štküzdi. Keŋäşmigä Prem'er-Ministr S.Ahmetov, Prezident Toluğiraq »
Sot sistemisiniŋ mäsililiri muhakimä qilindi
Çarşänbä küni paytähttiki Mustäqillik sariyida Qazaqstan Җumhuriyiti sud'yaliriniŋ Vİ qurultiyi bolup štti. Toluğiraq »
Kšrgäzmä eskizi qobul qilindi
16-oktyabr' küni Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaevniŋ räisligidä EKSPO-2017 häliqara kšrgäzmisigä täyyarliq vä uni štküzüş mäsililiri boyiçä Toluğiraq »
Küçlük ihtisat — täräqqiyat kapaliti
Prezident Nursultan Nazarbaev 10-11-sentyabr' künliri Astanada štkän Täräqqiy etivatqan närqlär Evraziyalik foruminiŋ plenarliq oltirişiğa qatnaşti. Toluğiraq »
«1001 PERİŞTÄ» — QİZİL MÄYDANDA
Ataqliq rässam Lekim İbragimovniŋ bu äsäri vä uniŋ šzi Ginnessniŋ Rekordlar kitaviğa kirdi Biz štkän jili Toluğiraq »
Prezident Pavlodar vä Şärqiy Qazaqstan vilayätliridä boldi
Düşänbä küni Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Pavlodar vilayitidä iş babidiki säpärdä bolup, birqatar işläpçiqiriş orunliri vä Toluğiraq »
Därviş «käşkülini» taşlimaydekän
Ävliyalar jutiğa ziyarät Äzäldin hälqimiz duniyadin štkän büyük şähslärniŋ mazarlirini ziyarät qilişni muqäddäs päriz däp çüşängän. Toluğiraq »
«Äl täğdiri — meniŋ täğdirim»
mavzusi astida Almutida Uyğur mädäniyät küni bolup štti Ötkän jili küzdä hälqimizgä vakalätän paaliyät elip berviatqan üç Toluğiraq »
İşlar käştigä muvapiq jürgüzülüvatidu
Nursultan Nazarbaev Häliqara kšrgäzmilär byurosiniŋ baş kativi Visente Lossertalesni qobul qildi.
Sšhbät davamida «EKSPO-2017» häliqara kšrgäzmisini uyuşturuşqa vä uni štküzüşkä bağliq täyyarliq işliriniŋ ketip berişi qaraldi.
Dšlät rähbiri atap kšrsitilgän işlarniŋ käştigä qät°iy muvapiq halda jürgüzülüvatqanliğini täkitlidi.
— Silärniŋ säpiriŋlar nahayiti muhim, çünki uniŋdin keyinki paaliyätni uyuşturuş vä Qazaqstan üçün nahayiti muhim bolğan çarä-tädbirni štküzüşkä šz vaqtida täyyarliq kšrüş imkaniyitini beridu, — dedi Nursultan Nazarbaev.
Öz novitidä Visente Lossertales kšrgäzmä layihisini ämälgä aşuruşniŋ utuqluq ketip barğanliğini, buniŋğa uniŋ umummilliy miqiyasqa egä boluvatqanliğiniŋ vä Prezidentniŋ dayim qollap-quvätlävatqanliğiniŋ yardäm qilivatqanliğini täkitlidi.
— Quruluş iştik sür°ätlär bilän, hätta grafiktin ilgiri ketip baridu. Şuni täkitligüm keliduki, män 25 jilliq paaliyitimdä ob°ektlar quruluşiniŋ munçilik çapsan vä lazimliq däriҗidä jürgüzülgänligini kšrmigän edim. «EKSPO-2017» kšrgäzmisiniŋ utuqluq štidiğanliğiğa işinimän, — dedi Visente Lossertales.
hakim ministr bolup tayinlandi
Prezident Nursultan Nazarbaev moşu kämgiçä Astana şähiriniŋ hakimi lavazimini egiligän İmanğali Tasmağambetovni җumhuriyätniŋ mudapiä ministri qilip tayinlidi, däp hävärläydu Dšlät rähbiriniŋ mätbuat hizmiti.
Moşu kämgiçä Mudapiä ministrligini başqurğan Serik Ahmetov istipağa kätti. Astana şähiriniŋ hakimi bolup Qazaqstan dšlät kativi Ädilbek Jaqsıbekov tayinlandi.
İmanğali Tasmağambetov 2008-jilniŋ aprel' eyidin tartip Astana mämuriyitigä rähbärlik qildi. Buniŋğiçä u Almuta şähiriniŋ hakimi (2004 — 2008-jj.) lavazimini egiligän vä Qazaqstan hškümitigä (2002 — 2003-jj.) rähbärlik qilğan.
Ädilbek Jaqsıbekov ilgärki jillarda Astana şähiriniŋ hakimi, mudapiä ministri, Qazaqstanniŋ Rossiyadiki älçisi lavazimlirini egiligän.
Ürümçilik mehmanlar — Almutida
Qerindaşliq riştiliri/ Ötkän җümädä Almutida «Almatyİnvest 2014» biznes-forumi bolup štti. Uniŋğa Qazaqstan Җumhuriyiti Prem'er-ministriniŋ orunbasari Baqıtjan Sağintaev, Almuta şähiriniŋ hakimi A.Esimov, kiçik vä ottura tiҗarätniŋ jirik väkilliri häm çätällik mehmanlar qatnaşti.
Mäzkür çarä-tädbirdä almutiliqlar šzliriniŋ investitsiyalik imkaniyätlirini kšrsitiş bilän billä duniyaniŋ kšpligän megapolisliridin kälgän işbilärmänlär bilän täҗribä almaşturuş imkaniyitigä egä boldi.
Forumdin keyin, uniŋğa alahidä täklip bilän kälgän Şinҗaŋ-Uyğur Avtonom Rayoniniŋ delegatsiyasi pursättin paydilinip, Almuta şähiridiki A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziya bilän Q.Ğoҗamiyarov namidiki җumhuriyätlik dšlät Uyğur muzıkiliq komediya teatrini ziyarät qildi. Gimnaziya mudiri Şavkät Ömärov bilän teatr mudiri Savutҗan Sonurov Ürümçi şähiriniŋ hakimi İlham Sabir, şähärlik investitsiyalärni җälip qiliş başqarmisiniŋ başliği Säypidin Äziz, şähärlik taşqi işlar idarisiniŋ başliği Äsät hoşur vä başqa mehmanlarğa šzliri rähbärlik qilivatqan dšlät mähkimiliriniŋ štmüşi vä bügünki näpäsi häqqidä ätrapliq eytip bärdi.
Ziyarät davamida ürümçilik mehmanlarğa җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Şahimärdan Nurumov, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputati Ähmätҗan Şardinov, «Nur Otan» partiyasi Almuta şähärlik şšbisi säyasiy keŋişiniŋ äzasi Asimҗan Zlavdinov vä җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov hämra boldi.
Mäşür SASİQOV.
Telegramma
«Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat ÄSMÄTOVqa!
Biz, sän°ätkarlar, elimizdiki uyğur tilida çiqivatqan yalğuz räsmiy näşir — җumhuriyätlik iҗtimaiy-säyasiy «Uyğur avazi» gezitiniŋ qädir-qimmitini yahşi çüşinimiz. Şuŋlaşqimu uniŋğa yezilişni šzimizniŋ muqäddäs borçimiz däp hesaplaymiz häm başqilarnimu şuniŋğa çaqirimiz. Sšzümizgä ispat süpitidä kollektivimizniŋ bügünki küngä qädär kelär jilğa 175 danä «Uyğur avaziğa» muştiri bolğanliğidin hävärdar qilmaqçimiz.
Savutҗan SONUROV,
Q.Ğoҗamiyarov namidiki җumhuriyätlik dšlät Uyğur muzıkiliq komediya teatriniŋ mudiri.
Aziya – Evropa:umumqit°älik miqiyastiki integratsiya
Prezident Nursultan Nazarbaev İtaliya Җumhuriyitidä iş babidiki säpärdä bolup, «Aziya — Evropa» (ASEM) foruminiŋ 10-sammitiğa qatnaşti.
ASEMniŋ turaqliq täräqqiyat vä behätärlikni küçäytiş üçün җavapkärlik şeriklik mavzusida štkän ikkikünlük forumiğa älliktin oşuq dšlät vä hškümät rähbärliri, Evrokeŋäş, Evrokomissiya räisliri vä Şärqiy-Җänubiy Aziya (ASEAN) dšlätliri assotsiatsiyasiniŋ baş kativi qatnaşti.
Evropa vä Şärqiy Aziya mämlikätliri otturisidiki hämkarliqni küçäytiş üçün 1996-jili vuҗutqa kälgän dialog mäydani qatnaşquçilarni ikki jilda bir qetim sammitlarğa jiğidu. Şundaq qilip, bu qetimqi baş qoşuş yubileyliq, oninçi vä bizniŋ mämlikitimiz üçün birinçi forum boldi. İtaliya Prem'er-ministri Matteo Rentsi uçrişiş sahiphani süpitidä Qazaqstan bilän Horvatiyani täşkilatniŋ yeŋi ikki äzasi süpitidä täbriklidi. Buniŋdin keyin täşkilatniŋ 53 qatnaşquçisi bar.
Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev «Evropa vä Aziya otturisida käŋiyivatqan šzara alaqilar arqiliq maliyä häm ihtisadiy hämkarliqni täräqqiy ätküzüş» mavzusiğa beğişlanğan umumiy sessiyadä sšzgä çiqti.
U šz sšzidä zamaniviy hovuplar bilän sinaqlarğa munasip җavap izdäş väzipisiniŋ Evropa häm Aziya dšlätliriniŋ birlişişini täläp qilivatqanliğini täkitlidi. Evraziya regioniniŋ integratsiyalik ihtidarini eçişni Dšlät rähbiri bohranni yoqitişniŋ äŋ nätiҗidarliq yoli däp atidi vä qit°ädiki hämkarliq istiqbalini qandaq täsävvur qilidiğanliği bilän ortaqlaşti.
Dšlät rähbiri alämşumul maliyä quruluşini šzgärtişni, maliyä sektoridiki täŋpuŋsizliqlarni yoqitişni vä kapitalniŋ häliqara qatnişini tärtipkä kältürüşniŋ nätiҗidarliq ülgisini işläp çiqişni ikkinçi yšniliş süpitidä atap kšrsätti. U transport-tranzit infraqurulumini mustähkämläşni, җümlidin Evropa üçün Aziyagä qisqa häm behätär yolini açidiğan Uluq İpäk yolini tikläşni pütkül regionni täräqqiy ätküzüşniŋ yänä bir asasliq şärti süpitidä atap kšrsätti.
Nursultan Nazarbaev şundaqla zamaniviy tehnologiyalär bilän energetika resurslirini paydilinişniŋ muhim ekänligini täkitlidi. Qazaqstan Evropa vä Aziya üçün turaqliq energiya resurslirini yätküzüp bärgüçi mämlikät süpitidä energetika marşrutlirini tehimu diversifikatsiyaläş üçün küç çiqiridu.
Umumqit°älik infraqurulumni şäkilländürüş regionniŋ turaqliq täräqqiyati üçün muhim ähmiyätkä egä bolidu, uniŋda Evraziya ihtisadiy ittipaqi asasliq halqa rolini oynişi keräk.
Uniŋdin taşqiri Dšlät rähbiri hazirqi vaqitta Aziya vä Evropiğa bir-birini šzliri üçün yaŋlivaştin eçiş keräkliginiŋ, šzara härikätniŋ printsip җähättin yeŋi asasini tüzüşniŋ täläp qilinivatqanliğini atap kšrsätti. Bizniŋ mämlikitimiz otturiğa qoyğan G-GLOBAL täşäbbusi ihtisat vä maliyä sahasidiki häliqara iş-härikätlärni kelişiş üçün platforma boluşi mümkin.
Ahirida mämlikitimiz Prezidenti Qazaqstanniŋ «Aziya — Evropa» foruminiŋ toluq hoquqluq äzasi süpitidä qit°ädä dialog häm hämkarliqniŋ täräqqiy etişini härtäräplimä qollap-quvätläşkä täyyar ekänligini bildürdi.
Forum päqät räsmiy dokladlar vä turaqliq täräqqiyat häm behätärlikni mustähkämläş mäsililiri boyiçä pikir elişişla ämäs, bälki şeriklär bilän mävqälärni selişturuşniŋ qoşumçä imkaniyitini bärdi. Şundaq ekän, Qazaqstan Prezidentimu sammit imkaniyätliridin paydilinip, birqatar ikkitäräplimä muzakirilärni štküzdi. Җümlidin Nursultan Nazarbaev Germaniyaniŋ Federal kantsleri Angela Merkel', Niderland Korol'luğiniŋ Prem'er-ministri Mark Ryutte, Büyük Britaniya Prem'er-ministri Devid Kemeron, İtaliya Җumhuriyitiniŋ Prem'er-ministri Matteo Rentsi, Koreya Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Pak Kın He, Vengriya Prem'er-ministri Viktor Orban bilän uçrişip, mämlikätlär otturisidiki türlük sahalardiki hämkarliqni täräqqiy ätküzüş mäsililirini muhakimä qildi.
Uniŋdin taşqiri Dšlät rähbiri Milanniŋ diqqätkä sazavär җaylirini kšzdin käçürdi.
Teçliq — «keläçäk» sšziniŋ sinonimii
Astanada Duniyaviy mäniviy mädäniyät forumi (DRMF) vä Qazaqstan hälqi Assambleyasi täripidin uyuşturulğan «Teçliq, razimänlik vä mänaviyat mädäniyiti» häliqara ilmiy-ämäliy konferentsiyasi bolup štti.
Konferentsiya işiğa Duniyaviy mäniviy mädäniyät foruminiŋ qoş räisi Tšlegen Muhametjanov, Qazaqstan hälqi Assambleyasi Räisiniŋ orunbasari — QHA kativatiniŋ mudiri Eralı Toğjanov, «Teçliq mädäniyät arqiliq — Evropa» häliqara täşkilatiniŋ prezidenti Vil'gel'm Augustat, Alämşumul behätärlik institutiniŋ prezidenti Djonatan Granoff, Rossiya Federatsiyasi Prezident yenidiki şähsiy hoquq tätqiqat märkiziniŋ iҗraiy mudiri Yuriy Ageşin, şundaqla Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamentiniŋ deputatliri, konferentsiyalärniŋ, җämiyätlik täşkilatlarniŋ väkilliri, elimiz vä çätällik mädäniyät ärbapliri qatnaşti.
Konferentsiyani açqan täşkiliy komitet räisi Tšlegen Muhametjanov qatnaşquçilarni alqişlap, štküzülüvatqan çarä-tädbirniŋ muhimliğiğa vä uniŋ ähmiyitigä tohtaldi.
— Duniyaviy mäniviy mädäniyät forumi — bu, şübhisizki, häliq diplomatiyasiniŋ yetäkçi häliqara dialog mäydanliriniŋ biri. Uniŋda aqniyätlik adämlär duniyani tehimu parlaq häm helä behätärlik qiliş üçün šz küç-quvitini җipsilaşturidu. Şuŋlaşqimu bizniŋ konferentsiyamizniŋ mavzusi «HHİ äsirdiki teçliq, mänaviyat vä razimänlik mädäniyiti» däp atalğan, — dedi baş qoşuşta sšzgä çiqqan Eralı Toğjanov.
U şundaqla barliq җämiyätlik küçlärni, grajdanliq җämiyät institutlirini, ilim-pän vä mädäniyätni turaqliq häm täräqqiyatni qollap-quvätläş üçün җipsilaşturuş väzipisiniŋ Assambleya işida birinçi orunda turuvatqanliğini atap kšrsätti.
— hazir pütkül duniya birlik häm razimänlik formulisini izdävatidu. Keyinki üç jilda bizniŋ täҗribimizni üginiş üçün on toqquz dšlät ekspertliri, parlamentariyliriniŋ, alimlarniŋ, diplomatlarniŋ, jurnalistlarniŋ, hškümätlik ämäs täşkilatlar väkilliriniŋ Assambleya kativatiğa atmiş qetimdin oşuq muraҗiät qilinğanliği uniŋ häliqara kün tärtividiki aktualliği toğriliq guvaliq qilidu, — däp atap kšrsätti Eralı Toğjanov.
«Teçliq, razimänlik vä mänaviyat» Häliqara ilmiy-ämäliy konferentsiyasidä Vilgel'm Augustat (Avstriya), DRMFniŋ asasini salğuçi-prezidenti Sesto Djovanni Kastan'oli (Şveytsariya), Rossiya Täbiiy pänlär akademiyasiniŋ äzasi, professor Valeriya Porohova, Tel'-Aviv universitetiniŋ professori Ernesto Kahan, DRMF Prezidiuminiŋ äzasi Natal'ya Varenik (Ukraina), PaxUniversalis prezidenti Yens Ştahura (Avstriya), Qirğizstan milliy konservatoriyasiniŋ rektori Muratbek Begaliev sšzgä çiqip, šz pikirliri bilän ortaqlaşti.
Forumniŋ ikkinçi küni uniŋğa qatnaşquçilar Rohiy razimänlik küni şäripigä uyuşturulğan häyrihahliq aktsiyasigä qatnaşti. Şundaqla bu küni ikkinçi Duniyaviy rohiy mädäniyät forumiğa täyyarliq kšrüş boyiçä häliqara täşkilatniŋ mäҗlisi bolup štti. Ahirida forum qatnaşquçiliri üçün «Astana-opera» dšlät opera vä balet teatrida mäyrämgä beğişlanğan kontsert štküzüldi.
«HHİ äsirdiki injenerliq ilim-pän: bügüni vä keläçigi»
Tünügün җänubiy paytähttiki Q.Sätbaev namidiki Qazaq milliy tehnikiliq universitetida QҖniŋ Tunҗa Prezidenti fondi, Bilim vä pän ministrligi, QazMTU vä Almuta şähärlik hakimiyätniŋ qollap-quvätlişi bilän mäzkür bilim därgahiniŋ 80 jilliğiğa beğişlanğan «HHİ äsirdiki injenerliq ilim-pän: bügüni vä keläçigi» mavzusida forum bolup štti. Uniŋğa jiraq vä yeqin çät ällärniŋ birqatar universitetliriniŋ rektorliri, akademiklar, professorlar, deputatlar vä başqimu mehmanlar qatnaşti.
Mäzkür baş qoşuşta Qazaqstan ihtisadiniŋ muvappäqiyätliri tilğa elinip, HHİ äsirdiki injenerliq bilim bilän innovatsiyalärni ämälgä aşuruş mäsililiri muhakimä qilindi. Şundaqla riqabätkä qabil injener kadrlarni täyyarlaş vä HHİ äsirdiki «Täbiät resursliriniŋ aziyişi», «Su tapçilliği», «Üçinçi industriyalik inqilap», «Duniyaviy energetika behätärligi» ohşaş duniyaviy hovup-hätärgä qarşi turuş җäriyanida neft'-gaz, tağ-kan-metallurgiya, nanotehnologiyalär, al'ternativiliq energetikiğa qaritilğan innovatsiyalärni ämälgä aşuruş häm Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ industrialliq-innovatsiyaliq täräqqiyatiniŋ 2015 — 2019-jillarğa beğişlanğan dšlätlik programmisiniŋ väzipilirini orunlaş mäsililiri muhakimä qilindi.
Şundaqla forum җäriyanida umumiy vä sektsiya mäҗlislirini toluqturidiğan kšrgäzmä uyuşturuldi. Uniŋ mähsiti injenerliq mutähässislikkä bolğan ehtiyaҗ bilän elimizniŋ işläpçiqiriş korporatsiyaliri vä sanaät orunliriniŋ yšnilişlirini tonuşturuş häm ularniŋ utuqlirini kšrsitiştin ibarät.
Forum davamida elimiz oquş orunliri bilän çätällik universitetlar otturisida uşbu tehnologiyalär boyiçä şärtnamilar tüzüldi.
Mäşür SASİQOV.
Talğirğa gaz käldi
Huş hävär/ Yeqinda Almuta vilayitiniŋ Talğir nahiyäsidä «Almuta — Bayserke — Talğir» magistral'liq gaz provodi işqa qoşuldi.
Nahiyä ahalisini çoŋ hoşalliqqa bšligän çarä-tädbirgä vilayät hakimi Amandıq Batalov, «QazTransGaz» aktsionerliq җämiyitiniŋ baş mudiri Serik Sultanğali, Qazaqstan Җumhuriyiti Parlamentiniŋ deputatliri Älihan Toybaev, Nikolay Logutov qatnaşti.
«Almuta — Bayserke — Talğir» gaz provodini seliş» investitsiyalik lahiyisi Dšlät rähbiriniŋ Mäktübidä äkis ätkän tapşurmilarni vä Almuta vilayitini gaz bilän täminläş programmisini ämälgä aşuruş dairisidä selindi. Jiliğa 2,4 milliard kubometr gaz ävätidiğan provod 380 miŋ adämgä yeqin ahalisi bar 60tin oşuq ahaliliq punktni gaz bilän täminläş imkaniyitini beridu.
Uzunluği 64,4 kilometrni täşkil qilidiğan «Almuta — Bayserke — Talğir» magistral'liq gaz provodiniŋ quruluşi 2010-jili başlinip, umumiy bahasi 7,8 milliard täŋgini täşkil qildi.
Şundaq qilip, Talğirdiki gaz ävätiş tarmiğiniŋ işqa qoşuluşi arqiliq üstimizdiki jilniŋ ahiriğiçä Talğir şähiri, Ötegen batır, Bayserke, Pokrovka vä moşu ätraptiki başqa yezilarğimu gaz yätküzülidu.
Umumän, vilayät qarimiğidiki ahaliliq punktlarni gaz bilän täminläş işliri birnäççä yšniliş boyiçä jürgüzülüvatidu. Mäsilän, Almuta — Bayserke — Talğir boyiçä tartilidiğan gaz provodi, Bayserkedin Qapçiğay şähirigä tartilidiğan provod vä Qazaqstan — Hitay magistrali arqiliq tartilidiğan gaz provodi tüpäyli Ämgäkçiqazaq, Uyğur vä Panfilov nahiyäliriniŋ ahaliliq punktlirini havaräŋ ot bilän täminläş kšzdä tutuluvatidu.
Şšhrät MÄSİMOV.
«Bar küçimizni salimiz»
Gezit vä gezithan/ Talğir nahiyäsidä gezitimizğa muştiri toplaş ähvalini biliş mähsitidä nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi İminҗan Tohtahunov bilän bu tävädiki yezilarni arilap, än°änä boyiçä jigitbaşliri vä jut aktivistliri bilän uçraştuq. Umumän, mävsümniŋ ketip berişi yaman ämäs. Ularniŋ eytişiçä, härbir jutta bolup turidiğan çoŋ-çoŋ märasimlarda milliy näşirlirimizgä yeziliş täşviqat qilinivetiptu.
Bizni Qizil Tuğ yezisida mäzkür jutniŋ jigitbeşi Yaqupҗan Qadirov bilän yeziliq Hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Svetlana Җalalova (sürättä) illiq qarşi aldi. Sšhbätlişiş davamida ular birdinla, muştiri toplaş җäriyaniniŋ utuqluq ketip barğanliğini häm mävsüm ahiriğiçä muştirilar saniniŋ štkän jilqidin kam bolmaydiğanliğini täkitligäç, jut turğunliriniŋ kšŋlidin çiqmayvatqan ayrim mäsililär toğrisidimu eytip štti. Bolupmu şularniŋ içidä gezitniŋ vaqtida yätküzülmäyvatqanliği kšpçilikniŋ jut aktivistliriğa bolğan işänçisini yoqitivatidu. Şuniŋ bilän billä bu jili uyğur sinipiğa kirgän 13 oquğuçiğa därisliklärniŋ yetişmäsligi «pärzäntliriŋlarni uyğur sinipliriğa beriŋlar, balilirimiz ana tilimizda bilim alsun» däp at çapqan jut aktivistliriniŋ tilini qisqa qilivatqan ohşaydu.
Qisqisi, bu mäligä qilğan ziyarätlirimizdin bir täräptin hoşal bolsaq, yänä bir täräptin ana tilida bilim eliş hahişini bildürgän qarakšzlirimizniŋ ähvaliğa eçinğan halda ular bilän hoşlaştuq.
Qizil Ğäyrät yezisida birtop milliy mädäniyitimizniŋ җankšyärliri bilän uçraştuq. Andin İminҗan Tohtahunovniŋ täklivigä benaän Alatav yeza okruginiŋ hakimi Quatbek Smağulovniŋ hozurida bolduq. hakim asasiy mähsitimizni bilgändin keyin mundaq dedi:
— Biz yezimizda barliq işlarni җamaätçilik väkilliri bilän hämkarliqta jürgüzüvatimiz. Bügün bizniŋ tävägä «Uyğur avazi» gezitiniŋ hadimi kälgän ekän, u yaqni quruq qol qayturuvätsäk bolmas. Bizniŋ yeza okrugida 11 mälä moҗut. Okrugta paaliyät jürgüzüvatqan barliq mähkimä-täşkilatlar hesaviğa 20 danä «Uyğur avazi» gezitini yazdurup beräyli.
Şuniŋdin keyin sšz novitini alğan Qizil Ğäyrät yezisi Aqsaqallar keŋişiniŋ räisi İsrayil hevullaev Qizil Ğäyrättä tähminän 500gä yeqin uyğur ailisi istiqamät qilidiğanliğini täkitläp, ägär bir yäŋdin qol, bir yaqidin baş çiqarğan halda iş elip barsaq, ularniŋ yerimini gezitimizğa muştiri qilişqa bolidiğanliğini alahidä qäyt qildi. Aqsaqalniŋ bu täklivini hämmisi bir eğizdin qollap-quvätläşti.
Öz novitidä bizmu milliy gezitimizniŋ täğdirigä bepärva ämäs yeza hakimiğa minnätdarliq bildürüp, işiğa utuq tiliduq.
Umumän biz bu küni nahiyäniŋ helä yezilirini ziyarät qilduq vä tävädiki gezitimiz җankšyärliriniŋ ämälgä aşuruvatqan izgü işliridin mämnun bolup qayttuq.
Mäşür SASİQOV.
Talğir nahiyäsi.
«Muştirilar küni» štti
Yeqinda «Qazpoçta» aktsionerliq җämiyitiniŋ uyuşturuşi bilän Häliqara poçta künigä dair qärällik näşirlärgä muştiri bolğuçilar küni štküzüldi. Uniŋğa poçta hadimliri vä ammiviy ähbarat vasitiliriniŋ rähbärliri, җamaätçilik väkilliri qatnaşti.
Märasimni «Qazpoçta» aktsionerliq җämiyiti Almuta şähärlik şšbisi mudiriniŋ orunbasari Ä.Müminov açti. Şuniŋdin keyin Almalı nahiyäsi hakiminiŋ orunbasari A.Bekjanova, «Qazaq gazetteri» ҖÇY tärkividiki «Mısl'» jurnaliniŋ baş muhärriri S.Quttıqadam, «Prezident jäne halıq» gezitiniŋ baş muhärriri M.Toqaşbaev, «Kazahstanskaya pravda» gezitiniŋ Almuta bšlümçisiniŋ rähbiri O.Malahova, «Almatı aqşamı» geziti baş muhärririniŋ birinçi orunbasari Ä.Äuelbek, «Drujnıe rebyata» gezitiniŋ baş muhärriri A.Äkbärov vä başqilar sšzgä çiqip, җämiyitimizdiki ammiviy ähbarat vasitiliriniŋ ähmiyitigä tohtaldi.
Märasim җäriyanida «Qazpoçta» aktsionerliq җämiyiti «Poçta servisi» şšbisiniŋ mudiri Nurjan Jabaevniŋ rähbärligidä «dügläk üstäl» štküzülüp, uniŋda bügünki künniŋ aktual mäsililirigä beğişlanğan mavzular ätrapida sšz boldi. Öz novitidä Nurjan Nurşayhıulı 2015-jilniŋ ikkinçi yerimidin başlap İnternet arqiliq muştiri toplaşni ämälgä aşuruşni oylaşturuvatqanliğini eytti.
«Ana tili» gezitiniŋ baş muhärriri S.İbraim, «Aygšlek» jurnaliniŋ baş muhärriri Q.Äbildaqızı sšz boluvatqan mäsililär boyiçä šz pikir-täklipliri bilän ortaqlaşti.
U küni qärällik näşirlärgä yezilişqa 15 payiz imtiyaz berilip, ahirida muştirilar arisida lotereya oyuni uyuşturuldi.
Mäşür SASİQOV.


text:
Basqaq
Basqaq - buysınğan cirlärdä tatar xanı xärbi wäkile. Basqaq süze "basarğa" (basıp alu) tatar fiğelennän kilep çıqqan.
Tarix[үзrәpTү]
Basqaqlar Altın Urda nigezlängännän soñ kilep çıqqanar.
Altın Urda däwläteneñ säyäsi häm ictimaği tormışında basqaqlar belän daruxaçılar (daruxalar) zur urın totqannar. Basqaqlar xärbi xezmättä bulıp, xökümätneñ iminlegen saqlaw wazifasın ütägännär; daruxalarnıñ töp wazifaları isä yasaq cıyunıñ barışın küzätep toru bulğan.
Basqaqlar XIV yözneñ başında uq beterelsä, daruxaçılar äle darux-ölkälärneñ xäkimiät başlıqları sıyfatında Qazan xanlığında dä yäşäp häm eşläp kilgän. Yasaq cıyuda alarğa yärdämçeläre bulışqan; boların bitekçe dip yörtkännär. Xäyer, Cuçi Olısında bitekçe xäyran zur däräcäle keşe sanalğan. Bitekçe xan diwanında da bula, anısı baş bitekçe dip atalğan; annarı ulus sayın bitekçe bulıp, şaqtıy eşne änä şular başqarğan.
Soñraq Altın Urdağa kerüçe olıslarda salım cıyu wazifaları cirle xakimnärgä tapşırıla. Rus Olısında İvan Kalita çorınnan rus kenäze salımnarnı üze cıya häm Böyek xanğa cibärä.
Ädäbiät[үзrәpTү]
- PaBил ФәxpeTдиHoB. TATAP XAЛKЫ hӘM TATAPCTAH TAPИXЫ.
- ФëдopoB-ДaBыдoB Г. A. OбщecTBeHHый cTpoй ЗoлoToй Opды. — M.: ИздaTeлbcTBo MockoBckoro yHиBepcиTeTa, 1973. — C. 30—31.


text:
Geoffrey Chaucer
Geoffrey Chaucer (aytılıwı: Djeffri Choser; sh. 1343 – 25 oktyabr, 1400) İnglis a'debiyatının' atası dep ta'n alıng'an Orta A'sirlerde jasap o'tken ullı İnglis shayırı bolg'an. Ol o'miri dawamında jazıwshı, filosof, alximik, astronom retinde dan'q arttırg'an bolsada, ma'mleketlik xızmette byurokrat ha'mde diplomat retindede belsendilik qılg'an. Onın' en' ataqlı shıg'arması - Canterbury gu'rrin'leri. Chaucer Britaniyada fransuz ha'm latın tilleri u'stem bolıp turg'an waqıtta İnglis tilinin' ana tiline aylanıwında u'lken rol oynag'an.


text:
Braziliya
Braziliya Qubla Amerikada jaylasqan ma'mleket. Ol maydanının' u'lkenligi boyınsha du'nyanın' besinshi ma'mleketi. Xalqı sanı 186 million adam. Braziliya xalqının' ko'pshiligi Portugal tilinde so'yleydi. Brazilyanın' paytaxtı 1957-1960-jılları jobalastırılgan ha'm salıng'an Brazilia qalası. Ma'mlekette jaylasqan San Paulo qalası u'lkenligi boyınsha du'nyada to'rtinshi orındı iyeleydi.
Geografiyası[o'zgertiw]
Braziliyada du'nyanın' en' u'lken tog'ayı Amazon tog'ayı jaylasqan. Ol ma'mleket jer maydanının' 40%in quraydı. Braziliyada basqa jer tu'rleri de bar; cerrado atalg'an tegislik jeri; caatinga atalg'an qurg'aq o'simlik jeri bar.
Braziliya futbolı ja'nede teren', o'zgeshe ma'deniyatı (basqa ma'mleket adamlarının' ta'siri tiygen) ha'm rawajlanıwshı ekonomikası menen belgili. Braziliya Qubla Amerikadag'ı en' u'lken ma'mleket. Braziliya maydanının' u'lkenligi boyınsha du'nyada besinshi orındı iyeleydi. Ol o'zinin' ko'plegen ıg'al tog'ayları ha'm djunglileri menen belgili. Ol Gayana, Surinam, Fransiya Guianası, Venesuela, Kolumbiya, Peru, Boliviya, Paraguay, Argentina ha'm Uruguaylar menen qon'sılas, yag'nıy Qubla Amerikadag'ı Chili ha'm Ekvadordan basqa ha'r bir ma'mleket penen shegaralas.


text:
Poraimos
Poraimos (Porrajmos, Çegän. Yotıp beterü) yä Samudaripen (dimäk Küpläp üterü) ul Holokaust çağında Nazi Almaniä tarafınnan Romalığa (Çegännärgä) qarşı ütkärelgän beterü säyäsäteneñ iseme. Yähüdilärne üterü turında mäğlümatlarğa qarağanda, Poraimos taríxı bilgesez qala. Poraimos süze Romalı aktivistı Ian Hancock 1990. yıllar başında uylap tabıldı. Qorbannar sanı 200 000nän 2 000 000ğa törlelänä. Tik soñğı yıllarda Romalı cämğiäte Poraimosnı tanu öçen köräş başladı.
Arí rasası çístalığı[үзrәpTү]
Soñğı meñyıllıq däwamında Awrupada yäşäwçe küçmä Çegän qäbiläläre Awrupalılar tarafınnda küptän törle gönahlarda ğäyeplängän. Ğädättä Romalı yalqawlar häm tabiğí ciñäyätçelär isäplängän. Lâkin Öçençe Reich rasa ideologları öçen anıñ çığışı berniçä problem tudıra. Çegän tele (Romani) Hind-Arí tellärenä kerä, tönyaq Hindstannan kilep çığa. Şunnan, Romalılar Hindstannı basıp alğan Arílarnıñ ber öleşe häm Almannar alardan "Arílıraq" hiç tä tügel. Nazi rasistı Hans Günther Hitlerneñ rasa teoriäsen aqlanu öçen teoriäsenä sosioekonomi komponentın östä. Günther yazğança, Romalı Arílarnıñ tübänge kastalardan kilep çığalarü Romalınıñ Arí buluı belän kileşep, ul alarnıñ başqa "tübänge rasalı" xalıqlar belän qatnaştırıluın raslí. Şunnan Romalılar Arílarnıñ rasa çístalığına qurqınıç kiterälär.
Problemanı öyränü öçen, Nazistlar Rasa Higiena häm Xalıq Biologiä Öyränü Bülegenä (Rassenhygienische und Bevölkerungsbiologische Forschungsstelle, Reich Sälâmätlek Departmentınıñ L3 bülege) 1936 yılda nigez salalar. Dr. Robert Ritter häm assistänt Eva Justin citäkçelegendä şundí organ böten yaqtan "Çegän sorawın" (Zigeunerfrage) çişärgä tieş bula. 1936 yazında bülek Romalılarnıñ gennarın häm genealogiäne öyränä, medisin tikşerülär ütkärelälär. Näticädä Romalılarnıñ küpçelegen beterergä qarar itälär, qalğan 10 prosent, nigezdä Sinti häm Lalleri qäbiläläre turında çişeleş tabmílar. Heinrich Himmler täqdim itkänçä, "çísta Çegännärne" ayırım rezervasiälärgä tutırıp bula.
Watandaşlıqtan mäxrüm itü[үзrәpTү]
1936. 3. Ğínwarında Yähüdilär belän Arílar öylänü tíuçı Nürnberg qanunnarı Çegännärgä cäyelderälär. 7. Martta Çegännär häm Yähüdilär saylaw xoquqlardan mäxrüi itälär.
Beterü[үзrәpTү]
Romalılarğa häm Yähüdilärgä Nazistlar bertigez çaralar qullana, Ian Hancock yazğança, Romalılarğa qarşı çaralar xättä qatıraq ta bula. Romalarnı gettolarğa cibärälär. Warşaw Gettosında köndälek totuçı Emmanuel Ringelblum yazğança, Çegännär 1942.neñ Äpril-Yünendä şundí gettoda yäşilär, çönki Nazilar
Köbçığış Frontında Einsatzgruppen Romalı taborı tuqtalarına kerep, bötem yäşäwçelärne qırıp üterälär, yazmalar da qarldırmíça. Faşistlarğa buysınğan qurçq rejimnäre dä Çegännärne beterälär. Alardan iñ qotoçqıç Xorvatiädäge Ustaše rejime. Jasenovac konslagerendä, Serblär häm Yähüdilär belän un meñ Çegän üterelä.
1942. 16. Dekäberendä Himmler Auschwitz-Birkenauğa Romalılarnı cibärü turında färman çığara. 1943. yıllnıñ 15. Nöyäberendä Himmler Çegännär häm "öleşçä Çegännärne" "Yähüdilär däräcäsendä" konsentrasion lagerlärenä urnaştırırğa boyıra. Berniçä Nazist häm Yähüdi şahitläre süzlärençä, yış qına Çegännärne lagergä kertmiçä, platformalarda üterälär.
Berniçä Nazi berlektäş illärendä, mäs'älän Macarstan häm Romaniädä Nazist planın tutırıp ütilä, läkin şul illärdä yäşäwçe Çegännärdän küpçelege qotıla. Macarstan Auschwitz'kä 30 000-70 000 Romalı cibärä, Xorvatiä 26 000 (bu ildä üterelgän Çegännärdän yartısı Jasenovac'ta hälâk bulğan). Ion Antonescu'níñ xakimäte Rumın Çegännärennän 25 000 Transdnistriägä ozata, alardan 11 000 ülä. Bohemiä häm Moraviä Protektoratında Romalılar Lety häm Hodonín lagerlarenä cibärelä, ä annan Auschwitz-Birkenau gaz kameralarına. Lety lagerne Çex legionärlär saqlağan. Berwaqıtlar alar Almannardan qatıraq bulğan, Paul Polansky'neñ Qara Tınlıq kitabı yoğıntısında bulıp.
Monı da qara[үзrәpTү]
- Historical Amnesia: The Romani Holocaust - Desicritics
- Roma in the Belzec extermination camp
- Extensive online resorce on the Holocaust of the Romanies from Holocaust Survivors' Network -- iSurvived.org
- Histories, Narratives and Documents of the Roma and Sinti (Gypsies), Center for Holocaust and Genocide Studies, University of Minnesota
- (German)/(English) - Oskar "Romany" Rose
- A Brief Romani Holocaust Chronology
- Roma-Sinti Genocide (Parajmos) Resources, Prevent Genocide International
- Memorial of Poraimos (Romani)


text:
Mehmet Balaman Türküleri Dinle Full
» Hande Duru tarafından yazılmıştır.
mehmet balaban senden soğudum dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban iki keklik dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban,mehmet balaban dinle,mehmet balaban şarkıları dinle,mehmet balaban şarkısı dinle,mehmet balaban parçaları dinle,mehmet balaban indir,mehmet balaban boxca,mehmet balaban müzik dinle,mehmet balaban eski yeni dinle,mehmet balaban full son albüm dinle,mehmet balaban 2012 2013 dinle,mehmet balaban albüm dinle,mehmet balaban parçaları dinle,sarkisidinle.blogspot.com,mehmet balaban,mehmet balaban fon müzikleri dinle,mehmet balaban türkü indir,
mehmet balaban iki keklik dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban,mehmet balaban dinle,mehmet balaban şarkıları dinle,mehmet balaban şarkısı dinle,mehmet balaban parçaları dinle,mehmet balaban indir,mehmet balaban boxca,mehmet balaban müzik dinle,mehmet balaban eski yeni dinle,mehmet balaban full son albüm dinle,mehmet balaban 2012 2013 dinle,mehmet balaban albüm dinle,mehmet balaban parçaları dinle,sarkisidinle.blogspot.com,mehmet balaban,mehmet balaban fon müzikleri dinle,mehmet balaban türkü indir,
Etiketler: mehmet balaban, türkü


text:
Tbilisi (görci telendä: თბილისი, [Ҭbilisi], tärcemäse - cılı çığanaq) - Görcistannıñ başqalası häm iñ zur şähäre.
Kura (Mtkvari) yılğası yarında urnaşa.
Tbilisi iseme IV ğasırda telgä alına, anıñ kilep çığuı şähärneñ cılı kükert çığanaqları buluı belän bäyle (görci telendä ტფილისი - Tbilisi, tbili - "cılı").
Tatar häm rus tellärendä 1936 yılğa qädär Tiflis (yunan ädäbiättän kilgän süz) iseme räsmi räweştä qullanıla.
Xalıq sanı - 1 473 551 keşe, şähär mäydanı - 350 km².
V ğasırda İberiä patşası Waxtang Gorskali şähärgä nigezlägän.
VI ğasırdan İberiä başqalası bulğan.
Riwäyät buyınça Waxtang Gorskala sunar waqıtında atqan fazan esse çığanaqta peşkän. Patşa şuşı urında şahärgä salğan.
1236 yılda tatar-mongol ğäskärläre şähärne basıp ala.
1320 yılda şähärdä görci idäräse kire qaytarıla
1385-1395 yılda tatar Tuqtamış xanı görci patşası belän bergälekne tözegän. Tatar ğäskärläre Darial tarlawığına kerälär.
1386 yılda Aqsaq Timer Altın Urdağa qarşı höcüm itkändä Tbilisi şähären yandıra.
Şähär klimatı[үзrәpTү]
2002 yılğı xalıq isäben alu buyınça etnik tärkip


text:
Lümyer qardaşları
Lümyer (frenkçe Lumière) qardaşları, Ogüst Mari Lui Nikolâ Lümyer (frenkçe Auguste Louis Marie Nicholas Lumière; 1862 oktâbr 19, Bezanson - 1954 aprel 10, Lion) ile Lui Jan Lümyer (frenkçe Louis Jean Lumière; 1864 oktâbr 5, Bezanson - 1948 iyül 6, Bandol) - kinematografnıñ icatçıları.
Tercimeial[deñiştir]
Lümyer qardaşları Frenkistannıñ Bezanson şeerinde Klod-Antuan (frenkçe Claude-Antoine; 1840-1911) ve Janna-Jozefin (frenkçe Jeanna-Josephine) qorantasında dünyaga keldi. Olarnıñ qorantasında daa üç qız (frenkçe Jeanna, Juliette, France) ile bir oğul (frenkçe Edouard) olğan. 1870 senesi Lümyer qorantası balaban sanayı merkezine olğan Lion şeerine köçip keldi. Ekisi qardaş la Martiniere litseyinde oqudı. 1879 senesi Ogüst ve 1880 senesi Lui oquvını bitirgen soñ, babanıñ fotograf firmasında çalıştı. Babanıñ firmasında işlegende, Lui "Kök plastina" (frenkçe Etiquettes bleues) adlı fotoplastinkanı icat etken. Qoranta biznesi muvafaqiyetli olğan ve Klod-Antuan Lümyer, çalışmağan şlâpa fabrikasını satqan soñ, "kök" fotoplastinkalarnıñ istisalı teşkil etken. Vaqtınen Ogüst ile Lui qoranta fabrikasını idare etip başladı. Fabrika Lümyer qardaşlarınıñ yolbaşcılığınen inkişaf etken, imalatı artqan (foto kâgıtı çıqarılıp başladı) ve fabrika malları türlü memleketlerge satılğan. 1894 senesi fabrikada 300 işçi çalıştı ve 15 million fotoplastina çıqarıldı.
1883 senesi Lümyer qorantası ile Alfons Vinkler (frenkçe Alphons Winckler) qorantası aqraba olğan. Lümyer qardaşları babası dostunıñ qızlarınen evlengen: Lui ile Roz Vinkler, Ogüst ile Roznıñ aptesi Margerit. Olarnıñ qız qardaşı Jülyet Roznıñ kadâsına Jül Vinklerge çıqtı.
Kinematografnı icat etüv[deñiştir]
1894 senesi Klod-Antuan Lümyer Frenkistannıñ paytahtında Paris şeerinde Tomas Edisonnıñ kinetoskopını körgen. Kinetoskop aqqında babanıñ ikâyesinen meraqlanğan Lümyer qardaşları aracınıñ yardımınen Edisonnıñ cihazını alğan ve onı tedqiq etip başladı. Kinetoskopnıñ büyük qusurları edi - köstergenlerini bir vaqıtta tek bir adam körip olğan, cihaz kontrastsız bir tasvir bergen ve 500 kilogramm çekken. Ogüst, yañı yani olarnıñ öz cihazınen birinci olıp oğraşmağa başladı, vaqıtnen Lui de oña qoşulğan. Bir yuqusız gecede Lui terzi maşınasınıñ toquma areketiniñ mehanizmi kibi kinolentanıñ areketiniñ mehanizmi icat etken. Kinoçıqaruvnıñ apparatı şeffaf tseluloidli esasnen yarıqduyğulı çıtanı toldurğan. Bu 35-mm çıta bir taraftan perforatsıâ adlı tögerek aralıqlarnı olğan. Obyektiv yarıqduyğulı çıtanıñ üstunda tasvirni fokuslağan. Bir kadr çıqarğan soñ, fotosürgüniñ vazifesi qılğan obtürator adlı aylandırğan yarımdaire ekran yarıqnıñ aqımını qapattı. Obtürator kadr penceresini qapatqanda, sıçrama mehanizmi bir kadr aldğa çıtanı areket etken.Obtürator kadr penceresini açğanda, nevbetteki kadrnı çıqaruv eylegen. Sıçrama mehanizmi krivoşıp kibi işlegen "greyfer" adlı mahsus rıçag olğan. Obtürator aylandırğanda, rıçag mürekkep areketni eda etken. Riçagnıñ "tişi" perforatsıânıñ aralığı ilişip bir kadr aşağı çıtanı areket etken. Nevbetteki kadrnı çıqaruv eylegende, rıçag iptidaiy yerge ketken. Üstteki maqaradan aşağı maqarağa çıtanıñ avuşması,greyferniñ ve obtüratornıñ areketke ketirmesi operatornıñ sapınıñ devirmasıdan qılğan.Çıqarğan çıta kösterilgen, fiksatsiâ irintisi ile işlegen ve qurutulğan. Tapqan negativden optikiy kontakt tabı ile pozitiv kopiâsı- azır film yapılgan. Film köstermesi proektsiâ lampatınen ilâve etken kinoçıqaruv apparatı ile etilgen. Çıtanıñ artından kadr penceresiniñ artında atsetilen beki yerleştirgen. Lampatnıñ ve çıtanıñ arasında, proektsiâ lampatınıñ yarıqnıñ aqımını tertipke ketirilgen ve kadr penceresiniñ düzenli yarığı eylegen içun, buzlu camı yerleştirgen.