c: application/epub+zip

text:
11İzraildı biyler basqarg'an da'wirde elde asharshılıq boldı. Yahudanın' Beytlehem qalasınan bir adam hayalı ha'm eki ulı menen birge bir qansha waqıt jasap turıw ushın Moab* eline ko'ship ketti+. 2Ol adamnın' atı Elimelex, hayalının' atı Nag'ıyma, ullarının' atları bolsa Maxlon ha'm Kilyon edi. Efratlı bolg'an bul adamlar Yahudanın' Beytlehem qalasının' turg'ınları edi. Olar Moab eline jetip kelip, sol jerde jasap qaldı.
3Aradan bir qansha waqıt o'tkennen keyin, Nag'ıymanın' ku'yewi Elimelex qaytıs boldı. Ol eki ulı menen jesir bolıp qaldı. 4Onın' eki ulı moablı qızlarg'a u'ylendi: birinshi kelininin' atı Orpa, al ekinshi kelininin' atı Rut edi. Moabta jasag'anına on jılday bolg'anda, 5Maxlon da, Kilyon da bul du'nyadan ko'z jumdı. Solay etip, Nag'ıyma ku'yewinen ha'm eki ulınan ayırılıp, jalg'ız qaldı.
6Moab elinde ju'rgen Nag'ıyma: «Jaratqan İye O'z xalqına na'zerin tu'sirip, olarg'a nan berdi», – degen ga'pti esitip, kelinleri menen birge o'z eline qaytıwg'a bel bayladı. 7Olar jasag'an jerin – Moab elin taslap, Yahudag'a qaray jolg'a shıqtı.
8Jolda kiyatırıp, Nag'ıyma kelinlerine:
– Barın'lar, ekewin'iz de to'rkinin'izge qaytın'lar. Sizler marhum ku'yewlerin'izge ha'm mag'an qanday jaqsılıq qılg'an bolsan'ız, Jaratqan İye de sizlerge sonday jaqsılıq qaytarsın. 9Jaratqan İye sizlerdin' ha'r birin'izge ku'yew berip, u'yli-jaylı bolıp ketkeysiz! – dep, olardın' betlerinen su'ydi. Biraq olar zar jılasıp:
10– Yaq, bizler senin' menen birge senin' xalqın'a barajaqpız, – dedi.
11Sonda Nag'ıyma kelinlerine bılay dedi:
– Qızlarım, u'ylerin'izge qaytın'lar! Menin' menen ketkenin'izden ne payda? Sizlerge ku'yew bolg'anday, qursag'ımda balam bar ma edi?* 12Barın'lar, keynin'izge qaytın'lar, qızlarım! Men endi qartaydım, ku'yewge shıg'a almayman. Eger de men ele de u'mit qılsam boladı, dep usı tu'ni ku'yewim menen qosılıp ullar tuwsam da, 13olar erjetkenshe sizler ku'tip otırar ma edin'iz? Solarg'a qarap, turmısqa shıqpay ju'rer me edin'iz? Yaq, qızlarım, Jaratqan İye meni sonshama baxıtsızlıqlarg'a duwshar etti. Menin' qayg'ı-ha'siretim sizlerdikinen de ku'shlirek+.
14Kelinler ja'ne zar jılastı. Aqırı Orpa enesi menen su'yisip xoshlastı. Al Rut bolsa enesinen ayırılg'ısı kelmey, onın' menen birge qaldı.
15Nag'ıyma Rutqa:
– Mine, abısının' o'z xalqına ha'm o'z qudayına* qaytıp baratır. Sen de onın' izine erip kete ber! – dedi+.
16Biraq Rut bılay dedi:
– Seni taslap ketiwge meni ma'jbu'r etpe! Sen qay jerge barsan', men de sol jerge baraman, sen qay jerde bolsan', men de sol jerde bolaman. Senin' xalqın' menin' xalqım, senin' Qudayın' menin' Qudayım boladı. 17Sen qay jerde du'nyadan ko'z jumsan', men de sol jerde o'lip, jerlenemen. Eger de men o'limnen basqa bir sebep penen sennen ayırılsam, Jaratqan İye meni jazalag'an u'stine jazalasın+.
18Nag'ıyma Ruttın' o'zi menen birge ketiwge qatan' qarar etkenin ko'rip, onı qaytıp u'gitlemedi.
19Solay etip, ekewi Beytlehemge qaray ju'rip ketti. Olar Beytlehemge jetip kelgende, barlıq qala xalqı janlanıp ketip, hayallar:
– Haw, bul Nag'ıyma emes pe? – desti.
20Nag'ıyma olarg'a bılay dedi:
– Meni endi Nag'ıyma* dep emes, al Mara* dep atan'lar. Sebebi Qu'direti ku'shli Quday menin' basıma ko'p qayg'ı-ha'siret saldı. 21Bul jerden ketkenimde men ha'mmesine iye edim, biraq Jaratqan İye meni qurı qol qaytardı. Nege meni Nag'ıyma dep atap atırsızlar? Qu'direti ku'shli Quday meni azap-aqıretlerge duwshar qılıp, baxıtsız etti-g'o.
22Solay etip, Nag'ıyma Moab elinen kelini bolg'an moablı Rut penen birge qayttı. Olar Beytlehemge kelgen waqıtta arpa orag'ı baslang'an edi+.
21Nag'ıymanın' ku'yewi Elimelextin' Boaz degen tiyreles ag'ayini bar edi. Ol abıraylı ha'm bay adam edi+. 2Bir ku'ni moablı Rut Nag'ıymag'a:
– Men atızg'a barayın. Miyrimli birewdi ushıratsam, sonın' atızınan masaq terip keleyin*, – dedi.
– Yaqshı, qızım, bara g'oy, – dedi Nag'ıyma.
3Rut atızg'a bardı da, oraqshılardın' izinen ju'rip, masaq tere basladı. Bul egislik maydan Elimelextin' tiyreles ag'ayini Boazdın' menshik jeri bolıp shıqtı.
4Sol waqıtta Beytlehemnen Boaz kelip, oraqshılarg'a:
– Harman'lar, Jaratqan İye sizlerge ku'sh-quwat bersin! – dedi.
Oraqshılar og'an:
– Bar bolın', sizdi Jaratqan İye jarılqasın! – dedi+.
5Boaz olardın' basqarıwshısınan:
– Bul jas kelinshek kim? – dep soradı.
6Oraqshılardın' basqarıwshısı bılay dep juwap berdi:
– Bul Moab elinen Nag'ıyma menen birge kelgen moablı jas kelinshek. 7Ol mag'an: «Oraqshılardın' izinen ju'rip, bawlardın' arasına tu'sken masaqtı teriwime ruxsat etin'», – degen edi. Shertekte azg'antay g'ana dem alg'anı bolmasa, erte azannan usı waqıtqa deyin tınbay atızda islep atır.
8Boaz Rutqa qarap:
– Qızım, so'zime qulaq sal. Masaq teriw ushın basqa atızg'a barmay-aq qoy. Usı jerde, menin' xızmetshi qızlarımnın' qasında ju'rip, tere ber. 9Oraqshılar qaysı atızdı orsa, na'zerin' sol jerde bolıp, qızlardın' keyninen ju're ber. Jigitlerge sag'an tiymewge buyrıq berdim. Eger sho'llesen' barıp, jigitler toltırıp qoyg'an ıdıstan suw ishe ber, – dedi.
10Rut Boazdın' aldında et-betinen jıg'ılıp, ta'jim etti de:
– Men bir jat jerli adam bolsam da, nege siz mag'an na'zer awdarıp, miyrimlilik ko'rsetip atırsız? – dedi+.
11Boaz og'an bılay dep juwap berdi:
– Ku'yewin' qaytıs bolg'annan keyin, enen'e nelerdi islegenin'nin' ha'mmesin esittim. Sen ata-anan'dı ha'm o'z watanın'dı taslap, burın o'zin' tanımag'an xalıq arasına jasawg'a keldin'. 12Bul jaqsı islerin' Jaratqan İyeden qaytsın! Sen İzraildın' Qudayı Jaratqan İyenin' qolı astınan pana izlegen ekensen', Onın' O'zi seni mol-mol etip sıylıqlasın+.
13Sonda Rut:
– Endigiden bılay da, mag'an degen miyrimliligin'iz tawısılmasın, mırzam! Men sizin' shorıların'ızdın' birine de arzımayman. Biraq siz mendey qulın'ızg'a jubanısh berdin'iz ha'm jıllı so'yledin'iz, – dedi+.
14Tu'slik waqtı kelgende, Boaz og'an:
– Berman kel, nannan alıp, sirke suwına batırıp je, – dedi.
Rut oraqshılardın' janına barıp otırdı. Boaz og'an quwırmashtan uzattı. Rut jep toyıp aldı ha'm jegeninen awıstırıp alıp qoydı.
15Sonnan keyin Rut masaq teriw ushın ornınan turıp ketkende, Boaz jigitlerge bılay dep buyırdı: «Rut bawlar qasınan da masaq tere bersin, onı qapa qılıwshı bolman'lar+. 16Ha'tteki, og'an da'stelerden shashıp qaldırıp ketin'ler. Ol terip alsın, onın' kewline tiymen'ler».
17Solay etip, Rut keshke deyin atızda masaq terdi ha'm tergenlerin tu'yip, suwırg'anda bir efag'a shamalas biyday aldı*. 18Rut da'ndi ko'terip qalag'a qaray ju'rip ketti. Ol terip kelgen da'nin enesine ko'rsetti ha'm tu'ste o'zi jegen azıg'ınan awıstırıp qaldırg'anın og'an berdi. 19Enesi Rutqa:
– Bu'gin qay jerde masaq terdin', qay jerde isledin'? Sag'an na'zerin awdarg'an adamdı Quday jarılqasın! – dedi.
Rut kimnin' atızında jumıs islegenin enesine aytıp:
– Bu'gin men islegen egislik jerdin' iyesi Boaz degen adam, – dedi.
20Nag'ıyma kelinine:
– Tirilerden ha'm marhumlardan* O'z miyrim-sha'pa'a'tin ayamag'an Jaratqan İye sol adamdı jarılqasın, – dedi. Nag'ıyma ja'ne dawam etip: – Ol kisi bizlerge jaqın adam, a'mengerlerimizdin' biri boladı, – dedi.
21Moablı Rut bılay dedi:
– Awa, ha'tteki, ol mag'an: «Xızmetshilerim jıyın-terim islerin tamamlag'ansha, olar menen birge ju're ber», – degen edi.
22Nag'ıyma o'z kelini Rutqa:
– Ju'da' jaqsı, qızım, sol adamnın' xızmetshi qızları menen birge ju're bergenin' jaqsıraq. Basqanın' atızına barsan', sag'an azar beriwi mu'mkin, – dedi.
23Solay etip, Rut arpa ha'm biyday orag'ının' aqırına deyin Boazdın' xızmetshi qızlarınan ayırılmadı. Ol masaq terip, enesi menen birge jasay berdi.
31Bir ku'ni qa'yin enesi Nag'ıyma Rutqa bılay dedi:
– Qızım, o'zin'e jaqsı bolıwı ushın, senin' u'yli-jaylı bolıp ketiwin'e men ja'rdem beriwim kerek emes pe eken? 2Aytpaqshı, sen o'zin' xızmetshileri menen birge jumıs islegen sol Boaz bizlerdin' jaqın ag'ayinimiz-g'o. Minekey, bu'gin tu'nde ol qırmanda arpasın suwıradı. 3Endi sen juwınıp, u'stin'e a'tir sewip, shıraylı kiyimin'di kiyip al, sonnan keyin qırmang'a bar. Biraq Boaz qashan iship-jep bolmag'ansha, og'an ko'rinbe. 4Ol uyıqlawg'a jatqanda, jatqan jayın bilip al. Sonnan keyin bar da, onın' ayaq ush betin ashıp, sol jerde jat*. Ol sag'an ne islewin' kerekligin o'zi aytadı.
5Rut enesine:
– Mag'an aytqanların'nın' ha'mmesin orınlayman, – dedi.
6Sonnan keyin Rut qırman basına barıp, enesinin' tapsırg'anlarının' ha'mmesin orınladı. 7Boaz iship-jep, kewli ko'terildi ha'm gu'dinin' qasına barıp, uyıqlawg'a jattı. Rut a'sten sezdirmey keldi de, onın' ayaq ush betin ashın'qırap jattı.
8Tu'nnin' ortasında Boaz shorshıp oyanıp ketti. Ol burılıp qarap, ayaq ush betinde bir hayaldın' jatırg'anın ko'rdi ha'm onnan:
9– Sen kimsen'? – dep soradı.
Rut og'an:
– Men sizin' shorın'ız Rutpan. Shorın'ızdı o'z panan'ızg'a alsan'ız, sebebi siz a'mengerimiz bolasız, – dedi+.
10Boaz og'an bılay dedi:
– Qızım, seni Jaratqan İye jarılqasın! Senin' bul son'g'ı jaqsılıg'ın' aldıng'ısınan da ullı. Sebebi sen ya ka'mbag'al bolsın, ya bay bolsın, jas jigitler arasınan o'zin'e ku'yew izlemedin'. 11Endi qa'weterlenbe, qızım. Aytqanların'nın' ha'mmesin orınlayman. Pu'tkil qala xalqı senin' adamgershilikli hayal ekenin'di biledi+. 12Menin' sizlerge a'menger ekenligim durıs, biraq mennen de jaqınıraq a'mengerin'iz bar. 13Bu'gin tu'nde usı jerde qonıp qal. Erten' azanda sol ag'ayinin' a'mengerlik wazıypasın orınlawg'a ırazı bolsa, onda ju'da' jaqsı. Eger de ol a'mengerlik wazıypasın orınlawdı qa'lemese, tiri Jaratqan İye haqı ant ishemen, bul wazıypanı men orınlayman. Endi tan'g'a deyin jata tur.
14Solay etip, Rut Boazdın' ayaq ush betinde tan' atqansha jatıp qaldı. Biraq ol tan' saz berip, adamlar bir-birin tanımaytug'ın waqıtta turdı. O'ytkeni Boaz: «Qırmang'a hayal adamnın' kelgenin hesh kim bilmesin», – degen edi.
15Boaz Rutqa:
– Jawlıg'ın'dı jayıp, uslap tur, – dedi.
Rut jawlıg'ın jayıp, uslap turdı. Boaz jawlıqqa altı o'lshem* arpanı o'lshep salıp, iynine arqalatıp jiberdi. Keyin o'zi de qalag'a qaray ju'rip ketti.
16Rut u'yine qaytıp kelgende, enesi onnan:
– Qızım, ne boldı? – dep soradı.
Rut o'zine Boazdın' ne islegeninin' ha'mmesin aytıp berdi. 17Son'ınan Rut: «Ol mag'an: „Qa'yin enen'nin' aldına qurı qol barma“, – dep mına altı o'lshem arpanı berip jiberdi», – dedi.
18Enesi og'an:
– Qızım, usı istin' aqırı ne bolatug'ının bilgenin'she ku'tip tur. Sebebi ol adam bul isti bu'gin aqırına jetkermegenshe tınım tappaydı, – dedi.
41Boaz qala da'rwazasının' janına* barıp otırdı. Qarasa, o'zi aytqan a'mengeri qasınan o'tip baratır eken. Boaz onı shaqırıp: «Tuwısqanım, berman kelip, mına jerge otır», – dedi. Sol adam kelip otırdı+. 2Son'ınan Boaz qala aqsaqallarınan on adamdı jıynap alıp, olarg'a: «Kelin'ler, sizler de usı jerde otırın'lar!» – dedi. Olar kelip otırdı. 3Sonda Boaz sol a'mengerge bılay dedi:
– Moab elinen qaytıp kelgen Nag'ıyma ag'ayinimiz Elimelexke tiyisli jer u'lesin satpaqshı. 4Men sag'an mınanı ma'lim etpekshimen: usı jerde otırg'anlar ha'm xalqımnın' aqsaqalları aldında sen sol jerdi satıp al. Eger sen a'mengerlik wazıypasın orınlamaqshı bolsan', orınla. Eger de orınlawdı qa'lemesen', onda mag'an ayt, men bileyin. Sebebi bul wazıypanı orınlaw birinshi gezekte senin' moynın'da. Al sennen keyingi na'wbet meniki.
Sol adam:
– Men a'mengerlik wazıypamdı orınlayman, – dedi+.
5Boaz og'an:
– Eger sen Nag'ıymadan jerdi satıp alatug'ın bolsan', onda marhumnın' mu'lkin o'z atında qaldırıw ushın, onın' moablı jesir hayalı Ruttı da hayallıqqa alıwın' kerek, – dedi+.
6Sol a'mengeri Boazg'a:
– Olay bolsa, men a'mengerlik wazıypamdı orınlay almayman. Sebebi o'z mu'lkimdi jog'altıp alıwım mu'mkin*. Jaqsısı, bul wazıypanı sen orınla, o'ytkeni men orınlay almayman, – dedi.
7A'yyemgi İzrailda mınaday da'stu'r bar edi: eger birew a'mengerlik wazıypasın orınlaytug'ın yamasa mal-mu'liklerin alıs-beris qılatug'ın bolsa, onda bunın' da'lili sıpatında birewi ayaq kiyimin sheship, ekinshisine beretug'ın edi. Mine, bul İzrailda tastıyıqlang'an gu'walıqtın' ornın basatug'ın edi+.
8Solay etip, sol a'menger Boazg'a:
– O'zin' satıp ala ber, – dedi de, ayaq kiyimin sheship, og'an berdi.
9Boaz aqsaqallarg'a ha'm barlıq xalıqqa qarap bılay dedi:
– Bu'gin sizler mınag'an gu'wasızlar: men Nag'ıymadan marhum Elimelex, Kilyon ha'm de Maxlonnın' barlıq mu'lkin satıp alıp atırman. 10Ja'ne de, men marhumnın' mu'lkin o'z atında qaldırıw ushın, Maxlonnın' jesiri, moablı Ruttı hayallıqqa alaman. Marhumnın' tuwısqanları arasında ha'm o'zi jasag'an qalada atı o'shpesin. Bu'gin sizler usıg'an gu'wasızlar+.
11Da'rwaza janında bolg'an pu'tkil xalıq ha'm aqsaqallar:
– Bizler gu'wamız. Senin' u'yin'e kiretug'ın hayaldı Jaratqan İye İzrail xalqının' eki tu'pki anası Rahila ha'm Leaday* qılg'ay. Efratada* baylıqlar iyesi bolg'aysan', Beytlehemde atın' ullı bolg'ay+. 12Jaratqan İyenin' usı jas hayaldan sag'an beretug'ın balaları arqalı senin' urpag'ın' Tamaranın' Yahudag'a* tuwıp bergen ulı Perestin'* urpag'ınday bolg'ay, – dedi+.
13Solay etip, Boaz Ruttı hayallıqqa alıp, og'an u'ylendi. Boaz Rut penen qosıldı ha'm Jaratqan İye Ruttın' qursag'ına bala berip, ol ul tuwdı+.
14Hayallar Nag'ıymag'a: «Jaratqan İyege alg'ıslar bolsın! Ol bu'gin seni a'mengersiz qaldırmadı. Balanın' atı İzrailda dan'q-ataqqa iye bolsın! 15Ol senin' o'mirin'di jan'artadı, qartayg'anda bag'ıwshın' boladı. Sebebi onı seni jaqsı ko'retug'ın kelinin' tuwıp berdi. Usı kelinin' senin' ushın jeti uldan da artıg'ıraq», – dedi+.
16Nag'ıyma balanı qolına alıp, bawırına bastı ha'm o'zi bag'ıp ta'rbiyaladı. 17Qon'sı hayallar: «Nag'ıyma ullı boldı», – dep, balag'a at qoyıp, onı Obid dep atadı. Obid İshaydın' a'kesi, İshay Dawıttın' a'kesi boldı.
18•Perestin' shejiresi mınaday:


c: text/html

text:
Qırımda talebeler içün Rusiye Devlet şurası binasına ekskursiyalarnıñ keçirilmesini yañarttılar.
Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, yanvar 28-de Qurman rayonı mektebiniñ 9-10 sınıflarınıñ talebeleri Devlet şurasına ekskursiyağa keldi.
«Qırım parlamenti ziyareti vaqtında balalar onıñ divarlarında qabul etilgen tarihiy qararlar aqqında bildi, şu cümleden «Qırım baari» aqqında. Talebelerniñ yüreklerinde cumhuriyetniñ Rusiye Federatsiyası terkibine kirmesiniñ tarihiy basamaqları aqqında videofilm, qırımlılarnıñ «blackout» ve fevqulâde vaziyet rejimi şaraitlerinde yaşayışı aqqında foto sergisi yer taptı», – denile beyanatta.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Qırım parlamenti apparatınıñ hadimleri Devlet şurası vekâletleri aqqında tarif ettiler, sessiya salonını kösterdiler, prezidium zalını ve matbuat merkezini.
Talebeler içün ekskursiyalarnı Qırım parlamentinde Qırımdan da evel keçire ediler, amma mündericesi başqa edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin Nyü-Yorkta «nükleer silâğa saip olğan devlet tarafından Ukraina territoriyasını işğal etmege devam etüv, amelde nükleer silânıñ yerleştirilmesi bölgesiniñ coğrafiya ceetinden kenişletilmesine ketirdi», dep söyledi.
Ukraina tış işleri muessiseniñ matbuat hizmeti, bunı Ukraina Tış işleri nazirliginiñ (TİN) rehberi dekabrniñ 15-nde Nyü-Yorkta BMT Telükesizlik şurasınıñ meclisinde Şimaliy Koreya nükleer programı boyunca çıqış yapqanda söyledi, dep bildire.
Klimkin, Qırımnıñ qanunsız ilhaqı ve Donbassta devam etken Rusiyeniñ tecavuzı neticesinde Aqyardaki ilmiy-teşkerüv nükleer reaktorı, eki nükleer anbar ve 1200-den ziyade radionüklid menbaları Ukraina tarafından munasip şekilde kontrol etilmeyler, dedi.
O, Ukrainanıñ 1968 senesi iyul 1 tarihlı Nükleer silânıñ darqatılmaması aqqında añlaşmağa qoşulğanı munasebeti ile telükesilik garantiyaları boyunca Budapeşt memorandumınıñ imzalanmasından 23 yıl keçkenini hatırlattı.
Ukraina TİNniñ yolbaşçısı, Ukrainanıñ göñülli olaraq nükleer arsenalından vazgeçkenine qarşı nükleer silâğa saip devletler Ukrainanıñ mustaqilligi ve mevcut olğan sıñırlarını ürmet eteceklerini vade etti, lâkin bu vade «Rusiye tarafından haince bozuldı», dep qayd etti.
Ukraina TİNniñ rehberi: «Dünyanıñ qanunsızlıq vaziyetine taymasını istemesek, biz halqara qanunlarına ürmet kösterilmesini temin etmek içün birlikte olmaq kerekmiz. Biz onıñ bozulmasına qarşı mesüliyetni temin etmek içün birlikte olmaq kerekmiz», – dep ilâve etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası qırımtatar faali Reşat Ametovnı öldürgenler tapıldı, dep bildirdi. Tahqiqat versiyasına köre, 39 yaşında Aqmescitteki mikrorayon sakini 2014 senesi mart ayında Rusiye Silâlı quvetleriniñ sabıq arbiyiniñ reberligi altında «Qırım samooboronasınıñ» iştirakçileri tarafından hırsızlanğan edi.
Hırsızlanğan künü Ametov Qırım ükümetiniñ binası ögüne Rusiye işğaline qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqqan edi, onı «Qırım samooboronası» tuttı, soñra ise cesedi işkence izlerinen tapıldı.
Davada şübheli kişiler – 1975 senesi doğğan Aleksandr Baglük ve 1986 senesi doğğan Aleksandr Rudenko, olar 1966 senesi doğğan Yevgeniy Skripnikniñ reberligi altında areket etti. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ politsiyası üçüni qıdıruvğa ilân etti. Reşat Ametovnıñ üç balası qaldı.
QMC Prokuraturasınıñ bölük yolbaşçısınıñ muavini Kirilli Kopeykanıñ bildirgenine köre, tahqiqatnıñ bunı bildirmek içün yeterli delilleri bar.
Bugün Reşat Ametovnı hırsızlağanlar tapıldı, dep eminliknen ayta bilemizKirill Kopeyka
– Mahkemeden evel tahqiqat çerçivesinde eki şahısnıñ «Qırım samooboronası» adlı qanunsız silâlı birleşmege alâqası bar olğanına dair yeterli delil toplandı. Şübheli olğan üçünci kişi Arbiy-desant diviziyasında hızmet etti ve şimdi arbiy pensioner ola. Bu şahıs «Qırım samooboronasınıñ» iştirakçileri olğan eki diger şahısnı idare etti. Üçüne de şübheli olğanları haber etildi, mahkemege olarnı ileride apiste tutmaq içün yaqalav iznine dair muracaat berildi… İlhaq ve vaqtınca yarımada işğali sebebinden bu qıyın oldı, uzun tahqiqat oldı, faqat bugün Reşat Ametovnı hırsızlağanlar tapıldı, dep eminliknen ayta bilemiz.
Kirill Kopeyka Reşat Ametovnıñ cep telefonı soñki sefer Aqmescitteki «Qırım samooboronasınıñ» ştabında qayd etilgenine dair malümatnı tasdıqladı.
– Qayd etilgen şahıslar halqara qıdıruvğa ilân etilgen edi. Mahkeme olarnı yaqalamağa ruhset berse, Milliy politsiyanıñ tahqiqat organları İnterpolğa muracaat etecek, o, bu şahıslarnı qıdıracaq. Şübheli olğanlardan iç birisi Ukraina prokuraturasınıñ versiyasını şimdilik izaatlamadı, bu insanlarnıñ bulunğa7 yeri belli degil.
Aqyarnıñ «Primeçaniya» neşiri «Qırım samooboronasınıñ» komandanı Sergey Dimovğa izaat almaq içün muracaat etti. O, 2014 senesi mart ayında birleşmeniñ cedveli yoq edi ve bu qabaatlav provokatsiya ola, dep bildirdi:
«Bu suallerge endi bir qaç kere cevap bergen edik. Meraqlı bir ikâye. Bu 100% provokatsiya, kimse kimseni öldürmedi, qırımtatarını öldürip, vaziyetni kerginleştirmeg kim ister edi? Özleri öldürgenler, soñra, Maydanda olğanı kibi, qabaatlı kerek, birisini qabaatlamaq içün bu davanı tekrarlaylar, onıñ devamı yoq».
Dimovnıñ bildirgenine köre, Reşat Ametovnıñ ğayıp oluvına dair davanıñ tahqiqatı Rusiye işğal etilgen Qırımda da keçirile. Daa evel Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, Ametovnıñ hırsızlanmasına «samooboronanıñ» alâqası bar olğanına dair laflarnı tenqit etip, öldürüvni çezecek tahqiqatçılarnı mukâfatlamağa vade etken edi.
Qırımtatar faali Zair Smedlâyev Reşat Ametovnı tanıy edi ve QMC Prokuraturasınıñ versiyasını kerçekke oşağan dep saya.
Reşatnıñ cesedi onı tapsınlar dep kömülgen edi, yarımada sakinlerini qorqu içinde tutmağa istedilerZair Smedlâyev
– Bu versiya doğrudır. Tahqiqat organları qardaşı Refatqa böyle şübheliler olğanını bildirgen edi. Ve olarnı yaqalamağa, sorğuğa çekmege imkânları olmağanını, çünki olar kontrol etilmegen yerlerde – ne Ukraina, ne de Rusiye mahkemeleri içün – buluna, dep aytqan ediler. Berilgen malümatqa köre, olar Donbas topraqlarında buluna. Bu şahıslar tapılacaqmı ve mesüliyetke çekilecekmi, men şübhelenem. Olarnıñ daa sağ olğanından şübhelem. Dimovnıñ aytqanlarını aytsaq, Reşatnı meydandan «samooborona» vekilleri alıp ketkenini kördik. Bular ATR telekanalınıñ videolarında bar edi ve canlı yayında oldı, bu videolar qala. Birisi provokatsiya yapacaq olsa edi, Qırımnı zapt etkenler olur edi. Bu bir qorquzuv aktsiyası edi. Reşatnıñ cesedi onı tapsınlar dep kömülgen edi, yarımada sakinlerini qorqu içinde tutmağa istediler.
Zair Smedlâyevniñ malümatına köre, Rusiye Tahqiqat komiteti yapacağını yaptı, lâkin davanı mahkemege bermedi.
– O, buzlatıldı. Qardaşına bazı şeylerni bilmek içün olarğa şübheliler kerek, dep aytqanlar. Olarnıñ bulunğan yeri belli degil, amma «LNR» ve «DNR» topraqlarında olğanlarını aytalar.
Ametovlar qorantasınıñ Avropa insan aqları mahkemesindeki vekili Andrey Yakovlev olarnıñ vazifesi Reşat Ametovnıñ hırsızlanması ve öldürüvinde Rusiye mesüliyetini isbatlamaq ola, dep bildirdi.
Daa 2015 senesi Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etildi. O, küç qullanuvı neticesinde ğayıp oluv ve işkence izleri ile öldürüv, em de tahqiqat keçirilmegeni ve uquqiy imayeniñ semereli usulları olmağanınen bağlı ediAndrey Yakovlev
– Daa 2015 senesi Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etildi. O, küç qullanuvı neticesinde ğayıp oluv ve işkence izleri ile öldürüv, em de tahqiqat keçirilmegeni ve uquqiy imayeniñ semereli usulları olmağanınen bağlı edi. Öldürilgenniñ tuvğanlarına sert yanaşuv. Muracaat manasını aytsaq, 2019 senesi ilâvesi azırlanıldı, kenişletildi, amma bu malümatnı aydınlatıp olamayım. Reşat Ametovnıñ meselesinde angi devlet mesüliyetke çekilecegini ayta bilemiz. Onı 2014 senesi martnıñ 3-nde hırsızlağan olsalar, 15-nde onı tapqanlar, Rusiye mesüliyetli ola, amma o, özüni resmiy şekilde tek martnıñ 18-nden başlap Qırımdan mesüliyetli dep saya. Ukraina tarafı da mesüliyeti – Ukraina vatandaşı oğrağan cinayetniñ semereli tahqiqatında müsbet mecburiyetleri.
Andrey Yakovlev Reşat Ametovnıñ davası Halqara ceza mahkemesinde baqılacağını inkâr etmey.
İşğal etilgen topraqta yapılğan ve çezilmegen arbiy cinayetniñ yahşı örnegidirAndrey Yakovlev
– İşğal etilgen topraqta yapılğan ve çezilmegen arbiy cinayetniñ yahşı örnegidir. Bunıñ kibi davalar Halqara ceza mahkemesinde baqıla, ve prokurornıñ bu esnasnıñ bir basamağından digerine keçmek içün ilk tedqiqat yapılğanına dair esabatı bar. Belki, Reşat Ametovnıñ davası baqılsa, bu cinayet insaniyetlikke qarşı ya da arbiy cinayet olaraq tasnif etilir.
Qırımlı faal, «Eyromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorlarından biri Andrey Şçekun da 2014 senesi o künlerde «Qırım samooboronası» tarafından hırsızlandı ve işkencege oğradı. O, Reşat Ametov yaqınlarda o binalarda edi, dep tahmin ete.
Şimdi bu imkânsız bir şey, amma ileride, mence, bunıñ kibi cinayetlerge alâqası olğanlar şaatlıq etecekAndrey Şçekun
– Onı kimler çekiştirdi ve öldürdi müim. Birisi yaqalanıp sorğuğa çekilse, kerçek vaziyet ortağa çıqar edi. Şimdi bu imkânsız bir şey, amma ileride, mence, bunıñ kibi cinayetlerge alâqası olğanlar şaatlıq etecek… Menim fikirimce, Reşat bizlernen Aqmescitniñ arbiy komissarlıqnıñ binalarında tutulğan edi, amma o ya da başqası edi men aytıp olamayım, çünki közlerim baylı edi. Men endi aytqan edim, cıyıştırıcı qorqudan qopqa ve şvabranı tüşürdi, ses kelgen edi. Qaravul uyanıp qıçırmağa başladı: «Kim onı mında kirsetti? Bunı körmemeli!». Yani bu cıyıştırıcı tesadufen körgen cinayet olğan kibi kele. İnsanlarnı ketirip, işkencege oğratqanlarını, çıqarğanlarını eşitken edik. Bizni de öyle.
Andrey Şçekunnıñ qayd etkenine köre, «samooboronanıñ» Qırımdaki cinayetlerini tahqiq etmek içün o adiseler aqqında bütün malümatlar tahqiqatçılarğa berildi.
Malümat: 2014 senesi martnıñ 3-nde saba Aqmescitniñ Maryino qasabasında yaşağan üç balanıñ babası, 39 yaşında Reşat Ametov evden çıqqan edi. Tuvğanlarına arbiy komissarlıqqa barıp, Ukraina ordusınıñ göñüllileri sırasına yazılacağını ayttı. Video kameraları onı, Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı Lenin meydanında Qırım ükümetiniñ binası ögünde bir kişilik narazılıq keçirgen kişini, qayd etti. Videoda körüne ki, Qırım «samooboronasınıñ» bir qaç vekili onı meydanda tutıp, maşinağa mindire. Eki aftadan soñ Reşat Ametov Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan (Zemlâniçnoye) köyü yanındaki tarlada ölü tapıldı. Erkekniñ cesedinde işkence izleri bar edi, başı şeritnen sarılğan edi, yanında ise qırçma tapılğan edi. Daa soñra çıqarılğan neticelerge köre, ölümniñ sebebi közüne saplanğan pıçaq yarası oldı.
2017 senesi Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko 2014 senesi baarde öldürilgen qırımlı Reşat Ametovğa Ukraina Qaramanı unvanını berdi.
BM insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi azırlağan maruzasında Ametovnıñ öldürüvini mahkemesiz idam dep adlandıra.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Rusiye işğal etken Qırım cenk yolunen qaytarılamız, dep ayttı Ukraina Tış istihbarat hızmetiniñ sabıq yolbaşçısı Viktor Gvozd Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Qırımnı arbiy baza, «öz geopolitik maqsadlarda batırılmağan uçaq gemisi» olaraq qullana.
«Onı (Qırımnı – QA) cenk yolunen qaytarmaq imkânsız ola, kimse cenk başlatmaycaq. Mence, Qırımnı Putin olğance qaytarmağa imkânsızdır. Yañı nesil öse, dünya deñişe. Almaniya bölüngende olarnı 40 yıldan soñ birisi birleştirir dep tüşüngenler bar edimi? Başqa taraftan, Şimaliy ve Cenübiy Koreya. Bu devamlı olacağını añlamaq kerekmiz, – bu meseleni kimse ne bugün, ne yarın, ne o birisi kün al eter», – dep qayd etti Viktor Gvozd.
Daa evel qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Kyivde «Ukrain cemiyeti ve Qırım – kelecekke baquv» açıq munaqaşasında işğal etilgen Qırımnıñ Ukraina kontroline qaytması cenk yolunen olamaz, çünki «yarımada ealisiniñ büyük qısmı yoq etilecek», dep ayttı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Sentâbr 27-de Moskvada, «Yarıq tögeregi-2016» Moskva Halqara festivaliniñ qapatıluv merasimi çerçivesinde, Keriç boğazındaki Qırım köprü resimi ile lazer şou taqdim etilecek. Bu aqta sentâbr 26-da «Qırım köprü» matbuat hızmeti bildire.
Haber etilgenine köre, Qırım köprü «lazer ve şadırvanlar vastasınen Grebnoy kanalında tiklenilecek».
Leyhanıñ kreativ müdiri Vladimir Demehinniñ sözlerine binaen, teşkilâtçılarnıñ ğayesinen, Keriç köprü resiminen «devlet şeerleri boyunca seyahat başlana».
«Festival qapatıluvı merasiminde seyirciler körecek ilk kadrlar, Keriç boğazında Qırım köprü resimi olacaq. Bu unikal ve içtimaiy taraftan müim bir leyha, onı tarafta qaldırıp olamadıq», – dedi o.
«Yarıq tögeregi-2016» Moskva Halqara festivali bu sene sentâbr 23-27 künleri Moskvada altı meydançıqta keçirile. Bu, Büyük teatr, VDNH, «İzvestiya Hall» zalı, «Qırmızı oktâbr», Vorobyovı dağlarında Moskva Devlet universiteti binasınıñ divarı ve Grebnoy kanalıdır.
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
İyül başında «Krımskiy most» haber agentligi Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecegini bildirgen edi. Bundan evel bildirilgen edi ki, Rusiye ükümeti Keriç boğazında köpürniñ demiryol qısmınıñ vaqtınca işke tüşürilmesiniñ başlanuvını bir yılğa, yani 2018 dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına keçirdi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrainada prezident Volodımır Zelenskıynıñ Amerika devlet başı Joseph Biden ile körüşüviniñ teşkil etilmesi üzerinde çalışalar. Bunı Ukrainanıñ ABD-deki elçisi Oksana Markarov Azatlıq Radiosına bildirdi.
«Em men, em nazirlik, em Prezident ofisi bizim ABD-ne ziyaretlerimizni ve Amerika prezidenti ve memurlarnıñ Ukrainağa ziyaretini teşkil etme üzerinde faal çalışamız», – dep qayd etti Markarova.
Bundan ğayrı o, pandemiya memurlarnıñ şahsiy körüşüvlerini teşkil etmesini mürekkepleştire, dep ayttı.
«Unutmayıq ki, amma bugünde ziyaretler ile bağlı vaziyet yalıñız siyasiy irade ve cedvellerge degil, amma daa COVID-19 vaziyetine de bağlı», – dedi Markarova.
ABD prezidenti Joseph Biden ve Ukraina devlet başı Volodımır Zelenskıy aprelniñ 2-nde telefondan laf ettiler. Bu laqırdı 30-40 daqqa devam etti, esas mevzu Donbasta Rusiye ordusınıñ toplanuvı oldı. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy öz Twitter saifesinde, Amerika devlet başı ile «laf etmege memnün olğanını» ve Amerikanıñ destegine büyük qıymet bergenini haber etti.
«Demokratiyamıznıñ qoruvı aqqında söz ketkende, omuz omuzğa berip ketemiz. Ukrainanınıñ şeklini deñiştirmek, şeffaflıqnı eyilleştirmek ve barışıqqa irişmek istegim o qadar küçlü ki. Amerika ortaqlığı Ukraina içün pek müimdir», – dep yazdı o.


text:
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov dekabrniñ 17-nde dedi ki, Qırımnıñ memuriy sıñırında «provokatsiya» olsa, Ukraina alacaq «cevap sert olacaq».
Lavrov «Komsomolskaya pravda» rus neşirine intervyü berip, Kyiv «Qırımnıñ sıñırındı yañı askeriy provokatsiyanı azırlay», dedi.
«Berecek cevabımız az olmaycaq», – dep ayttı Rusiye Tış işler naziri.
Sergey Lavrovnıñ daa evel bildirgenine köre, Rusiyeni Keriç boğazında ukrain cenk gemilerine ücüm etkeni içün «olacaq sanktsiyalar endi qasevetlendirmey».
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Kremlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı Mahkemesi iyünniñ 28-nde Ahtem Çiygoznıñ davasında şaat olaraq Kreml kontrol etken Qırım milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan vatandaşlar meseleleri komitetiniñ reisi Zaur Smirnovnı sorğudan keçirdi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Qırım Yuqarı Radasınıñ binası qarşısında 2014 senesi fevralniñ 26-nda ötkerilgen mitingniñ bütün mesuliyetini Smirnov Meclisniñ reisi Refat Çubarovğa yükledi. Şaatnıñ sözlerine köre, Çubarov mitingni şahsen özü teşkil etti ve Meclis azalarınıñ rey berüvini keçirmedi.
«O (Refat Çubarov – QA) dedi ki, sessiyanıñ keçirilmesine imkân bermege mümkün degil, çünki o devletke qarşı olğan bir şekilde keçirilecek edi. O ABD elçihanesiniñ fikirine esaslana edi, o olarnen er daim bağda edi, onıñ qızı o vaqıt anda çalışa edi. O andan emirler alıp, demokratiya tarafdarlarınıñ fikiri olaraq seslendire edi. Fevralniñ 25-nde Meclisniñ toplaşuvında o bu mitingniñ keçirilmesini qabul etilgen qarar olaraq seslendire edi. Yani vaziyet açıq-aydın tıştan idare etile edi, bu sebepten Çubarov nizamsızlıq ve qan töküviniñ yaratılması içün bir alet edi», – dedi Smirnov.
Smirnovnıñ sözlerine köre, miting vaqıtında o Çubarovnen beraber Radanıñ binası içinde buluna edi. Bundan soñ, parlament toplaşuvı ötkerilmeycegi belli olğan soñ, olar qapı aldına çıqıp, Çubarov beyanat seslendirdi ve er kesni dağılmağa çağırğan. Fevralniñ 26-nda Ahtem Çiygoznıñ yapqan areketleri aqqında şaat iç bir şey aytıp olamadı.
İleride mahkeme Ahtem Çiygoz davası çerçivesinde Kremlniñ itaarındaki Qırm parlamentiniñ reisi Vladimir Konstantinovnı ve deputat Lentun Bezaziyevni soraştırmaq niyetinde olğanı haber etile.
Keçende Zaur Smirnovnıñ sorğusı endi başlanğan edi, lâkin Ahtem Çiygoz, apishanede bulunıp mahkemede uzaqtan iştirak etkeni vaqıtında, onnen qurulğan bağ bozulğanı sebebinden sorğu keçiktirilgen edi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
İlhaq etilgen Qırımda sekiz qırımtatar faaliyetçisine qarşı oktâbrniñ 14-nde bir kişilik piketlerde iştirak etkenleri içün idari davalar açıldı.
Bunı oktâbrniñ 27-nde Facebooktaki videomuracaatta advokat Emil Kurbedinov söyledi.
«Biz şimdi Qurmanda (Krasnogvardeyskoye) bulunamız. Bugün 8 kişini polis şubesine çağırdılar. Bu, oktâbrniñ 14-nde bir kişilik piketlerge çıqqan vatandaşlardır. Polis olarnı qanun bozğanlar saya. Olarğa qarşı idariy dava açıldı. Olar Rusiyeniñ İdariy uquq bozuvları boyunca kodeksiniñ 20.2 maddesi 5-nci qısmı boyunca davağa celp etildi», – dep ikâye etti o.
Advokatıñ aytqanına köre, piketler bir kişilik olğanına baqmadan, qanun bozmayıp çıqqan ve öz fikirni ifade etken adamlarğa qarşı dava açmaq isteyler.
Kurbedinovnıñ fikrine köre, bu, kelecekte bir kişilik piketlerge çıqmaq ve öz fikirni ifade etmek istegenlerni qorquzmaq teşebbüsidir.
Advokat mahkeme oturışı yapılacaq kününi ayrıca bildirecegini ilâve etti.
Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından açıq menbalarda bu hususta izaat berilmedi.
Oktâbrniñ 14-nde Qırımda, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada telükesizlik organları tarafından qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı yapılğan tazyıqlarğa narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi.
Qırımda Rusiyeniñ ilhaqından soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
UA: Krım telekanalında yanvarniñ 18-nde «12 yantıq» programmasınıñ premyerası olacaq. Programmanı UA: Krım icra prodüseri, jurnalist Osman Paşayev alıp baracaq.
İlk programmanıñ musafiri – siyasiy ve cemaat erbabı İvanna Klimpuş-Tsintsadze.
«12 yantıq» – klassik olmağan aş pişirüv programması, munaqaşa yeridir. Programmada aş pişirip, şahsiyetni açamız. 12 musafirnen subetleşip, Qırım ve qırımtatar meselesine diqqat ayıramız. Faqat daa çoq zemane problemleri, kelecek hayaletini muzakere etemiz, musafirniñ mütehassıs olğan mevzularda laf etemiz. Qırım mevzusı tek qırımtatarlarda ya da diger qırımlılarda qalmasın istedik. Bu mevzuda çeşit saalarda çalışqanlar laf etsin isteymiz», – dep tüşüne alıp barıcı Osman Paşayev.
Leyha reberi Muslim Umerovnıñ aytqanına köre, seyirci programmada tanış olğan sımalarnı yañı tarzda körecek.
Aştan ğayrı, alıp barıcı qaramanlarğa qırımtatar tilini ögretecek.
«Er bir musafir içün qısqa bir ders olacaq. İç birisi oña ciddiy ya da aksine istizalı ya da ibarelerni ögretecekler, dep ümüt etmey. Amma bu qırımtatar sözleri qaramanımıznıñ faaliyetinen bağlı olacaq, onı tasvirleycek», – dep qayd ete Osman Paşayev.
Musafirler arasında siyasetçi, fikir liderleri, ekspertler ve yıldızlar olacaq: Ahtem Seitablayev, Aleksandr Liyev, Valeriya Lutkovskaya, Yevstratiy Zorâ, İrina Vereşçuk, Vladimir Yemelyan, Tatyana Çornovil, Pavel Klimkin, Olga Duhniç, Nikolay Knâjitskiy ve Aleksandr Ustinov.


text:
Qazan bäklege
Qazan bäklege, 13-14. yözlär çigendä elekke İdel buyı Bolğarınıñ Tönyaq-Könbatışında barlıqqa kilä. 1420. yıllarğa qädär Altın Urdada, annarı Ğiäsetdin olısı bulğan. Üzäge – Qazan. Töp xalqı üzlären "Mäselman", soñraq "Qazan Tatarları" dip tä beldergännär. İgençelek, terlekçelek belän kön kürgännär. Qazan, İske Qazan, borınğı Çallı h.b. şähärlärdä başlıça kün eşkertü, balçıq sawıt-saba, timer äyberlär, eş häm suğış qoralları yasaw, tuqu,, zärkän h.b. hönärlär üzläşterelgän. Säwdä itkännär. 1430-1440. yıllardan Qazan Xanlığında.


text:
Rusiyeniñ Çelâbinsk vilâyetinde yanvarniñ 2-nde Magnitogorsktaki çoq qatlı evniñ bir qısmında gaz patlavı ve eşilüv neticesinde elâk olğanlarnıñ hatırasına matem künü ilân etildi.
Vilâyetteki eglence tedbirlerniñ keçirilmesini lâğu etmege tevsiye etile. 74.ru yerli saytınıñ bildirgenine köre, bala yañı yıl bayramları lâğu etilecekmi daa belli degil.
Umummilliy matem ilân etilecegine dair haberler daa yoq edi.
Magnitogorskta dekabrniñ 31-nde saba gaz patlavı neticesinde 10 qatlı mesken evniñ kirişi eşildi. Qurtarıcılar elâk olğan 8 insannıñ cesedini taptı, daa 36 insan ğayıp oldı. Yanvarniñ 1-nde qıdıruv tedbirleri toqtatıldı, çünki zarar körgen yerlerniñ eşilüv telükesi bar.


text:
«Parlamentte wlttıq mäselelerdi ötkizu kezinde taza orıspen birdeñe qılıp kelisuge boladı. Öytkeni, olardıñ boyında da özindik wlttıq sezim bar. Al, o..
Jurnalister halıqaralıq federaciyası 2016 jılı älemniñ türli aymaqtarında maqsattı äreketterde nemese beyberekettikterdiñ saldarınan 93 tilşiniñ ..
Amerikalıq mamandar Amerikanıñ torap jelisinen reseylik ziyankes programmanıñ tabılğanın habarladı «The Qazaq Times» Parstoday-ğa silteme jasap. ..
Türkiyada tağı lañkestik oqiğası boldı. Stambwldağı Reina tüngi klubına jasalğan şabuıldan kemi 35 adam ölip, 40-tan astamı jaralanğan. Bwl turalı Sta..
Jaña jıl tüni. Aspandı qaq tile, zuılday atılğan ot-oqtar, şatırlağan, tarsıldağan swrapıl dauıs şığaruda. Töñirek zil-zala. Maşinalar bezektep, itte..


text:
Dünya sağlıq teşkilâtı, yañı Covid-19 koronavirusnıñ tarqaluv telükesini «yüksekten» «pek yüksek» seviyege köterdi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
DST yolbaşçısı Tedros Adhanom Ghebreyesusnıñ fevralniñ 28-nde Jenevada bildirgenine köre, soñki bir qaç kün içinde hastalarnıñ artuvı ve virus qayd etilgen memleketlerniñ sayısı qasevetlendire.
Onıñ bildirgenine köre, İtaliyadan diger 14 memleketke Covid-19 hastası ketti, daa 97 hasta İrandan 11 diger memleketke ketti.
DST reisiniñ aytqanına köre, Qıtayda soñki künde bir ay içinde hastalanğan eñ az sayı qayd etildi.
Fevralniñ 28-ne qadar koronavirusnen hastalanğanlarnıñ sayısı 83 biñni aştı. 35 biñden çoq insan tedaviylendi. Ölgenlerniñ sayısı 2858 kişi oldı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Tünevinden berli Qırım yaqıt stantsiyalarında benzinniñ paalılaşması körüne, bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, Aİ-95 markalı benzinniñ fiyatı 1,5%-ğa arttı. Böylece, ATAN yaqıt stantsiyalarında fiyatlar bir litr içün 48,24 rubleden 48,99 rublegece arttı. TES yaqıt stantsiyalarında da aynı - benzinniñ bir litri içün fiyat 48,2 rubleden 48,8 rublegece arttı. Aİ-92 yaqıtınıñ fiyatı azcaraq, tahminen 1%-ğa paalılaştı.
Aprelniñ soñunda Rusiye nezaretindeki Qırim yaqıt stantsiyalarında bir aynıñ içinde benzin fiyatı deyerli deñişmegeni bildirile edi. Cermay bazarında fiyatlarnıñ tüşkenine baqmadan, mında benzin ucuzlanmadı. A-95 benzininiñ fiyatı qararnen 48 ruble edi.


text:
Ukrainanıñ Almaniyadaki elçisi Andrey Melnik, Almaniyanıñ federal ukümetini, alman siyasetçilerine ilhaq etilgen Qırımğa barmaqnı yasaq etmege davet etti. Bunı o, mart 18-de Twitterde yazdı.
Diplomat: «Nevbetteki alman maceracısı Ulrih Eyme qanunsız olaraq işğal etilgen Qırımğa gizliden kirdi: Federal ukümetni Almaniya vatandaşlarınıñ bunıñ kibi voyajlarını niayet yasaq etmege, Bundenstagdaki «Almaniya içün alternativa» fraktsiyasınıñ rehberlerini ise, fırqanıñ imidjine zarar ketirgen cinaiy areketleri ile alâqalarını üzmege davet etemiz», – dep yazdı.
Ulrih Eyme ve «Almaniya içün alternativa» fırqası tarafından bu hususta açıq menbalarda izaatlar berilmedi.
Fevral ayında «Almaniya içün alternativa» fırqası deputatlarınıñ Qırımğa soñki ziyaretleri esnasında Almaniya Federativ Cumhuriyetiniñ ukümeti olarnı tenqit etti.
Mart 18-de Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda prezident saylavında rey berüv ötkerildi. Resmiy Kyiv ve ondan ğayrı bir sıra halqara teşkilât ve bir çoq dünya devleti yarımadadaki saylavnıñ neticelerini tanımaylar.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye saylavınıñ ötkerilmesi arfesinde Almaniya Tış işleri nazirligi, «Qırım Ukrainağa ait», dep beyan etti.
OSCE yanındaki Demokratik muessiseler ve insan aqları boyunca bürosınıñ közeticeleri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylav bölüklerinde bulunmaycaqlarını bildirdiler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım kurortları Rusiye vatandaşları raatlanmağa alışqan Türkiye ve Mısır kurortlarınıñ yerini öyle de almadı, dedi Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov NTV telekanalına.
«Biz yıl içinde iqtisadiyatnı öyle yüksek seviyege köterip olamadıq, obyektlerimizde servisni bir nizamğa ketirmege yetiştirmedik, Türkiye ve Mısırda olğanı kibi, olar 20 yıl buña kete edi», – dedi Aksenov.
Qayd etkeni kibi, Qırımnıñ kurort saası yarımadanıñ iqtisadiyatı eyileşmegence inkişaf etmeycek.
Mısırda Rusiye uçağınıñ tüşmesinden soñ Rusiyeniñ turistleriniñ sayısı eksildi. Bundan soñ Qırım akimiyeti yarımadada Rusiye turistlerini beklegeni aqqında bildirdiler.


text:
Qırımlılar alâ daa telefon bağı ile problemlerge rastkele. Müşteriler yalıñız Qırım nomeralarına ve Rusiye operatorlarınıñ nomerlarına telefon ete bileler, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırımda telefon kodu deñişmedi: Aqmescitniñ ev nomeralarına telefon etmek içün 0652 basmaq kerek. Bunıñ ile, qabul etilgen nomeralarda «Ukrtelekomnıñ» milliyleştirüvinden soñ peyda olğan yañı Qırım kodu – 365 kösterile.
Rusiye şeerlerinden Qırım ev nomeralarına telefon etmek imkânsız. Qırım.Aqiqatqa 109 nomerası boyunca bildirilgeni kibi, Qırımda halqara ağı çalışmay.
«Halqara bağı söndürilgen», – dep taşladı operator.
Qırımdan qıtaiy Ukrainağa da telefon açmaq imkânsız. Şeer nomeralarına telefon açqanda – sessizlik kele, cep telefonlar ile aynı vaziyet.
Qırım matbuat vastalarında endi bağnıñ yañı qaidelerini bastıralar. Böylece, ukrain şeerlerine telefon etmek içün, 00 – 380, soñra şeer kodu ve telefon nomerasını basmaq kerek. Amma amelde ise böyle sistema Qırımda çalışmay.
Fevral 10 künü Qırımda «Ukrtelekom» ukrain operatorınıñ bağı yoq odı. Qırım akimiyeti buña alâqası olmağanını bildirdi. Yarımadada «Ukrtelekom»nıñ eki bölügi çalışa edi: biri Aqyarda, digeri – Aqmescitte. «Ukrtelekom»nıñ Qırım bölügi Qırım qullanıcılarınıñ 80% hızmet ete edi. Şirketniñ saibi – Rinat Ahmetov.
İşğal etilgen Qırımnıñ Devlet Şurası fevral 11 künü «Ukrtelekom» Qırım filialınıñ «milliyleştirüvine» qol tuttı. Qırımnıñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiy aytqanı kibi, milliyleştirilgen «Ukrtelekom»nı endi «Krımtelekom» idare etecek.


text:
Sentâbrniñ 4-nde gece qırımtatarı Aziz Ahtemovnıñ evinde tintüv keçirildi. Ömür arqadaşı Adile Ahtemovanıñ aytqanına köre, FSB hadimleri kelip, Anğara köyündeki gaz borusında olğan patlav sebebinden Aziz Ahtemov şübheli ola, dep bildirdi. «Biz raat edik, çünki ömür arqadaşımnıñ bir patlavnen alâqası yoq, Anğarağa barmay, şunıñ içün tintüv keçirsinler dep, raat-raat vesiqa imzaladıq. Tintüv vaqtında şahsiy cep telefonlarımız alındı, noutbuk ve yedek telefonlarımız baqıldı. Bala yuqlay edi, soñra cep telefonlarımıznı qaytarıp berdiler. Tintüv keçirilgen soñ, aqayım azırlanıp başladı – olar laf etecekler ve er şey yahşı olsa, onı yiberirler, dep ayttılar. Ne tarafqa, qayda alıp ketkenlerini, kim olğanlarını aytmadılar, yani bu bir tutuv olsa edi, olar şaatlarnen kelir edi. Bunı ciddiy bir hata dep sayam, bu tutuv degil, insan hırsızlanuvı ola», – dedi Aziz Ahtemovnıñ apayı. Ertesi künniñ gecesine qadar ne Adile, ne de diger qoranta azaları Azizniñ bulunğan yerini bilmey edi. Daa soñra peyda olğan malümatqa köre, Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl ve Azizniñ üç doğmuş ağası Asan Ahtemov da tutuldı.
«Bir malümat yoq edi». Apiske alınğan Aziz Ahtemovnıñ qorantası nasıl yaşay (video)
Sentâbrniñ 4-nde gece qırımtatarı Aziz Ahtemovnıñ evinde tintüv keçirildi. Ömür arqadaşı Adile Ahtemovanıñ aytqanına köre, FSB hadimleri kelip, Anğara köyündeki gaz borusında olğan patlav sebebinden Aziz Ahtemov şübheli ola, dep bildirdi. «Biz raat edik, çünki ömür arqadaşımnıñ bir patlavnen alâqası yoq, Anğarağa barmay, şunıñ içün tintüv keçirsinler dep, raat-raat vesiqa imzaladıq. Tintüv vaqtında şahsiy cep telefonlarımız alındı, noutbuk ve yedek telefonlarımız baqıldı. Bala yuqlay edi, soñra cep telefonlarımıznı qaytarıp berdiler. Tintüv keçirilgen soñ, aqayım azırlanıp başladı – olar laf etecekler ve er şey yahşı olsa, onı yiberirler, dep ayttılar. Ne tarafqa, qayda alıp ketkenlerini, kim olğanlarını aytmadılar, yani bu bir tutuv olsa edi, olar şaatlarnen kelir edi. Bunı ciddiy bir hata dep sayam, bu tutuv degil, insan hırsızlanuvı ola», – dedi Aziz Ahtemovnıñ apayı. Ertesi künniñ gecesine qadar ne Adile, ne de diger qoranta azaları Azizniñ bulunğan yerini bilmey edi. Daa soñra peyda olğan malümatqa köre, Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl ve Azizniñ üç doğmuş ağası Asan Ahtemov da tutuldı. 2021 senesi sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Aralarında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar da bar. Sentâbrniñ 6-nda Qırımda dört kişi apiske alındı: üç doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar, Azizniñ babası Eskender Ahtemov ve Asannıñ qardaşı Arsen Ahtemov. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlovnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl qabaatlı olğanını inkâr ete.


text:
Dekabrniñ 30-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Kyivdeki ofisinde Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılov ile körüşüv ötkerildi. Subet vaqtında Ukrainanıñ Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyası muzakere etildi. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Tafsilâtlı ve açıq subette körüşüv iştirakçileri vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerini işğalden qurtaruv ve reintegratsiya devlet strategiyasını muzakere etkende ve azırlağanda, «Qırım platforması» teşebbüsini kerçekleştirgende işbirligi meselelerini ve qanunsız faaliyeti Qırımda Rusiye işğalci akimiyetine ve yarımadada yaşağan Ukraina vatandaşlarına qarşı sert taqip ve repressiyalarnıñ quvetleştirilüvine yardım etken şahıs ve müessiselerge qarşı sanktsiyalarnıñ qullanıluvını muzakere etti», – dep tarif etti Çubarov.
Onıñ malümatına köre, körüşüv soñunda taraflar Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası ile muzakere etilgen meselelerde belli işbirligi şekilleri aqqında añlaştı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba intervyü berip, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi yarımadanı işğal etken Rusiye içün «ceennem» olmalı, dep ayttı.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
2015 senesi yanvar 1-den itibaren Rusiye Federatsiyasınıñ Bergi Kodeksine deñişmeler kirsetile. Endiden soñ MREO GİBDD köstergen hızmetlerniñ fiyatı arta. Bunı «Qırım Cumhuriyeti» boyunca GİBDD MVD İdaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Böylece, maşinalarnıñ devlet qayd işaretleriniñ berilmesi ile bağlı naqliyat vastalarınıñ qayd etilmesi ve diger qayd işleri 2000 rubleni teşkil etecek. Bundan evel aynı hızmet içün 1500 ruble alına edi. Motonaqliyat vastaları, tirkeme, traktor, yol qurucılıq vastalarınıñ devlet işaretlerine 1000 ruble yerine 1500 ruble berilecek.
Naqliyat vastasınıñ pasport fiyatı artıq 500 ruble degil, 800 rubleni teşkil ete.
Naqliyat vastasınıñ qayd şeadetnamesi 500 ruble tutacaq.
Naqliyat vastasınıñ pasport deñişmeleri içün 350 ruble alınacaq.
Aydavcınıñ plastik şeadetnamesi içün 2000 ruble alınacaq.


text:
Qırım ZAGSları doğuv ve ölüm qayd etüvinden ğayrı, qalğan areketlerini toqtattı, bildire Qırım Adliye Nazirligi.
Müessise malümatına köre, 2020 senesi martnıñ 3-ünden 14-ünece Qırımda 667 bala doğuvı ve 334 qoranta quruluvı qayd etildi.
Qırımda aprelniñ 11-inde daa bir koronavirus adisesi qayd etildi. Bu Yaltada yaşağan qırımlıdır. Umumen Qırımda 29 COVID-19 adisesi.
Aqyarda altı adam hastalandı, dört adam yahşı oldı.
Qırımda özüni tecrit etüv rejimini aprelniñ 30-ınace uzattılar, Aqyarda - aprelniñ 19-ınace.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İlhaq etilgen Qırım – imitatsiyalar ve ucuz piar territoriyası. Yerli memurlar içtimaiy ve milletlerara amanlıq suretini süslemege ya da sahteleştirmege tırışalar. Bir problemanıñ üstüni boşboğazlıq ya da propagandanıñ qalın qatlamınen örtmek mümkün olmasa, onı ekinci planğa çekmege, közden saqlamağa tırışalar. Böyle problemalardan biri, er yıl mayıs 18-de 1944 senesiniñ cinayetkârca sürgün etilgenini hatırlatqan ve tutıp alınğan aqlarnıñ qaytarılmasını talap etken qırımtatarlar edi.
Rusiyeniñ Qırım başlığı Sergey Aksönov «Qırımtatarlarnıñ şurası» oturışuvını keçirdi. Esas mesele – Ekinci Cian cenki yıllarında tamır halqınıñ sürgün etilmesiniñ nevbetteki yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ planı edi. Oturışuvnıñ başında o, matem künü, bütün milletlerge ait Qırım sakinleri ve qomşu Rusiye sakinleri içün muim bir vaqiadır, dep beyan etti. Sergey Aksönov: «Bir anane olaraq hatıra tedbirlerinde ukümet vekilleri iştirak ete. Bu kün soy-aqrabalar, tanışlar, dostlar ve yaqınlarğa sürgünlikten qaytmağanlar, ağır ayat vaziyetine tüşkenlerniñ hatırasına sayğı köstermege imkân bere. Amma aynı zamanda bu, kelecek içün qırımtatar halqınıñ medeniyeti ve ananeleriniñ inkişafı boyunca bizim umumiy planlarımızdır. Ve eñ esası, böyle vaziyetniñ tekrarlanmasına başqa iç bir vaqıt yol bermemektir», – dedi.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırımdaki milletlerara munasebetler boyunca komitetniñ rehberi Lenur Abduramanov tedbirler programmasını ilân etti: hatıra işaretlerge çiçek qoyuv, «Yüregiñde ateş yaq» tedbiri (Qırımtatar Milliy Meclisine yaqın teşkilâtlardan «borcğa alınğan» ğaye), camilerde dualar ve «bir sıra diger tedbirler». Esas tedbirniñ yapılması Bağçasaray rayonında, «Süren» («Siren») demiryol stantsiyası yanında planlaştırılğan. Belki Sergey Aksönovnıñ matbuat hizmeti «Qırımtatarlarnıñ şurası» oturışuvını pek «quru» şekilde tasvir etti de, körüşüvde matem tedbirlerini keçirmek içün başqa variantlar da muzakere etilgendir? Yoq, resmiy jurnalistlser bir şeyni qaçırmadı. Devlet milletlerara komitetiniñ matbuat hizmeti bergen esabatqa köre, Lenur Abduramanov keçken aftada rehberligi altında çalışqanlar ve diger muessiselerniñ vekilleri ile tıpqı böyle plannı muzakere etti: programmanıñ esas qısmı Bağçasaray rayonında – tarlada keçecek.
«Qırımtatarlarnıñ şurası» ukümetten, matem tedbirleriniñ ukümet içün oñaytlı olğan formatta – Aqmescitten ve diger şeerlerden uzaqça bir yerde keçirilmesine sımarış aldı
«Qırımtatarlarnıñ şurası» – ilhaq etilgen Qırımnıñ ukümetine tolusınen tabi olğan teşkilât. O, bu seneniñ fevralinde yarımadanıñ Rusiyege tabi muftisi Emirali Ablayevniñ rehberligi altında sözde Qırım «musulmanlarınıñ qurultayı»nda tesis etildi. «Şura»nıñ esas maqsadı – qırımtatarlar arasında Rusiye ukümetini populâr etüv, yurtdaşlarını memurlar tarafından teşkil etilgen siyasiy tedbirlerde iştirak etmeleri içün celp etüv, milletlerara barışıqlıqnıñ körünşini yaratuv. Cenap Ablayev ve onıñ safdaşları eki siyasiy mifke qol tutulması içün çalışa. Birincisi – sanki qırımtatarlar ilhaq etilüv vaqiasını qabul etmege ya da oña baş egmege azırlar. Ekincisi – Rusiye ve Qırım ukümeti tamır halqına «ihsanlar etti», onı «aqladı» ve milliy medeniyetiniñ inkişafı içün imkânlar yarattı. Ealini, qırımtatarlar Ukraina ukümeti vaqtında, sanki, al-azırda olğan, Rusiyedeki «milletler dostluğı»nıñ quturması vaziyetine köre daa yaramay yaşay ediler, dep qandırmaq isteyler.
Bu sefer «Qırımtatarlarnıñ şurası» ukümetten, matem tedbirleriniñ ukümet içün oñaytlı olğan formatta – Aqmescitten ve diger şeerlerden uzaqça bir yerde keçirilmesine sımarış aldı. Tamır halqı özüniñ kederli sıfatı ile Qırım ayatınıñ yañı şorbacılarınıñ keyfini bozmasın, dep. İlhaqtan evel de yerli ukümet, er yıl mayıs 18-de yarımadanıñ şeerlerinde keçken mitinglerge pek menfiy munasebet köstere edi. Eñ kütleviy vaqialar Aqmescitniñ merkezinde keçe edi. Anda bütün Qırımdan qırımtatarlar kelip, toplaşa ediler. Böyle duşmanlıqnıñ sebepleri türlü-türlü edi: memurlarnıñ, ola bilecek qarışıqlıqlardan, etnik esastaki çatışmalardan qorqu; Kyiv tarafından, yerli ukümetniñ tamır halqınen bir tilge kelip olamağanına dair ihtimallı iddialar.
Halqnıñ sürgün etilmesi esnasında elâk olğanlar içün yas tutuv, şovenistlerge, olar yat adamlarnıñ evlerine kirip yerleşken kelmeşekler olğanlarını hatırlata
Ondan ğayrı şovinizmni, qırımtatarlar ve ukrainler ile bağlı olğan er şeyniñ qabul etilmegenini añmaq kerek. Qırımnıñ ukümeti ve parlamentinde yerleşip pekingen gizli tatarofoblar ve Ukrainanı nefret etkenler içün mayıs 18 ya da Ukrainanıñ Mustaqillik künü (maneviy ceetten) ağrı berici adiseler edi. Halqnıñ sürgün etilmesi esnasında elâk olğanlar içün yas tutuv, şovenistlerge, olar yat adamlarnıñ evlerine kirip yerleşken kelmeşekler olğanlarını hatırlata edi. Ukrainanıñ mustaqilligi olarğa, siyasiy elitanıñ bir qısmı olmaq içün ukrain tilini ögrenmege aqılları yetmegenini hatırlata edi. Ukrain ya da qırımtatar «milletçiligi» ile küreş büyük ölçüde Qırım parlamentiniñ reisi Vladimir Konstantinov ve onıñ yaqın etrafındakilerniñ şahsiy kompleksleri ile bağlı edi. Bu sebepten ilhaqtan soñ Qırım ukümeti birinci nevbette qırımtatarlarnıñ er türlü kütleviy tedbirlerini yasaq etti ve milliy tillerde tasilniñ ğayıp etilmesine can ile berildi.
Ayın-oyunlarnıñ aqibetteki maqsadı – mayıs 18-ni, mayıs 9-nıñ nasıldır analogına çevirmek, matem kününi propagandistik tedbirler, siyasiy maskaradnıñ «çöpü» tübüne kömmektir
2014 senesinde mayıs 18 mitindi Aqmescitniñ çetinde Rusiye telükesizlik hadimleriniñ nezareti altında keçti. Ondan soñ şeerde buña oşağan kütleviy tedbirler olmadı. Şimdi endi tamır halqı içün «Süren» stantsiyasında «matem gettosı»nı meydanğa ketirip, «Qırımtatarlarnıñ şurası»na semetdeşleri arasında añlatuv işini keçirmege avale ettiler. Ve aynı zamanda halqnı, Rusiye qanunları ile garantiya etilgen formal aqlarından bile marum eteler. Bu ayın-oyunlarnıñ aqibetteki maqsadı – mayıs 18-ni, («ğalebe bayramı» denilgen) mayıs 9-nıñ nasıldır analogına çevirmek, matem kününi propagandistik tedbirler, halq şeñliklerine çevirilgen siyasiy maskaradnıñ «çöpü» tübüne kömmektir. Yalıñız bu taqdirde Qırımdaki Rusiyeniñ üst seviyeli rehberleri özüni yat adamlarnıñ evinde çağırılmağan musafir olaraq is etmeycekler.
İhtar: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda mayıs 18-de, Qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etüv qurbanlarınıñ hatıra kününde umum Ukraina sessizlik daqqasına qatılmağa davet etti.
O, Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri Herson vilâyeti, Geniçesk rayonı, Novoalekseyevka, Odesa, Lviv ve tedbirler ukrain ve yeudi cemaatlarınıñ iştiraki ile Holokost muzeyinde yapılacaq Dneprde keçecekler, dep qayd etti.
Qırımdan qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarını hatırlama künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Sergey Stelmah, Qırım siyasiy közeticisi (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikirler muelliflerniñ öz fikirlerini ifade ete ve muarririyetniñ noqtai-nazarını er vaqıt aks etmezler


text:
Ukrainanıñ bloktan tış statusından vazgeçüv qanun leyhası parlamentte kelecek plenar aftasında baqılacaq. Bu aqqında Yuqarı Rada reisi Vladimir Groysman bildirdi. UNİAN bildirgenine köre, sessiyanıñ taqvim planına binaen, deputatlar dekabr 23-26 künleri plenar rejimde çalışacaqlar.
Vladimir Groysmannıñ qayd etkenine köre, komitetler muzakere etecek üç qanun leyhası bar.
«O, kelecek plenar aftasına kirsetilecek ve rey berüvge çıqarılacaq. Eminim, reylerniñ çoqusını qazanacaq», – dedi spiker.
Vladimir Groysman dedi ki, bu meselede parlament, prezident ve Nazirler şurası aynı fikirdeler.
Dekabr 9-da Yuqarı Rada kelecek aftanıñ kün tertibine Ukrainanıñ bloktan tış statusınıñ lâğu etilmesi aqqında üç qanun leyhasını kirsetti.


text:
Ukrainanıñ üç vilâyetinde – Kiyev, Odessa ve Dnepropetrovskta vatandaş alı senetleriniñ resmiyleştirilmesi boyunca arizalarnı internet vastasınen berüv leyhası başladı. Ukrain ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, endiden soñ ZAGS arizasını kâğıtta, em de evden çıqmayıp, online şekilde bermek mümkün.
«Vatandaş alı senetleriniñ devlet qaydı saasında muracaat» portalında qayd etilgen soñ vatandaşlar bala boğuvı ya da evlenmek niyeti aqqında ariza bere bileler.
«Vesiqalarnı elektron imza ile tasdıqlamaq mümkün, ya da kâğıtlarnı imzalamaq içün uyğun bir vaqıt belgilemege imkân bar. Portalda evlenmek içün saat ve yerni saylamağa ya da mütehassıs ile körüşüvni belgilemege imkân bar», – dep aytıla haberde.
Leyha iyül 20-de başladı. Online arizanı bergen ilk çiftni Dnepropetrovskta baş nazir Arseniy Yatsenük tebrikledi. Berilgen malümatqa köre, Kramatorsktan Pavel ve Mariupolden İnna Lvivde tanış oldılar.
Ukraina qayd vesiqalarını almağa istegen Qırım sakinleri yañı hızmetten faydalana bileceklermi-yoqmı Adalet nazirliginde şimdilik aytmaylar.


text:
Aqmescitniñ merkezinde «Narazılıq meydanı” faali, qırımtatar Vatan Karabaşnıñ özüni yaqma teşebbüsi çaresizlik neticesidir. Qırım.Aqiqatqa avgustnıñ 3-nde böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi.
“Me buñı çaresizlikniñ bir şekli der edim. İnsanlar ictimaiy ağlarda yapılğan paylâşuv ve izaatlardan artıq başqa areketlerge keçeler. Endi halqımıznıñ küreşine özüni yaqmaq da kirer”, – dedi Çiygoz.
Onıñ sözlerine köre, “narazılıq meydanı”nıñ faalleri rusiyeli memurlar olranıñ meselesini çezer degen ümütleri boşuna çıqtı.
“Afsus ki, bu gruppa (“narazılıq meydanı”nıñ faalleri –QA) Qırımda Rusiye bayrağını kötergen ilk gruppadır. Olar esasen, ümüt ve eminliknen, Aksönov, işğalci akimiyet, Moskvadaki akimiyet bir adalet ketirir dep muracaat etken ediler. Bu arada olar işğalge qarşı yürsetilgen umumiy küreşten uzaqlaşqan ediler. Umumiy küreşten ulaqlaşuv – bir fayda ketirmedi. Bugünki adım – bizim semetdeşlerimiz atqan çaresizlik adımıdır”, - dep qoştı Çiygoz.
Vatan Karabaş aqqında onıñ evli olğanı ve üç balası bar ekenligini bilemiz.
Diqqat! Dehşet kontent!
Avgustnıñ 3-nde Aqmescitniñ merkezinde “Strelkovaya” “narazılıq meydanı”nıñ faali Vatan Karabaş özüni yaqmaq niyetinen, üzerine yanıcı şingenlik tökerek, özüni yaqıp yiberdi, ancaq etrafındakiler ateşni söndürip yetiştirdi. Özüni yaqmazdan evel bu kişi özüni, akimiyetniñ aqsızlığını qarşı narazılıq bildirerek yaqqanı aqqında ayttı.
Oquñız: «Krıumskaya roza»ğa qarşı küreş: Aqmescit civarındaki«narazılıq meydanında» qurucılıq başlay
Rusiyeli telükesizlik hadimleri avgustnıñ 2-nde Aqmescit etrafında qurulacaq “Krımskaya roza” mesken rayonında qora qoyulmasına qarşı çıqqan yerli sakinler narazılıq bildirgen yerge keldiler.
Avgustnıñ 3-nde faaller “narazılıq meydanı”nda keçken vaqialar sebebinden Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetine barmağa planlaştırlalar.
İlhaq etilgen Qırımnıñ rusiyeli memuriyet temsilcileri qırımtatarlarnıñ evleri turğan topraq damartılarını satalar. Qurucılıq yapacaqlar işlerini satın alınğan topraqlarını qoralamaqnen başalay. İşte, yerli sakinler buña qarşı çıqalar.
Qırımtatarlar ev qurğan “Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ yerinde 9 biñ kişilik yañı rayon qurmağa isteyler. Mesken evlerden ğayrı, mektepler, bala bağçaları, sport meydanları ve tükânlar qurmağa azırlanalar. Şimdilik anda esasen avdet etkenler (repatriant) yaşay.


text:
Cemil Temişev – 2014 senesi mayıs 3 künü adiseleri sebebinden şartlı apis müddeti berilgen Musa Abkerimovğa nisbeten mahkeme qararını «qanuniy ve adaletli» olaraq tanıy.
«Bu «tatar» işlerinden eñ muzakere etilgen biridir. Musa 2014 senesi mayıs 3 künü militsiya hadimine zarar ketirilgeninde qabaatlana edi. Onı on yılğa qadar apis cezası bekley edi», – yazdı o Facebookta.
«Menimce, qanuniy ve adaleti qarardır. Qararnı çıqarğanda, mahkeme imayeniñ delillerine esaslandı», – dep qoştı advokat.
Temişev «Qırımda mahkeme ameliyatı ceza ve ayırım yolundan ketmeycegine» ümüdini bildirdi.
Musa Apkerimov oktâbrniñ 16-nda aqşam 24 yaşlı yaqalandı. Onı cinaiy madde boyunca qabaatladılar, akimiyet vekiline qarşı küç qullanğan dep ayttılar. Taqiqatnıñ malümatına köre, Apkerimov politsiya hadiminiñ tizini yaralağan.
Yaqalanğan insannı Rusiye Cinaiy Kodeksi 318-inci maddesi 2-nci qısmı boyunca «Ömrü ve sağlığı içün telükeli ola bilecek akimiyet vekillerine qarşı zorbalıq areketleri» cinayette qabaatlaylar, bundan sebep onı beş yıldan on yılğa qadar apske alına bile edi.


text:
Mayıs 23 künü dostumız, qardaşımız, Qurman rayonınıñ baş imamı Arsen Yağlıyev bu faniy dünyanı terk etti. O, mayıs 19 künü yüz bergen yol qazası neticesinde zararlandı ve, özüne kelmeyip, dünyasını avuştı.
Arsen Yağlıyevnen vedalaşmaq içün onıñ tuvğanları, yaqınları, qomşuları, işdeşleri, – balalığını, gençligini, Qalay islâmiy ilimler medresesinde oquğan yıllarını, Qurman rayonınıñ baş imamı vazifesini eda etken zamanını bilgenler keldi.
Cenazede Arsen Yağlıyev aqqında eñ güzel sözler aytıldı. Er kes onı faal, ğayretli insan, güzel baba ve qoca, milleti oğrunda çalışqan ve Allahnıñ rizasını qazanmağa tırışqan mümin olaraq bile edi.
Arsen Yağlıyev Qurman qasabasınıñ merkeziy mezarlığında defin etildi. O, 39 yaşında edi.
Arsen Yağlıyevniñ altı balası qaldı. Eñ kiçigi 7 aylıqtır.
Allah rahmet eylesin.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
«Bizler Qırımda Vernadskiy adına Tavriya universiteti esasında yañı federal universitetini meydanğa ketirecek olamız. Bu leyha Qırım ve Aqyar aliy oquv yurtları içün açıq olacaq, federal universitet terkibine istegi olğan bir qaç ilmiy teşkilâtlar kirmesi mümkün», – dedi o.
Nazirniñ aytqanına köre, kelecek yıldan başlap Qırım ve Aqyar aliy oquv yurtları universitet faaliyetleriniñ semereligini nezaret etüvde iştirak etecek.
«Al-azırda bütün masraflarğa qıymet kesile, ve ciddiy bir raqamlar olıp çıqa. Ocalarnıñ aylıqlarını eki qat, belki de, üç qat arttırmaq kerek, tasil infrastrukturasını ilerideki yañartuv masraflarnı belgilemek kerek», – dedi Livanov.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep Ukraina tasil nazirligi Qırım studentlerine Ukraina aliy oquv yurtlarına keçüv esnasını qolaylaştırdı.


text:
Ukraina laboratoriyalarında 645 COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi (vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki adiseler sayılmay). Bu aqta martnıñ 31-nde aqşam Ukraina Sağlıq nazirligi bildire.
«Umumen Ukrainada COVID-19 hastalığından 17 insan öldi. Umumen 10 kişi tüzeldi – tekrar yapılğan tedqiq virusnı tapmadı», – dep aytıla haberde.
Martnıñ 31-nde saba Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov koronavirus yuqunçına oğrağan ekinci yerli insan tasdıqlandı, dep bildirdi. Böylece, Qırımda 16 kişi qayd etildi. Olardan 14-ü kelgenlerde, ekisi – yerli. Aqyarda 5 kişi koronavirusnen hastalandı.
Aqyar sakinleriniñ aprelniñ 1-nden itibaren acele bir şey olmasa, evden çıqmaları yasaq etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar halqınıñ aqlarınıñ peketilmesi boyunca ilk adımları olaraq, iştirakçiler şunı talap ettiler: qırımtatar halqınıñ sürgünligi neticesinde deñiştirilgen tarihiy adlarnı ğayrıdan yaratmaq; Qırım Cumhuriyetiniñ icraiy ve qanun çıqarıcı akimiyetiniñ organlarında qırımtatarlarnıñ tarafından saylanğan qırımtatarlarnıñ temsilcilligini temin etken qanunlarnı qabul etmek.
Bundan da ğayrı, rezolütsiyada qırımtatar halqınıñ umummilliy toplaşuvını – Qurultaynı ve onıñ tarafından teşkil etilgen milliy idare organı – qırımtatar milliy Meclisni Qırımnıñ tarihiy halqınıñ temsiliy organları kibi tanımağa talap bar.
Ayırıca mında qırımtatarlarğa nisbeten siyasiy, milliy ve diniy meseleler boyunca repressiyalarnıñ toqtatılmaı aqqında yazıla.
Bugün Aqmescitte qırımtatarlar toplu yaşağan Aq-Meçet qasabasında sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan matem mitinginde 15 biñden ziyade insan iştirak etti. Resmiy «akimiyet»ten mitingde Qırım «baş nazir muavini» Lenur İslâmov bulundı.
Mitingde tatarlarnıñ bütündünya kongressniñ prezidenti Rinat Zakirov (Kazan şeeri) ve Qabardin-Balqar Cumhuriyetiniñ balqar halqınıñ aqsaqallarınıñ Şurası (Nalçik şeeri) Ahmad Baysiyev de iştirak ettiler.


text:
Qırımtatarlar Aqmescitte fevral 26 vaqialarınıñ üçünci yıllığında mitingge toplaşmasın dep, işğal etilgen Qırımnıñ Rusiye akimiyeti olarğa qarşı repressiyalarnı quvetleştirdi. Bunı fevral 23-de Ukraina Yuqarı Radasında Rusiye advokatı Nikolay Polozov ayttı, dep yaza QHA.
«Menim fikirimce – qorquzmaq isteyler, 2014 senesi fevral 26 vaqialarınıñ yıllığı arfesinde bir aktsiya, insanlar toplaşmasını istemeyler. Artıq tek saylanğan qurbanlarnı tutmaylar, olarğa qoltutmağa ve adiseni başqalarğa yetkizmek içün kelgen faallerni de alalar. Mence, bu Rusiye akimiyetiniñ repressiyalarıdır», – dep ayttı Polozov.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, yaqalavlar arfesinde Bavurçı sakinleri birleşmege qarar berdiler. Aqmescitteki Bavurçı qasabasında hırsızlıq ve çapullar sıq-sıq olğanından soqaqlarda nevbetçilik yapmağa qarar alınğan edi.
Qırımda, Aqmescitteki Bavurçı qasabasında, fevral 21-de Rusiye uquq qoruyıcıları Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv keçirgenler.
Marlen Mustafayevge qoltutmağa kelgen insanlardan da 10-dan ziyadesi yaqalandı. İnsanlarnı yaqalamazdan ögüne politsiya hadimleri megafon vastasınen toplaşqanlar kütleviy merasimler aqqında qanunlarnı bozğanlarını ilân ettiler.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Marlen Mustafayevni 11 künge memuriy apiske aldı. Mustafayevni Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ 1-inci qısmı (natsist timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı) boyunca qabaatlaylar. Bunıñ sebebi 2014 senesi iyül ayında «VKontakte» içtimaiy ağında paylaşqan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına ait timsallerniñ fotoresimi oldı.
Fevral 21-de Bavurçı qasabasında yaqalanğan qırımlılarnıñ bir qısmı beş künge qadar apiske alındı. Olarğa nisbeten Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesine köre (toplaşuv, miting keçirilmesi ya da teşkil etilmesine dair nizamnı bozuv) protokollar tizildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi mayısnıñ 29-nda qırımtatar vatandaş jurnalisti, bloger Nariman Memedeminovnıñ davasını iyünniñ 10-nda baqmağa qarar aldı.
Bu aqta advokat Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, mahkeme Memedeminovnıñ imayesi bergen davanı prokurorğa qaytarmaq muracaatını körmemezlikke urdı.
Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, ne o, ne de diger advokat Edem Semedlâyev tahqiqat tedbirleriniñ soñuna davet etilmedi. Bu ise Rusiye Ceza-protsessual kodeksinde bar. Tahqiqatçı tayin etilgen advokatnı celp etti.
Memedeminov mahkemede Aqmescit SİZOsından video bağı vastasınen iştirak etti. Kurbedinovnıñ aytqanına köre, sağlıq vaziyeti stabil.
«Özüni bir qarar is ete. Sağlı problemleri, hususan aşqazan-içekler ve bazı diger problemleri bar. Amma ameliyattan soñ daa yahşı oldı», – dep qayd etti advokat.
Mayısnıñ 7-nde Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Nariman Memedeminovnıñ sıñırlav tedbirini 2019 senesi iyünniñ 15-ne qadar uzattı.
2018 senesi martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde separatistler Donetsk ve Yenakiyevo tarafına ateş açqanlar.
Neticede eali arasında ücüm qurbanları peyda oldı,– dep yaza Facebook saifesinde ATO matbuat hızmeti.
«Gorlovkadan Donetsk ava limanı yanında olğan mesken yerlerge (Vesöloye, Peski) ateş açqan duşmanlar başqa tarafqa aylanıp, Yenakiyevo ve Donetskke ücüm etmege başladı. Eali arasında vefat etkenler bar», – denile beyanatta.
ATO matbuat hızmetinde tüşüneler ki, böyleliknen boyevikler insanlarnıñ ölüminde Ukraina Silâlı quvetlerini qabaatlaycaq olalar.


text:
Cumaaqşamı künü, mayıs 21-de, Ukrainanıñ şeerlerinde Vışivanka (ukrain milliy kölmegi – muar.) kününi «Er kes vışivankada» bütün ukrain flash mobı ile keçireceker. Cemaat faalleri aktsiyağa qoltutmağa çağırdılar.
Tedbir maqsadı – ukrain halqınıñ birlik timsali olaraq vışivankanı – ukrain milliy qıyafetini kiymek.
Mayıs 21-de Kiyevdeki Maydanda saat 18:30-da «Vışivankalarda foto» aktsiyası ötkerilecek. Aktsiyada bir qaç yüz insan iştirak etecegi beklenile, fotoresimni Kiyevniñ tarih müzeyi ve İvan Gonçar adına müzeyniñ Milliy medeniyet milliy merkezine berecekler.
«Kiyevpastrans» müessisesiniñ konduktorlarına işke vışivankalarda kelmege teklif ettiler. Müessiseniñ bildirgenine köre, bahşış ala bilmek içün yolcular da vışivankanı kiyip, konduktor ile tramvay, trolleybus ya da avtobusta foto çıqarmaq kerekler.
Çeteldeki ukrainer, em de Qırım ukrainleri aktsiyağa qoşulmaq isteyler.
Tünevin Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri yarımada sakinlerini flash mobqa qoşulmağa çağırdılar – vışivankanı kiyip, foto çıqarmağa ve içtimaiy ağlarda izaatlar ile qoymağa teklif etile. Vışivankası olmağanlarğa Qırım ukrainleri adamnı ukrain medeniyetini sevgen birisi olaraq aks ettirecek bir şey ile foto çıqarmağa çağıralar.
Er yıl mayısnıñ üçünci cumaaqşamı künü halq ananelerini saqlap qalmaq içün bütün Ukraina vışivanka künü qayd etile. Bu künniñ resmiy statusı yoq.


text:
Ukrainanıñ mustaqil zenaat birligi Ukraina akimiyetini Qırım memurları ve mahkemecileriniñ ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq operatorı Eskender Nebiyevge nisbeten areketlerine emiyet bermege çağıra. Böylece, media zenaat birligi narazılıq bildirip, Nebiyevge üküm çıqarğan mahkemecige qarşı şahsiy ceza kirsetmege talap ete.
Mustaqil media zenaat birliginiñ beyanatı oktâbr 13-te derc etildi.
Beyanatta aytıla ki, Eskender Nebiyevniñ mahküm etilmesi ile bağlı adise-vaqialar yarımadada işğalden evel olğan edi.
«Uquqçı ve adliyeciler işni talil etip, onıñ siyasiy sebepleri bar olğanını, em de ne ukrain, ne de halqara qanunlarğa riayet etkenini belgilediler», – dep qayd ete UMMZB.
«Elbet de, bu üküm ne Ukraina, ne de dünyada tanılacaq. Faqat onıñ menfiy devamına yol açıla – mahkemeler vastasınen jurnalistlerge qarşı basqı yapılacaq. İşğalcilerniñ mantığına köre, yarın Qırımda çalışqan ya da andan ketken er bir jurnalistni aynı şekilde mahküm etmek mümkün», – dep aytıla media zenaat birliginiñ beyanatında.
Bazarertesi künü, oktâbr 12-de, Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi ATRniñ sabıq operatorı Eskender Nebiyevni «fevral 26 işi» boyunca eki yıl altı ayğa qadar şartlı olaraq apiske aldı.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Soñki apis cezası noyabr 19-da bitmek kerek.


text:
İlhaq etilgen Qırımda 92 yaşında Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiyası reisi Ali Ozenbaşlınıñ babası Asan ağa keçindi.
Bunı noyabrniñ 28-nde Facebookta Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi Refat Çubarov yazdı.
«Cenaze merasimi yarın, noyabr 29 künü, saat 14.00-de Aqmescit şeerindeki Abdal mezarlığında keçirilecek», – dep bildirdi Çubarov.
Bu malümatnı qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâlov da tasdiqladı.
Qırımtatar Milliy Qurultayı – milliy toplaşuv, qırımtatar halqınıñ yuqarı temsiliy vekâletli organıdır.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Sloveniya prezidenti Borut Pahor ile körüşüvi esnasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyetniñ muzakere etilgenini bildirdi. Bunıñ arfesinde bunı, Ukraina devlet başlığınıñ matbuat hizmeti bildirdi.
Poroşenko, Sloveniya prezidenti ile muzakereleriniñ neticeleri boyunca jurnalistlernen körüşüvi esnasında: «Qırımdaki vaziyetni muzakere etkende, Rusiye tarafından Ukrainağa ait territoriyanıñ vaqtınca işğal etilmesi halqara uquqnıñ ciddiy bozuluvı ola, dep daa bir kere tasdiqladıq. Ve minnetdar olğanımıznı, em de Sloveniyanıñ noqtai-nazarına yüksek qıymet keskenimizni ayrıca qayd etmek isteyim», – dedi.
Öz nevbetinde Sloveniya prezidentiniñ matbuat hizmeti mayıs 11-de Poroşenko ile körüşüvinden soñ: «Pahor, Sloveniyanıñ Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqı halqara uquqnıñ bozuluvı olğanına dair noqtai-nazarını tasdiqladı. – Sloveniya Ukrainanıñ dünya tarafından tanılğan sıñırları içinde topraq bütünligi ve suverenitetine qol tutmağa devam etecek», – dep bildirdi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kiyev – Ukrainada Qırımnıñ işğaline yol bergen siyasetçi, memur ve cemaat erbaplarnıñ cedvelini tizmege başladılar. Kreml yardımcıları olğan qırımlılarnıñ «qara cedvelini» «Çetel işler Maydanı» fondunıñ mütehassısları teşkil ettiler. Bu vesiqanı olar akimiyetke berip, şu insanlarğa nisbeten cinaiy işlerniñ açılacağını ve halqara cezalarnıñ kirsetilmesini bekleycekler.
Yarım yıl evelsi «Çetel işler Maydanı» mütehassısları ve «BlackSeaNews» saytınıñ hadimleri «Qara cedvel» leyhasını teşkil ettiler. Eñ başından mında işğal etilgen territoriyalar aqqında halqara uquqiy qaidelerni körmemezlikke urıp, Qırımğa kirgen çetel deñiz gemileri aqqında malümat toplanıla edi. Soñra «Qara cedvelni» işğal etilgen yarımada ile ava munasebetini temin etken ava şirketleri aqqında bölük toldurdı. Şimdi ise leyhanıñ iştirakçileri Rusiyeniñ yarımadağa etken arbiy istilâsına faal sürette qol tutqan şahıslarnıñ cedvelini tizmege başladı.
«Fikrimizge köre, em devlet, em cemiyet öz memleketine ve Qırımğa nisbeten hainlikni etken insanlarnı diqqatsız qaldırmamaq kerek. Bu insanlar Ukrainada yaşap, bütün nimetlerni qullandı, içtimaiy tanuv ceetinden büyüdi, amma memleketi içün eñ ağır vaqıtta onı sattılar», – dey «Çetel işler Maydanı» fondunıñ mütehassısı Yuriy Smelânskiy.
Onıñ sözlerine köre, «qara cedvel»ge kirgen insanlarnıñ issesini diqqatsız qaldırmağa mümkün degil, çünki olarnıñ yardımı olmağan olsa edi, Rusiye öz planlarını amelge keçirip olamaz edi.
Ukraina qaramanları Ukrainağa qarşı
Leyhanıñ müellifleri şunı deyler ki, Kreml yardımcılarınıñ cedveli al-azırda alâ daa toldurıla. Mında endi 78 insan kirdi.
«Bu insanlar eda etken vazifelerinden faydalanıp, öz areketleri ile işğalci quvetlerge yardım ve destekni kösterdiler. Olar kollaboratsionizm olaraq belgilengen areketlerni ettiler», – dep añlattı Smelânskiy.
«Qara cedvel»de er bir insannıñ qısqa tercimeialı, eda etken vazifesi ve işğalden evel Ukrainadan elde etken mukâfatları qayd etilecek
Kreml yardımcıları olğan yarımada sakinleriniñ soyadları «Çetel işler Maydanı» saytında aşkâr etilecek. «Qara cedvel»de er bir insannıñ qısqa tercimeialı, eda etken vazifesi ve işğalden evel Ukrainadan elde etken mukâfatları qayd etilecek.
Bu cedvelniñ birinci beşliginde bugünge qadar Ukraina qaramanı unvanını taşığan insanlarnıñ soyadları berile: Qırım müendislik-pedagogik universitetiniñ rektorı Fevzi Yakubov, sabıq halq deputatı Boris Deyç, «Massandra» şirketiniñ baş müdiri Nikolay Boyko, QMC Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Aleksandr Batalin ve Tavriya milliy universitetiniñ rektorı Nikolay Bagrov. «Qara cedvel»niñ müellifleri bu insanlar aman qaraman unvanlarından marum qalmaq kerekligini tüşüneler.
«Aliy oquv yurtlarınıñ rektorları olıp, Bagrov ve Yakubov oquv ve terbiyeviy ketişatını Ukraina memleketiniñ menfaatında azırlay edi. Künlerniñ birinde olar vatandaşlığını deñiştire ve öz studentlerini Rusiye Federatsiyası vatandaşları olaraq azırlamağa başlaylar»,– dedi Smelânskiy.
Ukraina Qaramanı unvanınıñ beş saibinden ğayrı, «qara cedvel»ge sentâbr ayında saylanılğan «Qırım Cumhuriyeti devlet şurası» deputatları kirdi. Yaqın zamanda, leyha müellifleriniñ sözlerine köre, cedvelge ep yañı adlar kirsetilecek.
«Bu cedvelge bugün işğalci qırım akimiyetinde çeşit vazifelerni eda etken insanlar kirsetilecek. Mında Ukraina devletinden berilgen itibarlı unvanlarnıñ saipleri olğan ve şimdi akimiyette ve aliy oquv yurtlarında Rusiye vatandaşları olıp çalışqan şahıslarnıñ adları olacaqtır», – dedi Smelânskiy.
Çetel pasportlarnı yoq etmek
«Çetel işler Maydanı» fondunıñ mütehassısları aytqanı kibi, Rusiyege aktiv sürette yardım köstergen qırım memur ve siyasetçilerniñ areketlerini duşman ile devletke zarar ketirecek añlı işbirlik olaraq tanımaq kerek. Yuriy Smelânskiy aytqanı kibi, qanuniyetke köre, bu kibi areketler içün ceza Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 109 ve 111 maddelerinde belgilengen.
«Fikrimizge köre, bu kibi areketlerni etken şahıslar Ukrainada elde etken bütün mukâfat, unvan ve vazifelerden marum qaldırılmalı», – dedi mütehassıs.
«BlackSeaNews» saytınıñ baş muarriri Andrey Klimenko Ukraina öz diplomatik vastalarını qullanıp, «qara cedvel»de olğan şahıslarnıñ Avropa Birligi ve diger memleketlerniñ territoriyalarına kiriş imkâniyetini yasaq etmeli.
«Bu cedvellerni bizim tarafdarlarımız olğan çetel devletlerniñ elçiliklerine berip, bu insanlarnıñ pasportları yoq etilgenini bildirmek kerek», – dedi o.
Avropa birliginde işğalge alâqası olğan Qırım memurlarına bir sıra şahsiy cezalarnıñ kirsetkenleri aqqında bildireler.
«Şunı qayd etmelimiz ki, Avropa birligi Ukraina topraq bütünligi, mustaqilligini bozğan areketlerniñ amelge keçirilmesi sebebinden bazı insanlarğa qarşı cezalarnı endi kirsetti. Bazı insanlarğa vizalarnıñ berilmesine yasaq kirsetildi ve esapları qapatıldı. Böyleliknen, olar Avropa birligi memlektlerine barıp olamazlar», – dedi Qırım.Aqiqatqa Avropa birliginiñ ukrain temsilciliginiñ matbuat kâtibi David Stulik, amma bu cezalar kimge nisbeten kirsetilgenini aytmadı.
«Qara cedvel»niñ müellifleriniñ fikrine köre, Ukrainanı satqan isnalarnıñ areketlerine uquq qoruyıcı organlar tarafından da qıymet kesilmeli. Evel Ukraina yanında qırımtatarlarnıñ işleri boyunca vekâletli Mustafa Cemilev prokuratura separatist areketlerge alâqası olğan Qırım memurlarına nisbeten cinaiy işlerniñ açqanını bildirgen edi.
«İlk nevbette işler işğal etilgen territoriyada Ukraina vatandaşlarınıñ aqları bozuluvına ve qanunsız areketlerge alâqası olğan mahkemeci, prokuror ve icraiy akimiyet yolbaşçılarına nisbeten açıla»,– dedi o Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Bunıñ ile qırım mütehassısları ukrain devletiniñ yarımada işğali boyunca qabaatı olğan insanlarnı mesülietke çağırmaq içün etken areketleri yeterli olmağanını qayd eteler.
«Devlet iç bir şey yapmağanını da ayta bilem. Qırım prokuraturası ve Baş prokuratura yanında mahsus bölükniñ teşkil etilmesine baqmadan, bu iş faal olğanını aytmaq mümkün degil», – dep ayta «Yevromaydan-Qırım» areketiniñ idarecisi Sergey Mokrenük.
Onıñ fikrine köre, uquq qoruyıcılar areketleri Ukraina topraq bütünliginiñ bozuluvına yönetilgen insanlarğa qarşı cinaiy işlerni daa da faal açmalı. Onıñ aytqanı kibi, insanlar Ukraina qanunlarına ve halqara qaidelerge köre, qıdıruvğa ilân etilmek kerektir.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte cumaaqşamı künü, yanvar 22-de, belgisiz şahıslar Ukraina Birdemlik Künü munasebeti ile Taras Şevçenko abidesine demetlerni ketirdi, amma birazdan yerli vandallar olarnı darma-dağın etti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatqa köre, aqmescitliler, sabadan başlap, Şevçenko abidesine çeçeklerni ketire edi. Bazı demetler Ukraina devlet bayrağı tüsünde toplanğan edi, aynı şu güldesteler vandallar tarafından dağıtıldı.
Şaatlarnıñ sözlerine köre, abide ögünde yanvar 22 künü mavı susam ve sarı küz çeçeginden toplanğan güzel demetler bar edi. Amma aqaşam, saat beşlerge, demetlerden bir şey qalmadı, belgisiz şahıslar güldestelerden sarı küz çeçeklerini çıqarıp, meydan boyunca dağıttılar, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böyle bir vaqia bundan evel endi yüz bergen edi. Qırım.Aqiqatnıñ haber etkeni kibi,İşğal etilgen Aqmescitte Yevromaydan yıllığında, noyabr 21-de, İtibar ve Azatlıq Kününde, qırımlılar Taras Şevçenko abidesine çeçeklerni ketirdiler, amma soñra belgisiz vandallar güldestelerni dağıtıp aldılar.
Aytqanlarına binayen, Ukraina tuğrası şeklinde ve bayrağı tüsünde yapılğan qanser gülçemberi ayırı diqqatnı celp ete edi, birazdan bu güldeste de vandallarnıñ tarafından dağıtıldı.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina konsulı Rusiye koloniyasında tutulğan qırımlı faal Aleksandr Kolçenkoğa kirmege kene izin berilmedi. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirliginiñ spikeri Katerına Zelenko fevralniñ 28-nde brifingde bildirdi.
«Çelâbinsk vilâyetindeki №6 tüzetüv koloniyasınıñ reberligi fevralniñ 25-nde Ukraina konsullarına Aleksandr Kolçenkonı ziyaret etmege bermedi, Aleksandr Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşı ola eken», – dep qayd etti Zelenko.
Sentsov ve Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.


text:
Amerika Qoşma Ştatları devlet kâtibiniñ yardımcısı Viktoria Nuland Rusiyeniñ FLEX mektep almaşuvı programmasından vazgeçmek qararına yazıqsındı. O, Kiyevde ukrain studentleri ögünde çıqışta bulunır eken, endiden soñ genç ukrainler içün 300 qoşma yer ayıralacağını bildirdi, dep haber ete 5-inci kanal.
Nuland Yuqarı Radanıñ serbest ve adaletli saylavları ve Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında nevbetten tış yerli saylavlar keçirilmesiniñ müimligini qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, devlet sıñırı imaye etilse, Ukrainada yalıñız Yuqarı Rada saylavları degil de, dekabr 7-de Donbass saylavları da serbest ve adaletli bir şekilde keçirilse, er kes bunıñ faydasını körecek. O, ukrainlilerni oktâbr 26-sı saylavlar arfesinde halq deputatlarınıñ namzetlerini tafsilâtlıca ögrenmege çağırdı.
Sentâbr 30-da Rusiye ükümeti FLEX halqara tasil programmasından çıqmaq qararını qabul etti. Bundan evel Rusiye tışqı işler nazirligi programmada yalıñız vaqtınca iştirak etmeyceklerini bildirgen edi. Balalar aqları boyunca vekâletli Pavel Astahovnıñ bildirgenine köre, esas sebeplerden biri – Amerika tarafından AQŞ-na kelgen Rusiye mektep talebeleriniñ keri qaytması boyunca şartlarnıñ yerine ketirilmemesidir.
Rusiye mektep talebeleri oktâbr ayınıñ başında Rusiye ükümetine petitsiyanı imzalap, olarğa AQŞ ile beraber keçirilgen tasil programmasında iştirak etmek içün ruhset soradılar. Olarnıñ aytqanına köre, Future Leaders Exchange (FLEX) programması çoqusı balalar içün diger memlekette bedava tasil almaq yekâne imkânıdır, çünki er bir qoranta tasilni ödep olamay.


text:
Sergey Mironov şulay uq Tatarstan menän Mäskäü arahındağı kileşeüźeñ kiläsäge yuq tip belderźe. Şul uq waqıtta Federatsiya şurahı räyese Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığı aldınan Başqortostan menän qayhı ber federal ministrlıqtar arahında kileşeü töźöü käräklegen bildäläne. Başqortostandıñ federal üźäktän ayırım iğtibar talap itergä tulı xoquğı bar tine Sergey Mironov. Federatsiya şurahı räyeseneñ bıl hüźźäre üź partiyahına Başqortostanda teyeşle tauıştar yıyıu ösön yañğırauıqlı beldereü buldımı, unıhı bildäheź. Ämmä respubliqa etäkselege uğa añlatma bireüźe käräk tip tapmanı. Etmähä, Başqortostan da federal üźäk menän kileşeü proektın äźerläp yata. Qayhı ber sığanaqtar xäbär iteüensä, Räsäy prezidentı Vladimir Putindıñ Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığına kilgäs, unı doqument menän tanıştırıuźarı ixtimal. Äle yubileyğa tulı äźerlek bara.
Sergey Mironov: Öföneñ Mäskäwdän ayırım iğtibar talap itergä tulı xoquğı bar
Räsäyźeñ federatsiya şurahı räyese Sergey Mironov töbäktär menän federal üźäk arahındağı kileşeüźärgä qarşı. Bıl turala ul kisä Öfölä kiñ mäğlümät saraları baş möxärrirźäre menän osraşıuźa belderźe. Unıñ hüźźärenä qarağanda, töbäk menän federal ministrlıqtar arahında kileşeüźär töźörgä käräk. Ul waqıtta federal üźäk menän töbäktär arahındağı barlıq añlaşılmausanlıqtarźıñ yuqqa sığıuı ixtimal. Sergey Mironov äyteüensä, Tatarstan menän federal üźäk arahında qul quyılğan kileşeü döröś tügel, xata. Min unıñ ösön tauış birmänem. Başqasa bınday kileşeüźär bulırğa teyeş tügel.
Sergey Mironov şulay uq Tatarstan menän Mäskäü arahındağı kileşeüźeñ kiläsäge yuq tip belderźe. Şul uq waqıtta Federatsiya şurahı räyese Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığı aldınan Başqortostan menän qayhı ber federal ministrlıqtar arahında kileşeü töźöü käräklegen bildäläne. Başqortostandıñ federal üźäktän ayırım iğtibar talap itergä tulı xoquğı bar tine Sergey Mironov. Federatsiya şurahı räyeseneñ bıl hüźźäre üź partiyahına Başqortostanda teyeşle tauıştar yıyıu ösön yañğırauıqlı beldereü buldımı, unıhı bildäheź. Ämmä respubliqa etäkselege uğa añlatma bireüźe käräk tip tapmanı. Etmähä, Başqortostan da federal üźäk menän kileşeü proektın äźerläp yata. Qayhı ber sığanaqtar xäbär iteüensä, Räsäy prezidentı Vladimir Putindıñ Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığına kilgäs, unı doqument menän tanıştırıuźarı ixtimal. Äle yubileyğa tulı äźerlek bara.
Sergey Mironov şulay uq Tatarstan menän Mäskäü arahındağı kileşeüźeñ kiläsäge yuq tip belderźe. Şul uq waqıtta Federatsiya şurahı räyese Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığı aldınan Başqortostan menän qayhı ber federal ministrlıqtar arahında kileşeü töźöü käräklegen bildäläne. Başqortostandıñ federal üźäktän ayırım iğtibar talap itergä tulı xoquğı bar tine Sergey Mironov. Federatsiya şurahı räyeseneñ bıl hüźźäre üź partiyahına Başqortostanda teyeşle tauıştar yıyıu ösön yañğırauıqlı beldereü buldımı, unıhı bildäheź. Ämmä respubliqa etäkselege uğa añlatma bireüźe käräk tip tapmanı. Etmähä, Başqortostan da federal üźäk menän kileşeü proektın äźerläp yata. Qayhı ber sığanaqtar xäbär iteüensä, Räsäy prezidentı Vladimir Putindıñ Başqortostan menän Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığına kilgäs, unı doqument menän tanıştırıuźarı ixtimal. Äle yubileyğa tulı äźerlek bara.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte sentâbr 19 künü yerli sakinler «Life» ukrain mobil operatorınıñ bağı ile problemler olğanına şikâyet ete ediler.
Qırım.Aqiqat saytına belli olğanı kibi, bu problemler Kiyev vaqtı boyunca saat 15:00 qayd etilgen edi.
«Life» şirketi Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı tasdiqladı.
«Olğan malümatqa köre, Qırımda tehnikiy problemler bar. Onıñ sebebini şimdi şirketimizniñ tehnikiy bölügi ögrenmege tırışa. Daa da tafsilâtlı malümatnı birazdan berermiz», – dep haber ete «Life» mobil operatorınıñ matbuat hızmetiniñ müdiri Oksana Rudük.
Şimdi olğan malümatqa binayen, bağ ile problemler tek Aqmescitte qayd etildi, işğal etilgen Qırımnıñ diger şeerlerinden bu kibi malümat kelmedi.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ hadimleri vatandaşlarnı Geniçeskte qabul etip başladı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbirine QMC prokurorınıñ muavini Sergey Popov haber etti.
«O yerde qabul etmekniñ sebebi ya da kerkligi nedir? Bu qabul etüvler vatandaşlarnıñ yaşağan yerlerine mümkün olğanı qadar yaqın olmasıdır. İdaremiz, vatandaşlar içün, olarnıñ menfaatı ve aqlarını qorçalamaq meseleleride muracaat ete bilsinler dep, ayda eki kere tışta qabul etüvni kerçekleştirmege qarar aldı. Bu yerde em menzil uquğı, em territoriya saylamaq aqqı, em de Ukraina qanunlarında yer alğan başqa uquq qorunacaqtır», – dedi Sergey Popov.
Onıñ sözlerine köre, Geniçeskte ayda eki kere qabul etüvler ötkerilecek. Prokurorlarğa Qırım sakinleri, köçkenler, 1944 senesi qırımtatar halqı sürgünliginde zarar körgenler ve şaatlar muracaat ete bile.
2015 senesi dekabr ayında QMC prokuraturası, 1944 senesi qırımtatar halqı ve başlğa milliy toplulıqlar Qırım SSCB topraqlarından sorbalıqnen sürgün etilgenini taqiq etip başlağan edi. Ukraina Baş prokuraturası, İosif Stalinni ve Lavrentiy Beriyanı qırımtatar halqına qarşı genotsid yapqanlarında şeklegenini ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ rehberleri, yılda bir kere ötkerilgen çetel diplomatları ile körüşüvlerinde Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı ve Qırım Ukrainanıñ kontroli altına qaytmağance Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ uzatılmasını muzakere ettiler. Bunı Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta qırımtatar halqınıñ lideri, halq deputatı Mustafa Cemilev bildirdi.
Cemilev: «Esas maqsat – işğal şaraitinde tamır Qırım halqınıñ problemaları ve bu yönelişteki halqara emekdaşlıq aqqında laf etmek. Yetekçi dünya devletleriniñ 15 qadar vekili çıqışta bulundı. Olar episi, tek manalı sözlerni qullanaraq, Qırımnıñ işğali toqtatılmağance işğalci devletten sanktsiyalarnıñ alıp taşlanmaycağını ayttılar. Bizge qalsa, biz, tabiiy ki, olarnıñ sertleşecegini eşitmek ister edik. Diger devletler, Qırımda olıp keçkenlerini daima kontrol altında tutacaqlarını ayttılar», – dedi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl, körüşüvde çetel diplomatları, devletleriniñ Ukraina topraq bütünligine qol tutqanını tasdiqladılar, dedi.
Celâl: «Mundericelerine köre eñ tolu çıqışlar, Türkiye ve AQŞ vekillerinde edi. Bugün dünya devletleriniñ elçilerinden yañğırağan baş mesaj, Ukrainanıñ topraq bütünligine dair yanaşuvnıñ deñişmeyceginden ibaret edi. Olarnıñ bundan soñki emegi ise, Rusiyeni areketleriniñ hatalı ve qanunsız olğanını tanımağa mecbur etmekten ibarettir», – dep qayd etti.
Ukraina Tış işleri nazirliginiñ rehberi Pavlo Klimkin, yılda bir kere ötkerilgen Qırımtatar Milliy Meclisi liderleriniñ çetel devletleriniñ elçileri ile körüşüvinde ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesini taqbih etken Ukraina ortağı devletleriniñ beyanatlarını selâmladı ve bu saylavnı teşkil etken adamlarğa qarşı sanktsiyalarnı tatbiq etmege davet etti.
Mart 13-te Kyivde Qırımtatar Milliy Meclisi liderleriniñ çetel devletleriniñ elçileri ile yılda bir kere ötkerilgen ananeviy körüşüvi başlandı. Onda Meclisniñ liderleri Qırım işğaliniñ toqtatılması ve ondan soñ yarımadanıñ qırımtatar muhtariyeti sıfatında keri qaytması meselelerini muzakere ettiler.
Bunun arfesinde Qırımtatar Milliy Meclisi, muracaatname yayınlap, içinde qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda Rusiyeniñ prezident saylavında iştirak etmemege davet etti.
Mart 1-de Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.