text:
Qosqan waqıtı Mawsım 15, 2015 | 1 215 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
TURMIN,JANIM,ALATAWDI ARQALAP, JETKİZE ALMAÝ JAN SIRIMDI SÖZBENEN
Jeñisxan Asılxanulı öleñderi
1
IMDASATIN MILQAWLARDAÝ QOLMENEN,
BAÝLANADI SENİ KÖRSE TİL DEGEN.
TURMIN,JANIM,ALA TAWDI ARQALAP,
JETKİZE ALMAÝ JAN SIRIMDI SÖZBENEN,
DEÝSİÑ KÜLİP- SÖÝLEWDİÑ JOQ QAJETİ,
QIZĞANBAŞI TULAN TUTIP ÖZGEDEN-.
BİR AWIZ SÖZ SÜÝEM DEGEN AÝTA ALMAÝ,
AQIMAQPIN QIZĞANATIN ÖÑGEDEN.
2
Bağalasañ jan uyañdı bağala,
Baq- bereke bersin mañgi tağala.
Baqıtıñdı kezbe bulttan izdeme,
Jıltıraqqa jığılarsıñ jügirme.
3
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
4
Jup- jubımen jarattı jaratılıstı bir alla,
bir- birinsiz küni joq oýlasañız tağıda.
Jalğız qalıp eşkimde tapqan emes twra jol,
Sansıradı talaýlar orğa qulap soñında.
5
bağıt- bağdar bere aldıqpa jastarğa,
Oñ men solın tanıttıqpa jastarğa.
Jeñil- jelpi mäselege jatqızdıq,
Ot basındıq qundılıqtı jastarğa.
6
Şaýpaw tildi,tasır minez aýelden,
Erkek bitken awel bastan tüñilgen.
Ötem aqı retinde berip tek,
Qutılwğa asıq bolğan ejelden.
7
Urıs- keris,aqıl- esten tandırar,
Bala- şağa pana tappaý qañğırar.
Arandatsın saýtan meýli azğırsın,
Şın süýgender Bir töbeden tabılar.
8
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
9
Öne- boýdı jawıp ketti qara ter,
Qarlığaşım tım alısqa kettim der.
Üreý menen qorqınştı jeñe almaý,
Qïnalamın kelmeý qalsa tartıp şer.
10
Nege asığam,aptığamın körwge,
Aspaý, saspaý kele almaýmın öziñe.
Jawingerdeý boz ökpe bozaramın jolıqsam,
Twra qarap söýleý almaý köziñe.
11
Buzılsa aýel jerdiñ beti buzılar,
Aýel dese jın- şaýtanda qızığar.
Jerdiñ betin buzbaw üşin aýeldi,
Buzbaw kerek bıraq onı keim uğar.
12
Qaldım janım oýınmenen külkiden,
Ğaşıq ettiñ mına meni şınımen.
Betegedeý sağınıştan sarğaýdm,
Emde meni sıñğırlağan üniñmen.
13
Sıñğırlaýdı sezimim sağınğanda bulaqtaý,
Basıp körşi pernesin men baýqustı muñaýtpaý.
Jetşi jetşi,tez jetşi alıstardan kez oqtaý,
Sïmaý turğan kewdeme jas jürekti twlatpaý.
14
Küldi – kömeş nan emespin salaqtıñ,
Kedir- budır oqtawı emen olaqtıñ.
Artıq şıqqan sorqır işek emespin,
Közindeýmin burqırağan bulaqtıñ.
15
Tän şirise,jan sawlığıñ kerekpe?
Asaw tağdır onda teber özekke.
Salawattı ömir sürseñ jalıqpaý,
Janıñ möldir,janıñ tünıq emespe.
16
Ïlmeýsiñ,bügilmeýsiñ nesine,
Aq suñğardı qondırasıñ tösiñe.
Qulın dawısıñ şığar sonda şıñğırıp,
Erkinsiý ber,erkeleý ber büginge.
17
Eki betiñ qıp- qızıl- aw,qıp- qızıl,
Küzdiñ pisken almasındaý qıp- qızıl.
Jıldar boýı när tatpaýaq öteýin,
Qızıqtırğan jewge qïmaý qıp- qızıl.
18
Oý- sanamız möldirme eken,aqpa eken?
Tazalıqta adam üşin baqpa eken?
Aýwandıq pen aqımaq bop jürgenşe,
Adam bolıp ötken küniñ jaqsı eken.
19
Baq pen sordı arqalaýmın almağaýıp kün kelip,
Birde sätti,birde sätsiz sapardağı es bilip.
Baqıtsız bop birde sorlap,baqıttı bop men külip,
Almağaýıp tirlik keşem,almağaýıp kün körip.
20
Qınalı qızıl qumdar ıstıq bizge,
Qarawşı ek japıraqtap tüsken izge.
Jas keler qırıq narğa jük bolarlıq,
Twğan jer sağınğanda qara közge.
21
Şirkin- şirkin nur edi- ğoý arwı!
Jeñgemdeýin körikti edi qaýıñı.
Twğan jerdiñ tolqındağan ozeni- aý,
Küni- tüni tawsılmaýtın äzili.
22
Kelip -ketip awısatın basşı köp,
Qarapaýım buqaranıñ nanın jep.
Qudaý jasap äwrebolma basşıdan,
Jeke -dara jarqırağan künim dep.
23
JALQIZ JORTIP KÖK BÖRİŞE JÜRGENŞE,
İŞEÝİNŞİ ŞARAP AKEL ÖLGENŞE.
-AZATSIÑ -DEP JOQŞILIQTAN KÜÝZELTKEN,
BİR ÜN KELSE QULAĞIMA ÖZGEŞE.
24
Jastıqtaý bol sen jäýilip eriñe,
Tösekteý bol sen ïilip eriñe.
Tätti ümitti kün- kün saýın aýalap,
Ömir sürgin urpaq üşin jügire.
25
Jutqıştardıñ keñirdegin sığa almaý,
Başllardıñ zañsız isin tïa almaý.
Küýzeledi xalqım işteý kürsinip,
Jawabı joq qalğan beýne suraqtaý.
26
Jañsaq aýttım sarapşıdaý oý,alla,
Jañsaq bastım şoralardaý oý,alla.
Aqtalamın künam üşin jal aýtıp,
Jazañdı ber bul ömirde oý,alla.
27
Swrettep,müsindep otır edim sulwdı,
Keskin,kelbet jarasqan arw kelip qïıldı.
-Kelisti bir teñewdi taba almaýsız men üşin,
Dünïeni nurlantıp sawle şaştım siz üşin-.
Şattıq tolı janarğa tom- tom kitap tatıýma?
Bir mïnotıñ bir ğasır kelşi- kelşi qasıma.
28
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
29
OTBASINI QURAMIZ- AW QALASAQ,
QALAMASAQ OTIRAMIZ JIĞA SAP.
ALDI- ARTQA QARAMAÝMIZ BAÝIPTAP,
ÖKİNİŞTİÑ ORNI TOLMAS JILASAQ.
30
BÜTİNDİK PEN TATWLIQ JAN UÝAĞA KEREKTİ,
SÏLASTIQ PEN JARASTIQ EÑ NEGİZGİ TİREKTİ.
BAĞA JETPES QUNDILIQ OT BASIÑIZ,JASTARIM!
MÄNİN JOÝMA EŞQAŞAN AÝTAR SİZGE TİLEKTİ.
31
ÖÑİ- JÜZİÑ QIZARIP SAĞINDIÑBA BİLMEÝMİN,
OQTIN- OQTIN KÖZ JASIÑ TAMDIMA EKEN BİLMEÝMİN.
DOMBIRADAÝ BEBEWLEP KÜÝ TÖKKENDE ASPANNAN,
ERKELENE IRĞALIP- KEL DEÝSİÑBE- BİLMEÝMİN.
32
BEW,SAĞINIŞ!QURSAWĞA ALDIÑ QAMALAP,
TUS -TUSIMNAN ATTANDADIÑ URANDAP.
ÖKSİK KELİP TIĞILĞANDA TAMAQQA,
QAŞA ALMADIM,QUTILMADIM SOR- AZAP.
33
JILI JÜZDI MÜSILMANNIÑ AÝELI,
TIREW ETER ÖZ ERKEKİN JÜREGİ.
OT BASINIÑ MEREKESİ MAÑGİLİK,
URPAQ QAMI ODAN SOÑĞI TİLEGİ.
34
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
35
Jutınamın qolğa qonğan laşındaý,
Sağan degen sağınışım basılmaý.
Kettim uşıp kökti tilip qarañğı,
Körw üşin şam otındaý lapıldaý.
36
Zaman- ağıs qarsı jüzgen adam az,
Alğa qaraý aqqanına sonşa mäz.
İzim- ğaýıp joğalıp,iz- tozsız bop ketpeýtin,
Qarsı jüzip ağınğa top bastaýtın jandar az.
37
Qaýta- qaýta qaraý berem aý mañdaý,
Ötkir közim qadaladı naýzadaý.
Duğa- tilek aýtıp ıstıq lebizben,
Tabınatın pirim boldıñ sen udaý.
38
Esi- dertim awıp ketti sulwğa,
Jip- jiñişke qasqa qarap qızığa.
Juldı- juldı kewdemdegi jürekti,
Sökti- sökti kökirekti tağı da.
39
Kömekeýler meşkeý boldı bul zaman,
Bïlik tïse jewden tığıp kim aman.
Tığın izdep awre bolma şendige,
Bolsın mınaw qara xalıq,el aman.
40
Jol- jönekeý qaraý berdim taldarğa,
Jol- jönekeý qaraý berdim jandarğa.
Qomağaý köz qarşığadaý köñilim,
Jol- jönekeý snei izdeýdi sağına.
41
Almağaýıp taýtalas zaman keldi beldeser,
Mamırajaý adamdar qalaý ğana kün keşer?
Qadaw- qadaw oqïğa,şıtırmanğa tolı kün,
Eli üşin twğandar osındaýda el deser.
42
Lıqsıp- lıqsıp şığa almadı söz degen,
Tañırğattıñ,qızıqtırdıñ közbenen.
Bwın- bwın qaltıradı qaýteýin,
Sulwlığıñ mıñ ese artıq özgeden.
43
Käri arqardıñ soqpağındaý kelte ömir,
Adastırdıñ,sürindirdiñ jürmeý bir.
Qırsıq jawım waqıt tonap köşimdi,
Örşil ünim,o,täñirim! qaýda jür.
44
Elesiñdi izdeýmin tabılğanşa,
Kümän- küdik qïaldan arılğanşa.
Aq kirpik borandarda adaspaýmın,
Sen kelip qarsı aldımnan jolıqqanşa.
45
Köleñkedeý qatıp qaldım bir körip,
Köleñgedeý köp ilestim jük bolıp.
Qızıl şımğaý qızğaldağım qaýteýin,
Ömir sürdim bul tirlikte sen bolıp.
46
Möldir ağıs qızıqtırma şalğaýğa,
Jipsiz jalğap sezimdermen aldama.
Därïadaý şalqıtıp mol sezimge,
Küni- tüni sağındırıp qïnama.
47
Aý mañdaýlım aý jüziñnen nur tamıp,
Jasırındıñ perde bultqa jas tamıp.
Kök teñizge sïmağan köp tolqındaý,
Erwldep jürek ketti jar salıp.
48
Torğın kewde tolqıp turdı aldımda,
Twlap ketti jas jüregim bulqına.
Kip- kişkentaý jüregimdi arqalap,
Men baramın quşağına asığa.
49
Jalındaýın şarpï berme köziñmen,
Qızıqtırma nurıñ şaşqan jüziñmen.
Oý men uğım,sır men sezim toğıssa,
Ömir sürgim keler mañgi öziñmen.
50
Minsiz müsin tañ ğalamın sulwğa,
Qırğıýdaýın tïerme edim julqına.
Qulañ şaşın tögildirip ïıqtan,
Wısıma qısarma edim qızığa.
51
Ulpadaýın ülbireýsiñ qol tïmeý,
Ükideýin jelbireýsiñ men tïmeý.
Jeñil- jelpi aram oýdı maldanıp,
Däti jetip sağan janım kim tïgeý.
52
Alma ğaýıp kün keştim,alwan türli oý aýtıp,
Tasqa soğıp basımdı baqır bastan baq qaýtıp.
Sawkeledeý sawdırap zamanıma kelgem joq,
Men jağutpın tereñnen alatuğın sen tartıp.
52
Köñilderdiñ kölinde qaz- üýrekteý jarastıq,
Köñilderdiñ köginde aý men kündeý jarastıq.
Oýw menen örnekteý asıl taspen zerlengen,
Aýnalaýın, janım -aw, netken äsem jarastıq!
53
Ömir mäni maqsatı mindetterin bildiñbe?
Altın diñkek salt- dästür oğan orın berdiñbe?
Adet- ğurıp,jol -jora,ırım- jırım qıbıla,
Men mendigiñ jetpesin aýnalaýın tübiñe.
54
Mıñ tolğanıp,jüz kesip ömir jäýlı aýta alman,
İnjw marjan oý tolğap,baqıt jäýlı jaza alman.
Joqşılıqtıñ torına tüsken öjet bir quspın,
Keñge jäýıp qanattı janedağı kete alman.
Wýkı–twýkı Kokşe koldeý tolkıgan konïlïm–aý! Maza bermeýsïn,tagat taptırmaýsın. YApır–aý, taba almaý kalamba senï adasıp. Jarık ettïn de jok boldın.
O,essz maxabbat senïn basın da konır kwz mangï twrmas. Borandatıp,dawıldatıp kısta keler.
Ïlya Jakanov kırgızdarga an şırkatıptı zamanın da,tïptï kırgızdar balallarının attarın Danïar,Asel,Asılım dep koýıptı. Bïz kızıl orïktï şırkawdamız. Bwgïngï sazgerlerdïn dengeýï kandaý?
Kwllï oý–kïaldarı tazalıkka,kwllï sır–sezïmï ïzgïlïkke şakırgan,jırları men tandandırgan,kwýïndïrgen,kwldïrgen adebïet alemïnïn jastarı bolaşaktın jalındı jırşıları bolarına sanïm artasın.
Kwýïne otırıp agılatın,swýïne otırıp togïletïn, kıska da nwska oýların tolıktırıp,terendetïp otıratın jırının sırı men sïpatı bolek az aga,Jarken aga twgan kwnïnïzben!
O,jetkïnşek wlanım! bïz jaga–jendï jırtkızw wşïn,omırtkamızdı opırıp,bwganamızdı bwzdırw wşïn twılmadık.bïz jana gasırda sarabdal sana,bïïk armannın arkasında wzakka,bïïkke,şırkaw wşïn twıldık.
Bïz otkennïn wşan–tenïz tagılımına,aýtıs–tartıs arkılı emes,wlgï–onegesïn tolıktırıp,terendetıp,damıtw men wles kossak alga basamız.
Kalaý Kazakstannın aýelderïn wýatsız,erkekterïn namıssız,teksïz,jetesïz elge aýnaldırwga boladı? ol wşïn kızdarın jer–kokke sïgızbaý maktaw kerek.kesïr mïez erkekter jer–dwnïeden Kazakstanga agıladı. kazaktın kızdarının etegïn aşıp,bawırına basadı. erten kor şengel,kozsïz nadandar osïp şıgadı. maktawdın artın da wlı nïet,jat pïgıl jatkanın eskereýïk.
Lap–lap etken jel soz akınnın asıl mwratınan adastıradı. akın oz zamannın parasatı askan adïl sarapşısı.tolgamdı oý aýtar tamaşa tarbïeşïsï.akınga zamanının jel sozï emes,askan talgampazdık kerek.
Olenge asa wlken korkemdïk şeberlïk kerek. olen twstï jïbekpen kaptalgan nakış. olen kok ala wýrektïn kawırsınındaý ornek. olen asıl tastar men zerlengen soz. olen agıstı ozendeý bwın,bwnak,ırkak.
KITAÝ DARÏGERLERÏ TEGÏN DARÏ–Darmek taratw da. balası akesïnen swradı. akesï aýttı:–sonaw jılı mına karlı tawdan ekï jarım sagat jılan koştï. jılan koşkennın kelesï jılı kıtaý osı tawga alde bïr karwdı sınadı.twkımızdı tozdaý kwrtw wşïn kasïettï mekenge sınak jasadı.baska jer kwrıp kappa.e,balam jılan kwrlı bolmadık –dep awır kwrsïndï.azaýtwdın,kwrtwdın,ozgertwdïn mındagan aýla–şargısınan kıtaýdagı az kazak aman şıga alama eken deşï.
Twıs–twgandar arasındagı daw–damaý dwnïe–mwlïkke talasw bolsa,ondaý twıs–twgandardan alıs jwrgen jaksı. olardan ekï dwnïede de jaksılık jok.
Kwmarxana da kwzetşï bop ïstep jwrgen kezïm edï.bïr bardamnın balası kep jarım sagatta 50mın dolarga wtıldı da sak–sak kwlïp kete berdï. al men jarım sagat ïşïnde 500tengege twskï as ïşkenïme kïnalwşı edïm. onaý jolmen kelgen akşa onaý jolmen ketedï.al terlep tapkan akşanın ornı bolek.
Almatı men Astanadan wzap şıksan eskï fïlım korgendeý bolasın. jwdew sawınşıdaý jwdew adamdar…eskï wýler..tozgan awıl…
Almatıda jürgende awır jük arqalap jürem. jaldamalı üýdıñ aqşası..jumıs.tağı basqa mäseller…al awılda bir jasap qalam.dastarğanı jïılmağan,külkisi tïılmağan awıldağı qawımda özine tarta beredi.
Tän şirise,jan sawlığıñ kerekpe?
Asaw tağdır onda teber özekke.
Salawattı ömir sürseñ jalıqpaý,
Janıñ möldir,janıñ tünıq emespe.
Ïlmeýsiñ,bügilmeýsiñ nesine,
Aq suñğardı qondırasıñ tösiñe.
Qulın dawısıñ şığar sonda şıñğırıp,
Erkinsiý ber,erkeleý ber büginge.
Eki betiñ qıp- qızıl- aw,qıp- qızıl,
Küzdiñ pisken almasındaý qıp- qızıl.
Jıldar boýı när tatpaýaq öteýin,
Qızıqtırğan jewge qïmaý qıp- qızıl.
Oý- sanamız möldirme eken,aqpa eken?
Tazalıqta adam üşin baqpa eken?
Aýwandıq pen aqımaq bop jürgenşe,
Adam bolıp ötken küniñ jaqsı eken.
Baq pen sordı arqalaýmın almağaýıp kün kelip,
Birde sätti,birde sätsiz sapardağı es bilip.
Baqıtsız bop birde sorlap,baqıttı bop men külip,
Almağaýıp tirlik keşem,almağaýıp kün körip.
Qınalı qızıl qumdar ıstıq bizge,
Qarawşı ek japıraqtap tüsken izge.
Jas keler qırıq narğa jük bolarlıq,
Twğan jer sağınğanda qara közge.
Şirkin- şirkin nur edi- ğoý arwı!
Jeñgemdeýin körikti edi qaýıñı.
Twğan jerdiñ tolqındağan ozeni- aý,
Küni- tüni tawsılmaýtın äzili.
ŞARAP BARMA İŞEÝİNŞI ESİRİP,
OTIRAÝIN ŞALQIP,TASIP,KÖSİLİP.
JILAN ZAMAN ÖTİ EKEN- ĞOÝ BAL ŞARAP,
WDAN WÜŞTİ ÖLTİRETİN ÖKİNTİP.
JALQIZ JORTIP KÖK BÖRİŞE JÜRGENŞE,
İŞEÝİNŞİ ŞARAP AKEL ÖLGENŞE.
-AZATSIÑ -DEP JOQŞILIQTAN KÜÝZELTKEN,
BİR ÜN KELSE QULAĞIMA ÖZGEŞE.
Jastıqtaý bol sen jäýilip eriñe,
Tösekteý bol sen ïilip eriñe.
Tätti ümitti kün- kün saýın aýalap,
Ömir sürgin urpaq üşin jügire.
Jutqıştardıñ keñirdegin sığa almaý,
Başllardıñ zañsız isin tïa almaý.
Küýzeledi xalqım işteý kürsinip,
Jawabı joq qalğan beýne suraqtaý.
Jañsaq aýttım sarapşıdaý oý,alla,
Jañsaq bastım şoralardaý oý,alla.
Aqtalamın künam üşin jal aýtıp,
Jazañdı ber bul ömirde oý,alla.
Swrettep,müsindep otır edim sulwdı,
Keskin,kelbet jarasqan arw kelip qïıldı.
-Kelisti bir teñewdi taba almaýsız men üşin,
Dünïeni nurlantıp sawle şaştım siz üşin-.
Şattıq tolı janarğa tom- tom kitap tatıýma?
Bir mïnotıñ bir ğasır kelşi- kelşi qasıma.
MEN QARADIM SULW QIZĞA SUQTANA,
-ÄDEMİSİÑ- DEDİM KÜLİP TİL QATA.
-JAN SERİGİÑ BOLMAĞAN SOÑ ÖMİRDE,
KÖRİKTİLİK PAÝDA BERMES ADAMĞA-
KÜRSİNDİDE JANARINA MUÑ TUNIP,
JAWAP BERDİ MAĞAN NALIP, QAMIĞA.
OTBASINI QURAMIZ- AW QALASAQ,
QALAMASAQ OTIRAMIZ JIĞA SAP.
ALDI- ARTQA QARAMAÝMIZ BAÝIPTAP,
ÖKİNİŞTİÑ ORNI TOLMAS JILASAQ.
BÜTİNDİK PEN TATWLIQ JAN UÝAĞA KEREKTİ,
SÏLASTIQ PEN JARASTIQ EÑ NEGİZGİ TİREKTİ.
BAĞA JETPES QUNDILIQ OT BASIÑIZ,JASTARIM!
MÄNİN JOÝMA EŞQAŞAN AÝTAR SİZGE TİLEKTİ.
ÖÑİ- JÜZİÑ QIZARIP SAĞINDIÑBA BİLMEÝMİN,
OQTIN- OQTIN KÖZ JASIÑ TAMDIMA EKEN BİLMEÝMİN.
DOMBIRADAÝ BEBEWLEP KÜÝ TÖKKENDE ASPANNAN,
ERKELENE IRĞALIP- KEL DEÝSİÑBE- BİLMEÝMİN.
BEW,SAĞINIŞ!QURSAWĞA ALDIÑ QAMALAP,
TUS -TUSIMNAN ATTANDADIÑ URANDAP.
ÖKSİK KELİP TIĞILĞANDA TAMAQQA,
QAŞA ALMADIM,QUTILMADIM SOR- AZAP.
JILI JÜZDI MÜSILMANNIÑ AÝELI,
TIREW ETER ÖZ ERKEKİN JÜREGİ.
OT BASINIÑ MEREKESİ MAÑGİLİK,
URPAQ QAMI ODAN SOÑĞI TİLEGİ.
Köp deýdi- ğoý aýel zatı tozaqta,
Nege tüsti oýlañıñızdar azapqa.
Körkem minez tanıtpadı erine,
Jaman ädet,jaman qılıq sorına.
Jutınamın qolğa qonğan laşındaý,
Sağan degen sağınışım basılmaý.
Kettim uşıp kökti tilip qarañğı,
Körw üşin şam otındaý lapıldaý.
Zaman- ağıs qarsı jüzgen adam az,
Alğa qaraý aqqanına sonşa mäz.
İzim- ğaýıp joğalıp,iz- tozsız bop ketpeýtin,
Qarsı jüzip ağınğa top bastaýtın jandar az.
Qaýta- qaýta qaraý berem aý mañdaý,
Ötkir közim qadaladı naýzadaý.
Duğa- tilek aýtıp ıstıq lebizben,
Tabınatın pirim boldıñ sen udaý.
Esi- dertim awıp ketti sulwğa,
Jip- jiñişke qasqa qarap tabına.
Juldı- juldı kewdemdegi jürekti,
Sökti- sökti kökirekti tağı da.
Kömekeýler meşkeý boldı bul zaman,
Bïlik tïse jewden tığıp kim aman.
Tığın izdep awre bolma şendige,
Bolsın mınaw qara xalıq,el aman.
Jol- jönekeý qaraý berdim taldarğa,
Jol- jönekeý qaraý berdim jandarğa.
Qomağaý köz qarşığadaý köñilim,
Jol- jönekeý snei izdeýdi sağına.
Almağaýıp taýtalas zaman keldi beldeser,
Mamırajaý adamdar qalaý ğana kün keşer?
Qadaw- qadaw oqïğa,şıtırmanğa tolı kün,
Eli üşin twğandar osındaýda el deser.
Lıqsıp- lıqsıp şığa almadı söz degen,
Tañırğattıñ,qızıqtırdıñ közbenen.
Bwın- bwın qaltıradı qaýteýin,
Sulwlığıñ mıñ ese artıq özgeden.
Sıñğırlaýdı sezimim sağınğanda bulaqtaý,
Basıp körşi pernesin qarımı uzın sadaqtaý.
Jetşi jetşi,tez jetşi alıstardan kez oqtaý,
Sïmaý turğan kewdeme jas jürekti twlatpaý.
Käri arqardıñ soqpağındaý kelte ömir,
Adastırdıñ,sürindirdiñ jürmeý bir.
Qırsıq jawım waqıt tonap köşimdi,
Örşil ünim,o,täñirim! qaýda jür.
Elesiñdi izdeýmin tabılğanşa,
Kümän- küdik qïaldan arılğanşa.
Aq kirpik borandarda adaspaýmın,
Sen kelip qarsı aldımnan jolıqqanşa.
Köleñkedeý qatıp qaldım bir körip,
Köleñgedeý köp ilestim jük bolıp.
Qızıl şımğaý qızğaldağım qaýteýin,
Ömir sürdim bul tirlikte sen bolıp.
Möldir ağıs qızıqtırma şalğaýğa,
Jipsiz jalğap sezimdermen aldama.
Därïadaý şalqıtıp mol sezimge,
Küni- tüni sağındırıp qïnama.
Aý mañdaýlım aý jüziñnen nur tamıp,
Jasırındıñ perde bultqa jas tamıp.
Kök teñizge sïmağan köp tolqındaý,
Erwldep jürek ketti jar salıp.
Torğın kewde tolqıp turdı aldımda,
Twlap ketti jas jüregim bulqına.
Kip- kişkentaý jüregimdi arqalap,
Men baramın quşağına asığa.
Jalındaýın şarpï berme köziñmen,
Qızıqtırma nurıñ şaşqan jüziñmen.
Oý men uğım,sır men sezim toğıssa,
Ömir sürgim keler mañgi öziñmen.
Minsiz müsin tañ ğalamın sulwğa,
Qırğıýdaýın tïerme edim julqına.
Qulañ şaşın tögildirip ïıqtan,
Wısıma qısarma edim qızığa.
Ulpadaýın ülbireýsiñ qol tïmeý,
Ükideýin jelbireýsiñ men tïmeý.
Jeñil- jelpi aram oýdı maldanıp,
Däti jetip sağan janım kim tïgeý.
Sınaqta urlıq jasağan oqwşıdaý alaq- julaq etip kele jatqan jürgizwşi joldasımdı qaqtı.sopınıñ mülaýım jüzindeý aq jüzi qanğa boýaldı. kwalikti satıp alğan jürgizwşi laqşa bawızdadı,böltirikşe taladı. ökpe nazımızdı aýtıp,talaý jerge bardıq.baýıppen pikir alısatın,sol jigittiñ anasın qurmettep,ardaqtaýtın adam tabılmadı.kire beristen arı asa almaýmız. jesir aýel jalğız ulınan aýrıldı.aqşası köp,tiregi mol jürgizwşi bizdiñ janımızdan ağındap şapqan küýmedeý künde- künde köligin ağızıp ötedi
Alma ğaýıp kün keştim,alwan türli oý aýtıp,
Tasqa soğıp basımdı baqır bastan baq qaýtıp.
Sawkeledeý sawdırap zamanıma kelgem joq,
Men jağutpın tereñnen alatuğın sen tartıp.
Köñilderdiñ kölinde qaz- üýrekteý jarastıq,
Köñilderdiñ köginde aý men kündeý jarastıq.
Oýw menen örnekteý asıl taspen zerlengen,
Aýnalaýın, janım -aw, netken äsem jarastıq!
Ömir mäni maqsatı mindetterin bildiñbe?
Altın diñkek salt- dästür oğan orın berdiñbe?
Adet- ğurıp,jol -jora,ırım- jırım qıbıla,
Men mendigiñ jetpesin aýnalaýın tübiñe.
Mıñ tolğanıp,jüz kesip ömir jäýlı aýta alman,
İnjw marjan oý tolğap,baqıt jäýlı jaza alman.
Joqşılıqtıñ torına tüsken öjet bir quspın,
Keñge jäýıp qanattı janedağı kete alman.
Taqïanıñ jibek şoğındaý ırğalğan ükili qamısi bar,kökşe teñiz Balqaştıñ jağasın da jürgenim de nurdan twğandaý ädemi peri qız qasıma keldi. – Sağan jar bolaýın bir talap qoýsam könesiñ be- dedi .-jaraýdı- dedim.- Uýqtağan da qoltığıma qarama qarasañ aýırılasıñ -dedi.- Men sağan top- top oýmın,lek -lek qïalmın -dedi. Bolmaýdığa könbeýmiz ğoý. Ol jibek qanattarın sermep aspanğa uştı. Qulagerdeý dünïeni ataq- dañğı dübirletken Astananıñ aqındarınıñ ortasına keldim. Japadan jalğız köl jağasın da jürem be? Astananıñ aqındarı bïik mänsaptıñ qulağın ustağandar eken. Bir top joğarı därejeli basşılardıñ aldına ,bwı burğırağan et kelgekn de kir -kir,küs- küs qolı men qaýırşı qol sozğandaý,jïrene, tosırğaý qaraýdı. Qarapaýım xalıqtıñ tirligi olardı mazalaý bermeýtin sekildi. Olar basqa älem de. Xalıq basqa älem de. Qañğığan qaýran basım aý! Merwet köbikterdi jasttanıp,top- top oýlardı jetektep,lek- lek qïaldı arqalap,qamıs kürke de Balqaştıñ jağasın da jata bermedim be.ömirdiñ aştı sïı, aştı sıbağası tağı aldım da. bir qolda kürek, bir qolda balğa, önimsiz eñbek, awır jumıs.
Qap qara burımı tögilgen sïqırlı keş ıstıq quşağına jas arwdaý tarta berdi.
Qabırıstannan tirilip kelgen batır jigitteý jalañdağan qızğanşaq oý maza bermeýdi.
Uýqı….oý…şarşadım ,qaljıradım.qasımdağı jigit eş alañsız şarşağan ba tätti uýqı da.
Bir innen kirip bir innen şığatın swır sïaqtı oýsız bolsañda jaqsı eken.tınış uýqtaýsıñ. Janım oýdan tozdı….tänim qara jumıstan tozdı.
2020Jumıspen qamtıw bağdarlamasınıñ arqasında,aýdı aspanğa şığarğan bağdarlamanıñ arqasında Balqaştıñ jağasında tüýe bağıp jürmin.qañırap jatqan awıldıñ akimïatında jumıs ot jağw,tazalıq, basqa jumıs joq.äkimniñ tüýesin baqttım.äkimniñ qaltasınan emes aqşa ükimetten.at üstinde qalğıp ketken ekem,bir tüýe jının şaşa qattı şoşıttı.
-Men jolsızdan jol tapqan tüýemin.ötkelsiz swdı keşken tüýemin.tizelini büktirgen tüýemin.bastını eñkeýtken tüýemin.oýdım- oýdım oýpattardı aşközderge berdiñ,qalaý küýinbeýmin.qabat- qabat qoýnawlardı teksizge berdiñ,qalaý qamıqpaýmın.mïllïondağan awılğa bölingen aqşanı jebirler men jemirler jep bitti.awıl qañırap qalğan qıstawdaý-. Belimdegi mıltıqtı julıp alıp qaq mañdaýdan attım.şındıq izdep şırqırasa ünin öşirw kerek.
Muratqan Şoqanğa:
Kökjïegiñ alıs eken Muratqan,
Köl – kösir sır kökirekiñde Muratqan.
Top – top oýdıñ salmağına janşılam,
Şoq – şoq bolıp mazdağanda Muratqan.
Parasattı pikiriñnen Muratqan,
Jalındaýın şarpıýsıñ – aw Muratqan.
Jïırmada özgeşe edi bitimiñ,
Al otızda oza şaptıñ Muratqan.
Oý – sanamdı tazartasıñ Muratqan,
Oý – armandı oyatasıñ muratqan.
Örnek tökşi sezimderden Muratqan,
Aýşıq jasa adaldıqtan Muratqan.
Batır Baýan urpağımız Muratqan,
Mağjan aqın jırlarımız Muratqan.
Keselderdi keskileýik Muratqan!
Ozbırlardı qurıqtaýıq Muratqan!
Axat rasulmen kezdesw
Jalındı aqın şoq – şoq bolıp mazdadı,
Sır sezimin qurdasındaý bölisip,
Salqın samal xawızdardı şarladı,
Şalqar – şabıt ayasında tabısıp.
Salïqalı jigit eken tolğamdı,
Salmağı awır oýlar aýttı kenewli.
Tebirendi, uşqındadı, tolqıdı,
Şalqıp tögip şabıt jırın elewli.
Jipsiz jalğap asqaq arman murattı,
Astastırdı jiksiz sezim uyaattı,
Aqpa – tökpe jırlar oqıp qulşındı,
Nazik tüýsik sezimderdi oyaattı.
Jomart eken,darqan eken, keñ peýil,
Qonaq etti qaltaları qağıldı.
Jomarttıqtı jırğa qosqan ağlar,
Esiginen qaratpadı ,tarıldı.
Janım jılap qaýtıp edim ağadan,
Raxattan kördim jaýsañ şattıqtı.
Gül Astana jomart,darqan aqınmen,
Bolaşağıñ nurlı bolar baqıttı.
Alaý- düleý quýın sezim jeldı kün qaýıqtı aýdağan tolqındaý jetekteý jöneldi. Eliktirgen,elitken bir beýne sabırsız şattıqqa şaqırğandaý.qunan şaptırım alküreñ ködeniñ arasınan bir eles qol bulğaýdı.öñi jüdew tezek tergen bir apa qasıma jetip kelgende sılıq ete tüstim.doğarılğan küýmedeý ümitimdi nege doğardıñ janım!armanımdı jañğalap nege otqa saldıñ janım! İşpek- jemek satqan sarttardaý qïalımdı arqalap dünïeni şarlasamda tappadım janım!qaýdasıñ janım!
Jal- quýrıqtaý uýısqan teris tikeni köp,qap- qara,ap- alasa baýalıştarı mol,şaşıraý qonğan awıldaý töbeleri bıtırañğı Balqaştıñ jağası. Kez kelgen jerge sulaý- sulaý ketkisi kelgendeý aqşa bulttarda qalğıp- şulğýdı.sağınışın jasıra almağan qızdaý köpe- körnew kümis tolqındar qolıña tamğanda selik etesiñ.qasımdağı murttı kisi awıldasın jamandaý bastadı:-86- Jıldan beri alısıp kelemiz,bıraq jeñise almadıq- dedi.alaqandaý awılda erkek- aýel,ülken- kişi bir birine pışaq kezeýme? Astanada oýda- joqta tanısqan bir aqın jigit- bizdiñ topqa kir,atar oq,sermer qılış bol- dep edi. Adamdar usaqtağan saýın qarasw sekildi baldır basıp,aýnalasına sasıq ïisin şığara bastaýma qalaý? Mına ömirde usaqtap ketken adamdardan qorğamın.qızğanış,köre almawşılıq jığılsañ basıña qumaýdaý qonıp,tağı jırtqıştaý talaýdı.adamdarğa tek ğana Kökşe köldeý keñdik,Kökşe köldeý tereñdik tileýmin.
Sanın bultıñdatıp,şañın burqıldatıp,jolawşılar köligimen jolğa şıqtıq.şaqpaq tastıñ otındaý ottarı jıltıldağan Astanadağı kök bazardıñ aldınan eki- üş şelpek aldım.jep otırğanda mısıqtıñ tırnağı şıqtı.qalaý awrmaýsıñ,qalaý esten tanbaýsıñ. Qasımdağı qıtaýdan kelgen jigit sabırğa şaqırıp bılaý dedi:
-Qıtaýda qazır tülgini öte köp bağıp, köp ösirip jatır.ösimtaldığına baýlanıstı jane küý talqamaýdı.etin qoýdıñ eti dep bazarğa şığaradı.biz köşeden tamaq işe almaýmız-. Osındaý adamşılıqtan şığıp,arsızdıqqa barğandardıñ betterin tilip,qulaqtarın quntïtıp,murındarın şuntïtıp tastarma edi. Bıraq,bazarda turğandardıñ köbi sırttan kelgender,olarğa adamnıñ densawlığı emes,aqşa kerek aqşa
körkem til turğısınan kelgen de öleñim ekilik bağanıñ aýnalasın da.sınşı da muğalım sekildi jaman oqwşığa oýdan şığarıp bestik bağanı qaýdan qoýa alsın.sol üşin özimşil,menmenşil,urısqaq,küýgelek oqwşıdaý sınşılarğa karimdi tögem.uýqas pen ataq üşin jazğan öleñim waqıt degen surapıl tasqınnıñ astınan zamanalardan zamanalarğa jetpeýtini meni qattı ökintedi.aýnaladağı jalğan şw,jalğan madaqta şarşattı.
Nurlı,sawleli periniñ qızındaý bir qız ketip baradı. Dosıma,-jür,tez,tanısaýıq! -Dedim. Janına jetip barğanımız da bet- awzin äjim basqan aljığan kempir eken. Dosım işek- silesi qata küldi. Meniñ asıldaý bop esilgen,sïpatı qırıq narğa jük bolarlıq ulı arman,tätti ümitim qol sozıp jete bergenim de,jeti bastı jalmawızdaý esten tandırasıñ.
Zawlim- zawlim üýleri kök tiregen biz Astana da turamız.bıraq men ot arbanıñ tirkemesin de turam.zamanawý tilmen aýtqan da vagonşikte turam. On balama sarğaýğan sarı küzdiñ jırtıq- jırtıq japırağı jamılğı bolıp jırğatpaýdı. Töbe de şurıq- şurıq,tesik- tesik.kün jawğan da aýelimniñ köz jası men aralasıp,esik terezeden bulaqtıñ közindeý sw qaýnap burqırap jatadı. Tüs körseñ de jaman tüs köresiñ. Tüsimdi sizderge aýtaýın. Men tüsim de baqïğa attanıppın,Astana da adamdı qoýatın jer joq. Satıp alwğa aqşa joq.awılğa apardı awıl da zïrat ornı satwlı.amal joq,betpaqtıñ dalasına aparıp qoýmaqşı boldı. Betpaqtıñ ïen tegin qumınıñ bir tüýiriniñ özi bir giram altınnan qımbat.
Zawlim- zawlim üýleri kök tiregen biz Astana da turamız.bıraq men ot arbanıñ tirkemesin de turam.zamanawý tilmen aýtqan da vagonşikte turam. On balama sarğaýğan sarı küzdiñ jırtıq- jırtıq japırağı jamılğı bolıp jırğatpaýdı. Töbe de şurıq- şurıq,tesik- tesik.kün jawğan da aýelimniñ köz jası men aralasıp,esik terezeden bulaqtıñ közindeý sw qaýnap burqırap jatadı. Tüs körseñ de jaman tüs köresiñ. Tüsimdi sizderge aýtaýın. Men tüsim de baqïğa attanıppın,Astana da adamdı qoýatın jer joq. Satıp alwğa aqşa joq.awılğa apardı awıl da zïrat ornı satwlı.amal joq,betpaqtıñ dalasına aparıp qoýmaqşı boldı. Betpaqtıñ ïen tegin qumınıñ bir tüýiriniñ özi bir giram altınnan qımbat.
-Örtew kerek-.
-joq !bolmaýdı!-şoşıp oyaandım. Sizder de osındaý jaman tüs köresizderme?
Men oñtüstikke uşıp baram.kün swıttı. Xoş bol Astana! Kadimgi qaz,tırna,qarlığaştar men emes. Ala taqïalı özbekter men.batırdıñ jebesindeý uşı üp- üşkir şekelerdi qïmaý,batırdıñ alaqanındaý jap- jalpaq kürekterdi qïmaý,qïmaý- qïmaý uşıp baram. Awılımnıñ töbesinen qalıqtap bara jatıp qarasam qïrap jatır,qulap jatır,qañırap jatır. Jumıssız sendelgen özim sekildi adamdar. Şekaradan jawinger mıltıq kezedi.- Qawırsındarıñnan da köp aqşa tastamasañdar,para bermeseñder ötkizbeýmin- dedi.özbekter mäz- meýram qawırsındarın julıp berip jatır. Tapqan taýanğanım şaý- şalañnan aspaý jürgen men de qaýdağı qawırsın jerge qondım. Qazaqstan alıp taýqazan.qıtaýğa taýğazan,özbekke taýğazan,orısqa taýğazan…. al qazaqqa???
Aqberen elgezekke:
Tälim bergen xalıqqa paýqambardaý Aq beren,
Jeke- dara,jap- jarıq jarqırağan kün körem.
Kekilikteý tebedi köre almağan duşpandar,
Jurtıñ üşin qurbansıñ,olar sağan ne qılar?
Bödenedeý juladı qastasqan köp öştiler,
Qalıñ orman eliñ bar qorğaýdı er, estiler.
Ekpin atıp aqıradı işi küýgen orıstar,
Aýdın atıp suğın qadar köre almağan qıtaýlar.
Qosaqtağı qoýlardaý köreme eken bizderdi?
Taýdıñ quýrıq -jalındaý köreme eken bizderdi?
Kök almasın swırğan,zamanasın qwırğan,
Ata- babam äwelden arıstan bop twılğan.
Basın bawdaý keskemiz,sawıttarın töñkerip,
Dabıldardı bökterip,dawıldatıp,teñselip.
Bekter edik biz degen altın taqtıñ üstinde,
Saýran saldıq san ğasır keñ dalanıñ tösinde.
Ol künderdi añsaýmız,dañğımızdı jır qılıp,
Esirikter qaýtadan almaqşıma qul qılıp.
El ümitin,senimin arqalağan Aq beren,
Jeke- dara,jap- jarıq jarqırağan kün körem.
Joldanbağan xattar
1
Ar- uyatın saqtağan momın aýel sekildi,
Momaqan aý urlaýdı nege sonşa erkimdi.
Sïpatındaý allanıñ öte körkem dünïe,
Qasïetti süredeý körinedi közime.
Qurbandıqtıñ malındaý aqşa bult tur baýlanıp,
Nege? Nege? Alısqa kete almaýdı aýnalıp.
Duğa- tilek aýtqandaý ğïbadat ğıp taldar da,
Tilek tilep turğandaý jügirmeýdi añdar da.
Ösïetin allanıñ jetkizwşi Muxammet,
Irızdıq pen nesibe,
Küş – qwat ber Muqammet.
Tabınwğa laýıqtı jaratwşı bir alla,
Muxammettiñ ümbetin mañgi baqï sen qolda.
2
Bıqsığan bir biltedeý sönip jatır adamdar,
Sawıqtırar em tappas bul zaman da danalar.
Taw tolqınnıñ astın da qalğan jalğız qaýıqtaý,
Adasqan köp adamdar awğa tüsken balıqtaý.
Tozıp jatır adamdar baqtaşısı joq qoýlardaý,
Ormandarı otalğan nemese bir añdardaý.
Azalı äwen oýnatqan sıbızğışıdaý qaýğırıp,
Ğalımdar da jol tappas kün – kün saýın ah urıp.
Jürip jürgen adamdar sal bolğandaý jüre almaý,
Körip jürgen adamdar soqır boldı köre almaý.
Jawızdıq pen azğındıq bïlep aldı ğalamdı,
Qutqaratın jol barma twra sodan adamdı.
3
Matamenen jamalğan eski kïim sïaqtı,
Umıtıp kettik biz mülde ar- namıstı,uyattı.
Mılqawlardaý jın soqqan esiremiz, toýlaýmız,
Ämirşideý baýlıqqa, läwazımğa toýmaýmız.
Azamattıq qasïet eldik barma jigitte,
Jansız sumdaý mölïer ör sanasız bïlikke.
Jaqsılıqqa jawıhar jırındı urı sekildi,
Mañaýıma qarasam teksiz, qunsız sekildi.
Keskekti ïtteý ırıldar öktem qwlar men degen,
Köre almadım erkekti aýnalaýın el degen.
Qalıñ momın jazıqsız köpşilikke qïnalam,
Zorlıqtarın ötkizgen jwandarğa ne ğılam?
Daw- jañjaldı örşiter, älek- bülik bastawmen,
Aş – arıqtı mäz bolar orğa jığıp tastawmen.
Jarğılasw mañdaýğa jazılğanba awelden,
Kete almaýmın bıraqta bul ortadan, bul elden.
4
Şığarmadaý keñ tarap ketetuğın älemge,
Aqındarğa ayaldap toqtalaýın tiline.
Öleñ sözdiñ ırğağın türlendirip, özgertip,
Maqpal tün de otırar awendetip, ändetip.
Är bir sözdiñ bwının ejikteýdi ol jiktep,
Mazmun menen mağana ketsin deýdi bïiktep.
Tolqınındaý dawıstıñ qubıladı keý- keý de,
Talaq etip ömirdi tüñiledi birdem de.
Tarmaqtardaý bwnaqqa bölingen de oýları,
Alqımına tığılar jürektegi armanı.
Namıs, jiger janıýdı aqındardı qamşılap,
Sonı sözdeý qosılar qandı jası tamşılap.
Awır keýis, awır muñ arqalağan aqındar,
Şoqtar bürkip aspannan jaý otındaý jarqıldar.
Saý – süýekti bosatpas män bermese tiline,
Dästür- saltın ardaqtap jüginbese diline.
Alpıs eki tamırdı ïdiredi til degen,
Aqın bolıp jarıtpas körkem tildi bilmegen.
5
Qaraqşıdaý zım – zya joğaladı kün degen,
Jortwılşı küdikti waqıt degen, aý degen.
Adırnadan atılğan oqtaý waqıt tabılmas,
Bïlep – töster ol seniñ erkiñdegi küñ emes.
Aqtarıla tögilgen därïadaý alawlı,
Maqsat, ümit jetekter alğa seni sanalı.
Dabıl qağıp dañıqtıñ maýdanın da jüresiñ,
Kerneý tartıp, baqıttıñ bazarına kiresiñ.
Jolbarıs bop twsañ da ölim barı aqïqat,
Kïikteýin qaşsañ da qutılmaýsıñ aqïqat.
Qaýrawlı bir qanjardaý ajalıñ da belgisiz,
Qara jerge tapsırdıñ ata – anañdı berkisiz.
Şıjımdaýın qısqarar ömir degen kün sanap,
Äl – qwatıñ qaýtadı öne boýdan jıl awnap.
Aýbarıñdı asırğın eliñ üşin küresip,
Qaýratıñdı tasıtqın otan üşin ot keşip.
Kün keştim dep oýlama ot pen swğa tüspeseñ,
Eliñ üşin qaýğırıp, xalqıñ men w işpeseñ.
Köksoqtağa tüsken de böri waqıt qul bolıp,
El esinde qalasıñ son da kökjal er bolıp.
6
Qurlısındaý öleñniñ qalıptasıp,şıñdalıp,
Baýıp – tolıp jetilsek surıptalıp,tañdalıp.
Kestesindeý asıl söz kelisti ömir qızıqtı,
Mağanasız söýlemdeý jolatpağın buzıqtı.
Oý- pikirge arïne zerde kerek zeýinmen,
Inta- ıqılas kökteter nurın tögip bilim men.
Eki jüzdi dindardaý opasız ben künahar,
Şaqırlatıp tisterin jındıdaýın kinalar.
Jaýnağanmen qos közi köre almaýdı bïikti.
Külşedeýin üzedi jandardı ulı bilikti.
Qulaqtarı bolğanmen estimeýdi jaqsılıq,
Tobırdaýın qawmalar jan- jağıñnan küş qılıp.
Qabısasıñ uştasıp,tutasasıñ örlikpen,
Bitim- tulğañ damıýdı ündes,üýles,erlikpen.
Erlik kerek arýne kök temirdi qursanbaý,
Aldı- artıñdı orasa dos- düşpanıñ jılandaý.
Ala sapıran waqıtta ,qïın- qıstaw mezgil de,
Bet- bağdarıñ birew- aq toqtaýtuğın erlikke.
Erlik kökten kelmeýdi rwxıñ da ol seniñ,
Rwxıñdı öltirme, rwxıñda ölşemiñ.
7
Bölşekte de bïleý ber orıs, qıtaý nïeti,
Al qazaqtıñ bostandıq är qaşan da tilegi.
Meýirimsiz qaraýdı ata duşpan şını men,
Noqtalanğan kezder de küýzeldi el jeri men.
Ildï menen örde köp ötken kün de awmalı,
Oý men qırı belgisiz tarïıqtıñ qatparlı.
Berekeden aýrılıp bosqın bolğan kezim bar,
Jırtılğandı kütetin tim jetesiz jawım bar.
Ketiskender kelispeý ketken kez de tozamız,
Jaq -jaq bolıp üş jüzge bölingen de tozamız.
Aqtı -bozdı aýqındar kösemder de sanawlı,
Üzilgendi septegen qaýratker de sanawlı.
Arqandawlı atıñdaý kün ötpesin telmirip,
Basqalarğa qul bolıp el jürmesin ökinip.
Qandaý zorlıq körsete alar düşpanıñ,
Baq- bereke ketpegen soñ birligiñ.
Mazaq etip kim qorlaýdı ömir de,
Berekeini tw etseñiz, tw etseñiz birige.
Qïwımız qaşadı berekeden aýrılsaq,
Ne boladı jawlarğa kök şalğındaý japırılsaq.
Jalınbaýmız, jalpaýmaýmız eşkimge,
Berekeni azıq etsek ,azıq etsek mañgige.
8
Arıp- aşıp keledi şarşap,bosıp,şaldığıp,
Tozdırdı orıs ıqtırıp,qırıp -joýıp,buqtırıp.
Jigerleri muqaldı belderi de bügilip,
Arıqtardaý turalap, qulaýdı jurt jığılıp.
Qaýrattı da qajırlı jigitter de tawsılğan,
Qatıp- semgen qw tamır boýjetken de sızılğan.
Qaşıp- pısıp keledi jırtqıştardan momındar,
Ürkin- qorqın körsetti nege sonşa zalımdar.
Oqıs minez körsetti sözge kelmeý kelinşek,
Öz balasın laqtırdı swğa qaraý kürildek.
Tımaqtaýın uşırdı qoldan nege balanı,
Erni -beti jarılğan ayaýdı kim ananı.
Jarlı- jaqpaý demeýdi aşarşılıq ärqaşan,
Baý- bağlan demeýdi aşarşılıq burınnan.
9
Toqtı- torım qaldırmadı qora da,
Taý -jabağı qaldırmadı dala da.
Bota- taýlaq orıstardıñ qolın da,
Tana- torpaq orıstardıñ aldın da.
Jayaw -jalpı şubıradı qazaqtar,
Qam -xareket kasibi joq turaqtar.
Aş- arıqqa ,sorpa- swda tïmeýdi,
Qasret pen qaza kelip jündeýdi.
Sereýedi bala- şağa jol boýı.
Aştıq kelip turalatqan kün boýı.
Bata oqïdı qarğa- quzğın qarqıldap,
Uşıp- qonıp mazaqtaýdı jalpıldap.
Añ awlawğa balıqtı da ustawğa,
Bolmaýdı eken sottaladı jan sawğa.
Baqa jeýdi tabandarın qaldırıp,
Jal men jaya jemegen jurt qañğırıp.
Aşarşılıq qoldan solaý jasaldı,
Qarsı şıqqan türmelerge qamaldı.
10
Egile turıp eñrer,sanadan solğan adamdar,
Közderinen zar- nala,bïdaýdaý tögip burşaqtar.
Azın -awlaq talşıq joq,tïın -teben tabılmas,
Qamba da astıq tolıp tur,qazaqtarğa buýrmas.
Qawsırmalap,ökşelep aşarşılıq keledi,
Ayamas jawğa qaýrat joq onı qalaý jeñedi.
Sumdıq penen zorlıqtan şımirgene türşigip,
Käri -qurtañ keledi,köz jastarın köl qılıp.
Birli -jarım malınan tirek eter aýırılıp,
Jetim- jesir qïnalar kün -kün saýın ah urıp.
Arsa -arsa bolğan jurt üzip- julıp aketer,
Borşa- borşa bolğan jurt ballalardı jep keter.
Qalıñ şïdeý tolqïdı ırğaladı aş- arıq,
Erinderi qup- qurğaq,qoldarı da süp- swıq.
Qup- qw bolğan öñderden qulazïdı köñilder,
Swıq kördeý seziler alda bolar ömirler.
Tilewinen sol xalıq qalğan bir bir güldermiz,
Ümitinen sol xalıq jamırağan ündermiz.
11
Adamdardı attaýsıñ -aw attaýsıñ,
Mürdesiz jer keñ daladan tappaýsıñ.
Arqan boýı qalıñ ölik qïındı,
Qandaý tağdır bul qazaqqa buýrdı.
Alaşa xan kümbezindeý ölikter,
Töbe -töbe üýindideý ölikter.
Sandarı joq adamdardıñ kesilgen,
Adam etin jeýtinder- aw töselgen.
Tap beredi adamdarğa adamdar,
Şama kelse alıp soğıp alqımdar.
Jas bala jür şal- kempirdiñ qasın da,
Aýbalta tur al erkektiñ qolın da.
-Jeýmin- deýdi öz balasın öltirip,
Tülen türtti saýtan onı azğırıp.
Kempir baýğus alıp qaştı balanı,
Toqtata alar küş barma eken ananı.
YA,solaý qaldıq qïın kezeñnen,
Bolaşaqqa keleşekke senim men.
12
Ulı qorğan qıtaý men şegera edi qazaqqa,
Talaý jerden aýrıldı könip soqqı,mazaqqa.
Qalıñ şoğır quýındaý qıtaý bastı dalanı,
Ürge- şwlap el keled damıl almaý ilgeri.
Aqrettiñ künindeý qurıp bitken şağın da,
Şegarağa tireldi,qajığan el qamığa.
Qamaw,qorşaw şegara qıtaý tonap alğan da,
Ït qorlıqtı kördi jurt er jigitter arman da.
Jigit- jeleñ,jas -käri elge kelip es jïdı,
Qalıñ qurmet,qoşamet körmese de mol sïdı.
Qazaq ğana qazaqqa dos boladı kün twsa,
Közi aşılar qazaqtıñ Abılaýdaý er twsa.
13
Ular şw bop jılaý almaý balallar,
Tarı tappaý asxananı jağalar.
Qorjın- qabın artıp alıp moýnına,
Talşıq eter dän izdeýdi şubıra.
Jaýrañdaýdı kebek penen tarığa,
Tabılmaýdı qïnaladı torığa.
Qıtaý aýttı -aştan kelgen qazaqqa,
Asxana da tamaq bersek bolama? –
-Jaraýdı- dep qostadı jurt kim bilgen,
İşken jandar murttaý uşıp tez ölgen.
Tamağına w qosıptı qanpezer,
Azaýsın dep qaýır tilep jürgender.
Wın iştı añğal basım qıtaýdıñ,
Saqtaýmın dep keleşegin ulıstıñ.
14
Sandırağı emes bul baqsılardıñ bawırım,
Sansırattı ,tozdırdı qatal zaman taw ulın.
Tonağan da baqırtıp orıs kelip qazaqtı,
Közden,şirkin!sarqılmas qandı iriñ jas aqtı.
Japırılğan tobı men şüregeýler biz edik.
Qïın -qıstaw kezeñnen qalğan nağız iz edik.
Quýrıq jalı tögilgen aýrıldıq attardan.
Nar qamıstaý solqıldap quladıq- aw dawıldan.
Şañıraqqa oýnağan baqsıdaýın baqırıp,
Orıs ,qıtaý esirdi kün- kün saýın jın urıp.
Qul emes ek eşkimge bas ïmegen awelden,
Joğalwğa şaq qaldıq qasïetti mekennen.
15
Batır Bayan eşqaşan qaşqan emes jawlardan,
Abılaý xan zamanı qıtaý jaqqa el awğan.
Öksitken de ökirtken juñğarlardı men degen,
Raýimbek, Qabanbaý,Janibekter el degen.
İrimşikteý qaýnatqan taptap jawdı japırıp,
İrkitteýin piskilep,taý qazan da sapırıp.
Jwansınğan qıtaýdı küştimin dep esirgen,
Sabasına qazaqtıñ batırları tüsirgen.
Artıqsınğan juñğardı asqaqpın dep köpsingen,
Dalasınan qazaqtıñ bosqın qılıp köşirgen.
Juñğarlardan qalğan jer megen bolğan bizderge,
Türkistan dep atalğan alıs- jaqın elderge.
Ülardaýın şwlaýdı sol el qazir qıtaý da,
Batır Bayan urpağı şınımenen qıtaý ma?
Batır Byan urpağı aýdın atqan men bolam,
-Qıtaý- deme, bawırım, jiger jasıp jer bolam.
16
Basar qadam, jürer jol alla salğan tüzeldi,
Iñ- şıñsız bir ortanı äldïleýmiz biz endi.
Üşan- teñiz dalanı qorğap ötti babamız,
Berekeden aïrılsaq bosqındardaý tozamız.
Qabat- qabat qoýnaw da sırlar jatır,bawırm!
Oýlı- qırlı şıtırman ötken qandı tarïxım.
Qadam basıp ilgeri senimmenen kelemiz,
Xawıp- xater, qïındıq sekildener kememiz.
Tabandılıq tanıtar eli- jurtım moýımaý,
Tar soqpaqtan şığadı aq jol tawıp arımaý.
Tapsırması tım qatal tawelsizdik oýlasañ,
Mindet awır,bawırım, tım tereñge boýlasañ.
Körsete alar eldikti,zaman keldi minekï!
Sonı soqpaq,jaña jol körseteýik qanekï!
17
Alla tuqım egedi izgilikpen kün sanap,
Jaqsı tuqım şığadı jaqsı jerden gül jaýnap.
Qunarsız jer tastaqqa ösken tuqım şığama?
Qalaqaý men tikendeý ösip, qawlap turama?
Qalaqaý men tikendeý paýda bermes xalıqqa,
Zïanı köp jandar köp,kesiri zor xalıqqa.
İzgi adamdar bïdaýdaý jaqsı jerge egilgen,
Al saýtandar tastaýdı bïdaýıqtı tünimen.
Bärimizdi oratın zaman aqır keler- aw,
Sonda ,şirkin!bïdaýdı bïdaýıqtan böler- aw.
Azğındıqtı jasağan bïdaýıqtar jer qabar.
İzgilikti jasağan al bïdaýlar nur şaşar.
İzgilik pen ömir sür,jaqsılıqqıp qasıña,
Taza bolsın oý- sanañ,kelmes pale qasıña.
İzgilikke jumsağın aqıl- oýdı barınşa,
Küş- qwattı sarıp et izgilikke ğalımşa.
2014-jıl. Qırküýek. Astana.


c: text/html

text:
2017 yılınıñ iyuninde Avropa Telükesizlik ve İşbirligi Teşkilâtınıñ (ATİT) konferentsiyasında ilhaq etilgen Qırımda söz serbestliginiñ sıñırlanması vaqialarını red etmege tırışqan Aqyardaki Rusiye jurnalistler birligi teşkilâtınıñ yolbaşçısı Sergey Gorbaçov, Qırımnıñ ilhaqından çoq evel Rusiye vatandaşı olğanını itiraf etti.
Gorbaçov, ATİT-niñ nevbetteki tedbirinde iştirak etmek maqsadınen alacaq olğan vizanıñ Avstriya tarafından berilmegenini TASS içün yorumlar eken, daa evel «böyle tedbirde iştirak etmek maqsadınen Avstriyağa barğanını» ve bu sebepten Avstriya akimiyetiniñ qararına taaciplengenini bidirdi. O, oña «pasportını Qırımda 2014 senesinden soñ alğanını sebep kösterip viza bermediler», dey.
O: «Asılında menim içki pasportım 10 yıl evel (Rusiyedeki – QA) Rostov vilâyetinde, çetel pasportım ise Kubanda berildi. Böylelikle viza bermemek içün iç bir resmiy sebep yoq edi», – şeklinde ikâye ete.
İyunniñ ortasında Venada keçken ATİT konferentsiyasında Aqyardaki Rusiye jurnalistler birligi teşkilâtınıñ yolbaşçısı, arbiy pensioner, Rusiye Qara deñiz flotu tarafından çıqarılğan «Flag Rodinı» gazetasınıñ sabıq hadimi Sergey Gorbaçov, Qırım jurnalistleriniñ vekili olaraq Qırımda söz serbestliginiñ sıñırlanması vaqialarınıñ olğanını red etip, Qırımda bu saada iç bir problemanıñ olmağanını isbatlamağa tırışa edi. Ukraina eyetiniñ azaları, qanunsız teşkilâtnıñ azası olğanı içün Gorbaçovğa söz bermemekni talap ettiler.
Rusiye Tış işleri naziri Sergey Lavrov, ATİT-te ötkerilecek keñeşniñ iştirakçileri olaraq qayd etilgen Qırım haber vastalarınıñ jurnalistlerine noyabrniñ 3-nde Avstriya tarafından viza berilmedi, dep bildirdi. Sergey Gorbaçov – olarnıñ arasındadır.
Avstriya Tış işleri nazirliginiñ başlığı, Moskvadaki Avstriya elçiligi tarafından Qırım sakinlerine vizalarnıñ berilmegeni, Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ tüzetilgen Avropa Birliginiñ (AB) qaidelerinen alâqalıdır, dep bildire. Yarımadanıñ sakinleri vizalarını Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bulunğan AB konsullıqlarında almaq kerekler.
Avstriya tarafından vizaları berilmegen Qırım jurnalistleri, Avropağa kiriş vizalarını almaq maqsadınen noyabrniñ 7-sinde tekrar vesiqalar bermege niyetlengenlerini bildirdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitniñ Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde yedi birinci sınıf açıldı, amma olardan tek üç sınıfta balalarnı ana tilinde ögretecekler, qalğan sınıflardar – rusça.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine çorlanğan ana-babalar tarif etti.
«Biz, ana-baba olıp, bu sene, misal içün, rus tilli sınıflarnıñ sayısı, qırımtatar sınıflarına köre, daa da çoq olğanından çorlanamız. Eñ külünçlisi şu ki, bu qırımtatar milliy mektebinde ola. Diger, adiy mekteplerde olğanını tüşünmege bile istemeyim», – dedi analardan birisi.
«Özümiz şeerniñ diger tarafında, Pnevmatikada, yaşaymız. Balamız ana tilinde oqusın dep, onı milliy mektepke bermege qarar aldıq. Amma qırımtatar tilli ögretüvi ile yalıñız üç sınıf olacağını ögrenip, şaştıq», – dedi birinci sınıf talebesi Refatnıñ anası Niyara.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sentâbr bir künü Aqmescitniñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde bayram politsiya hadimleriniñ nezareti altında keçti.
«Maarif» qırımtatar tasil hadimleriniñ birligi 2015-2016 oquv yılları arfesinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovğa yarımadada qırımtatar tilinde tasil meseleleriniñ çezilmesinde muayyen qararlarnı almaq teklifi ile muracaat etti.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri ve cemaatçılar, Qırım Rusiye nezareti altına keçkenden soñ, yarımadada devlet tilleriniñ ögrenilmesine ayırılğan saatlerniñ teñ olmağanı aqta bildirgen ediler.
Birinci sınıfqa Qırımda 18 461 bala baracaq, 11-inci sınıfqa – tahminen 11 biñ bala.


text:
Müftilikte “Güzel Qırım” yarışına yekün çekildi (FOTO)
Qırım ve Sevastopol şeeri müsulmanları Diniy idaresinde “Güzel Qırım” bala resimi yarışınıñ jüri azaları toplaştı. Yarışnıñ teşkilâtçıları – QMDİ “Hidayet” gazetası ve “Büllür” Qırım müsulman qadınları birleşmesidir. Yarışta Qırımnıñ farqlı regionlarından balalar iştirak etti. Umumen, 50 iş qabul etildi.
Jüri terkibine Qırım ve Özbekistanda nam qazanğan ressam Halil Memedlâyev, ressam Lenur Velilâyev ve ressam, dizayner Ervin Seytasanov kirdi.
Jüri azaları iştirakçilerniñ işine qıymet kesip, eñ güzel resimlerni seçip aldılar. Halil Memedlâyevniñ sözlerine köre, bazı işler öz yüksek derecesinen ayrette qaldıra:
“Bizim balalarımız pek istidatlı ve bunı inkişaf etmek kerek. Olarnı ögretmek, tasilge daa büyük emiyet bermek kerekmiz. Böylece, biz milletimizniñ yüksek tasil saipleri, istidatlı intelligentsiyasını terbiyelecemiz”, – dep ayttı Halil Memedlâyev.
Ressam Lenur Velilâyevniñ aytqanına köre, resimlerniñ dörtten bir qısmı ihtisasiy derecede yapılğan.
“Bazı işler ayrette qaldıra. Müelliflerni ise endi ressam dep adlandırmaq mümkündir”, – dep qayd Lenur Velilâyev.
Yarışnıñ neticeleri ve ğaliplerniñ adları fevralniñ başında tantanalı mukâfatlandıruv merasiminde belli olacaq. Bundan da ğayrı, jüri azaları birlikte iştirakçiler içün tasviriy sanat boyunca ögretüv dersini keçirecekler.
QMDİ MDT hızmeti


text:
İyül 11-de, bazarertesi künü Rusiye Bankı emissiya programması çerçivesinde «Petrozavodsk» ve «Feodosiya» («Kefe») 10 rublelik paranı işke tüşüre.
Bu aqta malümat Rusiye Merkeziy Bankı saytında yerleştirilgen.
«Paranıñ arqa tarafında Petrozavodsk ve Kefe gerbleriniñ relyef resimleri kösterile. Paralar «Arbiy şan-şüret şeeri» seriyasında çıqa. Paranıñ er türü 10 million nushada çıqarıla», – dep aytıla beyanatta.
Bunen beraber, Rusiye Merkeziy Bankınıñ bildirgenine köre, bazarertesi kününden başlap, Oröl şeeriniñ temeli qoyulğanınıñ 450 yıllığına bağışlanğan 3 rublelik kümüş parası, 25 rublelik «Etyen Moris Falkoneniñ icadı» kümüş parasıişke tüşürilecek. «Rusiyeniñ qadimiy şeerleri» seriyasında 10 rublelik hatıra paraları çıqacaq: «Rjev, Tver vilâyeti», «Zubtsov, Tver vilâyeti», «Velikiye Luki, Pskov vilâyeti».
2015 senesi dekabr ayında Rusiye bankı işğal etilgen Qırım ve Aqyarğa bağışlanğan 100 rublelik paranı çıqardı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bügin barşa xalıqtıñ süyiktisine aynalğan, qazaq estradasınıñ qoñır dawıstı änşisi Meyrambek Bespaevtıñ twğan küni. Meyrambek Äbiläşimulı 1976 jıldıñ 7-qaraşasında Jambıl oblısı, Talas awdanında dünïege kelgen. Otbasında Aynur, Gülnur esimdi eki qarındası bar. Anası Jibek Joldasova.
Taraz qalasındağı «Glïnka» atındağı mwzıkalıq mekteptiñ Qobız sınıbın bitirgen. 1989 jılı Almatı qalasındağı K.Bayseyitova atındağı mwzıkalıq mektepke awısadı.
1994-98 jj. T.Jürgenov atındağı teatr akademïyasınıñ «Akter, drama, kïno» fakwltetinen bilim aladı. Alğaş käsibï jolın «Süyinbay» atındağı fïlarmonïyada änşi (solïst) qızmetinen bastaydı.
1997 j. qazirgi Qazaq ulttıq öner akademïyasınıñ akterlik bölimin tämamdağan. Jastayınan än salıp, xalıqqa tanımal boldı. Onıñ repertwarında Kenen Äzirbaevtıñ, A.Qorazbaevtıñ ("Boztorğay", "Keş jarıq", "Şaş-bawlım", t.b.), N.Tilendïevtiñ ("Öz elim"), t.b. qazaq kompozïtorlarınıñ änderi bar.
Bala küninen saxnağa şığwına sebepker bolğan belgili kompozïtor Altınbek Qorazbaev. Meyrambektiñ özi de bir suxbatında: «Bala kezimnen bastap mağan ustazım Altınbek Qorazbaevtıñ ülken septigi tïdi. Osı Altınbek ağamnıñ arqasında şığarmaşılıq jolda mağan asa qïın kedergiler kezdesken joq. Bul kisige alğısım şeksiz»-deydi. Kompozïtor Meyrambekti Nurğïsa Tilendïevpen de tanıstırğan. Ataqtı Nurğïsa ağamız Meyrambektiñ awzına tükirgen.
Saxnağa alğaş «Boztorğay» änimen şıqqan.
2001 jılı Meyrambek Bespaev, Säken Mayğazïev, Maqsat Bazarbaev üşewi «MwzART» tobın quradı. «MwzArt» – köne türki tilinen şıqqan, «WZ» – sal, seri, tağı sol sïyaqtı er azamatqa tän qasïetterdi, al «ART» – bïik, şıñ, taw degen mağınanı bildiredi eken. Eñ alğaşqı orındağan änderi Muqağalï Maqataevtıñ sözine jazılğan Qanat Ïbraïmovtıñ «Seniñ köziñ» degen äni. 2003 jılı «MwzART» tobı «Öz elim» attı alğaşqı jeke koncertin beredi. 2005 jılı toptıñ quramındağı Maqsat Bazarbaev jeke änşelikke bet burıp, onıñ ornına Kenjebek Janäbilov keldi. Al 2008 jılı «MwzART» tobınıñ quramına jandı dawısta än şırqaw maqsatında şınayı aspaptar süyemeldeytin mwzıkanttar alınıp, vokaldıq-ïnstrwmentaldıq ansamblge keñeytildi.
Bir qızığı Meyrambek bala küninen däriger bolwdı armandağan eken. Bir suxbatında: «Änşi bolmağanda, däriger bolar edim dep oylaymın.Sebebi, bul meniñ bala kezdegi armanım bolatın. Jalpı, bala kezimizde barlıq balalar sekildi dop qwdıq, fwtbolşı bolwdı armandadıq. Keyin jastayımnan än älemine aralasıp ketkennen keyin, öner jolınan basqa meni eşnärse qızıqtırmadı. Sosın şığarmaşılıqta şıñdalw maqsatında osı salanıñ töñireginde bilim ala bastadım»-deydi.
Al xobbïi kepter ösirw.
2004 jılı özinen on jas kişi Marxabat esimdi arwğa üylenip, şañıraq köteredi. Erli-zayıptılardıñ qazir Käwsar, Äbwxayır esimdi eki balası bar. Öziniñ jastıq däwreni twralı: «Birewge es-tüssiz ğaşıq boldım dep ayta almaymın. Qaramasañ ölem – küyem degen jağdayğa da barğan emespin. Şını kerek köbinese gastroldik saparlarda jüretindikten mende munday jüristerge asa köp waqıt ta bola bermeytin. Men süygenime qosılğan adammın. Jarıma ğaşıq boldım. Osığan qwanam, täwbe deymin. Şın süygender qosılmaydı degenge öz basım senbeymin. Bul degen sezimge qattı berilip ketken adamdardıñ äñgimesi dep oylaymın. Tipti keybir adamdar baqıtınıñ qasında jürgenin de bayqamaydı. Sondıqtan aytarım, qasıñdağı adamıñdı bağalay bilw kerek»-deydi.
2002-2007 jj. Qazaqkoncertte änşi (solïst) bolıp jumıs istegen.
Meyrambek änşi, termeşi ğana emes. Sonımen qatar birneşe kïnoğa da tüsken. 15 jasında rejïsser Qanıbek Qasımbekovtiñ «Qoştasqım kelmeydi» kïnofïlmine şaqırılıp, sätsiz maxabbattıñ qurbanı bolğan Nurseyittiñ beynesin somdaydı.
2010 jılı Bayan Esentaevanıñ prodyuserligimen äri barlıq öner adamdarınıñ qatıswımen tüsirilgen «Ğaşıq jürek» attı kïnoda öz-özin somdaydı.
Xalıqtıñ süyikti ulı, darındı häm talanttı änşini 40 jasqa tolğan mereytoyımen quttıqtap, bayandı ğumır tileymiz!
Kommentarïï


text:
Parïj ulttıq operasınıñ jarıq juldızı Astanada şeberlik sabağın ötkizdi
ASTANA. QazAqparat - Äygili baletmeyster, Parïj ulttıq operasınıñ jarıq juldızı Sïrïl Atanasov «Astana Opera» balettik trwppasına şeberlik sabaq ötkizdi.
Maestro teatr trwppasımen 13 men 17 nawrız aralığında jumıs istedi, dep xabarladı «Astana Opera» teatrınıñ baspasöz qızmeti.
Jarqırağan eñbek jolında Sïrïl Atanasov köptegen köne, klassïkalıq jäne zamanawï qoyılımdardağı partïyalardı orındadı. Yu. Grïgorovïç, K. Makmïllan, R. Nwreev, S. Lïfar, M. Fokïn, B. Nïjïnskïy jäne basqa da ataqtı xoreograftardıñ tusawkeserlik spektaklderine qatıstı. R. Petï qoyılımındağı M. Jarrdıñ «Parïj Quday Anasınıñ soborı» baletindegi Klod Frollonıñ rölin alğaşqı bolıp somdağandardıñ biri ekenin atap ötken jön.
S. Atanasovtıñ Francïyanıñ balet önerine qosqan ülesi eskerilip, memlekettik marapattardı ïelendi, ol - «Eren eñbegi üşin» Ulttıq ordeniniñ, Öner jäne ädebïet ordeniniñ kavaleri. Onıñ darındılığınıñ tağı bir qırı - jarqın akterlik şeberligi, bul ärtiske kïnofïlmderde komedïyalıq jäne dramalıq beynelerdi somdawğa mümkindik berdi.
Bul Sïrïl Atanasovtıñ Qazaqstanğa alğaşqı saparı boldı. Äygili baletmeyster «Astana Opera» balet trwppasınıñ käsibï şeberliginiñ joğarı ekenin atap ötti.
- Klassïkalıq balet bul - kün ötken sayın osı iske bar jan-tänimizdi salwdıñ arqasında barlığımızdıñ birlesken talpınısımızdan twındaytın şeksiz körkem twındı ğana emes. Bul ärtisterdiñ kündelikti zor eñbegi, öytkeni älemniñ kez kelgen trwppası ärbir qoyılımğa dayındalw üşin, birneşe ay jumıs jasaydı. Klassïkalıq spektaklge saxnağa şığw üşin, bïşige qajetti dene sımbatın saqtawdıñ özi edäwir küş-jigerdi qajet etedi, - dep äñgimeledi Sïrïl Atanasov.
Qazaqstandıq ärtister, bul jolı äygili balet professorımen ötken kezekti şeberlik sabağı klassïkalıq baletke qajetti kişigirim texnïkalıq elementterdi jañaşa orındawğa mümkindik bergenin atap ötti.
- Biz birneşe kün klassïkalıq bïmen özgeşe ädis boyınşa aynalıstıq. Älemniñ kez kelgen elinde negizgi balet pozïcïyaları birdey bolğanmen, francwzdıq mektepte jattığw sabağında müldem basqa ädis - bï elementterin orındaw kezektiligi jäne olardı orındaw mäneri qoldanıladı. Onıñ negizgi erekşeliginiñ biri - öte tez jäne muqïyat orındawdı qajet etetin sekirw, tandyu sïyaqtı kişigirim texnïkalar men basqa qïmıldardı jïi paydalanw, - dep atap ötti ärtister..


text:
26 Nisan 2013 Cuma
A. Lâtif-zadeniñ soñ bahari
Nisan 26, 2013 2013_2, Edebiyat ve tenqit, Halilova Sabina No comments
Soñ aylar içinde meydanğa çıqqan bazı materiallar A. Lâtif-zadeniñ hayatı ve faaliyeti ile bağlı tedqiqat ve araştırmalar içün yañı imkânlar yaratmaqtalar. Yani şairniñ hapstan bir qaç vaqıt evvelki hayatını, çalışmasını ve bir çoq talebe ve ocalarnıñ iftiharını qazanması ve şerefine quçaq tolusı çiçekler yağdırılmasını köremiz. Bu al ve levhağa daa da obyektiv köznen baqıp qıymet kesmemiz içün, tam o vaqıttaki komsomol ve NKVDniñ ayın-oyunlarına da diqqat etmelimiz. 1934 senesi Leningradda Sanat Akademiyasındaki oquvını bitirip Qırımğa qaytqan şair, Aqmescitteki Frunze adına pedinstitutnıñ qırımtatar tili ve edebiyatı fakultetine işke kire. Tammam şu arada fakultette çalışqan eski ocalarımızdan iç birisi qalmağandır.Sovetler rejimi pedinstitutnı eñ küçlü ocalarımızndan artıq "temizlegen" edi. H.S. Ayvazov, O. Aqçoqraqlı, İ. Lemanov ve digerleri endi qaranlıqlarğa dönip hhayat-memat alını başından keçirmekte ediler.
Abdulla Lâtif-zade işke kirgen soñ, fakultette keçilgen ders ve lektsiyalar küçüni yüksek seviyege kötermek içün oğraştı. Tabiy istidatı ve kendisiniñ usanmaz çalışma ve çabalarınen student ve ocalarnıñ iftiharını qazana bildi.
Yuqarıda añılğan vesiqa tamam bu alnı açıq ve aydın köstermekte. Abdulla Lâtif-zadeniñ o zamandaki studentlerinden biri olğan Ümer Yunusov 1970-ci seneleriniñ soñunda doğmuşı ve dostu olğan Noman Şeyh-zadeniñ oğlu Halüq ağa Şeyh-zadege yazğan mektübinde böyle hatırlay:
"Abdulla Lâtif-zade Leningradda Akademiyanı bitirip kelgende, (biz) - bir çoq rus, tatar ve başqa milletlerge (mensüp) ocalar – 1936 senesi Aqmescitte Frunze adına pedagoglar institutınıñ tatar tili fakultetinde ğıyabiy oquy edik. O vaqıtta ğarp edebiyatından institutta lektsiya oqumağa lektor tapılmağanından, şu lektsiyalarnı mahsus Moskvadan kelgen lektor oqur edi. Lâtif-zade Akademiyadan kelgen soñ, ğarp ve rus edebiyatından lektsiyalarnı o oqudı. Bir kün biz zaoçniklerge lektor A. Lâtif-zade ve pom.dekana Tayip Haliloviç imzalarınen Gogolniñ "Ölü canlar" degen eserinden kontrol iş keldi. Men kontrol işlerni Çelebiyev Ümernen beraber yapa edim. Bunıñ içün de Çelebiyev bir kere, men tatar edebiyatınen (bağlı) kontrol işten "ötliçno" ötmetka alıp da onıñ "horoşo" almasına razı olmay Aqmescitte bir "tararam" çıqarğanını hatırlap, babañız maña yazğan mektübinde (sizler o vaqıtta Qarasuvda yaşamay ediñiz): "Qardaşım Ümer, men "Ölü canlar"dan kontrol iş içün "zadaniye" aldım. Sizlerge de şu "zadaniye" olsa, kontrol işni Seit Ümernen yapma. Özüñ bilgeniñ kibi yap! Añladıñmı!?" dep yazğan edi. Aylar keçti… Kontrol işlerni yapıp könderdik. Men babañıznıñ aytqanını tuttum. Kontrol işni Seit Ümerle birlikte yapmamaqnı añlatqanından, men bir sebepler tapıp onıñle yapmadım.
Aylar keçti… Biz zaoçniklerni sessiyağa çağırdılar. Kösterilgen vaqıtte Simferopolde edik. Babañız da kelgen. Çelebiyev, men, Cemaletdinov ve babañızle birlikte institutqa (Aluştağa ketken yolnıñ aylanmasında sağ eldeki Qırımnıñ ruslarnıñ eline keçmesiniñ 100-yıllığı şerefine melun Yekaterinanıñ eykeli tikilgen Salğır boyundaki bulvarğa qarşı olğan pedagoglar institutınıñ) ğıyabiy sektorı odasına kirgende, bizlerni, balalıqtan menimle ta 1914 senesi Aqçora medresesinden tanışım olğan Seit Tayip dostum qabul etti. Yerinden turıp, külüm-külüm eterek, bizlerge samimiyetle hoş keldi aytıp, ellerimizni tutıp al-hatır soradı. Oturmağa yer kösterdi ve soñra anañız ve sizlerni sağlıqlarıñıznı babañızdan soradı. Yine de külüm-külüm etip yerine keçip oturdı. Bir jurnalnı açıp bizlerni sessiyağa kelgen zaoçnikler cedveline (qayd etti). Tayip Halilov er zaman külümsirep laf eter edi. Onıñ tabiatı öyle edi. Soñ bizlerge baqıp: "Ne de güzel, "Bitakskaya"da tamam beş adamlıq bir odamız bar. Sizler içün pek kelişikli. Siz de beş adamsıñız. Order yazayım, barıñız, körüñiz. Begenseñiz, onda yerleşiñiz. Barıp körseñiz, sizler de begenmek kereksiz" dedi. Bizler epimiz ketmek içün ayaqqa turğanda, kantselâriyağa uzun boylu, esmerice, yahşı kiyingen dülber, bayağı yaşlarında bir adam kirip qaldı. Kirgeni kibi, bir kereden babañıznı: "O, Şeyh-zade arqadaş hoş keldiñiz, ya Yunusov qayda?" dedi. (Soñ meni körip) maña doğru kelip, "Yunusov" dep elini uzattı. Nedendir bilmem: "Sizin kontrol işiñiznen ve muvaffaqiyetiñiznen hayırlayım, çoq güzel iş" dedi de, samimiyetle elimi sıqtı. Soñ odadaki qalğan arqadaşlarnen de körüşken soñ: "Yahşı, çoq yahşı, sessiyağa kelgendirsiz, elbet" dedi. "Körüşirmiz" dep Tayipniñ stolu yanındaki bir stulğa oturdı. Bizler işimizge kettik.
Zaoçnikler içün kiralanğan "Bitakskaya"daki odalardan eñ yahşısı, bütün levazımatı ile, içinde 5 krovat, trüymo, rukomoynikler ile donatılğan bu odanı pek begendik. Ve onda pek raat bir aynı keçirdik. Soñundan añladıq ki, bu güzel odanı Tayip Haliloviç mahsus bizim içün azırlatqan eken. Tanışlıq, dostluq, tuvğanlıq, milliy duyğu – er yerde ve er vaqıt özüni köstere eken de! Milliy duyğu bu – ruşvetni, vergini, alımnı da bastıra. Yerine ve adamına köre, epsinden üstün tura. Böyle işlerge can ağırtmaq fayda bermey. Belki, ola bilir bir zaman kelir:
Milletim nev-i beşerdir
Vatanım ruy-i zemin!
degen şairniñ aytqanı doğru çıqar! Lâkin şimdi yoq!
Biz A. Lâtif-zadeni, daa doğrusı, Abdulla aqay da bizni, babañıznı ve meni, yahşı tanıy edi. Bizler "İlk adım" (1928) adlı elifbeni tertip etip, konkurstan keçip basılması qararı çıqarılğanda, "Krım Narkompros"ta añlaşmanı Aqmescitte Lâtif-zade Abdulla ağanen yapqan edik… "İlk adım" birinci kere latin ariflerinen basılğan elifba edi. Bu elifba qaç kereler basıldı ve üç yıldan ziyade bu elifba tatar mekteplerinde özüne yer taptı. Bunıñle beraber "Elifbanı oquv metodikası", I, II, III sınıflar içün oquv kitapları, V sınıf içün "Oquv kitabı". Bulardan başqa, "likbez"ler içün "Elifba", soñ az oqur-yazarlar içün "Oquv kitabı"na metodik kösterişler bizim imzalarımıznen tab olunıp "likbez"lerde qullanılğan ediler.
İşte, bütün şu kitaplarnı N.T.A. (Yañı Türk Elifbesi Komiteti) teşkerir, "dogovor" yapar edi. Ondan sebep bizim Lâtif-zadenen körüşüvimiz evvelden de çoq olur ve tanışlığımız samimiy edi.
Bu aralarda çoq sözler vardır ki, olarnı sağ olıp belki bir stol başında körüşmek nasip olur ise, o zamanğa qaldırıp turayıq.
Laf Lâtif-zade aqqında ketkende, şularnı da hatırlayıq. Lâtif-zade institutta ğarp edebiyatından lektsiyalar oquy edi. Onıñ lektsiyaları ocalarnı pek meraqlandıra edi. Tüz endamlı, olduqça şık kiyingen, nezaketli tatar yigiti institutnıñ lektsiya zalında kafedrağa çıqqanda, bütün diñleyici ocalarnıñ diqqatı oña çevrilir, ille onıñ zeytün kibi qara közleri er kesniñ diqqatını özüne celp eter. İlle o, Şekspirniñ, Danteniñ, Gi de Mopassannıñ, Molyerniñ ve bir çoq ğarp yazıcılarınıñ eserlerinden lektsiyalar oquğanda, er kes, er zaoçnik onı can qulağı ile diñler. Yüksek bilgili rus ocaları bile, "Molodçik tatarin!" dep onı taqdir eter ediler.
Sessiya bitken soñ, institutnıñ 2-nci qattaki büyük zalında sağlıqlaşuv aqşamı olğan edi. Bu toplaşuvda bütün zaoçnikler, 500 qadar, bütün lektorlar da, professorlar, dotsentler, administratsiya olıp, olarnıñ arasında Lâtif aqaynıñ oğlu Abdulla ağa da bar edi. Toplaşuvnı pedinstitutnıñ zaoçnıy sektorınıñ pom. dekanı – Beşqurtqa köyüniñ cemaatlarından Seit Halil aqaynıñ oğlu, qulağı çıñlasın, Seit Tayip açqan ve Âya Bayraşevskiy söz aytqan edi.
Sıranen oturğan lektorlarğa zaoçniklerden çoq teşekkür aytqanlar, büketler taqdim etkenler de bar ediler. O zaman Abdulla ağanıñ adına çoq güzel sözler aytıldı. Onıñ stolunıñ üstündeki büketler, stolğa köre, bir çeren qadar olğan ediler. Nedendir bilmem, rus ocapçeleriniñ pek çoqları öz adlarından, öz elleri ile Lâtif-zadeniñ stoluna çiçek büketleri yağdıra ediler. Böyle bir sayğığa rus tili ve edebiyatınıñ mütehassısı, spetsialist, professor Jiritskiy de köz qıyığından baqa, bu işke heyran olğanday, eyecanlanğanday sezile edi.
(Ama) Abdulla ağanı bütün bu sayğılar coşturmay… O, başını aşağı alğan, mahzun adamday otura edi. Bu arada tatar ocaları adından babañızğa da (yani Noman Şeyh-zadege) Abdulla ağaya bir büket taqdim etmek sırası keldi. Oña biraz başını köterip büketni eline aldı ve bizim ocalarğa baqaraq, yavaştan bir-eki kere teşekkür manasında başını salladı…
Toplaşuvnı qapalı ilân ettiler. Lektorlar epsi özlerine taqdim etilgen büketlerni quçaqlarına, ellerine alıp çıqqanda, Abdulla ağa tek bir büketni (babañız
büketni) eline alıp çıqtı. Qalğan
büketler stol üstünde obalanıp qaldılar. Biz de Abdulla ağanıñ artından çıqtıq.
"Paradnıy" qapunıñ yanında onı bir qadın qarşıladı. Eyecannen onı
qarşılağan qadınnen birlikte acele-acele kettiler. Ondan soñ bizler o sayğılı
adamnı bir daa körmedik"…1 bergen
Bu levha ğıyabiy oquğan studentlerniñ közleri ögünde keçti. Meraqlısı şu ki, bu levhada "Abdulla ağanı bütün bu sayğılar coşturmay… O, başını aşağı alğan, mahzun adamday otura edi" denile. Bu mahzunlıq ve sönüklik neden olğanını ögrenmek içün o vaqıttaki matbuatta körüngen başqa bir levhağa muracaat etmelimiz. Şu aralarda kündüz bölüginde oquğan bazı "közüaçıq" aktivist komsomollar keniş sürette çeşit "sobraniye"ler keçire ediler. Bu "sobraniye"lerde köterilgen meseleler ve çıqarılğan neticeler kimlerniñ vazifeleri, kimlerniñ kösterişleri ile yapılmaqta ediler?!... Açıq körüngeni kibi, bu "sobraniye"lerde bam-başqa şeyler çezilmekte… Ve aslında kommunist rejimi intelligentsiyamıznı, daa kenişçe alsaq – halqımıznı, nasıl bir usullarnen uçurımın ucuna ketirgenlerine ayrıca diqqat etmelimiz. "Közüaçıq" komsomol aktivistleri adından nasıldır O. Bekirov adlı student çıqışta bulunıp böyle dey:
"Bu fakultette (pedinstitutnıñ qırımtatar tili ve edebiyatı fakultetinde – S.H.) bundan bir qaç yıl evvel ocalıq etip kelgen O. Aqçoqraqlı, A.S. Ayvazov, İ. Lemanov ve B. Çoban-zade kibi milletçiler sipirilip atılğan olsalar da, milletçilik ruhunı studentler arasında cayratmaq içün ımtılğanlarğa kene de rast keline. Bu adamlar ımpıs-tımpıs studentler arasına soqulıp, olarğa yardım etken olıp, studentlerni öz tesirleri altına çekeler. Buña açıq misal olaraq Abdulla Lâtif-zadeni köstermek mümkün. Lâtif-zade kim? Lâtif-zade quturğan milletçi. Qurultaynıñ aktiv azası edi. Keçken sene institutqa ocalıqqa alınğan vaqıtta, özüniñ milletçi yolundan tamamınen çıqqanını, o yolnı tamamınen yañlış tanığanını ve şimdiden soñ, sovet yolunda qızıl oca olaraq çalışacağını aytıp, ocalıqqa kirgen edi. Lâkin onıñ bu
sözleri boş sözler
olıp çıqtılar. Lâtif-zade ders bergen
vaqıtta, arab, fars, türk terminlerini studentlerge yutturmağa tırıştı, dersini
iç de añlatıp bermedi, çoqusı sınfiy küreşnen bağlamağa tırışqan kibi olıp, yañlış
tarifler berdi, sınfiy küreşniñ üstüni örtmege çalıştı. İnstitut yanında yaş
yazıcılar azırlamaq maqsadınen meydanğa ketirilgen tögerekke kafedranıñ razılığı
olmadan, öz başına yolbaşçılıq etmek vazifesini Lâtif-zade öz üstüne almağa
ımtıla. Çoq keçmeden IV kurs studentlerinden Bekirov V., Üseinov ve Emirov
arqadaşlarnı öz tesiri altına ala, olarnı evine çağıra ve olarnıñ şiirlerini
tüzetken ola. Bu studentler öz çıqışlarında meseleniñ üstüni keregi kibi
açmadılar. Studentlerden Zekeryayev, Ablâkimov ve başqaları Lâtif-zadeniñ usta
bir ayneciliknen iş körgenini aytalar. Meselâ, o, studentlerden Acımambetov
arqadaşqa: "Sen dersleriñden "ötliçno" ketesiñ, mında aslı ne
işiñ bar, rus fakultetine kir de anda oqusa!" dey. Anda kirse, özü de
yardım etecegini ayta. Acımambetov onıñ bu aytqanlarına sevine, onı maqtay. Lâtif-zade
derske ilk kirgen künü studentlerge: "Sen kimsiñ, adıñ ne, familiyañ, köyüñ?
Bilgiñ nasıl, qayda oqudıñ, edebiyatqa munasebetiñ nasıl, gazeta ve jurnallarğa
maqale yazasıñmı? Habercisiñmi?" kibi sualler berip, studentlernen bergen ola. Derslerden
sorağan vaqıtta, iç kimsege "osal" işareti qoymay. İşte bunıñ kibi, özüniñ
milliy duyğularını yaşatmaq istegen milletçi Lâtif-zade, partiya ve komsomol
teşkilâtlarınıñ közaçıqlığı sayesinde üstü açılıp, pedinstituttan quvuldı"…2 tanış
Komsomol kollektiviniñ bu "sobraniye"sinde, ebet, A. Lâtif-zadeniñ özü bulunmağan edi. Ama ondaki laqırdılar, öşekler yalıñız ağız-ağızdan yürmeyip, matbaa saifelerine de çıqarıldılar. Kommunist rejiminiñ hunriz, qanlı pancaları, şu cümlede qırımtatarlarnıñ eñ belli erbaplarınıñ boğazlarına yapışıp ölüm cezasına süyreklediler. Buña nasıl qarşılıq yapılması, aziz canlar nasıl saqlanılmasını kimse bilmey…
Çoq şeylerniñ ögüni körgen şair 1926 senesi yazğan bir paçasında böyle dey:
Bir tüş kibi keçse bile ömrüm, neden?
Bağlı közüm kendimi men kün körmeden
Şu hhayatın paslı, küflü zıncırına
Ayaqlarım buğavlana, pek ıncınam.
Çalışaman… çapalayman… yoq qurtulış…3
1937 senesi aprelniñ 28-de Abdulla Lâtif-zade NKVD tarafından haps etile. Onı milletçilikte, pantürkistlikte, Qırımda sovetlerge qarşı çalışqan şpion- terrorist ve kontrrevolütsioner teşkilâtınıñ azası sıfatında qabaatlap, 1938 senesi aprelniñ 17-de qurşunlaylar…
SSSR Aliy Mahkemesiniñ Harbiy Köllegiyası tarafından 1957 senesi avgustnıñ 15-de 08889 nomeralı mahkeme işi üzerindeki qabaatı lâğv etilip reabilitatsiya oluna.
Bir kün sazım qoldan tüşer menim de,
Şu ömürniñ küzgüsi – köz yumulır.
Topraq kiyer, ya toz olur tenim de
Bir qarınca, bir böcekniñ teniday.
Bir kün kelir, şu alemden coyulır…
Lâkin şaid olsun buña küneş, ay:
Kölgemi iç bu yerlerden silmem men,
Ölmek içün doğmadım men… Ölmem men!4
Şairimizniñ bu sözleri halqımız aziz vatanımız Qırımda ebediy yaşaycağını köstermektedirler.
Edebiyat:
1. İşbu mektüpni bizge faydalanmaq içün
Halüq ağa Şeyh-zadege samimiylikle teşekkürlerimni bildirem – S.H. bergen
2. Bekirov O. "Milletçilik tamırlarını amansız sürette sökip atmaq kerek" // Yañı dünya.- 1936.- oktâbr 5.
Halilova Sabina
QMPU, qırımtatar ve türk
edebiyatı kafedrasınıñ hocası


text:
Faaller Kiyevdeki Rusiye Federatsiyası elçiligi yanında zorbalıqnen ğayıp olğan işğal etilgen Qırım sakinleriniñ bulunğan yerlerini belgilemege talap etti. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Aktisya iştirakçisi, sabıq siyasiy mabus Gennadiy Afanasyev qayd etti ki, bütün ğayıp olğan Qırım sakinleri ukrain tarafını tutqan.
«Rusiye Federatsiyasından eñ qısqa müddet içinde bütün ğayıp olğanlar ve qaçırılğan kişilerni tapması ve taqiqat etmesi içün effektiv tedbirler alıp barmağa çağıramız. Ğayıp olğanlarnıñ qorantalarına olar aqqında iç olmasa nasıldır malümat bildirmege ve insan aqları çoq bozuvları içün tazminat bermege talap etemiz. Rusiyeden cinayetlerniñ ögüni körmek içün tedbirler keçirmesini ve ukrainlerniñ, qırımtatarlarnıñ ve bütün Ukraina vatandaşlarınıñ effektiv saqlanmasını teminlemesini talap etemiz», – dedi Afanasyev.
«Qırım SOS» vatandaşlar teşebbüsiniñ idarecisi Tamila Taşeva ilân etti ki, Rusiye Federatsiyası elçiligi yanında bu kibi aktsiyalardan ğayrı, faaller, yarımadada olğan vaziyetnen meraqlanğan halqara teşkilâtlar ve devletlernen muzakereler alıp bara.
Faaller, yarımadada bütün ğayıp olğanlar tapılmasına ve azat etilmesine qadar Rusiye elçiligi yanında bu kibi aktsiyalarnı keçirmege devam etmege söz berdi.
Rusiye Federatsiyası temsilcileri faallernen körüşmek içün çıqmadı.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Farqlı malümatlarğa binaen, işğal etilgen Qırımda 13-ten 20-ge qadar insan ğayıp oldı, eñ azdan 6 kişi öldürilgen tapıldı. Bundan sebep, Qırım SOS er aynıñ 25-inde Rusiye elçiligi yanında aktsiyalar keçirmek teşebbüsini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«2015 jılğı qañtar-mamırda respwblïkada 357 690 jeñil avtomobïl tirkelgen, bul ötken jılğı tïisti kezeñmen salıstırğanda 68,7 payızğa joğarı. Al 2015 jılğı 1 mawsımdağı jağday boyınşa jeñil avtoköliktiñ qolda barı 4 mln. 554,7 mıñ birlikti qurap otır», - delingen baspasöz bayanında.
Keltirilgen mälimetterdi qarağanda, ağımdağı jıldıñ bes ayında eñ köp jeñil avtokölikter Almatı qalasında tirkelgen - 41 821 birlik, budan keyingi orında - Oñtüstik Qazaqstan oblısı - 41 376 jäne Almatı oblısı - 39 715 birlikti quradı.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Professor Xatıyp abıy Miñnegulov Tukaynıñ älege şigri soravı bügen yanä aktual dip sanıy. Kazanda Tukay muzeenda uzgan çirattagı çara şagıyrneñ törki dönyadagı urınına bagışlangan ide. Märtäbäle kunaklarnıñ çıgışı nigezdä şul temaga buldı. Ämma başkalardan aermalı bularak, Xatıyp Miñnegulov süzen törkilärdän tügel, ä ruslardan başladı häm Tukaynıñ millätlär turındagı "Olug yubiley mönäsäbäte belän xalık ömidläre" digän şigıren iskä töşerep tämamladı da.
Tanılgan galimebez küptän tügel Tatarstan Yazuçılar berlege üteneçe buença üzäk matbugatka Tukay turında “Geniy tatarskoy poezii” digän mäkalä yazgan. Yazmanı “Literaturnaya gazeta” ga cibärgännär. Berniçä kön elek gazettan şaltıratkannar ikän. Xatıyp abıy şul şaltıratuga igtibar yunältte. “Anna isemle kız: “Menä sez, Tolstoy ülgännän soñ yazılgan Tukaynıñ märsiyasen kitergänsez. Tukay di 13 nçe elnı ülgän, ul kayan, niçek Maksim Gorkiy, Merejkovskiy häm başkalarnı belgän” - dip aptırap soradı. “Mäbäräk täsbix özelde” digän märsiyasennän tärcemä birgän idem. Anda Tukay Tolstoynı bik zurlıy. Tolstoy vafatı Maksim Gorkiy, Potapenko, Kuprin, Sologub, Merejkovskiy häm başkalar öçen zur kaygı bulgannı sanıy. Tukaebız rus yazuçılarınıñ da icatların yaxşı belgän dip añlattım. Monıñ belän ni äytäsem kilä? Bezneñ tatar tormışı, Tukaynıñ eşçänlege belän tanış bulmagan keşelär anı tatar cirlegendä genä, üz kısalarında gına üskän dip küz aldına kiterä. Ä bit çınlıkta, Tukay üzebezneñ 1000 ellık ädäbiyatıbız ruxi kazanışların gına tügel, şärık, rus, garäp ädäbi kazanışların da mul üzläştergän, icadi faydalangan, kiräk ikän yarışıp ta yazgan. Tukaynı törki dönyada üze isän vakıtta uk zur şagıyr, böek, dahi zat räveşendä kabul itkännär häm alar üseşenä Tukay zur yogıntı yasagan”, - dide ul.
Annarı galim tarixnı, üz xatirälären barlap uzdı: “Soñgı ellarda menä tatar, menä kazax, äzerbaycan, törek dip aerabız. Elekkege tarixta alar arasında aermalılıkka karaganda gomumilek köçle ikänne küräseñ. Üzara aralaşkannar, törle küçeşlär bulgan. Urtak möselman dini kıymmätläre buluı gayat möhim rol uynagan. Elek-elektän bezneñ äbi-babalarıbız garäp, farsı avtorların originalda ukıgan. Ä inde gosmanlı, üzbäk, äzerbaycan, uygurlarnı äytäse dä yuk. Alar bit soñgı vakıtta gına tärcemä itelä başlıy.
Tukay ukıgan kitaplarnı ber ük vakıtta garäplär dä, äzerbaycannar da häm başkalar da ukıy. Tukay üzeneñ icatında, yazgannarında tatarlarnıkın gına tügel, gomumän, menä şuşı möselman – törki dönyaga xas bulgan uy-omtılışlarnı, niyatlärne dä, insani kıymmätlärne dä birä.
Taşkent, Alma –ata, Baku, Törkiya yaklarında şaktıy yörgänem bar. Sovet çorında Taşkentka yaki Sämarkandka kilseñ, “Nugay tugan, min siña Tukaynı ukıym äle”, - dip söyläp kitälär ide. 97 elda Alma-ataga bargaç şagıyrlär äyländerep aldılar da yarışa-yarışa Tukaynı söyli başladılar”.
Tukaynıñ törki dönyada üze isän çakta uk bik yaşli tanıluı xakında citkergäç, Gosman abıy bügenge köngä kadär anıñ böeklegenä yakınaya algan kaläm iyase bulmau turında äytte. Bu uñaydan Sibgat Xäkimneñ: “Tukay şigırlären malay vakıtta gına yazgan. 27 yaştä kitep bargan. Annan soñ bez inde alga bardık kebek. Läkin Tukay haman bezdän alda bara”, -digän süzlären iskä töşerde.
Galim fikerençä, Tukay turında söylibez, anı kütäräbez ikän, bu ber ük vakıtta Isxakıynı da, Gafurinı da häm başkalarnı da zurlau, bu telebezne, tarixıbıznı, milli asılıbıznı da zurlau bulıp tora.
“Bez Tukay aldan barsın öçen anı ukırga, yaş buınga citkerergä, balalarnı milli itep tärbiyalärgä burıçlıbız. Tatarga üzeneñ möstäkıyl däüläte bulmagaç genosid säyasäte yanıy häm Tukay şigırläre bezneñ xalıkka ışanıç birgän. Tukay üz çorında da xalıknıñ moñ-zarların birgän berençe şagıyr bulgan häm xäzer dä ul bezneñ belän.
Bez sugışta yulbarıstan köçlebez,
Bez tınıçta attan artık eşlibez.
Şul xalıknıñmı xokukka xakkı yuk? – di ul mäglüm şigırendä.
Bu süzlär tatar mäktäpläre, matbugat organnarı öçen köräş bargan vakıtta Tukay zamanına karaganda da aktualräk yañgırıy”, - dide möxtäräm galimebez.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokurorınıñ vazifelerini eda etken Nazar Holodnitskiy bildirdi ki, Ukrainanı satqan Qırım memurları ceza alacağını bilmek kerekler.
Bunı o Qırım.Aqiqatnıñ mahsus leyhası - «Qıtadan hayırlavlar» - çerçivesinde qayd etilgen video muracaatında ayttı.
«Qırım – Ukrainadır. Bunı vatannı satqan ve duşman tarafını tutqanlar da unutmasınlar isteyim. Ukraina halqına sadıq qalıp hızmet etmege söz bergenler unutmasın. Ceza alacağını añlasınlar», – dedi o.
Ukrain bayramı munasebetinen Qırım.Aqiqat mahsus leyhağa başlay – «Qıtadan hayırlavlar». Kün devamında Qırım.Aqiqat siyasetçi, memur, siyasetşınas ve jurnalistlerniñ yarımadada yaşağan qırımlılar içün qayd etken video muracaatlarını aydınlatacaq.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev, Ukrainanıñ Avropa insan aqları mahkemesi işlerinden ükümet vekâletlisi Boris Babin, Qırım kurort sabıq naziri Aleksandr Liyev ve Free Crimea leyhasınıñ müellifi, siyasiy tehnolog Taras Berezovetsnıñ muracaatları endi aydınlatıldı.


text:
Törkiyädä Ali Aqış iskä alındı
Yazuçı häm jurnalist Ali Aqış tuuınıñ 100 yıllığında İskeşähärdä iskä alındı
Törkiyäneñ İskeşähär qalasında tanılğan cämäğät êşleklese, Bötendönya tatar ligasınıñ berençe qoruçı başlığı, ädip häm yazuçı Ğayaz İsxaqineñ warisçısı, yazuçı häm jurnalist Ali Aqışqa 100 yıl tulu mönäsäbäte belän iskä alu kiçäse ütkärelde.
İskeşähär tatar cämğiyäte, Bötendönya tatar ligası häm İskeşähär Törek uçaqları oyıştırğan çarada tanılğan cämäğät êşleklese, ğalim Sadri Maqsudineñ onığı yazuçı Gönül Pultar, mäşhür tyurkolog häm mongoloid professor Äxmät Timerneñ qızı Bahşayiş Timer Fıratoğlu, Tatarstannıñ Törkiyädäge tulı wäqalätle wäkile urınbasarı Al’bert Yalışev häm wäkilçelek kiñäşçese Haqan Coşkun da qatnaştı.
Tatar cämğiyäte wäkilläre häm Ali Aqışnı iskä alu çarasına kilgän qunaqlar belän Qazan tatarları muzeyı urnaşqan Odunpazarı (utın bazarı) rayonı başlığı, çığışı belän qırım tatarı bulğan Kazım Kurt küreşep söyläşte. Oçraşu waqıtında şuşındıy çaralarnıñ yışraq ütkärelüe teläge belderelde.
İskeşähär Qazan tatarları cämğiyäte başlığı Rawza Mällä häm urınbasarı Muhsin Bänäklitaş kilgän qunaqlarğa cämğiyät êşçänlege häm şähärdäge tatarlar turında mäğlümat birde, qazan tatarları muzeyın gizderde.
Bötendönya tatar ligası başlığı, ğalimä häm yazuçı Gönül Pultar Ali Aqışnıñ tormışın häm êşçänlegen tanıtqan kiçädä Ali Aqış belän bäyle videoyazma täqdim itelde.
Kiçä barışında olı şäxesneñ Änkaradağı 94 yäş’lek bertuğan señlese Säidä Aqış ta telefon aşa üz fikerlären citkerde.
“İskeşähär Törek uçağı” cämğiyäteneñ konferenśiya zalında uzdırılğan iskä alu kiçäsendä çığış yasawçı professor doktor Nädim Ünal isä, kiçägä kilgän xalıqqa räxmätlären citkerep, “Törek uçağı” cämğiyätenä nigez saluçılardan berseneñ mäşhür tatar ğalime Yosıf Aqçura buluın xäterlätep, mondıy cıyınnarnıñ möhimlegenä häm zarurlığına basım yasadı.
Muhsin Bänäklitaş fotosüräte


text:
Zerttewşiler sozılmalı uyqısızdıq mïdıñ qalıptı jumısına zïyanın tïgizip, aksondar - jüyke jaswşalarınıñ jumısına äser etetinin anıqtadı.
Zerttewge sozılmalı uyqısızdıqtan zardap şekken 23 adam jäne deni saw 30 erikti qatıstı. Qatıswşılardıñ barlığına magnïtti-rezonanstı tomografïya (MRT) jasaldı. Zerttew nätïjeleri körsetkendey, uyqısızdıqtan zardap şekken adamdardıñ mïınıñ oñ jaqtağı böligindegi aq suyıqtıq arasındağı baylanıs key jerlerde, sonday-aq talamwsta (lat. thalamus - körw tömpegi - aralıq mïdıñ ortalıq böligin alıp jatqan qurılım) üzilgeni bayqaldı, dep jazdı Rosbalt.
Zerttew avtorları olardıñ jumısınıñ nätïjesi mañızdı ekenin ayttı. Öytkeni talamws ağzadağı bïologïyalıq sağattıñ jumısına jawaptı.
Ğalımdardıñ payımınşa, mïdağı aq zat jumısınıñ buzılwı mïelïndi- jüyke talşıqtarınıñ qabırşağın tüzetin zattı joğaltw saldarınan bolwı mümkin.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Evliya Çelebi antika pikap alanlar 0532 335 75 06,Evliya Çelebi eski pikap çalar
Evliya Çelebi antika pikap alanlar 0532 335 75 06,Evliya Çelebi eski pikap çalar
0532 335 75 06-0531 981 01 90
ANTİKA MÜZİK DOLABI ALAN YERLER
Evliya Çelebi antika pikap alanlar,pikap alanlar,Evliya Çelebi eski pikap alanlar satanlar,antika pikap alanlar,
kullanılmış pikap alanlar,Evliya Çelebi pikapcılar,antikacılar,Evliya Çelebi eski pikap çalar,Evliya Çelebi müzik dolabı alanlar,
Evliya Çelebi dual pikap alanlar,Evliya Çelebi lambalı pikap alanlar,Evliya Çelebi çantalı pikap alanlar,Evliya Çelebi gramafon pikap alanlar


text:
Bütün Rusiye devlet tele ve radio şirketi çetelde Qırım işğali aqqında filmni kösterecek ola. Bu maqsat ile «Qırım. Vatan yolu» filmini Kannı şeerinde MIPTV halqara çarşısında taqdim etecekler.
RİA Krım bildirgeni kibi, «MIPTV çerçivesinde filmniñ diger memleketlerde, şu cümleden Kanada, Yaponiya, Büyük Britaniyada kösterüvine litsenziya berüv añlaşmalarını soñuna qadar qabul etmege planlaştıralar».
«Sovteleeksport Kannı şeerinde filmniñ Kanada, Meksika, Venesuela, Argentina, Qıtay, Yaponiya, Büyük Britaniya, Felemenk, Norvegiya, İsveçre, Almaniya, İtaliya, Slovakiyada kösterüvine litsenziya berüv añlaşmalarını soñuna qadar qabul etecek ola», – denile bildirüvde.
Bunıñ ile şunı bildireler ki, aprel başında «Qırım. Vatan yolu» filmi Danimarka DR2 telekanalında çıqacaq, Telewizja Polska S.A Poloniya teleşirketi numayışnı aprelde kösterecek ola.
Qırım statusı aqqında «referendum» işğali yıllığınıñ arfesinde, mart 15 künü, «Rossiya 1» telekanalı «Qırım. Vatan yolu» filmni taqdim etti. Eki saatlik vesiqalı film. Mında Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve yarımadada bıltır olıp keçken diger adiselerniñ iştirakçileri Qırımnıñ Moskvağa keçkenine öz noqtaiy nazarını bildireler.
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük adliye nazirligine Putinniñ intervyüsini Halqara cinaiy mahkemesine yollamağa avale etti.


text:
Köbimizdiñ kejegemiz kerip tartıp «joq, men buğan layıq emespin» degen tüsinikpen köp närseden qağılamız. Tipti de olay emes, esiñizde bolsın, siz mınaw dünïedegi eñ jaqsı närselerge, baqıt pen qwanışqa tolığımen layıqsız!
Adam öz-özin jaqsı körw üşin ne istew kerek?
1. Öz-özin maqtaw
Öz-öziñizdi mümkindiginşe köp maqtañız. Jaqsı jasalğan jumıs üşin, dämdi dayındalğan tamaq üşin maqtañız, bügin temeki şekpegeniñizdi maqtañız. Sätsiz jağdaylardı qulağıñızdan asırıp jiberip, närselerdiñ tek jaqsı jağın körwge tırısıñız! Uyıqtar aldında tek jaqsı dünïelerdi ğana eske tüsirwdi ädetke aynaldırıñız.
2. Öz-öziñizge sıylıq jasañız
Qabağıñız tüsip, qattı qapalanıp otırsız ba? Öziñizge sıylıq beriñiz! Ol sıylıq mınaday bolwı mümkin: kïnoğa barw, tätti tüski as, jaña kïim-keşek, bir şınıayaq kofe... Jäy ğana qazir ne istegiñiz kep turğanın oylañız! Biz ünemi süyikti adamdarımızğa sıylıq jasawğa asığamız, al nege özimizge sıylıq bermeske?!
3. Öz beyneñizben söylesiñiz
Ayna aldına turıñız da, öz beyneñizben tildesiñiz. Öz-öziñizdiñ jaqsı jaqtarıñızdı, keremet adam ekeniñizdi aytıñız. Tek jaqsı närselerdi ğana aytıñız. «Meniñ közderim qanday ädemi!» nemese «Men küştimin, bul qïındıqtı jeñe alamın!» degen sïyaqtı sözdermen öziñizge küş beriñiz. Sın ayta körmeñiz! Öziñizge basqa adamnıñ sın aytqanın qalamaysız ğoy! Bul jattığwdı ayına birneşe ret isteseñiz, nätïjesi mindetti türde boladı.
Qısqası, öziñizdi jaqsı köre bilgende ğana basqalar sizdi jaqsı köre bastaydı.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Jaña Zelandïyada memlekettik twdı awıstırw twralı referendwm bastaldı, dep xabarlaydı 24.kz.
Onıñ qatıswşılarına byulletender poşta arqılı jiberilgen. Jurt 21 nawrızdan keşiktirmey, jawabın qaytarw kerek. Xalıq eldiñ qazirgi jalawı men jaña bayraq arasında tañdaw jasaytın boladı.
Dawıs berwdiñ naqtı qorıtındıları 30 nawrızda jarïya etiledi dep kütilwde. Jalpı, Jaña Zelandïyanıñ qazirgi twı 1902 jılı bekitilgen bolatın. Alayda jergilikti jurt arasında memlekettik rämizdiñ Avstralïya jalawımen uqsastığı jaylı pikir jïi aytılıp kelgen edi.
QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Garvard wnïversïtetiniñ saytında jarïyalanğan Mïn Dïn jäne onıñ äriptesteriniñ zerttewlerine säykes, kofeni künine eki-üş kese köleminde paydalanw jürek-qantamır awırwlarınan, ekinşi tïpti dïabetten, swïcïdten jäne basqa jüyke jüyesi awrwlarınan qorğaydı.
Adamdı sergek jürwge kömegin tïgizetin bïo belsendi qospalarğa bay swsın ïnswlïnge qarsı turwşılıq deñgeyin tömendetedi jäne jalpı qozw procesteriniñ turaqtı bolwına oñ äserin tïgizedi dep tujırım jasaydı ğalımdar.
Alayda ğalımdar kofeniñ adam densawlığına tïgizetin paydası twralı äli de tolıqqandı zerttewlerdi jürgizbekşi.
Jalpı atalğan, täjirïbege densawlığı men salmağında kinärat joq 168 mıñ äyel jäne 40,6 mıñ erkek alınğan. Ärbir tört jıl sayın qatıswşılar arasında kündelikti qanşa kofe işetindigi twralı suraq-jawap jürgizilip otırğan. Täjirïbe jürgizilgen osı jıl aralığında 20 mıñ äyel jäne 12,4 mıñ erkek qaytıs bolğan. Olardıñ arasında künine 3-5 kese kofe işken adamdardardıñ ölim körsetkişteri az bolğan eken.
Kommentarïï


text:
«Sultan Süleyman» serïalı arqılı bükil älemge tanılğan aktrïsa Merem Wzerlïdiñ ömirindegi eñ ülken armanı jwırda orındalmaq. Ol aqparat quraldarına bergen suxbattarınıñ birinde «3 ülken armanım bar. Onıñ alğaşqısı – Tarkanmen tanısıp, beyneklïpinde oynaw. Germanïyada Tarkannıñ ornı bölek. Meniñ jastıq şağım onıñ änderin tıñdawmen ötti. Men onı qattı jaqsı köremin» degen bolatın. Ataqtı aktrïsanıñ armanın estigen türik estradasınıñ jarıq juldızı qazan ayında aşıq aspan ayasında ötetin jeke koncertiniñ quttı qonağı bolwğa şaqırdı dep jazadı haberler.com.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilen ve mart 19-dan başlap açlıq tutqan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnı Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ kartserine yollamaq isteyler. Bunı aprel 20-de Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası bildire.
Aq-uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına köre, Balunnı «içerideki kün tertibi qaideleriniñ bozuluvı»nda qabaatlaylar.
Bildirüvde: «Ukrainalı kartserde üç kün üç gece bulunacaq. Bir kişini kartserge yerleştirüv aqqında qarar, tahqiqat izolâtorınıñ hadimlerinden ibaret komissiya tarafından alına. Kartserde bulunğan mabüslerge yazışuv, advokattan ğayrı kişilernen körüşüv ve, ondan ğayrı, azıq ve ilk nevbette kerek olğan şeylerni satın aluv yasaq etile. Olarnıñ, tıştan qutu ile yiberilgen ve paket ile ketirilgen şeyler ve aşlarnı almağa aqqı yoq. Yuqu yerini ise yalıñız gece, mahsus ayırılğan saatlarda qullanmaq mumkün», – denile.
Aynı zamanda, aq-uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına köre, Baluh daa kartserge keçirilmedi, çünki tahqiqat izolâtorınıñ rıqma-rıq tolu olğanından sebepli bu çeşit cezalarnıñ eda etilmesi içün nevbet bar.
Qırım Tahqiqat izolâtorınıñ rehberleri tarafından açıq menbalarda bu hususta berilgen izaatlar yoq.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
İlhaq etilgen Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedeklerniñ saqlanmasında qabaatlı tanıp, oña 3 yıl ve 5 ay muddetine koloniya-qasabada azatlıqtan marum etüv ve ondan ğayrı 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölev ukmüni çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenko tarafından berilgen ariza esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Jaqın künderi Qazan qalasında birinşe ret Mobïldi meşit nemese jıljımalı meşit jobası iske qosıladı. Yağnï, arnayı jıljıp otıratın meşit-kölik.
Mobïldi meşittiñ jobası jan-jaqsı qaralıp, birneşe özgerister engizilgen. Yağnï, maşïnanıñ tirkemesine avtobws tirkeledi. Bul parkovka jasaw kezinde qïındıq twdırmaydı. Sonday-aq, qalağan jerge jıljï aladı. Namaz oqığısı keletin birneşe adamdı sïğıza mümkindik bar.
Mobïldi meşit jobasın jüzege asırwğa Reseydegi barlıq musılman jamağatı atsalısqan. Oğan barlığı 851 mıñ rwbl jïnalğan.
Avtobws qazirgi kezde Qazan qalasında qayta jabdıqtalwda. Avtobwstıñ qayda kele jatqanın jäne qay jerde bolatının musılmandar smart-navïgator arqılı bilip otıradı.
Buğan deyin Resey astanası Mäskewde de osınday jıljımalı meşit jasaw twralı usınıstar köterilgen. Sebebi, astanada juma namazı kezinde musılmandarğa qulşılıq etetin orın jetispeydi. Osını şeşw üşin mäskewlik musılmandar 2015 jıldıñ aqpan ayında «mobïldi meşit» jobasın iske asırwdı bastama etip kötergen bolatın. Olardıñ aytwınşa, jañadan jer alıp, meşit soqqanğa uzaq waqıt ketedi. Äri tïisti qarajattıñ tabılwı da qïın. Sondıqtan, jañbırlı künderi meşittiñ sırtında nemese köşede namaz oqığannan göri arnayı jıljımalı meşit-köliginde qulşılıq etken tïimdi. Qalağan jerge tapsırıs berip şaqırwğa da ıñğaylı.
Degenmen, mäskewlik müftï Ïldar Alyawtdïnov bul jobağa qattı ıqılas tanıtpadı. Onıñ oyınşa, joba öte qızıqtı äri keremet, biraq, kölikte oqılğan namaz meşittiñ atmosferasın bere almaydı.
Kommentarïï


text:
Çorum Sohbet Odaları
Çorum pasif sohbet , Çorum canlı sohbet , Çorum seviyeli sohbet , Çorum ciddi sohbet , Çorum samimi sohbet , Çorum gurbet sohbet , Çorum kaliteli sohbet , Çorum türk sohbet , Çorum kızlarla sohbet , Çorum erkeklerle sohbet , Çorum baylarla sohbet , Çorum bayanlarla sohbet , Çorum liseli sohbet , Çorum üniversiteli sohbet , Çorum fakülte sohbet , Çorum erotik sohbet , Çorum shamale sohbet , Çorum sex sohbet , Çorum seks sohbet , Çorum cinsel sohbet , Çorum gay sohbet , Çorum lez sohbet , Çorum lezbiyen sohbet , Çorum sirius sohbet , Çorum teen sohbet , Çorum sert sohbet , Çorum olgun sohbet , Çorum dul sohbet , Çorum evli sohbet , Çorum şişman sohbet , Çorum güzel kızlarla sohbet , Çorum yakışıklı erkeklerle sohbet , Çorum dürüst sohbet , Çorum ücretsiz sohbet , Çorum bedava sohbet , Çorum üyeliksiz sohbet , Çorum kameralı sohbet , Çorum sesli sohbet , Çorum sohbet odaları , Çorum pasif chat , Çorum canlı chat , Çorum seviyeli chat , Çorum ciddi chat , Çorum samimi chat , Çorum gurbet chat , Çorum kaliteli chat , Çorum türk chat , Çorum kızlarla chat , Çorum erkeklerle chat , Çorum baylarla chat , Çorum bayanlarla chat , Çorum liseli chat , Çorum üniversiteli chat , Çorum fakülte chat , Çorum erotik chat , Çorum shamale chat , Çorum sex chat , Çorum seks chat , Çorum cinsel chat , Çorum gay chat , Çorum lez chat , Çorum lezbiyen chat , Çorum sirius chat , Çorum teen chat , Çorum sert chat , Çorum olgun chat , Çorum dul chat , Çorum evli chat , Çorum şişman chat , Çorum güzel kızlarla chat , Çorum yakışıklı erkeklerle chat , Çorum dürüst chat , Çorum ücretsiz chat , Çorum bedava chat , Çorum üyeliksiz chat , Çorum kameralı chat , Çorum sesli chat , Çorum chat odaları , Çorum pasif sohpet , Çorum canlı sohpet , Çorum seviyeli sohpet , Çorum ciddi sohpet , Çorum samimi sohpet , Çorum gurbet sohpet , Çorum kaliteli sohpet , Çorum türk sohpet , Çorum kızlarla sohpet , Çorum erkeklerle sohpet , Çorum baylarla sohpet , Çorum bayanlarla sohpet , Çorum liseli sohpet , Çorum üniversiteli sohpet , Çorum fakülte sohpet , Çorum erotik sohpet , Çorum shamale sohpet , Çorum sex sohpet , Çorum seks sohpet , Çorum cinsel sohpet , Çorum gay sohpet , Çorum lez sohpet , Çorum lezbiyen sohpet , Çorum sirius sohpet , Çorum teen sohpet , Çorum sert sohpet , Çorum olgun sohpet , Çorum dul sohpet , Çorum evli sohpet , Çorum şişman sohpet , Çorum güzel kızlarla sohpet , Çorum yakışıklı erkeklerle sohpet , Çorum dürüst sohpet , Çorum ücretsiz sohpet , Çorum bedava sohpet , Çorum üyeliksiz sohpet , Çorum kameralı sohpet , Çorum sesli sohpet , Çorum sohpet odaları Çorum pasif arkadaşlık , Çorum canlı arkadaşlık , Çorum seviyeli arkadaşlık , Çorum ciddi arkadaşlık , Çorum samimi arkadaşlık , Çorum gurbet arkadaşlık , Çorum kaliteli arkadaşlık , Çorum türk arkadaşlık , Çorum kızlarla arkadaşlık , Çorum erkeklerle arkadaşlık , Çorum baylarla arkadaşlık , Çorum bayanlarla arkadaşlık , Çorum liseli arkadaşlık , Çorum üniversiteli arkadaşlık , Çorum fakülte arkadaşlık , Çorum erotik arkadaşlık , Çorum shamale arkadaşlık , Çorum sex arkadaşlık , Çorum seks arkadaşlık , Çorum cinsel arkadaşlık , Çorum gay arkadaşlık , Çorum lez arkadaşlık , Çorum lezbiyen arkadaşlık , Çorum sirius arkadaşlık , Çorum teen arkadaşlık , Çorum sert arkadaşlık , Çorum olgun arkadaşlık , Çorum dul arkadaşlık , Çorum evli arkadaşlık , Çorum şişman arkadaşlık , Çorum güzel kızlarla arkadaşlık , Çorum yakışıklı erkeklerle arkadaşlık , Çorum dürüst arkadaşlık , Çorum ücretsiz arkadaşlık , Çorum bedava arkadaşlık , Çorum üyeliksiz arkadaşlık , Çorum kameralı arkadaşlık , Çorum sesli arkadaşlık , Çorum arkadaşlık odaları , Çorum pasif muhabbet , Çorum canlı muhabbet , Çorum seviyeli muhabbet , Çorum ciddi muhabbet , Çorum samimi muhabbet , Çorum gurbet muhabbet , Çorum kaliteli muhabbet , Çorum türk muhabbet , Çorum kızlarla muhabbet , Çorum erkeklerle muhabbet , Çorum baylarla muhabbet , Çorum bayanlarla muhabbet , Çorum liseli muhabbet , Çorum üniversiteli muhabbet , Çorum fakülte muhabbet , Çorum erotik muhabbet , Çorum shamale muhabbet , Çorum sex muhabbet , Çorum seks muhabbet , Çorum cinsel muhabbet , Çorum gay muhabbet , Çorum lez muhabbet , Çorum lezbiyen muhabbet , Çorum sirius muhabbet , Çorum teen muhabbet , Çorum sert muhabbet , Çorum olgun muhabbet , Çorum dul muhabbet , Çorum evli muhabbet , Çorum şişman muhabbet , Çorum güzel kızlarla muhabbet , Çorum yakışıklı erkeklerle muhabbet , Çorum dürüst muhabbet , Çorum ücretsiz muhabbet , Çorum bedava muhabbet , Çorum üyeliksiz muhabbet , Çorum kameralı muhabbet , Çorum sesli muhabbet , Çorum muhabbet odaları , Çorum pasif çet , Çorum canlı çet , Çorum seviyeli çet , Çorum ciddi çet , Çorum samimi çet , Çorum gurbet çet , Çorum kaliteli çet , Çorum türk çet , Çorum kızlarla çet , Çorum erkeklerle çet , Çorum baylarla çet , Çorum bayanlarla çet , Çorum liseli çet , Çorum üniversiteli çet , Çorum fakülte çet , Çorum erotik çet , Çorum shamale çet , Çorum sex çet , Çorum seks çet , Çorum cinsel çet , Çorum gay çet , Çorum lez çet , Çorum lezbiyen çet , Çorum sirius çet , Çorum teen çet , Çorum sert çet , Çorum olgun çet , Çorum dul çet , Çorum evli çet , Çorum şişman çet , Çorum güzel kızlarla çet , Çorum yakışıklı erkeklerle çet , Çorum dürüst çet , Çorum ücretsiz çet , Çorum bedava çet , Çorum üyeliksiz çet , Çorum kameralı çet , Çorum sesli çet , Çorum çet odaları , Çorum pasif cet , Çorum canlı cet , Çorum seviyeli cet , Çorum ciddi cet , Çorum samimi cet , Çorum gurbet cet , Çorum kaliteli cet , Çorum türk cet , Çorum kızlarla cet , Çorum erkeklerle cet , Çorum baylarla cet , Çorum bayanlarla cet , Çorum liseli cet , Çorum üniversiteli cet , Çorum fakülte cet , Çorum erotik cet , Çorum shamale cet , Çorum sex cet , Çorum seks cet , Çorum cinsel cet , Çorum gay cet , Çorum lez cet , Çorum lezbiyen cet , Çorum sirius cet , Çorum teen cet , Çorum sert cet , Çorum olgun cet , Çorum dul cet , Çorum evli cet , Çorum şişman cet , Çorum güzel kızlarla cet , Çorum yakışıklı erkeklerle cet , Çorum dürüst cet , Çorum ücretsiz cet , Çorum bedava cet , Çorum üyeliksiz cet , Çorum kameralı cet , Çorum sesli cet , Çorum cet odaları
Çorum Sohbet Odaları Benzer Yazılar
Toplam 0 Yorum Yapılmış
Alttaki formu doldurup yorumunuzu ekleyebilirsiniz


text:
Sabıq prezident Viktor Yanukoviç etrafında olğan al-azırda Moskvada bulunğan menba «Ukrain saylavı» yolbaşçısı Viktor Medvedçuknıñ Donetskteki barışıq planı boyunca muzakerelerde iştirak etüviniñ versiyasını bildirdi.
Menbanıñ malümatına köre, Medvedçuk muzakerelerniñ eki basamağı arasında qorantasını Hırvatistanğa yahtağa alıp ketti, soñra Moskvağa kelip muzakerelerniñ ekinci basamağından evel aqıl tanıştı. Bundan soñ Donetskke yol aldı, dep haber ete zn.ua.
Menbanıñ versiyasına köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Ukrain saylavınıñ» yolbaşçısını ukrain siyasetine qaytaracaq ola. Maqsatqa irişmek içün Medvedçuknı Donetsk vilâyetiniñ gübernatorı vazifesine tayin ete bileler. Muzakerelerde iştirak etken halq deputatı Nestor Şufriç ise Lugansk vilâyetiniñ yolbaşçısı olması mümkün.
İleride, Donetsk vilâyet devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı olğan Medvedçuk parlament saylavlarında bayağı reyni qazana bile.
Tahminlerge köre, Medvedçuknı gübernator vazifesine tayin etmek meselesi Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ şahsiy muzakerelerinde baqılmaq kerek (endi baqılmağan olsa).
Muzakerelerni azırlağan ve keçirgen gruppadaki menbalar bildire ki, cuma künü Donetskte olıp keçken körüşüvde Medvedçuk esasen susıp oturdı. Aynı vaqıtta, körüşüv devamında, separatistlernen laf etmek içün çıqa edi. Menbanıñ qayd etkenine köre, Medvedçuk «DNR» ve «LNR» vekillerine Kiyevniñ angi talaplarına riayet etmek, neni ise olardan talap etmek kerekligi aqqında aytqanına oşap kete edi.


text:
Bïılğı jılqı jılı da soñına tayadı. Aytarımız bul emes. Taqımına at tïse ömirdegi bar qayğısınan arılıp, bar wayımın umıtar ultımızdıñ arlı qız, aybındı uldarınıñ feyzbwk älewmettik jelisindegi atqa minip turıp tüsken swretterin Täwelsizdik küni merekesi qarsañında Arğımaq.kz saytına salwdı jön kördim. Qurmetti äriptester, qadirli qalamdastar, dostar, ağalar, iniler, äpke-qarındastar azat eldiñ Arğımağı beldewde, azamatı saylawda bolsın! Täwelsizdik quttı bolsın! Swretterdiñ sapası tömen bolıp jatsa renjimeñizder, barlığı sizderdiñ eñbekteriñiz, al men toptastırwğa tırıstım.
Al, osı toptamağa ilinbey qalğan dostar bolsa ayıp etpey, jeke poştalıq meken-jayıma jiberseñizder boladı, sebebi bul “Arlı urpaq pen Arğımaq” foto toptaması aldağı waqıtta da jalğasatın boladı.
Barlıqtarıñızğa Alla abıroy berip, Ult üşin qızmet etwdi näsip etsin!
Sizderge degen erekşe qurmetpen Arğımaq portalınıñ Bas redaktorı Jawbay Erjan.
Qazaqtıñ birtwar azamatı Darxan Qıdıräli
Ataqtı jazwşı Düken Mäsimxanulı
Darındı aytısker aqın Balğımbek Ïmaşev
Ardaqtı Ustaz Tölew Kärteñbay
Aqın Ulıqbek Esdäwlet
Aqın “Qazaytıs.kz” saytınıñ Bas redaktorı Ularbek Nurğalım
Jwrnalïst Beken Qayrat
Aqın Baqıtbek Bämişulı
Aytıstıñ aqtankeri Däwletkerey Käpulı
Jwrnalïst Aydos Juqan
Tanımal änşi Dosımjan Tañatarov
Jwrnalïst Nurbek Bekbaw
Jwrnalïst Berik Wälï
Talanttı aqın Ularbek Däley
Tanımal änşi Allajar Qaybar
Jas jazwşı, talanttı jwrnalïst Murat Almasbekulı
Täwelsiz jwrnalïst “Ağımaq.kz” portalınıñ Bas redaktorı Jawbay Erjan
Jwrnalïst Mädïna Maxambet
Tanımal aqın Almas Temirbay
Jwrnalïst Raxat Jaqsıbay
Aqın Ixılas Ojay
Talattı aqın Baqıtjan Aldïyar
Ädebïet sınşısı Zañğar Kärimxan (Jïrentöbel atta)
Aqın Bawırjan Qarağızulı
Qul-Kerim Elemes
Aqın Aqberen Elgezek
Aqın, jwrnalïst Erbol Alşınbay
Aytısker aqın, jwrnalïst Bekarıs Nurïmanov
Jwrnalïst, bloger Berik Sultan
Jas jazwşı, jwrnalïst Maqsat Mälik
Jwrnalïst Almas Altay
Aqın Erlan Jünis
Jwrnalïst Äsel Şarbekova
Tanımal aqın Erbol Beyilxan
Taw sportınıñ şeberi, fotograf, étnograf, jädiger jïnawşı, bloger Janarbek Aqıbï
Jwrnalïst Ermek Törenïyazov
Qazaqtıñ tamaşa änşisi Aqan Äbdwäli
Aqın Äskerxan Aqtay
Aqın, jwrnalïst Sandwğaş Şortanova
Aqın Qudayberli Mırzabek
Tanımal aytısker aqın Muxtar Nïyazov
Ädebïet sınşısı Bawırjan Segizbaev
Aqın Bayıt Qabanulı
Qazaqtıñ darındı, talanttı akteri Däwlet Äbdiğapparov
Jwrnalïst Möldir Nurman
Sayasatker, qoğam belsendisi Muxtar Tayjan
Jwrnalïst Erjan Baytiles
Qazaqtıñ talanttı aytıskeri Serikzat Düysenğazïn
Jwrnalïst Däwren Omarov
Qazaqtıñ tanımal akteri, “Bäyterek” tobınıñ änşisi Nürken Ötewlov
Jwrnalïst Ermek Boltaev
Aqın, jwrnalïst, birneşe kitaptıñ avtorı Bağdal Aqınulı
Qaynar Qaysanay
“Astana aqşamı” gazetiniñ tilşisi Asxat Rayqul
Merey Qartov, Abay teatrı Ädebïet böliminiñ meñgerwşisi
Jas aqın Mergen Toqsanbay
Jas aqın Sayan Esjan


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımız Baluhnıñ advokatı Olga Dinze, imayesi altında bulunğanğa, anasında bir sıra sürekli hastaqlar olğanı sebebinden yarımadada qalmaq muim, dep iddia ete.
Bunı qorçalayıcı Qırım.Aqiqat içün bergen intervyüde, Baluhnıñ deñiştirilmesine şanslar barmı ve o, afu etilmesini soracaqmı, suallerine cevap bergende dedi.
Dinze: «Baluh içün Qırımda qalmaq pek muim. Çünki anda onıñ anası yaşay. Onıñ sağlıq vaziyeti stabil degil, bir sıra sürekli hastalıqları bar, o daimiy baqımğa muhtac. Anası Qırımnı terk etmek istemey, çünki olar anda doğdı, bütün ömürleri anda keçti. Olar içün bu, ayatnıñ pek murekkep basamağıdır. Bu sebepten, mence, deñiştirüv aqqında mesele muzakere etilecek, lâkin Baluhnıñ özüniñ bu qararnı alacağına ve Qırım territoriyasından ketecegine emin degilim», – dedi.
O, imayesi altında olğanı ile bu meselelerni muzakere etmegenini ilâve etti.
Dinze: «İhtimal ki, biz birinci cinaiy iş boyunca muddetten evel azat etilmesine dair muracaat etecekmiz, çünki muddeti endi yaqınlaştı. Ve uküm artıq çıqarılğan soñ, eger o, qabaatlayıcı olsa, biz bu meselelerni muzakere etecekmiz», – dep, añlattı.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
Mart 14-te Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa dair qararnı deñiştirdi. Akem qabaatlavdan arbiy yedeklerniñ satın alınması aqqında maddeni alıp taşladı. Faaliyetçige qarşı koloniya-qasabada 3 yıl ve 5 ay muddetine azatlıqtan marum etüv ve, ondan ğayrı, 10 biñ ruble (qararnen 4,6 biñ hrn.) miqdarında cöreme şeklinde uküm çıqarılğan edi.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti. Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova, açlıq tutqan faaliyetçige ekimlerni yibermek ricasınen Rusiyedeki zenaatdaşına muracaat etti.
Aprel 2-de mahkeme UPTs KP (Kyiv Patriarhatınıñ Ukraina Ortodoks Kilsesi) arhiyepiskopı Klimentke Baluhnıñ cemiyet qorçalayıcısı olmağa izin berdi.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, o, Ukraina vatanperveri olğanı içün – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Basılım aqparatına süyensek, oqïğa «pilmen trekïng» kezinde orın alğan. Şotlandïyanıñ 36 jastağı azamatı 16 jastağı qızımen pilge minip serwendep kele jatqan. Pil jolserigin tıñdamağan soñ, älgi pildi tärtipke şaqırıp, onı qayralğan ilmekpen birneşe ret urıp jiberedi. Pil tınıştalıp qaladı, alayda jolserik pilden tüsip, onıñ arqasında sebette otırğan twrïsti fotoğa tüsirmekşi bolğan kezde onı soydaq tisimen urıp qulatadı.
Sosın pil üstindegi brïtandıq pen onıñ qızın jerge qulatadı da, er adamdı taptap, soydaq tisimen jürek tusınan urıp jiberedi. Brïtandıqtıñ ayağı protez bolğandıqtan, ol qaşıp ülgermegen. Twrïstiñ qızı zardap şekken joq, dep jazadı şeteldik BAQ.
Kommentarïï


text:
Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresiniñ rehberi Viktor Palagin, «Qırımda YEK obyektlerinde diversiyalar aqqında işi boyunca şübheli tanılğanlar tayin etildi», dep iddia ete.
Palaginniñ aytqanına köre, şübheliler «sıñır tışında qaçaqlap yüreler».
TASS, Palaginniñ sözlerini naqil etip: «Tahqiqat ve operativ araştıruv areketleri yapıla. Biz bunı kim yapqanını bilemiz, amma şimdilik qollarımız olarğa yetmey. Olar Rusiyeniñ tışında buluna», – dep bildire.
Bildirilgenine köre, Palagin, al-azırda Qırımda Yaqarlıq-energetika kompleksi (YEK) obyektleriniñ havfsızlığı «yüksek seviyede» temin etildi, dep ilâve etti.
2017 senesi noyabr 1-de Qırımda, Aluştada gaz borusı hattınıñ zararlandırılğanı ve neticede Qırımnıñ Cenübiy yalısında biñden ziyade sakinniñ gazsız qalğanı aqqında bildirildi. Ondan ğayrı, elektrik naqil hattı (ENH) direginiñ yıqtırılması aqqınd bildirildi.
Qırımnıñ Rusiye taraından tayin etilgen rehberi Sergey Aksönov, Cenübiy yalıda gaz borusı ile ENHniñ zararlanmasından ilhaq etilgen Qırımnıñ yaqarlıq-energetika kompleksi 7,54 million ruble (qararnen 3,36 million hrivna) zarar kördi, dep bildirgen edi.
Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresindeki tahqiqat bölügi yarımadada gaz borusı ve ENHniñ zararlanmasını «diversiya» olaraq tahqiq ete.