text:
Qazaqctan Recpwblïkacı Parlament Cenatınıñ törağacı Qacım-Jomart Toqaev Özbekctan Prezïdenti Ïclam Kärimovtiñ qaza bolwına baylanıctı özbek xalqına köñil ayttı, dep xabarlaydı BAQ.kz tilşici. Bul twralı ol öziniñ tvïtterdegi paraqşacında jazdı. «Özbekictannıñ tuñğış Prezïdenti Ïclam Kärimov qaytıc bolwına özbek xalqına şın jüregimizben köñil bildiremiz. Ïmandı bolcın» — delingen xabarlamada. Aqparat közi: Baq.kz.Read More »
Author Archives: admin
Almatı qala küninde qonaqtarğa 100 tonna alma taratadı
Bïıl Almatı qalacınıñ 1000 jıldığı. Qazaq rwxanïyatınıñ actanacı bolğan alıp şahardıñ mereyli merekeci qarcañında ötetin ädebï-mädenï ic-şaralardıñ qırküyek ayına arpnalğan recmï bağdarlamacı jarïyalandı. Almatınıñ 1000 jıldığın merekelew ayacında qala turğındarı men qonaqtarı türli merekelik şaralar — mwzıkalıq fectïvalderdi, körmelerdi, cporttıq jarıctardı tamaşalaytın boladı, deydi BAQ.kz tilşici. Bul twralı oñtüctik actanamızdıñ recmï aqparattıq caytında jarïyalandı. Mıcalı, qalada 2, 3, 4 qırküyek ...Read More »
Golovkïn-Brwk jekpe-jeginiñ medïa-şaracı 6-8 qırküyek aralığında ötedi
Gennadïy Golovkïn — Kell Brwk jekpe-jegine arnalğan medïa-şaranıñ ötetin küni belgili boldı, dep xabarladı QazAqparat caytı Sports.kzke cilteme jacap.. 6 qırküyekte Kovent-Gardende bokcşılardıñ aşıq jattığwı ötedi, 7 qırküyekte anderkard qatıcwşılarınıñ bacpacöz mäclïxatı jocparlanğan. 8 qırküyekte negizgi bacpacöz konferencïyacı ötedi, al keleci 9 qırküyekte qarcılactarı fïnaldıq ölşew räcimine qatıcdı. YouTube-te «Golovkïn: rïngten tıc» vïdeocı ornalactırıldı. Jekpe-jek 10 qırküyekte ötedi. Aqparat közi ...Read More »
Ïclam Karïmov kürdeli kezeñde ornıqtı memleket qura aldı — Kamal Burxanov
Ïclam Karïmov kürdeli kezeñde ornıqtı memleket qura aldı. Munday pikirdi QazAqparat tilşicine memleket jäne qoğam qayratkeri, Qazaqctan Recpwblïkacı Parlamenti Mäjiliciniñ ékc-depwtatı Kamal Burxanov bildirdi. «Men eñ äweli tarïxï tulğa, ülken azamat, tarïxta atın qaldırıp ketken tulğa — Ïclam Karïmovtıñ qazacına baylanıctı bir twğan özbek ağayındarğa , bawırlac memleket jurtına qayğıra köñil aytamın. Ol kici kürdeli kezeñde Özbekctandı ornıqtı memleket retinde ...Read More »
Qazaq rwğa bölinbeydi
Elimizde eñ canı köp rwlar belgili boldı. Jaqında ïnternet cayttardıñ birinde Qanış Cätbaev atındağı QazUTW profeccorı Bayan Raqışev özi jürgizgen zerttewleriniñ nätïjecin jarïyaladı, dep jazadı «Ayqın» gazeti. Ğalımnıñ derekterine cüyencek, «Qazaqctandağı eñ canı köp Orta jüz (4 681 000 adam), ekinşi orında — Ulı jüz (3 618 700 adam), al üşinşi orında — Kişi jüz (2 521 900 adam). ...Read More »
Camarqandta Ïclam Karïmovtı aqtıq caparğa şığarıp calw räcimi bactaldı
Camarqand qalacında Özbekctan Prezïdenti Ïclam Karïmovpen qoştacw räcimi bactaldı, dep xabarladı receylik RBK agenttigi. Räcim camarqandtıq memleket bacşıcınıñ rezïdencïyacında ötedi. Zalğa memleket bacşıları, şetel delegacïyacı, recpwblïka jurtşılığı men buqaralıq aqparat quraldarınıñ ökilderi jïnaldı. Qaralı jïındı Jerlewdi uyımdactırw memlekettik komïccïyacınıñ törağacı, Özbekctan premer-mïnïctri Şavkat Mïrzïeev aştı. QR Premer-Mïnïctri Kärim Mäcimov qaralı räcimge qatıcwda. Özbekctan bïligi keşe Karïmovtıñ qaytıc bolğanın recmï jarïyalağan ...Read More »
Talac
şağın bïznec şapağatı Oyıq awılında şağın bïznecti damıtw üşin qam jacalınwda. 4 awıl turğını 6,5 mïllïon teñge şağın necïe alıp, tirlikterin bactap ketti. «Nurïclam» ŞQ 2,4 mïllïon teñgege 8 bac qulındı bïe, «Erlan» ŞQ 1,3 mïllïon teñgege 8 bac qulındı bïe, «Eracıl» 1,5 mïllïon teñgege 4 bac bïe, 30 bac qoy, awıl turğını Berdixan Amanbaev 1,3 mïllïon teñgege acıl tuqımdı ...Read More »
Bayzaq
akcïyadan aynalıp ötpe Tamız ayınan bactaw alğan «Mektepke jol» attı recpwblïkalıq akcïya «Baqıttı balalıq şaq mekeni» attı uranmen ötwde. Qoğamda mañızğa ïe atalmış akcïyağa awdan ortalığındağı «Bayzaq baba» meşiti de qoldaw körcetip, kömekke muqtaj 28 oqwşını mektep quraldarımen qamtamacız etti.Read More »
Taraz
jol ücti ötkeli Kölik keptelicinen jayaw jürginşilerge qïındıq twıp jatadı. Ocığan oray Töle bï köşeci men Jambıl dañğılınıñ qïılıcında jürginşilerge arnalıp jol ücti ötkelin calwdı qolğa aldı. Bul qurılıcqa 30 mïllïon teñge bölinip otır.Read More »
Jergilikti polïcïya qızmetiniñ jumıcı jandanıp keledi
Baqıtjan Beyceev, oblıctıq işki icter departamenti jergilikti polïcïya qızmetiniñ bacşıcı. Jergilikti polïcïya qızmeti Elbacı jarïyalağan «Ult jocparı: 100 naqtı qadam» bağdarlamacınıñ «Zañnıñ üctemdigin qamtamacız etw» attı ekinşi bağıtın jüzege acırw maqcatına cäykec qurılğan bolatın. Bizdiñ negizgi mindetimiz – jol qozğalıcı qawipcizdigin jäne qılmıctıñ aldın alw, qoğamdıq tärtipti caqtawdı qamtamacız etw. Jaña jüyeniñ jetictikteri de joq emec. Jergilikti polïcïya qızmetine kirickeli ...Read More »


c: text/html

text:
Qırımda Rusiye Taqiqat komiteti tarfından yarımada tışına çıqmağa yasaqnı alğan ve böyleliknen Ankaradaki Bütündünya qırımtatar kongressinde iştirak etmege imkândan marum qalğan qırımtatar milliy areket faalleri kongresske video muracaatını yazdılar.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev bildirdi.
Smedlâyevniñ sözlerine köre, böyle olacağını kongressniñ Qırım iştirakçileri daa sorğudan evel tahmin etken ediler, bunıñ ile yaqalav imkâniyeti de tüşünilgen edi, şunıñ içün vekiller evelden video muracaatını yazıp, kongress iştirakçilerine yolladılar.
«Olarnıñ öyle yapa bilecekleriniñ farqına barğan edik. Bizni yollamaycaqlar, adiselerniñ ilerilemesi öyle ola bilecegini tüşüne edik. Ekinci variant – kiriş yasağı, ve üçünci – yaqalav. Yalıñız çıqıp, kongress işinde iştirak etmege istey edik», – tarif ete Smedlâyev.
O şunı da qoştı ki, akimiyetniñ qırımtatar milliy areket faalleriniñ areketlerini sıñırlamaq kibi ıntıluvı em akimiyetniñ özüne, em Bütündünya qırımtatar kongressine artqaç diqqatnı celp ete.
«Aqiqat şimdi öyledir ki, olar qanunsız dep tanığan kongressten er kes qorqa. Olar ondan ne derecede çoq qorqsalar, öyle de çoq teşviqat eteler. Çoq sağ olsunlar. Çıqıp kirse edik – diqqat daa da az olur edi», – dey Smedlâyev.
Evel bildirilgeni kibi, iyül 28 künü Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi vaqtında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyevge Qırımdan çıqmağa yasaq etti. Calı künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Smedlâyev ve Celâlnı «fevral 26» işi boyunca şaatlar olaraq sorğuğa çağırdı. Bu kibi yasaq Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovğa da berile bile.
II Bütündünya qırımtatar kongressi birinci kongress teşkil etilgeni kibi şekillene. Amma siyasiy şaraitleri endi başqa, qırımtatar halqınıñ temsiliy organları – Qurultay ve Meclis – Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından basqı altında buluna, tanılğan yetekçiler Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov Qırımdan sürgün etilgen, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Aqmescit SİZOsında qapalı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ bazı azalarına qarşı cinaiy işler açıldı.
Malüm olğanı kibi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Ankarada (Türkiye) avgustnıñ başında keçirilecek Bütündünya qırımtatar kongressi ile bağlı qasevetini endi defalarca bildirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Misır wäkillege belän Änkarada söyläşülär başlandı
Misırda 2013nçe yıldağı xärbi tüntäreleştän soñ mönäsäbätlär kiyerenke bulğan Änkara-Qahirä arasında êlemtälär yañadan urnaştırıldı
May ayında tışqı êşlär ministrı urınbasarı Sädat Önal citäkçelegendäge törek wäkillegeneñ Misır başqalası Qahirägä yasağan 2 könlek säfärennän soñ bügen Misır wäkillege başqala Änkarağa kilde.
Misır tışqı êşlär ministrı urınbasarı Hamdi Sanad Loza räislegendäge wäkillek belän törek tarafı arasında söyläşülärneñ ikençe turı başlandı.
Söyläşülärdän soñğı adım i...
-
-
-
27.09.2022
-
27.09.2022
-
27.09.2022


text:
Yanvar 26 künü evinde tintüv keçirilgen Seyran Saliyevniñ soy-sopları adiselerniñ tafsilâtını tafidledi.
«Qararnameni bizge köstermediler, o (FSB hadimi – QA) soñunda dedi ki, olar onı alıp ketecekler, er şey normal olacaq», – dep aytalar aqrabalar, Fecabookta Server Mustafayevniñ yayınlağan video qaydnda.
Tuvğanlarnıñ sözlerine köre, silâlı hızmetler Saliyevten onıñ «Vkontakte» saifesi aqqında soraştırıp, onıñ IŞİD ile alâqasını ögrenmege isteyler.
«Bütün dolapnı qarıştırıp baqtılar, «Musulmannıñ qalesi» («Krepost musulmanina») kitabını qıdırdılar. Silâlı adamlardan biri dedi ki, IŞİD ile iç bir alâqa tapılmasa, Hizb ut-Tahrir ile alâqasını qıdıracaqlar», – dediler soy-sopları.
Bundan ögüne qırımtatarı Seyran Saliyevniñ evinde yanvar 26 künü tintüv keçirilgeni belli oldı. Onı yaalap, Bağçasaraydaki ROVD binasına alıp kettiler.
Saliyevniñ advokatı Emil Kurbedinov ta 26 yanvarde, Bağçasaraydaki tintüvge yol alğanda, FSB hadimleri tarafından yaqalandı.
Advokatnıñ ofisi ve evinde de tintüv keçirildi.
Emil Kurbedinov «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca bir-qaç mahkümniñ ve jurnalist Nikolay Semenanıñ advokatı ola.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar yarımadada Rusiye akimiyetini tanımadı. Böylece, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti ve uquq qoruyıcıları olarğa qarşı basqı yapmağa başladılar. Dünya toplulığı Qırımda insan aqlarını qorçalamağa çağıra, Rusiyeden ise yarımadada insan aqlarına riayet etmesini talap ete.
Qırımda bir sıra mahkeme esnası keçirile, tintüv ve apis cezaları devam ete. Uquq qorçalayıcılar Rusiye akimiyetiniñ Qırımda yapqanları «siyasetnen bağlıdır» deyler.


text:
İstilâ etilgen Qırım «bütünley elektriksiz qaldı». Bunı iyülniñ 28-nde Kremlge tabi olğan Qırım Yaqarlıq ve energetika nazirliginiñ yolbaşçısı Vadim Belik bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bunıñ sebebi – qomşu Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde olğan qazadır.
«Qırımda elektrik energiyası bütünley kesildi. Krasnodar vilâyetinde acele avtomatika çalıştı», – dedi Belik.
O dedi ki, şimdiki vaqıtta energetikler Qırımğa elektrik aqımını teminlegen dört ağnı tamirlemege tırışa. Işıqnıñ berilecek vaqıtını Belik aytmadı.
İşğal etilgen Qırımğa elektrik aqımını ketirgen ağlarnıñ dörtü de qaza sebebinden kesilgen.
2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım ükümeti, Ukrainanıñ Rusiyege qarşı mahkeme davaları ve Kyivnıñ Qırım sakinleriniñ aqlarını sözde bozmasına cevaben «uquqiy aks-ucüm»ni teşkil ete. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırımnıñ Rusiye ükümeti yanında halqara uquq meseleleri boyunca ekspertler şurasınıñ rehberi ve ondan ğayrı mahkeme davalarını azırlav boyunca iş gruppasınıñ yolbaşçısı Aleksandr Molohov bildirdi.
Rusiye adliyecisi: «Biz sadece uquqiy aks-ucüm teşkil etmege qarar berdik, çünki Ukraina Qırımğa ve Rusiyege qarşı olğan bu cebhede bayağı faaldir. Biz yalıñız susıp tursaq, özümizni aqlamağa tırışsaq, bu doğru olmaycaq, dep tüşündik. Bizde, Qırım sakinleriniñ aqları olğan tasil almaq aqqı, dolaşuv serbestligi, mal-mülk saibi olmaq aqqı, medeniy aqlarını iç şübhesiz bozğan Ukrainağa deliller olaraq kösterecek şeylerimiz bar. Umumen Qırım içün tatbiq etilgen sanktsiyalar adaletsizdir», – dedi.
Molohov, onıñ iş gruppası, yarımadanıñ suv qamaçavından zarar körgen Qırım balıq kombinatı adından Ukraina mahkemelerinde dava açmağa yardım etti, dep añlattı. Ondan ğayrı Rusiye adliyecisi, bu işnen Avropanıñ insan aqları boyunca mahkemesine ketmege azır olğanlarını bildirdi.
Fevralniñ 28-nde belli oldı ki, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ükümeti, yarımadanıñ energetik qamaçavı içün Kyivge qarşı mahkeme davalarını azırlay.
2016 senesiniñ baarinde Rusiye energiya köpürinde üçünci yolağınıñ işletilip başlağanına baqmadan, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda yarıqnıñ södürilmeleri ep devam ete. 2015 senesiniñ dekabrinden başlap, Herson vilâyetinde elektrik direginiñ zararlanması sebebinden Ukrainanıñ qıtadaki qısmından Qırımğa elektrik energiyanıñ berilmesi kesildi. Al-azırda Qırım öz generatsiyası, Rusiyeden ketirilgen generator tertibatları ve Kubandan keçirilgen energiya köpüri sayesinde elektroenergiyanen temin etile.


text:
İşğal etilgen Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki «Çaplınka» Rusiye keçiş noqtasında Rusiye quvetçileri Nuri Caferovnı üç saattan ziyade tuttı, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Nuriniñ oğlu Redvannıñ aytqanlarına esaslanıp.
«Onı soyunmağa zorladılar, terrorizmde qabaatladılar, maneviy basqı yaptılar», – dep bildire faaller Redvan Caferovnıñ aytqanlarını.
Bundan soñ keçiş noqtasından Nuri Caverovnı acele yardım maşinasınen Ermeni Bazar hastahanesine alıp ketkenler, çünki o, yaramadı, dep qayd ete «Qırım birdemligi». Oğlu babasını maşinasınen taqip etti.
Advokat Edem Semedlâyevniñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri üç saat devamında «Nurige çeşit usullarnen maneviy basqı yaptı, aytqanı kibi».
«Keçiş noqtasına kelgende «Magnit» adlı mahsus tedbirler başlandı. Onı alıp ketkenler, eşyalarını baqqanlar, şeylerini alğanlar, yanında eki cep telefonı bar edi. Soñra basqı yapmağa başladılar, terrorist olğanında, İŞİDnen alâqaları bar olğanında qabaatladılar; Türkiyede olğan qız qardaşı aqqında, nenen oğraşqanını soramağa başladılar, Ukrainağa (esas – QA) ne içün ketkenini soradılar. Qoyanlarnı satın almağa ketkenini ayttı (qoyanlarnıñ fotoresimlerini bile kösterdi)», – dep tarif etti Semedlâyev.
İşğal etilgen Qırımnıñ müessiseleri, Nuri ve Redvan Caferovlar şimdilik bu malümatnı tasdıqlamay.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Qobazı daglarında (Aqmescit rayonı) turist, taşlı captan tüşkende başını yaraladı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Yaralanğan ilk yardım kösterge qurtarıcılar çağırtıldı: steril sarğı sarıp, Şants yaqasını taqtılar.
“Qırım qurtarıcıları, mahsus sediyenen aqaynı iş maşnasına ketirip, Aqmescit hastahanesine alıp ketti. Aqay - 1973 senesi doğma Aqyar sakini”, - denile beyanatta.
Qırım FVN, bir künge bile dağlıq yerine ketken turistler, daglarda telükesizlik qaidelerini diqqatnen ögrenmeli ve ilk-evelâ qolay urba ve ayaqqap saylamasına ciddiy şekilde baqmaq kerek olğanını hatırlata.


text:
Rusiyeli adliyeci Mark Feyginniñ bildirgenine köre, Moskva şeer mahkemesinde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ işğal etilgen Qırımğa kirişi yasaq olunğanı boyunca Federal havfsızlıq hızmetine qarşı açtırğan dava boyunca mahkemeden evelki azırlıq mayıs 18-de yapılacaq. Mütenasip beyanatnı adliyeci Twitterde paylaştı.
«MSG FSB-niñ qararını qanunsız tanıması aqqında M.A. Cemilevniñ arizası boyunca vatandaş işi boyunca mahkemeden evelki azırlıq 18.05.2016 tarihına tayinlengenini bildire», – dep bildirile beyanatta.
Bundan da ğayrı, beyanatta bu dava boyunca mahkeme toplaşuvı mayıs 25-te keçirilecegi aqqında aytıla.
Fevral ayında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisiniñ matbuat hızmeti adliyeci Mark Feygin tarafından qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge Qırımğa kirişi qanunsız şekilde yasaq etilgeninden Rusiye Federal havfsızlıq hızmetine qarşı dava açtırğanını haber etken edi.
2014 senesi aprel 22-de Mustafa Cemilevge 5 yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ulyanovskida tatar yәşlәreneņ “Aq Bars” oyışması tөzelde.
(Ulyanovski, 22 ğinvar 2007 yıl, tatar-inform, İsxaq Xәlimov). Ulyanovski şәhәreneņ İslam mәdәni üzәgendә tatar yәşlәreneņ cıyılışı bulıp uzdı. Anda Bөtendөnya tatar yәşlәre forunınıņ büro әğzaları da qatnaştı. Өlkә mөselmannarınıņ Üzәk dini idarәse wәkile İldar Usmanov cıyılışnıņ maqsatları xaqında bәyәn itte.
— Qızğanıçqa qarşı, tatar yeget-qızlarınıņ şaqtıy өleşe bozıqlıq yulına basqan: araqı eçәlәr, tәmәke tartalar. Alar arasında narkomannar hәm cinayәtçelәr dә yuq tügel. Qatnaş nikaxlar sanınıņ yıldan-yıl arta baruı da küplәrne borçuğa sala. Bügen bezneņ alda yәşlәrgә yәrdәm qulı suzu, alarnı turı yulğa bastıru, imanğa qaytaru burıçı tora. Şuşı maqsattan çığıp, tөbәgebezdә yәşәüçe tatar yәşlәreneņ “Aq Bars” dip isemlәngәn ictimaği oyışmasın buldırırğa niәtlәdek, — dide İldar Usmanov.
Ә tatar yәşlәre forumınıņ büro rәise İlşat Sәyetov yaņa oyışmanı tulı kөçkә eşlәtep cibәrü yulları turında tәfsillәp sөylәde.
— Ulyanovskiğa mәpkәzebez Qazannan belgeçlәr kiterep, islam dine buyınça leksiәlәr, tөrle treninglar ütkәrergә niәtlibez. Ә yәşlәrne büro tarafınnan oyıştırılğan Tatar yәşlәre kөnnәrendә hәm “TaTar yegete”, “TaTap güzәle”, “TaTap süze”, “TaTap sәxnәse”, “XXI nçe ğasır mәxәllәse” bәygelәrendә qatnaşırğa çaqırabız. Әlbәttә inde, bu konkurslarnıņ tөbәk etabın üzegezdә uzdıru mәslixәt, — dide İlşat Sәyetov.
Cıyılışta qatnaşuçı yәşlәr Ulyanovski şәhәrendә mөselman sabıyları өçen ayırım balalar baqçaşı buldıru, mәktәpne tәmamlauçı yeget-qızlarını Qazannıņ yuğarı uqu uqu yortlarına maxsus kvotalar buyınça uqırğa kertü, tatar yazuçılarınıņ kitapların yünәltü mәs’әlәsen kütәrep çıqtılar.
Tatar yәşlәre üzlәren borçığan problemalar xaqında fiker alışqannan soņ , “Aq Bars” dip atalğan oyışma buldıru turında qarar qabul ittelәr. Anıņ rәise itep imanlı, milәt canlı yegetebez İldar Usmanov saylandı. Oyışma mәdәniәt mәs’әlәlәre belәn Ulyanovski peduniversitetetınıņ tarix fakultetı studentı Rafael Dәvәtayıv şөğıllәnәçәk.
İldar Usmanov әytüençә, “Aq Bars” oyışması tatar-mөselman yәşlәrenә ruxi-әxlaqi tәrbiә iņderü, milli mәdәniәt hәm sportnı üsterü, sәlamәt yәşәü rәveşen propagandalaw өstendә eşlәrgә niәtli.
tatar-inform.ru
Annarı terkәlü waqıtında Federal terkәlü xezmәteneņ idarәse talәbe buyınça başqa isem sayladıq: Tatar yәşlәre üzәge


text:
Qırımda Rusiye politsiyası ve Esap palatasınıñ hadimleri akimiyetke qol tutqan «Millet» qırımtatar telekanalında tintüv keçirdi. Bu aqta telekompaniyanıñ baş müdiri Lilâ Vecat TASS agentligine bildirdi.
«Bir qaç künden berli İç işler nazirliginiñ hadimleri, Esap palatası çalışa – uquq qoruyıcı organları para nizamını, emek qanunlarına riayet etilgenini teşkere. Uquq qoruyıcı organlarınıñ işi başlağan soñ bir sıra hadim (istifa – QA) arizasını acele berdi», – dedi Vecat.
Onıñ qayd etkenine köre, 19 insan işten boşatıldı ve «uquq qoruyıcı organları bir de bir netice bergen soñ hulâsa çıqarıp olur».
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov «Millet» hadimlerine yañı reberleri Lilâ Vecatnı taqdim etti.
Bundan evel Vecat «Millette» öz leyhalarını ve haberlerni alıp barğan, daa soñra «Krım 24» telekanalında mühbir olıp çalışqan, ve belli bir vaqıt onıñ Yaltadaki bölügini idare etti.
Fevral ayında «Milletniñ» sabıq baş müdiri Ervin Musayev istifağa çıqtı.
Musayev 2017 senesi iyül ayında Rusiyege qol tutqan «Millet» qırımtatar telekanalınıñ baş müdiri olaraq tayin etildi.
2018 senesi sentâbr ayında Musayev Varşavada OSCE İnsan ölçevi toplaşuvınıñ iştirakçisi olaraq qayd etildi. Ukraina eyyetiniñ vekilleri oña çıqışta bulunmağa bermedi.
«Qırımnıñ Ukraina tarafından qamaçavını» şikâyet etken Musayevniñ lafını Ukraina eyyeti böldi.
O vaqıt Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar işğal etilgen Qırımdan Musayev ve diger şahıslarnıñ iştirak etüvini Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı alıp barğan «gibrid cenkniñ» bir parçası dep adlandırğan edi.
Musayev 2019 senesi de OSCE konferentsiyasına keldi. Rusiye kütleviy haber vastalarına bildirgenine köre, 2019 senesi çıqışta bulunğanda «bir zorluq olmadı».
2015 senesi aprelniñ 22-nde Aksenovnıñ buyruğınen «Millet» adını alğan «Qırımtatar cemaat teleradiokompaniyası» ve «Vetan sedası» radiosı mustaqil ticaretten tış teşkilât qurulğan edi. Avgustnıñ 28-nde Roskomnadzor Qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına «Millet» telekanalı ve «Vetan sedası» radiosınıñ yayınları içün litsenziyanı berdi. 2015 senesi sentâbrniñ 1-nde «Millet» test rejiminde yayınlarına başladı.


text:
Aprelniñ 11-nde içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları bildirgenine köre, Moskva regionınıñ bir qaç hastahanesi ögünde onlarnen «acele yardım» maşinasınıñ nevbetleri tura. Bu aqta Nastoyaşçeye Vremâ bildire.
Acele yardım tıqanıqlıqları Himkideki №119 hastahanesi ve Startovaya soqağında cenk veteranları içün Moskva gospitali ögünde qayd etildi.
Bundan ğayrı, qullanıcılar Moskvanıñ şimali-ğarbinde №52 şeer klinik hastahanesi ögünde ve cenüp-şarqındaki Demihov №68 hastahanesi ögünde maşinalar bar, dep bildire.
Koronavirus tarqaluvına qarşı operativ ştab acele yardım maşinalarınıñ nevbetleri «zor bir epidemiologik vaziyetnen» bağlı, dep tasdıqladı «RİA Novosti» neşirine.
«Soñki künleri hastalar kerçekten çoqlaştı», – dep bildirdi ştab. Hastalar hastahanege alınıp, kerekli yardım alacaq, dep işandıralar.
Aprelniñ 10-nda Moskva şeer yolbaşçısınıñ muavini Anastasiya Rakovanıñ bildirgenine köre, şeerniñ acele yardımı ve hastahaneleri tolusınen çalışa – Moskva akimiyetiniñ aytqanına köre, şeerde COVID-19 hastalığınıñ zirvesi daa başlanmadı. Moskvada kirişlik rejiminiñ ilân etilüvi ve regionlardan Rusiye paytahtına kirüv sıñırlavı sağlıq sistemasınıñ işini zorlaştırdı, dep aytalar.
Aprelniñ 11-nde berilgen malümatqa köre, Rusiyede koronavirus hastalarınıñ sayısı 13 584 insan oldı, 8552-si – Moskvada.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Cemaat erbabı, «Euromaidan-Qırım» areketiniñ koordinatorı Sergiy Mokrenük Ukrainanıñ vaqıtnca işğal etilgen topraqları ve mecburen köçkenkerniñ sualleri boyunca Nazirligi tarafından ilân etilgen yarışğa ğalip olıp, nazirlikte Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ sualleri boyunca idare yolbaşçısı vazifesini qazandı. Yarış neticeleri iyülniñ 13-nde nazirlikniñ sitesinde derc etilgen.
«Nazirlikniñ işini evel tenqit ete edim. Nasıl olsa da, tenqit etecek olsañ, özüñ de bir şeyler yapmaq kereksiñ. Men bu vazifede kerçekten çalışıp, Qırım meselesinde yapqanım cemaa faaliyetine devlet hızmetini de qoşmağa isteyim. Öz işimi aqıllıca teşkil etip olacağımda eminim», – dedi Sergiy Mokrenük Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
2016 senesi aprelniñ 20-nde Ukraina Naşirler Şurasınıñ toplaşuvında Ukrainanıñ vaqıtnca işğal etilgen topraqları ve mecburen köçkenkerniñ sualleri boyunca Nazirligi tesis etilecegine dair qarar qabul etilgen edi. Müessiseniñ yolbaşçısı Vadim Çernış oldı, bundan evel o Donbassnıñ ğayrıdan tiklev sualleri boyunca Devlet Agentliginiñ reberi edi.


text:
Ukraina Baş prokuraturasınıñ yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ yaqalanması boyunca cinaiy iş açtı.
Bu aqta QMC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«2016 senesi mayıs 12-de Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırım territoriyasında qanunsız şekilde teşkil etilgen havfsızlıq organınıñ – Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ silâlı hadimleri, ameldeki Ukraina qanunlarına rağmen, «Qırımdaki prokuratura organlarınıñ» muracaatınen qabul etilgen mahkeme qararlarına esaslanıp, Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnı yaqaladılar, bundan soñ onıñ evinde tintüv keçirildi», – dep aytıla beyanatta.
Müessisede Umerov Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq maqsadınen halq ögünde çıqış ve areketlerni yapqanında qabaatlanğanını qayd ettiler. QMC prokuraturasında Qırım Ukrainanıñ işğal etilgen territoriyası olğanını hatırlattılar.
Dava boyunca malümat Ukraina Baş prokuraturasına teslim etildi.
Bundan evel aynı böyle cinaiy işler mayıs 12-de Bağçasarayda keçirilgen tintüv ve yaqalavlar boyunca açıldı.
Mayıs 12-de rusiyeli uquq qoruyıcılar Bağçasarayda musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede nevbetteki tintüvlerni keçirdi. Bir qaç insan yaqalandı.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mayıs 12-de operativ-taqiqat işleri alıp barılğanı, ve neticede «Hizb ut-Tahrir» tarafdarları yaqalanğanı aqqında bildire. Onıñ malümatına köre, 4 insan yaqalandı, 3 Bağçasaray sakinine qarşı cinaiy iş açıldı.
Söz Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abeltarov ve Enver Mamutov aqqında yürsetile.
Aynı bu kün Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ evinde tintüv keçirildi. Onı Rusiye Federal havfsızlığı hızmetinde sorğuğa çektiler, bundan soñ oña Qırımdan çıqışnı yasaq etken vesiqanı berdiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ milletlerara munasebetler Devlet komiteti bildirgenine köre, qırımtatar sürgünliginiñ yılına bağışlanğan er yıllıq «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyası bu yıl koronavirus pandemiyası sebebinde online yapılacaq.
Bu aqta malümat müessise saytında derc etildi.
«Eminim, koronavirus tarqaluvına qarşı sıñırlav tedbirlerine baqmadan, online yapılacaq «Qalbiñde ateş yaq» er yıllıq ananeviy aktsiyası biñlernen qırımlını toplaycaq», – dep qayd etti komitet yolbaşçısı Albert Kangiyev.
Berilgen malümatqa köre, mayısnıñ 18-nde saat 21:00-da Qırımda aktsiya iştirakçileriniñ ev pencerelerinde çıraqlar yanacaq, istegenler aktsiyağa qoşulıp, çıraq fotoresimini içtimaiy ağlarda paylaşa bile.
Qırımtatar faali, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl yarımadadaki semetdeşlerine qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına – mayısnıñ 18-ne – ev ve balkonlarda qara şeritli qırımtatar bayraqlarını asmağa teklif ete.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Paydalanıwshı sa'wbeti:Qaraqalpaqpedia
PrezidentRedaktorlaw
Prezident (lat. "pre" (aldında) hám "sedere " (otırıwshı) qaraqalpaqsha "aldında otırıwshı") - qandayda bir shólkem, kompaniya, kásiplik awqamı, universitet yamasa mámleket basshısı lawazımı bolıp tabıladı. Bul sóz etimologiyalıq tariyxı tárepinen, qandayda bir jıynalısta yamasa bayramda eń aldında otırǵan kisi mánisinen kelip shıqqan. Prezident házirde kópshilik mámleketlerde saylab qoyılatuǵın mámleket baslıǵı. BMShǵa aǵza bolıp kirgen 190 nan aslam mámlekettiń 140 tan aslamında prezident lawazımı engizilgen. Bunday basqarıw forması birinshi márte AQSHta 1789-jıl payda bolǵan. Qaraqalpaqstan tariyxında birinshi hám sońǵı prezidentlik lawazımın Dáwletbay Shámshetov (1991-1992-jıllar) iyelegen.
Kamina kamtarin Jamoladdin
Nursultan Nazarbaev Ábish ulıRedaktorlaw
Nursultan Nazarbaev (1940-jıl 6-iyul, Alma-ata wálayatı, Shamalǵan awılı) - mámleketlik ǵayratker, alım, Qazaqstan Respublikasınıń birinshi Prezidenti. 1990-jıl 24-aprelden 2019-jıl 20-martǵa shekem Qazaqstan Prezidenti edi. 2019-jıl 19-marttan Qazaqstan Konstituciyalıq keńesi aǵzası. Qazaqstan Respublikası Prezidenti lawazımınan shıqqannan keyin, ol Qazaqstan Qáwipsizlik Keńesi baslıǵı hám "Nur Otan" jetekshi partiyası baslıǵı lawazımların, sonıń menen birge Qazaqstan Konstituciyalıq keńesi aǵzası lawazımın saqlap qaldı.


text:
BM Baş Assambleyasınıñ üçünci komitetinde noyabrniñ 15-nde işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozulmasına dair rezolütsiyanıñ yañı leyhasına rey berilecek, dep bildirdi Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar.
Onıñ aytqanına köre, vesiqanıñ yazılmasında 30-dan ziyade memleket iştirak etti. Noyabrniñ 15-nde rey berilgen soñ leyha BM Baş Assambleyasına yollanılacaq, anda ise bu sene dekabr ayında rey berilmesi beklenile.
«Leyha Rusiyeniñ Qırımda yapqan cinayetleri aydınlatılğan qabaat qısımdan ibaret: Qırımda Ukraina vatandaşlarına avtomatik berilgen Rusiye vatandaşlığı ve razı olmağanlarnıñ sürgünligi, farqlı tüşüngenlerge qarşı azap ve maneviy basqı, cinayet işlemegenlerden «qabaatlarını tanımalarına» irişmek içün azap usulları, ğayıp oluv ve siyasiy taqip, siyasiy sebeplerden açılğan davalar, Meclis yasağı ve qırımtatarlarnıñ temsilci organınıñ «ekstremist» teşkilât olaraq ilân etilmesi, siyasiy maqsadlarda terrorizm ve ekstremizmge qarşı qanunlarnıñ qullanılması; Ukraina kütleviy haber vastalarınıñ blok etilmesi ve Ukrainanıñ dalğa resurslarınıñ qallunılması», – dep aytıla Facebooktaki haberde.
2017 senesi dekabrniñ 19-nda BM Baş Assambleyası «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqları vaziyeti» rezolütsiyasını qabul etken edi.
Rey berüvde 70 memleket vesiqağa «ebet» dedi, 26-sı qarşı çıqtı ve 76 memleket bitaraf oldı.
Beyazrusiye, Ermenistan, Rusiye, Suriye, Zimbabve ve diger memleketler rezolütsiyağa qarşı çıqqan edi. Vesiqada Rusiyeden BM Halqara mahkemesiniñ tevsiyelerini yerine ketirip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağını lâğu etmesi ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasilniñ temin etmesi talap etile.


text:
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, «1941-1944 seneleri Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetinden mahkemeden tış millet mensüpligine köre sürgün etilgen halqlarnıñ bazı kefilleri aqqında» «qanun» qırımtatarlar, bulğar, ermeni, yunan, nemseler ve olarnıñ qoranta azaları, em de sürgünlikten soñ, ğurbetlikte doğıp Qırım Cumhuriyetine qaytıp kelgenlerniñ içtimaiy qoruvını kefil etecek.
«Qanun» Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ sürgünlik vaqtında Qırımdan tış (arbiy hızmet, tahliye, mecburiy işlerde) bulunğan, ve sürgün olunğanlarnıñ bulunuv yerlerine yollanılğan qırımtatarlar, ermeni, bulğan, yunan ve nemselerge ait.
«İşbu qanun leyhasınıñ qabul etilmesi Rusiye Federatsiyası Prezidentiniñ 2014 senesi aprel 21-ne ait «Ermeni, bulğar, yunan, qırımtatar ve nemse halqlarınıñ reabilitatsiyası ve olarnıñ ğayrıdan tiklenüvi ve inkişafına devlet qol tutuvı aqqında» №268 emirini yerine ketirmege ve vatanına qaytıp kelgenlerni içtimaiy qoruvnen temin etmege imkân berecek», – dep aytalar Qırım «parlamentinde».
Qırım deputatı Lentun Bezaziyevniñ aytqanına köre, qanun leyhası bir kere berilecek yardımnıñ farqlı çeşitlerini nazarda tuta. Vatanğa qaytıp, topraq damartısını alğan adamlarğa şahsiy ev qurmasına bir kerelik yardım kösterilecek.
Onıñ bildirgenine köre, eñ yaqın vaqıtta mesken şaraitlerniñ eyileşmesini beklegen repatriantlarnı ayrı daire cedveline kirsetüv aqqında mesele muzakere etilecek.


text:
Salı künü, İyülnıñ 15-de Kiyevde «Qırım meselelerinen oğraşacaq nazirlikniñ meydanğa ketirilüvi» mevzusında tögerek masa keçirilecek.
Tedbir teşebbüsçileri: «Ukrainskiy meridian» adlı içtimaiy taqiqları merkezi, «Qırımdan mecburiy köçkenleriniñ teşkilatlarınıñ koordinatsıya şurası» ve Ukrainanıñ Avropa firqasıdır.
Teşkilâtçılar bergen malümatlarğa köre, tögerek masada Ukraina Prezidentı Petro Poroşenko, nazirler Şurasınıñ azaları, halq deputatları, siyasiy firqalarnıñ azaları, cemaat teşkilâtları iştirak etmeleri beklenile.


text:
«Yedinaya Rossiya» firqsınıñ reytingi 37,1%ge tüşti, dep haber ete Bütünrusiye ictimaiy fikirni ögrenüv merkezi (VTSİOM).
«Yedinaya Rossiya» reytingi ükümet QFB bergisini 18%den 20%gece köterecegi ve pinsiya yaşını qadınlar içün 63, erkekler içün 65 yaşınace köterecegi aqqında ilân etkeninden soñ tüşip başlağan. Bu yılnıñ başından berli o 16%ge tüşken.
Devlet duması tarafından birinci oquvdan soñ qabul etilgen pensiya islâhatı içün, Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskayadan ğayrı, «Yedinya Rossiya» adından oturışuvda iştirak etken bütün deputatlar rey bergen.
Mevzuğa dair: «Men Qırımnı qaytardım! Ya sen ne yaptıñ?» Natalya Poklonskaya Devlet dumasındaki yeri içün «Yedinaya Rossiya»nen nasıl küreşe
Sotsiologlar qayd etkenine köre, «Yedinaya Rossiya»nıñ itibarı 2011 senesi dekabr ayında – Devlet duması saylâvlarında yapılğan sahtecilikten soñ (34,4%) eñ aşağı köstergiçke tüşen eken.


text:
«Qırımda yaşağan Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları ile ne yapmağa sual bardır. AB Qırımda yaşağan Rusiye vatandaşları vizalarnı elde etmek içün Ukraina elçihanelerine muracaat etmek kerek olğanını ilân etti, pek doğru qarar. Rusiye Federatsiyası çeşit tuzaqlarnı qullana, faqat AB şahısnıñ kerçek yaşağan yerini qayd etmek içün imkânı bardır. Menimce, böyle nezaret mıtlaqa olacaqtır ve AB böyleliknen işğalni tanımaz», – dedi Çentsov.
O şunı da qayd etti ki, Qırımda yaşağan ukrainliler Ukraina elçihanelerinde ve diger şeerlerinde vizalarnı elde etmeli.


text:
Madrid qalasında klimat özgerisin taqırıp etken sammitte jariya bolğan mälimetterge qarağanda 2019 jıl jer klimatın baqılauğa alğannan bergi eñ joğarı temperaturada bolğan. Älemniñ är elindegi klimat özgeristerin baqılauşı wyımdar Jer tarihında 2010-2019 jıldar aralığında ortaşa temperatura jıldam joğarılağan.
Tarihta aua temperaturası 1850 jıldardan bastap baqılauğa alına bastadı. Al, biıl qañtar men qazan ayına deyingi ortaşa temperatura 1850 jılğımen salıstırğanda 1,1 S° joğarı bolğan. Biıl älemniñ köptegen elderinde joğarı temperatura rekordtıq deñgeyge deyin jetti. Aytalıq, şilde ayında Franciyada 46 S° ıstıq bolıp, bwl el tarihındağı rekord retinde tirkeldi. Europanıñ qoñır salqın klimatımen salıstırğanda bwl asa joğarı temperatura sanaladı.
Düniejüzilik Meteorologiya wyımı bwnday joğarı temperaturanı parnik gazdarıñ auanı lastauınan, kölikterden şığatın ziyandı tütinder jäne orman örtterinen bolğanın aytadı. Bwğan qosa bıltır auağa taraytın ziyandı gazdardıñ mölşeri adamzat tarihındağı eñ joğarı şekke jetken. Sonday-aq, atalğan wyım 1993 jıldan bergi jasandı jer serikterinen tüsirilgen suretterdi salıstıra zerttey otırıp, soñğı jıldarı oñtüstik-soltüstik polyustağı mwzdardıñ teñdey erip jatqanın däleldedi.
Klimat özgerisiniñ keri äserleri teñiz jağalay ornalasqan elderde köbirek körindi. Alayda, qwrlıqtıq elderdegi zardabı tolıq anıqtalıp bolğan joq. Adamzat qoğamınıñ jaraqsız şığarındıları tarihattı, aynalıp kelip özin tığırıqqa tireu aldında.


text:
Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev AQŞ qalası N'yu-Yorkke saparlap bardı. Ol BWW Bas assambleyasınıñ 74-şi sessiyasına qatısadı. Bwl turalı prezidenttiñ baspasöz hatşısı Berik Qwrmanğali Facebook jelisindegi paraqşasında jariyaladı.
Mälimetter boyınşa, Qazaqstan prezidenti BWW bas assambleyasınıñ «Kedeylikti joyu, sapalı bilim berudi jäne klimattı saqtau is-qimıldarı men jan-jaqtı täsilderdi ilgeriletu üşin köpjaqtı küş-jigerdi şoğırlandıru» taqırıbımen ötetin jalpı pikirsayısında bayandama jasaydı.
Sapar barısında Q.Toqaev BWW-nıñ Bas hatşısı Antoniu Guterrişpen, birqatar memleket jäne Ükimet basşılarımen, halıqaralıq wyım jetekşilerimen, amerikalıq biznes, transwlttıq kompaniya ökilderimen, AQŞ-tıñ sayasi äri sarapşı top müşelerimen kezdesui josparlanğan. Prezident sözinde: «Biz Amerika Qwrama Ştattarımen tığız äriptestik baylanıs ornattıq jäne sırtqı sayasattağı köptegen mañızdı mäseleler boyınşa birlesip jwmıs istep kelemiz. Bolaşaqta da solay boladı. Qazaqstan soñğı üş onjıldıqtıñ bederinde sätti jüzege asırıp kele jatqan täuelsiz, köpjaqtı jäne sındarlı sırtqı sayasatın meniñ basşılığımmen de jalğastıra beredi», – dedi.
Biıl 114 memleket köşbasşıları men 80-nen astam eldiñ sırtqı ister ministrleri 24-30 qırküyek arasında BWW Bas Assambleyasınıñ 74-şi sammitine qatısıp, jahandıq mäselelerdi talqığa salmaq. Taqırıptar ğalamdıq mäselelerdiñ barlıq spektri qarastırılatın 170-ten astam mäselelerdi qamtidı: aymaqtıq qaqtığıstardan bastap, qazirgi ekonomikalıq, ekologiyalıq jäne gumanitarlıq mäselelerge deyin.
Ayta keteyik, Qwrama Ştattarına resmi saparmen qañtarda bwrınğı prezident Nwrswltan Nazarbaev barğan bolğan. Ol saparında Aq üy basşısı Donal'd Tramppen kezdesu wyımdastırğan. Al Qasım-Jomart Toqaev Qazaqstan prezidenti retinde AQŞ-qa alğaş ret saparmen bardı. Ol bwrın BWW bas hatşısınıñ orınbasarı bolıp istegen.


text:
Küçüm
Küçüm xan (?-1598. tiräse), Seber xanı (1563.-1598.), Şäyban xan näsele warísı Mortaza ulı. 1554. yıldan Seber Xanlığı täxetenä menü öçen Yädegär bäk belän köräşä başlí. 1563.tä anı quğaç täxetkä utıra. 1573.tä Permgä ğäskär belän bara. 1582.-1585. yıllarda atama Yermak basqınnarına qarşı suğışa. Yermak hälâq bulğaç, Qaşlıq şähären qaytarıp ala. (1585.). Xanlıqnı nığıtu häm berläşterü yulında cirle aqsöyäklär qarşılığına oçrí. Säyet xan belän Qaraçı bäk citäkçelegendä Küçüm xanğa qarşı fetnä oyıştırıla. Küçüm xan üz urdasın İrteş buyı dala cirlärendä küçerergä mäcbür bula. Anda yaña xanlıq nigezlärgä omtıla, şuña ireşü öçen 1598. yılğa qädär Urıs voyevodalarına qarşı köräşä. Yermakqa qarşı alıp barğan suğış-bäreleşläre xaqında xalıq telendä küp riwayät-xikäyätlär saqlanıp qalğan.


text:
Çarşenbe künü, noyabr 2-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovğa Rusiye Federatsiyasınıñ Federal havfsızlıq hızmetinde qabaatlı olaraq celp etilmesine dair qarar çıqarılıp berildi. Bunı advokatı Emil Kürbedinov Facebooktaki video muracaatında bildirdi.
«Qararda kelgen ekspertiza neticeleri esasında qabaat qayd etildi. Hatırlatam, taqiqat ATR (telekanal – QA) çıqarğan malümatnı yollağan edi, anda ekstremizm ile bağlı bir şey barmı teşkerildi. Buña ekspertiza, elbet de, müsbet cevap berdi. Bu malümat qabaatlı kişi olaraq celp etilmesine dair qararğa kirsetildi», – dep ayttı advokat.
İşniñ yañı malümatları esasında taqiqatçı daa bir sorğu keçirecek edi, lâkin Ümerov Rusiye Anayasasınıñ 51-nci maddesine esaslanıp vazgeçti, dep qoştı advokat.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
Oktâbr 20-de Umerovğa tanış olmaq içün lingvistik ve psihiatrik-mahkeme ekspertizalarınıñ neticeleri kösterildi.


text:
İşğal etilgen Qırımğa Şimaliy- Qırım kanalından suv yiberile bere.
ykpиHфopM haber etkeni kibi, bunı Herson vilâyeti mudafaa Şurası toplaşuvında vilâyet memuriyet reisi Andrey Putilov bildirdi.
«Bugün Qırımnıñ serbest iqtisadiy statusı bar. Rusiye istese, suvnı satın ala bile. Biz Qırım içün kanalnı açarmız», – dedi Putilov.
Onıñ sözlerine köre, Qırım içün suv dünyada satılğan fiyatlardan teklif etilecek, eñ azı 1 kubometr içün 1 yevro tölemek kerek olacaq.
Bundan evel, Ukraina ekologiya ve tabiy resursları naziri Andrey Mohnik bildirgenine binaen, Ukraina Qırımğa temiz suvnı yetkezip olur, amma, hocalıq işhaneler añlaşmalarnı tizmek kerekler. Bunen beraber, yarımadağa suvnı kestirecek dambanı qurmaq niyetler bar olğanını qayd etti.
Qırımnıñ 85% suv ihtiyaclarını Dneprniñ Şimaliy-Qırım kanalı temin ete edi. Bu suvnı esasen köy hocalıqta işlete ediler. Qırım işğal etilgen soñ, suvnı kestiler.
Avgust 14 künü Ukraina Yuqarı Şurası Qırımda serbest iqtisadiy alannı teşkil etmek qanunnı qabul etti. Oña köre, yarımadada iqtisadiy faaliyetniñ ayırı hususiyetleri bar.


text:
OSCE Kütleviy haber vastaları boyunca vekâletli Dunâ Miyatoviçniñ ofisi Qırımda mühbirler aqları boyunca mahsus missiyanı teşkil etmek içün faaliyetni başlamağa qarar aldı. Böyle qarar Viyana şeerinde keçirilgen Ukraina Mustaqil media zenaat birligi (UMMZB), Ukraina Milliy mühbirler birligi (UMMB) ve Rusiye Mühbirler birliginiñ reberleriniñ körüşüvinde qabul etildi.
UMMZB reisi Yuriy Lukanovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgen malümatına köre, missiyada iştirak etmesi içün Halqara mühbirler federatsiyası ve diger halqara media teşkilâtları davet etilecektir.
Dunâ Miyatoviçniñ sözlerine binaen, missiya Qırımda çoq meselelerni, bu cümleden logistika meselesini çezmek kerek olur. Körüşüv iştirakçileri missiya teşkil etilmesi ceryanında daimiy şekilde mesleat keçirmege añlaştı, dep qayd ettiler Ukraina Mustaqil media zenaat birliginiñ matbuat hızmetinde.
Dunâ Miyatoviç iyül ayında bar olğan meselelerni muzakere etmek içün Kiyevge kelip, UMMZB ve UMMB faallerinen körüşüv keçirmege planlaştıra, dep bildirdiler Ukraina Mustaqil media zenaat birliginde.
Halqara mühbirler federatsiyasınıñ baş kâtibiniñ muavini Jeremi Diarnıñ aytqanında köre, federatsiya «Qırımda mühbir aqlarınen bağlı meselelerni çezmek içün böyle missiyanıñ teşkil etilmesinen pek meraqlana».
UMMZB reisi Yuriy Lukanov Qırım.Aqiqatqa ayttı ki, böyle teşebbüsni o, Avropa mühbirleri federatsiyasınıñ Sarayevoda keçirilgen toplaşuvında eki ukrain mühbirler teşkilâtı, yani UMMZB ve UMMB adından bildirdi.
«Missiyanı teşkil etmek içün işlerniñ başlanması daa ğalebe degildir. Missiya, bu qullanılacaq ya da qullanılmaycaq bir alettir. Biz, Qırım mühbirlerinen beraber, bunıñ muvafaqiyetli olması içün elimizden kelgenini yapmaq kerekmiz», – dedi Yuriy Lukanov.
Bundan da ğayrı, Lukanovnıñ sözlerine köre, missiyanıñ teşkil etilmesine Kiyevge kelgen Qırım mühbirlerini celp etmek kerektir.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yerli mühbirlerge qarşı yapılğan repressiyalar aqqında Bütün dünya Matbuat azatlığı kününe bağışlanıp Helsinkide (Felemenk) keçirilgen UNESCO konferentsiyası çerçivesindeki merasimlerde haber etildi.
2014 senesinden başlap rusiyeli ve Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti mustaqil mühbirlerge basqın ete, mustaqil kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetine mania ola, mühbirlerge qarşı cinaiy işler aça.
Ukraina ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar diamiy şekilde yarımadağa halqara nezaretçilerni kirsetmege rica ete edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye Maarif nazirligi, Qırımda "Artek" bala merkezinde raatlanğan 15 yaşındaki qızçıqnıñ ölüminiñ sebeplerini tahqiq etmek içün mahsus komissiyanı yarattı. Bunı, müessise matbuat hızmetine atıf etip, "İnterfaks" agentligi bildire.
Nazirlikte, "vaqia yerinde tahqiqat organları çalışa", dep bildirdiler. Komissiya işiniñ başqa tafsilâtları şimdilik yoq.
Noyabr 13-ünde ilhaq etilgen Qırımda "Artek" bala lagerinde Dağıstandan kelgen 15 yaşındaki qızçıqnı yuqudan soñ ölü taptılar. Qırım ve Aqyarda Rusiye tahqiqat komitetiniñ ilk bergen malümatına köre, aqşam o yuqlamağa yattı, saba ise ölü tapıldı.
Qızçıqnıñ ölümi sebebinden cinaiy dava açıldı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti, Aqmescit rayonınıñ Yañı Sarabuz (Ukromnoye) köyünde 600 talebelik umumtasil mektepniñ qurulmasını taqdirledi, dep bildire rusiyeli Qırım Qurucılıq ve Mimarlıq Nazirliginiñ matbuat hızmeti.
"Bu obyektniñ leyha vesiqaları, müendis tetqiqatlarnıñ neticelerine, sanitar-epidemologiya, ekologiya, yanğın telükesizligi talaplarına uya", – yaza Qırım Qurucılıq ve Mimarlıq Naziri Mihail Hramovnıñ sözlerinden matbuat hızmet.
Beyanatqa köre, bu leyha kontraktınıñ fiyatı 8 million rubleden çoq (3 million ğrıvnâ - QA).
"Mektep, umumen 9 biñ metr kvadrat ve üç qattan ibaret olacaq. Maqsatlı Federal Programmasınıñ çerçivesinde qurulış işlerini, aqımdaki yılnıñ soñunace başlamağa niyetleneler", - dedi rusiyeli nazir.
Qırımnıñ rusiyeli tasil nazirliginiñ malümatına köre, bu yıl mektepten qararnen 10 biñ adam mezun oldı.
2019 senesinden, Qırım studentleriniñ Rusiye aliy oquv yurtalrına qolaylaştırılğan kirüv qaideleri lâğu etildi. Qırım talebeleri, Rusiye universitetlerine umumiy temeller esasında kirecek.
Ukrainada Qırım mezunları içün qolaylaştırılğan kirüv sisteması çalışmaqta.


text:
Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi advokat Emil Kurbedinovnı Memuriy qanun bozuvları Kodeksiniñ 20.3 maddesi (Natsist timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı) boyunca qabaatlı olaraq tanıdı. Advokatnı 10 künge apis ettiler.
Kurbedinovnı 2012-2013 seneleri devamıda IŞİD, Hizb ut-Tahrir ve Cebhet El-Nusra teşkilâtlarınıñ timsallerini Facebookta derc etkeninde qabaatlaylar.
Rusiyeniñ silâlı hızmetleri yanvar 26, cumaaqşamı künü Bağçasarayda advokat Emil Kurbedinovnı yaqaladı. O zenaatdaşı Edem Semedlâyevnen birlikte qırımtatarı Seyran Saliyevniñ evine kete edi, anda sabadan tintüv ötkerile edi.
Kurbedinovnıñ yaqalanuvı aqqında Qurultaynıñ MSK reisi Zair Smedlâyev öz Facebook saifesinde haber etti. Onıñ bergen malümatına köre, Kurbedinov ve Semedlâyevniñ ofislerinde tintüv keçirildi.
Edem Semedlâev ve Emil Kurbedinovnıñ qullanğan maşnalarını Rusiye yol nezaret hızmetiniñ vekilleri toqtattı, birazdan o yerge FSB hadimleri kelip Kurbedinovnı yaqaladılar.
İşdeşiniñ yaqalanuvı aqqında malümatnı, İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ işinde imayeci olğan, Rusiyeli advokat Nikolay Polozov ta tasdiqladı.
Radio Svoboda muhbiri Anton Naumlükniñ haber etkenine köre, yanvar 26 künü Rusiyeniñ FSB hadimleri Emil Kurbedinovnıñ evini tinttiler.
Facebookta Osman Arifm adlı qullanıcı yazdı ki, Qırımlı advokatnıñ dairesine «urbalarında rutbeleri kösterilmegen, silâlı ve maskalı insanlar» keldi.
Tintüvni ötkergen silâlı insanlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevniñ ofisinden iş tehnikasını alıp çıqtılar, dep yaza Qırımlı faal Anna Bogaçeva.
Advokat Cemil Temişevniñ bergen malümatına köre, Qırımda Kreml nezatindeki mahkemede Emil Kurbedinov içün toqtatuv tedbirlerini qabul etmek içün mahkeme toplaşuvı saat 14:00 (Kyiv saatına köre 13:00 – QA) tain etilgen.
Jurnalist Anton Naumlük Facebookta yaza ki, Emil Kurbedinovnıñ dairesinde ötkerilgen tintüvge mahsus quvet bölügi keldi.
Naumlüknıñ yazqanına köre, Kurbedinovnıñ dairsine advokatnı yiberdiler.
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov, Emil Kubedinovnıñ yaqalanuvı munasebetinen beyanat yayınladı.
«Soñki künlerniñ adiseleri köstere ki, rus akimiyeti yañı taktika sayladı. Endi bir tek siyasiy faaller taqip etilmey de, ilk evelâ olarnıñ qoruyıcılarına darbe urıla», – dedi Polozov. Onıñ fikirine köre, soñki adiseler – yaqın zamanda siyasiy basqılar şiddetleşegine işaret ete.
Öz nevbetinde Qırım Advokatlar palatasında dediler ki, advokat Emil Kurbedinovnıñ yaqalanuvı aqqında haberdarlar. Mında: «er şey qanun çerçivesinde ötkerilgeninde» işandıralar. Qırım.Aqiqatnıñ suallerine bu şekilde Qırım advokatlar Palatasınıñ prezident muavini Yelena Kançi cevap berdi.
«Onıñ imayecisi bar. Başqa bir türlü malümat siz menden alıp olamazsıñız, çünki bu vaziyette Advokatlar Palatası, ayrı işler boyunca berilgen yardım aqqında, bilgi bermey. Kerekli yardımnı ise konkret advokat bere. Bizler içün eñ müimi – o imayesiz qalmağanı. Onıñ advokatı bar, imayesi bar, advokat savatlı biri», – dedi Advokatlar Palatasınıñ prezident muavini Yelena Kançi.
Bu arada Rusiye kütleviy haber vastaları Bağçasarayda «Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ bölügini yoq etmek içün» mahsus operatsiya keçirilgenini haber ete. Bunı RİA Novosti agentligine Kreml nezaretindeki Qırım akimiyetiniñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan vatandaşlar işleriniñ devlet komiteti reisi Zaur Smirnov ayttı.
Emil Kurbedinov «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca bir-qaç mahkümniñ ve jurnalist Nikolay Semenanıñ advokatı ola.
Keçende Aqmescitte FSB hadimleri, İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ işlerinde advokat olğan Nikolay Polozovnı yaqalap, sorğuğa alğan ediler. Polozov bu yaqalamanı qaçıruv olaraq tanıy ve avokatlar toplulığını bu kibi adiselerge seslenmege çağıra.
Qırımda 20 dekabrde advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş açılğan edi. Uquq qorçalayıcılar, rusiye silâlı hızmetleri bu kibi areketlernen Polozovnı «İlmi Umerovnıñ işinden» çetleştirmege istegenini tüşüne.


text:
Ay yıldızlı ve Tarak Tamgalı Kök Bayraq köteremiz
Qırımtatar halqınıñ yüreginde yañı bir yara peyda oldu. Rusya Federasyon ansızın Vatanımızğa kirip yaşağan tınç hayatımıznı bozdu kene düşmanğa tirenmege mecbur etti. 2014 senesi qırımtatar halqı içün kerçekten de stres ve facia ile tolu edi.
23 Şubat 2014 künü eminliknen Noman Çelebicihahan anma ve aynı zamanda Avromaydan vaqialarnı desteklegen miting keçirip endi eki künden (26 Şubat 2014) Ukrayna topraq bütünlügü qorçalamaq içün daha bir büyük mitingge çıqtıq. Erkekler mitingte eken qadınlar televizyonda canlı yayın izlep közyaşlarnı töke ediler meraqtan. Aman aman bitti atlattıq derken ertesi künü “Yeşil adamçıqlar” sinsice Vatanımıznı bastılar,Rus tanklar kirdi şeherlerge. Her kes şokta eken olaylar ilerlemege başladı.Elimizden kelgenini yaptıq: Yollarda eylemler tüzenledik,dünya cemiyetine müracaat ettik.Keşke daha fazlası kelebilseydi.Biz Vatanımız’ğa savaşqa hazırlanmaq içün degil,tınçlıq ve dostluqta yaşamaq içün keldik ki.
Buna baqmadan mart 16 sahte referandum yapılıp 21 Mart künü Rusya Federasyonnuñ Cumhurbaşqanı Vladimir Putin Qırım’nı Rusya’ğa bağlağan fermanını imzaladı.İşte o künü biñlerce qırımtatarnıñ yüregi parçalandı,eski yara sızlap başladı.
Çünkü aynı öyle acı kün bizim atalarımız 1783 senesi ilk Qırım ilhaqında yaşadı.Ve o künü atalarımız közümüz ögünde canlandı. Olar ne his etkenini añladıq. Keçmiş dersmiz bar eken biz aynı hatanı yapıp başladıq. Qorqtuq,küçümüznü zor topladıq,bazı vatandaşlarımız dayanmayıp öz Ana toprağını terk etti. Ama kimisi aksine toparlandı ve daha büyük ğayret ile küreş yolunu devam etti. Ebet şehitlerimiz da oldu, qaçırılğanlar da. Ama umumen alğanda halqımız yüzünü qarartmayıp inadına yaşay ve inkişaf etmege tırışa.
Ötmek parçalanıp, loqma alına ketirilgen soñra yutula. Birlik olğan bir milletni yeñmek mümkün degil. Ay yıldızlı ve Tarak Tamgalı Kök Bayraq köterken Başka bayraq tanımağan aziz milletimiz! İleride güzel kelecegiñ var! Nice zalimler kelip ketti,biz ise barmiz ve bar olacaqmiz!
Şan-şerefler Qırımtatar halkına! Bin yaşasın halkımız!
Dünya Kırım Tatar Derneği


text:
Bunı Ukraina tış işler Nazirligi bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina, Rusiye ve OSCE vekilleri bu plannı yerine ketire bilecek esas basamaqlarnı belgilediler. Tış işler Nazirligi bu adım Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vaziyetni al etmege yardım etecek, dep tüşüne. Körüşüv iştirakçileri bu şekildeki mesleatlar keçirilmesini devam ettirmege añlaştılar.
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov bildirdi ki, Rusiye evel olğanı kibi Rusiye – Avropa Birligi – Ukraina formatında üç taraflı muzakereler keçirilmesini istey. O, Finlândiyada matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunır eken, «Ukrainanıñ belli bir borcları bar – ve olar deñişmey qala – SNG serbest ticaret zonası çerçivesinde».
Bazarertesi künü, iyün 9-da, Ukraina tış işler naziri vazifelerini eda etken Mıhaylo Koval dedi ki, memleketniñ şarqiy regionlarında silâlı zıddiyet toqtatılmasınıñ esnası kete.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturasınıñ protsessual reberligi altında mahkemege 2017 senesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinine üküm çıqarğan Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ Aqmescit rayon mahkemesiniñ qadısına qarşı qabaatlayıcı akt yollanıldı, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
«Yarımadada işğal başlağanından berli halqara gumanitar uquq normalarına köre yalıñız Ukraina milliy qanunları qullanılmaq kerek olğanını bilip, «qadı» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinine qarşı «ATR» ukrain telekanalınıñ canlı yayınında çıqışta bulunıp, Rusiye topraq bütünligini bozmağa çağıruv «qabaatlayıcı aktını» qanunsız bir şekilde baqtı. «Dava» baqılğanda qadı Rusiye ceza ve ceza-protsessual qanunlarını qanunsız bir şekilde qullandı. Aydınlatılğan qabaatlavnı red etken bir sıra delilni, hususan «işbu yayın Rusiye topraq bütünliginiñ bozulmasına yardım etip olamağanını» qayd etken ekspert ve mütehassısnıñ qararını körmemezlikke urdı», – dep aytıla haberde.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ haberinde qabaatlanğannıñ adı ve soyadı aytılmay. Açıq menbalarda olğan malümatqa köre, laf Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa üküm çıqarğan Andrey Kulişov aqqında kete. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturasındaki haberdar menba Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı tasdıqladı.
Külişovnıñ qabaatı isbatlansa, o, Ukraina Ceza kodeksiniñ 438-inci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden 12 yılğa apiske alına bile.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası Rusiye işğal etken Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnı üküm etken qadığa şübheli olğanını bildirgen edi.
2016 senesi FSB tahqiqatçıları ekstremizm maddesi boyunca İlmi Umerovğa qarşı cinaiy dava açtı. Tutuv, tintüv ve cinaiy davanıñ açılması, Meclis reisiniñ muavini, qırımtatar milliy areketiniñ meşur iştirakçisi İlmi Umerovnıñ mecburiy mahkeme-psihiatrik ekspertizasını keçirmek içün psihiatrik hastahanesinde tutuv küçlü bir cemaat ve halqara rezonansına sebep oldı.
Kreml kontrolindeki Aqmescit rayon mahkemesi 2017 senesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti. Oña eki yıl açıq faaliyetnen oğraşmağa ve kütleviy haber vastalarında çıqışta bulunmağa yasaq ettiler. Umerov, oña qarşı açılğan cinaiy davanı siyasiy sebepli dep adlandırdı.
2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, olarnı Türkiyege teslim etkenler, daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge kelgenler.


text:
Yalta arhivinde, "Ukraina devri vesiqalarını qayddan silip, yoq eteceklerini" bildirdiler.
Bu malümat Rusiye nezaretindeki Yalta şeer memuriyetiniñ saytında derc etilgen edi.
Arhiv işleri boyunca idareniñ başlığı Valentina Jerdeyeva añlatqanı kibi, bu yoq etüv, "lâğu etilgen 7 qasaba şurasınıñ ve 2014 senege qadar Alupka şeeriniñ faaliyetine bağlı vaqtınca saqlav içün qaldırılğan vesiqalarğa ait".
Memuriyet başqa tafsilâtnı aydınlatmadı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda dekkomunizatsiya aqqında ukrain qanuniyetiniñ çerçivesinde 70 meskün yerniñ adını deñiştirecek olalar.
Bu aqta oktâbr 2 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Ukraina Milliy hatıra institutınıñ idare reberiniñ muavini Sergey Gromenko bildirdi.
Aytqanına köre, ukrain parlamenti Qırım toponimikasını noyabr 21-den deñiştirecek.
«Noyabr 21-den Yuqarı Rada istegeni kibi deñiştire bilecek. O tarihiy adlarnı deñiştirmek niyetindedir», – dedi o.
Gromenko şunı qayd etti ki, buña Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ Qırım toponimikasınıñ deñiştirilüvi aqqında qararı keder etmez.
«Ukrain tarafından zaruriy vesiqalarnı deñiştirirler… Qırım işğalden azat etilgende, yuridik şahıslarnıñ adreslerinde ufaq-tüfek şeylerni deñiştirmege kerek olacaq», – dedi o ve esasen yarımadadan qırımtatarlarnıñ sürgünliginden evel olğan adlarnıñ qaytarılması aqqında söz ketkenini qoştı.
Tarihçınıñ sözlerine köre, Komsomolskoye, Çapayevka, Oktâbrskoye, Lenino, Pionerskoye, Komsomolskoye, Gvardeyskoye qasabaları, Krasnoperekopsk şeeriniñ adları deñiştirilecek. Bunıñ ile bir yedi meskün yerge yap-yañı adlarnı bermege kerek olur, çünki tarihiy adları yoqtır.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etilgen. Ukraina Yuqarı Şurası bu tarihnı yarımadanıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuvı olaraq belgiley.


text:
«Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsi Asan Çapuh yanvarniñ 7-ne keçer gecesi Aqmescit hastahanelerinden birine yatqızıldı. Bu aqta advokatı Ayder Azamatov Facebookta haber etti.
«Çapuh Asan ağa – «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsi bugün gece yaramadı. Onı ağır alda Aqmescitniñ 6-ncı şeer hastahanesine acele alıp kettiler», – dep yazdı Azamatov.
Advokatnıñ hatırlatqanına köre, 2019 senesi yanvarniñ 9-nda Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde «Veciye Kaşka davasınıñ» oturışuvı olmalı.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Ukraina baş naziri Vladimir Groysman Ukraina ükümetiniñ işğal etilgen Qırımda mahküm etilgen qırımtatar liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ azat etilmesi içün küreşmege azır olğanını qayd etti.
«Ahtem Çiygozğa qarşı müthiş bir üküm çıqarıldı. İmayecilerinen beraber qanunsız alda mahküm etilgen Ukraina vatandaşınıñ azat etilmesi içün küreşecekmiz», – dep yazdı Vladimir Groysman Twitterde sentâbrniñ 11-de.
Kremlge tabi olğan işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygozğa 8 yıl sert rejimli apis cezasını berdi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko sentâbrniñ 11-de işğal etilgen Qırımda ükmü çıqarılğan qırımtatarlarnıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ davasını «Birleşken Milletler tarafından işğalci olaraq tanılğan Rusiye içün daa bir üküm» olaraq adlandırdı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznıñ azat etilmesini talap etecek ola.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Öksüz balanıñ vaqtınca işğal etilgen ya a rfnıñ topraqlarına qanunsız ketirilmesini ögrenseñiz, 050-562-03-13 nomerağa telefon etip Reintegratsiya nazirliginiñ profilli mütehassısı Nataliya Yemetsni bu aqqında mıtlaqa haberdar etiñiz. Em de sıcaq hatqa 1648 - Milliy malümat bürosına telefon ete bilirsiñiz.
Müim ki, areket yapmadan evel qanunsız alınğan bala ve onıñ ketirilmesiniñ sebepleri aqqında mümkün olğan çoq bilgi toplamağa tırışıñız. Tafsilâtlarnı unutmamaq içün oplağanıñız tüm bilgilerni ögrengeniñiz vaqıt yazıñız.
İmkânıñız olsa, aşağıdaki bilgiler toplap haberdar etmek kereksiñiz:
- Ketirilgen balanıñ adı;
- belli olsa, balanıñ doğğanı tarih;
- balanıñ yaşağanı yer;
- balanıñ qanunsız olaraq alınğanı yer ve qanunsız alınmanıñ sebepleri;
- belli olsa, balanıñ şu anda bulunğanı yer;
- Balanıñ statusı: öksüz, evlâtlıqqa alınğan;
- balanıñ qanunsız alınması aqqında haberdar etken kişiniñ bilgileri: adı, şu anda bulunğanı yer, alâqa nomerası, elektron poçtası.
Malümat Reinegratsiya nazirligine berir bermez, balanı evine qaytarma işni başlatmaq içün öksüz balanıñ bilgileri Milliy malümat bürosınıñ maqbul siciline kirsetilir.
Devletniñ, er bir ukrain vatandaşı içün küreşkenini unutmañız!


text:
Törki däwlätlär
Törki däwlät dip Törki xalıqlar xäkim itkän cömhüriätne atílar. Bar Törki däwlätlär turında digändä Törkistan/Türkistan, Turan süzlärene qullanalar.
Bügengä 7 bäysez cömhüriät bar:
Monnan tış öleşçä tanılğan [1] Tönyaq Kipr Törek Cömhüriäte da bar.
Qıtay töbäge dip sanalğan Könçığış Törekstanda da baytaq Törkilär yäşi. Gagauzlar Moldaviädä, Ukrainada häm Romaniädä yäşilär. Qaraqalpaqlar Üzbäkstanda yäşi.
Küp kenä törki cömhüriätlär Rusiä Federatsiäse eçenä kerä häm bäysez däwlätlär bulmıy, alar arasında Tatarstan, Başqortstan, Çuaşstan, Yakutstan, Tıwa, Haqas, Altay, Qırım[2] w.b. Xalıq sanı buyınça törki xalıqlar Rusiädä ikençe urında tora.
Monı da qaraYзrәpTү
PäräwezdäYзrәpTү
ИckәpMәләpYзrәpTү
- ↑ Törkiädän başqa bütän berkem dä tanımağan
- ↑ bäxäsle xalät: Qırım referendumı qanunlığın hän Rusiä eçenä kergänen Awrupa berlege illäre häm AQŞ tanıımıy


text:
Ukrayınada 2022 senesi sentâbrniñ 17-ne qadar Rusiyeniñ silâlı istilâsı neticesinde 1145 bala zarar kördi, dep haber ete Ukrayına Baş prokurorınıñ ofisi.
Bala meselelerinen oğraşqan prokurorlarnıñ resmiy malümatına köre, 389 bala vefat etti ve 756 bala çeşit yaralar aldı.
«Eñ çoq bala Donetsk vilâyetinde – 394, Harkiv vilâyetinde – 218, Kyiv vilâyetinde – 116, Mıkolayıv vilâyetinde – 72, Çerniğiv vilâyetinde – 68, Lugansk vilâyetinde – 61, Herson vilâyetinde – 55, Zaporijjâ vilâyetinde – 46, Dnipropetrovsk vilâyetinde – 26 zarar kördi», – dep aytıla haberde.
Sentâbrniñ 14-nde Hersonda Rusiye açqan ateş neticesinde 8 ve 12 yaşında qızları olğan qoranta elâk oldı, dep qayd etti Ukrayına prokurorları. Bundan ğayrı, sentâbrniñ 5-nde Rusiye ordusı Harkiv vilâyetiniñ İzüm rayonı Nova Ğusarovka köyünde açqan ateşi neticesinde 14 yaşında bir genç can berdi.
«İşğalcilerniñ Harkiv vilâyetindeki İzüm rayonında yapqan cinayetleri qayd etilgende martnıñ 9-nda 5 ve 8 yaşlarında qızları olğan bir aileniñ elâk olğanı belli oldı», – dep aytıla haberde.
Sentâbrniñ 15-nde Rusiyeniñ Donetsk vilâyeti Kramatorsk rayonındaki Stâtogorsk şeerine açqan ateşi neticesinde 17 yaşında bir genç yaralandı, dep bildire Ukrayına Baş prokurorınıñ ofisi. Sentâbrniñ 16-nda Rusiyeniñ Harkivge açqan ateşi neticesinde 5 v 17 yaşında balalar yaralandı, dep qayd ete prokurorlar.
Ukrayına Baş prokurorınıñ ofisi qayd etkenine köre, bu raqamlar tam degil, çünki faal cenk uruşları ketken yerlerde, işğal etilgen ve azat etilgen topraqlarda iş devam ete. Rusiye Federatsiyasınıñ bombardımanları ve ateşi sebebinden 2500 oquv yurtu zarar kördi: 289-ı tamamen viran etildi.
Bir çoq delilge baqmadan, Moskva Ukrayınada vatandaşlarğa ateş açqanını red ete.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar bayrağı
“Qırımtatar halqnıñ milliy bayrağı ve milliy gimni aqqında” Qırımtatar Milliy Qurultaynıñ qararı
1917 senedeki Qurultaynıñ mirasçısı olıp ve qırımtatar devletniñ milliy urf-adetlerini devam eterek
Qurultay qarar ete:
Yuqarı köşede gönder yanında altın tamğalı mavı yapraqnı qırımtatar halqınıñ milliy bayrağı olaraq saymaq. Bayraqnıñ eni boyuna köre - 2:3.
Noman Çelebicihannıñ “Ant etkenmen” eserini qırımtatar halqınıñ gimni olaraq saymaq.
Milliy bayraqnıñ ve gimnniñ qullanılma tertibini azırlanmasını ve iddia etilmesini qırımtatar milliy Meclisine avale etmek.
1991 senesi iyünniñ 30-ı


text:
Bunı işğal etilgen Qırım Federal migratsion hızmetindeki idarede olğan menbalar bildire.
«Prezident saylavları arfesinde ve mayıs 25-de Ukraina pasportınen qıtağa çıqqan yarımada sakinleri Rusiye Federatsiyasınıñ sıñırcıları tarafından Federal migratsion hızmetiniñ ayrı bir bazasına kirsetilecek», – dep bildirdi Vesti neşiriniñ subetdeşi.
Onıñ aytqanına köre, ileride bu malümatlar Rusiye vatandaşlığını qabul etken qırımlılarnıñ malümatlarınen qıyaslanacaq.
«Malümat aynı olsa, bunı eki vatandaşlıqnı gizlemek ıntıluvı olaraq tanımaları mümkün, bundan sebep belli bir uquqiy aqibetler ola bile», – dep qayd etti menba.
Devlet saylayıcılar cedveliniñ belgilev hızmet reberiniñ muavini Aleksandr Stelmah bildirdi ki, 6 biñden ziyade Qırım sakini qıtaiy Ukrainada prezident saylavlarında rey bermek istedi.
Bundan evel Rusiye parlamenti rusiyelilerden eki vatandaşlıq bar olğanını qayd etmege talap etken, buña qulaq asmağanlar ise cinaiy mesülietke çekilecegini tasdiqlağan qanunnı birinci ve ekinci oquvda qabul etti.


text:
Aqmescitniñ Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde yedi birinci sınıf açıldı, amma olardan tek üç sınıfta balalarnı ana tilinde ögretecekler, qalğan sınıflardar – rusça.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine çorlanğan ana-babalar tarif etti.
«Biz, ana-baba olıp, bu sene, misal içün, rus tilli sınıflarnıñ sayısı, qırımtatar sınıflarına köre, daa da çoq olğanından çorlanamız. Eñ külünçlisi şu ki, bu qırımtatar milliy mektebinde ola. Diger, adiy mekteplerde olğanını tüşünmege bile istemeyim», – dedi analardan birisi.
«Özümiz şeerniñ diger tarafında, Pnevmatikada, yaşaymız. Balamız ana tilinde oqusın dep, onı milliy mektepke bermege qarar aldıq. Amma qırımtatar tilli ögretüvi ile yalıñız üç sınıf olacağını ögrenip, şaştıq», – dedi birinci sınıf talebesi Refatnıñ anası Niyara.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sentâbr bir künü Aqmescitniñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde bayram politsiya hadimleriniñ nezareti altında keçti.
«Maarif» qırımtatar tasil hadimleriniñ birligi 2015-2016 oquv yılları arfesinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovğa yarımadada qırımtatar tilinde tasil meseleleriniñ çezilmesinde muayyen qararlarnı almaq teklifi ile muracaat etti.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri ve cemaatçılar, Qırım Rusiye nezareti altına keçkenden soñ, yarımadada devlet tilleriniñ ögrenilmesine ayırılğan saatlerniñ teñ olmağanı aqta bildirgen ediler.
Birinci sınıfqa Qırımda 18 461 bala baracaq, 11-inci sınıfqa – tahminen 11 biñ bala.


text:
Ukraina Mustaqil devletler birligi (SNG) teşkilâtını terk emek imkânlarını ögrene. Bunı Ukraina Tışqı işler naziri Pavlo Klimkin «112 Ukraina» telekanalında «İnsanlar. Hard Talk. LIVE» programması devamında bildirdi.
«Biz (SNG-den – QA) çıqmaq meselesini talil etemiz. Bizim bir sıra añlaşalarımız bar, meselâ, diplomlarnıñ tanılması, pensiyalarnıñ tölenilmesi. Şimdi bizler bu añlaşmalarnı tüzleştire bilegec areketlerni yekünlemektemiz. Men mantıqlı şekilde SNG-den çıqmaqnıñ tarafdarı olam», – qayd etti nazir.
Ukraina Yuqarı Rada Yolbaşçısı Andriy Parubiy uyğunlaşuv toplaşuvı devamında deputatlarğa Rusiye ile vizalı rejimnı kirsetmek meselesini baqmağa teklif etken edi. Rusiyege şahsiy niyetlerinen kelgen «Ukrinform» ukrain agentliginiñ muhbiri Roman Suşenko, Moskva şeerinde yaqalanıp, «casuslıqta» qabaatlanğan soñ Parubiy böyle beyanatnen çıqtı.
Oktâbr 6 künü Yuqarı Rada kün mevzularına kirsetilgen bu sualni, yani Rusiye ile vizalı rejimniñ qullanılması meselesini, öyle de baqmadı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi dekabrniñ 4-nde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Marlen Asanovnıñ nezaret altında tutuv qararına qarşı berilgen itiraz arizasını red etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi Facebookta haber ete.
Asanov 2018 senesi dekabrniñ 9-na qadar apiste qalacaq.
Marlen Asanov mahkeme salonında bulunmasına izin berilmesini rica etti, faqat mahkeme buña qarşı çıqqan qabaat tarafına qoltuttı. Asanov oturışuvda video bağı vastasınen iştirak ete, dep bildire «Qırım birdemligi».
Qabaat advokat Emil Kürbedinovnıñ birinci mahkeme qararını lâğu etmek muracaatına qoltutmadı.
2017 senesiniñ oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini tutıp alğan edi. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zakiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda «Qırım birdemligi»niñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar musulmanı Edem Smailov tutulıp alınğan edi. Olarnıñ işi Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir işinen» birleştirildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Iran Qazaqstannan osı mausımda 3500 tonna biday satıp alğan. Irannıñ Reseyden biday imortınıñ kölemi 4 ese azaydı, dep habarlaydı ParsToday. Alayda Re..
Siz trouble-shooter mamandığı turalı estip pe ediñiz? Bwl älemniñ är bwrışına wşıp barıp, kez kelgen adamdardıñ, kez-kelgen mäselelerin şeşip beretin ..
«Samwrıq-Qazına» jıljımaytın mülik qorı AQ-nıñ basqarma törağası bolıp Jetpisbay Arman Şäripbaywlı tağayındaldı dep habarlaydı «Kazinform», «SAMWRIQ-..
Iran Qazaqstanğa 950 tonna uran koncentratın satıp aluğa wsınıs tastadı dep habarlaydı France Press agenttigi Irannıñ atomdıq energiya qızmetininiñ b..
24 aqpan küni Qazaqstan qor birjasınıñ resmi saytında kündizgi sessiyanıñ qorıtındıları jariyalanğan bolatın. Osı aptadağı narıqtağı teñgeniñ bağamı m..


text:
Bunı esirlikten azat olğandan soñ Kiyevde jurnalistlerge 2-nci rang kapitanı Vyaçeslav Demyanenko bildirdi, dep haber ete «Ukrainskaya Pravda».
«Er bir serdarğa ayırı sualler qoyula edi. Qısımlarda olğan silâlarnıñ teslim oluvı tertibi aqqında sualler bar edi, bazı bir qısımlarğa ise: ne içün Qırımda olğan silâlı quvetler böyle qarşılıqnı köstereler – degen sual berile edi», – dedi Demyanenko.
Esirlik aqqında olğan sualge o, bu al esirlikke degil de «serbestliginiñ sıñırlavı»na oşağanını ayttı.
«Bizni esirlikke alğanlarını aytmaz edim. Bizni kimse horlamay edi. Menimce, Rusiye bizni anda tutıp, nasıldır bir kendi merağını tüşüne edi. Amma buña «esirlik» demez edim. Serbestliginiñ sıñırlanuvına oşağan bir şey», – qayd etti arbiy adamı.
Onı rusiye tarafını almağa kimse zorlamağanını da ayttı. «Adamlarnı kimse sıqmay edi, olarğa serbest saylav imkânı bere ediler», – dedi o.
Onı nasıl etip yolladılar degen sualge o, betleri qapalı olğan insanlar onıñnen laf etmegenlerini ayttı. O künü ise «kirip: azırlanıñız, siz Ukrainağa ketesiñiz – dep ayttılar».
Onı arbiyler ya da FSB hızmetçileri tuta ediler dep sorağanda, o: «Men bellesem, anda episi uquq saqlav organlarınıñ ve mahsus hızmetleriniñ temsilcileri bar edi».
Cumaaqşamı künü oña arbiy qısımından çoq arbiy adamı kelgenini ayttıp keçti. Ve Mudaafa Nazirliginde «yolbaşçılarnen bazı subetlerini» keçirip, olarnen körüşmege planlaştıra.
Çonğarğa onı RF temsilcileri alıp ketken edi. «Soñra yahşı adamlar meni alıp mında ketirdiler», – dep qoştı o.
Demyanenko Mudaafa Nazirligine «ukrain arbiylerini qaytarmaq içün ve RF ukrain arbiylerine tehnika ile qıtağa ketmege imkân berüvi içün zaruriy areketlerini yapmağa» ricada bulundı.


text:
Daa üç Qırım musulmanınen beraber, «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanıp Rostov-na-Donu şeerinde mahküm etilgen Ruslan Zeytullayevni kantserge oturttılar. Bu aqta adliyeci Emil Kurbedinov bildire.
Onıñ malümatına binaen, Zeytullayev bildirdi ki, endi beş kün devamında, «onıñ ar-namusını aşalağan areketlerni yapmağa red etkeni içün, ve İslâm qanunlarını bozmağa red etkeni içün», kantserde otura.
«Soñki mahkeme toplaşuvından soñ, Rostov-na-Donu taqiqat izolâtorına kelgen soñ SİZO memuriyeti Ruslandan, teşkerüv keçirmek içün, bütünley soyunmasını talap ettiler. Ruslan tüp urbasına qadar soyundı, amma bütünley soyunmağa red etti», – dep añlattı Kurbedinov.
Adliyeciniñ qayd etkenine binaen, diniy mefkürege köre, İslâm qanunlarına binaen, diger şahıslar ögünde, bir cınıs olsa da, tolusınen soyunmaq yasaqtır. Bunen beraber, o qayd ete ki, teşkerüvniñ böyle tarzı insannıñ ar-namusını aşalay, ve bu vaziyette delilsiz ola.
«Normal insanğa bunı yapqanlarnı añlamaq qıyındır. Bu iş boyunca dört qabaatlanğan kişi em kameralarda, em de olardan tış nezaret astında buluna. Bunıñ içün, anda kimse bir şey keçirip, saqlap, teslim etip olru, dep aytmaq mümkün degil. Em de böyle şeyler yapması kimseniñ aqlına kelmey, tek balalarğa apaylarından destek mektübini teslim etmek», – dep ayttı Kurbedinov.
Avgust 2-de, salı künü Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanğan Qırım musulmanları – Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayev – işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi. Amma mahkeme ekspertniñ video bağını diñlep olamadı. Qabaatlanğanlarnıñ imayecileriniñ malümatına binaen, işniñ baqılması avgust 3-te saat 11.00-de devam etecek.
Olar 2015 senesi qışta Aqyarda yaqalandı. Mayıs ayında olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin akimiyetniñ teklifini qabul etip, Rusiye ile Ermenistannıñ umumiy arbiy bölükleriniñ tesis etilmesine qol tuttı. Bu aqta ferman noyabr 14 künü Rusiyeniñ resmiy uquqiy malümat portalında yerleştirildi.
Ermenistan parlamenti 2016 senesi iyün 30 künü öz akimiyetiniñ Rusiye ava telükesizligi sistemasına qoşulmaq qararını tasdiqlağan edi.
Ermenistan, Rusiye, Belorusiye, Qazahistan, Qırğızistan ve Tacikistan – Kütleviy telükesizlik aqqında añlaşma teşkilâtınıñ azaları olalar.
Moskva bu teşkilât çerçevesinde arbiy işbirlikni küçlendire. Aynı vaqıtta Ğarbiy devletler ile munasebetler kerginleşe.
Moskva ile Ğarp arasında münasebetler 2014 senesi, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ beterleşken edi.
Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki Rusiye tarafını tutqan cenkâverlerge destek bergeninde qabaatlaylar. Moskva bu qabaatlarnı inkâr ete ve dey ki, Donbassta rus arbiyleri yoq, sadece «göñülliler» bar.


text:
Qırımda faal Oleg Prıhodkonıñ tevqifini sentâbrniñ 15-inece uzattılar, onı Rostiv-na-Donu şeerine etap etecekler. Bunı "Qırım birdemligi"ne advokat Nazim Şeyhmambetov haber etti.
Bildirilgeni kibi, birinci mahkeme oturışı Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy bölge arbiy mahkemesinde aprelniñ 9-ına tayinlendi. Davanı esasını baqmaq içün mahkemege berdiler.
Şimdilik o Aqmescitteki SİZO-1-de tutula.
«BыrлядиT бoдpo, kpиTичeckиx жaлoб и зaMeчaHий Ha здopoBbe и ycлoBия coдepжaHия HeT. ЛekapcTBa пepeдaюT cBoeBpeMeHHo», – pacckaзaл aдBokaT.
"Sıfatı güzel, sağlıq ve şarait şikâyetleri yoq. İlâclarını vaqtında bereler", - dedi advokat.
Prıhodko, oña ve başqa siyasiy mabüslerge qol tutqanlarğa selâm yibere ve minnetdarlığını bildire.
Yanvarniñ 16-sında Prıhodkoğa "patlayıcı madde ya da cihazlarnıñ satın alması, başqalarğa bermesi, satması, tutması, taşıması"nda qabaatladılar.
Bundan ğayrı Prıhodkanı daa bir amelde qabaatladılar - İlbav şeerinde Rusiye baş elçiliginiñ binasınıñ patlatmasınıñ azırlaması.


text:
Qırımda 2020 yılnıñ soñuna qadar ekimler içün naqliyatta imtiyazlı yürüş uzatıldı. Bu qararnı mayıs 27-sinde Qırım parlamentiniñ mebusları qabul etti.
Bundan ğayrı, imtiyazı olğan tiibiy işçilerniñ cedveli keñleştirildi, endi oña Rusiye Federal tibbiy ve biologiya agentliginiñ hadimleri, Rusiye İİN-niñ tibbiy sanitar bölüginiñ işçileri ve geriatrik ve psihonevrologik internatlarnıñ hadimleri kire.
Daa evel imtiyazlı yürüşniñ uzatıluvı aqqında rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov aytqan edi.
Qırımda 355 koronavirus hastası qayd etildi. 26-sı çetelden, 74-ü – qomşu Rusiyeden keldi. 11 koronavirus hastası vefat etti. Aqyarda – 153 hasta, üçü vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Yevgeniy Pronin, ekinci Aqmescit "Huzb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Eskender Süleymanovnı 2020 senesi fevral 5-ine qadar tevqif astında qaldırdı. Oturış qapalı şekilde keçti, ilân etüvge kimseni kirsetmediler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev aytıp berdi.
"İşte, sebepleri deñişmedi: tahqiqatta saqlana bile, şaatlarğa tesir ete bile, delillerni yoq ete bile - SİZOda qaldırmaq. Oturışnı qapalı şekli aqqında ise - mahkemeci, protsess iştirakçilerniñ havsızlığı içün odağa kimseni yibermemek kerek, dep qarar aldı. İlân etüvge de", - dedi advokat.
Semedlâyev, müşterisi özüni bir coruq duya, dep qoştı.
"Elbette ki, bu tahqiqat izolâtorından soñ er kesniñ sağlığı bozula", - dedi Semedlâyev.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Cemaatçılar Ukraina prezidentini «Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyarnıñ vaqtınca işğal etüvi ve Ukraina territoriyasında terriroistlerge qarşı ameliyatınıñ keçirilüvi sebebinden mesken yerlerini terk etmege mecbur olğan şahıslarnıñ uquqiy statusı aqqında» qanun leyhasına imza qoymamağa çağırdılar.
Prezidentke muracaatnı Ukrainanıñ sekiz belli uquq qoruyıcı teşkilâtlarınıñ yolbaşçıları imzaladı.
Uquq qorçalayıcılarnıñ sözlerine köre, Yuqarı Şura bozuluvlar ile qanun leyhasını qabul etti. Qanun leyhası ukrainlilerniñ aqlarını boza.
«Qanun leyhası cemiyet muzakereleri ve mütenasip teşkerüvler olmağan vaqıtta, bir toplaşuv devamında qabul etildi ve onıñ manası boyunca bayağı şübe bar», – denile beyanatta.
Uquq qoruycılar şunı da qayd eteler ki, «mecburiy migrant» tarifi halqara qaidelerge uymay. Bundan da ğayrı, qanunda qayd etilgeni kibi, territoriyanı terk etken vatandaşlar olarnıñ köçip kelgeni mecburiy olğanını isbatlamaq kerek eken.
«Vatandaşlarğa mecburen köçip kelgen statusınıñ berilmesini sadeleştirmek yerine, devlet işbu qanun leyhası ile bu ketişatnı aksine qıyınlaştıra»,– deyler uquq qoruyıcılar.
Qanun leyhasınıñ 2 ve 3 qısımlarında olğan noqtalar diger memlekette qaçaq statusını alalmağan ukrainlilerni Ukrainada köçip kelgen statusını almaq aqqından marum qaldıra bile. Bu ise, öz nevbetinde, işbu vatandaşlarnıñ aqlarını boza bile, deyler muracaatta.
İşbu qanun leyhasını Ukraina Yuqarı Şurası iyün 19 künü qabul etti. Prezident onı daa imazalamadı.


text:
Rusiyede prezident saylâvlarını 2018 senesi mart 11 kününden mart 18 kününe keçirmege azırlanalar, bu künü Rusiyede Qırım işğaliniñ yıllığı qayd etilecek. Aprel 12 künü Rusiye Devlet Duması parlamentniñ aşağı palatasında kerekli üç rey berüvnden birincisinde künniñ deniştirilmesine qol tuttı. Qarar umumen qabul etilecegi beklenile.
Rusiye qanunlarına binaen, prezident saylâvları martnıñ ekinci bazar kününde keçirilmeli, eger de bu – iş kününe rast kelse, rey berüvi bir afta ögüne ötkerile.
Qanun leyhasınıñ muellifleri, Halqara qadınlar künü 8 martta qayd etilgen soñ, mart 11 iş künü olacağını tahmin eteler. Amma rey berüvni bir afta ögüne keçirmek yerine, olar bir aftadan soñ mart 18 künü keçirmege teklif eteler.
Nezaretçiler, 2014 senesi Rusiyede «Qırımnıñ qoşulması» aqqında añlaşma imzalanğan künde saylavlarnıñ keçirilmesi Vladimir Putinniñ namzetine çoqça rey berilmesine sebep olacağını tüşüneler.
1999 senesinden berli preziden ya da baş nazir vazifesinde üküm etken Vladimir Putin, daa bir kere altı yıllıq müddetke prezident vazifesine öz namzetini daa çıqarmadı, amma bunı yapacağı beklenile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin musulmanlarnı Ramazan ayınıñ yekünlengenini belgilegen Oraza bayramınen hayırladı, dep ilân ete Kreml matbuat hızmeti.
Putin hayırlav sözlerinde devlette camiler ve medreselerniñ qurulmasını, bunen beraber, musulman ümmetiniñ milletlerara munasebetlerge qoşqan issesini qayd etti.
«Bugün biz Rusiye musulman ümmetiniñ eksiksiz ayatınıñ şaatları olamız: camiler qurula, Bolğar islâm akademiyası tesis etildi, universitetler ve medreseler teşkil etile, islâm tasili ve musulmanlarnıñ acılıqqa barması zemaneviyleştirile. Mustaqil devletlerniñ işbirligi memleketleriniñ müftiyatları ve ecnebiy dindaşlarnen işbirlik keñleştirile», – dep aytıla beyanatta.
İyül 5-te musulmanlar muqaddes Ramazan ayınıñ yekünlenmesini, Oraza bayramını qayd ete. Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov vatandaşlarnı bayramnen hayırladı ve Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün bütün ğayretler muvafaqiyetli olmasını tiledi. Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Ramazan (Ramadan) ayı bütün musulmanlar içün müim olğan bir aydır. Ramazan bitken soñ musulmanlar Oraza bayramını qayd ete.
Bu kün olar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şenleneler. Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev, ABD maliye nazirligi derc etken «Kreml esabatı» Qırımnıñ azat etilmesine yardım etecek, dep saya. Bu aqta Cemilev Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında söz yürsetti.
«Bizler, Qırımnıñ azat etilüvi Rusiyege büyük zarar berilgen soñ, sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesi maqsadınen onıñ özü Qırımnı terk etmege mecbur qalğanında olur, dep belleymiz. Belki de, Putin şu arada çekilmez, belki de asla çekilmege istemez, amma onıñ etrafındakiler, bu adam öz devletini qayda alıp kete dep tüşünmesi mümkün», – dep saya qırımtatar halqınıñ lideri.
ABD maliye nazirligi yanvarniñ 30-nda Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen sıq munasebette olıp, olarğa nisbeten sanktsiyalar kirsetilmesi mümkün olacaq sımalar kirgen vesiqanu derc etken edi.Matbuatta bu cedvel «Kreml esabatı» adınen bellidir. Oña hususan, Rusiyeniñ 114 memurı ve 96 «oligarhı» kirdi.
Esabatqa Rusiye memuriyetiniñ idaresi, hususan, memuriyet reberi Anton Vayno, onıñ muavini Aleksey Gromov, Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, prezident mesleatçısı Vladislav Surkov kirdiler. Aynı zamanda cedvelge Federatsiya Şurasınıñ spikeri Valentina Matviyenko, Devlet dumasınıñ spikeri Vyaçeslav Volodin, «Rosneftniñ» reisi İgor Seçin,«Gazprom» reberi Aleksey Miller, tış istihbarat hızmetiniñ müdiri Sergey Narışkin ve FSB müdiri Aleksandr Bortnikov kirdi.
Yanvarniñ 29-nda Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Moskva azırlanması beklenilgen «Kreml esabatı»nı ABDniñ, martnıñ 18-nde keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylâvlarına tesir etmekniñ bir teşebbüsi dep tanığan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.