text:
Avgust 1-den «Krımtrolleybus» Qırım cumhuriyet istisal şirketi Aqmescit boyunca yol parasını 5 rubleden 4 ruble 25 kapikke eksiltti. Sebep – ufaq para qıtlığı.
Yañı fiyatlar aqqında malümat talonlarnıñ satuv kiosklarında asılı.
«Sayğılı yolcular» 2014 senesi avgust 1-den şeer elektronaqliyatta yol parası 4 ruble 25 kapik tura. Şeer civarı yürüş yolunda – 6 ruble 70 kapik. 1, 5, 10, 50 kapiklerniñ qıtlığı sebebinden 4 biletni 17 rubleden almağa mümkün olur. Qolaysızlıqlar içün afu soraymız»,– dep bildire ilânnı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı.
Şirkette añlatqanları kibi, işbu qarar Qırımda ufaq para olmağanından alındı.
«Qırımda ufaq para yoq, Aydavcılarda da qaytımnı bermek çün ufaq para yoqtır, eger de biz qoşma olaraq konduktorlarnı qabul etecek olsaq, aylıqlarnıñ tölenüvine masraflar artacaq. Şirket ziyan körecek. Şunıñ içün aydavcılar birden qaytımnı bersin dep, böyle qarar alındı», – dep bildireler «Krımtrolleybus»ta.
Yañı fiyatlarnıñ olacaq müddeti belgisiz.


c: text/html

text:
Keçken raatlıq künleri Yalta sailinde çalğıcılar Ukraina gimnini çaldılar. Bunı köstergen video internette peyda oldı.
«Ukraina gimni. Qırım. Yalta» serlevalı videoğa köre, fenerler yarığında erkek ukrain gimnini çala, balalar meraq ile diñleyler, soñunda el çırpalar. Videonı endi 11,5 biñ insan baqtı.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keçken bazar künü Qarasuvbazar (Belogorsk) rayonında "Tavrida" trassasında yol qazası oldı. "Kamaz" aydavcısı idareni baş etip olamayıp, avdarıldı, bir adam yaralandı.
Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım FVN-niñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Qurtarıcılar kelgende, qazağa oğrağan adam endi acele yardım maşnasında olğanını bildi. Fevqulâde müessiseniñ hadimleri, qaza yerini sarıp aldı ve yanğın telükesizligini temin etti", - denile beyanatta.
Daa evel Kezlev - Mirnıy maşna yolunda Qırımnıñ Saq rayonında yengil maşna yoldan kenara ketip, avdarıldı, aydavcı elâk oldı.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti "Tavrida" trassasında yük maşnalarnıñ yürmesini yasaqlağanına baqmadan, olar bu yolnıñ kimer qısımlarında yürmege devam ete.


text:
Lilâ Aliyeva – Qırımda qaçırılğan Dünya Qırımtatar Kongresiniñ icra komitet azası Ervin İbragimovnıñ anası mektüp yazıp, Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa muracaat etti.
Öz mektübinde Aliyeva Poroşenkonı daa çoq ğayret ile onıñ oğlı Ervin İbragimovnı ve diger ğayıp olğan qırımtatarlarnı qıdırmağa ve azat etmege rica ete.
Mektüpniñ fotoresimlerini Facebook saifesinde «Crimea-SOS» cemaat teşebbüs taqımınıñ reisi Tamila Taşeva yerleştirdi.
«Sayğılı Devlet Yolbaşısı! Büyük telâş duyğusı ile Sizge oğlumnıñ ve diger qaçırılğanlarnıñ taqdiri içün muracaatta bulunam, ve olarnıñ tapılması ve azat etilmesi içün daa çoq ğayret berilecegine ümüt etem. Biz, qaçırılğan qırımtatarlarnıñ ana-babaları, eminmiz ki, olarnıñ qabaatı – Ukrainanı ateşin sevgenleri ve kerçek vatanperverler olğanından ibaret. Sayğılı Petro Oleksiyovıç! Ümüt etem, Siz kederden cansız qalğan ananıñ, invalidniñ, er saba uyanıp candan sevgen elâdını körmege ve qucaqlamağa ümüt etken qadınnıñ muracaatına lâqayd qalmazsıñız», – dep yaza Lilâ Aliyeva Poroşenkoğa yollağan mektübinde.
Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında 2016 senesi mayıs 24-te haber peyda oldı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başlağanını bildirgen edi. Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırımnıñ Rusiyege qoşulğanından soñ yarımadada onbeşke yaqın insan ğayıp olğanı aqqında beyan etti. Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ğayıp olğan 20 vetandaşı aqqında haber etken edi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ savcılığı elde etilgen malümat boyunca 30 iş alıp barılmaqta.
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya qayd ete ki, yarımadada 357 insannıñ bulunma yeri belgilenmegen, olardan 188 kişi belgisiz ğayıp oldı ve 169 adamnıñ soy-soplarınen bağı üzüldi. Qayd etilgen raqamdan 26 insan – qırımtatardır.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
It looks like you're new here. If you want to get involved, click one of these buttons!
avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar avatar
I was just playing...
somebody needs a nap!
TeSsTt AaGaIiN
__________________________
Talion's Blog  - ramblings of a personal nature.


text:
Qırım ve Donbasstan mecburen köçip kelgenlerni Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ memurları ile körüşüvge davet eteler. Mında memurlarğa bütün rastketirgen problemalar boyunca sual bermege mümkün olacaqtır.
Bunı KrımSOS göñülli cemaat teşkilâtı bildire.
«Uquq çıqarıcı alanında şahsiy ihtiyaclarnıñ teminlevinde öz aqlarını qullanuv usulları añlatılacaq. Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ mütehassısları maruzaları ile çıqışta bulunacaq», – deyler teşkilâtta.
Körüşüv aprel 2 künü saat 19:00 Bastionnaya soqağı, 11-inci ev adresi boyunca yerleşken Kiyev şeer veteranlar evinde keçirilecek.
Tedbirge qoşulmağa istegenler anketanı toldurmaq, ya da +38(095)031-53-97 telefon nomerası boyunca qayd etilmek kerektirler.
Ukraina fevqulâde vaziyetler boyunca Devlet hızmetiniñ malümatına köre, mart 30 kününe vaqtınca işğal etilgen territoriyalardan ve ATO zonası civarındaki rayonlardan Ukrainanıñ diger regionlarına 810 biñ 45 insan köçti eken, olardan 789 biñ 656 insan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden, Qırım ve Aqyardan – 20 biñ 389 insan.


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri işğal etilgen territoriyağa ukrain malınıñ kirsetilmesine imkân bermemek içün Qırım ile memuriy sıñırnıñ qamaçavını azırlay.
«Sentâbrniñ 20-nci künleri Qırım ile memuriy sıñırda olacaqmız», – dedi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında.
O, aktsiyanıñ başlanuv tarihı kelecek afta ilân etilecegini bildirdi.
Öz nevbetinde, qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev matbuat konferentsiyasında aytqanı kibi, «ukrain malınıñ 80% Keriç boğazından Rusiyege yollanıla, çünki anda fiyatlar daa da paalı. İşğal etilgen territoriyalarda semetdeşlerimizni qıynağan aydutlarnı aşatmağa mümkün degil».
Bunıñ ile o şunu dey ki, bu areketler ukrain akimiyetiniñ siyasetine qarşı olmamalı.
Cemilevniñ aytqanı kibi, salı künü prezident Petro Poroşenko ile körüşüv olmalı, mında Qırım ile memuriy sıñırda aktsiya keçirilmesi muzakere etilecek.


text:
Tahqiqat altında bulunğan Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Seytumer Seytumerov iyünniñ 25-nde tahqiqat izolâtorından Aqmescitniñ psihiatrik hastahanesine ketirildi. Ekinci kününde oña Rusiye Anayasasınıñ deñişmelerine rey bermege teklif etildi. Bu aqta tibbiy müessisege barğan advokat Edem Semedlâyev «Qırım birdemligi» birleşmesine bildirdi.
«İyünniñ 25-nde mecburiy psihiatrik ekspertizadan keçmesi içün onı psihiatrik hastahanege avuştırğanlar. Ertesi künü ekimler laf etip başladı, ekinci künü, cuma künü, ise Anayasa deñişmelerinen bağlı fikrini bildirsin dep, oña kâğıt ketirildi», – dep tarif etti imayeci.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Seytumer Seytumerov rey bermege istemedi, hastahane hadimleri buña razı olmayıp, ariza yazmasını talap ettiler.
«O, siyasiy mabüs, qırımtatarı ve Ukraina vatandaşı olğanını yazdı. Bir rey berüvde, hususan Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasasına deñişmelerniñ kirsetilüvine rey bermege istemegenini bildirdi. Psihiatrik hastahaneniñ hadimleri buña pek açuvlandı. Olar bu arizanı siyasiy mabüs, qırımtatarı olğanını qayd etmeyip tekrar yazmasını ayttılar, amma o, apiske alınğanından berli yazğan bütün arizalarında bunı qayd etkenini ve qayd etecegini bildirip razı olmadı», – dep bildirdi advokat.
Hastahane reberligi bunı açıq sürette izaatlamadı.
İyünniñ 25-nde Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvlerine rey berüv başlandı. O, iyülniñ 1-ne qadar devam etecek. Tüzetüvlerden biri prezident yıllarını «sıfırlap», Rusiye prezidenti Vladimir Putinge daa eki saylavda namzetini köstermege ve 2036 senesine qadar akimiyette qalmağa imkân berecektir.
Qırımda insanlarnı çeşit yollarnen rey bermege çağıralar. Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti köy sakinleri Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvlerine rey bersin dep bara. İlânlar Qırım köylerinde asılğan.
Aprel ayında berilgen malümatqa köre, Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Osman Seytumerov, Seytumer Seytumerov ve Rustem Seitmemetovğa hastahanede psihiatrik ekspertiza yapılacaq.
Martnıñ 11-nde saba Rusiye quvetçileri Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında dört qırımtatarını tuttı. FSB, tutulğan şahıslarnı qomşu Rusiyede terror teşkilâtı olaraq tanılğan «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninden şübheli dep saya. «Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi bu davada qabaatlanğanlarnı siyasiy mabüs olaraq tanıy.
Ukraina Tış işler nazirligi, FSBniñ Qırımda bu yapqanlarına qarşı narazılıq bildirdi. Müessise spikeri Yekaterina Zelenkonıñ qayd etkenine köre, Rusiye «dünya toplulığınıñ qırımtatarlarğa qarşı basqı toqtatmaq çağıruvlarını… bütün halqara, ükümetlerara institutlarnıñ qararlarını körmemezlikke ura». Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası martnıñ 11-nde qırımtatarlarnıñ tutulmasınen bağlı cinaiy dava açtı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Keçken afta içinde Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Rosselhoznadzorı (Veterinariya ve fitoveterinariya nezareti boyunca federal hizmet) inspektorları, qıta Ukrainadan ilhaq etilgen Qırımğa 212 kilogramm erzaq ve doquz ayvannı yibermediler. Bunı muessiseniñ matbuat hizmeti bildire.
"Mahsulat, "Armânsk", "Canköy" ve "Perekop" kiriş-çıqış noqtalarında adamlarnıñ el ve maşna bagajlarında tapılğan edi", - denile beyanatta.
Muessisede, mahsulat ve ayvanlarnıñ Ukrainanıñ qıtadaki territoriyasına qaytarğanlarını ilâve ettiler.
Qomşu Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımda, Qırım ilhaqı ve Ukrainanıñ şarqındaki tecavuzı içün daa evel Moskvağa qarşı sanktsiyalarnı qabul etken devletlerge qarşı erzaq ve köy iqtisadiyatı mahsulatınıñ ithalâtına sıñırlav tedbirleri tatbiq etildi.


text:
Qırım ve Aqyar mektep mezunları Rusiye Federatsiyası aliy oquv yurtlarına kirmek içün umumiy konkursta iştirak etecek.
Bu sene kiriş kampaniyasınıñ esas deñişmelerinden biri cumhuriyet ve Aqyar talebeleri içün kvotalarnıñ lâğu etilmesi oldı, dep bildirile Sankt-Peterburg devlet universitetiniñ matbuat hızmetinde.
Amma qayd etile ki, Qırım abituriyentleriniñ tek Yekâne devlet imtianını bermek degil de, aliy oquv yurtlarında kiriş imtianlarından keçmek de imkânı olur.
Ekinci müim yañılıq, aliy oquv yurtları mektep talebeleri arasında keçirilgen olimpiada ğaliplerine bergen imtiyazlar aqqında malümatnı ilân etüv müddetlerinen bağlı. Evel bu tek oquv yılı soñunda belli olğan edi, endi ise, aliy oquv yurtları malümatnı oktâbr ayında bildirecek.
Aqıl yarışlarında yüksek seviye köstergen mektep talebeleri aliy oquv yurtuna kiriş imtianını bermeyip, kire bile. Böyle imkân Yekâne devlet imtianında eñ azdan 75 baa alğan mektep talebelerine berile.


text:
Bugün, aprel 26-da «Eurovision-2016» yarışınıñ ğalibi Jamala Seit-Bekir Suleymanovğa aqayğa çıqtı.
Nikâh merasimi Kiyev merkezindeki islâm medeniy merkezinde keçirildi. Bu yerge kelin-kiyevniñ soy-sopları keldi.
Jamala ve Seit-Bekirniñ arasındaki munasebetler aqqında 2016 senesi sentâbr ayında belli oldı, o vaqıt Susanna Camaladinova qısqa film Manhetten festivaline güzel yigitnen beraber keldi. Olar, Kiyevde keçirilgen qırımtatar merasimleriniñ birinde tanış oldı ve endi eki yıldan berli körüşeler. Yırcınıñ evel aytqanına köre, hususan Seit-Bekir onı «Eurovision» yarışında iştirak etmege çağırdı. «Sen ğalebe qazanırsıñ, çünki buña lâyıqsıñ», – dep paylaştı Jamala.
Seit-Bekir Suleymanov qırımtatar milliy areketi faali Sinaver Kadırovnıñ oğlu ola. O, Aqmescitte doğdı, Şevçenko adına Kiyev milliy universitetinde tibbiy radiofizika bölügini ve Kiyev iqtisadiyat mektebini bitirdi. Bunen beraber, o, cemaat erbabı ola.
Bundan evel Jamala añlattı ki, olarnıñ Seit-Bekir Suleymanov ile toyu Kiyevde yapılacaq, amma böyle merasim içün eñ güzel yer Qırım olur edi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Aqmescit ocalarına 2018 senesi aylıq maaşlarını köterecekleri aqqında vade berdiler. Paralar, Rusiye prezidentiniñ emirine binayen, şeer bücetinden ayırılacaq.
Bu haberni, maliye departamentiniñ başlığı Viktoriya Nadolinskaya bildirdi.
Onıñ aytqanlarına köre, Putin mayısta çıqarğan emirlerine binayeyn, Qırım ocalarına aylıqlar köterilmek kerek. Bu niyetnen, şeer bücetinden 25,3 million ruble ayırılacaq.
Qayd etmek kerek ki, 2017 senesiniñ bücetinde, ocalarğa qoşma yardım etmek içün de paralar ayırıldı. Celp etmek niyetinen, birinci üç yılını Aqmescitte çalışqan, genç mütehassıslarğa, şeer bücetinden er ay maaşlarına qoşma olaraq, daa 5 biñ töliler.
Qırım ocalarınıñ aylıqları, qararnen 25 biñ ruble. Bu seviyege daa, tek qoşma dersler alıp barğan ocalarınıñ aylıqları yetmey.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
İşğal altındaki Qırımda Aqmescitni suvnen temin etmek içün iyünniñ 29-nda İvanovskoye suv inşaatından suv alıp başladılar. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov canlı yayında bildirdi.
«Aqmescitni tatlı suvnen temin etmek içün İvanovskoye suv inşaatından daa bir qolnı açamız. Aqmescit qoşma olaraq daa 25 biñ kub suv alacaq. Suv Partizanskoye suv anbarında toplanacaq ve vaziyet eyileşecek», – dedi Aksenov.
«Voda Krıma» müessisesiniñ reberi Vladimir Bajenovnıñ bildirgenine köre, artezian suvları alına. Aksenov, «bunıñ iç bir ekologik telükesi yoq», dep işandırdı.
Qırımnıñ Rusiye mesken kommunal hocalığı naziri Dmitriy Çernâyevniñ bildirgenine köre, Aqmescitke daa bir suv borusı qoyula.
Bundan evel Aqmescit sakinlerini temin etken suv borusına artezian quyularından suv alıp başladılar. Yerli akimiyetniñ malümatına köre, bu «Partizan suv anbarından suv aluvını eksiltmege» yardım ete.
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ reisi Yuriy Gotsanük bildirgenine köre, yarımada esas Ukrainadan Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden Dnipro suvınıñ berilüvine muhtac degil.
İyünniñ 11-nde Kiyvdeki matbuat konferentsiyasında Ukraina baş naziri Denıs Şmığal, Qırımğa Dnipro suvınıñ berilüvi Ukraina kün tertibinde yoq, dep bildirdi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Rusiyeli sıñırcılar Ermenibazarda Ekinci cian cenki devrine ait cephane tapqanlarını iddia etmekteler. Bu aqta «Krıminform»ğa dayanaraq, Rusiye FSBsi Qırım sıñır idaresiniñ matbuat hızmeti haber etmekte.
«Şeerniñ şimaliy-ğarbiy tarafında yerleşken yazlıq evler bölgesinde ötkerilgen tedbirler neticesinde yerge kömülgen ve içinde 162 dane patron bulunğan tselofan paket tapıldı», – denilmekte haberde.
Sıñırcılar qayd etkenine köre, ihtimal patronlar TT pıştavından ve Şpagin pıştav-Rusiye sıpulemötından (PPŞ) ateş açmaq içün qullanılğandır.
Patronlar ekspertizağa yollanılğan. Küç idaresiniñ hadimleri bunıñ kimge ait olğanını araştırmaqtalar.
Rusiyeli sıñırcılar bu haberni şimdilik öz saytında derc etmemekteler.
Daa evel Rusiye MÇSniñ Qırım idaresi 2017 senesi qurtarıcılar Ekinci cian cenki devrine ait 94 dane nesneni zararsız bir alğa ketirgenleri aqqında haber etmekte.


text:
Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında fevral ayında Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ «bölügini» qurğanında qabaatlanıp apiske alınğan Rustem Emirüseinovnıñ babası Reşat Emirüseinov Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ areketlerine qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı. Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Eki ay evelsi, fevralniñ 14-nde, oğlum Rustem Emirüseinov tevqif etildi. Onı alıp terrorizmde qabaatlağanlarınen razı olmağanımnı bildirmek içün bugün bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqmağa qarar aldım. Oğlumdan ğururlanam, dep aytmağa isteyim, lâyıq bir insannı terbiyeledim, ne onıñ, ne musulmanlarnıñ, ne de menim qırımtatar halqımnıñ terrorizmnen iç bir alâqası yoq», – dedi o.
Narazılıq aktsiyası başlağanından 20 daqqa keçkeninen Emirüseinovnıñ yanına politsiya patruli keldi.
«Qasabamızdaki politsiya hadimleri. Eki kişi ediler, pek nezaketli oldılar. Bu mesele başqa yollarnen çezile bile dep, narazılıq aktsiyasına ne içün çıqqanımnı soradımlar. Dedim ki, bizim vaziyetimizde bu meseleni al etmek zor, şu sebepten yazuvlı şiar alıp çıqtım. Birazdan adiy urbada insannı ketirip, maña malümat bermege teklif ettiler – men razı olmadım. Soñra oğluñıznı azat etmege yardım etermiz dep, uquqiy hızmet teklif etkenler, men ise buña ihtiyacım yoq, oğlumnıñ advokatı bar dedim», – dep qoştı tevqif etilgenniñ babası.
Fevralniñ 14-nde Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emirüseinov alındı.
Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti Rusiye jurnalisti Dmitriy Kiselövğa nisbeten terrorizmniñ maliye destegi maddesi boyunca cinaiy işni aça. Bunı Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi Valentın Nalıvayçenko bildirdi, dep haber ete UNİAN.
«Ukrainada terrorizmniñ teşkilâtçıları bugün tek qabaatlı olmay, olarğa nisbeten, şu cümleden bu haber agentliginiñ yolbaşçısına da nisbeten terrorizmniñ maliye destegi maddesi boyunca cinaiy taqiqat başlana», – dedi Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi.
Nalıvayçenko şunı da bildirdi ki ,Ukraina havfsızlıq hızmetini Rusiye Federatsiyasınıñ FSB Sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Vladimir Kulişovğa da nisbeten taqiqatnı başladı.
Rusiye Sıñır hızmetiniñ yolbaşçısını Ukraina şarqında terroristlerge maliye yardım köstergeninde qabaatlaylar.


text:
Şçekunnıñ aytqanı kibi, Ukrainanıñ içtimaiy siyaset nazirliginiñ bergen malümatına köre, Qırımdan tahminen 13 biñ insan köçip keldi: tahminen 8 biñ qırımlı ve daa 5 biñ yarımadadan avuştırılğan arbiy hızmetçileriniñ qorantaları.
«Malümatlarımız daa deñişe, çünki Qırımdan kelgenleriniñ çoqusı daa qayd olunmadı, sayımız – tahminen 18 biñ insan», – dedi Şçekun.
O şunı da qayd etti ki, o, Kiyevde bulunıp, diger aktivistler yardımı ile qıtaiy Ukrainağa köçip kelmege mecbur olğan qırımlılarnıñ malümat bazasınıñ peyda oluvı boyunca işlerni alıp bara.
«Şimdi Ukrainanıñ çeşit regionlarına barğan qırımlılar aqqında malümatnı cıyamız. Qırım qaçaqları temsilcileriniñ şurasını teşkil etmek içün ve mayıs 23 künü Kiyevde qırımlılarnıñ ilk bütünukrain toplaşuvını keçirmek içün toplaymız. Qırımdan qırımlılarnıñ kelmesini de bekleymiz», – dep haber ete aktivist.
Onnı aytqanına köre, iş tek köçip kelgenlerge qol tutmaq içün degil de, yarımadada qalğan Ukraina tarafdarlarına destek köstermek içün de alıp barıla.
«Biz mında bir beş iş gruppanı, bir qaç leyhanı azırlamağa planlaştıramız. Ukraina akimiyet organlarına taqdim etilecek toplaşuv rezolütsiyanı da azırlaymız. Şu cümleden Yuqarı Şurasınıñ deputatlarına da taqdim etilecektir. Em de tek sözlerde olmasın, mütenasip maliye yardımnıñ olması da zarurdır», – dedi Şçekun.
O şunı da aytıp keçti, ki «Ukrainskiy dom» teşkilâtı işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ teminni de nezaret ete eken.
Andrey Şçekun Qırım «referendumınıñ» arfesinde 9 kün devamında esirde bulunğanlarındandır. Bütün vaqıt devamında onı ve diger esirlerni zorlay ediler.


text:
Sadece Qırımtatarlarnıñ Añlayacağı Malumatlar
Qırımtatar milli gimni ‘Ant etkenmen’ : Sözler ve muzıkasını mühellifi milli qahramanımız,liderimiz ve 1918 senesi ruslar tarafindan vahşice öldürülgen Noman Çelebicihan
”Bu yerde milli marşımızdan bir parça ketiremiz.
Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,
Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.
Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultaylı han olsam,
Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege…”
Qırımtatar tamğası – Taraq tamğa : Qırımtatarlarnıñ kök tüsteki bayrağında altın renk ile bezetilgen tamğa – taraq aks olunğan
Qaytarma : Qırımtatar milli oyunu.Qırımtatarlarnıñ göñlünü,kimligini köstergen oyundur.
Qalpaq : Qırımtatar erkeklerine ait ananeviy baş kiyimi.Misafir ziyareti,bayramlar vaqıtında kiyilgen şey.
Ey, Güzel Qırım! Yırı : Vatan Qırım’ğa hasretimizni añlatqan ,diñlegenimiz zaman yüreklerimizni yaqqan , Qırımtatarlarnıñ destanlaşqan yırı.
Tım-Tım Oyunu : Nazik,totay ve büyük ustalıq istegen qırımtatar oyunudur. Bu oyunğa ayrı güzellik ve ahenk bergen-kemane sesidir
Tepreç – Tepreş : Hıdırlezden soñra yapılğan bir qırımtatar halq bayramıdır. Bir-birlerine yaqın köylerniñ halqları bir arada toplaşıp eglenirler. Tepreç künü qalaqay tığırtıp başlar. Tığırtılğan qalaqaynıñ üst beti kökke baqar ise o sene bereketini aruv olacağı tüşünilir. Tepreç künü türlü eglenceler yapılır. Bular, küreşler, yırlar, güzel hamır aş yarışmaları, çıñlar ve çeşit eglencelerdir.
Amet Aqay : Keskin zeka ve hazırcevaplığı ile keyfimizni kötergen qırımtatar latifelerniñ qahramanı.
Köbete,yantıq(cantıq) ve çiğbörek :Qırımtatar sofrasınıñ olmazsa olmazı.Ailelerni toplanğan,tadınen hayrette qaldırğan ve ancaq qırımtatarlar kerçekten yapabilgen et ve hamurdan pişirilgen köbete,yantıq ve çiğbörek.
Sürgünlük– Qatil Stalin emiri ile öz toprağından zornen ayırıldık, 19 Mayıs 1944 senesi Qırım’nıñ asıl ve tamır halqına yapılğan eñ qara künü.Erkeklerimiz cebhede Sovet Birligi içün savaşır eken halqımız sinsice öz ana toprağından zornen ayırıldı.Bu facia neticesinde milletimizniñ 50% yolarda,yoqsulluqta,açlıqta ğayıp ettik
”1944te 18 Mayısnıñ sabahı
ebedî söndü ah halqımnıñ sobası
Facia üstüne facia,zorbalıq.
Eñ ağır,eñ acı hışımğa oğradıq.
Aytıñız üykenler yaş nesil diñlesin
Açıñız tarihnıñ o qara perdesin
Sözüñden,ana yer,o dağlar iñlesin
İnsanlar başına sürgünlük kelmesin..!”
Fotoğraf : Edem Kişveev
Kırım’ın Sesi Gazetesi


text:
Qırım meselesi BMT-niñ deñişmelerge ihtiyacı olğanını açıq şekilde köstere, dep bildirdi Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba. Bunı o «Ukrinform» neşriniñ saytındaki blogunda yazdı.
«O (BMT) halqara turğunlığını ve nizamını desteklemek içün tesirli, printsipial, semereli bir teşkilât olmalıdır. BMT-niñ vazifesi halqara uquqnı yoq etmek ve imperiya ambitsiyalarnı ombrge keçirmek içbn arbiy küç qullanmaq ıntıluvlarğa qarşı turmaqtır. Yarım asır evelsi Rusiye şairi Stanislav Kunâyev dedi: "Eyillik yumrıqlı olmalı". Prezident Zelenskıy tam bunı yapmağa çağırdı: BMT uyanıp "yumruqlı eyillik" olmalı», – Zelenskıynıñ BMT BA çıqışını tefsir etip dedi Kuleba.
Nazir, yañı telükeler yalıñız aza devletlerden degil, teşkilâtlarnıñ özünden de iç islâatlarnı talap ete, dep qayd etti.
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba işğal etilgen Qırım meselesi sırf Ukrainanıñ degil, global meseledir, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy New Yorktaki BM Baş Assambleyasınıñ 76-ncı sessiyasında çıqışta bulunıp, işğal etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında tarif etti.
Zelenskıy BM Baş kâtibi Antonio Guterres ile körüшип, Qırımda, Donbasta ve Rusiyede tevqif etilgen 450 ukrainniñ azat etilmesinde yardım etmesini istep cedvel berdi.
BM Baş Assambleyası Donbas ve Qırım meseleleri çezilecek meydançıqlardan biri ola, dep tüşüne Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Volodımır Zelenskıynıñ BM Baş Assambleyasınıñ sessiyasında iştirak etmek içün ABDge kerçekleştirecek ziyareti vaqtında «bütün muzakerelerde Qırım qırmızı yip» olacaq, dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası yetmiş altıncı sessiyasını sentâbrniñ 14-nde açtı. BM Baş Assambleyasınıñ umumiy munaqaşaları sentâbrniñ 21-nden sentâbrniñ 27-ne qadar keçirilecek.


text:
Aqyarda Hersones burnu yanında qurtarıcılar, Ekinci cian cenkinden qalğan avia bombasını patlattı.
Aqyar boyunca Rusiye FVN-niñ idaresi bildirgeni kibi, bombanıñ uzunlığı 1 metr edi, çekisi ise - 60 kilogramm.
"Arbiy yedek 3 metr terenliginde ve Hersonen burnunıñ yalısından 30 metr uzaqlığında buluna edi", - dep bildirdiler müessisede.
Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, bombanıñ tapılğan yerinde patlatuvı yanında olğan obyektlerge zarar ketire bilecek edi, onıñ içün onı uzaqça alıp ketip, anda yoq ettiler.
Tapılğan bombanı Qızıl ordu qullanığanı bildirile.


text:
Qırım boyunca aprel 3-4 künleri furtuna havfı ilân etilgen.
Bunı Gidrometeorologiya boyunca Qırım idaresi bildire.
Tahminlerge köre, aprel 3-de kündüz ve aprel 4 künü Qırımda cenübiy-ğarbiy yelniñ 20-25 m/s artması mümkün.
Aqmescitte gece yağanaqlar olmaycaq, kündüz yağmurnıñ yağması beklenile, bazı yerlerde - tuman. Ava arareti gece sıfırdan yuqarı 1-3 derece, kündüz - 6-8 derece etrafında olacaqtır.
Cumaertesi künü, aprel 4-de, gece yağmurnıñ qarğa keçmesi beklenile. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 0-2, kündüz 6-8 olacaqtır.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov dekabr 13 künü Kyivde, eliçiler ve çeşit halqara teşkilât vekilleri ile ötkerilgen körüşüv devamında, öz müşterisiniñ muracaatını seslendirdi. Öz mektübinde Çiygoz, 2014 senesi fevral-mart aylarında Qırımda olıp keçken vaqialarnı «Rusiye tarafından yapılğan arbiy istlâ» olaraq adlandıra.
«Bu vaqialarnı er kes farqlı qabul etti: birileri olğan şeylerni añlamay edi, digerleri – bunı deli kibi destekley edi. Qırımtatarları, çoq yıllar devamında Qırımda rus ayrımcılıq ğayesiniñ küçlenmesine qarşı çıqıp, Qırımnıñ Rusiye tarafandan işğal etilmesine çorlanıp, qarşı çıqtı. Ve er bir gruppa ne yapacağını özü belgiley edi: birileri – otura ediler ya da Qırımnı terk etip, qıtaiy Ukrainağa kete edi, digerleri – öz tabiy davranışını devam ete edi, yani çeşit şekillerde narazılıq kösere edi, ve bu, tabiiy ki, bir sıra basqılarğa ketirdi – birilerni – esir etip öldüre ediler, digerlerini – para cazalarınen ya da apishane müddetlerinen cezalay ediler...», – dep aytıla muracaatta.
Çiygoznıñ fikirine köre, Qırımnıñ işğal etilmesinde, temel aqlar aqıında unutqan, can aqqı, azatlıq, söz serbestligi, saylav serbestligi ve insan aqları ile miletlerniñ teñ uquqlarnen yaşamalarını teminlegen diger halqara normalarnı unutqan insanlar qabaatlılar.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ neticesinde bir sıra qarar qabul etildi – olarnıñ arasında: dünya memleketleri parlamentlerine 1944 senesi qırımtatarlarnıñ yarımadadan sürgün etilmesiniñ genotsid olaraq tanılması ile bağlı ve Qırımtatar Milliy Meclisine qıtaiy Ukrainada Qırım Müftiyliginiñ teşkil etilmesi aqta muracaatlarnı yollamaq.
Şu sırada böyle qarar alındı – qırımtatarlarnıñ milliy mektep, bala bağçalarınıñ quruculığı meseleleri boyunca ihtiyaclarını, diniy saada ihtiyaclarını, cami, medrese qurucılığı ve Herson vilâyetine sürgünlik yerleri ve diger rayonlardan köçip kelgenler içün evlerniñ qurucılığı ile bağlı ihtiyaclarnı belgilemek.
Bunıñ azırlığı içün iş gruppası teşkil etilecek, onıñ terkibinde Meclis ve yerli meclislerniñ azaları kire.
II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ nevbetteki toplaşuvı 2016 senesi aprel 15-17 künleri Litvaniya paytahtı Vilnüste keçirilecektir.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ aytqanına köre, Qırımnı işğalden qurtaruv platformasınıñ quruluvını başqa vaqıtqa qaldırmaq imkânsız. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirligi Kulebanıñ gazeta.ua neşirine bergen intervyüsına esaslanıp bildire.
«Donbas içün «norman formatı» muzakereleri ve Minsk esnası bar. Qırım içün bir platforma qurulmadı. Amma bunı kene başqa vaqıtqa qaldırmaq mümkün degil. «Qırım formatı» olmalı. Erkânında Rusiye olmaycağını añlaymız. Amma Qırımnı işğalden qurtaruv halqara aletlerini birleştirmek içün format kerek. Eñ esası – qabul etmeme ve basqı siyaseti sarsılmaz olmasını temin etmektir», – dep tüşüne Kuleba.
Avgustnıñ soñunda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımnı işğalden qurtaruv boyunca muzakere esnasınıñ «norman dördü» çerçivesinde zor olğanını, bu meseleni kötermek içün başqa «qaviy platforma» alâ daa yoq, dep qayd etti.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Külebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
Kuleba, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi Donbas boyunca «Minsk añlaşmalarından» ayrı baqılmalı, dep israr etken edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye Ramzan Kadırov ile yolbaşçılığında Çeçenistanda yapqanı kibi Qırımda akimiyetke qoltutqan qırımtatarlarından ükümetni şekillendirip olamaz.
Bunı Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Abmecit Suleymanov fevral 25-te Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Qırım akimiyeti Mecliste aza olmaq aqqından marum etkenimiz Meclisniñ sabıq azalarını qullanıp, bunı yapacaq ola. Şantaj, basqı vastasınen akimiyet olarnı sıqıştırmağa istey, ve kadırovlılar kibi bir taqımnı şekillendirecek ola. Lâkin olar bunı yapamazlar», – dep ayta Suleymanov.
Onıñ qayd etkenine köre, yarımada işğalinden itibaren qırımtatarlar, şu cümleden Meclis vekillerine, basqı toqtatılmay.
Soñki yaqalavlar arasında – Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalanması. Onı 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken mitingde qanunsız areketlerde qabaatlaylar. Uquq qorçalayıcılar eminler, Qırım akimiyeti tarafından repressiyalar artacaq.


text:
Rusiyeniñ Gidrometeorologik merkeziniñ ilmiy reberi Roman Vilfand Qırım sakinleri içün anomal sıcaq yanvar ayını tahmin ete.
“2021 senesi yanvar ayında böyle ava tahmin tile: avropalı qısmındaki ğarbiy bölgelerde Rusiyeyede, Kursk, Brânsk, Orlov, Tver, Novgoroj, Leningrad, Murman vilâyetlerinde, Kareliya, Qırımda, Krasnodar ülkesiniñ ğarbında ava arareti qarardan yuqarı olması beklenile”, – dedi o TASS agentligine.
Evel, “Fobos” Rusiye ava merkeziniñ mütehassısı Yevgeniy Tişkovets, yılnıñ soñki aftası Qırımda cıllı ve quru olacaq, ava arareti +15-ke köterilecek, dep bildirgen edi.


text:
Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ bütünqırım konferentsiyasına keder etecek olğan bir qaç şahıs belgilendi. Olarnıñ arasında, şu cumlden, olimpik yedek mektebiniñ mezunları da bar edi.
Bunı öz Facebook saifesinde Komitetniñ reberi Eskender Bariyev bildirdi.
«Sport klub ve taqımnlarnıñ idmancıları ile çalışmaq kerek, çünki, kerçekten de, «tituşkalardan» çoqusı nege «ketkenini» bilmey edi. Yuqarıda añılğan şahıslar qaysı bir sport klubına ait olğanını belgilemek kerek», – dep yazdı Bariyev.
Onıñ malümatına köre, tarikçiler sırasında Sudaq, Zuya, İçki, Aqmescitniñ Fontanı mikrorayonında yaşağan gençler bar edi.
«Qırımtatarı (musulman) içün aqılsız ve rezaletli bir areket olğan, yani «vazelinni berüv» vazifesini amelge ketirgen oğlannıñ anası telefon vastası ile Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti azalarından afu soradı. İçki rayonında yaşağan beş rusiyeli şahıs belgilendi», – dey Bariyev.
O şunı da qayd etti ki, FSB ve MVD, Rusiye qanunlarına köre, qararlarnı qabul etmese, Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti halqara teşkilâtlarğa muracaat ete bilecek.
«İşbu müessiselerniñ areketsizligi olarnıñ da alâqası bar olğanını kösterecek! Bu ise insan aqlarınıñ qaba bozuluvıdır», – dep qayd etti Komitet başı.
Evel Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov yanvar 17 künü Aqmescitte Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ konferentsiyasına keder etecek olğanlarnıñ adlarını ögrenmege çağırdı.
Bir otuz insan iştirakçilerniñ qayd etüvi keçken binağa sürip kirmege areket etti. Bazılarğa konferentsiyada iştirak etmege musaade ettiler. Qırımtatar Milliy Meclis vekilleri politsiyanı çağırdı.
Bundan soñ sport urbasına kiyingen şahıslar zalğa sürip, konferentsiya teşkilâtçılarına ücüm ettiler.


text:
"Min şäxsän Kreml şirkäte digän ğibaräne qullanırğa yaratam. Miña qalsa, anda Rusiäneñ säyäsäten bilgeläwdä näq menä şirkät idarälärenä xas strategiä kürenä", di Gvozdev.
8 yıl elek xakimiätkä kilgännän birle Vladimir Putin üzen ilneñ berdänber häm qaqşamas citäkçese, nıq, şik-şöbhä uyatmaslıq başlığı bularaq tanıttı. İldä - patşamı ul, general sekretarme, ällä prezidentmı - ämma ber genä xuca bula ala digän fikerläw belän ğasırlar buyı yäşägän xalıq Rusiädä barğan bar täräqqiätne xäzer fäqät anıñ iseme belän genä bäyli.
Ämma çınbarlıqta Putin, yuğarı citäkçelektä üze tiräsenä cıyğan fikerdäşlären, elekke xezmättäşlären, çekistlarnı gäwdäländerä. Kreml'' şirkäte dip näq menä şul törkemne atıylar. Rusiä Fännär akademiäseneñ Sotsiologiä institutında ilneñ elitasın tikşergän Olga Krıştanovskaya, qayber küzätüçelär "kümäk Putin" dip atağan şuşı törkemgä kemnär kerüe turında bolay di:
"Minemçä anda barlığı 5 keşe. Putin üze, ike İvanov - Sergey häm Viktor, prezident idaräse citäkçese urınbasarı Seçin häm Federal'' iminlek xezmäte başlığı Nikolay Patruşev. Bu keşelär Putin belän baştan uq ide. Xäzer ğämäldä bulğan däwlät häm idarä modelen bergäläşep näq menä alar uylap çığardı", dip añlata Rusiädäge idarä dilbegäläre çınbarlıqta kemnär qulında buluın Olga Krıştanovskaya.
Sanap kitelgän zatlar barısı da elekke sovet yäşeren xezmätlärendä eşlägän, alar barısı da yaqınça ber yäştä häm çığışları belän barısı da Piterburdan. Krıştanovskaya, alarnıñ fikerläwe dä bertösle häm alar Rusiä üseşen dä berçama kürä, di:
"Alar qatı qul belän ütkärelgän modernizatsiä yaqlı. Alar sovet tibındağı avtoritar däwlätne teli, ämma ul çaqtağı axmaqlıqlarsız ğına. Yäğni sovet iqtisadı häm sovet ideologiäse alar öçen minus. Ä menä qalğanın alar kire qaytarıp häm saqlap, xakimiät büleneşe bulmağan däwlät qoru yaqlı", di Krıştanovskaya.
Ämma alarnıñ şuşı zamançalaştırılğan sovet mämläkäten torğızu maqsatına ireşü öçen, "kümäk Putin"neñ kiläse yılğı prezident saylawlarınnan soñ da xakimiättä qaluın garantiälärgä kiräk. Ä moña ireşü Putin öçen zur häm awır ber maqsat bulıp tora. Anıñ prezident urınınnan kitüe, ä ul monı inde äytep quydı, şuşı qaqşamas kürengän törkem eçendä qarşılıqlar çığara ala. Mäskäwdäge Panorama fiker üzäge citäkçese Vladimir Pribılovski:
"Alarnıñ üzläre arasında da problemaları bar. Alar ber-bersennän şürli. Xäzer alar täxetne ışanıp tapşırırlıq keşe ezli. Älegä alarnıñ härberse Putingä ışana, ä menä anıñ warisı belän eşlär niçek bulır, berkem belmi", dip añlata yuğarı citäkçelektäge çekistlarnıñ eçke qurquların Pribılovski.
Kreml'' Korporatsiäse şuşı 5 keşe belän genä çiklänmi, älbättä. Olga Krıştanovskaya mäğlümätenä qarağanda, Rusiäneñ xakimiät häm biznes strukturalarındağı yuğarı citäkçelekneñ 26 protsentın, yäğni çiregennän artığın näq menä qüät xezmätlärennän kilgän keşelär täşkil itä.
Kärim Kamal


text:
Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışması (YİXO) tışqı eşlär ministrları Madridta barğan 2 könlek oçraşuda oyışmanıñ kiläçägenä qarağan möxim mäsälälär tikşerä. Rusiä bu oyışmanıñ törle illärdä saylawlarnı küzätü mömkinlegen çiklägän täqdimnär yasağan ide. Bügen Madridta Quşma Ştatlar wäkile Nicholas Burns andıy niätlärgä yul quyılmayaçaq, dip belderde.
29-30 noyäber könnärendä Madridta barğan oçraşuda Quşma Ştatlarnı wäkillek itkän däwlät sekretare urınbasarı Nicholas Burns Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ saylawlarnı küzätü wäqäläten saqlap qalırğa çaqırdı. Anıñ süzlärençä, Rusiäneñ bu wäkälätne kimetü täqdime oyışmağa zur zıyan kiteräçäk:
"Rusiäneñ bu täqdime oyışmanı bik nıq zäğiflätäçäk. Qızğanıçqa qarşı, aña Üzbäkstan, Belarus häm Qazaxstan da quşılğan. Bez moña qatğıy qarşı" dide amerikan räsmie.
Burns süzlärençä, mondıy täqdim Madridta ğına tügel, kiläse oşraşularda da kire qağılırğa tieş. Oyışmanı zäğifälätkän adımğa barırğa yaramıy, dide ul.
Bilgele bulğança, Rusiä Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ saylawlarnı küzätü eşçänlegen şaqtıy çiklärgä täqdim itkän ide. Mäskäw äzerlägän täqdimnärdä küzätüçelär sanın 50 belän çikläw qaralğan. Monnan tış, räsmi näticälär iğlan itelmi torıp, küzätüçelär üz fikeren äytmäskä tieş, dielgän.
Bu yäkşämbedä ütäçäk Duma saylawlarnında bu oyışmadan küzätüçelär bulmayaçaq. Oıyşma Rusiäne küzätüçelärgä tieşle şartlar tudırmawda, viza birmäwdä, ğomumän, ayaq çaluda ğayepläde häm Rusiägä barudan baş tarttı. Kreml älege ğayepläwne kire qaqtı. Bu atnada Rusiä prezidentı Vladimir Putin oyışmanıñ Rusiägä barmawı artında Waşington tora digän belderü uasadı.
Nicholas Burns bu ğäyepläwne safsata dip atadı:
"Monıñ öçen Quşma Ştatlarnı yä däwlät departamentın ğayepläw – safsata. Rusiäneñ qağidälärne bozğanı Venada härkemgä kön kebek açıq. Küzätüçelärgä eşläp bulmaslıq şartlar tudırıldı. Soñğı 15 yılda mondıy xälneñ bulğanı yuq ide" dide amerikan räsmie.
Madrid oçraşuda tikşerelgän tağın ber mäsälä – 2009 yılda räislekne Qazastanğa birü mäsäläse.
Quşma Ştatlar, Britaniä, Çexiä häm tağın berniçä äzğa il, Qazaxstandağı keşe xoquqları torışın iskä alıp moña qarşı çığa.
Şulay itep, Astanä räislekkä ireşä almas kebek. Çönki räislek mäsäläse oyışmadağı 56 ilneñ dä rizalığı belän xäl itelergä tieş.


text:
Ukraina Yuqarı Radası mayısnıñ 14-nde Ukraina prezidenti saylanğan Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiya kününe rey berecek. Tantanalı vaqia keçirilecek künü daa belgilenmedi. Bu aqta Yuqarı Rada reisiniñ birinci muavini İrına Ğeraşçenko Zelenskıynıñ parlament ve deputat fraktsiyalarınıñ liderleri ile körüşüvini izaatlap, Facebook saifesinde bildirdi.
«Yañı saylanğan prezident (Zelenskıy – QA) inauguratsiyanı mayısnıñ 19-nda keçirmege teklif etti. Körüşüvde olğan fraktsiya reberleriniñ çoqusı bu teklifni zenaatdaşlarına bildirecekler, dep ayttı, qarar ise mayısnıñ 13-14-nde fraktsiyalarnıñ toplaşuvlarında qabul etilecek», – dep yazdı Ğeraşçenko.
Onıñ aytqanına köre, mayısnıñ 14-nde Rada «inauguratsiyanıñ resmiy künü belgilenecek qararğa tez rey berir».
«Tam bir künni daa aytıp olamayım, onı parlament belgilemeli, rey bermeli. Er şey qanunğa uyğun bir şekilde ve qanun belgilegen müddet içinde yapılacaq. Umumen körüşüv konstruktiv oldı», – dep qoştı Ğeraşçenko.
Zelenskıy Radada keçirilgen körüşüvden soñ jurnalistlerge şöyle dedi: «Farqlı künlerni muzakere ettik, amma fraktsiya liderleriniñ farqlı fikirleri bar. Şu sebepten künni mayısnıñ 14-nde Yuqarı Rada toplaşuvında añlaycaqmız. Olar bizim künümizge rey berecekler, anda baqarmız». Bu aqta «Ukraina haberleri» haber agentligi bildire.
Yuqarı Radada Ukraina prezidenti inauguratsiyasınıñ 2019 senesi mayısnıñ 19-nda ötkerilmesine dair teklif qayd etildi. İnauguratsiya resmiy neticeler ilân etilgen künden 30 kün içinde, yani iyünniñ 3-ne qadar, ötkerilmeli. Prezident Yuqarı Radanıñ tantanalı toplaşuvında Ukraina halqına ant etmeli.


text:
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Moskva Ankaranı 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım meselesinde Türkiye reberliginiñ «fikrini» deñiştirmesine iqna etecek ola, dep bildirdi.
«Prezident Erdoğan (Türkiye prezidenti – QA) ve prezidenti Zelenskıy (Ukraina prezidenti – QA) arasındaki muzakerelerni aytsaq, bu kene eki devletniñ eki taraflı munasebetleridir. Qırımnen bağlı beyanatları alâ daa ciddiy añlaşamamazlıqlarımız olğan meselelerge kire. Bu añlaşamamazlıqlar Ukraina tarafından çezilmeycektir, amma ümüt etemiz ki, ardı-sıra areketlerimiz Türkiye ortaqlarımıznı iqna etmege yardım eter, olarnıñ şimdiki Qırım fikri pek doğru degil, daa doğrusı, tamamen yañlıştır», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını «İnterfaks» agentligi.
Peskov, «Rusiye ve Türkiye munasebetleri inkişaf ete, ve bir suvuq devri yoq», dep işandırdı.
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ aprelniñ 10-nda bildirgenine köre, İstanbulda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile keçirgen muzakerelerde Ankaranıñ Qırım ilhaqını tanımamaq qararını tasdıqladı ve Ukraina akimiyetiniñ yarımadanı işğalden qurtaruv teşebbüsi olğan «Qırım platformasına» qol tuttı.
ABD, Poloniya ve bir sıra memleket, şu cümleden Rusiye bu platformağa qol tuttı.
Türkiye, Ukrainanıñ Rusiye ile zıddiyetinde Ukrainağa qol tuta, amma Moskvağa qarşı ğarbiy sanktsiyalarğa qoşulmadı. Türkiye, Ukrainanıñ suvereniteti ve topraq bütünligine qol tuta ve qırımtatarlarnı qoruy.
Soñki vaqıtları NATO azası olğan Türkiye ve Ukraina arasında arbiy-tehnik işbirligi de inkişaf ete. Onıñ maqsadı Rusiye istilâsı daa faal tarzda olsa, Ukrainanıñ mudafaa qabiliyetini quvetleştirmek ola.
Aynı vaqıtta Türkiye, NATOnıñ diger azalarından farqlı olıp, Rusiye ile bir qarar munasebetlerde qalmağa tırışa, NATO sistemalarına zıt kelgen Rusiye silâsını bile satın ala, bu da ABDniñ Ankarağa qarşı kirsetken sakntsiyalarnıñ sebebi oldı.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye sıñırcıları, Herson vilâyetinen memuriy sıñırnı keçken Ukraina vatandaşını tutqanlarını haber eteler.
Rusiye FSBsiniñ Qırım idaresiniñ malümatına köre, Herson vilâyetiniñ sakini "sıñırnı sahte migratsion kartanen keçmeğe tırışa edi".
Sorav vaqtında aqay şaatlıqlarını qarıştıra edi, amma soñra, Rusiye Federatsiyasınıñ territoriyasında bulunma müddetini uzatmaq içün, Moskova vilâyetinde dört biñ rublege migratsion kartanıñ blankını satın aldı, dep aytıp berdi", - Rusiye müessisesine atıf etip, yaza "Krıminform" saytı.
FSB-de haber ettiler ki, aqaynı Ermeni Bazarnıñ küç organları hadimlerine yolladılar.
Başqa mustaqil menbalardan bu malümatnıñ tasdıqı yoq, aqaynıñ adı ve soyadı belgilenmey.
Ukrain sıñırcılar, Herson vilâyetinen Qırım arasındaki memuriy sıñırda qadimiy silânı tutıp aldı, onı ilhaq etilgen Qırımğa alıp ketmege istediler. İyül 31-inde Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ saytında derc ettiler.


text:
Aqmescit – Rusiyeli arbiyler yarımadada qanundan tış bulunğan şahıslarnı belgilemek içün Aqmescitniñ milliy qavehanelerinde teşkerüvler ötkereler. Qoruyıcı organlarnıñ diqqat merkezinde esasen qırımtatar ve türk yemekleri qavehaneleri buluna. Müessiselerniñ saipleri arbiylerniñ areketleri sebebinden çorlanalar, uquq qorçalayıcılar ise, teşkerüvler sebepsiz keçirilgenini aytalar.
Aqmescitniñ qırımtatar ve türk qavehanelerinde teşkerüvlerni keçirmek içün qorçalayıcı organlarınıñ vekilleri keldiler. Yerli sakinler ve musafirler arasında ğayet mot olğan «Divan» qavehanesiniñ saibi Timur Şabutov Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, ekstremizmge qarşı Merkezniñ vekilleri muşterilerniñ vesiqalarını talap ettiler. Aytqanına köre, teşkerüvni keçirgenler yarımadada qanunsız bulunğan şahıslarnı qıdıra ediler.
«Asılında bu pasportlarnıñ teşkerüvi edi. Bunı böyle yapalarmı? Vesiqalarnı teşkermege istegen olsalar, kirip, musafirlerden soramaq mümkün edi. Amma, silâlanğan maskalı arbiyler içerige kirip, çıqışnı qapattılar, pasportlarnı köstermegence iç bir kimseni yibermediler. Vesiqaları yanında olmağanlarğa tışarığa çıqıp, maşinalardan aydavcılıq şeadetnamelerini ketirmege ruhset berdiler. Vesiqalar başqa yerdde olğanlarnı ekstremizmge qarşı Merkezge alıp kettiler – bu üç adam edi», – dedi Şabutov.
Aytqanına köre, qavehanede bir çoq müşteri buluna edi, ekseriyeti yerli degil: Moskva, Aqrusiye, Qavqazdan kelgen musafirler. «Olar arbiylerniñ areketlerinden çorlandılar», – dep ilâve etti qırımtatar müessiseniñ saibi.
Şu künü, onıñ malümatına köre, «Sultan» qavehanesinde, Pobedı caddesindeki qırımtatar qavehanesinde ve bir qaç türk qavehanesinde tamam bu kibi teşkerüvler ötkerildi. «Teşkerüvni keçirgenlerden: «Siz bizge mahsus keldiñiz», dep sorağanda, olar: «Biz bütün qavehanelerni teşkeremiz», dediler. Men qomşu milliy olmağan qavehanege barıp keldim, hadimler teşkerüvler olmağanını ayttılar», – dedi Şabutov.
«Divan» saibi, arbiylerniñ ziyareti müşterilerniñ sayısına menfiy tesir etti, dep şikâyet ete. «Endi, müşteriler azca kelip başladılar. Bu vaziyet adamlarğa tesir etkendir. Vesiqalarnıñ teşkerüvini kim begenir?» – dep çorlandı subetdeşimiz.
Qoruyıcı organları hadimlerniñ areketlerine Timur Şabutov şikâyet etmedi, çünki «faydasız» dep tüşüne. «Maña bu meselede yardım etmege teklif ettiler, amma men red ettim. Bilgenime köre, iş-adamlarnen özlerini öyle alıp barmasınlar dep, qoruyıcı organları hadimlerinen subet ötkerecekler», – dedi o.
Ekstremizmge qarşı çalışqan Merkez, Qırım İçki işler nazirligine boysuna, amma onıñ matbuam-hızmetinde Qırım.Aqiqat izaat alıp olamadı.
«Qorquzuv usulları»
Uquq qorçalayıcılarnıñ fikirince, qırımtatar qavehanelerinde teşkerüvlerni ötkergen arbiylerniñ areketleri belli bir şübe doğura.
«Bir de bir şahısnıñ vesiqalarnı teşkermek içün, qanunda tasvir etilgen sebep olmaq kerek, onıñ içün, qanun boyunca bu kibi teşkerüvler esasssız kibi körüne - qorçalayıcı organlarınıñ hadimleri «sebepsiz, boşuna» vesiqalarnı teşkerip olamaylar», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Human Rights Watch vekili Yuliya Gorbunova.
Onıñ sözlerine binaen, bu kibi tedbirler tek qırımtatar qavehanelerinde ötkerilse, «sentâbrde mederese, cami ve qırımtatarlarnıñ evlerinde ötkerilgen tintüvler, Meclis ve «Qırım» fonduna yapılğan basqı közge alınsa, demek bu, qorquzuv usullarıdır».
İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası reberi muavini, halqara aq saasınıñ mütehassısı Dmitriy Makarov bu teşkerüvlerge «qarardan ziyade» dey. «Bu areketlerniñ sebebi añlaşılmay. Qorquzmaq maqsadından ğayrı aqılğa başqa bir şey kelmey», – dey uquq qorçalayıcı.
Qayd etkenine köre, Qırım alan missiyası vaziyetni taqip ete. Bütün vaqialar qayd etilecek.
Qırım Cumhuriyetinde insan aqları boyunca vekil Lüdmila Lubina qırımtatar qavehanelerde ötkerilgen teşkerüvlerni izaatlamadı.


text:
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 2,4 mıñğa artıp, jalpı esebi 960 mıñnan astı. Ayaqtaluına az künder qalğan ..
Büginde bükil älemdik qauımdastıq atap aytqanda sauda, aqparat, bilim jäne basqa da köptegen sala HHİ ğasır talabına säykes cifrlıq jüyege köşip jatı..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 2,9 mıñğa artıp, jalpı esebi 944,5 mıñnan astı. Keyingi üş aptanıñ özinde 8..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 3,2 mıñğa artıp, jalpı esebi 921 mıñnan astı. Sırqattar qatarı edäuir kemig..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 4,4 mıñ artıp, jalpı esebi 900 mıñnan astı. Osılayşa Qazaqstan «jağımsız st..


text:
Avropa birligi azası olğan 28 devletniñ elçileri Qırımğa nisbeten kirsetilgen sanktsiyalarnı bir yılğa uzatmağa razı oldı. Bu aqta Twitterde Radio Svobodanıñ brüsselli muhbiri Rikard Jozwiak yazmaqta.
Onıñ bildirgenine köre, işbu qarar iyünniñ 19-nda Avropa birligine kirgen devletlerniñ tışqı işleri nazırleriniñ seviyesinde tasdıqlanacaq eken.
«AB elçileri Avropanıñ Qırımdaki yatırım yasağıni bir yılğa uzatmağa qarar berdi. Qarar iyünniñ 19-nda tışqı işler nazırleriniñ seviyesinde tasdıqlanacaq», – dep yaza jurnalist.
Sıñırlav tedbirleri 2014 senesi mart ayında Avropa birliginiñ Ukrainadaki buhranğa nisbeten reaktsiyası sıfatında kirsetilgen edi. Olar bir taraftan, Rusiye iqtisadiyatınıñ muayyen sektorlarına qarşı doğrultılğan ve 2017 senesi iyülniñ 31-ne qadar üküm sürgen iqtisadiy sanktsiyalarnı qaplamaqta. Diger taraftan, Qırım ve Aqyarnıñ qanunsız şekilde işğal etilmesine qarşı bir cevap şeklindeki sıñırlav tedbirleri olaraq, 2017 senesi iyunniñ 23-ne qadar devam etecektir.
Ondan da ğayrı, Ğarp 2014 senesinden başlap Donbasstaki vaziyetniñ istiqrarsızlığı sebebinden sanktsiyalar kirsetken edi. Olar esasen Rusiye vatandaşlarınen şirketlerge qarşı doğrultılğan sanktsiyalar. Sanktsiyalar Rusiye iqtisadiyatınıñ bazı dallarına qarşı da kirsetilgendir.
Kreml Donbasstaki separatistlerge qoltutuvğa alâqası olğanını inkâr ete ve çatışma zonasında yalıñız rusiyeli «göñülliler» bulunğanını qabul etmekte. Ayrıca Rusiye Qırımnı zapt etkenini inkâr eterek, bunı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde Halqara ana tili kününe bağışlanğan “Ana tilim – ğururım” ifadeli oquv yarışı ötkerildi.
Yarışta Qırımnıñ farqlı bölgelerinden 64 mektep talebesi öz video-çıqışlarını yollap, iştirak etti. Qıymet kesüvniñ esas kriteriyleri – eserni bilmek, qırımtatar tiliniñ qaideleri boyunca oqumaq, aktörlıq maareti ve sana medeniyeti olğan.
İşlerge qıymet kesken jüri erkânına İslâm ilimleri magistri, Qırım Muftisiniñ muavini Raim Ğafarov, filologiya ilimleri doktorı, QFU qırımtatar ve şarq filologiyası kafedrasınıñ qırımtatar tili fakultetiniñ professorı Lemara Selendili, dotsent, filologiya ilimleri namzeti, QFU qırımtatar ve şarq filologiyası kafedrasınıñ qırımtatar filologiyası fakultetiniñ rehberi Ediye Memetova, qırımtatar tilinde çıqqan “Armançıq” mecmuasınıñ baş muarriri Ediye Müslimova, Qırımtatar medeniy-tarihiy miras müzeyiniñ yetekçi usulşınası Şefiqa Abduramanova, İ. Gasprinskiy adına qırımtatar kitaphanesiniñ yetekçi usulşınası Elmaz Veliyeva kirdiler.
Yarış neticeleri boyunca jüri ğaliplerni sayladı.
VI – VIII sınıf talebeleri arasında:
I yer – İsmail Canayev, “Oqutuvı qırımtatar tilinde alıp barılğan №3 orta umumtahsil mektebiniñ” 8 sınıf talebesi, Sudaq şeeri;
II yer – Saniye Eminova, “Eşref Şemi-zade adına № 42 orta umumtahsil mektebi”, Aqmescit şeeri.
III yer – Nial Yunusova, “№ 2 Mirnoye mektebi”, Aqmescit rayonı;
IX – XI sınıf talebeleri arasında:
I yer – Nariman Acanov, “Eşref Şemi-zade adına № 42 orta umumtahsil mektebi”, Aqmescit şeeri.
II yer – Nayle Sufyanova, “№ 2 Kölçugino mektebiniñ” 11 sınıf talebesi, Aqmescit rayonı.
III yer – Yusuf Özdemir, “Aqmescit halqara mektebiniñ” 9 sınıf talebesi.
Ğaliplerniñ taqdirlenüvi 2021 senesi, fevral 26 künü Aqmescitte, Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ mimariy binasında olıp keçecek.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Fevralnıñ 4-nde, cumaaqşamı künü, Rusiye nezareti astında olğan Ermeni Bazar şeer mahkemesinde, ğıyabiy şekilde Qırımda mahkemelengen Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca mahkeme oturışı olıp keçti. Mahkemede qabaatlav tarafınıñ şaatlarını diñlemege devam ettiler. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, “qabaatlav tarafınıñ iç bir şaatı Cemilev tarafından sıñırdan qanunsız keçme faktını” tasdıqlamağan, dep haber ete Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri.
Mahkemede, 2014 senesi mayıs ayında Ermeni Bazar yanındaki bir rus yoqlav keçitinde iş yolculığında olğan qabaatlav tarafınıñ eki şaatı sorğuğa çekildi. Birinci Vâçeslav Dorofeyev soğruğa çekildi. Onıñ aytıp bergenine köre, yoqlav keçiti muvafıq işaretlernen donatılmağan edi ve Qırımğa ketken adamlarnıñ çoqusı onıñ bar olğanını bile bilmey ediler. Mayısnıñ 3-nde yoqlav keçitinde bir büyük adamlar gruppası peyda olğanda silâ davuşını eşitken, soñra ise bu adamlar yoqlav keçitinden keçkenini ya da anda qalğanını körgen.
Bundan soñ şaatqa donatmalarnıñ bir qısmını alıp, keri çekilmege emir etkenler. Şu yerden o, Cemilevni körgen. Şaat, Cemilevniñ Ermeni Bazar tarafına keçmege tırışqanını köstergen iç bir malümatnı bermedi. Mudafaa tarafınıñ, o ve artından tizilgen zırhlı taşıyıcılar yoqlav keçitinden istegen taqdirde keçe bilir edilermi, sualine Dorofeyev müsbet cevap berdi.
Sıñır hızmeti nevbetiniñ reberi olğan ekinci şaat – Sergey Zavorukin, eñ az 4 biñ adam tayaqlarnen yoqlav keçitini zap etkenini ayttı. Aynı zamanda, oña ima-işaret tilinen asacaqlarını aytqanlar. O, sıñırcılar esir olurlar, dep qorqqan ve hadimlerge işini toqtatıp, keri çekilmege emir etken. Soñra yoqlav keçitinde Cemilev peyda olğan ve Zavorukinniñ aytqanına köre, “propaganda yapıp başlağan”.
Zavorukin, Cemilevniñ yoqlav keçitinden Ermeni Bazar tarafına doğru ketmegenini tasıqlağan. Mustafa Cemilevge dair pasport nezareti ile bağlı iç bir areket o etmegen ve başqalarınıñ da bını yapqanını körmegen. Cemilevge kiriş yasaq olğanını şaat haber etmegen ve başqa biri bunı yapqanını körmegen.
Amma, Zavorukin qayd etti ki, sıñır noqtasında bulunğanda Cemilev ile Tatarstandan yüksek boylu bir memur körüşken. Onıñ soyadını ve ne aqqında olar laf etkenini o bilmey. Sıñır olğanını köstergen işaret bar edimi, yoq edimi, şaat hatırlap olamağan.
Nevbetteki mahkeme oturışı fevralnıñ 5-nde olacaq.
Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesi Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca eki qabaatlav şaatını sorğuğa çekti.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ Ukraina davası qullanıla.
Mustafa Cemilev, işğal etilgen Qırımda oña qarşı açılğan cinaiy davalarda «Rusiye tarafınıñ qabaatlavları saçma olğanını» Avropa insan aqları mahkemesinde isbatlamağa niyetlene, dep bildirdi.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Obamanıñ aytqanına köre, er şey Rusiyeniñ areketlerine bağlı, lâkin onıñ yapqanları er şey yahşı olacağına ümüt qaldırmay, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Barack Obama AQŞ, Avropa Birligi, Rusiye ve Ukraina tış işler nazirleriniñ muzakerelerine bir qaç ay devamında birinci matbuat konferetsiyasında qıymet kesti. AQŞ devlet kâtibi John Kerry bildirgenine köre, Rusiye Ukrainada bulunğan qanunsız silâlı birleşmelerden silânı alsa, ve Ukrainanıñ merkeziy akimiyetine qarşı çıqqan gruppalar tarafından zapt etilgen binalarnı boşatsa, AQŞ Rusiyege qarşı cezalar kirsetilmesini toqtatacaq.
Obama qayd etti ki, AQŞ «ruslarnıñ Ukrainanıñ şarq ve cenübine kirişmek ıntıluvlarını» toqtatmağa azır olmaq kerekler.


text:
İşğal etilgen Qırımda çaqmağanğa qarşı birinci dava açıldı, dep bildire Radio Svobodanıñ rus hızmeti.
Berilgen malümatqa köre, 2016 senesi mayısta bir qırımtatarınıñ evinde tintüvler keçirildi, tehnikası alınğan edi. Menfaatlarını temsil etken advokatlar adını aydınlatmay. Tahqiqatnıñ malümatına köre, bu insan ömür arqadaşınıñ qardaşı Suriyede bulunğanını bilip, bunı uquq qoruyıcı organlarına bildirmedi ve onıñnen bağ tutmağa devam etti. Uquqçı Lilâ Gemeciniñ aytqanına köre, Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesine («Cinayet aqqında bildirmeme») istinaden açılğan dava mahkemege 2019 senesi baarge qadar kelmek kerek.
Qırımda bu adise «Yarovaya qanunı» çerçivesinde qabul etilgen deñişmelerden soñ ilk olacaqtır. Çaqmama maddesine köre 100 biñ rublege qadar para cezasını almaq ya da eki yılğa qadar azatlıqtan marum qalmaq mümkün.
Umumen Qırımda keçken ay siyasiy davalarnıñ 30 mahkemesi oldı, Rusiye uquq qoruyıcıları faallerniñ evlerinde on tintüv ve bir tahqiqat tedbirini keçirdi, Qırımnıñ Rusiye prokuraturası, gizli operativ malümatqa esaslanıp, advokatlarnı kütleviy aktsiyalarnı teşkil etmek yasağı aqqında üç kere tenbiyelegen edi.
Bundan ğayrı, sıñırda qırımtatar faalleri bir qaç saatqa tutulğan edi, ukrainalı jurnalistniñ Qırımğa kirişi ise 10 yılğa yasaq etildi. Böyle hulâsa bazar künü keçirilgen «Qırım birdemligi» toplaşuvında faaller tarafından çıqarıldı.
Bu ay qırımtatarlardan ğayrı, Rusiyede yasaqlanğan «İyegova şaatları» diniy teşkilâtınıñ azaları da basqığa oğradı. FSB hadimleri «ekstremist cemiyetni teşkil etüv» davasınıñ tahqiqatı çerçivesinde Canköyde sekiz tintüv keçirdi, keçken sene yoq etilgen «Sivaş» yerli teşkilâtınıñ sabıq reberi Sergey Filatov tutuldı, oña qarşı cinaiy iş açıldı.


text:
Salı künü, iyülniñ 20-nde, musulmanlar büyük bayramlardan biri olğan Qurban bayramını qayd ete. Qırımtatarlar onı Qırımda ve esas Ukrainada qayd ete. Qırımda raatlıq künü ilân etildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanları diniy idaresi iyülniñ 20-nde saba Kyiv camisinde bayram namazı qılınacaq, dep bildirdi.
Qırım camilerinde de saba bayram namazı qılındı.
Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi insanlar koronavirus ile küreş tedbirlerinden haberdar etildi, dep bildirdi, hususan şahsiy namazlıq, qoruyıcı maska, antiseptik qullanılması ve mesafe qorunması aqqında tenbilendi.
Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ yolbaşçısı Emirali Ablayev eki yıldan berli koronavirus pandemiyası Qırım musulmanlarına Mekke ve Medinege acılıqqa barmağa imkân bermey, dep qayd etti.
«Eki yıldan berli bitmegen koronavirus pandemiyası sebebinden bayram alışmağan tarzımızda keçe. Eki yıldan berli qırımlı musulmanlarnıñ Mekke ve Medinege acılık yapmağa imkânı yoq. Amma bütün sınavlar Yüce Allahtan. Ve bu sınavlarğa nasıl dayanıp yeñecegimiz bizge bağlı», – dep aytıla iyülniñ 20-nde Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ saytında.
Qurban bayramı – musulmanlarnıñ eñ büyük bayramlarından biri olıp, Mekkege acılıqnıñ soñuna kelgenini temsil ete. Oraza Bayramından 70 kün keçken soñ qayd etile.
Qurban Bayramı büyük meydanlarda cemaat ile qılınğan bayram namazından başlana ve ondan soñ qurban çalına. Bu ananeniñ tamırları Allahnıñ İbraim peyğamberge oğlu İsmailni qurban ketirmege bermeyip, qoynı kesmege buyurıp toqtatqanından kele.


text:
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi qırımtatar tilini inkişaf etüv ve populârlaştıruv strategiyası üzerinde çalışmağa başlay. Bu aqta nazirlikniñ matbuat hızmeti haber ete.
«UNESCO tasnifine köre, qırımtatar tili ciddiy telüke altında bulunğan tiller sırasına kirmekte. Qırımtatar tiliniñ saqlanması ve inkişafı ceetinden daa bir telüke Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilüvi neticesinde peyda oldı, til bilgenlerniñ çoqusı anda yaşay», – dep aytıla haberde.
İntegratsiya nazirligi, aralarında türkşınas ve tilşınaslar, aliy oquv ve orta oquv tasil müessiseleriniñ ocaları, cemaat teşkilâtlarınıñ vekilleri, jurnalist ve ressamlar olğan mütehassıslardan teklif alıp başladı.
Nazirlik, alınğan malümat umumiyleştirilgen soñ İntegratsiya nazirliginde meraqlı olğan icra akimiyet organlarınıñ vekilleri, Qırımtatar Milliy Meclisi, Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ müessiseleri, aliy oquv yurtları, media ve cemaatçılıq temsilcileriniñ iştiraki ile iş gruppasınıñ toplaşuvı ötkerilecek.
Strategik vesiqanıñ kontseptsiyasını 2020 senesiniñ soñuna qadar azırlamağa planlaştırıla.
Ukrainanıñ daimiy vekili Yuriy Klımenko Jenevada BM insan aqları Şurasınıñ 45-inci sessiyasında bildirgenine köre, Rusiye «Qırımda repressiv siyasetniñ eñ yaramay ananelerini köstere». Bu şekilde o, işğal altındaki yarımadanıñ insan aqları vaziyetini izaatladı.
Ukrainanıñ Jeneva BM daimiy vekili Yuriy Klımenko BM tamır halqlar meseleleri mahsus maruzacısı H.F.Kali Tsay ile interaktiv dialog vaqtında Rusiye işğal etilgen Qırımda insan aqlarını boza, dep tarif etti. Onıñ qayd etkenine köre, yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaqlandı, qırımtatar tili ise aqsımlana. Klımenkonıñ aytqanına köre, Qırımda ealini qorquzmağa, qırımlılarnı söz ve toplaşuv serbestligi aqqından marum etmege devam eteler.
Qırımdaki Rusiye akimiyeti Ukraina akimiyeti ve halqara teşkilâtlarnıñ qırımtatarlarnıñ ayırımğa oğratılğanına dair malümatını inkâr ete.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi 2014 senesi oktâbr 5-te Groznıy şeerinde olıp keçken terakt aqibetinde elâk olğanlarnıñ qorantalarına ve aqrabalarına taziyeler bildirip, zarar körgenlerge sağlıq tiledi. Bunı qırımtatar halqınıñ temsil organınıñ resmiy saytı bildire.
«Qırımtatar Milliy Meclisi neticede insanlar zarar körgen ve elâk olğan, em de musulmanlarnıñ Qurban bayramında, bir de bir zorbalıq areketlerini imkânsız dep tanıy. Qırımtatar halqı adından çeçen halqına minnetdarlıq bildiremiz, onıñ facianen bağlı qaar-qasevetini paylaşamız», – aytıla Meclis beyanatında.
Bazar künü, oktâbr 5-te, Groznıy şeerinde yüz bergen terakt aqibetinde 5 polis hadimi, ve daa 12 adam elâk oldı. Rusiye içki işler nazirligi terakt keçirgen er kişiniñ şahsiyetini belgilegen kibi bildirdi. Olarnıñ malümatlarına köre, bunı eki ay evelsi evden ketken Staropromıslov rayonınıñ sakini yaptı.
Bazar künü aqşam Groznıy şeerinde şeer kününe bağlışlanğan kontsert ötkerilmek kerek edi. Kontsert salonı yanındaki metallodetektorlarnıñ çerçiveleri yanında politsiya adimleri bir erkekni kördiler. Politsiya hadimleri onıñ şahsiyetini belgileycek arada er kişi özüni patlavğa oğrattı.


text:
İşğal etilgen Qırımda, Livadiyada keçirilgen Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığı munasebeti ile «Büyük üçlükke» Zurab Tsereteliniñ 10 tonlıq abideni tikleycekler. Bunı Qırım akimiyetiniñ «baş nazir muavini» Larisa Opanasük bildirdi.
«Tsereteli Livadiya sarayına büyük bir eykel – Ruzvelt, Stalin, Çerçill eykelini bağışlaycaqtır. Bedava bağışlay. Onı yalıñız ketirip tiklemege kerek», – dedi o.
TASS haber etkeni kibi, Opanasük Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığına azırlınılğan 10 tonlıq eykel aqqında aytqanını bildirdi. Abideniñ turacaq yeri şimdilik belgisizdir.
«Livadiya sarayınıñ bağçasında tikleycekmiz, yerini saylaymız», – dedi o.
Tsareteliniñ ğayesine binayen, işbu eyyeklni Livadiyada Yalta konferentsiyasınıñ 60 yıllığına tiklemek kerek ediler. Amma o vaqıt cemaatçılıq, «Stalin ukrainliler, qırımtatarlar ve diger halqlar içün terroristik cinaiy rejimini canlandırğan ve millionlarce insanlarnı yoq etken biri olğanını» bildirip, bu ğayege qarşı çıqtı.
Bundan soñra eykelni Volgogradda yerliştirmege isetegen ediler, amma vilâyet ve şeer akimiyeti añlaşıp olamadı, şunıñ içün eykel Tsereteli ustahanesinde qaldı.


text:
Rusiyede taqiqat organı gazeteci Roman Suşenkonı resmiy olaraq casuslıqta qabaatladı. Bunı TASS agentligine onıñ advokatı Mark Feygin bildirdi.
«Oña qabaat bildirildi. Taqiqatçı fabulanı añlatmağa devam ete», – dedi advokat.
Feyginniñ sözlerine köre, Suşenko Cuma künü, oktâbr 7-de, qabaatlanğan şahıs olaraq taqiqatçığa ifadelerini bermeycek, çünki onıñ advokat ile subetleşmege imkânı olmadı.
Moskvada sentâbr 30 künü ukrainalı jurnalist, Rusiyege şahsiy niyetlerinen soy-soplarını ziyaret etmege kelgen «Ukrinform» agentliginiñ Frenkistandaki mahsus muhbiri Roman Suşenko yaqalandı. Rusiye FSB hızmeti onı casuslıqta qabaatladı ve o «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş merkeziniñ hadimi» olğanını ayttı. Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi onı eki ayğa apishanege oturttı. Muhbirniñ ailesi tarafından imayeci olaraq celp etilgen advokat Mark Feygin bir künden ziyade Suşenko ile körüşip olamay edi. Oktâbr 5 ve 6 künleri advokat kene onnen körüşip olamay edi.
Oktâbrniñ 4-de körüşüp olğan soñ, Feygin ukrain jurnalisto öz qabaatını tanımaycağını ayttı.
Ukraina Mudafaa nazirligi de muhbirniñ öz müessisesine ve arbiy istihbaratqa bağlı olğanını inkâr etti.


text:
Mayısnıñ 6-sından 8-inece yarımadada büyük yanğın telükesi bar, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Bundan sebep qurtarıcılar, yanmaq telükesi olğan yerlerde - dağda terekler, quru ot yanında -ateş yaqmaqnı, manğal qullanmaqnı ve başqa açıq ateşnen bağlı olğan aletlerni qullanmaqnı ve ateşni baqımsız qaldırmaqnı yasaqlay.
Bundan ğayrı, qurtarıcılar, dağda benzin, kerosin ya da başqa yanıcı maddelernen cibingen çul parçalarını ormanda qaldırmağa yasaqlay.
Aprelniñ soñki aftasında Qırımda 14 yol qazası ve 81 yanğın yüz berdi, dep bildirdi Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.


text:
BMT, Rusiye Devlet Dumasınıñ millet vekili, ilhaq etilgen Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskayanıñ, teşkilatnıñ "qırımlılarnıñ Rusiye parlamentinde vekil statusınıñ tanıması" iddia etken malümatı ile alâqadar açıqlamalar berdi.
BMT-nıñ İnsan Aqları boyunca Aliy Komissarınıñ idaresiniñ (İAAKİ) matbuat kâtibi Rupert Colville, İdel.Aqiqatqa bildirgeni kibi, İAAKİ-niñ Qırım statusı ile bağlı nazar noqtası deñişmez qalğanını bildirdi.
BMT-niñ İnsan Aqları boyunca Aliy Komissarı idaresiniñ Qırım statusı ile bağlı nazar noqtası deñişmez qalaRupert Colville
"Aliy Komissar, Rusiye Devlet Dumasınıñ halqara işler Komiteti reisiniñ müavini Natalya Poklonskayadan Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde suv teminatı meselesinde raatsız olğanını ifade etken mektüp aldı.
İAAKİ tarafından Qırımğa irişimi olmağanından sebep, İAAKİ Saa Ameliyatları ve Tehnikiy Emekdaşlıq bölüminiñ müdiri, Poklonskaya hanımğa, Ukrainada İnsan Aqlarına riayet etilmesini közetmek içün bizim missiyamıznıñ malümatını köstermek istegi ile cevap berdi. BMT Baş Assambleyasınıñ Ukrainanıñ topraq bütünligine dair 68/262 sayılı qararı ve qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde İnsan Aqları vaziyeti aqqında Baş Assambleyanıñ 71/205, 72/190, 73/263 ve 74/168 qararlarına esaslanıp, İAAKİ-niñ Qırım statusı ile bağlı nazar noqtası deñişmez olaraq qala", - añlattı matbuat kâtibi.
Bir kün evel Poklonskaya, BMT-niñ İnsan Aqları boyunca Aliy Komissarınıñ idaresi, onıñ yarımadağa Dnepr suvunı berilmemesi aqqında hitabına cevap berdi, dep ayttı.
Buña ise Ukraina Tış İşler Nazirliginiñ baş müavini Emine Ceppar, Poklonskayanıñ sözleri manipulâtsiyadır, dep ayttı.
Poklonskaya, onıñ rusiye reberleri kibi, arzu olunğan şeylerni kerçek kibi köstermege tırışaEmine Ceppar
ve BMT-nıñ İnsan Aqları boyunca Aliy Komissarınıñ idaresine (İAAKİ) etilgen muracaatlarnıñ baqılması mehanizminen manipulâtsiya ete, halqara teşkilâtlarnıñ vekilleriniñ Qırımğa davet etilmesi aqqında aytıp ve soñkilerniñ mektüplerini özüniñ ve öz areketlerniñ işğal etilgen Qırımda "tanıma" kibi köstermege tırışa", - qayd etti Ceppar.
“Poklonskaya, rus bələdçiləri kimi, arzuolunan düşüncə tərzində, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığının (OHCHR) Bürosuna edilən müraciətlərə baxılması mexanizmini manipulyasiya edir, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini Krıma dəvət etməsindən bəhs edir və sonunculardan məktubları özünə“ etiraf ”olaraq ötürməyə çalışır. və onların işğal altındakı Krımdakı hərəkətləri ”dedi.
2014-ünci yılda Rusiye Qırımnı işğal etkeninden evel Natalya Poklonskaya Ukraina prokuraturası organlarında çalıştı. 2014-ünci yılda baarde Kreml nezaretindeki yarımada akimiyeti onı Qırım prokurorı olaraq tayinledi. O, rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaqlanmasınıñ teşebbüsçisi oldı
Poklonskaya, Moskova yarımadada ötkergen, amma Ukraina ve Ğarp tarafından tanılmağan, saylavlarda Devlet Dumasına saylanıldı.
Ukrainanıñ qıtasında Poklonskayağa qarşı cinaiy davalar açılğan, şu sıradan devlet hainligi aqqında da. Bundan ğayrı o, AB-niñ ve daa bir qaç başqa memleketniñ sanktisyalar cedvelinde buluna.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko memlekette cenkni toqtatıp, üçünci cian cenkine başlamağa yol bermemege istegenini bildirdi.
Bunı o Twitterde yazdı.
«96 yıl evelsi Birinci cian cenki yekünlendi. Men cenkni toqtatmağa isteyim. Birisine üçünci cian cenkini başlamağa imkân bermemege isteyim», – dep yazdı Poroşenko.
Devlet yolbaşçısı Facebook saifesinde qayd etkenine köre, Birinci cian cenki neticesinde dört imperiya dağıtıldı, aman-aman 10 million insan elâk oldı, ve aynı bu sayıda kişi yaralandı.
«Bugün Avropada «Ğalebe kününi» iç kimse qayd etmey – yalıñız zararlarnı sayıp çıqalar. Cenkte ğalebe qazanğan ve yutturğan olmay, cenkte yalıñız sağ qalğanlar ola. Em de eki taraftan», – dep qayd etti Poroşenko.
Onıñ zanınca, insanlarnıñ barışıq yarışları ve raqipliginiñ müimligini añlamaq içün eki cian cenki yeterlidir.
«Al-azırda bizler şarqta Ukrainanıñ topraq bütünligini imaye etemiz, ve er daim ana toprağımıznı ve mustaqillik ve inkişaf aqqımıznı qoruycaqmız. Lâkin men barışıq neticeler olacağına inanam ve Ukrainada barışıq ayat olması içün elimden kelgeni qadar yapmağa mecburım», – dedi prezident.
Bu sene aprel ayında Ukraina akimiyeti Ukraina şarqında Rusiyege qol tutqan boyeviklerge qarşı terrorizmge qarşı tedbirlerge başladı. Sentâbrde ilân etilgen barışıqqa baqmadan, Donbasstaki vaziyet deñişmey qala.
Noyabr 4-te Ukraina tışqı işler nazirligi ateş toqtatılğan soñ bile Donbassta 100 ukrain arbiyi elâk oldı, tahminen 600 kişi yaralandı.


text:
Büleksä wäkile Mansur Äyüpov bıl mäsälä ildä könüźäk tip belderźe. Ämmä din äheldäre, atap äytkändä, Räsäy mosolmandarı üźäk diniäio nazaratı räyese Tälğät Tajetdin bıl fekernä qarşı sıqtı häm yäş bıuındı tärbiäläüźä ğailä yä ihä mäktäp kenä tügel, bar yämäğätselek ber töptän eşlärgä teyeş tine. Tälğät Tajetdin äyteüensä, yämğiättä ğailä yäki däülät problemahı yämäğätselek problemahı tip qararğa käräk. Qomarlı uyındar turahında hüź bara ikän,ägär ul milliondarsa keşe yaźmışına kire yoğonto yahay ikän, unı yämäğätselek kileşep xäl itergä teyeş.
Äytkändäy, Parlamenttıñ sirattağı 47–se ultırışında Respubliqa bilämälärendä uyın awtomattarı qullanıp qomarlı uyındar oyoştorou häm uźğarıu buyınsa eşmäkärlekte tıyıu xaqındağı,, qanun proektın tikşereü tamamlanasaq.
Bıl turala Däülät Yıyılışı–Qoroltay prezidiumı ultırışında qomitet räyese Nail Qotloğildin belderźe. Unıñ hüźźärenä qarağanda, respubliqala uyın biznesın köyläü buyınsa federal zaqondı tormoşqa aşırıu yuldarın bildälägän xoquqi doqumenttı parlamenttıñ barlıq qomitettarı la xuplay. Berense uqıuźa aldağı ultırışta tiśtägä yaqın zaqon proektı qaralasaq. Ular arahında ,,Respubliqanıñ däülät nağradaları häm maqtaulı isemdäre xaqındağı,, zaqondıñ 2–se statyahınıñ 2–se ölöşönä üźgäreş indereü turahındağı doqument ta bar. Zaqondağı üźgäreşkä yaraşlı, tiźźän respubliqala Başqortostandıñ xalıq uqıtıusıhı tigän yuğarı isem dä barlıqqa kiläsäk. Başqortostan Prezidentı täqdime menän nağrada yämğiättä uqıtıusı hönäreneñ abruyın kütäreügä yünältelgän.
Rämzit Äbüläev, Öfö


text:
Bir qaç dane Qırım qoruğınen tabiat rezervleri Rusiye devletiniñ mülkiyetine keçirilmesi planlaştırıla. Bu aqta «Artek» Halqara bala merkezinde Rusiye tabiiy resursları ve ekologiya naziri Sergey Donskiy söz yürsetti, dep bildire TASS.
«Biz bunı (Rusiye ükümetiniñ qoruqlarnı keçirüv aqqındaki qararını tasdıqlav QA) bu yıl yapmağa planlaştıramız, çünki bizge berilgen avale bar ve onı yapmağa mecburmız», – dep qayd ete Donskoy.
O, söz Rusiye devletiniñ mülkiyetine Yalta, Kazantip, Opuk qoruqalarınen beraber, «Karkinitskiy» ve «Maloye fillornoye pole» deñiz qoruqları keçirilmesi aqqında ketkenini de ilâve etti.
2016 senesi dekabr ayında Qırım tabiat qoruğı Rusiye prezidenti işleriniñ İdaresine işletüvge berilgeni aqqında haber etilgen edi.


text:
QARTANAM İLE DUT TEREĞİ
Mavi qozleriñde, Qaradeñiz dalğalarınıñ öpkesi,
Aqqan qoz yaşlarıñda, Qaçı, Belbek, Qazıklı Özeñniñ sesi.
Ağarğan çırayında ,Çorğuna ve Mşatqa’nın aq bayırları,
Qulaqlarında çıñlay,Yayla dağlarında yañkırağan yırları.
Ne vaqıt baqsam Qozleriñe baqışları donğan,
Uçğan kitgen hayali ,Qırım’da, bır yerlerge qonğan.
Qaltırağan nefesinen, bır Ah! Çeker terenden,
Sanki yanğın var içinde, Ateş çıqar yüreğinden.
Bır tek sırdaşı bar! Azbardaki qoca dut tereği,
Dayanğanlar bırbırlerıne, ikisiniñde susqun yüreği.
Ağızlarını pıçaq açmay, sessız, teren baqışlar,
Toqtap, toqtap feryat ete, terekte ağlaşan quşlar.
Qartanam’dan qalgan maña Qırım sevgisi,
Sırdaşı qoca dut tereği, bırde onuñ kölgesi.
Servet ODAMAN; “Kırım 1903 Akyar’dan Akşehir’e Bir Göç Hikayesi” Kitabından S.140


text:
Vladimir Putinniñ Rusiye prezidentligine tekrar saylânuvı dünya ögünde turğan problemalarnı zorlaştıra bile. Bu aqta martnıñ 18-nde Avropa Şurası Parlament Assambleyasınıñ vitse-prezidenti, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Volodımır Aryev beyan etti.
«Putinniñ saylâvları tarihındaki eñ yüksek netice, oña dünyanıñ eñ büyük problemalarını yaratmağa imkân berir. Rusiyeliler bügün cenkni tasdıqladı. Eger Ğarp onı (Putinni – QA) keregi kibi sıqıştırıp olamasa,bu yarın olmasa da, yaqın kelecekte olur», – dep yaza Aryev Facebookta.
Martnıñ 19-nda Rusiye Merkeziy saylâv komissiyası prezident saylâvları bülletenleriniñ aman-aman 100%ni sayıp çıqqan. İlk malümatlarğa köre, Rusiyeniñ al-azırdaki prezidenti Vladimir Putin 76%den ziyade ses toplağan.
Rusiyeniñ merkeziy saylâv komissiyası, Qırımda ötkerilgen saylâvlarda saylâvcılarnıñ ekseriyeti Putinge qol tutqanını iddia ete.
Martnıñ 18-nde aqşam Putin Moskvadaki Manejnaya meydanında öz saylâvcıları ögünde çıqış yaparaq, olarğa minnetdarlıq bildirdi. O, Rusiyeni «muvafaqiyet beklegeni» aqqında ayttı.
65 yaşındaki Vladimir Putin, evelki prezident Boris Yeltsin istifa etkeninden berli, aslında 1999 senesi dekabrniñ 31-nden itibaren Rusiyeniñ idaresinde bulıunmaqta.2008-2012 seneleri prezidentlikke Dmitriy Medvedev saylânğan edi. Qanuniy sıñırlavlardan dolayı Putinniñ özü o vaqıt prezidentlikke namzet olamağan edi. O yıllrda o baş-nazir vazifesinde çalıştı.


text:
Aqmescit civarındaki Şumhay (Zareçnoye) köyünde qırımtatar faali Eldar Kantimirovnıñ evinde keçirilgen tintüv vaqtında Rusiye FSBsiniñ hadimleri bir qaç kitapnı aldı. Bu aqta Kantimirovnıñ advokatı Ayder Azamatov tarif etti.
«Tintüv keçirilgende tertip bar edi. Bir şey taşlamayıp ala, baqa ve yerine qoya ediler. Bazı kitaplar alındı, tahqiqatnıñ malümatına köre, olar cinaiy davanen bağlı», – dep bildirdi Azamatov.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Kantimirovnıñ evinde tintüv keçirmek qararını çıqarğan Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Anton Tsikurenkonıñ qararına köre, 2019 senesi iyünniñ 5-nde müvekkili ve diger şübhelilerge qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden cinaiy iş açıldı.
Azamatovnıñ aytqanına köre, Kantimirovnıñ cinaiy taqibi siyasiy sebeplernen bağlı.
«Eldar mahkemelerge faal bara, siyasiy mabüslerniñ qorantalarına yardım ete edi. Bilgenime köre, qırımtatarlarnıñ taqip etilüvine qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqıp, para cezasını alğan edi. O, kelişmey, dep aytmaq mümkün. Qırımnıñ şimdiki vaziyetinde bu insanlardan sahte terroristlerni yapalar», – dedi o.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, o, tintüv vaqtında anda edi, çünki quvetçilerden evel keldi. Olar başta Kantimirovnıñ ana-babası yaşağan Aluştadaki evini tintti.
«Umumen bir qarar özü. Dört küçük balası, ömür arqadaşı ve çalışıp olamağan anası bar», – dep qoştı Azamatov.
Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ 8 er adam tutuldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Rusiye FSBsi tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesi (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) boyunca cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Qırımda Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev Qırımtatarlarnıñ bütün dünya kongressiniñ vekillerinde Rusiye akimiyetiniñ nezareti altında olğan yarımadağa qaytması ile problemler ola bilecegini tüşüne.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa añlattı.
«Ebet, telüke bar. İşğalci akimiyet ne yapa bilecegini bilmeymiz. Amma aynı vaqıtta faaliyetimizge devam etmek kerekmiz. Olar keder etecek olsa, biz de, öz nevbetimizde, qarar alırmız. Lâçare?» – dedi Cemilev.
O şunı da bildirdi ki, bunı Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatar milliy yetekçilerine yarımada kirişi yasaq etilgenine baqıp aytmaq mümkün.
Türkiyede iyül 31 – avgust 2 kününe qadar Qırımtatarlarnıñ bütün dünya kongressini keçirecek olalar. Kongressniñ teşkil etilmesi aqta qararnı Ankarada keçken raatlıq künleri keçirilgen Türkiyeniñ qırımtatar teşkilâtlarınıñ toplaşuvı neticesinde alındı.


text:
Ukraina Tış işleri naziri Pavlo Klimkin Venada OSCE (OBSE) Nazirler Şurasınıñ oturışuvında Qırımdaki vaziyet içün cümleden yañı sanktsiyalar qabul etilmesi yolunen Rusiyege tazyıqnı arttırmağa davet etti.
Bunı o, Twitterde bildirdi.
«Qırımda insan aqlarınıñ er bir bozuluvı yañı sanktsiyalarğa ketirmek kerek. Bu effektiv surette tesir ete», – qayd etti nazir.
Ukraina Tış işleri nazirliginiñ (TİN) siyasiy şubesi mudiri Oleksey Makeyevniñ malümatına köre, Klimkin ondan ğayrı halqara ortaqlarını Qırımnıñ azat etilmesi meselesine kelgende iç bir vaqıt teslim olmamağa ve Rusiyege qarşı daa sert sanktsiyalar qullanmağa davet etti.
Ondan ğayrı TİN sözcüsi Maryana Betsa, Klimkinniñ sözlerine esaslanıp, Ukraina tış işleri müessisesi yolbaşçısınınıñ Rusiyege tazyıqnı arttırmağa davet etkenini bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, AQŞ, Kanada, İsveç (Şvetsiya), Türkiye, Litva, Latviya, Poloniya, Romaniya, Estoniya, Norvegiya, Büyük Britaniya ve Daniya «Rusiyege tazyıqnı arttırmaq kerek» olğanına razı oldılar.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov da OSCE azaları olğan ülkeleriniñ nazirleri ve AQŞ devlet kâtibi Reks Tillerson ile körüşmek içün Venağa kettiler.
Bu yılnıñ sentâbr ayında Avropa Birliginiñ Şurası, Rusiye ve separatistlerniñ vekilleri olğan 149 fizikiy şahıs, ve Ukrainada topraq bütünligi ve mustaqilliginiñ bozuluvına alâqası olğan 38 uquqiy şahısqa qarşı tayin etilgen sanktsiyalarnıñ qullanılmasını 2018 senesi martnıñ 15-ne qadar devam ettirdi.
Ağustosnıñ 4-nde ABniñ, sanktsiyalarğa rağmen Siemens şirketi turbinalarınıñ ilhaq etilgen Qırımğa ketirilmesine qarşı reaktsiyası olaraq bu cedvelge Rusiyeniñ daa üç fizikiy şahsı ile daa üç uquqiy şahıs ilâve etildi.
Cedvelge kirgenlerniñ episine Avropa Birligine kiriş yasaq ve Avropa banklarında aktivleri tapılsa, buzlatılmaq kerekler.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısınıñ birinci muavini Nariman Celâl haber etkeni kibi, Mecliste ve onıñ menfaatını qorçalağan advokatlarda qapatılma meselesinen bağlı Rusiye qırım prokuraturası makemege teslim etken vesiqalar ale daa yoq.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqat radiosınıñ efirinde bildirdi.
Celâlnıñ qaydlarına köre, Qırım prokuraturası evel bergen vesiqalarğa binaen, Meclisni ekstremizmde qabaatlamaq ve onıñ faaliyetini yasaq etmek içün temel yoq.
«Bizge fevral 15 künü teslim etilgen vesiqalarnıñ, böyle deyik, itibarı büyük degil. Prokuratura tünevin qoşqan vesiqalar ise bizim elimizde daa yoq. Şimdiki vaqıtta vesiqalarnıñ kopiyası da bizge teslim etilmegen. Kün devamında yollamağa vade eteler», - dep ayttı Celâl.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi Meclisniñ qapatılmasınen bağlı davanı muakeme etmege başladı. Mart 3 künü, birinci oturışta cavacılar qırımtatarlarnı temsil etken organnıñ faaliyeti ekstremistik ve qanunsız olğanını isbatlağan işke daa qoşma olaraq vesiqalarnı qullanmağa talap etti. Meclis yolbaşçılarnıñ fikirince büyük ihtimal makeme prokuraturanıñ talabını qabul eter.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Noyabr 27 künü Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiya iştirakçileri «Kahovka – Titan» yolağınıñ tamirini soñunace yapmağa ıntılğan tamir brigadasına irişimni blok etmege devam ete, dep bildire «Ukrenergo» matbuat hızmeti.
Şirketiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, vaziyetni bir nizamğa ketirmek içün Qırım qamaçavı temsilcileri ile körüşüv planlaştırıla.
«Bugün, Qırım qamaçavınıñ yerli ştabı ile añlaşmağa köre, «Ukrenergo» teşebbüsi boyunca, Qırım qamaçavı ştabınıñ yolbaşçılığı ile şirketniñ temsilcileri körüşecek. Körüşüv Herson vilâyeti Çonğar köyünde 330 kV Melitopol – Canköy yolağınıñ bozuluvı olğan yerniñ yanında olmalı», – denile beyanatta.
Herson vilâyetinde «Kahovka – Titan» yolağınıñ tamiri içün tek üç saat kerek, amma faaller mütehassıslarnı keçirmey, dedi Ukraina energetika naziri Ukrainı Vladimir Demçişin.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey.


text:
Saba, yanvar 12-de, Keriç boğazından parom keçitiniñ işi kene toqtaldı. FVN Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, paromlar ava şaraitlerinden sebep yürmey.
«Ava şaraitleriniñ eyileşüvine qadar aydavcalırğa Keriç parom keçiti tarafına barmamaq rica etile», – denile beyanatta.
Keçitte toplanğan maşina sayısı aqqında malümat yoq.
FVN Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, gece keçit tumandan sebep bir 5 saat çalışmay edi. Amma yarı geceden soñ Keriç boğazından paromlarnıñ qatnavı ğayrıdan başlandı, deyler matbuat hızmetinde.
Keriç boğazından parom keçiti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arteriyasıdır.


text:
İnsan aqları boyunca Birleşken Milletler teşkilâtınıñ baş komissarı İdaresi (OHCHR) esabına köre, Rusiye işğal altındaki Qırımda 4575 dane devletnen şahıslarğa ait taşınmaz mal obyekti musadere etkendir. Bu aqta OON (BM) Ukrainada insan aqları boyunca Monitoring missiyasınıñ, Ukrainadaki insan aqlarınen bağlı vaziyetke bağışlanıp derc etilgen maruzasında söz yürsetilmekte.
«2014 senesi mart ayında Qırımda keçken referendumdan soñ başlanğan ve Rusiye Federatsiyası qanunına binaen «milliyleştirüv» denilerek, devlet ile şahıslarğa ait hususiy mülkniñ musaderesi devam ettirilmekte. 2017 senesi mayısnıñ 12-sine qadar 4575 dane devletke ve şahıslarğa ait taşınmaz obyekt«milliyleştirilgendir»», – denilmekte haberde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Antarktika
Antarktika bul jer sharının' en' to'meninde jaylasqan materik. Hawa-rayı ol jerde ju'da' suwıq. Antarktikanın' 98% ke shamalası muz benen qaplang'an. Jag'ada jaylasqan McMurdo ha'm Palmer kishkene qalaların esaplamag'anda, ol jerde ju'da' az adam jasaydı. Qubla polyuste ilim stantsiyası jaylasqan bolıp, ol jerde tiykarınan hawa-rayı ha'm kosmos izertlewleri menen baylanıslı ta'jiriybeler alıp barıladı. Antarktikag'a barıwdı qa'legen adamlar tek g'ana hawa arqalı barıwına boladı. Antarktika maydanı jag'ınan Evropadan u'lken.
Antarktika hesh qanday ma'mleketler jaylaspag'an jalg'ız materik esaplanadı. Xalıq aralıq pitimge tiykarlanıp, Antarktika jerinin' hesh biri hesh ma'mleketke tiyisli emes.
Antarktikada o'simlikler ju'da' az; hawa menen dem alıwshı haywanlardan tek pingvin, tyulen ha'm kitler bar.
Antarktika Tınısh okeanı, Atlantika okeanı ha'm the Hind okeanı menen qorshalg'an, biraq keyingi waqıtları onı qorshag'an ten'izler bir at penen yag'nıy "Qubla okeanı" dep atalmaqta. Antarktikag'a en' jaqın materik bul Qubla Amerika.
Antarktikada a'dette qısta qarang'ı, jazda jaqtı.
Antarktikada ot ha'm taslar atıwshı bir vulkan bar. Ol Erebus dep ataladı.
Basqa web-saytlar[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- Antarctic Place-names Commission of Bulgaria
- L.L. Ivanov et al, Topographic map of Livingston Island and Greenwich Island


text:
Büyük Britaniya Mudafaa naziri Michael Fallon Rusiye Baltiya memleketleri içün havflı bir devlet olğanını tüşüne.
Fallon aytqanı kibi, Litvaniya, Latviya ve Estoniyada Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım ve şarqiy Ukrainada qullanğan taktikasından fadalana bile.
Sierra Leone ziyareti vaqtında, fevral 18 künü, nazir «Putinden sebep qasevet etkenini» bildirdi.
O şunı qayd etti ki, NATO «Rusiye tarafından ola bilecek istilâğa» azır olmalı.
Fallon Rusiyeniñ Ukraina ziddiyetine alâqasını ve Britaniya ava boşluğında uçqan Rusiye arbiy uçaqlarını qayd etip keçti.
«Ukraina ile sıñırdan keçken tank ve zırhlı tehnika bar ve Rusiye qırıcıları La-Manşqa yaqlaşalar. Menimce, vaziyet kerginleşe», – dedi nazir.
Rusiye Ukraina şarqındaki ziddiyetke öz alâqasını tanımay. Ğarp ise buña inanmay ve Moskvağa qarşı Ukrainadaki areketleri içün cezalarnı kirsete.


text:
İyün 1-de cemaat faalleri Kiyevde Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında toplaşıp, «Sentsov ve Kolçenkoğa azatlıq!» («Svobodu Sentsovu i Kolçenko!») yazıları ve apiske alınğan qırımlılarnıñ resimleri ile levhalarnı yapıştıracaq ediler. Lâkin aktsiya vaqtında Kiyev militsiyası faaller barışıq numayışlarınıñ keçirilme tertibini bozalar, dep ayttılar, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Faaller levhalarnı yapıştırğanda Rusiye elçihanesi militsiyanı çağırdı. İçki işler nazirliginiñ hadimleri keldiler. Militsiya hadimlerinden biri iştirakçilerden vesiqalarnı talap etip, faaller baraşıq tedbirlerniñ keçirilme qaidelerini bozalar, dep ayttıyu İçki işler nazirliginiñ hadimi ve faaller 10 daqqa devamında qavğa etip, aktsiyanıñ iştirakçileri aylanıp kettiler, dep ayttılar vaqia şaatları.
«Qabaatlı olaraq tanılğan Ukraina vatandaşları Sentsov ve Kolçenko bir yıl evelsi Moskvağa alıp ketirilgen ediler. Bizler bu aktsiyanı keçirip, bir şey unutmaycağımıznı ve afu etmeycegimizni kösteremiz, olarnı evge qaytarmaq içün elimizden kelgenini yapacaqmız», – dep ayttı aktsiya iştirakçisi Fedor Ustinov Qırım.Aqiqatqa.


text:
Ukrainanıñ Amerika Birleşken Devletleri elçisi Volodımır Yelçenko Rusiyeniñ mayısnıñ 21-nde teşkil etken BM Telükesizlik şurasınıñ Qırım konferentsiyasına cevap berdi.
«Gaagada körüşirmiz, balalar», – dep izaatladı Yelçenko BM Rusiye vekili Vasiliy Nebenziniñ beyanatlarını. O, Moskva ve Kyiv Qırım meselesinde dialog qurmamalı, çünki yarımada sakinleri «istegenini çoqtan ayttı», dep bildirdi.
Rusiye teşkil etken konferentsiyada Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ reis muavini Esadullah Bairov, Rusiye tarafdarı «Qırımnıñ ukrain cemiyeti» cemaat teşkilâtınıñ reisi Anastasiya Gridçina, «Millet» Rusiye devlet kanalınıñ sabıq reberi, Kreml kontrolindeki Bağçasaray şeer şurasınıñ deputatı Ervin Musayev ve «Krım 24» Rusiye telekanalınıñ alıp barıcısı Aleksandr Makar çıqışta bulundılar.
Konferentsiya vaqtında Frenkistan, Belçika ve Avropa Birliginiñ elçileri Moskvanıñ yapqanlarını takbih etip, Ukraina topraq bütünligine qol tutqanını bildirdi. Ukrainanıñ BM missiyası tedbirni boykot etti.
Soñki sefer Qırım meselesi BM Telükesizlik şurasında bu sene mart ayında köterilgen edi. Anda insan aqlarınıñ bozuluvı ve Qırımnı işğalden qurtaruv planlarınen bağlı toplaşuv oldı. Tedbirni Belçika, Estoniya, Frenkistan, Almaniya, Büyük Britaniya ve ABD BM daimiy vekilleri ve Ukrainanıñ BM temsilciligi yardımınen teşkil etken ediler.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Törkiyä iñ nıq üskän 2nçe däwlät
İq’tisadi xezmättäşlek häm üseş oyışması bıyılnıñ ikençe çirege kürsätkeçlären açıqladı
Törkiyä bıyılnıñ ikençe çiregendä İq’tisadi xezmättäşlek häm üseş oyışmasınıñ iñ yuğarı däräcädä üskän ikençe däwläte buldı. Älege çorda Awrupa Berlege 13,2%, Yevro töbäge 13,6% üskän. Böyekbritaniya ikençe çirektä 22,2% kürsätkeç belän İq’tisadi xezmättäşlek häm üseş oyışmasınıñ iñ nıq üskän däwläte buldı.
Törkiyä isä bıyılnıñ berençe çiregendä 7,2%, ikençe çirektä 21,7% üseş kürsätte. Şulay itep, ul Böyekbritaniyädän soñ ikençe buldı.
Bu kürsätkeç 1999nçı yıldan birle terkälgän iñ yuğarı üseş sanı.
Bäyläneşle xäbärlär
Śitrus cimeşläre êksportı arttı
Ul bıyılnıň 9 ayında uzğan yılnıň şul uq çorı belän çağıştırğanda 14%qa artıp 427 million 29 meň dollarğa citte
Törkiyä iq’tisadı bıyıl 8,6%qa üsäçäk
Xalıqara kredit bäyäläw oışması “Standard & Poor’s" şulay dip farazlıy
"Afrikada xezmättäşlek başqarılmağan il qalmayaçaq”
İlbaşı bu xaqta üzeneň sośial’ media akkauntında Törkiyä – Afrika iq’tisad häm êş forumına qağılışlı belderüendä citkerde


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Brüsselde Şimaliy atlantik Alyans memleketleriniñ temsilciler toplaşuvında çıqışta bulunacaq. Bunı deputatnıñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqat neşirine bildirdi.
Matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, muşavere mart 17-de NATO baş kâtibi Jens Stoltenbergniñ yolbaşçılığında keçirilecek. Toplaşuvda Qırım meselesi, işğal yıllığınıñ muzakere etilmesi beklenile.
Mustafa Cemilev Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ işbu tedbirde Qırım temsilcisi olaraq iştirak etmek ricasına seslendi. O, toplaşuv iştirakçilerine Qırım yarımadasında ükümsürgen vaziyet aqqında tarif etecek. Deputat mart 16-da Brüsselge kelmek kerek. Anda da qırımtatar diasporasınıñ vekilleri ile körüşecek.