text:
Qırımnıñ üç tarafı suv olğanı içün oña yarımada deyler. Onıñ yalısı şarqta (s vostoka) Azaq deñizi, cenüp (s yuga) ve ğarpta (s zapada) Qara deñizge çıqa.
Azaq deñizi dünyada eñ sayı (melkiy) deñizdir. Onıñ teren yeri 13,5 metr. Amma meydanı az degil – 37 600 km2. Deñizge eki büyük özen – Tan ve Kuban suvlarını aqıza ve onıñ tuzlarını bayağı yaza (razbavlâyet).
Yazda onıñ suvları pek qıza. Böyle suvda yuvunmağa pek hoş (priyatno). Qışta ise tuzu az olğan suv buzlay. De-ñizniñ tek ortası açıq ola. Yaldağan buzlar yalığa yaqınlaşqanda yalıdaki buzlarnı türte, olarnen pekişe ve 5-10 metr yükseklikte buz dağları yaratalar.
Azaq deñiziniñ başqa deñizlerden ayırğan bir çizgisi – mında artıluv (priliv) ve tartıluv (ötliv) olmay.
Evelde deñizde pek çoq balıq yaldağan, lâkin insanlar o balıqlarnı canavarcasına, esapsız tutqanı içün olar bayağı eksildi.
Bu deñizniñ tübünde yatqan lay (grâz) furtuna olğanda köterile ve suvnı bulançıq (mutnıy) ete. Buña baqmadan, böyle suvda yuvunmaq faydalı sayıla.
Keriç boğazı Azaq deñizini Qara deñiznen bağlay.
Qara deñiz em büyükçe – 422000 km2, em teren – 2245 m. Dünyada o kibi başqa deñiz yoq. Qara deñiz eki qat. Ustteki qatta (150-200 m) yaşayış qaynay (3770 çeşit balıq ve suv ayvanları). Aşağıdaki qatta kukurtsuvşece (serovodorod) er şeyni öldüre. Bu eki qatlar qarışmay, olar arasında nasıldır zar (sloy, plönka) bar.
Lâkin tabiat afatı neticesinde böyle qaza ola bile. Meselâ, 1927 senesi sentâbrniñ 11-den 12-ge keçer gecesi Qırımda zelzele (zemletrâseniye)oldı. Deñizdeki furtunadan tübünden kukurtsuvşece köterile ve suvğa urğan yaşından yanmağa başlay. Halqımızda: “Deñiz yana bile”, – degen aytım boş yerde doğmağan eken.
Qara deñizniñ adı qaydan kelgeni de ale daa muzakere oluna. Bazıları, onıñ suvu teren yerlerde pek qoyu mavı tüste olğanını qayd eteler. Digerleri, deñizde pek qorqunçlı furtunalar olğanı ve çoq gemiler batqanı içün böyle ad berilgen, dep aytalar. Daa birileri, deñiz tübünde er şey qararğanını qayd eteler.
Bizim ana tilimizde qara sözü tüsni bildirgeninden ğayrı – “qocaman” (ögromnıy), degen manadadır. Yani, Qara deñiz – qo-caman deñiz demek.
Eski efsanelerge köre, Qırım qadimiy zamanlarda ada olğan ve anda acayip, tabiatnıñ pek çoq sırlarını bilgen insanlar yaşağanlar. Bazı alimler Qara deñizde efsaneviy Atlantidanı yerleştire.


c: text/html

text:
Saud Arabiyası Amerika Qwrama Ştattarımen ortadağı şielenisti retteu üşin eki ükimettik delegaciya jiberudi josparlap otır. Er-Riyad bwl delegaciya saparı prezident Baydenniñ Saud Arabiyasına resmi saparmen keluine jol aşadı dep ümittenude.
15 mausımdağı alğaşqı delegaciyanı Saud Arabiyasınıñ Sauda ministri Madjid bin Abdulla äl-Kasabi bastap baru josparlanğan, al ay soñında investiciya ministri Haled äl-Falih bastağan ekinşi delegaciya AQŞ-qa baradı. Bwl delegaciyalar kölik, logistika jäne jañartılatın energiya siyaqtı birneşe saladağı kelisimderdi talqılaydı.
AQŞ-qa ükimetaralıq delegaciya jiberuturalı Saud biligi qazirşe resmi mälimdeme jasağan joq. Joğarıdağı aqparattı VOA agenttigine Saud ükimetindegi atı-jönin bildirmegen şeneunikter bergen.
Yemendegi soğıs, adam qwqığı jäne energiyanıñ qımbattauına baylanıstı AQŞ pen Saud Arabiyasınıñ qarım-atınası şielenisti küyde twr. Biraq, ötken jwmada Bayden Saud Arabiyasına resmi sapar josparınıñ bar ekenin aytqan. Saud patşalığınıñ taq mwrageri Mwhammed bin-Salman da Bayden saparında eki el ortasındağı qarım-qatınastı retteudi ümit etedi.
Parsı şığanağındağı elderdiñ Resey jäne Qıtaymen qarım-qatınası barğan sayın tereñdete tüsui Bayden ükimetin alañdattı, äri AQŞ-tıñ atalğan aymaqtağı poziciyası salqınday bastadı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Salı künü, dekabr 3-ünde sinoptikler Qırımda yağmurlı avanı ve sılaq qarnı tahmin ete, Aqyrada ise - tek yağmurlar.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte bulutlı ava olacaq. Yağmur, sılaq qar. Şimal-şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 3…5º.
Aqyarda bulutlı, yağmur yağacaq. Şimal-şarqiy yel 10-15 m/s. Ava arareti kündüz 6…8º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında ara-sıra bulutlılıq. Yağmur, sılaq qar ve küçlü yağanaqlar beklenile. Şimal-şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 7…9º.
Keriçte bulutlı. Gece yağanaqlarsız, kündüz yağmur ve sılaq qar. Şimal-şarqiy yel 12-17 m/s. Ava arareti kündüz 6…8º.
Qırımda dekabrniñ 3-ne telükeli gidrometeorologik adiselerine dair furtuna ihtarı ilân etildi.
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ küç ve vastaları ava bozulğanı içün fevqulâde vaziyetler olacağına azırlıq köre.


text:
"İyün'dä 142 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde"
Bu xaqta Törkiyä êçke êşlär ministrlığı süzçese İsmail Çataklı belderde
Bıyılnıñ iyün’ ayında 142 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
Bu xaqta Törkiyä êçke êşlär ministrlığı süzçese İsmail Çataklı aylıq matbuğat cıyılışında citkerde.
Ul terrorğa qarşı köräş operaśiyäläreneñ özleksez däwam itüen belderde.
Süzçe bilgeläp ütkänçä, iyün' ayında “PKK” separatist terror oyışmasına qarşı 8 e zur, 61 e urta külämle bulu belän bergä, awıl cirlegendä cämğıse 12 meň 654, şähärlärdä 1 meň 421 operaśiya başqarıldı.
Bu operaśiyälärdä 142 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
Alar arasında maxsys êzlängän terrorçılar da bar.
Monnan tış terror oyışmalarına yärdäm itkän häm alar belän bäyläneşe bulğan dip sanalğan 2 meñ 791 şikle keşe qulğa , alardan 405 e saq astına alınğan.
İyün’ ayında qurqınıçsızlıq köçläre 16 terror ğamälen totqarlağan.
İsmail Çataklı röxsätsez (tärtipsez) migraśiyägä qarşı köräş qısalarında iyün’dä 33 meň 465 qaçaqnıñ , şul isäptän 4 meň 659ı diňgezlärdä, häm 612 oyıştıruçınıñ totıluın äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Finlyandiya ministrı: “Türkiyäneñ iminlek borçıluların añlıybız”
Finlyandiya saqlanu ministrı Antti Kaikkonen Türkiyäneñ iminlek borçıluların añlawların häm terrorçılıq belän köräştä täwäkkäl buluların äytte
Serbiya İlbaşı: “Türkiyä - Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtağıbız”
Serbiya İlbaşı Aleksandr Vuçiç Türkiyäne Könbatış Balkandağı tınıçlıqnı häm totrıqlılıqnı saqlawçı urtaq bularaq kürülären äytte


text:
Êkvadorda cir şuışu fäläkäte
Afät 4 keşene yaqtı dön'yadan alıp kitkän
Kön’yaq Amerika ile Êkvadornıñ kön’yağında urnaşqan Kuênka şähärendä köçle yañğırdan soñ su basu häm cir şuışu bulğan.
Cir şuışu fäläkätendä 4 keşe ğomeren yuğaltqan, 11 keşe cäräxätlängän.
436 keşe êvakuaśiyälängän şähärdä ğadättän tış xäl iğ’lan itelgän.
Cir şuışu häm su basu bulğan urınnarda çistartu êşläre däwam itä.
Bäyläneşle xäbärlär
Êş urınında 5 keşeneñ berse naçar möğamälä kürä
“Strep A” bakteriyase 9 can aldı
Belfastta 5 yäş’lek qız bala älege infekŝiyadan ğomere özelgän 9nçı bala buldı


text:
Bir qatar şeteldik BAQ-tıñ habarlauında Düysenbi küni tañerteñ Reseydiñ eki birdey aerodromında jarılıs bolıp, eki bombılauşıı Tu-95 wşağı zaqımdalıp,..
Jogorku Keneştiñ 26 qazandağı otırısında deputattardıñ birqatarı Bişkekte sayasatkerler men belsendilerdiñ jappay wstaluın talqılaudı wsındı. Bwl tur..
Qañtar qırğınınan keyin qwrılğan "Elge Qaitaru" Qazaqstan aktivterin qaytaru qoğamdıq qorı qwrılıp egemendik alğan 30 jıldağı elden sırtqa şığıp ketke..
Qıtayda ötip jatqan QKP Wlttıq s'ezi sol eldiñ sayasi bolmısında asa mañızdı. El tarihındağı iri sayasi özgerister men reformalar osı Wlttıq s'ezinde..
Bügin Almatı qalasında bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp 1 qırküyektegi prezident Toqaevtıñ joldauındağı kezekten tıs prezident..


text:
«Levada-tsentr» Rusiye içtimaiy merkezi tarafından keçirilgen fevral soravınıñ neticelerine binaen, rusiyelilerniñ 86% prezident Vladimir Putinniñ faaliyetine qoltuta.
Böylece, yanvar malümatlarına köre rusiyelilerniñ Putinge olğan itibarı bir fayızğa arttı. Cevap bergen adamlarnıñ 13 fayızı devlet yolbaşçısınıñ işi ile memnün degil. 54 fayızı da memleketteki işler doğru ketkenini tüşünmekte.
Bir yıl evelsi, 2014 senesi fevral ayında, devlet yolbaşçısınıñ faaliyetine qoltutqan rusiyelilerniñ sayısı 69 fayıznı teşkil etken edi, 30 fayızı qarşı çıqqan edi. Putinden ğayrı, rusiyeliler mudafaa naziri Sergey Şoygu ve tış işler naziri Sergey Lavrovğa inanalar.
Sorav fevral 20-23 künleri keçirildi. Rusiyeniñ 46 regionınıñ 143 mesken yeriniñ biñ altı yüz sakini soravda iştirak etti.


text:
Kiyevdeki Mustaqillik meydanında mayıs 18-de qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bağışlanğan miting olıp keçti. Tedbirde qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri ve falleri iştirak ettiler. Qırım.Aqiqatnıñ canlı yayını yekünlendi.
Mitingde Ukraina ve Avropanıñ bir sıra cemaat erbabı çıqışta bulundı. Ukraina milliy cemiyetleri kongressiniñ reisi, sovetler lagerleriniñ siyasiy mabusı İosif Zissels, Qırım cemaat erbabı Andriy Şçekun, «Krım» bölüginiñ komandanı İsa Akayev, Litva tatarları birliginiñ reisi, Litva Cumhuriyeti baş naziriniñ millet meselleri mesleatçısı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Litva vekili Adas Yakubauskas, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov çıqışta bulunacaqlar.
Malüm olğanı kibi, mayıs 18-de Ukrainada Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bir sıra tedbir keçirilmekte.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Özbekstan prezidenti Şavkat Mirziyaev qazirgi zamannıñ qaru-jaraqtarı men äskeri tehnikasın dayındaumen aynalısatın otandıq äskeri önerkäsip keşenin q..
Aldağı jıl Şığıs Aziya öñirlik qauipsizdik mäselesineñ eñ bir kürdeli de qayşılıqtı jılı bolmaq. Atalğan öñirdiñ qauipsizdigi halıqaralıq kürdeli mäse..
Qazaqstan Respublikası Wlttıq wlanı «Oñtüstik» öñirlik qolbasşılığına qarastı äskeri bölimderde memlekettik tildi oqıtu boyınşa jaña oqu jılınıñ basta..
Jaqında Wlı Britaniyanıñ YouGov kompaniyası Batıstağı toğız memlekette (AQŞ-tı qamtığan) arnaulı saualnama jürgizgen bolatın. Saualanam natijesinde kö..
Soltüstik Koreya Sırtqı ister ministriniñ baspasöz qızmeti 8 qañtar resmi mälimdeme jariyalap, KHDR-nıñ qwrlıqaralıq basqarılmalı zımırandar sınağı s..


text:
Qırım akimiyeti yarımadanıñ sanayı şirketleriniñ işletüv cedvelini azırlay. Bu aqta yanvar 6 künü fevqulâde vaziyetniñ yoq etilmesi boyunca ştabnıñ toplaşuvında bilrdiler, haber ete Rusiye FVN Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
Ştab iştirakçileri Qırım şirketleri Noel bayramlarından soñ işlemege başalaycağını tüşüne.
«Yanvar 8 künü sanayı obyektlerniñ işletüv cedvelleri taqdim etilecek, yanvar 10-dan soñ şirketler işke başlar», – denile beyanatta
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur.
Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy Ofisiniñ yolbaşçısı Andriy Yermaknıñ Türkiye prezidentiniñ baş mesleatçısı İbrahim Kalın ve ABD prezidentiniñ milliy telükesizlik mesleatçısı Ceyk Sallivan ile keçirgen muzakerelerini «pek tam ve Ukrayına menfaatlarına uyğun» dep adlandırdı.
«Ofis reberiniñ ABD ve Türkiye prezidentleriniñ mesleatçıları – Ceyk Sallivan ve İbrahim Kalın ile muzakereleri oldı. Tam muzakere. Bütünley – Ukrayına menfaatlarına uyğun. Bizim telükesizligimizni quvetleştirmek içün», – dedi o, video muracaatında.
Ukrayına prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Türkiyede Andriy Yermak İbrahim Kalın ve Ceyk Sallivan ile üç taraflı ve eki taraflı formatta körüşti.
Berilgen malümatqa köre, subetdeşler cebedeki vaziyetni ve Rusiyeniñ soñki agressiv areketlerine cevap tedbirleriniñ koordinatsiyasını muzakere etti. Yerman Rusiyeniñ işğal altındaki Ukrayına topraqlarında keçirgen sahte referendumlarğa ve ilhaq ıntıluvlarına sert bir cevap berilmeli, Ukrayına NATOğa kirgenine qadar halqara telükesizlik kefaletlerini almalı, dep qayd etti.
Beyaz Saray bildirgenine köre, Ceyk Sallivan ve Andriy Yermak ABD Ukrayına suvereniteti ve topraq bütünligine «qoltutqanını», Zaporijjâ atom elektrostantsiyasındaki vaziyeti ve Ukrayınanıñ aşayt ihracatında BM ile işbirliginiñ devamını muzakere etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
ABD prezidenti Donald Trump devlet kâtibi vazifesine namzet etip köstergen CİA müdiri Mike Pompeo Rusiyege qarşı daa da şiddetli yol devam ettirmek niyetinde. Bu aqta o aprelniñ 12-nde Kongresste, onıñ namzeti tasdıqlanacağınen alâqalı ötekrilecek diñlevlerde ilân etmek niyetinde dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Rusiye çoq yıllar devamında onıñ tecavuzına nisbeten yımsaq munasebet kösterilgeni içün agressiv davranmağa devam ete. Buña yekün çekme vaqtı keldi», – denilmekte Pompeonıñ diñlevlerden evel tarqatılğan stenogrammasında.
Trump martnıñ 13-nde ABDniñ lideri sabıq devlet kâtibi Rex Tiilersonnı vazifesinden azat etken soñ, sabıq cumhuriyetçi kongressmen Mike Pompeonı tış siyaset idaresiniñ reberi olaraq tayin etecegi aqqında ilân etken edi.


text:
Ukraina parlamentinde «Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatları, yerli şura ve köy, qasaba, şeer yolbaşçılarınıñ saylavları aqqında» qanun leyhasını azırlaycaq ekspertler gruppası meydanğa ketirildi. Bu gruppa aprelniñ soñuna qadar qanun senetini azırlamaq kerek.
Bunı çarşenbe künü, mart 25-te, Yuqarı Rada reisi Vladimir Groysman PACE Nezaret komitetiniñ Avropa Şurası devlet azalarınıñ vazifelerini yerine ketirüv boyunca maruzacıları Maylis Reps ve Jan-Klod-Minyon ile körüşüvde bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ resmiy saytı bildire ki, Vladimir Groysman saylav qanunları «bir de bir vaziyetke köre degil, memleketke köre» azırlanmaq kerekligini qayd etti.
Körüşüvde Ukraina islâatlarınıñ ketişatı, şu cümleden anayasa islâatı ve saylav qanunları islâatları muzakere etildi.


text:
Qırım musulmanlarınıñ diniy idaresi ve Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Saudiy Arabistan sakinlerine, yanvar 23 künü 91 yaşında vefat etken qıral Abdullah bin Abdulazizniñ tuvğanlarına taziyelerini bildire.
Bunı QMDİ matbuat hızmeti haber ete.
«Yüce Rabbimiz Oña qaytqan merhumnıñ canına Öz merametini, Öz minnet ve elâllığını eylesin ve oña Ebediy Ayatnıñ nimetlerini bağışlasın», – denile Qırım Müftisiniñ taziyesinde.
Qıral Abdullah tahtqa 2006 senesi keçti, amma amelde Saudiy Arabistanda keçken asırnıñ 90-ncı senelerinden yolbaşçılıq ete edi, çünki onıñ selefi qıral Fadhnıñ ağır hastalığı bar edi.
Abullah orta islâatlarnıñ tarafdarı edi, şu cümleden qadın aqlarınıñ keñişletüvi ve iqtisadiyat saasında devlet idaresiniñ azlaştıruvı, faqat, onıñ saltanatı vaqtında körümli demokratik çevirmeler yoq edi.
Tış siyasette o er vaqıt İranğa nisbeten ciddiy yanaşa ve ğarbiy memleketler ile güzel munasebetlerni qurmağa tırışa edi. Qıral Abdullah memleketi içün adetiy olğan AQŞ ile yaqın munasebetlerni saqlamağa areket ete edi. Analitiklerniñ fikrine köre, yañı qıral kelse de, Saudiy Arabistannıñ tış ve içki siyasetinde körümli deñişmeler olmaz eken.


text:
Bularnı o BBS Ukraina-ğa bergen intervyüsında bildirdi
Qırımtatar halqı Meclisi oğrağan vaziyet, Bayramovanıñ aytqanına köre, bir vaqıtlarda Tatar meclisi rastkelgen vaziyetke pek beñzey. Taqipler 1994 senesi, Tatarstan Rusiye ile vekâletler boyunca anlaşma tizgenden soñ, başlandı.
«Bu aqiqatta mustaqillikten vazgeçüv olğan edi, Tatarstan yolbaşçılarınen munasebetler ise kesen-kes bozulğan edi. 1994 senesiniñ yazında Milli Meclisni mahkeme yapıp başladılar. Bizlerge qanunlar qabul etmekni yasaq ettiler. Amma bizler, evel çalışqanımız kibi çalışa berdik – qanunlar çıqardıq, Anayasa yerine «Tatar qanunı»nı qabul ettik, halqnen ğayret ile çalıştıq, tatar mektepleri, camiler, gazetler açtıq, siyasiy tedbirler teşkil ettik ve, çaremizge köre, tatarlarnıñ içtimaiy meselelerini çezmege tırıştıq.
Amma üstümizge olğan tazıyıq da küçlü edi: Tatarstannıñ ükümeti endi olğanı qadar Moskvağa bağlanıp çalışa edi, bizler, öyle etip, Qazan içün de, Moskva içün de istenilmegen elementler olıp qaldıq.
Vladimir Pütin akimiyeti yüz bergeninen «ellerimiz bağlandı», - dey Tatarstan Meclisiniñ yolbaşçısı: Rusiyeniñ er bir yerinde tatar mektepleri qapatıldı, musulmanlarğa taqip etilip başladı.
«Böyle alda biz susıp olamadıq! Qarşı olğanımız içün, bizlerni kene mahküm ettiler, Qazanda, ciyen (toplaşuv) keçirilgen Naberejnıye Çelnı şeerinde, Moskvada tintüvler yaptılar. Meni milletlerara duşmanlıq qozğaması içün mahkemege oğrattılar, şartlı bir yıl berdiler, Milli Meclis adından dünya cemiyetine yapılğan muracaatlarnı çekip aldılar ve mahkeme qararınen yasaq olunğan edebiyat cedveline kirsettiler. Birazdan daa bir mahkeme oldı – Milli Meclisni registratsiyadan alıp taşladılar. Şimdi bizler qanundan tış çalışmaqtamız. Eger de Qırım Rusiye terkibinde qalsa, zan etem, Qırımtatar Meclisiniñ alı da şu olacaq», - esap ete Bayramova.
Eger Rusiye akimiyeti Meclisniñ faaliyetini yasaq etse, o, öz vaqtında Tatarstan Meclisi yapqanı kibi yapmağa mesleat ete.
«2008 senesiniñ soñunda öz ciyeninde Milli Meclis Birleşken Milletler Teşkilâtı adına Deklaratsiya ve referendum aqibetlerine binaen Tatarstannıñ muhtariyetini tanımaq ricasınen muracaat etti. Aynı zamanda Meclis «İcrette ükümet»ini tayinledi, Amerikada yaşağan alim Vil Mirzayanov yolbaşçısı oldı», – dep, ikâye etti Tatar halqı Meclisiniñ başı.
Uquqqoruyıcınıñ fikirine köre, qırımtatarlarnıñ vaziyetlerine daa şükür demeli – olarğa Turkiye ve Ukraina tayanç olalar, em de bu halqta dünyaca belli liderleri bar.
«Qırımtatarlar tamam ile asırnıñ bir çerigini Ukraina demokratiyası ve serbestligi müitinde yaşadılar, olar «rusiyeli» demokratiyasına alışmadılar. Böyle şaraitlerde qırımtatarlar, hususan olarnıñ yolbaşçıları, qullıqqa razı olmamaq kerek, çünki Qırım – qırımtatarlarnıñ aslı Vatanıdır. Qırımtatarlarnıñ vaziyeti fena degil, olarğa çoqmillionlıq Turkiye qoltutmaqta. Avropağa baqqan Ukraina ise qırımtatarlarğa loyal munasebette bulunmaqta ve olarnı ıncıttırmaz, dep belleyim», — soyledi Bayramova.
Milliy liderleri Mustafa Cemilevni Qırımğa mayıs 3 künü kirsetmegenlerine qarşı qırımtatarlar aktsiya ötkerdiler. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya böyle areketlerni «ekstremizm» dep, adlandırdı. O, Qırımtatar Milliy Meclisi reisine Refat Çubarovğa, itaatsızlıq yüz berse, Meclis yoq etilecegi ve onıñ faaliyeti yasaq olunacağını bildirdi.


text:
Orenbur şähäreneñ Mirxäydär Fäyzi isemendäge tatar däwlät drama teatrı Başqortstanda üzeneñ icadi säfären başladı. Bu ğastrol'läre barışında ırımburlılar Başqortstannıñ Fedorovqa häm Ziançura rayonnarı tamaşaçıları aldında çığış yasayaçaq. Tatar teatrı artistlarınıñ ğastrol' repertuarında – kürenekle dramaturg Tufan Miñnullin äsärläre buyınça säxnäläşterelgän spektäkllär.
İcadi säfärläre barışında orenburlılar Fedorovqa belän Ziançura rayonnarında yäşäwçe millättäşlärebez belän ayırım oçraşular da ütkäräçäk häm konsert proğramması da kürsätäçäk. Mirxäydär Fäyzi isemendäge tatar däwlät drama teatrınıñ Başqortstanğa ğastrol'läre 24 augustqa qädär däwam itä.


text:
Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonı ve Keriç şeerinde yarıq söndürildi, dep haber etti fevral 5-inde saba “Krımenergo” şirketiniñ matbuat hızmeti.
Saat 8:00-da saba Yedi Quyu rayonınıñ Dere Salın (Çistopolye) köyüniñ bir qısmı yarıqsız qaldı. “Krımenergo” mütehassısları qaza yerini qıdıra, dep bildirile.
Bundan ğayrı gece Keriçte tel hatınıñ zararlanğanı sebebinden yarıq olmadı. Energetikler, mesele çezildi dep bildire.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.


text:
Yuqarı sınıf talebeleri içün tarih derslerine qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında tafsilâtlı malümatnı qoşacaq olalar. Şimdi 10-11 sınıf talebeleri içün yañı programma muzakere etile.
Bunı «Vesti» gazetası bildire.
Ukraina Tasil Nazirliginde aytılğanı kibi, muzakereler avgust 20 kününe qadar devam etecek, soñra bu teklifler Tasil Nazirliginiñ Eyyetine berilecek.
«Söz «Ulu Vatan Cenki» ıstılasınıñ «Ekinci cian cenki» ıstılasına deñiştirüv aqqında, Qırımdan qırımtatarlarnıñ, yunan ve ermenilerniñ sürgünligi, OUN-UPA, ukrain dissidentlerniñ faaliyeti aqqında malümatnıñ qoşuluvı aqqında kete.Bunıñ ile ocalar derslerde Maydanda olıp keçken adiseler aqqında tarif etecelker. ATO aqqında daa aytılmaycaq, çünki o daa bitmedi», – dediler neşirge nazirlikte.
Tarih derslikleri ğayrıdan basılmaycağını da qoşıp ayttılar.
«Bu er şey ocalarğa metodik tevsiyeler şeklinde berilecek. Yañı derslikler kelecek sene peyda ola bilecek. Eger de olarnıñ neşiri içün nasıldır bir neşriyat aqça berse, çünki bizde maliyeviy vasta şimdi yoq», – deyler mında.
Evel harkov faaliyetçileri sentâbr 1 künü ukrain talebelerine Qırım işğali aqqında tarif etilmesi içün imzalarnı toplay ediler.


text:
Moskvağa boysunğan işğal etilgen Qırım ükümetiniñ bildirgenine köre, yarımadağa Ukraina qıtaiy territoriyasından kirişte nevbetler yoq.
Kreml tarafından tayinlengen yarımada yobaşçısınıñ birinci muavini Mihail Şeremet ayta ki, bu, memuriy sıñırda keçirme pencereleriniñ sayısı artqanı sayesinde mümkün oldı.
«Keçirüv pencereleriniñ ve gümrük hızmeti hadimleriniñ sayısı eki qat arttırıldı. Demek ki, bunıñ neticesinde keçirüv noqtalarında nevbetler yoq», – ayttı Şeremet, dep bildire Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Mihail Şeremetniñ qayd etkenine köre, o, «Ermeni Bazar» ve «Perekop» noqtalarını ziyaret etken vaqtında, «kiçik meseleler» belgilendi.
İyün 24-te Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl memuriy sıñırda büyük nevbetler olğanı aqqında bildirdi. O, Facebook saifesinde nevbette turğan insanlar ve maşnalarnı köstergen fotoresimlerni paylaştı.
«Bir qaç yüz yengil maşna (bu tek «Çonğarda»), yüzlerce yayav ketken yolcular.
İşte, tüşünem ki, ya Ukraina Anayasa kününe büyük teşviqat desantını yollay, ya Aksönovnen nasıldır añlaşma bardır – Qırımda kurort mevsimini yükseltmek», – dep yazdı Celâl.
Bu sene mayıs ayında Rusiyege boysunğan Qırım gümrügi müdiri Vladimir Avramenko, onıñ müessisesi, «memuriy sıñırdan keçken naqliyeniñ sayısı artqanı sebebinden», yarımada şimalinde avtomobil keçirüv noqtalarınıñ operativ-nevbetçi smenalarını qaviyleştirdi.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Memuriy sıñırda üç kiriş-çıqış noqtası çalışmaqta – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainanıñ qırımtatar yırcısı Jamala ELLE mecmuasına bergen intervyusında onıñ «Eurovision-2016» yarışında taqdim etken «1944» yırı ne içün Rusiyede «Rusiyege qarşı» olaraq qabul etilgenini añlattı. Jamalanıñ fikrince, Rusiye sakinleri tarihiy vaqialarnı Qırımdaki bugünki vaziyetinen qıyaslağanlar.
«Bellesem, bu «hırsıznıñ qalpağı da yana» degen kibidir. Sürgünlik tarihı olarnıñ aqıllarında Qırım işğalinen ve bugünki künde qırımtatarlarğa qarşı yapılğan zulumnen bağlı assotsiatsiyalarnı peyda etti, amma türküde bu aqta bir söz bile yoq... «1944» bu menim şahsiy ikâyem», – dep añlattı Jamala.
Onıñ qayd etkenine köre, Avropa bu yırnı «doğru» qabul etti ve bunıñ delili rey berüvniñ neticesi oldı.
Jamala yarışta Rusiyeni temsil etken Sergey Lazarev ile bir-birine destek köstergenlerini da hatırladı.
«Biz quçaqlaştıq ve bir-birimizge muvafaqiyet tiledik. Ve men Sergeyge provokatsiyalarğa diqqat etmemege rica ettim, çünki oña da, maña kibi, basım yapqanlar», – dep hatırlay Jamala yarış finalından evelki sana arqasındaki körüşüvni.
Ukraina temsilcisi, Qırım yırcısı Jamala «Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazandı, onıñ finalı İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde mayıs 15-ke keçer gecesi keçirildi. Konkurs qaidelerine binaen, endi kelecek sene Ukraina «Eurovision» yarışını öz devletinde qabul ete bile, amma onıñ bunı red etmege de aqqı bar.
Ukraina «Eurovision» yır yarışında 2003 senesinden başlap iştirak ete. 2004 senesi Ukraina temsilcisi Ruslana «Wild Dances» yırınen ğalebe qazandı.
Ukraina konkursnıñ rekordçı devletlerinden biri ola, çünki yahşı neticelerni köstere. 2015 senesi devlet Ukrainanıñ Birinci milliy kanalınıñ arizasınen ilk sefer yarışta iştirak etmekten vazgeçti, bunıñ sebebi devlette kerginleşken maliye ve siyaset vaziyeti oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bazarertesi künü, sentâbr 28-de, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırımnıñ infrastrukturasını muzakere etecekler. Programma musafiri – naqliyat saasında ekspert, Ukraina infrastrukturasınıñ naziriniñ sabıq muavini Aleksandr Kava.
Qırım.Aqiqat radiosı – Radio Svoboda ve Ukrainske radio Birinci kanalınıñ umumiy leyhasıdır. Programmanıñ birinci efiri bazarertesi künü, sentâbr 21-de, çıqtı. Programma er kün saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında çıqacaq.
Efirge (044) 490-29-05 nomerası boyunca telefon etmege mümkün, ve diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.


text:
Yalta şeer memuriyetiniñ başı Andrey Rostenko politsiya hadimlerinden cemaat tertibiniñ nezaretini qaviyleştirmege talap ete. Yalta şeer şurasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, kurort mevsimi vaqtında politsiya hadimleriniñ sayısını artacaqlar.
«Yalta – kurort şeeri, yazda bizge çoq musafir, turist kele. Olarğa, em yerli insanlarğa tınçlıq-amanlıqnı temin etmelimiz», – dedi Andrey Rostenko.
Şeer idaresi politsiyası başınıñ muavini Oleg Topolnitskiy «regionda insanlarnıñ havfsızlıq meselelerine İçki işler Nazirliginiñ hadimleri ayrı diqqat ayıracağı» aqta bildirdi.
«Yaz mevisimi arfesinde Yalta şeeri boyunca İçki işler Nazirligi idaresiniñ yolbaşçılığı qoşma quvetlerini işletti. Al-azırda şeerge bir 30 hadimi endi keldi», – dey Oleg Topolnitskiy.
O şunı da qoştı ki, yañı insanlar işke endi başladı ve soñ üç kün devamında «qanunsız kelgen ve muayyen yaşav yerleri olmağan insanlarnı qıdıra»
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda politsiya hadimleri «Nelegal-2015» ameliyatını keçiriler. Qırım İçki işler Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, ameliyat çerçivesinde musafirhane, yataqhane, hastahane, mektepler teşkerile.


text:
Altın nağış ve divar pannoları: qırımtatarlar etnik üslüpni canlandıra (süret toplamı)
Qırımtatar ustaları iqtisadiyat, medeniyet, tasil ve turmuşta etnik üslüpni canlandıra. Fevralniñ 4-ünde Aqmescitte Qırım ilmiy kitaphanesinde "Qırım. Sevgi ile" sergisi açıldı. Onıñ müellifi - Ukrainada nam qazanğan ressam, Gasprinskiy adına mükâfatnıñ laureatı - Mamut Çurlu. O, leyhanıñ esas maqsadı - qırımtatar sanatında saqlanılğan özgün Qırım medeniyetini sevgen ressam ve sanatkârlarnıñ birleşrimesi, dep qayd ete. Sergide çeşit üslüplerde yapılğan eserler numayış etildi. Mında çölmekçilik ve nağış, el toqucılığı, qoqlalar, grafika eserleri, cam resimleri, terek ve kâğıtta resim, maden, ağaç ve kiyizden işler kösterildi. Qırım.Aqiqat mühbiri sergige barıp, onıñ süretlerini çekti.


text:
Mayıs 3 künü milliy lider Mustafa Cemilevni Qırım ile ukraina sıñırında qarşılğan qırımtatarlar para cöremesinen cezalandılar, umumiy raqam million rublege yete.
Bunı Kiyevde ötkerilgen matbuat-konferentsiyasında Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Bugün de bugün mayıs 3 künü Qırım ile qıtaiy Ukraina arasındaki sıñırda Mustafa Cemilevni qarşılamağa barğan tahminen 100 adam mahkemege çekildi ve million ruble miqdarında para cöremesini bermeliler», - qayd etti o.
Çubarov qayd etkeni kibi, şimdiki vaqıtta Rusiye Federatsiyası tarafından yapılğan repressiyalar yañı şekilde ötkerile.
«Qırımda ğayet havflı adisler keñişley: mühbirlerni, teşebbüsçilerni qırsızlaylar, adamlarnı öldüreler. Qırımtatar halqınıñ aqlanuvı boyunca ferman tek kâğıttır. Asılında ise, qırımtatar aqlarınıñ sıñırlavını qayd etemiz», – dedi o.
Mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni Qırımğa yibermediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni bazar civarında numayışnı keçirdiler. Birazdan «prokuror» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovnı tenbiyelep, «ekstremistik faaliyetine yol berilmeycegini» ayttı, aksi alda Meclis yoq etilip, faaliyeti yasaqlanacaq. Bundan soñra, numayış azaları mahkemege çekildiler, olarğa para cöremesi belgilendi.
İyül 5 künü ise, Meclisniñ Herson vilâyetinde ötkerilgen toplaşuvından qaytqa Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler.


text:
İşğal etilgen Qırımda kene de furtuna havfı ilân etildi. Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Qırım baş idaresi bildirdi ki, avgust 22-de saba ve kündüz yarımadada şiddetli sağanaq, boranlı yağmur, burçaq ve şiddetli yel beklenile.
Boranlı yağmurlar ve şiddetli yeller yarımadada avgust başından devam ete. Yaşın elektrik ağına urğanı sebebinden Krasnoperekopsk rayonındaki bazı köyler yarıqsız qaldı. Aqmescit rayonında, hususan Molodöjnoye köyünde bir qaç ev yarıqsız qaldı, yel tereklerni yıqtırdı.
Yerli sakinlerniñ bildirgenlerine köre, böyle şiddetli sağanaqlarnı endi bir qaç yıl körmegenler.


text:
Yanvar 31, salı künü Kyivde «İmayesiz imayeciler» aktsiyası keçirilip, Qırımda qanunsız şekilde apis etilgen advokat Emil Kurbedinovğa destek bildirilecek. Merasimde cemaat teşkilâtları, Qırımtatar Milliy Meclis vekilleri, adbokatlar, faaller ve Ukraina TİN vekilleti iştirak etecek, dep bildire teşkilâtçılar Facebookta.
Bildirüvde: «Aktsiya teşkşlâtçıları, bazı suretlerni qullanıp, işğal etilgen topraqlarda advokat Emil Kurbedinovnıñ apis etilgeninen – sadece advokatnıñ özü qanunsız şekilde (cenk vaqıtında ealiniñ qorunması aqqında Cenevre Konventsiyasınıñ 70 maddesini bozıp) taqip etilgenini degil de, bir-çoq müşterileriniñ imayesiz qalğanları da qayd etilecek», – dep aytıla.
Aktsiyanı «Crimea SOS» teşkilâtı, İnsan aqları içün media teşebbüsi, İnsan aqları boyunca Ukraina Helsinki gruppası, Vatandaş serbestliginiñ merkezi/Euromaidan SOS, İnsan aqları aqqında malümat merkezi teşkil eteler.
Advokat Emil Kurbedinov yanvar 26 künü Bağçasarayda Rusiyeniñ silâlı hızmetleri tarafından yaqalandı. O qırımtatar faali Seyran Saliyevniñ evine, adliyeviy yardım bermek içün kete edi. Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi advokat Emil Kurbedinovnı Memuriy qanun bozuvları Kodeksiniñ 20.3 maddesi (Natsist timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı) boyunca qabaatlı olaraq tanıdı ve 10 künge apis etti. Bunıñ sebebi – Kurbedinov «Vkontakte» saifesinde 2013 senesi Aqmescitte «Hizb ut-Tahrir» mitingi aqqında yazını paylaşqanı oldı.
Kurbedinov, siyasiy işlernen oğraşqan esas Qırımlı advokatlardan biri ola. Onıñ özü ve zenaatdaşları bu yaqalavnı – onıñ advokatlıq areketine qaba şekilde keder etüv olaraq tanıylar.


text:
Avgustnıñ 29-nda saba rusiyeli telükesizlik hadimleri evinde tintüv yapqan soñ, Ukrain medeniyet merkeziniñ (UMM) faali Olga Pavlenko ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainanıñ qıta qısmına keldi.
Bu aqta Gromadske radio haber ete.
“Ukrain medeniyet merkeziniñ (UMM) faali Olga Pavlenko ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainanıñ qıta qısmına keldi”, – denilmekte haberde.
Mevzuğa dair: Telükeli «bağlar»: Qırımda «Pravıy sektor» sebebinden ukrain faaliniñ evinde tintüv yapıldı
Avgustnıñ 29-nda rusiyeli telükesizlik hadimleri Rusiyede yasaqlanğan “Pravıy sektor”nen onıñ ve aile azalarınıñ alâqası olğanında şeklengen Ukrain medeniyet merkeziniñ (UMM) faali Olga Pavlenkonıñ evinde tintüv ötkerdi. Aynı künü aqşam Pavlenko Aqmescitteki Rusiye Tahqiqat Komitetinde sorğulandı. O, sorğulav incelikleri aqqında aytmağa red etkenini bildire.
Faalniñ tanışları onıñ evindeki tintüvni Ukrain medeniyet merkeziniñ işinen bağlı malümatnıñ ”Russkaya vesna” saytına berilgeninen bağlaylar.
Amerika Qoşma Ştatlarınıñ Ukrainadaki elçihanesi avgustnıñ 30-nda rusiyeli telükesizlik hadimleri Aqmescitteki Ukrain medeniyet merkeziniñ (UMM) faali Olga Pavlenkonıñ evinde tintüv ötkergeninden raatsız olğanını bildirdi.
Bu yıl aprel ayında Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri Olena Popova ve Olga Pavlenkonı Aqmescitniñ rusiyeli prokurorınıñ üyken yardımcısı Aleksey Puçkov “subet” keçirmege çağırğan edi. Prokuratura hadimi Merkezniñ işi ve “Krımskiy teren” gazetasınıñ neşirinen meraqlanğan. Faaller özü ve yaqınlarına qarşı şaatlıq bermeme aqqından faydalanğan.
Qırımdaki Ukrain medeniyet merkezi siyasiy bir teşkilât degil. Onı faaller yarımadada ukrain medeniyetini saqlamaq ve populârlaştırmaq maqsadınen teşkil etken ediler. Bu arada Merkez iştirakçilerine tazyıq yapılmaqta: olar telükesizlik organları tarafından sorğulav ve “subetlerge” çağırıla, ekstremizmge yol berememezlik hususında tenbiylene. Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faallerinden biri olğan Leonid Kuzmin telükesizlik hadimleri tarafından yapılğan basqı ve qorquzuvlardan soñ 2017 senesi yarımadanı terk etmege mecbur qalğan edi.


text:
1921 jılı 5 aqpanda ötken öñirlik prizidum jiınında Oraz Jandosovtıñ bastamasımen Vernıy atauın "Almatı" (ol kezde orısşıl közqaraspen "Alma-Ata" – av..
15 qaraşa – aqın, jazuşı, dramaturg Beyimbet (Bimwhamed) Jarmağambetwlı Maylinniñ tuğan küni. Biıl qazaq prozasınıñ äñgime şeberi Beyimbet Maylinniñ 1..
Qojabergen batır Jänibekwlı (1689-1785 j.j. ) twlpar minip, tu wstağan qolbasşı sardar, esimi wranğa aynalğan wlı dala diplomantı. Ablayhan zamanını..
Qazaq kinosınıñ tarihındağı eñ qımbat kartinalardıñ biri «Köşpendilerge» 2003 jılı 30 million dollar qarajat bölingen edi. Tarihi fil'mderdiñ qatarın ..
150 jıldıq ataulı mereytoyı jaqındağan qazaq halqınıñ ämbebap ğalımı, wlt wstazı, reformator, Alaştıñ ayaulı perzenti Ahmet Baytwrsınwlınıñ twrğan muz..


text:
Nikita nebatat bağçası, kollektsiya sergisinde kün zanbağı çeçeginiñ 100-den ziyade çeşitini numayış etti, olar iyülniñ başında açıp başlaycaq. Bu aqta nebatat bağçasınıñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Kün zanbağı çaçeginiñ numayışı Nikita nebatat bağçasında birinci yıllardan berli yapıla. Birden 110 çeşitni köstermek içün, bayağı zamet kerek - ilmiy hadimlerniñ de, bahçivanlarnıñ da. Kollektsiyamızda er bağça gruppasından örnek bar: cüce ve küçük çeçekli soylarından - yüksek ve "gigant" soylarınace", - dey Nikita nebatat bağçasınıñ müdiri Yuriy Plugatar.
Kün zanbağınıñ sergisi avgustnıñ ortasınace yapılacaq, dep bildirile.
Nikita nebatat bağçası 1812 senesinde cenübiy yalıdaki Nikita köyünde tesis etilgen edi. Onıñ territoriyasında türlü ösümliklerniñ yüzlerce çeşiti öse, kaktuslar oranjereyası ve küçük bir bambuk ormanı bulunalar. Bağçanıñ territoriyasında er yıl küz çiçeginiñ oyun aqşamı, lâleler, güller, susamlar, kün güzeli çiçekleri ve sarmaşıqlarnıñ sergileri ötkerile.


text:
Aprelniñ 30-ında Aqmescitte tintüvden soñ tututlğan Ruslan Bekirovnı, narkotik analizini yapqan soñ, evine yiberdiler. Bu aqta Bekirovnıñ advokatı Emine Avamilevanıñ sözlerinden Facebookta qırımtatar faali Nariman Celâl bildirdi.
“Polis hadimleri, qaysı madde boyunca cinaiy dava açılğanını, polisniñ Ruslan Bekirovğa olğan iddialarını açıqlamaqnı, baqıluvnıñ protokollarınen tanış olmaqnı kesen-kes red etti. Advokat, Ruslan Bekirov, Rolan Osmanov ve Dilâver Bekirovnıñ evlerinde keçirilgen teşkerüvda qanun bozmaları bar edi, dep ayta”, - yazdı Celâl.
Onıñ aytqanına köre, rusiye quvetçileri, Ruslan Bekirovğa Aqmescitten kememek ve analiz azır olğance - mayısnıñ 5-inece bağda olmaqnı tevsiye etti.
Aqmescitte Rusiye quvetçileri aprelniñ 30-nda saba Aqmescit civarındaki Beki Eli (Jivopisnoye) köyünde evi teşkerilgen qırımtatar faali Dilâver Bekirovnıñ oğlu Ruslan Bekirovnıñ evini tintip, onı alıp ketti. Tuvğanları qayda alıp ketirilgenini bilmey edi. Evi teşkerilgen soñ oğlunıñ yanına ketken Dilâver Bekirovnıñ aytqanına köre, oğlu siyasiy ya da cemaat faaliyetinen oğraşmağan edi.
Aprelniñ 30-nda saba Aqmescit civarında Rusiye quvetçileri qırımtatarlarnıñ evlerini tintti.
Rusiye quvetçileri bunıñnen bağlı açıq izaatlar bermey.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti koronavirus telükesi sebebinden evelce kirsetilgen sıñırlav tedbirlerinden soñ, mayısnıñ 1-inde bazı sanayı saalarınıñ işlerini başlamaq qararına keldi.
Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov, hususan, hızmet saasınıñ işi başlaycağı közde tutulğanını bildirdi.
"Hızmet saasında çalışmaqnı razı olmağa añlaştıq. Yaqın vaqıtta kurort saası, sanatoriyler, kinoteatrler ve müzeyler çalışmaycaq. Berberhaneler ve dülberlik salonları ise açılacaq", - dedi Aksönov.
Rusiye nezaretindeki Qırım ükümetiniñ başı Yuriy Gotsanük, quru temizleyicilerniñ, kompyuter, maişet tehnikası ve ayaqqap tamirhaneleriniñ, kadastr, mimarcılıq ve müendislik ve tehkika leyhalaştıruvı faaliyetinen oğraşqan teşkilâtlarnıñ mayısnıñ 1-inde açılacağını ayttı. Bundan ğayrı, mayısnıñ 1-inden itibaren avtomobil yedek qısımlarını, qurulış malzemelerini, santehnika ve isitüv donatmasını satqan müessiseler ve iş adamları işini baylay bilecekler.
Qırımlılar bu beyanatlarnı türlüce tefsir ete.
Yahşı, klass! Amma nasıl manaçıq tapıp endi olarğa barıp yetmek mümkün
Men de añlamayım - adamlarğa evden çıqqanları içün cöreme belgilense, bir şeylerni açmaq ne kerek?
...yalıñız Qırım açıq ve böyle kontakt virusı vaqtında "normal" ayat tarzını başlay. Eminim, bu doğru qarar degil. Soñra hastalarnı qayda qoymağa bilmeycekler. Meraqlı, ocaqnı nasıl qıdırmaq? Ve dülberlik salonlarında müşterilerni kim açıqlap berecek. Olmaycaq şey
Akimiyet tarafından yapılğan seçimli qarar çoqusına şübeli köründi.
Tüp urba qaydan almalı? Bu esas kereklik malı degilmi aceba?
Ne içün ayaqqap ve urba tükânlarınıñ çalışmasına yasaq bar, amma olar bergilerden iç olmadım yarım yılğa boşatılmadı, sadece 10 künge?! Alınğan baar malı satılmay, demek yaz malını almağa para yoq. Bergilerni neden ve ne içün töleyik? Biz ne, Konstantinov kibi millionerlermizmi? İçşiler ne aqçağa yaşasın?
Urba ve ayaqqap satqan iş adamlarınıñ qalğan iş adamlarından ne farqı bar? Bizge aşamaq kerekmeymi? Ya da esaplarımızda millionlarnen paramız bar? Kimge YAŞAMAQ mümkün, KİMGE İSE YOQ dep bölmege kim aq bergen?
Vesiqa tecimeleri, notariuslar, kseroks ve kantselâriya malları, taşınmaz mallar agentlikleri, sigorta teşkilâtları!!! Açıñız - bular eñ kereklidir!
Kitap bazarını açıñız, bizim de bala-torunlarımız, ana-babalarımız bar, er kes aşamaq istey ve er kesniñ parağa ihtiyacı bar.
Lütfen, istisal etilgen mal bazarlarında ticaretni razı oluñız. Biz tışarıda, taze avada çalışamız. Ne içün dülberlik salonında ustanen müşteri yan-yanaşa olğance, biz evde oturmalımız?! Qaysı tedbirler aqqında aytasıñız?
Ya urba ve ayaqqap? Ya trusik ve büstgalterler, ya çoraplar? FB-de bunı yazmaq - adam menliginiñ aşalamasıdır!!! Amma ne yapmalı?
Bellesem, birev lobbi yapqan. Cumhuriyet memurlarınıñ qadınları saip olğan nasıldır salonlar barmı? anda baqmaq kerek. Çünki bunıñ mantığı asıl yoq.
Siz alâ daa añlamağansıñız, virus pek havflı ve sadece belli zenaat saiplerine yuqa bile :-)
Koronavirusnen bağlı sıñırlavlar sebebinden biznes sağ qalmaq sıñrındadır. Qırım akimiyeti iş adamlarını desteklemek içün nasıldır çareler köre. Hususan, ayrı saalar içün bergi tölevini yımşaqlastırdılar. Tefsirciler bu çareler yeterli degil dep saya.
Devlet şurasınıñ nevbetteki alçaqlığı. Onıñ adı: işsizlilerni ve ceplerini urayıq. İş toqtap qalğan soñ, bergi aqqında asıl nasıl laf köterile bile?
Bergilerniñ bir qısmı? Bu nasıl ya??? Biz evde oturamız... Çalışmağa yaşaqlandı. Esaplarımızğa kelgen para yoq...
Neticede teşkilâtlarnıñ ve iş adamlarnıñ çoqusı faaliyetleriniñ toqtatmasını saylar.
Tizden köterildik.
Ve bu daa ikâyeniñ soñu degil...
* * *
Mında yazılğan bütün şey açıq menbalardan alındı


text:
Cuma künü, avgust 21-de, Aqyarnıñ Qaraman mudafaa abidesi yanında 28 mektep talebesine Rusiye Federatsiyasınıñ pasportı berildi. Tedbirni avgust 22-de qayd etilgen Rusiye Devlet bayrağı Künü ile bağladılar.
«Bugün büyük bayramıñız bar – vatandaşlar olaraq çağına yettiñiz. Büyük bir devletniñ vatandaşı, onıñ emek ve cenkâver şan-şüretiniñ mirasçısı olğanıñıznı tasdıqlağan vesiqanı alasıñız. Sizler – Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşısıñız ve er şey bunıñnen añlaşıla», – dep aytıldı mektep talebelerine.
Rusiye Federatsiyası Devlet bayrağınıñ künü – 1994 senesi Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ buyruğı ile belgilengen resmiy bayram ve avgust 22-de qayd etile. Bayram Rusiyeniñ canlanğan bayrağına – üç renkli devlet bayrağına – bağışlana.
Ukrainada Devlet bayrağınıñ künü avgust 23-te qayd etile. Ukraina prezidenti Petro Poroşenko memleketniñ sakinlerini bayram arfesinde devlet bayraqlarını ev ögünde asmağa çağıra.


text:
Avropa Birliginiñ Tış işler ve telükesizlik siyaseti üzre Yuqarı temsilcisi Josep Borrell Financial Times gazetine intervyü vaqıtnda bildirdi ki, Avropa Birligi memleketleri Rusiyeniñ buzlatılğan valüta ihtiyatlarını Ukrayinanıñ cenkten soñraki ğayrıdan tiklenilüvine berilmesini ciddiy şekilde tüşünmelidir.
"Men bu areketniñ tarafdarım, çünki bu ğayet mantıqlı", - dedi Börrel. Misal olaraq, diplomat Afğanistan Merkeziy Bankınıñ ABD-de buzlatılğan aktivleri ile bağlı vaziyetni ketirdi. Bu seneniñ fevral ayında ABD terrorizm qurbanlarına tazminat ödemek ve memleketke gumanitar yardım köstermek içün Afğanistan Merkeziy Bankınıñ ihtiyatlarında olğan milliardlarnen dollarnı nezaretke aldı.
"Rusiyeniñ ihtiyatları ile oşağan areketlerni muzakere etmege mantıqlı olur edi, - dedi Börrel. - Bizim cebimizde paramız bar ve birisi maña añlatmalıdır ki, ne içün Afğanistan parası ile bunı yapıp olamız, Rusiye parası ile yapıp olamamız". FT qayd etkeni kibi, Avropa memleketelri bu yönelişte şimdilik iç bir adım atmadılar.
Börrel qayd etkeni kibi, Ukrayinanıñ ğayrıdan tiklenilüvi içün paranıñ ödenilmesi meselesi kün tertibiniñ esas memselelerinden biridir. Bunıñ içün "inanılmaz miqdarda para" kerek olacaq ve esas yük Avropa Birligi memleketleri üzerine tüşecek. Donor konferentsiyalarından toprlanğa para deñizde bir tamçıdır, çünki Ukratsinanıñ tiklenilmesine yüz milliardlarnen yevro kerek olacaq, dedi o.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aprelniñ 30-ında Qırımda rusiye quvetçileri Emir-Üsein Kukunıñ qadını Meryem Kukuğa "qanunsız aktsiyalarında iştirak etmekniñ imkânsızlığı" aqqında haberdarlıqnı oqıp berdi.
Bunı Meryem "Qırım birdemligi" birleşmesine aytıp berdi.
Meryemniñ aytqanına köre, oña 54-ünci maddeni oqudılar, soñra mayıs 3-ü, mayıs 9-ı, mayıs 18-im iyün 26-sı tarihlerini añdılar.
"Bu bayram künleri", - dey politsiya hadimi. Men deyim: "Nasıl bular bayram künleri ola eken?". "Men bilmeyim, mında öyle yazılğan. Bizim içün müimi sizni haberdar etmek ve bu künlerde er bir türlü qanunsız yürüşlerde iştirak etmeñiz imkânsız olğanı içün maddenen tanış olğanıñıznı köstergen imzañıznı almaq", - dey Meryem Kuku.
O, 51-inci maddege atıf etip haberdarlıqnen tanış olğanını köstergen imza qoymaqnı inkâr etkenini ve bu maddege köre iza yazğanını bildirdi.
Daa eve Qırımdaki Rusiye politsiyası aprelniñ 21-nde qadın faal Elmaz Akimovağa «qanun bozulmaycağına» dair tenbi vesiqasını berdi.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde kemirilecek edi.
Çubarov, «Qırım yürüşi» arfesinde Kreml qırımtatarlarnı qorquzmağa tırışacaq, dep inkâr etmey.
Martnıñ 31-nde berilgen malümatqa köre, koronavirus sebebinden aktsiya başqa vaqıtqa qaldırıldı.
Rusiye Tış işler nazirligi Qırımtatar Milliy Meclisi ilân etken «Qırım yürüşini» «provokatsiya» dep adlandırdı.
Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi noyabrniñ 12-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsini koloniyada qalmasına üküm etti. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Rusiyeniñ Amnesty International reisi Aleksandr Artemyev işbu ükümni «siyasiy taqip» dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
10.11.2016 – Almaniyalı GEA Westfalia şirketiniñ hadimi Heinrich Weweler, Qırımnı ziyaret etip, gemi qırucılığı saasında işbirlik leyhalarını vade ete, ve bu ğurur ile «Rossiyskaya gazeta» – Rusiye akimiyetiniñ resmiy neşiri yaza.
10.11.2016 – biz Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ siyasiy bölük müdiri Oleksiy Makeyev ile birlikte yapacaq akeketlerimizni belgileymiz.
11.11.2016 – men Almaniyanıñ Ukrainadaki elçisiniñ muavini Wolfgang Bindseil ile telefon subetini keçirem ve oña alman şirketi tarafından sanktsiyalar bozula bilecegini haber ettim. Bunen beraber men GEA Group GmbH şirketiniñ baş merkezine faks yollap, olarnıñ hadimi Qırımnı ziyaret etkenini ve olarnıñ yapmağa istegen yatırım niyetlerini tasdiqlamağa rica ettim. Aynı zamanda sanktsiyalar rejimi ve Qırımnıñ ecnebiyler tarafından ziyaret etilmesi içün qabul etilgen qaidelerine aqqında hatırlatan. Ve öz tarafından bizim Almaniyadaki elçimiz Andriy Menlik bu sualni Berlinde kötere.
22.11.2016 – men Almaniyanıñ Ukrainadaki elçihanesinden iqtisadiy bölüm yolbaşçısı ile telefon subetini ötkerdim. O maña dedi ki, onıñ Berlindeki işdeşleri GEA Group GmbH şirketi ile bağlanıp, Avropanıñ Rusiyege qarşı kirsetken yaptırımlarını bozmağa mümkün olmağanını bildirdiler. Şirkette, Qırımdaki işgalci akimiyetnen işbirlik alıp barmağa niyetli olmağanlarını bildirgen ekenler.
GEA Group GmbH şirketi işğalcilerge yatırım bermege ya da tehnologiyalar teslim etmege niyetli degil
22.11.2016 – men GEA Group GmbH şirketinden ilk resmiy bildirüv alam. Olarnıñ işandırğanlarına köre, şirket santksiyalarğa riayet eteler, Rusiyeniñ Qırımnı işğal etkeni sebebinden, işğalcilerge yatırım bermege ya da tehnologiyalar teslim etmege niyetli degil.
29.11.2016 – menim tamamlayıcı suallerime cevap olaraq, ekinci mektüp alam. Bu sefer GEA Group GmbH añlattı ki, Weweler efendi kerçekten de Qırımnı ziyaret etken, lâkin şirket yolbaşçıları bunı ancaq menden ögrengenler. Heinrich Weweler ticaret vekili eken ve Qırımda yatırımlarnıñ yapılması aqqında qarar almaq ya da akimiyet organları, haber vastalrı, cemiyet ögünde temsil etmek aqlı degil edi.
30.11.2016 – men Wewelerniñ Qırımğa yapqan ziyareti aqqında malümatnı Ukraina Baş Peokuraturasına ve Ukraina Telükesizlik hızmetine yollap, onıñ bu ziyaret içün ruhset alğanını ya da almağanını teşkirmege rica ettim. Eğer de izinsiz Qırımğa barğan ise, o memuriy (MBK 204 maddesi (2) ya da cinaiy (CK 332-1 maddesi) boyunca mesuliyetlikke çekilmek mümkün.
30.11.2016 – Rusiyege qarşı sanktsiyalar çalışmaqta.
Sergiy Petuhov, Ukraina Adliye naziriniñ muavini
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müellifniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Rusiä prezidentı Vladimir Putin Federal Cıyılışqa yıllıq xisap belän çıqtı
İñ möhim ğomummilli burıçlar dip ul un yılda yeçke produksínı tulayım citeşterü külämen ike tapqır arttıru , fäqirlekne kimetü, keşelärneñ kön küreşen üsterü häm armínı zamanlaştırunı atadı. İldä demokratí prinsipların totu turında söylägändä, Vladimir Putin, Rusiäne maxsus räweştä demokratídan çitläşüdä tänqítläp, däwlätçelekne nığıtunı autoritarizm dip añlatırğa tırışalar , dide. Şul uq waqıtta ul xoquq yaqlawçılarnı da tänqitkä tottı. Läkin qaysı oyışma turında süz barğanın açıqlamadı. Putin, Rusiäneñ demokratí yünäleşe yılekkeçä qalaçaq dip belderde.


text:
Rusiye Merkeziy saylâv komissiyasınıñ başı Ella Pamfilova 2018 senesi keçirilecek prezident saylâvlarını kününi bir aftağa – mart 11 kününden 18 kününe avuştırmaq teklifine qol tuttı. Bunı MSK başı RİA Novosti agentligine bildirdi.
«Men Dumağa kirsetilgen deñişmelerine dair – 2018 senesi keçirilecek prezident saylâvlarını bir aftağa – mart 11 kününden 18 kününe avuştırmaq teklifine qol tutam, çünki saylâv kommisiyaları içün saylâvlar ne qadar keç keçirilse, o qadar yahşı», – dedi Pamfilova.
Onıñ sözlerine köre, saylâvlar künü 2017 senesi dekabr ayınıñ başında ilân etilmek kerek.
«Dekabrniñ soñu ve yanvarnıñ başı, adamlar Yañı yılğa azırlanıp Yañı yılnı qayd etkende, siyasette bu kerçekten sakin devir. Onıñ içün bir aftağa keççe saylâvlar keçirilse, bu saylâvlarda daa faal olmağa ve saylâv komissiyağa yahşıca azırlanmağa çare bere», – dedi MSK başı.
Bundan evel mart 7 künü Devlet Dumasınıñ devlet qurucılığı ve qanunlar boyunca profil komitetiniñ yolbaşçı müaivi Mihail Emelyanov, Devlet Duması saylâvlar qanunına kirsetilmesi teklif etilgen deñişmelerini qabul eter ve bundan soñ 2018 senesi keçirilecek prezident saylâvları martnıñ üçübci bazar kününe avuştırılacaq.
Kelecek sene bu mart 18 – «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiyege qoşulğanları aqında» añlaşma imzalanğan künü olacaq.


text:
Yewropa Berlege yaxşırtılğan xärbi törkemnär buldıra
Bügen Yewropa Berlege saqlanu ministrları 2007-nçe yılğa 13 yaxşırtılğan suğış törkeme buldırırğa qarar itte. Bu törkemnär tiz xäräkät itüçe köçlärgä xalıqara krizislarda yaxşı eş itü mömkinlege biräçäk. Niderland saqlanu ministrı Henk Kamp Brüssel'dä 1500 keşelek suşıç törkemnäre Yewropa Berlegeneñ tiz urnaştırıluçı köçläre bulaçaq dide. Kamp äytüençä, bu törkemnärneñ töp maqsatı kierenkelek bulğan urınnarda wäzğiätneñ zur krizisqa äylüenä yul quymaw öçen anda tiz arada çaralar kürü. Şul uq waqıtta räsmilär bu törkemnärneñ başqa maqsatlarda da, şul isäptän tınıçlıq saqlawda häm humanitar operatsiälärdä dä qatnaşu mömkinlege turında äytä.


text:
Könayq Aziädä sunami häläkätendä qorbannar sanı 100 meñnän arttı. Bügen İndoneziä räsmiläre Aceh töbägendä genä ülüçelär sanı 80 meñ çaması digännän soñ, Hind Okean illärendäge bar qorbannar sanı 114 meñgä citte. Häläkät illärenä zur külämdä humanitar yärdäm cibärelä, ämmä Berläşkän Millätlär oyışması bu yärdäm älegä bar moxtaclarğa barıp citmi, dip belderde. Barlığı yärdämgä moxtac 5 millionlap keşe bar sanala. Bügen İndoneziä prezidentı Susilo Bambang Yudhoyono xökümät epidemiä taraluğa qarşı çaralar kürä dip belderde:
Audio (Susilo Bambang Yudhoyono): "Epidemiä taraluın buldırmas öçen bez bik qatı eşlibez. İñ awır wazğiät Aceh häm Melabu töbäklärendä. Törle çaralar kürelä, küçmä xastaxanälär tözügä qädär."
Bügen Hindstan xökümäteneñ töbäktä yaña sunami ixtimalı bar digän kisätüe, bolay da aç-yalanğaç qalğan xalıqta qotqı uyattı.


text:
Cumaaqşamı künü, fevral 26-da, yerli saatke köre saat 12.00 Qırım Devlet Şurasınıñ binası yanında keçken seneniñ vaqialarına bağışlanğan hatıra tahtasınıñ açılış tedbiri keçirilecek.
Bunı Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Olarnıñ malümatına köre, tedbirde Qırım Nazirler Şurasınıñ reberligi iştirak etecek.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırılmasına qarşı çıqqanlarnıñ ve bunıñ tarafdarları olğanlarnıñ büyük mitingi olıp keçken edi. Birinciler saflarında qırımtatarlar, Meclis vekilleri ve Ukrainağa qoltutqan faaller bar edi, olarğa qarşı Sergey Aksenov yolbaşçılıgında «Russkoye yedinstvo» teşkil etken Rusiyege qoltutqan faaller çıqtılar.
Ertesi künü Qırımnıñ memuriy binaları «yeşil adamçıqlar» tarafından zapt etilgen edi.


text: Türkçe sokağı, edebiyat sokağı, türkçe kapı giydirme, türkçe posterleri, edebiyat kapı giydirme, edebiyat sokağı posterleri, edebiyat kiriş yazıları, edebiyat film şeridi, dil bilgisi posterleri, edebiyat kiriş yazısı, Türkçe kiriş yazısı, dil bilgisi kiriş yazısı, edebiyat koridoru, edebiyat koridoru posteri, türkçe koridoru, türkçe koridoru posteri, şairler posteri, ünlü şairler posteri, şairler film şeridi, ünlü edebiyatçılarımız, geçmişten günümüze türk edebiyatı, edebi metinler posteri, noktalama işaretleri posteri, yazım kuralları posteri, anlatım bozukluğu posteri, anlatım biçimleri, dil bilgisi, edebiyat merdiven yazıları, Türkçe merdiven yazıları, edebiyatımızın ünlü kalemleri, doğrusunu kullanalım posteri, Türkçesi varken posteri


text:
Minsk şeerinde Ukrainadaki vaziyetni al etüv boyunca Ukraina-Rusiye-OSCE üç taraflı kontakt gruppasınıñ muzakereleri olıp keçti.
Bunı Azatlıq Radiosı «İnterfaks-Zapad» agentligine esaslanıp bildire.
Neşirniñ malümatına köre, körüşüv Minsk merkezindeki ükümet rezidentsiyasında aman-aman 4 saat devam etti.
Reuters bildire ki, «kontakt gruppasınıñ» körüşüvinden soñ belli bir neticeler beklenilmedi. Ukrainanı sabıq prezident Leonid Kuçma temsil etti.
Rusiye tarafını Ukrainada Rusiye elçisi Mihail Zurabov, OSCEni ise – OSCE Ukrainadaki vaziyetni al etüv meseleleri boyunca reisiniñ resmiy vekili Haydi Talyavini temsil etti.
Mesleatlarda öz başına ilân etilgen «DNR» baş naziriniñ muavini Andrey Purgin ve öz başına ilân etilgen «LNR» «Yuqarı şurasınıñ reisi» Aleksey Karâkin iştirak ettiler.


text:
Cumaaqşamı künü Ukraina Yuqarı Radasınıñ qapalı toplaşuvında üç türlü sualler baqılacaq: Rusiye istilâsına cevap, Qırım ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden köçip kelgenlerniñ abadanlaştıruvı, em de ükümetniñ buhranğa qarşı tedbirleri, dep haber ete fraktsiyadan tış halq deputatı Anatoliy Gritsenko, yaza İnterfaks-Ukraina.
«Radanıñ qapalı toplaşuvı. Mündericesini aytmaycam, çünki o qapalıdır. Lâkin kün tertibi – gizli degil. Arbiy vaziyet kirsetilmesi aqqında laf ketmey – prezidentniñ böyle bir qararı yoq. Bir de bir qanun leyhaları da qabul etilmeycek, olarnı kün tertibine kirsetmediler», – dep yazdı Gritsenko Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, eñ evelâ «Rusiye istilâsı ve oña qarşı areketler» kibi meseleler baqılacaq.
Ekinciden, «Qırım ve ATO yerlerinden köçip kelgenlerniñ abadanlaştıruvı boyunca ükümet işi» muzakere etilecek.
Ukraina Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ malümatına köre, sentâbrniñ 4-ne qadar Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardan köçip kelgen adamlarnıñ sayısı 17 biñ 213 insannı teşkil etti, olardan – 4 biñ 801 bala, 1 biñ 243 kişi – saqat ve esli başlı adamlardır.


text:
Qırımda mayısnıñ 18-nde qırımtatar halqı genotsidiniñ 77 yılına bağışlanğan fleşmob keçirile.
Qırımtatarlar 1944 senesiniñ faciası ve devam etken repressiyalar aqqında hatırlatqan yazuvlı şiarlarnen fotoresim çıqara. Fotolarnı içtimaiy ağlarda paylaşalar.
«1944 senesi mayıs 18-i alâ daa devam ete», «Biz ununtmadıq. Balalarımız unutmaycaq», «Qırımtatarlar Rusiye Federatsiyasınıñ apishanelerine sürgün etilmemeli. 1944 – satqınlar, 2014 – terroristler», «1944 – 2021. Repressiyalarnı kim toqtatacaq?», «Qorantalarğa qarşı repressiyalarğa STOP», – dep aytıla yazuvlı şiarlarda.
«Fotoresimde şimdi yaşağan evimiz miras ola. Qartbabam 1944 senesi sürgün etilgende Bağçasaray rayonında yaşağan edi ve 90-larda Qırımğa qaytıp, öz evine yerleşip olamadı ve bu evni saylap aldı… Bir yıl evelsi qorantamız buña oşağan bir şey yaşadı. Kirli çızma saba erte evine sürip kire ve evinde saip kibi areket ete. Bizim ailemiz de o is, o duyğularnı yaşap kördi. E, sürgünlik degil. Amma oña oşağan bir şey, çünki qorantamız buña oğradı», – dep ayttı fleşmob iştirakçilerinden biri, Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Amet Suleymanovnıñ ömür arqadaşı Lilâ Lümanova.
Aqmescitte mayısnıñ 18-nde Lenin bulvarında, tren vokzalı yanında, qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına tedbirler keçirildi. Qırımtatar faalleriniñ aytqanına köre, tedbirler adet üzre keçirilgen abide yanında Rusiye polisi bar edi.
Mayısnıñ 18-i arfesinde qırımtatar faallerini polis tenbiledi.
Bugün Ukraina ve dünyada qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları añıla. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina akimiyeti Qırım yarımadasını kontrol altına qaytarmaq içün ğayret köstere, dep qayd etti.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları Ukrainanıñ Türkiye elçihanesinde de añıldı, matem şeritli qırımtatar bayrağı endirildi, dep bildirdi Ukrainanıñ Türkiye elçisi Andriy Sıbiğa. Türkiye Tış işler nazirligi qırımtatarlarğa qol tutmağa ve «Qırımnıñ qanunsız ilhaqından soñ zulumnı toqtatmağa tırışmağa» devam etecek, dep bildirdi.
Mayıs 18 qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma yılına Kanadanıñ New Brunswic vilâyetiniñ paytahtı Fredericton Ukrainanıñ Kanada elçihanesiniñ teşebbüsine qoşulıp, qırımtatar bayrağını köterdi. Bayraq Ukraina devlet bayrağınen beraber Fredericton meriyası ögünde asıldı.
Kyivdeki «Qırım evinde» bugün «Tañ» («Svitanok») installâtsiyası açılacaq. Mayısnıñ 18-nde qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma tedbirlerinde Latviya Seyminiñ spikeri Ināra Mūrniece iştirak etmege niyetlene.
Qırımtatar Milliy Meclisi mayısnıñ 18-nde eglenceli tedbir keçirmemege çağırdı. «Qırımtatar resurs merkezi» ise «Genotsid olmasın!» adlı informatsion kampaniyanı başlattı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar temsilciligi ocalarnı ve gençlik merkezleriniñ ocalarını mayısnıñ 18-nde Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına ders keçirmelerine çağırdı.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma künü
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
AQŞ prezidenti Donald Tramp Brüsseldeki NATO sammitinde ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile şahsen körüşkeninde özüni köstergenine köre, AQŞnıñ dünyadaki global liderligini ya ğayrıdan tikleycek, ya da onı «yoq etecek».
Bunı Barak Obama prezidentligi vaqtındaki Devlet departamentiniñ sabıq memurı Viktoriya Nuland, The New York Times tarafından neşir etilgen sütüninde yazdı.
AQŞ prezidenti iyül 11-12-de Brüsselde keçecek NATO sammitinde iştirak etecek ve ondan soñ iyül 16-da Helsinkide Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşecek.
Nuland özüniñ sütüninde AQŞ prezidentine bir qaç ameliy tevsiye bere. Şu cümleden o, AQŞnıñ Qırım boyunca printsipial noqtai-nazarınıñ müimligine diqqat çekti.
Nuland: «Tramp efendi, Qırımnıñ ilhaqını tanımaq ve Putinge saylavlarımızğa qarışqanını afu etmek ve sanktsiyalarnıñ alıp taşlanmasını teklif etmek yerine –başta NATOdan qol tutuv alsa ve soñ Putinge, Rusiye-AQŞ münasebetleriniñ eyileşmesi içün Rusiyeniñ özüni medeniy devlet kibi tutmaq kerek olğanını kösterse, Amerika diplomatiyasınıñ ululığını qaytara bilecek. Bunıñ alternativası – viran etilgen NATO ve quvet alğan Putin ve, demek ki, Amerika daa zayıf olacaq, Tramp ise özü ilân etknen üstün devletlerniñ yarışmasını yutquzacaq», – dep yaza.
Mevzuğa dair: «Bütün dünya içün telüke»: Tramp ve Putinniñ körüşüvinden neler beklemeli
Ondan ğayrı o, Trampqa, Putinnen şahsen körüşkende koz olaraq qullanmaq içün, NATO sammitini Alyansnıñ birleştirilmesi, müttefiqler ile münasebetlerniñ qaviyleştirilmesi içün qullanmaqnı tevsiye etti.
Nuland: «Prezident, müttefiqlerni sögmek yerine olar tarafından müdafaa içün masraflarınıñ arttırılmasına meyilini qayd etmek, buña özü yardım etkenini bildirmek ve aza devletlerniñ müdafaa içün masrafları boyunca tayin etilgen maqsatlarğa irişmek içün eki taraflama işni quvetleştirmek kerek», – dep qayd ete.
Aynı zamanda diplomat, Trampnı Rusiyege bir taraflama imtiyazlar bermekten saqındırdı ve Putinge Ğarp ile münasebetleriniñ eyileşmesi, Ğarpqa Moskva ile münasebetleriniñ eyilişmesinden daa ziyade kerek olğanını hatırlattı.
Tramp bundan evel, fikrince, yetersiz olğan NATOğa paralar ayıruv seviyeleri içün NATOğa kirgen devletlerni ve şu cümleden Almaniyanı defalarca tenqit etti. İyül 6-da Montana ştatında çıqışta bulunğanda o, Almaniya kantsleri Angela Merkel AQŞtan Avropanıñ qorçalamasını istey, amma aynı zamanda özü Rusiye ile gaz boyunca añlaşmalar yapa, dedi. Ondan ğayrı Tramp, Putin ile körüşüv kibi vaqialarğa bütün ömür azırlanğanını ve Rusiye lideriniñ onı «yeñip olamaycağından» emin olğanını söyledi.


text:
Cuma künü, oktâbr 24-de, işğal etilgen Qırımda yaqalanğan faalli Tair Smedlâyevniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı olacaq. Onı «akimiyet vekiline zarar ketirgeni»nde qabaatlaylar. Adliyeci Emil Kürbedinov aytqanı kibi, mahkeme toplaşuvı Tair Smedlâyevge nisbeten adaletlik seviyesini kösterecektir.
Bunı o Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Mahkeme taqiqat tedbirlerniñ yönelişi uquqiy olğanını ya da olmağanını kösterecek. Apiske almaq kibi qarar qabul etilse, onıñ işi siyasiy olğanı belli olacaq. Adliyeci olaraq men böyle tüşünem, – dey o. – Bu aqta Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasa mahkemesi da bildirgen edi, yani mında apiske almaq kibi qarar ne zaman alınmaq kerekligi doğrudan yazılğandır. Bu qararnı tair Smedlâyevge qarşı qullanmaq iç te acet yoq».
Yaqalanğannıñ ağası Zair Smedlâyev aytqanı kibi, aqiqatnı qorumaq içün Rusiyede olğan bütün mahkeme instantsiyalarğa muracaat etilecektir.
Çarşenbe künü, oktâbr 22-de, Eski Qırımda politsiya hadimleri Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi, qırımtatar faaliyetçi Zair Smedlâyevniñ qardaşını Tair Smedlâyevni yaqaladılar. Maşinasını politsiya hadimleri taqip ete edi, oña toqtatmağa emir ettiler, soñra ise blok etip, özlerini tanıttılar. Soñra onı Aqmescitte Franko caddesinde vaqtınca bulunuv izolâtorına ketirdiler.


text:
Atakama
Atakama – Qubla Amerikadaǵı shól, Chilidiń arqa tárepinde jaylasqan. Tınısh okeanı jaǵası boylap, 22-27° keńlik arasında, shama menen 1000 km ǵa sozılǵan. Teńiz qáddinen 500 metrden 2000-3200 metrge shekem biyiklikte jaylasqan. Dúnyadaǵı eń qurǵaqshıl orınlardan biri. Íqlımı tropik, passatlı ıqlım. Peru aǵımı tásiri sebepli salıstırmalı suwıq. Yanvardıń ortasha temperaturası teńiz jaǵasında 19 -20°, iyulda 13-15°. Uzın oypatlıqta bolsa, yanvardıń ortasha temperaturası 22-23° hám iyulda 11-12°. Ortasha jıllıq jawın-shashın muǵdarı 50 mm (10 -12 jıllab jawın jawmaytuǵın waqıtlar da boladı). Loa dáryası kesip ótedi. Ósimlik az (kaktus, mimozalar), sorlaqlar kóp. Mıs hám selitra kánleri bar. Haywan túrleri az. Túlki, tasbaqalar ushraydı.
Ádebiyatlar[redaktorlaw | derekti jańalaw]
1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


text:
Qırım devlet qurucılıq nezareti bugünki künde belediyeler qurucılıq siyaseti qaidelerine uymağan, işğalden evel Ukraina tarafından berilgen qurucılıq izinlerni lâğu etmege azır.
Bu aqta Kreml nezaret astında bulunğan Qırım nazirler şurasınıñ toplaşuvında, Qırım devlet qurucılıq nezareti reisi Sergey Timoşçenko «Krıminform» saytına bildirdi.
Böyleliknen o, Kezlev memuriyet yolbaşçısı Andrey Filonovnıñ çıqışı devamında, Qırımdaki qurucılıqnıñ 95% ukrain vesiqaları ile çalışqanı ve buña tesir etip olamağanları aqqında sözlerine cevap olaraq izaat berdi.
«Qırım Cumhuriyeti prokuraturasınıñ teşebbüsi ile, Qırım devlet qurucılıq nezareti Ukraina vaqıtında berilgen vesiqalarnı lâğu ete bile. Lütfen, eger quruculıq şimdiki qaidelerge uymağanını aytsañız, biz er şeyni toqtatırmız», - dep qayd etti o.
Timoşçenkonıñ bildirgenine köre, yerli akimiyet organları «qanunsız qurucılıqnı öz başına toqtata bile.» Keçken küzde qabul etilgen her bir qanun deñişmesine köre, kapital hususiyetli ya da olmağan inşaatnı, yerli öz - özüni idare etken organ kendi qararı ile binanı yıqtıra bile.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Moldovağa insaniy yardımnıñ berilmesi aqqında ferman imzaladı.
Vesiqağa binaen, bu yardım Moldovada küçlü qar aqibetinde yüz bergen felâketniñ aqibetlerini al etmek içün berildi.
Moldovağa insaniy yardımnıñ berilmesini Ukraina Nazirler Şurası çezmek kerek.
Bundan evel bu afta Nazirler Şurası fena avanıñ aqibetlerini yoq etmek içün Moldovağa 10 million grivnâ ayırmağa qarar alğan edi.
Moldovada pek çoq qar yağğan soñ yüzlernen mesken yerlerde elektrik aqımı kesilgen edi, avanıñ fenalaşqanı sebebinden fevqulâde vaziyet ilân etildi.


text:
Oktâbrniñ 20-nde saba Aqyarda 50 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildire şeerniñ Rusiye ükümeti.
«Hastalar – 14 yaşından 94 yaşına qadar yerli sakinler. Yılnıñ başından Aqyarda 1690 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 1095 insan tüzeldi, 51 kişi vefat etti», – dep aytıla haberde.
Şeer akimiyetiniñ malümatına köre, Aqyar hastahanelerinde COVID-19 diagnozı tasdıqlanğan 301 insan buluna: 124 kişi yuqunç hastahanesinde, 169 kişi doquzıncı şeer hastahanesinde, sekiz kişi – Mudafaa nazirliginiñ gospitalinde, 69 insan – «İzumrud» pansionatında.
«409 insan közetile – hastalarnen alâqada olğanlar, COVID-19 qayd etilmedi», – dep bildirdi müessise.
Qırımda keçken künü 163 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda 7333 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 114-ü çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 4021 insan tüzeldi.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımnıñ 1954 senesi Ukraina terkibine berilmesi «ne sovet, ne çetel qanuniyetine» riayet ete, dedi Qırımda Rusiye prezidentiniñ vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsev The Japan Times gazetasınıñ siyasiy mühbiri Gregori Klark ile körüşüvinde, haber ete «Krım.Media».
Onıñ sözlerine köre, işbu qarar Sovet Birliginiñ Kommunistik firqasınıñ Merkeziy komitetiniñ birinci kâtibi – «Nikita Hruşçövnıñ şahsiy teşebbüsidir».
O, vesiqada «teslim etüv Ukraina ve Rusiye halqları arasında ebediy dostluq hatırası» olğanı aqta maddeni hatırlattı.
«Amma dostluq olmasa, bilesiñizmi, qum havuzında kibi – oyuncaqlarımnı qaytar ve diger havuzğa ket», – dey temsilci.
O şunı da qayd etti ki, 90-ncı seneleri Rusiyede «ağır devir edi».
«Ve bu devirde Qırım, añlaşılmağan sebeplerden, Ukrainağa keçti», – dedi Belaventsev.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti. Bundan soñ Rusiye akimiyeti ve Kreml tarafdarları Qırımnıñ Hruşçöv vaqıtları Ukrainağa qanunsız sürette berilmesi aqta aytmağa başladılar.


text:
Ärdoğan mäğarif sammitında çığış yasadı
Türkiyä ilbaşı BMOnıñ “Mäğarifne üzgärtü sammitı”nda qatnaştı
Türkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan “köçle cämğıyät’, köçle däwlät” idealına barı keşe kapitalın näticäle qullanıp, kvalifikaśiyäle belem prośessınnan ütkärep kenä ireşep bula aluın citkerde. Ul BMOnıñ opekunlıq şurası oyıştırğan “Mäğarifne üzgärtü sammitı”nda çığış yasadı.
Ärdoğan soñğı 20 yılda belem birüne cäyelderü, mäğarifneñ sıyfatın yaxşırtu häm tigez mömkinleklärne täêmin itü öçen tarixi adımnar yasawların söyläde. Ul xalıqlarnı yäşätüçe, üzgäreşlärne başlap cibärüçe häm dön’yağa öleş kertüen täêmin itüçe êlementnıñ - belem buluın assızıqladı.
Ärdoğan “Mäğarifne üzgärtü sammitı”nıñ tağın da yaqtı, yäşäw öçen yaraqlı häm ğadel dön’yağa nigez salınuına öleş kertüen teläde häm qatnaşuçılarğa räxmät äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu: “Barış uñay bara, ämma äle haman yasaluı zarur adımnar bar”
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Şveśiya belän Finlyandiyanıñ NATO äğ’zalege öçen Türkiyä belän tözelgän öç yaqlı memorandum qısalarında yasalğan adımnar belän bäyle bularaq: "Barış uñay bara, ämma äle haman yasaluı zarur adımnar bar”, - dide


text:
ATR qırımtatar telekanalınıñ yolbaşçılığı ve icadiy taqımı Qırım işğalinden soñ qanuniyet çerçivesinde çalışıp, «er bir adımnı tüşünip etmege tırıştı», – dep bildirdi telekanalağa qol tutmaq içün kelgen qırımlılar ögünde çıqışta bulunıp, ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova.
«Biz ögümizde olğan qanuniyet çerçivesinde areket etmege çalıştıq. Er bir adımımıznı, bizim içün ağır olsa da, biz tüşünip yapa edik. Maqsadımız tek bir – qırımtatar halqı içün qırımtatar telekanalını saqlamaqtır. Qırımtatarlar içün bu adiy haber alanı olmağanını añlap. Er birimiz bu kanalğa canımıznıñ bir köşeçigini bergenimizni añlap. Şimdi ayaqqa tura ekenmiz, tek Qırımğa degil de, bütün dünyağa: mındamız, Vatanımızda, sağmız, öz tilimizde laf etemiz», dep başladıq»,– dedi ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini.
«Olar bizler içün – bir vaqıtları atta qırımtatar tilinde yırlap olamağan insanlar içün bunıñ emiyetini añlamaylar. Bazıda uzlaşmağa ketemiz – bazıda ğayet sıq uzlaşmağa ketemiz, açuvlatmayıq dep, amma içimiz qaynay. Qırımtatarlardan ruhiy nimetini almasınlar degen fikir ile bunı etemiz», – dep qayd etti Lilâ Bucurova.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında Qırımnıñ ayırıluvına qol tutqanlar ve Ukraina birdemligi tarafdarları arasında muqavemet-mitingi keçirilgen edi. Ekinci tarafnıñ esas qısmı qırımtatarları edi.
ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskayanıñ aytqanına köre, tintüv taqiqatçınıñ qararı ile açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirildi.
ATR hadimlerini tintüv sabağa qadar süre bilecegi aqqında tenbiyelediler.
OSCE azatlıq meseleleri vekili Dunja Mijatović bazarertesi künü, yanvar 26-da, arbiylerniñ Qırımnıñ Aqmescit şeerinde yerleşken ATR yekâne qırımtatar telekanalına yapqan areketlerini takbih etti.


text:
Aqmescitniñ esas özeni bügün nasıl alda, rus memurları özenniñ ve yalı kenarınıñ vaziyetini ne vaqıt ve angi parağa deñiştirecek ola – bu sualler «Qırım.Aqiqay» TV leyhasınıñ efirinde muazkere etildi.
Qırımnıñ eñ uzun özeni – Salğır – yarımadanıñ paytahtından keçe. Aqmescitliler içün yalı kenarı – em otlaq, em kezinmek içün yer, em çöplük obası, em de çapuv yolağı ola. Bazıları içün ise – qolay para qazanmaq imkânıdır, deyler şeerliler.
Çit deñiştirile edi, demirden degil de, plastikten yapılğan soyu qoyula edi. Plastik soyuna da qolları yetti
«Evsiz-barqsız adamlar bar, olar bunı (özen kenarındaki çitlerni – QA) çıqarıp ala, demir parçaları qabul etilgen yerge alıp kete, ve bitti. Bu içün para alalar, yahşı yaşaylar, ğam yoq, çalışmağa kerek degil. Çit deñiştirile edi, demirden degil de, plastikten yapılğan soyu qoyula edi. Plastik soyuna da qolları yetti», – dep çorlana şeerde yerli qadınlardan biri.
Artından Aqmescitniñ daa bir sakini: «Bir kere yalı kenarından kete edim – bir arqadaş oturıp (qoranı – QA) sallay edi, o sarsılğan. Soñra, belki de, alıp ketkendir. Devlet mülküne böyle davranım, işte», – dep seslene.
Daa 2017 senesiniñ aprel ayında Kremlniñ nezaretindeki Qırım memurları yalı kenarını tamirlep başlaycaqlarını vade etken ediler ve bu işlerge yılnıñ soñuna qadar vaqıt qaldırdılar. Global niyetlerde – özen yatağını temizlemek, yalı kenarını tamirlemek ve biñge yaqın terekni yoq etmek bar. Bunıñ episi, yerli akimiyetniñ işandırğanına köre, para tapılğanınen yapılacaq.
«Özenniñ yatağını temizlemek kerekmiz – bu esas vazifelerimizden biri. Añlaysıñız da, temizlev işlerine, eñ azından, tahminen 250 million ruble (tahminen 110 million grivna – QA) kerek. Yalı kenarınıñ tamirlenmesi aqqında söz yürsetsek, yapqan esaplarımızğa köre, buña da bir buçuq milliard ruble (650 million grivna – QA) kerek olacaq», – degen edi Rusiye tarafından tainlengen Aqmescit yolbaşçısınıñ muavini Kirill Skorohodov yerli telekanalnıñ efirinde.
Amma yıl devamında esaplanğan paralarnıñ miqdarı üçte birge arttı, çünki 2016 senesi avgust ayında şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev bu işler milliard rublege (439 million grivnağa) çıqacağını esaplay edi.
«Tamirlev işleriniñ tahmin etilgen masrafları bir milliard rublege yaqınlaşa. Bu kölemniñ büyükligini köz ögüne alıp, işlerni adım-adım amelge keçirmege qarar alındı. İlk adımnıñ teşkil etilmesi kelecek senege belgilendi», – degen edi o.
Qırımlı memurlarnıñ seslendirgen meblâğlarını kerçek işniñ köleminen teñleştirip, em rusiyeli, em de ukrainalı mutehassıslar taaciplene.
«Anda beş milliard ta sarf etmege mümkün. Men Salğırnıñ dahilini bilem. Adamlar yalı kenarını temizlep parket töşemege istegenleri añlaşıla. Amma aqılğa zarar ketirecek qadar aqça sarf etmekniñ kerekligini körmeyim. Anda qazaiy alda olğan terekler bar – 50, belki, 100 terek. Amma qalğanını qayda temizlemege mümkün, men bunı iç te añlamayım», – dey Aqmescitniñ sabıq baş mimarı (2015-2016 seneleri) Ernst Mavlütov.
«Suv toplağan avıtlar açmağa kerek, yalıdaki, özennen bağlı, yeşillikke mıqayt olmağa kerek, onı yañılatmağa, terekler saçmağa kerek. Eski tereklerni kesip te yañılarnı saçmaqnen global bir praktika olmamalı. Men bu raqamnı asılında añlamayım. O canavarlıq kibi körüne», – dep, coğrafiya ilimler doktorı Dmitriy Nikolayenko öz fikirinen paylaştı.
Sade şekilde
Beklenilgen milliardlar bücetten ayırılmağance, çoyun çetenler yerine memurlar yalı kenarında telükesizlik ve dülberlik meselesini iqtisat tüşüncesinen çeze – örülgen ağlarnen qoralay.
«Bayram edi – yeşil ağlar asıldı. Çıqarıldı, kesildi. Ne qadar yaramay olsa, adamlarğa o qadar yahşı. Böyle etip, öz şeerini iç kimse sevmey. Çöplük atıla: birisi ketken yerinde artından çöplük qaldıra. Akimiyetimiz, Qırımdaki... olarnıñ episi şeerimizni sevse edi, şeer de dülber olur edi», – dep efkârlana yerli qadınçıq.
Yapılacaq işlerge ğayırdan tamirlev aytılmay, sadece – abadanlaştıruv
Memurlar, iş ağlarnen bitirilmeycegini vade ete, işni adım-adım devam eteceklerini ayta. Avgust ayına qadar yapılacaq işler ilân etilgen edi: 22 skemle ve 44 çöplük qopqası qoyulmalı, özenniñ yatağı ve avıtları temizlenmeli, çöplük cıyıştılmalı ve çeşme tüzetilmeli. Bunen beraber böyle işlerge ğayırdan tamirlev aytılmay, sadece – abadanlaştıruv.
Aqmescitniñ yalı kenarı sovetler vaqıtından qalğan. O 33 yıl evelsi qurılğan edi ve ondan soñ temelli temizlenmegen edi. 2013 senesi ğayırdan tamirlev belgilengen edi: özende baraj qurulıp suv seviyesi köterilecek edi, hususan Şmidt ve Kirov soqaqları arasındaki özenniñ qısımında, amma ukrain akimiyetiniñ niyetleri amelge keçirilmege yetiştirmedi.
Rus istilâsınıñ birinci yılında Aqmescitte Salğırnıñ yalı kenarını tamirlemek içün ve özen yatağını temizlemek içün Rusiye bücetinden 40 million ruble (tahminen 17,5 million grivna) sarf etilecegi aytılğan edi. O zaman Aqmescitniñ rus yolbaşçısı Viktor Ageyev, Kremlniñ nezaretindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovtan bu maqsatlarğa para ayırılacağına dair vadeler alğanında işandıra edi. Amelde ise aqmescitliler kerçek işlerniñ alıp barılmasını bügünge qadar körmedi.


text:
Qırımda tahminen 90 sınıf ya da talebelerniñ 1,3%-ı uzaqtan tasil ala, dep haber ete Rusiye kontrolindeki Qırım Tasil nazirligi TASS agentligine.
Müessise malümatına köre, regiondaki oquv esnası «ştat rejiminde» devam ete.
«Nazirlik içtimaiy ağlarda qırımlılardan mektep tatilinen bağlı sualler alıp başladı. Öşek ve uyduruv olmasın dep haber etemiz. Küz tatili tasil müessiseleriniñ oquv cedvellerine köre olacaq. Bugünki künde nazirlik tatilni başqa vaqıtqa qaldırmağa tüşünmey», – dep bildirdi Qırım nazirligi.
Qayd etilgenine köre, koronavirus telükesi sebebinden mekteplerni uzaqtan tasilge tolusınen keçirmege planlaştırılmay.
Sentâbrniñ 30-nda berilgen malümatqa köre, Qırımda dört mektep ve 74 sınıf koronavirus sebebinden karantinge qapatıldı.
Qırımda keçken künü 107 koronavirus hastası qayd etildi. Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 5170 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, bu müddet devamında 3068 insan yahşı oldı. Yılnıñ başından Aqyarda 1135 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 711 kişi tüzeldi, 29 insan vefat etti.
Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 5063 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 3008 insan tüzeldi, 69 hasta vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescitniñ aylanma yolunda tamir işleri keçirilgen Saraylı Qıyat – Bötke (Mirnoye – Dubki) qısmı açıldı, dep haber ete Qırım Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Berilgen malümatqa köre, iyül 20-de yolnı Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov açtı.
Aksenov keçken sene sentâbr ayında bu yerde elâk olğan qırımlılarnıñ soy-soplarına taziyelerini bildirdi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, 2014 senesi sentâbr 28-de yerli saatke köre saat 3.30 aylanma yolunıñ bir qısmı omradı. Yolda çuqur peyda oldı. Bir maşina çuqurğa tüşti. Yol qazası neticesinde altı insan, şu cümleden eki bala elâk oldı. Olar toydan qayta ediler.
Çuqur diger maşinanıñ aydavcısını da yaraladı.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, Aqmescitte omrağan yol soñki bir qaç yıl içinde Qırımnıñ eñ paalı qurucılıq obyektlerinden biri edi. PAO «Yujdorstroy» yolnı qurğan edi. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresi işğal etilgen Qırımda cinaiy iş açtı.
Aksenov yol omravını ögrenecek ükümet komissiyasını meydanğa ketirmege avale etip, elâk olğanlarnıñ soy-soplarına 400 biñ rublelik yardım bermege vade etti.
Tamir etilgen yolnı başta baarde, soñra yazda açmağa vade etken ediler.


text:
Resey ballistikalıq zımıranın sınaqtan ötkizdi – dep habarlaydı reseylik Interfaks aqparat agenttigi. Resey Federaciyasınıñ Qorğanıs ministrligi tarat..
Jañadan damuşı narıqtıñ beynesi 2017 jılı jaqsı qırın tanıttı, investorlardıñ da bolaşaqqa senimi arta tüsti. Degenmen, bwl oñtaylı jağdayda da damuşı..
Amerikalıq bank bwğat qoyğan Wlttıq qordıñ qarjısı Qazaqstannıñ jeke menşigi bolıp qala beredi. Bwl turalı Ädilet ministri Marat Beketaev mälimdedi. A..
Qazirgi tañda kün jüyesiniñ qalay payda bolğandığı jayında türli boljamdar bar. Biraq düniejüzi ğalımdarı äli künge deyin bir twjırımğa kelgen joq. Bi..
Türkiya, Resey jäne birqatar eldiñ qauipsizdik küşteri taratqan mälimette, Irak pen Süriyadan jeñilis tapqan DAIŞ terrorlı wyımı Auğanstanğa qaray bağ..


text:
Rusiye FSBsiniñ hadimleri Aqmescit sakini Denis Kaşuknı silânı qanunsız satın alğanından ve saqlağanından şübheli sayıp tuttı. Bu aqta advokat Nazim Şeyhmambetov dekabrniñ 19-nda bildirdi. Rusiye kontrolindeki Aqmescit mahkemesi dekabrniñ 20-nde Kaşuknı eki ayğa apiske aldı. Qırım.Aqiqat tutulğan kişi aqqında neler belli olğanını bildi.
«İşkence olğanını tahmin etemiz»
Qırımlınıñ ömür arqadaşı Olga Kaşuknıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, dekabrniñ 17-nde saba aqayı işke ketti, soñra bağğa çıqmadı. O, aqayı ğayıp olğanını politsiyağa bildirdi.
«102-ge telefon ettim, operativ gruppa evime kelip, menden malümat ve aqayım ğayıp olğanına dair ariza aldı. Onıñ fotoresimini ve tiş fırçısını aldılar. Añlağanıma köre – biomateriallar», – dep tarif etti Olga.
Özüne iftira atması içün oña qarşı işkence qullanıldı, dep tüşünemizOlga Kaşuk
Ertesi künü, dekabrniñ 18-nde, onıñ aytqanına köre, FSB hadimleri evini tintti. Tehnika ve vesiqalar alındı. «Aqayım nasıl, dep soradıq. Onıñ aqqında bir şey bilmey edik. Patlayıcı maddelerni işlep çıqarğanından şübheli sayılğanını ayttılar. Özüne iftira atması içün oña qarşı işkence qullanıldı, dep tüşünemiz», – dep ayta o.
Denis Kaşuknıñ advokatı Nazim Şeyhmambetovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, onı Rusiye Ceza kodeksiniñ eki maddesine istinaden qabaatlaylar – 222 (silâ, onıñ esas parçalarını qanunsız satın aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv) ve 222.1 (patlayıcı maddelerni qanunsız satın aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv).
Advokatnıñ aytqanına köre, Denis Kaşuk ağır ruhiy alda bulunıp, qabaatını tanıdı. Qırımlınıñ tuvğanları qabaatlı olğanına inanmayıp, tahqiqat oña basqı yaptı, dep bildire.
FSBniñ bu davadaki fikrini ögrenip olamadıq.
«İç bir patlayıcı madde aqqında laf olmaz»
40 yaşında Denis Kaşuk – Krasnoperekopskta doğğan qırımlı. Aqmescitte yaşay. Zenaatı – siyasetşınas, Taras Şevçenko Kyiv milliy universitetiniñ mezunı.
«O – siyasetşınas, amma zenaat boyunca çalışmağa istemedi, tabiatı başqa. Pek yımşaq ve merametli adam. Bütün eyilikni aldı, dep aytam er vaqıt. Arıq oğlan edi, ilimnen meraqlanğan edi. Balalığında bala mikroskopı ve santıraçnen oynağan edi. Ösken soñ da merametli qaldı. Er vaqıt er kesni qoruğan edi. Kimsenen talaşqanı yoq. Pek merametli insan: iş – ev, ev – iş. Boş vaqtı olğanda qorantasınıñ yanında edi. Küçük oğlu ve ömür arqadaşına er vaqıt aşıqa edi. Onı tanığan er bir insan bunı ayta bile», – dep tarif etti Denis Kaşuknıñ qız qardaşı Tatyana İvanük Qırım.Aqiqatqa.
Denis Kaşuknıñ ömür arqadaşı aytqanına köre, o, reklam faaliyetinen oğraşıp, onıñnen beraber eki yaşında oğlunı östüre edi.
Qırım.Aqiqat alğan malümatqa köre, Denis Kaşuk reklama saasında resmiy şekilde 2011 senesinden berli çalıştı. O, kütleviy haber vastalarında reklama yerleştirüv işinde aracı olğan edi. Onıñ iş adamı şeadetnamesi Ukraina sicilinde alâ daa bar.
2014 senesi Denis Kaşuk Rusiye uquq alanında iş adamı olaraq qayd olıp, reklam faaliyetinen oğraşmağa devam etti. İçtimaiy ağlarda Qırımdaki «A-5 Krım» reklam gruppasında çalışqanını yaza. Tış reklam azırlanması ve yerleştirilmesi, naqliyattaki reklam, em de reklam hatıralıqlarında hızmetlerini teklif ete.
«Başqa bir işi yoq edi. Şübheli ya da qanunğa uymağan bir şey yapmadı. O – pek yahşı aqay, qoranta başı. O – pek yahşı baba. Eki yaşında küçük balamız bar, onı evde beklep, «Babam qayda?» dep soray. Onı er kes pek seve. Qomşular onıñ aqqında tek yahşı şeyler ayta», – dep tarif ete Olga Kaşuk aqayı tutulğan soñ aydınlatılğan video muracaatında.
Denis Kaşuknıñ qabaatlarını inkâr ete: «O – pek samimiy ve merametli insan. İç bir patlayıcı madde aqqında laf olmaz. Yüksek gumanitar tasili bar. Bu (silâ – QA) ne olğanını ve ne aqta olğanını añlamay bile».
«Qardaşım – adiy bir insan»
Denis Kaşuknıñ qız qardaşları dey ki, 2014 senesi ailesi Qırımdan ketmege tüşüngen edi, amma neticede qalmağa qarar aldı. Şimdi FSB tarafından ne içün taqip etilgenini tuvğanları bilmey. Siyasiy baqışlarını seslendirmegen edi, qırımlı faallernen alâqası yoq, dep ayta Yelena Güseynova: «Qardaşım – adiy bir insan. Yahşı bilgen işni yapa, apayı ve oğlunı seve. İnsanlarnı seve, olarnen laf etmege ve şaqalaşmağa seve. Sevgen şeerde onıñ içün oñaytlı olğan yaşayışı bar. Er kes telükesizlikte olmaq içün Qırımdan ketip olamay».
İlhaq etilgen Qırımda ukrain olmaq terrorizm olaValentin Gladkih
Alınğan malümatqa köre, Denis Kaşuk ukrain siyasetşınası, «Söz ve iş» cemaat teşkilâtınıñ eksperti Valentin Gladkihniñ yaqın dostu ola. Onıñ fikirince, onı milliy mensüpligine köre taqip eteler. «İlhaq etilgen Qırımda Putinniñ repressiv rejiminiñ daa bir mabüsi eski yaqın dostum olğanını ögrenip şaştım. Bugünki künde ilhaq etilgen Qırımda ukrain olmaq terrorizm olğanına daa bir kere şaat oldım, seni tutıp, işkencege oğrata bileler, sert ceza bere bileler. Lâqayt olmağan er kesni Putin rejiminiñ daa bir cinayetini faş etmege ve Kremlniñ repressiv maşinasına işğal şaraitlerinde menligini coymağan daa bir ukrainni yoq etmesine çare bermemege çağıram», – dep bildirdi Valentin Gladkih Facebookta.
Silâ saqlağanına iç bir vaqıt inanmamVolodımır Buğrov
Şevçenko Kyiv milliy universitetiniñ rektor muavini Volodımır Buğrov, Denis Kaşuknı «insanlarnı özüne celp etken ve yahşı oquğan müsbet bir kişi olaraq» hatırlağanını Qırım.Aqiqatqa tarif etti. O, eski talebesiniñ Rusiye mahsus hızmetleriniñ qabaatlavlarına inanmay: «Mence, Qırımnıñ işğalci akimiyeti Kyivde oquğanı ve mında bayağı belli olğan dostları olğanı içün onı taqip etmesi mümkün. Bu sahte qabaatlavlar içün bular sebep ola bile. Amma silâ saqlağanına iç bir vaqıt inanmam. Ukrainanıñ azatlığını qorçalamaq içün eline silâ ala bilgen insanlarnı bilem. Denis daa çoq talilci, jurnalist, siyasetşınas, o, bunı söz ve fikirnen yapa bile. Amma silâ ya da daa beteri patlayıcı maddenen bir terror areketini kerçekleştire bilecegini tüşünmeyim».
«Vaziyet ciddiy qorqunıñ sebebi oldı»
Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 20-nde Denis Kaşuknı eki ayğa apiske aldı. Mahkeme qararına köre, o, 2020 senesi fevralniñ 18-ne qadar Aqmescit SİZOsında bulunacaq. Mahkeme oturışuvı apiske alınğan kişiniñ muracaatı esasında qapalı oldı.
Basqı bar olğanı belliYelena Guseynova
Yelena Güseynova bu qardaşına yapılğan basqınıñ daa bir delili ola, dep tüşüne. «Bu basqı olğanını köstere. Çünki basqı altında olmağan kişi özüni imayesiz qaldırmaz. O, ise özüne iftira ata ve imayesiz qaldıra. Eki ayğa apiske alındı. Bu müddet içinde işkence izleri yoq ola bile. Demek ki, aytqan sözlerini inkâr etmege, basqı altında imzalağan vesiqalarnı red etmege imkân olmaycaq», – dep ayta o.
Denis Kaşuknıñ qız qardaşı, FSBde onı işkencege oğrattılar, bundan soñ o, tuvğanları tutqan advokat İslâm Velilâyevden vazgeçti, dep ayta. «İslâm Velilâyev Deniske kirip oldı. Amma advokat kelgence Denis adını bilmeyip bile, ondan vazgeçüv arizasını yazdı. İslâm Velilâyevni kirsetkenler, amma bildirmemezlik seneti imzalandı. Tek bir şey aytıp oldı: «Sağım, amma sağlam olğanımnı aytıp olamayım». Bilgenime köre, Denisniñ bu areketleri añlaşıla. Çünki bilgenlerim kerçek olsa, buña dayanmaq imkânsızdır», – dep ayta o.
Ruhiy alı pek ağırNazim Şeyhmambetov
Al-azırda Denis Kaşuknıñ menfaatlarını qırımlı advokat Nazim Şeyhmambetov temsil ete. O, qız qardaşınıñ qorqularını tasdıqlay. «Denis qabaatını tanıy. İşkence aqqında malümatnı tasdıqlap olamayım, çünki müvekkilimnen raat laf etmege imkânım olmadı. Amma ruhiy alı pek ağır. Bunı qapalı mahkeme keçirmek muracaatı isbatlay, tuvğanları ve kütleviy haber vastaları kirsetilmedi. O, toqtamayıp tekrarlay edi: «Er şey yahşı, meni tiymediler». Pek ağır ruhiy alda bulunğanını tüşünmek içün bütün sebeplerimiz bar. Bunıñ sebebini aytıp olamayım. Amma oğrağan vaziyeti ve mahkemedeki areketleri ciddiy şübhe ve qorqu doğurmaqta», – dep ayttı advokat.
FSBniñ Denis Kaşukqa qarşı qullanğan maddeleri büyük para cezası ya da üç yıl azatlıq sıñırlanması, ya da beş yılğa qadar apis cezası berilmesini belgilemekte.


text:
Etiketler: Cengiz AytmatovCengiz Aytmatov kitap indirCengiz Aytmatov Kitapları İndirCengiz Aytmatov pdfCengiz Aytmatov pdf indirElveda GülsarıElveda Gülsarı Cengiz AytmatovElveda Gülsarı Cengiz Aytmatov kitap indirElveda Gülsarı Cengiz Aytmatov pdfElveda Gülsarı Cengiz Aytmatov pdf kitap indirElveda Gülsarı ekitapElveda Gülsarı kitap indirElveda Gülsarı pdfElveda Gülsarı pdf kitap indir
- Sonraki yazı Cemile – Sultan Murat – Cengiz Aytmatov – PDF Kitap İndir
- Önceki yazı Dişi Kurdun Rüyaları – Cengiz Aytmatov – PDF Kitap İndir
Bunlar da hoşunuza gidebilir...
-
Burma Günleri – George Orwell – Pdf Kitap İndir
Yazar: Ahmet Arasan · Published 4 Ağustos 2021
-
Düşünmek Ne Demektir – Martin Heidegger – PDF Kitap İndir
Yazar: Ahmet Arasan · Published 31 Mart 2022
-
İlkçağ ve Ortaçağ Felsefe Tarihi – Ernst von Aster – PDF Kitap İndir
Yazar: Ahmet Arasan · Published 19 Mart 2022 · Last modified 18 Mart 2022
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti içki mahsulatnıñ satuvı boyunca qoşma yasaqlarnı kirsetti.
Mütenasip qarar oktâbr 22 künü Qırım «parlamenti» toplaşuvında alındı.
Qabul etilgen vesiqağa binayen, içki mahsulatnıñ satuvı saba saat 10-dan saat 23-ke qadar mümkündir.
Bunıñ ile işbu mahsulatnıñ satuvı boyunca territorial yasaqlar da kirsetildi. Qanunda yazılğanı kibi, onıñ satuvı sport yarışları keçken yerlerde, tibbiy müessiselerde, içtimaiy naqliyat, duraqlarda, AZS, çarşı, vokzal, ava limanlarda ve bala şeyleri satılğan tükânlarda mümkün degil.
Qanun resmiy aşkâr etilüvinden on kün soñra amelge keçecek.


text:
Avgustnıñ 2-de Qırımda tutulğan İçki rayonınıñ sakini Mamet Kürkçi narkotik maddeleriniñ qanunsız satışında şeklene. Avgustnıñ 3-ne mahkeme oturışı belgilendi, dep haber etti advokat Cemil Temişev.
Onıñ aytqanına köre, Kürkçi bunı inkâr etip, qabaatsız olğanını ayta. «Tuvğanları oña qarşı yasaqlanğan taqiqat usulları qullanılamı, onı uralarmı, dep bilmege rica ettiler. Zorbalıq izlerini men körmedim, Kürkçiniñ özü de onı qorquzmağanlarını ayttı», – dedi advokat.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa izaat berip, siyasiy taqip ola bilemi-yoqmı aytıp olamadı.
«O, (Mamet Kürkçi – QA) adiy bir köy sakini, traktorcı ola. Vatanperver biri, lâkin cemaat, cemaat-siyasiy faaliyeti olğanını kimse aytmadı. Bu işniñ siyasiy sebepleri bar olğanını aytıp olamaymız, lâkin oña qarşı çıqarılğan qabaatlarğa da razı degilmiz. Bilemiz ki, kerek olsa, insanlarğa qarşı Ceza kodeksiniñ maddeleri de qullanıla bile», – dep qayd etti Celâl.
İşğal etilgen Qırımnıñ İçki rayonında avgustnıñ 2-nde Üç-Quyu (Vostoçnoye) köyüniñ sakini Mamet Kurkçiniñ evinde tintüv ötkerildi. Qırımlınıñ telefonı tutıp alınılğanı ve özü İçki İşleriniñ Rayon Bölügine (ROVD binasına) ketirilgeni aqqında haber etilgen edi.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, qırımtatar sakinleri muntazam surette tintüv ve soravlarğa oğray. Uquq qorçalayıcılar bunı «fikir farqlılığına qarşı küreş» olaraq tanıta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenkiniñ dönüm noqtası avgustta başlanacaq ve bu yılnıñ soñunda bitecek, dep bildirdi Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ yolbaşçısı Kırılo Budanov.
«Çoqusı faal cenk areketleri bu yılnıñ soñunda bitecek. Neticede bütün topraqlarımızda, Donbas ve Qırımnen beraber Ukraina akimiyetini ğayrıdan tikleycekmiz», – dedi Budanov Sky News intervyüsında, dep haber ete mayısnıñ 14-nde Ukraina istihbaratınıñ matbuat hızmeti Facebookta.
Budanov, Rusiye Federatsiyasında Rusiye prezidenti Vladimir Putinni yoq etmek maqsadınen «esnaslar başlatıldı», Rusiye lideri ise qansernen küreşe, dep ayta.
«Sekiz yıldan berli Rusiyenen cenkleşemiz. Büyük reklaması yapılğan Rusiye ordusı – bir yalandır. Bu silâsı olğan insan sürüsidir», – dep ayttı o.
Mayısnıñ 10-nda ABD Mudafaa nazirliginiñ memurı jurnalistler içün qapalı brifingde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrainağa qarşı büyük cenkniñ iç bir maqsadına irişip olamadı, dep bildirdi.
Mayısnıñ 12-nde Britaniya istihbaratı Rusiye Federatsiyası ordusınıñ Harkiv vilâyetinden çıqarıluvı Ukrainanıñ esas şeerlerini zapt etmege küçü yetmegeniniñ işareti ola, dep qayd etti.
Mayısnıñ 14-nde Büyük Britaniya işğal etilgen Hersonda olğanlarğa baqılsa, Ukrainadaki siyasiy maqsadlarına irişüvde «Rusiye istilâsınıñ muvafaqiyetsizligi» aqqında bildirdi.
Aprelniñ başında «Proyekt» Rusiye neşiriniñ tahqiqatı aydınlatıldı, anda Vladimir Putinniñ yanında 35 kere qanser hastalıqlarınıñ cerrah tedaviylevinde mütehassıs olğan ekim bar edi, dep aytıldı. Tahqiqatçılar Putinniñ bir hastalığı bar dep aytmadı.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov jurnalistlerniñ Vladimir Putinniñ qanser hastalığı barmı sualine bular «uydurma ve yalan», dep ayttı.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Keñiş mıqyaslı cenk başlamazdan evel Ukrayina Ombudsmanınıñ ofisi, Rusiyede ukrayinler içün filtirleme lagerlerini yaratqanını, amma halqara toplulığı buña kerekli kibi diqqat etmegenini bildirdi. Bunı Ukrayina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova "Levıy bereg" neşrine intervyü bergende ayttı.
"Fevralniñ 18-nde ORDLO-dan 90 biñ Ukrayina vatandaşı Rusiye topraqlarına alıp çıqarılğan edi. O zaman er keske, şu cümleden halqara aq qoruyıcı teşkilâtlarğa, BMT muracaat ettik, amma iç bir kimse buña diqqat etmedi", - dep qayd etti ombudsman.
Onıñ sözlerine köre, keñiş mıqyaslı cenk başlanğandan berli ukrayinlerniñ böyle lagerlerge mecburiy çıqarılması kütleviy olğan.
"Adamlardan, Rusiyege qoltutasız ya da yoq, soraylar. "Natsiklersiz" ya da yoq. Ukrayinda qalğan tuvğanlarıñız barmı... Adamlardan telefonlarnı, pasportlarnı tutıp alalar... Ombusman ofisinde çalışqan meslekdeşimniñ ikâyesi bar: Mariupolniñ sol sailinde yaşağan tuvğanlarını Vladimir vilâyetine Suzdalge çıqarğanlar. Martnıñ 20-nden başlap olarnen bağ yoq", - dedi Denisova.
Mecburen çıqarılğan ukrayinler aqqında malümat almaq içün, ombudsman Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa resmiy muracaat etken. Cevap alâ daa yoq.
"Olarnıñ cevabı yoq, dep tüşünem. Çünki kim bu adamlar, adları ne kibi malümat olarğa kerek degil, amma olduqça çoq bizim vatandaşamıznı Rusiyege çıqarmağa isteyler", - dedi Denisova.
O, Ukrayina Ombudsmanı ofisiniñ malümatına köre, şimdi söz 600 biñden ziyade mecburen çıqarılğan ukrayinler aqqındadır, olarnıñ arasında 117 biñ baladır.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.