text:
Ukraina şarqiy regionlarından Qırımğa köçip kelgenlerniñ çoqusını Rusiye Federatsiyasınıñ diger regionlarına yollamağa devam eteler. Bunı iyül 28 künü Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildire.
Onıñ sözlerine köre, şimdi yarımadada Ukrainanıñ tahminen 5 biñ vatandaşı buluna, – dep bildire Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
«Qırım imkânları sıñırlı, insanlarnı qabul etmege azır olğan Rusiye regionlarına minnetdarmız. Qırım büceti şimdi yoq ve o kendi vastalarını qaçaqlarğa masraf etip olamaz», – dedi o.
O şunı da qayd etti ki, şimdi Qırımda vaqtınca yerleşüv noqtaları çalışa eken.
Evel işğal etilgen Aqyar Ukraina şarqından köçip kelgenlerniñ bir qısmını Rusiye diger vilâyetlerinde yollaycağı aqqında malümat bar edi. İyül 27 künü Rusiye Fevqulâde vaziyetler boyunca nazirlig İl-76 uçağı ile Donetsk ve Lugansk vilâyetlriyenden kelgenlerni Rostov-na-Donu ve Başqurtistan Cumhuriyetine yollaycağını bildirdi.


c: text/html

text:
1. «Käsipker»
Siz öte mıqtı jäne eñbekqor adamsız. Tañerteñnen keşke deyin bir orında tapjılmay, qïın äri kürdeli jobamen aynalısa alasız. Boyıñızda täwekelşildik tunıp tur. Qanday şeşim şığarsañız da, tek jaqsılığın körwge tırısasız. Bir körgen kisi sizdi eñbeksüygiş dep bağalaydı, olar qatelespeydi de. Biraq siz jumısıñızğa degen şeksiz maxabbatıñız arqılı özge eñbekqor jandardan erekşelenip turasız. Oyğa alğan isiñizdi soñına deyin jetkizbey tınbaysız.
2. «Rwxanï tälimger»
Siz sabırlı äri janaşır jansız. Bir küniñizdi tolığımen järdemiñizge muqtaj adamğa arnay alasız. Janıñız qayırımdılıq pen meyirimdilikke bay. Siz üşin nağız adam – özgelerge qol uşın soza alğan jan. «Adam alası işinde» degen tirkes sizge say emes ekenin bir körip bilwge boladı. Sebebi usqınıñız qanday jaydarı bolsa, janıñız da sonday jomart. Eşqaşan sabırğa kele almaytın jandı da tınıştandırw sizdiñ ğana qolıñızdan keledi.
3. «Önertapqış»
Siz qwatıñız mol jäne qatarıñızdan ozıq jansız. Küni boyı jaña da tıñ jobalar men ïdeyalardı damıtw üşin qozğalmay otıra alasız. Ärdayım jaña närselerdi oylap tabwdı jaqsı köresiz. Jumısta da, basqa kezde de kez kelgen isti bayqap körgiñiz keledi. Alğaş körgen közge iş pıstırarlıq adam bop tanılasız. Solay bolwı da mümkin, biraq ïdeyalarıñız eşqaşan eşkimdi jalıqtırğan emes. Zattardıñ qupïyasın aşw üşin uzaq äwrelenip, täjirïbe jasağandı janıñız süyedi.
4. «Sınşı»
Siz talğampazsız jäne öte jaqsı tärbïe körgensiz. Küni boyı qonaqtıñ köñilin awlap, qızıqtı äzildermen jüzine külki sıylap otıra alasız. Älemdegi eñ jaqsı adam ekeniñizdi körsetkiñiz keledi. Barlığı sizdi birtwar tulğa retinde qabıldağanın qalaysız. Alğaş körgen jan sizdi körseqızar, keyde eptegen täkappar dep oylaydı. Moyındañız, munday oy twwına öziñizdiñ ülesiñiz bar. Kez kelgen närseniñ sapalısın tañdaysız, eñ jaqsısın ğana alğıñız keledi.
5. «Psïxolog»
Siz barlığın bilwge qumarsız, talabıñız tawday. Ömirge surağıñız köp, barlığınıñ jawabın tabwğa umtılasız. Birew sizge ömir jolın aytıp beremin dese, basqağa bas burmay otırıp, täwlik boyı tıñdawğa äzirsiz. Birinşi körgen kisige sabırlı da salmaqtı, qarapayım jan eken degen oy qaldırasız. Biraq, şın mänisinde öte belsendi adamsız. Barlığın sanada saraptap, mïda qorıtasız. Adamdardıñ bir-birimen özara qarım-qatınasın meñgerwge quştarsız.
6. «Sayaxattawşı»
Siz tapqır, jigerli jansız. Bir kün boyı poyız ne uşaq terezesine telmirip, älemge köz tigip otırwdan bas tartpaysız. Jañalıq izdep şarq urwda jankeştilik körsetesiz. Burın soñdı körmegen jer, jaña tanıstar, tañsıq närseler sizdi şabıttandıradı. Beytanısqa beymaza jan bop tanılasız. Şınında da, ömiriñizde säl tınıştıq ornawı üşin, öziñizdi qolğa alıñız. Ğumırıñızdı sayaxatqa arnağıñız keledi. Saparğa şıqpağan keziñizde, ünemi alıs şeteldi elestetip, qïyal quşağında jüresiz.
7. «Romantïk»
Siz şığarmaşılıq adamısız äri armanşılsız. 24 sağat boyı oy üstinde otıra alasız. Qïyalıñız uşqır, oyıñız ärdayım älemdi şarlap jüredi. Sapar soñında qadamıñız bastalğan jerden tabılmaysız. Bir körgen jan köp qırlı ekeniñizdi bayqaydı. Aynalañızdağı älemdi qanşalıqtı umıtıp ketetin bolsañız, oyıñızdan da sonşalıqtı adasasız. Sanañızda ärqaşan adam oyına kelmegen jaqsı närseler ömir süredi, tek sonı jazıp ne este saqtap alatın zeyin jetispeydi.
8. «Ğalım»
Qajırlı äri birtwar jansız. Küni-tüni qïın da kürdeli kitaptı oqıp, qozğalmay otıra alasız. Ïdeyalar äleminde adasıp ketwge de bel bwasız. Biraq olar jumbağı men tılsımı köp bolğan sayın, sizdi qızıqtıra tüsedi. Bir körgen jan sizdi älemde ne bolıp jatqanı müldem qızıqtırmaydı dep oylaydı. Is jüzinde, öte äwesqoy kisisiz. Öziñizdi qızıqtırğan närse jöninde professorlardan da ozıp, tolığımen tüsinbeyinşe oqï beresiz.
Derekközi: «PT» toptamasınan
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«DHC» ve «LHC» teşkilâtlarınıñ boyevkileri birazdan Donbassta mayısnıñ soñunda zapt etilgen OBSE azalarını azat etmege söz berdiler, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Bunı bugün Donetskte Kiyevden kontakt taqımı ile mesleatlardan soñ «DHC» «baş naziri» Aleksandr Boroday bildirdi.
Beyanatına köre, o, OBSE nezaretçilerini Ukraina şarqında silâlı ziddiyetiniñ er angi noqtasında bulunmağa çağırdı ve olarğa havfsızlıqnı kefil etmege söz berdi.
Bunıñ ile o, ukrain sıñırcılarınıñ nezareti altına «İzvarino», «Doljanskiy» ve «Krasnıy partizan» kiriş noqtalarını qaytarmağa razı olmadı.
Boroday «DHC» yolbaşçılığı Kiyev ile reinlerniñ deñişüvi ile razı olğanını bildirdi.
O, ukrain arbiylerinde tahminen 500 boyevik esirlikte olğanını qayd etti.
Cuma künü boyevkiyer OBSE eyyetiniñ dört azasını azat etti. Lugansk vilâyetinde teşkerüvlerni keçirgen daa 4 nezaretçi esirlikte buluna.


text:
2 Haziran 2015 Salı
Bir gece ve bir kündüz… (hikâye)
Haziran 02, 2015 2015_2, Edebiyat ve tenqit, Qandımov Yunus No comments
- Her bir şeyge burunıñnı soqma, dep saña qaç kere ayttım. Endi köresiñmi, neler ola… Daha bular ğonceleri. Bu yapqanlarıñnı aqızmay-tamızmay anaña da yazarlar.
- Olân, ne de ezme erifsiñ… Aqıl ögretmeden, ögütlemekten ğayrı bir şey bilmeysiñ.
- Maña darılasıñ … Lâkin men saña yahşılıq isteyim de…
- Sağ ol, aqay… O gece seni uyatqanımda, turıp qarılğaçlarnı beraber qurtarğan olsaq, yahşılıq yapqanıña inanır edim…
- Anavı qarılğaçlarğa ola, şimdi men de sen kibi "tillerde destan" olayımmı. Yoq sen özüñni köstermek istediñ… Güya senden ğayrı kimse ayvanlarnı acımağa bilmey, ayvanat alemini qorçalamaq istemey…- adiy asker Seröga Ropot sözüni Daha bitirmedi, Talât açuvlanıp yerinden turdı.
"Böyle de ne yapadağımnı bilmeyip oturam, Daha bu da öz felsefesinen soqula. Büyük laflar etmege epimiz sevemiz. Acıdım emiş. Acuv da insanlar kibi çeşit türlü ola. Acısañ öz qollarıñnen anbarnıñ qapısını ne içün svarkaladıñ… Emirni eda etmek kerekligini men de bilem… Lâkin anbar içinde qarılğanç balaçıqlarınıñ acınıqlı-acınıqlı çivildeşkenlerini eşitmediñmi? Ya anbar içindeki ana qarılğaçnıñ ses-sedasını azbardan yayğara qoparğan baba qarılğaçnı körmediñmi…"
- Ey, qaraman, soñ işler neday? – dep Talâtnıñ tüşüncelerini böldi qarşısından kelgen asker.
- Mına Daha bir felsefeci…" - dep tüşünci Talât ve: – İşler beş aqay… - dep cevaplandı öz-özüni ruhlandırğan olıp.
- Olân, saña şaşam da qalam, Talât…
Şaşılacaq kibi bir şey olmadı, ğaliba… Men yapmağan olsam bu işni başqası yapar edi… Ya da sen özüñ…
- Vazgeç şunı qaraman… Şimdi eñ yahşı qaramanlıq pısıp oturmaq… Atlamaqtan tek qulağıñ sızlar. Buña bizim köyde bilesiñmi ne deyler?..
- Yoq?..
- Ah-maq-lıq! Añladıñmı.
****
- Safqa tiziliñ, - degen emir yıldırım tezliginen ortalıqqa yayradı. Askerler kazarma ögüne aşıqtılar. Bir daqqa keçer-keçmez, her kes safta edi.
- Adiy asker Seyitablayev, saftan çıqıñız – komandirniñ emiri Talâtnı seskendirdi. Saftan eki adım ilerige çıqarken: "Başlandı" dep tüşündi Talât.
- Asker arqadaşlar, her keske malüm olğanı kibi, adiy asker Seyitablayev o künü narâdda bulunğanda tamirge azırlanılğan anbarnıñ penceresini urıp qırdı. Bunıñle sotsialist mülküne zarar ketirdi.
Komandir böyle der eken askerler safında mısqıllı tebessümler peyda oldu. her kesniñ közü Talâtta.
Orman şuvulday. O ratsızlana. Ne içün raatsızlanğanınıñ sebebini özü de bilmey, galiba. her kes neticeni bekley. Atta kökteki qarılğaçlar da qatıp kalğanlar. Askerler komandirniñ ağzına baqalar.
Seyitablayev arqadaşnen ötkerilgen subetlerimizde o özünden üyken rutbelige til qayttırğanı ve tünevinki "qaramanlığı" içün otrâd komandiri adından cemi beş sutka aps ilân etem…
Siz ise serjant Seitablayevni gauptvahtağa azırlañ…-dedi o safnıñ başında turğan yardımcısına.
- Yest! Mayor arqadaş! Lâkin…
- Emirni eda etiñ, serjant arqadaş… Aysa…
Talâtnıñ boğazına nedir kelip tıqıldı. Onı birinci kere cezalaylar. Anasınıñ "balam, boğazğa kelip qadalğan şey elemdir, onı yutmağa bil. Közyaşlardan fayda yoqtır" degen sözlerini hatırladımı, ya da kökte uçqan qarılğaçlarnı kördimi, özüni elge aldı. Asker közyaşı ne olğanını yahşı bile. Askerniñ közyaşlarını kimse körmemek kerek.
- Yest! Beş sutka… Talât öz sesini özü tanımadı. Lâkin kökte qarılğaçlarnıñ serbest uçuvlarını körip olarğa köz qımdı, külümsireycek oldu…
****
Şu gecesi o narâdda tura edi. Anbarda qapavlı qalğan qarılğaç balalarınıñ sesleri onı pek raatsızladı. Qulağında olarnıñ acınıqlı sesleri ep arta edi. Talât her kes tatlı yuquda olğanda yavaşçıqtan azbarğa çıqtı, birazdan qaytıp keldi. Kazarmanıñ zift qaranlıq köşesine bardı.
- Ali işler yerinde… Men pencereni qırdım. Qısmet etse tañda olar biri-birinen qavuşacaqlar…
- Ancaq da iş yapqansıñ, dedi Talâtnıñ köydeşi Ali Kerimov yatqan yerinden. - Yarın şamata qopqan kibi olsa, meni qarıştırma, yahşımı. Ne anbardan, ne onıñ iç bir teşigi olmağanından ne de anavı cinabet qarılğaçlardan haberim yoq. Añladıñmı… bar endi ket qısım nevbetçisi körse yaramay olur. Başında aqılı olğan adam narıdda turıp böyle şey yaparmı?.. Saña o bitli quşlar kerekmi?.. Qıçırır-qıçırır tınar da kalırlar. Olarnı qurdarğanıñdan qursağıñ toyacaqmı?
- Añladım köydeş, çürük ekensiñ… Qursaq içün yaşayış yaşayışmı …
- Delisiñ sen nenormalnıysıñ – dep arqasını çevirdi Ali.
Alinen olğan laqırdını o asıl hatırlamaq bile istemey. Aqılına tüşse tap yüregi bulana. Divarğa aytsañ ondan eyi, divar kene indemeyip turalar. Bu ise…
****
Rota smirno! Podpolkovnik arqadaş, üçünci rotada aqşamki razvod ketmekte, rota komandiri…- dedi otrâd komandiriniñ kelgenini duymağan mayor biraz şaşmalap.
- Volno! – dedi podpolkovnik mayornıñ raportını qabul eterek.
- Podpolkovnik arqadaş, adiy asker Seyitablayev… - dedi rota komandiri, lâkin sözüni bitirip yetiştirmedi
- Haberim bar… Bergen emiriñizni de eşittim. Razvod bitken soñ menim odama kiriñiz, mayor arqadaş, - dedi otrâd komandiri ve ştabğa kirip ketti. Rota komandiri mayor Serögin ise yer yarılsa yerge kirip ketecek, lâkin emirni eda etmek kerek, başqa çare yoq.
Askerler kazarma ögünde üçer-dörter olıp sigar içe, özara şaqalaşalar. Talât güya qazıq kibi yerinde tura.
- Burnıñnı her bir şeyge soqma dep saña qaç kere ayttım aqay… - Seröga Ropot kene öz "felsefesini" başlaycaq kibi külümsirep Talâtnıñ yanına keldi. Lâkin Talât efkâr, yarı tebessüm ile oña baqıp:
- Aqay bayannı ketir de, bir qırımtatar avasını çalsa… Hatırıñdamı, saña ögretken edim, mına bunısı…-dep sızğırıp kösterdi. Şu arada ştabdan somurdana-somurdana mayor çıqtı "adamlıq…" "insaniyetlik…" dep kazarmağa kirip ketti.
Kökte qarılğaçlar avelene, güya olar Ropotnıñ çalğan avasını añlaylar ve de yuqarı, de aşağı uçalar…
Yunus Qandım.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl qırımtatar cemmat faallerini ve Qırımda siyasiy repressiyalardan zararlanğan er kesni insan aqları bütün bozuvları aqqında mümkün olğanı qadar halqqa bildirmege çağırdı. Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
«İlk kün, İlmi Umerov (Meclis reisiniñ muavini – QA) psihiatrik hastahanege ketirilgen vaqıtta, biz birden er şeyni fotoresimge çıqara edik, o yerde nasıl şarait olğanını añlattıq, ve bir afta keçken soñ oña raat kire bilemiz, bir şeyler teslim etemiz. Olar böyle diqqattan qorqa, çünki bu müessisedeki vaziyetni açıqlaymız. Yani, bizden olarnı raat qaldırmaycağımız talap etile», – dep qayd etti o.
Avgust 27-de Nariman Celâl «Qırım birdemligi» birleşmesi iştirakçilerinen körüşüvde olarğa Qırımda bütün qanun ve insan aqları bozuvları aqqında halqqa bildirmege tevsiye etti.
«Keliñiz, bu aqta qıçırayıq, çünki şimdi buña tek halqara cemaatçıqnı degil de, hususan tıbbiy uquq qoruyıcı müessiselerini celp etmege isteymiz. Olarnıñ kirişmege imkânı olsun, dep. Böyle şaraitte adamlarnı tutmaq mümkün olmağanını, bu qıynav olğanını aytacaq diplomatlar, ekspertler, bu cümleden tıbbiy, Ukrainadan imkan olmasa, Moskvadan bu yerge kelsinler, dep tırışamız. Añlamaq kereksiñiz ki, biz bir qulaqqa qıçıramız, Rusiye Federatsiyası diger qulaqqa qıçıra. Bunıñ içün, sizde bar olğan er angi malümat halqqa, bu cümleden, içtimaiy ağlardaki saifeler vastasınen bildirilmek kerek», – dep ayttı Nariman Celâl.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ber şähärneñ çitendä genä öç ağay-ene toralar ide. Bolarnıñ, nindi genä eşkä totınsalar da, ni säbäptänder eşläre uñğa kitmi ide.
Bu ağay-enelär eşläre uñmawında üz-üzlären ğayıplärgä uylap ta qaramıyça, haman Bäxet yuqlığınnan ğına kürälär ide.
Berzaman niçekter Bäxet, küzgä kürenmiçä genä, bolarğa qunaqqa kilde dä bu öç ağay-enegä, nindi genä eş başlasalar da, yärdäm itärgä süz birde.
Bu waqıtta öç ağay-eneneñ berse säwdägärlekkä totınğan ide. Därxal’ Bäxetneñ yärdäme ilä ni satsa — annan fayda, ni alsa — annan tabış itep, berniçä köndä malı wä xäzinäseneñ xisabı bulmağan ber zur bay bulıp kitte.
Şul uq Bäxet kilgän zamanda ikençe qardäşe mäxkämädä kyätib (pisar’) ide. Bu da Bäxet arqasında xaqimlek däräcäsenä kütärelde; medal’lär birelde.
Sez inde öçençesenä dä Bäxet yärdäm itteme, diersez.
Nik itmäsen, itte: öçençe qardäş çeben tota ide. Xäzer, Bäxetneñ bulışlığı ilä, qulın seltägän sayın çeben tota; hiçber seltägäne buşqa kitmi.
Bäxet qunaqqa ğına kilde, digän idek bit. Döres, Bäxet ozaqlamadı, kitte.
İke karendäş zur bay wä däwlätle buldılar. Öçençese, haman yawız Bäxetne yamanlap, awıldan awılğa, suqrana-suqrana, qapçıq totıp telänergä kitte.
* * *
Uquçı! Uşbu xikäyädä kem ğayıple ikänen üzeñ xaqim bulıp xökem it.
Mäxkämä — sud.
Xaqimlek — sud’yalıq.
(Çığanaq: Tuqay G. Saylanma äsärlär: şiğırlär, poemalar häm çäçmä äsärlär. – Qazan: Tatar. kit. näşr., 2003. – 480 b.)
G.Tuqaynıñ tormış häm icat yılyazması: 1906 yıl
Qaynaq: gabdullatukay.ru


text:
Ukrain yırcısı, “Eurovision-2004” yarışınıñ ğalibi, Ruslana mahküm etilgen Avromaydan faalcisi, qırım sakini Aleksandr Kostenkoğa mektüp yazdı. Erkek avgustnıñ 3-üne rusiye apisinden çıqmaq kerek.
“Seniñ dünyabaqışıñnı, noqta-i nazarıñnı bütünley añlağan ve alğışlağan qız yaza. Seniñ kibileri bizge küç bere: doğru yaşamaqnı devam etmek ve arzu etkenimiz güzel yaşayışnı ömürge keçirmek”, - yazdı Ruslana.
Onıñ sözlerine köre, Avromaydan künleri, o da “sıq-sıq telükelerge, havflı vaziyetlerge yaqın edi, amma iç bir kere telâşlanmadı, şübelenmedi ve toqtanmadı”.
Apis cezasına maküm etilgen Kostenko Rusiyeniñ Kirovo-Çepetsk şeerindeki umumiy rejim koloniyasında buluna.
Taqiqatnıñ bildirgeni kibi, 2014 senesi fevral 18 künü «kütleviy nizamsızlıq» devamında Kostenko Kiyevde «Berkut» Qırım mahsus hızmetiniñ hadimine zarar ketirdi. Bundan ğayrı, quvetçilerniñ bildirgenine köre, faalciniñ evinde qanuniy razılığı olmağan tüfek tapılğan edi.
Kostenko qabaatını tanımadı. 2016 senesi fevralniñ soñunda Rusiye nezareti altındaki Qırım Yuqarı mahkemesi onıñ kassatsion şikâyetini baqıp çıqtı ve apis cezasını 3 yıl ve 6 ayğa avuştırdı.


text:
Aqmescit ava limanında rusiyeli ava şirketleriniñ uçaq seferleri lâğu etilmege devam ete. İyül 22-de, saba ava limanınıñ online tablosında olğan malümatqa binaen, endi ondan ziyade sefer lâğu etildi, olardan çoqusı Moskvağa ketkenlerdir. Bunen beraber, Qazan, Samara ve Belgorod şeerlerine ketken uçaq seferleri lâğu etildi.
Bundan da ğayrı, bazı yönelişteki seferlerniñ 2-den 9-ğa qadar saat keçiktirilmesi aqqında bildirile.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler.
Rusiye Cenübiy naqliye prokuraturası vaqia boyunca teşkerüv teşkil etti.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Şimdiki vaqıtta Qırımğa uçaq seferleri tek rusiyeli şirketler tarafından teşkil etile.


text:
Bunı Avropa Birligi çetel işleri boyunca Aliy komissarınıñ spikeri Maykl Mann ilân etti, bildire Radio Svoboda.
"Bizler tolusınen Ukraina akimiyetine işanamız. Bizler Ukraina öz suvereniteti ve birdemligini qorçalamağa aqlı olğanına razımız", – dedi Mann.
O qayd etkenine köre, Ukraina Jeneva añlaşmalarınıñ çerçivesinde olğan vazifelerini eda etmekte.
Bugün Avropa Birliginiñ çetel işleri boyunca Aliy kommisarı Katrin Aşton Jeneva añlaşmalarınıñ eppi taraflarını Ukrainanıñ şarqında arbiy gruppalarınıñ faaliyetini toqtatmaq içün bütün vastalarnı qullanmağa çağırdı.


text:
Kreml nezareti altındaki Qırım ükümeti yarımadanıñ energiyasını bloklağanı sebebinden Ukrainağa qarşı dava azırlay. Bu aqta RİA Novostige Qırımnıñ rusiyeli ükümetine bağlı halqara aq-uquq meseleleri boyunca ekspert merkeziniñ reberi Aleksandr Molohov ikâye etip berdi.
«Biz bayağı bir dava azırlaymız, çünki blackout neticesinde bayağı bir insan zarar kördi. Bizim salmaqlı müsterilerimiz arasında elektrik kesilgeni sebebinden mahsulatı bozulğan Aluşta süt zavodı da bar. Biz miqyaslı uquqiy ücüm azırlaymız», – dedi Molohov.
Haber derc etilgen vaqıtqace Qırım ükümetiniñ saytında dava berilecegine dair iç bir malümat yoq.
2015 senesi dekabr ayından itibaren Herson vilâyetinde elektrik direkleri zarar körgeninden dolayı Qırımğa Ukrainanıñ qıta qısmından elektrik berülüvi kesilgen edi. Şimdi Qırım elektrikni özü çıqarğan, qomşu Rusiyeden ketirilgen generatorlar ve Rusiyeniñ Kuban bölgesinden çektirilgen elektrik köpür vastasınen teminley.


text:
Küzde Cambridge universitetinde qırımtatar tili ve medeniyeti boyunca dersler açılacaq
2015 senesi küzde Cambridge universitetinde (Büyük Britaniya) qırımtatar tili ve medeniyeti boyunca derslerni keçirmege planlaştıralar.
Bu aqta Cambridge universitetinde Ukrain studiyaları bildire.
«Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ bitmesi munasebeti ile, Cambridge universitetinde Ukrain studiyaları bildirgeni kibi, 2015 senesi küzde qırımtatar tili ve medeniyeti boyunca derslerniñ keçirilmesini teklif etecek olalar. Böyle bir şey Büyük Britaniya universitetinde ilk sefer keçecek. Student ve aspirantlarnıñ qırımtatarlar aqqında daa da çoq malümatnı ögrenmege imkânları olur», – denile beyanatta.
Tafsilâtlı malümatnı birazdan bermege vade eteler.
Bildirilgeni kibi, Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressi keçti. Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten ayırımları sebebinden forumnı Qırımda keçirip olamadılar. Bundan da ğayrı, yarımadağa kiriş Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yasaq etildi. Kongresske Meclis azalarınıñ çoqusı kelip olamadı. Olarnı forumnıñ keçirilüv künü «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.


text:
Qırımtatar Bayraq Künü
Qırımtatar Bayraq Künü kök quşaqlı altın tamğalı Bayrağımıznıñ aselet şan bayramıdır.
Bayraq Künümizniñ manası
Milliy devletniñ timsali olğan Bayraq em milletimizniñ özgünligini tamamlağan bir üst urbamız em de asırlarca keçmişimizni añlatqan bir tamırımızdır.
Yüregiñdeki Bayraq nedir
Er bir sağlam tüşüngen ve miletimiznen kelecegini em keçmişini bağlağan şahıs içün Bayraq nedir?
Aqrabalıq +
Yolnı körsetken +
Kökni añdırğan +
Bir millet qadar qardaşlarnı bergen +
Bir kelecekke ketirgen +
Cemaat qolundaki Bayraq nedir
Şimdiki zamanda el-elge turğan ve kelecegini teren tüşüngen cemaat içün Bayraq nedir?
+ Birlik
+ "Tirilerni yaşatqan ölülerdir" N.Çelebicihan
+ Kökni añdırğan
+ Bizni qardaş etken
+ Kelecegimizni bağlağan
Bayraq Künü Tertibi
Bayram çerçevesinde keçirilecek tedbirlerniñ cedveli
Teşkiliy komitetniñ haberleri
Qırımtatar medeniyetine qoltutıñız
Yardımıñız kerek
Qırımtatar medeniyeti inkişafına hızmet etken projelerge qoltutmaq içün aşağıdaki yeşıl basqınçqa basıñız!


text:
Sonımen qatar öz küşimen şığarğan jäne özge elderden äkelinetin wran koncentratı tek Ïsfaxandağı wran öñdew zawıtına jetkiziletin boladı. Osınıñ bärin Atom qwatı jönindegi xalıqaralıq agenttik 25 jıl boyı qadağalaydı. Al soñğı künderi kelisimge jetwge kedergi bolğan qarw-jaraq embargosı äli de 5 jıl küşinde boladı. Sergey Lavrov, RF Sırtqı ister mïnïstri: - Biz Qıtaymen birge qarw-jaraq embargosınıñ birden alınıp tastalwın qoldadıq. Batıs elderi bolsa, embargo 10 nemese 8 jıl boyı küşinde qalwın talap etken. Nätïjesinde ïrandıq äriptesterimiz ımırağa kelwge köndi. Şeşwşi söz olarda bolğanın eskerip, biz de Qıtaymen osını quptadıq. Xalıqaralıq qawımdastıq öz jağınan Tegeranğa salınğan sankcïyalardı alıp tastaydı. Qarw-jaraq embargosımen qatar Ïrannıñ munayı men yadrolıq önimderin satıp alwğa jäne osı salalardı qarjılandırwğa tıyım salınıp, şeteldik bankterdegi esepşottarı da buğattalğan bolatın. Bul kelisim BUU-nıñ Qawipsizdik keñesi bekitkennen keyin 90 täwlik işinde küşine enedi. Alayda Ïran kelisimşarttarın buzatın bolsa, qaytadan eki ay işinde bul elge burınğı sankcïyalar salınadı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ataqtı brïtandıq fwtbolşı Devïd Bekxem osıdan 16 jıl burın 4 şilde küni änşi Vïktorïya Adamspen otaw qurdı. Osı waqıt aralığında juldızdı juptıñ - Brwklïna, Romeo, Krwza jäne Xarper esimdi tört balası ömir esigin aştı.
Devïd Bekxem äyeli Vïktorïya 41 jasqa tolw mereytoyına oray Instagram-dağı paraqşasına otbasılıq swretin jarïyaladı.
«Mereyli merekeñmen, men seni jaqsı köremin. Men otbasımmen maqtanamın»,- dep jazba qaldırdı Bekxem.
Al, 40-jastağı Devïd öziniñ fotoblogında süyikti äyelin quttıqtadı.
«16 jıl burın biz üşin erekşe kün boldı. Mine, 16 jıldan keyin bizdiñ ortaq süykimdi balalarımız ömirge keldi. Osı üşin sağan raxmet!»,- dep jawap berdi sportşı äyeline.
Derekközi: lady.ru
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Birinşi goldıñ avtorı Gaytan bolsa, ekinşi doptı Mïtroglw dəldedi. «Astana» toptıq kezeñde endi «Astana-Arena» stadïonında türkïyalıq «Galatasaray» komandasına qarsı oynaydı. Al «Astananıñ» «Benfïkağa» qarsı qarımta matçı qaşan ötetin əli belgisiz.
Ayta keteyik, «Astana» komandası bügin mına negizgi quramda oyın körsetti: Erïç, Anïçïç, Ïlïç, Postnïkov, Şomko, Maksïmovïç, Jwkov, Ketevoama, Kanyas, Djolçïev, Kabananga.
«Benfïka» komandasında Jwlïo Sezar, Lwïzao, Elïzew, Jardel, Semedw, Samarïs, Gaytan, Mïtroglw, Jonas, Gonsalw Gedeş, Talïska oynaydı.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
İsmet Yüksel: qanunsız faaliyetni tasdiqlağan deliller yoq
Yarımadağa kirişi yasaq olğan «Qırım haberleri» (QHA) agentliginiñ baş tesisçisi, qırımtatar milliy Meclis reisiniñ keñeşçisi İsmet Yüksel nasıldır bir qanunsız ya da menfiy faaliyet alıp barğanı aqqında bir de bir tenbiye, delil almağanını bildirdi, dep haber ete QHA.
«İşbu qarar qanunsızdır. Er bir insannıñ qoranta, öz tarihiy Vatanında yaşamaq içün aqqı bar. Al-azırda bu kibi qarar meni yigirmi yıl devamında yaşağan tuvğan evimden ayıra», – dey İsmet Yüksel.
O, kendi aqlarını bütün qanuniy yollar vastası ile qorçalacağı aqqında ömür-arqadaşı Gayana Yükselniñ sözlerini tasdiqladı. Halqara mahkemelerge, Ukrainada Türkiye Cumhuriyeti elçihanesinden Türkiye ükümetine muracaat etecek. O, Türkiye vatandaşı olıp, 20 yıl devamında Ukrainada yaşay.
Şimdilik faaliyetçi Kiyevde buluna.
Avgust 9 künü Ukraina ve Qırım arasında memuriy sıñırda İsmet Yükselni yarımadağa kirsetmeyip, Rusiyege beş yıl devamında kirişi yasaq olğanı aqqında yasaqnı ilân ettiler.
Evel böyle yasaq Qırımğa qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovğa berilgen edi.


text:
İçtimaiy reklama
Dünya tamır halqları Halqara kününe Ukraina tamır halqınıñ timsal roligi
5 Arman ayı, 12:04
Donbas talebelerine ukrain tasilini nasıl almaq yol haritası, 2016 s.
13 Oraq ayı, 18:54
Ukraina haber siyaseti "İyün 28 - Esas Qanunnıñ 20 yıllığı" içtimaiy kampaniyanı ömürge keçirdi
6 Oraq ayı, 17:00
Eki bayraq – bir devlet!
25 Bozarğan ay, 17:09
Qırım talebeline ukrain tasilini nasıl almaq aqqında yol haritası, 2016
23 Bozarğan ay, 09:49
“18 mayısta epimiz - qırımatatarlarmız” haber kampaniyası
5 Qural ay, 15:49
ЗBepHeHHя kpиMcbkoTaTapcbkиx жypHaлicTiB дo ykpaïHcbkиx Ta зakopдoHHиx koлer
28 Çiçek ayı, 13:49
Ukraina informatsion siyaseti Nazirligi Qırımnıñ Rusiye tarafından işğaliniñ 2-yıllığı munasebetinen "Qırım Ukrainadır" kommunikativ kampaniyasını keçire
16 Saban ayı, 11:12
Oqumaq ve energiyanizni dogru qullanmaqnin usullari
2 Kiçik ay, 16:42
İSN Ukraina paytahtı ve regionlarında reklama olğan yerlerde detsentralizatsiya ve qanunsız silâ aqqında malümatnı darqattı
18 Qara qış ayı, 17:45


text:
Üş avtoköliktiñ qatıswımen bolğan jol apatı saldarınan eki qız qattı zardap şekti, dep xabarladı Sputnik Qazaqstanğa quqıq qorğaw organdarındağı derekközi.
Jol apatı äl-Farabï dañğılı boyında Navoï jäne Mustafïn köşeleri arasında orın alğan. Oqïğa kwägerderiniñ sözine qarağanda, Honda CR-V şetki sol qatarda kele jatıp, beti aşıq qudıqqa soğılıp, köliktiñ döñgelegi jarıladı. Kölikten eki qız şığadı, kömek kütpek bolğan sekildi. Bul kezde batıs bağıtta Toyota Camry qozğalıp kele jatqan. Jürgizwşi Honda köliginiñ apattıq şamın jağıp turğanın körip, birden ortadağı qatarğa jıljï bastağan. Bul kezde ortadağı qatarda kele jatqan avtobws jürgizwşisi birden äreket ete almay, qattı jıldamdıqpen Camry köligine soqtığısadı. Soqqıdan Toyota köligin Honda-ğa qaray uşırıp jiberedi. Sol kezde qızdar köliktiñ arasında qısılıp qaladı.
"Jedel järdem" därigerleriniñ sözine qarağanda, qızdardıñ biriniñ eki birdey ayağı kesilip ketken. Zardap şekkender awır xälde awrwxanağa jetkizildi.
Derekközi: https://sputniknews.kz/incidents/20170616/2542073.html
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mïlandağı «Tik orman» («Vertïkalnıy les») turğınüy keşenin salğan ïtalïandıq arxïtektor Stefano Boerï Qıtayda älemdegi eñ alğaşqı «orman qalanı» turğızbaq.
Stefano Boeri Architetti «jasıl» jobasınıñ maqsatı – 175 ga alañda «orman qala» turğızw. Keşen Qıtaydıñ Lyuçjow qalasınıñ mañında Lyuczyan özeniniñ boyında boy köteretin boladı.
Bul – turğın üylerden, kommercïyalıq sawda alañdarınan, eki mektep pen awrwxanadan turatın keşen bolmaq. Arxïtektorlardıñ bağalawı boyınşa qala 30 mıñ turğınğa arnalğan. «Orman qala» men Lyuçjow arasın joğarı jıldamdıqtağı temirjol jelisi baylanıstıratın boladı.
Ärbir ğïmaratta, onıñ kölemi men atqaratın fwnkcïyasına qaramastan, jasıl ağaş otırğızılatın bladı. Jalpı alğanda, «orman qalada» 40 mıñ ağaş, 100 türli ösimdiktiñ mïllïonğa jwıq tübi otırğızıladı. Munday jasıl jelek jıl sayın 10 mıñ tonna kömirqışqıl gazın jäne 57 tonna las zattardı özine siñirip, atmosferağa şamamen 900 tonna ottegi bölip şığaratın boladı dep josparlanwda.
Joba avtorları «orman qalanıñ» energïyalıq tïimdiligine erekşe nazar awdardı: ondağı üylerdiñ şatırlarında kün säwlesi batareyaları ornatıladı, al awanı işki salqındatwda geotermïalıq energïya paydalanılatın boladı.
«Orman qalanıñ qurılısı» 2020 jılı ayaqtaladı dep kütilwde.
Derekközi: http://www.radidomapro.ru
Tegï: Glavnaya, Jıljımaytın mülik,
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Sunam
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Sunam
Etiketler : Ekrem Çelebi - Sunam türkü indir, Ekrem Çelebi - Sunam türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Sunam mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Sunam türküsü, Sunam sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Sunam bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Dayanılmaz Bir Çile
Ekrem Çelebi - Zahidem
Ekrem Çelebi - Yolcu
Ekrem Çelebi - Gitme Bülbül Gitme
Ekrem Çelebi - Kızılırmak
Ekrem Çelebi - Ceylan
Ekrem Çelebi - Kara Toprak
Ekrem Çelebi - Bu Da Gelir Bu Da Geçer
Ekrem Çelebi - Gesi Bağları
Ekrem Çelebi - Güvenme Yalan Dünyaya
Ekrem Çelebi - Postacı
Ekrem Çelebi - Sinem Bülbülü
Ekrem Çelebi - Nuhun Gemisi
Ekrem Çelebi - Elin Oğlu
Ekrem Çelebi - Eyvallah Şahım


text:
“Faydalı ilim” Oraza bayramını qarşıladı (FOTO)
Aqmescitniñ “Faydalı ilim” oquv – maarif merkezinde Oraza bayramı qayd etildi. Tedbir Qırım Müftiyatı terkibinde çalışqan “Büllür” cemaat teşkilâtı tarafından teşkil etildi. Programma çerçivesinde “Ateş” ve “Nesil” balalar taqımları, “Tebessüm” vokal ansambli ve “Emanet” gruppası çıqışta bulundılar. Çeşit türlü yarışlar, meraqlı oyunlar bayramnı yaraştırdılar. Balalarğa qoqlalar spektakli kösterildi, qırımtatar ameliy sanatı ve ünerleri sergisi çalıştı. Teşkilâtçılar bayramnı meraqlı ve şeñ yapmağa tırıştılar. Eñ soñunda kâğıttan şou ve kürreçikler salütı numayış etildi. “Büllür” teşkilâtı iştirakçi ve musafirlerge minnetdarlıq bildire.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Rusiyeliler Qırım sakinlerine Yaltada az. Pötr ve Fevroniyağa eykeller qoymaq vade ettiler
2018 senesiniñ baarinde Yaltadaki pekitilgen yalı kenarında Muromlı az. Pötr ve Fevroniyağa eykeller qoymaqnı planlaştıralar. Bunı «RİA Novosti» haber agentligine Rostovdaki Dementyev demir töküv işhanesiniñ yolbaşçısı Dmitriy Plotnikov bildirdi.
Plotnikov: «Eykel bir dalğa şeklinde yapılacaq. Zirvesinde gemi ve gemide Pötr ve Fevroniya turacaqlar. Uzatılğan qollarında, avuçlar içinde beraber gögercinni tutacaqlar», – dep, eykelniñ tunçtan yapılacağını, ve (temel taşsız) yüksekligi 3,5 metr olacağını ilâve etti.
İşlerni 2018 senesiniñ aprelinde bitirmek isteyler. Eykelni kurort sezonınıñ başında Yaltanıñ pekitilgen yalı kenarında qoymaq isteyler.
Rusiye ortodoks kilsesi tarafından aziz olaraq ilân etilgen Pötr ve Fevroniya ortodokslar tarafından qoranta ve evlenüv imayecileri sayılalar.
Rusiyede aile, sevgi ve sadaqat künü iyülniñ 8-nde qayd etile. Bu bayram, ortodokslarnıñ ananesinde qoranta ve evlenüv imayecileri sayılğan az. knâz Pötr ve onıñ apayı Fevroniyanıñ añma kününe doğru ketirilip tayin etildi.
Ukrainada iyülniñ 8-nde prezidentniñ 2011 senesindeki fermanı ile tayin etilgen Aile künü bayramı qayd etile.


text:
İstanbul: ava limanında ücümler sebebinden ölülerniñ sayısı 41-ge qadar arttı
Şimdi halqara Atatürk ava limanında ücümler sebebinden ölülerniñ sayısı 41 insannı teşkil ete, dep bildire İstanbul valisi.
Ücümler neticesinde yaralanğan 239 kişi aqqında malümat bildirdi.
Berilgen malümatqa köre, İstanbul ava limanındaki iyün 28-de aqşam yüz bergen ücüm neticesinde eñ azından 36 kişi elâk oldı ve 147 insan yaralandı. Elâk olğanlardan ukrainalı qadın (tahminen 1960 senesi doğmaı), daa bir vatandaş yaralandı.
İstanbuldaki Ukraina Baş konsullığı ukrainalılarğa İstanbul kezintilerinden vaqtınca vazgeçmege tevsiye ete.
Kimse ücüm mesüliyetini öz boynuna almadı. Türkiye baş naziri Binali Yıldırım bildirdi ki, ava limanındaki terakt mart ayında Brüsselde «İslâm devleti» kerçekleştirgen ücümge oşay.
Dünya liderleri ve BMT Türkiyedeki teraktnı takbih ettiler. Soñki bir qaç ay içinde Türkiye bir sıra ücümge oğradı. Kurd boyevikleri ve «İslâm devleti» ekstremist taqımları ücüm kerçekleştirilmesi ile qabaatlana.


text:
Qırımtatar şairi Grigoriy Skovoroda adına mukâfatını qazandı
Qırımtatar şairi ve terciman Seyran Suleyman Grigoriy Skovoroda adına Halqara edebiyat mukâfatına nail oldı, dep haber ete QHA.
2014 senesi Grigoriy Skovoroda adına «Sad bojestvennıh pesen» mukâfatınıñ laureatları belli oldı.
Ukraina Yazıcılar Milliy Birliginiñ azası, qırımtatar şairi ve terciman Seyran Suleymannıñ ukrain ve qırımtatar edebiyatları arasında bağ pekitilmesi ve inkişaf ettirüvine qoşqan issesi, ukrain klassikleri ve zemaneviy yazıcılar eserleriniñ tercimelerini qayd ettiler.
Mukâfat laureatları arasında – Ukraina MİA akademigi, Ukraina Qaramanı İvan Dzüba, Şevçenko mukâfatınıñ laureatı Valeriy Şevçuk, Poloniya, Makedoniya, Sırbistan ve Büyük Britaniya şair ve yazıcılarıdır.
Grigoriy Skovoroda adına Halqara mukâfat 2005 senesi «Çernigovskiy intellektualnıy tsentr» teşkilâtı ve «Svitâz» Volın teşkilâtı tarafından meydanğa ketirilgen edi.


text:
Qısqa beyanatlar
Ukraina informatsion siyaseti Nazirliginiñ 2015 senesi yapqan işiniñ neticesi
6 Qara qış ayı, 09:54
İSN: Lugansk vilâyetiniñ Starobolsk şeerinde ukrain telekanallarınıñ biri kene çalışıp başladı
4 Qara qış ayı, 16:08
Ukraina informatsion siyaseti Naziri Yuriy Stets jurnalistler ve cemaatçılıq ögünde faaliyetiniñ birinci yılı içün esabatnı berdi ve vazifesinde ketkeni aqqında açıq ilân etti
8 Qış ayı, 16:39
Yuriy Stets: "Vatikan ukrain toprağında barışıqnıñ pekitilmesinde yardım etip, bizim içün dualar oquy"
21 Boş ay, 21:31
Yuriy Stets: "Gülsum Halilovağa qarşı yapılğan cinayeti boyunca İİN resmiy muracaat yarın saba qayd olunacaq"
21 Boş ay, 21:28
Yuriy Stets: "1944 senesi qırımtatarlar sürgünliginiñ genotsid olaraq tanılması- ukrain devletiniñ siyasiy pişkinligi ve cevapkârlığınıñ timsalidir"
13 Boş ay, 11:39
İSN: Halq deputatlar Ukraina çetelge yayınlav sisteması içün birinci oquşta rey berdiler
4 Boş ay, 14:14
Yuriy Stets: "Rusiye küç ordularınıñ ATR telekanalına basuvı- Qırımda serbest KMV öldürilmesidir"
2 Boş ay, 18:13
Ukraina ve İsrail eki devletniñ informatsion siyaseti saasında işbirlik aqqında añlaştılar
29 Ekim ayı, 16:50


text:
Haberler
E.Ceppar: "Ukrainada nefret tili regulirleme meselelerinde halqara normalar ve standatlarnen binayen ÖBSE ile işbirlik bez içün pek müim"
23 Ekim ayı, 15:41
HSN: Pensiya islâatı aqqında normativlerni kommunikatsiya mütehassısları pek sade bir tilge "tercime" etmek kerekler
20 Ekim ayı, 12:53
HSN: Buhran kommunikatsiyaları kritik infrastruktura telükesizliginiñ teminlenilmesi içün müim
19 Ekim ayı, 15:15
HSN Avropa parlamentinde: Şahsiy arbiy kampaniyalar - Kreml qolunda siyasiy maqsatlarğa irişmek içün telükeli alet
18 Ekim ayı, 13:48
Ükümet 2017 senesine qabarcılıqqa qarşı areketler saasında kommunikatsiyalar strategiyası ömürge keçirilmesinden tedbirler planını tasdıqladı
18 Ekim ayı, 13:22
HSN: "Zemaneviy Ukraina içün eñ buk çağıruv - bu, serbestlik ve telükesizlik arasında balans"
17 Ekim ayı, 16:42
HSN: Bahmutivkada telequlle işke kirgenden soñ Peredilske köyüniñ sakinleri antennalarını ukrain yayınlavına qoyalar
17 Ekim ayı, 12:30
Qırımtatarlarnıñ özgünligi Kırım Ukrainağa qaytarılmasınıñ kefaletidir
13 Ekim ayı, 17:17
Dmıtro Zolotuhin: "Ukraina kiber meydanında tek glotal telükelerge degil de, Rusiye tarafından konkret telükelerge de qarşılıq köstermek kerek"
13 Ekim ayı, 10:37


text:
Íçínde tormoş kaynagan galemníñ nindi şartlarda bar buluvı, kosmosnıñ nindi kanunnarga karata tözílgení xakında bulgan sorauga cavap ízleü, fikírleü, fen exíllerí arasında küptennen başlangan. Moña karata küp kíne teg`limatler , açışlar tek`dim itílgen.
20 nçí gasır başında kosmos xakında bírdenbír dörös teg`limat bularak ”statik teg`limat” tanıla. Bu teg`limat galemníñ meñgí bulganın hem xereketsíz xelde meñgí bulaçagın bíldíríp ul zamannıñ fenínde çagılış taba.
Kosmosnıñ hiç üzgeríşsíz buluvın tefsillegen statistik teg`limatga tayanıp, bu teg`limatnıñ galemníñ yaratılmavı,e üzínnen-üzí bír barlık dip tanılgan fikírge de kuşılıp, cemgıyâtte matírializm agışları da köçeíp kite.
Matírializm ise, barı tik matdeníñ barlıgın hem kamillígín gíne tanıy. Monnan tış hiçbír nerseníñ de yûklıgın beyân ite. Bu teg`limat nigízínde 19 nçı gasırda yeşegen Karl Marks tarafınnan dialíktik matdeçílík karaşları barlıkka kile.
19 nçı gasırda kosmosnıñ yaratılmavın tefsillegen statistik teg`limat hem matírializm felsefesí, bír-bírsíne beylí revíşte Allahnıñ yûklıgın isbatlauga taba xereket başlıy. Şulay uk,zamandaşları bulgan matírialist felsefeçí Gíorg Politsír kosmosnıñ statistik teg`limatına tayanıp ,“Felsefeníñ başlangıç adımnarı” isímlí kitabında: “Eger galem yaratılgan bulsa idí, ul vakıtta anıñ Allah tarafınnan kinet, yûktan barlıkka kilüvín tasvirlagan küríníşler küzetílüví tiíşlí”, – dip yâza.
Politsír üzín xaklı dip bílüví sebeblí – 19 nçı gasırda “kosmosnıñ statistik xaletí” teg`limatı dörös dip tanıldı. Emma 20 nçí gasırda tíxnologiyâler alga kitu arkılı tagın da tirenrek hem dörösrek ütkerílgen açışlar, moña kader xaklı dip tanılgan statistik teg`limatnı hem matírializm felsefesín tamırınnan cimírdí, yâlgış buluvın açıklap birdí.
21 nçí gasırda fiziklar tarafınnan moña kader fen öçön ışanıla almaslık bulgan açış - galemníñ bír mizgílde yûktan barlıkka kilüví fenni yaktan isbatlandı. Bu teg`limat “Böyök şartlau” isímí bílen bilgílendí. Bu açış kosmosnıñ asılında yûktan yaratıluvın hem herdaim xerekette buluvın dönyaga tanıttı. Moña kader bulgan “galemníñ statistik teg`limatına“ kapma-karşı kilgen “Böyök şartlau” açışı,bötön dönya galimnerí hem törlí fen tarmakları tarafınnan bírdem bularak tanıldı.
“Böyök şartlau” açışınıñ tarixı:
1929 ílında, AKŞnıñ Kaliforniyâ Mont Vilson planítariyâsínde Amírika galimí-astronom Ídvin Habbl tílískoptan kosmos cisímnerín cíntíklep küzete hem yoldızlarnıñ yıraklaşuvına beylí bulgan yâktılıknıñ kızıl spíktrga taba aşkınuvın küre. Astrofizikada kızıl spíktrga iye bulu – yoldızlarnıñ bír-bírsínnen yıraklaşu xereketínde ikenlígín bíldíre. Kızıl spíktr şunı açıklıy. Dimek kosmos zurayâ, kiñeyûge taba xereket ite.
Bu açışnı tagın da abstrakt xelde tasvirlau öçön , noktalar yâsalgan şarnı kabartıp, bu şardagı noktalarnıñ bír bírsínnen yıraklaşu bílen çagıştırırga mömkin.
Asılında, bu xakıykat tagın da ílígrek böyök galimnerníñ bírsí, fizik Albírt Ínştíyn tarafınnın da açıklangan idí. Emma, ul üz zamanında tanılgan “statistik teg`limatga” karşı bula almavı sebeplí, bu açış xakında bíldírtmegen. Bu xelní A. Ínştíyn tagın da soñrak “ kar`íranıñ iñ zur xatası” dip bíldíreçek.
“Böyök şartlau” açışınıñ ehemmití:
Bu teg`limatnı kullanganda, kosmosnıñ kiñeyû protsísın hem vakıtnı kiríge taba borıp karalgan vakıt, herbarlık kirí “bír nokta” ga kayta. Dimek ,kosmos bír noktanıñ şartlap kiñeyû sebeplí barlıkka kilgen. Tagın da açıgrak eytkende, bu nokta – hiç avırlıgı bulmagan bír yûklık. Yâg`ni kosmos, galem yûktan barlıkka kilgen. Bu noktanıñ şartlavı “Böyök şartlau” , inglizçe ise "Big Bang" teg`limatı dip isímlengen.
Fen tarafınnan bugíngí könde gíne açılgan xakıykat ise, Kör`ende indí 14 gasır ílík añlatılgan:
“Allah küklerní hem cirní yûktan bar itüçí.” (Eman süresí , 101 ayât)
Añlaşılgança, Big Bang teg`limatı bötön barlıknıñ, matdeníññ bír vakıtta yûktan barlıkka kiluvín açıklıy.
Bu xakıykat ise Kör`ende şulay uk 14 gasır ílík añlatılgan:
“Inkar ituçíler kurmilermí elle, iñ başta kükler cir bílen bírleşken idí, bíz alarnı ayırdık(írklaştırabız) hem herbír canlını sudan yarattık. Haman da ışanmıylarmı?” (Kör`en, Enbiyâ (Píygamberler) süresí, 30 ayât)
Bu ayâtníñ “Böyök şartlau” teg`limatı bílen kilíşuvín hem bötön barlıknıñ yûk bulgan bír noktadan – yûklıktan barlıkka kilüví kön kíbík açık.
Şulay uk 14 gasır ílík Kör`ende bolay xeber itílgen:
“Bíz kükní böyök kodret bílen bina ittík hem şiksíz Bíz (anı) kiñeytüçílerdenbíz.” (Zariyât süresí,47)
“Böyök şartlau” açışı bötön kosmosnıñ yûktan bar buluvın hem bu yaratılışnıñ başınnan alıp azagına xetlí bik tögel xisap bílen idare itílgenín , bularnıñ barısı öçön de östön köç, kodret iyâsí bír yaratuçı kireklígín hem Allahnıñ barlıgın isbatlıy. Big Bangnıñ bu ciñüví arkılı matírialist felsefeníñ fundamíntı bulgan “meñgílík madde” töşínçesí de tarixta kaldı. Şulay iken, Big Bangtan alda nerse bar idí hem “yûk” bulgan kosmosnı şul böyök şartlau arkılı bar itken köç ni? Elbette ki, bu sorau bír yaratuçınıñ barlıgın kürsete. Meşhür atíist felsefeçí Antoni Flíu bu tíma bílen beylí bularak şularnı bíldíre:
“ Açılu kíşíníñ ruxına eybet te`sir itkenín söylerler. Min de açılıp şunı bíldírírge tílim, Bing Bang modílí atíist kíşíge bik borçu kitíre. Bügíngí bílím dini çıganaklar tarafınnan yaklangan nerselerní isbat ittí. Kosmosnıñ bír başlangıçı bulganın açıkladı. Barı kosmosnıñ bír soñı hem bír başlangıçı bulmaganın kabul itken vakıtıbızda gına, kosmosnıñ xezír bar buluvın açık revíşte yâklıy alabız. Min haman da bu revíştegí açıklamaga ışanam, lekin bu açıklaunı Big Bang karşında yaklau bik ciñíl hem rexet xel bulmaganlıgın bíldírüvím kirek.”
Üzín atíist yâsar öçön dím sukırlarça bulunı şart dip almagan küp kíne galimner ise, kosmosnıñ yaratılışında çiksíz köç iyâsí bulgan bír yaratuçınıñ rol uynaganın kabul ite. Bu yaratuçı hem maddení hem vakıtnı yaratırga tiíş buluçı, yâg`ni ikísínnen de beysíz barlık bulırga tiíşlí. Meşhür Amírika astrofizigı Xax Ross bu xakıykatní şulay açıklıy: “Eger zaman hem madde şartlau bílen bírlíkte barlıkka kilgen iken, ul vakıtta kosmosnı barlıkka kitírgen sebepníñ kosmostagı vakıt hem urınnan bötönley beysíz buluvı kirek. Bu bízge yaratuçınıñ kosmostagı bötön bulgannan östön buluvın kürsetír. Şulay uk yaratuçınıñ, kaybírüeler tarafınnan yaklanılganı kíbík, kosmosnıñ üzí bulmaganlıgın, kosmosta urın alıp ta, barı şul kosmos íçíndegí bír köç bulmaganlıgın bíldírír.
Bu galimner tarafınnan açık bíldírílgençe, madde hem vakıt bötön bar bulgannnardan beysíz hem çiksíz köç iyâsí bír yaratuçı tarafınnan bar itílgen. Ul yaratuçı – küklerníñ hem cirníñ böyök Rabbısı bulgan Allah.2011-04-22 17:40:10


text:
Däwlät Sekretare
Däwlät Sekretare (ДәүләT CekpeTape) - küp illärdä qabul itelgän yuğarı säsyäsi-ictimağıy wazıyfa. Däwlät sekretareneñ personäl wäkälätläre, ilenä qarap, törle bulırğa mömkin.
AQŞ'ta Däwlät Sekretare beryülı berniçä wazıyfanı başqara, häm il prezidentınnan qala, däräcä buyınça ikençe keşe bulıp sanala. Şulay uq ayırım ştatlarnıñ da Däwlät Sekretare bula, alarnıñ wazıyfaları konstitutsiä yärdämendä bilgelänä.
Frantsiädä elekkege patşa däwerendä Däwlät Sekretare ministr däräcäsendä yörgän. Xäzerge waqıtta alar Xökümät ağzaları bularaq sanala, läkin alar ministrlardan soñ kilä.


text:
Mana yerim äsirgä yeqin vaqittin buyan Munir Erzin bilän aka-uka süpitidä arilişip kelivatimiz. Munir aka hälqimizniŋ ilimgä çaŋqaq qälbigä mälhäm bolup, çoŋqur iҗtihat bilän ilmiy-tätqiqat işlirini elip beriş arqiliq äҗdatlirimiz yaratqan näççä miŋjilliq mätbääçilik tarihini qälämgä elip, šlmäslik halitigä kältürdi vä duniyada däsläp uyğurlarniŋ kitap besiş tehnikisini iҗat qilğanliğini barçä alämgä җakalap, hälqimizniŋ bu iҗadiyitini: «…duniya tsivilizatsiyasigä qoşulğan bebaha hässä» däp atidi.
hä, ataqliq tarihçi, uyğurşunas alim, jurnalist, tärҗiman, uzundin buyan tili bir, dili bir, dini bir uyğur bilän tatar hälqi otturisida dostluq kšrügi bolup kelivatqan Munir İbrahim oğli Erzin uyğur hälqiniŋ äŋ yeqin dostliriniŋ biri.
Munir aka bilän bolğan bir sšhbitimizdä, šz vaqtida Qazanda näşir qilinğan gezit vä jurnallarda mäşhur tatar alimliriniŋ, şundaqla nopuzluq uyğur ädipliriniŋ, uyğur hälqiniŋ bay mädäniyiti, ädäbiyat vä sän°iti, eğiz ädäbiyati toğriliq elan qilinğan kšpligän qiziqarliq materiallar toğriliq qisqiçä eytip berişni iltimas qildim. Şu vaqitta «Ötkän äsirniŋ beşida tatar elidä näşir qilinğan «Şura» jurnalida, «Tärҗiman», «Vaqit» degän gezitlarda qedimiy bay mädäniyät mirasliriğa egä uyğur hälqiniŋ tarihi, mädäniyiti, klassik ädäbiyati toğriliq tatar alimliridin «Şura» jurnaliniŋ baş muhärriri Rizaydin Fähriddinniŋ, alimlar Qurbanğäli Halidiniŋ, İsmayil Gaspirinskiyniŋ, Musa Җärullaniŋ, Nuşirvan Yauşevniŋ, şundaqla ataqliq tarihçi, şair, yazğuçi häm jurnalist Näzärğoҗa Abdusemätov (Uyğur balisi), ataqliq şair, märipätçi vä diniy šlima Abduqadir Damolla, dšlät ärbabi Sabit Damolla käbi uyğur ädipliriniŋ kšpligän diqqätkä sazavär, mupässäl materialliri besilğan. Ular hazirmu šz ähmiyitini qilçilik yoqatmidi, bälki keyinki ävlat tätqiqatçiliri üçün muhim ähmiyätkä egä mänbä bolup hesaplinidu»degän edi.
İlgiri kšpligän tatar alimliri uyğurşunasliq bilän җiddiy şuğullanğan. Mäsilän, mäşhur tatar tarihçisi Häsänğata Ğabäşiy «Türk qävmliriniŋ tarihi» namliq kitavida uyğurlarniŋ qedimiy tarihi, ularniŋ başqilardin helä burun šz yeziğini iҗat qilğanliği vä hakazilar toğriliq intayin täpsiliy, ilmiy asasqa egä mälumatlarni bärgän edi. Ändi keyinki jilliri ataqliq tatar alimi, akademik, tarihçi, yazğuçi, heli märhum Mirqasim Usmanov «Yepilmiğan kitap», «Kümüç qäläm izidin» degän kšlämlik kitaplirida uyğur hälqiniŋ bay qedimiy tarihiğa, mädäniyitigä ait kšpligän mäsililärni otturiğa qoyğan bolup, ular ilim-pän ähli arisida iҗabiy inkaslarni päyda qildi.
Ändi ataqliq uyğur alimliri Abdurehim Ötkürniŋ «Ğäznilär bosuğisida» degän kitavidiki «Uyğur ädäbiyati bilän tatar ädäbiyatiniŋ šzara täsiri» degän qismi, Turğun Almasniŋ «hunlarniŋ qisqiçä tarihi» namliq ämgigi, Tursun hoşurniŋ «Şinҗaŋ universitetiniŋ ilmiy jurnalida», şundaqla «Şinҗaŋ iҗtimaiy pänlär tätqiqati» jurnalida elan qilinğan «Tatarlarniŋ kelip çiqişi häqqidä izdinişlär», «Tarihta štkän tatar hanliqliri häm hanliri häqqidä», «Tatar» atalğusiniŋ qollinilğan vaqti häqqidiki izdinişlär» degän maqaliliri uyğur alimliriniŋ tatarlar häqqidä alahidä diqqätkä sazavär ämgäkliridur.
– Män 2007-jili Qazanda Tatarstan Pänlär akademiyasi bilän Duniyaviy tatarlar kongressi iҗraiy komiteti uyuşturğan pütkül duniya tatar alimliriniŋ forumiğa qatnaşqan edim. Äynä şu forumda «Tatar» atalğusiniŋ kelip çiqişiğa munasivätlik bäzi mäsililär» degän kšlämlik dokladimda juqurida ismi atalğan uyğur alimliriniŋ ämgäkliridiki mänbälär asasida «tatar» atalğusiniŋ kelip çiqişi üstidä šz pikirlirimni otturiğa qoydum.
Täğdirdaş, uyğur vä tatar hälqi äzäldin qerindaşliq, dostluq riştiliri bilän bağlanğan bolup, här ikki häliqniŋ alimliriniŋ, ädipliriniŋ äzäldinla hämkarlişip kälgänligi, öundaqla moşu dostluq än°änisigä šzämniŋmu bir tamça hässä qoşuş niyitidä paaliyät elip barğanliğim bilän pähirlinimän, – däydu Munir aka.
Qazaqstan şäriqşunasliq ilminiŋ äŋ abroyluq väkilliriniŋ biri, uyğurşunas alim, tarih pänliriniŋ namziti Munir Erzin šziniŋ yaşinip qalğiniğa qarimay, 2012-jili «Ğaserler sere. Taynı vekov» degän ämgigini näşir qildurdi. Mäzkür kitapta muällipniŋ härhil jilliri härhil tillarda elan qilinğan maqaliliri җämlängän. Mäzkür kitapta Märkiziy Aziyadiki tatarlarniŋ qedimiy tarihi vä ottura äsirlärdä Turpan uyğur dšlitidä kitap besiş tehnikisiniŋ päyda boluş tarihi, uyğurlarniŋ dšlätçiligi vä şundaqla mustäqil Qazaqstanda yaşiğuçi tatar diasporisiniŋ hazirqi hayati ohşaş hilmu-hil mäsililär toğriliq sšz bolidu.
Ändi Munir akiniŋ 2015-jili Almutida näşir qilinğan novättiki kitavi «İz glubin Evrazii» däp atilidu. Mäzkür kitapta muällipniŋ uyğur, tatar vä qazaq tillirida elan qilinğan kšpligän maqalilirini rustilliq kitaphanlarniŋ oqup çiqişiğa imkaniyät beridu. Muällip şundaqla bu kitavida šziniŋ Jiraq Şäriqtiki vä uyğurlar diyaridiki tatar diasporisiniŋ tarihi toğriliq tätqiqatliriniŋ nätiҗilirini bayan qilidu.
– 1955-jili Җambul vilayiti Lugovaya stantsiyasigä yeqin bir sovhozda ikki ay etizda işläp, andin bir amal qilip Almutiğa käldim, – däp äsläydu Munir aka. – HHҖniŋ Almutidiki konsuliniŋ muavini Uyğur Sayrani konsulhana yepilğandin keyin Qazaq pedagogika institutida oquşini davamlaşturuş üçün qalğan ekän. Meni 1947-jili «Şinҗaŋ gezitiğa» tärҗimanliqqa işqa täklip qilğan, keyin Ğulҗida «İnqilaviy Şärqiy Türkstan» geziti redaktsiyasidä hizmätdaş bolğan äynä şu Uyğur Sayrani edi. Män bu kona säpdişimni izdäp taptim. U meniŋdin hal-ähval sorap, meni Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqi Uyğur sektoriniŋ rähbiri, yazğuçi vä jurnalist Qadir hasanov bilän uçraşturdi vä meniŋ Almutiğa ailäm bilän kšçüp kelişimgä yardäm berişni iltimas qildi. Uyğur Sayraniniŋ kona tonuşi ekän. Qadir hasanov maŋa yardäm beridiğanliğini bildürdi.
– Meniŋdä «Jenmin' jibao» gezitiniŋ uyğur hälqiniŋ tarihi vä mädäniyiti toğriliq materiallar berilgän birnäççä sani bar, ägär vaqtiŋiz vä imkaniyitiŋiz bolsa, moşu materiallarni uyğur tiliğa tärҗimä qilip berämsiz? – däp u maŋa gezitniŋ üç sanini bärdi.
Män gezitlarni elip, qonalğuğa çüşkän šygä käldim vä gezitniŋ üç saniğa berilgän kšlämlik materialni tärҗimä qilişqa kiriştim. Yaşliq degän yaşliqtä! Taŋ atqiçä kšz jummay uni tärҗimä qilip, ätigän saat onlarda Qadir akiniŋ hozuriğa elip kirdim.
– Vah, nemä degän çapsan, qandaqmu ülgärgänsiz? – däp u tärҗimini diqqät bilän oquşqa başlidi. Oquvetip, birnäççä qetim maŋa mänilik qarap qoydi.
– Moşuniŋ hämmisini šziŋiz yalğuz tärҗimä qildiŋizmu? – däp soridi u gumanlinip.
– Qadir aka, män çättin kälgän adäm, bu yärdä meniŋ heçkimim yoq, maŋa kim yardäm berişi mümkin?
U tärҗimini oqup çiqip, nahayiti oŋuşluq çiqqanliğini bildürdi.
– Män Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqiniŋ Sovhozlar ministrligigä (u jilliri şundaq ministrlik bolğan ekän) iltimasini ävätivättim. Uniŋda sizniŋ Almutiğa kšçüp kelişiŋizgä ruhsät berişini iltimas qildim. Bir-ikki kün içidä җavap alimän däp işinimän, – dedi Qadir aka.
Biyil 2 – 6-avgust künliri Tatarstan paytähti Qazan şähiridä pütkül duniya tatarliriniŋ 6-qurultiyi boldi. Munir aka mäzkür qurultayğa täklip bilän berip, qatnişip käldi.
– Män qurultayda tatar hälqiniŋ milliy maaripi, tarihi, tili, tatar-uyğurniŋ dostluq riştiliri, qedimiy uyğur mätbääçilik tarihi ohşaş mäsililärni šz içigä alğan helä mupässäl doklad bilän sšzgä çiqtim, – däydu Munir aka. – Qurultayniŋ eçiliş märasimida baştin-ayaq riyasätçilik qilğan Tatarstan Dšlät keŋişiniŋ räisi Färid Muhametşin jiğinni täntänilik eçip, çät ällärdin kälgän mehmanlarni täbrikligäç, šz sšzidä: «Bu qurultayğa Qazaqstandin kälgän ataqliq tarihçi, uyğurşunas alim Munir İbrahim oğli Erzin iştrak qilmaqta, pat-arida u šziniŋ 90 yaşliq tävälludini nişanlaydu. Aqsaqal alimni bu şanliq märikisi bilän çin qälbimizdin täbrikläymiz», däp meni mubaräklidi. Qazan şähiridä çät ällärdä yaşiğuçi millätdaşlar mirasgahi bar ekän. Män mäzkür mirasgahqa uyğurlarğa, tatarlarğa täälluq bolğan bäzi materiallarni tapşurdum.
Moşu yeqinda Munir akini Tatarstanniŋ tunҗa prezidenti, hazir dšlät mäslihätçisi Mintemir Şaymiev, Pütkül duniya tatarlar kongressi iҗraiy komitetiniŋ räisi Rinat Zakirov, şundaqla Tatarstanniŋ Astanadiki toluq hoquqluq väkili Väli Rustämlär Munir akini 90 yaşliq märikisi bilän mubaräkläp, täbriknamilärni ävätti.
Bizmu, «Uyğur avaziniŋ» miŋliğan muhlisliri, bu tävärük alimimizni şanliq tävälludi bilän sämimiy täbrikläp, uniŋğa mustähkäm salamätlik, uzaq šmür häm hatirҗämlik tiläymiz.
Yadikar SABİTOV.


text:
FSB Qırım ile memuriy sıñırda Ukraina vatandaşı yaqalanğanını bildire
Rusiye sıñırcıları yarımadağa kirmek içün soyadını deñiştirgen Ukraina vatandaşı yaqalanğanını bildire. Bunı yanvar 10-da Kreml kontrol etken FSB sıñır idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
Qayd etile ki, «vaqia yanvar 5-de «Or Qapı» maşina kiriş noqtasında yüz berdi». Herson vilâyetiniñ 43 yaşında sakini pasportını kösterdi, anda malümatlar ise Rusiyege kirişi yasaq etilgen insannıñ malümatları ile aman-aman aynı edi.
«Nezaretçiniñ soyadını deñiştirdiñizmi-yoqmı sualine erkek soyadını deñiştirmegenini aytıp, Ukraina vatandaşınıñ pasportını 2016 senesi oktâbr ayında eski vesiqasını coyğanından sebep aldım, dep cevap berdi. Faqat tafsilâtlı taqiqat neticesinde erkek Qırımğa barıp kelmek içün soyadını kerçekten deñiştirgenini ayttı», – dep qayd ete matbuat hızmeti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırğız aqını Jeñïşbek Jwmakadır öleñ türinde Nurcultan Nazarbaevtan Qırğızctan prezïdenti Almazbek Atambaevtıñ Qazaqctanğa qarata aytılğan cınï pikiri üşin keşirim curap, şekaranı aşwdı curadı dep xabarlaydı Qamshy.kz aqparat agenttigi.
Qırğız aqını Elbacıdan Atambaev üşin keşirim curap, şekaranı aşwdı curadı
Qırğız aqını Jeñïşbek Jwmakadır öleñ türinde Nurcultan Nazarbaevtan Qırğızctan prezïdenti Almazbek Atambaevtıñ Qazaqctanğa qarata aytılğan cınï pikiri üşin keşirim curap, şekaranı aşwdı curadı dep xabarlaydı Qamshy.kz aqparat agenttigi.


text:
İlânlar
NSTU potentsialı inkişafı içün areketler: Yaponiya ve Ukraina arasında tehnikiy işbirlik
19 Bozarğan ay, 16:03
HSN: Ukraina haber siyaseti inkişafınıñ esabatı ve perspektivaları
16 Bozarğan ay, 17:11
Matem ve hatıra künü. Qırımtatarlar Vatan içün küreşini devam ete
19 Qural ay, 10:00
Ukraina haber siyaseti Nazirligi, 2017 senesi mayısnıñ 23-de keçirilecek, “Melez cenki şaraitinde Donbas reintegratsiyası” Halqara konferentsiyasında iştirak etmege davet ete
18 Qural ay, 16:59
Mayısnıñ 18-de, Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ haber destegi ile Ukraina medeniyeti Nazirliginen teşkil olunğan rekviyem aqşamı keçirilecek
17 Qural ay, 14:59
Ahtem Seitablayevniñ “Başqasınıñ duası” filminiñ temsil tedbiri
15 Qural ay, 14:52
1944 senesi qırımtatarlar sürgünliginiñ yıllığı: HSN haber kampaniyasınıñ temsil tedbiri
15 Qural ay, 10:11


text:
«Qırım.Aqiqat» teleleyhası: Rezident olmağannıñ hatası
2014 senesi mart ayında Rusiye Federatsiyası ukrain Qırım yarımadasını zapt etti. Orta asırlarnıñ eñ güzel ananelerine köre Qırım yarımadasınıñ bütün sakinleri Rusiye vatandaşları olaraq ilân etildi. Bazıları bir ay içinde Ukraina vatandaşı qalmaq istegenini ariza şeklinde bildirdiler. İstilâcı memleketniñ vatandaşlığından vazgeçkenlerniñ taqdiri bir yıl içinde nasıl deñişti, olar öz toprağında yaşamaq iznini nasıl alalar ve Rusiye memurları ukrainlerni Qırımdan nasıl quva?
İşğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqdiri ve Ukraina içün rezident olmağan qırımlılar aqqında – «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» yayınında.
Studiya musafirleri – «Almenda» vatandaş maarifi merkezinini reisi Olga Skripnik ve «İmaye aqqı» bütünukrain hayriye teşkilâtınıñ uquq hadimi Suleyman Mamutov.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 ve bazar künü saat 11:30 efirge çıqa. Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında saat 18:30 seyir etmek mümkün.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Grünwald suğışı
Grünwald suğışı(1410, 15 İyül) - Almannarnıñ Teuton Ordenı ğäskärenä qarşı berläşkän Läx, Litua, Urıs häm Tatar xärbi köçläre şuğışı . Bügenge Polşa cirlärendä urnaşqan Grünwald (Jalgiris - Žalgiris) belän Tannenberg (Stembark) awılları yanındağı bu suğışta Läx patşası Vladislaus II Jagiello (Läxçä: Władysław II Jagiełło, Lituança: Jogaila) häm Litva patşası Böyek Vytautas citäklägän ğäskäri köçlär arasındağı Altın Urda bäge Cäläletdin qaramındağı 2 meñ Tatar atlılar da qatnaşa.
Şuşı suğıştan soñ Teuton Ordenınıñ könçığışqa omtılışı tuqtatıla.


text:
Qırım politsiyası eki jurnalistni yaqaladı, – Zair Smedlâyev
Qırımda bazarertesi künü, mayıs 18-de, politsiya «Za prava çeloveka» («İnsan aqları içün») neşiriniñ jurnalistlerini yaqaladı. Bunı Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Onıñ aytqanına köre, jurnalistler Aleksey Russkih ve Yekaterina Lısenkonı politsiya hadimleri vokzalda yaqaladılar.
«Al-azırda olar Jeleznodorojnıy rayonınıñ politsiya bölüginde bulunalar», – dep ayttı Smedlâyev.
Qırım politsiyası izaatlar bermey.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 18-de Aqmescitte uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri qırımtatar sürgünliginiñ qurbanları hatırasına keçirilgen avtoyürüş iştirakçilerini «Zapadnaya» avtostantsiyasında blok ettiler.
Aman-aman 60 kişini yaqaladılar.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Bu sene Qırımtatar Milliy Meclisine miting keçirmege izin bermediler.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
Çubarov: Qırımdaki zorbalıqqa qarşı küreşmek içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar quvetleştirilmeli
Qırımdaki zorbalıq seviyesini eksiltmek içün Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmek kerek. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aprel 13-de Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Rusiyege halqara basqı yapma semereli mehanizmleri tapılğanına qadar böyle devam etecek. Rusiyeniñ işğal etilgen Qırımda yapqanları içün alğan cezaları insanlarğa qarşı zorbalıqnı eksiltmek içün yeterli degil. Şimdi sanktsiyalar quvetleştirilmeli», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ fikirince, «olğan çağıruv, deklaratsiya ve qararlarn devam ettirip qayd etmek kerek, Birleşken Milletlerniñ Halqara mahkemesinde davalaşmağa devam etmeli».
Aprel 13-de saba Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları Riza Mujdabayev (6-ncı mikrorayon) ve Seydamet Mustafayevniñ (7-nci mikrorayon) evinde tintüv keçirdiler. Vaqia şaatları uquq qoruyıcılar tarafından küç qullanılğanını ve ateş açılğanını bildireler.
Advokat Cemil Temişevniñ aytqanına köre, yaqalanğan Qırım musulmanlarına qarşı memuriy protokollar tizildi, olarnı mahkemege alıp keteler.
Aprel 6-da OMON hadimleri Aqmescitniñ merkeziy bazarını sarıp alğan edi. Rusiye uquq qoruyıcıları «slavân körünişi olmağan» 80-ge yaqın insannı tuttı. Qırımdaki Rusiye politsiyasınıñ idaresi Aqmescit çarşısındaki tutuvlarnı «planlaştırılğan iş tedbirleri» dep adlandırdı.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri, Meclis azaları ve Hizb ut-Tahrir ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde tintüvler sıq-sıq keçirilmege başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Kiyevde Ukraina parlamentiniñ pencerelerine ateş açıldı. İmaye quvetleştiridi
Salı künü, oktâbr 14-te, Ukraina Yuqarı Radasınıñ binası yanında çatışmalar yüz berdi. Azatlıq Radiosınıñ mühbiri bildire ki, betlerini saqlağan belgisiz şahıslar binanı qoruğan uquq qoruyıcılarğa yanıcı qarışma, taş attılar. Militsiya gaznı qullandı.
Azatlıq Radiosınıñ «Shemı» yayınınıñ jurnalisti Sergey Andruşkonıñ aytqanına köre, parlamentniñ pencerelerine ateş açıldı, bina içindeki imayeni quvetleştireler.
İçki işler naziriniñ mesleatçısı Şkirâk neşirge bergen malümatına köre, böyle etip parlament yanında toplaşqan insanlar Kremlniñ aytqanlarını yapalar ve Yuqarı Radağa qanunlarnı qabul etmege imkân bermeyler.
Mühbirniñ malümatına köre, parlament yanındaki faaller «Svoboda», «Pravıy sektor» bayraqlarınen keldiler.
Gromadske TV bildirgenine köre, «Svoboda» azaları tarafdarlarını çetke çektiler.
Saba Yuqarı Rada yanında VO «Svoboda» teşkil etken miting olıp keçti. Onıñ iştirakçileri UPAnı tanımağa ve kommunistik mefküresini yasaq etmege talap ettiler.
Parlament ise OUN-UPAnı Ekinci cian cenkinde cenkçi taraf olaraq tanımadı.


text:
«Haytarma» ve qırımtatarlar mektüp pullarında peyda olacaqlar
«Ukrpoşta» poçta bağınıñ müessisesi mayıs ayında qırımtatarlarğa bağışlanğan mektüp pullarını qullanmağa planlaştıra.
Bu aqqında müessiseniñ saytında aytıla.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 4 farqlı mektüp pulunıñ 130 danesi çıqacaq – «Qırımtatar askeri», «Birinci Qırım hanlarınıñ dürbesi», «Haytarma» oyunı», ve «Baqır ustası».
Qırım ressam Rustem Skibinniñ saytı bildirile ki, mektüp pulları üzerinde meşur ukrain ressamı Nikolay Koçubey çalıştı, pullardaki resimler ise yüksek seviyede asıl resimlerge beñzeyler.
Qavmiyatçı Ülviye Ablayeva, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, sanatşınas Mamut Çurlu, tarihçı-publitsist Oleksa Gayvoronskiy, atiqiyatçı Aliye İbragimova, tarihçı Gülnara Abdullayeva, professor İsmail Kerimov ve Çingiz Halilov, em de «El-Cheber» cemaat teşkilâtınıñ hadimleri bu iş üzerinde çalıştılar.
Leyha üzerinde iş üç aydan ziyade sürdi, dep bidire ressamnıñ saytı.


text:
Qırımda Meclis azalarnı FSB sorğuğa çağırdı – Celâl
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırımda Meclis azaları Emine Avamileva, Lenmar Yunusov, Dilâver Akiyev FSB taqiqatçısına sorğuğa çağırılğanlarını bildirdi.
Bu aqta Nariman Celâl Facebookta yazdı.
«FSB idaresiniñ taqiqatçısı İgor Skripka tarafından İlmiy Umerov işi boyunca şahat olaraq Qırımtatar Milliy Meclis azaları Nariman Celâl, Emine Avamileva, Dilâver Akiyev, Lenmar Yunusovqa ötkerilecek sorğu aqqında çağıruvname keldi», – bildirdi Celâl.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ bildirgenine köre, oña zorluqnen ekspertiza tainlengen soñ ve o hastahaneden çıqqan soñ, Rusiye tarafından zapt etilgen Qırımda rus silâlı quvvetlerniñ vekilleri onnen bağğa çıqmadılar.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.


text:
Çonğarda qurulğan qulle endi 90 metrge yetti – Kostinskiy
Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şura azası Sergey Kostinskiy öz Facebook saifesinde, Herson vilâyetinde Çonğarda qurulğan qulle endi 90 metr yüksekligine yetkenini haber etti.
«Qırımnıñ ihtyaçları içün Çonğarda qurulğan qulle endi 90 metrge yetti. Ekinci güzel haber – Çonğardaki frekanslar içün konkurs eki künden soñ başlanacaq. Salı künü Milliy şurada 4 ğalip – Qırımğa yayın yapacaq radiostantsiyalar saylanılacaq», – dep yazdı Kostinskiy.
Qulleni Ukrainalı yatırımcı qura. Qulleniñ yüksekligi – 150 metrni teşkil etecegi beklenile. Qulle sayesinde dört ukrain radiostantsiyası Herson vilâyeti ve Qırımda yayınlarını başlatacaq. FM dalğalarında yayınlar – Canköy, Krasnoperekopsk rayonlarını ve qısmen Aqmescit rayonını qaplap alacaq.


text:
Änşi Qayrat Nurtas kelesi jılı Kremlde jeke än keşin ötkizbekşi ekenin ayttı, dep xabarlaydı Baistars.kz. Bul twralı änşi "Sälem, Qazaqstan" şowında mälimdedi.
"Aşıq mïkrofon" aydarında änşige türli suraqtar qoyıldı. Sonıñ biri "Amerïka, Francïya sïyaqtı elderdiñ ülken saxnalarda atıñızdı şığarıp, qazaqtıñ atın älemge paş etw josparıñızdı joq pa?" - degen suraq boldı. Buğan änşi: "Är öner adamınıñ armanı qazaq xalqın, qazaq elin basqa elge jaqsı jağınan körsetw. Mısalı Ïlya Ïlïn, Gennadïy Golovkïn, biz de öz elimizdi änmen tanıtqımız keledi.
Bul är öner adamınıñ armanı. Sondıqtan Alla qalasa, kelesi jılı Kremlde meniñ özimniñ jeke keşim ötedi degen oyım bar. Äri qaray tağı da Francïya, Amerïka bolsın, Alla qalasa, bara jatarmız" - dep jawap berdi.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Sağatına 300 şaqırım jıldamdıqpen jüre alatın poyızdardı jasap şığarğan Japonïya ïnjenerleri munımen toqtap qalmaq emes.
Endi olar biregey joba - «körinbeytin» poyızdardı qurastırıp jatır.
Qazirgi wqıtta säwletşi Kazwë Sedzïma men onıñ tobı qorşağan ortamen «tutasatın» quramdı şığarwmen aynalıswda. Atalğan joba Seibu Group kompanïyasınıñ tapsırısı boyınşa dayındalıp jatır. Ataqtı Red Arrow poyızınıñ jaña nusqası kompanïyanıñ 100 jıldığına qarsañında dayın boladı.
Säwletşiniñ oylastırğanınday, quram jartılay şağılıstıratın materïalmen jabılıp, sol arqılı körinbeytin boladı. Sonday-aq özgerister onıñ ïntererine de qatıstı - sapar kezinde jolawşılardıñ özderin üyde jürgendey sezinip, demalwı üşin poyızdıñ işinde barlıq jağday jasaladı.
Bul özgerister poyızdardıñ şektewli sanına ğana engiziletini şamalanıp otır, munday jañğırtw jumıstarı birinşi kezekte 1993 jıldan beri qızmet etip jürgen Seibu 1000 serïyalı elektr poyızdarında jürgiziledi. Qorşağan tabïğï ortağa 100 payız enip ketetin quramdar 2018 jıldan bastap jolğa şığadı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
“Roxinja proyektı” çınğa aşa
Arakanlı möselmannar tanıqlıq alaçaq häm yäşägän illärdä üzlären tanıta alaçaq
İnternetta www.rohinyaproject.com adresında urın alğan häm tanıtıluı Malayziyada oyıştırılğan “Roxinja proyektı” belän Myanmadağı qırıslıqtan qaçıp, başqa illärgä sıyınğa häm bernindi statusı bulmağan arakanlı möselmannarnıň tanıqlıq aluı planlana.
Üze dä arakanlı möselman bulğan proyektnı qoruçı partnyerlardan Möxämmäd Nur dönyada statusı bulmağan arakanlı möselmannarnıň tanıqlıq aluları häm yäşägän cirlärdä härkem kebek kön kürülären maqsat itülären beldergän.
Nur Myanmadağı qırıslıq häm zolımnan qaçıp, başqa illärgä sıyınğan meňnärçä arakanlı möselmannıň buluın xäterlätep: “Bu keşelärdä bernindi dokument bulmağanı öçen üzlären berniçek tä tanıta almıy. Şul räweşle yäşägän illärdä bank xisabın açu, balaların mäktäpkä cibärü kebek mömkinleklärdän faydala almıy,” – digän.
Proyekt yärdämendä arakanlı möselmannarnıň dönyada statuska iyä bulaçaqların açıqlağan Nur: “Myanma arakanlı möselmannarnı räsmi räweştä tanımıy. Bu arqada watansız bulğan kebek totış kürsätä, läkin bu keşelärneň qullarında ğailä ütkänenä qadär räsmi dokumentlar bar. Bez proyekt qısalarında internetta mäğlümat mäydanın barlıqqa kiterdek. Qullarındağı bu räsmi dokumentlar belän anda terkäläçäklär. Dokumentlarnı tikşerep, alarğa şäxes tanıqlığın çığarıp biräçäkbez. Alar belän arakanlı möselmannar üzlären tanıta alaçaq,” – digän.
Möxämmäd Nur şäxes tanıqlıqları yärdämendä roxingjalılarğa tağın da ciňel räweştä ireşä alaçaqların belderep: “Bu mäğlümatlar belän döres keşelärgä döres yärdämnärne kürsätep bula alaçaq,” – digän.


text:
Munay bağasınıñ quldırawı Äzirbayjandağı ïnfraqurılımdıq jobalarğa kesirin tïgizip otır. Elde bïıl ötetin «Formwla-1» jarısına josparlanğan byudjet aqşası edäwir azayğan. Munay bağasınıñ quldırawı memleket tabısınıñ 75 payızı qara altın eksportına täweldi Äzirbayjan üşin awır soqqı bolğanı sözsiz.
Munda ötken jılı valyuta qorı 65 payızğa azayğan. Al jalpı işki önim boljanğan körsetkişten äldeqayda tömen bolıp şıqtı. Ïlxam Älïev, Äzirbayjan prezïdenti: - Qazir elde käsipkerlikti damıtw üşin köp jağday jasalıp jatır. Äzirbayjan ekonomïkasınıñ 80 payızı jeke sektorğa tïesili. Bul – soñğı jıldarda atqarılğan jumıstıñ jemisi. Bügingi qïın jağdayda bïznesti keñeytip, käsipkerlerge jağday jasaw men öndiris kölemin arttırw üşin qosımşa şaralar qabıldanwı tïis. Säykesinşe, vedomstvolarğa osınday tapsırma da berildi. Soñğı jıldarı Äzirbayjan birneşe awqımdı şaranı qabıldağan bolatın. 2011 jılı munda Evrovïdenïe än bayqawı ötse, ötken jılı birinşi Ewropa oyındarı uyımdastırılğan. Vafa Mamedova, jergilikti turğın: - Elimizdiñ abıroyın asqaqtatıp jatqan bul şaralardıñ paydası mol. Oğan kümän joq. Alayda qazirgi qïın-qıstaw kezeñde qarajattı odan da mañızdı jobalarğa jumsağan jön bolar edi. Negizi, «Formwla-1» jarısı Äzirbayjan astanası Bakwda bïıl mawsımda ötkizilwi tïis. Bastapqıda temir tulparlar bäygesine 150 mïllïon dollar jumsaw közdelgen. Alayda eldiñ jastar isi jäne sport mïnïstrligi xabarlap otırğanday, oğan bölinetin qarajat kölemi josparlanğannan äleqayda az boladı. Naqtı soma äzirge belgisiz.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Glavnaya, Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
Süzbe - ayrandı qaynatqanda payda bolatın aqwızdı qışqılsütti tağam. Süzbe quramındağı maydıñ kölemine qaray üşke bölinedi: maylı (18 %), jartılay maylı (9 %) jäne maysız ( 3 % köp emes). Jartılay maylı süzbe qatarına jumsaq dïetalıq süzbe de jatadı.
Süzbeniñ paydalı qasïetteri:
Süzbe sütten dayındalğan, kalcïy mol keremet tağam. Onda 14-ten 18 payızğa deyin aqwız mölşeri kezdesedi. Süzbede jasunıq qurılımı mülde joq. Sondıqtan, et, qus eti jäne balıqtağı aqwız közderinen erekşelenedi. Süzbe jeñil qabıldanadı jäne tolığımen qorıtıladı.
Süzbede maydıñ kölemi 20 payızğa deyin jetwi mümkin, biraq dïetalıq maysızdandırılğan türleri de bar. Süzbeniñ maysızdandırılğan türleri amïnqışqılınıñ almastırılmaytın türi metïonïnge bay. Ol ağzadağı xolesterïn kölemin azaytıp, bawır maylanwınıñ aldın aladı. Al bawırdıñ maylanwı ağzağa toksïnderdi nemese türli däri-därmekterdi qabıldawğa mäjbürleydi.
Tuqım qwalaw arqılı keletin bulşıq et dïstrofïyin emdew kezinde awırğan adamğa anabolïkalıq steroïdtterdiñ köp dozasın beredi. Osılayşa, steroïdtardıñ bawırğa äser etwiniñ aldın alw üşin awırğan adam mindetti türle künine 300 gramm süzbe jewi tïis.
Almastırılmaytın amïn qışqıldarınan bölek (aqwız) süzbe därwmenderge (äsirese, A, E, R, V2, V6 jäne V12 ), folï qışqılına, kalcïy tuzına, temirge, natrïy, magnïy, medï, cïnk, ftor jäne fosforğa bay. Osınday qundı zattardıñ qosındısınan soñ, süzbe jaqsı qorıtıladı.
Ayağı awır jäne emizwli balası bar äyelder kalcïy men basqa da mïkroelementterge bay süzbeni jïi qoldanğanı jön. 5-7 aylıq säbïge de süzbe berwge boladı. Balalar üşin sütten jasalğan, uzaq waqıt qaynatılmağan maysız süzbe tïimdi. Süzbe ağzadağı ulpanıñ öswine jäne qalıpqa kelwine jaqsı äser etedi. Sonımen qatar, jüyke jüyesi men qan aynalım jäne jürek qızmetine paydalı.
Süzbe tek qana balalar üşin ğana emes, egde adamdarğa da asa qajet. Ol bawırdı, aterosklerozdı jäne gïpertonïyalıq awrwlardı emdew keşinde dïeta quramına kiredi.
Süzbe asqazandağı jäne ultabardağı jaranı, sozılmalı gastrïtti, öt qabındağı sozılmalı awrwlardı, pankreatïtti, işek awrwların emdewge kömektesedi. Süzbe kez kelgen dïeta quramına enedi.
Quramındağı kalcïy tuzı men fosfordıñ kölemi jäne ekewiniñ fïzïologïyalıq turğıdağı jaqsı qatınasınıñ äserinen süzbe özge tağamdardan erekşelenedi: şamamen 0,4 %. Atap ötw kerek, süzbedegi kalcïydiñ moldığı twberkwlez kezinde, süyek sınğanda, raxït kezinde, büyrek pen jürek awırğanda jaqsı äser etedi. Al süzbeni dayındaw asa qïın emes. Köptegen ğasırlar burınğı ürdis boyınşa dayındaladı.
Tüyirşikti süzbe uzaq saqtaladı, kölemi jöninen maylıdan da ülken. Dïetalıq süzbe qant dïabetimen awıratındarğa, älsiregen adamdarğa, jaraqat alıp, küyik şalğan, jüregi awıratın adamdarğa asa qajet.
Emdik quramınıñ äserinen süzbeniñ emdik qasïeti de mol. Süzbe quramındağı kazeïn janwarlardağa aqwızdı almastırıp, toyımdılığımen erekşelenedi. Emdik qasïetiniñ arqasında süzbe süyek tkanin qataytadı, aterosklerozdan qorğaydı. Süzbe köptegen dïetalaradıñ quramına enedi. Süzbe jüyke jüyesin nığaytıp, süyek tkanin qalpına keltiretin qasïetimen de erekşe.
Asqazan-işek awrwlarında süzbe emdik maqsatpen qoldanıladı. Öytkeni, qorıtılwı tez, jeñil qabıldanadı. Munday awrwlar kezinde maysızdandırılğan, dïetalıq süzbe nemese qaymaqqa uqsas, eñ bastısı qışqıldığı tömen süzbe qoldanğan jön. Ädettegi süzbeniñ qışqıldığı asqazan jarası nemese gastrïtpen awıratındar üşin de joğarı sanaladı. Munday sırqatı bar adamdarğa tığız süzbeni usınamız. Süzbeniñ bul türin üy jağdayında dayındağan da oñay. 1,5 lïtr qaynağan sütke jartı lïtr ayran qosamız. Dayındalğan qospanı süzgiden ötkizip alıñız, süzbe dayın. Munday süzbeni qaymaqpen aralastırıp jewge de boladı.
Xalıqtıq medïcïnada süzbeni paydalandı. Äsirese, ökpe qabınwı men bronxïttti emdeydi. Ol üşin qışqıl süzbeden kompress dayındaydı: 200 gramm süzbeni bir as qasıq balmen aralastıradı. Alınğan qospanı tegistep matağa jağadı da, joğarıdan jabadı. Komprestti arqağa qoyıp, taza qağazben jabadı. Munı ädette tün mezgilinde isteydi.
Süzbeniñ qawipti jaqtarı
Süzbeni tözwge bolmaytın awrw kezinde qoldanbaydı. Sonımen qatar, büyrek awırğan kezde de qawipti. Öytkeni, süzbe qatarında aqwız köp. Odan bölek, maylılığı joğarı süzbe qandağı xolesterïn mölşerin köbeytedi jäne munıñ nätïjesi semirw men aterosklerozğa äkelwi mümkin.
Waqıtı ötip ketken, buzılğan süzbeni qoldanwğa bolmaydı (üy süzbesiniñ merzimi 36 sağat, al dükennen satıp alınğan süzbe 5 künge deyin şıdaydı). Öytkeni, bul işek ïnfekcïyasın twdırwı mümkin.
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Yuriy Stets: “Bugun resmiy şekilde Bahmutivka telequllesi açıldı - ukrain telekanallarına 90 biñge yaqın seyirciler qoşuldı”
2017 senesi avgustnıñ 22-de, Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko, Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stetsniñ ve başqa akimiyet vekilleriniñ iştiragı ile Lugansk vilâyetiniñ Novoaydarivsk rayonundaki Bahmutivka köyüne yaqın yerleşken 134-metrolıq yañı telequlleniñ resmiy açılışı keçti.
Devlet başlığı, yañı qulleden radio- ve telesignal alacaq seyircilerge canlı yayında muracaat etip, qayd etti:
“Bugun biz pek müim 134 metrolıq qulleni açamız, onıñ quvetli bericileri tek Lugansk vilâyetiniñ azat etilgen qısmını degil de, işğal etilgen territoriyasını da haberlernen teminlecek. Lugansk sakinleri niayet ukrain radiosını da diñlep olacaq, em de ukrain televizionunı körecek”.
Petro Poroşenko qayd etkenine köre, leyhanıñ ömürge keçirilmesi ukrain memurlarınıñ, Haber siyaseti Nazirliginiñ, mahsus bağ ve malümat qoruvı Devlet hızmetiniñ ve Ukraina ortaqlarınıñ areketleri birleşmesi sayesinde mümkün oldı. Bundan da ğayrı, prezident vilâyet başlığına, halq deputatlarına ve bu leyhanı ömürge keçirmege yardım etkenlerge teşekkürlerini bildirdi.
Öz nevbetinde, Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stets qayd etkenine köre, bu, soñki eki yılda Herson, Donetsk ve Lugans vilâyetlerinde yayınlav inkişafı maqsadınen qurulğan endi üçünci qulledir.
“Bunıñ sayesinde, ukrain telekanalları ve radiostantsiyalarına irişimi olğan ealiniñ sayısı 90 biñge artacaq. Bu qulleden signalnen biz tolu ukrain yaytsnlavını başlaycaqmız, o, “sıñır çizgisinde” “beyaz lekelerni” qaplaycaq”. Böyle etip yavaş-yavaş biz Ukrainanıñ bütün territoriyasında ukrain yayıyelavınıñ yayeartuvına kelecekmiz”
Hatırlatamız, ATO keçirilmesi zonasında ve Qırım territoriyasına teleradioyayınlav inkişafı Ukraina haber siyaseti Nazirligi yanında milliy televizion ve radioyayınlav sistemasınıñ stabil çalışması teminlenüvi meselelerinden Komissiya işi çerçivesinde keçirile.


text:
Qırımda qırımtatarlarnıñ toplu şekilde yaqalanması bir de bir toplaşuv keçirmelerine qarşı bir adım – Bariyev
Qırımtatar halqı aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı Eskender Bariyevniñ fikirince, aprel 1-de Aqmescit rayonınıñ Colman (Pionerskoye) köyünde 30-dan ziyade qırımtatarınıñ yaqalanması bir de bir toplaşuv keçirmelerine qarşı yapılğan bir adım, dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
«Mence, işğalcilerniñ bu areketleri adamlarğa beş insandan ziyade toplaşıp oturmağa imkân bermemek içün yapıldı. İnsanlarnı qorquzacaq olalar. Adamlar laf etmek içün toplaştılar», – dep ayttı Eskender Bariyev.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde dedi ki, qırımtatarlar yaqalanğan qavehane «adiy» ve «içki olmağan» bir qavehane, ziyaretçiler arasında «yalıñız qırımtatarlar degil edi».
«Bu rayondaki insanlarnen bağ qurıp, tafsilâtlı malümat almağa tırışamız», – dep qoştı Eskender Bariyev.
Aprel 1-de aqşam Qırımnıñ Colman köyündeki «Bagdad» qavehanesinde 35 musulman yaqalandı. Emil Kürbedinovnıñ bildirgenine köre, yaqalanğanlar – qırımtatarlar, olarnı Ekstremizm ile küreş merkezine «profilaktik teşkerüv» içün alıp ketken ekenler. Qavehanede bulunğan slavân sıfatlı insanlarnı birden yiberdiler, dep ayttı adliyeci.
Diger mustaqil menbalarnıñ malümatı şimdilik yoq, Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları resmiy bir şey bildirmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım musulmanları Acılıqqa azırlanalar
Aqmescit – Bu sene Qırımdan 140 musulman acılıqqa baracaq. Bu qadar yerni Saudiya Arabistanı yarımada sakinleri içün ayırdı. Müftiyatta bildirgenileri kibi, Mekkege barmağa istegenlerniñ sayısı daa çoq edi. Cedvelge ise, birinci nevbette ariza yazğanlar kirdi.
Qırım musulmanları diniy idaresi keçken aftanıñ soñunda acılıqqa barmağa istegenlerniñ arizalarnı qabul etip bitirdi. Müftiyat hadimi, Zenife Seydametova Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, cemi olaraq 200 ariza berildi. Amma, bu sene Saudiya Arabistanı 140 yer ayırdı. «Arizalarnı birinci nevbette bergen ve vesiqalarnı, paranı ketirgenler acılıqqa ketecek», – dedi Zenife Seydametova.
Aytqanına köre, bu sene qırımlılar içün Mekkege yolnıñ fiyatı 2500 dollarnı teşkil etti. Fiyat, keçken senege nisbeten bir buçuq kerege azlaştı. Müftiyatta bunı turistik operatornıñ deñişüvinen añlatalar.Bu sefer yolculuq meselelerinen «Müslim tur" rusiyeli şirket oğraşa. 2500 dollar içine yol masrafları, yemek, yerleşüv kire. Aynı zamanda Müftiyatqa ukrain turistik operatorlardan teklifler de kelgen edi, amma olarnıñ fiyatları bir adam içün 3,5 - 4 biñ dollar etrafında.
Müftiyatta qayd etkenleri kibi, qırımlılar içün kvotalar Rusiye sakinleri olaraq ayırıldı. Bu sebepten olarğa Rusiye Federatsiyasınıñ çetel pasportı kerek. Umumen alğan 2014 senesi acılıqqa Rusiyeden 16,4 biñ insan baracaq.
Tınçlıq ve amanlıq içün dua etmek
Sentâbr 8 künü, aclıqqka ketecek qırımlı musulmanlar Aqmescitte terapevtniñ teşkerüvi ve meningitke qarşı aşalamadan keçtiler.
Bunıñ episi Saudiy Arabistan qırallığı acılıq meseleleri boyunca Nazirlikniñ mecburiy şartı edi. Bu teşkerüv ve aşalamadan keçkenlerge halqara standartları boyunca sertifikat berdiler.
Eski Qırımdan Ruslan birinci kere İslamnıñ aziz yerleri sayılğan Mekke ve Medinege yol alacaq. «Men keçken sene baracaq edim, amma iç türlü çare tapalmadım. Bu sene barmaycaq oldım, amma fiyatlar ucuzlaştı. İmkânnı qaçırmayım dedim, çünki er musulmannıñ boyun borcu – acılıqtır», – dep ayttı erkek.
Ruslan er kes kibi aşılamadan keçti ve çetel pasportnı aldı. Aytqanına köre, soyları ve tuvğanları oña bu hayırlı işte qol tutalar. «Acılıq pek ciddiy bir şeydir, episi musulmanlar anda barmağa isteyler, amma er kimniñ imkân olmay», – dey ssubetdeşimiz.
Ruslan qayd etkeni kibi, muqaddes mekânlarda bulunğan vaqıtta amanlıq ve tınçlıq içün dua etecek. «Siyasetçiler bir şeyler yapalar, adiy adamlar bunı añlamaylar ve çekişeler. Er kes tınçlıq-amanlıq istey», – dep bildirdi o.
Sentâbr 17 künü Müftiyatta «Acılıq ve onıñ hususiyetleri» mevzusında seminar ötkerilecek .Müftiyat hadimleri acılıqnen bağlı suallerge cevap berip, film kösterecekler. Saudiya Arbistanına qırımlı musulmanlar Aqmescitten çarter reysi ile tahminen sentâbr 20 künü ketecekler. Acılıqnıñ özü sentâbrniñ soñunda başlap, Qurban bayramı ile oktâbrde yekünlenecek.
Acılıq – İslamnıñ 5-nci şartıdır. Muqaddes yolculıq devamında Mekkeni, Kâbeni ziyaret eteler. Quranda er qadın ve erkek ömürinde iç olmadım bir kere acılıqqa barmalı. Acılıq şartları: insannıñ musulman olması, özüni idare etmeli, acılıq içün parası yeterli olmalı, belli bir müddet içinde ötkerilmeli, sağlam olmalı.


text:
Keriç keçiti bayram künleri toqtamadan çalışacaq, avağa köre
Keriç parom keçiti bayram künleri toqtamadan çalışacaq, ava şaraitleri imkân berse. «Deñiz müdirligi» şirketiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, şimdi keçit furtuna havfı şaraitlerinde çalışa.
«Kavkaz – Qırım» yolağında «Pobeda», «Protoporos-IV», «Glükofilousa» ve «Krım» paromları çalışa. «Kavkaz – Keriç deñiz ticariy limanı» yolağında yük naqliyatını «Mayor Çapiçev» paromı taşıy.
Keriç parom keçitiniñ işinde olacaq deñişlüvlerni aydavcılar resmiy sayttan ögrene bile.
«2015 senesi dekabr 29-dan ve 2016 senesi yanvar 1-ne qadar ava şaraitleriniñ bozuluvı tahmin etile, taşıyıcınıñ malümatına köre, Keriç parom keçitiniñ işi toqtatıla bile».
Keriç boğazından parom keçiti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arteriyasıdır.


text:
Qarılğaç
Qarılğaç – Hirundinidae ailesini teşkil etken kiçkene, ötüci quş türleriniñ umumiy adı.
Qarılğaçlar, qutuplar tış dünyanıñ er yağında yaşay. Çibin, böcek aşap besleneler.
Boyları 10-23 sm arasında deñişe. Ekseriyetnen ast beti beyaz; baş, quyruq ve qanatları qara; mañlayınen moynu qaverenki cıltıravuq tüklüdir. Qısqa ayaqlarınıñ tırnaqları süyrü olğanı içün tüz, calpaq yerlerge qolayca tutuna bile. Ağızları açıq uça ekende çibin, çirkiy kibi kiçkene böceklerni avlaya bile. Quyruqları çatallı, qanatları uzun, süyrü ola. Vızlı uçalar. Quyruqlarnıñ dümen yerine qullanıp, aniy dalışlar yasarlar. Umumiyetnen sürü alinde yaşaylar.
Yaz soñunda, künler qısqalıp, böcekler azalğanda köçip qışnı Afrikada keçirirler. Baarde keri qaytarlar. Diger köçüci quşlardan ayrı olaraq kündüz köç yollarına devam eteler.
Binalarnıñ dam astlarına, saçaqlarına ve pencere oyuqlarına çamur ve kilden çanaq şeklinde sağlam yuvalar yasarlar. Keniş ve calpaq ğağalarını, yuvalarını yasay ekende, çamurlarnı sılamaq içün mala day qullanalar.
Tış bağlantılar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Swallow videos on the Internet Bird Collection


text:
Tavriya universiteti Ukraina Tasil nazirliginden qırımtatar bölügi içün eki vakansiya istey
Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ Filologiya ve jurnalistika institutı Ukraina Tasil nazirligine, qırımtatar bölüginiñ ocaları içün qoşumça eki stavkanıñ ayırılmasını rica etti. Bunı Qırım.Aqiqatqa institutnıñ rehberi Svetlana Kuzmina bildirdi.
O: «Biz Tasil ve ilim nazirligine muracaat etip, bizge qırımtatar filologiyası içün eki stavkanıñ ayırılmasını istedik. Bunı, bizde garantiya etilgen yerler ve ocalarda ders bermek ve ilmiy tetqiqatlarnen oğraşmaq imkânları olsun, dep yaptıq», – dedi.
Kuzmina, qırımtatar filologiyası bölüginiñ ocaları ziyadesi ile yüklü olğanları içün, olarda ilmiy işnen oğraşmaq imkânları yoq, dedi.
Onıñ aytqanına köre, şimdi TMUda birinci kursta 8 ve ekinci kursta 3 talebe oquy ve 4 oca çalışa. Kuzminanıñ aytqanına köre, şarq filologiyası kafedrasında talabeler az olğanı içün 2017 senesiniñ oktâbrinde institut onı roman-german filologiyası kafedrasınen birleştirdi.
2015 senesiniñ başında Qırımdaki Rusiye akimiyeti Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetini yoq etti. Aynı şu yılı birleştirilgen «federal universitet» meydanğa ketirildi. Oña bir qaç aliy oquv yurtu ve bu cümleden TMU, Georgiyevskiy adına Qırım devlet tıbbiyet universiteti ve bir qaç diger ilmiy teşkilât kirdi. «Qırım federal universiteti»niñ strukturasına qararnen 13 umum tasil ve ilmiy muessise kire.
Ukrainanıñ qıtadaki qısmında 2016 senesinden başlap, ilhaq etilgen Qırımdan köçken Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti (TMU) çalışa. Universitette ilhaq etilgen Qırımdan talebelerni keçirmek ve sadeleştirilgen şekilde qabul etmek içün programlar çalışa.


text:
Lavrov: Qırım referendumı boyunca sualler olmamaq kerek
«Qırım referendumı boyunca suallerni olmamaq kerek», – dedi Rusiye çetel işler nazirliginiñ başı Sergey Lavrov «Seliger-2014» Umumrusiye gençlik forumında. Bunı İTAR-TASS agentligi bildire.
«Qırımda unikal adise yüz berdi, referendum iç bir sualni doğurmamaq kerek. Saylavlarda er kes iştirak etti, olarnıñ iradesine iç bir kimse tesir etmedi», – dedi Lavrov.
Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde keçirilgen referendumlarğa ne sebepten tek Rusiye güzel davrandı degen sualge Lavrov «bu mevzuda keçirilgen referendumlar olarğa sebep olğan şaraitlerge köre talil etilmeli» dep cevap berdi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımğa elektrik energiyasınıñ ğayrıdan berilmesi aqqında añlaşmalarnıñ olmasına sebep yoq – Demçişin
Ukraina energetika ve kömür sanayı naziri Vladimir Demçişin Qırımğa Ukraina ve Rusiye arasında elektrik energiyasınıñ ğayrıdan berilmesi aqqında añlaşmalarnıñ olmasına sebep yoq.
Bunı o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyası devamında ayttı.
«Taraflarnıñ delillerini kördik… Añlaşma boyunca mevamımız bar, başqa taraf onı qabul etmedi. Añlaşma imzalanmağan, bir şey yapmaq içün temel yoq», – dey o.
Demçişin dey ki, qıtaiy Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta evelki añlaşma Ukrainada serbest quvetlerni yüklemege imkân bere edi. Amma Qırımğa energiya berilmesiniñ meselesi «siyasiydir».
Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesi aqqında evelki añlaşmada Qırım «Qırım Rusiye federal okrugı» olaraq qayd etilgen edi. Bu añlaşmanıñ müddeti 2015 senesi dekabr 31 künü bitti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda Rusiye gençler kününe bağışlanğan «Yaşlar piknigi» keçirilecek
Qırımda Aqmescit rayonıñda Mamut Sultan köyüniñ yanında Qızıl qobanıñ rayonında iyül 2-de Rusiye yaşlar kününe bağışlanğan «Yaşlar piknigi» olacaq. Bunıñ aqqında Kremlge boysunğan Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Programmada bir qaç interaktiv alan işleycek: sport yarışları, em de «Emekke ve imayege azırım» adlı kompleksniñ (GTO) alanı, balalarnıñ animatsiyası ve qoranta oyunları alanı, master-klasslar ve el işi alanı, oyun uruşma alanı, sana sanatı alanı, dep bildirdi teşkilât.
«Yaşlar piknigi» iştirakçilerini meraqlı kvestler, bütün Rusiye Federatsiyası yerinde keçken yaşlar forumlarınıñ temsiliy ve ayrette qaldırğan interaktiv oyunları bekley», – dep bildirdiler Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmetinde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Putin keñeşçisi: AQŞ «Rusiyeniñ iç olmağanını ister edi»
Rusiye prezidentiniñ eñ yaqın keñeşçilerinden biri aytqanı kibi, AQŞ Rusiye mustaqil devlet olaraq yoq olğanını ister edi
«Rusiyeniñ iç te olmağanını ister ediler. Memleket olaraq», – dedi Rusiye havfsızlıq şurasınıñ kâtibi Nikolay Patruşev Rusiyeniñ «Kommersant» gazetasına.
«Zenginligimiz büyüktir, – dey o. – Amerikanlılar ise bu er şey qanunsız olğanını tüşüne, çünki, olarnıñ fikrine köre, baylığımıznı kerek olğanı kibi qullanmaymız».
Patruşevniñ sözlerine binayen, AQŞ Avropağa Rusiyege qarşı cezalav siyasetini alıp barmağa mecbur ete eken.
İntervyüde Patruşev avropalılarnı «iradesiz» olaraq adladı.
«AQŞ dünyada birinci yerde turmağa istey. Olarnıñ mezeplerinde böyle maqsat yazılğandır. Bunı yapıp olalar: dünya deñişkenine baqmadan, birinci yerde turalar», – dedi Putin keñeşçisi.
Aropa birligi bazarertesi künü Rusiyege qarşı kirsetilgen cezalarnıñ müddetini uzattı.


text:
Tanımal jwrnalïst, qoğamdıq ombwdsmen Dïna Elgezek: «Öz elimniñ bası bolmasam da, sayınıñ tası bolayın degen qazaqpız. Jaña ğana "Orel ï reşka" bağdarlamasınıñ Qazaqstanğa arnalğan tüsirilimin körip otırıp, Aqberen ekewmiz bir swıp, bir ısıdıq. Maqtasa marqaydıq, jamandasa balaşa burtïdıq. Qanımızdı bir köterip, bir tüsirtken ulttıq namıs qoy. Aytpağım, erteñ xalıqaralıq "EKSPO" körmesi resmï türde esik aşadı. Köregendi ult ekenimizdi tanıtatın şaq qoy... Jaqsı ötkizeyikşi... El ïgiligine jaratar, urpaqqa eskertkiş bolıp qalar ğajap ğïmarattardıñ salınğanına qwanbasam renjimedim öz basım... Äytpese, däl osı aqşamız "Panamalardı" panalap keter edi tağı bir jaqqa...» - dep jazğan.
Jwrnalïstiñ bul sözin aqın Awıt Muqïbek te qostap, osı şaranıñ şïkiliksiz ötwi üşin «janı qalmay» jürgenin jetkizdi. «A, Quday, elimniñ bedeli bïik bolsa eken, abıroymen aman-saw ötse eken dep, janımız qılpıldap jürmiz!»-deydi aqın.
Al, Alladan Alaşqa abıroy surap: «Törtkül dünïege tanılar tağı bir şaq twdı! Allam abıroy bere kör! Dos duşpanğa taba, abıroyğa tañba tüsire körme! Namazıma qosıp tilep otırmın!»-degen Malïka Abdalïevanıñ tilegine dän rïza boldıq.
Öz kezeginde: «Üş aylıq EKSPO üş kündey ötsin»-degen belgili sayasattanwşı Aydos Sarımnıñ sözin jeli qoldanwşıları jappay qoldap jatır.
Belsendiler men buqaranıñ bul tilegine biz de qosılamız!
Kommentarïï


text:
Andriyevskaya: Qırımda jurnalistlerge qarşı cinaiy işlerniñ taqdiri belgisizdir
Qırımda jurnalistlerge qarşı açılğan cinaiy işlerniñ taqiqat ketişatı belgisizdir, dey jurnalist Anna Andriyevskaya, oña qarşı Rusiye FSB cinaiy işni açtı.
Bunı o Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Andriyevskaya dey ki, şimdilik yarımadada uquqiy qaide kibi bir şey yoq.
«İşimniñ ilerideki inkişafı belgisizdir. Qırımda bir de bir uquqiy ceet çalışsa edi, nevbette böyle, ya böyle areketniñ olacağını aytmağa mümkün olur edi. İşniñ inkişafı bizler içün belgisizdir, mında daa qaç iştirakçi peyda ola bilecegini bilmeymiz. Esası, mezkür iş Rusiye akimiyetiniñ yalıñız şimdi yarımadada yaşağan degil de, Qırım tışına ketken Qırım jurnalistlerine nisbeten basqı shemasını köstere. Olarda (jurnalistlerde – muar.) Qırım qaydı bar, yani Rusiye olarnı öz vatandaşı olaraq tanıy ve olarğa nisbeten Rusiye qanuniyetiniñ qaidelerini qullana bile», – dedi o.
Onıñ fikrine köre, yarımada tışına çıqqan jurnalistler bile Qırım aqqında yazğanda, öz aqiqiy adlarını belgilep olamay, özleri ve tuvğanları içün telüke olmasın dep.
«Böyleliknen Qırımnıñ işğalci Rusiye ükümeti Qırım qaydı olğan er bir insannıñ üner faaliyetiniñ serbestligini tutıp ala», – dey Andriyevskaya.
O kene de bütün bu vaziyet boyunca Ukraina resmiy akimiyetiniñ muayyen fikri olmağanını qayd etti.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi mart 13-te Qırım jurnalistleri Anna Andriyevskaya ve Natalya Kokorinanıñ ana-babaları yaşağan evlerde FSB tintüv keçirdi. Bunıñ sebebi Tsentr jurnalistskih rassledovaniy neşirinde çıqqan maqale boyunca cinaiy iş oldı.
Böylece, Qırımda yaşamağan Anna Andriyevskayağa qarşı FSB Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1-inci maddesi boyunca «Krım» batalyonınıñ göñüllileri aqqında maqalesi içün cinaiy iş açtı.
Natalya Kokorinanıñ ana-babasınıñ evinde tintüv keçirilgen soñ jurnalistni FSB idaresine alıp kettiler. Onı iş boyunca şaat olaraq altı saat sorğuğa çektiler. Soñra ise bilgiyasayarını alıp, azat ettiler.


text:
Bïıl Mekke men Medïne qalalarına qajılıqqa baratın 5000 otandasımızdıñ barlığına dinï orınğa "FlyNas" äwe kompanïyasınıñ qızmetine jüginw mindetteledi. Äri elşilik qızmetinde vïza berw kezinde tärtiptiñ orındalwı qatañ baqılawğa alınadı. Kelisimşart boyınşa eki eldiñ otandıq äwe kompanïyaları 50-50 payızdıq mölşerde qızmet körsetwi tïis bolğan. Alayda Sawd Arabïyası qoyğan talapqa "SCAT" kompanïyası texnïkalıq turğıda say kelmegen. Esesine jıldağığa qarağanda sapar waqıtı qısqardı deydi müftïyat basşıları.
«Bïılğı jılğı tikeley reysimiz Almatı qalasınan jüzege asatın altı sağattıñ köleminde Medïne, jïdda qalalalarına uşıp baradı. Jäne qaytar jolımız 5 sağatqa qısqarıp otır», - deydi QMDB Qajılıq Mïssïyasınıñ törağası, naïb müftï Cerikbay Oraz.
Derekközi: 31 arna
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Şämşidirn AYuPOV, «Uyğur avazi»/ Mälumki, härbir adämniŋ hayati bir kitap. Birqarimaqqa qisqa kšrüngän uniŋ sähipilirigä härkimniŋ šzgilärgä ohşimaydiğan çoŋ-kiçik särgüzäştiliri yezilidu. Bügün sšz qilmaqçi bolğan talantliq sän°ätkar Oğläm Näzärovaniŋ šmür yolimu äynä şundaq yäkkiliktin umumiyliqqa yüzlängän yoldur. Uniŋ sän°ät bosuğisiğa qädäm besişi vä sän°ätkar süpitidä şäkillinişi šz alahidiligigä egä.
Buniŋdin qiriq kün muqäddäm 78 yeşida duniyadin štkän bu ayalni birnäççä qetim sähnidä kšrginim bolmisa, üzmu-üz uçrişip, sšhbätläşmigän ekänmän. Ändi uşbu maqalini yeziş җäriyanida hatirämdä saqlinip qalğan ayrim äslimilär bilän uniŋ oğli Muhtärniŋ arhivida saqlinivatqan materiallarğa asaslandim.
1999-jili Almutidiki Җumhuriyät sariyida Uyğur teatri bilän Uyğur nahiyälik Uyğur mädäniyät märkiziniŋ hämkarliğida «İli sadaliri» namliq kontsert uyuşturuldi. Atmişqa yeqin sän°ätçi iştrak qilğan mäzkür kontsertta sähnigä ussul oynap, läpär eytip çiqqan Oğläm Näzärova šzigä has alahidiligi bilän kšzgä çüşti. Tamaşibin uniŋ talant-qabiliyitigä qayil bolup, davamliq alqişliri vä güldästiliri arqiliq minnätdarliğini izhar qilişti. Sän°ätkarniŋ birdä kšldiki aqquştäk läyzän meŋişliri, birdä bağdiki gülzarlarara uçup jürgän kepinäk ohşaş çaqqan härikätliri, ahukšzlük keyik käbi mulayim qaraşliri, aq bulut arqisidin pallidä çiqqan ay käbi kšrünüşi tamaşibinlarni jipsiz bağlavalğan edi. U iҗra qilğan «Päräŋ yağliq», «Dehan qizi», «Seğinçi qiz» läpärliri tamaşibinlarniŋ qälb tarini çekip, ularğa rohiy ozuq hädiyä qildi…
Oğläm Näzärova mäktäptä oqup jürgän päytliridila sän°ätkä iştiyaq bağliğan ekän. Sän°ät häväskarlar šmigidä tähsil kšrüp, šz talantini kšpçilikkä namayiş qilişni bildi. 1955-jili ataqliq muqamçi Sultanmurat Räzämov yetäkçiligidiki Çoŋ Aqsu yezisidiki sän°ät häväskarlar šmigigä qobul qilinsa, 1957-jili u җumhuriyätlik yaşlar festivaliğa qatnişip, laureat atalğan. Şu jili bir top sän°ätkarlar bilän «Arzu» häliq nahşa-ussul ansambliniŋ tärkividä paaliyät elip baridu. Öziniŋ iҗraçiliq mahariti tüpäyli, 1961-jili җumhuriyätlik Uyğur teatriğa işqa qobul qilinidu. Şu jili u Qazaq dšlät konservatoriyasiniŋ akterliq fakul'tetiğa oquşqa çüşidu. Oquştin häm iştin qol üzmäy, җumhuriyätlik radioaŋlitişlar redaktsiyasidä diktorliq işnimu qoşumçä elip baridu.
Uyğur teatrida işligän jilliri Oğläm hädä «Anarhan», «Ğerip —Sänäm» qatarliq klassik sähnä äsärliridä qoşumçä rol'larni oynap, tez arida tamaşibin qälbigä yol tapidu. 1963-jili Moskvada gastrol'luq säpärdä bolup, şähärniŋ kšpligän zavod-fabrikilirida, bilim därgahlirida, härbiy qisimlarda kontsert qoyup, talantini namayiş qilidu. Äynä şu säpärdä däsläpki ayal-kosmonavt Valentina Tereşkova, Mädäniyät ministri Ekaterina Furtseva vä Keŋäş İttipaqiniŋ marşali Georgiy Jukov qatarliq isimliri alämgä mäşhur şähslär uyğur sän°ätkariniŋ talantiğa qayil bolup, alqişliğan ekän. Şu küni Çoŋ teatrda bolup štkän kontsert programmisidin keyin «Pravda» vä «İzvestiya» gezitliri Uyğur teatri artistliriniŋ sän°itini kšrüp, ularniŋ içidiki ussulçi häm nahşiçi Oğläm Näzärovani «Uyğurniŋ bulbuli» däp atiğan ekän.
1965-jili Oğläm Näzärova ailä şaraitiğa bağliq jutiğa qaytip kelip, nahiyälik «Arzu» häliq nahşa-ussul ansambliğa işqa qobul qilinidu. Bu jilliri u ansambl' repertuariniŋ käŋiyişigä munasip ülüşini qoşidu. U untulup ketivatqan onliğan häliq nahşilirini, läpärlärni babiğa yätküzüp eytip, tamaşibinlar alqişiğa erişidu.
1983-jili Oğläm Näzärova yoldişi Kommunar Yoldaşevniŋ hizmät babiğa bağliq Bahar yezisiğa kšçüp kelidu. Şu päyttä jut turğunliri arisida talantliq sän°ätçilär kšp bolsimu, ularniŋ beşi qoşulmiğan edi. İlgiri sovhoz täripidin setivelinğan saz äsvapliri topa besip yatatti. Oğläm Näzärova šzi tonuydiğan talantliq tämbürçi Ş.hämraev, nahşiçilar S.Avakova, Ş.Talipova, ussulçi M.Noruzova ohşaş talant egiliri bilän mäslihätlişip, sän°ät häväskarliri šmigini täşkil qilidu. Kontsert programmilirini tüzüp, sän°ätsšyär ammiğa havalä qilidu.
Җämläp eytsaq, Oğläm Näzärova täripidin Uyğur teatri sähnisidä qoyulğan onliğan äsärlärdiki birqatar obrazlarniŋ yaritilğanliği häm «Arzu» ansambliniŋ repertuaridiki häliq nahşiliri bilän läpärlärniŋ qiyamiğa yätküzülüp orunlanğanliği uyğur sän°itidiki hoşalliq vaqiälär süpitidä ästä qalğusidur.


text:
31 İlin Defterdarı Değişti..
Maliye Bakanlığı’nca hazırlanan kararnameyle 31 il’e defterdar ataması yapıldığı bildirildi. Malatya Defterdar Yardımcısı Tahir Gök (fotoğraftaki)’ün, Bingöl Defterdarlığı görevine atandığı bildirildi.
31 İLE DEFTERDAR..
Maliye Bakanlığının Resmi Gazetede yayımlanan atama kararnameleriyle Muğla Defterdarlığına Milli Emlak Kontrolörü Veli Tunçez, Kocaeli Defterdarlığına Muhasebat Başkontrolörü Hasan Basri Yılmaz, Balıkesir Defterdarlığına Muhasebat Başkontrolörü Haydar Kocatepe, Mersin Defterdarlığına Muhasebat Kontrolörü Mustafa Kılıçaslan atandı. Defterdarlıklara yapılan diğer atamalar ise şöyle:
“Antalya Defterdarlığına, Muğla Defterdarı İsmail Çelik, -Manisa Defterdarlığına, Tekirdağ Defterdarı Zekai Dede, -Tekirdağ Defterdarlığına, Eskişehir Defterdarı Sadrettin Karabacak, -Eskişehir Defterdarlığına, Sakarya Defterdarı Abdullah Karakayış, -Sakarya Defterdarlığına, Sivas Defterdarı Ali Öztürk, -Sivas Defterdarlığına, Bingöl Defterdarı Duran Salihoğlu, -Bingöl Defterdarlığına, Malatya Defterdar Yardımcısı Tahir Gök, -Gaziantep Defterdarlığına,Elazığ Defterdarı Kenan Bilgehan, -Elazığ Defterdarlığına, Sinop Defterdarı Cabir Döner, -Sinop Defterdarlığına, Iğdır Defterdarı Hayati Dinç, -Iğdır Defterdarlığına, Kayseri Defterdar Yardımcısı Yaşar Kısa, -Kırıkkale Defterdarlığına, Tokat Defterdarı Sıtkı Topaloğlu, -Tokat Defterdarlığına, Artvin Defterdarı Necmettin Heper, -Artvin Defterdarlığına, Erzurum Defterdarı Bayram Yıldız, -Erzurum Defterdarlığına, Gümüşhane Defterdarı Osman Şimşek, -Gümüşhane Defterdarlığına, Denizli Defterdar Yardımcısı Sedat Ayyıldız, -Yalova Defterdarlığına, Isparta Defterdarı İsa İnal, -Isparta Defterdarlığına, Edirne Defterdarı Fevzi Gönüllü, -Edirne Defterdarlığına, Mardin Defterdarı Mustafa Ceylan, -Mardin Defterdarlığına, Samsun Defterdar Yardımcısı Mustafa Akdemir, -Aydın Defterdarlığına, Konya Defterdarı Sabahattin Parmakerli, -Konya Defterdarlığına, Samsun Defterdarı Mustafa Görmezoğlu, -Samsun Defterdarlığına, Hakkari Defterdarı Ali Sağlam, -Hakkari Defterdarlığına, Adana Defterdar Yardımcısı Abdullah Kırım, -Denizli Defterdarlığına, Ardahan Defterdarı Mehmet Özefe, -Ardahan Defterdarlığına, Hatay Defterdar Yardımcısı Nurettin Dirican, -Batman Defterdarlığına, Amasya Defterdar Yardımcısı İsmet Tapar, -Tunceli Defterdarlığına, Hatay Defterdar Yardımcısı Ali Tongül.”
GÖK 4 YILDIR MALATYA’DAYDI..
Gaziantep İslahiye doğumlu olan 49 yaşındaki Tahir Gök, 4 yıldır Malatya Defterdar Yardımcısı olarak görev yapıyordu.


text:
Komatïtter – wltranegizgi keşen jïnağınıñ atawı. Bul ataw alğaşqı belgiler tabılğan Oñtüstik Afrïkadağı Komatï özininiñ atawımen atalğan.
Ğılımï quramda Vladïmïr Vernadskïy atındağı Resey ğılım akademïyasınıñ geoxïmïya jäne analïtïkalıq xïmïya ïnstïtwttıñ ğalımdarı Aleksandr Sobolev, Evgenïy Asafov, Valentïn Batanov, Maksïm Portnyagïn, Stepan Kraşennïnïkov bar. Sonday-aq, Evropa oqw orındarındağı olardıñ äriptesteri de Kanada awmağınan tabılğan mïneraldardı zerttep kördi.
Zerttew nätïjesi Nature jwrnalında jarïyalandı. Mamandar muxïttıñ 410-660 şaqırım tereñdiginde joğarı qısım men temperatwranıñ 1600 ºC-qa jetkenin aytadı. Ğalımdar jer astı swınıñ bizdiñ zamanımızğa deyingi 2,5-4,0 mïllïard jıl burın bolğanın topşılaydı.
Derekközi: Stan.kz
Tegï: Älemge sayaxat, Glavnaya,
Kommentarïï