text:
Qazaqtıñ belgili änşisi Ïmanjüsip Qutpanulınıñ öz qolımen balası Nurxanğa jasağan ertoqımı, atınıñ jügeni, jabwı bar, Aqmola oblısı Arşalı awdanı Jibek Jolı awılındağı murajayda tur, dep jazadı «Astana aqşamı» gazeti.
Sağımı teñizdey tolqığan sayın dalada kimder ğumır keşpedi?! Awzımen qus tistegen şeşender de, azwlı bïler de, aybarlı batırlar da ömir sürdi. Solardıñ biregeyi - Ïmanjüsip Qutpanulı. Kewdesin eşkimge bastırmağan, basınan söz asırmağan dañqtı er twralı añız äli künge jırday aytıladı.
Tektiniñ tuyağı
Dalanıñ kökbörisi atanğan Ïmanjüsip atamız tekti tuqımnan tarağan. Onıñ ulı atası Turğanbay datqa Sirgebayulı Türkistandı bïlegen. Qoqan xandığınıñ qorlığına könbey küresip, bir şayqas üstinde qaza tabadı. Odan keyin datqa äwleti qwğınğa tüsedi. Turğanbay datqanıñ äyeli Mälïke anamız bir jasar ulı Baymırza men Turğanbaydıñ bes jasar inisi Basıqaranı alıp, Qaratawdıñ Ögizmüyis degen jerin panalaydı. Eki balamen alısqa uzay almay, ulı Baymırzanı tasalaw jerge jasırıp, qaynısı Basıqaranı ertip, Arqağa bet aladı.
Aydalada jasırılğan, moynında amanat belgisi bar şïettey jas balanı Qır men Sırdıñ arasına qatınap jürgen kerwenşiler işindegi Dayrabay esimdi kisi tawıp alıp, bawırına basadı. Esimin Qutpan qoyadı. Aqmola dwanına Ibıray Jayıqbayulı ağa sultan bolıp saylanğan tusta Qutpan Qaraötkelge qonıs awdarıp, Küygenjar degen jerdi mekendeydi.
Qutpan da (negizgi esimi Baymırza) - qazaqtıñ soñğı xanı Kenesarı bastağan ult-azattıq köterilistiñ eren batırlarınıñ biri bolğan.
Ïmanjüsip - bir kindikten üş ağayındı. Ağaları Aqşabay men Şoñay köşeli, däwletti kisiler bolğan. Alıp adam bala jasınan erke, birbetkey, tentektew bolıp ösedi. At jalın tartıp mingennen-aq batır tulğalı jigittiñ atı şığıp, sayın dalanıñ serkesine aynaladı. Patşalıq Resey men eldegi keybir qandastardıñ qısımına şıdamay alağay-bulağay künderdi de bastan keşedi. Jalğan jalamen qwğındaladı. 1905-1912 jıldarı Öskemenge, 1914 jılı Jetiswğa jer awdarıladı. Şubarağaş, Oyjaylaw, Lepsi, Qapalda turıp, birneşe ret jawapqa tartıladı. Aqırı, 1913 jılı ata-babasınıñ kindik qanı tamğan Şïelige taban tireydi.
Arqanıñ asqaq jırşısı
Ïmanjüsip atamız jasınan öleñ-jırğa, şeşendik sözge qumar bolıp ösedi. Serilik salttı ustanadı. Äweletip än saladı. Quyqıljıtıp dombıra tartadı. Ït jügirtip, qus saladı. Jawırını jerge tïmegen palwan atanadı. Dälirek aytqanda, bir basına san türli öner qonğan eldiñ rwxtı azamatı boladı. Sañlaq sarbaz bala kezinen Birjan sal, Aqan seri, Ükili Ibıray, Balwan Şolaq, Mädï änderin aytıp er jetedi. Estay, Jarılğapberdilermen dos bolğan. Arqanıñ tağı bir äygili änşisi Jayaw Musa Ïmanjüsippen jaqın sıylasqan.
Jalpı, Ïmanjüsiptiñ şığarmaları ör rwxtı, erkin, sazdı keledi. Zañğar ğalım Qanış Sätpaev ta onıñ änderin joğarı bağalağan. «Buğalı men Tağalı», «Sarımoyın», «Işim ölgen, dünïe-ay, qur sırtım saw», «Äkem Qutpan bolğanda, ağam Şonay», «Qısıraqtıñ üyiri jïren ala», «Men qalayşa jalğanda turaqtayın» sekildi twındıların el äli künge uyıp tıñdaydı. Belgili öner zerttewşisi A.Zataevïç onıñ şığarmaların notağa tüsirgen. «Qazaq xalqınıñ 1 000 äni» attı jïnağına engizgen. Onıñ äni Brwsïlovskïydiñ «Qız Jibek» operasına (Bekejan arïyasına) paydalanılğan.
Osı jerde tanımal jazwşı Zeytin Aqışev Ïmanjüsip jaylı «Şınardıñ şıbığı» dep atalatın roman jazğan. Körnekti qalamger Orazbek Särsenbay ağamız da dawılpaz tulğanıñ ömiri men öneri twralı köbirek qalam terbedi.
Ölimi de jumbaq er
Qayda barsa da qwğınnan köz aşpağan ardaqtı atamızdı Keñes ükimeti de qırına aladı. Aqırı, 1930 jılı Moyınqum köterilisine qatıstı dep tutqınğa qamaydı. Sodan 1931 jıldıñ 2 nawrızında atw jazasına kesedi. Ol kezde Ïmanjüsip atamız 68 jasta ğana. Barlıq sanalı ömiri at üstinen tüspey, eli men jeri üşin ör
basın eşkimge ïmegen qaysar tulğa osılay köz jumadı.
Körnekti qayratkerdiñ esimi el täwelsizdik alğannan keyin kömbe astında jatqan som altınday jarqırap şığa keldi. Ötken ğasırdıñ toqsanınşı jıldarı basında tolıq aqtaladı. Atasınıñ ömirin tereñ zerttep jürgen nemeresi Rawşan Köşenovanıñ eñbegi erekşe.
2012 jılı ol Taraz qalasınan atasınıñ süyegi jatqan jerdi tabadı. Ol erterekte şaxtanıñ ornı bolğan eken. Sol jerge atw jazasına kesilgen adamdardı kömgen.
Rawşan Köşenova da - bilikti ğalım, fïlosofïya ğılımdarınıñ doktorı. Atası twralı ülken kitap jazğan. Birneşe maqalaları jarıq körgen. Ïmanjüsiptanwdıñ negizin salwşılardıñ biri desek artıq aytqandıq bolmaydı.
Bügingi tañda Aqmola oblısı Arşalı awdanı Jibek Jolı awılında Ïmanjüsip Qutpanulı atındağı orta mektep bar. Atalğan bilim ordasına oğan batırdıñ esimi 2002 jılı berilgen. Atalğan oqw ordasında daraboz tulğa atında şağın murajay jumıs isteydi. Oğan Rawşan Nurxanqızı jetekşilik etedi.
- Äkem mağan: «Birinşi, atamnıñ süyegi jatqan jerin anıqta, ekinşi, swretin tawıp al» dep amanat jüktep edi. Ekewi de orındaldı. Atam aqtalğannan beri sonı elge tanıtw, muraların jïnaqtap kitap şığarw jumıstarımen aynalısıp kelemin. Mektep murajayı da aşıldı. Munda atamnıñ köptegen dünïeleri bar. Öz qolımen balası Nurxanğa jasağan ertoqımı, atınıñ jügeni, jabwı bar. Ol kisi jayında jazılğan qanşama derekter jïnaqtaldı. Twğan-twıstarınıñ swretteri saqtaldı. Eger qarjı tabılıp jatsa, osı mwzeydi odan äri körkeytip, el ayağı üzilmeytin ortalıqqa aynaldırsam deymin. Bizdiñ äwletimiz de qwğınnan köz aşpadı. Äkem atamnan on jasında jetim qaladı. Odan keyin bas sawğalap Özbekstanğa ötedi. Sol jaqtan elge 1946 jılı oraladı. Sodan äkesiniñ twıstarın izdeydi. Äytewir, olardı izdep tabadı. Äkesiniñ jazıqsız ekenin aytıp, joğarığa xat jazadı. Sonıñ barlığı mende saqtawlı. Ïmanjüsiptiñ qızı Külända äjemiz jası 102-ge kelip, dünïeden ozdı. Solardıñ estelikterin jazıp aldım. Qanşama körnekti tulğalardıñ kömegin kördim. Ïdeya köp. Sonıñ barlığına qarjı qolbaylaw bolıp tur. Awıldıq irgede bizdiñ äwlettiñ zïratı bar. Sonı äkimdik qorşap beremiz dep otır. Endi ayta berse atqarılmaq jumıs köp. Sonıñ barlığı da - atam üşin jasalıp jatqan tağılımdı is, - deydi tektiniñ tuyağı.
Aytpaqşı, aldağı 30 mamırda dalanıñ dañqtı darabozına arnalğan «Kongress-xoll» sarayında «Wa, ağayın, men bolamın qazaqtıñ Ïmanjüsibi» attı ädebï-sazdı keş ötedi.
Amanjol Esenjol
Tegï: Teatrlar, murajaylar, körmeler,
Kommentarïï


c: text/html

text:
Qırımnıñ rusiyeli baş nazir muavini Ruslan Balbek Rusiye biometrik çetel pasportlarınıñ berilmesini ilân etti, olarnı birinci nevbette acılıqqa azırlanğan qırımtatarlar elde ete eken.
Bu aqta o RİA Novosti haber agentligine bildire.
«Biometrik çetel pasportlarını 150-den ziyade insan elde etti. Qırım acıları – biometrik pasportlarnı elde etken birinci qırımlılardır». – dey Balbek agentlikke.
Onıñ sözlerine köre, avgust 15-ne qadar pasportlarnı Qırımdan acılıqqa baracaq 300 musulman elde eter.
2015 senesi acılarnıñ Saudiy Arabistanğa kelmesi avgust 16-da başlanır, noyabrniñ 12-ne qadar qaytıp kelmeliler. Saudiy Arabistannıñ akimiyeti er bir memleket içün er yıl seyyalarnıñ sayısını belgiley.
Evel bildirilgeni kibi, Saudiy Arabistan Qırımnıñ acılıqqa baracaq 200 seyyasına maliye destek köstermek niyetindedir. Bu aqta Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ Saudiy Arabistan Qıralığınıñ vekâletli elçisi Cudiya Alhazal ile körüşüvinden soñ belli oldı.
2014 senesi Mekkege Qırımnıñ 150 musulmanı barğan edi. Bu sene Qırımda yaşağanlarğa 300 yer ayırıldı.
Acılıq – islâmnıñ beş şartlarından biridir. Er bir musulman ayatında bir kere acılıqqa barmağa borcludır.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırğızstan prezidenttik saylau ötetin kündi anıqtay almay jatır
Qırğızstannıñ Ortalıq saylau komissiyası prezidenttik saylau qaraşada ötui tiis degen anıqtama berdi. Biraq oppoziciyalıq "Ata Meken" frakciyası prezidenttik saylaudı biıl tamız ayında wyımdastıruın swrap otır. Socialister bolsa saylaudıñ qaraşada ötui - zañğa qayşı dep mälimdedi.
"Ata Meken" frakciyası Jogorku Keneşten prezidenttik saylaudı biıl 27 tamızda ötkizuin swradı. Frakciya jetekşisiniñ mindetin atqaruşı Almambet Şıkmamatovtıñ aytuınşa, Konstituciya boyınşa prezident uäkileti 1 jeltoqsanda ayaqtaladı. Saylau qaraşada ötetin bolsa, memleket basşısın auıstıru procesi sozılıp ketedi, al zañda körsetilgen merzim saqtalmaydı, deydi frakciya jetekşisi.
"Jaña prezident qızmetine 1 jeltoqsanda kirisedi. Sol üşin saylaudı erterek ötkizu kerek. Saylaudan soñ OSK üş künniñ işinde onıñ nätijesin şığaradı. Jiırma künde komissiya barlıq aymaqtardan tüsken hattamalardı sanap, qorıtındı şığaradı. 19 qaraşadağı prezidenttik saylau ötti dep tanılsa, onda qazirgi prezident bwl qızmette tağı 41 kün otıradı. Ekinşi tur ötetin bolsa, onda prezident uäkileti 82 künge wzaradı. Zañ boyınşa, prezident merzimin eşkim bir sağatqa da soza almaydı".
"Konstituciyalıq zañğa säykes, kezekti saylau prezident merzimi ayaqtalatın ayda, yağni qaraşanıñ üşinşi jeksenbisinde - 19 qaraşada ötui tiis", - dep tüsindirdi OSK bölim basşısı Kubat Umetäliev.
Qırğızstan Konstituciyası boyınşa, prezident bir merzimge ğana saylana aladı. Prezident Almazbek Atambaev öz uäkiletin beybit jolmen tapsıratının mälimdedi. Prezidenttik saylauğa tüskisi keletinin birneşe sayasatker mälimdep ülgerdi.
Abay-aqparat


text:
Jaz mezgiliniñ jaydarlı künderinde de swıqtap qalwıñız mümkin. Sebebi ıstıq künderi salqındawdıñ türli joldarın qarastıramız. Nätïjesinde densawlıqqa qatıstı qarapayım erejelerdi esten şığarıp jatamız.
Jazda swıqtap awırw – ağzanı qattı älsiretedi. Tipti uzaqqa sozılwı da mümkin. Köbine jaz mezgilinde salqındatqıştan (kondïcïoner) , salqın swğa tüsw men entigip kelip işwden swıqtap jatamız. Biraq mundayğa jol bermewdiñ qarapayım qupïyaları da bar. Olay bolsa tömendegi tört keñesimizdi esten şığarmay jürgeysizder.
1. Salqındatqıştı (kondïcïoner) qospas burın esik pen terezelerdiñ jabıq ekenine köz jetkiziñiz. Äytpese birden salqın tïedi. Odan özge salqındatqıştıñ temperatwrasına da män beriñiz. Mäselen bölme işiniñ temperatwrası daladağı temperatwradan 5 gradws salqındıqtan aspağanı durıs. Asqan jağdayda densawlığıñğa keri äserin tïgizedi.
2. Awa rayınıñ qubılmalılığın, özgerwin nazardan qaldırmay ünemi jılı kïimderdi janıñızda ustap jüriñiz.
3. Istıq künderi şöldi basw üşin öte salqın swdı işpey, kök şay işken paydalı. Bolmasa bölme temperatwrasımen birdey swdı işken durıs. Al balmuzdaqtı azdap tistep qana, awız qwısında eritip barıp, jegen durıs.
4. Terlep turıp salqın swğa tüswge bolmaydı.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Qızılordalıq Aqdïdar Äbdixalıqov ulttıq naqıştağı asıq pişindes köliktiñ ülgisin jasap şıqtı. Bul twralı 24kz saytı xabarlaydı.
Qazaqı oyu-örnekterimen kömkerilgen bul kölikti qurastırwğa bir jılğa jwıq waqıt ketipti. Avtor twındısına «Asıqpa!» dep aydar taqqan. Köliktiñ qañqasın ağaştan ïip, bılğarımen qaptap, qıran bürkittiñ beynesin utımdı üylestire bilgen. Temir tulpardıñ jıldamdıq tetigi qamşığa, al orındıqtarı asıqqa uqsaydı. Aqdïdar tıñ dünïeni jasaw üşin tipti öziniñ jeñil avtoköligin satıp jiberipti. Oyı uşqır qızılordalıq töl twındısınıñ dïzaynın endi patenttep almaqşı. Aqdïdar Äbdixalıqov, qala turğını: - Bunı özimizde qoldanıp, özimiz maqtanış etkendi täwir köremin. Elbasımızğa sıyğa tartqım keledi. Patentin Elbasığa sıyğa bersem deymin. Asıq oyını umıt qalmas üşin jasalğan dünïeniñ biri.
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Nemeresiniñ osı qabiletin eñ birinşi bolıp atası bayqaptı. Ol teledïdardan bir qarïyanıñ denesine temir zattardı jabıstırıp jatqanın körip, sonı özine jasamaq bolğan. Eşteñe şıqpağan soñ janında oynap jürgen nemeresiniñ kewdesine qasıqtı qoyıp körip, tañğalarlıq jaytqa kezigedi.
«Ata mağan: «qasıq äkel» dedi. Äkelip berip edim, atağa jabıspadı. Mağan jabıstı. Sosın üydegilerdiñ bärin şaqırıp, aytıp berdi», – deydi Nurdäwlet Arıstanbek qazir.
Bala mekteptiñ dayarlıq tobında oqïdı. Alğaşında onıñ kewdesine tek bir qasıq qana jabısqan eken. Keyin kele boyındağı belgisiz küş künnen-künge arta tüsipti. Osılayşa soñğı 10 künde tartılıs birneşe esege ösken. Al qazir onıñ denesi tutas planşetti ustap tura beredi.
«Denesine jabısatın zattar sanı kün ötken sayın köbeyip jatır. Qazir tört, altı qasıqqa deyin bardı. Sodan keyin uyalı telefondı jabıstırw twralı oy kelip, onı da kördik», – deydi Nurdäwlettiñ atası Arıstanbek Qaraqulov.
Tegï: Qoğam, Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Dağlar Bizim Dağlarımız
Etiketler : Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız türkü indir, Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Dağlar Bizim Dağlarımız mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Dağlar Bizim Dağlarımız türküsü, Dağlar Bizim Dağlarımız sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Dağlar Bizim Dağlarımız bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Ayaş Yolları
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Hasret Kaldım
Neşet Çelebi - Çeşme Başında
Neşet Çelebi - Pencereden Bakan
Neşet Çelebi - Güzel İzmir
Neşet Çelebi - Kader
Neşet Çelebi - İhtiyar Oldum
Neşet Çelebi - Telli Gelin (Barak)
Neşet Çelebi - Bu Gelin
Neşet Çelebi - Sarı Yaylamda Yaylayamadın
Neşet Çelebi - Yalan Dünya
Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Neşet Çelebi - Bulgur


text:
On yedi yaşıma qadar Aqmescitniñ «Eski şeer» rayonında çökür taştan ve çamurdan yasalğan küçük bir evde yaşadım. Körünişine köre, yaşı eki yüz yıldan az degil edi. Bir kere menim: «Evimiz qaydan peyda oldı», – degen bala sualime anam, evelden onda Qırımdan sürgün etilgen tatarlar yaşay edi, dedi.
O, tam olaraq bilemez edi. Babamnen anam bu evni endi doqsanıncı yıllarda satın aldılar. İhtimal ile böyle tüşüngendir, çünki «Eski şeer» – camisi ve soqaqlarındaki tillerniñ çeşitliligi ile Aqmescitniñ eñ çoq milletli rayonıdır.
Nasıldır balalar aynı bu yerde menim yerime yata ve yuqudan evel tavanğa baqa ediler
Onıñ cevabı tam olaraq nasıl yañğıradı, aqılımda yoq. O zaman maña «sürgün etmek»niñ manasını añlattımı, yoqmı, yoqsa men bunı soñundan bildimmi, hatırlamayım. Közüm yuquğa ketkeninden evel yatıp, ve üstümde asılıp turğan eski tavanğa, qaba taştan qalanğan divarlarnıñ qabarıp çıqqan yerlerine baqqanda esmeri adamlarnıñ, bu evni qurğan, taşlarını biri-biriniñ üstüne qoyıp qalağan, bu yerde yaşağan diger qorantanıñ sıq-sıq aqlıma kelgenini hatırlayım. Nasıldır balalar aynı bu yerde menim yerime yata ve yuqudan evel tavanğa baqa ediler. Nasıldır büyükler aş pişire, temizlik yapa, balalarını söge, bir-birinen laf ete ve küle ediler. Men olarnıñ körünişini, qaç kişi ve nasıl olğanlarını, ne aqqında ve nasıl laqırdı etkenlerini ve şimdi ne yapqanlarını tüşünip tapmağa tırışa edim. Evim, coşqun bir bala hayalımnı qullanıp, hususiy bir barlıq tılsımını yarata edi. Çünki bu taşlar menim içün tuvğan, muim bir şey añlamına kele edi. Men olarnıñ er bir çökürini bile edim, olar menimki edi. Lâkin menden daa evel olar başqalar içün – olarnı bu yerge qoyğan, men olarnı bilmegen ve olar meni bilmegen, lâkin bu tavan ve bu divarlar meni olarnen bağlağan kişiler içün tuvğan edi.
Daa soñra, evimni qurğan insanlar aqqında tüşünip, olarnıñ onı öz iradesi ile terk etmegenlerini açıq surette añlap başladım. Ve o zaman artıq olarnıñ sürgün etilüvi manzaralarını tasavur etip başladım. Balalar – aşırıcı insanlardır. Olar köbeleklerniñ qanatlarını qoparıp almaq ve asıl da bilmegen kişilerni qasevet etmek mümkünler. Men, olardan zornen tutulıp alınğan ve olar tarafından içine davet etilmegenim evde yaşağanım içün olarğa qarşı samimiy bir ayıp duyğusını is etip başladım. Menim taşlarım artıq menimki olmamağa başladı. Olarnıñ hayaliy bir mennen beraber yaşayışı artıq göñülli ve ainkli degil edi. Bu yaşayış süratnen qaçınılmaz bir çatışma ile toldurılıp, taşlar onda ardı-sıra aqlı olıp çıqa ediler. Men kimseni sürgün etmedim ve menim iç bir şeyde qabaatım yoq, degen argumentler ise ne içündir ağır tüşüncelerden azat etmey edi.
Kerçek ayatta bu halqnen ne vaqıt tanış olğanım aqılımda yoq, amma bunıñ olarnen birinci tanışlığım olğanından eminim.
Men, «Eski şeer»deki çamur ve taştan yasalğan evimni qırımtatarlarnıñ belli olmağan qorantasınen ömürlik paylaşam
O evniñ qırımlılar ya da bulğarlar, yunanlar, ermeniler, nemseler ve diger repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ vekillerine ait olması tam olaraq belli degil. Lâkin şahsen menim içün, tabiiy ki, bunıñ artıq iç bir emiyeti yoq. Men, «Eski şeer»deki çamur ve taştan yasalğan evimni qırımtatarlarnıñ belli olmağan qorantasınen ömürlik paylaşam. Bu sebepten men, bu qoranta ve şu küçük yaşımdaki özüm içün sürgün etüvniñ yetmiş dörtünci yıllığında baracam ve qırımlılar içün hatıra çırağını yaqacam. Men öz taşlarımnı özüme qaytarmaq isteyim.
Denis Matsola, Qırım sakini, siyasetşınas, içtimaiy faaliyetçi, mecburen köçken şahıs
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz fikirlerini aks etip, muarririyetniñ fikrini aks etmeleri şart degil


text:
Sabaq üstinde aşwlanıp, oqwşını urğan muğalimge 300 AEK köleminde ayıppul salınwı mümkin dep xabarlaydı today.kz.
OQO IID aqparat jäne memlekettik til basqarmasınıñ jetekşisi Saltanat Qaraközovanıñ aytwına qarağanda, Şımkent qalasındağı №24 mekteptiñ oqwşısına qol tïggizw faktisi boyınşa muğalimniñ üstinen 140-bap boyınşa qılmıstıq is qozğaldı. Ol qomaqtı ayıppul tölewi nemese 75 täwlikke qamawğa alınwı mümkin.
Belgili bolğanday, onıñ jası 55-te, mektepte 32 jıl qızmet etken. Oqwşınıñ ata-anası men oqwşı muğalim üstinen arız jazbadı, alayda ğalamtorda jarïyalanğan vïdeoğa baylanıstı polïcïya qızmetkerleri qılmıstıq is qozğağan bolatın.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï
-
Elya2015-07-08 13:43:08Bizde oqwşı boldık tayaktı muğalimderden bizde jedik,biraq üyge aytıp kelw,arızdanw degendi bilmeppiz. Sabaq oqımağanımız üşin,tərtip buzğanımız üşin talay tayaq jegenbiz. Odan basımız jarılıp,közimiz şıqqan joq qoy,qayta muğalimderden qaymığatınbız. Qazir kerisinşe muğalimderdi oqwşılar adam qurı körmeydi,muğalimde jındı emes onı kogala-qoyday kılıp urmaydı. Qazir ne bəleqor şetinen bəle izdep arız jazğış.
-
jamar2015-07-08 16:32:16al sonda,balağa da şara qoldanbaï ma?alde bilsde bilmese de ädemi jımïıp otra berw kerek boldı ğoï
-
Max2015-07-09 10:00:15Mına vïdeonı kim salsa da ne üşin saldı? Maqsatı ne? Muğalimdi şırıldatıp. Bayağıda ata-anamız eti seniki, süyegi bizdiki dep bergen bizdi mektepke. Osı ïnternette tağı bir vïdeo jür muğalimdi qorlağan. Qaysısı durıs dep oylaysızdar?


text:
A'bilqasım Ferdawsiy
A'bilqasım Ferdawsiy - Parsı-Ta'jik klassiklerinin' arasında ko'rnekli orındı iyeleydi. Ol X a'sirdin' aqırı XI a'sirdin' baslarında 934-jılı Tu's qalasının' a'tirapındag'ı Bats awılında du'nyag'a kelgen. Onın' bizge miyras bolıp qalg'an Shaxnama (Shaxlar kitabı yamasa Shaxlar tarıyxı) kitabı 120 mın' qatardan aslam qosıq penen jazılg'an. Qırıq a'sirden aslam da'wir ishinde jasag'an 50 patshanın' o'mirin o'z ishine alg'an. Shayır 35 jıl o'mirin usı kitaptı jazıwg'a sarıplag'an.
Shaxnamanı XIX a'sirde molla Moyın degen kisi qaraqalpaq tiline awdarg'an. Biraq bul awdarmanın' nusqası tabılmag'an. Prof. K.Ma'mbetov bılay deydi. Bizin' u'y arxivimizde (Qanlıko'lde jasawshı) Qa'dirimbet degen kisiden alıng'an XIX a'sirde ko'shirilgen qoljazba bar. Bulda tolıq emes Shaxnamanın' Zal, Ru'stem, Suxrab degen bo'limlerinen g'ana ibarat. Bul qara so'z benen awdarılg'an. Folklorlıq ekspeditsiyalar bul haqqında "Eki iyninen jılan shıqqan patsha", "O'z balasın o'ltirgen palwan" - dep atalg'an ayırım ertekler jazıp alıng'an. Bul ertek emes Shaxnamanın' ayırım bo'lekleri bolg'an.
Ferdawsiy a'piwayı o'nermenttin' balası. Ol jaslayınan bir neshe til u'yrengen. Parsı-ta'jik folklorın jaqsı u'yrenip shıqqan. Ol Aziy ha'm İran tariyxın sonshelli bilgenligi ushın da "Shaxnama" jazıwdı niyet etedi. Hu'kimet basshısı Maxmud G'aznaviy o'z a'trapına shayırlardı jıynadı. Mine usı patshanın' usınısı menen "Shaxnama"nı jazadı. Ferdawsiy seksen jastan asqan shag'ında Bag'datta ju'rip a'yyemgi arab syujetleri tiykarında "Yusup-Zulayxa" degen da'stan da jazg'an. Shaxnama tiykarınan u'sh bo'limnen turadı:
- An'ızlar
- Qaharmanlıq epos
- Tariyxıy bo'lim.
Ha'mmesi bolıp en' a'yyemgi da'wirden baslap tap arablar basıp kirgenge shekemgi İran tariyxın o'z ishine aladı. Birinshi bo'limde İran ha'm ta'jik xalıqları arasında payda bolg'an an'ızlar "Shaxnama"dag'ı erkinlik ta'repdarları Kayumars Xumanch, Ja'mshid ha'm Nova obrazları tiykarında su'wretlengen. Bunda Ja'mshidtin' patshalıq saltanatın, onın' dan'qın ta'riypleydi. Ferdawsiy Nova obrazın beriwde demokratiyanın' gu'resshen'lik xarakterdi su'wretleydi. Ol Zahhaq yag'nıy adamxor patshanı ko'teriliske shıg'ıp joq etedi.
Shaxnamanın' ekinshi bo'limi Zal, Ru'stem ha'm Suhrab haqqıdag'ı qaharmanlıq epos. Bul qaraqalpaqlar arasında ko'p tarqalg'an bo'legi. Bunda Ru'stem ha'dden tısqarı batır sıpatında su'wretlengen. Ru'stem Turan sho'llerinde kiyik quwıp ha'lden tayıp, qulan go'shin jep, ma'y iship uyqlap qaladı. Oyansa Raxsh atlı atı joq. Samangan qalasına baradı. Qala patshası miyman qıladı. Patshanın' qızı Taxminanıxanım ashıq bolıp Ru'stem og'an u'ylenedi. Raxshtı da tawıp beredi. Ru'stem o'z jurtına ketedi. İran ha'm Turan arasındag'ı kelispewshilikler sebepli Ru'stem Turang'a qayta almaydı. Al Turanda tuwılg'an onın' balası Suhrab atasının' kim ekenligin bilmeydi de, a'ke ha'm bala sawashqa tu'sedi. Ru'stem tolıq ku'shine iye bolıp Suhrabtı bılg'ap tasqa uradı. O'lim halatında jatırg'an Suhrab o'z a'kesinin' atı Ru'stem ekenligin aytadı. Ru'stem o'z balası ekenligin bilip topıraq shashıp jılaydı. Ol balasın aman saqlap qalıw ushın Qay Qavustan balzam soraydı. Qay Qavus ata ha'm balanın' birigip ketiwinen qorqıp balzam bermeydi. Suhrab usılayınsha qaza tabadı.
"Shaxnama"nın' u'shinshi bo'limi tariyxıy da'wirler menen baylanısıp, jeti a'sirlik İran tariyxın o'z ishine aladı. Bul zardushtıylıq dini payda bolg'annan baslap İranda arab basqınshılarının' hu'kimranlıq da'wirine shekemgi waqıyalar so'z etiledi. Qa'nigelerdin' mag'lıwmatına qarag'anda bul bo'lim İrandag'ı tariyxıy waqıyalar menen a'dewir jaqın. Yag'nıy avtor ko'birek tariyxıy faktlerge tiykarlang'an. Bul bo'limde Samaniyler da'wirindegi waqıyalar ilimpaz Berzuiydin' Hindstannan "Qalila ha'm Dimna" dep atalg'an kitaptı alıp keliwi, shaxmat oyını ha'm qag'ıydaları haqqında pikirler bar.
Shaxnamanın' barlıq ideyası basıp alıwshılıq, qaraqshılıqqa pu'tkilley qarsı, danıshpanlardın' o'limin o'z ko'zi menen ko'rgen shayır urısqa na'let aytadı. Ulıwma Ferdawsiydin' da'stanı epik traditsiyalar qollanılatug'ın a'yyemgi da'wir menen ko'rkem a'debiyatta realizm ha'm romantik tendentsiya ju'zege keltirgen orta a'sirdegi do'retpe.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Kreml tarafından tayinlengen prokurorı Natalya Poklonskaya saylavaldı tatilde buluna. Bu aqta o, yarımadanıñ Aqmeçit rayonını ziyaret etkende mühbirlerge bildirdi.
«Men endi tatildem ve saylavaldı kampaniyası çerçivesinde «Yedinaya Rossiya» partiyasından diger namzetlernen beraber regionlarnı ziyaret etem», – dep qayd etti o.
«Yedinaya Rossiya» partiyasınıñ Qırım bölüginiñ saytında qayd etile ki, Natalya Poklonskaya Aqmeçit rayonınıñ bir qaç köyüni ziyaret etti.
«Krasnoyarskoye (Doñuzlav – QA) ve Lenskoye (Dört Saqal – QA) köylerinde Natalya Vladimirovna yerli mektepler, bala baçğaları, hastahane müessiseleri ve Medeniyet evleri hadimlerinen körüşti. Krasnoyarskoye ambulatoriyası, yerli Medeniyet evini ziyaret etti, sakinlerniñ isteklerini diñledi», – dep aytıla beyanatta.
Moskvağa boysunğan Qırım prokuraturasınıñ saytında Poklonskayanıñ tatili aqqında malümat bildirilmey.
İyül 14-te «Yedinaya Rossiya» partiyasınıñ Qırım regional bölüginiñ nevbetteki konferentsiyasında Rusiye Devlet Dumasına namzetler resmiy olaraq taqdim etildi. Toplaşuvnıñ qararında binaen, cedvel başında Rusiyege boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov oldı. Namzetler arasında Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya da bar.
Rusiye Devlet Dumasına nevbetteki saylavlarnıñ bu sene sentâbr 18-ge planlaştırılğan. İlk sefer rey berüv işğal etilgen Qırımda da keçirilecek.
Rusiye Devlet Dumasına Qırım territoriyasında saylavlarnıñ keçirilmesini ukrain ükümeti takbih etti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, azırlanılğan rey berüv qanunsızdır, deputatlarğa Qırım namzetlerine qarşı ise, mütenasip tedbirler yapılacaq. Kiyevdeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, öz nevbetinde, Qırımda saylavlarnıñ teşkil etilmesinde iştirak etken şahıslarğa qarşı cinaiy işler açılacağını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
2010 jılı Meksïka şığanağındağı munay stancïyası jarılıp, qoymaljıñ suyıq teñiz betine tögilgen bolatın. Munay 100 şarşı şaqırımğa jayılıp, atalmış aymaqta apattıq jağday orın alğan edi.
Tosın apattan qutılwdıñ jolın izdestirgen jawaptı organdar Xemïlton Smït esimdi ğalım oylap tapqan «Sïntïya» bakterïyasına ümit artqan edi. Keyinirek osı jañalığı üşin Nobel sıylığın ïelengen Smït oylap tapqan «Sïntïya» bakterïyası munay qaldıqtarın birte-birte jep tawıswı tïis bolatın.
Alayda, gendik mwtacïyağa uşırağan bakterïyalar waqıt öte kele tiri organïzmderdi «jewge» köşken. Bakterïya jiberilgen awmaqta birneşe märte tüsiniksiz oqïğalar bolğan. 5 000 qus pen 100 000 balıqtıñ jappay qırılwı osı bakterïyalardıñ isi ekeni endi ğana aytılıp otır.
Apattı awızdıqtaw jumısına qatısqan British Petroleum kompanïyasınıñ 128 qızmetkerine bïlik ökilderiniñ memlekettik densawlıq saqtaw bölimşelerine barwğa tıyım salğanı da atalmış jumıstardıñ şïkiligin körsetip otır.
Guardian agenttigi jarïyalağan derekterde AQŞ awrwdı emdew jäne baqılaw ortalığınıñ mälimetteri berilgen. Onda tek 2014 jıldıñ özinde bakterïyanıñ kesirinen 97 adam nawqastanğanı, onıñ 27-si keyinnen köz jumğanı aytıladı.
Mamandardıñ aytwınşa, «Sïntïya» bakterïyası adamğa eki türli jolmen beriledi. Swğa tüsken adamnıñ denesindegi jara, tipti kişkene sızattıñ özi bakterïyanıñ ağzağa enwine jetip jatqan körinedi. Al, ekinşi jolı – bakterïya juqtırğan teñiz jändikterin jew arqılı. Osı eki jolmen ağzağa tüsken bakterïya teri men bulşıq et arasına jayılıp, jaswşalardıñ joyılwına alıp keletin toksïnder şığara bastaydı.
Guardian agenttigi keltirgen derekte texastıq turğın bakterïyalı swğa ayağın jwğannan keyin ne bolğanın aytıp bergen. Bar bolğanı birneşe sağattıñ işinde awrwdıñ asqınğanı sonşa, älgi jigittiñ ayağın kesip tastawğa mäjbür bolğan.
Derekköz: bnews.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï
-
Sampoi2016-07-11 12:55:01Perekïs vodoroda ne pomogaet?


text:
SIL
SIL International (elek Summer Institute of Linguistics kük bilgele) bügen tabış öçen tügel fänni oyışma. Ul Bibline tärcemäläw öçen yazulı tellärne öyränä wä uqıta. Anıñ tel öyränü eşläre Ethnologue.com säxifäsendä ireşüle.
SIL International 1934. yılda Summer Institute of Linguistics iseme belän Arkansas şähärendä möbäşşirlärne äzerläw öçen yasaldı, wä soñraq ul Wycliffe Bible Translators oyışmağa äwerelde.
Anıñ xalıqara idärä üzäge:
- 7500 West Camp Wisdom Road
Dallas, Texas, 75236 USA
SIL bügen UNESCO wä Millätlär Berläşmäse yanında kiñeşçe bulıp ta tora.
SIL qısqartmaları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Menä qayber SIL qısqartmalar:
- CHN Qıtay tele
- ENG İngliz tele
- GER Alman tele
- TTR Tatar tele
- MYV Erzya tele
Bu tezmä eçtälegen bu Ethnologue.com säxifäsendä tabıp bula.


text:
Keks peşerü
Yomşak keks peşerü ısulı
Kiräkle närsälär:
3 yomırqa
1 stakan şikâr qomı
Yartı stakan sıyıq may
1 stakan söt
qamır qabartqıç
vanilin şikäre
3 aş qaşığı kakao
2 stakan on
Yasalışı:
Yomırqalarnıñ ağın ber sawıtta yartı stakan şirkär qomı belän tuğlıybız. Sarıların ikençe sawıtta qalğan yartı stakan şikär qomı belän tuqlıybız. Şuña sıyıq may, söy, qamır qabartqıç, vanilin, on häm kakao quşabız. Mikser belän yaxşılap tuğlağaç, küpertelgän yomırqa ağın quşabız. Äkren genä bolğatabız. Töbe maylanğan tabağa salabız. Häm cılıtılğan miçtä (190 gradus) 40-45 minut peşeräbez. Keks peşkäç miçne 20 minut tiräse açmıybız. Keksnı suıtırğa quyabız.
Aşığız tämle bulsın!


text:
Aqyarnıñ rusiyeli qanun çıqarıcı toplaşuvınıñ başı Aleksey Çalıy Qırım Rusiye içün «aqça tökülgen qara çuqur» olğanını tüşüne.
Bu aqta Aqyar qanun çıqarıcı toplaşuvınıñ saytında aşkâr etilgen intervyüde aytıla, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Rusiye içün Qırım – içine aqça tökülgen qara çuqurdır ve şimdi bu siyasetke riayet etmek kerek. Hatırlatam, bu menim fikrim. Siz körgendirisiz: yaqında federal yekâne programmanı kene 30 mlrd rublege arttırdılar… Mında balalar yaşamay da», – dey Çalıy.
Onıñ fikrine köre, «böyle alda çoq bulunmağa çirkindir» ve ondan çıqış qıdırmağa kerek.
«Menimce, bu aqta daa iç bir muayyen plan yoqtır, bu doğru degil», – dedi o.
Evel Aqyarnıñ rusiyeli qanun çıqarıcı toplaşuvınıñ başı Aleksey Çalıy, yazğace şeerde vaziyet eyi tarafqa deñişmese, istifağa çıqmağa azır olğanını bildirgen edi. O, Aqyar valisi Sergey Menâylonı da istifağa çıqmağa çağırdı.
Aqyarda soñ vaqıtları akimiyetke qarşı mitingler sıq keçirilmege başlandı.


text:
Jergilikti bïlik bïıl şeteldik sayaxatşılardı köptep tartwdı közdep otır. Olarğa janğa jaylı şïpajaylarmen qatar, eldegi erekşe sw elektr stansasına da ekskwrsïya jasaw usınılıp otır.
Dlowge Strane – Çexïyadağı eñ ülken sw elektr stansası. Ol teñiz deñgeyinen 1353 metr bïiktikte ornalasqan. Soñğı waqıtta twrïsterge keñinen tanımal orınğa aynalğandıqtan, munda arnayı qatınaytın avtobws bağıtı da bar. Tipti, stansanıñ jerastı böligine ekskwrsïya jasawğa da boladı. Qalawına qaray 17 şaqırımdıq awmaqtı velosïpedpen şarlap şığatındar da az emes. Jıl sayın ağılıp keletin sayaxatşılar sanı 80 mıñnan asıp jığıladı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Yaqında rubleniñ eñ müim meselelerinden biri – 100 ruble küpürasında «çıplaq» Apollonnıñ süreti edi. Şimdi ise bunı Rusiye rublesiniñ tarihiy minimumı – bir dollar içün 80 rublege qadar tüşmesi ile qıyaslaycaq olsaq, bu mesele aqqında kimse hatırlamaz.
O künden ruble biraz pekitilse bile, zayıflaşqan para birlemi Rusiye internet-qullanıcıları arasında şaqa mevzusına çevirildi.
Kreml teşviqatçısı Dmitriy Kiselöv canlı yayında:
Dollar fiyatı ep deñişe. Dollar – dünyanıñ eñ deñişken para birlemidir.
***
- Paranı ruble birleminde saqlamaq kerek. Men paramnı ruble obasında saqladım, anda kimse qıdırmaz.
***
- 100 ruble ile vaqıtnı qayda keçirmege mümkün? – 1973 senesinde.
RF Merkeziy Bankı rubleniñ yaldağan kursından batqan soyuna keçmesini ilân etti
***
- Dollar ile ruble arasında farq nede?
- Farq bir dollarda
***
- Oğul: Baba, maña tükânğa barmaq içün 5 ruble kerek.
- Baba: 10 ruble? 25 ruble ile ne yapacañ?
***
Rusiye Merkeziy Bankı rusiyelilerni tınçlanmağa çağırdı:
Yevro ve dollar 99 rubleden yüksek olmaz, çünki deñiştirüv noqtalarnıñ elektron tablolarında tek eki raqam içün yer bar
***
Rusiye banklarınıñ çoqusı «Qırım bizimdir» yazını yerleştirmek içün tablolarnı sımarlay.
***
Ruble tüşmedi – biraz raatlanmaq içün tayandı.
- Bu fiyatmı, yoqsa telefon nomeraları?
***
Ruble kursı müim bir belgini keçti – «kimseniñ işi yoq».
Eki ruble evelsi çay demledim, o daa suvumadı.
***
Yanvarniñ birinden Rusiyede aqçanı tek rubleler ile ve tek demir yol trenleri ile çıqarmağa mümkün olacaq.
***
Seneniñ soñuna qadar Rusiye akimiyeti rubleni stabilleştirmege söz berdi. Atta, imkânı olsa, eki rubleni.
***
Ebet, ruble tüşe, amma, grivnağa köre, iftihar ile tüşe! ...


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ faaliyeti boyunca bölük 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada yaşağan qırımtatarlarnıñ şimdiki vaziyeti aqqında maruzanı taqdim etecek.
Matbuat hızmetinde bildirilgeni kibi, «Qırımtatar halqı 2015 senesi başında» malümat kâğıtı Ukraina devletiniñ ayırılmaz qısmı olğan qırımtatarlar, olarnıñ aq ve qanuniy statusı aqqında tarif ete, bunıñ ile Rusiye işğalinde qalğan Ukraina tamır halqınıñ vaziyetine qıymet kese.
İşbu maruzada qırımtatarlarğa nisbeten etilgen akimiyetniñ aq bozuluvları ve ayırımı aqqında aytıla.
Maruzanı mart 12 künü saat 12:00 Ukrain buhraniy media-merkezinde taqdim etecekler.
Evel Qırımtatar Milliy Meclisi Refat Çubarov qırımtatarlarnıñ vaziyeti Avropa parlamentinde muzakere etilecegi aqqında bildirgen edi.
Uquq qoruyıcılar aytqanı kibi, Rusiyeniñ Qırımğa kelmesinen qırımtatarlarğa qarşı basqı başlandı. Soñki vaqialar arasında – 2015 senesi fevral ayında yüz bergen yaqalanuvlar. Bundan sebep 10 biñge yaqın insan qıtaiy Ukrainağa çıqmaq zorunda qaldı.


text:
Maxabxarata
Maxabxarata (महाभारत: {{{4}}}), /maɦaːbʱaːrət̪ə/) - hind xalqının' a'yyemgi eposlarının' biri. "Maxabxarata" degen so'zdin ma'nisi - "Bxarata a'wladlarının' jılnaması" degendi an'latadı. Qa'nigelerdin' aytıwınsha bul epos bizinin' eramızg'a shekemgi X-XIII a'sirlerde jazılıptı. Ju'z mın' ba'yitten ibarat, du'nya xalıqlarının' ko'p tillerine awdarılg'an.
Hind ilimpazlarının' tastıyıqılawına qarag'anda bul epostın' syujetindegi waqıyalar tariyxıy waqıyalarg'a ku'ta' jaqın eken, epostag'ı qaharmanlar o'tmishte jasap o'tken adamlar eken. Barlıq Shıg'ıs an'ızları sıyaqlı "Maxabxarata" da miflik syujetler, fantastikalıq su'wretlewler ko'p ushırasadı. Epostag'ı tiykarg'ı mazmun Bxarata dinistiyasının' Hindstandag'ı bir neshe mın' jıllarg'a sozılg'an hu'kimranlıg'ın bayan etiwden ibarat.
Eposta hindlerdin' hu'kimdarlarının' biri Dushtyanta tuwralı waqıyalar sheberlik penen so'z etiledi. Bul patsha jolbarıs awında onın' izinen quwıp ju'rip, janındag'ı mergenlerden adasıp qalıptı. Du't tog'aydın' arasında og'ada go'zzal qızg'a gezlesipti. Onın' menen so'ylesip bul qızdın' anası peri ekenligin bilipti. Anası qızdı suw jag'asında qaldırıp, o'zi ko'kke ko'terilip ushıp ketipti. Jalg'ız adamlardan aman saqlaw ushın hesh kimge ko'rsetpey du't tog'ay ishinde ta'rbiyalap o'siripti. Qızg'a da'rwish Shakuntala dep at qoyıptı. Dushyanta ha'm qız biri-birin unatıptı. Da'rwish atası bul ekewinin' nekelesip qosılıwına ruxsat etipti. Eki jas bir ay dawamında da'riwishtin' shatpasında baxıtlı jasaptı. Usı waqıt ishinde Dushyantanın' mergen batırları bulardı izlep tawıptı. Al, Dushyanta o'z qalasına keter waqtında, da'rwish og'an qızdı sarayg'a alıp barmawdı ma'sla'hat etipti. Dushyanta o'z sarayına qaytıptı.
Tog'ız ay o'tken son' qız ko'z jarıptı. Ha'mledar eken. Ullı bolıptı. Al Dushyanta jeti jılg'a shekem su'yip nekelesip alg'an hayalınan ha'm ulınan xabar almaptı. Bala ku'shli, sulıw ha'm aqıllı bolıp o'sipti. Eposta so'z etiliwinshe, Qız Dushyanta menen nekeleskende og'an jeti jıl burın sha'rt qoyg'an eken. Al, Dushyanta bolsa sol sha'rke razı bolg'an eken. Qız patshag'a jeti jıl burın mınaday sha'rt qoyıptı:
Nekeden son' ul tuwsan',
Atası onı qollasın.
Taxt iyesi sol bolsın,
Basqa patsha bolmasın.
Dushyanta bulardın' halınan hesh xabar almaptı. Ku'ta' qa'weterlengen Shakuntala ilahiy ku'sh- Ta'biyatqa jalbıranıp, qollap-quwatlawın soraptı:
Ot ha'm Samal, Jer ha'm Samal,
Sizler gu'wa a'wel bastan,
Ha'mmege ten' Ay ha'm Quyash
Perzentime nurlı jol ash!
Sol zamanlardın' da'stu'ri boyınsha o'z perzentine atası at qoyıwı kerek eken. Al, balag'a bolsa at qoyılmag'an. Sonlıqtan Dushyantanın' keliwinen gu'der u'zgen Shakuntala ulın ertip patsha sarayına barıptı. Patsha hayalı Shakuntala ha'm ulın tanısa da, tanımag'anday tu'r bildirip "Mına qan'g'ırıp kelgen gezendelerdi saraydan quwıp shıg'ın'lar" dep xızmetkerlerine buyırıptı. Xızmetkerler buyrıqtı orınlaptı, ana ha'm balanı saraydan quwıptı. Sonda qudiretli ko'kten bir saza esitilipti.
Jaqsı hayal-baxtın'dur,
Perzent-tajı ha'm taxtın'dur,
Baxtın oylag'an shaxlar,
Ul ha'm hayal saqlar.
Neke suw ishken qolın'nan,
Keldi sadıq hayalın',
Bezip batır ulın'nan,
Qayda ketti qıyalın'.
Bunı esitken Dushyanta Shakuntala menen balasın qasına alıptı. Olardı xalqına tanıstırıp balasına Bxarata dep at qoyıptı. Usı Bxaratan baslap Hindstannın' danıshpan ha'm a'dalatlı, ma'rt patshalarının' ko'p a'sirlerge sozılg'an dinastiyası du'nyag'a kelegen eken.
"Maxabxarata" da'stanının' ha'r bir babında mehir ha'm jawızlıq a'dalatlıq ha'm na'haqlıq, jaqsılıq ha'm jamanlıqtın' gu'resi tuwralı u'lken shabıt penen so'z etiledi. Neshe a'sirler dawam etken gu'res, tiykarınan hind patshaları Kauravlar a'wladı ha'm Pandaular a'wladı arasında ha'wij aladı. Kauravlar a'wladı-bahadir Durudxuna Quyashtın' ulı Karna menen dos eken. Arjunanın' en' u'lken kemshiligi menmenlenip ketken. Ekewinin' arasındag'ı kelispewshilik ja'njellerde, urıslarda ko'binshe Durudxuna jen'islerge erisedi. A'piwayı adamlarda bar kemshilikler Arjunada ushırasıp turadı. Ol qullar oyınına da beriledi, patshalıg'ı ha'm mol du'nyasınan ayıraladı, du't tog'aylarda su'rginlerde jasaydı. Durudxunada da bir qatar kemshilikler bar. Ol bazı bir qıyın ma'selelerde hiyle islewden tartınbaydı. Al, Quyashtın' ulı Karnanın' obrazın ideallastırıwshılıqtı an'laymız. Eposta Karpanı sawashı menen qosılıp tuwıladı, dep su'wretleydi. Onın' qullarınan shıqqan nurlar u'stindegi sawıtın altınday jaltıratıp, ko'rkem ju'zip ja'ne de go'zzallandırıp ko'rsetedi eken.
Eposta Orta Aziyada jasag'an a'yyemgi qa'wimlerdi so'z etiwshi mag'lıwmat da'reklerdi de gezlestiemiz. Yudxishtxira patshalıg'ının' tariyxın so'z etiwshi bapta: "Yudxishtxira patshanın' da'rgayında basqa xalıqlardın' qatarında saklar, taxorlar ha'm qan'lılar gezip ku'tip otırar edi."


text:
Xalıqaralıq ğarış stansasınıñ bortındağı brïtandıq astronavt Tïm Pïk London marafonınıñ tarïxındağı ğarıştan alğaşqı qatıswşı boldı.44 jastağı avstronavt 26,2 mïl qaşıqtıqtı 3 sağat 35 mïnwtta jügirip ötti. Ol XĞS bortındağı arnayı jügirw jolına baylawlı bolatın, Londondağı şaranıñ translyacïyasın iPad ekranında naqtılı waqıtta baqılap otırdı.
Belgili bolğanday, London marafonında ekinşi jıl qatarınan Olïmpïadalıq oyındardıñ eki dürkin jüldegeri kenïyalıq Elïwd Kïpçoge jeñip aldı, jarıstıñ rekordın jañartıp, qaşıqtıqtı 2 sağat 3 mïnwt 5 sekwndta eñserdi.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Xalıqara ğailä köne
15 nçe mayda xalıqara ğailä köne bilgeläp ütelä
Ğailä – cämğiyätebezneñ nigezen täşkil itä. Ğailädäge bäyläneş şul çaqlı köçle ki, ğailä äğ’zalärennän berse awırıp kitkän çaqta, awırlıq kiçergändä ğailäneñ başqa äğ’zaläre dä bergä berdäm bulıp xäräkät itä. Qıyın çaqlarda sezgä berençe bulıp yärdämgä ğailägez aşığa.
Ğailä cämğiyät’neñ iñ möhim qıymmätläre arasına kerä.Anıñ äğ’zaları üzara tuğanlıq mönäsäbätläre belän bäylänğän. Bu mönäsäbätlär ni çaqlı nıq bulsa, cämğiyätneñ kiläçäge dä şul xätle nıq bula.


text:
Eki märte älem çempïonı atanğan qazaq qızı Nazım Qızaybay äwesqoy boktan käsibï boksqa awıswı mümkin. Bul twralı äyelder boksı boyınşa älemdegi birinşi promowterlik kompanïyanıñ bas dïrektorı Sergey Zavïleyskïy mälimdedi. Ol N.Qızaybaymen aldın ala kelissöz de jürgizip ülgergen. «Jwırda men «Qazaqstan Barısı – 2016» twrnïrine qatısw üşin Qazaqstanğa baramın. Osı saparımda Qazaqstannıñ boksşı qızdarın bizdiñ promowterlik kompanïyağa tartw üşin birneşe kezdesw ötkizbekpin. Küni bügin meni Nazım Qızaybay qattı qızıqtırıp otır. Men aldın ala kelissöz jürgizdim jäne ol da qızığwşılıq tanıttı. Tek birer şarwalardı şeşw ğana qaldı. Jaqın arada bunı da jasaymız dep oylaymın»-degen.
Eske sala keteyik, 21 mamırda käsibï rïngke qazaqstandıq Fïrwza Şarïpova şıqqan bolatın. Osıdan keyin äyelder boksı boyınşa älemdegi birinşi promowterlik kompanïya onımen kelisimşart jasasqan. Qazir Fïrwza Mäskewde öziniñ ekinşi jekpe-jegine dayındalwda.
24.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Körermenge Ulttıq arna arqılı jol tartatın «Ulı dala balası» realïtï-şowınıñ şığarmaşılıq tobı bul jolı Taldıqorğan qalasına bardı. Jobanıñ tüsirilimi 11 şilde küni Jastar sayabağında ötti, dep xabarlaydı Qazaqstan Ulttıq telearnası.
Tüsirilim aldında qatıswşılar Taldıqorğandağı Jwrnalïster üyindegi «Jetisw» telearnasınıñ stwdïyaların aralap, Oqwşılar sarayında oqwşılarmen kezdesip, teleskop arqılı aspan älemin tamaşalap, än aytıp, swretke tüsti.
Taldıqorğan qalasında ötken keştiñ tizginin jwrnalïst Meyirjan Älibek pen änşi Erke Esmaxan ustadı.
Turğındar men qonaqtardıñ aldında bastı keyipker Töreğalï Töreälimen qatar, saxna juldızdarı Altınay Jorabaeva, Ayqın Tölepbergenov jäne «Xanzada» tobı öner körsetti.
Keşke Qaratal, Köksw, Eskeldi awdandarınan körermender köp kelgen. Koncertke jïnalğan xalıqtıñ sanı 25 mıñğa jetti. Alañda ïne şanşar orın qalmadı.
Esteriñizge sala keteyik, jaña realïtï-şow Ulttıq arna efïrinen 24 şildeden bastap körsetile bastaydı.
Derekközi: kaztrk.kz/kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Avtomat degenimiz — 20 maşïnası bar bes qabattı robottalğan garaj. Tölem jasalğan soñ, arnayı platforma tañdap alınğan kölikti birinşi qabatqa tüsiredi. Odan keyin avtokölik avtoturaqqa jiberiledi.
Naqtı şeşimdi qabıldaw üşin satıp alwşığa jeti kün merzim beriledi. Belgilengen waqıt ötken soñ tutınwşınıñ bank esepşotınan aqşa alınadı. Tölem jürgizw üşin kölemi ülken, tïın tärizdes jeton qoldanıladı.
Munday avtomat alğaş ret Atlantada 2013 jıldıñ qaraşa ayında qoyılğan edi. Ol kezde tölemder tek bank kartaları arqılı jasalatın.
Amerïkalıq Carvana kompanïyası 2013 jılı qurılğan. Ştab-päteri Arïzona ştatındağı Fenïkste ornalasqan.
Derekközi: http://7kun.kz/
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko cumaaqşamı, oktâbr 20 künü, Avropa Parlamentiniñ prezidenti Martin Schulz ile Qırımda insan aqlarınıñ bozulması sebebiden Rusiyege qarşı yaptırımlarnı küçlendirmek imkânını muzakere etti.
Bunı ukrain prezidentiniñ matbuat-hızmeti bildire.
Bildirüvde aytıla ki, Poroşenko ve Schulz Rusiyege qarşı sanktsiyalar «Ukrainanıñ topraq bütünligi ğayırdan tiklenilecegine» qadar devam ettirilmek kerek olğanını muzakere ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Lotereya 2015 jıldıñ 25 tamızında bolıp ötti. Omar Samalïkovtıñ lotereya ötkizw tarïxında jeñimpaz bolğan birinşi qazaqstandıq ekeni aytıladı. Ol lotereyanıñ 198-şi tïrajında uttı. Nomeri 0529 degen bïlet Dubai Duty Free resmï saytında 1000 dïrxemge (278 dollar) satıp alınğan. Qazaqstandıq utıs oyınınıñ räsimine qatıspadı jäne "bul twralı bilse qattı tañğalatın bolwı kerek" delinedi.
Millennium Millionaire lotereyasında lyuks avtomobïlderiniñ oynatılğanı xabarlanıp otır. Mäselen, Ïrak turğını Porsche Panamera utıp aldı, al Sawd Arabïyasınan kelgen qonaq Ducati Streetfighter 848 sportkarın uttı.
Ayta keteyik, Dubai Duty Free ötkizetin lotereya bir rettik akcïya retinde mïllïenïwm qarsañında bastalğan. Biraq keyin onı dästürli türde ötkizip otırw twralı şeşim şığarılıptı.
Tengrinews.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs,
Kommentarïï


text:
«Tükürüv işi»: Qırımda mahkeme, faaliyetçi Razzakovğa polis hadimine aqaret etkeni içün cöreme tölenmesi tayin etti (video)
Bağçasarayda mahkeme, vazife mecburiyetlerini eda etken ukümet vekiline halq ögünde aqaret etkeninde qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi Şevket Razzakovnıñ işi boyunca uküm çıqardı. Mahkeme onı qabaatlı tanıdı ve oña 20 biñ ruble miqdarında cöreme tölenmesini tayin etti. Tahqiqatnıñ versiyasına köre, 2017 senesiniñ aprelinde Bağçasaray sakini Seydamet Mustafayevniñ evi tintilgende Razzakov polis hadimine tükürdi. Mustafayev Razzakovğa qol tutmaq içün mahkemege keldi. Onıñ fikrine köre, böyle cinaiy işler – Rusiye telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarnı, tintüvler vaqtında bir-birine qol tutmasınlar dep, qorquzmaq teşebbüsidir. Daa evel İslâm-Terek (Kirovskoye) qasabasında Rusiye mahkemesi Eski Qırım sakini Zarema Kulametovanı da aynı madde boyunca – polis hadimine halq ogünde aqaret etkeni içün qabaatlı tanıdı. Razzakovnıñ işi boyunca mahkeme cöreme şeklinde cezalav ile sıñırlanğan olsa, Kulametovağa kelgende, uküm daa sert edi: 250 saat mecburiy cemiyet işi ve zarar körgen polis hadimine kompensatsiya olaraq 20 biñ ruble cöreme.


text:
(Bu ikaye evvelden İngilizce yazıldı, son Türkiye Türkçesi’ne
tercime etildi. Endi Emre Dizer ve Hale Kalkay'ın yardımlarınan Qırımtatarca’ga tercime etilip Radio Azaq sahifesinde yayınlangan son mınav blogda yayınlana. M.B.Y)
(1539-Valakya-Karpat Tavları’nda bir yer)
Bir taqım Osmanlı süvarisi dörtnalğa tavlar ve
tüzlükler üstünde keteler. Belgrad’dan Varna’ga kete ediler; çünkü Varna valisi
Ali Paşa olarnı qatına çağırğan edi. Karpat tavlarının üst betinden Tuna özeni
yaqınlarınğaçe keldiler. Süvarilernin yolbaşçısı Balaban Osman, Osmanlı
Devleti’nde nam salğan pek quvvetli ve yigit bir batır edi. Kün batğan vaqıtta
süvariler bir çingene köyünin yaqınlarında toqtadılar. Yorulğan ve aç ediler.
Süvariler köynin hanına endiler, keçi peyniri
aşap ayran içtiler. Batırlar könin yaqınlarındaki sırlı körünüşli qaleni seyir
ete ediler. Balaban qale qorqunçlı körüne edi. Batırlar bu sırlı ve qaranğı
qalenin ikayesini merak ete ediler. Süvarilernin yolbaşçısı Balaban Osman,
çingenelerge bu qale aqqında pek çok sual soray edi. Qorqğan çingenelernin iç
birevsi qale aqqında bir şey aytmadı. Balaban Osman açuvından kıçırıp qalenin
ikayesini çingenelerden bir sefer daa soradı.
Şu anda qart çingene apayı hanga kirdi. Kart
çingene apayı qorqunçlı körüne edi ve iç bir Osmanlı batırı onın balaban
qorqulı közlerine baqalmadılar. Qart çingene apayı, Balaban Osman’nın qatına
kelip ayttı: “İç bir çingene, qara qale aqqında laf etmez. Ne içün şunı meraq
etesin? O yeri perilidir ve telikeli mahluklar qalede kezeler!”
Balaban Osman onen alay etip külgen son ayttı:
“Mana baq qart apay! Adımnı eşittinmi? Men Balaban Osman! Batırlarımnen
Osmanlı’da bizdi yahşı tanırlar. Biz huduttan hudutğa, Almanlarnen ve
Acemlernen bile savaştıq! Atlarımıznın üstünde doğdıq ve qılıçlarımıznen çoq
şovalyeni yendik! İç bir mahluktan qorqmaymız!”
Qart çingene apayı Balaban Oman’ğa baqıp küldi:
“Bundan çoq vaqıt ögüne, Osmanlı atlılarının kelişinden evvel, Vladic adında
bir Valaqya Beyi bu qaleni yaptıra. O bey menim qart anamnı iftira etip
öldürte. Amma atalarım ep falcı edi ve qart anam qara büyü bile edi! Vladic
Bey’ge lanet oquğanından, ölgen son mezarından çıqtı! Yani vampir oldı! Vladic
bey’nin bir qızı bar eken. Vampir qıznı tişleğende qızçıq qansızlıqtan ölgen.
Lakin şu qız ölgen son vampir olıp mezarından kelgen ve qale vampirlernen
cinlernin lanetine oğrağan! O yerğe vampirler qalesi dep aytğan ekenmiz! O
qadar cesür olsanız, qalege ketiniz! Ketiniz ve çıqıp bizge işaret beriniz!”
Balaban Osman ve batırları qart apaynın
aytğanlarına köre atlarına minip cesürliklerini qanıtlamaq içün qalenin yoluna
tüşeler. Osmanlı süvarileri qayalarnın üst betinden keçip qale yolına çıqalar.
Vakit gece ola. Qalenin töbesinde ışıklar yaltıray, kök gürültüleri eşitile.
Ortalıqta kezingen qaranğı qorqunçlı gölgeler süvarilernin közlerine körüne,
atlarını qorqıza edi. Birkaç batır atlarnın töbesinden cıgılıp uçurumnın tübüne
keteler. Balaban Osman ve diger batırlar atlarından cıgılıp yolga devam eteler,
çünki atları aqılını coyğan dayın kaça ediler. Bir grup batır dua oqup qale
yolına çıqalar. Şu anda batırlarnın üstüne yıldırım tüşe ve birkaç batır daa
uçurumğa tomalay.
Balaban Osman ve sav qalğan beş batır qalenin
qapısına keleler. Balaban qapığa ücum etip tahta yerlerni sındırıp qalege
kireler. Batırlar duvarlardaki mesalelerni alıp yaqalar, son bir ölü çuquruna
oşağan qale yollarından cüreler, merdivenlerni çıqıp qalenin merkezine baralar,
qalenin içinde qorunç kıçırma seslerni eşitgen son yüksek qulege çıqqan yolğa
baqalar.
Batırlar qulenin qapısını tabıp, qulege tırmanıp
merdivenlernin töbesinde gizemli bir tabut tabalar. Balaban Osman tabutunı
açğanda pek şaşıra. Çünkü qart çingene apaynı tabutnın içinde yuqlay ekende
köreler. Apaynın it tişleri pek uzun, beti canavarga oşay. Batırlar öz
aralarında ayttılar: “Bu hortlaqtır! Vampir! Çingene qadın vampir ekeen!”
Şu anda vampirlernin közlerini açıp
tabutlarından turğanlarını kördüler. Balaban Osman’nı qapıp boğazına
yapıştılar. Batırlar quleden aşağı cuvurıp, qaleden qaçalar. Qaça ekende son
eşitkenleri, Balaban Osman’nın qorqunç kıçırıvu ola…
Yazgan: M.B.Y
Türkiye Türkçesi hali: http://songulyabanininyeri.blogspot.com/2012/11/upirler-kalesi.html


text:
Klïntondardıñ otbasılıq tabısı twralı mälimet jubaylardıñ Federaldıq saylaw komïssïyasına ötkizgen qarjılıq deklaracïyasınan keyin belgili boldı.
Sonday-aq Xïllarï xanım bolsa, bıltır jazda jarıq körgen «Kürdeli tañdaw» attı kitabınan 5 mln dollar qalamaqı tawıptı.
2012 jıldan beri Xïllarï Klïntonnıñ jurtşılıq aldında bir ret şığıp söylew qalamaqısı şamamen 300 mıñ dollardı qurağan.
Burınğı AQŞ Prezïdenti Bïll Klïntonnıñ äyeli Xïllarï Klïnton 2016 jılğı prezïdent saylawına ümitker retinde tirkelgeni belgili.
Al burınıraqta, AQŞ-tıñ burınğı prezïdenti Bïll Klïnton eger öziniñ äyeli prezïdenttik saylawda jeñiske jetetin bolsa, Aq üyge oralatındığı twralı aytqan bolatın.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Monika
Äynegi jwqaltañ, "qauırsını" qara arzan közildirik kigen taksişi jigit küyis qayırğanday iegin dir-dir etkizip, sağız şaynap kele jatır. Tipti ara-arasında sağızın ürlep şar etedi de, jarıp jibergende tükirigi köpirşip şaşılıp, betime tiedi. Men terezeden köz almay sar dalağa qarap kele jatsam da, onıñ jaltaq-jaltaq etip betime bir, qısqa etegim jetpey qalğan jalañaş tizeme bir köz jügirtip otırğanın iştey sezemin.
Töbesine tırbiğan swr jıñğıldar ösken qwm töbelerdiñ arasınan üylerdiñ mük basqan sarğış şatırları da körine bastadı. Auıldıñ beynesi salaq äyeldiñ köylegindey şoqpıttana qalıptı.
Ana töbelerdiñ bergi jağındağı qabirstannıñ qorşauı da enteley jol jiegine jetipti. Mürde köbeygen ğoy. Taksidi toqtatıp, dalağa şıqtım. Bwrın o dünielikter auılınıñ eñ şetine qonıs tepken bauırımnıñ beyitin äreñ taptım. Onıñ beyiti qalıñ qabirdiñ ortasına qaray oyısıptı, kün jegen qwlpıtastıñ jazuı öşuge aynalğan, qwlpıtası müjilip, ügitililgen. Meniñ de sağınışım seyilip, kürsinuim azayıptı. Közimnen jas şıqpadı, mwñayğan da joqpın.
Magnitafon muzıkasınıñ bar dauısına şığarıp qañıltır köliktiñ qabırğasın sögip tüsirerdey dañğırlatıp qoyğan mına esalañ taksişimen wrsısayın dedim de erinip qaldım.
- Bolat aqanıñ qızısız ba?
- Mmm…
- Bolat aqa dükenniñ aldında mas bolıp jür eken, "basım auırıp twr" degen soñ, şamalı aqşa berip ketip edim, ötkende…
- Mmm…
- Sizdi bir jerde bastıq deydi ğoy…
- Mmm…
Äkemniñ oğan qarız ekenin eskertip, mas bolıp jürgenin qosa aytıp, öziniñ päsin köterip alğısı kelgendey qauırsın közildirigin bir dwrıstap, iığın qomdap qoydı. Bazardan alınğalı üstinen şeşilip körmegen kir-kir köyleginiñ jağasın tüzep, közildiriginiñ üstinen mağan qaradı.
Keşke taman "Bolattıñ qızı kelipti" dep körşiler, tuıstar jinala bastadı. Amandıq-saulıqtan soñ ärqaysısı meni üstime işip-jep qoyarday tesile qarasıp jatqandarın bayqadım. Olardıñ erteñgi künge talğajau qılar jaña ösek tapqanına da kümänim qalmadı.
Şay işip alğan soñ, sırtqa bettep, auızüyge şıqsam, bağana ğana qazan jaqta jürgen kelinderdiñ biri esik aldında sıñarı toñqayıp jatqan tufliimniñ birin ayağına ölşep, kiip qarap twr eken. Onı wyaltpayın dep:
- İnime dwrıs qarap jürseñ, tuğan küniñe osınday tufli berip jiberemin, - dep äzildedim. Betindegi qoñır sekpilderdi qanğa totığa qoyulanıp, wyalıp qaldı.
Osı kezde köktemniñ jılı küni bolsa da üstine ilgen qalıñ toqıma köyleginiñ etegi deleñdep ana jaqtan Monika jügirip kele jatır. Eluge jaqındap qalğan, aqıl-esi kem, tili mükis, osı ğarip jannıñ Monşaq degen äsem atın wmıtıp, bala-şağağa deyin Monika deytin. Erkeletu me, joq älde köziniñ qıli, mwrınınıñ pwşıq ekenin mazaqtap, wsqınsız türin swlu Monika Belluçimen salıstırıp atadı ma, ol jağı mağan äli künge belgisiz. Bas salıp qwşaqtay alıp, tüsiniksiz bıldırlap asığıs söylep jatır. Moyınıma ıp-ıstıq jas tamıp ketti.
- Qoy, Monika, ülken qız jılay ma? Boldı, qoy, - dep arqasınan qağıp jwbatsam da qoyar emes. Betimdi süyip-süyip, silekeylep, jüzimnen qwrğaq jer qaldırmadı. Ayran işken be, älde qwrt jedi me eken bilmeymin, süygen sayın tanauıma aşığan süttiñ iisi kele berdi.
Qwlağındağı auır temirden soğılğan sırğası dir-dir etip solqıldap twrıp jılaydı. Bwrın tilin azdap tüsinetin siyaqtı edim, qazir tipti wmıtıppın.
Şeşem meni bosanarda perzenthanada Monikamen birge jatqanın aytatın. Qwşağındağı balpanaqtay säbiin keudesine basıp, quırşaqtay qızıqtap jürgen Monikanıñ keypi köz aldımnan ketpeydi deuşi edi.
Tuıstarı "bala bağuğa Monikanıñ qabileti joq" dep, ol wyıqtap jatqanda jörgektegi böbegin balası joq erli-zayıptılardıñ qwşağına salıp jibergen. «Böpesin joğaltqanın bilip, Monika añırap jılap, eşkim jwbata almadı. Süt tolğan omırauı tasırayıp, keyin jara bolıp, äbden qinaldı, sorlı» dep aytıp otıratın mamam. Öksigin basıp, jasqa şılanğan dımqıl kirpikterin üzdiksiz qağıp, közin jıpılıqtatıp, mamamnıñ qasına kelip jörgektegi mağan wzaq qarap otıradı eken.
Jelkildep köz aldında östim, Monikanıñ. Ağayındarınıñ üyinde twratın Monikadan su tasu, qoy bağu, eginniñ şöbin jwlu eskildi jwmıstar artılmaytın. Qolı bosağanda bizben birge dop oynauşı edi. Oynap jürip eleusizdeu kelip meni qwşaqtay aluı, balalarmen keriskende qarsılasımdı men üşin tüyip qwlatıp jiberu siyaqtı qılıqtarı üyrenşikti bolıp ketken-di.
Mine, sol Monikanıñ jüregi jarılarday egilip jılap twrısı mınau. Köz jasınıñ bilegimen sürte salıp, etegin türip, qarınındağı bir qarıs tırtıqtı körsetip jatır. «Qoy, wyat boladı» dep etegin japqanıma qaramastan bıldırlap aytqan arızınan jaqında soqırişekten ota jasalğanın tüsindim.
Auılda bolğan eki-üş künimde Monika meniñ janımnan şıqpadı. Tañ atpay tisteri tüsip qalğan qızıliegin mıjıraytıp külimdep kelip twradı. Sosın keş batqanşa meniñ janımda.
Oyıma qay saytan salğanın kim bilsin:
- Böpeñniñ papası kim? - dedim qolımda äldi jatqanday qwşağımmen auanı qarmap körsetip.
Şoşınıp qaradı. Qwbıjıq körgendey toqıma köyleginiñ etegi dalañdap jügirip ketip qaldı. Jäne jolında jatqan qwman-şılapşındardı ayağımen teuip, auızüydi azan-qazan qılıp ketti.
Keşke qaray retsiz qiılğan şaşı jalbırap, esik jaqtauınan sığalap twrğan Monikanı kördim de, sırtqa şıqtım. Aynalasına alaq-jwlaq qarap alıp, alaqanıma birdeme qıstırıp jatır. Äsker kiimin kigen üş jigit tüsken eski foto. Şeti jiırılıp, boyauı öşe bastağan sarğış fotoğa üñile qarap, eki orıstıñ ortasında twrğan swlu mwrttı jigitti şıramıtqan siyaqtımın.
Iä, sol. Sarja äjeniñ Almatıdağı ülken wlı boluı kerek. Auılda ötken bir-eki toyğa kelgen kezinde körgenmin. Auıldağılar bw kisi turalı tamsanıp biraz äñgime aytqanı da esimde. «Äyeli teatrda oynaydı eken», «Wldarı şetelde oqidı eken», «Sarjanı kelesi jılı şetelge kurortqa alıp baramın depti», «Professor eken özi», «Tipti ana jarımes Monikağa da sırğa alıp kelipti» degen äñgimeni añız aytqanday örşitip edi.
Sarja kempir kenje siñilisi Monikanı jındıhanağa tapsırmay, öz üyinde wstadı.
Surettegi mwrttı jigitti nwsqap «Bäbä» dedi. «Papa» degeni şığar. Köziniñ ağı molayıp, jan-jağına wrlanıp qaradı da, sausağın erinine taqap «Tüş» dep ımdadı.
Nege ekenin özim de bilmeymin, bwrınnan özim biletin qwpiya siyaqtı sezimde boldım. Tipti, bwğan asa tañırqay da almadım. Mümkin tosın jağdaylarğa äbden etim ölip ketken şığar.
Tañ erteñ kün köterilmey qalağa ketip qaldım. Wyqısınan twra sala arsalañdap bizdiñ üyge jetip kelgen Monşaq meniñ ketip qalğanımdı estip mwñayğan şığar. Mümkin qorsıldap jıladı…
Baqıtgül Särmekova
Abai.kz


text:
İşğal etilgen Aqyarda sentâbr 4-te kündüz şeerniñ eñ büyük «Ukrtelekom» provayderi bergen internet ağını söndürdiler.
Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri bildirdi ki, internet ağı üyleden soñ, Kiyev vaqtına köre saat 14.00 ğayıp oldı. Tehnikiy yardımda malümat almaq ıntıluvlar neticesiz oldı.
«0 800 506 800 «Ukrtelekom» internetiniñ tehnikiy yardım hızmetiniñ nomerasınen bağlanıp olamadıq, çünki telefon meşğul edi. «Ukrtelekomnıñ» malümat hızmeti (176 nomerası) ve umumiy malümat (109) bölükleri de meşğul ediler. Bütün bu hızmetler ya meşğul, ya da cevap bermey ediler», – dep ayttı sayt mühbiri.
Aynı vaqıtta, şeerdeki «Ukrtelekomnıñ» telefon ağı çalışa. Aqyar «ükümetinde» vaziyetni añlatıp olamadılar. Malümat boyunca yerli departament bildirdi ki, internet ağına ne olğanını bilmeyler.
Qırım.Aqiqat mühbiri bağlanğan «Ukrtelekomnıñ» Kiyev «acele ağınıñ» nevbetçisi dey ki, Aqyarda tamir işleri alıp barıla. Nevbetçi qaza sebeplerini aytıp olamadı, lâkin saat 18.00 qadar internet olacağına işandırdı.
«Ukrtelekom» Aqyardaki internet provayderlerinden eñ büyügi sayıla. Bundan ğayrı, şeerde tahminen beş büyük provayder, şu cümleden «Volâ kabel» ve «Sevstar», em de onğa yaqın kiçik provayder çalışa.


text:
Osman Öztunç - Narabesk
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Narabesk
Etiketler : Osman Öztunç - Narabesk türkü indir, Osman Öztunç - Narabesk türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Narabesk mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Narabesk türküsü, Narabesk sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Narabesk bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Final
Osman Öztunç - Akalın
Osman Öztunç - Vur
Osman Öztunç - Abdal Musa
Osman Öztunç - Garipçe
Osman Öztunç - Onlar
Osman Öztunç - Hoşçakal İzmir
Osman Öztunç - Dağlara Komşu Oldum
Osman Öztunç - Sende Neyi Aradım
Osman Öztunç - Çamlıbelden Çıktım Yayan
Osman Öztunç - Tepelerim
Osman Öztunç - Göçtü
Osman Öztunç - Farkeyledim
Osman Öztunç - Senden Sonrası
Osman Öztunç - Ötme Bülbül


text:
Amerïkalıq BAQ derekterine süyensek, bir motorlı S-312 Tucano uşağı düysenbi tañerteñ Los-Andjelsten soltüstik batısqa qaray 160 şaqırım jerde Santa-Barbara qalasına jaqın mañğa qulağan. Uşaq qulağannan keyin birden örtke oranğan.
Aldın ala derekter boyınşa kompozïtor uşaqtı özi basqarğan.
61 jastağı Djeyms Xorner 100-den asa körkem fïlmge mwzıka jazğan. Onıñ işinde: «Xrabroe serdce», «Apollon 13″, «Maska Zorro», «Avatar» jäne t.b. «Tïtanïk» fïlmine än jazğanı üşin Xorner eki «Oskar» sıylığın alğan.
Derekközi: inform.kz
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Awıldağı üylerdiñ, şañıraqtıñ turmıstıq jağdayı qanşalıqtı ekenin şamalaysıñ ğoy. Tipti böten üyge kirip, män-jaymen tanıspay jatıp-aq, kireberiste bar jağdayğa qanıq bolatındaysıñ. Nege deseñiz, awızğı üyden (biz jaqta onı «sene, senek» deydi) dälizge kirer esigiñiz qanday «älemge» kireriñdi bayıptap beretindey. Bir üydiñ esiginiñ joğarı jağında buğınıñ bas qañqası müyizimen ilwli turadı. Buğan qarap bul üydiñ jağdayı täwir-aq eken dersiz. Endi bir üyde ärtürli metaldan jasalğan tağanıñ ilwli turğanın köresiz. Bul üyden de awızdı qur şöppen sürtip şıqpasıñızğa senim mol dey beriñiz. Al adıraspandı awıldağı kez kelgen üyden kezdestirwiñizge boladı.
Balalıq şağıñda tüsinbegen, män bermegen jaylarğa jıldar öte bajaylay qaraysıñ. Jumbaq dünïelerdiñ sırına üñilesiñ. Biz-dağı bügin sol balalığımızdağı bir jumbağımızdıñ sırına üñilip körsek deymiz. Onımız – tağa, esikke tağa ilw dästüriniñ tarïxı. At tağalawdıñ texnologïyası men qır-sırı jöninde de biraz äñgime aytpaqpız…
Tağa ilw dästüri Ejelgi Egïpetten jäne Rïm ïmperïyasınan bastaw aladı eken. O zamanda tağalı attar asa bay adamdarda ğana bolıptı. Attardıñ tağası tüsip qalatın bolsa, munı sätsizdikke, jolı bolmawşılıqqa balağan desedi. Al Ündistan, Resey, Ewropa elderinde temir tağa «baqıt tumarı» sanalıptı. Ägäräkï, jolawşı köşeden tağa tawıp alar bolsa, onı üyine äkep, esigine şegelep qoyadı eken. Bir qızığı, jılqınıñ tek artqı ayağınıñ tağasın ayrıqşa qurmettegen.
Añız boyınşa, zulımdıq atawlı temir ustalar men olardıñ jasağan tağasınan qorqadı-mıs. Sonımen birge, tağa tabısqa jetwge, küştilikti, tilekti orındawğa, bay bolwğa, otbası maxabbatın arttırwğa kömektesedi dep sengen. Ataqtı fïzïk Nïl’s Bor öz üyiniñ mañdayşasına ilingen tağa twralı aytıptı. «Ärïne, men tağanıñ sättilik äkeletinine senbeymin. Biraq men onıñ mundayğa kömektesetini jaylı estidim», – deydi fïzïk.
Tağalawdı alğaş ret temir jäne qoladan täjirïbe retinde jasap körgen. VI ğasırda nemister, slavyandar men vendalıqtar oqta-tekte jasağanı mälim boldı. Grekterde at tağalaw bar ekeni twralı IX ğasırda aytılğan. Nemister tarapınan Konstantïnopol’ğa (qazirgi Stambul) äkelingen bolwı mümkin. Al Ewropada jappay at tağalaw XIII ğasır enşisinde. Bastı negizi sol – at tuyağın saqtaw.
Al bul dästür qazaqqa qalay keldi? Qazaqtıñ nanım-seniminde bar dünïe me, älde bodandıqtıñ ıqpalı ma?
Jılqı men qazaqtı ayırıp qaraw mümkin emes. Al qazaq qawımı at tağalawdı qaşan bastadı? Buğan qatıstı derekti «Qazaq jılqısınıñ tarïxı» kitabınan (avtor – Axmet Toqtabay) kezdestirdik.
«At jabdıqtarınıñ eñ soñğısı – tağa VIII-IX ğasırlarda birneşe elde bir mezgilde qoldanılğan, sonday-aq krest jorıqtarı tağanıñ damıp jetildirwine sebepşi bolğan deydi zerttewşiler. Ewropa elderinde at tağalawğa erekşe män bergeni sonşalıq, «bir memlekettiñ tağdırı bir şegege baylanıstı» degen mätel bolğan, sebebi «şege tağanı saqtaydı, tağa attı saqtaydı, at batırdı saqtaydı, batır qamaldı qorğaydı, qamal bükil memleketti qorğaydı». Qazaqta attı jorıqqa şıqqanda tağalağan. Qazaq jılqılarınıñ qattı quyma tuyağı tağanı kerek etpegen. Biraq xan, sultan, batırlar tulparın köbinese sändik üşin altın, kümis tağamen tağalağanı xalıq éposında kezdesedi:
…Tusar ma bïler, tusar ma!
Arğımaqtıñ ayağın,
Altınmenen tağalap,
Kümispenen şegelep,
Ïgi jibek turğanda,
Arqanmenen tusar ma?..»
«Tağa qudiretsiz emes…»
Äwelgi qanıq bolğan jay osı. Odan soñ at tağalawdıñ texnologïyasın bilw üşin «Qazaqfïl’m» kïnostwdïyasındağı şeberxana qızmetkeri, bildey kïnostwdïyanıñ at äbzelderine jawaptı bop jürgen Äribï Äribek Dawılğa jügindik. Äribï äweli aqın. «At tağalap, atan qomdap erjetken, Eñ soñğı aqın mına men em bul mañda» degen Esenğalï kökemizdiñ jırına şamdanıp jürgen aqın dostıñ jılqı degende şığarda janı bölek. Jasırarı joq, awılda at ustap körmegen soñ, tağa twralı egjey-tegjeyli suradıq.
– Kez kelgen närse turmıstıq qajettilikten twğan, – deydi Äribï dos. – Tağa ne üşin kerek? Eñ birinşi, jılqı tastan tasırqamas üşin, ärïne. «Arğımaq attıñ tuyağı sazdı bassa jetilgen, tastı bassa ketilgen» deydi. Tağa äwelde tastı jerde nemese muzdı jerde payda bolğan. Ne de bolsa alğaş ret tawlı jerde payda bolıp, qoldanılsa kerek. Öytkeni tağanıñ özi jaypaq jäne jaydaq dep bölinedi. Qısta jayılısta jürgen jılqılardıñ qardı tebwi üşin aldıñğı eki ayağın tağalaydı. Ayğırdıñ tört ayağın üşemşek tağamen tağalaydı. Ol bir jağınan qasqırğa jäne basqa üyirge öziniñ bïesin bermes üşin kerek. Al bwaz bïe bolsın, qısır bïe bolsın, jaña qosılğan baytal, dönejinderdiñ aldıñğı eki ayağın tağalaydı. Munıñ bäri tebindep jayılğan jılqınıñ tasırqaması üşin kerek. Bes jasqa deyin jılqı balası janın ayamaydı. Yağnï, tağalanbağan jılqı bes jasqa jetpegen bolsa, ol tawdan da, tastan da qaytpaydı.
Mujılğan, ketilgen tağalardı «qasañ tağa» dep ataydı. Sol qasañ tağanıñ balağın kesip alıp, tağanı kişkene ïiñkirep, qunanınan bastap tağalaydı. Taydı eşqaşan tağalamaydı. Öytkeni qara öleñde «şege tïgen jüyriktey şaylıqtım men» degen söz kezdesedi. Jılqınıñ tuyağı turasınan bastap üşten eki böligi aqtuyaq bop esepteledi. Aqtuyaq pen qaratuyaqtıñ ortasınan, köbine qaratuyaqqa jaqın alıp kirgizedi. Attıñ aqtuyağına şege boylap kirip ketse, ol bir ayday ayağın durıs basa almaydı.
Tağanıñ eñ bir qudiretti jeri mınaw: barımta-sarımta kezinde äbden babına kelgen ayğırlardıñ artqı eki ayağın emşek tağamen (qayırma, bürşik) tağalaydı. Sosın özi öştesken, qastasqan jerge qoya beredi. Sol ayğır kez kelgen üyirde jürgen köbeñ nemese beli bosap qalğan ayğırdıñ bïelerin tartıp alıp, öziniñ jerine alıp keledi. Jaz boyı mingen attıñ qıstan aman, küyli şığwı üşin köbine emşek tağamen tağalaydı. Öytkeni üşemşek tağanıñ soğılwı qïın jäne taptırmaydı.
Önerdiñ işindegi eñ joğarğısı – ustalıq öner. Temirşilikti joğarı qoyatın sebebi – Däwit payğambardan qalğan öner dep esepteydi. Qazaq qawımı Däwit payğambardıñ ustalığın ulıqtağan. «Däwitten qalğan körik» dep, iske kiriser şeber «meniñ emes, Däwittiñ qolı» dep jumısın bastaydı. Temirdi balqıtatın körik twralı ayta ketken jön. Qazirgi biz qoldanıp jürgen kömir temirdi balqıtpaydı. Biz jaqta qarağaydıñ kömirimen balqıtadı. Altaydıñ «şege batpas qızıl qarağay» degen türi bar. Sonı jañqalap, otqa saladı. Ol äbden şoq bop qızarğan kezde üstine sw quyıp kep jiberedi. Sonda ol jep-jeñil kömirge aynaladı. Atamız sol qarağaydıñ kömirine temir balqıtatın.
Adam nege sense, sonıñ kïesinen qorqadı ğoy. Bizdiñ uğımda körikten attap ketken adam oñbaytın bolğan. Sonşalıqtı qajetti närse bolğan ğoy. Al tağa soğw, şege soğw degeniñiz ustalıqtıñ bergi beti. Ustalıqtağı eñ bastı närse, şeberlik – aq temir, qara temir bolsın, onıñ swın ustaw. Bir närseniñ swın tawıptı dep jatadı ğoy.
Tağanı kez kelgen adam soğa aladı. Al onıñ şegesin soğw, yağnï tağanıñ şegesin jasaw äldeqayda qïın.
Bizdiñ Altay jaq – tastaq jer. Sol üşin tüyeni de tabandaydı. Tağalawdıñ bir türi ğoy. Kön terini üş-tört qabattap, kïgizedi. Ögiz ben sïırdı da tağalaydı. Olardikin «ay tağa» dep ataydı. Attıñ tağası doğa bop kelse, bulardiki tağanıñ jartısınday boladı. Attı tağalaw asa qïın şarwa emes dedik. Al sïır men ögizdi mıqtı tağaşılar ğana tağalaydı. Sosın qoşqardıñ, quljanıñ müyizinen ölşep kesip alıp, oğan kelmese otqa qızdırıp ïip te tağa jasaydı. Bunı «müyiz tağa» deydi. Munıñ şegesin sïırdıñ müyizinen jasaydı. Müyiz şegeniñ uşın qaytarw üşin otpen qarıp qaytaradı.
Bizdiñ dastandarda, batırlar jırında «atın tört tağalap, bes tağalap» degen tirkester kezdesedi. Ol – joldıñ alıstığın, kürdeliligin bildiretin ölşem. Tastaq jer men qumdawıt jermen jürse, tağa tez tozadı. Tört tesigi bar tağanı eki közdi tağa, al altı tesigi bar tağanı üş közdi tağa dep ataydı. Bizdiñ attardı tik turıp tağalaydı. Al köpten otırıqtanğan jerlerde darğa asıp tağalaydı. Ne bolmasa attı jığıp tağalaydı. «Tağaşı tağaşı emes, ustawşı tağaşı» degen söz bar. Yağnï, attıñ qaratuyağınan mıqtap ustap turw üşin ülken küş kerek. Bäygege şabatın attardı jañadan tağalamaydı. Qasañ, eski tağalardı tağalaydı. Jaña tağalar attıñ tabanın qızdırıp jiberedi. Bul bäyge ötetin jerdiñ tabïğatına baylanıstı. Tağağa üyrenip alğan attar boladı, olar tağanı süyip şabadı. Al tağasız bolsa tastı jerde tasırqap, şaba almay qaladı. «Er Töstik» ertegisinde:
«Altı ayaqtı ala atıñ –
Qwlıq bïe qulını,
Tabanınan tas bassa,
Mañdayınan kün ötse,
Altı künge jaramas.
Jeti ayaqtı jïreniñ –
Käri bïe qulını,
Tabanınan tas batsa,
Mañdayınan kün ötse,
Jeti künge jaramas» degen söz bar.
Qwlıq bïe degeniñiz – eñ birinşi twğan bïe. Köbinese şağır, kök közdi attar künge qarap şabadı. «Er Tarğın» jırında «qula at qwsa, qumğa qaş; torı at qwsa, tawğa qaş; şağır at qwsa, künge qaray şap» degen joldar bar.
Batırlar jırında:
«Kök at mindim tağalap,
Muzdan şıqtım jağalap», – degen tirkes bar. Üş emşekti tağamen kez kelgen muzdan şawıp ötwge boladı.
Attıñ ayağınıñ «tura» degen jeri bar. Tabanınıñ oyıq jeri ğoy. Keyde emşek tağalardıñ sırtında da qalıñ bop muz qatıp qaladı. Sol üşin tağalamas burın attıñ tabanına kön teriden nemese bılğarıdan tuyaqpen birdey ğıp şaptaydı, sosın barıp tağalaydı. Sonda turasına qar turğızbaydı.
Attı teris tağalaw degen bolğan. Olay tağalaytın bolsa, öziñ batısqa ketip bara jatsañ, iz şığısqa ketip bara jatqanıñday boladı. Bul birinşiden, izden adastırsa, ekinşiden, balğa teris tüsedi. Bal degeniñiz – balşınıñ, qumalaqşınıñ qolındağısı.
«Maxabbat sıylağan tağa»
Üşqoñırdıñ üşinşi qoñırınıñ eteginde, Äribï dostıñ üyinde at tağalawdıñ qır-sırı twralı äñgime estidik. Eski, qasañ tağalardıñ birneşewi bar eken. Älginde aytqan körigi de saqtawlı tur. Atadan qalğan mura. «Atamnıñ ïisi bar» dep, qayta-qayta ïiskeydi.
Qoş, bir maqala jazw barısında tağa jaylı köp jayğa qanıq boldıq. Mäskewde bir jıl oqıp kelgen bir dosımnan orıs xalqınıñ tağamen baylanısı twralı surap edim. Onda da kez kelgen üyde ilwli tağa turatının ayttı. Tipti tağağa uqsatıp toqaş pisirip, tağa ornına ilip qoyadı eken. Äbden şirip ketkenşe turatın körinedi. Qudayğa şükir, tağa ilse de bizdiñ qazaq munday obaldıqqa barğan emes. Tärizi, dükennen satıp ap jep jürgen tağağa uqsas bälişter de sol orıs xalqınan kelgen bolsa kerek.
Tağı bir qızıq jay: AQŞ-ta N’yu-Plïmwt degen qala bar. Qalağa tağılğan laqap ataw – «Älemdegi eñ ülken tağa». Nege-dür, qalanıñ qurılısı kädimgi tağağa uqsatıp jasalğan.
Bizdiñ oñtüstiktiñ qazaqtarı nağaşını «tağa» dep ataydı. Bul da qızıq jay. Basqa öñirdiñ adamdarı üşin qulaqqa tosın estiledi. Bunıñ kädimgi tağağa qatısı joq pa eken dep, onıñ da tübirine üñildik. Söytsek, parsı tilinde «tağ» sözi twıs degen mağına beredi eken. Al «aşı» – qız bala mağınasında. Erterekte bul söz barlıq jerde solay aytılıp jürgen de, keyin «t» dıbısınıñ ornın «n» dıbısı basqan-mıs. Oğan tağı bir dälel – tığız-nığız. Ïä, bul biz aytıp otırğan tağanıñ omonïmi ğana bolıp şıqtı.
Qarataban stwdent kez. Jastıq şaqtıñ bäri – maxabbat mawsımı. Dosım bir sulwğa ğaşıq eken. Öziniñ aytwınşa, qız da «üyirge qosılmağan», ğaşıqtıñ közi tüsse de, sözi tüspegen wız eken. Bizdiñ dosqa da jürdim-bardım könbey jür. Äytkenmen ıntıq jürek odan qaytpaydı. Alıp-uşıp baradı da turadı. Qıstıñ ayağı, jer alaqanşıqtanıp jatqan kez eken, dosımız älgi arwğa jol tartıp bara jatadı. Trotwardan qaşqaqtap, ädeyi qara jermen jüripti sol küni, Qudaya täwba. Kenet ayağına äldene ilinip, orala köterilip, aldına top etipti. Söytse, tağa. Kädimgi tağa! Özi de at tağalap er jetken, jazbay tanïdı. Ile köterip, qaltasına süñgite qoyadı. Sol küni älgi arw da dosımızdıñ köñilin qabıl alıptı. «Tağa jolıqqanda sonı ırımdap edim» deydi dosım.
Tağa twrasında tağı bir qızıq äñgime estip edim. «Qaşqan qoyan jatqan qoyandı ile ketedi» deydi, sonı da jaza ketelik. Awılda ösken, «at tağalap, atan qomdap er jetken» aqın dosımnıñ biri aytqan äñgime.
Ärïne, bizdiñ qazaq joqqa sene bermeydi. Üyine tağa ilip qoyğan tanıs-bilisterden surağanımda, onı ne üşin ilgenin özderi de bilmeytin bolıp şıqtı, şınında. Bul sol bodandıqpen kelgen nanım sekildi körinedi.
Qıtayda turatın qazaq bawırlarımızda munday dästür joq eken. Qazaqtıñ bayırğı salt-dästürin mıqtap ustanatının eskersek, bul da bir sebep. Degenmen, qazaqtıñ at äbzelderine asa qattı köñil awdarğanı, olarğa qurmetpen qaraytını äli künge sol qalpı. Bälkim, sol ürmettiñ biri şığar. Asqar Süleymenovtiñ özi de üyine tağa ilipti degendi estip edik. Sonı anıqtaw üşin Asekeñniñ jarı Älïya Böpejanova apayımızğa xabarlasıp edik, onı rastay almadı. Degenmen at äbzelderine erekşe qurmetpen qarağanın, jılqı dese Asekeñniñ äñgimesi tawsılmaytının ayttı.
Tağa twralı äñgimeni qalay aytsaq ta, jağalı altın erdiñ tulparı kümis tağalı…
«Aq jelken» jwrnalı, №1


text:
Qosqan waqıtı Nawrız 28, 2017 | 371 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Astanada älem qazaqtarı bas qosadı
Bïıl mawsım aýınıñ orta şeninde Astanada Dünïejüzi qazaqtarı qawımdastığınıñ uýımdastırwımen älem qazaqtarınıñ V qurıltaýı ötedi.
Ülken basqoswğa älemniñ 40 elinde kün keşip jatqan qazaq dïasporasınıñ 350 ökili men Qawımdastıqpen tikeleý baýlanısta jürgen Türki keñesi, Qıpşaqtar qoğamı, Äzerbaýjannıñ dïasporologïya isi jönindegi memlekettik komïteti, Älem moñğoldarı kongresi, Özbekstannıñ ultaralıq mädenïet ortalığı sïyaqtı xalıqaralıq uýımdardıñ adamdarı şaqırıladı. Qurıltaýğa respwblïkalıq märtebesi bar Astana, Almatı qalaları men barlıq oblıstardan, Ükimet pen Parlamentten jäne türli sayasï partïyalar men qoğamdıq uýımdar jäne BAQ ökilderi qatısadı. ÉKSPO körmesimen tuspa-tus ötetin bul qurıltaýdıñ tek qazaq xalqı üşin ğana emes, özge ult pen ulıs ökilderi üşin de mañızı zor. Öýtkeni, türkitildes xalıqtar arasında büginde Qazaq eliniñ atı da, abıroýı da ozıp tur. Dünïejüzi qazaqtarı qawımdastığınıñ mälimetterine qarağanda, büginde Qazaqstannan sırt jerde ömir süretin qazaqtardıñ jalpı sanı 4-4,5 mïllïon adamdı quraýdı. Olar älemniñ 40-tan astam memleketinde tirşilik keşwde. Bul – Qazaqstan xalqınıñ törtten birinen astamı. Sondıqtan täwelsizdiktiñ alğaşqı künderinen bastap, şettegi qazaqtıñ atajurtqa oralwına jäne olarğa qatıstı derbes köşi-qon sayasatın qalıptastırwğa müddeli bolğan Qazaqstannıñ dïasporağa qatıstı ustanımı eşqaşan özgergen joq. Onı Elbası «Ulı Dala ulağattarı» dep atalatın jaña eñbeginiñ «Qïırdan kelse qandastar» degen böliminde de toqtaldı. «Ağaýınğa arnap köp närse aýtqım-aq keledi. Alaýda, işteginiñ bäri sırtqa şığa bermeýdi ğoý. El tirligi, köpulttı Qazaqstannıñ birligi men tınıştığı jatsam-tursam kökeýimnen ketpeýtin mağan jalğasıp jatqan qazaq köşiniñ tağdırı tipti de oñaý sezilip turmağanın aýtqım keledi. Jıraqtağı jurtıñ twğan jerge jawtañdap qarap otırsa, kisiniñ janı qalaý jaý tabadı?!» – degen sözderi eriksiz jürekti selt etkizeri kümänsiz. Sondıqtan da 25 jıldıñ işinde sırttağı 1 mïllïonğa jwıq ağaýınnıñ elge oralwına türtki bolıp, oğan jağdaý twğızğan Qazaqstannıñ aldağı waqıtta bul bağıtta atqarar is-qïmılı qandaý bolmaq jäne ol qalaý jüzege asadı degen sawal büginde köpşiliktiñ kökeýinde jür. Bul suraqtar jawabı Astana törinde ötetin älem qazaqtarınıñ V qurıltaýında tağı da talqılanatın boladı. Dünïejüzi qazaqtarınıñ tuñğış qurıltaýı 1992 jılı qırküýek aýında Almatıda ötken bolatın. İİ qurıltaý 2002 jılı qazan aýında Türkistanda, İİİ qurıltaý 2005 jılı qırküýek aýında, al IV qurıltaý 2011 jılı mamır aýında Astanada ötti.
Erlik ERJANULI
ALMATI
Tolığıraq: https://egemen.kz/article/astanada-alem-qazaqtary-bas-qosady


text:
Arximed
Arximed (Grekshe: Ἀpxιuήδnς 287 b.e.sh. — 212 b.e.sh.) — ullı grek fizik alımı, matematik, mexanik ha'm injener. Ol Sitsiliya atawının' shıg'ıs jag'asındag'ı birinshi grek koloniyalarının biri Sirakuzadan. Geometriyada ko'plegen jan'alıqlar ashqan. Bir neshe a'meliy oylap tabıwları menen mexanika ha'm gidrostatika tiykarların salg'an.
O'mir bayanı[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Arximed haqqında bizge Polibiy, Tit Libiy, Tsitseron, Plutarx, Vitruviy ha'm basqalar ta'repinen mag'lıwmatlar qaldırılg'an. Bul alımlardın' ha'mmesi so'z etilgen waqıyalardan keyin jasap o'tkenligi ushın bul mag'lıwmatlardın haqqanıylıg'ı haqqında bir na'rse dew qıyın.
Arximed Sirakuzada tuwılg'an. Arximedtin' a'kesi matematik ha'm astronom Fidiy bolg'an. Plutarxtın' tastıyıqlawı boyınsha ol Sirakuzanın' patshası Gieron menen jaqın ag'ayin bolg'an. Arximedtin' jaslıg'ınan matematika, mexanika ha'm astronomiyag'a qızıg'ıwshılıg'ına sebepshi a'kesi bolg'an. Bilim alıw ushın Arximed sol waqıttın' Egipttegi ilim ha'm ma'deniyat orayı bolg'an Aleksandriyag'a baradı.
İlmiy miynetleri[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Matematika[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Plutarxtın' aytıwı boyınsha Arximed matematikag'a qattı qızıqqan, ha'tteki awqatlanıwdıda umıtqan.
Arximedtin' miynetleri sol da'wir matematikasının' ha'mme tarawlarına tiyisli bolg'an: geometriya, arifmetika ha'm algebranın' ko'plegen qızıg'arlı jan'alıqları Arximedke tiyisli.
Mexanika[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Arximed ko'plegen mexanik konstruktsiyaları menen atı shıqqan. Rıchag Arximedke deyinde ma'lim bolıwına qaramastan, tek Arximed g'ana onın' tolıq teoriyasın jarattı ha'm onı a'wmetli tu'rde a'melge asırdı. Plutarxtın' aytıwı boyınsha Arximed Sirakuza jag'alarında bloklı-rıchaglı mexanizmler qurıp awır ju'klerdi ko'teriw ha'm orın almastırılıwın an'satlastırg'an. Elege deyin onın' oylap tapqan vinti Egipette joqarıg'a suw shıg'arıw ushın isletiledi.
Astronomiya[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Arximed ha'reketlengende Ku'nnin ha'm aydın shıg'ıw ha'm batıwın, bes planetanın' ha'reketin ha'm aydın' tutılıwın ko'rsetetug'ın planetariyanı qurg'an.


text:
1.Tüyindemege barlıq eñbek jolıñdı tizbelep körsetwdiñ qajettiligi şamalı.
Öytkeni älewetti jumıs berwşi sizdiñ soñğı üş-tört jıl işindegi nemese soñğı on jıldan köp emes waqıttağı jumıs jetistikteriñizge ğana basa nazar awdaradı. Sonday-aq jumıs ornın jïi awıstırw jağdayların tüyindemede körsetpewge tırısw kerek. Bul köptegen jumıs berwşilerdiñ köñilin küpti etedi.
2. Jumıs isteytin salalarmen baylanısı joq eñbek ötilin körsetpeñiz.
Tek öziñiz qalağan pozïcïya boyınşa jumıs täjirïbelerin körsetseñiz jetkilikti.
3. Bos jumıs ornımen baylanıs joq jetistikter twralı aytpañız.
4. Jeke bïznesiñiz twralı abaylay aytqan durıs, barınşa ol twralı aytpağan jön.
5. Burınğı jumıs ornıñızdan ne sebepti ketip qalğanıñız twralı aytpawğa tırısıñız.
Eñ durısı ol twralı äñgimeleswge şaqırğan kezde ğana tüsinikti etip aytqan durıs.
6. Tüyindemede negizgi xobbïiñizdi körsetpeñiz. Ol jumıs berwşilerdi onşa qızıqtıra qoymaydı.
7. Tüyindemege sayasï közqaras, nanım-senim jäne otbası müşeleri twralı aqparattardı qospañız. Tärtip boyınşa jumıs berwşige sizdiñ sayasï közqarastarıñız pen nanım-senimderiñiz mañızdı röl atqarmaydı.
8. Öziñizdiñ fïzïkalıq parametrleriñizdi körsetpeñiz. Mäselen, boyıñız, salmağıñız twralı. Bul jumıs berwşilerdiñ waqıtın alatın bos äñgime.
Kommentarïï


text:
Yusra Mardïna esimdi 18 jasar sïrïyalıq bosqın qız motorı sınğan qayıqpen Egey teñiziniñ ortasınan aman şıqtı. Qısıltayañ jağdayğa onımen birge Sara esimdi siñlisi men 18 bosqın qalıptı.
Yusra siñlisi ekewi käsibï jüzw sportımen aynalısqan. Sondıqtan, qaysarlı qızdar jigerlerin janıp, teñiz üstinde arpalısıp, sınğan qayıqtı süyrep, qurlıqqa jetwge janın saladı. Qızdarğa bosqındardıñ biri järdemşi boldı. Olar osılayşa üşewlep jürip qayıq tolı bosqındardı Grekïyanıñ Lesbos jağalawına jetkizedi.
Jwrnalïsterge bergen suxbatında qızdar özderi mingen qayıqtı qurdımğa ketirwge namıstarı jibermegenin ayttı. Käsibï jüzwşi bolğandıqtan olar bolaşaqta Sïrïya qurama komandasın olïmpïada şıñınan körsetwdi armandaytının da jetkizdi.
Musılman qızdarınıñ qaysarlığı bükil Ewropanı tañqaldırdı. Sïrïyalıq qızdardan batıs aqparat quraldarı suxbattar alıp, älewmettik jelide köptegen adamdar jılı lebizderin arnawda.
Qazirgi waqıtta apalı-siñlili qızdar 43 bosqın-sportşılar tiziminde. Soñğı iriktewden soñ Rïo de Janeyroda ötetin Olïmpïada oyındarına qatıswşı komanda qurılmaq. Sportşı qızdar otbasımen birge Germanïyada turıp jatır. Alayda, olar öz Otanın, Sïrïyanı sağınatının, oralğısı keletinin mälim etti.
Baq.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Rusiyeniñ meşur tarihçısı Andrey Zubov Livadiya sarayında Yalta konfertseniyasınıñ 70 yıllığı munasebeti ile tiklengen Sovetler Birligi, AQŞ ve Büyük Britaniyanıñ reberleri İosif Stalin, Franklin Roosevelt ve Winston Churchill eykelini tenqit etti. Zubov «Otkrıtaya Rossiya» neşirine dedi ki, «Yalta konferentsiyası, şübesiz, müim bir tarihiy vaqia, lâkin bütün şahıslar aynı degil».
«Roosevelt ve Churchillniñ adamlarnı kütleviy sürette yoq etüvge alâqaları olmasa, üçünci şahıs – Stalin, bilgenimiz kibi, kendisi emirlerni imzalap, yüzlernen biñ insannıñ ölüminden mesüliyetlidir. Qırımda bu insan eykeliniñ tiklenmesi, tabiiy ki, yaramay bir işarettir. Demek ki, bizim memleketimizde – Qırım şimdi Rusiyeniñ bir qısmı sayıla da, – eyilik ve yamanlıq ıstılaları bozuldı. Misal olaraq, Avropada 1938 senesiniñ München konferentsiyasınıñ abidesini qoymazlar, bunı tasavur etmek bile zor. O da müim bir tarihiy vaqia sayılmaqta, lâkin onıñ iştirakçileri arasında, Chamberlain ve Daladier ğayrı, Hitler ve Mussolini de bar ediler. Almanlar ya da avropalılar bunıñ kibi abide tiklenmesini istemez ediler», – dedi Zubov.
Onıñ fikirince, bir çoq qırımlı içün «Stalinniñ sıması – çirkin bir sımadır». «Hatırlatam, Stalin zamanında Qırımda eki sürgünlik oldı – 1941 senesi almanlarnıñ sürgünligi ve qırımtatarlar, ermeniler, bulğan ve yunanlarnıñ sürgünligi. Onıñ içün Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatarlar içün Stalinniñ eykelini tiklemek – eki qat aqaretlevdir. Halq faciası, qırımtatarlarnıñ, farqlı malümatlarğa köre, 25-30%-nıñ ölüminde qabaatlı olğan insannıñ tunç abidesi şimdi Yalta turıp, o da külümsirep otura», – dep ayttı tarihçı.
Bundan evel Andrey Zubov Qırımnı işğal etken Rusiyeniñ areketlerini tenqit etken edi.
Malüm ki, Gitlerge qarşı koalitsiyanıñ üç devlet yolbaşçısı konferentsiyasınıñ 70 yıllığı qayd etilgen Yaltada fevral 5-te «Üç büyük adamnıñ» – Stalin, Churchill, Rooseveltniñ abidesini açtılar.
Yüksekligi dört metrni teşkil etken on tonnalıq tunç abide eykeltraş Zurab Tsereteliniñ işidir.


text:
Aqyarda şeeriniñ Rusiye Federatsiyasına qoşulğanı munasebetine bağışlanğan tedbirler devam ete.
Aqyar şeer devlet administratsiyasınıñ matbuat-hızmeti bildirgenine köre, mart 29 künü «Biz evge qayttıq» adlı kontsert olıp keçecek. Kiriş serbesttir.
Mart 30 künü şeerde tantanalı şekilde Rusiyeniñ ilk devlet bayramını – RFnıñ medeniyet erbabı kününi qayd etecekler. Bu munasebet ile kontsertniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Tedbirlerde çıqışta bulunacaqlarınıñ adları bildirilmey.
Aqyarlılar Qırım işğalini birinci künlerinden kontsert ve fişenklernen qarşılay ediler.


text:
Paderdorn qalasınıñ mañındağı jolda avtokölik ulw şırışına tayğanap, awnap tüsken. Saldarınan Trabant köligi qattı zaqımdaldı, al jürgizwşi, abıroy bolğanda, aman qalıp otır. Polïceyler bul ulwlardıñ kesirinen jolda awdarılğan maşïnağa qatıstı alğaşqı oqïğa emes deydi. Avtomobïl joldan ötken ulwlardan şırış bölingen jerde tayğanağan eken. Al kün şıqqan soñ jol kewip, qayta qawipsiz qalpına kelgen. Polïceyler ulwlardıñ birazı şöp arasına jasırınıp ülgerdi, al keybiri kölik astında qalıp ölgen dep esepteme qağazına jağdaydı tirkegen körinedi.
Derekköz: 24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire ki, Ukraina Tış işler nazirliginiñ vekilleri bergen malümatına köre, Kırgızistan tarafı bu gece Bişkek ava limanında olıp keçken vaqia içün Ukrainadan afu soradı, dep haber ete Qırım.Aqiqat. Mustafa Cemilevni ve mesleatçısı Rustem Ümerovnı üç saat Bişkek ava limanında nezaret altında tuttılar.
«Ukraina Bişkek konsullığı meseleni nezaret altına alıp, ileride bunıñ kibi vaqialarğa yol bermemek içün elinden kelgenini yapa», – dep bildireler vekâletliniñ ofisinde.
Kırgızistan uquq qoruyıcıları bunıñ kibi areketleri ile Vena konventsiyasını bozdılar
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, gece Bişkek ava limanında politsiya 3 saat devamında Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevni ve mesleatçısı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Ümerovnı nezaret altında tuttı.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofisi Ukrainanıñ Kırgızistan konsullığı bu gece Bişkek ava limanında olıp keçken vaqianı ögrengenini ayttı. Kırgızistan uquq qoruyıcıları bunıñ kibi areketleri ile Vena konventsiyasını bozalar.
Berilgen malümatqa köre, Cemilev ve mesleatçısı Rustem Ümerov Kırgızistanda konferentsiyada iştirak eteler. Konferentsiyanıñ mevzusı – «Merkeziy Asiyada migratsiya meseleleri». Tedbirni Kırgızistan Cumhuriyetiniñ Jogorku Keneşi ve Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyası teşkil eteler.


text:
Qırımnıñ rusiyeli Nazirler Şurasında Naqliyat Nazirligi, Fiyatlar boyunca Devlet komiteti ve Qırımnıñ avtomobil taşıyıcılarınıñ birligi arasında fiyatlarnıñ ket-kete köterilmesi aqta añlaşma imzalanıldı.
Bu aqta Tarifler boyunca Devlet komitetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, bu vesiqağa binayen Qırımda devlet nezaretiniñ lâğu etilmesinden soñ yolcu ve yükniñ vilâyet içinde ve vilâyetler arasında avtomobil naqliyatında taşuvı 1,50 rub/km palı olmamalı, denile beyanatta.
Añlaşmağa köre, vesiqa qararlarına riayet etilmesini cemaatçılıq nezaret etecektir.
2015 senesi aprel ayından Qırımda yol parasını köterdiler. Umumen paalılaşuv bir 16% teşkil etti.


text:
Ğabdräşit İbrahim belän onıtılğan säxifälärne barlaw
“Törek wä tatar dönyasında” tapşıruı. 22.03.2017
Törek wä tatar dönyasında - 242
Törkiyä başqalasında tanılğan tatar säyäsätçese häm din ähele Ğabdräşit İbrahim tormışı, äsärläre häm başqarğan êşçänlege belän iskä alındı.
2017nçe yılnıñ 7nçe mart sişämbe könne Änkara universitetında Tokio mäçete häm qolliyäseneñ 80 yıllığı mönäsäbäte belän ütkärelgän 4nçe Xalıqara Ğabdräşit İbrahim simpoziumı ütkärelde.
2017nçe yılnıñ 7nçe mart sişämbe könne Änkara universitetında Tokio mäçete häm qolliyäseneñ 80 yıllığı mönäsäbäte belän ütkärelgän 4nçe Xalıqara Ğabdräşit İbrahim simpoziumın Änkara universitetı qarşındağı Aziya-Tın okeanı êşçänlege ğamäli häm tikşerenü üzäge häm Törek-yapon êşmäkärläre cämğiyäte oyıştırdı.
Törkiyä, Tatarstan häm Yaponiyadan ğalimnär qatnaşqan xalıqara fänni cıyınnı Änkara universitetı rektorı professor doktor Ärkan İbiş açıp cibärde.
Simpoziumnıñ möhimlegenä iğtibarnı yünältüçe rektor çığışınnan soñ Yaponiyanıñ Törkiyädäge tulı wäqalätle ilçese Hiroşi Okağa süz birelde.
Ğabdräşit İbrahimnıñ bik möhim din ähele, ğalim häm cämäğät êşleklese buluına basım yasawçı Yaponiya ilçese Törkiyä belän Yaponiya arasında törle ölkälärdä üseş alğan yaqın häm tığız mönäsäbätlärgä iğtibarnı yünältte.
Simpoziumnıñ açılış öleşendä qatnaşqan Törkiyä Prem'yer-ministr urınbasarı professor doktor Numan Kurtulmuş isä, şuşı simpoziumnı oyıştırunı üzeneñ dä yaqlap çığuın assızıqlap, monnan soñğı yıllarda häm akademik, häm mädäni ölkädä Ğabdräşit İbrahim belän bäyle bik citdi êşçänlek alıp barılırğa däwam iteläçägen belderde.
Ğabdräşit İbrahimneñ tormışı turında da mäğlümat birep uzuçı Premyer-ministr urınbasarı Kurtulmuş, anıñ yäşägän däwere belän bügenge çor arasında oxşaşlıqlarnıñ buluına basım yasap, dönyadağı İslamofobiya problemasına häm İslam dönyasındağı awırlıqlarğa iğtibarnı yünältte.
Ğabdräşit İbrahimneñ Tokioda urnaşqan käberenä dä baruın añlatuçı Numan Kurtulmuş Ğabdräşit İbrahim häm anıñ kebek şäxeslärneñ, İslam dönyasınıñ olı zatlarınıñ ul çaqlarda äytkännäreneñ bügenge İslam cämğiyätläreneñ uyanışı öçen dä möhim işarät taşları buluın belderde.
Professor, doktor Märtxan Dündarnıñ açılış konferenśiyasınnan soñ törek, yapon häm tatar ğalimnäre Ğabdräşit İbrahimneñ êşçänlege häm xezmätläre turında kiñ qırlı mäğlümat birep uzdı.
Ğabdräşit İbrahim simpoziumın oyıştırğan Änkara universitetı qarşındağı Aziya-Tın okeanı êşçänlege ğamäli häm tikşerenü üzäge mödire Märtxan Dündar “Törkiyä awazı” radiosına birgän äñgämäsendä isä bıyıl dürtençese ütkärelgän Ğabdräşit İbrahim simpoziumınıñ berençesen Törkiyäneñ Konya şähärendä Yaponiya duslıq cämğiyäteneñ êlekke başlığı, märxüm Mäxmät Ali Arpacı belän bergä uzdıruların iskä töşerep, ul çaqta fänni cıyınnı oyıştıruda Konya şähär xakimiyäte häm Törek tarix cämğiyäteneñ yärdäm itüen belderde.
Ul çaqta berençe tapqır Ğabdräşit İbrahimneñ onıqları, balaları, anıñ belän bäyle êşçänlek alıp baruçı ğalimnärneñ cıyıluın assızıqlawçı Märtxan äfände fänni cıyınnıñ ikençeseneñ Tokioda, öçençeseneñ Tatarstan başqalası Qazanda ütkärelüen äytte.
Ğalim häm cämäğät êşleklese Ğabdräşit İbrahimneñ barı tik Törkiyä belän Rusiyä arasında häm Törkiyä belän Tatarstan arasında ğına tügel, Törkiyä belän Yaponiya häm Rusiyä belän Yaponiya arasında da möhim küper wazıyfasın başqaruın añlatuçı Märtxan Dündar şuşı ähämiyätle zatnıñ telgä alınğan illärneñ urtaq watandaşı, ildäşe buluına basım yasadı.
“Anıñ säyäxät itkän yullarınnan barıp, şuşı illär arasında duslıq bağlanışların köçäytergä häm üz tarixıbız belän bäyle onıtılğan mäğlümatlärne cıyarğa telibez”, - dip äytüçe Märtxan äfände monnan soñ çirattağı çaranıñ may ayında Tokioda ütkäreläçägen belderde häm annan soñğı maqsatlarınıñ törek-tatar yadqärlekläre saqlanğan Koreyada da fänni cıyın ütkärü buluın assızıqlap äytep uzdı.
Änkarada ütkärelgän 4nçe Xalıqara Ğabdräşit İbrahim simpoziumında Tatarstannan qatnaşqan Tatar ênsiklopediyası institutı mödire professor doktor İskändär Ğiläcev häm Şihabetdin Märcäni isemendäge tarix institutı professorı, doktor İldus Zahidullin belän şuşı fänni cıyında yasağan çığışları turında mäğlümat birep uzğan äñgämäne kiläse yazmada täqdim itärbez.


text:
Amerïka federaldı ükimetiniñ qarızı 19 trln dollaran astı. Bul twralı The Washington Times-qa silteme jasap, lenta.ru xabarlaydı. Atalğan soma Amerïkanıñ jalpı işki öniminiñ 103 payızın quraydı.
Barlıq qarızdıñ 13,7 trln dolları kompanïyalar men jeke kompanïyalarğa tïesili. Qarızdıñ qalğan 5,3 trln dolları Federaldı rezerv jüyesine berilwi kerek.
Barak Obamanıñ prezïdenttigi kezinde memlkeettiñ qarızı eki eselenip, 7 jıl işinde 8 trln dollarğa ösken. Sonday-aq, 43-prezïdent kişi Djorj Bwştıñ kezinde de qarız kölemi osı deñgeyde bolğan.
Amerïka bïligi kelesi nesïe mäselesin 2017 jılı talqılawdı josparlap otır. Ol waqıtta memlekettik qarız kölemi 20 trln dollarğa jetedi dep boljanwda. Al Amerïkanıñ burınğı respwblïkalıq senatorı Ron Poltken 2015 jıldıñ şilde ayında AQŞ-tıñ qarızı twralı mäseleni şeşw kerektigin aytqan. Onıñ sözinşe, qarız ötelmegen jağdayda memlekette grek scenarïyindegidey dağdarıs boladı. Sondıqtan AQŞ äskerï, älewmettik qamtamasız etwge ketetin şığındardı qısqartıp, ujımdıq jeñildikterdiñ kölemin azaytw kerek.
Derekközi: 7kun.kz
Tegï: Glavnaya, Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
Qosqan waqıtı Qazan 20, 2015 | 1 017 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Şın jürekten alğısımızdı bildiremiz!
Qazaqstan Respwblïkası Mädenïet jäne sport mïnïstrligi Tilderdi damıtw jäne qoğamdıq-sayasï jumıs komïtetiniñ tapsırısı boýınşa Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorınıñ “Şetelde turatın qazaq dïasporasınıñ ökilderin qazaqstandıq qoğammen aqparattıq jumıs jürgizw üşin jumıldırw” taqırıbındağı Jobasın jüzege asırwğa belsene qatısıp, qoldaw körsetken barlıq uýımdar men azamattarğa şın jürekten alğısımızdı bildiremiz!
Atap aýtqanda, aqparattıq top quramında basınan ayağına deýin bolğan Evropadağı qazaq qoğamdarı federacïyasınıñ törağası, sayasattanw ğılımdarınıñ doktorı Qayum Kesïjï (Germanïya); Francïyadağı qazaq mädenï qoğamı aqsaqaldar alqasınıñ törağası Abdwlsamet Altaý (Francïya); Kelndegi qazaq mädenï ortalığınıñ basşısı Şuğaýıp Erol (Germanïya), Mäskewdegi “Astana” qoğamdıq qorınıñ basşısı Jarqın Öteşova (Reseý), jas käsipker Xarwn Qwdayar (Sawd Aravïyası), jastar atınan kelgen Araýlım Darxanqızı (Mäskew), öner zerttewşisi Qundız Bekbolatqızı (Moñğolïya), étnograf Saltanat Ömiräli (QXR), sapar barısındağı barlıq kezdeswlerdi änmen ärlep, dästürli änderden şaşw şaşqan Aýtkül Käkimqızı men Qanat Qudaýbergenovter, şığıstanwşı ğalım, fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı, professor Ïslam Jemeneý (Ïran), belgili étnograf Ğalïya Ayup, (Qazaqstan); mecenat Süleýmen Şadkam(Germanïya); jwrnalïst Beşïr Janaltaý (Ulıbrïtanïya); kompyuter dïzaýneri Batır Xamzaulı (Türkïya); mwzeý qızmetkeri Aýken Solonen (Fïnlyandïya), küýşi-termeşi Äbiş Ädilbekov, Qazaqstan swretşiler odağınıñ müşesi, swretşi Kamïla Japalovalarğa, sonımen qatar Joba boýınşa jumıs istep, saparğa ileswge tüürli sebeptermen mümkindigi bolmaý qalğan Mïmar Sïnan wnïversïtetiniñ professorı, tarïx ğılımdarınıñ doktorı Äbdwlwaxap Qara, aqın Rısaldı Tökeeva (Belgïya), “Vestas” kompanïyasınıñ bïznes-sarapşısı Qajï Akbar Ayubï (Danïya) jäne t.b. aqparattıq top müşelerine alğıs aýtamız.
Sonımen qatar, aqparattıq toptıñ jumıs saparı barısında şaralardı uýımdastırwğa qoldaw körsetken Almatı qalası Äkimdigi, Almatı qalası Tilderdi damıtw, murağattar jäne qujattama basqarmasınıñ basşısı Mamaý Qanïulı Axetov pen basqarma qızmetkerlerine, Almatı qalası Ortalıq memlekettik murağatınıñ dïrektorı Abzal Botanov pen ujım qızmetkerlerine, Abaý atındağı qazaq ulttıq pedagogïkalıq wnïversïtetiniñ prorektorı İşpekbaev Janatbek Eşenqojaulına, fïlologïya ïstïtwtınıñ dïrektorı Baltabaý Äbdiğazïulına, tärbïe isi jönindegi basqarmanıñ bastığı Abdıxalıqov Arman Ükiulına, “Qazaq gazetteri” JŞS ujımına jäne prezïdenti Jumabek Kenjalïn mırzağa, orınbasarı Noğaýbaeva Läzzat xanımğa, “Almatı aqşamı” gazetiniñ bas redaktorı Särsenbaý Qalï mırzağa jäne onıñ ujımına, “Qazaq radïosı” Almatı bölimşesiniñ basşısı Muqaş Murat mırzağa jäne ujımına, “Şalqar” radïosına, “Aýqın”, “Lïter”, “Türkistan”, “Qazaq ädebïeti”, “Ana tili” gazetteri men “Qazaqstan”, “BAG kz”, “Tengrl news” portaldarı, Qazaqstan ulttıq teleradïo korporacïyasına, “Almatı” kanalı, “31” telearna, “Bilim men Mädenïet”, “Xabar” telearnalarına, “Altın Qarğalı” şïpajaý-qonaqüýi ujımına, Almatı oblıstıq XQKO qoğamman baýlanıs jönindegi menedjeri Aýna Faýzwldïnağa, Qızılorda oblısınıñ Äkimi Qırımbek Elewulı Köşerbaevqa, Qızılorda oblısı Äkiminiñ orınbasarı Rawan Kenjexanğa, Qorqıt ata atındağı Qızılorda memlekettik wnïversïtetiniñ ujımına jäne birinşi prorektorı Abaýbek Talğatulı Jünisovke, Qızılorda oblısı äkimdigi İşki sayasat basqarmasınıñ basşısı Jazïra Jaqsılıqqızı Jılqışïevağa, basqarma qızmetkeri Şaxarban Özbekbaýqızı Nurtaevağa jäne atı atalmağan basqa da qızmetkerlerine, “Qazaqstan-Qızılorda” telearnasına, Qızılorda oblıstıq qoğamdıq telearna ujımına, jwrnalïst Aýtkül Şalğınbaevağa, Qızılorda oblıstıq “Sır boýı” gazeti ujımına, “Sır medïa” JŞS” ujımına, Qızılorda oblıstıq XQKO qoğamman baýlanıs jönindegi menedjeri Gülnaz Badraqovağa, “Altın töbe” qonaq üý ujımına, Oñtüstik Qazaqstan oblısı Äkiminiñ baspasöz xatşısı Rawan Esqalïğa, Oñtüstik Qazaqstan oblısı İşki sayasat basqarması ujımına, Kentaw qalası Äkiminiñ orınbasarı Ädil Arısbaýulı Äwelbekovke, Kentaw qalası Bilim basqarmasınıñ qızmetkeri Maqsat Aýtpaevqa, Kentaw qalasınıñ tarïxşı ustazdarına, Türkistan qalalıq “Jastar ortalığınıñ” dïrektorı Aýdos Baýjanovqa, Q.YAsawï atındağı qazaq-türik wnïversïteti ujımına jäne prorektorı Baqıt Muxametjanovqa, jergilikti jwrnalïsterge, Jambıl oblısınıñ Äkimi Kärim Näsbekulı Kökrekbaevqa, Jambıl oblısı İşki sayasat basqarmasınıñ basşısı Raxïya Seýitbekqızı Turmaxanbetovağa, Jambıl oblıstıq “Ana men bala” ortalığınıñ bas därigeri Äzimqulova Gülnar Moldasbaýqızına,Taraz qalalıq 2-şi awrwxana bas därigeriniñ orınbasarı Omarov Ğulam Muxtarulına, Jambıl oblıstıq Bilim salası Baqılaw departamenti Äkimşilik jäne qarjı jumıstarı böliminiñ bastığı Köpbaev Qwanış Jetpisulına, Taraz qalalıq 1-şi awrwxana bas därigeriniñ orınbasarı Jumaşev Säken Şeralxanulına, Jambıl oblıstıq awrwxanası “Nur Otan” partïyasınıñ töraýımı Törebekova Gülnar Rısalıqızına, Jambıl oblısı Baýzaq awdanınıñ äkimdigine jäne t.b. qoldaw körsetken barşa ujımdar men azamattarğa rïzaşılıqpen raxmet aýtamız!
Xalıqaralıq “Janaşır” qoğamdıq qorınıñ ujımı


text:
Suriye ile sıñırdaki Türkiyeniñ Suruç şeeriniñ medeniyet merkezinde yüz bergen patlav neticesinde 27 kişi elâk oldı, dep haber ete Türkiye İçki işler nazirligi.
Berilgen malümatqa köre, yüzge yaqın insan yaralanıp hastahanege tüşti.
Türkiye İçki işler nazirligi patlavnı «terroristik ücüm» dep adladı.
Medeniyet merkezi Suriyeniñ Koban şeerine 10 kilometr mesafede yerleşmekte.
Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, merkezde sotsialistik gençler birlikleri Federatsiyasınıñ 300 azası otura edi. Olar kürd küçleriniñ «İslâm devleti» radikal gruppirovkasınıñ boyevikleri ile çatışmalarda zarar körgen Koban şeerini ğayrıdan tikleycek ediler. İyün ayında «İslâm devletiniñ» ücümlerinden Kobanda 200 kişi elâk oldı.


text:
Säwir 19, 2016 | avtor shalqar
Ata zañımız öz qwatına enip, odan bölinip şıqqan Qılmıstıq zañ belgili bir qurastırılğan erejelerge negizdelgen, zañ atqarwşınıñ erkin bildiretin özindik
Nawrız 1, 2016 | avtor shalqar
«Küý – burın-soñdı qulaqtı bitkenniñ qulağımen tıñdap, jürekti bitkenniñ jüregimen sezip körgen dıbıs, ırğaq, ün, äwen bitkenniñ sonaw alıs asqarda
Nawrız 1, 2016 | avtor shalqar
Ana süti men jılqı süti – bizdiñ tarïxımızdıñ bası. Ğafw Qaýırbekov “As – adamnıñ arqawı” dep danalıq oý qaldırğan babalarımız
Aqpan 29, 2016 | avtor shalqar
Ärbir xalıqtıñ ulttıq turmıs-tirşiliginde, tarïxï damw barısında ğasırlar boýı qalıptasqan salt-dästürler, ädet-ğurıptar erekşe röl atqaradı. Ömir saltına xalıqtıñ älewmettik-ékonomïkalıq damwımen
Aqpan 26, 2016 | avtor shalqar
Qazaq xalqınıñ juldızşıları Aýdıñ twwı, toğıswı, aralıq şağın baýqap, bağamdap, sol arqılı awa raýın aldın ala boljap otırğan. Olardıñ joramaldarı
Aqpan 25, 2016 | avtor shalqar
«Bolsın ılğï esiñde,
Aqpan 23, 2016 | avtor shalqar
Xalqımızdıñ san ğasırlar boýı urpaq sanasına siñirip, tärbïeniñ altın qazığı etip kele jatqan kïeli uğımdarınıñ biri – ırımdar men tıýımdar.
Aqpan 22, 2016 | avtor shalqar
Gobbï şölin mekendegen bul jılqılar nege “Prjevalskïý jılqısı” dep ataladı? Bizdiñ däwirimizden san ğasır burın jer betin türli janwarlardıñ, onıñ
Aqpan 15, 2016 | avtor shalqar
Qazaq şejireleriniñ köptegen nusqaları Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ortalıq Ğılımï kitapxanasında, Ulttıq kitapxanada, Memlekettik Ortalıq murağatına jïnaqtalğan. Bir ğana Ortalıq Ğılımï kitapxana
Mamır 16, 2014 | avtor shalqar
Jerlew räsimi bir-birimen baýlanıstı birneşe


text:
22.05.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev orınlarda ámelge asırılıp atırǵan dóretiwshilik hám abadanlastırıw jumısları, sotsiallıq-ekonomikalıq reformalardıń barısı, iri joybarlar menen jaqınnan tanısıw, xalıq penen pikirlesiw maqsetinde 19-20-may kúnleri Ándijan wálayatında boldı.
18.05.2018
Burın xabar etilgenindey, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Amerika Qurama SHtatları Prezidenti Donald Tramptıń mirát etiwine bola 2018-jıl 15-17-may kúnleri rásmiy sapar menen usı elde boldı.
10.05.2018
Xalqımızdıń qádir-qımbatın, ar-namısın qorǵaw, basqınshı hám jawız kúshlerge qarsı gúreslerde qaytpas jigerlilik hám erlik úlgisin kórsetip, búgingi tınısh-tatıw kúnler ushın janın pidá etken babalarımızdıń muqaddes esteligin yadqa alıw, olardıń iygilikli islerin dawam ettiriw biz ushın ázeliy qádriyatlar bolıp tabıladı.
08.05.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 7-may kúni elimizge kelgen Birlesken Arab Ámirlikleri Bas ministriniń orınbasarı, Prezident isleri boyınsha ministri shayx Mansur bin Zoid Ol Nahayondı qabıl etti.
02.05.2018
Burın xabar etilgenindey, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń mirát etiwine bola Túrkiya Respublikası Prezidenti Rejep Tayyip Erduǵon 29-aprel – 1-may kúnleri mámleketlik sapar menen elimizde boldı.
01.05.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń mirát etiwine bola Túrkiya Respublikası Prezidenti Rejep Tayyip Erdoǵan 29-aprel kúni mámleketlik sapar menen elimizre keldi.
27.04.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 26-aprel kúni «Abat awıl» baǵdarlamasın ámelge asırıwdı nátiyjeli shólkemlestiriwge baylanıslı máselelerge hám bul baǵdarda eń áhmiyetli wazıypalarǵa baǵıshlanǵan videoselektor májilisi ótkerildi.
25.04.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtıń mirát etiwine bola elimizge mámleketlik sapar menen kelgen Túrkmenstan Prezidenti Gurbanguli Berdimuxamedov 24-aprel kúni Xorezm wálayatında boldı.
02.04.2018
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev orınlarda ámelge asırılıp atırǵan dóretiwshilik jumıslar, alıp barılıp atırǵan izbe-iz reformalar, iri joybarlar menen tanısıw hám xalıq penen pikirlesiw maqsetinde 30-mart kúni Jizzaq wálayatına bardı.