text: AQŞ däwlät sekretare Qondalíza Rays, ägär dä Berläşkän millätlär oyışmasınıñ iminlek şurası, İranğa qarata bertörle dä çara kürmäsä, ul xalıqara cämäğätçelek ışanıçın yuğaltaçaq dip belderde. 28 äpreldä iminlek şurası utırışında İranğa çikläwlär kertelü ixtimalı mäsläse qaralaçaqlär. Bügen Ali Laridcani –ul İrannıñ atom programması söyläşülärendä wäkillek citäkçese, ägär dä İranğa qarata çikläwlär kertelsä, Tähran xalıqara atom energiase idaräsennän çığaçaq , dip belderde. Kiçä iran prezidentı Mäxmüt Äxmädinicäd, anıñ ile berqayçan da atom programmasınnan waz kiçmäyäçäk, dip äytkän ide. Bu belderülärgä qarata AQŞ däwlät sekretare Kondalíza Rays bolay dide:“İran yanıy ala, tik ul üzen ük zur çikläwlärgä duçar itäçäk. Min äyter idem, ägär dä dönya cämäğätçelege, üzeneñ ber ägzäse bulğan ildän ni bulsa da ütäwne sorıy ikän, ul üteneçlärne mägnäle qarar belän nığıtırğa tieş”,dide Kondalíza Rays.


c: text/html

text:
Tatar teatrınıñ 100 yıllığına äzerlek başlandı
Professional' tatar teatrına - 100 yıl. Läkin aña xätle dä xannarda tatar teatrları eşläp kilgän. Şuña Tatar teatrınıñ tamırları bik tirängä kitä diärgä nigez bar.
Tatar teatrı citäkçeläre älege bäyräm zurlap uzdırılırğa tieşlegen äytä. Äzerlek inde başlanğan. Küp proyektlar Tatarstan Ministrlar Kabinetına qararına kergän.
Törle täqdimnär inde Tatarstannan çittä eşläp kilüçe tatar teatrların da äytelgän. Mäsälän kiläse yılğa berniçä kön däwamında tatar teatrları festivalen uzdıru küzdä totıla. G. Qamal teatrınıñ baş rejisserı Färit Bikçäntäev tatar teatrlarınıñ inde aña äzerlänä başlawın, häm härqaysı premyera belän kilergä cıyenuın äytä. G. Qamal teatrı bäyrämgä dip Mäxmüt Ğaläwneñ “Möhacirlär“spektaklen äzerli.
Monnan tış 2006 yılnıñ yaz aylarında Qazanda tatar teatrları turında Xalıqara fänni konferensiä uzdıru küzdä totıla.
Tatar teatrınıñ zur bäyräme - 2006 yılnıñ 22 dekaberendä Xalıqara kiçä belän bilgeläp uzılaçaq. Ä xäzerge waqıtta ike tomlı foto al'bomı eşlänä. Anda 100 yıl buyına quyılğan spektakl'lär isemlege, fotolar, dramaturglar turında tulı mäğlümat keräçäk. Monnan tış tatar teatrları turında dokumental' fil'm töşerelä. Rejisserı –Salawat Yuzeev. CD häm multimediäle disklar çığarıla. Tatar dramaturgları, ğomumän tatar tarixına bağışlanğan küp kenä kitaplar näşer itelä. Alarnıñ qayberlären xätta çit ildä çığaru küzdä totıla ikän. Bügenge köndä “Tatar teatrı şäcäräsen” tuplaw bara. Ul zur panno häm plakatta bulaçaq häm teatrda elenäçäk.
G. Qamal teatrı yubiley uñayınnan, Rossiä töbäklärendä dä gastrol'lärgä kübräk bara başlağan. Bu xaqta G. Qamal teatrı direktorı Şamil Zakirov
100 yıllıq uñayınnan Ufada, Samarada, Orenburgta bulıp qayttıq. Kiläçäktä Ästerxanğa barırğa isäp totabız. Şulay uq iyün urtalarında Qazaqstannıñ Almatı şähärenä gastrol'lär belän baraçaqbız. Bu xaqta Tatarstan könnärendä TR Mädäniät ministrı Zilä Wälieva wäğdä itep qaytqan.
100 yıllıq uñayınnan Qazandağı Parij Kommunası uramına tatar teatrına nigez saluçı Ğabdulla Kariev iseme bireläçäk. Läkin xäzer G. Qamal teatrına qaramağında bulğan elekke “Şärıq“ klubı yubileyğa şul kileş qalaçaq. G. Qamal teatrı direktorı Şamil Zakirov anı 2010 yılğa tözekländerelep betär dip farazlıy, ämma tulı ömet bulmawın assızıqlıy. Kiläçäktä anda G. Qamal teatrı muzeen buldıru küzdä totıla.
Landış Xarrasova.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Äxmät Söläymanov: “İvan Groznıy başqortlar öçen Aq patşa bulğan”
“ İvan Groznıy başqortlar öçen Aq patşa bulğan”. Bötendönya Başqortları qorıltayı başqarma komitetınıñ başqortlarnıñ Rusiägä üz irekläre belän quşılunıñ 450 yıllığın bäyräm itügä äzerlänüe uñayınnan bulğan matbuğat oçraşuında şundıy süzlär yañğıradı. Bu turıda ireştergän başqarma komitet räise Äxmät Söläymanov başqortlarnıñ Rusiägä quşıluı tarixi döres bulğan dip belderde. İvan Yawıznı başqortlar Aq patşa dip atawların äytep, aq töseneñ izgelek gäwdäläneşe buluın äytte. Bu turıda ul 27Hчe fevral' “Başinform” mäğlümat agentlıysında uzdırğan matbuğat oçraşuında belderde.
Mönir Wafin, Ufa


text:
Ekrem Çelebi - Mevlam Kerimdir
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Mevlam Kerimdir
Etiketler : Ekrem Çelebi - Mevlam Kerimdir türkü indir, Ekrem Çelebi - Mevlam Kerimdir türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Mevlam Kerimdir mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Mevlam Kerimdir türküsü, Mevlam Kerimdir sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Mevlam Kerimdir bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bende Bu Dünyaya
Ekrem Çelebi - Gerçek Mi Serap Mı Bilemem
Ekrem Çelebi - Bana Sevgi Diye
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen
ekrem çelebi - can özümden besmeleyi çekince-sultanım (kırıkkale)
Ekrem Çelebi - Hafız Mektepten Gelir
Ekrem Çelebi - Sevsem Öldürürler
Ekrem Çelebi - Güvenme Yalan Dünyaya
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm


text:
Çeçnädä yaña qaza
Berläşkän törkem başlığı urınbasarı Nikolay Berzeytes, boralaq kisken hawa dulqınına elägep, üzenän üze cirgä töşkän dip raslıy. Anıñ süzlärenä qarağanda, boralaq cirdän köçle höcümgä tarığan digän belderülär, çeçen suğışçılarınıñ aktivlığın kürsätergä tırışqan närsä genä. Berzeytis ul farazlarnıñ tarafdarı kem bulğanın açıqlamadı.
İnguşetiädä häm Çeçnädä Rusiäneñ xärbi maşinalar kolonnasına höcüm yasağan çeçen suğışçıları törkemen ezläw däwam itä. Çeçnäneñ federäl çigenä yünälgän maşinalarğa pänceşämbe kiç belän granatamet häm pulemetlardan ut açılğan. 6 xärbi hälak bulğan, 7-äw yaralanğan.


text: Çeçnyäla Petropavlovskaya stanitsahında qasabanıñ militsiä bülegen utqa totou säbäple Hartıu ölkähenän kilgän 3 militsiä xezmätkäre yaralar alğan. Yañı Atagi awılında ütkän töndä, urındağı eske eştär bülege mäglümättärenä qarağanda, şartlatqıs halırğa niätlägän 3 çeçen mödjäxiten qulğa alırğa yarzam itkändä urındağı ike keşe yaralanğan. Azatlıq radiohı xäbärsehe Groznıyza aeroporttan yıraq tügel saperzar radio yarzamında idara itelä torğan mina tabıp unı yuq itkän. Zıyan küreüselär yuq, tip xäbär itte.


text:
Fransiä xökümäte Ğiraqta totıq itep alınğan 2 Fransuz jurnalistı tizdän azat iteler digän xäbärlärgä saqlıq belän reaksiä kürsätä.
Ğiraqtağı britan totığı Kenneth Bigley tağın ber märtäbä Britaniä premyer-ministrı Tony Blairğa videoyazma aşa möräcäğät itep totıq aluçılar taläplären ütäwne häm üzen qotqarunı soradı.
Bügen İtaliä Ğiraqta 3 atna elek totıq itep alınğan 2 italian xatınnıñ irekkä çığarıluın bäyräm itä.
Bügen Bağdad yanındağı İskändäriä şähärendä ğisyançılar höcüme näticäsendä Ğiraq iminlek köçläreneñ 2 xärbie hälak buldı, öçese yaralandı.
Ğiraq eçke eşlär ministrlığı bügen Bağdadnıñ Haifa uramında ğisyançılar belän AQŞ häm Ğiraq xärbiläre arasında bäreleş buluı turında belderde.


text: Fälestin xakimiäte başlığı Mäxmüd Abbas milli berdämlek xökümäte ay azağına tözelep beter dip ışandırdı. Bügen Ramallada elekke fälestin citäkçese Yasser Arafatnı iskä aldılar, anıñ ülemenä 2 yıl buldı. Üzeneñ çığışında, Abbas, köndäş fälestin törkemnäre xökümät tözü eşendä berläşü yulına bastı, dip belderde. Bügen BMO İminlek Şurasında İzrailneñ Gazağa höcüme mäsäläsendä tawış birü bulaçaq. Çärşämbe höcümendä tınıç xalıq ziyan kürde, 18 keşe häläk buldı, alar arasında 7se – balalar häm 4se – xatın-qızlar ide. İzrail monıñ öçen ğafu ütende, premyer-ministr bu xälne xärbilärneñ "texnik xatası" dip atadı. Fälestin citäkçeläre höcümne – qanlı üterü, dip bäyäläde.


text:
Töreklär täcribäsen Rusiädä qullanmaqçılar
Moxtaclarğa yärdäm itü törle ildä törleçä bara. Ämma iñ uñışlısı waqif yunäleşe dip bilgelänä. Bu xaqta pänceşämbe könne Qazanda uzğan “Rusiädä xäyriäçelek: tarixi täcribä häm üseş şartları” digän Xalıqara konferensiädä äytelde.
Waqif – moxtaclarğa yärdäm itü oyışması, yäğni baylar, aqçaları bulğannar üzlärennän öleş çığaralar – bergä cıyılıp. Bu yunäleşne Rusiädä cäyelderü kiräk dide Mäskäwdän kilgän ğalim Leonid Syukiäynen. Ul Rusiädä waqif institutı oyıştırmıy torıp İslam yañarışı bula almıy dide. Şuña wäqıflar buyınça Rusiä Qanunın qabul itärgä kiräklegen belderde.
Mäsälän, Törkiädä bu eş inde cayğa salınğan. Wäqıflar çittän uqırğa kilgän studentlarğa, şul isäptän Tatarstan şäkertlärenä dä yärdäm itep kilälär. Ğäriplärgä, tol qalğan xatınnarğa, sorap kilgän keşelärgä aqçalar birelä. Bu xaqta Tatarstan prezidentınıñ säyäsi mäs'älälär buyınça kiñäşçese Rafail Xäkimov:
Töreklärneñ yaxşı mirası bar, bälki alar anı tatarlardan anı alğandır. Min Amerikada bulğan idem anda törekläre klubları, eşmäkärläre, kibetläre bar. Menä şul yunäleştä eşlärgä kiräk, çönki inqilabqa qädär bu bezdä cäyelgän ide.Rafail Xäkimov xäyriäçelek - aqça taratu ğına bulmasın ide, bilgele ğäriplärgä birü zarur, ä üze xezmät itä alğan, ämma moxtac bulğannarğa aqça eşlärgä öyrätü kiräk berençe çiratta di.
Utırışta Törkiäneñ Märmär universitetı ğalime Cahit Baltacı:
Qor’ändä waqif digän süz bulmasa da, cawap kötmiçä yärdäm, yaxşılıq itü süzläre bar. Ägär yärdäm itkän keşedän nindi jawap ğämäl kötsäñ bu inde satulaşu bula. Mäsälän, Yevropada etlär totu öçen oyıştırılğan waqif çığımnarın Afrikağa cibärsäñ, anda xäyerçelek probleması xäl iteläçäkCahit Baltacı äytüençä, elek wäqıflar isä äcätlären qaytara almağan keşelärgä yärdäm itkän, yarlıraq qızlarğa kiäwgä çığar aldınnan birnälär cıyıp birgän.
Añlaşıla ki, möselmannar öçen zäkät digän äyber bar. Ämma bu yunäleş tä älegä cäyelep kitä almıy. Konferensiädä isä Leonid Syukiäynen wäqıflar yunäleşen Şäriğät'kä nigezlänmägän - ayırım şartları yuq, şuña anı törleçä eşläp bula di.
Konferensiädä Rusiädä moxtaclarğa yärdäm itü nigeze eşlänmägäne bilgeläp uzıldı. Şuña İdel buyı töbäkläre tarixı täcribäsen qullanu kiräklege assızıqlandı. Çönki inqilabqa qädär näq bu yaqlarda älege eş uñışlı barğan.
Landış Xarrasova


text:
Prezident Buş Bagdatqa kötelmägändä säfär yasadi. Ni öçen
AQŞ prezidentı Buş Thanksgiving, Kürkä bäyrämendä jäşeren vizit belän Bagdatta bulıp kitte. Terror qurqınıçı säbäple bu xaqta aldan bik az keşe genä belde. Ul anda oçqıç maydanında amerikan xärbiläre belän oçraştı, alarnıñ ruxın kütärergä tırıştı. Ni öçen Buş anda vizit yasaunı kiräk taptı?
Audio
"Min prezidentnıñ Thanksgiving prokalamatsiäsen uırğa tieş idem. Läkin, moñı iñ yuğarı därcädäge şäxes uqırğa tieş dip uyladım."
Ul Ğıraqtağı koalitsiä köçläre komandirı general Ricard Sançesqa töbäp
"Bu Sinme?"
Sances
"Belmim. Belkim minem artımda beräv bardir."
Bremer
"Äydägez qarıyıq. Bälkim prezidentnıñ Thanksgiving telmären uqırlıq ölkäneräk şäxes bardir. Minnän ölkäneräk beräv barmi?"
Buş saxnädä kürenä.
Audio
"Min ber cirdä cılı aş qina ezli idem Raxmt dağvätegezä."
Şunnan soñ Buş xärbilär aldında çığış yasadı , Xärbilärne maqtadı, alarnıñ ruxın kütärergä tırıştı. Ber ük vaqıtta soñğı vaqıtlardağı terror aktlarına qaamastan, AQŞnıñ Şıraqtan çigenmiäçägen dä işarä itte.
Audio
"Bez keşe üterüçelär häm terrorist bandası aldında cigener öçen , yözärlägän çaqırım Ğıraqqa kermädek, yuğaltularğa duçar bulmadıq, diktatornı ciñmädek häm 25 milion keşene azat itmädek. "
Şunnan soñ Buş xärbilär kürkä aşın taratıp birde häm yaqınça ike säğättän soñ AQŞqa qaytıp ta kitte. Buş menä xäzer qurqınıçlı bulsa da Bagdatqa vizit yasaunı ni öçen kiräk taptı soñ? Ğıraqta suğış bette digän belderüdän soñ yasalğan höcümnär näticäsendä 180nän artıq amerikan xärbise hälak buldı. Buş alarğa bigeräk tä Kürkä Bäyräme vaqıtında vizit yasauı belän ruxi ktärenkelek birergä teläde. Läkin, başqa säbäplär dä bar. Soñğı vaqıtlarda prezident Buşnı Ğıraq suğışı säbäple AQŞta tänqitläv köçäyä töşte. Şulay uq anıñ älegäçä Ğıraqta hälak bulğan amerikan xärbilären kümü yolasında qatnaşmauı, ğailä ağzaları belän oçraşmauı da tänqitlände. Prezident saylauları ber yıldan soñ bulsa da, saylaualdı kampaniäse başlandı dip äytergä bula.
Färit İdelle, Praga.


text: Qatar xäkimiätläre tarafınnan Zelimxan Yandarbievnı üterüdä ğäyeplängän ike Rusiä watandaşına çığarılğan xökem qararın iğlan itü, 30 yüngä bilgelängän. Bu xaqta Rusiä federätsiäseneñ Dohadağı ilçelegennän xäbär itälär. Qatar prokuraturası ul ike keşene tuğız matdä buyınça gäyepli. Bu eş buyınça mäxkämä Dohada 11 apreldä başlanğan ide. Rusiä watandaşları advakatı ğäyepläwlärneñ bar matdäläre buyınça da aqlaw taläp itä. Yaqlaw fikerençä, Rusiä watandaşların qulğa alu da, alarnı ğäyeplägän faqtlarnı tabu da, qanunsız eşlängän. Qatarnıñ maxsus xezmäte 19 fevräl kiçendä Qatarğa eş säfäre belän kilgän 3 keşene qulğa alğan ide. Toqarlanğannarnıñ berse ilçelekneñ berençe sekretare, diplomatik qağılğısızlıqqa iä bulğanlıqtan, 24 martta azat itelgän.


text:
Ayratqa mäxkämä
2005 yılnıñ 26 martında uzğan uram cıyınında yasağan çığışı öçen räsmi terkälmägän Başqort kongressı oyışması liderı Ayrat Dilmöxämmätovqa cinayät eşe quzğatılğan ide. Ul xalıqnı räsmi xakimiätne köç belän bärep töşerergä çaqıruda ğayıplände. Ağımdağı yılnıñ 5Hчe mayında Ufanıñ Kirov rayonı mäxkämäse anı şartlı ber häm öç yıl sınaw waqıtı birergä xökem itkän ide. Bu qarar belän rizalaşmıy Ayrat respublikanıñ Yuğarı mäxkämäsenä birde. Häm menä älege eş qarap, Ufanıñ Kirov rayonı qararı köçendä qaldırdı.


text:
Ğiraqnıñ Mosul häm Baquba şähärlärendä bügen kimendä 24 keşen ütergän 2 intixarçı höcümnäre öçen cawaplılıqnı äl-Qaidä belän bäyle iordaniäle Äbü Musab äz-Zärqäwi törkeme üz östenä aldı.
Şartlawlarda ülüçelärneñ küpçelege politsiä xezmätkärläre. Törkem yaña höcümnär wäğdä itä.
İkençe ber suğışçan törkem İslamçı Cihad uzğan comğada Bağdadta totıq itep alınğan İtaliyan xatın qız jurnalisttan soraw aluın belderä. İtaliäneñ Ğiraqtan ğäskären çığaruın taläp itüçe İslamçı Cihad anıñ yazmışı turında qararnı bik yaqın arada qabul itäçägen äytä.
Üzen Ansar äs-Sünni armiäse dip atawçı suğışçan törkem AQŞ xärbilärenä tärcemäçe bulıp xezmät itkän ğiraqlını üterüen iğlan itte.
İnterner säxifäsenä çığarılğan videotasmada älege tärcemäçe başqa tärcemäçelärne AQŞ köçlärenä xezmät itmäskä çaqıra, annan soñ anıñ küzlären bäylilär häm arttan başına atıp üterälär.


text:
Bendy buyınça XXV dönya berençelegendä Şvetsiä ciñde
Ber atna däwamında, Dönya wäkilläreneñ bergäläp cıyılıp, aralaşıp, üz ara yarışıp yörğän waqıtları artta qaldı. Yäkşämbe könne tuplı xokkey buyınça dönya berençelege tämamlandı. Berençe urınnı Şvetsiä komandası aldı, Rusiälelär- ikençe, Kazaxstan xokkeyçıları öçençe urınnı aluğa ireşte. Şimbä könne, 3nçe urın öçen yarış buldı. Kazaxstan komandası Finnlandiä xokkeyçıları belän köräşte. Näticädä, Kazaxstanılar 5:3 isäbe belän ciñde häm bronza medal’en yawlap aldı. Şul uq, könne Kazaxstanılar Rusiä komandası belän köç sınaşıp qarağan ide. Ul waqıtta «Vodnik» klubı komandası 10:3 isäbe belän ciñde. Çempionatta şulay ciñel genä ciñep baru, Rusiä xokkeyçılarına, Şvetsiä komandası belän uynağanda qomaçaw itte, dip äytä belgeçlär. Şvetsiä belän Rusiä xokkeyçıları ostalıq yağınnan ber bersennän qalışmıy, şuña kürä, alarnıñ oçraşuı da, kierenke bardı häm ayıruça qızıqlı buldı.Rusiä isemennän uynağan «Vodnik» klubı komandasına teläktäşlek kürsätergä dip, Tatarstanğa räsmi säfär belän kilgän Arxanğelski ölkäse gubernatorı Nikolay Keselev ta çaqırılğan ide. Ä şved uyınçılarnıñ küñelen kütärergä, dip Şvetsiä patşalığınıñ ilçese Yoğan Mullander äfände kilde. Şunıñ östäwenä Qazandağı iñ ere şved şirkäte İKEA kibete, çempionatqa finans yärdäm kürsätte. Şvetsiä xokkeyçıları bu çempionatta köçleräk bulıp çıqtı. Ber tapqır Rusiä komandasına ottırsa dä, finalda ciñügä ireşä aldılar. Final uyınıñ berençe öleşe şvedlar faydasın 5:1 isäbe belän tämamlandı. İkençe kisäktä, Rusiälelär tağın 1 tupnı ğına kertä aldılar. Uyın 5:2 isäbe belän bette. «Raketa» stadionında cıyılğan küpçelek canatarlarnıñ ömetläre aqlanmadı, Şvetsiä komandası çempion buldı. Uyınnan soñ Rusiä komandası trenerı Vladimir Yanko, xokkeyçılar qullarınnan kilgänen barın da eşläde, dide. Berniçä yıl buyı uñışqa ireşä almağan Rusiä komandası öçen dönya berençelegendä 2nçe urınnı alu da, bik awır buldı, dip söyläde ul matbuğat oçraşuında. Şvetsiä komandası baş trenerı, bezneñ komandada ayırım-ayırım yoldızlar yuq, anıñ urınına uyınçılar arasında berdämlek bar, dip beldergän bulğan. Çempion iseme bilgele bulğaç, tuplı xokkey, ikençe törle äytkändä Bendy uyını buyınça XXVnçe dönya berençelege tämamlandı. Yabılu tantanasında Tatarstannıñ räsmi keşeläre, respublika qunaqları qatnaştı. Qazandağı xokkey canatarları Rusiä komandası öçen söyensä, Şvedlarnıñ şatlığın Qazanda yäşäwçe millättäşläre urtaqlaştı. XXVnçe dönya çempionat tämamlandı. Läkin timer ayaqta şuarğa yaratuçı qazanlılar qayğırmıy. Şähärneñ ike stadionında bulğan yuğarı sıyfatlı bozlıqlar alar qaramağına küçte.
Bikä Timerova.


text:
Ğiraqnıñ yustitsiä sistemasında Ğiraq xalqına qarşı cinäyätlärne tikşerü öçen maxsus mäxkämä tözelergä mömkin. Bu xaqta Ğiraq Yustitsiä ministrınıñ yuğarı kiñäşçese amerikan wäkile Clint Williamson belderde. Säddäm Hösäin xakimiäte çorında xalıqqa qarşı qılınğan cinäyätlärne Ğiraqlılar üzläre xökem itergä tieş, -bu kön kebek açıq, dide Williamson.
Bügen Bağdadnıñ al-Azamiya mäxkämäse yañadan üz eşenä kereşte. Williamson süzlärençä, ike atna eçendä il buylap belgeçlär wazğiätne öyränep çığaçaq häm yustitsiä sisteması yañadan torğızılaçaq.


text:
Qazaqstan Respwblïkası Təwelsizdiginiñ 25 jıldığı ayasında keşe Qızılordada Aqtöbe oblısı künderi bastaldı. Bul şara 14-15 qazan künderi ötti. Mey`mandar Sır öñirine jasağan saparında birqatar mədenï, əlewmettik şaralarğa qatıstı.
Aqtöbe oblısınıñ delegacïyası Sır öñirine jasağan saparı barısında birqatar awdandardı aralap, ondağı xalıqtıñ tınıs-tirşiligimen tanıstı. Aralda awdan ortalığındağı Rəmizder alañı, Məñgilik alaw men ay`maqtıñ maqtanışına ay`nalğan perzentteri Tölegen Medetbaev pen Zey`nolla Şükirovtıñ eskert kişterimen tanıstı. Munan soñ delegacïya müşeleri Qambaş köliniñ jağasında ornalasqan «Qambaş balalardı sawıq tırw jəne qosımşa bilim berw ortalığında» boldı. Atalğan or talıqtıñ ilkimdi isterge kwə bolğan aqtöbelikter mundağı atqarılıp jatqan jumıstarğa joğarı bağa berdi. Aqtöbelik delegacïya müşeleri kelesi kezekte Qazalı awdanında boldı. Odan key`in delegacïya müşeleri Bay`qoñır qalasında ğarış ay`lağında ornalasqan mwzey`diñ jumısımen, onda saqtalğan köne quraldarmen tanıstı. Mey`mandar Qarmaqşı awdanında Qorqıt ata memorïaldıq keşenine bardı.
Sonday`-aq, Sırdarïya awdanındağı Nağï İlïyasov atındağı awıldıñ tınıs-tirşiligine zer saldı. Öñirlik əriptestik bay`lanıstı nığay`tw barısındağı ïgilikti şaranıñ jəne bir bastawında eki oblıs əkimderi Qırımbek Köşerbaev pen Berdibek Saparbaev delegacïya quramımen qala küni merekesinde aşılğan Rəmizder alleyasında boldı. Sodan key`in mərtebeli mey`mandar tarïxï-ölketanw murajay`ın araladı.
Murajay` ğïmaratına jöndew jumıstarı jürgizilip, birinşi jəne ekinşi qabattarına monïtorlar ornatılğan, éksponattar qatarı tolıqtırılğan. Onıñ qorında 5516 tarïxï jədiger bar. Sonımen qatar, aqtöbelikter «Aray`» demalıs ay`mağında mektep oqwşılarınıñ texnïkalıq jetistikterine arnalğan körmesin uy`ımdastırdı. Munda Aqtöbe qalalıq texnïkalıq şı ğarmaşılıq ortalığınıñ jumıstarı körsetildi. Jas örenderdiñ qolınan şıqqan buy`ımdarın qos ay`maqtıñ basşıları kelip araladı. Aqtöbe qalalıq texnïkalıq şığarmaşılıq ortalığı uzaq jıldardan beri turaqtı jumıs jasap keledi. Sonıñ dəleli retinde, körmege kelwşilerdiñ nazarına oqwşılardıñ qolınan şıqqan maşïna, keme, uşaq, tikuşaq, robot maketteri usınıldı. Bulardıñ biri uyalı telefonğa jüktelgen arnay`ı bağdarlama arqılı qozğalsa, endi biri pwlʹt arqılı kez kelgen bağıtta jıljïdı.
Mundağı buy`ımdardıñ ərqay`sısı öz aldına bir dünïe. Yağnï, körmeni tamaşalağandardıñ tañğalısında şek bolmadı. Osıdan-aq, Aqtöbelik örenderdiñ texnïkalıq jumıstarınıñ jaqsı ekenin añğarwğa boladı. Jas talanttardıñ öz qolımen jasağan buy`ımdarı zamanawï texnologïyanı damıtwdıñ alğı şarttarı dewge boladı. Aqtöbe oblısınıñ Qızılorda dağı künderi bügin de jalğasadı. Körşiles oblıs awıl şarwaşılığı önimderin öndirwşileriniñ jər meñkesi «Tağzım» alañında uy`ım das tırıladı. Osı küni oblıstıq stwdentter saray`ında Aqtöbe qala sınıñ Q.Jubanov atındağı ARMW-niñ «Tumar» jəne S.Bəy`işev atındağı AW- niñ «Alaş» jastar teatrınıñ qoy`ılımı ötedi dep josparlanıp otır. Al N.Bekejanov atındağı oblıstıq drama teatrında T.Axtanov atındağı Aqtöbe oblıstıq drama teatrınıñ spektakli qoy`ıladı.
Ay`tolqın AY`TJANOVA.


text:
Ukraina prezidentı Viktor Yuçenko bügen Berlinda Germaniä kanslerı Gerhard Şröder belän oçraşqannan soñ, parlament aldında yasağan çığışında, Ukrainanıñ Yevropa Berlege häm Dönya Säwdä Oyışmasında äğzalığına taba tiz arada çaralar kürergä çaqırdı. Yuçenko, Yevropa Berlege bıyıl Ukrainanı "bazar iqtisadı" itep tanır, dip kötä. Häm Ukraina bıyıl Dönya Säwdä Oyışmasına kerüne farazlıy.
Şröder, Ukrainanıñ Yevropa Berlege belän yaqınraq iqtisadi xezmättäşlek uranştıru telägen xuplawın belderde, ämma Ukrainanıñ Berlekkä kerü waqıtı turında ber süz dä äytmäde.


text:
2008 yıldan respublikala ös yılğa isäplängän finans planı la qabul itelä
Däülät Yıyılışı - Qoroltay deputattarı respublikanıñ aldağı 2008–se yılğa byudjet dokumenttarın qaray başlay. Bıl turala qarar Qoroltay Prezidiumınıñ sirattağı 76–sı ultırışında qabul itelde. ,,Başqortostan Respublikahında byudjet barışı xaqındağı,, zakonğa yaraşlı, deputattar ös kön esendä byudjet proektın qaray başlau turahında qarar qabul itergä teyeş. Konstantin Tolkaçev beldereüensä, bıl mäsälä buyınsa Qoroltay Sekretariatınıñ xoquqi hığımtahı äźer. Qarar qabul iter aldınan, Prezidium ağzaları Xökümät Premer–ministrı urınbaśarı, finanstar ministrı Ayrat Ğäskärovtıñ byudjet dokumenttarı proekttarı turahında mäğlümäten tıñlanı. Ayrat Ğäskärov xäbär iteüensä, federal kimäldäge yañılıqtarğa yaraşlı, 2008–se
yıldan respublikala ös yılğa iśäplängän finans planı la qabul itelä. Här yıldağısa, yıldıñ töp finans dokumentında sotsial yünäleş haqlana. Prezidium ağzaları ,,Başqortostan Respublikahınıñ 2008–se yılğa byudjetı xaqında,, zakon proektı häm uğa bäyle başqa dokumenttarźı Däülät Yıyılış – Qoroltayźıñ 11–se iyuldä uźasaq ultırışında qaray başlarğa kileşte. Uğa tiklem byudjet proektı daimi komitettarźa häm Prezidium ultırışında la tikşereläsäk.


text:
Keşe xoquqların bozuda ğayeplängän Äfğan keşese Faryadi Sarwar Zardad bügen Londonda mäxkämä aldına bastı. Aña 1991nçe – 96nçı yıllar arasında Äfğanstannıñ Qabul provinsiäse Sarobi bistäsendä - keşelärne totıq alu häm cäberläwdä ğayepläw belderelde. 1998nçe yılda Zardad Londonğa küçep kilep pizza yasap sata başlağan.
General' prokuror Lord Goldsmith süzlärenä qarağanda Angliä mäxkämäse öçen çit ildä cinäyät qılğan ber keşene xökem itü – ğadäti eş tügel, ämma Zardad oçrağı – çığarma bulıp tora, çönki qılğan cinäyätlär bik citdi. Mäxkämädä 18 şaxittän dä soraw alınaçaq, alarnıñ qayberläre Äfğanstannan iärçen elemtäse aşa mäxkämä belän bäyläneşkä keräçäk.


text:
Bügen Gaza şähärendä kimendä 7 fälestinle, alar arasında 2 yäşlek bala häm 13 yäşlek malay, arıp üterelde. Könbatış Yardağı Hebron şähäre yanında İsrael xärbiläre tikşerülär uzdırğanda tağın ike fälestinlene atıp üterde. İsrael ğaskärläre isä mondıy çaralarğa kiçä Tel Avivta bulğan intixar terrorınnan soñ bardı. Şulay uq bu terror waqiğaläre Yaqın Könçığışta yaña tınıçlıq planın iğlan itü belän bergä turı kilde. Amerika Quşma Ştatalrı, Yevropa Berlege, Rusiä häm Berläşkän Millätlär Oyışması ximayasendä tözelgän bu plan, İsrael häm Fälestinne köç qullanunı tuqtatırğa çaqıra. Fälestinneñ xezmät ministrı Ğassan al-Khatib, İsraelne bügenge çaraları öçen kisken täñqitläde, alarnıñ “tınıçlıq planı” cimerer öçen maxsus oyıştırılğan buluda ğayepläde: “Diplomatik çaralarğa qarşı İsrael maxsus tiskäre işarälär yasıy. Ägär dä İsraelgä “tınıçlıq planın” şartların ütäw turında tieşle basım yasalmasa, İsraelneñ köç qullanuınıñ çige bulmayaçaq”, dide al-Khatib.
Suğışçan Hämäs törkeme başlığı Abdel Aziz Rantisi, İsraelgä qarşı köräş däwam itäçäk, dip belderde.
Premyer-ministr Mahmud Abbas bügen üzeneñ berençe utırışın uzdırdı. Utırışta İsraelneñ bügen Gaza sızığınağı çaraları täñqitlände, xalıqara cämäğätçelekkä İsraelne tıyarğa möräcäğät yasaldı. Utırışta Yasser Arafatnıñ qatnaşmawı Fälestin Xakimiätendäge reformalarnıñ yaxşı başlanğıçı bularaq qabul itelde.


text:
Millätne cıyu – daimi “waq” eşlärdän tora
Qazanda 24 martta ütkän Rusiä tatarlarınıñ federal' milli-mädäni möxtäriäte qorıltayındağı çığışlarında Başqortstan delegatları räsmi Ufa häm Qazannıñ üz respublikalarınnan çittä yäşäwçe başqortlarnı häm tatarlarnı cıyu, saqlaw, üsterügä törleçä qarawları turında äytkän idelär. Başqortstan tatarları milli-mädäni möxtäriäte räise Ramil Bignov, mäsälän, Başqortstan citäkçelegeneñ Başqortstannan çittä yäşäwçe başqortlarnıñ üzañın kütärüne däwlät däräcäsendä aktiv räweştä xäl itüläre soqlanuğa layıq dide. Ämma, dide ul, ni säbäpleder Tatarstan üzennän çittä yäşäwçe tatarlar belän bik qızıqsınıp barmıy.
Çınlap ta, 2002 yılğı canisäp aldınnan Başqortstannıñ däwlät köçenä tayanıp eş itä torğan başqort ideologları, canisäp ütkännän soñ, yäğni respublikanıñ eçendä häm tışında tatarlarnı başqortqa äyländerü çarasın uñışlı başqarıp çıqqannan soñ, tınıçlanıp qalmadılar ğına tügel, kiresençä bu yünäleştäge eşlären tağın da aktivlaştırdılar. Perm kraynıñ Barda rayonındağı tatarça söyläşüçe xalıq yanına daimi räweştä respublika byudjetı isäbenä Başqortstannan küpsanlı delegatsiälär cibärelä. Alar anda keşelärgä başqort kitapları öläşälär, cıyınnar qorıp xalıqqa tatar tügel, başqort ikänleklären añlatalar. Başqortstannıñ däwlät televideniese andıy oçraşulardan reportajlarnı qat-qat kürsätü belän mäşgul'. Samara, Çiläbe, Irınbur, Kurgan, Sverdlovsk häm başqa ölkälärdä kabel' televidenise aşa Başqortstannıñ däwlät televidenise tapşıruların kürsätü mäsäläläre dä respublikanıñ räsmi wäkilläre tarafınnan kütärälä, çişelä.
Başqortstannıñ eçendä, digändäy, başqortlıq bayrağı tağın da biegräk kütärelä. Respublikanıñ mäğlümat çaraları, bigräk tä televidenise daimi räweştä Başqortstannıñ Könbatış öleşendä yäşäwçe tatarlarnıñ tatar tügel, başqort ikänleklären “añlatqan” materiallar birä. Şulay, 4 aprel'dä Başqortstannıñ däwlät televidenise Tatarstanğa terälep torğan Yañawıl rayonında ütkärelgän ber şäcärä bäyrämennän reportaj kürsätte. Tapşırudan kürengänçä, ul yaqtağı tatarlar Uran ıruı başqortları ikän. Qayber käkşäygän qartlardan başqort buluları äytterelä. Älbättä inde, barısı da saf tatar telendä başqortlıqların iğlan itälär.
Şulay itep, Başqortstanda däwlät däräcäsendä tatarlıq ruxın tutıqlandıru, sındıru bara. Citmäsä tele açılıp ta betmägän, digändäy, tatar balalarına, mäcbüri räweştä, teldä häm añda butalçıqlıq tudıra torğan başqort tele uqıtıla. Ägär inde tatar milläteneñ kiläçäge-yazmışınıñ fäqät Tatarstanda häm Başqortstanda yäşäwçe tatarlarnıñ iminlegenä bäyle ikänlegen iskä töşersäñ, näq Başqortstan cirlegendä tatar milläteneñ tamırına balta çabılğanı añlaşıla.
Kärim Yauış, Ufa


text:
BMOnıñ bu atnada iğlan itkän xisabına qarağanda Dönyada açlar sanı artıp 840 millionğa citkän.Bay illärneñ açlar sanıñ 2015-nçe yılğa qädär yartılap kimetü turında birgän wäğdälärenä qaramastan açlar sanı artıp bara. Dönya Oyışması xisabında açlar sanın kimetü , ireşüe mömkin bulmağan ambitsiä bulıp kürenä digän fiker beyan itelä. </i
840millionnan artıq keşe –bu inde cir yözendä här 7nçe keşe bu kiçtä aç kileş yoqlarğa yataçaq digän süz .Bu fäciğä bulmasqa tieş ide. 1996-nçe yılda BMO konferensiäsendä dönyanıñ bay illäre dönyada açlar tieşençä tuqlanmağan keşelär sanın 2015nçe yılğa qädär yartılap kimetergä wäğdä itkän ide. Ämma 25-nçe noyäberda BMO azıq tölek häm Awıl xucalığı Oyışması FAOnıñ iğlan itkän xisapta bu mäqsatqa 2015nçe yılda ireşü mömkin tügel dip belderelä.Çönki aç keşelär sanı 90-nçe yılnıñ ikençe yartısında 18millionğa artqan.Tieşençä tuqlanmağan keşelärenñ kübese 3nçe dönya illäre , Afrika häm Aziädä yäşäsä dä, alarnıñ 34millionı eleke kommunistik illärdä, yäğni elekege SSSR häm könçığış yevropa illärenä turı kilä.FAO süzçese John Riddle tieşençä tuqlanmağan keşe normal tormış alıp baru, eşläw öçen citärlek kaloriä almağan keşe dip äytep (audio) citärlek, tieşençä tuqlanmağan keşe üle ala, ämma ğomumämn alar sälämät bulmağan öçen başqa närsälärdän ülä. Alar çirli ala, yäki nindider infeksiä säbäple qarşılıq kürsätä almıy ülä.
FAOnıñ tikşerenüläre , Sovetlar Berlege häm Yugoslaviäneñ taraluınnan soñ bu illärdä açlar sanıñıñ 25tän 34millionğa artuın kürsätteBaltıyq illäre häm könçığış yevropanıñ küpçelek illäre bu facigäne tuqtata aldı. Şulay da tieşençä tuqlanmaw Bosnia, Herzegovina, Bolgarstan Serbiä häm Çernogoriädä möhim problema bulıp tora.Xisapqa qarağanda, Azärbaycan,Qazaxstan,Üzbäkstan häm Gruziädä xalıqnıñ 20-belän 35% tieşençä tuqlanmıy.Ärmänstanda xalıqnıñ yaqınça yartısı häm Tadcikstanda 70% citärlek aşıy almıy.FAOnıñ xisabın äzerläwçwläedän Ali Gürkan Arslan Qıtay 1990-nçe yıllar başlarında üzendäge açlar sanıñ nıq kimetsä dä, bu tırışlıqlar äle kimi bara di Gürkan süzlärençä(audio) älbättä qayber illär küpkä yaxşıraq eşläde , progress däwam itä.Ämma global däräcädä aqırınayu küzätelä, bu isä 1996-nçe yılda quyılğan mäqsatqa ireşüneñ qıyın buluın kürsätä.
Gürkan Latin Amerika häm Karibiktä citärlek tuqlanmawçılar sanınıñ kimüen, Braziliä, Panamanıñ uñışları öçen büläklänüen , Bagladeş, Haiti, Vietnam,Kenya häm Mozambiktä dä açlar sanınıñ kimüen ämma Hindistan,İndoneziä,Nigeriä,Pakstan häm Sudanda artuın söyläde. Ali Gürkan Arslan xisap tik ekonomik üseş tügel ä awıl xucalığı sektorında yaxşı näticälärgä ireşüneñ açlar sanıñ kimetügä kiterüen kürsätä di.Könyaq Afrikada AİDS,spid çireneñ kiñ taraluı, tieşençä tuqlanmawda möhim faktor buldı .FAOnıñ xisabında bolay dielgän: Afrikanıñ qayber öleşlärendä fermalarnıñ 70%tı eşçälären yuğalttı , eşçelärneñ dürttän ber eleşe ülde yäki eşli almıyaçaq qädär xästä . Bu aşlıq üsterüne genä kimetmäde, ä bu eşne belüçelär sanıñ , anı kiläçäk buınnarğa öyrätäçäk keşelär sanıñ da kimette. Gürkan(audio)
başqa ber säbäp isä sonğı distä yılda küzätelgän azıq tölek citeşsezlege.Citeşsezlekneñ proporsiä häm törläre artqan sayın ul illärdä tieşençä tuqlanmawçılar sanı arta
Azıq tölek qıtlığınıñ 40% qorallı konfliktlar, 60% qorğaqlıq kebek tabiğıy afetlär näticäsendä xasıyl bula .FAOnıñ süzçese Riddle Afrikada cünläp tuqlana almaw, yarım aç yäşäwçelär sanıñ artuına Kongoda ozaq waqıt däwam itkän qorallı konflikt säbäp di. Riddle 1994,95nçe yıldan birle açlar sanınıñ artuı yaña tendensiäme ,ällä waqıtlı küreneşme.moñı belgeçlär 3-4 yıl küzätep barğannan soñ beläçäkbez dip söyli. BMOnıñ 96-nçe yıldağı summitında bayraq illär yarlılqarğa yardäm wäğdä itsä , dä wäğdälär ütälep betmäde, Wäğdä itelgän programmalar ğämälgä quyılmadı. FAO ütkändäge xataların öyränep açlıqqa qarşı yaña programma täqdim itä. Täğdimnär arasında yarlı awıl cirlärendä awıl xucalığın yaxşırtu, tabiğıy resurslarnı täräqi itü, saqlaw, awıl xucalığı infranstrukturasın ,bazarnı kiñäytü häm moxtaclarnı azıq tölek belän tämin itü bar.
färidä xämit,praga


text:
Ufada elektr energiäse qüätläre kimi. Ufa şähäreneñ elektr qullanuçıları kompaniäse başı İlyä Finkelşteyn süzlärenä qarağanda, elektr belän qullanırğa teläp möräcägät itüçelärneñ dokumentların qabul itü tuqtatılğan. Çönki elektr energiäsenä moxtaclıq 400 megawattqa citkän. Yıl sayın Ufada elektr qullanu 100 megawattqa arta. Yaqın arada Ufada yağulıq elektr stansiäse tözeläçäk. Ul 200 megawatt elektr energiäse çığaraçaq, yağni citeşmägän elektrnıñ yartısın ğına çığaraçaq.
Başqortstanda barlığı 5130 meğawatt elektr energiäse çığarıla.


text:
Üzbäkstanda Ändican xällärennän soñ mäglümät çaraların ezärlekläw köçäyde
Üzbäkstanda ike kön elek kenä törmädän çığarılğan bäysez jurnalist Tolqın Qoraev qabat totqarlanğan. Keşe xoquqların yaqlawçılar äytüençä, ul, Ändicanda bulğan xällärdän soñ tağı da köçäyep kitkän, bäysez mäglümät çaraların bastıru kampaniäseneñ qorbanı bulıp tora. Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışması, Mäskäwdäge ekstremal jurnalsitika üzäge Üzbäkstanda mäglümät çaralarınıñ ezärleklänüenä borçılu belderde.
Çärşämbedä Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışması Üzbäkstanda, bu xällärdän soñ, Rusiä häm Könbatış mäglümät çaralarınıñ ezärleklänü oçraqları terkälgän xisap iğlan itte. Ul Mäskäwdäge ekstremal jurnalsitika üzäge belän berlektä äzerlängän. Monnan aldaraq üzäk Ändican xalläre turında 30 bitlek üz xisabın iğlan itkän ide. Üzäkneñ citäkçese Oleg Panfilov radiobızğa bolarnı söyläde:
"Berençedän, 13 May Ändican xällärennän soñ jurnalist xoquqlarınıñ ni däräcädä bozıluın kürsätergä telädek. İkençedän, Üzbäkstan qanunnarı häm konstitutsiäneñ bozıluın – anda bit süz ireklege, keşelärneñ bäysez mäglümät alu xoquqları täemin itelgän."
Oleg Panfilov süzlärençä, xisapnı äzerläw ciñel bulmağan:
"Berençedän, telefon elemtäse bik naçar ide, bigäräk tä berençe könnärdä. İkençedän, küp kenä jurnalistlar, bigräk tä üzbäklär, bezneñ belän söyläşergä qurıqtı. Alarğa yanawlar bulğan, iminlek xezmätläre berniçäseneñ tuğannarı, balaları turında mäglümätlär yazıp alğan."
Xisaplarnıñ ikese dä Ändican waqiğaların yaqtırtuğa häm Taşkentnıñ bu krizis waqıtında media belän niçek eş itüenä bağışlanğan. İkesendä dä, üzbäk xökümäte bu waqiğalarnı yaqtırtunı tomalağan, jurnalistlarnı, mäglümät çaraların ezärleklägän digän näticä yasala. Menä berniçä mäglümät.
Maynıñ 13ndä cirle İnternet provaiderları Rusiä internet säxifälärenä kerüne tomalağan, şul isäptän, Ferghana.Ru, Lenta.Ru kebek aldınğı mäglümäti portallarğa. İnternt-kafelarda bäysez säxifälärgä kergän öçen 10 meñ üzbäk somı, yä isä 10 dollar külämendä ştraf salınğan. Bu isä porno säxifälärgä kergän öçen ştraftan ike tapqır kübräk.
Çit il kanalların kürsätkän kabel televideniese yabılğan.
Maynıñ 15ndä çit il jurnalistları Ändicannan quılğan. Tolqin Qoraev kebek qayber cirleläre soñraq törmägä utırtılğan.
Ul arada räsmi mäglmät çaraları Ändican xällärenä üz qaraşın birgän, çit il mäglümät çaraların tänqitlägän propaganda kampaniäsen başlağan. Çit il mäglümät çaralarına eşlägän üzbäk jurnalistların, şul isäptän Azatlıq radiosınıñ üzbäk bülege xäbärçelären qaralaw, "üz xalqın häm watanın satqan keşelär" dip tamğalaw kampaniäse başlanğan.
Taşkenttağı bäysez media belgeçe Ğalimardan Annaev:
"Räsmi mäglümät çaraları belderüençä, mäglümätne bozıp kürsätüneñ zamança texnologiäse belän qorallanğan çit il jurnalistları, niçek teli, şulay tapşırğannar. Yarıy, alar söylägännär yalğan bulsın di, Üzbäk xökümätenä yala yağılğan di. Alaysa, ni öçen soñ räsmi mäglümät çaraları, üzläre äytüençä, Maynıñ 13ndä Ändicanda bulğan terrorçılar, islam ekstremistlarınıñ sürätlären kürsätmilär?"
Ğalimardan Annaev süzlärençä, räsmi media çit il mediasına mäglümät köräşen ottırğan, çönki ul Ändican xällärenä üz qaraşın isbatlaw öçen dälillär kiterä almıy.
Bu fiker belän Oleg Panfilov ta kileşä. Üzbäk räsmiläre, bu ısulların zäğif buluın belä torıp, alarnı qullana:
"Bu ğädäti xäl, İslam Kärimov sovet çorınnan soñğı berençe prezidentlarnıñ berse. Anıñ fiker yörtüe dä sovetça. Alar, çit il mäglümät çaraların faş itkän berniçä mäqälä bastırsañ, xalıq tınıçlanır dip uylıylar. Läkin xäzer başqa zamanalar, üzbäk räsmiläre mäglümätne niçek kenä yäşerergä tırışmasın, xalıq anı barıber belä."
Mäskäwdäge ekstremal jurnalsitika üzäge citäkçese Oleg Panfilov fikerençä, üzbäk räsmiläre mäglümät çaraların qısu ğädäten tiz genä üzgärtmäs sıman. Tolqin Qoraevnıñ totqarlanuı moña dälil bulıp tora.
-Ali Gilmi


text:
«Vasilyevo» sanatoriesendä «İcat yortı» açıldı
Bu matur tabiğät qoçağında «Vasilyevo» sanatoriäse tiräsendä XIX racыpдa tözelgän yortlar, binalar bar. Bu cirlärdä milli mädäniätneñ yözek qaşı bulğan yazuçılar, rejisserlar, akterlar yal itkän bulğannar.
«Mäğrifät» gäziteneñ 10nçı sanında Vasilyevo bistäse 3nçe tatar urta mäktäbe direktorı Mäwlixa Vazıyxovanıñ «Naratlar da, min dä xäterlim...» digän isem astında mäqäläse bastırılğan. Ul mäqäläsendä bolay dip yaza:
«1994-95 yıllarda «Vasilyevo» yal yortındağı tarixi bu bina biknıq cimerek xälendä ide...Menä bügen yañartılğan mähabät bina qarşında basıp toram. Tınlıq. Uyçan yözemä äkren genä aq qar sibäli. İcat yortınıñ täräzälärendä ut yana. Dimäk, anda milli yäşäyeş däwam itä.Kiläçäk buınnarğa da anıñ cılısı citsen ide. Millätebezgä ozaq yıllar xezmät itkän binanıñ yañadan torğızıluına min çiksez bäxetle. Binanı torğızuda üzennän zur öleş kertkän häm başlap yörgän keşeneñ iseme dä onıtılmasın ide. Ul Bikmullin Nurulla Kärimulla ulı»-dip tämamlıy mäqäläsen Mäwlixa Wazıyxova.
Sişämbe könne 9 martta açılu tantanasında Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev tä qatnaştı.


text: Sişämbe kiçendä Tatarstan başqalasında iñ yaxşı citäkçelär bäygeseneñ näticäsen bilgeläw häm büläklärne tapşıru tantanası buldı. Anda barlığı 200 keşe qatnaşqan. İñ zur büläkkä «TübänKamaneftexim» şirkäte citäkçese Vladmir Busıgin layıq buldı. Ul respublika iqtisatına ayıruça zur fayda kitergän ikän. Anda şulay uq neft şirkätläre citäkçeläre, zur kibetlär, iminiät fondları citäkçeläre dä büläklände. Bu cielışnıñ üzençälege tağın şunda - moña qädär «Piramida» küñel açu üzäge yanında şul xätle zatlı maşina tuqtağanı, ä eçendä zatlı kostyum häm halstuk kigän şul sanlı türälärneñ bergä cielğanı bulmağandır.


text:
Foto: bnews.kz
Rïo olïmpïadasınıñ çempïonı Dmïtrïy` Balandïn Qazaqstan Kwbogine qatısw üşin Aqtöbege keldi. Aqtöbelik balalar men jasöspirimder el maqtanışın äwejay`dan qarsı alıp, qoltañbasın aldı, dep xabarlay`dı Baq.kz tilşisi.
«Balalar ülken qoşemetpen qarsı aladı dep oy`lamağan edim. Biz ädettegi jarısqa kelgenbiz. Aqtöbege kelgen sätte «balalar kütip tur» dep ay`ttı. Al äwejay`ğa kirgende qattı tañ qaldım. Xalıq köp jïnalğan eken. Öte jaqsı äser aldım. Qazaqstan Kwbogı jarısına keler bolsam, bul jerdegi nätïje Olïmpïadadağı jetistikten tömen bolwı mümkin. Sebebi, jaqsı day`ındıqqa waqıt tapşı boldı. Munda elimizdiñ üzdik sportşıları qatısadı. Men de baq sınap, janküy`er bolıp, jarıstıñ qızıqtı sätterin bastan ötkergim keldi», - dey`di Dmïtrïy` Balandïn.
Rïo olïmpïadasınıñ çempïonı keler jılı Bwdapeştte ötetin jarısqa day`ındıqtı bastağanın jetkizdi. Ol 20-23 qazan künderi «Dostıq» sw sportı keşeninde ötetin Qazaqstan Kwboginde jarısqa tüsedi. Oblıstıq dene şınıqtırw jäne sport basqarmasınıñ baspasöz xatşısı Alïsa Amanovanıñ ay`twınşa, elimiz boy`ınşa 16 komandanıñ 200-den astam sportşısı Aqtöbege jïnaldı.
Ay`ta ketey`ik, Aqtöbedegi jarısqa Paralïmpïada çempïonı Zwlʹfïya Ğabïdwllïna da keledi dep kütilip otır.


text:
İldä nilär bulıp yata? - 25.II.2008
►Qotırtuçı qunaq Qazannan quıldı ►Elemtä ministrı: İnternet öçen tüläwne kimetü kiräk ►Açıq mikrofon: 23 fivräldä sez närsä bäyräm ittegez?
►Qotırtuçı qunaq Qazannan quıldı
Älegä Rusiä vitse-premerı bulıp torğan Dmitriy Medvedevneñ zur ğına şaw-şulı tamaşa belän Qazanğa kilep kitüenä inde berniçä kön uzdı. Ämma bu könnärdä respublika başqalasında bulğan qayber säyäsi waqıyğalar äle haman da federal matbuğatta çağılış taba. Şundıy xäbärlärneñ berse 19 febräldä, Medvedev Qazanğa kilär aldınnan, başqalada qanunsız immigrasiagä qarşı xäräkät (DPNİ) başlığı Aleksandr Belovnıñ kilüe.
Qanunsız immigrasiagä qarşı xäräkät 2002 yılda oyışa. Xalıqqa ul ällä ni bilgele bulmasa da, Rusiä säyäsätçelärenä älege xäräkät, bigräk tä anıñ citäkçese Aleksandr Belov, ildä immgrantlarğa qarşı uzdırılğan törle uram cıyınnarın ütkärüe belän bilgele.
Şuña da küp kenä citäkçelär, säyäsätçelär, Belov bulğan cirdä härwaqıt nindi dä bulsa kötelmägän xäl kilep çığaçaq, di. Prezidentlıqqa nämzät Dmitriy Medvedevneñ Qazanğa kilüe aldınnan ğına, respublika başqalasına Aleksandr Belovnıñ da kilüen Tatarstan säyäsätçeläre näq menä şul säbäple baştan uq yaxşığa yuramadı.
----------------------------------------------------------------------------------------------
►Elemtä ministrı: İnternet öçen tüläwne kimetü kiräk
Tatarstanda İnternet Mäskäwdän un tapqır (!) qıymmäträk. Cirle prowayderlar da, İnternetnı Mäskäwdän kiterep satuçılar da monopolia tota. Axırğı çiktä bu iqtisadqa da zıyan sala.
Tatarstannıñ mäğlümatlaştıru häm elemtä ministrı Färit Fazılcanov: «İnternet öçen tüläw Tatarstanda bik qıymmät», di. Ministr fikerençä, qullanuçılar sanı näq şul säbäple tiz genä arta almıy.
“Bik qıymmät tora bezdä İnternet qullanu. Şulay uq İnternet çeltären kertü, aña totaşu da qıymmät. İnternet tarifları, äytik, sekundına 512 kilobit/sek tizlektäge limitsız tarif, Tatarstanda, Mäskäw belän çağıştırğanda, un tapqır diärlek qıymmäträk. Piterburdan da ike yarım çaması qıymmäträk. İdel buyındağı başqa töbäklärdän 1,4 tapqır çaması qıymmäträk.
Tatarstannıñ mäğlümatlaştıru häm elemtä ministrı Färit Fazılcanov, İnternetnı monda küpläp kitertüçelär sanı artsın häm alar arasında çın-çınlap köndäşlek bulsın öçen uñaylı eşmäkärlek şartların tudırabız, di.
Ministrlıq bu wäzğıyatne çişüdä däwlät şirkätlärennän bitär, xosusıy eşmäkärlekneñ täesirenä ömetlänä. Döres, Tatarstan xökümätenä bäyle häm üze dä monopoliadä ğäyeplänüçe “Tattelkom”ğa da bu nisbättän ciñel tügel ikän. Färit Fazılcanov süzlärenä qarağanda, “Tattelekom” Qazan kebek xalıq uqmaşıp yäşägän cirlärdä genä tügel, yıraq awıllarda da telefonlaştıru häm İnternetlaştıru belän şögellänä.
Sosial eş, yäğni xalıqqa yärdäm eşen başqara, di ul "Tattelekom" turında. Awıl digännän, alarğa kesä telefonnarı barıp citkän. Şul mobil elemtä aşa ministr käräzle operatorlarnı da 3G standartı nigezendä citez internet täqdim itärgä çaqıra.
----------------------------------------------------------------------------------------------
►Açıq mikrofon: 23 febräldä sez närsä bäyräm ittegez?
- İrlär bäyrämen bäyräm ittek. Watannı saqlawçılar könen.
- Bezgä ber il dä höcüm itmi. Berkemnän dä saqlanırğa kiräkmi.
- Bezneñ ğailädä xezmät itkän yegetlär yuq.
- Bu bezneñ bäyräm tügel, xärbilär bäyräme. Bezneñ ätilärneñ bäyräme.
- Mäktäptä bäyräm ittek. Şiğerlär söylädek ätilärgä. Piknik oyıştırdıq. İrlär köne bit. Miña odekolon büläk ittelär qızlar.
- Watanıbıznı saqlawçılar köne. Watanıbız Tatarstanda ike ulımnı üsterdem. Alar KÄİda xärbi kafedrada uqıdılar, xärbi rezervta toralar. Armia bit Rusiädä genä bar, Tatarstannıñ üz armiase yuq. Şulay bulğaç, böten xökümätneñ saqçıları bula. Watanıbız çaqırsa, baralar inde, biçaralar.
- Watanım Tatarstan minem.
- Televizordan äytmägännär ide bügen bäyräm dip, ällä berär bäyrämme bügen?
- 23 febrälne bez bäyräm itmibez. Kiäwem kitkän ide, elekke xärbi. İrem dä öydä yuq ide. Xezmät itüçelär genä bäyräm itälär bu könne.
- Bez studentlarğa bu bäyräm yuq. Bez uqıybız. Watannı saqlaw köne, bezneñ ilebezne yat keşelärdän saqlaw. İlebez Tatarstan, Rusiä dä inde ilebez. Bötenläy ber närsä dä belmim bu turıda.
- 23 febräl - sovet ğaskärläre bäyräme köne ide. Watanım minem... menä şul şul, watanıbız nindi qaldı xäzer iseme, Tatarstan dip äytergä beraz awırraq. Çönki möstäqıyllege bit anıñ xäzer şundıy ğına qaldı.
- Rusiä ... minem tuğan awılımnı beterdelär 1975yılda. Ul Udmurtiadä qaldı. Anda ike tatar awılı bar ide rayonda, alarnıñ ikesen dä beterdelär. Tatarlar bulsa da, mäktäpne yaptılar, balalar baqçasında xäzer udmurtça da, tatarça da söyläşergä yaramıy. Ber urıs balası bulmasa da, tik urısça ğına söyläşergä mömkin. Minem awılım xäzer yuq. Parca awılı dip atala ide. Bu bäyräm elek sovet ğaskärläreneñ, Qızıl armianeñ köne bäyräme itep sanala ide.
- Eştän bäyräm belän qotladılar.
- Bez ber urap qaytıyq äle dip kenä çıqqan idek uramğa.
- Däwlätne saqlaw bäyräme. Watan zur - böten Rusiä. 2 yıllap inde bu bäyrämne yal itep bäyräm itäbez. Öydä bäyräm ittek. Qunaqlar çaqırdıq.
- Bez bäyräm itmädek.Bezdä awıruçılar bik küp buldı.


text:
Venesuelanıñ hawa xezmäte räsmiläre mäğlümatlärenä qarağanda, bügen Kolumbiä belän çik buyında 152 yulçısı bulğan oçqıç cimerelep töşkän. İsän qaluçı yuq, dip farazlana.
Milli Aviasiä İnstitutı prezidentı Fransisco Paz, West Koribbian Hawa Yulları oçqıçı Panamadan Martinique utrawına yul totqan ide, häläkätkä qädär oçuçı motorda problema buluın xäbär itte, dip belderde. Soñıraq hawa alanı xezmäte oçqıç belän elemtäne yuğaltqan. Çarter oçqıçta turistlar bulğan . Eçke eşlär ministrı Jesse Chacon süzlärenä qarağanda, isän qala alğannarnı ezläw eşe däwam itä.


text:
Waşiñton – AQŞ häm Rusia yulçı oçqıçları Atlantik okeanı östendä 10 meñ metr bieklektä oçqanda, çaq qına ber-bersenä bärelme qaldı. AQŞ hawa imenlege räsmiläre belderüençä Amerikanıñ Delta häm Rusiäneñ Transaero şirkätläreneñ boeing yulçı oçqıları kiçä Puerto Rikonıñ tön yağında 10 meñ çaqrımda yaqnça ber uq biyeklektä oça bulğan. Rusiä oçqıçına aşığıç mäğlümat citkerelüe belän oçqıçnıñ şunda uq 90 metr asqaraq töşüe zur ber faciğandan qotqardı.
İke oçqıç eçendä niçä yulçı bulğan buluı turında mäğlümat älegä citkärelmäde.


text:
Bügen biredä 17nçe Ğaräp Ligası summitı açıldı. Liganıñ general sekretare Amr Mussa, ğaräp däwlätläre İzrael belän bolay ğına mönäsäbätlärne yaxşırta almıy, monıñ öçen İzrael dä çaralar kürergä tieş, dip belderde. Mussa süzlärençä, aralarnı yaxşırtu İzraelneñ fälestin cirlärennän çığıp kitüe häm Fälestin däwläteneñ tözelüennän soñ mömkin bulaçaq.
Bügenge cıyınnıñ köntärtibendä ğaräplärneñ tınıçlıq täqdimnäre häm töbäktäge başqa mäs'älälär. Summitnı açu cıyınında Ğaräp Ligasına kergän 22 ildän 13 däwlät başlıqları qatnaştı. Qayber illärneñ wäkilläre yuq. Cıyında şulay uq Yordaniä patşası Abdulla, Livan prezidentı Emil Lahud häm Söğüd Ğaräpstan şaxzadäse Abdulla qatnaşmıy.


text:
AQŞ xärbi mäxkämäse Ğıraqta Äbu Graib törmäsendä totqınnarnı ezärlekläw cinese yaqtan kimsetüdäge role säbäple amerikan xärbie Charles Grainernı 10yıl törmä cazasına xökem itte.
2004nçe yılı yazında dönyağa taralğan qotoçqıç räsemnärdä kürengän Grainerğa maksimum 15yıl törmä cazası birelä alır ide. Ul cazasın tämamlağaç AQŞ armiäsennnän quılaçaq Grainerneñ änise İrma jurnalistlarğa ulım älegä cawapqa tartılmağan yuğarı ofitserlarnıñ kürsätmälären ütägän öçen xökem itelde digän (audio)
Ul ämerlärne ütägän öçen 10yıl törmädä utıraçaq
Prokurorlar Grainerne sadist dip taswirlap ul häm anıñ kollagaları kürsätmäsez üzlärenä qızıq bulsın öçen genä keşelärne cafaladı dip äytkän


text: İzrail tışqı eşlär ministrı Silwan Şalom İrannıñ atom programması böten dönyağa qurqınıç yasıy, bigräk tä Awropa illärenä häm Rusiäneñ könyağına dip belderde. Şalom jurnalistlar belän Brüsseldä, Yewropa Berlege illäreneñ tışqı eşlär ministrları belän oçraşqan waqıtta äñgämäläşkän. Yäkşämbe könne İran üzeneñ qorallanu köçlärenä "Şahab 3" dip atalğan ballistik raketanıñ yaña tören kertüne iğlan itte. Ul raketa İzrailgä qädär barıp citü köçenä iä. İrannıñ tışqı eşlär ministrlığı wäkile bügen Tähran atom qoralın taratunı tıyu turındağı kileşüdän çığarğa uylamıy, ul bu qoralnı barı tik saqlanu maqsatlarında ğına qullanırğa mömkin dip belderde.


text:
Pentagonnıñ Guantanamo totqınnarı isemlegen iğlan itüe - belgeç fikere
Quşma Ştatlarnıñ saqlanu ministrlığı Pentagon, mäxkämä qararına buysınıp Guantanamo nığıtmasında totılğan, terrorğa bäyle buluda şiklänelgän keşelär isemlegen bäyän itte. Anda barlığı 558 isem bar. Totqınnarnıñ zur öleşen Söğüd Ğäräbstanı, Äfğanstan häm Yämän watandaşları täşkil itä, ämma aralarında Üzbäkstan, Qazaqstan, Qıtaydan çıqqannarnı da kürep bula. Rawil Minhacev Rusiä watandaşı dip kürsätelgän, ämma anıñ Çallıdan buluı mäğlüm. Radiobız xäbärçese Guantanamodağı totqınnar isemlege xaqında terrorçılıq belgeçe, UPI agentlığı xezmätkäre John Daly belän söyläşkän ide, xäzer sezgä şul söyläşüdän özeklär täqdim itäbez.
Cawap: Ğomumi san yaqınça minem tikşerenülärdän çığıp min uylağança. Ämma min anda 9 libiäle, ber azerbaycanlı, iranlı, xäbäşstanlını kürep ğäcäpländem. Ä ğomumi san, inde äytüemçä, minem farazlarğa turı kilä.
Soraw: Üzäk Aziä keşeläreneñ küp buluına ni äytä alasız?
Cawap: Miña, elekke sovet belgeçenä bularaq, bu bigräk tä qızıqlı. Berniçä yıl elek min anda 11 taciq buluın äytkän idem, xäzer anda 6-sı ğına kiterelä. Şulay uq 5 üzbäk, öç qazaq häm ber azerbaycanlı bar.
Soraw: Qazaqlarnıñ anda buluı elek tä mäğlüm ideme?
Cawap: Qazaqlar turında min belä idem, Qazaqstannıñ Washingtondağı ilçelege alarnıñ Äfğanstanda humanitar eş belän şöğellängän buluın, häm Guantanamoğa başqalar belän bergä yalğış elägüen belderep kilä.
Soraw: Ä üzbäklär?
Cawap: Üzbäkstan kebek il, älbättä inde, üz keşeläreneñ anda buluın bik faş itärgä telämi. Gärçä pärdä artında alar üzbäk watandaşların kire üz ilenä qaytarunı sorıydir, dip uylıymın.
Soraw: Mart ayında Pentagon 517 keşedän torğan isemlek bäyän itkän ide. Xäzer isä anda 558 keşe kürsätelä. Bu, yaña 41 isemneñ östälüenme, ällä ul isemlekneñ härzaman üzgärep toruınmı añlata?
Cawap: Sezneñ monı sorawığız qızıq, çönki isemlekkä kemneñ kertelüe, häm kemneñ annan alınuı yäşeren mäğlümat bulıp tora. Anda tağın da kübräk keşelärne äweş-täweş kiterü bara kebek. Bush idaräse alarnıñ qayberlärennän çın küñelennän qotılırğa da teli, misal öçen Qıtay uyğırlarınnan. Ämma Washington älegä alarğa sıyınu birerlek il taba almadı. Şuña da isemlektäge san üzgärep tora.
Soraw: Guantanamoda totılğannarnıñ barısı da terrorçı bulmawı da mömkinme?
Cawap: Beryaqtan, amerikannar, saqlanu ministrı Donald Rumsfeld süzläre belän äytkändä, bu keşelär yamannıñ da yamanı, dip belderä. İkençe yaqtan isä, totqınnarnıñ advokatları, alarnıñ öçtän ike, yä biştän dürt öleşe suğış waqıtında oçraqlı räweştä genä totılğan, dip kilä. İnde azat itelgännärneñ qayberläre, misal öçen britannar, Quşma Ştatlar Äfğanstandağı suğışın başlağanda, anda ğämäldä "keşe awlaw" kileşüe bulğan, dip beldergän ide. Yäğni terrorğa bäyle buluda şiklänelgän keşelärne totu, awlaw, yäisä alar turında mäğlümat birü öçen aqça tülängän. Häm andıy şartlarda aqça qazanırğa telägän beräwneñ ikençesenä "bu terrorçı" dip barmaq belän törtep kürsätüe genä dä citkän. Häm alar şulay itep Kubağa, Guantanamoğa kilep eläkkän.
Kärim Kamal


text:
пәHҗeшәMбe, 19 rыйHBap 2017, KaзaH BakыTы 03:12
Rusiä salım xezmäteneñ Başqortstan bülekçäsenä yaña baş bilgelände. Ul Aynur Ayreldinov. Aynur Ayreldinov bu urınğa bilgelängänçe federal'' salım xezmäteneñ Tatarstan buyınça iñ ere salım tüläwçelär xezmäte belän citäkçelek itkän. Ul 1969nçı yılğı, Qazan däwlät universitetın tämämlağan. İqtisad fännäre kandidatı. Milläte - tatar. Aynur Ayreldinov respublika buyınça salım xezmäte citäkçese wazıyfasın başqaruçı itep bilgelände. Başqortstanda yuğarı wazıyfalı urınnarda tatar milläte wäkilläre yuq däräcäsendä buluın iskä alğanda, älege waqiğanı respublikanıñ tatar cämäğätçelege şatlanıp qabul itte. Prezident xakmiäte isä, kiresençä, monı xuplamawın beldergän. Bu turıda İnternetnıñ “Regnum” mäğlümat agentlığı xäbär itte.


text:
Qazaxstanda oppozistion Respublika gazetı yabıla
Respublika gazetınıñ yabıluı inde berençe märtäbä genä tügel. Soñğı berniçä yılda bu gazeta berniçä märtäbä yabıldı häm törle isemnär belän yañadan çığa başladı. Xökümät oyışmaları Respublika gazetın berniçä märtäbä mäxkamägä birde häm anıñ redaksiäsenä häm xäbärçelärenä törle höcümnär buldı. Uzğan ayda Qazax xakimiätläre Respublikanıñ baş möräxxire İrina Petruşovanı salımnan qaçuda häm Qazaxstan watandaşlığı qanunnarın bozuda ğäyepläp totqarlawnıñ sorağaç ul Rusiädä qısqa waqıtqa totqarlanğan ide. Petruşova tormışına qurqınıç yanaw säbäple Qazaxstannan qaçıp kitep 2002-nçe yıldan birle Rusiädä yäşi.


text:
Quran
Quran ya da Quran-ı Kerim (arapça أَلْقُرآن — el-Qur'an) İslâmda peyğamber Muhammedke Allahtan melek Cebrail vastasınen vahiyler şeklinde endirilgenine inanılğan muqaddes kitap. VII asırda kitap şekline ketirilgen. Quran Furqan, Kelâmullah, Kitabullah, Beyza adlarınen de añıla. Fatiha suresinen başlap, Nas suresinen soñuna yete.
Qurannı oqumaq savaplı iş ve ibadet olaraq sayıla. Bu muqaddes kitap özüne has oqulış tarzı – tecvit ile beraber nesilden nesilge keçip, künümizge qadar yetip kelgen.
Bağlantılar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Kur'an-ı Kerim (Arapça), (Türkçe)
- Al-Quran (Arapça), (İnglizce)


text:
AQŞ däwlät sekretarı Colin Powell bugen Süriä vä Liwan citäkçeläre belän Yaqın könçığıştağı wazğiätne tikşeregännän soñ başqaladan kitte. Beyrutta ütkärgän press konferensiädä Powell kuartet dip yöretelgän AQŞ, Yevropa Berelege , BMOsı häm Russiä tarafınnan äzerlängän ‘solıx yulı’ isemle tınıçlıq planı töbäktäge illär tarafınnan yaqlanırğa tieş dip belderde. Powell (audio)
Kuartetneñ täqdim itkän Solıx Yulı barlıq taraflarğa yöklämä häm cawaplılıq yäkli. Bez terror vä köç qullanunıñ tuqtaluın kürergä tieşbez. Bez xalıqnıñ ber territoriedän ikençesenä ciñelleräk küçep yörüe öçen İzrael yağına , şulayuq ikençe yaqnıñ üz rolleren başqaruı öçen basım yasayaçaqbız.
Colin Powell bugenge söyläşülären Damaskta prezident Başar al Assad belän başladı. Powell süzlärençä Süriä İzraelgä qarşı qorallı törkemnär şulsanda Xızbulla ofisların yabu taläbenä cawap birgän. Ul ( audio) Yaqın könçığışta yaña strategik wazğiät häm bez şul xällärgä kileşterep Sürie belän xezmättäşlek itergä telibez dip belderde.
Beyrutta C:Powell Liwan xökümäten izrael çigenä üz armiäsen urnaştırırğa häm Xızbullanı andan çigenderergä çaqırğan. Beyrut; İzrael könyaq Livannı okupatsiäläp totqan möddätçe çiktä üz armiäsen urnaştırunı kire qağa


text:
Fransiä xökümäte Rusiäneñ Xämas Fälestin suğışçan törkeme citäkçelären Yaqın Könçığışta tınıçlıq urnaştıru eşe turında söyläşülär öçen Mäskäwgä çaqıru qararına räsmi xuplaw belderde.
Bügen Rusiä saqlanu ministrı Sergey İvanov Rusiä Xämas citäkçeläre belän planlaştırılğan oçraşuda Xämasnı İzrail'ne tanırğa häm Yaqın Könçışışta tınıçlıqnı yaqlarğa ügetliäçäk dide.
Fransiä tışqı eşlär ministrlığı süzçese Denis Simonneau Fransiä xökümäte Rusiäneñ bu ğämäle tınışlıq urnaştıruğa yardäm itär dip isäpli dide. İzrail' Rusiäneñ Xämasnı çaqıruına açu belderde. Quşma Ştatlar Rusiädän açıqlaw soradı.
Quşma Ştatlar häm Yewropa Berlege Xämasnı terrorçı törkem dip sanıy häm Xämas köç qullanudan baş tartıp İzrail'neñ yäşäw xoquqın tanığançığa qädär anıñ citäkçeläre belän härtörle oçraşunı tıynı. Xämas üz pozitsiäsen üzgärtergä cıyınmıy.


text: Belarus İminlek Xezmäte başlığı Leonid Yerin wazifasınnan kitte. Prezident Aleksandr Lukaşenkanıñ matbuğat xezmäte, general-leytenant Leonid Yerin "başqa urınğa küçerelüe säbäple İminlek Komitetın citäklämiäçäk" dip belderde. Assossiated Press mäğlümat agentlığı isä, Belarus räsmiläreneñ bersenä tayanıp, Yerin, uzğan ayda bulğan protest çaraları waqıtında oppozisiä citäkçese belän oçraşqanı öçen wazifasınnan buşatıldı, dip xäbär itte. Milli Assamblyyanıñ Wäkillär Palatası räise Vladimir Konoplyov, Yerinnıñ oppozisiä belän bäyläneştä bulğanı öçen buşatılğanı turındağı xäbärne kire qaqtı.


text: Rusiädäge “Watan”, Pensionerlar häm Tormış firqäläre berläşüläre turında beldergän idelär. Ufada öç firqä bülekçäläre älege mäsälädä urtaq fikergä kilä almadı. Qarşılıq Tormış firqäse bülekçäsendä çıqtı. Firqa räise Vyaçeslav Kvyat säyäsi Şura utırışınnan tarafdarları belän çığıp kitte. Utırışta qatnaşqan 26 delegatnıñ 8e çığıp kitü belän qalğannar yaña baş saylap eşne däwam itte. Yaña räis itep cirle parlament deputatı Fänil Tayıpov saylandı. İske räis üzen wäqälätle sanıy häm yaqın könnärdä säyäsi şura utırışı cıyaçağın belderde. Yaña saylanğan baş isä üzen wäqälätle dip sanap, 28 üktäber Mäskäwdä bulaçaq qorıltayğa deleğätlar törkemeneñ citäkçese bulıp barırğa cıyına. Bäysez çığanaqlar bu qarşılıqlarnı xakimiät belän bäyläp añlata. Aña qarağanda, respublik türäläre berläşkän xääräkät başı itep “Watan” yäki Pensionerlar firqäläre başların kürergä teli.


text:
«Region 02» gäzite yañadan çığa başladı
«Region 02» dip atalğan bäysez gäzit Başqortstanda 2003 yıldağı prezident saylawlar çorında berniçä ay buyı çığıp kilgän ide inde. Ämma saylawlar ütkäç bu gäzit kürenmi başladı. İnde menä ul basma yañadan üz eşen başladı. Anıñ möxärrire itep Başqortstan Däwlät Cıyılışındağı kiñ bilgele bäysez deputat Edward Murzin alınğan. Näq menä ul şuşı gäzitneñ yañadan çığa başlağan berençe sanına kereş süzne dä yazğan. Bu sanda respublikanıñ säyäsi-ictimaği häm iqtisadıy xäle turında analıytik häm bäysez ruxlı yazmalar urın alğan. Soñğı arada Başqortstanda bäysez matbuğat basmaları sanı arta başladı. Ğädätä mondıy xällär respublika xaqimiätlärenä qarşı nıqlı höcümgä Mäskäw tarafları da fatixa birgäç başlana ide. Şuña işarä tügelme ikän bu?
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Qazanda zoo kürgäzmä eşli
“Şähärneñ çın yözen açıp sala torğan ike äyber bar. Berse bala tudıru yortları bulsa, ikençese zoopark”,-dide rässam Aleksandr Şadrin. Bez anıñ belän Qazan milli mädäniät üzägendäge xaywannar dönyasına bağışlanğan kürgäzmädä tanıştıq. Fevral' urtasında açılğan bu kürgäzmä 5- martqa qädär eşläyäçäk.
Bu kürgäzmä aşa zoopark problemalarına kiñ cämäğätçelek iğtibarın cälep itü bezneñ töp maqsatıbız ide. 2008 yılda anda bit üzgärtep qoru, yäğni rekonstruksiä kötelä. di Şadrin. Anıñ bu kürgäzmägä berniçä räseme quyılğan. Alar fotograf Aleksandr Çikin belän 150-läp foto, 40 näqeş, grafika häm berniçä sınnı 18 keşeneñ icatın ber urınğa tuplap bu kürgäzmäne çittän yärdäm almıyça, üz aqçalarına aça aluğa bik söyenälär.
Änä keçkenä Märyämgä bu kürgäzmädä balıqlarnıñ ağaçtan qırılğan sınnarı bigräk tä oşağan ikän. Yulbarıslarnıñ fotoların da yaratıp qarağan ikän ul. Änise Rumiä xanım äytüençä, alarnı yäkşämbeneñ zämhärir suığı da örketmägän.
Bu xaywannar dönyasına bağışlanğan kürgäzmäne härkem üzençä qabul itä. Yäşüsmer Kolya äytüençä, alar ğailäse öydä et, mäçe totmasa da xaywannar dönyasın bik yarata ikän.
Min xaywannarnı bik yaratam. Yırtqıçlar arasınnan arıslannar bigräk tä küñelemä xuş kilä. Qazan zooparkına da bik yış yörim. Yırtqıç canwarlarnı yaratqanğa, miña bezneñ zooparktağı alarnıñ çitlekläre bik ük oşap betmi. Min alarnı bik qızğanam. Menä mondıy kürgäzmälärne oyıştıru çitleklärne dä yaxşırtırğa tä'sir itäder dip uylıym. Älege kürgäzmädä Bügenge kön Mauglie rässam Al'fred Şäymardanovnı da kürergä mömkin. Şäymardanov üzeneñ räsemendä isä, Qazan kirmänendäge Dali tuyı tä'sirläre belän urtaqlaşa. Aleksey Nazarovnıñ mexanik balıqları cirgä häläkät yanawın kisätä. Ğomumän kürgäzmädäge här sänğät äsärendäge canwar da bezneñ yazmış sezneñ qulda dip äytä sıman.
Uramda bik salqın bulğanğa yäkşämbe könne alğan tä'sirlär belän düşämbe könne Qazan zooparkındağı canwarlarnıñ xälen belü öçen anda şaltıratıp qarağan idem, mödir urınbasarı Güzäl Mägsüd qızın köne buyı ezläsäm dä tota almadım. Tik iqtisatçı yeget Marat qına- “Vrode bı normal'no perenosyat xoloda”,- dip cawap birde.
Suıq digännän, Qazan milli mädäniät üzägendäge bu xaywannar dönyasına bağışlanğan kürgäzmä iñ cılı bülmägä urnaşqan. Anıñ yanındağı Anatoliy Sıysoev räsemnäre häm sınnarı quyılğanına kersäñ der qaltırıy başlıysın. Ä Qazannıñ 1000 yıllığı muzeyında suıqtan tuñıp yaulığına törengän qarap utıruçı apa, min köndezge 3-nce yartıda kilep kergäç, sin berençe keşe balaqayım, bügen keşe kilmäs tä inde, dip ozatıp qaldı.
Nail Alan


text:
131-se federal qanun tulıhınsa ütälmäy
Urındağı üźidaralıqqa qağılışlı 131-se federal qanundıñ ğämälgä ineüenä 1 yıl tuldı. Başqortostan xäbär iteüebeźsä, unı ildä täügelärźän bulıp boyomğa aşıra başlağaynı. Döülät yıyılışı–Qoroltay deputatı Zöfär Enikeev äyteüensä, bıl fedjeral üźäkteñ aşığıs aźımı bulğan. Sönki xäźer, ber yıl ütkäs, eteşheźlektär öśkä qalqıp sıqqan. Şuğa la Däülät yıyılışı–Qoroltay parlament tıñlauźarı la ütkärergä mäjbür.
Respublika prezidentı xakimiätenän alınğan mäğlümättärgä qarağanda respublikala urındağı üźidaralıqtarźıñ tik ber–nisäühe genä üź–üźen tä`min itä ala. Bınday şarttarźa respublika qaźnahı töbäktärgä finans yarźam kürhäteüźe tulıhınsa üź öśtönä alğaynı. Respublika byudjetı yıl hayın tierlek defitsit menän qabul itelä. Şuğa la xäźer Başqortostan deputattarı qanundı qamillaştırıu täqdime menän federal üźäkkä täqdim inderergä niätläy.


text:
Yäşlär III Tatar Kongressına äzerlänä
Yäşlär III Tatar Kongressına äzerlänä
Bez Samarda tatar yäşläre belän bik küp çaralar ütkäräbez. Törle oçraşular, bäyrämnär, mäsälän, Sabantuy, Näürüz bäyrämnäre, bıyıl şulay uq Bolğarğa säyäxät oyıştırdıq. Yäşlär oyışmasında terkälgän äğzälär alay küp tügel, läkin oçraşularğa şaqtıy ğına keşelär cıyıla. Gäcitlärdä iğlannar biräbez, şunnan uqip telägän, qızıqsınğan keşe kilä.
Düşämbe kiçkä qädär tatar yäşläre qızu-qızu bäxäsläşep Kongressqa täqdimnären äzerläde. Koordinatsion Şuranıñ ustav proektın tikşerde. 5 yäki 10 meñ tatarlı ölkälärdän yäş wäkillär bu utırışqa kilsä dä, millionnan artıq tatarlar Başqortostannan yäşlär oyışması wäkile utırışta qatnaşmadı. Küräseñ, anda da Tatar Kongressına başqa şartlarda häm başqaça äzerlänälärder.
“Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Rimzil Wäli


text:
İminlek Şurası illäre İran belän ni eşlärgä digän sorawğa cawap ezli
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ İminlek Şurasındağı 5 daimi äğza wäkilläre düşämbe könne Londonda cıyıldı, alar anda İrannıñ atom programmasına qarata nindi säyäsät alıp barunı tikşerä. Oçraşu yabıq işeklär artında bara.
İrannıñ şuşı ğämäle Tähran üz atom qoralın buldırırğa tırışa digän şöbhälärne arttırdı, çönki bayıtılğan urannı atom reaktorlarında ğına tügel, ä bayıtılu däräcäse bik yuğarı bulğan oçraqta atom bombasında da qullanırğa mömkin. Moña qädär İran belän, anı atom ımsınularınnan bizderü söyläşülären alıp barğan Yewropa Berlege "öçlege" - Germaniä, Fransiä, Britaniä şul tırışlıqnıñ uñmawın belderde, häm xäzer inde mäs''äläneñ Xalıqara atom energiäse idaräsendä qaraluın, şunnan soñ bu eş belän İminlek Şurası şöğellänä başlawın teli. Alarnı İranğa qarata inde küptännän qırısraq bulunı telägän Quşma Ştatlar da yaqlıy. Uzğan atna azağında Washingtonda german kanslerı Angela Merkel belän oçraşqanda amerikan prezidentı George Bush bolay digän ide:
"Min Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası ni eşlärgä tieşlegen bilgeli almıym, ämma min şunı beläm - bar diplomatik yalwarularnı kire qaqqan ilneñ İminlek Şurası qaramağına cibärelüe bik mantiqlı ber närsä", di Quşma Ştatlar prezidentı George Bush, İrannıñ atom programmasın inde şul däräcädä qarıy başlaw kiräklege turında.
İran belän tığız säwdä xezmättäşlege urnaştırğan Rusiä häm Qıtay älegä qädär mäs''äläne İminlek Şurasına çığaruğa qarşı çığıp kilgän ide. Ämma Tähran uran bayıtu eşlären yañartuın iğlan itkännän soñ, Mäskäwneñ qaraşı üzgärä başladı häm ul Şurada Könbatış illärenä quşıla ala digän farazlar köçäyde.
Qıtay isä, İrannıñ soñğı ğämällären şulay uq tänqitläsä dä, mäs''älä Xalıqara atom energiäse idaräse qısalarında da xäl itelä ala, dip belderde.
Xalıqara basımnıñ soñğı könnärdä artuına qaramastan, İrannıñ moña ise kitmi häm ul atom tikşerenülären yañartu qararın üzgärtmäyäçägen äytä. Tışqı eşlär ministrı Mottaqi yäkşämbedä "Reuters" agentlığına bolay digän ide:
"Bez fänni tikşerenü häm täräqqi itüne atom yağulığın citeşterü dip isäplämibez. Andıy tikşerenülärne tuqtatu taläbe ul universitetlarnı yabunı, fänni ölkälärdäge ezlänülärne beterüne añlata. Tikşerenü ul här fänneñ qanı bulıp tora, niçek inde bez anı tuqtatu belän kileşä alabız?" digän soraw quya İrannıñ tışqı eşlär ministrı.
İran moña qädär dä, xäzer dä üzendäge atom programmasınıñ fäqät tınıç maqsatlarda ğına alıp barıluın täqrarlap kilä. Ämma Quşma Ştatlar Tährannı mıştım ğına atom qoralın eşläp yatuda ğäyepli. Qayber amerikan belgeçläre İranğa monıñ öçen kimendä 5 yıl kiräk bulaçaq, dip belderä, ä menä İzrail başqaça uylıy häm Tähran moña inde kiläse yılda uq ireşä ala, dip kisätä.
Kärim Kamal


text: Bu könnerdä mäğlümät çaraları Teatr könendä wafat bulğan rejisser Marsel Sälimcanovnıñ tormış yulına anıñ xalqıbız yaratqan sänğät törenä kertkän xezmätenä zur iğtibar birdelär. Tatarstan televideniese pänceşembedä teatr ostazınıñ tormış yulı turında dokumental' fil'm kürsätte, teatr belgeçläre, artistlar, dramaturglar ğına tügel, ğadi keşelär dä Marsel Sälimcanov kebek ostaznıñ wafatın awır kiçerdelär. Qayber gäcitlär tatar teatrınıñ qoyaşı battı digänräk mäğnädä märxüm turında zur-zur mäqälälär bastırdılar. Äye, Marsel Sälimcanov ul tatar teatr sänğateneñ onıtılmas çäçäk atqan ber çorı. Añlaşıla ki, soñğı yulğa ozatqanda qayğı-sağışqa töşkän keşelär berküpme pessimistik farazlar yasıy. Xätta, optimist tanılğan dramaturg, Marsel Sälimcanovnıñ dustı Tufan Miñnullin ber intervyusında «Teatr añardan başqa niçek yäşär?» dip äytte.


text:
Zur 7-lek dönya iqtisadın tınıçlandıru turında kileşte
Tokyo – Dönya iqtisadınıñ äydäman illäre wäkilläre dönya iqtisad bazarına totrıqlılıqnı yañadan qaytaru öçen bergä eş itü qararında kileşte. Läkin alar bu adım öçen täfsille maqsatlar bilgelämäde. Tokyoda bulğan cıyılışnı beterü aldınnan yasalğan urtaq belderüdä, Zur 7-lekneñ iqtisad ministrları üzäk bankların AQŞ iqtisadındağı kiläçäktäge qurqınıç turında kisätte. Läkin artqabarış turında yurama bulmadı. AQŞ, Yaponiä, Germaniä, Fransiä, Kanada, Britaniä häm İtaliä räsmiläre neft çığaruçı illärne kübräk neft citeşterergä çaqırdı. Berlek şul uq waqıtta Qıtaynıda qıtay yüen aqçasın köylärgä quşa.


text:
Tehran uramnarında yäş qızlar üzlären saqlau öçen çäçlären qırdırıp, ir -at kebek kiyenep yöri başladı. Bu könbatıştan kilgän nindider moda tügel, ä islam inqilabınıñ uñışsızlığın kürsätkän başqa ber fenomen . NYT gazetasınıñ ‘Tehrannıñ üzäk uramnarında qızlar malay qıyäfätendä üzlären imen xis itä’ isemle mäqaläse
4yıldan birle, 12 yäşennän başlap Human Tehran uramnarındağı in qurqınıçlı yäşüsmerlär bandasında yörede . Alar ütkän barğan keşelärne taladı, maşina täräzälären watıp eçendäge äyberlärne urladı , uramda törle urınnarda yoqlap yörede. Humannıñ çäçläre şulayuq qaşları qırılğan , bu moda başqalarına miña tıqşınma digän kündermä bulıp tora İranda.Küptän tügel genä politsie maşinadan stereo urlağan Humannı qulğa alğaç, anıñ Human tügel ä Tahira buluı açıqlandı. Malay nigezdä qız ide. Qızlarnıñ yäştän ük başların qaplarğa, gäwdälären kürsätmägän kiñ palta, kiyemnär kiyergä mäcbür bulğan İranda qayberäülär irlär qıyafätendä yöri başladı. Çäçlären bik qısqa kisterep, kiñ çalbar, külmäklär kiyep yöri häm mömkin bulğan qädär az söyli.Üsä barğan bu fenomen könbatışlaşqan feministlarnıñ yaulıqqa qarşı başkütärüe tügel,ämma bigräk tä tübänräk sıynıfta öydän qaçıp kitkän qızlarnıñ üzlären saqlau öçen kürgän çara .Üzlären malay şalay itep kürsätkän bu qızlar şul qıyafättä ,köçlänüdän şulayuq faxişälek çeltärenä töşüdän saqlana. Ber yaqtan qarağanda , bu xällär İslam Respublikasınıñ tıñlauçan, buysınuçan, ğıyfätle, üzen islam häm balalarına ğına bağışlağan xatın qızlar buldıru tırışlığınıñ uñışsızlıqqa duçar buluın kürsätep tora . Eşneñ qızığı şunda ki xökümät bu problemanıñ buluın tanıp , çaralar kürü öçen eşli başladı. Üzäk Tehranda urnaşqan öyennnän qaçqan qızlar öçen sıyınu yortınıñ direktorı Mocgan Şirazi süzlärençä , qızlar üzlären saqlau öçen ir at qıyafätenä kerep yöri , çönki alar qız bulıp uramda yörsä, ir at alarğa bäylänä, problemalar tudıra.Bezdä torğan ber qız xätta kiçen beräü dä miña bäylänmi ide , räxät yöri ala idem dip söyläde . Bu qızlar belän mäşğül bulğan psixiatrlar qaraşınça İran cämğiäteneñ patriarxal tabiğatı, ir at qıyafätenä kerü bu qızlarnı çälep itä , bu qızlar cämğiätneñ alarnı kürergä telägän traditsion rolenä qarşı çığa .Psixiatr Maxdis Kamkar alar mäcburi räweştä bit qaplaunı kire qağa, alar öydä aş peşerep, bala üsterergä , irlärenä buysınıp utırırğa telämi , bu buın üzlärenä tağılğan närsälärgä qarşılıq kürsätergä tieşbez dip xis itä di. Kamkar süzlärençä, bu prosesta qayber qızlar cinayätlärgä qatnaşa , alar tik irlär kebek kenä kiyenmi ä irlär eşlägän cinayätlärne dä eşli .Şirazi dä Kamkar da ir at qıyafätendä yöregän bu qızlar transsexual yäki geylar tügel dip belderä. İslam respublikası İranda transsexual diagnozı quyılğan keşelärgä operatsie belän cineslären almaştırırğa röxsät itelä häm bu turıda açıqtan açıq söyläşelä. Ämma homoseksuallek İslamda tıyıla häm İslam Respublikasında älbättä legal tügel . İrlär kebek kiyenep yörüneñ ber faydası da eş tabu. Şulay itep kiyenep yöregän ber qız Tehranda garajda yardämçe bulıp yıllarça eşlägän. Möselman ilendä ber xatın qıznıñ garajda eşläven küz aldına kiterü qıyın şul.Dr.Şirazi min bu qızdan ni öçen yıllarça ir at qıyafätendä yöreden dip sorağaç, ul miña malay ir bulıp räxätlänep eşlädem , bezneñ cämğiät irlärne genä uylıy digän cavap qaytardı dip äytte . Öylären taşlap kitkän bu qızlar älbättä ata anası ayrılğan, narkotika- alkolgä sabışqan , balalarnı ezärleklägän yäki eşsez ğailä balaları. Häm älbättä bu balalarda üzlärenä ışanıç bulmawı da añlaşıla. Tahira qulğa alınğannan soñ , anıñ pıçaq belän üzeneñ qul beläklären yaralağanı añlaşılğan. Xastaxanädä ir at psixiatristnıñ ğailäse turındağı soraularına , törleçä uydırma cawaplar birgän, Başına beyzbol şapqası, kiñ çalbar zur külmäklär kiyep yöregän , yalğan mıyıqlı 16 yäşlek bu qız, xäzer sıyınu yortında ozın külmäk , möselmança bäylängän başyaulıq belän utıra . Ul da ir qıyafätendä beräü dä miña bäylänmäde, ä bu külmäk belän yäşep qala almas idem dip äytä. Bu tör kiyenep yöregen qızlar sanı bilgesez.Gazetalarda mäzäk kebek xabärlär basıla. Qatı qul säyäsäten yaqlağan Qayxan basmasında äle bu aralarda ğına İsfaxanda qızlarnıñ çäçen irlär kebek kisken, qırıqqan parixmaxer qulğa alındı dip yazılğan ide.Uramda barğan xatın qıznıñ buqçasın motosıkldan urlarğa tırışqan qaraq, yığılıp ayağı sınğaç , xastaxanädä anıñ xatın qız buluı añlaşıldı digän başqa ber xabär bar ide bu arada. Kiyem artında yäşrenü İranda inde kino filmnarğa tema bula başaldı. Xatın qızlar törmäse , yäisä başqa komedie filmnärendä bu eşneñ kölkele qızıq yaqları kürsätelä.
NYTmäqaläsendä qısqaça alğanda änä şular yazılğan
Färidä Xämit, Praga


text:
Tatarstan Başqortostan belän iärçen aşa yaqınlaşa…
Şunı äytergä kiräk, TVT kabel' televideniese çeltäre — xosusıy şirkät, häm aña räsmi dairälärdän bernindi dä basım yuk. TVT menedjerlarınıñ berse bezgä äytüençä, alar Başqortostan kanalın berkemneñ dä boyırığı buyınça tügel, ä üzläre saylap alğan, çönki anıñ eçtälegen Qazan televizor qarawçıları öçen qızıq dip tapqannar.Bügenge köndä Qazan şähäreneñ kabel' televideniese 20 meñnän artıq ğailägä kergän, dimäk, anı yaqınça 60 meñnän artıq keşe qarıy ala. Çeltär üskän sayın, Qazanda Başqortostan televizion kanalın qarawçılarnıñ sanı da artaçaq.
Kiçä kiç BST kanalınıñ turı efirda barğan “Xäyerle kis” tapşıruında bik qızıqlı ängämä kürsätelde. Anda Ufağa gastrol'lär belän kilgän Qazannıñ Kärim Tinçurin isemendäge tatar drama häm komediä teatrı wäkilläre BST studiäsenä şaltıratuçılar belän teatr tormışı, akter bulır öçen keşegä kiräk bulğan sıyfatlar turında söyläştelär. Şaltıratuçılar arasında tatar, başqort häm xätta urıs telendä soraw birüçelär dä buldı. Studiägä şaltıratqan ber Tatar ağayı, Tinçurin teatrı nigä Ufada häm Stärletamaqta ğına spektakl'llär quyarğa buldı dip soradı. Anıñ süzlärençä tatar teatrın respublikanıñ başqa şähärlärendä dä bik kötälär ikän.Tinçurin teatrınıñ direktorı Fänil Mosağıytov bu sorawğa bolay cawap birde.
Audio.Bezneñ isäp bar ide Salawatqa, Kümertawğa, başqa bik küp cirlärgä dä barırğa. Läkin Salawatqa bezne nişläpter kertmädelär, Mädäniät yortında urınıbız yuq didelärme şunda... häm ber sigezläp cirdä şulay buldı. Bäläbäydä dä şul uq xäl qabatlandı.
Şunı äytergä kiräk, tapşırunı alıp baruçı şuşı cirdä äñgämäne tiz genä özep, anı “döres yulğa” qaytarırğa tırıştı. Menä tıñlap qarağız äle.Audio.
...Här teatr eşmäkärgen bahalawsı iñ ğädel sara ul festival'dar, hezdeñ dä maqtanırlıq, ğorurlanırlıq uñışlarığız bardır...“Xäyerle kis” tapşıruında kütärelgän mäs’älä çınnan da bik citdi bulıp çıqtı. Uzğan yılnıñ sintäber ayında Tatarstan däwlät cır häm biü ansamblen, ä oktäbr' ayında şulay uq Tatar cırçıları — İdris Qarimullin häm Fädis Ğanievnı Başqortostanğa kertmiçä qaytarıp cibärdelär. Ä inde berniçä kön elek cırçı Alsu konsertın Ufada da, Oktäberski şähärendä dä ütkärä almıyça, anı Başqortostan çige yanında, Tatarstannıñ Bawlı rayonı Uba awılında ütkärde.
Äytep kitkän misallardan Başqortostan räsmi dairäläre Tatar artistlarınnan, cırçılardan qurqa kebek kürenä. Mondıy şartlarda Başqortostan televidenie şirkätläre Tatarstandağı kollegalarına qarap tatar milli iärçen televideniesen yaqın waqıtta Ufada retranslyatsiäläwne cayğa salırlar digän ömet zur tügel. İnşalla, bu wäzğiät berär waqıt üzgärer. Ä buğenge köndä, Qazan televizor qarawçıları räxätlänep zamança başqort estradasın tıñlıy da, qarıy da ala. Bu şatlıqnı sezneñ belän urtaqlaşır öçen BST telekanalınnan bez yazdırıp alğan Sägidulla Bayeget isemle başqaruçınıñ därtle cırın täqdim itäbez. Bu “yerdın hüzdäre” Başqortostan häm Tatarstan respublikaları öçen dä turı kilä.Qazannan İskänder Nurmi.


text:
Ekrem Çelebi - Emmioğlu
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Emmioğlu
Etiketler : Ekrem Çelebi - Emmioğlu türkü indir, Ekrem Çelebi - Emmioğlu türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Emmioğlu mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Emmioğlu türküsü, Emmioğlu sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Emmioğlu bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gerçek Mi Serap Mı Bilemem
Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora
Ekrem Çelebi - Kırılsın Kolların
Ekrem Çelebi - Sitem Taşlarına Vurdum Başımı
Ekrem Çelebi - Yine Bahar Geldi Nedir Yaradan
Ekrem Çelebi - Derdimi Kimlere Desem
Ekrem Çelebi - Boz Bulanık Nehir
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram
Ekrem Çelebi - Türkü Sever Türkü Söyler
Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı


text:
I Sahib Geray
I Sahib Geray (1501 - 1551) - 1532-1551 senelerinde üküm sürgen Qırım hanı. I Meñli Geraynıñ oğludır. Bağçasaraynıñ temel qoyucısı.
1485 senesi I Meñli Geray Qazan hanı İbraimniñ tul apayı Nur Sultannen evlene. Bu evlenüvden em Qırımnıñ, em de Qazannıñ taht mirasçısı Sahib Geray (1501-1551) doğdı. Onıñnen beraber Qırımğa Manğıt ve Secevüt qabileleri kirip keldiler ve şimdiki Canköyden biraz ğarp taraftaki topraqlarğa yerleştiler. 1521 senesi ağası Qırım hanı I Mehmed Geray Qazannı zapt etken ve şeerni qardaşı Sahibke bergen. Ağasınen birlikte 1532-de Moskva ulu knâzı III Vasiliyni Moskva yaqınlarında yeñgen. 1532 senesi I Saadet Geray öldi, ve I İslâm Geraynıñ beş aylıq üküm etkeninden soñ I Sahib Geray Qırım tahtına oturğan. 1541 senesi Moskvağa sefer yaptı.
I Sahib Geray Salaçıqtan aşağı 2 km Çürük Suv özeniniñ boyunda yañı han sarayınıñ temelini qoydı. Yañı şeerniñ adı Bağçasaray qoyuldı. I Sahib Geray devrinde Kezlevniñ limanı donatıldı, bunıñ içün Qırım Hanlığı öz deñiz portuna saip oldı (Qırımnıñ diger deñiz yalısındaki şeerler osmanlılarnıñ elinde edi).
İstanbul memurları yapqan dubaralar sebebinden Osmanlı padişası onı tahttan tüşürdi. Ondan soñ Çerkesiyada I Sahib Geraynı torunı Bülük Geray öldürdi. I Sahib Geray Bağçasaraydaki Salaçıq dürbesinde kömüldi.


text:
Bu atna başında Tөrkiәneŋ kөntәrtibendә torğan iŋ mөhim tema bәlki dә Premier Minister Recep Tayyip Erdoğannıŋ Fransiyәgә yasağan rәsmi vizitı buldı. Mәğlüm Fransiyә Tөrkiyәneŋ Avropa Berlegenә (AB) ağzalığına ikelәnep qarıy torğan il. Xәtta ber niçә atna elek Tөnyaq Saqlanu Paktı NATO-nıŋ Istanbulda ütkәrelgәn yuğarı dәrәcәle oçraşuwında AQŞ Prezidentı George Bush yasağan çığışında Tөrkiyәne dә AB-nә alırğa kirәk digәn süzlәr qullanğaç, Fransiyә Prezidentı Mitterand, bu bez belәçәk eş, bezneŋ eşlәrebezgә tıqşınılmasın dip baytaq qatı ber cawap qaytarğan ide. Tayip Erdoğan Parijğa Fransiyәne bu qatı pozitsiyәsennәn vaz kiçerü mәqsatı belәn vizit yasadı.
Premier Erdoğannıŋ Prezident Mitterand belәn oçraşuwından әllә nindi nәticә çıqmadı. Bu anıŋ Parijda mәtbuğat konferensiyәsendә “Tөrkiyәneŋ AB ağzası bulmıyça bulmas digən ber pozitsiyәse yuq. Kopenhagen kriteriәlәren bez üz xalqıbız өçen telibez. Kirәk bulsa bez anıŋ isemen Ankara kriterilәre dip atap üz yulıbızğa dәwam itәrbez”, dip әytüwenәn kürenep tora. İkençe kөn Premier Erdoğan oppozitsiyәdәge Sotsialist Partiyәneŋ lidәrı François Hollandene qabul itte. Hollande üz partiyәlәreneŋ Fransiyәdә Tөrkiyәneŋ AB-nә ağzalıgın yaqlağan berdәn-ber partiyә buluwın belderde. Әmma ul Fransiyәdә 400 meŋ Ermәnneŋ yәşәwenә işarә itep, Tөrkiyә Berence Dөnya suğışı waqıtında Ermәn xalqına genosida oyıştırğan buluwın qabul itәrgә tiyeş digәç, Erdoğan Ermәnistan Tөrkiyәneŋ ciklәren tanımıy, qawğa belәn ber cirgә barıp bulmıy, bu mәsәlәne tarixçılarğa tapşırırğa kirәk digәn cawap qaytardı.
Diplomatik oçraşulardan soŋ isә Prezident Chirak belәn Premier Erdoğan da qatnaşqan ber yolada Tөrek Hava Yullarınıŋ (THY) Fransiәdә eşlәp çığarılgan Airbus isemle pasajirlar oçqıçınnan 36 danәne satıp alu өlkәsendә berençe kileşü tөzelde. Şulay itep Ankara AB-nә rişvәt me birә digәn sorawlar da kütәrelmәde tügel.
Bu atnada 1 milyon da 730 meŋ student kergәn Yuğarı Uqu Yortlarına ütkәrelgәn imtixannarnıŋ nәticәse bilgele buldı. Şuŋa kürә, 1 million da 362 meŋe aşılırğa tiyeşle 160 ballnı alğannar. 185 ball hәm өstendә alğannarğa 4 yıllıq Yuğarı Uqu Yortlarında uqu şansı bulaçaq. Şularnıŋ sanı 165 meŋ tirәsendә dip isәplәnә. Inde studentlar 4-nçe Augustqa xәtle nindi Yuğarı Uqu Yortına-universitetqa kerergә telәwlәren belderәçәklәr hәm şular alar alğan dәrәcәlәrenә kürә uqu yortlarına urnaştırılaçaqlar.
Bu atnada “Radikal” gazetasınıŋ 20-nçe İyün tarixle sanında Tatarstannıŋ İstanbuldağı Vәkilçelegeneŋ citәkçese Ramil Mavlyutovnıŋ Tüpraş turındağı belderüwe basılıp çıqtı. Ul bik zur ixtimal belәn Tüpraşnıŋ payların satu buyınça mәxkәmә quyğan kirtәneŋ kөçtәn çığaçağına ışanuwı turında әytte. Soŋgı süzneŋ Juğarı Mәxkәmә tarafınnan әytelçәge hәm monnan soŋ Tatneftneŋ dә mәxkәmә protseslarına qatnaşaçağı turında da belderde Mavlyutov.
22-nçe İyüldә ataqlı Tatar intelektualı, İdel-Ural ideyeseneŋ çit illәrdәge vәkile, yazuçı, jurnalist hәm sәyәsәtçese Ğәyaz İshakinıŋ wafatına 50 yıl tulu uŋayı belәn Samanyolu Televiziәse kiçke xәbәr programasında mәxsüs ber xәbәr tapşırdı. Şuşı programada Yeditepe Universitetı Tarix kafedrası citәkçese Professor Nadir Dәwlәt belәn ütkәrelgәn intervjü də tapşırıldı. Tik ber un yıl elek kenә diyәrlek Ğ. İsxaqi turında Tatarstanda qabat yazıla başlandı. Lәkin xiç şiksez Tatarstanda, Zәki Vәlidigә Başqortstanda birlegәn әhәmmiyәt kebek, iğtibar ni aŋarğa, ni Sadri Mәqsudigә, ni dә Yosıf Aqçurağa birelә. Cөnki alarnıŋ bere dә Tatarstan tөzügә өleş kertmәde. Ә alar kiresençә barlıq Tөrkilәrne eçenә alğan kiŋ “İdel Ural Ştatın” tөzüne yaqladılar. Yәğni bugenge kөndә alarğa iltifat itü sәyәsi yaqtan aqıllı eş dip isәplәnmi bulsa kirәk.
22-nçe İyül sәğat kiçke altıda İstanbuldan Ankarağa taban yulğa çıqqan tizlege artırılğan biş vagonlı poezd 19:45’tә Sakarya tirәsendә awdı. 234 pasajir hәm 11 ekipaj ağzasınnan 36-sı ülde, 55-tən artıq çərəxətle bar. Ğomumən iñ imen sәyәxәt әsbabı dip belengәn poezda şundıy qaza bәla buluwı xalıqta şok tәsire yasadı.Ankara belәn İstanbul arasında tizlege artırılğan poezd berençe mәrtәbә 4-nçe İyüldә sәfәrgә çıqqan ide. İnde ul waqıtta da moña qarşı çığuçı professorlar bulğan ide. Misal өçen Yıldız Teknik Universitetınnan professor Aydın Erel bu xәlәkәt kiterәçәk dip transport ministerlegenә mөrәcәgәt itkәn ide. Çınnan da 1891-nçe yılda salınğan relslar östendə poezdlar İstanbul belәn Ankara arasın 10 sәğattә tәmamlağanda, tizlege artırılğan poezd şuluq yulnı 5 sәğatta tәmalıy ide. Dimәk soŋında bazisi tieşençә tөzelmәgәç menә şundıy xәlәkәt buldı. Premier Erdoğan bu xәlәkәt sәbәple Bosna-Xerzegovinağa yasarğa tieşle vizitınnan vaz kiçte. Oppozitsiyədəge Cөmhuriyət Xalıq Partiyәse lidәrı Deniz Baykal xөkümətne çigenergә çaqırdı.
Äxtäm İbrahim, İstanbul


text:
Qıtay prezidentı Hu Cintao Tährannı uran bayıtunı tuqtatmağan öçen İranğa qarşı çığarılğan BMO İminlek Şurası rezolütsiäsenä citdi cawap birergä çaqırdı.
Qıtay däwlät televideniese xäbär itüençä, Hu İrannıñ atom söyläşüläre törkeme citäkçese Ğäli Laricaniğa bu rezolütsiä İrannıñ atom omtılışları turındağı kiñ taralğan borçılularnı çağıldıra dip äytkän.
Bügen Pekiñğa 2 könlek säfären tämamlağan Laricani Tähranğa yanawlar bulmağanda ul atom texnologiälären tınıç maqsatlarda ğına qullanırğa cıyına dip belderde.


text:
Qazaxstan: oppozitsiä citäkçese Ğalimcan Jakianov törmädän çığarıldı
Şimbä könne irekkä çığarılğan Qazaxstan oppozitsiäse citäkçese Ğalimcan Jakianov yäkşämbedä Almatığa qayttı. Qazaxstannıñ Demokratik saylaw xäräkätenä nigez saluçılarnıñ berse, Jakianov, 2002 yılda 7 yıl törmägä xökem itelgän ide. 3 yıldan artıq utırğannan soñ ul waqıtınnan alda irekkä çığarıldı.
Pavlodar ölkäse xakime bulğanda wäkälät arttıruda ğäyeplänep, ul 2002 yılnıñ Awgustında 7 yıl törmägä xökem itelgän ide. Xalıqara xoquq yaqlaw oyışmaları, şul isäptän Amnesty İnternational, bu xökemne säyäsi qarar dip atadı. 2001 yılda Jakianov Qazaxstannıñ Demokratik Saylaw xäräkätenä nigez salğan ide. 3 yıldan soñ bu xäräkät qanunsız dip iğlan itelde.
Xökemneñ yartısın utırğannan soñ, süz birep waqıtınnan alda çığaru tärtibe nigezendä irekkä çığarılğan 42 yäşlek Jakianov, yäkşämbedä Almatıda, xälegez niçek digän sorawğa "şäp" dide. "Menä Bismilla äytep 4 yıldan soñ Almatıda berençe adımnarnı atlıym. Duslarımnı, tuğannarımnı kürüemä bik şatmın, bu minem öçen zur quanıç," di Ğalimcan Jakianov.
Anı qarşılarğa oppozitsiädäge "Ğädel Qazaxstan öçen" xäräkätneñ xäzerge citäkçese Jarmaxan Toyaqbay, dusları, tuğannarı kilgän ide. Ğalimcannıñ xäläl cefete Qarlığaç Jakianova da şatlığın yäşermäde. "Bügen bik quanıçlı kön. Bez anı ozaq köttek. Kiläçäkkä ömet belän qarıybız, uñay üzgäreşlär kiterer dip. Bu ğailäbez häm bezneñ yandağı keşelär öçen dä şatlıqlı mizgel," di Qarlığaç Jakianova.
Ğalimcan Jakianov, prezident Nursoltan Nazarbaevnıñ çärşämbedä ütkän inaguratsiäsennän soñ ğına azat itelde. Ğärçä, törmädäge yartı möddäte uzğan yılnıñ üktäberendä ük çıqqan ide. Azat itü qararın mäxkämä Dikäberneñ 14ndä çığardı. Törmä räsmiläre bu kiçekterüne Ğalimcannıñ törmädä tärtip bozuları belän añlattı. Oppozitsiä isä, räsmilär prezident saylawlarınıñ ütüen kötkän dip sanıy. Üze dä törmädä utırıp çıqqan bäysez jurnalist Sergei Divanov Azatlıqqa "Ul küptän irekkä çığarılırğa tieş ide. Räsmilär maxsus suzdı, Jakianovnıñ çığuı saylawdan soñğı wazğiätne üzgärter, alar öçen tiskäre bulır dip qurıqtılar," dide.
4 Dikäberdä Nazarbaev tağın 7 yılğa prezient bulıp saylandı. Räsmi sannarğa qarağanda 91% tawış belän. Bäysez küzätüçelär küp sanlı tärtip bozlular, bülleten tutırular, oppozitsiäne qısular turında söyläde. Yewropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışması saylawlar xalıqara taläplärgä turı kilmäde dip bäyäläde.
"Ğädel Qazaxstan öçen" xäräkäte citäkçese, prezident saylawlarında nazmät bulğan Jarmaxan Toyaqbay fikerençä dä, Ğalimcannı irekkä çığarğan räsmilär Nazarbaevnıñ inaguratsiäsen kötkän. "Bez monı ğädellek dip äytä almıybız. Räsmiläre Ğalimcannı azat itergä mäcbür buldı. Ber yaqtan bu oppozitsiä köçläreneñ basımı näticäse. İñ möxime – ul xäzer irekätä, bezneñ arada, bu bezgä eşebezne äwzemläşterergä mömkinlek biräçäk," di Toyaqbay.
Oppozitsiädäge Nağış Aq Yol partiäse räistäşe Altınbäk Sarsenbaev "Qazax xalqı Ğalimcannı azat itü öçen köräşmäsä, ul äle dä törmädä utırır ide. Ul törmädä çağında da xäzerge rejimğa yaraqlaşmadı. İrekkä çıqqaç ta cäyäsi äwzemlegen däwam itergä tieş. Çirattağı adım – demokratik köçlärne berläşterü" dide.
Ğlaimcan Jakianov üze, yäkşämbedä, säyäsi plannarı turındağı sorawğa cawap birmäde. Qanunnı bozğan oçraqta aña qabat törmägä qaytu yanıy. Küzätüçelär fikerençä, anıñ irekkä çığuı räsmilär öçen baş bäläse bulıp tora. Qazax räsmiläre isemenä bolay da, oppozitsiäne törmgä utırtu öçen küp tänqitlär äytelä. 2009 yılda Qazaxstan Yewropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışmasında räislek itergä cıyına.
Ali Gilmi


text:
Miting ğälämätläre Tatarstan parlamentına da ütep kerde.
Tatarstan Däwlät Şurasınıñ yazğı sessiäse, ildä barğan säyer reformalar kiterep çığarğan kierenkelek wäzğıäte kebek ük, säyer häm kierenke başlanıp kitte. Yazğı sessiäneñ sekretariatın raslağanda, kommunistlar fraksiäse citäkçese Aleksandr Saliynıñ, aldan kileşelgän bulsa da, särkätiplek äğzäse buludan baş tartuı, sessiä utırışında qatnaşuçı prezident Mintimer Şäymievneñ anı, deputat wazifaların ütäwdän çitläşüdä ğayepläp, oyaltuı säyer buldı. Kierenkelek deputat Aleksandr Ştaninnıñ kön tärtibenä, küptän raslanğan häm ğinwar ayınnan ğämälgä kertelgän, toraq-kommunal' xucalıq reforması turındağı qanunnı yañadan qarap, tözätmälär kertüne täqdim itüennän başlandı. Ul monetizatsiä reforması ütkärgändä, federal' üzäk tarafınnan, keşelärneñ layıklı tormış itügä bulğan, konstitutsion xoquqları bozıluı häm xalıqnıñ moña qarşı çığuınnan sabaq alırğa çaqırdı. Anıñ fikerençä, toraq-kommunal' xucalıq reforması xalıqnıñ tormış däräcäsen tağın da tübänäytäçäk häm xalıq qarşılığınıñ ikençe dulqınıñ kiterep çığaraçaq. Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin Ştanin fikeren xupladı, läkin toraq-kommunal' xucalıq reforması qanunnarın tieşle komitetta tağın ber tikşerep, bu mäsälägä fevral' azağında äylänep qaytırğa täqdim itte. Bügenge wäzğıättä bu mäsäläne tikşerügä kereşsäk, bezneñ utırış mitingqa äylänergä mömkin, dip kisätte. Deputatlar räis täqdimen xuplap tawış birdelär. Läkin bu mäs'älä buyınça sessiä utırışında keçkenä genä, yartı säğätlek kenä. “miting” bareber buldı. Ul prezident replikasınnan başlandı. Prezident parlamentnı kim digändä ezleksezlektä ğayepläde. Anıñ fikerençä, toraq-kommunal' xucalıq reforması Däwlät Şurasında waqıtında tikşerelgän, deputatlar anı raslağannar. Ütäwçe xakimiät reformanı başlawda zur eşlär başqarğan. Ä deputatlar äle berençe näticälärne kötmiçä, aldan qotqı çığaralar. Şulay un minut çaması tartqalaşqaç, deputat Ştaninğa qabat süz birelgäç, kierenkelek iñ yuğarı noqtasına citte. Prezident deputatlarnı qarşılıq aksiälärenä bitaraflıqta ğayeplägäç, “sanksiäsez miting” däwam itte. Deputat Tufan Miñnullin süz aldı häm deputatlarnıñ xalıq xälen beleşep toruların ireşterde. Şulay itep xalıq arasındağı kirenkelek Tatarstan parlamentına da ütep kerde. Ä Däwlät Şurasınıñ kön tärtibe bolay da kierenke, anda siksännän artıq mäs'älä quyılğan. İnde söylägänebezçä, mäs’älälärneñ mäs’äläse- monetizatsiä reformasına aşığıç räweştä kertelgän üzgäreşlärne qanunlaştıru. Sezgä bu xäbärne äzerlägän säğätlärdä, Däwlät Şurası äle şuşı mäs’älälärgä kereşkän genä ide. Däwlät Şurasınıñ yazğı sessiäseneñ unınçı utırışı näticälären aldağı xäbärlärebezdä ireştererbez, inşalla. Yunıs Ätnäle.


text:
Rusiäneñ başqa küp kenä töbäklärendäge kebek, Üktäber İnqilabına 86 yıl tulğan könne 7 noyäberdä Ufada da uram cıyını uzdı. Bıyılğı miting, başqa yıllardağıdan ayırmalı bularaq, saylaw aldı kampaniäsenä äwerelde. Atnakiçtä Ufadağı xosusıy Bolğar radiosı tapşıruları tuqtatıldı. Xakimiät wäkilläre monı radionıñ tapşırularnı efirğa çığarırğa röxsäte bulmaw belän añlatqan. Ämma töp säbäp radio aksiälären respublika prezidentı känäfie öçen köräşüçe ber namzätneñ satıp aluı belän bäyle bulırğa mömkin digän farazlar da bar.
Fänis Fätxi, Ufa.


text:
Yekaterinbur Sabantuyında Alabuğa qaunaqları qatnaştı
Alabuğa şähäre başlığınıñ berençe urınbasarı Mödärris ulı Färit Xänifov citäklägän delegatsiä Ural cirenä maxsus samolet belän kilde. Qunaqlar buş qul belän kilmägännär. Sabantuy küçtänäçe itep bik zur konsert, yarışlarda ciñüçelärgä büläklär, Tatarstan cirennän qoyaşlı säläm alıp kilgännär. Färit Xänifovnıñ Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev isemennän cibärelgän qotlaw telegrammasın uquın xalıq därräw qul çabıp qarşı aldı.
Açılu tantanası waqıtında qunaqlar Yekaterinburg şähäre citäkçelärenä matur itep çigelgän çapan, tübätäy, çäk-çäk büläk ittelär. Annan soñ maxsus kiterep qorılğan çatır eçendä tutırma, qaqlağan qaz, öçpoçmaq kebek tatar milli rizıqları belän bay tabın yanında xucalarnıñ üzlären qabul ittelär. Tabın yanında üzara xezmättäşlek itü, nıqlı duslıq cepläre buldıru turında süz alıp barıldı. Delegatsiä citäkçese Färit Xänifov Rusiädä öçençe başqala bulıp sanaluçı Yekaterinburgnıñ bik quätle şähär ikänlegen üz küzläre belän kürep soqlanuın belderde.
Bilgele inde, qısqa ğına waqıt eçendä şähär tormışınıñ bar yaqları belän dä tanışıp betü mömkin tügel. Şunıñ öçen xucalar qunaqlarnı 14Hчe avgustta bulaçaq şähär könenä tağın kilergä çaqırdılar. Alabuğalılar üz çiratında urallılarnı Respublika könenä kötep qaluların belderdelär.
Mul bizäkle sabantuy bik küñelle bardı. Parknıñ estrada teatrı säxnäsendä Alabuğa sänğät ostaları bik matur konsert quydılar. Alabuğa cäwhärläre çığışın xalıq bik yaratıp qabul itte.
Estrada teatrı säxnäse irtädän kiçkä qädär buş tormadı. Yekaterinburg şähäre sabantuyına maxsus kilgän Färidä häm Robert Timerbayıvlar da üzläreneñ matur çığışları belän xalıqnı quandırdılar. Annan soñ cirle talantlar çığışı buldı. Yekaterinburg sabantuyı barlıq uyınnar tämamlanğaç ta tatar yäşläre diskotekası belän töngä qädär däwam itte.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
Salauat xalqı yetemdärgä aqsa yıya
Salauat qalahında qarauhıź qalğan balalar ösön sotsial priyut käräk. Unı töźöü ösön respubliqa qaźnahınan aqsa eterlek bülenmägän. Şunlıqtan urındağı etäkselär qalala xäyriä aqtsiyahı oyoştorğan.Etemdär yorto ösön käräkle aqsanı qala xalqı bergäläp yıyğan. Qalanıñ küpselek şirqättäre ber könlök eş xaqın xäyriä iśäbenä küsergän. Aqsa eşqıuarźarźan ğına tügel, mäktäp uqıusılarınan da yıyılğan. Yıyılğan tabış respubliqa qaźnahınan bülengän 5 million humğa quşılasaq. Bıl aqsa yarźamında Salauat qalahında sotsial priyut töźöüźän tış, balalar yorton häm mäktäp–internatın töźökländerergä uylayźar.


text:
5 mayda Başqortstannıñ Kuşnaren rayonı üzäge Kuşnaren awılında rayon başlığı Sergey Kasatkinnıñ urınınnan kitüen taläp itkän miting uzdırıldı. Yözdän artıq keşe qatnaşlığında ütkän mitingtağı ( ä bu Ufada 10000 keşelek mitingqa tiñ) töp lozunglar: “Kasatkin – rayonnan olaq!”, “Kasatkin, bez siña qollar tügel, sin bezgä xuca tügel!”, “Baytallı mäktäben ezärlekläwne tuqtatığız!” h.b. bar ide. Älege mitingnı urındağı xakimiat tarafınnan izelüçe-ezärleklänüçe eşquarlar oyıştırğan ikän. Mitingta eşennän alınğan direktorları, İlfir Qotdusovnı kire urınına qaytarunı taläp itep Baytallı awılı uquçıları da kilgän ide. Qoyıp yawğan qarlı yañğır astında çığış yasawçılar barısı da rayon başlığın häm anıñ yaqınnarın qanunnarnı, keşe xoquqların bozuda ğäyeplädelär häm rayon başlığı Sergey Kasatkinnı kiçekmästän urınınnan kitärgä çaqırdılar. Mitingqa rayon xakimiateneñ ber törkem erele-waqlı türäse dä kilgän ide. Kuşnaren rayonı deputatları sowetı räise Radik Ğäliev xalıq aldında çığış yasarğa teläsä dä, aña süz birmädelär. “Bezneñ taläplär Kasatkinğa qağıla, ul çığış yasarğa teli ikän – räxim itsen”, - dide mitingnı alıp baruçı ber xanım. Ämma Kasatkin mitingqa kilmägän bulıp çıqtı...
Kärim Yawış, Ufa


text:
Rusiä Kaliningradnıñ 750 yıllıq bäyrämenä Polşa belän Litvanı çaqırmadı
Bügen Kaliningradnıñ 750 yıllıq bäyräme uñayınnan şähärdä Russiä citäkçese V.Putin Fransiä prezidentı J.Chirac häm Germaniä kanslerı G.Schroeder oçraştılar .Söyläşülär üzägendä Rusiäneñ Yevropa Berlege belän mönäsäbätläre häm Berlek belän Rusiä arasındağı yaña xezmätäşlek kileşüe tora. Kaliningradnıñ in yaqın kürşeläre Polşa belän Litva citäkçeläre 750yıl qotlawlarına çaqırılmadı.
Radzvilas(audio)
Bäyrämgä çaqırılmaw Litva tırışlıqların kimetü dip añlaşıla
Radzvilas, litvalı qayber säyäsätçelär fikrençä, Kreml may ayında Mäskäwdä ütkärelgän ciñü tantanalarına Litva prezidentınıñ qatnaşmawına xäzer üç ala , Ämma Kwasniewski Mäskäw bäyrämenä barğan bulsa da , aña Kaliningradqa çaqıru bulmadı dip söyli analitik Mäskäwdä Xalıqara İnstitutta eşläwçe başqa ber analitik Kirill Koktysh Litvanıñ Mäskäw tantanalarına barunı kire qağuı Rusiä-Litva mönäsäbätlären qısqa waqıt öçen genä ağuladı di
Koktysh(audio)
Monda küräzüçelek kenä itü mömkin: ber yaqtan qarağanda Rusiäneñ Litva häm Polşa belän mönäsäbätläre in yaxşıdan bulmasa da , bik naçar da tügel
Koktysh qaraşınça Rusiäneñ şundıy qarar birüendä törle säbäplär rol uynağandır .Mäskäw Litvanıñ sovet okupatsiäse öçen kompensatsiä sorawı belän qänäğät tügel. Mäskäw bälkim dä Vilnusnıñ Belarusta demokratiäne qıyulandıruı belän dä qänäğät tügelder.
Koktysh(audio)
Kiewta ''äflysin inqilabı '' waqıtında Polşa belän mönäsäbätlär bıraz naçarlanğan ide, ämma annan soñ bernindi insidentlar bulmadı.Polşa Rusiägä qarşı ber nindi deklaratsiä yasamadı.
Analitik Kremlneñ bu ike ilgä kündermä cibärüenä şik yuq ämma monıñ serle buluı problema bulıp tora di .V.Putinnıñ ölkän yardämçese Sergey Yastrjembski Kreml Kaliningradnıñ qayber kürşeläreneñ mätbuğatında çıqqan spekulativ eçtälekle yazmalarğa şaqqata ni öçen alar tantanalar nindi bulırğa tieş digän mäsälädä Rusiägä üz qaraşların tağarğa tırışa dip belderde. Koktysh neft bäyäläreneñ artuı säbäple, Rusiä xäzer Germaniä häm Fransiä iqtisadı öçen möhim dip äytä. färidä xämit


text:
"Üzebez" qazanlılarnı tatarça söyläşergä çaqıra
26 aprel'dä uzaçaq Ana tele köne uñayınnan bıyıl Qazanda ayıruça küp häm zur çaralar uza. Läkin küpsanlı şiğer, kitap bäyrämnäre arasında bu yulı şaqtıy üzençäleklese dä bar. Çärşämbe könne Üzebez xäräkäte Min tatarça söyläşäm aksiäsen ütkärergä cıyına. Alar anı Ana tele könenä genä bäylämiçä, däwamlı çara itep uzdırırğa niätli. Läkin anısı äle kiläçäk eşe, ä bügen äydägez 26 aprildä ütäçäk çara turında söyläşep alıyq. Min tatarça söyläşäm aksiäse xaqında tulıraq mäğlümät alu öçen bez bügen Qazan studiäsenä Üzebez xäräkäteneñ koordinatorı Aliä Sabirovanı çaqırdıq.
Bu aksiäne maqsatları - keşelärne niçek tä kübräk tatarça söyläşergä etärü, alarğa berençe adım yasarğa yärdäm itü. Bez beläbez, Qazan mäktäplärendä yıl sayın meñnärçä balalar tatar telen uqıp çığa, alar bit inde nindider däräcädä söyläşä genä alalar. Läkin qazan uramnarında tatarça söyläşüçe yäşlär yuq diärlek. Alarğa üzläreneñ belemen qullanırğa, uramda tatarça söyläşä başlarğa nindider etärgeç kiräk. Bu aksiä alarğa ber etärgeç bulır dip uyladıq bez. Bu ber könlek kenä çara tügel, ul däwam itärgä tieş. Kiläçäktä, mäsälän, kibetlärdä Bez tatarça söyläşäbez digän yazmalar elep quyarğa mömkin bulaçaq. Keşelär monda kilep kergäç tä, monda tatarça söyläşep bula ikänlegen beläçäklär. Älege aksiä näticäle bulsın öçen bez anı oyıştırğanda zamança ısullarnı qullanırğa tırıştıq. Bez 500 tüştamğa yasattıq. Anda yäşel Ä xärefe häm Min tatarça söyläşäm dip yazılğan. Bez alarnı 26cы könne bezneñ çarağa kilüçelärgä tarataçaqbız. Monnan tış, Üzebez xäräkäte tarafınnan Sineñ berençe 150 tatar süzeñ digän keçkenä genä süzlek tä bastırıldı. Aları inde tatarça belmägän keşelärgä tapşırılaçaq. Monnan tış, Bauman uramınıñ Universitet uramı belän kiseşkän cirdä uzaçaq çarabıznıñ töp öleşendä al'ternativ muzıka konsertı da uzaçaq. Barığız da bezneñ çarağa kilegez, bergäläşep räxätlänep tatarça söyläşik
Aliä Sabirova Azatlıq radiosına 26 aprildä uzaçaq Min tatarça söyläşäm aksiäse turında menä şularnı söyläde.
Gölnaz İlgizär


text:
Bügen Qıtay başqalasında Tönyaq Koreanıñ atom programması mäs'äläsendä Waşington häm Pxenyan wäkilläre oçraştı. Amerikan räsmiläre oçraşu uzuın raslamadı, ämma Köyaq Korea häm Qıtay yağı – añlatmalar birmi genä, ike yaqlı söyläşülär buldı, dip belderde. Bügen Pekinda Tönyaq Koreanıñ atom programması tiräsendäge kierenkelekne çişü öçen cıyılğan 6 il wäkilläre qatnaşında söyläşülär başlandı. Oçraşuda Könyaq häm Tönyaq Korea, Rusiä häm Yaponiä, Qıtay häm Amerika Quşma Ştatları qatnaşa. Qıtay tışqı eşlär ministrlığı bügenge oçraşuda "qayber kileşülärgä ireşelde" dip xäbär itte.
Söyläşülär başlanğançı Amerikan Däwlät Sekratare urınbasarı James Kelly Tönyaq Koreanıñ atom töş qoral programması tulısınça yuq itelergä tieş, dip belderde.


text:
Kosovo: 10 dikäber citä, çişeleş xaman yuq
Kosovo mäsäläsenä çişeleş ezlägän xalıqara aradaşçılar 10 dikäber könne Berläşkän Millätlär general sekretarenä xisap tapşırırğa tieş. Şuşı köngä ber atna qala alar Priştinada matbuğat oçraşuı ütkärde. Anda äytelgän süzlärgä qarağanda, bu çeterekle mäsälägä çişeleş äle dä tabılmağan.
Bu kön citügä Kosovo üzeneñ bäysezlegen iğlan iter dip kötelä. Räsmi Belgrad monı tanımayaçağın häm diplomatik yullar belän köçtän çığaraçağın belderä.
Troika dip yörtelgän aradaşçılar törkemenä 3 taraf wäkile kerä: Yewropa Berlege, Quşma Ştatlar häm Rusiä.
Düşämbedä Priştinada ütkän matbuğat oçraşuında äytelgän süzlärgä qarağanda, alar bu çeterekle mäsälägä çişeleşne taba almağan.
"Bez urtaq fikergä kiterä alğan här mömkinlekne centekläp tikşerdek. Läkin bu 120 kön eçendä andıy urtaq fiker tabılmadı" dide Quşma Ştatlar wäkile Frank Wisner.
Quşma Ştatrlar häm Yewropanıñ qüätle illäre Kosovo bäysezlegen iğlan itsä, anı şunduq tanır dip kötelä.
Rusiä moña qarşı çığa häm mäsäläne BMOnıñ iminlek şurasında xäl itelergä öndi. Mäskäwneñ anda veto xoquqı bar.
Ämmä Kosovo albannarınıñ inde kötergä ber teläge dä yuq:
Rusiä wäkile Aleksandr Botsan-Xarçenko"Bez bu protsess inde tämam, anı däwam itüneñ kiräge yuq dip sanıybız. Bu turıda bez açıq itep äyttek" di Kosovo prezidentıFatmir Sejdiu.
Xalıqara cämäğätçelektä Kosovonıñ bäysezlek iğlan itüe bu töbäktä kierenkelek artuğa, serblar belän albannar arasında xättä yaña bäreleşlärgä kiterergä mömkin digän borçular bar.


text:
Pol'şa başqalası merı itep, tarixta berençe tapqır, xatın-qız saylanğan. Berençel xisaplarğa kürä, Polşa üzäk bankınıñ elekke başlığı, Yewropada tözekländerü häm üseş bankınıñ vitse-prezidentı Hanna Gronkiewicz-Waltz ikençe tur saylawlarda 53 protsentqa yaqın tawış cıydı. Anıñ köndäşe, elekke premyer ministr Kazimierz Marcinkiewicw öçen saylawçılar 46 protsent tawış birgän.
Gronkiewicz-Waltz nämzät bulğan oppozisiadäge Watandaşlar berlege Polşada xakimiattäge “Xoquq häm ğädellek” firqäseneñ töp köndäşe bulıp tora. Uzğan yäkşämbedä Polşadağı 100-lägän şähärdä urındağı xakimiatkä saylawlar ütte.


text: Bügen İzraildä ütkän parlament saylawları törle köç qullanu aksialäre belän bäylänep bara. İzrailneñ könyäğında fälästin suğışçıları atqan raqeta şartlağan. Atalı ullı ike kötüçe-bädäwi hälaq bulğan. Bu atışlar öçen cawplılıqnı «Íslam Cixadı» törkeme üz östenä alğan. İordan yılğasınıñ könbatış yarındağı İzrail xärbiläre bu törkemneñ ber suğışçısın ütergän. Saylawlar İzraildä bik sürän bara, xalıq az kilä. Berençe urınğa , Ariel Şaron tözegän uñüzäk «Qädima» partiase çığar dip farazlana. Anı premer ministr wazífaların başqaruçı Exud Olmert citäkli. «Qädim»nıñ töp köndäşläre – «Likud» häm «Eş» partiase. Küzätüçelär fikerençä alarnıñ berse dä parlamentta küpçelelek tawışnı yawlıy almayaçaq. Ciñep çıqqan partia koalisia xökümäte tözäyäçäk. Xäzergä knessettağı 120 urınnıñ 34ten «Qädima» partiase alır dip farazlana.


text: Taciqstandağı iñ zur İslam firqalärennän berse bulğan İslamğa qaytu partiäse wäkile Kiyomeddin Avezov, Associated Press mäğlümat agentlığına, partiäneñ başqa äğzase Kasım Räximovqa belderelgän ğayepläwlärneñ säyäsi nigeze bar, dip belderde. İke atna elek Räximov östennän mäxkämä eşe başlandı. Ul 8 qız balanı köçläwdä ğayeplänä. Räximov üze bu ğayepläwlärne kire qaqtı. Soñğı yıllarda İslamğa qaytu firqase berniçä tapqır xökümätne basım yasawda ğayepläde. Mäxkämä aldına basqan Räximov isä – partiäneñ yuğarı idaräse äğzaläreneñ berse.