text:
Bügen Rusiä prezidentı Vladimir Putin yaña xökümätkä kergän ministrlarnıñ isemnären bäyän itte. Tışqı eşlär ministrı itep Rusiäneñ Berläşkän Millätlär Oyışmasındağı wäkile Sergey Lavrov bilgelände. Aña qadär bu wazifada bulğan İgor İvanov prezident qarşındağı İminlek Şurasınıñ sekretare itep quyıldı.
Ministrlar sanı 30dan 17gä qısqartıldı.
Yaña täqdim itelgän ministrlar utırışında prezident Putin, bu adım belän bez ilne ozaq bürokratik protsesstan qotqardıq, dip belderde. Finans ministrı häm İqtisadi Tärräqiät wä Säwdä ministrı wazifasında elekke kebek Alexei Kudrin häm German Gref qaldı. Sänäğät häm emergetika ministrı urnında – waqıtlıça premyer-ministr wazifaların başqarğan Viktor Xristenko qaldı.
Ğadättäntış xällär ministrı – Sergey Şoygu, eçke eşlär ministrı – Räşid Nurğaliev.


c: text/html

text:
Bu atnada Başqortstanda – Ufa şähär şurası häm rayon şuraları saylwlarında qatnaşaçaq namzätlär terkälep betergä tieş. Mart ayında Rusiädä prezident saylawları belän bergä Başqortstan xalqı cirle idarälär deputatları öçen dä tawış biräçäk. Ufada kadrlar üzäreşe bara, räsmi xäbärlärdä bu xaqta süz yuq , ämma bezneñ xäbärçelärebez iğtibarınnan bu üzgäreşlär töşep qalmıy. Prezident saylawlarında Mortaza Räximovtan başqa kandidatlarnı yaqlağannar – eş urınnarınnan kitergä mäcbür bulularına zarlana.
Mönir Wafin, Ufa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Demokratiä häm keşe xoquqların saqlaw ölkäsendä elekke sovet cirlärendä maqtanırlıq tügel
Terrorğa qarşı köräştä xezmättäşlek itä başlağannan birle räsmi Waşingtonnıñ Rusiä häm başqa elekke sovet respublikalarındağı demokratiä torışına iğtibarı kimesä dä, sişämbedä Quşma Ştatlarda bulğan ikençe ber tıñlawlarda şul illärgä qarata kisken tänqit süzläre yañğıradı.
Audio, Loren Craner
"Ägär dä bez şul töbäktäge soñğı 10 yäisä 15 yıl eçendä ışanmaslıq däräcädä alğa kitkän illärgä küz salsaq, başqalarındağı citeşsezleklär bigräk tä küñel töşererlek, häm monıñ şul illärdä yäşägän keşelär öçen, sovet imperiäsennän çıqqan başqa däwlätlärneñ xäzer NATO häm Yevropa Berlegenä quşıluwın, demokratiä cimeşlären tätep qarawın kürep toru bik awır" di Craner. Rusiädäge xällärgä qağılıp ul kiläse ayda üktäbrdä Çeçnädä uzaçaq prezident saylawlarına tuqtaldı häm bolay dide.
Audio, Lorne Craner
"Çeçnädä üktäbrdä ütäçäk prezident saylawlarına kilgändä, andıy şartlarda demokratik tawış birü oyıştıru ifrat ta awır ber eş bulaçaq. Şuña da qaramastan, qanuni saylawlar uzdıru andağı nizaqnı beterügä yardäm itä ala" dip isäpli amerikan däwlät sekretare urınbasarı Lorne Craner. Quşma Ştatlarnıñ Helsinki komitetı räise kongressmen Cristopher Smith aña qatlawlıraq soraw da birde.
Audio, Cristopher Smith
"Mäskäw yağındağı çäçän xakimiate tanuwınça, Çeçnädä 3 meñ keşe cirlängän 49 kümäk qäberlek bar. Sez bezgä şunı äytä alasızmı, prezident Bush şuşı wäxşileklär mäs''äläsen Mäskäw belän söyläşülärendä kütärergä cıyınamı?" dip sorıy kongressmen däwlät departamentı wäkillärennän. Moña alar, Çeçnä prezidentnıñ kön tärtibendä, älbättä, tora dip belderde, läkin näq menä şuşı mäs''äläneñ anda bulu-bulmawın raslamadı.
Kärim Kamal, Praga


text: Germaniä BMOsı mandatı astında, Ğıraqta ike suğış häm distälärçä yıl däwam itkän Saddam diktaturasınnan soñ ilneñ xälen tikşerü öçen tiräyün belgeçlären cibärergä äzer.Bu turıda Germaniädä tirä yünne saqlau ministırı Jürgen Trittin Bild am Sonntag gazetasında basılğan ängämädä äytkän.Missiä 1991nçe yılğı Farsı Qultığı suğışı,häm bıyılğı suğışnıñ Ğıraqta tabiğıy möhitkä yasağan täsiren tikşeräçäk.Trittin süzlärençä , okupatsion köçlär AQŞ belän Britaniä moña riza bulaçaqlarına işarä itkän.Ul moñı iqtibar çälep itüçe dip bäyäli. Çönki äytep kitkän illärgä tänqitle soraular quyuluı mömkin . Misal öçen bu illärneñ suğışta qullanğan uranlı amunitsiäneñ tirä yüngä täsire


text:
Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına oray`, awdandıq ortalıq kitapxanada "Til parasatı" taqırıbında döñgelek üstel ötti. Atalğan is-şarağa Töle bï awıldıq okrwgi äkiminiñ orınbasarı B.Asatov, äl-Farabï atındağı orta mekteptiñ ağılşın tili päni muğalimi Ç.Mwstafaeva, osı mekteptiñ kitapxanaşısı B.Askerova jäne ortalıq kitapxana qızmetkerleri qatıstı. İs-şaranı mädenïet jäne tilderdi damıtw böliminiñ bas mamanı Q.Bay`jol jürgizdi. Söz kezegin alğan Ç.Mwstafaeva tildiñ xalıqpen birge ja- sap, birge damïtındığın, ana tilin jaqsı bilmey`inşe sawattı söy`lep, sawattı jazıp, til bay`lığın mol qoldanbay`ınşa, şın mänindegi mädenïetti adam atanw mümkin emestigin atap ötti.
-Til - ulttıñ jan dünïesi. Rasında qazaq xalqınıñ basında talay` qïındıq, näwbet, zulmattıñ, qay`ğılı künderdiñ bolğanı tarïxtan belgili. Sonday` awır sätterde, sın sağattarda xalıqtıñ özimen birge alıp jürgen bay`lığı - ana sütimen sanasına darığan ana tili ğana,-dedi B.Asatov. Awdandıq ortalıq kitapxananıñ oqırmandarğa qızmet körsetw böliminiñ meñgerwşisi R.Daberova, "Tilderdi oqıtw ortalığı" Şw awdandıq bölimşesiniñ meñgerwşisi Ä.Ağıbaeva da öz oy`ların ortağa saldı. Şara soñın döñgelek üstelge qatıswşılar til twralı qanattı sözdermen ayaqtadı.
N. JARILQAPOVA, "Tilderdi oqıtw ortalığı" Şw awdandıq bölimşesiniñ oqıtwşısı.


text: Russiä tışqı eşlär ministırlığınıñ ölkän räsmiläre Waşingtonda , Kuba- Guantanamoda totılğan 8 Russiä watandaşınıñ irekkä çığarıluı öçen söyläşülär alıp bara. Alar Äfganstanda Taliban köçläre arasında ide. İtar-Tass atna başında Waşingtonda bulğan tışqı eşlär ministırınıñ berençe urınbasarı Trubnikovnıñ ike yaq bu keşelärne çığarıp cibärüneñ texnik yaqların tikşerä digän süzlären kiterde. 42ildän 680 çaması keşe Kubadağı AQŞ xärbi bazası Guantanamoda totıla . Alar 2001nçe yılda äfgan suğışı waqıtında qulğa alındı. İtar-Tass 8 Russiä watandaşınıñ ikese, Kabardino-Balkardan , ikese Başqortstan häm ikese Tatarstannan dip belderde.


text: Bügen Äzerbaycannıñ 2700läp cirle şurasına saylawlar ütä. İlneñ 3 iñ ere partiäse bu saylawlarğa protest belderä, qalğannarı – küp sanlı xärämläşülär turında xäbär itä. Milli Bäysezlek partiäse wäkilläre, qayber saylawçılarnıñ tawış birüdän çitlätelüe, küzätüçelärneñ tawış birü urınnarına kertelmäwe turında xäbär itä. Baykot beldergän 3 partiä xökümätne saylawlar östennän kontrol urnaştıruda, qanunnarnı ğäyre demokartik buluda ğäyepli. Bügen Prezident İlham Aliev oppozitsiä citäkçeläre belän urtaq tel tabıp bulmadı dide.


text: Pänceşämbe könne Qazanda Rusiä islam universitetında Rusiä möftilär şurasınıñ 7 konferensiäse eşen tämamladı. Konferensiäneñ teması-“ Waqıf milke häm anıñ belän idärä itü”, qatnaşuçılar öçen ğibrätle häm kiläçäktä farız ğämäl bulıp çıqtı. Tatarstan möselmannarınıñ waqıf milke bar, ul alarğa qanuni nigezdä qaytarılıp birelgän. Zamanında möselmannarnıñ waqıf milkendä- cir, zavod-fabriqa kebek mal-mölkättä bulğan. Konferensiä barışında şundıy ber qızıqlı fakt iskä alındı. Xäzerge Tatarstan cirlegendä yäşägän möselmannarnıñ Mäkkä-Mädinädä dä mal-mölkätläre bulğan. Xäzerge zamanda, wöcdan irege, süz irege zamanında, waqıf milke belän faydalı itep idärä itärgä, yäğni möselman oyışmalarına, yätim balalarğa, fäqirlärgä yärdäm itärlek itep eşlärgä öyränergä kiräk. Şuña kürä waqıf milke belän idärä itüdä zur täcribäse bulğan Soğud Garäbstanı, Kuveyt kebek däwlät wäkilläreneñ oşbu konferensiädä qatnaşuına Tatarstan Diniä nazäräte zur ömetlär bağladı. Waqıf milke belän idarä itü itärgä öyränü zur ber eş bulsa, äle däwlät qaytarıp birgän waqıf milken ayaqqa bastırırğa kiräk. Möselman däwlätläreneñ mondıy real' yärdäm kürsätüeneñ dä Tatarstanda täcribäse bar. Qazan islam universitetına birelgän binanı tözekländerü, üzgärtep qoruğa İslam üseş bankı matdi yärdäm birgän ide. Konferensiä aldınnan ğına İslam universitetınıñ ğölämälär şurası Qazan islam universitetın- uqu binaları, tulay toraqları, şifaxanäse belän, zur ber kompleks itep tözüne başlaw turında qararğa kilgän ide. Şuña kürä Rusiä möftilär şurasınıñ 7 konferensiäseneñ ğämäldäge İslam universitetında yomğaqlanuınıñ da, axırda konferensiädä qatnaşuçılarnıñ Qazandağı qaytarılıp birelgän waqıf milkeneñ xäle belän tanışıp yörüläreneñ dä kiläçäktä, inşalla faydası tiär äle. Yunıs Ätnäle.


text:
Magnitogorskida tatar gazetası da, televizion tapşıruı da yuq...
Ğomumän alğanda Magnitogorskida barlığı 28 meñ tatar yäşi dip isäplänä, bu - biredäge xalıqnıñ 6 protsentı. Küpçelege - 30 nçı yıllarda Tatarstannan sörelgän mulla, uqımışlı keşelärneñ balaları. Döresräge, balalarınıñ balaları. Teldän häm dinnän ayırılğan dürtençe buın.1989nçı yılnı Magnitogorskida törle tatar oyışmaları eşläp kilä. Läkin 2000nçe yılnıñ martında Çiläbe ölkä sudı alarnı yaba. Şuña da qaramastan, millättäşlärebez yuğalıp qalmıy. 2000nçe yılnıñ oktäberendä “Töp yort” digän oyışma tözep anı terkilär. Häm tatarlar şunda tuplanıp törle çaralar uzdıra başlıy. Bu xaqta Möslimä Şäfıyk menä närsälär söyli:
Töp yort oyışması qarşında kitapxanä bar, anda barlıq jurnallarnı aldıralar. Şulay uq millättäşlärebez bäyräm waqıtlarında tübätäylär alıp tora. Tuyğa äzerlängändä monda kilälär.1998nçe yılda Magnitogorskida “İman” digän xäyriä fondı oyışa. Anıñ tatar oyışmalarına yärdäme xäzer dä bixisap. Fondnı eşquar Räşit Latıypov digän millättäşebez citäkli. Mäçet tözüdä dä eşne älege fond başlap yörgän. Magnitogorsk şähärendä ike mäxällä terkälgän. Berse – Ural yılğasınıñ sul yağında, iske mäçet. İkençese 1991nçe yıldan birle tözelä başlağan yaña mäçet.
Möslimä Şäfıyk: Magnitogorskida zur mäçet tözelep kilä. Küptän tügel anıñ yanındağı awılda ikençe mäçetne zurlap açtılar. Xalıq bik şat. Läkin tatar mäktäbe, gazeta-jurnallar, televizion tapşıru yuq. Radiodağı 10 minutlıq tapşırunı da 5 minutqa qaldırdılar.Eç poşırırlıq närsälär bulsa da, millättäşlärebez zarlanmıy. Xällärennän kilgänen oyıştırıp küñelle yäşärgä tırışalar. 40nçı yıllarda Magnitogorskida Tatar xalıq üzeşçän teatr oyışa. Häm anda qatnaşuçılarnıñ isemnäre tora-bara Magnitogorskida ğına tügel, ä çittä dä tanıla başlıy. Mäsälän, xalıq yazuçısı Ğalil Afzal, cırçı Gabdulla Räximqulov isemen işetmägän millättäşlärebez bik siräkter. Qızğanıç, läkin 1993 yılnı teatrnı yabalar. Barı 4 yıldan soñ, yäğni 1997nçe yılnı ğına tatar mädäni üzäge Magnitogorskidağı tatar teatrın qabattan eşlätep cibärü maqsatı belän, teatrnıñ veterannarı belän oçraşu uzdıra. Söyläşülärdän soñ repetitsiälärne yañartırğa bulalar. Häm teatrnıñ elekkege rejisserı, RF atqazanğan mädäniät xezmätkäre Rafael' Räxmätullin nıqlap eşkä totınıp cide spektakl' çığara. Bügenge köndä isä teatrnıñ rejisserı bulıp Änğaş Şäynurov tora. Ul 40 yıldan artıq şuşı teatrnıñ artistı bulıp xezmät itä. Şunlıqtan teatr häm anda eşläwçelär belän yaxşı tanış. Anı da kollektiv üz itä. Ä bu isä näticälekne arttıra. Tağın şunısın äytep ütü kiräk, Magnitogorskida tatar teatrı könen uzdıru traditsiäse bar ikän. Häm älege könnärne xalıq bäyräm kebek kötep ala. Ğomumän, biredäge millättäşlärebez mädäniätkä tartıluçan. Alar härdaim törle çaralar uzdırıp torala. Millättäşlärebezneñ “Tamçılar” biü ansamble şähärdä berdänber teatralläşterelgän iyüllär quya. Kollektivta yäşlär dä balalar da şöğellänä. Şulay uq tatar üzäge qarşında 2000nçe yılnı “Yuldaş” digän cır-biyu ansamble oyışa. Anda şöğellänüçelär “Tatarstan yäşläre”, “Tatar canı” digän konkurslarda diplomantlar häm lawreatlar isemen alğannar. “Yuldaş”nıñ inde audiokassetası da çıqqan.
“Töp yort” oyışqannan birle anıñ qarşında tuğan telebezne öyränü buyınça tügäräk eşli. Şuña da qaramastan yäşlär tatar telen bik naçar belälär. Alda äytep ütkänebezçä, biş yıl “Tatar teatrı köne”, “Uyna, garmun” konkursı, Xäter könenä häm Qorban bäyrämenä xäyriä aşları uza.2002nçe yılnı Magnitogorskida “Tatar canı” konkursın oyıştırıp cibärü zur waqiğa bula. Konkursnıñ berençesendä ük 6 yäştän 30ğaça yäştäge 40tan artıq keşe qatnaşa. Alar üzlären cırda, biüdä, matur söylämdä, säxnä ostalığında sınap qarıylar. Kiläse yılğa konkurs nominatsiäsenä Qor’änne yaxşı uquçılar häm şämail yasawçılar da kerteläçäk ikän. Bilgele üz milli ğöref-ğadätläreñne, telne, mädäniätne öyränü keçe yäştän ük tärbiälänergä tieş. Şul nisbättän çığıp, 135nçe balalar baqçasında “Tatar yortı” digän poçmaq oyıştırılğan. Şuşında uq sabıylarğa tatar cırları öyrätelä. Alar xätta “Magnitqa yoldızları” digän şähär festivalendä uñışlı çığış yasap xalıqnı tañ qaldırğannar. Tağın ber qızıqlı yañalıqnı äytep kitmi bulmıy. Soñğı yıllarda Magnitogorskida “Yaqtaşlar oçraşuı” uzdırıla başlağan. Anda çäy östäle yanında Tatarstannan çığuçılar cır-moñ belän aralaştırıp üzläreneñ rayon, awıl xälläre turında söyli, tarixi watannarında barğan waqiğalar xaqında fikerlären belderälär. Ayıruça Baltaç, Arça, Biektau, Leninogorski, Balıq Bistäse häm Möslim rayonınnan çığuçılarnıñ oçraşuı qızıqlı häm üzençälekle uzğan dip söylilär Magnitogorskinıñ “Töp yort” tatar oyışmasında. Qızğanıç, ämma Çiläbe ölkäse genä millättäşlärebezne onıtıp cibärä ikän. Törle çaralarğa da üzläre genä yöri dip üpkä belderä magnitorskilıylar. Bu xaqta Möslimä Şäfıyk menä närsä di:Çiläbelär Tatarstan respublikası könenä dä üzläre genä bardılar. Magnitogorski tatar üzäge citäkçese üz aqçası belän üze genä bard ı Sez Möslimä Şäfıyk fikerlären işettegez.
Menä şulayraq kön kürä Çiläbeneñ Magnitogorski qalasındağı millättäşlärebez. Alar bügenge tormıştan zarlanmıy da, artığın maqtanıp şapırınmıy da. Barı Tatarstan ğına bezne onıtmasın, bezneñ öçen tarixi watanıbız qibla bulıp tora dilär.Landış Xarrasova, Qazan.


text: Üzbäkstannıñ bu şähärendä bügen Törkmänstan belän duslıq deklarasiäsenä qul quyıldı. Törkmänstan prezidentı Saparmorat Niyazov häm Üzbäkstan ilbaşı islam Kärimov, su baylıqların büleşergä, säwdä xezmättäşlegen üsterergä häm säyäxät itü yulların ciñeläytergä kileşte. 1996nçı yılda tözelgän Amu Darya yılğasınıñ su kiñleklären büleşü turındağı kileşüne ğamälgä aşıru öçen eşçe törkem tözelgän. Niyazov süzlärenä qarağanda, ike respublika xalıqları – kürşe däwlättäge tuğannarın kürä alsın öçen säyäxät itü mömkinlekläre kiñäyteläçäk: "Çik buyında yäşäwçe üzbäk häm törekmännär kiläçäkläre öçen borçılmasın. Kiläçäktä añlaşılmawçanlıq bulmayaçaq. Su, cir büleşü kebek problemalar bulmağanda ike kürşe bäxetle bula," dide Niyazov. Soñğı 4 yıl eçendä Üzbäkstan häm Törekmänstan citäkçeläre berençe tapqır oçraştı. 2002nçe yılda, Niyazovqa yasalğan höcümgä Üzbäkstannıñ qatnaşı bar digän ğayepläwlär sürätendä ike respublika arasında nizaq çıqqan ide.


text:
Semberdä atnalıq mädäni çaralar
Ul''yan ölkäseneñ öç töp xalqı avtonomiäläre Ul''yanov rayonı üzäge İşeyevka qasabasında ana tele xälläre turında fiker alışu oyıştırdılar. Çarada rayon başlığı Fedor Grişin häm başqa citäkçelär dä qatnaştı.
Yaña Bidänge awılı mäktäbe rayonda tatar telen uqıtunıñ töp teräge bulıp sanala. Mäktäp direktorı Färidä Ğimayıva tırışlığı arqasında tuğan Qurçaq teatrınıñ eşçänlege başqalarğa da ürnäk bulıp tora.
Läkin başqa awılları xalqınıñ 20-30 protsentın tatarlar täşkil itsä dä, kübeseneñ mäktäplärenä tatar teleneñ ise dä kilmi, diärgä bula. Anda, bälki, rayon üzäge İşeyevka mäktäbennän ürnäk alalardır. Ä qayber awıllarda tügäräk, fakul''tativ digännäre bulsa da, alarnıñ eş näticäläre kürenmi.
Şulay da utırışnı bötenläy faydasız dip bulmıy. Rayon başlığınıñ iğtibarın ölgergän mäs`älälärgä yünältü ezsez ütmäs. Ul barlıq çuaşlı-tatarlı awıllarda fakul''tativlar açarğa wäğdä birde. Şulay uq Saranski, Çabaqsar, Qazanğa uqıtuçılar ekskursiäse oyıştıru öçen avtobus belän yärdäm itäçägen belderde.
Çarada öç töp xalıq avtonomiäläre qatnaşuı internatsionalizm çağılışı dip bäyälände. Xäyer, mondıy qatnaş çaralar ğädätkä kerep bara kebek. Yaña şähärneñ 75-mäktäbendä uzğan “etnokul''tura bäyräme” dip atalğan çara da şundıylardan. Anda tantanalı açıştan soñ törle millätlär balaları fol''klor uyınnarı kürsättelär. Soñnan xezmät, räsem däreslärendä yasağan äyberläre belän tanıştırdılar. Alarnıñ millilege ürnäk alırlıq, dielde. Bäyräm balalar äzerlägän konsert belän tämamlandı.
1990-yıllar başında Näwrüz bäyrämen zur zallarda tatar milli xäräkäte teatral''läşterelgän tamaşa itep uzdıra başlağan ide dä – soñğı yıllarda sünde. Xäzer anı Ul''yanda yäşäwçe äzärbäycannar ğına zurlap uzdıralar.
Şulay da Näwrüz bötenläy onıtılmıy äle. Yaña şähärneñ 246-balalar baqçasında eşläp kilüçe tatar balaları törkeme tärbiäçeläre Xalidä Şäräfetdinova belän Älfiä Säyfetdinova menä digän bäyräm yasadılar. Anda yäş äti-änilär dä balalarınıñ çığışların, uynawların räxätlänep qarap utırdılar. Alar tärbiäçelärgä çın küñeldän räxmät belderdelär.
Ä bäyrämdä qatnaşqan “Tuğan tel” äğzaları yäş äti-änilärne şatlıqların monda ğına tügel, dus-işläre, tuğan-tumaçaları arasında da belderergä, alar aldında maqtanıp ta alırğa öndädelär. Bu bik zaruri, çönki Yaña şähärdä nibarı 16 balanıñ ğına şundıy törkemdä tärbiälänüenä, tiränräk uylasañ, şatlanırğa tügel, ükerep yılarğa kiräk. Şuşı uq baqçanıñ da här gruppasında 3-5 tatar balası tärbiälänä. Baqça mödire Ol''ğa Koroleva äytüençä, ägär dä teläwçelär bulsa, tağın ber tatar balaları törkeme oyıştırırğa mömkin.
Biredä tärbiälänüçe balalarnıñ äti-äniläre bu yaqtan da tırışıp qararğa niät belderdelär.
Ölkä üzägeneñ iñ zur zalında – Lenin memorial'' üzägendä Firzär Mortazin citäkçelegendäge konsert törkeme birgän tamaşa uñışlı uzdı. Xalıq küp ide. Konsertnı küptän üzen sağındırğan Göldaniä Xäyrullina häm qısqa ğına waqıt eçendä Sember xalqınıñ mäxäbbäten yawlağan Zölfiä Minhaceva ayıruça bizädelär.
Ä menä İlham Şakirov isemendäge konkurs laureatı Marsel'' Wäğizevneñ çığışı yäm östenä yäm buldı. Anıñ üze yazğan “Mäñge yäşä, Qazanım” digän cırı konsertnıñ yözek qaşıday qabul itelde.
Ayrat İbrahim, Sember


text:
Quşma Ştatlarnıñ Meksika qultığı yarlarına yaqınlaşuçı Rita ğarasatınıñ köçe 4-nçe däräcä belän bilgelände. Rita ğarasatında cil köçe säğätenä 215 çaqırmğa citä.
Uzğan ayda Katrina ğarasatınnan zur zıyan kürgän New Orleans şähärendä, şulay uq Teksas ştatınıñ Galveston şähärendä mäcbüri evakuatsiä iğlan itelde.
Sişämbe könne Rita ğarasatı AQŞnıñ Florida Keys utrawları aşa ütte. Kubanıñ tönyağında 130 meñläp keşe evakuatsiälände. Anda zur dulqınnar kütärelde.
Belgeçlär Rita alğa taba tağın da köçäyergä mömkin dip farazlıy. Ul diñgez buylap yulın däwam itep Teksasqa, Luizianağa yäki Meksikanıñ tönyağına kilep citär dip kötelä.


text:
Yäkşämbe könne Çeçnädä prezident saylauları bulaçaq. Läkin, anı saylau dip atap bulmıy. Çönki Kreml keşese Qadırovnıñ täsirle köndäşläre törle uyın häm basım yasay taktikası belän beräm-beräm çitläteldelär. Amerikan gazetası Washington Postta bu xaqta basılıp çıqqan maqälädä kandidatlarnıñ berse Malik Saydullayevneñ niçek çitlätelgän buluı xaqında mäğlümät birelä.
Gazeta xezmätkäre Peter Bakerneñ yazuınça, Kreml çaqırğançı uq Malik Saydullayev işarä alğan. Anıñ saylaualdı kampaniäsendäge keşeläre ezärleklände, cäberlände häm xätta urlandı. Kemder anıñ saylaularda qatnaşuın telämäde. Şunnan soñ prezident Putinneñ yardämçelärennän Vladislav Surkov anı Kremlgä çaqırtqan häm kanidatlığın kire aluın sorağan. Tağı da berniçä oçraşu bulğan. Kisätü häm büläkläv täqdimnärenä qaramastan Saydullayev kanidatlığın kire alunı kire qaqqan. Şunnan soñ Qadırov keşese mäxkämägä şikayät belderelgän häm 48 säğät eçendä mäxkämä anıñ isemen sızıp taşlağan. Küzätüçelärneñ häm keşe xoquqların yaqlau oyıçmaları väkilläreneñ fikerençä, Saydullayev xikayäse Putin tarafınan Çeçnädä vazğiätne normallaştıru dip atalğan suqmaq asılda, Kreml tarafınnan bilgelängän Qadırovnı saylatu uyınına äylängän. Saydullayev qına tügel, Qadırovqa köndäş bulırlıq tağı da öç täsirle kandidat yä çitlätelde, yäisä kanidatlıqların kire alırğa mäcbür itelde. Monipuliätsälär çit illärdä şuşı saylaularnıñ qanunilegenä şik tudırdı. Yevropa Şurası belän Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması saylaularğa kütäztüçelär cibärmiäçäk. Mäskäv Helsinki Törkemennän Tatyana Lokşina bu saylau tügel, ä fars dip belderde. Korneyc Mäskäv Üzägennän Aleksey Malaşenko monıñ saylaular bulmauın härkem belä . Min kanidatlarnı çitlätügä şaqqattım. Bu Kremlneñ häm bälkim Putinneñ dä Qadırovnıñ ciñelü ixtimallığınnan qurquqın kürsätä dip belderde. Putin üze kanidatlarnıñ ber-ber artlı yarışqa qatnaşmauları turında quyılğan sorauğa , Bu saylaualdı kampaniäseneñ taktikası dip cavap birde. Menä şul taktika Qadırovnı qotqarunı maqsät itep quya. Xalıq fikeren beleşülärneñ näticäse , çeçennärneñ 61 yarım protsentınıñ aña tauış birmiäçäklären , Malik Saydullayevneñ 23 protsent belän berençe urında torun kürsätte. Qadırovnı yaqlauçılar protsentı 13 kenä ide. Russiä Qadırovnı saylatu öçen qulınnan kilgänne eşläde. Saylaularda qatnaşuları öçen İnguçetiädäge çeçen qaçaqların Çeçnägä qaytırğa mäcbür itte. Monıñ öçen aqça birde. Çeçnädäge 30 meñ Russiä xärbisenä saylaularda qatnaşu xoquqın tanıdı. Saydullayevneñ süzlärençä, Kreml saylaularnı kontrol itä . Qadırovnıñ köndäşe bulıp tanılmağan, täsire bulmağan altı kandidat qına qaldı. Saylaularnıñ näticäse inde mäğlüm. Bu saylaular tügel, ä fars digän Saydullayev.
Färit İdelle , Praga.


text:
Papa Benedict möselmannarda rizasızlıq uyatqan süzläre äytüenä ükenüen qabatladı
Katolik çirkäwe başlığı papa Benedict, urta ğasırlardağı ber Bizantin padişahınıñ islam turında äytkän süzlären telgä aluı belän möselmannar arasında rizasızlıq tudıruına yänä ükeneç belderde. Vaticandağı İzge Pitr mäydanında cıyılğan xristian xaciları aldında çığış yasap Papa hiç kenä dä İslamnı tänqitlärgä telämäwen, kiresençä, ike din arasında kiñ aralaşu yulların ezlärgä tırışuın äytte.
Çärşämbedä Benedict, anıñ bu süzlärne qullanuı möselman dönyasında döres añlanmadı, digän fikeren qabatladı:
"Qızğanıç ki, bu süzlärne yalğış añlaw da mömkin ide. Ämma minem tekstnı iğtibar belän uqığan oçraqta şul açıqlana - urta ğasır padişahınıñ tiskäre mäğnädäge süzlären min hiç kenä dä üzemneke itep kürsätergä telämädem. Şaqtıy qarşılıqlı bu süzlär minem şäxsi qaraşlarımnı çağıldırmıy", dip belderde çärşämbe könne Rim papası Benedict 16-nçı.
Dönyadağı yaqınça ber milliard katoliknıñ başlığı, 79 yäşlek Papa, Regensburgta yasalğan çığış kiresençä, dinnär arasında dialog başlawğa etärü maqsatın quyğan ide, di:
"Minem teläk bötenläy başqa ide. Süzne bizantin padişahı äytkännärdän başlaw min näticädä uñay mäğnädä häm matur süz belän din taratuğa salqın ğaqılnıñ yardäm itärgä tieşlegen kürsätmäkçe idem. Min dinneñ köç qullanu belän bergä bara almawın citkerergä tırıştım", dip añlata xäzer üzeneñ Regensburg çığışında bizantin padişahınıñ Möxämmätne xurlağan süzlären kiterüne Papa Benedict.
Katoliklar başlığı, soñğı könnärdä kütärelgän şawşu alay da uñay wä tänqitçän dialog başlawğa yardäm itär, digän ömet belderä. Andıy aralaşu törle dinnär arasında ğına tügel, xristiannarnıñ üzläre arasında da kiräk, di Papa.
Yäkşämbedä Benedict, üz çığışına şundıy kötelmägän möğämälä kürsätelä başlawına nıq ükenüen, qarşılıqlı süzlärneñ anıñ üz qaraşların çağıldırmawın inde ber äytkän ide. Qayber möselman ruxaniläre Papadan yaña täwbälär taläp itte, ul arada Vaticannıñ matbuğat üzäge dä, anıñ däwlät sekretare dä ükeneç belderüläre yasadı.


text:
Bügen hindu millätçeläre ber hawa alanın yawlap aldı häm ilneñ törle öleşlärendä protest çaraları ütkärde. Kiçä anda möhim dini binalar qorılmasına höcüm bulğan häm monıñ öçen möselman suğışçıları ğäyeplängän ide.
Ayodhya şähäreneñ hawa alanın 200-läp hindu millätçese basıp alğannan soñ anda eş waqıtlıça tuqtalıp tordı.
Dählidä häm Hindstannıñ başqa öleşlärendä hindularınñ demonstratsiälären taratu öçen politsiä yäş gazı häm su siptergeçlär qullandı.
Demonstratsiäçelär Hindular da Möselmannar da üzläreneke dip sanağan dini qorılmadağı kiçäge höcümgä protest belderde.
Kiçä ul höcümdä qatnaşqan 5 keşe atıp üterelde, höcüm itüçelärneñ altınçısı üz-üzen şartlattı.
Hidstan xökümäte dä, Paqstan xökümäte dä ul höcümne ğäyepläp çıqtı.


text:
Yaña tikşerenü: küpxatınlılıq cämğiatneñ iqtisadi täräqqi itüenä zian kiterä
Dähri Sovetlar ile tarqalıp Üzäk Aziä respublikalarında yänä islam qimmätläre nığıy başlaw belän anda irlärgä küpxatınlılıqnı röxsät itü turında da bäxäslär başlanıp kitte. Qayber xatınnar anda ğämäldä bay irlärneñ ikençe, öçençe xanımı bularaq ğömer kiçerä. İerusalimdäge Hebrew Universitetı ütkärgän tikşerenü ämma mondıy poligamiäneñ tiskäre iqtisadi näticälärgä kiterüen açıqlağan.
Audio, Eric Gould
"Ğomumän alğanda, işle keşe balalarınıñ häm xatınnarınıñ kübräk buluın teli. Ämma alğa kitkän häm äle täräqqi genä itkän illär arasındağı ayırma şul, keşelär anda mal-mölkätkä törleçä ireşä häm belemle bulunı da törleçä bäyäli. "Öçençe dönya"da keşe baylıqqa belem yä zihen mömkinlekläre yardämendä tügel, ä näseldän kilgän cir wä başqa törle mal aşa ireşä, şuña kürä dä ul balalarınıñ tübänräk belemle buluı belän dä kileşä" dip uylıy professor Gould. Ul ütkärgän tikşerenü, poligamiä elek Könbatışta ta cäyelgän bulğan, läkin cämğiatneñ üsüe häm belemle bulunıñ ähämiate artuı belän ul äkrenläp yuqqa çıqqan digän fiker yasıy. Berniçä xatın totu xristian häm islam dinenä qädär kiñ taralğan bulğan, bügenge köndä isä şuşı küreneşne Thailandta, Saxara astı illäre häm qayber islam däwlätlärendä genä kürep bula. Xristian illärendä poligamiä 19-nçı ğasırda oyışqan häm nigezdä Quşma Ştatlarnıñ Utah häm Arizona ştatlarında yäşägän mormonnar mäzhäbendä genä küzätelä, ämma alar arasındağı küpxatınlılıq amerikan xökümäte tarafınnan äle 1890-nçı yılda uq tıyılğan ide. Soñğı yıllarda isä monogamiädän citläşep kübräk xatın totu oçraqları Üzäk Aziä illärendä häm Azärbaycanda kürenä başladı. Monı yaqlawçılar, bu islamda röxsät itelä, Qör''än ir keşegä 4 xatınlı bulunı röxsät itä dip belderä. Qayber illärdä moña qayber säyäsi säbäplär dä etärä - Taciqstanda, misal öçen, 1992-97-nçe yıllarda barğan watandaşlar suğışı ildä ceneslär arasında balansnı qaqşattı häm nigezdä poligamiäneñ kiñ taraluına kiterde. Qanuni yaqtan qarağanda, Üzäk Aziä illärendä dä, Azärbaycanda da küpxatınlılıq tıyılğan, ämma irlär anda xatınnarnı nikax nigezendä, räsmän terkälmi genä ala.
Kärim Kamal


text:
Batırşanıñ qulğa alınuına 250 yıl
Tatar xalqınıñ milli- azatlıq köräş tarixı bik bay häm küpqırlı. Tik anı fänni yaqtan tiränten eşlängän dip äytä almıybız. Şulay uq tikşerelmägän fänni problemalar arasında 18 ğasır urtasında Rusiä imperiäsen teträndergän, dini säyäsätne nıq üzgärtügä kitergän Batırşa vosstaniese dä bar.
18 ğasırnıñ 40-50 nçe yılların islam dinen yuq itü, tatarlarnı urıslaştırunıñ iñ kisken yılları dip atarğa bula. Çönki näq şuşı yıllarda urıs bulmağan xalıqlarnı küpläp çuqındıru, törle ısullar faydalanıp pravoslau dinenä kertü başlana. Köçläp çuqındıruğa tüzä almağan möselmannarğa vosstanie kütärälär. Ul tarixta Batırşa xäräkäte iseme belän bilgelänä. Batırşa 1755 yılnıñ yaz aylarında Ural töbägendä yäşäwçe tatar, başqortlarğa, kürşe möselman qazaqlarğa öndäw xatların cibärä. Barlıq möselmannarnı patşa çinovniklarınıñ törleçä qısrıqlawlarına, möselman yolaların ütäwne çikläwlärenä rizasızlıq belderergä, salımnarnıñ küplegenä häm 1754 yılda qabul itelgän “toz monopoliäse” färmanına qarşı baş kütärergä öndi. Şunnan ul awıldan awılğa yörep üzenä fikerdäşlär tuplıy. Patşa ğäskärläre baş kütärüçe törkemnärne tar – mar itkäç, 1756 yılda Batırşa qulğa alına häm zindanğa yabıla. Törmädän qaçarğa omtıldı dip, anı 1762 yılda qıynap üterälär. Batırşa xäräkäten qısqaça şulay itep äytep uzarğa mömkin.
Batırşa xäräkäten fänni yaqtan öyränü küptän alıp barılsa da, älegä anı tiränten häm küpqırlı itep öyränelgän dip äytep bulmıy.
Sişämbedä “Azatlıq” nıñ Qazan studiäsenä Batırşa vosstaniese turındağı tarixi oçerkı, kitap bulıp basılıp çıqqan tarix fännäre doktorı Fäyzelxaq İslaev kilde. Anıñ belän äñgämäne Rimzil Väli alıp bardı.
Rimzil Väli:
Batırşa qaharmanlığınıñ töp mäğnäse nidän ğibärät?
Fäyzelxaq İslaev:
Minemçä, Rusiä däwlätendä islam dinen saqlap qalu. Ägär dä anıñ citäkçelegendä möselmannar başqortlar, tatarlar 1755 yılda kütärelep çıqmasalar, Rusiä däwläteneñ dini säyäsäte üzgärtelmägän bulır ide. Şunlıqtan, ul bezneñ tarixıbızda iskitkeç zur rol'ne uynıy. Vosstanie 15 mayda Başqortstan cirendä başlanıp kitkän. Häm oktäber ayına qädär däwam itkän. Vosstanie ike tapqır kütärelgän. Berençese şul may ayında, ansın bik tiz genä tar-mar itkännär, ä annarı avgust ayında ikençese başlanıp kitkän. Häm bu yañadan başlanğanı därräw bulıp küp cirlärdä bergä başlana.
Rimzil Wäli:
Bu äñgämägä etärgeç bulğan kalendar' fakt- 8 avgust. Ni öçen bez şuşı köndä Batırşanı iskä alabız?
Fäyzelxaq İslaev:
- Tatar tarixında 8 avgust iñ faciğäle könnärneñ berse. Çönki şuşı könne Batırşanı xäzerge Başqortstanda Boray rayonı Äcäk awılında totıp, däwlätkä birgännär. Vosstanie tar- mar itelgännän soñ, Batırşa ber yıl buyı qaçıp yörgän. Ul Älmät, Zäy buylarında qaçıp torğan. Älbättä, mondağı keşelär Batırşanıñ yörgänen belgännärder, ämma anı däwlätkä tapşırmağannar. Ä menä üzeneñ tuğan yaqların qaytqanda anı totalar. Ufadan anı Orenburğa, Orenburdan Mäskäwgä kitertälär. Mäskäwdä ul patşabikägä xat yazğan. Çönki soraw alğan waqıtta Batırşa vosstaniä turında bernärsä dä söylämägän. Şulay buluğa qaramastan anı xat yazırğa kündergännär. Ä ul, min patşabikäneñ üzenä genä söylim digän. Çönki ul belep torğan, däwlät keşeläreneñ patşabikägä äytkän süzlären citkermäyäçäklären. Patşabikä genä Rusiädäge dini säyäsätne üzgärtä ala. Läkin patşabikägä kerä almağan ul. Annarı anı Sankt-Peterburgğa alıp kilgännär, anda da tikşerü däwam itkän. Şunda anı ğäyeple dip tanığannar.
Şulay itep tatar häm başqort tarixında tirän ez qaldırğan, Rusiä imperiäseneñ islamğa qarata säyäsäten üzgärtergä mäcbür itkän, tanılğan din eşleklese Batırşanıñ qulğa alınuına 250 yıl tuldı. Ämma bu data cämäğätçelektä ällä ni iskä alınmadı.
Gölnaz Şäyxetdin


text: Bagdadta bögön politsiä büleksähe şartlatılğan. Reuter agentlığı xäbärzärenä qarağanda, käm tigändä 8 keşe, şul isäptän politsiänıñ 3 xezmätkäre häläk bulğan. 30 keşe yaralanğan. Mina halınğan maşinanıñ şartlawı ixtimal tip xäbär itelä. Ğiraqtıñ könyäğındağı Basra qalahında Britan gäskärzäreneñ Ğiraqtağı baş idarahı utqa totolğan. Zıyan küreüselär yuq. Xärbi yetäkselek beldereüensä, xärbi bazağa, yaqınsa mäglümättär buyınsa, Saddam Xösäyen yaqlılar minomettarzan ut asqan. Huñğı ayzarza bıl Basrala täwge höjüm. Bögön şulay uq Ğiraq başqalahında İspan diplomatı atıp ülterelgän.


text:
Äfğanstanda totıq itep alınğan yardäm xezmätkäre Clementina Cantoni azat itelde häm İtaliägä qayttı
Äfğanstanda öç atna buyı bilgesez törkem tarafınnan urlanıp totılğan italian yardäm xezmätkäre Clementina Cantoni comğağa qarşı töndä azat itelde. Prezident Xämit Qarzay monı eçke eşlär ministrlığı, iminlek köçläre häm äfğan qabilä başlıqlarınıñ urtaq xezmättäşlege näticäse dip bäyäläde. Äfğanstan xökümäte berük waqıtta, Cantonine azat itü öçen nindä dä bulsa yolım tüläwen kire qağa.
Audio, Ğali Äxmät Cälali
"Zur qänäğätlänü xise belän min bezneñ bügen kiç, 24 kön elek Qabulda ber cinayätçel törkem tarafınnan totıq itep alınğan Clementina Cantonine azat itüebezne citkeräm" di äfğan eçke eşlär ministrı. Cantonineñ sälämätlege yaxşı, comğağa qarşı tönne ul Qabuldağı italian ilçelegendä ütkärde dip xäbär itelä. Urlanu aldınnan Cantoni, 10 meñläp tol xatınğa häm alarnıñ balalarına yardäm itkän maxsus proyekt belän şöğellänä ide, ä Äfğanstanda ul 2002-nçe yıldan birle yäşi. Cantoni 16-nçı mayda Qabul üzägendä maşinasınnan urlanğan ide. Monıñ kemnär tarafınnan eşlänüe äle dä bilgele tügel, äfğan xakimiate barı tik, bu ber cinayätçel törkem dip kenä belderä. Äfğan xatınnarına yardäm itüe belän kiñ tanılğan häm zur abruy qazanğan Cantonine azat itügä üzeneñ nıq şatlanuın Äfğanstan prezidentı Xämit Qarzay da äytte, üz belderüendä ul "totıq itep alu oçraqların kisken xökem itüen, nindi maqsatlar belän genä añlatılmasın, bu eşneñ cinayätçel ikänlegen citkerä. Äfğanstandağı qayber xäbär agentlıqları, urlawçılarnıñ başlığı Cantonine azat itüneñ şartı itep, üzeneñ törmädä utırğan anasın irekkä çığarunı taläp itkän bulğan, dip xäbär itkän ide. Läkin ilneñ eçke eşlär ministrı italian xatının totıq itep aluçılarğa nindi dä bulsa taşlama yasawın kire qağa.
Audio, Ğali Äxmät Cälali
"Bez qabilä wä mäxällä başlıqlarına bik räxmätlebez, turıdan-turı da, başqalar aşa da bezneñ isemnän söyläşülärdä näq menä alar yardäm itte, şul tırışlıqlarnıñ bergäläşep yasaluı Cantonine azat itügä kiterä aldı", di ministr Cälali. Ul bu eşkä Cantoni yardäm itkän tol xatınnarnıñ da öleş kertüen telgä aldı, alar berniçä märtäbä Qabulda uram cıyınnarı da ütkärgän ide. Clementina Cantonine azat itü bigräk tä anıñ watanı İtaliädä zur şatlıq uyattı. Luxembourgta xäbärçelär belän oçraşqanda italian tışqı eşlär ministrı Gianfranco Fini, "Cantonine urlaw säyäsätkä yä terrorğa bäyle tügel ide, bu çıp-çın ber cinayät ğämäle buldı" dip belderde.
Audio, Gianfranco Fini
Clementina Cantonine urlaw Äfğanstanda eşläwçe yardäm xezmätkärläre arasında iminlek qurquları uyatqan ide. Şunnan soñ ildäge xalıqara oyışmalar üz keşelären uramnarğa çığarmıy ğına eşlätü yulların ezli başladı. Üktäbrdä Berläşkän Millätlärneñ öç xezmätkäre urlanğan ide, alar ber aydan soñ ğına azat itelde. Ul çaqta da Äfğanstan xökümäte, urlawçılar belän bernindi dä kileşü bulmadı, alarğa yolım tülänmäde dip belderde.
Kärim Kamal


text:
Ğiraqnıñ Falluca şähäreneñ könyaqtağı Wahda bistäsendä Amerikan xärbiläreneñ hawa höcüme näticäsendä bügen kimendä 6 keşe hälaq bulğan. Şahitlär äytüençä, bu ber ğailä: 4 bala häm alarnıñ äti-äniläre bulğan. Şähärneñ tönyağında bulğan başqa höcümdä Äbü Musa Äl-Zarqawi tarafdarlarınıqı dip sanalğan 2 yort cimerelgän. Tağın ber amerikan raketası Cömhüriä bistäseneñ ber mäktäbenä kilep töşkän. Politsiä wäkile Möhsän Adnan süzlärençä ul raketa şartlamağan.
Ğiraqtan kilgän tağın ber xäbär: kiçä CARE isemle xalıqara xäyriä oyışmasınıñ Bagdadtağı citäkçese Margaret Xäsän urlanğannan soñ bu oyışma Ğiraqtağı eşçänlegen tuqtattı. Urlawçılar älegä ber taläp tä quymağan.


text: Manila. Filippin qorallı köçläre, ilneñ üzägendäge Bohol wilayätendä kommunist ğisyançılar belän bäreleşlär buluwın häm anda 4 xökümät ğäskärieneñ hälak buluwın, tağın ikeseneñ yaralanuwın xäbär itte. Başqala Maniladan 600 çaqrım könyaq-könçığışta yatqan Mabini şähärendä ğisyançılar Filippin xärbiläre utırğan maşinağa ut açqan, alarnıñ cawap utı näticäsendä höcüm itüçelärneñ dä berse üterelgän. Filippindağı kommunist köçlär ilneñ üzäk xökümätenä qarşı inde uzğan ğasırnıñ 60-nçı yıllar azağınnan birle qorallı köräş alıp bara.


text: Bugen Ärmänstan başqalasında meñnnärçä keşe ,ütkän atnadağı prezident saylauları näticälärenä protest belderde. Uram cıyını saylaularda ikençe urında torğan ,xakimiätlärne xärämläşüdä ğäyeplägän Stepan Demirciannı yaqlau mäqsatında ütkärelde. Opozitsie bulletennärneñ yañadan sanaluın taläp itä. Xakimiätlär elegeräk opozitsiene demonstratsie ütkärmäskä çaqırğan ide. Prezident Koçarian cämäğätçelek tärtibeneñ bozıluına çıdamlıq kürsätmiäçägen belderde. Demircian taraftarları , xakimiätlär comğadağı protestlardan soñ 100çaması aktivistnı qulğa aldı dip äytte. Berençe tur saylaularda Koçarian birelgän tawışlarnıñ 50%bıraz azırağın aldı, Demircian isä 28% belän ikençe urında tora.


text:
1000 yıllıqnıñ berençe näticäläre
Yäşlär, sport häm turizm ministrlığı belgeçläre, berniçä turistik şirkät wäkilläre, bu könnärdä, Mäskäwdä ütkän «İnturmarket-2006» kürgäzmäsendä qatnaşıp qayttı. Andıy çaralarda alar daimi qatnaşa, ämma Qazannıñ 1000 yıllığınnan soñ, turistik bazardağı xäl nıq üzgärde, di ministrlıq xezmätkärläre. Qazannı xäzer belälär, tanıylar. Turistlarğa kürsätelüçe xezmätlärneñ sıyfatı ällä ni yaxşırmasa da, Qazannı kürergä kilüçelär barıber artqan. Tatarstan qunaqların qabul itüe şirkätlär, turistlarnıñ sanı küpkä artuın bilgeli. Mäskäwdäge kürgäzmälärdä qatnaşuçılar xäbär itkänçä, belgeçlär dä, yal itüçelär üzläre dä, Qazanğa başqa küz belän qarıy xäzer. Qazan häm Tatarstannıñ tarixi urınnarın kürsätüçe «Qazan - säyäxätlär byurosı» bezneñ sorawğa, xäzer bezgä tulı qanlı turistik ölkägä bulğan kebek qarıylar, 2005 yılğa qädär, mäktäp balalarınnan torğan 1-2 törkem kilep kitsä, xäzer olılar da kilä, törkemnär sanı da şaqtıyğa arttı, dip cawap birde. Ber şirkättä, başqaları da, tögäl sannarnı äytergä telämäde, ämma turistlar sanı bermäber artqanın rasladı. Bezneñ töbäk belän qızıqsınalar, 1000 yıllıq turında işetkännär häm kürergä dip kilälär, dide «Qazan säyäxätlär byurosı» şirkäte wäkilläre. Kilüçelärgä xezmät kürsätü, qunaqxanälärneñ qıäfäte, bäyäläre, avtobuslarnıñ iskelege, yullarnıñ watıq buluı, zamança bädräflärneñ bulmawı häm başqa problemalar haman da aktual. Wazğiät üzgärä, ämma äkren, dip äytä turistlarnı qabul itüçelär. Tatarstan isemennän Mäskäwdäge kürgäzmälärdä, turizm ministrlığınıñ belgeçe Evgeniä Novikova barğan. Anıñ äytüenä qarağanda, «İnturmarket-2006» kürgäzmäsendä eşlägän stendlar yanına keşe küp kilgän. Tatarstan digäç, şunduq Qazannıñ 1000 yıllığın iskä töşerep, başqalanı kürergä, yañadan kilep kitärgä teläk beldergän. Turistik şirkätlär dä, Qazanğa turistlarnı alıp kilergä cıyınğan kollegaları belän kileşülär tözede.Xäzer, tatarstanğa säyäxätlär oyıştıruçılar, Alabuğanıñ 1000 yıllığına ömetlär bağlıy. Alabuğa muzey tıyuluğı yıl sayın kürgäzmälärdä qatnaşa häm şulay uq, kiläse yılğa bilgelänep ütäse 1000 yıllıq bäyrämendä qunaqlar qabul itärgä äzerlänä.
Bikä Timerova.


text:
37 yılğı faciğäneñ 70 yıllığı: Xäzerge Rusiädä Stalin şäxesenä qaraş üzgärä
Rusiädä 37 yılğı repressiälärneñ 70 yıllığı bilgeläp ütelgän bu mäldä, ildä Stalin şäxesenä qaraş yomşara bara. Küptän tügel, prezident Putin çit illärne kisken tänqitläp çıqqan ide. Vladimir Putin, çit illär Rusiägä tarixındandağı qarañğı säxifälär öçen ğäyep taşlarğa tırışa, dip sanıy. Şunıñ belän bergä, mäktäplär öçen äzerlänep kilüçe tarix däresleklärendä Stalin uñay yaqtan sürätlänä. Bügenge tapşıruda iñ küläme repressiälärneñ 70 yıllığına bağışlanğan ikençe yazmabıznı sezneñ iğtibarğa täqdim itäbez.
Berniçä ay elek tarix fänennän mäktäp däreslekläre tikşerelgändä, Stalin şäxesen niçek sürätläw mäsäläsend’ bäxäs çıqqan ide. Däresleklärdä, repressiälärne aqlaw tırışlıqları yasalğan. ”Memorial” oyışması başlığı Arseny Roginsky: “Min bulaçaq kitap avtorı belän söyläşep aldım, ul äytä, bez ber genä tarixnı kürsätergä tieş. Mäktäp uquçıları başqa çığanaqlardan mäğlämat alırğa tieş. Bez birgän tarix bäxetle säxifälärdän torırğa tieş. Ämma sez beläsezme, Rusiädä ber närsä dä mäñgelek tügel. Ütkännärne añlatu äkrenläp üzgärä ala.”
Rusiä däwlät televideniesendä, küptän tügel kürsätelgän häm 40 kisäktän torğan “Stalin-live” kinosı Stalinnıñ dönyağa qarşaların sürätlägän ide. Ul waqıtta da Stalinnıñ uñay yaqtan kürsätelgäne öçen tänqit yañğıradı. “Yabloko” firkäse başlığı Grigoriy Yavlinskiy repressiälär çorın tarix däresleklärendä niçek bäyäläw turındağı sorawğa bolay cawap birde: “Zur, kiñ külämle añlatu eşläre kiräk. Şul uq waqıtta, däwlät tarafınnan ul waqıttağı xällärne iñ awır cinätälär itep tanu kiräk. Şunnan soñ kitaplarnı niçek yazarğa, tarixnı yuğarı häm urta mäktäptä niçek oyrätergä, digän sorawğa cawap birergä bula. Kitaplarda ul cinätälärgä ike törle añlap bula torğan itep tügel, bäyä açıq itep äytelergä tieş. Däwlätneñ häm cämğiätneñ dä bu xällärgä mönäsäbäte açıq itep kürsäterlergä tieş. Başqaça ul yaralarnı tözätep bulmyı.” Däreslek avtorları aqlanırğa tırıştı, alar xezmätläre Kreml tarafınnan xuplandı, dip belderä. Elegeräk Rusiä prezidentı Vladimir Putin, Rusiälelär ütkännäre öçen ğäyepne xis itmäskä tieş, dip belderde. İsemnärne atamyıça ğına, ul Quşma Ştatlarnıñ İkençe dönyaq suğışı waqıtında Yaponiäneñ Xerosima belän Nagasaki şähärlärenä atom bomba taşlawına işärä itte. Putin, bez tınıç xalıqqa qarşı atom qoralın da qullanmıdıq, bezneñ tarixıbızda, natsizim kebek qarañğı säxifälär dä bulmadı, dip äytte. Elekke Sovet berlege illärendä dä Stalin şäxesenä qaraş üzägärä bara. Qırğız yazuçı Koçkon Saktanov, Stalin turında äsär yazğan keşe. Ul anı böyek şäxes itep sanıy. Belarusta, Stalinnı Böyek Watan suşığışında SSSRnıñ ciñüenä kitergän böyek citäkçe itep sürätlänä. Minskiyda Stalin isemen yörtkän qayber binalarğa, SSSR citäkçeseneñ iseme yañadan qaytarıldı. Läkin Belarusta, repressieler çorı turında mäğlümatlarnı tanıtu öçen dä küp eşlänä. 50nçe yıllarda 6 yıl lagerda ütkärgän Suzanna Pechura, Stalinğa qaraş yomaşruına qayğsıın belderde. Ul monı faciğa höm ilneñ kiregä tägärewe itep bäyäli. Bikä Timerova


text:
Ekrem Çelebi - Eylen Sunam
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Eylen Sunam
Etiketler : Ekrem Çelebi - Eylen Sunam türkü indir, Ekrem Çelebi - Eylen Sunam türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Eylen Sunam mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Eylen Sunam türküsü, Eylen Sunam sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Eylen Sunam bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır
Ekrem Çelebi - Türkü Sever Türkü Söyler
Ekrem Çelebi - Boz Bulanık Nehir
Ekrem Çelebi - Gele Gele Geldim
Ekrem Çelebi - Yat Kolumun Üstüne
Ekrem Çelebi - Ağlamayı Seviyorum
Ekrem Çelebi - Bu Zalim Gurbet


text: Rusiä kommunistlar firqäseneñ Başqortstan bülekçäsendä ber törkem kommunistlar ğäli mäcles uzdırğan. Alar anda berlekneñ citäkçesen alıştırğannar. Çarağa moña qädär räis bulğan Rinat Ğäliev ta, anıñ tarafdarları da çaqırılmağan. Rinat Ğäliev ul çarada kworum bulmağan, wäqälätsez dip isäpli. Ul bu turıda Mäskäwgä Üzäk qomitetqa xäbär itüen ireşterde. Mäskäwdän yaqın arada fetnäçelärneñ çarasın ğämäldän çığarılaçağı, anı oyıştıruçılarnıñ firqädän quılaçağı turında xäbär kilgän. Rinat Ğäliev bolar artında respublika Prezidentı xaqimiäte tora dip isäpli.


text: Brüssel. Britan premyer-ministrı Tony Blair, amerikan yağınıñ Ğiraq suğışına öleş kertmägän illär şirkätlären andağı tözekländerü eşlärenä qatnaştırmasqa cıyınuwın yaqlawın xäbär itte. Bu uñaydan ul Brüsseldä, Quşma Ştatlarnıñ üz aqçasın niçek häm kem aşa sarıf itüwe alarnıñ üz eşe dip belderde. "Biredä şunı äytep ütü bik möhim - Ğiraqnı tözekländerü öçen birelgän aqça amerikannarnıqı häm bu aqçanı niçek sarıf itü barı tik amerikannarnıñ üz eşe bulıp tora" di britan premyer-ministrı. Ber kön elek Waşingtonnıñ şul qararın Rusiä, Fransiä, Germaniä häm Qıtay citäkçelege kisken tänqitläp çıqqan ide. Berläşkän Millätlärneñ general' sekretare Kofi Annan da monı "ükeneçle" qarar dip atadı häm Ğiraqnı totrıqlandıru mäs'äläsendä inde xalıqara konsensusnı torğızu waqıtı citte dip belderde.


text: Comğa könne Qazanğa Rusiäneñ timer yullar ministrı Gennadiy Fadeev kilep töşärgä mömkin. Bügenge xäbärlärebezdä Mäskäwgä baruçılar, Qazanğa Rusiäneñ törle töbäklärennän tatarlar cıyılışına kilüçelär iskä alındı. Gennadiy Fadeev Qazanğa timer yuldan kilerme, oçqıçqa utırırmı, xäzergä äytä almıybız. Tatarstan poyezdına utırıp, çärşämbe, pänceşämbe könnärendä yözdän artıq tatar liderları Qazanğa kilä. Comğa könne Bötendönya tatar kongressında milli mäğärif häm eşquarlıq mäs’äläläre buyınça zur kiñäşmä bulaçaq. Comğa könne bulaçaq kiñäşmädä eşquarlıq mäs’äläläre dä tikşerelä. Tatar kongressına Rusiädäge Tatarstan säwdä yortları wäkilläre dä çaqırıla. Ä şimbä könne qunaqlar avtobuslarğa utırıp, Qazannan Ul'yanovski ölkäseneñ Dimitrovgrad şähärenä federal Saban tuyına kitä.


text:
Başqortostan haldatın tereläy kümgändär
Räsäyźä köźgö saqırılış dauam itä. Başqortostandan älegä 700-źän aşıu eget xärbi xeźmätkä saqırılğan. Ular törlö çastärźä uź burısın ütäyäsäk.
Bığa tiklem xärbi xeźmätkä egettär bäläkäy törkömdär menän kitkän, huñğı tapqır inde ber yulı 160 eget Krasnodar krayına oźatılğan. Haqlanıu ministrı Sergey İwanovtıñ Räsäy telekanalına birgän intervyuhı Başqortostanda la źur qıźıqhınıu tıuźırźı. ,,Här äsä ulınıñ qayźa häm nindäy şarttarźa xeźmät iteüen belergä teyeş, tiźźän Räsäy qorallı köstärendä ata-äsälär inspektsiyahı barlıqqa kileüe ixtimal, tip beldergäyne ul. Tap Sergey İwanov sirattağı beldereüźär yahağanda Başqortostanğa armiyalağı qot osqos xäl turahında sirattağı xäbär kilde. Eqaterinburg yanındağı ber xärbi bülektä Başqortostan haldatın tereläy ergä kümgändär. Bıl turala Uralinformbyuro ağentlığı xäbär itte. İśerek komandir häm praporçik bına şunday xayuandarsa ısul qullanıp Başqortostan egete Evgeniy Oveçkindı mıśqıllağan. Eqaterinbuğqa şıltıratıp beź egetteñ nisegeräk tere qalıuın horaştıq.
Evgeniy Oveçkin eşen xärbi proquratura tikşereü başlağan.


text: BMO qaramağındağı Kosovo ölkäseneñ Serbiä çigendäge politsiä kontrol punktlarına ütkän töndä bilgesez şäxeslär ut açtı. Serbiä xökümäteneñ mätbuğat üzäge häcümdä yaralanuçılar yuq dip belderde. Kosovo tışındağı Konculj awılınnan ut açılğan, anda etnik albannar yäşi. Bu insident , çärşämbedä ike serb malayınıñ üterelüennän soñ,Kosovo häm tiräsendä wazğiätneñ kiskennäşkän ber mizgelgä turı kilde.Könyaq Serbiädä bu atna başında armiä bazasına yasalğan granad höcümendä ber soldat yaralandı. Serb räsmiläre insident öçen alban ekstremistların ğäyepli.


text:
Rusiä yaña prezidentın saylıy
Saylaw aldı fiker beleşü näticälärendä, Gaznı üz qulında totqan Gazprom şirkäteneñ başlığı häm premyer urınbasarı Medvedevnen, 60 prosenttan kübräk tawış belän saylawnı qazanaçağın kürsätkän ide.
Prezident saylawında Medvedevkä köndäş tağın 3 namzät bar. Alar Komunist partiäse citäkçese Gennadi Zuganov, Demokrat partiä başlığı Andrey Bogdanov häm liberal demokratlar partiäse başlığı, ütä milliätçe Vladimir Jirinovski. Läkin bu öç namzätmnen ciñü mömkinçelege yuq däräcäsendä bik äz.
Rusiädäge qaysı ber oppozisiä başlıqları bu saylawda xärämläşü buluın, Kremlingä qarşı bäysez namzätlärnen xaqimiät tarafınnan saylawğa qatnaşırğa röxsät itelmäwen beldergän ide.
Könbatışlı küzätüçelärnen kübese bu saylawğa boykot belderä.
Medvedev, Putinnen 8 yıl däwamında alıp barğan säyäsäten däwam itäräçägen belderä. Medvedev saylanğannan oçraqta, Putinne premyer itep bilgeläyäçäk digän qaraş xaqim.


text:
Atmosfera aşa ütep Titanğa töşkän waqıtta ul fänni mäğlümätlär tupladı.
Ewropa häm AQŞ ğäläm agentlıqları tapşırğıç iñ qıyın häm qaylawlı çornı inde uzdı dide.
Huygensnı Cirdän Titan yanına Cassini ğäläm korabı alıp kilde. Huygens tuplağan mäğlümätlären Cassiniğa, ä Cassini alarnı Cirgä tapşıra.
Ğalimnär fikerençä, Qoyaş sistemasında Titan üz atmosferası bulğan berdänber iärçen.
Alar äytüençä, andağı organik ximik reaksiälär 4 milliard çaması yıl elek cirdä tormış yaraluğa kitergän reaksiälärgä oxşaş bulırğa mömkin.
Huygens-Cassini operatsiäse Yewropa, İtaliä häm AQŞ ğäläm agentlıqlarınıñ urtaq proyektı.


text:
Tatarniñ atqa mäxäbbäte näseldän näselgä kilä
Anın berençe yärdämçese hem trenerı ätise Ruslan Abzalov. Bu ğäilä Qırımğa 1993 yılda Taşkenttan kilsä dä, alarnın tamırları Tatarstannın Apas rayonınnan ikän. Ruslan äfände uze dä 1970 yıllarda Üzbäkstanda at sportı belän şöğellenä başlağan häm şaqtıy neticälärgä ireşkän. Ul Üzbäkstannıñ cıyılma komandasına da kergän. Ä 1976 yılda Ändicanda yäşegen millättäşebez Ämir Äxmätov belen berge SSSR külämendä uzğan awıl uyınnarında ikençe urınğa kütärelä, 1977 yılda SSSR çempionatında Ruslan äfände 3nçe urınnı yawlap ala. Xäzer Mäskäwdä yäşägän Ämir Äxmätov isä at sportı buyınça berniçe tapqır SSSR çempionı bulğan.
Ruslan äfände Üzbäkstanda at sportı buyınça respublika mäktäbendä baş trener da bulğan. Ä atlarnı ul berençe tapqır tatar awılında kürgän: «Min berençe tapqır Tatarstanğa däw äniemä barğanda awılda atlarnı kürdem. Taşkentqa qaytqaç min atlar belän şoğellänä başladım», di Ruslan äfände.
Ruslannıñ ätise İkençe dönya suğışında qatnaşqan Rem Abzal ulı Abzalov Sovetlar Berlege geroyı bulıp çıqtı. Anıñ isemen Qaybıçtağı ber mektep yörtä, dide Ruslan: «Ätiem Apas rayonında tordı. Ul Sovetlar Berlege geroyı ide. Anıñ isemen Tatarstannın Apas rayonında ber mäktäp yörtä. Ul Taşkentta wafat buldı, ämmä yäşlegen ul Tatarstanda ütkerde.»
Qırımğa ğäiläse belän kilgän Ruslan äfände berdän atlar, sport belen şöğellänä başlıy. Ul yıllarda, yägni SSSR tarqala başlağan çorda Qırımda bulğan küp kenä atxanälär yuqqa çığa başlıy. Moña qaramastan Ruslan äfände 1997 yılda Qırımda At sportı federatsiäsen tözep cibärä, anıñ direktorı bula, At sportı klubın oyıştıra. Bu klubnıñ Äbi patşa 1896 yılda tözegän uzeneñ atxanäse, remont taläp itkän ippodromı bar, Ruslan äfände äytüençä, klubta 20 yäş at bar. Aqça bulmağanlıqtan ul atlarnı yäşli satıp alıp üze üsterä, tärbiäli, yarışlarğa äzerli. At sportı sportnıñ bik qimmät töre, di Ruslan äfände: «At sportı xäzer bik qimmät. Yaxşı at 1,5 million euro tora. Qırımda mondıy atlar yuq, ä Kievta bar.»
Abzalovlar totqan atlar arsında bäyäse 50 men dollar bulğan atlar bar iken. Sportçını täläp itelgänçä kienderergä dä şaqtıy aqça kiräk iken. Mäsälän, başlıq 200, iteklär 500, jilet 400, bridji 150 euro tora. Atnıñ kiräk-yaraqları 2000 euroğa citä ikän. Bu aqçalarnı Abzalovlar üzläre taba. Monnan tış atlarnı kön sayın aşatırğa, çistartırğa kiräk. Moña da aqça kiräk, ä däwlät ber tien dä ayırmıy. «Qırımnıñ elekke premier ministrı S.Kunitsın yärdäm itep tora ide, läkin xakimiat uzgärgäç ber kem dä bulışmıy», di Ruslan äfände. Ul at sportı xaqında «Azatlıq» radiosına soylede:
R.A. - «At çabışları, stiplçez, draywing, xäzer at sportınıñ küp törläre bar. Ä klassik törläre bu konkur, vıyızdka hem troyeborye – yuğarı mekteb.»
D.O. - Sez beläsez bit Tatarstandada atlar belen qızıqsınalar, at çabışları ütkärälär, atlarnı üsterälär. Sezneñ alar belen elemtägez barmı?
R.A. - Elemtäm yuq. Äxmätşin Mäskäwdä eşli, min Qırımda at sportın kütäräm, bez äzer kadrlar. Zamanında bez Tatarstandağı kollegalarıbızğa üzebezne täqdim itkän idek, läkin bezneñ täqdim igtibarsız qaldı.
Min Ukraina çempionatında konkur buyınça 3nçe urınnı yawlap alğan, trenirovkasın tämamlap yanıbızğa kilgän Ruslannıñ ulı Rem belen de söyläştem. Ul, uzğan yıl yarışlarda 20 sportçı qatnaşqan bulsa, bıyıl 57 keşe qatnaştı, şul säbäbtän awırraq buldı dide. Läkin moña da qaramastan ul üzeneñ Listok isemle ayğırı belän yasağan çığışın uñışlı dip isäpli. Mäktäp häm institutnı qızıl diplom belän tämamlağan Rem: «Min kiläçägemne at sportı belen bäylärgä bik telär idem, läkin bu sport aqça kitermi, kiresençä, küp aqça teläb itä. Anıñ oçen min tağın berär nersä belän şöğellänergä mäcbür», di.
Menä şulay, tatar xalqı oçen borınğı zamannardan yaqın häm ışanıçlı dus bulıp qalğan atqa tatarnıñ mäxäbbäte bügen dä sünmägän. Ul qannan qanğa, näseldän näselgä küçä ikän. Yıraq Ukrainada, Qırımda tatarnıñ atqa moxäbbäten atalı-ullı Abzalovlar yäşätä. Abzalovlarnıñ çista, matur atları da alarğa şundıy mäxäbbät häm ışanıç belän qarap torğanın min üz küzlärem belän kürdem.
Diläwär Osman – Qırım


text:
Qazanda 24-27 iyündä Tatar yäşläre forumı ütte. Bu forumğa tatar yäşläreneñ delegatları 15 ildän kilgän ide. Älbättä, Rusiäneñ tatarlar küp yäşägän töbäklärennän dä delegatlar küp ide. Alar arasında Penza şähärennän kilgän yäş cırçı Ğaliä Tipaeva da ide. Ğaliäne Tatar yäşläre forumınıñ Başqarma komitetı äğzası itep sayladılar. 27 iyündä, forumnıñ soñğı könendä, şul forumğa delegat bulıp kilgän distälägän yäş artistlar Qazannıñ Yäşlär üzägendä Ğala-konsert birdelär. Ğaliä Tipaeva üzeneñ “Dönya möselmannarı” cırı belän zalnı şaqqattırdı:
Dönya möselmannarı, borın zamannardan kilgän bezgä qalsın ädäpläre
Dönya möselmannarı, duslıq belän torıyk bergä, möselmannar ömmätläre.
Bu Ğaliä Tipaevanıñ “Dönya möselmannarı” cırınnan ber özek ide.
– Ğaliä, sin Qazanda Tatar yäşläre forumında qatnaştıñ. Forum siña nindi tä''sir qaldırdı? Anıñ kiräge barmı ide?
– Bez böten yaqtan cıyılğan yäşlär belän bik yaqşı aralaştıq. Forum bezgä bik oşadı, böten xalıqqa. Bik qızıqlı programmalar buldı. Yoşqar—Olağa da itep baqtılar üzebezne, Sabantuy bäyräme anda uzdırdılar şuşı waqıtta. Annan soñ Bulğarğa da barıp qaradıq. Kürsättelär bezgä Qazan artistların, bik oşadı üzebezgä. Miña wıt bik “Qazan” biyu ansamble oşadı: yäş qızlar, yegetlär bik yaqşı biedelär. Kostyumnarı bik kürkle ide. Forumnıñ kiräge bik zur ide. Şundıy meropriätielär bik yaqşı, bik kiräk uzdırığa yäşlär arasında.
– Qazan şähäre üze oşadımı? Elek bulğanığız barmı ide Qazanda?
– Min Qazanda bulğan idem ber-ike qat, küptän inde. Älege waqıtta Qazan yaqşırğan, bik äybät şähär bulğan. Qazançılar Qazannıñ ber meñ yıllığın uzdırığa äzerlänälär, şuña kürä şähärläre bik yaqşıra bara.
– Ğaliä, üzeñ turında berniçä süz.
– Min üzem tudım bik yıraqta, Qazaxstanda, Qarağanda şähärendä. Ä sigzänençe yıllarda bez qayttıq Penza şähärenä, minem ätiem-äniemneñ tuğan yağına. Ätiemnen atı Räşit Yunusoviç Tipaev. Ul tudı Paçelmskiy rayonda, Reşetin awılında. Ä äniem, İşqayıwa Örkiä İsxakovna, tudı Kamenskiy rayonda, Qabılkin awılında. Şundıy yaqın araları bulsa da, ä ber-bersen belmägännär, oçraşqannar Qarağandada ğına.
Qazaxstannan Penzağa kilgäç Ğaliä başta muzıqa mäktäbendä uqığan, annan soñ muzıqa uçilişçesın tämämlağan. Ğaliä çittän torıp Samara şähäreneñ mädäniät häm sänğat akademiäsenä uqırğa kergän häm Penza filarmoniäsında eşli başlağan. Sänğat akademiäsın betergäç, filarmoniäda tağı ike yıl eşlägäç, Ğaliä üzeneñ kollektivın oyıştırğan häm äle gastrol''lär belän konsertlar quya yöri. Uzğan sezonda Ğaliä Tipaevanıñ kollektivı Saratuda, Saranskida, Tübän Novgorodta, Ul''yanovskida konsertlar birgän. Tatar tamaşaçıları Ğaliäneñ cırların bik yaratıp qarşı alğannar.
– Ğaliä, sin üz repertuarıyñda nindi cırlar cırlıysıñ?
– Minem repertuarıymda bezneñ tatar xalıq cırlarıbız da bar, tatar kompozitorları cırlarıbız da bar, üzem yazğan cırlarım da bar. Şulay uq minem konsert programmama kerä biyu nomerları da.
– Ğaliä, sin Qarağandada tuğan, urıs şähäre Penzada üskän, nik tatar cırların yaratasın, nidän tatar cırların başqaruçı kollektiv tözergä uyladıñ?
– Yäştän birle äniem yaz buyına kiterä ide üzemne äbeqama, Rabiä Muxametcanovna İşqayıwağa, äniemneñ anasına. Äbeqayım mineke bik sälätle ide, bik cırlarğa yarata ide. Şul yäştän birle tıñlap, bik yaratıp qaldım bezneñ tatar xalıq cırların. İsemdä äldä dä cırlağanı beznen xalıq cırların, taqmaqların. Äbeqayım yırlağanda min dä anarğa quşılıp yırlıy idem. Ul miña bağıp härçaq äytä ide: “Ox, qızım, artistqa bulır, artistqa bulır”. İ şılay, şıl süzläre belän mine yulğa ul çığarğan bula. Üzemneñ konsert programmamda da, härçaq, berqaçan qaldırmıym, konsert programmama nomerlar tözegändä beznen tatar xalıq yırların da kergezäm. Min bik yaratam bezneñ xalıq taqmaqların.
Biek tawdan mengän çaqta sandalilarım taya
Aqlı külmägeñne kiep qaya bardıñ sin baya?
Bu Penza şähärennän yäş tatar cırçısı Ğaliä Tipaeva ide.
İrek Bikkin, Qazan-Penza


text:
Äbi-babaylarnı Qazan tügel, ä Mäskäw töp başına utırttı
Rusiä Federatsiäseneñ sälämätlek saqlaw häm sotsial'' üseş ministrlığınıñ qararı nigezendä 1 noyäberdän başlap taşlamalarğa iä keşelärgä buşlay birelüçe darular isemlege qısqartıldı. Ayırım alğanda, isemlektän MİÇ-infeksiä, SPİD, tuberkulez häm yaman şeş belän çirläwçelärne däwalıy torğan darular alıp taşlanğan. İke yıl elek taşlamalar aqçalata birelä başlağan ide. Älege qanun nigezendä taşlamalarğa iä keşelär, yä aqçalata yärdäm, yäisä buşlay darular ala ala. İkeseneñ berse. Ä menä şuşı ay başınnan buşlay daru alırğa qarar itkännär daruxanägä barsalar, alarğa kiräkle darular buşlay birelmi. Ni ğäcäp, buşlay birelä torğan darular isemlege daimi üzgärep tora ikän. Ä bu isä butalçıqlar, tabiplar belän awırular arasında añlaşılmawçanlıq, rizasızlıq tudırdı. Ä darulardan mäxrüm itelgän, ämma alardan başqa yäşi almawçılar nişlärgä tieş? Şulay aptırap, barır çara belmägän Qazanda yäşäwçe Nadir İbrahimov Azatlıq radiosına şaltıratıp bu turıda üz fikerläre belän urtaqlaştı.
“Menä bu xällär turında qalğan matbuğat çaralarında açıqtan-açıq söylätmilär, ä Azatlıqta monı äytep bula. Xökümätneñ qolağına kermäsme dip kenä sezgä şaltırattım. Menä min xökümätneñ bezne aldalağanına aptırap yörim. Başta cäy aylarınnan birle äytep kildelär, darulata alığız dip yärdämne. Aqçalata almağız dip äytep kildelär. Ä menä xäzer darularnıñ iñ kiräklelären alar betergännär. Äle menä daruxanägä baram buşlay alam dip, ä anı alıp bulmıy. Berkemgä dä äytüdän xasiät yuq, kemgä äytsäñ dä, rusiäneñ şundıy zanokı bar dilär. Söyläşep tä tormıylar.”Ägär dä elek buşlay alına torğan darular isemlegendä 515 daru bulsa, xäzer alar 436 ğa qalğan. Alar arasında xalıq ayıruça yış qullana torğan ketanal, dimedrol, suprastin, eufilin, deklafinaq ta bar. Şuşı könnärdä ministrlar kabinetında ütkän oçraşuda respublika sälämätlek saqlaw ministrı urınbasarı Färidä Yärkäyeva älege kilep tuğan wäzğıätne añlatırğa tırıştı. Töşerelep qaldırılğan darular “Sälämätlek” ilküläm proyektı nigezendä finanslandı. İsemlek qısqarıp, Rusiä qaznasınnan buşlay darular kilü tuqtasa da, tatarstanlılar yärdämsez qalmayaçaq. Bu problema belän premyer-ministr Röstäm Miñnexanov şäxsän üze şöğellänä, dip belderde sälämätlek saqlaw ministrı urınbasarı.
SPİD belän çirläwçelär häm VİÇ-infeksiälelär tieşle darular belän Tatarstandağı SPİD üzäge aşa “Sälämätlek” proyektı qısalarında tä''min iteläçäklär. Ä üpkä awıruınnan däwalanuçılar “Rusiädä tuberkuler awıruı belän köräşüneñ kiçektergesez çaraları” programması nigezendä darular bireläçäk. Ä yaman şeş belän çirläwçelärne däwalağanda qullanıla torğan darular isä Tatarstan qaznası xisabına alınaçaq. Ä bilgele bulğança 2006, 2007 yılda da byudjetta alar öçen aqça qaralmağan.
Watanım Tatarstan gäziteneñ 22 noyäber sanında şuşı temağa qarağan ber mäqälä basıldı. Ul “Buşlay darular kem kesäsendä?” dip atala. Mäqälädä avtorı, Rusiä Däwlät Dumasında 2007 yılğı byudjet proyektınıñ taşlamağa iä keşelärne darular belän tä''min itügä qaralğan tözätmälärne Rusiäneñ mäcbüri meditsina iminlät fondınıñ yuğarı 7 citäkçesenä qarata cinayät eşe quzğatılğan könnärdä turı kilüe ğäcäpländerä di. Alar üz wäqälätlären faydalanıp, zur summadağı aqça üzläşterüdä häm töbäklärdäge buysınuçılardan zur külämdä rişwät aluda ğayıplänälär. Bıyıl östämä darular belän tä''min itü programmasına bülep birelgän 29 milliard sum aqça cäy aylarında uq totılıp betep, 20 milliard sumlıq darular burıçqa birelde. Xökümät älege burıçnı qaplaw yulların ezlägän arada, 1 noyäberdän taşlamalı darular isemlege qısqartıldı. Dimäk, kemnärder däwalanu öçen aqça ezläp cafa çigä, ä kemnärder şunnan faydalanıp aqça üzläşterä. Federal'' taşlama buyınça kiräkle darularnı buşqa ala almağan äbi-babaylarnı Qazan tügel, ä Mäskäw töp başına utırtqanın añlatuı bik çiten dip zarlanalar Qazan daruxanälärendä.
Gölnaz Şäyxetdin


text: Dekäber ayında mäğrifätse-şağir Miftaxetdin Aqmullanıñ tıuıuına 175 yıl tula. Xalıqtı añ-belemgä ögötläüse mäğrifätseneñ yübileyın uźğarıu xaqında respublika xökümäte qarar qabul itkäyne. Yübiley saraları dekäberźä ütäsäk. Oluğ datanı här kem üźyınsä fayźalanırğa tırışa. Mäsälän, Başqort däülät pedagogia universitetı Aqmulla isemen mäñgeläşterep, üźyınä berketergä uylay. Uqıu yortonoñ prorektorı Räysä Xäyrullina äyteüyınsä, Aqmulla mäğrifätselekkä öndägän, universitet ta studenttarğa belem birep, xalıqtıñ añ-belemen kütärergä äźyırläy, yäğni ularźı urtaq ideyälär bäyläy. Uqıu yorto yıtäkselege Başqortostan prezidentına, ildeñ mäğarif buyınsa agentlığına möräjäğät itep, ularźıñ rizalığın alğan. Xäźer Aqmulla isemen bireüźe räsmiläşterelgän dokumentı kötälär.


text:
Freedom House: 2007 yılda Rusiä "ireksez" bulğan
Uzğan 2007 yıl ireklek öçen naçar yıl bulğan. Dönyadağı här bişençe ildä säyäsi xoquqlar häm watandaşları ireklege ölkäsendä çigenü küzätelgän. Bigräk tä bu elekke sovet illärendä küzgä taşlanğan. New Yorkta urnaşqan Feeedom House oyışması çärşämbedä yıllıq xisabın iğlan itte.
Freedom House oyışması "dönyada keşe xoquqları ölkäsendä artqa tägäräw küzätelä" digän ayanıç näticäsen inde ike yıl rättän çığara.
İllärneñ bu ölkädä xälen bilgeläw öçen oyışma 3 törle ülçäm qullana: irekle, öleşçä irekle häm ireksez. Uzğan yılda soñğı törkemdäge aldınğı illärneñ berse dä üzeneñ xälen yaxşırta almağan. Bu çigenü bigräk tä elekke sovet illärendä küzgä taşlana di, oyışmanıñ tikşerenülär citäkçese Chris Walker:
"İreklek qıtlığı elekke sovet illärendä bigräk tä sizelä. Baltik illlären sanamağanda, 12 ilneñ 7-se ireksez, 4-e öleşçä irekle, berse genä irekle. Bu bik yaman küreneş" di Freedom House wäkile.
Chris Walker süzlärençä, "ireksez" illär arasında "yamannıñ da yamanarı" bar – Belarus, Törkmänstan häm Üzbäkstan. Ukraina irekle bulıp qala. Gruziä, prezident Saakaşvilinıñ oppozitsiäne bastıruı arqasında, "öleşçä irekle". Ä menä Rusiä "ireksez" dip tabılğan:
"2007 yıl Rusiädä avtoritarizmnıñ nığuı öçen xäl itkeç yıl buldı. Xärämläşüle Duma saylawı, yıl axırında warisnı bilgeläw, näticädä, kiläse prezident saylawınıñ açıq häm ğädel bulmayaçağı añlaşıldı" di Freedom House wäkile.
"İreksez" illär arasına, şulay uq, Äzerbaycan belän Qazaxstan da kertelgän. Şul uq törkemdä İran belän Ğiraq. Üzäk häm Könçğışı Yewropanıñ elekke komunistik illäre isä ireklek yulınnan atlawın däwam itä ikän.
Chris Walker süzlärençä, bu xisapnıñ maqsatı – xuquqlar torışın niçek yaxşırtıp bula – cämğiättä, xökümättän alıp matbuğatqa qädär, şul turıda bäxäslär quzğatu.
Ämmä, qayber xökümätlär bu xisapqa, nişläpter, açulı mönäsäbät belderä, di Chris Walker, häm misal itep yänä Rusiäne kiterä.
"Rusiä kebek illärdä cämğiät bu näticälär turında ber qurqusız söyläşergä tieş. Bu problem bulğan urınnarnı açıqlarğa häm soñnan alarnı yaxşırtu öçen çaralar kürergä mömkinlek biräçäk. Axır çiktä, bar ömet şunda" di Chris Walker.
Freedom House oyışması barlığı 193 ilne tikşergän. Şularnıñ 90-ı "irekle", 60 il öleşçä irekle", 43 il "ireskez" dip tabılğan.


text:
Körd ğisyançıları höcümendä, Törek ğaskärläre üterelde
Ğiraq çigenä 4 çaqrım ğına yıraqlıqta bulğan höcümdäñ soñ , suğışçılarnıñ Ğiraqqa taba qaçıp kitüläre xäbär itelä. Töbäkkä östämä köçlär cibärelä.
Şul uq waqıtta Prezident Abdullah Gül, hökümät häm xarbi başlıqları belän, 12 ğaskärineñ ülemenä kitergän höcümgä qarşı çaralar kürü xaqında İminlek kiñäşmäseñ citäkliyäçäk.
Bu oçraşu turında, konstitusiägä kerteläçäk üzgäreşlär xaqında Xalıq refarandumı öçen İstanbulğa kilgän Premier Erdoğan xäbär itte. Monnañ 4 kön alda ğına, Törkiä Millät Mäclese, idän astı körd partizan oyışması PKK-nıñ Tönyaq Ğiraqta yäşerengän xärbi bazaların beterü maqsatında, Tөnyaq Ğiraqqa ütep kerergә xoquq birgәn röxsät qararın qabul itkän ide. AQŞ häm Ğiraq ber taraflı höcümnärgä, Ğiraqta totırıqsızlıq tudıraçağı xäwefe belän qarşı çığa.


text:
Säğät tuğız tulğaç klubnıñ işekläre açıldı häm yegetlär-qızlar bersen-berse etä-törtä işekkä ırğılalar. Ä işektä saq xezmäte alarnı berämläp, baştan-ayaq tikşerä, sirat küperen ütü belän ber diärseñ. Mondıy eteş-törteş “Piramida”da ütkän här tatar diskätügendä küzätelä. Ä bu waqıtta klubnıñ eçendä “Yäşlär tuqtalışı”nıñ redaktorı Aysılu Leron bäyrämne başlıy.
- Qızlar, söenegez! Yegetlär köenegez! Cırlıy Bulat Cihanşin!!!
Älege çaranı cır, biyu, konkurslar, büläklär häm bäyräm tortı tağın da yaltırawıq itte. Cıyılğan xalıqnı di-djeylar Nur Aliev, Mars El' sikertep biettelär dip äytep bula, tik sikerep biyuçelär genä bulmadı. Ällä ramazan ayı bulğanğamı, “Piramida”nıñ kafesında da alkogol' eçemleklärgä qarağanda ciläk-cimeş soqların aldılar. Başqa waqıtta kirese bula ide.
“Yäşlär tuqtalışı“nıñ alıp baruçıları: Aysılu, Al'bina, Marsel', İl'şat, Läysän, Sömbel televizor qarawçılarğa inde berniçä yıl tanış bulsalar, bıyıl kollektivnı tağın tulılandırğannar. Älbättä, alarnıñ barsında biş şämle tort yaqtısında kürep beterep bulmadı bulın. Läkin alar Qazanda urıslaşıp baruçı tatar yäşlärenä küñel açıp qaytırğa diskätük yasıy aldılar. Başqalada “Bars Media” oyıştırğan tatar diskätükläre berdänber. Bu mäşäqätle eşkä nişläpter başqalarnıñ alınası kilmi. Alay disäk kiläse atnağa “Tatar radiosi” di-djee Zölfät Zinnurov “Küñel” tatar diskätügen açarğa cıyına. Äyterä kiräk, Zölfättä qayçandır “Yäşlär tuqtalışı”nda çınığu alırğa ölgerä.
Röstäm İsxaqi.


text: İslamabad. Pakstannıñ mäğlümat ministrı Şäyex Räşit Äxmät, prezident Pärwäz Möşärräfkä yasalğan soñğı höcümnär artında kaşmir wä äfğan törkemnäre tora dip uylıy. Anıñ süzlärenä qarağanda, uzğan pänceşämbedä Ravalpindi şähärendä Pakstan prezidentı maşinasın şartlatırğa telägän ike intihar höcümçeneñ dä kem ikänlege açıqlanğan. Ministr, alarnıñ berse Kaşmirdan, ikençese isä Pakstannıñ Äfğanstanğa terälep torğan Tönyaq Könbatış çik wilayätennän dip belderde. Ul şulay uq, terrorçılarnıñ Kaşmirdän alıp Äfğanstanğa qädär cäyelgän häm xalıqara bäyläneşläre bulğan çeltäre bar dip tä äytte. Pakstan prezidentın üterü maqsatında yasalğan soñğı höcümdä 15 keşe hälak bulıp, 45-e törle cäräxätlär alğan ide. Terrorğa qarşı köräştä Quşma Ştatlar yağın alğan prezident Möşärräf, şul höcüm öçen cawaplılıqnı islamçılarğa yökläde häm üzeneñ terrorğa qarşı suğışta çigenmäyäçägen belderde.


text:
AQŞta qoral satu belän bäyle 17 keşe qulğa alındı
Qoral terrorçılar qulına nindi yullar belän barıp ireşä? AQŞta räsmi röxsätsez qoral satqan çeltärgä qatnaşı buluda ğayeplänep 17 keşe qulğa alınğan. Alar arasında ärmännär häm Könyaq Afrika watandaşları da bar. İdänastı çeltäre Rusiädän raketa, granata atqıçlar häm başqa törle qorallarnı Quşma Ştatlarğa satıp yatqan. Şuşı yul belän satılğan qoralnıñ terrorçılar qulına elägü ixtimalı borçılu uyata.
"Qulğa alınğannarnıñ 5se – Ärmänstan, Gruziä häm Könçığış Yevropanıñ başqa illärennän törle xärbi qoral, alar arasında qanatlı raketa atqıçlar häm cir-hawa raketaların Amerika Quşma Ştatlarına kertergä tırışuda ğayeplänä."
Süz qoral turında barsa da – küpläp üterü qoralın satu küzätelmägän:
"Tikşerü barışında tıñlanğan 15 meñgä yaqın söyläşü, täwlek äylänä küzätülärdä – qulğa alınğan keşelärneñ uran yäki başqa törle ximik yä biologik qoralğa iä bulu ixtimalına işarälär bulmadı," dide New York prokurorı David Kelley.
Älege çeltärneñ ike yulbaşçısı bilgelängän – alar New York häm Los Angelesta yäşäwçe ärmän watandaşlığına iä bulğan Artur Slomonyan häm New Yorkta yäşäwçe Könyaq Afrikalı Christiaan Dewet Spies. Tağın bersen, Vato Maçitidze''nı Manhattanda qulğa alunı televidenie kanalı da kürsätte.
5 keşegä zararlı maddälärne yulda yörtüdä, 13 keşegä röxsätsez qoral satuda ğayepläwlär belderelgän. 13 keşeneñ bersen äle dä ezlilär.
Federal Tikşerülär Bürosı (FBİ) mäğlümatlärenä qarağanda, qoral Al-Qaida belän bäyläneştä torğan ber keşegä satılası bulğan. Aña başta Ärmänstandağı saqlağıçta töşerelgän räsmnär kürsätelgän. Satuçılar, qoralnıñ terror maqsatında qullanılaçağın belgännär. FBİ agentı Andy Arena:
"Cinäyät eşe – Holliwood filmnarınnan kim tügel. Ämma film qanunnarınnan ayırmalı bularaq – bügenge çınbarlıqnı kire qağıp bulmıy," dide FBİ agentı.
Amerikan räsmiläre süzlärenä qarağanda älege çara Gruziä häm Ärmänstannıñ tärtip saqlaw köçläre belän berlektä oyıştırılğan. AQŞ yustisiä ministrlığınıñ elekke prokurorı John Loftus, Azatlıq radiosına, Rusiä räsmire dä tikşerüdä barışında yardäm itte, dip belderde.
İnde satuğa quyılğan qorallar turında ber-ike süz. Äytik, tankka qarşı Hornet raketası, qoral belgeçläre mäğlümatlärenä qarağanda, Quşma Ştatlarda citeşterelgän Abrams tankın şartlata ala. İgla raketası oçqıçnı bärep töşerä ala.
FBİ xäbärlärenä qarağanda, qulğa alınuçılar New York, Los Angeles häm Miami''da 6 avtomat satqan, tağın da citdiräk qoral kiterüne wäğdä itkän bulğan. Amerikan şähärläre metrolarında şartlatır öçen uran tabu mömkinlekläre turında da söyläşengän bulğan. Böten belderelgän ğayepläwlärgä dälillär tabılğan xäldä bu keşelärgä här bersenä 30 yılğa qadär törmä cäzası yanıy.
Alsu Qormaş


text:
Foto: ҚaзAқпapaT
Memleket basşısı Amerïka Qurama Ştattarınıñ say`lanğan prezïdenti Donalʹd Tramppen telefon arqılı söy`lesti. Nursultan Nazarbaev D.Tramptı prezïdent say`lawındağı jeñisimen quttıqtap, oğan say`lawaldı bağdarlamasın iske asırw barısında tabıs tiledi, dep xabarlay`dı Aqordanıñ baspasöz qızmeti.
AQŞ-tıñ say`lanğan prezïdenti Memleket basşısın Qazaqstan Täwelsizdiginiñ 25 jıldığımen quttıqtadı. D.Tramp täwelsizdik jıldarında respwblïkamız Nursultan Nazarbaevtıñ basşılığımen ğajap jetistikterge qol jetkizgenin atap ötti.
Äñgime barısında älemdegi jäne Ortalıq Azïya öñirindegi qawipsizdik pen turaqtılıqtı nığay`tw mäseleleri jöninde pikir almasıldı.
Qazaqstan Prezïdenti elimizdiñ yadrolıq qarw-jaraqtan öz erkimen bas tartıp, yadrolıq qarwsız älem jolındağı küresti xalıqaralıq qoğamdastıqpen birlese jalğastıratının ay`ttı.
D.Tramp bul ustanımmen tolıqtay` kelisetinin jetkizdi.
– Jahandıq deñgey`de şeşilwge tïis yadrolıq qarwsızdanw men onı taratpawdan asqan mañızdı mäsele joq, – dedi AQŞ-tıñ say`lanğan prezïdenti.
Budan bölek, Nursultan Nazarbaev D.Tramptıñ nazarın Resey` men Amerïka ıntımaqtastığın nığay`twğa mümkindik beretin bastı üş salağa awdardı. Olar: terrorïzmmen küres, Wkraïnadağı dağdarıstı rettew jäne jahandıq yadrolıq qawipsizdikti nığay`tw.
Resey` prezïdenti V.Pwtïnmen bolğan telefon arqılı söy`lesw qorıtındısın eskerip, AQŞ-tıñ say`lanğan prezïdenti Vaşïngton men Mäskew ıntımaqtastığın damıtwdıñ perspektïvasına öziniñ zor optïmïzmmen qaray`tının atap ötti.
Taraptar Qazaqstan men Amerïkanıñ dostıq qarım-qatınasın, sonıñ işinde sawda-ékonomïkalıq seriktestikti jaña deñgey`ge köterwge äzir ekenin mälimdedi. D.Tramp jaqın arada eki köşbasşınıñ kezdeswin ötkizwge müddelilik bildirdi.
Äñgimelesw soñında AQŞ-tıñ say`lanğan prezïdenti barşa Qazaqstan xalqına respwblïka täwelsizdiginiñ 25 jıldığı qarsañında ïgi tilegin joldadı.


text:
Omskida Sabantuy uzdı
66 yıl bulmıy torğannan soñ, bıyıl, nihayät, Omskida Sabantuy bäyräme bulıp uzdı. Döres, ozaq waqıtlar ölkädä Sabantuylar bulıp tormadı dip äytep bulmıy. Ölkäneñ tatarlar tuplanıp yäşägän awıl-rayonnarnıñ qayberlärendä, yıl sayın bulmasa da, milli bäyrämebez ütkärelep tordı. Uzğan ğasırnıñ 90-nçı yıllarınnan soñ Bol'şereç'ye, Ust'-İşim, Kolosovka, Tara rayonnarında uzğan Sabantuylar turında “Azatlıq” tıñlawçıları da xäbärdarlär. Milli bäyrämebez bıyıl da bu rayonnarnıñ barsında da diärlek oyıştırıldı. Sanap kitkännärdän tış, Sabantuy bäyräme aldağı şimbä könne Muromsevo rayonınıñ Tazlar awılında da ütkäreläçäk.
Omski Sabantuyına kilgändä, ul 23 iyün könne şähär üzägennän yıraq bulmağan awıl xucalığı kürgäzmäläre ütkärelä torğan parkta uzdı. Bäyrämne oyıştıru eşlären tulısınça küptän tügel barlıqqa kilgän “Tatarstan – Omsk” iqtisad häm mädäniät üseşenä yünältelgän partnerlıq oyışması häm şähär milli mädäni möxtäriäte başqardı. Matdi çığımnar tulısınça diärlek partnerlıq oyışması isäbennän buldı. Teläktäşlek häm yärdäm kürsätüçelär dä buldı: şähär xakimiätenän grantlar konkursına täqdim itelgän Sabantuy proyektına 100 meñ rubl' aqça birelde, bäyräm uzdırılası parknı çistartu, tärtipkä kiterü eşlären Cämiğ mäçete mädräsäse şäkertläre başqardı, bäyrämneñ konsert programmasın “Umırzaya” fol'klor ansamble äzerläde, Sabantuynıñ altın tacı bulğan milli köräşne Omskinıñ “Bilbaw belän köräşü” dip isemlängän fizkul'tura-sport berläşmäse oyıştırdı. Şähär xalqı da çittä qalmadı, beräwlär transport yağın qayğırttı, ikençelär bäyrämneñ tantanalı açışında qatnaşırğa arbalı at birep tordı, öçençelär qunaqlarnı qarşı alu-ozatu xästärlegen kürde, başqa yaqtan yärdäm kürsätüçelär dä küp buldı.
Bäyrämdä räsmi dairälär wäkilläre dä qatnaştı. Ölkä qanunnar çığaru cıyılışı deputatları Rawil Bikbavov häm Marat Äderbaev, şähär başlığı urınbasarı Aleksandr Golev, şähär mädäniäte departamentınıñ yäşlär häm balalar belän eşläwçe bülek başlığı Valentina Yejova qatnaşlığında bäyräm aldınnan oyıştırılğan matbuğat oçraşuında häm Sabantuynı açu serremoniäsendä çığış yasadılar. Yıraqtan kilgän qunaqlar da buldı. Tatarstannan, Novosbirskidan häm ölkäneñ awıl-rayonnarnan kilgän kollektivlar bäyrämneñ xörmätle qunaqları buldılar. Bol'şereç'ye rayonının “Naza”, Tara şähäreneñ “Nur”, Olı Uış awılınnın “Ruzalina” ansambl'läre konsert programmasında da qatnaştılar, Qazan artistları bäyräm konsertın därtländerep cibärdelär, milli kolorit belän bayıttılar. Şähärdä eşläwçe qazax, yähüd, ärmän, qazaq oyışmaları wäkilläre cıyılğan xalıqnı bäyräm belän täbriklädelär, üzläreneñ milli cırların büläk ittelär.
Şunsı da üzençälekle buldı, bäyräm başlanır aldınnan “Umırzaya” häwäskärläre milli kiemnärdä,matur itep bizälgän at arbalarına utırıp, ğarmun uynatıp, xalıqnı bäyrämgä çaqırıp, şähärneñ üzäk uramnarınnan üttelär. Soñınnan bu atlarda bäyrämgä kilgän bala-çağalarnı utırtıp yörttelär.
Sabantuyda uyınnar küp buldı häm alarda xalıq bik teläp qatnaştı. Büläklär küpläp alınğan bulsa da, barlıq qatnaşuçılarğa xätta citmi dä qaldı. “Çülmäk watu” uyınına kilgändä, uyın öçen matur balçıq çülmäklär äzerlägän idelär. Alarnı watarğa da qızğanıç ide. Ämma, uyın axırında kiterelgän 20 dän artıq çülmäkneñ berse dä isän qalmadı. Uyınnarda ciñüçelärgä kesä telefonı, muzıkal' üzäk, DVD uynatqıç, öy kinoteatrı kebek, qimmätle büläklär birelde. Köräş batırı 50 kg awırlıqtağı täkä häm zur tösle televizor belän büläklände.
Äytergä kiräk, kümäk köç belän oyıştırılğan Sabantuy kürkäm genä uzıp kitte. Qatnaşuçılar da, xalıq ta bäyrämnän qänäğät buluları turında belderdelär.
Şähär bäyrämennän tış, Tevriz häm Kolosvka rayonnarında uzğan Sabantuylarda qatnaşqan “Umırzaya” sänğatkärläre äñgämä barışında älege bäyrämnärne çağıştırıp, üä bäyälären birdelär. Ansambl'neñ cırçısı Gölnara Makareviç bäyrämdä eçertkeç eçemleklär bulmawı, xalıqnıñ ayıq baştan matur itep küñel açuı turında şatlanıp söyläde. Rimma Baratovanı şähär uramnarında oyıştırılğan cigüle atlar paratı soqlandırğan. Fağilä Çumarova Sabantuynı oyıştıru mäşäqäten üz cilkälärenä alğan eşmäkär yegetlärgä räxmätle buluı turında söyläde.
Äye, “Tatarstan – Omsk partnerlıq oyışması eşmäkärläre kebek, tatar mädäniäten üsterüdä, xalıq öçen törle çaralar oyıştıruda yärdäm qulı suzuçılar kübräk bulsa, bäyrämnär yışraq, tabınnar mulraq, tormışlar yämleräk, Sabantuylar külämleräk bulır ide.
Saniä Mirxaleeva, Omski


text:
Ban Ki-Moon, BMOnıñ Ğıraqqa yärdämen arttırıruğa, andağı totrıqsızlıq qomaçawlıy, di
BMO tarafınnan oyıştırılğan konferendisädä Ğıraqnıñ premyer-ministrı Nuri al-Mäliki , Ğıraqnıñ kürşe illärdän yuğarı räsmilär, dönya cämäğätçelege wäkilläre belän oçraşa aldı. Şimbä könne New Yorkta ütkän ciyında igtibar üzägendä Ğıraqtağı wäzgiätne totrıqlandıruda dönya cämäğätçelegeneñ qatnaşlığın arttıru mäsäläse buldı.
BMOnıñ general sekretare Ban Ki-Moon bu ciyınnı “uñay” häm “ömmetle” dip atadı. Ğıraq premyer-ministrı Al-Mäliki da BMO citäkçesen uñay bäyälämäsen yaqlap çıqtı. Ciyında, Ğıraqta bulğan alğa kiteşlär assızıqlandı, dide premyer-ministr. Ciyınnan soñ bulğan matbuğat oçraşuında BMO baş sekretare Ban Ki-Moon, BMO Ğıraqta tınıçlıq urnaştıruda qantaşırğa riza häm andağı xezmätkärläreneñ sanın, ildä tınıçl1q bulsa ğına arttıraçaq dide. “Ğıraqnıñ yaqın kürşeläre töbäkneñ xezmättäşlegen artuda BMOnıñ rolen arttırunı yaqlıy. Şul nisbättän küplär, çiklärneñ iminlegen arttrığa kiräk di. Xalıqara cämäğätçelek Ğıraqnı kürmämeşkä salışa almyı. Andağı totrıqlılıq bezneñ urtaq eşebez.”- dide Ban Ki-Moon.
BMOnıñ Ğıraqtağı eşe 2003 yılda başlangan ide. Ämma bu yılnıñ avgustında BMOnıñ Bağdattağı wäkilçelege şartlatılğaç, 22 xezmätkär üterelgän ide. BMO wäkilläre xäzer Ğıraqta çiklängän kileş eşli. Bağdatta 65 keşe, Erbileda 30 keşe BMO isemennän eş itä. Ğıraq premyer ministrı BMO wäkilläreneñ Ğıraqta buluı ildä tatulaşuğa ireşügä yärdäm itärgä mömkin di. Nuri Al- Mäliki söyli : “ İqtisadi, sotsial häm säyäsi wäzğiätkä kilgändä, härkem Ğıraq xakimiätlärenä teläktäşlegen belderde. Wäkilçeleklärneñ belderüe çınlıqta ildäge tatulaşuğa da teläktäşlek itep yañğıradı. Däwlät küläm tatulaşu – tınıçlıq, iminlek häm totrıqlıqnñı berdänber yulı bulıp tora”.
BMO general sekretare, dönya cämäğätçelege wäkilläreneñ Ğıraqta urnaşuı imin bulsa, BMO andağı wäkillçelegen arttara ala, dide.


text:
Haqqında
Tecilii mastaga qesebesinde tam merkezde 255 nomreli mektebin yaninda esas yoldan70 metr aralida 1.5 sotda 81 kv 3 otaq ev satiram. Suyu qazi isigi daimi kombi xetti cekilib yaxinliginda poliklinika mekteb usaq baxcasi super market bazar poct. Nefciler metrosundan 186, koroglu metrosundan 131, 107 nomreli marsurutlar yaxinligindan kecir senetleri kupca qiymet 25000 azn tecili satiram elaqedar wexs Samiq 055838 6660. 055766 4920. 050434 4483 real aliciyla razilawaram tecili satildigi ucun. Ev cox strukturali mekanda yerlesir tam merkezdedir


text:
Törkiä Tışqı eşlär ministrı Abdulla Gul atna axırında AQŞ xärbiläre Ğiraqtağı Körd köçläre, PKKnıñ separatist körd suğışçıları belän bäreleşkän.
Törkiä xökümäte Quşma Ştatlardan Ğiraqtağı PKK suğışçıların bastırunı sorıy.
Älegä AQŞ räsmiläre bu bäreleşlär turındağı xäbärlärne raslamadı.
Comğa könne Törkiä Ğiraqqa gäskär cibärü turındağı kileşüennän baş tarttı.
Ğiraqtağı AQŞ bilgeläp quyğan İdarä Şurası, bigräk tä anıñ körd äğzaları Törkiäneñ ğäskär kertüenä kisken qarşı çıqtı.
AQŞ xärbiläre äytüençä, kiçä kiç Bağdadtan 60 çaqrım könyaqta granataatqıçtan atıp ber amerikan soldatın ütergännär. May ayında AQŞ prezidentı George Bush Ğiraqta qatı bäreleşlärneñ tämamlanuın iñlan itkännän soñ barlığı 150-dän artıq amerikan soldatı hälak buldı.


text:
BMOnıñ Qırğızstandağı qaçaqlar idaräse başlığı Carlos Zaccagnini BMO häm Qırğız räsmiläre Qırğızstanda sıyınu xoquqı alırğa teläwçe 29 üzbäkneñ yazmışı turında qararnı kiläse atna axırına cığaraçaq dide.
Şul uq waqıtta ul BMO Qırğızstan baş prokurorı Azimbäk Bäknazarovnıñ bu qaçaqlar turındağı kiçäge belderüenä borçıla dide. Bäknazarov cinayät qıluda ğäyeplänüçe ul 29 qaçaq Üzbäkstanğa qaytarılaçaq dide.
Yewropa İminlek wä Xezmättäşlek Oyışması da alarnıñ köç belän Üzbäkstanğa qaytarılaçağı turındağı xäbärgä borçılu belderde.
May ayında Ändican şähärendäge çualışlar waqıtında Üzbäkstannan Qırğızstanğa 500-läp qaçaq kilgän ide.


text:
Quçqar. 2017 yıl Quçqar öçen totaş sürprizlardan tora. Yaña perspektivalar açılırğa mömkin. Uñışnı qoyrığınnan totıp qalu öçen küp eşlärgä turı kiläçäk. Bu yılda Quçqarğa här süzne uylap äytergä, ğämällärne cide qat ülçäp qılırğa turı kiler. Üzeñne yaña xezmättä sınap qaraw öçen uñışlı yıl. Östämä belem alırğa mömkin. Ğailäle Quçqarlarnıñ yäşäw urının alıştıru ixtimalı bar. Yalğız Quçqarlar yılnıñ berençe yartısında uq ikençe yartısın oçrata ala. Bu çorda başlanğan mönäsäbätlär ZAĞSqa iltä. Sälämätlekkä ayıruça iğtibarlı bulırğa kiräk. Nihäyät, sport belän şöğellänä başlarğa bula. Finans ölkäsendä «açlıq» uq bulmasa da, qıyınlıqlar kötelä. Anıñ qarawı, yıl axırında kötelmägän cirdän aqça eşläw mömkinlege tua.
Ügezbozaw. 2017 yıl şäxsi tormışta üzgäreşlär çorı. Eşçänlek tören alıştıru buyınça da täqdimnär bulaçaq. Üzgäreşlärdän qurqıp qalmağız. Ğailäle Ügezbozawlar yıl başında balalar probleması belän oçraşırğa mömkin. Sälämätlek buyınça Ügezbozawlardan könläşergä genä qala. Şäxsi eş başlaw öçen uñışlı yıl. Burıçlarığız bulsa, anı yıl başında uq tülägez. Xäyriä eşçänlegenä salğan aqça, üzegezgä meñe belän äylänep qaytaçaq. İcadi keşelär öçen uñışlı yıl tügel.
İgezäklär. 2017 yılda İgezäklär ütkändäge kiräkmäs ceplärne özep, yaña tormışqa ayaq basa. Bıyıl İgezäklär här adımnı uylap yasarğa tieş. Ber yalğış adım böten tormışnı bozarğa mömkin. Ğailäle İgezäklär öçen mönäsäbätlärne saqlap qalu üzlärennän tora. Yalğız İgezäklär berniçä frontta eş alıp baraçaq. Sälämätlek käyefkä bäyle. Bu yılda sezgä «Sabır töbe – sarı altın» devizı belän yäşärgä turı kiler. Finans mäs'äläse üzegezgä bäyle. «Alma peş, awızğa töş» dip kötep yatuçılarğa qıyın bulaçaq.
Qısla. 2017 yıl Qısla öçen çağıştırmaça awır bulaçaq. Depressiä, eşkä qul barmaw, töşenkelekkä birelü – 12 ay eçendä şular belän köräşergä turı kiler. Şäxsi tormışqa kilgändä, yalğız Qıslalar ğömerlek yarların oçratırğa mömkin. Şulay uq cawapsız mäxäbbätkä yulığu oçrağı da bar. Ğailäle Qıslalarğa ikelänü, yuğalıp qalu kebek sıyfatlardan arınırğa kiräk. Sälämätlekkä dä iğtibarlı bulu sorala. Xronik awırular baş qalqıtırğa mömkin. Cawaplılıq xisen alğı planğa çığaru kiräk. Yış qına sudan qorı çığu sıyfatığız arqasında yaqınnarığıznıñ ışanıçın yuğaltasız. Yıl awır buluğa qaramastan, finans ölkäsendä totqarlıqlar bulmas, dip kötelä. Şulay da burıçqa aqça, kreditlar aludan saq bulığız.
Arıslan. 2017 yılda Arıslan, nihäyät, barlıq xıyalların tormışqa aşıra ala. Ğailäle Arıslannar öçen tınıçlıq çorı iñä. Avgust ayında yalğız Arıslan yörägenä yaqın keşene oçratır. 2017 yılda Arıslan bik aktiv häm kütärenke käyeftä bulır. Sälämätlegenä dä küz timäsen. Yıl axırında aru sizelergä mömkin. Bu – tabiği xäl. Ätäç yılı ideyälär yağınnan da bik bay bulır: şäxsi eşne başlarğa mömkin.
Qız. Yaña yılğa ayaq basu belän Qız üzendä bik küp köç toyar. Bıyıl tärtipne, cämğiättä totqan urınnı kütärü öçen yaxşı yıl. Yaxşı bulırğa omtılu Qızğa hönäri yaqtan da bulışa. Şäxsi tormış küñelle genä qaynıy. Yalğız Qızlar yıl başınnan uq yalğızlıqtan tuyıp, citdi mönäsäbätlär buldırır. Bala tabu öçen uñışlı yıl. Qızlar küp eşläyäçäk. Dimäk, bu – finans totrıqlılığı digän süz. Üzeñne här yaqtan sınaw öçen uñışlı çor. Uqu, belem arttıru belän dä şöğellänergä kiräk. Üz quışıñnı qoru öçen dä şäp yıl.
Ülçäw. Yıl ğadi genä bulmas. Eştä problemalar kilep tuarğa mömkin. Bolarnı çişüdä çit keşelär yärdämenä ömetlänergä kiräkmi. Yılnıñ ikençe yartısında ğailädä dä añlaşılmawçanlıqlar kilep çığuı ixtimal. Yıl başında Ülçäwlär küñel töşenkelegennän integer. Cäyen isä tınıçlıq äylänep qayta. Şulay da iñ uñışlı ay – sentäber. Bala turında xıyallanğan parlarğa bu teläkne tormışqa aşıru öçen äybät çor. Ülçäwneñ sälämätlege käyefenä bäyle. Dönyadan yäm taba almıy yörüçelärne tiz aru, qan basımı, qızıp kitü borçırğa mömkin. Karyera üseşe ciñellärdän birelmi. Aqçanı da ekonomiälärgä turı kiler.
Çayan. Çayannı uñışlı yıl kötä. Älege yoldızlıq astında tuuçılar uylağan här eşne tormışqa aşıra ala. Yäşäw urını alıştıru öçen yaxşı çor. Yalğız Çayannar öçen mönäsäbätlär tözü genä ciñellärdän birelmi. Ämma uzğan yıllarda başlanğan mönäsäbätlärneñ kiläçäge matur bulırğa oxşağan. Yaña eşlär belän şöğellänü öçen uñışlı yıl. Liderlıq sıyfatları baş qalqıtır. Finans ölkäsenä kilgändä, aq häm qara polosa çiratlaşıp baraçaq.
Uqçı. 2017 yılğa ayaq basu belän Uqçı üzendä ışanıç sizär häm waq-töyäkkä dä şatlana başlar. Ğailäle Uqçı öçen ğarmoniäle tormış waqıtı citte. Yalğızaqlar isä yılı buyı ğaşıyq xalätendä yörer. Cäyen keşe yal itkändä, Uqçı baş-ayağı belän eşkä çumaçaq. Ämma eş dip, sälämätlek turında onıtırğa yaramıy. Salqın tiü, xronik awırular här adımda saqlap toraçaq. Eşsezlektän integüçelär öçen yaña işeklär açıla. Burıçqa aqça almağız da, birmägez dä.
Käcämögez. 2017 yıl Käcämögez öçen eş häm ğailäne tigez bizmängä sala. Tormışta üzgäreşlär çorı: yaña ideyälär, perspektivalar waqıtı citte. Kilep tuğan waq-töyäk problemalarnı ozaqqa suzmıyça, tiz arada xä l itärgä turı kiler. Bu yıl Käcämögez öçen bik çuar häm uñaylı bulır. Bieklekkä kütärelü öçen mömkinleklär çığıp toraçaq. Ğailäle Käcämögezlär arasındağı mönäsäbätlär yaña töslär belän bayıtıla. Şulay uq etle-mäçele yäşägän parlar da ğarmoniägä ireşer. Yalğız Käcämögez ikençe yarın oçratıp, bik matur roman kiçerer. Bu mäxäbbät imin ğailä tözergä sälätle. Közen Käcämögez talçığuın sizär. Ämma qışqa taba anıñ xäle yaxşıra. Küçemsez milek satıp alu öçen uñışlı yıl.
Suqoyar. Açışlar yılı kötelä. Keşe fikerenä qolaq salırğa kiñäş itelmi. 2017 yıl ozaq waqıtlı säyäxätlär häm yaña eş başlaw öçen otışlı. Yıl başında Suqoyar bik xisçän bulır. Ul ğaşıyq bulırğa mömkin. Ğailäle Suqoyarlar köz başında krizis kiçerergä mömkin. Tormış iptäşe belän dä, balala belän dä añlaşılmawçanlıqlar çığuı bar. Yıl Suqoyar öçen bik dinamikalı bulaçaq. Belemne arttıru, sport belän professional' şöğellänü öçen uñışlı yıl. Aprel-may – aqça eşläw öçen uñışlı çor.
Balıq. 2017 yıl çağıştırmaça qatlawlı bulır. Uñışqa ireşü öçen küp tırışırğa turı kiläçäk. Moña qädär qıyulığı citmägän eşkä alına ala. Ämma yalqawlıqnı ciñärgä kiräk. Mäxäbbättä uñışlı yıl. Sezonlı awırulardan saqlanırğa kiräk. Gäwdä awırlığı artıq bulğannarğa dietağa utırmıy çara yuq. Karyera basqıçında üseş kötelä. Arxitektura, mädäniät, icat ölkäsendäge keşelärne uñışlı yıl kötä. Balıq aqçağa qıtlıq kiçermäs. Şulay da aqçanı uñğa-sulğa çäçärgä kiñäş itelmi.
2017 yılğa yoldıznamä
Ätäç yılına ayaq basarğa sanawlı könnär genä qalıp kilä. Yıl axırında härkem üzençä uzıp barğan yılğa yomğaq yasıy, kiläse yılğa yaña maqsatlar qoradır. Yoldıznamä bezneñ teläklärgä teläktäş mikän soñ?


text:
“Rusiä xalıqları telläre turında”ğı qanunnıñ da Başqortostan, Çuwaşstan häm Tatarstan öçen dä ber itep qaldırırğa da köç quyarğa turı kilä xalıq deputatlarına. Pänceşämbe könne Qazanğa 17 aprel'dä Rusiä Federatsiäse “Däwlät tele turında”ğı federal' qanun buyınça Federatsiä Şurasınıñ kileşterü komissiäse utırışı buluı turında xäbär kilep ireşte. Räsmi xäbärdän ber özek. Federatsiä Şurasınıñ küpçelek äğzaları pozitsiäsen iskä alıp, Kileşterü komissiäse dokumentnı yañadan eşlärgä digän fikergä kilgän. Zakonnıñ bäxäsle nigezlämälärenä qarata İrina Laroçkina tözätmäläre isäpkä alınğan”, dielä xäbärdä. Älege “Rusiä xalıqları telläre turında”ğı qanun turında süz soñğı waqıtta şundıy küp buldı ki, Tatarstan parlamentı wäkile tözätmäläre isäpkä alınğan digän xäbär işetelgäç, berençe reaksiä – ällä şul latinğa küçüne tıyğan tözätmälär üzgärteläme ikän xodayım, digän faraz kilde başqa. Däwlät Şurası komissiäse räise Razil Wäliev “Azatlıq” radiosın tıñlawçıları öçen kommentariy yasadı.
AUDİO. Razil Wäliev süz “RF däwlät tele turında”ğı qanunğa tözätmälär turında bara, dip añlata. Älege qanun Rusiä töbäklärendä, milli respublikalarda ike däwlät tele qullanışta buluın isäpkä alırğa tieş, digän tözätmä kertkännär Tatarstan xalıq deputatları. Häm Federatsiä Şurası monıñ belän kileşkän.


text:
TU-344 oçqıçın küpläp citeşterü yunäleşendä yañalıqlar kertelä
Küptän tügel Tatarstan säwdä häm tışqı iqtisadıy xezmättäşlek ministrlığınıñ yıllıq utırışında Premyer-ministr Röstäm Miñnexanov Qazandağı oçqıçlar citeşterüçe «Gorbunov isemendäge «KAPO» şirkäte eşçänlegen tänqitläp uzğan ide. Çönki şirqät xäzer yılına 2reHә oçqıç citeşterergä sälätle. Ä ixtıäc küpkä zurraq. Şunı iskä alıp bulsa kiräk, Rusiä sänäğät idäräse häm Tatarstan Xökümäte TU-344 citeşterü konsepsiäsen üzgärtergä bulğannar. Oçqıçnı cıyu proyektı 22 mart könne Rusiä sänäğät idäräse utırışında täqdim iteler dip farazlana. Gorbunov şirkäte Sovetlar Soyuzı zamanında 50 oçqıç citeşterä torğan bulğan. Tatarstan Premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov xäzer kimendä 20He bulsa da çığaru kiräk, digän ide säwdä ministrlığı utırışında. Mäskäw küräseñ üz planın üzençä tözep quyğan. Çönki oçqıç cıyuda Qazannıñ Gorbunov şirkätennän tış, Ul'yannın “Aviastr-SP”, Taganrognıñ “Tavia” häm başqa zavodlar qatnaşır dip kötelä. “Kommersant” gazetası xäbär itüençä, TUU-344 oçqıçın küpläp çığaru buyınça yaña yunäleşne eşläw Tatarstannıñ İqtisad häm sänäğät ministrlığına yöklängän. Älege oçqıçnıñ yasawçısı-konstruktorı İğor Qolıgin üzgäreşlär berençe çiratta külämne arttıruğa bäyle dip añlata. Yäğni yılına 10HaH alıp 40 tiräse TU-344 oçqıçın çığarırğa kiräk, di. Gorbunov isemendäge şirqät'neñ eşläre xörti bulu, berençe çiratta eşçelär häm aqça citmäw dip bilgelänä. Çönki oçqıçnı Qazandağı şirqat ber üze genä citeştersä, aña östämä tağın 8 meñ eşçe häm 7 milliard sum invesitsiä kiräk bulaçaq. Äytergä kiräk, Gorbunov citeşterü şirkäte xälennän kilgänçe bu yunäleştä eşlärgä tırışıp qaradı. İke yıl elek maxsus programma buldırılğan ide. Anıñ öçen Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev 30 million dollar wäğdä itte, şulay uq federal' qaznadan da aqçalar bilgeläner dip ömetländelär. “Tupolev” isemendäge cämğiät citäkçese Aleksandr Zatuçnıy isä “2015 yılğa qädär aviatsiä sänäğäten üsterü” federal' maqsatçan programması nigezendä TU-334 oçqıçı proyektın tormışqa aşıru öçen 60 million sum aqça qaralğanın äytkän ide. Läkin uzğan yılnıñ avgustında ul federal' programmadan töşerelep qalındı. Şulay itep bu yunäleş tağın aqçasız qaldı. “Gorbunov” aviatsiä şirkäte üze genä hiç yılına 40 oçqıç citeşterä almayaçaq dip täqrarlıy Mäskäw. Berläşterelgän aviatözeleş şirkäte tikşerenülärenä qarağanda, 2012 yılğa qädär Rusiä aviakompaniälärenä barlığı TU-334 isemendäge 114 oçqıç kiräk. Läkin äle bu isemdäge oçqıçnıñ qayçan küpläp citeşterä başlayaçağın Rusiä sänäğät idäräse dä, Tatarstan Xökümäte dä, başqa şirqät'lär dä äytä almıy. “Kommersant” gazetası yazuınça, 30 martqa Tatarstannıñ İqtisad häm sänäğät ministrlığı TU-344 oçqıçın tözü yunäleşendäge investsiä programmasın buldırırğa tieş.
Landış Xarrasova


text:
Rusiä başqalasınnan çittä bügen prezident Vladimir Putin häm AQŞ däwlät sekretare Condoleezza Rice oçraştı. Rice, ike il arasında nıqlı xezmättäşlekkä nigez bulğanın bilgeläde. Prezident Putin, däwlät sekretareneñ Qırğızstan, Qazaxstan, Taciqtstan, Äfğanstan häm Paqstanğa säfären "bik uñışlı" dip bäyäläde, Rusiä häm Quşma Ştatlarnıñ Äfğanstanda terrorğa qarşı köräş häm ilne tözekländerüdä urtaq mänfäğäte bar, dip östäde.
Rice şulay uq Rusiä tışqı eşlär ministrı Sergei Lavrov belän oçraştı. Anda isä ike il arasında İrannıñ atom programması mäsäläsendä fiker ayırmalıqları üzgärmäwe açıqlandı. AQŞ däwlät sekretare bügen kiç säfären Britaniägä däwam itte.


text: Uzğan töndä Tel Avivta ber fälästinle barda utıruçı keşelärgä pıçaq belän taşlanıp öçesen yaralağan. Ber yaralanuçı hälak bulğan. Höcüm yasawçı qulğa alınğan. İzrail politsiäse anıñ maşinada utırıp qalğan iptäşen ezli. Bu höcüm öçen cawaplılıqnı üz östenä Äl Aqsa cäfalanuçıları törkeme alğan. Tel Avivta 29 iyündä fälästin radikalları belän İzrail arasında öç aylıq solıx tözelgännän soñ, bu berençe höcüm. Şul uq tönne İordan yılğasınıñ könbatış yarında izrail xärbiläre "Fätx" häm "İslamçı Cihad" törkemennän 6 keşene totqarlağan.


text:
Yuldaş säxifäsenä kerüçe qazanlılarnıñ oçraşuı uzdı
Zamanında, yäğni monnan 6-7 yıl elek berençelärdän internetta tatar telendä buldırılğan Yuldaş säxifäsen Mäskäwdäge tatar yäşläre basıp aldı. Mäskäwdäge yäş millättäşlärebezneñ anda kerüe bik xup, läkin alarnıñ rusça aralaşuı küñelgä yatmıy. Ayıruça Qazan yäşläreneñ açuı kilä moña. Çönki bu Qazandağı tatar yäşläreneñ berdänber virtual' tatarça aralaşu urını ide.
Yuldaş tanışular säxifäse bularaq oyıştı. Häm äytergä kiräk, anıñ arqılı tanışıp ğailä qoruçılar da bulğaladı. Şulay uq futbol kebek uyınnar da oyıştırıldı. Ämma soñğı yıllarda Yuldaşqa kerüçe Qazannarnıñ sanı sirägäyde, şunıñ belän bergä tatarça yazuçılar da betkän ide. Bügenge oçraşuğa da 10лaп tiräse genä keşe kilde.
Yuldaş oyışqanda anı şaqtıy piarlağan internet jurnalist Ğamil Ğibadullin
Ul waqıtta tatar telendäge säxifä bularaq yärdäm kiräk dip uylıy idem. Xäzer ul popsovıy saytqa äylände. Milli sayt tügel ul.
Yuldaş säxifäsenä elek kerüçelär bügen taralıp bette. Läkin izge urın buş tormıy digändäy, xäzer yaña yäşlär kerä. Mäsälän düşämbe könne oçraşuğa kilgän Färidä häm Gölnaz şundıylardan. Alar ikese dä Qazan qızları. Yuğarı uqu yortlarında belem alalar. Maysärä digän nik belän kerüçe Gölnaz
Min tatarça sayt dip qızıqsınıp kerdem. Läkin anda kübräk rusça yazalar.
Baumandağı säğät yanındağı oçraşuın oyıştırğan Färidä
Min “Asılyar” digän jurnalda ber yeget belän qıznıñ Yuldaş arqılı tanışıp öyläneşüen uqıdım. Şunnan qızıqsınıp kerdem.Oçraşuğa kilüçelär arasında urta buın wäkile Bilär şähärennän Röstäm abıy da bar ide. Familiäse äytergä telämäde. Yuldaşqa ul küptän tügel yulçı digän nik belän kerä başladı. Röstäm abıy
Bu säxifädäge kerüçe yäşlärneñ fikerläre bik töple. Alarnıñ kiläçäge bar.
Qazandağı yuldaşlılarnıñ oçraşuı şaqtıy tıynaq uzdı. Yäşlär kiläçäktä kübräk cıyılu turında kileştelär.
Landış Xarrasova