text:
İşğal etilgen Aqmescitte «politsiya» hadimleri ATR qırımtatar telekanalınıñ muarririyetini terk etti. Qırım.Aqiqatqa berilgen malümatqa köre, muarririyet hadimleriniñ 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında keçirilgen miting videoları alındı.
Tintüv bitken soñ ATR baş müdiri Elzara İslâmova telekanalğa qoltutmağa kelgen qırımlılarnıñ yanına çıqtı.
ATR baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova Facebook saifesinde bildirdi ki, arbiyler arhiv malümatlarınen beraber qırımtatar muarririyet hadimleriniñ şahsiy malümatlarını da alıp kettiler.
«Saat 17:55 arbiyler avtomatları olğan erkeklernen beraber ATR telekanalını terk etip, arhivniñ bir qısmı ve hadimlerniñ şahsiy bilgisayarlarında olğan malümatnı alıp kettiler. Bu qıyın künde bizlernen beraber olğan, qoltutqan insanlar sağ olsun. Qoltutuvıñız bizge daa kerek olur, dep tüşünem», – dedi Bucurova.
Malüm olğanı kibi, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ informatsion siyaseti boyunca muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».
ATR hadimlerine tintüv sabağa qadar süre bilecegini ayttılar.
OSCE azatlıq meseleleri vekili Dunja Mijatović bazarertesi künü, yanvar 26-da, arbiylerniñ Qırımnıñ Aqmescit şeerinde yerleşken ATR yekâne qırımtatar telekanalına yapqan areketlerini takbih etti.


c: text/html

text:
Bügingi küni Auğanstanda bolıp jatqan san-qilı, şieleniske tolı oqiğalar bastı jañalıq bolıp twr. Bwl turalı jazbağan bwqaralıq aqparat qwraldarı kemde-kem şığar. Qazirgi Auğanstandağı jağdaydı bükil älem baqılap otır. Kökke köterilip bara jatqan wşaqtıñ şassiine jabısıp opat bolğan adamdar, sonı körip twrıp wşaqqa jabısqan twrğındar men özderi mine almağan soñ balaların aman alıp qalmaq bolıp, BWW koaliciyasınıñ jauıngerlerine tabıstağan ata-analardıñ äreketi eşkimdi beyjay qaldırmaytını anıq. Al, bwl jayındağı telefonğa tüsirilgen beynematerialdar bükil älemdi jaylap ketti. Bwl jayt qazaqstandıqtardıñ da nazarınan tıs qalğan joq. Qazirgi uaqıtta äleumettik jelilerde keñinen talqılanıp jatır. Endi osınıñ bärinen qanday sabaq aluımız kerek? Biz osıdan qanday oy tüyemiz? Däl osı saualdar köpti mazalaytını belgili.
Mwnday jağdayda eñ aldımen, azamattarımızdıñ bilim deñgeyin jäne olardıñ äl-auqatın arttıru qajet degen oy tuındaydı. «Taliban» qozğalısınıñ negizgi böligin, Auğanstannıñ eñ şetki aymağınan kelgen twrğındar qwraydı. Olar öz ömirinde eşqanday jaqsılıq körmegen. Aş-jalañaş jürip, jarıtıp tamaq ta işpegen. Onıñ üstine bilim deñgeyleri öte tömen. Oy-örisi şekteuli. Aqılı öte sayaz. Olar jaqsı ömir izdep, tälipterdiñ jalğan uädelerine senip ekstremist atanğan. Äytpese, eresek jastağı iegin saqal japqan jauıngerler zamanaui ömirdegi qarapayım twrmıstıq zattardı körgende qattı tañqalıp, balaşa quanğanı olardıñ eşteñe körmey öskeninen habar beredi. YAğni, onday adamdar qazirgi tehnikadan, twrmıstıq zattardan müldem habarsız. Tälipterdiñ komandirlerin qospağanda, jauıngerlerdiñ basım böligi qaladağı jattığu zaldarın, samokattar men skuterlerdi qala berdi sayabaqtağı attrakciondardı äbden eseygen şaqtarında alğaş körgen.
Keybir sarapşılardıñ «äskeri bazalardı emes, aldımen Makdonal'ds pen Disneylendti salu kerek edi. Sonda eldegi jağday bwlay şielenispegen bolar edi» deui jağdaydı şamadan tıs kürdelendirip jiberdi. Degenmen, bwl qattı aytılğanımen onıñ astarında aşı şındıq jatır. «Tälipterdiñ qatarına qosılsaq qana tamaşa ğwmır keşemiz». Şalğay provinciyalardan kelgenderdiñ barlığında osınday tüsinik qalıptastı. Al, mwnday jağdayda dini ekstremizmge qarsı küş retinde tek joğarı deñgeydegi bilim qajet. Jaqsı qalıptasqan infraqwrılım da köp mäseleni şeşedi. El işinde eñ aldımen ağartu jwmıstarın jürgizip, bilim beru jüyesin oñ jolğa qoyu kerek bolatın. «Ärine, biz olarğa jol körsetuden aulaqpız. Biraq öz memleketimiz üşin jauaptımız. Elimizdiñ damu deñgeyi tek el astanası men Almatı siyaqtı eki alıp qalağa ğana qarap bağalanbaydı. Birinşi kezekte Qazaqstannıñ eñ şalğaydağı eldi mekenderi men auıldarında su, gaz, internet, jaña mektepter men auruhanalar men basqa da halıqqa qajetti qızmet körsetu orındarınıñ bar -joğın saralauğa tiispiz. Bizde de bäri keremet emes.Ülken şaharlardan nebäri jüz şaqırım wzasañız, talay jaytqa kuä bolasız».
Sonımen qatar, Auğanstandağı oqiğalar bizdiñ qoğamda «äleumettik ädilettilikke» degen ülken swranıstı bayqattı. Amerikalıq BAQ-tıñ habarlauınşa, jiırma jıl boyı şet memleketterden Auğanstanğa ondağan milliard dollar qwyıldı. Al, bwdan qarapayım auğandarddıñ ömir süru deñgeyi jaqsı jaqqa özgerip ketken joq. Düniejüzilik banktiñ mälimetinşe, jan basına şaqqandağı JİÖ boyınşa Auğanstan ğalamşardağı eñ kedey elderiniñ biri bolıp tabıladı. $ 509. Bwl tipti Sudan, Ruand nemese Täjikstanğa qarağanda aytarlıqtay tömen. Elge kelgen qarjılıq kömek ükimet basında-aq talan -tarajğa tüsken. Jemqorlıq äbden beleñ alıp ketken. Atap aytqanda sottardan bastap, äskerge deyingi memlekettik organdarda jeñ wşınan jalğasqan sıbaylas jemqorlıq jaylap alğan. Osı orayda Auğanstan halqı sayasi rejimniñ küşi men ädildigine degen senimin joğalttı. Osını tälipter öz igiligine jaratıp, tiimdi paydalandı. Aşıp aytqanda, halıq arasında ügit jürgizuge keñinen mümkindik aldı. Jwrtşılıqqa ädiletti ükimet ornatuğa uäde berdi. Sodan keyin «Baqıttı ğwmır süresiñder» degen ertegige sengender «Taliban» qozğalısına eş oylanbastan kirdi.
Bizdiñ elimizde de azamattardıñ memlekettik instituttarğa, äsirese sot töreligi men qwqıq qorğau organdarına degen senimin joğaltatın sıbaylas jemqorlıqpen baylanıstı dau-damayları ünemi boıp jatadı. Sonımen qatar, azamattıq qoğamnıñ mañızdılığın arttıru maqsatında jasalğan İşki ister ministrliginiñ reforması olardıñ jwmısınıñ mäni men sapasın jaösartuğa äser etken joq. Tek policiya qızmetkerleriniñ formasın özgertumen şekteldi. Sot jüyesindegi bılıqtar da az emes. Onı osı salağa tüsip jatqan şağım-arızdardıñ leginen bayqauğa boladı. Mwnıñ bäri birtindep bizdiñ qoğamnıñ irgetasına nwqsan keltirip, qarapayım azamattardı zayırlı memlekettiñ tağı qanday balaması bar? degen saualğa jauap izdeuge, oylanuğa mäjbürleydi.
Jasıratını joq, äleumettik jelilerde Auğanstanda ükimet qwlağan küni bizdiñ azamattardıñ keybiri sälemdesu videoların taratıp, endi Taliban biligi islam ayasında ädildik pen tärtipti qamtamasız ete aladı degen pikir bildirdi. Ärine, mwnday jazbalar Auğanstandağı oqiğalar turalı alañdauşılıq tudıratın aqparat tolqınına batıp bilinbey ketti. Biraq onıñ bolğanı jasırın emes jäne onı eskeru qajet.Bwloylanarlıq mäsele.
Sonday-aq, elimizde azamattarğa tüsinikti, olardı qoldaytın jäne osılar üşin äreket etuge dayın bolaşaqtıñ beynesi qalıptasqan ba, joq pa, sonı qarastıru qajet. Qazaqstannıñ resmi damu strategiyaları qabıldanğan sätten bastap däl osı mäsele ötken birneşe jılda älsirep, qoğam nazarınan tıs qaldı. Memlekettik äleumettik tapsırıs ayasındağı resmi media -jospardı iske asırumen auıstıru eşnärseni şeşpeydi. YAğni, ol köpşiliktiñ memleketke janaşırlıqpen qarauına ıqpal etpeydi. Bwl jağdayda bizdiñ ideologiyamız qazirgi zamannıñ destruktivti ideologiyasımen bäsekelesuge dayın ba degen swraq tuındaydı.
Halıqtıñ belgili bir tobı sıbaylas jemqorlıq pen bilikke degen senimsizdikti jeleu etip, eldiñ bolaşağına senbeui de mümkin. Aldağı bolaşaq "islam ämirligi" siyaqtı bolmasa da, qazaqstandıqtardıñ keybireuine däl osınday sınşılardıñ közqarası, ädiletsizdikter twrğısınan qazirgi zayırlı memleketke qarağanda anağwrlım tartımdı bolıp körinui mümkin. Mwnday oyğa joğarıda atap ötkenimizdey, bilim deñgeyiniñ tömendigi jeteleydi.
Qazaqstannıñ aqparattıq täuelsizdigin qamtamasız etu jayında da aytpay ketuge bolmaydı. Öytkeni, bizdiñ azamattar Auğanstandağı oqiğalar turalı şınayı derek alu üşin özimizdiñ emes, basqa elderdiñ bwqaralıq aqparat qwraldarına jügingenin köz kördi. Jasıratını joq, reseylik BAQ wstanatın bağıttardıñ biri - Ortalıq Aziya elderin WQŞW jäne EAEO baylanıstı arttıru üşin Auğanstandı barınşa jağımsız etip körsetu. Ondağı qanday da bir oqiğanı sayasi mañızğa tolı qauip-qater dep körsetudi orındı sanaydı. Al, ras aqparat ala almağan soñ halıq sırttan kelgen aqparatqa arbaladı. Qazirdiñ özinde Qazaqstanda BWW-nıñ Auğanstan isteri jönindegi uaqıtşa keñsesin ornalastırudıñ tiimsizdigi tuarlı pikirler jii aytıladı.
Qalay bolğanda da, biz öz elimizde mwnday jağdaydı boldırmas üşin, onıñ aldın alu üşin auğan tragediyasınan tereñ sabaq aluımız kerek. Jağdaydı barınşa bağamdap saralay bilgen jön. Mwnı «şieleniske tolı tolı scenariy», dep qabıldasaq ta zer salıp oylanu kerek.
Alayda, ötken ğasırdıñ 60 -şı jıldarında Kabulda tüsirilgen qaytalanbas suretterdi, sol kezde bilim bergen universitetterdi wmıta almaymız. Tipti sol şaqtağı qısqa beldemşe kigen qızdar da esten ketpeydi. Ol uaqıtta zaman däl osılay qwbıladı, eşkim oylamadı. Mwnday alasapıran eşkimniñ oyına da kirip şıqpağanı anıq edi.
Farhad Kasenov
A+ Analytics saraptama ortalıgının basşısı

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qıtay soñğı 24 sağatta koronavirustan birde-bir adam qaytıs bolğan joq degen aqparat jariyaladı. Alayda, mamandar Qıtaydıñ atalmış indet tarala bastağ..
Büginde pandemiya saldarınan Qazaqstanda jwmıs orındarı uaqıtşa jabılıp, qalalarğa karantin rejimi engizildi. Atalmış indettiñ zardabın biz ğana emes,..
Qazir adamzat ülken dağdarıstı bastan keşirude. Izraildik tarihşı, "Sapiens: Adamzattıñ qısqaşa tarihı" (Sapiens: A Breif History of Humankind), "HHİ ..
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Qasım-Jomart Toqaevtı jäne Qazaqstan halqın Naurız merekesimen qwttıqtadı. Qwttıqtauda: «Qwrama Ştattarında, Qazaqstanda ..
Prezident Toqaevtıñ jarlığımen vice-prim'er qızmetine Eralı Toğjanov tağayındaldı. Aqorda saytınıñ habarlauınşa, juırda ğana Jambıl oblısınıñ äkim..


text:
Avropada havsızlıq ve işbirlik teşkilâtı belli rusiyeli jurnalist Arkadiy Baçenkonıñ öldürilüvini takbih etti.
«Men bu deşet areketten çorlandım. Men ükümetni bu öldürüvnen bağlı vaziyetni tezce ögrenip mesuliyetli şahıslarnı ve bu buyruqnı bergenlerni cevapkârlıqqa çekmesini isteyim», – dep bildire OSCE saytı teşkilâtnıñ kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi boyunca temsilcisi Arlem Deziranıñ sözlerini.
O, Babçenkonıñ ailesi, dostları ve zenaatdaşlarına taziye bildirdi.
Rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenko mayısnıñ 29-nda aqşam Kyivde öldürildi. Bu vaqia o tükândan qaytqan arada kvartirasına kireyatqanında olğan. Sırtından yaralanğan Babçenko «acele yardım» maşnasında vefat etti.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Politsiya qatil fotorobotını aşkâr etti.
Ayrıca şunı oquñız: Arkadiy Babçenko: «İnfantilizm Rusiyeniñ milliy ğayesine çevirildi»
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.


text:
Rusiye prezidentiniñ spikeri Dmitriy Peskov bildirgenine köre, Rusiyeniñ devlet olaraq bar oluv telükesi olsa, özek silâsı qullanıla bile. Bu aqta o, martnıñ 22-nde CNN Amerika telekanalına bergen intervyüsında ayttı.
Peskov intervyü vaqtında Rusiye özek silâsını qullanuv imkânını baqacağını inkâr etmege razı olmadı. Vladimir Putin angi vaziyette özek silâsını qullana bile degen sualge Peskov böyle cevap berdi: «Devletimiz içün ekzistentsial telüke olsa, ola bile».
Bundan ğayrı, Putinniñ vekili Rusiye Ukrainada daa iç bir arbiy maqsadına irişmedi, dep ayttı, amma «mahsus arbiy operatsiya» (Kreml Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı ücümini böyle adlandıra – QA) «evelden belgilengen plan ve maqsadlarına köre keçirile», dep qoştı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emrinen Ukrainağa qarşı ücüm dört afta evelsi başladı. Ğarpta zıddiyet özek cenkine çevirile bile, dep qorqalar.
ABD prezidenti Joe Biden bu afta Washingtonda iş adamlarınen körüşip, Rusiye prezidenti Vladimir Putin, onıñ fikirince, Rusiye ordusı Ukrainada muvafaqiyetli olamağanı içün «divarğa yapıştı», dep ayttı. Bidenniñ fikirince, Putin ne qadar çoq «sıqıştırılsa», o qadar agressiv taktikağa başlay bile.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: d3hzcgsd893cx5.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bunı Rusiye İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Yañı avtomobil tehnikanı Rusiye Federatsiyasınıñ içki işler naziri Vladimir Kolokoltsev taqdim etti.
Matbuat merkeziniñ malümatına köre, zemaneviy maşinalar nevbetçi ve kinolog hızmetleri, GAİ ve mahsus bölüklerge berilecek.
«Umumen Qırımğa 44 avtomobil ketirildi, Aqyar boyunca Rusiyeniñ içki işler nazirligi idaresine – 27 naqliyat vastası ve Aqmescitniñ Rusiye içki işler nazirlige – 2 maşina, şu cümleden: VAZ, UAZ, KAMAZ, avtobus ve Gazeller», – dep qayd eteler içki işler nazirliginde.


text:
Şimaliy Kavkaz arbiy mahkemesi oktâbr 2-sinde, Enver Seytosmanovnıñ davasında Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca mahkemelengen Rustem Vaitov ve Ruslan Zeytullayevni sorğuğa çekti.
Bunı, Qırım.Aqiqatqa tefsir bererek, Seytosmanovnıñ advokatı Sergey Legostov bildirdi.
"Vaitov da, Zeytullayev de, Seytosmanovnıñ bu teşkilâtqa alâqası aqqında bir şey bilmegenlerini mahkemege añlattı. Hususan, buña (Rusiye FSB-siniñ fikrince, daa bir bölük teşkilciniñ olmasına - QA) Zeytullayev pek şaştı ve Seytosmanovğa qarşı davağa siyasiy sebepli taqibar, dedi", - aytıp berdi advokat.
Legostovnıñ aytqanına köre, öz şaatlığında Vaitov, Seytosmanovnı az hatırlağanını ve, olar, belki de, "iş boyunca qonuşa bilgenlerini" ayttı. Zeytullayev, qabaatlanğannı mektepte hatırlağanını qoştı, olarnıñ farqı bir sınıf edi.
"İşte, mına böyle, iç kimseniñ tanılmağan terrorcılar bölüginiñ teşkilâtçısı", - dedi advokat.
Hatırlatayıq ki, sentâbr 5 ve 6-ışnda Rusiye mahkemesi, Enver Seytosmanovnıñ davasında Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca mahkemelengen Nuri Primov ve Ferat Sayfullayevni sorğuğa çekti.
Avgustnıñ başında Şimaliy Kavkaz arbiy mahkemesinde, iştirakçisi Enver Seytosmanov olğan, Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ birinci oturışı keçirildi.
İyülniñ başında Rostov-na-Donu mahkemesi, video alâqasınen Seytosmanovnıñ tevqif müddetini dekabrniñ 20-sine qadar uzattı. İyülniñ soñunda ise Enver Seytosmanovnı Aqmescit SİZOsından Rostov-na-Donu şeeriniñ SİZOsına etep ettiler.
Rusiye quvetçileri, ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı 2018 yılı mayıs 10-unda Aqyarnıñ Balıqlava rayonınıñ Hayto (Tılovoye) köyünde, tintüvlerden soñ tutıp aldılar.
Ernesni soñra yiberdiler, Enverge ise cinaiy dava açılğanı aqqında qarar berildi. Onı, Rusiye CK-niñ 205.5 maddesine (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) binaen qabaatlaylar.


text:
«Eurovision-2016» yarışınıñ ğalibi Jamalanı «Borispol» ava limanında yüzden ziyade mühlis ve vatandaş qarşıladı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgen malümatına köre, Stokgolm şeerinden kelgen uçaq «Borispol» ava limanına qonğanda bu yerde sarı-mavı timsallernen, yani devlet bayraqları, qırımtatar milliy bayraqları, kürreçikler ve hayırlav şiarlarınen faaller toplaştı.
Mühlisler Jamalanı muzıka ve oyunlarnen qarşıladı.
«Eurovision-2016» yarışında Ukrainanı temsil etken Jamala (Susanna Camaladinova) bu halqara yır konkursında ğalebe qazandı. Yarış finalı mayıs 14-te İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde keçirildi.
Avropa yayınlama birliginiñ qaidelerine köre, ğalebe qazanğan iştirakçi nevbetteki sene konkursnı öz devletinde keçirmege aqqını ala, amma onı red ete bile.
Ukraina ekinci sefer«Eurovision» yarışını qabul etecek. İlk sefer yır konkursı Ukrainada 2005 senesi keçirildi. Bundan bir evel, 2004 senesi yarışta Ukraina temsilcisi Ruslana ğalebe qazandı.


text:
Noyabr 5-de Kyivde Qırımtatar kitabeti ve medeniyeti künü munasebetinen ukrain ve qırımtatar halqlarınıñ munasebetlerine dair tarihiy sanalaştırma kösterilecektir. Bunı Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Nazirlik qayd ete ki, 2016 senesi noyabr 5-de İvan Franko adına Milliy akademik drama teatrinde (Sergey Dançenko adına sana) Qırımtatar kitabeti ve medeniyetine bağışlanğan «Bir yol» adlı sanalaştırma olacaq.
«Maqsat – ukrain ve qırımtatarlarnıñ umumiy ğayeleri ve qıymetleri oğrunda küreşte olarnıñ birleşmesi müim olğanını qayd etmektir», – dep qayd ete aktsiya teşkilâtçıları.
Ukrain nazirliginiñ matbuat hızmeti qayd etkenine köre, sanalaştırmağa Ukraina baş naziri, nazirler, halq deputatları, Meclis vekilleri ve cemaat faalleri davet etildi.
«Teatr oyuncıları vesiqalı videolar, cemaat erbapları, ekspert, siyasetçi ve tarihçılarnıñ intervyüları esasında ukrain ve qırımtatar halqlarınıñ tarihiy munasebetlerini aks ettirecekler», – dep qayd ete nazirlik.
Nazirlik ilâve ete ki, sanalaştırmada ukrain ve qırımtatarlarnıñ işbirligi vaqıtlarınen beraber duşmanlıq sanaları da bar.


text:
Kyivde yerleşken Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti al-azırda anda oqumağa kirmek istegenlerden 3 biñ dane ariza alğan. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa iyülniñ 19-nda TMU rektorı Vladimir Kazarin ikâye etip berdi.
Qıyaslanıp baqılacaq olsa, keçken sene universitet oldı olacağı 1200 dane ariza alğan.
«Vernadskiy adına Tavriya universiteti Kyivde ğayrıdan açılğanından berli, mennen beraber ilk eşelon sıfatında Qırımdan universitetke çıqqan 18 kişiden başlağan kollektiv olaraq 5 biñ kişigece yetti. Eger Kyivge kelmek ve işke kirmek fursatını beklegen menim meslekdeşlerim kelmegen ve çalışmağan olsa edi, böyle tez yükseliş aqiqatqa çevirilmez edi. Hususan birleşken işbu küç-quvetnen universitet bir universitet olaraq inkişaf etmege devam ete», – dep qayud etti o.
Mevzunen bağlı olaraq: «Biz sizlerge yardım etermiz»: Kyivde TMU qırımlı abituriyentlerge neler teklif ete
«Bıltır universitet 1200 dane ariza qabul etken olsa, bu yıl, al-azırda artıq sayı 3 biñ arizanı keçti. Keçken senege nazaran, köstergiçler eki qat arttı», – dep ilâve etti Kazarin.
2015 senesiniñ başında Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetini lâğı etti. Aynı yılı yarımadada «federal universitet» meydanğa ketirildi, onıñ terkibine bir qaç aliy oquv yurtu ve şu cümleden TMU, Georgiyevskiy adına Qırım devlet tıbbiyet universiteti ve bir qaç diger ilmiy muessise kirdi. «Qırım federal universiteti»niñ strukturasına 13 umum tasil ve ilmiy muessise kire.
Vernadskiy adına TMU 2016 senesi Ukrainanıñ qıta qısmına köçti.Universitet esasında ilhaq etilgen Qırım talebeleri ve abituriyentlerniñ oquvğa kirmesi içün qısqartılğan programalar çalışa.


text:
Bäysezlekläreneñ 30 yıllığında Qırğızstan häm Üzbäkstan
Awraziya qaytawazı 02/2021
30 yıl êlek Sovet Sośialist Cömhüriyätlär Berlegeneñ tarqaluı belän Urta Aziyadağı törki cömhüriyätlär bäysezleklärenä qawıştı. Qırğızstan häm Üzbäkstan 1991nçe yılnıñ 31nçe avgust könne bäysezleklären iğ’lan ittelär. Şuşı uq könne Üzbäkstan Yuğarı Şurası 1nçe sentyabr’neñ Bäysezlek köne bularaq qotlanuı qararın qabul itte. Qırğızstanda isä 31nçe avgustta Bäysezlek köne qotlana....
-
06.10.2022
-
06.10.2022
-
-
06.10.2022
-
06.10.2022

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Folklor Ekibi Kiralama veya Yöresel halk oyunu, Kafkas ekibi, Halk Oyunları ekipleri ve Davul zurna gibi isteklerinizin karşılama konusunda tecrübeli son derece başarılı İstanbul başta olmak üzere Tüm Türkiye’ye Profesyonel sertifikalı Folklor ekibi kiralaması hizmeti sağlamaktayız. İstanbul Folklor Ekibi Kadromuz Deneyimli Uzman Öğretmenlerimiz Eşliğinde Yetiştirilmiş ve tüm yörelere uygun özenle hazırlanmış şık kostümleri ile birlikte yöresel halk oyunları konusunda yılların Folklor tecrübesi ile Tüm Türkiye ye hizmeti sunuyoruz.
FOLKLOR EKİBİMİZ BU İŞİ MESLEK OLARAK YAPMAKTA
KİRALIK FOLKLOR EKİBİ, Folklor Ekibi Kiralaması, Düğün Evi Kız çıkarma, Davullu Zurnalı Folklor Ekibi, Gaziantep Yöresi, Anadolu Yöresi, Ege Yöresi, gibi Yöresel Halk Oyunları Ekibi Kiralaması,
Modern Dans Ekipleri Kiralaması, Kafkas ekibi Kiralama, Aşık ile Maşuk Gösterisi Kiralama, Düğün Folklor Ekibi Kiralama, Kına Çayda Çıra Ekibi Kiralama Hizmetleri Sunmaktayız.
Folklor Ekibi Kiralama, Halk Oyunları Ekibi Kiralama, Yöresel Halk Oyunları, Horon Ekibi Kiralama, Halay Ekibi Kiralama, Dans Ekibi Kiralama, Aşık İle Maşuk Kiralama, Yöresel Halk Oyunları, Kafkas Ekibi Kiralama, Kına Ekibi Kiralama, Bayan Folklor Ekibi Kiralaması, Davul Zurnalı Folklor Ekibi Kiralama, Düğün Kız Evi Folklor Ekibi Kiralama, Folklor Ekibi Kirala, Folklor Ekibi Kiralaması, İstanbul Folklor Ekibi, Türkiye Folklor Ekibi, Kına Folklor Ekibi Kiralama, Kına Ekibi, Çayda Çıra Ekibi Kiralama, Davul Zurna Ekibi Kiralama, Gaziantep Folklor Ekibi Kiralama,
TÜRKİYE FOLKLOR KİRALAMA FİRMASI, İSTANBUL FOLKLOR KİRALAMA FİRMASI OLARAK HİZMETİNİZDEYİZ. Adana Folklor Kiralama, Adıyaman Folklor Kiralama, Afyon Folklor Kiralama, Ağrı Folklor Kiralama, Amasya Folklor Kiralama, Ankara Folklor Kiralama, Antalya Folklor Kiralama, Artvin Folklor Kiralama, Aydın Folklor Kiralama, Balıkesir Folklor Kiralama, Bilecik Folklor Kiralama, Bingöl Folklor Kiralama, Bitlis Folklor Kiralama, Bolu Folklor Kiralama, Burdur Folklor Kiralama, Bursa Folklor Kiralama, Çanakkale Folklor Kiralama, Çankırı Folklor Kiralama, Çorum Folklor Kiralama, Denizli Folklor Kiralama, Diyarbakır Folklor Kiralama, Edirne Folklor Kiralama, Elazığ Folklor Kiralama, Erzincan Folklor Kiralama, Erzurum Folklor Kiralama, Eskişehir Folklor Kiralama, Gaziantep Folklor Kiralama, Giresun Folklor Kiralama, Gümüşhane Folklor Kiralama, Hakkari Folklor Kiralama, Hatay Folklor Kiralama, Isparta Folklor Kiralama, İçel Folklor Kiralama, (Mersin Folklor Kiralama,) Folklor Kiralama, İstanbul Folklor Kiralama, İzmir Folklor Kiralama, Kars Folklor Kiralama, Kastamonu Folklor Kiralama, Kayseri Folklor Kiralama, Kırklareli Folklor Kiralama, Kırşehir Folklor Kiralama, Kocaeli Folklor Kiralama, Konya Folklor Kiralama, Kütahya Folklor Kiralama, Malatya Folklor Kiralama, Manisa Folklor Kiralama, K.maraş Folklor Kiralama, Mardin Folklor Kiralama, Muğla Folklor Kiralama, Muş Folklor Kiralama, Nevşehir Folklor Kiralama, Niğde Folklor Kiralama, Ordu Folklor Kiralama, Rize Folklor Kiralama, Sakarya Folklor Kiralama, Samsun Folklor Kiralama, Folklor Kiralama, Siirt Folklor Kiralama, Sinop Folklor Kiralama, Sivas Folklor Kiralama, Tekirdağ Folklor Kiralama, Tokat Folklor Kiralama, Trabzon Folklor Kiralama, Tunceli Folklor Kiralama, Şanlıurfa Folklor Kiralama, Uşak Folklor Kiralama, Van Folklor Kiralama, Yozgat Folklor Kiralama, Zonguldak Folklor Kiralama, Aksaray Folklor Kiralama, Bayburt Folklor Kiralama, Karaman Folklor Kiralama, Kırıkkale Folklor Kiralama, Batman Folklor Kiralama, Şırnak Folklor Kiralama, Bartın Folklor Kiralama, Ardahan Folklor Kiralama, Iğdır Folklor Kiralama, Yalova Folklor Kiralama, Karabük Folklor Kiralama, Kilis Folklor Kiralama, Osmaniye Folklor Kiralama, Düzce Folklor Kiralama,


text:
Xalıqara Qızıl Xaç häm Yarımay xäräkäte
Xalıqara Qızıl Xaç ham Qızıl Yarımay xäräkäte (Xalıqara Qızıl Yarımay, Xalıqara Qızıl Xaç bularaq bilgele) — 1863 yılda oyıştırılğan böten dönyada 100 million xezmätkär häm irekmänne (volontyornı) berläştergän xalıqara ictimaği eşmäkärlek.
«Ğazap çikkännärgä bernindi ayırmasız yärdäm itärgä, dönyada tınıçlıq öçen bulışlıq itärgä»[1] eşmäkärlekneñ töp maqsatı dip sanala.
Xalıqara Qızıl Xaçnıñ öleşläre:
- Qızıl Xaçnıñ xalıqara komitetı (QXXK).
- Qızıl Xaç häm Qızil Yarımay cämğiäteneñ xalıqara federatsiäse (QXQYXF).
- Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımaya töbäk oyışmaları.
Xäräkätneñ citäkçe organnarı:
- Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xalıqara konferensiäse, qağidä bularaq, 4 yılğa ber ütkärelä. Anda milli cämğiätlär Jeneva Konferensiäsendä qatnaşuçı däwlätlär wäkilläre belän oçraşu ütkärä.
- Delegetlar şurası utırışı 2 yılğa ber tapqır ütkärelä.
- Daimi komissiä Konferensiälär arasındağı waqıtta Xalıqara konferensiäneñ tulı xoquqlı organı bulıp tora.
Töp prinsiplar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay XX Xalıqara konferensiäsendä Venada 1965 yılda iğlan itelgän.
Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xezmätkärläre ham irekmännäre (volontyorları) şuşı prinsiplar belän eşmäkärlek itä.
- Humanlıq
Xalıqara Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xäräkäte yawda yaralanuçılarğa bernindi ayırmasız häm östenleksez, xalıqara yäki milli däräcäda buluına qaramıy, keşeneñ ğazap sigüen ciñeläytergä tırışu niäte belän barlıqqa kilgän. Xäräkät keşe ğömeren häm sawlığın saqlarğa, şäxeskä ixtiramlı bulırğa çaqıra. Ul xalıqlar arasında añlaşınuçanlıq, duzlıq, xezmättäşlekkä bulışlıq itä.
- Ğädellek
Eşmäkärlek milli, rasa, dini, sıynıf häm säyäsi qaraş buyınça bernindi dä diskriminatsiä ütkärmi. Ul tik keşelärneñ, berençe çiratta moxtaclılarnıñ, ğazaplanuın ciñeläytergä tırışa.
- Bitaraflıq
Ğomumi ışanıçnı saqlaw öçen oyışma xärbi konfliktta säyäsi, rasa, dini häm ideologik sıyfattağı bäxästä qatnaşmıy.
- Bäysezlek
Oyışma bäysez. Töbäk oyışmaları üz xökümätenä humanitar dairädä yärdäm kürsätep üz ilendäge qanunnarğa buysına, läkin üz prinsiplar çiklärendäge eşmäkärlekne saqlaw öçen avtonomiäne saqlarğa tieş.
- İreklelek
Üzeneñ irekle eşmäkärlegen oyışma bernindi dä fayda alu niäte belän başqarmıy.
- Berdämlek
Ber ildä ber genä Qızıl Yarımay/Qızıl Xaç töbäk oyışması bulırğa tieş. Ul härkem öçen açıq häm eşmäkärlegen böten ildä başqarırğa tieş.
- Universallek
Eşmäkärlek böten dönyada başqarıla. Böten töbäk oyışmaları tigez xoquqlı häm ber-bersenä yärdäm itärgä burıçlı.
Filateliädä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
SSRB-da Xalıqara Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xäräkätenä bağışlanğan poçta markaları çığarıla.
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- KpacHый kpecT // Бpokrayз hәM EфpoH эHциkлoпeдиk cүзлere: 86 ToMдa (82 ToM hәM 4 өcTәMә). CaHkT-ПeTepбypr: 1890—1907.
Sıltanmalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Xalıqara Qızıl Xaç komitetı
- Räsäy Qızıl Xaçı
- Räsäy Qızıl Xaçı irekmännäre 2012 eлHың 6 дekaбpb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, nevbetteki sefer Qırım meselesine "qapalı mesele", dep ayttı ve böylece Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Qırım meselesini "Normand formatı"nda muzakere etmege teşebbüsine cevap berdi. Amma, böyle cevap - Peskovdan da, başqa rusiye memurından da - beklenilgen bir şeydir. 2014 senesinden soñ, "Qırım Cumhuriyeti" ve Aqyar Rusiye Anayasasına kirsetilgen soñ, Rusiyede başqa iç kimse başqa cevap berip olamaz.
Ve bu, kerçekten aytsaq, Rusiye ve Ukraina munasebetleriniñ eñ esas problemasıdır. Qırım, Donbass degil. Donbassnıñ kelecegi ertemi-keçmi çezilir. Belki prezident Zelenskıy ve prezident Putin vaqtında degil, olarnıñ halefleri vaqtındadır. Belki, haleflerniñ halefleri vaqtında - amma çezilir. Belki, Donbassta atışlar daa evel toqtanır. Bütün bular - yaqın onyıllar, ya da yıllar meselesi. Qırım ise...
Qırım ise, bellesem, daa çoq vaqıt devamında esas mesele olacaq. Ve yalıñız Moskovanıñ, iç bir Ukraina ve Rusiye prezidenti vaqtında Kyivnen muzakere etmege istemegen bir mesele degil. Rusiye ve Ukraina munasebetleriniñ normallaşmasına imkân bermeycek bir meseledir - Rusiyeniñ Ukrainadaki "hayırhaq"ları öyle tüşünseler de.
Pridnestrovye işğaline baqmadan, Moldovanıñ başlığı Rusiye başlığınen yahşı munasebette, dep maña itiraz ete bileler. Ve, Abhazistan ve Cenübiy Osetiya işğaline baqmadan, atta Rusiye bu eki Gürcistan muhtariyetiniñ mustaqilligini tanığanına baqmadan, Rusiyenen Gürcistan arası bazıda yahşı ola, dep ayta bileler.
Для KpeMля, cyдя пo BceMy, зakpыT He Toлbko Boпpoc KpыMa. Boпpoc HopMaлизaции poccийcko-ykpaиHckиx oTHoшeHий для KpeMля Toжe зakpыT
Amma Rusiye iç bir vaqıt Pridnestrovye topraqlarına iddia etmey edi ve Moldovanıñ territorial bütünligini daima qabul ete edi. Gürcistannen başqace oldı, amma bu vaziyette de Rusiye, işğal etilgen topraqlarnı öz devlet qısmı kibi saymay. Körüne ki, Pridnestrovye ve Abhazistan - bu Qırım degil, bu tecavuzdan onlarce yıllar keçken soñ Donbasstır.
Qırım ise - bu Qırımdır. Rusiye tecavuzınıñ, cenkten soñ halqara uquqında analogı yoq. Ve ukrainler öz prezidenti olaraq açıq bir kollaboratsionistni saylağanlarını tahmin etsek bile, Rusiyeniñ bu dostu ep bir onıñ Vatanınıñ bir qısmını tutıp alğan devletni ziyaret etmege mecbur olacaq. Ve Moskovada işğalniñ olğanını bile onen muzakere etmekten vazgeçecekler. Çünki Rusiyeniñ fikrince, Qırım meselesi - Ukraina Anayasasına kerekli deñişmeler kirsetilmesinen ya da daa yahşısı - Ukrainanıñ özüniñ de Rusiyege qoşulmasınen - qolay çezile. Böylece er kes kene bir devlette olu ve, bir prezident ile - Putin ile.
Bu - siyasiy şaçma, elbette. Amma tamam bunıñ içün Dmitriy Peskov aqiqatnı aytqanını qabul etmek kerek. Kreml içün tek Qırım meselesi degil qapalı. Rusiye ve Ukraina arasındaki munasebetlerniñ normallaştıruvı meselesi de qapalıdır.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikirler, muelliflerniñ öz fikirlerini ifade ete ve muarririyetniñ noqtai-nazarını er vaqıt aks etmezler


text:
Latın Amerika
Latın Amerika Amerika kontinentinde jaylasqan. Adamlardın' ko'pshiligi Latın Amerika qaysı ma'mleketlerdi o'z ishine alatug'ınlıg'ı haqqında bir pikirge iye emes. Geybir adamlar Qubla Amerika, Orta Amerika ha'm Meksikalardı Latın Amerikasına kiredi dese, basqaları Karib atawların da kiritedi. Al basqa adamlar bolsa, İspansha, portugalsha ha'm fransuzsha so'yleytug'ın barlıq Amerika ma'mleketlerin Latın Amerika dep esaplaydı.
Latın Amerika so'z dizbegindegi 'latın' so'zi Latın tilinen kirip kelgen. Latın Amerikada ko'plegen adamlar so'yleytug'ın ispan, portugal ha'm fransuz tilleri Roman tilleri esaplanadı. Roman tilleri Latın tilinen kelip shıqqan. Latın Amerika xalqı tolıg'ı menen Roman tillerinde so'ylemeydi, xalqının' bir bo'limi jergilikli Amerikalılıqlar tilinde de so'yleydi.
Latın Amerikalılıqlardın' ko'pshiligi Rim katolikleri.
Geybir adamlar Latın Amerikag'a kirmeytug'ın, Amerika kontinenti ma'mleketlerin Germanik Amerika dep ataydı. Germanik Amerika ma'mleketlerinde adamlar German tillerinde: inglis, gollandiya ha'm daniya tilinde so'yleydi.
1492-jılı Xristofor Kolumb Shıg'ıs Aziag'a alıp barıwshı qısqa jol tabıw maqsetindegi sho'lkemlerstirilgen sayaxatında Latın Amerikanı ashqan.


text:
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Biz ukrain ve halqara cemaatçılıqqa 1944 senesi yüz bergen dehşetli facia, insaniyetlikke qarşı yapılğan cinayet- qırımtatar sürgünligi haqqında hatırlatmağa isteymiz. Qırımdan 238 500 adam sürgün etilgen edi, ilk yılları ise elãk olğanlarnıñ sayısı 110 200 adam, yani köçürilgenlerniñ 46,2% teşkil etti.
Şu qorqunçlı vaqialarnı ille de bugün- tarih tekrarlanğan zamanlarda hatırlamaq ayrıca emiyetlidir. Rusiye Federatsıyası Sovet Birliginiñ siyasetini devam ete, çünki RF Ukrainağa qarşı başlatqan cenkniñ maqsadı- ukrain halqnı, onıñ özgün tarih ve medeniyetini yoq etmektir. Kütleviy şekilde insanlarnı öldürüvleri, zorbalıqnen köçürülmeler- şimdi zamanımıznıñ kerçekleridir.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’ adlı furtunağa qoşulıñız, RF insaniyetlikke qarşı cinayetlerni aşikãr eteyik. 1944 senesi dünya qırımtatar sürgünligini takbih etmegeninden, cezasız qalğan cinayetler yañılarına yol berdi. Al-azırda RF ukrain halqına qarşı genotsıd keçirmekte. Biz bunı toqtatmalımız.’
Furtunağa qoşulmaq içün içtimaiy ağlarımzıdaki bağlantılarnen sahifelerimizge keçiñiz.
Facebook: https://www.facebook.com/
Twitter: https://twitter.com/ctrcenter
Instagram: https://www.instagram.com/
Telegram: https://t.me/LIBERATECRIMEA
1. Plakatnı saylañız
2. Metinni kopiyalap öz sahifeñizde paylaşıñız, ya da cenknen bağlı şahsiy hikãyeñizni añlatıñız.
3. Dostlarıñıznı qoşuñız.
4. Dostlarıñızğa şahsiy mezajlarda furtunağa qoşulmağa teklif etiñiz.
Metin:
Men RF insaniyetlikke qarşı cinayetlerini bütün dünyağa numayış etmek içün QRM furtunasına qoşulam. 1944 senesi qırımtatarlarğa qarşı olsa, bugünde bugün ukrainlerge qarşı genotsıd keçirilmekte. Biz bunı toqtatmalımız!’
Mezkür plaklatlar #LIBERATECRIMEA halqara areketi tarafından işlep çıqarıldı ve ukrain ressamı Andrey Yermolenko tarafından amelge keçirildi.
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Fotografiya
Fotografiya, foto, fotosuret ( yunan sözünden φώς (φwtός) — yarıq ve Ypάφw — yazam) - obyektlerniñ tek uzun devamlı tasvirini yarıq yardmınen qayd etmek maqsadı olğan çeşit-türlü ilim ve tehnika vastaları ve tarzfenlikleri toplulığı.
Fotografiyacılıq esnasınıñ neticesine - elektron ya da belli malzemede, ekseriyette sıq kâğıt üstünde elde etilgen tasvirge de fotografiya deyler. Fotografiya taqımına fotoalbom deyler. Elektron tasvirini işlep çıqarmaq içün monitorlı ya da proektorlı kompyuter kibi bir donatma kerek.


text:
Kiyev – Oktâbrniñ 31-nde İvan Gonçar adına Kiyev müzeyinde Türkiy tiller ve medeniyetler aftasınıñ tantanalı qapatıluv merasimi ötkerildi. Tedbir devamında şarqiy yemeklerniñ azırlavı boyunca ustalıq dersleri, bayram kontserti teşkil etildi. Kelgen musafirler qırımtatar medeniyetinen de yaqınca tanış oldılar. Qırımnıñ tamır halqınıñ yemekleri, oyun ve avalarınen bu sene Kiyev milliy universitetinde açılğan «qırımtatar filologiyası» talebelri tanış ettiler.
«Bizim tedbirimiz Ukrainada temsil etilgen türkiy tillerge bağışlana. Bu ğaye universitetimizde - «qırımtatar tili ve edebiyatı, tercimanlıq» bölügüniñ açıluvı sayesinde peyda oldı. Bizim şarqiy tiller filologiyası qorantamızğa daa bir aza qoşuldı. Onıñ içün, türkşınaslıq kafedrasında bayram teşkil etmege qarar aldıq», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Şevçenko adına KMU türkşınaslıq kafedrasınıñ assistenti Olga Pışneha.
Aytqanına köre, teşkilâtçılarnıñ esas maqsadı Kiyev sakinlerine qolay ve añlayışlı şekilde türkiy halqlar aqqında malümatnen paylaşmaq edi. Ukrainlilerniñ qomşu halqlarnıñ adetlerinen tanış oluvı çeşit millet vekilleri arasında munasebetlerni pekitmege yardım eter, deyler.
Türkiy tiller Aftasınıñ yekünlevi çerçivesinde qırımtatarlarnıñ medeniyetine büyük diqqat ayırdı. KMU-niñ ocaları seyirciler içün ustalıq derslerini numayış ettiler: çiberek ve samsa azırladılar. Kontsertte yırcılar Lenmar, Lenara Osmanova çıqışta bulundılar, qırımtatar halq oyunlarınıñ ocası Elnara Abdullayeva oyun töşedi.
Programmanıñ bir qısımını KMU «qırımtatar filologiyası» bölüginiñ talebleri azırladılar.
Shatur Gudur gruppası kontsertniñ soñunda çıqışta bulundı, bu gruppa etno-pank usulında icra ete. Taqım azaları Müslim Ümerov ve Cemil Mamutov qırımtatar tilinde yırlap, öz icadında milliy unsurlarnı işleteler.
«Bu oquv yılında men Tavriya milliy universitetinden mında avuştım. Kafedramız türkiy tiller ve medeniyetler Aftasını teşkil etkenini eşitken soñ, mıtlaqa iştirak etmege qarar aldıq», – dey Shatur Gudur azası Müslim Ümerov.
Kontsert ve yemek numayışlarından gayrı, «Urum tili ve medeniyeti» mevzusında lektsiya oquldı. Musafirlerge Donetsk, Zaporojye, Qırımda yaşağan türkiy tillerden birinde laqırdı etken urumlar aqqında ikâye ettiler.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Aleksandra Kujelni Qırımğa tatasınıñ cenazesine kirsetmeyler.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün saba erte tatam keçindi. Menim eñ yaqın insanım. O, 75 yaşında edi. Ve o devamlı hasta edi, hastahanege yattırmağa onı istemediler. O, Aqyarda yaşadı. Ve Aqyarda vefat etti. Bir ay evelsi Neleçka telefon etken edi, maña Kiyevge kelmege pek istedi. Kelip olamadı. Yetiştiremedi. Şimdi ise men oña barıp olamayım... Yaqın insanımnen vedalaşıp olamayım. Çünki Qırımğa kirişni lâin bir ükümdar yasaq etti», – dep yazdı Kujel.
Aleksandra Kujel «Devlet şurası» yarımada işğalinden soñ Qırımğa kirişi istenilmegen şahıslar cedveline kirmekte.
Qırım «parlamentiniñ» mezkür cedvelinde noyabr 21-de 334 insan bar edi.


text:
Vankuver
Vankuver — Arqa Amerikanın' batıs qırg'ag'ı jaqınıda jaylasqan ataw. Kanadag'a qaraslı. Mayd. 32,2 mın' km2. iri qalası ha'm portı — Viktoriya. V. To'mengi mezozoyda payda bolg'an. Relyefi tawlı, bal. 2200 m ga shekem. Temir rudası, tas-ko'mir ha'm b. Paydalı qazilmalar bar. Batıs qırg'aqlarında port ko'p. Klimatı ortasha, ten'iz klimatı. 2000 mm ge shekem jawın jawadı. Iyne japıraqlı ha'm ken' japıraqlı tog'aylar bar. Atawda Pasifik — Rim milliy parkı jaylasqan. Baliq awlaw ha'm tog'ayshiliq rawajlang'an. V.di inglis ten'izshisi J. Vankuver (1758—98) atına qoyılg'an.
A'debiyatlar[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- CoбeTckaя eHциkлoпeдия


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün, «Fikir» rubrikası
Qırım akimiyeti yarımadanıñ aşayt qamaçavı başlağan soñ Qırımtatar Milliy Meclisi yasaq etile bilecegini bir qaç kere bildirgen edi. Satqınlarnıñ milliy idare organlarını yoq etmek ğayesine munasebeti rus ata sözünen böyle ifadelene bile: «İsteysiñ, amma tişlenesiñ». İşğal başından berli Kreml qoqlaları Meclis ve Qurultaynıñ Rusiye siyasiy alanına qoşulmasınen bağlı «ayneci bir plannı» yerine ketirmege tırıştı. Resmiy yasaq olarnıñ bir şeyge yaramağanını ifadeleycek.
İşğal etilgen yarımada qamaçavı aşayt panikasına daa yol bermedi, amma yerli «reberler» yavaş-yavaş siñirden patlaycaq. Rusiye Tışqı işler nazirligi (aqıllı olğanından degil) qamaçavğa «halqara teşkilâtlarda» itiraz bildirecegini ayttı. Angi müessiseler aqqında aytılğanını bildirmediler. Meclisni qamaçav teşkilâtçılarından birini olaraq yasaq etmek çağıruvları Qırım «ükümetinden» ve atta Rusiye Cemaat palatasından kele.
Esas «qonuşqan baş» adet üzre «baş nazir muavini» Ruslan Balbek ola. Yaqında Rusiye neşirlerine bergen intervyülarında sovet ibarelerini de qoştı. Meclisni qırımtatarlarnıñ «ricalarına» köre yasaq ete bileler kibi. Bundan evel Balbek qırımtatar temsil organınıñ faaliyetini İGİL terroristik gruppirovkası ile bağlamağa istegen edi. Bese-belli, «baş nazir muavini» öz noqtaiy-nazarını aydınlatmayıp, «yuqarıdan» kelgen laflarnı yetkize.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya çette qalmayıp, halq deputatları Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnı «ziyanda» qabaatladı. Onıñ bildirgenine köre, Meclis faaliyeti «ekstremistik» olaraq tanıla bile, amma bunıñ içün mahsus tedbirler keçirilmek kerek.
«Şimdi bunı aytmaq daa erte», – dedi Poklonskaya.
Buña baqmadan, Rusiyeniñ Cemaat palatası da laflarğa qoşuldı. Milletlerara munasebetler komissiyasınıñ azaları Rusiye baş prokurorı Yuriy Çaykağa muracaatta bulunıp, Meclisni «ekstremistik faaliyet» ceetinden teşkermege rica ettiler. Komissiya reisiniñ birinci muavini Maksim Grigoryev Meclis vekillerini «Qırım» batalyonınıñ qurulmasında qabaatladı. Grigoryevniñ zanınca, batalyonıñ bazı askerleri İGİL tarafında cenkleşe. Asılında, Suriye cenki mevzusı Rusiye teşviqatı içün esas mesele oldı, Rusiye akimiyeti begenmegen er birini «terroristler» safına yazdıralar.
Bunıñ kibi beyanatlar qamaçav semereligini ve «qırımtatar meselesine» olğan raatsızlatqan munasebetni ask ettire
Bunıñ kibi beyanatlar qamaçav semereligini ve «qırımtatar meselesine» olğan raatsızlatqan munasebetni ask ettire. Rusiyeniñ ukrain yarımadasınıñ işğali tarihında eñ zayıf yer budır. Diger taraftan da, olar işğalci memuriyet ne yapacağını şaşırğanını köstere.
Rusiye arbiyleri qırımtatar milliy idaresini işğalniñ başında da yoq eter ediler, amma bir sıra sebepten bundan vazgeçtiler. Yalıñız qırımtatarlar, qaraylar ve qırımçaqlar (soñki ekisiniñ sayısı pek az) Qırımda kelecegini belgilemek aqqına saipler. Moskva ve oña boysunğanlarnıñ strategik vazifesi tamır halqını «deñiştirmektir». Bu vaziyette işğalciler ne qadar çoq istese de, tek tayaq usulları ile areket etemezler.
Bir qaç menbağa köre, keçken sene baarde Kreml «milliy meseleni» yerli «akimiyetke» berdi. «Baş nazir» Sergey Aksenov ve «spiker» Vladimir Konstantinovnıñ taqımı qırımtatarlarnı Rusiye tarafına celp etecek «ayneci plannı» teklif etti. Aksenovnıñ adamları Meclis azalarına vazifeler teklif etmege başladı. Qorquzuv ve diger usulları ile olar Qurultaynıñ bazı azalarını öz tarafına çektiler, amma bu da yeterli olmadı.
Konstantinov «spiker muavini» vazifesini alğan Meclis reisiniñ sabıq muavini Remzi İlyasovnı faal sürette ögge çıqarğan edi. Yerli qoqlalar Kremlge İlyasovnıñ itibarı büyük olğanını aytıp, bütün milliy idare sistemasını oña köre deñiştirmege mümkün olacağını işandırdılar. «Ayneci plan», er vaqıt olğanı kibi, yalıñız nazariyede güzel oldı. Asılında ise, İlyasov ürmet etilmey, sürgün olunğanlarnıñ «meseleleri çezilecek» kibi lafları ise boş oldı. «Samozahvatlarnıñ qanunlaştırılması» neticesiz oldı, narazılıq alanlarınıñ iştirakçilerini ise topraq damartılarından quvdılar. İlyasov qırımtatar tilinde tasilni qorçalamağa tırıştı, amma «Qırımnıñ cemaat palatasından kelgen» cevabından soñ saqlandı. Qırımtatarlarnıñ «yañı lideri» olaraq bir şey yapmadı. O, semetdeşlerine bir şey kösterip olamay.
Qırım qoqlaları Meclisni bütünley yoq etmege qarar alsa, «ayneci planları» ve Meclisni «deñiştirmek» ğayesi neticesiz olğanını isbatlaycaqlar
Böylece, Qırım qoqlaları Meclisni bütünley yoq etmege qarar alsa, «ayneci planları» ve Meclisni «deñiştirmek» ğayesi neticesiz olğanını isbatlaycaqlar. Moskva Qırım «inqilâpçılarını» öyle de tenbel saya. Siyasiy ve haber köntekstine köre, satqınlarnı «çeşit şübeler raatsızlay». İlyasovnı yavaş-yavaş ekinci planğa çektiler, «qırımtatar piarı» ise müfti Emirali Ablayev etrafında qurula.
Yazğanımız kibi, Ablayevge «diniy liderge» olaraq işanmaq tehnologik ceetten daa muvafaqiyetli kibi körüne. Faqat yalıñız qısqa müddet içün ve yalıñız virtual levha çerçivesinde. Basqıcılar «qarşı trenler ile» ketmege isteyler: qırımtatarlarnı sıqıştıra, amma aynı vaqıtta boysunacaq milliy strukturalarnı quralar. İqtisadiy vaziyet kerginleşkeninen Mecliske qarşı yayğara artacaq. «Vatnikler» qabaatlılarnı taparlar. Yerli «akimiyet» içün de elverişli, o, «ekstremist tatarlar» ve olarnıñ artında olğan «ukrofaşistlerge» işaretleycek. Kreml ise qırımtatar idaresiniñ «ruslaştıruvı» leyhasından bütünley vazgeçemez.
Andrey Zaremba, Qırımnıñ siyasiy közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırımğa kelgen Avropa siyasetçileri Ukraina tarafından kirsetile bilecek sanktsiyalardan qorqmay.
Bu aqta Qırım parlamenti azalarınıñ Avropa siyasetçileri ile körüşüvinde Sırbistan Halq skupşinası (Sırbistan radikal firqası) deputatı Milovan Boiç bildirdi.
«Qayd etmeli ki, bizim içün, Sırbistan deputatları olaraq, bugün siziñ yanıñızda bulunmamız büyük şereftir, ve qayd etemiz ki, Ukraina bizge nisbeten kirsete bilecek iç sanktsiyalardan qorqmaymız», – dep ayttı o.
Mart 20-de Qırım parlamentinde Devlet Şurası reisiniñ muavini Remzi İlyasov ve prezidium azalarınıñ Sırbistan, Çernogoriya, Büyük Britaniya ve Çehiyadan kelgen Avropa siyasetçileri ile körüşüvi keçirildi. Olarnıñ arasında Sırbistan radikal firqasından Sırbistan Halq skupşinası (parlament) deputatları Milovan Boiç ve Dubravko Boiç, Çehiya Cumhuriyeti parlamentiniñ deputatalar palatası azası Yaroslav Golik, Sırbistan radikal firqası prezidiumınıñ azası Aleksandr Şeşel, Mustaqillik firqası (Büyük Britaniya) azası Riçard Vud, Birleşken qırallıqnıñ Enfild ve Haringi rayonında Mustaqillik firqası bölüginiñ reisi Naycel Sussman oldılar. Bundan da ğayrı, körüşüvde Qırğızistan ve Braziliya temsilcileri de bulundı. Ukrain siyasetçileri merasimde olmadı, dep bildire «AN-Krım».
Avdetniñ evel bildirgenine köre, deputatlar taqımı yarımadada mart 19-21 künleri bulunacaq. Qayd etile ki, ziyaret Qırım baari vaqialarınıñ üç yıllığına bağışlanğan.
Foto: RİA Novosti Krım. Aleksandr Polegenko
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte,Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber,Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Osventsim
Kontsentratsion häm ülem lagere Osventsim (almança Konzentrationslager Auschwitz, poläkçä Obóz Koncentracyjny Auschwitz), Kontsentratsion häm ülem lagere Birkenau (almança Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau, poläkçä Obóz Koncentracyjny Birkenau) - alman kontslagerläre häm ülem lagerläre kompleksı, 1940-1945 yılda Osventsim şähäre yanında (Krakov qalasınnan 60 km arada) urnaşa.
1939 yılda Adolf Hitler ämere buyınça Osventsim Öçençe Reixka quşıla häm yaña isemen "Auşwits" birelä.
Dönyada yağni faşist Almaniäda qullanılğan "Auşwits" iseme astında tanılğan , läkin sovet häm Rusiä kitaplarında poläk iseme astında - Osventsim dip yörtelä.
Osventsim ülem lagerendä 1941-1945 yılda 1 400 000 keşe üterelgän, şul isäptän 1000000 yähüd.
Osventsim - iñ zur alman natsist ülem lagere, Holokostnıñ töp simvolı bulıp sanala.
Azat itü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1945 yılnıñ 27 ğinwarında palkawnik Fedor Krasavin citäkçelegenäge Sovet ğäskärläreneñ 263-nçe uqçı tömäne häm yanaral-palkawnik Kuroçkin citäkçelegendä 1-nçe Ukrain frontınıñ ğäskärläre Osventsim ülem lageren azat itälär.
1945 yılnıñ 27 ğinwarında Qızıl Ärme yanaral-mayor Krasavin citäkçelegendä ğäskärläre Auşwits ülem lageren azat itälär.
1945 yılda Oswentsim şähäre häm andağı kontslagernı azat itü burıçı quyıla. 4,5 meñ gektar cirne bilägän ülem şähären ike pexota diviziäse, tanklar, ayırım batalionnar, ä lagerne SS batalionı saqlağan. Sovet ğäskärläre artilleriä faydalana almıy, çönki totqınnarğa da zıyan kiterüdän qurqa. Şturm 1945 yılnıñ 27 ğinwarında irtänge säğät 7dä başlana. Töşkä sovet ğäskärläre şähär östenä qızıl bayraq qadap, isän qalğan un meñ totqınnı irekkä çığara. Şturm waqıtında Krasavin diviziäse 67 suğışçısın yuğalta, 119 keşe yaralana. Krasavin üzeneñ xärbi beldermäsendä faşistlar üzläreneñ cinäyätlären yäşerü öçen biş krematoriynıñ dürtesen şartlatırğa, häm yuq itelgän totqınnarnıñ äyberlären, kiem-salımın Germaniägä cibärü öçen saqlağan 35 skladnıñ 29ın yandırırğa ölgerüen xäbär itä. Qalğan skladlarda ğına da 800 meñ xatın-qız kieme, 350 meñ ir-at kieme häm ayaq kiemnäre, 7 tonna xatın-qız çäçe, distälägän meñ altın teş protezları tabıla[1].
Soñraq Krasavin Qazannıñ garnizonı komandirı itep bilgelängän. 1947 yılda Fedor Krasavin ülgännän soñ, Qazannıñ Arça ziratında kümelgän.
Azat itü suğışında 234-350 sovet soldatı wafat bulğan.
1947 yılda Osventsim lagerendä muzey açıla, ul YUNESKO Bötendönya Mirası isemlegenä kertelgän.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Marty Bloomberg, Buckley Barry Barrett. The Jewish Holocaust: an annotated guide to books in English / Buckley Barry Barrett.. — 2. — Wildside Press LLC, 1995. — 312 p. — (Studies in Judaica and the Holocaust). — ISBN 9780809504060
- Heckoлbko пopTpeToB Ha фoHe koлючeй пpoBoлokи 2011 eлHың 13 июHb kөHeHдә apxиBлaHraH.
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц. 38 фoTo.
- OcBeHциM: koHцлarepb AyшBиц-БиpkeHay
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц: фoToaлbбoM B Myзee Яд BaшeM
- ДeлoBaя raзeTa Bзrляд: KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц MoжeT иcчeзHyTb.
- AyшBиц B rлaзax CC — djvu Bepcия kHиrи(үлe cылTaMa)
- KoMeHдaHT K л AyшBиц. ABToбиorpaфичeckиe зaпиckи Pyдoлbфa Гecca (пoлHoe издaHиe)(үлe cылTaMa)
- ФCБ oбHapoдoBaлa HoBыe дaHHыe o koличecTBe пorибшиx B OcBeHциMe
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц rлaзaMи Xecca (Гecca) 2010 eлHың 13 aпpeлb kөHeHдә apxиBлaHraH.
- Video Tour AUSCHWITZ — BIRKENAU — Schindler Factory


text:
Qırımlılar Qırımnıñ Rusiyege qoşluvı aqta «referendum» keçirilgen mart 16 kününi bayram olaraq sayalarmı? Bu kibi sualni Radio Svoboda Veldar Şukurciyevge – mart 9 künü Taras Şevçenko hatırasına mitingde «Qırım – Ukrainadır!» yazısı ile Ukraina bayrağını kötergen ve neticede 40 saatlik mecburiy işlerge nail olğan qırım faaline qoydı.
– «Bayram» degen bu kütleviy tedbirge şahsiy noqtaiy-nazarım: onı qayd etmeyim. Bazıları içün «bayram» sayılğan künü men mahkemede bulunıp, nede qabaatlı ve ne sebepten 40 saatlik mecburi işlerge nail olğanımnı ögrenmege areket etkenim. Şeerde tıqanıqlıqlar, çoqtan-çoq politsiya, arbiy tehnika sergisi, çeşit bayraqlar köterilgenini bilem. Mektepten balalarnı ketirip, «balalar bahtlı, yahşılar, sevineler» deycek olalar, süjette kösterilecek devlet hızmetçilerini kelmege mecbur ettiler – bilem, çünki qapalı şeerni körgenim, merkezni endi qanunlaştırılğan, başta olğanından topladılar da, soñ qanunlaştırdılar, «halq imayesi» sarıp aldı.
– Mekteplerde ise nasıldır tedbirler keçemi?
– Qızım mektepke ketmedi, çünki onıñ bu tedbirlerde iştirak etmesini istemeyim. Yani mektep tedbirleri çerçivesinde «halq imayesi» öz hatırlavları ile paylaşacaq, mektepke «DHC» ve «LHC» vekilleri kelecek ola. Bunı iç añlamayım, bu insanlar kim, ne içün kele, nenen kele? Kim bile, belki, ellerinde granata ya raqını tutıp, mektepke BTR ile kelirler… Şunıñ içün qızımnı mektepke yollamadım.
– Ya Rusiye telekanallarında tarif etilgen bayram keyfi mında barmı?
– YOQTIR! Ne bayram keyfi, ne eyecan! Etrafta bayram Du-yul-may! Yoq, bayram yoqtır. Adiy kün, adiy boz turmuş, yılnıñ 365 künü kibi. Bu künlerden birini de «bayram» aytıp, qayd etmek mümkün, bugün olğanı kibi. Kim bile, belki nasıldır bir ayrı insanlar, kazak kiyimlerinde, başlarına qıyış kiygen papahalı insanlar bayramnı duyadırlar. Umumen ise adamlar bayramnı is etmey.
Yani ev bikeleri bütün kün aş pişirmey, erkekler bayram urbalarına kiyinmey, çarşı ya tükânlardan hususiy bir şeyler alınmay, sofralarda adetiy makaron tura. Tünevin ve er kün olğan qasevetler.
Subetniñ soñunda Veldar Şukurciyev – qırım faali – qoştı:
– Siznen Qırımda aqiqiy bayramda körüşmege ümüt etem.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Avropada COVID-19 pandemiyası koronavirusnıñ «omikron» yañı ştammınıñ dalğası yekünlengen soñ bite bile, dep bildire Dünya sağlıq teşkilâtı.
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ Avropa regionı müdiri Hans Klugeniñ aytqanına köre, «regionnıñ pandemiyanıñ soñki fazasına doğru ketkeniniñ bir ihtimalı ola bile». Faqat yañı koronavirus variantları ola bilecegini diqqatnen közetmeli, dep tenbiley o.
Klugeniñ fikirince, Avropada «omikron» dalğası yavaşlaşqan soñ bir qaç afta ya da ay içinde global immunitet olacaq». Yaz yaqınlaşqanınen sukünet olacaq, yılnıñ soñunda COVID-19 kene qayta bile, amma «pandemiya ille qaytacaq kibi bir şey yoq», dep tüşüne Dünya sağlıq teşkilâtınıñ vekili. Aynı vaqıtta pek muqat olmaq kerek, çünki koronavirus bizni çoq şaşırtqan edi, dep qoştı Hans Kluge.
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ eksperti Mariya van Kerkhove Klugenen razı degil. O, «omikron» hastaları eksilse de, pandemiya bitmeycek, çünki virus mutatsiyağa oğray ve yañı variantları daa telükeli ola bile.
İlk sefer «omikron» ştammı Cenübiy Afrika Cumhuriyetinde 2021 senesi noyabr ayında qayd etildi. Dünya sağlıq teşkilâtı oña «qasevet doğurğan statusını» bergen edi.
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ malüma tına köre, mart ayına qadar Avropa regionı sakinleriniñ 60-tan çoq fayızı «omikron» variantına oğray bile, o, diger koronavirus ştammlarına köre daa tez yuqula. Daa evel koronavirus yuqunçına oğrağanlar ve aşı olğanlar tekrar hastalana bile. Alimler bu variant ondan evelkilerge köre daa qolay keçe, dep tüşüne. Faqat hasta sayısınıñ tez artması vefat sayısına ve ağır hasta sayısına tesir ete bile. Bir çoq memlekette, hususan Rusiyede hasta sayısı pek tez arta.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukrainalı uquq qorçalayıcılar iyünniñ 15-nde Urojaynoye qasabasında Qırım sakinleriniñ evinde ötkerilgen kütleviy vesiqa teşkerilüvinen bağlı malümat almağa areket eteler. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım uquq qorcalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnik bildirmekte.
«Şimdilik bizler, bu malümat tasdıqlanğanı ve pasportlarnen bağlı böyle bir reydler keçirilgenini bilemiz. Tutulğanlar aqqında malümat yoq, lâkin gizlilikke qarışılqanları aqqındaki malümat tasdıqlanmaqta», – dep qayd ete Skripnik.
İyünniñ 15-nde qırımtatar Meclis azası Eskender Bariyev özüniñ Facebook saifesinde, Urojaynoye qasabasında Rusiyeli küç-quvvet hadimleri yerli sakinlerniñ evlerinde, pasport teşkermek maqsadınen reyd keçirgenleri aqqında yazmaqta. Quvvet hadimleri vesiqa teşkerilüvini qasabanıñ, «Qırım sıñır zonasında» bulunması sebebinden yapılmaqta dep köstereler.
Qırım işğal etilgen soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar milliy areketi faalleri, Meclis azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Vinnitsa» şahsiy telekompaniyası qırımtatarlarnıñ sürgünligi ve Rusiye işğalinden soñ Qırımnı terk etmege mecbur olğan insanlar aqqında vesiqalı filmni çıqaracaq. Bunı «Vetan» vatandaş birleşmesiniñ faali Taisa Gayda Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, film ğayesi «Krım» göñülliler batalyonınıñ sabıq komandanı İsa Akayevge ait, stsenariyni «Vinnıçına» telekanalınıñ baş muarriri Aleksey Litvinov yaza.
«İsa ukrainler qırımtatarlarnıñ soñki 70 yıl devamında yaşağanını bilmey, bu sebepten çeşit türlü fikirler bar. Ayrı insanlarnıñ ikâyeleri bunı kösterecekmiz», – dep ayttı Gayda.
Onıñ bildirgenine köre, filmde üç nesil qırımtatarlarınıñ ikâyeleri ve Qırımdan sürgünlik zamanlarınıñ vesiqalı levhaları qullanılacaqtır. İşğalden soñ Qırımnı terk etip Vinnitsa, Herson, Kyiv ve Lvivde yaşağan qırımtatarlar da çıqarılacaq. Tahminen 30 daqqa devam etecek filmniñ ilk büceti – 150 biñ grivnadır. Gaydanıñ aytqanına köre, film çıqarılmasına para toplana.
«Vinnitsa yolbaşçılığı Vinnitsa vilâyetinde çıqarılacaq levhalarğa para ayırdı. Dört şeerde çıqaracaq olamız, amma paramız yoq, hayriye fondlarına muracaat etemiz. Vinnitsada çıqarılğan levhalar esasında qısqa leyha yapıp, qıdırmağa devam etecekmiz», – dep qayd etti filmniñ prodüseri Gayda.
2014 senesi mart ayından başlap Vinnitsa ve Vinnitsa vilâyetinde bir qaç yüz qırımtatarı yerleşti. Aynı yılda köçip kelgenler «Vetan» cemaat birleşmesini qurdılar. Vinnitsa şeeriniñ yolbaşçılığı birleşmege tamir etilecek binanı berdi.


text:
Rusiyege boysunğan Aqyar akimiyetinde 2014 senesinden başlap sürgün etilgen vatandaşlarğa reabilitatsiya aqqında 400-den ziyade malümat kâğıtınıñ berilgeni aqqında bildireler.
«Aqyar içki siyaset bölüginiñ milletler ve dinler meseleleri boyunca bölüginiñ malümatına köre, 2014 senesinden başlap reabilitatsiya aqqında malümat vesiqasını almaq içün vatandaşlarnıñ 1087 arizası keldi. Bularnıñ episi baqıldı. 406 spravka berildi, iş devam ete», – dep aytıla rusiyeli Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Sene başında Kremlge boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov kelecekte reabilitatsiya aqqında malümat kâğıtlarınıñ alınması qolaylaştırılması mümkün olğanını bildirdi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin 2014 senesi aprel ayında qırımtatar ve sovet vaqtında repressiyalardan zarar körgen Qırımnıñ diger halqlarınıñ reabilitatsiyası aqqında emirni imzaladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Dekabr 26 künü Anti-terroristik operatsiya bölgesinde «Aydar» batalyonınıñ askeri, qırımtatarı Ruslan Mujdabayev, qalb krizi sebebinden fevat etti. Bunı UMMA Ukraina musulmanlarınıñ diniy idare müftisi Said İsmagilov öz Facebook saifesinde bildirdi.
«Cebede Ukrainanı qorçalağan daa bir musulman – Ruslan İlyasoviç Mujdabayev bu dünyanı terk etti. Onıñ yüregi bügün tam cebede toqtadı. O Maydandan cenkke qadar yol keçti, Aydar batalyonı terkibinde cenkleşti, ve cebede Ukrainanı qorçalap öldi. O er zaman Qırımnıñ azat etilmesini ve tuvğan toprağına qaytacağını arzu ete edi», – dep yazdı İsmagilov.
Mujdabayev Kyivteki «Severnoye» mezarlığında defin etilecek.