text:
AQŞ räsmie: Irannıñ xezmättäşlekne yañartuı aña qarşı yaña çikläwlärne tuqtatırğa tieş tügel
Quşma Ştatlar sintäber ayında Irannı atom programmasınnan baş tartıra künderü maqsatında BMO Iminlek Şurasınıñ Tähranğa qarşı öçençe rezolütsiäse qabul itelü öçen tırışaçaq. Bu turıda Azatlıq radiosına AQŞ däwlät sekretareneñ säyäsi mäsälälär yardämçese Nicolas Burns belderde.
Xäzer iranlılar, häm xätta Atom Energiä Idaräse sistemındağı qayberäwlär Iran soñğı berniçä yılda idarä belän söyläşülär ütkärelmägän mäsälälärgä söyläşä başlağan ikän BMO Iminlek Şurasında Tähranğa qarşı rezolütsiä çığarırğa kiräkmi dilär. Mondıy mantıyq belän hiç tä kileşep bulmdıy. Şul qädär ozaq kiçekterep kilgän ilgä büläk yasaw hiç tä aqıllı adım tügel di däwlät sekretareneñ säyäsi mäsälälär yardämçese.
"Quşma Ştatlar bu mäsälägä bäyle härkemgä şunı belderä. Bez Xalıqara Atom Energiä Idaräse uñışqa ireşer dip ömetlänäbez. Iranlılar axır çiktä bu idarägä nilär belän şöğellänüläre turında döreslekne söyli alır dip ömetlänäbez. Ämma ul BMO Iminlek Şurasında sintäber ayında çığarılırğa tieşle öçençe resolütsiäne tuqtatırğa tieş tügel. Bu sintäber ayında BMO Iminlek Şurasındağı iñ möhim mäsälä bulaçaq. Bez moña bik tä, bik tä basım yasarğa cıyınabız. Häm bez iranlılarnıñ Atom Idaräse belän qayber oçraşuları buluğa qarap qına üz eşçänlegebezne tuqtatu belän hiç tä kileşmiäçäkbez" dide Burns.
Burns şulay uq AQŞ Irannı üzeneñ atom programmasınnan baş tartırğa künderü öçen iñ yaxşı yul diplomatiä dip isäpli dide. Diplomatiä öçen äle waqıt bar. Bu mäsälädä bez diplomatiäne tulısınça qullanırğa tieşbez. Häm bez moña ireşü öçen bik nıq tırışabız dide däwlät sekretare yardämçese.
Ul xalıqara cämäğätçelekne Iranğa qarşı täqdim itelüçe qırısraq çikläwlärne nığraq yaqlarğa çaqırıp bezgä bu çikläwlär mäsäläsendä yardäm kiräk, häm anıñ iñ yaxşı duslarıbızdan häm berektäşlärebezdän kilüen telibez dide.
Ni öçen AQŞ Irannıñ atom programmasın qabul itä almıy, ä Pakstan belän Hindstannıñ atom qoralları yasawına qarşı çıqmıy digän sorawğa cawap birep, bez Iranğa ışanmıybız. Iranğa berkem dä ışanmıy. Çönki Irannıñ tışqı säyäsäte bik totrıqsız, bik köç qullanuçan häm bik zıyanlı, berkem dä Äxmädinicat citäklägän xökümät işe däwlätneñ atom qorallarına iä buluın telämi dide.
Şul uq waqıtta ul Quşma Ştatlarnıñ iranlılarnıñ tınıç atom elektr energiäsen qullanu xoquqına qarşı çıqmawın äytep mondıy energiä söyläşülärdä bik ozaq täqdim itelep kilde dip tä östäde.
Burns Irannıñ Ğiraq säyäsätenä bäyle borçılular belän dä urtaqlaştı. Ğiraqta iminlek urnaştıru turında Iran, Ğiraq häm AQŞ qatnaşındağı öçyaqlı söyläşülär ni qädär ozaq däwam itäçäk digän sorawğa cawap birep faydası bulğan qädär däwam itäçäk dide. Ämma, anıñ äytüençä, AQŞ Ğiraqta älegä Irannan kötelgän xezmättäşlek kürmägän. Burns Iran üzeneñ täesiren Ğiraqta bulırğa mömkin dip isäplänelgän plural, küpmillätle çişeleşkä ireşü öçen qullanmadı, çik aşa terrorçılarnıñ Ğiraqqa ütep kerüen tuqtatmadı, häm Ğiraqtağı şığıy suğışçılarnı yäşeren räweştä qoral belän täemin itüen däwam itä dide.
Naif Aqmal


c: text/html

text:
Tiflistä qulğa alınğan elekke ministrnı yaqlap miting ütte
Tiflis üzägenä çıyılğan demonstratsiäçelärne prezident Mixail Saakaşvilinıñ yaqın tarafdarı, parlament äğzası Giga Bokeria ägär dä tärtipsezleklär çıqsa xakimiätlär bik qırıs räweştä köç qullanaçaq dip kisätte.
Baş prokuror urınbasarı Nika Gvaramia jurnalistlarğa tikşerüçelär qulında Okruaşviliğa qarşı yaña dälillär bar dip belderde. Okruaşvili Prezident Mixail Saakaşvili şäxsän üze säyäsi köndäşlären üterergä färman birgän dip beldergännän soñ 2 kön ütügä qulğa alındı.
Prokuror urınbasarı äytüençä, yaña dälillär şulay uq berniçä kön elek totqarlanğan elekke prezident süzçese Dimitri Kitoşvilidan alınğan.
"Bu xezmättäşlek näticäsendä şul açıqlandı. Irakli Okruaşvilinıñ ğämälläre oyışqan cinayätçel törkemneñ yanap alu ısulında tügel, yanaw aşa däwlät räsmieneñ zur külämdä rişwät aluı ısulında bulğan. Menä monda Kitoşvili birgän dälillär, räxim itep tanışığız. Minemçä bu dälillär älege mäsälädä bezneñ pozitsiäne mömkin qädär yaxşıraq añlata" dide Gvaramia.
Okruaşviliğa atnakiçtä belderelgän ğäyepläwlärneñ berse Kitoşvili eşe belän bäylänä. Kitoşvili kesä telefonı operatorınıñ 2.6 protsent öleşen yanaw aşa üzläşterüdä ğäyeplänä.
Baş prokuror urınbasarı äytüençä, şul soraw aludan soñ aqça qaldırıp toru aşa irekkä çığarılğan.
Okruaşviliğa qarata ğäyepläwlär turında isä
"Irakliy Okruaşvili Gruziäneñ cinayät qanunı nigezendä qurqıtıp aqça taläp itüdä, aqça yuuda, wazıyfasınnan yawızlarça faydalanuda, häm wazıyfasına wayımsız qarawda ğäyeplänä. Ul xäzer qulğa alınğan häm tieşle waqıtta aña ğäyepläwlär beldereläçäk. Annan soñ alğa taba çaralar kürü öçen bu eş mäxkamägä tapşırılaçaq. Prokuratura anı alğa taba da totqarlawnı sorıy. Tikşerü eşe däwam itä" dide Gvaramia.
Ämma oppozitsiä bu qulğa qalu tänqitläwçeneñ häm qurqınıçlı säyäsi köndäşneñ awızın tomalaw öçen eşlände di. Sişämbe könne Okruaşvili prezident Saakaşvilinı üzeneñ säyäsi köndäşlären üterergä färman birüdä häm ildä avtoritar xakimiät urnaştıruda ğäyeplägän ide.
"Kön sayın bulıp toruçı repressiälär, yortlarnı cimerülär, watandaşlarnı talawlar häm üterülär, üterülärgä ayıruça basım yasarğa telim, bolar xökümätebezneñ ğädäti eşenä äwerelde" dide Okruaşvili matbuğat oçraşuında.
Ämma ul bu ğäyepläwlärne raslawçı bernindi dälillär dä kitermäde.
Okruaşvili 2006 yılda Mäskäwne Gruziädän ayırılırğa teläwçe Könyaq Osetiä belän Abxaziäne yaqlawda ğäyeplägännän soñ Saakaşvili anı wazıyfasınnan alğan ide.
Bu atnada Okruaşvili Berdäm Gruziä öçen dip atalğan oppozitsion xäräkät oyıştırdı.
Comğa könne anı yaqlap mitingka cıyılğannar şulay uq xökümätneñ eşennän kitüen, waqıtınnan elek parlament häm prezident saylawları ütkärüne dä taläp itte. Miting xakimiät köçläre belän keçkenä qarşılıq bulıp alsa da, zur köç qullanusız tınıç qına ütte. Oppozitsiä berniçä könnän tağın xalıqnı cıyaçağın belderde.
Naif Aqmal

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fransiädä çığuçı Le Figaro basmasına birgän äñgämäsendä Quşma Ştatlar Däwlät Sekretare Colin Powell suğıştan soñğı Ğiraqnı tözelkländerügä Berläşkän Millätlär Oyışması da qatnaşaçaq, dip belderde. Oyışma humanitar, tözeleş häm xakimiät urnaştıru mäs’älälärendä yardäm itä alaçaq. Oyışmanıñ burıçları qısqa waqıt eçendä bilgelänäçäk, dide Colin Powell.
Amerika Quşma Ştatları zur ixtimal belän Ğiraqta bötenlegen häm iminlegen saqlawğa öleş kertäçäk. İl belän idarä itü eşe Säddäm rejimınnan azat itelgän cirle xakimiätlärgä tapşırılaçaq. Älege üzgäreşlärneñ qayçan başlanaçağı turında Colin Powell ber süz dä äytmäde.
Yevropa häm Quşma Ştatları arasındağı mönäsäbätlärne caylaw waqıtı citte, läkin säyäsi mäs’älälärdä bulğan fiker ayırmalıqları borçu tudıra, dide Powell. Ğiraqta tözekländerü eşlärenä qatnaşuları tıyılğan şirkätlär isemlege yuq, kemneñ Ğiraqta nindi eş başqaraçağına yaña Ğiraq xökümäte qarar bireräçäk, dide Amerikan Däwlät sekretare Powell.
Suğıştan soñğı Ğiraq belän Ğiraq xalqı idarä itergä tieş. Bu xaqta Britaniä premyer-ministrı Tony Blair Ğiraq xalqına açıq xatında yazdı. Ğiraqta suğış betkänç Beläşkän Millätlär Oyışması da, Amerika da, Britaniä dä xakimlek itmiäçäk, dielgän anda. Xat internetta dönya küräçäk häm Britan ğaskärläre tarafınnan Ğiraqta xalıq arasında taratılaçaq. Blair , şulay uq, Britan ğaskärläre suğış betkäç tä Ğiraqtan çığıp kitäçäklär, dip belderde.
Colin Powellneñ Ğiraqnı tözekländerügä qatnaşırğa telägännnär isemlege çiklängän bulmayaçaq digän süzlärenä qaramastan Quşma Ştatları wäkillär palatası Fransiä, Germaniä häm Süriäne suğıştan soñğı Ğiraqnı tözekländerü eşenä qatnaştırmaw turında byudjetqa tözätmä kertte. Anda şulay uq bu 4 däwlätkä tözekländerü eşeneñ barışı turında mäğlümat tä birmäskä, dielgän. Qıtayda räsmi säfärdä bulğan Rusiä tışqı eşlär ministrı urınbasarı Yuri Fedotov Ğiraqnı ayaqqa bastıru-Quşma Ştatlar eşe tügel, anı Berläşkän Millätlär Oyışması qayğırtırğa tieş, dip moña qarşı bulğanın belderde.
Kongressnıñ wäkilläre palatası häm senat arasında bulğan bu fiker ayırmalıqların Amerikan qanunçığaruçıları 11 aprilgä qadär prezident George Bushqa cibäräçäk.


text:
Gölli Möbäräkovanıñ kürkäm yubileyı
Başqortstan teatr sänğäte yoldızlarınıñ berse, SSSRnıñ xalıq artistkası Gölli Möbäräkova da üzeneñ yubileyın bilgeli. Aña 70 yäş tuldı. Gölli xanım äle dä säxnädän ayırılmıy. Yaña spektakl'lärdä törle tiptağı rol'lärne başqara, mädäni çaralarda qatnaşa ul. Ğomumän, sänğät'tän başqa üzen küz aldına da kiterä almawın äytä Gölli xanım. Yubiley könnärendä milli sänğätebez yazmışı xaqında fikerläre belän urtaqlaşıp menä nilär dide ul :“Sänğatebez yäşäsä, millätebez dä yäşäyäçäk. Çönki menä şuşı uq teatr sänğäte ul artistlar da, rässamnar da, kompozitorlar da digän süz. Alar bulsa sänğät tä bula, millätebez dä yuğalmas. Teatrda telebezneñ maturlığı da saqlana. Global'läşü çorında bez telebezne dä saqlarğa tieş. Nigä äle bez taptalırğa tieş, di”.
Başqortstan teatr sänğäte yoldızı Gölli Möbäräkova bu könnärdä üzeneñ 70 yäşlek yubileyın bilgeli. Törle çaralar qaralğan bu uñaydan. Kürenekle aktrisa kiläçäkkä yaña icadi uy-niätlär belän yäşi.


text:
Elekke kommunistik illärneñ qayberlärendä balalarnıñ ülem däräcäse Afrika illärennän dä yuğarıraq
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ balalar fondı UNİSEF mäğlümatına qarağanda, Könçığış Yevropa häm Üzäk Aziädäge qayber illär üzlärendä yäşli ülgän balalarnıñ sanın kimetep kürsätä. Süz biredä berençe çiratta elekke sovet respublikaları turında bara. Çirattağı yazma UNİSEFnıñ şuşı xisabı turında.
Audio, Robert Cohen
"Bu çın mäğnäsendä balalarnıñ yäşäp qalu krizisı, çönki çınbarlıqta xäbär itelgängä qarağanda kübräk bala ülä, häm Üzäk Aziä wä Kavkazdağı ülem sannarı, Könbatış illärendäge belän çağıtırğanda yaqınça 12 märtäbä zurraq" dip belderä UNİSEF-nıñ wäkile Robert Cohen. Rumıniä belän Üzbäkstanda, misal öçen, räsmi sannar belän şuşı xalıqara oyışma açıqlağan faraz arasında ayırma 50-läp protsent täşkil itä. Şundıy uq zur ayırma Taciqstan, Gruziä häm Törkmänstan oçrağında da açıqlanğan. Alayda iñ zurı Azärbaycanda ikän, räsmi mäğlümatqa qarağanda, anda tuğan här meñ balanıñ yaqınça 17-se ülä dip iğlan itelsä, çınbarlıqta bu san 74 tiräsendä di UNİSEF wäkilläre. Şul uq Cohen bu sannar şomlı dip belderä.
Audio, Robert Cohen
"Ülem däräcäse bik yuğarı, bu xätta Latin Amerikasına qarağanda da yuğarıraq, bu Tönyaq Afrikanıqınnan da yuğarı, häm bu bik citdi problema. Räsmi sannarğa qarasaq qına da, şuşı illärdä yılına kimendä 60 meñ bala üzeneñ ber yılın da tutırmıy ülä, çın sannar isä tağın da yuğarıraq bula ala" di Cohen. Tikşerelgän illär arasında barı tik Ukrainada ğına räsmi sannarnıñ UNİSEF farazlarınnan bik ayırılmawı açıqlanğan. Anda yıl sayın yaña tuğan 1000 balanıñ 14-e ülä ikän. Cohen fikerençä, çınbarlıqnı yäşerü häm wäzğiatne yaxşırtıp kürsätergä tırışu äle sovet zamannarınnan uq kilä, qayber xastaxanälär, balalar üleme artuwı öçen xakimiat alarnı cäzalar dip, ülem oçraqların terkäwdän baş tarta. UNİSEF xäzerge waqıtta elekke kommunistik illärdä urnaşqan şul iske fikerläwne beterü maqsatında añlatu eşläre alıp bara, bıltır noyäbrdä ul näq şuşı mäs''äläne tikşerü öçen sälämätlek saqlaw ministrların inde ber cıyğan da bulğan.
Kärim Kamal, Praga


text:
Komi Permyak aftonomiäle okrugında uzğan tönne "Liberal' Russiä" partiäseneñ Berezovski tarafdarı bulğan räistäşe Mixail Kodanev totqarlanğan. Ul Däwlät duması deputatı Sergey Yuşenkovnı üterügä qatnaşı buluda şiklänelä.
"Liberal' Russiä" partiäseneñ cirle bülege başlığı Valentina Dubrovskix xäbär itüençä, Kodanev Kudımqarğa Perm ölkäse belän Komi Permyak aftonomiäle okrugın quşu turındağı söyläşülärdä qatnaşır öçen kilgän bulğan. Kodanev üzeneñ säyäsi eşçänlegen Sıktıvkarda başlağan. Häm partiäneñ räistäşe bulıp uzğan yılnıñ dikäber ayında "Liberal' Russiä" partiäsendä bülenü kilep çıqqan waqıtta saylanğan bulğan. Sıktıvkarda şulay uq, Yuşenkovnı üterüdä qatnaşuları ixtimal dip faraz itelgän ike keşe qulğa alınğan.


text:
Tatarstanda küpme keşe comga namazı uquın Yunanstanda beldelär
Bu könnärdä genä Yunanstannıñ Rodos şähärendä “Mädäniätlär dialogı” dip atalğan xalıqara forum uzdı. Älege çarada tatarstannan da wäkillär qatnaştı. Tatarstan möftieneñ urınbasarı Wäliulla Yaqub, mäsälän, forumda yasağan çığışında, Tatarstan möselmannarınıñ ike protsentı ğına comğa namazına yöri dip belderde.
Yunanstanda, yäğni Gretsiädä bu forumnı Rusiä milli danı üzäge dip atalğan oyışma oyıştırdı. Soñğı yıllarda, Rusiä üzeneñ qaqşap barğan danın çit illärdä dä kütärmäkçe bit. Şuña kürä, çit illärdä zur däräcäle forumnar oyıştırıp alu – Rusiä tışqı säyäsäteneñ ber öleşe. Monnan tış, rus missionerı Andrey Pervozvannıy isemendäge fond ta, oyıştıruçı bulıp tora. Älege forumğa 40 ildän 200 läp säyäsätçe, din ähelläre, cämäğät eşlekleläre çaqırılğan ide. Tatarstannan da wäkillär bar. Prezidentınıñ säyäsät buyınça kiñäşçese Rafael Xäkimov häm tatarstan möftie urınbasarı Wäliulla Yaqub. Qızığı şunda, Tatarstannan çaqırılğan Xäkimovnı da, Wäliulla Yaqubnı da, här törle forumnarda ikäw bergä yış kürep bula. Läkin, alar, ideologik qaraşları buyınça qapma-qarşı toralar. Rafael Xäkimovnı, möfti urınbasarı, İslamnı reformalaw kiräk digän öndämäläre öçen tänqitli. Rafael Xäkimov isä, Wäliulla Yaqubnı zamannı añlamıy dip bara. Şulay buluına qaramsatn, ikäw bergä çığış yasap yörilär. Rodostağı forumda da, Rafael Xäkimov, möfti urınbasarı belän ideologik qarşılıqlarğa kerep tormağan. Ä “Xäzerge dönya häm din” digän temağa çığış yasağan. Rafael Xäkim, älege çığışında, qayber prawaslaw dine ähelläre tatarlarğa qağılışı tarixnı bozıp kürsätälär dip beldergän. Urıslar añında, tatar tarixı häm islam xäzergä qädär törle stereotiplar küzlegennän çığıp bäyälänä digän prezident kiñäşçese.
Şul uq forumda, ber urıs din ähele, sivillizatsiäle dönyanı şaqqatırırlıq çığış yasağan. Böten dönyada keşe xoquqları mä’säläse torğanda, ul däwlät keşe xoquqlarınnan yuğarıraq tora dip beldergän.
Ä Tatarstan möftie urınbasarı, mondıy, çirkäwneñ ğasırlardan ğasırlarğa däwlätne keşedän östenräk quyıp kilgän derjaavçıylıq fikerlärenä cawap birep tormağan. Ä “Tatarstanda islamnıñ cämğıäwi funksiäläre” digän temağa çığış yasağan. Näq menä şunda, Wäliulla xäzrät, Tatarstanda comğa namazına 2 genä protsent xalıq yöri digän, ürnäk kitergän. Üzeneñ süzlärenä qarağanda, hiç kenä dä bu san, anda cıyılğan urıs missionerların tınıçlandırır öçen tügel. Ä fakt ikän.
Räfis Cämdixan


text:
Başqortostan xalıqtarı oppozitsiyağa yanay
Başqortostanda ber-nisä ijtimaği oyoşma Xalıq arahında abruyı bulğan Milli oyoşmalar isemen üźläşterergä tırışqan xäräkättärźe tänqitläp möräjäğät qabul itte. Tänqit xatı aśtına Başqortostan xalıqtarı assambleyahı, Ural üźäge, Başqort yäştär ittifağı, Azatlıq tatar yäştär berlege, ukraindarźıñ Kobzar Milli- mäźäni üźäge, mariyźarźıñ Ervel Mariy Milli- mäźäni avtonomiyahı häm tağı ber-nisä oyoşma etäkseläre qul quyğan.
Üźźären oppozitsiya tip yörötkän sostav inde tiśtä yıldar üźgärmäy, aqsa ösön sittän kilgän şikle oliğarxtarğa xeźmät itä. Xäźer Räsäy oppozitsiyahı oyoştororğa yörögän eks- säyäsmän, Mişa- ike protsent quşamatlı keşegä xeźmät itälär ti möräjäğät qabul iteüselär. Bıl keşelär üźźäreneñ telmärźärendä beźźeñ oyoşmalar isemenän hüź tota. Möräjäğät qabul iteüselär bıl oyoşmalar, yäğni Başqortostan tatarźarınıñ Milli-mäźäni avtonomiyahı, Başqortostandıñ fin-uğır xalıqtarı assotsiatsiyahı, Atalanıu sıuaş ijtimaği xäräkäte, Rus ijtimaği xäräkäte, tatar ijtimaği üźäge menän ber nindäy urtaqlıqtarı la bulmauın räsmi belderä. Atap ütelgän bıl xäräkättär sığıştarı respublikala yäşägän başqort, tatar, urıś, marıy, sıuaş, udmurt häm başqa millättärźeñ fekeren sağıldırmay tip yaźa räsmiläşep barğan milli oyoşmalar wäkildäre. Möräjäğättä äyteleüensä, ularźıñ üź-ara fekerźäre lä tap kilmäy. Mäśälän, başqort qongressı liderı Ayrat Dilmöxämätov Başqortostan vlast orğandarında barlıq urındarźı tatarźar baśıp alğan tihä, Rämil Bignov xakimlıqta barıhı la başqorttar, tatarźı qıśalar tip äytä. Rus oyoşmahı ihä Başqortostanda slavyandarğa, urıśtarğa yäşäü auır ti. Azatlıq tatar yäştäre oyoşmahı etäksehe Azat Bayazitov Azatlıq radiohı xäbärseheneñ oşo xatqa añlatmahın horağas, möräjäğättä barıhı la döröś yaźılğan, ul xäräkättär menän urtaqlığıbıź yuq, ular millättärźe butay tip belderźe.
Bıl möräjäğätte qabul iteüselär, oppozitsiya wäkildärenä qoroloşta watıusı eşmäkärlektären tuqtatırğa, üźźäreneñ teüäl hanın atarğa quşa. Ägär źä talaptar ütälmähä kümäk xalıq yıyıp, oppozitsiyağa qarşılıq aqtsiyahı uźğarıu menän yanay.
Millät-ara ıźğış kem ösön fayźalı huñ. Añlaşıla ki, yabay xalıqqa unan räxät tügel. Başqortostanda 130-lap millät yäşäy. Qatnaş ğailälär ğäźätigä äylände. Başqortostan ZAGS idaralığı etäksehe Rämilä Yomağujina xäźer tatar menän başqort yäki tatar- urıś, başqort- urıś nikaxtarı iśäbe lä alıp barılmay tip belderä. Bıltır respublikala sit ildärźän kilgändär menän 394 nikax terkälgän. Ular nigeźźä üzbäk häm äzerbaydjandar. Azatlıq radiohı xäbärsehe Öfölä yäşägän üźensälekle ğailägä yulıqtı. İnternatsional ğailälä Afrika keşehe genä yuq.


text:
Tatarstan Prezidentı qarşındağı Geral'dika Şurası turında färman çıqtı
Sişämbe könne matbuğatta Tatarstan Däwlät Şurası prezidiumı utırışında qabul itelgän qararlar, plenar sessiäneñ kön tärtibe, Federatsiä Şurasına wäkil namzäte turında xäbärlär basılıp çıqtı. Şular belän bergä Tatarstan Respublikası Prezidentı qarşındağı Geral'dika Şurası turında färman da çıqtı. Älege färman buença 16 keşedän torğan Şura tözelde. Anı Ministrlar Kabinetı qarşındağı Baş arxiv idaräse başlığı Damir Şäräfetdinov citäkli. İsemlektä mädäniät, tarix, sänğat ölkäsendä tanılğan ğalimnär Mirqasıym Ğosmanov, Güzäl Söläymanova-Wälieva, Abrek Abzgil'din isemnäre bar. Tatarstan Respublikası Prezidentı qarşındağı Geral'dika şurası turında nigezlämädä älege şura ekspert-konsul'tativ organ häm ul geral'dika dairäsendä berdäm däwlät säyäsäte alıp barunı tä'min itü maqsatında oyıştırıldı, dielä. Yağni, monnan soñ däwlät simvolı aqbarsnı här räsam üzençä, yä büregä, yä arslanğa, yä etkä oxşatıp, yä utırğan, yä yatqan räweştä yasap quya almayaçaq.


text:
Möselmança yawlıq bäyläw könbatışta bäxäslärgä säbäp bula
Möselman xatın qızınıñ başın qaplawı, yawlıq, möselman ile Törkiädän alıp, yevropanıñ barlıq illärendä diärlek problemağa äylände.Törkiädä yaulıqlılar universitetlarğa kertelmäsä Fransiädä bu aralarda ğına ike qız başların möselmança qaplağan öçen mäktäptän quıldı.Bu adım Fransiädä başnı qaplau ilneñ ber ğasırdan artıq köçtä bulğan däwlät belän dinne ayırğan qanunğa qarşımı digän qızu debatlarğa säbäp bulıp tora.
Xatın qıznıñ möselmança yawlıq bäyläwe Möselman ile Törkiädä dä küptännän birle problema bulıp tora, aktual ber xabärne işetterim .29üktäber Törkiäneñ cämxäriät bäyräme. Bıyıl prezident Sezer bäyräm uñayınnan oyıştıraçaq räsmi däğwätkä ministırlarnıñ başın qaplap yörüçe xelel cifätlären çaqırmağan. Premier Erdoğannıñ xatını yawlıq qullanğan öçen räsmi däğwätkä bara almıy.Aña däğwät xatı da yuq. Parlamentnıñ közge sessiäseneñ başlanuı uñayınnan birelgän kokteyl mäclesenä yaulıqlı xatın qıznıñ kilüenä protest belderep yuğarı xärbilär, prezident kilmägän ide. Törkiä qanunı da räsmi urınnnarda dini simvoller şulsanda möselmança yawlıq qullanunı tıya.Xäzer politik islamnıñ simvolenä äylängän yawlıq elek Yevropada problema tügel ide. Xätta elek ike pasportlı törek xatını ,Törkiä pasportında yawlıqsız ä Belgiä pasportında yawlıqlı räseme bulğan xällär dä bar. Ämma Yevropa 11nçe sintäberdän soñ islamnıñ politik simvolenä çıdamlıq kürsätmi başladı. Germaniädä törek, äfgan möselman xatın qız uqıtuçılarnıñ sıynıflarğa yawlıq bäylep kerüe inde tıyıla başladı. Däwlät mäktäplärendä sıynıflarınnnan haç simvolen çığarğan yevropa , ni öçen yawlıqqa çıdamlıq kürsätsen dip sorap bula torğandır. Fransiädä däwlät mäktäplärendä här törle dini simvol tıyılğan.Parijda urnaşqan qısqartılıp LİCRA dip yöretelgän (Rasizm häm anti Semitizmğa qarşı Xalıqara Liga)nıñ vitse prezidentı Richard Serero süzlärençä(audio) LİCRAnıñ pozitsiäse respublikanıñ qanunı-sekularizm, tulı sekularlıq . Ber nindi çığarmasız. Mäktäptä ber nindi yawlıq qullanılmıy. Mäktäptä bernindi dini simvoller yuq, bu billür kebek açıq. Fransiädä yawlıqlı şökertlärneñ mäktäptän quıluı berençe märtäbä bulğan xäl tügel. Çönki praktikada älegä qädär mäktäp xakimiätläre üzläre qarar birep kilde. Sonğı waqığä şau şuğa säbäp buldı ,çönki milli komissiä qağıydälärne nığıtu turında uylana başladı. Alar yıl azağında prezident J. Chiraqqa bu turıda isap täqdim itäçäk. Yawlıq turında qatırıaq zakonnarnı yaqlauçılar .yawlıq provakatsiä bularaq qabul itelä digän qaraşta. Fransiä parlamentında xakimiättäge konservativ partiäneñ äzğas1ı Jacques Myard süzlärençä (audio) Mäktäplärebezdä ber ğasırdan birle bernindi dini simvol yuq. Sonğı ber niçä yılda ğına qayber möselmannnar başyawlığı bäyläp başqalarına üzläreneñ möselman buluın kürsätergä teli. Keşe Xoquqları Ligasınnan Tubiana , qanunnı qırıslaştıru Fransiäneñ konstitutsiäse häm anıñ dini ireklekne yaqlaw kebek xalıqara yöklämälärenä qapma qarşı bulaçaq dip söyli.İkençeläre, qatıraq qanun islamçılarnı yaqlauçılarnı arttıraçaq digän qaraşta .
färidä xämit,praga


text:
BMOsı qoral tikşerüçeläreneñ citäkçese Hans Blix ütkän töndä Ğıraqlılarğa tapşırğan xatında ,Bagdad üzeneñ barlıq Al Samud 2 raketaların, başlıqların motor , caylanmalar , sınau cihazları häm raketalar belän bäyleneşle barlıq material BMOsı küzätüe astında 1-nçe martqa qädär yuq itelergä tieş dip beldergän.AQŞları Ğıraqqa bula alaçaq höcümdä xärbilären Törkiedä urnaştıru mäsäläsendä Ankara belän kileşergä tora. Törkie tışqı eşlär ministırı Yaşar Yaqış bu turıda kiñ külämle kileşügä ireşelde dip belderde.
Prezident G.Bush bugen İspanya premiere Jose Maria Aznar belän Texasta oçraştı.İke citäkçe Ğıraqqa suğış başlauğa röxsät itkän itkän BMOsı yaña rezolutsiesenä dönyanıñ başqa illären dä cälep itü mäsäläsen tikşeräçäk dip kötelä. İspanya gazetası El Pais bu rezolutsiene Quşma Ştatları, Britanie häm İspanya äzerliäçäklär dip xabär itte


text:
...Säyäsät ölkäsendä könüzäk burıçlar
11 sentäberdä böten keşelek dönyası AQŞta bulğan terrorçılıq ğämälennän tetränep quydı. Dönya möselman häm xristian lagerlarına bülenü qurqınıçı aldında qaldı. Futurologlar kisätep kilgänçä, sivilizatsiälärneñ bäreleşü qurqınıçı çınbarlıq tösen aldı. Häm bügen kiyerenkelekne tuqtatu öçen barlıq tınıçlıq yaqlı keşelärneñ tırışlığın berläşterergä kiräk. İñ elek terrornı dinnän tögäl ayırırğa kiräk. Teläsä nindi terrorçı, nindi genä millättän bulmasın, üzen qaysı din wäkile dip atamasın, Allah qarşında da, bändälär qarşında da zur gönah eşli. İslamğa kilgändä, ul böten asılı belän tınıçlıq dine, tolerant din. Böten dönya xalqı islamnan qurqudan, şiklänüdän arınırğa tieş. Şuşı qatlawlı xällärdä Rusiä möselmannarnıñ häm xristiannarnıñ küp zamanalar bergä tatu yäşäw täcribäsenä tayanıp, Könbatışnıñ Şärıq möselmannarı belän aralaşuında aradaşçı bula alır ide.
Prezident yullamasınıñ “säyäsät ölkäsendäge könüzäk burıçlar” digän öleşendä menä şundıy bäyälämälär, kommentariy bar. Şulay itep, Prezidentnıñ Däwlät Şurasına yullamasınıñ berençe bülege yañğırağaç uq, zaldağı deputatlar häm turıdan-turı translyatsiäne tıñlawçılar küp kenä borçığan sorawlarğa cawaplar aldılar.


text:
Samar tatarları BTİÜgä täqdimnär yulladı
Qazanda Bötentatar ictimaği üzäge üzeneñ çirattağı cıyılışın uzdıra. Şul uñay belän Samar tatar milli oyışmaları: "Tuğan tel" isemle Samara ölkä tatar cämğıäte häm Samara şähär tatar milli- mädäni möxtäriäte TİÜ räise Tälğat Bariev isemenä üzläreneñ täqdimnären yunälderdelär. Teläklärneñ berniçäse:
1.Samar tatar milli xäräkäte citäkçeläre Tatarstanda atom stansiäsen buldırmasqa digän TİÜ taläbe belän rizalaşabız.
2. Tatarstannı guberniägä äyländermäs öçen barlıq köçlärne quyarğa.
3. “Tatar ile”, “Tatarskie kraya” gäcitäläreneñ tiracın arttıru östendä eş alıp barırğa, çönki bügenge köndä bu ike basma çın mäğnäsendä sibelgän tatar xalqınıñ mänfägate belän yanıp yäşäwçelär.
4. Tatar ictimaği üzäge tiräsenä Rafael' Xäkimov, Damir İsxakovtay şäxeslärne qabat ezläp tabarğa.
5. Oktäberneñ 15-yen zurlap bilgeläp uzu- ul tatar xalqınıñ xäteren yañartu ğına tügel, ä rus xalqında tolerantnost' tärbiäläw dä.
6. Tatarstan şähär uramnarı Saqqo- Vansetti, Lumumba häm başqa kommunistik ruxtağı isemnärdän arınırğa tieş. Tatar xalqınıñ dahi ulları, qızları, tatar xalqına xezmät itkän şäxeslärneñ iseme genä uram atamaları itep birelergä tieş.
7. Yäş cırçılar üz icatların propagandalıylar, ä kem bezneñ cır däryäsındağı klassik tawışlı Gölsem Söläymanova, Märyäm Raxmankulova, Zifa Basıyrova, Venera şäripova, Mönirä Bulatova, Zöläyxa Xismatullina, Usman Älmiev häm başqa bik küp artistlarıbıznıñ icatın xalıqqa qaytarır?
8. Din ähelläre belän tığız, eşlekle, dustanä elemtälär urnaştırırğa kiräk. Monıñ öçen mullalarnı ğına ğayıpläp, alardan ker ezläwne tuqtatıp, milli xäräkät wäkilläre, sänğat, ädäbiät ähelläre irennärennän tämäkelären ırğıtıp, awızların xämer- şäräbtän ayırıp, namazlıqqa basarğa tieşlär häm üz icatların tatar xalqınıñ äxlaqi normalarına tayanıp, dinebez islam taläplärennän çığıp eş itärgä öyränergä waqıt.
9. Globalizatsiä, urbanizatsiä, barıber tellär betäçäk häm başqa şundıy doşmani şäwlälär aldında cirgä yatudan tuqtarğa häm barlıq resurslarnı cigep, yañaların tabıp şul köçlärgä qarşı torunı oyıştırırğa häm moña bezneñ tatar sälätle dä.
10. Qazan xanlığı yuqqa çıqqan könne iskä alğanda töp lozunglarnıñ berse: “Şovinistlarnıñ milli respublikalarnı guberniägä äyländerü niäte- ul İwan Groznıynıñ kolonial' säyäsäteneñ däwamı digänen dä istä totığız», - dielä Samar tatar milli xäräkäte citäkçeläreneñ Tatar İctimaği Üzägeneñ çirattağı eşlekle söyläşüenä cibärgän täqdimnärendä.
Şamil Bahautdin, Samar.


text:
Yewropa Berlegendä räislek itä başlağan Germaniä yaña sulış täqdim itä
Çärşämbedä Yewropa parlamentında çığış yasap Angela Merkel, yaña yılda Yewropa Berlegendä räislek itä başlağan Germaniäneñ kanslerı, şul citäkçelek eşendä nindi ölkälärgä östenlek birergä teläwen bäyän itte. Mäğlüm ki, Berlekne kiñäytü kiläçäge torğan sayın qatlawlıraq kürenä bara, şuña kürä Germaniä äğzalıq urınına här yaq öçen dä qulay wä faydalı bulğan "yaxşı kürşelek" säyäsäten alğa sörmäkçe.
Ser tügel, soñğı distä yıl eçendä äğzalar sanı ikelätä artqan Yewropa Berlegen, tağın da kiñäyü mäs''äläsendä tirän qarşılıqlar bastı. Yaña äğza illärneñ üseş däräcäse iskeläre belän çağıtırğanda tübänräk buluı, Berlektä qabul itelgän idarä buınnarınıñ 27-gä citkän il belän ber üzäktän torıp citäkçelek itü mömkinlekläreneñ çiklänüe, monı ciñeläytüne maqsat itep quyğan urtaq konstitutsiäneñ Fransiä häm Niederland kebek illärdä kire qağıluı - bolar barısı da Yewropa Berlege inde tağın da kiñäyä alırmı digän şiklänülär uyattı.
Germaniä härzaman Yewropa Berlege eçendäge uqmaşunı, berläşüne yaqlap kilüçe il buldı. Merkelneñ soñğı çığışı da näq şunı kürsätä - Berlin Berlekneñ täwge konstitutsiäsen buldıru eşenä can örergä teli, ä inde yaña äğzalar aluğa kilgändä, nämzätlärgä Berlekkä kerüne tügel, ä "yaxşı kurşelek" urnaştıru plannarın täqdim itä. Angela Merkel:
Germaniä kanslerı süzlärenä qarağanda, "kürşelek säyäsäte äğzalıqqa şaqtıy urınlı häm kürkäm ber alternativa bulıp tora. Häm bez üzebezneñ räislek waqıtında Qara diñgez wä Üzäk Aziä töbäkläre öçen näq menä şundıy kürkäm kürşelek säyäsäten täräqqi itäçäkbez", di kansler Merkel.
Yewropanıñ Kürşelek säyäsäte 2003-nçe yılda qabul itelgän ide. Ul asılda Berlekkä kerü niäten açıqtan-açıq beldermägän illär öçen Yewropa belän tığızraq, caylıraq mönäsäbätlär urnaştırunı täqdim itä.
Angela Merkelneñ çığışınnan añlaşılğança, Berlin xäzer "kürşelek säyäsätenä" icadiraq kilüne alğa sörep, töp iğtibarnı aña birep, üzlären kiläçäktä qayçan da bulsa Yewropa Berlegendä kürergä telägän illärgä dä şunı täqdim itüne yaqlıy.
Üz çığışında Merkel Germaniä öçen möhim sanalğan Rusiä belän mönäsäbätlärgä gä tuqtalası itte. Ul, Rusiä belän xezmättäşlek Yewropa Berlegeneñ strategik mänfäğäten çağıldıra häm ul mömkin qädär kiñräk üsterelergä tieş, di. Ämma berük waqıtta Merkel bizmänne ber yaqqa ğına awdarmasqa tırışıp, Rusiä belän yaxşı mönäsäbätlär xaqına keşe xoquqları häm demokratiäne qorban itep bulmıy, dip tä belderä.
"Bez turıdan-turı häm açıq itep şunı äytäbez: Rusiä belän bezgä ışanıçlı bäyläneşlär kiräk. Bu ber-bereñä ışanıç artunıñ berdänber yulı. Häm berük waqıtta bez mäğlümät çaraları, sivil cämğiät, yäisä Rusiäneñ kürşeläre belän nizaqları kebek mäs''älälärne dä onıtmasqa tieş", di xäzer Yewropa Berlegendä räislek itkän Germaniäneñ kanslerı Angela Merkel.
Germaniäneñ Berlektäge räislege yün azağına qädär däwam itäçäk, şuña qädär Berlin Rusiä belän yaña xezmättäşlek kileşüenä ireşü öçen barın da eşlärgä cıyınuın belderä. Älegä qädär şuşı eş Pol''şanıñ qarşılığı säbäple tuqtatılıp torğan ide.
Kärim Kamal


text:
Säyäsät, suğış, terrornı.... futbol belän çağıştırıp bulamı? Ğıraq milli futbol komandasınıñ Afina Olimpia uyınnarında kötelmägän zur uñışı , din millät ayırmalıqları , intihar terrorçılar, keşe urlau häm qanlı başkütärülär belän xäräbägä äylängän ildä zur şatlıqqa säbäp bulıp torsa da, ğıraqlılar AQŞ prezidentı G.Bushnıñ futbol komandasınıñ uñışın saylaw kampaniäse öçen qullanuına açu belderä.
Şimbä könne Ğıraq komandası Awstralianı ber null ciñep yarım finalgä ütkännän soñ, millionnarça ğıraqlı ildäge xällärne onıtıp bäyräm itte,.(audio)
Sişämbe kiç Ğıraq komandasınıñ Paraguay belän oçraşuı medal köräşendä ähämiätkä iä bulsa da tağı da möhimräge bu okupatsiä astındağı ildä xalıqnıñ ruxın kütärä. Ğıraq futbol komandası şığı, sönni häm kördlärdän tora, alar Nacaf, Falluca häm Kirkuk kebek şähärlärdän.Komanda Ğıraqnıñ törle etnik häm dini törkemnären çağıldırsa da, ul ilneñ potensial berdämlegenä dä ürnäk bulıp tora. Yäkşämbe könne Bagdadta ber taksi şöfere(audio)
Närsä äytüemne telisez, bu ciñü barlıq ğıraqlılarnıñ dip äytte.
Ğıraq 1960-nçe yılda Rimdä genä ştanga kütärüdä bronza medal alğan .Saddam Xösäin rejimı waqıtında uñışlı bulmağan sportçılar ezärleklände. Bigräk tä Ğıraq Olimpia komitetı citäkçese bulıp torğan Saddamnıñ ulı Uday atletlarnı cäberli torğan bulğan. Uday ütkän yılda AQŞ xärbiläre tarafınna üterelde. Futbol komandasınıñ citäkçese Adnan Hamdjurnalistlarğa (audio)
Hämmegez İldäge problemalarnı beläsez, bez quldan kilgänçä in yaxşını eşlärgä tırışabız, bu uñışqa alıp bara. Bez xalqıbıznıñ problemaların onıtıp toruların , şatlanuların telibez dip söyläde.
AQŞ prezidentı G.Bush Ğıraq suğışın uñay kürsätergä tırışa, ul Ğıraqnıñ Olimpia uyınnnarına qatnaşuın üzeneñ saylaw aldı kampaniäsendä qullana.Televidiniedä kürsätelgän säyäsi reklama Bush ğämälläre Äfganstan,Ğıraqnı irekländerde häm alarğa Olimpia uyınnarına qatnaşu mömkinlege birde dip däğwä itä. (audio)
İreklek qoyaş nurları kebek dönyağa sibelä.Bu olimpia uyınnarında tağı irekle 2il qatnaşaçaq 2terror rejimı kimräk bulaçaq.Köç qatğılıq häm qıyulıq belän demokratiä terrornı häm ömed näfrätne ciñäçäk
Bushqa bu reklama ğına citmäde , ul Olimpia uyınnarı başlanğannan birle 3märtäbä şulsanda radio çığışında Ğıraq futbolçılarınıñ uñışın suğışnı aqlau öçen qullandı.(audio)
Distälärçä yıldan soñ berençe märtäbä dönya Ğıraq olimpiaçılarınıñ diktator ulı tarafınnan bäğersezçä cazalanmawın belä.29ğıraqlı atlet şulsanda berençe uyında ciñep dönyanı dulqınlandırğan Ğıraq futbol komandası Afinada yarışa dip belderde G.Bush üzeneñ radio çığışında .
Ämma Bushnıñ bu retorikası Ğıraq futbol komandası tarafınnan kire qağıla. Ütkän atnada Ğıraq futbolçısı Salix Sadir Bushtan bezneñ uñışñı üz kampaniägez öçen qullanmağız dip sorağan. Falluca şährennän sönni uyınçı Axmäd Manajid amerikan sport jurnalına birgän ängämädä şundıy küp xatın qız häm ir atnı ütertkän Bush Alla qarşına niçek çığar mikän dip sorağan. Manajid yaqınınıñ Fallucada amerikan köçläre tarafınnan üterelüen häm futbol uynamasa üzeneñ dä qarşılıq kürsätep suğışaçağın beldergän. Awstralianı cingän tupnı kertkän İmad Möxämmäd barlıq çit il köçlären Ğıraqtan çığıp kitergä çaqırğan. Aqyort bu tänqitlärgä cawap qaytarmadı. Bush düşämbedä jurnalistlarğa Ğıraq futboll komandasın qızıqsınu belän qarim digän ide. Komandanı citäklägän Hamd Bushnıñ ireklek turında söyläwe mäğnäsez di(audio) İreklekne wäkilçelek itkän komanda turında söyläp bulmıy . Ğıraqta ireklek yuq , bezneñ il okupatsiä astında dip äytte.
Sişämbe kiç 25million ğıraqlınıñ kübese televidiniä aldında 90minut öçen problemaların onıtıp futbol qarıyaçaq
färidä xämit,praga


text:
Ukraina parlamentı Yuri Yexanurovnı yaña xökümät citäkçese itep rasladı
Atnakiçtä Ukraina parlamentı xökümät citäkçese urınına prezident Yuçenko täqdim itkän namzätne rasladı. İke kön elek bulğan tawış birüdä Yuri Yexanurovqa 3 tawış citmi qalğan ide. Uzğan töndä prezident säyäsi törkemnär belän söyläşülär ütkärgännän soñ Yexanurov citärlek tawış qazandı. Bu urında ul wazifasınnan çitlätelgän Yulia Timoşenkonı alıştıraçaq.
"Parlamenttağı köçlär koalitsiä tözergä, häm bu xökümät öçen cawaplılıqnı prezident belän büleşergä äzer."
Soñğı ike atna barğan säyäsi tartqalaşular Ukrainanı yänä büleneş xälenä kiterde. Atnakiç tawış birü aldınnan prezident Yuçenko bar taraflarnı qabat berdämlekkä çaqırdı:
"Min bar säyäsi citäkçelärgä, sivil häm eşquar dairälärgä möräcäğät itäm: bezgä suğış qılıçın yıraqqaraq yäşerergä häm anıñ qayda ikänen onıtırğa."
Premier wazifasınnan çitlätelgän Yulia Timoşenkoğa yaña xakimiättä urın tabılrmı, äytüe qıyın. Çärşämbedä ul bulğan qarşılıqlarnı çitkä quyarğa äzerlek belderde:
"Koalitsion xökümät tözü – kön üzägendä. Anda Ukrainanıñ bar säyäsi köçlären wäkillek itkän preofessionallar kerergä tieş. Çönki bügen Ukraina berdämlekkä moxtac."
Urın tabılmağan xäldä Timoşenko kiläse yılnıñ Martında ütäçäk parlament saylawlaırna äzerlänä başlıy ala. Bu saylawlar ayıruça äxämiätle bulaçaq, çönki Konstitutsiägä kertelgän üzgäreşlär näticäsendä prezidentnıñ küp kenä wäkälätläre parlamentqa küçä.
Xäyer, Martqa qädär äle waqıt bar, älegä Ukrainanıñ yaña premierı buldı. Çığışı belän buryat, Dnepropetrovskida ölkä xakime bulıp eşlägän Yuri Yexanurov ciñ sızğanıp eşkä kereşmäkçe:
"Bezneñ çayqalıp torırğa waqıt yuq. Xökümätneñ kimendä 3\1e säyäsättän yıraq keşelär bulaçaq. Alar ilebezdäge konkret mäsälälärne xäl itü öçen eşliäçäk."
Şulay itep, säyäsi cancal xäl itelde sıman. Ämmä krizistan ciñep çığuçılar kürenmi, yuğaltular isä citärlek, berençe çiratta Äflisun İnqilabı di, bu turıda kitap yazıp yatuçı Ukraina belgeçe Askold Krushelnicky:
"Äflisun İnqilabın xuplağan Ukrainnarnıñ kübeseneñ küñele qayttı. Bu yämsez qılanışlar, qomsızlıq İnqilab alıp kilgän ömetlärne yuqqa çığardı."
Prezident älegä urınında qaldı, ämmä anıñ abruyına da zıyan kilde. İxtimal aña äle Berezovski aqçaları turındağı sorawlarğa cawap birergä turı kiläçäk. Timoşenko soñğı minutta yözen saqlarğa tırışsa da, anıñ da abruyına tap töşte.
Şulay da bu waqiğalarnıñ çın qorbanı – xalıqtır. Dikäber salqınında Maydanda basıp torğan meñlägän keşelär. Xäyer, kiläse yılnıñ martında alarnıñ üz süzen äytergä forsatı bulaçaq.
-Ali Gilmi


text:
Möselman dönyasında käsep açıq ütäkürenmäle tügel
AQŞta internette urnaşqan Dinar Standart bizeness näşriäte belderüenä kürä 2005nçe yılda in möhim 100möselman şirkäteneñ keremnäre 28.7% artqan. Bu inde şuluq waqıtta AQŞta 100zur şirkät keremennän ike märtäbä artıqraq digän süz Dinar Standardnıñ 2004 nçı yılda Möselman illärendä tendensiä analizları häm bizeness strategiäläre turındağı berençe tikşerüe medianıñ iqtibarın cälep itkän ide.2005nçe yıl isemlegenä kertelgän şirkätlärneñ yartıdan artığınıñ xissäläre satılsa da möselman dönyası iqtisadında xökümät häm xosusi şirkätlär roleneñ bik zur buluın çağıldıra.
Dinar Standarttan Rafi-uddin Shikox Üzäk Aziä illäre zur problema bulıp tora.İqtasidnıñ zur öleşe xökümät qaramağındağı şirkätlärdä.Bez belä torıp däwlät qaramağındağı häm xosusi şirkätlärne isemlekkä aldıq. bezneñ täcribäbez üzäk Aziä illärennän mäğlümät alunıñ bik qıyın buluın kürsätä dip söyläde
Dinar Standart Üzäk Aziäneñ 3 şirkäte Üzbäkstannıñ Neft häm gaz şirkäte, Azärbaycannıñ däwlät neft Şirkäte SOCAR häm Qazaxstannıñ Azimut Energiä xezmätlären ütä kürenmäle bulmağan öçen isemlekkä bötenläty kertmäde. Dinar Standartnıñ oyıştıruçısı häm muxarrire Rafi –uddin Shikoh Üzäk Aziä häm Kaspi töbägennän ütä kürenmäle açıq mäğlümät alu mömkin tügel di .Azärbaycan, Qazaxstan häm Üzbäkstandağı şirkätlär soralğan soraularğa cawap ta birmägän.Ämma xissäläre İslam Konferensiäsenä äğza illär birzalarında satılğan şirkätlär üzläreneñ finans xälläre turında mäğlümät birergä tieş.Bu yılğı isemelektä berençe urında 113 milliard dolar kerem belän Suğut Ğäräbstänneñ neft şirkäte tora,ikençe urında 50milliard yarım dollar belän İrannıñ neft şirkäte .İsemlektä Törkiä 25şirkät belän in küp şirkätläre bulğan il bulıp tora.NewYorkta urnaşqan Tışqı Mönäsäbätlär Şurasınıñ Yaqın Könçığış Forumı direktorı Judith Kipper yaqın könçığıştağı möselman iqtisadları arasında xezmätäşlek bik az ,alarnıñ berbersenä täğdim itäçäk äybere yuq, kiräkle närsälärne alar tışqı dönyadan tämin itä dip söyli Dinar Standart İslam İlläre Konferensiäse möhitında şirkätlärneñ xäle turında mömkin bulğan qädär töğäl mäğlümät täqdim itergä tırışa. färidä xämit


text:
kağan nedir? kağan ne demek? kağan kelimesinin eş anlamlısı
kağan nedir? kağan ne demek, kağan eş anlamlısı, kağan anlamı, kağan açıklaması, kağan ile ilgili bilgi, kağan kelimesinin anlamı, kağan hakkında bilgi, kağan kelimesinin İngilizce Türkçe çevirisi ve tercümesi, kağan sözcüğü ne anlama gelmektedir, kağan kelimesinin eş anlamlısı, kağan wikipedia, kağan sözcüğünün eş anlamlıları...
kağan nedir? kağan ne demek?
1. isim, tarih Hanların bağlı olduğu devlet başkanı, hakan, imparator
kağan kelimesi geçen yazılar
- Kağan
Kağan, (Kaan) Moğol ve Türk devletlerinde hükümdarlar tarafından kullanılan ünvanlardan birisi ve göreceli olarak en eskilerindendir.
- Göktürk kağanları
Göktürk kağan larının bir listesidir. İlk Göktürk Kağanlığı kağanları !: width"225" bgcolor"FFFF00" | Unvan Özel ad ve diğer unvanlar Katun
- Kağan, Manisa
Kağan, Manisa ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köy dür. Tarihçe: Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur.
- Bilge Kağan
Bilge Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old turkic letter Q.png | 10px
- Bumin Kağan
Bumin Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter Q.svg | 10px
- İlteriş Kağan
İlteriş Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old turkic letter Q.png | 10
- Kapgan Kağan
Kapgan Kağan, Kapağan Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old turkic
- Mukan Kağan
Mukan Kağan, Muhan Kağan ya da Bağan Kağan olarak da bilinir, (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1
- Bilge Kağan Yazıtı
Bilge Kağan Yazıtı veya Bilge Kağan Kitabesi, Türk dili nin en eski yazıtlarındandır. Orhun Yazıtları olarak bilinen yazıtlardan biridir.
- Yami Kağan
Yami Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter Q.svg | 10px
- İşbara Kağan
İşbara Kağan (Eski Türkçe. Dosya:Old Turkic letter N1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter G1. svg | 10px Dosya:Old Turkic letter Q.svg | 10px
Yorumlar
Tarih : 2012-11-28 03:05:06
iğrençççç
Tarih : 2012-11-01 03:06:01
bu site çok manyak


text:
Baştaraq ike kön däwam itüçe bu referendumda saylawçılar citärlek sanda qatnaşmasqa mömkin digän borçılu bar ide.
Referndum ğämäli dip qabul itelsen öçen anda barlıq saylawçılarnıñ kimendä 50 protsentı qatnaşırğa tieş.
Kiçä, referendumnıñ berençe könendä, Litvadağı 2 million 600 meñläp saylawçınıñ 25 protsentınnan azraq öleşe genä qatnaştı. Şunnan soñ Litva üzäk saylaw komissiäse başlığı Zenonas Vaigauskasas ägär dä bügen qatnaşu däräcäse arttırılmasa referendum uñışsızlıqqa duçar bulırğa mömkin dip kisätte.
Fiker beleşülärgä qarağanda, Litvada yäşäwçe 3 yarım million keşeneñ 65-läp protsentı Yewropa Berlegenä quşılunı xuplıy.


text:
Törkiädä terror ğämälläre arta
Ämma iñ köçle reaksiä şiksez idän astı oyışmalarnıñ, bigräk tä PKK yaki anıñ sempartizannarınıñ soñğı atnalarda artqan teror xäräkätlärenä kürsätelä. Bu atnada Antalyadağı şartlawda öç keşe ülgän, 87 keşe yaralanğan, şulay uq Marmarisnıñ öç ayrım urnındağı şartlawda da 21 keşe cärxätlängän ide. Şulay uq Märsindä bombalar arqılı ber keşe, İstanbulda isä 6 keşe yaralandı. BBC-neñ analizına kürä, PKK-nıñ Ğiraqtağı liderı Murat Karayılan Ankarağa atışlarnı tuqtau täqdime yasağan, ämma monıñ öçen dä Törkiädän säyäsi häm xärbi taşlamalar taläp itkän.
Tege yaqtan Ankara belän Washington arasındağı kileşü nigezndä AQŞ PKK belän köräş öçen mäxsüs wäkil bilgeläde. Ul pensiädäge general Joseph Ralston, Törek yağı bu wäkil belän qänäğät. Ğiraqtağı Kördistan Demokratiä Partiäse liderı Mesut Barzani isä mäxsüs wäkilneñ borınğı ber xärbi şäxes buluwı belän qänäğät tügel ikän. Läkin PKK üzen räsmi räweştä tanuğa iltäçäk bu adım belän bik riza.
Şundıy täräqiätlär barğanda Törek xalqında PKK-ğa häm ayrım alğanda Kördlärgä qarata tiskäre reaksiä köçäyä bara. Konya şähäreneñ Bozkır qasabasında 25 körd eşçese çıqqan ber ğawğa-tartış näticäsendä meñ xätle keşe tarafınnan linç itelergä, yäğni sudsız-nisez üterelergä telände. Polistiä bik awırlıq belän şuşı Körd eşçelären qotqarıp, alarnı şähär çitenä cibärde. Şundıy uq ber waqiğä İstanbulda 30 August Ciñü Bäyräme uñayı belän ütkärelgän parat waqtında bula yazdı. Parad barğanda 4 yäşüsmer “Livanğa Törek Ğäskäre Cibärelmäsen” digän plakat kütärergä telägännär, läkin tirä yaqtağı xalıq alarnı PKK öçen propganda yasarğa mataşalar dip çaq qına üterä yazdı.
Tabiği, Törkiädä ike turistik üzäktä bombalar şartlağaç çit il mätbuğatı da zarar üsäçäk digän analizlar yasıy başladılar. İngliz gazetası Times “soñğı terrostik xöçemnär elekkelärdän küberäk qurqınıç tudıraçaq” dip yazıp çıqtı.
Äxtäm İbrahim, İstanbul


text:
Başqortstanda 3 könlek yallar häwef-xätärsez uzmadı. Respublikada 20gä yaqın keşe yanğınnarda hälak bulğan. Yanğın çığunıñ säbäbe – eçüçelek. Alay da Ufa uramnarında ütkärelgän fiker beleşü näticälärenä qarağanda – kiläse yılda Rusiädä keräçäk yaña tärtip – uramda sıra eçkän öçen 100 sum ştraf – küplärgä oşamıy ikän.
Keşe xoquqların yaqlawçılarnıñ Başqortstanda tärtip saqlawçılarnñ xoquq bozuları turındağı belderüenä bernindi dä reaksiä yuq. 10 noyaber milisiä xezmätkärläre hönäri bäyrämnären bilgeli. Respublika eçke eşlär ministrı Rafael Divayevnıñ da çığışı kötelä.
Rämzit Abulyaev, Ufa


text:
Törkiäneñ könyaqkönçığışında bulğan köçle cir terträw kimendä 84 keşeneñ ğömeren özde, 400gä yaqın keşe cärähätlär aldı. Töbäkkä premyer-ministr Recep Tayyip Erdoğan häm Sänäğät ministrı Ali Coşkun kilde. Bingöl töbägendä internatta bulğan 195 balanıñ kübese cimerek bina astında qalğan. Mäktäptäge bu faciğne barıp kürgän premyer Erdoğan, “qızğanıçqa qarşı internatta yäşägän 195 sabıynıñ kübese bina astında qaldı, qotqaru eşläre däwam itä”, dip belderde.
Prezident Ahmet Necdet Sezer, ul balalarnıñ isän çığarıluına ömetlänüen äytte. Bingöl däwlät xastaxanäse yardäm sorap başqa şähärlärgä möräcäğät itte. Törkiäneñ Anadolu mäğlümat agentlığı xäbär itüençä Qızıl Yarımay oyışması bu töbäkkä çatırlar, yurğannar, küçmä aşarğa peşerü cihazları, cılıtqıçlar, aşığıç yardäm kiräk-yaraqları häm 4 tonna azıq-tölek cibärgän. Germaniä qotqaruçılarnı cibärde.
Bu töbäktä 1971nçe yılda bulğan cir teträwdä 900 keşe häläk bulğan ide.


text:
Alfred Nobel
Alfred Nobel (isveççe Alfred Nobel; 1833 oktâbr 21 - 1896 dekabr 10 ) - isveç himiyacı, müendis, silâ istisalcısı ve dinamitniñ icatçısı. Alfred Nobel 355 çeşit türlü keşif yapqan. Bofors kompaniyasında reberlik etken.
Tercimeial[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Alfred Nobel 1833 senesi oktâbrniñ 21-nde İsveç paytahtı olğan Stokgolm şeerinde İmmanuel ve Andriette Nobelniñ qorantasında dünyağa keldi. O qorantada üçünci oğludır. Babası faneranıñ icatçısıdır. 1842 senesi Nobel qorantası o vaqıt Rusiye İmperiyasınıñ paytahtı olğan Sankt Peterburgğa keldi. Babası Sankt Peterburgda deñiz minasını işlemedi. Alfred professor Nikolay Zininden himiya derslerini aldı. Alfred, on sekiz yaşında olğanda Amerikağa kelgen soñ, dört sene içinde himiya ögrendi. 1867 senesi dinamitniñ keşfi Nobelni dünyaca meşur etti. Alfred Nobel 1895 senesi noyabrnıñ 27-nde Frenkistan paytahtı olğan Paris şeerinde vasiyetname imzalağan. Alfred Nobel 1896 senesi dekabrnıñ 10-unda İtaliyanıñ San Remo şeerinde stenokardiyadan vefat etti. Soñundaki Nobelniñ ükümüna köre halqara mukâfatnıñ fondu onıñ asabalıqıtan meydanğa ketirgen.


text:
Fän häm texnika ölkäsendä Tatarstannıñ däwlät premiäläre tapşırıldı
Respublika prezidentı pänceşämbe könne 2006 yılğı Tatarstannıñ däwlät premiälären tapşırdı. Bu yulı fän häm texnika ölkäsendä zur büläkkä layıqlılar cıyıldı Qazan kirmänendä. Däwlät premiäse törle fännärne üsterü, qızıqlı açışlar, yaña texnologiälär täqdim itü, alar nigezendä uñışlı citeşterü oyıştıru öçen tapşırıla. Büläklänüçelär arasında fizika, ximiä, neft’ eşkärtü, meditsina tarmağında eşläwçelär küpçelekne täşkil itte. Başqa tarmaqta eşläwçelär dä bar. Mäsälän, filologiä fännäre doktorı, Qazan däwlät universitetınıñ tatar tele kafedrası professorı Waxit Xaqov. Ul tatar teleneñ üseş tarixına bağışlanğan tikşerenüläre öçen büläklände.
Gölnaz İlgizär


text:
Qırğızstan: waqıtlı prezident premier da buldı
Audio (Omurbek Tekebaev) "Bez bu wazğiätne qanuni yulğa borırğa tieşbez. Berençedän, Bakievnı premier-ministr itep tanırğa. İkençedän, cämğiät, şul isäptän räsmilär dä, yaña parlamentnı tanırğa tieş. Bu xäldän şualy çığıp bula."
Tekebaev süzlärençä, yaña prezident saylawları bärep töşerelgän prezident Askar Akaev belän söyläşkännän soñ ğına ütergä tieş. Akaev ilennän kitsä dä, älegä wazifasınnan kitüen beldermäde. Anıñ qayda ikäne räsmi töstä iğlan itelmi. Anıñ belän elemtädä bulğan deputatlar, ul ber çit ildä dip kenä äytä. İnterfax agentlığı, Akaev – Mäskäw astındağı sanatorilarnıñ bersendä, dip xäbär itä.


text:
Kürenekle eşmäkär Mixail Xodorkovskiyğa xökem qararın iğlan itüçe Mäskäw mäxkamäse utırışında çärşämbegä qädär tänäfes iğlan itelde.
Bügen xäkim Xodorkovskiyğa häm anıñ käsepçelek partnerı Platon Lebedevqa qarşı çığarılğan 7 ğäyepläwneñ 6-sı turında ğäyepläw yomğaqlawların uqunı tämamladı.
Bügen uqılğan yomğaqlawlarğa qarağanda alar ğäyeple digän qarar çığarılır kebek.
Ämma añarçı mäxkamä äle şahitlär çığışlarınıñ yomğaqların uqırğa tieş.
Xäbärlärgä qarağanda mäxkamä alarğa qarşı çığarılğan ğäyepläwläreneñ küpçelegen tanığan. Şulay da Lebedevnıñ advokatı Yelena Lipster mäxkamä uqularında nıqlı ğäyepläw qararı bulmadı di.
Ägär dä Xodorkovskiyğa qarşı çığarılğan 7 ğäyepläwneñ barısı da tanılsa aña 10 yıllıq törmä cäzası birelergä mömkin.


text:
Putinneŋ Tatarstanğa Konstitutsiә Kөnendөge Bülege
Russiә prezidentı Vladimer Putin Russiә Konstitutsiәsenә 9 yıl tulu uŋayınnan , Tatarstan prezidentı Miŋtimer Şәymievqa qotlau cibәrde. Şuşı qotlauda, konstitutsiә keşe xoquqların hәm irekleklәren ğәmәlgә quyuğa mөmkinlek birde dielgәn. Putin Konstitutsiә kөnendә, Tatarstanğa qotlau cibәrü belәn genә çiklәnmәde, ә ( qoştırnaq eçendә) "Bülek" tә birde.
Audio
Valdimer әfәnde xaqlı. Konstitutsiәgә esasәn dәvlәt, cәmağiәtkә xalıqqa, vatandaşlarınıŋ igelegenә xezmәt itәrgә tieş. Ul şul maqsәt belәn yazılğan da. Lәkin, ikençe yaqtan, konstitutsiә ütәlgәn xәldә genә bu ğәmәlgә aşırıla ala. Ә inde qanunçığaruçılar, anı başqaruçılar monı sanğa suqmağan hәm monıŋ өçen cazalandırılmağan xәldә, dөnyanıŋ iŋ yaxşı konstitutsiәseneŋ dә әhәmiәte qalmıy. Russiәdә çiksez xaimiәtkә iә bulğan prezident, bu oçrqta Putin üze konstitutsiәne tulısınça üti dip әytep bulmıy. Ul konstitutsiәneŋ niğmәtlәre turında sөylәgәn kөndә ük, Russiә federatsiәse xalıqlarınıŋ tellәre turındağı qanunproyektına yәğni , Russiәdә barlıq dәvlәt tellәre kirilicada ğına yazılırğa tieş digәn qanunğa qul quydı. Ә inde bu qanun Konstitutsiәneŋ 68-nçe maddәsen boza dip Tatarstan Dәvlәt Sovetı da, Bөtendөnya Tatar Kongrssı da, başqa Tatar ictimaği oyışmaları da qanunproyektına qul quymasın dip Putingә mөrәcәğәt itkәnnәr ide. Putin Konstitutsiә kөnendә bu qanunproyektına qul quyıp, Konstitutsiәgә genә tügel, ә Tatarstanğa hәm tatarlarnıŋ ber өleşenә mөnәsәbәten açıq itep kürsәtte. Sabantuyında qatıq tutırılğan çülmәktәn tәnkә tabu ber mәsәlә. Ğәyri-ruslarnıŋ xoquqların xөrmәt itü ikençe mәsәlә. Anıŋ Federal Mәcles palatalarınıŋ citәkçelәrenә xat cibәrep, Tatarstan Dәvlәt Sovetınıŋ bu mәsәlәdәge mәxsus pozitsiәsen telgә aluı prinsipta ber nәrsәne dә üzgәrtmi. Putin Kremldәge tantanada yasağan çığışında bik nәzberek ber mәsәlәәgә tutqaldı.
Audio
Putin telgә alıp kitkәn konstiutusiәne xөrmәt itmәgәn xakimiәt keşelәrenә üzen dә kertergә tieş tügel mikәn? Inde xәzer Tatarstan citәkçelәreneŋ hәm cәmğiәt oyışmalarınıŋ reaksiәsen kөtәrgә kirәk. Alar Putin qul quyğan xәldә, Konstitutsiә mәxkәmәsenә şikayәt belderәçәklәren әytkәnnәr ide.
Fәrit Idelle , Praga


text:
Böten närsä turında belem: tuğan tel, tarix, sängät, fän, uqu yortlar h.b.
Mäğarif sistemasına qağılışlı tatar telendäge saytlar cıyıntığı. Mäktäp, mädräsä, institüt, üniversitätlär, uqıtuçılarnıñ şäxsi saytların bu bülekkä östämägez, ul saytlar öçen ayırım büleklär açılğan. Zinxar, urısça saytlarnı östämägez. Sayt tasvirlamaların latin imläse belän kertegez
Mäğarif sistemasına qağılışlı tatar telendäge saytlar cıyıntığı. Mäktäp, mädräsä, institüt, üniversitätlär, uqıtuçılarnıñ şäxsi saytların bu bülekkä östämägez, ul saytlar öçen ayırım büleklär açılğan. Zinxar, urısça saytlarnı östämägez. Sayt tasvirlamaların latin imläse belän kertegez


text:
Xirosima
Xirosima yäki Hiroşima (yaponça 広島市, äyteleşe Xirosşima-sşi, tıñla , tärcemäse - "kiñ utraw") - Yaponiäneñ Xonsü utrawı könyaq-könbatışında urnaşqan Tügoku töbägeneñ iñ zur şähäre, Xirosima prefekturası başqalası.
Yaponiä däwlät mäğnäse şähärlär isemlegenä kerä.
Atom bombasına totılğan dönyanıñ tarixında berençe şähär.
ЭчTәлek
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Borınğı däwer[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Borınğı däwerdä Xirosima urınında küp qurğannar tözelä.
- Dzömon çorı - 10000 b.e.q. - 300 b.e.q.
- Yayöy çorı - 300 b.e.q. - 300
- Kofun çorı - 300-550
7 ğasırdan Yamato däwläteneñ Aki töbägenä kerä.
9-10 ğasırda İtsukusima ğibädätxänäse tözelä.
Urta ğasırlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
12 ğasırda Yaponiädä ike xakimiät urnaştırıla: könbatışta - Kioto başqalasında iske aqsöyäklär İmperator xakimiäte häm könçığışta - Kamakura başqalasında samuraylar yaña sögunatı xakimiäte kilep çığa.
1221 yılda Xirosima aqsöyäkläre Sögunatka qarşı baş kütärep İmperatornı yaqlıy. Kütäreleş bastırılğan, şähär idäräse Takeda ıruğına kitä.
1333 yılda Kumakuro sögunatı yuqqa çıqqannan soñ Muromati sögunatı Kioto başqalası belän kilep çığa.
Xirosimada idärä itkän Takeda ıruğı yaña sögunatnı yaqlıy, läkin 1368 yılda alardan Aki töbäge alına.
15 ğasırda Yaponiäda nizağlaşu däwere başlana. Xirosima öçen Outi häm Amago ıruğları köräşä.
16 ğasırdan Mori ıruğı xakimiätkä kilä.
1541 yılda Mori Motonari Takeda ıruğın yuq itä.
1554 Motonari İtsukusima suğışında Outi ğäskärlären ciñä.
1570 yılğa Mori Torimotu xakimiäte astında 60 Yaponiä töbägennän 12-se bula.
Edo çorı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1600 Sekigaxara suğışı näticäsendä Tokugawa sögunatına kerä.
Sekigara suğışı ciñüçese - Fukusima Masanori Xirosimanı ala.
1619 yılda Sögunat Fukusimanı samuray statusın mäxrüm itä.
1619 yıldan Asano ıruğı xakimiätkä kilä.
1603 yılda üzidärä Xirosima-xan kilep çığa.
1871 yılda Meydzi inqıylabınnan soñ Xirosima-xan Xirosima prefekturasına äwerelä.
Atom bombasına totılu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1945 yılnıñ 6 avgustı 8:15 säğätendä AQŞ oçqıçı B-29 «Enola Gay» Xirosimağa "Malay" isemle atom bombasın ırğıta.
Atom bombası 600 m bieklegendä şartlana. Epitsentr Sima hospitalendä bulğan.
Atom şartlawı näticäsendä 70 meñ keşe häläq bulğan, 60 meñ cäräxätlärdän ülgän, şähär cimerelgän.
1960 yığa Xirosima tözäkländerelä.
Atom bombası şartlawı urınında "Tınıçlıq istälekle parkı" buldırıla.


text: İke yaq törle ölkälärdä, iqtisadtan alıp terrorğa qarşı köräştä xezmättäşlekne kiñäytü turında kileşte. Şulay uq mäğärif, mädäniät häm iminlek ölkälärenä qağılışlı kileşülär qabul itelde. Bügenge kileşülärne Rusiä prezidentı Vladimir Putin "yul kartası" dip atadı, häm alarnı – berläşkän, çiklärsez Yevropağa taba zur adım, dip bäyäläde: "...älege kileşülärne ğämälgä kertü keşelärneñ aralaşuın ciñeläytäçäk, humanitar, säwdä häm iqtisadi xezmättäşlekne üsteräçäk, keşe xoquqlar torışın, şul sanda az sanlı xalıqlar xälen yaxşırtaçaq," dide Putin. Yevropa Berlege räsmiläre süzlärenä qarağanda, vizalar häm qanunsız möhacirlär turında söyläşülär äle däwam itäçäk.


text:
Bötentatar ictimağıy üzäge çeçen suğışın tuqtatırğa çaqıra
Bötentatar ictimağıy üzägendä bu könnärdä Çeçnyadağı suğışnı tuqtatu yulların ezlilär. “Lad” ruxi iptäşlege, Tatarstan Xalıq frontı, respublikanıñ eçşe kontrol' komitetı, Aqsaqallar Şurası, “İdel-Ural” töbäqara integratsiä xäräkäte häm tatar ictimağıy üzäge “Tınıçlıq häm Çeçnyanıñ irekle üzbilgelänü” komitetı belän berlektä cıyın ütkärde. «Çeçen mäsäläsen tınıç yul belän çişü yulları» digän isem astında ütkän bu cıyılışta qatnaşuçılar Mäskäwne Çeçnyada söyläşülär başlarğa çaqırdılar. «Tınıçlıq häm Çeçnyanıñ irekle üzbilgelänü” komitetı Mäskäwdäge terror waqıyğalarına qädär ük oyışqan bulğan. Bügenge köndä komitet, totqınnar irekkä çığarılsa da, säyäsi söyläşülär yulın saylap, Kavkazda suqırlarça barğan suğışnı tuqtatırğa çaqıra, dip xäbär itä İntertat.ru internet gäzite.


text:
Bügen Qıtayda SARS virusın yoqtırğan tağın 118 keşe terkälgän. Üpkä yalqınsınuınnan 6 keşe ülgän. Läkin Pekin räsmiläre-SARS awıruı kontrolgä alındı dip beläderä. Qıtay tışqı eşlär ministrı Li Zaoxing, Qıtay xökümäte, SARSqa qarşı Dönya Sälämätlek Oyışması häm başqa illär belän berlektä köräş alıp baraçaq, dip belderde.: “Xalıqara cämäğätçelek häm Sälämätlek Oyışması yardäme belän bu faciğane ciñäçäkbez”, dide Li.
Taiwanda bügen SARS belän awırıp kitkän 18 yaña keşe terkälgän. Singapur tabipları uzdırğan tikşerülär näticäläre, irlärneñ xatın-qızlarğa qarağanda SARSnı tizräk yoqtırğanın kürsätkän.
Dönya buylap SARS belän awıruçı 7 meñgä yaqın keşe terkälgän, 500dän artıq keçe ülgän.


text: Daxabtağı şartlawlarnı tikşergän polisiä 10 keşene totqarlağan. Alardan soraw alalar.Xalıqara cämäğätçelek Mısırnıñ Daxab qurortındağı teraqtlarnı qatğıy gäyepläp çıqtı. Bu terrornı Fälästin autonomiäseneñ “Xämäs” törkemennän oyışqan xökümäte dä ğäyepläde. Bu xäl, Xämäs törkeme terrornı gäyeplägän berençe oçraq. Mısırnıñ “Möselman tuğannar” dip atalğan törkeme dä teraqtnı gäyepläp çıqtı. Daxabtağı öç şartlawdan 23 keşe haläk bulğan, 62se yaralanular alğan. Hälaq buluçılar arasında 3 çit il keşese, şularnıñ berse Rusiä watandaşı. Şartlaw ike kafeda häm ber supermarketta yañğırağan. Bu teraqt ğämälläre öçen cawaplılıqnı äle berkem dä üz östenä almağan.


text:
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" Word Dosyaları
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" ile İlgili Word Dosyası Bulunamadı!.
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" PDF Dosyaları
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" ile İlgili PDF Dosyası Bulunamadı!.
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" PowerPoint Dosyaları
"akÞñllÞñ matemito defteri cevap anahtari arÞñ yayÞñnlarÞñ 7.sÞñnÞñf" ile İlgili Sunum Dosyası Bulunamadı!.


text:
Ekrem Çelebi - Ağ Gelin
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Ağ Gelin
Etiketler : Ekrem Çelebi - Ağ Gelin türkü indir, Ekrem Çelebi - Ağ Gelin türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Ağ Gelin mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Ağ Gelin türküsü, Ağ Gelin sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Ağ Gelin bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Sen Şehirli Ben Köylü Müyüm
Ekrem Çelebi - Ankara da Yedim Taze Meyvayı
Ekrem Çelebi - Beyaz Gül Kırmızı Gül
Ekrem Çelebi - Sevsem Öldürürler
Ekrem Çelebi - Gel Sevdiğim Gel
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm
Ekrem Çelebi - Gel Kaçma Gel Gel


text: Ufada çırşı belän säwdä itä başladılar.Çırşınıñ bäyäse 100 sum tiräse.Qanunsız çırşı kisü öçen 1000-1500 sum ştraf kötä.Ä inde Ufa tiräsendä tağın da qímmäträk — 2800—4300 sum.İke häm annan da kübräk ağaç kisüçelärne öç ayğa qädär ireklärennän mäxrüm itü yaní.Başqortstan urmançıları bıyıl satuğa 90 000 çırşı äzerlägän.Alarnıñ ber öleşe Nowosíbirskiy , Mağnitoğorskiy häm Samara şähärlärenä , şulay uq Qazaqstanğa cibärelgän. Mäskäwdä ütäçäk Rusiä Prezidentı çırşısına republíktan 132 bala baraçaq.Alarnı 33 uqıtuçı ozataçaq.


text: Yukos neft kompaniäseneñ elekke başlığı Mixail Xodorkovski bügen Mäskäwneñ Meçan mäxkämäsendä üzenä belderelgän bar ğäyepläwlärne kire qaqtı. Ul üzeneñ qanun qısalarında eş itüen, ğäyepläwlärneñ aña qarşı maxsus uylap çığarıluın äytte. Pänceşämbedä Quşma Ştatlar mäxkämäse Yukos şiqäyäten tikşerüdän baş tarttı. Yukos üzeneñ töp neft tabuçı şirkäte bulğan Yuganskneftegaznıñ auksionda satıluı uñayınnan şikäyäten amerikan mäxkämäsenä birgän ide. Yukosnı milliardlağan dollar salım tülämäwdä ğäyeplägän Rusiä räsmiläre burıçnı qaytaru öçen auksion ütkärde. Küzätüçelär Xodorkovski eşen säyäsi säbäplär belän añlata.


text:
Rusiä: xakimiätneñ yuq qına oppozitsiädän dä qurquı anıñ üz köçenä ışanmawın kürsätä
Militsiäneñ oppozitsiä çaraların bäğersez bastıruı, Mäskäw üzägendä Yewropa deputatların qıynaw häm qulğa alular, Kremlne tänqitlägän keşelärneñ säyer şartlarda ülüe - bolar barısı da Rusiädäge säyäsi tormışnıñ köndälek ber küreneşenä äylänep bara. Xakimiätneñ şuşı qırıslığı artında närsä yata soñ?
Voronej şähärendä oppozitsiäneñ cirle wäkilläre Mäskäw häm Piterburda kebek üzlärendä dä "Rizasızlar yöreşe" ütkärergä tırışıp qarıy. İke-öç minut eçendä militsiä anda qatnaşırğa telägännärne qamap, alarnı qıynap taşlıy häm qayberlären şunda uq qulğa da ala.
Voronejdağı waqiğägä qädär ike kön elek başqala Mäskäwdä urıs pravoslav millätçeläre, gay xoquqların yaqlawçı cıyında qatnaşqan Marco Cappatonı, Yewropa Parlamentındağı italian deputatın qıynıy, häm bu militsiä xezmätkärläreneñ küze aldında, alarnıñ moña bitaraf qına qarap toruı belän bara.
Yewropa deputatı Cappatonıñ "Nigä qıynawçılardan yaqlamıysız, militsiä qaya qarıy?" dip sörän saluına Mäskäw militsiäse nihayät qımşana başlıy, ämma ul ni ğäcäp, höcüm itüçelärne tügel, ä höcümgä duçar bulğan deputatnı totqarlıy. Anıñ belän bergä german bundestagı äğzası Volker Beck ta qulğa alına.
İke keçkenä genä waqiğä, ämma alarda xäzer bar Rusiä öçen ğädäti ber küreneşkä äylänä barğan tendensiä sizelä. İldäge xakimiät üzendäge xalıqqa da, xätta tışqı dönyağa da, "bezne tänqitlärgä qıyulığığız citä ikän, bu sezgä qıybatqa töşä ala" digän mäğnäle işarä cibärä.
Beryaqtan qarağanda, gaz häm neftne çitkä muldan satqan Rusiä bügenge köndä zur aqçada qoyına, häm üz köçenä nıq ışanuın kürsätep dönyada elek Sovetlar berlege alıp torğan urınnı kire qaytarırğa tırışa. İldä här mömkin närsäneñ dä vertikal bağanası tözelde, däwlät xakimiäte moña qädär kürelmägän däräcädä üzäkläşterelde. Ämma ikençe yaqtan, xakimiätneñ yuq qına tänqitne dä bastırırğa tırışuı anıñ eçtäge qurquları, üz qüwätenä bik ışanıp citmäwe turında söyli.
Yuğarı idarädä utıruçılar monıñ belän genä çiklänmi, ğadi xalıqta da üzen tänqitläwçelärne doşman itep sürätläwne alğa sörä. Televideniädäge yañalıqlardan alıp xalıq sänğäte äsärlärenä qädär, ayağına basıp kilgän Rusiäneñ Könbatıştan yasalğan höcümnärgä duçar buluı süräte tärbiälänä.
Elek "New York Times"nıñ Mäskäwdäge xäbärçese bulğan David Satter küptän tügel genä Rusiädä cinayätçel däwlät üsüe xaqında kitap näşer itkän ide. Ul, misal öçen, Könbatış belän yasalma krizis tudırıp Mäskäw Kremle üzeneñ il eçendäge qırıslığın aqlarğa teli, dip isäpli:
"Minemçä, bu sataşunıñ ber añlatması bar. Bu şundıy ber wäzğiät ki, Rusiä belän idarä itep kenä qalmıyça, asılda aña inde xuca bulğan keçkenä ber törkem tışqı dönya belän kierenkelek tudırıp, Rusiädä irekleklärne qısu oçraqların aqlaw yulların ezli", di David Satter.
Quşma Ştatlarnıñ Ukrainadağı elekke ilçese, xäzer Washingtondağı Strategik häm xalıqara tikşerenülär üzägendä eşläwçe Steven Pifer, Kremlneñ qurquları artında Rusiädä dä äflisün inqilabı bulu ixtimalınnan şürläw yata, dip uylıy.
Pifer fikerençä, Rusiäneñ xakimiät elitasında, ägär dä bez çaralarnı aldan uq kürmäsäk, andıy waqiğälär bez dä bula ala, digän fiker tamır cäygän.
Kärim Kamal


text:
Tatnet : Qazanda DSL populyarlıq qazana
Tatarstanda, räsmi kürsätkeçlärgä qarağanda, 190 meñläp internet qullanuçı bar, alarnıñ 100 meñe – Qazanda. Yıl sayın qullanuçılar sanı artu säbäple, 2005 yılda, internetçılar sanı 200 meñgä citär, dip isäplänä. İnternet, kompyuterlar yärdämendä genä tügel, ğadi häm mobil telefon, televizorlar aşa da tormışqa kiñräk kerep bara.
İP telefoniä turında işetkänegez bardır. Şuşı xezmät, şähär ara elemtäneñ xaqın, ber niçä tapqırğa kimetergä mömkinlek birä. İP telefoniäne, internetqa kerü öçen dä qullanırğa bula. Bu xaqtağı sorawlarğa bu atnada «Qazan şähär elemtä çeltäre» şirkäte başlığı Äxmät Mägsum uli Fäxriev cawap birde. Anıñ äytüençä, kiñ kanallı internetı urnaştıru buyınça, Qazanda şirkätneñ 3 brigadası eşli häm ölgerä almıy. Çönki teläweçlär bik küp. Ul DSL texnologiäse dip atala. Ütkän ayda Qazanda 150 andıy zakaznı ütägän alar. Bu sistema inde bulğan telefon liniäsenä östämä caylanalar quyıp, telefonğa qarağanda berniçä tapqırğa tizräk eşlätä torğan elemtä ısulın qorırğa mömkinlek birä. Qazan şähär elemtä çeltäre başlığı tağın, yaqın kiläçäktäge texnologiäneñ, internetnıñ üsü mömkinlekläre belän tanıştırdı. İnde xäzer uq, mobil telefon aşa ğlobal çeltärgä totaşırğa mömkin. Ä kiläçäktä, internetnı, kompyuter bulmasa, televizor aşa qarap bulaçaq. Anıñ öçen, televizorğa ber caylanma alıp quyası bula, di Äxmät Fäxriev söyli. «Qazan şähär elemtä çeltäre» başlığı süzlärençä, başqalada telefonnarnı digital elemtägä äyländergändä, şähärdä optiko-cepsel kabel’lär suzılğan. Qazannıñ 1000 yıllığı bäyrämnäre waqıtında, mäsälän, jurnalistlarğa, matbuğat üzägendä, başqala qunaqlarına qunaqxanälärdä, iñ aldınğı internet texnologiälärne qullanırğa mömkinlek bireläçäk.


text:
Şağir Mödärris Äğlämgä 60 yäş
TR nıñ “Ğ.Tuqay isemendäge Däwlät büläge lawreatı Mödäris Äğlämovqa 13 oktäberdä 60 yäş tuldı. Qazanda anıñ icatına bağışlanğan yubiley kiçäse aldağı könnärdä Qazan milli mädäni üzägendä ütkäreläçäk. Ä şuşı comğada Tatarstannıñ tatar telle matbuğatında anıñ icatı turında küp kenä materiallar çıqqan. Şulay uq, 14 oktäberdä, şağir Mөdәrris Әğläm belän "İdel-Press" näşriätendä icattaşları belän oçraşu uzaçaq.
Mödärris Äğlämov- ul üze Zäy yaqlarınnan, Pustaşit awılınnan, Biş su başı awılı dip tä yörtälär ul awılnı. Mödärris Äğlämov ul suğıştan soñ çorı balası. 4 yäşendä änisennän yätim qala. Suğış tämamlanğan yıllarda yätimlekneñ açısın tatıp üskän yäşüsmer bala Qazanğa kilep, universitetta belem alıp, zur şağir bulıp citlegä.Tatar xalqınıñ tarixi ütkänen häm bügenge yazmışın üzençälekle fälsäfi- şiğri surätläw aşa çağıldırğan anıñ küp sanlı şiğri cıyıntıqları uquçılar arasında kiñ tanıldı. Ul şulay uq üzeneñ şiğerlären yattan söyläwe belän dä ayırılıp tora. Yäşlär belän oçraşularda , ul yalqınlı orator. Mödärris Äğlämov şiğerläreneñ qısqalığı häm anda yatqan tirän fälsäfäle eçtälege belän dä uquçını şaqqattıra. Ämma anıñ ozın- ozın ike poeması da bar: berse “Aqmulla arbası”, ikençese -“Tuqaydan xatlar”. Anıñ icatı turında bik küp söylärgä bula. Şiğer yaratuçılar Mödärris .Äğlämovnı xäzerge zaman Tuqayı, Tufanı dip sanıylar .. Mödäris Äğlämov tatar şiğriätenä ğömeren bağışlağan häm anıñ simvolına äwerelgän şağir. Mödärris abıy sezne şiğriätkä närsä etärde digän sorawğa ul:
“ Xoday täğälä üze etärgänder . häm tabiğät. Ämma töp äyber, millät öçen cawaplılıq, xalıq öçen cawaplılıq digän äyber, ädäbiätkä alıp kilde. Çönki millätne saqlarğa digän rux belän bezne Xäsän Tufannar, Näqi İsänbätlär, Baqi Urmançelär tärbiäläde. Ber könne “Azatlıq” radiosınnan cır tapşıralar. “Saqlağız Qazannı!-dip. Leningradtan, Al'bert Asadullin cırlıy. Menä şundıy cırlar kiräk Bu gimn! Qazannı saqlaw - ul ruxnı saqlaw, Böten närsä ruxta tora. Yartı ğasır ğömer aqtı qıyar qıymas, Altmışqa da cittem menä tuyar tuymas, Yäşäw belän şaqqatırıp bulmağannı,
Yartı ğasır ğömer aqtı qıyar qıymas,
Altmışqa da cittem menä tuyar tuymas,
Yäşäw belän şaqqatırıp bulmağannı,
Ämma anıñ çordaşı, yaqın dustı, fikerdäşe häm serdäşe şağirä Näcibä Safina, Mödärris Äğlämovnıñ bu awır waqıtında, anıñ yanında.
Alar ber- berseneñ fikeren süzsez dä däwam itä alalar, ber-bersen küz qaraşınnan añlıy alalar . Nigezdä alarnıñ fikerläre urtaq, läkin alar törle süzlär belän äytelälär. Qayçağında alar ber –berse belän bäxäskä dä kerälär ,ämma bu xalıqqa närsäneder , niçekter töşenderergä, bäxäsle xälne üzlärençä çişärgä omtılsın öçen maxsus bäxäs dip añlaşıla. Şağirä, publitsist , yazuçı Näcibä Safina üze dä tatar xalqı yazmışı öçen bik nıq yanıp yäşäwçe şäxes. Şulay uq Mödärris Äğlämovnıñ icatın häm şulay anıñ şäxsi yaqların da kübräk belüçe, Näcibädän dä anı yaxşı belüçe, bälki yuqtır. Şunıñ öçen dä bez aña Mödärris Äğlämovnıñ ruxın çağıldıruçı, anıñ yäşäyeş yulın kürsätüçe şiğere - digän sorawğa Näcibä xanım bolay cawap birde. Audio
Yış qına şiğri bäyrämnärdä Mödärris Äğlämov ber şiğeır uqıy “Tatarstanım!” digän yäki “Kitä almıym” digän şiğeren. “Tatarstan, millät yazmışı, tuğan tel” şuşı turıda qayğırtu näk anıñ icatınıñ vizit kartoçkası inde. Östäwenä, anıñ dürt yuldan ike yulın ayırıp alsañ , mäsälän, “Baş igängä munçaq kiderä ul, imägängä elmäk kiderä.”kebek yulların mäqal' itep, aforizm , totrıqlı ğıybarä itep yörtergä mömkin bulğan tirän fälsäfäle şiğri yullar anıñ härber şiğerendä ”, - diärlek.
Mödäris Äğläm- Tuqay, Taqtaş, Cälillärneñ şiğri awazın, ahäñen sulap, üz ğömerendä Xäsän Tufannıñ cılı mönäsäbäten toyıp yäşägän şağir. Ul icattaş dusları belän: Robert Äxmätcan , Rawil Fäyzullin , Röstäm Miñğalim, Zölfät; tatar şiğriäteneñ kiläçäge bulğan Rqail Zäydulla, Ğazinur Moratlar belän ğorurlanıp yäşi.
Tatar şiğriäten XXI ğasırğa alıp kerüçe Mödärris Äğlämov, bu comğada 7 nçe distägä ayaq bastı. Anıñ icatı - tatar ädäbiätınıñ kiläçäk buınnarğa ruxi büläge.
Mälikä Basıyr


text:
Dawıllar dawılladı
Başqortstanda köçle dawıllar buldı. Anıñ näticäsendä distägä yaqın rayon zıyan kürde. İñ zur qaza Dürtöyle, İglin, İleş häm Blagoveşçen rayonnarına töşte. Dürtöyle rayonında 8 gektar urman zıyan kürgän, 28 awıl utsız qalğan, gazütkärgeç zararlanğan.
İleş rayonında ike meñnän artıq yort tübäsen quptarıp atqan, 20 awılnıñ utı özelgän. Böredä ike meñ şäxsi yort, 50 dän artıq xakimiät binası utsız qalğan. Ponton küper zararlanğan. Quptarılıp oçqan tübä astında qalıp ber keşe ülgän, 28 keşe zıyan kürgän, şularnıñ öçese balalar. Blagoveşçenda 147 şäxsi yort, 56 sänäğät binası, 15 mäktäp häm xastaxanä binaları tübäsez qalğan. Nurimanda 5 awıl, Krasnokama rayonında 20 yort utsız qalğan. Dawıl näticäsendä Dürtöyle, Blagoveşçen häm Böre şähärläre dä utsız qalğan. İnde küpçelek urınnarda elektr özeklege beterelgän.
Başqortstan Prezidentı tabiğät qazası bulğan rayonnarğa säfär qılıp, yärdäm itärgä ışandırdı. Kürelgän zıyannıñ küläme 200 million sumnan artıq.


text:
Zölfiä Kamalova häm "Metro Balalarına" çiklär yuq: Yevropağa säfär
29nçı sintäberdä Qazanda canlı tatar muzıkası festivalennän başlanğan icadi säfären Zölfiä Kamalova Yevropağa däwam itte. Bez Yevropa turnesınıñ iñ berençe konsertına, Germaniädäge Dresden şähärendä uzğan tamaşağa eläktek. Soñınnan Zölfiä häm anıñ "Metro Balaları" ("The Children Of The Underground") isemle törkemenä kergän Awstraliädän tağın 4 yeget Berlinğa, Frankfurtqa kitte, Germaniäneñ tağın berniçä şähärendä çığışlar bula, Şveytsariäneñ Bern şähärendä 9 üktäberdä, häm Avstriä başqalası Venada 11 üktäberdä Zölfiä Kamalova häm anıñ "Metro Balaları" törkeme üz çığışların tämamlıy. Tulıraq mäğlümatne sez zulya.com säxifäsennän taba alasız, xörmätle tıñlawçılar.
Zölfiä: "Zölfiä bik matur isem inde ul, läkin Awstraliädä häm başqa illärdä anı döres itep äytmilär. "Zulfia", "Zalfia", dilär häm bu miña oşamıy. Şuña kürä çit illärdä çığış yasağanda min – Zulya. Läkin kemder matur itep "Zölfiä" dip äytä ala ikän – bik yaxşı."
Dresdenda Zölfiä Kamalova häm "Metro Balaların" tıñlarğa 300läp keşe, küpçelege almannar cıyılğan ide. Törkemneñ bu şähärgä ikençe säfäre ikän inde. Bu turnenıñ maqsatı – yaña rus telendäge "Buşlıq Valsı" ("The Waltz Of Emptyness") dip isemlängän albomnı täqdim itü ide... Berençe yartı säğät xalıqta ber nindi dä xis, toyğılar yuq ide kebek. Almannar üzlärenä xas itäğätlelek belän ülçäp kenä qul çabıp utırdı. Konsertnıñ başında uq bügen tatar cırları da cırlanaçaq dip äytep quyılğan ide, häm Zölfiä berençe tatar cırın xalqıbıznıñ Ramay köyen – yartılaş rusça, yartılaş tatarça başqardı, añarçı tatar köyläreneñ rus muzıkasınnan ayırıluı turında da qısqaça äytep ütte....
Berençe çıp-çın alqışlaw Ramay köyennän soñ bulğandır, köy almannarğa oşadı. Şunnan soñ tağın "Ay canıy, way canıy", "Canım jäl tügel siña" kebek xalıq moñnarı, Zölfiä üze tatarça icat itkän cırlar başqarıldı. Yaña albomda da cırlarnıñ kübesen Zülfiä, qayberlären Andrew Tanner icat itkän, Andrew küpmeder waqıt Mäskäwdä yäşägän, Qazanda berençe tapqır çığış yasağan bulğan:
Andrew: "Bez başqarğan tatar cırları – alar bik xalıqçan, xalıq cıyılğan cirdä cırlıy torğan cırlar, şuña alar küñelle. Bez monda älbättä rus telendäge yaña albomnı täqdim itergä kildek, ämma tatar cırların da bik teläp cırlıybız."
Azatlıq tıñlawçılarına närsä äytergä teliseñ digän sorawğa, Andrew, "kiläçäktä Qazanda yä başqa cirdä tatar tamaşaçısı aldında çığış yasarğa ömet itäbez"... bu Zölfiä Kamalova belän bergä cırlar icat itüçe Awstraliälı Andrew Tanner ide...
Kön sayın yaña ildä, yaña şähärdä konsert birgändä sine tıñlarğa kilüçelär belän oçraşu tügel – uylarğa köç xäl häm teläk qalamı? Zölfiä konserttan soñ tamaşaçılar yanına çığıp disklarğa häm üze töşkän räsemnärgä qul quydı, teläp böten sorawlarğa cawap birde, aldağı tönne yulda uzdırıp yoqı az eläkkänne dä sizdermäde.
A: Zölfiä, bügenge konsert oşadımı üzeñä?Z: Oşadı, Dresdenda xalıq ikençeläy kürsätä räxmäten. Şundıy tınıç qına utıra ide başta. Bez belmädek – niçek qarşı alırlar? Soñınnan bik yaxşı qarşı aldılar. A: Qazanda niçek ide? Z: Qazanda bik yaxşı ide, bez bit anda gel çığış yasap tormıybız bit inde, Awstraliä malayları belän. Bik küñelle buldı, dip uylıym. A: Zölfiä, sin moñsu cırlar cırlıysız, läkin üzeñ bik şatlıqlı, bäxetle kebek kürenäseñ säxnädä. Sin bäxetleme? Z: Min üzemne bäxetle dip uylıym. A: Törkemneñ iseme "Metro Balaları", cırlarıñda da – "min kitäm, metro, yörtsız, sağınu" kebek süzlär bar. Bolar sineñ eçke xäläteñne çağıldıramı? Z: Menä şul, urısça albom inde şularnı kürsätä. Awstraliädä, Rosiädä, üzemneñ qayda torğannı belmim min. Yörim menä Yevropalarda. Qayçağında menä şundıy xäl bula. A: Bu xäldä räxätme siña? Yäisä ezliseñme? Z: Menä şuña küräm min aña ber cawap yasarğa telim, menä şunıy cır çığarıp. Miña şular yärdäm itä. Sezgä uñışlar telim, ber Pragağa barırğa da mömkinlek bulır dip uylıym. A: Räxmät!
Udmurtiäneñ Sarapul şähärendä tuğan, xäzer Awstraliädä yäşäp icat itkän tatar cırçısı Zölfiä Kamalova öçen çiklär yuq – ul eçke xäläten häm tuğan yaq moñnarın üz icatında çağıldıra...
Alsu Qormaş, Praga-Dresden


text: Bügen Üzbäkstanğa prezidentı İslam Kärimov çaqıruı belän Könyaq Korea prezidentı Roh Moo-hyun kilde. İke könlek säfäre barışında Könyaq Korea häm Üzbäkstan prezidentları urtaq neft häm gaz proyektlarına qul quyaçaq, ike yaqlı xezmättäşlekne arttıru turında başqa törle qağäzlärne imzalayaçaq. Çärşämbe könne Üzbäk-Könyaq Korea eşmäkärlär cıyını bulaçaq, ike il citäkçeläre anda da qatnaşır dip kötelä. Könyaq Korea prezidentı şulay uq Üzbäkstandağı korealılar belän oçraşaçaq häm Samarkand şähärenä baraçaq. Üzbäkstannıñ könçığışındağı Andijan şähärendä isä, tıyılğan islam törkemenä qatnaşuda ğayeplänep qulğa alınğan 23 keşene irekkä çığarunı taläp itep 100gä yaqın keşe xökem eşe barğan mäxkämä aldına cıyıldı. Älege 23 keşe tıyılğan Hizb-ut-Tahrir oyışmasınıñ ber qanatı bulğan Akrimiya xäräkätenä bäyle buluda şiklänelä. Alarğa xökümätne bärep töşerü häm dini extremismnı cäyelderü tırışlığında ğayepläw belderelgän.


text:
Neşet Çelebi - İhtiyar Oldum
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : İhtiyar Oldum
Etiketler : Neşet Çelebi - İhtiyar Oldum türkü indir, Neşet Çelebi - İhtiyar Oldum türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, İhtiyar Oldum mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri İhtiyar Oldum türküsü, İhtiyar Oldum sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, İhtiyar Oldum bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Niye Belli Değil
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın
Neşet Çelebi - Körimiş Gözlerim
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Telli Gelin (Barak)
Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin
Neşet Çelebi - Harmana Serdiler


text:
Korealı totıqlar azat itelgännän soñ, Taliban belän kileşü tiräsendä bäxäslär tua
Bu atna 19 könyaq Korealı missioner totqınnarnıñ, azat itülüe öçen alıp barılğan söyläşülär näticäle buldı häm alar azat itelde. Läkin bu şul uq waqıtta, könbatış säyäsätçeläre häm belgeçläre tarafınnañ Talibannıñ ciñüe dip tä añlatıla başladı. Läkin başqalar, Äfğanstan taliban belän turıdan turı kileşergä yäisä totqınnarnı, törmädäge suğışçılar belän almaşudañ baş tartu belän üz köçen kürsätte digän faraz belän cäwap birä. Bu bäxäslär xaqında xäbärçebez sezne yaqınraq tanıştırır.
Könyaq Korea, bıyıl axırına qadär Äfğanstandağı xärbilären qaytaraçağın wäğdä itte. Bu qarar totqınlıqqa alınğanğa qadär ük birelgän ide dä. Häm alar Äfğanstanğa tağın Xristian missionerlärne cibärmäskä wağdä birde.
Könbatış illärendäñ Daniänıñ, Tışqı Eşlär Ministrı Per Stig Möller, ildäge sivillärgä bu kileşü belän kübräk qurqu yani digän qayğısın belderde. Bu troristlärgä, çit il säyäsätendä süz ütkärü öçen kübräk keşe urliy başlarğa forsat tudırdı bu, di ul.
Qabul, qulğa aluçılar belän üze tirıdan turı elemtägä kermäde. Äfğan Prezidentı Hamid Karzai xaqimiäte, Talibannıñ monı qazanu progandasında qullanır dip kire qaqqan ide. Şulayda, Äfğanstan, Könyaq Korea belän kiñäşläşep eşläde. Äfğan Tışqı Eşlär Ministrı Rangin Dadfar Spanta, Radiobızğa bu xaqta bolay añlatma birde,
"Bez alarnıñ azat itelüenä şatbız. Bez Korea Xökümäte belän alarnıñ sälämätkenä azatlıqlarına qawışuı öçen bergä eş ittek. Soñğı 6 atnada, Bez Könyaq Korea belän barlıq mäsälär xaqında kiñäşep tordıq. Häm atlağan här ber adım Äfğan Xökümäte belän bergä kiñäşläşep eşlände."
Taliban yün ayında qulğa alğan 23 keşelek Könyaq Korea yärdäm xezmätkäreneñ, 2sen ütergän ide. Häm, äfğan häyäte belän kileşüdä uñışsız bulğaç, Könyaq Korea belän bulğan turıdañ-turı söyläşügä kerde. Häm berençe tapqır 2 xatın-qıznı avgust urtalarında azat itte. Tämam kileşkännäñ soñ ğına, qalğan 19 totqın bu atna azat itelde.
Barnet Rubin, Äfğanstan belgeçe häm New York Universitätindä Xalıqara Xezmättäşlek üzäge Mödere bulıp eşli.
Ul bu kileşülärneñ ähämmiätenä arttırılmasqa tiyeş di.
"Bu taliban öçen taktik uñış. Läkin bez aña kübräk mäğnä kertep, anı arttırmasqa tiyeş. Bu xäl Äfğanstan, Könbatış yäisä NATO tarixında ällä ni zur waqıyğa tügel. Bu talibannıñ, qaysı ber keşelärne qulğa alıp, üzen tanıttıruda ber taktik uñış buldı. Läkin şunıda onıtmasqa ul şul uq waqıtta totqınnarnıñ ikesen üterü belän suğış cinäyäti qıldı. Alar matbuğat belän oçraşqanda da häm bäysez ber il belän söyläşkändä dä üzlären yaxşı tottıı. Bu ber kemneñ dä säyäsi tärtebenä ber nindi dä işarä itme."
Rubin şul uq waqıtta, Taliban, Ğazni wilayätendä avtobusta barğan Könyaq Korealı yärdem xezmätkärlären qulğa alu belän barlıq teläkläreñ qanäğatländerde dip äytüe döres bulmas ide di ul.


text:
İzrael:İminlek köçläre Gaza Sızığınnan çigenü planına protest belderüçelärne tuqtatırğa tırışa
İzraeldä armiä häm politsiä xökümätneñ Gaza Sızığınnan çigenü planına qarşılıq kürsätüçe meñnärçä demonstrantnı tuqtatırğa tırışa.Xabär agentlıqlarına qarağanda , armiä protest belderüçelärne Kfar Maimon şähre yaqınında qamap alıp Gaza Sızığına kerülären tuqtatqan.Sharon xökümäte Gaza Sızığında yäşäwçe 9meñ çaması yähüdne august urtalarında annan küçerep utırtu mäqsatın quya. Protestlarğa qaramastan İzrael xalqınıñ zur öleşe plannı yaqlıy.
Rosenblum(audio)
Bu,ber närsä dä eşlämägän yähüdlärne üz cirlärennän,öylärennän quğan xökümät säyäsätenä 3 kön yörep protest belderüçelärneñ lagerı.Demokratik ildä yäşäwçe här kemneñ tınıç protest belderü xoququ bar , bez dä kiçägä qädär demokratik ildä yäşibez dip uyladıq. Düşämbedäge protestlarğa qatnaşqan uñ yaqlı deputat Benny Eilon çigenü planına qarşı bulğan opozitsiäne kire qaqqan Sharonnı sükkän,
Eilon(audio)
Bu çın demokratiä öçen oyatlı xäl. Premyer ministır tirannar xakimiäte kebek qılana
Protestlarğa qaramastan İzrael xalqınıñ zur öleşe Sharonnıñ çigenü planın yaqlıy. Şulayuq AQŞları häm başqa xalıqara oyışmalar da çigenü fälästinnär belän körçekkä terälgän söyläşülärne canlandıruğa kiterer dip ämed itä.Fälästinnärgä kilgändä alar Sharonnıñ Gaza Sızığınnan çigenü planı belän ber dä qänäğät tügel ,fälästinnär Gaza Sızığı ğına bezgä qaldırıla , Könbatış Üzändä İzrael kontrole artaçaq dip qayğıra. Çınbarlıq şul ki İzrael Könbatış Üzänendä yäşäwçe 240meñ yähüdneñ bik azın ğına öylärennnän çığaraçaq.Sharon planıñ qabul itkän Fälästin citäkçese Mäxmut Abbas Xämäs häm başqa radikal törkemnär tarafınnan kisken tänqitlänä.Suğışçan fälästinnär sonğı könnärdä Gaza sızığındağı İzrael hädäflären bombaladı Ütkän atnada intihar terrorçı Netanyada üzen şartlatıp 5 yähüdne ütergän ide.Şuşı insidentlar säbäple İzrael yañadan Gaza çıgendä Xämäs suğışçıların hädäf itep ala başladı.Armiä höcümnär tuqtalmasa üç alu operatsiäse başlatu belän yanadı.Ämma belgeçlär AQŞ däwlät sekretarı C.Riceneñ bu atna azağına taba töbäkkä kilüennän elek İzrael Gazağa höcüm itmäs dip äytä. İzrael armiäse kirenkelekne sülpänäytü öçen bombalaudan soñ Gazada yäşäwçe fälästinnärneñ maşina xäräkätenä quyğan çikläwlärne bügen köçtän çığardı. M.Abbas höcümnärne tuqtatu öçen qulınnan kilgänne eşlärgä wäğdä itsä dä, Bügen dä ike yaq arasında atışular buluı turında xabär itelde.Jenin şährendä qorallı ike fälästinle üterelgän färidä xämit


text: Mäskäw -- Bügen Rusiäneñ berniçä şähärendä taşlamalarnı aqçağa alıştıruğa qarşı demonstratsiälär ütte. Anda qatnaşqan meñlägän keşe bu reformanı tuqtatırğa, xökümätne urınınnan alırğa taläp itte. Mäskäwdä kommunistlar partiäse oyıştırğan çarada 5 meñläp keşe qatnaşqan. Kübese pensionerlar, ämmä aralarında yäşlär dä bulğan, dielä. Qarşılıq çaraları şulay uq, Samara, Stavropol, Pyatigorski, Tübän Novgorod, Dzerjinski, Krasnoyarski, Kazan häm Ufa şähärlärendä dä ütkän. Başinform xäbärendä äytelgänçä, qarşılıq çarasında qatnaşuçılar üzäk xökümätkä genä tügel, ä respublika citäkçelegenä dä tänqit beldergän.


text: 26 yuldä Fälästindä, İzrail belän yänäşä bäysez Fälästin däwläten tözü planı mäsäläsendä refendum ütkäreläçäk. Fälästin avtonomiäse başlağı Mäxmüt Abbas tarafınnan imzalanğan bu qarar şimbä könne Ramallah şähärendä, Yordannıñ könbatış yarında iğlan itelde. İzrailneñ yaşäw xoquqın tanımawçı Hamas törkeme referdumğa qarşı qarşı çığa. Hamasnıñ parlament törkeme başlığı Muşir Al Masri Abbasnıñ qararın, däwlättä tüntäreş buluı turında iğlan itü belän tiñläde häm tawış birügä qarşılıq kürsätergä çaqırdı. Soraştırular kürsätkänçä, Abbas täqdime referendumda yaqlaw tabırğa mömkin. İzrail premyer-ministrı Exud Olmert, “Finantional Times” gäzittenä birgän ängämäsendä, referndumnı mäğnäsez dip atadı häm tawış birüne fäsälästin firkäläreneñ eçke uyını dip bäyäläde .


text: Vilnyus. Litwa parlamentı bügen referendum qanunına üzgäreşlär kertep, Yewropa Berlegenä quşılu turındağı tawış birüdä uñay cawapnı ciñelräk alu ixtimalın arttırdı. Elek qanun, qararnıñ qabul itelüwe öçen, referendumda bar terkälgän saylawçılarnıñ yartısınnan artığı qatnaşuwın, häm qararnı bar terkälgän saylawçılarnıñ öçtän-ber öleşe tarafınnan yaqlawnı taläp itä ide. Soñğı üzgäreşlär näticäsendä qatnaşu taläbe elekkeçä qalsa da, qarar qabul itü öçen xäzer anı ğadi küpçelekneñ yaqlawı da citä. Yewropa Berlegenä quşılu referendumı Litwada kiläse mayda uzar dip kötelä.


text:
Tarix turında fänni xezmätläre aşa millättäşlärebez milli problema häm xalıq yazmışındağı bilgesezlekne bezgä dä añlatıp salırğa omtılış yasıy. Tatar ğalime Marsel Faruxşatov yıllar elek tatar-başqort mäğrifäte tarixın öyrängän. Ostäwenä Peterburda çıqqan “elekke Rusiä imperiäsendä İslam” dip isemlängän ensiklopediä süzlegen dä tözüdä qatnaşqan ğalim xäzer fänni tikşerülären Peterburda däwam itä. Tarixi ezlänülären isä Marsel Faruxşatov Germaniäneñ Köln häm Bonn şähärlärendä başlağan. Tatar-başqortlar küpläp yäşägän Rusiä cirlärendä millätebez xaqında bulmağan mäğlümatlärneñ Germaniä kitapxanälärendä tabıluı tatar ğalime öçen kötelmägän xäl bulğan. Tarixçı Marsel Faruxşatov belän äñgämäne Azatlıq dulqınnarında sişämbe kiç häm çärşämbe irtänge programmada tıñlarğa çaqırabız.
Gölzada Kamalova, Peterbur


text: Gruziä Eçke eşlär ministrı İrakli Okruaşvili, alğa taba Tbilisi ilneñ hawasına qanunsız oçıp kergän här oçqıçnı bärep töşeräçäk, dip belderde. Comğa könne Tbilsi, Rusiäneñ xärbi oçqıçı Gruziä kügenä kerü uñayınnan, Mäskäwgä protest belderde. Bu xaqta Gruziä Eçke eşlär ministrlığına tayanıp RİA-Novosti agentlığı xäbär itte. Belderüdä äytelgänçä bu oçqıç Gruziä kügenä 25 kilometrğa kergän. Tbilisi monı provakatsiä dip bäyäläde häm kiläçäktä mondıy xälne buldırmas öçen Mäskäwne çaralar kürergä çaqırdı. Rusiäneñ xärbi citäkçelege Rusiä oçqıçınıñ Gruziä kügenä kerü turındağı xäbärne kire qağa.


text:
“Bas qızım Äpipä” Kremldä!
Mäskäwdä, Kreml'neñ syezdlar sarayında tarixta berençe märtäbä, tatarnıñ iyülle cırlarınnan berse “Bas qızım Äpipä” cırı yañğıradı. 16nçı noyäberdä 6 meñ tamaşaçı cıyılğan syezdlar sarayında Rusiäneñ xalıq artistı Renat İbrahimov konsertı ütte. Renat İbrahimovnıñ konsert programmasında rus cırları küpçelek bulsa da tatar cırları da baytaq qına yañğıradı. Şulay uq tamaşaçı Renat İbrahimov başqaruında ingliz, ukrain, italian tellärendä başqarılğan cırlarnı alqışlap qarşı aldı. Kreml'neñ syezdlar sarayındağı bu konsert Renatnıñ 30 yıllıq icatına bağışlanğan ide. Şuña kürä anı Rusiäneñ bik tanılğan cırçıları, kompozitorları da qotladı. Ä inde Mäskäw merı Yuri Lujkovtan kilgän qotlaw telegrammasınnan säxnädän uqıp işetterdelär. Renat üze dä cıyılğan tamaşaçılarnı Ramazan bäyräme belän qotladı. Annan soñ zalda tatarlar barmı dip soradı da, köçle kül çabulardan soñ Bas qızım Äpipä digän cırnı başqardı.Tatınlğan cırçı Yosif Kobzonnıñ kilüe Renat öçen dä kötelmägän buldı didelär. Zur çäçkä bäyläme belän säxnägä çıqqan Yosif Kobzon Renatnı icadi yubileyı belän qotlağannan soñ, Renat möselman, min yähüdi, ikebezneñ dä tawışı bariton, läkin bez icat yulında berqayçan da ber-berebez belän tartışmadıq, bere-berebezne xörmät ittek dide. Häm bezneñ mönäsäbätlärne İzrail belän Palestina ürnäk itep alırlıq dip, şayartıp ta quydı. Renat İbrahimovnı qotlarğa ul könne Kreml'neñ syezdlar sarayına tanılğan kompozitor Aleksandra Paxmutova da kilgän ide. Ul, Renat üzeneñ cırçı bularaq alğan berençe urının minem cırımnı başqarıp alğan ide. Bez utız yıl buyı anıñ belän xezmättäşlektä dide. Şulay uq Renatnı bu icadi yubilee belän tanılğan cırçı Valentina Tolkunova da qotladı. Konsert Ovsyannikov citäkçelegendä prezident orkestrı uynawında bardı. Konsertta şulay küp kenä estrada törkemnäre qatnaştı Şunısı da qızıqlı buldı Mäskäwneñ balalar myuzikxollı digän törkemdä Renatnıñ cide yäşclek ulı Soltan da şöğillänä ikän. Ul da bu konsertta çığış yasadı. Renat İbrahimov başqaruında Äniemä digän cırnı tamaşaçı köçle alqışlarğa kümep qarşıladı. Ul könne alqışlar küp buldı. Renat İbrahimov başqaruında rus cırlarınıñ klassikasına äwerelgän suğış yıllarında yazılğan cırlar da yañğıradı. Ul cırlarnı Renat xärbi kiemdä başqardı. Konsertta şulay Renat Ibrahimovnıñ cır teatrı artistları belän berlektä tanılğan cırçı Tamara Gversiteli dä cırladı.
Şunısın da äytergä kiräk, Kreml'gä xalıqnı metall ezläwçe caylanmalar aşa, här keşene tikşerep kertkängä kertkängä, konsert beraz soñarıp başlandı. Häm tänäfessez ütte. Koncert programmasın ğäcäyep cılı yazılğan ssenariy nigezendä, Renat İbrahimovnıñ cır teatrında eşläwçe Qazan qızı Venera Siracieva alıp bardı.
Näzifä Kärimova, Azatlıq radiosı, Mäskäw


text:
Parlament köźgö sessiyağa äźerlänä
Başqortostan Parlamentında daimi eşläüse deputattarźıñ hanı kämetelä. Elek ularźıñ hanı 25 bulha, kiläsäktä 16 keşe här 7 komitettıñ etäksehe häm unıñ urınbaśarı, Parlament räyese menän unıñ urınbaśarı qalasaq. Däülät Yıyılışı Qoroltay komitettarı ultırışında oşo turala qarar itelgän.
Bıl köndärźä parlamenttıñ daimi komitettarı 27-hendä bulasaq ultırıştıñ kön tärtiben tikşerä. Aralarında bäliğ bulmağandarźıñ xoquqtarın yaqlauźı kamillaştırıu, ir-egettärźeñ sälämätlegen nığıtıu buyınsa qanun proekttarı la bulasaq.
Bäliğ bulmağandar eştäre buyınsa komissiyalarğa qağılışlı qanunğa üźgäreştär xaqındağı mäs`älä buyınsa añlatma horağas, deputat Räşiźä Soltanova bında Ber nindäy źä yañılıq yuq, barı ştattı artırıu ösön aqsa käräk tip belderźe.
Räşiźä xanım fekerensä, Ber nindäy komissiya la 14 yäşkä etkän uram tämen tatığan üśmerźe yaqşı yulğa baśtıra almay, tärbiä menän täü siratta ata- äsä şöğöllänergä teyeş.


text:
Vasiliy Blajennıy xramın kem tözegän?
Qızıl mäydannıñ könyağın bik zur häm matur itep tözelgän Vasiliy Blajennıy isemen yörtkän arxitektura tözeleşe bizäp tora. Häm ul bügenge köndä Däwlät tarix muzeynıñ filialı.
Bu mahäbät binanıñ tözelgän yılların belgeçlär 1555-60 yıllar dip bilgelägännär. Häm muzeyda ekskursiä ütkärüçelär, binanıñ bügenge köndä Vasiliy Blajennıy isemen yörtkän xram, yäğni, çirkäw bulğanı turında da awız tutırıp söylilär, anı ruslar tarafınnan Qazan xanlığın yaulap aluğa bağışlap tözelgänen dä yäşermilär. Häm anıñ arxitektorlarınıñ Barma belän Postnik buluı da bilgele.
Ämma, şulay bulsa da , bu binanı tözegän keşelär turında räsmi dokumentlarda ber süz dä yuq. Häm alar turında ekskursiä ütkärüçelärdä belmi, küräseñ .
Menä şuşı sorawlarğa cawap ezlägän häm bik küp yıllar buyı bu mäs'älä belän şöğellängän, Oktäberskiy şähärendä yäşäwçe yazuçı, arxitektor Mirsäy Ğarif bügenge köndä bu binanı tözüçelär turında küp kenä mäğlümat tapqan.
“1812 yılda Mäskäwne yaularğa kilgän Napoleon, Vasiliy Blajennıy xramın, bu mähabät binanı kürgäç, “Bu nindi mäçet? digän soraw birgän bulğan… Bu materiallar elek tä bilgele ide. Min soñğı yıllarda xätsez genä bu materiallarnı kütärep yaza başladım. . Ul çorda Räsäydä mondıy bina tözerlek arxitektorlar bulmağan. Alar ul arxitektorlarnı Qazan yağınnnan cälep itkännär. Yawız İwan Qazannı yaulap alğaç, şuşı niät belän 5000 läp keşene äsirlekkä alıp böten Qazan xanlığınnan tözüçelärne cıyğannar. Ämma läkin bu ser bulıp saqlanğan. Şuşı serlär ğasırlar ütkäç açıla başladı. Bu mäs'älä buyınça min mäğlümat cıyam. Häm qayber näticälär dä bar. Xätta bu Xramnı tözüçe.lärneñ näselläre dä tatar näselennän bulıp çığa . Tözüçese dä - Şiräy, Nuğay näselennän. Şuşı mäğlümatlar belän min Mäskäwgä yunäldem. İñ başta, Mäskäwdä Arxiv drevnix aktov digän bezneñ zur arxiv bar. Anda bulğan materallar da yärdäm itärgä mömkin. Häm xalıq xäterendä saqlanğan şäcärälärgä nigezläp tä äytä alam. Häm bibliografik tikşerenülär dä miña etärgeç yasadı, .häm bu yünäleştä mine alıp baralar. Qazannı yaulap alğaç, Qazan arxivı yuqqa çığa , bu maxsus eşlängän eş. Läkin min barıber ışanam başqa cirlärdä saqlanğan mağlumatlar bulırğa tieş. Çönki bu arxitektorlar Qırımda da eşlägännär. Törkiä dä İstambulda uqığannar. Menä şuşındıy mäğlümatlar bulsa, “ Azatlıq radiosına qaytawaz räweşendä kilsä, min bik şat bulır idem. Min Oktäberskiy şähärendä Başqortstanda yäşim. Minem telefonım 5-05-65.
İñ başta, Mäskäwdä Arxiv drevnix aktov digän bezneñ zur arxiv bar. Anda bulğan materallar da yärdäm itärgä mömkin. Häm xalıq xäterendä saqlanğan şäcärälärgä nigezläp tä äytä alam. Häm
bibliografik tikşerenülär dä miña etärgeç yasadı, .häm bu yünäleştä mine alıp baralar.
Qazannı yaulap alğaç, Qazan arxivı yuqqa çığa , bu maxsus eşlängän eş. Läkin min barıber ışanam başqa cirlärdä saqlanğan mağlumatlar bulırğa tieş. Çönki bu arxitektorlar Qırımda da eşlägännär. Törkiä dä İstambulda uqığannar. Menä şuşındıy mäğlümatlar bulsa, “ Azatlıq radiosına qaytawaz räweşendä kilsä, min bik şat bulır idem. Min Oktäberskiy şähärendä Başqortstanda yäşim.
Minem telefonım 5-05-65.Dimäk, Mäskäw üzägendä utırğan Vasiliy Blajennıy xramın kemnär tözegän digän soraw, bügenge köngä ser bulıp qala. Menä şuşı serne çişü yulında yörgän Mirsäy Ğarif bügenge köndä Mäskäw yulın ğına taparğa cıyınmıy , ä başqa illärdä yäşäwçe millätpärvär watandaşlarnıñ da bu mäs’äläne çişü yulında mäğlümati yärdäm kürsätülärenä ışana.
Mälikä Basıyr


text:
Geoffrey Chaucer
Geoffrey Chaucer (aytılıwı: Djeffri Choser; sh. 1343 – 25 oktyabr, 1400) İnglis a'debiyatının' atası dep ta'n alıng'an Orta A'sirlerde jasap o'tken ullı İnglis shayırı bolg'an. Ol o'miri dawamında jazıwshı, filosof, alximik, astronom retinde dan'q arttırg'an bolsada, ma'mleketlik xızmette byurokrat ha'mde diplomat retindede belsendilik qılg'an. Onın' en' ataqlı shıg'arması - Canterbury gu'rrin'leri. Chaucer Britaniyada fransuz ha'm latın tilleri u'stem bolıp turg'an waqıtta İnglis tilinin' ana tiline aylanıwında u'lken rol oynag'an.


text:
Britan parlamentı Ğiraq mäsäläsen tikşerä
Audio: Xökümät yä premier ğına tügel, ä Parlament öçen dä qarar qılu waqıtı citte, di Blair. Bez tormışıbıznı qurqınıç astına quyğan diktatorlarğa qarşı toruıbıznı kürsätergä tieş.
Blair süzlärençä, Ğiraq krizisı xalıqara säyäsätneñ kiläçägen bilgeliäçäk. Britaniäneñ XXI ğasırnıñ töp yanawına qarşı toruwı Berläşkän Millätlärgä, Yevropa Berlegenä, Yevropa-Amerika mönäsäbätlärenä, Quşma Ştatlarnıñ başqa dönya belän eş itüwenä tä’sir itäçäk.
Parlamentta tawış birü bügen bulır dip kötelä. Britaniäneñ 3 ministrı Blairnıñ Ğiraq säyäsätenä tänqit belderep urınınnan kitte.


text:
Ästerxan ölkäsendä nuğaylarnıñ elekke başqalası Säyet awılı gaz eçendä yäşi
Rusiä mäğlümat çaraları xäbär itkänçä, Rusiä, Qazaqstan häm Törekmänstan prezidentları oçraşıp, Kaspiy buyınnan gaz ütkärgeçe qoru turında kileşte. Bu oçraşudan soñ alar härqaysı da üz xökümätlärenä bu kileşüne äzerläp beterergä häm imzalarğa boyırdı. Moña qädär bulğan Gazprom ütkärgeçläreneñ xäle niçek soñ? Xäzerge Ästerxan ölkäsendäge nuğaylar yäşägän häm qayçandır üzäge bulğan Säyet awılı yanına yaqın da kilep bulmıy ikän. Andağı gaz ise 5 çaqırımda qädär tarala. Sulış ta alıp bulmıy. Ä Säyet xalqınıñ yartısı yaña urınğa küçä almağan di, äle yaña ğına bu yaqlarda bulıp qaytqan Söyembikä jurnalı xezmätkäre İlsöyär İqsanova.
“Söyembikä ”jurnalnıñ baş möxärrire Firaya Bädretdinova citäkçelegendäge bu delegatsiä Ästerxanda säyäxättä bik küp närsälär kürep, küp närsälärdän ğibrät alıp qaytqannar.
Söyembikä” jurnalınıñ iñ zur büläge bar, ul “Söyembikä beläzege”dip atala. Anı bik siräk xanımnar ğına yörtälär. Şuşı “Söyembikä beläzege” iäseneñ berse Ästerxandağı “Söyembikä” cämğiäte räise Nailä Poteeva. Aña bu beläzek tatarlar belän bik zur eşlär eşlägäne öçen birelde. Älege “Söyembikä” jurnalı xezmätkärlären, jurnalnıñ uquçıları belän Ästerxanğa oçraşuğa çaqırğanı da Nailä Poteeva ikän. Öç könlek säyäxättä qatnaşuçılar arasında foto korrespondent Ğazinur Xafizov, “Oya” quşımtasınıñ möxärrire Gölnur Safiullina, häm bügen bezneñ Azatlıq radiosı studiäsenä qunaqqa kilgän yazuçı, jurnalist, şağirä İlsöyär İxsanova bulğannar. Mikrofonnı İlsöyär İqsanovağa biräm.
Belgänebezçä, Söyembikä- xanbikäbez näq şul nuğaydan , şuşı Ästerxan cirlärennän, Qazanğa kilgän . “Söyembikäneñ tuğan cirlären kürep qaytu ğına da bezgä bik qızıq buldı,-dide İlsöyär İqsanova.
Volgograd şähäre däwlät xezmäte Akademiäseneñ Ästerxanda filialı bar. Anıñ prorektorı Nuğay yegete, İldar İdrisov. Ul fännär kandidatı. Nuğay tarixın öyränä torğan keşe ul“Nuğay xalqı törki xalıqlar törkemenä kerä. Ämma tatar telennän telläre ayırıla. Ämma alar barısı da tatarça bik yaxşı belälär. Tatar telen alar tuğan tel dip uqığannar. İlsöyär İqsanova nuğaylar tormışı turında da bik şaqqatıp söyläde. Nuğaylar belän oçraşu da bezgä bik qızıqlı buldı. Bezne alıp bardılar nuğaylar belän oçraşuğa, Rastopolovka digän şundıy zur awılğa.
Alar anda Säyed digän awılların küçerergä yaña “Rastopolovka” digän awıl tözegännär. İke qatlı kotedjlarında şähär tibındağı poselok bu. Mäktäpläre şulqädär zur, şundıy matur. Ämma alar anda yäşägän keşelär üzläreneñ zur Säyed awılların sağınıp yäşilär. 33 km awılları qalğan. Ziratları qalğan şul Säyet awılı yanında alar äle dä şunda kümelälär.Rusiäneñ Gazpromı tözelgän bu Säyet awılı yanında. Anda şul qädär gaz ise kilä, . menä gaz plitәsen açıp quysañ , ise kilgän kebek. Ul awıl yanında gaz ise kilä. . “Gazprom” bu awıl belän kileşü tözegän bulğan. Ämma kotedjlar bar xalıqqa da tözelep birelmägän. Şul awılda 3 meñläp keşe yäşägän bulğan . Ämma alarnıñ barısın da ul awıldan küçerep beterä almağannar. Bu Säyet awılınıñ ber öleşe qalğan. Alar şul küçerelep betmägän Säyet awılında gaz eçendä yäşilär. Menä şulay yäşäp yatalar nuğaylar. Bu nindider ber katastrofa inde , dide İlsöyar İqsanova. Ästerxanlılarnıñ “Söyembikä beläzege”n kürgäç, alarnıñ närsä toyuları turında Nailä Poteeva bolay dip äytkän: “Söyembikä bit alarnıñ qızları, alar niçä ğasırlar buyına Söyembikäneñ Qazanğa kitep, şuşı qollıqqalarğa töşep , urıs cirenä cibärelüenä, ärnep yäşilär. “Söyembikä beläzege”ndä sez alarnıñ Qazanğa kitkän qızların qaytardığız, dip citkerde anıñ süzlären İlsöyär İqsanova. Söyembikä jurnalı xezmätkäre İlsöyär İqsanova nuğaylarnıñ bügenge xäle turında söyläde. Ästerxan yaqları tatarlarınıñ bügenge tormışı turında aldağı çığarılışlarıbıznıñ bersendä täqdim itärbez. Mälikä Basıyr


text:
«Nurulla» mäçete tiräsendäge nizağ yaña borılış aldı
Şuşı könnärdä «Nurulla» mäçete tiräsendä kilep tuğan xäl, yaña borılış aldı. Şuña, bez bu temağa yañadan äylänep qaytırğa buldıq.Belgänegezçä, süz Qazannıñ Kirov uramında urnaşqan ber bina öçen, ber yaqtan Nurulla mäçete, ikençe yaqtan «FON» tözeleş şirkäte arasında barğan nizağ turında bara. Bu mäs’älädä, «Nurulla» mäçeten Milli mäcles wäkilläre yaqlıy. Alar qatnaşlığında, Däwlät Şurası utırışı bulğan könne, parlament binası yanında qarşılıq çarası ütte. Annan soñ, älege nizağ Däwlät Şurasınıñ utırışında da iğtibar üzägendä buldı. Bu xaqta Tatarstan Prezidentı ta, Prokuratura wäkilläre dä, Qazan şähär idäräse wäkilläre üz süzlären äytte. Tatarstan Prezidentı bu mäs’äläne tikşerergä boyırıq birgän ide. Annan soñ närsä üzgärde?
Bu sorawı Milli mäcles räise urınbasarı Zöhrä Aysinağa birdek. Ul bolay cawap birde : «..14 sentäberdä, Cir häm milek ministrlığı «Turan» häm «Fon» arasındağı kileşü qanunsız digän däğwä belän Arbitraj mäxkämäğä möräcäğät itte...» .«Azatlıq» radiosı bu eşneñ barışı xaqında daimi söyläp bara, şuña bezneñ tıñlawçılarıbız beläder. Tartqalaş barğan bina başta «Turan» fondına birelgän bulğan. Yıllar buyı bina qarawçısız torıp, işelep barğanğa kürä, aña yaña xuca ezli başlağannar. Tözeleş şirkäte, älege binanı elekke xucadan satıp aldıq, dip kilä. «Nurulla» mäçete, bu binanı bezgä Millek ministrlığı tapşırdı, dip üz döreslegen dawlıy. İke yaq ta, üz dokumentların kiterä. Xäzer qaysı oyışma qanun bozğan, qaysı yaq xaqlı ikänen mäxkämä xäl itärgä tieş. Ämma, bu xoquq oyışması qararınnan soñ da, cawapsız sorawlar qala birä. Xäzer milek ministrlığı täqdime belän, älege mäs’älä Arbitraj mäxkämädä yañadan qaralaçaq. Bu xaqta tözeleş şirkäteneñ xoquq belgeçläre belä. «Fon» şirkäteneñ xoquq idäräse başlığı Latıypov İlşat bu turında bolay belderde:
«Bu eş 2004 yılnıñ avgust ayında mäxkämädä qaraldı inde. Ul waqıtta, bezneñ şirkät häm binanıñ elekke xucası arasındağı kileşü xoquqlı digän qarar çığarıldı. Şuña bez, ministrlıqnıñ däğwäsın qanunsız, dip sanıybız..»Nizağta qatnaşqan ike yaq ta, bina tiräsendä ber nindi eş alıp barılmıy, dip raslıy. Çönki Arbitraj mäxkämäneñ başqa qararı belän, binanı sütü tıyılğan. «Fon» şirkäte wäkilläre, monıñ belän kileşmiçä, şikäyät yazarğa isäpli. Şirkät mäçetkä terälep torğan binanı cimerep, anıñ urınında ofislar üzägen tözergä telägän. Milli mäcles räise urınbasarı Zöhrä Aysina älege binanıñ proyektın ezläp tapqan. Anı elekke xuca «Turan» fondı arxitektor Latıypovqa zakaz birep eşlätkän. Süz 32 metr bieklegendäge, mäçetne qaplıy torğan qorılma turında bara. Milli mäcles räise urınbasarı Zöhrä Aysina fikerençä, tözeleş mäçetne cimerügä kiterergä mömkin.
Bikä Timerova.


text:
Bäysez gäzitlär “macarağa tarıy”
Bäysez “Provinsial'nıye vesti” gäzite respublikadan çittä — Çiläbe ölkäseneñ Zlatoust basmaxanäsendä basıla. Tirajnı alırğa barğaç, qaytqanda maşinanıñ tägärmäçläre özelep oçuın xäbär itkän idek. Anda moğciza belän genä gäzitneñ möxärrire Viktor Şmakov isän qalğan ide. İnde gäzitneñ poçta bülekçäsendäge abonent tartması yuqqa çıqqan. Ul gäzit aşa uqçılarğa buşlay yazılu başlanuı, anı tutırıp cibärü öçen kupon basıluı belän yuqqa çıqqan. Gäzitneñ 214Hчe sanlı tartmasınnan başlap barlıq tartmalar da yuğaluı açıqlanğan. Başqalanıñ 6Hчы sanlı poçta bülege xezmätkärläre monı ul tartmalarnıñ kiräksez buluı belän añlatqan. Bu turıda älege gäzitneñ quşımtasın çığaruçı Ayrat Dilmöxämmätov xäbär itte.
Mönir Wafin, Ufa