text:
Qurultaynıñ teftiş komissiyasınıñ nevbetten tış toplaşuvında Meclisniñ muracaatını baqıp çıqtılar. İşbu muracaat Meclisniñ Qurultaynıñ kelişüvi olmadan, 12.06.2014 senesi №16 qararnı almağa aqqı ile bağlıdır. Mezkür qararda Qırımda kelecek saylavlarğa namzetlerni köstermemek ve yarımadanıñ sakilerine işbu saylavlarda iştirak etmemek çağıruvlar közde tutıla edi.
Bunı Meclis matbuat hızmetine esaslanıp, QHA bildire.
Teftiş komissiya qırımtatar halqınıñ Qurultayı Reglamentiniñ 6.7 ve qırımtatar milliy Meclis aqqında Qaideniñ 1.1 ve 2.2 maddelerine esaslanıp, Meclisniñ işbu qararı qanuniy olğanını tasdiqladı.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası»na saylavlar sentâbr ayında keçirilecektir. Meclis yolbaşçılığı kelecek saylavlarnıñ boykot etüvi aqqında qarar alğan edi.


c: text/html

text:
Bazarertesi künü, avgust 24-te, Ukrainada Mustaqillik kününi qayd eteler. 24-ünci doğğan kününde bütün memlekette tantanalı merasimler ötkerilecek.
Kiyevde saat 9-da Taras Şevçenko, Mihail Gruşevskiy eykellerine çeçekler qoyulacaq, İnstitutskaya soqağında Kök yüzü Qaramanlarını añacaqlar.
Bayram munasebetinen Hreşçatikte «Mustaqillik yürüşi» keçirilecek, mında Ukraina Silâlı quvetleri, Milliy gvardiya, Devlet sıñır hızmeti iştirak etecekler.
Bazarertesi künü Sofiya Kiyevskaya ve ukrain paytahtınıñ diger ibadethanelerinde añma merasimleri keçirilecek.
Kiyevniñ merkezinde kontsert keçirilecek, saat 16-da – Ukraina Mustaqillik kününe bağışlanğan gala-kontsert.
Mihaylovskaya meydanında «Halq hatırasınıñ duvarı» hatıra kompleksiniñ ekinci qısmı, sergiler, ustalarnıñ dersleri açılacaq.
Avgust 24-te er kesni ukrain milliy kölmegini kiyip, paradqa kelmege davet eteler.
Tünevin Ukrainada Milliy bayraq kününi qayd ettiler.
1991 senesi avgust 24-te Ukraina mustaqilligini ilân etti (o künge qadar memleket Ukrain Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti olaraq SSCB terkibinde edi). 1991 senesi avgust 24-ke ait Ukrainanıñ mustaqilligi aqqında senet 1991 senesi dekabr 1-de umumhalq rey berüvi ile tasdıqlandı. 1992 senesi iyün ayında Yuqarı Rada Ukrainanıñ mustaqillik Künü avgust 24 ola dep qarar alğan soñ bu kün devlet bayramı oldı.
Ekinci sene Ukraina mustaqillik Künü Qırımda işğalden sebep qayd etilmey. Bu sene Aqmescitniñ şeer akimiyeti cemaat faallerine bir de bir tedbirni keçirmege yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrayına prezidenti ofisiniñ yolbaşçı muavini Kırılo Tımoşenko Ukrayına raketa darbelerine oğratıla, dep bildirdi.
«Memleketniñ bir çoq şeerinde darbeler aqqında malümat bar. Açılğan ateş neticesinde vatandaşlar zarar kördi», – dep yazdı o, Telegram kanalında.
Kyivniñ şeer yolbaşçısı Vitaliy Kliçko şeerniñ eki rayonında – Şevçenko ve Solomen rayonlarında obyektlerge ücüm etildi, dep bildirdi. Şeerniñ merkezini uquq qoruyıcılar qapattı.
Kyiv, Hmelnıtskıy, Lviv ve Ternopil vilâyetleriniñ akimiyeti ava mudafaası çalışa, dep bildirdi.
Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine ava darbelerini endire. Moskva vatandaşlarğa ücüm etkenini inkâr ete. Rusiye Ukrayınağa qarşı zapt etüv cenkini alıp barğanını inkâr etip, bunı «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Oktâbrniñ 2-ne qadar BM insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi Rusiyeniñ büyük ücümi neticesinde 6114 insan ölgenini ve 9132 kişi yaralanğanını tasdıqlap oldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ava şirketiniñ matbuat hızmeti bildire ki, Yekaterinburg imtiyaz reysleri mayıs 25-de başlanacaq, qalğanları – iyün 1-den.
«Ava şirketi ve Rusiye aviatsiyası arasında añlaşma imzalanğan soñ, ucuz biletler satılacaq. Eki tarafqa biletniñ fiyatı tahminen 6 biñden ziyade rubleni teşkil etecek», – dep qayd eteler ava şirketinde.
İyün 13-den başlap er afta Aqmescit ava seferleri «Bılina» ava şirketinde olacaq.
Qırım ucuz ava seferlerini kirsetmege azır olğan «AK Bars Aero», «Alrosa», «Nordavia», «Red Wings», «Sibir», «Uralskiye avialinii», «Yakutiya» ve «Yamal» ava şirketlerinden arizalar keldi, dep bildirgen ediler Rusiye aviatsiyasında.


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ ömür arqadaşı onı Aqmescit SİZOsında ziyaret etti. Meryem Kukunıñ Facebookta yazğanına köre, fevralniñ 11-nde aqayı apiske alınğanına 3 yıl tola.
«Bugün balalarnen beraber Emir-Üseinnen körüştik. Balalar babasını üçünci kere köre… Elbette, körüşüv vaqtında balalar Emirnen nevbetnen laf ettiler… Bekir babası azatlıqqa çıqqan soñ ilk evelâ acılıqqa barmağa teklif etti, Safiyeçikke ise Emir-Üsein Parijge barmağa teklif etti. O, beklemegeninden ne aytacağını şaşırdı… Emir-Üsein pek duyğulandı, yanında olğan er keske selâm aytıp teşekkürler bildirdi», – dep yazdı Meryem Kuku.
Onıñ aytqanına köre, dava Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesine baqılması içün yollanılacaq.
Daa evel haber etilgeni kibi, Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsi de Rusiyeden işğal etilgen Qırımğa avuştırıldı, çünki dava tekrar tahqiqatqa ve qabaatlavlarnıñ deñiştirilüvine qaytarıldı.
2019 senesi yanvar ayında Qırımda Rusiye tahqiqatı Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine yañı qabaatlarını aydınlattı.
2018 senesi noyabrniñ 22-nde Rusiye mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini apiste qaldırdı. Olar 2019 senesi fevralniñ 28-ne qadar SİZOda bulunacaqlar.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Üsein Kuku, Müslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olar Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlana.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiyeniñ Qırım qoşulması ileride cinayet olaraq tanılacaq, – dep ayttı qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev fevral 19-da Venadaki OSCE Parlament Assambleyasınıñ Qış körüşüvinde. O, 2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğalini 1938 senesi Gitler Almaniyanıñ Avstriya qoşulması ile qıyasladı. Bu aqqında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisiniñ Facebooktaki resmiy saifesinde aytıla.
Cemilevniñ aytqanına köre, «referendumda» Qırım sakinleriniñ yalıñız 35 fayızı rey berdi. Qırımtatarlar ise saylavnı boykot ettiler, bunı Rusiye Federal havfsızlığı hızmetiniñ vesiqaları da tasdıqlay.
«Rusiye tarafı esaslanğan referendum silâ ile işğal vaqtında keçirildi. Bu Gitler Almaniyanıñ 1938 senesi işğal etilgen Avstriyada keçirgen referendumğa oşay. O vaqıt da 99,73%-nıñ qoşulmasına rey bergenini ayttılar. Lâkin 1945 senesi Nürnberg esnasında bu qoşulma cinayet olaraq tanıldı», – dedi Cemilev.
Malüm olğanı kibi, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Venağa yol aldı, mında bu künleri Qış Körüşüvi 2015 keçe. Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi ile Avstriya paytahtında işğal etilgen Qırım vaziyeti muzakere etilecek.
Ukraina halq deputatı aytqanı kibi, OSCE memleket deputatlarınıñ toplaşuvında Rusiye Federatsiyasınıñ temsilcileri olarnıñ mevamı doğru olğanını tasdiqlamağa ve Qırım vaziyetini yañlış sürette köstermege tırışacaqtır.


text:
Aşlıq koridorınnan moña qadär 235 korab uzdı
İstanbulda imzalanğan “Aşlıq taşu kileşüe” - BMOnıñ soñğı yıllarda qul quyğan in zur uñışlarınnan berse
Türkiyäneñ tırışlığı belän oyıştırılğan “aşlıq koridorı”nnan bügengä qadär 235 korab ütte, alar taşığan aşlıq küläme 5 million 500 meñ tonnağa yaqınlaştı.
Töreklärneñ tığız diplomatiyäse näticäsendä iyül’dä BMO belän koordinaśiyäle bularaq İstanbulda aşlıqnı imin räweştä taşu öçen tözelgän “Urtaq koordinaśiyä üzäge” êşçänlegen däwam itä.
Milli saqlanu ministrı Xulusi Akarnıñ qızıqsınuçı yaqlar belän uzdırğan söyläşüläre häm Urtaq koordinaśiyä üzägeneñ tırışlığı näticäsendä aşlıq töyägän berençe korab 1nçe avgustta Odessa portınnan quzğaldı. Prośess şunnan birle özleksez däwam itä.
Kileşü nigezendä, Ukraina portlarınnan kitkän korablarnı koordinaśiyä üzäge küzätep bara, alarnı İstanbulda kontrol’ aşa uzdıralar.
Türkiyä milli saqlanu ministrı Akar bu mäs’älä belän bäyle belderüendä İstanbulda imzalanğan “Aşlıq taşu kileşüe”neñ BMOnıñ soñğı yıllarda qul quyğan in zur uñışlarınnan berse buluın äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu - Gallager oçraşuı
Türkiyä tışqı êşlär ministrı Awrupa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ ministrlar şurası cıyılışı qısalarında Vatikan tışqı êşlär ministrı belän oçraşıp söyläşte


text:
Birleşken Milletlerniñ insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi avgustnıñ 27-nde Qırım ve Donbasta insan aqlarınıñ bozuluvına dair yañı maruzasını derc etti.
Maruzada qayd etilgenine köre, eñ çoq qanunsız tutuv ve apis cezaları, uzun mahkeme esnasları, advokat aqqınıñ olmaması, işkence ve sert yanaşuv, semereli uquqiy imaye vastalarınıñ olmaması ola.
«Altı yıldan berli Ukraina şarqında ve Qırımdaki zıddiyetler meselesinde cinaiy davalarnen bağlı insan aqları bozuvlarını qayd etemiz. Bu bozuvlardan mesüliyetli olğanlarnı bu qanunsız tedbirlerni toqtatıp, bütün insanlarnıñ adaletli mahkeme aqqını temin etmesine çağıramız», – dedi BM Ukraina insan aqları monitoring missiyasınıñ reisi Matilda Bogner.
Maruzada Rusiyeniñ adaletli mahkeme aqqınıñ imayesini temin etmegeni ve Qırımda uquqiy tedbir kefilini bozğanı qayd etildi.
«Qırımdaki Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyet organları halqara gumanitar uquq ve insan aqları saasında halqara uquqqa köre işğalci devlet olaraq vazifelerine köre adaletli mahkeme aqqına riayet etmeli», – dep qayd etti Bogner.
Qayd etilgenine köre, maruza insan aqları bozuvlarınıñ qurbanı ve şaatı ile yapılğan 1300-den çoq intervyü, 1280 mahkeme oturışuvınıñ monitoring neticeleri ve 3300-den çoq mahkeme qararı ve diger malümatqa esaslana.
BM insan aqları monitoring missiyası bildirgenine köre, Rusiye akimiyeti mabüslerni işğal altındaki Qırımdan qomşu Rusiyege avuştırmağa devam ete.
BM Baş kâtibi António Guterres 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda insan aqları vaziyetine dair ekinci maruzanı derc etken edi.
Maruzada aytılğan şeyler:
- Qırımda Rusiye FSBsi ve diger uquq qoruyıcı organları tarafından işkence ve sert yanaşuv, hususan qurbanlarğa qarşı qullanılğan kötek, elektrik aqım ve boğuv;
- tutulğan şahıslarnıñ aqları bozula, kötekleyler, sebepsiz baqalar, tuvğanları ve advokatlarınen körüşmege bermeyler, Rusiye vatandaşlığını almaları içün basqı yapalar;
- içtimaiy ağlarda yazğanları içün qabaatlaylar ve jurnalistlerniñ işine kirişeler;
- askerlikke çağıruv – Qırımnıñ 21 biñ sakişi Rusiye silâlı quvetlerine alındı (2020 senesi yanvarniñ 1-ne qadar);
- yarımada sakinlerini Qırımnı terk etmege mecbur etken 2019 senesiniñ 191 mahkeme qararı;
- Qırımda yaşağan insanlarnıñ esas Ukrainadaki hızmetlerni alğanda rastkelgen manialar.
İyülniñ başında BM insan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bachelet Qırımdaki insan aqları vaziyetine dair maruzanı taqdim etip, yarımadada işkence qullanıla ve söz serbestligi sıñırlanıla, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko devlet Tışqı işler nazirligine Rusiye Federatsiyasına qarşı Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ 1982 senesi deñiz aqqı boyunca añlaşmanen kefil olunğan, Rusiyeniñ silâlı basqıncılığı neticesinde bozulğan Ukraina uquqları ve menfaatlarını qorçalama boyunca arbitraj davasını açtırmağa avale etti.
Ukraina prezidenti qayd etti ki, dava Rusiye Federatsiyası halqara uquqnı bozğanı, Ukrainağa qarşı yapqan zorbalıq, Qırım işğali, Ukrainanıñ Qara ve Azaq deñizlerinde tabiat resurslarına aqlarını bozğanı munasebetinen açıla.
Ukrain devletiniñ yolbaşçısı qayd etti ki, bu dava, bu cümleden, «Ukrainadan energetik resurslarnı hırsızlavnen, yani Rusiye Ukrainanıñ deñiz alanında yermay, gaz hırsılağanınen, deñiz resurslarını hırsızlağanınen ve Qara deñiz ekologiyasına menfiy tesir ile, bu cümleden Keriç köprü qurulğan vaqıtta, territoriyalarnı bulaştıruvnen» bağlı.
Petro Poroşenko Rusiye Federatsiyasınıñ, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ deñiz aqqı boyunca añlaşmanı imzalağan taraf olaraq, bu davada iştirak etecegine ümüt besledi.
«Aqiqat ve qattı deliller Ukraina tarafındadır», – dedi Poroşenko ve bu davanıñ açılması, Ukraina deñiz alanınıñ tolusınen nezaret astına qaytarılmasına ve Rusiye Federatsiyası tarafından silâlı basqıncılıq neticesinde Ukraina körgen zararını ödevge yol berecek, dep ümüt beslegenini bildirdi.
«Bellesem, bu birinci, amma pek müim bir adım», – dep qayd etti Ukraina prezidenti ve bu vaziyetni nezaret astında tutacağını ayttı.
«Biz Ukrainanıñ qanuniy aqları ve menfaatlarını qorçalamaq içün küreşmege azırmız», – dep ayttı Poroşenko.
Ukraina prezidenti qayd etti ki, 2017 senesine Devlet bücetinde bu kibi vazifelerni ömürge keçirecek Tışqı işler nazirligine ziyade para ayırılacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım elektrik energiyası ve suv ile temin etildi, lâkin olarnıñ fiyatları yañı yıldan itibaren artacaq. Bunı Qırım mesken-kommunal hocalığı «naziri» Aleksandr Jdanov matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qırımnıñ em suvı, em de ışığı olacaq. Qayd etmek isteyim ki, bu hızmetlerniñ fiyatları yañı yılda artacaq. Böylece, qızdıruv 10%-ğa artacaq, suv – 15%-ğa, çöplük çıqarılması ise 8%-ğa. Ve bu sene fiyatlar daa artacaq», – dedi o.
Onıñ bildirgenine köre, 2015 senesiniñ soñunda Qırımda tarifler Rusiyeniñ qomşu regionlarındaki derecege qadar artacaq.
Ukraina nazirler şurası işğal etilgen Qırım içün elektrik energiyasınıñ taşıyıcılarını italni evelden ödev şartlarına keçirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy paytahtını Bağçasarayda «Devlet Saray» tarihiy medeniy kompleksiniñ territoriyasında qurmağa teklif eteler.
Bunı «Larişes» müzeyiniñ tesisçisi Gülliver Altın öz Facebook saifesinde yazdı.
«Er bir halqnıñ toplanıp, milliy medeniyet, tasil inkişafınıñ suallerini muzakere etmek, müim tantanalı tedbirlerni keçirmek ve körüşüvlerni teşkil etmek içün milliy merkezleri olmalı. İşbu merkezlerniñ tarihiy yerlerde olması daa da mantıqlıdır. Böyle status kompleksniñ territoriyasında olğan abidelerge ve, şu cümleden, halqnıñ tarihına diqqatnı celp etmek içün yardımcı ola bilir», – dep yazdı o.
Soñra müzey tesisçisi merkezniñ statusını uquqiy ceetten belgilemege teklif ete. «Halqnıñ razılığı kerektir, tabiiy ki, şunıñ içün bu sual keñ sürette muzakere etilecek», – dedi Altın.
«Devlet Saray» kompleksi Bağçasaray kenarında Staroselyede, Qırım hanlığınıñ birinci paytahtı olğan Qırq yerniñ saray kompleksi territoriyasında yerleşe.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi advokat Cemil Temişevni «fevral 26 davasından» çıqardı. Bunı mart 16 künü Temişev Qırım.Aqıqatqa bergen izaatında haber etti.
Temişevniñ sözlerine köre, onıñ çekilmesi iç bir sebepnen añlatılmadı.
«Tünevin (mart 15 künü – QA) prokuror meni çıqrmaq muracatında bulundı, bunıñ sebebi ise – men evel Talât Yunusov ve Eskender Nebiyevni temsil etkenim oldı, prokuror imayemde olğanlarnıñ menfaatları biri birine zıt kelgenini tüşündi. Men bunı red ettim, dedim ki: imayemde olğanlar mitingke özleri keldiler ve kimse olarğa reberlik yapmadı. Olarnıñ umumiy cinaiyet planları yoq edi. Onıñ içün men razı degil edim. Meni bütün zenatdaşlarım destekliy edi. Olar da menim çetke alınuvım sebepsiz olğanını kördiler», – dey Temişev.
Kreml nezaretindeni Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 davasınıñ» mahkeme topaşuvı çerçevesinde mart 15 künü Rusiyeli prokuror advokat Temişevni işten çetleştirmek muracaatında bulundı. Bunı videomuracatında advokat Edem Semedlâyev haber etti.
Fevral 27 künü rusiyeli advokat Nikolay Polozov, prokurornıñ Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ müavini Ahtem Çiygoz mahkemesine, bundan evel maküm olğan Eskender Nebiyev, Talât Yunusov ve Arsen Yunusovnı, sorğuğa çekmek muracatını qabul etkeni aqqında haber etti. Sorğuğa çekilgenlerniñ üçü de 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Şurası ögünde tutulanğannıñ areketleri aqqında bir şey aytmadılar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi 2020 senesi mayısta ötkerilmesi planlaştırılğan esas Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa barışıq yürüşini keçirmege alâ daa niyetlene. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Aktsiyanıñ maqsadı çeşit halqara teşkilâtlar – OSCE, Avropa Şurasından – belli Avropa siyasetçileriniñ bizler, qırımtatarlarnen, Ukraina vatandaşlarınen beraber esas Ukrainadan Rusiye işğalcileri kontrol etken yarımadağa keçmesidir. İmkânlar olğanda, devletler arasında sıñırlar açılğanda, yürüş azırlıqlarını ğayrıdan başlatacaqmız. Bu aktsiya mıtlaqa ötkerilecek», – dep qayd etti Çubarov.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ediler. Bu kün qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ yarımadağa kirişi yasaqlanmasınıñ altıncı yılı olaraq saylandı.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti bunı provokatsiya dep adlandırıp, «sert cevap berecek», dep vade etti. «Qırım yürüşi» künü yaqınlaşqanınen qırımtatar faalleri Rusiye politsiyasından tenbi alıp başladı. Rusiye quvetçileri «mayısnıñ 3-nde «İtibar yürüşi», mayısnıñ 18-nde «Qırımtatar sürgünlik künü» ve iyünniñ 26-nda «Qırımtatar bayraq kününde» qanunsız areketler yapılmaycaq», dep ihtar etti. Ukraina akimiyeti bunı «tamır halq aqlarınıñ çirkin bozuluvı» dep adlandırdı.
Daa soñra Rusiye quvetçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davalar açtı. Resmiy şekilde olar «Qırım yürüşiniñ» keçirilüvinen bağlı degil, faqat qabaatlanğanlarnıñ aytqanına köre, bu yürüş planlarınıñ aqibetleridir.
«Qırım yürüşi» teşkilâtçıları aktsiyanı koronavirus pandemiyası sebebinden başqa vaqıtqa qaldırmağa mecbur oldı. Aktsiyanıñ ne vaqıt keçirilecegi daa belli degil.


text:
Iran yadrolıq kelisimi jönindegi kelissözdiñ sätsizdigi aymaqtağı tamırı tereñde jatqan qayşılıqtı qayşılıq qolamtasın qayta ürlep, Orta Şığıstağı qaqtığıs qaupiniñ artatının aytqan edik. Bwnıñ alğaşqı körinisteri de jüz berip jatır. Bir kün bwrın AQŞ pen Izrail' Iran yadrolıq bağdarlamasına qarsı ortaq mälimdeme jasadı. Onda Iran yadrolıq bağdarlaması «aymaqqa ülken qauip töndiredi» delingen. Äri, AQŞ pen Izrail' Tehrannıñ yadrolıq bağdarlamanı jüzege asıruına jol bermeuge uädelesti.
Izrail' men AQŞ-tıñ arnayı delegaciyalı bir üstelde otırıp, Irannıñ aymaqqa töndiretin qauipterin jan-jaqtı talqılağan. Mısalğa, terrorlıq wyımdardı qoldauı, öziniñ ıqpal etu aymağın keñeytu äreketteri jäne yadrolıq bağdarlaması sekildi Tehrannan keletin türli qauipterdi talqılağan. Nätijesinde, Tel'-Aviv pen Uaşington Irandı aymaqtıñ twraqtılığına qater töndiruşi dep bir auızdan tanıdı.Bwl degenimiz, AQŞ pen Izrail' endi Iranğa qarata ortaq qadamdardı jüzege asıradı degendi bildiredi. Al, onıñ arı jağında aymaqtağı geosayasi, äskeri is-qimıldardıñ jiiligin arttırıp, aymaqta qaqtığıs qateri de küşeyetinin meñzeydi.
Iran mäselesin talqılağan Tel'-Aviv pen Uaşingtonnıñ delegaciyasıların eki eldiñ de wlttıq qauipsizdik jönindegi bas keñesşileri bastağan. Bir tarapta Baydenniñ keñesşisi Mark Sallivan, endi bir tarapta evrey memlektiniñ qazirgi ükimet basşısı Navtali Bennettiñ wlttıq qauipsizdik jönindegi keñesşisi Eyal Hulatta. Bwl ekeuiniñ kezdesinen keyin Izrail'diñ joğarı lauazımdılarınıñ mälimdemesi qatqıl şıqtı. Olar diplomatiya sätsiz bolğan jağdayda, Irannıñ yadrolıq qaruğa qol jetkizuine jol bermes üşin aldın ala soqqı berilui de mümkin ekenin mälimdedi.
Qazirgi beybit jağday men Irannıñ twrğısınan aytqanda bwl mälimdemeler soğısqa şaqıru dabılı qatarında qabıldanarı anıq.
Endi mäselege jalpılıq twrğısınan köz jügirtip körelik. 2015 jılı Irannıñ yadrolıq bağdarlamasın toqtatu üşin altı el Tehranmen keliskeni belgili. Onıñ qatarında AQŞ ta bar. Kelisim boyınşa Iranğa salınatın sankciyalar jeñildetilui tiis edi. Biraq, Barak Obama äkimşiligi qol qoyğan kelisimdi Tramp ükimeti tanımaytın bolıp şıqtı, kelisimnen birjaqtı bas tartıp, Iranğa qarsı sankcilardı qalpına keltirdi. Iran AQŞ-tı kelisimdi bwzdı dep ayıptap, öziniñ yadrolıq kelisimdegi mindetterin orındaudan bas tarttı, uran bayıtu mölşerin joğarılattı.
Tramp nege kelisimnen şıqtı? Qwrama Ştattardıñ äkimşilik-sayasi jüyesiniñ erekşeligi sol, bir prezidenttiñ qol qoyğan kelisimderin kelesi prezident mindetti atqaruı tiis emes. Prezident Tramp öz kezeginde Iranmen kelisken kelisimdi tiimsiz dep taptı, onıñ oyınşa atalmış kelisim Irandı ekonomikalıq sankciyalardan bosatqanımen, Tehran biligi yadrolıq bağdarlamasın jüzege asıruğa mümkindikter berip qoyadı eken.
Ärine, AQŞ prezidentteriniñ şeşimi jeke öz tarapınan jasala berui eki talay. Parlamenttik bilik jüyesi degen künde de, Kongress şeşimine äser etetin wyımdar, qarjılıq toptardıñ bar ekenin jasıru qiın. Bwrın bolmasa da, qazir belgili bolğanday, Tramptıñ bwl şeşimine Izrail' tikeley äser etti. Izrail' äuelden Irannıñ yadrolıq bağdarlamasın diplomatiyalıq jolmen toqtatuğa kelisken emes jäne onı mümkin emes dep sanaydı. 2015 jılğı kelisimnen keyin de Izrail' öziniñ barau agentteriniñ mälimetterine süyene otırıp, Irandı yadrolıq bağdarlamasın jasırın jüzege asırıp jatır dep ayıptağan-dı.
Al, Donal'd Tramp pen Izrail' arasında onıñ evrey küyeu balası, yağni qızı Invanka Tramptıñ küyeui Jared Kuşnerdıñ faktorın da osı arada ayta ketuge boladı. Prezidenttiñ keñesşisi retinde Izrail'ge Donal'd Tramptan bwrın saparmen bardı jäne prezidenttiñ Izrail'degi saparında da birge jürdi. Qısqa ğana tört jıl işinde Kuşnerdiñ Tel'-Avivpen baylanısınıñ qoyu bolğanı anıq bayqaldı.
Izrail' wzaq jıldardan beri arab elderimen geostrategiyalıq qayşılıqta ömir sürdi. Biraq, jıl ötken sayın evrey memleketiniñ bäsi arabtıñ ondağan elinen basım tüse berdi. Endigi jerde Izrail'diñ aymaqtağı qarsılası arabtan köri parsılar ekeni belgili bola tüsti. Üytkeni, bir wlt, bir senim bolğanına qaramastan Orta Şığıstağı arab elderiniñ bası birikken emes. Izrail'diñ palestinanı jaulauına da önimdi qarsılıq körsete alğan joq. Esesine, Iran özin aymaqtağı mañızdı oyınşı retinde körsetip keledi. Äri, Saud Arabiyası sındı bastı qarsılasınan Yemen, Irak, Süriya sekildi arab elderinde basımdığın bayqattı.
Qazirgi jağday twrğısınan qarağanda, AQŞ pen Izrail' aldağı uaqıtta Irannıñ yadrolıq qaruğa ie boluına jol bermes üşin qanday qadamdar jasaytının mañızdı. Eger, bwl ekeui Iranğa qarsı äskeri operaciyalardı qoldansa, bwl Orta-Şığısta bitpes soğıstıñ bastaluına soqtıruı da ğajap emes.
Eshat Swltan


text:
«Rusiye turizm federal agentligi» (Rosturizm) 2017 senesi Qırım ile Rusiyeniñ diger qomşu regionları arasında 50-den ziyade subsidiyalı uçaq seferi başlatacağına işandıra. Bu aqta aprelniñ 21-nde Yaltada keçirilgen iqtisadiy forumda Rosturizm yolbaşçısınıñ yardımcısı Aleksey Konyuşkov söz yürsetti, dep bildire Kreml nezareti altındaki şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
«Ustalıqnen çizelmesi kerek olğan bir çoq mesele mevcut olğanına baqmadan, bizler yarımadanıñ turizm saasında musbet inkişaf közetmek mumkün olğanını köremiz. Böyleliknen, naqliyat sıñırlavlarınıñ yoq etilmesi meselesine kelgende, bu yıldan başlap Qırım ve diger regionlar arasında (qomşu Rusiye - QA) uçaq seferleriniñ coğrafyası arttırılaraq, 50-den ziyade yañı subsidiyalı sefer peyda olacağını qayd etmelidir», - dep ayttı Konyuşkov.
Bunıñ arfesinde işğal etilgen Qırımğa yapılğan uçaq seferleri içün QMC Prokuraturası rusiyeli uçaq kompaniyasından 10 mln. grivna ceza talabınen dava arizası bergeni aqqında haber berilgen edi.
Yarımada 2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina ukümeti tarafından Qırım uçaq limanları qapatılmasınen bağlı qarar qabul etilgen edi. Anda ve andan yapılğan uçaq seferleri Ukraina qanunlarınen halqara qaydelerniñ bozulmasıdır dep esaplanmaqtadır ki, işbu uçaq şirketlerine nisbeten Ukraina ve Halqara vatandaşlıq aviatsiayası teşkilâtı (İKAO) tarafından halqara sanktsiyalar uyğulanması mumkündir.
Şimdiki künde Qırımğa yalıñız rusiyeli uçaq şirketleriniñ uçaqları uçmaqtadır.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin, Moskvanıñ ilhaq etilgen Qırımda 2018 senesi Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını keçirme teşebbüsini «olarnıñ resmiy olaraq tanılmasında şube doğura», dep saya.
«Rusiye saylâvlar kününi Qırımda ötkerilgen qanunsız referendum kününe keçirdi. Bu añlı bir adım edi. Bu saylâvlarnı ilhaq etilgen Qırımda keçirme teşebbüsi «olarnıñ resmiy olaraq tanılmasında şube doğura», – dep bildire Twitterde Ukraina MİDi, alman zenaatdaşı Sigmar Gariel ile yapqan körüşüvi esnasında Klimkinniñ aytqan sözlerini.
Onıñ sözlerine köre, ukrain akimiyeti «Rusiye saylâvğa azırlanğan vaqıtta, şu cumleden arbiy provokatsiyalar da teşkil etebilecegine» azır turmaqta.
Rusiye akimiyeti işbu hususta iç bir türlü açıq izaat bermey.
Rusiye prezidenti saylâvları 2018 senesi martnıñ 18-ne yani- Qırım ilhaq etilgen künge tayin etildi. Saylâvlarda hususan, Rusiyeniñ şimdiki prezidenti Vladimir Putin, televizyon alıp barıcısı Kseniya Sobçak, işadamları aq-uquqları boyunca vekâletli temsilcisi Boris Titov, LDPR lideri Vladimir Jirinovskiy, «Yabloko» esasçısı Grigoriy Yavlinskiy ve KPRF adına Moskva civarında yerleşken sovhoz mudiriPavel Grudinin iştirak etmek niyetindeler.
Noyabrniñ 13-nde Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov Rusiye prezidenti saylâvlarına azırlıq körmek içün «idarelerara iş gruppası» teşkil etilmesini emir etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Zamandaşlar, Udmurtiya alimi ve pedagogı Albert Razinniñ öz özüni yaquvını, belki de, siyasiy bir areket kibi degil, esli-başlı adamnıñ psihika faciası kibi qabul etecekler. Amma Razinniñ areketine kelecek nesiller – ve tek udmurtlar degil ola bile – nasıl qıymet kesecegini biz bilmeymiz. Çünki, aqiqaten, tarihte nice seferler olğanı kibi, bir de bir tilniñ ya da medeniyetniñ yoq olmasına yol bergenlerniñ evlâtları, başqalarnıñ yaquvlarınıñ külüni öz başına sepip, unutılğan qaramanlarğa eykel tikley edi. Ne de ise, tiller ve medeniyetler, kitaplar tarihında qalıp, bundan tirilmey edi. Aslında, buña oşağan bir şey çoqusı Rusiye halqlarınıñ tilinen ola, olar, turmuş ayatnıñ tili degil de, kitaphane, ritual tiline, folklor feslivallerniñ elementine çevirile. Ve, elbette ki, – ne qadar bu bizge tanış – şeer degil, köy tiline çevirile. Aysa, fin-macar tiline – tamam şu udmurt tiline – İjevskke köre, Tallinde kitap bastırmağa daa qolay olğanına taaciplenmege şey barmı?
Rusiye halqlarınıñ ruslaştırılması tam sürette yapıla, ve ö-özünden degil, Kremlniñ faal iştiraginen
Belki de Albert Razin narazılıqnı başqa türlü köstere bildi. Amma fakt budır: Rusiye halqlarınıñ ruslaştırılması tam sürette yapıla, ve ö-özünden degil, Kremlniñ faal iştiraginen. Bellesem, bu ruslaştıruvnıñ esas motorı – mekteplerde milliy tillerniñ ögrenilmesini mecburiy degil yapqan, Vladimir Putinniñ özü. Cumhuriyeti olmağan milliy azlıqlarnıñ tiline ne olğanını men aytmayım bile. Bu otuz yılda Rusiye Federatsiyası, kösterme "internatsionalizm"inen Sovet Birligi becerip olamağanını, becerdi demege mümkün. Bir de bir halq çoqluq olğan yerlerde nasıldır mıqayt tirenüvge ümüt etmek mümkün. Amma çoqluq olmağan yerlerde milliy tiller kereksiz olmay da, olarnı kereksiz yapalar. Keride qalğanlarnıñ sıfatından saqınğan yaşlar ise, özlerini endi rusiyeli degil de, rus dep ilân etmege tırışa. Ruslarğa ise udmurt tili ne kerek?
İlhaq etilgen Qırımda Rusiyeniñ siyaseti - bugün bütün Rusiyede keñişlengen milliy facianıñ aqibetleridir
Bellesem, bu – Albert Razin özüni yaqqanınen añlatmağa istegenidir, ve bunıñ İjevsk ya da Moskovada bugün eşitelicegi şübelidir. Ve añlamaq, ilhaq etilgen Qırımda Rusiyeniñ siyaseti - bugün bütün Rusiyede keñişlengen milliy facianıñ aqibetleridir. Qırımtatar faallerine qarşı basqı, Meclisnen küreş – bularnıñ bütüni ruslaştırmanıñ birinci adımlarıdır, öz milliy tamırlarını unutmaq, tamam şu keri qalğanlarnıñ sıfatını aşlamaq ıntıluvıdır. Ve kelecekte bunıñ netiseci olaraq, belki de, gençi öz halqı ve tilinden utanacaq, qartı ise – ümütsizlikten İjevsk degil, Aqmescit meydanından bir areket yapacaq.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikirler, muelliflerniñ öz fikirlerini ifade ete ve muarririyetniñ noqtai-nazarını er vaqıt aks etmezler


text:
Qırımdan Rusiye üzerinden Astanağa kelgen yüzlernen insan Qazahistandaki Ukrayına elçihanesi ögünde toplaştı. Çoqusı yolğa devam etmek içün çetel pasportını yaptırmağa planlaştıra, dep haber ete Radio Azattık.
Radio Azattık ile laf etken qırımlılar (çoqusı qırımtatarı) Rusiye işğal etken Qırımda da yapılğan seferberlik sebebinden cenkleşmemek ve öldürilmemek içün ketmege mecbur edi, dep ayttı.
«Çoqusı cenkleşmege istemey. Biz, musulmanlar, daima barışıq isteymiz. Birini öldürseñ, barışıq aqqında nasıl aytarsıñ? Anda (Ukrayınada – QA) barışıqsever insanlar öldürile, vatandaş infrastrukturası yoq etile. Musulmanlar bunı yapacaqmı? Bir çoqumız bunı red etti. Amma Qırımda ve Rusiyede olğan insanlarnıñ saylav aqqı yoq. Seferberlikten bir qaç kün ögüne qanun (Rusiye Federatsiyasınıñ ceza kodeksine «seferberlik», «cenk vaziyeti» ve «cenk vaqtı» kibi sözlerni kirsetken qanun leyhası – QA) qabul etildi, onıñ esasında seferber olmağa istemegenlerni apis cezası bekley. Amma bu da zulum. O, er yerde (Rusiyede – QA) ve Qırımda bar», – dep ayttı adını aydınlatmamağa rica etken er kişi.
O, Qazahistandan Özbekistanğa ketecek ola, çünki anda qardaşı yaşay ve iş teklif etti, dep ayta.
«Tuvğanlarımnı körmege isteyim, qardaşımnı. Belli olmağan vaqıtqa olarğa baracam. Qorantam Qırımda qaldı. Olar içün pek qasevetlenem, pek sevem. Qazahistannı birinci künden begendim», – dep qoştı er adamı.
Qırımdan kelgen daa bir er adamı, uzaq mesafelerge barğan avtobus aydavcısı, adını aytmamağa rica etip, Qırımda ana-babası qaldı, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bugün bir çoq memleketniñ elçihaneleri, şu cümleden Avropa, olarnı qabul etmedi.
«Ukrayına red etse, çirkin olur. Balalarımıznen keldik. Vatanımıznıñ qapusı ögündemiz. Rusiyeni vatan dep saymaymız, o, dünyağa zarar ketirgen ve zarar ketirmege devam etken işğalciler memleketidir. Er şeyni yahşı yapsa edi, belki, ketmez edik. Biz çoqmız. Avropağa, Türkiyege ketmege istegenler çoq. Apayımnen Avropağa ketmege isteymiz, çünki Ukrayına tasilimiz bar, Rusiyede bu bilgilernen çalışıp olamaymız. İlerilemek içün bizge yardım kerek», – dedi o.
O, iş yerinde er kesten arbiy bilet talap etilgen soñ, Qırımdan ketmege qarar aldı, dep tarif etti.
Ukrayınanıñ Qazahistan konsulı İvan Almaşi Radio Azattıkqa izaat berip, Ukrayına elçihanesi «insanlarnıñ elindeki vesiqalarına baqmadan, er keske elinden kelgeni qadar yardım etmege tırışacaq», dep ayttı. Bazılarınıñ Rusiye pasportları da bar.
«Olar Ukrayına pasportlarını kösterse, Ukrayına vatandaşlığından vazgeçmegen olsa, olar Ukrayına vatandaşları ola. Beklegen çoq insan bar. Olarnıñ vesiqaları olsun dep çalışam. Mında añlap areket etmeliler. Er şeyni teşkerip, imkânımız olğanı qadar resmiyleştirmelimiz: birine – çetel pasportını, birine – qaytuv şeadetnamesini. Er şey ellerindeki vesiqalarğa bağlı», – dedi İvan Almaşi.
Onıñ aytqanına köre, kelgen insanlar çetel pasportını almaq içün sıra bekley.
Sentâbrniñ 21-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrayınağa qarşı cenkni devam ettirmek içün «qısmiy seferberlik» ilân etti. Putinniñ aytqanına köre, yedekte olğan vatandaşlar arbiy hızmetke alınacaq. Mudafaa naziri Sergey Şoygu «qısmiy seferberlik vaqtında yedekte olğan 300 biñ kişi askerlikke alınacaq», dep bildirdi. Bir sıra menba Rusiye akimiyeti millionğa yaqın vatandaşnı seferber etmege planlaştıra, dep bildire.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Prezident Petro Poroşenko bütün Ukrainada ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavını tiklemege avale etti. Bunı devlet yolbaşçısı «5 kanal» yayınında bildirdi.
«Menim fikirimce, yaqın zamanda Ukrainada, şu cümleden Qırımda, ATR yayınlavını tiklemek Ukraina akimiyeti içün şeref ola. Men böyle emirlerni endi berdim, ve qısqa müddet içinde bu mesele al etilecek ve istegenler ATR kanalınıñ sesini qırımtatarca eşitirler, dep tüşünem», – dep qayd etti prezident.
Bundan ğayrı, Poroşenko Ukraina ATR telekanalını Strasbourgtaki İnsan aqları halqara mahkemesinde qorçalaycağını ayttı.
Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı. Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.


text:
Yuşçenko simvolik räweştä prezident antı qabul itte
Ukraina parlamentı bügen oppozitsiäneñ prezident saylawları näticälären ğämäldän çığaru taläben qaraw öçen ğädättän tış utırışqa cıyıldı. Utırış axırında oppozitsiä namzäte Viktor Yuşçenko simvolik räweştä prezident antı qabul itte. Ämma parlamentta kuorum citärlek tügel ide. Parlament räise saylaw näticälären barı tik prezident Leonid Kuçma ğına ğämäldän çığara ala dide. Parlament binası yanındağı oppozitsiä mitingında 200 meñläp keşe qatnaşa dielä. Oppozitsiä citäkçese prezidentlıqqa namzät Viktor Yuşçenko parlamenttan Üzäk Saylaw Komissiäsenä ışanıçsızlıq belderüne soradı. Ukrainadağı saylawlar turında soñğı xäbärlär çığarılışınnan soñ täfsilleräk mäğlümät bulır.


text:
Ufa militsiäse narkotik taratuda ğäyeplänä
Başqortostanda Ufağa zur külämdä narkotik kiterüçe törkem zarasızlandırğan. Cinayätçelär militsiä xezmätkärläre. Rusiäneñ mäğlümät ağentlığı xäbärlärenä qarağanda, cinayatçelär üzläreneñ şäxsi xezmät tanıqlamaları yärdämendä narkotiklarnı bernindi totqarlıqsız kiterä alğan. Eçke eşlär ministrlığı polkovniğı häm ber mayor totqarlanğan. Polkovnik uzğan yıl may ayında eşennän alınğan bulğan häm tikşerü farazlarına qarağanda şul waqıt eçendä Qazaxstannan 50 kiloğrammğa yaqın marixuana alıp qaytqan. Xäzerge waqıtta xoquq yaqlawçı oyışma xezmätkärläre narkotiklar xäräkät itkän yulnı tikşerä. Anda Başqortostan eçke äşlär ministrlığınıñ başqa xezmätkärläre dä qatnaşqan bulırğa mömkin dip farazlana.


text:
Aqyar Rusiye valisi Sergey Menâylo dey ki, Ukraina akimiyeti tarafından Qırım mal qamaçavınıñ lâğu etilmesi «Qırım ve Aqyar yaşayışına az tesir eter».
«Mal qamaçavı ukrain köy hocalığı istisalcı ve iş adamlarına büyük zarar ketirdi. Bugün Qırım ve Aqyar bütün zaruriy şeyler ile teminlengen, erzaq yolağımız tam, ve bir 100% Rusiye istisalından ibaret», – denile Menâylonıñ Facebook safinesinde.
«Ukrain akimiyeti neticede adetiy satuv çarşısını, Qırım ve Aqyar sakinleri tarafından, em de öz vatandaşları tarafından ürmetini ğayıp etti. Şunıñ içün mal qamaçavınıñ lâğu etilmesi – Ukraina akimiyetiniñ bayağı keçiktirilgen areketidir», – dey o.
Kiyevniñ memuriy mahkemesi «Fevral 20 künü uquq qoruyıcı gruppası» cemaat teşkilâtınıñ Ukraina Nazirler Kabinetiniñ №1035 qararınıñ lâğu etilmesi boyunca davasını qabul etti. İşbu qararğa köre, Qırımdan ve Qırımğa qıtaiy Ukrainadan mal ketirilmesi yasaqlana.
Davada aytılğanı kibi, cemaat teşkilâtınıñ temsilcileri Nazirler kabinetiniñ işbu qararını qanunsız tanımağa ve lâğu etmege talap eteler.
Bundan da ğayrı, uquq qoruyıcılar işbu qararnı «vatandaşlarnıñ anayasa ve vatandaşlıq aqlarına zarar ola bileceginden» sebep lâğu etmege çağıralar.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Bayrım kün Otarlanı Kerimni 100-cıllık yübileyine kelgen konakla, cazıvçularıbız, anı çığarmaların süygenle poetni tuvğan ceri Tırnavuzda bolğandıla. Mında Kuliylanı Kaysınnı atın cürütgen Kultura dvoretsni arbazında, nazmuçunu esgertmesi bolluk cerde taşnı üsünde cabuvnu açardan alğa rayonnu administratsiyasını başçısı Malkarlanı Aslan, yübiyeyge kelgenleni alğışlap...
CERLEŞLERİ ULLU POETGE ESGERTME SALIRĞA AYTHANDILA
Bayrım kün Otarlanı Kerimni 100-cıllık yübileyine kelgen konakla, cazıvçularıbız, anı çığarmaların süygenle poetni tuvğan ceri Tırnavuzda bolğandıla. Mında Kuliylanı Kaysınnı atın cürütgen Kultura dvoretsni arbazında, nazmuçunu esgertmesi bolluk cerde taşnı üsünde cabuvnu açardan alğa rayonnu administratsiyasını başçısı Malkarlanı Aslan, yübiyeyge kelgenleni alğışlap, cabıvnu RF-ni Cazıvçularını soyuzunu pravlenini sekretarı, «Moskovskiy literator» curnalnı baş redaktoru İvan Golubniçiy, Türkden kelgen sıylı konak Hurriyet Ersoy, filosofiya ilmulanı doktoru Efendilanı Salih em Otarlanı tukum tamataları Magomet açarıkların bildirdi.
İvan Golubniçiy, taşnı katında söleşe, bılay aythandı: Bügün da belgili Malkar poetni 100-cıllık yübileyin belgileybiz. Cazıvçuğa esgertme salınırık cerde taş açıldı. Şöndügü kıyın zamanda bıllay zat etile ese, ol kuru Kabartı-Malkarnı uğay, bitev Rosseyni da bayramıçadı. Efendilanı Salih poetni arhivinde tört miñ dokumentge karap çıkğandı. Alanı okuy, köp köz caş tögerge tüşgenin da aytdı ol. Kerimça caşlarıbız köp bolsunla, igilik bla atların aytdırğan, duniyada oguyrlu ız koyğan. Bu açılğan esgertmege biz bek ırazıbız. Türkde da Otarlanı Kerimni atın cürütgen oram bollukdu, degendi Hürriyet Ersoy. Kultura dvoretsge kirgen cerde konaklağa tuz-gırcın bla tübegendile.
Yübileyge atalğan bu bayramnı bardırğanla Ahmatlanı Lüba bla Malkondulanı Azret, añña katışhanlağa carık tübep, söznü Elbrus rayonnu administratsiyasını başçısı Malkarlanı Aslanña beredile. Ol aythanña köre, Tırnıavuz şaharnı cer-cerli samoupravleniyasını törtünçü sessiyasında mında birinçi nomerli litseyge Otarlanı Kerimni atın atarğa onoulaşhandıla. «Moya sudba – mir na zemle» degen atı bla poetni üsünden dokumentli-publitsistika film alınñandı. «Balkariya Kerima Otarova» degen surat ekspozitsiya kuralğandı. Rayonnu kraeved muzeyinde da «Ne caluüs, dovolen ya sudboyu» degen körmüç açılğandı. Bibliotekada işlegenle da yübileyge kesi koşumçulukların koşhandıla.
Kesini aythılık caşların halk bılay kötüre bile ese, caşavubuz igi bola barlığına ışanırçadı, degendi İvan Golubniçiy. Sizni ariv tabiyğatı, çınttı adamları bolğan cerigizge birinçi kere kelgenlikge, bu respublikada şuyohlarım köpdüle. Poetigizni bılay kötüre bilgenigizge, yübileyni kurağanlağa da cüregimden ıspas eteme. Dağıstannı halk poetessası Aminat Abdumanapova Mahaçkalağa kaythandan sora Malkarlılanı, Otar ulunu üsünden da tıñılı hapar aytırğa söz bergendi. Kerim tuvğan, caşağan, mından arı da halkını esinde saklanırık cerge sav bol!» dep, ol kesini nazmusun da okuğandı.
Noğaylı cazıvçu Anvarbek Kultayev a «Zaman» gazetde Kyazimni «Kerimge» atalğan nazmusun körüp, bir keçege noğay tilge köçürüp, anı okuğanda, zaldağıla ırazılıkların kızuv harsla bla bildirgendile. Eduard Mamakaev Kerimni caşav colu anı atası Arbini kadarıça bolğanın aythandı. Sora poet köçgünçülükde çeçenlilege carsıp köp nazmu cazğanın da belgilegendi. Men caza başlağanımda, anam çakırıp: «Caşım, beri kara, ma bılay cazarğa kerekdi nazmunu», degen edi, karaçaylı kızçıkğa Kerim cazğan nazmunu körgüztüp. Andan beri çığarmaçılık işimde aña uşarğa küreşgenley keleme» degendi fahmulu cırçı em poet Özdenlanı Albert. Izı bla Karaçaynı halk poeti da kesini nazmusun okuğandı.
Kalmuk cazıvçulanı atlarından, salam berip, mında köp tanışları bolğanın aythandı, bu respublikanı Cazıvçularını soyuzunu pravlenini tamatası Erdni Eldışev. Valeriy Turgay da, Kerimni nazmusu çuvaş tilde kalay eşitilgenin okup, bu bayramnı kurağanlağa da ıspas sözün aythandı. Efendilanı Salih poetni çığarmaçılığın tıñılı tintirge, basmalanmay turğan zatların da çığarırğa tiyişli bolğanın esge salğandı. Cazıvçula Sozaylanı Ahmat, Gekkilanı Magomet da poetni üsünden köp mahtav sözle aythandıla.
«Rosgidro» aktsioner obşçestvonu tamatası Otarlanı Kurman, anı bla birge işlegenle da endi Kerimni atın cürütürük litseyge savğağa 100 miñ som bergendile. Ol kün Otarlanı Kerimni fondu hazırlağan savğala da köp edile. Lermontov atlı komitetden kelgen maydallanı yübiley bayramnı kuravda kıyınları bolğanlağa poet Dodulanı Asker tapdırğandı. Bayramnı bütün carık etgenle ua Cappulanı Ahmat, Atmırzalanı Canna, Gayılanı Tahir, «Tavlan» halk ansambl bolğandıla.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/01-9
Simona de Bovuar (09.01.1908 - 14.04.1986, Parij, Frantsiä) — frantsuz yazuçısı, feminist xäräkäteneñ ideologı.
Ekzistentsializm fälsäfä yünäleşeneñ tarafdarı, kisken inqıylabi qaraşlı bula, xätta sotsialist yäşeren törkemendä qatnaşa.
Jan-Pol Sartrnıñ iptäş qızı häm fikerdäşe.
Vyetnam suğışında xärbi cinäyätlär turında kürsätülärne tıñlaw öçen Bertran Rassel tarafınnan xalıqara tanılğan zıyalılardan oyıştırılğan "Xärbi cinäyätlärne tikşerenülär buyınça Xalıqara Mäxkämä"dä qatnaşa.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımtatar yazıcısınıñ şeyleri olğan qırım hastahanesinde Federal havfsızlıq hızmetiniñ tintüvi devam etmekte.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatqa köre, mında Meclis azaları keldi, olarnıñ arasında Qırımtatar milliy Qurultayınıñ Merkeziy Saylav Komissiya reisi Zair Smedlâyev ve adliyeci Emil Kürbedinov.
Yüz bergen adise aqqında tafsilâtlı izaatlarnı şimdilik kimse bermey, Smedlâyev «er şey mahsus etilgenini» qayd etti.
FSB hadimleri ise jurnalistlerge tintüvni videoğa çekmege izin berdiler. Tintüv vaqtında 36 qapalı qutunı sayıp çıqtılar.
«Olar binadan qutularnı çıqarıp, teşkere ediler, şimdi er şeyni yerlerine qaytarmağa isteyler, şunıñ içün matbuat vastalarınıñ temsilcilerini binanı terk etmege çağırdılar»,– dep añlattı Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırım.Aqiqatqa «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ başı Riza Şevkiyev aytqanı kibi, çarşenbe künü, dekabr 17-de, FSB hadimleri Aqmescit rayonınıñ Colman (Pionersoke) köy hastahanesinde türk dünyasında belli olğan qırımtatar yazıcısı Cengiz Dağcınıñ şahsiy şeyleri olğanı sebebinden tintüvni keçirmekteler
Olar maddelerge esaslanıp, yükniñ elastı aqqında qararnı seslendirdiler ve cinaiy iş açılacağı aqqında haber ettiler. Fondnıñ reisi Qırım.Aqiqatqa añlatqanı kibi, bu mülk boyunca SBU daa Qırım işğalinden evel sorğularnı keçire edi, amma o vaqıt bütün meseleler çezilgen edi.
Şevkiyevniñ aytqanına köre, Cengiz Dağcı beş yıl evelsi İngliterede elâk oldı, şeyleri ise Fondda saqlansın ve ileride qırımtatarlarnıñ facialı taqdiri aqqında romanlarnıñ müellifine müzey açılsın dep, Qırımğa türk arqadaşları tarafından ketirildi.


text:
Qırımnıñ bir qaç şeerinde yanvarniñ 3-ünde suv olmaycağı aqqında haber ettiler. "Voda Krıma" müessisesi haber etkeni kibi, bu tamir işlerinen bağlı.
Böylece, Keriçte saat 17:00 qadar böyle adresler boyunca suv olmaycaq: Voroşılova soq., 1/1, Hersonskaya soq., 6, 8 , 10, Yunnatov soq., 14, 16, Mayskiy aral., 3, 5, 7, Kları Tsetkin soq., 19.
Canköyde de aqşamğa qadar böyle adresler boyunca suv olmaycaq: İnternatsionalnaya soq., 147, Linina soq., 20, İnternatsionalnıy aral., Oktâbrskaya soq.
Aqmescitte Pespalova soq., 47 ve Aluştada Parkovaya soq., 2 sakinleri de suvsız qaldı.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu bildirgenine köre, Ankaradaki patlavlar işiniñ taqiqatında «İslâm devleti» ekstremistik gruppirovkasınıñ iştiraki ögrenilmekte.
Davutoğlu türk televideniyesinde çıqışta bulunıp, taqiqatçılar şeklengenlerden biriniñ adına DNK testi yardımı ile yaqlaşqanını bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, ücümniñ maqsadı noyabr 1-de keçirilmesi planlaştırılğan parlament saylavlarınıñ neticelerine tesir etmek edi.
Oktâbr 10-da Türkiyeniñ paytahtında yüz bergen eki patlav neticesinde eñ azından 97 insan elâk oldı. Patlavlar kürdlerge qoltutkan teşkilâtlar ve faaller teşkil etken numayıştan evel yüz berdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ bildirgenine köre, koronavirus Qırımda vefat etken 11 hastadan üçüniñ ölüm sebebi oldı.
Bu aqta o, Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«COVID-19 tedqiqi müsbet çıqqan 349 hastadan 186-sı Qırım Cumhuriyetiniñ tibbiy teşkilâtlarında tedaviylenmege devam etecek, 1 hasta Aqyarğa yollanıldı – arbiydir. 11 insan vefat etti. Olardan üçüniñ ölüm sebebi COVID-19 oldı», – dep ayttı memur.
Çemodanovnıñ malümatına köre, dört hasta ağır alda buluna – üçü Aqmescitte, biri Kezlevde. 129 hastanıñ alı orta ağır, 53-üniñ alı bir qarar.
Qırımda keçken künü üç yañı koronavirus hastası qayd etildi.
Böylece, Qırımda 349 koronavirus hastası qayd etildi. 26-sı çetelden keldi, 73-ü – 154 insan tüzeldi. Rusiyeden kelgen ve olarnen alâqada olğanlar. 11 koronavirus hastası vefat etti. Aqyarda – 157 hasta, üçü vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qazanda Sadri Maqsudi häykäle açıldı
Tatarstan başqalasında İstanbul parkı 07.12.2016
Törkiyä Premyer-ministr Binali Yıldırım hä m Tatarstan İlbaşı Röstäm Miñnexanov qatnaşuında başqala Qazandağı İstanbul parkında tanılğan cämäğät häm säyäsät êşleklese, ğalim Sadri Maqsudi häykäle açıldı.
Fotosürätlär “tatarstan.ru” säxifäsennän alındı.
Etiketlar: Qazanda Sadri Maqsudi häykäle açıldı , Sadri Maqsudi , Tatarstan , Qazan , Tatarstan başqalası Qazan , Binali Yıldırım Tatarstanda , Tatarstan ilbaşı Röstäm Miñnexanov , Qazanda İstanbul parkı


text:
Aprelniñ 20-nde gece ve kün devamında Qırımda avalar bozulacaq: küçlü yağmur yağması ve küçlü yel olması beklenile. Bu aqta Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi tenbiley.
«Suvuq cebe sebebinden aprelniñ 20-nde gece ve saba Qırımda bazı yerlerde küçlü yağmur yağması, kündüz ve kün soñuna qadar şimaliy-ğarbiy yel süratınıñ saniyede 17-22 metrge qadar artması beklenile», – dep aytıla müessise haberinde.
Qurtarıcılar qırımlılarnı avalar bozulğanı içün fevqulâde vaziyet peyda ola bile, dep tenbiley. Bu sebepten Fevqulâde vaziyetler nazirligi balıqçı ve gemicilerni deñizge çıqmaqtan, cumhuriyetniñ sakinleri ve musafirlerini dağ ve ormanğa barmaqtan vazgeçmesine, furtuna vaqtında deñiz yanında olmamağa çağıra. Şeerde olıp, eski terek ve reklama levhalarına yaqınlaşmamağa, olarnıñ yanında maşina qaldırmamağa tevsiye etile. Elektrik hatlarında ola bilecek qazalar sebebinden elektrikler kesile bile.


text:
İlhaq etilgen Qırımda sentâbr 17-20 yüksek yanğın telükesini ilân etildi
Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım akimiyetiniñ FVN-niñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Müessise, Qırım gidrometeomerkeziniñ malümatına esaslana. Bundan sebep, Qırım FVN, havfsızlıq qaidelerine uymaq kerekligini yarımada sakin ve musafirlerine hatırlta.
Yüksek yanğın telükesi sebebinden yanğınğa oğraması mümkün olğan yerler yanında ateş yaqmağa, mangal qullanmağa, tütün içmege, yanğan sernik taşlamağa, pirotehnik mahsullarnı qullanmağa, benzin, kerosin ya da diger yanğan madde ile yağlanğan şeylerni qaldırmağa, küneş tüşken orman alanlarında şişe, diger çöplükni qaldırmağa, terek tübünde, alanlarda ot yaqmağa yasaq etile.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar Server Aliyevge sentâbrniñ 4-nde Aqmescitte FSB binası ögünde kütleviy tutulmalardan soñ 15 biñ ruble para cezası berdi.
Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi bildirdi.
Aliyevniñ bildirgenine köre, şu künü o Aqmescitte bile degil edi, mahkeme ise qaranı çıqarğanda o olmağan bile fotresimlerge esaslanğan.
«Menimce, bu birisiniñ emridir - öz fikri olğan, halqını tüşüngen, semetdeşleri ne yerde olğanını bilmegen istegenlerni cezalamaq. Bu menim fikrim», – dedi Server Aliyev.
Məncə, bu sadəcə bir növ vəzifəsi olanları - xalqına qayğı göstərmək, həmyerlilərinin harada olduğunu soruşanları cəzalandırmaq üçün bir sifarişdir. Bu mənim şəxsi subyektiv fikrimdir.
«Avdet» qırımtatar gazetiniñ baş muarriri Şevket Kaybullayevge sentâbrniñ 4-nde Aqmescitte FSB binası ögünde kütleviy tutulmalardan soñ 5 biñ ruble parası cezası berildi.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Mihail Belousov sentâbrniñ 16-nda Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı, faal Zair Smedlânı «yüksek seviyeli azırlıq rejiminiñ sıñırlavlarını bozğanında» qabaatlap, oña azamiy ceza berdi – 30 biñ ruble para cezası. Faal sentâbrniñ 4-nde Aqmescitteki Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğanlar arasında edi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Rusiye polisi sentâbrniñ 4-nde Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğan qırımtatarlarğa qarşı 58 memuriy protokol tizdi.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Aralarında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. FSB malümatına köre, qırımtatarlar «bu yıl avgustnıñ 23-nde Qırımdaki gaz borusında diversiya yapqanları şübhesinen tutuldı. Rusiye müessisesi, tutulğanlar qabaatını itiraf etti, dep bildirdi». Bu malümatqa köre, «FSB tarqatqan sorğu videosında eki erkek kimden talimat alğanını ve Anğara köyünde gaz borusını nasıl patlatqanlarını tafsilâtlâca tarif etti».


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/12-27
Marlen Ditrix (27.12.1901, / Brandenburg provintsiäseneñ Şöneberg qalası, / Prussiä patşalığı, / Alman imperiäse - 6.05.1992, Parij, Frantsiä) — alman cırçısı häm kino yoldızı.
Skripka uynawın hönär bularaq öyränä, tik beläzek buının zıyanlatu arqasında xıyalınnan waz kiçergä mäcbür bula.
Berlin häm Venada teatr häm kino artistı bularaq eşli başlıy.
1930 yıldağı Zäñgär Färeştä (alm. Der blaue Engel) filmındağı kabare cırçısı rolendağı çığışı kitergän xalıqara tanıluı arqasında Holliwud kinostudiäläre tarafınnan täqdimnär ala başlıy häm AQŞqa küçä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Büginde älemdik BAQ betterinde jahandı jaylağan pandemiyanıñ saldarınan äyelder men balalarğa qatıstı zorlıq-zombılıq körsetkişiniñ artqanı aytıluda. ..
Ötken küni elimizde 356 adamnan koronavirus tabılıp, tirkelgen keyster sanı 10 mıñğa tayadı. Koronavirus jwqtırğandar sanı jağınan respublikada aldıñğ..
Birikken wlttar wyımı «COVID-19 twsında jäne odan keyingi damudı qarjılandıru» taqırıbında halıqaralıq onlayn konferenciya ötkizdi. Jiında Qasım-Jomar..
Ötken küni, 27 mamır küni Qazaqstanda 272 adamnan koronavirus anıqtaldı. Koronavirus jwqtırğandar sanı jağınan elde aldıñğı orındarda twrğan astanada ..
Armeniyada koronavirustıñ ekinşi tolqını bastaldı. Bwl turalı el prem'er-ministri Nikol Paşinyan mälimdedi. Jurnalisterge ötkizilgen brifing barısında..


text:
Bunı qanunsız Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
Vesiqanı Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasa federal qanunlarına uyğun kelgen 29 deñişmelerni köz ögüne alıp tasdiqladılar.
Böyleliknen, qabul etilgen «qanunğa» köre, nevbetteki saylavlarnı Qırım «parlamenti» saylavlarğa eñ çoq 100 kün ve eñ az 90 kün qalğanda ilân etile. Müddetten evel saylavlarnıñ tayin etüvi aqqında qararnı Qırım Saylav komissiyası qabul ete. Saylav bolükleri saylavlarnıñ keçirilmesi aqqında qararnıñ resmiy ilânından 10 künden soñ teşkil etilmeli.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurasınıñ deputat saylavlarında saylayıcılar aqqında malümat saylavlarğa eñ az 30 kün qalğanda toplanıla ve mütenasip saylav komissiyalarğa taqdim etile», – dep aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Aprel 30 künü işbu qanun leyhası Qırım «parlamentiniñ» tarafından birinci oquvda qabul etildi. Saylavlardan soñ tanılmağan Qırım Cumhuriyetiniñ şeer şurası 75 deputattan ibaret olacaq, olardan 25 öz başına, 50 – cedvel boyunca saylanacaq.
Bugün Qırım deputatları olacaq küz saylavlarına Saylav komissiyanı teşkil etti ve tasdiqladı.


text:
Qırımtatar tili eki yıldan ziyade, rus ve ukrain tillerinen beraber, Qırım territoriyasında devlet statusını taşığanına baqmadan, aqiqatta deklarativ statusını taşıy, dep bildirdi Qırım federal universitetiniñ Tavriya akademiyası ocası, filologiya ilimleri doktorı, dotsent Lemara Selendili ükümetniñ «Millet» qırımtatar telekanalındaki «Zavtra» («Yarın») tok-şou yayınında.
«Er kes tüşüne ki, qırımtatar tili öz-özüne inkişaf ete, ömürge keçe. Aqiqatta ise, qırımtatar tili devlet tili olğanı aqqında yazması, oña böyle deklarativ statusını bermesi yeterli degil», – dep qayd etti Selendili.
Lemara Selendiliniñ bildirgenine köre, qırımtatar tili soñki 70 yıl devamında inkişaf etmedi ve kerekli qadar tedqiq etilmedi. Onıñ fikrince, til inkişafına destek boyunca laboratoriyalar, merkezler ve programmalarnıñ teşkil etilmesi kerek.
«Keliñiz, açıq aytayıq: bu seneler devamında qırımtatar tili daa sesli yanğıramağa başlamadı, em de tasil saasında o daa çoq qullanmağa başlamadı», – dedi Qırım Federal universitetiniñ ocası.
Selendiliniñ zan etkenine köre, memurlar qırımtatar tilini bilmeli, çünki o devlet tili sayıla. Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar tiline, tek devlet tiline olaraq degil de, «ğayıp olayatqan til, Qırım territoriyasında toplu yaşağan milletniñ, dünyanıñ iç bir yerinde devletçiligi olmağan milletniñ tiline olaraq, destek köstermek kerek».
2014 senesi mart ayında Rusiye işğal etken Qırımda, «Qırım Cumhuriyeti Esas qanunına (madde 10)» binaen, üç devlet tili qayd etilgen: qırımtatar, rus, ukrain tilleri. Amma ukrain ve qırımtatar tilleri inkişaf etmegeninden ğayrı, olarnıñ mekteplerde ögrenilmesi de azlaştırıla. Bu aqta Meclis temsilcileri bir qaç sefer bildire edi.
Şimdiki vaqıtta qırımtatar tili ve edebiyatı dersleri Herson vilâyetiniñ cenübiy tarafında qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde berile.
Qırımtatar tili UNESCO tarafından ğayıp olayatqan ve qorçalavnı talap etken til olaraq tanıldı.
Bu künleri Kiyevde teşebbüs gruppası Ukraina Nazirler kabineti içün latin urufatında qırımtatar elifbesiniñ tasdıqlanması boyunca qanun leyhasını azırlağanını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımdan tış bulunğan ve topraq icaresi bergisini ödemegen qırımlılar topraqtan marum qala bileler, dep ayttı Qırımnıñ Rusiye Devlet şurasınıñ iqtisadiyat, bücet-maliye ve bergi siyasetiniñ komitet reisi Vitaliy Nahlupin, dep haber ete Qırım ükümetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
Nahlupin 2-3 ay devamında topraq bergisi ödenmegen olsa, yerli akimiyet organlarına topraq icaresi añlaşmalarını bozmağa teklif ete.
«Topraq ödemeleri probleması bar. O, cumhuriyetniñ tışında olğan topraq saiplerinen bağlı. Mında ciddiy memuriy qararlar olmalı, dep tüşünem. 2, eñ çoq 3 ay devamında ödeme olmasa, belediye organlarınıñ areketi belgilenmeli», – dep qayd etti Nahlupin.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ soñki malümatlarına köre, Donbass ve Qırımdan köçip kelgen insanlarnıñ sayısı 1 million 290 biñ insannı teşkil etti. Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev bildirdi ki, Qırım işğali devamında 35 biñ kişi Qırımnı terk etti, olardan yarısı – qırımtatarlardır.


text:
İyün 15-inden başlap "Mishor - Ay Petri" alatlı yolu işini başlaycaq. Bunı alatlı yolnıñ operator şirketiniñ matbuat hızmeti bildire.
"İyün 15-inden başlap "Mishor - Ay Petri" alatlı yolu yolcu taşımasını ğayrıdan başlaycaq. Alatlı yol 11.00-den 17.00-ğace çalışacaq", - denile beyanatta.
Yanvarniñ 20-sinden başlap "Mishor - Ay Petri" alatlı yolnıñ donatmalarında profilaktik işlerni yapmaq içün, çalışması toqtatılğan edi.
"Mishor - Ay-Petri" - belli turistik yer. 2013 senesi alatlı yolnıñ alatını, Avstriyadan ketirilgen yañı soyuna deñiştirdiler. Yolnıñ saytında, o, eñ uzun 1670 metr tayanğıçsız alatlı yol olaraq, Guinness kitabına kirsetilgen, dep bildirile.


text:
Ankara qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşuv merkezi Qırım musulmanları Diniy idaresinen beraber yardımğa muhtac olğan qırımtatarlar ailelerine qol tutuv boyunca er yıl ötkerilgen hayriye aktsiyasını başladı, dep haber ete QMDİ matbuat hızmeti.
Mubarek Ramazan ayı devamında hayriye aktsiya üç yıldan berli ötkerile. Aktsiya çerçivesinde yardımğa muhtac olğan qorantalarğa aşayt mahsulatı berile. Bu sene yardım olaraq kürpe, makaron, yağ, zeytun, arap hurması, çay, qave, tatlı ve ilâhre tarqatılar.
Keçken sene aktsiya Canköy, Qurman, Saq, Aqmescit ve İçki rayonları, Yedi-Quyu qasabası, Keriç ve Kezlev şeerlerini qavrap alğan edi.
Bu sene Qarasuvbazar, İslâm-Terek, Kefe, Or Qapu, Ermeni-Bazar, Curçı, Aq-Şeyh, Aqyar, Sudaq, Aqmeçit ve Yaltada yardımğa muhtac olğan qırımtatar ailelerine yardım köstermege planlaştıralar.
Hayriye aktsiyanıñ birinci basamağında 200 qorantağa yardım etmege niyetleneler. Aktsiyanı Ramazan ayınıñ soñuna qadar devam etmege planlaştıralar.


text:
Birinci ağır çekide mutlaq dünya çempionı olğan, doğma Aqmescitten, ukrain boksçısı Aleksandr Usik, dünyanıñ bütün silâsını yoq etilmesini arzu ete. Bunıñ aqqında o, avgustnıñ 1-isinde “Gulliver” ticaret-eglence merkezinde keçken mühlisler ile körüşüvde ayttı.
“Barışıq, tınçlıq aqqında tüşünem. Dünyada yalan ve başqa şeylar pek çoq. Bir mültikte bala yalan aytqanınen burnu öse edi. İç tahmin etesizmi, dünyada ne qadar böyle “burunlılar” bar. Amma burunları, neçündir, körünmey. Men dünyanıñ bütün silâsını yoq eter edim”, - dedi Usik.
Sport ve ilimde yarışmaq mümkün olğanını de qoştı.
“Er şeyde yarışmaq mümkün, amma silâsız”, - dey Usik.
İyülniñ 22-sinde gecesi bitken Murat Gassiyev ile uruşnıñ neticesinde, Usik WBO ve WBC dünya çempionı kuşaqlarını saqladı, ve olarğa WBA Super ve İBF (evel Gassiyevde olğan) qulaşqları ve, eñ küçlü boksçılarnıñ uruşında yeñgenlerge berilgen, The Ring jurnalınıñ quşağını qoştı. Bundan da ğayrı, Mohammad Aliniñ Kubogını qazandı.
Qırımlı Usik ihtisasiy ringdeki bütün15 uruşında ğalip olıp çıqtı.
Ukraina baş naziri Volodımır Groysman, Aleksandr Usikke Ukraina qaramanı unvanını bermege, prezident Petro Poroşenkoğa muracaat etecegini haber etti.
Usik, oña devlet mukâfatı berilmesine şübeli baqa.


text:
Yudino (stantsiä)
"Yudino stantsiäse" (pyc. cTaHция ЮдиHo) — elekke iseme "Qızıl Taw" (pyc. KpacHaя Гopka) - Gorʻkiy timer yulınıñ Qazan bülekçäseneñ stantsiäse. Qazan-1 — Yudino stantsiäse sızığında, Qazannıñ Kirov rayonında urnaşqan. Yudino stantsiäse Mäskäw-Qazan-Yekaterinburg sızığında, Mäskäwdän 782 km yıraqlıqta urnaşa. "Qızıl taw" stantsiäsennän Fetnä (Vosstanie) stantsiäse aşa Yekaterinburg şähärenä qädär 1912 yılda tözep başlağan, 1914 yılda "Qızıl taw" stantsiäse keçe depo belän açılğan. Yudino stantsiäsendä Şähäreçe tönyaq häm könyaq timer yulları Qazan-1, Qazan-2 vokzallarınnan ber noqtağa kilälär. Yudino stantsiäsendä Qazan elektropoyezdları öçen häm qayçaqta yıraqqa barğan poyezdlar öçen ike biyek utraw platformaları bar. Yudino stantsiäse yök poyezdları öçen tuqtaw punktı bularaq qullanıla. «Qazan Darı» zavodınnan Yudino stantsiäsenä timer yulları kilälär. Utraw platformasınnan "Vokzal yanı" uramına häm Yudino toraq massivına çığuları bar.
İsemYзrәpTү
1918 yılda Vladimir Lenin boyırığı buyınça Rusiä watandaşlar suğışı qatnaşuçı Yan Yudin istälegenä "Qızıl taw" toraq puktına yaña isem "Yudino" quşılğan.


text:
Herunterladen Kolonya Cumhuriyeti
Herunterladen Kolonya Cumhuriyeti 2017 Torrent DF | DVDRIP | DEUTSCH SUBTITLE|
Herunterladen Kolonya Cumhuriyeti Torrent DF
Inhaltsangabe und Details:
Peker Mengen (Çağlar Çorumlu) will unbedingt Bürgermeister einer kleinen türkischen Stadt werden. Um dieses Ziel zu erreichen, verfällt er auf eine List: Er verspricht den Bürgern nicht nur, dass die Kleinstadt Besuch vom Ministerpräsidenten bekommen wird, sondern auch, dass sie zur Bezirkshauptstadt werden soll. Nach der gewonnenen Wahl muss Mengen nun seine Wahlversprechen einhalten und lockt den Ministerpräsidenten daher tatsächlich mit zweifelhaften Mitteln in die Stadt, wo dieser mit einer großen Zeremonie willkommen geheißen wird. Doch die Feierlichkeiten geraten außer Kontrolle und plötzlich ist aus dem 5000-Seelen-Städtchen ein eigenes Land geworden, das sich noch dazu im Krieg mit den USA befindet. In dieser chaotischen Situation landet unverhofft ein Außerirdischer samt UFO in der kleinen türkischen Stadt…
Kolonya Cumhuriyeti,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti,Download Kolonya Cumhuriyeti,Kolonya Cumhuriyeti Subtitles,Kolonya Cumhuriyeti Download Ganze Filme,Herunterladen Kolonya Cumhuriyeti,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti Film Kostenlos,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti deutsche,Kolonya Cumhuriyeti DVDRip,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti kompletten Film deutsch,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti ExzKolonya Cumhuriyetinte Qualität brrip,Kolonya Cumhuriyeti popcorn time,Kolonya Cumhuriyeti youtube,Kolonya Cumhuriyeti Torrent,Kolonya Cumhuriyeti piratebay,Kolonya Cumhuriyeti kickasstorrent,Kolonya Cumhuriyeti yify torrent,Kolonya Cumhuriyeti 2017 Downloaden,Kolonya Cumhuriyeti uptobox,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti Torrent,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti youtube,Film Kolonya Cumhuriyeti Komplett,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti HD 1080p Deutsche Kostenlos,Downloaden Kolonya Cumhuriyeti Ubersetzung des Films,Downloaden Kostenlos Kolonya Cumhuriyeti Film


text:
Aqmescit – Rusiye Qırımnı işğal etkeninden eki ay keçken soñ, çoqtan tahmin etilgen ceryan yüz berdi – biznes çökti. Bunıñ episi ta mart ayında başlandı, amma bunıñ aqqında resmiy olaraq tek şimdi aytıp başladılar.
Bunıñ isbatı olaraq, iqtisadiy cietinden quvetli olğan şirketlerde aylıq boyunca borclar soñki yıllarnı alsaq, eñ yüksek noqtada buluna.
Qırımnıñ qanunsız parlament yolbaşçısı Vladimir Konstantinovnıñ fikirince, şimdilik Qırım içün eñ yüksek noqta sayılğan 281 million ruble (yani tahminen 94 million grivna) miqdarında maaş boyunca borclar bar. «O qadar borcumız iç bir vaqıt olağan edi. Ekseriyetnen iqtisadiy cietinden faal olğan şahsiy şirketler, bücetke bağlı degiller. Borc mesele mürekkeptir, çünki olarnı qapatmaq içün bücetten para ayırıp olamamız. Acele sürette bu meseleni çezmelimiz. Borc miqdarı büyüktir, ve ciddiy kirişüvni talap ete», – deli spiker («Tsentr»den alınğan izaat).
Kerçekten de, keçken yıllarnıñ statistikanı köz ögüne alsaq, soñki yıllar devamında Qırımda aylıq borcu 50-53 mln. grivna etrafında buluna. Böyleliknen, Qırım statistika baş idaresiniñ 2014 senesi fevral 1 kününe, cumhuriyette borcnıñ miqdarı 53 mln. grn. teşkil etti. 2014 senesi yanvar 1 kününe bu raqam 1,6 mln. grn-ğa azca edi. 2013 senesi aylıq boyunca borclarnı azlaştırmağa imkân olğan aylarnı da qayd etken ediler.
Qayd etmeli ki, bu tek resmiy raqamlar, yani qayd etilgen hadimlernen bağlı. Tamam olarnı devlet nezaret etip ola. Resmiy olmağan borc ise, qat-qat büyüktir.
Bundan da ğayrı, resmiy çalışqan hadimler esasen, aylıqnıñ bir qısımını qoluna, ekinci qısımını «zarflarda» alalar. İşte, Kostantinov aytqan 93 mln. grivna borcına, tek resmiy çalışqan adamlarnıñ aylığıdır. Yani, başqaları közge alınmay.
Böyleliknen, Qırım işhaneleri bergilerni tolusınen tölep olamağanları (soñki ay devamında Qırım bücetine tüşken bergi tölevleri 5-7% -nı teşkil ete) ve atta, aylıqlarnı bermege imkânları olmağanı añlaşıla.
Biz laqırdı etken küçük ve orta biznes saipleriniñ bildirgenine köre, 2014 senesi mart ayından başlap, olar masraflarnı qısqartmağa mecbur ettiler. Biznesni ileriletken (reklama, numayış, sergilerde iştirak etüv ve ilâhre) teşviqat, iş ve mahsulat köleminiñ qısqartıluvı (ep bir ihtiyac da eksildi), yañartma planlarından vazgeçüv ve yañı açılğan yöñelişlerniñ qapatıluvı belgilendi.
Hadimlerniñ aylıqlarında iqtisad etüv meselesi ise, eñ mürekkep oldı. Reklama ve neşriyat işinen bağlı küçük biznesniñ sabi Yuriy şikâyet ete: «Men taqımımnı eki yıl devamında topladım. Ve onıñ er azası çeşit qıyınlıqlardaan keçti, manim içün qıymetli insanlardır. İşimni başlağanda qıyın oldı. Amma, eki yıldan soñ, biz öyle bir seviyege çıqtıq ki, atta hadimlerniñ sayısını arttırmağa kerek oldı. Mart ayında ise, er şey ast-üst oldı. Men elbette, hadimlerni işten boşatmadım, amma, aylıqları bayağı qısqartıldı. Müşterilerniñ büyük bir qısımı ğayıp etilgen soñ, tek biñ grivna alalar». Söz kelimi, Yuriyniñ hadimleri resmiy qayd etilmegenler, bu sebepten, onıñ meseleleri Konstantinovnıñ statistikasına kirmediler.
Brend uydrmaqtan başlap, tevsiyeler berüvine qadar çeşit hızmetler teklif etken diger qırımlı işhanede aytqanları kibi, bugünde bugün, mahsulatlarnı çıqarmağan biznes içün, eñ eyisi hadimlersiz çalışmaq.
Şirketniñ meneceri İrina şunı bildirdi: «Biz bu şekilde çoqtan çalışamız. Çünki bizim devletimizde daimiy bir istiqrar yoq ve müşterilerge bağlı şirketler, sımarıştan-sımarışqa qadar keçineler. 2013 ve 2014 senesiniñ başında olğanı kibi, sımarışlar arasında teneffüs olmasa, bu pek yahşı. Amma, o vaqıt bile, biz hadimlerni işke almay edik, olarnen ayırıca añlaşa edik, sanki er şey deñişecegini duyğan edik. Ve bu duyğular kerçekleşti. Bizim adamlar içün mesülietimiz olmağanı sebebinden, iş yoq, demek aylıq ta aytmağa aqqımız bar. Sımarış peyda olğanınen adamlarnı kene de celp etermiz. Başqa vaqıt olar öz işlerinen oğraşalar. Men añlayım, bu yahşı şey degil, amma, bugünki künde, keçinmek içün yekâne bir yoldır».
Akimiyet ise, bu vaziyette adetince meseleni toplaşuv vastasınen çezmege istey, memurlarnı toplap, umymiy vaziyetni muzakere etip, qabaatlı olğan şirketlerni qorquzıp, olarğa basqı etmek çarelerni bulmağa niyetlene.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye tahqiqatçılarınıñ qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davasını siyasiy taqip dep saya. Müessise, Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturasınıñ uquqiy cevabını bekley ve Rusiyeniñ bu taqibi halqara mahkemelerde baqılacağından emin.
Bu şekilde Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi aprelniñ 9-nda Rusiye tahqiqatçılarınıñ Mustafa Cemilevge 2014 senesi işğal etilgen Qırımda açılğan cinaiy dava boyunca qabaatını bildirmek niyetini izaatladı.
«İşğalci, işğal etilgen Qırımda halqara gumanitar uquqına zıt bir şekilde ceza qanunlarını qullanmağa ve Ukraina memurlarına qarşı siyasiy davalar boyunca ğıyabiy taqipni, hususan propaganda olaraq devam ettire», – dep aytıla temsilcilikniñ haberinde.
«Qayd etemiz ki, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri – Ukrainanıñ ayırılmaz parçalarıdır. İşğalci devletniñ sahte «uquq qoruyıcı organları» tarafından Mustafa Cemilevge qarşı açılğan siyasiy «cinaiy dava» qırımtatar halqınıñ liderini Rusiye istilâsına qarşı çıqqanı ve Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesi oğrundaki küreşi içün qanunsız taqibinden başqa bir şey degildir», – dep qoştı müessise.
Temsilcilik, bu davanı «Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini itibardan tüşürmek ve oña keder etmek ıntıluvı» dep adlandırdı.
Mustafa Cemilevniñ Qırım.Aqiqatqa tasdıqlağanına köre, Qırımda Rusiye Tahqiqat komitetiniñ hadimleri aprelniñ 10-nda qabaatını bildirmege niyetlene.
«Ömür arqadaşım telefon etip, FSB hadimleri keldi ve bir celpname ketirdi, onı imzalamasını isteyler, dep ayttı. Bir şey imzalamasın, dep ayttım. İsteseler, öyle bersinler. Çoqtan açqan ediler bunı. Olacaq yürüş (Qırım yürüşi – QA) sebebinden qorquzmağa isteyler», – dep ayttı Cemilev.
«Ukrayınska pravda» neşiri Qırımda Cemilevniñ tuvğanlarına ketirilgen celpname fotoresimini derc etti.
Anda qayd etilgenine köre, qırımtatar halqınıñ lideri Rusiye Ceza kodeksiniñ 322 maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçüv», 222 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden «Silâ, onıñ parçalarını qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv» ve 224 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden «İnsan ölümine ya da diger ağır aqibetlerge ketirgen başqa birisi tarafından qullanılğan silânı diqqatsız saqlavda» qabaatlana.
Cemilevge Aqmescitteki Tahqiqat komitetiniñ idaresine advokatnı yollaması teklif etildi.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnıñ liderleri Refat Çubarov, Mustafa Cemilevniñ yarımadağa kirişini beş yılğa yasaqladı.
2016 senesi yanvarniñ 20-nde qırımlı advokat Cemil Temişev Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qararı esasında Mustafa Cemilevniñ ğıyabiy apiske alınması aqqında bildirdi. Bu malümatnı daa soñra Qırımnıñ sabıq Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya da tasdıqladı.
Temişevniñ malümatına köre, Rusiye organları Cemilevni 2014 senesi mayısnıñ 3-nde Ermeni Bazarda Qırımnıñ memuriy sıñırından qanunsız keçkeninde qabaatlay.
Rusiye tahqiqatı, Rusiye Cemilevniñ yarımadağa kirişini endi yasaqlağan edi, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Mustafa Cemilevniñ Rusiye mahkemesi tarafından ğıyabiy apiske alınmasını takbih etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, Qurmandaki "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileri - Rustem Emiruseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevniñ - apsini sentâbrniñ 14-ünece uzattı. Bunı "Qırım birdemligi" birleşmesi haber etti.
"Tahqiqatçı ve prokuror iç bir delilni köstermedi. Yalıñız qabbatlavnıñ ağırlığına esaslanğan faraziyeler, amma biz bu sebep uzatıluvğa tesir etmemek kerek olğanını bilemiz. Şaatlarnıñ sorğuğa çekeler, olarnı SİZOda tutmaq iç acet yoq. Menimce, bu sıñırlav tedbiri ev tevqifine deñiştirilmeli. Bu da tevqiftir", - dedi iyün 10-unda mahkemede Emil Kurbedinov.
Amma mahkeme kollegiyasınıñ reisi Ruslan Plisko, imayeniñ delillerini kz ögüne almadı ve apis müddetini uzattı.
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi (Rusiye) yanvarniñ 29-nda Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Rustem Emirüseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevniñ davası temelden baqılıp başlandı.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinovalındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Oktâbrniñ 25-nde rusiye Aqmescitte yañı tahqiqat tevqifhanesini açtı. Bunı "QırımSOS" uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ yolbaşçısı Oleksiy Tılnenko haber etti.
"Yañı SİZO Aqmescit şeerinde 1-nci tüzetüv cezahanesiniñ territoriyasında açıldı. Sığımlığı 300 adamdan çoq, 1-nci SİZO-nıñ sığımlığından eki qat ziyadedir", - dedi o.
Malüm olğanı kibi, 747 kişi içün yeri olğan bu tahqiqat tevqifhanesi şimdi toludır. Kimerde tevqiflilerniñ sayısı № 1 SİZO-nıñ sığımlığından eki qat ziyade ola edi. Soñki sefer bina 1803 senesi, açılıuv vaqtında tamir etilgen. 2022 senesi oktâbrniñ 25-ne qadar bu işğal etilgen yarımadadaki yekâne tahqiqat tevqifhanesi edi.
"Daa bir SİZO-nıñ açılması şimdi Qırımğa Ukrayinanıñ yañı işğal etilgen topraqlarından büyük sayıda adamlarnıñ köçürilmesi delâlet ete. Em de Qırımnıñ özünde de tevqifler devam etmektedir ve bu sebepten işğalcilerniñ bu kibi yañı müessiselerge ihtiyacı bar", - dedi Tılnenko.
2014-2020 seneleri "QırımSOS" Qırımda 44 kişi mecburen tutıp esir etilgenini qayd etti, olarnıñ arasında 15-niñ taqdiri ve bulunğan yeri aqqında alâ daa bir şey belli degil.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım akimiyeti Hıdırlez yardımı ile qırımtatar halqını bölmek niyetindedir, – dedi Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bazar künü, aprel 26-da, aşkâr etilgen beyanatında, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Milletimizni parçalamaq, küreş meydanından uzaqlaştırmaq içün yapqan ve yapacaq cinayetlerini dünyadan saqlamaq içün Qırım işğalcileri mayıs 3 künü tantanalı şekilde Hıdırlez bayramınıñ keçirilmesini ilân etti ve oña azırlıq köre. Bu aynecilikniñ manasını epiñiz yahşı añlaysıñız. Yazıqlar olsun, bu yapqan cinayetlerinde işğalciler aramızdan kendine oşağan bazı semetdeşlerimizni qullanalar», – dedi Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi aytqanı kibi, qırımlılar Qırımnı zapt etkenlerge «olarnı bu pis oyunlarğa qoşmağa fırsat bermemek» kerektirler.
«Epimiz öz-özümizge böyle sual bereyik: qırımtatar gençleri ğayıp olğan vaqıtta ve olarnıñ bazıları öldürilgende, sayğılı lider Mustafa Cemilev ve onıñ ile beraber Meclis reisi ve arqadaşlarımız İsmet Yüksel, Sinaver Kadırovğa Vatanda yaşamağa yasaq olğanda, Ahtem Çiygoz ve Ali Asanov apiste olğanda, ATR telekanalımız ve diger milliy matbuat vastalarımız qapatılğanda, iş adamlarımız er kün basqı altında olğanda, yüzlernen insanlarımız mahkeme ve sorğularğa çağırılğanda, bu cinayetçilerniñ tarafından azırlanğan Hıdırlezge qoşulmağa olurmı?», – dey o.
Refat Çubarov, qırımlılarğa muracaatta bulunıp, ağır zamanlar «mıtlaqa keçecegini» ayttı ve olarnı bir-birine daa da diqqatlı ve sabırlı olmağa çağırdı.
Bunıñ ile o gençlerge milliy duyğu ve vatanperverlikni aşlamağa, qırımtatar halqınıñ birlik ve menligini saqlamağa çağırdı.


text:
Aqmescitte mayıs 8 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Kommunistler Firqası Qırım cumhuriyet komitetiniñ vekilleri İosif Stalinge hatıra tahtasını qoydılar, haber ete Qırım.Aqiqat.
RF Kommunistik Partiyasınıñ Qırım bölüginiñ birinci kâtibi Oleg Solomahin aytqanı kibi, hatıra tahtası İosif Stalinniñ Aqmescitke 1945 senesi fevral 4-11 künleri Yalta konferetsiyasına kelgenine bağışlana.
Tedbir kommunistlerniñ bayraqları ve Stalinniñ portretleri altında keçti.
Qırımda, Yalta civarındaki Livadiya sarayı yanında fevral 5 künü 1945 senesi Yalta añlaşmalarını qabul etken SSCB, AQŞ ve Büyük Britaniya yolbaşçıları Stalin, Churchill, Rooseveltniñ abidesi açıldı.
Zurab Tsereteli Rusiye eykeltraşnıñ Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığı munasebeti ile 10 tonnalıq abidesini açtılar.
Tenqitçilerniñ fikrine köre, qırımtatarlarnıñ toprağında Stalinge abide qoymaq – ahlâqsızlıqtır, çünki 1944 senesi Stalin halqlarnıñ sürgünligi aqqında emir çıqarğan edi.


text:
Keçken 2018 senesi «Qırımnıñ işğalden qurtarılmasına atılğan adımlardan biri» oldı, dep ayttı Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında.
Onıñ bildirgenine köre, bu yıl Ukrainanıñ diger ükümetler, devletler ile ortaqlığı pekitildi, halqara toplulıq ise Rusiyege olğan munasebetini belgiledi.
Refat Çubarov dekabrde qabul etilgen BM Baş assambleyasınıñ Qırım qararlarını hatırlattı, anda Azaq deñiziniñ askeriyleştirilüvi ve Qırımdaki insan aqları vaziyeti meselesi köterilgen edi.
«BM aza devletleri öz reylerinen Ukrainağa qoltutıp, Rusiyeni istilâcı olaraq tanıdı. 2018 senesi eki qararnen belgilendi. Diger halqara meydançıqlarda sert qarşılıqlar bar edi. Avropa Şurası Parlament assambleyasını hatırlayıq: Rusiyege faal sürette iştirak etmege bermediler, azalığını toqattılar, üç yıldan berli Rusiye onı yañıdan tiklemege tırışa. 2018 senesi bunı yapmağa imkânı olur degen qorqu bar edi. Artıq açıq olğan küreşke Avropa Şurasındaki eñ yüksek seviyeniñ memurları kirsetilgen edi», – dedi Çubarov.
2018 senesi dekabrniñ 18-nde BM Baş Assambleyası Qırım, Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvinen bağlı qararnı qabul etti. 66 memleket oña qoltuttı, 19-ı qarşı çıqtı, 72 devlet bitaraf qaldı.
BM Baş Assambleyası 2018 senesi dekabrniñ 22-nde aqşam işğal etilgen Qırımda insan aqları vaziyetine dair qararnı qabul etti, vesiqada ukrainalı siyasiy mabüsler Oleg Sentsov, Volodımır Baluh ve Emir-Üsein Kukunıñ adı bar edi.
BM Baş assambleyasınıñ Rusiye işğal etken Qırım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal altındaki rayonlarına dair qararı fevralniñ soñunda baqılacaq, dep tarif etti BM Ukraina vekili Volodımır Yelçenko.


text:
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi, "Qırım birdemligi"niñ koordinatorı Server Mustafayevniñ advokatı Lilâ Gemeci, müşterisi sentâbr 13-ünden berli tutulğan №1 Krasnodar SİZOsınıñ kamera şaraitleri aqqında Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi. Advokatnıñ malümatına köre, Mustafayevniñ suvğa daimiy çıqışı yoq ve o tutulğan kamerada ara-sıra kanalizatsiya borusı yırtılıp, töküle.
"O, çoqusı tek qala. Bu 4 kvadrat metrlik kameradır. Bu yerde töşek, suv dolabı, masa ve kenefke oşağan bir şey - töşemede teşik - yerleşe. Eki künden bir şu teşikten necaset püskürip çıqa ve bütün töşemege yayıla. Bunıñ içün o, öz şeylerini tabandan töşekke kötermege mecbur. Kenef saba bozulsa, onıñ aqşam tamir içün kele bileler", - aytıp berdi Gemeci.
Onıñ malümatına köre, kamerada üç parmaqlığı olğan küçük bir pencere bar, pencere tübünde - aşhaneniñ yemek qalıntıları obası.
"Neticede: pencereden - çürügen qalıntılar qoqusı, kamerada - bozulğan kanalizatsiyadan necaset qoqusı. Suvğa daimiy çıqış yoq. Kezintide olğanda suv peyda olsa - demek toldurıp yetiştirmediñ ve nevbetteki imkâniyetni bekleyceñ", - aytıp berdi advokat.
Bundan ğayrı, oña eki künde bir domuz etinden pişken aşnı bereler, onıñ içün o er kün aşamay.
"Eki künde bir domuz etini bereler, demek o eki künde bir aşay. SİZOnıñ nevbetçi qısmında maña añlattılar, Server "tranzitnik" (SİZOda etap vaqtında buluna - QA) olğanı içün, oña yollanmalar yiberilmey. O, Aqmescit SİZOsından yanına alğan erzaqnı bayağı vaqıt bölip aşay edi", - dey advokat.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileriniñ şaraitlerini yahşılaştırmağa, rusiye akimiyetinden talap ete.
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Server Zekiryayev ve Memet Belâlovnı Rostov-na-Donu (Rusiye) şeeriniñ №1 SİZOsına etap ettiler.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Avgustta Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileriniñ tevqifini altı ayğa uzattı.Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev, Ernes Ametov, Server Mustafayev ve Edem Smailov, SİZOda 2020 yılı fevral 13-ünece tutulacaq.


text:
Rusiye ordusı Ukraina şarqında ücüm gruppalavnı şekillendirmek içün yañıdan gruppalav yapa, dep haber ete Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı.
«Esas ğayretini duşman Mariupol şeerini zapt etmek, İzüm rayonına ücüm etmek ve Donetsk yönelişinde mudafaanı keçmek içün toplay», – dep bildirdi Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Facebookta.
Ukraina arbiyleriniñ malümatına köre, Yujnıy Bug yönelişinde Rusiye ordusı Ukraina silâlı quvetleriniñ ilerilemesine imkân bermemege ve bazı rayonlarda bölükleriniñ taktik vaziyetini eyiliştirmege tırışa.
Ukraina arbiyleri Volın yönelişinde arbiy ve yaşayış infrastruktura obyektlerine Rusiye raketa-bomba darbelerini endire bile, dep tenbiley.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Donetsk ve Tavrika yönelişlerinde Rusiye Federatsiyasınıñ ordusı ateş tesirini ve ücüm areketlerini devam ettire, dep qayd etti – raketa-bomba darbeleri, meskün yerleriniñ yaşayış infrastrukturasına top ateşi kerçekleştirile, Berdânsk limanını ise Rusiye arbiyleri silâ, arbiy tehnika ve askerlerni taşımaq içün qullana.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump, Rusiye tış işleri naziri Sergey Lavrovnı, AQŞ-nda keçecek saylavarğa kirişmekten saqındırdı ve "Ukraina ile çatışmanı çezmege" çağırttı, denile dekabr 10-unda Washingtonda keçken körüşüv aqqında Beyaz Evniñ beyanatında, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı Trump, tek Rusiyeniñ degil, amma Qıtaynıñ da "semereli global silâ nezaretine" qol tuttı.
AQŞ prezidenti, İrannıñ özek silâsınıñ işlep çıqarmasını toqtatmasında ve Şimaliy Koreyanıñ özek silâsızlandırılmasında Rusiyeden destek soradı.
Lavrovnıñ ziyareti, Pariste dört taraflı muzakerelerden soñ ertesi künü oldı.
Pompeo ve Lavrov, bir sıra halqara ve eki taraflı meselelerni muzakere etti.
AQŞ-nıñ Devlet kâtibi Mike Pompeo, dekabrniñ 10-unda Washingtonda Rusiye Tış İşler Naziri Sergey Lavrovnen körüşkende, ukrain Qırımnıñ qanunsız ilhaqını hatırlattı.


text:
Yarı ağır çekide qırımlı boksçı 23 yaşında Artur Ziyatdinov 33 yaşında argentinalı Sezar Herman Reynosonı yeñdi. Bu aqta MMABoxing portalı haber ete.
Uruş yanvarniñ 25-nde Monrealde (Kanada) oldı.
Menbanıñ bildirgenine köre, uruşnıñ başında ve soñunda qırımlı ögde edi.
«Artur uruş ketişatını kontrol etip, 5-inci raundda raqibini ekinen yeñdi, soñra ise muhalifni sağdan urdı ve o, ringniñ köşesinde tiz çökip oturmağa mecbur edi. Referi keldi ve uruşnı toqtattı», – dep aytıla haberde.
Ziyatdinov, Instagram saifesinde uruşnıñ netice fotosını paylaştı.
Argentinalınen keçirilgen uruş Artur içün yarı ağır divizionda ekinci oldı. Artur Ziyatdinov bundan evel ring veteranı 40 yaşında Darnell Bunnı esapqa köre yeñgen edi.
Qırımtatar asıllı ihtisaslı boksçı Artur Ziyatdinov Özbekistanda doğdı ve 2008 senesi qorantasınen beraber Aqmescitke keldi. İdmancı Sergey Lapinniñ reberligi altında azırlandı. Al-azırda Kanadada yaşay ve azırlıq köre. Aveskâr boksında 140 uruşı oldı, 120-nde ğalip çıqtı. 2017 senesi Artur ihtisasiy boksqa keçti.


text:
Batçalanı Valeriy milletibizni tarihin tintgen alimleni biridi, arheologdu, tarih ilmulanı kandidatıdı. Busagatda Kavkaznı arheologiya institutunu direktoru nu zamestiteli bolub işleydi. Bügün ol bizni konagıbızdı. Valeriy, sen işleb turgan institutu üsünden alay köble bilmeydile. Ol kaçan, kalay kuralganın, kallay işle tındırganın aytsañ edi. Bu institut 1990-çı cıllada kuralgandı. Arı deri va anı endigi tamadası Atabiylanı Biyaslan bla men gumanitar tintivleni Kabartı-Malkar ilmu-izlem institutunda işlegenbiz.
Ne deseñ da, kesiñi ustalıgıñ, bilimiñ bla baylamlı işni koluña alıb, bütev çıga turgan problemalanı onovların da kesiñ etib tebreseñ - barısından da igisi oldu. Teñleşdirib karasak, gumanitar tintivleni institutunda işlegen zamanıbızda, anı arheologiya bölümünde 5-6 adam bar edik. Busagatda va, kesibiz ençi uçrecdeniye kuralganlı, har zat da igi canına türlene baradı. Alanı tiziminde arheologladan sora da, suratçıla, çertecnikle, arhitektorla, restavratorla, kompüterde işlegenle, dagıda başha spetsialiste da bardıla. İşibizni da cañı ilmu amallaga tayana bardırabız. Söz üçün, miyikden cerni suratha alıv, georadar, elektromagnit razvedka degença amallanı hayırlandırabız.
Batçalanı Valeriy milletibizni tarihin tintgen alimleni biridi, arheologdu, tarih ilmulanı kandidatıdı. Busagatda Kavkaznı arheologiya institutunu direktoru nu zamestiteli bolub işleydi. Bügün ol bizni konagıbızdı. Valeriy, sen işleb turgan institutu üsünden alay köble bilmeydile. Ol kaçan, kalay kuralganın, kallay işle tındırganın aytsañ edi.
Bu institut 1990-çı cıllada kuralgandı. Arı deri va anı endigi tamadası Atabiylanı Biyaslan bla men gumanitar tintivleni Kabartı-Malkar ilmu-izlem institutunda işlegenbiz. Ne deseñ da, kesiñi ustalıgıñ, bilimiñ bla baylamlı işni koluña alıb, bütev çıga turgan problemalanı onovların da kesiñ etib tebreseñ - barısından da igisi oldu. Teñleşdirib karasak, gumanitar tintivleni institutunda işlegen zamanıbızda, anı arheologiya bölümünde 5-6 adam bar edik. Busagatda va, kesibiz ençi uçrecdeniye kuralganlı, har zat da igi dcanına türlene baradı. Alanı tiziminde arheologladan sora da, suratçıla, çertecnikle, arhitektorla, restavratorla, kompüterde işlegenle, dagıda başha spetsialiste da bardıla. İşibizni da cañı ilmu amallaga tayana bardırabız. Söz üçün, miyikden cerni suratha alıv, georadar, elektromagnit razvedka degença amallanı hayırlandırabız. Ol işni da kuru kesibiz bardırmay, Moskvada, Sankt-Peterburgda, Krasnodar, Stavropol kraylada emda Şimal Kavkaznı respublikalarında caşagan spetsialistle bla kelişdire, bir-biribizge boluşa, kengeşe, birge işlerge küreşebiz.
Da sora cetişimlerigiz da aña köre bolurla?
Ayhay da! Ozgan 15 cılnı içinde biz tintgen esgertmeleni sanasak, aladan em ertdegileri mından 6 miñ cıl alga caşagan halkladan kalgan zatladıla. Bek keç kuralganla va X\\\\L1-çi-X\\\\Lİ-çi ömürleden dcetgen şıyakıladıla.
Ala bizni milletni tarihi bla baylamlı esgertmelemidile?
Kuru biznikile tüldüle, alay a biz ata-babalarıbızdan kalgan esgertmelege aslam es bölürge küreşebiz. Söz üçün, Alanladan kalgan kabırlanı alıb karayık. Alaga arheologiyada katakombala deydile. Ala, biz bilgen, körgen kabırlaça bolmay, terenlikleri 5-6 metrge cetgen, cer tübünde işlenñen dorbunlaga uşaydıla. Alanı kazgan bek kıyındı, bir sezonña toguzun-onusun kazsak, ol alamat cetişimge sanaladı. Katakombalanı tintiv canı bla işle başha respublikalada kalay bardırılganları bla teñleşdirsek, biz bek artha kalıb turganbız. Sovet Soyüznu zamanında bizde 100 katakombadan köb kazılmagandı, tintilmegendi.
Bügün a ol canı bla iş kalaydı?
Toguz-on cılnı içinde kazgan katakombalanı sanı bir miññe dcete keledi. Kıshası, 100 cılga etillik işni 10 cılga etib boşaganbız. Ol katakombala Çerek kaskadnı kuruluşu bara turgan cerde tabılganları sebebli, biz alanı terk oguna tintib boşamasak, buldozerle, ekskavatorla oyub, buzub keterikdile deb, korkub, caşla ne zamanların, ne küçlerin, ne savlukların ayamay, cay issi, kış suvuk demey, 9-10 aynı içinde, ol maganalı işni ahırına cetdirdile.
Burun zamanlada işlenñen kalaladan, keşeneleden, az bolsa da, sav kalganla bardıla. Alanı va tintemisiz?
Bu art 2-3 cılnı içinde alanı tintivnü kolga katı alganbız. Mından alga va alanı kaçan, kaysı ömürde işlenñenlerin tıñılı belgilerge amal tabalmay, alimle arsarlı bola turgandıla. Busagatda va alanı içlerinde tabılgan zatlaga: koşun sınñanlaga, savutlaga köre, ol soruvlaga cuvab tabarga kolubuzdan keledi. Anı bla da kalmay, kalalanı, keşeneleni bir kavumun cangırtırga deb aylanabız. Aña Moskvadan, Stavro-poldan, Krasnodardan, Pyatigorskeden da spetsialistle katışa, federal programmaga köre bardırıladı iş. Ol kesi da Şimal Kavkazda birinçi kere başlanadı.
Andan sora ertdegili sın taşlanı üslerinden aytırga izleyme. Aladan Cılı-Suvda (Miñi Tavnu tiyresinde) 5-6-sı tabılgandı. Ala uzundula, miyiklikleri 2-3 metrge cetedi. Birbirlerini başlarında va adam surat işlenibdi. Atabiylanı Biyaslan, tintivle bardırgandan sora, ala cañı eraga deri \\\\L1-çi ömürde İskitle işlegendile degen oyumga kelgendi. Bek seyiri nedi desegiz, burunñu Greklileni: «İskitle kuru özenlede ogay, bir kavumu tavlada da caşaydıla», - deb cazganlarına alimle iynanmay turgandıla. Endi va ol kerti bolganın kesibiz da körebiz. Alimleni aytıvlarına köre, ol halknı bir kavumun bizni ata-babalarıbızga sanarga bollukdu. Andan sora Töben Kurkucinni tiyresinde bir obanı kazganıbızda, uzunlugu 6 metr bolgan ullu şiyakı tabhanbız. Ol cañı eraga deri 3-çü ömürde işlenñendi. İçinde va sarmat degen halknı bir kavum baçaması asıralıb edi. Ol da İskitlege uşagan halk bolgandı.
Kıynagan zat a, ol şiyakını burun zamanda oguna kim ese da tonab ketgenidi. Alay bolsa da bizni kolubuzga tüşgen zatla: koşun savutla, mınçakla, sadak okla, at kerekle, kılıçla, ilmu canı bla alıb karasak, bek maganalıdıla. Em seyiri nedi desegiz a, ol şiyakı taşladan işlenñendi. Alanı içlerinde mından 6 miñ cılnı alga işlenñenleri da bardı: İskitleniki, Kimmerleniki da. Dagıda bir esgertmeni sagınmay bolmayma. Kaşhatavnu katında, kuruluş bara turgan dcerde, 23 şiyakı tabılgan edi da, alanı da kuruluşçula buzub ketmez üçün, terkoguna tinterge tüşdü.
Şiyakıla barısı da X\\\\Lİ-çi ömürde işlenñenleri açıklanñandı. Alada tabılgan zatladan eki tişirıv belibavnu üsünden ençi aytırga süyeme. Ekisi da kümüşden işlenñen, bek ariuv, alamatladıla. Allaylaga tavlula kamar belibav deydile. Allay eski belibavla Şimal Kavkazda birinçi kere tabılgandıla. Busagatda muzeylede bolgan neda bir-bir üydegilede saklanñan belibavlanı aslamısı va X1X-çu ömürde işlenñen zatladıla. Keslerini da köbüsü Dagıstanlı ustalanı kollarından çıkganladıla. Biz tabhan zatlanı va Tavlula kesleri işlegendile. Anı sebebli Tavlulanı suratlav canı bla hunerlikleri bolganları açık körünüb turadı.
Sav ayla bla colda-kolda kalıb, duniya bla bir cerni kazıb, burunñu esgertmeleni tintib, dagıda ol işleni tıyınşlısıça kagıtha tüşürüb, ahırına cetdirib çıkgan kıyın bolganına, köb zaman, karıv-küç da alganına da ne söz. Alay a arheologiya tintivleden tışında da siz Malkar halknı tarihi bla baylamlı başha işlege da tiri katışasız deb eşitgenme...
Ho, başha zatlaga da es bölmezge caramaydı. Bu art cıllada Malkar halknı tarihi, kulturası, etnografiyası bla baylamlı bir kavum kitab çıgarılgandı da, ala barısı da bizni institutnu tamadası Atabiylanı Biyaslannı açha boluşlugu bla basmalanñandıla. Alanı içlerinde K. Çheidzeni «Strana Prometeya», Küçüklanı Zuhranı «Ontologiçeskiy metakod kak yadro etnopoetiki» degen kitabları, Tavlu suratçılanı suratlarını «Vremya i prostranstvo» degen albomları da bardıla. Köb bolmay a Nalçikde bolgan arheologiya konferentsiyadan materiallanı kesibiz çıgarganbız. Sora Moskvada «Malkar X-çu-XV-çi ömürlede» degen kitab çıkgandı da, anı tirajın bügün-tambla iyedile deb, saklab turabız. Region, Bütev Rossiya, halkla arası konferentsiyalaga da koşuluvçanbız, allay konferentsiyalanı kesibiz da kuray turuvçanbız. İlmu kadrla hazırlavga da ullu es bölünedi. Busagatda biz aspiranturaga iyerge deb 5-6 caşnı hazırlaybız da, ala da okuvların boşab, igi fahmulu spetsialistle bolub kaytırla, deb ışanabız.


text:
Ukraina jurnalistleri milliy birligi, qırımlı jurnalist Mıkola Semenağa tedaviylenmesi içün Qırımdan Kyivge ketmege izin berilmesinde israr ete. Bu aqta UJMB beyanatında aytıla.
«Biz Mıkola Semenağa Qırımdan Kyivge ketip, tedaviylenmesi içün acele izin berilmesini talap etmege devam etemiz – omurğa ve yürek hastalıqlarından ğayrı, o, ameliyattan soñ reabilitatsiyadan keçmeli. Zenaatı içün mahküm etilgen itibarlı jurnalistniñ Rusiye akimiyeti tarafından devamlı taqip etilmesi, stress ve temas ve areket sıñırlanması – Mıkola Semenanıñ sağlıq vaziyetini kerginleştirgen sebeplerdir», – dep izaatladı teşkilâtnıñ reisi Sergey Tomilenko.
UJMB, «Rusiye akimiyetine semereli tesir etmek» içün ğayret arttırmağa çağıra.
Daa evel haber etilgeni kibi, Semena №7 Aqmescit şeer hastahanesinde ameliyat oldı.
2017 senesi sentâbr ayında Aqmescit mahkemesi Semenanı üç yılğa şartlı olaraq apiske alıp, üç yıl deñeme müddeti ve üç yıl devamında açıq faaliyet köstermesini yasaqlamağa talap etti. Aynı o yılnıñ dekabr ayında Kreml nezareti altındaki Qırım Yuqarı Mahkemesi, açıq faaliyet yasağını eki yılğace qısqartıp, ükmüni qısmen yımşattı.
Mıkola Semena, öz maqalelerinde «fikir bildirüv serbestligini» eda etkenini ayta.
Ukraina Tış işleri nazirligi, ABD Devlet departamenti, Avropa Birligi ve bir sıra halqara teşkilâtlar Mıkola Semenağa qarşı çıqarılğan qararnı taqbih ettiler.
Azat Avropa Radiosı/Azatlıq Radiosınıñ sabıq prezidenti Tom Kent, jurnalist Mıkola Semenağa qarşı qabaatlavlarnıñ esassız olğanını söylep, Qırımda Kremlniñ kontroli altında bulunğan mahkeme tarafından çıqarılğan qarar lâğu etilmek kerek, dedi.