text:
Rubleniñ faydasını şimdilik tek para bozuv noqtaları köre
Margarıta YavorskaKeriç – Qırımda nefaqalarnı ruble sıfatında berip başladılar, amma, er tükân olarnı qabul etmey. İnsanlar para bozmağa mecburlar. Rublelerni tüşük kurs boyunca grivnağa çevireler. Bundan da ğayırı, naqit paranıñ yoqluğı demir grivna ve kapiklerniñ artmasına sebep oldı.
Naqit paranıñ yoqluğı, çalışmağan bankomat ve terminallar, keriçlilerni gizli köşelerden paralarnı çıqarmağa mecbur etti. Saqlağan kapik ve demir grivnalarnı tükânlarğa alıp keteler ve marşrut arabalarında esaplaşalar.
«Menim demir grivna ile altı yüz grivnam bar. Bütün qorantamıznen qara künge toplay edik. Mına, bu kün de kelip yetti. Keçken aynıñ maaşı bank kartasında qalıp ketti. Bir şeyler aşamağa kerek te...» – dedi keriçli Anna.
Kapik «yağmurı» tübüne ilk nevbette marşrut aydavcıları tüştiler. Çoqusıları atta 50 kapikten ziyade şa almaqtan vazgeçtiler. Şeer icra komitetine açuvlı sakinlerniñ şikâyetleri kelip başladı. Naqilnen oğraşqan şirketlerge, kapik ve demir grivna – Qırımda 2016 senesine qadar qullanılacaq para olğanını hatırlattılar. Daa tünevin kapiklerni quvana-quvana bergenler, bugün özleri almağa istemeyler.
«Bu demirlerni maña bermeseñiz, olarnı tuzlaycammı! Banklarda almaylar, men bildim!» – marşrutkada esaplaşqan 80 yaşlı qart qıçırıp yiberdi.
«Ruble» nefaqalarında para bozğan noqtalar kâr qazana
Bu afta nefaqalarnı ruble sıfatında berip başladılar. Marşrut arabaları ve avtobuslarda birden eki fiyat peyda oldı. Yol parasınıñ fiyatını 3,8 koeffitsiyent boyunca çevirdiler, yani 2 grivna 50 kapik ya da 10 ruble tölemek kerek.
Aşayt mahsulatlarına kelgende, olarnı rublege almaq küçtir. Ukrainanıñ çoqusı tükânları tek grivnanı qabul eteler. Em de eki aftadan berli çalışqan kassalarnıñ yoqluğını rusiye parasına keçüvinen añlatalar. Nefaqalarnı rublede elde etken qartlar, satın alğan şeylerni kassalarda qaldırmağa mecburlar. Ya da bazarlarğa barıp, deñişmelerge uyğan satıcılardan mahsulatlarnı almaq ya da para bozmağa kerekler. Keriçte ise, para bozuv noqtalarınıñ sayısı kün-künden arta. Rusiye rublesini mında tüşük kurs boyunca satın alalar.
«Rublelerni tapşırdım. 90 grivna coydum. Ya ne yapayım!?» – dey nefaqacı açuvlanıp.
Aynı zamanda şübeli Qırım ükümetiniñ baş-nazir muavini Rustam Temirgaliyev, bu aftanıñ soñuna qadar cumhuriyetniñ bütün satış merkezleri eki valütanı qullanacağında işandıra. Böyleliknen, em grivna, em de rubleni işletecekler.
«Biz bazı problemlerge rast keldik – bir qaç büyük şirket Qırımda degil, Ukrainada resmiyleştirilgen ve yarımada hazinesine bergi tölemeleyler. Biz olarğa qolaylaştırılğan usullar vastasınen şirketlerni mında remiyleştirmege tevsiye ettik», – qayd etti Temirgaliyev. Onıñ sözlerini Keriç şeeriniñ matbuat-hızmeti bermekte.
«Oşçadbank» ise, tölevlerni yalıñız rublede alğanını bildirgen ilânnı yerleştirdi. «PrivatBank» tatilini devam ettirdi. Bunı, Qırımda banklar içün qanun çalışmağanınen añlattı.
«Ukraina, bizni keri qaytar!»
Qırımlılar parasız qalğanları ğayet duyulıp başladı. Keriçte qadın ve qartlarğa yapılğan ücümlar çoqlaştı. Belgisizler soqaqlarda qadınlarnıñ çantalarını ya da ihtiyarlarnıñ qolundan paranı çekip alalar. Qırım militsiyasınıñ malümatına köre, bu kibi adise Keriçte aqşam çarşembe künü yüz berdi. Eki erkek 84 yaşında qartananı abradılar.
«Referendum»dan soñra olğan köterinki duyğular pessimizm ve atta ümütsizlikke çevirildi. Bazı yerlerde yarıqnıñ söndürülüvi daa çoq «quvanç» qoştı. Söndürüvler yarımadanı yarıqnen teminlegen – «Kahovka-Ostrovska» ve «Melitopol-Canköy» elektrik ağlarındaki qazalarnen bağladılar. Amma, kün evelden ağlar tamir etilip, qazaiy söndürüvler cedveli lâğu etilgen edi.
Qırım akimiyeti işandırğanına köre, keçüv deviri bir qaç yılğa uzanacaq. Amma, şimdiden rusiye pasportını almaq içün tizilgen nevbetlerde «Ukraina, bizni keri qaytar!» kibi fikirlerni eşitmek mümkün.


c: text/html

text:
Qırımda silâlı quvetler qırımtatarlarnen, «diversantlarnen» ve diniy teşkiâtlarnen oğraşalar – Polozov
İşğal etilgen yarımadada silâlı quvetlerniñ işi içün üç esas yöñeliş bar: qırımtatarlar, din ve diversantlar. Bunı 28 noyabrde Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde rusiyeli advokat Nikolay Polozov beyan etti.
«Birinci yöñeliş – bu siyaset, bu qırımtatarlarğa qarşı, siyasiy organlarğa, saylav organlarına qarşı küreş. Meclisniñ yasaq etilmesi, «26 fevral» işi, İlmi Umerovğa qarşı iş, Meclis azalarına qarşı, kelecekte cinaiy işlerge çevirile bilecek, bir sıra memuriy işler, bundan qaçınamazsıñ. Bu olacaq. Ekinci yöñeliş – bu diniy, «Hizb ut-Tahrir» ve üçüncisi – bu şpionlar, diversantler aqqında işler. Bu mahsus hızmetlerniñ böyle yeparhiyası», – dep qayd ete Polozov.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bwl on mindet öz mañızın joymaydı
Bügingi älemniñ tınısı jiilep twr. Qos ökpeden qısqan türli dağdarıstardıñ äserinen be eken, äyteuir jan baqqan tirşiliktiñ alañ bolar jayı da azaymay keledi. Birimen biri miday aralasıp ketip bara jatqan zamannıñ qazirgi didarı da, talabı da, talğamı da müldem basqa. Jahandanu dep jürgen sol talaptı dünieniñ endigi auasın jwtıp, suıp işip degendey ömir süruiñ üşin tiri boluıñ, tiri boluıñ üşin iri boluıñ kerek. Äytpese mına zamannıñ şañın qauıp qalarıñ kädik emes. Elbası bizge, yağni, öz halqına osı jağdaydı ünemi aytumen keledi.
Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ biılğı Joldauınıñ da tüpki mäni men oyı osığan kelip sayadı. Ras, Elbası aytıp otırğanınday, Qazaqstan osı uaqıtqa şeyin əlemdegi türli dağdarıstar men san aluan sınaqtarğa tötep bere aldı. Sonıñ nätijesinde el ekonomikası qarqındı damu jolına tüsti. Qazaqstannıñ 2050 jılğa deyingi Damu strategiyası men jüz naqtı qadam Wlt josparı da belgilendi. Alayda ösemiz, örkendeymiz, memleketimizdiñ quatın arttıramız dep otırğan jalğız biz ğana emespiz ğoy. Jer betindegi memleketterdiñ barlığı da öskisi, örkendegisi kelip otır. Sol üşin bäri de jan talasıp jatır.
Osı bir jantalastı dünie bäsekesinde wtamız ba, wtılamız ba, ol endi kelip özimizge baylanıstı. Ras, bwrınğıday emes masıldıq piğıldan arılıp kelemiz. Eñbek etseñ ğana qolıñ äldebir igilikke jetetindigin de tüsingen sıñaylımız. Biraq,bwrınğı eñbek pen endigi zamannıñ eñbeginiñ arasında da jer men köktey alşaqtıq ayırma jol sala bastadı.
Elbası öz Joldauın «Törtinşi önerkäsiptik revolyuciya jağdayındağı damudıñ jaña mümkindikteri» dep atauı da negizsiz emes. Önerkäsiptik revolyuciya adam ömiriniñ san salasın qamtıp, ol endigi jağdayda adam balasınıñ aqıl-oy sanasına da, twrmısı men ğwrpına da, mına ömirge de, twtas älemge degen közqarastarına da, tanım-tüysikterine de tübegeyli özgerister äkeleri haq. Jeke halıqtıñ da, twtas memlekettiñ de endigi tağdırın osı önerkäsiptik revolyuciyanıñ anıqtauı da ğajap emes. Öytkeni, endigi arada önerkäsibi quattı da damığan elder ğana ekonomikalıq sayasattı anıqtap, öz oyı men öz degenderin jüzege asıruğa wmtılatın boladı. Mwnı älem damuınıñ qazirgi ürdisinen-aq bayqauğa boladı.
Mine, osı oy töñiregindegi odan ärgi äñgimemizdi sabaqtaytın bolsaq, zamannıñ damu zañdılıqtarı men qauip-qaterlerin Elbası aldın ala boljap, aytıp ta keledi,soğan tötep bere alarlıq qauqarı bar bağdarlamalıq isterdi jasatıp ta keledi. Sonıñ bir jarqın mısalı-Qazaqstandı industriyalandıru bolsa kerek. Bwl jolğı osı ndustriyalandırudıñ mindetterin dwrıs jüzege asıra alsaq, bwl täuelsiz Qazaqstannıñ bolaşağın, tipti onıñ tağdırın anıqtaytın mañızı bar ekendigin tüsine biluimiz kerek.
Elbasınıñ Joldauında atap körsetilip, el aldına qoyılıp otırğan 10 mindettiñ qaşan bolsın öz mañızın joymaytındığı tağı da bar. Sol on mindettiñ kez kelgenin alıñız barlığınıñ da elimizdiñ äleumettik-ekonomikalıq damuında, ruhani jañğıruında, tarih sahnasına bwrınğıdan da berik ornığa tüsuinde, älemdik sayasatta öz söziñdi bügingidey aytuıñ üşin de asa zor mañızı bar ekendigi dau tudırmaytın mäsele.
«Qazaqstan 2050» damu Strategiyasında belgilengen reformalardı jürgize otırıp jäne de elimizdiñ Üşinşi jañğıruın bastap ketken bügingi jağdayda Elbası öz Joldauında aytıp otırğanınday «Bügin adamzat jaña önerkəsiptik revolyuciya dəuirine ayaq basıp otır. Zamanaui tehnologiyalar dünieni özgeriske wşıratuda. Jahandıq tehnologiyalıq ilgeri leu şilikter özimen birge sın-qaterlerdi de, sonday-aq ösimniñ jaña mümkindikterin de alıp kelude. Bwl – bizdiñ əlemdegi asa damığan 30 eldiñ qatarına jedel enu üşin tarihi mümkindigimiz»,-dedi.
Tarihi mümkindik! Rasında da bwl qazir jäne tipti jedel, tipti wyqı-külki körmey de bizdiñ asa tiimdi paydalanıp qaluğa tiisti tarihi mümkindigimiz! Sol tarihi mümkindikti tağı da jedel paydalanıp qaludıñ tağı bir mañızı bar. Al bwl kelip, öz elimiz ben bolaşağımızdıñ jäne keler wrpağımızdıñ tağdırı aldındağı wlı jauapkerşilikke äkelip sayadı. Tereñirek zerdeler bolsaq, Qazaqstan industriyasına jaña tehnologiyalardı engizudiñ, el önerkəsibindegi eñbek önim diliginiñ deñgeyin khteru men öndiristik procesterdi cifrlandıru jəne zamanaui biznes- model'derdi meñgeru, Qazaqstannıñ resurstıq əleuetin paydalanudıñ tiimdiligin jaqsartu,aqparattıq-tehnologiyalıq şeşimderdi engizu, agroönerkəsip keşenin jaña tehnologiyalıq deñgeyge köteru jäne de transport pen logistikalıq infraqwrılımdı odan əri damıta beru siyaqtı Elbası alğa tartıp otırğan osı mindetterdiñ qaysısın, käne bügingi damu procesteri üşin mañızıdı emes dep ayta alarsız. Bäri de mañızdı jäne de bwl mindetterde ärqaysımızdıñ ömir tınısımız, ärbirden soñ el tağdırımen qosa öz tağdırımız jatır.
Bärimizdiñ ömirimiz jol üstinde ötip jatır. Bärimiz de jolauşımız! Osı bir oy töñireginde otırıp, nazarım Joldaudıñ «Kölik-logistika infraqwrılımınıñ tiimdiligin arttıru» attı törtinşi mindetke eriksiz toqtap, osı mäselege erekşe den qoydım. Öytkeni br birine joldıñ amanşılığın tilep jäne de saparğa şığarda jolayaq jasaytın ğwrpı bar halqımız qaşan bolsın qara joldı qasiet twta bilgen. Osı orayda bügingi Qazaqstannıñ qay salada bolmasın ilgerilep ketuiniñ bir tarmağı osı jolımızda jatır. Elbası kölik-logistika mäselesin bir bügin ğana aytıp otırğan joq.Bwl mäselege Memleket basşısı täuelsizdiktiñ alğaşqı kezeñderinen bastap köñil bölip, üzbey damıtudıñ talabın qoyıp, sonı wdayı aytıp, öz baqılauında wstap keledi.
Qazaqstannıñ qazirdiñ özinde köliktik iri aymaqqa aynalıp otır. Qazir Qazaqstan arqılı birneşe transkontinental'dı koridor ötendigi de belgili. Sonıñ nätijesi bolar, Joldauda atap körsetilgenindey, Qazaqstan arqılı ötken jük tranziti 2017 jılı 17 procentke ösip, ol 17million tonnağa juıqtasa, endi tranzitten tüsetin sol jıl sayınğı tabıstı 2020 jılı 5 milliard dollarğa jetkizu mindeti qoyıldı. Osı bes milliard dollarğa qol jeter bolsa, onda osı kölik-logistika infraqwrılımına jwmsalğan memleket qarajatınıñ tez arada qaytarımı da boladı.
Ärine, kölik-logistka salasın damıtıp, jetildiruge älemniñ kez kelgen memleketteriniñ de ıntalı bolıp, olar da osı salanı jetildirudiñ ne br amal-täsilderin jasap jatqandıqtarı da anıq. uğa mümkindik beredi. Biz de solay jasauğa mindettimiz. Elbası bwl orayda öz Joldauında jük qozğalısın «onlayn» jüyesinde baqılap, olardıñ kedergisiz tasımalın qamtamasız etip otırudı jäne de kedendik operaciyalardı jeñildetu maqsatımen «blokçeyn» siyaqtı cifrlıq tehnologiyalardıñ auqımdı türde engiziluin qamtamasız etudi alğa tartadı. Öytkeni, osı küngi bwl zamanaui şeşimder kölik-logistika salasınıñ barlıq buınınıñ özara baylanısın wyımdastıruğa mümkindik beredi. Mine, osı asa mañızdı salanıñ älemdik ozıq ürdispen damuı men jwmıs isteuin qamtamsız etu üşin jıl sayın bwğan bölinetin byudjet qarajatınıñ jalpı kölemin ortaşa merzimdegi kezeñde 150 milliard teñgege jetkizu közdelip otır.
Ärine, Elbasınıñ biılğı Joldauında eldiñ aldına qoyılıp otırğan on mindettiñ ärqaysısınıñ da ömirlik,tarihi mañızdılığı orasan ekendigin aytuğa boladı. Negizgi bağıt, älemniñ damığan 30 memleketiniñ qatarına enu bolsa, endi kelip osı on mindet sol maqsatqa jetu jolımızdağı temirqazığımız ispettes. Maqsatqa adaspay jetu üşin el birligin bärinen de joğarı qoyayıq!
Jabal Erğaliev, jazuşı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri
Abai.kz


text:
«Lokomotiv» mühlislerini «Fenerbahçe» ile keçirilecek matçta siyasiy şiarlarnıñ qullanmaması aqqında tenbiyeledi
Moskvanıñ «Lokomotiv» futbol klubı fevral 25-te Avropa Ligasınıñ 1/16 finalında Türkiyeniñ «Fenerbahçe» taqımı ile keçirilecek matçta siyasiy şiarlarnıñ qullanmaması aqqında tenbiyeledi.
«Lütfen, bir de bir siyasiy şiarlardan vazgeçiñiz», – dep muracaat ete «Lokomotiv».
Rusiye İçki işler nazirligi «provokatorlarnıñ yapqanlarını tekrarlamamağa» çağırıp, bunı yapacaqlarnı «menfiy aqibetler» aqqında tenbiyeledi.
Fevral 16-da İstanbulda «Lokomotiv» ve «Fenerbahçe» matçında Rusiye taqımı 0:2 esabınen yutturdı. Oyundan soñ yarı imayeci Dmitriy Tarasov urbasını çıqarıp, Vladimir Putinniñ resimi ve «eñ nezaketli prezident» yazısı olğan maykasını kösterdi.
Futbol birlikleri Avropa birligi Rusiye futbolcısına qarşı taqiqat başlattı. UEFA bildirdi ki, Tarasov qaide bozğanı ile qabaatlana, çünki futbol oyuncılarına siyasiy, diniy ya da şahsiy şiar ve resimler ile iç çamaşırnı köstermege yasaq etile.
Türkiye keçken sene noyabr ayından Suriye sıñırınıñ yaqınlarında Rusiye cenk uçağını tüşürgen soñ Türkiye ve Rusiye munasebetleri kerginleşti.


text:
Aqmescit ukrain mektep-gimnaziyasınıñ oqutuv tili ve statusı bazı talebelerniñ ana-babaları istegi ile deñişe bilmez
Ana-babalar şurasınıñ reisi Valentina Samarnıñ aytqanına köre, mektepniñ öz nizamnamesi bar, mında onıñ statusı belgilene. Ve statusnıñ deñişüvi aqqında qararnı ana-babalar ala bilmezler.
«Rus tilinde oqumağa istegen balalarnıñ aqqlarını amelge keçirmek içün Aqmescitte 60 mektep bar. Lâkin tek bu mektepte talebeler ukrain tilinde oqumağa aqqını tapa bileler. Ukrain tilinde tasil alğan balalar tek mında kele bileler», – qayd etti Samar.
Onıñ fikirince, ana-babalarnıñ oqutuv tilni deñiştirmek istekleri bunı ifadeley, olarnıñ bir qısmı öz balalarnı ukrain mektebine tilni ögrtemek degil de, yalıñız mında olğan güzel şaraitler içün bere ekenler.
Samar şunı da qayd etti ki, Aqmescit ukrain mektep-gimnaziyasında tasil alğan balalarnıñ ana-babaları şeer tasil idaresine öz vazifesinden vazgeçken Natalya Rudenkoğa yılnıñ soñuna qadar metkep müdiri vazifelerni eda etmege imkân bermek muracaatı ile bulunacaqlar.
Aprel 10 künü Aqmescit Ukrain gimnaziyasınıñ müdiri Natalya Rudenko «Aksönov imaesi» ve Aqmescit şeer şurasınıñ memurları sıqıştıruvı neticesinde işten çıqmağa mecbur oldı. Bundan evel «Qırım tasil nazirliginde» ukrain gimnaziyanırus tilli mektebine çevirmege qarar alında. Tünevin memurlar umumiy ana-baba toplaşuvınıñ keçirilmesine keder etmege tırıştılar.
«Rus tilinde oqumağa istegen balalarnıñ aqqlarını amelge keçirmek içün Aqmescitte 60 mektep bar. Lâkin tek bu mektepte talebeler ukrain tilinde oqumağa aqqını tapa bileler. Ukrain tilinde tasil alğan balalar tek mında kele bileler», – qayd etti Samar.
Onıñ fikirince, ana-babalarnıñ oqutuv tilni deñiştirmek istekleri bunı ifadeley, olarnıñ bir qısmı öz balalarnı ukrain mektebine tilni ögrtemek degil de, yalıñız mında olğan güzel şaraitler içün bere ekenler.
Samar şunı da qayd etti ki, Aqmescit ukrain mektep-gimnaziyasında tasil alğan balalarnıñ ana-babaları şeer tasil idaresine öz vazifesinden vazgeçken Natalya Rudenkoğa yılnıñ soñuna qadar metkep müdiri vazifelerni eda etmege imkân bermek muracaatı ile bulunacaqlar.
Aprel 10 künü Aqmescit Ukrain gimnaziyasınıñ müdiri Natalya Rudenko «Aksönov imaesi» ve Aqmescit şeer şurasınıñ memurları sıqıştıruvı neticesinde işten çıqmağa mecbur oldı. Bundan evel «Qırım tasil nazirliginde» ukrain gimnaziyanırus tilli mektebine çevirmege qarar alında. Tünevin memurlar umumiy ana-baba toplaşuvınıñ keçirilmesine keder etmege tırıştılar.


text:
23 jastağı «Lambada» bar joğı tört ret töldegen eken. Onıñ birewi ğana tiri qalıptı. Sïır sïyaqtı bul janwarlar da 9 ay, 9 kün köteredi. Salmağı tonnadan asatın janwar swdıñ işinde töldeydi jäne buzawın sol jerde awızdandıradı. «Swsïırdıñ süti tartılıp qalmaw üşin kök şöpke qosımşa vïtamïnder men tättiler qosıp berip jatırmız», - deydi zoobaq qızmetkerleri. Latïfşa Alïev, «Şımkent zoobağı» MQK basşısınıñ orınbasarı: - Jağdayı jaqsı, onı eşkim mazalamaydı. Tek kütwşisi ğana qarap, kirip şığadı. Äli at qoyğan joqpız. Odan keyin 10-15 künnen keyin ğana at qoyamız. Sosın kelwşiler de köre aladı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qazaqstannıñ birinşi raketkası Zarïna Dïyas qıtaydıñ Şençjen qalasında ötip jatqan WTA serïyasınıñ twrnïrindegi birinşi oyında jeñiske jetti, dep xabarlaydı Vesti.kz.
Alğaşqı kezdeswin Dïyas qıtaylıq tenïsşi Kay-Lïn Çjanmen ötkizip, 6:4, 7:6 (7:3) esebimen jeñiske jetti. Kezdesw bir jarım sağatqa sozıldı. Ayta keteyik, bul qos sportşınıñ mansabındağı biri-birimen alğaşqı kezdeswi. Qazirgi tañda 22 jastağı Dïyas älemniñ 52-raketkası, al 25 jastağı Çjan WTA reytïnginde 140-orında.
Twrnïrdi 7 nomermen bastağan qazaqstandıq tenïsşiniñ kelesi qarsılası, rwmınïyalıq Andrey Mwtïn men Çex tenïsşisi Katerjïn Sïnyakova arsındağı oyınnıñ jeñimpazı boladı.
Şençjendegi twrnïr xardtıq kortta ötip jatır. 2013 jılı twrnïr WTA därejesin aldı, al onıñ sıyaqı mölşeri 500 000 dollardı quraydı. Oğan 32 tenïsşi qatısadı. Onıñ qazirgi jeñimpazı — rwmınïyalıq Sïmona Xalep.
baistars.kz
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız,
Kommentarïï


text:
Qırımda Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovnı sorğuğa çağırdılar
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovnı Rusiye Taqiqat komitetiniñ yerli idaresine sorğuğa çağırdılar. İlmi Ümerov öz Facebook saifesinde bildirgeni kibi, o, Taqiqat komitetine cumaaqşamı, aprel 30-da, kelmek kerek edi, amma sağlığından sebep ziyaretni başqa künge keçirmege rica etti, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Maña da bugünge celpname kelgen edi, amma ricama köre, ziyaretni mayıs 5-ne keçirdiler (suvuqlanğanım). Fevral 26 künü devam ete», – yaza Ümerov.
Aprel 30 künü Qırım boyunca Rusiye Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis azalarınıñ sorğusı keçirildi. Bu sefer taqiqatçılar 2014 senesi fevral 26 künü mitinginde çıqarılğan videodaki adiselerni añlatmağa rica etkenler. Bunı Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
O şunı da bildirdi ki, Taqiqat komitetinde Meclis Kâtibiyetiniñ reberi Dilâver Akiyev ve Qurultay Merkeziy Saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyevni de sorğuğa çekip, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ fevral 26 künü etken çıqışını köstergen ekenler.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Cïfrlıq Qazaqstan
-
ASTANA. QazAqparat - 2018 jıldan bastap, Elektrondı ükimet portalında jeke jäne zañdı tulğalarğa özge azamattar twralı elektrondı anıqtama berw qızmeti qoljetimdi boladı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2018 jılğı 19 qañtar 14:53
-
ASTANA. QazAqparat - Elektrondı ükimet portalında jaña birikken qızmet türi payda boldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2018 jılğı 19 qañtar 14:13
-
ORAL. QazAqparat - Batıs Qazaqstan oblısınıñ sottarı cïfrlıq texnologïyalarğa köşti, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.2018 jılğı 17 qañtar 21:26
-
ASTANA. QazAqparat - G-Global «jasıl ekonomïka» men damw koalïcïyası» Astana äkimdigine «JEO-2» käsipornın cïfrlandırwdı usındı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.2018 jılğı 12 qañtar 18:16
-
ASTANA. QazAqparat - Astanada ötken jılı 11 mıñğa jwıq şeteldik azamat waqtılı tirkelmegeni üşin jawapqa tartılıp, onıñ 1800-i öz eline qaytarılğan. Bul twralı Astana qalasınıñ IID köşi-qon polïcïyası basqarmasınıñ basşısı Erketay Tutqışev mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.2018 jılğı 12 qañtar 13:16
-
ASTANA. QazAqparat - QR Aqparat jäne komwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev xalıq üşin «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ qızmetin paydalanwdıñ mañızı zor ekenin mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.2018 jılğı 12 qañtar 11:27
-
ASTANA. QazAqparat - QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev pen Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev BAQ jetekşilerimen kezdesti, dep xabarlaydı AKM baspasöz qızmeti.2018 jılğı 10 qañtar 19:19
-
ORAL. QazAqparat - «Smart Oral» ortalığında azamattarğa 641 qızmet türi körsetiledi, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.2018 jılğı 10 qañtar 11:46
-
ASTANA. QazAqparat - «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasın jüzege asırwdıñ jaña joldarı qarastırıldı. Bul twralı QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev Feysbwktegi paraqşasında xabarladı.2018 jılğı 5 qañtar 10:22
-
ASTANA. QazAqparat - «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdaralaması ayasında «Smart city» jobasın aldımen Astana, Almatı, Aqtöbe, Qarağandı sïyaqtı qalalarda jan-jaqtı engizw josparlanğan. Osığan baylanıstı arnayı tujırımdama da äzirlendi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 26 jeltoqsan 13:38
-
ASTANA. QazAqparat - QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaev äkimderge cïfrlandırw ayasında jasalğan san alwan mobïldi qosımşalardı aldımen öz qolımen paydalanıp körwdi tapsırdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 26 jeltoqsan 12:40
-
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkası Ükimetiniñ 2017 jıldıñ 12 jeltoqsanındağı № 827 qawlısımen «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettik bağdarlaması bekitildi. Bul twralı Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstrliginiñ baspasöz qızmeti xabarlaydı.2017 jılğı 15 jeltoqsan 23:20
-
ALMATI. QazAqparat - Almatıda Täwelsizdik künine arnalğan saltanattı jïında megapolïs basşısı Bawırjan Baybek elektrondı ükimet portalın qoldanwşılardıñ 25 payızı almatılıqtar ekenin ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 15 jeltoqsan 18:41
-
ALMATI. QazAqparat - Almatı äkimi Bawırjan Baybek «Cïfrlı Qazaqstannıñ» qarapayım adamdarğa ne beretinin ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 15 jeltoqsan 18:15
-
ASTANA. QazAqparat - QR Premer-mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev Astanada Qazpoştanıñ cïfrlıq keñsesin aştı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.2017 jılğı 15 jeltoqsan 13:06
-
ASTANA. QazAqparat - QR Sırtqı ister mïnïstrligi şetelge şığatın qazaqstandıqtarğa arnalğan "SmarttravelKZ" mobïldik qosımşasın iske qostı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 14 jeltoqsan 15:29
-
ASTANA. QazAqparat - Joğarı texnologïyalar jumıs tïimdiligin arttırıp, qarjını ünemdewge mümkindik beredi. Bul twralı «IoT Forum Astana-2017» forwmında QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.2017 jılğı 7 jeltoqsan 13:45
-
ASTANA. QazAqparat - QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev «Cïfrlıq Qazaqstan» bağdarlamasınıñ negizgi drayverlerin atadı, dep xabarlaydı QazAqparat.2017 jılğı 7 jeltoqsan 13:26
-
ASTANA. QazAqparat -QR Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev Qazaqstandı cïfrlandırwdıñ ekonomïkağa payda äkeletindigi twralı ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.2017 jılğı 7 jeltoqsan 11:40
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev öñirdegi memlekettik organdardıñ basşıları men qızmetkerlerine Xalıqqa qızmet körsetw ortalıqtarına barmawdı tapsırdı. Bul twralı ol oblıs äkimdigi janındağı sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres mäseleleri jönindegi komïssïya otırısında ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 6 jeltoqsan 14:10
arı qaray
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Arif Şentürk - Safiye
Sanatçı : Arif Şentürk
Türkü : Safiye
Etiketler : Arif Şentürk - Safiye türkü indir, Arif Şentürk - Safiye türkü dinle, Arif Şentürk türküleri, Safiye mp3 indir, Arif Şentürk türküleri Safiye türküsü, Safiye sözleri, Arif Şentürk mp3 dinle, Arif Şentürk download, Safiye bedava mp3, Arif Şentürk türkü sözleri, Arif Şentürk türkü dinle, Arif Şentürk son albüm indir
Arif Şentürk Türküleri
Arif Şentürk - Debreli Hasan
Arif Şentürk - Koca Konak
Arif Şentürk - Şefo
Arif Şentürk - Kerime
Arif Şentürk - Bir Evler Yaptırdım Ramizem
arif şentürk - bahçelerde biberiye (kırklareli)
Arif Şentürk - Sabah Oldu
Arif Şentürk - Takoş
Arif Şentürk - Kadriyeme Ben Yandım
Arif Şentürk - Yandım Ayşem
Arif Şentürk - Pakize
Arif Şentürk - Çifte Çifte Paytonları
Arif Şentürk - Koca Yusuf
Arif Şentürk - Hanım Ayşem
Arif Şentürk - Kırmızı Gülün Alı Var


text:
Qırımda ealini cedvelge alıp başladılar. «Referendumda» sayğanları kibi esaplaycaqlarmı?
Aqmescit – Oktâbr 14 künü Qırımda ealini cedvelge alıp başladılar, sorav oktâbrniñ 25-ne qadar devam etecek. İşğal etilgen yarımadanı öz «federal bölügi» olaraq ilân etken Rusiye, yerli eali aqqında malümatnı toplamaq içün 380 million ruble ayırdı.
Rusiye devlet statistika hızmetinde bildirgenleri kibi, regionnıñ içtimayi-iqtisadiy inkişafı programmasını işlep çıqarmaq içün cedvellerni azırlaylar.
Amma, qırımtatar cemaatçılıgı arasında, bu tedbirlerniñ maqsadı bam-başqa olması mümkün, deyler ve 1944 senesiniñ sürgünligi arfesinde tamam bu kibi sorav ötkerilgenini hatırlaylar.
Rusiyeliler qırımlılarnı nasıl etip esaplaycaqlar?
Sentâbr 14 künü Aqmescitte Rusiye statistik hızmetiniñ reberi Aleksandr Surinov bildirgeni kibi, onıñ müessisesinde ealini tek kelecek sene oktâbr ayında cedvelge almağa planlaştırğan ediler. «Amma, malümat daa acele kerek olğanı aqqında qarar alındı», – dep añlattı o.
Surinov qayd etkeni kibi, «eali aqqında malümat içtimaiy-iqtisadiy programmalarnı işlep çıqarmaq, içtimaiy siyasetni alıp barmaq içün kerek».
Matbuat-konferentsiyası devamında belli olğanı kibi, sorav «yüzme-yüz» ötkerilecek. Qırımlılar 33 sualge cevap berip, yaşağan yeri, tasil, aileviy durumı, qazanç seviyesi, milleti, yaşayış şaraitleri aqqında haber etmek kerekler. Qırımda vaqtınca yaşağanlar içün mahsus anketa azırlandı, onda bulunuv maqsadı ve müddeti qayd etilmek kerek. Soravda iştirak etmege red etkenlerniñ tek cınsı ve yaşı yazıp alınacaq.
Aynı zamanda, iştirakçiden milletni soramaycaqlar. Rusiyeniñ baş statisti aytqanı kibi, Rusiyede 2002 ve 2010 seneleri ötkerilgen soravda bir çoq adam öz milletini bildirmege istemedi.
Surinov qayd etkenine köre, ealini tek Rusiye vatandaşları cedvelge ala bileler.
Onıñ sözlerine binaen, Qırımğa Rusiye statistika organlarından hadimler kelip, közetici ve mesleatçı olaraq çalışacaqlar, belki de, malümatnı yazıp alğanlarnen beraber, qırımlılarnıñ evlerine «teşkermek içün» baracaqlar.
Qırım ve Aqyarda ealini cedvelge almaq içün Rusiye bücetinden 380 million ruble ayırıldı. Bu sermiyalarnıñ yarısı malümatnı yazıp qaldırğanlarğa, nezaretçilerge berilecek. 12 kün içinde bu hızmetçiler 13,2 biñ ruble qazanacaqlar.
Qırımlılarnı soravdan keçirgende, olar malümatlarnı tasdiqlağan vesiqalarnı soramaycaqlar. «Stalin devirinde de vesiqalarnı soramağan ediler», – dep qayd etti Surinov.
Evde bulunğan bir qoranta azası başqaları aqqında malümatnı bildire bile. Qırım sakinleri tek evde degil, mahsus yerlerde malümatnı bermeleri mümkün.
Cedvelge aluv aqqında malümat yılnıñ soñuna qadar belli etilecek, soñki malümatlar ise, mayısnıñ soñunda aydınlatılacaq.
Smedlâyev: soravnı qırımtatar tilinde ötkerseler, iştirak etecem
«Men ve menim tuvğanlarım qırımtatar devlet tilinde yañğırağan suallerge cevap berecekler, bu til nasıl çalışacağını baqmağa isteyim», – dedi milliy areket iştirakçisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ tahminlerine köre, neticelerni «mart ayında ötkerilgen referendum devamında esaplağanları» kibi sayacaqlar.
«1944 senesiniñ sürgünligi arfesinde ealini, mülkni cedvelge alğan ediler. Bundan soñ ne olacaq?.. Bizim tarihımızda bu kibi tecribe bar», – dedi Smedlâyev.
Qırımda soñki kere ealini 2001 senesi cedvelge alğan ediler.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusınen bağlı referendum ötkerildi, onıñ neticelerine köre, Rusiye Qırımnı kendi terkibine kirsetti. Ukraina, Avropa birligi, AQŞ bu saylav neticelerni qabul etmediler, Rusiye Qırımnı işğal etti, dep sayalar.


text:
Aprel 28-de BMT Havfsızlıq Şurası Donbassta vaziyet kerginleşkenini ve Qırımda Meclis yasaqlanmasını muzakere etecek
Ukraina Birleşken Milletler Teşkilâtı Havfsızlıq Şurasınıñ Donbassta vaziyet kergileşkeni ve Rusiye tarafından Minsk añlaşmalarına riayet etilmegenine dair açıq toplaşuv keçirmege teklif etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Facebooktaki saifesinde yazğanına köre, toplaşuv aprel 28-de Kiyev saatine köre saat 22:00 New Yorkta ötkerilecek.
«Sebebi: Donbasstaki vaziyetniñ kerginleşmesi ve Rusiyeniñ Minsk añlaşmalarına riayet etmegeni», – dep aytıla haberde. Ukraina prezidentiniñ aytqanına köre, o, «tışqı işler naziriniñ muavini V.Pristaykoğa halqara toplulıqqa işğalcilerniñ Donbassta ve Qırımda yapqan soñki cinayetlerini yetkizmege, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanmasından haberdar etmege avale etti».
2015 senesi oktâbr ayından itibaren Ukraina Birleşken Milletler Teşkilâtı Havfsızlıq Şurasınıñ daimiy olmağan azasıdır.
Rusiyeniñ Qırım işğali ve Donbasstaki silâlı zıddiyetten soñ teşkilât bir qaç sefer Ukraina vaziyetinden sebep toplaşqan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiyeniñ daa bir vatandaşı Ukrainada siyasiy sığınaqnı soradı
Rusiyeniñ daa bir vatandaşı Ukrainada siyasiy sığınaqnı soradı.
Bunı salı künü Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mında şunı qayd eteler ki, avgust 5 künü «Borispol» ava limanında «Şeremetyevo»dan kelgen yolcularnıñ qayd etüvi vaqtında sıñırcılarğa Rusiyeniñ vatandaşı qaçaq statusınıñ berilüvi aqqında muracaatta bulundı.
Adam Sverdlovsk vilâyetiniñ sakini olğanını ve evel Ukrainağa kelip-ketkenini añlattı.
«Evge qaytıp, semetdeşlerine Ukrainadaki vaziyet olarğa kösterilgeninden farqlı olğanını añlatmağa tırıştı. Faqat etraftakiler onı añlamadı ve o, insan fikirlerini deñiştirmege istegeni sebebinden mahsus hızmetler tarafından taqipke oğradı», – denile beyanatta.
Bunı sıñır bekçileri migratsion hızmetniñ vekillerine bildirdiler.


text:
Bayden Kiyevni Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesi telükesi aqqında haberdar etti
AQŞ prezidentiniñ muavini Joe Bayden Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı faal şekilde siyasiy ve iqtisadiy islâat keçirmege çağırdı, bu yapılmasa, Avropa Birligi bazı devletleri Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı lâğu ete bilecegi telükesi bar. Bu aqta Radio Svoboda, Reuters agentligine esaslanıp, bildire.
New-Yorkta Halqara munasebetler boyunca Şurada çıqışta bulunıp, Bayden qayd etti ki, ukrain ükümeti sebep berse, Moskvağa qarşı sanktsiyalarnı eñ azdan beş devlet lâğu ete bile.
Baydenniñ sözlerine binaen, o, «buhran başlağanından berli» er afta eki-üç saat ukrain reberiyetinen laf ete, islâat keçirmege çağıra, bundan da ğayrı, «Almaniya, Frenkistan ve İtaliyanı sanktisyalarnı saqlamağa qandıra».
Sentâbr 21-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Amerika Qoşma Ştatları prezidenti Barak Obama ile körüşüv keçirdi.
Bundan evel, sentâbr 21-de, çarşenbe künü Poroşenko Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş Assambleyasında çıqışta bulunıp, parlamentariylerge işğal etilgen Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından insan aqları bozuluvı aqqında hatırlattı.
Poroşenko ilân etti ki, Rusiye tarafından yapılğan büyük bozuv, Meclisniñ yasaq etilmesi, bunen beraber, İlmi Umerovnıñ mecburiy psihiatrik hastahanede tutulması ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina devlet sıñır hızmeti: Qırımğa kiriş ve çıqış qaideleri azırlandı
Ukraina devlet sıñır hızmeti Ukraina insan aqları Helsinki birligi ile beraber vaqtınca işğal etilgen Qırımğa kiriş ve çıqış qaidelerini azırladı, dep bildirdi Ukraina sıñır hızmetiniñ matbuat kâtibi Oleg Slobodân Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında.
«Vesiqa leyhası Adalet nazirliginde baqıldı ve ükümetke berildi. Ukraina Nazirler şurasınıñ idareleri tüzetken vesiqa ükümet komitetine teslim etildi», – dep ayttı Slobodân.
Onıñ malümatına köre, komitet işbu leyhanı mart başında baqıp, tüzetüv tevsiyelerini bergen edi.
«Al-azırda vesiqa tüzetile, ve bu esnas sozulmaycağına ümüt etemiz», – dep qayd etti ukrain sıñır hızmetiniñ temsilcisi.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, asılında ise tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi.
Dekabr 27-dep itibaren «Ukrzaliznıtsâ» havfsızlıq maqsadı ile Qırım ile demir yol alâqalarını toqtattı, em de yarımadağa qatnağan halqara trenlerni lâğu etti. Qırım trenleri artıq Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar keteler. Qırım ile avtobus alâqaları da toqtatıldı.


text:
18,5 biñ bala Qırım ile sıñırnı yañı qaidelerge köre keçti – Ukraina Devlet sıñır hızmeti
Ukraina Sıñır hızmeti balalarnıñ Qırım ile memuriy sıñırdaki nezaret noqtalarını Nazirler Şurasınıñ 367 qararında qayd etilgen yañı qaideler boyunca keçkeninde müsbet taraflarnı qayd ete. Bunı Kiyevdeki brifingde Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmetiniñ reberi Oleg Slobodân bildirdi, – dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, 18,5 biñ bala, qarar işke tüşürilgen soñ, Qırımğa yol aldı. Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 900 red qayd etilgen edi.
«Cemaatnıñ haberi bar, ana-babalar evelden azırlıq köreler, böyle etip redlerniñ sayısı eksile», – dep ayttı Slobodân.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti matbuat hızmetiniñ reberi hatırlattı ki, iyül 4-ten itibaren bala doğuv şeadetnamesi ile sıñırnı keçemez. Endiden soñ üç vesiqadan biri olmalı: passport, balanıñ yol vesiqası ya da ana-babasınıñ pasportında qayd.
Hatırlatamız, 2015 senesi iyün ayından başlap Qırım ile memuriy sıñırnı keçüv yañı qaideleri bar.
2014 senesi mart ayında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında formal, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı.
Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi. Bugünge qadar qıtaiy Ukrainanıñ Qırım ile «sıñırında» üç kiriş sıñır noqtası mevcut: «Perekop», «Armânsk» ve «Canköy», soñki ekisini Rusiyede halqara dep adlaylar.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ Söz serbestligi boyunca komiteti Qırımnı OSCE ile beraber ziyaret etmege istey
Ukraina Yuqarı Radasınıñ Söz serbestligi boyunca komiteti Avropada havfsızlıq ve işbirlik teşkilâtınıñ (OSCE) resmiy eyeti ile işğal etilgen Qırımnı ukrain temsilcilerinen beraberlikte kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vaziyetini ögrenmek ve OSCE toplaşuvında neticelerni baqmaq içün ziyaret etmek teklifi ile OSCE kütleviy haber vastaları serbestiligi meseleleri boyunca temsilcisi Duni Miyatoviçke muracaatta bulunmaq qararını aldı.
Bu qarar aprel 21-de Söz serbestligi ve informatsion siyaseti meseleleri boyunca komitetiniñ toplaşuvında qabul etildi, bu aqta malümat ukrain parlamentini saytında bildirile.
«Bugünki vaziyette jurnalistlerniñ zenaat aqlarını bozuvları, mustaqil kütleviy haber vastalarınıñ qapatılması, daa çalışqan kütleviy haber vastalarınıñ Rusiyege boysunğan Qırım akimiyetiniñ nezareti astında bulunması adet oldı. Qırım sakinleri qorquzıldı, bunıñ içün şahsiy fikirlerini açıq bildirmege ve mustaqil jurnalistlernen çalışmağa red eteler», – qayd ettiler komitet toplaşuvında.
Aprel 19-da saba Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırım jurnalistine qarşı Rusiye qanunlarınıñ Kütleviy haber vastalarında bastırğan maqaleleri içün «separatizm» aqqında maddesi boyunca cinaiy iş açılğanını bildirdi. O, jurnalistniñ adı ve soyadını aytmadı. Bundan soñ jurnalistnıñ adı Mıkola Semena olğanı belli oldı. Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına binaen, aprel 19-da tintüvler Aqmescit, Yalta ve Aqyarda 7 adres boyunca keçirildi.
Mıkola Semenanı Federal havfsızlıq hızmetinde sorğuğa çektiler, soñra o çıqmamaq şartınen azat etildi.
Bundan soñ Avropada havfsızlıq ve işbirlik teşkilâtında (OSCE) Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda söz ve haber vastaları serbestligi bulunğan telükeli vaziyeti boyunca qasevet çekkenini bildirdiler. Amerika Qoşma Ştatları da Federal Havfsızlıq hızmetiniñ Qırımda jurnalistlerge qarşı yapılğan reydlerini toqtatmağa çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Texastıñ 82 jastağı turğını Rene Neyr men onıñ 18 jastağı nemeresi Selanï Salazar bir kolledjde bilim alıp jür.
Boyjetken öziniñ tvïtterdegi paraqşasına: «Semestrdi menimen birge Palo Alto kolledjinde bastağan atamdı maqtan tutamın. Onıñ jası 82-de. Onıñ küş-qayratı jetkilikti»-dep jazğan.
Qarïya jas küninde otbasın asıraw üşin qara jumısqa aralasıp, oqwdan qol üzgen eken. Biraq ömir boyı türli kwrstarğa qatısıp jüripti. Bäybişesi qaytıs bolğannan keyin kolledjge tüswdi jön körgen.
Nemeresi bolsa «Atamnıñ bul qılığı bilimniñ qanşalıqtı mañızdı ekenin tüsindirdi»-deydi.
Qarïya kolledjdi kelesi semestrde ayaqtaydı. Biraq munımen toqtamay, wnïversïtetke tüswge nïetti. Qarïyanıñ özi: «Men adamdardı tañqaldırğım kelmeydi. Men ärkez özimniñ jasağım kelgen isimdi jasap jürmin»-deydi.
Derekköz: planet-today.ru
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Cemaat teşkilâtları Qırımnıñ azat etilmesi aqta maqale yarışını ilân ettiler
«Qırım» siyasiy analiz ve tahmin etüv merkezi», Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti, «Ukrain evi» cemaat teşkilâtı, ve başqaları «Qara deñiz regionında havfsızlıq çerçivesinde Qırımnıñ azat etilmesi ve Ukrainağa qaytarılmasınıñ strategiyası» mevzusında ilmiy maqale yarışını ilân ettiler.
Bu aqta Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında «Qırım» siyasiy analiz ve tahmin etüv merkezi»niñ reisi Eskender Bariyev bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Onıñ sözlerine köre, maqaleler 2-15 senesi oktâbr 2- kününe qadar qabul etilecek.
Bariyev Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, üç eñ eyi maqale müellifi para mukâfatını elde etecekler. «Birinci yer içün – 2,5 biñ grivna, 2 – 2 biñ, 3 – 1,5 biñ grivna. Bundan da ğayrı, eñ eyi maqalelerniñ müellifleri noyabr ayı İstanbulda keçirilecek Qara deñiz regionınıñ havfsızlığı boyunca konferentsiyada iştirak etecek», – dey Bariyev.
O şunı da qayd etti ki, işitarkçilerniñ maqalelelri bir nizamğa ketirilip, ayrı risale şeklinde derc olunacaq.
Yarış teşkilâtçıları ümüt eteler ki, bu işler Ukrainanıñ Qırımnıñ qaytarılması boyunca devlet siyasetiniñ temeli olur.
Bariyev yarış teşkilâtçıları arasında – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov olğanını bildirdi.
Bariyev dey ki, yarış komissiyası oktâbr 20-ne qadar teşkil etilecek. Komissiya erkânına Strategik taqiqatlar institutınıñ mütehassısları ve Ukrainanıñ diger ilmiy müessiseleriniñ ekspertleri kirecek.


text:
Jer betinde ağaş atawlınıñ alwan türi bar. Olardıñ tür-türin alıstağı Avstralïya men qïır şığıstağı Okïnava araldarınan bastap, And tawınıñ etegindegi Perw jerine deyingi ulan-baytaq alqaptıñ är müyisinen kezdestirwge boladı.
Olardıñ arasında biz kündelikti körip jürgen jasıl jelektiñ birde-birine uqsamaytındarı da jetkilikti. Osı türleri men tekterine qaray jergilikti adamdar olarğa at ta bergen. Bul twralı eegemen.kz deregine süyengen ras.kz xabarladı.
Biraq qarap tursañ, bulardıñ bäri de ädemi. Senbeseñizder, köriñizder.
Aydahar ağaşı (Sokotra, Yemen)
Bötelke-ağaş (Sokotra, Yemen)
Kempirqosaqtı evkalïpt (Gavayï)
Qoramsaq-ağaş (Namïbïya)
Kadda kölindegi kïparïster (Texas, AQŞ)
Glïcïnïya (Japonïya)
Baobab ağaşı (Madagaskar)
Japon üyeñkileri
Angkordıñ qïrandı ağaştarı (Kambodja)
Bizdiñ şındıqtı aytıp otırğanımızğa endi köziñiz jetken şığar.
Tegï: Älemge sayaxat,
Kommentarïï


text:
Qırım «imayesine» 258 million ruble masraf etilecek
Qırımnıñ «halq imayesine» 2015 senesi 258 million ruble masraf etilecek. Bu para miqdarı Qırımnıñ kelecek senege bücetinde qayd etilgen.
Mütenasip qarar dekabr 23 künü «Nazirler şurası» toplaşuvında qabul etildi, dep haber ete Krım Media.
Neşirniñ malümatına köre, «halq imayesiniñ» komandanı ayda 27 biñ ruble, muavini – 26 biñ, bölüklerniñ reberi – 22 biñ, inspektorlar – 13 biñ ruble alacaq eken.
«Yüksek neticeler ve faallik içün aylıqnıñ 100% miqdarında ödevler ve – aylıqnıñ 25% miqdarında mukâfatlarnıñ» berilecegi de nazarğa alına.
Evel bildirilgeni kibi, aylıqtan ğayrı, «halq imayesine» maşina, avtobus, yük maşinaları ve arbiy tehnikanı berecek olalar.


text:
Qırımda köylerde mesken şaraitiniñ eyileştirilmesi aqqında kene de hatırladılar
İşğal etilgen Qırımda köylerde yaşlar içün mesken şaraitiniñ eyileştirilmesine iddiası olğanlarnıñ cedvellerini tizmege başlaycaqlar.
Moskvağa boysunğan Qırım köy hocalığı nazirliginiñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, avgust 30-dan sentâbr 9-ğa qadar rayonlar ve şeer okrugları memuriyetlerinde köy yerlerinde mesken şaraitiniñ eyileştirilmesi boyunca merasimlerniñ iştirakçileri cedveliniñ tizilmesi içün arizalar qabul etilecek.
Beyanatta yaş qorantalar ve yaş mutehassıslarğa diqqat etile. Cedveller «2014-2017 seneleri ve 2020 senesine qadar müddetine köy topraqlarınıñ istiqrarlı inkişafı» federal programması çerçivesinde tizile, dep qayd ettiler müessisede.
Sene başında bildirilgen edi ki, Qırımda 2016 senesi «Köy topraqlarınıñ istiqrarlı inkişafı» programması «köy yerlerde yaşağan vatandaşlarnıñ, bu cümleden yaş qorantalar ve yaş mutehassıslarnıñ mesken şaraitiniñ eyileştirilmesine» 55,5 million ruble ayırılmasını belgiley.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina adliye nazirligi: Rusiyeniñ Keriç boğazında köpür qurması ve gemiler areketini sıñırlaması qanunsız
Rusiye Keriç boğazında köpür qurması qanınsız ve bu qurucılıqta iştirak etkenlerge qarşı şahsiy sanktsiyalar qullanılması mümkün. Ukraina adliye naziri Pavlo Petrenko dekabrniñ 7-nde derc etilgen «İnterfax Ukraina»daki intervyusında beyan etti.
«Bu – gemilerniñ areketi sıñırlana ve bizim topraqlarımızda qanunsız qurulış yapıla degen manağa kele. Aslında mesele daa ziyade bu esnasqa celp etilgen şirketlerge qarşı sanktsiyalar kirsetilmesinen bağlı», – dedi nazir.
Onıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ Keriç boğazındaki areketi, BMT (OON) Deñiz uquqı şartnamesinen bağlı olğanı içün, Ukrainanıñ BMT (OON) halqara mahkemesi çerçivesinde tribunal tarafından körip çıqılması içün açılacaqdavasına sebep oldı. Söz - Qırım ve Qara deñizdeki şelf ve tabiiy resurslarnıñ qanunsız şekilde qullanılğanı aqqında kete.
Keriç boğazında köpür qurulması kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi Qırım işğalinden soñ aytqan edi. Köpür 2018 senesine qadar qurulıp, 2019 senesi yaz aylarında işke tüşürilecegi vaad etilgen edi.
Ukraina infrastrukturası naziri Vladimir Omelyan iddia etkenine köre, Keriç köpüriniñ qurulışını acele sürette toqtamaq kerek ve bu yalıñız, Ukrainanıñ halqara ortaqlarınıñ basqısı ve Rusiyege qarşı kirsetilgen ilâve sanktsiyalar vastasınen yapılması mümkündir.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Derc
HSN: 26-ci oktâbr künü saat 19.30-da azat etilgen Milliy Meclis muavinleri İlmi Ümerov ve Ahtem Çiygoznın press-konferentsiyası keçirilecek
26 Ekim ayı, 11:54
HSN ATO zonasında: Petropavlivka köy şurasınıñ territoriyasında efirde ukrain tele- ve radiokanalları pek çoq
26 Ekim ayı, 10:55
HSN: General Petro Grıgorenko, Kırım içün ve qırımtatarlar içün küreşte zemaneviy ukrainler içün misal olmaq kerek
25 Ekim ayı, 13:42
HSN: Brüsselde, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğal etilmesiniñ uquqiy neticeleri meselelerinden Ukraina-Avropa Birligi muzakereleri keçti
24 Ekim ayı, 11:34
E.Ceppar: "Ukrainada nefret tili regulirleme meselelerinde halqara normalar ve standatlarnen binayen ÖBSE ile işbirlik bez içün pek müim"
23 Ekim ayı, 15:41
HSN: Pensiya islâatı aqqında normativlerni kommunikatsiya mütehassısları pek sade bir tilge "tercime" etmek kerekler
20 Ekim ayı, 12:53


text:
Tatarstan Bağçasarayda sanayı parknı meydanğa ketirmege vade ete
Aqmescit – Bu sene Bağçasaray civarında Qırımda birinci sanayı parkı meydanğa ketirile bile. Bunı, yerli akimiyet vade ete. Qırımnıñ bu regionını nezaret altına alğan Tatarstan Cumhuriyeti vekilleri leyhanıñ ömürge keçirilüvinde yardım köstereceklerini ayttılar. Meclis azaları ise, kün evelden neticeler çıqarmamaq ve vadeler saylavlar arfesinde berilgeni aqqında unutmamağa tevsiye eteler.
Bağçasaray meri Konstantin Rubanenko Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında, Bağçasarayda sanayı parkı Tatarstan ile birlikte qurulacağını bildirdi.
«Territoriyamızda belli bir bölük olacaq, o, yatırımcılar, donatmalarnı satqanlar, istisalcılarnıñ diqqatını celp etecektir», – dep qayd etti o.
«Biz 23 yıl devamında sahte mustaqillik içinde yaşadıq. Qırımnıñ imkânları, toprağı, suvı, avası, agrar-sanayı saası inkişaf ettirilmey aksine, çöke edi», – dedi Rubanenko.
Mühbirlerge aytqanı kibi, sanayı parknıñ qurucılığında Moskvalı yatırımcılarnıñ da iştiragi közde tutula.
«Men endi Tatarstannı qasevet etem», – Ahtem Çiygoz
«Tatarstan-Krım» ticaret eviniñ müdiri Vladimir Slesarev şunı bildirdi: «Biz endi yataqhane içün yer belgiledik, quracaqmız, mütehassıslarnı alıp ketirecekmiz».
«Tatarstan yardımğa azır. Amma, yardım degende, çoqusı allarda paranı tüşüneler, faqat, ğaye ve tecribe paylaşuvı bazıda paradan daa qıymetli ola. Onıñ içün, em ticaret adamları kelir, em de biz şahsiy-devlet işbirlikni nasıl etip teşkil etmege bilemiz», – dep bildirdi Slesarev.
Amma, parknıñ qurucılığınen bağlı topraq ayıruv meselesi tura. «Onı yarın çezip olsalar, biz kelecek künü inşaatnı başlar edik», – dedi Slesarev.
Meclis reisi muavini Ahtem Çiygoznınh fikirince, sanayı parkı region içün kerekli bir leyha, amma şimdiki vaziyette onı meydanğa ketirmek küç olacaq.
«Men endi Tatarstannı qasvet etem, belki de olarnıñ niyetleri eyidir, amma üç yıldan ziyade mer vaziyefesinde bulunğan şahısnıñ bir de bi rleyhanı ömürge keçirgenini körmedik. Onıñ adı er vaqıt dava ile belli ola. Saylavlar arfesinde belli bir imtiyazlar qazanacaq ola. Amma, erp bir Devlet şurasına keçip olamaz, çünki anda «Yedinaya Rossiya» vekili bar ve er şey endi belli», – dedi Çiygoz Qırım.Aqiqatqa.
Aytqanına köre, sanayı parkı leyhası bir qaç yıl evelsi işlep çıqarılğan edi. Bunda evel, bu kibi parklarnıñ Qırımnıñ çeşit şeerlerinde inşaatı boyunca mahsus programma da bar edi, onıñnen Avropa birligi ve BMT İnkişaf Programması meraqlana ediler. O vaqıt Bağçasarayda bu leyhanıñ teşebbüsçisi rayon devlet memuriyeti edi.
«Bir sıra teklifler, bu cümleden Türkiyeden de kelgen edi, amma soñki vaqıtları bu yöñelişte Rubanenko çalışmağa istegenini eşitemiz», – dedi Çiygoz.
Meclisniñ bu leyhada iştirak etüvi aqqında sualge Meclis reisi muavini şunı qayd etti: «Biz Meclis olaraq, Qırım içün kerekli olğan er türlü leyhağa qol tuta edik. Tatarstan bu mesele boyunca bizge muracaat etmedi, ricada bulunsa, biz elbette destek kösterecekmiz».
Qırım işğal etilgen soñ, Tatarstan Cumhuriyeti Bağçasaray ve Bağçasaray civarındaki iqtisadiyat ve köy hocalığı saalarını öz nezareti astına alğanı belli oldı. Tatarstan vekilleri Meclis azalarınen muzakereler alıp bara ediler, cumhuriyet prezidenti Rustam Minnihanov mart ayında olıp keçken Qurultayda iştirak etti.


text:
Xacitarxan
Xacitarxan (Actarxan), Urta Ğasırlar (13-16. yözlär) şähäre. İdelneñ uñ yağında, xäzerge Ästerxannan 12 km östäräk urnaşqan bula. Möhim säwdä yulları kiseşendä bulğanlıqtan tiz üsä, iqitisadı nığí. -1314. yözlärdä Altın Urdanıñ ere säyäsi häm säwdä üzäge. 1395. yılda Aqsaq Timer yawı waqıtında talana häm cimerelä. soñınnan qabat ternäklänä, 15. yöz urtalarınnan Ästerxan Xanlığı başqalası. 1547. yılda Qırım xanı Säxibgäräy, 1554-1556. yıllarda Urıs ğäskärläre tarafınnan qabat cimerelä, yandırıla. 1556. yılda, Ästerxan Xanlığın Urıs däwläte yawlap alğannan soñ, taşlandıq xälgä kilä. Kaлып:Coor title d


text:
Halq deputatı Refat Çubarov Qırımğa yardım eter
Kiyev – aprel 3 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Ukraina prezidenti yanında Qırımtatalarnıñ temsilcileri Şurasınıñ reisi oldı. Ukraina Yuqarı Şurasınıñ yañı sessiyasınıñ başlanması ile halq deputatı mandatını elde etti. Bundan Qırımğa ve şahsen oña olacaq fayda – Qırım.Aqiqat yarımada ve qıtada bu aqta olğan fikirlerni topladı
Petro Poroşenko Blokunınıñ saylav cedvelinde Çubarov 71-inci yerni aldı. Saylavlarnıñ neticesinde firqa reylerniñ 22% ve 50 mandatnı qazandı. Başta prezident firqasınıñ bir çoq azası icraiy akimiyetke ketip, deputat vekâletlerinden vazgeçtiler. Aprel 2-de ise Poroşenko deputat Stepan Barnanı Ternopol vilâyet devlet memuriyetiniñ başı vazifesine tayinledi. Bunıñ sayesinde Çubarovda halq deputatı olmağa imkâniyeti peyda oldı.
«Refat Çubarov – pek belli ve teren insan, bu kibi şahıslarnen işlemege memnünmiz», – deyler Petro Poroşenkonıñ matbuat hızmetinde.
Mecil reisiniñ özü ise Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi: «Menim içün imkânlarımnı pekitecek ve yañı imkânlarnı yaratacaq bir meydançıqtır».
Aprel 3 künü Meclis başınıñ daa bir yañı vazifesi aqta belli oldı. Petro Poroşenko onı Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurasınıñ başı vazifesine tayinledi. İşbu tertibat daa prezident Leonid Kuçmanıñ vaqtında teşkil etilgen edi, amma soñki vaqıtlarğa qadar işlemey edi.
Şura reisini tayinlegen ve mecburiyetlerniñ eda etilmesinden boşatqan prezidenttir
Poroşenkonıñ avalesi ile Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurası aqqında qaidelerge deñişüvler kirsetildi. Şu cümleden, Şura reisi vazifesine Qırımtatar Milliy Meclis reisi tayinlene. Şura reisini tayinlegen ve mecburiyetlerniñ eda etilmesinden boşatqan prezidenttir.
«Şura reisi şahsiy erkânnı tasdiqlay ve faaliyetini idare ete. Şura reisi ve azaları göñülli olaraq çalışalar. Bunıñ ile Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurasınıñ iş yeri işğal etilgen Aqmescitten Kiyevge avuştırıla», – deyler Poroşenkonıñ matbuat hızmetinde.
Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurasınıñ muayyen vazifesi şimdilik daa belgisizdir. Evel o Ukraina prezidenti yanında mesleat-keñeşçi organ olaraq sayıla edi, esas vazifeleri – qırımtatar halqınıñ aqları ile bağlı siyasiy-uquqiy, içtimaiy-iqtisadiy, medeniy ve diger meseleler boyunca tekliflerni talil etmek ve azırlamaq.
Smedlâyev alğışlay, Gafarov takbih ete
Qırım ve Ukrainada bulunğan Meclis azaları ve tarafdarları Refat Çubarovnıñ Ukraina Yuqarı Şurasına kirmesini müsbet tanıdı. Qurultaynıñ Merkeziy Saylav komitetiniñ başı Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, Meclis reisiniñ deputat mandatınıñ elde etmesinden em Qırım, em qırımtatarlar, em Ukrainağa da fayda olur.
«Namuskâr, ümde siyasetçi, güzel hatip, cemaatçılıqnıñ amanlığına çalışqan insandır. Amma şeylerniñ çoqusı, ebet, dünya vaziyetine bağlı olacaq», – dey Smedlâyev.
Herson regional Meclisiniñ reisi Asan Aliyev aytqanına binayen, Herson vilâteinde yaşağan 12 biñge yaqın qırımtatarı Çubarovğa qol tuta ve tayinlevini alğışlay.
«Bugünde, fikrimizge köre, Refat Çubarov Ukrainanıñ eñ eyi seyasetçileri onluğına kire. Qırımtatar halqı onı pek ürmet ete, çünki halqara toplulığında o, bizni şeref ile temsil ete», – dedi Aliyev.
Onıñ sözlerine köre, Herson vilâyetinde yaşağan qırımtatarlar Çubarov ve zenaatdaşlarından regionda milliy medeniyetniñ yüksletüvini temin eteceklerini ve Qırımdan mecburen köçip kelgenlerge destek köstereceklerini bekleyler. Aliyev Meclis reisiniñ parlamentke kirmesi işğal etilgen yarımada üzerinde nezaretni ğayrıdan pekitmege imkân berecegine ümüt besley.
Qırım üzerinde nezaretni qaytarmaq içün qanun çıqarıcı ve icraiy akimiyetniñ yapqanı yeterli degil
Aynı zamanda Qırımnıñ şimdiki akimiyeti terkibinde çalışqan qırımtatarlar em Refat Çubarovnıñ faaliyetini, em onıñ Ukraina pralamentine kirmesini takbih eteler. Böylece, Qırım Devlet Şurasnıñ deputatı Edip Gafarov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, Çubarov halq deputatı mandatını endi elde etken edi, amma qırımtatarlarğa bundan fayda olmadı.
«Onıñ şahsiy işi. Anda özüne iş taptı, yüksek aylıqnı elde etecek. Öyle de aylığı yüksek edi. Kiyevde oturıp, ailesini aşatsıñ. Daa ne aytayım?» – dedi Gafarov.
Berezovets: Çubarov Qırımğa olğan dünya diqqatını arttırdı
Ukrain ekspertleri ve vatandaş faalleriniñ büyük bir qısmı qanun çıqarıcı ve icraiy akimiyet Qırım üzerinde nezaretni pekitmek içün az areket etkenini tüşüne. Siyasetşınas, «Free Crimea» leyhasınıñ reberi Taras Berezovets aytqanı kibi, Refat Çubarovnıñ Ukraina Yuqarı Şurası terkibine kirmesi işbu meseleni al etmege imkân yaratır.
«Ğayet müsbet bir işmar. Teessüf ki, Cemilev anda öz başına areket ete edi. Oleksandr Gonçarenko başlığında «Qırım» firqalarara gruppası bar. Anda bulunğanları pek emiyetlidir. Amma qırımlılarnıñ meselelerini yarımadada yaşağanlar daa da güzel añlar», – dedi ekspert.
Ekspertniñ fikrine köre, Çubarov öz çıqışları ve areketleri ile yarımadanıñ qaytarıluvı oğrunda küreşmege azır olğanını kösterdi.
«Çubarovnıñ sayesinde bugün Qırımğa meraq ğayrıdan tiklendi. Çünki böyle meraq ket-kete sönmekte edi. Yıl evelsi siyasiy bildirüvlerniñ sayısı çoq edi, soñra ise süküt, bir şey olmay qaldı. Ekspertler işke başlağanda ve Çubarov öz vazifelerini eda etkende, deñişüvler yüz berdi», – dedi Berezovets.
Şura kelecegi onıñ şahsiy erkânı ve saylanılacaq strategiyasına bağlı
«Qırım» firqalarara ğruppasında da buña quvana ve Meclis reisiniñ parlamentke kirmesi ile faaliyetleriniñ artacağına ümüt besleyler. Georgiy Logvinskiy halq deputatı dey ki, Çubarovda endi planlarını eda etmek içn yañı imkânları peyda olacaq.
«Bilem, Refat İnsan aqları boyunca Komitetimizge kelecek, bunıñ ile komitetniñ mevamı arttırılır ve Qırım ile işğal etilgen territoriyalarnıñ meselelerine daa da büyük diqqatnı celp etmege imkân yaratılır», – dedi halq deputatı.
Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurasınıñ faaliyeti nasıl olacağı aqqında malümat şimdilik yoqtır. Pılıp Orlık adına Demokrtaiya İnstitutınıñ eksperti Natalya Belitserniñ aytqanı kibi, işbu strukturanıñ kelecegi onıñ şahsiy erkânı ve saylanılacaq strategiyasına bağlı.
«Refat Çubarov – ikmetli ve tecribeli siyasetçidir, ve, menimce, diqqatqa lâyıq olacaq tekliflerni kirsetip olur», – dedi Belitser Qırım.Aqiqatqa.
O şunı da hatırlattı ki, teşkil etilgen şura – Qırım ve qırımtatarlar ile bağlı yekâne devlet institutıdır. Belitserniñ fikrine köre, işbu strukturalarnıñ faaliyeti bugünge qadar yeterli degil edi, buña sebep – ekspertler ile zayıf munasebettir. O, Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Şurası bu hatalarnı tekrarlamayıp, Qırım ve tamır halqınıñ mevzuatı ile oğraşqan taqiqatçılar ile munasebetni quracağına ümüt besley.


text:
Reseylik olïgarx Ïgor Sosïnniñ ulı öziniñ twğan anasın Qazandağı otelderdiñ birinde bwındırıp öltirdi. Bul twralı Super.ru xabarladı.
Gazeta.ru saytınıñ xabarlamasında 19 jastağı jigittiñ «Korston» meymanxana keşenindegi nömirde öltirgeni bayandaladı.
Atap ötilgendey, 10 jeltoqsan küni qonaqüydiñ qızmetkerleri osında turwşılardıñ biriniñ ersi qïmıl-äreketterin aytıp, Qazandağı polïcïya wçaskesine şağımdanadı. Şaqırw boyınşa kelip jetken tärtip saqşıları esirtki şegip alıp, korïdorda sendelip jürgen jas jigittiñ üstinen tüsedi. Al nömirden jasöspirim anasınıñ özi denesi tabıladı.
Tekserip körgende, äyeldiñ denesinde köptegen jaraqattar men kögergen jerler bar ekeni belgili boladı Xabarlamada ölimniñ asfïksïya, yağnï tunşıqtırw saldarınan orın alğanı aytıladı. Aldın ala mälimet boyınşa, balası anasın zaryadtı qondırğınıñ sımımen bwındırğan.
Mïllïarder Ïgor Sosïn «Starïk Xottabıç» dükender jüyesiniñ ïesi jäne OBI akcïoneri bolıp tabıladı.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Cemilevniñ oğlu Hayserni şartlı olaraq azat etmege red ettiler ve kene de Rusiye vatandaşlığını almağa mecbur eteler – adliyeci
Astrahan vilâyet mehkemesi qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevni müddetinden evel şartlı olaraq azat etmege red ettiler. Bu aqta adliyeci Nikolay Polozov aprel 28-de, cumaaqşamı künü Twitterde bildirdi.
Adliyeciniñ malümatına binaen, imaye etüvniñ nevbetteki adımı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine bu qararnı lâğu etmege muracaat olacaqtır.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, Hayser Cemilevge şartlı olaraq azat etüviniñ red etilmesi beklenilgen bir qarar edi, amma onı rusiyeli vatandaşlıqnı almağa mecbur etmek ıntıluvı beklenilmegen edi.
«Diger beklenilmegen şey oldı. Sabıq Federal köçüv hızmetiniñ malümatına binaen, Hayser Cemilev Rusiye vatandaşı olaraq qayd etilgen, amma 2014 senesi Rusiye vatandaşlığını resmiy şekilde red etken edi. Rusiye mahkemeleriniñ qararlarında Cemilev aynı Ukraina vatandaşı olaraq qayd etilgen. Amma apiske oña Rusiye pasportını yapmaq içün vesiqalar keldi», – qayd etti Polozov.
Bundan evel Polozov Rusiyede qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ maküm etilgen oğlu Hayser Rusiye vatandaşlığını red etmek içün yañıdan ariza yazğanını bildirgen edi.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi Hayser Cemilevge bergen 5 yıllıq apis cezasını bir buçuq yılğa qısqarttı. Kiyevniñ Dnepr mahkemesi 2015 senesi aprel ayında onı 3 yıl ve 8 ayğa qadar apiske almağa qarar aldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqalap, o yerde 44 yaşında Fevzi Edemovnı babasınıñ tüfeginden öldürgeninde qabaatladılar. Qırım işğal etilgen soñ rusiyeli taqiqat organları onıñ işini yañıdan baqmağa qarar aldı. Hayserni Aqmescit apishanesinden çıqarıp, Krasnodar vilâyetine alıp kettiler.
Hayser Cemilev 10 sanlı Astrahan apishanesinde buluna, çünki Rusiye onı Ukrainağa bermege red etti. Keçken sene iyül 10 künü İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Hayser Cemilevni SİZOdan azat etmek qararını çıqardı. Rusiye bunı yerine ketirmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiyede orman yanğınları yañı yerlerni qaplaq aldı
Sibirdeki orman yanğınlarınıñ sayısı mayıs bayramlarından soñ on qat arttı.
Salı künü saba Zabaykalyede 26 orman yanğını eki biñ gektarnı qaplap aldı. Soñki üç kün devamında yanğınlarnıñ sayısı ülkede 35 qat arttı.
Burâtiya orman hocalığınıñ malümatına köre, orman yanğınlarınıñ meydanı 11 qat arttı: 60-tan 689 gektarğa qadar. Alev cumhuriyetniñ 15 rayonında qayd etildi. Aprel ortasından itibaren fevqulâde vaziyet rejimi olğan Burâtiyada orman yanğınlarınıñ qurbanı eki kişi oldı, daa doquz insan yaralandı.
Yanğınlarnıñ esas sebeplerinden biri – ateşke diqqatsız yanaşması, dep qayd etile haberde.
Yanğın ile küreş içün aviatsiya, mahsus tehnika ve yanğıncılar celp etildi.
Salı künü saba berilgen malümatqa köre, Sibirde tahminen altı biñ gektarda 89 orman yanğını qayd etildi, dep bildire Sibir federal bölgesiniñ orman hocalığı departamenti.
Onıñ malümatına köre, yanğınlar Zabaykalye ve Krasnoyarsk ülkelerinde, Altay, Burâtiya ve Tıva cumhuriyetlerinde, em de İrkutsk vilâyetinde yüz berdi.
Aprel ayında Sibirde yüz bergen tabiat yanğınlarınıñ qurbanı 34 kişi oldı, yedi buçuq biñ kişi zarar kördi.


text:
Bul twralı Meyrambek Zhuldyz.tv arnasına bergen suxbatında aytqan.
Meyrambek Bespaev otandıq bağdarlamalardıñ birinde Bayan Maqsatqızınıñ özi twralı jazğan kitabına qatıstı pikirin bildirdi. Änşiniñ aytwınşa, Bayan Maqsatqızı men Dïnara Sätjan sındı tanımaldar qazaq qızdarına öte ülken ıqpal jasap otır. Osı orayda, änşi olardıñ köp äreketin quptamaytının, qazaq qızdarı üşin qattı alañdaytının ayttı.
“Men ömirde äyel adamdardıñ kitabın oqï almaytın şığarmın. Sebebi, birewdiñ ömirine aralasqım kelmeydi. “Şın mäninde mınaday bolğan eken ğoy” dep ösek söz tasığım kelmeydi. Tek qız balalardıñ işinde aqındardıñ kitabın oqïtın edim. Mısalı, poezïyadan Farïzanı oqïtın edim. Al birge ömir sürip kele jatqan zamandastırımızdıñ işki dünïesin bilgim kelmeydi. Qazir bir-eki qızğa qaraközderimiz urınıp, solar sekildi bolğıları kelip jür.
Mısalı, Dïnara Sätjan, Bayan Esentaeva sïyaqtılar qızdarımızdı tärbïelep jatır. Bul närseniñ soñı jaqsılıqqa äkelip soqtıra ma, jamandıqqa äkelip soqtıra ma bilmeymin. Biraq, qaraközderimizdiñ solarğa eliktep jatqandarı ras. Jalañaş denesin körsetwdi uyat emes degen keltirw durıs emes. Key jerde ädepti attap ötip jatır. Munı sänge aynaldırğandarı meni keyde qınjıltadı. Men onday adamdardıñ kitabın oqımaymın, waqıtımdı bos ketirgim kelmeydi”, – deydi Meyrambek Bespaev.
Derekköz: Stan.kz
Tegï: Juldızdar älemi, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
HSN: Mustaqillik Kününe Tarih Müzeyi ATO iştirakçileri içün sanat platformasına keçecek
Mustaqillik kününe, 23 avgust künü saat 14.00ke, Ukraina tarihı milliy müzeyinde “Mustaqillik sanatı” degen büyük leyhanıñ temsil tedbiri keçirilecek. Sergi oktâbrniñ 31-nece olacaq.
“Mustaqillik Sanatı” ATO iştirakçileriniñ sergilerinden başlanacaq: “Fotograf” adlı Yuriy Veliçkonıñ “Sıfırdaki yaşayış” fotoişlerinden, “Dali” adlı Maksim Krıvtsovnıñ şiir ve fotoresimlerinden sergi ve “Baklay” adlı Pavlo Kulıkniñ işlerinden sergi. Bundan da ğayrı, tantanalı açılışta “Pianist” adını taşığan İğor Mıhaylışınniñ “Muzıka voyina” adlı klassik muzıka kontserti keçecek. İğor Mıhaylışın – Maydanda, Şopen, Bah ve Bethovenniñ muzasını çalıp belli olğan pianocı, 120 kün esirlikte olğan Ukraina silâlı hızmetleriniñ askeri, amma esirlikte bile muzıka onıñ ayatını deñiştirdi.
Leyha ukrain askerleri içün sanat platforması kibi temsil etile, bunıñ sayesinde, ATOdaki askerlerniñ yaşayışı aqqında pek az bilgen insanlarnen eşitilecekler.
“Cenknen doğurulğan eserlerde, bizim askerlerimizniñ qalplerinde olğan ağırı ve ümüt açıq-aydın kösterile. Cekniñ merkezinde bulunıp, olar suvumadılar, yıqılmadılar, dünyadan qaçmadılar – olar bizni o ağır, amma bunen beraberlikte ayatnı köstergen tecribesinen paylaşmağa azırlar. Olarnıñ bizge bahşışı – tek tınç kok degil de, bu, cenkte bulunğan adamnıñ duyğularını sanat yardımınen duymaq, - dey “Sıfırdaki ayat” leyhasınıñ reberi İnna Yermakova – Cenkte icadiy adamlar içinde olğan yarıqnı saqlağanlarından ğayrı, acayip şeylerni yaratmağa küçleri olğanı pek müim. Leyha iştirakçileriniñ icadı – cenk er biriniñ ayatını bozğanını tasdıqlağanlar içün qarşı isbattır. Elbet de, er birisini deñiştire, amma er birisini yıqmay!!!”
Açılışta Tarih müzeyine polovets “babasınıñ” tantanalı berilmesi keçirilecek, onı zornen qorçalap oldılar, soñra ise Ukrainanen nezaret olunğan territoriyağa çıqardılar.
“Mustaqillik Sanatı” leyhasınıñ temsil tedbirinde Ukrainada Litva Cümhuriyetiniñ Vekâletli Elçisi Marüs Yanukonis, Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ Devlet kâtibi Artem Bidenko, “Fabrıka dumkı Donbass” analitik merkezi” devlet teşkilatınıñ icra müdiri, Ukraina haber siyaseti Naziriniñ mesleatçısı Dmıtro Tkaçenko ve leyha çerçivesinde keçecek tedbirlerniñ qaramanları – ATO iştirakçileri, askerler, Donbasstaki vaqialar aqqında filmlerniñ yaratıcıları ve başqaları.
Cedvel


text:
Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Kınaman Komşular
Etiketler : Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular türkü indir, Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Kınaman Komşular mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Kınaman Komşular türküsü, Kınaman Komşular sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Kınaman Komşular bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Hakka Bağlı
Ekrem Çelebi - Ya Dost
Ekrem Çelebi - Yolcu
Ekrem Çelebi - Darıldım Darıldım
Ekrem Çelebi - Yüce Dağ Başında
Ekrem Çelebi - Eyleme Dostum
Ekrem Çelebi - Dost İle Sohbet Edelim
Ekrem Çelebi - Sevdiğim
Ekrem Çelebi - Bilmiyorum Hallerinden
Ekrem Çelebi - Eylen Hocam
Ekrem Çelebi - Başım Alıp Diyar Diyar Gideyim
Ekrem Çelebi - Seni Düşünmemek Elimde Değil
Ekrem Çelebi - Dumana Dumana (Barak)
Ekrem Çelebi - İsmini Haber Aldım
Ekrem Çelebi - Gesi Bağları


text:
Belarwstegi Qazaqstannıñ elşiligi
2016 jılı Belarwstegi Qazaqstannıñ elşiligi jaña ğïmaratqa köşedi. «Kök kümbezdi» elşiliktiñ ğïmarattı belarwstik säwletşiler 2013 jıldan beri salıp keledi.
Şığıs stïlinde örnektermen bezendirilgen elşilik “Orlovskïy” köşesi men “Pobedïtelï” dañğılınıñ qïılısında «Zamok» oyın-sawıq ortalığı men Täwelsizdik sarayınıñ mañında ornalasqan.
Elşilik ğïmaratı ïnvestïcïyalıq joba bolıp tabıladı jäne ol respwblïkalıq byudjet esebinen qarjılandırılğan. Qurılısqa şamamen 3 121 566 200 teñge bölingen.
Mäskewdegi qazaq elşiligi
Qazaqstannıñ Reseydegi elşiligi Mäskew qalasınıñ Basmann awdanında ornalasqan.
Kïevtegi Qazaqstan elşiligi
Omskidegi Qazaqstan elşiligi
Ğïmart qaladağı körnekili orındardıñ biri bolıp sanaladı.
Özbekstandağı Qazaqstan elşiligi
Abw Dabïdegi Qazaqstan elşiligi
Vengrïyadağı Qazaqstan elşiligi
Stokgolmdegi Qazaqstan elşiligi
Berlïndegi Qazaqstan elşiligi
Sewldegi Qazaqstan elşiligi
Ottavadağı Qazaqstan elşiligi
AQŞ-ğı Qazaqstan elşiligi, Vaşïngton qalası
Bul ğïmarat 1888 jılı salınğan.
QR-nıñ Mayndağı Frankfwrt qalasındağı Bas konswldığı
Çexïyadağı Qazaqstan elşiligi
Elşilik 1994 jılı aşılğan.
Tokïodağı Qazaqstan elşiligi
Oslodağı Qazaqstan elşiligi
Rïgdağı Qazaqstan elşiligi
Ïzraïldegi Qazaqstan elşiligi
Türkimenstandağı Qazaqstan elşiligi
Dwbaydağı Qazaqstan elşiligi
Şveycarïyadağı Qazaqstan elşiligi
Ïspanïyadağı Qazaqstan elşiligi
Derekközi:reactor.inform.kz
Kommentarïï


text:
Xolesterïn ağzanıñ birqalıptı jumıs istewine paydasın tïgizetin quramdas bölik bolğanımen, onı artıq paydalanw arterïyalıq tamırlardıñ işine maylı zattardıñ jïnalıp, jürektiñ ïşemïyalıq awrwınıñ qawip-qaterin arttıratını belgili. Qandağı xolesterïndi qalay azaytwğa boladı? Tömende xolesterïndi azaytwdıñ birneşe joldarımen tanısa alasız.
1. Xolesterïndi azaytwdıñ eñ qarapayım jäne eñ qoljetimdi türi dïeta bolıp tabıladı. Ol üşin tamaq racïonındağı tätti jäne maylı tağamdardı alıp tastap, uyıqtardan aldın tamaqtanbaw qajet.
2. Xolesterïnniñ negizgi közi janwarlar önimderi bolıp tabıladı. Sondıqtan olardı tutınwdı azaytw nemese quramında xolesterïni az önimderdi paydalanğan jön.
3. Maysız süzbe tutınıp, maysız süt işiñiz.
4. Jumırtqa paydalanwdı şektew qajet. Aptasına 2 jumırtqa tutınw jetkilikti.
5. Maylı etti qoyan, buzaw, tawıq etimen almastırw qajet.
6. Racïonıñızğa maylı teñiz balığın qosıñız (teñiz balığındağı qanıqpağan may qışqıldarı qan tamırların tazartwğa jäne olarda xolesterïn twındawınıñ aldın aladı).
7. Däl osı qasïetter teñiz önimderinde de bar. Teñiz oramjapırağın köp tutınğanıñız paydalı.
8. Brokkolï, qırıqqabat pen pïyaz jewdi umıtpañız. Olardıñ quramında xolesterïndi tömendetwge qajetti elementter bar.
9. Xolesterïni joğarı adamdar üşin künbağıs, jerjañğaq, soya jäne zäytün mayları öte paydalı. Sonday-aq xolesterïnge qarsı zığır mayınıñda äseri bar.
10. Jaqında ğalımdar künine 70 gramm badam jew xolesterïnniñ deñgeyin tömendetw mümkindigine ïe ekenin däleldedi.
11. Jïdekterdi köbirek jeñiz. Sebebi olardıñ quramında salïcïl qışqılı boladı, olar qandağı xolesterïn deñgeyin tömendetedi jäne qannıñ uywına jol bermeydi. Künine 3 tüyir sarımsaq jeseñiz qanıñızdağı xolesterïn deñgeyi 15%-ğa deyin azayadı. Ol tek jaña pisken sarımsaq bolwı kerek.
12. Jaman ädetterden awlıq bolıñız. Künde tañerteñgilik jattığw jasawdı umıtpañız, dep jazadı anabol.kz.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Qırımatatarlarnıñ aq bozuluvları ile bağlı şikâtler «yardım bağı»nda qayd etile
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarınıñ qorçalavı boyunca komitet Qırımda aq bozuluvlarınıñ qayd etilmesi içün «yardım bağı»nı açtı.
Bunı qırımtatar milliy Meclis azası, Komitetniñ idarecilerinden biri Eskender Bariyev Aqmescitte keçirilgen konferentsiyada bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ sözlerine köre, bu kibi areketlerge qırımlılar gece-kündüz: +7 978 0559969, +7 978 0559979, +7 978 0559989 nomeraları boyunca şikâyet ete bileler.
«Bağlarnı anketanı tolduracaq operatorlar qabul etecek. Soñra bu anketalarğa köre aq bozuluvlarınıñ cedveli tizilecek», – dep añlattı Bariyev ve bağlar anonim sürette qabul etilecegini de qayd etti.
Komitet teşkilâtçılarınıñ sözlerine binayen, olarnıñ maqsadı – «akimiyet ile işbirlikni qurmaq» degil, «akimiyetni insan aqlarınıñ halqara qaidelerge köre qorçalavına» celp etmektir.
Evel Bariyev Qırım.Aqiqatqa şunı bildirgen edi ki, teşkilâtqa aqları bozulğan er bir milletniñ vekilleri muracaat ete bile ekenler. Bu kibi Komitetniñ teşkil etilmesine sebep – insanlarnıñ, ayırıca qırımtatarlarnıñ evlerde keçirilgen tinüvler, yaqalavlar olğan eken.


text:
Poroşenko: Qırımnı cenk vastası ile degil de, barışıq yollarnen qaytarırmız
Ukraina Qırımnı qaytarır, amma cenk ile degil de, barışıq vastasınen, dedi Ukraina prezidenti Petro Poroşenko sentâbr 12 künü Kiyevde YES körüşüvi devamında.
«Qırımnı coyğanımız aqqında çoq insan ayta. Bu silâlı istilâ edi. Amma Qırım – Ukrainanıñ qısmıdır, biz onı qaytarırmız. Cenk vastası ile degil de, barışıqnen. Biz deñişemiz, daa da quvetli olurmız. Bundan da ğayrı, Avropa toplulığınıñ destegi de ğayet emiyetlidir»,– dedi Ukraina prezidenti.
O şunı da qayd etti ki, ileride YES körüşüvleri adet üzre Yaltada keçirilecek.
Cumaaqşamı, sentâbr 11-de, adet üzre Yaltanıñ Livadiya sarayında keçirilgen YES forumı Kiyevde başlandı. Qırımnıñ işğali sebebinden forumnı Ukraina paytahtına keçirdiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Anda-sanda at twmsığınıñ arqan boyı aldınan pır-pır bödene wşadı. Basqa dünie tıp-tınış. Ortalanıp qalğan momaqan ay Señgirdiñ taqımındağı şaşaqtı nayzanıñ kökayaz jüzinde diril qağadı. Sau jelgen qwr attardıñ qwyrıq wşı jentek-jentek topıraq, josılğan iz.
Ködeli jerdiñ köbesin söge dübirletkenniñ biri – Bayşağır. Moynında sala qwlaş sadaq, arqasında jılan tildi jebe tolı qoramsaq. Señgirden bir eli qalmay qatar keledi.
El şetine jau tigen habardı qiıs otırğan bwlar keş estidi. Asığıs şapqan jauşılar wtıq-wtığımen qonğan ordalı auıldarğa ğana süren salıp ülgergen. Jedel jinalğan şağın jasaq dwşpan qolın dendetpeu üşin suıt şeru tarttı. Arttan keler auır qosındı kütuge jasanğan jau mwrsat berer emes.
Señgir men Bayşağır jetkende şoğırı mol şürşit jasağı şığıs jaqtı swrala şañmen bürkep, tönip qalğan eken. Dañğırlağan dauılpaz üni men ışqınğan kerney dauısınan Kökpektiniñ say-salası selkildep twr. Arbaq-sarbaq jazuı bar jalauların jelpildetken jau qolı bar aybatın sırtına salğan. Qarsısındağı topanı az qazaq qosının körgende tipti dürdiip ketkendey. Şeptiñ aldındağı öñkey baran attı, kök sauıttı toptıñ swsı da tım bölek. Olardıñ artında kisi boyı qalqandarın nayzalarınıñ sabımen soqqılağan qara nöpir jayau şeriktiñ ozanı da oyğa ürey, boyğa qorqınış wyalatadı.
Bwrın mwnday basınan baqayşığına deyin qarulanğan jau körmegen jas Bayşağır tiksinip qaldı. Onıñ üstine bwlar üyrenisken joñğar emes. Şığısqa qanat jaya bastağan qazaq ruların qanğa batırıp, orısqa qaray aydap saluğa şıqqan qıtay jasağı. Sadağın sığımday qısqan jas sarbaz özderiniñ az ğana qosının, manjudıñ abjılanday alıp qolı oba salatınday sezindi. Qapelimde jon arqasınan suıq ter «şıp» etken ol, qobaljuın jasıra almay Señgirge jalt bwrılğan. Biraq, jantalasqan nebir şañdı jorıqta, taytalasqan talay dwşpanına qandı köbik jwtqızğan jırındı jauınger jılt bildirer emes. Nayzasınıñ şaşağın jelge oynatıp, jaybaraqat twr.
Kenet ol: «Jänibek batır, Jänekem» dedi alğı jaqtı meñzep. Bayşağır er üstinen köterile, ilgeri köz tikti. Qazaq qolı jatağan beldi jiektey şep qwrğan bolatın. Señgirler jasaqtıñ ortañğı jağınan kelip qosılğan. Olar twrğan twstağı aq şağıldı domalaq töbeşikke qaray qosınnıñ aldınan suırıla şığıp, taylaq tüyedey tor qasqa at mingen batır ayañdap baradı eken. Şoyınnan qwyğanday som denesine şınjırlı aq sauıt qona ketken. Bir qolında jelkildegen aq tu. Ol biikke şıqtı da, şapşañ artqa bwrıldı. Bayşağırdıñ Jänibek batırdı twñğış körui. Jığası üstiñgi eringe jeteqabıl dulığanıñ astınan ayalı qos janarı şoqtay jaynağan qolbasınıñ jüzinen qañtardıñ ayazınday qatu jöñkiledi. Kökböriniñ jalınday qayrattı mwrttarı tal-tal bolıp şanşılıp, jau bitkenge jasın bolıp qadalarday elestedi Bayşağırğa.
Batır aldındağı alamandarına barlay qaradı. Sosın qınabı at jambasın soqqan aldaspanın suırıp, tik köterdi.
«Biz jau izdegen el emespiz, - ol qıran qwstay «sañq» etkende qiqulap twrğan qıtay qolınıñ üni qwmığıp qaldı, - mınau dala, - dedi Er Jänibek aldaspanımen şığıstı nwsqap, - atamızdıñ ejelden oşaq qazıp, anamızdıñ bağzıdan ot jaqqan mekeni. Osı jerde babamızdıñ süyegi, danamızdıñ kiesi bar. Biz süyegimizdi qorlatıp, kiemizdi taptatpaymız. Otımızdı öşirip, külimizdi şaşpaq bolğan, aydarlımızdı qwl, twlımdımızdı küñ etkisi kelgen joñğarğa da tizemizdi bügip, basımızdı igen emespiz. Saylanıp kelgen şürşit, jaylanıp jatqan qazaq joq ekenin bilisin. El basına kün tudı, eñseñdi köter erlerim! Täñir qoldap, aruaq jar bolsın! Ayanbay ayqasıñdar! Jattıñ jerine kelgen jaudıñ işki üreyi bar. Dañğaza, ayqay-süren salıp jatqanı da sol qorqınışın jasırıp, sırtqa jünin qampaytqan qwqayı ğana. Tabanımız öz jerimizdi basıp twradı eken, bir süyem artqa şeginbey atoy salamız. Qıtaydıñ şerigi köp bolğanımen jigeri jasıq, qayratı kem. Böridey tiip, şılday tozdıramız şürşitti. Aruaq! Aruaq! Abaq! Abaq! Abılay! Abılay» dep, kökti kürkirete wran saldı Er Jänibek.
Batırdıñ qan tasıtar sözine qabılanday şirığıp, qarşığaday tüyilip twrğan qazaq qolı qosıla wrandadı. Osı sätte ayğayğa büyiri qızğan tor qasqa auızdığımen alısa tik şapşıdı. Batırdıñ qolındağı tolqındanğan aq tu da dür silkinip, alaulağan aq şoğır wşı taulardı qaqıratıp, jaulardı qaltıratqan wranmen birge kök aspandı kernep ketkendey boldı, Bayşağırğa. Jaña ğana abjılanday köringen qıtay qolı endi alaulağan aq tudıñ arjağında şökimdey tobırğa aynaldı. Nayzasın bilep, şoqparın üyirgen, qılışın sermep, sadağın kezegen qazaq batırları üyirli kökjal, dauılpaz, kerneyin ızıñdatqan şürşit jasağı solardan qorqıp, esi şığa mañırap twrğan bir qora qoyday sezildi, oğan.
Biraq, bäri Bayşağırdıñ oylağanınday bola qoyğan joq. Sälden keyin şürşitterdiñ aldıñğı tobınan qızıl şaşaqtı dulığa kigen sardar atın jwlqındıra ortağa şıqtı. Şıqtı da wzın saptı jalpaq qanjarın jalaqtatıp, güj-güj ete qaldı. Jekpe-jekke şaqırğanı. Jaujürek manju batırları da osal emes. At üsti sayısta qwyınday wyıtqıp, sağımday qwbılatın önerleri bar. Bwnı jaqsı biletin Jänibek batır şürşit sardarına qatar wmtılğan bes-altı jas noyanın dereu toqtattı. Alğaşqı jekpe-jektegi jeñis dwşpannıñ mısın basıp, qosınnıñ aruağın kötermek. Jorıqta şıñdalıp, ayqasta ısılmağan albırt bahadürlerdiñ bireui barıp, känigi jaudıñ qolınan jazım bolsa, jasaqtıñ sağın sındırıp aları anıq. «Şü» degende tauı şağılıp, tauanı qaytqan qoldıñ arı qaray jauğa alapat aybatpen aqıra tisui qiın. Qorqaqtay şauıp, qorğana soğısadı da, bükil qoldıñ berekesi qaşadı. Onıñ aqırı - jeñilis.
Qasındağı saqa sardarlarmen qısqa aqıl qwrağan Jänibek, jekpe-jekke jas bolsa da jauına des berip körmegen qapsağay deneli Quandıq batırdı şığardı. Eki noyan bir-birine oqtay atıldı. Şürşit şauıp kele jatqan boyı sadağın tolğay tartqan. Auanı jara suılday wşqan jebeni qalqanımen qağıp ülgergen Quandıq, jwldızday ağıp jetken küyi qıtay sardarın qorğanuğa ülgertpey, tura öndirşekten kök süñgimen tüyrep ötti. Keñirdegi jırtılarday ayqaylap, qalqandarın sabalağan qıtay qolınıñ üni öşe qaldı. Kerisinşe, qazaq jasağı dür köterildi. Quandıq jaudıñ ekinşi batırın da köp aylandırğan joq. Onıñ üyire qadağan nayzasınan at bauırına tüse bwlt etip, darıtpay öte berdi de, öz nayzasın qıtay sardarınıñ büyirinen qadap, atınan tımaqtay wşırdı. Qazaq sarbazdarınıñ dalanı jañğırtqan wranı jau qolın jerge jastap jibergendey edi. Demde eki batırı ölim qwşqan dwşpannıñ sülkini tüsip-aq ketti.
Osı kezde şürşitter jaqtan esik pen tördey qara atqa öñkie mingen bireu şıqtı. Sırtqı pişini däl bir at üstine üye salğan balşıq tärizdi eken. Qara qojır betindegi jılannıñ tisindey tükteri tikireyip, qara qoşqıl qan tolğan közderi qarañğı kördey üñireyedi. Ortağa jete toqtağan ol özine qaray wmtıla bergen Quandıqqa qolın köterip, «toqta» degendey işarat bildirdi.
Büktetilgen eki tizesi qara attıñ moynın soqqan qwjbannıñ, qwdasınıñ auılına kelgendey biyazı qılığı Bayşağırğa qızıq körindi.
- Mınau şürşittiñ bas batırı bolsa kerek, özi qorqıp, bitimge şaqırıp twrğannan sau ma? – dedi Señgirge añtarıla qarap.
Ol ündegen joq. Miığınan jımiya «mırs» etti de, üzeñgisine şirene otırdı.
Alayda bwl jolğı istiñ auanı da Bayşağır kütkendey bolmadı. Qara attı şürşit tura Jänibek batırdı nwsqap aqıra ayqayladı. Özin alımsınbay, batırğa aybarlanıp twrğan däudiñ astam keudesin endi añğarğan Quandıq oğan qayta wmtılğan edi, art jaqtan dauılpaz wrılıp, onı keri şaqırdı.
- Batır, jekpe-jekke meni jiberiñiz, - dedi öñi tütigip, qanjığasında eki bas salañ-salañ ete qayta şauıp jetken Quandıq.
- Onıñ at-tüyedey qalap, tike nwsqap şaqırğanı men ekenmin, özim barmasam, qorqıp şıqpay qoydı dep oylar.
Jänibek batır tor qasqanıñ tizginin qağıp qaldı da, ükili qara tamaq nayzasın tik wstap, qara attı däuge qasqaya tarttı. Özine betalğan qazaq batırın körgende şürşit noyanı qwtırınıp sala berdi. Jalpaqtığı tulaqtay qos aybaltasın bir-birine janıp-janıp jibergende otauday-otauday ot wşqındap, şaqırlağan dıbıstan tau şayqalıp ketkendey boldı.
Arındap kelip, alğaşqı ekpinmen nayza salmaq bolğan Jänibek jartastay denesi at belin janşıp, qauğaday qaba saqalı keudesin japqan qarsılasınıñ alıp küş pen alımdı aylanı teñ qoldanatın qaterli dwşpan ekenin añdadı. Aybaltaların oñdı-soldı wrşıqşa üyirip, serpe qaqqanda, siltegen nayzasınıñ sabın sındırıp, qolın sırqıratıp jiberdi. Qara at ta ayqasqa äbden töselgen sıralğı jılqı wqsaydı. Tizginniñ bos jatqanına qaramay, iesiniñ auanına töñkerilip, ıñğayına qaray şır köbelek aynaladı. Jazıqtı şañğa böktirip, jerdi solqıldata sayısqan batırlardıñ şayqası şay qaynatımğa sozıldı. Qıtay şeriginiñ ereuildey şaptıqqan ayqayı men qazaq qolınıñ ör wrandarı andağaylay ereuildep, ayqas maydanınıñ töbesinde şaq-şaq süzisip twrdı.
Bir mezette şürşit sardarınıñ oñ qolımen ekpindete wrğan aybaltası Jänibek batırdıñ tört qabat siri qalqanın jarıp ötip, qadalıp qaldı. Almas jüzdi aldaspanımen ekinşi baltanı tosıp ülgergen batır, qalqandı kötere tartqanda, baltanı jauınıñ qolınan jwlıp aldı. Osı sät qwlağına kökjaldıñ wlığan üni jetip, kökbörisi oynap şığa kelgen Er Jänibek keudesi şañıraqtay tor qasqanı tebinip qaldı da, baltalı qalqanmen qaba saqaldıñ basınan qwlaştay soqtı. «Gürs» etken soqqı men birge, «bwrq» etken şañnıñ astında alpamsaday şürşit at-matımen omaqasa qwladı. Basınan dulığası sıpırılıp, oraulı aydarı dodırağan dwşpan twruğa wmsınıp edi, şaması jetpedi. Mäljiregen küyi otırıp qaldı. Qayta aylanğan Jänibek köp kidirgen joq, aldaspanı künge şağılısa «jarq» etkende, sapsiğan saqalı qanğa boyalğan şürşittiñ bası «düñk» etip jerge domaladı.
Sol-aq eken, qazaq sarbazdarı taudan töñkerilgen seldey jau şebine «dürk» berdi. Qıtay qolınıñ köptigin şamalağan Jänibek batır olarğa qarsı basqaşa soğıs täsilin qoldanudı wsınğan. Sanı köp jaumen salısa soğısıp, betpe-bet ayqasu zor şığın äkeledi. Sardarlarmen şwğıl keñesken Er Jänibek şürşit jasağınıñ bir şetinen tiip, aldımen attı jaudı oysıratudı jön körgen.
Betke wstar batırları jer qwşıp, qwtı qaşqan şürşit qolı tu-talaqay boldı. Aq tuı dürildegen qazaq qosını Jänibek batır bastap, jaudıñ bir şetin japırıp öte şıqtı. Olarğa tap bergen qıtaydıñ attı jasağı jayau şerikterinen alıstap, auaşada qırğiday tigen qazaq batırları olardı qasqır tamaqtağan qoyday qırdı. Besin aua şürşit qolı qotarıla şegindi. Qara qorım jaumen ayausız qidalasqan qazaq jasağı da qaljırap, qatarınan talay sarbaz qaza tapqan. Jaudıñ beti qaytqan soñ batırlarmen bas qosqan Jänibek, şegingen dwşpandı qumauğa ämir berdi. Şeyit bolğan bozdaqtardıñ betin jasırıp, osında tınığuğa bwyrıq alğan qosın, jau soñınan şolğınşı attandırdı.
* * * * * * * * * * * * *
Auıldarı osı mañğa jaqın, jer sırın biletin saylauıt şolğınşılardı Señgir bastadı. Qasına Bayşağır men tağı eki sarbaz ertti. Alğaşqı ülken ayqasta qalay aman qalğanına Bayşağır añ-tañ. Jeti atasınan beri äuletterinen mergen üzilmegen ol köbine qusırma jaq sadağına süyengen bolatın. Qaytpas maydanger Señgirdiñ qatarınan qalmay soğısqandıqtan, wrıstağı köp qaterden sol qwtqardı. Endi mine soqpağı küdir, sınağı auır şolğınğa ketip baradı.
Tañ endi sızıp kele jatqanda attanğan olar säske tüske deyin köp jer şoldı. Şürşit äskeri toqtausız jürgen wqsaydı. Tınığıp qazan asqan, ot jaqqan belgileri bayqalmaydı. Aspan şayday aşıq. Tamıljığan kün nwrına sauırın sipatqan baysal dala balbırap jatır. Aqseleu men boz köde, qara öleñ men şi, qiyağı tomırılıp, süt betindegi qaymaqtay twnğan tüñkeli jer, tañdayğa wyığan tätti aua körgen közdi quantıp, köñildi mas qılarday. Kökjiekke iek artqan Kökpektiniñ say-sala, bel-belesi qwndızday qwlpırıp, qırdıñ qızılınday qılañ wradı. Bayşağır bwl öñirge Señgirmen birge añ qarap neşe ret kelgen. Bwl jerler qazir bos. Jıl sayın irge keñeytip, öz atamekendeine kerege jaya bastağan qazaq auıldarı, osı mañdı iemdenip jürgen wrañqay, dörbit, qalqa, kökmonşaq jäne tağı basqa joñğar taypaları men ruların ığıstıra bastağan. Biraq jolbarıstıñ tırnağınan bosağan jerge endi qıtay patşası swğın qadağanı mınau.
Twrğı-twrğıdan baspalay barlap, ilgeri jıljığan sayın saqtanıp kele jatqan saylauıttar endi qaytuğa bet alğanda, qaptaldağı irek jılğadan dürkirey dalaqtap, bir top şürşit şerigi şığa keldi. Bwrın körip, añdıp jatqan sekildi. Öñmeñdegen aldıñğı eki-üşeuin Bayşağırdıñ jılan til jebeleri mwrttay wşırğanımen, sanı köp jau taysalar emes. Señgir men eki sarbaz da sadaq tarttı. Biraq, qıtay şolğınşıları şaşıray qorşap, olardı qwtqarmauğa aynaldı. Tiridey wstauğa niettengeni bayqaladı.
«Qorşaudı bwzıp şığamız, qatarlarıñdı jazbay, tauğa qaray tartıñdar» dep, qısqa til qatqan Señgir qarsı kelip qalğan bir şürşitti nayzanıñ wşına ilip, at sauırına tüsirip ketti. Alayda wzaqtı kün jortuıldan attarı qarlıqqan olardı jau jasağı wzatqan joq. Tauğa swğına kirgen tar sayda alasata arpalısqan törteu ölispey berispey keskilesti. Süt pisirim uaqıttan soñ köp şürşit Bayşağır men eki saylauıttı tws-twstan jabıla nayzalap, attan qwlattı. Qara twyaqtarınan hal ketkenşe qarsılasqan olar qolğa tiri tüsip, jauınıñ aldında ınjıqtıq tanıtqan joq. Al, astındağı «Swr köjek» dep atalatın kesik qwlaq qara swr twlpardıñ küşine süyengen Señgir noyan jaralı küyi sıtıla qaştı. Taudıñ bwlıñ-pwşpağına qanıq ol, qatarı siregen qıtay şerikterin adastırıp, jañağı tar sayğa qayta oraldı. Bireui äldeneşe jauın jastıq etken üş oğlan qızıl qanğa malınıp, üş jerde qalıptı. Bayşağırdıñ qasına jete bere attan qwlağan Señgir, qandı köylek seriginiñ basın qwşıp ünsiz egildi. Közine qan aralas jas tolıp, keudesin kektiñ uı men küyiktiñ şoğı qarıp bara jattı.
Şürşit qarauıldarınıñ qayta soğuınan qauiptengen ol küyzelip otıratın kez emes ekenin tüsinip, ornınan şiraq türegeldi. Üş şeyittiñ denesin sol mañğa jaqın, töbesi aq orqaş jartaspen kömkerilgen bürgendi taudıñ töskeyindegi özi ğana biletin, añ aulağanda birer märte kelip tünegen üñgirge aparıp jasırdı. İşi qoralı qoy sıyatınday üñgirdiñ, kölemi kiiz üydiñ esigindey auzın balapan qayıñdarmen ayqastıra jauıp, sırtın jalpaq tastarmen bastırdı. «Şürşitti bir jola quğan soñ, qayta kelip jerlep, bastarına qorğan jinaymın» dep, oyladı. Kün de eñkeyip, keş battı. Swr köjekpen suıt jürgen ol bir jıqpıldan Bayşağırdıñ qoñır töbeli men eki seriginiñ attarın tauıp aldı. «Jılqı kisineskenşe degen ras-au, januarladıñ az uaqıt birge jürgenge üyirsek tartıp, bir-birinen bölinbeuin qaraşı. Amal bar ma! Sender ieleriñnen, men bauırlarımnan ayırıldım, oy jalğan dünie-ay!» dep, küñirene kürsingen Señgir üş attı jetektey, jeti qaraqşını betke ala tartıp ketti.
Qara kök aspan bayağısınday twp-twnıq. Jwldızdar da jerdegi tirşilikpen sağına köriskendey «jımıñ» qağadı. Tek tün qarañğılığında orqaş tastı aq bası bozalañ tartqan bürgendi tau ğana qayğınıñ uın tilsiz jwtıp, uaqsız şaşı ağarğan şer-şemen anaday, mezgilsiz qırşınınan qiılğan üş beybaqtı qasirettene bauırına qısıp qala berdi...
* * * * * * * * *
Señgir qosın jayğasqan jerge kelesi tañ bozında oraldı. Üzeñgisin qayıra baylap, tizginin basına türgen ertoqımdı üş attı bos jetelegen şolğınşını, Barmaq batır bastağan qarauıldar tosıp aldı. Barmaq sardar onı birden Jänibek batırdıñ qosına bastağan. Olar jetkende kün şapağı endi jayılıp kele jattı. Qolbası uıqtarın alşayta tikken qosınıñ janında, qılıştasıp jatqan jas bahadürler Tauasar men Barlıbayğa qarap twr eken. Basına üşbwrıştap aq şıt tartqan batır, öñiri jartılay aşıq aq jeydesiniñ sırtınan jeñil ğana eltiri kürmesin kie salıptı. Keudesin tañğı samalğa tösep, aqswñqarday tülegen Er Jänibek alqızıl kün şwğılası astında bir bölekşe aybattıñ bolmısın tanıtadı.
Señgirdiñ jadağan türin, jaralı qalpın körgen batır onı qosına bastadı. Şolğınşılardıñ keşikkeninen özi de alañday bastağan. Biraq, jauıngerdiñ jayınan jağdaydıñ aujayın aytqızbay tüygen sezimtal batır äueli oğan as beruge ämir etti. Baqırşı jigit qayıñ astauğa qwnan qoydıñ qırtıstı semiz qabırğasın japıraqtay turadı. Toñazığan etten qarbıta asap, buırqana aldığa kelgen besti qımızdan eki tostağandı basına kötergen Señgir şabıtı kelgen qıranday şamırqanıp şığa keldi.
- Söyle noyanım, şolğınnıñ jayı ne boldı, şürşittiñ betalısı qalay?
- Künäm auır batır. Aldı-artımdı äbden barlap almay, añğaldıqpen barıp orğa jolıqtım. Üş serigim kelmeske ketip, jau tosqauılınan mert boldı. Şürşit qolınıñ jürisi jedel, batalısı Tarbağatay, Üş biik pen Sızğantas jağı.
Wrtın «saq» etkizip qırşığan Señgir ünsiz qaldı. Qolbasınıñ şaralı közi «jarq» etti. Qabılan terisiniñ üstinde qıranday qomdanğan batır qısqa qayırdı.
- Qap! Belge soqqan jılanday bwratıla qaşqanımen, uıtın işine jinap ketken eken. Zaharlı basın ayausız janşıp tasamasa, ayır tilin jalañdatıp, qayta şabadı olar.
Söz osı, bekim şort, bwyrıq oqtay boldı. Şapşañ jinalğan jasaq, arttan negizgi qol keledi dep, sozılıp jatqan joq. Tek kömekke jaqınnan jetken üş qosındı qosıp alıp, mwz bauır bwlttay tüydektele tarttı. Wzap barıp es jiğan qıtay jasağınıñ rasında bir jola şeginu nieti joq eken. Artında bas bağıp jatqan şürşit patşası uäziriniñ wlı bar bolıp şıqtı. Begzadağa arqalanğan äperbaqan sardarlar qoldı qayta töñkerdi. Biraq, tañın tartqan tayday tältirektetken şürşit qolı qazaq batırlarına endi qorqınıştı emes edi. Basında-aq, oysırata jeñip, oypıl-toypılın şığarğan şüyeböri keyiptes şerikti, kökböri tekti dür noyandar azuğa qayta basarına kümändanğan joq.
Aqsauıtı jaudıñ közin arbap, aldaspanınıñ jarqılı dwşpandı aqılınan adastırğan aruaqtı batır Er Jänibektiñ de wrıs aylası jıldam jasaldı. «Qaşa soğısamız, qayta qayırılıp qasqaya qarsı tosamız. Eki büyirden buındıra kirip, qaqpanşa qısamız. Sosın, jekeley bölip jelkesin qiyamız da, bolar jerinde basın janşimız».
Ämirge say äbjildik tanıtqan sardarlar qoldı tez arada törtke jiktedi. Qua kelgen jaudı qaq mañdaydan wruğa Jänibek batırdıñ özi qaldı da, qaşa şırğalauğa Jobalay batırdıñ jasağı jöneldi. Oñ qaptaldan qadaluğa Quandıq qosını, sol büyirden tisuge Qotıraq batırdıñ sarbazdarı saylandı. Köp ötken joq. Jekpe-jekte jas böri Barlıbay jaudıñ bir sardarın swlatqan soñ, köptigine süyengen şürşit qolı öşige lap qoydı. Şın soğısta tobırdıñ topalañı emes, alımdınıñ ädis-amalı üstem bolatının keudemsoq qıtay begzadası bayıptay almadı. Sarbazdarın ädeyi andızdata qaşqan Jobalay qolınıñ artınan şerikterin şwbatıp saldı da jiberdi. Eki bel asqan soñ eserlene quıp, jinige şauıp kele jatqan jaudıñ közi dür silkinip twrğan aq tuğa, aq tudıñ astında sağağına qan qatqan nayzaların üzeñgilerine janıp twrğan batırlarğa tüsti. Biraq, bäri keş edi. Bwl kezde qos büyirden qwyğıta kirgen qazaq qolı, şulap-şwrqıray, şañ qaba şwbırğan jayau şerikti tüye tarpığanday tütip jatqan.
«Jänibek! Jänibek!». Jas bahadür Tauasardıñ jañğırta wran salğanı sol edi, samaladay samsap twrğan qazaq sarbazdarı qarsı kele jatqan attı şürşitterge saqpannıñ tasınday atıldı. Äri-beriden soñ baran attı jau jasağın, qazan attı qazaq batırları bauday ordı. Et asım uaqıttan keyin esi şıqqan dwşpan telim-telim bolıp, tentirey qaştı. Osı wrısta Bayşağırdıñ qausırma jaq sadağın qarına ilip, qoramsağın janğa bylağan Señgir noyan, üş bozdaqtıñ kegine suarğan jebelerdi qwr jibergen joq. Kiristi kergen aqboran jebeler san şeriktiñ kökiregin tesip, közin qwrttı.
Ekpininen dauıl esken öñkey oğlan toz-toz bolğan jaudı tirsektey quıp, at twyağına taptadı. Bir jerde kümispen aptağan küymesi audarılıp, ayağı sınğan şürşit begzadası qolğa tiri tüsti. Maydanğa şıqpay-aq mayıp bolğan miskin Jänibek batırdıñ etigin süyip eñirep, janın qaldırudı ötingen. Biraq, ölimnen qorıqqan ezdi er azamattıñ qorı sanaytın batırdı onıñ qılığı qattı jiirkendirdi. Iegimen işarat etkeni sol, terisine sıymay twrğan Señgirdiñ qara teñbil qanjarı bwralqı nemeniñ basın qağıp tüsirdi...
* * * * * * * * * *
Mayda şuağı boydı manauratqan mamırajay küz. Jaña jinalğan tas zirattar, bozdaqtardan qalğan soñğı belgidey seleuli töbeniñ belin qayıstırıp twr. Auıldas jigitterin attandırıp jibergen Señgir marqwmdarğa arnap tağı ayat oqıdı. Sosın, qolındağı qausırma jaq sadaq pen üş tal jebeni Bayşağırdıñ ziratınıñ basına qoydı.
Jat tabanı taptay almağan kerbez dala kösilip jatır. Qwşağındağı şeyitterdiñ qırşın ketkenine qinalatın da sekildi. Biraq, anau qoñır belderden beri qwldilağan qoñıraulı köştiñ beybit qalpı köñilin eljiretedi. Köş qatarında qwldırañday oynaqtağan jetim qwlınnıñ titimdey twyaqtarı tösin qıtıqtap, keudesin iitetindey...
Äudem jer barğan Señgir noyan artına bwrıldı. Bürgendi taudı jastanğan üş beyit biiktey tüsipti...
Mwrat Almasbek