text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa tevqifniñ uzatılmasına qarşı şikâyetniñ baqılmasını aprel 5-ke keçirdi.
Qırım aq-uquq qorçalayıcıları gruppasınıñ bildirgenine köre, mart 19-dan başlap başqa işi boyunca çıqarılğan mahkeme qararına qarşı narazılıq kösterip açlıq tutqan Baluhnı Aqmescitke ketirmediler, çünki o Aqşeyhteki (Razdolnoyedeki) muvaqqat tutuluv izolâtorında buluna.
Baluh oturışuvda videoalâqa vastasınen iştirak etti. Aynı zamanda o, qolları buğavlanğan alda buluna edi. Qorçalavı buña narazılıq bildirdi, çünki buña qabaatsızlıq prezumptsiyasınıñ bozuluvı olaraq qıymet kesmek mumkün. Bundan soñ faaliyetçiniñ qollarından buğavlar alıp taşlandı.
Aq-uquq qorçalayıcıları, Baluhnıñ qorçalavğa aqqı bozuldı, çünki o, videoalâqa boyunca «advakatı ile tolu şekilde aqıl tanışıp olamay edi», dep qayd ettiler.
Bu munasebet ile oturışuvnı 2018 senesi aprel 5-ke qadar toqtatmağa qarar berildi. Qorçalayıcı Baluhnen körüşmek içün ketti.
2017 senesiniñ ağustosında Qırımda mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa qarşı daa bir cinaiy iş açıldı. Bu, Baluh ve onıñ advokatı tarafından ukrainni aqaretlegen ve urğan Aqşeyhteki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkoğa qarşı poliske şikâyet berilgen soñ oldı. Buña cevaben Tkaçenko ukrainge qarşı öz şikâyetini berdi. Ukrainniñ qorçalavı bergen malümatqa köre, Tkaçenko özü ukrainge ucüm etti: urdı, küfür sözlerini qullanıp sögdi, milliy alâmeti boyunca aşalay edi.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilgen alda bulunuv şeklinde azatlıqnı sıñırlav tedbirini sayladı.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
Mart 14-te Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa dair qararnı deñiştirdi. Akem qabaatlavdan arbiy yedeklerniñ satın alınması aqqında maddeni alıp taşladı. Faaliyetçige qarşı koloniya-qasabada 3 yıl ve 5 ay muddetine azatlıqtan marum etüv ve, ondan ğayrı, 10 biñ ruble (qararnen 4,6 biñ hrn.) miqdarında cöreme şeklinde uküm çıqarılğan edi.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti. Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova, açlıq tutqan faaliyetçige ekimlerni yibermek ricasınen Rusiyedeki zenaatdaşına muracaat etti.
Aprel 2-de mahkeme UPTs KP (Kyiv Patriarhatınıñ Ukraina Ortodoks Kilsesi) arhiyepiskopı Klimentke Baluhnıñ cemiyet qorçalayıcısı olmağa izin berdi.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, o, Ukraina vatanperveri olğanı içün – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


c: text/html

text:
reşid search results
Buram Buram Anadolu Türküleri - Evleri Köndelen YarEvleri Köndelen Yar -- -- -- Azerbaycan-Reşid Behbüdov-Plktan Yazıldı -- -- -- Evleri Köndelen Yr -- Bize Gül Gönderen Yr -- Gülün Yarpıza Dönsün -- Mennen Üz Dönderen Yr -- [more]
get lyrics reşid
Let's search like this:Reşid behbudov ayrılıq Aydın reşid Reşid Hüseyinli Nazile Seferli reşid Kamiloqlu Deyisme reşid behbudov yaşayır yaradır insan reşid aga haci reşid aga Reşid Wefeqin istiqlal bayrami mahnisi reşid usda reşid behbudov Nazile Seferli reşid Kamiloqlu
Popular lyrics
-
D12 - My Band (19833)
-
Bengü - %80 Arsızım (15630)
-
-
-
Hüner Coşkuner - Zalim (8532)
-
-
-
Kargo - Ateş ve Su (4699)
-
Sezen Aksu - Zalim (4533)
-
-
Blue - Rock The Night (3951)
-
Emre Altuğ - Zalim Zaman (3949)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov Washingtonnı ziyaret etkende işğal altında bulunğan Qırımdaki qırımtatarlarınıñ problemaları aqqında ikâye etecek. Bu aqta Polozov Twitter saifesinde bildirmekte.
«Yaqın künlerde Washingtonda olacam. Qırımtatarlarınıñ problematikasınen bağlı pek çoq işim bar. Ayrı keyslernen bir sırada umumiy meseleler de bar«, - dep yaza advokat.
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov istilâ altındaki Qırımda taqip etilgen qırımtatar halqı Meclisi reisiniñ yardımcıları Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ imayecisidir.
Qırım işğal etilgen soñ, mustaqil jurnalistler, qırımlı failler, qırımtatar halqı Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut Tahrir» teşkilâtınen bağlılığında şeklengen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde kütleviy şekilde pek sıq tintüvler keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal altındaki Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilüvinen bağlı raasızlığını bildirip, olarğa yapılğan basqını bitirmelerine çağırğan edi. Aynı zamanda MİD halqara cemaatçılıqqa muracaat eterek, insan aqları ve söz serbestligini bastırmaq içün Rusiye totalitar usullarnı qullanmaması ve ukrain siyasiy mabüslerinen reineleriniñ epsini azat etmesine mecbur etmek maqsadınen oña qarşı imkân çerçivesindeki bütün uquqiy ve siyasiy basqı şekillerini qullanmasını rica etken edi.


text:
Karmen
Karmen (Kirill: KapMeH), Corc Bize (äyteleş: [Corc Bizé]) tarafınnan yazılğan iñ tanılğan operalarnıñ berse.
Romantik yıllardan başlap küpsanlı yazuçılar, kompozitorlar häm sänğät ähellären ispaniä üzenä tartqan. Şularnıñ berse fransuz yazuçısı Prosper Mérimée (äyteleş: [Prosper Merime]). Ğailäse Romantik çor belän bäylänmägän bulsa da, Mérimée şul stildä dä äsärlär icat itügä ireşä. İñ tanılğan äsärläre arasında Kolomba häm Karmen.
ЭчTәлek
Yazılu tarixı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Karmen sujetın dönyaküläm tanıtqan daxi isä - Bizet bula. Ul Prosper Mérimée'nıñ romanın muzıkağa küçerä, häm opera formasında säxnäläşterä. Bizet Karmen äsären yazunı 1873 yılda başlıy, häm berençe repetisialär şul uq yılnıñ oqtyaberenä täğäyenlängän bula. 1873 yılnıñ cäyendä avtor berençe aqtnı tämamlıy, opera quyılışı Opéra-Comique teatrında kiçekterelä, häm Bizet ikençe opera yazuğa küçä. 1873 yılnıñ öktäbrendä Opéra yana häm Bizetnıñ äsäre kön tärtibennän töşep qala.
Berniçä aydan soñ Opéra citäkçelege Karmennı 1874 yılnıñ avgustına quyırğa dip täqdim yasıy. Şunnan Bizet operanı tiz arada, ike ay eçendä orkestrlaştıra. Repetisialär 1874 yılnıñ oqtyabrendä başlanıp kitä häm berniçä ayğa suzıla. Karmennıñ berençe säxnä quyılışı Opéra-Comique teatrında 1875 yılnıñ 3 martında ütä. Tänqitçelär operanı oşap betermäsälär dä, xalıq arasında ul dan qazana. Berse artınnan berse postanovqalar başlança: Viennada, Brüsseldä, Sankt-Peterburgta, Londonda häm New-Yorkta. Şulay itep Carmen Pótr Ilyiç Çaykovski süzlärençä, dönyanıñ iñ popular operasına äwerelä.
Sujet[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Propser Mériméenıñ äsärläre ğädättä berençe zattan, yağni avtor isemennän yazılalar. Mérimée da, xikäyäläwçe dä äsärneñ töp heroylarına moräl yaqtan bäyä birmi, neyträl pozisiadä toralar. Karmen äsärendä xikäyätçe – arxeolog bula. Ul 1830 yılda Caesarnıñ İspan suğışı qırın öyränü öçen İspaniagä kilä. Başta arxeolog Andalusianıñ dalasında küpne kürgän bandit José Navarro (äyteleş: [Xose Navarro]) belän oçraşa häm anı soldatlar tarafınnan qulğa alınudan qotqarıp qala. Tizdän, Cordoba (äyteleş: [Kordoba]) qalasında ul çegän qızı Karmennı oçrata, häm bu qız anı yazmışın küzallap birü öçen öyenä çaqıra. Seans qıznıñ xucası, José Navarro tarafınnan tuqatıla. Läkin, soñınnan arxeoloğ qunaqxanägä qaytqaç, altın säğäteneñ yuğalğanlığın sizep ala, häm Karmennı urlawda şikli.
Ikençe könne xikäyätçe Seville şähärenä säyäxät itä, häm berniçä aydan Kordoba'ğa kire äylänep qayta. Şunda ul José Navarronıñ zindanda keşe ütergäne öçen ülem cäzasın kötkänen belä. Räsmilärdän säğäten taptırğaç, xikäyätçe José Navarro yanına kilä. José Navarro aña üzeneñ tormış yulın, törmägä niçek kilep eläkkänen söyläp birä. José Basq provinsiaseneñ Navarro şähärendä tuan bula, läkin bilgele säbaplär arqasında şähärdän qaçarğa mäcbür bula. José drağunnan otryadına quşıla häm qapral däräcäsenä kütärelep, Seville (äyteleş: [Sevilyä]) qalasına bilgelänä.
Könnärneñ berendä, 400-500 läp xatın-qız eşlägän tämäke fabrikası yanında kizü torğanda, José Navarro tılsımlı kölü tawışın işetep ala. Bu irennärendä al çäçäk totqan çegän qızı bulıp çığa. İseme - Karmen. Soñınnan fabrikada cäncal quba, anıñ säbapçese bulıp, Karmennı çegän ikänlegen mısqıllap äytüçe ber xanım bula. Qızlar suğışıp kitä. José Navarroğa Karmennı törmägä alıp kilärgä ämer birälär, läkin ul Karmenğa qaçarğa mömkinlek birä, häm üze zindanğa yabıla. Zindannan çıqqaç anıñ däräcäsen ğädi soldat däräcäsenä töşerälär, läkin ul çegän qızın yezläwne tuqtatmıy.
Kiçlärneñ bersendä, polkovniknıñ ştabınıñ tışında kizü torğanda, Karmen häm berniçä sçegän qızı ofitserlarnıñ küñelen açarğa dip kilälär. Näfrät utında yanğan José alarnıñ östäl ästendä biülären patio işege arqılı küzätä. Binadan çıqqanda Karmen Joséğa ber kafeda bik yaxşı balıq äzerlänüwen şıpırt itep äytep qala. Kizü toru waqıtı ütkäç tä, José Navarro şul kafeğa omtıla häm anda Karmennı taba. Alar aşap alalar, Karmen, watılğan tälinkä kisäklären castaneta kebek qullanıp biep kürsätä. Kire komendaturağa qaytu kiçekterep, José Navarro tönne Karmen yanında ütkärergä bula. Yeget çegän qızına mäxäbbätennän şaşqan bulsa da, şul tönnän soñ qız yuğala.
Mönäsäbätlär, Karmen başqa cinayätçelär Gibraltar kontrabandaçın José Navarro saqlağan diwar qapqası arqılı alıp kergännän soñ, dörläp qabınıp kitä. José Navarro Kamrennı ber ofitser yanında kürgäç, ofitsernı üterä häm urmanğa qaça. Şunnan soñ José Navarro kontrabanidstlar törkemenä quşıla. Berse artınnan berse üterülär kitä. Başta yeget Karmennıñ çegän iren ütersä, ikençesendä, Gibraltarnıñ ingliz ofitserın. Tizdän Karmen toreador Lucas'qa (äyteleş: [lukas]) ğaşıyq bula, häm José Navarro, näfrätenä tüzä almıyça, qıznı tawlarğa iltep üterä. İkençe könne, ul polisiagä birelergä qarar qıla.
Tözeleş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Prelude
Berençe aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Sur la place chacun passe
- Regardez donc cette petite
- Avec la garde montante
- Filez, filez, vite, vite
- La cloce a sonné
- Mais nous ne voyons pas la Commencita ?
- L’amour est un oiseau rebelle
- Carmen ! sur tes pas nous nous pressons tous !
- Quelle enfronterie !
- Parle-moi de ma mère
- Attends un peu maintenante
- Au secours ! Au secours !
- Voyons, brigadier...
- Tra la la la
- Où me conduirez-vous ?
- Près des remparts de Séville
- Voici l’ordre : partez
İkençe aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Entr’acte
- Les tringles des sistres tintaient
- Allons, messieurs, messieurs
- Vivat ! vivat le torero
- Votre toast, je peux vous le rendre
- Allons, messieurs, messieurs, il commence à se faire tard
- Toréador, en garde !
- Porquoi étais-tu si pressé de les voir partir ?
- Nous avons en tête une affaire !
- Amoreuse.. ce n’est pas une raison cela
- Halte-là ! Qui va là ?
- Enfin... te voilà !
- Je vais danser en votre honneur
- La fleur que tu m’avais jetée
- Non ! tu ne m’aimes pas !
- Holà ! Carmen ! Holà !
Öçençe aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Écoute, compagnon, écoute
- Nous allons nous arrêter ici
- Mêlons ! – Coupons !
- Voyons, que j’essaie à mon tour... En vain, pour éviter les réponses amères
- Eh bien, nous avons aperçu
- Quant au douanier, c’est notre affaire
- Noys y sommes
- Je dis que rien ne m’éouvante
- Mais... c’est Don José
- Je suis Escamillo, torero de Grenade
- Holà ! José !
- Entr’acte
Dürtençe aqt[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- A deux cuartos
- Les voici, voici la quadrille
- Su tu m’aimes, Carmen
- C’est toi ? - C’est moi !


text:
Äl-İdrisi
Abu Abd-Allah Muhammad äl-İdrisi yäki äl-İdrisi - Ğäräp säfärçese, cäğräfiäçe, xaritaçı.
äl-İdrisi 1099. yıl tiräsendä İspaniä şähäre Seuta'da tua.
Ğälim Kordoba universitetında belem alıp Sitsiliädä Normannarnıñ Rodjer II patşası qalasında yäşi. Ul İspaniä, Tönyaq Afrika, Alğı Şäreq cirlären säfär belän yörep çığa.
1166. yılda Siciliadä wafat bula.
Xezmätlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
äl-İdrisi moña tikle bilgele bulğan bar darulı ülännärne öyränep çıqtı. Üz äytüe buyınça, fännär borınğı zamannardan alğa kitkänñar, wä üze ülännärne cıyu-törkemläw belän şöğellänä başlağan. Sul şaqta ul küp yaña darulı ülän barlığın açtı, wä üz eşläreneñ näticäse itterep törle kitaplarnı yazdı, alar arasında iñ möhime ul «Kitab äl-Cämi-li-Sıyfat Aştat äl-Nabatat» ide.
Şul uq waqıtında ul cäğräfiä belän dä şöğellänä ide, bar närsäne xaritalarda bilgeli ide, böten bilgele bulğan dönyanı taswirlağan ide. 1154. yılda äl-İdrisi «Tabula Rogeriana» atlı xezmät yaza, wä aña östämä xezmät bularaq «Geography» atlı eş. Alarnı bergä Rodjer II. «Nuzxat äl-Muştaq» itep atağan, äl-İdrisi isä «Kitab Rudjar» yäğni Rudjar kitabı atağan. Bu xezmät 1161. yılda törätelep wä östälänep «Keşelek baqçası wä Can şatlığı» iseme belän qabat çığarıla, ämma bügenge köngä kilep citmiçä yuğala. Anıñ «Şatlıq baqçası» yä ki «Keçkenä İdrisi» adı belän bilgele bulğan qısqartılğan yurama 1192. yılda näşri itela. Bu kitap bik ük kamil wä tögäl tügel ide, ämma annan soñ berniçä ğasır buyı çıqqan xaritalar aña nigezlängän ide.
Päräwezdä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- İnglizçä tärcemäixäl
- âl-İdrisi turında qısqa mäğlümät
- Andalus täswire
- âl-İdrisi'neñ qayber xarítaları


text:
Cengiz Özkan - Halkalı Şeker
Sanatçı : Cengiz Özkan
Türkü : Halkalı Şeker
Etiketler : Cengiz Özkan - Halkalı Şeker türkü indir, Cengiz Özkan - Halkalı Şeker türkü dinle, Cengiz Özkan türküleri, Halkalı Şeker mp3 indir, Cengiz Özkan türküleri Halkalı Şeker türküsü, Halkalı Şeker sözleri, Cengiz Özkan mp3 dinle, Cengiz Özkan download, Halkalı Şeker bedava mp3, Cengiz Özkan türkü sözleri, Cengiz Özkan türkü dinle, Cengiz Özkan son albüm indir
Cengiz Özkan Türküleri
cengiz özkan - çiğdem der ki ben elayım (sivas-şarkışla)
cengiz özkan - kırmızı buğday ayrılmıyor sezinden (manisa)
cengiz özkan - dayler dayler viran dayler (rumeli)
Cengiz Özkan - Su Gelir Çağlar Ayşem
cengiz özkan - hazin hazin esen seher yelleri (erzincan)
cengiz özkan - çay içinde adalar (şanlıurfa)
cengiz özkan - kainatta bir zerreyim (erzincan-tercan)
Cengiz Özkan - Beyaz Giyme
Cengiz Özkan - Gelin Ayşe
Cengiz Özkan - Erenler Cemine Her Can Giremez
cengiz özkan - arpa ektim biçemedim (van)
cengiz özkan - şen olasın ürgüp dumanın gitmez (nevşehir-ürgüp)
cengiz özkan - mapushane çeşmesi (kastamonu)
Cengiz Özkan - Mapushane Çeşmesi
Cengiz Özkan - Bahçalarda Mor Meni


text:
İnventarizatsiya
İnventarizatsiya - tiyisli materiallıq juwapker shaxs juwapkershiligindegi tovar materiallıq baylıqlardın' tolıqlıg'ın san ha'm sapa jag'ınan anıqlap, buxgalteriya jazıwları menen salıstırıw ha'm na'tiyjelerdi anıqlawı.
Inventarizatsiya o'tkeriw jolı menen ka'rxanag'a tiyisli bolg'an materiallıq baylıqlardın' tolıqlıg'ı ta'miyinlenedi. Inventarizatsiyanı tolıq, tek bir bo'legin ha'm tan'lap alg'an halda o'tkeriw mu'mkin.
- Tolıq inventarizatsiya o'tkeriw basshı ta'repinen arnawlı jazba buyrıq beriw jolı menen a'melge asırıladı.
- Bir bo'legi o'tkeriletug'ın inventarizatsiyalar tiykarınan bahalardın' o'zgeriwi a'melge asırılg'anda o'tkiziledi ha'm belgili bir tovar tu'ri boyınsha onın' na'tiyjeleri anıqlanadı.
- Tan'lap alg'an halda o'tkeriletug'ın inventarizatsiyalar ko'p jag'daylarda sho'lkem baslıg'ı yamasa bas buxgalter ta'repinen o'tkiziledi. İnventarizatsiya o'tkeriwde tiyisli juwaplar shaxstan mu'lk tolıq sanalıp, pul birligindegi esap-kitabı anıqlanadı.


text:
Foto: telefakt.ru
Alayaqtar arnayı kompyuterlik şïnanıñ kömegimen jüzege asıratın bankomattan aqşa urlawdıñ jaña täsilin oylap tapqan. Bul twralı RÏA Novostï xabarlaydı.
“Osınday ürdis şamamen 4-5 ay burın payda boldı. Keybir bankomat türlerinde burğımen tesilgen jarıq payda bolwda. Sol jerge şïna qosıladı. Osı qurılğınıñ kömegimen buzaqılar aqşalardı alıp aladı”, – deydi Reseydegi Sberbank ökili Stanïslav Kwznecov.
Onıñ sözinşe 80 mıñ bankomatı bar Sberbank onday öndiris orındarınıñ qızmetinen qawipsizdik talaptarı saqtalmağan jağdayda bas tartadı.
“Bul aqparat twrasında öndirwşige xabarlanğan, biraq eşqanday reakcïya bolmadı. Ärïne, munday jağdayda bizge birigip jumıs istew kerek. Biz ne sizderdiñ bankomattarıñızdı satıp almaymız, ne bolmasa sizder qanday da bir şara qabıldawlarıñız kerek. Bul problema jaqın arada şeşimin tabadı dep oylaymın”, – dedi ol.
Quqıq qorğaw organdarı bolsa atalmış tärtip buzw äreketteri birneşe jerde körinis tapqanın aytwda. Mexanïkalıq qural arqılı isteletin bul buzaqılıq keñ öris alwda. Buzaqı bankomat sañılawın burğılaydı jäne sol jerden “şïnanı” – işki kompyuterdiñ sımın şığarıp aladı. Sosın ol sımdı öziniñ qurılğısına jalğaydı. Sodan soñ arnayı bağdarlama arqılı bankomattı tolıq baqılawğa alıp, aqşa alatın jerinen barlıq aqşanı saw etkizip tüsirwge mäjbür etedi.
Derekközi: Stan.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ yaşlar teşkilâtları temsilcileriniñ iştiraki ile keçirilgen gençlik siyaseti boyunca muşavereniñ devamında Qırımnıñ içki siyaseti, haber ve bağ naziri Dmitriy Polonskiy dedi ki, akimiyetniñ esas vazifelerinden biri – «Qırımnıñ faal ve icadiy gençlerine yardım köstermektir.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti aytqanı kibi, toplaşuvda yaşlar teşkilâtları ile işbirlik quracaq ayrı müessiseniñ teşkil etilmesi faal muzakere etildi.
«Ebet, böyle qararlarnıñ qabul etilmesi Qırım Cumhuriyeti başınıñ vekâletidir. Tabiiy ki, tasil naziri ile qonuşmaq ve aqıl tanışmaq kerek. Menimce, bu sual azırlıq seviyede, amma yaşlar teşkilâtlarınıñ azaları bunı talap etse ve bunda ihtiyac duysa, meseleni, eñ azından, muzakere etmek kerek», – dey Polonskiy.
Muşaverede gençlik siyasetiniñ teşkil etilmesine bağlı diger sual ve tekliflerni de muzakere ettiler.


text:
Qırım energetik qamaçavınıñ aqibetleri içün halqara qanuniyetke köre mesuliyetni «işğalci-memleket Rusiye degil de, Ukraina çekecek». Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Vissarion Aseyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, qırımlılar içün Rusiye mesuliyetli olğanına baqmadan, yarımadanıñ energetik qamaçavından mesuliyet ukrain devletine keçecek, çünki o yarımadanı elektriksiz qaldırğan meseleni iç te çezmege tırışmay.
«Ukrain akimiyeti, birinciden, yapılğan cinayetni taqiq etmey – Herson vilâyetinde strategik inşaatlarnıñ bozuluvı. Eñ azından, cemaat bu taqiqat aqqında bir şey bilmey. Ekinciden – elektrik energiyasınıñ ğayrıdan berilmesine imkân yaratmay. Qırımlılardan bazıları İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etse, mesuliyet episi bir Ukrainağa qalacaq», – dey Aseyev.
Uquq qoruyıcınıñ fikrine köre, elektrik energiyasınıñ olmaması qırımlılarnıñ ayatına telükelidir. «Qırım sakinleri bu aqta halqara davalarnı azırlağanı aqqında malümat şimdi yoq. Ve biz, çoq şükür, yarımadada olğan fevqulâde vaziyetniñ qurbanları aqqında bir şey eşitmedik. Amma elektrik energiyasınıñ olmamasından bir kimsenen bir şey olsa, Ukraina mesuliyetli olacaq, şübesiz. Bundan da ğayrı, Rusiye işğalci-memleket olaraq mesuliyet çekecekmi, emin degilim», – dey o.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov Rusiye tarafından siyasiy mabüslerniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde israr ete.
Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Ağayın araşa swraydı, Äbdirahmanov mırza!
Qıtay Ükimetiniñ ondağı az wlttarğa aşıq jasap jatqan sayasi qudalauları jaylı baspasözde jii aytılıp keledi. Äsirese, Şıñjañ ölkesindegi qazaqtardıñ jergilikti bilik tarapınan türli qısım körip, qamauğa alınıp jatqanı däleldendi, büginde.
Sayasi qısım Qıtayda twratın qazaqtarğa ğana jasalıp jatqan joq. Qazaqstanğa kelip-ketip jürgen ağayın da, Qazaqstan azamattığın alğan qazaqtar da quğın-sürginge wşırauda. Eki ortada otbasılar ajırap qalıp jatır. Ökinişti desek te, ras.
"Abai.kz" aqparattıq portalına ülken ümit artıp, dwğay-dwğay sälemin joldap jatqan ağayın azaymay twr. Solardıñ birsıpırasın ötken jolı jariyaladıq. Olardıñ jağdayımen tolıq tanısamın deseñizder, mına siltemeden qarasañızdar boladı.
Bügin araşa swrağan ağayınnıñ birneşe beyne hatın jariyalağandı jön kördik.
Ämen Sarina;feature=youtu.be
5 balanıñ anası. Şığıs Qazaqstan oblısı, Qalbatau auılında twradı. Joldası 2017 jıldıñ qırküyek ayınıñ 20-küni Qıtayğa ketken. Sol jaqta belgisiz sebeptermen saqşılar qwjatın tartıp alğan bolıp şıqtı. 8 aydan beri otbasınıñ qamqorşısız otırğan köp balalı ana eriksiz közine jas alıp, joğarı jaqtan kömek swradı.
Mayra Ömirzaqqızı;feature=youtu.be
Joldası Qıtay elinde. Sayasi üyrenu dep wstap äketken eken. Sodan beri, eş habar joq. Ol qıtay azamatı. Sebebi, sol jaqtıñ avtobusın Öskemenge jetkizip jürgen eken.
Ayqıngül Kädirğazıqızı;feature=youtu.be
Qarağandı oblısı, Abay audanı, Sarıapta auılınıñ twrğını. 2 balası bar. Küyeuiniñ Qıtay eline ketkenine 6 ayğa juıq uaqıt bolğan. Küyeui inisiniñ üyinde, qwjattarın tartıp alğandıqtan da şarasız küyge tüsken.
Läzzat Qaysa;feature=youtu.be
Şığıs Qazaqstan oblısı, Jarma audanında twradı. Ata-anası 2017 jılı jeltoqsan ayınıñ 8-i küni emdeluge ketken eken. Sodan, olardıñ qwjattarın tartıp aldı. Jastarı 70-ge tayap qaldı. Ata-anasınıñ Qıtay elinde jatatın da jerleri joq.
Qabde Gülsara;feature=youtu.be
Qazaqstan Respublikasınıñ azamatı. Almatı oblısı, Aqsu audanı, Jansügirov audanınıñ twrğını. 2017 jılı Qıtayğa jwmıs babımen ketip, äli oralmağan eken. Qwjatın tartıp alıp, qaytarmağan.
Tüyin. Biz Qazaqstan Respublikasınıñ Sırtqı ister ministrligi araşa swrağan ağayınnıñ mäselesin baqılauğa alıp, eki el arasında orın alğan osı keleñsizdikti diplomatiyalıq jolmen şeşedi dep senemiz.
Abai.kz


text:
2014 senesi kerçekten de pek qıyın bir yıl edi, bunıñ ile er kes özüni kösterip oldı. Qırımlılardan bazıları alışuv mücizelerini kösterdi, digerleri ise qaramane areketleri ile belli olğan eken, ar-namus boyunca yaşadı, atta yañı rejimniñ qurbanları bile oldılar.
Bu insanlarnı hatırlamağa teklif etemiz. Bazıları bizlerni ayrete qaldırdı, digerlerniñ areketleri birinci baqıştan adiy körünse bile, bundan qıymeti coyulmadı. Aşağıda söz adiy insanlar aqqında ketecek. Amma er biri cemaat tarafından ürmetke lâyıq olğan qırımlıdır.
Yuliy Mamçur
Yarımadağa «yeşil insanlar» sürip kirgende, qırım arbiylerniñ çoqusı Ukrainanı sattı. Kim – qorqudan, kim – kârdan, kim – evelden «çift agent» olğanından sebep. Amma Yuliy Mamçur bulardan degildir. Uçucı, Belbekte 204-nci taktik brigadasınıñ komandanı ayrette qaldırğan areketi ile nam qazandı. Polkovnik Mamçup ve onıñ silâsız askerleri, arbiy bayraq altında Ukraina gimnini icra etip, arbiy bölükke kirişni qapatqan silâlı işğalcilerge qarşı çıqtılar. Bunı bütün dünya kördi. Aman-aman bir ay devamında ukrain uçucıları bölükni qoruy edi, amma yardım öyle de kelmegeninden, onı terk etmege mecbur oldılar. Bugün Mamçur – Ukraina halq deputatıdır.
İsa Akayev
«Rusiye dünyasınıñ» qırım tarafdarları «Qırım» batalyonını – aqiqatta olmağan bir şey olaraq tanısa bile, onıñ askerleri Ukraina Şarqında boyeviklerni ep yoq emekteler. Batalyon göñülli-qırımlılardan, esasen qırımtatarlardan teşkil etilgen. Komandan İsa – müendis, evelleri cenkte bulunacağını atta tahmin bile etmey edi. İsa, yarımadanıñ Rusiye işğalinden soñra, Qırımdan ketip, göñüllilerge yazıldı. Onıñ batalyonı duşmanlar ile küreşte zekiylik ve cesürlikniñ kösterilmesi ile belli oldı. «Duşmanlırımızğa ise yiberilmemege tevsiye etem. Biz er birini tapıp yeñermiz», – dep vade ete komandan.
Roman Boçkala
Arbiy jurnalist Roman Boçkala sıcaq noqtalarda nice sefer bulunğan edi. Bir vaqıtları Kongo, Liberiya, Mısır, Suriye, Kosovo, Karabah, Abhaziya, Osetiya ve Gürcistanğa yol alıp, o, birazdan ziddiyetni öz memleketinden kösterecegini atta tüşünmey edi, ğaliba. Bugün şunı aytmağa mümkün ki, o – eñ belli qırımlı ukrain arbiy jurnalisti ola. Bunı bilgen insan az, amma Roman Qırımda doğdı. O, Tavriya milliy universitetini bitirdi, amma zenaatı «jurnalist» degil. Roman – marketolog. Jurnalistika saasında Canköy şeerinde çalışmağa başladı. Soñra ÇTRK umumqırım telekanalına keçti. 2007 senesi «İnter» ukrain telekanalında işke başladı. Bugün Boçkala göñülli olaraq belli, onıñ yardımı ile ukrain arbiylerine zaruriy silâ ve yedekler ketirile.
Oleg Sentsov ve Aleksandr KolçenkoTek Kremlde razı olmağanlarnıñ yoq etilmesini terroristler ile küreş olaraq adlay bileler. Qırım Rusiyege qoşuluvından soñ, FSB «Pravıy sektor» «diversion taqımı» azalarınıñ yaqalanuvı aqqıda haber etti. Olar Aqmescit, Yalta ve Aqyarda terroristlerniñ azırlanması ile oğraşa ekenler.
Yaqalanğanlarnıñ arasında qırımlı Oleg Sentsov, Aleksey Çirniy, Gennadiy Afanasyev ve Aleksandr Kolçenko. Sentsov aqqında matbuat vastalarından daa da çoq eşitile, çünki o belli rejissör ola ve onıñ yaqalanuvı – dünya miqyasını alğan bir davadır. Adamlarnı alâ daa Moskvada apiste tutalar, Sentsovnıñ mahkeme toplaşuvlarında etken çıqışlarından mühlisleri endi ayırı bir kitapçıqnı tizdiler. Şimdi yalıñız Sentsovnıñ degil de, ukrain qırımlılarnıñ mevamını bildirgen bir ibaresini misal olaraq ketiremiz: «Men topraq ile satılacaq qul degilim».
Şimdi ukrain siyasetçi ve faalleri Sentsov ve diger siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi oğrunda çalışalar. Amma, teessüf ki, buña ihtimal az, çünki Sentsovnı arqadaşları ile, Qırım işğalinden soñ, mecburen Rusiye vatandaşları sırasına kirsettiler.
Aleksandra DvoretskayaYaşına baqmadan, uquq qoruyıcı Aleksandra Dvoyertskaya Qırım ve Ukrainada eñ belli faalli ola ve atta «Fokus» mecuasınıñ eñ nufuzlı qadınlar cedveline kire.
Saşa Qırımnı pek seve, amma işğalden soñ onı terk etmege mecbur oldı. Uquq qoruyıcınıñ mevamı sebebinden oña atta Yanukoviç zamanında olğan akimiyet sıq-sıq musafirlikke kelse bile, Rusiye akimiyeti vaqtında serbestlikte olmağa imkânı iç te qalmadı.
Şimdi Aleksandra Ukrainada qırımlılarğa adliye yardımını köstergen uquq qoruyıcı merkezlerni teşkil etti. Bunıñ ile, o, Qırımdan köçip kelgenlerniñ qıtadaki yaşayışını qolaylaştıracaq qanun leyhaları üzerinde çalışa. Söz sırası, bu sene Saşanıñ ayatı yalıñız cemaat faaliyeti ile degil de, şahsiy ceetten de hususiy oldı: o, Lugansk cemaat faalli Konstantin Reutskiy ile evlendi.
Mustafa Cemilev ve Refat ÇubarovQırımtatar Milliy Meclis yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov yañı akimiyet ile işbirlikke razı olğan qırımtatarlardan degiller. Şunıñ içün olar bugün Qırım içün non-grata şahısları ola: yarımadağa kirişleri yasaq etilgen. Amma ekisi de Qırımnıñ Ukrainağa qaytarıluvı üzerinde çalışmağa devam eteler.
Bugün Mustafa Cemilev – tek ukrain degil de, dünya siyasiy toplulıqlarında çoq beklenilgen bir musafirdir, faaller ise onıñ aqqında kino çıqarmaq içün aqça toplaylar.
Zlata Ogneviç
Yırcı Zlata Ogneviç bu sene öz kerçek adı İnna Bordüg ile Ukraina parlamentiniñ azası olıp, bizni daa bir şey ile ayrette qaldırdı ve şunıñ içün işbu cedvelimizge kirdi. Yaqında belli olğanı kibi, o, memleketimizniñ adiseleri aqqında bütün dünyağa tarif etken Pray for Ukraine yırnı icra etken eken. Uzun vaqıt devamında Ogneviç işbu eserge öz alâqasını bildirmey edi, yaqında ise mühlisleri bile tanımağan ses onıñ sesi olğanı aqqında haber peyda oldı.
Andrey Klimenko ve Çetel işler Maydanı
Belli qırım jurnalisti, iqtisadiy analitik ve cemaat erbabı Andrey Klimenko «Çetel işler Maydanı» hayriye fondunıñ iştirakçilerinden biri oldı. Fondunıñ maqsadı: «Çetel işler Maydanı» hayri fondu ukrainlilerge ve dünyağa Ukrainanıñ tış siyasetine professional baqışnı teklif ete». Yani, çetel vatandaşlarına Ukraina aqqında olduqça doğru malümatnı taqdim etken teşkilâttır. Bu ise, kerçekten de, pek müim bir şey. Em de «Çetel işler Maydanı»nıñ faalligi çoq suallerde resmiy Çetel işler nazirliginiñ faaliginden üstün kele. Şu cümleden, çetel subyektleri tarafından Qırımnıñ işğal etilgen territoriya statusınıñ bozuluvı ile küreşi nazarğa alına.
Aleksandr Usik
Aksönov «imayesi»niñ vekilleri bile Qırımdan iç bir vaqıt ketmeycegini bildirgen boksçu Usikke yaqınlaşmağa qorqadır. Em de, şunı da qayd etmek kerek ki, Aleksandr öz vatanperver mevamını bildirip, Qırımnı Ukraina torpağı olaraq adlamağa ep devam ete. Boksçu yarımadanıñ sıñırını keçkende bile, iç bir problemlerge rastkelmey. Şimdi o, Qırım akimiyetiniñ duşmanları olğan ağa-qardaş Kliçkolarnıñ nezareti altında öz sport faaliyetini devam ete. Bu sene qırımlı Lvovda Daniel Brüerni yeñdi ve WBOğa köre, vaqıtnca interkontinental çempionı oldı.
Liza Bogutskaya
Evinde keçirilgen tintüvden ve altı saat devam etken sorğudan soñ yarımadanı terk etken Qırımnıñ belli faalli ve bloger Yelizaveta Bogutskaya şimdi Odessada buluna. Tintüvniñ sebebi – mayıs ayında qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ Ermeni Bazarda qarşılavı oldı. Amma, aqiqaten ise, sebep başqa olmalıdır: Bogutskaya, Liza Bogutski lağabı ile çeşit neşirlerde Qırım işğaline qarşı mevamını ve yarımadanıñ Rusiyege qoşuluvı ile razı olmağan qırımlılarnıñ aqalırını qorumaq maqsadı ile maqalelerni yaza edi.
Yekaterina Sergatskova
Cenkniñ eñ havflı noqtalarından yazğan jurnalist Rusiyede doğıp, Volgograd devlet universitinde oqudı. Soñra, Rusiye akimiyetiniñ basqısına rastkelip, Qırımğa köçti, mında öz jurnalistik faaliyetini devam etti. Şimdi, o, «Ukrainskaya pravda», «Fokus», ukrain Esquire, rus Colta ve Snob içün arbiy reportajlarnı azırlay. Yekaterina, jurnalist olaraq, cenk mevzusını özüne has olğan üslüp ile aydınlata.. «Cenk – qurşun ve «Grad» aqqında degil. İnsanlar aqqında», – dep tarif etti o bir neşirge.
Reşat Ametov
Adiy qırımtatarı – bu insan endi sağ olmasa bile, onıñ aqqında aytmamaq mümkün degil. Reşat mart ayında Nazirler şurası yanında Rusiye ordularınıñ Qırımğa kirmesine narazılığını bildirgende, kamuflâjlı insanlar tarafından tutılıp, belgisiz yönelişke alıp ketirilgen edi. Birazdan onıñ cesedi Qarasuvbazar rayonında tapıldı. Yanında kelepçe bar edi, başı ise şerit ile bağlanğan edi. Qırım baş naziri «Qırım halq imayesi»niñ buña alâqası olmağanını bildirmege aşıqtı, faqat bu cinayetniñ etilmesinde aynı olar şekleneler.
Başqace tüşüngenler ile küreş bunıñ ile bitmedi. Nevbette qırımtatarlar bir-biri artından ğayıp olmağa başladılar.
Roman Nikolayev, Nastâ Drozd, Qırım jurnalistleri
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qazaqstandağı medïcïnalıq check-up narığınıñ axwalı qalay?
Qazaqstanda medïcïnalıq check-up (densawlıq jağdayın tolıqtay tekserw) narığına qatıswşılar qatarında memlekettik, jeke menşik mekemeler, tek osı qızmet türin körsetwge bağıttalğan jergilikti dïagnostïkalıq ortalıqtar men qazaqstandıqtardı şet el klïnïkalarına emdelwge jiberetin şeteldik kompanïyalardıñ ökildikteri bar.
Soñğı atalğan mekemeler elimizde keñ qanat jayıp keledi. 2014 jılı Qazaqstanda medïcïnalıq twrïzm boyınşa Medical Avenue xalıqaralıq agenttiginiñ fïlïalı aşılğan. Onıñ bas keñsesi Oñtüstik Koreyada ornalasqan. TMD boyınşa aymaqtıq dïrektor Tatyana Fosterdiñ sözinşe atalmış kompanïya elimizdiñ jeke menşik emxanalarımen bäsekelestikke tüswde. Kompanïya usınatın qızmetter arasında barıp-kelw saparın uyımdastırw, bïlet brondaw, tasımaldaw qızmetteri, qonaqüylerdegi korportaïvtik jeñildikter, emdelwşini emxanada tegin alıp jürw jäne t.b. qızmetter bar.
Qazir Oñtüstik Koreya ğalamdıq densawlıq saqtaw jüyesindegi medïcïnalıq twrïzm üşin üzdik eldiñ biri bolıp otır. Sebebi elde medïcïnanıñ damwına bölinetin memlekettik jäne jeke ïnvestïcïyalar kölemi ülken. Qızmet sapası ewropalıq, amerïkalıq deñgeygn say, al qızmet körsetw qunı 25–40% arzan.
QR azamattarı üşin şet elde emdelwdiñ negizgi bağıttarı: plastïkalıq xïrwrgïya, onkologïya, ortopedïya, kardïologïya, eñ özektisi dïagnostïka. Medïcïna narığındağı check-up-bağdarlamalarınıñ älemdik trendi ülken suranısqa ïe. Keşendi dïagnostïkalıq tekserwdiñ maqsatı – adam densawlığındağı kez-kelgen awıtqwşılıqtı, kinärattı der kezinde anıqtaw. Soñğı waqıtta juqpalı awrwlar älemdegi ölim-jitimniñ negizgi sebebi ekeni jïi aytılwda.
Bazalıq check-up dene antropometrïyasın, jürek-tınıs alw fwnkcïyasın tekserwdi, onkomarker, oftalmologïyalıq jäne stomatologïyalıq tekserwdi, estw qabietin, qursaq qwısınıñ WDZ, endoskopïya, qan, nesep taldawın jäne emdelwşiniñ jınısına baylanıstı özge de medïcïnalıq tekserwlerdi qamtïdı. Oñtüstik Koreyadağı munday bağdarlamanıñ bağası şamamen 600-800 AQŞ dolların quraydı. Al onkologïya, jürek-qan tamır jüyesin, mï jumısı men qanğa türli taldawlar jürgizwdi qamtïtın jan-jaqtı tekserw şamamen 6 mıñ dollar turadı.
Health City bas dïrektorı Almaz Şarmannıñ sözinşe şet el aspay-aq, Qazaqstanda check-up-bağdarlamalar boyınşa sapalı dïagnostïkadan ötwge boladı. Klïnïkadağı bazalıq bağdarlama qunı 70 mıñ teñge, al jan-jaqtı bağdarlama şamamen 520 mıñ teñgeni quraydı eken.
Sewldiñ twrïzm departamentiniñ derekterine säykes 2014 jılı 10 mıñnan astam qazaqstandıq Oñtüstik Koreyağa medïcïnalıq qızmet alw üşin barğan. Foster munday trendtiñ orın alw sebebin qazaqstandıq mamandardı şet elde jeke jäne memlekettik klïnïkalarda oqıtw üşin qarajattıñ jetkilikti bölinbeytindigimen baylanıstıradı.
Derekköz: forbes.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
1988 jılğı Olimpiada oyındarı kezinde Soltüstik Koreyanıñ tıñşısı Oñtüstik Koreyanıñ wşağın jarıp jibergen edi. Oñtüstik Koreyanıñ qauipsizdik küşteri tıñşını twtqındağan jäne ölim jazasın bergen. Tergeu kezinde äyel tıñşı Kim Jou Irdiñ bwyrığımen bwl qadamğa barğanın, oğan jüktelgen mindet 1988 jılğı Seul Olimpiadasına tosqauıl qoyu ekenin aytqan. Qastandıqtan 115 oñtüstik koreyalıq qaza taptı.
Soltüstik Koreya jibergen arnayı qızmetkerdiñ atı Kim Hion Hu. Twtqındau kezinde Kim Hion Hu men tağı bir soltüstik koreyalıq arnayı qızmetker bolğan. Ekeui de qolğa tüser aldında özderimen alıp jüretin ulı swyıqtıqtı jwtqan. Biraq Kim Hion Hu aman qalğan. Keyin Oñtüstik Koreya prezidenti Kim Hion Hudı Soltüstik Koreya wşqarı ideologiyasınıñ qwrbanı retinde, ölim jazasına keşirim bergen.
Ol BBC tilşisine bergen swhbatında: «Sol kezde mağan Oñtüstik-Soltüstik Koreyanıñ biriguine negizgi röl oynaysıñ dedi. Men bwnı qattı maqtanış ettim. Biraq meni adam öltiruge jwmsap jatqanın tüsindim. Meniñ äreketimnen jazıqsız adamdar ölmek», – degen. Ol jaqında bolğan Soltüstik Koreya liderleriniñ şekaradan ötip, Oñtüstik Koreyada ötetin qısqı Olimpiada oyındarı jöninde kelissözder ötkizgenin kördi. Biraq, Kim Hion Hu bwl äreketterdi jasandılıq dep qaraydı.
Ol bwl turalı aytqan pikirinde: «Ärine bwl bir populistik qadam ekeni ras. Degenmen, Soltüstik Koreya yadrolıq qarudı damıtudı közdeydi, olar kelissöz arqılı özgerui mümkin emes, meniñşe Soltüstik Koreya tek qısım men küş arqılı ğana özgeredi», – degen.
Qazirgi kezde Kim Hion Hu küyeuimen el közinen jasırın ömir sürip keledi. Onıñ küyeui de Oñtüstik Koreyanıñ arnayı qızmetkeri. Ol tipti özi öltirgen jazıqsız jandardıñ tuıs-tuğandarımen de kezdesken. Ol sözinde: «Jarılıstı wyımdastıruşı retinde men künämdi ömir boyı öz moynıma alıp, ömir boyı sol künämdi juıp ötemin», – deydi.


text:
Yuqarı Qaralez pelvanı
"Qırım"nıñ 21-fevral 2009 s. sanında ürmetli Hayri oca Keldametniñ Qırım küreşçileri aqqında maqaleni oqup, çoq tesirlendim. Çünki rahmetli anam, evelde Qırımda olğan küreşler ve Qırımnıñ pelvanları aqqında da çoq ikâye ve rivayetler ayta edi. Bu pelvanlarnıñ arasında menim qartbabam yuqarıqaralezli Zekerya oğlu Yusuf da bar edi.
Evel-ezelden Qırımnıñ erkekleri çoq sağlam, iradeli ve quvetli ekenler.Vatannıñ efsaneviy toprağı, dağ-suvları, çöl-yerleri - episi tamır halqqa çoqtan-çoq taqat-quvet, sağlıq-selâmetlik, sabır-irade bağışlay edi. Qırımlarnıñ er bir bayramı toy-dügünini küreşnen yekünlemek milliy adet olğan. Haqımız böyle küreşlerni çoqusı küzde, derviza bayramında, tarlalarda işler bitken soñ keçire ekenler. Ğalebe qazanğan küreşçige ekseriy alda 2 yaşlı buğa bağışlay ediler. Bahşış - buğanı çalğan soñ, erkekler birer meşrebe taze buğa qanını içip, özüni daa da ziyade quvetli olğanını seze ekenler. Taze et ve cigerinden kebap qavurıp, milliy bayramnı şeñ keçire ediler. Em bir vaqıt yeñgen ve yeñilgen taraflar biri-birine can ağıttırmay ekenler, tek ra-qiplik merağını köstere ediler. Halqımız o qadar cümert, iradeli, terbiyeli ve şeñ olğan eken.
Cenkten evel Yusuf qartbabam Yuqarı Qaralezniñ köy şurasında sigorta agenti olıp çalışqan eken. Köyniñ eñ ürmetli insanlarından biri edi. Beş qız ve bir oğlunıñ babası olıp, ömür arqadaşı Bektaş qızı Fatime ile (doğma Balıqlava rayonı Aytodor köyünden) pek emeksever bir qoranta olıp, muabbet yaşaylar. Ondan da ğayrı Yusuf qartbabam pek quvetli ve iradeli insan olıp, milliy küreşlerde iştirak ete. Qırımnıñ belli küreşçilerinden biri sayıla eken. O vaqıtlarda Rusiyede bir namlı küreşçi-pelvan yaşay edi. Onıñ adı İvan Poddubnıy eken. O Qırımğa kelgende, çoq küreşler keçirip, Yuqarı Qaralezniñ küreşçileri aqqında da eşitip, aselet bu köyge kele.
O künlerde bütün köy azırlıq körip, musafirni büyük ürmet ile qarşılay ekenler. İvan Poddubnıy köy adamlarınen tanış olıp, qırımlarnı pek begene, dost ola. Ondan soñ çoqqa sozmayıp, küreş yarışını başlaylar. Köyniñ namlı küreşçileri nevbetnen İvan Poddubnıynen bel tutuşıp küreşe ekenler, amma rus pelvanı er birini küreklerine qoyıp yeñe eken.
İvan Poddubnıy qaralezlilerni bayağı ayrette qaldırğan soñ, özüni ğalip sezip başlay. Adalelerni oynatıp, daire içinde yüre ve soray eken - "Daa kim mennen tutuşacaq ola?"
Qaralezlilerden tek bir tutuşmağan küreşçi qalğan edi. Bu menim Yusuf qartbabam.
Köydeşler oña çoq ümüt beslep, dairege onı teklif eteler. Qartbabam Poddubnıy dayın adalelerini oynata-oynata külümsirep dairege çıqa. Biri-biri qarşısında tögerek boyunca yürip, küreşçiler bayağı va-qıt tutuşuvğa azırlana ekenler.Ondan soñ tutuşalar. Poddubnıy bir qaç kere areket etse de, qartbabamnı küreklerine qoyıp olamay. Köydeşler büyük ğurur ve ğayret ile tutuşuvnı seyir etip, qartbabama qoltutqan seslernen yardım eteler, göñlüni kötere ekenler.
Ondan soñ İvan Poddubnıy bir qaç kere daa Qaralez pelvanını yıqacaq olıp tırıştı, lâkin onı öyle de yıqıp olamadı. Yeñip olamağan soñ, bir saatqa yaqın devam etken küreşni Poddubnıy özü toqtatıp, Yusuf qartbabamnıñ qolunı köterip, qaralezli Yusuf ğalip çıqqanını tanıdı.
Köydeşlerniñ quvanç-ğururına sıñırı yoq edi. Ğalebe içün bağışlanğan buğanıñ ayaqlarını baylap, omuzlarına kötere de, özüni daa bir kere aqiqiy Qırım pelvanı olğanını tasdiqlay eken. Soñra dostane müitinde musafirlerni ozğarıp, ğalebeni üç kün, üç gece qayd etken ekenler.
Alla Taalâ tuvğan toprağımıznıñ küçüni, baba-dedelerimizniñ ikmeti, taqat-quveti, sağlıq-selâmetligi, aqıl-fikirlerini yaş nesilge bersin.
Ürmetli üyken nesillerimizge de uzun ömürler, sağlıq, tendürüstlik tileyim. Milletimizde nesiller arasında daima üzülmegen bağ olğanını can-yürekten isteyim.
Emine SEYTVELİ,
oca-teşkilâtçı, Saq rayonı, Veresayevo köyü.
Qırım gazetasından alınğan:


text:
Gazettiñ jarïyalağan mälimetterine qarağanda, Apple «aqıldı» köliktiñ alğaşqı modelin sınaqtan ötkizip jatır. Alayda bul jayt qupïyada saqtalıp otır.
The Gardian redakcïyasınıñ qolına «Project Titan» degen qupïya atqa ïe bolğan jürgizwşisiz avtomobïl jobasın jüzege asırıp jatqan ïnjenerlerdiñ xattarı tüsken. Bul osınday kölikterdiñ qurılatını jönindegi alğaşqı qujattar bolsa kerek.
Pïlotsız basqarılatın avtomobïl qurastırwşılardıñ işinde Google kompanïyası köşbasşı bolıp keledi. Gwglomobïlï dep atalatın qural alğaş ret 2012 jılı mamır ayında Nevada joldarında payda boldı.
Osı jıldıñ şilde ayında pïlotsız avtokölikterdiñ qatıswımen ondağan avarïya orın aldı. Odan birinşi bolıp adamdar zardap şekti.
Osı jıldıñ şilde ayında Kalïfornïyada Google jäne Delphi Automotive Plc tïseli pïlotsız eki avtomobïl soğısıp qala jazdağan bolatın.
Derekközi: lenta.ru
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Sentâbr 12-de qayd etilecek musulman Qurban bayramı Qırımda raatlıq künü ilân etildi.
Kremlge boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ mütenasip fermanı yarımada ükümetiniñ saytında yerleştirildi.
«Qurban bayramı munasebetinen 2016 senesi sentâbr 12 kününi raatlıq bayram künü olaraq ilân etmek. Qırım Cumhuriyeti devlet ükümetiniñ icra organlarınıñ yolbaşçılarına sentâbr 12 raatlıq künü işçilerniñ nevbetlerini teşkil etmek», – dep aytıla vesiqada.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Änşi Mädïna Sädwaqasova ulı Änwardıñ 1 jasqa tolğan twğan künin dürkiretip atap ötti.
Ulınıñ qwanıştı künindegi swrettermen ol jelidegi resmï paraqşasında bölisken.
Twğan kün keşine kelgen qonaqtar arasında Roza Rımbaeva, Nurlan Alban, Azamat Satıbaldı, Älï Oqapov sındı juldızdar bar.
Sädwaqasova qonaqtardıñ ne sıylağanında jasırıp qalmağan.
Kezinde «Tañ qalmañız» bağdarlamasın özimen birge jürgizgen Azamat Satıbaldı kişkentay Änwarğa «Batırlar jırı» kitabın usınıptı.
«Änwar öskende biz bul kitaptı mindetti türde oqıtatın bolamız», — dep jazdı Sädwaqasova.
Odan bölek, Nurlan Alban 1 jasqa tolğan Änwarğa balalarğa arnalğan oyınşıq kölik sıyladı.
«Sol küni sıylıqtar köp boldı. Biraq alğaşqı köliginiñ kiltin ağası Nurlan Alban tabıstadı», — dep jazdı änşi paraqşasına.
Eske sala keteyik, Mädïna Sädwaqasova özinen birneşe jas kişi Oljas Smağulov esimdi azamatqa ötken jılı turmısqa şıqqan bolatın.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï
-
karlıgaş2015-09-09 00:50:06ote


text:
Qırımda qırımtatar muhtariyetiniñ nasıl tarihiy esasları bar? Yarımadanıñ tamır halqı içün bu mesele ne içün muim? Totalitar devlette milliy muhtariyetniñ olması mümkünmi?
Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ Kündüz şoyusında Qırım tarihçısı, Ukraina PEN-klubunıñ azası Gülnara Bekirova ile laqırdı etemiz.
– Sizni şimdi Qırımda qaysı ceryanlar raatsızlay?
– Qırımda er kün pek qorqunçlı vaqialar ola. Biz büyük diqqat ile Qarasuvbazardaki vaqialarnı közetemiz – Resul Velilâyevniñ tevqifi bir fantasmagoriyadır. O, qırımtatarlar arasında pek itibarlı adam, medeniyet, sanat erbaplarına qol tutqan az sayılı hayriyeci qırımtatarlarından biri… Bu sefer ne içün Resulni aldılar, dep soramaq mümkünsiñiz. Maña köre, mesele bölgedeki bir çeşit tazyiq ile alâqalı. Şartlı olaraq aytqanda, Qarasuvbazarda «Hizb ut-Tahrir» (qomşu Rusiyede yasaq etilgen teşkilât – QA) azalarını tapmadılar. Ve tarihiy parallel: bu adam, tıpqı özü kibi ğayet itibarlı olğan Bekir Çoban-zade adına fondunıñ başında tura. 1937 senesinde onı da Bakudaki sanatoriyde tevqif ettiler.
– Ne içün qırımtatarlar özüne devlet teşkil etici etnos deyler?
Qırımnıñ Rusiye imperiyası tarafından ilhaq etilmesi qırımtatar halqı içün facialı neticelerge ketirdi, çünki 150 yıl içinde qırımtatarlar tarihiy vatanlarında azlıqqa çevirildilerGülnara Bekirova
– Çünki qırımtatarlarda 340 yıldan ziyade böyle bir devlet olıp, adı Qırım hanlığı edi. Ondan soñ ise, 1783 senesinde Qırım birinci kere Rusiye imperiyası tarafından ilhaq etildi. Qırımtatar halqı içün bu, facialı neticelerge ketirdi, çünki 150 yıl içinde qırımtatarlar tarihiy vatanlarında azlıqqa çevirildiler. Yalıñız 1917 senesinde qırımtatarlar nevbetteki sefer milliy devletçiliklerini tiklemek ve tarihiy vatanında saip olmaq teşebbüsini yapqanda, olar Qırım inkişafınıñ ciddiy bir programmasını taqdim ettiler. İhtimal ile, İsviçre tipindeki federativ qurulış aqqında söz yürsetile edi, lâkin biz protokollarnı oqumadıq. Bunı talil etmek içün qolumızda yeterli derecede menbalar yoq. Lâkin biz konstruktsiyanıñ mevcut olğanını, onıñ demokratik olğnını ve fransız intellektuallarınıñ muvafaqiyetlerine esaslanğanını bilemiz. Çünki Qurultaynıñ ideologlarından biri olğan Cafer Seydamet Sorbonnada oqudı, Noman Çelebicihan da pek çoq oqudı… Lâkin o vaqıttaki qırımtatar intellektualları bolşeviklerniñ küçüne qarşı muqavemet kösterip olamadılar.
– Menim fikrimce, qırımtatar faaliyetçilerine qarşı yapılğan şeyler, Qırımda bütünley özgün bir muhtariyet çeşitiniñ qurulğanını köstereler. Qomşu Rusiyeniñ territoriyasında buña oşağan şeyler başqa iç bir yerde yoq. Rusiye cumhuriyetlerinden iç birisi tamır halqınıñ böyle bir tecavuzkâr qabul etilmemesi ile ayırılıp turmay.
Totalitar rejimler olğan devletlerde iç bir bahtlı milliy muhtariyet olmayGülnara Bekirova
– Menim fikrimce, bu aynen böyledir. Qırımtatarlarda 1921 senesinden başlap 1944 senesindeki sürgün etilmesine qadar Rusiye sıñırları içinde muhtariyet bar edi. Qırımtatarlar pek muim, mesüliyetli vazifelerde buluna edi. Merkeziy icra komitetiniñ başlığı Veli İbraimov, cumhuriyet başlığı Osman Deren-Ayerlı ediler… Söz kelimi, repressiyalar tamam olardan başlandı. Lâkin iç bir şey totalitar rejimge qırımtatarlarnıñ taqdirini bir qaç daqqa içinde al etmege keder etmedi. Çünki bizler böyle küçük etnoslarnıñ muhtariyetleri ya da devletçilikleri aqqında aytqanda, bu etnoslarnıñ demokratik devlet içinde inkişaf etmek keregini añlamaq kerekmiz. Avtoritar, ve hususan totalitar rejimler olğan devletlerde iç bir bahtlı milliy muhtariyet olmay.
– Menim fikrimce, şu sovet muhtariyetini ğayrıdan tiklemek, büyük hatadır.
– Men de aynı fikirdem. İç bir şeyni ğayrıdan tiklemek kerekmey, yañı tarihiy devirde yañı muhtariyet qurmaq kerek. Tarih iç bir vaqıt arifi-arifine tekrarlanmay, onda yalıñız zemaneviy tarihiy ceryannı talil etken insanlar içün cevaplar bar.
– Bu yerde, yañı muhtariyetniñ sovet muhtariyeti kibi dekorativ olmamasına irişmek ğayet muimdir. «Doğru» soyadları olğan insanlarnı vazifelerge yerleştirmek – bu, pek qolay. Lâkin neticede sürgün etilüvden ne fırqa biletleri, ne de vazifeler qurtara bildi.
– Biz, öz devletimizdeki meselelerni çezip, qırımtatarlarnı eşitmege tırışmaq kerekmiz. Çünki qırımtatarlar içün (Qırımğa – QA) qaytuv oğrunda küreş er vaqıt birinci yerde edi, ekincide ise devletçilikleriniñ ğayrıdan tiklenmesi meselesi tura edi. Bu, nefes almaq, laf etmek qadar tabiiydir… Qırımtatarlar içün bu, aksiomadır. Umüt etem ki, Qırımdaki acınıqlı vaziyet tezden soñuna yetecek, çünki qırımtatar halqı içün bu, saqlanıp qalmaqnıñ yekâne imkânıdır.
(Metinni Katerina Kovalenko azırladı)


text:
Rusiye Federatsyasınıñ Devlet Şurası soñki zamanlarda ala bilecegi eñ müşkül sıñırlav qanunnı qabul etti.
İyülniñ 1nde RF Devlet Şurası «Şahsiy bilgiler» aqta qanunına deñişmelerni birinci oquvda qabul etip, bir afta keçmeden, iyulniñ 4nde ekinci ve soñki olğan üçünci oquvlarda onı tasdiqlap tolusınen qabul etti.
O deñişmelerge köre 2016 sentabrniñ 1-den Rusie vatandaşlarnıñ şahsiy malümatını çetelde olğan bilgi serverinde yerleşmesi yasaq etilecek.
Bu ne manağa kele? Rusiye vatandaşına ait er bir bilgi yalıñız Rusiye içinde yerleşken servelerde saqlap qalmaq mumkün.
Kelimeniñ qanuniy tarifine köre: «Şahsiy bilgiler olaraq, ya tam doğru ya bir vasta ile belli bir ya da belli olacaq bir tabiy şahısqa (yani şahsiy bilgiler subyektine) bağlı er bir malümat sayıla;» (152-FQ, 3 maq., 1 p.)
Olsun poçta adresi ve telefon numarası, ad-soyad, sağlıqqa bağlı türlü bilgiler, ve ya olsun İnternette şahsiy akkauntları, çetel vizlar almasına zarur malümatlar, tranzaktsiyalar, bank esaplarınıñ numaraları, şahsiy tanıtuv numarası, doğma tarihı ya da pasport bilgileri - bularnıñ episini artıq yalıñız Rusie territoriyasında saqlap qalmaq mumkün. İnternetke kirsetken malümat da bu cumleden.
Online servislerde ve forumlarda regestre etmek çoqusı alda mümkün olmayacaq, çünki birinciden akkaunt Rusiye vatandaşlarınıñ birine ait olacaq, ekinciden, akkaunt verifikatsiyası zemaneviy usulları şahsiy bilgilerge muhtaclar. Esasen İnternetnen bağlı areketlerniñ çoqusı artıq yapılamaz.
Rusie vatandaşı böyle areketlerden marum etilecek:
Çetelden bir türlü sımarışlar ve alış-verişler
facebookmı olsun, Googlemı olsun bir türlü halqara içtimaiy ağ qullanması,
AdSence kibi servislerniñ bir türlü qullanması
Bir türlü aviabilet sımarışı
Çetelge bir türlü vizalar yapılması
Umumdünya para berüv sistemaları vastasınen bir türlü tranzaktsiya
Musafirhaneni bron etmesi
Bir türlü çetel hosterlerinen añlaşmalar yapılması
Özüni bildirmek şart etken er türlü yabancı servisler
Bir türlü VPN
Bir türlü çeteldeki şahsiy serverler
Bir türlü Android Play Market ve AppStore kibi servisler
Başqa çare - halqara kompaniyaları öz serverlerini Rusiyede yerleştirip RF vatandaşlarınıñ şahsiy bilgilerni de şe serverlerge keçirmesidir. Ondan ğayrı, qanunnıñ deñişmelerine köre serverler qayerde olğanını akimiyetke bildirmek şart oldı. Qullanıcılar aqqında bilgilerni, devlet hadimlerine kerek olsa açıqlamaq da şart ola. İşte, üzerimizde qara bulutlar asılı tura.
Bu qaidelerni bozğanlarnıñ cedveli tüzilecek. Roskomnadzor qararına köre, mahkemesiz tizilmesiniñ büyük ihtimalı bar. «Cinaetçiler» çeşit sanktsiyalarğa oğrarlar, meselâ saytlarınıñ IP adresi qara cedvelge kirsetilip ban etilecek.
Bu deñişmeler Rusiyedeki aman-aman bütün İnternet biznesini sıñırlayacaq.
Qanunnı bozğan saytlarnıñ episi yasaq etilmesi mümkün
Rusiyede çalışqan halqara şirketlerge basqı olaraq, olarnı er daqiqa qara cedvelge kirsete bilecekler.
Neticede, rusiyelilerni dünya İnternetinden kesip ayıracaqlar. Hatta bir avto ve ya programmanı ögrenmek içün yardım forumında regestre etmege bir türlü çare olmaycaq.
Rusiye vatandaşlarınıñ ayatlarını tolusınen muafaza etme areketleri ile, şubesis ki, apokaliptik, bir çoq fantastik romanlarda tasvir etilgen stsenaryonı amelge keçireler. O romanlarğa köre, insan ömüri akimiyet tarafından kontrol etilecek.
Asan Emir-Sale, Qırımlı bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Kezlevniñ şeer mahkemesinde Cuma Camini («Han Cami» olaraq belli olğan) «Tavriya müftiyatınıñ» temsilcilerinden boşatılması aqqında işi boyunca soñki toplaşuv olıp keçti, dep haber ete Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti.
QMDİ qayd etkenine köre, qanunsız areketlerge yol bermemek içün Qırım musulmanları Diniy idaresi mahkemege muracaat etti. 2014 senesi noyabr 25-te Kezlevniñ şeer mahkemesinde bunıñnen bağlı dava açıldı. Bir qaç mahkemeden soñ, 2015 senesi fevral 17-de Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ davası tolusınen qarşılandı.
«Kerçek yeñdi. Camide olğan şahıslarnıñ bir de bir vesiqaları yoq edi. Qırım musulmanları Diniy idaresi ise bu caminiñ saibi olğanını tasdıqladı. Bu şahıslar camiden daa ketmediler, olarnıñ bir ay içinde mahkeme qararına itiraz etmek aqqları bar. Elbet de, bizim fikirimizce, olarnı bu qarar quvandırmaz, lâkin, Tavriya müftiyatınıñ bu camide bulunmaq aqqını tasdıqlağan vesiqaları olmağanını tekrarlayım», – dep qayd etti QMDİ uquqçısı İbraim Kaymakan.
QMDİ bildirgenine köre, 2014 senesi yaznıñ soñunda Elmar Abdulganiyevniñ teşebbüsi ile «Han-Cami» cemiyetiniñ azalarını qanunsız alda deñiştirdiler. Abdulganiyev Qırım musulmanları diniy idaresine boysunmaycağını ilân etip, Tavriya müftiyatına keçkenini bildirdi. «Han-Cami» cemiyetiniñ yañı erkânına habaşilerniñ tarafdarı olğan Qırım musulmanları Diniy merkeziniñ vekilleri kirdiler.
QMDİ qayd etti ki, «Tavriya müftiyatınıñ» temsilcileri «Han-Cami» cemiyetiniñ vesiqalarını ve müürini alıp, camide olğan paranı elde ettiler. Cemiyetniñ resmiy vekili Riza Abhairovnıñ aytqanına köre, seyfte 191 biñ ruble, tahminen 8 biñ Amerika dolları, 500 Türkiye lirası ve 45 euro bar edi.


text:
Şw oblısınıñ Kant qalasında jüzdegen artïllerïyalıq snaryadtar tabıldı, dep xabarlaydı KïrTAG agenttigi Qırğızstan TJM-ğa silteme jasap.
«Snaryadtardı jergilikti turğındar Mäskew köşesindegi «Kant-MTS» AQ ğïmaratınıñ qasındağı käriz lyuginiñ astınan taptı», - delingen xabarlamada.
Oqïğa ornına kelgen saperler astınan 233 snaryadtı alıp şıqtı. «Sonıñ işinde 200-i 80 mm kabïbrli, jäne ekewi 120 mïllïmetrlik snaryad boldı», - delingen xabarlamada.
Oq-däriler zalalsızdandırw üşin bas ştabtıñ polïgonına şığarıldı. Qırğızstannıñ quqıq qorğaw organdarı atalğan tötenşe jağdaydı tergewge kirisip ketti.
Kommentarïï


text:
Xalıqara moxitnı saqlaw köne
Tirä-yaq moxitnı saqlıyq,anı pıçratmıyça yäşik
Sänäğät ölkäsendä küzätelgän täraqqiyät’lär tabiğat’ häm tirä-yaq moxitnıň êlekkedän dä zur tizlek belän pıçranuın kiterep çığardı. Üz qulı belän üz-üzen yuqqa çığaruın aňlağan keşelek çınında üz-üzen yaňarta aluçı dönyanıň tabiği tigezlegen bozuın abaylap aldı. Bu yünäleştäge aň-belem, aňlayışnıň üsüe, artuı tabiğat’ tigezlegen saqlawğa qarağan aň-belemne dä üsterde. Sänägät qorılmaları, avtomobil’lär häm härtörle qaldıqnıň tirä-yaqqa zıyan salmıyça qabat eşkärtelüe öçen aqıllı çişeleş yulları tabıla başladı. Däwlätlär xalıqara oyışmalar aradaşçılığı belän dönyanı saqlap qalu êzlänülärenä kereşte.
Kiläçäktä keşelärneň çista moxitta yäşi aluı öçen qulıbızdan kilgn qadär tırışırğa tiyeşbez. Tirä-yaq moxitnı saqlıyq, anı pıçratmıyça yäşik.


text:
Mäcüsilek
Mäcüsilek, ber allağa ışanunı qabul itmägän traditsion dini ışanular ataması (küp allalarğa ışanu h.b.).
İslamğa qädär Bolğarlarda utqa, qoyaşqa, suğa, kükkä, izgelärgä häm başqalar tabınu yäşäp kilgän. Mäcüsilek başqa mädäni traditsiälär belän bergä tatar xalqınıñ ruxi dönyası üseşenä yoğıntı yasıy. Bolğarlar İslam dine qabul itkäç, Mäcüsilek aqrınlap rolen yuğalta barsa da, yaña formalar ala häm bügen dä Möselman mädäniäte öleşe bularaq yäşi. İdel-Ural töbäge fin-uğır xalıqlarınıñ Xristianlıqnı çağıştırmaça soñ qabul itüe säbäple (16. yöz urtaları – 20. yöz başı), mäcüsilek alarnıñ ruxi dönyalarında, mädäniätlärendä tatarnıqına qarağanda kübräk urın alıp tora. 1990-yıllar başınnan borınğı dinnären-ışanuların yañartu Mari, Udmurt, Çuaş, küpmeder däräcädä Mordvalarda küzätelä.


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ apishanelerinde 14 kişi vefat etken dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri, Kreml nezareti altındaki Qırım «ombudsmeni» Lüdmila Lubinanıñ er yılki esabatına esaslanıp.
Esabatqa köre, 13 kişi çoq qan coyğanı, yürek yetersizligi ve İİV sebebinden vefat etken, 1 kişi ise, özüni öldürgen.
Lubina qayd etkenine köre, keçken sene onıñ adına Qırım apishanelerinde tutuv şartları boyunca 64 dane, tibbiy yardım kösterilüvi keyfiyeti boyunca 62 dane şikâyet kelgen.
Bunen beraber esabatta, Aqmescit SİZOsında qarardan ziyade mabüs tutulğanınıñ köstergiçi tüşkeni aqqında aytılmaqta.
«Aqmescit SİZOsında qarardan ziyade mabüs tutulğanınıñ köstergiçi 60%ge tüşken, akbuki keçken sene bu köstergiç 80-90%ni teşkil ete edi», – denilmekte esabatta.
Qırım «ombudsmeni» bergen malümatqa binaen, qırımtatarlarnen ukrainlerniñ diskriminatsiya yapılğanı inkâr etile, yarımadada söz serbestliginiñ bozulmağanı aqqında da haber etile.
2016 senesi fevral ayında Avropa parlamenti Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda, onıñ sakinleriniñ, hususan, qırımtatarlarnıñ «misli körülmegen derecede» aq-uquqları bozulğanınen bağlı rezolütsiya qabul etken edi.
Qırım ilhaq etilgen soñ, yarımadada aman-aman er kün tintüv, insanlarnı tutıp aluv vaqiaları ve çeşit türlü yasaqlar yüz bere. Qırımnıñ rusiyeli ükümeti yarımada da insan aqları bozulğanı aqqındaki haberlerni inkâr ete.
Ukraina ve halqara uquq teşkilâtları bir qaç sefer halqara közeticelerniñ yarımadağa kirsetmekni rica etken ediler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Qant
Ağzadağı qant mölşeriniñ köptigigi xïmïyalıq reakcïyanı toptastıradı. Stresstözimdilikti azaytadı, qartayu üderisin ulğaytadı. Eger sizdi ünemi tättige tartıp turatın bolsa, xrom, marganec, magnïyi bar tağamdar (daqıldar, asqabaq) jeñiz. Ağzadağı bir mïneraldıñ jetispewiniñ özinen sizdiñ tättige qumarlığıñız artadı. Qant ornına odan da tättirek, zïyanı joq stevïyanı qoldanıp körgen jön.
Kofe
Tez sergitetin xoş ïisti swsın kofe zïyandı tağamdar qatarında. Ol teriniñ qurğawına alıp kelip, äjimniñ erte şığwına sebepker. Eger, odan bas tarta almasañız, mölşerin azaytwğa tırısıñız, ağzañızdağı balans qalpın buzıp almaw üşin kofeni är işkennen keyin 3 staqan sw işip otırğan durıs.
Spïrtti işimdikter
Eñ zïyan azıqtıñ aldıñğı qatarında alkogol tur. Äjim, teriniñ qurğawı, bet terisiniñ qarayuı bäri-bäri işimdikke degen qumarlıqtıñ kesirinen. Ağza alkogoldi w retinde qabıldaydı jäne odan tez qutılwğa tırısadı. Spïrtti işmidikter densawlıqqa keri äser bergenimen qoymay, S, E sındı terini saqtap turatın därwmenderdi joyadı.
Tuz
Ağzağa tuz kerek, alayda, künine 1,5 gramnan köp paydalanbağan durıs. Tuzdı mölşerden tıs paydalanw swdıñ ağzada qortılwına keri äserin beredi. Sondıqtan da, közdiñ astı isinip, qapşıq tärizdi bolıp qaladı. Onıñ ornına basqa dämdewişterdi paydalanıp, salattı lïmon sığındısımen de äzirlewge boladı.
Grïlde äzirlengen tağam
London ğalımdarınıñ aytwınşa, grïl tağam teriniñ tez qartayuına alıp keledi. Grïlde dayındadğan tağamda zïyandı molekwlalar payda boladı. Onıñ zïyanı däl qwırılıp jatqandağınday boladı eken. Sondıqtan, eger organïzmge zïyan bolmasın deseñiz, racïonda buqtırılğan, qaynatılğan tağamdar bolğanı durıs. Olardıñ densawlıqqa paydası mol.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Aqtöbede alğaş ret fwtboldan qızdarğa arnalğan FÏFA festïvali ötti. Şaranı Qazaqstan fwtbol federacïyası uyımdastırdı. Festïval'ge 9 jastan 15 jasqa deyingi 250 qız qatıstı.
Fwtbol festïvalin saltanattı türde aşıp bergen sport salası ökilderi, şaranıñ qızdar fwtbolın damıtwdağı, salawattı ömir saltın ustanwdağı mañızdılığın atap ötti. Sodan soñ, qatıswşılar 9 topqa bölinip, deneni şïratw jattığwların jasadı.
Äri qaray qızdar ärtürli oyındar oynap, éstafetada özara mıqtını anıqtadı. Är kezeñde fwtbol nışandarı eskerildi. Al olarğa oblıs quramasınıñ müşeleri tälimger boldı. Qalanıñ eski böligindegi 12 mekteptiñ 250 oqwşısın jïnağan festïval'diñ bastı maqsatı - qız balalardı fwtbolğa bawlw, qızığwşılığın arttırw.
Şara soñında, qatıswşılarğa arnayı dïplomdar men sıylıqtar tabıstaldı. Qızdarğa arnalğan «FIFA» festïvali öñirdiñ 12 awdanında da ötkiziledi. Qazan ayına deyin jalğasatın sporttıq şara elimizdiñ 6 aymağında uyımdastırılmaq. Aqtöbeden keyingi éstafetanı Oral qalası qabıldaydı.
Qazirgi kezde erlermen qosa qızdar da fwtbolğa şındap bet burıp jatır. Oblısta buğan asa mañız berilip, komandalar jasaqtalwda. Aqtöbelik sport maytalmandarı, bügingi küni Qazaqstan quramasında öner körsetip jürgen 8 fwtbolşı qızdı maqtan etedi. Aqtöbe oblısı quramasınıñ da Joğarı lïgadağı jaqsı nätïjeleri qızdar fwtbolın damıtwğa sep bolıp otır.
Gülbağda Qayratqızı, Samat Qalekenov


text:
Ïtalïyalıq zerttewşiler Leonardo da Vïnçïdiñ ataqtı «Mona Lïza» kartïnasında beynelengen äyeldiñ süyegin tapqanın mälimdedi, dep xabarlaydı Reyter agenttigi.
Alayda tabılğan süyektiñ florencïyalıq köpes Françesko del Djokondonıñ äyeli Lïza Gerardïnïge tïesili ekenin zamanawï texnologïyalardıñ özi däl anıqtap bere almay otır. Soğan qaramastan, köptegen tarïxşılar bul Gerardïnïdiñ süyegi ekenine eş kümän keltirmeydi. />
Arxeologtar Leonardo da Vïnçïdiñ keyipkeri ömiriniñ soñğı jıldarın ötkizgen monastırde zerttew jumıstarın bastağan bolatın. Ğalımdar Djokondo äwleti jatqan qabirdi aşıp, ondağı süyekterdi DNQ taldawğa jibergen.
Qazba jumıstarı barısında köptegen adamdardıñ süyekteri tabıldı, degenmen taldaw nätïjesi bul süyekter bar bolğanı Lïza Gerardïnï ömir sürgen kezeñdegi qabirlerdiñ birine qatıstı ekenin körsetip otır.
Al Ïtalïyanıñ tarïxï jäne mädenï muralardı damıtw jönindegi memlekettik komïtetin basqaratın Sïlvano Vïnçetïdiñ bul twralı pikiri basqa, onıñ sözine qarağanda qabir ornı twralı qujattar men ğılımï zerttewler tabılğan süyek Gerardïnïge tïesili ekenin däleldeydi.
«Eger menen bul jöninde ne oylaysız dep surasa, biz onıñ süyegi ekenine köz jetkizdik dep jawap berer edim», – dedi Vïnçetï jwrnalïsterge bergen suxbatında. Özge sarapşılar öz bağasın berwge asığıstıq tanıtpawda, aytwlarınşa tabılğan mäyittiñ jay-küyi jüz payız senimdi bolwğa negiz emes.
«Biz zamanawï texnologïyalar tüptiñ-tübinde tabılğan süyek Gerardïnïge tïesili ekenin anıqtawğa mümkindik beredi degen ümittemiz», – dep mälimdedi Bolon wnïversïtetiniñ professorı Djordjo Grwppïonï.
Derekköz: BNews.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Mırza Ulug'bek
Mırza Ulug'bek (Shag'ataysha/Parsısha: (میرزا محمد طارق بن شاه رخ (الغبیگ Mīrzā Mohammad Tāregh bin Shāhrokh (Ulugh Beg) - XV-a'sirdin' ko'zge ko'ringen alımlarınan ha'm patshalarınan biri. Ol Temuriylardan bolg'an sha'wketli patshalardın' biri Shaxruq Mırzanın' ulı A'mir Temurdin' aqlıg'ı. Haqıyqıy atı Muxammed Tarag'ay bolıp Temurdin' shıg'ıs ellerine bolg'an sawashlarının' birinde 1394-jılı 22 martta İrannın' Sultakiya qalasında tuwılg'an.
Temur sarayındag'ı da'stu'rlerge baylanıslı jas Ulug'bek Temurdin' ba'ybishe Saray mu'lk-analıqtın' ta'rbiyasına berilgen. Aradan bir jıl otkennen keyin 1395-jılı o'z aqlıg'ın a'ke-sheshesine qosıp Samarqandqa jibergen.
Aradan to'rt jıl o'tkennen keyin 1398-jılı Samarqandtın' belgili alımı ha'm shayırı Shayx Azariy Ulug'bektin' mug'allimi sıpatında belgilenedi. Ulug'bek onnan til, a'debiyat ha'm tariyx ta'limin u'yrengen. Ol Temuriylar da'stu'rine ko're altı jasınan baslap-aq bir neshe sawashlarda qatnasqan. Yag'nıy jas ballar sawashlarda qaharmanlıq ko'rsetpese de, a'sker qorshawındag'ı arbalarda ju'rip o'z atalarının' qaharmanlıq ha'reketlerin baqlap barıwı tiyis bolg'an. Sebebi patsha bolatug'ın adamg'a o'zinin' jas waqıtlarınan baslap-aq sawash maydanların ko'zden keshiriw za'ru'r ekenligi uqtırılg'an. Usınday sebepler menen Ulug'bek altı jasınan on jas aralıg'ında Siriya (1400-1404), Qıtay (1404-1405) sawashlarında qatnasqan.
Bul arada A'mir Temur qazalanıp Maveranaxrdin' taxtın onın' aqlıqlarının' biri Xalil Sultan iyelegen edi. Bul jag'day shaxzadanın' o'z basımshılıg'ı menen bolg'anı ushında Temur a'wladları arasında u'lken kelispewshiliklerge alıp keldi.
Sonın' ushında Ulug'bek babası A'mir Temur qazalang'an ku'n 1403-jıldın' 18 fevralınan baslap tap 1409-jılı Xalil Sultan Shaxruq a'mirleri ta'repinen tutqıng'a alıng'ang'a shekem Xiratta o'z a'kesinin' panasında boldı. Xalil Sultan ha'kimliginen keyin Maveranaxr taxtı 1409-jıldın' aqırınan baslap Ulug'bekke na'sip etken edi. Bul waqıtta ol on u'sh jasar bala bolıp, sonda da A'mir Temurdin' aqlıg'ı bolg'anı ushın g'ana ma'mleketti basqarıwı kerek edi. Sonın' ushında ol ma'mleketti a'kesinin' en' jaqın adamlarının' ja'rdeminde basqardı. Sol tiykarda ol tap 1449-jıl 25-oktyabrge shekem qırıq jıl dawamında ma'mleketti basqaradı. En' son'ında o'z perzentinin' qaslıq etiwinen ashınarlı jag'dayda qaytıs bolg'an.
Ulug'bek qırıq jıl patsha bolıwına n'aramastan urıs qag'ısqa onshama kewli shappaytug'ın adam bolg'an. Sonın' ushında tariyxshılar ol haqqında orta da'rejedegi ha'kim ha'm a'wmeti onsha kelispegen sarkarda sıpatında ta'riypleydi. Biraq og'ada talantlı alım bolg'an. Sonın' ushın tariyxta onın' patshalıg'ınan ko're alımlıg'ı ko'birek tilge alınadı. O'zi patshalıq etken da'wirde ko'birek ilim ha'm pa'nge itibar bergen. Samarqandqa bir neshe ilim orayları ha'm medreseler qurg'ızg'an. Bunnan tısqarı ol talantlı astronom alım edi. Sonın' ushında Shıg'ıstag'ı en' eski astronomiyalıq observatoriyalardın' biri Samarqand qalasında sol da'wirde Ulug'bek ta'repinen saldırılg'an.
Astronomiya tarawındag'ı onın' en' ko'lemli miyneti 'Zichi jadidi Kuraganiy' (Ko'raganiydin' jan'a astronomiyalıq kestesi) 1437-jılı jazılg'an. Ekinshi en' ko'lemli miyneti tariyx ilimine bag'ıshlang'an bolıp XIII-XIV a'sirdegi mon'g'ol imperiyasın so'z etetug'ın 'Ulusiy arbayi Chingiziy' (Chingiziylardın' to'rt ulısının' tariyxı). Bul tu'rki mong'ol tariyxına bag'ıshlang'an og'ada a'jayıp kitaplardan biri bolıp, kiris bo'limi payg'ambarlar tariyxınan baslanıp, tu'rklerdin' an'ızg'a aylang'an babaları Efas ha'm Nux payg'ambarlardan baslanıp, son'ınan Tu'rk xan ha'm Shıg'ıs xan haqqında so'z baslaydı.
Birinshi bo'lim, ullı jurt, yag'nıy Mon'g'olstan menen arqa-qıtay tariyxına bag'ıshlang'an bolıp Ugedey xan (1227-1241) jıllardan baslanıp, son'ı Orday xan zamanı menen tamamlanadı.
Ekinshi bo'lim, Joshı ulısınan baslang'an Altın Orda tariyxı. Bul Orda Edil ha'm Jayıq boylarınan baslanıp Xorezm, Tu'rkstan u'lkenlerin o'z ishine alg'an. Kitaptag'ı bul ellerdin' tariyxı tap XV a'sirge shekemgi waqıyalardı so'z etedi.
U'shinshi bo'limde Elxaniylar hu'kimranlıg'ı so'z etilip eki a'sir aralıg'ındag'ı İran ha'm A'zerbayjan arasındag'ı tariyxıy waqıyalar so'z etiledi.
To'rtinshi bo'lim Shıg'atay ulısının' tariyxına bag'ıshlanıp (Qashqar, Jeti suw, Mavarunaxr ha'm Arqa Awg'anstan) xalıqlarının' mon'g'ollar qol astında bolg'an da'wirindegi tariyxı bayanlanadı.
Ulug'bek bul xanlıqlardın' tariyxın a'dewir jetik bilgen. Sonın' ushında tariyxshılar bul kitaptın' o'mir haqıyqatlıg'ınan jazılg'anlıg'ın da ta'n aladı. Mırza Ulug'bek o'z da'wirinin' ko'rnekli patshalarının' biri bolıwı menen birlikte ko'p ellerge atı jayılıp ketken alım da edi.


text:
Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ mahkemesini adliyeci hasta olğanından sebep başqa künge qaldırdı.
Bunı Hayser Cemilevniñ adliyecisi Nikolay Polozov özü Twitterde bildirdi.
Onıñ malümatına köre, mahkeme mayıs 19-da ötkerilecek.
«Hastalığımdan sebep Hayser Cemilevniñ işi boyunca mahkeme 19.05 kününe qaldırıldı. Amma bugün kelmege ep bir mecbur oldım», – dep yazdı o.
TASS Rusiye agentligi bildire ki, Hayser Cemilevniñ imayesi mahkemege eñ azından daa üç şaatnı çağıracaq.
«İşte qabaat tarafınıñ 20 şaatı bar ve imayeniñ yalıñız bir şaatı bar, bunıñ içün ateş açılğan vaqıtta yanında olğan bir qaç adamnı çağırmaq kerek: qomşular, em de mahküm etilgenniñ dostu», – dep ayttı agentlikke adliyeci.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi.
Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Räşid Sönniev
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Räşid Ğäli ulı Sönniev (PәшиT Гaли yлы CөHHиeB) – tanılğan Räsäy ğälime, cämğiät eşleklese. Tatar millätennän. Üzbäk Sotsialist Cömhüriäteneñ Taşkent şähärendä 1943 yılnıñ 1çe martında dönyağa kilä. Räşid Sönniev – Rusiä Fännär Akademiäseneñ şäräfle äğzası.
2017 yılda Clarivate Analytics şirkäte astrofizik Räşit Sünäyevne Nobel bülägen birelergä mömkin ğalimnär isemlegenä kertkän.
Tormış yulı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Räşid Sönniev Mäskäw fizika-texnika institutın häm Mäskäw däwlät universitetın tämamlıy. Fizika-matematika fännäre doktorı (1973), MFTI porfessorı (1974). Ul Rusiä Fännär Akademiäseneñ yuğarı energiä bülegen citäkli, Ğäläm tikşerenüläre institutınıñ äydäp baruçı fän xezmätkäre. Şulay uq, Maks Plank Astrofizika institutı direktorı (Garhing, Almaniä).
Ya. Zeldoviç belän xezmättäşlekltä ‘’Sönniev-Zeldoviç effektı’’ isemle teoriä avtorı. Bu teoriä nigezendä, Ğälämdä relikt nurlanışı elektronnar tä'sire astında waqıt ütü belän tarala.
N. Şakura belän berlektä R. Sönniev matdälärneñ qara tişekkä töşüe häm ikele sistemanıñ (ber yoldız qara tişek yäki neytron yoldız bulğanda) köçle rentgen nurlanışı astında barlıqqa kilgän akkretsion disklar modelen eşli.
Räşid Sönniev Mir orbital kompleksına kergän “Kvant” module tözegän häm anıñ belän idarä itkän törkemne citäkli. Bu modul yärdämendä 1987 yılda berençe tapqır ör-yaña yoldıznıñ rentgen nurlanışı yazıla. Xäzerge waqıtta R. Sönniev bülege ‘’Spectrum-X-Gamma’’ isemle xalıqara astrofizika proyektın äzerläwdä qatnaşa. Ber ük waqıtta ul Garhingta Awropa kosmik agentlığınıñ ESA Planck kosmik appartın Ğälämgä cibärü eksperimentları östendä eş alıp bara.
Büläklär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Bruno Rossi Prizı (1998)
- Royal Astrnomical Society’nıñ altın medale (1995)
- Bruce medale (2000)
- Rusiä däwlät premiäse (2000), 1990-1998 yıllarda Granat astrofizika observatoriyäsendä alıp barılğan qara tişeklär häm neytron yoldızlarnı rentgen häm gamma nurlanış yrdämendä öyränülär öçen
- RFAneñ A. Fridman premiäse (2002)
- Heineman Prize (2003)


text:
Äwe transportı xalıqaralıq qawımdastığı (ÏATA) SCAT äwekompanïyasınıñ qızmetin bağalay otırıp, onı älemdegi eñ qawipti äwetasımaldawşılar ondığına engizdi. Soñğı üş jıldıñ işinde SCAT kompanïyasınıñ uşaqtarına qatıstı 8 oqïğa tirkelgen.
Bul twralı Radïotoçkağa silteme jasap NUR.KZ xabarladı.
ÏATA (International Air Transport Association) älemdegi barlıq äwekompanïyalardıñ jumısın bağalap, zerttewmen aynalısadı. Tekserw nätïjesinen soñ äwekompanïyalarğa juldızdar beriledi. Eñ joğarğı juldız – 7. Al SCAT kompanïyasında munday juldızdıñ tek birewi ğana bar.
Uşqıştardıñ qawipsizdigin bağalawdan bölek, qawımdastıq xalıqaralıq standarttardı jasawmen de aynalısadı.
ÏATA sarapşıları soñğı on jıldağı uşaq apattarı men qurbandarın esepke aladı. Sonımen qatar, äwekompanïyalar özge da talaptar boyınşa bağalanadı.
Mäselen, uşaqtardı dayındaw, qajetti lïcenzïyalardıñ tügel bolwı, äwe apattarın tekserw nätïjeleri, Ewroodaqtağı «qara tizimde» bolw-bolmawı sekildi talaptar qaraladı. Söz joq, SCAT-tıñ qawipti kompanïyalar tiziminde bolwına 2013 jılı Almatı mañındağı apattıñ sebep ekeni ras.
2013 jıldıñ 29 qañtarı küni Chellenger-200 uşağı qonbaq bolğan kezinde apatqa uşıradı. Äwe apatınan 21 adam qaza taptı. Keyin komïssïya apattıñ adamï faktorlardan bolğanın mälimdedi.
Apattan nebarı 1 apta ötken soñ, 7 aqpan küni AN-24 uşağı Almatıdağı xalıqaralıq äwejaydıñ uşw jolağınan şığıp ketken. Qwanışqa qaray, adam ölimi kezdesken joq.
2013 jıldıñ 14 mamırı küni Aqtawdan Bakwge bet alğan SCAT uşağı salqındatw jüyesindegi aqawğa baylanıstı qaytadan qonwğa mäjbür boldı.
Sol jılı 29 qaraşada Aqtawdan Almatığa uşıp ketken uşaq texnïkalıq aqaw saldarınan qaytadan qondı.
2014 jıldıñ 1 säwiri küni Astana äwejayına Bangkoktan uşıp kelgen uşaqtıñ tört döñgelegine zaqım keldi. Jolawşılar döñgelekten tütin şıqqanın bayqağan. Bul oqïğanı kompanïya basşıları tejegiştiñ isten şığwımen tüsindirdi.
20 qazan küni ğalamtorda jolawşı Mädï Meyramğalïulı jüktegen swret qızw talqılandı. Ol SCAT salonınan uşaq qaptamasınıñ burandaları bosap ketkenin bayqap, keyin swretke tüsirip alğan.
2015 jıldıñ 8 mamırı küni Almatı-Öskemen bağıtındağı äwe reysi uşw jolağınan şığıp ketti.
2015 jıldıñ 16 mawsımı küni Aqtaw xalıqaralıq äwejayında Astanadan uşıp kelgen SCAT uşağı örtenip ketti.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Öner oşaqtarınıñ jaña basşıların Astanadan arnayı kelgen Mädenïet jäne sport mïnïstriniñ orınbasarı Ğalım Axmedyarov jarïya etip, ujımdarğa tanıstırğan. Mïnïstrlik ökili, äweli M.Äwezov atındağı Qazaq memlekettik akademïyalıq drama teatrınıñ dïrektorı Erkin Jwasbekti qızmetinnen bosatıp, ornına akter Erlan Biläldi tağayındadı. Al, teatr salasında soñğı 7 jılda dïrektorlıq qızmet atqarıp kele jatqan täjirïbeli teatrtanwşı, önertanw ğılımınıñ kandïdatı, dramatrwg, rejïsser Erkin Tilewqululınıñqanday qızmetke baratındığı jaylı mïnïstrlik ökili eşteme aytpağan. Ol Astanadağı Q.Qwanışbaev teatrında 5 jıl, Äwezov teatrında 2 jıl dïrektorlıq qızmet atqarıp, birneşe spektalderdi saxnaladı. 25 jıl teatr salasında eñbek etip kele jatqan E.Tilewqululı 25-şi säwir küni mereyli 50 jasqa tolıp otır. Bul twralı, Türkïyada gastroldik saparda jürgen teatr basşısın M.Äwezov teatrınıñ körkemdik jetekşisi, xalıq ärtisi Asanäli Äşimov bastağan ujımınıñ teatrdıñ feysbwktağı akkawntına salğan vïdeo quttıqtawınan bayqadıq.
Al, Ğabït Müsirepov atındağı Qazaq Memlekettik akademïyalıq balalar men jasöspirimder teatrınıñ eki birdey basşısı jañadan tağayındaldı. Burınğı basşı, bir jıl burın tağayındalğan dïrektorı Sultan Sraïlov qızmetinen bosatılıp, onıñ ornına jaña dïrektorı bolıp belgili prodyuser, rejïsser, akter Säbït Äbdixalıqov bekitilgen. Teatrdıñ körkemdik jetekşisi qızmetinen M.Äwezov teatrına dïrktor bolıp tağayındağan Erlan Biläldıñ ornına teatr rejïsseri, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen artïsi Murat Aqmanov Ğ.Müsirepov teatrınıñ körkemdik jetekşisi qızmetine keldi.
Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentin saylawğa bir kün qalğanda, memlekettik teatrlardıñ dïrektorların awıstırw jaylı şeşimin jarïyalağan Mädenïet jäne sport mïnïstrligi, jaña tağayındawlardıñ negizderi men sebepteri jaylı äzirge eşqanday da bir tüsinikteme aqparat taratpağan.
Avtorı: Jänibek ĞALIM
Tegï: Teatrlar, murajaylar, körmeler,
Kommentarïï


text:
Batu xan
Batí xan (Batu xan, Sain xan) (1207 tiräse – 1256), Mongol imperiäseneñ ğäskär başlığı, cihangir, Altın Urda ilen nigezläwçe xan. Çıñğız xan onığı,Cüçi ulı.
Atası wafatınnan soñ olıs idaräçese (1227). Mongol imperiäse qorıltayı quşuınça İdel buyı Bolğarına, Rus kenäzleklärenä häm Könbatış Awrupa illärenä yawlar oyıştıra (q. İdel buyı Bolğar däwlätenä Monğol yawları). 1236 yılda İdel buyı Bolğarın, 1237-1240 yıllarda Rus kenäzleklären üzenä buysındıra, 1240-1242 yıllarda Polşa, Macarstan, Çexiä häm Bolgariäne basıp ala. 1242-1256 yıllarda Cüçi olısınıñ Cäyek yılğasınnan alıp Könbatış çigenä qädärge bilämäläreneñ baş idaräçese. İdel tübän ağınında Altın Urda yaña başqalası Saray äl-Mäxrusä tözelgänçe Bolğar şähärendä torıp idarä itä. Üz bilämälärendä hönärçelekkä, kürşe il-mämläkätlär belän säwdä itügä, Tübän İdel buyında şähärlär tözeleşenä zur iğtibar birä. Saray äl-Mäxrusä şähäre tözeleşenä Bolğardan, Urta Aziädan, Qawqazdan ostalar kiterä.


text:
Älemge äygili francwz kïno juldızı Jerar Deparde jaña kitap şığarıp, onda öziniñ orıs xalqı men Resey prezïdenti Vladïmïr Pwtïnge qatıstı qarım-qatınası jayında äñgimeleydi. Bul twralı Le Figaro xabarladı.
Ataqtı akter Mısırlıq änşi Wmm Külsimniñ şığarmaşılığına tänti bolğanı sebepti ïslam dinin qabıldağanın da ayttı.
Akter öz kitabında orıstarğa jaqın bolwınıñ sırın aşadı. Ol, sonday-aq, mısırlıq änşi Wmm Külsimniñ şığarmaşılığına tänti bolğanı sebepti ïslam dinin qabıldağanın da aytadı. Öziniñ sözine sensek, Deparde eki jıldan beri bes waqıt namaz oqıp, meşitke udayı barıp turadı eken.
Derekközi: arhar.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Kiyevskiy rayon mahkemesi mayıs 11-de «Veciye Kaşka işi» figurantlarınıñ tevqif muddetini eki ayğa uzattı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Böylelikle, Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kâzim Ametov ve Ruslan Trubaç tahqiqat izolâtorında iyül 15-ke qadar qalacaqlar.
Oturışuv zalına yalıñız aqrabalar yiberildi.
Bunıñ arfesinde Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi, imayeniñ «Veciye Kaşka işi» figurantları Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kâzim Ametov ve Rusilan Trubaçqa tahqiqat izolâtorında tutuluv muddetiniñ iyül 15-ke qadar uzatılmasına qarşı apellâtsiyasını red etti.
2017 senesi noyabr 23-te Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar.
Olarnı Türkiye vatandaşından aqsız yerde para talap etkenlerinden şübheli sayılalar. Yaqalanuvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Daa soñra qadın vefat etti.
Daa evel, bu işniñ figurantlarında sağlıq ile ciddiy problemalar olğanı bildirilgen edi. Bekir Degermencide sürekli astma bar. Çapuh tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirdi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qazaqstan halqı assambleyasınıñ investiciya tartudağı äleueti joğarı
Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev investiciyalıq sayasatqa erekşe köñil böledi, sebebi investiciya – bwl şetel investorların qızıqtıratın kez kelgen eldiñ sapalı damuın körsetetin memlekettiñ qozğauşı küşi.
Öñirde investiciyalıq ahualdı jaqsartu maqsatında 25 tamızda Petropavl qalasında «Green Park» tañdaulı baq-meymanhanasında investorlardı tartu boyınşa Öñirlik keñestiñ İİİ otırısı ötti. Mwnday is-şaranı ötkizu soltüstik qazaqstandıqtar men qatınasuşı investorlar üşin dästürge aynaldı. Jıl sayın türli elder ökilderi özerine innovaciyalıq-ekonomikalıq salanı damıtudıñ basım bağıttarın anıqtay otıra, oblısımızğa kelip qaytadı.
Söytip, bügin 7 elden kelgen 200 astam adam investorlar forumına qatıstı. Bağdarlama tolıqtığımen jäne biregeyligimen tañ qaldırdı, al resimdelui men Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ tabiğatı is-şaranıñ biregey böligine aynaldı.
Investorlar forumı audandar jäne qala ökilderi dayındağan Soltüstik Qazaqstan oblısı käsiporındarınıñ azıq-tüligi men bwyımdarı körmesinen bastau aldı. Körme jeñil önerkäsip bwyımdarın, azıq tülikti, jılu almasu jäne energetikalıq qwral maketin, ekologiyalıq twrğıdan qauipsiz mineraldı keşendi tığaytqıştardı jäne basqaların qamtıdı.
Keyin forumnıñ negizgi böligi – «Ortalıq jäne öñirlik deñgeyde investiciyalıq sayasattı iske asıru» taqırıbında Soltüstik Qazaqstan oblısında investiciyalıq ahualdı jaqsartu jäne investorlardı tartu boyınşa Öñirlik keñestiñ otırısı boldı, onıñ ayasında oblıs äkimi Qwmar Aqsaqalov, şetel memleketteriniñ ökilderi söz söyledi. Otırısta öñirdegi investiciyalıq ahual jayında oblıs äkiminiñ orınbasarı Däuren Jandarbek aytıp, Qazaqstandı damıtudıñ zamanaui kezeñindegi investiciyalıq özara is-qimıldıñ mañızdılığın atadı.
Şekaralas jäne aymaqaralıq ıntımaqtastıqtı damıtu jöninde Qazaqstan Respublikasındağı Resey Federaciyasınıñ sauda ökili Aleksandr YAkovlev, Ombı oblısı Ekonomika ministriniñ orınbasarı Denis Kuşner, QR Parlamenti Senatı IV, V şaqırılımınıñ deputatı, Jañğırtu jönindegi wlttıq komissiyanıñ müşesi, Qazaqstan halqı assambleyası keñesiniñ müşesi, ekonomika ğılımdarınıñ doktorı Anatoliy Başmakov bayandadı.
Sonımen qatar «Nwrlı jol – bolaşaqqa bastar jol» strategiyası jobaların jäne «Bir beldeu – bir jol» ükimetaralıq bağdarlamasın iske asıru ayasında käsiporındardıñ qızmeti jöninde «Tayınşa May» JŞS bas direktorı Fan Lunfey, «ShiYanDeRuiGongVfoCo. Ltd» kompaniyasınıñ bas direktorı Van Tiande aytıp ötti.
Soltüstik Qazaqstan oblısı aymağındağı şetel investorlarınıñ tabıstı ülgisi jayında «Sultan - EMMK» AQ bas direktorı, oblıstıq Qazaqstan halqı assambleyası «Türik mädenieti» qoğamdıq birlestiginiñ törağası Kartal Idris söz etti.
Intımaqtastıq turalı memorandumdarğa resmi qol qoyğannan keyin wyımdastıruşılar qatısuşılar men qonaqtarğa üş jinaqtamalı sessiya dayındadı: «Strategiyalıq şetel investorların tartudağı Qazaqstan halqı assambleyasınıñ röli», «Agroinvesticiya – agrarlıq sektordı damıtu äleueti», «Jañğırtılğan energiya közderi – bolaşaqtı damıtudıñ perspektivaları».
Qazaqstan halqı assambleyasınıñ qatısuımen jinaqtamalı sessiyağa erekşe röl berildi, etnomädeni birlestikterdiñ, Resey Federaciyasınıñ şekaralas öñirleri ökilderimen tığız ıntımaqtastıq baylanısta bola twra Qazaqstan halqı assambleyası memleketter arasında ekonomikalıq özara qatınastardı jaqsartuda järdemdesu, eki taraptıñ ökilderimen kelisim sözder jürgizu barısında senimdi taratuşı bolu mümkindigine ie.
Jinaqtamalı sessiyanıñ otırısına ükimettegi atqaruşı organdardıñ, qatınasuşı jäne äleuetti investorlardıñ ökilderi, taldauşılar, konsaltingtik kompaniya, qarjı instituttarınıñ qızmetkerleri, Resey Federaciyasınıñ şekaralas oblıstarı ökilderi, oblıstıq Qazaqstan halqı assambleyası etnomädeni birlestikteriniñ ökilderi, respublikalıq jäne jergilikti BAQ qatıstı.
Otırıs äleuetti investorlardı tartudağı, Qazaqstan halqı assambleyasınıñ, Soltüstik Qazaqstan oblısı memlekettik sektorınıñ ökilderimen beznes ortadağı özara is-ärekettestigindegi özekti mäselelerdi talqılauğa bağıttaldı.
Strategiyalıq şetel investorların tartudağı oblıstıq Qazaqstan halqı assambleyasınıñ röli turalı oblıstıq QHA hatşılığınıñ meñgeruşisi Nail' Salimov bayandadı.
Birneşe jıldar boyı Qazaqstan halqı assambleyası Resey Federaciyasınıñ şekaralas öñirlerimen ıntımaqtastıq tatu qatınastardı ornatu, saqtau jäne nığaytu boyınşa jüyeli jwmıs jürgizedi. Osılay Qorğan oblısınan Zaural'e qazaqtarınıñ öñirlik wlttıq-mädeni avtonomiyası basqarmasınıñ törağası Äset Biisov, Ombı oblısınan «Möldir» Sibir wlttıq qazaq mädeni ortalığınıñ basşısı Altınay Jünisova, Tümen oblısınan basqarma basşısınıñ orınbasarı, investiciyalıq sayasat jäne käsipkerlikti memlekettik qoldau böliminiñ bastığı Igor' Borisov söz söyledi.
Sonımen birge seriktestik qatınastar Resey Federaciyasınıñ Tatarstan Respublikasımen ornatılğan. Ol jayında Qazaqstan Respublikasındağı Tatarstan Respublikası uäkiletti ökildiktiñ keñesşisi DaniyarTınımbaev aytıp qötti.
Soltüstik Qazaqstan oblıstıq Qazaqstan halqı assambleyası etnomädeni birlestikteriniñ törağaları jürgizetin investiciyalardı tartu salasındağı memlekettik sayasattı belsendi qoldaydı. Ayta ketsek, jinaqtamalı sessiyağa qatısıp otırğan etnomädeni ortalıqtardıñ ökilderi osı bağıtta jürgizilgen jwmıs jayında söz etti. «Qazaqstan käristeri qauımdastığı» qoğamdıq birlestigi filialınıñ törağası Evgeniy Han, «Argo» gruzin ortalığınıñ törağası Omari Harbediya Soltüstik Qazaqstan öñiriniñ aymağında öz käsiporındarınıñ qızmetin iske asıru barısındağı jağımdı mısaldardı keltirdi.
İs-şaranıñ soñında oblıstıq Qazaqstan halqı assambleyası Aqsaqaldar keñesiniñ törağası Fanis Litfullin söylep, sessiyanıñ qorıtındısın şığardı.
Söytip, wyımdastırılğan jinaqtamalı sessiya käsipkerler jäne äleuetti investorlar üşin bir-biriniñ qızıqtı wsınıstarı men mümkindikterin jan-jaqtı zertteuge ıqpal etetin dialog alañına aynaldı, sonday-aq önerkäsiptiñ perspektivalıq salalarındağı investiciyalıq jobalardı iske asıruğa arnalğan qosımşa türtki boldı.
Erğali Berikwlı
Abai.kz


text:
Osıdan 10 jıl burın biz smartfondardıñ, YouTube –qa vïdeo jüktewdiñ ne ekendigin bilmegen edik. Endi mine, aynalası 10 jı işinde älem tanımastay özgerdi. Ğılım men texnïka kün sanap özgerip jatır. Osı rette älem boyınşa ğarıştıq twrïzm salasında alğaşqılardıñ biri bolıp Space Adventures kompanïyasınıñ negizin qalağan, avïacïya salasınıñ ïnjeneri Pïter Dïamandïs (Peter H. Diamandis) 2025 jılğa qaray älemniñ qalay özgeretindigin şolıp ötken. Bul twralı şeteldik basılımdarğa silteme jasay otırıp futurist.ru saytı jazadı.
1. 1000 dollarğa adam mïın satıp alwğa boladı
2025 jılğa qaray sekwndına 10 000 trln operacïya jasay alatın kompyuter payda boladı. Bul jıldamdıq adam mïınıñ aqparattın öñdew jıldamdığına para-par boladı. Munday maşïna bar joğı 1000 dollar ğana turatın boladı.
2. "Barlığı ïnternet"
«Barlığı ïnternet» ğalamdıq ekonomïkanı jaña satığa köteretin boladı. Älemde onlaynmen ğana jumıs jasaw jappay ürdiske ulasadı. 2025 jılğa qaray «barlığı ïntenret» 100 mlrd derekter jïıntığı bar qosılğan qondırğılarına özine qosatın boladı. Jwırda jarïyalanğan Cisco bayandaması mälimetterine qarağanda, megaïnternet $ 19 trln-dı türlendiretin boladı.
3. Minsiz bilim alw
Osıdan on jıldan keyin siz trïllïondalğan derekter jïıntıñınıñ kömegimen kez kelgen waqıtta jäne kel kelgen jerden öziñizge qajetti bilimdi ala alasız.
4.8 mïllïard adam bir-birimen tığız baylanısta
Facebook (Internet.org), SpaceX, Google (Loon jobası), Qualcomm jäne Virgin (OneWeb) sındı kompanïyalar Jerdegi är adamğa arnalğan sekwndına bir megabïttan asatın jıldımdıqta ğalamdıq qoswlardı josparlap otır. Bul 8 mïllïard adam zamanawï kommwnïkacïyanıñ quraldarımen baylanısta bolwğa mümkindik beredi.
5.Densawlıq saqtaw salası özgeredi
Qazirgi kezde jumıs jasap jatqan medïcïnalıq uyımdardıñ basım köpşiligi tarïx qoynawına ketedi. Qazirgi kezde mıñdağan startaptar, sonday-aq Google, Apple, Microsoft, SAP, IBM sındı alıptardıñ derekteri jaña bïznes modelderdi qurıp, olarğa jaña tabıs közderin aşwı mümkin.
Bïometrïkalıq zondtaw bizdiñ jeke densawlığımızdıñ kepili bolwı äbden mümkin. Gendik ïnjenerïya jäne zamanawï texnologïyalardıñ üzdiksiz damwı obır sebepterin, jürektiñ awırwın, neyrodegeneratïvti sırqat tı anıqtawğa jäne emdewge jaña joldar aşpaq. Robottandırılğan xïrwrgïya xïrwrgïyalıq operacïyalardı jasaytın boladı, bul barınşa arzan jäne tïimdi bolmaq. Kez kelgen adam jüregin, bawırın, ökpesin nemese büyregin ösire aladı, ol qaziri donorlıqtan eki ese arzan jäne jıldam jürgiziletin process boladı.
6. Qosımşa vïrtwaldı şındıq
Facebook (Oculus), Google (Magïya Leap), Microsoft (Hololens), Sony, Qualcomm, HTC sınedı alıp kompanïyalar qarjı salıp jatqan mïllïndağan dollar öziniñ qaytarımın bere bastaytın boladı. Paydalanılatın ïnterfeyster men dïspleylerdi jaña tolqın payda boladı. Qaziri kezdegi smartfondar ekrandarı, kompyuter dän teledïdar tarïıx saxnasına ketedi, olardı közildirik almastıratın boladı.
8. Blokçeyn
Jaqın waqıttarda adamdar bïtkoyn twralı bile bastaytın boladı. Bïtkoyn – ol ortalıqsızdandırılğan qawipsiz krïptovalyuta. Bul elektrondı aqşa emes, ol deldaldarsız cïfrlıq aktïvterdi tikeley jäne qawipsiz berwdi iske asıratın blokçeyn.
Mine, ğılım men texnïkanıñ üzdiksiz damwı bizge osınday jaña mümkindikter sıylamaq.
Derekközi: reactor.inform.kz
Tegï: Glavnaya, Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Mawsım 30, 2017 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırw şeñberindegi awdarımdar men jarnalardı qabıldaw üşin ağımdağı esep şotı aşılğanın eskertedi. Osı
Mawsım 29, 2017 | avtor shalqar
Bügin «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyasınıñ Almatı qalası boýınşa fïlïalı Memlekettik korporacïyanıñ engizgen tıñ jobalarınıñ tanıstırılımın ötkizdi. Şara
Mawsım 26, 2017 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası zeýnetaqını qaýta eseptedi. 1 şildeden bastap 2,1 mïllïonnan astam zeýnetker ulğaýtılğan zeýnetaqı aladı.
Mawsım 23, 2017 | avtor shalqar
Axwaldıq ortalıq jäne 1414 Birıñğaý baýlanıs ortalığı «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyasınıñ memlekettik qızmetterdi körsetw sapasın üzdiksiz baqılap otıradı. Kün
Mawsım 21, 2017 | avtor shalqar
Ïä, «Qadir» süresinde aýtılğandaý Allah Tağalanıñ ruqsatımen perişteler, sonıñ işinde bas perişte Jebireýil, aläýhïs-säläm da jerge tüsip, bar şarwanı
Mawsım 21, 2017 | avtor shalqar
QADİR TÜNİ Bïsmïllähï-r-raxmanï-r-raxïm! Az künde jıl saýın külli musılmandar sağına kütetin Ramazan aýı ayaqtaladı. Basqa kezderi de qolınan kelgenşe özgelerge
Mawsım 19, 2017 | avtor shalqar
Qwantıp, keýbirin jılatıp, muñaýtatın UBT maýdanına da sanawlı künder qaldı. Tursınbek ağamızdıñ sözimen aýtsaq: «UBT bul – ulı bir kündik
Mawsım 18, 2017 | avtor shalqar
Ewropağa saparlaý barw maqsatında alğan eki aptalıq demalısımızdı ünemdi paýdalanw üşin, joldasım Altaý ekewmiz juma küngi jumıs bitken boýda tünde
Mawsım 18, 2017 | avtor shalqar
(Jalğası.) Endigi bağıtımız – Belgïya. Belgïya atawı osı elge ejelde qonıs awdarğan belgterdiñ atawımen baýlanıstı ataladı. B.é.d. 1 ğasırda eldi
Mawsım 18, 2017 | avtor shalqar
(Jalğası.) Norvegïya – Soltüstik Ewropada, Skandïnavïya tübeginiñ soltüstik jäne batıs böliginde, Şpïcbergen araldarı tobında, YAn-Maýen aralında ornalasqan memleket. Şığısında Şvecïyamen,


text:
Oleg PanfilovKedersiz sovet deviriniñ Tacikistanı – boş tükânlarda nevbetler, qıtlıq, sıcaq küneş, bazarlardaki beştahtalar ise, sebze ve meyvalarnen tolu. Anda er şeyge bir ümütnen baqqan acayip insanlar yaşay edi. Faqat er keçici, çayhanada raatlanğan er qart, ya da Sırdaryanıñ aqqanını sessiz közetken yolcunıñ yüzünde gizli bir tarih körünip tura edi. Bu insanlar, zeinlerinde tutqan hatıra, onıñ bir zamanları unutılacağına işanmayıp, bazıda açıla, töke ediler.
Tacikistan Sovet cumhuriyeti ecdatları kömülgen, evleri qalğan, öz tuvğan toprağından quvulıp taşlanğan bir çoq adam içün sığınaq oldı. Başqa «tuvğan topraq» mevzusı tek torunlarnen laf etkende açıla edi. Bazıda olar beraber toplaşıp, bir kimse eşitmesin dep, yavaştan laf ete ediler. O topraq, o dağlar, o bağça, tarlalar, bir de bir soyunıñ şeñ toyu aqqında ikâye ete ediler.
Yat adamlarnıñ bu ikâyelerden haberleri yoq edi, çünki ikâye etkenler resmiy olaraq «satqın» ediler, ve atta lafazan qomşular, adet boyunca birinci olıp bir tabaq pilâv ketirgende, «satqınlar» dep, fısılday ediler. Açuvlarından degil, alışqanlıqtan ayta ediler. Ayatta ise dostlaşa, seve ve atta evlene ediler.
60-ncı yılları mektep talebesi olğanlarnı sınıfdaşlarnıñ millet çeşitligine taaciplendirmezsin – koreyalı Roza, ösetiyalı Alan, qırımtatarı Zair ve alman Lilâ ile beraber oqudıq. Amma, sovetler devirindeki «internatsionalizm» biraz soñra közge çarptı. Büyügen Rozadan, Sovet Birliginde birinci «satqınlar» koreyalılar ilân etilgenini ögrendim. Olarnı ta 37 senesi Sahalinge sürgün ettiler. Lilâ, 41 senesi Povoljyeden ayvan taşığan vagonlarda sürgün etilgen ve mücize olaraq sağ qalğan bitasını tarifledi. Alan, atılğan qartbabası aqqında laf arası añlattı, Zair ise, tatarlar farqlı olğanını bildirdi, ve olar, – qırımtatarlarnı Tacikistanğa 44 senesi sürgün etkenlerini qayd etti. Sınıfdaşlarımnıñ ekseriyeti, «satqınlarnıñ» torunları olğanları belli oldı.
Kerçek «satqınğa» men studentlik devirinde Seithalil Osmanovnıñ ressamlar studiyasına kelgen vaqıtta rast keldim. Süskün, ağır sabırlı adam studentke diqqat ayırmayıp, kürsüge işaret etti. Menim de onıñ işlerini baqmağa vaqtım yoq edi. Er ressamnıñ studiyasında, o, iç bir vaqıt büyük parağa bile satmaycaq resimler asılı – olar, onıñ can, yürek, hatıra parçasıdır. Bir resimde deñizni kördim.
Ressam, menim nazar taşlağanımnı körgen soñ, bu – Qara deñiz, digerinde – Bağçasaray, mında ise, Aluşta, anda Sudaqtaki Ceneviz qalesi dep, qayd etti. Ressam sanki Qırımdaki evinde buluna edi, o, evelden yaşağan evini resim etip qoydı. Ve onıñ içinde ömür sürmege devam etti. Onıñ icadı Qırım avası, nefesinen tolu edi, boyaları da tacik renkleri degil – kuneşi başqa, tereklerniñ yeşilligi başqa edi. O, 6 yıl apishanede ve 30 yıl sürgünlikte bulunıp kene de Qırım ile yaşay edi.
Soñra horeograf Remziye Bakkal, torunı Elzara Asanovanen tanış oldım, ekisi de, Tacikistannıñ halq artistleri. Tacikistan «bahtlı» – bizde 30 biñ qırımtatarı yaşay edi, olarnıñ ekseriyeti sanaat erbapları – artist, ressamlar olğan. Olar «bahtlı» olğanlarmı eken, aytmağa küçtir, tek adamlar arasında yoq olıp ketmegenleri ve işlerini devam ettirgenleri büyük bir şans olğandır. Ve imkânları olğanları qadar küreştiler, istidatlarını Qırım içün saqladır, kimdir soqaqlarğa çıqıp Vatanğa qaytmaqnı talap etti, olarnı soñ, mahkeme etip, sovet apishanelerine qapay ediler. Amma olar er vaqıt – biz, qaytacaqmız, dey ediler.
2009 senesi men Aqmescitke qırımtatar mühbirlerine yardım etmek içün keldim. Dost – eş, sınıfdaş ve kursdaşlarımnen körüştim. Lâkin, Seithalil Osmanov tarif etken Qırımnı koralmadım. Qırımtatrlar kendi evinde buluna ediler, amma, onı yabancılar basıp alğalan. Fevral 23 künü Qırım Radası yanında miting ötkerildi – qollarına rus bayraqlar alıp qartlar tura edi, nişan ve medallerden közler qamaştı. Olar, «Qırım – ruslarınkidirr», dep qıçıra ediler. İstifada bulunğa bir arbiyli ise, mikrofonğa uzandı, onıñ sözleri rus siyasetiniñ timsalidir, aytsaq yañlış olmaz. «Biz, ruslar – merametlimiz, bizim ordu ve flotumız bar», – dep ayttı.
Men dostlarıma baqıp, olarnıñ duyğularını añlamağa tırıştım – olar, közleri aşağa baqıp, kederli tura ediler. Olar, 70 yıl evelsi ecdatlarını quvğan, torunları ise Vatannı basıp alğan evlerine qayttılar.
Menim Qırım acılarım 40 yıl evelsi Seithalil Osmanovnıñ studiyasında peyda oldı, bu ağrılar ale daa savrulmadı. Meni vatanım – Tacikistandan quvdılar, tarihiy vatanım – Rusiyede de yaşap olamadım, şimdi dülber Gürcistanda yaşayım, o da soñkki 25 yıl devamında bir qaç cenk keçirdi. Menim kendi – tacik, endiden – gürci, abhaz ve ayırıca – qırım acılarım bar, soñkisi bugünki künde daa çoq ağırıp başladı.
Oleg Panfilov, İlii devlet aliy oquv yurtunıñ professorı, Gürcistan
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırım meselesinen oğraşqan onlarnen kütleviy haber vastaları «Qırım meselesi» leyhası çerçivesinde Qırımda işğalge qarşı çıquv künü munasebetinen marafon keçirecekler. Marafon fevral 26-da saat 19-da başlaycaq.
Yayınnı UA: Perşiy, ATR, Çernomorskaya TRK telekanallarında, Hromadske.TV, Qırım.Aqiqatta, «Ukrainskaya pravda», «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy», QHA, «Golos Krıma», Obşçestvennoye Radio saytlarında seyir etmek mümkün.
2014 senesi fevral 26-da QMC Yuqarı Radası yanında Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve olarğa qarşı çıqqan Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov reberliginde «Rus birligi» firqası faalleriniñ mitingi olıp keçti. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Ukrainada fevral 26-27 künleri Qırım Muhtar Cumhuriyeti işğaliniñ ekinci yıllığına bağışlanğan tedbirler keçirilmekte. «Qırım – Ukrainadır!» haber-bağ kampaniyası devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası fevral başında «2016 senesi hatıra künleri ve yubileylerni qayd etüv» qararını qabul etti. Oña binaen fevral 26 künü devlet seviyesinde qayd etilecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Özbekstan Qırğızstanda toğız käsiporın aşadı
Özbekstan Qırğızstanda avtomobil'derge qızmet körsetu, auıl şaruaşılığı tehnikasın qwrastıru, plastika bwyımdarın şığarı jäne basqa da bağıttardağı toğız käsiporın aşadı. Bwl turalı Qırğızstannıñ Investiciyalardı qorğau jäne tartu jönindegi agenttik direktorınıñ orınbasarı Şumkarbek Adilbek uulu habarladı.
Onıñ mälimetine qarağanda, jeti kompaniya qırğız-özbek birlesken käsiporın märtebesine ie boladı. Mısalı, özbekstandıq Artel Engineering pen qırğızstandıq «L.T.B» firması Artel markalı kir juğış şığarsa, Perfect Plast Profil (Özbekstan) men Imzo LTD (QR) plastika jäne alyuminiy bwyımdarın jasaytın cez saladı.
Sonımen birge, özbekstandıq «UzAvtoSanoat» qırğızdıñ «AvtoOñdooZavodımen» birge Qırğızstanda auıl şaruaşılığı tehnikasın jinaytın eki käsiporın aşadı. Al özbektiñ «DT Tehnik» kompaniyası men qırğızdıñ «Avtocentr Estakada» firması avtobus qwrastıru zauıtın aşadı. «Avtocentr Estakada» jäne «Ravon Motors Tyan'-Şan'» kompaniyaları avtomobil' qwrastıru zauıtın aşuğa kelisti.
Bwğan qosa, Taşkenttegi Artel Engineering firması Qırğızstanda filialın aşıp, MediaPark oyın-sauıq ortalığın saladı.
Habarlarğa qarağanda, bwlardıñ barlığı boyınşa memorandumdar qabıldanğan. Käsiporındarındıñ jarımı qwrılğan bolsa, qalğandarı 2018 jıldıñ ayağına deyin aşıladı. Jaña kompaniyaları Bişkek, Oş jäne Qara-Balta qalalarında jwmıs isteydi.
Abai.kz


text:
Jıldamdığı bayaw ğalamtor eşkimge unamaytını belgili. Äsirese, vïdeonı jüktew kezinde köp waqıt alatın bolsa, şıdamıñızdı sarqıp bitedi.
Şved ğalımdarı jıldamdığı bayaw ïnternettiñ adamğa tïgizer äserin däleldegen. Vïdeonı jüktep otırğan kezde ïnternet bayaw jumıs jasasa, adam qorqınıştı fïlm körgendey küyzeledi eken.
Zerttewge qatısqan adam jıldamdığı bayaw ïnternetpen uyalı telefon arqılı vïdeo qarap otıradı. Jıldam jüktelmegeni üşin şıdamsızdanğan adamdı encefalogrammağa jäne kardïogrammağa tüsirip otırğan.
Vïdeonıñ jüktelmewi äserinen jürektiñ soğılw jïiligi 38%-ğa artqan. Vïdeonıñ dawsı durıs estilmegendikten, onıñ küyzelisi arta tüsken. Sol sebepti adamnıñ jüyke jüyesi men jüregi emocïonaldı şïelinistiñ äserinen özin şamadan tıs sabırsızdıq tanıta bastağan.
Zerttewşiler key adamdar 6 sekwnd işinde küyzeliske tüsetinin, al keybiri şıdamay jawıp tastağanın, keybiri vïdeo jüktelgenge deyin basqa ispen şuğıldanğanın bayqağan.
Bul adamdardıñ ekinşi tobı jaqsı körsetkişke ïe bolğan, yağnï olar alğaşqılarğa qarağanda sabırlı bolğan. Al üşinşi top bul äreketterin «men bul vïdeonı mindetti türde körwim kerek» dep tüsindirgen. Sonımen, qortındı boyınşa, şved zerttewşileri jaybasar ïnternetke bas awırtıp otırğan aralıqtı alday turwğa keñes beredi.
massaget.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Aqmescit akimiyetine Rusiye prezidenti Vladimir Putin «İtibarlı vatandaş» unvanını berip, Qırım paytahtınıñ bir soqağını onıñ adı ile adlandırmağa teklif eteler.
Bu kibi teşebbüs ile Aqmescit şeer başı Viktor Ageyevge Qırım zabitler Ligasınıñ perizidiumı ve onıñ başı İvan Jitnük buyurdılar.
Muracaat metnini Qırım.Aqiqat saytı aşkâr etile.
«Qırım zabitler ligasınıñ prezidiumı sizge ve bütün deputat korpusına nevbetteki toplaşuvda «Aqmescit şeeriniñ itibarlı vatandaşı» degen unvanınıñ Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Vladimiroviç Putinge berilmesi ve şeerniñ bir soqağını onıñ adı ile adlandırılması boyunca meseleni baqmağa teşebbüsi ile muracaat ete», – denile muracaatta.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
İyül 22-de Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Qırımdaki rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ idaresine çağırıldı, dep bildire Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Onıñ sözlerine köre, Umerovnıñ taqiqatçığa çağırılğanı sebebi, ekspertiza neticeleri oldı.
«Belli olğanına köre, uzaqtan ekspertiza neticesi keldi. Buña binaen, sözlerine uquq qoruyıcılarnıñ merağını doğurğan videodaki insan, kerçekten de, İlmi Umerov ola, amma o bunı red etmegen edi», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler. Mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi. Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı iş malümatını faş etmemesi aqqında imza qoymağa mecbur ettiler.
Umerov, Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesine oña qarşı cinaiy iş açılması aqqında qararğa qarşı şikâyet arizasını berdi.Bunen beraber, o, FSB taqiqatçısı adına ambulatoriyada mahkeme-psihiatrik ekspertizadan öz isteginen keçmege red etkeni aqqında arizanı berdi, bunı şahısnı itibardan tüşürme ve iş adı-sanını aşalama ıntıluvı olaraq körgenini bildirdi.
Rusiyeli adliyeci Mark Feygin «Memorial» uquq qoruyıcı merkezine İlmi Umerovğa siyasiy taqip etilgen statusınıñ berilmesini rica etti.