text:
Aqmescit ve Yalta tükânlarında sakinler çoq qala bilecek azıq mallarını satın ala. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirleri bildire.
Aqmescitte kürpe, makaron, konserva ve kenef kâğıtını alalar. «Metro» ve «Aşan» ağlarınıñ tükânlarında ve «Pud» tükânında nevbetler ve boş raflar qayd etildi.
Mesken yerlerindeki tükânlarda ise çoq insan yoq ve mallar şimdilik yete.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, Yalta tükânlarında sakinler çoq turacaq azıq mallarını ala.
Moskovskaya soqağındaki «Pud» tükânında saat 18.00-da qarabuğday kürpesi qalmadı. Diger kürpeler – pirnik, arpa, tüy – çoq bar. Makaronlar da bar.
Spirtli sılaq yavluqlar ise yoq – tek bala ve spirtsiz soyları qaldı.
«Pud» alıcıları balıq konservaları ve ösümlik yağını çoq ala. Buña oşağan vaziyet «Bakaleya» bazasında da köründi.
Qırımda martnıñ 17-nden başlap sport, eglence ve diger kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvi yasaqlandı. Koronavirus yuqunçınıñ pandemiyası sebebinden mektep ve bala bağçalarını qapatmağa daa planlaştırmaylar.
Aqyarda martnıñ 19-ndan başlap bütün mektepler qaratıla, aliy oquv yurtları ise martnıñ 16-ndan itibaren uzaqtan oquy.
Qırımda koronavirus qayd etilgen memleketlerden kelgenler içün tevsiyeler azırlanıldı.


c: text/html

text:
Ukrainanıñ Rostov-na-Donu baş konsulı Taras Malışevskiy ve işdeşi – konsul Yuriy Dovgulâ Rostov-na-Donu ve vilâyetiniñ izolâtorında tutulğan on beş qırımtatarınen körüşti.
«Qırım birdemligi» haber etkenine köre, körüşüvler martnıñ 16-19-nda ötkerildi.
Qayd etilgenine köre, apiske alınğan Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» faalleri Qırımdan SİZOğa kelgen soñ, Ukraina Baş konsullığınıñ diplomatları iş ziyaretlerine başladı.
Diplomatlar Akim Bekirov, Alim Karimov, Seyran Murtaza, Asan Yanikov, Raim Ayvazov, Remzi Bekirov, Riza İzetov, Şaban Umerov, Farhod Bazarov, Eldar Kantimirov, Ruslan Nagayev, Lenur Halilovnı ziyaret etti. Konsul Yuriy Dovgulâ Novoçerkassktaki SİZO-3-te endi üküm etilgen Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Ayder Cepparov, Riza Ömerov ve Enver Ömerovnen körüşti. Olar istinafqa azırlana.
Avropa elçileri Rusiyeniñ Rostov-na-Donu mahkemesiniñ musulmanlar, qırımtatarlar, Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Enver Ömerov, Riza Ömerov ve Ayder Cepparovnıñ ükümlerini takbih etti. Olar qırımlılarnı apisten azat etmege çağırdı.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgen qırımtatarlarnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda aprelniñ 26-nda daa eki COVID-19 hastası qayl etildi. Hastalar arasında 95 yaşında qadın bar. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov yañı koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı operativ ştab toplaşuvında bildirdi.
«Eki hasta bar. Birincisi – Aluşta şeeri, 1925 senesi doğğan qadın, kimden hastalanğanı daa belli degil. Ekincisi – Bağçasaray rayonı – Biya Sala (Verhoreçye)», – dep qayd etti Aksenov.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya haber etkenine köre, Bağçasaray rayonında hastalanğan qadın Aqmescit klinik hastahanesine alındı, bağda olğan beş kişi observatorğa yollanıldı.
«Aluştada COVID-19 hastası yatqan şeer hastahanesiniñ terapevtik bölügini observatsiyağa qapatmağa qarar aldıq. Hastahanede 17 insan observatsiyada buluna – 15-i tibbiyet hadimi ve eki hasta. Aluştada hastanen alâqada olğan 105 kişi bar», – dep bildirdi Penkovskaya.
Umumen Qırımda 69 koronavirus hastası qayd etildi, Aqyarda – 31.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy arbiy bölge mahkemesiniñ ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca oturışında mahkemeci Rizvan Zubairov qırımtatar faali Zair Smedlâğa qırımtatar tilinde şaatlıq etmege razı olmadı. Bunı "Qırım birdemligi" birleşmesi haber ete.
"Men imaye şaatı sıfatında anda bulundı. Mahkeme ana tilimde laf etmek ıntıluvımnı inkâr etti, ancaq Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası, qırımtatar tili rus ve ukrain tillerinen beraberlikte Qırımda devlet tili olğanını köstere, amma mahkeme menim aqqımnı yerine ketirmege imkân bermedi", - dedi faal.
Mahkemeci, arbiy mahkemelerde mahkeme işleri tamam rus tilinde olğanı içün rusça şaatlıq etmek kerek olğanını qayd etti. Mahkeme, rus tilinde laf etmekniñ red etüvini şaatlıqtan vazgeçüv kibi qabul etecegini bildirdi.
Smedlâ, rus tiline keçmege mecbur olğanını bildirdi.
Daa evel Aluşta "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca oturışta advokat Ayder Azamatov, müşterisiniñ qırımtatar tilinde tefsirleri sebebinden mahkemeci Roman Saprunovnen davalaştı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina eyyeti sentâbr ayında keçirilecek NATO sammitine qoşulacaq.
Bunı «5 kanal» efirinde Ukraina mudafaa naziriniñ muavini İğor Kabanenko bildirdi, dep haber ete Ukrinform.
«Ciddiy bir eyyet olacaq. Bizler ğarp iş ortaqlarımız, NATO boyunca ortaqlarımız tarafından kösterilecek yardımnı belgilemek kerekmiz», – dedi o.
Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin NATO sammiti yañı islâatlarğa ve silâlı quvetlerge muhtac olğan Ukrainağa qol tutmağa qarar berecegine ümüt besley.
NATO Baş kâtibi Anders Fog Rasmussen Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı Alyansnıñ Uels sammitine davet etken edi. O şunı qayd etti ki, Ukraina ve Alyas işbirligi quvetleştirilecek.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Kezlev prokuraturası, bir sıra araştırmadan soñ, qaparlar alınması ve berilmesi aqqında saytlarını yasaq etmege qarar aldı.
Bu aqta Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirmekte.
«İnternet ağınıñ monitoringi devamında, qapar alınması ve berilmesi boyunca usullarını añlatqan dört sayt tapıldı. Mezkür saytlarda bildirilgeni kibi, teklif etilgen usullarını qullanğan adam, qabarcılıq mesülietinden qaçıp olur eken», dep aytıla mesacda.
Kezlev şeer makemesi prokuraturanıñ davasını qabul etti.
Qırımda bundan evel de Roskomnadzor ya da makeme qararı ile saytlarını yasaq ete ediler. Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Yanvar 8-de saba Hersonda, Ukrainada devletke hainlik yaptı deye şübhe altında tutulğan sabıq Qırım sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyge sıñırlav tedbiriniñ tayin etilmesi boyunca mahkeme oturışuvı yapıla. Bunı Qırım.Aqiqatqa QMC prokuraturasınıñ matbuat hizmetinde bildirdiler.
Muessiseniñ matbuat hizmetinde Qırım.Aqiqatqa tasdiqladılarına köre, oturışuv, mahkemeden evelki tahqiqat organınıñ bulunğan yeri boyunca ötkerile. Al-azırda akem keñeş odasına ketti.
Mihalçevskiy yanvar 5-te Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 111-nci maddesi (devletke hainlik) boyunca cinayet işlegeninde töhmetni imzaladı. Maddeniñ sanktsiyası, 15 yılğace muddetke azatlıqtan marum etüv şeklinde cezalavnı közde tuta.
Mihalçevskiy özü şimdilik Ukraina telükesizlik hizmeti ve prokuraturasınıñ bildirüvlerini izalamay.
Yanvarniñ başında Ukraina Telükesizlik hizmetiniñ hadimleri Qırımnıñ sabıq Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyniñ Kyivde bulunması faktını tayin ettiler.
2014 senesi iyün 10-da Qırımnıñ Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiy öz istegi ile istifa etüv aqqında ariza yazdı. Qırımnıñ Rusiyege tabi yolbaşçısı Sergey Aksönov, Mihalçevskiyni «madde boyunca» işten boşamamaq içün istifa etmege mecbur etkenini söyledi.


text:
Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Enver Mamutov Rostov-na-Donu SİZOsınıñ mahsus blokunda «suvuq, böcekler olğanını ve tavandan suv aqqanını» haber etti. Bu aqta Radio Svoboda rus hızmetiniñ mühbiri Anton Naumlük bildirdi.
Haber etile ki, Mamutov, Rusiye insan aqlarından vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, mahsus blokundaki şaraitlerni şikâyet etti.
Advokat Emil Kürbedinov da mabüsni tutuv şaraitlerini şikâyet etmege niyetlene. Advokat, SİZOdan Mamutovnı tutuv şaraitleri ne içün deñiştirilgenini añlatmasını talap etip, nezaret organlarına narazılıq bildirecek ola.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
Bu sene dava mabüsleri Qırımdan qomşu Rusiyege avuştırıldı. Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi olarnıñ davalarını baqmaqta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Rusiyeniñ Taganrog şeerindeki mahkeme Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Seyran Murtazanıñ apis müddetini 3 ayğa, 2020 senesi fevralniñ 15-ne qadar, uzattı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
«SİZOdaki tutuv şaraitleri ve aşlarnı Seyran şimdilik şikâyet etmemege qarar aldı. Bugün qavaltı yapmadı, onı qavaltıdan evel çıqarıp, üyleden soñ alıp ketkenler, qavaltı ve üyle yemegini aşamadı», – dep tarif etti advokatı Svetlana Olekseyenko Qırım.Aqiqatqa.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, mahkeme, tahqiqat bir çoq tahqiqat ve protsessual tedbirlerni keçirmek kerek dep, apis müddetini uzattı, daa yengil sıñırlav tedbiri belgilense, qabaatlanğan kişi tahqiqat organlarından saqlana bile eken.
Advokat, açıq oturışuv olsun ve Seyran Murtazanıñ mahkeme salonında «akvarium» içinde oturmasın dep, muracaatlar berdi. Mahkeme, ekisini de red etti.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Tanganyika gölü
Tanganyika (inglizce Lake Tanganyika) - 3° 20'den 8° 48 ' qadar cenüp enligi ve 5° 29' başlap 31° 15 qadar şarq enligi coğrafiya koordinatlarnen Şarqiy Afrikadaki gölü. Dünyadaki eñ uzun ve eñ teren göllerden biri.
Kölem ve terenligine köre, Tanganyika, Baykal gölünden soñ dünyâda ekinci yer ala.
Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]
Avropa ve Amerikada göl aqqında ilk malümatlar 1858 senesi peyda olğan. Olarnı Riçard Frensis Berton ve Con Genning Spik britaniyalı tetqiqatçıları paylaşmağa başladılar. Büyük Nilniñ çoqrağını qıdıraraq, tesadüfen bu gölge rastkelip, onı baştan Nil başı dep saydılar. Amma soñra Spayk öz tetqiqlerni devam etti ve çoqraqnı tapıp, onı “Viktoriya gölü” dep adlandırdı. Gölni ziyaret etken eñ belli seyaatçı ve alimlerden biri Devid Livingston ola. O, “qara qıta”nıñ ve, ayrıca, Büyük Nil başlarını tapmağa tırışıp Büyük afrikalı gölleriniñ tetqiq etüvlerine 30 yıl bağışlağan.


text:
Aprelniñ 22-nde Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki Bağça Eli (Bogatoye) köyünde qırımtatarı Eldar Fetlâyevniñ evinde «tahqiqat tedbirleri» keçirildi.
Faallerniñ malümatına köre, saba saat 8-de Fetlâyev advokat Edem Semedlâyevge telefon etip, Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri evini tintkenini haber etip oldı. Er adam oña qarşı cinaiy dava olmağanını da bildirip yetiştirdi.
Semedlâyevniñ bildirgenine köre, qırımtatarına qarşı protokol tizile, onı haberi olmağan bir cinaiy dava boyunca şaat olaraq sorğuğa çekeler. Fetlâyev, vatandaşnıñ özüne ve yaqın soy-soplarına qarşı şaatlıq etmemege aqqını bergen Rusiye Anayasasınıñ 51-inci maddesine esaslanıp, şaatlıq etmekten vazgeçti.
Tintüv yarım saattan soñ bitti, kimse tutulmadı. Fetlâyevniñ evinde keçirilgen «tahqiqat tedbirleri» vaqtında tehnika (planşetler) ve CD-disk alındı, dep haber etti faaller.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, Qırımda Rusiye quvetçileri üç ay içinde 126 qırımtatarını tuttı.


text:
«KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ failleri qayd ete ki, Ukraina ve Avropa Birligi arasında vizasız rejim qararı qabul etilgen soñ qırımlılar biometrik pasportnı alma esnasını faal sürette soramağa başladı. Bunı «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Ukraina akimiyeti biometrik pasportlarnıñ alınmasında mania olmasa ve qırımlılarğa yahşı yanaşsa, işğal etilgen topraqlarda yaşap, dünyanıñ o qısımlarına barıp olamağan insanlarnıñ yolları açılır. Qırımlılar buña müsbet yanaşır, Ukrainağa daa da çoq bağlı olurlar», – dep tüşüne Taşeva.
Mayısnıñ 17-nde Strasburgdaki Avropa parlamenti binasında Ukraina vatandaşlarınıñ Avropa Birligine vizasız seyaat etmelerine dair qarar imzalandı.
İşbu qararnı Avropa parlamentiniñ prezidenti ve Avropa Birligi Şurasında Maltı reisliginiñ vekili imzaladılar.
Viza rejiminiñ serbestleşmesi añlaşması Büyük Britaniya, İrlandiyadan ğayrı, Avropa Birliginiñ bütün memleketlerinde olacaqtır. Em de Avropa Birligine kirmegen şengen alanınıñ memleketlerinde çalışacaq: Norvegiya, İslandiya, Lihtenşteyn ve İsviçrede.


text:
BM, Ukraina ve çoqusı memleket tarafından tanılmağan «Qırım referendumından soñ» işğal altındaki yarımadada Rusiye akimiyet organlarını qurıp başladılar. Martnıñ 25-nde mında Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ tahqiqat idaresi peyda oldı. Qurulış reberi olaraq Rusiye adliye general-leytenantı Mihail Nazarov tayin etildi.
Tahqiqat idaresinde 24 şeer ve rayon tahqiqat bölügi quruldı. Qırım içün yañı qurulış hadimleri yarımadağa qomşu Rusiyeniñ farqlı regionlarından işke yollanıldı.
Tahqiqat komiteti, onıñ vazifesi «şahsiyet, cemaat telükesizligi ve cemaat nizamı, devlet akimiyeti, idare nizamı, adliyege qarşı ve iqtisadiyat saasında ağır ve pek ağır cinayetler» aqqında cinaiy davalarnı tahqiq etmek, dep bildire. Bu – öldürüv, namusqa keçüv, insannı hırsızlav, iş ve qabarcılıq cinayetleri, terrorizm ve ilâhre.
Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, Tahqiqat komiteti Qırım işğalinen razı olmağan faal ukrain ve qırımtatarlarnı taqip ete. Hususan, qurulış qırımtatar halqınıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa qarşı açqan cinaiy davaları sebebinden tenqit etile. Qırımda açılğan bir çoq dava tahqiq etilmedi, bazı vaziyetlerde ise Tahqiqat komiteti dava açmağa razı olmay. 2016 senesi hırsızlanğan qırımtatar faali Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölüminde qabaatlı olğanlar alâ daa belli degil.
Halqara uquqqa köre, işğal etilgen topraqta cinayetlerden ve olarnıñ tahqiq etilmesinden işğalci devlet mesüliyetli ola. Jeneva şartnamesi işğal altındaki topraqta işğalci memleketniñ qanunlarını qullanmağa yasaq ete.
Yanvarniñ 15-nde qomşu Rusiyede Tahqiqat komitetini quruv künü qayd etile. Qırımdaki Tahqiqat komiteti 2014 senesinden berli ne yaptı – Qırım.Aqiqat fotoresimlerinde baqıñız.


text:
Qara deñizde Romaniya yanında yük gemisi avdarıldı, gemide 14 biñ qoy bar edi. Ayvanlarnıñ qurtaruv operatsiyasında polis, yanığncılar ve arbiy deñiz flotu iştirak ete, dep bildire BBC.
Matbuatqa köre, Queen Hind yük gemisi, Tınç okeanda Palau devletiniñ bayrağı astında kete edi, bazar künü saba, "Kostanca" limanınıñ yanındaki "Midiya" Romaniya limanını terk etken soñ, Qara deñizde avdarıldı
Bildirile ki, gemide 22 ekipaj azası bar edi, episi - Sırbistan vatandaşları. Gemi taqımından bir adamnı artqaç suvuv sebebinden hastahanege qoydılar. Qalğan azalar ise bir yoruq, sağlıq telükesi yoq.
Gemi ne içün çevirilgeni belli degil. Yerli akimiyet bildirgeni kibi, teşkerüv, qoylar qurtarılğan soñ yapılacaq.


text:
“Franśiyanıñ “YPG” belän yaqın xezmättäşlegen döres dip tapmıybız”
Bu xaqta Törkiyä tışqı êşlär ministrı belderde
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mävlüt Çavuşoğlu räsmi säfär belän Törkiyägä kilgän Franśiya tışqı êşlär ministrı Jan İv Le Drian belän küreşep söyläşte.
Üzara häm wäkilleklär ara söyläşülärdän ike il tışqı êşlär ministrları urtaq matbuğat oçraşuı ütkärde.
Çavuşoğlu matbuğat oçraşuında tübändägelärne citkerde: “Franśiya belän Süriyä mäs’äläsendä ber äyberdän tış fikerlärebez tulısınça turı kilä. Franśiyanıñ “PKK” dan bernindi ayırması bulmağan “YPG” belän yaqın xezmättäşlegen döres dip tapmıybız. Bu xezmättäşlek Franśiyağa kileşmi. Süriyäneñ kiläçäge, çik buyı häm cir bötenlege öçen dä qurqınıç. Bezneñ çik buyuı iminlegebez ilebez häm xalqıbız iminlege öçen dä möhim mäs’älä”.
Çavuşoğlu Süriyä İdlibtä utnı tuqtatu däğ’wasına da tuqtalıp , rejimnıñ säyäsi çişeleşkä tügel, xärbi çişeleşkä ışanuın häm soñğı waqıtta İdlibkä höcümnären arttıruın belderde.
Ul “İdlibtä xäzerge waqıtta çın mäğ’näsendä utnı tuqtatu täêmin itelde dip äytü mömkin tügel”dide.
Mävlüt Çavuşoğlu bu höcümnärneñ tuqtawı öçen Rusiya häm İrannıñ garant illär bularaq rejimğa basım yasawları kiräklegen citkerde.
Franśiya tışqı êşlär ministrı da İdlib mäs’äläse belän bäyle borçıluların citkerep “Bez İdlib mäs’äläsendä Törkiyäne xuplıybız. Utnı tuqtatunı ğamälgä aşıru kiräk. Çönki wäzğiyät’ bik qurqınıç”dide.
Bäyläneşle xäbärlär
İstanbul hawa mäydanı – “Awrupanıñ iñ yaxşı aêroportı”
İstanbul hawa mäydanı Xalıqara aêroportlar şurası (ACI) tarafınnan oyıştırılğan "17th ACI Europe Awards" qısalarında "Awrupanıñ iñ yaxşı aêroportı” häm “İreşerlek hawa mäydanı" büläklärenä layıq buldı
Törkiyä Ğıyraqtağı terror höcümen gäyepläde
Törkiyä Ğıyraqnıñ Diyala vilayätendäge ber awılğa “DEAŞ” terror oyışması oyıştırğan höcümne gäyepläde
Ärdoğan Azärbaycannan qaytışlıy belderülär yasadı
Törkiyä ilbaşı bik küp temalarğa qağılışlı fikerlären belderde


text:
Bazarertesi künü, beklenilgeni kibi, Herson vilâyetinde «Ukrenergo» devlet şirketiniñ temsilcileri Qırım qamaçavı boyunca aktsiya iştirakçileri ile muzakere keçircektir. Bu aqta şirketniñ matbuat hızmeti bildire.
Muzakereler neticesnde «Ukrenergo» NEK» devlet şirketiniñ müdiri Vsevolod Kovalçuknıñ vazifelerini eda etken şahısnıñ narazılıq bildirgenlerniñ yolbaşçılığı ile keçirilgen muzakereler neticesinde Cenübiy energosistemalarnıñ Herson MESnıñ müdiri İgor Aleksandroviç Boskeniñ qamaçav iiştirakçileriniñ temsilcileri ile körüşüvi aqqında qarar alındı. Körüşüv bugün olmalı», – denile beyanatta.
Şirkette deyler ki, noyabr 23 künü Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ iştirakçileri «Ukrenergo» magistral ağlarınıñ hadimleri içün bozulğan yolaqlarğa irişim açmay.
«Yolaqlar topraqlanğan, tehnikiy hadimlerniñ iş yerleri azırlanğan. İşçilerge bütün zaruriy malzeme berildi, tehnika ve aletler, işçiler vaqia yeriniñ etrafında buluna ve qazaiy-tamir işlerine başlamağa azır», – qayd ettiler mında.
Qırım qamaçavı iştirakçileri Herson vilâyetinde elektrik tiremeleriniñ eki yolağına tamircilerini kirgizmege azır, dedi qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Ukrain uquq qoruyıcıları elektrik tiremeleriniñ bozuluvı boyunca cinaiy işlerni açtı. Qırımda yarımadanıñ rusiyeli prokuraturası yarımadağa elektrik energiyasınıñ berilmemesini taqiq ete.


text:
Soñki vaqiyalar sebebindenmi ya da başqa bir meseleden ötrü - men halqımızğa ait bir şeyge diqqat ettim. Özüni hucur alıp barmağa başladı. Bunı isbat etken bir qaç misalim bar.
Eskilerden yardımlaşma meseleniñ ortasına ne qarşılıq ne diger mesele çıqa edi. Er bir kişi avesnen yardım etmege azır edi, em de iş hızmetke bağlı ise - ğayreti daa ziyade edi. Faqat bir qaç yıl evelsi halqımız başqa normağa yaqlaştı - biri yardım içün kelgende çetleşmege adet meydanğa keldi. Destek sorağan kişiniñ yaqınları bar dep, suvuq yanaşalar. Qısmetlerini aşarmı, aqlarını sıqıştırırmı, ne tüşüneler bilmeyim.
Şimdilik ise «insanlarnıñ araları suvuq», «lâqayt olğanları» degen fikirler ekinci derece meselelerge çevirildi. Amma, halqnıñ tarz alı deñişmey qaldı. Aqiqaten, soñki aylarnıñ vaqiaları sebebinden adamlarnıñ biri - birine davranışı temelde deñişken. Yardım sorap, qapuğa qadar kelgen insannı musafir eterler, diqqat ile diñlerler, derdini de paylaşırlar. Faqat oña yardımğa biri kelmese, amel ep sözde qalsa, işke ne fayda bar?
Bunıñ sebebi - adamlarnıñ çoq meşğul olğanınen bağlı, belki. O derece ciddiy işleri bardır ki, abaylamadan başqa birine yardımğa kelgende, özlerniniñ işleri içün havflı kele bilecek dep sayalar. Mesele ayırğan taqat ve zamanda degil - tıştan özlerine bir zarar kele bilecegindedir.
Bir-eki misal ketireyim. Bu yazda halqqa hızmet etmege istedim. Niyetim - özüm biolog olğanım içün tibbiyet universitetine kirecek olğan mektep mezunlarına biologiyadan bedava ders bermek edi. Belkim, bilgilerim birine fayda ketirir dep, bu işnen oğraşayım dedim.
Derslerni Boğurçada bermege istedim. Ekim olmaq arz etken bir çoq tanışlarım anda yaşay. Ğayretimni yerine ketireyim dep bu yerden başladım. Aslıda ders bermek içün bir oda kerek. Mekân içün añlaşmaq masadında qasabanıñ kitaphane ve klubına bardım. Müdirni körmek çarem olmadı, amma ğayemni başqa klub hadimlerine añlattım. Ana tilinde istemeyip laf etkenleri menim içün yañı bir şey oldı. Mudir kelgende maña telefon açqanlarını rica ettim. Çünki mudirniñ telefon nomerasını maña bermediler. O vaqıttan berli Boğurça qasabası klubından ne haber ne teber keldi.
Soñ qırımtatar milliy mektebi mudirine telefon ettim. Selamlaşıp özümni tanıttım, mudirge ricamnı añlattım - aftada eki kere ders keçirmek içün bir odanı ayırmağa soradım. Mektep vekili birden maña yoq dedi.Tamir işleri er odada keçirilgenini söyledi. Ne ise, Boğurçağa kelgende mektepke de bardım, dört qatlı büyük bir bina olğanını añladım. Kerçekten de tamir işleri yapıla. Mudir doğrusını söyledi. Faqat aynı zamanda er bir hanede yapılğan tamirnı qayda kördiñiz? Bilesiñizmi, para istemeyip hızmet etmege niyet etkenlerniñ yollar kestirigeni canıma ağır kele. Cemaatımızda biri birinen añlaşmaq oqadar zormı? Söz kelimi, ders keçirmek içün daa üçünci añlaşqan yer bar edi. Amma, anda da olmadı – ders içün zarur şaraitler yoq edi.
Bir kün içinde o qadar çoq red etüv cevaplarnı almaq hucur kele. Men kimgedir bedava yardım etecek oldım. Belki lâqaytlıqnıñ bir izi, ya da vaziyetni añlamadılar, amma adamlar, bedava yardımğa alışmağandırlar, ya da qarardan ziyade muqayt ve saqtlar. Neticesi güzel oldı. Bu şahıslarnıñ işine zarar kelmedi.
Asan Emir-Sale, Qırımlı bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımda Canköy medresesiniñ müdiri mahkeme etilecek. Oquv yurtunıñ yolbaşçısını Rusiyede yasaq etilgen edebiyatnıñ saqlanmasında qabaatlaylar.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Qırım musulmanları müftisiniñ muavini Esadullah Bairov bildirdi.
O, tapılğan kitaplardan memuriy protokol tizilgenini ve Rusiyede ekstremist sayılğan edebiyatnıñ saqlanuvı ve tarqatıluvı boyunca açılğan işni Canköy mahkemesine berilecegini tarif etti.
Müftiyatnıñ temilcisi bu kibi tintüvler Qırımnıñ diger medreselerinde olacağını da tahmin etti.
Evel Qırım musulmanları diniy idaresinde soñki eki afta islâm oquv yurtlarında, musulmanlarnıñ şahsiy evlerinde «Ekstremist materiallar federal cedveline» kirsetilgen islâm edebiyatnıñ qıdıruvı sebebinden tintüvler keçirilgenini haber ete ediler.
Yasaq etilgen kitaplar cedveli Rusiye Federatsiyası mahkemelerniñ qararları esasında tizilip, 200 saifeden ibaret, onda çeşit dinlerge ait 2 biñden ziyade neşir qayd etilgen.
Dindaşlarnı qorçalamaq maqsadında Qırım müftiyatı cedvelden İslamnen bağlı malümatlarnı ayırıp, öz resmiy saytında derc etti.
Qırım.Aqiqat haber etkeni kibi, avgust 13 künü FSB hadimleri Aqmescit rayonınıñ üç medresesinde tintüvlerni keçirdiler.


text:
`ğaläm` Näticälär
Xäbärlär [145]
- Fil’m töşerü törkeme dön'yağa qayttı
- "Oneweb" iyärçennäre ğalämgä oçtı
- Aktyernıñ ğaläm säyäxäte kiçekterelde
- Qıtay alıp qaytqan Ay ürnäkläre "yäş'" bulıp çıqtı
- Ğalämdä töşereläçäk fil'mnıñ törkeme oçtı
- İlon Mask AQŞ ilbaşına üpkälägän
- Orbitağa oçqan berençe turistlar qayttı
- Qıtay ğalämgä êlemtä iyärçene cibärde
- Astronavtlar ğalämdä piśśa aşıy
- Ğaläm stanśiyäse yarıla başlağan
- Zur ğaläm qorabı äzer
- Bezos törkeme ğalämgä oçtı
- Astronavtlar açıq ğalämgä çıqtı
- Djeff Bezos belän ğalämgä kem oçaçaq?
- Ğaläm stanŝiyase yaña qunaqların kötä
- Qıtay ğalämgä 3 taykonavt cibärä
- Qıtaynıñ kontrol'dän çıqqan raketası Cirgä qayttı
- Kosmonavtlar buş waqıtta nilär êşli?
- Astronavtlar dön’yağa qayttı
- Marstağı boralaq berençe fotoların cibärde
- Ğalämnän Törkiyä küreneşläre
- Törkiyä ğaläm yarışına quşıldımı?
- Törkiyäneñ ğaläm lagerı
- Yaña bik zur yoldız tabılğan
- Astronavtlar ğalämdä piśśa aşıy
- “Matthew” ğarasatınıñ ğaläm küreneşe
- Qıtay ğalämgä 2 astronavt cibärgän
- “NASA” asteroidqa ğaläm qorabın cibärde
- “Juno” Yupiter orbitasına kerergä äzerlänä
- “NASA”nıñ “Pluto” sürätläre
- Qıtayda dönyanıñ iñ zur radioteleskopı


text:
Fevral 6-da Qırım yarımadasında «Vetan sedası» radio stantsiyası çalışıp başladı.
Devlet duması deputatı Ruslan Balbekniñ sözlerine köre, şimdilik onı Aqmescit (Simferopol) şeerinde ve Aqmescit rayonında diñlemek mümkün.
Memurnıñ bildirgenine köre, kelecekte radio bütün yarımada boyunca yayınlanacaq, dep bildire «RİA Krım».
«Vetan sedası» radiosı FM-diapazonda 99.5 MGts dalğasında yayınlay. Onı bütün kün, yani gece-kündüz diñlemek mümkün.
«Vetan sedası» radiosı «Millet» televizion ve radio şirketiniñ bölügi ola.
Hatırlatamız ki, tünevin, fevral 5-te, dünyada birinci qırımtatar Meydan radiosı 12 yaşını toldurdı. 2015 senesi aprel ayında işbu radio stantsiyası Qırımda işini toqtattı, çünki rusiyeli qayd etüv aqqında şeadetnameni alıp olamadı.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Qırımda Rusiye Federatsiyası musulmanlarınıñ diniy idaresi ve Rusiye müftiler şurasınıñ başı şeyh Ravil Gaynutdin oktâbr 13 künü Qırım ziyareti çerçivesinde Aqmescitte Cuma cami qurucılığını ziyaret etti ve qurucılığına para iane etti.
Bunı salı künü, oktâbr 13-de, Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Ravil Gaynutdinni leyha vesiqaları ile, qurucılıq işleriniñ ketişatı, yarımadanıñ esas camisiniñ iç ve tış körünişi ile tanış etti.
Rusiye musulmanları şurasınıñ başı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ başı hacı Emirali Ablayevge Aqmescitte Cuma cami qurucılığına 3 mln ruble iane etti.
«Hacı Emirali Ablayev şeyh Ravil Gaynutdinge Qırım musulmanlarına ayırğan diqqat ve destek içün minnetdarlığını bildirdi ve Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ Rusiye Federatsiyasınıñ musulmanları diniy idaresi ve Rusiye müftiler şurası ile işbirlikni qıymet etkenini qayd etti.
Rusiye musulmanlarınıñ başı qırımtatarlarğa destek onıñ içün müim olğanını qayd etti.
«Din ve qan qardaşlarımız – qırımtatarlarğa destek pek müimdir. Allah yardımı ile Qırım musulmanları içün bir sıra faydalı leyhalarnı amelge keçirmege qısmet oldı», – dedi o.
Sentâbr 17 künü, Aqmescitte Cuma caminiñ qurucılığına ayırılğan Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca topraq damartısında Qırımda esas musulman ibadethanesiniñ quruluvı içün territoriyanı azırlamağa başladılar.
2011 senesi Qırımda Vasiliy Cartı baş nazir olğan vaqıtta Aqmescitte Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca Cami-Caminiñ qurucılığına kapsula qoyğan ediler.


text:
Fiyat ve keyfiyet nisbeti Herson vilâyetinde turizm inkişafına yol bere. Bunıñ içün, raatlanmaq içün bu yerni saylağan turistlerniñ sayısı çoqlaşa. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında ukrain «Turizm inkişafı merkeziniñ» müdiri Vladimir Tsaruk bildirdi.
«Biz mevsimniñ eñ yüksek noqtasında Herson vilâyetinde bir qaç kurortnı baqıp çıqtıq: bu Jeleznıy Port, Primorskoye, Lazurnoyedir, ve bu kiçik kurort şeerlerinde aman-aman bütün musafirhaneler 100 fayız tolu edi», – dedi o.
Ekspertniñ fikrince, seneniñ soñuna qadar HErson vilâyetinde üç yarım million turist raatlanacaqtır.
«Mevsimniñ soñuna qadar Herson vilâyeti eñ azdan 3,5 million turistni qabul etecek, bu, o yerde kerçek olacaq turistlerdir», – dep qayd etti Tsaruk.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı Azatlıq Radiosı Associated Press esaslanıp bildire.
Bidenniñ ziyareti eki kün sürecek. Onıñ Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken ve ükümet reisi olğan Oleksandr Turçinov ve Arseniy Yatsenük ile muzakereleri salı kününe planlaştırıldı.
AQŞ prezident muavini qanun çıqarıcılar ve demokratik islâatlar tarafdarlarınen de körüşecek.
İlk malümatlarğa köre, Biden Ukraina akimiyetine iqtisadiy islâatlar, şu cümleden, energetik saasında islâatlar keçirilmesinde «qol tutuvnıñ tehnikiy tedbirleri» aqqında ilân ete bile.


text:
Belli ukrain yırcısı, qırımlı Camala Kiyevde, dekabr 24 künü, işğal etilgen Qırım ve Donbasstan köçip kelgenler ile körüşecek. Bu aqta öz Facebook saifesinde Krım-SOS cemaat teşebbüsi bildire.
«Camalanıñ köçip kelgenler ve şeer sakinleri ile körüşüvine davet etemiz (bedava)! Yırcı öz ayatiy ve icadiy yolu aqqında tarif eter. Musafirler öz suallerini qoya bilecek, Camala ise, öz nevbetinde, oña ilham bağışlağan şeyler ve «Povodır» filminden çıqarğan tecribesi aqqında tarif eter. Bunıñ ile körüşüv çerçivesinde yırcınıñ avtograf-sessiyası keçecek»,– denile beyanatta
Krım-SOS cemaat teşebbüsi haber etkeni kibi, Qırım ve Donbasstan mecburen köçip kelgenler körüşüvge qayd etilmek ve daa da tafsilâtlı malümatnı bilmek içün teşkilâtnıñ saytına kire bile.
Camalanıñ özü ise Facebook saifesinden köçip kelgenlerni körüşüvge davet eter eken, avtograf-sessiyası ve onıñ ile subet olacağı aqqında haber ete.
«Dostlar, dekabr 24 künü, Kiyevde Qırım, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden mecburen köçip kelgenler ile körüşecegim. Subetleşirmiz, suallariñizge cevap beririm. Kontsertten soñ imzamnı alıp olamağanlar içün aftograf sessiyası keçirilecek. İstegenlerni davet etem»,– dedi Camala.
Tedbir Smolenskaya soqağı, 31-33 adresi boyunca yerleşken «İnkom» biznes-merkezinde saat 19:00 başlanacaq.
Malüm olğanı kibi, belli ukrain yırcısı, qırımlı Camala, dekabr 12 künü, StereoPlaza büyük kiyev kontsert salonında kontserti ile çıqışta bulundı. Seyircilerniñ çoqusı işğal etilgen Qırım ve Donbass sakinleri olıp, kontsertke Krım-SOS cemaat teşebbüsinden elde etken bedava davetnameler ile kelgen edi.


text:
Avropa Birligi noyabr 9 künü öz Resmiy jurnalında işğal etilgen Qırımda Rusiye tarafından keçirilgen qanunsız saylavlar boyunca alğan qararlarını aşkâr etti. Bunı Radio Svoboda bildire.
«Rusiye Federatsiyası işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda Devlet Duma saylavlarını keçirgenini köz ögüne alıp, Avropa Birligi altı insannı yaptırımlarğa oğratılğan şahıs ve şirketler cedveline kirsetilmek kerek olğanlarını qabul etti», – dep aytıla vesiqada.
Avropa Birligine kirgen devletlerniñ iqtisadiyat ve maliye nazirleri bundan ögüne işğal astındaki Qırımda faaliyet köstetgen Rusiyeli siyasetçilerge qarşı keñişletilgen sanktsiyalar cedvelini qabul etken ediler. Radio Svobodanıñ öz muhbiri haber etkeni kibi, Brükselde işğal etilgen Qırımdan Rusiyeniñ Devlet Dumasına, parlamentniñ aşağı palatasına, saylanılğan altı insan aqqında söz yürsetile.
«AB Şurası iqtisadiy ve maliy sualler boyunca bu cedvelge yañı maddeler qoşıp, Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligine ücüm etüv areketlerinen bağlı yaptırımlar kirsetti», – dep bildirdi AB Şurasında reislik Yapqan Slovakiyanıñ Maliye naziri Peter Kažimír.
Episi olıp, Moskva Rusiye Devlet Dumasına Qırımdan ve Aqyardan sekiz millet vekili saylanılğanını esaplay: dörtü bir mandatlı bölümlerde (üçü Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve biri Aqyarda yerleşe) ve daa dörtü üküm sürgen «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ umumiy cedvelinden. Olardan ekisi sanktsiyalar cedveline endi kire ediler, altısı bügün kirsetildi.
Avropa Birligi, dünyanıñ ekseri devletleri kibi, Qırımda ve Aqyarda keçirilgen Devlet Duma saylavlarını, ve Rusiyeniñ işğal etilgen Qırımğa saip çıqmaq ıntıluvlarını qabul etmey.
Avropa Birligi, AQŞ, «Gruppadaki yedi» devletleri ve bazı diger memleketler – birlikte, 2014 senesinden başlap, Rusiyege qarşı bir sıra sanktsiyalar qullandı. Bu yaptırımlar Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı Qırımda ve soñra Donbassta da yapqan tecavuzlarından sebep qabul etildiler. Sanktsiyalar cedveline rusiyeli şahıslar ve şirketler, Qırımdaki ve Donbastaki separatistler, Ukrainanıñ sabıq akimiyet vekilleri kirsetildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.
Devlet Dumasına keçken Qırımlı vekillerge qarşı AB sanktsiyaları qabul etildi
Avropa Birligi noyabr 9 künü öz Resmiy jurnalında işğal etilgen Qırımda Rusiye tarafından keçirilgen qanunsız saylavlar boyunca alğan qararlarını aşkâr etti. Bunı Radio Svoboda bildire.


text:
“Ezan sedası” müezzinler yarışınıñ saylav turları Aqmescitteki Boğurça qasabasında ve Canköy şeerinde olıp keçti.
Jüri terkibine Qalay medresesiniñ ocaları ve müftiligimizniñ hadimleri kirdiler. Jüri farqlı yaş kategoriyalarında olğan müezzinlerni saylap aldı.
Boğurçada, birinci kategoriyada Ali Ebubekirov (8 yaşında) ve Bekir Qadırov (10 yaşında), ekinci kategoriyada Vadim Sumedlâyev (25 yaşında) ve Mustafa Mustafayev (49 yaşında) birinci yerlerni qazandılar. Üçünci kategoriyada Sadi Akimov (78 yaşında) ğalip oldı.
Canköyde ötkerilgen yarışta Müslim Acibekirov, Ramazan Aşirbaryamov, Zakir Ablâzov, Rasul Abdullayev, Rustem Aripov, Enver Qasımov ğalip çıqtılar.
Yarışnıñ saylav turları devam ete. Finalğa keçmek içün 6 ile 50 ve daa yuqarı yaşta olğan er kişiler iştirak ete bileler.
Hatırlatamız, saylav turları mart-aprel ayları devamında, mubarek Ramazan ayına qadar keçirilecek, yarışnıñ finalı ise, Ramazan ayından soñ ötkerilecek.
Eñ güzel müezzinlerni mütehassıs jüri azaları belgileycek, ğaliplerni taqdimnameler ve yarış sponsorlarından hatıra bahşışları bekley.
Nevbetteki saylav turu mart 30 künü Qurman qasabasında keçirilecek.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Ukraina prezidentiniñ QMC-deki daimiy temsilciligi Qırımlı advokat Emine Avamilevağa Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıydan «Ukrainada nam qazanğan advokat» fahriy unvan berilmesi munasebeti ile tebrik etti.
«Avamileva Emine 1990-cı yıllardan berli Ukrainada qanun aliyligi printsiplerini qurıp, vatandaş cemiyetiniñ şekillendirilmesi ve inkişafı içün çoq sayıda leyhalarnı koordinatsiya etti ve ömürge keçirdi. 2014 yıldan berli onıñ advokat faaliyetiniñ esas saası – Qırımnıñ tamır qırımtatar halqınıñ aqlarınıñ qorunmasıdır; Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ muvaqqat işğali şaraitinde Rusiye Federatsiyası taarfından taqip etilgen Ukraina vatandaşlarına qarşı siyasiy davalarda mudafaacı advokat olması», – dep yazıla temsilcilikniñ saifesinde.
Avamilevanıñ, digerleri ile beraber 2018 senesi noyabr ayında Keriç boğazında Rusiye tarafından esir etilgen Ukraina deñizcisi Vladislav Zinçenkonıñ advokatı olğanı bildirile.
«Emine hanımnı qazanğan devlet mukâfatı munasebeti ile hayırlaymız ve muvaqqat işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ qorunması oğrunda küreşni devam etken er kesni bu kibi mukâfatlar tapılması içün çalışmağa devam etemiz», – dep qoştılar temsilcilikte.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili, deputat Mustafa Cemilev iş ziyareti ile Türkiyede buluna. Bunı noyabr 21 künü Facebookta haber ettiler.
«Mustafa Cemilevniñ ukrain parlament vekillerinen birlikte Türkiyede ötkergen ziyareti Türkiye Cumhuriyetiniñ yolbaşçılarınen bir-sıra körüşüvlerden ibaret. Türkiye liderleri Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklep, Rusiyeniñ tecavuzını ve Qırım ile Donbassnıñ qısımını işğal etkenini tenqitleyler», – dep aytıla bildirüvde.
Bundan ögüne Ukrainanıñ Türkiyedeki elçihanesi qomşu memleketke «istiqrarlıq ve qattılıq ile Qırım sakinlerine destek bergeni içün» teşekkür bildirdi. 21 noyabrde böyle beyanatnı Urkainanıñ Türkiyedeki elçiligi Facebookta yerleştirdi.
Elçihanede qayd ettiler ki, NATO toplaşuvında Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannıñ böyle sözleri ketirile: «Bizler içün Ukrainanıñ topraq bütünligi printsipi başından berli deñişmey edi. Biz Qırımda qırımtatarlarnıñ aqqalrınen bağlı vaziyetni devamlı taqip etmektemiz».


text:
Saq rayonınıñ Aşağı Camin (Geroyskoye) köyünde yanğan evde eki kiçik bala ve esli başlı adam elâk olğanlar.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası haber etkenine köre, facia tünevin aqşam oldı.
Müessise, «ana-baba ve çağına yetmegenlerniñ aqlarını qoruv qanunlarınıñ profilaktika sisteması organlarınıñ işine qıymet kesip», adiseniñ diger sebeplerini teşkermege planlaştıra.
Qaza yerine Saq rayonlarara prokurorı vazifelerini eda etken Anastasiya Suprâga bardı.
Rusiye Ceza kodeksiniñ «eki ya da ziyade şahısnıñ ölümine ketirgen diqqatsızlıq» maddesine istinaden cinaiy dava açıldı.
Aqyarnıñ Geroyev Podvodnikov soqağındaki çoq qatlı evde çıqqan yanğında er adamı yaralandı.


text:
Poyezd
Poyezd — bir ya'ki bir neshe vagon tir-kelgen quramalı transport. Vagonlar bir-birine belgilengen tirkew u'skenesı (avtou'lewshi) benen biriktiriledi. Poyezd ulıwma signalizatsiya dizimi menen ta'miynlenedi. Bir ya'ki bir neshe tirkeme u'lengen avtomobil avtopoyezd dep ataladı. Poyezdın' tez ya'ki na'wbetsiz (tiklew, o'rt o'shiriw, qar tazalaw ha'm b.) h.b Tu'rleri bar. Poyezd, ko'binshe, iri styalarında ha'reket grafigi ha'm Poyezd du'ziw planına baylanıslı du'ziledi. Paydalanılatug'ın tartiw ku'shine ha'm qabıl qılıw-jo'netiw jollarının' uzınlıg'ına qarap, ha'r bir Poyezd kategoriyası ushın quramının' awırlıg'ı ha'm uzınlıg'ı belgilenedı.[1]
Siltemeler[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- ↑ O'zbekistan ensiklopediyası Tashkent, 2000-jıl


text:
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Qırımğa kirişi yasaq olğanı sebebinden qırımtatarlar narazılıq numayışılarını keçire bile.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Qurultayınıñ merkeziy saylav komissiya yolbaşçısı Zair Smedlâyev bildirdi.
«İşimizni devam etecekmiz, bizni bu al qorquzmaz ve toqtatmaz»,– dedi o ve qırımtatarlar insan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaatta bulunmağa planlaştırğanını da aytıp keçti.
Bundan da ğayrı Smedlâyev bir qaç noqtanı ayırı qayd etti. Birinciden, aytqanı kibi, «Refat Çubarov «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası» deputatı ola». Ekinciden, kiriş yasağınıñ esası olğan ekstremizm tenbisini Çubarovğa evel kimse bermedi, şunıñ içün o itiraz etip olamadı.
«Er ceetten qanunlarnıñ körmemezlikke urulğanını köremiz»,– dedi Smedlâyev.
Keçken raatlıq künleri Qırımnıñ öz başına tayin etilgen «akimiyeti» Herson vilâyeti Geniçiskte iyül 4-5 künleri keçirilgen toplaşuvdan qaytqan qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovnı yarımadağa kirsetmedi. Refat Çubarovğa beş yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq etildi.
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov Çubarovnıñ kiriş yasağı «Qırımda milletlerara ziddiyetniñ yüz berecegi içün etken areketleri» ile bağlı olğanını ayttı.


text:
«Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» spiker muavini Remzi İlyasovnıñ başlığında yañı teşkil etilgen «Qırım» qırımtatar cemaat birliginiñ Meclis faaliyetini muzakere etmek ve Qırım tamır halqınıñ kelecegini belgilemek maqsadı ile Qurultaynı çağırmaq niyetine narazılığını bildirdi.
Bu aqta Areket koordinatorlarınıñ mütenasip vesiqasında aytıla.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası reis muavini vazifesini eda etken Remzi İlyasovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisine alâqası yoq», – denile beyanatta.
«Qırımtatar Milliy Meclis vekâletlerinden faydalanmaq içün qanuniy negiz ve Milliy Meclisni akimiyet organlarında taqdim etmek içün vekâletleri yoq, bazıları ise bunı yapmağa tırışa», – denile vesiqada.
Öz narazılığında Areket faalleri Qırımtatar Milliy Meclisi qırımtatarlarnıñ yekâne temsiliy organı ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ icraiy organı olğanı aqta bildireler. Şunıñ içün Meclisniñ qayd etüv ketişatına Qurultaynıñ qararı olmadan irişmege mümkün degil.
«Yuqarıda añılğan şeyler bu kibi bildirüvlerge diqqat etmege sebep olmağanını tasdiqlay. Şunıñ içün «Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» koordinatorları devlet struktura memurlarına, akimiyet menfaatında areket etken şahıslarğa öz narazılığını bildire», – qayd eteler faaller.
Mart 3 künü bir sıra qırımtatar cemaat teşkilâtlarınıñ vekilleri Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında Qırımtatar Milliy Qurultayında «Qırım» firqasınıñ teşkil etilmesi aqqında bildirdiler. Firqağa kirgen vekiller ileride Qurultaynı çağırıp, Meclis reisi Rufat Çubarovnı Qırım spiker muavini, «Qırım» areketiniñ başı Remzi İlyasovğa deñiştirecek olalar.


text:
Fevral 1-inde cuma künü düyanıñ 140 memleketinde Halqara Hicap kününi qutlaylar, bunıñ maqsatlarından birisi - qadınlarnıñ hicap kimek aqqına qol tutmaqtır.
Bu künde hicap kiymegen apaylar onı ölçey bile, kimerleri öz hicaplı süretlerini içtimaiy ağlarda derc ete.
Ukrainanaıñ çeşit şeerlerinde faalciler, Halqara Hicap kününe bağışlanğan merasimler keçire, olarnıñ niyeti - İslâmdabaş örtüsiniñ emiyetini añlatmaq, muvafaqiyetli müsülman qadınları aqqında aytıp bermek. Bundan ğayrı, tedbir iştirakçilerini türlü memleketlerniñ urba üslübinen tanış eteler.


text:
Rusiyeniñ Federal telükesizlik hızmeti ukrainalı jurnalist Alöna Savçuknıñ işğal etilgen Qırımğa kirişini yasaqladı. Bunı o, Facebookta yazdı.
Adise «Canköy» keçiş noqtasında oldı.
«Qırımğa ve Rusiyege 10 yıl devamında – 2028 senesiniñ avgust ayına qadar kirmek yasaq. FSB, öz devletiniñ mudafaasını ve telükesizligini menden qoruy. Pek yazıq, ebet», – dep yazdı jurnalist.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda ATB aşayt tükânlarınıñ ukrain ağı PUD («Produktı u doma») oldı, bu aqta birinci bildirüvler iyün soñunda peyda oldı. Nevbetteki levha Bağçasarayda deñiştirildi, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bunıñ ile tükân levhalarınıñ Keriç ve Aluştada deñiştirilüvi aqta bildirile.
«ATB-market» – 1993 senesi meydanğa kelgen ukrain şirketi. Şirket saytında bildirilgeni kibi, «ATB» ağı 670 tükândan ibaret. Olar Ukrainanıñ 16 vilâyetiniñ meskün yerlerinde yerleşe.
Qırım matbuat vastaları bildirgeni kibi, şirket üç Dnepropetrovsk iş adamına ait: «Agrotehbiznes» gruppasınıñ tesisçileri – Gennadiy Butkeviç, Yevgeniy Yermakov ve Viktor Karaçun.
2014 senesi şirket Krasnodar diyarında ğayrıdan qayd etildi ve halqara şirket olıp, Qırımğa işine devam etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisinde Qırımda Canköy sakini Enver Kroşnıñ yaqalanuvı aqqında bildireler, FSB hadimleri onı elektrik ceryanı ile qıynalğanlar.
Meclis matbuat hızmeti bildirgeni kibi, 24 yaşında Enver Kroşnı dekabr 16 künü yaqaladılar ve Canköy politsiyasınıñ rayon bölügine ketirip, FSB hadimlerine teslim ettiler, olar ondan işbirlikke yazı şeklinde musaadeni almağa tırışqanlar.
«Beklenilgen neticelerni elde etip olamağan hadimler Enver Kroşnı elektrik ceryanı ile qıynadılar. Dekabr 17 künü sabası onı azat etti ve böyle dediler: «Apayıñ, bala, tuvğanlarıñ bar… bunı tüşüñ, teklifimiz aqqında tüşüñ», – dep yazalar beyanatta, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ malümatına esaslanıp.
FSB hadimleriniñ böyle azap vastası ile neni ögrenmege tırışqanları belgisizdir.
Qırım FSB idaresi ve Qırım uquq qoruyıcı organlarınıñ bu aqta resmiy izaatları şimdilik yoq.
Dekabr 15 künü Keriçte eki adam ğayıp oldı – Ruslan Ganiyev ve Arlen Terehov. Olarnıñ taqdiri aqqında alâ daa malümat yoq.


text:
Qırımda fevral ayında 90 yaşını tolduracaq ressam Sadıq Acı Selimov vefat etti. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligi aqqında ikâye etken «1944» filminiñ qaramanı edi. Levha Kyivde 2019 senesi mayısnıñ 18-nde kösterildi. Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Facebook saifesinde yazdı.
«Resim yapmağa imkânı olmayıp, balalıqtan yapqan resimler vastasınen film kösterildi. Birinci resimini divarda yaptı. 13 yaşında olğanda 1944 senesiniñ sürgünligini kördi, körgen acı ve ğayıplarını, açlıq ve sürgünlik cinayetlerini Sadıh resimlerde tasvir etti. Onıñ aytqanına köre, Sovetler Birligi vaqtında oña – mektepte resim dersini bergen adiy ocağa – mahsus hızmetler kelgen edi. Qırım ve sürgünlik resimlerini badana etip (soñra qolay yuvmaq içün), kümeste saqlamağa mecbur edi», – dep bildirdi Ceppar.
Onıñ aytqanına köre, Selimovnıñ eñ büyük arzusı resim albomını yapmaq edi.
«Bu arzusını Yuriy Stets, Artem Bıdenko ve Viktor Litvinovnen beraber kerçekleştirmege yetiştirip olğanımızğa quvanam. Onıñ ayat ikâyesi ise «1944» filminde ebediy yaşaycaqtır», – dep qayd etti Emine Ceppar.
2019 senesi mayısnıñ 17-nde Kyivdeki «D12» galereyasında qırımtatar sürgünligi aqqında «1944» vesiqalı filminiñ premyerası olıp keçti. Onıñ rejissörları Yunus Paşa ve Qırım.Aqiqat müellifi Fatima Osman olğanlar.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoz anası Aliye Çiygoz vefat etkeni munasebetinen qoltutqan ve cenazege kelgen semetdeşlerine minnetdarlıq bildirdi. Bunı Çiygoznıñ ömür arqadaşı Elmira Ablâlimova Ahtemnen taqiqat izolâtorında körüşken soñ Facebookta yazdı.
«Şübesiz, o, busandı, lâkin sabır ete. O, halqına minnetdarlıq bildirgenini ve iç bir vaqıt qoltutacağından şübelenmegenini ayttı. Rahmetli Aliye hanımnıñ eki oğlunıñ vazifesini biñlernen semetdeşi becerip, onı lâyıq bir şekilde soñki yolğa ozğardılar», – dep yazdı Ablâlimova.
Bağçasaray rayonınıñ Topçiköy (Dolinnoye) köyünde iyülniñ 2-de qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoznıñ anası Aliye Çiygoz ile vedalaştılar. Cenazede 500-den ziyade insan bar edi.
Ahtem Çiygoznı anasınıñ cenazesine yibermediler, ömür arqadaşı ve cemaat imayecisi Elmira Ablâlimovanıñ muracaatını Aqmescit SİZOsı qabul etmedi.
İyünniñ 15-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi eki buçuq yıldan berli SİZOda yatqan Ahtem Çiygoznıñ imayesi bergen hasta anasınen körüşme muracaatını red etken edi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Qırımnıñ siyasiy mabüsi Ahtem Çiygoznıñ anası hasta olğanını haber etken edi.
İyünniñ 20-de Ahtem Çiygoznı Aqmescit SİZOsından gizli şekilde çıqarıp, Bağçasarayda hasta anasınen körüşmege imkân berdiler. Ahtem Çiygoz izolâtorğa keri ketirildi, anasınen körüşken soñ mahkeme oturışına devam etip olamadı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Aqmescit – Qırım Müftiyatında işandırğanları kibi, ibadethaneler ve aziz yerlerge nisbeten yapılğan aqaretlerge qarşı musulmanlar cevap bermeycekler. Aksine, «Allahqa sığınıp, tek ondan yardım beklerken», cumhuriyet yolbaşçıları ve qorçalayıcı organlarınıñ riayet etüvini isteyler. Qırım.Aqiqat hadimi yarımadada yaşağan musulmanlarğa başqa bir yerden yardım soramaq, ve bu vaziyetniñ dinlerara munasebetlerge nasıl etip tesir etecegini ögrenmege tırıştı.
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ sabıq yolbaşçısı İlmi Ümerov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, regionda camilerniñ ateşke berilüvi devam etkeni, musulmanlarnı cevap bermege teşviq etmek isteklernen bağlı. «Allah sabır bersin… Cenk – büyük ticrayettir, adamlar (er taraftan) tek qurban keteler…», – dedi o.
Ümerov emin, qırımtatarlarnıñ sabır etmege küçü yeter. «Başqalarnıñ ibadethanelerine biz ücüm etmeycekmiz…Amma, kimnidir qoldan tutsalar, mahkemesiz cezalay bileler», – dedi o.
Mühbir Ayder Mujdabayevniñ fikirince, bu vaqialar adamlarnı daa ziyade aşalamaq, qorquzmaq içün yapıla, ve qarşı areketlerni yapmağa teşviq etmege isteyler. Amma, «qırımtatarlar iç bir vaqıt bir kimseni yaqmadılar, milliy mensüplik boyunca canlarını ağırtmadılar», – dep qayd etti Mujdabayev.
Qırımlı musulman Nariman Memedeminov bu vaqialarnı Meclisniñ aqaretlevinen bağlay. «Bir taraftan, akimiyetnen dialog qurmağa azır olmağanlar bar - işte, camiler yana, tınçlıq yoq, zıddiyet öse…Diger taraftan, işbirlikke azır olğanlar da bar - er şey yahşı, meselelerni «çezemiz» deyler. Bir çoq gipotezalarnı baqmaq mümkün», – dedi o Qırım.Aqiqatqa.
Aynı zamanda, Memedeminov bildirgeni kibi, zemaneviy Rusiyede musulman halqlarğa nisbeten bu kibi davranış iç bir kimseni şaşırtmay. «Rusiye Federatsiyasında cami apansızdan yanıp, kül ola bile, ya da onı çeşit sebeplerden yıqtırmaları mümkün (misal içün, Qazandaki İhlas camisi). Cami olmasa, meseleler de olmaz. Kubande cuma ve bayram namazlarını adamlarnıñ evlerinde qılalar. Belki Rusiye akimiyeti bu kibi siyasetni alıp bara?» – dey qırımlı.
«Qırımda zıddiyet ösmek mümkün»
«Rusiye Federatsiyası tarafından qırım yarımadasınıñ işğali aqibetinde, allahnıñ evi – camilerge ücüm etken hıyanetler soqaqlarda bıralqılanıp yüreler», – dep añlattı Qırım. Aqiqatqa «Hizb ut-Tahrir» ukrain teşkilâtınıñ informatsion ofisiniñ reberi Fazıl Amzayev.
Onıñ aytkanına köre, bu seneniñ mart-fevral ayları yüz bergen vaqialar, Qırım cemiyetini ekige böldi, yarımadada milletlerara ve dinlerara munasebetlerini bozdı. Camilerniñ ateşke berüvi bunıñ isbatıdır.
«Bu yılnıñ baarinden başlap, Qırımda ciddiy milletlerara davasınıñ açılması mümkün, aziz mekânlarğa yapqan ücümlar davalarnıñ esas sebebi ola bile»,– dedi o.
Amzayev bildirgeni kibi, evelden de buña oşağan vaqialar yüz bergen edi, ukrain qanunları boyunca musulman qabristanlarınıñ aqaretlevi ve camilerniñ ateşke berilüv vaqiaları qayd etile ediler.
«Amma, çeşit vazifelerde bulunğan siyasetçilerniñ ıntıluvlarına baqmadan, cemiyet bu areketlerge lâyıq qıymet kesmek ve tariklerge qapılmamağa ögrendi. İşte bu, sabıq sovetler topraqları sayılğan Qırımda qanlı davalardan vazgeçmege yardım etti», – dep ayttı «Hizb ut-Tahrir» vekili. Amma, onıñ sözlerine köre, Qırımnıñ şimdiki vaziyeti yarımadaki tınçlıqnı bozmaq mümkün. «Qırımda bir de bir dava açılsa, bunda Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyeti mesülietli olacaq, çünki yarımadanı idare etip, bu vaqialarnıñ sebepçilerini, cinayetçilerni tapmağa imkânları bar», – dep belley Amzayev.
Yarımadada yaşağan musulmanlarnı kimler qorçalay bile, sualge Amzayev şunı aytttı: «Musulmanlarnıñ aqiqiy qorçalayıcısı devleti olmağance, bu vaqialar devam etecek».
Qanun bozuluv vaqialarnı qayd etmek kerek
«Almenda» grajdanlar maarifi Merkezi yolbaşçısı Olga Skripnik aytqanı kibi, bütün bozuluv vaqialarnı qayd etmek kerek ve özüni qorçalamaq içün halqara usullarnı qıdırmalı.
Uquq qorçalayıcınıñ fikirince, «yerli akimiyet camilerni kendi nezareti astına almaq içün qolundan kelgenini yapa, misal içün camilerni çekip almaq ya da akimiyetke baqqan cemiyetke telim etilmesini istey».
Skripnik qayd etkeni kibi, bozuluvlarnıñ bir qısımı –sebep olaraq - yasaq etilgen edebiyatnı qıdırğanlarını aytıp, qanundan tış ötkerilgen tintüvlernen bağlı.
Musulmanlar özlerini nasıl etip qorçalamaq mümkünler, sualine uquq qorçalayıcı şunı ayttı: «Ağır sual, çünki umumen alğanda Qırımdaki vaziyet sebebinden insannıñ esas aq-uquqları bozula. Qanunsız areketlerni qayd etmek kerek (basqı, çalınuv, binalarnıñ zapt etilüvi ve ilâhre), politsiyağa muracaat etmek, halqara qanunlarnı qullanmaq kerek, misal içün Avropa mahkemesine muracaat etmeli, şahsiy havfsızlıq qaidelerine riayet etmeli».
Evelden haber etilgeni kibi, noyabr 12 künü belgisiz şahıslar Sudaq civarındaki Qoz camisini ateşke berdiler. İyün 13 künü 2014 senesi Aqmescitniñ Qulçuq köyünde camini yaqmağa tırıştılar. Cinayetçiler öyle de tapılmadı.
Küzde qırımtatar qorantaları ve musulman müessiselerinde tintüvler ötkerildi.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün, «Fikir» rubrikası
TASS neşiriniñ ingliz versiyasında World Congress of Crimean Tatars did notrepresenr Crimea's Tatar population maqalesi derc etildi, onıñ içinde Dünya qırımtatar kongressiniñ iştirakçileri qırımtatar halqını temsil etmediler, dep qayd etile. Refat Çubarov, Mustafa Cemilev ve kongressniñ onlarca iştirakçisi qanuniy alda saylanğan Qurultay ve Meclis azaları olalar, kongressniñ diger iştirakçileri ise bütün dünyada qayd etilgen qırımtatar teşkilâtlarını temsil eteler, bu sebepten bunıñ kibi malümatlar «TASS Vladimir Putin, Dmitriy Medvedev, Devlet duması ve Federatsiya şurasınıñ deputatları Rusiye Federatsiyasınıñ halqını temsil etmey», dep bildirse edi, aynı olur edi.
Maqale ne tenqit, ne de kerçek vaziyetini aydınlatqan fikir ve tefsirlernen tolu.
Kongress ruslarğa qarşı degil, imperiyağa qarşıdır
Kongress iştirakçileri Rusiye imperiyasınıñ milliy siyasetini qırımtatarlarnıñ genotsidi, 1783 ve 2014 seneleriniñ adiselerini ise Qırım işğali olaraq belgilediler, böylece, TASS tefsircileri aytqanı kibi, kongress ruslarğa qarşı degil. Aksine, kongress delegatları ruslar arasında qırımtatar halqınıñ vatanına qaytuv oğrunda küreşken faal ve ziyalı, uquq qorçalayıcılar çoq olğanını, qırımtatar milliy areketinde iştirak etkenini bir qaç kere qayd etken ediler. Kongress Qırım işğali ve genotsid aqqında aytıp, olarnıñ qaynağı Rusiye devletiniñ imperatorlıq siyaseti, II Yekaterina, İosif Stalinniñ siyaseti, Putinniñ diktator rejimi olğanını tam olaraq qayd ete edi. Rusiyeni imperatorlıq siyaseti, genotsid, Qırım işğali, Ukrainada cenk başlatmasında qabaatlağan tek Dünya qırımtatar kongressi olmadı. Birleşken Milletler Teşkilâtı, Avropa birligi, OSCE, bir çoq memleketniñ ükümeti qabul etken resmiy vesiqalarda da bu faktlar qayd etile, olarnı yalıñız Rusiyeniñ özü ve onıñ bir qaç ortaq memleketi tanımaylar. Böylece, aqlı ve qabaatlı olğanlar birden körüne.
Rusiye bunı red etip olamay, bu sebepten onıñ teşviqatçıları halqnıñ tarihına iftira ata
Bundan ğayrı, kongress bergen malümatlar tarihiy vaqialarğa esaslana. Bir qaç Rusiye-Türkiye cenki ve Qırım seferleri, 1783 senesiniñ Qırım işğali neticesinde bütün dünya tanığan Qırım hanlığı yoq etildi, millionlarca qırımtatarı vatanından quvuldı, Qırımnıñ iqtisadiyatı, içtimaiy saası, tabiatı yoq etildi. 1918 senesi Moskvadan yollanğan silâlı bolşevikler Qırım halq cumhuriyeti ve halq saylağan akimiyet organlarını yoq etip, halq liderlerini öldürdi ve 120 biñ kişini öldürgen qızıl terrorğa başladılar. 30-ıncı seneleri iç bir sebep olmağanda halqnıñ ziyalıları ve liderleri yoq etildi, 1944 senesi halq vatanından sürgün etildi, onıñ Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti sıfatında devletçiligi kene de yoq etildi.
Sürgünlik aqibetinde birinci yıl devamında halqnıñ 56,2% elâk oldı. Bu raqam bunı genotsid olaraq tasnif etmek içün yeterlidir. Rusiye bunı red etip olamay, bu sebepten onıñ teşviqatçıları halqnıñ tarihına, onıñ temsilcileri ve saylanğan organlarına iftira ata, mevamları ve maqsadlarına tesir etecek ola.
2009 senesi, Birinci Bütündünya qırımtatar kongressi Aqmescitte keçirilgen edi, lâkin dünyanıñ 12 memleketinde yaşağan qırımtatarlarnıñ milliy teşkilâtlarıdan da iştirakçiler saylanğan edi. Er bir kongress vekilini halqnıñ teşkilâtları tasdıqladı, oña qırımtatar halqı aktual sayğan problemlerniñ al etilmesi boyunca teklifler de seslendirildi.
Moskva ve Qırımda keçirilgen bir sıra çıqış teşviqat kampaniyasınıñ bir qısmıdır, böyle etip ruslarğa kongressniñ kerçek malümatlarını degil, onıñ iştirakçileri, maqsadları ve qararları aqqında yalan aytacaq olalar. Kongress başlamazdan evel Moskva Rusiye tarafından çoqtan taqip etilgen halq adından dünya seviyesinde II Yekaterina ve Putin zamanlarına qadar milletlerara siyasetniñ kerçekleri aydınlatılacaq, dep qorqa edi. Ve aydınlatıldı. Dünya onı eşitti. Özüni barıştırıcı kösterecek olğan Kreml daa bir kere zarar kördi.
Qırım odalarında marginallar
Eski teşviqat ananelerine köre, TASS izaatlayıcıları qabaatını hasta baştan sağlam başqa yükleycek olalar. TASS kongress iştirakçileri – 12 memleketniñ milliy cemiyetleri yollağan, halqnıñ öz idare organlarını temsil etken aman-aman 800 adamnı marginal olaraq tanıta. Qırım akimiyeti tarafından maqtalğan ve «ükümet» ve tanılmağan «devlet şurasınıñ» deputatları qoltuqlarına oturtılğan satqınlarğa halq vekilleri dep ayta. Bu ne mantıq, ne de kerçek vaziyetke uya. Marginallar Qırım odalarında oturıp, kongress iştirakçilerini künney ve olarğa iftira ata.
Bu qadar alçaq iftirağa kelmek – Zatulinniñ marginal olğanınıñ isbatıdır
Dünya tarihı bile ki, Rusiye imperatorlığı, Sovetler Birligi ve şimdi Putinniñ Rusiyesi yapqan halqlarğa qarşı bir sıra işğal aktsiyası ve cenkler, – 1783 senesi Qırım işğali, keçken asırnıñ başında Finlândiya ile cenk, 1939 senesi Gitler ile beraber Poloniyağa ücüm, Macaristan, Çehoslovakiyağa istilâ, qoqla GDRniñ (Almaniya Demokratik Cumhuriyeti) meydanğa ketirilmesi, – bu memleketlerde marginallarnıñ rejimlerine tayanğan edi, çünki inkişaf etken ve qanuniy organ ve siyasiy teşkilâtlar buña iç bir vaqıt qoltutmaz edi. 2014 senesi Qırım işğali de aynı sırada. Rusiye silâlı quvetleriniñ 60 biñli taqımı Qırımda qırımtatarlar arasında Remzi İlyasov, Ruslan Balbek, Zaur Smirnov kibi insanlarğa, ruslar arasında da – Qırımda keçirilgen soñki saylavlarda reylerniñ 3% qazanğan «Rus birligi» lideri Sergey Aksenov kibi marginal strukturalar, marginal siyasetçiler, marginal «halq yetekçilerine» tayana bile. Er şey ortada!
TASS izaatlayıcıları açıq-aydın şeylerge köz yumalar. Tatarlarğa qarşı çıqqan Konstantin Zatulin dey ki, Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevniñ Qırımdan ketmesi – «olarnıñ istegi», faqat olarnıñ Qırımğa kirişleri Rusiye akimiyeti tarafından yasaq etildi. Bu qadar alçaq iftirağa kelmek – Zatulinniñ marginal olğanınıñ isbatıdır.
Para hırsızlığından sebep mahkeme tarafından taqip etilgen Ruslan Balbek, berilgen malümatqa köre, Rusiye Taqiqat komiteti tarafından «Qırım baari» vaqtında Qırım banklarından altın hırsızlığında şeklengen Rustam Temirgaliyev Qırımdaki cemaat arasında itibarlı birileri degiller, ve dünyada sabıq sovet dissidenti Mustafa Cemilevniñ seviyesi ile qıyaslanmazlar. Olarnıñ qıymet kesüvleri zaten belli, TASS olarnı qullanıp, tecribesini ve obyektiv olğanını bozmaqta.
Rusiyeniñ siyasiy talil institutınıñ müdiri Aleksandr Şpuntnıñ bildirgenine köre, yañı Rusiye akimiyeti qırımtatar meselesini bir yıl içinde al etti ve Qırımda bir de bir milliy problem yoq
Rusiyeniñ siyasiy talil institutınıñ müdiri Aleksandr Şpuntnıñ bildirgenine köre, yañı Rusiye akimiyeti qırımtatar meselesini bir yıl içinde al etti ve Qırımda bir de bir milliy problem yoq. Qırımtatar halqınıñ problemleri olmasa, o qadar qavğa qaydan çıqa? Tamır halq onıñ statusında tanılmağan, onıñ temsil organları ve kütleviy haber vastaları Qırımdan quvulğan. Qoruvğa muhtac olğan ve halqara toplulıq tarafından yoq olma havfı altında bulunğan tiller cedveline kirsetilgen til devlet tili tanılsa da, amelde ne akimiyet organları, ne de qanun tarafından bu statusta qabul etile, mektep ve aliy oquv yurtlarında onı ögrenmeyler. Din, milliy iqtisadiyat, medeniyet, milliy kütleviy haber vastalarınıñ canlanması, «sürgün olunğan» milliy toponimikasınıñ ğayrıdan tiklenmesi al etilmedi. Problem yoqmı?
Kün-künden Qırımda qırımtatarlarnıñ tarihı yañlış tanıtıla, onıñ medeniyet ve tarih yadikârlıqları yoq etile, bazılarını Rusiye arbiy bölükleri zapt etti, vandallar musulman mezarlıqlarını viran ete. Halq söz sörbestliginden marum qaldı, toplaşmaq, milliy ve din bayramlarını keçirmek yasaq, Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları delegatlarnıñ Ankarağa çıqmasına keder ettiler, cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyeti yasaq etildi, halqnıñ faalleri taqip etile, bazıları öldürilgen ve qaçırılğan, bazıları esir tutula. Qırımdan, halqnıñ vatanından, kene de 10 biñge yaqın temsilcisi quvulğan. Problem yoqmı? TASS halqnıñ aq-uquqları bozulmağanını bildiremi? TASS bütün dünya buña işanacağını tüşünemi?
İmperiyalar boysundırılğan halqlarnıñ milliy-azatlıq areketlerine er vaqıt qarşı çıqa ediler. Ankarada olıp keçken Bütündünya qırımtatar kongressi – vatan Qırımnı Rusiye işğalinden azat etüv yolunda barışıq usullarnı qullanğan qırımtatar milliy areketi dünya derecesine çıqıp, dünya toplulığı, halqara uquq institutları, dünyanıñ çoqusı devlet ükümetleri tarafından yardım körgeniñ bir isbatıdır. Ve aksine – Ukrainada Rusiye istilâsı dünya toplulığı tarafından takbih etile. Bu sebepten Bütündünya qırımtatar kongressi – Kreml siyasetiniñ halqara alanda daa bir mağlübiyetidir. Moskva añlay: bütün dünya, halqara teşkilâtlar, uquq institutları onıñ istilâsına qarşı çıqa. Kongress çoqtan bitti, Moskva ise alâ daa qorqudan titrey ve yalan aytıp aqlanacaq ola. Lâkin bu sefer de olmadı.
Valentin Gonçar, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında aks ettirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını ifadelep, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmamas mümkün


text:
Şanhay
Şanhay (çince 上海, pinyin: Shànghǎi) - Qıtay Halq Cumhuriyetiniñ şarqında büyük bir şeer; ealiniñ sayısına köre, QHC eñ büyük şeeri.
Yantayğan civarları ile şeer territoriyası, merkeziy tabi olğan mustaqil memüriy birlemge ayırılğan.
AdıDeñiştir
Qıtay tilinde “Şanhay” sözü, eki iyeroglifinen yazıla. Birincisi, “yuqarığa”, “koterilmek” manalarnı taşıy, ekincisi ise - “deñiz”. Qıtay tiliniñ şanhay şivesinde “Zanhe” dep telâffuz etile (zɑ̃.'he).
Qıtay tilniñ şimaliy şivelerindeki standartına köre oqulması, arfi-arfine böyle tercimesini mümkün saya: “deñizge kirmek”, yani limanlı şeerine kelişebilgen “deñizden çıqmaq” manasında. Daa bir, şiiriy rivayetine köre, iyeroglif adlarını akis tarafına oqumaq kerek (海上), bu alda, “deñiz üstündeki şeer” kibi oqula bile.
“Şanhay” adlı mesken yerniñ ilk yazma şeklinde qayd olunuvı, Sun devrine ait (XI asır).
“Şanhay, 19-cı ve 20-ci asırnıñ başında belli ticariy merkez olaraq, ğarbiy tillerdeki transliteratsiyasınıñ bir qaç şeklini alğan - inglizce Shanghai, almanca Schanghai, felemenkçe Sjanghai, frenkçe Changhai ve ilâhre. Soñra latin urufatında şeer adınıñ yazuvı pinyin standartına uyğunlaştırılğan edi. Shanghai şeklinde o, zemaneviy ğarbiy-avropalı tillerniñ çoqusında pekitilgen.


text:
Şri Lanka polisi, aprelniñ 21-inde olğan patlavlarnı teşkil etkeninde esas şübeli sayılğan eki adamnı tutıp, tevqif etti. Yerli matbuatnıñ malümatına köre, yaqalanğanlar - ağa-qardaş. Olarnıñ adları - Mohammad Sadıq Abdül-Haq ve Mohammad Şahid Abdül-Haq.
Ve daa polis, ağa-qardaş patlav künü yürgen furgonnıñ aydavcısını tutıp aldı. Bundan ğayrı, furgon turğan evniñ saipleri ve sübeliler saqlanğan ayaqqap tükânınıñ saibi yaqalandı.
Terror eylemi davası boyunca umumen 100-den çoq adam yaqalandı, olarnıñ arasında Suriye ve Mısırdan kelgenler bar. Daa üç şübeli, polis eki kün evel yapqan ücümi vaqtında elâk etti. Reuters agentliginiñ malümatına köre, olar içtimaiy ağlarda kâfirlerge qarşı büyük cenkni başlamaq çağıruvlarınen videolarda bar edi.
Aprelniñ 21-inde Şri Lankada sekiz patlav oldı, şu cümleden hristian kilselerinde ve paalı musafirhanelerde. 250-ge yaqın insan elâk oldı, cesetlerni aynılamaq qıyın olğanı içün, dos-doğru raqamlar daa yoq. Ücümler içün mesuliyetlikni özüne “İslâm Devleti” terroristik gruppası aldı.


text:
Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire ki, Kovitidi Federatsiya Şurasınıñ qanun çıqarıcı ve devlet qurulışı Komitetiniñ toplaşuvında maruzasınen çıqışta bulunır eken, 2014 senesi mayıs 20-ne qadar Qırım sakinleri 684 biñ 664 ariza yazdı, 326 biñ 381 pasport endi berildi, dep ayttı.
Qırım «parlamenti» 2014 senesi sentâbr 14-de yarımadada Devlet şurasına deputatlar saylavlarını keçirmek içün vesiqalar azırladı. Aynı vaqıtta Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov yarımadada yerli şuralarnıñ nevbetten tış saylavları ağımdaki seneniñ dekabr ayında ötkerilmesi mümkün, dep bildirdi.


text:
Bugün, avgust 23-te, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında Aqmescit şeer reisiniñ muavini vazifesine tayin etilgen Teyfuk Gafarovnı Meclisniñ Uquq idare reberi vazifesinden boşatmaq qararı qabul etildi, dep haber ete QHA.
Bundan ğayrı, Goskomnats reisi olğan Zaur Smirnovnı Meclis reisiniñ muavini ve öz-özüni idare etüv milliy organları ile iş boyunca idare reberi vazifesinden boşatmaq formal qararına keldiler.
Qayd etmeli ki, Zaur Smirnov 2014 senesi aprel 1-de, onı akimiyetke namzet köstermek qararından evel, özü Meclis erkânında vazifelerinden vazgeçmek içün ariza yazğan edi.
Bugünki toplaşuvda Meclis azaları onıñ işbu arizasını qabul ettiler.
Qayd etmek kerek ki, ne Teyfuk Gafarov, ne Remzi İlyasov, ne de Zaur Smirnov Meclis toplaşuvına kelmediler.
Bundan ğayrı, toplaşuvda qırımtatarlarğa sentâbr 14-te saylavlarda iştirak etmemege teklifini ayrı qarar olaraq qabul ettiler.


text:
«Ukraina cenübiy-şarqında boyeviklerde Rusiye silâsı bar, em de olar Qırımnı zapt etken rusiye ordularda olğan urbağa kiyingenler», - dep yazdı o Twitterde.
Bunı Radio Svobada bildire.
Evelleri AQŞ devlet kâtibi John Kerry Rusiye çetel işler nazirliginiñ başı Sergey Lavrovnı yañı aqibetler aqqında tenbiyeledi. Eger de Rusiye Federatsiyası Ukraina şarqındaki vaziyetni kerginleştirmege toqtamasa, onı yañı cezalar bekleycek, dep bildirdi AQŞ devlet departamenti.
Lavrov, öz nevbetinde, Kerryge şunı ayttı ki, eger de Ukraina cenübiy-şarqına nisbeten küç-quvet qullansa, aprel 17 kününe planlaştırılğan dört taraflama körüşüv keçmeycek eken, qayd ete Rusiye çetel işler nazirligi.
Aprel 17 künü Jenevada Rusiye, AQŞ, Ukraina ve Avropa birliginiñ temsilcileri arasında muzakereler ötkerilmeli, faqat körüşüvniñ tam şekli daa belli digildir.


text:
"Centrica" êştän çığara
Angliyaneñ ênergiya şirkäte bankrottan qaçu yulların êzli
Angliyaneñ ênergiya şirkäte Centrica 5 meñ keşene êştän çığaraçaq.
“British Gas”ğa bäyle bulğan Centricadan yasalğan açıqlawğa kürä şirkätneñ bankrotına qomaçawlar öçen bıyıl barlığı 5 meñ keşe êştän çığarılaçaq.
Şirkät açıqlawında êştän çığaru qararına 2019 yılda tabışnıñ bulmawı, ênergetika bäyälärendä küzätelgän yuğarı limit häm tabiğıy gaz bäyälärendäge tübänäyü nigeznamä bularaq kürsätelde.
Centricanıñ yuğarı däräcäle citäkçese Kris Oşi şirkättäge êştän çığarunıñ yaqınça yartısınıñ citäkçelek berämleklärennän bulaçağın äytte.
Centrica barlığı 27 meñ keşene êş belän täêmin itä.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Ukraina ve onıñ ğarptaki parntnörları, Kreml ilhaq etilgen Qırımda keçirmege planlaştırğan Rusiye prezidenti saylâvlarını tanımamaq kibi yekâne bir pozitsiya qabul etmeli, dep saya.
Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bergen intervyusında söz yürsetti.
«Eger Putin Rusiyeni idare etecek olsa, o zaman onıñ içün Qırımnı teslim etüv, qaytaruvdan ziyade telükeli vaziyet meydanğa ketirilmeli. Daa ziyade telükeli şartlardan biri de Rusiyenin içerden patlaması – yıqılması, isyan. Zimaneviy dünya, Ukraina ile bizim partnörlarımız böyle şartlar azırlamağa küçü yeter. Sanktsiyalarnı maksimum arttırmaq kerek, Rusiye ve onıñ idarecileriniñ epsini dünyada olıp keçken ve Rusiyeniñ özü içün ayatiy emiyet taşığan bütün esanaslardan ayırmaq kerek», – dep beyan ete Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda Rusiye prezidenti saylâvlarınıñ keçirilecegi «epimizni bu saylâvlarnı tanımamaq kibi yekâne bir pozitsiya qabul etme zorlamalı».
«Saylâvlar ve hususan Qırım territoriyasında da keçirilecek saylâvlar neticesinde prezidentlikke saylânacaq şahısnıñ maqamını tanımamaq kibi.Eger dünyada böyle bir şart qoyulğan olsa edi, Putin tolu şahsiy izolyatsiyağa tüşken olur edi», – degeninde emin Çubarov.
Yanvarniñ 27-nde Çubarov, milleti qatiy nazar Qırım sakinleriniñ epsini martnıñ 18-nde yarımadada keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylâvlarını boykot etmege çağırğan edi.
Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını 2018 senesi martnıñ 18-nde – Qırım ilhaqınıñ yıllığında ötkermege planlaştıralar. Daa evel saylâv kününiñ başqa künge avuştırılmasını közde tutqan munasip qanun, Rusiyeniñ Devlet duması ve Federatsiya Şurası tarafından tasdiqlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından imzalanğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Qırımda tünevin tibbiy nezaret altında bulunğan adamlarnıñ sayısı tahminen 100 adamğa azca oldı. Şimdi ekimler 1892 adamnıñ alını közete.
Rusiyeli Qırım ükümetiniñ baş naziriniñ müavini Yelena Romanovskaya haber etkeni kibi, bir künde 32 adam nezaret altında alındı ve 181 adam boşatıldı.
Evlerinde 1654, hastahanelerde - 73, observatorlarda - 165 adam baqıla.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescitte ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davası boyunca imaye şaatları esas Ukrainadan Qırımğa olğan kiriş sıñırlavları sebebinden mahkeme oturışuvına kelip olamadı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Onıñ malümatına köre, Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesiniñ oturışuvında advokat Aleksey Ladin oturışuvnı başqa künge qaldırmağa rica etti. Böylece, imayeciler al-azırda esas Ukrainada bulunğan ve epidemiyağa qarşı sıñırlavlar sebebinden mahkemege kelip şaatlıq etip olamağan şaatlarnıñ kelmesi içün ğayret köstermege tırışacaq.
Advokatnıñ aytqanına köre, laf Edem Bekirov musafirlikke kelgen ve onıñ qabaatı olmağanını tasdıqlamağa azır olğan soy-sopları aqqında kete.
«İmaye mahkeme oturışuvını başqa vaqıtqa qaldırmağa rica etip, şaatlarnı davet etmege, olarnı mahkemege sorğuğa çekmege ve ne olğanını aytmaları içün ğayret köstermege tırışacaq: Edem Bekirov kimsege patlayıcı madde bermedi», – dep ayttı advokat Ladin.
Mahkeme muracaatnı qanaatlendirip, mahkeme oturışuvını mayısnıñ 11-ne qaldırdı.
Eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davası fevralniñ 19-nda Aqmescitte temelden baqılıp başlandı. Bundan evel Qırım Yuqarı mahkemesi evelki instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip, eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnı qıdıruvğa ilân etti.
2020 senesi mayısnıñ 14-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı. Daa soñra aynı mahkeme faalni mahkemege «zornen ketirmege» qarar berdi. Mayısnıñ 22-nde prokurornıñ muracaatınen qadı Bekirovnı qıdıruvğa ilân etmege qarar aldı.
Edem Bekirov davası
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Avropa Birligi Şurası dekar 19 künü Rusiye Federatsıyasına qarşı iqtisadiy yaptırımlarnı 2017 senesi 31 iyülge qadar devam ettirdi. Bu aqta AB Şurasınıñ resmiy qararında söz yürsetile.
«Dekabr 15 künü Avropa şurasınıñ toplaşuvında Minsk añlaşmalarınıñ kerşekleştirüv ceryanına qıymet kesip, AB yetekçileri sanktsiyalarnıñ daa altı ayğa uzatılmasına yol açtılar. AB şurası bu qararnı 19 dekabrde yazılı şekilde resmiylertirdi», – dep aytıla AB qararında.
Sanktsiyalarnıñ müddedi yanvar ayınıñ soñunda soñuna kele.
2014 senesinden başlap Ukrainadaki vaziyet kengirleşkeninden ve Rusiyeniñ oña qarşı Qırım ve Donbass istilâsından sebep Ğarp tarafından oña qarşı ceza kirsetildi. Yaptırımlar daa çoq rusiyeli şahıs ve şirketlerge ait, em de Ukrainanıñ sabıq idaresinden Donbasstaki ve Qırımdaki ayrılıqçılar sanktsiya cedveline kirsetilgen. Bundan da ğayrı Rusiye iqtisadiyatınıñ bazı saaları da cezalanğan.
Soñki zamanları Rusiye ğarbiy ortaqları vastasınen, halqara mecburiyetlerni yerine ketirmeyip, sanktsiyalarnı bütünley ya da qısmen lâğu etmek ğayesini keçirmege tırışa. Bunen beraber Rusiye ile munasebetler tüzetilmek kerek olğanı aqqında AQŞ saylanılğan prezidenti Donald Trump ta seslengen edi.


text:
Qırımnıñ Aqmescit rayonındaki Saraylı Qıyat (Mirnoye) köyünde suv olmağanı içün fevqulâde vaziyetler rejimi ilân etildi. Bu aqta Aqmescit rayonınıñ Rusiye memuriyeti apparatınıñ reberi İvan Yurçenko haber etti.
Akimiyetniñ malümatına köre, sakinlerge suv ketireler.
«Mirnoye» belediye müessisesiniñ reberi Yevgeniya Gudimovanıñ «Krıminformğa» bildirgenine köre, quyular quruğanından 1800 insan suvsız qaldı.
«Quyumız bar edi, amma avadan sebep suv quyudan ketti. Suv ilk sefer bitti. Yañı suv borusını qurmağa planlaştıramız, şeer borusından keçirecekmiz. 1,2 km mesafede qoyulacaq. Suv künde dört kere ketirile», – dedi Gudimova.
Qayd etilgenine köre, yañı suv borusını avgustnıñ 15-ne qadar qurmağa planlaştıralar.
İyül ayında Qırımda suv anbarlarından Aqmescit ihtiyacalarına suv berecek suv borusını qurğan Rusiye arbiyleri keldi.
İyülniñ 13-nde Rusiye Mudafaa nazirligi bildirdi ki, Rusiye ordusınıñ bölükleri Taygan ve Aqmescit suv anbarlarını birleştirecek borunıñ 50-den çoq kilometrini qoydı.
İyünniñ 11-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, Taygan suv anbarını Aqmescitni suvnen temin etüv sistemasınen vaqtınca birleştirecek suv boruları Rusiyeden Qırımğa keldi, dep bildirdi.
İyülniñ 8-nde berilgen malümatqa köre, Aqmescit içün suv yaqın suv anbarlarınıñ yedeklerinden 110 künge qaldı.
«Fobos» Rusiye ava merkeziniñ mütehassısı Yevgeniy Tişkovets, 2019 senesi küzde başlağan qurğaqlıqtan soñ yaz yağmurları Qırımda suv qıtlığı problemini tolusınen al etip olamaz, dep qayd etti.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
İyünniñ 26-nda Herson vilâyeti Geniçesk rayonında qırımtatar bayrağı Kününe bağışlanğan avtoyürüş ve vatanperverlik yürüşi keçti.
Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkenine köre, qırımtatar bayraqlarını kötergen maşinalar Novoalekseyevka qasabasına kelip çıqqanından soñ, anda ukrain ve qırımtatar bayraqarı açıldı. Yürüş iştirakçileri qasabanıñ merkeziy soqağı boylâp keçti. Kolonnanıñ başında Arabat belinde yerleşken Sçastlivtseve köyünden kelgen meşur trampeteçiler yürdi. İnsanlar ellerinde ukrain ve qırımtatar bayraqlarnen yürdiler.
Yürüş daa soñra bayram kontserti, milliy Küreş boyunca numüneviy yarışkeçirilecek qasabanıñ Medeniyet evinde yekünlendi.
Aqşam Hersonda avtoyürüş yapılacaq.
Ukrainada qırımtatar bayraq Kününe bağışlanğan bir sıra tedbirlerniñ ötkerilmesi planlaştırıldı. Yürüş, miting ve avtoyürüşler Lviv, Odessa, Dnipro, Melitopol, Kyiv, Herson vilâyetinde ötkerilecek.
İyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq Kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci qırımtatar halqı Qurultaynıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın renkli tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır.


text:
Yerli saatke köre saat 15-te Aqmescitniñ «Fiolent» stadionında başlanacaq olğan Muhammed peyğamberge yapılğan karikaturalarğa qarşı avtoyürüş iştirakçileri 30 daqqa keç qaldılar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Qırım paytahtına olar «Noçnıye volki» baykerler klubı ile keldiler. Avtoyürüşte 200 maşina iştirak ete. Bir çoq maşinada qırımtatar, Rusiye ve dagestan milliy bayraqları bar. Maşinalarda peyğamberge olğan sevgi yazıları da mevcut.
«Fiolent» stadionında 100-150 insan toplaştı. Olarnıñ arasında «Devlet şurasınıñ» spiker muavini Remzi İlyasov, Qırım Nazirler şurası «baş naziriniñ muavini» Ruslan Balbek, Dagestan resmiy eyyeti, Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ rektorı Fevzi Yakubov, bu aliy oquv yurtunıñ oca ve talebeleri, «Molodaya gvardiya» teşkilâtınıñ vekilleri, «kazaklar birleşmeleri» ve «samooborona» vekilleri buluna. «Bizler dagestan qardaşlarımıznı Qırımda qarşılaymız» levhası asıldı. Stadionda bulunğanlar namaz qılmağa planlaştıralar.
Uquq qoruyıcı organlarnıñ bir qaç hadimi nizamnı nezaret etmekte. Kirişte metallik ramkalar tura.
Malüm olğanı kibi, Dagestanda «Rusiye peyğamberlerni izzet ete ve adamlarnı ürmet ete!» şiarı altında regionlarara aktsiya-avtoyürüş başlandı. Onıñ iştirakçileri Muhammed peyğamberge yapılğan karikaturalarğa qarşı çıqalar.
Teşkilâtçılarnıñ qayd etkenine köre, aktsiya maqsadı – musulman ummetiniñ birligini köstermek, Rusiye regionları arasında eyi qomşulıq alâqalarını pekitmektir.
Marşrut Groznıy, Magas, Vladikavkaz, Nalçik, Stavropol, Krasnodar, Keriç ve Aqmescitten keçmekte.


text:
«Rusiye demir yolları» Qırımğa Keriç keçitinden yüklerniñ yollanılmasını dekabr 6-na qadar sıñırladı.
Bu aqta şirketniñ bildirüvinde aytıla, dep haber ete İnterfaks-Ukraina.
Şirkette bunı «Keriç boğazında ava şaraitleri sebebinden gemilerniñ qatnavı sıñırlı olğanı» ile añlatalar.
Sıñırlav Kavkaz-Parom-Qırım parom keçitinden yollanılğan yükniñ er bir çeşitine ait. Onı dekabr 2 künü kirsettiler.
Saba, dekabr 3 künü, Keriç keçitinde em yük, em yolcu yolaqarında nevbetler saqlanıla edi. Yekâne naqliyat müdirligi Keriç keçitinde şiddetli yelniñ olacağı aqqında tenbiyeley.


text:
Ukrainanıñ Avropa insan aqları mahkemesi işlerinden ükümet vekâletlisi, qırımlı Boris Babin yarımada sakinlerine Ukraina mustaqilligi Künü munasebetinen muracaat etip, Qırımnıñ Ukraina nezareti altına keri keçmesini körmege tiledi.
Bunı o Qırım.Aqiqatnıñ mahsus leyhası - «Qıtadan hayırlavlar» - çerçivesinde qayd etilgen video muracaatında ayttı.
«Beraber toplaşıp, bu künni Qırımda – azat etilgen Qırımda – qayd etecegimiz kününi körmege tileyim. İnsan aqlarına emiyet berilecek Qırımnı körmege tileyim. İqtisadiyat er keske hızmet etecek Qırımnı körmege tileyim. Millet, siyasetke köre ayırım yapılmağan Qırımnı körmege tileyim», – dep ayttı Babin muracaatta.
O, ümüt ete ki, Qırım azat etilgen soñ anda «yabancılar olmaycaq, barışıq olacaq», qırımlılar ise «öz toprağında beraber yaşaycaqlar».
Onıñ aytqanına köre, soñki bir buçuq sene «Qırım ve qıtaiy Ukraina sakinleri küreşmesi kerek olğan esas qıymetler bar olğanını» köstergen.
Ukrain bayramı munasebetinen Qırım.Aqiqat mahsus leyhağa başlay – «Qıtadan hayırlavlar». Kün devamında Qırım.Aqiqat siyasetçi, memur, siyasetşınas ve jurnalistlerniñ yarımadada yaşağan qırımlılar içün qayd etken video muracaatlarını aydınlatacaq. 2014 senesi mayıs ayından berli Rusiye akimiyeti Cemilevge yarımadağa kirişini yasaq etti.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ muracaatı endi aydınlatıldı. O, qırımlılarnı Taras Şevçenkonıñ eserinden sözler ile hayırlap, Rusiyeniñ qorquları aqqında tarif etti.


text:
BMT Havfsızlıq şurasında Ukraina azalığını – Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde muzakere etecekler. Programma musafirleri – Ukraina Tış işler nazirliginiñ hususiy vazifeler boyunca elçisi Dmitriy Kulöba, siyasetşınas, Ukraina Tış işler nazirliginiñ haber departamentiniñ sabıq müdiri Oleg Voloşin. Alıp barıcı – Pavel Novikov.
Yayın iş künleri saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında efirge çıqa.
Efirge (044) 490-29-05 nomeralı telefon vastasınen bağlanmaq mümkün.
Qırımnıñ büyük qısmında radionı diñlemege imkân bar.
Diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
Freedom House uquq qorçalayıcı teşkilâtınıñ Qırımnı esas Ukrainadan ayırğan haritası topraqlarnıñ siyasiy bağını degil de, dünyadaki azatlıq ve demokratiya seviyesini aks etmekte. Bunı Freedom House uquq qorçalayıcı teşkilâtınıñ Ukrainadaki koordinatorı Zorân Kis avgustnıñ 28-nde ayttı.
«Bu siyasiy harita degil de, azatlıq ve demokratiya seviyesiniñ haritasıdır. Freedom Houseniñ fikiri deñişmey qala: Qırım – Ukrainadır. Mında bir munaqaşa bile olamaz... Qırım Rusiye tarafından kontrol etile, anda Rusiye qanunları çalışa, Rusiyeniñ sözde uquq qoruyıcı organları çalışa. Buña köz yummağa kerekmey. Bu sebepten biz Qırımnı em Ukraina, em de Rusiyeden ayrı kösterdik», – dedi Kis.
Bundan evel Ukraina ve Rusiye kütleviy haber vastaları Ukrainadaki Freedom House uquq qorçalayıcı teşkilâtı Qırım Rusiye terkibinde kösterilgen dünya haritasını esabatında qullandı, dep bildirgen ediler.
2017 senesi fevral ayında böyle bir qavğa endi olğan edi.


text:
Yusuf Bolat
Yusuf Bolat (1909, Aluşta - 1986, Taşkent) - belli qırımtatar yazıcısı.
Yusuf Bolat 1909 senesi Aluşta şeerinde, fuqare bir ailede doğdı. Köy mektebini bitirgenden soñ, Yaltadaki ocalar mektebinde oqudı. Qırım pedagogika institutınıñ Qırımtatar tili ve edebiyatı bölümini bitirgenden soñ, edebiyat saasında çalıştı. 1939-1941 senelerinde “Sovet Edebiyatı” mecmuasınıñ muarriri oldı.
Yusuf Bolatnıñ edebiy yaratıcılığı, 1929 senesi başladı. Cenkten evel o umumen pyesalarnı yaza edi. O devirde Yusuf Bolatnıñ bir çoq meraqlı pyesası basıldı ve sanalandı: “Toy devam ete”, “Deñiz dalğasız olmaz”, “Soñki gece”, “Arzı qız” bulardan bazıları.
İstidatlı genç bestekârlar pyesaları içün muzıka yazdılar. “İşlegen tişler” pyesası içün Asan Refatov, “Toy devam ete” pyesası içün Yaya Şerfedinov, “Arzı qız” içün Yaya Şerfetdinov ile İlyas Bahşış muzıka yazdı.
Bu yıllarda edebiy mecmualarda Yusuf Bolatnıñ “Qoysuz çoban”, “Balta” ve “Tufanda qalğan qoy sürüsi” adlı ikâyeleri basıldı.
Yusuf Bolat halq qaramanı Alim Aydamaq aqqında “Alim” romanını yazdı. II Cian cenkinden soñ “Saf yürekler”, “Anife”, “Sadakât” romanlarını yarattı.
Yusuf Bolatnıñ yaratıcılığında mizah eserleriniñ de ayrıca müim yeri bardır. Onıñ “Toy devam ete” , “İşlegen tişler”, “Dubaralı toy” isimli komediyaları büyük ustalıqnen yazılğan. Yusuf Bolat, qısqa mizahiy ikâyeler mevzusında da usta olğan. Onıñ mizahiy ikâyeleri “Tabiatım öyle” isimli kitabında toplanğan.
Yusuf Bolatnıñ ikâyeleri, em münderice, em til ceetinden zengin ve meraqlıdır. Onıñ yaratıcılığı qırımtatar edebiyatınıñ müim bir qısmını teşkil ete.
1986 senesi oktâbr 22 kününde Yusuf Bolat Özbekistannıñ Taşkent şeerinde vefat etti.


text:
Olıp keçken yerli saylavlarnıñ esas alâmetleri saylayıcılarnıñ az sayıda iştirak etüvi ve akimiyetniñ belli bir derecede muvafaqiyeti oldı. Exit poll malümatına köre, «Petro Poroşenkonıñ bloku» ya da oña qoltutqan siyasiy leyhalar şeer ve vilâyet şuralarınıñ çoqusında temsilcilikni qazandı. Ekspertler qayd eteler ki, yerli saylavlarnıñ neticelerine köre, akimiyetniñ muhalifeti nevbetten tış parlament saylavları mevzusını kötermeycek.
«Opora» ağınıñ malümatına köre, Ukrainada saylayıcılarnıñ aman-aman 47% yerli idare organlarına temsilcilerini saylmağa keldi. Rey berüvde qayd etilgen bozuvlar çoq olmağanını aytalar.
Bozuvlarnıñ milliy köstergiçleri çoq degil. Soñki parlament saylavlarından bile azOlga Ayvazovskaya
«Bozuvlarnıñ milliy köstergiçleri çoq degil. Soñki parlament saylavlarından bile az», – dep ayta «Opora» ağınıñ koordinatorı Olga Ayvazovskaya.
Siyasiy ekspertler ve akimiyet muhalifetiniñ aytqanına köre, saylav qanunı tolu degil, saylayıcılar ise akimiyetke inanmaylar.
Yañı bir şey yoq; eskisi ise çalışmağa devam eteAndrey Yermolayev
«Adamlar is eteler: bir şey deñişmedi! Çünki saylavlardaki cedvellerde aynı memur ve deputatlarnı köreler... Yañı bir şey yoq; eskisi ise çalışmağa devam ete», – dep ayta siyasetşınas Andrey Yermolayev.
Saylayıcılarnıñ az sayısı parlamentniñ ğayrıdan saylanmasına qarşı
Exit poll malümatına köre, «Petro Poroşenkonıñ bloku» ya da akimiyetke qoltutqan siyasiy leyhalar – misal olaraq, «Naş kray» – şeer ve vilâyet şuralarınıñ ekseriyetinde temsilcilikni qazandı. Umumen alğanda yerli saylavlar «Batkivşçina» ve «Samopomiç» içün de muvafaqiyetli keçti.
Akimiyet içün bu saylavlar ğayet muvafaqiyetli oldı, onıñ muhalifeti de pek farqlıYevgeniy Magda
«Akimiyet içün bu saylavlar ğayet muvafaqiyetli oldı, onıñ muhalifeti de pek farqlı. Olarnıñ ğayretleri birleştirilmez, olar pek farqlılar. «Batkivşçina», «Oppozitsionnıy blok» ve «Ukrop» bir olacağını tasavvur etip olamayım», – dep ayta siyasiy ekspert Yevgeniy Magda.
Ğarbiy vilâyetlerde «Svoboda», şarqiy vilâyetlerde ise «Oppozitsionnıy blok» yahşı neticeler kösterdiler. Harkov ve Dnepropetrovsk vilâyetlerinde Dnepropetrovsk vilâyetiniñ devlet memuriyetiniñ sabıq reisi İgor Kolomoyskiy ile bağlı siyasiy leyhalar – «Ukrop» ve «Vozrojdeniye» küçleriniñ – neticeleri güzel.
Yevgeniy Magdanıñ fikirince, yerli saylavlarnıñ ilk neticeleri köstere ki, akimiyetniñ muhalifeti nevbetten tış parlament saylavları mevzusını kötermeycek. Onıñ aytqanına köre, «saylavlarda az sayıda iştirak etüv bunı daa bir kere isbatlay».
Şeer yolbaşçılıqlarında beklenmegen şeyler
Vilâyet merkezleriniñ ekseriyetinde şeer yolbaşçılarınıñ saylavları eki basamaqtan ibaret olacaq. Yekâne istisna Harkov oldı, mında «Vozrojdeniye» firqasından şeerniñ şimdiki yolbaşçısı Gennadiy Kernes birinci basamaqta ğalebe qazandı.
Kiyevni aytacaq olsaq, ekinci basamaqqa şeer yolbaşçısı Vitaliy Kliçko ile kim çıqacaq daa belli degil. Exit poll malümatına köre, birden dört namzet – Vladimir Bondarenko, Borislav Bereza, Sergey Gusovskiy ve Aleksandr Omelçenkoğa qoltutqan insanlarnıñ sayısı aman-aman aynı. Siyasiy ekspertlerniñ bildirgenine köre, reyler sayılğanda problem çıqa bile. Siyasiy tehnolog Taras Berezovetsniñ qayd etkenine köre, şeerniñ şimdiki yolbaşçısı içün uyğun olğan raqipni ekinci basamaqqa çıqara bileler.
Dnepropetrovsk şeerinde «Ukrop» namzeti Boris Filatov ve «Oppozitsionnıy blok» namzeti Aleksandr Vilkul ekinci basamaqqa çıqtılar. Reylerniñ sayısı aman-aman aynı, olarnıñ arasında küreş kergin olacaqtır, bu sebepten ekinci basamaq neticelerini tahmin etmek de zor. Halq deputatı İgor Popovnıñ aytqanına köre, «Poroşenkonıñ taqımı gizli-gizli Vilkulğa ümüt etken edi».
Odessada şeerniñ şimdiki yolbaşçısı Gennadiy Truhanov ve akimiyet qoltutuvını körgen Saşa Borovik ekinci basamaqqa çıqtılar. Lvivde keçirilecek ekinci basamaqta şeerniñ şimdiki yolbaşçısı, «Samopomiç» lideri Andriy Sadovıy ve «Svoboda» vekili, sabıq spiker muavini Ruslan Koşulinskiy raqip olacaqlar.
«Sadovıy birinci basamaqta ğalebe qazanamadı, onıñ içün kederli bir işarettir. Mında akimiyet maqsadına irişti: o, özüni Lvivniñ saibi olaraq kösteremedi», – dep qayd ete Yevgeniy Magda.
Merkeziy saylav komissiyası şeer yolbaşçıları saylavlarınıñ ekinci basamağını noyabr 15-te keçirmege planlaştıra.
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ Diniy idaresi, «Elâl» sertifikatsiya ve standartizatsiyası boyunca komissiyası, çalıq baquvdan soñ, Aqmescitteki «Bravo - Çempion» adlı şekerleme fabrikasına «elâl» keifiyet sertifikatınıñ bermesi boyunca qarar aldı.
Bu aqta Qırım Müftüliginiñ matbuat hızmeti bildirmekte.
«Şekerleme fabrikasınıñ odaları ve donatmaları Şeriat qaidelerine uyğundır. İstisalcılar, tatlı aşlarınıñ pişirmesinde Şeriatnıñ kerekli qaidelerini bileler. Qullanılğan aşayt qoşmaları ve maddeleri islâm dininiñ qaidelerine uymaqta. Müslümanlar istisal etilgen mahsulatnı qullana bileler», - dep aytıla mesacda.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.