text:
Xatın qızlarğa ayrılğan bu öleştä bez Rusiädä ayrım alğanda tatarlar yäşägän töbäklärdä xatın qızlar arasında eşsezlek problemasın öyränärgä qarar birdek. Urınnardağı xabärçelärebez , eş belän tämin itü üzäklärendäge räsmilär belän söyläşep, eşsez qalğan tatar xatın-qızları belän ängämäläşep bu turıdağı mäğlümätne sez xörmätle tıñlawçılarğa işetteräçäk . Bügen Udmurtiädäge xällär.
Eşsezlek , olıraq yäştäge xezmät qullarına qarata diskriminatsiä ni qızğanıç ki bügen Rusiädä genä tügel ä dönyanıñ başqa urınnarında da problemağa äylänep bara. Qayber bilgele hönär –profesiälär, misal öçen säyäsätçe, akademiklar yäki tikşerenü ölkäsendä eşläwçelärneñ zur öleşeneñ olıraq yäştä genä uñışlarğa ireşüe ber kemgä dä ser tügel. Ämma kibettä satuçı , fabrika zavod eşçese ofis xezmätkärläreneñ urta yäştä yañadan eş tabuları älege waqıtta zur problemağa bulıp tora. Eş birüçe , xucalar bügen yäş ,matur sälämät, ber qayçan da çirlämägän , ällä niçä tel belüçe , öydäge , tirä yaqtağı problemalar täsirenä birelmägän 30 yäşendä ämma 50yäşlek keşe täscribäsenä iä xezmätkärne genä eşkä alır ide. Küp kenä illärneñ qanun zakonnarında tängällek, tigezlek turında maddälär bar,ämma in alğa kitkän ber niçä ilne küzdä totmağanda xatın qız belän ir at şuluq eş öçen şuluq aqçanı da almıy. Eşsezlär arasında xatın qızlar haman da zur öleşne täşkil itä . Bez Rusiä töbäklärendä xatın qızlar arasında eşsezlek problemasın öyränergä qarar birdek. Udmurtiä başqalası İjawdağı xabärçebez Xämidä Gaifullina tatar konsertları, teatrları turında ğına söylämi , äle bu aralarda ğına ul Qambarka rayonındağı xällär turında söyläde. Eşsezlek şul xäl xälgä citkän ki anda xalıq ekologiä, keşe sälämätlegenä qurqınıç tuı ixtimalä bulsa da bügen ximik qorallarnı yuq itü zavodınıñ özelüenä eş urını bulır digän ömed belän riza ikän. Bügen İjavda ğına terkälgän 2meñ eşsezneñ 70%ın xatın- qızlar täşkil itä. Häm alarnıñ sanı sonğı 3 yılda üzgärmägän. Xämidä İjavda xalıqnı eş belän tämin itü bülegendä statistika häm analiz bülege mödiräse Vera Dergunovağa nindi xatın qıznıñ eş urının yuğaltuı , säbäpläre , yaña eş urını tabu öçen üzäkneñ närsä eşläwe turındağı soraw belän möräçäğät itte. Vera Dergunova häm başqa keşelärneñ fikerlären Azatlıqnıñ düşämbe tapşıruında tıñlağız.
Färidä Xämit – Xamidä Ğayfullina, Praga-İjaw


c: text/html

text:
Märcäni mäçetendä möslimälär cıyını uzdı
Märcäni mäçetendä ütkärelgän möselman xatın-qızlarınıñ cıyını “İslam mirası xäzinäläre” dip atalğan ide. Bu cıyılış Qazan möxtäsibe häm “Möslimä” xatın-qızlar oyışması tarafınnan ütkärelde. Cıyılışta möselman xatın-qızlarınıñ uzğan yıldağı eşçänlegenä berniqädär yomğaq yasaldı. “Ğasır abıstayı“digän nominatsiä buldırılıp, möselman xatın-qızlarına keçkenä büläklär tapşırıldı. Kön tärtibendä qaralğan mäs'älälär arasında Qazan möxtäsibe tarafınnan Rusiädä berençe tapqır Körän kitabınıñ rus telenä tärcemäse basılıp çığuğa 290 yıl tuluğa bağışlanğan notıqlar tıñlandı. Şulay uq Märcäni mäçetenä 240 yıl tuluın da iskä töşerep üttelär.
Cıyılışta 100 gä yaqın keşe qatnaştı. Anıñ maqsatı turında islam täğlimätın kütärü yözennän bik küp tırışlıqlar kürsätkän Möslimä xatın- qızlar oyışması citäkçese Älmira Ädiätullina menä närsälär dide.
“ Bez ictimaği tormışnıñ aldında barabız. Bez respublikabıznıñ häm prezidentıbıznıñ äxlaqi tayanıçı bulırğa tırışabız. “Ğasır abıstayı” digän nominatsiäsen buldırdıq. İslam dine yulında xezmät kürsätkän xatın-qızlarıbızğa alarnıñ isän çaqlarında räxmät äytä belergä tieşbez”dide ul
Xatın qızlarğa islam dinen uqıtuğa nigez saluçılarnıñ berse Räşidä abıstay, İslam dinen taratuda xatın qıznıñ ähämiäte närsädä digän sorawğa menä närsä dide.
“Bigräk zur, öydäge ğailäne saqlap alıp bara torğan, balalarnı tärtipkä sala torğan xakiqıy insannar alar. Ägär dä xatın qızlarıbız nadan bulsa, bez bu tınıçlıqnı ala almağan bulır idek” dide. Şulay uq
Räşidä abıstay üzeneñ istälekläre belän dä urtaqlaştı.
“Şuşı Märcäni mäçetendä 80 nçe yıllarda äle 7 genä xatın qız yöri idek. Ul waqıtta 3 kenä abıstay bar ide. Bik borçıla idem. Bik zur tırışlıq belän ber bülmäne sorap alğan idek. Xäzer xalıqlarıbız kübäyde. Böten mäçetlärebezgä irek birelde. İslam dinen qüätländeräbez . Xäzer abıstaylarıbız belän Qazan tuldı. Älmira xanımğa räxmätlär äytäsem kilä ul minem şäkertem. Ul şuşı allah yulı belän tırışıp alıp bara”,- dide.
Mintimer Şäymiev xäzrätebez bu yılnı xäyriä yılı dip iğlan itte . Xäyriä ul allahı täğäläneñ dinen küätländerü belän xäyriä bula. İñ xäyerle eş ilebezdä tınıçlıq buldıru, ilebezdäge bozıq xalıqlarnı tärtipkä salsaq narkomannarnı isereklärne, oyatsızlarnı betersäk menä bulır tınıçlıq, menä bulır bäxet, menä bulır cännät” Cıyılışta şulay uq ictimaği tormışta islam dinen qüätländerüdä zur xezmätläre öçen möselman xatın-qızlarına büläklär tapşırıldı. Alar arasında Rusiäneñ cämäğät pulatı wäkile Roza Tufitullova, ğalimä Tä'minä Biktimerova , möğallimä Lena Tacieva, Bäräskä awılı uqıtuçısı Lira Xäkimova , Brail' älifbası buyınça suqırlarnı Kör`än uqıtu da zur xezmät kürsätkäne öçen Mälikä Ğıylmetdinova , TNV jurnalistı Läysirä Fazlıyıva bar ide. Älmira Ädiätullinanıñ üzenä dä ataqlı näqışçı Näcip Näqış tarafınnan yasalğan şamail töşerelgän räsem büläk itelde.
Bu cıyılışta şulay uq islam dine ğalime Änwär Xäyri tarafınnan, ğailädä xatın-qıznıñ tärbiäwi role , bala tärbiäläwdä qızlar , malaylar tärbiäse niçek birelergä tieş, ğailädäge yolalarnı niçek ütärgä kebek sorawlarğa cawaplar buyınça tözelgän Rizaetdin Fäxretdinneñ 14 xezmäten 5 tomlı kitapqa bastırıp çığarılğan kitaplarnı täqdim itü buldı.
Mälikä Basıyr

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tatarstanğa prezident kiräkme?
12 oktäberdä Qazanda bulğan waqiğalar arasında iñ ähämiätlese, möhimnäre bulıp Xäter könen ütkärü häm Tatarstanğa Evropa Şurasınıñ parlament Assambleyası wäkilläre kilü bulğandır. Bu xaqta sez bezneñ xäbärçelärebez yazmalarınnan tulıraq mäğlümät äle alırsız. Xäzer isä, başqa xäbärlär turında. Qazannıñ Ğabdulla Tuqay muzeyında sişämbe könne bilgele tarixçı, arxeolog, etnograf Mixail Xudyakovnıñ tuuına 110 yıl tuluğa bağışlanğan uqular uzdı. Bilgele bulğançä, Mixail Xudyakov – Qazan xanlığı tarixın öyränüçe, anı döres itep yaqtırtırğa tırışqan berençe rus ğalime. Anıñ eşçänlege dä Qazan belän şaqtıy bäyle. Şuña da, 1936 yılda xalıq doşmanı bularaq atıp üterelgän häm 1957 yılda reabilitatsiälängän älege tarixçını respublikada onıtmıylar, anıñ istälegenä bağışlanğan tarixi häm fänni çaralar Tatarstanda yış ütä.
12 oktäber könne Qazanda ällä ni möhim säyäsi çaralar bulmadı. Bu, bälki, respublika citäkçeläreneñ küpçelegeneñ başqalada bulmawı belän dä bäyleder. Tatarstannıñ prezidentı yaldan Qazanğa qaytqaç, respublikanıñ başqa citäkçeläre yulğa çıqtı. Premyer-ministr Röstäm Miñnexanov bu könnärdä yalğa kitte. Ğädättägeçä üzeneñ yalın ul avtoyarışlarda ütkärä. Bu yulı Miñnexanov Berläşkän Ğäräp Ämirleklärendä uza torğan Desert Challenge – Çülgä qarşı çığu avtoralliında qatnaşa. Anıñ berençe öleşendä Miñnixanov yörtä torğan KamAZ maşinasına 352 kilometr ütärgä turı kiläçäk. Şul uq waqıtta premyer- ministr eşlär xaqında da onıtmıy. Düşämbe könne Abu-Dabi şähärendä ul ilneñ xärbi köçläre citäkçese belän oçraşıp, söyläşülär ütkärde, anı Tatarstanğa qunaqqa çaqırdı. Respublikanıñ Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin sişämbe könne Tübän Novgorodqa kitte. Anda ul İdel buyı federal’ okrugınıñ qanun çığaruçılar berläşmäse eşendä qatnaşaçaq.
Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev isä bu könnärdä yaña qanunnarğa qul quyu, köndälek xucalıq eşläre belän mäşğül. Comğa könne Awıl xucalığı könen bäyräm itkändäge kebek sallı häm möhim çığışlar bulmadı bu aralarda. İsegezdä bulsa, ul waqıtta Mintimer Şäymiev Tatarstan, anıñ citäkçelege belän kiñäşläşmiçä, uylanılmağan, respublika öçen kötelmägännär xällär bulmayaçaq, dip beldergän ide. Şunda uq ul, xäzerge säyäsi wazğiättä cawaplılıq häm tärtip kiräk, buş süz söyläp yörmäskä ide, digän fiker dä äytte. Qayber belgeçlär fikerençä, älege süzlär respublika matbuğatında basılıp çıqqan qaysı-ber täqdimnärgä dä qağıla.
Mäsälän, Zvezda Povolj’ya gazetanıñ soñğı sanında Fändäs Safiullinnıñ Bez, tatarlarğa, barıberme? digän mäqäläse dönya kürde. Anda avtor Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ xakimiät vertikalen nığıtu buyınça soñğı täqdimnäre xaqında üz fikerlären belderä. Tatarstan prezidentın xalıq saylamıyça, respublika citäkçese itep Mäskäw tarafınnan citäkçe quyıla başlasa, Tatarstan respublikası barı tik formal’ räweştä genä milli-däwläti berämlek bulıp qalaçaq, di Fändäs Safiullin. Häm 1991 yılnıñ aprelendä buldırğan Tatarstan prezidentı wazifasın beterergä täqdim itä. Anıñ wäkälätlären isä respublikanıñ xakimiäte – Ministrlar Kabinetı häm Däwlät Şurası arasında bülergä täqdim itä, Fändäs Safiullin. Bu bezne Mäskäw bilgeli torğan citäkçedän qotqarmayaçaq, anıñ qarawı xalıq üz-üzen aldamayaçaq, dip yaza avtor. Fändäs Safiullin fikerençä, Tatarstanda prezident wazifasın beterü – Mintimer Şäymievqa ışanmaw belderü tügel, Tatarstannıñ berençe prezidentınıñ xezmäte bäyäläp betergesez, bu Vladimir Putinnıñ täqdimnären şik astına quyu da tügel, älege ğämälne Tatarstan respublikası prezidentı digän wazifa formal’ räweştä genä qalmasın öçen eşlärgä kiräk, dip yaza Fändäs Safiullin üzeneñ Zvezda Povolj’ya gazetasında basılğan mäqäläsendä. Anıñ bu täqdimenä räsmi räweştä mönäsäbät belderüçelär respublikada älege işetelmäde.
Gölnaz İlgizär


text:
Bügen Mäskäwdä Yevropa Şurasınıñ Parlamentar Assambleyası prezidentı Rene van der Linden Rusiä prezidentı Vladimir Putin häm tışqı eşlär ministrı Sergei Lavrov belän oçraştı. Rusiä oyışmanıñ räise wazifasına kereşä. Lavrov, Rusiägä, wäğdälärne tormışqa aşırırğa waqıt kiräk, dip belderde:
"Bez Yevropa Şurasına kergändä birgän wäğdälärne ütäp kiläbez. Rusiäneñ säyäsi teläge turında süz barmıy, bezgä qalğan maqsatlarğa ireşer öçen waqıt kiräk. Alar arasında Rene van der Linden bügen telgä alğan 6nçı protokol – keşe xoquqların yaqlaw turındağı Yevropa Konvensiäse häm ülem cäzasın beterü turındağısı da barü."
İran turında, Rusiä tışqı eşlär ministrı, ägär dä Tähran BMO atom idaräse belän xezmättäşlek itsä, dönya citäkçeläre aña tınıç maqsatlarda atom energiäse citeşterergä irek biräçäk, dip ışandırdı. Prezident Putin, Rusiä Yevropa Şurası belän xezmättäşlekne üsterü öçen quldan kilgänne eşliäçäk, dip belderde.


text:
Semberdä açılaçaq tatar mäktäbe açıq işeklär köne oyıştırdı
Elektän tanılğan abruylı uqıtuçılar tuplanğanlığı, yuğarı sıyfatlı remont, bülmälärdäge pöxtälek balalarıbıznı tatar-möselman itep tärbiälärgä yärdäm itär. Şulay uq Qazan uqu yortlarına kerü ixtimalı da qızıqsındıra alarnı.
Moña qädär ikelänep yörgän 13 ğailä üz balaların da biregä kiterergä qarar qıldılar, düşämbe könne ük dokumentların tapşıraçaqlar. Tik moña elekke mäktäplär direktorlarınıñ qarşı çığuına şöbhä dä belderdelär. Rayon mäğärif idäräse başlığı Tat''yana Çernova andıy oçraq bulsa, tup-turı üzenä xäbär itärgä quştı. Anıñ şundıy başbaştaqlıq oçraqlarına çik quyaçağına ışanırğa da buladır, çönki üze dä şuşı mäktäptä “Dönya sänğäti kul''turası” digän fänne uqıtırğa alınğan ikän. Dimäk, mäktäp açu mäs’äläse bixisap kirtälärne yırıp çığarğa oxşıy, ömetlär nıği bara, dilär uqıtuçılar da, äti-änilär dä.


text:
Brown: “Yewropa Rusiägä moxtac bulıp yäşämäskä tiyeş”
Brown, bügen The Observer gazetasına bergän äñgämäsendä, Mäskäw xaqimiäten bik qatı tänqitläde. Brown, Mäskäw belän mönäsäbätlärne bik tirän itep yañadan qarap çığarırğa kiräk dip belderde. Brown, “Yewropa Rusiäneñ neft häm gazına moxtaç yäşäp aña fidyä tülär xäldä qalmasqa tiyeş” dip kisätte.
Brown, Rusiägä alternativ energia proyektı turında ,“İrtägä bulaçaq cıyında Yewropanıñ energia mäsäläsenä iğtibar arttırılırğa tiyeş. Başqa neft häm gaz tämin itkän illär belän köçle häm aşığıç mönäsäbät buldırığa tiyeşbez” dip söyläde.


text:
Fälestinnärneñ İsrael belän söyläşülärdä qataşuçı aradaşçısı Saeb Erekat, üzeneñ wazifadan kitüe turındağı xäbärne raslamadı da, kire dä qaqmadı. Könbatış mäğlümat çaraları bügen Erekat urnınnan kitüe turında ğariza yazğan dip xäbär itkän ide. Läkin premyer-ministr Mahmud Abbas'nıñ matbuğat xezmäte, ğarizanı almağanı turında belderde. Bu atna azağında Abbas İsrael premyerı Ariel Şaron belän oçraşa. Saeb Erekatnıñ da oçraşunda qatnaşaçağı turında xäbär itelmäde. Parlament başlığı Ahmed Qureia, oçraşunıñ maqsatı-İsraelne-"tınıçlıq yulı" planın qabul itergä ügetläw, dide.
Fälestinnär, plannı qabul itüläre turında xäbär itte inde. İsrael-tınıçlıq kileşüendäge 15 maddägä qarşı bulğanın belerde. Şaron bu qarşılıqlar turında kiläse atnada Waşingtonda prezident George Bush belän söyläşäçäk.


text:
30 Aralık 2010 Perşembe
Ebru Şallı Frikikleri
09:29 Tayfun Yorum Yok
indirmek icin tıkla
Ebru Şallı frikik,Ebru Şallı frikikleri,Ebru Şallı seks,Ebru Şallı sex,Ebru Şallı gögüsleri,Ebru Şallı kalçaları,Ebru Şallı bacakları,Ebru Şallı ayakları,Ebru Şallı üstsüz,Ebru Şallı cıplak,Ebru Şallı mayo,Ebru Şallı bikini,Ebru Şallı mayo,Ebru Şallı sevisme sahnesi,Ebru Şallı öpüsme sahnesi,Ebru Şallı yatakta,ebru şallı, ebru şallı bacak arası, ebru şallı çıplak bacaklar, ebru şallı ebruli günler, ebru şallı frikik, ebru şallı frikikleri, ebru şallı külot frikik, ebru şallı video, ebru şallı videoları


text:
Bäxetne aqça belän sanap bulamı?
"Bäxetne satıp alıp bulmıy" digän härkemgä mäglüm äytemgä qaramastan, bäxet töşençäsen öyränüçe ğalimnär kesädäge aqça küläme belän bäxet arasında turı bäyläneş bar dip sanıy. Härxäldä, Könbatışta şulay, di alar. Ä menä başqa urınnarda, şulq uq Rusiädä, keşelärne närsä bäxetle itä?
Yağni bu professor fikerençä, niqaxı bäxetsez bulğan keşene dä bäxetle itep bula, monıñ öçen yılına 100 meñ dollar kiräk. Oswald häm anıñ kollegaları aqça belän bäxet külämen bäylägän grafik tözegän. Bu grafiknı, Quşma Ştatlarğa ğına tügel, Britaniä kebek başqa alğa kitkän illärgä dä qullanıp bula, di alar. Ä menä Rusiägä kilgändä, bu teoriä eşlämäskä dä mömkin.
Bäxet mäsäläsen öyränüçe tağın ber ğalim, Washingtondağı Brookings İnstitutınnan Carol Graham Rusiäne sanamağanda, bar dönyada öylängän keşelär, öylänmägännärdän bäxetleräk, digän näticägä kilgän. Älbättä, bu - Rusiälelär ayırılışudan bäxet kiçerä digänne añlatmıy di ul:
"Älbättä, ayırılışu Rusiädä dä keşelärne bäxetsez itä, läkin bez şunı açıqladıq: Rusiä, ğömümän bäxetsezräk urın, yağni, bar dönyada niqax – iñ bäxetle ğämälneñ berse sanalsa, Rusiädä – ul qädäre ük tügel" di Washingtondağı Brookings İnstitutı belgeçe.
Xäyer, xasta wä xäyerçe bulğançı, bay wä sälämät bulunıñ yaxşıraq ikänen Rusiädä dä bik yaxşı belälär. Läkin zur aqça üze genä äle bäxetle itmi, tağın ber şart bar – bäxetle bulu öçen kürşedän bayraq bulu kiräk ikän. Keşelärneñ şuşı säyer sifatın Könyaq California Universitetında iqtisad professorı Richard Easterlin bolay añlata:
"Sineñ keremeñ artqanda başqalarnıqı da artsa, bu sineñ keremneñ däräcäsen kimetä. Yağni, sineñ teläkläreñ kübäyä, näticädä bäxet digän närsäneñ küläme üzgärmi qala", di Richard Easterlin.
Bu uñaydan ul Yewropanıñ ber iske mäzägen iskä töşerde: Britan keşese dustınıqı kebek yotr teli, Fransuz – kürşesenekennän beraz yaxşıraq villa, ä menä urıs keşese – kürşeseneñ duñgızın atırğa teli.
Rusiäneñ üzendä bu mäzäkne başqaçaraq söylilär: ber abzıy altın balıq totqan, balıq aña - telägeñne ütim, läkin ber şart belän: kürşeñdä ul närsä ike tapqır kübräk bulaçaq digäç, tege abzıy balıqqa – yarıy, ber küzemne çığar, digän.
Richard Easterlin süzlärençä, kürşeñä qızığıp yäşäw – şaqtıy universal küreneş, tik bu qağidädän dä çığarmalar bar, andıy keşelärneñ teläkläre kürşeneñ baylığına qarap artmıy, bu keşelär – bäxetle dip atala.
ali ğilmi


text:
Çeçnäneñ elekke prezidentlarınan Yandarbievne üterüçelär xökem itelde.
Qatar mäxkämäse Russiäneñ ike agentın Çeçnäneñ 1996-nce 97-nce yıllarda prezidentı bulğan Zelimxan Yandarbievne bu yılnıñ fevral ayında üterüdä ğäyeple taptı. Yandarbiev ğailäse belän soñğı öç yılda Qatarda yäşi ide. Russiäneñ ike agentı da 25-är yılğa törmägä xökem iteldelär. Şuşı xökem protsesı qayber soraulat tudıra.
NC063048
Russiä xakimiätläre Yandarbievneñ üterelüenä qızğanıç beldermädelär, şulay uq ike şäxesneñ agent buluların iqrar itsä dä, alar ğäyepsez dip belderep kildelär. Qatar xakimiätläreneñ Belaşkov belän Bogaçevne şundıy tizlek belän totuları küpkenä soraular tudırğan ide. Berençe sorau bu- Agentlar Kreml kürsätmäsenä esasän xäräkät ittelärme, xäräkät itkän bulsalar ni öçen şundıy naçar eşlädelär häm totıldılar? Mäskäv alarnı sälätle advokatlar belän yaqlattı häm monıñ öçen şaqtıy aqça sarıf itte. Läkin, alar üz missiälären bik naçar başqardılar dip äytep bula. Çeçnä mäsäläse turında yazuçı Moskov Times gazetasınıñ xezmätkäre Sanobar Şermatova da mäsäläne añlap citä almıy.
Audio
İkençe sorau bu- Ni öçen Qatardağı Russiä İlçelegennän torıp xäräkät itkän ike agentqa diplomatik pasport birelmägän? Yandarbievne üterü eşendä qatnaşı buluda şiklänelgän öçence şäxes diplomatik passportqa iä buluı säbäple , sorauğa tartılmıyça Mäskävgä qayta aldı. Ni öçen Kreml qalğan ike agentın yaqlausız qaldırdı?
Tağı da ber sorau bu- AQŞnıñ mondağı role. Raslanmağan qayber xäbärlärgä qarağanda, AQŞ Qatarğa üterüçelärne tabarğa yardäm itkän. Ä inde xäzerge vaqıtta Russiä dä, AQŞ terrorğa qarşı suğışta berdäm buluların belderep kilälär. Bu şulay häm AQŞnıñ yardäme turında xäbär döres bulğan xäldä, Kreml monı duslarça bulmağan akt dip bäyälärgä tieş ide. Läkn, ike yaq ta bu turıda endäşmi. Şermatovanıñ süzlärençä,
Audio
Ä inde Russiä mediasında xökem itelgän ike agent yaqın kiläçäktä irekkä çığarılaçaq yäisä cazaların tutıruları öçen Mäskävgä cibäreläçäk digän xäbärlärgä kilgändä, Şermatova bu fikerne urtaqlaşa.
Audio
Russiäneñ tışqı eşlär ministere Sergey Lavrov İndoneziä başqalası Cakartada çaqta yasaşan çığışında Mäskäv üz vatandaşların vatanğa qaytaru öçen barlıq ğayrätne sarıf itäçäk dip belderde.
Färit İdelle, Praga.


text:
C.Rice raslaw tıñlawlarında diplomatiägä basım yasap, Ğıraq säyäsäten yaqladı
Prezident G.Bush ikençe möddätendä Condoleezza Ricene däwlät sekretarı itep bilgeläde. Sişämbedä Senatnıñ Tışqı Mönäsäbätlär Komitetındağı tıñlawlar ğomumän uñay atmosferada ütsä dä , qayber tänqitle soraw, qaraşlar da belderelde. Rice Senat tarafınnan raslansa Amerikanıñ çit illärdä in küp kürengän keşese-Colin Powellnıñ urının alaçaq.
Äfganstanda wä Ğıraqta ireklekneñ uñışqa ireşüe töbäktäge reformaçılarğa ömed häm quät biräçäk, barğan reformalarnı tizlätäçäk.Marokkodan alıp Yordaniä Bahrainğa qädär saylawlar, xatın qız häm azçılıqlarnıñ yaqlanuın häm politik pluralizm başlanuın küräbez.
Riceneñ demokratiä turındağı borçıluları möselman dönyası belän genä çiklänmi .G.Bushnıñ V.Putin belän duslığına qaramastan Ul Rusiädäge demokratik oyışmalarnıñ problemalarına da işarä itte häm ike il arasındağı duslıqnıñ sonğı çiktä uñay näticäläre bulır digän ömed belderde.
C.Rice(audio)
Rusiädä demokratiä suqmağı sikältäle , uñış äle dä garantiälänmägän. Yaqın tarix bezneñ Rusiä belän urtaq problemalar östendä bergäläp eşli alaçağıbıznı kürsätte .Bez demokratiä mäsäläsenä basım yasarğa däwam itäçäk häm Rusiädä demokratiäne yaqlaw AQŞ-Rusiä mönäsäbätläreneñ kiläçäge öçen möhim dip añlataçaqbız.
C.Rice Balkanda Serbiä, Kosovo probelamalarınıñ xäl qılu zarurlığı turında da söyläde. Senatorlar Rice söylägännärenä ällä ni bäylänmädelär Ämma Riceneñ min citäklägän Däwlät Departamentı Ğıraq suğışınıñ kitergän ziannı beterü öçen nıq tırışaçaq, Xäzer diplomatiä zamanı digän süzlärenä qarata demokratik senator Joseph Biden , bolay digän
Biden(audio)
Minemçä ,bezneñ zur xärbi quätebezgä qaramastan bez yaqın tarixta ber qayçan da bulmağan qädär yalğız .Minemçä diplomatiä öçen waqıt küptän ütkän.Näticädä bez minem qaraşımça tieşledän azıraq iminräk
Prezident uırını öçen Bush belän yarışıp ciñelgän demokratik senator J.Kerry, Ğıraq suğışın planlaşatıruda Rice häm Bush administratsiäsen tänqitläp, älege säyäsät ğıysyannnı kimetäse urınğa arttıra ğına dip äytep, 30nçe ğıynuar saylawları administratsiä farazlağan näticäne kitermiäçäk, ğıysyan bälkim dä köçäyäçäk kenä dip äytkän. Rice adminsitratsiä saylawlarnıñ şunduq säyäsi totrıqlılıq kitermiäçägen belä, ämma bu Ğıraqta wazğiätne normalläşterü öçen atlanğan uñay adım digän cawap qaytarğan. Başqa ber demokratik senator Barbara Boxer bolay dip söyläde: Ğıraq suğışın aqlap Rice häm Bush administratsiäse cämäğätçelekne butadı, bereçedän alar Saddam küpläp üterü qorallarına iä dip äytep intervensiäse aqladı , qorallar tabılmağaç, administratsiä Saddam kürşelärenä qurqınıç tudıra,xalıqnı ezärlekli ide dip belderde .Boxer süzlärenä dewam itep Riceqa missiägä turılıqlı buluığız, suğışnı qabul itterü tırışlığığız , çınbarlıqnı kürüegezne tomaladı dide. Rice qorallar Ğıraq intervensiäse öçen berdänber säbäp tügel ide digän cawap birep , minem turılıqlılığıma şiklänep qaraudan tıyılırsız dip ömed itäm dip östäp quyğan. C.Powell kebek C.Rice da qara tänle ,senatta raslanğannan soñ ul AQŞnıñ berençe qara tänle däwlät sekretarı bulaçaq. Politik fännär häm xalıqara mäsälälär belgeçe C.Rice säyäsätkä qatnaşqançı Amerikanıñ abruylı universitetlarınnan berse Stanfortta profesor ide.Ul Ata Bushnıñ Milli iminlek Şurasında Sovet häm Könçığış Yevropa mäsäläläre İnstitunda direktor bulıp ta eşläde. färidä xämit


text:
Rusiä ğädättän tış xällär ministrlığı Mäskäwdä uzğan şimbä könne çimerelgän su parkındağı 12 keşe äle haman da tabılmadı dip belderä.
Ministr Sergey Şoygu äytüençä, ülüçelär sanıälegä üzgärmiçä 25 kileş qalğan.
Kiçä qotqaruçılar isän qaluçılarnı ezläw eşlären tuqtattı. Bügen anda çimerelgän su parkı xärabäsendä qaldıqlarnı cıyıştıru eşe başlandı.
Komissiä cimerelü säbäplären tikşerügä kereşte. Şoygu äytüençä, faciğäneñ töp säbäbe sıyfatsız tözeleş häm administratsiä citeşsezlekläre bulırğa oxşağan.
Prokuratura bu binanı salğan tözeleş şirkäteneñ litsenziäsen waqıtlıça tuqtatıp aña qarşı cinayät eşe açtı.


text:
Tatar jurnalistika bülege niçek yäşi ?
“Şähri Qazan” gäciteneñ yäşlär säxifäsendä tatar jurnalistika bülege studentı Gölnur Şäymullinanıñ “Tatar bulu xurlıqmı ?” digän yazması basılıp çıqtı. Ğolnur yaña yıl aldınnan zaçetlar birgändä fän iäseneñ «Tatarlarnı qabul itmim» — dip tatar jurnalistikası bülege studentlarınıñ rus uqıtuçısınnan zaçet ala almıyça köne buyı auditoriä işek töbendä tilmergännäre turında yaza. Xäzer tatar buluıbız öçen xurlanırğa tieşme bez dip özgälänä mäqälä avtorı. Sessiä waqıtlarında küñelsez oçraqlar bulu ber xäl, ä şul uq bülektä uquçı häm uqıtuçı möğallimnärdän Mäskäw qararı belän tatar telendäge fännär betereläçäk, rus jurnalistikası ğına qalaçaq digän imeş - mimeşlär işetelüe tatarlarğa qarata bulğan tiskäre qaraşqa citdieräk qararğa etärde.
Bıyıl tatar matbuğatı 100 yıllıq yubilien qarşılarğa äzerlängändä bu ikele— mikele fikerlär urınlımı, tatar jurnalistikası bülegendä tuğan telgä qarata tiskäre fikerlär çınlap ta barmı? Mä’sälägä açıqlıq kerter öçen filologiä fännäre doktorı, professor, Qazan däwlät universitetınıñ jurnalistika häm sotsiologiä fakul'tetı dekanı Wasil Ğarifullinğa möräcäğät ittek:
Tatar milläten, mädäniäten dä üzäktän torıp qına berkemdä qısqarta almıy. Tuğan telenä tiskäre mönäsäbät bulsa, ruxi dönyasın üsterergä teläge bulmasa, menä ul anı üze üteräçäk. Ägär ul tatar matbuğatına yazılmıy ikän, yazdırmıy ikän, bu oçraqta älbättä waqıtlı matbuğatka yäşäwe qıyınlaşa. Moña bernindi Mäskäw kiräkmi, tatar tele ülsä – tatar matbuğatı dä üläçäk, tatar tele çäçäk atsa – matbuğatta çäçäk ataçaq. Bügenge köndä tatarnıñ ruxi dönyası nindi bulsa, matbuğatı dä şundıy xalättä.
Ä tatar jurnalistikasında jurnalistikağa qağılışlı fännärne tatar telendä uqıtu mäsä'äläse xaqında Wasil äfände bolay dide;
90 yıllar da bez maxsus kafedra açtıq, tatar jurnalistikası bülege. Şuşı hönärgä bäyle fännärne tatarça uqıtuğa küçtek, küçerä başladıq. Älbättä, kiñäytergä mömkin bulır ide, läkin cäyelep kitep bulmıy. Bez 90 yılda ireşkän qazanışlarıbıznı totıp qala alsaq, jurnalistika ostalığı, tatar jurnalistika bülege tarixı, stilistika, ritorika, ğomumän jurnalistikağa qağılışlı fännär buyınça uqıtunı şulay däwam itä alsaq min moña bik şat bulır idemTatar jurnalistikası studentları arasında tuğan imeş - mimeşlärgä professor çik quysa da, axırğı süzlären:“Tatar tele ülsä – tatar matbuğatı dä ülä, tatar tele çäçäk atsa – tatar matbuğatı dä çäçäk ataçaq ! - dip yomğaqladı.
Röstäm İsxaqi


text:
Ğiraqtağı Britan totığı Kenneth Bigley''nıñ yazmışı bilgesez qala
Bigley''nıñ tuğan şähäre Liverpoolda bu könnärdä xristiannar häm möselmannar anıñ isänlege öçen doğa qıldı. Soñğı könnärdä anıñ ğailäse – ulı, bertuğannarı, Bangkoktağı xatını häm Liverpool''da yäşägän 86 yäşlek änise – barısı da anı azat itüne sorap möräcäğätlär yasadı.
Bağdadtağı Britaniä ilçelege 50 meñgä yaqın uram qağäzer tarattı. Anda ğadi ğiraqlılarğa – Bigleyğa yardäm itü öçen möräcäğät itelgän. Şulay bügen Bağdadtnıñ töp gazetınıñ berençe bitendä – Bigley ğailäseneñ yardäm sorap yazğan xatı urın alğan.
Bigley üze çärşämbedä birle mäğlümat çaralarında kürenmi. Çärşämbe könne internet säxifäse aşa Britaniä premyer-ministrı Tony Blair''ğa möräcäğät itep, törmälärdäge ğiraq xatın-qızların irekkä çığarunı sorağan ide. (audio) "Zinhar miña yardäm itegez. ğiraqlılarnıñ küpme cafa çikkännären añladım. analarsız qalğan balalar. bu ğadel tügel. balağa äni keşe kiräk. Ana keşene törmädä utırtunıñ ber mäğnäse dä yuq. Analarğa balaları yanına qaytırğa mömkinlek biregez," dip belderde britan totığı.
Ämma Amerika Quşma Ştatları häm Britan xökümätläre totıq aluçılar belän söyläşülär bulmayaçaq, dip cawap birde. Ğiraq xökümäte isä – başta qayber xatın-qızlarnı törmädän çığarıp bulır, dip beldersä, xäzer monı kire qağa.
Alsu Qormaş


text:
AQŞ Ändicandağı kütäreleşkä yärdäm itmägän
>"Ändicanğa bulğan böten xörmätebez belän bez äle dä bäysez tikşerü taläp itäbez. Xällärgä ilçelekneñ qatnaşu ixtimalı turında moñarçı da xäbärlär buldı, ämma alarnıñ nigeze yuq," dide AQŞ wäkile.
McCormack tağın ber tapqır Ändicandağı qan qoyuğa bäysez tikşerü täläp itte. Şulay uq Amerika Quşma Ştatları, Äfğanstandağı çaraları öçen Üzbäk xärbi köçläre belän xezmättäşlekne saqlap qalu öçen respublikada keşe xoquqları bozıluına küz yomıp tormayaçaq, dide. Yül ayında amerikan yağı Ändican waqiğälären tikşerüne täläp itä başlağaç Üzbäk räsmiläre AQŞ xärbi köçlärenä Qarşı-Xanabad xärbi hawa bazasında eşlären tämamlarğa quşqan ide. Älege mäsälä bu könnärdä Taşkentqa barğan AQŞ däwlät sekratere urınbasarı Dan Fried häm üzbäk citäkçeläre arasında bulaçaq söyläşülärdä kütäreler dip kötelä.


text:
Vietnamdar Öfönän qaytıp kiterme?
Öfölä vetnam baźarźarı yabılıu aldında. Yañı yıl aldınan xalıq arahında v`etnam baźarźarı tip yörötölgän sauźa nöktälärendä tauarźar arzan xaqqa hatıldı. Sifatı ällä ni bulmaha la, respublikala xalıqtıñ baytaq ölöşönöñ aqsa kileme firma kibettärendä keyenerlek bulmauın iśäpkä alğanda, uylanırğa urın bar. Yañı yıl aldınan v`etnam mağazindarında qışqı ayaq keyemen 350, kurtkalarźa 500 rublgä alırğa mömkin bulğan. Bıl yañı yıl taşlamalarına bäyle tügel. Tiźźän v`etnamdar Öfä baźarźarın qaldırıp üźźärenä qaytırğa teyeş. Sönki Räsäy xökümäte qararına yaraşlı, aprel ayınan eş bireüselärgä sit il watandaştarın eşkä yallau tıyıla. Yıl aźağınasa ularźıñ baźarźarźa qalmauı la ixtimal. Oşo köndärźä v`etnam baźarźarı hanı qıśqartıla başlauı kötölä. Äle Öfö baźarźarında här 10-sı kibet sit il watandaştarınıqı, başlısa v`etnamdarźıqı. Öfölä Çernikovka häm Dim biśtälärendä iñ źur baźarźar urınlaşqan. Alda äytelgänsä, ular yabıla qalha, yabay xalıqqa auırğa töşäsäk. Sönki ular oşo baźarźarźa keyenä.


text:
Tigez xoquqlı bulğanda ğına millätlär dus yäşär
Arıtaba Cäwdät äfände respublikta bügenge köndä yäşäwçe millätlärneñ duslığın nığıtu yünäleşendäge fikerläre belän urtaqlaştı. Doqladçı süzlärençä, respublikta här xalıq tigez xoquqlarğa iä bulırğa tieş. Xätta bäläkäy genä etnoslarğa da zur iğtibar bülenüye möhim. Alarnıñ milli – mädäni üseşe öçen tieşle şartlar buldırılğanda ğına, Başqortstanda tatulıq häm iminlek bulaçaq. «Soñğı yıllarda respublikta başqort xalqı tarixın öyränügä zur iğtibar birelä, – dide C. Ğiläcetdinov. – Şundıy uq iğtibar başqa millätlär tarixın öyränügä dä bülenergä tieş».
Konferensiädä arıtaba çığış yasağan Başqortstan mädäniät häm milli säyäsät ministrınıñ berençe urınbasarı Tamara Puşqärewä respublik däwlät oyışmalarınıñ xalıqlar duslığın häm xezmättäşlegen nığıtu yünäleşendäge eşçänlege turında täfsille mäğlümatlar birde. Ämma anıñ çığışınnan şundıy näticä çığa ide: Başqortstanda barısı da alda göl häm barlıq millätlärgä dä üzläreneñ milli – mädäni ixtıyacların qänägätländerü öçen tieşle şartlar buldırılğan. Anıñ süzlärençä, mäğärif ölkäsendä dä Başqortstan başqa töbäklärgä ürnäk bulıp tora ikän. Çönki barlıq millätlärgä dä üz ana telendä belem alu mömkinlekläre tudırılğan. Tamara Puşqärewänıñ mondıy yaltırawıqlı çığışın zalda utıruçı tatar ğälimnäre häm tatar milli oyışmaları wäkilläre qänägätsezlek belän qabul itte. Çönki räsmi türäneñ çığışındağı mäğlümatlar çınbarlıqqa turı kilmi ide. Bu doqladnı Puşqärewä xanımnıñ, ber genä xärefen dä üzgärtmiçä, başqa çaralarda da söylägäne bar. Tik şunısı xaq: trafaretqa salınğan mondıy şoma çığış respublikta yäşäwçe xalıqlarnıñ, şul isäptän tatarlarnıñ da problemnarın çağıldırmıy.
Başqortstan Tatar kongressı Başqarma qomitetı äğzası, professor Ruşan Ğallämov, härwaqıttağıça, bu konferensiädä dä bik töple häm xisle çığış yasadı. Ul respublikta tatar – başqort problemınıñ soñğı yıllarda kiskenläşä baruı xaqında söyläde. Anıñ fikerençä, Başqortstan xalqın xäzer ni öçender tatarlar belän qurqıtalar. Xätta qonbatıştan «tatarlar höcüm itä», «pantatarıyzm baş qalqıta» digän qaraçqılar belän örketälär. Ruşan Ğallämov süzlärençä, xäzer ber – bereñä törle yala yağularnı tuqtatırğa waqıt. Urtaq fikergä kilü öçen küp tä kiräkmi. Barı tik teläk häm ixtıyar ğına kiräk. Konferensiädä çığış yasağan başqort professorı Räşit İrnazarov üz çığışında Başqortstanda yäşäwçe xalıqlarnıñ tigez xoquqlarğa iä bulırğa tieşlege turında söyläsä dä, kübräk başqort xalqın yaqlarğa kiräklege xaqında süz quyırttı. Anıñ fikerençä, Başqortstanda başqort xalqı ayırım östenleklärgä iä digän belderülär döres tügel. Başqortlaştıru küreneşläre buluı xaqındağı süzlär dä buş süzlär genä ikän anıñça.
Cıyında urıslarnıñ respublik Soborı häm marilarnıñ milli – mädäni üzäge wäkilläre Vtorov belän İbulayıv äfändelär dä çığış yasadı. Alar üz xalıqlarına respublikta yaxşı şartlar tudırıluı xaqında söyläw belän bergä qayber problemnar buluına da diqqätne yünältte. Mäsälän, İbulayıv äfände respublik xaqimiät orğannarında marilarnıñ bulmawın assızıqladı. «Başqortstan Däwlät Cıyılışında mari millätennän ber genä deputat ta yuq, – dide ul. – Xätta marilar iñ küp yäşägän Mişkä rayonında küptän tügel, yaña xaqimiät başlığın täğayınlägändä dä, mari millätennän ber buldıqlı keşene quyunı kiräksenmädelär».
Tarix fännäre qandidatı İldar Ğabdrafiqov üz çığışın xalıq isäben alunıñ millätara mönäsäbätlärgä täesire xaqında söyläwgä bağışladı. Atap äytkändä, ul 2002 yılda ütkän xalıq isäben alu waqıtındağı xällärgä tuqtaldı. İldar äfände fikerençä, soñğı canisäp alu çarası Başqortstanda tatar – başqort mönäsäbätlärendäge kierenkelekne tağın da arttırdı. Moña töp millät sanalğan başqort xalqı sanın tatarlar isäbenä arttıru säbäpçe buldı. İldar Ğabdrafiqov Başqortstanda millätara duslıqnı qaqşatuçı küreneşlärneñ arta baruına baytaq başqa misallar da kiterde. Respublik xaqimiät orğannarında soñğı yıllarda citäkçelärne milli küzlektän çığıp bilgeläw däwam itüye arqasında, küpçelek yuğarı wazıyfalarnı xäzer başqortlar bili. İldar äfände şulay uq respublik xaqimiätläreneñ milli mäsälälärgä tıqşınuın da tiskäre bäyäläde. «Ayıruça tatarlarnı başqort itep yazdıru qampaniäse näq menä xaqimiätlärneñ fatıyxası häm bulışlığı belän alıp barıla, – dide ul. – Häm bu älbättä inde, millätara duslıqnı nığıtuğa tügel, ä , kiresençä, ber – bereñä ışanıçnı kimetügä kiterä.
Konferensiädä çığış yasawçılarnıñ berse – Başqortstan xalıqları Assambleyäse citäkçese Niäz Mäcitov üzennän alda çığış yasağan İldar Ğabdrafiqov fikerläre belän rizalaşmawın belderde. «Başqortstanda anıñ titul milläte bulğan başqortlar moñarçı gel kimsetüle xäldä yäşäde, – dide N. Mäcitov. – Xäzer kilep başqortlar üz telen, mädäniäten saqlarğa tırışıp nindider eşlär başlağan ikän, monı xuplarğa häm alarğa yärdäm itärgä kiräk. Respublikta hämmä millätkä tigez şartlar tudırıla».
Niäz Mäcitovnıñ şundıy fikerläre zaldağı baytaq qına keşegä, ayıruça tatar ğälimnärenä häm tatar milli liderlarına oşap betmäde. Ul tribunadan töşügä, proğrammada anıñ çığışı qaralmağan bulsa da, Başqortstan Tatar ictimağıy üzäge räise Ayrat Ğiniätullin süz soradı. Başqortstan tatarlarınıñ kiñ bilgele problemnarın tağın ber qat açıp saldı ul. Tatarlarğa tieşle şartlar tudırıla, dip küz buyawlarğa qarşı üzençä cawap sıyfatında qatğıy yañğıradı anıñ dälilläre. Ufa «Nur» tatar däwlät teatrınıñ niçä tapqır räsmi açılıp ta anıñ haman da çınlıqta açılmawı xaqında iskä töşerde A. Ğiniätullin. «Anı açu tantanasına Tatarstan citäkçeläre dä berniçä qat kilde, ä teatr haman da tözelep betmägän, bu bit masqıl itü», – dide Ayrat äfände. Ğomumän alğanda, Ufada ütkän älege fänni konferensiä millätara duslıqnı nığıtu yullarınıñ nindi yünäleşlärdä barırğa tieşlegenä küpmeder däräcädä cawap birä aldı kebek.
Konferensiä axırında tikşerelgän mäsälälär buyınça rezolyutsiä ölgese qabul itelde.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Mısırnıñ Qızıl diñgez buyındağı Şärm-äş-Şäyx şähärendä kiläse atmada İzrail' häm Fälestin citäkçeläre oçraşırğa tieş.
Bu soñğı 4 yıldan artıq waqıt eçendä İzrail' häm Fälestin citäkçeläre arasında berençe yuğarı däräcä oçraşu.
Bu oçraşuğa İzrail' premyer minsitrı Ariel Şaron belän Fälestin prezidentı Mäxmüt Abbasnı Mısırı prezidentı Xösni Möbäräk çaqırdı.
Anda İordan patşası Abdulla da qatnaşırğa cıyına.
Soñğı arada Şaron da Abbas ta İzrail'-Fälestin tınıçlıq urnaştıru eşendä tärräqiätkä ireşü öçen tarixi mömkinlek bar dip xis itüläre turında belderä.


text:
Rusiä üzäk diniä nazaräte räise Tälğät Tacetdin Tatarstannıñ latin imlasına küçüenä üzeneñ qarşı çığuın tağın ber qabatladı
Tatarstannıñ latin imlasına küçüenä qarata federal' üzäk yağınnan tiskäre fikerlär, tiskäre ğämällär äledän-äle yañartılıp tora. Bu yulı Rusiäneñ üzäk diniä nazaräte citäkçese Tälğat Tacetdin 22 iyüldä Çiläbedä ütkärgän matbuğat oçraşuında latinğa qarşı fikeren tağın ber qabatlağan. Anıñ fikerençä, latin imlasına küçü tatarlarnıñ küpçelegen Rusiädä çit il keşesenä äwerelderä. Çönki Tatarstanda tatarlarnıñ 2 millionı ğına yäşi, 2/3 öleşe Tatarstannan çittä yäşi. Çiläbedä ütkärgän matbuğat oçraşuında ul, “minemçä Tatarstanda bu mäs'älä äkrenläp kön tärtibennän töşerep qaldırıla”, digän. Xäyer, monısı inde küp tapqırlar işetelgän häm qabatlanğan fiker häm moña bernindi komentariynıñ da xacäte yuq.
Yunıs Ätnäle


text: Başqortstannan Rusiäneñ Däwlät Dumasına saylanğan deputat Mansur Äyüpov, Başqortstan deputatlarınıñ Tatarstan belän Rusiä arasındağı şartnamägä ni öçen qarşı tawış birülären añlatıp, Duma räiseneñ berençe urınbasarı häm Berdäm Rusiä firqase citäkçeläreneñ berse Oleg Morozovnıñ süzlären iskä töşerde. Mäğlüm bulğança, Morozov, andıy wäkälätlärne büleşü şartnamäsenä Rusiädä barı tik Tatarstan häm Çeçnä layıq dip beldergän ide. Mansur Äyüpov, Morozov alay dimägän bulsa – andıy qarşılıq bulmas ide, dip belderde. Mäğlüm bulğança, Däwlät Dumasında da, Rusiäneñ Federasiä şurasında da Başqortstan wäkilläre kileşügä qarşı tawış birde. Bu atnada Federasiä Şurasında Mäskäw-Qazan kileşüe kire qağıldı.


text:
Ministr urınbasarı urınınnan çitläşterelde. Rusiä eçke eşlär ministrı Räşit Nurğaliev qararı belän Başqortstan eçke eşlär ministrı urınbasarı Anotolıy Smirnov Blağoweşçen waqıyğaların tikşerü waqıtına wazıyfasınnan çitläşterelde. Nurğäliev süzlärenä qarağanda, Blağoweşçenda ütkän tazartu operatsiäse Smirnov cawaplılığında uzğan.
Rusiä generäl proqurorınıñ İdel buyı oqruğı buyınça urınbasarı Sergey Gerasimov Räşit Nurğälievqa Başqortstan eçke eşlär ministrı Rafayıl Diwayıvnı cawaplılıqqa tarttıru turında yullama kündergän ide.Başqortstan proqurorı Aleksandr Konovalov Diwayıvnı yaqlap çıqtı. Ul böten ğäipne ber keşe östenä öyü döres bulmawı turında äytkän.


text:
İrannıñ Ğiraqtağı wäkillegendä tentülär ütte, Rice Tähranğa kisätü yasadı
Quşma Ştatlar däwlät sekretare Codoleezza Rice, ägär İran Washingtonnıñ Ğiraqta totrıqlılıq urnaştıru tırışlığına ayaq çalırğa mataşsa, Quşma Ştatlar qul quşırıp utırmayaçaq, dip kisätte. Atnakiçtä amerikan xärbiläre Ğiraqnıñ İrbil qalasında İran wäkillegendä tentü ütkärgän, 6 keşe totqarlanğan, sanaqlar, dokumentlar alınğan.
Ğiraqnıñ tışqı eşlär ministrı Xöşiär Zebari süzlärençä, bu iranlılar Ğiraqta räsmi röxsät belän eşlägän, läkin İrbildäge wäkillek konsullıq tügel, anıñ diplomatik statusı yuq.
İran keşeläreneñ totqarlanuına räsmi Tähran da, Ğiraqtağı cirle körd xökümäte dä tänqit belderde. Ğiraq kördläreneñ kübeseneñ, şul isäptän prezident Cäläl Talabaninıñ da, amerikan ğäskärläre basıp kergänçe, İran belän tığız elemtädä torğanı mäğlüm.
İrbil jurnalistı Qawi Fatah Farda radiosına äytüençä, cirle räsmilärgä bu tentülär turında aldan berni xäbär itelmägän, näticädä körd räsmiläre belän amerikan xärbiläre arasında kierenkelek tuğan:
"Ğiraq Kördstanı xökümäte äytünçä, alar bu xäl turında berni belmägän. İkençe yaqtan, Amerikan xärbiläre totqarlanğan keşelärne İrbil hawa alanınnan bilgesez urınğa alıp kitergä cıyınğanda, Körd iminlek köçläre moña qarşı çıqqan" di Qawi Fatah.
Totqarlanğan iranlılarnıñ xäzer qayda ikäne bilgesez. Atnakiç könne Quşma Ştatlar däwlät sekretare Codoleezza Rice Ğiraqnı totrıqsızlandıruğa yul quyılmayaçaq dip belderde:
"İran xökümäte, üze äytüençä, töbäkne totrıqlı itüdä yärdäm itergä teläsä, ul Liban, Fälästin, Ğiraqtağı ğonaxsız keşelärneñ xıyalların cimerüçe esktremistlarnı xuplawdan tuqtarğa tieş. Häm dä atom qoralın buldıru niätennän baş tartırğa tieş" di Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare.
Uzğan ay axırında da amerikan xärbiläre Ğiraqta kimendä ike iranlını totqarlağan ide. Tağın ikesen, diplomatik qağılğısızlıqları bulğanğa, irekkä cibärde.
Küptän tügel Quşma Ştatlarnıñ berläşterelgän ştab başlığı general Peter Pace, iranlılar Ğiratqağı wazğiätne qızdırıp tora, İran-taraflı törkemnärne qoral belän täemin itä dip belderde.
İrannıñ tışqı eşlär ministrlığı Ğiraq belän Şveytsariäneñ Tährandağı ilçelären çaqırtıp, soñğı xälgä añlatma birergä soradı. Quşma Ştatlarnı İranda Şveytsariä wäkillek itä. Anıñ üzeneñ İranda ilçelege yuq.
Ali Ğilmi


text:
Narkotiktar hatıusılar hanı kämemäy
Respublika narkokontrol xeźmätkärźäre Öfönöñ xalıq telendä Siğan ixataları tip yörötölgän urınında narkotik taratıusılarźı qulğa aldı.
Çernikovka biśtähendäge Uşakov uramında 30 yäşlek ir narkomanğa ber-nisä dozalıq geroin hatqanda totoldo. Bığa tiklem 3 tapqır xököm itelgän bıl keşe oşo yul menän üźenä aqsa eşlägän. Uğa 3 yıldan 7 yılğa tiklem irkenän mäxrüm iteü yanay.
Narkokontrolerźar şulay uq bıl irźän narkotiktar hatıp alıusını la qulğa alğan. Ul geroindı qayışına yäşergän bulğan. Tanıuınsa, bıl keşe narkotiktarğa kön hayın ber meñ hum sarıf itä. Başqortostanda ber täülek esendä genä lä 100 doza geroin tartıp alınğan.


text: Bağdadta Ğiraqnıñ idarä şurası, yabıq işeklär artında xakimiättäge üzäk urınnarda bulaçaq citäkçelärneñ kandidaturaların tikşerde. 13 iyüldän eşkä kereşkän şurada xalıqnıñ barlıq törkemnärennän dä wäkillär kertelgän. Läkin şiğilar kebek sönnilär dä küçü waqıtınıñ başqarma organın qanunsız dip sanıy häm turıdan turı saylawlar taläp itä. 25 keşedän torğan idarä şurası amerikan-britan administratsiäse tarafınnan bileglängän ide. Ğiraqta qoalitsiä ğäskärlärenä höcümnär tuqtalmıy. Bügen Bağdadta şartlawdan ber Amerika xärbie häm Ğiraq tärcemäçese hälak bulğan. Äl Falludca şähärendä xärbi qärwan utqa totılğan. Qorbannar yuq. Bügen, Ğiraqta Amerika xärbiläre citäkçese John Abizaid, Säddäm Xösäyen tarafdarları ilne suğıştan soñ torğızu eşlärenä niçek bulsa da qomaçawlarğa tırışalar dip belderde.


text:
Əmlak haqqında:
8 MKR Azadliq metrosu Ibrahim Pawayev kucesi 9 mertebeli Leninqrad layiheli binanin 5 mertebesi 4 otaqli FUL (ELA) temirli 100 kvm.sahesi olan menzil satilir.ORTA BLOK ORTA MERTEBE.Merkezi istilik sistemi qazi iwiqi suyu daimi.2 eded 9 metrlik balkonu.Birisi heyete digeri ise Wehere baxir.menzilin butun otaqlari tamamile skvaznoy pervisvetdir.butun otaqlari hamam tualeti ayri ayridir.Butun qurulu mebeller qalir menzilde.Binanin yaninda mekteb baxca metro weherin butun istiqametlerine fasilesiz marwrutlar marketler aptekler eylnce merkezi ticaret merkezi ve saireler.etrafda her cur infastruktura..polu parket butun pencereleri plastic.senedleri tamamile alqi satqya hazirdir.qiymeti Start 167000AZN.


text:
Bügen Qazaxstanda saylawlar waqıtında häm tawış birüdän soñ uram cıyınnarın tıyu turındağı qanun ğamälgä kerde.
Oppozisiä, bu adım xärämläşülär belän ütkän saylawlarğa qarşı çığışlar bulmasın öçen yasaldı, dip qanunnı täñqitläp çıqtı. Bu – tawış birü waqıtında qanun bozu bulaçağına dälil, di oppozisiä.
Şimbä könne Qazaxstan üteneçe nigezendä Rusiädä, atnalıq "Respublika" gazetınıñ baş möxarrire İrina Petruşeca qulğa alınğan. Petruşeva, Qazaxstanda üzenä qurqınıç yanağaç 2002nçe yılda Rusiägä küçep kitkän ide. Qazaxstan oppozisiäse häm mäğlümat çaraları wäkilläre Petruşevanı irekkä çığarunı sorap Rusiä räsmilärenä möräcäğät itte.


text:
Samarda “Aq bäxet” ofığın kiñäytä
Samarda “21 ğasır” isemle bäysez radiostansiä dulqınında atnasına ike kön - pänceşämbe häm şimbä könnärendä utızar minut “Aq bäxet” yañğırap kilde. Nihäyät Samarda “Aq bäxet” üzeneñ ofığın kiñäytep cibärde.
“Aq bäxet” tapşıruların alıp baruçı Nailä xanım Sabircanowa belän äñgämä:
- Nailä xanım, Sezneñ “Azatlıq” radiosı dulqınına çığuığız härwaqıt yä xäsrätle xäbär, yä quanıçlı xäbär belän genä bäylängän. Bu yulı qaysısına tuqtalasız? - Quanıçlısına! Bik- bik ozaq waqıtlar “Tuğan tel” cämğıyate häm Samar şähär tatar milli- mädäni möxtäriäte “Aq bäxet” tapşıruların arttıru yünäleşendä tırışlıq kürsättelär. Samar möxtäriät citäkçese Cämil äfände Wäliullin “21 ğasır” radiosınıñ xucası Gennadiy Zvyäginğa küp märtäbälär möräcägät itep, ütenep- yalwarıp, köçkä- köçkä atnasına ike säğätlek efir waqıtı ala aldı. - Bu setqa niçek bulır? Format üzgäräme? - Tapşırular şul uq könnärdä saqlana. Başı da şulay uq. Tik menä yartı säğätkä ozaytıla ğına. Atna kiç 20 säğättän 21 säğätkä qädär häm şimbä kön 14 säğättän 15 säğätkä qädär. Elek şaw mäğlumattan torsa, xäznr muzıykağa urın kübräk bireläçäk. Bezneñ Samar tatarların “Aq bäxet”neñ elekkege altışar säğätlek tapşıruları “bozıp” beterde, “bozıp” süze yaxşı mäğnädä. Alar räxätlänep, cäyelep aşarğa peşerä- peşerä, baqça eşli- eşli tıñlıylar ide. Cäy könnärendä daçalarda şaw tatar tapşıruların işetä idem. Bezneñ tatar tıñlawçısına qısqa tapşırular oşamıy, aña bulsa bulsın ozın tpşıru. Tatar cäyelep tıñlarğa yarata. Xäzerge format- atnasına ike märtäbä berär säğätlek tapşıru samar tatarlarınıñ küñelenä xuş kiler dip uylıym. - Nailä xanım, tapşırular tar tatar qısalarında bulaçaqmı? Ällä säyäsätkä dä urın qalaçaqmı? - Tapşırular näq tormış ağımınça bulaçaq. - Nailä xanım, radiotapşırular bik qıymmät närsä bit. Tapşırular tüläwleme? - Gennadiy Zvyägin atnasına ike säğätne buşlay birä, ä menä eş xaqı, ğonorar tülämi miña. Menä inde öç ay buyına minem xezmätemä berkem dä ber tien dä tülämi. - Ä kem tülärgä tieş dip sanıysız? - Älbättä inde Gennadiy Zvyäginnan kötü urınsız. Çönki ul bolay da dulqında buşlay efir birde. Tatarnıñ aq bayları, märxämätleläreneñ küñelenä Xoday iñderer äle Allahı birsä. - Nailä xanım, ä buşqa eşli- eşli arısağız häm taşlap kitsägez? - Çuaş, muqşı telendägelär ğonorar bulmıy digäç, şunda uq taşlap kittelär. Taşlap kitü wariantın bötenläy wariant bularaq qararğa yaramıy. Samar tatarlarınıñ tele ülem tüşägendä. Keşelär süzneñ yañğıraşın işetügä moxtaclar. Samar malquarları soñğı un yılda bigräktä millätebez, dinebezgä yözläre belän borıldılar. Hiçşiksez “Aq bäxet” tapşıruların da üz qanatları astına alırlar dip ömettä yäşim. Bezneñ tatar: “Ömetsez şaytan ğına”,- di bit.
Şamil Bahawtdin, Samar


text:
Ezärleklängän Türkmän yazuçısı Esenovqa PEN-Barbara Goldsmith büläge birelä.
Törkmän yazuçısı Rahim Esenov bügen New Yorkta dönyada ädäbiyat ireklegen yaqlauçılarğa birelä toran PEN-Barbara Goldsmith bülägen ala. Törkmän xakimiätläre tarixiı Bayram Xan romanı säbäple anı 2004-nçe yılda qulğa alğannan soñ, ildän çığuın tıydılar. Radiobız öçen dä eşlävçe Esenov xalıqara xoquq yaqlau oyışmaları häm AQŞ ilçelegeneñ tırışlığı arqasında uzğan atnada çığış vizası aldı. Esenov New Yorkqa kitär aldınna radiobız xezmätkäre belän ängämäläşte.
"Tormışımnıñ mäğnäse häm maqsäte jurnalizm häm yazuçılıq."
Törkmänistan 1991-nçe yılda bäyselzlegen alğannan soñ da Esenov üzeneñ içat eşen dävam itä häm Radiobıznıñ Törkmän redaksiäsenä dä eşli. Anıñ Bayram Xan yäisä İlgizär Patşa romanı 16-nçe Ğasırda Mongoliä İmperiasiä çorına qarıy. Suğışçı häm qaläm ostası Bayram Xan Törkmän milläten tarqaludan saqlap qalu öçen köräşkän şäxes. Esenov roman qähärmanı turında bolay dide
"Bayram Xannıñ üzençälege närsädä. Ul dini çıdamlıqnı töp maqsät itep quya. Anıñ öçen ul Çirkävme, Mäscetme, sinagogmı, bareber. Anıñ fikerençä, barlıq keşelärneñ Allahsı ber , alar ber genä Allahğa ışanalar. Ul üze dä şundıy keşe bulğan."
Niyazov anıñ romanın tıyğannan birle, Törkmän xakimiätläre anı ezärlekläp kildelär. Ul daimi räveştä küzätü astında tordı. Anıñ New Yorkqa säfäre ezärlekläv kampaniäse başlağannan birle çit ilgä berençe vizitı. PEN-Barbara Goldsmith Büläge fiker häm yazu ireklegen yaqlap çıqqannarı öçen ezärlkelängän şäxeslärgä birelä. Bu yılğı büläk ike yazuçığa 79 yäşlek Esenov belän Aljir yazuçısı Mohammed Benchicouğa birelä. Yazu İreklege Programması directorı Larry Siems 1-nçe Aprildä büläk lauriätlären iğlan itkändä här ike yazuçığa da xökümätläreneñ tarixnı kontrol itülärenä yul quymağannarı öçen yuğarı bäyä birgän ide.
Färit İdelle, Praga.


text:
Qanadağı höcümğä qarçılıq yözennän Beiutta yözlägän keşe BMOnıñ wäkillçelgenä berep kerü omtılışın yasadı. Binada täräzälär, cihazlar watılğan. Politisä häm armiä qarşılıq beldrüçelärne binadan çittkä ätärä aldı. Protest belderüçe keşelär, xalıqara humanitar oyışmalarnı bernärsä dä eşlämäwdä ğäyepli häm alarnıñ höcümnär tuqtatunı taläp itüen teli. Meñlägän keşe Liban başqalasında uram cıyında qatnaştı. Kübeseneñ qulında Xisbulla törkemneñ bayraqları häm citäkçeseneñ süräte buldı. Liban, höcümnär tuqtaw turında iğlan itelgänçegä qädär, söyläşülär alıp barudan baş tartayaçağın belderde. Liban premyer-ministrı Fouad Siniora.
“Kiçekmästän höcümnärne tuqtatu häm alarnı xalıqara däräcädä tikşerüdän qala, bu irtädä, başqa ber nindi dä söyläşülär turında süz alıp barıla almyı”.
Sinioranıñ, Amerika däwlät sekretare Condolleezza Rice belän oçraşuı bilgänğän bulsa da, ul annan baş tarttı.


text: Mäskäw -- Rusiä Tışqı eşlär ministrı Sergei Lavrov, İran uran bayıtuın tuqtatırğa, Xalıqara atom energiä idaräse belän tulı xezmättäşlek itergä tieş, dip belderde. Bu turıda ul bügen İran tışqı eşlär ministrı Manuhir Mottaqi belän telefon aşa söyläşüendä äytte. Xäzer İran, xalıqara ışanıçnı qaytaru öçen, aşığıç adımnar yasarğa tieş, dide ul. Comğa könne Atom İdaräse BMOnıñ İminlek Şurasına, "İran uran bayıtunı tuqtatu taläben ütämäde" digän xisap tapşırdı. Bu xisaptan soñ, Quşma Ştatlar, İranğa çikläwlär kertüne yä köç qullanunı küzdä totqan qararnı alğa söräçägen belderde.


text:
Kükşeldä Sabantuy bik üzençälekle ütä
Kukmara rayonınıñ Kükşel awılında uzğan Sabantuyğa äzerlek üzençäleklären Tatar fol'klorı däwlät üzäge video tasmağa yazdırıp aldı. Anıñ mödire Fänzilä Cäwhärova äytüençä, bu üzençäleklärne etnograflar 19 ğasırda, 20 ğasır başında bulğan sörän yolası belän bäyli. Anıñ asılında xärbi xezmätkä kitäse rekrutlarnıñ, yäş yegetlärneñ ber-berlären qunaq itüe yata. Bügenge kön bäyrämenä kilgändä isä, anıñ xucaları 10- 11- nçe sıynıflarda uquçı häm uzğan yılnı mäktäp betergän yegetlär ikän.
Ul bäyräm Sabantuyğa ber 40 kön qala başlana. Yäşüsmerlär şobağa totalar. Kemgä qayçan çirat citä alar här könne ber-bersen sıylıylar. Bezneñ küz aldına kiterelgän araqı eçügä qaytarılıp qaldırılmıy. Alarnıñ almağaçlıqları bar. Alar anı şunda ütkärälär. Çaqıralar maxsus 9- nçı sıynıf uquçıların da. Alarnı da biergä, cırlarğa öyrätälär. Alar menä şuşı sörändä başqarılırğa tieşle cırlarnı, iyüllärne öyränep tön buyı äzerlek protsessı bara, di Fänzilä Cäwhärova. 40 köngä suzılğan qunaq häm şul uq waqıtta bäyrämgä äzerlek eşläre tämamlanıp berseköngä Sabantuy digän kiçtä şobağada iñ soñ qalğan yeget işek alına bik zur itep tabın äzerli ikän. Qunaq bulğaç, 32 üsmer yeget tön betep kön başlanır aldınnan näq tönge säğät berlär tiräsendä büläk cıyarğa çığıp kitä.
Ap-aq külmäktän alar härberse. Härberseneñ billärenä çikkän sölgelär bäylängän. Başlarında tübätäy, ä ayaqlarında itek. Bez ni öçen itek kidegez, dip sorağaç, 17 säğät buyı ayaq östendä tuqtawsız öydän-öygä cırlap kerep yörilär, dip äyttelär. Ä här öydä alarnı tabın belän qarşı alalar. Sabantuy büläklärenä kilgändä isä, kükşellär näq uzğan ğasır başındağıça 3 metr ozınlığında tuqıma, ir at yäisä xatın-qız külmäge birälär. Yalğız yäşäwçe äbilär baş yualığın yegetlär qulındağı qolğağa bäyli. Büläk tapşırğan här öy üz telägen äytä. Misal öçen Tönyaq Kavkazda xezmät itüçe İlşatnıñ äti- änise, ulınıñ isän-saw äylänep qaytuın teläp büläk tapşırğan.
Yäş qızlar härberse qulyawlıq çigä. Ul qulyawlıq iskitkeç küp buldı. Alarnıñ üzläreneñ taqmaqları bar qulyawlıq sorıy torğan. Tuqtawsız cırlıylar alar. Qaytqan qunaq qız qulyawlıq birä. Här kilen çikkän sölge birä. Uzğan yıl ike Sabantuy arasında 18 qız kiäwgä kitkän awıldan. 18- gä yaqın kiäw qaytqan. Här kiäwne üsmerlär uramğa alıp çığalar. Uramda inde alarnı çöyälär.
Bu küreneş di, Fänzilä Cäwhärova üsmerlektän zurlar tormışına çıqqannarğa, ğailä başlığı bulğannarğa zur ixtiram kürsätü bulıp tora. Sabantuy könne dä yegetlär büläk cıyğan kiemnären aq külmäklären kiälär, çigüle bil bawların bäylilär häm mäydan tiräsendä qulların iñ östenä salıp cırlap yörilär. Qarşılarına oçrağan här kiäwne qabat hawağa çöyälär. Garmunğa biü oyıştıruçılar da alar. Sabantuy betkängä qädär telägännärne bietep küñel açtıralar. Sabantuy bäyrämenä ürelep kitkän bu yolanıñ asılına kilgändä isä, Bolar barsı da soldat xezmätenä barıp qaytırğa tieş keşelär. Alarnı äzerläw, alarnıñ üsmerlektän baliğlıqqa küçüen dä kürsätep tora torğan ber sınaw kebek tä ul, di Cäwhärova. Döres sörännär, xärbi xezmätkä kitäse yegetlärneñ dus-işlären cıyıp qunaq itüe 80 yıllar axırına qädär Saba, Teläçe, Kukmara rayonnarında bar ide. Bu yola Kükşel awılında elek-elektän Sabantuynıñ ber bizäge bulıp kerep kitkän. Ämma 290 xucalıqlı awılda da xällär bolay torsa, uram tutırıp cırlap yörgän yäşüsmer yegetlär qalmasqa mömkin. Xäzerge köndä alarnıñ berqädär problemaları bar. Älege dä bayağı tatar awıllarına investorlar kilüe. Xalıq alarnı qıtırşı qarşı aldı. Qıtırşılıqnıñ asılında yäşlärgä xäzer awılda eş yuq. Moña qädär bezneñ awılda yabışıp yatalar ide, menä xäzer awıl xalqı borçılıp utıra eş bulmağaç yäşlär kitär inde dip, di Tatar fol'klorı däwlät üzäge mödire Fänzilä Cäwhärova.
Nail Alan


text:
Washingtonnıŋ suğıştan soŋğı Ğıraq strategiәse turında nәrsә әytergә bula?
AQŞ Ğıraqqa qarşı suğış başlarğa әzerlәnsә dә, Washington bu xaqta әle qarar qabul itelmәde dip belderә. Lәkin, ber ük vaqıtta anda suğıştan soŋğı senario da әzerlәnә. Qayber mәğlümәtlәrgә qarağanda, Saddam hәm anıŋ rejimı bәrep tөşerelgәnnәn soŋ, AQŞnıŋ Ğıraqta 18 aylıq xәrbi okkupatsiәsen hәm idarәne sivil administratorğa tapşıru küz aldında totıla. Lәkin, bu administratornı AQŞmı, BMOmı bilgeliәçәk anısı bilgesez. Şulay uq küçmә dәverdәge Ğıraq xөkümәte turındağı plannar xaqında da mәğlümәt yuq.
Audio
"Washingtonnıŋ tөp problemması bu- demokratik şәxes digәn abruyğa iә hәm Saddam Xosәin tirәsennnәn bulmağan şәxes tabu. Ikençe süzlәr belәn әytkәndә, ul şәxes Baath partiәse xakimiәtkә kilgәnnәn birle Ğıraq belәn idarә itep kilgәn korrupt elitadan bulmasqa tieş. Washington ışana alğan hәm ber ük vaqıtta Ğıraqnıŋ milli citәkçese abruyına iә şәxes tabu ciŋel tügel. Washington, üzeneŋ qorçağı yәğni xain dip tamğalana alğan şәxesne saylamasqa tieş."
Pentagon Ğıraq Milli Kongressı dip atalğan ekzildәge Ğıraq oppozitsiәse küçmә dәverdәge xөkümәttә citәkçel rol uynasın dip teli. Dәvlәt Departamentı isә, mөxәcirlektәge Ğıraq oppozitsiәse üzara tarqalğan hәm ul ildәge politik evolutsiә belәn citәkçelek itәrlek tәsirgә iә tügel digәn qaraşta. Çınnan da mөxәcirlektәge Ğıraq oppozitsiәse berdәm citәkçelek buldıra almadı. Şulay da qayber isemnәr mәtbuğatta telgә alına. Alanıŋ berse AQŞta belem alğan elekke bankir Ahmed Çelebi. Ikençese elekke tışqı eşlәr ministerlәrennәn Adnan Paçaçı. Küzәtüçelәrneŋ fikerençө, alar hәm başqa kandidatlar bolay da nıq bulmağan berdәmlekne qaqşatmas өçen vaqıtlı xөkümәttә citәkçel pozitsiә өçen kampaniә alıp barmıylar. Elekke Ğıraq diplomatlarınnan hәm Londonda çığa torğan -Iraqi File- nәşriәteneŋ mөxәrrirı Xassan Al-Attiyahnıŋ fikerençә, xәzerge vaqıtta citәkçelek rolen dәğvә itü, alar şәxsi mәnfәğәtlәren qayğırtalar digәn ğәyeplәvgә yul açaçaq.
Audio
"Berәvneŋ yәisә ber fraksiәneŋ Ğıraqnıŋ yaŋa xakimdarı turında süz quzğatuı, Saddam rejimınıŋ mәnfәğәtlәrenә xezmәt itәçәk. Alar amerikannar belәn xezmәttәşlektә hәm Ğıraq xalqınıŋ tügel, ә üzlәreneŋ mәnfәğәtlәren yaqlauda ğәyeplәnerlәr."
Moxәcirlektәge Ğıraqlar bu xaqta baş vatqanda, Ğıraqta yәşәvçe qayberәvlәrneŋ dә, citәkçel rol dәğvә itülәre mөmkin. Andıy kandidatlar Saddamnı bәrep tөşerü өçen süz berlәşterüçelәr arasınnan yәsiә AQŞ okkupatsiәsennәn soŋ ğına çığa ala. Küzәtüçe Carpenterneŋ fikerençә, potansial kandidatlar xәzerge rejim ağzaları da bula ala.
Audio
"Әgәr dә Ğarıq politik elitası suğış başlamastan yәisә suğış başlağaç Saddam Xosәingә qarşı çığıp, anı çitlәtsә, AQŞqa ul fraksiә belәn isәplәşergә turı kiler hәm vaqılı citәkçelekkә Washington telәgәn şәxeslәrneŋ tügel, ә alarnıŋ kerep utıruı vazğiәtne qatmarlandırır."
Kürengәnçә, Ğıraqnıŋ yaŋa citәkçelegen buldıru eşe bik qatmarlı hәm Washington vaqıtlı xөkümәt tәzü ideasınnan Ğıraqta suğış tәmalanğançığa qәdәre vaz kiçte bulsa kirәk.
Fәrit Idelle, Praga.


text:
Ufada “Şärıq-şou” tamaşaları däwam itä
Ufada yıl da uzdırıluçı “Şärıq-şou” tamaşaları däwam itä. Başqortstandağı kiñ bilgele “Şärıq” radiosı oyıştırğan bu konsertlar bıyıl da Ufanıñ Neft'çelär sarayında meñlägän tamaşaçını cıya. Biletlar aldan uq satılıp betkän ide. Başqortstannıñ ğına tügel, ä Tatarstannıñ häm Mäskäwneñ dä kürenekle sänğät ostaların cıyğan älege kürkäm bäyräm şuşı şimbä häm yäkşämbe könnärendä dä däwam itä. Şul xaqta “Şärıq” radiosınıñ äydäwçe jurnalistı, älege bäyrämne oyıştıruçılarnıñ berse Lena Fatıyxova.
Lena – Aldağı ike köndä bezneñ tamaşalar däwam itä. Qazannan da qunaqlarıbız küp. Tanılğan cırçılar Xäniä Färxi, İldar Xäkimov, Güzäl Urazova, Räsim Nizamov häm başqalar kilde. Şulay itep zur bäyräm kötelä
Sez Ufada ütüçe “Şärıq-şou” tamaşaları xaqında “Şärıq” radiosı jurnalistı Lena Fatıyxovanı tıñladığız.
Fänis Fätxi, Ufa.


text:
Pravoslavie däresläre Tatarstanda kerteläçäkme?
Pravoslav dinen Tatarstan mäktäplärendä uqıtaçaqlarmı, digän soraw belän bez respublikanıñ mäğärif ministrı Färis Fäxräz ulı Xarisovqa möräcäğät ittek:
Rusiä konstitutsiäse buyınça din däwlättän ayırılğan. Şulay uq bu prikaz mäğärif qanunnarına da qarşı kilä. Rusiä küp konfessiäle häm küp millätle däwlät, şuña kürä, ayırıp balalarğa ber genä dinneñ nigezlären öyrätü ul xalıqlar arasındağı duslıqnı nığıta torğan äyber tügel. Tatarstanda bez inde küptännän «Mäktäp häm din» digän laboratoriä açıp, uqıtuçılarğa maxsus kurs uqıtabız. Anda uqıtuçılarğa dinnärneñ tarixı, dönya dinnäre turında uqıtıla. Bu eş menä şuşındıy yünäleştä alıp barılğanda ğına konfessiälär arasında nizağlar çıqmayaçaq. Kiresençä, bez balalarğa här dinneñ yaxşı yaqların citkeräçäkbez.
Tatarstannıñ mäğärif ministrı Färis Fäxräz ulı Xarisov rus telen häm mädäniäten öyränü tieşle däräcädä quyılğan, tatar häm rus tellären ber-bersenä qarşı quyarğa yaramıy, dip belderde.


text:
Tatarstanda taşlamalar urınına aqça tağın da kübräk tülänäçäk
Yaña yıl aldı könnärendä bäyräm itü genä tügel, ber-bereñä büläklär bireşü ğädäte dä bar. Uzğan atnanıñ iñ azağında, şimbä könne Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev tä respublika xalqınıñ şaqtıy ğına öleşenä bik matur büläk yasadı. 25 dekaber könne ul yuqqa çığarılğan taşlamalar urınına tülänäçäk aqçalata kompensatsiä respublikada ike märtäbägä artaçaq, dip belderde. Bu respublika qaznasınnan tülänergä tieşle aqçalarğa qağıla. Älege xäbärne şul uq könne Tatar-inform agentlığı tarattı. Şulay itep, Rusiäneñ qayber töbäkläre qanun buyınça tieşle tüläwlärgä byudjettan aqçalarnı niçek tabarğa, dip baş watqanda, tatarstanlılar xökümättän başqalarğa qarağanda ike märtäbägä kübräk kompensatsiä alaçaq.
2005 yılnıñ 1 ğinwarınnan şuşı kübäytelgän külämdä aqça aluçılar rätenä xezmät veterannarı, tıl xezmätkärläre, repressiälängän häm reabilitatsiälängän keşelär kerä. Respublikanıñ Däwlät Şurası qabul itkän taşlamalarnı Tatarstanda aqçalata tüläwlärgä alıştıru turındağı qarardan soñ, xökümät Xezmät veterannarına 100, tıl xezmätkärlärenä häm repressiälängännärgä - 150, reabilitatsiälängännärgä 160 sum tülärgä bulğan ide. Xäzer isä, älege kategoriälärgä 200 sumnan alıp, 300 sumğa qädär tülänäçäk. Ber yaqtan, östälgän 100-150 sum aqça ällä ni zur bulıp kürenmäsä dä, älege tüläwlär yılğa respublika byudjetınnan östämä 600 million sumnı taläp itäçäk. Läkin, Mintimer Şäymiev fikerençä, niçek kenä qıyın bulsa da, Tatarstan mondıy çığımnarğa barırğa tieş. Çönki taşlamalar belän qullanuçılar öçen alarnı aqçalata tüläwlärgä alıştıru ciñel närsä tügel. Citmäsä, bu reforma toraq-kommunal xezmätläre öçen tüläwlärneñ artuı belän bergä turı kilä. Bez, qıyın bulsa da, Tatarstanda yäşäwçe taşlamalardan qullanuçılarnı yärdämnän taşlamasqa tieş, dip belderde Mintimer Şäymiev üzeneñ qararın iğlan itkändä.
Citäkçelärneñ başqa qayber qanun. Qararlarınnan yırmalı bularaq, Tatarstan prezidentınıñ älege qararı respublika xalqına bik oşadı. Qayber belgeçlär süzlärenä qarağanda, Tatarstanda aqçalata kompensatsiäseneñ külämen arttıru telägenä qänäğätsezlekne barı tik Rusiä xökümätendä genä beldergännär ikän.
Gölnaz İlgizär


text:
Ğiraqta xalıqara totrıqlandıru köçlären urnaştıru plannarı sişämbedä kötelmägän kirtägä oçradı, xörmätle tıñlawçılar. Amerika Quşma Ştatları häm Britaniä belän bergä üz ğäskärlären täqdim itkän öç töp ilneñ berse, Pol’şa, Ğiraqqa xalıqara köçlär cibärü öçen Berläşkän Millätlärneñ fatixası kiräk bulaçaq dip belderde.
Pol’şanıñ şuşı belderüwe sişämbedä anıñ tışqı eşlär ministrı tarafınnan Waşingtonda yasaldı, xörmätle tıñlawçılar. Amerikan däwlät sekretare belän oçraşqan Wlodzimierz Cimoszewicz, söyläşülärdän soñ BMO-dan fatixa aluğa işarä itep, “bez şundıyraq ber qarar kiräk dip uylıybız, añlawımça, aldağı könnärdä moña yul açaçaq qayber täqdimnär yasalaçaq” dip belderde. Powell belän bu xaqta fiker alışınğandır digän faraz bula ala, çönki poläk ministrı üze genä andıy belderü belän çıqmas ide. Quşma Ştatlar Berläşkän Millätlärgä Ğiraqnı törle zonalarğa bülüne küz aldında totqan ğomumi ber qarar täqdim itügä qarşı tügel, amerikan wäkilläre anı äzerli dä başladı dip xäbär itelä. Läkin andıy qararnı qabul itü bu yulı da Rusiä, Fransiä häm Qıtay qarşılığı säbäple qatlawlana häm bu axırğı çiktä waqıtnı suza ala. Ğiraqtağı berektäşlär isä inde xalıqara tınıçlıq köçlärenä keräçäk ayırım illär belän kiñäşläşülär başlap cibärgän ide. Pol’şanıñ soñğı belderüwe, misal öçen, atnakiç Londonda, Ğiraqtağı britan zonasına üz xärbilären cibärergä telägän illärneñ maxsus kiñäşmäsenä zur şäwlä töşerä. Älegä qädär Ğiraqnıñ Saddamnan soñğı täräqqiaten üz qulında totqan Waşington, andağı xalıqara köçlärne Ğiraq suğışın aldan uq yaqlağan häm üz ğäskärlären cibärergä telägän illärneñ xärbilärennän qorırğa niätlägän ide. Berläşkän Millätlär fatixasın alğan oçraqta Ğiraqtağı totrıqlandıru köçlärenä fransuzlar, germannar, urıslar da kerä ala bulıp çığa. Alar andıy teläk beldererme, monısı ikençe mäs’älä, ämma prinsipta bu mömkin. Näticädä Quşma Ştatlar citäkçelege öçen qatlawlı wäzğiat tua ala. Berniçä genä kön elek şul uq Pol’şa, ayırım alğanda anıñ saqlanu ministrı Jerzy Smajdzinski, Ğiraqtağı xalıqara totrıqlılıq köçlärendä bez germannarnı da kürergä telär idek dip beldergän ide. Läkin anıñ şunnan soñ amerikan saqlanu ministrı belän ütkän oçraşuwında Donald Rumsfeld poläk yağına Waşingtonnıñ, Ğiraq suğışına qarşı çıqqan ber genä il dä andağı xalıqara köçlärdä qatnaşmayaçaq digän qatği şartın çitkergän. Quşma Ştatlarnıñ saqlanu ministrlığı wäkilläre elek tä, Germaniä häm Fransiä Ğiraqnı tözekländerü eşendä qatnaşa ala, läkin alarnıñ xärbiläre ul ilgä ayaq basmayaçaq dip beldergäläp torğan ide. Citmäsä Berlin üze dä Ğiraqqa german ğäskärilären cibärü niäte bulmawın äytte, anda älbättä, Waşington belän aralarnı yaxşırtırğa tırışalar, läkin monıñ tiz genä bulmayaçağın bik yaxşı añlıylar. Pol’şanıñ täqdime şul ide, anıñ Germaniä häm Daniä belän NATO qısalarında tözelgän urtaq xärbi bülekçäse bar, häm Warşaw Ğiraq cirendä näq menä anı urnaştırırğa teläde. Xäzer inde Daniä üze genä Ğiraqnıñ könyaq-könçığış öleşenä 380 ğäskärien, politsiä häm meditsina xezmätkären cibäräçäk, Pol’şanıñ öleşe meñ yarım xärbi bulaçaq, häm ul ildäge 4 zonanıñ bersen citäkläyäçäk. Elegräk Pol’şa Ğiraqnıñ üzäk öleşen kontrol itäçäk dip xäbär itelgän ide. Britannar Basrada urnaşıp, alar belän anda İspaniä häm Yewropa wä Latin Amerikasındağı tağın berniçä ilneñ xärbiläre bulaçaq. Honduras häm Nikaragua üz ğäskärilären ispan brigadasına Madrid alarnı totunı üze tülägän oçraqta ğına, ä Argentina häm Chile Berläşkän Millätlär fatixası alınsa ğına cibäräçägen belderde. Bagdad amerikannar qaramağında qalaçaq, ä menä ilneñ tönyağı häm könbatışı kem cawaplılığında bulır, monısı äle bilgele tügel. Älegä ber genä möselman däwläte dä üz xärbilären Ğiraqqa cibärüne täqdim itmäde, gärçä Pol’şanıñ saqlanu ministrlığı wäkile ber äñgämäsendä Pakstannı telgä alğan ide.
Kärim Kamal, Praga.


text: Mäskäwdä ütkän mätbuğat oçraşuında, Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev, Tatarstanda neft eşkärtüdän tabılğan towarlarnı dönya däräcäsenä çığarırğa cıyınuları turında belderde. Ul, “Bez dizel yağulığı, benzin häm aviatsia kerosínı sıyfatın dönyaqüläm däräcägä citkerep, alarnı çit illärgä dä satırğa cıyınabız”,- dide. Tatarstan prezidentı süzneñ, berençel proektı 1 miliard 300 millon dollarğa isäplängän yaña şirkät qoru turında, baruın äytte. Rusiä iqtisadın yañartu qısalarında, Tatarstannıñ bu eşe öçen aqçanıñ ber öleşe Rusiä qaznasınnan bireläçäk.


text:
Renat Xarisnı Putin büläkläde
Düşämbedä Rusiä prezidentı yıl sayın sanawlılarğa ğına birelä torğan Däwlät büläkläre tapşırdı. Federal dip atalğan TV kanalları anı turıdan –turı kürsätte. Barlığı cide büläklänüçe arasında Urıslarnıñ baş ärxäräye Aleksi ikençe dä bar ide. Ul gumanitar ölkädäge nindider uñışları öçen büläklände. Humanitarlığın ällä ni kürgän yuq, çit illärdä urıslarnı qayğırtıp yörüdän tış. Läkin, büläkkä tienüçelär arasında Tatarstanlılar da bar. Monısı qızıq. Üzäk kanallar alarnıñ icat cimelären tatarnıqı dimäsä dä, ä barı tik könçığış xalıqlarınıqı dip täqrarlasa da, Rusiäneñ däwlät büläkläre tatar mädäniätendäge uñışlar öçen. Yosıf qissası dip atalağan balet öçen, ä bu balet Qol Ğälineñ Qissai Yusuf äsärenä nigezlänep yazılğan, librettolar avtorı Renat Xaris, baletta töp biyüçe Nurlan Kanetov häm kompozitor Leonid Lyubovskiy Rusiä prezidentı qulınnan tüştamğalar häm aqçalata büläklär aldılar. Mäskäw Kirmänendä, tantanalı räweştä. Aqçası, 5 million sum. Anı öçkä bülälär.


text:
Beloretta 13 yäşlek üsmer boz astına kitkän
Başqortostanda hıuźa zıyan küreüselär hanı arta, tip xäbär itä mäğlümät ağentlıqtarı. Bıyıl boź uyılıp 4 keşe häläk bulğan, tağı la 6 keşe qotqarılğan. Täüge bäxetheź osraq ğinuarźa Ağiźel yılğahında terkälgäyne. Unda yuldı qıśqartıp tura sığam tigän ir boź aśtına kitep wafat bulğaynı. Küp osraqta balıq qarmaqlausılar zıyan kürä. Boźźoñ yoqalığına qarmaśtan, ular äle lä mäke küp uya. Ular ber– berehenä yaqın urınlaşqas yış qına boź watıla. Yäkşämbe Beloret qalahında 13 yäşlek üśmer xäbärheź yuğala. Tikşereüźär barışında, unıñ boź aśtına kiteüe asıqlana.
Rämzit Äbüläev, Öfö


text:
Moldovada bügenge qatı yañğır häm naçar hawa şartları arqasında parlament saylawlarına kilüçelärneñ sanı bik tübän buldı, dip xäbär itelä. Respublikada 2 million 300 meñ keşe tawış birü xoquqına iä. İrtänge säğatlärdä tawış birergä xalıqnıñ 3tän ber öleşe kilgän. Üzäk saylaw komissiäse başlığı Petru Raylyan, qayber töbäklärdä saylawğa xalıqnıñ 40%tan artığı kilgän, dip belderde. Saylawlarğa iñ zur qızıqsınu beldergän töbäk – Dnestr buyı, dip xäbär itelä. Kişinewda tawış birügä xalıqnıñ 15%tı ğına kilgän.
Bügenge saylawlarda parlamenttağı 101 urınğa meñ ber yöz namzät, 9 säyäsi firqa häm ike säyäsi berläşmä däğwa itä.
Alda prezident Vladimir Voronin citäkçelegendä kommunistalar bara, alarnıñ köndäşläre – Demokratik Moldova Berläşmäse häm Xristian-Demokratik Xalıq Partiäse.
Tawış birü başlanu aldınnan Moldova, üzlären Rusiädän küzätüçelär dip atağan 100gä yaqın keşene kire borğan. Moldova räsmiläre – alar saylawlarğa qomaçawlarğa cıyındı, dip belderde.
Saylawlarnıñ berençe näticäläre tawış birü tämamlanğaç ta bilgele bulır dip kötelä.


text: Paqstan räsmiläre Äfğanstan çigendäge baş kütärüçelär belän tınıçlıq kileşüe tözegän. Mäğlümat agentlıqları belderüençä, bu kileşü Tönyaq Wäzirstan turında. Anda Talíban xäräkäte belän bäyläneştägelär bigräk tä aktivlıq kürsätä. Monda yäşäwçelär çik aşa ütep kergän qorallı suğışçılarğa yärdämnären tuqtatqan oçraqta, xökümät bu töbäktä xärbi operatsiasen beteregä häm ğaskärlärneñ ber öleşen çığarırğa wäğdä itä. Urındağı baş kütärüçelär şulay uq Paqstan türälärenä, jurnalistlarğa höcüm itmäskä häm xakimiatlär yağında bulğannarnı ezärleklämäskä süz birä.


text:
Räşit Äxmätovtan çirattağı säyäsi sensatsiälär
Kamil İsxaqovnıñ Qazandağı administrativ resursı bik köçle. Moña estäp, Kamil İsxaqov üz-üzen yaratuçan, şuña kürä Qazan şurasında oppozitsiäneñ buluın tüzep tormas. Moña aptırarğa kiräkmi. Tatarstan prezidentı apparatı häm respublika xökümäte Qazan merına uñay qaraşta tormıylar. Küptän tügel genä mernı Qazandağı naçar yullar, şähärneñ çüpkä batqanlığı öçen tänqitläwne, mer belän Röstäm Miñlexanov arasındağı konfliktnı, vitse-premyer Rawil Moratov, toraq fondı citäkçese Tälğät Abdullin belän mer arasında bulğan tartqalaşularnı iskä töşerik. TV kanallarınnan, Putin Qazanğa kilgäç, anıñ maşinasına Kamil İsxaqovnı kertmäwlären açıq itep kürsättelär Menä şundıy faktlar belän, “ЗBeздa ПoBoлжbя” respublika xakimiäte belän Qazan merı arasında tartqalaşu barlığın raslıy. Häm däwam itä Kamil İsxaqov öçen Qazan xäzer bik tar. Ul Şäymiewnı da xalıqara eşçänlektä uzdırdı. İsxakov 7 xalıqara oyışma citäkli.
Räşit Äxmätov, bolay dip yazıp, İsxaqovnıñ küp kenä eşlären yasalmalıq itep kürsätä. Mäsälän, Şäymievnı uzdı digäne dä quştırnaqlar eçendä. Gäzit möxärrire, İsxaqov Qazan deputatları spikerı bulır, läkin başqarma xakimiätkä respublika citäkçeläre Tübän Qama merı İlsur Metşinnı quyarlar digän faraz birä. Küptän tügel genä Putin häm Şäymievqa büläk itelgän keçkenä atlarnı da Metşin tapşırdı bit. Dimäk, şundıy ısul belän, İlsur Metşinnı inde Putin belän tanıştırdılar, dip yaza “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzite soñğı sanında.
Älege gäzittä Tatarstan parlamentınıñ milli mä’sälälär, fän häm mädäniät komissiäseneñ soñı utırışı turında da yazma bar. İsegezgä töşeräbez, älege utırışta yaña tözelgän Tatar däwlät pedogogika humanitar universitetı tikşerelde. Tatarstan parlamentınıñ Tatar milli universitetı tözü turında qararı bar. Yaña universitetnı Tatarstan mäğärif ministrı Şäyxelislamov, näq menä milli universitet proyektı ğämälgä aştı dip añlata. Milli cämäğätçelek kileşmi. Älege utırışta, yaña tözelgän universitet rektorı Cämil Niğmätov, universitetnıñ kiläçäkkä unlağan konsepsiäse bar dip beldergän. Yäğni, un törle variant . Bu turıda “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzite xäbär itä. Yaña universitetnıñ 60 protsent uqıtuçıları tatarlar, 65 protsent studentlar tatarlar . 40 protsent uqıtuçı däreslärne tatarça alıp bara ala. Gäzit şundıy sannar kiterä. Utırışta qatnaşqan mäğärif ministrı Şäyxelislamov, ni öçen öç yuğarı uqu yortın berläştergän uqu yortı barlıqqa kilüen añlatıp mataşqan. 2007 yıldan töbäklär finanslağan, oyıştırğan yuğarı uqu yortları beterelä ikän. Tatar-amerikan töbäk institutı, Tatar däwlät humanitar universitetı da şundıy töbäk uqu yortları bulıp sanala. Menä alarnı pedogogika universitetına quşıp quyasıñ da, milli universitet ta bula, tege töbäk institutları da kinät kenä beterelmi. Utırışta qatnaşqan akademik Mirza Mäxmütov, yazuçı-deputat Tufan Miñnullin, ğalim Damir İsxaqov, humanitar institut rektorı Wasil Ğayfullin, tatar kongressı citäkçese Renat Zakirov bu fiker belän kileşmilär. “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzite yazuınça, Tufan Miñnullin bolay dip bäyälägän
Milli universitet tözü turındağı Tatarstan parlamentı qararı ğämälgä aşmadı, bez monda buş süz çäynibez. Tatarstan parlamentı qararında äytelgän Tatar däwlät universitetı häm yaña barlıqqa kilgän pedogogiqa-humanitar universitet ikese ike närsä. Milli universitet ideyäsen monıñ belän genä üterergä yaramıy Mirza Mäxmütov, yaña tözelgän universitet pedogogika universitetı nigezendä tulı qanlı, tatar elitasın tärbiälärlek yuğarı uqu yortı tözep bulmıy dip beldergän.
TATİ rektorı , 45 iñ yaxşı uqıtuçıbız, yaña uqu yortı belän kileşmiçä, eştän kitü turında ğariza birgän dip belderde dip yaza “ЗBeздa ПoBoлжbя” gäzite.
Monnan tış, Putinnıñ Qazanda yasağan çığışı, Rusiä möftiläre şurası räise Rawil Ğäynetdinnıñ Tatar kongressı cıyınında totqan notığı, Äğdäs Borhanovnıñ sannan sanğa basılıp kilgän “Rusiädä antiamerekanlıq çığanaqları” dip atalağan yazması, Amerikadağı tatar ğalime Yulay Şamiloğlunıñ “Professional häm milli tarix” digän yazmaları urın alğan.
Räfis Cämdixan


text:
İndoneziäneñ öçençe zur şähäre Medanda bügen İndoneziä yulçılar oçqıçı hälakätkä duçar bulıp yortlar östenä töşep cimerelde. Näticädä yulçılarnıñ küpçelege häm cirdä bulğan 30-lap keşe hälak buldı.
Rueters xäbär agentlığı Mandala hawa yulları süzçeseneñ oçqıçtağı 112 yulçınıñ 10-sı häm oçqıç xezmätkärläreneñ 5-se isän qaldı digän süzlären kiterä. Süzçe äytüençä, isän qalğannarnıñ barısı da oçqıç cirgä töşkändä anıñ qoryıq öleşendä bulğan.
İsän qaluçılarnıñ berse äytüençä, Medannan İndoneziä başqalası Jakartağa quzğalğan oçqıç cirdän kütärelü belän sulğa borılğan häm berniçä sekundtan cirgä töşep cimerelgän.
Medan hawa alanı şähär üzägenä yaqın urnaşqan häm anı toraq yortlar uratıp alğan.


text: İtaliä häm Germaniäneñ Tönyaq Afrikada möhacirlär öçen lagerlar tözü täqdime mäs'äläsendä bügen dä Yevropa Berlege räsmiläre kileşä almadı. Fransiä eçke eşlär ministrı Dominique de Villepin, Fransiä ber nindi dä andıy üzäk yä lagerlarnı "qabul itmiäçäk" dip belderde. Täqdimgä şulay uq İspaniä eçke eşlär ministrı Jose Antonio Alonso da qarşı çıqtı. Bügen İtaliäneñ Florensiä şähärendä Germaniä, İtaliä, İspaniä, häm Britaniä häm Fransiä eçke eşlär ministrlarınıñ ike könlek oçraşuı tämamlandı. İtaliä häm Germaniä Tönyaq Afrikada qaçaqlarnı – çın qaçaqlar häm aqça eşlärgä kitüçelärne ayırır öçen maxsus üzäklär tözüne täqdim itkän ide.


text:
Başqortstan häm Rusiäneñ xakimiätläre arasında ike yaqlı kileşü bulaçaqmı? Rusiä Prezidentınıñ İdel buyı federal okrugındağı tulı xoquqlı wäkile Aleksandr Konovalov kileşügä moxtaclıq yuq dip isäpli. Anıñ uyınça, federätsiädä stabillek xökem sörä, töbäklär üseştä, kileşü öçen bernindi dä nigez yuq. Ul barı tik tarixi traditsiä buyınça ayırım oçraqlarda ğına kileşü tözergä mömkin dip isäpli. Şundıy oçraq itep misalğa Tatarstan Respublikasın atadı.
Ul şulay uq Başqortstandağı ike tellelek buyınça da fikerlären belderep, başqort teleneñ däwlät tele itep iğlan itelüeneñ zıyanı yuqlığın belderde. Üzeneñ berniçä yıl Başqortstanda yäşäwen iskä alıp, başqort telennän zıyan kürmäwen äytte. Bu turıda ul Regnum mäğlümat ağentlığına birgän äñgämäsendä belderde.


text:
Räzil Wäliev: "Latin xärefläre röxsät itelmäsä, Tatarstan xalıqara mäxkämäğä möräcäğät itäçäk"
Latin grafikası torğızu turındağı Tatarstan qanunnıñ kiläçäk yazmışı, xäzer Rusiä konstitutsiä mäxkämäseneñ qararına bäyle. Mäxkämä, Rusiä subyektları cirle xalıqnıñ yazuına qağılışlı mäs’älälärne üzläre xäl itärgä xoquqlı, digän qarar çığarsa, wazğiät qaysı yaqqa üzgäräçäk? Ägär, mäxkämä, Duma qararı häm Rusiä Konstitutsiäse arasında qarşılıq yuq, digän näticä çığarsa, Tatarstan deputatları üzlären niçek totar? Bu sorawnı Tatarstan Däwlät Şurasınıñ fän, mäğärif, milli mäs’älälär komitetı başlığı Razil Wälievqa birdek. Anıñ äytüenä qarağanda, Tatarstanğa xäl itärgä xoquq birelsä, qanunnı tormışqa aşıru başlanır ide. Latinğa küçü turındağı däwlät programması tözelep, parlament tarafınnan qabul itelep, Prezident qul quyıp, eş başlanır ide. Ägär, Konstitutsiä mäsäläse, Tatarstan faydasına qarar çığarmasa, Tatarstan deputatları, keşe xoquqların yaqlaw oyışmalarına, Strasburgtağı xalıqara mäxkämäğä möräcäğät itärgä isäpläp tora.Tatarstan Däwlät Şurasınıñ fän, mäğärif, milli mäsälälär komitetı başlığı Razil Wäliev äytkänçä, mäxkämäneñ qararı uñay bulsa, latin grafikasın torğızu öçen 2005 yıl byudjetına aqça tabılır ide. Küptän tügel qabul itelgän, Respublika xalıqları tellären üsterü däwlät programmasında da, latinğa küçü öçen aqçalar qaralğan ikän. Yäğni, Tatarstan xakimiätläre mäxkämädä ciñügä ireşergä ömet itä.Bikä Timerova.


text:
"Newsweek" ğafu ütenä - Qör''änne mäsxäräläw turındağı xäbär tikşerelmägän ide
Quşma Ştatlarda çığa torğan "Newsweek" mäcmuğası yäkşämbedä, üzeneñ amerikan xärbiläre Guantanamoda Qör''än Kärimne mäsxärälägän digän xäbärendä yalğışlar buluın tanıp, alar öçen ğafu ütende. "Newsweek"neñ şuşı xäbäre uzğan atnada bar möselman dönyasında, ayırım alğanda Pakstan, Äfğanstan, fälästin cirlärendä uram çualışlarına kitergän ide. Äfğanstanda alar kimendä 15 keşeneñ ülüenä dä kiterde. "Newsweek" möxärrire xäzer şul ülemnär uñayınnan ükeneçen belderä.
Audio, Dan Klaidman
"Bez bu mäğlümatnı tieşle däräcädä tikşerdek tä kebek, ämma qaywaqıt yalğışlar barıber kitkäli häm bu oçraqta da, bezneñçä, şulay buldı" dip añlata Qör''änne mäsxäräläw turındağı çetrekle xäbärneñ döreslekkä turı kilä almawın "Newsweek" möxärrirlärennän berse. 9-nçı may sanında dönya kürgän mäğlümatnı şuşı mäcmuğa, amerikan xakimiatendäge ışanıçlı çığanaqqa tayanıp bäyän itkän ide, xäzer inde şul çığanaq, Qör''änne mäsxäräläw oçrağı turında üzeneñ alay uq ışanıçlı itep äytä almawın beldergän. "Newsweek" citäkçeläre süzlärenä qarağanda, şuşı yazmanı äzerlägän xäbärçelär Michael İsikoff häm John Barry, anı bastıru aldınnan saqlanu ministrlığındağı ike räsmi wäkilneñ fikeren sorağan bulğan. Şularnıñ berse cawap birüdän baş tartqan, ikençese üz fikeren yazmanıñ bötenläy başqa ber öleşenä qarata äytkän, ä menä Qör''änne mäsxäräläw turındağı mäğlümatqa qarata anıñ qarşılığı bulmağan. "Newsweek" kierenkelek tudırğan şuşı xäbäre tiräsendäge wäzğiatne küzätep baraçağın belderä, ä inde şunıñ arqasında uram cıyınnarı, xätta ülemnär kiçergän Äfğanstannıñ räsmi wäkilläre, xäbärneñ xata buluın, döreslekkä turı kilmäwen tanu ildäge kierenkelekne kimetügä yardäm itär dip ömetlänä. Prezident Xämit Qarzaynıñ matbuğat wäkile Cäwid Ludin bu uñaydan mäğlümat çaralarınıñ çetrekle mäs''älälärne yaqtırtu eşenä cawapsız qarawın tänqitli:
Audio, Cäwid Ludin
"Döres xäbär birü prinsiplarınıñ tieşençä totılmawına bezneñ bik açu kilä, älbättä. Beryaqtan, alarnıñ üz xatasın tanuı bik döres, çönki bu çınnan da möhim ber problema ide häm xatanı tanu şul problemanı yuqqa çığara. Ämma şundıy çetrekle mäs''älädä jurnalizm standartlarınıñ bik tübän buluı cawapsızlıqnı kürsätä" di Äfğanstan prezidentınıñ matbuğat wäkile Cäwid Ludin. Räsmi Qabul, "Newsweek" bastırğan şikle mäqäläne ildä çualışlar çığaru maqsatında çittän kilgän zatlar qullandı dip belderä. Anda inde berniçä çit il keşese qulğa alınğan dip xäbär itelä.
Kärim Kamal


text: Könyaq Korea, Pxenyan atom qoralı citeşterüdän baş tartqan oçraqta Tönyaqnı elektr utı belän tämin itüne wäğdä itkän. Könyaqnıñ berläşü ministrı Çung Dong-Yang süzlärenä qarağanda, täqdim itelgän elektr energiäse Tönyaq planlaştırğan atom stansiäläre energiäsenä tiñ bulaçaq. Uzğan şimbä könne Pxenyan kötelmägändä 25 yüldä söyläşülärne yañartırğa täqdim itte. Söyläşülärgä äzerlek qısalarında bügen Amerika Quşma Ştatları häm Rusiä diplomatları oçraştı. Qıtay prezidentı wäkile Tang Jiasan Pxenyanğa kitte. Aziä säfärendä yörgän amerikan däwlät sekretare Condoleezza Rice bügen Tokyodan Könyaq Korea başqalası Seulğa kilde.


text:
Rusiädä xökümättän bäysez çit il oyışmalarına terkälü öçen waqıt çığa
18 Üktäber çärşämbe könne Rusiädä eşläwçe xökümättän bäysez çit il oyışmalarına terkälü öçen birelgän waqıt çığa. Distälägän humanitar oyışma wäkilläre xäzer qäğäz eşläre belän çaba. Şuşı köngä qädär terkälep ölgermäsälär, yä isä ğarizaları kire qağılsa, alar Rusiädä eşçänlegen tuqtatırğa mäcbür bulaçaq.
"Bik küp dokument cıyarğa kiräk ide, nigez saluçılarnıñ pasport nomerlarına qädär. Terkäw xezmäte atnasına ber kön eşli – çärşämbe. İxtimal, bu könne bik küp keşe bulır. Tañ atu belän barası bulır. Älbättä, küpmeder waqıtqa eşne qaldırıp torırğa turı kiläçäk" di oyışma citäkçese.
Rusiädä eşläwçe başqa xökümättän bäysez çit il oyımaları kebek ük, Şihab Äl-Din dä soñğı atnaların dokument tuplap ütkärde. Taläp itelgän dokumentlar isemlege şaqtıy zur. Oyışmağa nigez saluçı äğzalarınıñ pasport nomerı, adreslarınnan tış, oyışmanıñ nizamnamäse Rusiädä eşlärgä röxsät itkänne raslağan dokumentlar da kiräk.
Amerikan Säwdä Pulatı, üze terkälüdän tış, başqa oyışmalarğa kiñäşlär dä birä. Pulat citäkçese Andrew Somers süzlärençä, monıñ işe dokumetlarnı tuplaw keçkenä oyışmalarğa bigräk tä awır. Eşne ciñeläytü öçen alar Terkäw xezmäte räsmiläre belän oçraşular ütkärgän. Bu niqädär yärdäm itkänder, xezmät başlığı urınbasarı Anatoli Pançenko süzlärençä, dokumetlarda, urıs telenä tärcemälärdä xatalar bik küp.
Xökümättän bäysez çit il oyışmaların terkäw turındağı qanun yıl başında qabul itelgän ide. Yün ayında Rusiä xökümäte terkäw taläplären iğlan itte. Dokumentlarnı tuplaw öçen oyışmalarğa waqıt az qaldı.
Washingtonda urnaşqan Heritage Foundation isemle abruylı oyışmanıñ Mäskäw bülege citäkçese Yevgeny Volk süzlärençä, alar 200 bittän torğan dokumentlar tapşırğan. Başqa oyışıma citäkçeläre kebek ul da bu qanun yärdämendä Rusiä xökümäte üzenä oşamağan oyışmalarnı yabıp quya alaçaq dip sanıy:
"Säyäsi yaqtan bu cit il oyımaların Rusiädän qısıp çığaru ğämäle. Ägär sezgä oşamıy ikän, çığıp kitegez, dip açıqtan-açıq äytelde. Yağni bu oyışmalarnıñ buluı berkemgä dä kiräk tügel" di Heritage Foundation oyışmasınıñ Mäskäw bülege citäkçese.
Rusiädä barlığı 500-läp xökümättän bäysez çit il oyımalası eşli dip sanala. 12 Üktäbergä şularnıñ ni barı 80-ne terkälgän ide. Terkäw xezmäte räsmiläre äytüençä, tağın 70 ğariza tikşerüdä yata.
Düşämbedä Yustitsiä Ministrlığı räsmie Natalia Vişnyakova şuşı wazğiätkä añlatma birde. Anıñ süzlärençä, 18-nä qädär tekälep ölgermägän oyımalar, beterelä digän süz tügel, alar yuridik zat bulıp qalaçaq, fäqät 19-ınnan başlap eşçänlegen tuqtatırğa tieş bulaçaq. Vişnyakova äytüenä qarağanda, alar terkälüne soñraq ta ütä alaçaq.
Ali Ğilmi


text:
Qıtay Kommunistlar partiäseneñ xalıqara bülege başlığı Wañ Jiaruy Tönyaq Koerağa kilde. Biredä ul Pxenyannı Tönyaq Koreanıñ atom programması turında söyläşülärne yañartırğa ügetliäçäk. Wañ säfäre aldınnan ğına Qıtay Tönyaq Koreağa basım yasaw çişeleş birmiäçäk dip belderde.
Waşington Pxenyannı atom qoralları yasawdan tuqtatu öçen Qıtay üzeneñ Tönyaq Koreağa iqtisadıy basım yasaw mömkinleklären faydalanır dip ömetlänä. Qıtay yarlı Tönyaq Koreanıñ möhim yağulıq çığanağı häm säwdä partnerı.
Tönyaq Koreanıñ BMOdağı ilçese ägär dä AQŞ tınıçlıq häm tıqşınmawçanlıq wäğdä itäs Pxenyan söyläşülärneñ yañartırğa mömkin dip beldergän digän xäbärlär bar.


text: Bügen Çeçnyäda Alxan Yort awılınıñ 200 keşese Kavkaz federal yulın qaplağan. Alar şulay itep Rusiä xärbiläreneñ başqarğan ğämällärenä qarşılıq belderä. Bu aqsiädä qatnaşuçılar Alxan Kalada ütkän çistartular waqıtında Rusiä xärbiläre ike yortnı ut törtep yandırdılar dip xäbär itä. Yanğın waqıtında öç keşe peşülär alğan, alar arasında ike yäşlek bala da bar. Bügen Çeçnyäda Vedeno rayonı tiräsendä xärbi maşinalar kolonnasına höcüm yasalğan. Radiobız xäbärçese mäğlümätlärenä qarağanda öç xärbi hälaq bulğan, dürtese yaralanğan.


text:
Prezident G.Bush İzrael premyere A.Sharonnıñ Gaza häm öleşçä Könbatış Üzänennän çigenü planın yaqlap çıqtı.Fälästin premyere Axmäd Qureyi okupatsiälängän teritoriälärdäge İzrael utarların legitimlaştıru qabul itelmäslek närsä dip belderde.BMO general sekretarı K.Annan Bushnıñ pozitsiäsen tänqitläp çıqtı. Yevropa Berlege Yaqın könçığışta çiklärne ber yaqlı üzgärtügä qarşı buluın belderde.
Premyer A.Sharon Gazadan bötenläy çigenep, Könbatış Üzänendäge küpçelek yähüd utarların saqlap qalırğa teli. Kiçä Prezident G.Bush A.Sharonnıñ Gaza inisiativasına yuğarı bäyä birep(audio)
İzrael Gazadağı bilgele xärbi qorılmalarnı barlıq utarlarnı häm Könbatış Üzänendäge qayber bilgele xärbi qorılmalar häm qayber utarlarnı sütep taşlawnı planlaştıra . Bolar qıyu ,tarixi ğämällär bulıp tora,ägär dä taraflar şuşı mizgeldän faydalana alsa , alar progressqa işek aça ala häm dönyada in ozaq däwam itkän konfliktnı beterä ala dip äytte.
Sharon Gazadağı 7,500 yähüdne häm xärbi berleklärne çığarunıñ faydası zur bulaçaq dide.Sharon süzlärençä(audio)
Gazadan çıgenü İzraelneñ iminlegen arttıraçaq, iqtisadnı yaxşırtaçaq şulayuq izraellelär belän fälästinnär arasındağı kierenkelekne kimetäçäk Minem plan İzrael däwläte öçen yaña yaxşıraq şartlar barlıqqa kitergän kebek İzrael belän fälästinnär arasında söyläşülär başlaw mömkinçelegen dä tudıra.
Prezident G.Bush Könbatış Üzänendä , Yerusalem tiräsendä xäzer 200meñnän artıq yähüd yäşägän utar-qasabalarnıñ İzrael yağında qaluın raslağan.Ul fälästinnärneñ yarasına toz sibep,kire qaytqan fälästin moxacirları sonğı çiktä oyışaçaq Fälästin däwlätendä urnaşaçaq dip äytep, 48nçe yılda İzrael däwläteneñ tözelüe belän öylären yuğaltqan fälästinnärneñ kire qaytu xoquqın yuqqa çığarğan buldı. G.Bush (audio)
Yaña çınbarlıqnı ,şulsanda İzraelneñ küp xalıq yäşägän urınnarnı küzdä totqanda , sonğı status söyläşülärendä mohacirlarnıñ 1949-nçe yılğı atışlarnı tuqtatu kileşüe çiklärenä qaytuların qabul itü realistik tügel dip belderde Amerika citäkçese .
1949-nçe yıldağı atışlarnı tuqtatu kileşüe belän İzraelneñ Ğäräb kürşeläre ,İzraelneñ waqıtlı çiklären tanıdı. Anda Könbatış Üzäne yäki Gaza yuq ide.. İzrael bu territoriälärne 1967nçe yılda Yordaniä häm Misır armiälären quıp cibärgän suğışta yañadan aldı. Prezident Bush Sharonnıñ fälästin terrorçılarınıñ ütep kerüen tuqtatu öçen tözegän iminlek diwarı turında borçılu belderep, ul daimi tügel ä waqıtlı çara ğına bulırğa tieş dide. Bushnıñ Könbatış Üzänendä yähüd qasabaları , utarlarınıñ qaluın qabul itüe fälästinnärneñ şunduq reaksiäsenä säbäp buldı. Yasir Arafat kileşüne xökem itep,bu yaqın könçığış tınıçlıq protsesınıñ tämam tuqtaluına işarä bulıp tora disä, premyer Axmed Kureyı (audio) Bez fälästinnär , bez kire qağabız. Bez moñı qabul itä almıybız, kire qağabız.Bez xalıqara rezolutsiä, BMO İminlek Şurası rezolutsiäse , Yul xaritasın ğına yöklämä itep alabız dide.
Qureyı ''Yul xaritası'' dip yöretelgän tınıçlıq planıñ yaqlağan ''kuartet''nı yäğni Yevropa berlege, BMO, AQŞ häm Rusiänä xalıqara konferensiä ütkärep, fälästinnärneñ xoquqların tikşerergä çaqırdı. K.Annan süzçese ,general sekretar tınıçlıq planınıñ çişelmägän detalläre ike yaq arasında söyläşelep İminlek Şurası rezolutsiälärenä kileşle xäl qılınırğa tieş dip qarıy dide.
''Yerusalem öçen Amerika Möselmannarı'' Oyışması elemtä direktorı Rayeed Tayeh Könbatış Üzänendäge qayber utar-qasabalarnı legitimlaştıru AQŞnıñ üz säyäsätennän yıraqlaşuın kürsätä dip äytep ,
(audio) 2000nçe yılda tınıçlıq protsesı özelgännän birle aña yasalğan iñ zur orım .Bushnıñ yasağan zarar sonğı 3 yıl yarımdağı köç qullanudan da artığraq.Çönki köçqullanu ike yaqta da säyäsätne üzgärtmäde, ul küp oçraqlarda berberennän üç alu ide dip söyläde. Yevropa Berlege, prezident Bushnı tänqitläwdän totılıp qalıp , yaqın könçığış nizağı kileşülär arqılı xäl qılınırğa tieş dip belderde. Berlekneñ tışqı säyäsät koordinatorı J.Solana Sharonnıñ Gazadan çigenü täqdime'' Yul xaritası'' dip yörelgän tınıçlıq planıñ ğämälgä quya başlauınıñ ber öleşe bulırğa tieş dide . Yevropa Komisiäse prezidentı Romano Prodinıñ süzçese Reijo Kemppinen süzlärençä (audio) Berlek İzrael belän fälästinnärneñ üzara ireşkön kileşülärne küzdä totmağanda, 67nçe yıldan eleke çiklärgä üzgäreş kertelüen qabul itmiäçäk .
färidä xämit,praga


text:
İlçe John Ordway prezident saylawları Ärmänstan öçen alğa taba adım bulmadı dide.
İlçe ışanıçlıraq saylawlar Ärmänstannıñ Tawlı Karabax kebek problemaların çişü öçen yaxşıraq şartlar tudırır ide dip äytte.
Şul uq waqıtta ul AQŞ Tawlı Karabax nizağın çişügä ireşü öçen Ärmänstan belän bergä eşläwne däwam itärgä cıyına dide.
Xalıqara küzätüçelär Ärmänstandağı prezident saylawlarında küpsanlı xärämläşülär buldı dip belderä.
Oppozitsiä tarafdarları bu saylaw näticäläre döres tügel dip, prezident Robert Koçaryannıñ yañadan saylanuına qarşı protest çaraları ütkärä.


text:
Köz
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Köz - cäy belän qış arasında bulğan yıl fasılı. Tabiği köz 22 Sentäber yäki 23 Sentäber könne urın alğan kön-tön tigezlege tiräsendä bula. Sentäber, oktäber, noyäberne köz ayları dip ataw ğädätkä kergän.
Tatarstanda[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Klimatik sezon bularaq, cılı könnär betkäç häm urtaçaq täwleklek temperatura 10 °C-tan kimegän könnän temperaturanıñ 0 °C-tan tübän töşüe häm qar cirgä yatu belän köz tämamlana. Hawanıñ utraça aylıq temperaturası Sentäberdä 10-12 °C (köndez 25 °C-qa qädär, tönlä – 10 °C), Öktäberdä 2-4 °C (köndez 20 °C-qa qädär häm tönlä -27 °C). Yañğırlı häm bolıtlı könnär ozaqqa suzıluçan. İñ yañğırlı köz (134 mm) 1919 yılda, iñ qorı köz 3,3 mm 1961 yılda bulğan. Hawada qıraw – 10-29, tufraqta 3-18 Sentäberlärdä küzätelä. Köçle cille häm tomanlı könnär arta bara.


text:
Açıq mikrofon: 12 dikaber nindi bäyräm?
Sişämbe könne Rusiädä çirattağı bäyrämne bilgeläp ütälär. 12 dekaber – Rusiä konstitutsiäse köne. Älege bäyräm 1993 yıldan birle, 12 dekaberdä ilneñ töp qanunı referendum yärdämendä qabul itelgännän soñ bilgeläp ütelä başladı. da Xäyer, älege bäyräm Rusiäneñ töp qanunı qabul itügä bağışlansa da, bu kön menä inde ikençe yıl rättän räsmi räweştä bilgeläp ütelmi. Respublikada älege konstitutsiä köne ğädäti eş köne bularaq uzdı. 1993 yılda Rusiä konstitutsiäsen qabul itkändä, Tatarstan xalqınıñ bik az ğına referendumda qatnaştı. Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşinnıñ respublika xalqına möräcäğät itkän qotlawın isäpkä almağanda. Ä menä Qazan xalqı 12 dekaber nindi bäyräm ikänen xäterli mikän, bu könne bäyräm kön dip tanıymı?
Minemçä, bügen bäyräm. Çönki moña qädär 12 dekaber könne gel yal itä torğannar ide. Läkin soñğı yıllarda ğına yal itmi başladıq, läkin ul barıber bäyräm bulıp qala. Ul bit Rusiä konstitutsiäsen qabul itkän kön. Ul zur uq bäyräm bulmasa da, üzenä kürä ber data. Öydä bulmasa da, iskä alıp bilgeläp ütärgä kiräk dip uylıym.
12 dekaberdä – Rusiä konstitutsiäse köne. Läkin bäyrämgä oşamağan, ğädäti eş köne. Eleğräq bez konstitutsiä könen 5 dekaberdä bilgeläp ütä idek. Ul Stalin konstitutsiäse köne dip yörtelä ide. Menä ul könne bäyräm ide, ber keşe dä eşlämi, härkem yal itä torğan ide. Televizor-radiodan bäyräm konsertları bula ide. Ä xäzer ber dä bäyrämgä oşamağan.
Bu könneñ bäyrämme, yuqmı ikänen härkem üzençä xäl itä torğandır. Kemgäder Rusiä konstitutsiäse möhimräk, ä kemgäder Tatarstannıqı.
Minemçä, xäzer xalıqnıñ 12 dekaberne bäyräm itep qabul itmäwläre döres, çönki xäzer ul formal' ğına ide, konstitutsiä dä bit formal' ğına ütälä. Teoretik yaqtan ul bäyräm bulırğa tieş, ä menä praktik yaqtan konstitutsiä üze dä ütälmägäç anıñ yalı da bulırğa tieş tügel.
Küp keşelär öçen ul ğadi yal köne ide, anıñ kübese bu könne niöçen yal itkänen dä belmi ide.
Nindi bäyräm ikänen dä belmim, yaña yıl, 1 häm 9 may bäyrämnäre bar ikänen beläm. Ä başqalar bolay ğına.
Baştaraq yal itkäçten keşelär äle uylıy torğannar ide, ni xörmättän ikäneñ monıñ. Ä xäzer bu bäyrämne yal köne itep bilgeläp ütmägäçten, bu bäyräm turında bälki bötenläy onıtırlar.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Rusiäneñ Iminlek Şurası räise Vladimir Ruşaylo citäkçelegendä delegatsiä Qazanda İslam Universitetı belän tanıştı
Rusiäneñ Iminlek Şurası räise Vladimir Ruşaylo citäkçelegendä delegatsiä Qazanda İslam Universitetı belän tanıştı
Rusiä Iminlek şurası särqätiben tatar cämäğätçelege häm bigräk tä möselmannar Rusiä İslam universitetında köttelär. Mäğlüm ki, älege universitet Qazanda Tatarstan başlanğıçı belän oyıştırıldı. 2000 yılnıñ sentäbrendä litsenziä alındı. Läkin universitetnı oyıştıru, cihazlawnıñ matdi yaqların respublika häm İslam bankı kütärde. Şuña kürä Rusiä xaqimiäte wäkilenä İslam universitetın kürsätep häm anıñ Rusiäneke ikänen iskä töşerep, alda torğan problemalarnı kürsätü bik möhim ide. Vladimir Ruşayloğa İslam universitetında başta berençe qatta urnaşqan keçkenä genä näşriätne kürsättelär. Biredä keçkenä broşyuralar, bukletlar näşer itelä, ä töp şöğel -- borınğı dini kitaplarnı restavratsiäläü, yañartu. Rusiä delegatsiäsenä şulay uq älege cihazsız buş torğan computer klassların da kürsättelär. Annarı soñ keçkenä genä uqu bülmäsendä Vladimir Ruşaylo häm Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Tatarstandağı töp dini konfessiälär islam, pravoslavie, iudaizmnıñ dini başlıqları Ğosman İsxaqi, Anastasiy ataqay häm İtsxak Gorelik oçraşıp, qısqa ğına söyläşülär alıp bardılar. Kereş süzendä Ğosman xäzrät Tatarstanda törle konfessiälärneñ tatu yäşäwläreneñ böten Rusiädä unikal' küreneş buluın häm şuşı xälne saqlap qaluda dini mäğärifneñ totqan urınına tuqtaldı.


text:
Ramazan İşkildin Qazanda, FSB törmäsendä
Ber ay elek Äzerbäycan häm Dağıstan çigendäge tau suqmağında qulğa alınğan Ramazan İşkildin Bakudan Qazanğa kiterelde. Ul 2 yıl yarım elek Tatarstannıñ Quqmara rayonı häm Kirov ölkäse çigendäge Urengoy-Ujgorod gaz ütkärgeçen şartlatuda qatnaşqan. Bu gämäl xoquq saqlau organnarı tarafınnan diversiä dip tanılğan ide. Älege aksiäne 12 ir-yeget Yevropa illäreneñ Çeçnya faciğasenä iğtibarın yünältü öçen ütkärgännär. 10 keşe yıl yarım elek 12-14 yılğa irektän mährüm itelde. Şartlatunı oyıştıruçılarnıñ berse - Ayrat Ğıylmetdinov mäxkämägä birelmäde, çönki ul şizofreniä belän awırıy dip tabıldı. Dimäk, anı räşätkäle täräzä artındağı şifaxänädä däwalıylar. Oyıştıruçılarnıñ ikençese - Başqortostanda tuıp-üskän 26 yäşlek Ramazan İşkildin 3 yılğa yaqın yuqqa çığıp tordı. Ul Çeçnyadağı “Kavkaz” isemle suğışçılar äzerläw üzägendä xärbi gämällärgä öyrätelgän. Ammiak selitrasınnan häm başqa qul astındağı ğadi materiallardan şartlatqıç ta anıñ citäkçelegendä eşlängän. Matbuğat häm maxsus xezmätlär Ayrat Ğıylmetdinovnı da, başqort yegete Ramazan İşkildınnı da räsmi räweştä vaxxabçı dip atıy. Bu yegetlärneñ islam dine belän häm gäräp tele belän mawığuı, xärbi künegülär belän şögellänüe ser tügel. Şunısı iğtibarğa layıqlı kön-aralaş Tatarstannı, andağı mädräsä, mäçetlärne, vaxxabizm, terrorizmda gäyeplägän Tälğät Tacetdin qaramağındağı Başqortostannan çıqqan bu fanatiklar terror yulına basqanda qabat-qabat dini wäğäzlär ostası möfti Tälğät qaya qaradı mikän? Tatarstandağı din eşlekleläre şundıy sorau da birälär. Ramazan İşkildin oçqıçtan töşkäç tä, Rusiä federal' iminlek xezmäteneñ Tatarstan idaräsenä kiterelde. FSB xezmätkärläre aña Quqmara-Mamadış şähärlärendä yäşägän keşelär aldında gaz şartlatıp zıyan kitergäne öçen ğafu ütenergä täqdim ittelär. Ruxi yaqtan sınmağan häm üzeneñ qaraşlarınnan baş tartmağan İşkildin barı tik üze belän bergä diversiä eşlägän Quqmara yegetläre aldında ğına ğafu ütenep, televidenie kamerasına yazılğan. “Minem arqada törmägä elägüegez öçen Alla xaqı öçen ğafu itegez”, – digän. Fanatiknıñ Qazanğa kiterelüenä Tatarstan cämäğätçelege bernindi dä reaksiä kürsätmäde.


text:
KÖROĞLU TÜL PERDE MAĞAZASI
bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde dikim evleri, bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde satış mağazaları,bursa bursada bursadaki dikkaldırım perde dikim evleri, bursa bursada bursadaki dikkaldırım stor perde satış mağazaları,bursa bursada bursadaki dikkaldırım zebra perde satış mağazaları, bursa bursada bursadaki dikkaldırım katlanır perde satış mağazaları, bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde satış montaj,bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde modelleri, bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde fiyatları, bursa bursada bursadaki dikkaldırım stor perde satış montaj,
bursa bursada bursadaki dikkaldırımi stor perde montajı, bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde satışı,bursa bursada bursadaki dikkaldırım tül perde satış mağazaları, bursa dikkaldırım tül perdeciler, dikkaldırım tül satış mağazaları, dikkaldırım tül parde dikim evleri, tül perde dikim evi bursa, bursada mefruşat mağazaları, dikkaldırım mefruşat mağazaları, bursa bursada bursadak ,bursa bursada bursadaki,bursa dikkaldırım çekirge Özel tasarım tül perde dikim evleri,bursada isteğe bağlı tül perde dikimi bursa,
- Görüntülenme sayısı: 1381


text:
Bügen Rusiä däwlät duması cinayät qıluda, şul isäptän terrorçılıqta şiklänelüçe keşelärne räsmi ğäyepläw beldermi genä totqarlap 30 köngä qädär yabıp totu mömkinlege birüçe qanun qabul itte.
Säyäsätçelärne üterüdä häm banditlıqta şiklänelüçelär dä 30 köngä qädär yabıp totıla ala. Başqa tör şiklänelüçelär ğäyepläwsez 10 köndä qädär totqarlana ala.
Xäzer bu qanun ğämälgä kersen öçen anıñ Federatsiä Şurasında raslanuı häm prezident tarafınnan imzalanuı zarur.
Duma şulay uq keşelärneñ protest belderü xoquqların çikläwçe qanun proyektın 1-nçe uqılışta qabul itte. Bu qanun Mäskäwdä Duma binası qarşında, prezident utirmaları, ministrlıqlar, ilçeleklär yanında demonstratsiälär ütkärüne tıya.


text:
Sönnilär aradaşçısı Moqtada äs-Sadrnı Ğiraq konstitusiäsen yaqlarğa çaqırdı
Sönnilär, töp qanunda bilgelängän federalizm arqasında Ğiraq kördlärneñ tönyağı häm şiğilärneñ könyağına bülener, dip borçıla.
Könbatış Ğiraqtağı amerikan xärbi höcümendä kimendä 40 keşe häläk buldı. Reuters mäğlümat agentlığı Ğiraq-Süriä çigendäge Qaim şähärendä xastaxanä wäkile Mohammäd al-Aani süzlären kiterep, höcüm bulğan ber yortta 35, ikençe ber yortta 12 keşe ülde, dip xäbär itte. Frans Press xäbär agentlığı häläk bulğannarnıñ sanı kimendä 56 dip belderde. Ğäräp televideniä kanalları 40lap dip xäbär itä.
Amerikan xärbi köçläre, Qaim yanında Al-Qaidağa qarşı çara buldı, berniçä suğışçı üterelde, dip belderde.


text:
Rusiä Däwlät Duması başlığı urınbasarı Alexandr Zhukov, prezident Vladimir Putin yaña premyer-ministr urnına üz namzäten yäkşämbe könne iğlan itäçäk, dip belderde. Parlament namzät mäs'äläsendä qarar birer öçen kiläse atnanıñ çärşämbesendä cıyılaçaq. Parlament'nıñ qarar qabul itergä ber atna waqıtı bulaçaq.
Prezident saylawlarına ike atna waqıt qalıp barğanda – Rusiä xökümäteneñ yaña citäkçese tiräsendä farazlar bik küp.
Mäğlüm bulğança, sişämbe könne wazifasınnan buşatılğan premyer-ministr Mixail Kasyanov urnına xökümät başlığı eşlären waqıtlıça anıñ urınbasarı Viktor Xristenko başqara.


text:
Ekrem Çelebi - Aslan Mustafa
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Aslan Mustafa
Etiketler : Ekrem Çelebi - Aslan Mustafa türkü indir, Ekrem Çelebi - Aslan Mustafa türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Aslan Mustafa mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Aslan Mustafa türküsü, Aslan Mustafa sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Aslan Mustafa bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Çek Deveci Develeri
Ekrem Çelebi - Fosforlu Cevriyem
Ekrem Çelebi - Artık Çıkmam Meyhaneden
Ekrem Çelebi - Gezsem De Dünyanın Dört Bucağını
Ekrem Çelebi - Dayanılmaz Bir Çile
Ekrem Çelebi - Kütahya nın Pınarları
Ekrem Çelebi - Gezdir Ağam Kıratı
Ekrem Çelebi - Yine Bir Hal Oldu
Ekrem Çelebi - At Üstüme Toprağı
Ekrem Çelebi - Ezanlar Bizim İçin Okunuyor
Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır


text:
Qazan Qorbannı häm Watanni yaqlawçılar könen bäyräm itte
Qazan Qorbannı häm Watanni yaqlawçılar könen bäyräm itte
Ä menä dini bäyrämneñ salmaq qına xärbilär bäyrämenä äwerelep kitüe berkemne dä ğäcäpländermi. 23 fevral' -- Watannı saqlawçılar köne bıyıl tağın da zurlap ütkärelde. Berençe tapqır ul räsmi yal köne dip iğlan itelgängä, düşämbe könne uzğan şimbä urınına yal itelde. Şähär xaqimiäte häm xärbi garnizon näq elekke zamannardağıça tantanalı kiçä ütkärde. Suğışqa baru, armiädä xezmät itü disäñ tatarlar da, başqortlar da iñ berençe saflarda, alğa atlığıp tora. Watannı saqlaw, armiägä baru — yegetlek digän propaganda öndämäläre, suğışta kürsätelgän batırlıqlar — barısı da bezneñ xalıq yazmışı. Brest kreposten saqlawçılarnıñ komandirı keräşen tatarı Petr Gavrilovtan başlap, Reichstagka iñ berençe bayraq qadawçı Ğazi Zahitovqa qädär, Ural-Seber töbäklärendä zavod-basularda eşläp frontqa teräk bulğan tatarlar häm alman äsirlegendä sovet ile patriotı bulıp qalğan Musa Cälillärgä qädär, bügenge tatar generalları, polkovnikları, soldatlarına qädär barısı da arıslanday keräşkän, watannı saqlağan. Xäzer inde ul watan bötenläy bulmasa da, sovetlar berlege cimerelsä dä bezneñ xalıq ğorurlana, quana, Räsäy telägänçä yäşämägän başqa illärne sügä. Äybät ütte Watannı saqlawçılar köne. Anı Watansızlar da, üz däwläten ğasırlar elek yuğaltuçılar da yaqın itä ikän.


text:
Germaniä kügendä 2002nçe yılda Başqortstan Hawa Yulları şirkäte oçqıçınıñ yök taşuçı Boing belän bäreleşüe mäticäsendä hälak bulğan Başqortstan balalarınıñ ğailäläre – bu faciğa öçen ğayeple bulğannarnı mäxkämädä açıqlarğa qarar qabul itte. Şulay uq kompensasiä tüläwne dä alar mäxkämädä däğwa itäçäk. Ämma älegä böten ata-analar da moña riza tügel. Üzläre äytüençä – bu ber dä hälak bulğannarnıñ tuğannarı arasında fiker ayırmalıqları bulğanına işarä tügel.
Qazaxstan prezidentı Nursoltan Nazarbaevnıñ Qazannan soñ Başqortstanğa baruı kötelä. Bu häm qayber başqa yañalıqlar belän xäbärçebez Rämzit Abulyaev.


text:
Duvadaq
Duvadaq (Otis tarda) – (Otididae) ailesinden çoq ürkek bir quş türü. Dünyada eñ balaban uçqan quşlardan birevidir.
Erkek duvadaqlarnıñ qanat açıqlığı 260 sm uzunlıqta ola bile, özleri 18 kg ağırlıqqa bara bile. Irğaçı duvadaqlar bu ebatlarnıñ yarısına bara bile ve eñ fazla 8 kg ağırlıqta ola bile.
Duvadaqlar qaverenki lekeli, uzun ayaqlı quşlardır. Yetişkin erkeklerniñ saqalları bardır.
Duvadaqlar Moğolistandan İspaniyağa qadar barğan keniş bir coğrafiyağa darqalğan olsa da, yaşağanları kiçkene bölgeler bir-birinden ayrıdır. Pek çoq memlekette nesilleri endi tükendi, şu vaqıtta qalğan memleketlerde nesli tükenme telükesinen qarşı qarşığa.
Duvadaqlar aşaytlıq qıdırmaq içün tarlalarnen çöllerde dolaşa. Yetişkin soyları tohum, çekirdek, meyva, ot, böcek ve kiçkene memelilernen beslene, balaları böcek aşay.


text:
Madrid – Somalialı piratlar tarafınnan urlanğan İspan balıqçı köymäsendäge 26 ispan belän Afrikalı balıqçılarnın irekkä çığarıluı öçen, köymä xucası bügen piratlar arasında söyläşü başlandı. Monnan elek piratlarnıñ fidyä öçen 1.600.000 US$ aqça taläp itüläre xäbär itelgän ide. Şul uq waqıtta İspan xärbi köymäse Afrika qultığına kilde. Älege köymädä ber küzätü oçqıçı da äzer kötä.
Playa de Bakio isemle balıqçı köymäse 5 kön elek xalıqara su kiñlegendä säfären däwam itkändä piratlar tarafınnan urlangan ide.