text:
Iqılas Şalğınbay. Qamal
Bir perdeli p'esa
Qatısuşılar:
Keñes - şekara küzetindegi äsker.
Keñes - şekara küzetindegi tağı bir äsker.
Aytbay - şekara küzetindegi komandir.
Tañ atıp kele jatqanı, ne keş batıp bara jatqanı belgisiz beymezgil şaq. Şekara aymaqtarınıñ birindegi eki eldi bölip twrğan eski qorğan. Qorğannan keyin biik qarauıl körinedi. Oğan şığatın baspaldaq bayağıda qirağan. Qarauıldıñ mañayında kişkene üyşik twr. Onıñ esigi şalqasınan aşıq jatır. Sahnanıñ aldına taman okop ornalasqan. Okop arqılı jertölege baruğa boladı. Är jerde qirağan qirandılar bayqaladı.
Bos sahna. Okoptıñ oñ jaq şetinen iığında avtomatı bar Keñes şığadı. Esinep, kerilip-sozılıp twradı. Bireudi izdegen adamşa jan-jağına qarağıştaydı.
Keñes (okoptıñ işine qarap ayqaylaydı). Keñes joldas!
Jügirgen dıbıs estilip, okoptıñ sol jaq şetinen ekinşi Keñes şığadı. Ekeuiniñ sırtqı tür-twlğaları, jüris-twrıstarı, kigen kiimderi bir-birinen aumaydı.
Keñes ( esinep, kerilip- sozılıp). Qanşa uaqıt wyıqtağamız?
Keñes. Seni ne qara basıp jür. Bılay wyıqtasaq el men jerdi kim qorğaydı?
Keñes ( aspanğa qarap). Tañ atıp kele me?
Keñes (aspanğa qarap). Keş batıp bara jatqan sekildi.
Keñes. Qanşa uaqıt wyıqtağan boldıq?
Keñes. Sağat toqtap qalıptı.
Keñes ( jerde jatqan gazet qiqımdarın aladı. Gazetke şwqşiıp, ejiktep oqidı). Siriyada özderin Islam halifatımız dep atağan wyım payda bolıptı.
Keñes. Olar turalı estigenmin. Olar adam etin de jeytin boluı kerek.
Keñestiñ qasına kelip, gazetiniñ bir betin aladı.
Keñes (ol da gazetke şwqşiıp, ejiktep oqidı ). Ukrainada Leninniñ eskertkişin qwlattı deydi.
Keñes. (gazetin tüsirip. Şoşına). Jwrt jındanayın degen eken.
Keñes. Bäribir olar jazasız qalmaydı.
Keñes. Qwday bärin körip twr ğoy.
Keñes. Ol bwğan qapalanatın bolu kerek.
Keñes. Keşe ğana radiodan kösem joldas özi söylegen.
Keñes (tüsinbey). Qaydağı radio ol?
Keñes. Qaydağı radio deymisiñ?
Keñes. iä.
Keñes ( oylanğan bolıp). On jıldıqpen qwttıqtap söyledi ğoy.
Keñes ( gazettiñ ekinşi betin audarıp). Berlin qalasınıñ ortasınan qamal twrğızıp jatır eken.
Keñes. Qamal twrğızğandarı dwrıs bolğan eken.
Keñes ( Keñestiñ äreketin aynıtpay qaytalap, gazettiñ ekinşi betin audarıp). Keşe, yağni, on birinşi qırküyek Amerikada iri sauda ortalığı jarılıptı.
Keñes (gazetin şiırşıqtap). Onı oqıp alğanmın.
Keñes. Mine mında anekdod bar eken, oqıp bereyin sağan.
Keñes. Tıñdağım kelmeydi.
Keñes. Qızıq eken..
Keñes. Meniñ etigimdi qayda qoydıñ?
Keñes ( tüsinbey ). Qaydağı etikti aytıp twrsıñ?
Keñes. Keşe sağan berdim ğoy.
Keñes. Sende etik bolğan emes.
Keñes. Keşe sağan su jaña etik bergem sıylıqqa. Qasımızda Swltan qarap twrdı.
Keñes. Qay Swltan?
Keñes. Ekeumizdiñ dosımız.
Keñes. Mende Swltan degen dos joq. Mında ekeumiz ğanamız.
Keñes ( renjip) Sen meni tüsinbey-aq ötetin boldıñ.
Keñes. Men seni tüsinuge tırısıp kelem.
Keñes. Şekaranı şarlap keluimiz kerek.
Keñes. Tañ atsın.
Keñes. Tañnıñ atuın kütsek keş qalamız.
Keñes ( aynalasına üñilip qaraydı). Mında bir närse twr ma?
Keñes (ol da üñilip qaraydı). Qarañğılıq şığar.
Ekeui sahnanıñ sol jağına kelip, biik qorğanğa tirelip, arı- beri jüredi.
Keñes ( tañdanıp, qabırğanı sipap). Bwl ne ?
Keñes ( qabırğanı sipap) Qorğan ba, älde jartas pa?
Keñes. Soqır twman ba?
Keñes. Joq, qorğan eken
Keñes. Bwl mwnda qaydan payda bolğan?
Keñes. Men senen swrayın dep twrmın.
Keñes. Şınımen qorğan körip twrmısıñ?
Keñes. Iä, kädimgi qara tastan qalanğan qorğan eken.
Keñes. Tünde men küzette twrğanda joq edi.
Keñes. Wyqıdan ölip pe ediñ. Tañ ağarğanşa twrmaymısıñ?
Keñes. Tañ atpay ketti. Sosın...
Keñes. Bir jamandıq bolsa, basştabqa jauap beresiñ.
Keñes (sahnanıñ oñ jağın nwsqap) Bılay barıp körelikşi.
Ekeui sahnanıñ oñ jağındağı qorğannıñ qasına keledi. Qorğannıñ qasında arı-beri jüredi. Qorğandı iteredi.
Keñes (tañdanıp, qabırğanı sipap). Mwnda da qorğan twrğızılğan eken.
Keñes ( şekaranı bölip twrğan qorğandı nwsqap). Mına qorğannan basqa qorğan joq edi ğoy.
Keñes. Bwl qalay bolğanı?
Keñes. ( Tañdanıp, qabırğanı sipap). Qara joldıñ üstinen twrğızğanı nesi?.
Keñes. (qabırğanı sipap). Jalıqpay qara tastan qalap şığıptı.
Keñes ( aynalasın şolıp). Aynalamızğa tügeldey qorğan soğılıptı.
Keñes( aynalasın közben şolıp). Qalay ğana tez özgerip ketken?
Keñes. Közdi aşıp-jwmğanşa basqa älemge aynalıp sala berdi.
Keñes. Bir künniñ aldında ğana jazıq dala bolatın
Keñes. Alısqa qarasañ köziñ talatın keñ dala edi ğoy.
Keñes. Tömende ağıp jatqan özen de körinbey qalıptı.
Keñes ( oylanğan bolıp) ne aytuğa boladı?
Keñes. Dwrıs bolğan. Endi bizdi eşbir jau ala almaydı
Keñes. Jındanğanbısıñ?
Keñes. Ürey, qorqınış degendi wmıtamız.
Keñes. Biraq biz qamalıp qaldıq ğoy.
Keñes. Bir jerinde şığatın qaqpası bar şığar.
Keñes. Onda izdep körelik.
Ekeui qorğandı jağalap, qaqpanı izdep sahnanıñ sol jağına şığadı.
Keñes. (üreyli beynede). Aynalamız tügeldey qorğan, ne şığar qaqpası da joq.
Keñes. Sığalaytın tesik te qaldırmağandarı nesi?
Keñes. (Tañdanıp). Kädimgi qıtay qorğanı sekildi.
Keñes. (qabırğanı sipap) . Berlin qamalınan aumaydı.
Keñes. Biteu jwmırtqa dersiñ mwnı.
Keñes. Kädimgi tereñ qazğan kör deseñ de bolatınday.
Keñes. Kelşi, iterip körelik.
Ekeui bar küşterimen qorğandı wzaq iteredi.
Keñes (iteruin toqtatıp). Qwlatu mümkin emes.
Keñes (iteruin toqtatıp). Mızğımastay etip twrğızğanı körinip twr.
Keñes. Qwlatatın birdeñe alıp kelşi.
Keñes üyşikten ülken balğa alıp keledi. Balğamen wzaq soqqılaydı.
Keñes (soqqılauın toqtatıp, entigip). Qwrıp ketsin, şağılatın türi joq.
Keñes. Temirden balqıtıp qwyğan sekildi.
Keñes (qorğannıñ basına qarap). Asıp tüssek qaytedi?
Keñes ( qorğannıñ basına qarap). Bizdiñ qolımızdan kele me?
Keñes (qorğanğa jarmasıp). Kel, meni demep jiberşi.
Keñestiñ artınan kötergen boladı. Keñes qorğanğa jabısıp, örmelemek bolıp wzaq arpalısadı. Biraq bir orınnan qozğala almaydı.
Keñes (qolın joğarı qaray erbeñdetip). Köter, bar küşiñdi salsañşı.
Keñes (Keñesti kötergen bolıp). Köterilseñşi, mağan minip almay.
Keñes. Wstaytın jer joq.
Keñes. Iığımdı auırttıñ, qwrıp ketkir.
Keñes. Boldı, jiber!
Keñes ( jerge tüsip, qorğannıñ basına qarap). Mınadan asıp tüsu mümkin emes.
Keñes ( qorğannıñ basına qarap). Biiktigine köz jetpeydi ğoy.
Keñes. Aspanğa barıp tirelip qağan ba?
Keñes (qorğannıñ basına qarap). Qorğan emes, qwdıq sekildi.
Keñes (kübirlep, qayğılı ünmen). Sonda bwl ne qılğan qorğan?
Keñes (kübirlep, qayğılı ünmen) Sonda bwl ne qılğan qwdıq?
Keñes. Komandirge mälimdesek qaytedi?
Keñes (üreylene sıbırlap). Meniñ oğan aytuğa dätim jetpeydi.
Keñes. Qaytsek te oğan aytuımız kerek.
Keñes. Üş bastı itine talatıp, otqa küydirse qaytemin?.
Keñes. Aljasqannan saumısıñ, üş bastı it boluşı ma edi?
Keñes. Äne, senbeysiñ sen. Añızdarda solay aytılğan.
Keñes. Osı komandirdıñ atı kim dep aytqan edi?
Keñes (oylanıp). Bizge ol turalı aytqan ba edi?
Keñes. Bayağıda osında kele jatqanda qayıqşı şal eskertip edi ğoy.
Keñes. (oylanıp) Qahar degen boluı mümkin.
Keñes. Qahar emes. Ämir degen sekildi edi.
Keñes. Mümkin, Rahman?
Keñes. Mümkin, Rahim?
Keñes. Älde, Meyir ma edi?
Keñes (şamdanıp). Körşi auıldağı naubayşı qatın ğoy ol.
Keñes. Beybit şığar onda?
Keñes. Älde, Berik pa edi?
Keñes. Mwrager boluı da mümkin?
Keñes. Qadır dep aytqan joq pa?
Keñes. Rasul boluı da ğajap emes.
Keñes. Älde, Äziiz?
Keñes. Jappar degen şığar?
Keñes. Joq älde Halıq pa edi?
Keñes. Kärim dep aytqan siyaqtı ma edi?
Keñes. Älde Mäjiid.
Keñes. Mümikn, Uäli
Keñes. Raşid boluı da mümkin.
Keñes (tañdanıp). Osınıñ bäri onıñ atı ma sonda?
Keñes. Onıñ on altı esimi boluı mümkin emes
Keñes. Mümkin atı köp şığar onıñ
Keñes. Iä, esime endi tüsti, atı Ayt.
Keñes. Ayt deymisiñ? Ne aytam?
Keñes (oylanğan bolıp). Joq, Ayt emes, Ayt..Ayt... iä, Aytbay.
Keñes. Atı Aytbay ekenine senimdisiñ be?
Keñes. Däl sonıñ özi.
Keñes. Bar qayratımızdı boyımızğa jiıp mälimdeyik.
Keñes. Ol wyıqtap jatır ğoy.
Keñes. Oyatsaq qaytedi?
Keñes. Künälarımdı swrap, itine talata ma dep qorqam.
Keñes. Mümkin ol meyirimdi.
Keñes (ottı körsetip). Mına otqa qaqtap, azaptasa qaytem?
Keñes. Bizge keşirim jasaytın şığar.
Keñes. Sonda ne aytam oğan?
Keñes (oylanıp). Biz qamauda qaldıq dep ayt.
Keñes. Ol sene qoyar ma?
Keñes. Biz azapta ömir sürip jatqanımızdı da eskert.
Keñes. Biz osınşa tar keñistikte jasaytınday ne jazdıq sonşa dep aytayın.
Keñes. Olay qattı ketpe
Keñes ( quanıp). Özine atap qwrban şalatınımızdı aytayın onda.
Keñes. Bizdiñ onı jaqsı köretinimzidi de aytşı.
Keñes. Esimizden bir sätke şığarmaymız dep aytayın.
Ekeui okoptıñ qasına kelip, okopqa üñilip qaraydı.
Keñes. Qorqıp twrmın.
Keñes. Täuekel etelik.
Keñes jasqana basıp okopqa tüsip körinbey ketedi.
Keñes ( tağatsızdanıp, okopqa eñkeyip, aqırın dauıstaydı). Keñes, barmısıñ?
Keñestiñ ayqaylağan dauısı estilip, okoptan jügirip şığadı.
Keñes (şoşına, sıbırlap). Ne bolıp qaldı?
Keñes (entigin basa almay). K...k... komandir joq?
Keñes. Joğı qalay?
Keñes. Barlıq bölmelerdi aralap şıqtım. Taba almadım.
Keñes. Iti de joq pa?
Keñes. Bölmelerdiñ işi jılan jalağanday bos jatır.
Keñes. Onı osında degenderi ötirik bolğanı ma?
Keñes. Biraq men itiniñ ürgenin talay ret estigenmin.
Keñes. Mümkin körşi auıldıñ itteri şığar ürgen.
Keñes ( üreylenip). Wzaq jıl sengen iemizden ayırılğanımız ba sonda?
Keñes. Biz oğan kümän keltirgen be edik?
Keñes (oylanıp). Esimde qalmaptı.
Keñes. Sen osında wyıqtap jatır degeniñ qayda?
Keñes (şamdanıp). Bizden bwrınğılar solay dep aytqan.
Keñes. Bizdi qorğanğa qamap zıtıp bergen eken.
Keñes. Auıldıñ jesir qatındarına ketken boldı.
Keñes. Onı wyıqtap jatır dep oyladıq ğoy.
Keñes. Bizge bir basşı bolmasa toz-tozımız şığadı.
Keñes. Ärine, bizge bir jarılqauşı kerek.
Keñes. Komandir bar bolsa da biz oğan qamauda qalğanımızdı ayta almas edik.
Keñes. (üreyli beynede). On altınşı nomer!
Keñes. ( qayğılı ünmen). On altınşı nomer tıñdap twr.
Keñes. (kibirtiktep). Sonda bi...bi...biz qamaudamız ba?
Keñes. (tüsinbey). Baylaudamız ba deysiñ be?
Keñes. Joq, biz qamauda ma edik deymin.
Keñes. Sen öziñdi baylaudamın, (oylanıp) twtqındamın, qamaudamın dep oylaysıñ ba?
Keñes. Men olay oylamaymın. Biraq...
Keñes. Qamauda boluımız mümkin emes, ( eki qolın erbeñdetip). Mine kördiñ be, biz erkindiktegi adamdarmız.
Keñes. Eş künämiz joq ekeni dausız.
Keñes (ruhtanıp). Biz täuelsizbiz. Öziñ körip twrsıñ ğoy, bizdiñ qol-ayağımız kisendeuli emes.
Keñes (esi auısqan adamşa). Sonda qayda twrmız?
Keñes. Şekara küzetinde twrmız.
Keñes. Iä, dwrıs aytasıñ, şekara küzetinde twrmız.
Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa kümäniñ bolmasın.
Keñes (jılamsırap). Endi ne isteymiz?
Keñes (oylanıp). Mümkin basştabqa habarlaymız?
Ekeui üyşikke kirip ketedi.
Ünsizdik.
Keñes. Allo. bas ştabqa habarlasıp twrğan şığıs soltüstik şekara bölimindegi Keñes Swltanov?
Dauıs (äyel adamnıñ dausı). Sälemetsiz be? siz «Damu» kompaniyasına habarlasıp twrsız.
Keñes. Bwl bas ştab emes pe?
Dauıs. Nomerden qatelesip twrsız. Bwl «Damu» kompaniyası.
Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.
Keñes (aşulanıp). Qwrıp ketsin, qwrıp ketkir. Nomerlerin almastırıp jibergen be?
Keñes. Keşe ğana habarlastıq emes pe?
Keñes. Sen nomerdi şatasıp tergen joqsıñ ba?
Keñes. Däl sol nomer.
Keñes. Soñı jetpis bes dep terdiñ be?
Keñes. Iä.
Keñes. Qayta habarlasıp körelikşi.
Ekeui üyşikke qayta kiredi.
Ünsizdik.
Dauıs ( äyel adamnıñ dauısı). Sälemetsiz be? «Nwrbank» bölimşesi sizdi tıñdap twr.
Keñes. Allo, bwl bas ştab ba?
Dauıs. Twrmıstıq qiınşılıqtardan tığırıqqa tirelip jürsiz be?
Keñes. Bizge bas ştab kerek edi.
Dauıs. Öziñizdiñ jeke üyiñiz bolğanın qalaysız ba?
Keñes. Wzaq jıl armandadım.
Dauıs. Onda bizden tömen ösimde qarız alıñız.
Keñes. Siz ne aytıp kettiñiz. Bizge bas ştab kerek.
Dauıs. Keşiriñiz, siz nomerden şatasıp twrsız. Sau bolıñız.
Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.
Keñes. Meniñ üyim joq ekenin qaydan bilip alğan?
Keñes. Kim ol, tani aldıñ ba?
Keñes. Tani almadım. Meniñ tığırıqqa tirelip jürgenim turalı da biledi eken.
Keñes. Sen nomerdi qate terip jatqannan saumısıñ?
Keñes (renjip). Otız jıldan beri habarlasıp kele jatqan nomerdi bügin wmıtıp qalamın ba?
Keñes. Onda men habarlasıp köreyin
Ekeui üyşikke kirip ketedi.
Ünsizdik.
Keñes. Allo, şığıs şekara bölimindegi Keñes Swltanov habarlasıp twr.
Dauıs ( äyel admnıñ dauısı). Sälemetsiz be? Bwl «Bolaşaq» biznes bastau ortalığı. Biz sizdiñ jaña mümkindikterge jetip, bayu jolına tüsuiñizge kömektesemiz.
Keñes. Keşiriñiz, bwl bas ştabtıñ nomeri edi ğoy.
Dauıs. Joq. Bwl «Bolaşaq» biznes bastau ortalığı.
Keñes. Qalayşa özgerip ketken?
Dauıs. Keşiriñiz, biz onday swraqtarğa jauap bere almaymız.
Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.
Keñes. Nomerdi qate terip almadıñ ba?
Keñes. Däl sol nomer.
Keñes. Qanday ortalıqpız deydi?
Keñes ( esine tüsire almay). Bi ortalığı..... jo...joq biznes ortalıq deydi
Keñes. Biznes degen ne sonda?
Keñes ( oylanıp). Tamaqtıñ atı bolu kerek.
Keñes. Adamnıñ atı sekildi.
Keñes (qayğılı ünmen). Endi ne istesek boladı?
Keñes. Qayta bir habarlasıp körşi?
Ekeui üyşikke qayta kiredi.
Ünsizdik.
Dauıs (äyel adamnıñ dauısı). Sälemetsiz be! «Tötenşe jağdaylardıñ aldın alu» bölimi sizdi tıñdap twr, ayta beriñiz.
Keñes. Bizge kömekteriñiz kerek.
Dauıs. Iä, aytıñız qanday kömek kerek edi.
Keñes. Biz qamauda qaldıq,
Dauıs. Kim sizderdi qamap jürgen?
Keñes. Qwday... jo.. joq. Kim ekenin bilmeymiz.
Dauıs. Qazir qaydasızdar?
Keñes. Biz elimizdiñ şığıs solüstik şekara aymağında küzettemiz.
Dauıs. Naqtı aytıñızşı.
Keñes. Qızıl tu auılınan şığısqa qaray on bes şaqırım jerde ornalasqan şekara küzetindemiz.
Dauıs. Qazir kişkene küte twrıñız.
Ünsizdik
Dauıs. Keşiriñiz. Kartada onday auıl körsetilmegen.
Keñes. Körsetilmegeni qalay? Bizdiñ qolımızdağı kartada badırayıp twrmay ma?
Dauıs.Bizdiñ qolımızdağı kartada Qızıl tu degen auıl mülde joq.
Keñes. Siz naqtılap qaradıñız ba?
Dauıs. Biz sputnikpen baqılaymız. Biraq sizder aytqan auıl mülde joq.
Keñes. Bwl mümkin emes!
Dauıs. Mümkin öziñiz şatasıp twrsız.
Keñes. Altınay bwl senbisiñ? Men Keñespin ğoy.
Dauıs (erkektiñ külkisi qosa estiledi). Qoya twrşı.
Keñes. Altınay, ne deysiñ?
Dauıs. Keşiriñiz, sizge emes.
Keñes. Altınay, qasıñdağı erkek kim?
Dauıs. Dwrıstap oylanıp alıp, qayta habarlasıñız.
Keñes. Trubkanı qoyma. Dwrıstap söyleselik. Men seni äli de bwrınğıday jaqsı körem.
Telefon üzilip ketedi. Ekeui üyşikten şığadı.
Keñes. Qaydağı Altınaydı aytıp şatıp kettiñ?
Keñes. Dauısı sonıñ dauısı ğoy, bayqamadıñ ba?
Keñes. Mülde basqa adam ol.
Keñes. Bağanadan beri barlıq telefonda jauap berip otırğan sol ğoy.
Keñes. Ol boluı mümkin emes.
Keñes (şamdanıp). Sen bayqamaysıñ, älbette. Sağan tamaq qana bolsa boldı.
Keñes. Osı uaqıtqa deyin men seni süyrep kele jatırmın.
Keñes. Ol meni eşqaşan süygen emes.
Keñes. Sen onı izdemediñ ğoy.
Keñes. Men onı izdedim, biraq taba almadım.
Keñes. Ştabtıñ nomerin swrauımız kerek edi.
Keñes. Altınaydı aytasıñ ba?
Keñes. Aqılıñnan aljasqanbısıñ, ol jäy bir äyel ğoy.
Keñes. (qamıqqan beynede). Mağan ökpeli sekildi qasarısıp twr. Ayta qoyar ma eken.
Keñes. (Keñesti silkilep). Aqılıñnan aljasayın dediñ be?
Keñes ( jerge otıra ketip, jılamsırap). Men seni izdep jürmin dep aytuğa da ülgirtpedi.
Keñes. Ol bayağıda qoradağı belağaşqa asılıp ölgen.
Keñes. Meni mügedek dep mensinbegen boldı.
Keñes. Seniñ bar müşeñ sau twr ğoy.
Keñes. Onı sağan ayta almaymın.
Keñes. Menen eşteñeñdi jasıra almaysıñ.
Keñes (torığıp). Endi ne isteymiz?
Keñes. Qayta habarlasıp körelik.
Ekeui qaytadan üyşikke kirip ketedi.
Ünsizdik.
Dauıs ( äyel adamnıñ dauısı). Sälemetsiz be?
Telefon üzilip ketedi.
Ekeui üyşikten şığıp, sileyip wzaq twradı.
Keñes. Jañağı äyel kim boldı eken?
Keñes. Altınay emes.
Keñes. Tağı da habarlassaq qaytedi?
Keñes. Bäribir bas ştabtağılar telefon qabıldamaydı.
Keñes. Sonda telefon qabıldauşılar üzdiksiz özgere beretin bolğanı ma?
Keñes. Özgerudiñ şegi joq boluı mümkin.
Keñes ( tañdanınp) . Mäñgi osılay özgere beretin bolğanı ğoy.
Keñes sahnanıñ sol jağına barıp ayğaylaydı.
Keñes (ayqaylap). Küzetşi, au, küzetşi?
Keñes (jaqtırmay). Otız jetinşi nomer, nemenege sonşa ayğaylaysıñ?
Keñestiñ qasına qaytıp keledi.
Keñes. On altınşı nomer, men küzetşini şaqırıp jatırmın.
Keñes. Otız jetinşi nomer, qaydağı küzetşini aytıp twrsıñ?
Keñes ( keñeske sıbırlap). Bizdi qamap qoydı ma eken deymin.
Keñes (tüsinbey). Ne üşin qamap qoyadı?
Keñes. Men de bilmeymin ğoy ne üşin qamağandarın.
Keñes. Mümkin, bizdi jazağa tartatın şığar.
Keñes. Otız jetinşi nomer men eşqanday künä ötkizbedim.
Keñes. Sonda türmedemiz dep oylaysıñ ba?
Keñes (qorğandı közimen şolıp). Türmeniñ biik qorğandarınan aumay twrğanın bayqamadıñ ba?
Keñes (qorğandı közimen şolıp). Besinşi türmeniñ qabırğaları sekildi eken.
Keñes. Iä, sız tartıp, ( iiskelep) kögergen iis mwrnıñdı jaradı.
Keñes. Biraq, bwl mümkin emes. Biz erkin adamdarmız ğoy.
Keñes. Iä, biz şekara küzetindegi äskerlermiz.
Keñes. Bälkim, istegen künämizdi bilgen şığar.
Keñes. Qay künämizdi aytasıñ?
Keñes. Qaysıbirin aytayın.
Keñes. Bizdi türmege qamağan bolsa küzet qoyuı kerek qoy.
Keñes. Küzetşi wyıqtap qalğan şığar.
Keñes. Tağdırğa könuden basqa amal joq.
Keñes. Biraq şekaranı adaldıqpen küzetip twrğanımızğa kümäniñ bolmasın.
Keñes. Qanşama wyqısız tünderdi ötkizdik.
Keñes. Qarauıldıñ basında suıqqa toñdıq.
Keñes. Bir atısta iığıñnan jaralanğanıñdı qosıp qoy.
Keñes. Küzetşiden bilsek qaytedi.
Keñes. Neni bilgiñ keledi?
Keñes. Bizdi nege qamaydı, bizdiñ jazığımız ne?
Keñes ( quanıp). Mümkin özimizdi aqtap alarmız.
Ekeui sahnanıñ oñ jağındağı qorğannıñ tübine barıp twradı.
Keñes ( ayqaylap). Ey, küzetşi, bar bolsañ til qat.
Keñes (ol da ayqaylaydı). Küzetşi, bizdi tıñdap twrmısıñ?
Keñes ( ayqaylap). Au, küzetşi deymin.
Ekeui qorğanğa qwlaqtarın tosıp tıñdağan boladı.
Keñes (kürsinip). Til qatpaydı.
Keñes.Wyıqtap jatqan bolar?
Keñes. Küzetti ien qaldırıp, qıdırıp ketken sekildi.
Ekeui sahnanıñ sol jağındağı qorğannıñ tübine kelip twradı.
Keñes (ayqaylap). Ey, küzetşi, bar bolsañ til qat.
Keñes. Ey, Mwra. Senbisiñ küzette twrğan?
Keñes.(ayqaylap). Ne üşin qamağandarıñdı tüsindiretin uaqıt jetti.
Keñes. Kolhozdıñ qoyın wrlağan men emespin. Äset bolatın.
Keñes. Nan wrlap jegen üşin qamau qay zañda bar eken?
Keñes. Til qatar türi joq.
Keñes (aşulanıp). Qanday qırsıq edi özi.
Keñes (ayqaylap). Ey, küzetşi, tıñdap twrmısıñ bizdi.
Keñes ( ol da ayqaylap). Bizdi nege qamadıñdar?
Keñes. (ayqaylap). Qamaytınday qanday qılmıs jasadıq ?
Qwlaqtarın qorğanğa tosıp tıñdaydı
Keñes. bireu jürgen sekildi me?
Keñes. ayaq basqan dıbısı estilip twr.
Keñes (bas kiimin şeşip, qwlağın tösep). Şınımen ayaq dıbısın estip twrmısıñ?
Keñes. soğan oqsaydı.
Keñes. guildep soqqan jel ğoy.
Keñes. jaña bireu jürgendey bolğan.
Keñes. wşıp ötken qws sekildi.
Ekeui üyşiktiñ qasına qaytıp keledi de, körermenge qarap wzaq ünsiz twradı.
Keñes (qayğılı ünmen). Qayda twrğanımız jäyli quanarlıq bir närse aytşı.
Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa eş kümäniñ bolmasın.
Keñes (quanıp). Biz türmede emes boldıq qoy sonda?
Keñes. Qamauda bolsaq küzetşi bolar edi.
Keñes. Demek biz erkindikte jürgenimiz şındıq boldı.
Keñes. Men sağan biz erkindiktegi adamdarmız dep bayağıda aytqan bolatınmın.
Keñes. Nege bwlay tığırıqqa tirelip qalğanımız turalı oylanalıq.
Keñes (oylanğan boladı). Men oylana almaymın.
Keñes. Nege oylana almaysıñ?
Keñes. Men osı uaqıtqa deyin oylanıp körgen emespin.
Keñes. Tınıştal, säl oylanayın.
Ekeui ünsiz twradı.
Keñes (ayqaylap). Au, kim bar mwnda, qorğannıñ sırtında adam bar ma?
Keñes. Bireu bolsa til qatar edi.
Keñes ( ayqaylap). Sırtta tiri pende bolsa til qatıñdar!
Keñes ( ayqaylap). Kim bar mwnda?
Keñes (ayqaylap). Ey, til qatıñdar!
Ünsizdik.
Sahnanıñ tübindegi şekaranı bölip twrğan qorğannıñ arğı betinen dumandı muzıkanıñ ünimen birge äyelderdiñ külkileri,bokaldardıñ sıñğırlağan dauısı qatar estiledi. Köñildi keş bolıp jatqan sekildi. Eki Keñes te mıltıqtarın kezenip, jerge jata kaladı.
Keñes (sıbırlap). Bwlar qaydan jür?
Keñes ( sıbırlap). Körşi eldiñ äskerleri kelgen sekildi.
Keñes. Qız- qırqındardı ertip alıptı.
Keñes. Köñildi ğoy özderi.
Orındarınan twrıp, sahnanıñ tübindegi qorğanğa keledi de, tıñdaydı. Muzıka dauısı, äyelderdiñ külki aralas dauıstarı. estilip twradı.
Keñes. Qarasaq qaytedi?
Keñes. Bilip qoymay ma?
Keñes. Bilse, kömek swraymız.
Keñes. Atıp tastap jürmesin.
Keñes. Abaylayıq!
Keñes qorğannıñ qabırğasınan kişkentay tesik aşadı. Tesikten jarıq tüsip twradı. Sığalap qaraydı.
Keñes ( tañğalğan dauıspen). Mına jaq bau-baqşağa aynlalıp ketipti ğoy,
Keñes. Qoyşı, keşe ğana ien, taqır dala emes pe edi.
Keñes. Jap- jasıl şalğın, japırağı jayqalğan jemis ağaştar ösip twr. Wşıp jürgen Qwstardı qara!
Keñes (tıñdağan bolıp). Sıñğırlağan Bwlaqtıñ dauısı estilip twr.
Keñes. Baqşanıñ arğı betinde eki qabattı zäulim üy körinip twr.
Keñes (quanıp). Biz armandağanday ma?
Keñes. As tolı dastarhan basında bir er adam otır.
Keñes. Komandir emes pe?
Keñes. Teris qarap otır. Tani almadım.
Keñes (qomağaylanıp). Qanday tağamdar twrğanın aytşı?
Keñes. Alma, almwrt. Bir tabaq qaqtalğan qoy eti, tauıq eti, mantı, araq- şaraptar twr.
Keñes (keñesti iterip). Men de köreyinşi.
Keñes. Küte twrşı
Keñes. ( keñesti iterip jiberip, qaraydı, tañdanıp). Qanday körkem jer, qanday küşti jarıq!
Keñes. Kädimgi jännattıñ özi deseñ de boladı.
Keñes ( tañqalğan dauıspen). Bir top qız bilep jür. Qanday swlu edi!
Keñes (qwmartıp) . Jalañaş pa?
Keñes. Jamılğıları bar.
Keñes. Olar ne istep jür mwnda?
Keñes. Köñil kötergeli kelgen sekildi.
Keñes. Arasında Altınay joq pa, qaraşı!
Keñes. Baylardıñ arasında oğan qaydağı orın.
Keñes ( Keñesti iteredi). Men köreyin.
Keñes. Jwpar iis mwrnımdı jarıp baradı.
Keñes ( Keñesti iterip jeberip, qaraydı. quanıp). Altınay jür ortalarında.
Keñes. Jındanğanbısıñ, ol bayağıda u işip ölgen.
Keñes. Altınay dep ayqaylasam qaytedi?
Keñes. Ol Altınay emes.
Keñes. Meni kedeysiñ dep mensinbedi. Astında qımbat kölik. Qalada eki jerde üyi bar eken.
Keñes. Ol da seni jaqsı körgen bolatın.
Keñes. Endi mine älgi bir şığıs ertegilerindegidey keremet körkem baqşası da bar eken.
Keñes. Onıñ ölgenine otız jıl boldı.
Keñes. Däl sonıñ özi. Sen onı tanımaysıñ.
Keñes. Olardan kömek swralıq.
Keñes. Ol mağan ökpeli, jauap bermey qoyar ma dep qorqamın.
Keñes ( tesiktiñ tübine kelip, dauıstap söyleydi). Bizge kömekteriñiz kerek edi.
Keñes ( tıñdağan bolıp). Estigen joq.
Keñes ( dauısın köterip). Bizdi tıñdap twrsızdar ma?
Keñes. Ol qırsıq dep ayttım ğoy.
Keñes (qorğandı wrğılap, ayqalaydı). Mwnda qamalıp qaldıq. Bizge kömekteriñiz kerek.
Keñes (ayqaylap). Altınay, men Keñespin. Tıñdap twrmısıñ?
Keñes ( ayqaylap). Bizdi qwtqarıp alıñızdar!
Keñes (ayqaylap). Mağan ökpeli ekeniñdi bilem. Biz bärin wmıtalıq.
Keñes. Bizdiñ dauısımız estilmeydi.
Keñes. Ol qasaqana istep twr.
Keñes ( ayqaylaydı). Bizdi qapastan şığarıp alıñdar!
Ekeui sahnanıñ ortasına kelip, qwlaqtarın basıp twrıp birlikte wzaq ayqaylaydı. Muzıkanıñ dauısı birte-birte bäseyip, öşedi. Ekeui bayağı orındarına barıp, tesikten sığalaydı.
Keñes ( tesikten sığalap). Ketip qalıptı.
Keñes. Qayda ketti?
Keñes. Üylerine ketken bolu kerek.
Keñes (üreylenip). Endi kim qwtqaradı bizdi bwl tığıraqtan?
Keñes. Bir qwtqaruşı kelip qalar.
Keñes. Jwrttıñ bäri qamauda qalıp, özderimen äbiger bolıp jatqan şığar?
Keñes (qayğılı ünmen). Endi ne isteuimiz kerek?
Keñes. Bir amal tabayıq.
Keñes. Jerdi qazıp, qorğannıñ astınan ötelik.
Keñes. Qorğannıñ sırtında tağı da qorğan bolıp jürmesin.
Keñes. Onda tereñ qılıp qazalıq.
Keñes üyşikten kürek alıp keledi. Ekeui sahnanıñ sol jaq şetine baradı. Keñes jerdi qaza bastaydı
Keñes (jerdi qazıp jatıp). Oymaqtay tar jerge qamalıp ömirimiz ötpek pe?
Keñes. Uayımdama, biz şığıp ketemiz?
Keñes topıraq arasınan jas balanıñ ayaq kiimin alıp şığıp Keñeske wstatadı.
Keñes. Biz kimbiz sonda degen swraq meni mazalaydı.
Keñes (ayaq kiimdi audarıstırıp qarap). Bwl ayaq kiimdi joğaltıp alıp, äkemnen sögis estigen edim.
Keñes. Sonda ne istedi sağan?
Keñes. Qarañğı bölmege bir kün boyı qamap qoydı.
Keñes tereñdetip qaza bastaydı. Ordıñ işinen suret alıp şığadı.
Keñes (suretti körsetip). Mwnda suret te bar eken.
Keñes ( suretti qolına alıp). Bes jas kezimdegi suret ğoy.
Keñes. Bwl senbisiñ?
Keñes. Iä, menmin.
Keñes. Qasıñdağı kim?
Keñes (suretke üñilip). Äkem sekildi. Onıñ beynesi tolıq esimde qalmaptı.
Keñes ordıñ işinen arqan alıp şığıp,Keñeske wstatadı.
Keñes (arqandı qolına alıp). Bwl äkem asılıp ölgen arqan ğoy. şeşem jılap jürip, öz qolımen örtep jiberip edi bwl arqandı. Men onda kişkenemin, emis-emis esimde.
Keñes. Nege asılıp öldi?
Keñes. Nege asılıp ölgeni äli belgisiz.
Keñes. Toqsanınşı jıldarı köp adam asılıp öldi ğoy.
Keñes ordı tereñdetip qaza bastaydı. Ordıñ işinen kisen alıp şığadı.
Keñes ( kisendi körsetip). Mınanı qara?
Keñes ( qorqıp, ayqaylap, közin basıp aladı). Tasta arı qaray. Körsetpe mağan.
Keñes ( kisendi orğa tastap). Nege sonşa qorıqtıñ?
Keñes. Mınau däl sol kisen ğoy.
Keñes. Qaysı kisen deysiñ mwnı?
Keñes. Bala kezimde üydiñ aldında oynap jürgende qol- ayağına kisen salğan bir adamdı alıp bara jattı. Kisen qoldarın qiıp ketken. Ana adamnıñ qolındağı kisen sıldır- sıldır etedi. Meniñ qasımnan janap ötti.
Keñes. Mınau däl sol kisen ekenine senimdisiñ be?
Keñes. Däl sol kisenniñ özi. Sıldırlağan dauısı da aumaydı.
Keñes. ( ordan tağı bir suret alıp keñeske beredi ). Mwnda tağı bir suret bar eken.
Keñes (suretke qarap). Mınau sol kisendeuli adamnıñ däl özi ğoy.
Keñes ordı tereñdetip qazıp, ärtürli zattardı sırtqa qaray laqtıra bastaydı.
Keñes. Mında kitap, kiim, ne degen köp zattar edi.
Keñes. Meniñ ömirde körgen, qoldanğan, estigen, dämin tatqan zattarım ğoy.
(Keñes zattardı laqtıruın toqtapaydı). Mülde qoqısıqqa tolıp ketken.
Keñes. Atamnan qalğan bir mwra bar edi, onı keyin joğaltıp aldım. Iä, joğaltıp aldım. Sol joq pa eken qaraşı.
Keñes. Ol qanday zat edi?
Keñes ( oylanğan bolıp). Äyteu bir eski zat, babamızdan qalğan mwra edi.
Keñes. Atın aytsañşı.
Keñes. Atın deymisiñ. Atı qalay edi, qwday-au! Atın wmıttım, ol öte eski zat bolatın.
Keñes (ordı tintip). Mında onday eski zattar joq. Tügeldey jiırmasınşı ğasırdıñ zattarı ğana.
Keñes. Qanday ökinişti
Keñes ordan qoqısıqtardı üzdiksiz qazıp şığara beredi. Ärtürli zattar aralasqan qoqsıq üyilip qaladı.
Keñes. Qoqsıqtardı tazalap bitu mümkin emes. Qazğan sayın şığıp jatır.
Keñes. Sebebi men ömirimde köp närselerdi kördim, qoldandım, tıñdadım ğoy.
Keñes. İşi qoqısqa tolğan, qanşa qazsam da tereñdeytin emes.
Keñes. Qoqsıq deme, olar meniki ğoy?
Keñes. Seniki bolğanımen tügeldey qoqıs jinalıp qalıptı.
Ittiñ ürgen dauısı estilgendey boladı.
Keñes ( selik etip). Neniñ dauısı?
Keñes ( aynalasına qarap). Eşteme estip twrğam joq.
Keñes. It ürgendey boldı.
Keñes. Körşi auıldıñ itteri şığar.
Ittiñ ürgen dauısı okoptıñ işinen anıq estiledi.
Keñes (şoşına). Komandir qaytıp kelgen be?
Keñes. Mümkin emes. Ol mwnda qalay kiredi?
Keñes. Däl sonıñ itiniñ dauısı.
Ittiñ ürgen dauısı tağı da qaytalanadı.
Keñes (şoşına). Däl sonıñ özi.
Keñes (şoşına). Däl sonıñ özi.
Keñes ( Keñeske sıbırlap). Endi ne isteymiz?
Keñes ( ol da sıbırlap). Endi ne isteymiz?
Keñes. Qamauda qalğanımızdı mälimdeyik.
Keñes ( qorıqqan dauıspen). Men oğan ayta almaymın. Ol itine talatadı.
Keñes. Bizdi nege qamap qoyğanın swrayıq?
Keñes. Biz kimbiz dep swrayıq.
Keñes. Bizdiñ qanday künämiz barın da swrayıq.
Keñes. Bwl mümkin emes. Olay aytu da, swrau da künä. Osı swrağımız üşin azaptaydı bizdi.
Keñes (qorqınışpen). Otqa qaqtaydı.
Keñes. Denemizden iriñ aqqanşa azaptaydı.
Keñes. Oğan artıq swraq qoyuğa bolmaydı.
Ittiñ ürgen dauısı men birge komandirdiñ ayaq dıbısı estiledi.
Keñes. Şığıp kele jatır.
Keñes ( qorqınışpen). Endi ne isteymiz?
Keñes. Küzetke twruğa dayındal.
Keñes ( tüsinbey). Ne qılğan küzet?
Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızdı wmıttıñ ba?
Keñes. Şekara küzetinde twrğanımızğa senimdisiñ be?
Keñes. Endi qaydamız dep oylaysıñ?
Keñes. Şekara küzetinde twrsaq nege qamauda twrmız onda?
Keñes. Qamauda twrmız dep qalay aytamız oğan?
Ittiñ ürgen dauısı şığıp, adamnıñ ayaq dıbısı üdey tüsedi. Eki Keñes te jügire jöneledi de, ekeui de qarauıldıñ basına şıqpaq bolıp wmtıladı. Olarınan tük şıqpaydı. Aqırı eki eldi bölip twrğan qorğannıñ tübine kelip ekeui eki jerge küzette twrğan adamşa qaqiıp twra qaladı.
Keñes (sıbırlap). Biz qayda twrmız?
Keñes ( ol da sıbırlap). Biz qayda twrmız?
Keñes. Biz kimbiz?
Keñes. Biz twtqın bız... joq.... joq biz şekara küzetinde twrğan äskerlermiz.
Ittiñ ürgen dauısı men birge komandirdiñ şığıp kele jatqan ayaq dıbısı estilip twradı. Perde jabıladı.
Soñı.
27.12.2017
Abai.kz


c: text/html

text:
Kreml tarafından tain etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov, mahkemede Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca şaat olaraq sözge çıqıp, 2014 senesi 26 fevralde ötkerilgen miting vaqıtında nizamsızlıqnıñ yüz bergeninde Çiygoznıñ rolü ne olğanını aytıp olamadı. Bunı Radio Svobodağa bergen izaatında advokat Nikolay Polozov bildirdi.
Advokat dedi ki: «Çiygoznıñ areketlerine kelgende o (Aksönov – QA), miting iştirakçileriniñ bazıları binağa kirgenleri, gaznıñ septirilmesi, zorbalıqnıñ yüz bermesi Çiygoznıñ areketlerinen nasıl şekilde bağlı olğanını aytıp olamadı».
Onıñ sözlerine köre, Aksönov – Sergey adlı bir insannı hatırladı, o sanki Kyivdeki milletçilerniñ temsilcisi edi ve Aksönovğa bir-qaç onlıq milletçi mitingte olğanını aytqan edi, Qırım yolbaşçısınıñ özü ise qaralı-qırmızılı renkte bir-qaç onlıq bayraq körgenini tasdiqlay.
Kreml tarafından tain etilgen Qırım yolbaşçısı Sergry Aksönov, yanvar 31, salı künü «Çiyğoznıñ işi» boyunca mahkeme toplaşuvında şaat olaraq sözge çıqtı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde alıp bara, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım «mahkemesi» Çiygoznı aprel 8-ne qadar apiste qaldırmağa qarar alğan edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Medïcïna ğalımdarı joğarğı qabatta magnïttik öris türli awrwlardıñ twwına äser etetinin anıqtap, däleldedi. Joğarğı qabatta turatın adamdarda jürek-qan tamırları awrwlarına şaldığw jïi kezdesedi, dep jazadı şeteldik BAQ.
Osılayşa, atalarımızdıñ «adamzat jerge jaqın bolw kerek» dep aytıp jürgen qağïdaların mamandar ğılımï türde däleldep şıqtı.
Zerttew barısında belgili bolğanday, joğarğı qabatta turatın adamdar tirek-qïmıl apparatarı awrwlarına, jürek-qan tamırı awrwına, ïmmwnïtet buzılısı men jüyke jüyesi awrwlarına jïi şaldığadı eken.
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
«Ülken jetilik» elderi Reseyge qatıstı sankcïyaların uzartwğa kelisti. Bul twralı Ulıbrïtanïyanıñ premer-mïnïstri Devïd Kemeron mälimdedi, dep xabarlaydı RÏA Novostï.
«Ülken jetilik» mawsım ayında Resey boyınşa sankcïyalardı uzartw qajettiligimen kelisti», -dedi Kemeron Japonïyada G7 sammïtiniñ qorıtındıları boyınşa ötken baspasöz mäslïxatında.
Brïtandıq sayasatker şektewler Mïnsk keliswşilikteriniñ tolıq orındalwına deyin saqtalatının atap ötti.
Buğan deyin «Ülken jetilik» sammïtiniñ qatıswşıları birlesken deklaracïyanı jarïyaladı. Onda qajettilik twındağan jağdayda Mäskewge qatıstı jaña sankcïyalardı engizw twralı aytılğan.
Bul rette G7 köşbasşıları wkraïnalıq dağdarıstı rettew üşin Mäskewmen dïalogtıñ mañızdılığın atap ötti.
Reseyge qatıstı engizilgen sankcïyalardıñ merzimi 31 şildede ayaqtaladı. Qoldanılğan şaralardı uzartw mäselesin EO elderi 28-29 mawsım künderi ötetin sammïtte talqılaydı. Bul rette birqatar ewropalıq memleketter şewtewlerdi jumsartwdı talap etwge dayın.
Tegï: Glavnaya, Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
HSN: UA|TV Ukraina tış yayınlav telekanalı bütün dünya içün öz saytını işke kirsetken
2018 senesi fevralniñ 12-de, Ukraina tış yayınlav platformasınıñ qısmı olğan, UA|TV Ukraina tış yayınlav kanalınıñ saytı çalışmağa başladı. Saytnıñ test versiyası daa fevralniñ 5-den çalışmağa başladı.
Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stets qayd etkenine köre, Ukraina tış yayınlavınıñ Mültimediya platforması kün-künden inkişaf ete: UA|TV dünya kabel ağlarına ve bütün dünyada innovatsion platformalarğa kirsetile.
"Endiden, Ukraina tış yayınlav telekanalınıñ şahsiy informatsion portalı bar. O, Ukraina aqqında haberlerni birinci ağızdan beş tilde, yani ukraince, rusça, inglizce, qırımtatarca ya da arapça oqumağa imkân bere. Eki soñki versiya test rejiminde çalışa". Nazir qoştı — UA|TV telekanalınıñ ve "Ükrinform" haber agentliginiñ saytları işke kirsetilmesinen Ukraina doquz tilde yayınlaycaq, bu ise çeşit memleketlerde yaşağan oquyıcılarnı haberdar etmege imkân doğura.
UA|TV Ukraina tış yayınlavı Mültimedia platformasınıñ baş müdiri Lüdmila Berezovska, “er bir tilde çıqqan saytnıñ versiyası üzerinde ayrı insanlar çalışqanı aqqında ve er bir til versiyası öz oquyıcıları baqtırılğanı aqqında” haber etti. Er bir tilde alıp barılğan saifeniñ muarrirleri til tayıcılarıdır. O qoştı — tek ukrain seyircilerini degil de, tış memleketlerde yaşağanlarnı da meraqlandırmağa pek müim.
Hatırlatamız, tış yayınlav telekanalı 2015 senesi oktâbrniñ 1-de yayınlavını başladı. Ukraina tış yayınlav mültimedia platforması "Ukraina televizionı ve radioyayınlavı" bütündünya hızmeti", "Bank televizinı" ve "Ükrinform" haber agentligi kibi devlet teleradioşirketler esasında şekillendi.
Cedvel


text:
D.Zolotuhin: Red etüv dezinformatsiyağa qarşı esas alet degil
2018 senesi aprelniñ 11-de Ukraina haber siyaseti Naziriniñ muavini Dmıtro Zolotuhin Mogılânska jurnalistler mektebiniñ stadentlerinen körüşüv keçirdi.
Ukraina ve Avropada rusiye tecavuzınen küreş akqında aytaraq D.Zolotuhin qayd etti: "Propaganda" sözü, kerçekten de, biz közetken adiseni aks etmey — rusiye mahsus hızmetlerinen ömürge keçirilgen bir sıra informatsion ameliyatlar bar. Termin KHV peyda olğan, olar onı oñaytlıq ve malümat berüvniñ tezligi içün işletken".
Nazir muavini añlatqanına köre, dezinformatsiyanı red etüv qarşılıqnıñ esas aleti degil: "Kommunikatsiya ameliyatı baqışından, bir de-bir feykniñ red etüv cedveli keniş auditoriyalarnen qabul etüv içün pek qıyın ve tek ekspertler ya da bu yönelişte menfaatı olğanlarnen yahşı qabul etile. Bunı ve resurslar yetişmemezligini diqqatqa alıp, şahsiy malümatnıñ ileriletilmesi daa effektiv ola".
Hatırlatamız, 2018 senesi fevralniñ 27-de Dmıtro Zolotuhin AB-nıñ dijital iqtisadiyat ve cemiyet Komissarı M.Gabrielnen teşkil etilgen ekspert muzakerelerde iştirak etti.Muzakereler feyk haberler ve onlay dezinformatsiyağa bağışlanğan edi. Anda D.Zolotuhin informatsion telükelerge qarşılıq boyunca Nazirlikniñ resmiy noqta-i-nazarını taqdim etti.
Cedvel


text:
20 Aralık 2015 Pazar
Qırımtatar tilinde til metaforaları (tarihı ve zemaneviy halı)
Aralık 20, 2015 2015_3, Ablayev R.Y., Dil Bilimi No comments
Despite the thousands years of history of the study (Aristotle, Heraclitus, Plato, ...), linguistic metaphor is still of great interest to linguists, because it is very productive element in the development and enrichment of language. Only in recent decades linguistic properties of metaphor have been analyzed systematically (Vinogradov, 1953, Belsky, 1954; Lyasota 1957, Cherkasova, 1959 Cherkasova, 1968 Krylov, 1967 Basilaia, 1971, 1988, Arutyunov, 1978, 1990; Bessarabova, 1979,1987, Telia, 1981, 1990; Sklyarevskaya, 1994, Apresyan, 1992, Kamensky, 1997; Bulygin, Shmelev. 1997). Study of metaphor is relevant in the present time because it is a phenomenon that is ontologically linked to the person and the language; and it reflects the interdependence of thinking and the features of language implementation. The necessity to create a model of categorical description of metaphor as a universal, revealing the universal nature of units of metaphor serving an inexhaustible source of new vocabulary of the language makes it possible to reflect the metaphorical image of the world in the modern Crimean Tatar language, explore representation of the metaphorical fields in its semantic space.
Keywords: language metaphor, the Crimean Tatar language, metaphor models, the current state
Tilde sözler bir ya da çoqmanalı olur. Çoqmanalı sözlerniñ doğru ve köçme manaları ayırıla. Mecaz (metafora) köҫme manalarnıñ bir çeşiti olıp, tilni zengin ve ifadeli olmasına hızmet ete.
Söz manalarınıñ çeşitlerini ögrenmek ğayet faydalı ve tilniñ luğat terkibi ne derecede inkişaf etkenini talil etmege imkân yarata. Şunıñ içün de işimizde mecaz ve onıñ tildeki funktsiyalarını ögrenmek maqsadını qoymağa niyet ettik. Bu mesele tilcilerniñ diqqatını daima celp etip kelgenine baqmadan, qırımtatar tilcileri tarafından tavsilâtlı ögrenilmedi. Bir sıra alimlerniñ işlerinde söz manalarınıñ çeşitleri, köçme manalarnıñ çeşitleri aqqında umumiy malümat berilgen. Amma mecaznıñ tilde becergen vazifeleri yeterli derecede tasvir etilmegen.
Adeti üzre ilmiy edebiyatta mecaznıñ aşağıdaki funktsiyaları ayırıla [6].
1. Nominativ funktsiyası (metafora adlarda).
2. Ritual funktsiyası (metafora ve merasim).
3. Informativ funktsiyası (metaforik malümatnıñ hususiyetleri).
4. Metaforanıñ uslüplerni meydanğa ketirüvde rolü (bediy eserlerde işletilgen metafora).
5. Mnemonik funktsiyası (metaforanıñ aqılda tutuvğa tesiri).
6. Metaforanıñ metinlerni meydanğa ketirüvde rolü (metafora ve tekst).
7. Janrlarnıñ meydanğa ketirilmesi funktsiyası (metafora ve janr).
8. Metaforanıñ evristik funktsiyası (ilmiy keşflerde işletilgen metafora).
9. Iza etici funktsiyası (metafora ve añlayış).
10. Emotsional –qıymet kesüv fonktsiyası (metafora ve qıymet kesüv).
11. Etik funktsiyası (metafora ve terbiye).
12. Konspirativ funktsiyası (metafora ve sır).
13. Autosuggestiv funktsiyası (metafora ve oz ozüni qandıruv).
14. Oyun funktsiyası (metafora ve şaqa).
Mevzunıñ kenişligini kӧzde tutıp, bu işimizde metaforanıñ tek nominativ, ritual ve uslüplerni meydanğa ketirüv funktsiyalarını açıqlamağa niyet ettik.
Metaforanıñ nominativ funktsiyası. Metaforanıñ bu vazifesini ögrenmek içün ösümliklerniñ adları keniş malümat bere. Türkiy tillerde fitonimlerniñ hususiyetlerini ögrengen alimler de bu fikirni bildire [3].
Şunı qayd etmek kerek ki, ayvan ve quşlarnıñ adları, ayvan ve insanlarnıñ beden qısımlarınıñ adları ösümliklerni adlandıruvda keniş işletile. Meselâ: borsuq ağaçı, eşek baqla, qozu lâlesi, mışıq nanesi, arslanağız, çoçqa tamır, ayuv gülü, at qulaq, itdudaq, qoyan çiçek, sıçan bercimegi, köpek yüzümi, tilki cilegi, tekesaqal, tilki quyruq, ulaq otu, mışıq sütü, qoyun közü, torğay köz, turna bercimegi, torğay yüzümi, qarğa soğanı, ciger otu, qansiyer, tırnaq ot, süyel otu, qaş-qaş, qızılbaş, damar yapraq, tiş otu, qarabaş, qoyunközü, qırqboğum, qatır tırnağı, tüye toban.
Ondan da ğayrı aşerat ve yılışqanlarnıñ adları da metaforik nominatsiyada keniş qullanıla: pire otu, kiyik qurt otu, yılan til, baqa yapraq, baqa otu, baqa qonağı, qurt otu, baqa qoray.
Metaforik adlar ayatımıznı zenginleştire ve ozüne ait estetik turmuşnı yarata. Sözniñ farqlı manaları çeşit türlü faaliyetlerde qullanıla. Meselâ: qulaq – adamnıñ qulağı (doğru mana), televizornıñ qulagı, kemaneniñ qulağı (metaforik manalar); kӧz – adamnıñ kӧzü (doğru mana), evniñ kӧzü, ineniñ kӧzü (metaforik manalar); baş – adamnıñ başı (doğru mana), özenniñ başı, ay başı, sarımsaq başı, qapısta başı, elli baş qoy, dağ başında, rale başında (metaforik manalar); etek – kölmekniñ etegi (doğru mana), dağ etegi (metaforik mana); gül – çiçek (doğru mana) yanağında gülü bar (metaforik mana); ağız – adamnıñ ağzı (doğru mana), çuvalnıñ ağzı, şişeniñ ağzı, özen ağzı, yanardağ ağzı, qoba ağzı, pıçaq ağzı, toplarnıñ ağzı (metaforik manalar).
Metaforanıñ nominativ funktsiyası coğrafik adlarda da açıq aydın kӧrüne. Coğrafik terminlerni talil etsek, çoqusı adlar metafora esasında peyda olğanını kӧrmek mumkün. Bu nominatsiyalarda da ayvan ve quşlarnıñ adları, ayvan ve insanlarnıñ beden qısımlarınıñ adları keniş qullanıla. Meselâ, Burun qaya, Quş qaya, Qartal qaya, Ayuv dağ, Şeytan merdveni, Baqa taş, Sıçan töpe ve digerleri. Fikrimizce, mecaz esasında meydanğa ketirilgen coğrafik adlar añlaşılmağan ve qıyın coğrafik obyektlerni tasvirlemesi ayatımıznı zenginleştire, toponimik nominatsiyalarnı daa meraqlı ete.
Şunı da qayd etmek kerek ki, metaforik nominatsiya bir de bir halqnıñ adetleri ve ad berüv medeniyeti ile sıq bağda buluna. Meselâ, doğğan balağa ad qoyğanda ana-baba onıñ içki hususiyetleri yahud tışqı körünişi dülber olsun dep, çevredünyada olğan güzellikler ile bağlamağa tırışa. Meselâ, Gülzade – «gül asıllı», Seyrane – «bayram», Veis – «dinni alıp kelgen», Zera – «parıldağan çeçek», Ülviye - «büyük, yüce», Gülzara – «gül bahçası», «taş» – Bektaş; «can» – Bekcan; «demir» – Bektemir, «gül» – Aygül. Diger türkiy halqlarnıñ adlarında da böyle metaforik isimler çoq rastkele: Ayjan – «şaqalı ay», Gülçehra – Gülbahor – «baar çiçegi», – «çiçekni külgüsi», Altınay – «altın ay». Böyle kibi adlar başqa tillerde de rast kele, misal içün litva tilinde Audra – «boran».
Metaforanıñ nominativ hususiyetleri, tek konkret tilde degil de, tillerara seviyesinde de qullanıla. Obraz, başqa tilden alınğan sözni tercime etkende peyda olmaq mumkün ve, aksine, ana tilden başqa tillerge tercime etilgen sözlerden de peyda ola. Meselâ, yanardağ (vulkan), uçansuv (vodopad).
Insanlar duyğu ve fikirlerni doğru ifade etmek içün çoqça söz bilmek kerekliginen beraber sözge qıymetli bir degerlikke kibi davranmaq, ve onıñ içinde olğan gizli, teren manalarnı körmek kerekler. Tedqiqatçı YE.M. Bebçuk insanlar tarafından sıq qullanılğan birlemlerni talil etip, 198 eñ çoq qullanılğan isimni ögrendi, olarnıñ añında bu ya da diger isim nasıl bir obraz doğurğanını talil etip, onıñ neticesinde obrazlılıqnıñ mini -luğatını tertip etti [V.K.Harçenkonıñ işine esaslanıp (21)].. Misal içün: küneş – parlaq, sarı ya da altın sarı alevli, nurlarını saçqan ve yarıq bergen kurre; orman – yapraqlı tereklerden ibaret, yelden şıtırdağan, pek çoq yemişleri olğan, quşlar çiviltisi eşitilgen yer. Tınçlıq – insanlar susıp turğanda, insan bir özü boş odada olğanda, saatnıñ yürgeni eşitilgendeki al.
Belli ki, balalar olarğa belli olmağan şey ve adiselernen rastkelgende, metaforik nomintsiyanı tez menimsey. Meselâ: menim hatıram uzun; men er şeyni çoq vaqıt hatırlayım; ana, baq, ay yandı!
Asırlar devamında sözniñ içinde saqlanıp qalğan obrazlılıq, sözge ekinci ayat bağışlay ve bu söz metafora olıp qala.
Metaforanıñ ritual funktsiyası. Adet üzre, metafora hayırlavlarda, selâmlaşuvlarda, toy-dügün merasimlerinde em de taziye bildirgende, duyğudaşlıq ifade olunğanda keniş qullanıla. Metaforanıñ bu funktsiyasını ritual funktsiya dep adlandırmaq mumkün. Metaforanıñ bu funktsiyası insanlarnıñ kündelik turmuşında büyük rol oynay. Qırımtatarlarınıñ çeşit merasimlerde qullanğan ve mecaziy mana taşığan söz ve ibarelerniñ sayısı az degil. Mecaziy mana taşığan birlemler yardımı ile insanlar özüniñ musbet duyğuları ve tileklirini ifade eteler.
Teessüf ki, bizim tilimiz çoq ritual sözlerni – obrazlarnı coya yata. Şunıñ içün de metaforanıñ ritual funktsiyasına ait pek az misal köstere bilemiz. Meselâ, cenaze merasimi olğanda: emir Allah, başıñız sağ olsun, cevabı: dostlar sağ olsun; mezar taşlarında böyle sözler oyalar: yatqan yeri nur olsun, yatqan yeri cennet olsun, Allah rahmet eylesin. Yañı evlengenlerge: bir yastıqta qart olsunlar, bir yastıqta ömür keçirmege nasip etsin, bir nikâhnen qart oluñız! Evlâtnen hayırlağanda: yañı dünya hayırlı olsun, adınen qart olsun!
Uslüplerni meydanğa ketirüv funktsiyası. Metaforanıñ uslüplerni meydanğa ketirüv funktsiyası degende, onıñ uslüplerni, ve eñ evelâ, elbette, bediy edebiyat uslübini meydanğa ketirüvini közde tutamız. Ilmiy edebiyatta bediy eser tiliniñ hususiyetleri arasında mıtlaqa obrazlılıq qayd etile [4, s. 22]. Meselâ, qırımtatar şair ve yazıcılarınıñ eserleri köçme, mecaziy manalarda qullanılğan söz ve ibarelernen zengindir:
Yigirmide, deli qan
YAqıp-yıqqan yaşlarnı,
Elâ közler, yay qaşlar
Aylandırğan başlarnı (E. Şemyi-zade, «Aslıhan»)
Men onı dünya yüzündeki eñ temiz qalpli ve aziz adamlardan biri sayam. (YU. B.); Kaştanovğa olğan temiz-pak sevgisini yüreginiñ eñ teren köşesinde saqlay. (Ç. A.); Yaznıñ eñ sıcaq vaqtında bile olarnıñ omuzlarında beyaz qar çarşafını körmek mumkün ola. (S. E.); Qıznıñ yeşilce kelgen açıq, temiz közleri inci kibi yıltıradı, küneşten yanıp, baqır renkke kirgen qadimiy yunan çeresi tögereklendi. (Ş.A.); Eñ yaqın qadın köydeşine ciddiy ve suvuq baqış attı. (I. P.); Tarihniñ eñ qanlı saifeleri onı otuzıncı yıllarnıñ acınıqlı künlerine qaytardı. (I. P.).
Yuqarıda kösterilgen cümleler bediy eserlerden alınğanını olarnıñ terkibinde qullanılğan metaforalar yardım ete. Bediy metinde sözniñ ilk obrazlılığınıñ rekonstruktsiyası peyda ola. Meselâ: Esmanıñ közleri aylana, yüregi qaltıray, çırayı ap-aq kesile. (A. O.); Ayşe onıñ içün ömür zevqı, bu evniñ birden bir çırağı edi. (YU. B.); Qorqunçlı fikirlerni başından quvıp, artıq tüşünmeycek oldı, lâkin iç bir şey kâr etmedi. (YU. B.); Tumanlı ufuqnı ağartıp, bulutlarnı yırtıp, saba keldi. (C. S.)
Bazı alimlerniñ fikrine köre, sözniñ obrazlılıq rekonstruktsiyası ananeviy bediy uslüpte qullanılğan tasviriy vasta, şairniñ, yazıcınıñ ustalığı kibi tanıla. Aslında ise bu yerde vasta aqqında degil de, netice aqqında, yani obraznıñ peyda olması sözniñ doğru manasınen yapılğan işler (söz manasınıñ kenişletmesi, ) aqqında laf yursetmek kerektir [6, s. 21].
Sözniñ esas manasınıñ obrazlılığını tiklemek içün köçme manada qullanılğan sözler yardım ete. Ve aksine, bazı silingen köçme manalarnıñ obrazlılığını tiklemek içün, olarnıñ doğru manaları yardım ete. Aşağıdaki dörtlükte nur sözüniñ obrazlılığı köz sözüniñ doğru manası yardımınen ifade oluna.
Suvsuzlıqtan Emirniñ
Köz nurları tökule,
Ölgen – talğan atınıñ
Ayaqları büküle. (E. Şem'i-zade)
Böylece, mecazlar tilde çeşit vazifelerde qullanıla. Qırımtatar tilinde ögrenilgen mecaz funktsiyaları arasında eñ çoq misaller nominativ ve uslüplerni meydanğa ketirüv funktsiyasına aittir. Amma bu şartlı bir hulâsadır, çünki mecaznıñ er bir funktsiyası digerlerinen sıqı bağda buluna. Bu meseleni diger işlerimizde tedqiq etermiz, degen umüttemiz.
Qullanılğan edebiyat
1. Memetov A. M. Leksikologiya krımskotatarskogo yazıka : Uçebn. posobiye / A. M. Memetov. – Simferopol : Krımuçpedgiz, 2000. – 288 s.
2. Musayev K. M. Leksikologiya türkskih yazıkov / Musayev K. M. – M. : Nauka, 1984. – 328 s.
3. Saberova G. G. O printsipah nomnatsii fitonimov v tatarskom yazıke / G. G. Saberova // Yazıki, duhovnaya kul'tura i istoriya türkov : traditsii i sovremennost. – S. 214-216.
4. Memetova E. Ş. Qırımtatar tiliniñ uslübiyeti ve nutuq medeniyetiniñ esasları / E. Ş. Memetova. – Simferopol : Qırımdevoquvpedneşir, 2002. – 82 s.
5. Krımskotatarska mova : Fonetika. Leksikologiya. Frazeologiya. Leksikografiya. – Simferopol : «Krimnaçpedderjavvidav», 2008. – 208 s.
6. Harçenko V. K. Funktsii metaforı : Uçebnoye posobiye. Izd. 2-ye. / V. K. Harçenko. – M. : Izdatelstvo LKI, 2007. – 96 s.
7. Emirova A. M. Slovar-spravoçnik lingvistiçeskih terminov / Emirova A. M. – Simferopol : Krımuçpedgiz, 1995. – 96 s.
8. Harçenko V. K. Perenosnıye znaçeniya slova. Izd. 2-ye. / Harçenko V. K. – M. : Knijnıy dom «LIBROKOM», 2009. – 200 s.
Ablayev R.Y.


text:
Samsung Dream Doghouse – jalğız danada jasalıp şığarılğan ït üyşigi. Qunı 30600 mıñ dollar qurağan bul üyşikti oylap şığarw üşin onşaqtı adamnan quralğan säwletşiler komandası men altı ay waqıt ketti.
Sizdiñ ïtiñiz üşin demalıs bölmesi men relaksacïya jäne tamaqtanw bölmesine arnalğan üyşik usınıladı.Üyşikte ït ïesin şaqırtatın qoñıraw, teledïdar,otbası müşeleri men dostarınıñ swretteri jäne astı mölşerleytin şağın qurılğı ornalastırılğan.Üyşiktiñ mañayında arnayı jügiretin jol men gïdromassaj vannası da qoyılğan.
Derekközi:otpadus.com
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Yaltanıñ rus idare yolbaşçısı Yelena Sotnikova istifağa ketken. Aprelnin 10-nda «Krıminform» agentligi bildirdi ki, o öz isteginen istifağa çıqmaq arizasını imzalağan.
Sotnikovanıñ istifağa bermesini toplaşuvda bulunğan 23 deputattan 21-i desteklegen.
Bunen beraber Kremlge tabi olğan Yalta şeer şurası şeer idare yolbaşçısınıñ vazifesini vaqıtınca Aleksey Çalpanov eda etecegini tayinledi. Bundan evel o administratsiya reisiniñ birinci muavini vazifesine tayinlengen edi.
Yalta memuriyetiniñ saytında yañı tayinler aqqında malümat derc etilmegen.
Keçken yılnıñ soñunda Yaltanıñ rus idare yolbaşçısını deñiştirmek içün konkurs ötkerilgen edi. Şeer yolbaşçısınıñ muavini Yelena Sotnikova ve Rusiyeniñ Başqırtistan Cumhuriyetiniñ sabıq baş nazir muavini Nikolay Puçnin ğalip çıqqan ediler. Soñra Kremlniñ nezaretindeki Yalta şeer şurası şeer memuriyetiniñ reisi vazifesine Sotnikovanı tayinlemege qarar alğan edi.
Yalta administratsiya yolbaşçısınıñ vazifesi, sabıq memur Andrey Rostenkonıñ istifağa çıqqanından soñ, 2017 senesi iyül ayından berli boş tura edi.


text:
» Şairler
A. Kadir Bilgin şiirleri, Abdurrahim Karakoç şiirleri, Adnan Özer şiirleri, Adnan Yücel şiirleri, Ahmed Arif şiirleri, Ahmet Ada şiirleri, Ahmet Erhan şiirleri, Ahmet Hamdi Tanpınar şiirleri, Ahmet Kutsi Tecer şiirleri, Ahmet Muhip Dıranas şiirleri, Ahmet Oktay şiirleri, Ahmet Selçuk İlkan şiirleri, Ahmet Telli şiirleri, Ahmet Uysal şiirleri, Akgün Akova şiirleri, Ali Cengizkan şiirleri, Ali Püsküllüoğlu şiirleri, Aragon şiirleri, Arif Nihat Asya şiirleri, Arthur Rımbaud şiirleri, Aşık Veysel şiirleri, Ataol Behramoğlu şiirleri, Attila İlhan şiirleri, Aydın Hatipoğlu şiirleri, Aziz Nesin şiirleri, Bedri Rahmi Eyüboğlu şiirleri, Behçet Necatigil şiirleri, Behçet Aysan şiirleri, Bekir Sıtkı Erdoğan şiirleri, Bertolt Brecht şiirleri, Bülent Ecevit şiirleri, Cahit Irgat şiirleri, Cahit Külebi şiirleri, Cahit Sıtkı Tarancı şiirleri, Can Yücel şiirleri, Cemal Süreya şiirleri, Cemal Safi şiirleri, Cenap Şehabettin şiirleri, Cevat Çapan şiirleri, Cevdet Kudret Solok şiirleri, Cezmi Ersöz şiirleri, Charles Baudelaire şiirleri, Dadaloğlu şiirleri, Ece Arabul Günel şiirleri, Ece Ayhan şiirleri, Edgar Allan Poe şiirleri, Edip Cansever şiirleri, Enis Batur şiirleri, Enis Behiç Koryürek şiirleri, Enver Gökçe şiirleri, Eray Canberk şiirleri, Ercişli Emrah şiirleri, Erdem Beyazıt şiirleri, Erhan Güleryüz şiirleri, Ezra Pound şiirleri, Faruk Nafiz Çamlıbel şiirleri, Fazıl Hüsnü Dağlarca şiirleri, Fuat Edip Baksı şiirleri, Fuzuli şiirleri, Garcia Lorca şiirleri, Gönül Duranoğlu şiirleri, Gülten Akın şiirleri, Halide Nusret Zorlutuna şiirleri, Halit Fahri Ozansoy şiirleri, Hasan Hüseyin Korkmazgil şiirleri, Hilmi Yavuz şiirleri, Hüseyin Nihal Atsız şiirleri, Hüseyin Yurttaş şiirleri, İbrahim Sadri şiirleri, İlhan Berk şiirleri, İsmail Uyaroğlu şiirleri, Kaan İnce şiirleri, Karacaoğlan şiirleri, Kemal Özer şiirleri, Kemalettin Kamu şiirleri, K.halil Gibran şiirleri, Köroğlu şiirleri, Küçük İskender şiirleri, Lale Müldür şiirleri, Levni şiirleri, Mehmet Akif Ersoy şiirleri, Mehmet Başaran şiirleri, Melih Cevdet Anday şiirleri, Metin Altıok şiirleri, Metin Demirtaş şiirleri, Metin Eloğlu şiirleri, Mevlana Celaleddin Rumi şiirleri, Murathan Mungan şiirleri, Müştak Erenus şiirleri, Nahit Ulvi Akgün şiirleri, Namık Kemal şiirleri, Nazım Hikmet şiirleri, Necati Cumalı şiirleri, Necip Fazıl Kısakürek şiirleri, Necla Maraşlı şiirleri, Nedim şiirleri, Nevzat Çelik şiirleri, Nevzat Üstün şiirleri, Nihat Behram şiirleri, Nilgün Marmara şiirleri, Nurullah Genç şiirleri, Oktay Rıfat Horozcu şiirleri, Onat Kutlar şiirleri, Orhan Seyfi Orhon şiirleri, Orhan Seyfi Şirin şiirleri, Orhan Şaik Gökyay şiirleri, Orhan Veli Kanık şiirleri, Orhon Murat Arıburnu şiirleri, Oruç Aruoba şiirleri, Ömer Hayyam şiirleri, Özdemir Asaf şiirleri, Özdemir İnce şiirleri, Özel Arabul şiirleri, Özkan Mert şiirleri, Pablo Neruda şiirleri, Paul Eluard şiirleri, Paul Verlaine şiirleri, Pir Sultan Abdal şiirleri, Rabindranath Tagore şiirleri, Refik Durbaş şiirleri, Rıfat Ilgaz şiirleri, Rıza Tevfik Bölükbaşı şiirleri, Rudyard Kipling şiirleri, Ruşen Hakkı şiirleri, Rüştü Onur şiirleri, S.kudret Aksal şiirleri, Sabahattin Ali şiirleri, Sabri Esat Siyavuşgil şiirleri, Sait Faik Abasıyanık şiirleri, Salah Birsel şiirleri, Salih Polat şiirleri, Sennur Sezer şiirleri, Sezai Karakoç şiirleri, Shakespeare şiirleri, Sunay Akın şiirleri, Süreyya Berfe şiirleri, Şemsi Belli şiirleri, Şeyh Galip şiirleri, Şükran Kurdakul şiirleri, Tahsin Saraç şiirleri, Talat Sait Halman şiirleri, Tevfik Fikret şiirleri, Turgay Fişekçi şiirleri, Turgut Uyar şiirleri, Türkan İldeniz şiirleri, Uğur Arslan şiirleri, Uğur Işılak şiirleri, Uğur Mumcu şiirleri, Ümit Yaşar Oğuzcan şiirleri, Vasfi Mahir Kocatürk şiirleri, Vedat Türkali şiirleri, Veysel Çolak şiirleri, Victor Hugo şiirleri, Yağmur Atsız şiirleri, Yahya Kemal Beyatlı şiirleri, Yaşar Miraç şiirleri, Yaşar Nabi Nayır şiirleri, Yavuz Bülent Bakiler şiirleri, Yılmaz Erdoğan şiirleri, Güney şiirleri, Yılmaz Odabaşı şiirleri, Yunus Emre şiirleri, Yusuf Hayaloğlu şiirleri, Yusuf Ziya Ortaç şiirleri, Zeki Ömer Defne şiirleri, Ziya Gökalp şiirleri, Ziya Osman Saba şiirleri, Ziya Paşa şiirleri


text:
Öziniñ texnïkalıq körsetkişteri jağınan bul kölik köptegen brendterdiñ temir tulparların basıp ozadı. Ol nebäri 1,8 sekwndta jıldımdıqtı jüz şaqırımğa arttıradı. Bul swperkarda 5000 attıñ küşi bar.
Tizimdegi ekinşi orınğa Bugatti Veyron Super Sport ornalastı. Sport köligi jıldamdığın sağatına 431 şaqırımğa deyin arttıra aladı. Ol 2,4 sekwndta 100 şaqırım jerdi eñserwge qabiletti.
Al reytïngtegi üşinşi orındı SSC Tuatara ïelendi. Ayta ketw kerek, bul köliktiñ dïzaynı erekşe. Ol qaltalılardıñ jeke tapsırısı boyınşa şektewli türde şığarıladı. Bul bolïd jıldamdıqtı 2,8 sekwndta 100 şaqırımğa jetkize aladı, dep jazadı planet-today.ru.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Orazanıñ adam ağzasına paydası. Medicina ne deydi?
Qasietti Ramazan ayında auız bekitu tek ruhani twrğıdan ğana emes, adamnıñ densaulığına da ülken paydası bar. Bwl turalı ğalımdar da arnayı mälimdeme jasap, 365 kün boyı tamaq işetin adamğa jılına 30 kün oraza twtu dwrıs dep tanıdı.
Sondıqtan da siz oraza arqılı öz densaulığıñızdı da oñalta alasız. Älemde köptegen adamdarda bel alıp kele jatqan qant auruın emdeu üşin därigerler 10-15 kündey oraza wstaudı keñes etedi eken. Bwl degenimiz, medicinanıñ özi orazanı durıs korude degen soz. Bwl uaqıtta siz wyqı beziniñ demaluına kömektesesiz.
Orazada adamnıñ işki müşelerindegi maylar erip, metabolizimdi jaqsartadı eken. Biz künine 14-15 sağatqa juıq tamak işuden tıyılatındıqtan da, adam ağzasında kerek emes jasuşalar joyu processi iske asa bastaytın boladı. Sonday-aq, artıq et pen may mölşeri de joyıladı.
Francuz biologı, işki ağzalar boyınşa bilikti däriger bolğan, Nobel' sıylığınıñ laureatı Aleksis Karrel' öziniñ «Belgisiz adam» degen eñbeginde bılay deydi: «Adamdar barlıq ğasırlarda oraza twtqan. Sonday-aq barlıq dinder tamaq-sudan tıyılıp auız bekituge şaqırıp kelgen. Adam auız bekitkende eñ birinşi aştıq, odan älsizdik sezinedi. Keyde osınıñ äserinen adam qobaljuı da mümkin. Bwl sırtqı bolıp jatqan jağdaylar, biraq işki organizmde qwbılıstar bwğan qarağanda mañızdıraq. Osı sätte büyrektegi qant qimıldaydı, onımen birge teriniñ astında saqtalğan maylar da qimıldap eridi. İşki ağzalar men jürek bir qalıptı jwmıs isteui üşin barlıq organizm özindegi saqtalğan qordan qajetti energiya jwmsay bastaydı. Bwl – bolaşaqta adam organizminiñ jaqsı jwmıs isteuimen qamtamasız etedi».
Ärine, orazanıñ alğaşqı künderi aştıq qattıraq sezilui mümkin. Alayda, adamnıñ este saqtau qabileti artatın boladı. Bastapqı da bas aynalu, auızdan jağımsı iistiñ şığuı da boladı. Biraq, uaqıt öte ağzañızdıñ özi aştıqqa üyrene bastaydı.
Este saqtaytın närse, auız aşqan soñ birden maylı, asqazanğa auır tağamdardı jeuden aulaq bolıñız. Bwl degenimiz siz öz densaulığıñızğa ziyan keltiretin bolasız. Alla elşisi (s.a.s) auız aşar kezde tek birneşe qwrmalardan däm tartıp, az ğana su işip aqşam namazına twratın. Bizde osı ädetti ülgi ete otırıp, ağzamızdı az tamaqtanuğa jäne barınşa qwnarlı as jeuge qaray dağdılandıru kerekpiz.
Köptegen ğalımdardıñ aytuınşa, auız bekitu arqılı denedegi may qwramı azayumen qatar, holesterin mölşeri de bäseñdey tüsedi eken. Bwl degenimiz qannıñ qoyulanuınıñ aldın aladı. Sonımen qatar, sizdiñ ağzañız paydalanıp jürgen türli himiyalıq qospalar bar tağamdardıñ basım köpşiligi ulı zattarğa tolı. Al oraza uaqıtında siz osı ulı zattardan arıla otırıp, jasular jañarıp, jaña quat pen küş alatın bolasız.
Barşa adam mwqtaj bolıp jürgen medicinalıq dieta arqılı siz ömir jasıñızdı wzartıp, ruhani twrğıdan tazarıp, mwsılmannıñ bes parızınıñ birin atqaratın bolasız.
Äzirlegen Kögerşin Tilegen
Abai.kz


text:
Francwzdıñ «Şarlï Ebdo» attı satïralıq jwrnalı jaqında türiktiñ Bodrwm qalası tübindegi teñiz aydınında awdarılıp ketken qayıqtan swğa ağıp ketip, jağalawdan öli küyinde tabılğan üş jasar balağa salınğan karïkatwrasın jarïyaladı. Bul twralı Brïtanïyanıñ The Daily Mail gazeti xabarladı.
Karïkatwralardıñ birinşisi «Ewropanıñ xrïstïandardiki ekenin moyındaw» dep ataladı. Onda swda jürip kele jatqan Ïïsws Xrïstos pen basın tömen qarata jüzwşi bala beynelengen. Oğan berilgen tüsindirmede: «Xrïstïandar swdıñ betimen jüre aladı, al musılman balaları swğa batıp ketedi», dep jazılıptı.
Osılayşa öziniñ arsızdıqtarımen közge tüsip jürgen basılım 3 jastağı Aylan Kwrdïdiñ qayğılı qazasınıñ özin mazaqqa aynaldırğan.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Anton Chexov
Anton Pavlovich Chexov (russha: AHToH ПaBлoBич ЧexoB; 29 yanvar, 1860 – 15 iyul, 1904) shıpaker qa'niygeligine iye orıs jazıwshısı ha'm dramaturgi bolg'an. Ol qısqa gu'rrin'ler jazıwshısı retinde du'nya a'debiyatında u'lken abroyg'a iye. Do'retiwshiligi da'wirinde Chexov dramaturg retinde ko'plegen pesa jazg'an, solardın' to'rtewi klassikalıq da'rejege ko'terilgen. Ol o'zinin' a'debiy karerası dawamındada shıpakerlikti toqtatpag'an ha'mde bir waqıtları mınanday degen: "Meditsina bul menin' nızamlı zayıbım, al a'debiyat oynasım. Birewinen zerikkenimde ekinshisine barıp tu'neymen". Onın' ataqlı pesaları: Shag'ala, Vanya ag'a, U'sh apalı-sin'liler ha'm Shiye bag'ı.


text:
Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat
Sanatçı : Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu)
Türkü : Müstezat
Etiketler : Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat türkü indir, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat türkü dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türküleri, Müstezat mp3 indir, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türküleri Müstezat türküsü, Müstezat sözleri, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) mp3 dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) download, Müstezat bedava mp3, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türkü sözleri, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) türkü dinle, Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) son albüm indir
Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) Türküleri
Elazığ Musiki Cemiyeti (Nihat Kazazoğlu) - Müstezat


text:
Salqın urıs
Salqın urıs ekinshi jer-ju'zlik urıstan keyingi da'slepki jıllardın' ahmiyetli o'zgesheligi bolıp tabıladı. "Salqın urıs" tın' kelip shıg'ıwına Sovetler Soyuzı ha'm AQSh ortasındag'ı uzaq dawam etken kelispewshilikler sebep boldı. AQSh tın' Sovetler Soyuzında 1917-jıl rus revolyutsiyası na'tiyjesinde ornatılg'an bolsheviklik du'zimin diplomatiyalıq tu'rde tek g'ana 1933-jılı ta'n aldı. Ha'tteki bunnan keyinde SSSR g'a gu'man menen qarap keldi. Biraqta ekinshi jer ju'zlik urıs waqtında bul eki ma'mleket bir-biri menen awqamlas bolıp "Berlin og'ı" ma'mleketleri menen tabıslı gu'resiw ushın o'z kelispewshiligin jasırdı. Urıstan keyin olar ortasındag'ı qarama-qarsılıq jan'adan birinshi orıng'a shıqtı. AQSh du'nyanın' basqa ma'mleketleri menen o'zinin' erkinlik ten'lik ha'm demokratiya kontseptsiyasın iske asırıwg'a shaqırdı. Puxaralıq urıslar ha'm imperiyanın' qulawınan keyingi tınıshsız du'nyag'a Amerika turaqlılıqtı ornatıwg'a onı tek g'ana paraxat jol menen iske asırıwg'a umtıldı. 1929-1940 jıllardag'ı "Ullı depressiya" (Tu'skinlik) sabaqların tu'singen AQSh o'zinin' awıl xojalıq ha'm sanaat o'nimlerin emes, pu'tkil ekonomikada g'a'rezsizlik ornatıw ushın eksportqa za'ru'r bolg'an Batıs Evropa elleri o'nimlerine jan'a bazarlardı du'ziwde bajıxana tosqınlıqların qısqırtıwg'a ha'reket etti. Xalıq aralıq sawda erkinligi AQSh tın' ekonomikalıq o'siwinin' stimulı ha'm basqada AQSh penen awqamlas ma'mleketlerde turaqlılıq ha'm doslıq qatnasıqlardın' deregi sıpatında ko'zge tu'sti.
Al SSSR dın' o'z programması boldı. Ku'shli Oraylasqan Rus tariyxıy da'stu'ri, Patshashılıq hu'kimi Amerikalıq demokratiyadan ku'shli o'zgeshelendi. Klasslıq gu'res ha'm Kommunistlik idieologiyag'a tiykarlang'an qudiretli ma'mleket II jer ju'zilik urıs waqtında ha'm urıstan keyingi da'wirde de Sovetlik siyasattı dawam etti. Basqınshılıq urıs 20 mln Ruslardın' o'mirin qurban etti. Sovetler Soyuzı o'z ekonomikasın tiklewge ha'm qıyın jag'daydan shıg'ıwg'a ha'reket etti. Sovet ma'mleketi ko'binese batıs shegaralardan qa'wiplendi. Germaniyanın' basqınshılıg'ın saplastırg'annan keyin, bunday basqınshılıqtı boldırmawg'a qarar etti. Sonlıqtan Shıg'ıs Evropada Sovet ma'mleketi talap etken siyasiy rejimlerdin' ha'm jabıq shegaralardın' bolıwı talap etildi. Biraqta Amerika Qurama Shtatı urıs barasında Polsha Chexoslovakiya ha'm basqada Oraylıq ha'm shıg'ıs Evropa ma'mleketlerinin' g'a'rezsizligin ha'm suverenitetin talap etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yol qazalarınıñ sayısı, 2016 senesiniñ ilk yarım yılı köstergiçlerine binaen, keçken senege köre, 44,6%-ğa arttı. Bu qazalarda zararlanğan vatandaşlarnıñ sayısı 40,3 fayızğa arttı. Bu aqta Rusiye İçki işler nazirligi paylaşqan «2016 senesi I-ci yarım yılında Rusiye Federatsiyasında yol qazaları» haber-analitik közetüvinde söz yürsetile.
Statistikağa köre, 2016 senesi başından Qırımda 940 qaza yüz berdi, olarnıñ neticesinde 146 kişi elâk oldı ve 1188 insan yaralandı.
Statistika malümatlarına binaen, eñ çoq qaza Aqmescitte yüz berdi – 302. Misal olaraq, Yaltada 67 qaza oldı.
Bunen beraber, közetüvde qayd etilgenine köre, Qırım yollarında qazalarda elâk olğanlarnıñ sayısı 15%-ğa arttı.
Bundan evel Aqyar Vatandaşlarnı saqlav tedbirlerniñ teminlenmesi idaresi yolbaşçısınıñ muavini Aleksandr Sadofyev bildirdi ki, şeerde, keçken seneniñ aynı müddetine köre, yol qazalarınıñ sayısı 20%-ğa arttı.
Mayıs ayında Aqmescit akimiyeti qazalarnıñ sayısı artqanı aqqında bildirgen edi, bunı yollarnıñ keyfiyeti kerginleşkeninen añlattılar.
İçki işler nazirligi yanındaki «Problemasız yollar» rusiyeli cemaat leyhasınıñ malümatına binaen, keçken sene Qırım eñ yaramay yollar olğan regionlarnıñ ilk üçüne kirdi. Rusiyeli faallerniñ tedqiqatlarına köre, Qırım, yaramay yollarğa şikâyetlerniñ sayısı boyunca, Moskvadan soñ, ekinci yerde buluna.


text:
Neşet Ertaş - Niğde Bağları
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Niğde Bağları
Etiketler : Neşet Ertaş - Niğde Bağları türkü indir, Neşet Ertaş - Niğde Bağları türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Niğde Bağları mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Niğde Bağları türküsü, Niğde Bağları sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Niğde Bağları bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Al Yanak Allanıyor
Neşet Ertaş - Beklerim
Neşet Ertaş - Mevlana 2
Neşet Ertaş - Ne olur sevdiğim
Neşet Ertaş - Son Bakışım
Neşet Ertaş - Gelin Dostlar
Neşet Ertaş - Neredesin Sen
Neşet Ertaş - Yardan Ayrı Düşeli
Neşet Ertaş - Öldürme Beni
Neşet Ertaş - Biter Kirsehirin Gülleri Biter
Neşet Ertaş - Suda Balık Oynuyor
Neşet Ertaş - Al asma
neşet ertaş - kaşların karasına (kırşehir)
Neşet Ertaş - Bir Garip
Neşet Ertaş - Olamam


text:
«Ağıbay batır köşesindegi üydiñ awlasınan şığıp kele jatqan «Folksvagen Passat» avtomaşïnasınıñ jürgizwşisi Ağıbay batır köşesinde Bökeyxan köşesinen Respwblïka dañğılına qaray qozğalıp bara jatqan «Sırtqı ister mïnïstrligi şarwaşılıq basqarması» RMK-niñ «Mersedes Benc» markalı avtomaşïnasımen soqtığısıp qaldı», — delingen xabarlamada.
Jol-kölik oqïğasınıñ saldarınan eşkim de zardap şekken joq. Oqïğanıñ sebepteri anıqtalwda.
Bul fakt boyınşa tekserw jürgizilwde, dep naqtıladı elordalıq IID.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Tuqay Törkiyädä iskä alına
Çaralar 21 nçe aprel'dä İstanbul häm Änkarada uza
Tatar xalqınıñ tanılğan şağıyre Ğabdulla Tuqay Törkiyädä iskä alına.
21 nçe aprel’dä İstanbulda 14 säğättä Topkapı törki dönya mädäniyat mäxälläsendä aña bağışlanğan çara uza.
İskä alu programmasında millättäşebez doktor Läysän Şahinnıñ çığış yasawı kötelä.
Attila Küntüz isä slayd häm fotoräsem kürgäzmäse täq’dim itäçäk.
Şul uq könne başqala Änkarada da mäşhür şağıyr’neñ ülemeneñ 105 yıllığına bağışlanğan kiçä uzaçaq.
“İdiliya” tatar aşları yortında ütkäreläçäk çara 14 säğät’tä kitap häm fotoräsem kürgäzmäsen açu belän başlanıp kitäçäk.
Biredä yazuçı Ali Akbaş ,Avraziya yazuçılar berlege ğomum başlığı Yakup Ömäroğlu ,yazuçı Sufiya Qorban çığış yasayaçaq.
Çara qısasında tatar xalıq aşları belän dä sıylanırğa mömkin.


text:
Qıtay ortalıq banki 25 tamızda, bïrja ïndeksteri eki kün boyı quldırağannan keyin negizgi payızdıq payızdıq mölşerlemeni 0,25 payızğa azaytıp, 4,6 payızğa deyin tüsirdi.
Pekïnniñ bul qadamınan soñ Ewropa qor bïrjalarında tüsten keyin Stoxx 50 akcïyaları bağası 4 payızğa qayta köterilip, Nyu-York bïrjasında Dow Jones Industrial Avarage akcïyaları qunı erteñgilik sawdada 2 payızğa joğarıladı.
Qıtay qor bïrjalarında akcïyalar bağamı mawsım ayınan tüse bastağan.
Qıtaydağı önerkäsip öndirisi birneşe jıl qatarınan üzdiksiz ekonomïkalıq ösimnen soñ bïıl tömendey bastağan. Ïnvestorlar munıñ saldarı Qıtay narığına süyengen elder men kompanïyalarğa da tïyui mümkin dep alañdaydı.
Derekközi: Azattıq
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
20 jastağı Ayan Järdemovtıñ qılığı älewmettik jelide qızw talqılanwda. Keybirewi onı payda qwğan käsipker dese, endi biri köylek kïyuge deyin barğan stwdentti nağız Mäjnünge teñegen. Söytse bul oqïğağa maxabbattıñ eş qatısı joq eken. Munı tergewşilerge bergen jawabında Ayannıñ özi aytıptı. Tipti ol qızdı tanımaytının aytqan. Al emtïxanğa kir dep äldebir tanıstarı ötiniş jasağan eken.
Bul jigit küni keşe ğana külli jurttıñ külkisine qalğan. Testke kirw üşin qız bolıp kïinip, tipti şaş pen kirpik jalğadı. Sol qılığı keşeli beri ïnternetti dür silkindirip, talaylardı talastırıp qoydı.
Qızdıñ özin komïssïya testten qwıp jiberdi. Al Ayandı ayağan älewmettik jelidegi jurt oğan salınğan jartı mïllïonday ayıppuldı ötewge jappay qarajat jïnawğa qızw kirisken.
Bul jäytqa Ulttıq Bank törağasınıñ burınğı keñesşisi Oljas Qudaybergenov te kädimgidey qobaljığan. Qaltalı azamat qomaqtı ayıppuldı qazir ötep bermekşi. Qwlıqqa basqan jigitti advokattar da qoldap otır.
“Ayanğa “böten qujattardı ïelendi” degen bap boyınşa ayıp tağılıp, iri mölşerde ayıppul salındı. Eger ol şın mänisinde sezimge boy usınıp, testke kirgen bolsa, onda ğaşıqtardı jazalawğa negiz joq. Öytkeni, Kodekste sezim üşin jazağa kesw mäselesi qaralmağan”, – dedi qorğawşı Eskendir Älimbaev.
Al Ayannıñ özi qazaq-brïtan texnïkalıq wnïversïtetiniñ 3-şi kwrs stwdenti eken. Respwblïkalıq talay olïmpïadanıñ jüldegeri, odan qaldı aqtöbelik “Altın belgi” ïegeri bop şıqtı.
Oqımıstı jigit älewmettik jelilerde de aqılı qızmet usınğan. Xïmïya men tarïxtı mıqtı etip oqıtam degen onıñ xabarlaması är jerlerde ilingen eken. Degenmen, “qızım üşin qız boldım” dep ant-sw işken jigitke sengender qazirde onıñ maxabbat sezimin jan-jaqtan nasïxattap jatır.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Sarıağaştağı kökpar Gïnnestiñ rekordtar kitabına enetin boldı, dep jazadı «Egemen Qazaqstan» gazeti.
Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ Sarıağaş awdanında nawrız ayında burın-soñdı bolmağan kökpar tartılğanı esimizde.
Kökparğa 12 mıñğa jwıq adam qatısqan edi. Şabandozdar sanınan jer qayısqan sol kökpardıñ Gïnnes rekordtar kitabına enetini mälim boldı. Operator Ilïyas Äwelbekov bäsekeni uşqan qustay bïiktikke köterilgen kvadrokopterge baylanğan beynekamera arqılı tüsirdi. YouTube portalınan bul kökpardı qızıqtağandardıñ sanı 100 mıñğa jwıqtadı. «Awızdığımen alısqan säygülikterdiñ dübiri on şaqırımnan estildi», - deydi Ilïyas. Irili-usaqtı bağalı sıylıqtardı qospağanda, Sarıağaştıñ bul kökparında tört salımğa - tört jeñil avtomobïl tigildi.
Derekközi:QazAqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mïçïgan wnïversïteti janındağı Mott atındağı Balalar klïnïkalıq awrwxanasınıñ mamandarı sawalnama jürgizip, kündelikti küyzelis saldarınan jetkinşekterdiñ psïxïkasına salmaq tüsetinin anıqtadı, dep xabarladı Lenta.ru. Amerïkalıqtar olar bala kezde osınday psïxïkalıq küyzeliske tap bolmağanına senimdi.
Balalar qazir dostıq qarım-qatınastı saqtay almaydı. Sawalnamağa qatısqandardıñ 42% pikirinşe, jetkinşekterdiñ fïzïkalıq jağdayı tömendegen. Al därigerler bolsa, bügingi medïcïnanıñ joğarı jetistikteriniñ özi olarğa bul körsetkişti tömendetwge kömektese almay otırğanın aytadı.
Adamdar balalar arasındağı semizdik pen demikpege şaldıqqandar sanınıñ artwına baylanıstı alañdap otır.
Mobïldi qurılğılarğa täweldilik, durıs tamaqtanbaw jäne Ïnternet jasöspirimniñ psïxologïyasına awır sınaq bolıp otır. Balalar burınğıday dene şınıqtırwmen aynalıswın da doğarğan.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
TGÏL şabwıldardı ïnternetke qosılğan PlayStation 4 oyın qurılğısı arqılı jüzege asırğan, dep xabarlaydı Haberturk.com. Bul twralı Belgïyanıñ Işki ister mïnïstri Yan Jambon mälimdedi. Olar osılayşa bir-birlerimen xabarlasıp, är qadamnan bir-birlerin xabardar etip otırğan. Francïya astanası Parïjde 13 qaraşada bolğan birneşe jarılıs pen şabwıldardı uyımdastırğandar men olardıñ sıbaylastarına qarsı awqımdı arnayı operacïya qolğa alınğan edi. Osığan qatıstı oqïğanıñ egjey-tegjeyleri belgili bola bastadı. «Ïrak jäne Levant lañkestik uyımı» PlayStation 4 oyın qurılğısınıñ arqasında bir-birlerimen xabarlasıp otırğandıqtarı belgili boldı. Yan Jambon Bryusselde arnayı operacïya arqılı bir üyde oyın qurılğısı tabılğandığın jäne uyım basşıları osı arqılı xabarlasıp otırğandığın alğa tarttı. Olardıñ izine tüsetindikterin jäne uyımdastırğalı jatqan şabwıldar jaylı mälimetti qawipsizdik qızmetkerleri tıñdaw jürgizwi mümkin bolğandıqtan, olar osı joldı tañdağan körinedi.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text: Antilipid cayi cay herareti salma effektine malikdir. yuxunu normallasdirir, qaraciyer ve dalagin fealiiyetine musbet tesir gosterir,piy mubadilesini feallasdirir,gorme qabliyyetini yaxsilashdirir.bagirsagin fealiyetini normallashdirir.Qan dovrani pozuntularini mualice etmek ucun damarlarin divarindan kirecleri temizlemek ucun istifade edile biler.zehni ve fiziki gerginik zamani qrip ve infekson xesteliklerini qarshisin alinmasinda rolu var.alkolozm ve narkomaniyada orqanizmi temizlemek ucun. qaraciyer piylenmesi sirroz medealti vezi problemlerinin mualicesi ucun, uzun muddet kimyevi dermanlar qabul eden sexsin bedeninden derman qaliglarini cixarmag ucun ve s.


text:
Almaniya ükümeti «Almaniya içün alternatif» firqasına ait yerli siyasetçilerniñilhaq etilgen Qırımğa barğanını tenqit etti.
Ukrainanıñ Almaniyadaki elçisi Andrey Melnik Twitterde yazğanına köre, bu aqta matbuat briffinginde Almaniya ükümetiniñ resmiy temsilcisi Steffen Seibert beyan etken.
«Almaniya Federal ükümeti «Almaniya içün alternatif» firqasına ait yerli siyasetçilerniñilhaq etilgen Qırımğa barğanını tenqit etip, böyleliknen ilhaq qanunsız dep tanığanını tasdıqladı», – denilmekte haberde.
Bundestagqa yapılğan eñ soñki saylâvdan soñ, «Almaniya içün alternatif» firqası bir sensatsiya olğan edi. İşbu sağ konservetiv ve açıq-açıq Rusiye tarafdarı olğan siyasiy küç içün aman-aman 13% saylâvcı rey bergen edi.
Fevralniñ 3-nde Rusiye KHV, devletniñ yerli parlament temsilcisi olğan «Almaniya içün alternatif» firqasınıñ üç alman siyasetçisi ilhaq etilgen Qırımğa kelgeni aqqında haber etken edi.
Ukrainanıñ Almaniya elçisi Andrey Melnik bir qaç alman siyasetçisiniñ ilhaq etilgen Qırım yapqan seyahatını «mesuliyetsiz seyahat» dep adlandırğan edi.
Qırımğa çetel vatandaşlarını davet eterek, yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti ilhaqnı qanuniyleştirmek istey.
Ukraina tış işleri nazirligi daima çetel vatandaşları ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa faqat Ukraina qanunları ve halqara qanunlarğa uyaraq kermege çağıra.
Ukraina MİDi daa evel, çetel siyasetçileriniñ Qırımğa kirişleri resmiy olmağanını beyan etken edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Aleksandr Pushkin
Aleksandr Sergeevich Pushkin (6 iyun, 1799, Moskva - 10 fevral 1837, Sankt Peterburg) orıs shayırı, dramaturg, roman ha'm qısqa gu'rrin'ler jazıwshısı bolg'an. Ko'pshiliktin' oyınsha, ol en' ullı orıs shayırı bolg'an. Ol orıs a'debiyatının' ullı da'stu'rin baslag'an. Pushkin hesh bir orıs shayırı qollanbag'an stilde jazg'an: ol eski shirkew kitablarına tiykarlan'gan emes, al awız eki orıs tilinen paydalang'an stilde jazg'an. Onın' basqa orıs jazıwshılarına ta'siri ku'shli bolg'an ha'm ko'plegen orıs kompozitorları onın' gu'rrin'lerine ha'm taqmaqlarına namalar do'retken. Pushkinnin' poemaları Rossiyadan basqa ma'mleketlerde aytarlıqtay ko'p adam ta'repinen oqılmaydı. Bunın' sebebi onın' poeziyasın basqa tilge jaqsı awdarıw ju'da' qıyın, sebebi so'zler orıs ma'deniyatına tiyisli ma'nige tolı. Pushkin 1837-jılı 37 jasında duelde o'ltiriledi.
Mazmunı
Erte jılları[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Pushkinnin' a'kesi eski aristokrat shan'araqtan bolg'an. Anası ta'repinen Pushkin afrikalıq tu'birge iye bolg'an. Onın' atası Abram Gannibal İstanbulda Abissiniyalı (Efiyopiyalı) bolg'an ha'm Tu'rk sultanının' sarayında jasag'an. Orıs elshisi onı Rossiya patshası Ullı Pyotrg'a sawg'a retinde satıp alg'an. Gannibal Ullı Pyotrge jaqsı ta'sir qaldırg'an ha'm ol oqıw ushın Parijge jiberilgen. Keyinshelik ol ju'da' bayıp ketedi. Pushkin o'zinin' ullı atası menen maqtanıshqa iye bog'an ha'm ol haqqında Ullı Pyotrdın' nergi dep atalg'an romanında jazg'an.
19-a'sirde Rossiyanın' barlıq aristokrat shan'araqları fransuz tilin uyrengen, solay etip Pushkin, onın' a'jag'ası ha'm a'japası orıs tiline qarag'anda fransuz tilinde jaqsıraq so'ylegen ha'm jazg'an. Balalardı Arina Rodionovna Yakovleva atlı ta'rbiyashı baqqan. Olardı orıs tilin jaqsı ko'riwge u'yretken usı ta'rbiyashı boladı. Ol balalarg'a orıs xalıq erteklerin aytıp bergen. Pushkin krestyanlar menen orıs tilinde so'ylesken ha'm a'kesinin' kitapxanasında ko'plegen kitaplardı oqıg'an.
Ol 12 jasında Tsarskoye Seloda jaylasqan İmperator litseyi dep atalatug'ın taza mektepke baradı. Keyinshelik bul mektep olardın' ataqlı oqıwshısı hu'rmetine Pushkin dep atalg'an. Ol tez arada orıs ertekleri qaharamanlarınan ha'm waqıyalarınan paydalang'an halda, orıs tilinde romantikalıq poemalardı jaza baslag'an. Ruslan ha'm Lyudmila poeması keyinirek Mixail Glinka ta'repinen operag'a aylanadı.
Ereseklik[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
1817-jılı Pushkin Sankt Peterburgta sırt el firmasına jumısqa kiredi. Ol tez arada siyasat penen qızıg'ıp baslaydı ha'm 1825-jılı bir topar dvoryanlar ha'm armiya ofitserleri basshılıqqa jan'a patsha qoyıp onın' ku'shin azaytıwg'a ha'reket etken dekabristler ko'terilisin qollap quwatlaydı. Pushkin bir neshe siya'siy poemalardı jazg'an. Na'tiyjede ol Sankt Peterburgtan ketiwge ma'jbu'r bolg'an. Ol ma'mlekettin' qublasındag'ı Kavkaz ha'm Qırımda altı jıl su'rginde bolıwg'a ma'jbu'r boladı. Ol o'zinin' qublada basınan keshirgenlerin bir neshe romantikalıq gu'rrin' poemalarda (waqıyanı aytıp beriwshi uzın poemalarda) jazg'an. Ol Evgeniy Onegin dep atalg'an taqmaq tu'rindegi roman u'stinde jumısın baslag'an. Ol romandı 1833-jılg'a shekem pitkermegen. Bul onın' en' belgili jumısı bolg'an. Bul shıg'arma ko'plegen muzıkantlar ta'repinen qollanılg'an, ha'tte Tchaikovskiy onı operag'a aylandırg'an. Poema a'piwayı orıs adamların sol da'wir ja'miyetinde su'wretleydi.
Pushkin ele su'rginde ekenligine ashıwlanadı ha'm doslarına ko'plegen xatlar jazadı. Bul xatlardın' ko'pshiligi keyinirek baspadan shıg'arılg'an. Ol ko'p waqtın ishiw, oynaw ha'm qılısh penen urısıw menen o'tkergen. Ol o'zi qol astında jumıs islep atırg'an graftın' qızın jaqsı ko'rip qaladı. Graf Pushkindi Rossiyanın' basqa shetine, Pskovqa jaqın jerde o'zinin' anasının' pomestieine su'rginge jiberedi. Pushkin bul jerde eki jıl o'tkeredi. Ol jalg'ız edi, biraq ol orıs tariyxın uyrenedi ha'm krestyanlar menen baylanısta boladı. Onın' jazg'an poemaları orıs ma'deniyatı ideyalarına tolı edi. Ol o'zinin' baslı jumıslarının' biri bolg'an tariyxıy waqıyag'a tiykarlang'an Boris Godunov dramasın jazg'an. Kompozitor Musorgskiy keyinirek bunı operag'a aylandırg'an. Boris Godunov 17-a'sirdegi jawız patsha bolg'an. Pushkinnin' pesası a'piwayı adamlarda u'lken ku'sh bolg'anlıg'ın ko'rsetedi. Sol sebepli onı baspadan shıg'arıw Pushkin ushın qıyın boladı.
Su'rginnen qaytıp keliwi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
1825-jılg'ı ko'terilisten keyin taza patsha Nikolay I sol waqıtqa kelip Pushkinnin' ju'da' belgili bolıp ketkenin tu'sinedi. Ol onın' ko'teriliste qatnaspag'anın da tu'sinedi ha'm onın' qaytıp keliwine ruxsat beredi. Patsha Pushkinnin' jumısları baspadan shıg'ıwınan aldın o'zi ko'rip shıg'atug'ınlıg'ın aytadı. Ol o'zinin' jaqsı patsha bolatug'ının ha'm jarlılardın' (qullardın') azat etiliwine ja'rdem beretug'ınlıg'ın aytadı. Pushkin qıyın jag'dayda edi, sebebi ol patshag'a unamaytug'ın hesh zat jaza almas edi. Ol ma'mleket basshıları haqqında jaman zat jazbaslıg'ı ushın ju'da' abaylı bolıwı kerek edi. Politsiya itibar menen onı baqlawdı dawam ettirdi. Degen menen, sol waqıtta Pushkin ko'plegen ullı shıg'armalardı jazadı, derlik ha'r biri orıs a'debiyatında o'z tarawının' birinshisi bolg'an. Bug'an Pikalı xanım (ПиkoBaя дaMa) dep atalg'an qisqa gu'rrin'i mısal bola aladı. Bul shıg'arma Tchaikovsky ta'repinen operag'a aylandırilg'an ha'm Dostoevskiydin' romanlarına u'lken ta'sir ko'rsetken.
Aqırgı jılları[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Pushkin o'zinin' son'g'ı jıllarında Sankt Peterburgta hu'kimet xızmetinde bolg'an. Ol 1831-jılı uylengen ha'm patsha sarayı ja'miyetinde ko'p waqıt o'tkeriwge ma'jbu'r bolg'an. Ol ko'birek proza jaza baslag'an. Ol Ullı Pyotr tariyxın ha'm Kapitan qızı tariyxıy romanın jazg'an. Ol patshadan o'z jumısınan bosap, waqtın awılda jazıw menen o'tkeriwine ruxsat etiwin sorag'an. Patsha bug'an ruxsat bermegen. Pushkin 1837-jılı duelde o'ltiriledi. Ol hayalının' hu'rmetin qorg'awı ushın duelge shıg'ıwına ma'jbu'r boladı.
Pushkinnin' jetiskenlikleri[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Pushkin bolmag'anında bu'gingi ku'nde orıs tili ju'da' o'zgeshe bolar edi. Shıg'armalarında awız eki so'ylesiw tilin paydalanıwı arqalı ol onı an'sat sonın' menen birge teren' sezimlerdi bildire alatug'ın tilge aylandırdı. Onın' jumısları keyinirek Turgenev, Goncharov ha'm Lev Tolstoy sıyaqlı jazıwshılarg'a u'lken ta'sir ko'rsetken. Evgeniy Onegin da'wir ja'miyetin ashıp bergen birinshi orıs romanı bolg'an. Onın' jumısları barlıq baslı tillerge awdarılg'an.


text:
Aqmescit tahqiqat izolâtorında bulunğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevniñ vaziyeti «trombnıñ üzülmesi ve umumiyleşken sepsis» ile yekünlenmek mümkün.
Bunı Azatlıq Radiosınıñ rus hizmeti jurnalisti Anton Naumlük, Rusiye prokuraturasına «yeterli derecede tibbiy yardımnıñ kösterilmemesi» aqqında ariza bergen advokat Cemil Temişevge atıfta bulunıp, Facebookta bildirdi.
Naumlük: «Elimdeki malümatqa köre, Abdullayevde el ve ayaqlarındaki qara qan damarlarınıñ tromboflebiti, baldırı ve bileginde tofik zararlanma ve septitsemiyası bar. Vaziyeti trombnıñ üzülmesi ve umumiyleşken sepsis ile yekünlenmek mümkün», – dep, advokatnıñ sözlerini naqil ete.
Onıñ malümatına köre, ekimniñ, Abdullayevni hastahanege yatqızmak kerek, degenine baqmadan, muhakeme etilgenini tekrar izolâtorğa yolladılar. Anda onıñ vaziyeti fenalaştı.
Jurnalist: «Tahqiqat izolâtorında oña yalıñız antibiotik inelerini ura ve zararlanğan yerlerine suvlu melem bezlerini qoyalar», – dep ilâve etti.
Aprel 30, bazarertesi künü Abdullayevniñ anası, tahqiqat izolâtorında bulunğan oğlunda bir qaç künden berli yüksek sıcağı, ayağında şişik ve şişiklik bar, o, dayanılmaz ağrılar çeke, dep bildirdi. Dilâra Abdullayevanıñ bildirgenine köre, bu alâmetler qannıñ zeerlenmesini köstermek mümkünler.
Rusiye advokatı Nikolay Polozov, Qırım cemiyetçileri, Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları boyunca şura ve Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovadan, Abdullayevniñ vaziyeti boyunca munasip areketler yapmaqnı rica etti.
Daa soñra Polozov, cemiyetçilerniñ tahqiqat izolâtorı yanına tevqif etilgenge kelgenlerini yazdı.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Teymur Abdullayev, Uzeir Abdullayev, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnıñ qorçalayıcıları tarafından sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyalarnı red etti.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ekrem Çelebi - Edalı Gelin
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Edalı Gelin
Etiketler : Ekrem Çelebi - Edalı Gelin türkü indir, Ekrem Çelebi - Edalı Gelin türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Edalı Gelin mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Edalı Gelin türküsü, Edalı Gelin sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Edalı Gelin bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Geldi Gidiyor
Ekrem Çelebi - Kader Benim Yollarımı Bağlama
Ekrem Çelebi - Dünya Dünya
Ekrem Çelebi - İki Keklik Seke Seke
Ekrem Çelebi - Bu Da Gelir Bu Da Geçer
Ekrem Çelebi - Mavi Mavi
Ekrem Çelebi - Sen Gülersen
Ekrem Çelebi - Edalı Gelin
Ekrem Çelebi - Allılar
Ekrem Çelebi - Odam Kireç Tutmuyor
Ekrem Çelebi - Seher Yeli
Ekrem Çelebi - Ceylan
Ekrem Çelebi - Yalçın Kayamız
Ekrem Çelebi - Karanfil Suyu Neyler
Ekrem Çelebi - Niğde Bağları


text:
«Qazaqstandağı bizdiñ bank şağın jäne orta bïznesti qoldawğa basımdılıq berwmen erekşelenedi. Jaqın waqıttarı bank 20 mïllïonğa jwıq qarajattardı äyelder käsipkerligin damıtwğa jumsamaq»,- dedi VIII Astana ekonomïkalıq forwmında Xolger Vïfel.
Bank ökiliniñ sözine qarağanda, EQQD banki 10 jıldan beri Qazaqstandağı şağın jäne orta bïznes ökilderine qoldaw jasap keledi.
Osı üstimizdegi jıldan bastap bank QR monoqalaları men awıldıq öñirlerin damıtw jobaların qarjılandırwdı josparlap otır.
«Ewropalıq qayta qurw jäne damw bankiniñ qarızdarı Damw qorınıñ kepildigimen qazaqstandıq bankterdiñ birine bölinetin boladı»,- dedi Xolger Vïfel.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Basılım «Golovkïn qarsılastarınıñ deñgeyin, jekpe-jek jïiligi men ärbirindegi erekşe közge tüsken sätterdi atap ötken.
«WBA (Super), IBO, WBC (Interim) jäne IBF nusqaları boyınşa orta salmaqtağı älem çempïonı qazaqstandıq Gennadïy Golovkïn (34-0, 31 KO) Proboxing-fans.com nusqası boyınşa «2015 jıldıñ boksşısı» atandı», – delingen basılımda.
Bïıl Golovkïn jeñister sanın 34-ke jetkizdi, olardıñ 31-in nokawtpen ayaqtağan. Martïn Myurrey (11 rawnd), kişi Vïllï Monro (6 rawnd) jäne Davïd Lemeni (8 rawnd) nokawtqa jiberdi.
Degenmen, Proboxing-fans.com pound for pound (salmaq därejesine qaramastan) reytïnginde Golovkïndi üşinşi orınğa qoydı. Sonday-aq, basılım qazaqstandıqtıñ jekpe-jekterin mindetti türde qarawğa keñes beredi, ötkeni onda Big Drama Show-dıñ bolatınına kepildik berdi.
Bul ataqqa ïe bolwğa ümitti boksşılardıñ qatarında Roman Gonsales, Sawl «Kanelo» Alvares pen Tayson Fyurï boldı. Alayda, «Golovkïn qarsılastarınıñ deñgeyi, jekpe-jek jïiligi men ärbirindegi erekşe közge tüsken sätteri onıñ «2015 jıldıñ boksşısı» atanwına jol aştı.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Rusiye Baş ştabınıñ yolbaşçısı Valeriy Gerasimov noyabrniñ 7-sinde, Qırımda tam bir ordular gruppirovkası meydanğa ketirildi, dep bildirdi. Rusiyeniñ kütleviy haber vastaları bildirgeni kibi, Gerasimov bunı salı künü Rusiye Mudafaa nazirliginiñ kollegiyasında beyan etti.
TASS, Rusiye Baş ştabı yolbaşçısınıñ sözlerini «Qırımda, içine arbiy-deñiz bazası, askeriy korpus, uçaq divziyası ve avadan ucumğa qarşı mudafaa diviziyası kirgen mustaqil ordular (küçler) gruppirovkası meydanğa ketirildi» şeklinde bildirmekte.
Baş ştab yolbaşçısınıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ Qara deñiz flotu altı suvaltı gemisi, qanatlı raketalarnen silâlandırılğan «Admiral Grigoroviç» ve «Admiral Essen» fregatları ve üç «Bal» ve «Bastion» yalı raketa kompleksleri ile tekmilleştirildi.
Noyabrniñ başında Rusiyeniñ Cenübiy arbiy okrugı komandanı Aleksandr Dvornikov, Rusiyeniñ Qara deñiz flotu ile Hazar deñizi flotiliyasında arbiy talimlerniñ ve şu cümleden top ve raketa atışlarınıñ şiddeti üç qat arttırıldı, dep bildirdi.
Rusiye 2014 senesinde Qırımnı ilhaq etken soñ yarımadada er yıl arbiy talimler yaptıra. Ukrainanıñ Baş ştabında, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda yaptırılğan arbiy talimlerge qanunsız deyler.


text:
Japonïya, AQŞ jäne Resey ğılımdarınıñ bir tobı osınday boljam jasap otır, dep jazdı şeteldik BAQ.Alıp cwnamï 2030 jılı boladı dep boljanıp otır. Ğalımdar Japonïyada 9 baldıq jer silkinisi bolıp, alıp tolqınnıñ twwına sebep boladı deydi. Eñ köp zardap şegetin elder Japonïya men Taïland bolmaq. Jeldiñ jıldamdığı sağatına 600 km jetip, 20 metrlik tolqın twğanda biraz ğïmarattar qïrap, 130 mln-ğa jwıq adam qaza tabwı mümkin. Jerorta teñiziniñ jağalawında ornalasqan elder de zardap şegwi ıqtïmal, dep eskertti.
Derekközi: QazAqparat
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ birinci ve yekâne prezidenti Yuriy Meşkov Qırımnıñ haber qamaçavı aqqında bildire. Onıñ sözlerine köre, böyleliknen Qırım akimiyeti Moskva ve Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ öz faaliyetinden diqqatnı almaq istey, şu cümleden Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovnıñ diplomı ile bağlı meseleden.
Bunı o sentâbr 28 künü Qırım.Aqiqat Radiosı saba efirinde bildirdi.
«Qırımda Polonskiyniñ nazirligi haber qamaçavını teşkil etti. Efiriñiz – buña diqqatnı celp etmek imkâniyettir, birinciden, FSB müdiri Aleksandr Borntikovnıñ, ayrıca, Aksenovnıñ arbiy oquv yurtunıñ bitirilmesi aqta sahte diplomnıñ qullanuvına», -– dedi Meşkov.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovnıñ Aqmescit yuqarı arbiy-ssiyasiy qurucılıq oquv yurtunıñ (SVVPSU) mezunı olğanı aqqında malümat aqiqatqa uymay. Ukraina nazirliginiñ malümatına köre, arhiv vesiqalarınıñ teşkerüvi yapıldı ve neticede belli olğanı kibi, 1993 senesi iyün ayında Aksenovnı terbiyesizligi sebebeinden oquv yurtundan quvdılar.
Sergey Aksenovnıñ özü arbiy oquv yurtundan quvulğanını ne tasdiqladı, ne red etti. Onıñ SVVPSU diplomı barmı degen sualge Qırımnıñ rusiyeli başınıñ matbuat hızmeti onıñ resmiy saytında olğan tercimeialı ile tanış olmağa teklif etti.
Aksenovnıñ saytında aşkâr etilgen tercimeialında aytılğanı kibi, o 1993 senesi Aqmescit yuqarı arbiy-siyasiy qurucılıq oquv yurtunı bitirdi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl dey ki, Qırım Rusiye akimiyeti qorquzuv ve yasaqları vastasınen qırımtatarlarnıñ milliy areketini toqtatıp olamaz.
Bunı o, Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ yarımadada Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetini izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi – yalıñız bir struktura degil. Ğaye, timsal, nasıldır bir muayyen areketlerdir. Ve böyle doğru, qaba yasaqlar ile bir şey deñişmez. Çünki milliy areket er zaman tarihnıñ muayyen bir devrine uyğan şekillerni tapa edi. Neticede tarihnıñ bu devrinden keçe edi. Menimce, bu sefer de aynı olur», – dey Celâl.
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında muracaatnıñ mahkemege berilmesi aqqında bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesine Rusiye Federatsiyasında qayd etilmegen qırımtatar milliy meclisi faaliyetiniñ, «Ekstremist faaliyetine qarşılıq aqqında» federal qanunına köre, yasaq etilmesi aqqında arizanı imzaladım. Bunıñ ile qayd etilmegen meclis reisiniñ muavini Nariman Celâlovğa işbu teşkilâtnıñ faaliyeti yasaq etilmesi aqqında davanıñ kopiyasını berdim», – yazdı o Facebookta.
Poklonskaya işbu qararnı añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Saq
Saq (ukraince Cakи, rusça Cakи) – Qırımnıñ ğarbiy yalısında, Qara deñizden 4-5 km uzaqlıqta bulunğan şeerdir, belli kurort. Qırımnıñ paytahtı olğan Aqmescit ve Saq arasındaki mesafe 45 km.
Münderice
CoğrafiyaDeñiştir
İklimDeñiştir
Saq iklim ve tabiat şaraitlerinen Kezlevge beñzey. Mında yalı boyu - çöl iklimi, pek qurğaqlı, yımşaq qış ile. Avanıñ orta yıllıq arareti +11,2 °C; yaz aylarınıñ orta arareti +22 °C, qış aylarında ise ava arareti sıfırğa yaqın ola. Yıl devamında küneşli saatlarnıñ orta miqdarı 2500.
TarihDeñiştir
Tarihçılar şimdiki Saq bulunğan topraqlarında insannıñ birinci yerleşmeleri ne zaman peyda olğanını daa tayinlemediler. Qırım Hanlığı devrinde Saq Mansur sülâlesine ait olğan köy edi. 1827 senesi Saqta Rusiyeniñ birinci çamur şıfahanesi quruldı. Qırım cenki olğanda Saq ve Qızıl Yar gölleri arasına, aylar devamında Aqyarnı qamaçavğa alğan koalitsiyanıñ ordusı kelip çıqtı. Mında 1855 senede fevralniñ başında, Kezlevde bulunğan duşmanlarnıñ ücüm etmesinden evel, general S.A. Hrulevniñ askerleri buluna ediler. Duşmanlar tarafından açılğan ateşler neticesinde Saq viran olundı. Qırım cenkinden soñ qırımtatarlarnıñ icretiniñ ekinci dalğası yüz berdi ve qırımtatar ealisiniñ çoqluğı Saqnı terk etti. Berbat olğan, taşlanğan qasaba yavaş tiklendi. 1858 senesi mında Poltava guberniyasından muacirler, soñra Konstantiniyeden (İstambuldan) köçip kelgen yunanlar peyda oldı.
Eali sayısınıñ dinamikasıDeñiştir
- 1805 — 396 kişi (378 qırımtatar, 16 çingene, 2 esir)
- 1926 — 2450 kişi (1792 rus, 327 ukrain, 112 qırımtatar, 52 ermeni, 48 yeudi, 14 alman, 12 eston)
- 1939 — 7786 kişi
- 1971 — 25 800 kişi
- 1989 — 33 690 kişi
- 2001 — 28 522 kişi
- 2006 — 26 400 kişi (66 % ruslar, 25 % ukrainler, 6,5 % qırımtatarlar, 2 % beloruslar, olardan ğayrı ermeniler, yunanlar, yeudiler, lehler, qaraylar ve qırımçaqlar)
Kurort saasıDeñiştir
Saq minerallı yalı boyu çamurlarınen belli eski kurorttır. Mında çamur şıfahanesi, suv şıfahanesi, bir qaç sanatoriy bar. Saqnıñ tuzlu gölüniñ tübü mineral çamurnıñ qalın qatlamınen qaplandı. Bu çamur unikal siyrek şıfalıq hasiyetlernen ayrılmaqta.
İqtisadiyatDeñiştir
Şeerde Qırımnıñ eñ büyük himik zavodlarından biri bar. Mineral çeşmeler esasında mineral suvnı çıqarğan zavod çalışa. Saqta Qırımda ve Qırım tışında belli olğan "Krımskaya" («KpыMckaя») adlı mineral suv çıqarıla.
NaqliyeDeñiştir
Şeerde demiryol vokzalı, avtovokzal bar. Şeer yollarınıñ uzunlığı – 62 km.
Mahsus itibarğa lâyıq yerlerDeñiştir
Şeerde terek ve çalılarnıñ seksenge yaqın çeşitinden ibaret olğan Kurort parkı bar.
Lesâ Ukrainka ve Nikolay Gogol Saqta tedaviylengenini hatarlatqan abideler bar.
Beşinci kilometrde deñizcilerniñ, deñiz desantınıñ qaramanlarınıñ abidesini köre bilirmiz.
BağlantılarDeñiştir
AtıflarDeñiştir
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Älemniñ talas-tartıs oşaqtarında bir uaqıtta bolıp jatqan kürdeli özgerister, qazirgi halıqaralıq jağdaydı tım kürdeli äri dübirli küyge saldı. Orta Şığıs, Europanıñ şığısındağı şielenistermen qatar Aziyanıñ şığısındağı jağdaylar da öz özektiligin saqtap twr. Korey tübigi mäselesinde köpten beri ünsizdik (anığında beytarap sıñay) tanıtqan Qıtay, kütpegen jerden negizgi oyınşılardıñ biri retinde sahnağa şıqtı. Bwl sırt elderdiñ nazarın audaruda. Bwl Şığıs Aziya mäselesine, AQŞ-Soltüstik Koreya-Qıtay qatınasına bir auıq nazar audaruımızğa türtki boldı.
AQŞ-tağı asa ıqpaldı «Washington Post» gazeti keşe basılımnıñ Beyjiñdegi redakciyasınıñ bwrınğı redaktorı Jon Ponfrettiñ saraptamasın jariya etti. Maqalada aytıluınşa, Tramptıñ Soltüstik Koreyağa qaratqan strategiyası, sauda mäselesi boyınşa Beyjiñmen bolğan kirbeñdigi, AQŞ-Tayuan (Tayvan') qatınasındağı aşıqtıq jäne osığan wqsas kütpegen şeşimderi Aziyada köp jıldan beri kezdespegen sirek jağdaylardı jarıqqa şığarğanı aytıladı.
Qalay degenmende, Tramp ükimetiniñ Soltüstik Koreyağa qaratqan sayasatı Kim Joñ Undı (Kim Çen In/Kim Jong Un) «apanınan şığuğa» mäjbürledi. Tipti, tomağa-twyıq rejim özge eldermen birneşe ret kelissöz kezdesulerin ötkizip tastadı. Tek, Tramp ükimeti ğana emes, bıltır tamız ayında Soltüstik Koreyağa qarsı sankciyalardı küşeytuge BWW Qauipsizdik keñesi de ülken röl atqardı.
«Uaşington post» jariyalağan maqalada, Soltüstik Koreyanıñ eñ negizgi sauda serigi Qıtay sankciyalardı jeñildetuge kömektesuge dayın. Bwl ärine Tramp pen Şi Jinpiñniñ Qwrama Ştattağı kelissöziniñ ıqpalında emes, qayta Tramp ükimetiniñ sankciyasına ondağan jıldar boyı Soltüstik Koreyağa kömektesip kelgen Qıtay kompaniyalarınıñ ilinuinde.
Atalmış maqalasında Jon Ponfret: «Qwrama Ştat ejelden Qıtayğa belgili därejede küş qoldanıp keledi. Qazir Tramp ükimeti bolsa, bwl taktikanı barınşa qoldanıp köruge tırısatının anıq añğarttı», – degen pikirin aytadı.
Közqaraqtı jwrtqa belgili, AQŞ pen Soltüstik Koreya arasındağı kelissöz mümkindikteri aşılıp, qarım-qatınastıñ jaqsı jağınan damuı Qıtaydı passivti küyde qaldırıp qoydı. Nätijesinde Qıtay basşısı Şi Jinpiñ Kim Joñ Unmen 6 apta işin eki ret kezdesu ötkizip, «Biz äli osındamız» degendi añğarttı.
Bwl jağdaylar Kim Joñ Unnıñ ekonomikalıq damuğa şındap nazar audarğanın, Oñtüstik Koreyamen ıntımaqtasuğa, tipti Batıs elderi jäne Japoniyamen de qatınastı jaqsartuğa den qoyğanın añğartadı. Al, Kimniñ bwl qadamdarı Beyjiñdi ondağan jıldar boyı Soltüstik Koreyağa jasağan ıqpalınan ajıratıp tastau qorqınışın tudırdı.
Qazir Tramp ükimetiniñ Qıtayğa bağıttalğan özgeşe sauda sayasatın jürgizip otır. «The New York Times» basılımınıñ habarına qarağanda, AQŞ Sauda departamenti qıtaylıq ZTE Corporation tehnologiyalıq kompaniyasına qarsı sankciyalardı şığarğan edi, ötken aptada atalğan kompaniya qalıptı jwmısın toqtatqanın mälimdegen. Ötken jeksenbide, Tramp Qıtay basşısına ZTE Corporation mäselesi boyınşa jeñildik jasaytının bildirdi. Osı aptada Qıtaydıñ prem'er-ministriniñ orınbasarı AQŞ-qa saparlay barıp, osı mäselelerdi keñespek.
Bir anığı Qıtaydıñ AQŞ ıqpalınan üreylenui, Beyjiñ biliginiñ özge aymaqtardağı sayasatın özgeristerge wşırattı. Aytalıq, Qıtay Ündistanmen bolğan aradağı qayşılıqtı şeşuge wmtılıstar jasay bastadı. Säuirdiñ soñında Qıtay basşısı eline kelgen Ündistan prem'eri Narendra Modimen kezdesti. Qıtaylıq resmi aqparattıq agenttikteriniñ mälimdeuinşe, bwl kezdesuden keyin «Qıtay-Ündistan qatınasınıñ jaña däuiri» bastalğan.
Bwğan qarap, AQŞ-tıñ Soltüstik Koreyamen bolğan qarım-qatınasınıñ jıldam artuı, Qıtaydıñ körşi eldermen bolğan baylanısın jaqsartuına septigin tigizdi deuge tolıq negiz bar. Tipti, Qıtay qazir el işinde «ata jau» retinde näsihattaytın Japoniyamen de baylanısın jaqsarta tüsuge tırısıp otır. Berer apta bwrın Qıtay prem'er-ministri Li Kıçyañ Japoniyağa saparlay bardı. Qıtay joğarı lauazımdısınıñ japoniyağa saparlay baruı 2009 jıldan beri bolmağan edi.
Degenmen, sarapşılardıñ pikirine qwlaq türsek, Tramptıñ qatañ sırtqı sayasatı aymaqtıñ qauipsizdigine tıñ qater töndirui bek mümkin. Amerikadağı Brukings institutınıñ sırtqı sayasat boyınşa ağa ğılımi qızmetkeri Ted Pikkon (Ted Piccone) düysenbi küni ötken AQŞ-tıñ halıqaralıq märtebesi turalı pikirtalas jiınında: «Tramptıñ sırtqı sayasatı «tım tosın», şetelder üşin kütpegen sayasat, sonday-aq bwl ädeyi jasalıp otır. Onıñ oyı bolsa – biz tañqaldıramız jäne jeñemiz. Ol tağı kün sayın qwbılıp twradı, mülde boljausız sayasat», – dep bağalağan. Bwl turalı VOA News agenttiginiñ resmi saytında habarlanğan.
Pikkonnıñ oyınşa, Tramptıñ bwl sayasatı AQŞ qarsılastarın ortaq müddege wmtıluğa şabıttandıradı. «Bwnday jağday tipti qaru-jaraq jarısın bastap jiberui mümkin. Sebebi olar (Amerikanıñ qarsılastarı) AQŞ-qa senim artu mümkin emes dep esepteytin boladı. Demek, bwl önimdi ädis emes», – dedi.
Degenmen, Qıtaydıñ tosın belsendiligi, AQŞ pen Soltüstik Koreya arasındağı jaqındasu procesine keri äserin tigizgeli twr. Büginder Tramp pen Kim arasındağı kelissöz küşinen qaluı mümkin degen de aqparattar jetude. Qalıptasqan körinister halıqaralıq jağdaydıñ bir ğana öñirde emes, twtas älemde qayşılıqqa bet ala tüskenin añğartsa kerek.