text:
Tramp "Rokki Bal'boa" obrazında
AQŞ däwlät başlığı sośial’ mediada qızıqlı obrazda päyda buldı
AQŞ däwlät başlığı Donal’d Tramp üzeneñ legendar Rokki Bal’boağa oxşatıp montajlanğan fotosın sośial’ mediada urtaqlaştı.
Wazıyfasına başlağan könnän birle Twitter yazmaları belän kön üzägendä bulğan Amerika liderı qabat iğ’tibar cälep itte.
Fotoda aktyer Sil’vester Stallone tarafınnan canlandırılğan häm legendağa äwerelgän Rokki Bal’boanıñ gäwdäsenä Trampnıñ başı montajlap quyğan.
AQŞ ilbaşınıñ bu räsemen Twitterda qısqa waqıt êçendä distälägän meñ keşe qaradı häm oşattı, anı kübese üzläreneñ säxifälärendä urtaqlaştı. Räsem astına “Donal’d Bal’bao” dip yazuçılar da buldı.
Donal’d Tramp şul uq fotosın İnstagramğa da quydı.
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı


c: text/html

text:
İşğal etilgen Qırımda Metro ve Auchan avropalı supermarket ağları Avropa Birliginiñ sanktiyalarını qaçırıp çalışa, dep bildire Reuters.
Bu tükânlar ağlarında mahsulat yarımada territoriyasına Rusiyeden Keriç deñiz limanından ketirile, amma avropalı sanktsiyalar bunı yasaq ete, dep haber etti neşirniñ menbaları.
Avropalı sanktisyalarğa binaen, Avropa Birliginden şirketler Qırımda biznes alıp barıp olamay.
Reutersniñ bildirgenine köre, Metro ve Auchan temsilcileri ilân etti ki, olar sanktsiyalarnı bozmay, çünki tükânlar, Avropa Birliginiñ sıñırlama tedbirlerine kirmegen olarnıñ rusiyeli temsilcilerinden çalışa.
Uquqçılarnıñ qayd etkenlerine köre, Qırımğa mahsulatnıñ ketirilmesi sanktsiya rejiminıñ«boz zonasına» tüşe bile, çünki şirketler, olarnıñ regional temsilcileri ve temin eticiler arasındaki munasebetlerni belgilemege qolay degil.
Metro ve Auchan Reuters agentligine cevap berip, olarnıñ mahsulatı Qırımğa ketirilgeni aqqında malümatnı red etmedi.
Metro temsilcisi Reuters agentligine bildirdi ki, Metro tükânları Qırımda mustaqil rusiyeli şirket olaraq çalışa, bunıñ içün Avropa Birligi sanktsiyalarına tüşmey. Auchan temsilcisi ilân etti ki, olarnıñ şirketi qanun boyunca çalışa.
Avropa Birligi temsilcisi, anonim aqqınen, agentlikke bildirdi ki, Qırımda bu ağlarnıñ işi «sanktsiyalar ruhuna» qarşı kete.
«Amma ticariy embargo olmağanı içün er vaqıt nizam saqlaması ve saqlamaması arasında ince sıñır bar», – dep ayttı memur.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı kelir ve alım naziriniñ birinci muavini İgor Bilousnıñ aytqanına köre, müessiseniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Bir taraftan Qırım – Ukraina toprağı, onıñ sakinleri – vatandaşlarımızdır. Bugün qırımlılarda bergilerni ödemek imkânları yoqtır. Şunıñ içün olarnı işğal müddetinde bergileriniñ tölevinden boşatmaq – Ukraina uquqiy alanına qaytarmaq yekâne fırsattır», – dep ayta Bilous.
Mütenasip deñişüvler QMC ve Aqyar territoriyasında bergilerniñ ödevi boyunca qanunlarınıñ qabul olunuvı ile kirsetilecektir. Onıñ işlep çıqaruvında bugün nazirliginiñ mütehassısları çalışmaqtalar.
Matbuat-hızmetinde qayd ettiler ki, mart ayında kelir Nazirligi yañı mehanizmni meydanğa ketirdi. Oña binayen iş adamlarına öz işhanelerni Ukraina vilâyetiniñ ya da Kiyev territoriyasında qayd etip, bergilerni Ukraina qanunlarına köre ödemege imkân berile.
Aynı şu zamanda öz başına tayinlengen Qırım akimiyetiniñ «baş naziri» Sergey Aksönev Qırımda Ukraina devlet bücetine bergilerni bergen iş adamlarını nezaret etip, olarğa nisbeten sanktsiyalarnı kirsetmege avale etti.
«Ukraina bücetine bergilerini ödemege istegen insan anda barıp çalışsın», – dep bildirdi o Aqmescitteki bir toplaşuvında.


text:
Belli «Altın plâj» soñki yıllar içerisinde ilk sefer boştır. Yalı qavehaneleri, deñiz eglencelerinde de insan yoq.
Ufaq musafirhanelerniñ çoqusı qapalı, digerleri az buçuq areket ete.
«Altın plâj» turistik bazasında 600 yer bar, şimdi ise mında yetmiş insan yal ete. Keçken sene mında 550 insan yaşay edi. 550 insannı qabul ete bilgen Mudafaa nazirliginiñ şifahanesinde eki kün evelsi 16 adam bar edi», – dep aytı Qırım.Aqiqat mühbirine yerli sakin.
Umumen alğanda, yerli sakinlerniñ fikrince, raatlanğan insanlarnıñ sayısı keçken senege köre, 20%-dır.
Resmiy esaplarğa köre, 2013 senesi mayıs ortasından iyünniñ soñuna qadar Qırımnı 1,27 million turist ziyaret etti eken.
Qıtaiy Ukraina sakinleri yarımdanıñ işğalinden soñ raatlanmaq içün Bulğaristan, Gürcistan, Türkiye, Yunanistan, Hirvatistan ve İspaniyanı seçe. Rusiye ealisi arasında Qırımğa bu sene tek 3% kelmege azır.


text:
Dimeşq
Dimeşq (arapça دمشق) - Suriyeniñ paytahtı ve ekinci büyük şeeri, 14 vilâyetinden biridir. Suriyede Eş-Şam (arapça الشام) ve Yasimen Şeeri (arapça مدينة الياسمين) olaraq da belli. Dimeşq, devletniñ cenübiy ğarbında, Lübnan sıñırına yaqın bir yerde buluna.
Dimeşq, dünyanıñ eñ eski şeerlerinden biridir. Bugün daimiy ealisi bar olğan devlet paytahtlarından eñ eskisi sayıla. Tarihta ilk sefer m.e. 2500 senesi añıldı. Dimeşq, Levantnıñ esas medeniy ve diniy merkezidir.
2011 senesi cenk başlanmazdan evel şeerde qararnen 1 754 000 kişi oturğan edi. Şeer, Antilivan dağ sırasınıñ şarqiy eteginde, Barada özeni yalısında, Aq deñizniñ cenübiy yalılarından 80 kilometr uzaqlıqta buluna.


text:
Qırımtatar asıllı ukrainalı rejissör Ahtem Seitablayev qırımtatar uçucısı, Sovetler Birliginiñ eki defa qaramanı Amet-Han Sultan ve onıñ Ekinci cian cenkindeki ğalebeleri aqqında videonı qırımtatarca seslendirdi.
Levha InformNapalm halqara toplulığı göñüllileriniñ teşebbüsi çersivesinde azırlandı. Bu aqta InformNapalm esasçılarından biri Roman Burko Facebookta haber etti.
Böylece, 2015 senesi Ukraina ükümetiniñ teşebbüsi ile Ekinci cian cenkinde ğalebe qazanğan Ukraina devletiniñ rolü ve yeri, tarihta büyük iz qaldırğan ukrainalılarğa ğalebeleri aqqında ukraince bir sıra qısqa video çıqarıldı.
«Bu leyhanıñ videosını körgen InformNapalm halqara toplulığınıñ göñüllileri bu video ikâyelerini çetelde de tarqatıp, çeşit tillerge tercime etmek kerek, dep qarar aldı. Video aqqı olğanlardan izin alıp, çeşit memleketlerniñ göñüllilerinen beraber kerçekleştirgen göñülli teşebbüsimiz oldı. Göñüllilerimiz almanca, fransızca, inglizce ve lehçe tercimelerni seslendirip başladılar. Qırımtatarı Amet-Han Sultannıñ büyük rolü aqqında ikâyeni nam qazanğan oyuncı Ahtem Seitablayev seslendirdi», – dep yazdı Burko.
Qırımtatar halqınıñ erbabı, Sovetler Birliginiñ eki defa qaramanı, uçucı Amet-Han Sultan 1920 senesi oktâbrniñ 25-nde Alupkada doğdı. Babası – lakets (doğma Dağıstandaki Tsovkra-1 avulından), anası – qırımtatarı. Em dağıstanlılar, em qırımtatarlar Amet-Han Sultannı milliy qaramanları dep sayalar. Amet-Han Sultan 603 cenk uçuşını kerçekleştirip, natsist Almaniyanıñ ava quvetlerine ait 30 uçaqnı şahsen ve 19 danesini taqım erkânında urıp tüşürdi. Uçucı 100 çeşit uçquçnıñ qullanuvını ögrendi, onıñ ücümleri 4237 saatnı teşkil etti. Amet-Han Sultan Tu-16 adlı uçqan laboratoriyada sınav uçuşını kerçekleştirgende elâk oldı. Moskvadaki Novodeviçye mezarlığında defin etildi.
2015 senesi mayısnıñ 14-nde Ukraina Yuqarı Radası «Aqmescit» ava limanına Amet-Han Sultan adını berdi. Onıñ adını Mahaçkala (Dağıstan, Rusiye) ava limanı da taşımaqta.


text:
Geologiya
Geologiya Jerdi qurag'an jansız zatlardı uyreniwshi ilim. Geologiya topıraq ha'm taslardı izertleydi. Geologiyanı uyreniwshi adamlar "Geologlar" dep ataladı. Jerdin' u'stingi qabatın qaplag'an topıraq ha'm taslardı uyreniwi arqalı geologlar Jer tariyxı haqqında ko'p zatlardı u'yreniwi mu'mkin. Jer tariyxında ha'r qıylı a'hmiyetli "waqıyalar" bolg'an, olarg'a mısal retinde suw tasqınları, vulkan atılıwı ha'm jer qozg'alısların keltirip o'tsek boladı.
Geologiya ken' taraw. Ol geologiyanın' basqa bo'limlerin uyreniwshi to'mendegi kishi tarawlarg'a bo'lingen:
- Petrologiya - taslardın' qalay payda bolıwı ha'm olar qay jerden ekenligin uyrenetug'ın ilim.
- Mineralogiya - minerallardi haqqinda ilim.
- Tariyxıy geologiya - Jerdi payda qılg'an waqıyalar tariyxı.
- Gidrologiya - Jer astındag'ı suwdı izertleytug'ın ilim.
- Vulkanologiya - Jer betindegi yamasa okean astındag'ı vulkanlardı uyreniwshi ilim.


text:
Fransuz kóterilisi
Fransuz kóterilisi bul Fransiya tariyxında 1789-1799-jılları dawam etken dáwir. Ol Fransiyaǵa kóplegen áhmiyetli ózgerislerdi alıp kelgen.
Kóterilisnıń eń belgili waqıyalarınıń biri bul 1789-jılı 14-iyulda Bastiliya túrmesiniń hújim etiliwidir. Bastiliya bul patsha shańaraǵına boysınbaǵanlardı qamap qoyatuǵın saray bolǵan, ádette ol jerge adamlar ólim jazasına jiberilgen. Ol Fransiyadaǵı úshinshi yamasa eń pás klass tárepinen qıyratılǵan. Olar qamaqtaǵılardı bosatıp, keyin saraydı jaǵıp jibergen. Keyinirek olar Bastiliya gerbishlerinen kópir salǵan.
Úshinshi klass jámiyettiń ádilsiz bóliniwi sebepli kóteriliske shıqqan. Fransuz xalqınıń shama menen 98%i úshinshi klass bolǵan. Tek 1.5%i ekinshi klass hám 0.5%i birinshi klass esaplanǵan. Eń jarlı klass bolıwına qaramastan úshinshi klass barlıq salıqlardı tólegen. Húkimet puldı baylıqqa hám urısqa sarplaǵanı sebepli qarızdar bolıp qaladı. Patsha Lyudovik XVI salıqlardı kóteriwdi qáleydi. Ol barlıq úsh qatlam adamlarınan dúzilgen birlikti yaǵnıy General shtatlardı jıynaydı. Olar 1614-jıldan beri birge jıynalmaǵan edi. Lyudovik XVI birinshi hám ekinshi qatlamlardı salıq tólewge májbúrlemekshi boladı, biraq olar qarsı boladı. Úshinshi qatlam xalıqtın 98 in quraǵanlıǵı ushın, bul General shtatlar birliginde kóbirek dawısqa iye bolıwdı qáleydi biraq patsha oǵan razı bolmadı.
Keyin úshinshi qatlam ózin "Milliy birlik" dep ataydı. Milliy birliktiń aǵzaları jańa konstitutsiya ústinde jumıs baslaydı. Bunnan keyin patsha úshinshi qatlamdı General shtatlar birliginen shıǵarıp taslaydı.
Bul 1789-jılı Adam hám puxaralardıń huqıqı haqqında deklaratsiyanıń payda bolıwına alıp keledi. Ol Amerika kóterilisinde qatnasqan Markiz de Lafayet atlı jas aristokratı tárepinen jazılǵan edi. Deklaratsiya Frantsiyanı respublika dep járiyalaydı. Frantsiya Respublikası 'Azatlıq, Teńlik hám Birlik' súrenine tiykarlanǵan bolıwı kútildi. Bul hár bir adam azat, teń huqıqlı hám barlıq mámleketlikler teń, aǵayinler sıyaqlı bolıwı kerek degendi ańlattı. Biraq basshılar bunı tez arada Terrorǵa aylandırdıhám onıń aqıbetinde 40,000 átirapında adamlar óltirildi, sonıń ishinde Mariya Antuanetta xanshayım hám Patsha Lyudovik XVI. Óltirilgen adamlar patshanı qollap quwatlaǵan, tiykarınan birinshi hám ekinshi qatlam adamları edi. Olar bul awdarıspaq dawamında gilyotina menen baslarınan ayrılǵan edi. Kóterilisshiler hátte jańa din menen jańa kalendar islep shıǵıǵa háreket etti.
Fransuz kóterilisi Fransiyada monarxiyanı birotalaǵa toqtattı. Biraq jıllar ótip Napoleon Bonapart ózin Frantsiya Imperatorı dep járyaladı hám Respublikanı toqtattı.
Basqa web-saytlar[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- The Musée de Veygoux - Desaix hám Fransuz kóterilisine arnalǵan muzey
- Adam hám puxaralardıń huqıqı haqqında deklaratsiya (inglis tilinde)


text:
ORAZA 24 APREL 2020 KÜNÜ
Allahu Tealâğa çoq şükürler olsun ki, tınç kök kübe astında Ramazan-ı şerifke qavuştıq. Yaratıcınıñ emiri ile on bir aynıñ sultanı öz rahmet, mağfiret ve bereket tolu iqlimini bizler içün açar eken, musulmanlarğa oraza tutıp ondan faydalanmaq tüşer!
Aqiqaten, bu ay, ruhlarnıñ ve bedenlerniñ terbiye etilgeni, arınğanı ve yañı bir medeniy seviyege yükselgeni bir vaqıttır. Oraza bir manada zahmettir, amma Allah rizası müjdelengeni içün maneviy inkişafqa çevirile ve qolaylıqnen keçe. Tıpqı bunıñ kibi ayattaki bütün sıqıntı ve qıyınlıqlar yüce bir maqsadqa irişmek yolundaki basamaqlar olaraq tasavvur etilse qolaylıqnen aşılır ve insannı, cemiyetni daa da küçlü yapar.
“Qıyınlıqtan soñra mıtlaqa qolaylıq bardır” degen Yüce Rabbimiz bizlerge sabırlı, azimli ve birlik olmamıznı ögretmektedir.
Öyle ise Quran-i Kerimniñ “Ep birlikte Allahnıñ yipine (dinine) sarılıñız!” çağıruvına sessiz qalmayıq, duşmanlıq ve ayırılıqqa alıp baracaq yollardan saqınayıq. Yüce Mevlâm, ibadetlerimizni tekmil bir şekilde yerine ketirmege bizlerge qısmet eylesin!
Mubarek Ramazan ayını Qırım musulmanları ve qırımtatar halqı içün hayırlarğa vesile qılsın: hastalarğa şifa, dertlilerge derman, ayrı qalğanlarğa tez vaqıtta qavuşmaqlar nasip eylesin!
Allah oraza, dua ve ibadetleriñizni qabul ve maqbul eylesin.
Aziz milletim! Allahu Tealâğa çoq şükürler olsun ki, şu cennet Vatanda, tınç kök kübe astında Ramazan-ı şerifke qavuştıq. Yaratıcınıñ emiri ile on bir aynıñ sultanı öz rahmet, mağfiret ve bereket tolu iqlimini bizler içün açar eken, musulmanlarğa oraza tutıp ondan faydalanmaq tüşer!
Allah tutacaq orazalarıñıznı, qılğan namazlarıñıznı, yapqan dualarıñıznı, bergen sadaqalarıñıznı qabul etsin. Allah epimizge, dünyada ve ahirette yahşılık bersin, butün yamanlardan qorçalasın, İslâmğa ve musulmanlarğa yardım etsin, aq yolunda cümlemizni birleştirsin!
Mübarek oraza hayirli olsun!


text:
Bunı Ukraina tele ve radioyayınlav sualleri boyunca devlet komitetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
Mezkür añlaşma ile taraflar eki devletniñ halqı bir-biri aqqında keñ malümatnı bilmesi içün şaraitler yaratmaq kerek edi.
Onı toqtatmaq teşebbüsi «Rusiye tarafından Ukraina ve Rusiye ükümeti arasında añlaşmalarnıñ daimiy sürette bozuluvı» sebebinden kelip çıqtı, deyler komitette.
Ayırıca mında, añlaşmalarğa baqmadan, Rusiye Ukrainağa qarşı informatsion cenkni başlağanını qayd eteler.
«Rusiye matbuat vastaları endi uzun müddet devamında devletimizniñ topraq bütünliginiñ bozuluvını teşviqat ete. Böyleliknen milletlerara ziddiyetler, zorbalıq ve ksenofobiya peyda ola. Rusiye teşviqatı totalitar rejiminiñ izinden ketip, media saasında olğan añlaşmalarnı nazarda tutmayıp, «deşetli teleküniniñ aqiqatını» meydanğa ketire», – dep aytıla beyanatta.
Mında şunı da qayd eteler ki, Rusiye teşviqatı ukrain halqınıñ öz mustaqil, demokratik, avropalı devletinde yaşamaq istegini başqa türlü köstere.
Aynı Rusiyeniñ Ukraina içki işlerine qarışuvınen yerli ve çetel jurnalistlerniñ işlerinde manialar peyda olmağa başladı. Rusiye ekstremistleri teleradiokompaniyalarnı zapt ete, jurnalistlerni tutıp ala, devlet teleradiokompaniyalarınıñ mülkini qanunsız sürette şahsiyleştire ve ilhr.


text:
Onıñ bildirgenine köre, noqta qurulmasınıñ maqsadı Qırım akimiyeti alğan suvnıñ ölçemesidir.
O, şunı qayd etti ki, evelleri böyle bir qayd noqtasında acet yoq edi. Herson valisi dedi ki, Şimal-Qırım kanalı - «tek suv yolu degil, şlüz sisteması ve nasos stantsiyalarından ibaret olğan mürekkep bir inşaattır».
Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» haber agentligi Ukraina Herson vilâyetinde Şimal-Qırım kanalında damba qurıp, Qırımğa suv berilmesini toqtatacaq ola, dep bildirdi. Agentlikniñ malümatına köre, sıñırdan 40 kilometr mesafede Kalçak qasabası civarında çuvallardan damba yapıla.


text:
Salı künü, yanvarniñ 20-de, işğal etilgen Qırımda «Cumhuriyet Kününi» qayd ettiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, Aqmescitte «Cumhuriyet» bağçasında öz başına tayin etilgen akimiyet vekilleri gülçemberlerni qoyğan ekenler.
Bağçada 100-den ziyade insan toplandı, esasen studentler ve ellerinde Rusiye, Qırım ve «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ bayraqlarını tutqan «halq imayesi»niñ vekilleri.
Bundan soñ Lenin meydanında Qırım «ükümeti»niñ binası yanında kontsert keçirildi, seyircilerniñ esas qısmı – nefaqacılar edi.
1996 senesi Qırım Muhtar Cumhuriyetini devletniñ ayırılımaz bir qısmı olaraq belgilegen maddeler Ukraina Anayasasında qayd etilgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
«Aqyarda Ukraina cenübiy-şarqından kelgen qaçaqlarnıñ esabatı ve iş teminlevi boyunca tertibat azırlanğan. Bizde tahminen 1100 qaçaq endi yerleşken. Eki mektep-internat tolu. Rusiye ükümeti tünevin qarar alıp, fevqulâde vaziyetler boyunca nazirlikke avale berdi – biz vaqtınca yerleşüv çadır lagerlerini teşkil etecekmiz», – dedi Menâylo.
Onıñ sözlerine köre, federal bücetinden er bir insanğa kude 250 ruble ayırılacaq, qaçaqlar ise lagerge tüşmezden evel teşkerüvlerden keçecekler.
Evellri Qırım «parlamenti»niñ qararı ile qaçaqlarnıñ işleri boyunca komissiya tizilgen edi.


text:
Kategoriya:Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler
Alt kategoriyalar
Bu kategoriyada tek bir aşağıdaki alt kategoriya bar.
“Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler” kategoriyasındaki saifeler
Bu kategoriyadaki toplam 15 saifeden aşağıdaki 15 saife kösterilgen.
E
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 1
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 2
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Adamlar 3
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Coğrafiya
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Din
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Felsefe ve ruhiyat
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Himiya
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Qırımtatar ve ukrain mevzularına 100 maqale
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Sanat ve eglence
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tarih
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Tehnologiya
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/Til ve edebiyat
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İlim 2
- Vikipediya:Er bir Vikipediyada olması kerek olğan maqaleler/İçtimaiy ilimler


text:
Bunı Facebook saifesinde belli Rusiye jurnalisti, «Moskovskiy komsomolets»niñ baş muarrir muavini Ayder Mujdabayev yazdı.
«Lâyıq, itibarlı ve nufuzlı insanlarnı vazifeden çıqarıp, olarnıñ yerine halq arasında ürmetsiz olğan insanlarnı tayinlemek – saçmalıqtır. Bu akimiyetniñ diskreditatsiyasına ketirmege mümkün», – dedi Mujdabayev.
Çarşenbe künü Qırım «parlamenti» Qırım nazirler Şurasınıñ «reis muavini» vazifelerini eda etken Lenur İslâmovnı istifağa yolladı.Onıñ yerine Meclis muhalifi olğan Ruslan Balbekni tayinledi.
Qırım «baş nazirmuavini» vazifesini eda etken Lenur İslâmovnıñ işten boşatılması ile bağlı sual deputat Lentun Bezaziyev teklifi ile prezidium toplaşuvında keçken afta muzakere etilgen edi.
Faqat «Devlet şurası» toplaşuvında baqılmadı.
Mayıs 27 künü Aksönov İslâmovnıñ esabatı neticesinde onıñ «baş nazir muavini» vazifesindeki taqdiribelgilenecegini aytqan edi.
Mayıs 16 künü Ruslan Balbek Soçide Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti ile «riayetkâr»qırımtatarlarnıñ eyyeti terkibinde körüşti. Mında qırımtatar halqınıñ abadanlaştırıluvı muzakere etilgen edi. Lenur İslâmovnı baş nazir muavini» ve Zaur Smirnovnı Reskomnats başı vazifesine qırımtatar milliy Meclisi yollağan edi.


text:
Qırımda Ukraina Prezidentiniñ Daimiy Temsilcisiniñ sabıq muavini İbraim Mamutov Moskvada hastalıq neticesinde vefat etti.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine qırımtatar milliy Meclisinde bildirdiler.
Cenaze merasimi 2014 senesi avgust 12 künü Aqmescitniñ Bavurçı mikrorayonında keçirilecek. İbraim Mamutov yaqında 51 yaşını toldurdı.
İbraim Mamutov 1963 senesi iyül 28 künü Özbek SSR Andijan şeerinde dünyağa keldi. 1989 senesi Samarqandda V.V. Kuybışev adına aliy oquv yurtını, 2006 senesi Odessadaki Devlet idare Milliy akademiyasınıñ devlet idare regional institutını bitirdi.
Qırım işğalinden evel Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Ukraina Prezidentiniñ Daimiy Temsilcisiniñ muavini olaraq çalışa edi.
İbraim Mamutovnı Ukraina Prezidentiniñ Daimiy Temsilcisiniñ muavini vazifesinden Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov 2014 senesi aprel 15 künü boşattı.
«Ukraina Anayasasınıñ 112-nci maddesine binayen avale etem: İbraim Mamutovnı Ukraina Prezidentiniñ Daimiy Temsilcisiniñ muavini vazifesinden boşatmaq», – denile edi emirde. Sebepler belli degil.


text:
«Fikir» rubrikası
Fevral başında Ukraina infrastruktura naziri Andriy Pivovarskiy Qırım ve memleket şarqı ile naqliyat alâqası yalıñız Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ izni ile pekitile bilecegi aqqında bildirgen edi, çünki bu – vatandaşlarnıñ telükesizligine bağlı bir meseledir.
Bunı nasıl añlamaq? Yani, naqliyat alâqasınıñ peyda oluvını yalıñız Donbassta cenkniñ bitmesi ile beklemek kerek, çünki ukrain akimiyetiniñ mantığına köre,Qırım ve ATO zonasınıñ meseleleri ayırılmaz.
Eger de Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde ziddiyet toqtatılsa, amma çezilmese, muhtariyet ile vaziyet de deñişmez.
Aqiqatnı sadeleştirmege çalışqan Ukraina yolbaşçılığınıñ Qırım boyunca alğan qararları manasızdır
Mesele şunda ki, aqiqatnı sadeleştirmege çalışqan Ukraina yolbaşçılığınıñ Qırım boyunca alğan qararları manasız olmağa başladı. Neticede Kiyev akimiyetiniñ intizarı ve yarımada sakinleri arasında muazzam bir dere peyda oldı.
Ukraina ükümeti Rusiye pasportlarını elde etken 2 million qırımlılarğa nisbeten öz hoşnutsızlığını gizlemey. Petro Poroşenkonıñ 2014 senesi soñunda bergen matbuat konferentsiyasındaki çıqışını hatırlayıq. O vaqıt prezident Rusiye vatandaşlığını qabul etken insanlarğa nisbeten «diger qararlar» (yani menfiy) alınacağı aqqında qayd etken edi.
Amma Kiyev ne içündir şunı unuta ki, Rusiye pasportından ğayrı, qırımlılarnıñ aman-aman er biri ukrain pasportını da saqlay. Muhtariyetniñ eki millionlıq ealisi bipatrid ola – Ukraina ve Rusiye arasında davalı topraq içün siyasiy reğabetniñ şartlarını belgilegen bir kerçektir.
Kiyev ne içündir şunı unuta ki, Rusiye pasportından ğayrı, qırımlılarnıñ aman-aman er biri ukrain pasportını da saqlay
Demek, Kiyev diqqatını qırımlılarnıñ Rusiye pasportını elde etmesine degil de, yarımada sakinleriniñ Ukraina pasportından vazgeçmege istemegenine ayırmaq kerek. Ne içün?
Çünki qırımlılar Ukraina ile munasebetniñ saqlanılmasından olğan kârnı ğayet eyi añlay. Ve memleketimizge bunı añlatmağa tırışa. Amma o özüni öyle alıp bar ki, sanki açıq-aydın imalarnı añlamağa istemey ve qırımlılarnıñ kelecegini qıtaiy Ukraina ile qurmağa istegini yoq etmege tırışa.
İstenmez qırımlılar
Keçken sene baarden başlap, yarımada ve qıtaiy Ukraina arasında sıñır peyda oldı (sıñırcılarnıñ teşkerüvi ve naqliyatnıñ 30 daqiqadan bir qaç saatke qadar tutulması ile), onı 2014 senesi avgust ayında «Qırım» serbest iqtisadiy zonası aqqında qanunnıñ qabul etilmesi resmiy şekilde tasdiqladı.
Soñra noyabr ayında Ukraina Milliy bankı muhtariyet sakinlerini rezidentler sırasından çıqardı. Bundan soñ olarnıñ esapları çetel vatandaşlarınıñ esapları olaraq sayılmağa başlana.
Dekabr soñunda Kiyev yarımadanı qıtadan bütünley ayırdı – naqliyat sıñırlavını kirsetti, sanki havfsızlıq sebebinden tren ve avtobuslarnıñ qatnavını lâğu etti.
İşbu resimniñ soñki çizgisi – fevral 9 künü Nazirler Kabinetiniñ cebe zonasında ve Qırımğa yaqın olğan rayonlarda sıñır rejiminiñ kirsetilmesi aqta qararı oldı. Yani endi pasportlarnı tek sıñırda degil de, ukrain meskün yerlerinde de teşkerecekler.
Amma bu kibi areketler devletniñ havfsızlığına tesir etemez. Faqat qırımlalarınñ siyasiy vatanlarına olğan munasebetine böyle qararlarnıñ tesiri eyi degildir.
Yarımadanı Ukraina ile aileviy, dostluq, oquv ve iş munasebetlerinden, Donbassqa köre, daa da faal ayıralar
Memleket şarqında ukrain sıñırcılarınıñ nezaretinde olmağan 200 kilometrlik bir sıñır damartısı bar. Diger taraftan, ukrain sıñır bekçileriniñ nezareti altında olğan ve maniasız yolcu areketine şaraitlerni saqlağan muhtariyet ile sıñır bar. Aysa, ne içün yarımadanı Ukraina ile aileviy, dostluq, oquv ve iş munasebetlerinden, Donbassqa köre, daa da faal ayıralar?
Bunıñ ile ukrain şirketleriniñ mahsulatı Qırım tükânlarınıñ raflarından yoq olmay. Demek, er kün muhtariyetke mal ile maşinalarnı yollağan qıtaiy ticariy strukturaları içün ticaretniñ eski şartları saqlanıla. Adiy qırımlılar ise, qıtaiy Ukrainağa barıp çıqmaq imkânları olmağanına alışmaq kerekler, ğaliba.
Böylece, yanvar soñunda 6 çift tren içün 2 demir yol yönelişi lâğu etildi (Kiyevden ve Dnepropetrovsktan sıñırğa eñ yaqın olğan Novoalekseyevkağa qadar). Müim bir şey degil, sanki, amma siyasiy vaziyetke baqmadan, oquvnı Ukrainada devam etmege istegen Qırım studentleri içün ev ziyareti maliyeviy ve ruhiy sınavğa çevirile.
Mahsus saytlarda Kiyevden Aqmescitke yürgen naqliyatqa bilet fiyatları 500-1200 grivna miqdarındadır (maşina ve aydavcınıñ israrına köre). Şahsiy maşina ile degil de, tren vastası ile ketmege bile paalı – studentler içün kelişmegen bir variant.
Demek, yarımadanıñ sıñırlav siyaseti, etrafında cezalav-qanuniy degil de, fizikiy divarnıñ qurulması, ukrain vatandaşları olğan qırımlılarğa tesir ete
Demek, yarımadanıñ sıñırlav siyaseti, etrafında cezalav-qanuniy degil de, fizikiy divarnıñ qurulması, ukrain vatandaşları olğan qırımlılarğa tesir ete ve olarnı 20 yıl devamında birlikte yaşağan halqtan uzaqlaştıra.
Mında mantıqiy bir sual bermek kerek: muhtariyetni quvğunlıqtan qaytarmaq içün ne yapmalı (bu al Kiyevniñ menfaatında olğanını tüşünsek)?
Qırım retsepti
Birinciden, Ukraina ükümeti yarımada ile tasil ve iqtisadiy alâqalarınıñ saqlanılması Qırım meselesi boyunca kelecek siyasiy oyunda müim bir şart olacağını añlamaq kerek. Muhtariyet sakinleri ile informatsion munasebetiniñ devlet strategiyası olmağanı ise şimdiki akimiyetniñ birinci şahıslarınıñ vadelerine ters kele.
Ekinciden, yarımadada yaşağan qırımlılarda şeadetnamelerni almaq, pasportalarnı deñiştirmek, evlenüv ve doğuvnı qolaylaştırğan yollar ile resmiyleştirmek içün imkânları olmalı. Eyisi, birden – «mında ve şimdi» printsipi boyunca, Herson vilâyetiniñ memuriy hızmetler merkezinde.
Amma bu eki meseleniñ keyfiyetli olması içün icraiy akimiyet terkibinde ayırı bölükniñ olması şart. Başında Qırım qaydı ile qırımlı biri olğan muhtariyet işleri boyunca ufaq bir nazirlik.
Böyle seviyeli teşkilât akimiyetke vaziyetni sadeleştirmek ve cenkleşken regionlar ile Rusiye Federatsiyası idaresinde olğan muhtariyet arasında teñlik işaretini qoymağa izin bermez.
Qırımnıñ saqlanılması boyunca tertipli iş alıp barılmasa, yarımada sakinlerinden eyi munasebet beklemek kerekmey.
Andrey Sambros, Qırım siyasetşınası, mahsus Qırım.Aqiqat içün
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımda salı künü, sentâbr 1-de, «Millet» cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası işke başladı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, yañı qırımtatar telekanalı Qırımda 2014 senesi işğal vaqtında peyda olğan «TNV-Planeta» medeniy-maarif kanalınıñ sıqlıqlarında işlemege başladı.
Öz nevbetinde, «TNV-Planeta» kanalı, bir buçuq yıl evelsi Ukraina qanuniyetine ve Ukrainanıñ telekorüv ve radioyayınlav boyunca Milliy şurasınıñ qararına qarşı, Qırımda yayınlanğan ukrain telekanalınıñ sıqlıqlarını aldı.
«Millet» Seyran Mambetov yolbaşçılığında çalışqan TRK «Krım» («Pervıy krımskiy») telekanalınıñ qırımtatar ve milliy programmalarınıñ negizinde teşkil etildi.
Bildirilgeni kibi, «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» 2015 senesi iyün 9 künü Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ avalesi boyunca teşkil etildi. Telekanalnıñ tesisçisi – Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetidir.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından teşkil etilgen yañı qırımtatar teleradiokompaniyası «yarımada işğalcileriniñ teşviqat aleti» olacağını qayd etken edi.
ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-den Qırımda işini toqtatmağa mecbur edi. 2015 senesi iyün 17-den kanal Kiyevde işlemege başladı.


text:
Rusiye ordusı Ukrainağa ücüm etkeninden berli memleketniñ altı vilâyetinde 28 kilse, cami ve sinagoga viran etildi, dep bildire Ukraina etnosiyaset ve vicdan azatlığı devlet hızmeti.
Müessise bildirgenine köre: «Kreml propagandacıları ortodokslıqnı qoruv tezislerinen öz imperiya isteklerini tsinik bir şekilde» gizley, Rusiye ordusınıñ tecavuzcı ücümi Ukraina pravoslav ve diger din cemiyetleriniñ ibadethanelerini viran ete».
«Ukrainanıñ altı vilâyetinde eñ az 28 diniy inşaat (yaqınındaki binalar sayılmay) zarar kördi: Kyiv, Donetsk, Jıtomır, Lugansk, Harkiv ve Çerniğiv. Çoqusı – ortodoks kilseleridir», – dep aytıla haberde.
Müessise Rusiye arbiyleri yıqqan kilse ve diger diniy yerlerniñ cedvelini berdi.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Herson vilâyetiniñ prokuraturası Qırım yarımadasınıñ memuriy sıñırından keçüv boyunca qanunlarğa riayet etilmesini teşkerdi. Böylece, eki sıñırcı mesülietke çekildi.
Bunı Herson vilâyeti prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Vilâyet prokuraturası qayd etilgen bozuvlarnı aqqında Herson ve Berdânsk sıñır bölüklerine bildirdi.
Sıñır hızmetiniñ eki hadimi nizam mesülietine çekildi..
Herson vilâyetiniñ vilâyet devlet memuriyeti Ukrainada OSCE Mahsus monitoring missiyasınıñ Herson taqımına muracaat etip, Herson sıñırcıları ile beraber işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırnı nezaret etmege rica etti.
Aprel ayından berli Rusiye Qırım ve qıtaiy Ukraina arasında sıñırnı pekitti. Yarımadanıñ kiriş noqtalarında Rusiye gümrük ve sıñır qaideleri qullanıla.


text:
Kremlniñ nezareti astında bulunğan Aqmescit rayon makemesi, Yalta şeerinde maşnalarnıñ ateşke berüvi boyunca işniñ mabüsi Muyedin Alvapovnı apiste qaldırmağa qarar aldı. Bu aqta, Qırım.Aqiqat agentligine qırımtatar milliy Qurultayınıñ Merkeziy İcra Komitetiniñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Apiste bulunma vaqıtını mayıs 9 - na qadar uzattılar. Deliller deñişmegen: saqlana bile, taqiqatqa sıqıştırma yapa bile, - deyler», - dep ayttı o.
Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, makemeciler iç bir delil aqqında aytmay.
Yanvar 24 künü Muyedin Alvapovnı yaqalağanı aqqında qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısınıñ muavini Nariman Celâl bildirgen edi. Onıñ qaydlarına köre, cinaiy iş boyunca, şeklengen şahıslar arasında Muyedinniñ ağa - qardaşı Mustafa da bar, o ise, şimdiki vaqıtta esasiy Ukrainada bulunmaqta. Celâlnıñ sözlerine binaen, Alvapovnıñ qorantası, milletimizniñ faallerindendir, bu sebepten yigitlerni siyasiy baqışları içün taqip ete bileler.
Yanvar 25 künü Yalta şeer mahkemesi qırımtatar faali Müedin Alvapovnı mart 23-ne qadar apiske aldı.
Yaltada maşnalarnı ateşke berüvinde şeklengen üç insannı yaqaladılar. Müedin Alvapovnı «mülkniñ aselet yoq etüvi ya da bozuluvı»nda şekleyler. Bu maddege köre beş yıllıq apis cezası belgilene.
Alvapovnıñ tuvğanları, onıñ qabaatsızlığında eminler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin mayısnıñ 9-nda arbiy parad vaqtında Ğarpqa «ahiret künü» aqqında tenbi yollamağa niyetlene, dep yaza Reuters agentligi.
Agentlik Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligine esaslanıp, paradda İl-80 – özek cenki çıqsa, Rusiye Federatsiyasınıñ eñ yüksek reberligini taşıycaq uçaq iştirak etecek, dep bildirdi.
İL-80 – «ahiret künü uçağı» – 2010 senesinden ilk sefer uçacaq.
Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiyeniñ Ekinci cian cenkindeki ğalebeniñ 77 yılına bağışlanğan paradından 11 biñ arbiy, 131 silâ, arbiy ve mahsus tehnika, 77 uçaq ve vertolöt iştirak etecek. Paradda çetel musafirleri olmaycaq.
Ukraina Mudafaa nazirligi Rusiyede mayısnıñ 9-nda Zafer künü qayd etilgeni içün Rusiye arbiyleri provokatsiya yapa ya da Ukrainağa qarşı daa çoq ateş aça bile, dep tüşüne.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım ve Aqyarda esas Ukrainada Rusiyeniñ ücümi vaqtında ölgen eñ az 32 Rusiye arbiyi defin etildi. Bu aqta «Ğolos» fraktsiyasından Ukraina halq deputatı Rustem Umerov Facebookta bildirdi.
«Endi eñ az 32 Rusiye askeri defin etildi, 24-ü, büyük ihtimalnen, Ukraina vatandaşı edi», – dep yazdı Umerov.
O, qırımlılarnı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenkte iştirak etmemege, arbiy komissarlıqqa celpname almamağa çağırdı.
«Rusiye Federatsiyasınıñ ordusına zornen alğan olsalar: Ukraina akimiyeti kontrol etken topraqqa yollasalar, birden esirlikke teslim oluñız ve Qırımdan ya da işğal etilgen Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarından olğanında bildiriñiz», – dep qoştı Umerov.
Al-azırda Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti esas Ukrainada Aqyarda yaşağan eñ az 24 Rusiye arbiyi öldi, dep bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiyeniñ Ukrainağa ücüm etkeni neticesinde ölgen arbiyler arasında qırımlılar olğanını ayttı, amma sayısını aydınlatmadı. Rusiye arbiyleri Aluşta ve Yaltada defin etildi. Eñ az eki Rusiye arbiyi Keriçte defin etildi.
Aprelniñ 6-nda Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Ukrainağa qarşı cenkte tahminen 18 600 arbiyini coydı, dep bildirdi.
Martnıñ 25-nde Rusiye Mudafaa nazirligi bu aynıñ başından ilk sefer Rusiye ordusınıñ ğayıpları aqqında malümatnı yañarttı. Olarnıñ malümatına köre, 1351 Rusiye arbiyi öldi, 3825 arbiy yaralandı.
Martnıñ 30-nda ABD devlet kâtibiniñ muavini Viktoriya Nuland Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenkte 10 biñden çoq Rusiye arbiyi öldi, dep haber etti.
Rusiye ordusınıñ Ukrainada körgen zararlarını tasdıqlaycaq mustaqil bir menba şimdilik yoq.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Qızıl Haç Halqara komitetinden Rusiye arbiyleriniñ cesedlerini Rusiyege çıqarıluvında yardım etmesini rica ete. Bu aqta Ukraina baş nazir muavini, vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri naziri İrına Vereşçuk bildirdi.
«Biz Halqara Qızıl Haçtan Rusiye askerleriniñ cesedlerini Rusiye Federatsiyasına çıqarmağa yardım etmesini rica etemiz. Biñlernen işğalciniñ cesedi. Bu gumanitar bir ihtiyac. Biz Rusiye işğalcileriniñ cesedleri Ukrainanı terk etsin ve Rusiye Federatsiyasına ketsin isteymiz. Rusiye Federatsiyasında böyle cesedlerniñ sayısını ve bugün Ukraina toprağında yatqan işğalcilerniñ sayısını bilmek kerekler. Qızıl Haç, bu gumanitar problemni çezmek içün eliñizden kelgenini yapıñız. Biz rusiyelilerge daa bir kere muracaat etemiz, oğullarıñız, erkekleriñizniñ cesedleri az olsun dep, eliñizden kelgenini yapıñız. Aks alda biñlernen ölü olacaq, daa bir kere rica etem», – dep ayttı video muracaatında Vereşçuk.
Ukraina silâlı quvetleri Qara quvetleriniñ malümatına köre, rusiyeliler arasından 3,5 biñden çoq ölü ve aman-aman 200 esir bar.
Ukrainada Rusiye ücüm etken soñ arbiy vaziyet ilân etildi. Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti.
Prezident Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Fevralniñ 24-nde Kreml Putinniñ ücümniñ maqsadı «Ukrainanı askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiyası» olğanına dair aytqanlarını tekrarladı.
Rusiye ücüminiñ ekinci kününde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ matbuat kâtibi Sergey Nikiforov Ukraina Rusiye ile muzakerelerden vazgeçmedi ve taraflar muzakere esnası olacaq yer ve vaqıtnen bağlı mesleatlar keçire, dep bildirdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Seyitler rayon mahkemesinde bazarertesi künü, aprelniñ 5-nde, vatandaş jurnalisti, «Qırım birdemliginiñ» strimeri Ayder Kadırovnıñ davası boyunca oturışuvda şaat olaraq advokat Aleksey Ladin sorğuğa çekildi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Kadırov tutulğan künü menfaatlarını temsil etken Ladin vatandaş jurnalisti FSBde sorğuğa çekilgende şeker hastası olğanına baqmadan aşatılmadı, dep bildirdi.
«Ayder Kadırovnen ancaq FSB basqısı altında qabaatnı boynuna alıp kelgen soñ (Ladin – QA) körip oldı. Hadimler vesiqanı imzalamasa, aş bermezler, dep aytqanlar. Onı soñra advokatnen beraber şikâyet etti. İmayeci, Ayder Kadırovğa qarşı bütün tahqiqat tedbirleri tahqiqatçı statusını belgilemezden evel keçirildi», – dep aytıla haberde.
Mahkeme oturışuvı vaqtında imaye tarafı Ayder Kadırovnıñ 1 tip şeker diabeti olğanını isbatlağan vesiqalarnı berdi – oña künde 4 ine insulin yapılmalı ve diyet yapmalı, psihologik stress oña büyük zarar ketire. Advokat Lilâ Gemeciniñ aytqanına köre, bu vesiqalar imaye tarafınıñ munaqaşa temeli olacaq.
İmaye, Aleksey Ladinniñ FSB tahqiqatçısı Şerstükov ile yazışmasınıñ skrinşotlarını da dava malümatlarına qoşmağa rica etken edi. Anda advokat Kadırovnıñ şeker hastası olğanını aytıp, aşsız qaldıruv onıñ içün işkence sayıla, dep yaza. Faqat mahkeme imayeniñ muracaatını qanaatlendirmedi.
Mahkeme, Umicon Dadaconovnıñ bulunğan yerini ve vaziyetini bilmek içün FSBge berilgen muracaatqa qol tuttı.
«İmaye añlata – bu cinaiy davanı toqtatmaq içün kerek, çünki Dadaconovnıñ vefat etkenini aytmaq içün sebep bar. Bu malümat isbatlansa, oña qarşı dava qapatılacaq», – dep bildire «Qırım birdemligi».
Nevbetteki mahkeme oturışuvı aprelniñ 9-na planlaştırıla.
2021 senesi yanvarniñ 25-nde Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ Seyitler rayon mahkemesi vatandaş jurnalisti, «Qırım birdemliginiñ» strimeri Ayder Kadırovnıñ imayesi bergen cinaiy davanı qapatuv muracaatını red etti. Kadırov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesine istinaden qabaatlana – «Cinayet aqqında haber etmeme».
2020 senesi avgustnıñ 31-nde peyda olğan malümatqa köre, Rusiye quvetçileri Sudaq, İçki ve Seyitler rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerini tinte. Faallerniñ malümatına köre, tintüvler Enver Topçi, Ayder Ablâkimov, Ridvan Umerov ve Ayder Kadırovnıñevinde keçirildi. Onıñ ömür arqadaşı evlerinde tintüv olmadı, amma aqayınıñ Ukraina pasportı tutıp alındı, onı ise Aqmescitke sorğuğa alıp ketkenler, dep bildirdi.
Avgustnıñ 31-nde Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan dört qırımtatar faali ketmemek şartınen yiberildi.
Sentâbrniñ 3-nde Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, tahqiqatçı ondan ve müvekkili Kadırovdan ilk tahqiqat malümatını aydınlatmama vesiqasını tutıp almağa tırıştı, amma red cevabını aldı.
Ayder Kadırov sentâbrniñ 10-nda 2020 senesi avgustnıñ 31-nde Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ hadimleri tarafından tutulğanını izaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve politsiyası qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvlernen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde saba keçirilgen tintüvlerni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda keçirilgen yañı tintüv ve insan tutuvlarına qarşı narazılıq bildirdi ve Rusiyeden BM qararlarınıñ yerine ketirmesini ve tutulğan qırımtatarlarnı azat etecegini bekley, dep bildirdi.


text:
Qırımda cumaaqşamı künü, iyünniñ 6-nda, boranlı yağmur yağması beklenile, dep bildire yarımadanıñ gidromettsentri.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte kündüz yağmur ve bora olacaq. Şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 7-12 metr, bazı yerlerde 15 metr olacaq.
Gece ava arareti 17…19º, kündüz 30…32º derece olacaq. Aqyarda gece şimaliy-şarqiy yel esecek, kündüz süratı saniyede 5-10 metr olacaq. Ava arareti gece 18…20º, kündüz 26…28º derece olacaq.
Qırımnıñ yalı boyunda yağmur, bora olacaq. Şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 7-12 metr, kündüz 15 metr olacaq. Gece ava arareti 19…21º, kündüz 27…29º derece olacaq.
Keriçte kündüz yağmur ve bora beklenile. Şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 6-11 metr, kündüz 14 metr olacaq.
Gece ava arareti 18…20º, kündüz 28…30º derece olacaq.
İyünniñ 5-nde Aqmescitniñ bir qaç rayonında ava yaramay edi: küçlü yağmur ve burçaq yağdı.
Yarımadağa kelgen furtunalı ava aqqında Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi bildirgen edi. Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, cumaaqşamı da boranlı yağmur yağması mümkün.


text:
Ukraina sabıq baş naziri, RNBO sabıq kâtibi, sabıq Mudafaa naziri, Ukraina Telükesizilik hızmetiniñ birinci reisi, Ukraina ordusınıñ generalı Yevgen Marçuk, Ukraina tarafından Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün halqara platformanıñ meydanğa ketirilüvini doğru, dep saya. Onıñ fikrince, eñ müim «er şeyni doğru azırlamaq».
Bunı o, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırım platforması»nı alğışlayım. Bu yahşı bir areket. Yalıñız onı pek doğru azırlamaq kerek. Ekinci yöneliş – Budapeşt Memorandumı. Mında ücüm içün olmasa da, fokus deñiştirilmesi içün pek yahşı bir platsdarm bar. Üçünci yöneliş – Qara deñiz işbirligi teşkilâtı bar. Men anda eki kere iştirak ettim. Anda yalıñız iqtisadiy işbirlik degil, anda Qara deñiz iqtisadiy işbirlikniñ Parlament Assambleyası bar. Bu, qullanılmağan daa bir platsdarmdır», – dedi Marçuk.
Mayısnıñ 20-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitine 30 memleketniñ vekilleri kelecek, dep ayttı. Onıñ bildirgenine köre, Rusiye «Qırım platformasını» pek ağır yanaşa.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom»telekanalınıñ yayınında Ukraina Tış işler nazirligi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platformasında» iştirak etecegini tasdıqlağan memleket sayısını aydınlatmağa daa planlaştırmay, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu qarar Rusiye tirengeni içün qabul etildi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye Ukrainağa esir deñizcilerni deñişüvden tış qaytarmalı, dep bildirdi.
«Deñizcilernen bağlı deñişüv aqqında aytmaymız, deñizcilerni bizge qaytarmaq kerekler», – dedi Zelenskıy jurnalistlerge Kyivde, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Aynı vaqıtta o, ofisi aydınlatqan teklifni tekrarladı. Rusiye, ukrainalı rejissör Oleg Sentsovnı azat etse, Kyiv, apiske alınğan «RİA Novosti-Ukraina» baş muarriri Kirilli Vışinskiyni de birden azat etmege azır.
«Vışinskiyni deñişmege azırmız. Sentsov – bu bir örnek, Sentsovğa deñişmege azırmız, amma bu deñişüv kapigi degil», – dedi Zelenskıy.
Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi iyülniñ 17-nde bıltır noyabr ayında Qırım yalısında Rusiye tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı deñizciniñ apis müddetini oktâbrniñ soñuna qadar uzattı. Andrey Artemenko, Andrey Eyder ve Vasiliy Soroka oktâbrniñ 26-na qadar, qalğanlarnı 24-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Ukraina ve Rusiye ombudsmenleri Lüdmila Denisova ve Tatyana Moskalkova iyülniñ 16-nda Moskvada keçirilgen körüşüvde eki memleketniñ SİZO ve apishanelerinde bulunğan ukrainalı ve rusiyelilerniñ cedvellerini deñişti. Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi 150 davadan ibaret cedvelni berdi.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text: Çince Meyve İsimleri ve Resimleri Çince Meyve İsimleri ve yazılışları 土耳其水果名稱和圖片 土耳其水果名稱和拼寫 iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, hatay escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, iskenderun escort, antakya escort, antakya escort, bursa escort, bursa escort, hatay escort, Çince meyve isimleri: Çince meyve isimlerinin resimli yazılımları; Çince’den… Okumaya devam et Çince Meyve İsimleri


text:
Aqmescit – Men Aqmescitte doğıp, östim. Mında oqudım. Bu şeer dünya eñ sevimli mekânm dep, aytıp olamam. Amma, bu menim şeerim. Bu şeer ile bir çoq eyi ve menfiy şey bağlı. Musafirler kelgende, bazıda bu yerniñ qaysı yerini kösrmege bilmegen şeerim. Püsür içine batqan ve çuqurlar tolu yolları, yanmağan fenerleri, çöp qopqaları olmağanı içün söggen şeerim. Vokzal ve ava limanında şeerniñ er köşesine alıp ketmge azır olğan taksiciler ile qarşılağan şeerim. Bu MENİM şeerim edi, mında men er vaqıt özümni evde kibi duya edim. Keçenlerde ise, o maña yat oldı. İç bir şey deñişmegen kibi körüne: tamam şu şeer, tamam şu insanlar. Amma, er şey deñişti.
Başından er şey qorqunçlı bir tüş kibi köründi – silâlı admlar şeerniñ merkeziy meydanında bulunalar, özlerini ğurur ile «imayeciler» olaraq adlağan, amma temizlik ne olğanını bilmegen saroş qazaqlar ve olarnıñ tarafdarları…Vokzalda yolcularnı qarşılap, olarnıñ çantalarında qarıştırğanları…
Tüş ep bitmey edi. Evlerniñ üstlerinde, yañı devletke sadıq olğanlarnıñ timsali – bayraqlar peyda oldı. Bazıları, digerlerden daa ziyade sadıqlığını numayış etip, eekişer bayraq asıp başladılar – bunıñ episi yürekni bulandıra edi. Endi ise diqqat ayırmaysıñ.
Bayraq asmaq «hastalığı» maşina ve qadın çantalarına yuqtı. Er şey ukrain maydanlarında yapılğanı kibi yapıla, amma, anda er şey milliy olsa, mında ise, işğalcilerniñ timsalleri tiklene. Lâkin, bu menim fikirim, ealiniñ ekseriyeti içün bular «azat eticiler»dir. Kimni neden qurtarğanlarını, faqat bir kimse añlatıp olamay.
Mayıs 9 künü arfesinde, şimdilik da tınç şeer üzerinde vira uçaqlar uça edi. Bilgenler tınçlandıra ediler: Aqyarğa keteler, numayışqa azırlana ekenler. Amma, adden tış, yat duyğular qaplap aldı. 40 yaşına keldim, amma bu kibi şeyni is etmegen edim. Endiden ise, is etem.
Qırımtatarlar sürgünliginiñ 70 yıllığı künü, oqulğan dualarnı başları töpesinde uçqan arbiy vertolötlarnıñ sesleri bastıra edi. Şeerniñ merkezini politsiya ve OMON toldurdı.
Bu MENİM şeerim degil. Men de, eyecan ve artqaç quvanç ile tolu qartanalar ve ecdatlarnıñ cenkâverliginen ğururlanıp, şeritlerge sarmalanğanlarnıñ bayramında özümni yabancı duyam. Olarğa, BTR, arbiy maşina, silâlı adamlar, milliy ukrain kiyimlerni kiygen balalardan da qıymetlidirler. Endi mında kelgen sayın, yazıq ki, bu menim içün YAT bir şeyer olğanını añlayım.
Olga Vinokur, Aqmescitli
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
«The Qazaq Times» portalınıñ jaña jobası «Özgeşe oy» bağdarlamasınıñ alğaşqı sanınıñ qonağı sayasattanuşı Aydos Sarım. "The Qazaq Times" ..
Qıtaydan kelgen qandastardıñ basına tüsken auırtpalıqtardı zañdıq negizde jeñildetuge küş salıp jürgen azamattıq belsendi, advokat Abzal Qwspan mırzam..
Osıdan birneşe kün bwrın prezident Nazarbaev Kostituciyalıq Keñeske Ata Zañnıñ 42 babınıñ 3-tarmağına tüsinikteme berudi swrap ötiniş tüsirdi. Keñes ö..
– Bwrın Keñester odağınıñ qwramında boldıq. Qazir Reseymen ortaq şekaramız da bar. Jalpı, qazirgi Qazaq-Resey qarım-qatınası qanday? – Qazaq-Resey ara..
Ğılımdı damıtu – kez-kelgen memlekettiñ damuın anıqtaytın bastı körsetkiş. Al ğılım salasındağı mañızdı körinistiñ biri – ğılımi zertteulerge qarajat ..


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye işğal etken Qırımnıñ sakinlerini 2019 Yañı yılınıñ kelmesini Kyiv saatına köre qarşılamağa çağırdı. Bu aqta o, Facebooktaki saifesinde yazdı.
«Vaqtınca işğal etilgen Qırımda yaşağan er biriñizni 2018 senesi dekabrniñ 31-nde Kyiv saatına köre saat 24.00-da 2019 senesiniñ kelmesini soqaqqa ya da azbarğa (balkon, sofa) çıqıp, petarda, hlopuşka, bengal ateş yaqıp qayd etmege çağıram. Bilesiñiz ki, Moskva saatına köre Qırımnıñ soqaqları ve azbarlarına tek sarhoş işğalciler çıqacaq», – dep yazdı Çubarov.
Rusiye işğal etken Qırımda ve Donbasnıñ işğal etilgen qısmında Moskva saatı qullanıla.
Yarımada işğalinden soñ Qırımnıñ bir çoq sakini Yañı yılnı Kyiv saatına köre qarşılay.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda apis cezasına mahküm etilgen ve qomşu Rusiyeniñ Stavropolskiy ülkesiniñ koloniyasında tutulğan Ukraina vatandaşı Gennadiy Limeşkonıñ Rusiye sağlıq alı fenalaştı. Bunı Ukraina Yuqarı Radası insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova haber etti.
“Qanunsız surette apis cezasına mahküm etilgen Ukraina vatandaşı Gennadiy Limeşkonıñ sağlıq alı fenalaştı. Berilgen malümatqa köre, Gennadiy Limeşkoda teri problemaları başlandı, elleri, tirsekleri ve ayaqlarında yaralar peyda oldı. Bundan ğayrı ayaqlarında ağırtqan eşkenler çıqa. Amma, sağlıq problemalarına baqmadan, müessise müdiriyeti, Ukraina vatandaşınıñ ihtiyacı olğan tibbiy yardımnı bermey”, – dep qayd etti Denisova.
Denisovanıñ aytqanına köre, bu azatlıqtan marum etilgen yerlerde tutulğan mahkümlerge kefalet etilgen halqara davranış standartlarğa zıt kele.
Lüdmila Denisova Rusiyede insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etken. Rusiye zenaatdaşından ukrainniñ tolu tibbiy baqıluv yapılmasına ve kerekli tibbiy yardım kösterilsine yardım etmesini istegen.
Gennadiy Limeşko 2017 senesi avgust ayında yaqalanıldı. 2018 senesi mayıs ayında “Qırım Cumhuriyetiniñ Sudaq mahkemesi” onı apis cezasına mahküm etti. Ukrain patlıyıcı maddeler yapuvı ve saqlap tutuvınen qabaatlanıldı.


text:
Rusiyeden Qırımğa qoyulğan energetik köpürniñ birinci yolağı quvetniñ tek aşğariy seviyesini teminley. Yarımadada elektrikniñ iqtisat rejimi saqlanıla.
Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Ukraina energetika ve yaqarlıq naziriniñ sabıq muavini Vadim Ulida bildirdi.
«Tünevinki birinci nevbetniñ işlettirilmesi, ne vaqıt devamında çalışacağını bilmeyim, energetik bağlılığını al etmez. Çünki bizge 100-200 megavatt kele – Qırımğa kerek olğan quvetniñ 20%. Amma dispetçerniñ işini az buçuq yengilleştirir ve Qırım energetiklerine yarımadada energiyanı tarqatmağa imkân berir. Amma ciddiy iqtisat rejimi saqlanır», – dedi o.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti. Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak aytqanı kibi, 100 MVt miqdarında elektrik energiyasınıñ aqımını dekabr 3 künü tarqatırlar, ekinci 100 MVt kelecek künü toplanır.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.


text:
Terrorizmge qarşı tedbirlerniñ matbuat zabiti Aleksey Dmitraşevskiyniñ bildirgenine köre, patlav Lugansk vilâyet devlet memuriyetiniñ binası içinde yüz berdi, tıştan ateş açılmağan edi.
Azatlıq Radiosınıñ mühbiri bildire ki, Lugansktaki OGA binası bayağı zarar kördi.
Binanıñ üçünci qatında divarda teşik peyda oldı, şimdi andan tuman çıqa. Patlav qurbanları aqqında bir de bir malümat yoq.
Vaqia yerine yanğıncılar ve «acele yardım» keldiler. Binanı «Lugansk halq cumhuriyetiniñ» boyevikleri sarıp aldı, ve adamlarnı andan quvalar.
Vaqia yerinde bulunğan bazı şaatlar bildirdiler ki, patlavdan evel şeer üzerinde Su-25 ücümci uçaqnı kördiler.


text:
5 comments
-
Jäkeñ ulı tulğa. Onı qanşa ulıqtacaq ta jaracadı. Bizde tağı Jambıl awdanı bar.
-
Ocınday tawday tulğamız bar biz qanday baqıttımız!!!
-
Jaqcı vïdeo eken, Tarazda atamızda biraz jerler bar ekenin bilip qaldıq. Jambıl mektebi aqınnıñ atın jaqcı däripteydi eken. Mektep işinde biraz dünïeler bar cıqıldı
-
Vïdeo jaqcı jacalıptı, ïşïnde clayd ta, cawalnama da bäri bar. endï atamızdın mereytoyın abıroymen ötkizcek
-
Bayqacaq, Jambıl Jabaev twralı jactarımız jaqcı biledi eken. Bul qwanıştı jağday. Men käzirgi jactar köp närceni bilmeydi dep oylawşı em. Kişkentay mektep oqwşıları da taqıldap öleñin oqıp tur. Jaraycıñdar!


text:
«Mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qoruv halqara komiteti» teşebbüs gruppası Rusiye, Ukraina ve diger memleketlerniñ ziyalıları ve uquq qoruyıcılarına muracaatta bulunıp, ATR ve qırımtatatarlarnıñ diger mustaqil matbuat vastalarını qorumağa çağırdı.
Bu aqta Qırım.Aqiqatta olğan beyanatnıñ metninde yazıla.
«Farqlı zenaat saiplerimiz, amma er birimizni qırımtatar milliy matbuat vastalarınıñ taqdiri raatsız ete. Qırımtatarlar içün ATR telekanalı ayat qısmı, tuvğan topraqlarında ğayrıdan doğuv timsali ola. Bu vaqıt içersinde kanal taqımı seyircisini tapqan hususiy televizion malnı işlep çıqardı», – denile beyanatta.
Faallerniñ sözlerine köre, sürgünlik ve avdet qıyınlıqlarından keçken qırımtatarlar içün «ATR bu ağır yıllar devamında coyulğan adet ve tilniñ ğayrıdan tiklenüvine imkân bergen bir fırsattır».
Cemaatçılar ATR ve diger qırımtatar matbuat vastalarına qol tutmağa çağıralar ve Mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qoruv halqara komitetiniñ teşkil etilecegi aqta ilân eteler.
Muracaatnı Qırım jurnalist ve medeniyet erbapları imzaladı: Ayder Mujdabayev, Muhamed Ali Sulaymanov, Zarema Trasinova, Seytabla Memetov, Güliver Altin, Mayre Lüman.


text:
Bazar künü, aprelniñ 18-nde, «Şamatalı qoranta» qırımtatar komediya serialınıñ ekinci mevsimi başlana.
Bu aqta qırımlı jurnalist, QaraDeniz production baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova Facebookta bildirdi.
«Şamatalı qoranta» qırımtatar komediya serialınıñ ekinci mevsim çekimleri başlağanı aqqında 2020 senesi sentâbr ayında haber etilgen edi.
Serial 2020 senesi fevral ayında kösterilip başladı.
«Şamatalı qoranta» adını alğan serial adiy qırımtatar qorantası aqqında ikâye ete, onıñ azaları çeşit meraqlı vaziyetlerge oğray. Serialnı çıqarğan Qaradeniz production studiyası onı er bir qırımtatar ailesi baqar, dep ümüt ete.


text:
2019 senesi dekabr ayında Donbastaki zıddiyetni al etüv üç taraflı bağ gruppası «tanılğan er kesni tanılğan er keske» deñişim aqqında añlaştı. Tutulğanlar dekabrniñ 29-nda Donetsk vilâyetiniñ «Mayorsk» keçiş noqtasında deñiştirildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, işğal etilgen Qırımda ve Rusiyede siyasiy sebeplerden tutulğan qırımlılarnıñ azat etilüvini talap etmege niyetlene, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiyede tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısını aytqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoqu – qırımtatarlardır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs qayd etile. Aynı raqamnı Qırım aq qorçalayıcı gruppası da bere.
Deñişimni beklegen qırımlılarnıñ ekseriyeti – qırımtatarlar, olar bir sıra davalarnıñ, hususan «Hizb ut-Tahrir», «Tebliğ Cemaatı» davalarınıñ (Rusiyede yasaqlanğan, amma Ukrainada yasağı olmağan teşkilâtlar) mabüsleri ola. Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Bu davalarnıñ mabüsleri – din kütken musulmanlardır.
Qırım.Aqiqat «Unutılmağanlar» maqalelerinde Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda SİZO ve apishaneden çıqacağını beklegen qırımlılar aqqında tarif ete. Aqmescitteki birinci «Hizb ut-Tahrir davası» aqqında mında, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davası» ve ağa-qardaş Seitosmanovlar aqqında mında oqumañız mümkün. «Tebliğ Cemaatı davasınıñ» mabüsleri ve Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir gruppasınıñ davası» aqqında mında oqumañız mümkün. Bağçasaraydaki qırımlı musulmanlar aqqında mında oqumañız mümkün.
«Unutılmağanlar» maqaleleriniñ beşinci qısmına «terrorist davaları» ve «Tebliğ Cemaatı davalarınıñ» mabüsleri kirdi.
«Terrorizm» davalarınıñ mabüsleri
2014 senesinden berli Rusiye mahsus hızmetleri bir qaç qırımlını terrorizmde ve oña çağırğanında qabaatladı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, bu davalarda bu insanlarnıñ qabaatını isbatlaycaq dos-doğru deliller yetmey, olarnı tutuv ve mahkeme etüv tarzı ise taqipleriniñ siyasiy sebebi bar olğanını isbatlay.
Aleksey Çirniy
«Oleg Sentsov davasınıñ» mabüsi. Aqmescitli. Zenaat boyunca tarihçı. Apiske alınmazdan evel rekonstruktor olıp çalıştı, «Genuezskiy şlem» belli Qırım festivalinde iştirak etken edi.
2014 senesi mayısta Rusiye mahsus hızmetleri tarafından Aqmescitte terror tedbirlerini, hususan şeerdeki Lenin abidesini patlatmağa azırlağanında qabaatlanıp tutuldı. Tahqiqatnıñ versiyasına köre, o, yerli himiyacı studentten patlayıcı madde azırlamasını rica etken eji.
Apiske alınğan soñ tahqiqat ile işbirligi yapıp, bu davanıñ diger mabüslerine qarşı şaatlıq etti. Aleksey Çirniyniñ advokatı İlya Novikov mahkemede müvekkili FSBde işkencege oğratıldı, dep bildirdi. Bundan soñ onı davadan çıqardılar.
2015 senesi aprelniñ 21-nde Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Aleksey Çirniyni Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesi boyunca qabaatlı tanıp – terror birleşmesinde iştirak etüv, terakt azırlanması ve silânı qanunsız almağa tırışuv – 7 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti.
Aleksey Çirniy qabaatını tanımadı ve ükümge itiraz bildirmege tırıştı, amma Rusiye Yuqarı mahkemesi ükümni deñiştirmedi.
Bu davada daa üç kişi bar – Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ve Gennadiy Afanasyev. Olar endi azatlıqta bulunalar, üçü de Ukraina ve Rusiye arasında olğan vatandaşlarnı deñişimler çerçivesinde azat etildi – Afanasyev 2016 senesi iyün ayında, Sentsov ve Kölçenko 2019 senesi sentâbr ayında.
Aleksey Çirniy 2014 senesi mayısnıñ 9-ndan berli apiste yata.
Yevgeniy Karakaşev
Kezlevli. Anarhist baqışları olğan faal. 2018 senesi fevral ayında «VKontakte» içtimaiy ağında terrorizmde çağırğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.2 maddesi) qabaatlanıp tutuldı. Laf onıñ gizli subetlerde yazğanları ve 2014 senesi saifesinde derc etken video aqqında kete eken. Dava malümatlarında angi video aqqında aytılğanı añlaşılmay, amma tahqiqatnıñ bildirgenine köre, başında «Granatanı … qarşı qullanıñız» sözleri bar, soñunda ise «…akimiyet organlarınıñ pencerelerine. Muvafaqiyetler!» sözleri mevcut
Faal böyle bir video paylaşqanını inkâr ete.
2019 senesi aprel ayında Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yevgeniy Karakaşevni 6 yılğa üküm etti. O, qabaatını tanımayıp, ükümge itiraz bildirmege tırıştı. Amma 2019 senesi avgust ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi birinci derece mahkemesiniñ qararını deñiştirmedi.
Karakaşev, rusiyelilerni aqlarını qorçalamaq içün narazılıq aktsiyalarına çıqmalarına çağırdı.
2018 senesi fevralniñ 1-nden berli apiste yata.
Nariman Memedeminov
Rusiye mahsus hızmetleri cemaat jurnalisti, «Qırım birdemliginiñ» faali Nariman Memedeminovnı terrorizmge çağırğanında qabaatlay.
Apiske alınmazdan evel Bağçasaray rayonınıñ Zalanköy (Holmovka) köyünde yaşadı. Zenaat boyunca filolog olıp, issihane kombinatında operator olıp çalıştı. «Qırım birdemliginen» faal işbirligi yapıp, qırımtatarlarnıñ mahkemelerinden ve evlerinde keçirilgen tintüvlerden canlı yayın alıp bardı. 2017 senesi Seydamet Mustafayevniñ evinde tintüv keçirilgende anda olğanı içün para cezasını aldı.
Faal, Qırımdaki vaziyetni Ukraina ve halqara kütleviy haber vastalarına bildirgen edi.
2018 senesi mart ayında Rusiye quvetçileri evine tintüv keçirmege keldi.
Nariman Memedeminov 2013 senesinden 2015 senesine qadar olğan YouTube video blogu sebebinden «terrorizmge açıq çağırğanında» (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.2 maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatlandı. Eki levhada «Hizb ut-Tahrir» teşkil etken tedbirler aqqında ikâye etile.
Rostov-na-Donunıñ Cenübiy arbiy okrugınıñ mahkemesi onı 2 yıl ve 6 ay yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti. Faal qabaatını tanımay.
«Qırım birdemligi» onıñ cinaiy taqibi sahte ola ve Rusiye mahsus hızmetleri Qırımdaki vaziyetten haberdar etken insanlarğa qarşı küreşe, dep bildire.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi, faal «halqara ve Rusiye uquqına zıt bir şekilde azatlıqtan marum etildi», dep bildirdi.
Nariman Memedeminov 2018 senesi martnıñ 22-nden berli apiste yata.
Apayı ve üç balası azatlıqta qala.
Oleg Prihodko
Saq rayonınıñ Orehovo köyüniniñ sakini. Demirci, Ukraina tarafdarı faal. 2014 senesine qadar siyasetnen oğraştı, «Svoboda» birleşmesiniñ azası oldı, Kyivdeki Euromaydanda faal iştirak etti. Qırımda Rusiye yurisdiktsiyasını tanımay. Oktâbr ayında Rusiye FSBsiniñ hadimleri tarafından garajında trotil taşlarını qanunsız saqlağanında ve Saq rayon devlet memuriyetiniñ patlavını azırlağanında qabaatlanıp tutuldı. Apiste buluna. Qabaatını tanımay.
2019 senesi oktâbrniñ 10-ndan berli apiste yata. Üküm çıqarılmadı.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve qızı bulunalar.
Rusiye ve işğal etilgen Qırımnıñ SİZO ve apishanelerinde azat etilmesini beklegen diger qırımlılar aqqında Qırım.Aqiqat saytında derc etilecek «Unutılmağanlar» maqalelerinde oquñız.


text:
Ştutgart
Ştutgart (almança Stuttgart, Stutengarten - biä baqçası) - Almaniäneñ şähäre, Baden-Würtenberg cireneñ başqalası, Almaniäneñ iñ möhim sänäği üzäkläreneñ berse, şulay uq ähämiätle mädäni üzäk.
Xalıq sanı 613 meñ (2012).
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ştutgart 895 yılda şvab hertsogı Lüdolf tarafınnan salına, 1496 yılğa qädär Würtenberg graflığınıñ töp qalası bulğan, 1803 yıldan kürfüstlekneñ başqalası.
1806 yıldan Würtenberg qıyrallığı, 1918 yıldan Würtenberg Cömhüriäteneñ başqalası.
Mersedes-Bens eşxanäläre tözelgännän soñ, avto tözeleş üzägenä äwerelä.
İqtisad[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ştutgart yuğarı texnologiälär häm maşinalar tözü üzäge. Töp xalıqara şirkätlär wäkillekläre urnaşqan. Alar arasında: Daimler AG, Porsche, Bosch, Celesio, HP/Compaq Deutschland , IBM Deutschland, Alcatel SEL, Agilent Technologies, Trumpf, Stihl, Dürr, Kärcher, Lapp, Festo, WMF, Märklin, Leitz, Ritter Sport.
Ştutgart hawa alanı yanında iñ zur kürgäzmä üzäge "Messe Stuttgart" urnaşqan.
Ştutgart fond birjası - Frankfurt birjasınnan soñ ikençe urında bulıp tora.
Şähär klimatı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]


text:
Antaliyağa 7 millionnan artıq turist kilde
Bu xaqta Antaliya Vilayät’ idaräsennän yasalğan açıqlawda citkerelä
Açıqlawğa kürä Kovid-19 kizüeneñ azayuınnan soñ häm Işanıçlı turizm sertifikatı öçen Antaliyağa kilgän çit il turistı sanında uzğan yılğa kürä zur artış kürelde.
1 ğıynwar - 5 avgust çorında oçqıç belän kilgän turist sanı uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda 91%ka arttı.
Oçqıçlar Antaliya häm Gazipaşa aêroportlarına xäzergä qadär 7 million 76 meñ 937 turist kiterde. 2021 yılnıñ şul uq çorında 3 million 705 771 turist kilgän ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Fizika buyınça Nobel’ bülägen 3 ğalim aldı
Alar kvantum mexanikası êşçänlekläre öçen büläkkä layıq bula
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı


text:
Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında Köktaş köyünde qırımtatarlarnıñ küçü ile yañıdan tamirlengen 16 asır camisiniñ aqlarını belgilegen vesiqaları yoq. Qarasuvbazar rayonı Rusiye memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bu mesele şimdi akimiyet ile muzakere etile.
«Qarasuvbazar rayonınıñ memuriyetinde rayon memuriyeti başınıñ muavini Nazim Yunusovnıñ reberligi altında Köktaş köyünde yerleşken cami binasına vesiqalarnıñ azırlanuvı boyunca muşavere keçirildi», – denile beyanatta.
Toplaşuvda Qırım musulmanları diniy idaresiniñ temsilcileri bulundı. Cami vesiqalarınıñ deral resmiyleştirüvi ile meraqlanğanlar.
Bildirilgeni kibi, Köktaş camisinde Oraza bayramı kününde bayram namazı keçirildi. Tamir işleri bıltır küzde başlandı.


text:
`bina işelde` Näticälär
Xäbärlär [58]
- İranda işelgän bina: 14 üle
- 10 qatlı bina cimerelgän
- Qıtayda cimerelgän bina 53 keşeneñ ğomeren özde
- Qıtayda işelgän bina astında ülüçelär arttı
- 132 säğat' işelgän bina astında torğan
- Filippinnarda küper işelde
- Törkiyädä monnan arı bina êçendä bitlek kiyü mäcbüri tügel
- İndoneziyädä bina cimerelgän
- Çirkäw keşelär östenä işelde
- Bina şartladı: cimereklär astında kimendä 20 keşe bar
- Sudanda altın şaxtası işelde
- İranda bina cimerelgän
- Tözelä torğan bina cimerelgän
- Gruziyädä 7 qatlı bina işelde
- Hindıstanda bina cimerelgän
- Mayamidağı bina cimerelde
- Mayamida işelgän bina astınnan yaña mäyetlär tabıldı
- AQŞta işelgän bina astınnan yaña mäyetlär tabıldı
- AQŞta işelgän bina astında qaluçılarnı taba almıylar
- Bina avtobus östenä işelde


text:
Rusiye paytahtındaki Moskva şeer mahkemesi Roman Suşenkonıñ tevqif müddeti 2018 senesi martnıñ 30-na qadar uzattı, dep haber ete advokat Mark Feygin.
«Moskva şeer mahkemesi Roman Suşenkonıñ apiste qaluv müddetini 2018 senesi martnıñ 30-na qadar uzattı», – dep yaza advokat Twitterde.
Onıñ sözlerine köre, mahkeme qararı yanvarniñ 25-nde temyiz etilecek. Moskva şeer mahkemesi Suşenkonıñ tevqif müddetinen hususındaki evelki qararlarınen bağlı şikâyetni red etken.
FSB sentâbrniñ 30-nda Moskvada ukrain jurnalisti, «Ukrinform» agentliginiñ muhbiri Roman Suşenkonı, ukrain istihbaratınıñ hadimi dep, «bir maqsatqa baqtırılğan ve devlet sırı dep sayılğan, silâlı quvetler ve Rusiye milliy gvardiyası aqqında malümat toplağanında» qabaatlayaraq, tutıp alğan edi. Jurnalistke nisbeten «casuslıq» maddesi boyunca cinaiy iş açılğan edi.
Suşenko bütün qabaatlavlarnı inkâr ete. Ukraina tarafı jurnalistke nisbeten çıqarılğan qabaatlarnı esassızdır diyerek, onıñ acele sürette azat etilmesini talap ete.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 davasınıñ» mabusı Ali Asanoz boyunca mahkeme toplaşuvı mart 9 kününe keçirildi, bunı Qırım.Aqıqatqa advokat Edem Semedlâyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, mahkeme toplaşuvı advokatlar «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabuslarına müddetiniñ uzatılmasınen bağlı toplaşuvda Aqmescitniñ başqa mahkemesinde bulunğanları sebebinden keçiktirildi.
Asanovnıñ işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvında şaatlar sorğuğa çekilecek, dep qoştı advokat.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» 87-ci mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy qalabalıqlarda iştirak etkeninde qabaatlanğan Ali Asanov, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa zorlatqanını, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaqnıñ qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkenini bildirdi.
Kün evelsi mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy nizamsızlıqta iştirak etkeninde qabaatlanğan Mustafa Degermenci de, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa talap etkenini, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaq qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermek teklif etkenini bildirdi.
2016 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirakçiler ve Rusiyege ayırılmağa istegenlernen arasında çatışma olğan edi. Yarımada silânen zapt etilgen soñ, yarımadaki Rus akimiyeti fevral 26 adiseleri boyunca cinaiy işler açtı ve kütleviy nizamsızlıqta sekiz qırımtatarını qabaatladı, şu sırada Qırımtatar illiy Meclis reisiniñ müavini Ahtem Çiygoz.
Bundan evel mahkeme «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Çin yazuvı
Çin yazuvı (Çince: 汉字/漢字; Pinyin: hànzì), künümüzde Çince, Japonca ve Koreceniñ yazılmasında qullanılğan simgesel grafikler ya da logogramlardır.[1] Bunlarğa Mandarin Çincesinde hànzì, Japoncada kanji, Korecede hanja ya da hanmun, Vyetnamcada ise hán tự ya da chữ nho adı berilir.[2]
Çin yazısının ilk örnekleri Çinniñ Shang Hanedanlığı döneminde, yaqlaşıq ME 1600 yıllarına ait Fal Yazıtlarıdır. Çin qaraqteri daa soñra Çin tışında şarqiy ve cenübiy Asiyada Kore, Vyetnam ve Japonda qullanılmaga başlanğan. 20. asırda Şimaliy Koreya ve Vyetnam, Çin qaraqterini qullanmağa tamamınen bıraqqanlar. Bugün Cenübiy Koreya ve Japonyada ise bu ülkeler öz yazım sistemlerini keliştirmiş bolmalarına qarşın Çin qaraqteri alâ qısmen qullanılmaqtadır.
Çin yazı qaraqterleri, elifbeden farqlı bolaraq ses belirtmek içün qullanılmaz; bir tür resim yazısından türemiştir. Bu nedenle farqlı tillerde deñişik seslernen oqunabilir; ancaq añlam deñişmez. Bu sayede Çinceniñ yüzlerce farqlı lehçesini qonuşan Çinliler içün tarıh boyunca iletişimi qolaylaştırğan bir araç bolmuştur. Söz tizimi bolaraq Çinceden tamamen farqlı tilleri qonuşqan Japonlar ve Koreliler ise temel tilbilgisi qurallarını ögrendikten soñra Çince Budist yazmalar kibi belgeleri oquyabilgenlerdir. Bu yönnen Çin qaraqteri Uzaq Şarqda kültürel alışverişin temel taşıdır.
Çinde 1956 yılından soñra Basitleştirilgen (Qolaylaştırğan) Qaraqterler qullanılmağa başlanğandır. Buna qarşılıq Tayvan, Hong Kong ve Makao'da alen Geleneksel (Esas) Qaraqterler qullanılmaqta.
Çin qaraqterleriniñ tarıhsel kelişimi[deñiştir | kodunı deñiştir]
Zamirler[deñiştir | kodunı deñiştir]
- 我: Men (wo)
- 你: Sen (ni)
- 他 (bike içün yazuvı: 她): O (ta)
- 我们: Biz (women)
- 你们: Siz (nimen)
- 他们(bike içün yazuvı:她们): Olar (tamen)
Tüpbilgiler[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Writing and script: a very short introduction. — ISBN 978-0199567782
- ↑ Languages, scripts, and Chinese texts in East Asia. — ISBN 978-0198797821


text:
Qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov Avropa parlamenti deputataları ile işğal etilgen Qırımda yaşağan qırımtatar halqı aqlarınıñ bozuluvını muzakere ettiler. Bunıñ aqqında Meclisniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Körüşüv Kiyevde, cuma aqşamı künü, iyülniñ 21-nde ötkerildi.
Meclisniñ matbuat-hızmeti bildirgenine köre, tedbirde işğal etilgen Qırımnıñ vaziyeti, ayırıca insan aqları ve qırımtatar halqı aqlarınıñ bozuluvı meselelerine dünya cemaatçılıqnıñ riayet etilmesi kerekligi qayd etildi.
Neticede iştirakçiler, «Avropa birliginiñ müessiseler çerçivesinde ,Meclisnen birlikte, işğal etilgen Qırımda qırımtatar halqınıñ menfaatları ve aqlarınıñ qorçalanuvı» aqqında añlaştılar.
Yarımada Rusiyege keçken soñ, qırımtatarlarnı yerli «akimiyet» ve rusiyeli küçler tarafından taqip etüv adiseleri sıq yüz berip başladı. Bu kibi repressiyalarğa Mustafa Cemilevni sıñırda qarşılağan vatandaşlar oğratıldılar.
Bugün de bugün Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yarımadağa kelmek yasaqtır.
Rusiye küçleriniñ vekilleri qırımtatarlarnıñ evlerinde, musulman medreselerinde, qavehanelerinde tintüvler ötkereler.


text:
Rusiyede Moskva şeeriniñ mahkemesi ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ apis müddetini sentâbr 30-ğa qadar uzattı.
Mahkemeci Pavel Melehin taqiqatçınıñ Savçenkonı iş malümatları ile tanış olğanına qadar apiste qaldırmaq muracaatını qabul etti.
Moskvanıñ Basman mahkemesi Savçenkonıñ apis müddetini iyün 30-ğa qadar arttırğan edi.
Mayıs ayınıñ soñunda Taqiqat komiteti işniñ ilk taqiqatı soñuna yetkenini bildirdi. Bu afta Savçenko işini ögrenmege başladı. Buña bir buçuq ay kete bile.
Soñra işni prokuratura ve mahkemege berecekler.
Savçenko onıñ işini Moskvada mahkemeciler olmağanlar baqmasını istey. O, qabaatını tanımay ve apiste qanunsız alda tutılğanını tüşüne.
Nadejda Savçenko keçken seneniñ iyül ayından itibaren Rusiye apishanesinde buluna. O, qabaatını red etip, separatistler tarafından esir alınğanını ve Ukrainadan Rusiyege qanunsız alda çıqarılğanını bildire. Ukrain arbiyi eki kere açlıqnı ilân etken edi.


text:
Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda internet-qullanıcıları içün Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasınıñ saytı kene de açıq. Bu aqta em sayt oquyıcıları, em de Rusiye nezaret komitetinde bildireler. Rusiye nezaret komiteti saytnı bir künge blok etti.
Hususan, müessiseniñ matbuat kâtibi Vadim Ampelonskiy rusiyeli haber agentliklerine bildirgen malümatqa binaen, Qırım.Aqiqat muarririyeti bir malümatnı yoq etmek şartını ömürge keçirdi, bunıñ içün saytqa kiriş kene de açıldı.
Aynı vaqıtta Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Rusiye ve Qırım territoriyasında internet-qullanıcılarınıñ Qırım.Aqiqatqa kirişi qapalı olmasına israr ete.
Mayıs 11-de aqşam Rusiyedeki ve Qırımdaki qullanıcılar Qırım.Aqiqat saytına kiriş blok etilgeni aqqında bildirdi. Kelecek kün rusiyeli prokuror Natalya Poklonskaya saytqa kiriş Rusiye nezaret komiteti tarafından blok etilgeni aqqında malümatnı tasdıqladı. Bundan evel Poklonskaya Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasını tolusınen blok etmek içün vesiqalarnı toplağanını ilân etti.
Ukraina Mustaqil media-zenaat birliginde Qırım.Aqiqat etrafında olğan vaziyet sebebinden OSCE Kütleviy haber vastalarınıñ serbestiligi boyunca vekâletli temsilcisiniñ ofisine muracaat etmege niyetlengenlerini bildirdiler.
Ukraina Haber siyaseti nazirliginde «Sıñırsız mühbirler» halqara devletke baqmağan teşkilâtqa Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasınıñ saytına kiriş blok etilgenine uquqıy taraftan izaat ve neticelerni bildirmege muracaat azırlağanlarını ilân ettiler.
Ukraina Baş prokuraturasınıñ yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda Qırım.Aqiqat saytına kiriş blok etilgeni sebebinden cinaiy iş açtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımdaki FSB hadimleri, «Asker» cemaat birleşmesiniñ reisi Lenur İslâmovnıñ «şahsiy muafızı» olğan qırımlı tutuldı, dep israr ete. Bu aqta Qırım kütleviy haber vastaları FSB matbuat hızmetiniñ malümatına esaslanıp bildire.
FSB idaresiniñ malümatına köre, 1994 senesi doğma şübheli tutuldı. Rusiye uquq qoruyıcıları adını aydınlatmay.
Rusiye uquq qoruyıcıları bildire ki, qırımlı 2016 senesi «N.Çelebicihan batalyonına kirip», anda «mahsus azırlıq kördi, şu cümleden silâ qullanmasını ögrendi».
«O, qanunsız silâlı birleşmeniñ komandanı L.E. İslâmovnıñ şahsiy muafızı olıp, bergen vazifelerini eda etmek kerek edi», – dep yaza FSBniñ malümatını «Krıminform».
Haber etilgeni kibi, FSB Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (qanunsız silâlı birleşmede iştirak etüv) cinaiy iş açtı. Şübheli olğan kişige sıñırlav tedbiri saylanmaqta.
Qırım.Aqiqat Lenur İslâmovdan izaat almağa tırışa.
Yanvarniñ 23-nde haber etilgenine köre, Qırımda «Noman Çelebicihan ukrain batalyonınıñ iştirakçileri» qayd olğan adreslerde tintüvler keçirildi. Daa soñra belli oldı ki, Qırımdaki Rusiye FSBsi «Asker» cemaat birleşmesiniñ vekili Evelina Arifova ve qırımlı Bekir Abultarovnıñ evlerini tintti.
2018 senesi noyabr ayında advokat İslâm Velilâyev bildirdi ki, Qırımda «qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etüv içün cinaiy taqipler çoqlaşa bile.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete. Qırımtatar Milliy Meclisi, bu meselenen bağlı bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İç işler naziri Arsen Avakovğa berildi, dep qayd etken edi.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
Qırım aq-uquq qorçalayıcıları gruppasınıñ eksperti İrina Sedova, Qırımdaki Rusiye ukümetiniñ «media-gvardiya» çerçivesinde yarımadanıñ yaş sakinlerini «yahşı haberler»niñ yazılmasına celp etmek niyeti, ayatnıñ bütün saalarını umumen askeriyleştirüv tendentsiyasına uyğun kele, dep saya. Bu fikirni o, Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde ifade etti.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Men şuurnıñ askeriyleştirilmesi boyunca tetqiqat yapqanda, buña er seviyedeki büdjetlerden qocaman paralarnıñ ayırılğanını kördim. Gençlerni türlü yollarnen Rusiye ordusında ve şimdi endi nasıldır propaganda quvetlerinde, «media-gvardiya»da hizmet etmege meyil ettireler. Bu işte eñ emiyetlisi, Rusiye ukümeti individuallikni silmek, kritik şekilde fikirlep olmağan nesilni yetiştirmek istey. Balalar askeriy tedbirlerde iştirak etkende olar uniforma kiyip, saf-saf yüreler. Bütün bular nefret propagandası, duşmanlıq tili ile taqip etile», – dep qayd etti.
Ukraina psihologı Larisa Voloşinada balaları Rusiye propagandasınıñ tesiri altında olğan ana-babalar içün bir qaç tevsiye bar: «Ana-baba balalarına tazyıq etmemeli – olar yavaştan umum insaniy degerliklerini añlatmaq, kritik olmağa, neticeler aqqında tüşünmege ögretmek kerekler. Yardım, qorçalav içün balanıñ içtimaiy ağlardaki esaplarına irişüvge saip olmaq yahşı olur edi, lâkin yalıñız onıñ razılığı ile. Eger balanıñ ana-babası özleri de yolnı şaşırtqan ve propagandağa inanğan olsalar, ösmür olarnen qızğın davalar yapmamalı. O, olsun bediiy tögerek, ya da menfaatlar boyunca başqa bir birleşüv kibi, maneviy ceetten özüne yaqın olğan muitni qıdırmaq kerek».
Bundan evel «Novıy den» haber agentligi, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım memurları genç Qırım sakinlerini İnternette ilhaq etilgen Qırım aqqında «propagandanıñ yalanlarını faş etmek» içün celp etmek isteyler, dep bildirdi.
Qırımdaki Rusiye tasil, ilim ve gençlik naziriniñ muavini Konstantin Alikin, yarımadanıñ ayatı aqqında yahşı haberlerniñ yoqluğı – yerli KHVlerniñ eñ esas problemalarından biridir, ve onı tamam «media-gvardiya» yoq etmege yardım etecek, dep iddia ete.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi, imaye tarafından «fevral 26 işi» figurantları Ali Asanov ve Mustafa Degermencige ev apisiniñ muddetini iyül 7-ge qadar uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyanı red etti. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Bildirilgenine köre, mayıs 14-te Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 işi»niñ maiyeti boyunca oturışuv planlaştırılğan. Onda qabaatlanğanlar soñki söz ile çıqışta bulunacaqlar.
2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün bir gruppa qırımtatar faaliyetçilerine qarşı mahkeme 2015 senesinde başlandı.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyevniñ işinden ayırıldı.
2017 senesi oktâbr 25-te Rusiye ukümeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Rusiyege tabi olğan Aqmescitniñ Kiev rayon mahkemesi oktâbrniñ 12-nde kün evelsi Bağçasarayda tevqif etilgen qırımtatarı, 12 balanıñ babası olğan Server Zekiryayevni eki ayğa apiske alğan. Rus silâlı hızmetleri onı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azası olaraq şeklemekte. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Aleksey Ladin bildirdi.
«Dekabrniñ 11-ne qadar apis etilgen. İmaye tarafı mahkeme ögünde daa yımşaq qararnıñ alınılması – ev apisi ya da pey berilmesi – mümkün olğanını isbatladı. Onıñ eki balası – saqat, ve o ailesini özü baqa. Dava malümatlarına baqıp, qabaatlar esassız olğanını körem. Taqiqatnıñ aytqanı gizli körüşüvler, asılında açıq körüşüvler edi. Müşterimniñ sözleri ise – başqa din mensuplarına nasıl davranılmaq kerek olğannıñ tolerantlıq nümünesidir», – dep qayd etti advokat.
Mahkemeci, Zekiryayev şaatlarnı qorquta bilecegini, delillerni yoq etecegini ya da başqa şekilde taqiqatqa tesir etecegini tüşüngen.
İmaye tarafı bu ükümge itiraz bildirmege niyetli.
Tevqif etilgen başqa qırımlılarğa nisbeten mahkeme qararı daa alınmağan, çünki qırımtatar tilinden tercime etecek terciman beklenile.
Yüzden ziyade adam, tevqif etilgenlerni desteklemek içün kelip, Mahkeme binası qarşısında toplaşqan.
Oktâbrniñ 11-nde, çarşenbe künü, saba Bağçasarayda rus silâlı hızmetleri bir-qaç qırımtatarınıñ, musulmannıñ evinde tintüv keçirgeni malüm oldı.
Qırım yarımadası Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ, yarımadada FSB tarafından muntazam surette jurnalistler, failler, cemaatçılar tintile ve sorğuğa çekile. Uquq qorçalayıcılar rus silâlı hızmetlerniñ böyle areketleri siyasiy sebeplerden yapılğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek oğrunda terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsizce taqip etilgenini aytalar. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etken edi.


text:
Qazaqstan Respublikası Densaulıq saqtau ministrliginiñ «Qoğamdıq densaulıq saqtau wlttıq ortalığı» (bwdan äri QDSWO) men Kolumbiya Universitetiniñ Qoğamdıq densaulıq saqtau mektebindegi ICAP ortalığınıñ Qazaqstan Respublikasındağı ökildigi (bwdan äri ICAP) arasında ıntımaqtastıq turalı memorandumğa qol qoyıldı. Joba «Şevron» kompaniyasınıñ bastaması boyınşa jäne qarjılıq qoldauımen jüzege asırıladı.
«Memorandumğa qol qoyu – COVID-19 epidemiyasına qarsı is-qimıl boyınşa Densaulıq saqtau ministrligine keñes men praktikalıq kömek körsetuge jäne Qazaqstandağı medicinalıq wyımdarda infekciyalardıñ aldın alu men infekciyalıq baqılau jüyesin jaqsartuğa bağıttalğan jobanı iske asırudağı mañızdı qadam» – deydi kompaniya ökili Leyla Aytmwhanova. «Biraq bwl bizdiñ birlesken alğaşqı jobamız emes. Ötken jılı biz täjiribe almasu üşin Qıtaydan därigerlerdiñ keluine qoldau körsettik, medicina qızmetkerlerine treningter wyımdastırdıq, sonday-aq COVID-19 auruın emdeu üşin qajetti däri-därmekter men jeke qorğanıs qwraldarın satıp aludı jäne jetkizudi wyımdastırdıq».
Qol qoyılğan Memorandum şeñberinde Jwmatov atındağı Gigiena jäne epidemiologiya ğılımi ortalığı negizinde qwrılğan medicinalıq kömekke baylanıstı infekciyalardıñ aldın-alu jäne infekciyalıq baqılau jönindegi üylestiru ortalığınıñ äleuetin küşeytu boyınşa şaralar men qosımşa qarjılandıru közdelip otır.
Sonımen qatar, QDSWO negizinde infekciyalıq baqılau boyınşa Konsul'tativtik keñes qwrıladı, jäne eldiñ barlıq 17 aymağındağı är türli deñgeydegi medicinalıq wyımdarda infekciyalıq baqılau jüyesiniñ negizgi komponentteriniñ qazirgi jağdayı anıqtalıp, bağalanadı. Bağalau nätijesi boyınşa köpjaqtı pikirtalas ötkizilip, Qazaqstandağı infekciyalıq baqılau bağdarlamaların baqılau jüyesiniñ tiimdiligin arttıru boyınşa wsınıstar äzirlenedi.
Sonday-aq medicinalıq kömek körsetuge baylanıstı infekciyalarğa baqılau jürgizetin aqparattıq jüyeni äzirleu jäne engizu josparlanuda. Praktikalıq densaulıq saqtau jüyesine kömek körsetu üşin, QDSWO jäne ICAP birlesip, Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımınıñ materialdarı men Qazaqstan Respublikasınıñ normativtik-qwqıqtıq talaptarı negizinde medicinalıq qızmetkerler men medicinalıq wyımdardıñ basşıların infekciyalardıñ aldın alu jäne baqılau boyınşa oqıtudı josparlap otır. Oqıtu sertifikattarı QDSWO atınan beriledi.
Jobanı iske asıru nätijesinde medicinalıq wyımdarda infekciyalıq baqılau bağdarlamasınıñ barlıq bölikteri jetildiriledi jäne QDSWO-nıñ infekciyanıñ aldın alu jäne baqılau şaraların üylestiru äleueti arttırıladı. Öz kezeginde, bwl Qazaqstan Respublikasınıñ jwqpalı aurularmen küreste tuındaytın zamanaui qiınşılıqtarına dayındığın küşeytedi.
ICAP ortalığı – AQŞ, N'yu-York qalasında ornalasqan Kolumbiya universitetindegi qoğamdıq densaulıq saqtau mektebiniñ qwramına kiredi. Ortalıqtıñ bastı maqsatı – janwyalar men qoğamdastıqtardıñ densaulığın jaqsartu. Bügingi tañda ICAP – älemniñ 30-dan astam elderiniñ densaulıq saqtau ministrlikterine densaulıq saqtau jüyesin nığaytu, onıñ işinde medicina qızmetkerlerin oqıtu, densaulıq saqtau salasında innovaciyalıq täsilderdi äzirleu jäne engizu boyınşa konsul'taciyalıq-ädistemelik kömek körsetetin jäne auqımdı ğılımi jobalardı jüzege asıratın iri halıqaralıq wyımdardıñ biri.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası, fevralniñ 21-nde Herson şeer mahkemesiniñ Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa ilmenit madenini alıp barğanından şübheli tanılğan Ukraina gemisini tevqif etkenini bildire.
Nezaret etici muessiseniñ bildirgenine köre, mahkeme QMC prokuraturasınıñ gemini tevqif etilmesi aqqında muracaatı boyunca musbet qarar aldı.
Muessise, QMC prokurorı Gündüz Mamedovnıñ sözlerini naqil etip: «Bu, tevqif etilgen gemilerniñ endi dörtüncisidir. Lâkin Qırımnıñ qapalı limanlarına qanunsız kirgen diger deñiz gemilerinden farqlı olaraq, tahqiqatnıñ malümatlarına köre, «Nefterudovoz 45» gemisiniñ «Kavkaz» limanı yolunen Qırım Muhtar Cumhuriyeti territoriyasına ilmenit madeniniñ qanunsız ketirilmesine alâqası bar», – dep bildire.
Onıñ aytqanına köre, «mahkeme vesiqalarınıñ ve trafik serveriniñ ögrenilmesi Ukrainalı gemi saibiniñ qanunsız faaliyetini tasdiqlamağa ve devletimizniñ iqtisadiy menfaatlarını qorçalamağa imkân berecek».
Fevralniñ 17-sinde kütleviy haber vastaları, Kerç boğazına ilmenit madeniniñ alıp barmasından şübheli tanılğan «Nefterudovoz 45» gemisiniñ Ukraina bayrağı altında Hersonğa qaytqanını bildirdiler. KHVniñ malümatlarına köre, Qırımda ilmenitni hammadde olaraq qullanğan yekâne işhane, Ukrainalı iş adamı Dmitriy Firtaşnıñ «Krımskiy titan» işhanesidir.
Aynı şu künü Ukraina telükesizlik hizmeti ve Ukraina Devlet sıñır hizmetiniñ hadimleri «Nefterudovoz 45» gemisini tinttiler.
Ukrainanıñ registrine köre, «Nefterudovoz 45» gemisi, qurucısı Odessalı Maksim Molçanov olğan Hersondaki OOO «Transportnıy sudohodnıy menedjment» şirketine ait.
«Nefterudovoz 45» gemisiniñ vekilleri tarafından şimdilik açıq menbalarda izaatlar berilmedi.
2014 senesiniñ iyülinden başlap, Ukraina ükümeti Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımdaki bütün limanlarnıñ çalışmasını resmen toqtattı. Yarımadanıñ limanları halqara deñiz naqliyatı içün qapalı.


text:
Qırım tasil saasınıñ keçici zamanını 2019 senesine qadar uzatmaq kerek. Böyle teklifini Cemaat halq cebesiniñ Merkeziy ştabı iş gruppasınıñ yolbaşçısı Lübov Duhanina bildirdi.
Duhaninanıñ fikirince, daa az vaqıt içinde qırım tasil saası Rusiye sistemasına tolusınen kirip yetiştirmeycek.
Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ ilim, tasil ve gençlik nazirliginiñ yolbaşçısı Natalya Gonçarova haber etkeni kibi, şimdiki vaqıtta, tasil sistemasınıñ turmuş meselelerinden ögretüv keifiyeti mevzularına keçip oldılar.
Gonçarovanıñ bildirgenine köre, cemaat halq cebesiniñ yardımı ile, cumhuriyette aliy tasilniñ sistematizatsiyası ömürge keçirildi. Bunıñnen bir sırada, ocalarnıñ kvalifikatsiyalarını yükseltmek içün kerekli tedbirler keçirilmekte.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Biñlernen insan ğamda. Keriç, kollecde elâk olğanlarnen vedalaştı (video)
Cuma künü, oktâbrniñ 19-nda, politehnik kollecinde kütleviy öldürüv qurbanlarınen vedalaşuv merasimi keçirilgen merkeziy meydanğa biñlernen insan keldi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, Keriçliler tek meydanda degil, Lenin soqağında da bar edi. Bir çoq insan çeçek ketirdi. Keriç politehnik kollecinde öldürilgenlernen vedalaşuv merasimi vaqtında Keriçte yollar qapatıldı ve cemaat naqliyatınıñ yolları deñiştirildi. Şeerniñ Rusiye memuriyeti bildirdi ki, facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Ücümniñ bir qaç qurbanı Qırımnıñ diger şeerleri ve qomşu Rusiyede defin etecekler.


text:
Herson vilâyetinde Milliy politsiya idaresinde deyler ki, Çaplinka yönelişinde elektrik bericileriniñ bozulğan yolaqlarını uquq qoruyıcılar sarıp, mında topraqlanuv işlerini keçirecek, faallerni havflı yerden qaytardılar, dep bildire Ukraina İçki işler nazirliginiñ saytı.
«Qıırm qamaçavı iştirakçileri ile ziddiyet al etildi, uquq qoruycılar qanuniyet çerçivesinde çalışa, tamir gruppalarına Herson vilâyetinde Çaplinka yönelişinde bozulğan elektrik tiremelerinde işke başlamağa imkân yarata. Mında bulunğan Qırım qamaçavı iştirakçileri havflı rayondan çıqarıldı. Vaqia yerinde «Herson» batalyonı ve Milliy gvardiya askerleri buluna», – denile beyanatta.
Herson vilâyetinde Milliy politsiya Baş idaresiniñ reberi Artur Merikov degeni kibi, narazıcılarğa nisbeten mahsus vasta qullanılmadı.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.


text:
Tatar yäşläre üzäge Sember ölkäseneñ iñ uñğan yegetlären barladı
09.04.2007
İldar Usmanov başlanğıçı belän “Aqbars” isemle Yäşlär üzäge açıluı turında xäbär itelgän ide inde. Töp maqsatları – tatar yäşlären berläşterü, alarnı ictimaği häm säyäsi tormışta aktivlaştıru, ğöref-ğadätlärebezne qaytaru, ana telen saqlap qalu çarların kürü.
Oyıştıru cıyılışında Qazan qunaqları da bar ide. Alar, mömkinleklärdän çığıp, yaña oyışmanıñ berençe adımnarına yärdäm dä wäğdä itkännär ide. Häm, “wäğdä – İman” digändäy, üz süzlären ğämäl belän nığıtalar da.
Härxäldä, Sember yäşläreneñ berençe zur çarasın oyıştıruğa da, anı alıp baruğa da qazanlılar zur öleş kerttelär. “Tatar yegete” bäygese “Arbat” isemle Yäşlär yal üzägendä uzdı. Anı Qazan qunaqları — Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetı referentı Räzinä Gıybatdinova häm “İdel” yäşlär üzäge xezmätkäre Marat Maksutov alıp bardılar. Kiçäne Räzinä üz cır-moñnarı belän dä bizäde.
300rә yaqın tamaşaçı aldında Ğazinur Zaitov, İlnar Äxtämov, Ruslan Fätkullov, Radik Fäizov üzläreneñ uñğan, ölger, buldıqlı ikännären kürsätergä tırıştılar.
Ğazinur Zaitov Ul’yanovsk ölkäse İske Qulatqı mäktäbendä uqi. Muzıka belän qızıqsına, gitarada uynıy. Sport törlärennän tennis, voleybol häm basketbolnı yarata.
İlnar Äxtämov İske Qulatqıda tuğan. Bügen Ul’yan däwlät universitetında yuristlıykqa uqi. Buş waqıtların kitap uquğa, islam qanunnarın öyränügä qullana. Bulaçaq tormış iptäşeneñ tatar millätennän buluın teli.
Ruslan Fätkullov Sember şähäreneñ 28 mäktäbendä uqi. Mäktäp külämendä dä, tatar cämäğätçelege oyıştırğan törle çaralarda da aktiv qatnaşa: cırğa osta, şiğriät belän dä mawığa. Tormış qağidäse: «Härwaqıt quyğan maqsatına ireşü».
Radik Fäizov Käşä awılı mäktäbendä uqi. Radiknıñ tormış qağidäse: “Haman da alğa baru”. Sotsialistik xezmät qaharmanı isemenä layıq bulğan babası – anıñ öçen tormış mayağı bulıp tora.
Yegetlär “Ässälämägaleyküm!”, “Milli cäwhärlär kürgäzmäse”, “Xıyalım — aq qanatım” kebek törle bäygelärdä köç sınaştılar.
“İñ milli canlı häm belemle yeget” bulıp Ğazinur Zaitov tabıldı. Monısı ğacäp tä tügel: anıñ ätise Mansur Zaitov küp yıllar buyı İske Qulatqı rayonınıñ mädäniäten äydäwçe bulıp xezmät itte. Kompozitor, talantlı muzıkant häm oyıştıruçı bularaq, üzeneñ sänğät kollektivı belän tatar awılları xalqın milli ruxta tärbiäläwgä dä zur öleş kertä.
“İñ sälätle häm uñğan yeget” isemenä Radik Fäizov layıq dip tabıldı.
İlnar Äxtämov isä “İñ citez häm buldıqlı yeget” ikänlegen kürsätte.
Arada iñ yäşe Ruslan Fätkullov “İñ tapqır häm ziräk yeget” isemen yauladı.
Çaranıñ töp iğänäçese — İslam awazı” Xäyriä fondı prezidentı İlgiz Nasıybullov. Ul uq jyuri äğzası da. Annan başqa yegetlärneñ sälätlärenä bäya birüçelär arasında avtonomiäse räise Rämis Safin, “Ömet” gäziteneñ baş redaktorı İsxaq Xälimov; 28 nçe mäktäpneñ ana tele uqıtuçısı Aygöl Qaraqaşewa.
İlgiz Nasıybullov yegetlärgä aqçalata büläklär tapşırdı. Tatar yäşläre üzäge citäkçese İldar Usmanov çaranı oyıştıruda oluğ matdi yärdäme öçen İlgiz Nasıybullovqa räxmät süze belän çıqtı. Ä İlgiz äfände isä yäş buınnı tärbiäläwdän dä izgeräk eş yuq, dip, kiläçäktä dä yärdämennän taşlamayaçağın belderde.
Tärbiä buyınça xakimiät tä tırışa kebek. Şähär merı Sergey Yermakov ölkäneñ yäş aktivistları aldında korrupsiä turında leksiä belän çıqtı. Bu citäkçe, yuğisä, ölkä tatarları arasında yuğarı abruyı belän maqtana almıydır. Härxäldä, arxitektura häykäle statusına layıq bulğan mäçet binasın xosusıylaştıruğa fatixa birgän, 1993-yılda, cirne xosusıylaştıru turında qanun yuq çaqta, anıñ äylänä-tirä ciren “daimi qullanışqa” tapşıru turındağı qararğa qul quyğan keşe bit ul. Şul uq waqıtta bu arxitektura häykälen remontlau öçen Mäskäw bülep birgän 500 million aqçanı bülgäläwdä ul da öleşsez qalmağandır inde, dip farazlıy tatar cämäğätçelege.
Mäğärif sisteması da tärbiä buyınça yaña ısullar ezli. Ölkä üzägendä eçkeçelek, narkomaniä, censi toraqsızlıq, SPİD, urlaşu, rişwät turındağı tekstlar buyınça diktantlar yazdıru ğädätkä kerä bara. Mäğärif idäräse üz täcribäse belän başqa töbäklärne dä tanıştırırğa niätli. Faydasına ömetlänälär, küräseñ.
Ayrat İbrahim, Sember
azatliq.org