text: Yaña yıl bäyrämnärennän soñ respublikada nihayät äkrenläp eşkä kereşä başladılar. Qazandağı barlıq kibetlär açıq, uramnarda xalıq ta kübräk kürenä başladı. Alay da, xökümät oyışmaları äle berse dä diärlek eşlämi. Xäyer, ozın yallarnıñ da faydası kürenä - Qazan uramnarında bu könnärdä inde ğädäti xälgä äylängän yul bökeläre yuq. Säyäsi, iqtisadi waqiğalar, yañalıqlar da ällä ni yuq bu könnärdä. Küplär yal itä, eşläwçelär dä äle bäyräm ruxı belän yäşi. Küplär isä äle haman uzğan yılğa yomğaq yasaw belän mäşğül. Menä Mäskäwneñ Säyäsi texnologiälär üzäge, mäsälän, 2004 yılnıñ dekaber ayındağı iñ abruylı Rusiä gubernatorlarınıñ isemlegen täqdim itä. Anda berençe urında Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev tora, dip xäbär itä Tatar-inform agentlığı. Şäymiev berençelekne älege isemlektä ikençe häm öçençe urında torğan Çukotka gubernatorı Roman Abramoviç häm Kemerovo ölkäse citäkçese Aman Tuleevnı uzıp yawlağan. Säyäsi texnologiälär üzäge isemlekne tözegändä töbäk citäkçeläreneñ Rusiä külämendä abruyın, federal’ üzäk belän mönäsäbätlären, cirle saylawlar näticälären istä totıp eş itkän. Belgeçlär, şulay uq, gubernatorlarnıñ prezident tarafınnan yañadan üz wazifalarına quyılu mömkinlegen dä tikşergän. Bu isemlektä Mintimer Şäymiev ikençe urında tora. Monda anı Aman Tuleev uzıp kitkän.Gölnaz İlgizär


c: text/html

text:
Balalarınnan ayırılğan ğailälär AQŞta qala alaçaq
Çik buyında balalarınnan ayırılğan immigrant ğailäläre AQŞta qala alaçaq
Amerika Quşma Ştatları êçke iminlek ministrı Alexandro Mayorkas êlekke İlbaşı Donal’d Tramp çorında çik buyında balalarınnan ayırılğan möhacir ğailäläreneñ AQŞta berläşterelüenä häm ildä qalularına röxsät biräçäklären belderde.
Mayorkas Aq Yortta oyıştırğan matbuğat oçraşuında Tramp çorındağı immigrant säyäsäten "räximsez" bularaq bäyäläde.
Bigräk tä Meksika çig...
-
-
27.11.2022
-
-
27.11.2022
-
27.11.2022

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Akvarium” Rusiye rok-taqımı Ukrainada dekabrde keçecek kontsertlerini lâğu etti.
“Yazıq, amma fors-major sebebinden Ukraina turnemizni şimdi keçirip olamaymız”, - yazdı Facebook saifesinde taqım lideri Boris Grebenşçikov. “Fors-mojor unutılır” ve “Akvarium”nıñ Ukrainda kontsertleri kelecek yılda keçer” dep ümüt etkenini yazdı o.
Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti. Cenk vaziyeti devam etkence Ukrainağa 16 yaşından 60 yaşına qadar Rusiye erkek vatandaşları kirsetilmecek. Devlet sıñır hızmetinde, olarnı sübet ve vesiqa teşkerüvinden soñ ayrı allarda keçire bileceklerini qayd ettiler. Sıñır keçken adamlarnıñ aytqanına köre, atta qadınlarnı da er vaqıt sıñırdan keçirmeyler.
Ukraina Devlet Sıñır hızmeti, bir künde sıñırdan 100-ge qadar kişi keçirilmegenini bildirdi. Ne qadarı keçirildi - haber etilmey. Bundan ğayrı, Rusiye 40-qa qadar ukrainalını kirsetmegeni aqqında malümat bar, amma Rusiye resmiy sıñırlayıcı tedbirlerni kirsetmegen edi.
Boris Grebenşçikov yaqında 65 yaşını toldurdı. 2014 senesi Rusiye-Ukraina çatışuvından soñ, o bir qaç kere Kyiv ve başqa ukrain şeerlerine kontsertlernen kele edi. “Akvarium” lideri, ukrain siyasiy mabüsleri Oleg Sentsiv ve Aleksandr Kolçenkonı azat etmege çağırtıp, Amnesty International teşkilâtınıñ uquq qoruyıcı marafonında iştirak etti.


text:
Qorqaq (şiir)
Qorqaq — qırımtatar şairi Bekir Çoban-zadeniñ 1914 senesi Odesada yazğan bir şiiri.
Şiir[deñiştir | kodunı deñiştir]
Er kölge biñ can bergen, yaşatqan
Dıvardaki er sızıqnı cin, saytanğa oşatqan...
Sandıçığı çırt-çırt etse, boşasa,
Qapışını çik-çik erken sarı qurtlar aşasa,
Boş tüfekke «Şaytan işi, patlar!...» degen er zaman,
«Pat! Pat!» etse qorqup olğan toz, duman,
Caş ağaçnıñ kölgesinde «Yamandır» dep yatmağan.
Mort ağaçtan zikir, mevlüd tıñnağan,
Cin, şaytanğa yol bastırıp, qanıp yürgen tañğaçek;
Soñ qorazda basıq üyün, reca, niyaz tapqaçek;
Esi ketken hucur bir halq bar eken,
Bu halq qaysı? Bunı barmı bilmegen?...
Yedi düvel tanınmağan, bar dünyağa bel buvğan,
Lafqa qalsa, er yigitmen, aydamaqman dost bolğan,
Yigitligi qaraldısın taş dıvarın keçmegen,
Saranlıqta, men-menlikte sıñır, ölcü bilmegen.
Öz özüne ağa bolğan, sultan bolğan habersiz,
Yañğız qalsa yedi derya keçken atsız, yegersiz,
Üyde zalım, toyda yigit, lafları şay arslanday,
Qaçqan, köçken cansız bir halq bar eken,
Bu halq qayda, bunı bar mı bilmegen?...
Men baş bolsam, bir kün kelip yekilsem,
Onı duşman ortasına sürermen,
Top yerine onıñ ötün patlatıp,
Duşmannıñ tap taht üyüne kirermen.
- Odesa, 1914


text:
«Şimal-Qırım kanalı istismar rejiminde çalışa, Qırım Muhtar Cumhuriyetini suv resurslarınen temin etüv içün añlaşma munasebetleri olmağanından sebep, oña Herson vilâyeti suv qullanıcılarınıñ ihtiyaclarına köre deñişmeler kirsetile», – denile beyanatta.
Agentlikniñ malümatına köre, Qırım suv qullanıcılarınıñ Şimal-Qırım kanalınıñ İdaresi ögünde 2013 senesi 1,7 mln grivna miqdarında borc ödemesi çezilmegen mesele olıp qala», dep haber ete «Ukrainskaya pravda».
Hatırlatamız, Ukraina Herson vilâyetinde Şimal-Qırım kanalında suv berüv qayd noqtasını qurıp başladı.


text:
Keriç boğazında köpür qurucıları onıñ gemi keçüv qısmını qurıp başladı. Bu aqta «Krımskiy most» haber agentligi bildire.
Bildirilgen malümatqa köre, Keriç-Yenikale kanalı üstünde gemi kemerli keçüvini suvdan 35 metr yükseklikke köterecekler. Bu, köpür astında Qara deñizden Azaq deñizine ketken ve qaytqan gemilerniñ keçüvine yol berecek.
«Tuzla adasından soñ köpür farvater qısmına yaqınlaşıp yükselmege başlay, bu yerde eñ yüksek noqtasına kele – suv seviyesinden 35 metr. Daa 45 metr yükseklikke – gemi kemerli keçüviniñ eñ yüksek noqtası. Yani, köpürniñ gemi keçüv qısmınıñ umumiy yüksekligi 80 metrni teşkil ete. Moskva Kremliniñ Troitskaya qullesi aynı yüksekliktedir», – dep ayttı «Taman» yol idaresiniñ baş müendisi Yuriy Safonov.
Köpürniñ eñ yüksek noqtası olğan gemi keçüvi eki büyük tayamada turacaq. Olarnı 12 ay içinde qurmağa planlaştıralar. Qayd etilgenine köre, tayama diametri 1420 mm olğan 110 çelik boru qazığında turacaq. Şimdiki vaqıtta qazıq temeli teşkil etile.
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
İyül başında «Krımskiy most» haber agentligi Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecegini bildirgen edi.
Bundan evel bildirilgen edi ki, Rusiye ükümeti Keriç boğazında köpürniñ demiryol qısmınıñ vaqtınca işke tüşürilmesiniñ başlanuvını bir yılğa, yani 2018 dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına keçirdi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ mebusları «Qırım platformasınıñ» faaliyetine celp etmek maqsadınen Avropa ve Asiya memleketleri arasında teşviqat işini keçirmege planlaştıralar.
Bunı Ukraina millet vekili, Qırımtatar Milily Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi, dep haber ete «Ukrinform» malümat agentligi.
«Ümüt etem ki, Avropa tarafdar-memleketlerine öyle bir turnen teşkil etip olurmız; qalğan bir qaç ay içinde «Qırım platformasında» bütün dünyadaki ortaqlarımıznıñ iştiragini faalleştirmek içün daa Asiya memleketlerine de azırlaymız», – haber vastası siyasetçiniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Onıñ bildirgenine köre, şimdi Ukraina millet vekilleri türlü memleketlerde dostluq gruppaları seviyesinde aytışmağa tarışalar ve parlamentlerara dostluq gruppalarınıñ işini faalleştirmek içün Ukraina parlamenti içinde «Qırım platforması» yarıtlmasını ilân ettiler.
Çiygoznıñ fikrince, Rusiyeniñ Ukrainanıñ teşebbüsini qoşulmalarınıñ qarşısını almaq içün alâ daa pek alçaq şantaj usullarından faydalanğan memleketlerni inandırmaq pek müimdir. Böyle memleketlerni inandırmaq içün avgustnıñ 23-nde keçirilecek ilk sammitte nufuzlı memleketler, şu cümleden Almaniya, ABD, Frenkistan, Kanda ve digerleriniñ liderleriniñ iştirak etmesi olur edi. Bu, tazyıq altında olğan memleketlerge daa cesür olmağa ve Ukrainıñ bütün tekliflerini ve Rusiyeni halqara uquq qaideleri çerçivesine qaytarma strategiyasını muzakere etmege imkân berecektir, dep saya o.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Poloniya zenaatdaşı Andrzej Duda 2021 senesi avgust ayında «Qırım platforması» sammitine kelmege razı oldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
«Strategiya-18» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri er ay keçirilgen qırımtatarlarğa qol tutuv ve Qırımnı işğalden qurtaruv narazılıq aktsiyalarına çıqtı. Aktsiyalar Moskvada iyülniñ 18-nde keçirildi. Narazılıq bildirgenler Qırımda insanlar tutulğanını ve Rusiye işğali altındaki yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında yazuvlı şiarlar vastasınen hatırlattı.
Teşebbüs iştirakçisi Vera Lavreşinanıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, böyle aktsiyalarnıñ keçirilüvi daa zor oldı.
«Qırım ilhaqınen bağlı fikirlerimizni bildirmek yasaqları yetmedi, şimdi qabul etilgen Anayasa «tüzetüvlerinden» soñ belli sıñırlavlar bar. Qanunlar endi çalışmay, bizim içün tek repressiyalar bar. Qanun yoq. Keçkenler bunı añlay ve indemeyip tez-tez ketmege tırışa… Bu qorqu ve çaresizlik müiti daimiy olamaz, onı elimizden kelgeni qadar yeñmege tırışamız», – dep qayd ete faal.
İyülniñ 7-nde saba erte qırımlılarnıñ evlerinde tintüvler keçirildi: Emil Ziyadinov, İsmet İbragimov, Alim Sufyanov, Seyran Hayretdinov, Aleksandr Sizikov, Vadim Bektemirov, Zekirya Muratov ve Aluştada Dilâver Memetov. Memetov tintüv vaqtında evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler, dep bildire «Qırım birdemliginiñ» faalleri.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, mahsus hızmetniñ hadimleri Qırımda «Hizb ut-Tahrirni» teşkil etkeninden ve iştirak etkeninden şübheli sayılğan yedi insannı tuttı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi beyanatını derc etip, «qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen yañı qanunsız tintüvler ve tutuvlarnen bağlı narazılığını» bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığına mayıs 18 künü Ukraina Haber siyaseti Nazirligi mahsus içtimaiy kampaniyanı azırlay.
Bunı haber siyaseti naziriniñ Qırım meseleleri boyunca keñeşçisi Sergiy Kostınskıy Kiyevde mayıs 5 künü keçirilgen birifingde bildirdi.
«Mayıs ayında qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığına biz mahsus içtimaiy kapmaniyanı azırlaymız. Serlevası – «Mayıs 18 künü epimiz – qırımtatarlarmız». Kampaniya tış rekalama aletleri ile matbuat, radio ve televideniyede keçirilecek», – dedi Kostınskıy.
Sürgünlik qurbanları hatıra Kününe bağışlanğan bediiy tedbirler çerçivesinde – Rustem Eminovnıñ «Sürgünlik» toplamından eserleriniñ sergisi ve Taras Şevçenko adına Opera ve balet milliy akademik teatrinde «Unutma» leyhası kösterilecek, Ukraina milliy tarih müzeyinde fotoresim sergisi ve memleket boyunca «Haytarma» filmi kösterilecek.
Mayıs 18 künü Mustaqillik Meydanında qırımtatar halqınıñ sürgünligi qurbanları hatırasına mitingniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Mayıs 18 künü – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra künüdir. Bu künü 1944 senesi Orta Asiyağa yarımadadan qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollanıldı.
Qırım işğalinden evel Aqmescitte sürgünlik yıllığına er sene Bütünqırım matem mitingi keçirile edi. Mında on biñlerce insan iştirak ete edi.


text:
Jıldağı dästürden aynımay S. Qojanov atındağı jalpı orta mektebin 1998 jılı bitirgen jïırma jıldıq tülekter yağnï 1981 jılı twılğan tülekter ömirden ötken sınıptas dostarına, ustazdarına arnap as berip, köpşiliktiñ batasın aldı.
Toy ïeleri jıldağı dästür boyınşa fwtboldan jarıs beredi.
Jülde qorı:
birinşi orınğa 40 mıñ teñge,
ekinşi orınğa 30 teñge,
üşinşi orınğa 20 mıñ teñge
jäne de
«Üzdik şabwılşı»
«Üzdik qorğawşı»
«Üzdik qaqpaşı» sekildi nomïnacïyalarğa aqşalay sıylıqtarı tağı bar.
Bul dästürdi 2008 jılı bitirgen, yağnï 1991 jılı twılğan tülekter de jalğastıradı degen oydamız…


text:
Qırım aq-uquq qoruyıcıları grubunıñ (QAQG) mutehassısları tarafından yapılğan tetqiqatta, 2014 senesinde Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ siyasiy sebeplerden dolayı açılğan cinaiy işler çerçivesinde eñ az 70 kişi qanunsız olaraq azatlıqtan marum etildi, denile.
Mutehassıslarnıñ malümatına köre, 2014 senesiniñ ekinci çeriginde «siyasiy sebepten» açılğan işler boyunca parmaqlıqlar artına 5 kişi tüşken olsa, 2017 senesiniñ dörtünci çeriginde bu raqam 11 qat artıp, 55 kişini teşkil etti.
Aq-uquq qoruyıcıları, bugün 52 kişiniñ Qırım ve Rusiyeniñ apishaneleri ve muvaqqat izolâtorlarında apis etilgenini, üç kişiniñ ev apisinde bulunğanını ve, Qırımda siyasiy sebeplerden açılması tasdiqlana bilecek diger cinaiy işler olğanı içün bu, soñ raqam olmağanını, qayd ettiler.
QAQG mutehassısı Olga Skrıpnıknıñ fikrine köre, Ukraina akimiyeti ve parlamenti, siyasiy taqiplerniñ qurbanlarına ve olarnıñ ailelerine yardım aqqında qanunnıñ eñ qısqa vaqıt içinde qabul etilmesi içün qollarından ne kelse, er şeyni yapmaq kerekler. Bu adamlarnıñ problemlerinden bir qısmını al ete bilecek qanunnıñ leyhası endi işlep çıqıldı ve qayd etildi. Şimdiki basamaqta o, Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları, milliy azlıqlar ve milletlerara munasebetleri meseleleri boyunca komitetinde işlep bitirilmek kerek. Bundan soñ qanun leyhası rey berüvge qoyulıp, deputatlarnıñ çoqusı oña rey bermek kerek olacaq. Ondan ğayrı Ukrainanıñ 2018 senesindeki büdjetinde, böyle qanunnıñ amelge keçirilmesi içün munasip paralar ayırılmaq kerekler.
«Rusiye Federatsiyası akimiyet organlarınıñ qararınen siyasiy sebeplerden dolayı şahsiy azatlıqtan marum etilgen şahıslarnı siyasiy mabüsler olaraq tanuv ve olarğa devlet tarafından içtimaiy yardım etüv aqqında» qanun leyhası qabul etilse, Ukrainada 60 qadar kişi siyasiy mabüs olaraq tanıla bilecek. Olarnıñ arasında Qırımda tevqif etilgen ve cezasını qomşu Rusiyede ifa etken Qırım sakinleri de bar.


text:
"Özge sputnikterdi joyatın qwral". AQŞ pen Britan Reseydi osınday apparattı sınaqtan ötkizdi dep mälimdedi. Olardıñ aytuınşa bwl apparat ğarışta wşıp ..
Europalıq odaq Qırğızstanğa dağdarıs kezinde bilim beru jäne äleumettik qorğau salaların qoldau bağdarlaması ayasında 36 million euro köleminde byudje..
Koronavirus sadarınan älemde jwmıssızdıq deñgeyi edäuir artıp, ärbir besinşi maman qızmetsiz qalğan. Bwl turalı BWW habarladı. Qazir älemdegi ärbir b..
Britan-Qıtay diplomatiyalıq qayşılığı kün sanap uşığıp keledi. Bir kün bwrın Britaniya ükimeti Gonkongta Şeteldegi Britan Azamatı (BNO) tölqwjatı bar ..
Qazaqstannıñ Ortalıq kommunikaciya qızmeti alañında 24 şilde işki ister ministri Erlan Twrğımbaev Sätpaev qalasındağı ereuilge baylanıstı qısqaşa tüsi..


text:
Yaltada, sentâbr 11 künü, «Yalta-İnturist» musafirhanesiniñ «Hrustalnıy» kontsert salonında «Miss Krım-2015» yarışı keçirilecek. Bu aqta «Krıminform» saytı bildire.
«Tac namzetleriniñ videovizitkalarını Qırımnıñ 20 diqqatqa lâyıq olğan yerinde çıqaracaqlar. İştirakçilerniñ portretlerini Qırımda ösken ve Qızıl kitapqa kirsetilgen 47 ösümlik fonunda taqdim eterler», – deyler teşkilâtçılar.
Olarnıñ sözlerine köre, tedbir «tabiatqa muqayt yanaşuvnı, sağlam ayat tarzını teşviqat etecek, Qırımnıñ güzel tabiatını, diqqatqa lâyıq yerlerini kösterecektir».
Bildirilgeni kibi, tedbir çerçivesinde yarış teşkilâtçıları «Yaşa» hayriye fondu ile birlikte kanser hastalığı olğan balalarğa yardım aktsiyasını keçirecekler.
Yarışnı Rusiye aktörları Yelena Podkaminskaya ve Aleksandr Suvorov alıp baracaqlar, musafirler – «Gorod 312» gruppası, aktör ve yırcı Goşa Kutsenko, «GK» gruppası.
«Miss Krım - 2015» ğalibi Vernadskiy adına Qırım federal universitetinde bedava tasil almaq aqqını ve ton qazanacaq.


text:
Belarustaki vaziyet Qırım ile Ukrainnanıñ territorial bütünligini ğayrıdan tiklemek içün bir şanstır. Bunı Facebook saifesinde qırımtatar milliy meclisi reisi Refat Çubarov yazdı.
Çubarovnıñ fikrince, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Belarus prezdenti Aleksandr Lukaşenkoğa "yardım etmemege olamaz".
"Lukaşenko, Belarusta halq narazılıqlarını bastırmaq içün Putinden yardım sorağanı şübesizdir. Putin yardım etmemege olamaz. Amma yardım etmege de qorqa, alev Rusiyeniñ özüne keçe bile", - saya Çubarov.
Onıñ fikrince, ihtimallı "Rusiye ordularınıñ Belarus territoriyasına kirsetüvi halqara munasebetlerde yañı, daa büyük burhanğa sebep olur". Amma Çubarov, "adiselerniñ böyle inkişafı Ukrainanıñ Qırım ile territorial bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesine şans ola bile" dep saya.
"Ukraina şimdi AB memleketleri, Büyük Britaniya, AQŞ ve Kanada liderlerine konkret halqara tedbirlerniñ paketini teklif etmeli", - yazdı Çubarov.
Kreml, Rusiye ve Belarus prezidentleri cumaertesi künü telefondan laf etkenlerini tasdıqladı. Qayd etile ki, Vladimir Putin ve Aleksandr Lukaşenki Belarusta prezident saylavlarından soñ olğan vaziyetni muzakere etti.
Belarusta avgust 9-ından berli saylav falsifikatsiyalarına ve militsiya zorbalığına qarşı kütleviy narazılıq aktsiyaları keçe. Olarnıñ iştirakçileri Lukaşenkonıñ ketmesini istey. Aktsiyalarda onlarca biñ adam iştirak ete - sadece Minskte degil, amma başqa şeerlerde de.


text:
Mustaqil devletler dostluğınıñ reberler sammiti keçirilgen Astanadaki matbuat konferentsiyasında Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Ukrayına ile muzakerelerge eskisi kibi azır ve qomşu devletni yoq etmege tırışmay, dep bildirdi.
Muzakereler bozulğanında Ukrayına tarafını qabaatlağan diger Rusiye memurları da añlaşmaq kerek olğanını ayta.
E, yaqında Rusiye parlamentiniñ yuqarı palatasınıñ spikeri Valentina Matviyenko Ukrayına parlament azalarınen mesleatlarğa çağırdı. Red cevabını alğan soñ ise bunı Ukrayınanıñ «tış idaresinen» añlattı. Vladimir Putin arbiy areketlerniñ devamını tüşünse, ne kerek muzakerelerge çağırmağa? Mında bir qaç sebep bar.
Birincisi – saylayıcılarınıñ közünde «barışçı» olmaq istegi. Vekilleri aytqanı kibi, Rusiye «bir vaqıt kimsege ücüm etmey – tek imaye etile». Kreml şimdi de «mahsus operatsiyanı» başlatmağa «mecbur oldı», yoqsa Rusiyege soñra ücüm eter ediler – Putin Astanadaki matbuat konferentsiyasında aytqanı kibi. Böyle barışıqseverlik kösterilse, ebet, onıñ yanında barışıq muzakerelerine de çağırmaq kerek.
Ekincisi – «Global cenüpte» Rusiye ortaqlarını tınçlandırmaq ıntıluvı, Putin bunı da Astanada matbuat konferentsiyasında ayttı. O, Qıtay ve İndistannıñ uzun cenk sebebinde raatsızlığı bar, dep tanıdı. Bu raatsızlıq Samarqanddaki körüşüvde yahşı körüne edi, İndistannıñ baş naziri Narendra Modi Putinge cenk vaqtı degil, dep açıq-açıq ayta. Rusiye memurlarınıñ muzakere çağıruvları Pekin ve Delige raatsızlıqları közge alına dep köstermek içün yapıla.
Üçüncisi – bu, büyük ihtimalnen, eñ büyük sebebi aqqında «Meduza» Rusiye muhalifet neşiri yaza. Onıñ jurnalistleri «Kreml vaqıt qazanıp, 2023 senesiniñ başında «büyük ücümge» azırlana», dep israr ete.
«Vladimir Putin cenk devamından vazgeçmege istemey – ateşkes rejimini ise yañı ücümge azırlanmaq içün qullanmağa ümüt ete. Onıñ fikrine köre, bu vaqıt devamında Rusiye ordusı seferber etilgen rusiyelilerni azırlaycaq ve tehnika ğayıplarını tolduracaq ola», – dep aytıla Rusiye prezidentiniñ pek zor olmağan planına bağışlanğan maqalede.
Daa dört Ukrayına regionını ilhaq etüv ıntıluvından soñ Putin taktik çeviklik bile kösterip olamay
Bu büyük plannıñ yerine ketirilüvi bile Putinniñ yüzüni coymamaq isteginen bir ola. Daa dört Ukrayına regionını ilhaq etüv ıntıluvından soñ Putin taktik çeviklik bile kösterip olamay. Kreml Qırımnıñ, Donetsk, Lugansk, Herson ve Zaporijjâ vilâyetleriniñ «Rusiye statusını» tanımağa talap etse, Ukrayına ya da Ğarp ile er angi muzakerelerni birden toqtatacaq.
Bir çıqmaz
Vladimir Putin diger devletlerniñ sıñırlarını özü deñiştire ve olarnıñ topraqlarını özüne qoşa, dünya ise buña razı olmalı dep iqna etken özüni, ğaliba.
Bu çıqmaz Vladimir Putinniñ Ukrayına ile muzakere imkânı aqqında subetleri tek laf olğanını köstere
Bu onıñ strategik hatalarından biri ola. Çünki şimdi o, taktik çeviklik köstermeli ve Ukrayınanıñ uyanıqlığını yuqlatmaq içün ordunıñ çekilmesi ya da barışıq ile razı olmaq kerek. Bu da yañı ücümge azırlanmağa imkân berir edi.
Amma er angi añlaşma tek Rusiyeniñ ilhaq istegi ile razılıqtan soñ ola bilgeni içün cenk toqtatıluvı aqqında bir muzakere olmaycaq. Cenk toqtatılmasa ise, ordunı işğal etilgen topraqlarnıñ imayesi ve yañı topraqlarnıñ zapt etilüvi içün azırlamaq mümkün degil. Bu bir çaresizlik. Ve bu çıqmaz Vladimir Putinniñ Ukrayına ile muzakere imkânı aqqında subetleri tek laf olğanını köstere.
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Azatlıq Radiosı ve Qırım.Aqiqat müellifi
Maqaleniñ aslı Azatlıq Radiosınıñ saytında
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
MALÜMAT: Ukrayınağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayına şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayına akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayınağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi avgust 22 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovnıñ sağlığı zayıflaşqanı sebebinden raatsız olğanını bildirdi ve ilhaq etilgen Qırımnıñ rus akimiyetinden cezalandırıcı areketlerni toqtatmağa talap etti. İlmi Ümerovnıñ alı daa avgust 11 künü, oña qarşı mecburiy psihiatrik ekspertizanıñ yapılması aqqında mahkeme toplaşuvı keçirilgen vaqıtta beterleşken edi. Ondan soñ maznunnıñ sağılığı tek zayıflaşa, dep aytalar soy-sopları.
Qırımnıñ rus savcısı – Natalya Poklonskaya: «Qırım cumhuriyetiniñ savcılığı İlmi Rustemoviç Ümerovke qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi 2 qısımı boyunca cinaiy iş açılması aqqında FSB idaresiniñ taqiq bölügi tarafından protsessual qarar alınğanını inceledi. 2016 senesi mart ayında, Ukrainada bulunıp, o ATR ukrain telekanalınıñ canlı yayınında çıqış etip, halq ögünde RF teritorrial bütünligini bozmaq çağıruvlarını seslendirdi. Bundan soñ Ümerovnıñ maruzası internet ağında yerleştirildi».
İlmi Ümerovnıñ advokatı Nikolay Polozov maznunnıñ psihiatrik hastahanege yerleştirilmesi aqqında qararnı protsessual sebeplerden qansuz olaraq tanıy.
Psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi aqqında qararğa qarşı biz şikâyet etik, amma o daa baqılmadı, böyleliknen, bu qarar daa qanun küçüni almadıNikolay Polozov
– Psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi aqqında qararğa qarşı biz şikâyet etik, amma o daa baqılmadı, böyleliknen, bu qarar daa qanun küçüni almadı. Bundan da ğayrı İlmi Ümerovnı vaqıtından evel hastahaneniñ kardiologiya bölüginden çıqardılar, albuki o anda hipertansif kriz ile oğrağan edi. Bu demek ki, taqiqatçılar açıqça öz vekâletinden artqaç areket eteler. Biz Rusiye Başsavcılığına, FSB idarecilerine ve başqalarğa muracaat etmege mecbur oldıq.
Psihiatrik ekspertizanıñ özüne kelgende ise, onıñ er angi neticesini İlmi Ümerovke ve qırımtatarlarğa qarşı qullanmağa mümkün olacaq, dep qayd ete Nikolay Polozov:
– Onı sağlam olaraq tanısalar, cinaiy iş öz yolunen devam etecek, mahkemeniñ ögünde «separatizmde» qabaatlamaq içün iç bir mania olmaycaq. Vaziyet ekinci yolnen devam etse, bunı propaganda maqsadınen qullanmağa mümkün olacaq: öyle ola, sanki qırımtatarları deli qartnı diñleyler. Öyle ya da böyle, biz ende rus akimiyetiniñ er angi qararınıñ qıymetini bilemiz, ve bu ceryanğa iç bir işanç olmaycaq. Biz İlmi Ümerovnıñ psihiatrik statsionarğa yerleştirilmesi açıqça qanunsız olğanını isbaatlap olsaq, ekspertiza neticelerini de delil olaraq qullanmağa mümkün olmaycaqtır.
Qınav – nisbiy meseledir. Bütün bu ceryan – özü büyük bir qınavdırİlmi Ümerov
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov: «Qınav – nisbiy meseledir. Bütün bu ceryan – özü büyük bir qınavdır. Tünevin men pek yaramağan edim, bügün – orta qarar».
Maznunnıñ qızı Ayşe Ümerova: «Onıñ qanında şekeri arttı, basımı köterildi, başı aylandı, o esini coydı. Onı tez canlandırdılar, çünki men nevbetçi-emşireni çağırdım, ekim keldi. Alını tüzetmege mümkün oldı, amma çoqqa degil. Menim babamnıñ er vaqıt başı ağırta, lâkin o ruhtan tüşmey, öz sözlerinden vazgeçmey, öz fikirinde tura».
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov dey ki, o öz safdaşlarınen birlikte İlmi Ümerovnıñ ve başqa siyasiy mabuslarnıñ vaziyetini yeñgilleştirmek içün er şey yapalar:
Rusiye idaresi ğarbiy zenaatdaşlarnıñ çağıruvları ve talaplarına toqalca qulaq asmamayRefat Çubarov
– Efirde er şey aqqında mümkün olmaz, amma bizim areketlerimiz farqlı yöñelişlerde yapıla: biz advokatlarnen de, diplomatlarnen de, ileri devletlerniñ elçilik temsilcilerinen de çalışamız. Men bellesem, yaqın zamanda olardan resmiy beyanatlar çıqacaqtır. Elbette, kütleviy haber vastalarında seslendirüv pek müimdir, işğalci akimiyetni, eñ azından, öz areketlerini hafifleştirmege mecbur etmek içün. Rusiye idaresi ğarbiy zenaatdaşlarnıñ çağıruvları ve talaplarına toqalca qulaq asmamağanı – o başqa mesele.
Advokat Nikolay Polozovnıñ fikirince, halqara seslendirüv, episi bir, taqiqatqa tesir içün emiyetlidir:
– Yaqın künlede İlmi Ümerovnıñ aqrabalarına taqiqatçı keldi ve olarnı şamata kötergenlerinde yüzledi, sakin ve tınç çalışmağa kerek olğanlarına inandıra edi. Rus taqiqatçısı böyle aytqan olsa, demek ki, aksine davranmağa kerek. Tıştan qozğalağan faktornı, Ğarpqa qarşı kösterilgen cenkâverlikke baqmadan, Kremlge tesir etecek esas qol olaraq tanıyım.
Advokat Mark Feygin: «Ukrain siyasiy yolbaşçılığını Aqmescitteki klinikada mahkeme ekspertizada bulunğan İlmi Umerovnen bağlı vaziyet boyunca beyanat yapmağa çağıram. Onıñ sağlıq alı, onıñ taqdiri ne olacağı aqqında qasevet peyda ete. Ekspertiza deral toqtatılmaq kerek, Umerov ise, evge, tedaviyletken ekimler nezareti astına qaytmaq kerek. Qırımdaki ukrain devletiniñ hainleri aqqında o qadar çoq aytıldı ki, vatanperverge destek köstermek içün de bir-eki söz tapmaq kerektir».
Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti yanındaki Şuranıñ grajdanlıq cemiyetiniñ inkişafı ve insan aqları boyunca azası Maksim Şevçenko: «Akimiyet, Sovetler vaqıtındaki kibi, delihanelerni qullanıp başlağan olsa, bu pek yaramay semptom. Mahkeme psihiatriyasını, cezalandıruv prihiatriyasını qullanmaq – bu sovetler rejiminiñ eñ qorqunçlı ve qara saifeleridir. İnsannı ilâçlarnen sançıylar, ve kerçek delilerniñ arasında o aqılını coyıp başlay. Onıñ içün bu yerde, kerçekten de, taqiqatnıñ faydasına cezalandırıyıcı psihiatriyağa keçken olsalar bu deşetli semptomdır. Bu qırımdaki akimiyetniñ ya da quvetler strukturasınıñ ruhsetinen yapıla ise – bu cinayetçiliktir, ve men rica etem, bu cinayetçilik, ayrıca, Rusiye federal strukturaları tarafından baqılsın. Olar insannı sındırıp olamağanda, onı deli olaraq adlandıralar».


text:
Qırımtatar faalleri, çaqmama davası boyunca qabaatlanğan ve martnıñ 25-nde 40 biñ ruble para cezasına mahküm etilgen Enver Topçiniñ cöremesini ödemek içün 10 rublelik kapiklerni toplap başladılar.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, Qırımnıñ İçki rayon mahkemesi binası yanında Topçige qoltutmaq içün 40-qa yaqın adam kelgen.
«Enver Topçige birdemligini köstermek içün mahkeme binası yanında faaller sekiz biñ ruble topladı», – dep yazıla bildirmede.
Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ İçki rayon mahkemesi Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.6 maddesine binaen (cinayet aqqında haber etmeme) qabaatlanğan qırımlı Enver Topçige üküm çıqardı. Mahkemeci Topçini 40 biñ ruble para cezası berilmesine mahküm etti.
Mudafaa tarafı Rusiye qırımlı Enver Topçige çıqarılğan ükümni temyiz etecek ola.
Martnıñ başında olğan mahkemede dinşınas, bundan evel ise FSB şaatları ve gizli şaat sorğuğa çekildi.
Avgustnıñ 31-nde Rusiye quvetçileri Sudaq, İçki ve Seyitler rayonlarında Enver Topçi, Ayder Ablâkimov, Ridvan Umerov ve Ayder Kadırovnıñ evinde tintüv keçirdi.
Dört qırımlığa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesine istinaden (cinayet aqqında haber etmeme) dava açıldı. Oña köre 100 biñ rublege qadar para cezası, 1 yılğa qadar mecburiy işler ya da aynı müddetke apis cezası berile bile.
Mabüsler uquq qoruyıcı organlarına Umicon Dadajonov ile içtimaiy ağlarda yazışqanını bildirmegeninde qabaatlana. O, FSB bildirgenine köre, «Rusiyede terror teşkilâtı tanılğan «IŞİD» teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etken edi».
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve politsiyası qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvlernen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde saba keçirilgen tintüvlerni takbih etti.


text:
Kyivde noyabrniñ 30-nda qırımtatar asıllı ukrain yırcısı Jamalanıñ 10 yıllıq icadına bağışlanğan kontsert olıp keçti. Yırcı, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, çıqış ve icadiy yolu teessuratlarını paylaştı.
«Yapqanımdan zevq duyam… İlk evelâ mennen, içimde, öskenimnen, insan, muzıkant, ana olaraq deñişmelerimnen rezonans etken muzıkanı yapam. Er şey toplana. 10 yıllıq icat – yırlarnıñ müellifi olğan meni, deñişkenimni qayd etti», – dedi Jamala.
Onıñ qayd etkenine köre, o, artıq Smile yırını icra etmey.
«Meselâ, Smile yırını endi yırlamayım, çünki maña endi kelişmey. Onı sevdim, amma östim, anter kibi. Bugünki kontsertte cevap bere bilecek yırlarımnı topladım», – dep qoştı yırcı.
Jamala, 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalebe qazandı. O, qırımtatar sürgünligi aqqında «1944» yırını icra etken edi. Ukrainalı yırcı ğalip çıqqan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Tasbaqa
Tasbaqalar — denesi arqa ha'm qarın ta'repinen su'wek ha'm mu'yizli bekkem kese sıyaqlı qalqan menen qaplang'an. Qalqanlar qabırg'alar, womırtqalar ha'm palwan su'yeklerı menen baylanısqan. Qa'wipli jag'day bolg'anda tasbaqalar basın, ayaqların ha'm quyrıg'ın qalqannın' ishine tartıp aladı. Tasbaqalaqdın' moynı uzın, bası ju'da' ha'reketshen' boladı.
A'debiyatlar[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- Zoologiya 7-kl
- O'zbekistan milliy eniklopediyası, ma'mleketlik ilimiy baspası. Tashkent - 2013.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/04-19
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Mariä Şarapova (19.04.1987, Xant-Mansi avtonomiäle okrugınıñ Nägan' qalası, Tömän ölkäse, RSFSR, / SSRB) — Rusiä Federatsiäse tennisçısı.
Dönyanıñ berençe raketkası, Zur Başlıq yarışların cıyğan tenis uyınçısı.
Tennis belän 4 yäştän şöğellänä, berençe trenerı – ätise. 1995 yıldan birle AQŞ yäşäp künegä.
Çernobıl' häläkätennän zıyan kürgännäre öçen şähsi yärdäm fondın oyıştırğan.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Ukrainada şarqiy vilâyetler ve Qırım Muhtar Cumhuriyetinden memleket içinde köçip kelgen 461 biñ kişi qayd etildi, olardan – 127 biñden ziyade baladır. Bu aqqında sağlıq saqlav nazir muavini Alena Tereşçenko cumaaqşamı künü, noyabr 13-te, brifingde bildirdi, – dep haber ete UNİAN.
Tereşçenkonıñ qayd etkenine köre, sağlıq saqlav müessiselerinde 115 biñ kişi tibbiy teşkerüvden keçti. Böylece, köçip kelgenlerniñ 25% hastahanelerde tibbiy teşkerüv keçirilmesini istedi.
Bunıñnen beraber, memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ 1743 balası dünyağa keldi.
Malüm olğanı kibi, Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ tasil ve ilim, gençlik ve sport departamentiniñ malümatına köre, Kiyevniñ oquv yurtlarında Qırım ve Ukrainanıñ şarqiy vilâyetlerinden kelgen 10 biñden ziyade talebe oquy.


text:
ABD prezidenti Donald Trump İranğa qarşı kirsetilecek yañı iqtisadiy sanktsiyalar kirsetilecek, dep ilân etti.
«İran, areket tarzını deñiştirgenine qadar yañı iqtisadiy sanktsiyalar devam etecek», – dep ayttı Trump.
Yanvarniñ 8-nde yapqan çıqışında İrannıñ Iraqtaki ABD bazalarına endirgen darbeleri neticesinde amerikalılar zarar körmedi, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bazalar «pek az zarar kördi», dep bildire Azatlıq Radiosı.
Onıñ işandırğanına köre, İran iç bir vaqıt nükleer silâsınıñ saibi olamaz.
ABD prezidenti NATOğa muracaat etip, «Yaqın Şarq esnasında» daa çoq iştirak etmesini istemege planlaştıra.
Yanvarniñ 8-ne keçer gecesi İran Iraqnıñ ğarbi ve şimalinde ABDniñ eki bazasına darbe endirdi.
Trump, İran generalı, İslâm inqilâbı Qaravul korpusınıñ «Kuds» mahsus tedbirleri quvetleriniñ komandanı 62 yaşında Kasem Suleymani öldürilgen ava darbesini tasdıqlağan edi. «Kuds» (Qaravul korpusı kibi) ABDde terror teşkilâtı olaraq tanıla.


text:
Ukraina faali Vladimir Baluhnı Aqmescit SİZOsında «kameradan çıqarıp, köteklegenler ve yoq etmege vade eteler».
Bunı sentâbrniñ 14-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Qırım.Aqiqat meseleni ögrenmege tırışa.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
Faal eki cinaiy iş boyunca böyle ceza aldı.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Qırım yarımada 845,8 miqdarında elektrik energiyası ile teminlengen, üçte biri yarımadada çıqarıla.
Bu aqta Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov FV yoq etilmesi boyunca ştabnıñ toplaşuvında.
«Elektrik energiyasınıñ umumiy miqdarı 845,8 MVt teşkil ete, şu cümleden, öz generatsiyası – 409,6 MVt, «Krasnodar – Qırım» energetik köpürinden – 273,2 MVt», – dedi o.
Şahov qayd etkeni kibi, «elektrik temnleviniñ ket-kete tertipleşüvi» tasil saası müessiseleriniñ işine devam etmege imkân bere. Memurnıñ sözlerine köre, mesken evelrniñ ve içtimaiy saa obyektleriniñ qızdıruv tertibatı tamamınen çalışa.
Qırım qıtaiy Ukrainadan 850 – 900 MVt miqdarında elektrik energiyasını ala edi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Qırımda dekabr 9 künü saat 16:12 energetik ağınıñ qazaiy söndürüvi yüz berdi, 220 kV «Kahovka – Titan» yolağınıñ quveti 20 Mvt qadar eksildi. Qırım.Aqiqatqa «Ukrenergo» devlet şirketinde bildirilgeni kibi, 220 kV «Kahovka –Titan» yolağı boyunca berilgen quvet miqdarı 165 MVt eksildi.


text:
Qırım «akimiyeti» cuma künü, sentâbr 5-te, Ukrainada barışıq olması içün dua etmege qarar berdi.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Böyle bir qarar Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovnıñ «Barışıq – Allahnıñ ediyesidir» Qırım Dinlerara Şurasınıñ azaları ile körüşüvinden soñ qabul etildi.
Böylece, Qırımnıñ er bir kilse ve camisinde dua etecekler.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, toplaşuv çerçivesinde Qırımnıñ Dinlerara Şurası Ukraina cenüp-şarqındaki vaziyet boyunca açıq muracaatnı imzalap, BMT Baş Assambleyası, Qızıl Haç Halqara Komiteti, PACE, OSCE ve diger halqara teşkilâtlar, elçihane, memleket liderleri, bütün dünya toplulığını «Ukraina şarqındaki qardaşlarara cenkni toqtatmağa ve zarar körgenlerge gumanitar yardım köstermege çağırdı».
Ukraina, Amerika Qomşa Ştatları ve Avropa Birligi bildirdiler ki, Rusiye Ukrainağa qarşı istilâsı ve Donbassta separatistlerge qol tutuvnen bağlı «yalan aytmamaq» kerek.
Birleşken Milletler Teşkilâtında Rusiye vekili Vitaliy Çurkin dedi ki, Ukrainada Rusiye ordusı yoq. Lâkin, Çurkinniñ aytqanına köre, Moskva Donbassta rusiyeliler cenkleşkenini red etmey.


text:
Rejep tayyip erdoghan iraqtin esker chékindürmeydighanliqini bildürdi
2015.12.10
Türkiye hökümitining shimaliy iraqning mosul wilayitige esker ewetishi iraq merkiziy hökümitining naraziliqigha uchrighan.
Türkiye bilen rusiye munasiwiti künsayin jiddiylishiwatqan bir peytte, 10-dékabir küni türkiye re'is jumhuri rejep tayyip erdoghan bayanat élan qilip, iraqqa armiye ewetishning sewebliri we süriye mesilisi seweblik türkiyening rusiyege bolghan naraziliqining sewebliri toghrisida izahat bergen. Undaqta türkiyening iraqqa armiye ewetishini qandaq chüshinishi mumkin? bu heqte toxtalghan közetküchiler, türkiyening ezeldin irqining shimalida herbiy mejburiyiti barliqini bildürdi.
Programmining tepsilatini yuqiridiki awaz ulinishidin anglighaysiler.


text:
“Ukrain diversantları işi"niñ iştirakçisi Vladimir Dudkanıñ alı kene ağırlaştı, - dep Qırım.Aqiqatqa haber etti onñ oğlu İlya Dudka.
“Bu mevzu biz içün eñ müşkül. Babamnıñ erkeklerge ait olğan hastalığı ilerley. Bu mesele aqqında atta laf yürsetmek qolaysız. SİZOğa ilâc yollanılmasınen ise daima qıyınlıqlar çıqa. Buña baqmadan, sertifikatnı alıp oldım ve yaqın künlerde tedaviylev içün bütün kereklerini yibermege tırışarım”, - dedi Dudka.
İlya Dudkanıñ aytqanına köre, babasınıñ mahkeme işinde müsbet neticelerini beklemey.
“Yazıq ki, o, bu madde boyunca Qırımda mahküm etilgen, yekâne adam degil. Ve, misal içün, Yevgeniy Panovnıñ ceza müddetini biz endi bilemiz. Bellesem, babama tahminen o qadar da verilir. Amma, elbette ki, işniñ hayırlı tarafına çevirilecegine inanmaq isteymiz”, - dep qoştı Dudka.
İyülniñ 31-inde Kreml nezareti altındaki Aqyar şeer mahkemesi, Qırımda diversiya azırlağanlarında qabaatlanğan, Vladimir Dudka ve Aleksey Bessarabovnıñ tevqifini 6 ayğa uzattı.
2016 senesi noyabrniñ 9-da Aqyarda «Ukraina Mudafaa nazirligi baş istihbarat idaresiniñ diversion-terroristik gruppasınıñ azaları» Dmitriy Ştıblikov, Aleksey Bessarabov ve Vladimir Dudka yaqalanğan ediler.
2017 senesi noyabrniñ 16-sında Aqyar şeer mahkemesi Ştıblikovnı 5 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına ve 200 biñ rublelik (95 biñ grivna) para cezasına mahküm etti.
Ukraina havfsızlıq hızmeti Qırımda tutulğan Ukraina vatandaşları SBU hadimleri olmağanını bildirdi.


text:
Ukrainanıñ aq-uquq qoruyıcıları, dekabrniñ 26-nda Kremlge posılka yollap, içine ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında esabatlarnıñ paketlerini qoydılar.
Qırım.Aqiqat muhbiri, «Putin içün bayramğa uymaz ediyeler» aktsiyası teşkilâtçılarınıñ niyetine köre, posılka Rusiye prezidentiniñ memuriyetine barıp yetmek kerek, dep bildire.
Aktsiyanıñ ötkerilmesi esnasında «QırımSOS» aq-uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva: «Bu esabatlarnı biz dört yıl devamında azırladıq. Olarda zorbalıq neticesinde ğayıp oluv, eziyetlev ve tevqifler aqqında malümat bar. Bunı daa çoq vaqıt sayıp oturmaq mümkün, çünki bu müddet içünde pek çoq aq-uquq bozuluvları yapıldı», – dedi.
Aktsiya teşkilâtçılarınıñ aytqanına köre, posılkağa Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı entsiklopediyası, zorbalıq neticesinde ğayıp oluvlar ve yarımadada ırqiy diskriminatsiya aqqında esabatlar, ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhqa qarşı qabaatlavlar ve yarımadada «ukrain diversantlarınıñ» yaqalav aqqında malümatlar kirdi.
Qırım aq-uquq qoruyıcısı grubunıñ koordinatorı Olga Skrıpnık, «Putinge ola, biz Yıl başını Qırımda, aqrabalarımıznen beraber qarşılap olamaymız», dedi.
Posılkanıñ yollanmasından evel Skrıpnık: «Lâkin parmaqlıqlar artında bulunğanlar daa beter vaziyette buluna… Biz, Putinniñ Gaagada qabaatlav qararını diñleycek anını pek bekleymiz», – dedi.
Aktsiyanıñ daa bir teşkilâtçısı olğan Human Rihgts Watch Halqara aq-uquq qoruyıcı teşkilâtı, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti yarımadada başqaca tüşüngenlerni bütünley bastırmaq içün türlü manaçıqlarnen qırımtatarlanı daa sert şekilde taqip etmege başladı, dep qayd ete.
Qırım aq-uquq qoruyıcıları grubu ekspertleriniñ malümatına köre, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, 2014 senesinden başlap, eñ az 70 kişi siyasiy sebeplerden dolayı açılğan cinaiy işler çerçevesinde qanunsız olaraq azatlıqtan marum etildi.
Dekabrniñ 19-nda BMT Baş Assambleyası «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqları saasındaki vaziyet» qararını soñ şekilde qabul etti.
Vesiqada Rusiyeden, BMT Halqara mahkemesiniñ Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesini lâğu etüv ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil alınmasını temin etüv boyunca tevsiyelerindeki muvaqqat tedbirlerniñ amelge keçirilmesi talap etile.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarovğa Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine celpname keldi. Bunı Çubarov iyün 3 künü öz Facebook saifesinde yazdı, haber ete Qırım.Aqiqat.
Onıñ sözlerine köre, onı Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 33-ünci madde 3 qısmı (cinayet teşkilâtçısı) ve 30-ıncı madde 3 qısmı (cinayetke suiqast), 105-inci madde 2 qısmı «j», «z» maddeleri (bir qaç şahıs tarafından yapılğan öldürüv), 222-nci madde 1 qısmı (silânıñ qanunsız satın aluvı, saqlanılması ve teslim etilmesi) boyunca «şaat olaraq» davet eteler.
Şusı meraqlı ki, celpname evel Yevromaydan faali Aleksandr Kostenkonı 4 yıl ve 2 ay apis cezasına maküm etken mahkemeci adından keldi.
«İşbu celpnamege köre, men «Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Viktor Mojelânskiyge kelmek kerekim», mahkemeci – işğal etilgen Qırımda ceza bericilerniñ sırasına öz istegi ile kirgen satqınğa. Şunı qayd eteyim ki, aynı şu mahkemeci – cellât 2015 senesi mayıs ayında Aleksandr Kostenkoğa, Yevromaydan iştirakçisine, 4 yıl 2 ay apis cezasını maküm etti», – dey Çubarov.
«Eminim, künlerniñ birinde epimiz, «prokuror Nâşa», «mahkemeci – zalım Mojelânskiy Viktor» ve Rusiye işğalcilerine yardım etkenlernen Qırımda körüşirmiz. Vatanını satqan, antından vazgeçken «adliyeciler» satqınlıq ve bugün yapqan cinayetlerinden sebep adaletli cezadan qaçamaz», – dedi o.
Qırımda Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclis reisine qarşı cinaiy işni açtı. Bunı Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi. Onıñ sözlerine köre, cinaiy iş devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvları ile bağlı.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına, şu cümleden işğal etilgen Qırımğa kirişi beş yılğa yasaq etildi.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-16
Li Kuan Yu (16.09.1923, Singapur, Britaniä imperiäse - 23.03.2015, Singapur) — Singapur däwlät eşleklese, Cömhüriäteneñ berençe premyer-ministrı.
Malay telendä uqıtqan Telok Kurau mäktäben, Rafflz-koledjnı, soñraq Böyekbritaniädä Kembric universitetınıñ xoquq fakultetın tämamlıy.
Watanına qaytqaç, advokat bulıp eşli, profsoyuz xäräkätendä qatnaşuı arqılı säyäsät dönyasına kerä.
Singapur "iqtisadi moğciza"sın buldıruçılarnıñ berse. Etnik qıtaylı.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımda faal Remzi Bekirov yaqalandı. Onı sanki içtimaiy ağda yasaq etilgen malümatnı paylaşması ile qabaatlaylar. Bunı Qırımlı advokat Edem Semedlâyev Facebookta haber etti.
Advokatnıñ aytqanına köre, Bekirovnı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.29 maddesi boyunca – ektremist malümatlarını azırlama ve tarqatması – qabaatlaylar.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Mart 29-da Aqmescitteki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası ögünde faal Belâl Adilov yaqalanğan edi. Advokat Emil Kürbedinovnıñ bildirgenine köre, Adilov Rusiye Ceza kodeksiniñ 318-inci maddesi boyunca qabaatlana – akimiyet vekiline qarşı zorbalıq ya da telüke qullanması.
Advokat Edem Semedlâyev alınacaq tedbirlerni belgileycek mahkeme oturışı cumaaqşamı künü, mart 30-da, olacağını haber etti.
Qırımnıñ Rusiye uquq qoruyıcı qurulışları faallerniñ yaqalanmasını izaatlamadı.
Qırım Rusiye kontroli altına keçken soñ yarımadada FSB jurnalist, advokat, cemaat erbabı ve qırımtatarlarnı sorğuğa çekip, evlerinde tintüvler keçire.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, basqı kösterilmesini toqtatmağa çağırdı.


text:
İstilâ etilgen Qırımda «Teblig Cemaatı» musulman teşkilâtınıñ üç üceyresi yoq etilgeni aqqında beyan etile. Bunı oktâbrniñ 2-nde Kremlge tabi olğan Qırım milletlerara munasebetler komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bildirdi, dep haber ete «RİA Novosti».
«Tebliğ Cemaatı» üceyreleri Aqmescit ve Qarasuvbazar rayonlarında, ve Aqmescitte çalışa edi. Bir-qaç adam tutıldı», – dedi Smirnov.
Onıñ sözlerine köre, rus silâlı hızmetçileri ameliy-taqiqat areketlerni devam ete.
Bu tedbirler Aqmescit rayonındaki Yaşlıq (Molodejnoye) qasabasında qırımlı Renat Suleymanovnıñ evindeki tintüvnen ya da Qarasuvbazar rayonında Terekli Şeyh Eli (Melniçnoye) koyüniñ 64 yaşındaki sakini Talât Abdurahmanovnıñ tutılmasınen bağlımı, yoqmı şimdilik malüm degil.
Qırım.Aqiqat yüz bergen adiselerniñ tafsilâtını ögrenmegetırışa.
«Tebliğ Cemaatı» – siyasetten çette turğan diniy areket. 1926 senesi İndistanda Mevlâna Muhammed İlyas tarafından tesis etilgen edi. Areketniñ esas maqsadı – keniş eali arasında islâmiy maneviy deñişmeler yapmaq ve, içtimaiy ya da iqtisadiy vaziyetine baqmadan, bütün musulmanlarğa hitab etmektir. 2009 senesi Rusiye Aliy mahkemesi bu teşkilâtnı ekstremistik olaraq tanıdı ve faaliyetini yasaqladı.
Qırım yarımadası Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ, yarımadada FSB tarafından muntazam surette jurnalistler, failler, cemaatçılar tintile ve sorğuğa keçile. Uquq qorçalayıcılar bunı «uyğunsız fikirlerge qarşı kureş» kibi tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem Vaitov Rusiye apishanesinden azatlıqqa çıqqan soñ sekiz yıl devamında memuriy nezaret altında qalacaq.
Bu aqta advokatı Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Demek ki, Rustem Vaitov Qırım boyunca ya da onıñ tışında maniasız areket etip olamaz. Bir yerge ketecek olsa, er vaqıt izin alacaq. Qayd olğan yerde bulunmalı, ayda eki kere qayd etilmeli, saat 22:00-dan saat 06:00-ğa qadar evde olmalı. İnsanlar toplanğan yerlerni ziyaret etip olamay», – dep añlattı advokat.
Rustem Vaitov «terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkeninde» qabaatlanıp, beş yıl koloniyada yattı. Yanvarniñ 22-nde apis cezasınıñ müddeti yekünlengeninen onı azat ettiler. Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ekinci mabüsi Nuri Primov da yanvarniñ 22-nde qomşu Rusiyeniñ Mariy El Cumhuriyetindeki Rusiye koloniyasında azatlıqqa çıqtı.
2017 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi qararını seslendirip, «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca qabaatlanğan aqyarlılar Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovnı beş yıl umumiy rejim koloniyasında qalmalarına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi «Qırımlı diversantlardan» biri olğan Redvan Suleymanovnı 2017 senesi yanvar 20 kününe qadar apiste qaldırdı. Bunı Radio Svoboda habet ete.
«İtiraz şikâyeti red etildi, apis müddeti aqqında qarar küçüni coymadı», – dep aytıla bildirüvde.
Mahkemeniñ alğan qararı aqqında bu malümatnı Qırımlı advokat Emil Kurbedinov ta tasdiqladı.
«Redvan Suleymanovnı apiste qaldırdılar. Yaqın künlerde cinaiy işteki malümatlarnıñ ögrenilüvi yekünlenecektir, ve FSB bu işni mahkemege teslim etecegi beklenile», – dep yazdı advokat öz Facebook saifesinde.
2016 senesi dekabrniñ soñunda, yazda Qırımda yaqalanğan «diversant» Suleymanov içün apis müddeti yanvarniñ soñuna qadar uzatılğanı habet etilgen edi.
«Ukrain diversion gruppasında» iştirak etmesi ile qabaatlanğan Redvan Suleymanov Aqmescitteki Taqiqat izolâtorında yata, onıñ davasında taqiqat devam etmekte.
Rusiye kütleviy haber vastaları FSB malümatına esaslanıp, Redvan Suleymanov iyül 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğanını bildirgen edi. Avgust 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ne keçer gecesi Qırımda yarımadada teraktlarnı azırlağan «ukrain diversantları» yaqalandı. Bundan evel Rusiye sıñırcıları üç kün devamında yarımada ile memuriy sıñırdaki kiriş ve çıqış noqtalarını blok etken edi.
Ukraina akimiyeti Moskva bergen malümatını inkâr etip, Rusiye mahsus hızmetleri «provokatsiya» yapa, dep bildire.


text:
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi açılğan cinayetlerni talil etip, yarımadada qaparcılıq eñ çoq sağlıq saqlav ve uquq qoruv saalarında qayd etilgenini bildire.
«Baş taqiqat idaresi keçirilgen talilge köre, qaparacılıq hususiyetlerine daa da çoq uquq qoruv saası (cinaiy mesülietke 44 cinayet boyunca 45 şahıs celp etildi) ve sağlıq saqlav saası (33 cinayet boyunca 22 şahıs) ait», – dep bildire matbuat hızmeti.
Soñra maliye, naqliyat, tasil ve bücet saaları.
Bu yaz mevsiminde Qırımda yarımadanıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov ve Qırımnıñ FSB idaresi arasında qarşılıqnıñ neticesinde qaparcılıq ile bağlı şamatalı işler meydanğa çıqtı.


text:
Qırımdaki “Koktebel” yıllanğan yüksek keyfiyeteli şaraplar zavodı yanvarnıñ 26-nda 110,2 million rublege mezat etildi. Alıcı – "Köktebel" yıllanğan yüksek keyfiyeteli şaraplar zavodı" Sıñırlanğan mesüliyetli şirkettir (SMŞ).
Kelişme aqqında malümat mezatlar aqqında malümat yerleştirilgen Rusiye saytında yayınlanğan.
"Elektron şekilde keçirilgen mezatnıñ ğalibi (protsedura 178fz25122000049), 2021 senesi yanvarnıñ “26”-da saba saat 10-ni 4 daqqa keçkende olıp keçken mezatta eñ çoq para 110 178 094 ruble 77 kapik (QFB ile) teklif etken 538005 nomeralı İştirakçi tanıldı - "Köktebel" yıllanğan yüksek keyfiyeteli şaraplar zavodı" SMŞ", - yazıla saytta.
Mezatta eki şirket ve bir hususiy şahıs iştirak etti: "Köktebel" yıllanğan yüksek keyfiyeteli şaraplar zavodı" SMŞ kiracısı, Rusiyeden (Sankt-Peterburg) "NTTS "Kristallkor" şirketi, hususiy şahıs – Permdeki (Rusiye) "Bonusmoll" SMŞ tesisçisi Andrey Şklovskiy.
Başlanğıç fiyatı 100 million ruble edi.
“Koktebel” yıllanğan yüksek keyfiyeteli şaraplar zavodı 1897 senesi quruldı. İşhaneniñ saytındaki malümatqa köre, zavodnıñ tahminen 1070 gektar yerde öz bağları bar ve köpüksiz şarap içün eñ azından 5 million litralıq ve keskin şarap ve portveynler içün eñ azından 6 million litralıq savut parkı bar.
Dekabrniñ 14-nde “Rusiye” bankınıñ terkibindeki “Cenübiy leyha” sıñırlanğan mesüliyetli şirket “Massandra” Qırım şarap zavodı satın aldı. Berilgen malümatqa köre şarap zavodı içün 5 milliard 327 million ruble berilgen.
“Cenübiy leyha” sıñırlanğan mesüliyetli şirket Sankt-Peterburgda qayd etilgen, onıñ 99,9 faizi “Rusiye aktsiyalı şirket”niñdir. 2017 senesi dekabr ayında şirket 1,5 milliard rublelik Suvdağdaki “Novıy Svet” şampan şarap zavodını satın aldı.


text:
Aqmescitte «samooborona» eykeli tiklenecek yerni belgilediler, onı Nazirler şurasınıñ binası qarşısında yerleştirecekler. Eykelniñ fiyatı 17 million rubleni teşkil etecek, dep yaza Rossiyskaya gazeta.
Neşirniñ malümatına köre, başta eykelni Karl Marks ve Puşkin soqaqlarınıñ çaprazında tikleycek ediler, lâkin soñra onı «ükümet» binasına yaqın bir yerde qoymağa qarar berdiler.
«Eykel Kirov ve Gogol soqaqlarınıñ çaprazında tiklenecek. Qurucılıq işlerine yanvar ayında başlamağa planlaştıralar», – dep ayttı «samooboronanıñ» malümat bölük yolbaşçısı Sergey Bagayev.
Eykel azırlanması ve tiklenmesi Qırım bücetinden maliye etilecek.
Aqmescit akimiyeti «Qırım halq imayesiniñ» eykelini şeer merkezinde tiklemege teklif etken edi. Eykel leyhasını cemaatqa köstermege vade etken ediler. Közetici ve ekspertler akimiyetniñ bu ğayesine menfiy qıymet keseler.


text:
Memorandum maqsadı – qırımtatar halqı ve Dnepropetrovsk vilâyetiniñ sakinleri arasında dostluq, ürmet munasebetlerini inkişaf etmek.
Mustafa Cemilev işğal etilgen topraqlardan köçip kelgenlerge yardım köstermege toqtamağan insanlarğa teşekkürini bildirdi.
İgor Kolomoyskiy sözlerine köre, Memorandum Dneroppetrovsk vilâyetiniñ yolbaşçılığına işğal etilgen Qırımdan kelgenlerniñ yerleştirüvinde ve iş teminlevinde yardım ete, Qırım studentlerine Dnepropetrovsk aliy oquv yurtlarına kirüvini temin ete.
«İşğalde yaşamağa istemegenlerni,pasportlarına baqmadan, qabul etmege azırmız», – dedi İgor Kolomoyskiy.
Memorandum içine 17 noqtanı qaplap ala.
Şu cümleden, memorandumğa köre, taraflar tarih, til, tasil, medeniyet boyunca umumiy ilmiy-ameliy konferentsiyalarnı keçirmege añlaştılar.
«Qırımtatar halqınıñ ve Dnepropetrovks vilâyetiniñ gençlerine inkişaf etmege imkân yaratqan leyhalarnı amelge keçirmek. Dnepropetrovsk vilâyetinde qırımtatar halqınıñ ve milliy azlıqlar vekilleriniñ zemaneviy sanaatnıñ inkişafı ve medeniy asabalıqnıñ saqlanuvı vastası ile maneviy zenginleşüv ketişatında iştiragini temin etmege», – denile Memorandum beyanatında.
Bundan da ğayrı eki taraf qırımtatar halqı ve Dnepropetrovsk vilâyetiniñ diger millet vekilleri ile milletlerar ve medeniyetara munasebetini qurmağa vade etkenler. Qırım yarımadasınıñ tamır halqı olğan qırımtatarlarğa Qırım Muhtar Cumhuriyetini mustaqil Ukraina devletine qaytaruvında qol tutmağa.
Dnepropetrovsk vilâyetine Qırım Muhtar Cumhuriyetinden ve Aqyardan kelgen qorantalarğa kanunlarğa köre destekni köstermek.
«Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyarda yerleşken aliy oquv yurtlarında tasil alğan studentlerge Dnepropetrovsk vilâyetiniñ aliy oquv yurtlarına keçüv şaraitlerini teşkil etmek», – denile Memorandum beyanatında.
Bundan da ğayrı, qırımtatar halqınıñ mustaqil Ukraina terkibinde özüni belgilev aqqını temin etmek. Qırımtatar milliy Meclisi, qırımtatar halqı Qurultayınıñ icra organı ve qırımtatar halqınıñ yuqarı temsiliy organı olğan Qurultay ile qomşu munasebetlerni qurmaq.
Ukraina Nazirler Kabinetine Qırım Muhtar Cumhuriyeti boyunca Nazirlikni teşkil etmege teklifi ile muracaatta bulunmaq.
Qaçaqlar işlerniñ boyunca BMT Yuqarı komissarnıñ İdaresi ile köçip kelgenlerniñ kütleviy yerleştirilüvi boyunca leyhanı azırlamaq.
İçki işler nazirligi, Ukraina Devlet sıñır hızmeti ile işğal etilgen topraqlardan kelgenlerniñ qayd etüv ketişatınıñ sadeleştirüvni temin etmek ve ilâhre.


text:
İşğal etilgen Qırımda noyabr 10-dan «Rossiya segodnâ» radiostantsiyası işlemege başladı. «Sobıtiya Krıma» bergen malümatına köre, radiostantsiya «Rossiya segodnâ» devlet şirketiniñ terkibine kire.
Qırım regional bölüginde haber etkilgeni kibi, «Rossiya segodnâ» «programmaları qırım diñleyicilerine tanış olğan alıp barıcılardan, region haberlerinden, Qırım aqqında leyhalardan» ve Sputnik halqara radionıñ rusiyeli köntentinden ibaret olacaq.
«Sputnik auditoriyası – dünyada yaşağan millionlarnen insanlardır, eminim ki, olarnı bugün radio, gazeta, televideniyede olğan meynstrim-teşviqat qozğalta. Bu kibi teşviqat açıqtan-açıq halqara uquqnı, doğrulıqnı ve real faktlarnı bozıp köstere. İnsanlar başqa bir noqtaiy-nazarnı qıdıralar, biz de Sputnik radiosignalını dünyağa tarqatıp, olarğa şunı teklif etemiz. İhtiyac bar», – dep bildirdi «Rossiya segodnâ» baş müdiri Dmitriy Kiselev.
Neşirniñ bergen malümatına köre, al-azırda «Rossiya segodnâ» Qırımda künde dört saat çalışa, ileride sekiz saatlıq efirge keçmege planlaştırıla, bunıñ ile Aqmescitte matbuat-merkezniñ ve şahsiy saytnıñ açılması közde tutıla.


text:
Kezlevde (Yevpatoriya) çoq qatlı binada bir insan elâk oldı, 17 ev sakini tahliye etildi, olarnıñ arasında bir bala dep bildire fevralniñ 5-inde Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Yanğın beş qatlı evniñ üçünci qatında, kvartiralardan birisinde başlandı, bu aqta qurtarıcılarğa saat 7-de saba bildirüv keldi. Qaza yerine keli, qurtarıcılar, yanğın töpedeki kvartiralarğa avuşa bilgenini kördi.
“Acele tedbirler neticesinde mesken evden 17 adam qurtarıldı, üçü 4-ünci qattan merdiven yardımınen tahliye etildi”, - denile beyanatta.
Yanğın mıntaqası 16 kvadrat metrni qapladı. Bir adam elâk oldı. Ekspertler sebep ve tafsilâtlarnı ögrene dep bildirile beyanatta.
Yanvar 12-sinde Şçölkino Qırım şeerinde, doquz qatlı evniñ damında patlav ve yanğın yüz berdi.


text:
Medeniy Qırım qırımtatar genç teşebüs taqımı iOS ve Android aqıllı telefonlar içün Canlı Luğat adlı yañılanğan qırımtatar luğatını işlep çıqardılar. Bunı taqım öz Facebook saifesinde bildire.
«Er istegen insan bu luğatnıñ müellifi olmaq mumkün. Yañı kelimeni qoşıp ya da şivedeki telâfuznı paylaşıp, siz ana tilimizniñ inkişaf temeline salmaqlı isse qoşarsıñız», – dep aytıla yazıda.
Azırlağanlar işandıralar ki, uyğulama internetke bağlı olmasa da çalışa bile. Bunen beraber uyğulama içinde gençler içün keçirilecek merasimler aqqında bildirüv almağ imkânı da mevcut.
Uyğulamanı canlilugat.com sitesinden yüklep almağa mumkün.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Sprimo qwrılğısın Lightning-nüktesine jalğasañız boldı, avtomattı türde iske qosıladı. iOS-pen baylanıs ornatılğannan keyin, qwrılğı aynaladağı auan..
Qazaqstan deputattarınıñ aylıq eñbek aqısı eldegi eñ tömengi jalaqıdan 26 ese köp. Bügin biz TMD eldiniñ deputattarınıñ jalaqısın salıstırıp körudi j..
"Kassini" zondınıñ missiyası 1997 jılı bastalğan bolatın. 3 mlrd şaqırım qaşıqtıqqa sozılğan saparğa 7 jılğa juıq uaqıt ketken. 2004 jılı "Kassini" a..
Qıtaydıñ sırtqı jäne işki narıqtağı qarjısı teñselip twr. Äsirese, bazar narığın baqılap-basqaru organdarı bazardağı terbelistiñ ülken qaterge aparı..
Qıtay Sırtqı ister ministrliginiñ mälimdemeşisi, osı kezekti baspasöz mäjilisinde, resmi Beyjiñ tarabınıñ AQŞ-tıñ Oñtüstik Koreyağa ornatıp jatqan «Sa..


text:
Rusiye İçki işler Nazirliginiñ Qırım İdaresiniñ matbuat hızmeti, Kezlevde yol qazası neticesinde üç yaşlı bala zararlanğanını haber etti.
Polislerniñ malümatına köre, yol qazası Polupanova soqağında yüzberdi. VAZ maşnasınıñ aydayıcısı süratnı arttırıp, naqliye idaresini becermedi ve yoldan tış çıqıp, elektrik tayanğıçqa uruldı.
“Yol qazası neticesinde aydayıcı ve üç yaşlı yolcu yaralandı ve hastahanege yatqızıldı. Qaza boyunca teşkerüv keçirile, polis hadimleri belgiley - yol areketi vaqtında cocuq bala kreslosında otura edimi ya da Yol Areketi Qaidelerini bozıp yürgüzile edimi”, - dep aytıla beyanatta.
Noyabr 21-nde Spat (Gvardeyskoye) qasabasında avtobus ve “Wolksvagen” maşnasınıñ çatışuvı neticesinde yengil maşna aydayıcısı elâk oldı, dört yolcu yaralandı.
Bir kün evelsi Aqmescit tübünde avtobus ve yengil maşna urulğanı neticesinde bir adam elâk oldı ve beş kişi zararlandı. Reys avtobusı Saq-Aqmescit marşrutından kete edi. Şimdilik yol qazasınıñ sebepleri belli degil.


text:
Mart 25-de Qırımda «Bizim balalar» cemaat birleşmesi «Qırım birdemligi» areketine birleşken Qırımnıñ siyasiy mabusları ve ğayıp olğanlarnıñ qoranta vekillerinen körüşti. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
«Bu ay, er vaqıt olğanı kibi, er bir balağa beşer biñ ruble beremiz. Amma hasta balalarımız bar, olarğa daa çoq yardım kösterecekmiz», – dep bildirdi «Bizim balalar» birleşmesi şurasınıñ azası Elzara İslâmova.
Cemaat faaliniñ bildirgenine köre, «Bizim balalar» birleşmesi vasiyligi altındaki balalarğa yardım etmeknen beraber olarnıñ ana-babalarına da iş tapmağa yardım etmege azır.
«Bu qorantalarnıñ hususiyetlerini bilemiz, olarnı aqaylar baqa edi, qadınlar ise balalarnı baqıp, evde otura ve çoqusı allarda çalışmay edi. Şimdi fondumız bergen para bile pek az. Bunıñ içün istegen qadınlarğa özleri cedvelini tizecek iş tapmağa yardım etmege azırmız», – dep tarif etti İslâmova.
Onıñ qayd etkenine köre, mezkür iş er biriniñ istegini köz ögüne alacaq. Bu sebepten «Bizim balalar» fondu mahsus anketanı azırladı.
«Bizim balalar» leyhası keçken sene mubarek Ramazan ayında başlatılğan edi. Leyha teşebbüsçisi jurnalist Lilâ Bucurova oldı. Onıñ maqsadı – Qırımnıñ siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına yardım etmektir. Leyha yalıñız maddiy yardımnı qabul etmey. Leyha çerçivesinde siyasiy taqiplerge oğrağan insanlarnıñ balalarına yardım kösterile: para, urba ve oyuncaqlar, raatlıq ve tedaviylev, psihologik yardım ve ilâhre.


text:
Aqyar, qomşu Rusiyeniñ bölgeleri ile qıyas etilgende, biñ kişi içinde qayd etilgen nikâhlar sayısı boyunca rekordlar qıra. Bunı, şeer ZAGS (Vatandaşliq vaziyeti aktlarını qayd etüv organı – QA) idaresniñ mudiri İrina Jarikovanıñ aytqanına esaslanıp, Kremlniñ kontroli altında bulunğan şeer akimiyetiniñ matbuat hizmeti bildire. Onıñ aytqanına köre, 2017 senesinde şeerde dört biñden ziyade nikâh oluv aqqında yazı qayd etildi. Aynı zamanda çiftlerniñ çerigi Aqyar sakinleri olmayıp, çetel vatandaşları ve Rusiye bölgeleriniñ sakinleri olalar. Keçken afta içinde Qırımda 257 çift munasebetlerni resmiyleştirdi, olardan 77-si resmiy qaydını Aqmescitte yaptırdılar.
Qırım sakinleriniñ teşebbüsçi grubu azası, «Ştorm» cemiyet teşkilâtınıñ yolbaşçısı Yelena Antonova, Qırımda nikâh oluv Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bir talay zorluqlarnen qarşılaşmasına sebep olacaq, dep qayd ete.
Qırım sakinleri, yarımadada nikâh oluvnıñ Rusiyeden başqa iç bir yerde uquqiy quvetke malik olmağanını tüşünmeylerYelena Antonova
– Qırım sakinleriniñ ekseriyeti, yarımadada nikâh oluvnıñ Rusiyeden başqa iç bir yerde uquqiy quvetke malik olmağanını tüşünmey. Zorluqlar, adet üzre, Ukrainanıñ qıtadaki qısmında balalar içün vesiqalar yapqanda başlana. Nikâhnıñ keçersiz olğanı ve onı ğayrıdan yapmak kerek olğanı añlaşıla. Bunıñ neticesinde vesiqalardaki qarışıqlıq sebebinden ana ile balasında farqlı soyadlar olıp, babalıqnı isbatlamaq kerek ola. Bu, uzun bir ceryan ve er şeyni tertipke ketirmek içün çoq vaqıt ve para kete. Teessüf ki, reformalarğa baqmadan, Adliye nazirligi vaqtınca işğal etilgen territoriyalarnıñ sakinlerine ayatnı qolaylaştırmay.
Qırım tarihçısı Gülnara Abdulayeva, Rusiye, Qırım sakinlerini Rusiye sakinlerine deñiştirüv boyunca izçen bir demografik siyasetni alıp bara, dep saya.
Rusiye zapt etken topraqlarda er vaqıt aynı şu olğan ealini deñiştirüv siyasetini alıp bara. «Evel-ezelden berli ruslarnıñki olğan Qırım» aqqında mif de bundan peyda oldıGülnara Abdulayeva
– Biz 1944 senesinden soñ Qırımda endi ealiniñ deñiştirilgenlerini körgen edik. Daa evel bu, 1780-nci yıllarda oldı. Rusiye zapt etken topraqlarda er vaqıt aynı şu olğan ealini deñiştirüv siyasetini alıp bara – em o zaman, em de şimdi. Oña, evlenüvlerinden özüni yarımadanıñ tamır sakini sayacaq balaları doğsun dep, Qırımğa mümkün olğanı qadar çoq adamnı ketirip yerleştirmek kerek. Evelden endi bu olğan edi – «Evel-ezelden berli ruslarnıñki olğan Qırım» aqqında mif de bundan peyda oldı. Asılında Qırımda pek çoq adam yaşap olamaz. O, bunıñ içün uyğun degil. Bugün anda endi 2 milliondan çok (sakin – QA) yaşay, ve em arbiy, em de tsivil hadimler kelmege devam eteler. Men kene de ümüt etem ki, olar Qırımda tamır atmaz, çünki vaziyet er daqiqa deñişmek mümkün.
Qırımtatar Milliy Meclisi azası, Qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyev, Ukraina içün, kelecekte yapılacaq Qırımnıñ deokkupatsiyası hususiyetlerini şimdiden endi er taraflama ögrenip, qarar bermek kerek olğanından emin.
Biz şimdi endi Ukraina qanunlarını öyle bir yazmaq kerekmiz ki, Qırımğa kelgen Rusiye sakinleri daa soñra onı tezce terk etsinEskender Bariyev
– Jeneva konventsiyasınıñ ükümlerine köre, işğalci devletniñ zapt etken territoriyasında ealini deñiştirmege aqqı yoq. Biz, daa soñra halqara teşkilâtlarğa bermek ve bütün seviyelerde Rusiyege tazyıqnı devam etmek içün bu adiselerni qayd etemiz. Anda yalıñız qayd etilgen nikâhlar degil, aynı zamanda bütün mal-mülk alış-verişi boyunca añlaşmalar ve başqa vesiqalar keçersizdir. Biz şimdi endi Ukraina qanunlarını öyle bir yazmaq kerekmiz ki, Qırımğa kelgen Rusiye sakinleri daa soñra onı tezce terk etsin ve bizni raat bıraqsınlar. Kreml zapt etken topraqtan çekilse bile anda özüniñ «beşinci kolonna»sını qaldırmağa tırışacaq. Bu sebepten men Qırımnıñ deokkupatsiyası ve Qırımda kollaboratsionizm aqqında qanunlarnı daa çabik qabul etmege davet etem.
(Materialnıñ metin versiyası üzerinde Vladislav Lentsov çalıştı)


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni Azatlıq ordeni ile mükâfatladı.
Buña münasip 241/2018 nomeralı emir Ukraina prezidentiniñ saytında ilân etildi.
Vesiqada aytılğanına köre, Azatlıq ordeni «devlet qurulması ve Ukrainanıñ içtimaiy-iqtisadiy ve ilmiy-tehnikiy inkişafına qoşulğan büyük bir isse, emekteki emiyetli yararlıqlar ve yüksek professionalizm içün berile.
Açıq menbalarda Mustafa Cemilevniñ mükâfatlavı ile bağlı izaatları yoq.
Mevzuğa dair: «Bu insannı saylap alğan yolundan burulmağa mecbur ete bilecek küç yoq»
Mustafa Cemilev – qırımtatarlarnıñ milliy lideri, SSCB ve Ukraina devirleriniñ siyaset ve cemiyet erbabı. Qırımtatar milliy areketiniñ rehberlerinden biri, aq-uquq qorçalayıcısı, dissidentlik areketiniñ iştirakçisi, siyasiy mabüs, Ukraina halq deputatı ve 2014 senesi ağustos 20-den başlap – Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili.
2014 senesinde Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Rusiye ükümeti Cemilevge Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımğa kirmesini yasaq etti.


text:
Ğalebe kününece daa bayağı vaqıt bar, lâkin Qırımda endi ananeviy arbiy-vatanperverlik bayğınlığı başlandı. İçtimaiy ağlarda bu adiseni çoqtan berli «pobedobesiye» – «ğalebe çılğınlığı» dep adlandırdılar.
Mayıs 9 yaqınlaşqanda Qırımda arbiy simvolikanıñ sayısı geometrik progressiyada öse.
.…Öz balañ üstüne uniforma… arbiy uniforma kiymek içün qafada miy yerine ne olmaq keregini tasavur bile etalmayım…
Bala bağçalarında kiçikler gruppasında Rusiye bayrağınıñ resimini sızalar, orta ve üyken gruppalarda – tanklar ve diger arbiy tehnikanı. Anamnıñ balalar bağçasında ve mektepte çalışma stajı 48 yıl. O, sovdepiya vaqtında bile böyle delilik olmadı, dey. Daynamadı, işten boşadı
Tamam bu sebepten balamı quçağıma alıp, bu vakhanaliyadan alıp kettim.
Mektepte bütün kün arbiy yırlar yırladılar, yılnıñ soñunda ise arbiy uniformanıñ tikilmesini talap ettiler. Ve kelecegimiz aqqında tüşünmege mecbur oldıq. Qartlıq keleyatqanda qolay olmasa bile.
Qırım aqiqatı… Balalarımıznen torunlarımız bu ideologiyanıñ tesiri altında qalmasınlar dep, ailedeki terbiyege daa çoq diqqat ayırmaq kerek. İmmunitetni inkişaf ettirmek kerek.
Arbiy-vatanperverlik mevzulı propagandistik tedbirlerniñ sayısı er angi tasavur saibini ayrette qaldıra bilir.
Arbiy-vatanperverlik bayğınlığı uküm sürgen yerde cenk veteranları unutığan alda qala.


text:
«Menim qırımtatarlarnıñ kederli 70 yıllığını qayd etmek içün Ukrainada bulunğanım Qırım işğalini tanımağanımız ve qırımtatarlarnı iç bir vaqıt unutmaycağımıznı ifadeley», - dep qayd etti Füle.
Štefan Füle vade etkenine köre, Avropa Birligi OSCE milliy azlıqlar işleri komissarı Astrid Tors ile birlikte bu meseleni halqara toplulıqqa yetkizmek usullarını qıdıracaq.
Bugün Ukraina tış işler Nazirligi dünyanı Rusiye istilâsını toqtatmaq ve qırımtatarlarğa qol tutmağa çağırdı. Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep qırımtatar halqı kene de zorbalıq ve terror havfı altında qaldı, dep bildire Ukraina tış işler Nazirligi.
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti «Ukraina cenüp-şarqındaki adise-vaqialardan sebep» yarımadada iyün 6-na qadar kütleviy tedbirler keçirilmesini sıñırlamağa qarar aldı. Ekspertlerniñ fikirince, böyle etip, Qırım «akimiyeti» Qırımda sürgünlik Kününe bağışlanğan matem tedbirlerniñ keçirilmesini nezaret altına almağa tırışa.


text:
Köz
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Köz - cäy belän qış arasında bulğan yıl fasılı. Tabiği köz 22 Sentäber yäki 23 Sentäber könne urın alğan kön-tön tigezlege tiräsendä bula. Sentäber, oktäber, noyäberne köz ayları dip ataw ğädätkä kergän.
Tatarstanda[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Klimatik sezon bularaq, cılı könnär betkäç häm urtaçaq täwleklek temperatura 10 °C-tan kimegän könnän temperaturanıñ 0 °C-tan tübän töşüe häm qar cirgä yatu belän köz tämamlana. Hawanıñ utraça aylıq temperaturası Sentäberdä 10-12 °C (köndez 25 °C-qa qädär, tönlä – 10 °C), Öktäberdä 2-4 °C (köndez 20 °C-qa qädär häm tönlä -27 °C). Yañğırlı häm bolıtlı könnär ozaqqa suzıluçan. İñ yañğırlı köz (134 mm) 1919 yılda, iñ qorı köz 3,3 mm 1961 yılda bulğan. Hawada qıraw – 10-29, tufraqta 3-18 Sentäberlärdä küzätelä. Köçle cille häm tomanlı könnär arta bara.


text:
Bir kün devamında Qırımda 11 yanğın oldı, bir adam elâk oldı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Müessise başı Sergey Şahov, eki yanğın mesken sektorda oldı, daa sekiz - orman fondu terkibinde olğan topraqlarda çöplük ve quru otnıñ alevlenmesinen bağlı.
"Yılnıñ başından berli quru ösümlik ve çöplükniñ tutaşıp yanğanınen bağlı umumen 3059 yanğınnı söndürdik", - dep qoştı o.
Müessisege köre, yılnıñ başından berli umumen 4254 yanğın söndürildi, 62 adam elâk oldı, 751 adam tahliye etildi, 93 adam qurtarıldı.


text:
Prezident Putin, bez Quşma Ştatlarnı Ğiraq äzerläp yatqan höcümnär xaqında kisätkän idek dip belderä
Astana. Rusiä prezidentı bügen biredä, äle Ğiraq suğışı başlanır aldınnan uq Mäskäw Washingtonğa, Saddamnıñ Amerikağa qarşı höcümnär äzerläp yatuı xaqında xäbär itkän ide dip belderde. Putin süzlärenä qarağanda, Rusiäneñ yäşeren xezmätläre andıy mäğlümatnı berniçä märtäbä alğan häm anı amerikannarğa da citkergän bulğan. Läkin ul berük waqıtta, Rusiä yäşeren xezmätläreneñ berqayçanda, Saddam xakimiateneñ inde qılınğan terror ğämälläre artında toruın kürsätkän xäbärlär almawın da äytte. Prezident Putin, Mäskäw qulında şundıy mäğlümatlar buluğa qaramastan, alar Rusiäneñ Ğiraq suğışına bulğan mönäsäbäten üzgärtmäde dip tä belderde.


text:
Çonğarda telekommunikatsion qulleniñ açılğanınen yarımadada qalğan qırımlılarnen Ukraina üç tilde laf etecek – qırımtatarca, ukraince ve rusça. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi, dep haber ete Ukrinform.
«Bir çaremiz bar, öz halqımıznen ana tilinde esas Ukrainadan laf etmek. Bizim içün bu pek müim. Qırımdaki insanlarnen üç tilde laf etecekmiz – qırımtatarca, ukraince ve rusça», – dep ayttı Çubarov.
O, «bu qulleden ATR telekanalı, Meydan radiosı, Lider radiosı ve digerleri Qırımğa yayın yapa bilsin dep, taraflar içün belli formulalar tapılacağına» ümüt etkenini ayttı.
Mart 17-de Çubarov dedi ki, Herson vilâyetinde Geniçesk rayonınıñ Çonğar qasabası yanında qurulğan teleradio qullesi – yarımadanı Ukraina kontroli altına qaytaracaq müim bir adım.
Cuma künü, mart 17-de, Qırım ile memuriy sıñır civarındaki Çonğar qasabasında teleradio qullesiniñ tantanalı açılış tedbiri olıp keçti. Onı Rusiye işğal etken yarımadağa ukrain telekanalları ve radioları yayın yapsın dep qurdılar.


text:
Rospotrebnadzor mütehassısaları, koronavirus mikrobını teşkermek içün deñizden, havuzlardan ve suv parklarından alınğan suvnıñ talili yapıp başladı. Şimdilik müsbet neticeler yoq, dey Qırımdaki Rospotrebnadzornıñ başı Natalya Penkovskaya.
"İyül ayından başlap biz deñiz suvunda, akvaprklarnıñ suvunda, havuzlarda ve ilâhre koronavirus mikrobınıñ bar ya da yoq olmasını teşkerip başladıq. Bugünde-bugün bu saa müsbet neticeler yoq", - yazdı Penkovskayanıñ sözlerinde TASS agentligi.
O qayd etti ki, Qırım ve Aqyarda hastalıqnıñ "keskin" yayılması yoq.
"Diqqat ayırmaq isteyim ki, cemmat yerlerinde maska rejimine uymalı, sotsial mesafeni unutmamalı, mart ayından berli aytqan şeylerimizni hatırlamalı", - qoştı Penkovskaya.
Tünevin Qırımda 23 yañı koronavirus infektsiya adisesi qayd etildi. Aqyarda - üç.
Umumen, Qırım akimiyetiniñ malümatına köre, Qırımda 1139 COVID-19 hastası qayd etildi, Aqyarda - 339.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti «insanlarnıñ ictimaiy areketke keçkenini» istey ve bunıñ içün martnıñ 18-nde yarımadanıñ şeerlerinde bir sıra bayram tedbiri keçire. Qırım.Aqiqatqa bu fikirni qırımtatar faali, siyasetşınas Lenora Dülber bildirdi.
«İşbu bayramlar saylâvlarnen beraber artqan eyecannı bağlamaq içün yaratıla. Bayram, eyforiya resmini kösterip, refleksiyanı uzatacaq olalar. Martnıñ 18 Qırımda bayramdan ğayrı «X» künü olğanını unutmañız, yani bayram qayd etilmek kerek olğanı közde tutulmaqta. Bu – uymağan şeylerni biri-birne uydurma teşebbüsi», – dey siyasetşınas.
O ayrıca, bu künü rusiyeli küç idaresi hadimleriniñ diqqatı ükümet tedbirlerinde nizam saqlamağa doğrultılğanını qayd ete. Bir kün evel qırımtatar faalleri küç idaresi müessiselerinden kütleviy sürette, qomşu Rusiye prezidenti saylâvları kününde ruhsetsiz tedbirler keçirilmesine yol berilmemesinen bağlı tenbiyelevler alğan edi.
Rusiye prezidentiniñ saylâvları 2018 senesi martnıñ 18 – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Martnıñ 18-nde yerli saatqa köre saat 20:00de Qırım ve Aqyarda Rusiye prezidenti saylâvlarında çalışqan saylâv bölükleri qapatıldı.
Martnıñ 18-nde Rusiyede prezident saylâvları ötkerile. Saylâvlar ilhaq etilgen Qırımda da teşkil etildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay. Qırım.Aqiqat metin yayınlavını yürseterek, Qırımda olıp keçkenlerni taqip ete.
Daa evel ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylâvları çerçivesinde saylâvcılarğa yapılğan tazyıq faktları aqqında haber etilgen edi.
Qırım uquqimaye gruppası Qırım sakinlerine daa evel tazyıq yapılğanını qayd etip, hususan işhanelerniñ yolbaşçıları qırımtatar hadimleri saylâvlarğa qatnaşmasa işten boşatılacaq dep tehdit etken.
Ukraina MİDi martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını beyan ete.
Yanvar ayında Qırımtatar halqı Milliy Meclisinıñ reisi Refat Çubarov çeşit millet mensübi olğan Qırım sakinlerini Rusiye prezidenti saylâvlarını boykot etmege çağırğan edi.
Fevralniñ 16-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavlarınıñ neticelerini tanımamağa çağırğan edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
OSCE Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közeticileri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylâv bölüklerinde iştirak etmegenleri aqqında haber ettiler.
Danimarka, Estoniya, Latviya, Litva, Poloniya, Romaniya, İsveç ve Ukraina MİDleriniñ yolbaşçıları Rusiye Qırımnı ilhaq etkenine dört yıl tolğanı munasebetinen umumiy beyanat azırladılar. Metinde qayd etilgenine binaen, Avropa tış işleri nazirleri «Qırımnıñ halqara kün tertibinden çoyulmasına musaade etmeycekler».
Felemenk ve Norvegiya MİDleri martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qıroımda ötkerilgen Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını tanımağanı aqqında beyan etken edi.


text:
İlbaşı Ärdoğan Üzbäkstan säfären tögälläde
Türkiye İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan oçraşuların tögälläp Üzbäkstannan kitte
İlbaşı Ärdoğannı Urgäneç xalıqara hawa mäydanınnan Üzbäkstan Däwlät başlığı Şäwkät Mirziyayıv häm xäläl cefete Ziroat Mirziyayıva belän räsmi zatlar ozatıp qaldı.
İlbaşı Ärdoğan sişämbe könne Üzbäkstan başqalası Taşkenttağı räsmi oçraşularınnan soñ çärşämbe könne säfäreneñ ikençe öleşe öçen hawa yulı belän Urgäneçkä kitkän ide.
Biredän avtoyul belän Törki İslam tarixınıñ möhim märkäzlärennän Hivägä xäräkät itkän Ärdoğan belän xäläl cefete Äminä Ärdoğannı İlbaşı Şäwkät Mirziyayıv belän tormış iptäşe Ziroat Mirziyayıva ozatıp yörgän ide.
İke lider häm yanındağı wäkilleklärneñ "İçan qal’ğa” mäydanına kilüe belän törki yolalar kürsätelgän qarşı alu cıyını oyıştırılğan ide.
Ärdoğan belän Mirziyayıv "İçan qal’ğa" öleşennän yörep töbäktäge tarixi urınnarnı gizgän ide.
Biredä zur xörmät häm iğ’tibar belän qarşılanğan Ärdoğan annan soñ Mirziyayıv qunaqlar xörmätenä oyıştırğan aş mäclesendä qatnaşqan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Caparovnı qotladı
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Qırğızstan Däwlät başlığı Sadır Caparovnıñ tuğan könen täbrik itte
Türkiyädä tabılğan neft’ êşläp çığarıla başlandı
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Şırnaktağı neft’ tabunıñ soñğı waqıtta cirdä yasalğan iñ zur açışlarnıñ berse bula alaçağın äytte


text:
Ormannıñ 53%-ı - emenlik, daa 23% - bik terekligi ve qalğan 13% - çamlıq. Qoruq topraqlarında üç yüzge yaqın çoqraq ve quyu bar, 1200 türlü ösümlik, olarnıñ 70-i - siyrek soyları, daa 58-i ise - endemikler (pek sıñırlı bir yerde ösken türler). Daa onıñ territoriyasında qararınen 200 ayvan çeşiti yaşay, olardan 93-ü - Ukraina Qızıl kitabına kirsetilgen.
Qoruqnıñ tarihi 1913 yılı başlandı, o zaman Çuçel boğazında imperatornıñ ayvanat bağçası teşkil etilgen edi, anda Rusiye çarları avlana edi. 1957 yılı o yer, qoruq ve avcılıq hocalığı statusını aldı. Amma mında sığın, kiyik domuz ve muflon atmasını adetini sovet yolbaşçılar devam etti: Mıkıta Hruşçov, Leonid Brejnev ve Kremlniñ yüksek partiya memurları.
Mihail Gorbaçöv ise mındaki avlavnı kestirdi, o vaqıttan berli qoruqnıñ flora ve faunası qanun tarafından imaye etile.
Qırım.Aqiqat mühbiri Qırım tabiat qoruğınıñ küz başında sıfatınıñ fotolarını çekti.


text:
Maxmud Qashǵariy
Maxmud ibn ul Xusayn ibn Muhammadil Qashǵariy - XI ásirde jasaǵan túrkiy tilles xalıqlardıń danıshpanlarınıń biri bolıp, mádeniyat tariyxında birneshe miyras qaldırǵan alım.
Onıń babası qashǵarlıq bolıp, sońınan Balasuǵunǵa kóship kelgen. Sonıń ushın da, ol Maxmud Qashǵariy, yaǵnıy, «Qashǵarlı» dep ataladı. Maxmud óz dáwiriniń eń bilimli adamlarınıń biri bolǵan. Ásirese, filologiya ilimine qızıqqan. Til hám ádebiyat sırların úyreniwge ayrıqsha kewil bólgen. Sonıń ushın da, ol óz dáwiriniń teńi tayı joq filologlarınıń biri bolıp esaplanadı. Maxmud Qashǵariydiń til ilimine baylanıslı «Javohir un nahv fi luǵotit túrk» (Túrkiy tilleriniń sintaksislik qaǵıydaları) dep atalǵan miyneti belgili. Biraq ta, bul miyneti bizge jetip kelmegen. Al, ekinshi miyneti «Devani luǵatit at-túrk» 1074-jılı jazılǵan. Bul negizinen túrkiy sózleriniń arab tili boyınsha túsindirme sózligi bolıp, onda sol dáwirdegi xalıqtıń sóylew tili, qosıq, naqıl-maqal hám qara sóz úlgileri beriledi. «Devani luǵatit at-túrk», shınında da, túrkiy tilles xalıqlardıń eń bahalı esteligi. Onda eki júzden aslam qosıq, úsh júzge jaqın naqıl-maqal, sonday-aq, tolıp atırǵan qanatlı sóz toparları, kórkem metaforalar bar. Bul haqqında Maxmud Qashǵariy: «Men bul kitaptı arnawlı túrde álipbe tártibi boyınsha jazdım. Bunda eń dáslep aforizmler, sajlar (qosıq uyqası menen jazılǵan prozalıq shıǵarmalar), naqıl-maqallar, qosıqlar táriyp qosıqları hám prozanıń ádebiy úzindileri menen kórkemledim»—dep jazadı. Maxmud Qashǵariydiń xalıq arasınan jıynaǵan materialların negizinen birneshe bóleklerge bólip qaraw múmkin. Olardıń arasında xalıq qosıqları ayrıqsha orındı iyeleydi. Qaysı dáwirde bolmasın, adamlar tábiyat penen sırlas bolıp jasaǵan. Sebebi, adam tirishiliginiń ózi tábiyat penen baylanıslı. Kúnniń ıssı, suwıq bolıp keliwi, hár jılda bolıp atırǵan ózgerisler‚ eginniń bolıq bolıwı, yaki pispey qalıwı, qıstan aman shıǵıwı yaki qırılıwı bári de tábiyat penen baylanıslı bolǵan. Xalıq sonıń ushın da, tábiyattı qásterlegen. Oǵan arnap hár qıylı temada qosıq shıǵarǵan.
Derekler[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- K. MÁMBETOV, G. JAQSÍMOVA, R.NIETOVA - Nókis Bilim 2017-jıl


text:
Qırımda ürmet etilgen advokat Nikolay Polozov içtimaiy ağda, Resul Velilâyevniñ yaqalanmasına cemiyetniñ diqqatını çekmek istemegenini hata dep sayğanını yazdı.
Advokat: «Lefortovo – FSBniñ şahsiy apishanesi. Andan kimse azat etilmey. Qırımda açılğan iş – RF Cinaiy kodeksi, madde 238, qısım 2, punkt «a» – bir manaçıq edi. Endiden soñ er şey daa sert ve bundan beter olacaq», – dep yazdı.
Polozov Qırımda boşuna ürmet qazanmadı. O, özüni yüksek seviyeli mustaqil zenaat saibi olaraq kösterdi. Qırımdaki vaziyet aqqında o, pek yahşı, vastasız surette bile. Bu sebepten onıñ sözlerine ciddiy munasebet köstermek kerek. Amma Resulniñ, yaqalanmasına cemiyetniñ diqqatını çekmemek qararı kerçekten de hata edimi? Belki de, iş adamınıñ cemiyet tarafından qarşılıq kösterilmesiniñ istemegeni, añlaşma yapmaq istegi ile bağlı degil de, sadece yaqalanğan künü çıqa bilecek cemiyet içindeki qarışıqlıqlarnıñ bir çoq qorantalar içün nasıl havflı neticelerge ketirmek mümkün olğanını bilgeni ile bağlıdır.
Qarasuvbazarda Resul Velilâyevniñ işhaneleri ve aqrabalarınıñ evlerindeki tintüvler ve yaqalanuvlar ile keçken mahsus operatsiyanıñ şaatları, telükesizlik hadimleriniñ rıqma-rıq tolu «Kamaz»lar ile kelgenlerini aytalar. Yani olar, itibarlı iş adamına qol tutmağa azır olğan insanlarğa qarşılıq köstermege azır edi. Bunı añlamaq mümkün, çünki Velilâyevniñ yalıñız Qarasuvbazardaki işhanelerinde biñge yaqın kişi çalışa. Buña qorantalarınıñ azaları, sadece pervasız olmağan faaliyetçiler, diger şeerlerden kele bilecek insanlar qoşulmaq mümkün edi. Umumen çatışmalar bayağı büyük mıqyaslı olmaq mümkün edi.
Neticede büyük miqdarda yaqalanğan ve, ihtimal ki, saqatlanğan insanlar olacaq edi. Telükesizlik hadimlerinde ise pek sert areket etmek içün sebep peyda olacaq edi. Refat Çubarov tarafından «qara cumaaqşamı» denilgen bu kün, Qırımda qırımtatar halqına qarşı daa büyük repressiyalarnıñ başlanğıç noqtası olacaq edi.
Elbette, halqara teşkilâtlar ve diplomatik missiyalarnıñ muracaatları olsa, bunıñ büyük bir aks-sada olacaq edi. Lâkin bütün bu şeylerni çatışmalar olmadan da yapmaq mümkün. Bunıñ içün telükesizlik hadimleri ile kütleviy çatışmalarğa ihtiyac yoq. Belli iş adamınıñ tevqif etilüv vaqiasınıñ özü cemiyette aks-sada doğurmaq kerek, ve bu artıq oldı!
O, oña yardımğa kelmege azır olğan insanlarnı qurtarmaq içün özüni feda etti
Resul Velilâyev ayatında büyük muvafaqiyetlerge boşuna irişmedi. O, büyük bir kollektivniñ rehberi olaraq, öz areketleri ve er bir qararınıñ neticelerini tahmin etmege bile. O, yardım istep ateşin bir davet ete bilir edi – ve biñlerce insan çapa-çapa oña yardımğa kelir edi. Amma o, bunıñ ne ile yekünlene bilecegini añladı. Telükesizlik hadimleri keri çekilmez edi – demek ki, barışıqlı qırımtatar muqavemetiniñ doktrinası ale daa izin bermegen şey – qannıñ tökülmesi olacaq edi. Resul, ikmetli rehber olaraq, başına kelgen belânıñ yüzlerce aileler içün de belâ olması içün yol beremedi. Belli bir manada o, özüni unutıp oña yardımğa kelmege azır olğan insanlarnı qurtarmaq içün özüni feda etti.
Cemiyet içindeki aks-sada ise artıq quvetleşe. İtibarlı Qırım iş adamı ve hayriyecisiniñ imayesine ciddiy insanlar, devlet ve halqara muessiseler celp etile. Onıñ işi aqqında yüksek seviyede laqırdı etile. İşte, cemiyet içinde kerek olğan aks-sada tamam budır. Tecavuzkâr öz tecavuzkârane usullarnı qullansın, dünya toplulığı ve qırımtatar halqı ise medeniy usullarnı qullanalar. Neticede ise mutlaqa olar yeñecek!
Zarema Seitablayeva, Qırım sakini, bloger (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz noqtai-nazarlarını aks etip, muarririyetniñ noqtai-nazarını aks etmeleri şart degil


text:
«Ukrenergo» tamir brigadası Herson vilâyetinde bozulğan elektrik yolaqlarından birini tamirledi – «Kahovka-Titan».
Bu aqta şirketniñ matbuat hızmetinde aqşam bildirdiler.
«Ağır iş şaraitlerine baqmadan (küçlü yağmur, ruzgâr, sılaq topraq), «NEK «Ukrenergo» brigadaları 220 kV «Kahovka – Titan» VL ğayrıdan tiklenüvi boyunca künge planlaştırılğan işini becerdiler. Bozulğan tireme devirilgen, yañı demir-beton tiremesi tiklenildi, qomşu ortaq tiremelerni doğruttı ve pekittiler», – deyler matbuat hızmetinde.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, 2013 senesi Qurultayda saylanğan halq delegatları işine devam etecek. Bunı o, Facebook saifesinde derc etilgen video muracaatında ayttı.
Çubarov hatırlattı ki, 2013 senesi oktâbrniñ 26-nda Aqmescitte VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci sessiyası olğan edi.
«5 yıldan soñ Qurultaynı toplap, yañı saylanğan delegatlarğa vekâlet bermek kerek. Amma, belli olğanı kibi, Rusiyeniñ Qırım işğali sebebinden al-azırda serbest saylavlarnıñ keçirilmesi imkânsızdır. Rusiye Milliy Meclis faaliyetini yasaq etti, şunıñ içün 2013 senesi Qurultayda saylanğan halq delegatları işine devam etecek», – dep tarif etti Meclis reisi.
Haber etile ki, 2018 senesi noyabrniñ 12-nde Kyivde Qırımtatar Milliy Qurultay delegatlarınıñ konferentsiyası olacaq. Onıñ devamında Qırım işğali, qırımtatar halqınıñ vaziyetinen bağlı eñ aktual meseleler baqılacaq, beyanat ve muracaatlar qabul etilecek.
«Allahqa şükür, 2013 senesi saylanğan 248 insandan tek küçük bir grupp Qırım işğalinden soñ Qurultaydan çıqtı. Meclis azaları arasında da bir qaç kişi işğalge qoltutqanı içün azalıqtan çıqarıldı. Amma, Allahqa şükür, Qurultay delegatları ve Meclis azalarınıñ ekseriyeti vazifesini yapmağa devam ete. Epimizge muvafaqiyetli ve semereli iş tilep, Qırımnıñ tezden serbest olmasını isteyim», – dedi Çubarov.
Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında saylanğan edi. 1917 senesi dekabrniñ 9-ndan 26-na qadar esas qırımtatar qanunlarını qabul etken milliy tesis toplaşuvı olaraq çalışqan edi.
1991 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı faaliyetini yañıdan başlattı. Ukrainada qırımtatarlarnıñ yuqarı temsil organı olaraq tanıldı. Qırım işğalinden soñ Rusiye onıñ faaliyetini yasaq etti.


text:
Süriyädä Cärablusta bombalı höcüm
Süriyäneñ tön’yağındağı Cärablusta ber maşinağa quyılğan bombanıñ şartlawı näticäsendä 3 keşe yaralanğan
“Färat qalqanı” xäräkäte belän terrordan arındırılğan Cärablusnıñ awıl cirendä maşinağa quyılğan bomba şartlağan.
Bombalı terror höcümendä maşinadağı 3 keşe yaralanğan.
Yaralanuçılar xastaxanägä ozatılğan.
Höcüm näticäsendä maşina qullanılmaslıq xälgä äylängän.
Waqıyğa urınında tikşerü ütkärgän cirle iminlek köçläre höcümneñ “YPG/PKK” terror oyışması tarafınnan oyıştırıluı ixtimalı östendä tora.
Täl Rıfat häm Münbiç töbäklärendä basıp aluın däwam itterüçe “YPG/PKK” terror oyışması yış-yış Bab, Azäz, Cärablus häm Afrin töbäklären tämek itep alıp terror ğamällären oyıştıra.
Bäyläneşle xäbärlär
Êş urınında 5 keşeneñ berse naçar möğamälä kürä
“Strep A” bakteriyase 9 can aldı
Belfastta 5 yäş’lek qız bala älege infekŝiyadan ğomere özelgän 9nçı bala buldı


text:
İşğal etilgen Qırımdaki uquq qoruyıcılar Radio Svoboda jurnalisti Nikolay Semenağa qarşı birleşip, onı susturmağa tırışalar. Bunı qabaatlanğannıñ advokatı Aleksandr Popkov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Nikolayğa qarşı birleşip kelgen gruppa – taqiqatçı ve faller – onı jurnalist, farqlı fikirde olğan insannı olaraq susturmağa tırışa», – dep ayttı Popkov.
Semenanıñ özü qayd etkenine köre, taqiqatnıñ qabaatlav meyili iş başlağanından berli is etile.
«Taqiqat keçirilgen vaqıttan berli qabaatlav meyili is etile edi, işke qabaatnı isbatlağan fakt ve vesiqalar ilâve etile edi. Taqiqat advokatlarnıñ muracaatlarına qulaq asmadı, olar ise bu işte cinayet olmağanını qayd etmege rica etken ediler», – dep qayd etti jurnalist.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy mahkemesinde aprel 18-de Qırım jurnalisti Nikolay Semenağa qarşı cinaiy iş boyunca daa bir mahkeme oturışı olıp keçti. Rusiye akimiyeti onı Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruv yapqanında qabaatlay.
Sorğuğa bir şaat keldi – Yuliya Kojemâkina. O, Nikolay Semenanıñ maqalesi basılğan internet saifesi baqılğanınıñ şaatı olğan edi. Şaat advokatlarnıñ suallerine cevap berip olamadı.
Dekabr 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirdi.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Nikolay Semenanı «namuslı bir jurnalist» olaraq adlandırıp, onıñ kibi insanlar «işğal etilgen Qırımda basqıncı rejimge razı olmağanını» qayd etti.
Ukraina milliy jurnalistler ittifağınıñ reisi Sergey Tomilenko Semenanıñ mahkeme esnasını «adaletsiz bir mahkeme» dep adlandırıp, onı medeniy bir areket şeklinde kösterece olalar, dep ayttı.
Nikolay Semenanıñ advokatları, Halqara ve Avropa jurnalistleri Federatsiyası, em de OSCE ifade serbestligi meseleleri Temsilcisiniñ ofisi, FSBge muracaat etip, onı Qırımdan tedaviylenmesi içün yibermege çağırdı, lâkin müsbet cevap şimdige qadar daa berilmedi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
Ukrainada memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 980 biñ insannı teşkil ete, daa 600 biñ kişi memleketni terk etmege mecbur oldı.
Bu malümatnı Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ (BMT) qaçaqlar işleri agentligi aydınlattı, dep haber ete UNİAN.
600 biñ Ukraina vatandaşı Rusiye, Aqrusiye, Moldova, Poloniya, Macaristan ve Romaniyağa ketmege mecbur qaldı.
BMT yañı malümatına köre, Donbass cenkiniñ qurbanı aman-aman 5,5 biñ kişi oldı, zıddiyet devamında 12,5 biñ insan yaralandı.
Prezident Petro Poroşenko cumaertesi künü, fevral 7-de, Münchendeki konferentsiyasında başqa raqamlarnı aydınlattı. Devlet yolbaşçısınıñ malümatına köre, Ukrainada 1432 asker ve 5600 adiy adam elâk oldı.
Devlet yolbaşçısı dedi ki, Ukraina içinde million kişi Donbasstan köçip keldi, Rusiyede ise 70 biñ insan buluna.


text:
Hakasiyadaki yanğın qurbanlarınıñ sayısı 32 insanğa qadar arttı. Bunı bazarertesi künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy temsilcisi Vladimir Markin bildirdi.
«Taqiqatnıñ 23 elâk olğan kişi aqqında malümatı bar», – dedi o.
Hakasiya yanğınlarında ağır yaralanğan sekiz kişi Krasnoyars ülkesi hastahanesiniñ yanıq merkezinde buluna, dep bildirdi hastahaneniñ matbuat kâtibi İrina Koçetkova İnterfaks-Sibir agentligine.
Cumhuriyetniñ sağlıq saqlav naziriniñ muavini Natalya Kogannıñ aytqanına köre, 900-den ziden insan Hakasiya yanğınlarında zarar kördi. 800 kişi tedaviylevge yollandı. 102 insan hastahanege yatqızıldı. Olardan 77 kişi alâ da hastahanede buluna. Kogannıñ bildirgenine köre, dört kişiniñ alı pek ağır, 43 – orta ağırlı. Zarar körgenler arasında üç bala bar.
Aprel 14-yu Hakasiya Cumhuriyetinde yanğınlar neticesinde elâk olğanlarnı añmaq maqsadı ile matem künü olaraq ilân etildi. Böyle bir buyruqnı region yolbaşçısı Viktor Zimin imzaladı.
Bu künde nazirlik, hızmet reberleri, belediye yolbaşçılarına devlet bayraqlarını endirmege tevsiye etile. Teleradiokompaniyalar ve medeniyet müessiseleri eglence yayınları ve tedbirlerini lâğu etmeli.


text:
Ukraina, Gurcistan ve Moldova Brüsselde Avropa Birligi ile esas añlaşmalarnı imzalaylar. Azatlıq Radiosı tedbirni canlı yayında köstere.
Ukraina Avropa Birligi ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ iqtisadiy qısmını imzalay. Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç keçken sene noyabr ayında añlaşma imzalanmasından vazgeçip, Yevromaydan ötkerilmesine sebepçi oldı. Bunıñ neticesinde rejim devirildi.
Mart ayında Avropa Birligi ve Kiyev siyasiy añlaşmanı imzaladılar. Brüssel 2014 senesiniñ soñunda Kişinöv ve Tbilisi ile siyasiy ve ticaret añlaşmalarını imzalaycaq edi, lâkin Moskva buña mania olmasın dep, tedbir sanını deñiştirdi.
Añlaşma tizilgen soñ Ukraina, Moldova ve Gurcistan 500 million müşterilik Avropa Birligi bazarına kire bilecekler.