text:
Ekisi de evden çıqıp, qaytmadılar, olarnen bağ yoqtır.
Bunı «Ukrainskiy dom» teşkilâtınıñ koordinatorları bildire, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
Teşkilât vekilleriniñ sözlerine köre, mayıs 25 künü Timur Şaymardanov aktivistlerniñ körüşüvi vaqtında Leonid Korjnıñ ğayıp oluvı aqqında tüşüncelerini bildirdi, onıñ ile telefon vastasınen bağlanmağa çare yoq edi, em de bulunv yeri 3-4 kün devamında belgisizdir.
Mayıs 26 sabası Timur Şaymardinov edven çıqıp, qaytmadı. Onıñ ömür-arqadaşı aytqanı kibi, Timur «ÇBRR» bankına baracaq edi. Bundan soñ onıñ ile bağ yoq oldı, bulunğan yeri de ne tuvğanlarına, ne dostlarına belli degil.
Qırımnıñ ukrain cemiyetniñ ve «Ukrainskiy dom» teşkilâtınıñ lideri Andriy Şçekun qayd etkeni kibi, Timur Şaymardanov faal cemaat areketini alıp bara ve Qırım işğaline qarşı narazılıq numayışlarda iştirak ete edi.
«Timur ukrain arbiy qısımları Rusiye tarafdarları ve «yeşil adamçıqlar» tarafından zapt etilgende öz faalligini başladı. O vaqıt o, fikirdeşlerniñ bir taqımnı topladı, olar arbiy qısımlarnnı nezaret kiriş noqtalarında künlernen nevbetçilikte tura edi», – dedi Şçekun.
Onıñ sözlerine köre, Timur fikirdeşleri ile Ukraina arbiy-deñiz quvetlerniñ yalı mudaafa ştabında da nevbetçilikni alıp bara edi.
«Timurnıñ gruppası Ukraina tarafdarı olğan aktivist ve jurnalistlerni de qorçalay edi. Referendum ve Qırım işğaline qarşı çıqqan «Qadınlar tınçlıq içün» areketiniñ iştiraçilerini de qoruy ediler»,– dedi Andriy Şçekun.
Leonid Korj ile Şçekun şahsen tanış degil, amma Timur Şaymutdinov gruppasınıñ azası olaraq köre bilgenini tüşüne.


c: text/html

text:
ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov dey ki, Qırımda telekanal hadimleriniñ evlerinde, yarımadada ve Moskvada yaşağan tuvğanlarınıñ evlerinde noyabr 2 künü keçirilgen saba tintüvleri – «oña ve ticaretine planlaştırığan ücümdir». İslâmovnıñ fikrine köre, işbu areketler – onıñ Kremlge qarşı mevamınıñ neticesi ve onıñ tarafından teşkil etilgen Qırım qamaçavına cevaptır.
Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Büyük miqyaslı ücüm azırlanılğanı aqqında malümatımız bar edi ve onı er ceetten başladılar. Şimdi bütün şirketlerni elge keçirmege tırışacaqlar. Moskva ve Qırımdaki bankımnıñ lizentsiyasını qaytardılar. Evel planlaştırılğan sistema boyunca areket etecekler. Men ile bağlı er şeyge basqı etecekler. Soñra meni halqara terrorist olaraq tanıtacaqlar», – dey o.
İslâmovnıñ fikrine köre, bu «Qırım boyunca Putinniñ oyun qaidelerini qabul etmegeni sebebinden intiqamdır».
«Teşkil etilgen vatandaşlıq qamaçavı, ondan soñ Qırım buña dayana ve Rusiye istisalcısı öz kârını arttırır degen laflarnı alayıq, Rusiyeniñ buña cevabını köresiñiz endi. Vatandaşlıq qamaçavı çalışa, demek», – dey İslâmov.
Evel noyabr 2 künü Qırımda ATR telekanalınıñ hadimleri, İslâmovnıñ ana-babasınıñ evinde ve Moskvadaki oğlu yaşağan evinde keçirilgen tintüvler aqqında bildirilgen edi. Birazdan tintüvler İslâmovnıñ bütün şirketlerinde FSB tarafından oña nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgeni aqqında malümat peyda oldı.
Media-holdingge kirgen ATR, Lâle telekanalları, «Lider FM» radiosı kibi, «Meydan» radiostantsiyası da 2015 senesi aprel 1-de işğal etilgen Qırımda yayınlavını toqtattı. İyün 17-den ATR ve Lâle Kiyevden işlemege başladı, «Meydan» radiosını internetten diñlemege mümkün oldı.
Şimdi İslâmov qıtaiy Ukrainada yaşay ve sentâbr 20 künü başlanğan Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri ola.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı öz Facebook saifesinde arbiy-siyasiy taqiqat merkeziniñ yolbaşçısı Dmitriy Tımçuk bildirdi.
«Ukraina şarqında areket etken RF SQ Baş ştabınıñ baş istihbarat idaresiniñ diversion gruppalarınıñ büyük qısmı keri qaytmağa emir aldı», − yazdı o.
Tımçuk şunı da qayd ete ki, diversantlarğa devlet sıñırından keçkende arbiy çatışmalardan saqınmağa avale etildi.
«Donbassta areket etken terroristlerde ukrain silâlı quvetlerine öz başına, Rusiye spetsnazınıñ diversion-istihbarat gruppasınıñ yardımı olmağanda, qarşılıq köstermek içün imkâniyetleri bar».


text:
Aqyarnıñ rusiyeli akimiyeti özüni izolâtsiya etüv rejimini bozğan sakinlerge qarşı 423 protokol tizgenlerini bildirdi. Rusiye nezaretindeki şeer mahkemeleri 25 biñden ziyade cöremeler aqqında 22 qararnı qabul etti.
Bunı Aqyar ükümetiniñ matbuat hımeti bildire.
"Rusiye qanunlarına köre, cöreme vaziyetke bağlı ve 1 biñden 30 biñgece ola bile", - denile beyanatta.
Qayd etile ki, Aqyarda patruller özüni izolâtsiya etüvniñ teşkermesini devam ete.
Daa evel Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, aprelniñ 24-nde 10 koronavirus hastası qayd etilip, rekord oldı, dep bildirdi. Qırımda 67 koronavirus hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
`Srebreniśadan alınğan sabaqlar` Näticälär
Xäbärlär [49]
- Kön’yaq Afrikada cinayät’çelär qulğa alınğan
- Qıtay alıp qaytqan Ay ürnäkläre "yäş'" bulıp çıqtı
- Gaiti İlbaşın üterüçelärneñ baş planlaştıruçı qulğan alınğan
- ӘpдoraH: “ИcлaM дoшMaHлыrы бeләH kөpәш aлып бapылыpra Tиeш” / Ärdoğan: “İslam doşmanlığı belän köräş alıp barılırğa tiyeş”
- İtaliyada karantinğa alınğan köymä
- Xalıqara investorlar yaňartıla alınğan ênergiya forsatları öçen İstanbulğa kilä
- Qırımda 8 tatar qulğa alınğan
- Yähüdlär Abbasnı üterergä çaqırdı
- Fälästinlelärdän prinś Uil’yamğa teläktäşlek
- Bel’giyä xökümäte İzrail’ne tänqıyt’li
- İzrail' poliśiyäse invalid xatın-qızğa attı
- Yäxüd cirläşüçe maşinası belän fälästinle balanı izde
- AQŞ Mänbiçtä ike baza tözi
- İzrail’dä azannı tıyu
- Reks Tillerson êşennän alındı
- Mixail Saakaşvili qulğa alınğan
- İordannıñ basıp alınğan könbatış üzänlegendä kiyerenkelek
- İzraildä Fälästin xalıq ışanıçlısı qulğa alınğan
- Çıňğız Aytmatov iskä alınğan
- Musul gubernatorı wazıyfasınnan alınğan
- Pavarotti ülemeneñ 10 yıllığında iskä alınğan
- Asur xäräbäläre “DEAŞ”tan kire alınğan
- AQŞlılar Martin Lüter Kingne iskä alu öçen yöregän
- “DEAŞ”tan alınğan Babta qotlaw


text:
Onıñ sözlerine köre, Rusiye qanunları daa da çoq vazifelerni kirsetmege imkân bergenine baqmadan, terkipte yalıñız eki yañı muavin olacaq. «Terkipni eyileştirmek içün vali apparatını teşkil etmemege qarar aldıq», – dep bildire Aksönovnıñ sözlerini Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan Krıminform saytı.
Neşirniñ malümatına köre, birinci «baş nazir muavini» şimdiki «baş nazir muavini» Mihail Şeremet olacaq. O, Rusiyege qoşuluvı aqqında «referendumnıñ» keçirilmesinden evel «Qırım imayesi»niñ başlığında tura edi.
«Muavinler» vazifelerini Nikolay Yanaki, Sergey Doniç, Ruslan Balbek ve Larisa Opanasük saqladılar.
Daa bir «baş nazir muavini» vazifesine Rustam Temirgaliyevniñ istifasından soñ iqtisadiy bölükni idare etken Yevgeniya Bavıkina tayin etilecek. Bundan da ğayrı «baş nazir muavini» vazifesine «içki siyaset, haber ve alâqa naziri» olğan Dmitriy Polonskiy ve Rusiye prezidenti yanında «Qırım Cumhuriyetiniñ daimiy temsilcisi» Georgiy Muradov başlaycaq.
Qırım «akimiyeti»nde öz vazifelerini «nazir»lerniñ çoqusı saqladı, amma bazı bölüklerniñ serlevalı deñişti.
«Maliye naziri» Vladimir Levandovskiy olacaq, «iqtisadiy inkişaf naziri» –Svetlana Verba, «medeniyet naziri» Vera Novoselskaya, «kurort ve turizm naziri» Yelena Yürçenko, «köy hocalığı naziri» Nikolay Polüşkin, «emek ve içtimaiy qoruv naziri» Yelena Romanovskaya, «tasil, ilim ve gençlik naziri» Natalya Gonçarova, «sport naziri» Georgiy Şestak, «sanayi siyaset naziri» Andrey Skrınnik, «qurucılıq ve mimarcılıq naziri» Vladimir Nikolov, «ekologiya ve tabiat resursları naziri» Gennadiy Narayev, «sağlıq saqlav naziri» Aleksandr Baharev oldılar. «Yaqarlıq ve energetika naziri» Qırım «parlamentiniñ» deputatı Sergey Yegorov oldı, «Adliye naziri» – Oleg Şapovalov. «Naqliye naziri» vazifesine Yuriy Şevçenko tayin etilecek.
Bu qararlar iyün 25 künü Qırım «parlamenti»niñ toplaşuvında tasdiqlanmalı.


text:
Dört yıl evel ğayıp olğan Muhtar Arislanovnıñ tuvğanı Nuriye Karakaş, rusiye politsiyası tahqiqatnı toqtattı, dep bildire. Bunı o, Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende, bildirdi.
Bizge, tahqiqat bir yerde toqtandı, dep ayttılar. Amma meraqlı olıp çıqa - video bar, şaatlar bar, farz etilgen hırsızlar bile bar, amma tahqiqat bir yerde toqtandı", - dey Nuriye Karakaş.
O, tahqiqatçı onı subetlerge davet etip, Muhtar Arislanovnıñ izlengeni körüngen videolarnı köstergenini qoştı.
"Ağam ğayıp olğanda, biz birden adamlarnı köterdik. Bir qaç saattan soñ dostları, qorantası qıdıruvnı başladı. Biz köpeklernen qıdıra edik, men, onıñ bulunğan yerini telefon signalından baqmağa tahqiqatçığa rica ete edim. Eki arbiy kiyimli ve silâlı aqay onı kümüş renkte mikroavtobusqa oturtqanlarını körgen adam da oldı. Tahqiqatçı, meni subetlerge davet etip, onı eki adam – birisi kepkalı, başqası büyükçe, eslice soyu – izlegenini yazıp qoyğan videolarnı köstergen edi", – ikaye etti o.
Amma müessiseseniñ, tahqiq işleri bitirilgeni aqqında açıq izaatı yoq.
Muhtar Arislanov 2015 senesi avgust 27-sinde Aqmescitte ğayıo oldı. Buña rysiye quvetçilerniñ alâqası bar, dep aytqan adamlar bar.


text:
Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv komiteti Qırımda aq bozuvlarını qayd etmek içün «sıcaq ağnı» aça.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclis azası, faal ve Komitet koordinatorlarından biri Eskender Bariyev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, teşkilât gece-kündüz şikâyetlerni telefon vastasınen qabul etecek.
«Bizde malümat toplamağa yardım etecek mahsus sualler cedveli olacaq. Soñra bu malümat regiondaki vekillerimiz tarafından teşkerilecek, bizde bir ağ olacaqtır. Böyle etip ileride bu malümatnı qullanacaqmız», – dedi Bariyev.
Cuma künü, noyabr 28-de, Moskva vaqtına köre saa 11:00 Aqmescitteki Çehov, 20 adresi boyunca Komitet koordinatorlarınıñ matbuat konferentsiyası ötkerilecek. Olar jurnalistlerni «sıcaq ağ» işi ve maqsadınen tanış etecekler.
Qırımda insanlarnı esir aluv, yaqalav ve apiske aluvlar sıq-sıq yüz bergeninden sebep Qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruv Komiteti meydanğa ketirildi. Lâkin onıñ yetekçileri yalıñız qırımtatarlarğa yardım etmeycekler. Komitet eali içün uquq seminarlarını da ötkermege planlaştıra. Teşkilât yardım etecek uquqçılarnı da davet etecek.


text:
Bazarertesi künü, yanvar 19-da, Aqmeçit rayonında yaqalanğan Edem Osmanov Aqmescitniñ Franko bulvarındaki izolâtorda buluna. Onı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağanda politsiya hadimine qarşı küç qullanmasında qabaatlaylar. Onıñ aytqanına köre, arbiyler onı yaqalap, oña qarşı beden küç qullandılar.
Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Edem dedi ki, onı yaqalağan soñ bir qaç kere urdılar», – dep qayd etti Smedlâyev.
Onıñ malümatına köre, yaqalanğannı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 381-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca («Akimiyet vekiline qarşı küç qullanması») qabaatlaylar.
«Edem Osmanovnı sorğuğa çektiler, adliyecisi Emil Kürbedinov da yanında edi. Saat 15-te (yerli saatke köre, – muar.) taqiqat işleri devam etecek», – dedi Smedlâyev.
Qurultay MSK reisi bu yaqalavnı «qırımtatarlarğ basqı devamı» dep adladı.
Belli oldı ki, yaqalanğan kişi Qırımnıñ Aqmeçit rayonındaki qırımtatar iş adamı Mustafa Osmanovnıñ oğlu ola. O, 2013 senesi dekabr ayında maşinanen Kiyevge kelip, numayışçılar içün pilâv pişirgen edi. Keçken sene sentâbr ayında Osmanovnıñ evinde tintüv keçirildi.
Malüm ki, 2014 senesi mayıs 3-te Ermeni Bazarda Mustafa Cemilevni qarşılağan bir qaç kişi SİZOdan azat etildi. Edem Ebulisov, Tair Smedlâyev, Musa Apkerimov, Rustam Abdurahmanov azatlıqqa çıqtılar.


text:
İyül 23 künü Geniçesk rayonında keçirlgen Mudafaa şurasınıñ toplaşuvında Herson vilâyet memuriyetiniñ başı Andrey Putilov işğal etilgen Qırımğa malnıñ ketirilmesi qapatıla bilecegei aqqında bildirdi.
Bu aqta Herson vilâyet memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Elastığa fırsat yaratqan insanlar – Ukraina mudafaanı bozğan memleket duşmanlarıdır», – dey Putilov ve «sıñırda» tertip-nizamnı pekitmege onıñ vazifesi olğanını qayd etti».
Vilâyet başı Qırım ile «sıñırdan» mal ketirilmesiniñ tap qapatılacağını tüşüne ve yalıñız ferma mallarını ketirmege izin berecek ola, denile beyanatta.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, aqiqatta ise – kerçek sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq sayıla.


text:
Rusiyeli akimiyet tarafından işğal altındaki Qırımda yaşağan tamır halqlarnıñ aq-uquqlarına qarşı yapılğan zulum arbiy cinayet dep sayıla ve buña mahkeme ve dünya cemaatçılığı qıymet kesecektir. Bu aqta Qırım MC prokurorınıñ halqara Halqara Tamır halqlar Künü qayd etilüvi munasebetinen yapqan muracaatında söz yürsetilmekte.
Gündüz Mamedov Qırımda yaşağan tamır halqlar temsilcileriniñ aq-uquqları sistemetik ve mıqyaslı şekilde bozulğanına diqqat çekti.
«Olar kendi toprağında ür bir şekilde inkişaf etme, ana tilinde tasil alma ve dinini kütme aqqından marum etilmekteler. Qırımtatar halqına qarşı basqı yapıla, Qırımnıñ Ukraina toprağı olğanı hususında faal tarzda öz noqtai- nazarını bildirgen yarımada sakinleri repressiyalarğa oğratıla, şahıslar milliy ve etnik alametlerine köre taqip etile. Bu sebepten dolayı Qırım tamır halqlarınıñ temsilcileri yarımada zapt etilgen soñ onı terk etmege mecbur qalğan ediler», – denilmekte muracaatta.
QMC prokurorı idare hadimleri Qırımnıñ işğal etilmesinde qabaatlı olğan ve yarımadada insan aqlarını bile-bile bozğan mesul şahıslarnı mesuliyetke celp etmek içün bütün ğayretlerini köstermege devam eteceklerine işandırdı.
«Ondan da ğayrı bizler halqara mahkeme teşkilâtlarına berilmek üzre işğalci akimiyetniñ qanunğa zıt kelgen bütün areketlerinen bağlı isbatlarnı toplamağa devam etmektemiz», – dep qayd etti Mamedov.
Halqara Tamır halqlar Künü er sene avgustnıñ 9-nda qayd etile. Böyle bir kün BMT Baş Assambleyasınıñ rezolütsiyası ile 1994 senesi tayin etilgen edi.
Ukrainada bu sebepten bir qaç tedbir keçirilmesi planlaştırıla.
2014 senesi martnıñ 20-nde Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 deputat qoltutqan edi. Ukraina tamır halq olğan qırımtatarları ve diger milliy azlıqlarnıñ etnik, medeniyet, til ve din hususiyetleriniñ saqlap qalması ve inkişafına kefil olacağını vade etti.


text:
Zapt etilgen Aqmescitte «La Bottega» tükânında teşkerüvinden soñ Kremlinge bağlı Rusiye köy hocalıq nezaret hadimleri 43,6 kilo penir ve 4,5 kilo qolbaslarnı tutıp aldılar. Bunı noyabr 10 künü müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Añılğan mahsulatlar boyunca saipler tarafından veterenar sertifikat ve resmiyleştirüv vesiqaları aqqında malümat berilmedi, ondan da ğayrı malğa refaqat vesiqaları ve rus tilinde işaretleme de yoq edi», – aytıla matbuat hızmetiniñ bildirüvinde.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, mahsulatlar satılıştan alındı ve «Brener 500» furunında yaqılıp yoq etildi.
Qomşu Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda aşayt mahsulatlarına ve köy hocalığınıñ çıqarğan mahsulatına yaptırımlar kirsetildi. İtalniñ sıñırlanması – evel Qırımnıñ işğal etilmesi ve Ukrainanıñ şarqiy bölgelerine tecavuz etkeni içün Moskvağa qarşı sanktsiyalnı qullanğan bir sıra devletlerge qarşı qabul etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ankarada Rusiyeniñ Türkiye elçisi Andrey Karlovnı 2016 senesi dekabr ayında öldürgeninden şübheli sayılğan kişige nisbeten mahkeme başlana, dep bildire BBC.Tahqiqat elde etken malümatqa köre, qabaatlanğan 28 kişi ABD-de yaşağan vaiz Fethullah Gülen ve Türkiyede terror teşkilât olaraq tanılğan FETÖ ile bağlı.
Karlov 2016 senesi dekabrniñ 19-nda Ankarada Zemaneviy sanat merkezindeki fotoresim sergisiniñ açılışında öldürildi. 22 yaşında Mevlüt Mert Altıntaş elçige ateş açıp, «Allahu Akbar! Alleponı unutmañız», dedi.
Bir qaç daqqandan Altıntaş telükesizlik quvetleriniñ hadimlerinen olğan atışuvda öldürildi.


text:
Bunı jurnalistlerge şeer akimiyetiniñ reis muavini Aleksandr Sveçnikov bildirdi, dep haber ete Qırım akimiyetiniñ ruporı «Krıminform».
«Paromda bankomatlarnı yerleştirmege oñaytsız. Aqyarda banklar işke başlaylar, şunıñ içün paromda ihtiyac endi yoq. Maliye tertibatı tertipleşe», – dedi Sveçnikov.
Bankomatı olğan «Kapitan-leytenant Kazarskiy» paromı Aqyar merkezinde Artilleriyskaya körfezinde mayıs 12 künü yerleşti. Şeer sakinleri mında ukrain banklarnıñ grivna varaqaları ile aqça ala bilecek edi. Faqat avtomatlarnıñ inkassatsiyası öyle de olmadı. Mayıs 29 künü parom duraqtan köçti.


text:
Mayıs 3 künü milliy lider Mustafa Cemilevni Qırım ile ukraina sıñırında qarşılğan qırımtatarlar para cöremesinen cezalandılar, umumiy raqam million rublege yete.
Bunı Kiyevde ötkerilgen matbuat-konferentsiyasında Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Bugün de bugün mayıs 3 künü Qırım ile qıtaiy Ukraina arasındaki sıñırda Mustafa Cemilevni qarşılamağa barğan tahminen 100 adam mahkemege çekildi ve million ruble miqdarında para cöremesini bermeliler», - qayd etti o.
Çubarov qayd etkeni kibi, şimdiki vaqıtta Rusiye Federatsiyası tarafından yapılğan repressiyalar yañı şekilde ötkerile.
«Qırımda ğayet havflı adisler keñişley: mühbirlerni, teşebbüsçilerni qırsızlaylar, adamlarnı öldüreler. Qırımtatar halqınıñ aqlanuvı boyunca ferman tek kâğıttır. Asılında ise, qırımtatar aqlarınıñ sıñırlavını qayd etemiz», – dedi o.
Mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni Qırımğa yibermediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni bazar civarında numayışnı keçirdiler. Birazdan «prokuror» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovnı tenbiyelep, «ekstremistik faaliyetine yol berilmeycegini» ayttı, aksi alda Meclis yoq etilip, faaliyeti yasaqlanacaq. Bundan soñra, numayış azaları mahkemege çekildiler, olarğa para cöremesi belgilendi.
İyül 5 künü ise, Meclisniñ Herson vilâyetinde ötkerilgen toplaşuvından qaytqa Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler.


text:
2017 senesinde Aqyar ealisiniñ artuvı qararnen 9 biñ kişini teşkil etti. Bunı Kremlniñ kontroli altında olğan Krımstat bildire.
Muessiseniñ bildirgenine köre, 2000 senesinden başlap şeerde ealiniñ migratsion artuvı közetile. Bunıñ sayesinde 17 yıl içinde şeerniñ ealisi 57,2 biñ kişige arttı. Şu cümleden 2017 senesinde migratsiya saldosı 8,7 biñ kişini teşkil etti.
Bildirüvde: «2017 senesinde migratsiyanıñ bütün ceryanları boyunca kelgenlerniñ sayısı 20205 kişi ve ketkenlerniñ sayısı 11472 kişini teşkil etti. Migratsion artuv em şeer ve qasabalarda, em de köylerde qayd etildi, munasip şekilde – 8717 kişi ve 16 kişi», – denile.
Bildirilgenine köre, 2014-16 seneleri arasında Aqyarğa 61,9 biñ kişi keldi. Bu, 2015 senesinde migratsion artuv koeffitsientini 438,7-ge qadar arttırdı. Migrantlarnıñ mutlaq çoqluğı (74%) Rusiyeden keldi. Aynı zamanda şeerni 17432 yerli sakini terk etti.
Tetqiqatlarnıñ neticesine köre, 2014-2016 yılları arasında Qırım territoriyasına 109 biñ kişi keldi. Aynı zamanda mutlaq çoqluq qomşu Rusiyeden keldi – 70,2 biñ kişi ya da migrantlarnıñ 64%-i. Resmiy statistikağa köre, aynı muddet içinde 65,3 biñ kişi Qırımnı terk etti.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım başlığı Sergey Aksönov 2017 senesi noyabrniñ 16-sında Rusiyeniñ terrorizmge qarşı komissiyası azalarından ilhaq etilgen Qırımdaki migratsion ceryanlar üzerinde kontrolni arttırmaq talap etti.


text:
Rusiye mahkemesi 17 yılğa üküm etken «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, qırımlı Enver Seytosmanov Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZOsından Başkortostan koloniyasına avuştırıldı. Bu aqta advokat Emil Kurbedinov «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine haber etti.
«Bulunğan yerinen bağlı muracaat yolladıq. İyünniñ 3-nde tahminiy bulunuv yeri aqqında haber aldıq – Başkortostan Cumhuriyeti», – dedi Kurbedinov.
Advokatnıñ aytqanına köre, Seytosmanovnıñ bulunğan yeri uzun zamandır belli degil edi.
«Bu cumhuriyetniñ penitentsiar sistemasınen belli problemlerimiz bar. Anda tutulğan diger mabüsler aqqında da malümat almaq içün Prokuratura reberligine ve Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetine muracaat etken edik. Em Ruslan Zeytullayev, em ağa-qardaş Abdullayevler, em digerleri anda tutula», – dedi o.
Rusiye Arbiy istinaf mahkemesiniñ qadısı Anatoliy Solin «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsi olğan Aqyar sakini Enver Seytosmanovnıñ ükmüni deñiştirmedi.
2019 senesi dekabrniñ 5-nde Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ qadıları aqyarlı qırımtatarı Enver Seytosmanovnıñ ükmüni çıqardı. Onı bir yıl azatlıq sıñırlanmasınen 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına mahküm ettiler.
Rusiye quvetçileri ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı 2018 senesi mayısnıñ 10-nda Aqyarnıñ Balıqlava rayonınıñ Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvlerden soñ tutıp alğan edi.
Ernesni daa soñra yiberdiler, Enverge ise cinaiy dava açılğanı aqqında haber etildi. Onı Rusiye Ceza Kodeksiniñ 205.5 maddesine (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) istinaden qabaatlaylar.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Seytosmanovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Rusiye “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca apis cezasına mahküm etilgen Emir-Usein Kuku ve diger ukrain siyasiy mabüslerini azat etmek kerek, dep qayd etti Büyük Britaniyanıñ Ukrainadki elçisi Melinda Simmons.
Fevralnıñ 11-nde Yalta “Hizb ut-Tahrir davası” mabüsleriniñ evlerinde tintüvler keçirilgen soñ yaqalanılmalarından 5 yıl keçti. Olarnıñ arasında qırımtatar aq-uquq qoruyıcı Emir-Usein Kuku da edi.
"Emir-Usein Kuku Rusiye tarafından qanunsız apis etilgen eñ azından 109 ukrain siyasiy mabüsinden biridir. Başqaları kibi, yaramay şaraitte tutula ve oña tibiy yardım kösterilmey. Böyle devam ete bilmez. Rusiyeni Kukunı ve diger ukrain siyasiy mabüslerini deral azat etmege çağıram", – dep yazdı Simmons.
Britaniya parlamentiniñ azası Vendi Morton da qırımtatarlarnıñ taqip etilüvini toqtatmağa çağırdı.
"Qayğılı kün bugün: qırımtatar insan aqları qoruyıcısı Emir-Usein Kuku uydurılğan sebeplerden endi beş yıl Rusiye apishanesinde tutula. Rusiye qırımtatarlarnıñ taqip etilmesini toqtatmaq ve Kukunı azat etmek kerek", – dep yazdı Morton.
“Memorial” uquq qoruyıcı merkez Kukunı siyasiy mabüs tanıdı, Amnesty International uquq qoruyıcı teşkilâtı ise oña vicdan mabüsi dey.
Yaltalı aq qorçalayıcı, Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ azası. 2014 senesinden başlap semetdeşleriniñ aqlarını qorçalap, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ hırsızlanğan qırımlılarnı qıdırmağa yardım etken edi. 2015 senesi Rusiye quvetçileri onı tutıp köteklegenler, dep bildirdi. Evinde tintüv keçirildi, tehnika ve Rusiyede yasaqlanmağan diniy edebiyat alındı. Emir-Usein Kukunı Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesine (nefret ve duşmanlıqnı doğuruv) istinaden ve eki FSB hadimine ücüm etkeninde qabaatlamağa tırışqan ediler.
Neticede aq qorçalayıcı 2016 senesi «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde ve akimiyetni zapt etmege azırlanğanında qabaatlanıp tutuldı.
2016 senesi fevralniñ 11-nden berli apiste buluna. 2018 senesi iyün ayında Emir-Usein Kuku siyasiy mabüslerniñ azat etilüvini talap etip, 24 kün açlıq tuttı.
12 yılğa üküm etildi, azatlığı 1 yılğa sıñırlandı.
Azatlıqta ömür arqadaşı, qızı ve oğlu qala.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırım 2-nci Yekaterina tarafından zapt etilgen soñ, qırımtatarlarnıñ topraq içün küreşi başlap, bugünki künge qadar devam ete. Stalinniñ sürgünliginden soñ, Vatanğa qaytıp kelgen qırımtatarlarnıñ kütleviy narazılıq aktsiyaları, tuvğan topraq içün yerli akimiyetnen alıp barğan küreşi halqnıñ tarihında acınıqlı saifelerden biri sayıla. Er yañı nesil bir mücize bekley, topraqnı berirler, dep ümüt ete, amma, kim ve ne vaqıt suali açıq qalmaqta.
Qırımnıñ ekinci işğali, Vladimir Putinniñ ükümdarlığı devirine ait. Qırımtatar halqı ümütsizlikke qapıldı.
Akimiyet ve qırımtatarlar arasında bağ qurmaq maqsadında teşkil etilgen «Avdet», soñra «Sebat» kibi bilingen qırımtatar cemaat teşkilâtları ümütlerni aqlamadılar ve faaliyetni toqtattılar. Bundan da ğayrı, halq arasında «mogilövniñ tatarları» lağapnı qazanğan sebatlılar, Kiyevde Viktor Yanukoviç ve Antimaydannı, topraq ayırmaq vadeleri içün desteklegen soñ, itibarnı butünley coydılar.
Aynı zamanda, «narazılıq meydançıqlarda» kerçekten de ev meskende muhtac olğanlar binalar qurdılar, ve yaşamaq içün paalığa tüşken eko-köylerni teşkil ettiler. Kerekli olğan kommunikatsiyalar olmağanına baqmadan, adamlar, ev qurıp, bostanlarda yemiş, sebze östüreler. Bu kibi şaraitlerde yaşamaq küçtir. Amma, Aqmescitniñ eñ büyük «narazılıq meydanı» yerleşken Strelkovaya soqağında, qırımlılar para toplap, endi cami qurdılar.
Kürtiyevler qorantasında mektep çağına yetken eki bala bar, şu meydanda, qoranta bir yıl devamında yaşay. Altı yıl devamında ev qurdılar, imkânı olğanı qadar abadanlaştırdılar. Evelden Qarasuvbazar rayonı Turgenevo köyünde yaşay ediler. Şeerde daireni kiralay ediler, amma, soñra bütün paranı öz evinniñ qurucılığına sarf ettiler.
Faqat, masraflar büyük edi. Ketirilgen suv eki aftağa yete. Fiyatı 200 yevro. Yarıq – akkumulâtor vastasınen künde 3 saatke yete, bir saatte 1 yevro tura. Umumen alğanda yaqarlıqqa ayda 400 yevro sarf etile. Ketirilgen gaz içün ayda daa 150 yevro masraf eteler. Em de yollar yoqluğı sebebinden, çamurğa batıp yüreler.
Daa adlanmağan soqaqta dört qoranta ev qurdı. Kürtiyevlerniñ qarşısında Server Halik inşaatnı devam ete. O 42 yaşında, bekâr. Bostanında aman-aman er şey öse. Bereketke quvana. Muvaqqat evçikte yaşay. Daa bitmegen evde odalarnıñ yerleşüvini ğururnen tasvir ete.
Qomşu soqaqta - eki ağa-qardaş yan-yana evler qurdılar. Üç yıl devamında suvsız, yarıqsız, gazsız yaşaylar.
Şu meydanda endi yañı balalar doğdı – Bekir ve Ediye. Olarnıñ qartanası Sayle Müslimova 65 yaşında. Başında, muvaqqat evçikte yaşağanda pek küç edi, dey. Üç yıl devamında qurucılıqnen oğraşalar. Onıñ içün tez qartaydı.
Bu adamlar şimdiki vaqıtta belgisiz bir alda yaşaylar. Yañı «akimiyet» «narazılıq meydançıqlarda» evlerni yoq etmelerinden saqınalar.
Amma, Qırım baş naziri Sergey Aksönov, keçenlerde topraq mesele boyunca izaatlar berdi. «Tarlalardaki aranlar» dep, qasabalarnıñ taqidirinen bağlı öz fikirini bildirdi. «Olarnen bağlı meseleni bütünley çezmek kerek. Bizde milliy mensüplik boyunca degil de, resmiyleştirilmege azır olğan başqa meydanlar bar», – dedi Aksönov ve «Qanunda, qırımtatarlarğa evlerni yan-yana ayırmağa kerekligimiz aqqında iç bir şey aytılmay», – dep ilâve etti.
Bu kibi nutuqlarnı «narazılıq meydançıqlarnıñ» vekilleri, meseleni çezmek degil, daa bir qorquzuv ve assimilâtsiya kibi tanıylar. Söz kelimi, topraq aktsiyalarında iştirak etkenler arasında tek qırımtatarlar degil de, slavân ealiniñ temsilcileri de bar, olar, qırımtatarlarnen qomşu olıp yaşaylar.
Qırımtatarlar içün topraq – adiy bir söz degil. Bu halqnıñ eñ büyük degerligi. Saña ait olğan şeyni tilenip soramaq, ağır kele. Öz mülküni idare etmek imkâniyetsizligi - içten kemire.
Yazıqlar olsun, amma, qırımtatarlar kene de, devletniñ maliye destegi olmadan, baqımsız qalğan topraqlarnı eşerteler. Topraqta yaşamağa alışqan soñ, ecdatları kibi çalışmağa devam eteler. Topraqqa olğan sevigi nesilden nesilge keçe, onı coymaq, qırımtatarlar içün er şeyni coymaq demektir.
Tatyana Minina, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar Meclisiniñ yolbaşçısı, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov, Rusiye prezidenti Vladimir Putin qırımtatarlarına nisbeten özüni «Stalinniñ izdeşi» olaraq köstermekte, dep saya. Bu aqta o, 18 mayıs künü Ukraina Yuqarı Şurasında yapqan çıqışında söz yürsetti.
«Qırımnı tamır halqından azat etip, yarımadağa rusiyelilerni yerleştirmeknen bağlı manyakça arzusında Putin özüni, 18 mayıs 1944 senesi qırımtatar halqını öz tarihiy vatanından kütleviy sürette sürülmesine emir bergen Stalinniñ izdeşi olaraq köstere»,- dey Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qırım zapt etilgenden soñ rusiyeli işğalçiler qırımtatar halqını öz tarihiy vatanından sıqıp çıqarmaq niyetinen maqsatkâr repressiya siyasetini amelge keçirmekte.
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye halqara sanktsiyalarnıñ küçleştirilmesine cevap olaraq ukrain mabüslerine, şu sıradan qırımlılarğa bedeniy ve ruhiy basqını arttıra dep saya. Bunı o Telegram kanalında bildirdi.
"Halqara sanktsiyalarğa cevap olaraq Rusiye qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarına qarşı qılınuvını küçleştire - ukrain diplomatlarımıznıñ vatandaşlarımıznıñ yoqlavını red ete, bedeniy ve ruhiy basqını arttıra ve böyleliknen halqara ve atta Rusiye qanunlarını boza", - qayd etti ombudsmen.
Hususam, onıñ aytqanına köre, aqlarınıñ bozulmaşından Cemil Gafarov, Vladimir Dudka, İgor Kiyaşko, Aleksandr Marçenko, Tofik Abdulgaziyev, Enver Ömerov, Şaban Ümerov, Müslim Aliyev, İnver Bekirov, Enver Seytosmanov, Teymur Abdullayev, Enver Mamutov, Vladimir Yakimenko, Ruslan Zeytullayev, Andrey Zahtey, Aleksey Bessarabov, Üzeir Abdullayev, Rustem İsmailov, Viktor Şur, Aleksandr Şumkov, Vadim Siruk, Emir-Üsein Kuku, Valentin Vıgovskiy, Zevri Abseitov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov, Gennadiy Limeşko, Refat Alimov ve Sergey Bugayçuk zarar kördi.
O, Rusiye halqara mesuliyetlikni közde tutıp, Ukraina vatandaşları olğan adamlarının aqlarını saqlamalı ve qırımtatar halqına qarşı basqını toqtatmalı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Rusiyeniñ RT ve Spurnik devlet kütleviy haber vastalarını Frenkistanda president saylavlarınıñ kampaniyası devamında «sahte» haberler ve propaganda yayınlağanlarında qabaatladı.
Mayısnıñ 29-nda Frenkisanda ziyaret ile bulunğan Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen birlikte ötkerilgen matbuat konferentsiyası devamında Macron dedi ki, bu agentlikler «tesir ve propaganda vastaları» edi ve «ükümet organları kibi davrandılar».
Putin mayısnıñ 29-nda, Frenkistandaki saylavlarğa Moskvanıñ qarışqanını red etti.
«Qarışuv, zan etilgen qarışuvğa kelgende, biz bu meseleni muzakere etmedik, ve devlet yolbaşçısı bu meselenen meraqlanmadı. Öz tarafımdan ise – ne muzakere eteyim: fikirimce, mesele ortada yoq», – dedi Putin.
Putin ve Macron ilk kere körüştiler. Mayısnıñ 7-nde Macron Frenkistanda president saylavlarnında Marine Le Penni yeñgen edi, o ise mart ayında Moskvağa Putinnen körüşmek içün barğan edi.
Frenkistanda saylavlarnıñ birinci basamağını keçken soñ Macron Rusiyeni internet ücümları içün qabaatladı ve Rusiyeniñ RT ve Sputnik media-şirketlerini, sahte haberlerneniñ yayınlanmasında qabaatlap, öz saylav merkezine yibermedi.
Moskva öz tarafından, bundan evel Berlinge ve Washingtonğa cevaplanğanı kibi, qarışuv iddialarını kene red etti.
Saylavlardan ögüne, martnıñ 24-nde, Rusiye yolbaşçısı Kremlde Macronnıñ raqibi Marine Le Penni qabul etken edi. O Avropa Birliginiñ Qırım istilâsından soñ Rusiyege qarşı qabul etilgen yaptırımlarını lâğu etmege çağırğan edi.


text:
Qırımda Qurman rayonında çıqqan yanğında elâk olğan eki kişi tapıldı.
Rusiye kontrolindeki Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirligi bildirgenine köre, facia martnıñ 2-nde saba saat 10-nda oldı.
«Ne yazıq ki, adise yeri baqılğanda elâk olğan eki kişi tapıldı. Qaza sebeplerini mütehassıslar ögrene», – dep aytıla qurtarıcılarnıñ haberinde.
Yılnıñ başından yanğınlarda elâk olğanlarnıñ sayısı 28 oldı. Qurtarıcılar bu «pek ciddiy qasevet» sebebi ola, dep bildirdi.
Fevralniñ 27-nde Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi Qırımda yanğın telükeli mevsim başlağanını ilân etti.


text:
Qırımnıñ elektrik teminlevi yaqın vaqıtta qısmen tiklenmeli, bunı Kiyevde salı künü, noyabr 24-de, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev bildirdi.
«Şimdi bozuluvlarnıñ yoq etilmesi boyunca tamir işleri keçirilmeli ve, belki de, birazdan, eki, üç ya da dört künden soñ muhtar cumhuriyetke 220 megavatt bergen yolaq çalışır, soñra ise baqacaqmız. Fikrimizge köre, elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta añlaşma Ukraina menfaatına kelişmey ve onıñ içün ğayrıdan baqılmalı», – dey Cemilev.
Aytqanı kibi, Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta añlaşma yanvarniñ 1-ne qadar süre.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
Onıñ atyqanına köre, Meclis azaları «Qırım akimiyetiniñ» vekillerinen laf etip, miting yasağı ne qadar hucur olğanını isbatladılar. Bizler añlatmağa tırıştıq, adamlar ep bir kelecek dedik. Yasaq olsa, anda adamlar bam-başqa niyetlernen kelecek. Bu vaziyetni daa beter etecek, ne qırımtatarlar, ne de akimiyet yahşı bir şey körmeycekler», – dep ayttı Celâl.
O, qayd etti ki, miting Qırımtatar Milliy Meclisiniñ stsenariyesine köre keçirilecek, lâkin «akimiyet» fikirleri köz ögüne alınacaq. «O, milliy bayraqlar ve milliy gimnnen olacaq. Ukraina ya da Rusiye bayrağı olmaycaq», – bildirdi Celâl.
Meclis provokatsiyalar ve zıddiyetler olmasın dep, Qırım «halq imayesi», yani «samooboronağa» bu vaqıt şeer merkezinde bulunmağa yasaq etmege talap etti.


text:
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, Qırımda tizilgen anayasa komissiyası 2 kere toplaştı – 2014 senesi martnıñ 27-de teşkiliy toplaşuv ötkerildi ve 2014 senesi aprelniñ 9-da «birisi» tarafından azırlanılğan ve taqdim etilgen Cumhuriyet Anayasa leyhasını baqmaq içün muşavere keçirildi.
«Anayasa komissiyası tek perde olaraq qullanıldı», – dey Çubarov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım Anayasasında mıtlaqa aks ettirilecek maddelerni farqlı şekilde seslendirgen edi.
«Bu tekliflerniñ bir qısmı, şu cümleden, qırımtatar halqını akimiyet organlarında temsil etmek, Qurultay ve Qırımtatar Milliy Meclisini qırımtatar halqınıñ milliy idare organları olaraq tanımaq teklifi ve bir sıra diger maddeler, 2014 senesi martnıñ 11-de Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ «Qırımtatar halqı aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev kefaleti ve onıñ Qırım cemiyetine integratsiyası» aqqında Qararına kirsetilgen edi. Neticede, 2014 senesi aprelniñ 11-de tasdıqlanacaq Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasa leyhasında yuqarıdaki teklifler yoq», – dep ayttı Çubarov.
Meclis azalarınıñ qayd etkenlerine köre, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti Rusiyede olğan qaidelerge bile boysunmay.
«Rusiye Federatsiyası terkibine kirgen aman-aman er bir cumhuriyetniñ Anayasası cemaatçılıq beraber muzakere etilgen edi, – dep bildirdi Meclis reisi. – Adamlarğa müim bir vesiqanı muzakere etmege imkân bere ediler, lâkin Qırımda yaşağan adamlarnı bu aqtan muram qaldırdılar».
Refat Çubarov emin ki, Qırım Cumhuriyeti Anayasasınıñ leyhası qırımtatarlar içün uyğun degil, çünki vesiqada qırımtatar halqınıñ Qırımnıñ tamır halqı olaraq saqlap qalması ve inkişafı kefil etilmey.
Meclis azaları Meclis Beyanatına esaslanıp, Anayasada qırımtatarlarğa cumhuriyetniñ cemaat-siyasiy ayatında semereli iştirak etmege imkân bergen maddeler yoq, dep bildirdiler. Böyle etip, devlet akimiyeti ve cemaatçılıq arasında itibar olmağanı medeniyetlerara munasebetlerge menfiy tesir etmesi mümkün, dep qayd etile.
Tanılmağan Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov Qırım Anayasası bu cuma künü qabul etilecegini bildirdi.


text:
Mart 15 künü Kefe şeheriniñ Otuz köyünde yaşağan yerli imam torunı Arsen Abduraşitovnıñ evine Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım arbiy hızmetleriniñ vekilleri keldi. Beşten ziyade adam, olarnıñ arasında silâlı da olğan, evniñ tintüvini keçirdiler.
Bu aqta Qırım.Aqiqat agentligine Qırımdaki insanlarnıñ uquq qoruma gruppasınıñ reisi Abdureşit Cepparov bildirdi.
«Evge silovikler keldi, beşini eminliknen körgenler, qalğanları azbarnıñ çetinde bekledi. Olarda olğanı kibi, beşten üçü - avtomatçikler, ekisi ise grajdanlıq urbasında, sanki dersiñ Kefe politsiyasınıñ vekilleri. Arsenniñ aytqanına köre, olar azbardki bir qaç qurulışını baqtılar. Amma tintüv temelsiz keçirildi, politsiya vekilleri iç bir vesiqa ya da qararnı köstermedi. Köz atıp baqtılar, aktnı imzalap kettiler. Buña tintüv de demezsiñ», - dep ayttı Cepparov.
Bunıñnen bir sırada, Cepparovnıñ qayd etkenine köre, uquq qoruyıcılar belgilegeni kibi, soñki vaqıt evleri tintüvge oğrağan adamlar bu faktqa diqqatnı celp etmege istemeyler.
«Bizim qaydlarımızğa köre, tintüvge oğrağanlar bu vaqialarnı tüşürip qaldırmağa tırışalar. Bizim fikirimizce, Müftiyatqa yaqın olğan adamlar bu aqta şamata kötermege istemeyler. Kimge ve nasıl alâmetke köre evlerge kelgenlerini şimdi aytıp olamaymız», - dep qoştı Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ koordinatorı.
Fevral 11 künü, Qırımda, qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde 12 insan tutıp qapatıldı, sorğudan soñ çoqusı azat etildi. Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya «Hizb ut - Tahrir» adlı terroristik teşkilâtınıñ faaliyetinen bağlı cinayi işniñ açılması aqqında bildirdi.
Fevral 12 künü qapatılğan dört insan, Müslim Aliyevniñ, Emir - Üsein Kuku, Enver Bekirov, ve Vadim Siruknıñ apiste yatma müddetini aprel 8 kününe qadar uzattılar.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Keriç parom keçitiniñ faaliyetini alıp barğan «Deñiz müdirligi» Keriç boğazında ava şaraitleriniñ beterleşüvi aqqında bildire ve raatlıq künleri aydavcılarnı keçitke barmamağa çağıra.
«Ava şaraitleriniñ beterleşüvi – Keriç boğazında yelniñ 16 m/s artması sebebinden cumaertesi saat 6:00 bazar künü saat 12:00 qadar gemilerniñ qatnavı toqtatıla bile», – denile beyanatta.
Müdirlikniñ malümatına köre, paromlar ava şaraitlerine köre areket etecektir.
Mında «Kavkaz» ve «Qırım» limanlarında yolcu ve naqliyatnıñ nevbeti peyda ola bileceginden qasevet çekeler.
Qırımnıñ Rusiye Naqliyat Nazirliginiñ malümatına köre, iyül 3 künü Keriç parom keçitinde nevbet 350 maşinanı teşkil etti.


text:
«Aqmescit» ava limanında Rusiye Federatsiyasınıñ limanlarına köre, fiyatlar daa da paalıdır.
Bunı öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ ruporı Krıminform saytına Qırımnıñ «baş nazir muavini» Yevgeniya Bavıkina bildirdi.
«Ava limanımız fiyatlar boyunca «birincilikte» tura. Rusiyede eñ paalı cenübiy region saylığan Krasnodar diyarında bile fiyatlar eki qat ücüzdır», – dedi o.
Bavıkinanıñ sözlerine köre, «akimiyet» liman alımlarınıñ eksiltüvini qazanmağa istey.
«Eger de alımlar eki qat yüksek olsa, biletler paalı olğanınıñ sebebini añlaysıñız, qıtada insanlar ise şaşalar: Qırımğa köre, İspaniyağa barmağa daa da qolay olur», – dey «baş nazir muavini».
Agentlikniñ malümatına köre, «Aqmescit» halqara ava limanınıñ yolbaşççılığı 2013 senesi noyabr ayından seferlerniñ hızmetlerine fiyatlarnı eki qat artırdı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ bir çoq mesken yerlerinde alâ daa qızdıruv meselesi çezilmedi. Novosti Krıma qayd etkeni kibi, «Nazirder şurası»na bu sebepten bir sıra şikâyetler kele eken.
Bunı qırım «Nazirler şurası» reisiniñ muavini Larisa Opanasük bildirdi.
«Qızdıruv sebebinden bir çoq insan telefon aça, Saq, Kezlev, Aqmescit, Yalta, Keriçten şikâyetler kele. Regionlarda dairelerge qızdıruv kelmegenini aytıp, qızdıruvnı başlamağa rica eteler», – dedi Opanasük.
Evel bildirilgeni kibi, Qırım «Nazirler Şurası» qızdıruv mevsimini oktâbr 15 – aprel 15-ne qadar belgilegen edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Keriçte 18 mayıs künü demiryol vokzalında, sürgünge oğrağan halqlarnıñ hatırasına qoyulğan abidege çiçekler qoyuldı. Güldesteler arasında sarılı-mavılı soylârı ayırılıp tura edi, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Keriçte kreml nezaretindeki şeer akimiyeti ve qırımtatar cemaatçılığınıñ temsilcileri, hristiyan ve musulman din erbapları, mektep talebeleri ve studentlerniñ iştirakinen 1944 senesi sürgün etilgen qırımtatar halqınıñ hatırasına bağışlanğan matem mitingi ötkerildi. Kelgen bazı iştirakçilerniñ ellerinde qırımtatar bayrağı da bar edi.
Çiçek qoyuv merasimini yanındaki köpeklerinen beraber rusiyeli politsiya hadimleri taqip etti.
18 mayıs künü esas Ukrainada, işğal etilgen Qırımda ve bir çoq çetel devletlerinde, 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bağışlanğan tedbirler ötkerildi. Bu künü 1944 senesi yarımadadan sürülgen tamır halqnıñ facialı vaqiaları hatırlana. Episi olıp 200 biñge yaqın insan sürülgen edi.


text:
Özüni izolâtsiya etüv dünya boyunca millionlarnen insannı işsiz qaldırdı. Maddiy problemleri olmasa da, dört divar arasında qaluv maneviy ceetten tesir ete. Birileri göñülli ola, digerleri video derslerini yapa, başqaları ise bir eglence qıdıra. Özüni izolâtsiya etüv vaqtında yaşayışnı faydanen çeşitlemdirmek ve stressni eksiltmek içün ne yapmalı – Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında.
Aqmescitli urba dizayneri Elmira Üseinova karantin vaqtında urba yerine qırımlılar içün bedava maska tikmege istedi. Qırım.Aqiqatqa tarif etkenine köre, endi biñlernen maska tikti.
– İnsanlarğa qayğıruvnı köstermege istedim, bu qıyın vaqıtta insanlarnı diqqatsız qaldırmaq istemedim – em tuvğanlarımnı, em de tanış olmağanlarnı. Boş vaqtım bar, onı faydanen keçirmege istedim. Doğru oldı: çoq teşekkür alamız, pek memnünmiz. Bir özüm tikmege başlağan edim, amma üçünci künü istegenler çoq olğanı içün evdekilerni celp etmege mecbur oldım – qızım ve ömür arqadaşımnıñ qız qardaşı yardım eteler. Bir konveyer yaptıq, ve beraber bayağı çoq maska tiktik. Tez yapmağa tırıştılar, keyfiyetli olmadı, ve tüzetmege mecbur edim. «Ne kerek, bedava da» deyler. Men ise bedava olsa da, yahşı yapmaq kerek, dep israr etem. Özüm balalığımdan berli tikem: bir maskağa bir 10 daqqa kete. İlk eki afta künde 10-12 saat çalıştıq, amma maskalarnı dağıtmaq pek güzel.
Elmira Üseinovanıñ aytqanına köre, başta tek öz rayonını maskalarnen temin etmege istedi, amma Aqmescitniñ çeşit köşelerinden insanlar yardım istedi, ve işni arttırmağa kerek oldı.
«Ateş» oyun ansambliniñ reberi Midat Halilov karantin vaqtında istegen er kes içün online derslerini çıqara.
– Doğrusını aytqanda, eski arzum edi – video derslerini yapmağa istedim, şimdi vaqıt bar. İnternette zemaneviy, soqaq ve kavkaz oyunları videoları bar, qırımtatar oyunlarınen bağlı bir şey yoq. Oynamağa istegen çoq insan bar, amma dersimizge ya da başqa bir tögerekke barmağa imkân yoq. Şimdi insanlarnıñ video derslerimiz boyunca oynamağa vaqtı bar. Öz qıyınlıqları bar: salonda er bir talebeni körem, yanına barıp tüzetmege tırışam – mında ise añladılarmı-yoqmı tek tahmin ete bilem. Balalarını çıqarıp, maña video yollağan ana-babalar bar – baqam, izaatlayım, ne tüzetilecegini aytam. Oyun vaqtında insannıñ quvanç gormonları peyda ola, ve bundan soñ o daa sağlam ola ve daa çoq quvana. Özüni izolâtsiya etüv rejimi vaqtında bu yetmey.
Canli Radio online radiostantsiyasınıñ qurucısı Naciye Femi soñki vaqıtları diñleyiciler tasil yayınlarına meraqlı, dep qayd ete.
– Soñki yılları zaten uzaqtan çalıştım, şimdiki vaziyet menim içün şaşırtıcı ola, dep aytıp olamayım. Şimdi Instagram vastasınen canlı yayın yapamız, ve bu pek sıcaq körüşüvler. Er şey spikerlerime bağlı – yıllarnen yapqan işimde olarnen şahsiy bağım bar. Amma, elbette, insannıñ qarşısında oturıp, közleriniñ içine baqqan kibi energiya deñişüvi yoq. Keyfini, cevaplarını köresiñ, subetni tüzete bilesiñ. Bunı online yapmağa pek qıyın, tehnik zorluqlar da qasevetlendire: yayın lâğu etilse, bu pek açuvlandıra, ebet. Bir yıl evelsi, karantinden evel, tasil leyhasını başlatqanımız yahşı oldı – o, Qırımnıñ medeniy ve tarihiy mirası aqqında ikâye ete. Alâ daa özümizni yahşı bilmeymiz, ve insanlarnıñ baqqanlarına esaslanıp, meraqlı olğan şeylerni köremiz.
Naciye Femi ileride radio Qırım aqqında zemaneviy ve qolay lektsiyalarınen açıq online universitetni yapar, dep ümüt ete.
Vodânoy Odesa muzıkalı komediâ akademik teatriniñ reklama ve cemaatçılıq ile bağ bölüginiñ reberi Tatyana Orel qırımlılarnı online temaşağa dave ete.
– Tek spektakllerimiz online degil, tam bir online teatrimiz bar. İnsanlar belli bir vaqıtta qorantasınen toplaşıp, muzıkalı sanat eserinen keyf çata bile. Bu operetta, müzikl, rok-opera. Spektakl belli bir vaqıtta keçirile, bütün teatr hususiyetlerine riayet etemiz, insanlar ise teatrge baruv medeniyetini unutmay. Qayd etmeli ki, qaydlarımıznı yayınlaymız, seyircilernen beraber olarnı oyuncılar da baqa. İnsanlar ABD, Baltik devletleri, diger memleketlerden yaza – bazı vaqıtları sözleri ağlata. Karantin areketlerimizni sıñırladı, amma, diger taraftan, imkânlarnıñ sıñırlarını kenişletti. Ayatımızda daa evel olmağan imkânlar peyda oldı. Şunıñ içün muğaymağa kerekmey, depressiya üzviyetni zayıflata. Teatr seyircilerge quvanç bağışlamağa azır.
Qoranta psihologı, geştalt-terapevt Svitlana Panina devamlı izolâtsiya insanlarğa nasıl tesir eteceginen bağlı fikir yürsete.
– Doğğanımızdan başlap canlı bağlarğa alıştıq. İnsannıñ qımı, imaları, turuşı bizim içün müimdir. Sözlerden malümatnıñ tek 15%-ını alamız, qalğanı – verbal degildir. Şimdi bazıları online bağlarğa tez alıştı, amma bazılarına qoşma ses, qoşma ima yetmey ve bu añlamağa keder ete. Sıñırlavlar yavaş-yavaş lâğu etilip başlağanda ve eski rejimge qaytqan vaqtımızda keri alışuv esnası bazılarında bir-eki afta olur, daa telâşlı insanlarda ise bir ay devam ete bile. Şimdi haberler bizge basqı yapa – telâş doğurmaq içün yapıla, kederli muzıkanen beraber berile. Duyğu ceetinden ağır videolarnı baqmamağa tırışıñız. Malümatnı saylamaq bu bir, onıñ menbalarını sert bir şekilde baqmaq kerek. İçtimaiy ağlarda telâş çıqarğan insanlarnen dostlaşmañız.
Svitlana Panina künde eñ çoq eki kere haber oqumağa tevsiye ete, fakt bergen ve oquyıcı ve seyircilerniñ duyğularınen oynamağan resmiy menbalardan malümat almağa tevsiye ete. Psiholognıñ fikirince, karantin vaqtında informatsion gigiyena da pek müim.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Bavariyada iyün ayında keçirilecek «G 7» sammitine davetli olğanlarnıñ sırasına kirmege fırsatı yoqtır.
Bunı, Reuters bildirgeni kibi, Almaniya kantsleri Angela Merkel Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetasına ayttı.
«G 7» ve sabıq «G 8» özüni er vaqıt degerler üzerinde teşkil olunğan toplulıq olaraq tanıta edi. Qırım işğali halqara uquqnıñ ve şarqiy Ukraina vaziyetleri umumiy degerlerniñ qaba bozuluvıdır»,– qayd etti Almaniya kantsleri.
Bu sebepten, dep qoştı Merkel, Putinni sammitke davet etmeycekler.
O şunı da qayd etti ki, Avropa tarafından Rusiyege nisbeten cezalarnıñ kirsetilmesine sebepler yoq olmağanına qadar, bu cezalarnı kimse lâğu etmez.
AQŞ, Avropa birligi ve diger memleketler Moskvağa nisbeten Qırım işğalinden ve şarqiy Ukraina ziddiyetinde onıñ iştiraginden sebep cezalarnı kirsetken edi.


text:
İlhaq etilgen Aqyarda saat 8:00 rusiyeli şeer parlamenti saylavları icün saylav bölükleri açıldı, dep bildire Aqyarnıñ rusiyeli saylav komitetiniñ malümatına esaslanıp "Krıminform" haber agentligi.
Beyanatqa köre, umumen 180 saylav bölügi açıldı, olar saat 20:00 qadar çalışacaq. Saylavlarda altısaylav cedveli boyunca namzetler ve 54 bir mandatlı namzet iştirak ete. Aqyarda saylavlar içün episi olıp 637 biñ billüten azırladılar.
Matbuat, saylav komitetine esaslanıp, bildirgenine köre, parlament saylavlarında LDPR, Pensiyalılar partiyası, RFKP, "Adaletli Rusiye" ("Spravedlivaya Rossiya"), "Rusiye Kommunistleri", "Yedinaya Rossiya" ("Yekâne Rusiye") partiyalarıiştirak etecek. "Velikoye Oteçestvo" ("Ulu Vatan"), "Partiya dela" ("İş partiyası"), "Rusiye veteranları partiyası", "Rodina" ("Vatan") ve "Zelönıye" ("Yeşiller") partiyalarına saylavlarda iştirak etmege izin bermediler.
Bundan ğayrı, sentâbr 8-inde ilhaq etilgen Qırımda yarımadanıñ rusiyeli parlamentine ve yerli şuralarına rusiyeli saylavlar keçe.
Rusiye akimiyeti, Qırım ve Aqyarda Qırım parlamenti ve yerli şuralarnıñ saylavlarını 2019 senesi sentâbr 8-inde keçire. Ukraina, ABD, Aropa Birligi ve dünyanıñ daa bir sıra memleketleri bu saylavlarnıñ qanuniyligini qabul etmey.
Daa evel Ukraina mebusı, "Avropa birdemligi" partiyasınıñ daa bir reisi İrına Geraşçenko, Ukrainanıñ Yuqarı Radasını, rusiyeli saylavlarnıñ neticelerini qabul etmemege çağırttı.


text:
«Qırım vatandaşlarına» mütenasip muracaat Qırım milisi saytında peyda oldı.
«Eger de siz içki işler organlarınıñ hadimleri tarafından qabaarcılıq areketlerini qayd etseñiz, ya da, meselâ, cinaiy işleriniñ baqıluvı içün, ticaretnen oğaraşmaq ruhsetini, diger vesiqalarını bermek içün sizden maddiy vastalarını talap etseler, bunı deral miliske haber etiñiz», – dep aytıla muracaatta.
Qabarcılıq tariginiñ er birisi aqqında iş künleri saat 9-dan saat 19-ğace nevbetteki telefon vastaları ile bildirmege rica eteler: (0652) 556-821 ve (0652) 556-285.
«Bizge kelgen er bir muraacatqa şu daqqası ve qattı sürette cevap berecekmiz», – dep işandıra Sergiy Abisov.


text:
Kreml kontrol etken Bağçasaray rayonı memuriyetiniñ yolbaşçısı Viktor Knâzev ve Aluşta memuriyetiniñ yolbaşçısı İgor Sotov işten boşatıldı. Bunı Rusiye tayin etken Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov belediyelernen video vastasınen bağlanıp ayttı, dep bildire RİA Novosti Krım.
Belli oldı ki, Kreml tayin etken Qırım ükümetiniñ Rusiye yolbaşçısınıñ muavini Öleg Kazurin işten ayırılacağına dair ariza yazdı. Sergey Aksenov buyruqnı imzaladı.
Bundan evel Qırımnıñ baş mimarı Aleksandr Küznetsov da işten ayırılacağına dair ariza yazdı.
Bundan ğayrı, dekabr 29-da Rusiye tayin etken Qırım qurucılığı hızmetiniñ reberi İvan Poyda teşkerüv vaqtında işten uzatıldı.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko aprel 9-da İstanbulda Türkiye prezidenti Recep Erdoğan ile Rusiye apishanelerinden ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etüv meselesini muakere etti. Bu hususta Poroşenko Facebookta yazdı.
Ondan ğayrı, muessiseniñ malümatına köre, Türkiye Donbassnıñ işğal etilgen qısmında BMTniñ barıştırıcı missiyasınıñ başlatılmasına qol tuttı ve onda iştirak etmek azır olğanını bildirdi.
Aq-uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, bugün 60-qa yaqın Ukraina vatandaşı Rusiye territoriyasında ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum etildi. Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyege, anda bulunğan Ukraina vatandaşlarını azat etmek talabınen endi 300-ge yaqın resmiy mektüp yolladı.
SBUda, yanvarniñ soñundaki vaziyetke köre, Donbasstaki ukümetniñ kontroli altında olmağan territoriyalarda 108 kişiniñ rein sıfatında bulunğanı bildirilmekte edi.


text:
Onıñ malümatına köre, fevral-mart aylarında vazifelerini eda etmek içün rus razvedkası ile koordinatsıya yapıp, oñıñ nezaretinde bulunğan cemaat toplumlarınıñ imkânını qıllanıp tutulğan cinayetçi Qırımda arbiy qısımlarını ve akimiyet organlarınıñ zapt etilmesi ve başqa separatistlik areketlerini teşkil etip özü de iştirak ete edi.
Aprel ayında bu grajdan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde olğan silâlı çatışmalarda, devlet memuriyetlerini ve SBU, militsıya bölükleriniñ zapt etilgen vaqıtta kazaklar teşkilâtlarınıñ iştirağını koordinatsıya etti.
Ondan da ğayrı, Ukraina havfsızlıq hızmeti aytqanına köre, Rusiyeniñ federal favfsızlıq hızmetiniñ emiri ile, Qırımdan kazaklarını Ukrainanıñ şarqıy vilâyetlerine yollanılmasını teşkil ete edi. Em de Zaporojye, Herson, Dnepropetrovsk ve Odessa vilâyetlerinde Ukrainağa qarşı teşviqat ete edi.
Oña qaşrı Ukraina Cinaiy kodeksıne köre, 110 maddesi (Ukrainanıñ bütünligine iddia etilmesi), 111 madde (devletke qarşı hainlik) ve 294 maddeniñ 1-ci qısımı (kutleviy nizamsızlıqnı teşkil etilüvi) boyunca cinaiy iş açıldı


text:
Al-azırda Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri Aqmescit rayonınıñ Colman (Pionersoke) köy hastahanesinde türk dünyasında belli olğan qırımtatar yazıcısı Cengiz Dağcınıñ şahsiy şeyleri olğanı sebebinden tintüvni keçireler.
Qırım.Aqiqatqa «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ başı Riza Şevkiyev aytqanı kibi, çarşenbe künü, dekabr 17-de, onı yazıcınıñ şahsiy şeylerniñ işi boyunca Aqmescitte yerleşken FSB idaresine çağırdılar.
«İdarege kelgende, maña FSB hadimleri hastahanede olğan yükni teşkerecek olğanını bildirdiler. Aqmescitten obyektke yol aldıq. Anda FSB 9 hadimi endi buluna edi. Olar maddelerge esaslanıp, yükniñ elastı aqqında qararnı seslendirdiler. Maña qarşı cinaiy iş açılacağı aqqında haber ettiler»,– dedi Şevkiyev.
Onıñ aytqanı kibi, uquq qorçalayıcı organlarnıñ hadimleri şeyler evelleri «Türkiye konsullığından resmiy şekilde Ukrainağa berilgenine» baqmadan, olarnı teşkerecek olalar.
«Qapular müürli, anahtarnı tapıp olamaymız, endi nasıl areket etecegimizni de bilmeymiz»,– dedi Fondnıñ reisi.
O şunı da qayd etti ki, FSB hadimleri «özlerini normal şekilde alıp bara, amma olayatqan adiselerni videoğa çekmege izin bermeyler, qararda ise yasaq olğan bir şey yoqtır».
Şevkiyevniñ aytqanına köre, Cengiz Dağcı beş yıl evelsi İngliterede elâk oldı, şeyleri ise Fondda saqlansın ve ileride qırımtatarlarnıñ facialı taqdiri aqqında romanlarnıñ müellifine müzey açılsın dep, Qırımğa türk arqadaşları tarafından ketirildi.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, salı künü, dekabr 16-da, «Qırım» Fondu»nıñ yolbaşçısınıñ apellâtsiyası boyunca ilk mahkeme toplaşuvı keçirildi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi ve Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmetinde Mustafa Cemilevniñ AQŞ senatorı Christopher Murphyge sanki yollanılğan mektüp aqqında malümatnı red eteler. Bu aqta vekâletliniñ matbuat hızmeti Facebook saifesinde bildire.
Malüm olğanı kibi, iyül 8 künü internette bu mektüp aqqında malümat peyda oldı. Matbuat hızmeti işbu bildirüvni red ete.
«Mustafa Cemilev ingliz tilinde blanklarnı qullanmay. İftira içün qullanılğan blanklar iç te yoqtır. İmzası kopiyalanğan ve «yapıştırılğandır». Resmiy mektüpler mavı merekep ile imzalanıla. Vekâletli ve halq deputatınıñ mektüpleri Ukraina Yuqarı Şurası ve Prezident Memuriyetiniñ mütenasip bölüklerinden keçe. İşbu «mektüpniñ» azırlanuvı ve yollanuvı boyunca iş alıp barılmadı», – denile beyanatta.
«Mustafa Cemilev işbu senatornen iç bir vaqıt körüşmedi, oña mektüp yollamadı ve almadı. Mektüpte sanki Mustafa Cemilevniñ Qırımda narazılıqlarnı azırlamağa niyeti bildirile. Bu qırımtatar halqınıñ yetekçisiniñ Qırımnı yalıñız iqtisadiy sanktsiya ve Rusiyege qarşı mahkeme arizalarınıñ berilmesi ile qaytarmaq zaruriyeti aqqında aytqanına ters kele. Ve eñ külünçli bildirüv, sanki duşman tarafına keçkenlerniñ areketi neticesnide biz qırımtatar halqınıñ yarısından çoqusınıñ destegini coydıq. Aynı zamanda ise duşman tarafına keçkenlerniñ tuvğanları bile olarnıñ areketlerini takbih ete», – deyler matbuat hızmetinde.
Deyler ki, «işbu iftira – Mustafa Cemilev ve qırımtatar milliy areketini lekelemek içün FSBniñ nevbetteki ıntıluvıdır».
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Herson vilâyetindeki Geniçeskte mayıs 18-de Qırımdan sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ qurbanlarını añma kününe bağışlanğan miting teşkil etilecek. Bu mesele mayıs 6-da Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ binasında keçirilgen teşkiliy komitetniñ toplaşuvında muzakere etildi.
Teşkiliy komitetniñ toplaşuvını memuriyet yolbaşçısınıñ muavini Gulnara Bekirova keçirdi. Toplaşuvda yerli akimiyet, cemaat birleşmeleri ve yerli qırımtatar meclisleriniñ temsilcileri iştirak etti.
«Bu akimiyet organları ve milliy öz-özüni idare etüv organları arasındaki bağ Qırım ve qırımtatarlarnıñ mayıs 18-de sürgünliginen bağlı meseleler ortaq olğanını, bizim umumiy ağrımız olğanını kene de tasdıqladı», – dep Qırım.Aqiqatqa izaat berdi Gulnara Bekirova.
Onıñ sözlerine binaen, bu sene mayıs 18 kününe bağışlanğan merasimlerni rayon seviyesinde keçirmege qarar alındı. Mekteplerde hatıra dersleri berilecek, rayonda bu mevzuğa bağışlanğan plakatlar yerleştirilecek.
Bundan da ğayrı, memuriyet yolbaşçısınıñ muavini mayıs 18-de saat 11:30-da yerli meclisler Geniçesk rayonında qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde mitingler keçirecegini, saat 12:00-de bütün Ukraina hatıra aktsiyasında iştirak etecegini, saat 12:30-da avto yürüş teşkil etecegini, saat 13:00-te ise Geniçeskte miting keçirilecegini bildirdi.
Bundan ğayrı, Qırım vatandaşlıq qamaçavı aktsiyasınıñ spikeri Evelina Arifova Qırım.Aqiqatqa izaat berip, Geniçeskte miting keçirilgen soñ Qırım memuriy sıñırı yanında merasimler teşkil etilecegini qayd etti.
Qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarına bağışlanğan miting er sene Novoalekseyevka köyünde teşkil etile edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
AQŞ Devlat kâtibi John Kerry ve Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavrov oktâbr 5 künü telefon subetini keçirip, Ukrainada ve Suriyedeki vaziyetni muzakere ettiler, ve Şimaliy Koreyanıñ özekli silâ deñemeleri aqqında qonuştılar.
«Ukrinfomnıñ» haberine köre, bunı AQŞ Devlet departamentiniñ resmiy vekili Mark Toner bildirdi.
Eki taraflama bağ toqtatılğanı aqqında ilân etilgen soñ ne sebepten muzakereler devam ettirilgeni aqqında soralğanda, Toner qayd etti ki, bu qonuşma «çoq yıllıq çalışmalarnıñ bir qısımı edi ve olar devam etilecekler».
Rusiye Tışqı işler nazirliginde de bu subet aqqında heber ettiler.
«Suriyedeki vaziyet, ukrain buhranınıñ çezilüvinen bağlı işbirlik ve BM teşkilâtınıñ Şimaliy Koreya işi boyunca çalışması mevzularında fikir paylaşmaları olıp keçti», – deñile Rusiye TİN sitesinde.
Aynı şu künü, oktâbr 5-te, Devlet kâtibiniñ Avropa ve Avrasiya işleri boyunca yardımcısı Victoria Nuland Moskvada çalışa edi. Rusiye prezinetiniñ yardımcısı Vladislav Surkov ile o Ukrainanıñ şarqiy bölgelerindeki davanı muzakere ete edi.


text:
Poloniya Seymi, Sovetler deviriniñ abidelerini yoq etmege qarar aldı, Rusiyede ise buña qarşı itiraz bildirildi.
«Hususiy ürmetsizliknen leh akimiyeti bu qararnı bizler içün aziz ve facialı künde qabul etti, bu künü Gitler SSCB-ge qarşı ücüm etken edi. Böyle areket ancaq – ölülerniñ hatırası üzerinde rezaletli aqaret olaraq tanılmaq mümkün. Abidelerge qarşı «cenkni» devam etkenler añlamaq kerekler ki, rus-leh munasebetleriniñ ket-kete beterleşecegine sebepçi olalar», – böyle sözler iyünniñ 22-nde aqşam yayınlanğan Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ beyanatında yer alğan.
Cumaaqşamı künü Lehistan Seymi, bina ve obyektlerniñ adlarında kommunizmniñ ya da başqa totalitar rejimlerniñ teşviqatını yasaqlağan qanunğa deñişmeler kirsetti. Vesiqağa binaen, Sovetler deviriniñ eykelleri, şu sırada Qızıl Ordu abiledeleri yoq etilmeli. Poloniya millet vekilleri bu abidelerni, deñişmeler qabul etilgeninden soñ, 12 ay devamında alıp taşlamağa teklif ete.
Mezarlıqlarda ya da başqa qabirlerde yerleştirilgen eykeller, em de mimariy yadikârlıqlar cedveline kirsetilgen abideler bu sıradan harictir.
Lehistanda Sovetler devirinden qalğan 469 abide qalğan, olardan 250-si Qızıl Orduğa bağışlanılğan.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov uquq qorçalayıcılarnı İçki işler organlarınıñ hadimleri Künü ile hayırlap, «Qırım baari» aqqında hatırlattı.
Aksönovnıñ hayırlav sözleri Qırım «ükümeti»niñ saytında aşkâr etildi.
«Kiyevde devlet islâatı keçken vaqıtta, qırım militsionerleri antına sadıq qaldılar. «Qırım baari» künlerinde uquq ve tertip-nizam oğrunda turğan ediñiz. Bu tarihiy sınavdan namus ile keçtiñiz. Bugün zenaat bayramıñıznı evimizde – rusiyeli Qırımda qayd etemiz», – denile Aksönovnıñ hayırlavında.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukrainada saat 22:00-ğa qadar 548 COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta Sağlıq nazirliginiñ Cemaat sağlığı merkezi haber ete, dep bildire Azatlıq Radiosı.
13 insan koronavirus hastalığından öldi, sekiz kişi tüzeldi.
Rusiye işğal etken Qırım yarımadasında 20 koronavirus yuqunçı hastası qayd etildi: 15 – Qırımda ve 5 – Aqyarda.
Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırım ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımda martnıñ 11-nde Bağçasarayda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan cemaat jurnalisti Amet Suleymanov qabaatlandı.
Bu aqta advokat Lilâ Gemeci «Qırım birdemligine» haber etti.
«Tahqiqat, müvekkilim Amet Suleymanovnı qabaatladı. Qabaatlı olaraq celp etilgenine dair qararnı elde ettik, tahqiqatçı müvekkilimniñ yazı örneklerini de aldı. Tintüv vaqtında ev tışında tahqiqatçılar, operativ hadimler, tahqiqatçılarnıñ versiyasına köre, cinaiy davanen bağlı metin olğan kâğıtnı tapqan eken», – dep tarif etti Gemeci.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, müvekkili tintüv vaqtında oña kitaplar gizliden qoyuldı, kâğıtnen iç bir alâqası yoq, dep bildirgen edi.
«Bugün bunı isbatlamaq içün yazı örneklerini berdik», – dep qayd etti Gemeci.
Onıñ bildirgenine köre, Amet Suleymanov daa bir davanıñ iştirakçisi ola: «Musulmanlar barğan camilerde diniy, islâm mevzularını muzakere etkeni içün mesüliyetke çekile».
Gemeci, Suleymanov ev apsinde buluna ve saqlanmağa niyeti yoq, dep bildirdi.
Daa evel Amet Suleymanov ev apsine alındı. Advokat Lilâ Gemeci bunı Suleymanovnıñ «ciddiy hastalığınen» bağlay.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, martnıñ 11-nde Rusiye FSB hadimleriniñ teşebbüsinen qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tahqiqat tedbiri başlatıldı. Yedi tintüv keçirildi, beş kişi tutuldı: Enver Mustafayev, Seytumer Seytumerov (tarihçı – QA), Osman Seytumerov, Amet Suleymanov, Rustem Seytmemetov. Olarnı FSB bölügine alıp ketkenler.
Onıñ malümatına köre, tutulğanlar Rusiye Ceza kodeksirniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Çarşenbe künü, aprel 22-de, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Avropa Şurasınıñ İnsan aqları boyunca komissarı Nils Muižnieks ile körüşip, Qırım tamır halqına nisbeten ayırım siyaseti aqqında tarif etecek.
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırımda qırımtatarlarnıñ soñki tevqif ve sorğuları yarınki körüşüv devamında muzakere etilecek», – bildireler aprel 21 künü matbuat hızmetinde.
Qırımda qırımtatar halqınıñ temsilcileriniñ yaqalav ve tevqifleri devam ete. Qırımda 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy numayışlarda iştirak etüv»de qabaatlanğan ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevge aprel 22 künü keçirilmesi mümkün olğan mahkeme toplaşuvında ceza qararını ala bileler.
Bundan evel mezkür iş boyunca Ali Asanov yaqalanğan edi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Kıyiv
Kıyiv ya da Kiyev (ukraince KиïB, qırımtatar tarihiy isim Qıyab) — Ukrainanıñ paytahtıdır, Şarqiy Avropada eñ eski şeerlerden biridir. 1982 Kıyiv öz 1500 yıllığını toldurdı. Efsanege köre, Kıyivniñ qurucıları üç ağa-qardaş Kıy Şek ve Horıvdır. Eñ büyük ağasından yañı şeer adın aldı. Bu efsane bizim zamanımızğa XII asırnıñ yılnamesinde kelgendir.
Şimdiki Kıyiv – Ukrainanıñ eñ büyük şeeri ve iqtisadiy, siyasiy, ilmiy ve medeniy merkezi. Kıyivniñ ealisi 2,5 milliondan ziyadedir, meydanlığı 820 km². Ondan 367 km² – şeer bağçaları.
Kıyivden eñ esas naqliyat yolları keçe, ondan da ğayrı Ukrainanıñ eñ büyük özeni – Özü aqa, ve şeerni eki parçağa böle. Kıyiv – devletniñ siyasiy merkezidir. Mında Prezident, onıñ idaresi, Yuqarı Rada, ve Nazirler Kabineti (ükümet) çalışa.
Kıyiv medeniy merkezi olğanı içün mında çoq müzeyler, Ukrainanıñ ilimler Akademiyası, Milliy ilmiy kitaphane. Eñ büyük ve üner teatrler – Taras Şevçenko adına Milliy opera, İvan Franko adına Milliy akademik dramatik teatri, Lesâ Ukrainka adına rus dramatik teatri.
Devletniñ paytahtında eñ esas ve ciddiy ilmiy oquv yartları olmaq kerek. Kıyivde eñ belli ali oquv yurtlarından "Kıyevo-Mogılanska akademiya" Milliy universiteti, Taras Şevçenko adına Kıyiv milliy universiteti, Milliy tehnikiy Universiteti birleridir.
Kıyivde 3000-den ziyade tarih, mimarlıq ve medeniyet abideleri bar, olardan eñ belli soylar – Aziz Sofiya katedral kilsesi (Sofiyskıy sobor), Aziz Anrrey kilsesi (Andriyivska tserkva), Kıyevo-Peçerska lavra, Altın Qapı (Zoloti Vorota), Mustaqillik meydanı (Maydan Nezalejnosti). Hreşçatık – Kıyivniñ merkeziy soqağı. Mustaqillik meydanı – şeerin merkeziy meydanıdır.
Kıyivde çoq qavehane ve aşhaneler bar. Olar bütün dünyanıñ aşlarını teklif eteler ve olarnıñ arasında Mustaqillik Meydanındaki "Qırım" adlı qırımtatar milliy qavehanesi bar.


text:
Saqta yaramay ava sebebinden şeerniñ yarısı elektriksiz qaldı, 30-dan çoq terek yıqıldı. Bu aqta Saqnıñ Rusiye memuriyet yolbaşçısı Aleksandr Ovdiyenko Facebookta bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, tamir işleri keçirile, suv basqan soqaq, yol ve çapralar bar. Üç çoq daireli evniñ damı bayağı zarar kördi. Ovdiyenkonıñ malümatına köre, «zarar esaplana ve ğayrıdan tikleycek mehanizm belgilene».
Şeer yolbaşçısı bildirgenine köre, üç acele tamir gruppasınıñ işi teşkil etildi, er birinde dört insan bar.
Qırımda cumaaqşamı künü, iyülniñ 2-nde, boranlı yağmur, küçlü yağmur ve burçaq yağması beklenile. Tahmin etilgen yaramay ava sebebinden Qırımnıñ Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi yarımada sakinlerini ve musafirlerini deñizge çıqmamağa, furtuna vaqtında yalı kenarı yaqınlarında olmağa çağıra.
Yarımadada eki aftadan berli yaramay ava qala. Aqmescit soqaqlarını eki kere suv bastı. Aqyarnıñ Kazaçya körfezinde küçlü yağanaqlar neticesinde topraq eşildi. Ekologlarnıñ ilk esaplarına köre, umumen 500 tonna topraq eşildi.
Aqmescit rayonınıñ Biy Tanış (Pervomayskoye) köyünde 50 evni suv bastı.


text:
Qırım «parlamenti» «Qırım Cumhuriyetiniñ memuriy bozuvları aqqında Kodeksini» birinci oquvda qabul etti. Böyle etip, devlet timsalleri – bayraq, tuğra, marşqa – sayğı köstermegen insanlar para cezasını alacaqlar. Bunıñnen beraber, qonuşqan tiline köre diskriminatsiya sebebinden para cezaları belgilendi.
Bunı Qırım «parlamentiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Qırım tuğrası ya da bayrağına sayğısızlıq içün 300-den 500 rublege qadar para cezası, memurlar içün ise aynı sebepten 500-1000 rublelik para cezası olacaq.
Noyabr 21-de işğal etilgen Qırım yollarında ukrainca yazılğan yol işaretlerini yıqıp başladılar. Qırım «Devlet şurasınıñ» reisi Vladimir Konstantinov «Qırımnıñ ukrainleştirmek siyasetinden vazgeçüv areketleri ötmekten bile müim bir siyasiy vaqia olğanını» ayttı.


text:
Şeerler arasında yürgen trenler, artıq saatte 100 km suratınen yürecekleri sebebinden «Qırım demiryolları» yañı areket cedvelini qabul etecek. Bunı muessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Demiryol naqliyatınıñ yañı areket cedveli 2017 senesi yanvar 26 kününden başlap amelge keçecek ve trenlerniñ areketi saatte 100 km qadar tezleşecegini esapqa alacaq», – dep bildirile.
Berilgen malümatqa köre, Aqmescit-Canköy, Aqmescit-Aqyar tarafına yürgen trenlerniñ yolda keçirecek vaqıtları 1 saat 50 daqqağa azlaşacaq.
Bundan evel Qırımda demiryolunıñ büyük tamir işi yapılacağı aqqında haber etilgen edi. Böylece, alqa yollar yerine eklenmesiz çıtalar qoyulğanı ve neticede trenlerniñ suratı saatte 120 kilometrge qadar arta bilecegi aytıla edi.
Müessisede qayd etkenlerine köre, «eklenmesiz çıtalar Krasnopartizanskaya-Yefremovskaya, Yefremovskaya-Elevatornaya, Elevatornaya-Prolötnaya aralıqlarında, Krasnopartizanskaya, Yefremovskaya ve Elevatornaya stantsiyalarında qoyulacaq».
2014 senesi mart 26 künü Kremlge bağlı olğan Qırım parlamenti tarafından «Qırım demiryolları» devlet müessisesi teşkil etilgeni aqqında haber etilgen edi. Yarımadada demiryol naqliyatınıñ işini teminlegen şirket, müessise ve teşkilatlarnıñ mülkü bu qurulışnıñ idaresine keçti.


text:
Qırımnen memuriy sıñırda «Asker»niñ faaliyeti sade grajdanlarğa Qırım qaytarılması içün daa bir adım atılğanına ümüt bere. Böyle fikrini Qırım.Aqiqat radiosınıñ aqşam yayınında Qırım grajdanlıq blokadasınıñ ştabı reisi Lenur İslâmov bildirdi.
«Olar tek bir kün sıñırda çalıştı ve şimdi bir - de - bir iddia yoqtır. Amma bizim anda bulunğanımız insanlarnı pek quvandıra, bu duyğularnen paylaşmaq istegenler de yanımızğa kelmekte. Vatandaşlıq nezareti adamlarğa ümüt bere, biz sıñırğa, işğalcilerge daa yaqın oldıq, demek Qırımnıñ qaytarılmasına da yaqlaşamız», - dep ayttı İslâmov.
İslâmovnıñ qayd etkenine köre, «Asker»bir çoq vazifelerni eda etmekte. Misal olaraq, informatsion ya da tıbbiy yardım kerek olsa, faallerge muracaat etmek mümkün.
Öz tarafından Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı muavini Öleg Slobodânnıñ qayd etkenine köre, şimdiki vaqıtta sıñırda hızmet etken bütün faaller, iş başına keçmezden evel, Ukraina qanunlarınınen tanış oldı.
«Faaller sıñırda hızmet etip başlamaq içün, ilk evelâ azırlıq körip, imtian tapşırmaq kerek ediler. Esasında azırlıq Ukraina qanunları, sıñır nezareti ile bağlı edi», - dep ayttı Slobodân.
Mart 28 kününden başlap, Qırım blokadasından ibaret olğan «Asker» grajdanlıq şekillenmesi, Ukraina devlet sıñır hızmetinen birlikte, işğal etilgen yarımadanen memuriy sıñır noqtalarında hızmet etip başladı. Bütün faaller mahsus tasilni alıp, saylamadan keçtiler.
2015 senesiniñ sentâbr 20 qırımtatarlarnıñ teşebbüsi ile, Qırım sıñırından keçken aşaiyt mallarınen tolu olğan yük maşnalarınıñ müddetsiz blokadası teşkil olunğan edi. Noyabr ayında onıñ ekinci basamağı - energetik blokadası başlanğan edi.
2016 senesiniñ yanvar ayında Qırım blokadası boyunca aktsiya öz formatını deñiştirdi. Blokada iştirakçileri ukrain sıñırcıları ve «Asker» adlı birleşmesinen beraber umumiy areketlerni teşkil etmege planlaştırdılar. Ukraina sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân bildirgenine köre, mahsus azırlıq körgen 60 faaller arasında 33 sınavnı tapşırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Youtube’da Sudaq yolunda sel sebebinden çıqqan büyük araba qazasınen bağlı video peyda olğan. Video Krımskiy mir qullanıcısınıñ kanalında derc etilgen. Çekilgen kadrlarğa istinaden 30 dane maşna zarar körgeni belli. Sel sebebinden bazı maşnalar biri-biri üstüne mingeni körüne. Maşnalarnıñ ekseriyetini sel arıq içine yuvıp tüşürgen.
Rusiye MÇS hizmeti Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, qazaavgustnıñ 18-nde Sudaq yolunıñ 18-nci km yerleşken Daçnoye köyü civarlarında yüz bergen. Qurtarıcılarnıñ sözlerine binaen, bu qaza dağlardan engen küçlü suvlı-çamurlı sel sebebinden olğan.
Qurtarıcılar afat yüz bergen yerge kelip çıqqanlarında, suvlı-çamurlı sel aqqan vaqıtta tıqanıqlıqta turğan maşnalarnı suv basqanı ve suv darbesi neticesinde olar işten çıqqanı aqqında belli oldı. MÇSniñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, qırımlı qurtarıcılar zarar körgen vatandaşlarnı qurtarıp, qazanıñ neticeleri temizlengence, «Sudaq» turistik-tedavi kompleksine yerleştirgenler.
Bunen beraber Rusiye MÇS Qırım şubesiniñ hadimleri tarafından yolnıñ maşnalar areket etken qısmı takelaj donatma yardımınen temizlengen.


text:
"Tavrida" trassası bazar künü, avgust 4-ünde, qararnen saat 15:00 Kefe tarafına maşnalarnen tıqaldı. Aydavcılarnıñ aytqanına köre, o, Bagerovo köyüniñ burulışından Fontan köyünece uzandı. Bu tahminen 20 kilometr, dep bildire yerli Kerch.FM saytı.
"Tıqanıqlıq büyükten-büyük, videoda onıñ tek bir qısmı körüne. Kimer yerlerde maşnalar ekiser sıra tura", - dep yaza matbuat yolcularnıñ sözlerinden.
Kerch.FM, maşnalardan birisiniñ video registratorından tıqanıqlıq videosını derc etti, onda yengil maşnalarnıñ arasında bayağı yük maşnaları rastkelgeni de körünip tura.
Daa evel Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti "Tavrida" trassasında yük maşnalarnıñ yürmesini yasaqlağanına baqmadan, olar bu yolnıñ kimer qısımlarında yürmege devam ete. Yasaqlayıcı işaretler Qarasuvbazar (Belogorsk) şeeriniñ burulışı ögünde qoyulğan. Olarğa köre, yük maşnalarına "Tavrida" trassasında yürmege yasaq, olar eski Aqmescit-Kefe yolunda yürmeli.
Yañı "Tavrida" trassasına, sıq-sıq olğan qazalar içün "ölü yolu" deyler.
Rusiye ükümeti "Tavrida" avtomobil trassasınıñ qurulışını 2022 senesi bitirmege niyetlene.


text:
2001 yıl sentyäber höcümnärennän soñ uq başlap cibärelgän häm 6 yıl däwam itkän bu fiker beleşüdä 40 ildän 50 meñ möselman qatnaşqan.
Tikşerenü avtorları anı şir şarındağı ber milliard möselman, "awızı tomalanğan küpçelek" tawışı di.
Terrorçılıqnı yaqlawçılar dindarraq tügel
Tikşerenüneñ töp näticäse – terrorçılıqnı yaqlağan häm tänqitlägän möselmannar arasında, dindarlıq yağınnan, ber ayırma da yuq.
Başqa süzlär belän äytkändä, bu tikşerenü Könbatışta kiñ taralğan, İslam köç qullanuğa öndi, digän alfikerne şik astına quya.
Möselman illärendä din köndälek tormışta töp urın alıp tora. Äytik, Mısırda möselmannarnıñ 99, İndoneziädä 95%-tı şulay cawap birgän. Läkin alarnıñ da ni barı 7%-tı 11 sentyaber höcümnären qabul itä alğan. 93% isä İslam isemennän köç qullanuğa qarşı.
Näfrätneñ säbäbe dindä tügel, säyäsättä
Şul uq waqıtta, möselmannarnıñ kübese Könbatış alarnı añlamıy, östen qarıy, buysındırırğa teli digän qaraş bar ikän.
"Bu härkemne borçıy, köç qullanunı tänqitläwçelärne dä, xuplawçılarnı da. Ayırma şunda ğına, soñğılarında kimsetelüdän tış, Könbatıştan qurqu xise köçleräk" di tikşerenü avtorlarınıñ berse, Gallup üzägendä İslamnı öyränü bülege başlığı Dalia Mogahed.
Yağni Dalia xanım süzlärençä, köç qullanunı tänqitläwçelär häm yaqlawçılar arasında ayırma – dindarlıq tügel, ä säyäsät.
Terrorçılar - xäyerçelär tügel
Bu tikşerenü şulay uq, terrorçılar nigezdä xäyerçe keşelär, alarnıñ başqa çarası yuq, digän alfikerne dä inqär itkän. Tikşerenügä kürä, kiresençä, terrorçılar bayraq häm uqımışlıraq qatlamnan ikän.
Tağın ber alfiker. Amerikan prezidentı George Buş ber çığışında "Alar bezne ni öçen näfrät itä? Çönki bezneñ irekleklärne näfrät itä – din, süz, saylaw häm başqa irekleklärne" digän.
İreklekne möselmannar da yarata
Tikşerenü bu qaraşnı da inqär itä. Andıy irekleklärne möselmannar da yarata ikän.
"Ägär möselmannardan sez Könbatışnıñ qaysı yağın yaratasız dip sorasañ, kübese – texnologiä, iqtisadi täräqqiät, ireklek, qanunçılıq, dip cawap biräçäk. Bezneñ tikşerenü dä şunı rasladı – möselmannarnıñ kübese kübräk demokratiä, din, süz, berläşü ireklege teli" di avtorlarnıñ berse, Waşingtondağı Möselman-xristian añlaşu üzäge başlığı John Esposito.
Möselmannarnıñ yaratmağanı - ikeyözlelek
Ä menä möselmannar yaratmağan äyber – ul da bulsa Könbatışnıñ demokartiäne alğa sörgändä ikeyözlelege. Misal öçen, Waşington Söğüd Ğäräpstanında avtoritar rejimnı xuplıy, ä Ğiraqta bärep töşerä.
Şulay da, Esposito süzlärençä, bu tikşerenü quanıçlı xäbär dä kitergän. Möselmannarda da, Könbatışta da ber-berene añlaw, mädäniät, mäğärif ölkäsendä aralaşu omtılışı buluı açıqlanğan. Bu İslam belän Könbatış arasında berär qayçan üz-ara añlaşu bulır dip ömetlänergä nigez birä.


text:
Kezlevniñ Rusiye memuriyeti yolbaşçısı Andrey Filonovğa qarşı cinaiy iş açıldı, dep bildire Rusiye ve Qırım kütleviy haber vastaları Qırım ve Aqyardaki Rusiye FSB idaresiniñ matbuat hızmeti bergen malümatqa esaslanıp.
«Qırım ve Aqyardaki Rusiye FSB idaresiniñ Tahqiqat bölügi Rusiye Ceza kodeksiniñ 286-ncı maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (ağır aqibetlerge ketirgen vazifesinden tış areketler) Kezlev şeer memuriyetiniñ yolbaşçısına qarşı cinaiy iş açtı», – dep bildire kütleviy haber vastaları FSB idaresiniñ malümatını.
FSB idaresiniñ bildirgenine köre, aprelniñ 3-nde şeer yolbaşçısı yaşağan yerde, yerli memuriyette ve diger adreslerde tahqiqat tedbirleri keçirile.
Uquq qoruyıcılar Kezlev memuriyetiniñ binasında ve Andrey Filonovnıñ iş odasında tintüv keçire, dep bildire TASS Rusiye haber agentligi Kezlev Rusiye şeer şurasınıñ reisi Olesâ Haritonenkonıñ malümatına esaslanıp.
Tünevin Andrey Filonov şeer şurasınıñ onı işten boşatmaq qararı aqqında bildirdi.
2018 senesi oktâbr ayında Kezlev prokurorı Aleksandr Moşegov şeer şurasına şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Andrey Filonovnıñ habarcılıq areketlerinden sebep işten boşatılacağını aydınlatqan edi. Filonovnıñ aytqanına köre, prokuror areketiniñ sebebi ömür arqadaşınıñ babasını Kezlevniñ belediye müessiselerinden biriniñ reberi olaraq tayin etüvi oldı.


text:
Bunı Arbiy-siyasiy taqiqat merkeziniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk bildire.
Onıñ bergen malümatına köre, bu gece bir qaç sefer ATO quvetleriniñ nezareti altında olğan Kramatorkstaki uçaq alanına ateş açılğan edi. Donetsk vilâyetinde Slavânsk civarındaki üç blokpost, Artemovskta arbiy qısım, Lugansk vilâyetinde Çervonopartizansk civarındaki blokpost atışqa oğradı.
Boyevikler ATO quvetleriniñ Yampol ve Zakotnıydeki noqtalarına ücüm eteler, dey Tımçuk.
Prezident Petro Poroşenko Ukraina şarqıda iyün 20-27 künleri ateşniñ toqtatılması aqqında emir bergen edi.


text:
Sentâbrniñ 1-de Qırımnıñ mektep talebelerine bedava berilecek kündelik defterlerinde qırımtatar yarımadada ukrain akimiyet hadimleriniñ lâqaydlığınen faydalanıp, öz başına topraqlarnı işğal etkenleri aqqında haber etile.
Bu aqta özüniñ Facebook saifesinde rusiyeli nesirci Yuriy Hristenzen bildirip, sözlerine isbat olaraq kündelik saifesiniñ resimini yerleştirdi.
Kündelikte Rusiyeniñ bayrağı, devlet tugrası, gimnniñ sözlerinden ğayrı, qısqadan yarımadanıñ tarihı berile.
“1991 seneden — sürgünlik yerlerinden qaytıp kelgen tatar halqı arasında milletçilik duyğysı arta. Başta Qırımnıñ çöl taraflarında, soñki vaqıtta ise cenübiy yalısında topraqlarnı zapt etmege tırışalar. Bütün bu areketler ukrain akimiyetiniñ lâqaydlığı ve türkiyeden kelgen maddiy yardım esabına yapıla”, – denile Qırım mektep talebeleri içün azırlanğan kündeliklerde.


text:
İşğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa qarşı ayırımlar, aqlarınıñ bozuluvı çoqusını yarımadanı terk etmege mecbur ete. Bu aqta qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraian prezidentiniñ Vekâletlisi, halq deputatı Mustafa Cemilev bildire.
«Qırımtatarlarğa nisbeten merametsiz ayırım ve qanunsızlıq, gençlerniñ ğayıp oluvı ve öldürüvleri, yaşlarnıñ Rusiye ordusına mecburen çağırılması, ileride qardaş-ukrainlerge qarşı cenkke yollanılması, demokratik serbestlikniñ olmaması ve işğal etilgen Qırımda yaşlar içün istiqbalniñ olmaması insanlarnıñ çoqusını kene vatanını terk etmek ve qıtaiy Ukrainağa köçmege mecbur ete», – dedi o Türkiyeniñ paytahtı Ankarada keçirilgen II Bütündünya qırımtatar kongressinde, haber ete Qırım.Aqiqat.
Cemilevniñ sözlerine köre, al-azırda, Meclisniñ işğalge dayanmaq ve Vatannı terk etmemek çağıruvına baqmadan, Qırımnı eñ azından 10 biñ qırımtatarı terk etti.
Cemilev şunı da bildirdi ki, «Qırım baari»nden soñ yarımadağa sürgünlik yerlerinden 76 qoranta keldi, amma iç biri Qırımda yerleşmege izin alamadı, çünki «er yıllıq imtiyaz» endi bitti eken ve olar keri qaytmağa mecbur oldılar. Bunıñ ile, bundan evelki yılları Qırımğa bir yılda tahmnen 1,5-2 biñ insan qayta edi.
«Qırımtatarlarğa qarşı qanunsızlıq olarnı Qırım tışına quvmaq maqsadı ile yapılğanı ile bağlı tasavur peyda ola», – dey Cemilev.
Aynı zamanda, onıñ aytqanı kibi, Qırımğa em Rusiye, em şarqiy Ukrainada arbiy areket rayonlarından rusiyelilerniñ büyük sayıda kelmesi qayd etile. Siyasetçi Rusiye matbuat vastalarında Donetsk vilâyetinden 200 Mariupol yunanı, ermeni ve SSCB sabıq vatandaşları yeudilerniñ İsrailden köçip kelmesi muzakere etile, olarğa Qırımda er türlü amanlıqnıñ olması vade etile.


text:
İzraildä Netanyahu çorı bette
İzraildä “Kiläçäk bar” häm “Yamina” partiyalarınıñ äydäp baruçanlığında tözelgän koaliśiya xökümäteneñ ışanıç votumın aluı belän 12 yıl däwam itkän Baş ministr Binyamin Netanyahu çorı bette
Tawışqa quyu näticäsendä 120 keşelek parlamentta 60 xalıq ışanıçlısınıñ yaqlawı belän koaliśiya xökümäte ışanıç votumın aldı.
Naftali Bennett-Yair Lapid koaliśiyasına ışanıç belderelüe belän 2009nçı yılnıñ mart ayınnan birle baş ministr wazıyfasın başqarğan Netanyahu çorı tögällände.
Tawışqa quyudan soñ Netanyahu, Parlamenttağı xökümät känäfiyennän torıp, oppoziśiya öçen ayırılıp quyılğan urınğa barıp utırdı.
Annan soñ İzrailneñ yaña prem’yer-ministrı bulğan Naftali Bennett häm koaliśiya xökümäteneñ ministrları parlament mömbärennän ant itte.
Baş ministr wazıyfasın 2 yıl “Yamina” liderı Bennett başqaraçaq, 2023nçe yılnıñ avgust ayında isä wazıyfasın koaliśiya urtağı “Kiläçäk bar” partiyası liderı Lapidkä tapşıraçaq.
Bennett-Lapid koaliśiyası Netanyahuğa qarşı berläşkän häm törle qaraşlarğa iyä 8 partiyadan tora.
Häm parlamenttağı xalıq ışanıçlısı sanınıñ kritik çiktä buluı, häm dä partiyalarnıñ qayber mäs’älälärdä tulısınça törle qaraşlarğa iyä buluı arqasında İzraildä koaliśiyanıñ ğomere ozaq bulaçaqmı yuqmı ikänlege bäxäsläşelä.
Şul uq waqıtta Amerika Quşma Ştatları İlbaşı Djo Bayden İzrailneñ yaña baş ministrı Bennettqa şaltıratıp, yaña wazıyfası uñayınnan täbrik itte.
Aq Yorttan yasalğan belderügä kürä, Bayden AQŞ häm İzrail arasındağı mönäsäbätlärgä häm İzrailneñ iminlegenä “totrıqlı” yaqlawın täqrarladı.
Bayden Bennettqa töbäktäge şaqtıy awırlıqlar häm forsatlar aldında AQŞ häm İzrail arasındağı xezmättäşlekneñ nığıtıluı mäs’äläsendäge qatğıylığın citkerde.
Bayden Amerika Quşma Ştatlarınıñ İzraillelärneñ häm Fälästinlelärneñ tınıçlığı, iminlege häm mullığı öçen İzrail xökümäte belän tığız xezmättäşlek itäçägenä dä basım yasadı.
Bäyläneşle xäbärlär
Yaponiyada oçuçı motośikl satuğa täq’dim itelde
Yaponiyada ber texnologiya şirkäte qamilläştergän oçuçı motośikl satuğa täq’dim itelde
"Fälästinneñ däwlät tözü tırışlıqların yaqlıybız"
Awrupa Berlege idaräse Fälästinneñ däwlät tözü tırışlıqların yaqlawların belderep İzrail-Fälästin mäs’äläsendä ike däwlätle çişeleşkä uñay qarawların rasladı
Hindstan ballistik raketanı sınap qarağan
Hindstan 5 meñ çaqrım radiusqa iyä atom-töş kontinental’ ballistik raketa sınawın ütkärüen belderde


text:
Bunı İsviçre tış işler nazirligi halqara aqlar departamentiniñ reberine esaslanıp, «Nemetskaya volna» bildire, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, laf İsviçre akimiyeti ve prokuratura avalesinen blok etilgen esaplardaki paralar aqqında söz yürsetile: başta ükümet avalesinen 55 million yevro blok etti, soñra ise prokuratura bu parağa daa 82 million yevro qoştı.
İsviçre MİD vekili hatırlattı ki, Yanukoviç ve onıñ etrafında bulunğan insanlarnıñ esaplarını blok etüv aqqında qarar fevral 26-da qabul etildi. Valentin Tselveger dedi ki, birinci blok etüvler tez olıp keçti.
MİD vekiliniñ bildirgenine köre, böyle adımlar taqiqat içün malümat saqlanması, ve Ukrainağa qaytarılacaq sermiyalar saqlanmasına imkân berecek.
Tselveger dedi ki, Ukrainada üküm sürgen vaziyet, daa doğrusı – «daimiy qabarcılıq», sebebinden İsviçre bankları ukrain salımlarınen muqayt ola.


text:
Halqara toplulıqnıñ Rusiyege qarşı cezaları Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesine bağlı: şimdilik ateş bütünley toqtatılmadı, sıñırlama tedbirleriniñ lâğu etilmesi aqqında laf bile olmaz. Bunı Almaniyanıñ Lübeck şeerinde körüşken «Yedi memleket» iştirakçileriniñ tış işler nazirleri bildirdiler, – dep haber ete Radio Svoboda.
«Cezalarnıñ devam etmesi Rusiye tarafından Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesi ve Rusiyeniñ Ukraina mustaqilligine sayğısına bağlı», – dep qayd ettiler nazirler.
«Yedi büyük memleket» Ukraina şarqındaki zıddiyet iştirakçilerini Minsk añlaşmalarına riayet etmege çağırıp, Rusiyeni separatistlerge tesir etmege çağırdı.
«Yediniñ gruppası» nazirleriniñ körüşüvi Avropa diplomatiyasınıñ yolbaşçısı Federica Mogherininiñ iştiraki ile Lübeckte eki kün devam etecektir.


text:
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ divarları altında keçken kütleviy tertipsizlik aqqında malümatlarnı mahkemege avgustnıñ soñunda – sentâbr başında berecekler. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
«Tertipsizlikler aqqında cinaiy işni mahkemege 2015 senesi avgustnıñ soñunda – sentâbr başında berecekler», – yazdı o Facebookta bazar künü.
Poklonskaya dey ki, bugün bu işte birinci şeklengen insan – apiste bulunğan Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozdır. «A.Çiygoz ve onıñ tarafdarlarınıñ yapqan cinayetleri neticesinde elâk olğan eki insan bar. Şunıñ içün qırımtatar halqınıñ aqları bozuluvında mühtekirlik etmege, sanki qanunsız taqiplerni teşkil ettiler, kerekmey. Eki vefat etken insan aqqında tüşünmek kerek, olardan biri – qırımtatarıdır. Bunı afu etmek kerekmizmi?!» – yaza Qırımnıñ Rusiye prokurorı.
«Kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyül 28 künü Çiygoznı 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.


text:
QMDİ MDT terkibinde çalışqan “Faydalı ilim” mektebi yañı oquv yılını başlay. 2017-2018 oquv yılına 8-12 yaş arasında balalar davet etile. Balalar yıl devamında tecvid qaideleri boyunca Quran oqumağa, İslâm dini esasları, Peyğamberler ayatını ögrenecekler. Dersler er cumaertesi künleri saat 10:00-dan 15:00-ke qadar meraqlı oyun şekilinde ötkerilecek. Birinci ders sentâbrniñ 9-nda saat 11:00-de olıp keçecek. Adresimiz: Aqmescit ş., Pobeda caddesi, 128.
Telefon: +7978-892-07-26
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Qırımnıñ farqlı şeer ve rayonlarında qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına tedbirler keçirile.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Aqmescit rayonınıñ Çoyunçı (Urojaynoye) köyünde qırımtatarlar saba dua oqudı, mektep talebeleri sürgünlik faciası aqqında şiirler oqudı, toplaşqanlar o adiselerniñ qurbanlarını hatıra daqqasınen añıp, abidege çeçekler qoydı.
Qurman qasabasında qırımtatarlar sürgünlik vaqtında elâk olğanlar içün dua oqudı, dep bildire faaller.
Salı künü, mayısnıñ 18-nde, sovetler qırımtatarlarnı Qırımdan sürgün etip başlağanına 77 yıl tola. Ukraina ve dünyada qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları añıla.
Kanadanıñ New Brunswic vilâyetiniñ paytahtı Fredericton qırımtatar bayrağını köterdi.
Qırımtatar Milliy Meclisi mayısnıñ 18-nde eglenceli tedbir keçirmemege çağırdı. «Qırımtatar resurs merkezi» ise «Genotsid olmasın!» adlı informatsion kampaniyanı başlattı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar temsilciligi ocalarnı ve gençlik merkezleriniñ ocalarını mayısnıñ 18-nde Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına ders keçirmelerine çağırdı.
Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma künü
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Qırımda Rusiye FSB-siniñ hadimleri, Ekinci Cian cenkinden qalğan 41 mina ve 16 granata taptı, olar Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında yerden qazılıp çıqarılğan edi.
Qırım matbuatı Rusiye FSB-siniñ matbuat hızmetine esaslanıp, arbiy adamlar arbiy yedeklerni patlatuv poligonına alıp ketti, dep bildire.
Amma Rusiye FSB-si, minalarnı yerden kim qazıp çıqarğanını alâ daa bilmey.
Daa evel Keriçte açıq mıntaqada yerli sakinler Ekinci Cian cenkinden qalğan eki bombanı tapqanı bildirilgen edi.
Qırım ve Aqyarda Ekinci Cian Cenkinden soñ topraqta qalğan mermiler ara-sıra tapıla. Yarımadada minasızlaştıruv taqımları çalışa.


text:
Qırımnıñ ilhaqından soñ Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnı "sistemli ve şiddetli taqibatqa" oğrata, yarımadanı ise arbiy bazağa çevire. Bunı öz Facebook saifesinde qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yazdı.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda siyasiy mabüslerniñ çoqusı bu qırımtatarlardır.
"Putin 2-nci Yekaterina ve Stalinniñ "Qırımtatarlarsız Qırım" printsipine uya. Moskova, Qırımnıñ tamır halqı qırımtatarlarnı tatamıle dağıtmaq icün acele tarzda Qırım toprağına öz vatandaşlarını köçtire", - qayd etti Çubarov.
Bundan ğayrı Meclis başı, ilhaqtan soñ Rusiye "biñlerce qırımtatarlarnı vatanlarında yaşamaqtan marum qaldırğanını" qayd etti.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.