text:
Amerika Quşma Ştatları
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Amerika Quşma Ştatları (inglizçä United States of America) - Tönyaq Amerikada urnaşqan däwlät. Xalıq sanı buyınça öçençe, mäydanı buyınça dürtençe urında. Dönyanıñ iñ ere iqtisadi, säyäsi, mädäni häm fänni üzäklärennän sanala. Başqalası - Waşington, D.C. Administrativ yaqtan il 50 ştat, Kolumbiä federal okrugı häm berniçä buysınğan cirleklärdän tora. Amerikada yäşäwçelärne Amerikannar" dip atıylar. Amerika Quşma Ştatlarnıñ qısqaça iseme - AQŞ.
EtimologiyaYзrәpTү
Americas terminı 16nçı ğasırnıñ başında İtaliya säyäxätçese Amerigo Vespuçi arqasında barlıqqa kilä. İlneñ tulı iseme berençe tapqır Azatlıq turındağı Deklaratsiädä atala. Bu Deklarasiä 13 Amerika Quşma Ştatlarınıñ ilçeläre tarafınnan "bertawıştan xuplanğan Deklarasiä bulıp tora.
GeografiäYзrәpTү
AQŞnıñ kontinental öleşe Atlantik okeannan Tın okeanğa, Kanada çigennän Miksika çigenä xätle suzılğan. Ber ştat, Alaska, töp territoriädän Kanada arqılı bülengän. Mäydanı buyınça Alaska iñ zur ştat, ul beryulı Arktik häm Tın okeannar belän çiktäş. Hawaii Tın okeandağı arxipelagta urnaşqan. Puerto Rico - xalıq sanı häm mäydanı buyınça Karib diñgezendä AQŞnıñ iñ zur territoriäse. Guam häm berniçä keçe territoriälärdän başqa, AQŞ tönyaq Cir yarımşarında urnaşqan.
AQŞnıñ iñ biek noqtası - McKinley tawı (6, 194 m). Qıyalı tawlar isä, ozınlığı buyınça in zur taw sisteması.
AQŞnıñ mäydanı zur bulğanğa kürä, klimatnıñ barlıq törlären dä tabıp bula diärlek.
BaşisemYзrәpTү
Tarixi datalarYзrәpTү
- 1607 — Jamestown, Virginiädä berençe koloniä barlıqqa kilä.
- 1620 — Plymouth şähärendä berençe Yaña Angliä koloniäse.
- 1626 — Nederland keşeläre Yaña Amsterdam şähärenä nigez sala, soñınnan New York isemen ala
- 1776, 4. iül — Böyek Britaniädän azatlıqnı iğlan itkän deklarasiä qabul itelä.
- 1812—1815 — 1812-1814 ellar İngliz-Amerikan suğışı
- 1814
- 24. awgust — Britan armiäse tarafınnan Washington şähäre yandırıla .
- 24. dekaber — Ghent kileşüe
- 1815
- 8. ğıynwar — New Orlean yanında İngliz armiäse ciñelä
- 17. fevral — Ghent kileşüe raslana.
- 1814
- 1819, 21. fevral — Florida ştatı 5 million dollarğa satıp alına
- 1830 — Hindstan Qaldırma Yasası qabul itelä
- 1846—1848 — Amerika-Miksika suğışı, näticädä AQŞ elekkege Miksikaneñ yartı territoriäsenä däğwa itä
- 1861—1865 — Watandaşlar suğışı, qollıq tıyıla
- 1867 — Rusiädän Alaska satıp alına
- 1913, 23. dekaber — Federal Reserv Sisteması tözelä
- 1917 — AQŞ Antanta yağında Berençe bötendönya suğışına kerä
- 1941, 7. dekaber — Yaponnar Pearl Harborğa höcüm itä, AQŞ İkençe bötendönya suğışına kerä
- 1945 6. häm 8. awgust — Hiroshima häm Nagasaki şähärlärenä atom-töş bomba kullanıla, 250 meñgä yaqın keşe wafat
- 1961 20. ğıynwar — John Fitzgerald Kennedy Amerika Prezidentı itep iğlan itelä
- 1962
- Karib krizisı
- 8. sentäber — Sovet qalqannarı Kubağa kilä
- 14. oktäber — qalqannar hawa fotolar yärdämendä faş itelä
- 28. oktäber — Nikita Xruşçev Kubadan qalqannarnı alu turında iğlan itä
- Karib krizisı
- 1963
- may — Birmingham, Alabamada tän töse buyınça diskriminasiägä qarşı dulqınlanular
- 22. noyaber — John Kennedy üterelä
- 1964—1973 — Vietnam suğışı
- 1969, 21. iül — Neil Armstrong Ayğa ayaq basa
- 1973, mart — 1974, 9. awgust — Watergate skandalı, Prezident Richard Nixon Aq Yortnı taşlap kitärgä mäcbür
- 1987 19. oktäber — «Qara düşämbe» Dow Jones industrial indeksı 22.68% yuğalta
- 1991 — Farsı qultığında suğış
- 1992 - Los Angelesta Qara bunt
- 2001 — New Yorkta 11. sentäber terror aktı
- 2003 — Ğıyraq suğışı
- 2005 — sentäber - Katrina dawılı
Administrativ büleneşYзrәpTү
Administrativ yaqtan AQŞ 50 ştattan, berniçä çit territoriädän tora. Ştatlar rayonnarğa bülenä.
Ştatlar isemlege:
- Alabama
- Alaska
- Arizona
- Arkansas
- Aydaho
- Ayowa
- Könyaq Dakota
- Könyaq Karolina
- Corcia
- Delawer
- Florida
- Hawai
- İllinoys
- İndiana
- Kalifornia
- Kanzas
- Kentukki
- Kolorado
- Konnektikut
- Könbat Virjinia
- Luiziana
- Massaçusetts
- Men
- Merilend
- Miçigan
- Minnesota
- Mississippi
- Missuri
- Montana
- Nebraska
- Nevada
- Nyu Hempşir
- Nyu Cersi
- Nyu Meksiko
- Nyu York
- Ohayo
- Oklaxoma
- Oregon
- Pennsilvaniä
- Rod Aylend
- Tönyaq Dakota
- Tönyaq Karolina
- Tennessi
- Texas
- Wayoming
- Vermont
- Virciniä
- Wiskonsin
- Waşington
- Yuta
SäyäsätYзrәpTү
AQŞ dönyanıñ in berençe federativ däwläte. Ul beryulı reprezentativ demokratiä häm konstitusion respublika. AQŞ-nıñ federativ sisteması öç qatlamğa bülenä: federativ, regional häm lokal. Lokal xakimiät ğädättä munisipal häm cirle qalıplarğa bülenä. Küp oçraqta xakimiät organnarına keşelär küpçelek prinsibı näticäsenda saylanıla. Federal qatlamda proporsional prinsip faydalanılmıy. Saylaw xoquqı 18 yäştän birelä.
Federal xakimiät öç bülektän tora:
- Qanuni, ike kameralı Kongress (Senat and Wäkillär Palatası) - federal qanunnarnı qabul itä, suğışnı iğlan itä, kileşülärne raslıy, impeachment eşen başlaw xoquqlarına iä.
- Xökümät, Prezident häm Ğäskärlärneñ Baş Citäkçese, qanunarğa veto salu, Kabinetnı raslaw h.b. xoquqlarğa iä.
- Xakim, Yuğarı Xakim häm federal xakimnär.
Wäkillär Palatası 435 äğza täşkil itä, härberse ike yılğa saylana häm konstitusion graflıknı täqdir itä. Graflıklar här 10 yılnı yañadan üzgärtelä. 2000 yılğı xalıq sanın alu buyınça cide ştat berär keşene cibärä. Härber ştat ike senatornı saylıy. Bu senatorlar altı yıllıq waqıtqa saylana. Prezident dürtär yıldan torğan ike waqıt däwamında çitäkçelek itä.
İqtisadYзrәpTү
AQŞnıñ iqtisadı qatnaş kapitalistik iqtisad törkemenä kerä. AQŞnıñ Berdäm Tulayım Produktı 13 trillionnan artıq, bu Cir Şarınıñ 20% täşkil itä.
2005 yıl sannarıYзrәpTү
Median kerem (ğäilä isäbe) - 46,326 dollar İñ yarlı 25% ğäilälärneñ median kereme - 9,960 dollar Eşsezlek - 4,6% BTP (Berdäm Tulayım Produkt) üseşe - 3.3% İnflasiä - 2,4% Däwlät äcäte - 8,94 trillion dollar
DemografiäYзrәpTү
Xalıq sanı buyınça, 301,7 million keşe belän, AQŞ döñyäda öçençe urında. 2006 yılnıñ 17 oktaberendä ilneñ xalıq sanı 300 million keşe täşkil itte. Amerika xalqın isäplägändä, ğädättä 12 million dokumentsız migrantnı kertälär. Tulayım üseş tizlege - 0.89%, bu Awrupa Berlegendäge 0.16% üseş belän çağıştırğanda. Bala tuu sanı urtaça dönya kürsätkeçlärennän keçeräk. 2006 yılda 1.27 million migrantqa rezident statusı birelde. Yaña Amerika grajdannarınıñ kübese Miksikä, Qıtay häm Hindstannan kilä.
AQŞta xalıqnıñ küpçelege - aq amerikannar. Alarnıñ töp çığış illäre - Almaniä, İrlandiä, Angliä. Rasa tözeleşendä Aziä keşeläre (kübesençä qıtaylılar häm filipinlelär) ikençe urında.
İspan Amerikannarnıñ sanı artuı töp demografik trend bulıp sanala. Tulayım alğanda, AQŞta 42 million İspanik Amerikan keşese yäşi dip isäplänä. Şul waqıtta, 2000nçe häm 2004 yıllar arasında İspanik Amerikannar sanı 14% arttı. Bu trendnıñ töp säbäbe, migrasiädä bigräk, İspannarnıñ ğailälärendä urtaça 3 bala buluında, Afrikan Amerikan xatınnarı urtaça 2.2 bala tudırsa, İspanik bulmağan amerikannar - 1.8 bala taba. Bu trend saqlanğan oçraqta, 2050 yılda aq amerikannar sanı 50%tan azraq bulaçaq (xäzerge waqıtta - 69.7%).
Xalıqnıñ 83 % ilneñ 361 şähärläşkän kişärlegendä yäşi. 2005 yıl sannarı buyınça, 254 urında xalıq sanı 100,000, 9da - 1 millionnan artıq, 4 global şähärdä (Nyu York, Los Andjeles, Çikago, Xyuston) - 2 millionnan artıq.
BäyrämnärYзrәpTү
SıltamalarYзrәpTү
- Amerika kitapları(үлe cылTaMa)
- AQŞ xökümäteneñ räsmi portalı
- Aq yort
- Senat
- House.gov
- Kongres kitapxänäse
- ↑ United States Census (2005)
- ↑ Figure A–3. Census Regions, Census Divisions, and Their Constituent States. U.S. Census Bureau. 2007-06-17 TиkшepeлrәH.


c: text/html

text:
Qırımtatar faaliyetçisi, bloger Nariman Memedeminovnıñ işi boyunca tahqiqat, onda Ukraina vatandaşlığı olğanını tanımaq istemedi. Qırım.Aqiqat muhbiri, bu, mayıs 22-de Rusiyege tabi Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvı esnasında belli oldı, dep bildire.
Mahkeme, advokat Emil Kurbedinovnıñ apellâtsion şikâyetini red etti. Onda o, tahqiqatnıñ, imayesi altında olğan şahısnıñ anketa malümatlarına onda Ukraina vatandaşlığınıñ olğanını kirsetmekni red etkenini qayd etti.
Advokat: «Biz Kiyevskiy rayon mahkemesine FSB tahqiqatçısı Aleksandr Parşutinniñ areketlerine qarşı şikâyet berdik. O, Nariman Memedeminovda Ukraina vatandaşlığınıñ olğanına dair anketa malümatlarını işke kirsetmek istemedi. Kiyevskiy rayon mahkemesi, şikâyetimiz printsipial ceetten baqılmağa tabi degil, dep qarar berdi. Bugün Yuqarı mahkeme bu qanunsızlıqnı öz qararı ile tasdiqladı. Men, bu printsipiallik neden ibaret olğanını añlamayım. Bu, menim tarafımdan qorçalanğan şahıslarda Ukraina vatandaşlığınıñ olğanını tanımağa istemegen birinci tahqiqatçı degil», – dep qayd etti.
Nariman Memedeminov advokatnıñ şikâyetine qol tuttı ve tahqiqatçınıñ areketlerine absurd, dedi. O: «Bu, babamnıñ adını ya da soyadımnı nazar-itibarğa almamaqnen aynıdır», – dep ilâve etti.
Prokuror mahkemeniñ oturışuvında şikâyetniñ qanaatlendirilmesine qarşı itiraz bildire edi ve «tek bir Rusiye vatandaşlığınıñ olması, adliyege irişüvni sıñırlamay», dedi.
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitniñ Kiyevskiy rayon mahkemesi qırımtatar faaliyetçisi, vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovğa tevqifni dört ayğa uzattı. Memedeminov tahqiqat izolâtorında ağustos 15-ke qadar qalacaq.
Mart 22-de Rusiyeniñ telükesizlik ve polis hadimleri Bağçasaray rayonında Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Bundan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine sorğuğa alıp ketildi. Mart 23-te mahkeme Memedeminovnı mayıs 16-ğa qadar tevqif etti.
Mart 23-te QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun buzuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina jurnalistleriniñ milliy birligi (UJMB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve kenişletmek aqqınıñ bozuluvı» dedi.
Ukraina TİNi vatandaş faaliyetçisiniñ yaqalanmasını taqbih etip, ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye ukümetinden Nariman Memedeminovnıñ azat etilemsini talap ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1939 jıldıñ küzinde KCRO şekaracınıñ 6ff00 şaqırım batıcqa jıljwına baylanıctı Prïbaltïka, Batıc Belorwccïya, Batıc Wkraïna, Beccarabïya jerlerine altı jüz mıñ äcker şoğırlandırıldı. Äckerge şaqırılğandardıñ işinde jerlecterimiz de bar edi. 123 jambıldıq jawınger col kezden bactap 1940 jıldıñ aqpanına deyin Brect qamalındağı 33 jeke ïnjenerlik polktiñ quramında qızmet etti. Coğıc bactalğanda olar col batıc şekarada edi. 35 jıl boyı Brect qamalın ...Read More »
Tarïx
Orındalğan parız
Maydangerdiñ ulı äke zïratına barıp qayttı Gazetterde «Parız» qoğamdıq birlectiginiñ törağacı Bekqulı Äliulınıñ «Bozdaqtardıñ urpaqtarı izdectirilwde» attı xabarlandırwı jarıq körip, onda avtor qoğamdıq birlectiktiñ xabar-oşarcız ketken jambıldıq maydangerlerdiñ ecimderin, Jwalı awdanınan ecimderi ulıqtalwı tïic bozdaqtardıñ tizimin jarïyalağan bolatın. Tizimde Receydiñ Cankt-Peterbwrg qalacınıñ Pïckarevck zïratına jerlengenderdiñ işinde Qayrat awılınan Erğabıl Awğanbaevtıñ da ecimi ataladı. Al Erğabıl Awğanbaev Qayrat awılınıñ turğını, bar ...Read More »
Tağzım
Zulmattı coğıc jıldarınıñ cın cağattarında judırıqtay jürekterden twlap şıqqan erlik atawlı eşqaşan umıtılmaq emec. Öytkeni bügingi beybit künniñ jarqın tañı – conday erjürek batırlardıñ qaytpac qaycarlığı men Otan üşin ot keşken janqïyarlıq kürecteriniñ ötemi. Ekinşi dünïejüzilik coğıcta nebäri 24 jacında közciz erlik körcetip, jaw pwlemetiniñ oq şaşqan ambrazwracın kewdecimen japqan Aqädil Cwxanbaevtıñ batırlığı keyingi urpaq jadında mäñgi jañğırıp qala bermek. ...Read More »
TABÏĞAT BERGEN BAYLIQ
Qızıläwittiñ acıl tacı Acıqbek aqcaqalmen ara-tura jolığıcıp qalamın. Köpti körgen kici ğoy. Jacı toqcanğa tayaca da, eñceci tik, jürici şïraq, cözi kelicti. Bir jolı qaladan Qızıläwitke, öziniñ twıp-öcken awılına, qara şañırağına ketip bara jatqanında betpe-bet uşıracıp qaldım. «W-şwı mol qalaña üyrene almay-aq qoydım. Päter üyde ökpem qıcılıp, tınıcım tarılıp, awa jetpegendey tıpırlap qalamın», – dedi Acekeñ munıñ mänicin tücindirip. Ötkendi ...Read More »
Onı qorğawğa jambıldıq jawıngerler de qatıctı
1939 jıldıñ küzinde KCRO şekaracınıñ 6ff00 şaqırım batıcqa jıljwına baylanıctı Prïbaltïka, Batıc Belorwccïya, Batıc Wkraïna, Beccarabïya jerlerine altı jüz mıñ äcker şoğırlandırıldı. Äckerge şaqırılğandardıñ işinde jerlecterimiz de bar edi. 123 jambıldıq jawınger col kezden bactap 1940 jıldıñ aqpanına deyin Brect qamalındağı 33 jeke ïnjenerlik polktiñ quramında qızmet etti. Coğıc bactalğanda olar col batıc şekarada edi. 35 jıl boyı Brect qamalın ...Read More »
Cayacattanwşı tarïxï tulğalardıñ türli-tücti cwretterin jacawdı qolğa aldı
Belgili cayacattanwşı Erlan Qarïn Älïxan Bökeyxannıñ 150 jıldıq mereytoyı qarcañında ecki, aq-qara tücti cwretterin qazirgi zamanawï texnologïyanıñ küşimen türli-tücti cwret etip jacata bactağanın ayttı. Bactı maqcatımız jac urpaqtı qazaq tarïxına, qazaq xalqınıñ ötkenine qızıqtırw deydi ol. Bul twralı ol öziniñ älewmettik jelidegi paraqşacında jazdı, — dep xabarlaydı BAQ.kz tilşici. Erlan Qarïn öz paraqşacında Älïxan Bökeyxannıñ cwretin jarïyalap, actına bılay dep jazdı: «Älïxan ...Read More »
Ulı Qıtay qorğanı joq bolıp kete jazdap tur
«Ulı Qıtay qorğanı bir kirpişinen keyin bir kirpişi alınıp, aqırı qurıp bitedi», dep xabarladı CNN telekompanïyacı. Telearna tilşici cüyenip otırğan mänbe boyınşa, ocığan baylanıctı qazir Qıtayda köne zamandardağı qorğanıc bekinicterin qılmıctıq därejede talan-tarajğa calıp, urlap ketwden qorğaw jöninde jaña bir nawqan bactalıp ketkenge uqcaydı. Colardıñ eñ aldıñğı leginde turğan Ulı Qıtay qorğanı ïmperïyanı cırtqı jawdan, köşpendiler şabwılınan qorğaw üşin bizdiñ ...Read More »
Zañğar
kicilik qacïetke bay tulğa Cultan Jïenbaev jaylı cır Conaw coğıc jıldarı tankige qarcı qoldanılatın qarwlı rota komandïri retinde batıldığı men alğırlığı häm alımdılığımen atı şıqqan onıñ keyingi beybit ömirdegi tirligi de añız icpettec. Memleket jäne qoğam qayratkeri, Almatı qalacınıñ qurmetti azamatı Cultan Cüleymenulı Jïenbaevtı közi aşıq, kökiregi oyaw zïyalı qawım tegic biledi decek, acıra aytqandıq bolmac cirä. Qaşanda qurmettep cıylaydı, ...Read More »
Merki qalaşığınıñ naqtı jacı anıqtalmaq
Äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïvercïtetiniñ profeccorı Madïyar Elewov jetekşilik etetin «Turan arxeologïyalıq ékcpedïcïyacı» ortağacırlıq Merki qalacında arxeologïyalıq qazba jumıctarın jürgizwde. Atalğan zerttew jumıctarı Qazaqctan Recpwblïkacı Bilim jäne ğılım mïnïctrliginiñ «Şw men Talac öñiriniñ uzın qorğandı qalaları» ğılımï-zerttew jobacınıñ ayacında orındalwda.Read More »
Qaratawdan şıqqan qorğawşı
fwtboldan Cewl Olïmpïadacınıñ çempïonı Evgenïy YArovenko jaylı ne bilemiz? oñ ayağındağı jaraqattı cporttağı cättiligine balaydı Ol bala küninde oñ ayağın jaraqattap alca da, tanımal fwtbolşı bolamın degen armanın tactağan joq. Öz cenimine celkew tücirmey, jattığwdan bir mezet te qol üzbedi. Nätïjecinde ol şeber fwtbolşı, Olïmpïada oyındarınıñ çempïonı boldı. Ïä, KCRO-nıñ fwtbol quramacında öner körcetip, Olïmpïada çempïonı atanğan Evgenïy YArovenkonıñ cporttağı ...Read More »


text:
Bunı tanılmağan Qırım nazirler Şurasınıñ Facebook saifesinde bildireler.
Bugün Aqmescitte «Delovaya Rossiya» Umumrusiye cemaat teşkilâtı ve «Qırım akimiyeti» arasında işbirlik añlaşması imzalanıldı.
Esas maqsat – Cumhuriyette mahsus vekâletli iqtisadiy daireni teşkil etmek – işbu añlaşma çerçivesinde cumhuriyette oñaytlı ticaret-müitiniñ peyda olunuvı boyunca iş alıp barılacaq.
2014 senesi iyün ayında «Delovoy Krım»nıñ ilk forumı keçirilecegi planlaştırıla. İleride o er bir yıl ötkerilecek, – dep aytıla beyanatta.
«Qırım ve Rusiyeniñ bir qaç biñ iş adamı sual ve meselelerni muzakere etecekler. Qırımdan Rusiye Singapurını etmek içün olğan ğayelerini teklif etecekler. Bizimce, mında yatırımnıñ, em de tek Rusiyeden degil, kelmesi içün bütün imkânlar bar», – dedi «Delovaya Rossiya» Umumrusiye cemaat teşkilâtınıñ reisi Andriy Nazarov.


text:
OSCE ve BMTdeki ukrain missiyası Vienada, Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közetüv missiyası, BMT Assambleyasınıñ Rusiye Qırımnı ilhaq etkenini tanımamasınen bağlı rezolütsiyasına qatiyen uymasını beklemekte.
Bu aqta diplomatik missiyanıñ Twitterdeki haberinde söz yürsetilmekte.
«Bizler, Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek al-azırdaki DİİAB Közetüv missiyası qatiyen OSCE ve BMT Baş Assambleyasınıñ 68/262 «Ukraina topraq bütünligi» rezolütsiyasına köre, Ukrainanıñ ayrılmaz parçası olğan Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ statusı deñişüviniñ iç bir şekilde tanılmamasına dair printsip ve mecburiyetleri çerçivesinde areket etecegini beklemektemiz», – denilmekte haberde.
Martnıñ 7-nde Avropa parlamenti, Rusiye ve Azerbaycanda ötkerilecek prezident saylâvlarına resmit közeticiler yollacağını planlaştırmağanını beyan etken edi.
Rusiye prezidenti saylavlarınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırım ilhaqınıñ yıllığı qayd etilgen künge tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa çağırdı.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavlarınıñ qanuniyligini tanımamağa çağırdı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Aprelniñ 21-nde, çarşenbe künü, Hersonda Rusiye işğal etken Qırımğa suv berilmesine qarşı olğan faaller Herson vilâyet devlet memuriyetiniñ binasına öz mevamını bildirmek ve bunıñ aqqında Herson vilâyeti reberliginin fikrini eşitmek içün keldiler. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildirdi.
«Soñki ayda bu mevzu ğayrıdan ortağa çıqtı. Vaziyet kerginleşe. Türlü teşkilât ve areketlerniñ temsilcileri ile beraber toplanıp bu meseleni Azatlıq Meydanında vilâyet akimiyetinen muzakere etmege qarar berdik. Biz akimiyetniñ mevamını bilmek içün keldik», – dedi «Herson samooboronası» cemaat areketiniñ başı İnna Usaçeva.
Onıñ sözlerine köre, arbiy talimler ve Rusiyeniñ tecavuziy ritorikası sebebinden Qırım ile memuriy sıñırdaki vaziyet kerginleşkeni içün bu mevzu «bir uğunlaşma qattı» ola bilir, bunıñ içün akimiyetniñ mevamını añlamaq kerek.
Herson vilâyet devlet memuriyeti başınıñ muavini Nikolay Yakimenko faallerniñ qarşısına çıqtı.
«İşğalden azat etilgenine qadar iç kimse Qırımnı suv ile temin etmeycek», – dedi o.
Yaqın kelecekte faaller Qırımnıñ suv techizatı meselesinde mevamını eşitmek içüye Herson şeer başı İgor Kolıhayevnen körüşecek olalar.
Hatırlatamız ki, evel Herson şeer başı İgor Kolıhayev iqtisadiy munasebetler tarafdarı olğanını aytıp, Qırım işğalden azat etilgenine qadar suvnıñ satılmasına qoltutqanını bildirgen edi.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Parlament reisiniñ muavini Ruslan Stefançuk NATO Parlament assambleyası çerçivesinde «Qırım platformasına» resmiy olmağan destek gruppasını qurmağa teklif etti.
«Bu gruppa Qırımnen bağlı ayrı qararlarnıñ qabul etilmesini ya da Qırımdaki vaziyet ve yarımadanıñ işğalden qurtarıluvınen bağlı maddelerni NATO Parlament assambleyasınıñ belli organ qararlarına ilâve etilmesini teklif ete bile», – dep yazdı Stefançuk Facebook saifesinde Ukraina-NATO Parlamentlerara şurasınıñ toplaşuvından soñ.
Ukraina baş naziri Denis Şmığal alyansnıñ baş kâtibi Jens Stoltenbergni 2021 senesi avgust ayında «Qırım platforması» tesis sammitiniñ keçirilüvinde «şahsen iştirak etmege» davet etti.
Yanvar ayında Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ (PACE) Yuqarı Rada daimiy eyyetiniñ reisi Mariya Mezentseva («Sluğa narodu» fraktsiyası) PACE meydançığında resmiy olmaycaq «Qırım platforması» qurulacağını ilân etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Refat Çubarov
Refat Ğäbderaxman ulı Çubarov (qırımtatarça Refat Abdurahman oğlu Çubarov, PeфaT AбдypaxMaH orълy ЧyбapoB, 22.09.1957, Sämärqand, / Üzbäk SSR, / SSRB) - qırımtatar säyäsätçese, çämäğät eşleklese. 2013 yıldan Qırımtatar Milli Mäcleseneñ räise.
1995-1998 - Qırım Yuğarı Şurasınıñ räiseneñ urınbasarı.
1998-2007 - Ukraina Xalqı deputatı. Bötendönya qırımtatar kongressınıñ prezidentı (2009 yıldan).
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1957 yılda Üzbäk SSRnıñ Sämärqand şähärendä, sörgendä tuğan.
1968 yılda ğailä Qırımğa qayta.
1983 yılda Mäskäw Däwlät tarixi-mirasxanä institutın tämamlıy.
2014 yılda Qırım krizisında Ukraina bötenlegen yaqladı.
2014 yılnıñ 6 martında Qırım krizisı waqıtında Çubarov belän Tatarstan İlbaşı Röstäm Miñnexanov oçraşa. Söyläşülärdän soñ Çubarov: "Ber ük telgä, yaqın tellärgä häm tarixi uzğanlıqqa iä tatar häm qırım tatar xalıqları arasındağı duslıq belän qarar bolıtlarnı tarqatırğa telibez. Bu duslıqqa kim digändä alar xätle ber-bersenä yaqın bulğan urıs häm ukrain xalıqların berläşterä alabız”, - dip äytte [1].


text:
Almatı oblısınıñ äkimi bolıp Qanat Bozımbaev tağayındaldı. Bwl turalı Aqordanıñ resmi saytı mälimdedi.
Almatı oblısınıñ jaña äkimi bügin oblıstıq maslihattıñ kezekten tıs otırısınan keyin qızmetine kirispek. Atalğan jiında PA jetekşisi Erlan Qoşanovtıñ oblıstıñ jaña äkimin tanıstıratının jazdı QazTag.
Qanat Bozımbaev 2009 jılı qaraşadan 2013 jıldıñ soñına deyin Jambıl oblısınıñ; odan keyin 2016 jılğı naurızğa deyin Pavlodar oblısınıñ äkimi qızmetin atqarğan. Sol jılı naurızdan 2019 jıldıñ jeltoqsan ayına deyin Energetika ministri bolıp qızmet istegen. Qazirge deyin prezident keñesşisi qızmetinde bolıp keldi.
Almatı oblısın Amandıq Bataolv 2014 jıldan beri basqarıp keledi.


text:
Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti
Qasım-Jomart Toqaev mırzağa
Qazaqstan Respublikasınıñ prem'er-ministri
Älihan Smaylov mırzağa
Aqparat jäne qoğamdıq damu ministri
Asqar Umarov mırzağa
Qazir qoğamda tötenşe jağdaylardan, qantögisti oqiğalardan keyin bizdiñ qwqıq qorğau orındarınıñ köp jağdayda asıra silteuge, tek ayıptau men jazalauğa barıp jatqanı jii aytılıp jatır.
Al mwnıñ qoğamda, halıqaralıq deñgeyde teris pikir tuğızatının, halıqtıñ narazılığın qaytadan örşitetinin, tipti halıq pen küştik qwrlımdardıñ arasına jik salatının eskere bermeytini ökinişti.
Bwqaralıq aqparat qwraldarı turalı zañda körsetilgenindey, jurnalist kuäligin, ayırım belgisin körsetu arqılı düley zilzalalar audanında, beybit jinalıstarda, sonday-aq qoğamdıq, toptıq jäne jeke müddelerdi bildirudiñ özge de nısandarı kezinde boluğa qwqılı. Elimizdiñ ärtürli aymaqtarında bolğan, mıñdağan adamdar qatısqan jiındardan, mitingileren aqparat taratqan, käsibi mindetterin atqarğan jurnalister men blogerler zañmen qorğaluı tiis. Jurnalisterdiñ zañdı käsiptik qızmetine kedergi jasau QR zañdarında belgilengen jauaptılıqqa äkep soğatının bile twra, policiya, prokuratura qızmetkerleri jurnalisterdiñ jwmısına kedergi keltiruge, öziniñ azamattıq közqarasın aşıq aytqanı üşin qudalauğa wşıratuı bwrınnan jalğasıp kele jatır. «Estitin memleket» qağidasına say osı kereğarlıqa tosqauıl qoyılsa. Eskiden qalğan bwl ädetti toqtatpayınşa, şınayı söz bostandığına, demokratiyağa jol aşılmaydı.
Osı rette Almatıda jäne köp qalalarda bolğan beybit şerulerge jeke azamattıq wstanımın körsetip qatısqan jäne de şeruler barısınan habar taratıp, öziniñ käsibi qızmetin istegen jurnalister arasında qamauğa alınğan äriptesterimiz turalı aymaqtardan habarlar kelip jatır. Bwl – jurnalister qauımın alañdatıp otır.
Elimizde bolğan oqiğalar kezinde öziniñ käsibi qızmeti barısında jäne jeke azamattıq közqarasın beybit bildiru kezinde wstalğan jurnalisterge qatıstı isterdiñ ädil tergeluin swraymız!
Eger qamau alınğan jurnalisterge qanday da bir ayıp tağılmağan bolsa, wstau merzimi 48 sağattan assa, olardıñ dereu bosatıluın talap etemiz!
Elde bolğan oqiğalar kezinde wstalğan jurnalister tağdırına uäkiletti organ – aqparat jäne qoğamdıq damu ministrliginiñ araşa tüsuin jäne olarğa qatıstı qozğalğan isterdiñ ädil äri aşıq boluın nazarında wstauın ötinemiz!
Barşa äriptester men BAQ-tı oqiğalar kezinde wstalğan äriptesterimizdi qoldauğa şaqıramız!
“Qazaq Media Assosaciyası” zañdı twlğalar birlestigi
Birlestik qwramına enetin BAQ qwraldarı:
arasha.kz
qazaqtimes.kz
baribar.kz
abai.kz
adyrna.kz


text:
Ukraina kütleviy haber vastaları Nikolay Semenanıñ dekabr 15-de Kyivde açılğan «Tamamen alınğan» fotosergisini aydınlattı.
Levhalar «Gromadske telebaçennâ» ve «5 kanal» yayınlarında kösterildi.
«QHA», «Den» gazetası, Ukrinform levha ve fotoresimlerni yerleştirgenler.
Semenanıñ 20 yıllıq jurnalist faaliyeti devamında toplağan 11 fotoresim dekabr 15-de Kyivdeki Qırım evi divarlarında asıldı. Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda jurnalistniñ evinde tintüv keçirip, onıñ şahsiy bilgisayarından 900 gigabayt malümatnı alıp ketti.
Baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Radio Svoboda müellifi Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
Kezlevde patlavlarnıñ sesleri eşitildi, dep haber ete Rusiye ve Qırım kütleviy haber vastaları «Rusiyeniñ avadan ücümlerge qarşı mudafaası çalışa», dep bildire.
«Vesti Krım» Rusiye neşiri Telegram kanalında bir video derc etti, ilk malümatqa köre, avadan ücümlerge qarşı mudafaa çalıştı.
«Krımskiy veter» telegram kanalı küçlü patlav ve ses eşitilgen videolarnı derc etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov bu vaziyetni izaatladı.
«Kezlevde, ilk malümatqa köre, avadan ücümlerge qarşı mudafaa sisteması çalıştı. Qırım imaye altında», – dep yazdı Krüçkov Telegram kanalında.
Rusiye Mudafaa nazirliginiñ resmiy izaatları daa yoq.
Hatırlatamız, avgustnıñ 18-nde Aqyarda «Belbek» Rusiye arbiy uçaq alanı rayonında patlavlar oldı.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi.
Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayısnıñ 2-sinde «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız silâsız aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, yürüş teşkilâtçıları yapqan areketlerini Ukraina akimiyetinen keliştirmege «tırışacaq».
Bir kün evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisinde "Menlik yürüşi"niñ keçirilüvi ve azırlanuvını muzakere etken ilk muşavere keçti. Muşaverede mayısnıñ 3-üni akitsiya künü kibi tayin ettiler.
Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, yürüş teşkilâtçıları yapqan areketlerini Ukraina akimiyetinen keliştirmege «tırışacaq».
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov ilân etilgen yürüşni provokatsiya dep adlandırıp, «sert qarşılıq kösterilecegini» vade etti. Qırımnıñ sabıq prokurorı, şimdi Rusiye Devlet Dumasınıñ mebusı Natalya Poklonskaya da Çubarovnıñ ilânına cevap bererek, Qırımda yürüş iştirakçilerini rusiye quvetçilerniñ avtozakları bekleycek, dep ayttı.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ müavini İlmi Ümerovnıñ aytqanına köre, bu marşnıñ maqsadı - ilhaq etilgen yarımadanıñ meselesine dünya topluluğınıñ daa ziyade diqqatını celp etmektir.
"Qırım ilhaqından soñraki altı yıl içinde bir çoq beyanat, qarar, protokol, añlaşma, muracaat, rezolütsiyalar yapılğan edi. Em de eñ yüksek seviyede - BMT, Avropa Şurası, PACE, NATO, OSCE, belli cemaat teşkilâtları, siyasiy ve içtimaiy erbaplar. Rusiyeni, Qırımnı ilhaq ve işğal etken tecavuzcı dep sayalar. Qırımda yaqalama ve apis etüvler, adamlarnıñ tutıp esir etüvi ve öldürüvi, memuriy ve cinaiy davalar, izolâtor ve apishane, mahkeme ükümleri ve etaplar er künlük bir şey kibi olıp qalğan. Amma, bir şeyge baqmadan, Rusiye iç saqınmayıp, iç bir qarar ya da tevsiyeni yerine ketirmedi", - haber etti Qırım.Aqiqatqa İlmi Ümerov.
O qayd etti ki, ştab, aktsiya iştirakçileri içün ola bilecek telükelerni ögrenecek.
Ştab er vaqıt er türlü meselelerni tüzete ve deñiştire bile, şu cümleden iştirakçilerniñ telükesizliginen de bağlı meselelerniİlmi Ümerov
"Qırımğa yürüşni teskil eterek, biz, Qırımnı Ukraina parçası dep sayğan bütün teşkilât ve müessiseleriniñ vekilleri ve reberlerini, Rusiye olarnıñ qararları ve tevsiyelerine nasıl uyğanını biznen beraber baqmaq içün davet etemiz. Eger azırlıq zamanında menfiy taraflarğa köre müsbet taraflar daa çoq olsa, ştab er vaqıt er türlü meselelerni tüzete ve deñiştire bile, şu cümleden iştirakçilerniñ telükesizliginen de bağlı meselelerni", - qay etti Ümerov.
Halqara uquqnıñ mütehassısı, professor Boris Babin, Qırımda Rusiye rejiminiñ devamlı pekitüvi Meclisniñ aktsiyasına sebep oldı, dep saya.
Qırımniñ işğalden boşatuvı ile bağlı beklevler yaqın kelecekte kerçekleşmezBoris Babin
"Qırımtatar azatlıq areketi liderleriniñ yürüş aqqında beyanatları içimde zıt kelgen fikirlerni doğura. Adam ve qırımlı kibi men olarnı añlayım ve niyetlerine qol tutam. Çünki Qırımniñ işğalden boşatuvı ile bağlı beklevler yaqın kelecekte kerçekleşmez, işğal rejimi insaniyetsizliginde küçlüce ola, Qırımnıñ askerleştirüvi devam ete, Ukrainanıñ yalı ve Qırım yanındaki bölgeleriniñ zapt etüvine azırlıq yapıla, qırımtatar halqınıñ tarihiy vatanında diskriminatsiyası devam ete", - dep vaziyetni tefsir etti ekspert.
Onıñ aytqanına köre, aktsiya Qırımdaki Rusiye tecavuzına qarşı semereli silâsız tirenüvni numayış etmek içün azırlana. Amma aynı zamanda Babin qayd etti ki, şimdiki Ukraina akimiyetiniñ areketlerinde ilhaq etilgen yarımada meselesine dair aydın siyaseti körünmey.
Ukrainanıñ yañı akimiyeti "Qırım" serbest iqtisadiy zonanı lâğu etmedi, Kreml mabüsleri aqqında qanunnı tasdıqlamadıBoris Babin
"Kene de Qırım ile ticaret aqqında, baarde Şimaliy Qırım kanalına suv yibermesi aqqında, bir-eki yıldan tecavuzcı devletke qarşı Qırım davalarınıñ qapatılması aqqında laflar etile. Akimiyetniñ bugünki esas Qırım beyanatı - tecavuzcığa silâsız, siyasiy ve diplomatik tirenüvdir. Amma böyle kün tertibinde bile, ne yazda vade etilgen kollaboratsionistler aqqında qanun bar, ne de Roma statutınıñ tasdıqlanuvı. Ukrainanıñ yañı akimiyeti "Qırım" serbest iqtisadiy zonanı lâğu etmedi, Kreml mabüsleri aqqında qanunnı tasdıqlamadı. Onıñ içün qırımtatar halqınıñ, köçken ve qaçqan bütün qırımlılarnıñ, Ukraina akimiyetine ve dünya topluluğına, Rusiye tecavuzına qarşı kerçek silâsız tirenüv nasıl olğanını köstermek niyetini añlamaq mümkün", - dedi ekspert.
Boris Babinniñ fikrince, Qırım yürüşi, Ukraina cemiyeti yarımada küreşmege ne qadar azır olğanını "lakmus kâğıtı" olacaq.
Amma, yazıq ki, Ukraina akimiyeti bu aktsiyağa qol tutmağanı da körüneBoris Babin
"Strategik ceetten işğalge qarşı silâsız kütleviy aktsiyalarnıñ keçirilmesi yaramay degildir. Bundan da ğayrı, belli şarait ve vaziyette böyle aktsiyalarnıñ sadece media ve siyasiy faydası degil, amma ameliy de faydası olmaq mümkün. Amma, yazıq ki, ilân etilgen fortmatnıñ neticeleri öyle olacağı pek şübeli olğanı körüne: siyasetçilerden ğayrı, buña tecribeli menecerler de qoşulamalı. Amma, yazıq ki, Ukraina akimiyeti bu aktsiyağa qol tutmağanı da körüne.
Siyasiy ve media neticeleri, aktsiyada ne qadar adam iştirak etecegine bağlı. Yüzlerce faaller olsa, bu duşman tecavuzı şaraitinde özüni qorumaq instinktini coyğan Ukraina cemiyetine bir üküm olacaqtır. Biñlerce adam - er şey o qadar yaramay olmağanını kösterir. Onlarca biñ ise - Qırım yaqın yıllarda azat etileceginiñ alâmeti olacaq", - qayd etti Babin.
#LiberateCrimea Qırımnıñ azat etilüvi oğrunda küreşken halqara areketiniñ koordinatorlarından birisi Oliver Loode, tarihta işğalcilerge qarşı böyle küreş nümüneleri bar olğanını Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi.
Qırım işğaline em Ukrainada, em de halqara seviyede daa çoq diqqat çekmek maqsadına bütünley qol tutamOliver Loode
"Qırım işğaline em Ukrainada, em de halqara seviyede daa çoq diqqat çekmek maqsadına bütünley qol tutam. Kütleviy aktsiyalar - başqa usullarnen beraber qullanılğan bir yoldır. Misal içün, Baltıq memeleketleri sekseninci yıllarnıñ soñunda sovet işğaline qarşı Tallinnden Vilnüske qadar "Baltıq yolu" aktsiyasını keçirgen edi, bu, hususan halqara topluluq içün, küçlü bir köstergiç oldı. Buña oşağan bir şey Qırım ve Ukraina içün de kerek", - dedi uquq qoruyıcı.
O qayd etti ki, aktsiyanıñ eñ şübeli qısmı - memuriy sıñırnıñ keçüvidir.
Men, yürüş Qırımğa qadar, amma eñ müim qısmı Ukraina nezaretindeki topraqlarda keçirilgenini ister edimOliver Loode
"Şahsen men, bütün basamaqlarını, mıtlaqa da soñunı nezaret etip olamağanım tedbirni teşkil etmez edi. Daa bir müim şey bar: deyik, işğalciler aynecilikni kösterip, bütün iştirakçilerni Qırımğa yiberir. Bu ne demek olacaq? Qırım kercketen serbest bölge olğanını kösterecekmi? Hoş keldiñiz Qırımğa demekmi? Ya bu bugün Qırım - insan aqları ve azatlıqları olmağan bir topraq olğanına zıt kelmezmi? Bunıñ içün men, yürüş Qırımğa qadar, amma eñ müim qısmı Ukraina nezaretindeki topraqlarda keçirilgenini ister edim", - qayd etti Oliver Loode.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Herson vilâyetiniñ devlet memuriyetiniñ başı Yuriy Gusev, mayıs ayında ilhaq etilge Qırım yarımadasına "Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi" silâsız yürüşni keçirmek teşebbüsine qol tuttı ve "Menim içün Qırım Ukraina edi, bar ve olacaq", dep qoştı.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ bildirgenine köre, keçirilüvi mayısnıñ 2-ne ilân etilgen Qırım yürüşiniñ iştirakçilerine mania olmaq içün sebep yoq.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqyarnıñ Rusiye mahkemesi «Ruslan Bekirovnıñ davası» boyunca Rusiyeni terk etken gizli qabaatlav şaatını aydınlatmağa razı olmadı. Bu aqta «Qırım birdemligi» Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«O, (şaat – QA) devlet qoruması altında bulunmay ve Rusiyeni terk etti. Amma mahkeme gizliligini lâğu etmek muracaatımnı kene de qanaatlendirmedi», – dep tarif etti advokat Emil Kurbedinov.
Advokat, davanıñ Adnan adlı şaatını sorğuğa çekmege rica etti. Mahkeme bu muracaatımnı qabul etti.
«Demek, bu insan da bu vaqialarnıñ şaatı ola. Ruslan olğan ses qaydında Seytosmanov Enver ve özüni Adnan olaraq tanıtqan insan bar. Şunıñ içün imaye onı mahkemege çağırıp sorğuğa çekmege rica ete. Bu insannıñ yaşağan yerine celpname yollanılacaq, imaye bütün malümatlarını berdi», – dep ayttı imayeci.
Daa evel advokat Emil Kurbedinov Rusiye kontrolindeki Aqyarnıñ Nahimov mahkemesinde sahte şaatlıq etkeninde qabaatlanğan qırımlı Ruslan Bekirovnıñ davası boyunca gizli şaatnıñ şahsiyetini aydınlatmağa rica etti.
Daa evel berilgen malümatqa köre, qırımlı Ruslan Bekirov davasındaki gizli şaat çetelde buluna.
Qırım FSBsi Ruslan Bekirovnı «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 17 yılğa üküm etilgen Enver Seytosmanovğa qarşı yalan şaatlıq etkeninde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 307-nci maddesiniñ 1-inci qısmı) qabaatlay.
Qararda aytılğanına köre, FBS tahqiqatı, 2019 senesi mart ayında sorğu vaqtında Bekirov «tahqiqatçı tarafından iç bir maneviy ve fizik basqı yapılmağanda» 2015 senesi yanvar ayında «Seytosmanovnıñ hizb olğanı aqqında aytqanını» eşitti, dep bildirdi.
Tahqiqat, Bekirovnıñ şaatlığını Enver Seytosmanovnıñ dava malümatlarına «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar olğanınıñ delili olaraq ilâve etti. Faqat, yarım yıldan soñ, 2019 senesi avgust ayında Seytosmanovnıñ davası temelden baqılğanda, Ruslan Bekirov Cenübiy okrugınıñ mahkemesinde söz aytıp, qadılarğa FSB hadimleriniñ basqısı altında Seytosmanovğa qarşı şaatlıq etti, dep bildirdi.
Bekirov advokat Emil Kurbedinovnen beraber Qırımdaki Arbiy-tahqiqat komitetine onı sorğuğa çekken FSB hadimlerine qarşı teşkerüv keçirmek ricası ile ariza berdi.
Rusiye FSBsi Ruslan Bekirovğa qarşı davanen bağlı açıq izaatlarını bermedi.
İyünniñ 11-nde Rusiye FSBsi Balıqlava rayonınıñ sakini Ruslan Bekirovnı tuttı. Oña qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 307-nci maddesiniñ birinci qısmına istinaden (bile-bile yalan şaatlıq etüv) açıldı. Daa soñra onı bir yerge ketmemek şartınen yibergenler.
ABD, Qırımda Ruslan Bekirovğa qarşı dava açılğanını ve tutuluvını takbih etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımda yılbaş ve milât bayramları devamında poçta bölükleri dört kün çalışmaycaq. Böyle bir ilânlarnı poçta bölükleri asqan, dep haber ete Krım Media.
Böylece, 2015 senesiniñ yanvar 1, 2, 4 ve 7 künleri tatil olacaq. Neşirniñ malümatına köre, dekabr 31-de ve yanvar 6-da poçta bölükleriniñ iş künü bir saatke qısqartılacaq. Yanvar 3, 5, 8 ve 9 künleri ise poçta bölükleri çalışacaq.
«Poçta Rossii» müessisesiniñ matbuat hızmeti bildire ki, tatil ve bayram künleri nefaqa ve maddiy yardım Rusiye nefaqa fondunıñ regional bölükleri ile añlaşıp berilecek.
Yanvar 1, 2 ve 7 künleri poçta qutularından mektüp ve neşirler alınmaycaq.


text:
2018 jıldan bactap barlıq mektepterde «Qazaqctan tarïxı» päni qazaq tilinde oqıtıladı. Bul twralı bügin Ortalıq kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken bacpacöz mäclïxatında QR BĞM vïce-mïnïctri Taqïr Balıqbaev mälim etti.
«2018-2019 oqw jılınan bactap, barlıq mektepterde «Qazaqctan tarïxı» päni qazaq tilinde, «Dünïejüzi tarïxı» orıc tilinde jäne birqatar pänder ağılşın tilinde oqıtıladı dep jocparlap otırmız. Olar: ïnformatïka, xïmïya, bïologïya jäne fïzïka pänderi», — dep tücindirdi T.Balıqbaev.
Conımen qatar eldegi mektepterde ağılşın tilin oqıtw cağattarı kezeñ-kezeñimen ulğaytıladı.
«Bizde birneşe jıl burın ağılşın tilin birinşi cınıptardan bactap oqıtw engizilgen bolatın. Bïıldan bactap, biz ağılşın tilin oqıtw cağattarın aptacına 1-den 2 cağatqa deyin köbeyttik. Bizdiñ maqcatımız — balalardıñ bactawış cınıptardan bactap ağılşın tilinde cöylecwdiñ bactapqı deñgeyin meñgerwin qamtamacız etw. Onıñ üctine 2018-2019 oqw jılında Qazaqctanda üş tildi oqıtw modeli engizilgennen keyin, birqatar pänderdi qazaq, orıc, ağılşın tilderinde oqıtıladı», — dedi vïce-mïnïctr.


text:
Noyabrniñ 21-nde onlarnen faaller Menlik İnqilâbı munasebetinen Kyivniñ merkezinde toplaştı. Azatlıq Radiosınıñ muhbiri bildirgenine köre, aktsiya iştirakçileri eki dane çadır qurğan.
Küç idaresi hadimleri çadır qurulmasına keder etecek olğaMenlik nları içün, qavğa çıqqan. Soñradan uquqqoruyıcılar çadır qurulğan yerden çekilgenler.
Al-azırda aktsiya devam etmekte. Miting iştirakçşleri akimiyetten Maydan iştirakçşilerine qarşı cinayet işlegenlernen bağlı taqiqat boyunca esap berilmesini ve bu cinayetler sebepçileriniñ cezalanmasını talap etmekte.
2013 senesi noyabrniñ 21-nde Ukrainada Yevromaydan dep adlandırılğan narazılıq aktsiyaları başlanğan edi. Soñradan bu vaqialar Menlik İnqilâbı dep adlandırıldı. Ukraina Baş prokuraturasınıñ malümatına köre, Yevromaydan devamında 2000 biñden ziyade insan zararlana, olardan 104 insan elâk ola. Olarnıñ ekseriyeti 2014 senesi fevralde elâk olalar. Narazılq aktsiyalarınıñ qurbanları Kök Yüzü Qaramanları dep anlandırılmaqta.


text:
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñra yüzlernen faal cemaatçılar öz vatandaşlıq mevamları içün repressiyalarğa oğratıldı. Cinaiy davalar, tintüvler, tutuqlama ve yaqalamalar yüz bermekte, insanlar zoraki ğayıp olalar.
Qırımnıñ tamır halqı ayrıca zor vaziyette bulunmaqta-qırımtatarlar toqtamadan repressiyalarğa oğratıla. QRM malümatlarına köre, işğal devri içinde siyasiy mahbüs ve cinaiy davalar boyunca taqip etilgenlerniñ sayısı 234-ke yetti, olardan 165-i- qırımtatar.
Rusiye halqara huquqnı bozaraq, kütleviy şekilde repressiya ve basqılarnı hiç toqtatmay. Böyle etip, 2017-2021 seneleri yarımadada qayd etilgen cinayetler:
342 tintüv(256 qırımtatarlarğa nisbeten)
1215 tutuqlama (1006 qırımtatarlarğa nisbeten)
1142 sorğu(878 qırımtatarlarğa nisbeten)
1036 yaqalama (781 qırımtatarlarğa nisbeten)
2550 adaletli mahkeme haqqınıñ bozuluvı (1569 qırımtatarlarğa nisbeten)
501 sağlıq haqqınıñ bozuluvı(315 qırımtatarlarğa nisbeten)
281 yerniñ deñiştirüvi(208 qırımtatarlarğa nisbeten)
2017-2021 seneleri işğal etilgen Qırımda insan haqları umumen 7067 kere bozuldı, olardan 5015- qırımtatar halqına nisbeten.
QRM ‘Qırım işğaliniñ bedeli’ adlı kampaniyanı başlata. Mezkür leyha halqara cemaatçılıqqa Qırım işğali, yarımadada, insan haqları bozulğanı, RF repressiyaları haqqında hatırlatacaq.
Her kesni ‘Qırım işğaliniñ bedeli’ kampaniyasına qoşulmağa ve içtimaiy ağlarda öz sahifeleriñizde plakatnen paylaşıp, bütün dünyağa insan haqlarınıñ bozulmasına qarşı, Qırım oğrunda küreşmege devam etkenini köstermege davet etemiz. Böyle etip, Qırımda repressiya altında bulunğan vatandaşlarımıznen olğan birdemligimizni numayış etecekmiz.
Hatırlatamız ki, QRM insan haqlarını qayd etüvden ğayrı, RF cinayetleri haqqında halqara cemaatçılıqnı haberdar etmege tırışa. Böyleliknen, QRM ‘İşğal etilgen Qırımda qadınlarğa qarşı şiddet ve basqı’ mevzusında maruza hazırladı.
Faaliyetiniñ eñ başından QRM ekspertleri halqara huquqqoruyıcı teşkilãtlarğa 86 ariza, şikãyet, esabat yolladılar:
-ESPÇ(25 ariza);
-OON tamır halqlar haqları haqqında mahsus Maruzacı(7 vesiqa);
-EMRİP(4 vesiqa);
-OON tamır halqlar meseleleri boyunca daimiy forum(2 vesiqa);
-OON mahsus tedbirleri(20 vesiqa);
-OON insan haqları boyunca Komiteti(2 ariza);
-OON qadın haqları boyunca Komiteti(1 vesiqa);
-İnsan haqları boyunca OON Baş komissar idaresi(1 esabat);
- işkence ve insaniyetsiz, ya da ıncıtqan ceza ve munasebetke qarşı Avropa Komiteti(7 şikãyet);
- HDIM, OBSE (16 maruza);
-OBSE diger organları (1 vesiqa).
Plakat QRM ve ukrain ressamı Andrey Yermolenko tarafından işlep çıqarıldı.
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Bötendönya kileşterelgän waqıtı
Bötendönya kileşterelgän waqıtı yä UTC (inglizçä Coordinated Universal Time) - bötendönya tärtipkä saluçı standartı.
Atom waqıtınnan berniçä böten sekunda häm bötendönya UT1 waqıtınnan waqlanma sekunda sanı belän ayırıla.
UTC sisteması Grinviç buyınça urtaça waqıt - GMT urınına kertelgän. GMT waqıtı Cir äylänüe säbäple tögäl bulmadı.
UTC waqıtı atom waqıtı tigez şkalası nigezendä yasalğan.
UTC häm UT1 arasında ayırma 0,9 sekundağa tigez, ägär zurraq tögällek kiräk bulmasa Bötendönya waqıtı - UT töşençäse qullanıla.
Köndälek tormışında sekundalar waqlanma öleşe kiräkmägän oçraqta Grinviç urtaça GMT - waqıtı UTC häm UT1 ekvivalentı bulıp sanala.
Säğät zonaları UTC buyınça uñay häm tiskäre küçeş belän buldırılalar.
UTC cäyen häm qışın üzgärtelmi, tik qayber illärdä UTC waqıtına qarata küçeş üzgärä.
UTC häm bütän waqıt ülçäw sistemalarıYзrәpTү
Bötendönya waqıtı UT - zamança Grinviç buyınça urtaça waqıtı versiäse.
- Grinviç buyınça urtaça waqıtı yä GMT - Grinviç meridianında urtaça qoyaş waqıtı. Cir bertörle bulmağan äylänüe säbäple Grinviç meridianı üze törleçä äylänä, şuña kürä bu waqıt tögäl tügel.
- UT0 - ber mizgeldä ülçängän Grinviç meridianında waqıt, astronomiä küzätüläre yärdämendä ülçänä.
- UT1 - urta Grinviç meridianında waqıt, Cir qotıpları xäräkäten isäpkä ala.
- UT1 = UT0 + Aλ
- UT2 - sezonlı Cir äylänüe törlelegen isäpkä ala.
- UT2 = UT1 + ATs.
Şuşı şkala tigez bulmıy häm uñaysız, şuña kürä qullanılmıy.


text:
Noyabrniñ 18-nde Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası qırımtatar falli Abdullah Yakubovğa tenbiyelev kâğıtı taqdim etti. Avvokat Emil Kurbedinov haber etkenine köre, faal kütleviy tedbirler keçirüvnen bağlı qanunnı bozmaması boyunca tenbiyelene.
«Tenbiyelev kâğıtı, namusnen çalışmağa, özü yaşağan şeerni kötermege istegen ve namuslı temiz biznes içün küreşken insanğa berile! Abdullah yerli cemaat faali. Sizler onıñ tintüv ve tutıp alınğan insanlar, mahkeme ve piketlernen bağlı pek çoq video-strimlerini körgen olmañız mümkün», – dep yaza Kurbedinov.
Qırım prokuraturasınıñ saytında faalge taqdim etilgen tenbiyelev kâğıtı aqqında iç bir malümat yoq.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, FSB yarımadada muntazam surette insanlarnı tutıp ala, tintüvler keçire, mustaqil jurnalist, qırırmtatar faalleri, muallefet ve Ukraina tarafdarı olğan cemaat erbapları ve diniy azınlıqlarnı teşkil etkenlerni sorğulay. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç hadimleriniñ işbu areketlerini siyasiy ceetke esaslı dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi
Qırımtatar Milliy Meclisi - Qurultayda vekiller arasından saylanğan ve Qurultaylar arasındaki devirlerde Qırımtatar halqını temsil etken yuqarı vekaletli tek organdır. Meclis, öz çalışmaları aqqında Qurultayğa esap bermekte olıp, Qurultay qararları, mezkür nizamname, milletlerarası uquq normaları ve bu normalarğa uyğan Ukraina qanunçılıq qararları esasında iş köre. Meclis nizamnamesi yapılğan deñişiklikler ve ilâveler, Qurultay tarafından tasdıqlana. Meclisniñ bulunğan yeri – Aqmescit şeeri.
Faaliyetlerini teşkilâtlandırmaq içün Meclis:
- er seviyede saylav yolunen meydana ketirilgen Qırımtatarlarnıñ milliy temsil ve idare organları sistemasını teşkil etip, bu organlarnıñ faaliyetlerini idare ete;
- öz yapısında kerekli olğan bölüklerni, işhane, müessese ve vaqıflar teşkil ete;
- devlet ve cemiyet organlarınen, çet el ve milletlerarası teşkilâtlarınen işbirligi yapa;
- öz kütleviy haber organlarını teşkil ete.
Meclisniñ baş yolbaşçısı olğan organ – Qırımtatar Milliy Qurultayıdır.
Qırımtatar Milliy Meclisi:
- Qurultay qararlarını ömürge keçire;
- Qurultay oturımlarını çağırır ve bu oturımlarnı ötkerüv nizamını Qurultaynıñ Çalışma Qaidelerine köre belgile;
- Meclis Prezidiumını, icra organlarını şekillendirile ve bu organlarnıñ çalışma esaslarını tasdıqla;
- Meclis Reisiniñ taqdimi ile Meclis bölükleriniñ ve icra organlarınıñ yolbaşçılarını tayin ete;
- Ukrainada ve Ukraina sıñırlarınıñ tışında bütün seviyelerde Qırımtatar halqını temsil ete;
- Yañı Qurultayğa iştirak etecek vekil saylavlarını teşkil ete;
- Yañı Qurultaynıñ birinci toplaşuvında vekâlet aqlarını teslim ete;
Mecliske 33 kişi saylana. Meclis toplaşuvları, üç ayda bir kereden az olmayacaq şekilde ötkerilip, Meclis azalarınıñ 2/3-den az olmağan qısmınıñ iştirak etmesinen keçerli sayıla. Meclis qararları, toplaşuvğa iştirak etken azalarnıñ mıtlaqa ekseriyet reyi ile alına.
Nevbetten tış Meclis toplaşuvları:
- Meclis Reisiniñ qararınen;
- Meclis azalarınıñ eñ az 1/3 qısmınıñ talabınen;
- Qurultaynıñ Teftiş Komissiyasınıñ talabınen;
çağırıla. Teftiş Komissiyasınıñ azaları, yerli ve regional meclislernıñ ve Qırımtatarlarnıñ Qırımğa qaytuvını qolaylaştırma komitetleriniñ reisleri, Meclis toplaşuvlarına muzakere reyi aqqınen iştirak ete bile. Meclis, öz toplaşuvlarında Teftiş Komissiyası tarafından muzakere etilmesi talap etilgen meselelerni muzakere etip, bu meseleler aqqında qarar almağa mecburdır. Meclis ve Meclis bölükleriniñ faaliyetleri, Meclis toplaşuvları arasındaki devirlerde Meclis Prezidiumı tarafından idare etile.
Meclisniñ qurulışı[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Prezidium
- Reis
- Birinci Reis muavini
- Reis muavini
- Malümat-talil merkezi
- İdareler
- İçtimaiy-iqtisadiy ve gumanitar siyaset idaresi
- Yerli ve regional meclis faaliyetlerini koordinatsiya etme idaresi
- Siyasiy ve uquqiy işler idaresi
- Cemaat ve milletlerara teşkilâtlar ve kütleviy haber vastaları ile munasebetler idaresi
- Hızmetler
- Uquq hızmeti
- Protokol hızmeti
- Komissiyalar ve iş gruppaları
- Kâtibiyet
- Vatandaş qabul odası


text:
Qırımda mayıs 3 künü Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevge kiriş yasaq etilgenine qarşı keçirilgen narazılıq numayışınıñ iştirakçisine Qarasuvbazar rayon mahkemesi 10 biñ ruble miqdarında para cezasından ğayrı, mecbur işlerni maküm etti.
Bunı Rusiye mahkeme federal hızmetinde bildirdiler.
«Onıñ areketleri RF Memuriy bozuluvlar aqqında kodeksiniñ 20.2.2 maddesiniñ 1-nci qısmına köre «içtimaiy nizamnıñ bozuluvı ve naqliyatnıñ areketine keder etüv» olaraq belgilene», – deyler müessisede.
Qırımlığa 10 biñ ruble miqdarında para cezası berildi, o, onı ödemedi, şunıñ içün mahkemeci oña 20 saatlıq doğrultuv işlerni belgiledi.
Evel qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov numayışnıñ iştirakçilerine yollarnıñ qapatuvı sebebinden 10 biñ ruble miqdarında para cezası berilgenini bildirgen edi.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Arhip Kuinciniñ «Ay-Petri. Qırım» resiminiñ Tretyakov galereyasından hırsızlanmasından daa yahşı timsal olamaz. Kündüz, betini saqlamayıp, er kes körgende ve maqsadı belli olmağanda, çünki bu nadir eserni ne saqlarsıñ, ne satarsıñ. Elbette, büyük sanat sevgisi sebep oldı, dep aytmaq mümkün – amma hırsız sanat aqqında pek az bile eken. Yahşı planlaştırılğan ahmaqlıq. Mahsus tedbir.
Qırımnıñ özü aynı şekilde hırsızlanmağan ediñmi? Kündüz, betini saqlamayıp, er kes körgende ve maqsadı belli olmağanda, çünki kimseni yabancı topraqnı öz topraq olaraq saymağa zorlamazsıñ. Elbette, tarih sevgisi sebep oldı dep aytmaq mümkün – amma Qırımnı hırsızlağanlar tarihnı pek yahşı bilmey.
«Qırımnı» qırımlı hırsızladı, buña kimse şaşmadı, dep tüşünem. Qırımlı, işte, resimni alıp ketti. Qırımda böyle soyları az edi yoqsamı – yañı Rusiye akimiyetinde kim vazife alıp ketti? Ne yazıq ki, resimni hırsızlağan kişi hırsız sayılacaq, Konstantinov, Aksenov ve atta Poklonskaya – devlet erbabları.
Çünki resimlerni sergiden hırsızlamaq, Putin Rusiyesine köre, – pek yaramay şey. Başqasınıñ toprağını, ayatını hırsızlamaq ise – pek alâ bir şey. Çünki Qırım – bizim.
Çünki «Qırım» artıq – bizim, dep tüşüngen edi Denis Çuprikov, belli resimni sergi divarından çıqarıp. Mence, hırsız devlette iç bir hırsız başqaca tüşünip olamaz. Daa yaqında ekranlardan «Qırım bizim!» dep qıçırğanlar ve bu seslerge quvanğanlar Kuinci resiminiñ hırsızlanmasından soñ metastazlar aqqında tüşünmeli. Hırsızlıqnı medeniyleştirüv metastazlarınıñ devlet siyaseti ve milliy bar oluv manası olaraq.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi, İdlib vilâyetinde «Başar Asad rejimi ve Rusiye arbiy komandanlığınıñ tecavuz areketleri sebebinden» tez kerginleşken ve askerler ve adiy insanlarnıñ ölümine yol açqan vaziyetniñ maqsadı «Türkiyeniñ İdlib vilâyetinde barışıqnı temin etmek ıntıluvlarını bozmaq edi», dep bildirdi. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beyanatında aytıla.
«2020 senesi fevralniñ 27-nde Suriye ve Rusiye arbiy uçaqlarınıñ türk ordusınıñ konvoyına qarşı kerçekleştirgen ücümi neticesinde 33 türk askeri öldürildi, bir qaç on insan yaralandı. Qırımtatar Milliy Meclisi elâk olğan türk askerlerniñ tuvğanları ve yaqınlarına, bütün türk halqına samimiy ve teren taziyelerini bildire», – dep aytıla haberde.
Meclis, yaralanğan insanlarnıñ tuvğanları ve yaqınlarına da taziye bildire.
«Qırımtatar Milliy Meclisi, Başar Asadnıñ diktator rejimi de şu cümleden, eñ qorqunç ve avtoritar rejimlerniñ Rusiye Federatsiyası tarafından arbiy yardımınıñ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqan cenki ve 6 yıl devam etken Ukrainağa bağlı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğali ışığında temin etilgenine halqara toplulıqnıñ diqqatını celp etemiz», – dep aytıla Meclisniñ beyanatında.
Qırımtatarlarnıñ temsiliy organı, Rusiyeni halqara uquqqa riayet etmesi, diger devletlerniñ topraq bütünligini ve suverenitetini ürmet etmesine zorlamaq maqsadınen halqara teşkilâtlarnı bütün halqara mehanizmlerni, hususan energiya menbalarına tam bir embargo qoyulmasını, qullanmasına çağıra.
Fevralniñ 27-nde Suriye prezidenti Başar Asad quvetleriniñ memleketniñ şimal-ğarbinde yapqan ücümi neticesinde eñ az 33 türk askeri elâk oldı, 36-sı yaralandı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan cuma künü telefonda laf etip, İdlib vaziyetini muzakere ettiler.
Daa evel berilgen malümatqa köre, NATOnıñ 29 aza memleketiniñ elçisi kirgen Şimaliy atlantik şura Suriyedeki vaziyetten sebep toplaşacaq.
Soñki aftaları Suriye prezidenti Başar Asadnıñ ordusı Rusiyeden destek alıp, memlekette kontrol etmegen soñki isyancı anklavını yoq etmek içün ücüm etti. Böyle etip İdlib vilâyetiniñ cenübinde ve qomşu Aleppo vilâyetinde topraqlarnı zapt etti.
Türkiye, muhalifetke yardım etmek içün Asadnıñ ücümine cevap olaraq İdlibte askerleriniñ sayısını arttırdı. Türkiye ordusınıñ yardımınen silâlı muhalifetniñ ğalebeleri aqqında haber etile. Berilgen malümatqa köre, olar İdlib vilâyetindeki Sarakib şeerini kontrol altında aldı ve Aleppodan Dimaşqqa yolnı qapattı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy NBC telekompaniyasına bergen intervyüsında Rusiye ile muzakereler qıyın keçe, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, er angi silâlı zıddiyetni «muzakere masası başında toqtatmaq mümkün».
«İlk evelâ, muzakereler devam ete. Bayağı zor keçe», – dep qayd etti Zelenskıy.
O, Rusiye ile muzakerelerde Ukraina içün müim meselelerni aydınlattı: cenkniñ bitirilüvi, Ukraina içün telükesizlik kefaletleri, memleketniñ suvereniteti ve onıñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklev.
Ukraina lideri silâlı zıddiyet çezilüvi muzakerelerinde Ukraina ve Rusiyeniñ aytqanları «bir qarar kerçekçi oldı», dep aytqan edi. «Amma qararlarnıñ Ukraina menfaatları içün olması daa vaqıt alır», – dedi prezident Telegramdaki video muracaatında. O, «qıyın, amma müim», dep qayd etti.
Rusiye ve Ukraina eyyetleri muzakerelerniñ dört raundını keçirdi: ilk üçü Beyazrusiyede oldı, soñkisi video formatında keçirildi. Em Ukraina, em Rusiye eyyetleriniñ vekilleri muzakerelerde belli bir ilerilev qayd etildi, dep ayta, amma tafsilâtlar aydınlatılmay.
Ukraina prezidenti ofisiniñ yolbaşçı mesleatçısı Mıhaylo Podolâk Rusiye ile muzakerelerde prezidentler Vladimir Putin ve Volodımır Zelenskıy muzakere etecek ve imzalaycaq vesiqalar azırlana, dep bildirdi.
Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov devlet yolbaşçıları muzakereler içün degil, añlaşmalarnı tizmek içün körüşmeli, dep ayttı.
Financial Times neşiri martnıñ 16-nda bir malümat derc etti. Oña köre, «muzakerelerge celp etilgen üç insan» barışıq añlaşmasınıñ ilk variantınıñ mündericesi aqqında bildirdi. O, ateş toqtatıluvı ve Rusiye askerleriniñ çekilüvi olğan 15 maddelik bir plan eken.
Buña qarşılıq olaraq Kyiv neytralitet ilân etmeli, Ukraina ordusınıñ sayısı sıñırlamalı, NATOğa kirüvden vazgeçmeli ve öz toprağında arbiy baza ya da silâlı ittifaqdaşlarnı yerleştirmemeli.
Mıhaylo Podolâk, gazetada tek Moskvanıñ talapları bar, dep bildirdi.
«Financial Times Rusiye tarafınıñ talaplarını köstergen qaralama variantnı derc etti. O qadar. Ukraina tarafınıñ öz fikirleri bar. Bu etapta tasdıqlağan yekâne şeyimiz – ateş toqtatıluvı; Rusiye ordusınıñ çekilüvi ve bir sıra memleketniñ telükesizlik kefaletleri», – dep ayttı Podolâk.
Avropa Birligi ve NATOğa kirüv Ukraina Anayasasında qayd etilgen.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ iştirakçilerine çıqarılğan ükümler munasebetinen QMM beyanatı
Бoş aynıñ 3-de Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sözde Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçilerine ükümlerini çıqardı.
Rustem Emirüseinov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 17 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 15 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
Arsen Abhayirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 13 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 11 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
Eskender Abdulganiyev Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 12 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 10 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
2019 senesi kiçik ayınıñ 14-de Rusiye quvetçileri Qurman rayonındaki Büyük Onlar qasabasında qırımtatarlarnıñ evlerinde kütleviy tintüvler keçirdiler. Neticede Eskender Abdulganiyev, Rustem Emirüseinov ve Arsen Abhayirov yaqalandı. Olarnı Rusiye CK-niñ 205.5 maddesine binaen (Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına binaen terrorstik olaraq tanılğan teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüvde) qabaatladılar.
Aqmescitteki Kıyiv rayon ''mahkemesiniñ'' qararına binaen yaqalanğanlarnıñ episi azatlıqtan marum etildi ve uydurma ve asılsız qabaatlavlar esasında 1,5 yıldan ziyade tevqifhanede tutuldı.
2020 senesi qara qış ayınıñ 9-da Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davası iştirakçileriniñ qanunsız alda Qırımdan Rostov-na-Donu şeerine avuştırılması aqqında qarar çıqarıldı.
İşbu davanıñ iştirakçileri, qırımtatar faalcileri ve ''Qırım birdemligi'' cemaat birliginiñ azalarıdır.
(1979 senesi doğma) Rustem Emirüseyinov - iş adamı, çağına yetmegen 3 balası bar.
(1987 senesi doğma) Arsen Abhayirov - iş adamı, çağına yetmegen 2 balası bar.
(1997 senesi doğma) Eskender Abdulganiyev - ammal, bekâr.
''Mahkeme olunğanlarnıñ'' episi terrorizm qabaatlavlarını red etip, siyasiy ve diniy sebeblerden taqip etilgenlerini iddia eteler. BM Baş Assambleyası ve Avropa Parlamenti öz qararnamelerinde RF-nı bütün Qırım siyasiy mabuslarını ve olarnıñ arasında işbu davanıñ iştirakçilerini azat etmege defalarca çağırdı.
Qabaatlavlar ''gizli şaatlarnıñ'' şaatlıqlarına ve FSB ile faal işbirlikte bulunğan ekspertlerniñ hulâsalarına esaslana. Faalciler Rusiye Federatsiyasında yasaq etilip, dünyadaki başqa memleketlerniñ ekseriyetinde iç bir türlü şekide sıñırlanmağan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etüvde qabaatlanalar.
''Dava'' esnasında halqara uquq qaba şekilde bozula edi. ''Qabaatlanğanlarnıñ'' serbestlik ve şahsiy toqunmamazlıq aqları, adaletli mahkeme aqları, semereli uquqiy qorçalav aqları, şahsiy ve aileviy ayatlarına ürmet aqları, serbest şekilde fikir etüv, vicdan, din ve baqışlarını serbest ifade etüv aqları muntazam şekilde bozula edi, olar insaniyetsiz ve menliklerini aşalağan davranışqa oğratıla ediler. Bundan ğayrı, işbu ''dava'' çerçivesinde yalıñız qanunğa tayanğan cezalav aqqı bozuldı, çünki IV Jeneva Beyannamesine binaen, işğalci devlet RF öz ceza qanuniyetini işğal etilgen Qırımda işletmege aqqı yoq.
Qırımtatar Maaliy Merkez narazlığını bildirip, işbu üküm qanunsız, siyasiy ve cinaiy olğanını qayd ete.
Böyleliknen Rusiye Federatsiyası işğal etilgen Qırımda farqlı fikirlernen ve insanlarnıñ diniy ve siyasiy dünyabaqışlarınen küreşkenini köstere. Bundan ğayrı, Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ qararı tamır qırımtatar halqına qarşı cezalavlar ve basqınıñ devam etkenini isbatlay.
Rusiye Federatsiyası öz qanuniyetini qanunsız şekilde siyasiy maqsadlarda, şu cümleden qırımtatarlarnıñ zorbalıqsız küreşini ve Qırım işğaline qarşı narazlıqlarını boğmaq içün qullana.
Qırımtatar Maaliy Merkez Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ iştirakçilerine çıqarılğan ükümlerni lâğu etmege ve diger siyasiy mabuslarnı deral azat etmege talap ete.
Qırımtatar Maaliy Merkez Qırımda siyasiy taqip etüvlerni toqtatmaq maqsadınen halqara cemiyetni Rusiye Federatsiyasına basqısını arttırmağa ve Qırım topraqlarında insan aqlarınıñ bozuluvında iştirak etken şahıslarğa qarşı şahsiy sanktsiyalarnı kirsetmege çağıra.
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ matbuat hızmeti
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Martnıñ 27-sinden soñ Rusiye akimiyeti çetel ülkelerge muntazam ve çarter uçuşlarnı toqtattı. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
İstisnanı yalıñız çetelden rusiyelilerni ketirgen ve "ükümetniñ ayrı qararlarına" köre uçqan uçaqlar içün yapmağa teklif etile.
Bundan ğayrı, koronavirus adiseleri olğan ülkelerden kelgen bütün yolcular ava limanında infektsiya teşkerüvinden keçecek. Şimdi çetel memleketlerden qaytqan rusiyeliler içün eki aftalıq karantin temin etilgen.
Rusiyede resmiy olaraq 650 koronavirus hastası qayd etildi.
Hatırlatamız, Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya, koronavirusnen hastalanğan eki qırımlı yarımadağa uçaqnen ve qomşu Rusiyede Keriç köprü üzerinden avtobuslarnen keldi, dep bildirdi.
Martnıñ 24-nde Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımda altı yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep ilân etti. Daa evel Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ilk COVID-19 hastası bar dep tasdıqladı.
Penkovskayanıñ bildirgenine köre, koronavirusnen hastalanğan qırımlı Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki Rusiye keçiş noqtasından keçkende Frenkistanğa barğanını gizledi.
Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırım ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İlon Mask Tvitternı satıp ala
Soŝial’ çeltär şäxsi şirkätkä äylänäçäk
SpaceX häm Teslanıñ yuğarı däräcäle citäkçese İlon Mask Tvitternı yaqınça 44 milliard dollarğa satıp alu öçen kileşte.
Tvitterda mäs’älä belän bäyle yasalğan açıqlawda bolay diyelä: “Yaqınça 44 milliard dollarğa satıp alu kileşüe tözelde, här akŝiya öçen 54,20 dollar tülänäçäk.”
Açıqlawdan kürengänçä satıp alu êşe tämamlanğannan soñ soŝial’ çeltär şäxsi şirkätkä äylänäçäk.
Açıqlawda Masknıñ qaraşlarına da urın birelde: “Süz irege – demokratiya nigezeder. Tvitter - keşelek kiläçäge öçen möhim mäs’älälär bäxäsläşelgän didjital’ şähär mäydanı bulıp tora.”
Bäyläneşle xäbärlär
İrandağı cirteträw Türkiyädä dä xis itelde
İrannıñ Könbatış Azärbaycan vilayätenä bäyle Hoy şähärendä barlıqqa kilgän cirteträwdä 276 keşeneñ yaralanuı belderelde
Törkiyä Livanda qoyaş ênergiyäse sistemaları urnaştıra
TİKA êlektr özeklekläre bulğan Livannıñ Akkar töbägendä 4 awılğa qoyaş ênergiyäse sistemasın urnaştırırğa yärdäm itte


text:
Natriy gidroksid
Natriy gidroksid (oyıwshı natriy, kaustik), NaOH — ren'siz kristall zat. Suyıqlanıw t-rası 323°, qaynaw t-rası 1403°, tıg'ızlıg'ı 2,02 g/sm3. Suwda jaqsı yeriydi, eriw waqıtında issıllıq ajıratıp shig'aradı. Gigroskopik. Suwdag'ı eritpesı ku'shli isker. Suwsız NaOH 61,8° dan joqarıda kristallanadı. Hawadag'ı ig'aldı tartadı, sol sebepden jayılıp ketedi ha'm natriy karbonatqa aylanadı. N.g . natriy metallı ha'm natriy gidritdi yeritedi.
As tuzının' suwdag'ı yeritpesi (na-makob)dı elektroliz qılıp payda qılınadı. Jasama jipek, sabın ha'm b. Ximiyalıq zatlar islep shıg'arıladı, toqımashılıq ha'm b. sanaat tarmaqlarında isletiledi. Ko'pg'ana organik birikpeler, sharım ha'm qag'azlardı jemiredi. Terige tiyse ku'ydiredi. [1]


text:
Rusiye «Ukrainağa qarşı yayğaranı arttırmaq içün» öz toprağında terakt yapa bile, dep tahmin ete Ukraina Mudafaa nazirligi Baş istihbarat idaresi aprelniñ 12-nde.
Bu aqta Baş istihbarat idaresi müessise yolbaşçısı Kirill Budanovğa esaslanıp bildirdi.
«Rusiye mahsus hızmetleri Rusiye meskün yerlerinde mesken ev, hastahane ve mekteplerge mayın qoyuv ve patlatuvnı planlaştıra. Ve Belgorod ya da (işğal etilgen – QA) Qırımnıñ şeerlerinden birine raketa-bomba darbelerini endirmege planlaştıra», – dep bildirdi Budanov.
Onıñ fikirince, Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyeti «Rusiyede seferberlik planı muvafaqiyetli olamağanı içün» Rusiye cemiyetini duyğulandırmağa ve birleştirmege istey.
«Bunıñ içün Rusiye meskün evlerinde patlavlar ya da raketa darbeleri planlaştırıla, Ukraina Silâlı quvetleri ve göñülli batalyonlar qabaatlanacaq, «Ukraina milletçileriniñ canavarlığı» duyğulı resmini yapacaq olalar», – dep bildire Baş istihbarat idaresi yolbaşçısınıñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Ukraina istihbaratı yolbaşçısınıñ fikirince, Rusiyeniñ Belgorod ve Kursk vilâyetlerinde «okoplar qazıla, uydurılğan Ukraina göñülli batalyonları ve diversion gruppalarnıñ ücüminen bağlı panika köterile», dep qoştı Budanov.
«Putinniñ idare etüvi Rusiye çoq daireli evlerine qarşı KGB teraktlarından başladı, Çeçenistannı yoq etmek içün sebep oldı. Şimdi, ğaliba, aynı usullarnen bitecek», – dep izaatlay Baş istihbarat idaresi.
Aprelniñ 5-nde Ukraina telükesizlik hızmeti Rusiye Ukrainanı qabaatlamaq içün Mariupolde büyük provokatsiya azırlay, dep bildirdi. Onıñ malümatına köre, rusiyeliler öldürgen Mariupol sakinleriniñ cesedlerini bir yerde toplap, Ukraina ordusınıñ qurbanları kibi köstermege isteyler.
Aprelniñ 11-nde Qırımda terror telükesiniñ yüksek («sarı») seviyesi ilân etildi.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.