text:
Yuriy Stets 2500 sakura aqqında, yapon medeniyetine sevgi ve elçinen dostluq aqqında aytıp berdi
Yaponiya Yılınıñ keçirilüvine ukrain bergi töleyicileriniñ ne qadar parasını masraf etecekler ve böyle tedbir aslında nege kerek? Haber siyaseti Naziri Yuriy Stets añlata.
“Ukrainada 2500 sakura” kampaniyası aqqında ve Yaponiya Yılı çerçivesinde başqa tedbirler aqqında, ve, bundan da ğayrı, Yaponiya Ukrainağa bergen yardım aqqında aytamız.
Tetâna Troşçinska: Ne içün apansızdan Ukrainada Yaponiya Yılı?
Yuriy Stets: Bu, keçken seneniñ soñunda imzalanğan prezidentniñ emiridir. Ukrainada Yaponiya Yılı çerçivesinde tedbirlerniñ büyük sayısı endi olıp keçti, tünevin ise nevbetteki adım yapıldı – Yaponiya elçisi ile beraberlikte keçirilgen press-konferentsiya.
Men içün Yaponiya Yılı 2017 sene başlanmadı, o, 16-cı ve 15-cı seneleri bar edi, çünki men içün Yaponiya medeniyeti ve aslında Yaponiya pek yaqındır. Yaponiyanıñ elçisi ile dostlıq munasebetleri keçken o bir keçken sene öz neticelerini berdi. Bu studiyada endi aytqanım kibi, Yaponiya Cemiyet televizionuna ve radioğa tehnikiy yardım köstere. Yardım umumen 100 mln grivna tura, başta o, Ukraina tış yayınlavı mültimedia platformasına berilecek edi. Amma bir anda biz, bu yardım cemiyet yayınlayıcısı içün kereklice olğanına keldik.
Andriy Kulikov: Ya o nege ketecek?
Yuriy Stets: Bu tehnikiy yardım: tehnika, kompyüterler...
Andriy Kulikov: Bu sadece para degil, azır donatmalarmı?
Yuriy Stets: Men, az olsa da, teoretik şekilde olsa da, çeşit qabarcılıq shemalarında qabaatlanmağa şans bermemek iç-ün ve ilâhre, paralarğa ait iç bir laflarda iştirak etmeyim. Onıñ içün atta bu studiyada men, meselâ, bizge Avropa Birliginden ortaqlar bergen bericiler aqqında aytam, olarnı qaysı parağa alğanımız aqqında degil. Eger bir de-bir yardım kerek olsa, ortaqnen körüşip, aytmaq mümkün: “Maña yardım kerek”. Menim zenaatdaşlarım: “Bizge para beriñiz, 20 million, olarnı nege masraf etecegimizni bilemiz”, - degende, olar, bu para qayda ketecegini añlatmaq kerek. Menim başqa noqta nazarım bar – men deyim: “Eger siz berip olsañız, bizge televizion qulle kerek. Ya da bericiler, ya da tehnikiy donatmalar ve il”. Bu, doğru parasız ola bilgen, adiy vastadır. Bu munasebetlerni qolaylaştıra.
Atta 2017 sene Ukrainada Yaponiya yılı ilân etilmezden evel, menim Yaponiyanen sız munasebetlerim bar edi, bu ise tek devam. Press-konferentsiya aqqında aytsaq, añlaşıla ki, Ukrinform azbarında sakura otutmağa müim edi, amma men içün, bulardan ğayrı, Yaponiya Ukrainağa bergen yardım aqqında daa bir kere qayd etmek – Menlik islâatı devamında, Rusiye teşviqatı vaqtında, Yaponiya Ukrainağa qol tuttı, Qırım territoriyasını Rusiyeniñki kibi tanımadı, ve çeşit yardım köstere. Ve, 2017-ci senesi Yaponiya yılı men içün bitmeycek.
Tetâna Troşçınska: Bir sakura degil de, 2500 sakura aqqında laf yürsetile de. Olar kerçekten de o qadar oturtılacaqmı?
Yuriy Stets: Kampaniya “Ukrainada 2500 sakura” dep adlandırıla, çünki bu sene Ukraina ve Yaponiya arasında diplomatik munasebetler aqqında añlaşma imzalanğanına 25 yıl tola. Ve tamam şu sebepten Ukraina territoriyasında sakuralarnıñ böyle miqdarı oturtılmaq kerek. Bu vaqıtqa qadar endi 300-ge yaqın sakura oturtıldı, tünevin Yaponhiya elçisi ile bunı Ukrinformda yaptıq. Bilem, Ukrainada böyle şeylerge hucur baqalar, men de, jurnalist olğanda, olarğa “parket” dep ayta edim, amma biz azçıq farqlı olğanımıznı sadece qabul etmek kerek. Yaponiya içün de sakura – bu sadece timsal degil. Dünyanıñ çeşit taraflarında bu terekniñ peyda oluvı – bu, uzaqta olsañ da, öz memleketiñe toqunuvdır. Men ayta edim, bizde şimdi böyle zaman, ukrainlerge sakuralarnı degil de, memurlarnı oturtmaq kerek, amma em onı, em bunı yapmağa tırışacaqmız.
Andriy Kulikov: Ukrain televizionunnda, Yaponiya Yılı olğanı içün, yapon telemahsulatı, radioda ise - muzıka çoqlaşacağını nasıl derecede beklemek kerek?
Yuriy Stets: Bu aqqında Televizion ve radioyayınlav meselelerinden Milliy Şura başlığı Yuriy Artemenkonen ve Milliy Şuranıñ başqa azalarınen laf ettim, bu dialog Ukrainada Rusiye telemahsulatınıñ yasaq etilmesi zamanından başlandı. Milliy Şura başlığı ve memleketler vekillerinen, olarnıñ arasında Yaponiya ve Cenübiy Koreya da bar edi, bu memleketlerniñ televizion mahsularına ait edi, ve, bundan da ğayrı, Ukraina ve Yaponiya, Ukraina ve Cenübiy Koreyaneñ beraberlikte yaratılğan prodakşn-studiyalarına da ait edi.
Andriy Kulıkov: Yapon televizionı ukrain, rus, ingliz televizionunda pekfarqlana, ve bizim seyircimiz onı psihilogik ceetinden qabul etmege azırmı ya yoq, añlaşılmağan.
Yuriy Stets: Ukrainlerniñ ve yaponlarnıñ medeniyeti, psihotipleri farqlılıqlarını talil etip başlağanda, men, aksine, bizni bağlağan çoq şey kördüm: topraqqa sevgi, aile degerlikleri. Bizde, körüngeinden de çoq umumiy şeyler bar.
Böyleliknen, aramızda mesafe büyük, amma Yaponiyağa İnternet yardımınen de barmaq mümkün, Gugl ise tez ve ücüz bilet teklif ete bile. Bizni, şu sırada televizion mahsulatnen ne birleştire bilgen umumiy degerliğkler aqqında laf yürsetile. Müteşem elçi ile ailelernen aqşam yemeginde körüşsek, halq ögünde keçirilgen körüşüvlerde olğanı kibi, laf etmege mevzumız yoq degen mesele mende iç bir vaqıt peyda olmay. Biz geosiyaset aqqında, Ukrainada siyasiy vaziyet aqqında aytmaymız – bu sadece adiy insanlarnıñ lafları. Ve biz farqlı milletler vekilleri olğanımıznı duymayım.
Ümüt etem, bu bir kerelik aktsiya olmaz ve bir yılnen sıñırlanmaz – ne qadar çoq bilsek, o qadar çoq talil etermiz ve ahşıca olurmız.
Andriy Kulikov: Ya, ukrain bergi bericilerniñ ne qadar parası Ukrainada Yaponiya Yılı teşkil olunmasına ketecek?
Yuriy Stets: Sıfır. Bundan da ğayrı, 25 yıl devamında Yaponiya Ukrainağa em paranen, em de hastahanelerge, mekteplerge tehnikiy yardımnen 3 milliartqa yaqın yardım berdi. Bu, Yaponiyanıñ ukrainlerge yardımı, aksine degil.
Soñki yılları programmalar çerçivesinde (Menlik inqilâbından soñ) 113-ke yaqın leyha 8,2 million dollar parağa – bu, yapon ükümetinden para alğan ve Ukrainağa yardım olğan programmalar. “Kusanone” programması çerçivesinde Yaponiya 70-ke yaqın ukrain hastahanelerine ve 30-ğa yaqın oquv yurtlarına tehnikiy ve başqa çeşit yardım kösterdi. 117 million dolar – bu, Yaponiya Ukrainağa Çernobıl atom elektrostantsiyasını qapatılmasını teminlemek içün barge yardımı. Böyleliknen, yaponlarda öz ailesinen bağlı çoq degerlikleri bar, amma olar bu seyareni, sıñırlarğa baqmadan, biznen baqılacaq ve qıymet kesilecek kibi qabul eteler.
Tetâna Troşçinska: Ukraina bu sene içinde yapon auditoriyasına ne qadar yaqınca olacaq?
Yuriy Stets: Biz buña ne yamacağımızğa binaen. Men Ukrainada Yaponiya aqqında seslendirmege tırışqan messajlar, anda, Yaponiyada bizim diplomatik idareliklerimiz, şu sırada haber siyaseti Nazirligi hadimleriniñ de, Yaponiyada Ukraina aqqında messajlar seslensin. Cevap programmasınıñ işlep çıqarılması da men içün müimdir. Ve bu işte Yaponiya elçisi maña pek yardım ete.
Tış işler Nazirliginiñ idalerilekleri ve Ukraina ükümetiniñ imkânları işletilmesinden ğayrı, mediamenecerler kontaktlarnı tüzetüvi, olarnıñ barıp kelmesini imkânlı yapmamız men içün müim. Biz, Ukraina jurnalistleriniñ Yaponiyağa ziyaretlerini teşkil etecekmiz. Bağ tüzetmek – biz yapacaqlarımızdan eñ qolayı. Soñ ise telefonlarnen deñişüv ve qonuşmağa istek. Bu kontaktlar ve ziyaretler endiden keçirile, ve men içün – anda ukrain jurnalistleriniñ büyük miqdarı barıp kelmesi, vaqıt meselesidir.
Tetâna Troşçinska: Siz Yaponiyanren ne zaman meraqlandıñız?
Yuriy Stets: Bu, ukrain delegatsiyası terkibinde, menim ilk ziyaretim edi. Delegatsiyanıñ başlığı o zaman Ukrainanıñ Baş Naziri Yuliya Timoienko edi. Bu, Kioto protokolı imzalanğanı zamanında edi. O zaman, Yaponiyanen tanışmaq içün bir qaç saatım bar edi. Bu, men içğn medeniy şok oldı.
Añlay edim, bu bir qaç saat yetmez, dünyanıñ bu qısmını bilmek kerek, o başqadır, pek meraqlıdır. Soñra ise başqa medeniy şok oldı – o qadar başqa olmağanını añladım. Tehnikiy yañılıqlarnı körgende – bu, başqa degil, sadece insanlar bunıñ üzerinde çalışa. Eger sen yaşayış keyfiyeti ve yollarnıñ keyfiyeti tez inkişaf etkenini körseñ, - bu, başqa olğanı sebebinden degil, bu, insanlar çalışqanı sebebinden. Tarihiy faktlarnı, medeniy degerliklerni talil etmege başlap, bizde oşağan çoq şey bar olğanını añladım. Özüme dedim ki, Yaponiyanı balalarıma köstermek içün, onı mıtlaqa ziyaret eterim.
Tetâna Troşçinska: Ya tilni ögrenesiñizmi?
Yuriy Stets: Böyle aytayım, menim oğlum Serğiy yapon tilini ögrene. Ve o, bunı yapqanda, men içün bu, qıyın, atta o, bunı sadece seslendirip yapqanda. Onıñ içün, bu, tek qonuşuv vaqtında ola, amma “tilni ögrenem” – bu pek sesli ve yalan olur edi. Onıñ içün tilni men ögrenmeyim, buña vaqtım yoq.
Andriy Kulikov: Daa nasıl medeniyetlerge diqqat ayırmamız lâzim?
Yuriy Stets: Ne qadar çoq bilsek, o qadar yahşı. Sizge ne meraqlı olsa, oña baqmaq ve onı ögrenmek kerek. Men 41 yaştam ve Yaponiyanen meraqlanmağa üç-dört yıl evel başladım, bundan evel ise, Ukrainanıñ etnik medeniyetlerine ait olğanlarnen meraqlana edim, İtaliyağa ait er şeynen meraqlana edim, çünki anda anam yaşay. Bazılarda Afrikanen da meraqlanmağa başladım.
Ve mına özüme Yaponiyanı açtım. Ne qadar çoq bilsek, o qadar çoq, talil ete bilecek ve ikmetli olmağa imkân berecek, malümat olacaq.
Cedvel


c: text/html

text:
Türkiye tış işler nazirligi ATR telekanalına nisbeten basqını takbih etti
Türkiye tış işler nazirligi ATR telekanalına nisbeten etilgen basqını takbih etti. Bu aqta onıñ resmiy saytında aşkâr etilgen beyanatında yazıla.
Türkiye tış işler nazirliginde telekanalağa Qırım uquq qoruyıcı organları tarafından kösterilgen basqı matbuat serbestliginiñ bozuluvı olğanını qayd eteler.
Türkiye tış işler nazirliginiñ beyanatında yazılğanı kibi: «ATR telekanalınıñ – qırımtatarlar içün çalışqan yekâne televizion kanalınıñ mania, basqı ve qorqutuvsız yayınlavınıñ devam etmesi Qırımnıñ tamır halqı olğan soydaşlarımıznıñ haber almaq aqqıdır. Türkiye öz mevamını er vaqıt demokratik yollardan ifade etken soydaş qırımtatarlarnıñ aqlarını qorçalamağa ve olarnıñ vaziyetini taqip etmege devam etecektir».
İşbu beyanatnıñ vastası ile Türkiye Qırımda yanvar 26 künü ATR qırımtatar telekanalında keçirilgen tintüvge öz munasebetini bildirdi.
yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çendw- Dostıq-Lodz bağdarında jük tasımalınıñ kölemi arttı
14.02.2018 06:57
ASTANA. QazAqparat - Aqpannıñ alğaşqı onkündiginde jük aynalımı ötken jıldıñ säykes merzimimen salıstırğanda 2,5 payızğa ösken. Jük tïew kölemi 1,8 payızğa köterilgen. Bul twralı QazAqparat «QTJ-Jük tasımalı» UK» AQ baspasöz qızmetine silteme jasap xabarlaydı.
Ötken jıldıñ säykes merzimimen salıstırğanda astıq tasımalı 11 payızğa köterildi. Onıñ işinde elişilik bağdarğa 50,5 mıñ tonna bolsa, 139,7 mıñ tonna sırtqa şığarılğan.
Un önimderin tasımaldaw ötken jılmen salıstırğanda 97% quradı. Un önimderin tasımaldawdıñ azayuı, narıqtıñ un önimderine suranısı azayuı men Awğanstanda unnıñ bağasınıñ tömendewi äserinen bolıp otır.
Älewmettik-turmıstıq maqsattağı kömir tïew kölemi ötken jılğı jılw berw mawsımına qarağanda segiz payızğa östi.
Ïmporttıq bağdardağı jük tasımaldaw kölemi 1,5 mïllïon tonna qurap, ötken jıldıñ säykes merzimimen salıstırğanda 16 mıñ tonnağa joğarı körsetkişti quradı.
Eksporttıq bağdardağı jük kölemi 8,3 mïllïon tonna quradı. Qıtaymen şekara ötkelinde Qıtaydan 26 %, Özbekstanğa - 58 %, Aqtaw portı arqılı 27% östi.
Jıl basınan beri Qazaqstan awmağı arqılı 361 konteynerlik poyız ötti. Onıñ işinde Qıtay- Ewropa bağdarına 135 poyız, keri qaray Ewropa-Qıtay bağdarına -109 poyız ötti.
Çendw- Dostıq-Lodz bağdarında da ösim bayqaladı.


text:
Franswa Olland tabïğï reswrstar bağasınıñ turaqtılığın qamtamasız etwge şaqırdı
17.05.2018 14:07
ASTANA. QazAqparat - Francïyanıñ eks-prezïdenti Franswa Ollandtıñ payımınşa, älemdik ekonomïkanı damıtw üşin tabïğï reswrstardıñ bağalarınıñ turaqtılığın qamtamasız etw kerek. Bunday pikirdi ol Astana ekonomïkalıq forwmında ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Biz bank salasında qïın jağday twındağan kezdegi ekonomïkalıq dağdarıstı este saqtawımız kerek. Ärïne, osınıñ barlığı jetkilikti pısıqtalmağan qadamdarğa baylanıstı bolwı mümkin nemese bul mäselege layıqtı şeşim jasalmadı. Sonımen qatar tabïğï reswrstar bağasınıñ quldırawın, onıñ işinde munay bağasınıñ tömendewin nazarğa alw kerek», - dep toqtaldı F. Olland.
Francïyanıñ eks-prezïdenti ekonomïkalıq dağdarıs älemniñ barşa öñirin şarpığanın, bul öz kezeginde sawda jäne qarjılıq qatınastar salasındağı talaptardı qatayta tüswge ıqpal etkendigin atap ötti.
«Nätïjesinde, barşa älem üşin qolaysız saldardıñ twındağanın körip otırmız. Säykesinşe, täwekelder jekelegen elderde de bayqalwda. Osığan oray büginde tïisti sayasï şeşimderdiñ qabıldanwın kütwdemiz. Osı sayasï şeşimderdiñ keybirin biz qazirgi kezde özimizdiñ memleketterimizdiñ ayasında qabıldawımız qajet. Nemese olardı jahandıq bastamalar ayasında däleldegen jön. Atap aytqanda, ekonomïkalıq, qarjılıq, kommercïyalıq salalardağı erejelerde turaqtılıqtı usınw kerek. Satıp alw qabilettligi üşin bağalar turaqtılığı qajet, äsirese tabïğï reswrstar men şïkizattıñ bağası turaqtı bolğanı abzal. Munımen qosa, sawda jasaw erejelerin de oñtaylandırw kerek. Sebebi büginde osınday mümkindikter eskerilmegen», - dep tüydi Franswa Olland.


text:
Moskvadaki Paдиo CBoбoдanıñ odasında ressam Boris Yefimovnıñ resimleri asılı tura. 2001 senesi, Sovet Birliginiñ yoq olğanına 10 yıl tolğandan soñ, o 60-80-nci yılları yapqan resimlerniñ bir qısımını bağışladı. Onıñ işlerinde sovet teşviqatınıñ, akimiyet seslerini tınçlandırmağa tırışqan, nefret etken eki Radio Svoboda ve Golos Ameriki radiostantsiyalarına nisbeten munasebeti kösterile. O vaqıt kommunistik firqasınıñ merkeziy komiteti (TSK KPSS) ealiniñ fikirlerini deñiştirmek içün para ve vaqıt acımadı. Amma, bu da çoqqa uzamadı.
Siyasiy karikatura sanaatnıñ bir dalı olara Avropada ta 18-nci asırda peyda oldı, Rusiyede ise 19-ncı asırda faal qullanıldı, hususan rus-yapon cenki devamında, 20-nci asırnıñ başında teşviq etildi. Sovet devirinde ise, gazeta, plakat, hayırlavnameler üstünde şaqalı resimler yapıldı. Resimler astında Vladimir Mayakovskiy, Samuil Marşak, Vasiliy Lebedev-Kumaç, Demyan Bednıynıñ eserleri derc etile edi.
Böyleliknen, Sovet Birliginde «nefret mektebi» teşkil olundı, soñra oña televideniye qoşuldı. O, gaztlerni artta qaldırıp eñ tesirli alet oldı. Teşviqat gece-kündüz alıp barıldı – saba haberlerden başlap, «Vesti» yayınına qadar nefret beslenildi. Er aftalıq «Halqara panoraması» yayını teşviqatnıñ tacı olıp, adamlarğa kapitalizmniñ yamanlığı ve sotsializmniñ eyiligi aqqında ikâye ete edi.
Sovet devirindeki siyasiy karikatura firqa faaliyetinde ğayet müim yer ala edi. Ressamlar vazifeler alıp, soñra nişan ve mukâfatlarnen taqdirlene yaşay ediler. Kommunistlerniñ fikirince, çetelge barıp olamağan müendis, oca ve sığır sağıcılarnıñ dünya bakışları tamam şu teşviqatçılarnıñ istidatınen bağlı edi. Bazıda qolaysızlıqlar yüz bere edi. Misal içün, Stalin Mao Dzedun ile dostlaşa edi, onıñ içün plakatlarda çin yetekçisi külerüznen resim etile edi. Mao Dzedun Hruşçövnen qavğalaştı – ressamlar da cenk ilân ettiler. Bu kibi vaziyetler İosip Broz Tito ve diger siyasetçilernen de yüz berdi.
Ealiniñ Sovet ükümeti reberlerini teñqid etip, resim etmek ıntıluvıları KGB birden toqtata edi. Bu qurumnıñ hadimleri bu matbaa vastalarını, aletlerni nezaret ete edi. Halq yalıñız şaqa ve teñqidni ağızdan-ağızğa yetkizip oldı. Amma, bunıñ içün de apiske ala ediler.
Zemaneviy Rusiyede siyasiy teşviqat kene de tesirli silâğa çevirildi. Putin mustaqil televideniyeni qapattı, qalğanları sovet devirindeki kibi, onı maqtap, qalğanlarnı acımay sögdile. «Kuklı» teleprogramması S-Peterburg universiteti ocalarnıñ mektübinden soñ, qapatıldı, birazdan kanalnı da yoq ettiler. Evelden mustaqil sayığan «İzvestiya» ve «Komsomolsaya pravda» neşirleri mündericesi ve maiyeti boyunca sovet devirine qayttılar.
Rusiye informatsion saası kene de sahte malümatlarnı qullanıp başladı. Bu da Putinniñ yeñişidir. Putin FSB müdiri vazifesinde bulunğan vaqıtta, 1999 senesi mart ayında, «Rossiya» kanalı devletniñ baş prokurorı Yuriy Skuratovğa oşağan adamnı faişeler ile bulunğanın kösterdi. O vaqıt videonıñ adliyeviy tarafından bir kimse tasdiqlamadı.
Putin prezident olğan soñ, duydurmadan diñlemek, malümatnı deñiştirmek adetke çevirildi. Tamam bu kibi usullarnen sovet cemiyetinde kelişmegen ziyalılarnen küreşe ediler. «Sovet ükümetniñ duşmanlarını» da yaqalap, mahkeme etip, qurşunğa tize ediler. Amma, o vaqıt Sovet ükümeti «demir qapuları» asında yaşay edi, ealiniñ tış dünyadan haberi yoq edi. Ceza almaq qorqusından halq firqa ve ükümetke daa çoq sarıla edi.
Taacipli bir al, amma Putin kene de sovet informatsion terrorizmni yañartıp başladı. Asılında, o belli bir neticelerge irişti – eali kene de etrafta duşmanlar olğanına işanıp başladı. Rusiyege belgisizlerden kelgen mektüpler, repressiv qanunlar qayttı. Cemaatçılıq Putinge o qadar işana ki, işte bu sebepten gazeta ve televideniye «halq duşmanlarını»ñ «aqiqiy yüzüni» kösterip başladı. Televideniye qanunsız yazılğan şahsiy ayattan levhalarnı, soqaqlarda «halq duşmanlarınıñ» resimleri asılı, adamlarnıñ evlerine Putinge kelişmegen cemaat erbapları ve siyasetçiler aqqında kâğıtlar kele.
Rusiye teşviqatı tek devletniñ içinde degil de, tış memleketlerge qarşı da qullanıldı. Televizion kanallarını baqıp, Putin kimge açuvlı olğanını añlamaq mümkün edi. Qırğızstanda bir qaç devirim devamında informatsion ayın-oyunları alıp barıldı. «Vremâ» ya da «NTV» nevbetteki prezidentni sögip başlasa, demek yañı devirim yaqınlaşa.
Qorquzuv ve diger usullar neticesiz qalğanda aqiqiy informatsion cenki başalana edi. Bu yerde Saakaşviliniñ misalini ketirmek mümkün. Muarrirler er haberler yayınında «gürci faşçizmi» ibaresini qullanıp, oña köre videonı da qoşıp qoya berdiler. Tezden, Gürcistan AQŞ-dan soñ ekinci duşman oldı.
2008 senesi Rusiye ordusı Gürcistannı bütünley zapt etip olamadı. Şimdi de Ukrainada olğanı kibi «faşizm ile küreşkenler» Donetsk ve Lugansk vilâyetleri arasında tıqalıp qaldılar. Tamam 6 yıl evelsi olğanı kibi, rusiyeliler endi ukrain siyasetçileri aqqında bir çoq şey ögrendiler – olar em «banderovets», «faşist» ve uydurmağa oşağan «pravıy sektornıñ» tarafdarları oldılar. Televideniye er kün Ukrainada çıqarılmağan ve atta bu seneg ait degil sahte videonı köstermekte.
Meraqlı şey, amma mühbirler endi keyfiyet ve mesüliet aqqında tüşünmeyler – istegen uydurmanı ayta bereler. Olar dünyada eñ çoq aylıq alğan yalancılarğa çevirildiler.
İşte bu yalanlar arasında apansızdan masalda kibi futbol mühlisiniñ sesi yañğıradı.
Rusiye askeriniñ çızmasını adımlağan er yerde ğaliba, Putinge çeşit lağaplar taqqandırlar. Amma, soñkisini er kes qabul etkenine oşay.
Rusiye teşviqatınen küreşmek imkânsızdır. Putin adamlarnı deli etmek içün çoq para sarf ete. Amma, teşviqatnıñ bir aciz tarafı bar – onıñ ömüri qısqa ola. Kimnidir öldüre, kimnidir deli ete, amma sağlam soyları ebediyen ondan vazgeçeler. Yalıñız, bir kimse çıqıp, yalanğa toyğan adamlarnı uyatmaq kerek.
İşte böyle etip, eski moğol sözü başından sögünç sayılğan, şimdi ise, zulum ile küreşniñ şiarı oldı ve bütün dünyağa tarqalmaqta…
Oleg Panfilov, İlii Devlet universitetiniñ professorı, Gürcistan
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
«Kalançak» kiriş noqtasında Qırımğa tuvarnı alıp barğan «ZİL» maşinasınıñ nezareti vaqtında sıñırcılar gümrük hadimleri ile tirkemede adamnı taptılar.
Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Sıñır-gümrük nezaretinden qaçınmaq içün «seyahatçı» maşinada sığırlarnıñ arasında tobanğa saqlandı. Vesiqaları yanında yoq edi. Añlatqanına köre, o, Hmelnitsk vilâyetiniñ sakini ola, vesiqalarını ise coydı» – deyler matbuat hızmetinde. Bu vaqia aqqında içki işler nazirliginiñ hadimlerini haberdar ettiler.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin kene de 2014 yılında olğan Ukrainada «devlet avdarması» ve «halqara uquqnen tam uyğun olğan Qırımnıñ Rusiye ile yañıdan birleşmesi» aqqında ilânı ile çıqtı.
«Rusiye Ukrainada devlet avdarmasını tarik etmedi, Qırım yarımadada yaşağan insanlarnıñ ömrüni, sağlığını ve havfsızlığını telüke altına qoymadı... Qırımnıñ Rusiyenen yañıdan birleşmesi tamamınen qansız, atışsız, fedasız, halqara uquqnen tam uyğun olıp, yarımadada yaşağan insanlarnıñ istekleriniñ temelinde keçti», – dep ilân etti o Finlândiya ziyareti vaqtında.
Onıñ sözlerine köre, «Ukrainada devlet avdarmasına» qoltutqanlar böyle «tamamen tarikli areketni» yapqanlar, şimdi başqa adımlarnı da atalar, şu cümleden «Avropanıñ başqa regionlarında, em de Baltik deñiziniñ regionı, kerginlikni quvetleştireler».
Putin Finlândiya Şimaliy Atlantik Añlaşması Teşkilatına (NATO) kirse, çekilgen rus ordusını sıñırğa qaytarmaqnen qorquta.
Finlândiya prezidenti Sauli Niinistö Naantali şeerinde Rusiye reberini qarşıladı, anda ise Putin içün narazılıq numayışı keçirildi. Onı Puxit adında faalleriniñ internet-birleşmesi «Svobodnaya Rossiya» teşkil etti.
Vladimir Putin ve Kreml faalleri Kyivde 2014 yılınıñ başında olğan «devlet avdarması» ve «akimiyetniñ uquqsız qudretli deñiştirüvi» aqqında çoq aytqan ediler.
Olar o zamanki prezident Viktor Yanukoviç Ukrainadan qaçıp anayasağa uymağan areket yapqanını aytalar. O vaqıt qanuniy saylanğan Ukraina parlamenti Yanukoviç «anayasağa uymağan bir usulnen anayasada yazılğan vekâletlerni yapmaqtan özü vazgeçti ve vazifesini becermey» dep belgiledi ve nevbetten tış prezident saylavları tayinledi.
Finlândiya öz vaqtında Sovetler Birliginiñ basqısı sebebinden bloklardan tış statusnı almaq kerekedi ve alâ daa oña riayet ete. Aynı zamanda Helsinki NATO birliginen sıq işbirligi yapa, bu işbirligini ve öz askerleriniñ Şimaliy Atlantik Añlaşması Teşkilatı ile birleşken arbiy oquvnu da devam etecekni bildirdi. O, NATO kirmegemi-yoqmı özü qarar berecek. Kelecek afta Polonyadaki Varşavada olacaq NATO sammitine Sauli Niinistö de davetli.


text:
Kırım Tatarlarının ünlü edebiyatçısı Rıza Fazıl dün Kırım’ın başkenti Simferopol’de vefat etti.
1929’da Kırım’ın Belagorsk (Karasubazar) şehrinde Barın köyünde doğan Rıza Fazıl 1965’ten 1980’e kadar Özbeksitan’ın başkenti Taşkent’te Kırım Tatar Türklerinin sesi olan Lenin Bayrağı gazetesinde çalıştı. 1980 den sonra Yıldız edebiyat dergisini çıkardı.
Kuran-ı Kerimi Kırım Tatar Türkçesine çevirerek Kırım Tatar Türklerinin Kuranı anlamaları için çalışmalar yürüttü.
1993 yılında Ukrayna Yazarlar Birliğine üye olan Rıza Fazıl 2008 yılınde Kırım Tatar Türkleri Yazarlar Birliğinin başkanı seçildi.
Times of Crimea olarak merhuma Allah’tan rahmet ailesi ve sevenlerine başsağlığı dileriz.


text:
Qazaqstandıq onkologtar plastïkalıq qutılardıñ zïyan ekenin ayttı. Därigerler bul baylamğa şeteldik äriptesteriniñ zerttewlerine süyene otırıp kelipti. Polïmerli ıdıstardı paydalanğan kezde olardan rak twdırwı mümkin xïmïyalıq zattar bölinedi eken.
Däriger-onkolog Qazıbek Qarabaev jastığına qaramastan bölim basqarıp otır. Oğan da, basqa därigerlerge de qoyılatın sawal – qawipti awrwdan qalay qorğanwğa boladı.
“Dïspanser esebinde 9 mıñnan astam adam tur. Jıl sayın eki mıñğa jwıq adamdı esepke alamız”, – deydi Pavlodar oblıstıq onkologïyalıq dïspanseriniñ bölim meñgerwşisi Qazıbek Qarabaev.
Awrwğa şaldığwdan respwblïka boyınşa Soltüstik Qazaqstan oblısı alda tursa, odan keyin Şığıs Qazaqstan men Pavlodar ornalasqan. Onkologïyalıq awrwlardıñ naqtı sebebi elimizde de, şetelde de tabılmadı. Biraq, mamandar qawipti derttiñ örşwi ekologïya, zïyandı ädetter äserinen dep topşılaydı. Bul qawipti awrwdı şaqıratın tağı bir närse – plastïkalıq qutılar da bolwı mümkin eken.
“Därigerler adam densawlığı üşin mañızı zor dep swdı köbirek işwge keñes beredi. Biraq, bul rette plastïkalıq bötelkelerdi qoldanbağan jön. Olardıñ qay türi bolmasın kancerogen böledi eken.
Polïmerli ıdıstar 90 jıldarı şığa bastağan. Odan tek bötelkeler emes, bir ret paydalanwğa jaraytın ıdıstar da jasaladı. Plastïkalıq qutılar quramındağı formaldegïd, geksan, aceton, metïldi spïrtter adam ağzasına zïyan eken.
Stan.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
2013 senesi oktâbr ayında yanğın neticesinde zarar körgen Saq merkeziy camisi, tamir işleri bitkeninden soñ, iyün 27-de, cuma künü, kene de musulmanlar içün öz qapılarını açacaq.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«İyün 27 künü mında cuma namazı qılınacaq, yatsı namazından soñ ise, muqaddes Ramazan ayınıñ ilk künü arfesinde, Saq camisinde ilk teravih namazını (mustahab namaz, Ramazan ayında farz yatsı (işa) namazından soñ qılına) oquycaqlar», – denile QMDİ beyanatında.
Mında şunı da qayd ettiler ki, yanğından soñ tamir işleri yerli musulman cemiyetiniñ ğayreti ve yerli iş admlarınıñ maliye destegi ile yapıldı. Faqat, soñuna qadar tamir işleri daa yetmedi, para yetişmey.
Saq camisinde yanğın 2013 senesi oktâbr 13 künü Qurban bayram arfesinde yüz berdi. Ateş şeerniñ merkeziy camisinde hocalıq odasında bütün şeylerni yoq etti. Ziyan 500 biñ grivnanı teşkil etti.
İyün 28-ne keçer gecesi musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayı başlana.
Ramazan – musulman taqviminiñ doquzıncı ayı. Musulmanlar içün müim ve itibarlı bir aydır. Bütün ay devamında musulmanlar oraza tutalar. Oraza degende, kün devamında suv, yemek, mahrem munasebetlerden vazgeçüv közde tutıla.


text:
Trabzon 65 ilgä çikläwek êkspotladı
Bu xaqta Könçığış Qara diñgez êksportçılar berlege belderde
Könçığış Qara diñgez êksportçılar berlege mäğ’lümatlarına kürä ağımdağı yılnıñ ğinwar – noyabr’ aylarında Törkiyäneñ Trabzon vilayätennän 106 meñ 35 tonna çikläwek êksportlandı.
Monnan 760 million 216 meñ 409 dollar tabış alındı.
Çikläwek êksportında berence urında İtaliya, ikençe urında Germaniya, öçençe urında Franśiya tora.
Annan soñ isemlektä Pol’şa häm Kanada urnaştı.
Ağımdağı yılnıñ 11 ayında Trabzonnan tuplam 65 ilgä çikläwek êksportı başqarıldı.


text:
Rusiye prezidenti Vlabimir Putin bazarertesi künü dekabr 1-de Türkiyege devlet ziyareti ile keldi. TASS bergen malümatqa köre, Ankarada onı Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ile muzakereler bekley.
Neşirniñ qayd etkeni kibi, Putin ve Erdoğan İşbirlik Şurasınıñ beşinci toplaşuvını yüksek seviyede keçirecekler. Toplaşuvlar er sene, de Rusiye, de Türkiyede keçirile.
«Em strategiyanı, em eki memleket arasında munasebet inkişafını işlep çıqarğan ve siyasiy, ticariy-iqtisadiy, insaniy işbirliginiñ esas leyhalarını teşkil etken idareci bir organ», – dedi Rusiye prezidentiniñ yardımcısı Yuriy Uşakov.
Tahminlerge köre, Putin Ankarağa kelip, birinci nevbette Atatürk abidesine gülçemberni ketirir, yañı prezident sarayında resmiy qarşılav tedbirinde iştirak eter, muzakerelerden soñ ise Türkiye prezidenti Rusiye zenaatdaşını aqşam yemegine davet eter.
Putin ile Erdoğan subetleşkende, halqara suallerine ayırıca diqqat etmek kerekler. Uşakovnıñ fikrine köre, 2015 senesi «Rusiye ve Türkiye işbirligi – Avstraliyadan Türkiyege keçken «G-20» reisliginiñ nazarğa alınuvı ile pekitilecek».
Putinniñ ziyareti devamında on añlaşmanıñ qabul etilmesi planlaştırıla. Olarnıñ arasında – «Rosatom» ve Türkiye energetika ve tabiat resurslarınıñ naziriligi arasında atom ve yanadaş saalarında çalışacaq hadimlerniñ azırlavı boyunca memorandum.
Bunıñ ile Rusiye energetik agentligi ve Türkiye Energetik Nazirligi arasında energoeffektivlik saasında qarşılıqlı añlaşma aqqında memorandumnıñ imzalanuvı ola bilecek.
Bundan da ğayrı, vesiqalarnıñ arasına Rusiye İqtisadiy İnkişaf Nazirligi ve Türkiyeniñ küçük ve orta şirketleriniñ destegi boyunca devlet teşkilâtı arasında añlaşmanıñ qabul etilmesi közde tutıla.
Bunıñ ile Sberbank ve Türkiye baş naziri yanında yatırımlarnıñ celp etilmesi ve destegi boyunca Agentlik işbirlik aqqında añaşmalarnı qabul eter, Sberbank ise Türkiye sağlıq saqlav nazirligi ile niyetleri aqqında protokolnı imzalar.
Bundan da ğayrı, cinaiy işler boyunca qarşılıqlı uquqiy yardım aqqında rus-türk añlaşması, eki memleketniñ emek saasında işbirlik memorandumı imzalanılacaq.
Şu sırada, rus-türk ticariy-iqtisadiy işbirlik aqqında akimiyetlerara komissiyanıñ 13-nci toplaşuvından protokol imzalanuvğa azırlana.
Uşakov şunı da bildirdi ki, Ankaradaki toplaşuv neticesinde 2016 senesi Rusiye ve Türkiyede turizm senesi olaraq adlanılacaq. 2013 senesi Türkiyede 4,1 mln Rusiye vatandaşı raatlandı, 2014 senesi bu raqam 14% arttı. Keçken sene Rusiyede türk turistlerniñ sayısı 385 biñ insan edi.
Evel qayd etilgeni kibi, Türkiye akimiyeti Rusiye yolbaşçılığı ile Qırımğa qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kiriş yasağı aqqında söz yürütmek kerek edi.
Aprel ayında Mustafa Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa kiriş 5 yılğa yasaq etildi. Bundan soñ aynı böyle yasaq Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa seslendirildi.


text:
Çorum Sungurlu Ankara Yol Tarifi Güzergah Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Arası Yol Kaç Saat Sürer2 saat 1 dakika
Çorum Sungurlu - Ankara Arası Toplam Mesafe Ne Kadar, Uzaklık Kaç Km : 167 km
Çorum Sungurlu Ankara Arası Otobüs Bileti Satın Al, Çorum Sungurlu Ankara Otobüs Bileti Fiyatları
Çorum Sungurlu - Ankara Arası Yol Tarifi Güzergah Detayları, Geçilecek Yol Bilgileri, Otoyol Bilgileri
Ankara Hareket bölgeniz (Başlangıç noktası ilçesi seçebilirsiniz) Ankara Akyurt - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Altındağ - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Ayaş - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Bala - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Beypazarı - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çamlıdere - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çankaya - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çubuk - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Elmadağ - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Etimesgut - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Evren - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Gölbaşı - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Güdül - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Haymana - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kalecik - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kazan - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Keçiören - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kızılcahamam - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Mamak - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Nallıhan - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Polatlı - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Pursaklar - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Sincan - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Şereflikoçhisar - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Yenimahalle - Çorum Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Şehir Haritası, Ankara İlini ve İlçelerini Uydudan Görmek İçin Tıklayınız
Çorum Sungurlu ile Ankara ilçeleri arası mesafeler Çorum Sungurlu - Ankara Akyurt Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Altındağ Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Ayaş Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Bala Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Beypazarı Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Çamlıdere Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Çankaya Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Çubuk Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Elmadağ Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Etimesgut Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Evren Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Gölbaşı Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Güdül Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Haymana Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Kalecik Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Kazan Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Keçiören Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Kızılcahamam Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Mamak Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Nallıhan Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Polatlı Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Pursaklar Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Sincan Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Şereflikoçhisar Arası Yol Tarifi Haritası
Çorum Sungurlu - Ankara Yenimahalle Arası Yol Tarifi Haritası


text:
Marat SÄRSENBAEV, «Qazaqstan Respublikasınıñ halal industriyası» qauımdastığınıñ törağası:
Elimizde halal öndirisi qanatın keñge jayıp keledi. Desek te, şeşimin tappay kele jatqan şetin mäseleler äli de joq emes. Bwl turalı äñgime barısında «Qazaqstan Respublikasınıñ halal industriyası» qauımdastı ğınıñ törağası Marat Särsenbaev mälimdedi.
Tauıq tumağan jwmırtqanı jep jürmiz
– Halal tağamnıñ ornı qaşanda bölek. Alayda, gendik modifikaciyağa wşırağan keybir şekara asıp kelgen önimderdiñ qwramında doñız mayınıñ tüyirşikteri bar desedi…
-Ğılımnıñ damığanı sonşa, AQŞ-ta kädimgi küriştiñ twqımına adamnıñ bauırınan alınğan DNQ-nı qosadı. Sol siyaqtı kartop pen bäyşeşekti budandastırıp, nätijesinde ziyandı jändikter jolamaytın türin aluda. Kezinde elimizde mısıqtıñ DNQ-sı qosılğan bidaydıñ tärkilengeni belgili. Halıq köp twtınatın jügeri, arahis, biday, qızanaq, sekildi önimderdiñ de qwramında osınday jağdaylar kezdesedi. Qazirgi uaqıtta qws ösiruşilerdiñ özi tauıqtıñ bas-sirağın, jün-jwrqasın wntaqtap, oğan himiyalıq zat qosıp, tiri tauıqtarğa jem qılıp berude. Ärine, mwnıñ bäri haram. Halal industriyada mwnday önimderdi twtınuğa tiım salınadı.
-Bwl işer asımızdıñ mäni özgergenin bildire me?
–Ärine. Qazir tamağımızdıñ mäni de, dämi de özgerdi. Sol üşin şırıldaymız. Düniejüzilik sauda wyımına kirgendikten qımtap otıratın şekara joq. Onıñ üstine käsipkerler qay jerde arzan tauar bolsa, sonı äkelip satuğa müddeli. Juırda bir köz körgen tanısım: «Mäke, basqa-basqa halal jwmırtqanı tüsine almay-aq qoydım. Qazirgi uaqıtta Arab elderi halal jwmırtqanı ğana talap etedi eken. Sonda äteş pen tauıq aldın ala «bisimiläsin» aytıp, neke qiyatın bolğanı ma?!» dep mısqaldap swradı. Qıljaqtaytın reti joq. Büginde jwmırtqanıñ köbin tauıq tumaytın bolğan. Onıñ bäri himiya, sintetika, parafin, gips. Mwnı Qıtaydıñ jasağanına biraz uaqıt boldı. Onıñ sarı uızında doñızdan alınatın «jelatin» bar. Sondıqtan, jwrttıñ halal jwmırtqa izdeytini zañdılıq.
–Osı rette elordanıñ özinde halal su satatın firmalar köbeydi. Onıñ jäy sudan ayırmaşılığı nede?
-Bügingi tañda kim qwdıqtıñ nemese bwlaqtıñ taza suın işude? Ülken megapoliste twramız. Juınamız, şayınamız, däret sındıramız. Mwnıñ bärin nebir himiyalıq, biologiyalıq, bakteriyalogiyalıq ülken süzgiden ötkizgennen keyin, aynalıp özimiz paydalanamız. Osı süzginiñ eñ soñğı satısı – belsendirilgen kömirden ötedi. Onıñ mwnaydan, süyekten, kokostan alınatın türi bar. Eger süyekten jasalğan bolsa, ol doñızdıñ süyegi äbden boluı mümkin. Sondıqtan Malayziya işer sudıñ 99 payızın halal türine köşirdi. Bizdegi halal su satatındardıñ köbi malaiziyalıq, yağni kokostan alınğan türin qoldanadı.
–Juırda ğana otandıq BAQ-ta elimizge kelip jatqan ettiñ de qwramında doñızdıñ qanı barı aytıldı…
-Qazir Qıtay degen halıqtıñ oylap tappaytını joq. Olar «siır pastası» degendi şığardı. 25 keli doñızdıñ etine 5 litr pasta qossa, dämi, tüsi, iisi, qwramı kädimgi siırdıñ etine aynala keledi. Onı tek immunohromatografiyalıq jolmen ğana anıqtauğa boladı. Al Japoniya bwdan da asıp tüsti. Japon ğalımı Micuyuki Ikeda käriz qaldıqtarın qayta öñdeu arqılı «et» oylap taptı. Ol adamdardıñ näjisin qayta öñdeuge qabiletti bakteriya jasap şığardı. Oğan türli küşeytkiş qospalar qosu arqılı etke aynaldırdı. Qazirgi uaqıtta «şitburger» atalıp ketken ettiñ aynalımda jürgenine 5-6 jıl bolıp qaldı. Ettiñ halal nemese haramdığına qaramasaq, öz näjisimizdi jep ketudiñ qauipi bar. Ğılım damığan sayın, adam sanasına kelmeytin dünieler oylap tabıluda. Sondıqtan et mäselesine jeñil-jelpi qaramauımız kerek.
Älemde memlekettik qwrılımdar aynalısadı
–Älemde halal industriyasınıñ ahualı qanday?
–Älemniñ keybir elederi halal industriyasın ükimettik deñgeyde qolğa aluda. Mäselen, Malaiziya ükimeti «Djakim» attı agenttik qwrdı. Indoneziyada da «Halal» agenttigi jwmıs isteydi. Eurapanıñ birqatar memleketterinde Halal komiteti bar. Köptegen mwsılman elderinde bwl mäselemen memlekettik qwrılım aynalısadı. Reseydiñ özinde halal sertifikat beretin otızdan astam ortalıq bar.
Büginde Arab elderinde, Tayau şığısta, Parsı äldeminde, Oñtüstik şığıs Aziyada halal sertifikat talap etiledi. Bizdiñ elimizde de iri kompaniyalar sırtqı saudağa şığu üşin halal sertifikatınsız mümkin emes ekenine köz jetkizdi, közqaras özgerdi. Sondıqtan bizben kelisimşart jasasuğa müddeli. Nege bizben? Öytkeni biz älemdegi halal etalonı sanalatın Malaiziyanıñ «Djakim» ortalığında akkeditteuden öttik. Oğan älem boyınşa 60-tan astam wyım ötse, TMD boyınşa jalğız wyım – bizdiñ qauımdastıq.
-Bir söziñizde Reseydiñ özinde halal sertifikatın beretin otızdan astam wyım bar dediñiz. Biraq, Reseyde halal belgisi bar sıranıñ satılımğa şıqqanın öz közimizben kördik. Bwl halaldıñ deñgeyin tüsirmey me?
–Kezinde Reseydiñ bir muftiyatı «Baltika» markalı sırağa halal sertifikatın berip qoydı. Halıqaralıq standart boyınşa tıyım salınğan näreseni qalay beruge boladı? Olar özim bilemge salınğan. Mäselen, 1524 ingrident bolsa, onıñ halalı men haramı boladı. Onı medresede oqıtpaydı. Tikeley tehnologtardıñ jwmısı. Al tehnolog dindi oqımaydı, biraq bilui tiis. Kördiñiz be, mwnda qos qanattı adamdar ğana jwmıs isteu kerek. Bwl tereñ mäsele. Halalğa degen senimdi qwrtatın – osılar. Bwl jerde islamğa qarsı qwytırqı sayasat jürgizilip jatır. Öziniñ densaulığın oylağan adam halal jeu kerek.
Arnaulı zañ qabıldaytın kez keldi
-Qazirgi uaqıtta halal banking, halal qonaqüy, halal saqtandıru, halal qarjılandıru sekildi türli salalar keñinen qanat jaydı. Sonau 2006 jıldarı halal terminin tüsindirumen aynalısqanıñızdı bilemiz. Endi otandıq önimderdi sırtqa saudağa şığarudıñ jolın körsetip kelesiz. Qanday qiındıqtardan öttiñiz?
–Dwrıs aytasız, alğaşqı kezderi halal degen termindi tüsindiru, nasihattau jwmıstarımen aynalıstıq. Maldı dwrıs soyudan bastap qarapayım tilde tüsindirdik. Mäselen, et öndiretin keybir käsiporındarda maldı elektr togımen, pışaqpen wrıp öltiru täsili qoldanıladı. Al mwnday jolmen öltirilgen maldıñ boyında qan wyıp qalıp, infekciyanıñ tez taraluına jol aşadı. Qorıqqan sätte maldıñ büyrek twsındağı bezderi şoşınadı. Bwl etti jegen adamnıñ ağzasında qaterli isik auruınıñ qozdırğışı payda boladı. Bauızdalmağan maldıñ etinen jasalğan tağamdar haram bolıp sanaladı.
Osılayşa, tüsindiru jwmıstarınan keyin ekonomikalıq ülesin ayqındauğa kiristik. Üyrettik. Endi halıqaralıq deñgeyde jwmıs isteytin kez keldi.
-Elimizde qanşa käsiporın halal sertifikatın ielendi?
-Osı uaqıtqa deyin 600 käsiporın halal belgisin ielendi. TMD boyınşa jalğız köşbasşı bolğandıqtan şeteldik önimderdiñ de swranısın qanağattandırudamız. Mäselen, Özbekstannıñ iri konditerlik fabrikası, Belorussiyanıñ 70-ke juıq käsiporını, sonımen qatar Ukraina, Täjikstan, Iran elderinen de ötinim kelip tüsti.
Bizdiñ elimizde halal sertifikatın Muftiyat janınan aşılğan arnayı bölim de beredi. Biraq ol sertifikat el işinde jaramdı bolğanımen, sırtqı narıqqa jaramsız.
-Juırda ğana Petropavldan şığatın «Maksimal'nıy razmah» öniminiñ birinde «halal» tañbası qoyılğan doñız etinen jasalğan şaşlıq düken sörelerinen tabıldı? Onı sizder berdiñizder me?
–Ärine, onı biz bermedik. Bwl zañnıñ osaldığınan bolıp otır. Bizde «Halal belgisin qoyu» turalı zañ qajet. Älgi kompaniyağa habarlasqanımızda, basşıları keşirim swrap, alıp tastaytındıqtarın ayttı. Aynalıp kelgende, kinä tipografiyadan ketken qatelik dep qwtıldı. Mine, sotqa süyrey almaymız. Arnaulı zañ bolmağannan keyin, qwzırlı organdar qauqarsız. Resmi türde 600 kompaniya halalğa ötse, bir Almatınıñ özinde resmi emes 2300 kompaniya barı aytıluda. Olardı tekserip, halalğa ötkizgen kim? Ärine, eşkim. Öz betterinşe saudasın jürgizu üşin belgini qoya saladı. Halıqtı adastıratındar da – osılar. Meniñ oyımşa, elimizde arnaulı agenttik qwrılıp, zañ qabıldaytın bolsaq, älemdik jüyede erkin jwmıs isteuge mümkindik keñeyetin edi. Öytkeni, elimizde halal önimderine degen swranıs ülken. Elimizdiñ işki swranısın tolıq qamtamasız etu üşin halal mäselesine memlekettik deñgeyde nazar bölingeni jön.
Gülmira Aymağanbet


text:
Üye
Mesajlar: 77
Konular: 30
Katılma Tarihi: Sep 2014
Rep Puanı: 1
9 Mesajına, 15 Teşekkür edildi.
Kişisel Bilgileri:
Çırak
Mesajlar: 278
Konular: 32
Katılma Tarihi: Dec 2011
Rep Puanı: 9
97 Mesajına, 184 Teşekkür edildi.
Kişisel Bilgileri:
Son Mesaj: firathuy
Son Mesaj: Kıroğlumarket
Son Mesaj: ehnera
Son Mesaj: Zehra
Son Mesaj: blondika12
Son Mesaj: hiddenking
Son Mesaj: Poyrazhan
Son Mesaj: resulkosar
Son Mesaj: alexmcrae
Son Mesaj: atadincselim
Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle indir, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle Videosu, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle online izle, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle Bedava indir, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle Yükle, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle Hakkında, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle nedir, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle Free indir, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle oyunu, Opencart 2.0 gg Tarzı Sepete Ekle download


text:
yazar
Kırım Türk Edebiyatı
HAKKINDA YAZILANLAR
Kırım Türkçesiyle bir yazı
Halq ocası :Abduraman Bari Acımendili
Zera BEKİROVA
Abduraman Bariyev 1897 senesi Kerç yarımadasındaki Acımendi koyunde dünyağa kelgen. 1906 1908 senelerinde qomşu Sıcıvut koyundeki başlanğıç mektepte tasıl alğan, 1909 - 1910 senelerinde Cavtobe medrese-sinde Türk ve Arap tillerini ogrengen, soñra Kol Alğıç, Saraymen medreselerinde oquğan. 1912 1913 senelerinde Bağçasarayda ki Zıncırlı Medresede oqup, tuvğan koyu Acı Mendige qayta ve mında ocalıuq yapa. Aqmescitte neşir olunğan Tatar Ocapçe gazetesinde atalar sozleri, aytımlar, şiirler, maneler ve çıñları derc etqendir. 1917 1921 senelerinde Abduraman Oca bir zamanlar ozü oqugan Cavtoba Medresesinde ders bergen cenk arfesinde kene tuvğan Acı Mendisinde ocalıq fondında Lenin rayonunda 1922-1923 senelerde çalışqan ocalarnıñ cedveli berilip, mektep mudiri Abduraman Bariyev kulak oğlu ve milliy fırkacı sıfatında sınfiy düşmanlar sırasında qayıd etile.
Sürgünliqte folklorcı oca dülger, suv agları saasında nevbetçi olıp çalışqan. Qırım Tatar halqı milli areketi başlanğan yıllarda Abduraman Oca milli kureşqe birinciler sırasında qoşu-la. Acı Mendi koyü sakinleriniñ adları soyadları ile cedvelini tizip, milli areketçilerimiz yapqan Qırım Tatar ehalisini cedvelge aluv, cenkte iştirakini, sürgünliqniñ ilk senelerinde ğayıp oluvınıñ sayısını belgilev işinde iştiraq ete. Ozüniñ baş maqsadını halq ağız yaratıcılığı numünelerini, Harcibiye koyunde ocalıq yapqan belli şairimiz Usein Şamil Toqtarğazi aqqında qıymetli malümatlarnı, 20. Asırnıñ ilk yıllarında medreselerdeki tasil, Qırım tarihi boyunca malümatlar toplavda korgen Abduraman Acımendili milli areketimizge salmaklı issesini qoştı.
Abduraman Ocanıñ hızmetlerinden belli yazıcımız Şamil Alâdin, Şamil Toqtarğazige bağışlanğan İblisniñ ziyfetine davet adlı eserinde, tilşinasımız Basır Ğafarov, folklorcı Alimimiz Refig Muzaffarov Qırımtatar edebiya- tınıñ tarihı nıñ muellifleri Rıza Fazıl ve Safter (H) Nogayev ve diğerleri faydalandılar.
Abduraman oca Çora Batır, Edige kibi Qırımtatar destanlarınıñ variantlarını yazıp olğan, Halq edebi-yatı el yazmasında ikâye kaldırğan. Qırımda grajdan cenki, inqılâb, açlıq, kollektivleştirüv kibi vagiçlar aqqında ikaye ete.
A. Bariyev bizlerge salmaqlı Qırımtatar luğatınıñ zarurlığını añlağan ve lûğat teşebbüsünen bir paylaşqan. Öz mektübinde Basır Ağa: Qıymetli ve unıtılmaz Abduraman Ocam! Qırımtatar lûğatını yapmaq fikiriñiz pek qoşulam. Bu şeyniñ bizlerge pek buyuk faydası olur. O, tilimiz başqa tiller arasında tutğan yeri, tariqi ve emiyetini aydınlatuvda pek buyuk rol oynar. dep yazğan.
Aşağıda biz Abduraman Bari Acımendiliniñ Hatirlerim qol yazma- sından bir parçasını (olğanı kibi) diqqatınızğa avale etemiz.
1911 1912. yılı Saraymen Medresesinde
1911 senesi salgın kuzde Abla Aqamnıñ toyunı toylağan soñ babam meni hasta yatsada Saraymen Medresesine yolladı. Maña onı hasta alda bıraqıp, medresege ketmek pek ağır qeldi. Biz uyle vaqıtlarında medreseniñ dershanesine tüştik. Dershaneniñ kuçük odasına barıp tüşer tüşmez yahşıca qiyinğen 30 32 yaşlarında bir adam qeldi. O, bizneñ biraz laqırdı etti. Bundan soñ men, Şeyhrazi boyukniñ odasına kettim. Medresede 100 den ziyade talebe olıp, odağa yerleşqen ve şu boyukler idaresinde toplanğan ediler:
1-Nusredin Kemal Efendi.
2-Şeyhrazi Ebuleys Efendi
3-Ahmed Efendi.
4-Abdulla Efendi.
5-Usein İlyas
6-Seyt Celil Ğaniy
7-Mensait
8-Seyfedin boyukler.
Saraymen Medresesi oqutuv usulı ceetinden Qırımnıñ başka medreselerinden ayırıla edi. Mında oquv, oqutuv usulları biraz yañı ve eski medreselerge qore çıtqaç edi. O zamanda Qırımda meşhur olğan şu medreseler bar edi:
1-Bağçasarayda Zıncırlı Medrese ve Han Medresesi.
2-Ozenbaş Medresesi.
3-Tavdair Medresesi.
4-Kulümbi Medresesi.
5-Sarayman Medresesi ve İlahre.
Bu medreselerniñ episinde oquv Arapça ve eski Sholastik şekilde edi. 1906 1907. Yıllarda İstanbulda ketirilgen Alim Mustafa degen bir muderris olaraq onıñ yerine aslen Qırımlı bolğan Seytmurad Efendi qetirilgen edi.
Saraymen Medresesinde oquv ve yaşayış
Boyükler dep aytılğañ eski ve baş sohtalarnıñ odalarında 12 şer ve daa ziyade sohta bulunır edi. Odalar kiyiznen töşelip, divar etrafında minderler tizilgen adiy Tatar evleri kibi edi. Sohtalar aşayt içün cemiyetke ayda 5 (yahut ziyade) ruble para qoşıp umumi aşhanadan er qün ekişer funt otmek ve kunde bir kere uyle aşı (içinde 100 er gramm eti bolğan qapısta, makaron, pirniç şorba) alır ediler. Ya çay qaynata, yahut tükandan konserve, zeytun, penir, alva alır ve bunıñle keçinir ediler. Esas etibaren medreseniñ başı, direktorı Süleyman Acı idi. Medreseniñ yılda eki kere tatili olır edi: Kış ve uzın muddetli yaz darqavları. Bu darqavlarda talebelerni imtian yapa ediler. İmtianlar aftalarneñ devam eter, buña butün Kerç koylerindeñ din alimleri bolğan efendiler qelir edi.
Saraymen medresesiniñ eñ parlaq vaqti tamam bu senede edi. Bu yıl medresede em talebe çoq edi, em medreseğe bu sene Türkiye ruştiye mektebi programmasınca Türkiy dersler kirsetilgen edi. Suleyman Acı aqaylarnıñ ve baylarnıñ, efendi aqaylarnıñ ve muderrisniñ bundan maqsadları em molla, em oca yetiştirmek olsa qereq. Muderrisniñ butün talebeleri Ruşdiyeniñ 1 ve 11. Sınıflarına bolüngen edi.
Arapçadan şu ilimler okutula edi:
1-Usul eñ buyuk felsefe, diñiy felsefe bunı muderris Seytmurad Efendi oquta edi. Bunı eñ esli talebelerden Musredinen, Şeyhrazi oquv ediler.
2-Telhis Arap edebiyati, maaniy ve aqaid bunıda müderris oquttı. Bundan 10 12 adam olıp, çoqusı boyünler oquy ediler.
3-Cami dersi bunı Musredin Efendi oquta edi.
4-İzar bunı Şeyhrazi Efendi oquta edi.
5-Sarf bunı Usein İlyas oquta edi.
Medresede derslerge çalışmaq içün aqşamları talebeler geceniñ yarısına qadar ve daa ziyade vaqıt oğraşa ediler. Kuçük talebeler camige toplana, oquv yerine oyunnen vaqıt qeçire ediler.
Men ozüm izarçı edim. Türkçe birinci sınıfta oquy ve şu sınıfnıñ ileri kelgen alâcısı edim.
Talebeler arasında gazeta, edebiy kitap oquv işleri
Talebeler arasında Türkçe gazetalar, jurnallar, edebiy kitaplar, roman, ikâye oquğanlar çoq edi. Lâkin bu işler teşkilâtsız kete edi. Edebiy tögerek degen şeyniñ o zaman ismi bile yoq edi. O zamandan talebeler ve Tatar halqı yalıñız siyasi ceetten Rusiyege tabi ediler. Mektepler Türkçe, Türk İslâmiyeti altında edi. Qırımdan İstanbul mektebinde oquğan yaşlar çoq edi. Bu sayede Tatar halqı ve sohtası Rusiyege duşman, çarimizge duşman, Türkçi ve İslâmcı olıp yetişe ediler.
1911 senesi İtalia Devleti öziniñ kolonial siyasetini omürge keçirmek içün Türklerniñ qolunda bolğan Trablusgarb ve Benğazığa ucüm yaptı. Bu sebepten İtalia Türkiye cenki başladı. Cenk butün musulman halqlarnıñ İtalyanlarğa qarşı nefret ve duşmanlığını meydanğa qetirdi.
Trablusgarta ve Benğaziyde Türk askerleriynen birlikte vatanını qorçalav oğrunda qaramanca İtalyanlarğa qarşı cenkleşken Arap halqları ve Türk askerleriniñ yigitlik ve batırlıqlarını sohtalr alqışlay ve cenk haberlerini qunü qunüne gazatalardan izley ediler. Men o zaman birinci şiirimni yazğañ edim:
İtalyanlarnı mağlup etti
Osmanlı qaramanları
Trablısnı suvlay
İtalia asker çıqanları
Saraymen medresesinde hususiy imtian (qışta) yazılı bolğan edi. Hocamed Efendi tahtağa er dersten sualler yazğan ve bu suallerge biz yazma olaraq cevaplar bergen edik. Bu bir taqım talebeler içün alverişli olıp çıktı. Çünki talebelerniñ birçokları bir birlerinden koçürip oldılar. Baardeki imtian ise soravlarnen oldı. Arapçadan imtiannı bizden izar dersinden konçekli meşur Zinabadin Efendi olgan edi.
Müellifniñ notu:
Muellif Abduraman oca Barige bagışlangan mezkür saifelerimiz içün kıymetli malumatlarnı ve ocanın kolyazmalarını takdim etken Abduraman Barinin kızı Kaside Barievaga ve Moskvada yaşagan torını Kırımskotatarskaya problema. 1944 1991 kitabınıñ muellifi, tarihçı Gulnara Bekirovaga teren minnetdarlıgını bildire. Gulnara hanım kartbabası akkında ve onın eserlerinden tertip etilgen kitap çıkartmaknı arzu ete. Alla onıñ bizler içün bu zarur işinde yardımcı olsun.
Yazarın Adı: Zera BEKİROVA - KIRIM
KALGAY Dergisi, Ocak Şubat Mart 2005, Sayı: 35, Sahife16 17 - 18
Not: Konular İnternet Sitelerinden derlenerek alıntı yapılmıştır.
Kayıtlı


text:
Qıtay filosofiyası
A'yyemgi Qıtay filosofiyası - erteden qa'liplesedi. Onda birinshi qosıqlardın' kitabı A'yyemgi xalıq poeziyasının' toplamı bolıp sanaladı. (b.e.sh. XI-VI a'sirler). Tariyx kitabı (b.e.sh. mın'ınshı jıldın' basında) ra'smiy hu'jjetlerdin' tariyxıy waqıyalardın' jazba su'wretlemelerinin' jıynag'ı bolıp tabıladı. Ta'rtib kitabı (b.e.sh. IV-I a'sirler) siyasiy ha'm diniy ta'rtiplestiriwler, ba'ha'r ha'm gu'z kitabı (b.e.sh. VI-IV a'sirler) etikalıq ha'm formal ma'selelerdi sheshiw.
Filosofiyanın' rawajlanıwının' en' a'hmiyetlisi bolıp jan'alıqlardı jasaw kitabı (b.e.sh. XII-VI a'sir) bolıp esaplanadı. Bunda du'nya ha'm Adam haqqındag'ı Qıtay filosofiyasında birinshi tu'sinikler o'z ko'rinisin tabadı. Bul kitaptın' u'sh a'hmiyetli bo'leklerinen birewi İnv ha'm Yan elementleri haqqındag'ı miflerdi beredi.
Yan qanday bolmasın aktivligi menen ha'mme na'rselerge kirip otırıwshılıg'ı menen belgilenedi, al İnv ku'tip turıwshılıq penen ajıraladı.
Qıtayda filosofiya "urısıwshı ma'mleketler" dep atalatug'ın da'wirde en' joqarg'ı gu'lleniwge eristi. Bul da'wirde Qıtay filosofiyasının' "altın a'siri" dep ataydı.
Bul da'wirde tiykarg'ı filosofiyalıq altı bag'dar:
- İn - Yan
- Konfutsilik
- Daosizm
- İmen mektebi
- Moizm
- Legizm
Konfutsiydin' (b.e.sh 551-479 jj) pikiri boyınsha "İnsan o'zi ushın emes, ja'miyet ushın insan" bolıp tabıladı. Konfutsiylik etika adamdı onın' sotsiallıq funktsiyası menen baylanısta tu'sinedi, al ta'biyat bul adamdı usı funktsiyanı tiyislik da'rejede orınlawg'a a'keliwi dep biledi.
Daosizmnin' dıqqat orayında ta'biyat, kosmos ha'm Adam turadı, biraq olar ratsionallıq jol menen emes, al logikalıq izbe-izlik formalardı konstruktsiya etiw menen emes, al tirishiliktin' ta'biyatına tikkeley eniwdin' ja'rdemi menen erise aladı.
İmen mektebi haqıyqatlıqtın' tilde aytılıwı. Ol zatlardın' qatnasın ha'm usı qatnasıqların ha'm son'ınan pikir juwırtıwlar menen izertleydi.
Monistlik mektep, onın' do'retiwshisi Mo tszi (b.e.sh 479-431 jj). Bunda bas dıqqat sotsiallıq etika problemalarına awdarıladı. Mektepte qara miynet onın' tın'lawshılardın' jasawının' deregi anıqlanadı.
Montrlerdin' ta'liymatı Konfutsiy ta'liymatına qarama-qarsı turadı.
En' son'ında "legizm" urısıwshı ma'mleketlerdin' da'wirindegi sotsiallıq siyasiy o'zgerisler ma'selelerine dıqqat ayrıqsha awdarg'an ta'liymat sıpatında qa'liplesti. Onın' wa'killeri sotsiallıq teoriya menen ma'mleketlik basqarıwdın' problemaları menen shug'ıllandı.


text:
Aspan astı eli resmï türde «Şığıs Sibir — Tınıq muxïtı» – «Skovorodïno-Moxe» qubırları arqılı qara altın tranzïtine kelisim berdi.
Osılayşa, Resey 2015 jılı tağı 400 tonna munaydı şığısqa jöneltpek. Bunı «Transneft» akcïonerlik kompanïyasınıñ prezïdent keñesşisi, baspasöz xatşısı Ïgor Demïn mälimdedi. Ol kelisim «Transneft», «Rosneft» jäne CNPC-diñ enşiles kompanïyası Petrochina Internation arasında 5 mawsım küni jasalğanın eske saldı.
Qıtay kompanïyasınıñ törağası öz eliniñ soltüstik-batısında munay öndirw zawıttarınıñ jandanıp jatqanın ayta kele, Resey tarapına 2018 jıldan bastap «Skovorodïno-Moxe» qubırı arqılı jıl sayın 20 mïllïon tonna munay jetkizw joldarın qarastırwdı suradı.
Tağı 10 mïllïon tonna Kozmïno portı jäne Qazaqstan terrïtorïyası arqılı jetkizilmek, dedi Demïn. Sonday-aq, ol qıtaylıq äriptesteri Reseyden quramı azkükirtti munay jetkizwdi qalaytındarın ayttı.
Ayta öteyik, elimizdiñ awmağınan ötetin Twymazı-Omsk-Novosibir munay qubırı arqılı Urals şïkizatı tasımaldanadı. Qubır jelisimen ötetin Resey munayınıñ kükirttiligi 1,6 payız. Al qıtaylıqtar bolsa, qara altınnıñ bul türin alwğa ıntızar emes körinedi.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
1. «Äziret Sultan» meşiti – Astanada ornalasqan, Qazaqstandağı jäne Orta Azïya elderiniñ işinde eñ iri meşit sanaladı. Meşit qurılısı 2010-2012 jıl aralığında üş jılda boy köterdi. Qulşılıq üyiniñ 9 kümbezi, 77 metrlik 4 munarası bar, sıyımdılığı on mıñ adamğa arnalğan.
2. Semey meşiti – Qazaqstandağı eñ eski meşitterdiñ biri. Qurılısı 1852 jılı bastalğan. Kirpişpen körkemdelgen 14 terezes meşittiñ negizgi körki bolıp tabıladı.
3. Pavlodar qalasındağı «Mäşhür Jüsip» meşiti özindik säwletimen erekşelenedi. Ğïmarat jobası segizburıştı juldızdı beyneleydi. Alayda, onıñ eñ qızıqtı tusı– şañıraq ispettes köterilgen kümbezi. Ol ejelgi türki üyleriniñ kümbezin körsetedi.
4. Qarağandı ortalıq meşiti – Qazaqstandağı ülken meşitterdiñ biri, sıyımdılığı 4 000 adamdı qamtïdı. Ğïmarat dästürli klassïkalıq ïslam arxïtektrwası boyınşa turğızılğan. Ortalıq ülken kümbezi jäne tört burışta munaraları bar. Meşit ïntereri qazaq xalqınıñ oyularımen ärlengen.
5. Eñ eklektïkalıq meşit Qostanay qalasına tïesili. Ol 1893 jılı salınğan. Meşittiñ erekşeligi ğïmarat qurılısında ïslam arxïtektwrası men eklektïka elementterin üylestirilwinde.
6. Kökşetaw qalasındağı «Nawan Xazret» meşiti elimizdegi ağaştan turğızılğan sïrek meşittiñ biri. Ğïbadatxananıñ tarïxı da ğasırğa tatïdı, 1904 jılı irgetası qalanğan.
7. Qazaqstandağı «qıtaylıq ülgidegi» meşit Qıtaymen şekaralas jatqan Jarkent qalasında ornalasqan. Bul ğajap ğïmarat 1895 jılı qıtaylıq säwletşi Xon Pïktiñ jobası negizinde salınğan.
Derekközi: ummet.kz
Kommentarïï


text:
Soñğı kezderi Brayan Ostïn Grïnniñ densawlığına baylanıstı jumıs jasay almay qalğan. Megan öziniñ küyewine onıñ densawlığınıñ sır berwine baylanıstı, alïment töleytin boladı. Bul twralı TMZ portalı xabarlaydı.
Akter Brayan Ostïn Grïn ötken jılı jeltoqsan ayında jol apatına tüsken bolatın. Sodan beri ol alğan jaraqatınan äli tolıq ayığa qoyğan joq.
Juldızdı juptıñ ajırasw sebepterin ärkim ärtürli aytwda. Naqtı sebep belgisiz.
Ayta keteyik, Megan Foks pen Brayan Ostïn Grïnniñ ortaq eki balası bar. 2010 jılı üylengen juldızdardıñ 2011 jılı tuñğış uldarı Nao ömirge kelgen bolatın.
Derekközi: segodnya.ua
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Çerkez Ali
şair, yazar
Kırım Türk Edebiyatı
1932 yılında doğdu. Şairin "Köz Nurlarım" (1985) isimli eserinde yer alan şiirleri, yırları, baladları ve lirik manzumelerinde sovyet rejiminin propagandasını yaptı. "Solmaz Çiçekler" (1975) manzumesi, Asan ve Asan'ın başından geçenlerin hikayesidir. Bu bütün Sovyetler Birliği içinde yaşayan halkın durumunu anlatmaktadır. "Ukuklar" (1969), "Arzularım"(1971), "Yer Nefesi" (1979) isimli eserlerinde yer alan şiirleri ise Kırım Türk şiirinde önemli bir yer tutmaktadır.
Kırım Türkleri Edebiyatı
Yrd.Doç.Dr. Zühal Yüksel
Tatar Türkçesiyle hayat hikayesi:
(aqiqiy adı Çerkez Ali Amet oğlu Ametov; 1925 s. d.) - belli qırımtatar şairi, ikayecisi ve romancısı.
Çerkez Ali Ametov Qırım’da Bağçasaray rayonınıñ Bağatır köyünde dünyağa keldi. Babası Qırımtatar Çerkez Ametnen, anası İstanbullı Melek Filsan (Padişa II Abdülhamitniñ yaveri İhsan Paşanıñ qız qardaşı) İstanbul’da evlendi. O vaqıtlarda Kavkazdan kelgen er keske İstanbulda Çerkez dep aytılganı içün Qırımtatar Ametke de Çerkez dep taqmaq tağalar. Çerkez Amet apayınen beraber 1905 yılında Qırımğa qayttı. Çerkez Amet daa Ali kiçkene ekende vefat etti.
Çerkez Ali ilk mektepni, Bağatır köyünde, orta mektepni Ğavr ve Kökköz köylerinde oqudı.
1944 yılında sürgünlikte anasını yolda coydı. Özbekistanda ekende anasını izin taptı, qıdırmaq içün Mari Cumhuriyetine yolğa çıqtı. Lakin anası Mari dağlarında coytulğan edi. Yaqalanıp sürgün qaçqını ükmünen Usoldag lagerine yiberildi. On sene anda qaldı, 1954-de azat etildi. Qazahistan ve Özbekistanda aydayıcı olıp çalıştı. 1962-de Lenin Bayrağı gazetasında, 1967-de Ğafur Ğulam neşriyatı Qırımtatar bölüginde çalışmağa başladı. Yıldız mecmuasında muarrirlik yaptı. 1968-de Taşkent Universiteti Rus Filologiyası bölümini tışardan bitirdi.
Çerkez Ali edebiy eserler yazmağa daa Qırımda ekende başlağan edi. İlk yazğan şiirleri Quş Qaya ve Muzıkant Olurım 1941-de Aqmescitte Yaş Leninciler mecmuasında neşir etildi.
Çerkez Ali tercime saasındada müim çalışmalar yaptı. Alişer Nevainiñ gazellerini, Nizaminiñ şiirlerini, Konstantin Simonov ve Lesa Ukrainkanıñ eserlerini qırımtatar tiline tercime etti.
1995-de Qırımga qaytqan Çerkez Ali, Qırımdaki gazeta ve mecmualarda şiirlerniñ yazmağa devam ete. Belli Türk şairlerden Ataol Behramoğlu onı añlatqan Çerkez Ali adlı şiir yazdı.
ESERLERİ:
• Uluqlar (1969),
• Arzularım (1971),
• Sabalar Qucağında (roman, 1973),
• Yeşil Dalğalar (ikaye, 1976),
• Yer Nefesi (1979),
• Köz Nurlarım (1985),
• Pişkinlik (1987),
• Doğmuşlar (1988),
• Çoq Yürgen Çoq Körer (1991, Edebiyat makaleleri),
• Baş-taş Yazıları (1998),
• Uyan Çatırdağ Uyan (1999)


text:
İzrail baş konsulınıñ qaytıp kitüe soraldı
Törkiyä tışqı êşlär ministrlığı İzrailneñ İstanbul baş konsulı Yosef Levi Sfarineñ bilgele ber waqıtqa ilenä qaytuın teläde
Diplomatik çığanaqlardan alınğan mäğ’lümatkä kürä, baş konsul Sfarineñ İzrailneñ fälästinlelärgä qarşı höcümennän soñ yäşängän täräqqiyätlär (täräqqıyätlär) arqasında bilgele ber waqıtqa ilenä qaytuı taläp itelde.
Tışqı êşlär ministrlığı sişämbe könne dä İzrailneñ Änkara ilçese Eitan Naehnıñ bilgele ber waqıtqa xätle ilenä qaytuınıñ yaraşlı bulaçağın üzenä citkerde.
Amerika Quşma Ştatları ilçelegeneñ Tel’-Avivtan Qudüs-Yerusalimgä küçerelüe qararınnan soñ İzrail iminlek köçläreneñ fälästinlelärgä qarşı küpläp üterü çarasında 62 keşeneñ ğomere özelgän, 3 meñnän kübräk keşe yaralanğan.
Şuşınnan soñ Törkiyä tışqı êşlär ministrlığı Törkiyäneñ Tel’-Aviv tulı wäqalätle ilçese Kemal Ökäm belän Waşington tulı wäqalätle ilçese Serdar Qılıçnı kiñäşläşülär öçen Törkiyägä çaqırdı.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Qırımnıñ işğali tek ilk baqışta keleceknen bağlı bir ikâye edi. Asılında bu keçmişke qaytuvnen alâqalı bir ikâye olıp çıqtı. Er kes hayal etken bir şey edi, lâkin Sovetler Birliginiñ mumiyası tabuttan turıp çıqacağını kimse asla ümit etmegen edi.
1991 yılnı qabul etip olamağan insanlar yarınki künge degil de, tünevinkisine baqa ediler. Olarnıñ zaman maşnası olarnı uydurılğan SSCBne alıp ketmek kerek edi. Uydurılğan soyu, çünki olarnıñ yalıñız gençligi ve küçünen bağlı olğan hatırlavlarını qaldırıp, afızaları rejimniñ bütün eksiklerini temizlep alğan. İşte tamam o arada, Kreml resmiy olaraq işğal esnasını bitire ve olar tantana etip başlay.
Bu iç bir şekilde demir perde artında bulunğanındamillionlarnen turist kelgen ve hususiy statusqa saip region olğan sovetlerniñ yetmişinci yılları degil edi. Bu tam manasınen doqsanıncı yıllar edi.
Kerçek ondan soñ, Qırım perestroykadan soñ onı idare etkenlerniñ ellerine teslim etildi. Yanukoviçniñ koruğını meydanğa ketirgen, topraq ve bücetni «paylâştırğan» soylârınıñ eline teslim etildi. Olar Ukrainadan alınğan bütün devlet mükâfatları üzerinde Rusiye orden ve medalleri taqılması içün teşik teşip başladı. Künlük kerçek ayat Rusiye dağıtkan beyannamelerde vaad etilgenge nisbeten pek deñişip başlay.
Artıq bizler, Qırımnıñ «yolbaşçısı» olğan Sergey Aksönov Aqmescit yolbaşçısı vazifesine doqsancı yıllardan kelgen şahısnı tayin etklenini köremiz. «Doqsanıncı yıllardaki» bandit klanlarınıñ mimarlarından biri olğannı tayin ete. Ebet, «tayin ete», albuki ilk başta «raqipler arasında saylâv» protsedurası yapılacaq edi. Atta Aksönov bu qoltuqta ana topraqtan tayinlenecek öz adamını körmege istegen Moskvağa bile qarşı çıqtı.
Qırımda üç yıl evelsi keçmişke qaytmağa istegen insanlar, kerçekten de anda barıp tüşti. Afsus ki, o istegenleri kibi olıp çıqmadı
İşte bu ikâyeniñ episi yalıñız, onı Ramzan Kadırovnıñ kibi birisiniñ şureti raat bıraqmağan Sergey Aksönov aqqında degil edi. Bu ikâye yalıñız, Qırım memurı Çeçenistan yolbaşçısına oşamağa istegeni aqqında degil edi. Bu ikâye yalıñız federal merkez oña kadrlar tıqıştırma teşebbüsinden qurtulmağa istegen ve öz nezareti altındaki regionda özüni suveren is etmege istegeni aqqında degil edi.
O bir de, Qırımnıñ ne yerge qaytıp barğanı aqqındaki bir ikâye olıp çıqtı. Bu iç bir şekilde demir perde artında bulunğanda millionlarnen turist kelgen ve hususiy statusqa saip region olğan sovetlerniñ yetmişinci yılları degil edi. Bu tam manada doqsanıncı yıllar olıp çıqtı.
Tamam Sergey Aksönovnıñ özü meydanğa türtip çıqqan doqsanıncı yıllar olıp çıqtı. Hususan bu yıllar içinde, soñki yigirmi yıl devamında yarımada idaresi başında bulunğanlar suv üstüne köterilip çıqtı. Olar, kriminal hronika ve qabarcılıqqa qarşı küreş karamanı olğan soylârı. 2014 senesi Rusiye bayrağı qarşısında yemin etken soylârı.
Qırımda üç yıl evelsi keçmişke qaytmağa istegen insanlar, kerçekten de anda barıp tüşti. Afsus ki, istegenleri kibi olıp çıqmadı. Zaten, bazen «kökten yağğan taşlar» nutq şekline çevirilmey.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Elimizde 2019 jıldıñ 1 qañtarınan bastap telefonın tirkemegen abonentterge qızmet körsetilmeydi. Aqparat jäne kommunikaciya ministri Däuren Abaev bügin osılay dedi. Vedomstvo basşısı atalğan jañaşıldıq - baylanıs qwrılğıları arqılı jasalatın qılmıstıñ aldın aluğa mümkindik beredi deydi.
Alayda tayaqtıñ eki wşı barın eskergen jön. Telefondar jeke kuäliktegi identifikaciyalıq nömir boyınşa jappay tirkeletin bolsa, onda zañ organdarı tarapınan äñgimelerdi tıñdau, bilikke qarsı aytılğan jazbalardı jinau beleñ almay ma degen küdik bar. Belgili zañger Duman Bazarbekov bwl mäselege qatıstı öziniñ pikirin bildirdi.
- Telefondardı tirkeudiñ artıqşılığı men kemşiligi nede?
- Abonentter özderi qoldanatın telefondardı tirkese jön bolar edi. Öytkeni, wrlıq-qarlıq kezinde qoldı bolğan baylanıs qwrılğısın anıqtau oñay boladı. Policeyler qazirgidey därmensiz bolmas edi. Öytkeni, joğalğan apparattıñ seriyalıq nömiri men onıñ kimge tiesili ekeni ortaq bazada saqtalıp twradı. Sol arqılı telefondı tabu jeñildey tüsedi. Odan bölek, telefon arqılı qorqıtıp-ürkitu sireytin edi. Qazir jasırın nömirmen äldekimdi şoşıtıp, qoqan-loqı jasap jatqandar jetedi. Köp jağdayda onday adamdardı anıqtau mümkin emes. Eger telefondar tirkelse, onda jäbirlenuşige qır körsetkender tez tabıladı. Eldiñ mazasın qaşıratın telefon terroristeri tağı bar. Mine, osınday keleñsizdik bolmas üşin, telefondardı tirkegen dwrıs dep oylaymın.
- Kemşin twsın aytpadıñız ğoy?
- Kemşiligi - qızmet babın asıra paydalanatın keybir adamdar üşin bwl özgeris mayday jağarı sözsiz. Sebebi, ospadar orındauşılar telefondardı eş kedergisiz tıñdau mümkindigine ie boladı. Eki adamnıñ arasındağı telefon äñgimesi qazir de tıñdaladı. Biraq, köp emes. Tek zañ organdarınıñ nazarına ilikken adamdar ğana jiti baqılauda boladı. Eger telefondar tirkelse, onda älgindey äñgimeni kimniñ aytıp jatqanın anıqtau olarğa oñayğa soqpaq.
- Qoğamnıñ qızu talqılap jatqanı da osı. Köp adam telefondarımız emin-erkin tıñdalatın bolsa, onda bilikke qarsı söz aytudan qalamız ba dep küdiktenedi.
- Iä, onday küdiktiñ boluı zañdı. Äuelde aytqanımday, osını jeleu etip, bilikke qarsı pikir wstanğan adamdar jappay qudalanıp ketui äbden mümkin. Siz söz bostandığın meñzep twrğandaysız. Zañger retinde aytarım, telefondardı tirkeu - jappay qudalauğa wlaspauı kerek. Qwqıq qorğau organdarı wlttıq qauipsizdikke, iştegi twraqtılıqqa nwqsan keltirudi közdep jürgen adamdar arasındağı telefon arqılı jazılğan äñgimeni qwpiya wstağanı jön. Onı jariya qıluğa bolmaydı. Ol tergeu isine kedergi keltiredi jäne adamdardıñ erkindigin şekteydi. Är adamnıñ jeke pikiri, jeke oyı, sonday-aq közqarası boladı. Bilikke qarsı pikir ayttı eken dep, onı türmege qamap, qısım körsetu - bizdegi zañğa qayşı. Demokratiyalıq memlekette onday ozbırlıq bolmauı kerek. Telefondardı tirkeu - wlttıq qauipsizdik twrğısınan qoldanılsa qwba-qwp. Al, erkin oylı azamattardıñ auzına qaqpaq boluğa jasalğan qadam bolsa, onda qwrığan ekenbiz...
- Öziñiz bilesiz, irgedegi Qıtayda mwnday zañ bwrınnan bar. Ol jerde tirkelmegen abonentter birden bwğattaladı. Soñı - tergeluge, qajet bolsa qamaluğa wlasadı. Bizdegi özgeris osınday qısımdı küşeytpese eken degen oy ğoy...
- Telefondardı tirkeu tek Qıtayda ğana emes, älemniñ damığan köptegen memleketterinde bar. Mäselen, men biletin Ispaniyada, Germaniyada, Reseyde, Birikken Arab Ämirliginde osınday talap bwrınnan qoldanıladı. Olar eñ äueli wlttıq qauipsizdik mäselesin aldıñğı orınğa qoyadı. Aytalıq, Franciyada ID-kodıñ bolmasa, tipti ğalamtordı paydalana almaysıñ. Meniñşe, olar mwnday zañdı mäjbürlikten qabıldağan. Öytkeni, käri qwrlıqta bir kezderi sodırlar soyqanı beleñ alıp, elden maza ketken-di. Mısıqtileuliler üşin tirkelmegen SIM-kartalardı paydalanu tiimdi bolğan. Olar osığan deyin telefon arqılı äkki äreketterin jüzege asırıp keldi. Al qazir qauipsizdik küşeydi. Bizdiñ el de bwl zañdı eñ aldımen aqparattıq qauipsizdik üşin qoldansa, igi bolar edi.
- Äñgimeñizge raqmet!
“The Qazaq Times”


text:
Bahalaw
Bahalaw – bul esap obektlerin natural o'lshemlerden pul o'lshemlerge o'tkiziw usılı bolıp tabıladı. Bahalaw arqalı buxgalteriya esabında ha'r qıylı o'lshemlerde ko'rsetilgen esap obektlerin ulıwmalastırıwg'a erisiw mu'mkin. Mısalı, tiykarg'ı qurallar, materiallıq emes aktivler, investitsiyalar, materiallar, shet el valyutası ha'm tag'ı da basqalar ulıwmalasqan o'lshem – pul o'lsheminde ko'rsetiledi.
Bahalaw ja'rdeminde xojalıq qarjılarına sarplang'an ha'm xojalıq protsessinde paydalanılg'an, tovar ha'm miynet qa'rejetlerin durıs ko'rsetiliwi ta'miyinlenedi. Sonın' ushın buxgalteriya esabında xojalıq qarjıların bahalaw tiykarında olardın' haqıyqıy o'zine tu'ser bahasın esaplaw du'ziledi. O'zine tu'ser baha formalanıwı ha'm islep shıg'arıwdın' bo'lek jerlerındegi basqa qun o'lshemlerinin' formalanıwı tuwrısında tolıg'ıraq mag'lıwmatqa iye bolıw ushın bahalawdın' basqa usılları da qollanıladı. Ma'selen, tiykarg'ı qurallar, materiallıq emes aktivler, olardı satıp alıw, qurıw ha'm tiklew da'slepki qunı boyınsha ha'm de tozıw summası alıp taslang'annan keyingi qaldıq, yag'nıy sap qunı boyınsha bahalanadı. Tozıw yamasa amortizatsiya esaplaw tiykarg'ı qurallardın' bahasın anıqlastırıw usılı esaplanadı. Shiyki zat ha'm materiallar, basqa tovar materiallıq zapaslar haqıyqıy o'zine tu'ser baha menen bir qatarda ko'tere satıw bahası, normativ o'zine tu'ser baha boyınsha, tayar o'nim islep shıg'arıw joba o'zine tu'ser bahası boyınsha esaplanadı. Miynet haqını esaplaw a'hmiyetine qaray miynet o'lshemin pul o'lshemine o'tkeriw usılı esaplanadı.


text:
Är eldiñ aldawı basqa. Ïä, rasımen şetelge şığar bolsañız, aldanıp qalmawdıñ joldarın bilip alğanıñız jön. Sizdiñ özge elden kelgeniñizdi bayqap qalğan alayaqtarğa sizdi taqırğa otırğızıp ketw qïındıq twğıza qoymaydı. Aldanıp em izdegenşe, aldanbawdıñ jolın bilip jürgeysiz.
Türkïya
Meyramxanağa tamaqtanwğa barğanda dayaşı bergen mäzirdi ketkenşe üsteliñizdiñ üstinde saqtañız. Sebebi, as işpes burın qol jetimdi köringen bağalar keş soñında ayğa qarıştap ketwi ğajap emes. Olay bolatını — alğaşında sizge bağaları tömen mäzir beriledi. Siz şağımdanğan jağdayda sizdiñ qolıñızğa müldem basqa bağalar jazılğan mäzir beriledi. Birinşi kelgende qarsı alğan dayaşı da joğalıp, onıñ ornı awısadı. Osılayşa, 2-3 ese artıq aqşa tölewge mäjbür bop qalasız.
Taksïge minbes burın jürgizwşimen mindetti türde naqtı bir bağağa kelisip alıñız. Olay bolmağan jağdayda, bastapqıda kelisken bağadan tayqıp, köterip jiberwi mümkin. Mäselen, 5 dollarğa kelisken bolsañız, sol aqşanı mejeli jerge jetpey bermeñiz. Tağı bir eskere ketetin jäyt — taksïden tüsken soñ barıp aqşañızdı töleñiz. Äytpese, aqşañızben qosa öziñizdi de basqa jaqqa alıp ketip, aqır soñında qaytadan aparıp tastawı üşin qosımşa aqşa şığarwğa twra keledi.
Tarïxï jädigerlerdi satıp almañız! Kez kelgen köşeden tarïxï qundı zattardı satıp jürgen adamdardı keziktirwge boladı. Qanşa qızıqsañız da, almañız. Sebebi, tarïxï jädigermen elden sizdi şığarmaydı. Tipti urladı degen ayıp tağwı da mümkin. Qalay bolğan künniñ özinde, ol zat sizben birge qaytpaytın boladı.
Taïland
Bağalı tastar ädemi äri bağası da qoljetimdi körinip tur ma? Atalğan eki sïpattıñ da jalğan bolıp şığw ıqtïmal. Birinşiden, gawhar tastardıñ şınayı türinen, jasandısın satw köbirek kezdesedi. Ekinşiden, qay bağalı tas kez kelgenge qoljetimdi boladı? Tastardıñ şınayılığın tekserw mümkin emes. Taïlandta öñdelmegen tastardı şekaradan ötkizbeydi.
Bangkoktağı xramnıñ janında kepterler köp jüredi. Sol sebepti ol jerde kepterlerge jem satıladı. Köbisi sol kepterlerge jem berip, janına swretke tüsip älek bop jatadı. Bastapqıda, birneşe bwmağa salınğan jemdi 50 batqa beremin dep turğan sawdager, siz swretke tüsip, jem tawsılğan soñ är bwma üşin 50 bat surawı mümkin. Tölemeymin dep qasarıssañız, «dostarımen» birigip sizge soqqı berip ketse de, tañ qalmañız!
Bolgarïya
Siz aqşañızdı jergilikti levqa awıstırğıñız kelse, qonaq üy, bank sekildi mekemelerde awıstırıñız. Sebebi, şağın ayırbastaw bölimşelerinde siz eseptegen aqşadan äldeqayda az somanı qolıñızğa ustatwı mümkin. Aldımen sizge qol qoyuıñız tïisti dep qujat beriledi. Siz közdi jumıp, qoya salasız. Osıdan keyin aqşañızdı qolğa alğanda nege az boldı, kwrs boyınşa olay emes dep ayta almaysız. Sebebi, kelistiñiz — qolıñız qoyıldı. Qay elde bolmasın, qujatqa qol qoyarda abay bolıñız. Öziñiz tüsinbey tilde qujat jürgizbeñiz. Bası artıq mäseleler osıdan twındaydı.
Bolgarïya men Krımda bul ädistiñ taralıp ketkeni sonşa, qazir jaña täsil oylap tabıldı. Aqşa ayırbastaw bölimşelerinde kwrs jazılatın taqtayşağa kwrs jazılıp turadı. Taqtayşağa AQŞ ne Ewroodaqtıñ twları beynelengen magnïtter bekitiledi. Soñında, sizge joğarıdağı aytılğanday az aqşa beredi. Sebebin tüsindirwdi surasañız, taqtayşadağı jazwlı turğan kwrs emes, magnït twlardıñ bağası ğana bolatın dep şığarıp saladı.
Qıtay
Qıtayda jasalğan degen sözdiñ özi onıñ tüpnusqa emes degenin bildirip jürgeli qaşan?! Bul elge baratın bolsañız, qımbat äri biregey buyımdardıñ uqsas balamalarına köptep jolığasız. Ol köşirmelerdi joğarı sapalı äri sapasız dep ekige bölwge boladı. Ol jerde älemdik brendtermen attas fabrïkalar men zawıttar özderiniñ önimderin şığaradı. Al, twrïster Qıtayğa barsa, jibek pen merwert tastar ala kelwge qumar boladı. Munday jağdayda aldanıp qalmaw üşin mına erejelerdi jadıñızda ustañız:
— tastardı jerge laqtırıp köriñiz. Nağız merwert sekirgiş qasïetke ïe;
— tabïğï gawhar tastar jıltır äri mayda keledi, al plastmassa monşaqtıñ jöni bölek;
— tastıñ burğılanğan sañılaw tusına köz salıñız, eger jasandı bolsa, sañılaw jağı sınıq ne jarıq boladı;
Jibek alar kezde:
– matanıñ şetin kesip, jipti jağıp köriñiz. Jasandı jibek balqıp ketedi de, tabïğï türi külge aynaladı, äri eşqanday ïsi şıqpaydı. Eger satwşı oğan ruqsat bermese, basqa dükenderge barıñız. Ol jaqta jibek satwşılar sanı öte köp.
Esiñizge sala ketetin mañızdı närse — Azïya dükenderiniñ köpşiliginde aqşa qaytarılmaydı. Sol sebepti köbine usaq aqşalarıñızdı öziñizben birge ustap jüriñiz. Sizge artılğan aqşañızdı berwden bas tartsa — polïcïyağa xabarlasıp jatqanday keyip tanıtıñız. Olardıñ basına artıq mäseler kerek emes qoy. Nesïe kartañızdı da öziñizben alıp jürmegeniñiz abzal. Birinşiden, urlap ketwi mümkin, ekinşiden jalğan bankomattar sanı öte köp. Olar kartañız salğan kezde qupïyasöziñizdi este saqtap qaladı da, keyin onı urlatıp alasız. Nemese, qupïyasöz tergen soñ, kartañızdı bankomat juta saladı. Osılayşa, aqşasız qalasız. Aqşa alatın oyıñız bolsa, ülken mekemelerden ğana alıñız.
Çexïya
Ewropanıñ barlıq jerinde twrïsterge qurmetpen qaraydı degendi köp estigen bolarsız. Dese de, Çexïyağa jolıñız tüsip jatsa, swpermarketterinde beriletin tübirtekterdi durıstap teksergeniñz artıq bolmaydı. Birneşe dana zattar alıp jatsañız, sanap şığıñız. Olay bolmağan jağdayda, tübirtekte birneşe danası artıq körsetilip, aqşadan utılıp qalasız. Mäselen, 8 jumırtqanıñ ornına 10 dep körsetilip ketetin jağdaylar az kezdespegen. Sol sekildi, qate basılıp ketken sïmvoldar degen bar. Ol qalay deseñiz, 1,55 ewro degendegi alğaşqı sannan keyingi ütir qatelesip, kelesi sannan soñ salınwı mümkin. Osılayşa, 15,5 ewroğa zat alğan bop şığa kelesiz. Eger osınday olqılıqtardı bayqap qalsañız, sizden mädenïetti türde keşirim surawmen şekteledi. Sol sebepti tübirtekke basa män bergeysiz!
Egïpet
«Egïpettik tüye» dep atalatın aldawdıñ ataqtı ädisi twralı estwiñiz bar ma? Ol tipti encïklopedïyağa osı atpen engen. Bädewïlerdiñ (bedwïn) usınatın qarapayım qızmeti bılayşa örbïdi: sizdi tüyege tegin minwge şaqıradı. Siz, ärïne, kelisesiz. Rasımen de mingizw tegin. Al, tüsirw jağı — aqılı. Tüyeniñ töbesinde otıra bermeysiz ğoy. Sol sebepti tölewge mäjbür bolasız.
Egïpetke barsañız, barlıq jerde sizge bazalttan jasalğan müsinşe satıp alwğa keñes berip jatadı. Negizinde, olar qara tüske boyalğan sabın bolıp şığatın jağdaylar köp kezdesedi. Jasandı ne tabïğï ekenin ayırw oñay-aq: sabın müsinşeler öte jeñil boladı äri urğan kezde taspen urğandağı dıbıs şığarı almaydı.
Elge oralarda twğan-twısqanğa bazarlıq ala barw durıs. Şamañız kelse, tübegeyli tekseristen soñ barıp satıp alıñız. Äytpese, jasandı zattıñ özine artıq tölep, sıylığıñızdıñ sänin ketirip alasız. Tek aqşağa ğana emes, qujattarıñızğa da abay bolıñız. Tüpnusqasın köp adamnıñ oyına kelmeytin jerlerge jasırıp qoyıñız. Öziñizben birge tek köşirmelerdi alıp jürwdi ädetke aynaldırıñız!
Derekközi: http://7kun.kz/
Tegï: Sayaxatşılarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qurucılıq malzemeleri içün, ayrıca Keriç köpürini qurmaq maqsadınen qumnıñ çıqarılması deñiz mahlüqlarını öldüre ve tabiiy felâketlerge sebep ola. Böyle fikirni Aqyardaki Deñiz biologik taqiqatlar İnstitutınıñ plankton bölüginiñ müdiri Aleksandr Boltaçöv Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde seslendirdi.
«Qumnıñ çıqarılması aqibetinde tüpteki biotsenoz yoq etile, yuvulması vaqıtında ise ufaq parçalar 200 kilometr radiusta darqalıp, Qara deñizdeki balıqlarnıñ havyarını öldüre, planton mahlüqatınıñ nefes organlarına tüşe – yani, bütün canlı varlıqlarğa zarar ketire. Bundan da ğayrı, öz altın qumı ile meşur olğan Kezlev sailleriniñ 80% şimdi taş ve çamurnen örtülgen. Qumnıñ esapsız çıqarılması aqibetinde yer köçişleri de yüz bere. Bakal beli endi çökti – ada oldı. Açılğan yerden keçken suv endi köylerni basa, quyular tuzlandı, bütün ekosistema deñişip başlay», – dedi alim.
Keriç köpüri ve «Tavrida» yolunıñ qurucılığı sebebinden yarımadadaki rus akimiyeti, qurucılıq malzemeleriniñ yetişmemezligi aqqında beyan etti. Malzemelerni parom keçitinden Qırımğa ketirmek qıyın olğanından sebep, çaqıl, qum ve başqa malzemelerni Qırımda qazıp çıqarmağa qarar alınğan edi.


text:
Ötkän päyşänbä küni Nursultan Nazarbaev “Samruq-Qazına” Milliy paravänlik fondi Başquruş keŋişiniŋ mäҗlisini štküzdi. Keŋäşmigä Prem'er-ministr Baqıtjan Sağıntaev, Prezident Mämuriyitiniŋ rähbiri Ädilbek Jaqsıbekov, Milliy bank räisi Daniyar Aqışev, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyiti başqarmisiniŋ räisi Ahmetjan Esimov, Prem'er-Ministrniŋ orunbasarliri Asqar Mamin vä Asqar Jumağaliev, Prezident yardämçisi Älihan Smailov, investitsiya vä täräqqiyat ministri Jeŋis Qasımbek, milliy ihtisat ministri Timur Süleymenov, maliyä ministri Baqıt Sultanov, energetika ministri Qanat Bozımbaev, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyitiniŋ mustäqil mudiri Riçard Evans, milliy kompaniyalär häm karhanilarniŋ rähbärliri qatnaşti. Mäҗlistä “Samruq-Qazına” fondini täräqqiy ätküzüş boyiçä yeŋilanğan strategiyani vä fondni šzgärtiş programmisini qobul qilişqa munasivätlik mäsililär muhakimä qilindi.
Qazaqstan Prezidenti mäҗlisni eçip, “Samruq-Qazına” MPFniŋ milliy ihtisatni küçäytiş vä täräqqiy ätküzüş işida strategiyalik ähmiyätkä egä ekänligini täkitlidi.
“Samruq-Qazına” mämlikitimiz ihtisadida muhim rol' oynavatidu. Fondni täräqqiy ätküzüşniŋ birinçi uzaq muddätlik strategiyasi 2012-jili qobul qilinğan edi. U duniyaviy maliyä bohrininiŋ aqivätlirigä qarşi turuş mähsitidä işlängän. Keyinki jillarda väziyät šzgärdi. Bizniŋ ihtisat taşqi amillarğa taqabil turup, turaqliq täräqqiyat yoliğa çüşti. Nurğun iş ämälgä aşuruldi, – dedi Nursultan Nazarbaev,
Dšlät rähbiri fondni täräqqiy ätküzüşkä qaritilğan çarä-tädbirlärni iҗabiy bahalidi vä hazirqi şaraitqa muvapiq ilgiri qobul qilinğan programmilarni yeŋilaşniŋ zšrür ekänligini atap kšrsätti.
Biz İhtisatni üçinçi yeŋilaşqa kiriştuq, räqämläştürüş boyiçä aktiv iş başlandi. Mämlikätni täräqqiy ätküzüşniŋ 2025-jilğiçä bälgülängän Strategiyasi qobul qilindi. Moşundaq şaraitta “Samruq-Qazına” fondini täräqqiy ätküzüşniŋ yeŋi strategiyasini qobul qiliş pişip yetildi. Şundaqla Fondni šzgärtiş programmisini yeŋilaşmu täläp qilinidu. Mäzkür programminiŋ nätiҗiliri fond kompaniyaliriniŋ paaliyitidä šz äksini tepişi keräk, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Mäҗlistä “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyiti Mudirlar keŋişiniŋ räisi – Prem'er-ministr Baqıtjan Sağıntaevniŋ, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyiti başqarmisiniŋ räisi Ahmetjan Esimovniŋ, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyitiniŋ mustäqil mudiri Riçard Evansniŋ hesavatliri tiŋşaldi. Qatnaşquçilarğa “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyitini Täräqqiy ätküzüşniŋ 2018 – 2028-jillarğa bälgülängän yeŋilanğan strategiyasi vä Özgärtiş programmisi tonuşturuldi. İnsan kapitalini täräqqiy ätküzüş vä fondniŋ kadrlar ihtidarini nätiҗidarliq paydilşiniş mäsililirigä alahidä diqqät ağduruldi.
Nursultan Nazarbaev dokladçilarni tiŋşiğandin keyin tegişlik çarilärni kšrüşni täläp qilivatqan birqatar mäsililärgä qatnaşquçilarniŋ diqqitini ağdurdi.
Qazaqstan Prezidenti şundaqla fond aktivlirini hususiylaşturuş işini davamlaşturuşniŋ muhim ekänligigä diqqät ağdurup, çät äl investorliriniŋ moşu programmiğa qatnişişqa mänpiyätdar ekänligini täkitlidi.
Nursultan Nazarbaev fond kompaniyalirini räğbätländürüş җäriyaniğa alahidä tohtaldi vä Tšrtinçi sanaät inqilavi şaraitida moşu programminiŋ muhim ekänligini alahidä täkitlidi.
Uniŋdin taşqiri Dšlät rähbiri fondniŋ çoŋ investitsiyalik layihilirigä munasivätlik sistemiliq qararlarni qobul qilişniŋ zšrür ekänligini atap kšrsätti.
Mäҗlis yäküni boyiçä Qazaqstan Prezidenti “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyitini Täräqqiy ätküzüşniŋ 2018 – 2028-jillarğa bälgülängän yeŋilanğan strategiyasini häm Özgärtiş programmisini maqullidi vä uni ämälgä aşuruş boyiçä alahidä nazarätni täminläşni tapşurdi.
Täräqqiyat strategiyasi yeŋilandi
Ötkän päyşänbä küni Nursultan Nazarbaev “Samruq-Qazına” Milliy paravänlik fondi Başquruş keŋişiniŋ mäҗlisini štküzdi. Keŋäşmigä Prem'er-ministr Baqıtjan Sağıntaev, Prezident Mämuriyitiniŋ rähbiri Ädilbek Jaqsıbekov, Milliy bank räisi Daniyar Aqışev, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyiti başqarmisiniŋ räisi Ahmetjan Esimov, Prem'er-Ministrniŋ orunbasarliri Asqar Mamin vä Asqar Jumağaliev, Prezident yardämçisi Älihan Smailov, investitsiya vä täräqqiyat ministri Jeŋis Qasımbek, milliy ihtisat ministri Timur Süleymenov, maliyä ministri Baqıt Sultanov, energetika ministri Qanat Bozımbaev, “Samruq-Qazına” aktsionerliq җämiyitiniŋ mustäqil mudiri Riçard Evans, milliy kompaniyalär häm karhanilarniŋ rähbärliri qatnaşti. Mäҗlistä “Samruq-Qazına” fondini täräqqiy ätküzüş boyiçä yeŋilanğan strategiyani vä fondni šzgärtiş programmisini qobul qilişqa munasivätlik mäsililär muhakimä qilindi.


text:
1961 jılı 28 aqpanda Qazaq KSR Mïnïstrler Keñesi Pavlodar qalasında teleortalıq qurılısın salw twralı şeşim qabıldadı. Osı jıldıñ kökteminde munaranı montajdaw bastaldı.
1965 jılı 7 qaraşada Pavlodar telestwdïyası tuñğış ret éfïrge şıqtı.
- Taqırıptıq bağdarlamalardıñ zastavkası da stwdïyağa säykestendirilip, özgertildi; Èfïrge täwligine 14 sağat şığamız, onıñ 6 sağattan astamı özimizdiñ önim, onıñ işinde 3 sağat 10 mïnwtı jañalıqtar, al qalğan 5 sağatın taqırıptıq xabarlar aladı. Yağnï procentke şaqqanda éfïrdiñ 45 payızı - özimizdiñ önim. Èfïrde taratılatın xabarlardıñ 62 payızı - qazaq tilinde.
- Èfïrge şıqqan jaña jobalardıñ işinde kelesilerdi atap ötwge boladı: 22 nawrız küni «Qazaqstan-Pavlodar» telearnası tarïxında birinşi ret tikeley éfïr arqılı «Ümitiñ üzilmesin!» attı qayırımdılıq telemarafonı ötkizildi.Aymağımızdıñ aytwlı uyım, mekemeleri men turğındar ün qosıp, qoldaw körsetken atalmış akcïya jayında respwblïkalıq basılımdar, BAQ quraldarı jan-jaqtı xabardar etkeni belgili. Arnayı komïssïya tağayındalıp, jïnalğan qarajat şetelde emdelwdi qajet etetin mümkindigi şektewli balalar qorına quyıldı.
- Sonday-aq, bizdiñ arnamızda 2013 jılı eki teleköpir ötkizildi. 19 mamırda «Ulttıq ékonomïkanıñ jetekşi küşi – käsipkerlikti qoldaw» attı aymaqtıq teleköpir ötti. Qarağandı, Pavlodar, Öskemen, Semey qalaları arasında ötken (1 sağattıq) bul teleköpirde öñirimizdiñ Üdemeli ïndwstrïyalıq-ïnnovacïyalıq damw bağdarlaması boyınşa alda kele jatqanı, oblıstağı atqarılıp jatqan oñ ister jan-jaqtı qamtıldı. Odan soñ 11 qazanda «Qazaqstannıñ bolaşağı-qazaq tilinde» attı aymaqtıq teleköpirde moderator Pavlodar oblısı boldı.
- Astana künine oray «Ertis tañı» aqparattıq-sazdı bağdarlamasında künbe-kün «El jüregi – Astana», «Astana v moem serdce» aydarı jürgizilip otırdı. Onda türli tanımdıq syujetter körsetilip, stwdïyağa mañızdı qonaqtar şaqırtıldı. «Ertis inform» aqparattıq bağdarlamasında künbe-kün Astana twralı syujetter toptaması şıqtı. «Astana el maqtanışı» xabarıöñir aqındarınıñ Astana twralı öleñderi, qoğam qayratkerleriniñ, zïyalı qawım ökilderiniñ oñ pikirlerin toğıstırdı. «Bäri de bolaşaq üşin»bağdarlamasında Elbasınıñ qatıswımen aşılğan Muz sarayı jäne Bayantaw sport keşenderi twralı bayandaldı. «Vse radï bwdwşşego» bağdarlamasına «Bolaşaq» bağdarlaması tülekteri qatısıp, öz oyların ortağa saldı. «Astana - jaña qala»bağdarlamasında qalanıñ arxïtektwralıq erekşelikteri twralı aytıladı.
- Ult tarïxın nasïxattawğa baylanıstı éfïrden birqatar tanımdıq-tağılımdıq xabarlar şıqtı. Solardıñ biri - Pavlodar oblısınıñ aymaqtıq tarïxına arnalğan «Tarïx pen tulğa» attı ğılımï-tanımdıq köpşilik xabar. Munda Ertistiñ, Pavlodar öñiriniñ tarïxï, ädebï, mädenï jäne rwxanï muraları twralı söz boldı. Bağdarlamanıñ birinşi toptamasında Pavlodar öñiriniñ tarïxï tulğaları, batırları, zïyalıları, bügingi qoğam qayratkerleri men Eñbek erleri twralı xabarlar berildi. Olar: Buxar jıraw Qalqamanulı, Bögenbay batır, Oljabay batır, Malaysarı batır, Jasıbay batır, Sovet Odağınıñ batırı Maxmet Qayırbaev, Serikbay Mütkenov jäne t.b. (Pavlodar oblısınan Sovet Odağınıñ 22 batırı şıqqan). Socïalïstik Eñbek erleri men Xalıq qaharmandarı: Satınbek Äbişev, Nurtaza Äljanov, Änes Axmedïnov, Jorabek Ermağanbetov jäne Şapıq Şökïn. Ğalımdar: Qanış Sätbaev, Älkey Marğulan, Ermuxan Bekmaxanov, Serikbay Beysenbaev, Jabayxan Äbdildïn jäne t.b.
- Arnamızdan 35-ke jwıq taqırıptıq xabarlar éfïrge şığadı. Negizgi qamtılatın taqırıptar: Elbasınıñ «Qazaqstan-2050» strategïyasına oray, tikeley éfïrde«Kökeykesti», «Dïalog v pryamom éfïre», «Dïdarlasw», «Prïemnaya depwtata»,Ïndwstrïyalandırw bağdarlamasına baylanıstı «Öndiristi ölke», «Karta ïndwstrïalïzacïï», «Jumıspen qamtw-2020-ğa» baylanıstı «Teleyarmarka vakansïï», «Bos orındar järmeñkesi», «Dïplommen awılğa», «Awıl tınısı», memlekettik tildi damıtwğa oray är seysenbi küni 15 mïnwttıq «Twğan til- baylığım», ultaralıq dostıqtı nığaytwğa baylanıstı «Ortaq şañıraq astında», «V sem'e edïnoy» jäne t.b.
- Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti N.Ä.Nazarbaevtıñ 2013 jılğı «Qazaqstan-2050» strategïyası qalıptasqan memlekettiñ jaña sayasï bağıtı» attı Qazaqstan xalqına Joldawın aqparattıq süyemeldew jumısın «Qazaqstan» RTRK AQ-ı Pavlodar oblıstıq fïlïalı josparlı türde jürgizwde. «Qoljetimdi baspana» bağıtı boyınşa «Jastar ömiri», «Dostwpnoe jïl'e dlya molodejï», «Prezïdent joldawınan soñ»bağdarlamaları, Qazaqstandıq patrïotïzm bağıtı boyınşa «Mı-Kazaxstancı», «Bilgeniñiz jön», «Za strokoy Poslanïya» bağdarlamaları körermenge jol tartwda.
- Arnamızda vk.com Kazaxstan-Pavlodar dep atalatın älewmettik jüye iske qosılğan. Sol arqılı körermender öz oyların bildirip, türli sawaldarın jolday aladı. Demek, osı jüye arqılı körermenmen tığız baylanıs ornatılıp, jañalığımızda san türli problemalar köteriledi.
- Jaña mawsımda aşılğan jaña joba - «Bizdiñ qala», «Gorod 718» dep ataladı. Bul ïnteraktïvti bağdarlama zaman talabına say körermenmen tikeley baylanıs jasawğa mümkindik beredi.
Burınnan kele jatqan bağdarlamalardıñ birtalayı qısqartılıp, waqıt talabına say jaña jobalar engizw qolğa alındı.
«Qazaqstan-Pavlodar» telearnası ötken 10 ay işinde talay jetistikterge qol jetkizdi. «Ertis inform» jañalıqtarı künine 10 ret (qaz, orısşa) éfïrge şığıp, eldiñ kütip qaraytın arnasına aynaldı. Sonday-aq, kündelikti tañerteñ şığatın «Ertis tañı» aqparattıq-mwzıkalıq bağdarlama körermender köñilinen şıqtı. Sağat 13.35-te éfïrge şığatın «Bizdiñ qala»- «Gorod 718» bağdarlamasında kündelikti öñirimizdegi mäseleler köteriledi. Bağdarlamanı qızığa qarap, öz suraq, sawaldarın qoyuşılar sanı kün sayın artıp keledi. Sonday-aq, Jaña jıldan bastap, tağı da birneşe jaña joba aşw josparlanwda. Atap aytqanda, «Bastı nazarda...», «V centre vnïmanïya» xabarları ayına 2 ret şığatın tikeley éfïrde körermender nazarına usınıladı. Sonımen birge «Rwxanïyat», «Äyel baqıtı», dïskwssïya türinde ötetin tanımdıq bağdarlama «Aşıq äñgime», «Otkrıtıy razgovor» xabarları éfïrge jol tartadı. Jäne mektep oqwşılarına arnalğan ïntellektwaldı joba «Ïntellekt» jäne basqa da bağdarlamalar aşılmaq.
Awqımdı jobalarğa keletin bolsaq, nawrız ayına aptasına 1 ret şığatın «Dobrıy veçer, Pavlodar!» tok-şowı dayındalwda.
2015 jıl – «Qazaqstan - Pavlodar» telearnasınıñ ïnternettegi resmï saytı – htth: // pavlodartv. kz iske qosıldı
2017 jıl - "Qazaqstan-Pavlodar" telearnası resmï türde "ERTIS" dep ataldı.


text:
Qırımdan yarımadanıñ 10 ay devam etken işğali vaqtından 10 biñ qırımtatarı köçip ketti.
Bunı TVi telekanalı efirinde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Qırımnınıñ qanunsız işğlinden sebep bir 20 biñ insan evlerini terk etmege mecbur oldı, olardan 9-10 biñ – qırımtatarı. Olar yarımadadan Ukrainanıñ diger regionalıran köçip ketti. Akimiyet, Meclisimiz kibi, olrağa yardım ete», – dedi o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Anayasa komissiyasınıñ toplaşuvında onıñ iştirakçilerini qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorumağa çağırdı. Bunı Devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Prezident vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve serbestligini anayasağa köre temin etüvniñ eyiliştirmesi aqqında aytıp, Anayasa komissiyasına qırımtatar halqınıñ aqlarını Ukrainanıñ tamır halqınıñ olaraq qorumağa, onıñ etnik, medeniyet, til ve din hususiyetlerini saqlap qalmaq ve inkişaf ettirmege teklif etti», – dep aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Bundan evel Ukraina prezidenti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Anayasa komissiyasınıñ erkânına kirsetken edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavını bütün Ukrainada tiklemege avale etti. Devlet yolbaşçısınıñ qayd etkenine köre, bu Ukraina akimiyeti içün şeref meselesidir. Poroşenko bildirdi ki, Ukraina ATR telekanalını Strasburgnıñ İnsan aqlarını qorçalav halqara mahkemesinde qorumağa azır.


text:
Sotta qarnın tilip jiberdi
Sätpaev qalasınıñ twrğını Janbolat Ospanov Jezqazğan qalalıq sotınıñ ğimaratında sot şeşimine narazılıq bildirip, qarnın tildi. Ol özin zañsız jwmıstan şığardı dep «Qazaqmıs» korporaciyasın sotqa bergen.
Birer kün bwrın Qarağandı oblıstıq sotı qaulını onıñ paydasına şığarmağan. Jezqazğan qalalıq sotınıñ törağasımen kezdesudi talap etken Janbolat Ospanov sot ğimaratında policiyanıñ közinşe qarnın tilip, denesine jaraqat salğan.
Jezqazğan qalası auruhanasınıñ travmatologiya bölimşesi pacient tañğa deyin palatada baqılauda qaldı dep habarladı. «Onıñ jağdayı bir qalıptı, operaciya jasaldı. Qazir tek qadağalau kerek», - dedi däriger Rüstem Nısanbaev.
28 jastağı Ospanovtıñ özi telefon arqılı mwnday qadamğa ädildik izdeu üşin amalsızdan barğanın ayttı. Onıñ sözderinşe, oblıstıq sottıñ apellyaciyalıq alqası Jezqazğan qalalıq sotınıñ özin jwmısqa qayta ornalastıru turalı şeşimin joyğan.
«Kazahmıs» korporaciyası Janbolat Ospanov 2014 jıldan beri käsiporında slesar'-jöndeuşi bolıp, keyinnen kende maşinist bolıp istegenin habarlaydı. «Jwmısşımen kelisim Eñbek kodeksiniñ 52-babınıñ 1-tarmağı, 8-tarmaqşasına säykes (eñbek tärtibin bwzğanı üşin, jwmısqa kelmey qalğanı üşin) 2016 jıldıñ qazan ayında toqtatıldı», - delingen korporaciya jauabında.
Abay-aqparat


text:
Franśiyada poliśiyağa höcüm
Höcümdä ber poliśiya xezmätkäre yaqtı dönyadan kitkän, 2 ese yaralanğan
Franśiya başqalası Parijnıñ möhim prodpektlarınnan Çamps Êlizedä poliśiyağa qarata oyıştırılğan höcümdä ber poliśitya xezmätkäre yaqtı dönyadan kitkän, 2 ese yaralanğan.
Höcümne “DEAŞ” terror oyışması üz östenä alğan.
Êçke êşlär ministrlığı süzçese P’yer-Henri Brandet höcümçeneñ transport çarasın tuqtatqannan son avtomat belän prospekttağı poliśiya maşinasına ut açqa, êçtäge poliśiya xezmätkäreneñ ğomere özelgän.
Bu keşeneñ soñınnan qaçarğa tırışqanda da ike poliśiya xezmätkärenä ut açıp, yaralawın citkergän Brandet qalğan xezmätkärlärneñ ut açuın, höcümçeneñ üle kileş qulğa töşerelüen açıqlağan.
Yaralanğan poliśiya xezmätkärlärennän berseneñ awır xäldä buluın beldergän Brandet: “Poliśiya xezmätkärläre höcümdä belä torıp maqsat itep alındı,” – digän.
Parij prokuraturası terrorçılıq ofisınıñ mäs’älä belän bäyle tikşerü başlatuın citkergän däwlät başlığı Oland höcümçeneñ maqsatı mäs’äläsendä häm höcümçegä yärdäm itkän keşelärneñ bulıp bulmawı belän bäyle tikşerüneñ alıp barıluın assızıqlağan.
“İminlegebez qurqınıç astında” digän Oland iminlek xezmätkärläreneñ wazifaların başqaruları öçen härkemneñ qulınnan kilgänne yasawın sorağan.
Franśuz räsmi zatları alıp barılğan tikşerü belän bäyle bularaq höcümçeneñ tanıqlığın açıqlamağan, “DEAŞ” terror oyışmasınıñ xäbär çığanaqları höcümçeneñ Äbu-Yusuf Äl-Baljiki buluın beldergän.
Höcümgä bäyläneşe buluı uylanğan, Bel’giyadan poyezd belän Parijğa kitkän ikençe şöbhäleneñ êzlänüe citkerelä.
Franśuz poliśiyase ülgän höcümçeneñ Parijnıñ könçığışında urnaşqan öyen êzli başlağan.
Höcüm xalıqara cämäğatçelektä dä borçu tudırğan.
Amerikan däwlät başlığı Donal’d Tramp räsmi säfär belän ilenä kilgän İtaliya prem’yer-ministrı Paolo Gentiloni belän ütkärgän söyläşüdän soñ oyıştırğan matbuğat oçraşuında höcümne ğayeplägän häm fransuz xalqınıñ qayğısı belän urtaqlaşqan.


text:
Antarktikanın' xalıqaralıq huqıqıy da'rejesi
Antarktikanın' xalıqaralıq huqıqıy da'rejesi
Antarktikanın' qalın' muz benen qaplang'an usı kontinenttin' og'an tutasıwshı suw ha'm atawlardın' ayrıqshı xalıqaralıq-huqıqıy da'rejesi XX a'sir basında bir qatar ma'mleketler ta'repinen anaw yaki mınaw tiykarlarında usı aymaqtın' ayrıqsha rayonlarına bola o'z suverenitetin' ja'riyalawı ha'm usının' na'tiyjesinde ma'mleketler arasında dawlar ha'm qurallı soqlıg'ısıwlar kelip shıg'ıwı menen baylanıslı.
Bunday jag'daydın' keleshegi joq ekenligi ha'm adamzattın' ulıwma ma'pleri jolında Antarktikanı u'yreniw ha'm onnan paydalanıwg'a qaratılg'an xalıqaralıq birge islesiwdin' jedel rawajlanıwı onın' ayrıqshı xalıqaralıq-huqıqıy da'rejesi ha'm aymaqlıq ta'rtibin belgilewdi talap etedi. Usı konferentsiya Antarktika haqqındag'ı sha'rtnamanı islep shıqtı. Da'slep usı sha'rtnama 12 ma'mleketten ibarat edi. Bu'gin onın' qatnasıwshıları sanı 40 tan artıq boldı. Usı sha'rtnama tiykarında keyin ala Antarktika huqıqıy jag'dayın retlestiriwshi, atap aytqanda, Antarktika qorlarınan paydalanıw boyınsha sha'rtnamalar du'zildi. 1959-jılı qabıl etilgen sha'rtnama eki tiykarg'ı jag'daydan kelip shıg'adı:
- ol qandayda bir ma'mlekettin' Antaraktika aymag'ınının' hesh bir bo'leginin' suverenitetin ta'n almaydı ha'm onın' menen birge aymaqlıq dawlardı biykarlamaydı da;
- sha'rtnama ma'mleketler xalıqaralıq birlespesi ko'zqarasınan kelip shıg'ıp, Antarktika tek tınısh ma'selelerde paydalanıwı lazımlıg'ın belgileydi.
Usıg'an muwapıq, Antarktikanın' tolıq quralsızlandırılg'anlıg'ı ha'm biyta'repligi belgilengen.
Antarktikada ilimiy ha'm basqa izertlewler alıp baratug'ın stantsiya ha'm ekspeditsiya ag'zaları onı jibergen ma'mleket yurisdiktsiyası astında boladı, stantsiya ha'm ekspeditsiyalar arasında olar xızmetkerleri almastırılg'anda da bul jag'day saqlanadı.


text:
Soltüstik Koreyaanıñ basşısı Kïm Çen In koreylikter üşin qasïetti taw bolıp esepteletin Pektwsan şıñın bağındırıp, tağı da öz xalqınıñ batırı atandı. Memleket basşısınıñ swretterin KXDR köp tïrajben taratıp, bul oqïğanı aybındılıqtıñ erekşe belgisi retinde jarïya etti. Şındığında, bul swretter älem jurtşılığınıñ basqa emocïyaların twdırdı...
Şeteldik baspasöz jäne älewmettik jelilerdi paydalanwşılar Kïm Çen In men onıñ KXDR eñ bïik taw şıñdarın bağındırw twralı «añızın» külkige aynaldırdı. Öz kezeginde jwnalïster Soltüstik Korey eliniñ bïik tawdıñ basında jeñil klassïkalıq palto men juqa bılğarı bäteñkemen turıp tüsken barlıq swretterine nazar awdardı.
Ïnternet qawımdastığınıñ «aytqıştarı» özderin köp küttirmedi. Kïm Çen Indı birinşi bolıp batıs baspasözi kelemejge aldı. «Kïm Çen In taw şıñdarın bağındırdı. Siz onıñ artında turğan tikuşaqtı körip turğan joqsız ba?», dep suraq qoyadı The Burlington Files. Tağı da bir baspasöz ökili, eldiñ resmï aqparattıq byurosı Kïm Çen Innıñ qarapayım kïim men mokasïmen taw basına şıqqandığın barlığı bilgenin qalaydı dep tüyrep ötedi.
Latvïyalıq Delfi basılımı Kïm Çen In swretiniñ artqı köleñkesindegi künniñ şığwı jağdaylarına nazar awdara otırıp bılay dep jazadı: «Ol eldiñ resmï aqparat byurosı swretşisimen uzaq waqıt jumıs istegenge uqsaydı, kün kökjïekten aytarlıqtay köterilip jäne Kïm Çen Innıñ köleñkesi tübegeyli burıştarın özgertti».Xalıqaralıq baspasözdiñ basqa ökilderi, Soltüstik Korey jetekşisiniñ taw basına bäteñke men paltomen şığwı küdik twğızadı jäne ol tağı olardıñ kezekti jarnamalardıñ biri dep aytadı.
Bul KXDR baspasöz ortalığı taratqan, patrïottıqtı tw etken jalğan aqparattardıñ alğaşqılarınıñ biri emes. Respwblïkanıñ baspasöz betterinde soltüstik koreylik ğarışker Künge uşıp barıp, elge batır bolıp oraldı dep jazğan bolatın. Ortalıq arnanıñ birinde «xalıq batırı» Xwng Ïl Xongnıñ joğarı temperatwra äserinen qorğanw üşin, tek tas qarañğı tünde sayasattağındığı twralı aytqanın körsetket bolatın.
Derekközi: dni.ru
Tegï: Sayasat,
Kommentarïï


text:
Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Rusiyeniñ RT ve Spurnik devlet kütleviy haber vastalarını Frenkistanda president saylavlarınıñ kampaniyası devamında «sahte» haberler ve propaganda yayınlağanlarında qabaatladı.
Mayısnıñ 29-nda Frenkisanda ziyaret ile bulunğan Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen birlikte ötkerilgen matbuat konferentsiyası devamında Macron dedi ki, bu agentlikler «tesir ve propaganda vastaları» edi ve «ükümet organları kibi davrandılar».
Putin mayısnıñ 29-nda, Frenkistandaki saylavlarğa Moskvanıñ qarışqanını red etti.
«Qarışuv, zan etilgen qarışuvğa kelgende, biz bu meseleni muzakere etmedik, ve devlet yolbaşçısı bu meselenen meraqlanmadı. Öz tarafımdan ise – ne muzakere eteyim: fikirimce, mesele ortada yoq», – dedi Putin.
Putin ve Macron ilk kere körüştiler. Mayısnıñ 7-nde Macron Frenkistanda president saylavlarnında Marine Le Penni yeñgen edi, o ise mart ayında Moskvağa Putinnen körüşmek içün barğan edi.
Frenkistanda saylavlarnıñ birinci basamağını keçken soñ Macron Rusiyeni internet ücümları içün qabaatladı ve Rusiyeniñ RT ve Sputnik media-şirketlerini, sahte haberlerneniñ yayınlanmasında qabaatlap, öz saylav merkezine yibermedi.
Moskva öz tarafından, bundan evel Berlinge ve Washingtonğa cevaplanğanı kibi, qarışuv iddialarını kene red etti.
Saylavlardan ögüne, martnıñ 24-nde, Rusiye yolbaşçısı Kremlde Macronnıñ raqibi Marine Le Penni qabul etken edi. O Avropa Birliginiñ Qırım istilâsından soñ Rusiyege qarşı qabul etilgen yaptırımlarını lâğu etmege çağırğan edi.


text:
Aqyar civarındaki Hayto (Tılovoye) köyünde yaqalanğan qırımtatarlar Ernest ve Enver Seytosmanovlar ve olarnıñ anası Gülnaranı nomeraları olmağan beyaz avtomobilde tsivil urbalı şahıslar alıp ketti. Bunı mayıs 10-da Facebookta Qırım advokatı Emil Kurbedinov, adiseniñ şaatlarına atıfta bulunıp, bildirdi.
Kurbedinov: «Şaatlarnıñ aytqanına köre, camları qoyu tüslü olğan nomeralarsız mikroavtobus ile kelgen ve özüni eñ başından agressiv tutqan tsivil urbalı insanlar eki qırımtatarnı ve olarnıñ hasta anasını evden alıp ketti. Belli olmağan tarafqa alıp kettiler. Şaat, «alıp qaçqanlar» özüni tanıtmadı, dey. Al-azırda alıp qaçuvlar aqqında arizalar berildi! FSB ve İİNniñ şeritinde bildirüvler qaldırıldı», – dep yazdı.
İmayeci, «Aqyar civarında alıp qaçılğanlar»nıñ Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca Rusiyede mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları olğanını tasdiqladı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ malümatına köre, yaqalanğanlar beyaz renkli nomerasız avtomobil ile alıp ketildi, tintüv Balıqlava rayonınıñ Hayto köyünde yapıldı. Qomşular, anasınıñ oğullarına bir qaç kün evel kelgenini ikâye ettiler.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto köyünde tintüvler yapılğan soñ Ernes ve Enver Seytosmanovlarnıñ yaqalanuvı aqqında bildirildi. Daa soñra Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından ihtimal ile üç kişi yaqalanğanı belli oldı.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta şimdilik izaat berilmedi.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.