text:
Emine Ceppar: “RF qırımtatar tilinde keçirilgen teşviqatqa para töley, onıñ maqsadı – Ukrainanı itibardan tüşürmek”
Aprelniñ 10-da “Ukrinform” haber agentliginde, Ukraina haber siyaseti Nazirligi, Milliy Meclis ve
İnsan aqqlarından haber Merkezinen teşkil olunğan, qırımtatar jurnalistikası kününe bağışlanğan, “Qırımtatar KHV: işğalge üç yıl qarşılıq” mevzusında press-konferentsiya keçirildi.
Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini Emine Ceppar bildirdi: “Qırımtatar jurnalistikası adet olaraq haber etüv vazifesini degil de, quvetli maarif funktsiyasını da becere edi. Onlarnen yıllar tasil sisteması vastasınen tuvğan tilini ögrenmege aqqı olmağan halq, tilini mecmua, gazeta ve mektüpler vastasınen ögrengen. Bugün qırımtatar KHV sıqıştıralar, lâkin Rusiye qırımtatar tilinde keçirilgen teşviqatqa para ayıra, onıñ maqsadı – Ukrainanı, ukrainlerni, Meclis ve qırımtatar liderlerini itibardan tüşürmek”.
Tetâna Peçonçık, İnsan aqqları aqqında haber Merkezi idareliginiñ başlığı, qayd etti: “Soñki üç yıl içinde, yarımada işğali başlanğanından, bizim teşkilâtımız jurnalistlerni sıqıştıruvı, söz serbestligi ve vatandaşlar baqışlarını ifadelenüv bozuluvınıñ 460 adiselerini tesbit etti”. O, qayd etkenine köre, Qırım territoriyasında işğalciler tarafından repressiyalar ve sıqıştıruvlarğa eñ çoq oğrağan gruppalardan birisi – qırımtatar KHV edi.
Milliy Meclis azası, “QNA” haber agentliginiñ müdiri Gayana Yuksel press-konferentsiya vaqtında, Qırımda qırımtatar ve rus tilinde 80-den ziyade KHV yayınlağanı aqqında Rusiye akimiyetiniñ bildirüvlerini “profanatsiya ve kerçeklikniñ bozuluvı” dep adlandırdı. Press-konferentsiya iştirakçileri qayd etkenlerine köre, Qırımda söz serbestliginen vaziyetni şimdi pek yaman olaraq tariflemek mümkün.
Press-konferentsiyada iştirak etti: Emine Ceppar – Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini; Tetâna Peçonçık – İnsan aqqları aqqında haber Merkezi idareliginiñ başlığı; Gayana Yuksel – Milliy Meclis azası, “QNA” haber agentliginiñ müdiri.
Cedvel


c: text/html

text:
Teşkilât aqqında
"Qırım Tatar Cemiyeti" CT – Ukrainada yaşağan, Qırımdaki tamır halqnı – qırımtatarlarnı (qırımlılarnı) temsil etken teşkilâttır. "Qırım Tatar Cemiyeti" qırımtatarlarnıñ birlikte yaşamasına ıntıla ve halqnıñ icadiy bayıtmasına yardımcı olıp, ana-vatandan tış yerlerde onıñ maneviy, medeniy ve içtimaiy asabalığını qorçalay. "Qırım Tatar Cemiyeti" Ukrainada yaşağan türlü qavim ve mezeplerniñ vekilleri arasında muabbetlik, tolerantlıq ve qarşılıqlı ürmet olması içün hızmet etken medeniyetlerara işbirlik teşebbüslerine qol tutmaqta. Ondan ğayrı "Qırım Tatar Cemiyeti" milliy degerlikler ve ananelerni qaviyleştirmek ve desteklemek niyetinen daimiy surette qırımtatar korüşüvlerini
"Qırım Tatar Cemiyeti" faaliyetini daimiy, deñişmegen negizi esasında alıp bara ve kendi areketlerini boyle yonelişlerge bağışlay:
- qırımtatar cemiyeti arasında birlik ketişatını quvetleştirüv;
- qırımtatar halqınıñ yuqarı nufuzlı temsilci organı - Milliy Qurultay ve qırımtatar halqınıñ yekâne yuqarı vekâletli-icra organı – Milliy Meclis ile işbirlik;
- Ukrainada yaşağan butün halqlar arasında milletlerara fikirdeşlik subetiniñ qurulışı;
- qırımtatarlarnıñ aq-uquqları teminlemesine areket etüv.
"Qırım Tatar Cemiyeti" CT esas vazifesi – qırımtatarlarnıñ medeniy yaşayışınıñ ilerilemesi içün yardım kosterüv, tolerantlıq, qarşılıqlı urmet ve fikirdeşlik kibi printsipler negizinde Ukrainada grajdanlıq cemiyetiniñ qurulışı. Kiyev ve devletimizniñ diger şeerlerinde qırımtatarlarnıñ medeniyet, ananeler, sanat, edebiyat ve tarihi ile tanış etüv maqsadınen qırımtatar medeniy merkezleriniñ meydanğa ketirüvi, bir de medeniy, içtimaiy ve tasil ihtiyaclarını qanaatlendirmesi - "Qırım Tatar Cemiyeti"niñ esas iş yönelişlerinden biri ola.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brussel – NATO birligi bazarertesi künü Ukraina vekilleri ile körüşip, «Rusiye tarafından yardım körgen separatistlerniñ areketlerini ve provokatsion beyanatlarını» maqbul olmağan bir şey dep adladı. Alyans Rusiye Donbassqa daa çoq ağır silâ ketirgenini aytqan vaqıtta Ukraina vekilleri eki taraflı körüşüvlerde cenk yardımını istep, Ukraina silâlı quvetleri er angi stsenariyge azır olğanını bildireler.
NATO yanındaki Ukraina missiyasınıñ yolbaşçısı İgor Dolgov Ukraina-NATO Komissiyasınıñ acele toplaşuvından soñ qayd etti ki, Rusiyeniñ esas maqsadı Ukrainanıñ Avropa atlantik alyansına kirüvini toqtatmaq ya da yavaşlatmaqtan ibarettir. Ukraina diplomatı dey ki, cenk mevzusında Rusiye mantığını añlamaq zordır.
Ukraina ordusı zıddiyet alanında er şeyge azırİgor Dolgov
«Kremlniñ tüşüncelerini ögrenmek zordır, çünki olar soñki aftalar devamında faal cenk uruşlarını arttırıp başladılar. Lâkin Ukraina ordusı zıddiyet alanında er şeyge azır», – dep ayta Dolgov.
Avropa atlantik birligi tarafından cenk yardımınıñ quvetleştirilmesi aqqında muracaat boyunca İgor Dolgov qayd etti ki: «NATO cenk-siyaset teşkilâtı olaraq bu vaziyette Ukrainağa uçuş silânı bermey».
«Bunıñnen beraber, bizler farqlı devletler, şu cümleden NATO memleketleri ile, eki taraflı seviyede işke devam etemiz, – dedi diplomat. – Elbet de, cenk alanında Rusiye ağır cilâsınıñ artmasını köz ögüne alıp, bizler Ukraina içün qoşma arbiy yardım istedik».
Ukrainada NATO legionı – olmaycaq bir şey – NATO reberi
NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg Vladimir Putinniñ Donbassta «çetel NATO legionınıñ» bulunması aqqında aytqanlarına cevap berdi.
«Ukrainada NATO legionınıñ bulunması aqqında laflar – olmaycaq bir şey. Anda NATO legionı yoq, Ukrainada bulunğan yekâne çetel ordu – Rusiyeniñdir. Mesele budır: Rusiye quvetleri Ukrainada bar, Rusiye separatistlerge silâ bere, ve bizler Rusiye tarafından separatistlerge kösterilgen yardım artmasını köremiz. Ve farqlı ağır tehnika çeşitleri aqqında laf kete», – dep ayttı NATO yolbaşçısı. Onıñ qayd etkenine köre, silâ arasında zemaneviy raketa sistemaları, ağır toplar, tank, radioelektron küreş sistemaları mevcut.
Ukrainada bulunğan yekâne çetel ordu – RusiyeniñdirJens Stoltenberg
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, Vladimir Putin Peterburg studentleri ile körüşip, Ukraina ordusını «çetel NATO legionı» dep adladı.
«Asılında, bu ordu degil, bu çetel legionı, elbet de, mında Ukrainanıñ milliy menfaatlarını tüşünmegen NATO legionıdır. Anda Rusiyeniñ geopolitik maqsatlarını toqtatmaqnen bağlı vazifeler bar», – dedi Putin.
NATO bildirgenine köre, alyans Rusiyege qarşı kirsetilgen cezalarğa qoltuta, bu mesele alyans yolbaşçısınıñ Avropa birligi çetel işleri yuqarı vekili Federica Mogherini ile körüşüvinde baqıldı. «Jens Stoltenbergniñ zanınca, iqtisadiy cezalar ğayet müim, çünki Rusiye ve Kreml halqara uquq qaideleri ve şartlarğa riayet etilmemesiniñ aqibetleri bar olğanını köre», – dep qayd etti o.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Rusiye vatandaşlarınıñ elektron pasportlarını Qırımda bere bilecekler.
Bunı jurnalistlerge salı künü Federal migratsion hızmetiniñ başı Konstantin Romodanovskiy bildirdi, dep haber ete RİA Novosti.
Rusiyede elektron pasportlarnıñ berilmesi aqqında aytqanda, Romodanovskiy 2015 senesinde olarnıñ deneme berilmesi, 2016 senesinde ise «ciddiy iş» olacağını bildridi.
Bunıñ ile «deneme berüvler» qayda olacaq aytıp olamaylar – dört-beş regionnı tüşüneler, Qırım da şu cümleden.
«Bu region diqqatnıñ tışında qalmaz, dep tüşünem. Birinci vesiqalarnı Aqyarda ve Qırım cumhuriyeti şeerlerinde bermege planlaştıramız», – dedi Romodanovskiy.
Avgust ayında Federal migratsion hızmeti Aqyarda «Pasport bir saat içinde» degen leyhanıñ başlanmasını bildirgen edi.


text:
Keriç keçitini şiddetli yel sebebinden qapattılar.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Keçitlerni oktâbr 23 künü saat 22:00 şiddetli ruzgâr sebebinden qapattılar. Eki künge tahminler eyi degil, şunıñ içün aydavcılarğa yolğa çıqmamağa tevsiye etile», – deyler müdirlikte.
Müessiseniñ malümatına köre, oktâbr 24 künü saat 9:30 yel suratı 20 m/s yete. Qırım gidrometeomerkezinde bu kibi ava şaraitleri daa bir qaç kün devamında saqlanılacağını bildireler. Yarımadada ava araretiniñ 10-12 derecege tüşmesi beklenile.
Saba, oktâbr 24 künü, Novorossiysk paromında yük yönelişte 179 yük maşinası nevbette tura edi, Keriç balıq limanında – 240 yük maşinası. «Kavkaz» ve «Qırım» limanlarında 200 yengil maşina turmaqta. Keçken kün devamında 1297 yengil maşina ve 4339 yolcu avuştırıldı.


text:
Rusiye MÇSiniñ Qırım idaresifevralniñ 4 ve 5-nde Qırımnıñ bazı özenlerinde su seviyesi yükseleceginen bağlı acele tenbiyelev bildire.
Bu aqta fevralniñ 4-nde Kreml nezaretindeki nazirlik bildire.
«Fevralniñ 4-nde künniñ ekinci yarısında ve fevralniñ 5-nde künniñ ilk yarısında Qırımnıñ bazı özenlerinde su seviyesi telükeli noqtağa yetmeycek şekilde 0,5 ile 1 m qadar yüksele bilecek», – denilmekte haberde.
Qurtarıcılar Qırım sakinlerini özen yataqlarına yaqınlaşqanda havfsızlıq qaidelerine riyayet etmege çağıralar.
Rusiye MÇSiniñ Qırım idaresi, Aq deñiz tsiklonlarınıñ atmosferik cebe bölüklerini keçken soñ, 3-nci, 4-nci ve 5-nci fevral geceleri Qırımda avanıñ bozulması beklenile: saniye 15-20 m tezliginde cenübiy-ğarbiy yönelişte esip başlağan rüzgâr şimaliy-ğarbiy yönelişte keçecek, şiddeti saniyede 25 m tezliginde qadar artacaq. Sinoptikler aytqanına köre, fevralniñ 4 ve 5-nde kündüz küçlü, yer-yer pek küçlü yağışlar beklene.


text:
Qırımda qırımtatar tilini ögrengen eki sınıfnıñ tantanalı mezuniyet tedbiri olıp keçti. Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire ki, kurslar altı afta sürdi, derslerni Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ ocası Milâra Settarova alıp bardı.
İmtianlarnıñ neticelerine köre, qırımtatar tili kurslarını keçüv diplomını 24 adam aldı, daa eki sınıf ögrenmege devam ete.
«Leyha «Qardaşlıq» cemaat teşkilâtı ve Qırım musulmanları Diniy idaresi tarafından ömürge keçirile. Bunıñ kibi kurslarnıñ maqsadı qırımtatarca qonuşmağa örgetmektir. Ders, meşğuliyetler, dialog, mustaqil iş ve oca ile mesleatlar sayesinde buña irişeler. Kurslar qırımtatar tilini ögrenmege istegen er kes içün açıqtır» – dep bildirdiler Qırım musulmanlar dİniy idaresiniñ matbuat hızmetinde.
«Qardaşlıq» cemaat teşkilâtınıñ reisi Asan Emir-Saleniñ bildirgenine köre, teşkilât bundan evel de bunıñ kibi kurslarnı teşkil etken edi.
«Soñki yılları, Qırım musulmanları dini idaresi ile işbirlik tutmağa başlağan soñ, vaziyet eyileşti: bizler bir qaç sınıfnı topladıq, olar zemaneviy tehnika ile donatılğan büyük salonda aynı vaqıtta ders çalışalar», – dep ayttı Asan Emir-Sale.
Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, QMDİ bütün medreselerinde dersler qırımtatarca keçirile, kitap ve derslikler qırımtatarca bastırıla. Eñ yaqın vaqıtta musulmanlarnıñ muqaddes kitabı Quran-ı Kerimniñ qırımtatarcası bastırılacaqtır.


text:
Əlavə məlumat
9 mkr Favarit marketin yaninda 9 mertebeli Leninqrad layiheli binanin 8 ci mertebesinde 2 otaqli orta zeif temirli menzil satilir.Otaqlari genis isiqli ve havalidir.Qaz su isiq daimdir.istilik sistemi merkezidir.Menzilin butun pencereleri ve balkonun qapilari deyisdirilib plastik qapi pencereler qoyulub.Binanin sakit genis ve yasilliqli heyeti var.Bina elverisli yerde yerlesir.Yaxinliqda baxca mekteb avtobus dayanacagi marketler ve s. iase obyektleri yerlesir.Evin senedleri qaydasindadir.Real aliciya qiymetde raziliq olacaq.


text:
Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen yarımada sakinleri mayıs 15-te Rusiyege boysunğan Muftiyat tarafından desteklengen Çatır Dağ seferinde iştirak etmemege qararını almalı. Bunı mayıs 9-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov bildirdi.
«Muftiyat tarafından teşkil etilgen Çatır Dağ seferinde iştirak etmek meselesi faal şekilde muzakere etile. Menim fikrim böyledir: añlı, duşmanlarnen işbirlik ne olğanını añlağan ve Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen insanlar 2016 seferinde iştirak etmemek qararını almalı... İşğal bitken soñ, repressiyalar toqtatılğan soñ, biz mıtlaqa ananeviy olğan, yahşı merasimlerni, Matem künü (mayıs 18) ve Bayraq kününi ğayrıdan teşkil etecekmiz... Şimdi ise, işğalci ükümetke ve olarnen iş tutqanlarğa qarşı münasebetni bildirmek kerek», – yazdı Umerov Facebook saifesinde.
Rusiyege boysunğan Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti mayıs 15-te Qırımda qırımtatar sürgünliginiñ 72 yıllığına bağışlanğan «Çatır Dağ seferi» aktisyası teşkil etilecegi aqqında ilân etti.
Bildirilgen malümatqa binaen, aktsiya QMDİ, qırımtatar cemaat ve yaşlar teşkilâtları tarafından teşkil etile. «Er sene keçirilgen merasim çerçivesinde yaşlar Qırım timsallerinden biri olğan Çatır Dağ seferine yol alacaq. Bu yerde iştirakçiler sürgünlik qurbanlarınıñ ruhuna dua etecek, milliy bayraqnı tikleycek ve milliy gimnni icra etecekler», – dep aytıla beyanatta.
Çatır Dağ seferi 1944 senesi sürgünlik qurbanlarını añmaq maqsadınen 2010 senesinden başlap, qırımtatarlar tarafından er sene teşkil etilgen ananeviy aktsiya ola.
Teşkilâtçılardan biri işğal etilgen Qırımda yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi olğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqyar sakinleri Ukraina ordusına 2 biñ dollar ve 1 biñ grivnanı berdiler.
Bunı «Povertaysâ jıvım» Orduğa yardım fondu Facebook saifesinde bildire.
«Lütfen, Aqyar Ukraina olğanını yazıñız! Bizni Rusiyege qoltutqan adamlarnı olaraq qabul etmeñiz! Anda yahşı insanlar çoq! Bizler bu «referendumlarğa» barmadıq! Bizler olarnıñ qanunsız olğanını añlay edik! Ukrainanıñ kerçek vatanperverleri mında!», – dep tekrarlay qırımlılarnıñ aytqanlarını göñülliler teşkilâtınıñ reisi Vitaliy Deynega.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Keriç – Prezident Vladimir Putinniñ avalesine baqmadan akimiyet Keriçteki parom keçişi yanında tizilgen nevbetler meselesini çezip olamay, adamlar nevbetni saatlernen beklemege mecburlar.
«Port Kavkaz» keçiv yerinde paromnı beklerken 500-ge qadar maşina nevbeti toplandı. «İnsanlar saatlernen turğanlarına açuvlanalar, çünki yolcular içün belgilengen «Nikolay Aksenenko» paromına nevbetsiz keçken arbiy tehnika yüklenile».
Novorossiyskten evine qaytqan Aqmescitli Ramis şikâyet etti: «Menim ailem kiçik balanen on saatten ziyade beklemege mecbur oldı. İnsanlar nevbette yorulalar. Parom cedveli anlaşılmağan, iç bir türlü grafik yoq».
Ramis Qırım.Aqiqat mühbirine şunı bildirdi: «Biz keçiş yoluna gece 12-den soñ keldik. Tek eki kiçik «Yeysk» ve «Nikolay Aksenenko» paromları yüre edi. Bizim yanımızdan arbiy maşinalar keçti, bir zamandan soñ nevbette turğanlarnı tek bir parom taşıdı, işte bu vaqıt aldı. Tek kündüz saat 12-de büyük «İonas» paromnı ketirdiler. Bu paromğa mingen soñ, «Nikolay Aksenenko» paromına arbiy maşinalarnı yüklegenlerini kördik».
«Yekâne naqliye müdirligi» mustaqil teşkilâtnıñ (YENM) malümatına köre, parom keçişinde «Port Qavqaz», «Nikolay Aksenenko», «Kerçinskiy 2», ve «Yeysk» gemiler hızmet eteler. Mayıs 23 kününden başlap olarnıñ işine büyük «İonas» paromı qoşuldı, o 160 yengil maşina ve 600-den ziyade yolcunı sığdıra bile.
Evelleri YENM haber etkeni kibi, birinci mayıstan başlap, bütünley yük taşıyıcılarınıñ faaliyeti Keriç keçişinde yasaq etildi, raatlıq mevsimi başlanğanı sebep, «Qırım» ve «Kavkaz» limanları tek yolcularnı taşımaq içün açıq edi. Amma bu malümat kerçekke oşamay.
«Nikolay Aksenenko»dan ğayrı, Qavqaz tarafından arbiy maşinalarnı yaramadağa ketirmek içün arbiy maşinalarnen tolu «Slavânin» paromı közge ilindi. Bu parom AnRussTrans şirketinden kirağa alınıp, birinci kere mayıs 10 künü 2014 senesi Qırım maşinaları areketini yengilleştirmek içün Rusiyeniñ qıtasına naqliye vastalarnı alıp ketken edi. «Slavânin» birden 240 maşinanı sığdıra bile ve ayırı limannı talap ete.
Hatırlatamız, «Yekâne naqliye müdirligi» – Qırım yarımadasında naqliye hızmetlerini eda etken yekâne operatordır. O, Rusiye ükümeti emiri ile, Naqliye Nazirligi tarafından «Olimpiya Oyunlarınıñ Naqliye müdirligi» muhtar ticariy olmağan teşkilât esasında teşkil etildi.


text:
Almatıda XIV Ewrazïyalıq medïaforwm bastaldı
ALMATI. QazAqparat - Almatıda Ewrazïyalıq medïaforwm alañında älemniñ 60 elinen 600 tarta belgili maman 15-jıl qatarınan bas qostı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Awqımdı şara bïıl birinşi ret Almatıda ötkizilip otır.
Mereytoylıq medïaforwm barısında belgili qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ salasınıñ maytalmandarı täjirïbelerimen bölispek.
«Medïaforwm - aqparat almaswdıñ teñdessiz alañı. Sizder BAQ betinen körip jürgen tulğalardan aqparat alıp, qızıqtırğan mäseleleriñiz jaylı suray alasızdar», - dedi kwrd jwrnalïsi Moxamad Axmad Albrazï.
Bügin forwm alañında Hashtag Our Stories Yuswf Omar, Ulıbrïtanïyadağı äskerï jwrnalïst Şaxïd Twlyaganov, «New Eastern Europe» jwrnalınıñ bas redaktorı Ïvona Rayxardt, sayasatker Bartoş Rıdlïnskï, konswltant Şwbert Medïa Tayra Şwbert, CEO Select Communication Group jwrnalïsi Vïktor Elïseevtiñ şeberlik sabaqtarı ötti.
«EAMF 2018 zamanawï aqparattıñ narıqtağı asa özekti mäseleler: özara ıqpaldasw mümkindikteri, aqparattıq texnologïyalardıñ qarqındı öswi talqılanadı. Osı forwm nätïjesinde kelwşilerge köp jıldıq täjrïbemiz ben bilimimizdi, zamanawï sın qaterlerge jawabımızdı paş etetin bolamız», - dedi Ewrazïyalıq medïaforwmnıñ bas dïrektorı Rwslan Jemkov.
EAMF 2018 Almatıda 3 kün qatarınan ötedi.


text:
Bunı Facebook saifesinde Qırım «baş naziriniñ birinci muavini» Rustam Temirgaliyev bildirdi.
«Şeer civarında yerleşken Kefe ve Kezlev limanları yavaş-yavaş işini toqtatacaqlar; Aqmescit ve Kefe qoşma aylanma yollarını alacaq; Aqmescit ve Keriç bir demir yolunen birleştirilecek (şimdi yol Canköyden kete); Yalta-Aluşta-Kefe zemaneviy yolnıñ qurması planlaştırıla; Aqmescit ava limanınıñ yañı terminalı şeernen demir yol «aeroekspressnen» birleştirilecek...», – dep yazdı o.
Temirgaliyevniñ malümatına köre, leyhanı Olimpik Soçiniñ leyhasını işlep çıqarğan institut azırlaycaq.


text:
Atırawda er adam 3 metrlik şuñqırğa qulap ketti
10.08.2018 21:38
ATIRAW. QazAqparat - Atırawda 55 jastağı azamat üş metrlik şuñqırğa qulap ketti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Atıraw oblıstıq Tötenşe jağdaylar departamentiniñ baspasöz qızmetiniñ mälimetinşe, keşe sağat 10.05-te Maxambet awdanınıñ tötenşe jağdaylar qızmetiniñ pwltine Sarıtoğay awılındağı jeke turğın üydiñ awlasında 55 jastağı azamattıñ üş metrlik tereñ şuñqırğa qulap tüskeni twralı xabarlama kelgen.
«Oqïğa ornına qutqarwşılar derew jetti. Belgili bolğanday, şuñqırğa qulap ketken 55 jastağı azamat I-toptağı mügedek jäne onıñ közi naşar köretin bolğan. Ol üyiniñ awlasında jürgen kezinde 3 metr tereñdikte qazılğan qudıqqa abaysızda qulap ketken. Zardap şegwşi awrwxanağa jetkizildi. Ol qattı jaraqattanğan, jağdayı awır», - deydi oblıstıq TJD baspasöz xatşısı Janar Qarjawbaeva.


text:
Sağıntaev Mäsimovtiñ “erligin” qaytalay ala ma?
Sırttağı qazaq qandayda bir qiındıqqa tap bolsa, eldegi qazaqtıñ mazası ketetini belgili. Küni keşe ğana Moñğoliyadağı qazaqtar qonıstanğan Bayan-Ölgey aymağında nöser jauın jauıp, 275 otbasınıñ su astında qalğanın aqparat qwraldarınan estip, bildik.
Büginde tasqın sudıñ zardabın joyuğa Moñğoliyanıñ aymaqtıq TJD, Qarulı küşterdiñ №340 bölimi, Baylanıs ornı qızmetkerlerinen qwralğan 124 adam jäne 24 tehnika jwmıldırılğanı jayında habar aldıq.
Bizge jetken habar boyınşa 163 adamdı qauipsiz jerge köşirip, 95 adamdı Ölgey qalalıq №6 orta mekteptiñ jataqhanasına ornalasqan. Adam şığını joq, alayda seldiñ saldarınan materialdıq şığınğa batqan twrğındar bar eken.
Äzirşe tasqın sudan zardap şekken Ölgeyge qol wşın beruge Sağıntaev Ükimeti asığar emes.
2016 jılı Bayan-Ölgeydegi qazaqtar tasqın sudıñ astında qalıp, qiın jağdayğa tap bolğanda eldegi jwrttıñ sın-eskertpesinen keyin, sol kezdegi eks-prem'er Kärim Mäsimov Moñğoliyağa atbasın bwrıp, tilsiz judan japa şekken qandastardıñ köñilin aulap, hal-jağdayın bilip, Qazaqstan Ükimeti tarapınan 200 mıñ dollar (ne degen köp aqşa deseñizşi) mölşerinde qarjılay qoldau körsetken-di.
Ölgeydegi qandastıramız Mäsimovke «200 mıñ dollar qay jırtığımızğa jamau boladı» dep ökpe-renişin aytqan joq. Qayta Ükimet basşısınıñ izdep kelgenine mäz bolıp, bar qiındıqtı wmıtqanı esimizde.
Aytpaqşı, däl sol sätte belgili änşi Ömirqwl Ayniyazov 200 mıñ dollarğa äreñ degen de üy salğanın aytıp, mwnşama aqşağa ne isteuge bolatın aytıp bergeni de esimizde.
Özge bir elderdi su alıp, ört şalsa milliondağan dollardı oylanbastan bere salatın Qazaqstan Ükimetiniñ qandastıramızğa 200 mıñ dollardan artıq aqşa bere almağanına qarınmız aşqan edi.
Bizdiñ bilik ötken jıldan beri Reseydiñ şaşbauın köterip, Siriyada qırıq pışaq bolğan taraptardıñ basın qosıp, olardıñ bärin Astanağa aldırıp, bar jağdayın jasap, arağayın bolıp jatqanın bärimiz bilemiz.
Iä, bwl resmi Astananıñ düniejüzindegi bedelin köteru üşin qajet dünie ekenin talay şeşender jaqtarı talğanşa aytıp, sanamızğa qwyğanı jasırın emes.
Eger tasqın sudıñ astında qalğan Ölgeydegi qazaqtarğa Ükimet qol wşın berse, abıroy-bedeldiñ astında qalıp, Sağıntaev Ükimeti halqınıñ aldında qwrmet-qoşemetke bölenip şığa kelmey me?
Biraq bizdiñ bilik eldegi qazaqtardıñ aldında süykimdi bolğannan göri özge eldiñ aldında abıroylı, aybarlı köringendi jön sanaytın ädeti bar emes pe?
Osı twrğıdan alıp qarağanda, aldağı uaqıtta Baqıtjan Sağıntaevtıñ Moñğoliyağa barıp, at minip, şapan kigen (ömirinde alğaş ret şığar dep oylaymız) Mäsimovtıñ «erligin» qaytalay ala ma degen swraq kökeyimizge qonaqtap qaldı.
Eger Sağıntaev Moñğoliyağa bwrıp, Ölgeydegi qandastarımızdıñ hal-jağdayın swrasa, ondağı jwrt topan su tobığınan kelmegendey ğajayıp küyge tüsip, adam auızben aytıp jetkize almaytın eyforiyanı bastan keşer edi.
Nwrlan Jwmahan
Abai.kz


text:
Qırımnıñ Rusiye Devlet şurası reisiniñ muavini Remzi İlyasov iyül 23 künü yarımadağa kelgen Frenkistan deputatları ile körüşüvde Qırım Rusiye nezareti altına keçkeninden soñ qırımtatar halqınıñ aqları bozuluvı aqta malümatnı red etti.
Bu aqta Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Remzi İlyasov Qırımnıñ Rusiye terkibine keçmesi yarımadağa yaşağan bütün halqlar, şu cümleden qırımtatar halqı içün taliyiy bir vaqia olğanı aqta bildirdi», – denile beyanatta.
«Milliy farqlar birligimizge keder etmey. Yekâne maqsat ve vazifelerimiz bar, ayatnıñ bütün manialarına azırmız. Qırımtatarlar da iç bir ayırımnı is etmey», – qayd etti İlyasov.
Evel Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov Frenkistan deputatlarına «referendum» ve yarımadanıñ Rusiye terkibine qoşuluvı qırımlılarnı «mecburiy ukrainlileşüvden» qorçalağanı aqta bildirgen edi.
Cumaaqşamı künü, iyül 23-te, aqşam Frenkistan deputatlarınıñ gruppası Qırımğa keldi. Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire ki, deputatlarnı Aqmescit ava limanında Qırımnıñ Rusiye Devlet şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov, onıñ birinci muavini Konstantin Baharev ve prezidium azası Yefim Fiks qarşıladılar.
Frenkistan Tışqı işler nazirligi mezkür ziyaretni halqara uquqnıñ bozulması olaraq tanıdı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, deputatlarnıñ Qırım ziyareti ukrain tarafı ile muzakere etilmegenini ve aqibetleri olacağını bildirdi.


text:
Sentâbrniñ 15-de Kiyevde “Tiller marketi” festivali keçecek
2018 senesi sentâbrniñ 15-de Kiyevde Sikorskiy adına Kiyev politehnik institun territoriyasında “Tiller marketi” tasil festivali keçecek.
Ecnebiy tiller ögrenilmesiniñ populârlaşması maqsadınen tedbirni Ukraina haber siyaseti Nazirligi ve “Lingva.Skills” leyhası teşkil ete. Tedbirniñ teşebbüsçileri - HSN yanında Studentler şurası.
Festival çerçivesinde lektsiyalar, master-klasslar, lingvistik mektepleriniñ temsil tedbirleri, vakansiya yarmalıqları, kinokosterişler, kontsertler ve başqa tedbirler keçirilecek. Elçiklikler tiller ögrenilmesinden kreativ yerlerni taqdim etecek. “Ukrayina 360” kinoteatriniñ temsil tedbiri ötkerilecek.
Pid ças "Marketu mov" zaplanovano provedennâ naymasovişogo uroku z angliyskoï movi.
Detalnişe pro festival“Tiller marketi” vaqtında inglih tilinden eñ büyük ders keçirilmesi planlaştırılıa.
Festival aqqında tafsilâtlıca mında oquñız.
Cedvel


text:
«QaraDeniz Production» Qırım studiyasınıñ «Lâle» bala muarririyetiniñ kollektivi işiniñ toqtatılması aqqında bildire. Kollektivniñ muracaat metnini dekabr 16 künü Qırımda işiniñ toqtatılması aqqında bildirgen «15 minut» saytı aşkâr etti.
«Lenur İslâmov – Kiyevge avuştırılğan ve terkibinde «Lâle» bala telekanalı olğan ATR media-holdinginiñ saibi mezkür brandge aqqını bildirgeni sebebinden işbu qarar alındı», – denile kollektivniñ beyanatında.
Qırımda ATR qırımtatar telekanalı ile bir media-holdingge kirgen «15 minut» haber saytınıñ hadimleri yarımadada işiniñ toqtatılması aqqında bildireler. Bu aqta dekabr 16-da, çarşenbe künü, aşkâr etilgen beyanatta söz kete.
Aytılğanı kibi, soñ vaqıtları sayt ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq baş müdiri Elzara İslâmova ve onıñ sabıq muavini Lilâ Bucurova meydanğa ketirgen «QaraDeniz Production» studiyasınıñ terkibinde çalışa edi.
«15 minut» saytınıñ hadimleri «yap-yañı internet-leyhasınıñ meydanğa ketirilmesi üzerinde çalışmağa» niyetini bildirdi.
ATR media-holdinginiñ saibi Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, «15 minut» saytını qıtaiy Ukrainağa avuştırmağa ve bu maqsadı ile Qırımdan hadimlerniñ köçip kelmesini teşkil etmege planlaştıra. İslâmov şunı qayd etti ki, saytnıñ hadimlerinden bar qısmı yarımadanı terk etmege istemey.
2015 senesi aprel 1-den dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı, «Lâle» bala telekanalı, «Meydan» radiosı Roskomnadzor litsenziyasını alalmayıp, işğal etilgen Qırımda yayınlavını toqtatmaq mecbur oldı. İyün 17-den ATR ve «Lâle» Kiyevden yayınlavına devam etti, «Meydan» internette çalışmağa başladı.
Dekabr 8 künü Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov «Tatlı ses» bala istidat yarışınıñ teşkilâtçıları ve ğalipleri ile körüşüvde «Lâle» telekanalına litsenziyanı bermege vade etti.
«Lâle» telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov oña Qırımda telekanalnıñ çalışmasına litsenziya kerek olmağanını bildirdi.
Lenur İslâmov Qrımınıñ Rusiye akimiyeti takbih etken Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi ola, yerli prokuratura oña qarşı cinaiy işni açtı. Mında Lenur İslâmovnıñ mülkiyetiniñ apis etilmesi aqqında da bildirgen ediler.


text:
Qırımlı ukrain yırcısı Camala yañı klipni taqdim etti.
Bunı o kendi Facebook saifesinde yazdı.
«Bundan evel men er vaqıt kliplerimide baş qaraman edim. Mında ise yırnıñ manasını oyuncılar aydınlata. Er şey areket, işmar, mimika ile añlatıla, em de adetiy olmağan bir üslüpte yapıla», – yazdı Camala.
Onıñ sözlerine köre, klipteki oyunlar insaniyetlikniñ ayvanat alemine ait olğan hususiyetlerini aks ettireler.
«Seyirciler işimizge qıymet kesip, onı özgünliginden sevgenini ister edim. Er bir klipte, menimce, eñ müimi – yırnıñ esas olması, video sırası ritm ile teñ kelmeli, ğayeni ayrıca köstermeli ve hayal içün yer qaldırmalı. Menimce, bunı becerdik!», – dep yaza Camala.


text:
Aqmescitteki Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi avgust 9-da, salı künü Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Çiygoznıñ işini baqmağa devam etecek.
Avgust 2-de, salı künü Aqmescitte Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Ahtem Çiygozğa qarşı «fevral 26 işini» baqmağa başladı. Mahkeme qararına binaen, toplaşuv video konferentsiyası rejiminde keçirildi. Mahkeme Çiygoznıñ adliyecisiniñ video bağ rejimi boyunca şikâyet arizasını qabul etmege red etti, endi imayeciler kassatsiyanı azırlay.
Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımağa red etti, dep bildirdi onıñ adliyecisi Nikolay Polozov.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Yoldaş MOLOTOV,
«Uyğur avazi»
Tünügün Astanadiki «Hilton Astana» mehmanhanisida Türk keŋişigä äza dšlätlärniŋ turizm boyiçä ministrliriniŋ tšrtinçi uçrişişi štti. Bu uçrişişni Qazaqstan Җumhuriyiti Mädäniyät vä sport ministrligi, Türk keŋişi kativati, «KazakhTourizm» milliy kompaniyasi vä Taşqi işlar ministrligi uyuşturdi.Uçrişişqa Türk keŋişigä äza dšlätlärniŋ, yäni, Qazaqstan, Türkiya, Qirğizstan vä Äzärbäyҗanniŋ turizm ministrlikliriniŋ rähbärliri, Türk keŋişiniŋ väkilliri, türkiytilliq dšlätlärniŋ mänpiyätdar turoperatorliriniŋ väkilliri qatnaşti. Şundaqla Özbäkstan, Türkmänstanniŋ turistik komitetliriniŋ räisliri vä Hitay Häliq Җumhuriyitiniŋ Qazaqstandiki pävqulladä vä vakalätlik älçisi hšrmätlik mehmanlar süpitidä iştirak qildi. Uçrişişni Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Mädäniyät vä sport ministri Arıstanbek Muhamediulı kirişmä sšz bilän açti.
hämmimizgä mälumki, ahirqi on jilda turizm duniya ihtisadida sür°ätlik täräqqiy etivatqan sahalarniŋ biri, — dedi ministr. — Turizm sahasidiki mäbläğ neft' eksporti, ozuq-tülük sodisi, avtomobil' yasaş sahaliridiki mäbläğqä yätti. 2017-jili häliqara turistlarniŋ sani 1,3 milliardtin aşti. hazir Hitay vä hindstanniŋ turizm mähsulatliriğa ehtiyaҗi šsmäktä. Moşuniŋ hämmisi duniyaviy turizm industuriyasiniŋ, şuniŋ içidä Qazaqstanda turizmniŋ täräqqiyati üçün käŋ imkaniyätlärni yaritidu. Şuŋlaşqimu Dšlät rähbiri bu sahağa alahidä kšŋül bšlmäktä. Prezidentniŋ tapşurmisi boyiçä elimizda turizmni täräqqiy ätküzüşniŋ dšlät programmisi täyyarlinivatidu. 2025-jilğiçä uniŋ içki umumiy mähsulat qurulumidiki ülüşini 1 payizdin 8 payizğa yätküzüş väzipisi turidu. Qazaqstan Uluq İpäk yoliniŋ aҗralmas bir qismi bolğan. Şuŋlaşqa 2015-jili Bodrumda štkän Türk keŋişiniŋ sammitida dšlät rähbärliri Qazaqstanni «Türk keŋişi — zamaniviy İpäk yoli» birläşkän turistik mähsulatniŋ uyğunlaşturğuçisi qilip bälgülidi. Şu säväptin, biyil 3-sentyabr' küni Qirğizstanda štidiğan Türk keŋişigä äza dšlätlär rähbärliriniŋ sammitiğa turizm boyiçä süpätlik qararlarni täyyarlişimiz lazim.
Uçrişiş davamida Türk keŋişigä äza dšlätlärniŋ hämkarliğida «TRT Avaz» türk telekanali täripidin çüşürülgän hšҗҗätlik fil'm kšrsitildi.
Mäzkür uçrişişniŋ yäkünliri boyiçä layihälär täyyarlinip, 3-sentyabr' küni Çolpon-Atada (Qirğizstan) štidiğan Türk keŋişigä äza dšlät rähbärliriniŋ sammitida muhakimigä qoyuşqa tävsiyä qiliş qarari qobul qilindi.


text:
1. Bir staqan swğa bes-altı tamşı musatırlı spïrttı qosıp,osı erinidmen altınıñızdı jwıp şığıñız. Sodan keyin taza swmen şayıp, jaqsılap qurğatıñız.
2. Idısqa eki-üş staqan jılı sw qwyıp, bir as qasıq qumşeker qosamız.Osı erindiniñ işine tastarı joq altın buyımdardı 35-40 mïnwtqa salıp qoyamız.Sodan keyin buyımdardı swıq swmen şayıp, jumsaq matamen swrtip alamız.
Üy jağdayında kümis buyımdarın qalay tazartwğa boladı.
1. Bir lïtr sabın eritindisin jasap işine bir as qasıq musatırlı spïrt qosamız.Kümis buyımdarın 1-2 mïnwtqa salıp,alıp şıqqan soñ taza swmen şayıp qurğatıp sürtip alamız.
2. Kümis buyımdardı jılı sabındı swda jwıp,musatırlı spïrt pen tis poroşogı nemese bor qosılğan eritindige matırılğan jumsaq şüberekpen tazartamız.
Buyımdarıñızdıñ uzaq waqıt öziniñ qalpın ketirmey, sändi bolwın qalasañız kütimniñ bireneşe erejesin este saqtağanıñız jön:
- Mümkindigiñizge qaray altındı ayına bir ret tazartıp otırıñız
- Üy jumısın istegende altın buyımdardı şeşip otırıñız
- Äşekeyleriñizdi kün közi tüspeytin jerde ,orayı kelse qobdïşada saqtañız
- Äşekeydi krem, ätir nemese makïyajdan keyin tağıñız.
Kommentarïï


text:
Aprel 26-da Kyivdeki Rusiye elçihanesiniñ yanında faaliyetçiler «FSBge telefon etiñiz» tedbirini keçire. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Tedbirni teşkil etken QırımSOS cemiyet teşebbüsiniñ sözlerine köre, bu, Qırımda ğayıp olğan insanlarnıñ qıdırılması ve tevqif etilgenlerniñ azat etilmesi maqsatlı Find and Free («Tap ve azat et») kampaniyasınıñ çerçivesinde er ay keçirilgen tedbirlerniñ endi 22-ncisidir.
Tedbirde aq-uquq qorçalayıcıları, yarımadanıñ ilhaqından soñ Qırımda Ukraina vatandaşlarnıñ zorbalıq neticesinde ğayıp olması ile alâqalı soñ malümatlar ile paylaşacaqlar, ve şu cümleden aprel 11-de Rusiye FSBsi hadimleri tarafından alıp qaçılğan ve qararnen eki afta devamında onıñ aqqında iç bir malümat olmağan ukrain Aleksandr Steşenkonıñ işi aqqında ikâye etecekler.
Aq-uquq qorçalayıcıları, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqından soñ yarımadada 46 kişi alıp qaçıldı, olardan 18-i ale daa tapılmadı, dep qayd eteler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescit rayonınıñ qırımtatarlar kütleviy yaşağan yeri Aq-Meçit Camide – qırımtatar halqınıñ sürgün Kününe bağışlanğan «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyası ötkergen qırımlılar tutulıp alındı. Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkenine köre, 20-den ziyade insan tutulğan.
Tutulğan şahıslar beş dane politsiya maşnasınen Aqmescit rayon politsiya idarelerine dağıtılğan. Olardan yazılı şaatlıq alına ve daktiloskopiya ötkerile.
Edem Semedlâyevniñ sözlerine köre, olarnı «izinsiz miting keçirgeninde» qabaatlamaq niyetindedirler. Tutulğanlar arasında çağına yetmegen qırımlılar da bar.
«Yaş balalar añmaq istedi, çoqusı da çağına yetmegen balalar. İlk başta 15 kişilik kiçkene bir tedbir 9-ncı soqaqta keçti. Ekseriyet 5-nci – Amet-Han Sultan soqağında qaldı, yaşları 13-25 arası. Başında bir dane PPS maşnası ve adiy vatandaş urbası kiygen birisi keldi. Maşnalarnıñ nomerlerinen insanlarnı videoğa çekip başladılar. İnsanlar bunı begenmedi, büyükler arasında sözlü çatışma çıqtı. Olar konuşqan soñ, dağılıp başladılar. Tedbir bitti. Bizler qave içmege kettik, qaytqanımızda – artıq 5 taqım politsiya hadimi ve avtozak tura edi», – dep ikâye ete şaatlardan biri.
Qırım.Aqiqat olıp keçken vaqialarnı taqip etmege devam ete. Şimdilik Rusiye telükesizlik küçleriniñ bu hususnen bağlı izaatları yoq.
Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgün etilüv künü er yıl mayısnıñ 18-nde qayd etile. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 180 biñden ziyade insan sürgün etilgen.
İlhaqtan soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Kefe civarında Gasfort dağında yerleşken Sardin qırallığı askerleriniñ mezarlığı sentâbr 11 künü Qırımda Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve onıñ italyan dostu, sabıq baş nazir Silvio Berlusconiniñ ilk ziyaret etken yerleri oldı.
Putin ve Berlusconi 1855 senesi Aqyar rayonında halqara koalitsiya erkânında Rusiye ordularına qarşı cenkleşken Sardin qırallığınıñ eki biñden ziyade asker defn etilgen memorialğa gülçemberlerni qoydılar.
Bundan soñra Putin ve Berlusconi Yalta şeerine ait olğan Massandra qasabasına baracaqlar. Anda «yemek ve degustatsiya» olacaq.
Berlusconi Putinge «şahsiy ziyaret» ile kelgendir. Bundan evel eki kün musafir Rusiyeniñ Soçi kurortında bulundı. Sentâbr 9 künü Kreml spikeri Dmitriy Peskov aytqanı kibi, bu eki erkeniñ «eski iş ve şahsiy munasebeti» bar. Berlusconi İtaliyağa sentâbr 13 künü qaytmalı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Advokatı Edem Semedlâyev yarımadada mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ Qırımdan qaysı bir emir esasında çıqarılğanı aqqında malümat edinmek maqsadınen, Kremlge nevbetteki malümat soratuvı yollamaq niyetinde.
Bu aqta o, dekabrniñ 4-nde Qırım.Aqiqatqa, Rusiye prezidentiniñ memuriyeti mütenasip vesiqalarnı bermekni red etkenini izaatlağanda ikâye etti.
«Bu küngece Umerovnıñ angi vesiqa esasında azat etilgeni, bügüngece sır olıp qalmaqta. Yekâne variant – Umerovnıñ mefa etilmesi, lâkin olar afsus ki, bunıñ sır ve sıñırlı olğanı sebep köstererek, biz istegen malümatnı bermediler. Şimdilik ne yapacağımıznı tüşünemiz ve yaqın kelecekte nevbetteki soratuvnı yollaycaq olamız», – dedi Semedlâyev.
2017 senesi noyabrniñ ortasında Qırım advokatı Edem Semedlâyev, imayesi altında bulunğan şahısnıñ aqları ve menfaatlarını qorçalamaq maqsadınen ariza yazıp, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ Qırımdan qaysı bir emir esasında çıqarılğanını añlatmağa rica etken edi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Qırımda eki yıl yaşav tarzındaki koloniyada qaluv cezasına mahküm etilgen edi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlandı.Umerov açıq menbalarda yapılğan separatizmge çağıruv yapmaqta qabaatlandı. O, oña qarşı açılğan cinaiy işni, siyasiy maqsatlı iş dep tanıy.
Rusiye akimiyeti, İlmi Umerovnı ve Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerovnen Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
ÓZBEKSTAN-QÍRǴÍZSTAN: AYMAQLARALÍQ BIRGE ISLESIW BEKKEMLENBEKTE
Ferǵanada Ózbekstan Respublikası hám Qırǵızstan Respublikası Bas ministrleriniń basshılıǵında eki mámlekettiń shegaralas wálayatları basshıları keńesiniń birinshi májilisi bolıp ótti. Ózbekstan…
73
8 JÍL BURÍNǴÍ TÓLEM ENDI ÓTKERILGEN
Birew kelip túrtpese, qozǵamasa, yamasa, aytpasa, ózliginen kelip shıǵıp belgilengen wazıypasın atqarmaytuǵın nemquraydı insanlar aramızda elege shekem kóp eken. Bunday…
66
BI-BI-SI ARAL TUWRALÍ FILMDI SÚWRETKE ALDÍ
Aldın xabar etkenimizdey, elimizde dóretiwshilik saparda bolıp turǵan Ullıbritaniyanıń jáhánge belgili Bi-Bi-Si teleradiokorporaciyasınıń dúnyajúzilik xızmeti dóretiwshilik jámááti Aral mashqalası tuwralı…
62
AWÍLLARÍMÍZ ELE DE ABAT BOLADÍ
Elimizde barlıq tarawlarda alıp barılıp atırǵan keń kólemli reformalar xalqımızdıń ómirinde hám kúndelikli turmısında óziniń ayqın kórinisin tappaqta. «Xalıq mámleketlik…
70
RAYONLARDA «SALAMATLÍQ MEKTEPLERI» ShÓLKEMLESTIRILMEKTE
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2017-jıl 29-marttaǵı PQ-2857-sanlı hám Ministrler Kabinetiniń 2017-jıl 13-sentyabrdegi 718-sanlı qararına muwapıq, usı jıl 2-fevralda Qaraqalpaqstan Respublikası Densawlıqtı…
96
TAXTAKÓPIRDE ÓTKEN MIYNET YaRMARKASÍNDA 23 PUQARA JUMÍSLÍ BOLDÍ
Usı jıl 29-mart kúni Taxtakópir rayonındaǵı Awıl-xojalıǵı kásip-óner kolledjinde rayon hákiminiń qararına muwapıq, jumıs orınların shólkemlestiriw hám xalıqtıń bántligin támiyinlew…
82
NÓKISTE STOMATOLOGIYaNÍŃ ÁHMIYETLI MÁSELELERI DODALANDÍ
Paytaxtımızda eki kún dawamında stomatologiyanıń áhmiyetli máselelerine baǵıshlanǵan respublikalıq konferenciya bolıp ótti. Oǵan Tashkent qalası, Ándijan, Buxara wálayatı hám respublikamızdıń…
83
QMUda xalıq aralıq quslar kúnine arnalǵan ilimiy seminar bolıp ótti
Usı jıldıń 2-aprel kúni Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń tábiyattanıw fakultetinde «1-aprel – Xalıq aralıq quslar kúni» múnásibeti menen «Quslar…
87
QARAQALPAQSTANDA «SALAMAT HAYaL AYLÍǴÍ» ÓTKERILMEKTE
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2017-jıl 29-marttaǵı «Ózbekstan Respublikasında birlemshi medicinalıq-sanitariyalıq járdem mákemeleriniń jumısın shólkemlestiriwdi bunnan bılay da jetilistiriw ilajları haqqında»ǵı qararına…
77
Nókis qalası turǵınları dıqqatına! 6-aprel kúni tábiyǵıy gaz jetkerip beriw waqtınsha toqtatıladı
Nókis qalasın tábiyǵıy gaz benen támiyinleytuǵın Nukus-2 AGRSinde «Urgenchtransgaz» UK tárepinen ońlaw jumısları alıp barılıwına baylanıslı 2018-jıl 6-aprel kúni saat…
83
Ózbekstan shegarasınan qansha ónim alıp ótiwge boladı?
Ózbekstan Respublikasınıń mámleketlik shegarasındaǵı avtomobil jolı (piyadalar jolı) ótkeriw punktleri arqalı bajıxana shegarasın kesip ótkende 300 AQSh dolları muǵdarına shekem…
74
XALÍQARALÍQ MIGRACIYa ShÓLKEMI DELEGACIYaSÍNÍŃ UShÍRASÍWLARÍ
Ózbekstan Respublikası Bántlik hám miynet qatnasıqları ministrliginde 2-aprel kúni Xalıqaralıq migraciya shólkemi (XMSh) bas direktorı Uilyam Sving basshılıǵındaǵı delegaciya menen…
67
Ózbekstanda 18-aprelde jáne bir bayram belgilenedi
Usı jıldıń 2-aprel kúni Ózbekstan Respublikasınıń turaq jay kommunallıq xızmet kórsetiw tarawı xızmetkerleri kúnin belgilew haqqındaǵı nızamı tastıyıqlandı. Nızamǵa tiykarlanıp,…
75
Qaraqalpaqstanda jılıtıw máwsimi juwmaqlanbaqta
Elimizge báhár pasılı kirip kelip, hawa rayınıń jılıwına baylanıslı hámde tutınıwshılarǵa jetkerilip beriletuǵın tábiyǵıy gazdi únemlew hám onnan paydalanıwdı tártiplestiriw…
82
NÓKISTE JAŃA BALALAR BAQShASÍ PAYDALANÍWǴA TAPSÍRÍLDÍ
Paytaxtımızdaǵı 32-sanlı «Qosbulaq» mákan puqaralar jıyını aymaǵında «Meniń quyashím» mektepke shekemgi bilimlendiriw mákemesi paydalanıwǵa tapsırıldı. Baqsha 80 balaǵa mólsherlengen bolıp,…
114
Prezident Mámleketlik qáwipsizlik xızmeti haqqındaǵı Nızamdı tastıyıqladı
Ózbekstan Respublikası Prezidenti «Ózbekstan Respublikası Mámleketlik qáwipsizlik xızmeti haqqında»ǵı Ózbekstan Respublikası nızamın tastıyıqladı. Bul haqqında UzAgency xabar bermekte. Maǵlıwmatta keltiriliwinshe,…
78


text:
Bunı o, bugün Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti.
Aksönov qayd etti ki, qabarcılıqnen küreş bu maqsadqa irişmege imkân berecek.
Bundan ğayrı, onıñ fikirince, yarımada Rusiyeniñ diger regionları içün donor olması mümkün.
«Qırım Cumhuriyetiniñ ükümeti Qırım müessiselerinde qabarcılıqnen küreşip, yerli bücetniñ toldurılmasını tezleştirecek ola. Biz bu esnasnı tegizleycekmiz, onı qanunlaştıracaqmız ve er kesni doğru çalışmağa mecbur etecekmiz. Menim fikirimce, bizler yıl devamında bücetni eki qat arttıracaqmız», – dep ayttı «baş nazir».
Bunıñnen beraber, Aksönovnıñ fikirince, «yarımadanıñ iqtisadiy imkânları sıñırsızdır», onıñ içün bir qaç yıl devamında region kendi bücetini on qat arttıra bile.


text:
Qırımda 2015 senesiniñ birinci üç ayı devamında 5385 bala dünyağa keldi. Bunı Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirip, 2773 oğlan ve 2612 qız doğğanını qayd ete.
Qırım adalet nazirliginiñ malümatına köre, aqımdaki seneniñ birinci üç ayında doğğan balalar 2014 senesiniñ aynı ayları devamında doğğanlardan ziyade oldı, keçken sene 5351 bala qayd etilgen edi.
2015 senesiniñ birinci üç ayı devamında Aqmescitte 1286 bala, Aqmescit rayonında 446, Kezlevde 336, Keriçte 315, Canköy rayonında 283 ve Kefede 274 bala dünyağa keldi.
Bundan ğayrı, 46 ekiz qayd etildi, olarnıñ altısı Aqmescit rayonında doğdı.
Qırımda 2018 senesine qadar doğuv derecesini arttıruv tedbirler Planına binaen, 2018 senesine qadar doğğan balalarnıñ sayısını 22 973 balağa qadar arttırmağa planlaştırıla.


text:
Şeer şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov Kiyev akimiyeti Qırım «parlamentiniñ» muracaatlarına qulaq asmağanına şikâyet etti, şunıñ içün olar «Odessa vilâyet şurasındaki zenaatdaşlarını insaflı olmağa çağırtacaqlarını» qarar aldılar.
«Qırımda elâk olğanlar içün kederleneler. Bandera izdeşleriniñ vahşiy areketlerine Odessa vilâyet şurası deputatlarınıñ indememezligi ayrette qaldıra. Bu sene yanvar ayında, «Maydan» vakhanaliyası vaqtında, siz Prezident Viktor Yanukoviçten cemaat nizamı ve tınç vatandaşları aqlarınıñ teminlevini talap ete ediñiz. Bugün ise «Pravıy sector» boyeviklerine Lvov ya da Kiyevde degil de, tuvğan şeeriñizniñ yollarında arbiycesine yürmege, faşist canavarları Hatın sakinlerini yaqqanı kibi Odessa sakinlerini yaqmağa musaade etesiñiz», – dep aytıla Qırım deputatlarınıñ beyanatında.
«Odessa vilâyet şurasınıñ deputat korpusı susmamaq kerek! Susmaq – hainlik yapmaqtır! – denile beyanatta. – Seçim yapqan sizsiñiz! İnanamız ki, seçimiñiz ğalip nesilniñ evlâtlarına lâyıq olur».
Mayıs 2 künü Odessada Ukraina ve Rusiye tarafdarları arasında yüz bergen çatışma neticesinde 46 insan elâk oldı. Olarnıñ çoqusı Odessa zenaat birliginiñ Evinde olğan yanğın aqibetinde boğulıp qaldı. Ukraina havfsızlıq hızmetinde Odessadaki çatışma ve tertipsizlikler tanılmağan Pridnestrovye territoriyasından Rusiye diversion taqımları tarafından idare etilgenini haber ettiler.


text:
Ku'sh
Ku'sh ko'rsetiw so'zi kimdi yamasa nenidur bir zat islewge ma'jbu'r etiwdi an'latadı. Ma'selen, "Qalag'a a'skerler kelip, barlıq adamlardı ketiwge ma'jbu'r etti".
"Ku'sh" so'zi Ilimpazlar ta'repinen de ken' qollanıladı. Fizika iliminde ku'sh denelerdin' tezleniwine sebep boladi (dene hareket bag'ıtın ozgertiwge). Eki birdey shamadagi ku'sh denege qarama-qarsi bag'ıtlarda ta'sir ko'rsetse, ku'shler bir-birin qisqartadi.
Gravitatsiya ku'sh bolıp esaplanadı. Ol denelerdin' bir-birine qaray bag'ıtlanıwına sebep boladı. Jer betinde ol denelerdin' jerge qulawına sebep ekenin koriwimizge boladi.


text:
Home » Hasan Çergeyev , Kitaplar , Nadir Kitaplar , Osman Hamit » Osman Hamit. Birinci Barazna (Şiirler). 1933 senesi.
Osman Hamit. Birinci Barazna (Şiirler). 1933 senesi.
By Tahir Kerim Mayıs 31, 2018 No comments
Qırımtatar edebiyatının tarihinde ismi belli olğan Osman Hamit (1910-1942) Qırımda Kezlev şehrinde doğuldı. 1923 senesi Aqmescitteki nümüneviy orta mektebinde tahsil alırken B. Çobanzade, O. Aqçoqraqlı, A. Latifzade ve diger namlı edebiyatçı hocalarnın derslerine qatnadı. 1928 seneleri tahsini Pedagoji İnstitutında oquvnı devam etti. Devirnin "Yaş Quvvet", "Yaş Leninciler", "Edebiyat ve Kultura" kibi gazeta ve mecmualarında öz bediy eserlerini oquyıcılar kütlesine nümayiş etkendi. Osman Hamitnin "Birinci Barazna", "Menim Baharim" şiiriy kitapları ve "Büyükler elifbesi", "Til ve yazı inkişafı" derslikleri hazırladı. Rus klassik yazıcılarının eserlerini qırımtatarcağa tercime etti.
İşte bahs olunğan "Birinci Barazna" şiirler kitabını da ilim milletke hızmet etmeli, diye qırımtatar edebiyatı tarihçilerinin eline teslim etem. Kitap 1932 senesi Qırım Devlet Neşriyatına teslim olunıp 1933 senesi basıldı. Şiirler cıyıntığının muharriri belli tenqitçi Eşref Şemizadedir. Sürpriz olaraq bu failde O. Hamitnin zamandaşı ve qalemdeşi Hasan Çergeyevin balalar içün yazğan "Tilki ve Qoyan" adlı resimli kitabını qoşam. Kitap 1928 senesi Qırım Merkezi Yanı Elifbe Komitesi tarafından 3000 aded olaraq basıldı. Nadir neşirlerini endirmek içün link.


text:
Ukraina Yuqarı Radasında mayıs 15-te yañı saylanğan eki halq deputatı, olardan biri olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ant etti, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Çubarov Petro Poroşenko Blokunıñ fraktsiyasına kirdi. Onıñnen beraber «Samopomiç» fraktsiyasına kirgen Andrey Nemirovskiy de ant etti.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Merkeziy saylav komissiyası «Petro Poroşenkonıñ Bloku» firqasınıñ saylav cedvelinde 71-inci olğan Çubarov Refat Abdurahmanoviçni umumdevlet çoq mandatlı saylav bölgesinde halq deputatı olaraq qayd etti.
Çubarov aprel 2-de Ternopol vilâyetiniñ yolbaşçısı olğan Stepan Barnanıñ yerini aldı.


text:
Naqtı jüyemen jumıs jasağan ğalımdar öz tujırımın usındı, dep jazdı The Daily Mail. Ğalımdar 8 jastağı jetkinşekterdiñ aqıl deñgeyin bağalap, olarda psïxïkalıq awrwdıñ belgilerin izdeydi.Balalıq şağında alğırlığı öte joğarı bolğan adamdarda psïxïkalıq awrwdıñ belgileri zamandastarına qarağanda on satığa joğarı bolğan.
London Koroldik kolledji men «deCODE» genetics kompanïyasınıñ zerttewşileri Ïslandïyanıñ 86 292 turğını twralı da derekter jïnap, atalğan zerttewdiñ ğılımï durıstığın qwattadı. Ol zerttewde şïzofrenïya men bïpolyarlıq awıtqwşılıq şığarmaşılıq tulğalar arasında köp kezdesetinin körsetti. Balalardı jas kezinde şekten tıs, tım köp aqparattandırw zïyan ekenin ğalımdar osılayşa däleldep otır.
Derekközi: QazAqparat
Kommentarïï


text:
Bütün dünya sağlıq saqlav teşkilâtınıñ temsilcisi Glenn Tomas Donbass üzerinde tüşken «Boing-777» uçağınıñ yolcuları arasında edi. Bunı belli dünya agentlikleri ve onıñ dost ve zenaatdaşları Twitterde bildireler , dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Glenn Tomas alimler ile Avstraliyağa SPİD ile küreş problemlerine bağışlanğan halqara kongressine yol alğan edi.
Saat 16.20 Kiyev ve Rostovdaki topraq üstü hızmetleriniñ «Kuala-Lumpur-Amsterdam» ava seferinen bağı üzüldi. Uçaq Donetsk vilâyetiniñ Torez şeeri yanında tüşürildi. Uçaqta 295 insan elâk oldı, olarnıñ arasında eyyetniñ 15 hızmetçisi. Birazdan qurbanlarnıñ sırasına üç qundaq balanı da kirsettiler.
Yolcularnıñ yarısı – 154 insan – Niderlandı vatandaşı ola. Bunıñ ile uçaqta 27 Avstraliya, 23 Malaziya, 11 İndoneziya ve Büyük Britaniya, Almaniya, Belgiya, Fillippinı, Kanada vatandaşı bar edi.


text:
DÖN'YA
Änise ülgännän soñ ukrainalı möhacir balanı berkeme yuq dip ildän çığarırğa qarar qılğannar
İlbaşı Sisi 2017 nçe yılnıñ aprel’ ayınnan birle ğamäldä bulğan ğadättän tış xälne tağın 3 ayğa ozınaytu qararı qabul itkän
Urlanğan êşmäkär Möxämmät Däwji turındağı mäğ’lümat öçen zur külämdä aqça bilgelände
Afät 100 keşeneñ yaralanuına, 1 keşeneñ yuğaluına, 2 meñnän artıq ğailäneñ küçenüenä säbäpçe buldı
“150 millionnan artıq bala citärsez tuqlanğan waqıtta simezlek däräcäse dä barlıq illärdä arta”
Signallarnıñ iñ yaqınınıñ 425 million yaqtılıq yılı yıraqlığınnan kilüe farazlana


text:
Bu sene başından Qırımnı ziyaret etken turistlerniñ sayısı 334,8 biñ insannı teşkil etti, bu ise, keçken senege köre, 18,7 fayızğa ziyadedir, dep belley Rusiyege boysunğan Qırım kurort ve turizm naziri Sergey Strelbitskiy. Bunı «Novosti Krıma» bildire.
«Sene başından Qırım Cenüp yalısında turistlerniñ bütün sayısından 56 fayızı, Qırımnıñ ğarbiy yalısında – 33 fayızı, Qırımnıñ şarqiy yalısında – 10 fayızı, diger regionlarda – 0,5 fayızı raatlandı. Çalışqan şifahane-kurort ve musafirhane müessiseleri toldurılmasınıñ orta seviyesi 26 fayıznı teşkil ete, keçken sene aynı vaqitta ise 22,6 fayıznı teşkil ete edi», – dep bildire Strelbitskiyniñ neşiri.
Bunen beraber Rusturizm Qırımda turistlerniñ sayısını degil de, raatlıq seviyesini arttırmağa çağırdı. Rosturizmde işğal etilgen Qırımda raatlıq şaraitini eyileştirmek kerek olğanını da qayd eteler.
Şimdiki vaqıtta Qırım kurort ve turizm naziri vazifesini eda etken Sergey Strelbitskiy bu sene Qırımğa 4,9 million turistniñ kelecegini tahmin etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kyivde halqara festivalde kösterilgen mecburen köçkenlerniñ taqdiri aqqında qısqa metrli «Mıqlar» filmi nasıl yaratıldı? İcadiy gruppa qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev aqqında «Mustafa» filmi üstünde çalışqanda nasıl qıyınlıqlarnen qarşılaştı? Qısqa metrli kino janrında özüne çekken ne?
Bu hususta Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde qırımtatar rejissörı Ahmed Sarıhalil ile suhbetleşemiz.
Özüñiz aqqında ikâye etiñiz: qayerlisiñiz? Kinematografqa nasıl keldiñiz?
– Men Aqmescitte östim. Altı yaşımda olğanda ailemiz Özbekistandan Qırımğa keldi. Bunı ale daa hatırlayım. Başta babam Qırımğa ketti, bizler yaşay bilecek ev taptı ve ondan soñ bizni almaq içün keldi. O evni birinci kere körgen gecemni hatırlayım. Maşina yolundan yol qapısına qadar bütün aralıqnı yüksek ot bastı – menim boyum qadar ya da daa yüksek edi. Ve babam, evge kirmege çaremiz olsun dep, otnı yulqaraq yol açmağa mecbur oldı. Ne içündir bu an aqlımda qaldı.
Zenaatıma pervasız qalamadım, kinokamerağa çıqarmağa ögrengen soñ öz qaramanlarımnıñ iç dünyasını açıp köstermek istedim
Men, birinci tasilime köre, bünyeci muendisim. Bir kün maña ATR kanalında video operator olaraq çalışmaqnı teklif ettiler. Razı oldım, çünki bu işni icadiy, romantik bir iş olaraq tasavur ete edim ve onı pek begendim. Biz, çekimlerge baruv, qartlar, yürek çertken ikâyeler kibi tiri bir malzeme ile çalışa edik. Zenaatıma pervasız qalamadım, kinokamerağa çıqarmağa ögrengen soñ öz qaramanlarımnıñ iç dünyasını açıp köstermek istedim. Meni temel, icadnıñ neniñ esasında qurulğanı meraqlandırıp başladı. Şay etip Galina Cikayevanıñ rehberligi altında çalışqan «Biz» («Mı») teatr-studiyağa keldim. Anda özümni aktör sıfatında sınadım ve özüm içün pek çoq meraqlı şey aldım. Parallel olaraq ATRdeki çekim işlerine devam ete edim.
Ondan soñ televideniyeden kettim, amma çekim işlerine devam ettim. Öyle bir anler oldı ki, yalıñız operatorlıq yapmaq degil de, bütün çekim ketişatını idare etmek kerek oldı. Bu, rejissör zenaatına daa yaqın edi. Men Kyiv milliy Karpenko-Karogo universitetine rejissura ve televideniye bölügine kirdim ve parallel olaraq maña «Mustafa» filmi üstünde çalışmaqnı teklif ettiler.
– Kyivdeki «Gençlik» («Molodist») halqara kinofestivalinde siziñ «Mıqlar» qısqa metrli filmiñizni kösterdiler. Bu film aqqında ikâye etiñiz.
– Başta peyda olğanı aqqında. Men fikirdeşlerime ayatımnıñ bir ikâyesini, balalığımızda, qurucılıqta qullanmaq içün mıhlarnı doğurtqanımız aqqında ikâye ettim. Babam, eski razan ağaçlarını ketirip, menden olarnıñ mıhlarını, ğayrıdan işletmek içün, çekip alıp, doğurtmaqnı rica ete edi. Bu ikâyeni aytıp berdim, ve maña, bunıñ pek «iliştirgenini», yahşı bir süjet doğurıcı element olğanınnı söylediler. Stsenariy yazdım, maña «QırımSOS» teşkilâtından Tamila Taşeva qol tuttı, biz prezident grantı yarışına vesiqa berdik ve onı qazandıq.
– Filmiñiz, ayatında büyüklerge has problemalar ile qarşılaşqan olğan oğlan aqqında ikâye ete. Onıñ ayat ikâyesi, mecaz yolunen yaşayışını ğayrıdan qurmağa tırışqan mecburen köçkenlerni köstere. Mecburen köçkenler ve olarnıñ ğayıpları – pek murekkep bir mevzu, bunı seyircilerge nasıl añlatıp oldıñız?
Yañı bir toplulıq içine integratsiya etüv – pek ağır şey. Ğayrıdan başlamaq, ve aynı zamanda qurban olmamaq kerek
– Bu öz ayatımnıñ ikâyesi: men Qırımdanım, şimdi Kyivde oturam. Bütün mecburen köçkenlerniñ problemalarınen oğraşmayıp, bu vaziyette özüm neler is etkenimni, onı yapam. Alışılğan yaşayış tarzındaki alâqaları, yaqınları, belli bir qılıqları olğan bir insannıñ, bütün bularnı bir ande özünden kestirip, temiz bir kâğıt yapraqta çır-çıplaq qalğanı kibi. Bir devletniñ sıñırları içünde olsa bile yañı bir toplulıq içine integratsiya etüv, aqiqatta pek ağır bir şey eken – er şeyni ğayrıdan başlamaq, insanlarnen añlaşmaq, kim olğanıñnı añlasınlar dep, areket etmek ve aynı zamanda qurban olmamaq. Bu, yahşı bir vaziyet degil, o, daima saña nasıldır imtiyazlar berilmesini talap ete. Ebet, mecburen köçkenlerge qol tutuv, devlet programması olmaq kerek. Lakin qurban oluv vaziyeti – bu, biraz başqa vaziyet, bu, er vaqıt içün yahşı bir şey degil.
– Bu film içün aktörnı nasıl sayladıñız?
– Men özüme aktörnıñ milletine, laf etken tiline köre sıñırlar qoymadım. Misal içün, biz afğanistanlılarnı çıqarıp baqtıq. Biz aktörnı qıdırmadıq, çünki on yaşlı bala aktör olamaz. Ondan başqa bir kişini canlandıraraq oynamaqnı talap etmek zor. Menim içün o balanıñ bekgraundı meraqlı edi. Onıñ bunı menim içün kadrğa ketirmesini istey edim. Rezümeler çoq edi, pek çoq balada kinoda rol oynama tecribesi bar edi. Bir bala bir suriyeli mecburen köçkenni bile oynadı. Lâkin olarnıñ iç birisi kelişmey edi. Biz atta çekimlerni başqa vaqıtqa keçirdik. Ondan soñ maña daa bir rezüme keldi. Biz deñev çekimlerini yaptıq, oğlannıñ babası da icadiy insan eken, o, oğluna vazifeler bere, ve oğlan pek çabik türlü allarğa kire edi. Ve biz onı aldıq. Oğlannıñ adı Cemil Emirsaliyev, o qırımtatar, qorantası şimdi Kyivde yaşay.
– Siz, rejissör sıfatında, qırımtatar halqınıñ lideri, aq-uquq qorçalayıcısı Mustafa Cemilev aqqında «Mustafa» vesiqalı filmi üzerinde çalıştıñız. Bir kere siz, bu film üzerinde çalışmaq teklifini başta red etkeniñizni ayttıñız. Ne içün?
– Çünki men Mustafa Cemilevniñ şahsiyeti ne qadar mıqyaslı olğanını añlay edim ve onı bir şahsiyet olaraq köstermekni beceremeycegimni zan ete edim. Yaş rejissör içün be, pek ciddiy sınav.
– Film üzerinde iş nasıl kete edi?
Ögümizde, publitsistika, oyun kinosı, rekonstruktsiyalar ve vesiqalı kino kibi türlü janrlarnı birleştirmek maqsadı tura edi
– Biz filmniñ şeklini – publitsistika, vesiqalı flm ya da bediiy sanalar olacaqmı, dep tüşüne edik. İkâyeni nasıl etip tizmekni: Mustafa Cemilevniñ ayatından ayrı bir parça üstünde toqlamaq ya da bütün tercimei-alını kösterip, bu künge qadar ketirmek kerekmi, dep tüşüne edik. Yahşı da aramızda jurnalist Vahtang Kipiani bar edi. Onıñ tarihiy filmler üzerinde çalışma tecribesi bar. Biz, filmniñ seyircler içün ağır olmamaq kereginde toqtap, oña sana oyunı parçalarını qoşmağa qarar berdik. 2014 senesi mayıs 3-te Mustafa Cemilevni Qırımğa yibermegenlerini köstergen hronikalarnı qoştıq. Ögümizde, publitsistika, oyun kinosı, rekonstruktsiyalar ve vesiqalı kino kibi türlü janrlarnı birleştirmek maqsadı tura edi. İşniñ mürekkep tarafı da bu edi.
Biz aq-uquq qorçalayıcıları, sovet dissidentleri ile 25 qadar intervyü yazıp aldıq. Bu, bugün ile parallerler doğurğan pek meraqlı ikâyeler. Men bugünki adiselerni olarnıñ aytıp bergenlerinen teñeştire edim, ve bu, bütün ikâyeni nasıl qurmaq keregine dair añlayışnı bere edi. 2014 senesine qadar bu ikâyeni nasıl qurmaq keregini añlap olamaz edim. Olar pek meraqlı şeylerni: Mustafa Cemilevnen gizli kvartiralarda körüşkenlerini, ne aqqında laqırdı etkenlerini ikâye ete ediler.
– Film üstünde çalışqanda Cemilev aqqında çoq yañı şeyler bildiñizmi?
– Asılında çoq şey bile edim, amma bir çoq tafsilâtlarnı yañı ögrendim. Misal içün, onıñ, açlıq tutqanda, kerek olsa damarlarını kesmek, lâkin teslim olmamaq içün yanında er vaqıt ustranı tutqanı kibi. Böyle tafsilâtlarnı elbette bilmey edim. Olar şaşırta.
– Yaqın vaqıtta neniñ üstünde çalışmaqnı planlaştırasıñız?
– Men Qırım, qırımtatarlar aqqında qısqa metrli filmniñ stsenariyini yazdım. Onı «QırımSOS» teşkilâtınen beraber «Derjkino»nıñ (Ukrainanıñ kino meseleri boyunca devlet agentliginiñ) pitçingine (yatırımcılarnı tapmaq maqsadınen kino leyhasını taqdim etüv – QA) berdik, üç basamaqnı keçtik ve qazandıq. Bizge bu filmniñ çekimine para berildi. Şimdi men azırlanam, operatorlar, aktörlar ile muzakereler etem.
– Aceba, qısqa metrniñ celp etken tarafı ne?
– Evelâ, mence, ilk adımlar atqan rejissör içün qısqa adımlar atıp ilerilemek daa yahşıdır. Bu format pek güzel kelişe. Amma daa bir muim şey – bu janr rejissörniñ içki sezgisini inkişaf ettirmege imkân bere. Lâkin qısqa ikâye içine belli bir mıqyasnıñ sığdırılmasında zorluq bar. Büyük kinodan farqlı olaraq bunıñ içün boşluq ve vaqıt azlıq ete. «Qısqa metr»niñ murekkepligi işte bundan ibaret.
Qısqa metrli filmler festivaller içün meraqlı. Ukrainada olar çoq peyda oldı, kinofestivallerde «qısqa metr» ile iştirak etmek meraqlı. Misal içün, «Gençlik»te, öz filmge başqa filmlerniñ kontekstinde baqqanımnı esledim. Filmler blok-blok kösterile, ve festivalge kelgende, menim filmim diger mevzularnıñ kontekstinde nasıl çalışqanını körem. İkâyem seyircige nasıl tesir etkenini körmek, yahşı bir tecribedir.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşekno Minskte keçirilgen muzakereler neticesinde uçucı Nadejda Savçenkonıñ azat etilmesi aqta añlaşma alınğanını bildirdi.
Faqat uçucınıñ azat etüv müddeti belgilenmedi.
Evel Poroşenko Minskte imzalanılacaq añlaşmalarğa binayen bütün «mabüsler» üç afta içinde azat etilecegini bildirgen edi.
Moskva Basman mahkemesi fevral 10 künü uçucı Nadejda Savçenkonıñ tevqifini mayıs 13-ne qadar uzatqan edi.
Rusiye akimiyeti Savçenkonı iyün 17 künü Lugansk civarında Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde qabaatlay. Ukrain uçucısı qabaatnı red ete ve bundan evel separatistler tarafından zapt etilip, Rusiyege ketirilgenini bildire. Yanvarniñ soñunda Savçenkoğa nisbeten – sıñırdan qanunsız keçüv boyunca cinaiy iş açıldı.
SİZOda Savçenko qanunsız tevqifine narazılığını bildirip, açlıqnı ilân etti.
Yanvarde Savçenkonı PACE vekili olaraq qayd ettiler ve halqara immunitetni berdiler. PACE Rusiye akimiyetini Savçenkonı azat etmege çağırdı.


text:
Aqmescit ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvi idare etüvlerini bozar – Aksenov
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ başı Sergey Aksenov Aqmescit ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvini maqsatqa uymağan bir şey olaraq tanıy. Bu aqta Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti cumaaqşamı künü, noyabr 5-de, bildirdi.
Aksenovnıñ fikrine köre, memuriy-territorial qurulışınıñ deñişmesi ile bağlı meseleler «bütün Qırım miqyasında al etilmeli».
O dey ki, evel şeer ve rayonnıñ ola bilecek birleşüvi aqta meseleniñ çezilmesi içün mahsus iş gruppası teşkil etildi.
«Aqmescit şeeri ve Aqmescit rayonınıñ ola bilecek birleşüviniñ muzakeresi cemaatta ğayet faal edi. Bu aqta fikirler bölüşti. Neticede, Aqmescitniñ ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvi maqsatqa uymağan bir şey olğanı aqqında qarar alındı», – dey Aksenov.
O şunı da qoştı ki, birleşüv «işbu territoriyalarda idare etüvni boza bile». «Aqmescit rayonı – Qırımda eñ büyük rayonlardan biridir. Onıñ territoriyasında yerleşken yüzden ziyade mesken yer bar. Bazıları çoqtan ayrı memuriy birlem olaraq inkişaf ete. Rayonnıñ iqtisat ve içtimaiy infrastrukturası musaviy şekilde ilerilemegen», – dey Aksenov.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Qıdıräli Bolman ğılımğa siñirgen eñbegi üşin «Ulı Ekaterïna» ordenimen marapattaldı. Prodyuserdiñ özi bul jañalığımen instagram jelisindegi paraqşasında bölisti. «Assalawmağaleyküm qazaq eli! Atınan at ürketin Orden berildi. «Nagrajden ordenom «velïkoy Ekaterïnı» za slwjenïe nawke». Ne wşin berilgenin uqqan sïyaqtımın. Anglïya patşayımınıñ eksklyuzïvti ordeni de äyeldiñ atında. Munda ne sır bar? Älemniñ ulı äyelderiniñ ordenderi mağan buyıra bergenine qarağanda Äyel – ana, BALBALA – bala bolğannan soñ ba?»-dep jazğan.
Sonday-aq änşi «Allağa sansız madaq! Köp jaqsı dünïe sıymay qaldı. Äzer sıyğızdım. Bügingi marapattıñ eñ negizgisi de osı. Ewropalıq sapa. Bul Qıdıräli Bolmanovtıñ jeñisi emes. Qıdıräli Bolmanovtı tärbïelep, mañdayınan sïpap ösirgen, altı Alaştıñ, qazaq degen tekti ulttıñ jemisi»-dep «Balbala» ğılımï jobasınıñ ewropalıq sapa standartına say dep tanılıp, sertïfïkattar berilgenin jetkizdi.
Änşi Soçïde Resey ğalımdarınıñ aldında öziniñ ädistemelik texnologïyaları twralı bayandap, jobasın qorğap şıqtı.
Kommentarïï


text:
Bïılğı jıldıñ 29 qazanında käsipqoy boksşı Qanat Ïslam WBA (Interim) tujırımı boyınşa älem çempïonı atağı üşin jekpe-jek ötkizedi. Jekpe-jek «JERSW» korparacïyasınıñ bas demewşiligimen Almatı qalasında uyımdastırıladı. Boksşı üşin bul öte jawaptı äri köpten kütken kezdesw bolmaq. Endi Qanattıñ kezdeswin körw üşin janküyerler qurlıq aspay-aq qazan ayında Almatığa keletin boladı. Qanattıñ qarsılası kim ekenin jaqın künderi jarïyalanbaq. Ayta keteyik Qanat Ïslam — WBA Fedecaribe tujırımınıñ çempïonı, osı waqıtqa deyin 21 kezdesw ötkizip, barlığında jeñiske jetken.
Derekköz: jasqazaq.kz
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Nawrız köje– ulttıq tağam. Keler jılğı molşılıqtıñ joralğısı retinde nawrız toyında ärbir şañıraqta mindetti türde äzirlengen. «Irısıñ ortaymasın» dep köjeni toltırıp quyıp beredi, sodan onı tawsıp işedi. Nawrız köjede jeti türli däm boladı. Onıñ jasalw joldarı bar.
Sw
Sw — tamaq racïonınıñ mañızdı quramdas böligi. Swsız tirşilik joq. Adam şöldegennen göri aştıqqa şıdamdı keledi. Zat almaswdıñ barlıq procesteri swdıñ qatıswımen atqarıladı. Tamaqtı siñirw, qanğa närli zattardıñ jetwi suyıq ortada ötedi. Zat almaswdıñ zïyandı önimi organïzmnen sw arqılı şığarıladı. Organïzmde swdıñ jetkiliksiz bolwı şöldewge äkelip soqtıradı da, swdıñ artıq bolwı jürek-qan tamır jüyesiniñ jumısın qïındatadı, qattı terletedi, qaljıratadı.
Sw — ğajayıp zat. Sw bir mezgilde 3 türli küyinde kezdesedi. Muz — swdıñ qattı küyi, onıñ suyıqqa aynalwı men bwlanwı qatar jüredi.
Sw — tirşilik közi. Tirligi otteginsiz ötetin işekte tirşilik etetin bakterïyalar bar. Biraq swsız ömir süretin ağza kezdespeydi.Tirşilik qubılıstarınıñ bäri swdıñ qatıswımen jüredi. Sondıqtan ağzalar denesiniñ 50-90 payızı swdan turadı. Salmağı 70 kg adamnıñ denesinde 50 kg sw bar. Onıñ mölşeri 17 kg-ğa kemise, adam öledi. Adam sw işpey 1 apta ğana şıdaydı.
Sw — tabïğatta eñ köp taralğan zat. Jer betiniñ 2/3 böligin sw qabatı alıp jatır. Swdıñ tağı bir keremeti — onıñ sw qabatı, awa qabatı, qurlıq qabatı arasında tınımsız aynalısta jüretindigi.
Swdıñ tağı bir qasïeti — jaqsı eritkiş. As tuzın swğa salsaq, onıñ qattı tüyirşikteri erip, möldir eritindige aynaladı. Jerge siñgen sw taw jınıstarındağı är türli mïneraldı zattardı eritedi. Budan swdıñ fïzïkalıq qasïeti özgeredi. Däm jäne ïis payda boladı, jılınadı. Jaña qasïetterge ïe bolğan jer astınan şığatın swlardı mïneraldıq swlar dep ataydı. Swdağı erigen zattarınıñ mölşeri onıñ kezdesetin jerlerine baylanıstı. Işwge jaramdı swda da belgili bir mölşerde erigen tuzdar boladı. Ol adam ağzasına paydalı, är türli sırqattardan ayığwğa järdemdesedi.
Sw tabïğattağı barlıq tirşilik atawlınıñ quramına kiredi. Köptegen ösimdiktiñ 80-95 payızı swdan turadı. Adam ağzasınıñ quramında qannıñ, as qorıtatın söldiñ, silekeydiñ quramına kiredi.
Et
Et — eñ negizgi tağamdıq önimderdiñ biri. Ettiñ dämi är alwan tağamdarmen jaqsı üylesedi. Qorektiligi jağınan eñ qundısı äri jumsağı — buşıq et. Bulşıq et tkaniniñ aqwızında adam ağzasına qajetti amïn qışqıldarı tügeldey kezdesedi. Ekstraktïvti zattar etke xoş ïis berip, as qorıtw bezderiniñ qızmetin jaqsartadı. Et kalorïyalıq may tkanderiniñ mölşerine baylanıstı. Qorektilik jäne dämdik sapası boyınşa eñ täwir ette 14-19 payız aqwız, 12-15 payız may boladı.
Ettiñ quramında sw (73-77 payız), aqwız (18-21payız), may (1-3 payız), därwmender (V1, V2, V6), mïneraldı tuzdar, ekstraktïvti zattar bar.
V1 ağzada zat almasw üşin kerek. Bul därwmen jetispegende, adam del-sal boladı. As qorıtw procesi buzıladı. V1 därwmeniniñ oy jäne dene eñbegimen köp şuğıldanğanda, swıqta uzaq bolğanda qajettiligi mol.
V2 jaraqattardıñ tez jazılwına mümkindik beredi. Ağzanıñ birqalıptı öswine qajet.
V6 därwmeni jetispese, balalardıñ boyınıñ öswi tejelip, qan azdıqqa äkep soqtıradı.
Pisirgen kezde et 40 payızday salmağın joyadı. Odan swı, ekstraktïvti zattarı, mïneraldı tuzdarı bölinedi de, eritindige aynalıp, sorpağa şığadı.
Nawrız köjege arnayı soyılğan qoydıñ basın, etin saladı.
Sorpa
Sorpanıñ azıqtıq näri köp, astı jeñil taratwğa, juğımdılığın arttırwğa äseri mol. Adam ağzasına qajetti zattardıñ 15 payızdan astamı osı sorpada. Sorpası närli, eti jumsaq, tatımdı, dämdi bolsın degen etti salqın swğa salıp, ottı ä degennen küşti jaqpay, jay şımırlatıp qaynatw kerek. Et qaynap jatqanda köbirek sapırılsa, sorpa dämdi jäne qunarlı boladı.
Süt
Süt — sütqorekti janwarlardıñ süt bezderinen bölinetin sekrecïyalıq suyıq. Süttiñ özi jäne odan öndiriletin önimder öte siñimdi jäne adam ağzası üşin öte paydalı tağam.
Kezinde akademïk Ï.P.Pavlov sütti «tabïğattıñ özi dayındağan tamaşa tağamı» dep bağalağan bolatın. Qorektik jağınan alğanda bul — tağamdıq qundılığımen ağza üşin asa mañızdı tabïğï önim.
Süttiñ tarïxı erteden bastaladı. Arxeologtar bir qazbadan tapqan irimşik qaynatatın qazandı jer astında 5000 jılday saqtalğan dep topşılaydı.
Süt därwmenderge, kömirsw men maylarğa, aqwız ben mïneraldı zattarğa, mïkroelementter men fermentterge öte bay.
Süt — xïmïyalıq quramı jağınan tamaşa tağam. Onıñ quramında adam ağzasınıñ qalıptı jetilwi üşin barlıq zat bar. Soğan oray oğan fïzïologïyalıq qundılığı jağınan birde-bir azıq teñ kele almaydı. Süt basqa önimderdiñ bïologïyalıq qundılığın köteredi. As qorıtw bezderiniñ jumıs istew qabiletin ünemi jaqsartıp otıradı.
Qurt, ayran...
Qurt — ulttıq tağam. Aşığan ayrandı sabağa quyıp, birneşe kün irkit jasaydı. Sabada pisilgen irkitti mayı alınğannan keyin ülken qazanğa quyıp qaynatadı. Irkit bayaw qaynap, jel köbigi taralğannan keyin qoyulanadı. Swığan soñ taza qapşıqqa quyıp, swın sorğıtw üşin ilip qoyadı. Sarı swı ağıp 5-6 kün boyı äbden qurğağan soñ, usaqtap bölip, sığıp, örege jayıp keptiredi. 1-2 aptadan soñ öredegi qurttı qapqa salıp, kün közine keptiredi. Qurttı 2-3 jılğa deyin saqtawğa boladı. Qurttıñ sarıswın süt qosıp qaynatıp irimşik jasaydı. Qurt ökpe awrwına em. Uzaq saparlarda qurt — äri swsın, äri qorek. Sarı swın awırğan malğa işkizedi, şaş jwwğa boladı, teri ïlew üşin malma jasaydı.
May
May — barlıq azıqtardıñ negizgi näri, eñ negizgi qunarı. Mal mayınıñ ötkirlik, dämdilik, emdik qasïetteri bar. Maylar — tağamnıñ qajetti jäne eñ kalorïyalı quramdas bölikteri.
Ağzağa 1 gramm may siñip tarağanda, aqwız nemese kömirswlar tarap siñgendegiden 2 ese artıq jılw energïyası bölinip şığadı.
Maydıñ tağı bir qasïeti — ol özimen birge paydalanılğan basqa tağamdardıñ jaqsı qorıtılıp siñwine ıqpal jasap, olarğa dämdi jäne xoş ïis beredi.
Adam maylardan A, D, E därwmenderin de aladı.
A därwmeni közdiñ körw qabiletin jaqsı saqtaw üşin qajet. Ağzanıñ birqalıptı öswin qamtamasız etedi. Eger bul därwmen jetispese, adamnıñ jüzi solğın tartadı, terisi, şaşı qurğaqtanıp, qabırşıqtanadı, bezew börtpeleri payda bolıp, tırnaqtarı sına beredi, jarıqtan jasqanıp, közi kündiz körip, tünde körmeydi.
A därwmeni maldan alınatın tağamdarda, mayda, irimşikte öte köp kezdesedi.
D därwmeni ağzada kalcïy men fosfor tuzdarın siñirwge kömektesedi. Bul därwmen jetispegen jağdayda bala meşel awrwına şaldığadı.
E därwmeni bulşıq etterdiñ qızmetin jaqsartadı. Ol maymen qatar jumırtqada, süttiñ quramında boladı.
«Arpa, bïday as eken»
Tarı, küriş, arpa, bïdaydıñ tağamdıq qasïeti joğarı jäne juğımdı kalorïyalı boladı. Olar balalar men awrwğa şaldıqqan adamdardı tamaqtandırw üşin erekşe qajet.
Bul daqıldarda az mölşerde därwmender men kalïy, kalcïy, magnïy, fosfor, temir tuzdarı boladı. Sonımen qatar kömirsw men ösimdik aqwızdarınıñ negizi.
Aqwız qozğalıstı qamtamasız etedi, yağnï bulşıq etterdiñ jïırılwı men jazılwı üşin qajet. Ökpeden siñirip alğan ottegini denege taratadı. Aqwız mal men ösimdikten alınatın önimderde kezdesedi. Olardan alınatın aqwızdı durıs uştastırw arqılı aqwızı jetkilikti tağam äzirlewge boladı.
Kömirsw bulşıq ettiñ, jüyke jüyesiniñ, jürektiñ, bawırdıñ qızmeti üşin ağzanıñ maydı qalıptı siñirwi üşin öte qajet. Tamaq quramında kömirsw bolmağan jağdayda tamaqtağı may tolıq siñbeydi de, densawlıqqa zïyan keltiredi. Kömirsw ösimdik önimderinde öte köp, sonımen qatar sütte, bawırda boladı.
Ulttıq tağamdardıñ juğımdılarınıñ biri sanalıp, biraz as türleriniñ dämin keltiretini — tarı. Tarı — öte qunarlı daqıl. Onıñ quramına nazar awdarsaq, aqwızdıñ 10-15, kömirswdıñ 59, maydıñ 38, küldiñ 3,6 payızı barın anıqtawğa boladı.
"Astıñ dämin tuz keltirer"
Tuz — adam organïzminiñ qalıptı jumıs istewi üşin birden-bir qajetti zat. Ol tağamnıñ dämin keltirwmen birge tkanderdegi sw mölşerin rettep, asqazan sölinde tuz qışqılın tüzedi. Adam ağzasına kün sayın tamaq arqılı orta eseppen 10-15 gramday as tuzı siñiriledi. As tuzı tağamnıñ barlıq türine qoldanıladı. Tamaqqa tuzdı durıstap salwdıñ mañızı zor. Etke tuzdı piserden 30 mïnwt burın salw kerek.
Tüster jäne tağam
Xalqımız danalıqpen tağam türlerin toptap, belgili bir tüsterge balap aytadı eken.
Olar:
1. Kök. Köktemde tasığan sw jer-dünïeni kök tolqın etedi.
2. Qızıl. Qarındarı toyğanda qazı-qartağa da qaramay qalatın xalqımız 3 kün et jemese, tisteri qışıp, qızılsıraytını tağı bar. Endeşe, barlıq et tağamın qızılğa balaydı.
3. Jasıl. Jerden ösetin önimderdiñ bärin jasıl ösimdiktiñ däni dep tüsinemiz.
4. Aq. Barlıq süt tağamdarın aq sütke teñew orındı.
5. Sarı. May öziniñ tüsiniñ sarılığımen birge eñ asılın «sarı mayday» saqtağan.
6. Qoñır. Bïdaydıñ, tarınıñ talqanın köjege wmajdap qosatın undı, kespeni qoñır tüske teñeydi.
7. Qara — tuzdı qasïetti qara däm, qara bas tuz deydi.
Osı jeti tüs belgili tärtippen ornalastırılğanda, qaytadan aq säwle tüzedi.
Aq säwle degenimiz — Kün-Ananıñ nurı, şwağı, jılwı. Nawrız küni aq dastarqan jayılıp, aq tilekter aytılıp, aq peyildi atalar aq bataların bergen, tört tülik töldep, awzımız aqqa kenelgen waqıt emes pe!? Nawrızda jawğan qar appaq, ülpildek bolğandıqtan «aqşa qar» dep ataladı.
Nawrız köje işilerde bata da berilgen:
Qarıq qıp quttı Nawrız,
Qazanğa tolsın sarı wız.
Qaynasın Nawrızköje de,
Toltırıp işkey keseñe.
Ulıstıñ ulı küninde,
Köppenen birge külimde.
Köbeysin jaña dostarıñ,
Molaysın elge qosqanıñ.
Jarasıp köñil xoştığı,
Bekisin xalıq dostığı.
Işinde jürse azğana,
Şayılsın ökpe, naz-nala.
Aldığa sıymay säbïler,
Quşağın jaysın jaña üyler.
Jastardıñ samsap otawı,
Meyirim töksin Otanı.
Äspettep ata dästürin,
Äsem bop össin jas bwın.
Kirbiñ tartpasın käriler,
Barıñnıñ dämdi närin ber!
el.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Änşi Zarïna Omarova joldasınıñ ünemi özine demewşilik etip, beynebayanın tüsirwge kömektesetinin ayttı. Budan özge jwırda joldasınıñ özine qunı 80 mıñ AQŞ dolları turatın kölik sıylağanın aytıp maqtandı.
Bul twralı Astana arnasınıñ “El awzında” bağdarlamasında aytıldı.
Almatıdan Aqtöbege qonıs awdarğan Zarïna önerden kete almadı. Ol arağa 8 jıl salıp qayta oraldı. Soñğı eki jıl işinde 2 beynebayan tüsirip te ülgerdi. Änşi soñğı jañalıqtarın bölise otırıp joldasınıñ qımbat kölik sıylağanın jetkizdi.
“Soñğı eki jıl işinde eki jaña beynebayan tüsirdim. Änniñ sözderin inim Ayan jazğan bolatın. Al onı tüsirwge joldasım kömektesti. Beynebayandardıñ qunı qanşa bolğanın aşıp ayta almaymın. Şamamen, Almatınıñ qaq ortasındağı bir päterdiñ aqşası ketken şığar”, – deydi änşi.
Zarïnanıñ demewşisi – quday qosqan qosağı. Ol kelinşegi üşin eşnärseden ayanıp qalmaydı eken. Tipti, jwırda qımbat kölik sıylağan.
“Özim ülken kölikterdi jaqsı köremin. Kişkene kölikter meni jeñiltek etip körsetetin sïyaqtı. Maqtanğanım emes. Biraq, rasımen, ülken kölikterdi ğana unatamın. Bälkim alğaşqı köligim Volga bolğandıqtan osılay şığar. Jaqında joldasım jaña kölik sıyladı. Bul da maqtanğanım emes. Bar bolğanı qwanışımdı sizdermen böliskim keledi. Özim aşıq jarqın adammın”, – deydi Zarïna Omarova. Änşiniñ jurttan jasırğan süyiktisi sıylağan kölik – Tayota Land Cruiser. Bağası şamamen 80 mıñ AQŞ dolların quraydı eken.
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
6. Sınıf İngilizce Çalışma Kitabı Cevapları sayfa sayfa cevaplar, tamamı, Tüm Yayınlar, Meb Yayınları, çk
Diğer Makaleler...
- 7.Sınıf Students Book Sayfa 67
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 40
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 39
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 38
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 37
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 36
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 35
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 34
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 33
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 32
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 31
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 30
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 29
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 28
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 27
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 26
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 25
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 24
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 23
- 6. Sınıf İngilizce Atlantik Yayınları Çalışma Kitabı s. 22


text:
Ukraina akimiyeti qırımtatar ATR telekanalına 5 mln grivna ayıracaq
Ukraina akimiyeti qırımtatar ATR telekanalı içün 5 mln grivna ayırmaqta. Bu paralar telekanal tarafından uydu saibi ögünde borcnı qapatmaq içün kerektir.
Bu aqta mart 10 künü akimiyet toplaşuvında söz yürütildi.
«Rusiye rejiminiñ basqısı astında bulunğan bizim qırımtatar telekanalımızğa yardım etmek kerekmiz. Qırımtatar qardaşlarımız aqqında doğru malümatnı bergen ATR telekanalınıñ çalışmaq ve faalleşmek imkânı olmaq kerek», - dep ayttı toplaşuv devamında baş nazir Arseniy Yatsenük.
Haber siyaseti naziri Yuriy Stets hatırlatqanı kibi, on kün evel qırımtatar telekanalı qapatıluv havfında edi. Belli ki, İsveçiya müessisesi - uydu saibi, borclar içün ATRni qapatacaq edi.
Stetsniñ qaydlarına binaen, ATR borcınıñ restukturizatsiya boyunca añlaşma oldı: «Şimdiden 10 mln grivnalıq borc eki kerege kesilecegi aqqında aytmaq mümkün».
2016 senesi içün, Ukraina devlet bücetinde qırımtatar milliy meclisiniñ temin etilüvine 60 mln.grn ayırıldı.
Aprel 1 kününden başlap ATR rus litsenziyasını alıp olamağanı içün, yarımadada öz muqayese yayınlamasını toqtattı. 2014 senesiniñ iyün 17 künü ATR telekanalı öz işini qıtalı Ukrainadan ğayrıdan başladı.
Telekanalnıñ saibi Lenur İslâmov şimdiki vaqıtta Ukrainada yaşamaqta ve sentâbr 20 künü başlağan bugünki künge qadar Qırım qamaçavı boyunca grajdanlıq aktsiyasında baş teşebbüsçilerden biri olmaqta.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
28 jastağı qıtaylıq azamat Van Sïkong öziniñ Koko attı ïtine iPhone 7 smartfonınıñ segiz danasın satıp alğan.
Koko ïttiñ Weibo älewmettik jelisinde jeke paraqşası bar. Bul jañalıq osı paraqşağa jarïyalanğan.
2015 jıldıñ kökteminde Van Sïkong Kokoğa Apple-diñ är qaysı 12 mıñ dollar turatın eki altın sağatın satıp äpergen edi. Weibo paraqşasına swretin salıp: «Mende eki jaña sağat bar! Mağan negizi tört sağat qajet. Sebebi meniñ ayağım törtew. Biraq men eki sağat jetkilikti dep şeştim. Al sende osınday sağat barma?»-dep jazğan edi ol kezde.
Koko sıylıqqa sağatpen birge Fendi sömkesin de alğan bolatın.
Van Sïkong Qıtayda jası 30-ğa tolmağandar arasında tabıstı käsipker sanaladı. Ol Sïngapwr men Londonda bilim alğan. Qıtaydağı eñ bay adam Van Czyanlïnniñ jalğız ulı äri murageri. Onıñ äkesiniñ baylığın Forbes 24,2 mïllïarda dollarğa bağalağan.
Van Sïkongtıñ ïtine arnalğan Coco Wang attı dükeni de bar. Onda janwarlarğa arnalğan oyınşıqtar men aksesswarlar satıladı.
Birew toñıp sekiredi, birew toyıp sekiredi degen osı bolsa kerek.
Derekköz: bonjournal.kz, caravan.kz
Tegï: Glavnaya, Janwarlar älemi,
Kommentarïï


text:
- Asli Tekeli
- 2 yıl önce
- İzleme sayısı:
Transkript
1 İ Ğ Ğ Ü Ş ğ ğ İ ğ ö ö ö ö ö ğ ğ ö ğ Ü Ş ö ğ ö ğ ö ö ö ö ğ ö ğ ğ ğ ö ğ ğ ö ö ğ İ ğ
2 Ş ö ö Ü ğ Ü ğ İ İ ö ğ Ü Ş ğ Ş Ş Ş ğ ö ğ İ İ ğ ğ ğ ğ İ ğ ö ğ ğ Ş ö ğ ö ğ İ İ ğ ğ ğ ö ğ ö ö ğ ö ö ğ ö
3 ö İ ğ ğ ö ö ğ ğ Ç Ğ
4 Ğ Ş ğ ö ö ğ ğ ö Ş Ş Ş ö ğ ö Ş ğ ö ğ ö Ş ğ ğ İ
5 Ş İ ğ ö ö ğ İ ğ ğ ö Ş Ş Ş ö ğ ö Ş ğ ö ğ ö Ş ğ ğ Ş Ç İ
6 İ Ü Ü Ş Ü İ Ş İİ İ
7 Ö ö ğ ğ ö ğ ö İ ö ö ğ ğ ğ ğ ğ ğ ğ ö ğ İ ğ ğ ğ ğ ğ ğ ö ğ ö İ ğ ğ ğ Ü ö İŞ Ş Ğ Ş İ ğ ö ğ ö ğ İ
8 Ş ö ö ğ ö ö ğ Ş ö ö ğ ö ö İ ö ğ ğ ğ ö ğ ğ Ç ğ İ ö ğ ğ ö ğ ö ğ ö ğ ğ ö Ş ö İ ğ ö ö
9 ğ ğ ö ğ ö ğ ö ö ğ İ İ İ İ ö ö ö ğ ö ğ ğ İ Ş ğ İ Ş ğ ö ğ ö ğ ğ ğ ğ ö ğ ö ğ ö ö ğ ğ ö ğ ğ
10 ö ğ ğ ö ğ İ İ ö ö İ Ş ğ ö ğ ö ğ ğ İ ö ö ğ Ş İ


text:
Äziret Swltan mwrajayı qorındağı ortağasırlıq tarihi qwndı mwrağattıñ biri Ämir Temir däuirinen saqtalğan lauhalı tu. Tudıñ sabı ağaştan jasalınıp, jasıl tüsti boyaumen boyalğan, onıñ wzındığı 8 metrge juıq, lauhası, yağni, wşı qoladan qwyılğan, biiktigi – 98 sm, salmağı 5 kg. «Lauha» sözi –jazu jazılğan taqtaşa mağınasın beredi.
Lauhanıñ qwyıluı men oyularınan, örnektelip jazılğan arab, parsı jazularınan kesenedegi ortağasırlıq qola bwyımdardıñ qwyılu tehnologiyasına tän ortaq taqırıptıq, ideyalıq, simvoldıq birtwtastıqtı, wqsastıqtı köremiz. Mäselen lauhanıñ moyındığınıñ qwrılımdıq pişiminde şırağandanmen wqsastıq ayqın körinse, süyirlengen japıraqqa wqsas negizgi böliginiñ pişini jäne qoşqar müyiz oyularımen ayaqtaluı esik alqası men Tayqazannıñ twtqasına wqsaydı. Lauhanıñ wşındağı ülken oyudıñ wştasqan wzın wştarınıñ ortasında eki jağınan birdey oqılatınday etip «Alla» sözi oyılıp jazılğan.
Osı «Alla» sözin jiektegen eki qoşqar müyiz oyudıñ wzın wştıqtarınıñ A betine «kalima şähadat» pen Alla Tağalanıñ esimi jazılğan. Lauhanıñ wşındağı qoşqar müyiz oyudıñ eki jaqqa şiırılğan wştarınıñ eki betinde tört halifanıñ attarı jazılğan. A betinde: Äbubäkir Sıddıq, Omar Faruq. B betinde: Osman Affan, Äli äl-Mwrtaza.
Negizgi böliktiñ ortasınan simmetriyalı türde ekige bölip, eki betinen de oquğa bolatınday oyılıp, ösimdik tektes örnekpen äşekeylenip suls qoltañbasımen bılay dep jazılğan: «qazaq tilindegi mağınası) – Mwhammed, Äli Allanıñ nığmeti!
Düniege şapağatşı, äri ilimniñ keni, qalası bolıp kelgen Payğambar men sol ilimniñ qaqpası – Äziret Älini Qwdaydıñ bergen nığmeti dep tüsindiredi. Sonımen qatar bwl jazudı ilimniñ öskeleñ ruhın, şapağat eter nwrın paş etip, eki düniede de baqıtqa bastar qasietine işaralaytınday ösimdik tektes örnekpen ayşıqtap, eki jaqtan oqılatınday oyıp jazılğan aşıq körinisimen ayqındap, simmetriyalıq üylesimmen beyneleydi. Negizgi böliktiñ wştala birikken jalpaq jiekterininiñ A betinde: (qazaq tilindegi mağınası):
Iä, Alla! Mwhammed Mwstapağa, Äli äl-Mwrtazağa, jäne Hasan äl-Müjtabağa, Kerbalada şeyit bolğan Husayınğa, Äli Zayn al-Abidinge, Mwhammed äl-Baqırğa, Jağıpar äs-Sadıqqa, Mwsa äl-Kazımğa, Äli är- Rizağa, Mwhammed ät-Taqiğa, Äli än (Naqiğa), äl-Jauad Hasan äl-Askarige, Mwhammed äl-Mahdige igilik ber! Jäne näbilerdiñ eñ soñğısı, äri payğambarlardıñ basşısı, barlıq älemdi jaratqan Allanıñ elşisi, Mwhammedke igilik bolsın!
Payğambar äuletteriniñ esimderi Mwhammed (s.ğ.s) Payğambar men Äziret Äli esimderi ayşıqtalğan negizgi örnekti kömkere jiektey jazılğan. Olardı qwrmetteu, ülgi-önege twttı, ğibrattı ömir men isterin nasihattap jır, hikmetke qosıp halıqqa jetkizu, olarğa salauat joldap, dwğa tileu dästürimizde üzilmey jalğastıq tapqan, büginge jetken igilikti saltımız.
Lauhanıñ negizgi böliginiñ B betindegi o jaqtaudağı jazu: mätin parsı tilinde qazaqşa mağınası: «… Bwl älemdegi şayhtardıñ basşısı, hazrat Haqtıñ (Alla tağalanıñ ) dosı, alaui (Äziret Äliden tarağan wrpaq) Şayh Ahmet YAsauidiñ hanakasınıñ tuı!» Tu wşınıñ ağaş sapqa bekitilgen moyındığında kesenedegi şırağdandardıñ jazularına wqsas arab jazuı bar. Olar ösimdik tektes oyumen örnektelip, 18 sm wzındıqta suls qoltañbasımen bederlengen jazu. «Qwrmetti swltan, patşa, ğalım, sözine isi say, ädiletti Ämir Temir Köregen.
Mätindi dayındağandar: Saduaqasov D. Meyirmanov A. Arab, parsı tilindegi jazularadı oqıp, tärjimalağan: Mollaqanağatwlı S.


text:
7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 114’ün Cevaplari Meb Yayınlari
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili
Etiketler: 2012-2013 yılı Türkçe meb yayınları çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Meb Yayınları Türkçe çalışma kitabi cevapları, 7. sınıf Türkçe 4.tema Milli Kültür meb çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe meb çalışma kitabı cevapları, 7.sınıf türkçe cevapları, 7.sınıf Türkçe meb yay çk cevapları, 7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 114'ün Cevaplari Meb Yayınlari, meb yayınları çk cevapları, miras keçe cevapları, Oğuz Destanı metni cevapları, Türkçe çalışma kitabı cevapları


text:
Aqyar mahkemesi Hizb ut-Tahrir ile alâqası olğanında şeklengen daa bir qırımlını azat etmedi
Aqyarnıñ şeer mahkemesi Rusiye Federatsiyasında, artıq ise işğal etilgen Qırımda da yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüvde şeklengen Aqyar sakini Nuri (Yuriy) Primorovnıñ apis cezası aqqında qararını lâğu etmedi, dep haber ete 15 minut saytı.
Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov bildirdi ki, Aqyarnıñ şeer mahkemesi Nuri Primovnıñ apiske alınması aqqında qarar şikâyetini red etti. İmaye işbu qararğa lâğu instantsiyasında itiraz etmege istey.
Kürbedinov qayd etti ki, fevral 16-da aynı bu şekilde Ruslan Zeytullayevniñ şikâyeti red etildi. Mahkeme apiske alınğan şahıs ve imayecisi olmağanda keçirildi, böylece, adliyeciniñ aytqanına köre, «büyük hata yapıldı, çünki qabaatlanğan kişi mahkemede olmaq kerek».
Bu sefer, Kürbedinovnıñ aytqanına köre, mahkemede adliyeci oldı, lâkin Nuri Primovnı mahkemege ketirmediler.
Fevral 20-de Aqyarnıñ şeer mahkemesinde aynı iş boyunca qabaatlanğan Rustem Vaitovnıñ apiske alınmasına şikâyeti baqılmaq kerek.
Nuri Primov Ruslan Zeytullayev ve Rustem Vaitov ile beraber FSB hadimleri tarafından yanvar ayında yaqalanğan edi. Olarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesini bozğanında («Terroristik teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv ve bunıñ kibi bir teşkilâtta iştirak etüv») şeklene. Birinci instantsiya mahkemesi üçüni de 2 aylıq apis cezasına yaqaladı.
Kürbedinovnıñ malümatına köre, yaqalanğanlar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ nezareti altında bulunğan ediler, lâkin olarnıñ Hizb ut-Tahrir ile alâqası olğanını isbatlamadılar.


text:
Qırımtatarlarğa muftilik nege kerek?
İslâm dini musulmanlarğa, ğayri muslimlerniñ tarafını tutıp, dindaşlağa qarşı çıqmağa qatiyen yasaq ete. Çoqusı alimlerniñ fikirine köre, böyle areketler birden dinden çıqara. Daa yımşaq noqta-i nazar – bu kibi areketler ağır günâh sayıla. İnsaiy baqıştan – bu hainliktir. Emirali Ablayev dindaşlarına qarşı Rusieye FSB idaresine muracaat etkenine ne qadar yımşaq surette qıymet kesilse de, o musulmanlar içün tüşkün insan ve serseriy biri sayıla.
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ Federal telükesizlik hızmetine yapqan muracaatınıñ kopiyası, internette yer alıp, Qırım muftiliginiñ areketlerini soñki yeki yarım yıl devamında nezaret etken kişi içün beklenilmegen haber olmadı. İşğalden soñ Rusiye akimiyetinen işbirlik qurmaq Rusiye mahsus hızmetlerinen de işbirlikni qast ete edi. Lâkin «dostluqnıñ» böyle şekili – çaquv – çoqusı Qırım musulmanlarında menfiy duyğular doğura ve FSB-ge çaqqanlarnen birlikte ve bir yerde dinni kütmekten igrendire. Böyle bir netice Rusiyeniñ mahsus hızmetini quvandırmaz – Lubânkağa sadece kontrol astındaki diniy idare degil de, kontrol astında bulunğan ve aynı zamanda adiy müminlerniñ işançını qullana bilecek diniy idare kerek. Kontrol meselesinde iç bir sıqında yoq ta, amma işanç aqqında endi söz yürsetilmey. Elbette ki, «Hizb ut-Tahrirge» ve habaşit-tariqatçılarğa qarşı küreşte Ableyevni destekleycek soyları da tapılır. Lâkin çoqusınıñ közünde çaquv adisesi muftiyatnıñ onsız da qusurlı namına kesen-kes ziyan ketirdi.
Ablayevniñ imzası ile FSB-ge yolanılğan çaquv – mantıqlı netice: eger de müfti öz raqiplerini diniy munaqaşada yeñip olamasa, bügün küç kimde ise, oña muracaat ete.
Ablayev qırımtatarlarnıñ siyasiy yaşayışında halq liderleriniñ teşebbüsinen peyda olğan edi. O ilâhiyatçı, din alimi degil. Sadece kelişken insan, oñaytlı, belki, müminler arasında itibarı olmağanından sebep, atta tabi olğan biri. Bes-belli, o qırımtatarlar içün dinniñ emiyetine dair fikirlerinde Meclis yetekçilerinen razı edi. Adetince, milliy areket yolbaşçıları İslâmnı halq kimiliginiñ qısımlarından biri olaraq tanıy ediler. Siyasetçi böyle tüşünse – bir mesele, diniy yetekçi – başqa. O digerleriniñ isteklerini yerine ketirmek mecbur ola. Bügün Qırımda yarımadadaki musulmanlarğa duşmanca davranğan idare pekingen. Onıñ içün Ablayevniñ imzası ile FSB-ge yolanılğan çaquv – mantıqlı netice: eger de müfti öz raqiplerini diniy munaqaşada yeñip olamasa, bügün küç kimde ise, oña muracaat ete.
Ablayevniñ «çaqmasınen» bağlı şamata Mustafa Cemilevniñ ğayesini hatırlattı. O qıtaiy Ukrainada qırımtatar müftiligini tesis etmek fikirini aman-aman bir yıl evelsi seslendirgen edi, lâkin bu yöñelişte kerçek adımlar atılğanı daa körünmey. Ablayevni Qurultay saylağan edi, yani bütün halqnıñ vekâletli temsilcileri. Oña alternativ olaraq, din alimleri olmaq mumkünler. Olar adiy musulmanlar arasında çoq belli olmasalar da, alimler arasında itabar qazandılar. Qırımtatarlar arasında Saudiy Arabistanda, Lübnanda, diger devletlerde tasil körgen, otuz-qırq yaşları arasında bir-qaç kişi bar. Olar özlerini diniy fenlerniñ ögrenmesine, ocalıqqa, aşkârlıqqa teslim ettiler.
Olarnıñ arasından iç bir diniy yetekçi milliy liderniñ ya da Meclis reisiniñ yardımcısı olmağa razı olmaycaqtır. Aynı zamanda, Mustafa Cemilevniñ ve Refat Çubarovnıñ destegi olmasa, qıtada yañı müftilik teşkil etmege ve lâyıq yolbaşçı saylamağa da mumkün degil. Olar «Hacı Emirali» adını taşığan eski hatalarından ders çıqarmağa azırlarmı – bu 2016 senesiniñ soñuna qadar belli olacaq. Lâkin bundan ögüne siyasetçiler sualge cevap bermeliler: Qırımnıñ işğalcisi Ekinci Yekaterina tarafından işletilgen «diniy idareler» forması 21-ci asırda da musulmanlar içün kerekli qalamı?
Anvar Derkaç, jurnalist
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Ukrain tili Lvivden Qırımğa qadar yanğıray – Poroşenko
Prezident Petro Poroşenkonıñ fikrine köre, til Ukraina halqını birleştirgen faktordır.
Bunı o Petro Yatsekniñ adına XV halqara ukrain tili yarışınıñ iştirakçileri ve ğalipleri ile körüşüvde bildirdi, haber ete ukrain devleti başınıñ matbuat hızmeti.
«Siyasiy mühtekirlik vastası ile ukrain cemaatçılığını bölip olamadılar. Çünki bizim barışıq yaşayışımız ve birligimiz teren cemaat fikirdeşligimizniñ neticesidir.
Gençlerimiz öz yolunı sayladı ve onı açıqtan bildirdiler. Şu cümleden, yarışıñıznıñ tilinde. Lviv Luganskqa qadar, Çernigov tarafından Qırımğa qadar, bir yerde – bar sesi ile, başqa yerde – yavaşça, amma ukrain tili artıq eminliknen yanğıray, mustaqil avropalı devletniñ tili», – dedi Poroşenko.
O şunı dedi ki, Ukrainağa qarşı istilâ ve Qırım işğali – «ukrain halqınıñ birligini toqtatmaq içün bir ıntıluv».
Ukrain tili halqara yarışınıñ maqsadı – gençler arasında tilni rağbetleştirmek ve ukrain halqınıñ medeniyet ve adetlerine ürmet aşlamaq.


text:
KpыM/Qırım. Qırımlılar ve ukrainliler
Ukrain devletiniñ soñki 23 yıl devamında Qırımd alıp barğan etnik siyasetini talil eterek, rusiyeliniñ demokratikligi ukrain meselesine kelip, sönse, ukrainkisi qırımtatar meselesinen toquşqanda yoq olğanını qayd ettim.
Biz ukrainliler bu milletke nisbeten işançsızlıq, milliy üstünlik duyğularnı ve siyasiy basqını toqtatmağance, bir qaç asır devamında poloniyalılarğa, soñra ruslarğa davranğanımız kibi, o da bizgey şay baqacaq.
Qırımtatarlarğa tuvğan topraqta özüni serbest duymağa imkân berip, ve şimdiki vaziyette buña irişmek içün er şey yapılsa, em de Ukrainanıñ Qırımdaki Havfsızlıq Hızmeti ve Rusiye tarafdarları daima añğan Türkiye ve mustaqil qırımtatar devleti aqqında ğalerni tekrarlamasaq, biz kerçekten yaqın bir dost, qardaş halqnı öz tarafımızğa celp etip olurmız.
Sizniñ fikiriñizce, parlamentte100-den 4 qırımtatar mandatı degil de, kvotağa köre 15-20-30 olsa edi, cumhuriyette devirim yapıp olur edilermi? Qırımtatarlar kerek olğanı qadar, prokuratura, mahkeme, Havfsızlıq Hızmetinde temsil etilgen olğan olsa ediler, ne olur edi?
«Nezaketli adamlarnıñ» silâsı altında Rusiye tarafdarları olğan parlament vekilleri separatistik qararlarnı almazdan evel, Meclis 15 biñ qırımtatarı ile birlikte Yuqarı Radanı blok etkenini unutmayıq.
Qırım yarımadasınıñ tamır halqı olaraq qırımtatarlar vaqtında tanılğan olsa ediler, Rusiye mart 16 künü ötkerilgen «referendum»nı qullanıp olur edimi?
Ve bu kibi sualler çoq.
Qırımtatarlarnıñ meselelerini körmemezlikke urğan soñ, olar içün aqaretlev ve işançsızlıqnı kim bildirgeni müim olmaycaq.
Men işanam, biz ukrainliler tolerantlıqnı kösterip, halqlarımıznıñ taqdirleri biri-birine oşağanını hatırlap, stalin qurumı yoq etken qırımlılarnıñ aqlarını tiklermiz, ve Qırımnıñ Ukrainağa qaytması içün kerekli şaraitlerni peyda etermiz.
PS. Metin ksenofoblar içün yazılmağan
Sergey Kostinskiy, qırımlı siyasiy mesleatçı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımdaki istilâsınen Rusiye Ukrainanı NATOğa itey – Turçinov
Rusiye istilâsı Ukrainanı NATOğa itey, bunı Ukraina prezidenti vazifesini eda etken, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ reisiOleksandr Turçinov bildire.
«Rusiye Ukrainanıñ NATOğa kirmesinden pek qorqa. Amma bunıñnen beraber Rusiye Federatsiyası öz areketlerinen, er vaqıt Qırımda bulunğan ordularınen Ukrainanı israrlıqnen NATOğa itey. Eger o öz areketlerini şu yöñelişte devam etecek olsa, öyle olacağını tahmin ete bilem», – dedi Turçinov «Şuster live» efirinde.
O şunı da qayd etti ki, Rusiye istilâsı sebebinden Ukrainanıñ NATOğa kirüviniñ tarafdarları daa da çoqlaşa eken.
«Rusiye öz istilâsını toqtatmasa, demek o aqiqaten Ukrainanı bu yöñelişke doğrulta», – dedi Turçinov.
«Rusiye Ukrainanıñ NATOğa kirmesinden pek qorqa. Amma bunıñnen beraber Rusiye Federatsiyası öz areketlerinen, er vaqıt Qırımda bulunğan ordularınen Ukrainanı israrlıqnen NATOğa itey. Eger o öz areketlerini şu yöñelişte devam etecek olsa, öyle olacağını tahmin ete bilem», – dedi Turçinov «Şuster live» efirinde.
O şunı da qayd etti ki, Rusiye istilâsı sebebinden Ukrainanıñ NATOğa kirüviniñ tarafdarları daa da çoqlaşa eken.
«Rusiye öz istilâsını toqtatmasa, demek o aqiqaten Ukrainanı bu yöñelişke doğrulta», – dedi Turçinov.


text:
Dïetologïya salasındağı sarapşılar swıqtap nemese tumawmen awırıp, emdelip jürgende tömendegidey önimderdi tutınwğa bolmaytının aytadı. Sebebi, olar awrw merzimin uzartwğa kesirin tïgizedi eken.
Jañğaq
Jañğaq – adamğa köp küş-qwat beretin jemis. Alayda tumaw kezinde jañğaqtı köp jeseñiz, tamağıñızdı qışıtadı. Sol sebepti de joğarğı tınıs jolı awrwları mazalağanda jemegeniñiz durıs.
Kökönis pen jemis-jïdek
Bul önimderde mïneraldar men paydalı därwmender köp bolğandıqtan, awıra bastağannan bastap soñına deyin tutınıñız. Eger de dene qızwı uzaqqa sozılatın bolsa, işektiñ jumısı bayawlaydı. Al kökönisterdiñ özegin asqazan durıs qorıtpaydı. Sol sebepti, kökönisterdi swğa qaynatıp nemese bwğa buqtırıp jegen durıs.
Işimdik jäne kofe
Işimdiktiñ vïrwstıq awrwlarğa tïgizer zïyanı öte köp. Sebebi, ol ağzadağı reakcïyanı bayawlatıp, ïmmwnïtetiñizdi tömendetedi. Sonday-aq, bawırıñızğa zïyanın tïgizedi. Al swıqtağanda kofeni işwdiñ de qajeti joq. Öytkeni ol deneni qurğatıp jiberedi.
Süt önimderi
Tumaw, swıq tïyu, ökpeden şığatın qaqırıq, jötel sekildi awrwlarmen awırıp jürseñiz, süt önimderin köp tutınbañız. Sebebi olar emdelwge keri äserin tïgizedi. Bul tusta janjabil şayı köp kömegin tïgizedi, sebebi ol tumawdı şaqıratın vïrwstardı öltiredi.
Fastfwd önimderi, qwırılğan et, toñba (xolodec)
May, qwırılğan et önimderin asqazan men işek awrwları kezinde köp tutınbağan jön. Odan awrwıñızdı asqındırıp alasız. Al tumaw kezinde fastfwd önimderin tutınbağan abzalıraq, Sebebi ağılşın ğalımdarı swıqtap nemese tumawmen awırıp jürgende, qaynatılğan kökönis pen tawıq sorpasın tutınğan jön deydi. Istıq tawıq sorpası tınıs joldarınıñ qorğanıştıq qızmetin küşeytedi eken.
Tättiler
Kämpït, tätti toqaş pen şokolad sekildi tättilerdiñ quramında kalorïya öte köp. Sondıqtan ïmmwnïtettiñ belsendiligin tömendetedi jäne qandağı aq tüyirşikterdiñ köbeyuine äser etedi. Olar tamağıñızdağı bakterïyalardı da tez köbeytedi. Sondıqtan eñ tïimdisi – bal. Ol tätti bolğanımen, bakterïyağa qarsı äseri bar jäne ïmmwnïtetiñizdi köteredi.
Kartop
Jötelip nemese tumawmen awırıp, emdelip jürseñiz kartop köp qosılğan tağamdardı köp jemegeniñiz jön. Onıñ quramında kömirsw köp bolğandıqtan, dene ılğalına keri äserin tïgizedi.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
20:49 195
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Qazaqstandağı zawıt kartop önimderiniñ 80 payızın Reseyge eksporttaydı
ASTANA. QazAqparat - «KazakhInvest» Ulttıq kompanïyası» AQ basqarma törağası mindetin atqarwşı Meyirjan Mäykenov tayawda Qazaqstanda jüzege asırılatın ïnvestïcïyalıq jobalar jayında aytıp berdi, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Jalpı alğanda, büginde «KazakhInvest» ulttıq kompanïyası jumısında 158 joba qamtılğan. Öñirlik turğıda jobalardıñ köbisi Atıraw, Aqmola, Aqtöbe, Almatı oblıstarında jäne Astana qalasında ornalasqan. Jobalardıñ jalpı qunı 49 mlrd dollarğa bağalanıp otır. Atalğan 158 jobanıñ arasında belsendi türde pısıqtalıp jatqandarınıñ sanı 76-ğa (20,4 mlrd dollar) jetti, yağnï bul jobalarda äriptester, qarjılıq model, bïznes jospar, texnïkalıq-ekonomïkalıq negizdeme eskerilgen. Osı orayda bular tolıqtay jüzege asırwğa dayın tur», - dep toqtaldı ol Senatta ötken el ekonomïkasına ïnvestïcïya tartw taqırıbındağı döñgelek üstelde.
Onıñ sözine qarağanda, bul 76 jobanıñ işinde transulttıq kompanïyalardıñ qatıswımen 34-i qamtılğan. Atalğan jobalardıñ arasında 26-sı qıtaylıq, 20-sı ewropalıq elderdiñ ïnvestïcïyalarına bağdarlanğan. Al salalıq nışan boyınşa jobalardıñ köbisi xïmïyalıq, munay-xïmïyalıq, farmacevtïkalıq bağıttarda iske asırwğa negizdelgen, yağnï bul 19 joba 10 mlrd dollarğa bağalanıp otır. Taw-ken äri metallwrgïyalıq saladağı 18 joba 5 mlrd dollardı quradı. Sonımen qatar basımdıqqa ïe agroönerkäsiptik keşendegi 12 jobanıñ qunı 500 mln dollarğa jetti.
«2017 jılı jürgizilen jumıstıñ nätïjesinde 5 joba ayasında qurılıs jumıstarı bastaldı. Budan bölek, 2018 jılğa josparda 16 jobanı iske qosw közdelgen. Olardıñ arasında Nïderlandınıñ Farm Frites transulttıq korporacïyası jobasına toqtalsam, olar kartop önimderin öndirwge mamandandırılğan. Bul kompanïya barşa älem boyınşa McDonalds jüyesine resmï önim jetkizwşi bolıp tabıladı. Farm Frites ïeliginde kartop öndirwde iri altı zawıtı bar. Endi jetinşi zawıt Almatı oblısında salınadı. Zawıttıñ qwattılığı 70 mıñ tonnanı quraydı. Atap aytqanda, barşa önimniñ 80 payızı reseylik narıqqa eksporttalatın boladı», - dedi Meyirjan Mäykenov.
- Reseyliktiñ äkesi SQO-dağı turaqtı mekeni joq adamdardıñ arasınan tabıldı
- KASE-de dollar nege arzandap jatqanı tüsindirildi
- Dollar arzandap, teñgeniñ qunı östi
- «Köleñkedegi» jumısşılar qalay zañdastırıladı
- Ïrandıqtar Semeyde et öñdew kombïnatın salmaqşı
- QR Premer-Mïnïstri Saraptama keñesiniñ otırısın ötkizdi
- QR Ulttıq banki basşısı qarjı sektorın qayta jañğırtwğa qatıstı josparımen bölisti
- OQO-ğa tartılğan ïnvestïcïya kölemi 482 mlrd teñgeni quradı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk pol_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn azj_Latn crh_Latn azj_Latn crh_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn