text:
Poroşenko, Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasını ilhaq etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarını daa faal surette qolçalamağa davet etti.
Bunı o, Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasınıñ reisi Abdüllâtif bin Raşid Az-Ziyani ile körüşüvi esnasında söyledi, dep bildire Poroşenkonıñ haber hizmeti.
Körüşüv esnasında Ukraina devletiniñ yolbaşçısı “qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni taqdim etti”.
Basra körfezi Arap devletleriniñ işbirligi şurasına Suudiy Arabistan, Bahreyn, Birleşken Arap Emirlikleri, Quveyt, Qatar ve Oman kireler.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini Qırım ve Aqyarnıñ (Sevastopolniñ) vaqtınca işğali başlanğan künü dep ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko münasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye işğalni red ete ve bunı “tarihiy adaletniñ tiklenilmesi” depadlandıra.


c: text/html

text:
Nazirler şurasınıñ aynı bu vesiqası Ukraina-Rusiye sıñırınıñ qoruvı ve imayesive müendislik-tehnikiy abadanlaştıruv boyunca areketlerni qabul etmege teklif ete edi. Deputatlar Rusiyeni Ukrainağa qarşı istilânı toqtatmağa çağırmağa ve BMT ve OSCE teşkilâtlarına muracaat etip, Ukraina-Rusiye sıñırınıñ bozuluvını, separatistlerge Rusiye iştiraki ile arbiy tehnika berilmesini takbih etmege rica etecek ediler.
Rey berüvden soñ Yuqarı Rada reisi Oleksandr Turçinov fraktsiya reberleri arasında bu mesele boyunca qoşma mesleatlar keçirilmesini teklif etti.
Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası Andriy Parubiy arbiy vaziyet kirsetilmesi aqqında mesele al-azırda baqılğanını bildirgen edi. Devlet yolbaşçısına Donbassta arbiy vaziyetni kirsetmek muracaatınen bulunmaq teşebbüsini VO «Svoboda» fraktsiyası kösterdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Advokat Nikolay Polozov Rusiyeniñ Ermeni Bazar şeer mahkemesiniñ qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge çıqarılğan ükümni temyiz etecek ola. Bunı o öz Telegram kanalında haber etti.
"Munaqaşa vaqtında mudafaa tarafı Mustafa Cemilevniñ bütün maddelerge köre aqlanmasını talap etti", - depâ yazdı advokat.
Polozovnıñ sözlerine köre, mudafaa tarafı dava bütünley "daa mahkeme tahqiqatı vaqtında dağılğanını" defalarca qayd etken edi.
"Mahkeme devlet qabaatlayıcınıñ talaplarını qanaatlendirmekten red etti. Mahkeme statistikası nazik bir şey olğanını añlamaq müimdir, aqlama ükümler içün ise mahkemecilerni cezalaylar. Şunıñ içün çoqusı allarda, qabaatnı isbatlağan deliller olmağanda mahkemeler qabaatlav ükümler çıqara, amma mahkemelengenni cezadan azat ete", - dep haber etti o.
Aprelniñ 22-nde Rusiyeniñ nezaretinde olğan Ermeni Bazar şeer mahkemesi qırımtatar haqlınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge ğıyaben üküm çıqardı. O qabaatlı tanıldı, amma aqlama etilmegen esaslarğa köre azat etildi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Rusiyägä qarata sankśiyälär waqıtı ozaytıldı
Awrupa berlege monıñ säbäben Rusiyäneñ Ukrainanı totrıqsızlaştıruı dip atadı
Awrupa Berlege Ukrainanı totrıqsızlaştıruı säbäple Rusiyägä qarata iq’tisadi sankśiyäläreneñ waqıtın tağın 6 ayğa ozaytu qararı çığardı.
Bu xaqta Bel’giyä başqalası Brüssel’dä uzğan Awrupa Berlege liderlar sammitınnan soñ berlekneñ şura räise Çarl’z Mişel’ sośial’ media akkauntı aşa belderde. Ul Rusiyäneñ Minsk kileşüen tulısınça ütäleşen täêmin itü öçen üz öleşen kertergä tiyeşlegen äytte.
Mişel’ beldergänçä, Awrupa Berlege Rusiyägä qarata prinśiplarğa nigezlängän, êzlekle häm strategik mönäsäbättä bulaçaq.
Qarar nigezendä Rusiyägä sankśiyälär 2022nçe yılnıñ 31nçe ğıynvarına qadär ozaytıla.
Bäyläneşle xäbärlär
İranda qar yawdı - uqular tuqtatıldı
İlneñ qayber şähärlärendä qar, suıq hawa, tuñ häm toman küzätelä
Abbas: “Bez yaña İzrail xökümäten uñışsız qılırğa tiyış”
Fälästin İlbaşı Mäxmüd Abbas yaña tözeläçäk İzrail xökümäten uñışsız qılu öçen êşläwläreneñ zarurlığın belderde
Semeru yanartawı attı
İndoneziyädäge aktiv 130 yanartawnıñ berse bulğan Semeru yänäşäsendä yäşäwçelärne aşığıç räweştä êvakuaśiyälädelär


text:
Qırımtatar faaliyetçisi, «Veciye Kaşka işi» figurantı Asan Çapuh, keçirgen insultından soñ ağır bir sağlıq vaziyetinde buluna. Bunı tünevin faaliyetçi Zair Smedlâyev Facebookta bildirdi.
Smedlâyev: «İç bir tıbbiy muayene ve tedaviylev yapılmay. Ondan ğayrı, onda sol qolu ve ayağınıñ areketleri sıñırlı. Eger oña ileride de böyle munasebet kösterilse, o, açlıq ilân etmek niyetindedir!» – dep bildirdi.
Bu malümatnı jurnalist Anton Naumlük de tasdiqlay.
Onıñ malümatına köre, Çapuhnı diagnostika içün hastahanege yollav aqqında yazılı buyurıq endi üç künden berli eda etilmey.
65 yaşlı Asan Çapuh muvaqqat izolâtorda mikroinsult keçirdi ve acele surette hastahanege yatqızılmaq kerek. Onıñ advokatı Ayder Azamatov, imayesi altında bulunğannıñ şeer hastahanesine keçirilmesini talap ete edi.
Noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar. Olar Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlanalar. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından yaqalanuvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırdı.


text:
«Rus aleminiñ» meşur ideologlarından biri Aleksandr Dugin bildirdi ki, Ukrainada cenkleşken separatistlerniñ fikirince, Rusiye prezidenti Vladimir Putin olarğa qarşı hainlik yaptı ve olardan vazgeçti. Lâkin, o, emin ki, Putin açıq cenkke kirişmege mecbur olacaq ve bunıñ sebebi Qırım olacaq.
Bunı The Times yaza.
«Aleksandr Dugin bildirdi ki, künde «5-6 kere» Ukraina Şarqında cenkleşkenlerniñ liderlerinen telefon vastasınen qonuşa ve olar onıñ Kreml hainligi aqqında fikirine qol tutalar», – dep qoşa neşir jurnalisti Ben Hoyl.
Berilgen malümatqa köre, Dugin MGU işinden marum qaldı. O, The Times neşirine bergen intervyüsında şunı qayd ete ki, Kreml avalesi olmasa edi, böyle bir qarar qabul etilmez edi ve aynı bu qarar «resmiy şahıslar Ukraina ile vaziyette yımşağanlarını» isbatlay.
«Duginniñ fikirince, cenkçilerni yok etecekler, Ğarp ise Ukrainanı Qırımğa ücüm etmege zorlaycaq, ve Putin ep bir cenkke kirişmege mecbur olacaq, lâkin onıñ o qadar küçü endi olmaycaq», – aytıla neşir malümatında.
İyünniñ 27-de Duginni Moskva universitetinden işten boşattılar. Onıñ fikirince, bunıñ sebebi «Novorossiya» ğayelerine qol tutuv oldı.


text:
Salı künü, noyabr 15-de, Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ üçünci komiteti toplaşuvında Kyiv vaqtına köre saat 23:00 Ukraina teşebbüsi ile «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsiyasınıñ leyhası boyunca rey berilecektir. Bu aqqında Ukraina Tış işler nazirligi bildire.
«Leyha maqsadı – vaqtınca işğal etilgen ukrain yarımadasında Ukraina vatandaşlarınıñ anayasa aqlarını qorçalamaqtır. Vesiqada işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ kütleviy bozulması qayd etile ve Rusiye işğalci devlet olaraq halqara uquqqa uyğun bir şekilde şartlarğa riayet etmesine çağırıla», – dep aytıla nazirlikniñ haberinde.
«Rezolütsiyada Rusiyede qanunsız alda tutılğan Ukraina vatandaşlarınıñ azat etilmesi ve Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etme qararınıñ lâğu etilmesi qayd etile», – dep haber ete nazirlik.
Vesiqa Rusiyeni halqara uquq qorçalayıcı mehanizmlerine, ilk evelâ Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Ukrainada insan aqlarına riayet etilmesini nezaret etken missiyasını Qırımğa alıp, insan aqları vaziyetiniñ monitoringini keçirmek imkânını bermege çağıra. Vesiqada BMT insan aqları Yuqarı komissarınıñ İdaresine Qırım yarımadasındaki vaziyet aqqında ayrı bir esabat azırlamaq muracaatı mevcut.
Rezolütsiya leyhasınıñ müellifleri BMT azası olğan 41 devlet ola.
Al-azırda New Yorkta rezolütsiya leyhasınıñ qabul etilmesini teklif etken ukrain eyyeti erkânına Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev, Ukraina tışqı işler naziriniñ muavini Sergey Kislitsa ve Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar kirmekte.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko BMT işbu rezolütsiyağa qoltutacağına ümüt etkenini bildirdi.
Rusiyede rezolütsiya leyhası «bir taraflı» olğanını aytıp, oña rey bermeycegini aydınlattılar.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova halqara toplulıqnı Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çağıra. Bunıñ sebebi Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ dekabrniñ 24-nde «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen qırımtatarlarnı apiste qaldırmaq qararı oldı.
«Qanunsız mahkeme qararları lâğu etilsin ve alâ daa işğal etilgen Qırımda ve Rusiyede qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşları evlerine qaytsın dep, halqara toplulıqnı Rusiyege basqı yapmağa devam etmesine çağıram», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Rusiye Yuqarı mahkemesi dekabrniñ 24-nde istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ (Aqmescitteki birinci gruppa) ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım MC prokuraturası Qırım «samooboronası», rusiyeli «Noçnıye volki» teşkilâtı ve diger qanunsız teşkilâtlarnıñ temsilcileri işlegen cinayetlerniñ tahqiqatını Qırım MC Milliy politsiya idaresi, SBU idaresi aralarında areketlerni uyğunlaştırmaq ve malümatnen teminlevni yoluna kirsetmek kerekliginde israr ete.
Prokuror muavini İgor Ponoçovnıy, 2018 senesi altı ay içinde Qırımda işlengen cinayetler ve olarnıñ tesbiti boyunca Qırım uquqqorçalav organlarınıñ koordintsion oturışuvında böyle bir beyanat yaptı.
Mevzunen bağlı: «Samvelni» tapmaq: «qırım opolçeni» ne içün halqara qıdıruv cedveline kirdi
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ matbuat hızmeti haber etkenine köre, uyğunlaştırılğan tahqiqat ötkerilecek qanunsız teşkilâtlar cedveline «Kazaki», «Narodnaya drujina», «Rubej» ve başqaları kire.
Qırım «Samooboronası» yarımadada ilhaqtan evel peyda olıp, Rusiye ilhaqına yardım etken edi. 2014 senesi iyünniñ 11-nde Kreml nezareti altındaki yarımada parlamenti bu teşkilâtnı qanuniyleştirip, kerekli qanun qabul etti.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki mahkemesi "Qırım musulmanları davası"nıñ beş faaline üküm çıqardı. Bunı "Gratı" ukrayin neşri haber etti.
Enver Ametov ve Yaşar Muyedinov 13 yıl sert apis cezasına mahküm etildi. İlk dört yılnı apishanede keçirmeli olacaqlar - eñ sert apis rejimi ile. Müddet bitken soñ ise daa bir yıl olarnıñ azatlığı sıñırılı olacaq. Sıñırlavlar yaşayış yeriniñ deñiştirilmesini, saat 22-den 6-ğa qadar evden çıqmaqnıñ, kütleviy tedbirlerde iştirakniñ yasaq etilmesini ve ayda eki kere nezaret organlarğa barıp qayd etilmekni köz ögünde tuta.
Osman Arifmemetov, Ruslan Suleymanov ve Rustem Şeyhaliv 14 yıl apis cezasına mahküm etildi. İlk dört yılnı olar apishanede keçirecekler. Müddet bitken soñ ise daa eki yıl olarnıñ azatlığı sıñırılı olacaq.
Evel prokuror Yevgeniy Kolpikov mahkemeden qırımtatar faalleri içün uzun müddetli apis cezasını istegen edi: Enver Ametov ve Ruslan Suleymanov 16 yıl, Osman Arifmemetov 16,5 yıl, Yaşar Muyedinov 15 yıl, Rustem Şeyhaliyev 17 yıl.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Meclis reisi Refat Çubarov qırımtatar halqı sürgünliginiñ 71 yıllığında yarımadada yaşağan semetdeşlerini sabır etmege çağıruvı ile video muracaatnı yazdı
«Sayğılı ağa ve ablalar, bir yıl evelsi başımızğa yañıdan kelgen zorluqlar inşaAllah yoq olacaqtır, Qırımnı basıp alğan rus işğalcileri bizim toprağımızdan qaçmağa mecbur olacaqtır. Bizler epimiz bu quvanç künlerini yaqınlaştırmaq içün areket etemiz», – dey Çubarov.
«Amma ne olsa da, buña bazı vaqıt kerek olacaq. O sebepten, Qırımdaki milletimiz ve Qırımnıñ tışında mecburiy olğanlarımız birlikte olayıq. Añlaymız, bugün eñ büyük zorluqlarnı Qırımdaki vatandaşlarımız çeke. Allah sizge çoq sabır ve küç bersin. Allah epimizge Vetanımızda kene bir arağa kelmege nasip etsin», – dedi Meclis reisi.
Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Ukraina ve tışında bir sıra hatıra tedbiri keçirilecek.
Şu künleri Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve diger şeerlerde de bu kibi tedbirler keçirildi.
Er sene Qırımda sürgünlik yıllığı munasebeti ile kütleviy tedbirler, şu cümleden Aqmescit merkezinde matem mitingi keçirile edi. Amma Rusiyeniñ Qırımnı zapt etkeninden soñ Aqmescit merkezinde bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Kyivde balalar içün «Tilde Birlik» adı altında qırımtatar yazısı ve medeniyetinen bağlı tasil aktsiyası keçirilecek. Bu aqta dekabrniñ 20-nde faal Lerane Haybullayeva bildirmekte.
Dekabrni25-ne qadar yaş sıñırı olmadan bütün istegen balalar aktsiyada iştirak etebile.
Haybullayevanıñ sözlerinbe köre, aktsiyada iştirak etmege istegenler kâğıttan yürek şeklinde bir varaqa azırlap, üzerinde qırımtatar tilinde Vatan, tuvğan yerler ve ana tiline olğan sevgisi mevzusınen bağlı bir söz yazmaq kerek.
Bildirilgenine köre, bir iştşrakçige berilcek kâğıttan yapılğan yürek sayısı sıñırlı.
Aktsiyanıñ finalı dekabrniñ 26-nda Kyiv, Bogadan Hmelnitskiy soqağı, 8/16 adresinde yerleşken ArtHud iş hanesinde keçirilecek. Finalda qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev ve Milliy Meclis reisi Refat Çubarov iştirakçilerge mükafatlar taqdim etecek, dep haber ete teşkilâtçılar.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵınıń funkcional wazıypaları
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketilik salıq baskarması baslıǵı:
Mámleketlik salıq basqarması jumısına basshılıq etedi hám mámleketlik salıq basqarmasına júkletilgen wazıypalar hám funkciyalardıń orınlanıwı ushın juwap beredi;
ózine júkletilgen wazıypalardıń ámelge asırılıwın támiyinleydi, ózine boysınıwshı bólimler iskerligin shólkemlestiredi hámde qadaǵalaydı;
basqarmanıń quramlıqdúzilisin, ózine boysınatuǵın aymaqlıq mámleketlik salıq xızmeti organları baslıqları hám xızmetkerleriniń juwapkershilik dárejesin belgileydi;
belgilengen wákillikleri sheńberinde Ózbekstan Respublikası nızamların, Ózbekstan Respublikasi Oliy Majlis palataları qararları, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń Pármanları, qararları hám biylikleri, Ózbekstan Respublikası Ministirler Kabinetinińqararları hám biylikleri hámde baska nızam hújjetleri, sonday-aq Mámleketlik salıq komitetiniń ishki hújjetleri tiykarında hám olardı orınlaw boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq xızmeti organları tárepinen orınlanıwı májbúriy bolǵan buyrıqlar shıgaradı, tapsırmalar hám kórsetpeler beredi;
Mámleketlik salıq komiteti menen kelisilgen halda Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq basqarması hám mámleketlik salıq inspekciyalarınıń shtatlar kestesin basqarıw xızmetkerlerdiń belgilengen sanı hámde járdemshi xızmetkerlerdiń ámeldegi esap normativleri hámde miynetke haq tólew qorı sheńberinde tastıyıqlanadı.
xızmetkerlerdiń sheklengen sanı hám miynetke haq tólew qorı sheńberinde Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması hám mámleketlik salıq inspekciyalarına belgilengen tártipte ózgerisler kiritiw huqıqına iye
Mámleketlik salıq komiteti tárepinen tastıyıqlanǵan mámleketlik salıq inspekciyası haqqındaǵı úlgili nızam tiykarında Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq inspekciyaları haqqındaǵı nızamları tastıyıqlandı;
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması hámde inspekciyaları xızmetkerlerin belgilengen tártipte lawazımǵa tayınlaydı hám lawazımınan azat etedi;
Ayrıqsha órnek kórsetetuǵın xızmetkerlerdiRespublika mámleketlik sıylıqların hámde mámleketlik salıq xızmeti organlarınıń lawazımlı shaxsları ushın Ózbekstan Respublikası Húkimeti tárepinen belgilengen arnawlı ataqlardı beriw ushın Mámleketlik salıq komitetine usınadı;
Ózbekstan Respublikasınıń mámleketlik organları, shólkemleri menen bolatuǵın múnásebetlerinde Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması tárepinen jumıs alıp baradı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵı oǵan berilgen wákillikler sheńberinde basqa huqıqlarǵa da iye.
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵı orınbasarınıń funkcional wazıypaları
mámleketlik saliq basqarmasinińarnawlı funkcionalbólimlerinebasshılıq qiladi hámda ózinejúkletilgenwaziypa va funkciyalardıńorınlanıwı ushınjuwap beredi;
ózinejukletilgenwaziypalardıńámalgeasırılıwın támiyinleydi, ózine boysınıwshı bólimleriskerliginshólkemlestiredi,muwapıqlastıradıhámqadaǵalaydı;
basqarmanıńquramlıqdúzilisi, ózine boysınatuǵınaymaqlıq mámleketlik saliq xizmeti organlari baslıqlarıhámbasqarmaxızmetkerlerinıńjuwapkershiligin belgileydi;
belgilengen wákillikleri sheńberindeÓzbekstan Respublikasi nızamları, Ózbekstan Respublikasi Oliy Majlisi palatalarınızamları, Ózbekstan Respublikası PrezidentinińPármanları, nızamlarıhámbuyrıqları, Ózbekstan Respublikasi MinistrlerKabinetiniń qarorlari va biyliklerihámda basqa nızam hujjetleri, sondayaqMámleketlik salıq komitetiniń ishki hújjetleri tiykarındahámolardıńorınlanıwıboyınsha Qaraqalpaqstan Respublikasımámleketlik salıq xizmeti organları tárepinenorınlanıwı májbúriy bolǵan buyrıqlardıńshıǵarılıwınshólkemlestiredihámorınlanıwınqadaǵalaydı hámde tapsırmalarberedi;
ayrıqshaórnek kórsetkenxızmetkerlerdimámleketliksıylıqlardıhámmámleketlik salıq xizmeti organlarınıńlawazımlı shaxsları ushın Ózbekstan Respublikasi Húkimeti tárepinen belgilengen arnawlıdárejelerdi beriw ushınMámleketlik salıqbasqarmasi baslıǵınausınadı;
Qaraqalpaqstan Respublikasi mámleketlik salıq basqarmasi baslıǵınıńorinbasarıózine berilgen wákillikleri sheńberinde basqa huqıqlarǵa da iye.


text:
Qırımda bazarertesi künü, iyülniñ 6-nda, sıcaq ava ve küçlü yel olması beklenile. Sinoptikler furtuna ihtarını ilân etip, yarımadada yüksek yanğın telükesi bar, dep hatırlattılar. Bu aqta Qırımnıñ Gidromettsentri matbuat hızmeti bildirdi.
Aqmescitte ara-sıra bulutlı ava olması tahmin etile. Yağanaqlar beklenilmey. Şarqiy yel süratı saniyede 7-12 metr olacaq. Ava arareti gece 22-24°, kündüz 34-36° olacaq.
Aqyarda az bulutlı ava olacaq. Yel süratı saniyede 3-5 metr olacaq. Ava arareti gece 22…24°, kündüz 30…32° olacaq.
Qırımnıñ yalı boyunda ava ara-sıra bulutlı olacaq. Yağanaqlar beklenilmey. Şimaliy-şarqiy yel süratı 7-12 metr olacaq.
Ava arareti gece 23-25°, kündüz 31-36° olacaq.
Keriçte de az bulutlı ava olacaq. Yağanaqlar yağmaycaq. Gece yel süratı saniyede 2-5 metr, kündüz şimaliy yel saniyede 5-10 metr olacaq. Ava arareti gece 21-23° derece, kündüz 34-36° olacaq.


text:
Soñki yılları işğal etilgen Qırımda qırımtatar tilini fen olaraq ögrengen talebelerniñ sayısı eksile ve bu saada dersten tış ögrenüv arta.
Bu aqta qırımtatar cemaat erbabı Emine Avamileva Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Tögerek masa ve munaqaşalar keçirdik, qırımtatar ve ukrain tilleriniñ Qırımda devlet tili olaraq qullanılmasını belgileycek uquqiy mehanizmni açmaq içün muracaatlar yollağan edik. Ne yazıq ki, bu mehanizm yoq. Bugün qırımtatarca devlet tili olaraq – yalıñız bir taqlit. Amelde ise o, tek qoranta içinde turmuş qonuşuv tili qaldı, Qırımnıñ cemaat ve siyasiy ayatında ise qullanılğanını körmezsiñiz», – dep qayd etti Avamileva.
Onıñ malümatına köre, Qırımnıñ Rusiye tasil nazirliginiñ malümatına binaen, şimdi tahminen 31 biñ mektep talebesi qırımtatar tilini fen olaraq ögrene – ya terenden, ya da fakultativ olaraq, ya da ders tışında.
«6,5 biñ bala, talebelerniñ 3,1%-ı, qırımtatar tilinde tasil ala. Umumen qırımtatar tilinde tasil bergen 15 umumtasil mektep bar, anda 237 sınıf ve 5 biñ talebe bar. Aynı vaqıtta 22 mektepniñ rus tilli sınıflarında 1,7 biñ balalı 117 qırımtatar sınıfı bar», – dep bildirdi Avamileva.
Daa evel «Qırımtatar resurs merkeziniñ» reberi Eskender Bariyevniñ bildirgenine köre, Rusiye işğal etken Qırımda ukrain tili ögrenilgen tek bir mektep resmiy şekilde qayd etildi – Kefede. O, resmiy malümatqa köre, Qırımda qırımtatar tilli statusınen 7 mektep qaldı, 5 mektep eki tilli tasilge çevirildi, qalğan 4 mektep umumtasil oldı, dep qayd etti.
2018 senesi avgust ayında Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faali Leonid Kuzmin, yarımadada işğalden evel olğan 7 ukrain mektebinden tek bir danesi qaldı, dep bildirgen edi.
İşğal altındaki Qırımnıñ Rusiye akimiyeti umumtasil mekteplerde qırımtatar ve ukrain tili derslerini pek eksiltti. Akimiyet qırımtatarlarnı ana tilini ögrenmek imkânından marum qaldıra, dep bildirgen edi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri.
İşğalden soñ yarımadada qabul etilgen yañı «anayasanıñ» 10-uncı maddesi qırımtatar, ukrain ve rus tillerine devlet statusını bere.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Ukraina akimiyeti Qırımnı işğalden qurtarmaq içün elinden kelgenini yapacaq, dep bildirdi. Bu aqta temsilcilikniñ Facebook saifesinde aytıla.
Müessise Qırımda Rusiye akimiyeti qırımtatar halqınıñ ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekillerini taqip etmege devam ete, dep qayd etti.
«Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ ve ağa-qardaş Asan ve Aziz Ahtemovlarnıñ qabaatlavı boyunca daa bir «mahkeme oturışuvı» qırımtatar halqınıñ temsiliy organlarını Qırımdan quvuv siyasetiniñ daa bir adımı, vatandaş faalligini bastıruvnıñ daa bir aktı ola», – dep aytıla temsilcilikniñ beyanatında.
Olarnıñ fikirince, Qırımda Nariman Celâlnıñ taqip etilüvi onıñ cemaat ve siyasiy faaliyetinen bağlı, hususan «Qırım platforması» sammitiniñ çeşit meydançıqlarında spiker olaraq iştirak etüvi.
Temsilcilik Nariman Celâlğa Aqmescitniñ SİZOsından yazğan mektüplerinde Ukraina halqınıñ Rusiyege qarşı küreşine qoltutuv sözleri içün teşekkürler bildirdi.
«Rusiye Federatsiyasını daa bir kere repressiyalarnı toqtatmasına ve vaqtınca işğal etilgen Qırımda siyasiy baqışları, fikirleri ve inançları içün Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilüvinden vazgeçmesine çağıramız. Em de BM Halqara mahkemesiniñ 2017 senesi «Ukrainanıñ Rusiye Federatsiyasına qarşı» davası boyunca buyruğını yerine ketirmesine çağıramız, işbu ferman vaqtınca tedbir, hususan qırımtatarlarnıñ menfaatlarını temsil etüv sıñırlavları, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yañıdan başlatuvnen bağlı», – dep aytıla temsilcilikniñ haberinde.
Aqmescit SİZOsında tutulğan Nariman Celâl Rusiyeniñ Ukrainağa silâlı ücüminen bağlı Ukraina halqına muracaat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl ve ağa-qardaş Aziz ve Asan Ahtemovlarnıñ apiste qaluv müddetini 2022 senesi iyülniñ 26-na qadar uzattı.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Qırım içki işler Nazirliginiñ matbuat-hızmeti bergen malümatına köre, Qırımda öz hızmetini Ukraina toprağında devam etmege istegini bildirgen milis hadimleri daa yoq edi. Qırım milisinde Ukraina vatandaşlarınıñ hızmeti imkânsızdır.
«Rusiye Qanunlarına binayen, milis hadimleri şu memleketniñ vatandaşı olmalıdır», – dep añlattılar matbuat-hızmetinde.
Qırım milisiniñ hadimleri Rusiye vatandaşlıqnı alğan soñ, Rusiye içki işler Nazirliginiñ organlarında hızmet etmek içün attestatsiyadan keçmek kerekler.


text:
Aqmescit ava limanınıñ yolcular terminalında 20 metrlik naratnı tiklediler. Onıñ qoyulması bir qaç kün devamında yapıla edi.
Ava limanınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bu, Qırımnıñ bina içinde qoyulğan en yüksek arçasıdır.
"Yañı yıllıq inşaat terminalnıñ birinci qatında tiklenildi. Onı 1000-ge yaqın oyuncaq ve yarım kilometrge yaqın girlânda yaraştıra", - denile beyanatta.
Dekabrniñ 25-inden başlap terminalda bala eglendiricileri çalışacağı qayd etile.
2018 senesi aprelniñ 16-nda Aqmescitte Rusiye akimiyeti ava limanınıñ yañı terminalını açtı. Onı 22 ay içinde aman-aman 32 mlrd ruble (13 mlrd ğrıvnâ – QA) sarf etip qurğanlar.
Ukraina Qırım üzerindeki ava boşluğından mesüliyetli olğan devlet olaraq Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ onıñ uçaq areketlerini ve ava limanlarını qapattı. Anda ve andan kerçekleştirilgen uçaq seferleri Ukraina ve halqara qaidelerini boza. Daa soñra Qara deñiz üzerindeki bazı yollar vatandaş aviatsiyası içün kene açılğan edi. Rusiye ava şirketleri yasaqqa baqmadan, halqara uquqnı bozıp, ilhaq etilgen Qırımğa uçmağa devam ete.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ reisi Vâçeslav Volodin Rusiye parlamentiniñ alt palatasında «Ukrainanıñ areketlerinden Qırım yarımadasınıñ iqtisadiyatına ketirilgen zararğa» qıymet kesecek mahsus işçi gruppa qurulğanını bildirdi, dep haber ete «İnterfaks» Rusiye haber agentligi.
«İvan İvanoviç Melnikov (Devlet duması spikeriniñ birinci muavini) yolbaşçılığında işçi gruppanı quramız. Qarşı çıqqanlar barmı? Qarar qabul etile», – dep yaza kütleviy haber vastaları martnıñ 20-nde Devlet dumasınıñ toplaşuvında Volodinniñ aytqanlarını.
«23 yıl içinde Ukrainanıñ Qırım ve Aqyar ilhaqı devamında Qırım ve Aqyarğa ketirilgen zarar ve ziyan talilini aytacaq olsaq, bu meseleni bugün Devlet Dumasınıñ keñeşinde muzakere etecekmiz, ve belli qarar alacaqmız, bunıñ çerçivesinde iqtisadiyatçı, ilimler akademiyasınıñ alimleri, region vekilleriniñ iştiraki ile Qırım ve Aqyar vaziyetini tedqiq etip, netice vesiqasına kelecekmiz», – dep qoştı Volodin, dep yaza Rusiyeniñ «İnterfaksı».
Martnıñ 15-nde Devlet Dumasınıñ Şurası ve Qırımnıñ Rusiye parlamenti ve Aqyar ükümetiniñ toplaşuvında Volodin Rusiye Ukrainadan Qırım onıñ terkibinde bulunğan 25 yıl içün ivaz tölemesini talap etmeli, dep bildirdi.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
DTEK «Krımenergo»nıñ «Ukrinterenergo» devlet şirketine borcu şimdilik 80 million grivnadan ziyadedir. Bunı Energetika ve komür sanayı naziri Volodımır Demçişin salı künü, yanvar 20-de, Kiyevde keçirilgen brifing devamında bildirdi, – haber ete «RBK-Ukraina».
«Bugünge DTEK «Krımenergo»nıñ «Ukrinterenergo» devlet şirketine borcu 80 million grivnadan ziyadedir. DTEKniñ «Ukrinterenergo»ğa umumiy borcu – 150 million edi. Şimdi shema daa da qolay, doğru, añlayışlı oldı, amma siyasiy ceetten problemler bar», – dedi Demçişin.
Evel Ukrainanıñ Energetika ve komür sanayı naziri Volodımır Demçişin işğal etilgen Qırımğa elektroenergiya ketirilüvi aqqında añlaşmada «Qırım federal okrugı» ibaresi yoq olğanını bildirdi.
Evel haber etilgeni kibi, Arseniy Yatsenük energetika nazirligini Qırımnı Rusiye toprağı olaraq tanığanında qabaatladı.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesi, Han sarayınıñ «rekonstruktiya»sını toqtatmaq talabı ile davanıñ açılması boyunca muracaatnı red etti. Bunı Qırım.Aqiqatqa martnıñ 5-nde Rusiye advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
Polozov: «Bugün (martnıñ 5-nde – QA) mahkemeden, davanıñ açılması içün berilgen arizanıñ red etilmesi aqqında tarifleme ile cevap keldi. Sanki OOO «Kiramet» şirketiniñ areketleri iç bir şekilde aqlar ve urriyetlerge, ve bunıñ kibi de menim muvekkilim (Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğınıñ sabıq yolbaşçısı Elmira Ablâlimovanıñ – QA) menfaatlarına toqunmaylar. Maña köre, bu mesaj, mutlaq bir arsızlıqtır: Han Camisi qırımtatar saray mimarlığınıñ yekâne örnegidir, Ablâlimova ise qırımtatardır. Buña baqmadan, Rusiye mahkemesi öz milliy variyetini qanuniy usulnen qorçalamaq aqqını red etti», – dedi.
Advokatnıñ aytqanına köre, o, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesine bu tariflemege qarşı şikâyet bermek istey.
Fevralniñ 16-sında Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesine Han sarayında «rekonstruktsiya»nı toqtatmaq talabı ile davanıñ açılması boyunca ariza berildi.
Polozov, arizanı bergen şahısnıñ Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğınıñ sabıq yolbaşçısı Elmira Ablâlimova ve özüniñ onıñ vekili olğanını bildirdi.
«Kiramet» şirketi tarafından bu hususta açıq menbalarda izaat berilmedi.
Fevralniñ 16-sında Meclis reisi Refat Çubarov Kyivde keçken Dünya qırımtatarları kongressi icra komitetiniñ oturışuvında, Bağçasaraydaki Han sarayınıñ «rekonstruktsiya»sı neticesinde bazı obyektlerniñ endi eñ başındaki körünişlerini ğayıp etkenlerini bildirdi.
Bundan evel QMC milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca komitetiniñ sabıq yolbaşçısı, Qırım faaliyetçisi Edem Dudakov, «rekonstruktsiya» neticesinde Bağçasaraydaki Han sarayından alıpnğan kiramet ve ağaç kerişler diger bir mimarlıq abidesi – Zıncırlı medreseniñ territoriyasında tapıldılar, dep bildirdi.
Faaliyetçiniñ malümatına köre, «rekonstruktsiya» esnasında Han sarayınıñ ağaç kerişleri mahv etildi. Olarnıñ bir qısmı pıçıldı ve daa bir qısmı alıp ketildi. Ondan ğayrı, Dudakovnıñ malümatına köre, restavratsiyanı yapqan «Atta-grup» podrâdçı şirketi qadimiy kirametni, İspaniyada eski tarzğa oşatılıp yasalğan yañısına deñiştirmek planlaştıra.
Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımnıñ Rusiye ukümeti tarafından Bağçasaray qoruğu territoriyasında işlerniñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün mahv etilmek telükesi bar, dep iddia ete.
2016 senesiniñ iyülinde Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti yanındaki Medeniy mirasnı qoruv boyunca devlet konitetiniñ ilmiy-usuliy şurası yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyektinde ve şu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında qazalarğa qarşı ilk nevbetteki işlerniñ yapılması boyunca bir fikirge keldi.
Bağçasaraydaki Hansaray muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, qırımlı Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentsiya yeridir. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar.


text:
Martnıñ 31-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Estoniya prezidenti Kersti Kalyülaydni «Qırım platforması» sammitinde iştirak etmege davet etti.
«Kersti Kalyülaydğa Ukrainanıñ Avropa ve Avropa atlantik ıntıluvlarını desteklegeni içün minnetdarım. Sizni Ukraina mustaqilliginiñ 30-ncı yıldönümi qutlanılmasında ve Qırım platformasınıñ 1-nci sammitinde bekleymiz. Sizge ve Estoniya halqına tezden COVID-19dan qurtulmağa tileyim», – dep yazdı Zelenskıy Twitterde.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Amma, memurnıñ aytqanı kibi, ruble – yarımadada esas para birlemi olacaqtır, yani aylıq, maaş, stipendiya, endiden başlap, rusiye rublesi ile berilecek. Rusiye parası ket-kete ukrain grivnanıñ yerini almalıdır. Maileviy durumınıñ stabilligi içün Moskva eñ yaqın kelecekte Qırımğa 1 milliard ruble miqdarında yardım kostermege niyetini bildire.
Ria Novosti muhbiriniñ bergen malümatına kore, yarımadada grivna qıtlığı endi duyulmaqtadır. Ticariy banklarnıñ ekseriyeti bankomatlardan berilgen peşin paranıñ miqdarını sıñırladı – kunde 300-500 grivnadan çoq berilmey. Banklarda alıcılarınıñ uzun nevbetlerini kormege mumkün.
Banklarnıñ taqidiri de şimdi belli degil, olarnıñ çoqusı – ukrain banklarınıñ filiallarıdır. Eger de Kiyev qırımlılarnıñ emanetlerini qapatsa, yerli akimiyet ukrain devlet mulkini milliyleştirip satmağa ve boyleliknen butün ziyanlarnı tazmin etmege vade ete.


text:
Rusiye çetel işler naziri «Ukraina Cenübiy-Şarqında facianıñ» talilini yañlış dep adladı ve işğal etilgen Qırımda insan aqları aqqında Ukrainada insan aqları boyunca BMT Missiyasınıñ sekinci maruzasında olğan tenqidini tanımadı, haber ete Radio Svoboda.
Şu cümleden, BMT maruzasındaki Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti aqqında tenqidi sebebinden Moskvada Qırım Rusiye subyekti olğanını ve andaki vaziyet Ukrainada BMT Missiyasınıñ mandatına ait olmağanını qayd ettiler.
Aynı zamanda Ukraina çetel işler nazirligi işbu maruzanıñ bazı eksiklikleri olğanına baqmadan, onı olduqça obyektiv olaraq tanıy. Kiyevde bildirilgeni kibi, bu maruzada Ukrainada insan aqlarınıñ vaziyeti beterleşüv sebeplerine – Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali ve Ukraina şarqiy regionlarında vaziyetniñ kerginleşüvine – diqqat yeterli seviyede ayırmağan eken.
Nazirlikte «ukrain arbiyleri tarafından insan ve gumanitar aqlarınıñ bozuluvları aqqında «bazı» qaynaqlardan alınğan sahte malümatnıñ aşkâr etilmesini» de qayd ettiler. «Bunıñ ile Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligiñ qoruvına olğan qanuniy aqqı diqqatqa alınmay», – deyler nazirlikte
Mında BMT diger maruzalarında Ukraina şarqında ve Qırım Muhtar Cumhuriyetinde vaziyetniñ ilerilemesine tesir etken yalıñız içki şaraitlerni degil de, tış faktorlarnıñ qayd etilecegine ümüt besleyler.
Qırım işğali yarımadada insan aqları boyunca halqara missiyalarnıñ olmasını imkânsız etti, deyler uquq qorçalayıcılar.


text:
40 binden çoq adam yaşağan Arıs Qazahistan şeerinde, Mudafaa nazirliginiñ arbiy qısmında patlavlar oldı. Bu aqta Azattyq Radiosı bildirmekte.
Resmiy malümatqa köre, "patlavda yaralanğanlar ve zarar körgenler yoq". Mudafaa nazirliginde, "arsenallarnıñ birisinde yanğın çıqtı ve bunıñ sebebinden arbiy yedekler patlap başladı", dep bildirdiler.
Yerli memurlar tahliyeni ilân etti.
Türkestan vilâyetiniñ akimi, arbiy qısımdaki patlavlardan soñ bölgesinde fevqulâde vaziyetni ilân etti.
Qazahistan prezidenti Qasım-Jomart Tokayev, "Arıs şeerinde arbiy qısımda patlavlarnıñ aqibetlerini yoq etmek içün tedbirler azırlamaq", sakinlerniñ havfsızlığını kefalet etmek ve patlav sebeplerni bilmege mudafaa ve içki işler nazirlerine ve Türkestan vilâyetiniñ akimine buyurdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, keçirilmesi belgilengen Bütündünya qırımtatar kongressini itibardan tüşürüv işine Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) hadimleri ve Rusiye Federatsiyasınıñ diger mahsus organları qoşuldılar.
Bunı o Facebookta yazdı.
«Belli olğan Goebbelsniñ tarzında olmaycaq laflarnı işğalcilerniñ çızmalarına oqalanğanlar seslendire...», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qırım akimiyeti kongressni toplamaq qararına açuvlana.
«Ekinci Bütündünya qırımtatar kongressininiñ künü ve yeri belgilengen soñ işğalcilerniñ ve olarnıñ semetdeşler arasındaki qoqlalarınıñ Qırımda işğalciler tarafından yapılğan ve yapılayatqan cinayetlerni gizlemek içün çoq millionlı qırımtatar diasporasını qullanmaq ümütleri bozuldı», – dep yazdı Çubarov.
İyül 31-den avgust 2-ge qadar Türkiyede Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi planlaştırıla. Kongressni toplamaq qararı aprel 4-5 künleri Ankarada olıp keçken Türkiyedeki qırımtatar teşkilâtları platformasınıñ toplaşuvında qabul etildi.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev kongress delegatlarınıñ yarımadağa qaytması ile bağlı problemleri ola bilecegini tahmin ete.


text:
Aqmescitniñ bir qaç rayonında tamir işleri sebebinden bir künge suv qapatılacaq. Bu aqta "Voda Krıma" müessisesiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Böylece, yanvar 14 saat 22-den başlap, yanvar 15 saat 22-ge qadar Maryino, Studet şeeri, Eksi şeer, Kiyevskaya, Borodina, Kuybışeva, Lermontova, Vorovskogo, Pervomayskaya, Bespalova, G. Rodionova, Lugovaya, Z. Jiltsovoy, Turgeneva soqaqlarında, Pobedı caddesinde, Keçkemetskaya (№№94-198, №№91-203), Kovılnaya (çastnıy sektor, №№86-94) soqaqlarında suv olmaycaq.
Bundan ğayrı Bitaq, Petrovskaya Balka, Mate Zalki, 51 Armii soqaqları, Solneçnaya Dolina, Aykavan, Ana-Yurt, Beloye, Bavurçı, Hoşkeldı, Sergeyevka, Novosergeyevka, Svoboda, "Görki", "Stroitel" ortaqlıqları, Akropolis, Mamaq köyleri de da suvsız olacaq.
Qırımda suvnı sıq-sıq qapatar. Bu, ağlarnıñ ipranğanınen ve suv ve çirkef borularınıñ yarılğanınen bağlı.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
Sentâbr 7-sinde Ukraina-Rusiye almaşuvında azat etilgen mabüsler, endi biometriya vesiqalarını aldı.
Bunı Ukraina Devlet Migratsiya hızmeti bildire.
"Deñiz askerleri ve siyasiy mabüsler, Rusiyede esirlikte ya da apishanede tutulğan vaqıtta coyulğan vesiqaları yerine, yañı ID karta şeklinde Ukraina vatandaşlığı pasportlarını ve çetelge barmaq içün Ukraina vatandaşı pasportlarını aldı", - bildirdiler Ukraina Devlet Migratsiya hızmetinde.
Bildirile ki, azat etilgen ukrainler tedaviylengen yerlerge baracaq köçüci pasport hızmeti noqtalarını azırlağan edi.
Sentâbrniñ 11-inde Facebookta Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova, azat etilgen ukrain deñizciler ve sabıq siyasiy mabüslerge ID pasportları berilecek, dep haber etken edi.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında tutulğanlarnı deñişim kerçekleştirildi. 35 ukrainalı ile uçaq «Borıspil» Kyiv ava limanında qondı. Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
Qırımda rusiyeli Ğalebe kününi tantanalı şekilde qutladılar. Amma, qırımlılarnıñ içtimaiy ağlarda tefsirlerine köre, çoqusı bu künde bayram yapmaq degil de, o deşetli cenkniñ qurbanlarını hatırlamaq istey.
Qırım şeerlerinde tantanalı merasimler adet olğan stsenariyge köre keçti: Rusiye arbiy tehnikası iştiraginen paradlar ve “Ölümsiz polk” aktsiyası çerçivesindeki yürüşler.
Muzakere iştirakçileri, Ğalebe kününiñ ticaretleştirüvine diqqat ayıra.
Mayıs 9-ına gece Aqyarnıñ Mamaşay (Orlovka) köyünde yüz berge adise, tefsircilerge pek timsaliy köründi. Anda bilinmegen insanlar, cenkte elâk olğan qırımtatar askerleriniñ adlarınen yaqında tiklengen hatıra taşını darma-dağın etti.
Qırılğan hatıra...
Ğaliba, faşistler sadece yañı şekilni aldı...
Olar sadece bizim umumiy ğalebemizni özümsidi.
Darma-dağın etilgen mezarlıqlar, qırılğan baştaşlar, resimlengen cami qoraları, qırılğan ve uçurımdan (Eklizi Burun) atılğan qırımtatarlarnıñ sürgünligi qurbanlarınıñ abidesi. Endi ise bu, cenkte elâk olğan qırımtatarlarğa bağışlanğan añma taş.
Buña er vaqıt vandallıq dep aytalar. Böyle bir maqsatlı, hucur vandallıq. Yani çapqınlıq. Amma, unutmayıq ki, onıñ içün iç bir vaqıt iç kimse cezalanmay. Amma men bunı çapqınlıq saymayım. Böyle 2004, 2015, 2019-da edi. Bundan evel de edi.
Amma bazıları niayet añlamaq kerek ki: biz ÖZ vatanımızdamız. Mında yaşadıq em de yaşacaqmız, inşallah. Ve böyle küfür şeyler, sadece kimer qomşularımıznıñ aqılı faqır ve sıñırlı olğanını köstere. İnkişaf etiñiz.
Sanki hucur bir şey yapıldı dep baqmaqtan vazgeçiñ! Normal Qırım. Normal 2019-ıncı. Normal qırımlılar. Normal faşistler.
Tefsircilerniñ çoqusı bu künde bayram yapmaq degil de, o deşetli cenkniñ qurbanlarını hatırlamaq istey.
Qaar ve Hatıra künü. Bu künge bayram ve şenlik layıq degil.
Evimde fişenk patlavını ve Lenin meydanında adamlarnıñ qıçırğanını eşittim.
Bugün men bütün kün ekskursiya keçire edim ve cenk aqqında tarif ete edim.
Kerçekten aytsam, şimdi sessiz olmaq isteyim.
Ebediylikke dalğan adamlarnıñ qaari ne qadar büyük olğanını hatırlayım.
Elâk olğan ve ketkenlerni añayıq…
Bu közyaşlı bayram…
Barışıqnı saqlayıq
Mında yazılğan bütün şey açıq menbalardan alındı


text:
Sudaq yanında qadın ve üç bala ile yengil maşna endekke avdarıldı. Bu aqta Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmetine esaslanıp, "RİA Krım" haber agentligi bildirmekte.
Müessisede aytıp bergenlerine köre, yol qazası tünevin kündüz Sudaq - Qoz (Solneçnaya Dolina) maşna yolunda oldı. FİAT maşnasınıñ aydavcısı dümen kontrolini baş etip olamadı.
Acele yardım taqımı aydavcını Sudaq şeer hastahenesine alıp ketti, altı, doquz ve on bir yaşındaki balalarnı ve olarnıñ anasını ise yerli travmatologok bölugine ketirdiler, denile beyanatta.
Bağçasaray rayonınıñ Bazarçıq (Poçtovoye) köyünde iyül 25-inde demiryol üzerindeki köpürde üç yengil maşna çatıştı. Yaralanğanlarnıñ arasında balalar bar edi.
Qırımlı qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı. Qırımda 2019 senesiniñ birinci üç ayında keçken yılğa baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ bir qaç reberi ve faalini Taqiqat komitetine sorğuğa çağırdılar. Bunı çarşenbe künü, aprel 29-da, Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Onıñ aytqanına köre, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl kene sorğuğa çağırıldı. Bundan ğayrı, Meclis Kâtibiyetiniñ reberi Dilâver Akiyev, Meclis azaları Ali Hamzin ve Enver Kütiyev sorğuğa çekilecek. Episini «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çağıralar, – dep bildirdi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde.
«Cedvel tolu degildir. Episini 2014 senesi fevral 26-da Qırım Muhtar Cumhuriyetinde, Qırım Yuqarı Radasınıñ binası yanında olıp keçken adise-vaqialar boyunca davet eteler! Belki de, olar o vaqialarnıñ bütün iştirakçilerini davet etmek isteyler, o vaqıt taqiqat komitetiniñ hadimleri teşkil etken qanunsız miting ya da piket olacaq», – dep ayttı Smedlâyev.
Zair Smedlâyevni de Qırımnıñ Taqiqat komitetinde sorğuğa çektiler. Onıñ aytqanına köre, taqiqatçılar Ahtem Çiygoznıñ (Meclis reisi muavininiñ – muar.) keçken seneniñ fevral 26 künü tedbirleriniñ teşkil etilmesinde rolüni ögrenmege tırıştılar.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Aqmescitte yerli sakinler rusiyeli Qırım yolbaşçısına bala bağçasını qurıp bitirmege muracaatlarını yaza. Hususan, Zagorodnıy qasabasında qurıp bitirilmegen bala bağçasınıñ inşaat meydanında, demir qorada «Aksönov, bala bağçasını qurıp bitir» yazısı peyda oldı.
Yerli sakinler 2016 senesi mart ayında toqtatılğan inşaatta video yazıp çıqtı ve onı internet ağlarında yerleştirdi. Video müellifleri, obyektni iç kimse qorumağanını, o yerge er istegen kişi maniasız kirip olğanını köstere. Müellifler, qurucılıqta çoq inşaat malzemeleri qalğanını, onıñ bir parçası hırsızlanğanını, bir parçası da bozulğanını köstere.
«Eger de bir yıldan soñ ükümet obyekt hırsızlanılğanını aytsa, iç te şaşmaycaqmız. Böyle etip bücet parası hırsızlana», – dep izaat bere video müellifleri.
Olarnıñ malümatına binaen, bala bağçası ta 2010 senesi qurulıp başladı, onıñ işke tüşürilmesi ise, 2013 senesine belgilengen edi.
Kreml tarafından tayinlengen yarımada yolbaşçısı Sergey Aksönov rusiyeli devlet hadimleriniñ «iş yollanmasınen» yarımadağa kelgeni sebebinden Qırım bala bağçalarına büyük nevbetler olğanını ilân etti.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımda yañı bala bağçalarınıñ işke tüşürilmesi programması işlep çıqarıla, bu ise 10 biñ yerge qadar nevbetni qısqartacaqtır. Bunen beraber, Aksönov böyle programmanıñ ömürge keçirilecek konkret müddetini bildirmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyülde «Kavkaz» ve «Qırım» limanları arasında yürgen paromlarnıñ hızmeti ile yarım milliondan ziyade insan faydalandı, dep bildireler Yekâne naqliyat müdirliginde.
«İyün ayına baqqanda, yolcu aqımı 200 biñ insanğa arttı. Paromlar ile eki tarafqa eki biñden ziyade sefer yapıldı. 535 biñ yolcu, 93 biñ yengil maşina, 3 biñ avtobus ve 700 mototsikl keçirildi», – deyler müessisede.
Mında şunı da qayd ettiler ki, qoşma altıncı parom kirsetilgeninden soñ, Krasnodar diyarında keçit kirişinde kerginlik eksiltildi. «Kavkaz» limanı tarafından beklev vaqtı 4-5 saatqa tüşti.
«Qırım» limanı tarafından tıqanıqlıq yoq edi, amma avgust 5-10 künlerinden başlap, Qırımdan yolcularnıñ kütleviy aqımını bekleymiz, turistler tatillerden qaytacaq», – deyler müdirlikte.
«Yekâne bilet» boyunca, yani nevbetsiz, mayıs ayından keçitten 143 biñden ziyade insan keçti.


text:
Aprel 25-te, bazarertesi künü Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi boyunca keçirilgen toplaşuvda Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain tilinden tercimannı celp etti. Mütenasip muracaat Moskva tarafından tayınlengen yarımada prokuraturası tarafından etildi ve qısqa muşavereden soñ mahkeme tarafından qanaatlendirildi.
Adliyeci Cemil Temişev, «fevral 26 işi boyunca» qabaatlanğan ATR-niñ sabıq operatorı Eskender Nebiyev boyunca cinaiy işniñ malümatını ceryandan çıqarmağa muracaat etti, çünki o Meclis azası degil.
Bundan da ğayrı, aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı.
Rusiyeli Qırım Ana yasasına binaen, yarımadada üç devlet tili qullanıla: ukrain, rus ve qırımtatar tilleri.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi. Aprel 15-te Qırımda Meclisni yasaq etmesi davası boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi, nevbetteki toplaşuvnı aprel 25-te keçirmek qararı alındı.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Tış İşler Nazirliginiñ başı Vadım Prıstayko İranda urulğan ukrain uçağı içün ivaz etüviniñ perspektivaları aqqında aytıp berdi, bildire Azatlıq Radiosı.
"İvaz etüv meselesi de muzakere etilecek. Amma bunı tafsilâtlıca keççe adliyeciler muzakere etecek. Añlaudırsıñız, onıñ bir qaç basamağı olacaq. Birinci basamaq - sigorta şirketleri ve ava şirketi bergen ivazlar, soñra daa yüksek seviyede - İran tarafınıñ ivazları... İnfratertip nazirinen semereli muzakere olacağında şübelenem, bunıñ içün muzakerelerde adliye şirketleri iştirak etmeli, amma biz bugün toplaşuvda yapacaq iyasiy itevsiz bular yapılmaz", - dedi nazir yanvarniñ 20-sinde Kyivde matbuat konferentsiyasında.
«Borıspil» halqara ava limanında İranda tüşürilgen Ukraina halqara ava yolları uçağında elâk olğanlarnen vedalaşuv merasimi keçti. Qaza neticesinde elâk olğan 11 ukrainalınıñ naaşları yanvarniñ 19-nda saba uçaqnen ketirildi.
Ukraina Tış işler nazirligi, İranda Ukraina uçağınıñ tüşürilüvi neticesinde elâk olğan ukrainalılar cesetleriniñ identifikatsiyası yekünlendi, dep bildirgen edi.
«Ukraina halqara ava yolları» ava şirketiniñ PS752 seferli Boeing 737-800NG uçağı yanvarniñ 8-nde saba Tehrandan Kyivge yol alıp, İran paytahtınıñ halqara ava limanından çıqıp tüşti. 176 insan elâk oldı, 167-si yolcu ve 9 ekipaj azası edi. Elâk olğanlar arasında – 11 Ukraina vatandaşı (ekipaj azaları ve 2 yolcu).
Uçaq 2016 senesi yapıldı. Şirketniñ bildirgenine köre, bir problemi yoq edi ve yanvarniñ 6-nda uçuştan evel tehnik teşkerüvi yapıldı.
Daa evel bir sıra kütleviy haber vastası ABD ve diger memleketlerniñ istihbarat menbalarına esaslanıp, Ukraina halqara ava yolları ava şirketiniñ «Boeing» uçağı İran raketasınen tüşürildi, dep bildirdi, daa soñra bunı Kanada ve Büyük Britaniya liderleri de ayttı. İran akimiyeti 176 insan elâk olğan Ukraina uçağı tüşürilgenine dair versiyanı inkâr etken edi.


text:
Miñnehanov Rusiyäneñ Ukraina cirlären anneksiyäläven hupladı
“Rusiyä böten dönyaga üzeneñ suverenitetın häm vatandaşların yaklıy alırga sälätle buluın kürsätte", digän ul.
Halıkara ukıtuçılar köne aldınnan ütkärelgän tantanalı çarada Tatarstan prezidentı Röstäm Miñnehanov Rusiyäneñ Ukrainadagı tagın dürt töbäkne anneksiyäläven hupladı.
"Zur ilebez belän bergäläp Ukıtuçılar könen bäyräm itäbez. Ul Donetski häm Luhanski halık respublikalarındagı, Herson häm Zaporoce ölkälärendäge vatandaşlarıbız üz kiläçäklären köçle Rusiyä faydasına saylagan tarihi vakıygalı könnärdä uza. 30 sentyabrdä däülät liderı Vladimir Vladimiroviç Putin azat itelgän cirlärne bezneñ ilgä kuşu turında kileşülär imzaladı. Bez suverenitetıbıznı häm vatandaşlarıbıznı yaklıy aluıbıznı böten dönyaga kürsättek", digän Miñnehanov Kazan Kirmänendäge tantanada.


text:
Bunı «Slava Sevastopolâ» şeer gazetsına «Aqyar akimiyetiniñ maliye ve iqtisadiy siyaset departamentiniñ müdiri, gubernator yardımcısı» Vâçeslav Aksönov bildirdi.
Onıñ malümatına köre, bugün bankomatlarnıñ ağı ğayet faal sürette peyda ola eken.
«Ağnıñ negizinde halqara ödeme tertibatınıñ varaqaları degil, çünki olar Avropa ve Amirkanıñ siyasiy qararlarına bağlı,kerçekten de çalışqan Rusiye ağınıñ varaqaları olacaqtır. O biraz oñaytsızca olsa bile, olarnen Rusiye tışına ketmege olmay, amma mında nevbetlerni azlaştıra bile, insanlar poçta ve banklarda saatlernen turmayıp, nefaqa ve aylıqlarnı bankomatlardan ala bilecek», – dedi Aksönov.
Krıminform bergen malümatqa köre, aynı şu zamanda şeerde terminal ağı da peyda ola. «İyün ayında bir qaç yüz terminal peyda olunması planlaştırıla. Bu vazife de amelge keçirilecek. Kerginlik bütünley yoq olmasa bile, ğayet azlaşır», – dedi «gubernator yardımcısı».


text:
Qırım işğali devamında tahminen 35 biñ qırımlı yarımadanı terk etmege mecbur oldı. Olardan yigirmi biñden ziyade qırımtatarlardır.
Bunı qırımtatar halqınıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Radio Svobodağa ayttı.
«Bütün Ukrainada qırımtatarlar yerleşkenini aytmaq mümkün. Amma esasen ğarp vilâyetlerinde – Lviv, Vinnitsa – anda daa hoş qabul eteler», – dep qayd etti o.
Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, Qırımtatar Milliy Meclisi semetdeşlerini Qırımnı terk etmemege çağıra, çünki Rusiye akimiyeti bunı bekley.
2015 senesi mayıs ayınıñ başında Ukraina içtimaiy siyaset nazirligi Qırım ve Donbasstan köçip kelgen 1,26 million insan aqqında bildirgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Brussel – NATO birligi bazarertesi künü Ukraina vekilleri ile körüşip, «Rusiye tarafından yardım körgen separatistlerniñ areketlerini ve provokatsion beyanatlarını» maqbul olmağan bir şey dep adladı. Alyans Rusiye Donbassqa daa çoq ağır silâ ketirgenini aytqan vaqıtta Ukraina vekilleri eki taraflı körüşüvlerde cenk yardımını istep, Ukraina silâlı quvetleri er angi stsenariyge azır olğanını bildireler.
NATO yanındaki Ukraina missiyasınıñ yolbaşçısı İgor Dolgov Ukraina-NATO Komissiyasınıñ acele toplaşuvından soñ qayd etti ki, Rusiyeniñ esas maqsadı Ukrainanıñ Avropa atlantik alyansına kirüvini toqtatmaq ya da yavaşlatmaqtan ibarettir. Ukraina diplomatı dey ki, cenk mevzusında Rusiye mantığını añlamaq zordır.
Ukraina ordusı zıddiyet alanında er şeyge azırİgor Dolgov
«Kremlniñ tüşüncelerini ögrenmek zordır, çünki olar soñki aftalar devamında faal cenk uruşlarını arttırıp başladılar. Lâkin Ukraina ordusı zıddiyet alanında er şeyge azır», – dep ayta Dolgov.
Avropa atlantik birligi tarafından cenk yardımınıñ quvetleştirilmesi aqqında muracaat boyunca İgor Dolgov qayd etti ki: «NATO cenk-siyaset teşkilâtı olaraq bu vaziyette Ukrainağa uçuş silânı bermey».
«Bunıñnen beraber, bizler farqlı devletler, şu cümleden NATO memleketleri ile, eki taraflı seviyede işke devam etemiz, – dedi diplomat. – Elbet de, cenk alanında Rusiye ağır cilâsınıñ artmasını köz ögüne alıp, bizler Ukraina içün qoşma arbiy yardım istedik».
Ukrainada NATO legionı – olmaycaq bir şey – NATO reberi
NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg Vladimir Putinniñ Donbassta «çetel NATO legionınıñ» bulunması aqqında aytqanlarına cevap berdi.
«Ukrainada NATO legionınıñ bulunması aqqında laflar – olmaycaq bir şey. Anda NATO legionı yoq, Ukrainada bulunğan yekâne çetel ordu – Rusiyeniñdir. Mesele budır: Rusiye quvetleri Ukrainada bar, Rusiye separatistlerge silâ bere, ve bizler Rusiye tarafından separatistlerge kösterilgen yardım artmasını köremiz. Ve farqlı ağır tehnika çeşitleri aqqında laf kete», – dep ayttı NATO yolbaşçısı. Onıñ qayd etkenine köre, silâ arasında zemaneviy raketa sistemaları, ağır toplar, tank, radioelektron küreş sistemaları mevcut.
Ukrainada bulunğan yekâne çetel ordu – RusiyeniñdirJens Stoltenberg
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, Vladimir Putin Peterburg studentleri ile körüşip, Ukraina ordusını «çetel NATO legionı» dep adladı.
«Asılında, bu ordu degil, bu çetel legionı, elbet de, mında Ukrainanıñ milliy menfaatlarını tüşünmegen NATO legionıdır. Anda Rusiyeniñ geopolitik maqsatlarını toqtatmaqnen bağlı vazifeler bar», – dedi Putin.
NATO bildirgenine köre, alyans Rusiyege qarşı kirsetilgen cezalarğa qoltuta, bu mesele alyans yolbaşçısınıñ Avropa birligi çetel işleri yuqarı vekili Federica Mogherini ile körüşüvinde baqıldı. «Jens Stoltenbergniñ zanınca, iqtisadiy cezalar ğayet müim, çünki Rusiye ve Kreml halqara uquq qaideleri ve şartlarğa riayet etilmemesiniñ aqibetleri bar olğanını köre», – dep qayd etti o.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Litvaniya prezidenti Dalâ Gribauskayte Kyivge yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasına kelecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Ukraina – bizge pek yaqın olğan memleket. Litvaniya halqı on yıllar devamında azatlıq oğrunda küreşti, şu sebepten ukrain halqınıñ devletiniñ Avropa kelecegini qurmaq ıntıluvlarını añlay ve olarğa qoltuta, Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligine qoltuta», – dep bildirdi Gribauskayteniñ memuriyeti.
Almaniyanıñ sabıq prezidenti Kristian Vulf da Zelenskıynıñ inauguratsiyasına kelecegini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası mayısnıñ 16-nda yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasını mayısnıñ 20-ne saat 10:00-ğa belgiledi. Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ matbuat hızmeti parlamentniñ qararını qabul etti, lâkin belgilengen kün kyivliler ve çetel eyyetleri içün bir sıra qıyınlıqlarğa yol açacaq, dep bildirdi.