text:
Moresnet
Moresnet yäki Neutral Moresnet - ul 1816-1919. yıllarda bulğan keçkenä Awrupı däwlät. Mäydanı - 3.5 km². İke zur kürşe däwlät bu kem cire bulğan kileşmägändä, ul neutral bilämä bularaq kileştelär. Kileşü buyınça, bu cir ikese däwlät belän idarä itelgän. Bilämä Aachen'nän 7 km Könyaq-Könbatışraq, Vaalserberg'dän Könyaqqa, xäzerge Almanía, Belgiä häm Niederland çikläre yalğanmada.
Üseş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1815. yıldağı Wien Qorıltayınnan soñ yaña säyäsi balansqa muafíq bulu öçen, Awrupı xäritäsen yañadan yasílar. Şundí çiklärdän berse Niederlandnıñ Quşma Patşalığınıñ Prussia belän çige. Çikneñ iü zur öleşenä ike dä däwläte kileşälär, yäki Moresnet xaqında bäxäslär bulalar. Moresnet häm Neu-Moresnet awılları arasında zink şaxtası bula (Fransuzça Vieille Montagne /Almança Altenberg). İke däwläte bu şaxtanı üzenä kertä teli. 1816. yılda kompromissqa ireşälär: üze Moresnet Holland, Neu-Moresnet Pruss bulıp başlí. Kelmis (La Calamine) waqıtlıça ike milläte belän idarä itelgän neutral bilämä.
Bilämä küreneşe yaqınça öçpoçmaqlı bula. Öçpoçmaq nigezendä Aachen'nän Liège'gä yul ütä. Şaxta bu yuldan Tönyaqqa bula. Yul artına ike turı sızıq sıza häm Vaalserberg'dä oçraşa. 1830. yılda Belgiägä Niederlanddan bäysezlek büläk itkändä, bilämä Belgiä kontrolenä kertä, Belgiä idarädäş bula başlí. Hollandia hiçber waqıtta Moresnetkä zur iğtibar birmi. Başta Moresnet ike patşa komissar (här däwlättän) yörtä. Soñraq Moresnetkä üzidarä büläk itelä. Komissarlar bilämä başın (mérnı) bilgelänälär, un keşelärdän toruçı bilämä şurası da bula.
Neutral Moresnettä yäşäw räweşe zink şaxtasına berdänber eş birüçe bularaq bäyle bula. Şaxta kürşe illärdän eşçelärne tarta,ala cirlel "neutral" xalqın tuplanalar. Läkin Moresnet xalqı 3000 keşe hiçber waqıtta arttırmí. "Neutral" bulğaç, bilämädä östenlek bula. Alarndan berse tübän bäyälär, kürşe däwlättän importqa salım yuq bulu häm tübän salımnar. Xezmätlärneñ zur öleşe Belgiä häm Prussia bülenälär (Andorrağa oxşaş). Küptänge "neutral" xalqı nindi däwlätkä xärbi xezmät itergä häm qaysı däwlät yurisdiksisendä bulırğa sayla alalar. Monresnet xalqı grajdanlıqsızlı sanalar, şul säbäple Moresnettä üz armí bulmadı.
Bozılu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1885. yılda şaxta sarıf itep beterelgändä, Neutral Moresnet barlığın däwam itterü xaqında şik tudıra. Moresnet bäysezlegen nığıtu fikerläre täqdim itälär. Alardan kazino häm üze markalı poşt bülege, läkin bu fikerne cirle xökümät kire qağa. İñ iskitkeç The most remarkable inisiativ Dr. Wilhelm Molly'dän çığarıla, ul Moresnet dönyada iñ berençe Esperanto däwlät bulu täqdim itä. Däwlätkä Amikejo ("Duslıq urını") iseme uylanıla. Milli hımn şulay uq atlı Esperanto telendä marş bulırğa tieş.
Şulay bulsa da, Moresnet waqıtı tämamlana. Belgiädä dä, Prussiada da bu bilämägä däğwälär bula. 1900. yılda Prussia agressivräk tarafına çığa häm iñ tiz çişü öçen idarä itüdä oyıştırılğan sabotajında häm söyläşülärdä obstruksída gäyeplänä. 1914. yıldağı 1. Bötendönya Suğışı waqıtında Almanía Belgiägä qarşı suğış başlí häm 1915.tä Moresnetne basıp ala. Neutral Moresnet neutral bulmí inde.
1919. yıldağı Versailles Kileşüe "waqıtlı neutrallek" mäs'äläne xäl itä. Moresnet Belgiäneñ ber öleşe bula başlí. 1. Bötendönya Suğışı waqıtında Almannar qabattan Moresnetne basıp alalar, läkin 1944. yılda anı Belgiägä qaytaralar. Xäzer waqıtta bu bilämä Belgiä Könçığış Kantonnardağı Kelmis/La Calamine üzidaräsenä kerä.


c: text/html

text:
Jıl basında el prezïdenti Nursultan Nazarbaev qazaqstandıqtarğa «qatañ ünem sayasatına köşemiz» dep mälimdegen. Byudjet şığını 700 mïllïard teñgege qısqardı. Ulttıq jäne basqarw kompanïyalarına dağdarısqa qarsı is-şaralar äzirlew tapsırıldı.
Bilim berw, densawlıq saqtaw jäne älewmettik qamtw salasında salınıp jatqan jaña nısandardıñ keybiriniñ qurılısın toqtatw şeşimi qabıldandı. Ğılım salası men densawlıq saqtaw mekemelerin materïaldıq-texnïkalıq jabdıqtawğa bölinetin qarjı da qısqarıp jatır.
Ünemdew rejïmi bastalğanı aldımen şaxterler men öndiris mügedekterine bilindi. Eñbek jäne azamattıq kodeksterge bïıl engizilgen tüzetwlerge säykes,olardıñ regressïvti tölemderin alıp tastap, eñ az zeynetaqı mölşerin ğana qaldırdı, al tölemdi bir ret beriletin atawlı kömekpen almastırwğa wäde berildi.
Jwırda ükimet mekteptegi tegin tamaqtı toqtattı, jaña oqw jılınan bastap oqwşılarğa tegin tüski as berilmeydi.
Ekonomïst Sergey Smïrnov äldebir jağımdı özgeristerdi energïya reswrstarınıñ bağası qımbattağannan keyin ğana kütwge boladı dep sanaydı. Öytkeni byudjettiñ negizgi tabısı şïkizattan tüsedi. Ol silteme jasağan xalıqaralıq sarapşılardıñ boljamınşa, kelesi jılı munaydıñ bir barreliniñ bağası 70 dollardan aspaydı.
«Munay bağası qanday bolatının eşkim döp basıp ayta almaydı. Qazir bul jer silkinisin boljawdan da qïın bolıp tur, — deydi Smïrnov.
Ewrazïya ekonomïkalıq odağı (EAEO) sïyaqtı soñğı ïntegracïyalıq procesterge qatıstı ekonomïst «äzirşe ekonomïkadan göri sayasatqa köbirek män berilip, sondıqtan elewli nätïjeler bayqalmay tur» deydi. Sergey Smïrnov «onıñ üstine, Reseyge salınğan sankcïyalardıñ äseri EAEO-ğa müşe elderge de tïedi» dep sanaydı.
Ekonomïster jaysız boljamdarın barlıq ekonomïkalıq körsetkişterdiñ quldırawımen däyekteydi. Mısalı, ekonomïst Petr Svoïk «2014 jılı jalpı işki önimniñ (JIÖ) dollarğa şaqqandağı naqtı kölemi 230 mïllïard dollardan 214 mïllïard dollarğa deyin kemidi, al bul — jaqsılıqtıñ nışanı emes» deydi.
«Mına jağdaydan şığw öte qïın. Öñdelmegen şïkizat eksportı men dayın tawar ïmportına negizdelgen ekonomïkanıñ däwreni bitip keledi. Şïkizat bağası arzandap baradı, äri qımbattaytın türi körinbeydi. Biraq eñ qorqınıştısı bul da emes. Bizdi eki närse şoşıtadı. Birinşisi – şetelden erterekte kelgen şetel ïnvestïcïyasınan tüsken äri elden ketip jatqan tabıs kölemi jaña kiris ösiminen asıp ketti. Ekinşisi – jaña qarızdardan göri, erterekte alınğan sırtqı qarızdı ötew köp qımbatqa tüsedi. Bul – dawası joq dert», — deydi ekonomïst Azattıq tilşisine.
Petr Svoïktiñ pikirinşe, ükimet munday paradïgmadan bas tartw qajettigin äli tüsingen joq. Svoïk «Olar bäri durıs, säl ünemdesek, bäri qalpına keledi dep oylaydı. Ekonomïkanıñ negizgi prïncïpterin, onımen birge sayasattı özgertwden olar äzirşe qattı qorqatın sïyaqtı, bïlik buğan dayın emes» deydi.
«Sondıqtan bizdi nätïjesin boljaw qïın bolatın qısqartw, qısw sïyaqtı perspektïva kütip tur», — dep boljaydı ekonomïst.
Mawsımnıñ 17-si küni parlament palatalarınıñ birlesken otırısında premer-mïnïstr Kärim Mäsimov sarapşınıñ sözin rastağanday, «Biz tayaw üş-bes jıl işinde reswrstar, şïkizat tawarları, negizgi eksporttıq tawarlarımızdıñ bağası arzan boladı dep sanaymız. Sondıqtan aldağı üş jıldıñ byudjetin sırtqa eksporttaytın negizgi tawarlarımızdıñ bağası arzan boladı degen eseppen jasawğa kiristik. Al bul keybir bağdarlamalar men byudjettiñ keybir şığındarın qayta qarawdı talap etedi» dep xabarladı.
Al äzirşe jurttıñ köbi teñge devalvacïyasın kütip jür. Sarapşılardıñ köbi bul boljamdı jıl basınan aytıp keledi. Birewler «devalvacïya säwirdiñ 26-sı küni, prezïdent saylaw ötken soñ boladı» dep boljağan. Endi jurt Qazaqstan prezïdenti men astanasınıñ twğan küni – 6 şildeni ataydı.
Qarjılıq sarapşı Aydarxan Qusayınov Regnum agenttigine «Qazir jeke tulğalardıñ 70, al bïznestiñ 65 payızınıñ depozïti valyutada jatır. Quddı, 1998 jılı ömir sürip jatqandaymız. Ol kezde Azïyada turaqtı eki valyuta — yuan men teñge qalğan bolatın. Qazir de sonday jağdaydamız. Ol kezde jalğız Qazaqstan ğana özin «qaytpas qaysar qalayı soldat» sanap edi, aqırı teñgeni bäribir devalvacïyaladı» dep xabarlaydı.
Qusayınov «devalvacïya asa qajet» dep mälimdedi. Öytkeni onsız ekonomïka küyrep, öndiris orındarın jabwğa twra keledi.
Derekközi: Azattıq
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitte Rusiyege bağlı olğan Qırım mulk fondı Eren Volodimir ve Olga adına Kiyev Patriarhat Ukraina Ortodoks Kilisesi ait olğan katedral kilseniñ birinci qatını qapatmağa areket etti. Bunı noyabr 8 künü «Golos Krıma» informatsıon agentligine Aqmescit ve Qırım arhiyepiskopı Kliment bildirdi.
«Olar kilsege men olmağan vaqıtta keldiler ve andaki hadimlernen davalaşıp başladılar, deral meni çağırttırmağa talap ettiler. Mahkeme qararını kösterdiler, oña köre, sanki menden sanki katedral kilseniñ bütün binasını almaq aqlılar. Albu ki bügünki künde bu qarar kilseniñ tek birinci qatına ait», – dedi Kliment.
Arhiyepiskop emin, bu ziyaretten soñ sadece mahkemede belgilenden binanıñ qısımı degil de, artıq binanıñ bütüni tutıp alınacaqtır.
«Qırım mulk fondı 20 yıl devamında, yarım ada resmiy Ukrainağa bağlı olğanda, bu bita içün «küreş» alıp bara edi ve bu yerde Kiyev Patriarhat kilsesi olmaması içün qolundan kelgenini yapa edi. Aynı insanlar şimdi de bu siyasetini devam eteler», – dedi papaz ve kilseniñ yanında bazarnıñ yoq etilmesinen beraber, bu bina da, meselâ, alış-veriş merkezi içün birisine uyğun körünmek mümkün olğanını qayd etti.
2014 senesi Qırım zapt etilgen soñ, Kremlinge bağlı Qırım ukumeti 2002 senesi imzalanğan daire añlaşmasına yañı fiyat esaplama usulı qoşqan soñ, kilsenıñ birinci qatındaki odalar mulk fondı ve yeparhiya arasında davağa çıqacapına sebep oldı. Arhiyepiskopnıñ aytqanına köre, şimdi davalı 112 kare metr qısımında küçük kilse ve mevtalarnı cıymaq içün oda yerleşe.
İyün 14 künü Rusiyege bağlı Aqyar Appelatsıon Mahkemesi Qırım yeparhiyasını odalarnı boşatmağa ve yarım million rubre para cezasını ödemege qarar aldı.


text:
Aqtöbede 90 jıldıq tarïxı bar mwzey üşin endi ğana jaña ğïmarat salınıp jatır. Qurılıs memlekettik-jeke menşik äriptestik negizinde jürwde. Qajetti qarjınıñ teñ jartısın "Altın qıran" kompanïyası böldi. Murajaydıñ eski ğïmaratı bolsa, ötken jılı örtenip, apattıq jağdayda dep tanıldı. Qazir ol mwzey qulıptawlı. Al,jüz on mıñ éksponattı şañ basıp tur
RAYGÜL ENŞİBAYQIZI, TİLŞİ
- Tarïxï-ölketanw mwzeyiniñ jan awırtar xali twralı buqaralıq aqparat quraldarında jıldar boyı jarïyalanıp keldi. Az aytılğan joq. Aqırı bir nätïje şıqtı. 90 jılğa tayaw tarïxı bar mwzeydiñ endi jaña ğïmaratı bolaşaqta mïllïon turğını bar megapolïske aynalatın Aqtöbede älemdik deñgeyge säykes boy köterwde
Mwzeydiñ qurılısı bıltır bastaldı. Üş qabattı nısan «Batıs-2» şağın awdanındağı 4 jarım mıñ şarşı metr awmaqtı alıp jatır. Birneşe zal men mäjilis bölmeleri qarastırılğan. Tömengi qabatqa jergilikti şeberler qolınan şıqan kädesıylar qoyılmaq. Büginde jumıstıñ 85 payızı bitken.
NURLAN ÏMANALÏN, AQTÖBE OBLISTIQ QURILIS, SÄWLET JÄNE QALA QURILISI BASQARMASI BASŞISINIÑ ORINBASARI
- Ğïmarattıñ qabırğası köterildi. Munda qoldanılıp jatqan materïaldıq önimniñ barlığı Aqtöbede, Qazaqstanda öndiriletin materïaldar. Negizigi qabırğası kirpişten. Aqtöbe qalasındağı kirpiş zawıtınıñ buyımı. Qazir endi soñğı sılaw, äşekeylew, boyaw jumıstarı jürip jatır. Negizgi jospar boyınşa bïıl jıldıñ ayağına deyin jumıstı ayaqtap, tapsıramız
Jüz mıñnan astam jädigeri bar oblıstıq ölketanw murajayınıñ jeke ğïmaratı bolmağan. Al, osığan deyingi eski nısan bıltır örtke orandı. Apattıq jağdayda dep tanılıp, jawıp tastaldı. Èksponattar äzirge eski qoymada saqtawlı. Qızmetkerleri waqıtşa oblıstıq kitapxana ğïmaratına köşirildi.
ALMAGÜL SARIBAY, AQTÖBE OBLISTIQ TARÏXÏ - ÖLKETANW MWZEYİNİÑ BÖLİM MEÑGERWŞİSİ
- Jaña ğïmarat salınıp jatqanına biz öte qattı qwanıp otırmız. Öytkeni ğïmarat salw mäselesiniñ köterilgenine köp jıl boldı. mwzeydiñ qorında jalpı 110 mıñnana asa éksponat bar. Ärïne mwzey tar bolğan soñ biz onıñ barlığın xalıqqa körsetip, nasïxattay almaytın edik. jaña ğïmaratqa köşetin bolğan soñ, ékspozïcïyanı qalay jasaqtaytınımız jöninde dayındalıp jatırmız
Mwzeydiñ jaña ğïmaratı bïıl jıl soñına taman jumıs istey bastaydı. Mamandar jañaşa jasaqtalatın murajay endi ölke tarïxın keñinen nasïxattawğa mol mümkindik beredi degen senimde
Raygül Enşibayqızı


text:
Son Dakika
Eski Rusya Maliye Bakanı Kudrin, Sayıştay başkanı oldu
24 Haziran Seçimleri Saadet Partisi Milletvekili Adayları
Rusya’nın silah ihracatı artıyor
Rusya karşı yaptırımlar içeren yasa tasarısını kabul etti
Washington duyurdu: Rusya’ya karşı yeni yaptırımlara hazırlanıyoruz
18 Mayıs 1944 Unutmadık, Unutturmayacağız
25 Ağustos 2017
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev Aqmescitte Cuma Cami qurucılarını keleyatqan zenaat bayramınen hayırladı. Qırım müsülmanları Diniy İdaresi adından qurucılıq şirketiniñ reberleri, qurucılıqta iştirak etken şirketlerniñ hadimlerine sağlıq, amanlıq ve muvafaqiyetler tiledi.
“Biz sizni sevemiz, ürmet etemiz ve qadriñizge yetemiz. Sizniñ işiñiz ne qadar qıyın ve omuzlarıñızğa tüşken mesüliet ne qadar büyük olğanını añlaymız. Cuma Camini qurıp bitirmek içün qolumızdan kelgenini yapmalımız. Allah küç-taqat bersin”, – dedi Müfti.
Qırım Müftisi qurucılıqnıñ ketişatınen tanış oldı. Şimdiki vaqıtta cami binası qurulayata.
“MoskapStroy” tehnikiy nezaret boyunca baş mütehassıs Viktor Tilik bildirgeni kibi, bugünki künde qubbeler tirilecek divar, şahta ve kolonnalar boyunca iş alıp barıla. Bundan da ğayrı, memuriyet binasından temizleyici inşaatlarına qadar kanalizatsion boruları yerleştirile. Memuriyet binasınıñ birinci qatında divarlar qurula ve başqa işler yapıla.
“Qurucılıqta 132 adam iştirak ete. Ve bu cümleden, eki kran, gidromolot, ekskavatorlar ve üç samosval çalışa”, – dedi V. Tilik.
Eñ yaqın vaqıtta qubeller: biri büyük, dört dane orta kölemde, 28 kiçik ve daa 24 qubbe caminiñ azbarında tiklenecek. Cuma caminiñ inşaatı iş cedveline köre alıp barıla.
QMDİ MDT matbuat hızmeti
Etiketler: cuma cami » inşaat mühendisleri günü » kırım » KIRIM müftülüğü » KIRIM TATAR » kırım tatar türkçesi » KIRIM TATARCA » tatarca » tatarca haber
Yorum yapabilmek için Giriş yapın.
BENZER HABERLER


text:
OQO-da 6 ïnvestïcïyalıq joba iske asırıladı
ŞIMKENT. QazAqparat - Ağımdağı jılı Maqtaral awdanınıñ ïndwstrïaldı aymağında 6 joba iske asırılıp, 380 adam jaña jumıs ornımen qamtılatın boladı. Bügin bul twralı OQO öñirlik kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken brïfïngte Maqtaral awdanınıñ äkimi Jamantay Beysenbaev mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Awdan basşısınıñ aytwınşa, bïıl awdandağı önerkäsip önimin 13 666,4 mïllïon teñgege jetkizw mejelenip otır. Ol üşin "Ïndwstrïyaldı-ïnnovacïyalıq damw bağdarlaması" şeñberinde ïnvestïcïya tarta otırıp, jalpı qunı 3537 mïllïon teñgeni quraytın 6 ïnvestïcïyalıq jobanı iske asırw josparlanğan. Atap aytqanda, bïıl awdanda asfalt-beton zawıtı, polïetïlen önimderiniñ jäne medïcïnalıq maqta önimderiniñ öndirisi, sonday-aq temirdi qayta öñdew öndirisi men logïstïkalıq ortalıq jäne kün elektr stansasınıñ jobaları iske asatın boladı.
«Qazirgi tañda awdannıñ ïndwstrïaldı aymağınan jer bölinip, qurılısı bastalğan asfalt-beton zawıtın salwğa 300 mln teñge jumsalmaq. Joba boyınşa 30 adam jumıspen qamtılıp, sağatına 300 tonna asfalt-beton önimderi öndiriletin boladı. Sonday-aq, "Radjapov" jeke käsipkerliginiñ "Polïetïlen önimderiniñ öndirisi" jobasınıñ qurılısı ağımdağı jıldıñ mawsım ayında bastaladı dep kütilwde. Jobanıñ qurılısına 200 mïllïon teñge jumsalıp, jañadan 36 jumıs ornı aşıladı», - dedi Jamantay Qanayulı.
Oblıs boyınşa maqta şïkizatınıñ 80 payızı Maqtaral awdanına tïesili bolğanımen, öñirde şïkizattı äri qaray dayın önimge aynaldıratın käsiporındar tapşı. Osı maqsattı "Aybek" şarwa qojalığı medïcïnalıq maqta önimderiniñ öndirisi jobasın qolğa alğan. Ïndwstrïaldı aymaqtan jer bölinip, qurılısı bastalğan jobağa 85 mïllïon teñge qarjı jumsalmaq. Käsiporın 28 adamdı jumıspen qamtıp, jılına 2 mïllïon dana medïcïnalıq maqta önimderin öndiretin boladı.


text:
Oktâbrniñ 23-de Bağçasaraydaki «Salaçıq» qavehanesini prokurorlar teşkerdi. Mında Kreml nezaret etken Qırım prokuraturası, Rospotrebnadzor, yarımadanıñ Fevqulâde vaziyetler nazirligi, bergi hızmeti ve Gosstroynadzor iştirak etti. Bunı qavehane reberligi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Mezkür hızmetlerniñ vekilleri topraq, sanitar, yanğınğa qarşı ve şeer qurucılığı qanunlarına riayet etilmesini teşkergenler.
Qavehane memuriyeti bütün vesiqalarnı berdi. Rusiye uquq qoruyıcı organları teşkerüv noyabrniñ 15-ne qadar devam etecegini haber etti.
«Salaçıq» qavehanesi – Qırımdaki ilk elâl qavehanelerinden biridir. Milliy hususiyetleri sayesinde qavehane turistlerniñ diqqatını celp etmekte. 2016 ve 2017 seneleri belli Tripadvisor turistik hızmeti «Salaçıqnı» Bağçasaray rayonınıñ eñ güzel qavehanesi olaraq tanıp, oña keyfiyet sertifikatlarını berdi.


text:
Marapattıñ naqtı qanşa ekeni aytılğan joq. Äytse de ol oyı ozıq şıqqan adamğa qomaqtı aqşalay sıyaqı usınbaq. Onıñ oyınşa, däl osınday jañalıq ğana qazirgi planeta men älemdi qutqara aladı. Bïll jastar ärkez qoğamnan tıs qalmay, onıñ ärbir qïındıqtarın jeñip otırwğa mindetti dep oylaydı. Sonday-aq, taza energïya közin tabw da osı jastardıñ enşisinde bolwı tïis. Bïll jäne Melïndï Geytster jıl sayın özderiniñ Bill and Melinda Gates Foundation (B&MGF) qorı atınan beynebaylanıs arqılı eñ özekti sawaldar töñireginde xalıqpen baylanısqa şığıp otıradı.
“Eger biz planetamızdıñ eñ kedey adamdarına rasımen kömekteskimiz kelse, onda biz arzan äri taza energïya tabwımız kerek. Arzan, äri kez-kelgen adamğa qoljetimdi bolwı şart. Taza deytin sebebim, ol energïya közi kömirqışqıl gazın bölip şığarmawı tïis. Bul klïmattıñ özgerwine äkelip soğadı. Bizge aldağı 15 jıl köleminde osı mäseleni şeşw qajet”, – dedi “Microsoft” kompanïyasınıñ negizin qalawşı Bïll Geyts.
Kommentarïï


text:
BMT Baş kâtibi Antoniu Guterriş ve sabıq AQŞ prezidenti Cimmi Karter Suriyede olğan cenk üzerindeki kontrolni ğayıp etüv telükesinden saqındırdılar. Öz beyanatlarını olar, AQŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyeni Suriyede kelecekte yapılacaq darbege azırlanmağa davet etken soñ derc ettiler. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Antoniu Guterriş BMT Telükesizlik şurasına veto aqqı ile aza olğan devletlerniñ (yani Qoşma Ştatlar, Büyük Britaniya, Fransa, Rusiye ve Çinniñ) elçilerini «al-azırdaki çıqımsız kör soqaqnıñ telükesi munasebeti ile özleriniñ büyük endişelerini tekrar tasdiqlamağa» davet etti. BMT Baş kâtibi, «kontrol altından çıqayatqan vaziyetten çıqmaq kerekligini qayd ettim», dedi.
Cimmi Karter, AR agentligine bergen intervyüde Trampnı, «ülkeni (AQŞnı – QA) tınçlıq içinde qaldırmağa ve Şimaliy Koreya, Rusiye ya da Suriye ile munasebetlerde peyda olğan zıddiyetlerni abartmamağa ya da keskinleştirmemege davet etti.
Aprel 11-de Tramp Twitter içtimaiy ağında: «Azırlan, Rusiye, çünki olar (raketalar – QA) uçıp kelecek – yahşı, yañı ve aqıllı. İnsanlarnı öldürgeninden zevq alğan canavar qatil ile ortaqlıq yapmaq olmay», dep yazdı.
Aftanıñ başında Tramp, 24-48 saat içinde ihtimallı himiyeviy ucüm içün Suriyege qarşı cevap olaraq alınacaq tedbirler aqqında qarar berecegini bildirdi, lâkin, şimdilik, yapacaq areketlerini ilân etmedi.
Ukümetke muhalif olğan «Beyaz miğfer»niñ vekilleri ve diger gruppalarnıñ faaliyetçileri, aprel 7-de, qaranlıq çökken maalde Suriyedeki Duma şeerine helikopterlerden toksik gazlı bombalarnıñ atılğanını bildirdiler. Elâk olğan ve zararlanğanlar aqqında bildirilgen edi.
Ğarp devletleri, Suriye prezidenti Başar Asadnıñ rejimi, Rusiye ve İrannı ihtimallı himiyeviy ucüm içün mesuliyetli sayalar. Damask ve Moskva himiyeviy ucümniñ olğanını inkâr eteler.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası - devlet akimiyetiniñ organı, Konstitutsiya ve Ukraina qanunlarına binaen, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qabaatlayıcı, temsilci, közetici vazifelerini eda ete. Ukraina Baş prokurorı vazifesini eda etkenniñ tarafından 12.06.2014 s. qabul etilgen № 33ş qararına binaen, Qırım MC prokuraturası vaqıtınca Kiyiv şeerine avuştırılğan.
Merkez: Aqmescit ş., vaqıtınca 01011, Kıyiv ş, Riznıtska soq., 13/15
Münderice
Prokuraturanıñ tarihı[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırım yarımadasınıñ ilk Vilâyet prokurorı mahkeme muşaviri Dmitriy Yegoroviç Lesli olğan edi. Prokuror olaraq onıñ adı «Milâtnıñ 1785 yılında devletteki memurlarnıñ cedvelinde» añıla. Bu II Yekaterina vaqıtında edi, o zaman il islâatı ötkerilgen edi.
İl prokurorınıñ ve il temsilcisiniñ vazifesi bir edi: birinciden, il müessiselerinde işlerniñ tertibini nezaret etmek; ekinciden, monarhiyanı qorumaq; üçüncilden, vadandaşlarnıñ aqlarını qorumaq. Prokurorlarğa «halqnıñ yasaqlanğan toplaşuvlarına» qarşı küreşmege ve «zararlı ruşvetlerni yoq etmege» teklif etile edi.
İlk prokuror D.Y. Lesli 1788 senesine qadar vazifesinde çalıştı. Ondan soñ bu maqamğa Aleksandr Taranov-Belozerov kelgen. Bu aqta ferman 1788 senesi dekabrniñ 13-nde Tavriya Magistratına keldi ve olğan yerlerde ilân etilgen edi. A. Taranov-Belozerov bu vazifede 5 yıl devamında çalıştı, ondan soñ ise vilâyetniñ prokurorı olaraq Mihail Vasilyeviç Tarnavskiy tain etilgen edi.
O 1803 senesi iyünniñ 30-nda, Tavriya Guberniyası meydanğa kelgen soñ bütün guberniya muessiseleriniñ açılışınen beraber, bu vazifege tainlengen edi.
Tavriya Guberniyasınıñ prokurorı guberniyanıñ bütün mahkeme ve memuriyet müessiseleriniñ işini nezaret ete edi, cinaiy ve memuriy davalarnıñ ketişatını taqip ete edi.
Guberniya prokurorınıñ itaatında cinaiy ve vatandaş davalarınıñ guberniya adliyecileri ve il adliyecileri çalışa edi. Prokur yanında onıñ kantselâriyası bar edi, onda qayd etici, yazıcı ve eki kantselâriya hızmetçisi çalışmaqta edi.
Qırım devlet arhivinde saqlanılğan malümatqa köre, Tavriyanıñ guberniya prokurorınıñ vazifesi 1869 senesi lâğu etilgenine qadar onı kollegiya mesleatçısı Fabr, Semön Meyyer, Stanislav Borovskiy, Aleksandr Gluhov eda etken ekenler.
Akimiyet Senatınıñ qararı ile Tavriya Guberniyasınıñ prokuror vazifesi lâğu etilgen soñ onıñ vazifelerini Aqmescit (Simferopol) okrug mahkemesiniñ prokurorı eda etip başlağan. Eski vazifeniñ lâğu etilmesi 1865 senesiniñ islâatı sebibinden yer alğan edi. İslâatqa binaen, guberniyada yañı adliye müessiseleri teşkil etile edi. Bunı Adliye Naziri tarafından 1866 senesi martnıñ 7-nde Tavriya gubernatorına yollanılğan avalesi tasdiqlay. Avale ile guberniyada mahkeme müessiseleri içün yañı binalar qurmağa emir etilgen edi.
1868 senesi iyünniñ 5-nde qabul etilgen Senat fermanı esasında, Aqmescitniñ eki palatalı okrug mahkemesi 1869 senesi aprelniñ 22-nde işini başlağan edi. Mezkür ferman ile okrugta Odesa mahkeme palatasınıñ mahkeme qararları ükümge süre edi – Aqmescit okrug mahkemesiniñ prokurorı o zaman Adliye nazirligine ve Odesa mahkeme palatasına itaat ete edi.
Aqmescit okrug mahkemesiniñ erkânına yolbaşçı, reis muavinleri ve azalar kire edi. Mahkemeniñ prokurorı, taqiqatçısı, notariatı bar edi. Nizamnamesine köre, a vaqıtnıñ mahkemesi qabatlayıcı akimiyetke çevirilgen edi. Prokurornıñ mesüliyetinde ise aynı şekilde – nezaret vazifeleri qalmaqta edi. Aqmescit okrug mahkemesiniñ prokurorı Okrug mahkemesiniñ ve memuriyet, hocalıq, medeniyet-maarifçilik müessiseleri ve cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyetini taqip ete edi.
Muessiseniñ tesis etilgen kününden başlap 1920 senesine qadar Aqmescit okrug mahkemesinde prokuror vazifesini eda etkenlerniñ adları arhivde saqlanılğan. Bular – Boris Vitte, Nikolay Domçinskiy, Novitskiy, Feliks Zivert, Umanskiy ediler.
Aqmescit okrug mahkemesiniñ prokurorı Feliks Zivertniñ itaatında tahminen on bir prokuror vazifesi olğanı aqqında malümat bar.
Aqmescit okrug mahkemesinde prokurorınıñ faaliyeti, akimiyetke bolşevikler kelgende, 1918 senesiniñ başında, toqtatılğan edi, ve bundan soñ, 1918 senesi aprel ayında kene devam ettirildi. 1918 senesi Qırımnı alman orduları istilâ etkende de, 1919 senesi Qırım il akimiyeti teşkil etilgende de prokuror nezareti alıp barılğan.
Qırımda sovetlerniñ akimiyeti pekingen soñ, 1920 senesi, Aqmescit okrug prokurorınıñ maqamı lâğu etilgen edi.
Yarımadada Qırım Avtonomiyalı Sovet Sotsialist Respublikası qurılğanda eda etilgen ilk vazifeler sırasında – yerli adliye organları tesis etilgen edi.
1922 senesi yanvarniñ 14-nde Qırım ASSC sovnarkom tarafından Halq mahkemecileriniñ ve halq taqiqatçılarınıñ saylanılması ve tain etilmesi aqqında Qaide qabul etilgen edi. Prokuror nezareti ve advokatlıq aqqında qanunlar ğıyırdan baqıla edi, ve 1922 senesi avgustnıñ 25-nde MİK ve Sovnarkom tarafından Prokuror nezareti aqqında Qaide tasdiqlanğan edi.
Prokuror nezareti 1922 senesi sentâbrniñ 16-nda, Adliye Narkomatında prokurolar bölügi ve okrug prokurlarınıñ terkibinen, işini başlağan edi. Mahkeme yanında Bütün Qırım Mahkemesiniñ prokurorı ve cinaiy ve memuriy davalarda onıñ eki yardımcısı çalışa ediler.
Nevbetteki sene devamında ötkerilgen deñişmeler prokuratura tarihında ayrı emiyetke malik oldı. 1923 senesi iyünniñ 1-nde Bütün Rusiye Merkeziy icra komiteti bütün RSFSC içün Cinaiy Kodeksni qabul etken edi, ve bunen beraber devlet prokuraturası tesis etilgen edi.
Devlet prokuraturasınıñ vazifelerine – devlet adından bütün akimiyet organlarınıñ, hocalıq müessiseleriniñ, cemaat teşkilâtlarınıñ ve ayrı şahıslarnıñ faaliyeti qanuniy olıp olmağanını nezaret etmek; cinayetlerniñ aşkâr etilmesini, taqiqat ve soraştırma organlarınıñ ve militsiyanıñ çalışmasını közetmek; mahkemede qabaatnı desteklemek; mabuslarnıñ tutılğan şaraitlerini teşkermek kire edi. Qırım ASSC prokurorı olaraq prokuraturanıñ yolbaşçısı Adliye halq komissarı İsmail Firdevs olğan edi. Devlet prokuraturasınıñ bölügi onıñ emirinde çalışa edi.
Cumhuriyet prokurorınıñ eki yardımcısı ve mahkeme okruglarınıñ prokurorları bar edi. Olardan ğayrı – Aqyarda ve Aqmescitte İnqilâbiy mahkemelerinde birer prokuror davalarnı keçire edi.
Tarihta Qırım ASSC prokurorlarınıñ böyle adları saqlanılğan – Reşid Nagayev, Osman Bekirov, Plinikos, Sofu, Memet Emir-Saliyev. Soñkisi 1932 mart ayında vazifege tainlenip, 1934 senesine qadar eki yıl devamında çalışqan edi.
Prokuraturanıñ işinde yañı basamaq – MİK ve Qırım ASSC Sovnarkomı tarafından 1936 senesi oktâbrniñ 22-nde «Qırım ASSC Adliye halq komissarlığınıñ yañıdan qurulışı aqqında» qabul etilgen ferman oldı. Bu vesaqağa binaen, prokuratura ve taqiqat organları Soyuz ve Avtonomiyalı cumhuriyetlerniñ adliye halq komissalıqlarınıñ sistemasından çıqarılğan ve doğrudan-doğru SSCB Prokurorına boysundırılğan edi, yani prokuratura organları bütünley merkezge bağlanılğan edi.
Arhiv malümatına köre, böyle deñişmelerden soñ QASSC prokurorı Konstantin Monatov (29.09.1936-05.05.1938) olğan edi, soñra ise onıñ yerini Aleksey Katruşenko (28.10.1938-01.02.1941) alğan.
1941 senesi fevral ayından başlap, Ulu Vatan cenkine qadar Qırım ASSC prokuraturasında Mihail Zolotov reberlik yapqan edi.
1941 senesi noyabr ayında Qırımnı alman orduları basıp alğanda, Qırım ASSC prokuraturası işini toqtatqan edi. Qırımnıñ nezaret oraganı öz işini 1943 senesi oktâbr ayında Krasnodar şeerinde ğayırdan başlatqan edi, Qırım ASSC prokurorı Çekalov, onıñ muavinleri Alikberov, Yurkovetskiy, bölük yolbaşçıları Norden ve Korkin o yerge tahliye etilgen ediler.
1942 senesi yanvar ayından başlap Qırım ASSC prokuraturasını Mihail Çekalov idare etken, bundan evel ise o demiryol naqliyatınıñ Baş prokurorı olğan edi. Cumhuriyetniñ nezaret organı beş yıl devamında onıñ reberliginde çalışqan.
1944 senesi aprelniñ 15-nde, Aqmescit şeeri azat etilgeninen, Mihail Çekalov birden şeerge kelip, prokuraturanıñ işini tertiplep başladı, 1944 senesi aprelniñ 22-nde Qırımda prokuratura öz işi tolusınen devam ettirdi. SSCB Baş prokurorına yollağan beyanatında o haber etti ki, Aqmescit şeeri büyük zarar körmegen ve cumhuriyet prokuraturasınıñ binası yahşı saqlanılğan, amma çalışacaq prokurorlar paytahtta da, başqa şeerlerde de yetişmey. Çekalov, prokuror hadimleriniñ erkânı aqqında haber etip, cenk iştirakçilerinden yigirmi bir kişi alınğanını bildirgen.
Qırımda cenkniñ sedası daa 80-nci yıllarğa qadar eşitile edi: 1986 senesi Zinoviy Tesaknıñ reberliginde prokuratura tarafından Fedor Fedorenkoğa – yekâne nazi arbiy cinayetçisine qarşı – davanıñ baqılması nezaret etile edi. Cinaiy davada Zinoviy Dmitriyeviç şahsen kendisi qabaatlayıcı olıp iştirak etken edi. Sabıq rottenvahman 1986 senesi iyünniñ 19-nda ölüm cezasına maküm etilgen edi.
Qırımda yerleşip, prokuraturanıñ eda etken esas vazifesi – sotsialistik qanuniyetini pekitmek ve içtimaiy mülkni cemiyetke qarşı çıqqan elementlerden qorumaq edi.
Bu vazifeni eda etken prokuratura hadimleri altı bölükte çalışqan: taqiqat, cinaiy-mahkeme, hususiy işler bölügi, umumiy nezaret ve militsiyanı nezaret etken bölükler qurulğan edi.
Apislerde qanuniyetni o zaman prokurornıñ yardımcısı nezaret ete edi.
Gizli bölük o vaqıt hususiy sektor olaraq adlana edi.
Qırım ASSC prokuraturasınıñ emirinde 5 şeer prokuraturası, 27 rayon prokuraturası ve şeerlerdeki rayonlarnıñ 9 prokuraturası – Keriç, Aqyar ve Aqmescitte üçer rayon prokuraturası çalışqan.
1945 senesi iyünniñ 16-ndan başlap, şeer ve rayon prokuraturaları endi Qırım ASSC prokuraturasınıñ erkânında degil de, Qırım vilâyetiniñ prokuratırasında işini devam etti. 1944 senesi qırımtatar halqı Qırımdan sürgün etilgen soñ, Qırımnıñ avtonomiyalı statusı lâğu etildi ve devletniñ memuriy-territorial tertibi deñiştirilgen edi.
Qırım prokuraturasınıñ terkibi yañı şekilde tasdiqlanğanına qadar, şeer ve rayon prokuraturalarınıñ erkânı defalarca deşip turğan. Şeer prokuraturalarınıñ sayısı 5-ke qadar eksile edi ve 11-ge qadar arta edi, rayon prokuraturalarınıñ sayısı 11 ve 35 arasında edi. 1947 senesinde vatandaşlarnıñ muracaatları yañı seviyede baqılıp başlanğan edi.
O senesi prokuraturanıñ terkibinde çağına yetmegenlerniñ işlerinde prokurornıñ yardımcısı vazifesi peyda olğan edi. Bu deñişmeler Qırım prokuraturasınıñ reberi Sergey Neronov olğan vaqıtta (1947 senesi mart ayı – 1949 senesi sentâbr ayı arasında) yapılğan edi.
Deñiştirilgen qanunlar – yañı talaplarnı diqqatnen ve tezliknen taqip etilmesini talap ete edi. 1956 senesinden başlap, deñişmelerni ögrenmek vazifesi uquqiy destek boyunca prokurornıñ yardımcısına buyurılğan edi.
Taqiqat idaresi 1978 senesi işini başlağan edi.
1980 senesi vilâyet prokuraturasının kollegiyası tesis etilgen edi.
Qırım prokuraturasınıñ tarihında büyük bit devirniñ istiqrarlı keçkenini prokurorlar siyrek deñitirilgenlerinden añlamağa mümkün, 50-nci senelerniñ soñundan 80-nci yıllarnıñ başına qadar ancaq üç prokuror deñişken edi. Sekiz yıl devamında Qırım prokurorı Nikolay Hlamov olğan edi (1949 senesi sentâbrden – 1957 senesi mayıs ayına qadar), yedi yıl devamında Qırım vilâyetiniñ prokuraturasını İlya Konoplöv idare etken (1957 senesi mayıstan – 1964 senesi iyül ayına qadar). Soñra ise yigirmi yıl devamında yarımadada qanuniyetlikni Nikolay Korneyev nezaret ete edi (1964 senesi iyün ayından – 1984 senesi iyül ayına qadar).
90-ncı yıllarınıñ başında teşkiliy sualler ve icra nezareti boyunca bölük tesis etilgen edi.
Bundan soñ olğan büyük deñişmeler 90-cı yıllarınıñ yañı devirinde olıp keçti.
O zaman rezonanslı hocalıq davları baqılğan edi. Olarnıñ taqiq etilmesinen taqiqatçı, soñra ise cumhuriyetniñ prokurorı olğan Valentin Kuptsov oğraşa edi.
Devletniñ temelinden deñişmesi ağır keçe edi. Vaziyetniñ murekkepligi 1990 senesinden başlap Qırımda operativ vaziyetniñ beterleşmesinen de bağlı edi. Aman-aman er kün atışlar yüz bere edi ve adamlar öldürüle edi. Cinayet işlegen küçlü taqımlar teşkil etildi, meselâ «Seylem», «Başmaki», «Gruzinivskiy», «Koreyskiy», «Yuhnenko», «Belıy», «Dzüba» ve başqaları.
Yarımadada yigirmiden ziyade cinayetçiler taqımı peyda oldı. Eñ balabanlarnıñ erkânında 50-60 adam olmaq mümkün edi.
Vaziyet ancaq 1996 senesi Qırım prokuraturasına Şuba V.V. kelden soñ tüzeltildi. 1997 senesi ağır cinayetlerniñ sayısı eksilgeni qayd etile edi.
2000-2003 seneleri devamında prokukor maqamını Dobroriz O.O. alğan edi, 2003-2005 s.s. – Galtsov V.İ., 2005-2007 s.s. – Şemçük V.V., 2007 senesi fevral–sentâbr aylarında ise – kene Galtsov V.İ prokuror maqamında çalışqanlar.
2008 senesi fevralniñ 8-nden 2010 senesi martnıñ 16-na qadar Boyko V.N. prokuror edi, ondan soñ 2010 s. martnıñ 17-si ve 2011 s. noyabrniñ 7-sine qadar prokuror vazifesinde Molitskiy S.V. çalışqan.
Aman-aman üç yıl devamında – 2011-2014 s.s. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasını Pavlov V.V. idare ete edi.
2014 senesi mart ayında Rusiye Federatsiyası, ordularını kirsetip ve sözde «referendum» teşkil etip, Ukrainağa ait olğan Qırımnı işğal etti.
2014 senesi martnıñ 18-nde Kremlde sözde «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ erkânına qabul etilüvi aqqıda añlaşma» imzalanğan edi. Ğarb devletleri Qırımnıñ işğalini qabul etmey ve Rusiyege qarşı iqtisadiy sıñırlamalar qabul etti.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini resmiy olaraq Qırımnıñ muvaqqat istilâsı başlanğan künü olaraq tanıdı.
Ukraina Baş prokuror vazifesini eda etkenniñ avalesinen, 2014 senesi iyünniñ 12-nde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Qırım toprağı Rusiye Federatsiyası tarafından vaqıtınca işğal etilgeni sebebinden, Kıyiv şeerine avıştırıldı.
2014 senesi avgustnıñ 29-ndan – 2016 senesi yanvarniñ 19-na qadar Qırım MC prokurorı Sinçuk V.L. olğan ediñ.
Ukraina Baş prokurorı, 2016 senesi avgusnıñ 22-nde ferman imzalap, G.A. Mamedovnı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı vazifesine tainledi.
2016 senesi sentâbr ayında, Cumhuriyet prokurorınıñ muracaatınen, Ukraina Baş prokurorı QMC prokuraturasınıñ terkibini ğayırdan tizdi. Böylece, hadimlerniñ sayısını arttırıldı ve müessiseniñ bazı bölükleri Herson şeerinde yerleştirildi. Bunıñ sebebi Hersonda yerleşken Ukraina Telükesizlik Hızmetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş merkezi tesis etilgeninen bağlı.
2017 senesi aprelniñ 31-nde Ukraina Baş prokurorı Yüriy Lutsenko ve Qırım MC prokurorı Gündüz Mamedovnıñ iştiraginen Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ baş ofisi açıldı.
Böyle şaraitte onıñ işi, ilk evelâ, yarımadanıñ qanunsız işğaline alâqadar olğanlarnı ve Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ aqqlarını bozğan şahıslarnı mesuliyetke çekmek ve adaletni tiklenilmek vazifelerine yöñelgen.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası eñ büyük diqqatını milliy telükesizlikniñ temellerine qarşı yapılğan cinayetlerge ve arbiy cinayetlerge ayıra.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ terkibi[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı
- Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokurorınıñ birinci muavini
- Kadrlar bölügi;
- Teşkiliy-uquqiy destek, statistika ve Mahkemeden evel taqıqatlarnıñ yekâne Cedveliniñ alıp baruv bölügi;
- Cinaiy davalarnıñ nezaret bölügi;
- Cinaiy davalarda qanunğa riayet etilmesi ve qabarcılıqqa yol berilmemesiniñ nezaret bölügi;
- Ukraina Telükesizlik Hızmeti, devlet sıñır ve bergi hızmetleri tarafından qanunğa riayet etilmesiniñ nezaret bölügi;
- Prokuratura ve protsessual reberlik organlarınıñ taqiqatçıları tarafından cinaiy davalarnıñ taqiq bölügi;
- Taqiqatçılar bölügi;
- Prokuratura taqiqatçılarınıñ cinaiy davalarında protsessual reberlik ve devlet iddiasınıñ destek bölügi;
- Vatandaşlarnıñ ve devletniñ menfaatını mahkemede temsil etüv bölügi;
- Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorları;
- Kâtibiyet (bölük şekilinde);
- Maliye ve muasebe bölügi;
- Maddiy-tehnikiy teminlev ve içtimaiy-maişiy ihtiyaçlar bölügi;
- Devlet sırları suallerinde baş mutehassıslar;
- İnformatsiyalaştırma bölügi;
- Matbuat kâtibi (baş mutehassıs maqamında).
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorları[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırım ASSC prokurorları[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Poretskiy M.İ. (1921—1922)
- Firdevs (Kerimcanov) İsmail Kerim (1922—1923)
- Diveyev Osman Saidoviç (1923—1924)
- Bajin İllâ Sergeyeviç (1926—1927)
- Plinkonos Grigoriy Pavloviç (1930—1932)
- Emir-Saliyev Memet (1932—1934)
- Monatov Konstantin Nikolayeviç (1936—1938)
- Katruşenko Aleksey Pavloviç (1939—1941)
- Zolotov Mihail Fedoroviç (1941)
- Donçenko Feodosiy Grigoriyeviç (1941—1942)
- Çekalov Nikolay İlliç (1942—1945)
Qırım vilâyetiniñ prokurorları[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Çekalov Nikolay İlliç (1945—1947)
- Neronov Serguy İvanoviç (1947—1949)
- Hlamov Nikolay Nikolayeviç (1949—1957)
- Konoplöv İlya İvanoviç (1957—1964)
- Körneyev Nikolay İvanoviç (1964—1984)
- Tesak Zinoviy Dmitriyeviç (1984—1991)
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorları[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Tesak Zinoviy Dmıtrovıç (1991—1992)[4]
- İzosimov Leonid Fedorovıç (1992—1993)
- Kuptsov Valentin Mıhaylovıç (1993—1996)[5]
- Şuba Volodımır Vasilöviç (1996—2000)[6]
- Dobrorez Oleksandr Oleksiyovıç (2000—2003)
- Galtsov Volodımır İvanoviç (2003—2005)[7]
- Şemçuk Viktor Viktoroviç (2005—2007)
- Galtsov Volodımır İvanoviç (2007)
- Şemçuk Viktor Viktoroviç (2007)
- Galtsov Volodımır İvanoviç (2007)
- Şemçuk Viktor Viktoroviç (2007)
- Ügrümov Öleksiy Mihayloviç (2007—2008) v.e.
- Boyko Volodımır Nikiforoviç (2008—2010)[8]
- Molitskiy Stepan Volodımırovıç (2010—2011)[9]
- Pavlov Vyaçeslav Volodımırovıç (2011—2014)[10]
- Ügrümov Öleksiy Mıhaylovıç (2014) v.o.
- Sınçuk Vasil Lüdvigoviç (2014—2016)[11][12]
- Mamedov Günduz Aydınoviç (2016-)[13]


text:
Nursultan Nazarbaev Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministri Kan Gën Hva bilän uçraşti. Sšhbät davamida täräplär ikki mämlikät otturisidiki hämkarliqniŋ muhim mäsililirini vä soda-ihtisadiy munasivätlärni täräqqiy ätküzüş istiqbalini muhakimä qildi. Dšlät rähbiri Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministriğa iltipat bildürüp, ikkitäräplimä alaqilarniŋ işänçä harakterğa egä ekänligini täkitlidi.
— Astana bilän Seul otturisida qoyuq šzara işänçä vä dostluq munasivätlär qeliplaşti, ihtisadiy hämkarliq aktiv šsüvatidu. İhtisadiy häm gumanitarliq šzara härikätniŋ nurğunliğan mäsililiri häl qilinivatidu. Biz silärniŋ Märkiziy Aziyadä ämälgä aşuruvatqan aktiv işiŋlarni qollap-quvätlävatimiz, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Öz novitidä Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministri uçraşqanliği üçün minnätdarliğini bildürdi vä Qazaqstan paytähtini ziyarät qiliştin alğan täsiratliri bilän ortaqlaşti.
— Bu – Qazaqstanğa vä Astanağa qilğan däsläpki säpirim. Säpirimniŋ silärniŋ paytähtiŋlarniŋ 20 jilliğini mäyrämläş jiliğa toğra kelivatqanliği muhimdur. Astananiŋ moşu vaqit içidä näqädär çoŋ täräqqiyat yolini besip štkänligidin nahayiti täsirländim, – dedi Kan Gën Hva.
Uçrişiş davamida taşqi säyasät idarisiniŋ rähbiri Nursultan Nazarbaevqa Koreya Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Mun Çje İnniŋ salimini yätküzdi.
— Prezident Mun Çje İn mämlikätlirimiz otturisida 25 jil mabaynida şäkillängän hulğa asaslinip, qeliplaşqan hämkarliqni täräqqiy ätküzüşni vä çoŋqurlitişni davamlaşturuş niyitidä, – dedi Kan Gën Hva.
Dostanä munasivätlär qeliplaşti
Nursultan Nazarbaev Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministri Kan Gën Hva bilän uçraşti. Sšhbät davamida täräplär ikki mämlikät otturisidiki hämkarliqniŋ muhim mäsililirini vä soda-ihtisadiy munasivätlärni täräqqiy ätküzüş istiqbalini muhakimä qildi. Dšlät rähbiri Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministriğa iltipat bildürüp, ikkitäräplimä alaqilarniŋ işänçä harakterğa egä ekänligini täkitlidi.


text:
Boris Nemtsovnıñ qızı Poloniyada elde etken mukâfatından paranı ATRge berecek
Öldürilgen Rusiye muhalifi Boris Nemtsovnıñ qızı Janna oña berilgen «Birdemlik» leh mukâfatından paranı Kiyevden sputnik ağı vastası ile yayınlanğan ATR qırımtatar telekanalına ayıracaq ola.
Bu aqta ATR telekanalında Zaman programması efirinde bildirdiler.
Telekanal aqqında aytqanda, Janna Nemtsova «bu söz serbestliginiñ qalesi ve yarımada vaziyeti aqqında kerçek haberler» olğanını qayd etti, – dey haberlerniñ alıp barıcısı.
700 biñ yevro Nemtsovnıñ qızı Ukrainağa hayriye leyhalarnıñ destegine, şu cümleden Kök yüzü ailelerine berecek ola.
Evel bildirilgeni kibi, aynı bu mukâfatnı qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev elde etip, o vaqıt Kök yüzü ailelerine 100 biñ yevro bergen edi.
Cemilev 2014 senesi oña berilgen mukâfatnı Ukraina ve qırımtatarlarğa vaqtı-vaqtına kösterilgen maneviy yardım olaraq tanıy.
Leh Valensa adına Birdemlik Mukâfatı 1989 senesi iyün 4 künü keçirilgen qısmiy serbest saylavlarnıñ 25 yıllığına bağışlanıp tesis etildi. Para miqdarı – 1 million evro.
Aprel 1-den dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı, Rusiye litsenziyasını elde etalmayıp, yarımadada yayınlavını toqtattı.


text:
Bu yılnıñ başından berli sıñırda biometrik nezaretten 15 biñden ziyade rusiyeli keçti – Ukraina devlet sıñır hızmeti
2018 senesiniñ başından berli Ukrainağa kirgen 15 biñden ziyade Rusiye vatandaşı biometrik nezaretten keçtü, dep bilidre Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ matbuat kâtibi Oleg Slobodyan.
«Biometrik nezaret sisteması semereli çalışa, şimdilik ciddiy bir problema yoq. Bu yılnıñ başından berli 22,5 biñden ziyade insan biometrik nezaretten keçti, bular arasında 70 devletniñ vatandaşı bar. Bularnıñ aman-aman 15 500 – Rusiye vatandaşı», – dep ayttı Slobodyan «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde.
Devlet sıñırında yerleşken keçiş noqtalarında biometrik qayd sisteması yanvarniñ 1-nden itibaren çalışıp başlağan edi; bundan evel bir qaç kün devamında, hususan dekabrniñ 27-nden itibaren, bu sistema test rejiminde çalışqtı. Sıñırda çalışqan nezaretniñ yañı sisteması «migratsion telüke» cedvelindeki cemi 70 devlet vatandaşı, şu cumleden Rusiyenen alâğalı.
Biometrik malümat nezareti Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarına tesir etmeycek, dep bidirdi Ukraina devlet sıñır hızmeti.


text:
Quqıq qorğawşılar izdew jarïyalanğan 7 küdiktini tapqan adamğa sıyaqı tağayındalatındığın ayttı.
Bul twralı bnews.kz xabarlaydı.
Aqtöbe qalasındağı antïterrorlıq operacïyağa qatısı bar 7 küdikti äli izdestirilip jatır. Oblıstıq işki ister departamentiniñ baspasöz jetekşisi Ardager Waydïnniñ aytwınşa, olardıñ mekenjayın aytqan adamğa 5 mïllïon teñge tağayındaldı.
Izdew jarïyalanğan küdiktiler:
Dmïtrïy Tañatarov – 1989 jılı twğan, Aqtöbe qalası
Arsen Tañatarov – 1990 jılı twğan, qazaq, Aqtöbe qalasınıñ Qarğalı selolıq okrwgı
Aydos Jubanov – 1985 jılı twğan, qazaq, Aqtöbe oblısı Muğaljar awdanınıñ Mïxaylovka awılı
Baqıt Qwanışbaev –1983 jılı twğan, qazaq, Qızılorda oblısınıñ Sırdarïya awdanı
Nurlan Seyilov – 1985 jılı twğan, Aqmola oblısınıñ Esil awdanı
Älibek Aqpanbetov – 1989 jılı twğan, Aqtöbe oblısı
Aydar Başïmov –1988 jılı twğan, Aqtöbe oblısınıñ Şalqar awdanı
Belgisiz adamdar tobı osı jeksenbide qaladağı eki qarw-jaraq dükenine şabwıl jasap, nätïjesinde beybit qala turğındarı men äskerï qızmetkerler oqqa uşqan. Qalada terrorğa qarsı operacïya rejïmi engizildi. IIM mälimetinşe 13 qaraqşınıñ jolı kesilgen. Soñğı derekter boyınşa şabwıl kezinde jalpı sanı 7 adam köz jumğan. Işki ister mïnïstrligi küdiktilerdiñ dinï radïkaldı uyımğa qatısı barbolwı mümkin dep atadı.
Kommentarïï


text:
Olar zerttewge qatıswşılar jaylı tolıq derek jïnağan. Olardıñ qarjılıq jağdayın, otbasındağı qarım-qatınasınıñ erekşelikterin, qanşalıqtı jïi bir-birine alğıs aytatındığın tübegeyli zerttegen.
«Biz jarınıñ özin bağalaytının, qımbat jan tutanın sezingen adam otbasında berekeni saqtawğa qattı tırısatının bayqadıq. Tipti januya qïın kezeñdi bastan keşirip jatsa da, öz zayıbına degen rïzaşılıq sezimi olardı bul tığırıqtan oñay alıp şığadı», - deydi zerttewşilerdiñ biri Ted Fwtrïs.
Ğalımdar qarapayım «raxmet» sözin jïi aytw negatïvti sezimderdi joyuğa sebep bolatının aytadı. Olar sonday-aq berik nekeni älsiz nekeden ajıratıp turatın närse - erli-zayıptılardıñ kündelikti bir-birimen qatınasında körinis tabatın qurmet sezimi ekenin mälimdedi, dep jazadı Dnï.Rw.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Angliyada terror höcüme
Terrorçılıq bu tapqır möselmannarnı maqsat itep alğan
Angliyada terrorçılıq bu tapqır möselmannarnı maqsat itep alğan.
Başqala Londonnıň tön’yağında Finsböri park töbägendä ber keşe utırğan furgonı belän tärawih namazınnan çığıp baruçı keşelärne izgän.
Höcümdä 1 keşeneň ğomere özelgän, 10 keşe yaralanğan.
Höcüm belän bäyle bularaq 1 keşe qulğa alınğan, 2 keşe isä waqiğa urınınnan qaçqan.
Finsböri park cämiğı imamı höcümneň möselmannarnı maqsat itep aluın äytkän.
Höcümne “qurqınıç qaza” itep taswirlağan Angliya prem’yer-ministrı Tereza Mêy da yaralanuçılarğa şifalar telägän.
Angliya möselman şurası waqiğanıň mäçet cämäğaten maqsat itep alğan terror höcüme buluın beldergän.
Şahitlar qulğa alınğan şöbhäleneň “Möselmannarnı üteräçäkmen!” dip qıçqıruın däğwa itkän.


text:
Sıñırcılar «Çonğarda» 15 Özbekistan vatandaşını yaqaladı
Berdânsk taqımınıñ sıñırcıları «Çonğar» kiriş-çıqış nezaret noqtasında memuriy sıñırnı bozuv ile ve talap etilgen vesiqasız keçecek olğan 15 Özbekistan vatandaşını tuttı. Bunı UNN agentligi Berdânsk sıñırcı taqımınıñ matbuat hızmetine esaslanıp bildire.
Berilgen malümatqa köre, noyabr 23-de «Çonğar» nezaret noqtasına 15 Özbekistan vatandaşı cayav keldi.
«Pasport vesiqalarınıñ sıñırcı kontroli kerçekleştirilgende arbiyler çetel vatandaşları işğal etilgen Qırımğa qapalı kiriş noqtasından keçkenini ögrendi, memuriy sıñırnı keçmek içün mahsus izinleri yoq», – dep aytıla haberde.
Özbekistan vatandaşları esas Ukrainağa alınmayıp, memleketke kirişleri 3 yılğa qadar yasaq etildi.


text:
Kreml Rusiyeni Minsk añlaşmalarını ömürge keçirecek bir taraf olaraq saymay
Rusiye Ukraina şarqında vaziyetni eyileştirüvniñ kefili ola, amma buña yönelgen tedbirlerni keçirecek taraf degil, dep ayttı Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov RİA Novosti agentligine.
«Rusiye – zıddiyet tarafları celp etken bir memlekettir. Bu memleket zıddiyet taraflarını Minsk añlaşmalarına riayet etmege çağırdı. Lâkin Rusiye bu tedbirlerni amelge çekirecek bir taraf degil. Bu memleket kefil ola, faqat buña yönelgen adımlarnı atacaq bir memleket degil. Bizler bunı yapamaymız, çünki Rusiye bu zıddiyetniñ iştirakçisi olmay», – dedi Peskov.
Fevral 12-de Minskte Ukraina, Rusiye, Almaniya ve Frenkistan liderleriniñ Donbass zıddiyetiniñ al etilmesi boyunca muzakereleri olıp keçti.
Muzakereler neticesinde sentâbr ayında tizilgen Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesi boyunca bir sıra tedbirler belgilendi. Bu vesiqanı kontakt gruppası imzaladı: Ukraina vekilleri, OSCE ve separatistlerniñ liderleri. Bundan ğayrı, Ukraina, Frenkistan, Almaniya ve Rusiye liderleriniñ bu tedbirlerge qoltutuv deklaratsiyası qabul etildi.
Böylece, fevral 15-te Ukraina şarqında ateş kesilmek kerek. Ukraina toprağınlan çetel ordular çıqarılmalı, ağır silâ çekilmeli. Bütün esirlerniñ azat etilmesi beklenile.
Fevral 12-de Avropa şurasınıñ prezidenti Donald Tusk dedi ki, Şura yañı iqtisadiy cezalarnı qabul etmese de, fevral 16-dan itibaren 19 insan ve 9 şirketke qarşı Ukraina vaziyetinden sebep ceza kirsetilecek.


text:
Soñğı kezderi Vïktorïyanıñ denesinen Bekxemniñ atı-jöni, olardıñ 2006 jılı nekelesken künderi, sonday-aq, latın tilindegi söylem alınıp tastalğan.
Devïd pen Vïktorïyanıñ janküyerleri sportşı tağı da äyeliniñ közine şöp saldı ma dep küdiktenedi. Ol küdikke sebep te joq emes. Öytkeni 2012 jılı ataqşı fwtbolşı Devïd pen opera änşisi Ketrïn Djenkïns arasında maxabat xïkayası bolğanı belgili. Alayda, barlığın sabırğa jendirgen Vïktorïya küyewiniñ bul äreketine köz juma qarağan edi.
Küyewine arnalğan tatwïrovkaların öşirw sebebin modeler moda ïndwstrïyasında senimdi körinw üşin jasağanımen tüsindirgen.
Derekközi: segodnya.ua
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Qırımda eki künge furtuna havfı ilân etilgen
Qırım boyunca aprel 3-4 künleri furtuna havfı ilân etilgen.
Bunı Gidrometeorologiya boyunca Qırım idaresi bildire.
Tahminlerge köre, aprel 3-de kündüz ve aprel 4 künü Qırımda cenübiy-ğarbiy yelniñ 20-25 m/s artması mümkün.
Aqmescitte gece yağanaqlar olmaycaq, kündüz yağmurnıñ yağması beklenile, bazı yerlerde - tuman. Ava arareti gece sıfırdan yuqarı 1-3 derece, kündüz - 6-8 derece etrafında olacaqtır.
Cumaertesi künü, aprel 4-de, gece yağmurnıñ qarğa keçmesi beklenile. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 0-2, kündüz 6-8 olacaqtır.


text:
Onda otandıq olïgarxtardıñ ömiri jaylı äñgime qozğalğan dep jazadı Reytïng gazeti.
Baylardıñ balaları qayda oqïdı?
Mïllïonerlerdiñ balaları negizinen şetelde oqïdı. Sawalnamalardıñ nätïjesi körsetkendey, olïgarxtar balaların negizinen AQŞ (32 payızı) pen Brïtanïyada (32 payızı) oqıtqandı jön sanaydı. Sol mïllïonerlerdiñ törtten biri ğana (24 payız) balaların Qazaqstannıñ orta mektepterinde oqıtwdı orındı dep biledi. Al törtten üş böligi balaları orta mekteptiñ özin şetelde oqığanı durıs dep esepteydi.
Olar kimge elikteydi, kimdi pir tutadı?
Olardıñ ata-anaları men balaları negizinen Stïv Djobsqa (17 payız) elikteydi. Bir qwanıştısı – otandıq kwmïrler de payda bola bastaptı: sawalnamağa qatısqandardıñ 9 payızı «Kazkommercbanktiñ» negizin salğan otandasımız Nurjan Subxanberdïnge elikteydi.
Bos waqıtın qalay ötkizedi?
Olïgarxtardıñ 13 payızı bos waqıtın otbasında ötkizgendi, al 42 payızı – sportqa arnağandı jön sanaydı. 6 payızı – bos waqıtın dostarına, kitap oqwğa, türli sayaxattarğa arnaydı.
Qanday swsındardı jaqsı köredi?
Elimizdiñ eñ bay adamdardıñ 24 payızı – swdı, 8 payızı – qımızdı, tağı 8 payızı – şäydi durıs köredi. Biraq, olïgarxtardıñ eñ jaqsı köretin işimdigi – şarap (28 payız).
Qanday kïim kïedi?
Sawalnamağa qatısqandardıñ 50 payızınıñ süyikti brendi joq. 40 payızı ïtalyandıq brendterdi (Brioni, Canali, Berluti, Gucci, Brunello Cucinelli, Loro Piano) unatadı.
Qanday kölik minedi?
Birinşi orında – Mersedes (47 payız), 11 payızı – Toyota, 11 payızı – BMW kölikterin unatadı.
Qanday tamaqtardı unatadı?
Elimizdiñ eñ bay turğındarınıñ jartısına jwığı (43 payızı) – qazaqı asxananı, qazaqı tamaqtardı unatadı. Tağı 10 payızı – Azïya elderi men ïtalyandıq asxananı durıs köredi.
Olïgarxtarımız mektepte qalay oqığan?
Elimizdiñ eñ bay turğındarınıñ jartısına jwığı (47 payızı) mektepti üzdik bitirgen. Bolaşaq olïgarxtardıñ – 8 payızı munayşı bolwdı, al 13 payızı – ïnjener bolwdı armandağan. Bir ayta ketetin jayt – bolaşaq olïgarxtar gwmanïtarlıq salanı öz bolaşağı retinde qarastırmağan eken.
Qay el Qazaqstan üşin ülgi bola aladı?
Olïgarxtarımızdıñ 32 payızı «Qazaqstan Sïngapwrdıñ jolın qaytalasa eken» deydi. Al 12 payızı – Qazaqstan üşin eñ durıs jol, durıs ülgi – AQŞ dep sanaydı. Sawalnamağa qatısqandardıñ 8 payızı Oñtüstik Koreya men Norvegïyanıñ damw jolı Qazaqstan üşin tïimdi dep sanaydı. Olïgarxtardıñ birqatarı Qıtay, Türkïya, Şveycarïya, Kanada, Ïzraïl, Fïnlyandïya jäne Malayzïyanıñ jolı Qazaqstanğa önege bolarlıq degen oy bildirgen.
Derekközi: nur.kz
Tegï: Bïznes,
Kommentarïï


text:
Dünïejüzilik taekvondo federacïyası QR QM Armïya ortalıq sport klwbınıñ qatıswşısı qatardağı jawınger Nursultan Mamaevtı ğalamşardıñ üzdik sportşısı ekenin jarïya etti. Bul märtebe qazaqstandıq sportşı jawıngerge Mançesterdegi (Ulıbrïtanïya) taekvondodan (WTA Grand Prix) älemdik Gran-prï kezeñinde sätti öner körsetwden keyin berildi. 58 kelige deyingi salmaqta Nursultan Mamaev ïspanïyalıq Jezws Tortos Kabreromen ayqaswda jeñiske jetip, älemniñ 30 mıqtı taekvondoşısı arasındağı absolyuttik çempïon atandı, dep jazadı QR Qorğanıs mïnïstrliginiñ baspasöz qızmeti xabarlaydı. «Qazir Nursultan örlew üstinde. Ol iri älemdik twrnïrlerde birneşe märte jeñisterimen öziniñ şeberligin rastay otırıp, qarqındı türde joğarığa qaray ilgerilewde. Soñğı waqıt işinde ol qatarınan birneşe reytïngtik sayıstardı jeñip aldı. Qazirgi kezde Rïo-de-Janeyrodağı Olïmpïadağa lïcenzïya alwğa birden-bir ümitker bolıp tabıladı jäne joğarı marapattardı alwdı közdep otır», - dep atap ötwde taekvondodan komanda bastığı QR QM AOSK-nıñ kapïtanı Änwar Üsenov. Nursultan Mamaev – 2010 jılğı jazğı jasöspirimderdiñ Olïmpïyalıq oyındarınıñ kümis jüldegeri, 2012 jılğı London Olïmpïadasınıñ qatıswşısı, Azïya oyındarınıñ kümis jüldegeri (2014), jazğı Wnïversïada jäne VI Dünïejüzilik armïya oyındarınıñ jeñimpazı (2015), birneşe dürkin jeñimpaz jäne xalıqaralıq reytïngtik twrnïrlerdiñ jüldegeri. Ol QR QM Armïya ortalıq sport klwbınıñ darındı sportşılarınıñ biri. Oğan otandıq äskerï sporttı damıtwda erekşe ümit artılıp otır.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız,
Kommentarïï


text:
Jaña Zelandïyanıñ Air New Zealand äwe kompanïyası qızmetkerleriniñ älewmettik jelige jarïyalağan swretterinen keyin qızmettik tergewdi bastadı.
Uşqış uşaq kabïnasında rezeñke qwırşaqtı quşaqtap swretke tüsken. Sonday-aq styuardessanıñ uşaq salonında tükirip jürgen säti tüsirilgen vïdeo jarïyalanğan. Styuardessa vïdeoğa «Jolawşılarğa da osılay tükirse ğoy»-dep jazğan.
Beyädep qılıqtarın foto men vïdeoğa tüsirip, jelige jarïyalağan uşqış pen styuardessa jumıstan bosatılğan.
Vïdeonıñ tört jıl burın, swrettiñ bir jıl burın jarïyalanğanı belgili boldı. Biraq qızmetkerleriniñ bul qılıqtarın basşılıq jaqında ğana körgen.
Zañgerler bul kadrlardıñ äwe kompanïyasınıñ atına kir keltirip, jolawşılardıñ tüsinispewşiligin twdırwı mümkin deydi.
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Uquq qoruyıcı: «terroristler cedvelinden» Qırım sakinleriniñ soyları FSB-nıñ nezareti astında
Rusiyeli «terroristler cedveline» tüşken Qırım sakinleriniñ soy-sopları ve yaqınları endi rusiyeli mahsus hızmetlerniñ nezareti astında buluna, dep tüşüne Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Olga Skripnik.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında añlattı.
«Elbet, bu insanlarğa («terroristler cedvelinden» – QA) nisbeten nasıldır tedbirler alıp barıla, bu cümleden, telefonlar diñlenile. Bunıñ içün, eñ azdan, bu adamlarnen qonuşqan er kes ve bu cedvelge tüşken insanlar añlamaq kerek ki, antiekstremistik ve antiterroristik faaliyet çerçivesinde olarnıñ telefonları diñlenile», – dep ayttı Skripnik.
«Belki, olarnıñ elektron poçtaları bozulması içün bazı faaliyet alıp barıla. Bu yerde kompyuter, İT-havfsızlıq tarafından pek muqayt olmaq kerek» – dep qayd etti o.
Rusiye maliye nezaret etüv boyunca Federal hızmetiniñ resmiy saytında işğal etilgen Qırımnıñ eñ azdan 20 sakini kirsetilgen terrorist ve ekstremistler cedveli yerleştirildi. Olarnıñ arasında Qırım mühbiri Mıkola Semena da oldı, onı rusiyeli mahsus hızmetler «separatizmde» qabaatlay. Bundan evel jurnalist Qırım.Aqiqatqa bu cedvel peyda olğan soñ onı tiygen sıñırlamalar aqqında bildirdi.
Uquq qoruyıcılarnıñ fikrince, Qırım sakinlerini tek Rusiyege halqara basım vastasınen «terroristler cedvelinden» çıqarmaq mümkün.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye küç idaresiniñ hadimleri Aqmescitniñ eki soqağında tintüv keçire - advokat
Dekabrniñ 26, salı künü, Aqmescitte Rusiye küç idaresiniñ hadimleri Darvina ve Hayri Emir-Zade soqaqlarında tintüv keçirte.
Bu aqta Facebookta advokat Edem Semedlâyev haber etmekte. Ayrıca bu malümatnı «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı da tasdıqlamaqta.
«Aqmescitniñ Darvina ve Hayri Emir-Zade soqaqlarında tintüv keçirilmekte», – denilmekte haberde.
Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerini bilmege tırışa.
Rusiye küç idaresi hadimleriniñ bu hususnen bağlı daa bir izaatı yoq.
Rusiye işğalinden soñ, Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
"Eyr Astana" qazaqstandıq ulttıq äwe tasımaldawşısınıñ ekïpaj komandïrleriniñ aylıq jalaqısı şamamen 10 mıñ dollar, - dep xabarlaydı Mojazarplata.kz. Munday mälimetter Xalıqaralıq qatınastar, qorğanıs jäne qawipsizdik jönindegi komïtetiniñ Parlament senatındağı otırısında keltirildi.
QR Azamattıq avïacïya komïtetiniñ basşısı Beken Seydaxmetovtıñ mälimetinşe, ekinşi pïlot ay sayın 6 590 dollar tabıs tabadı. "Qazaeronavïgacïya" dïspetçerleriniñ jalaqısı - 1980 dollar şamasında, bul eldegi ortaşa jalaqıdan üş ese köp.
Al äwe kompanïyasınıñ vïce-prezïdenti Alma Älïğojïnovanıñ aytwınşa, käsiporın jumısşılarınıñ jalaqısı kommercïyalıq qupïya eken. BAQ ökilderine bergen suxbatında top-menedjer pïlottardıñ qızmetiniñ joğarı mamandandırılğan eñbek sanaladı, sondıqtan munday deñgeydegi mamandar älem boyınşa suranısqa ïe, olardı türli äwe kompanïyaları jumısqa şaqıratın körinedi. Sondıqtan da pïlottardıñ jalaqısı kem degende 10 mıñ dollar bolwı tïis.
Tolığıraq:https://kaz.tengrinews.kz/money/eyr-astana-kyizmetkerlernn-jalakyisyi-kansha-270661/
Materïaldı köşirip basqanda Kaz.tengrinews.kz saytına gïpersilteme mindetti türde qoyılwı tïis. Avtorlıq quqıqtı saqtañız.
Kommentarïï


text:
Ali Bodaninskiy
Ali Bodaninskiy (1865 - 1920) - qırımtatar yazıcı, jurnalist ve siyaset adamı.
Ali Bodaninskiy, 1865 senesi Aqmescit civarındaki Badana köyünde doğdı. Tercimanda yazılar yazğan Bodaninskiy, muarrir, sanatçı, edebiyatçı yaşlarnen beraber siyasiy husuiyetide olğan bir cemiyet qurğan olsa da, Çar ükümeti mani olğanı içün bu cemiyet çalışamadı. Qırımtatarlarnıñ atalar sözleri, tapmacaları, aytımlarını topladı, Rusça-Tatarca luğat azırladı ve Rusiye edebiyatından bazı kitaplarnı Qırımtatar tiline tercime etti. 1919 senesinde Mustafa Suphinen beraber Qırımtatar tilinde ilk bolşevik gazetası olğan "Yañı Dünya" gazetasını çıqardı. l920 s. Qızıl Orduğa kirip Qırımğa qayttı. Aynı sene menşeviklernen uruşa ekende öldi.


text:
TÖRKİ DÖN'YA
Azärbaycan tışqı êşlär ministrlığı süzçese:"Xäräkät Törkiyäneñ çik buyı iminlegen, terror qurqınıçın beterü häm töbäktäge tınıç xalıqnı terror yanawınnan saqlawnı maqsat itep quya"
Qazaqstanda 2025nçe yılğa qadär latin älifbasına êtaplı küçü planı tormışqa aşırıla
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Üzbäkstan Däwlät başlığı Şavkat Mirziyoyev belän telefonnan söyläşte
Yazuçı häm jurnalist Ali Aqış tuuınıñ 100 yıllığında İskeşähärdä iskä alındı
Söyläşü kön tärtibendäge töp mäs'älä - ike yaqlı häm regional’ mäs’älälär
Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyätendä waqıtınnan êlek ğomum saylawnıñ räsmi näticäläre açıqlanğan
Uzğan yıl ilgä kilgän turist sanı annan êlekke yıl belän çağıştırğanda 20 %qa kübräk bulğan
Konya şähär xakimiyäte Xäzräti Mäwlananıñ dönyaküläm tanılğan äsäre “Mäsnävi”ne qırğızçağa tärcemä itte


text:
Parijda êşne taşlaw çarası kötelä
Hawa mäydanı êşçeläre yaňa yıl häm Raştua yallarında êşne taşlaw çarası qararın alğan
Franŝiya başqalası Parijdağı Orli hawa mäydanı êşçeläre êş kileşüendä yasarğa telängän üzgäreşlärne protest itü maqsatı belän yaňa yıl häm Raştua yallarında êşne taşlaw çarasın oyıştıru qararın alğan.
Ğomüm êş hönärçelär berlegennän yasalğan açıqlawda hawa mäydannarı êşçeläreneň kileşülärendä yasarğa telängän üzgäreşlär belän zur külämle matdi yuğaltular kiçeräçäge, êş birüçelär belän söyläşülärneň näticä birmäwe häm 22 dekabr’ – 5 ğinwar könnärendä êşne taşlaw çarası qararınıň alınuı urın ala.
Orli hawa mäydanı yıllıq 30 millionnan artıq yulçısı belän ildäge iň küp yulçı xäräkäte bulğan ikençe aêroport. Berençe urında Parijdağı Şarl’ de Gol’ hawa mäydanı bar.


text:
Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Doktor Benim Yaram
Etiketler : Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram türkü indir, Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Doktor Benim Yaram mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Doktor Benim Yaram türküsü, Doktor Benim Yaram sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Doktor Benim Yaram bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Fidayda
Ekrem Çelebi - Postacı
Ekrem Çelebi - Geleli Gülmedim Cihana
Ekrem Çelebi - Kader Benim Yollarımı Bağlama
Ekrem Çelebi - Ham Meyvayı Kopardılar Dalından
Ekrem Çelebi - Garip Dünya
Ekrem Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Ekrem Çelebi - Getir Berber
Ekrem Çelebi - Yaralandım Aşk Elinden
Ekrem Çelebi - Bu Ne Güzel Bir Düğün
Ekrem Çelebi - Sızlar Yarelerim
Ekrem Çelebi - Dayanılmaz Bir Çile
Ekrem Çelebi - Metris
Ekrem Çelebi - Dağlar Başı Karlı Olur
Ekrem Çelebi - Veda Mektubu


text:
Eger siz maylı tağamğa qumar bolsañız, ol sizdiñ ağzañızğa kalcïy jetispewşiliginen twındağan bolwı kerek. Kalcïy – adamnıñ süyek jüyesiniñ negizgi elementi. Ol süyektiñ sawlığı men beriktigin saqtawdı qamtamasız etedi. Kalcïy irimşikte, barlıq süt önimderinde, burşaqta, brokkolïde molınan bar.
Qattı qwırılğan et, kartop jäne t.b.-ğa äwes bolsañız, ağzağa qarapayım kömirswlar jetispeydi degen söz. Onday jağdayda, alma, almurt jäne t.b. jemister nemese kökönister, mısalı: asqabaq, säbiz jegen durıs.
Tuzdı tağamğa äwestengen adamdardıñ ağzasına xlorïd jetispewi äbden mümkin. Ädette, balıq nemese teñiz tuzı xlorïdtiñ ornın toltırwğa kömektesedi.
Şokolad jegiñiz kele berse, sizdiñ ağzañızda magnïy tapşı bolwı mümkin. Kalcïy men magnïy qañqanıñ beriktigin saqtaytın negizgi ağza janaşırı ekenin bilesiz be? Tağam quramında magnïy mölşeri kalcïy mölşeriniñ jartısına teñ kelwi qajet. Magnïydiñ ornın toltırw üşin qaraqumıq, tarı, badana, sawmaldaqtan jasalğan tağamdar jeñiz nemese jañğaq, piste şağıñız.
Gazdalğan swsındar işwge qumar bolsañız, sizdiñ ağzañızğa kalcïy jetispewi mümkin. Ol üşin joğarıda aytıp ketkendey, süt önimderin, asburşaq, eñ durısı irimşik jeñiz.
Kündiz de tünde de tamaq jegiñiz kele berse, şaması, sizdiñ ağzañızğa tïrozïn jetispeydi. Tïrozïn peçenede, tätti kartopta jäne meyizde boladı.
Qoymastan temeki tarta bergiñiz kelse, bul sizdiñ ağzañızğa tïrozïn jetispewşiligien twındawı mümkin. Tïrozïn degen ne? Tïrozïn – fenïlalanïn amïnqışqılınan tüziletin amïnqışqıldıñ qısqartılğan atı. Tïrozïn köñil-küydi jaqsartwğa, täbetti baswğa kömektesedi, adamdı stressti jağdaydan sabırlı küyge tüsiredi jäne qalqanşa beziniñ jumısın retteydi. Ağzañızğa tïrozïn qajet bolsa, apelsïn, mandarïn, greypfrwt, jasıl ne qızıl alma, avokado, jasıl nemese qızıl burış, qïyar jeñiz.
Tirşilik zañı ağzada ünemi zat almasıp turwın talap etedi. Al ağzamızğa xïmïyalıq elementter jegen as pen işken swımızdan tüsedi. Sondıqtan, joğarıda keltirilgen zïyandı dağdılar sizdiñ ağzañızğa jetispeytin närseler twralı mağlumat beredi. Biraq eger zïyandı dağdı uzaq waqıtqa sozılğan bolsa, mindetti türde därigerge qaralıñız.
el.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Osığan baylanıstı Resey prezïdenti Vladïmïr Pwtïn orıs tildi telearnalar arqılı arnayı söz söyledi.
Onıñ barısında Pwtïn AQŞ prezïdenti Barak Obamamen telefon arqılı baylanısıp, eki taraptıñ Sïrïya jerindegi äskerï urıstardı toqtatw twralı kelissöz boyınşa bir kelisimge kelgendikterin mälimdedi.
Pwtïnniñ aytwınşa, Sïrïya Arab Respwblïkasındağı äskerï qïmıldardı toqtatwğa tek Resey jağı ğana emes, sonımen birge Qurama Ştattar da müddeli bolğan.
Jabıq esik artında ötkizilgen uzaq kelissözderden keyin naqtı bir kelisimge qol jetkizildi. Wağdalastıqqa säykes, 27 aqpannan, yağnï Damask waqıtı boyınşa tüngi sağat 00:00-den bastap, Sïrïya jerinde barlıq äskerï qïmıldar doğarıladı.
Sïrïya awmağında özara soğısıp jatqan şağın qarwlı toptar 26 aqpan küngi sağat 12:00-ge deyin barlıq qïmıldarın toqtatıp, bitimgerşilik şartına qosılatındarın Resey nemese AQŞ äskerïlerine bildirwleri şart. Sol kezde bul toptardı Resey jäne AQŞ pen koalïcïya elderiniñ äskerï-äwe küşteri bombalamaytın boladı. Al TGÏL (Ïrak pen Levanttıñ terrorïstik tobı) jäne «Djabxat an-Nwsra» terrorïstik toptarına qatıstı äskerï qïmıldar jalğasıp, olardıñ bekinisteri äweden şabwıldana beredi.
Bitim kelissözi rasında da küşine enip, iske aswı üşin resmï Mäskew Sïrïya ükimetimen onı orındatw jöninen jumıstar atqaratın boladı. Osı rette Pwtïn AQŞ-tıñ qoldap otırğan oppozïcïyalıq qarwlı toptarğa basw aytıp, däl sonday jumıs jürgizetinin ayttı.
"Endi osınıñ barlığı arqılı uzaqqa sozılğan qandı qırğın men zorlıq-zombılıqtı toqtatwdıñ şınayı mümkindigi twdı", - dedi Vladïmïr Pwtïn.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Aldın ala jürgizilgen QazTransGaz (QTG) geologïyalıq barlaw esepteri boyınşa, şïkizat qorınıñ kölemi 32,7 mlrd. tekşe metrge jwıq. Al alınatın qor şamamen 24 jarım mlrd. tekşe metr boladı degen boljam bar. Gaz qorınıñ mol qorı Batıs Sultanqudıq ken ornında anıqtalğan. Bul twralı LS xabarlaydı.
Jer qoynawı Jambıl oblısında ornalasqan. Sondıqtan munıñ endi önimi, gazı osı respwblïkanıñ oñtüstik oblıstarında paydalanıladı. Onıñ qosatın ülesi de bir sıpıra joğarı boladı. Qazir josparlı jumıstar jasalınadı. Odan keyin burğılaw jumıstarı. Burğılaw jumıstarınan keyin qanday kölem beretini naqtılanadı.
Geologïyalıq izdestirw jumıstarı bir jarım jıl boyı jürgizilgen. Bul ken ornı tabïğï gaz jäne gaz kondensatın öndirw kölemin arttırwğa mümkindik beredi. Onıñ ekonomïkalıq oñ ıqpalı da bar. Mäselen, kölemdi jaña gaz qorı oñtüstik öñirlerge beriletin kögildir otın ïmportın azaytwğa mümkindik twdıradı.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Ïran memleketiniñ Ormwz aralında ornalasqan bul qızıl tawdı jewge bolatın körinedi. Dälirek aytqanda, jeytin tamağıñızdı dämdilew maqsatında qoldanwğa boladı. Tipti, bul dämdewişti ïran asxanasınıñ ajıramas bir bölşegi desek te boladı. Jergilikti xalıq bul dämdewişti «gelyak» dep ataydı.
Dämdewişti dayındaw üşin, eñ aldımen, tawdıñ qızıl tasın swğa aralastıradı. Säl tundırıp alğannan keyin swın bölek quyıp aladı. Oğan Ormwz araldarında öndiriletin tuz qosıp, dämdewiş dayındap şığaradı.
Qızıl tüsti bul taw Ormwz aralınıñ oñtüstik böliginde 300 metr bïiktikte ornalasqan. Taw topırağınan tek dämdewiş qana emes, keramïkalıq önimder men boyaw da öndiriletin körinedi.
muslim.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Qazaqstan Respwblïkasında terrorïstik qawiptiliktiñ mınaday deñgeyleri bar:
• birqalıptı («sarı») – terrorïzm aktisi (aktileri) jasalwınıñ naqtı mümkindigi twralı rastawdı talap etetin aqparat bolğan kezde;
• joğarı («qızğılt sarı») – terrorïzm aktisi (aktileri) jasalwınıñ naqtı mümkindigi twralı rastalğan aqparat bolğan kezde;
• şekti («qızıl») – jasalğan terrorïzm aktisi twralı aqparat, sonımen qatar terrorïzm aktisin (aktilerin) qaytalap jasaw nemese terrorïstik turğıdan osal obektilerge bir mezgilde terrorïstik şabwıldar jasaw mümkindigi twralı rastalğan aqparat bolğan kezde belgilenwi mümkin.
Belgilengen terrorïstik qawiptilik deñgeyine säykes terrorïzmge qarsı küres boyınşa respwblïkalıq, oblıstıq, qala, astana, awdan (oblıstıq mañızı bar qala) jedel ştabtarınıñ qızmetin uyımdastırwğa tartılğan memlekettik organdar, sonımen qatar jergilikti atqarwşı organdar öz quzıretine säykes jeke tulğanıñ, qoğam men memlekettiñ qawipsizdigin qamtamasız etw boyınşa mınaday şaralar qabıldaydı:
Terrorïstik qawiptiliktiñ «sarı» deñgeyinde:
• terrorïzm aktisiniñ bolwı mümkin ekendigi twralı aqparattı tekserw boyınşa is-şaralar;
• awmaqtıq memlekettik organdar men jergilikti atqarwşı organdardıñ terrorïzm aktileriniñ saldarın joyuğa arnalğan küşteri men quraldarınıñ, sonımen qatar qutqarw jumıstarın jürgizw üşin paydalanatın texnïkalıq quraldardıñ jäne arnayı jabdıqtardıñ esebin naqtılaw;
• memlekettik densawlıq saqtaw uyımdarınıñ jedel nemese şuğıl türde medïcïnalıq kömek körsetw boyınşa, sonımen birge terrorïzm aktisi saldarınan fïzïkalıq zïyan keltirilwi mümkin adamdardı medïcïnalıq evakwacïyalawdı uyımdastırw boyınşa mümkindigin bağalaw;
• polïcïya naryadtarın jäne äskerï qızmetşilerdiñ jekelegen sanattarın, terrorïstik turğıdan osal obektilerdiñ dağdarıstı axwaldardı oqşawlaw jönindegi fwnkcïyalardı jüzege asıratın personalı men bölimşelerin, alınğan aqparatqa baylanıstı tïisti salada mamandardı tarta otırıp, nusqamadan ötkizw;
• köşelerge, alañdarğa, stadïondarğa, skverlerge, sayabaqtarğa, temirjol magïstraldarı jelilerine, temirjol vokzaldarına, äwejaylarğa, teñiz jäne özen porttarına, metropolïten obektilerine, is-şaralar ötkizetin orındarğa, basqa da qoğamdıq jerlerge, onıñ işinde kïnologïya qızmetiniñ mamandarın tarta otırıp, küşeytilgen patrwlder şığarw;
• äwejaylarda, teñiz jäne özen porttarında, metropolïten obektilerinde, temirjol vokzaldarında jäne saparjaylarda arnayı texnïkalıq quraldardı qoldana otırıp tekserip qaraw is-şaraların ötkizw barısında rejïmdik şaralardı küşeytw;
• jarılğış qurılğılar qoyu orındarın anıqtaw maqsatında ïnfraqurılım obektilerin, jılw, gaz qubırların, gaz taratw stancïyaların, energetïka jüyelerin tekserwdi jäne qarap şığwdı jüzege asırw;
• köpşilik qatısatın jäne buqaralıq is-şaralarğa qatıswşılardıñ negizgi marşrwttarına ïnjenerlik-texnïkalıq barlaw jürgizw, jarılğış qurılğılardı anıqtaw jäne zalalsızdandırw maqsatında terrorïstik turğıdan osal obektilerdi jäne adamdar köp jïnalatın orındardı zerttep qaraw;
• bolwı mümkin terrorïzm aktisiniñ qateri jäne qajetti is-qïmıldar twralı xalıqtı xabardar etw;
Terrorïstik qawiptiliktiñ «qızğılt sarı» deñgeyinde (terrorïstik qawiptiliktiñ «sarı» deñgeyi belgilengende qabıldanatın şaralarmen qatar):
• äwe, sw, avtomobïl, temirjol kölikterinde, terrorïstik turğıdan osal obektilerde terrorïzm aktilerin dayındawğa jäne jasawğa qatısı bar adamdardı izdewdi uyımdastırw jönindegi şaralardı jandandırw;
• terrorïstik qawiptilik deñgeyi belgilengen awmaqtıñ şeginde Qazaqstan Respwblïkası Ükimetiniñ 2011 jılğı 1 jeltoqsandağı №1427 qawlısımen bekitilgen Işki mïgranttardı tirkew qağïdaların Qazaqstan Respwblïkası azamattarınıñ, onıñ işinde lawazımdı adamdardıñ saqtawına, şeteldikterdiñ jäne azamattığı joq adamdardıñ Qazaqstan Respwblïkasında waqıtşa bolw nemese turaqtı turw, Qazaqstan Respwblïkasına kirw, Qazaqstan Respwblïkasınan şığw jäne Qazaqstan Respwblïkasınıñ awmağı arqılı tranzïtpen ötw tärtibin saqtawına baqılawdı küşeytw;
• terrorïzm aktisiniñ qaterin joyuğa tartılğan küşter men quraldardı praktïkada qoldanw boyınşa dayındıq is-şaraların ötkizw;
• terrorïstik turğıdan osal obektilerdiñ dağdarıstı axwaldardı oqşawlaw jönindegi fwnkcïyalardı jüzege asıratın personalı men bölimşeleriniñ dayındığın tekserw jäne olardıñ terrorïzm aktisiniñ jolın kesw men adamdardı qutqarw jönindegi mümkin bolatın is-qïmıldarın pısıqtaw;
• terrorïzmge qarsı operacïyanıñ quqıqtıq rejïmi engizilgen jağdayda jekelegen jergilikti jer wçaskelerinen jäne obektilerden köşirilgen adamdardı waqıtşa ornalastırwğa jaramdı orındardı, sonday-aq olardı azıq-tülikpen jäne kïimmen qamtamasız etw közderin anıqtaw;
• kölik quraldarın – adamdardı evakwacïyalawğa, memlekettik densawlıq saqtaw uyımdarın – terrorïzm aktisi saldarınan fïzïkalıq jäne moraldıq zïyan keltirilwi mümkin adamdardı qabıldawğa joğarı dayındıq rejïmine keltirw;
• terrorïzmge qarsı operacïyanı ötkizw üşin jedel ştabtarğa berilgen küşter men quraldardı dayındıq jağdayına keltirw;
• terrorïstik turğıdan osal obektilerdi küzetwdi küşeytw;
• terrorïstik qawiptilik deñgeyi belgilengen awmaqta kölik quraldarınıñ qozğalısın baqılawdı küşeytw, qarw men jarılğış zattardı anıqtaytın texnïkalıq quraldardı qoldana otırıp, kölik quraldarın tekserip qarawdan ötkizw;
Terrorïstik qawiptiliktiñ «qızıl» deñgeyi belgilengen kezde (terrorïstik qawiptiliktiñ «sarı» jäne «qızğılt sarı» deñgeyi engizilgen kezde qabıldanatın şaralarmen qatar):
• tïisti memlekettik densawlıq saqtaw uyımdarın tötenşe rejïmge köşirw;
• terrorïzmge qarsı operacïyanıñ quqıqtıq rejïmi engizilgen jağdayda jekelegen jergilikti jer wçaskelerinen jäne obektilerden köşirilgen adamdardı waqıtşa ornalastırw pwnktterin qurw, terrorïzm aktisinen (aktilerinen) zardap şekken adamdardı waqıtşa ornalastırw pwnktterin qawipsiz aymaqtarda qurw, adamdardıñ tınıs-tirşiligin qamtamasız etw üşin mülikti (azıq-tülik, kïim jäne basqa da mülik) jetkizwdi uyımdastırw;
• adamdardı qutqarw, qarawsız qalğan mülikti küzetw boyınşa jedel şaralar qoldanw, qutqarw qızmetteriniñ jäne quralımdarınıñ üzdiksiz jumıs istewine järdemdesw.
Terrorïstik qawiptiliktiñ «qızğılt sarı» jäne «qızıl» deñgeylerinde respwblïkalıq, oblıstıq, respwblïkalıq mañızı bar qalanıñ, astananıñ, awdannıñ (oblıstıq mañızdı qalanıñ) terrorïzmge qarsı küres jönindegi jedel ştabı basşısınıñ şeşimi boyınşa «Terrorïzmge qarsı is-qïmıl twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ 1999 jılğı 13 şildedegi Zañınıñ 15-1-babında közdelgen şaralar qoldanılwı mümkin.
Qazaqstan Respwblïkasınıñ barlıq awmağında terrorïstik qawiptiliktiñ deñgeylerin belgilew, özgertw nemese alıp tastaw twralı şeşimdi Qazaqstan Respwblïkası Ulttıq qawipsizdik komïtetiniñ Törağası (nemese onı almastıratın adam) qabıldaydı. Eger qabıldanğan şaralardıñ nätïjesinde terrorïstik qawiptiliktiñ qateri joyılsa, onda terrorïstik qawiptilik deñgeyi alınadı.
Derekközi: reactor.inform.kz
Kommentarïï


text:
Özbekistan, tuvğan Samarkandda defin etilecek prezident Karimov ile sağlıqlaşa
Sentâbr 3-te, tañda biñlernen adamlar, Özbekistan prezidenti İslam Karimovnıñ cenaze kortejini özğarmaq içün, Taşkent baş magistrali boyunda turdı. Karimovnı bugün tuvğan Samarkand şeerinde, paytahttan tahminen 300 kilometr uzaqlığında, kömecekler. Adamlar, saba saat 6-da ava limanına ketken cenaze kortejiniñ yolunda qırmızı çiçekler qoydı.
Televizionda askerler prezident ile tabutnı Samarkandğa ketken uçaqqa qoyğanı kösterildi.
Cenazeniñ keçirilmesi içün mesüliyetli olaraq devletniñ baş naziri Şavkat Mirziyayev belgilendi.
Özbekistanda İslam Karimovnıñ ölümi aqqında, bu mesele boyunca tasdıqlanmağan malümat berilgen bir qaç kün keçken soñ, sentâbr 2-de aqşam resmiy olaraq ilân etildi. Devlet televizionı bildirdi ki, Karimov cuma künü Taşkentte yerli vaqıtnen saat 8:55-te miyge qan aqqanı sebebinden vefat etti. Devlette üç kün milliy matem ilân etildi.
Karimov 27 yıl devamında, Orta Asiyanıñ eñ çoq eali olğan devletniñ mustaqil olğanından berli, Özbekistan yolbaşçısı edi.
Özbekistan Esas qanunına binaen, eger prezident öz vazifelerini eda etip olamasa, yolbaşçı vazifesini üç ay devamında Parlament Yuqarı palatasınıñ (Senat) reisi eda ete. Şimdiki vaqıtta devlette bu vazifede Nigmatulla Yuldaşev buluna.


text:
Xalıqara keşe xoquqları köne
10nçı dekabr’ keşe xoquqları köne
Bügen Xalıqara keşe xoquqları köne qotlana. Böten keşelekneñ xör häm tigez buluı fikerenä nigezlänep, Berläşkän Millätlär Oyışması Ğomum şurası (General’ assambleyası) 1948nçe yılda 10nçı dekabr’ne Xalıqara keşe xoquqları köne itep qabul itä.
Törkiyä 1949nçı yılnıñ aprel’ ayında Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ tözelü bäyannamäsen raslıy. 1949nçı yıldan birle Törkiyädä dä dönyada bulğanı kebek Keşe xoquqları köne här yıl 10nçı dekabr’dä qotlana.
Keşe xoquqları köneneñ böten dönyada qotlanuı, älbättä, ber ük waqıtta keşe xoquqları añ-belemeneñ artuı näticäsendä bula. 2nçe Bötendönya suğışı waqıtında xırıslarına birelgän diktatorlarnıñ dönyanı upqınğa qadär kiterep citkerüe, millionnarça keşeneñ suğış, sörgen, genośid häm küpläp üterülärgä duçar itelüe – keşe xoquqlarınıñ xalıqara cämäğätçelek tarafınnan tanıluın häm ışanıç astına alınuın täêmin itä.
Bügenge köndä dä zur külämle suğışlar yäşänmäsä dä Ğiraq, Süriyä kebek urınnarda yäşängän bäreleşlärne, açıq räweştä keşe xoquqların bozu oçraqların BMO kebek xalıqara oyışmalar beterergä tırışa.
Telägebez – dönyanıñ qaysı urınında ğına bulmasın, bäreleşlär, butalçılıqlar häm terrorçılıqqa bäyle keşe xoquqların bozu oçraqlarınıñ beterelüe.


text:
Aqmescitte taşıyıcılarnıñ sayısını eki qat qısqartacaq olalar
Aqmescitte taşıyıcılarnıñ sayısını eki qat eksiltmege planlaştıralar.
Şeer akimiyeti Krım Media agentligine bergen malümatqa köre, nevbetteki yarış bu seneniñ birinci üç ayında keçirilecek.
«Keçken afta ava bozğun olğanından sebep işke çıqmağan iş adamları yolcularnı taşımaq aqqından marum qalacaqtır», – dep qayd etile.
Memuriyetniñ malümatına köre, Aqmescitte bugünki künde 20 taşıyıcı çalışmaqta.
Neşirniñ bildirgenine köre, yanvar 8-de yollar buzlağanından sebep Qırım paytahtında cemaat naqliyatı aman-aman yoq edi.


text:
Meclis reisi iş ziyareti ile Pragağa bardı
İyün 24-25 künleri Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «İnsan belâda» («Člověk v tísni») belli çeh teşkilâtınıñ daveti ile Praganı ziyaret etti, dep bildire QHA.
Ziyaret çerçivesinde Çehiya Tış işler Nazirliginiñ siyasiy müdiri İvan Yestrjab ile körüşti. Körüşüv devamında qırımtatar halqınıñ Qırım ve onıñ tamır halqınıñ taqdiri ile bağlı halqara munaqaşalarda iştiraki muzakere etildi.
Bundan da ğayrı, körüşüv «İnsan belâda» cemaat teşkilâtınıñ ofisinde körüşüv keçti. Refat Çubarov muzakere etilgen mevzular kelecekte muayyen leyhalarnıñ negizi olacağına ümütini bildirdi.
Ziyaret soñunda Çeh qurucılıq akademiyasınıñ salonında «Çehoslovakiya 1968/Qırım 2014. Eki işğalniñ muvazileri aqqında» açıq cemaat muzakeresi keçti.


text:
Frenkistan deputatı Qırımnı «sonük zona» olaraq adladı, amma küzde kene kelecek ola
Keçken afta işğal etilgen Qırımnı ziyaret etken eyyetniñ başı Frenkistan deputatı Tyerri Mariani yarımadağa endi oktâbr ayında kelecek ola.
Bu aqta o iyül 27 künü basılğan France Info neşirine bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Frenkistan deputatları yarımadağa «Rusiye deputatları ile bağ tutmaq» ve «Qırım vaziyetini» öz közlerinen körmek niyeti ile kelgen ekenler.
«Qırım – böyle bir sonük zona, anda halqara telefon bağı bile söndürilgen», – dedi Mariani.
«Biz, ğaliba, kelecek sefer oktâbr ayında kelermiz», – dey deputat.
Frenkistan deputatları Qırımğa iyül 23-24 künleri, Frenkistan ve Ukraina yolbaşçılığınıñ qarşılığına baqmadan, kelip ketkenler.
Frenkistan Tış işler nazirligi bu ziyaretni tenqit etip, onı halqara uquqnıñ bozuluvı olaraq adladı. Ukraina Tış işler nazirligi de deputatlarnıñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa ziyareti olarnen uyğunlaştırılmağanı ve ileride aqibetlerniñ olacağı aqqında bildire.
Birazdan Ukraina Tış işler nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin nazirligi Ukraina havfsızlıq hızmetine muracaat etip, işğal etilgen Qırımnı ziyaret etken on deputat içün Ukraina kirişini yasaqlamağa rica etecegi aqqında bildirdi.


text:
Ukrainada Qırımdan ve Donbasstan köçip kelgen 1 mln 760 biñ 972 kişi qayd oldı – memleketniñ İçtimaiy siyaset nazirligi
Rusiye işğal etken Qırım ve Donbasstan köçip kelgen 1 mln 760 biñ 972 kişi Ukrainada qayd etildi, dep haber ete Ukraina İçtimaiy siyaset nazirligi.
«2016 senesi aprel 4 kününe qadar, vilâyetlerdeki devlet memuriyetleriniñ içtimaiy qoruv bölükleri ve Kyiv şeeri devlet memuriyetiniñ malümatına köre, Qırım ve Donbasstan köçken 1 mln 760 biñ 972 kişi ve 1 mln 407 biñ 382 qoranta qayd etildi», – dep aytıla haberde.
Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, 787 biñ 660 aile maddiy yardım istedi, olardan 736 biñ 305 qoranta bu yardımnı ala.
Nazirlikniñ matbuat hızmeti bildire ki, 2016 senesiniñ başından başlap 868 696 biñ grivna berildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Energo köpürniñ «Taman» stantsiya bölügi qurulışına yarım biñ insan celp etildi – Novak
Krasnodar yaqtan Qırımğa keçirilgen energo köpürniñ «Taman» stantsiya bölügi qurulışına beş yüz adam ve 100 tehnika celp etildi, dep haber etti Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak.
«İşler toqtamayıp ketmekte. Bu stantsiya bölügi eyemaneviy tehnologiya ve yañı aletlerniñ qullanmasınen qurıla. Şimdiki vaqıtta anda 100-den ziyade tehnika, 500 - ge yaqın işçi çalışmaqta», – dep bildirdi jurnalistlerge mart 4 künü Rusiye energetika yolbaçısı.
Onıñ sözlerine binaen, bu kibi stantsiyalar tahminen eki yarım yıl qurıla, amma yañı tehnikanı elde etkenleri içün, işler bir seneden de az vaqıt içinde biter.
Qurucılıq keçken seneniñ iyün ayında başlandı, stantsiya bölüginiñ qullanıp başlanması ise bu sene mayıs ayına belgilendi», – dep qayd etti Novak.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüri yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Energo köpürniñ 3 ve 4 ağı kirsetilmesi 2016 senesi mayıs 1 kününe belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Oñtüstik Koreyanıñ Prezïdenti Mwn Çje Ïn 2018 jılğı Olïmpïada oyındarına Soltüstik Koreyamen birlesken qurama komanda qurwdı usınıp, oğan oñ jawap kütip otır, dep xabarlaydı Yonhap agenttigi.
— Eger Soltüstik Koreya bizdiñ Prezïdentimizdiñ usınısın qabıl alatın bolsa, köptegen mäselelerdi jumıs tärtibinde birlesip şeşwimiz qajet. Bügingi tañda biz Soltüstik Koreya tarapınan oñ şeşim qabıldawdı kütip otırmız, — dep xabarladı Oñtüstik Koreya mïnïstrliginiñ ökili baspasöz-konferencïyası barısında.
Esteriñizge sala keteyik, Prezïdent Mwn Çje Ïn Soltüstik Koreya bïligine Olïpïada oyındarı barısında txekvondo boyınşa jarıstarğa birge qatıswğa usınıs jasağan boladı. Prezïdenttiñ pikiri boyınşa, bul eki eldiñ arasındağı dostıq qarım-qatınastıq jaqsarwına ıqpal etetin boladı.
Bul rette, Oñtüstik Koreya bïıl köktemde soltüstik körşileriniñ sportşılarınıñ Olïmpïadağa qatıswına eşqanday kedergiler keltirmeytinin atap ötken bolatın.
2018 jılğı Qısqı Olïmpïada oyındarı Oñtüstik Koreyanıñ Pxënçxan qalasında ötedi.
Derekközi: https://life.ru
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırımtatar jurnalistleri zenaat bayramını qayd ete
Qırımtatar kütleviy haber vastalarınıñ jurnalistleri bazarertesi künü, aprel 10-da, zenaat bayramını – Qırımtatar jurnalistikası kününi qayd ete. Onı altıncı kere qayd eteler: bayram Bağçasarayda 2011 senesi qırımtatar kütleviy haber vastalarınıñ konferentsiyasında tasdıqlanğan edi.
1883 senesi aynı aprel 10-da İsmail Gasprinskiyniñ «Terciman» eki tilli qırımtatar neşiriniñ ilk sanı dünya yüzüni körgen edi.
Neşir türk ve musulman aleminde büyük rol oynap, qırımtatar cemiyetiniñ canlanmasına ve zemaneviyleştirmesine adım attırğan edi.
Kyivde aprel 10-da «Qırımtatar matbuat vastaları: işğalge qarşılıq kösterilüviniñ üçünci yılı» mevzulı matbuat konferentsiyası keçirilmekte. Onı qırımtatar jurnalistikası kününe bağışladılar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, QHA müdiri Gayana Yüksel matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunıp, Rusiye akimiyetiniñ Qırımda 80-den ziyade matbuat vastası qırımtatar ve ukrain tilinde çalışa kibi beyanatları «sayğısızlıq ve kerçekniñ bozıp kösterilmesidir», dep ayttı.
Qırımda Qırımtatar jurnalistikası kününe bağışlanğan bir de bir tedbir aqqında şimdilik haber etilmey.


text:
Çubarov: «Putin özüni Stalinniñ izdeşi etip köstere»
Qırımtatar Meclisiniñ yolbaşçısı, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov, Rusiye prezidenti Vladimir Putin qırımtatarlarına nisbeten özüni «Stalinniñ izdeşi» olaraq köstermekte, dep saya. Bu aqta o, 18 mayıs künü Ukraina Yuqarı Şurasında yapqan çıqışında söz yürsetti.
«Qırımnı tamır halqından azat etip, yarımadağa rusiyelilerni yerleştirmeknen bağlı manyakça arzusında Putin özüni, 18 mayıs 1944 senesi qırımtatar halqını öz tarihiy vatanından kütleviy sürette sürülmesine emir bergen Stalinniñ izdeşi olaraq köstere»,- dey Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qırım zapt etilgenden soñ rusiyeli işğalçiler qırımtatar halqını öz tarihiy vatanından sıqıp çıqarmaq niyetinen maqsatkâr repressiya siyasetini amelge keçirmekte.
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.


text:
Ukraina islâatlarınıñ muzakeresinde işğal etilgen territoriya sakinleri iştirak etmeli – OSCEde AQŞ temsilcisi
Avropada Havfsızlıq ve işbirlik teşkilâtında AQŞ temsilcii Daniel Ber dey ki, Ukraina islâatlarınıñ muzakeresinde işğal etilgen Donbass ve Qırım sakinleri iştirak etmeli.
Daniel Ber Radio Svobodağa aytqanı kibi, olarnıñ milliy dialogda iştirak etmesi zarurdır, «sesleri subet qısmı olmalı».
Daniel Ber şunı qayd ete ki, bunıñ amelge keçirilmesine «Rusiye istilâsı, Qırım işğali ve Ukraina şarqında ziddiyetniñ olması» keder ete, şunıñ içün işğal etilgen topraqlardan insanlarnı aqiqaten celp etmege qolay degil.
«Teklif etilgen şeyleden biri – tele konferentsiyası ve skype qullanmasıdır», – dey OSCEde AQŞ temsilcisi.
Rusiye er vaqıt «Kiyevniñ Donetsk ve Lugansk ile doğru dialog» talabını bildire. Soñkisinde «DHC» ve «LHC» silâlı teşkilâtlarnıñ vekilleri nazarğa alına. Kiyev ise Donbass ile bağlı meselelerni işbu regionnıñ qanuniy temsilcileri ile al etkenini bildire.


text:
Tuğra leyhası. 1917 senesi birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ esasları
1917 senesi oktâbr ayı. Aqmescitte qırımtatarlar toplaşa, Musulman komitetiniñ temsilcileri birinci Qırımtatar Milliy Qurultayını toplamağa teklif eteler.
Noman Çelebicihan ve Amet Özenbaşlı onıñ esas vazifelerini şekillendirdiler: qırımtatarlar içün qanunlarnıñ bastırılması ve Qırım içün territorial muhtariyetniñ qurulmasında iştirak etüv.
Qırımtatarlar ve olarnıñ Qırım devletçiligi oğrunda küreşi aqqında – «Tuğra» adlı videoblogunda
Qırımtatar tarihınıñ müim saifeleri ve olarnıñ Qırım devletçiligi ve serbestligi oğrunda küreşi aqqında – Qırım.Aqiqatnıñ yañı leyhası, «Tuğra» adlı videoblogunda.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Nizami İbraimovnıñ kollektsiyasından resimler ve meşur Qırım müellifleri ve icracılar Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında aydınlatılğan fikirler müelliflerge ait ve muarririyetniñ fikir-tüşünceleri ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar tamğası
Qırımtatar tamğası - taraq tamğadır.
Qırımtatarlarnıñ kök tüsteki bayrağında altın renk ile bezetilgen tamğa - taraq aks olunğan. Amma tamğa nedir ve nasıl mananı taşıy? Tamğanıñ peyda oluv tarihı türkiy halqlarnıñ qadimiy tarihları ile bağlıdır. Ta 1073 s. Mahmud Qaşğarlınıñ eserine meşur “Divan-ı luğat it-türk” adlı eserinde sülâleler ve tamğalar aqqında müim ve meraqlı malümatlar berilgen. Misal olaraq, tek oğuz qabilesiniñ 22 sülâlesi bar eken, er birisine de öz özgünligi ve teren manası ayırılıp turğan tamğası aittir. Yarlıqlarnıñ, binalarnıñ, bayraqlarınñ ve baştaşlarnıñ üstündeki tamğalar bir sülâlege ait olğan insanlarnı birleştirici bir belgi vazifesini becermekte edi. 1925 s. oca ve tedqiqatçı Osman Aqçoqraqlı tarafından teşkil etilgen ilmiy araştırmalar neticesinde Qırımda 400-den ziyade tamğa dünya yüzüni körgen. Osman Aqçoqraqlı böyle hususitetni qayd ete: Qırım Hanlığınıñ sıñırlarından diger memeleketlerge eksport sıfıtında işlenip çıqarılğan mallarnıñ üstüne tamğalar urula edi. Olarnıñ para aqqını ise hannı adamlarından “tamğacı alğan”. Osman Aqçoqraqlınıñ fikirince, rus “TaMoжHя” sözü “tamğa”, “tamğacı” sözlerinden kelip çıqtı. Zemaneviy qırımtatar bayrağındaki tamğa 15 asırnıñ soñunda ve 16 asırnıñ başında tahtta bulunğan I Meñli Geraynıñ emiri ile peyda olğan edi. Tamğa terazeni añdıra. Temsiller arasında ise teraze - bu adalettir. Renkke kelgende ise, sarı tamğa - altın renkte kösterilgen, altın ise - bu beden ve ruh temizliginiñ temsili. Kök tüsü - kederliktir. Birleşip olar yeşillik renkini meydanğa ketireler. Yeşil ise - ömür, ebediylik ve aqiqat renkidir.
Bularnı da baqıp çıqıñızEdit
MenbalarEdit
- Maqaleniñ müellifi - Tamila Abduveliyeva.
- "KpыMckoTaTapckaя cиMBoлиka" CocT. CyлTaHбekoB P.T., Peд. ЮHycoBa Л. 2002 r.


text:
OBSE: Ukraina akimiyeti qırımlı ukrainlilerge rey berüv aqqını temin etmeli
OBSE qırımlı ukrainlilerge mayıs 25 künü keçirelecek prezident saylavlarında rey berüv aqqınıñ teminlevine bütünley qol tuta. Bunı bugün Kiyevde OBSE Ukraina meseleleri boyunca reisniñ mahsus temsilcisi Tim Guldimann bildirdi.
«Sual böyledir – nasıl etip ukrain akimiyeti qırımlılarğa saylavlarda iştirakni temin eter? Bizimce, bu Herson ya da Ukrainanıñ diger şeer ve vilâyetleriniñ saylav bölüklerinde ola bile. OBSE Qırım – Ukrainanıñ qısmı olğanını tasdıqlay ve ukrainlilerge vaqtından evel prezident saylavlarını keçirmege yardım eter», – dedi Guldimann.
Mart 20 künü Ukrainada saylav kampaniyanı nezaret etken mahsus missiya çalışmağa başladı. O OBSE insan aqqları ve demokratik institutlarnıñ tahminen 100 temsilcisinden ibarettir.
Saylavlar arfesinde (mayıs 25 künü) Ukrainağa ve diger şeerlerge ukrain halqınıñ irade bildirüv protsessini nezaret etmek içün daa 900 insan kelecek, dep bildirdi Guldimann.
«Sual böyledir – nasıl etip ukrain akimiyeti qırımlılarğa saylavlarda iştirakni temin eter? Bizimce, bu Herson ya da Ukrainanıñ diger şeer ve vilâyetleriniñ saylav bölüklerinde ola bile. OBSE Qırım – Ukrainanıñ qısmı olğanını tasdıqlay ve ukrainlilerge vaqtından evel prezident saylavlarını keçirmege yardım eter», – dedi Guldimann.
Mart 20 künü Ukrainada saylav kampaniyanı nezaret etken mahsus missiya çalışmağa başladı. O OBSE insan aqqları ve demokratik institutlarnıñ tahminen 100 temsilcisinden ibarettir.
Saylavlar arfesinde (mayıs 25 künü) Ukrainağa ve diger şeerlerge ukrain halqınıñ irade bildirüv protsessini nezaret etmek içün daa 900 insan kelecek, dep bildirdi Guldimann.


text:
Her kim ki bu dua-i devleti misk ve zafiran ile yazarak üzerinde taşırsa kısmeti ziyade olur. Düşman şerrinden emin olur. Her nereye gitse itibar görür. Eğer ki bir tablo halinde yazıp iş yerinde bulundurur ise kısmeti artar, müşterisi bol olur.
Bu duayı taşıyan kimse her türlü fitne, fesattan, kötülüklerden emin olur. Büyü, sihir kâr etmez; her şeye galip gelir.
Bu kıymetli duanın tamamını aşağıda arz etmiş olyoruz. Cenab-ı Mevlâ cümlemize bu dua hürmetine muhafaza eylesin. Âmin…
DUA-İ DEVLET BUDUR
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Sadakallâhül azîmüllezî lâ ilâhe illâ hüvel hayyul kay-yûmü yâ zel celâli vel ikrâm. El halîmül kerîmül vâhidül ehadii ferdu’s-samedül kâyimüllezî lehü bihi şey’ün fil erdi velâ fîssemâi ve hüve’s-semîul alîmü ve sadaka enbiyâelıü’r-rüsülihi risâletehü ve enâ bizâlike mine’ş-şehidîne. Allahüm-me leke elhamdii ve lekel mülkü ve lekel mehâbeti ve lekel kahrü ve lekel behâü ve leke’n-ni’metü ve leke’r-rahmetü ve lekel azametü ve leke’r-rahmetü ve lekel azamete ve leke’s-sültânü ve lekel imtinâni ve leke’t-tekdîsü ve leke’t-tesbîhu ve leke’t-tehlîlü ve leke’t-teıncîlü ve leke’t-tekbîr ii ve leke mâ yü-râ ve leke mâ fevka’s-semâvâtil ulâ ve leke mâ tehte’s-serâ ve lekel âhiretü vel ülâ ve leke’ş-şükrü ve leke’n-na’mâi. Alla-hümme salli alâ cebrâîlü emînüke alâ vehyike fel vekkıyü alâ emrike vel mutâu fi’s-semâvâtike ve rnehali kerâmetike vel mütehammelü likelimâtike’n-nâsırînel iııbiyâikel mukad-dimü alâ a’dâike. Allahümme salli alâ mikâîle melikü rah-metike vel mahlûku lire’fetike vel mağfîril ehli tâatike. Allahümme salli alâ isrâfıle sahibu’s-sûmü ve hâmilü arşike men-zirül emrike elvâhidül müşfiki min hıfetike. Allahümme salli alâ hameletil arşi’z-zâhirîne ve alesseferetil kirâmil berereti ve alel melâiketil kirâmi yâ zel celâli vel keremi. Allahümme salli alâ nebiyyinâ âdeme bedîu fîtretikellezî ekremtehü bisü-cûdi melâiketike ve ibâhaticennetike. Allahümme salli alâ ümmenâ havâel meûneti aniddensi el mütahhereti anirricsi vel müfassaleti minel insil müteredete beyne mehâlil kudsi. Allahümme salli alâ muhammedin ve alâ âli muhammedin ve salli alâ muhammedin ve salli alâ câîle veşîte ve idrîse ve nuhun ve hûdün ve sâlihun ve ibrâhîme ve ismâîle ve ishâka ve ya’kube ve yûsüfü vel esbâta ve mûsâ ve harûne vel hızır ilyâse ve zûlkarneyni ve yûnüse ve eyyûbe ve lûta vel ilyasa ve davüda ve süleymâne ve zekeriyya ve yahyâ ve îsâ ve yûşaa ve şuayp ve eriyâ ve danyale ve zilkifli ve azîze ve şem’ûne vel havâriyyîne. Allahümme salli alâ seyyidinâ muhammedin keıtıâ salleyte ve sellemte ve bârekte ve rahmete ve terehamte alâ ibrâhîme ve alâ âli ibrâhîme fil alemine rabbenâ inneke hamîdün mecid. Allahümme salli ala’s-suadâi ve eimmetil hüdâ vel ebdâli vel evtâdi vessâlihîne vel ibâdi vel vehhâbi ve ehlil cüddi vel ictihâdi vahsus muhammedün ve ehli beytike bi efdali salevâtike ve mehâli kerâmâtike belliğ minnâ tehıy-yeten ve selâmen ve zidhü fadlen ve şerefen ve keremen hattâ yübelliğuhü alâ derecâti ehli’ş-şerefi minennebiyyine vel mürselîne vel efadılel mükarrebîn. Allahümme salli alâ men semmeytü ve men lem minhüm ıııin melâiketihi ve enbiyâike ve ehli tâatike ve evsalü salevâti ve selâmi ileyhim ve ilâ ezvâ-cihim ve ercülühüm ihvânî fîke ve a’vânî alâ duâike. Allahümme innî esteşfeu bi keremike ilâ keremike ve viicûdike ve birahmetike ve biehli ileyke ve bitev-hîdike ve nebiyyike ve biesfâri ve cûdî hâsike indeke ve bi-mecdin lehüm yâ Allah yâ rahmânıı yâ rahîmii yâ halimü yâ alîmii yâ celîlü yâ cemîlü yâ kefîlü yâ vekîlü yâ halîlü yâ kabilü yâ mukîlü yâ müczü yâ münîrü yâ kebîrü yâ mucîbü yâ metînü yâ kâyimü yâ habîrü yâ basîrü yâ raüfü yâ vedııdü yâ şekûrü yâ bürhânü yâ zâhirti yâ bâtınü yâ ğafirü yâ kâdirü yâ kâhirü yâ bâtınü veyâ mutah-hirü yâ fâtırü yâ şekûrü yâ şâkirii yâ muhîtu yâ karîbii yâ mucîbü yâ rnünîbü yâ hasîbü yâ rakîbü yâ hamîdü yâ mecîdii yâ muîdü yâ mürîdü yâ vahîdü yâ şehîdii yâ mekîdü yâ müfîdü yâ muhavvirü yâ muhammedü yâ mu’zirü yâ muhyi yâ muhsî yâ mübdî yâ mu’tî yâ muğnî yâ mukkî yâ muhyî yâ mumıtu ya kabıdıı ya basıtu ya hadi ya daı ya bakı ya alı ya âlî yâ miiteâlî yâ mürşidii yâ mürsilü yâ hafizu yâ râfiu yâ sâniu yâ nâfiu yâ camiu yâ fâtîu yâ semîu yâ hallaku yâ rez-zaku yâ settârü yâ ğaffarü yâ kahhârü yâ vehhâbii yâ tevvâbü yâ fettâhu yâ men biyedihi külli miftâhin yâ atûfü yâ şâiî yâ kâfi yâ ıııâfı yâ vâfî yâ mâlikü yâ kuddûsü yâ selâmü yâ mii’minü yâ miiheyminü yâ azîzü yâ cebbârü yâ mütekebbirü yâ mukaddisü yâ mukaddirü yâ müyessirü yâ hâliku yâ sâdiku yâ fâliku yâ hâliku yâ mâcidü yâ vâhidü yâ samedii yâ ferdu yâ sermedü yâ senedü yâ ebedü yâ vitrü yâ hayyu yâ kayyûmü yâ mûnisü yâ bâisü yâ âlimü yâ hâkimü yâ dâimii yâ kâimü yâ râhimü yâ sâlimü yâ adlii yâ aliyyü yâ veliyyii yâ aleyyü yâ vefiyyü yâ kaviyyü yâ ebediyyü yâ ezeliyyii yâ men-nanü yâ deyyânü yâ bürhânü yâ sültânü yâ ğufrânü yâ süb-hânü yâ emânü yâ beyânü yâ müsteânü yâ hüve yâ zalcelâli vel ikrâmi ve iiîzü nefsî yâ hiyyen şerâhiyyen ve iiîzü sâhibti kitâbî hâzâ min şerril mevâhişi vel ebileti ve min şerril fâili vel kâileti ve min şerri külli ayni sâhiretin ev hâtıretin ve min şerri külliddâhiliyyeti ve min şerri külli âbin ve bâğın ve rây-ihın ve min şerri külli afârîtül cinni vel insi ve üîzü sâhibü kitâbî hâzâ min şerri külli sâkinil biiyûtü vezzevâyâ vel mezâili ve min mâ yesneul hatîeti ve hüm bihâ evyûliu bihâ ve üîzü nefsî min şerri mâ yenzürü ileyhi vel viihûşü ve min şerri mâ yekûnü lî fil ecâmi ve min şerri mâ yüvesvisü fî sııdûri’n-nâsi ve men yesrikı’s-sem’a ve üîzü sâhibel kitâbi minenneşreti vellehmeti vel hadareti vel kereti vennefhati vellekhati ve üîzül cinniil mutahherete vettâikı vel fâsikı vel vâki ve üîzühü min şerri külli akdin ev sihrin ev ferein ev estihkâşin ev hemin ev hazenin ev fikri ev vesvesin ve min külli men yefterî libenî âdeme ve benâti havvâ ve min kablil berğami veddemi vel mer’eti vessevdâi vel mer’eti vel hamrâi vessafrâi ve minennüksâni vezziyâdeti ve min külli dâin dâhilin fî cildin ev lehmin ev demin ev irkin ev ğasabin ev nütfetin ev fî rûhin ev fî sem’in ev fî basarin ev fî şe’rin ev fî beşerin ev zaferin ev fî zâhirin ev fî bâtmin ve üîzühü bimâ a’dis teâne bihi âdeme aleyhi’s-selâm. Ebûl beşer ve şîte ve câyile ve idrîse ve nuhin ve lûtin ve ibrâhîme ve ismâîle ve ishaka ve ya’kûbe ve yûsüfe vel esbâta ve eyyûbe ve yûnüse ve mûsâ ve hârûne ve îsâ ve zekeriyyâ ve dâvüde ve süleymâne ve yahyâ ve hûdiin ve şuaybe ve sâliha vel ilyase ve lukmâne ve zülkifli ve zûlkarneyni ve tâlûta ve ıızeyre ve ilyâse ve muhammedün salevâtüllâhi teâlâ aleyhim ecmaîne ve külle melekin mukarrebln ve nebiyyin mürselin illâ tebhetühüm ve nefertüm ve tecbitehüm an men alekın aleyhi hâzâl kitâbi bismillâhil celîlül ecâlü ve hüve muhammedün resûlullâhi hakkan feseyekfîkehümüllâhü ve hüve’s-semîul alîm. Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü velâ havle velâ kuvvete illâ billâhi! aliyyül azîm. Vel hamdülillâhi rabbil âlemin.
“Hazâ sâhıbül kitabül ismü Derviş İbrahim.”
Bir önceki yazımız olan Sıkıntı Çeken İçin Dua başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


text:
Aktrïsa Lïndsï Loxan Ïslam dinin zerttep jürgenin jäne osı dindi qabıldawğa nïetti ekenin ayttı. Onıñ aytwınşa, AQŞ-ta Qurandı şın mänindegidey emes, basqaşa qabıldaydı.
«Men şığarmaşıl adammın. Sondıqtın jaña närselerdi bilwge qumartıp turam», – deydi katolïkter otbasında dünïege kelgen 29 jastağı aktrïsa Lïndsï Loxan.
Ol äli Qurandı ayağına deyin oqıp bitirmegen eken. Ol Qurandı oqıp bitirwge äli de köp waqıt keregin aytadı.
Loxannıñ aytwınşa, onıñ siñlisi Elï de Ïslam dinimen tanısıp körgen eken. Qazir katolïk dininen bwdda dinine awısıptı.
2015 jılı Loxannıñ Quran kitabın ustap tüsken swreti ğalamtorda jarïyalanğan edi. Jeli qoldanwşılar arasında bul körinis qızw talqığa tüskenimen, aktrïsa pikir berwden bas tartqan.
Aktrïsa 11 jasınan bastap kïnoğa tüsip keledi. Ol tüsken kïnolardıñ işinde «Lovwşka dlya rodïteley», «Çwmovaya pyatnïca», «Dryannıe devçonkï» ï «Swmasşedşïe gonkï» fïlmderi tanımaldıqqa ïe.
Stan.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Atı älemge äygili nemis avtoöndirwşileri dawğa urınıp jatır. Bul jolı AQŞ-tıñ avto äwesqoyları Mercedes-Benz kompanïyasın sotqa berdi. Aytwlarınşa, kölikten şığatın gaz qaldıqtarı şamadan tıs köp. Mısalı, azot oksïdiniñ körsetkişi tïisti deñgeyden 19 ese asıp tüsken. Bul olqılıq köbine tanımal E, JL, ML jäne S klasstarınan anıqtalıp otır. Alayda kompanïya ökilderi resmï mälimdeme jasap, özderine tağılğan ayıptardı negizsiz dep atadı. Qazir kompanïyanıñ qorğawşıları tïisti qujattarın sotqa dayındalıp jatır.
24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Ïspanïyada jazğı festïvalder kezeñi bastalğannan beri şilde ayınıñ basınan bastap 7 adamdı buqa taptap öltirdi. Olardıñ törtewi ötken demalıs künderi qaza taptı. Bul twralı BBC qızmeti xabarlaydı.
Buqa süzip öltirgen oqïğalar Ïspanïyanıñ türli öñirlerinde atap aytsaq, Toledo, Navarre jäne Kastelon provïncïyasında tirkeldi. Navarrede 18 jastağı jasöspirim jigit buqanıñ qurbanı bolğanı belgili.
2013 jılı Ïspanïyada korrïdanı ulttıq mädenï qundılıqtardıñ böligi ekendigin rastap, «memleket onı saqtap, arı qaray damıtwı kerek» degen zañ qabıldanğan bolatın.
Ïspanïyanıñ ulttıq dästüri enserro dep ataladı. Adamdar doldanğan buqalardı jibere salıp, özderi olardan qaşadı. Buğan janwarlardı qorğaw uyımdarı qarsılıq körsetip keledi.
Ötken jılı Ïspanïyada korrïdan merekesin ötkizw kezinde 7200 jwıq buqa öltirilgen eken. Bul elde jıl sayın 2000-day buqa sayısı ötkiziledi. Biraq bul körsetkiş jıl sayın tömendep keledi.
Kommentarïï