text:
Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare üz ileneñ Ğiraqqa qarşı üze genä dä suğış başlıy aluwın belderä
Amerika Quşma Ştatları Ğiraqqa qarşı suğışnı üze genä dä alıp barırğa äzer buluwın belderä. Däwlät sekretare Colin Powell Şvetsariäneñ Davos şähärendä barğan cıyındağı çığışında şulay dip belderde. Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ inspektorları Ğiraqta tıyılğan qorallar eşläp çığarunı açıqlamağan oçraqta da, amerikan küzläw oyışmalarında monı raslağan dälillär inde bar di räsmi Waşington.
Audio
Quşma Ştatlar waqıt inde çığıp bara dip isäpli. Ägär dä suğış, Ğiraqnı küpläp yuq itü qorallarınnan arındırırlıq berdänber yul ikän, bez şul yuldan taypılmayaçaqbız, üzebez genäme ällä inde quşılırğa telägännär belän bergäme, bez Ğiraqqa qarşı çaralar kürü xoquqınnan waz kiçmiäçäkbez dip belderä amerikan däwlät sekretare. Şulay itep Waşington yänä ber märtäbä üzeneñ Saddam Xösäyengä qarata elekkeçä nıq toraçağına, dönyada suğışqa qarşı kiñ cäyelgän käyeflärgä qaramastan beryaqlı ğına ğämällär dä kürergä äzer toruwın belderä. Fransiäneñ Xalıqara mönäsäbätlär institutı mödireneñ urınbasarı Dominique Moisi radiobızğa bu uñaydan, suğış ixtimalınıñ xäzer elekkegä qarağanda iñ zur çağı, anı qotılğısız dip äytep bulmasa da ul bik mömkin dip belderde.
Audio
Läkin Powellnıñ amerikan täwäkällegen kürsätkän şuşı çığışına qaramastan, Davostağı küpçelek, Yewropa säyäsätçeläre kebek ük, Ğiraqqa qarşı kiçekmästän suğış başlawğa elekkeçä bik şiklänep qarıy häm monı aqlağan dälillär kürsätüne kötä. Alar Berläşkän Millätlärneñ inspektorlarınnan kiläme, ällä inde amerikannar üzläre kürsätäme, anısı bik ük möhim dä tügel kebek, tik dälillär bulırğa häm İminlek Şurası şunnan soñ suğışqa üz fatixasın birergä tieş. Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare Davostağı çığışında, andıy dälillärsez dä Bagdadnıñ İminlek Şurası qararların bozuwı kön kebek açıq dip belderde. Misal öçen ul, elektän ük Ğiraqta buluwı mäğlüm distälägän meñ litr tülämä wä botulin kebek matdälär xäzer qayda digän soraw quydı, häm bu inspektorlar tarafınnan açıqlanırğa tieş dide. Yäğni Washington maqsatnı, alarnı ezläp tabuda häm bulu-bulmawın raslawda tügel, ä Ğiraqnıñ şul matdälärne qaya yäşerüwen belüdä kürä. Elekke inspeksiälär Bagdadta ximik wä biologik qorallar buluıwn açıqlağan ide, xäzer inde monı yañadan eşläp toru kiräkmi, Ğiraq xalıqara taläplärne ütärgä, qoralların kürsätergä häm alarnı yuq itü taläbenä buysınırğa tieş – Waşingtonnıñ qaraşı şundıy. Xäzerge waqıtta amerikan häm britan yağınıñ media suğışın ottıruwı xaqında söyläp bula. Dönyada şundıy qaraş urnaştı – Ğiraqqa qarşı suğış, anda nindider dälillär açıqlanğaç qına bula ala, häm bu Berläşkän Millätlär Oyışması inspektorları tarafınnan eşlänä ala. Quşma Ştatlar häm Britaniä isä, dälillärne kötäse yuq, inde elekke inspeksiälär ük Saddamnıñ tıyılğan qorallar eşläwen raslağan ide, dönya xäzer alarnı yuq itü dälillären kürergä tieş dip belderä. Läkin moña qädär bar säyäsät, şul isäptän Quşma Ştatlar häm Britaniäneke dä, Ğiraqqa inspektorlarnı cibärep alardan nindider näticälär kötügä nigezlängän ide. Şul säbäple kiñ cämäğätçelek Ğiraqqa qarşı xärbi çaralar kürüne inspektorlardan alınğan dälillärgä bäyli başladı. Ä alar anda bik ozaq bula ala, häm Saddam nigezdä şuña ömetlänä dä. Gärçä anıñ ximik qorallar eşläwe dä, anı üz xalqına qarşı, ayırım alğanda tönyaqtağa kördlärgä qarşı qullanuwı da isbatlanğan närsä.
Kärim Kamal, Praga.


c: text/html

text:
Aqça artınnan çabu
Qazannıñ 1000 yıllığın bäyräm itü könnärendä massaküläm mädäni çaralarda altı meñläp student häm mäktäp uquçısı qatnaşaçaq. Alar barısı da icat berläşmäsendä, törle studiälärdä şöğellänüçelär. Yegetlär – qızlar kileşü buyınça eşläyäçäklär häm alarnıñ xezmät xaqı küpme däräcädä eşläwlärenä qarap bilgelänäçäk. Äytik, ägär alar avgust däwamında barlıq çaralarda da qatnaşsalar, biş meñ sumnan da kim almayaçaqlar.
Ä Qazan texnik universitetınıñ Yäşel Üzän filialı studentları, tözeleş otryadlarına berläşep, cäyge aylarda şähärne tözekländerüdä eşläyäçäklär. 56 keşeneñ yartısı şähär küleneñ tirä-yağına çiräm küçerä, ä qalğannarı yortlar tiräsenä qoyma tota. Alarğa “Flora” häm “Dorserwis” oyışmaları eş birä, eş xaqların da muldan tülärgä wäğdä itkän dip yaza Tatarstan yäşläre gazetası.
Eş xaqı digännän, “BpeMя и дeHbrи” gäziteneñ pänceşämbe sanında İdel buyı krizisqa qarşı institutınıñ reyting agentlığınıñ citäkçese Almaz Wafin üz mäqäläsendä Tatarstandağı eş xaqın tüläw burıçların kürsätä. 2005 yılnıñ 1 iyünenä Bögelmä häm Norlat şähärlärendä burıçlar bulmağan, ä menä Tatarstannıñ altı şähärendä burıçlarnı kimetü uñışlı bara. Bu Tübän Qama, Leninogorsk, Bua, Bawlı, Norlat häm Bögelmä. Ä menä Aznaqay, Alabuğa, Qazan häm Yäşel Üzändä eş xaqın waqıtında tulämäwneñ küläme artqan. Ğomumän alğanda, Tatarstanda 2004 yıl belän çağıştırğanda eş xaqı buyınça tüläw burıçı 1.5 tapqır kimegän. Burıçların kimetüdä aldınğılar bulıp Penza ölkäse (35.4 %), Irımbur ölkäse(31.3), Başqortstan (23.4) häm Mari (19.3)respublikaları tora.
Bu cäydä Qazan plyajlarında tuñdırma, gazlı sular, şaşlıq häm başqa tovarlar satarğa planlaştıyrgan predpriätielär bügen küpme aqça yuğaltuların isäpli. Çönki könnär totaş yañğırlarğa kitü häm salqın toru säbäple, Qazan plyajları su qoyınu sezonın aça almıy integä. Monnan faydalanıp, qayber keşelär plyajda tösle metalldan yasalğan qotqaru köymälären, eskämiälär häm xätta balalar öçen qoyınu urının çikläp quyğan kirtälärne dä urlıylar ikän.
Gölnaz Şäyxetdinova. Qazan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Putin NKOlar turındağı qanunğa ber atna elek qul quygan. Bu äle genä mäğlum buldı
Rusiä prezidentı Putin xökümättän bäysez oyışmalar östennän dävlät kontrolen nığıtqan qanunğa uzğan atnada tauışsız ğına qul quydı. Läkin, bu xaqta Sişämbedä genä, qanun Rossiyskaya Gazetada basılıp çıqqannan soñ ğına, mäğlum buldı. Ul 10-nçe Aprildä köçkä kerä.
"Bez bu qanun proyektı turında söyleştek. Ul şaqtıy tänqitlände. Ul ğämälgä quyılğan xäldä, bez anıñ niçek ütäläçägen, mäsälä bezneng fondlarğa qarata niçek qullanılaçağın diqqät belän küzätep baraçaqbız."
Qanun 400 meñnän küberäk NKOn terkäv, anıñ finans häm eşçänlegen küzätep baru öçen Federal Terkälü Xezmäte digän mäxsus agentlıq buldırunı küz aldında tota. NKOlarnı küzätü häm alar qanunnı bozğan digän näticägä kilep alarnı tıyu maxkämälärneñ tügel, ä agentlıqnıñ qulıda bulaçaq. Läkin, qanunda tıyılğan eşçänlekneñ närsädän ğıybarät buluı açıq häm tögäl itep äytelmägän. Anda suverenlıq, mädäni miras, milli mänfäğätlär kebek ğomumi äytemnär genä bar. Qanun äle köçkä kermgän bulsa da, qayber NKOlar tıyıla başlandı digän raslanmağan xäbärlär taraldı. İnguşetiädä Britaniäneñ Tınıçlıqnı saqlau häm Cämğiätne täräqqi itterü digän oyışma terkälmägän dip tıyılğan. Bu xaqta İnguşetiä prokuraturasınıñ säxifäsendä äytelgän. Anda Germaniäneñ HELP yäğni Yardäm digän oyışması da tıyıldı dip yazılğan bulsa da, soñaraq monıñ döres bulmauı açıqlandı. Oyışmanıñ väkile Engelman radiobızğa bolay dide.
"Oyışmabıznıñ tıyılmağan buluın raslıyalam. Bu xaqta xäbärlär taraldı. Läkin alar döres tügel. Bu xaqta İnguşetiä prokuraturasınıñ säxifäsendä yazılğan ."
İnguşetiä Yiğarı Mäxkämäse xakimäse Maria Korikova da säxifädäge bu xäbär döres tügel, Helpneñ akkredidatsiöse bar, şul säbäple anıñ eşen tikşerü tuqtatıldı dip belderde. Şulay da yaña qanun nindider bilgesezlek häm borçılu tudırdı dip äytergä bula.
Färit İdelle, Praga.


text:
Nino Burjanadze Batumiğa barıp Acarstan mäsäläsen xäl itergä cıyına
Kiçä Gruziä prezidentı Mixail Saakaşvili, Acarstan räsmilären buysındıru maqsatı belän töbökkä iltkän töp yullarnı yabıp quydı. Martnıñ 28-endä ütäçäk saylawlar aldınan ul üzbilgelängän bu töbäkne üz kontrolenä qaytarırğa teli. Acarstannıñ Rusiä taraflı citäkçese Aslan Abaşidze, Gruziä räsmilären Batumidağı xakimiätne bärep töşerü niätendä ğäyepli. Saakaşvili, bu ğäyepläwlärne kire qağa, xakimiätne ğädel saylawlar näticäsendä alıştıru niäten belderä.
Burjanadze, Acar räsmiläre bu säfärneñ uñışlı buluına garantiä birsä Batumiğa barırğa äzerlek belderde. Acarstannıñ Eçke eşlär ministrı Camal Gogitidze, Azatlıqqa birgän äñgämäsendä, Burjanadze xanım räxim itsen, läkin anıñ yärdäm itä aluına ömetlär bik az dide:
Audio (Camal Gogitidze)
"Bulğan xällärdän soñ Tbilisiğa ışaınç yuq däräcäsendä. Monı min xäl itmim, läkin Aslan Abaşidze härtörle söyläşü yağında. Wazğiätne söyläşü belän xäl itep bulsa, bik yaxşı bulır ide. Läkin qabatlap äytäm, üzäk xakimiätkä bezneñ ışanıç qalmadı."


text:
Ural ğalimnäre Tatarstan wäkillegendä buldı
Bu könnärdä Yekaterinburg şähärendä Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkillege avgust ayında uq iğlan itkän “Sverdlovski ölkäsendä Qazannıñ meñyıllığı könnäre” tämamlandı.
Ay yarım eçendä bu könnär qısasında bik zur külämle, köçle çaralar oyıştırılğan ide. Alarğa qısqaça ğına küzätü yasap ütsäk, bu çaralar Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbovnıñ Sverdlovski ölkäsendä zur tiraj belän bastırıla torğan “Ölkä gazetası” isemle räsmi gazeta bitlärendä uquçılar belän turıdan-turı söyläşüe belän başlanıp kitkän ide. Gazeta uquçılar Qazannıñ meñyıllığı datası niçek bilgelängän, tatar dönyası, Tatarstan belän Sverdlovski ölkäse arasındağı bäyläneşlär turında mäğlümat häm başqa üzlären qızıqsındırğan sorawlarğa cawap aldılar. Sverdlovski ölkäse xökümäte räise urınbasarı Semen Spektor häm Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbov qatnaşında uzdırılğan matbuğat konferensiäsenä ölkä külämendä eşläp kilüçe bik küp massaküläm mäğlümat çaraları cıyıluı da Qazanğa häm Tatarstanğa qarata jurnalistlarnıñ qızıqsınuçanlıqları zur ikänlegen kürsätte.
Meñyıllıq atnasında här könne daimi wäkillek ölkäneñ törle poçmaqlarınnan räsmi delegatsiälär qabul itte. Cirle xakimiät başlıqları citäklägän bu delegatsiälär, Ural başqalası üzägendä urnaşqan Tatarstan cirendä qunaqta bulğannan soñ, Qazannıñ meñyıllığı waqiğası tä''sirlären üz töbäklärenä dä alıp qaytıp, xalıqqa citkerergä tırıştılar. Äytik, Berezovskiy şähäre xakimiäte başlığı, Yekaterinburgtağı bu bäyrämdä bulıp qaytqannan soñ, üz şähärendä dä bik zurlap Qazanğa, Tatarstanğa, tatarlarğa bağışlap bäyräm oyıştırdı.
Sentäber buyına wäkillek binasında, başqa maxsus kürgäzmälär belän berrättän, Qazan şähärenä bağışlanğan balalar räsemnäre kürgäzmäse oyıştırılğan ide. Sverdlovski ölkä töbäkne öyränü muzeenda ay buyı ike aradağı tarixi bäyläneşlärne çağıldıruçı “Qazan-Yekaterinburg” kürgäzmäse eşläde. Sverdlovski ölkä millätara kitapxanäsendä uzdırılğan oçraşular da Qazannıñ meñyıllığı waqiğasına bağışlandı.
Bu çaralar barısı da Qazan belän Yekaterinburg arasındağı tarixi bäyläneşlärne nığıtuğa yünältelgän ide.
Bu könnärdä tağın bik zur ähämiätkä iä bulğan waqiğa bulıp uzdı - Tatarstannıñ daimi wäkillege binasında Rusiä fännär akademiäseneñ Ural bülekçäse räise, akademik Waleri Çereşnev citäkçelegendä Ural fännär akademiäse prezidiumı äğzaları, zur ğalimnär bulıp kittelär.
Oçraşu waqıtında qunaqlar wäkillek binası, anda urnaşqan tarixi muzey, Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan maxsus kürgäzmälär belän tanıştılar. Räsmi sälämläw çığışlarında Waleri Çereşnev häm Rawil Bikbov Tatarstan belän Ural cire arasındağı üzara faydalı xezmättäşlekne üsterügä basım yasadılar.
Monnan ike ğasır elek Qazan universitetı açılıp eşli başlaw belän ük, Yekaterinburg belän Qazan arasındağı fänni elemtälärgä nigez salınğan. Bu tarixi bağlanışlar bügen dä däwam itep, üzeneñ cimeşlären birä, di Valeri Aleksandroviç. Sentäber ayında ike töbäkneñ dä yuğarı uqu yortları arasındağı konsorsium turındağı Kileşügä qul quyıldı. Çereşnev äytüençä, soñğı waqıtta urtaq fänni-mäğärif Üzäk buldıru, Ural ğalimnäreneñ qayber fänni eşkärtmälären Tatarstan cirendä qullanu turında söyläşülär alıp barıla. Bu waqiğağa Tatarstan prezidentı Mintimer Şärip ulı üze zur ähämiät birä, dide Valeri Aleksandroviç.
Qunaqlar öçen “Kügärçen” balalar ürnäk ansamble bik matur konsert programması äzerlägän ide. Konserttan soñ alarnı milli rizıqlar belän mul itep äzerlägän tatar çäye östäle yanına çaqırdılar. Oçraşu şulay bik cılı, dustanä atmosferada uzdı.
Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbov äytüençä, Ural cirendä Qazannıñ meñyıllığı könnäre şuşındıy zur ähämiätkä iä bulğan çara belän tämamlanuı Tatarstan belän Ural arasındağı bäyläneşlärneñ tağın da yuğarıraq basqıçqa kütärelüen kürsätä.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
ŞQO-da bïıl astıq jïnaw nawqanında dïzelʹdi janarmay`men qamtw deñgey`i 94%-dı qurap, şarwa qojalıqtarında janarmay` tapşılığı bay`qalmadı. Qazirgi künniñ özinde QR Awıl şarwaşılığı mïnïstrligi ay`maqqa arzandatılğan bağamen 25 mıñ tonna dïzelʹdi janarmay` bölip, onıñ 23,6 tonnası astıq jïnawğa jumsalğan, dep xabarlay`dı Baq.kz.
ŞQO Aqparattıq ortalığınıñ mälimetinge, Şığıs Qazaqstan Ay`maqtıq kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken baspasöz mäslïxatı barısında ŞQO Awıl şarwaşılığı basqarması basşısınıñ orınbasarı Amangeldi Walïevtıñ ay`twınşa, dändi daqıldardı keptirw üşin tağı 5 tonna dïzelʹdi janarmay` bölingen.
– Ağımdağı jılı astıq jïnaw mawsımında dïzelʹdi janarmay` tapşılığı anıqtalmadı. Ay`maqtıñ barlıq awdandarı men şarwa qojalıqtarı arzandatılğan dïzelʹmen qamtıldı, – dedi Amangeldi Walïev.
Ay`ta ketsek, bïıl astıq orw mawsımı ŞQO üşin qolay`lı bolıp, jïnağan önim rekordtıq körsetkişti quradı. Dändi daqıldardı jïnawğa jalpı 6 mıñ traktor, 2 mıñ oraq, 4 mıñ jük köligi men 3152 kombay`n jumıldırılğan.


text:
Qatarda sörgendä yäşäwçe çeçen citäkçese Zelimxan Yandarbiyevnı üterüdä ğäyeplänep ğömerlek törmä cazasına xökem itelgän ike rus şpionı atnakiç prezident oçqıçlarınıñ berse belän Mäskäwgä qaytarıldılar. İke il arasında ireşelgän kileşügä kürä cinayätçelär qalğan cazaların Rusiä törmäsendä ütkäräçäk.
1996-1997nçe yıllarda Çeçnädä prezidentlıq wazıyfasın ütägän Zälimxan Yandarbiyev
2000nçe yıldan başlap Qatarda Dohada yäşädä fevralneñ 13dä mäçettän öyenä qaytqanda anıñ maşinasında qatı şartlaw bula Yandarbiyev ülä yanında utırğan ulı yaralana. Yandarbiyevnı terrorda häm al Qaida belän bäyläneşe buluda ğäyeplägän Mäskäw anıñ Russiägä qaytarıluın taläp itep kilde. İyün ayında Qatar mäxkämäse bu cinayät Rusiä citäkçelege yaqlawı Mäskäw belän Qatardağı Rusiä ilçelege koordinatsiäse belän oyıştırıldı dip belderde.Prokuror ülem cazası taläp itsä dä ike rusqa ğämerlek yäki 25 yıl törmä cäzası birelde.
Anatoli Bilaşkov häm Vasili Bogaçev isemle bu şäxeslär üzlärenä quyılğan ğäyepne kire qaqtı. Mäskäw dä şartlaw belän alarnıñ bäyläneşe yuq , alar kontr-terrorizm belän şägellänüçe agentlar dip belderde.Şuşı waqığä neftqa bay AQŞ berektäşe Qatar belän Rusiä arasında diplomatik ığı zığığa säbäp buldı. Mäskäw birelgän cazalarğa kisken protest belderep, İminlek Şurası sekretarı İgor İvanovnı küp märtäbälär Dohağa cibärde. İvanov sonğı märtäbä İtar-Tass xabörenä kürä üktäber ayında Qatarda bulıp qaytqan. Atnakiçtä Qatar xabär agentlığı tışqı eşlär ministırlığına tayanıp törmädä utırğan ike rusnı Mäskäw sorawına esasän kire cibäräçägen häm alarnıñ qalğan cazaların Rusiädä ütiäçäklären belderde Federatsiä Şurası xalıqara Mäsälälär Komitetı citäkçese Mixael Margelov alarnıñ qaytarıluın yaña yıl büläge dip atağan .İnterfaxqa qarağanda Margelov Qatar xakimiätläre ike watandaşıbız häm alarnıñ yaqınnarına bik matur yaña yıl büläge birde dip äytkän. Küzätüçelär ütkän yılda Qatarda qulğa alınğan ämma patşa Abdullanıñ qatnaşuınnan soñ irekkä çığarılğan Yordaniäle jurnalistqa işarä itep , ike rus ta sonğı çiktä irekkä çığarılır digän faraz beldergän ide. Kiçä kiç Mäskäwgä prezident oçqıçlarınıñ berse belän qaytqan ike şpion 24 yıl yarım Rusiä törmäsendä utırırğa tieş. Alar şundıy şart belän qaytarıldı. Ämma ismeneñ äytüelüen telämägän ber duma deputatı ilneñ problemasın çişü öçen cibäregän keşeneñ törmägä utırtıluın sez küz aldına kiterä alasızmı dip sorağan
färidä xämit


text: Paqstan prezidentı Pärwäz Möşärräf bügen Tähranda İran prezidentı Mähmüd Äxmädinecad belän oçraştı. Üzeneñ Yaqın Könçığış buylap säfären ul Törkiägä däwam itep anda prezident Ähmät Necdat Sezer belän oçraşaçaq. Möşärräf töbäk citäkçelär belän möselman dönyasına yanağan awırlıqlar häm alarğa qarşı berläşü turında söyläşülär uzdıra. İran studentları yulbaşçısı Abdolla Momeni, İran xökümäte, ildäge ziyalılarnıñ çit dönya belän böten elemtälären özü çaraların kürä, dip belderde. Yäkşämbe könne İran räsmiläre aña häm tanılğan ğalim Haşem Ağacariğa Amerika Quşma Ştatlarına eş säfärenä baru röxsäten birmägän. Leksiälär uqırğa barası ğalim, xökümät wäkilläreneñ bu adımına añlatma bula almıy, dip belderde. Räsmilär bu eşne ber niçek tä añlatmadı.


text:
Aqsaqov köndäre tamamlandı
Aqsaqov premiahın alğan Valentin Rasputin bayramğa kilä almanı. Ul premia alıuźan üź täesorattarın tik audioyaźmala ğına yetkerä aldı: (audio)
Kilähe Aqsaqov köndäre 2007 yılda ğına ütkäreläsäk. Premia la ike yılğa ber tapqır ğına birelä.
Respublika xökümätendä bögön mäğrifätse-şağir Miftaxetdin Aqmulla yübileyın ütkärew xaqında höyläştelär. Sentäber aźaqtarında ihä Mäjit Ğafurí yübileyı bildälänäsäk. Äle xalıq şağire tigän dokumentäl filmdı töşöröü tamamlanıp kilä. Materialdar tuplawźa şağirźeñ yeyäne Xälit Ğafurí yarźam itä.


text:
Açıq mikrofon: Qazanğa tağın nindi qorılmalar kiräk?
Qazan şähäre başqarma komitetınıñ düşämbe cıyılışında şähärne üsterüneñ general’ planı qaraldı. Äytergä kiräk, soñğı yıllarda şähärdä zur tözeleşlär bik küp alıp barılsa da, Qazannıñ nindi yünäleştä üzgärüe, kiläçäktä nindi buluım küzalläw mömkin tügel ide. Çönki şähärdä äle haman da anı üsterüneñ general’ planı yuq. Cıyılışta plannı yasawçılar, bügenge köndä anıñ 90 protsentqa äzer buluın äyttelär. Älege planda berençe çiratta närsägä iğtibar itelä soñ? Şuşı eş belän şöğellänüçelär süzlärenä qarağanda, general’ plannıñ maqsatları – qazanlılarnıñ tormışın caylaw, ekologik şartlarnı yaxşırtu, transport sistemasınıñ eşen köyläw, şähärdä yäşellekne arttıru qaralğan. Şulay uq toraq tözeleşeneñ tığızlığın arttıru turında da süz bara yaña 2050 yılğa qädär xisaplanğan planda. Busı inde az cirdä kübräk keşe yäşärlek toraq tözüne añlata. Qazan xäzerge köndä 48 meñ gektar cirne biläp tora. 2050 yılda anıñ mäydanı 2 märtäbägä artaçaq, ä şähärdä yäşäwçe xalıq sanı million yarımnan artıp kitäçäk ikän. Alarğa toraq buldıru öçen bez haman şähärneñ mäydanın arttırıp torsaq, bez alarnı cihazlap häm transport belän tä’min itep beterä almayaçaqbız, dide cıyılışta qazan başlığı İlsur Metşin. Ä qazanlılar üzläre şähärneñ kiläçägen niçek küz allıylar? Kiläçäk Qazanğa nindi qorılmalar citmi? Bügenge Açıq mikrofon säxifäsendä bez qazanlılardan şuşı sorawğa cawap soraştıq.
Kübräk inde inde Qazanda sport qorılmaları barlıqqa kilsen ide. Min sportnıñ alğa kiteşen telim.
Niçek kenä bulmasın şähär üz stilen saqlap qalırğa tieş. Üzäktä zur binalar tözemiçä, iskeçäräk qalsın ide. Şulay uq balalar tügäräkläre öçen dä maxsus binalar maxsus tözelergä tieşter minemçä. Şul binada sport uyınnarı öçen bülmä, törle sänğät bülmäläre dä bulsa bik yaxşı bulır ide.
Xäzer qaya barsañ da böten cirdä aqça tülärgä kiräk. Elekke yäşüsmerlär oyışmaları, klubları xäzer barsı da yuqqa çıqtı. Menä şularnı yañadan qaytarırğa kiräk.
Minemçä, şähärdä säwdä üzäkläre genä tözelergä tieş tügelder inde ul, ä cämäğätçelekkä kiräkle bulğan binalarnı da tözergä tieşter. Şular arasında mäsälän, uqu yortlarınıñ binaları. Qaysıber uqu yortlarnıñ binaları cimerek xäldä, şularnı yañartsalar yaxşı bulır ide.
Qazanda teatrnı tağın da kübräk yaratsınnar öçen teatrlarğa ayırım binalar tözelsen ide. Şulay uq tatar yäşläre häm balaları öçen dä buş waqıtın ütkärü öçen binalar tözelsä äybät bulır ide.
Min Yaña Savin rayonında yäşim, bu rayon Qazanda bik tekä rayonnarnıñ berse bulıp sanala. Anda bik küp säwdä üzäkläre urnaşqan, läkin anda millilek citmi. Ägär dä şunda berär milli kunakxanä, milli başlar satıluçı kibetlär bulsın ide.
Şähärne tözekländerü, yaña qorılmalar buldıru digändä, minemçä iñ berençe çiratta anıñ çistalığına iğtibar itärgä kiräk.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Balalarnı cäydä nindi yal kötä?
Cäy citü belän, ata-analar aldına iñ ozın kanikullar waqıtında balalarnı qaya cibärergä, alarnı niçek yal itterergä digän soraw kilep basa. Xäzer balalarnıñ yalı yış qına alarnıñ ata-analarınıñ älege yal öçen küpme aqça tülärgä mömkinlegenä bäyle. Alay da, zur aqçaları, baylığı bulmağan tatarstanlılarnıñ balaları öçen dä respublikada bıyıl küp törle yal variantları qaralğan. Byudjettan älege eşkä 119 million, ä sotsial iminiät waqıfınnan 200 million sum bülenep birelgän. Mäğärif ministrlığı mäğlümätlärenä qarağanda, Tatarstanda bu cäydä 18 meñ lager eşliäçäk. Bu sanğa şähär yanındağı sälämätländerü, törle şirkätlärneñ häm mäktäplärneñ, balalar yortlarınıñ lagerları kerä. Barısı anda 120 meñnän artıq bala yal itär dip kötelä. Bu lagerlarğa 18-20 köngä balaların cibärü ata-analarğa 500-600 sumğa töşäçäk, çönki alar putevkanıñ nibarı 25 protsentın ğına tüliäçäklär. Bu xaqta bezgä respublikanıñ Cäy isemle üzägeneñ citäkçese Vera Kotsubinskaya xäbär itte. Şuşı aqçanı tüläp balaların cäyge sälämätländerü lagerlarına cibärergä telägän ata-analarğa rayon yäki şähär mäğärif büleklärenä möräcäğät itärgä mömkin.
Xäyer, balalar cäy aylarında yal itü belän genä tügel, ä belemnären arttıru, tabiğättä täcribä cıyu mömkinlegenä dä iä bulaçaq. Mäğärif ministrlığı yäşüsmerlär öçen maxsuslaştırılğan, profil’le smenalar oyıştıra. Mäsälän, respublikanıñ Ğädättäntış xällär ministrlığı belän berlektä 7 yünnän başlap Qazan yanında yäş turistlar häm qotqaruçılar lagerı eşli. Yül häm avgust aylarında şuşındıy uq profil’le smenalar ictimaği eşlär belän şöğellänüçe balalar, yäş ximiklar, fiziklar, biologlar, ekologlar häm yäş texniklar öçen ütäçäk. Möselman balaları da onıtılmağan. Alar öçen Tatarstannıñ Diniä Näzaräte Qazanıñ berniçä mäçetendä cäyge lagerlar oyıştıra. Tizdän Bolğar mäçetendä 9 yäştän alıp, 14 yäşkä qädär yäşüsmerlär ber ay däwamında dini däreslär alıp, islam dine röxsät itkän räweştä yal itä alaçaqlar. Şulay uq dini lagerlar tağın Qazanıñ Söläyman, Mädinä, Ğädel häm Märcäni mäçetlärendä eşliäçäk.
Älege lagerlarğa häm başqa cirlärgä bara almağan balalar mömkinlekläre bulsa, tuğan-tumaça yanına awılğa qayta ala. Monda alarnı mawıqtırğıç yal ğına tügel, ä sälämätlekne nığıtuçı fizik eşlär dä kötä. Busın da buldıra almağannarğa, qızu cäy könnären öylärendä ütkärergä turı kilä. Andıylar da şaqtıy. Citmäsä, şähär uramnarındağı qarawsız qalğan häm ata-anaları tarafınnan taşlanğan balalar da bar bit äle. Näq menä şular cäy könnärendä kisken genä kütärelä torğan balalar cinayätçelege häm balalar qatnaşlığında yul häläkätläre sanın kütärä dä inde. Cäy üzäge citäkçese Vera Kotsubinskaya süzlärenä qarağanda, respublikanıñ cäyge yalın oyıştırğanda bu balalar a iğtibardan töşep qalmağan. Sälämätländerü lagerlarında yal itüçelär arasında alar da bula ikän. Suqbay balalarnı yal itärgä sotsial yaqlaw büleklärendäge häm militsiädä terkälüçelärdän saylap alaçaqlar. Ä menä andağı isemleklärgä kermäwçelärneñ balalarnıñ cäyge yalı turında qayğırtuçılar älegä yuq.
Gölnaz İlgizär


text:
Brüsseldä tämamlanğan 2 könlek Yewropa Berlege sammitında qaralğan töp mäsälä Berlekne kiñäytüne däwam itü mäsäläse buldı. Yewropa komissiäse prezidentı Jose Manuel Barroso bügen matbuğat oçraşuında bu sammit Yewropa Berlegeneñ açıq yort buluın belderde dide.
"Berlekne kiñäytü qitğabızda tınıçlıq häm mullıq buldıru öçen iñ möhim çara. Bu sammit bezneñ monı däwam itü öçen öydä tärtip urnaştırırğa teläwebezne belderä. Bez Germaniä prezidentlığında konstitutsiä kileşüe eşen alıp baraçaqbız häm bu sammit bezneñ yortnıñ açıq bulaçağın belderä. Könbatış Balkan illärendäge omtılışlar öçen yaña etärgeç bar. Bez Törkiägä dä işelärne açıq qaldırabız" dide Barroso.
Yaña yıl başınnan Romaniä belän Bolğarstan quşılğannan soñ Berlektä 27 äğza il bulaçaq.
Kiçä sammita Yewropa Berlege citäkçeläre yaña äğzalarğa qırısraq taläplär quyarğa dip kileşte. Şul uq waqıtta alar Törkiä, Albaniä, Bosniä, Xorvatiä, Makedoniä, Montenegro häm Sergiäne kiläçäktä äğza itep alunı yaqlawların belderde.
Yewropa Berlege citäkçeläre Holokostqa şik belderüçe konferensiä oyıştırğa İranğa kisken tänqit belderde.
Brüsseldäge sammit axırında çığarılğan belderüdä Berlek Holokostnıñ tarixi fakt buluın tulısınıça yäki öleşçä kire qağunı xökem itä dielä.
Belderüdä şulay uq İrannıñ uran bayıtunı tuqtatmawına qızğanıç belderelä.


text:
Köräşneñ kürke - ğädellektä, xärämläşmäwdä. 18 iyündä ütkän Çallı sabantuyında älege qağidä, töp şart berqädär bozıldı, häm xalıq arasında dulqınlanu tudırdı. Şuşı uq xalıq yärdäme belän döreslek torğızılmadı da. Bilgele bulğança, Çallı sabantuyı zur - zur büläkläre belän başqalarınnan ayırılıp tora. Menä bıyıl da, tatar-başqort köräşe buyınça baş batırğa 10 nçı model'le WAZ avtomaşinası, başqa awırlıq ülçäwlärendä ciñüçelärgä 3 OKA avtomobile, at çabışında berençelekne aluçığa da OKA quyılğan ide. At çabışında berençelekne Kavkazdan, Pyätiğorsk şähärennän kiterelgän "Etiket" quşamatlı at aldı. Şulay itep, yarışlarnıñ bu törenä bilgelängän büläk - maşina, Qaf tawları artına kitep bardı. Şunısı da mäğlüm, Sabantuylarına çittän kilgän köçle köndäşlärne bik yaratıp betermilär, yäğni, qimmätle büläklärneñ çitkä kitüe oşap betmi. Bıyılğı Çallı sabantuyı bu küreneşne tağın ber qat rasladı. Äytkänemçä, büläklär zurdan, köräşçelär dä törle yaqlardan kilä. Kilgännär arasınnan Balıq Bistäse rayonında tuıp üskän, xäzer Qazanda yäşäwçe İlnar Äxmätcanov köç-quäte belän başqalardan ayırılıp tora ide häm ul iñ populyar bulğan 85 kilogramm awırlıqta bil alıştı. Köräşüeneñ berençe minutlarınnan uq İlnar üzeneñ sälätle ikänen kürsätte, berençe yarışlarda köndäşlären matur itep arqalarına salıp, kiçke sabantuyında başqa batır iseme alu xoquqın da yawladı .Menä Mäydanda Çallıdan Aydar Näcmetdinov belän Qazannan İlnar Äxmätcanov. 40 minutlıq bil alışuda ciñüçe açıqlanmıy. Qazıylar, xalıq fikerençä ciñüçene bilgeläw öçen nindider säyer täqdim yasıylar, yäğni, sölgene hawağa çöyalär dä, köräşçelärneñ qaysı şunı berençe bulıp totıp ala, şul ciñüçe bula. Köräşçelär üzläre dä, xalıq ta monıñ belän rizalaşmıy. Xalıq yarsıy - yarsıy köräş taläp itä. Tağın bil alışu başlana. Sanawlı minutlar eçendä Qazan yegete oçkolar buyınça ciñelä. Mäydan, İlnar Äxmätcanovqa basım buldı diep, köräşne däwam itüne sorıy. Läkin Çallı qazıyları monıñ belän riza tügel, Kelämgä buş şeşälär, baş kiemnäre oça, Meñlägän xalıq urınnarınnan qubıp Mäydan urtasına ağıla, tiz arada çaqırtılğan maxsus militsiä otryadları belän beraz qul suğışları bulıp ala. Şulay da xalıq tınıçlana, şuşı uq bil alışu däwam itä. Näticädä 85 kilogramm awırlıqta Qazannan İlnar Äxmätcanov berençe qala. Azatlıq radiosına, köräş canatarları Nasıybulla Äüxädiev, Ğamil Fäyzraxmanov h.b - tatarça köräştä ğadellek bulırğa tieş, köräş barışında yaña qağidälär uylap çığarılırğa tieş tügel, alar bar inde, - didelär, häm Äxmätcanovnıñ xaqlı ciñüçe buluınnan qänäğätlek xisläre aluların äyttelär. Äye, bu könne, Çallı qazıyları yaxşı sabaq aldı şikelle - üzeñneken yaqlama, köräşkä ğädel bäyä bir". Sabantuynıñ şuşı mizgelläre baş batır iseme öçen bulğan bäygeneñ dä qimmäten berqädär töşerde. Baş batır - Ayrat Ğilaev. Ul - tatar - başqort köräşe buyınça atqazanğan sport masterı häm bilbaw köräşendä dönya çempionı.
Çallı, Ğafiulla Ğaziz


text:
Milli Mäcles oyışqanğa 88 yıl
Tatar xalqınıñ berençe parlamentı eşli başlağanğa bu könnärdä 88 yäş tuldı. 17 yıl inqilabı alıp kilgän irek cillärennän faydalanıp, tatarlar berniçä ğasır elek yuğaltqan däwlätlären torğızırğa omtılıp qarıylar. İdel-Ural dip atalğan, käğäzdä genä qalğan bu däwlätneñ ideyäläre bügen dä qayber cämäğätçelekkä tınğı birmi.
20racыp başın tarixçılar tatarnıñ renessans yäğni nıq kütäreleş çorı dip sanıylar. Däwlätlärsez qalğan xalıq, Rusiä imperiäsendä ğasırlar buyı izelep kilenä. Tatarlarnı çuqındıru, mäktäp, mädräsäsez itü genä tügel, xätta timerdän mäsälän peçän çabar öçen çalğı da, ipi kisär öçen pıçaq ta yasaw tıyılğan bula. 20 ğasır başına taba wäzğıät üzgärä. Dönyada barğan protsesslarğa qarap, Rusiädä säyäsäten yomşartırğa mäcbür bula. Tatarnıñ bayları barlıqqa kilä. Alar, mäktäben dä, mädräsäsen dä, kitabın-gäziten dä näşer itärgä yärdäm itä. Tatarnıñ tulı ber qatlam zıyalıları barlıqqa kilä. Menä şuşı zıyalılar, kiläçäktä, Rusiä imperiäsendä tatar-möselman ömmäte däwlätsez yäşi almıy dip xäl qılalar. 17 yıl fevral' inqilabınnan soñ, tatar däwlätçelege turında awız tutırıp söylärgä mömkinlek barlıqqa kilä. Rusiä tatarları, noyäberneñ 22 sendä ul çaqta guberniä başqalası bulıp torğan Ufa şähärenä qorıltayğa cıyılıp, Millät Mäclese buldıralar. Yäğni, tatarnıñ üz parlamentı. Parlament qarşında 3 idärä tözelä. Bu idärälär, din, mäğärif häm finans eşläre buyınça bula. Millät Mäclese, İdel-Ural buylarında sibelep yäşägän tatar, başqort, çuaş xalıqları öçen urtaq ber däwlät İdel-Ural däwläten tözü turında qarar äzerlänä. Läkin, ozaqlamıy, xakimiätne basıp alğan bol'şeviklar, Millät Mäclesen tarqatalar. Parlamentnıñ liderları şulay uq qaysı qaya kitärgä mäcbür bula. Barı tik ber idärä, dini eşlärneke genä qala. Ul tora bar –Ufa diniä näzaräte bulıp . Bolşeviklar – kommunistlar çorında da eşläp kilä. Ä Millät Mäcleseneñ öndärläre , mäsälän Ğayaz İsxaqi, Sadri Maqsudilar çit illärdä yäşärgä mäcbür bula. Ä alar küzallağan İdel-Ural däwläte urınına qurçaq sıman Tatarstan barlıqqa kilä. Başqortnıñ da däwlätçelege buldırıla anısı. Läkin, ike tuğandaş xalıq arasında yasalma çiklär barlıqqa kilä. Bolşeviklar, tara kommunistları täqdim itkän , İdel-Ural proyektına turı kilgän Tatar-başqort däwläte ideyäsen da tanımıylar.
Läkin, İdel-Ural ideyäse monıñ belän cirgä kümelmi. Çit illärdä, möhacirlektä yäşärgä mäcbür bulğan tatarlar ul ideyä öçen daimi köräş alıp baralar.
90 yıllardağı üzgäreşlär çorında, İdel-Ural digän ideyä watanda yañadan kütärelä. Tatar, çuaş . başqort millätçeläre İdel-Ural xalıqları berläşmäse dä tözilär. Monnan tış, Tatarstanda İdel-Ural ictimaği xäräkäte dä eşläp kilä.
Räfis Cämdixan


text:
Tınç okean
Tınç Okean – Amerika ve Asiya qıtaları arasında bulunğan dünyanıñ eñ büyük bir okeanıdır. Adını İspaniya Qırallığı adına dünyanı dolaşqan portugal deñizci Ferdinand Magellan bergendir. Magellan, künler sürgen zorlu ve fırtınalı şartlar altında adını bergeni Magellan boğazından keçip bu okeanğa açılğanında, fırtınalarnıñ tınuvından ve özüni tınç suvlarnıñ qarşılaması sebebinen okeanğa "Tınç" adını bergendir.
Meydanlığı 179,7 million km². Eñ teren yeri 11 034 m ile Mariana çuqurı olıp bu aynı zamanda dünyadaki eñ teren noqtadır.


text: Yerusalim. İzrailneñ tışqı eşlär ministrı Silvan Şalom bügen üz xökümäteneñ, Könbatış Yardağı iñ zur yähüd utarın kiñäytü plannarınnan waz kiçmiäçägen belderde. Ul, İzrail andağı utarnı üzeneñ ber öleşe itep sanıy, häm anıñ eçendä barğan törle kiñäytülär İzrailneñ xalıqara yöklämälären bozu bularaq sanala almıy dide. Düşämbedä İzrail premyer-ministrı Ariel Şaron räsmi säfär belän Quşma Ştatlarğa kitä, anıñ anda prezident George Bush belän dä oçraşuı qaralğan. Comğa könne papa cenazasınnan qaytqanda Bush Ariel Şaronğa, İzrail üzenä alğan xalıqara yöklämälären ütärgä häm Yaqın Könçığıştağı solıx planın xörmät itärgä tieş dip äytergä cıyınuın xäbär itkän ide. Anda xäzerge yähüd utarların kiñäytüne tuñdıru qaralğan.


text: Äfğanstan äfyün satuğa qatnaşı bulğannarnı xökem iter öçen ayırım mäxkämä tözi. Bu xaqta narkomaniägä qarşı köräş ministrı Habibulla Qaderi belderde. Ber yıl eçendä mäxkämä öçen 3 xakim, 7 prokuror häm ber törkem tikşerüçelär äzerlängän. Tağın belgeçlär äzerläw eşe däwam itäçäk. BMO häm AQŞ, dönyadağı heroinnıñ 90%tın citeşterüçe Äfğanstan, narkotik ilenä äylänä bara, dip borçılu belderä. Äfyün sänäğate ilneñ iqtisadi tabışınıñ 40tan alıp 60%nı täşkil itä. Eçke eşlär ministrı Ali Ahmad Jalali mäğlümatlärenä qarağanda, äfyün sänäğätenä qatnaşı bulğan xökümät räsmiläreneñ isemlege dä tözelgän.


text:
Britan räsmiläre, İrannıñ Londondağı ilçesen çaqırtıp, kiçä İranda toqarlağan 8 Britan diñgezçesen cibärergä taläp itte. Kiçä İrannıñ çik saqçıları İran belän Ğiraq arasındağı boğazda Britaniäneñ 3 xärbi köymäsen häm andağı 8 diñegzçene toqarladı. Räsmi Tähran alarnı İran sularına qanunsız kerüdä ğäyepli. İran matbuğatında bu keşelär xökem iteläçäk digän xäbärlät bar. Britaniäneñ Ğiraqtağı xärbi wäkile Nick Mark, bu wazğiät tınıç yul belän xäl iteler digän ışanıç belderde:
Audio (Nick Mark)
"Xäzer bu Britaniä belän İran räsmiläre arasındağı mäsälä. Bez anı tınıç yul belän xäl iterbez."
Mark süzlärençä, bu diñgezçelär Ğiraq xärbilären öyrätüdä qatnaşqan. Alar üzläre qorallanğan bulsa da, köymälärendä qoral bulmağan.


text:
Rinat Zakirov tatar studentları belän oçraştı
Oçraşuğa yäşlär küp kenä kilgän ide. Ni disäñ dä, öç yıl däwamında Kongressnıñ yärdäme belän Qazannıñ yuğarı uqu yortlarına 216 bala uqırğa kergän. Şularnıñ 25 BDB illärennän. Cıyılışnı Bötendönya tatar Kongressı Başqarma komitetı räise Rinat Zakirov açıp cibärde
Qazan yuğarı uqu yortlarınıñ mömkinlege çiksez tügel, ämma ul şaqtıy zur. Här VUZ 10 meñnän artıq keşe qabul itä ala. Häm bez Tatarstannan çittä yäşäwçe millättäşlärebezneñ balaları monda uqırğa xoquqlı dip sanıybız. Sanıybız ğına tügel, eşlärgä dä tırışabız. Rusiä töbäklärendä yäşäwçe yäşlärebez tatar telendä belem alırğa teli ikän, alarnıñ berdän ber yulı - Qazanğa kilü, Qazan moxitendä yäşäw, uqu. Tatar studentları belän oçraşuğa Däwlät Sovetınıñ mädäniät, fän, mäğärif häm milli mäs'älälär buyınça komitet räise Räzil Väliev tä kilgän ide. Ul Tatarstan Konstitutsiäsenä, çittäge tatarlarğa yärdäm itü xaqındağı 14 matdäne kertügä zur öleş kertkän keşe. Räzil Väliev söyli
Tatarstan Konstitutsiäseneñ ul matdäsenä bez bolay itep yazıp quydıq. Tatarstan respublikası Tatarstannan çittä yäşäwçe millättäşlärebezgä, alarnıñ milli mäğärifen, mädäniäten üsterüdä, milli üzençäleklären saqlawda yärdäm itä. Bötendönya tatar kongressınıñ çittä yäşäwçe tatar studentlarına yärdäm itüe dä Konstitutsiäseneñ näq şuşı matdäsendä nigezlänep eşlänä.Rusiä töbäklärendäge tatar ictimaği oyışmaları studentlarnı Tatarstanda uqıtuğa citdi qarıy. Ämma BDB häm Baltıyk illäre bu mömkinlektän bik faydalanmıy dide Rinat Zakirov. Rinat äfände küptän tügel Qazanğa uqırğa kilgän Qıtay tatarları turında ozaqlap söyläde. Qıtaynıñ Sin'szan-Uyğır rayonınnan kilgän 36 millättäşebez äle ike telle kurslarğa urnaşa ikän. Kiläse yılğa inde alar Qazannıñ texnologiä universitetına imtixannar tapşıraçaq.
Oçraşuda ğalimnär dä buldı. Mirqasıym Usmanov, Damir İsxaqov, Wasil Ğarifullin häm başqalar kilgän ide. Damir İsxaqov tatar studentlarına ike täqdim belän möräcäğät itte
Minemçä, çittän kilüçe studentlarğa üzläreneñ berläşmälären tözergä kiräk. Yaqtaşlıq nigezendä yäisä vuzlar belän. Anı tatar yäşläre forumına totaştırırğa kiräk. Ul çaqta sezneñ ayırım ber oyışma bula häm kilep tuğan mäs’äläläregezne bergäläp çişärgä mömkinlek tuaçaq. İkençe täqdimem. Uqunı däwam itärgä teläwçelär 2-3 kurslardan uq äzerlänergä tieş. Monıñ öçen fänni-ğamäli konferensiälärgä yörergä, ğalimnär belän elemtälär urnaştırırğa kiräk.Rinat Zakirov äytüençä, uqırğa teläwçelärdän ğarizalar yıl sayın şaqtıy küp kilä. Bıyıl, mäsälän, Kongress 200dän artıq ğariza qabul itkän. Ämma abiturientlarnıñ yartısı diärlek imtixan birergä kilmi. Kilgännärneñ dä qayberläre ğomumän äzerleksez dide ul.
Älege cıyılış üget-näsixätkä qaytıp qaldı. Ğalimnär dä, cämäğät eşlekleläre dä milli berdämlek turında söylädelär. Tik menä studentlarnıñ üzläreneñ Qazanda nindi problemaları bulğanlığı xaqında ğına ber süz dä äytelmäde.
Al'bina Zäynulla


text: 31nçe may Mortaza Räximovnıñ tuğan yağı – Kügärçen rayonınıñ Täwäkän awılında kitapxanä açıla. Ul model kitapxanä dip atala. Mondıy zamança kitapxanä respublikta moña qädär beräw genä ide. Ul 2004nçe yılda Ufa rayonında açıldı. Prezident awılında açılaçaq kitapxanä ike qampitr, printer, modem, telewizor, wideomağnitofon belän cihazlanğan. Meñnän artıq videoyazma, kitaplar belän täemin itelgän. Anda elektron xoquq sistemı belän faydalanırğa mömkin. Ul küpqırlı mäğlümat-mädäniät, mäğärif häm ağartu üzäge bulaqçaq. Kitapxanä “Soros fondı” aqçasına açıla.


text:
Äfğänstannıñ könyağında Prezident Xämit Karzaiğa tuğrılıqlı ike cirle xärbi citäkçeneñ ğäskärläre üzara atıştı.
İkençe ber cirle xärbi citäkçe Abdul Räşit Dostumnı başqala Qabulğa kiterep tınıçlandıru tırışlığı fayda kitermäde dielä. Mazari Şäriftäge älege xärbi citäkçeneñ armiäse yış qına başqa xärbi köçlär belän bäreleşep tora. Räsmilär äytüençä, Dostum Qabulğa prezident Karzainıñ iminlek kiñäşçese bularaq küçep kiler dip kötelgän. Ämma Dostum tönyaqta, Mazari Şäriftä qalırğa bulğan. Äfğänstannıñ könyaq-könçığışında AQŞ citäkçelegendäge koalitsiä köçlärenä yağulıq alıp kilüçe 4 maşina saftan çığarılğan. Qorbannar yuq dip xäbär itelä. Äfğänstan Prezidentı Xämit Karzai irtägä Londonda Britaniä premyer-ministrı Tony Blair belän oçraşırğa cıyına.


text:
Urayda ğibädätxanä, Burbarda mäçet açıldı
- ИHициaTиBa былa co cTopoHы Bepyющиx. AдMиHиcTpaция ropoдa пoддepжaлa иx. Были HaпpaBлeHы cпoHcopckиe дeHbrи. Bo пepBыx пpиxoжaH… ПoMoraл cпoHcopckyю пoMoщb okaзыBaли TПП «ypaйHeфTeraз», ДPCy-6. CTpoиTeлbcTBo Beлa фиpMa «Aлekc». Ho aдMиHиcTpaция ropoдa koHeчHo. B TeчeHии MeHbшe дByx лeT cTpoилcя эToT MoлeлbHый дoM.
Uray şähärendä yäşäwçe 42 meñ keşeneñ öçtän bere islam dine tarafdarları,- dide “Duslıq” tatar-başqort ictimağıy üzäge başlığı Rida Fäyzieva. Anıñ süzlärençä, tözelä başlawına 40 yıl tulğan şähärdä mäçet tä qorılmasa, ayanıç xäl bulır ide.
Uraynıñ imamı Abdelxälim xäzrät Başqortstannan. “Möxämmädiä” mädräsäsen betergäç Urayğa kilgän. 5 yıl inde seberdä din xezmätendä. Abdelxälim xäzrätkä: “Başta dindarlar qayda cıyıla ide soñ?”- digän sorawnı birdek.
- Aña tikle bezneñ fatir buldı. Arenda belän administratsiädän. -Ul fatirğa niçä keşe sıya torğan ide. -20 keşe kilsä, qalğannarğa urın yuq. 20 keşe awırlıq belän sıya torğan idek. -Ä monda küpme meşe sıyaçaq? -Ber 200 läp keşe sıya alla birsa. 150 spoqoyno. -Şuşı ğıybadätxanä genä bulıp qalırmı? Berär närsä tuzergä uylamıysızmı? -Uylıybız. Mäçet Alla birsa! Ğibädätxanäneñ qırıyında uq mäçet tözergä niät bar. Genplan buyınça bezneñ mäçettä kompleks kilep çığa. Mäçet, molilnıy dom, annan mädräsä uqıy torğan cir. Annan üzeneñ täxärätxanäse bula inde.
Uraza ayı aldınnan Yärkäw rayonınıñ Burbar awılında mäçet açıldı. Burbarnıñ balta ostaları üz tirälärendä genä tügel, kürşe ölkälärdä dä dan tota. Äle yañaraq qına polyaklar yartı Seberne gizep iñ yaxşı bura burawçılarnı ezlägän. Burbarlar yasağan buralar ğına alarnıñ taläplären qänägätländergän, dip söylilär. Burbarlar bura matur kürensen öçen ağaçnı yunğaç, pıyala belän qırıp tigezlilär. Nixäyät Burbarnıñ balta ostaları üz awıllarında mäçet tözep quydılar. Bu mäçet başqalardan tağın şunısı belän dä ayırılıp tora. Qurasında, işek aldında zur itep tübälek, yağni naves eşlängän. Dini bäyrämnär waqıtında aşlar, xätemnär ütkärgändä barlıq awıl xalqın cıyarlıq tabın qorırğa bik qulay bulğan ul. Yanında ğına aşxanäse dä bar.
Nail Alan, Tömän


text:
Azatlıq bäygeseneñ ciñüçeläre bilgelände
Xalıqara Ana tele köne dä ütep kitte, şuşı uñaydan Tatarstanda uzdırılğan Ana tele aylığı da tämamlanıp kilä. Xäzer inde älege çaralarğa keçkenä genä näticälär dä yasap bula. Bez dä, nihayät, Azatlıq radiosında ütkän bäygeneñ yomğaqların sezgä citkererbez.
İnde xäbär itkänebezçä, bu aralarda tatar teleneñ bügenge torışı, xälen tikşerügä bağışlanğan çaralar, ana telen saqlap qalu, anı üsterü yulları tikşerelgän cıyılışlar, fiker alışular bik küp buldı. Mondıy çaralar fänni oyışmalarda, matbuğatta ğına tügel, yuğarı uqu yortlarında da uzdı. Mäsälän, Qazan däwlät universitetınıñ tatar filologiäse fakul’tetında. Äytergä kiräk, xäzerge köndä tatar yäşlären ana telen belmäwdä, añarda söyläşergä telämäwdä, ğomumän, millätne saqlamawda bik küp ğäyepläsälär dä, milli canlı yäşlärebez dä az tügel. Mäsälän, Qazan däwlät universitetınıñ studentı Aydar Camali. Xäzer ul sezgä üzläreneñ uqu yortlarında uzğan tellärgä bağışlanğan çara turında söylär, tatar teleneñ yazmışı turında uylanuları belän büleşer.
21 fevral' – Xalıqara ana tele köne. Qazan däwlät universitetınıñ tatar bülege dä bu bäyrämnän çittä qalmadı. Biş yıl buyı rättän şuşı uñaydan fakul'tet külämendä bäyräm uzdırıla. Bıyıl bu traditsiäneñ üzençä keçkenä genä yubileyı da buldı. Qızğanıçqa qarşı, bäyrämdä qunaqlar ğına yuq ide. Bu añlaşıla da: fänni kitapxanäneñ konferensiä zalına kemnärne genä sıydırıp beterep bulır ide ikän? Ä menä 2004 yılda ütkän çarada pedagogiä universitetınnan häm awıl xucalığı akademiäsennän tatar şäkertläre dä cıyılğan ide. Şulay uq universitetnıñ başqa fakul'tetlarınnan da ütep-sütep yörüçelärdä qızıqsınu tudırğan ide. Bıyılğı bäyräm tatfak dekanı İskändär Ğiläcev notığı belän açıldı. Ul tatar xalqınıñ ütkäne, kiläçäge turında äytep kitte. Studentlarğa tatar xalqı yazmışı öçen cawaplılıqları turında iskä dä töşerde, alarnı uqudan tış waqıtlarda rusça söyläşep yörülärennän dä kisätte. Älbättä yäşlär barısın da añlıylar, üzlärenä dä uñaysız bulıp kitte. Läkin, başqa bülek studentları tatarçanı işetü belän, bezgä küçmä qırğı xalıqqa kebek qırın qaraşların taşlağanğamı şunda, tuğan teldä aralaşu qıyınlaşa. Belmim, ällä bez qıyusız, ällä psixologik basım köçleme? Anısı yarar, niçek tä däreslärdä, öydä söyläşäbez, onıtılmas la tatar telebez. Nişläpter avtobustağı konduktorlar belän kibettäge satuçılar ğına bezneñ açıq yöz belän tuğan teldäge möräcäğätlärne añlamıylar. Ber añlamıylar, ike añlamıylar, niçektä teşne qısıp tüzäm... Öçençesendä yänä rus tele pozitsiälärne dawlıy başlıy. Yarıy äle min tatfakta uqıym, “tatar däwlätçelege tarixı” belän “XX yöz tatar xalqı tarixı” fännären sanamağanda, qalğannarı tatarça uqıtıla bit. Zur teläk belän qıyulıq tuplap bulsa, tatar şäkertläre awız tutırıp tuğan tellärendä Qazan däwlät universitetında söyläşep yöri başlarlar. Qızğanıçqa qarşı, texnik yuğarı uqu yortlarında äle haman da tatar telen işetü bäxetenä ireşep bulmıy. Qazan yuğarı uqu yortları buylap yöri torğaç, tuğan tel bäyräme atmosferası da tarala. Bäyräm kiçäsenä äylänep qaytıyq. İskändär Ğiläcevnıñ Xalıqara ana tele könen iñ zur bäyräm itep uzdırırğa teläwe turındağı süzlärenä basım yasıysı kilä. Çınnan da, ni öçen bu bäyräm millätläre öçen yanıp yäşäwçelär qulına ğına qala soñ äle? Ni öçen anı respublika däräcäsenä kütärep, mitinglar uzdırıp, xalıqnı millätçelär başqarğan xezmät näticäläre belän tanıştırıp uzdırmasqa soñ? Älbättä, bäyrämnär bik küp, läkin Yaña yıl uñayınnan un könlek kanikullar oyıştırılmasa, byudjetqa tatarlarnı cıyu öçen kitkän äz genä aqça çığımı sizelmäs tä ide. Yañadan bäyräm kiçäsenä äylänep qaytıyq. Universitetta şulay uq, yalqınlı notıqların Xatıyp Miñnegulov, Flyera Safiullina tottılar. Alar fakul'tetıbıznı bik küp mäşhür şäxeslärebez tämamlawı turında da söyläp kittelär. Tik ni öçender yuğarıraq ürmälägän sayın, şäxeslärebez yäşlär turında onıtıp baralar. Äytik, yäş şağirebez, tatar ädäbiatınıñ kiläçäge bulası keşe – Lenar Şäyexneñ balalar öçen cıyıntığı inde ällä qayçannan birle basılmıyça näşriättä yatqanın beläm, küpme matur tawışlı cırçılarıbız, talantlı teatr artistları bulırlıq yäşlärebez fakul'tet külämendä genä sünep baralar. Bazar mönäsäbätlärenä qorılğan cämğiättä sponsorlar ezlärgä kiräkter. Xökümätkä möräcäğät itsäk, bezne byurokratiä kötä. Yäşlär isä byurokratiäne yaratmıy, böten instansiälärne yörep tä, yırıp ta çığa almıy, döresräge telämi. Ni öçen soñ berär tatar bayı iğänäçe bula almıy?
Bıyılğı bäyräm tatfak dekanı İskändär Ğiläcev notığı belän açıldı. Ul tatar xalqınıñ ütkäne, kiläçäge turında äytep kitte. Studentlarğa tatar xalqı yazmışı öçen cawaplılıqları turında iskä dä töşerde, alarnı uqudan tış waqıtlarda rusça söyläşep yörülärennän dä kisätte. Älbättä yäşlär barısın da añlıylar, üzlärenä dä uñaysız bulıp kitte. Läkin, başqa bülek studentları tatarçanı işetü belän, bezgä küçmä qırğı xalıqqa kebek qırın qaraşların taşlağanğamı şunda, tuğan teldä aralaşu qıyınlaşa. Belmim, ällä bez qıyusız, ällä psixologik basım köçleme?
Anısı yarar, niçek tä däreslärdä, öydä söyläşäbez, onıtılmas la tatar telebez. Nişläpter avtobustağı konduktorlar belän kibettäge satuçılar ğına bezneñ açıq yöz belän tuğan teldäge möräcäğätlärne añlamıylar. Ber añlamıylar, ike añlamıylar, niçektä teşne qısıp tüzäm... Öçençesendä yänä rus tele pozitsiälärne dawlıy başlıy. Yarıy äle min tatfakta uqıym, “tatar däwlätçelege tarixı” belän “XX yöz tatar xalqı tarixı” fännären sanamağanda, qalğannarı tatarça uqıtıla bit. Zur teläk belän qıyulıq tuplap bulsa, tatar şäkertläre awız tutırıp tuğan tellärendä Qazan däwlät universitetında söyläşep yöri başlarlar. Qızğanıçqa qarşı, texnik yuğarı uqu yortlarında äle haman da tatar telen işetü bäxetenä ireşep bulmıy. Qazan yuğarı uqu yortları buylap yöri torğaç, tuğan tel bäyräme atmosferası da tarala.
Bäyräm kiçäsenä äylänep qaytıyq. İskändär Ğiläcevnıñ Xalıqara ana tele könen iñ zur bäyräm itep uzdırırğa teläwe turındağı süzlärenä basım yasıysı kilä. Çınnan da, ni öçen bu bäyräm millätläre öçen yanıp yäşäwçelär qulına ğına qala soñ äle? Ni öçen anı respublika däräcäsenä kütärep, mitinglar uzdırıp, xalıqnı millätçelär başqarğan xezmät näticäläre belän tanıştırıp uzdırmasqa soñ? Älbättä, bäyrämnär bik küp, läkin Yaña yıl uñayınnan un könlek kanikullar oyıştırılmasa, byudjetqa tatarlarnı cıyu öçen kitkän äz genä aqça çığımı sizelmäs tä ide.
Yañadan bäyräm kiçäsenä äylänep qaytıyq. Universitetta şulay uq, yalqınlı notıqların Xatıyp Miñnegulov, Flyera Safiullina tottılar. Alar fakul'tetıbıznı bik küp mäşhür şäxeslärebez tämamlawı turında da söyläp kittelär. Tik ni öçender yuğarıraq ürmälägän sayın, şäxeslärebez yäşlär turında onıtıp baralar. Äytik, yäş şağirebez, tatar ädäbiatınıñ kiläçäge bulası keşe – Lenar Şäyexneñ balalar öçen cıyıntığı inde ällä qayçannan birle basılmıyça näşriättä yatqanın beläm, küpme matur tawışlı cırçılarıbız, talantlı teatr artistları bulırlıq yäşlärebez fakul'tet külämendä genä sünep baralar. Bazar mönäsäbätlärenä qorılğan cämğiättä sponsorlar ezlärgä kiräkter. Xökümätkä möräcäğät itsäk, bezne byurokratiä kötä. Yäşlär isä byurokratiäne yaratmıy, böten instansiälärne yörep tä, yırıp ta çığa almıy, döresräge telämi. Ni öçen soñ berär tatar bayı iğänäçe bula almıy?Barlıq sorawlarğa da cawap tabuı qıyın. Läkin artıq pessimizmğa da bireläse kilmi. Bezneñ äle barısı da alda. Öskä taba da ürmälärbez, millätebezgä tuğrı xezmät tä itärbez Allahı boyırsa. Qıyınlıqta üskän bala malnıñ qäderen belä, çın bäxetneñ tämen dä tatıp qarıy ala bit!
Şulay itep, yäşlär dä ana tellärenä, anıñ kiläçägenä bitaraf tügel. Şunısı qızıq, alar arasında tatar tele köçle bulğan awıldan kilgän genä tügel, ä şähär yäşläre dä bar. Xalıqara ana tele köne uñayınnan Azatlıq radiosınıñ Qazan byurosı oyıştırğan bäyge dä şunı kürsätte. Bez täqdim itkän urısça süzlärgä tärcemälär cibärüçelär arasında studentlar da şaqtıy ide. Ä xäzer äydägez, nihayät, bäygeneñ ciñüçeläre belän tanışıp kitik äle. Tel, ädäbiät häm sänğät institutı belgeçläre häm Qazan byurosı xäbärçelärennän torğan jyuri bu bäygedä berençe urınnı birmäskä buldı. İkençe urınğa isä Qazan yäşäwçe, Kazanskie vedomosti gäciteneñ jurnalistı Diana layıq dip tabıldı. Bez anı qotlıybız häm Qazan studiäse belän tiz arada elemtägä kerergä täqdim itäbez. Öçençe urınnı üzeneñ tärcemäläre belän Tübän Kama yeget, xäzerge köndä Qazan däwlät universitetınıñ II kursında uquçı İlnur Miñnäxmätov yawladı. Şulay uq bez berniçä östämä büläkkä layıq keşene dä bilgelädek. Azatlıq radiosınıñ istälekle büläkläre belän Ukrainanıñ Dnepropetrovski şähärennän Fäsxievlar ğailäse, Qazannan 70 yäşlek Sania apa İl’yasova häm Tübän Kamadan Narim İxsanovqa da tapşırılaçaq. Bez alarnı barısın da qotlıybız. Ciñüçelär tiz arada Azatlıq radiosınıñ Qazan byurosı belän elemtägä kersennär ide. Şulay uq bez Aqtanıştan Zämfira Fatıxova, Surguttan Rawil Ğilfanov, Qazannan Nailä Ğataullina, Semberdän Naciä Nurmöxämmätova, Buadan Älfiä Ğöbäydullinanıñ cawapların da iskä alıp kitäse kilä.
Gölnaz İlgizär


text:
Britaniä premyer ministrı Tony Blair Ğiraqnıñ küpläp üterü qorallarınnan yanağan qurqınıçnı arttırup kürsätü ğäyepläwläre uñayınnan ütkärelgän tikşerü näticälären yaqlap çığış yasadı. Bu tikşerü Britaniä xökümätenä qarşı belderelgän älege ğäyepläwlärne kire qağa.
Blair parlamentnıñ tübän palatasında çığış yasap xäkim Hutton citäkçelegendä ütkärelgän tikşerü näticälären yaqladı. Tikşerü näticäläre BBCnıñ Blair xökümäte Ğiraqtan yanağan qurqınıçnı arttırıp sürätlägän digän ğäyepläwlärne nigezsez tapşıruın kürsätte.
Kiçä Blair küzläw oyışmalarınıñ Ğiraqtağı qorallar mäs'äläsendä yalğışqan bulu mömkinlegen räsmi räweştä tikşerergä färman birde.
Bügen suğışqa qarşı aktivistlar parlamenttağı debatlarnı berazğa tuqtatıp toruğa ireşte.
Şul uq waqıtta Blairğa qarşı yaña tänqit höcüme başlandı. Elek qoral belgeçe bulıp eşlägän Brian Jones Britaniä xökümäte üz belgeçläreneñ Ğiraqtağı qoral programmaları turındağı ğäyepläwlär raslanmağan digän kisätülären iğtibarğa almadı dide.


text:
Kategoriler
Filtreleme
Sony Xperia M5 İnce Şeffaf Silikon Telefon Kapağı
Satış Fiyatı:7,46 TL
Samsung Galaxy Note Edge Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:18,98 TL
IPhone 5 / 5s 3D Telefon Kabı Tasarla
Satış Fiyatı:18,98 TL
Casper Via V6X Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Samsung Galaxy Note 4 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
HTC Desire 601 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
HTC Desire 816 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Asus ZenFone 2 ZE551ML Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Iphone 4 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Samsung Galaxy Grand Neo Plus Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
LG G2 Mini Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Samsung Galaxy Grand Prime Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Sony Xperia C3 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
LG G3 S Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Samsung Galaxy Mega 6.3 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Sony Xperia Z1 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Casper Via V8 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL
Samsung Galaxy A3 Kırılmaz Çizilmez Cam Ekran Koruyucu
Satış Fiyatı:20,11 TL


text:
Amerikan Kongressınıñ wäkillär pulatı Bushqa qarşı çığıp, Ğiraqtağı ğäskärlärne sintäbr azağına qädär genä finanslıy
Prezident Bushnıñ barıber veto salu belän yanawına qaramastan, Quşma Ştatlar Kongressınıñ Wäkillär pulatı Ğiraqtağı amerikan ğäskärlären finanslawnı şuşı yılnıñ sintäbr azağına qädär genä xupladı. Şulay itep, demokratlar östenlek itkän Kongress prezidentnı Ğiraqtan ğäskärlärne çığaru waqıtın bilgeläwgä etärä. Şuşı qarar xäzer atna azağına qädär senatta da qaralırğa tieş.
Demokratlar östenlek itkän Wäkillär pulatında monı 218 deputat yaqladı, 208-e qarşı buldı. Senat şuşı qanunnı atna azağında qarar dip kötelä.
Demokratlarnıñ ni öçen şulay tawış birergä buluın pulatnıñ citäkçese Nancy Pelosi bolay añlata:
"Bezneñ qorallı köçlärne çamadan tış kierenke şartlarğa quyıp bu suğış alarnıñ amerikan xalqın tieşle däräcädä saqlaw säläten kimetä. Amerikannar tormışın iminräk itäse urınğa Ğiraq suğışı alarnı xalıqara terror yanawınnan saqlawnı köçsezländerde", dip añlata demokratlarnıñ Ğiraqtan kitüne yaqlawın Wäkillär pulatı citäkçese Nancy Pelosi.
Pelosi xäzer prezident Bushnı Kongress qabul itkän qanunnı imzalarğa öndi, häm şunnan soñ inde bez iğtibarnı amerikan xalqına yanağan çın qurqınıç - terrorğa qarşı suğışqa birä alabız, di.
Demokratlar üzläreneñ ğäskärlärne Ğiraqtan çığaru könen bilgeläw telägen cämäğätçelek fikeren beleşü näticälärenä nigezlänep yaqlıy. NBC News häm Wall Street Journal bergäläşep ütkärgän şundıy fiker beleşülärneñ soñğısında, misal öçen, 56 protsent xalıq ğäskär çığaru öçen waqıtnı inde bilgelärgä kiräk, dip belderä. Fikere soraşqannarnıñ 37 protsentı isä bu mäs''älädä prezident Bushnı yaqlıy, yäğni amerikan xärbilären Ğiraqtan çığaru waqıtın bilgeläw äle irtäräk dip isäpli.
Wäkillär pulatındağı respublikan azçılıqnıñ citäkçese John Boehner şundıy fikerdä toruçılarnıñ berse:
"Bez Ğiraqtan çığıp kitä alabız, elegräk Libannan, Vietnamnan, Somaliädän kitkän kebek çığıp kitä alabız. Häm bez anda xaos qaldıraçaqbız", dip kisätä, ğäskärlärne Ğiraqtan aşığıp çığarunıñ tiskäre näticälärgä kiterä aluı xaqında respublikan John Boehner.
Prezident Bush inde küptännän, demokratlar östenlegendäge Kongressnıñ bu qararına veto salaçağın belderep kilä. Bu oçraqta andağı demokratlar prezident vetosın uzu öçen tieşle sanda tawış cıya almayaçaq.
Kärim Kamal


text: Anda 14 meñ samahı keşe qatnaşa, tağı la 32 meñ keşegä zapastağılarźı häm xärbi texnikanı xärbi bülektärgä oźatıu burısı yökmätelgän. Respublikanıñ xärbi komissarı Timofey Azarov äytewensä, külämle künekmälär säbäple Öfölä transport tığındarı bulıuı ixtimal, şuğa la xärbiźär xalıqtan aldan ğäfü ütenergä lä onotmanı. İdel buyı Ural xärbi okrugınıñ ştab yetäksehe Sergey Makarov äytewensä, Başqortostanda keşelärźeñ häm transporttıñ tiź arala xärbi yulğa basıu mömkinlegen tikşerew bıl künekmälärźeñ töp maqsatı bulasaq. Künekmä yomğaqtarı turanan-tura Räsäy prezidentı Vladimir Putinğa tapşırılasaq. Şuğa la künekmälärgä respublika yetäkselege tarafınan da iğtibar źur. Ämmä xärbiźärźeñ höyläşewźäre küp osraqta yabıq işektär artında ütä. Şunlıqtan küp kenä mäğlümät kiñ mäğlümät saraları xäbärseläre ösön dä yabıq. Respublika prezidentı Mortaza Räximov äytewensä, künekmälär ütkärew yaqşı eş, generaldar armiala haldattar hawlığın häm imenlegen tämin itew ölkähendä lä eşte kösäythä ine.


text:
Başqort däwlät universitetında qıtay telen öyränew buyınsa bülek asıla. Bıl turala uqıw yorto wäkildäreneñ Qıtay xalıq respublikahınıñ Lyaonin universitetı pedagogtarı menän osraşıwında höyläşep kileşelde. İke uqıu yorto arahındağı xeźmättäşlek Respublika menän Lyaonin provinsiahı arahındağı kileşew nigeźendä başqarıla. Qıtay Räsäyźeñ töp sawźa partnerźarınıñ berehe. İldär arahında üźkän iqtisadi bäyläneştär tel belgestärenä, tärjemäselärgä ixtıyajdı arttırźı. Başqort däwlät universitetında qıtay tele törkömö başqort filologiahı häm jurnalistika fakültetında oyoştorolğan. Xäźer Başqortostanda belemle häm mäźäni bulıuıñdı kürhätew ösön başqort häm urıź teldäre genä yetmäy, qıtaysa la belergä käräk. Sönki respublikala qanunlı ısul menän dä, qasa-boźop ta bıl millät wäkildäre baytaq yıyılğan, ularźıñ tewäl hanın ber kem dä atay almay.
Bäytulla Fatqullin, Öfö.


text:
Başqortstanda yäşäwçe tatarlarğa ezärlekläwdän xoquqi yärdäm kiräk
Tatarstanda Başqortstannan küçep kilep yäşäwçe mädäniät häm sänğät ähelläre küp kenä. Alar Başqortstandağı tatar-başqort sänğät tormışı turında qızıqsınıp toralar. Ufada Vener Mostafinnıñ faciğäle wafatın bik borçılıp, yöräkläre aşa qabul ittelär. Bu qayğılı xäbärne urtaqlaşqan cämäğät eşlekläre, cırçılar, kompozitorlar häm ğomumän mädäniät, sänğät ähelläre bixisap. Çın icat keşeläre ikännären Tatarstanğa kilep üzlären tanıtqan sänğät'kärlär arasında Zilä Söngätullina, Salawat Fätxetdinov, Xäniä Färxi, Ayrat Arslanov, Xämdünä Timerğaliewa, Röstäm Malikov, Näfqat Niğmatullin häm başqa bik küp, bik küplär bar. Başqortstannan kitärgä mäcbür bulğan tatar millätle yazuçılarnı , şağirlärne sanap qına betererlek tügel. Ä Başqortstanda yäşäp,tatar mäğärifen üsterügä ğömeren bağışlağan Nurmöxämät Xösäenovnı ezärlekläwlär däwam itä. Tatarstanda yäşäwçe ber yäş sänğät'kär Azatlıq radiosınıñ Qazan studiäsenä üzeneñ Başqortstannan qunaqqa kilgän änisen alıp kilde. Alar üzläreneñ isemnären äytmäwne ütendelär. Ä xaqiqät'ne alar yäşermädelär. “ Başqortstanda prezident saylawlarınnan soñ tatar xalqı niçek yäşi digän sorawğa, ul :“ Başqortstanda tatar xalqınıñ xoquqları yuq disäk tä bula . Başqortstan prezidentı saylaw waqıtında ikençe turğa çıqqaç äytkän ide :“Tatar telenä däwlät tele statusı biräm”,- dip. Sawlawdan soñ 11 ay bara , ä birü turında süz kuzğatuçı da yuq. Saylawda qatnaşqan oppozitsiädägelär kübese eşsezlär, alarnıñ ğailäläre dä eşkä urnaşa almıylar.Çönki alar prezidentqa qarşı çıqqannar ide. Demokratiä,- digän süz bezdä bötenläy yuq.Eştän çığarılğan keşelärgä törleçä qurqıtular belän, ğailägezne,balalarığıznı tarqatabız digän yanawlar belän öylärenä telefonğa şıltıratalar. Şul säbäple küp keşelär kiçlären öydän çığarğa qurqalar xäzer,”- dide ul xanım. Menä şundıy ezärlekläwlär qayberlärne küçep kitärgä, ä qayberlärne faciğäle adımğa mäcbür itä. Alarğa xoquqi tayanıç häm yärdäm kiräk.
Mälikä Basıyr.


text:
Äl Qaida xatı: eçtäge fiker ayırmalarına işarä itäme ällä Bush öçen forsatmı?
AQŞ Üzäk Küzläw İdaräse yäki CİA Osama bin Ladenneñ urınbasarı Ayman al-Zawahrinıñ Ğıraqta äl Qaida citäkçese Abu Musa Zarqawigä cibärgän xatın iğlan itte. Xatta äl Zawahri Zarqawine başkütärüneñ ber öleşe bularaq möselmannarnı üterüne tuqtatırğa çaqıra. Xat äl Qaidanıñ suğışçan ğına tügel ä kiñ strategik plannnarğa iä törkem ikänlegen kürsätep tora.Äl Qaida Ğıraqtağı könbatış köçlären çığarıp İslam däwläte oyıştıru , köç qullaunını yaqın könçığışta cäyelderep sonğı çiktä İzraelne yuq itü mäqsatın quya.Küzläw häm iminlek mäsäläsendä ike belgeç xat turında nindi fikerlär beyan itä?
Zarqawi ber qayçan da äl Qaidanıñ möhim törkemenäñ öleşe bulmadı.Minemçä bin Laden belän Zawahri anı mezopotamya-Ğıraqta komandir itep bilgeläde ,çönki aña qurqınıç dip qaraldı. Alar Zarqawınıñ Ğıraqta üzlärenä qarağanda yaxşıraq operatsiälär oyıştıraçağın belde.Ämma Zarqawi ber qayçan da ideologiäne tulısınça ütämäde.
Zarqawi Yordaniädä xökem itelgän cinayätçe.Köç qullanu anıñ öçen ğädäti xäl. Ul bin Laden häm äl Zawahri kebek uqımışlı, yuğarı belemle keşe tügel.Şunlıqtan di Philips Zarqawi bälkim ber qayçan da äl Qaidağa tulısınça quşıldırmas,ämma bu ul oyışma belän ber qayçan da citäkçelek itmäs digän süz tügel. Philips:
Ul Mafia stilında eşitüçe, Zawahri kebek säyäsi neçkäleklärne kürä almıy.Xattan añlaşılğançı säyäsi citäkçelek bäğersez xezmätkären awızlıqlarğa tırışa.Min Zarqawi yawlawçılar sanı häm täsir mäsäläsendä Zawahrinı külägädä qaldıraçaq dip uylıym.
AQŞ armiäseneñ eleke küzläw ofitserı polkovnik Kenneth Allard ta äl Qaidanıñ kiñ säyäsi strategiägä iä buluın küptännän beläbez dip äytä.Allard , äl Zawahrnıñ Zarqawige kürsätmäläre äl Qaidanıñ oponentların üterü genä tügel ä mäselmannar tarafınnan nıq yaqlanğan rejim urnaştırırğa teläwen kürsätä di.Allard al Zawahrinıñ säyäsi strategiägä mönäsäbäten yaqınça 200 yıl elek prusiäle teoriäçe Karl von Clausewitz beyan itkänärenä oşıy dip äytä.Allard:
Äl Qaida citäkçeläre axmaq tügel.Xatta Clausewitznıñ xaqlı buluı añlatıla: yäğni suğış säyäsätneñ başqa mäğnädä däwamı bulıp tora.Taktik yaqtan yasalğannnarnıñ strategik täsire bar.Xatta ölkän Zawahri yäş Zarqawinı eşlägännären möselmannarnıñ berbersenä qarşı köç qullanu itep taswırlanmasın ä strategik mäğnäse bulsın dip ügetli
äl Qaida üzäkläşterelmägän, bik bögülüçän oyışma. Prezident G.Bush häm saqlanu ministrı D. Rumsfeld äl Qaidağa qarşı suğış AQŞnıñ elek kergän suğışlarnıñ bersenä dä oşamıy, bu ciñüçeneñ territoriä yaulağan mäydan suğışı tügel dip söylilär.Allard salqın suğış ürnägen kiterep, könbatış SSSRnı awızlıqlau öçen xärbilären qullandı ämma AQŞ prezidentı R.Reagan belän papa Johan Paul II Mäskäw ideologiäsenä qarşı berläşüe ciñü kiterde dip söyli.Allard fikernçä könbatış şuluq närsäne äl Qaidağa qarşı eşlärgä, möselman zialıların, uramdağı möselmannarnı eşkä qatnaştırırğa tieş di. Ğıraq turında isä pensiädäge küzläw ofitsere AQŞ ğıysyannı doşmannı kübräk tügel ä azıraq üterü yulı belän bastırırğa tieş dip äytte färidä xämit


text:
İsrael xärbiläre qaçaqlar lagerında ütkärgän reid näticäsendä 6 Fälestinlene üterelde
Audio (Äxmät Qurei)
"Ägär solıx söyläğülären başlarğa telibez ikän, bu cinäyät tuqtatılırğa tieş. Fälestin xalqına qarşı mondıy wäxşi agressiäne qabul itep bulmıy."
İsrael xärbiläre äytüençä, atışular, alar İslam Cihadı törkemeneñ citäkçesen ezläp yörgändä başlanıp kitkän. Fälestin Üzidaräse reidnı tänqitläp çıqtı. Fälestin citäkçese Yasir Arafat kiñäşçese Nabil Äbü Rudeina, dönya cämäğätçelegen İsraelgä basım yasarğa çaqırdı.


text:
Tatarstan millionerları
Bu ädäple baylar uzğan yıl üzläre teläp, deklaratsiä tapşırğannar. Ä asılda isä millionerlar sanı kübräk bulırğa tieş. Läkin yaña urıslar wä tatarlar üzläreneñ baylıqları turında ğädättä uramda qıçqırıp yörmilär.
Süz uñayınnan äytik, uzğan yıl salım inspeksiäsenä 74 meñ 267 deklaratsiä tapşırılğan. Şularnıñ 30 meñgä yaqını eşquarlardan. “Bıyıl deklaratsiä birüçelär sanı kübräk bulır”- dip farazlıylar salımçılar. İñ bay millionernıñ deklaratsiäsennän kürengänçä, ul 2001 yılda 20 million 516 meñ sum kerem alğan.


text:
Udmurtiä respublikası İjaw şähären cämiğ mäçete qarşında meditsina xezmäte kürsätü noqtası açıldı
Bu atnada şulay uq Mojğa şähäre tatar ictimaği üzäge tırışlığı belän ölkän yäştäge din qärdäşlärebezne iftar aşına cıydılar. Kiäs rayonınıñ Tawcamal awılında, ütkän yılda xalıqtan cıyılğan aqçağa tözelgän mäçet qarşında, din qärdäşlärebezgä iftar aşına cıyılıp, wäğäz tıñlaw mömkinlege tudırıldı.Şuşındıy iftar aşın Votkinsk tatar ictimaği üzäge dä oyıştırdı. Bu xaqta üzäkneñ räise Mäğsum Ğazimcanov.
AudioRamazan ayınıñ iñ qäderle bulğan — Qäder kiçäsenä bağışlap, ğädättägeçä, İjaw mäçetendä xatın-qızlar öçen ayırım uqular da oyıştırıldı, wäğäz dä tıñladılar.
Bıyılğı ramazan ayınıñ tağın ber yañalığı — İjaw mäçete qarşında ölkän yäştäge millättäşlärebez äçen şifaxanä eşli başladı. Anı «İxlas» xäyriä fondı, Udmurtiä tatar ictimaği üzäge, mäçet ähelläre bergäläp oyıştırdı. Älegä anda şäfqät tutaşı qabul itä, kiläçäktä tabiplar tabıp, xalıq meditsinasına nigezlänep, däwalaw alıp barılaçaq. Mäçet qarşında ni säbäple meditsina xezmäte kürsätü punktı açıluı turında tatar üzäge räise Fnyun Mirzayanov bolay dide.Audio
İftar mäclesläre uzdırıla başlağaç, anda şähär sanitariä üzägennän aşlarnıñ sıyfatın tikşerüçelär kiräklege turında şart quydı, xalıq mäçetkä küpläp cıyılğan oçraqlarda da, qaysıber keşelärgä tabiplar yärdäme kiräk bula, şuña daimi eşläwçe punkt buldırunı maqsat itep quydıqSer tügel, soñğı yıllarda ölkän yäştäge apa-abıylarğa däwalanu maqsatı belän maxsus şifaxanälärgä urnaşu mömkinlege kimegännän kimi bara. Xäzer garantiälängän meditsina polisı bulsa da, şifaxanälärgä yatıp däwalanu öçen tağın küpmeder külämdä aqça tülärgä kiräk. Ä ölkän yäştäge apa-abıylarnıñ pensiä aqçasına anda däwalanıp bulmıy. Mäsälän, Udmurtiä respublikasınıñ İjaw şähärendäge kardiologiä üzägendä däwalanu öçen polis satıp alırğa kiräk, ä ul sigez meñ sumğa yaqın tora, ayına ike meñläp alğan pensiä aqçasına, älbättä, ölkännär bu polisnı satıp ala almıy. Ä inde tabip anda yullanma birgän oçraqta — här keşe uze belän barlıq daruların satıp alıp kilergä tieş, tüläwsez däwalanu ekstrennıy oçraqta — «aşığıç yärdäm» maşinası belän alıp kilsälär genä qaralğan. Şuña kürä ölkännär bügen üzläreneñ öylärendä genä däwalanırğa mäcbur. Mäçet qarşındağı punkt ölkännärgä berençe yärdäm kürsätep kenä çiklänmäyäçäk, şifaxanädä däwalanırğa kiräk bulğanda, alarnı kileşü buyınça anda urnaştıru mömkinlegen dä qayğırtaçaq, dip ışandırdı Fnyun Mirzayanov.
Xämidä Ğayfullina, Udmurtiä.


text:
Papa Johan Paul İkençe ülem tüşägendä yata
Vatikan xabärenä qarağanda papa Johan Paul İkençeneñ xäle bik awır. Anda añ yuğaltu küreneşläre bar.Dönyada millionnarça keşe,şulsanda uñmäñnärçä katolik Rimdä İzge Peter Mäydanında Johan Paulnıñ Vatikan fatirı aldında doğa qıla. doğa(audio)
Walesa(audio)
Min din totuçı, ınanuçı keşe, min anı modern Peter , bezneñ däwerneñ izge Petere itep küräm.Başqa perspektivadan qarağanda ul tormışnıñ başqa ölkälärenä täsir itte.Ul bulmasa ide kommunizm äle dä yäşär ide, Kommunizm häm bezneñ problemalar ozaqraq waqıt däwam itär ide.Ul ömed tudırdı ,xalıqnı uyandırdı xalıq köräşkä kereşte häm bez bügen irekle dönyada yäşibez.
Bu Polşanıñ eleke prezidentı Lex Walesa ide. Ütkän paska yäkşämbesendä papanıñ inde yolanı alıp barırğa xäle dä yuq ide tawışı da tämam yuğalğan ide.Ul uñ qul xäräkäte belän täre bilgesen genä yasıy aldı. Çärşämbe könne ul sonğı märtäbä Vatikan fatirınıñ täräzäsendä cämäğätçelekkä kürende. 26yıl papa bulıp torğan Yohan Paul Rim katolik çirkäwe tarıxında in ozın xezmät itkän 3. papa bulsa da , ul in küp säyäxät itkän , möselman, yähüd xristiannarnı yaqınlaştıru, dinnär arasında dialog urnaştıruğa in küp xezmät itkän papa bulıp tarixkä keräçäk
färidä xämit


text:
Respublikanıñ Prezident Xaqimiäte bäyrämgä räsmi ike genä keşe baru ixtimallığın ireşterde. Alar: Başqortstan Prezidentı Mortaza Räximov häm Ufa xaqimiäte başlığı Pawel Qaçqayıvlar. Şuña östäp çaqırılğan ike xalıq yazuçısı Mostay Kärim häm Rawil Bikbayıvlarnıñ da bara aluları şik astında. Eş şunda – Mostay Kärim sälamätlege säbäple bara almasa, Rawil Bikbay yul faciğäsenä eläkkän. Xäle qurqınıç bulmasa da, xastaxanädän çığıp citüe ikele buluın ireşterdelär. Bötendönya tatar kongressı çaqıruı buyınça baruçılar aldında da qayber awırlıqlar tuğan. Säbäbe – finans awırlıqlarğa bäyle. Kongress Qazanda yäşäw häm tuqlanu çığımnarı kiläse yaq östendä buluın ireştergän ide. Bäyrämgä baraçaq keşelärneñ şaqtıy öleşe bu çığımnarnı kütärergä äzer bulmawların belderde. Başqortstan tatarları kongressı başqarma komitetı räise xäldän çığu öçen Qazanğa çaqırunı qayber eşquarlarğa satuı turında beldergän ide. Ul eşquarlarnıñ xaqimiät quşuı buyınça soñğı könnärdä monnan baş tartuları mäğlüm buldı. Säfärne oyıştıruçılar mäsäläne çişü öçen eşquarlarnı cälep itergä, qalğan çığımnarnıñ ber öleşen bäyrämgä baruçılarnıñ üzlärennän kütärtergä digän qararğa kilde. Tulısınça yul çığımnarı barı tik dürt keşegä genä tülänäçäk. Alar arasında Färidä Qudaşewa, suğış veteranı Dayan Murzin , şağir Färit Ğabdräxim häm ber xezmät veteranı bar.
“Bignovnıñ Qazanda terror ğämälläre ütkärüe ixtimal”. Şulay dip “Moskovskiy komsomoles v Ufe” gazite xäbär itte. Aña qarağanda, İnğuşetiädä qorallar häm yazu tabılğan. Yazuda qoral xucasına Qazannıñ meñellığına qädär ölgerep qalırğa quşılğan. Zaqazçınıñ iseme dä quyılğan. Ul – Ramil Bignov.
Başqortstan tatarları milli-mädäni möxtäriäte bu uñaydan protest belderde. Anda bu ğämäl Qazannıñ meñellığına barunı özü häm Ramil Bignovnıñ abruyın töşerü öçen eşlänüe äytelgän. Möxtäriät Rusiäneñ Generäl proquraturasın häm Başqortstan respublikı proquraturaların deleğätsiäneñ Qazanğa säfären üz küzätüe astına alırğa çaqıra.
Mönir WAFİN, Ufa


text:
Sitemizde yayınlanan ders ve çalışma kitaplarının cevapları kesin doğruluk teşkil etmemektedir. Paylaşılan sayfalar, kendi cevaplarınız ile karşılaştırmanız için yayınlanmaktadır. Bu sebeple bu yayınlar ile ancak kendi cevaplarınızın doğruluğunu kontrol edebilirsiniz.
8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları 2015-2016
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 168.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 167.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 166.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 164.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 163.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 162.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 161.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 160.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 159.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 158.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 157.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 156.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 155.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 154.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 152.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 151.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 150.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 149.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 148.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 147.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 146.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 145.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 144.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 143.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 142.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 140.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 138.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 137.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 136.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 135.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 134.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 133.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 132.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 131.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 130.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 129.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 128.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 127.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 126.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 125.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 124.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 123.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 122.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 121.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 120.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 118.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 117.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 116.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 115.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 114.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 113.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 112.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 111.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 110.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 108.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 107.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 106.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 105.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 104.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 103.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 102.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 101.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 99.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 98.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 97.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 95.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 94.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 93.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 92.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 91.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 90.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 91.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 90.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 89.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 88.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 87.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 86.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 84.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 83.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 82.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 81.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 80.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 79.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 78.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 77.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 76.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 75.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 74.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 73.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 72.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 71.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 70.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 69.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 68.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 67.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 66.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 65.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 64.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 63.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 62.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 61.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 60.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 58.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 57.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 56.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 55.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 54.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 53.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 52.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 51.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 50.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 49.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 48.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 47.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 46.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 45.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 44.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 43.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 42.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 41.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 40.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 39.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 38.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 37.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 36.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 34.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 33.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 32.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 31.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 30.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 29.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 28.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 27.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 26.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 25.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 24.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 23.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 22.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 21.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 20.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 19.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 18.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 17.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 16.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 15.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 14.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 13.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 12.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 11.Sayfa Cevapları 2015-2016
»8.Sınıf MEB Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı 10.Sayfa Cevapları 2015-2016


text:
Sälem al ülken-kişi, köz körgenim,
Istıqsıñ tuñğışımday` kez kelgeniñ.
Awılda besik jırmen awızdandım,
Sol jır ğoy` asılım dep öñgergenim.
Jürekti alawlattı, kümbirletti,
Täwelsiz Qazaqstanım, qudiretti.
Elbası alıp şıqtı qıl köpirden,
Birlik pen ıntımaqqa burdıq betti.
Elimizdiñ Tuñğış Prezïdenti dünïege kelgen ayaday` meken mağan da qadirli – Üşqoñır awılı. Elbası bastan ötkergen şejireli jıldardıñ ay`tar sırı da, şerter jırı da köp. Awıldas zamandaspen bay`lanıstıratın tarïxtıñ ğajay`ıp tustarında el közine ilikken elewli eñbegimmen elw eki jıl üles qosqanıma rïza-qoşpın. Qaskeleñde Nurekeñ tamamdağan Abay` atındağı altın uya ïnternat-mektebimnen armannıñ aq jalına, jarqın bolaşaq saparına men de attandım, ustazdıqtı tañdadım. ...Sizdermen bir bas qosqan sol tañ mağan, Äw basta muğalimdik jol tañdağam. Osılay` jïın-toy`men, dürmekpenen, Ömirim ötse ötsin şoltañdağan. Bul bir ay`tısta ay`tqanım eken. Şınım, egdelikke jetkizgen, ülkenim, aqınım degizgen ärbir künim toy` bolıp ötken baqıttı adammın. Qoğamdıq ömirge qızw aralasıp, delegat bolıp, depwtat bolıp şapqılap jürgen şaqtarımda Elbasımen jüzbe-jüz kezdeswdiñ umıtılmas birneşe säti tüsti. Qazaqstan Kompartïyası Ortalıq Komïtetiniñ birinşi xatşısı bolıp qızmetke kiriskennen key`ingi alğaşqı kökteminde aqın, änşi, jazwşı, eñbek ozatı desken qız-kelinşekterdiñ basın qosıp, mey`ramımızben quttıqtap, qïlı da qïın tarïxï kezeñdegi jawapkerşilik jay`ında oy` bölisip, sıy`-sïyapatpen qay`ırğanı – ermiz degen otağamızdan da az köretin jılılıq edi köñilimizdi asqaqtatqan. Jäne bir kezdesip, jüzdesken sätim – egemen qazaq eliniñ bir jıldığı atalatın jïınğa şaqırılğanda jırımdı tögip, quttıqtağanım äli esimde. Ol tusta (1989- 1994 j.j.) Almatı oblıstıq Keñesiniñ depwtatımın, birer öleñ kitaptarınıñ ïesimin, ay`tıstağı jeñimpaz aqın atımız mıqtap ornıqqan kez. Jambıl atamız inisindey` körgen Qazaqstannıñ xalıq aqını Ümbetälige arnay`ı mwzey` aşılıp, abıroy`ım asqaqtağan jıldarım edi. «Jazmıştan – ozmış joq» dep xalıq tegin ay`tpağan. Joğarı bilimdi, küy`ewge uzatılğan jïırma bir jasar qızım Qarlığaş ayaqastı sal dertine (paralïç) dwşar boldı. Germandıq därigerler emdemek bolıp, qol uşın sozdı. Gazet arqılı el- jurtqa jügindim. Jağday`ımdı ay`tıp, kömek surağan jırlarım basıldı. Eñ aldımen Nurekeñniñ bäy`bişesi Sara xanım xabarlasıp, elimizdiñ qısılşañ keziniñ özinde kömek uy`ımdastırdı. Şïrek ğasır qolarbağa tañılğan sol Qarlığaşım bul künde Qazaqstan Jazwşılar odağınıñ müşesi, orıs tilinde jazatın aqın. «Poedïnok s swdʹboy`» attı jaña kitabı baspadan şıqpaqşı. Osı jılğı qaraşanıñ 12-de kembağal toğız qız qatısqan «Ulı dala xanşay`ımı» attı bay`qawda körkimen de, önerimen de köpşiliktiñ nazarına tüsti. Öz öleñderin naqışına keltire oqıp, körermenniñ alğısına bölendi. Ekinşi orındı ïelendi. Qarlığaşımnıñ jüregine jır uyalatqan Elbasınıñ, azat Otanımızdıñ, qazaqtıñ bïik rwxı ğoy`.
1996 jılı ulı Jambıl babamızdıñ 150 jıldıq merey` toy`ına Nurekeñniñ sınıptastarı tügel şaqırıldı. Üy` ïesi, Jäkeñniñ kelini bolıp qızmet ettim. Toy`dan bir kün burın jetken sınıptastar sol kezdegi «Beriktas» şarwaşılığınıñ dïrektorı, marqum Müsimxan Qïsıqov day`ındağan aqşañqan, äşekey`li kïiz üy`ge tüsti. Toy` keremet ötti. Batıs jaq altın künniñ qızıl şapağına boyanğan sätte Nurekeñ qurdastarı bas qosqan otawğa qızı Darïğa men Sara xanımın ertip keldi. Dombıranı serik qıp, quttı bolsın jırımdı şaşw ettim. Qurdastar balalıq şaqtarın, qızıqtı sätterin eske tüsirdi. Nurekeñniñ köñili alawlap, jastıq şağımen qay`ta qawışqanday`, qay`ta tülegendey` küy` keşti. Dombırama qolın sozıp, Arqanıñ keñ tınıstı änin şırqadı. Erkin otırıp, än salıp, jarasımdı äzil-qaljıñdar ay`tıldı. Eskertkiş retinde swretke tüstik. Nurekeñ ustağan dombıra şañırağımızdıñ erekşe jädigeri, törimizdiñ säni, babında tur. Añızğa ay`nalğan kezdeswdiñ äseri küni bügingidey` jadımda. Elimiz köleminde atalıp ötiletin ay`twlı merekelerdiñ eşbirinen şet qalmay` şaqırılamın. 2010 jılı jetpiske tolğan şağımda Elbasınıñ qolınan «Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri» atağın aldım. Prezïdent Nurekeñ kökiregime belgini tağıp, quttıqtap bolğan soñ: «Elge sälem ay`t! Jurtıma sälem de», – dedi. Tolqıp kettim. Sağınışın añğardım. «Bir awız söz ay`tsam bola ma?» – dep ruxsat surağanımda basın ïzedi. Minberge köterilip, osı mana ğana Aqorda törinde qurağan «Däwir ulı» attı öleñimdi oqıdım. Jer üstin tügel tañğaltqan, Qazağım, ardaq, maqtanım! El köşin tüzep, ağartqan Şaşıñnıñ süy`dim är talın! Elbası Nursultan Äbişulı şañırağımızdıñ ağası, atası, janaşırı, aqılşısı. Az waqıtta köp is tındırğan dana, dara basşımız. Älemdik köptegen qawımdastıqqa müşemiz. Ay` men Küni jarqırağan iri memlekettermen elşilik qatınasta bolıp, terezemiz teñ elge ay`naldıq. Şetel qay`ratkerleri qatınap, qazaq xalqınıñ bereke, näsibin älemge tanıtar söz ay`tıp jatır. ...Şükir-aw, erekşemiz külli jurttan, Quraldıq qır gülindey` türli ulttan. Kewdege jaz ornatıp, nur jay`latıp, Kün şıqtı masay`ratıp külip bulttan. Egemen, ıntımaqtı, tatw-tätti, Xalqımız Elbasına senim arttı. El qamın oy`lağan erdiñ ümiti de, süy`enişi de – el-jurtı.
Amandıq tilewşi – Nadejda lWŞNÏKOva, aqın,
Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri, Jambıl awdanınıñ qurmetti azamatı.


text:
Söğüdilär Washingtonnıñ Ğiraqtağı yaña planına bik saq qına xuplaw belderä
Quşma Ştatlarnıñ däwlät sekretare Condoleezza Rice Yaqın Könçığış säfären däwam itep sişämbedä söğüd patşası Ğabdulla belän oçraştı. Mäğlüm ki, amerikan däwlät sekretare töbäktäge illärneñ citäkçelegennän Washingtonnıñ Ğiraqtağı yaña strategiäsenä yaqlaw qazanırğa teli. Mısır prezidentı monı inde eşläde, ä menä söğüdilär mäs''älägä bik saq kilä.
"Bezneñ maqsatlarıbız urtaq, ä ul şunnan ğibarät - berdäm, territorial'' bötenlege saqlanğan, çittän eşlärenä tıqşınılmağan, bar xalqına da bertigez qaralğan, dinenä wä millätenä qaramıy yaqlanğan Ğiraq", dip añlata söğüd wä amerikan qaraşlarınıñ asılda urtaq bula aluın Condoleezza Rice.
Ämma söğüd yağı mondıy kütärenke ruxtağı belderügä saq belän qarıy. Ministr äl-Fäysal barı tik, bezneñ xökümät amerikannarnıñ Ğiraqtağı wäzğiätne uñay yaqqa üzgärtä aluına ömetlänä , digän şaqtıy qorı süzlär belän genä çiklände. Ä inde Ğiraqtağı xökümätneñ nindi dä bulsa xälitkeç çaralar kürä aluına Riadta ğomumän şiklänep qarıylar.
Ğäräp dönyasında küplär Ğiraqnıñ şığıylar östenlek itkän xäzerge xökümäte sönnilär xisabına nigezdä kürşe İrannıñ mänfäğätlären yaqlıy digän qaraşta tora.
Dubaydağı Qultıq tikşerenü üzäge belgeçe Mostafa Alani fikerençä, Ricenıñ şuşı säfären tulayım bäyälärgä äle irtäräk bulsa da, töbäktäge ğäräp illäreneñ Washington säyäsäten yaqlawı elekkegä qarağanda yuğarıraq kürenä.
"Töbäktä, bigräk tä Ğiraqta İrannıñ tıqşınu säyäsäte yoğıntısı, tiskäre yoğıntısı sizelä. Şuña da töbäkneñ moña qarşı toru öçen Quşma Ştatlar belän berläşü mänfäğäte bar. Ämma problema şunda ki, alar Quşma Ştatlarğa bik ışanmıy. Alarnı ışandıru, garantiä kiräk. Alar Quşma Ştatlarnıñ çınnan da totrıqlılıq teläwen, Quşma Ştatlar säyäsäteneñ monı maqsat itep quyuın kürsätkän ğämällären kürergä teli", di Yaqın Könçığış belgeçe Mostafa Alani.
Alani fikerençä, xäzer Quşma Ştatlar öçen Yaqın Könçığıştağı möhim problemalarnı xäl itü öçen bik uñay waqıt tudı häm Washington moñardan faydalanıp qalırğa tieş.
"Xäzer tirälek üzgärep bara. Quşma Ştatlar töbäktäge illärneñ yardämenä moxtac, şuña da min xäzer, Quşma Ştatlarnıñ bu şartlarda ni eşli aluın häm töbäktäge illärneñ aña bu problemarında niçek yardäm itä aluın açıqlaw öçen bik uñay waqıt dip uylıym", di Mostafa Alani, Dubaydağı tikşerenü üzäkläreneñ bersendä eşläwçe belgeç.
Alani, İrannıñ däğwaları artuına borçılğan ğäräp illäre arasında xäzer yaña strategik berlek qorılıp kilä, aña Mısır, Ürdün, Söğüd Ğäräbstanı, Farsı qultığı illäre kerä, dip isäpli.
Kärim Kamal


text:
Bügin M.Äwezov atındağı Qazaq memlekettik akademïyalıq drama teatrında 22, 23 qazan künderine tusawkeseri josparlanıp otırğan 91-mawsımnıñ alğaşqı premʹerası "Aqtastağı Axïko" dramasına arnalğan press-konferencïya ötti.
Press konferencïyağa teatr dïrektorı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri Erlan Biläl, qoy`ılım rejïsseri, "Qazaq äwenderi" AQ Prezïdenti, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri Asxat Maemïrov, pʹesa avtorı, teatr dramatwrgi Madïna Omarova, spektaklʹde bastı Axïko rolin orındawşı akter, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri Dwlığa Aqmolda, Ana rolin orındawşı aktrïsa, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri Danagül Temirsultanova qatıstı.
Teatr dïrektorı Erlan Biläl: "El Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına teatr äleminiñ de qosar ülesi bar. Olay` dey`tinimiz, osınaw atawlı künge arnalıp, Keñes odağı Karlag lageriniñ tutqını Axïkonıñ ömiri men bastan keşken oqïğaları twralı "Aqtastağı Axïko" dramasınıñ premʹerasına day`ındıq jumıstarı jürgizilip jatır. Bul spektaklʹdiñ ïdeyası budan bir-eki jıl burın gastrolʹdik saparda jürgen kezimde pay`da boldı. Sonda Karlag twralı on segizge jwıq kitap jazğan qazirgi Qazaqstan Respwblïkası Parlamenti Mäjilisiniñ depwtatı Nurlan Dwlatbekovpen jolım tüy`isip, äñgime üstinde meniñ Karlagqa barıp qay`twımdı ötingen bolatın. Men kele salısımen, atalğan lagerʹ twralı bir pʹesanıñ dünïege kelwine sebepker bolsaq degen oy`ın ay`ttı. Mine, sol ïdeyanıñ nätïjesinde büginde qalıñ körermenge "Aqtastağı Axïko" dramasın usınbaqşımız", - dedi.
Spektaklʹ rejïsseri Asxat Maemïrov öz kezeginde: "Täwelsizdik alğannan key`in burın tıy`ım salınğan ultımızdıñ aqtañdaq tustarındağı qasiretti äriptermen jazılğan jağday`lar twralı taqırıptar öner salalarınıñ ärqay`sısında bas kötere bastadı. Osı qasirettiñ biri - 30 jıldardağı ult zïyalılarınıñ, sonımen qatar polyak, orıs, nemis, evrey` sındı özge ult ökilderiniñ qwğın-sürgin körip, jappay` lagerlerde nebir azaptı kezeñdi bastan keşkendigi. Büginde sol zulmat zamannıñ körinisi retinde teatr saxnasında "Aqtastağı Axïko" spektakli qoy`ılmaqşı. Bul spektaklʹdiñ körermenderge, äsirese jastarğa tärbïelik mäni zor boladı dep oy`lay`mın", - dedi.
Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qay`ratkeri, rejïsser Asxat Maemïrov saxnalağan bul qoy`ılım - teatr ujımınıñ Qazaqstan Respwblïkasınıñ Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına arnağan ülken jobası.


text:
Ekrem Çelebi - Bir Doktora Vardır
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Bir Doktora Vardır
Etiketler : Ekrem Çelebi - Bir Doktora Vardır türkü indir, Ekrem Çelebi - Bir Doktora Vardır türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Bir Doktora Vardır mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Bir Doktora Vardır türküsü, Bir Doktora Vardır sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Bir Doktora Vardır bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Değirmene Taş Koydum
Ekrem Çelebi - Kahveyi Kavuranlar
Ekrem Çelebi - Adana nın Bayırına
Ekrem Çelebi - Sevsem Öldürürler
Ekrem Çelebi - Yozgat Sürmelisi
Ekrem Çelebi - Ham Meyvayı Kopardılar Dalından


text:
Aktsiya
Aktsiya – bul ha'reket etiw mu'ddeti belgilenbegen, aktsionerlik ja'miyettin' ustavlıq kapitalına yuridikalıq yamasa fizikalıq shaxs ta'repinen belgili u'lestin' qosılg'anın tastıyıqlaytug'ın, usı ja'miyettin' mu'lkine onın' iyesinin' qatnasıwın tastıyıqlaytug'ın ha'm og'an dividend alıw, a'dette, bul ja'miyetti basqarıwg'a qatnasıw huqıqın beretug'ın bahalı qag'az. Yag'nıy aktsiya – bul aktsionerlik ja'miyet nege iye bolsa, sonın' ba'rin de aktsionerdin' u'lesi, kapitaldın', mu'lktin', da'ramattın' bir bo'legine onın' nızamlastırılg'an huqıqı. Ja'miyettin' o'zi qanshelli jasasa, ol da sonshelli waqıt jasaydı, bul waqıt ishinde usı aktsiyanın' ko'plegen iyeleri almassa da, eger aktsionerlik ja'miyet ashıq tu'rdegi bolsa, onda aktsioner aktsiyalardı ja'miyetke qaytarmaw huqıqına iye. Aktsioner kapitalı bo'linbeydi.
Aktsiyalar emissiyası to'mendegi jag'daylarda: aktsionerleskende, yag'nıy ustavlıq kapitaldı du'ziw ushın aktsionerlik ja'miyetti sho'lkemlestirgende, ma'mleketlik ka'rxananın' aktsionerlik ja'miyetke aynaldırg'anda ha'm ustavlıq kapital (ekilenshi emissiya) ko'beygende a'melge asırıladı.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı ja'miyettin' aktsionerler ta'repinen satıp alıngan aktsiyalarının' nominal bahasınan qu'raladı. Ja'miyet ta'repinen shıg'arılatug'ın barlıq aktsiyalardın' nominal bahası bir qıylı bolıwı tiyis. Minimal ustavlıq fond (kapital) bizin' respublikamızdın' aymag'ında jan'adan du'zilgen ashıq aktsionerlik ja'miyetler ushın ja'miyet dizimge alıng'an sa'nege nızamshılıq penen belgilengen en' az xızmet xaqının' keminde eki ju'z ese summasın, al jabıq aktsionerlik ja'miyet ushın ja'miyet dizimge alıng'an sa'nege nızamshılıq penen belgilengen en' az xızmet xaqının' ju'z ese summasın qurawı tiyis.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı aktsiyalardın' nominal bahasın ko'beytiw yamasa qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ko'beytiliwi mu'mkin.
Aktsiyalardın' nominal bahasın ko'beytiw jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın ko'beytiw haqqında ha'm ja'miyettin' ustavına tiyisli o'zgerisler kirgiziw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında yamasa ja'miyettin' baqlaw ken'esi ta'repinen qabıl etiledi, eger ja'miyettin' ustavına yamasa aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısının' sheshimine muwapıq ja'miyettin' Baqlaw ken'esine usınday sheshim qabıl etiw huqıqı berilse. Qosımsha aktsiyalar ja'miyettin' ustavı menen belgilengen ja'riyalang'an aktsiyalar mug'darı sheginde g'ana ja'miyet ta'repinen jaylastırılıwı mu'mkin.
Qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ja'miyettin' ustavlık fondın ko'beytiw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında yamasa Baqlaw ken'esi ta'repinen qabıl etiledi, eger bul ustavta na'zerde tutılg'an bolsa.
Jaylastırılatug'ın qosımsha jay (a'piwayı) aktsiyalardın' ha'm bul tu'rdegi ja'riyalang'an aktsiyalardın' mug'darı (u'lesi) sheginde artıqmashlı aktsiyalardın' ha'r tipinin' mug'darı olardı jaylastırıw mu'ddetleri ha'm sha'rtleri, sonday-aq nızamg'a muwapıq jaylastırılatug'ın aktsiyalardı artıqmashlı satıp alıw huqıqına iye aktsionerler ushın qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ja'miyettin', ustavlıq fondın ko'beytiw haqqındag'ı sheshim menen belgilengen bolıwı tiyis.
Aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında dawıslardın' jigirma bes protsentten aslamına iye ma'mleketke tiyisli aktsiyalar paketi bolg'anda qosımsha aktsiyalardı shıg'arıw jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın ko'beytip barıw tek g'ana mu'lkti basqarıw boyınsha ma'mleketlik komitettin' wa'killigi bolıp tabıladı.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı aktsiyalardın' nominal bahasın azaytıw yamasa olardın' ulıwma sanın qısqartıw jolı menen, sonın' ishinde aktsiyalardın' bir bo'legin ja'miyet ta'repinen satıp alıp, son'ın ala o'tew jolı menen azaytılg'an bolıwı mu'mkin.
Aktsiyalardın' bir bo'legin satıp alıw ha'm o'tew jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın azaytıwg'a ruxsat etiledi, eger usınday imkaniyat ja'miyettin' ustavında na'zerde tutılg'an bolsa.
Ja'miyet ustavlık kapitaldı azaytıwg'a haqlı emes, eger bunın' aqıbetinde onın' mug'darı ja'miyettin' ustavındag'ı tiyisli o'zgerisler dizimge alıng'an sa'nege belgilenetug'ın ja'miyettin' ustavlıq fondının' nızam menen belgilengen minimal mug'darınan az bolıp qalsa.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalın azaytıw haqqında ha'm ustavına tiyisli o'zgerisler kirgiziw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında qabıl etiledi. Ustavlıq kapitaldı azaytıw haqqında sheshim qabıl ete otırıp aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısı fondtı azaytıw sebeplerin ko'rsetedi ha'm onı azaytıw ta'rtibin belgileydi. Ustavlıq kapitaldı azaytqanda ja'miyetti saplastırg'an jag'dayda na'zerde tutılg'an aktsionerlerdin' ma'plerin qorg'aw sha'rtlerin saqlaw za'ru'r.
Aktsiya - belgili sharayatlarda o'z kapitalların ko'beytiwge, olardı inflyatsiyadan qorg'awg'a imkaniyat beretug'ın bahalı qag'azlardın' birden-bir tu'ri. Aktsiya – aktsionerlik ja'miyettin' aktsionerleri aldında qarız minnetlemesi.
Ja'miyet o'z aktsiyaların satıp alıw huqıqına iye. Biraq bir qatar ellerdin' nızamlarında eger ja'miyet to'lewge uqıpsız bolsa, onda ol o'z aktsiyaların satıp alıw huqıqına iye emes degen reje bar. Eger usınday satıp alıw bul ja'miyettin' to'lew uqıpsızlıg'ına alıp kelgen jag'dayda da tap bunın' o'zi na'zerde tutılg'an. Nızamlarda aktsiyalardı bo'lsheklewge ruxsat etilgen. Aylanıstagı aktsiyalardın' ha'r biri aktsiyalardın' ko'p sanına bo'lingen bolıwı mu'mkin.


text:
2007 yıldıñ iñ yaqşı başqort tele häm äzäbiäte uqıtıusıhı Sibay qalahınıñ İrändek litseyında eşläy
Ul Tapakov Xäyźär Niğämät ulı.,,Başqort tele häm äźäbiäte yıl uqıtıusıhı,, töbäk-ara qonqursı bıyıl 12-se tapqır oyoştoroldo. Oşo waqıt esendä bäygelä 668 uqıtıusı qatnaşqan. Oyoştorousılar äyteüensä, konqurstıñ abruyı häm unda qatnaşırğa teläüselär hanı yıldan- yıl arta. Bıyıl ularźıñ hanı 68-gä etkän. Konkurstıñ geoğrafiyahı la kiñäyä bara. Bıyıl hönäri ośtalıq konqursında üź kösön hınap qararğa Swerdlovsk, Irımbur häm Siläbe ölkälärenän 6 uqıtıusı kilgän. Ularźıñ ośtalıq kimäle ayırım bahalandı. Jyuri ağzaları äyteüensä, Başqortostandan sittä yäşäp tä balalarźı milli ruxta tärbiäläü, tuğan telgä höyöü uyatıu üźe ber geroylıq. Bıyıl qonqurs eñeüseläre 35 nominatsiyala bildälände. Ularźıñ här berehenä maqtau qağıźźarı, qimmätle büläktär tapşırıldı. Oyoştorousılar konqursta katnaşırğa teläüselär arahında ir-egettärźeñ dä arta barıuın bildäläy. Bıyılğı bäygelä ete köslö zat üź kösön hanap qaranı. İñ źur büläk Başqortostandıñ atqaźanğan uqıtıusıhı isemen alıusı la ir zatınan. Şulay itep berense urın Sibay qalahınıñ ,,İrändek,, litseyı uqıtıusıhı Xäyźär Tapaqovqa birelde. Başqort tele uqıtıusılarınıñ abruyın arttırıu maqsatında oyoştorolğan sara üź qatnaşıusılarına artabanğı eştärendä yañı ürźär menän ber rättän źur yauaplılıq ta öśtäy. Başqortostan respubliqahı xökümäte premer-ministrı urınbaśarı İldus İleşew beldereüensä, bıyıldan başlap başqort tele däülät tele bularaq barlıq mäktäptärźä lä uqıtıla başlağas konqursta qatnaşıusılarğa talaptar źa bermä-ber arta. Ber mösäl dauamında uźğarılğan konqurs yıldan-yıl täjribä tuplay. Unda qatnaşıusı uqıtıusılarźıñ da täjribä arta bara. Kiläsäk bıuınla üź teleñä höyöü tärbiäläü tap uqıtıusınıñ ośtalığına bäyle. Bıl konkurs möğällimdärźeñ oşo sifattarın tağı la üśtereügä üź ölöşön inderä.


text:
Amerika fännär akademiäse wäkilläre Qazanda
Tatar milläteneñ bügenge xäle häm kiläçäge zıyalılarnı häm milli ruxlı deputatlarnı xäzerge könnärdä bigräk tä borçıy. Yäş buınnıñ tuğan telne belmäwe, bigräktä Tatarstannan çit töbäklärdä assimilätsiäneñ köçäyüe, federal' üzäkneñ latin älifbasın qaytaruğa qarşı toruwı, xalıq sanın alu aldınnan millätne 5-6 kisäkkä bülgäläw wäzğıätne kiskenläşterä. Bu turıda, Rusiä Fännär Akademiäseneñ sotsiologiä institutı direktorı Leokadiä Drobijeva, çärşämbe könne, Qazanda Azatlıq xäbärçesenä añlatmalar birde. Ul, tatar milläteneñ ciñel genä yuqqa çığuwına ışanmıy. Ğalimä xäzerge şartlarlarda tel-millät mäsäläsendä xoquq normaların, Rusiä qanunnarın öyränep, alarnıñ ütäleşen tä'min itü uñay näticägä kiteräçäk, dip uylıy.
Drobijeva xanım Qazanğa 5 Amerika ğalime belän bergä kilgän. Robert Adams citäkçelegendäge Amerika fännär akademiäse delegatsiä küp millätle cämğiättä millätara häm federativ mönäsäbätlär turındağı seminarda qatnaşaçaq. Comğa köngä qadär däwam itäçäk şuşı seminarda nigezdä milli üseş häm fän, tel mäsäläläre qarala.


text:
Tatar yäşläre cırğa ostalıqların kürsätä alaçaq
Tatarstanda “Bars-rekords” prodyuserlıq üzäge tatar cırların xalıqqa citkerü häm cırçılarnı tanıtu öçen törle çaralar uzdırıp kilüe mäğlüm. Yıl sayın oyıştırıla torğan “Tatar cırı” bäygese dä üsä bara, ämma qızğanıç anda kübräk Salawat Fätxetdinov, Zöfär-Zäynäp kebek inde xalıqqa tanılğan başqaruçılar çığış yasıy. Ä şaqtıy köçle tawışlı yäşlärneñ şou-biznesqa ütep kerergä mömkinlege yuq. Çönki ul küp aqçalar taläp itä. Şul nisbättän “Bars-rekords” yaña proyekt uylap çığarğan. Älege proyekt xaqında “Azatlıq” radiosı xäbärçesenä “Bars-rekords” prodyuserlıq üzägeneñ redaktorı Danil Säfärov bolay dip belderde
25 sentäber könne “Lenin” mädäniät sarayında säğät unberdä kasting uzaçaq. Anda telägän här yäş cırçı qatnaşa ala. Kastinğa “Bars-rekords” prodyuserlıq üzäge oyıştıra. Häm yäşlärgä älege üzäk belän xezmättäşlek itärgä mömkinlek tuaçaq. İñ yaxşı cırçılar belän general' kontrakt tözeläçäk.
Äytergä kiräk, bügen urıs yäşlärenä üzlären tanıtırğa mömkinleklär zur: “ Fabrika zvezd”, “Narodnıy artist” kebek proyektlar şularnıñ berniçäse genä. Ä tatar cır sänğäte haman ber cirdä taptana. Xätta yäşlärgä diskotekada bierlek tatar cırları yuq, tatar diskotekaların oyıştıruçılar beraz bulsa da bezneñ moxitkä yaqınraq bulsın dip Tarkanğa, Morat Nasıyrovqa möräcäğät itärgä mäcbür bulalar.
25 sentäber könne uzaçaq kasting näq menä şul yäş cırçılar öçen ütkärelä häm ul barı cır yunäleşe buyınça ğına baraçaq. Qatnaşırğa tezläwçe ike cır äzerlärgä tieş: berse - xalıq, ikençese - estrada cırı. Jyuri iñ oşağannarnı saylap alaçaq häm alarğa “Bars-rekords” Cırlar yazdıru, kliplar töşerü, konsertlarnıñ audio-wideorolikların yasaw, reklam kampaniälären uzdıruda yärdäm itäçäk. Şunnan inde xalıq arasında populyarlıq qazanuğa da küp qalmıy.
Kasting oyıştırılu tağın şunısı belän yaxşı, anda dönyanıñ törle poçmağınnan här telägän keşe qatnaşa ala. Barı tatar cırın ğına başqarsın. Ä Rusiä töbäklärendä cır sänğäte neçkäleklären belüçe yäşlär şaqtıy. Qazanda ütkän tatar yäşläre könnärendäge konsertlarda bu açıq kürende. Tatarstanda küp bäygelär barı respublika keşeläre öçen genä oyıştırılu säbäple, çittäge millättäşlärebez küp oçraqta qırıyda qala. Xäzerge köndä yäş millättäşlärebez öçen barı “Yağımlı yaz” festivale genä bar. Ğomumän “Bars-rekords” böten dönyadağı tatarlar belän eşlärgä äzer. Bu xaqta Danil Säfärov “Azatlıq” radiosına bolay dip belderde
“Bars-rekords” Tatarstanda, Qazanda icat itüçelär belän genä eşlämi, çittäge millättäşlärebez belän dä xezmättäşlek itä. Menä küptän tügel Finlyandiyadä icat itüçe Cämiläneñ diskı çıqtı. Bezneñ maqsat – geografiäne kiñäytü. Çittäge millättäşlär bezgä möräcäğät itä ala.
Şulay itep kastingta qatnaşırğa teşläwçe här yeget-qız 25 sentäber könne “Lenin” mädäniät sarayına kilä ala. Bäyge säğät 11 dä başlana.
Landış Xarrasova


text:
Tatar belän Başqort arasındağı “kierenkelek”
Tatar belän Başqort arasındağı “kierenkelek”
Bilgele, Bötendönya tatar kongressı häm tatarlarnıñ Rusiä prezidentı V.Putin belän oçraşuı (anda M.Räximov ta qatnaştı) barısı öçen dä bäyräm buldı, tik iñ elek bu konkret mäsälälär çişelä torğan eşlekle forum ide. Çığış yasawçılar problemalar quydı, Putinğa alarnıñ qayberlären işetergä küñelle bulmadı. Ul alarğa bik tiz cawap qaytardı, yöklämälär birde. Mäsälän, federal' ministr Lesin RF prezidentı quşuı buyınça Qazanğa kilep, tatar telendä böten Rusiägä çığa ala torğan teleradiotapşırular buldıru mömkinlege turında söyläşkän ide. Böten dönyadan cıelğan tatarlarğa prezident Putinğa qarata tänqidi çığışlar yasarğa yarıy, ä Başqortstannan kilgän tatarlarğa M.Räximovnı barı tik maqtarğa ğına kiräk ideme?! Bik säer mantiq. Min xörmätle Başqortstan zıyalıları wäkillärenä Tatarstanda real' demokratiä bar häm bezdä M.Şäymievne dä tänqitlilär, dip äytäsem kilä. Küz aldığızğa kiteräsezme!? İñ gacäbe şul: prezident moña üpkälämi, ä eşen yaxşırtu öçen tieşle näticälär yasıy, bigräk tä tänqit nigezle bulsa.
Şulay itep, tatar zıyalıları soñğı waqıtta Tatarstan häm Başqortostan arasında tuğan kierenkelekne hiç tä ike xalıq arasındağı real kierenkelek dip bäyälämilär. Xaqimiät dairälärendä bälki kierenkelek çığarıp, “bolğançıq suda balıq totarğa” teläwçelär bardır. Monda öçençe yaq mänfäğätlären dä kürüçelär bar. Däwlät Şurasınıñ çärşämbe utırışında qatnaşqan Rusiä Däwlät Duması deputatı Fändäs Safiullin “Efir” televideniesenä birgän intervyusında monıñ xaqında ap-açıq itep Rusiädä respublikalarnı beterü teläge bar, ike zur respublikanı, alarnıñ xalıqların ızğıştırmıyça hiç tä beterep bulmas ide, digän fiker äytte.