text:
Qırım tarihınıñ saifeleri: Şakir Selim, Qırım zemane klassigi
Qırım cennet degil, dostlar,
Pek horlanğan, deñişken,
Mında nice yol ayrılıp,
Nice yollar kesişken
Qırım! Qırım! Bir zamanda
Belki cennet ediñ sen.
Endi ise ceennemniñ
Qapısına keldiñ sen.
İşbu acınıqlı satırlar qırımtatar edebiyatınıñ klassigi, yedi yıl evelsi ebediyen köz yumğan yazıcınıñ qalemine ait.
Şakir Selim – şair, yazıcı, terciman, muarrir – 1942 senesi aprel 10-da, cenk vaqtında, Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Büyük-As Aqşeyh köyünde dünyağa kele. Ana-babasınıñ kence, sekinci balası oldı. Eki yıl soñra ailesi, er bir qırımtatarı kibi, sürgün etile. Qorantası Samarqand vilâyeti Cambay rayonına tüşe.
O nesil qırımtatar balalarında olğanı kibi, Şakirniñ ilk hatırlavları – mahsus köçip kelgenlerniñ qorqunç künleri oldı – daimiy külfatlı açlıq, hastalıq ve ölüm…
Oğlançıq mektepke erte ketti, amma şiir toqtmaq istidatı bundan da evel peyda oldı. Mektepten soñ Şakir Samarqand devlet universitetiniñ tilşınaslıq fakultetine kire, rus bölügini bitire. Student devrinde şiirlerini bastırmağa başlay.
On yıllardan soñ «Aqbardaq» ilk şiirler cıyıntığı dünya yüzü köre. Asfalt tübünden ösken aqbardaqnıñ mecazı çoq taraflıdır. Baarni temsil ete – baarnen ise er vaqıt yañı ümüt, sevgi eyecanı bağlıdır. Ayat – bir tek küreş degil, manası aqta soñsuz tüşünce, maqsatqa ıntıluvdır.
Universitetni bitirip, Şakir Selim Cambay mektebinde ders bere, 1970 seneleri başında Taşkentte «Lenin bayrağı» gazetasınıñ mühbiri, soñra Samarqand vilâyet radiosınıñ qırımtatar bölüginiñ reberi ola. Birinci kitabından soñ «Sevgi alevi», «Duyğularım», «Uyanuv» şiir cıyıntıqları çıqa.
Onıñ şiiriy şiarı qırımtatarı içün müim olğan, – halqınıñ faciası – sürgünlik, Sovet zamanları muvafaqiyetli yazıcı olmaq – eserlerni bastırmaq, tanılğan şair olmaq – sovet «oyun qaideleri» şaraitlerinde yaşamaq manasında kele ve Şakir Selimniñ icadını da bundan ayrı baqmağa imkânsız. Faqat istidat, söz ustalığı – Şakir Selimni qırımtatar edebiyat klassiskleri sırasına kirsetken hususiyetlerdir.
Şair icadını ögrengen Fera Seferova aytqanı kibi: «Şakir Selimniñ eserleri er künlük ayatımızğa poema, şiirlerinden alınğan tsitataları ile kirgen. Şakir Selimniñ qaraman ve ibareleri matbuat saifelerinden bizge baqa ve tercimelerde faal qullanıla. Atta yazıcınıñ ayatiy yolu, kündelik yazıları ve tuvğanlarnıñ aytqanları işlerde qullanıla, musatqil süjetlerge çevirile.
1989 senesi Qırımğa qaytıp, Şakir Selim bir qaç kere Aqmescitte basılğan «Dostluq» qırımtatar gazetasıanda muarrir muavini vazifesini eda ekten edi. Ukraina yazıcılar Birligi Cumhuriyet teşkilâtı yanında Qırımtatar edebiyatı boyunca Şura reisi ola. 1992 senesinden Ukraina milliy yazıcılar birliginiñ bir otuz azasını birleştirgen Qırımtatar yazıcılar birliginiñ başı vazifesini eda ete.
Şakir Selim yalıñız şair kibi degil, tecribeli terciman kibi bellidir. Onıñ qalemine Aleksandr Puşkinniñ «Kavkaz esiri» poemasınıñ qırımtatar tiline tercimesi, Mihail Lermontovnıñ şiirleri, Taras Şevçenkonıñ «Katerina» poeması, Adam Mitskeviçniñ «Qırım sonetleri» (1997 senesi Poloniyada eki tilde çıqqan ayrı kitap peyda ola) tercimeleri ait. Qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatrinde onıñ tercimesi olğan bir sıra oyun qoyuldı: Nikolay Gogolniñ «Evlenüv»i, Şekspir – «Makbet», Mustay Karimniñ «Aydın gecede» eserleri. Bir sıra publitsistik maqaleniñ müellifi ola.
2004 senesi Şakir Selim rejissör Aleksandr Muratovnıñ ukrain edebiyatınıñ klassigi Mıhaylo Kotsübınskıy ikâyeleri üzerinde qurulğan «Tatar triptihi» filminiñ mesleatçılarından biri ola.
Muratov hatırlay: «Qırımtatar edebiyatını olduqça eyi billem ve qırımtatar ayatını diqqat ile taqip etem, çünki özümni bu halqnıñ bir qısmı olaraq duyam. Şakir Selimni mesleatçı yerine tesadüfen saylamadım, bunı onıñ acayip şiiriyeti ile tanışqanımdan soñ yaptım. Acayip bir insan. O, er bir milletke musaviy munasebette buluna ve bunıñ ile aqıllı milletçi ola. Qırımtatarlarnıñ yaşayışına yalıñız tış degil de, iç faktorları da tesir etkenini añlay edi. Onıñ yardımı ile filmni istegime köre çıqarmağa saqınmadım. Meni ise tam bir apolegetikağa qandıra ediler. O zaman film doğrulığını coyar edi. Bediiyligini de. Şakir ağağa «Men – Qırım stsenariyi» nevbetteki stsenariyimniñ qaralama şeklini kösterdim. Altı yaşlı balanıñ nazarında sürgünlik ikâyesi. Teessüf ki, Medeniyet nazirligi maña qol tutmadı, stsenariyge ise yalıñız müsbet izaatlar kele edi. Menlik İnqilâbından soñ yañı nazir maña qol tutı, amma şu vaqıtta Qırım faciası yüz berdi. Şakir Selimni er vaqıt tek minnetdarlıq sözlerimnen añam»
2007 senesi mayıs ayında Teşkiliy Komitet Bekir Çoban-zade adına mukâfatnıñ ilk laureatlarınıñ adlarını aşkâr ete. Mukâfat Qarasuvbazar iş adamı Resul Velilâyev tarafından tesis etile. Laureatlar sırasına professor İsmail Kerimov ve şair Şakir Selim de kireler.
Soñki sefer Şakir Selim ile onıñ evinde subetleşken edik – hasta olğanına baqmadan, planları çoq edi. Ne yazıq, amelge keçirip olamadı… 2008 senesi noyabr 18 künü Şakir Selim közüni yumdı.
Yañı nesilge nasiatı nevbetteki satırlardadır:
Alladan berilgen güzel bu topraq,
Közlerimiz kibi körlanğan çoqraq,
Tereklerimizde sararğan yapraq
Bizi kibi çekmekte feryat ve nale, –
Dünya bizge baqıp, bir köznen ağlay, bir köznen küle.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN klubu azası


c: text/html

text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası qırımtatar genotsidiniñ mahkemeden aldın taqiqatını keçirmekte
Ukraina uquq qoruyıcı organları, şu cümleden, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasınıñ taqiqat bölügi 1944 senesi eski Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuretinden qırımtatar halqı ve diger millet temsilcileriniñ sürgün etilmesini mahkemeden aldın taqiq etmege başladı.
Bunı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Taqiqat içinde belli oldı ki, 1944 senesi mayıs-iyül aylarında SSCB devlet akimiyeti organlarınıñ sabıq reberleriniñ emri ile Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetinden 225 biñ qırımtatarı ve diger millet temsilcisi Özbekistan SSC, Qazahistan SSC, Başqır Muhtar SSC ve Rusiye SFSC diger vilâyetlerine sürgün etildi», – dep aytıla beyanatta.
Nazirlikniñ malümatına köre, bu malümat Ukraina Ceza kodeksiniñ 442-nci maddesi 1-inci qısmı (genotsid) boyunca Yekâne mahkemeden aldın taqiqatlar cedveline kirsetildi. Maddege köre beş yıldan on beş yılğa qadar ya da ömür boyu apis cezası berile bile.
Prokuratura qayd ete ki, mahkemeden aldın taqiqat içinde bir sıra taqiqat areketi yapıldı.
Qırımtatarlar ve diger millet vekilleriniñ qanunsız sürgünligi aqqında milliy hatıranı ğayrıdan tiklemek ve saqlap qalmaq, qoşma deliller toplamaq içün cinaiy sürgünlikniñ şaatları, cinayetke alâqası olğan şahıslar aqqında malümatı olğanlardan Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ taqiqat bölügine muracaat etmege rica etile.
2015 senesi noyabr 12-de Ukraina Yuqarı Radası 1944 senesi qırımtatar sürgünligini genotsid dep tanıdı.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyiv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
2016 senesi aprel ayında Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İşğal etilgen Aqmescitte 30 bilbordnı yıqacaqlar
Aqmescit «prokuraturası» şeerde reklam tablolarınıñ yerleştirilmesinde qanunğa riayet etüvni teşkerdi. Böylece, paytahtta 30 reklam tablosı añlaşmasız ve yerli idare organınıñ iznini almadan tiklenildi. Bunı Qırım «prokuraturasınıñ» matbuat hızmeti bildire.
«Bilbordlar ruhsetsiz yerleştirilgeninden sebep bücetke para kelmey, şeer prokurorı Aqmescit şeer şurasına meseleni çezmek muracaatında bulundı», – dep aytıla beyanatta.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Aqmescit şeer şurası işbu yapılarnı yoq etmege qarar berdi. Prokuratura bildire ki, obyekt saipleri qararğa qulaq asmağanları sebebinden bugün şeer şurası bilbordlarnı yıqmağa başladı.


text:
Nïgerïyanıñ Kano qalasında turatın 19 jasar Raxma ömiriniñ köp böligin käwşik şılapşında ötkizedi. Onıñ denesi osı kir jwatın ıdıstıñ işine ğana şaq. Raxma Xarwna twğanda sap-saw bolğan, biraq altı aylığında onıñ denesi öswin toqtatadı, tek bası ğana öziniñ jasına say ösip otırğan.
Awırsınğanına, dene bitimine qaramastan ol ärdayım köñildi jüredi jäne ömirine eş şağımdanbaydı. Ïslam mindetterin de bir kisidey orındap, basınan oramalın tastamaydı.
«Men ärbir närse üşin Alla Tağalağa raxmetimdi aytamın. Jeke käsippen aynalısqım keledi, azıq-tülik dükenin aşsam deymin», – deydi Raxma.
Raxmanıñ otbası qızdarına dïagnoz qoyıp, jükterin jeñildetse eken deydi, biraq äzirge qoldan keler şara joq.
Derekköz: Ihsan.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Frenkistan Qırımnıñ işğalini tanımaycaq – Hollande
Frenkistan prezidenti François Hollande yanvar 12 künü, devletteki diplomatlar ile körüşkende, Frenkistan Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgenini tanımaycağını beyan etti. Bunı Ukrainanıñ Frenkistandaki elçisi Oleg Şamşur Twitterde haber etti.
«Yañçıq F. Hollande diplomatlar ögünde nutuğını yekünledi: Frenkistan, Qırım işğalini qabul etmeycek; sanktsiyalar, ancaq Minsk eda etilse lâğu etilecek», – dep aytıla bildirvde.
Ukrainanıñ Frenkistandaki elçihanesi ve Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ sitelerinde François Hollandeniñ diplomatlar ile keçirgen körüşüviniñ tafsilâtı daa bildirilmegen.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keşe prodyuser osı konkwrstıñ qorıtındısın jarïyaladı.
Qazaq tilinde jazılğan recencïyalar arasında Batır esimdi jigittiñ pikiri üzdik dep tanılıptı. Batır öz recenzïyasın Bayan Maqsatqızınıñ keñsesine xatpen joldağan.
Al orıs tilindegi recenzïyalar arasında Zäwre esimdi kelinşektiñ pikiri üzdik dep tanılğan.
Prodyuser jeñimpazdarğa LGG6 smartfonın wäde etken bolatın. Wädesinde turıp, Batırğa tïesili tartwın tabıstap ülgergen eken.
Celıy mesyac ya çïtala vaşï recenzïï, ot vsey dwşï blagodaryu kajdogo, tak trwdno vıbrat deystvïtelno samıy ïnteresnıy otzıv, no serdce moe ya otdayu Zawre @zauredoc za tonkwyu jenskwyu strwnw, za vnwtrennyuyu kwltwrw, za krasïvıy ï wmnıy slog, za myagkost ï vaşw mïlwyu wlıbkw. Pojalwysta svyajïtes po nomerw 87017505046 ï polwçïte vaş zaslwjennıy prïz ? prïmïte moï pozdravlenïya ï bwdte sçastlïvı, zdorovı ï lyubïmı. #moyarecenzïyaoknïgebayan
Bügin Bayan Maqsatqızı jarïyalağan konkwrstıñ nätïjesi boyınşa jeñimpazğa berilgen sıylıqtı aldım. Barşa quttıqtağan jandarğa raxmet. #ShineProduction ortalığınıñ barlıq uyımdastırwşılarına tabıstar tiley otırıp, @bayanmaxatkyzy , @bekzat_myrzakhmetova, Nazım Basqınbaeva jäne Mayyağa alğısımdı bildiremin. Kitaptı äli oqımağan oqırmandarğa mindetti türde keñes berer edim?. Ğajayıpqa seniñizder,kütpegen jerden keletin tosın-sıylar köp bolsın. Raxmet!!! p.s. Recenzïyanı jazwğa türtki bolğan jağday twralı oqïğa kelesi postta☝. #LGG6
Tegï: Juldızdar älemi, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
«Fatıx Kärim. Sugışçı şagıyr» häm «Fatıx Kärim. Kızı istälekläre» («Fatıx Karim. Voin poet» i «Fatıx Karim. Rasskaz doçeri») digän dokumental filmnarnıñ bäyräm premerası 3 may könne «Mir» kinotearında uzaçak, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetına.
Kinokartinalarnı Kazan tamaşaçısına filmnıñ ideya avtorı,Tatarstannıñ xalık şagıyre Renat Xaris, şagıyrneñ kızı Läylä Kärimova, «Azatlık» radiosınıñ Kazandagı studiya direktorı Rimzil Väliev häm kinokartinanıñ rejisserı Rämis Näcmiev täkdim itä.
Filmda süz şagıyr, anıñ meñlägän yöräklärne äsir itkän, tugan ilgä, kızlarına bulgan tirän mäxäbbäten çagıldırgan äsärläre xakında baraçak. Läylä Kärimovanıñ istälekläre dä tamaşaçını bitaraf kalmas, di çaranı oeştıruçılar.


text:
Şota Rustaveli
Şota Rustaveli (Görceçä: შოთა რუსთაველი, ?-?) — Görce (Gruzin) säyäsätçe häm 12. yözdäge şağir, Yulbarıs tiresendä batır epik poemasınıñ autorı.
Rustavelineñ biografiäse çınlap açıq tügel. Rustaveli Görce kenäze, Tamar şahinäneñ qaznaçısı (Mechurchletukhutsesi) bulğanı, Yunanstanda (Gresiädä) uqığanı, Yerüsälemdäge İzge Xäç monastırendä freskalar yasağanı dip uylanıla. Ber freskada Rustaveli üze sürätlängän. İkençe isem, Rustaveli, familiä tügel, bu borınğı Rustavi qalasınnan çığışınnan, Görceçä Rustaveli Tatarça Rustavi-le-gä turı kilä. Poemasınnan anıñ Axaltsixe ölkäsennän çığışı turı kilä.
Rustaveli üz poeması Yulbarıs tiresendä batır (Vepxis Tqaosani, ვეფხის ტყაოსანი) belän dönyawi dan qazana. Şundí poemada Farsı batırları Avdandil belän Tariel därtläre häm macaraları sürätlängän. Poemada 16 icekläp 1637 strof. Original saqlanmağan, poema qulyazma küçermälärdä birelä. Törle küçermälärdä törle östämälär häm däwamnar (Omaniani isemendä) tabılalar. Ruxanilar bu äsärgä qarşı çıqqan, çönki poema dönyawi icat buluı säbäple, Xristian xäzinälären çağılamağan. Monnan tış, Rustaveli yazğança, ul original Farsı proza xikäyäsen tapqan häm şiğri yullarğa küçerelgän. farsı originalı tapmağan.


text:
Latın qaripindegi qazaq älipbii (Joba)
Sonımen latın qaripine ötuge bet bwrdıq. Qwrmetti oqırman, siz suretten körip otırğan nwsqa keşe Mäjilistiñ otırısında deputattarğa wsınılğan joba. Äzirge joba. Jobanıñ juıq arada maqwldanuı da mümkin. Wlttıq, memlekettik mazmwnı tereñ mäselege baylanıstı qazir äleumettik jeliler men sayttarda qızu pikirtalas jürip jatır. Köpşilik latın qaripi nwsqasındağı qazaq älipbiin qoldauda, qarsı pikir aytuşılar da bar. Alayda, latınğa köşudiñ män-mağınasına tereñirek üñilip otırğan ziyalı jas qauım ökilderi basım dauısqa ie boluda. Sonıñ biri beligli sayasattanuşı Erlan Sayırov bılay deydi:
Qwrmetti dostar!
Älipbidi auıstıru oñay şarua emes, ol anıq dünie. "Bes sausaq birdey emes", är-aluan pikir boladı.
Men bwl mäseleni eñ basınan qoldap kele jatırmın.
Şını kerek, biz keşigip kelemiz. Bwl grafikağa 2000 jıldardıñ basında ötip ketuimiz kerek edi. Latın älipbii ne üşin kerek?
Ol köptegen ruhani "fobiyalarğa" immunitet. Imunitet üşin vakcina engizgen kezde kim bolsa da basında auıradı. Biraq, ol kezeñ ötedi. Ötkennen keyin organizm köptegen auıruğa tözimdi keledi. Bizdiñ latın ärpine qarastı oy-pikirlerimizdi medicinalıq wğımda osılay beynelep aytuğa boladı. Sondıqtan, naqtı wsınıstardı berip, ğalımdardıñ ortasına salıp, şeşim şığarıp, bwl mäseleni mäñgilike jauıp tastauğa tiispiz. Latın ärpi biizdiñ bolaşağımızdıñ kepili!
Bwl - aksioma!
Men özim, eşqanday maşığım bolmasa da, komissiya resmi türde älipbidi qabıldağan künnen bastap, qazaq tilinde tek qana latın ärpimen jazatın bolamın!
Qanşa qiın bolsa da!
Öytkeni, adam "komfort aymağınan" şığuğa qabiletti bolğan kezde ğana damuğa beyimdeledi!
Naqtı wsınıstardı berip, talqılauğa tek ğılımi twrğıda qatısıp, alğa jıljitın uaqıt keldi.
Bizdiñ balalarımız gadjet, ayfon arqılı "atam zamanda" latın ärpine ötip ketken. Balalarımızdan wyat bolıp jürmesin. Osını da eskereyik!
Abai.kz


text:
Memlekettik jüyemizdi, biz qwrıp otırğan osı qoğamdı meyli qalay bağalasaqta, bwrınğı qalıptasqan oy tanımğa täuelsiz, jañaşıl, armanşıl jastar ösip keledi. Memleket olarğa qanday bağıt siltep otır, memleket müdesine qalay paydalanıp otır? «Bolaşaq» tülekteri elimizge qanday qızmet etip jatır? Olardıñ eldi damıtuına memleket jağday jasap berip otır ma? Jastar sayasatı jöninde Europada qanday täjiribeler bar? Osı taqırıptarda «Bolaşaq» tülegi, juranlist Ruslan Jeldibaymen äñgimelesken edik.
- Ruslan, «Bolaşaq» bağdarlamasımen Europada oqıp keldiñiz. Bılayşa aytqanda, demokratiya men adamdıq qwqıqtıñ saltanat qwrğan qoğamın körip qayttıñız. Osıdan keyin Qazaqstandağı demokratiyanıñ jağdayına qanday bağa berer ediñiz?
Bwl - kürdeli swraq. Qazaqstan demokratiyasına bağa beru twrğısınan men sizge tolıq jauap bere almaytın şığarmın. Bwğan sayasattanuşılar, älde arnayı zertteu jasap jürgen ğalımdar bağa bergeni dwrıs bolar. Biraq barşamızğı belgili fakt, elimizde äli Britaniya nemese Europadağıday demokratiya bar dep ayta almaymız. Bizdegi saylaulardıñ nätijesin ya bolmasa elimizdiñ parlamentin alıp qarasaq ta osılay deuge negiz bar.
Ärine, qoğamnıñ damuı twrğısınan salıstıra aytatın bolsaq, bizdiñ de pozitivti twstarımız jeterlik, bastısı bizde damuğa tolıq potencial da mümkindik te bar. Bizdiñ jastardıñ ambiciyası men talpınısınan qarap otırsaq osını bayqauğa boladı. Mısalı özim bilim alğan universitette elimizdiñ jastarı älemniñ qanşama elinen kelgen jastardan artıq bolmasa kem oqığan joq. Köpşiligi oqudı üzdik diplommen bitirdi. Demek, bizdiñ jastardıñ boyında bar osı talpınıs, qwlşınıs memlekettiñ damuı üşin fundament deuge boladı. Onı dwrıs äri tiimdi paydalana alsaq, bizge de sapalı, jaqsı qoğam qwruğa mümkindik bar. Tağı aytarım, bizde qalay desek te progress bar, qoğamnıñ belsendiligi artıp keledi, oğan ärtürli kommunikaciya qwraldarı, internet äser etip jatır. Bwl progresti ärkim özinşe qabıldauı mümkin, degenmen, progress degen sözdiñ özi pozitivti qabıldanadı ğoy, sondıqtan meniñşe özgersek degen jaqsı talpınıs bar. Biraq endi osını biz sayasi jüyede qalay aynaldıra alamız, memlekettik deñgeyde qoldanamız – bwl tağı da kürdeli mäsele, al oğan jauap beretin, ökinişke, bälkim quanışqa oray men emes.
- Europa jastarı men bizdiñ jastar arasında qanday ayırmaşılıqtı bayqaysız?
Negizi är qoğamnıñ deñgeyine baylanıstı boladı ğoy, köp mäsele. Eki taraptıñ jastarın salıstıratın bolsaq, biz bäribir de europalıq mentalitettegi wlt emespiz jäne olardıñ damu koncepciyası men qwndılıqtarı bizge say keledi dep ayta almaymın. Mwnda qoğamdıq qwndılıqtar eñ mañızdı mäsele şığar, sebebi bwl qoğamnıñ negizgi körsetkişi dep oylaymın. Mısalı, olarda ideologiyadan göri qoğamdıq qwndılıqtardı qalıptastırumen köbirek aynalısadı. Jastar belgili bir qwndılıqtarğa senedi jäne solardı wstanadı. Al, endi bizge keletin bolsaq, biz qalay desek te aziyalıq mentalitettegi halıq sındımız. Sol üşin de bizge tikeley europalıq mentalitetti qabılday qoyu öte qiın. Mısalı, bizde qate jasaudıñ qwnı tım auır degen jii aytıladı, bir qate jasasañ onı qoğamnıñ qabıldau qiın. Mwnda japondar da «bet joğaltu» degen bar, bizde de şamamen «ar-wyat» degen wqsas närse bar. Kelesi mısal, bizde äli de bireuge joq dep aytu qiın. Europalıq wstazdarımız aziya elderinde «joq» degen naqtı jauaptı estu qiın dep kületin edi. Endi bwl bizdiñ kemşiligimiz be, artıqşılığımız ba, kim bilsin, alayda bwl - bizdiñ bolmısımız. Bizde osı qwndılıqtar jüyesine köp män beru kerek degen oydamın. Al tikeley jastardıñ artıqşılıqtarı men kemşilikteri turalı aytatın bolsaq, bir närseni tüsinu kerek, eki taraptıñ jastarın salıstırudıñ özi artıq şığar. Sebebi, bizdiñ tuıp-ösken qoğamımız men olardıñ bastau alğan ortası mülde bölek. Solay desek te, neni qabıldap, neni üyrenemin degen swraq qoyuğa boladı. Meniñşe, ğılımğa degen talpınıs, naqtılıq degen sekildi olardan da alar twstarı köp. Dese de elimizdegi jas azamattardıñ ambiciyasınıñ özin qarasañız keremet, «men bılay bolam», «bılay jasaymın» deytin armanşıl ekenin bayqaysız. Osı senimdi quattau bastı mäsele bolıp twr. Şını kerek, bireuler bwnı kemşilik deydi, meniñşe jaqsı qasiet. Kez-kelgen jastı qarasañ mıqtı, armanşıl, ambiciyası bar, biraq onı memleket qalay dwrıs paydalanadı, qalay dwrıs bağıt beredi, memlekettiñ müddesine qalay paydalanadı, bwl endi mülde basqa swraq.
- Bizdiñ jüye «Bolaşaq» tülekteri elge kelgennen keyin olardıñ memlekettiñ damuına qızmet etuine mümkindik berip otır ma?
Bwl «bolaşaqtıqtarğa» jii qoyılatın swraq jäne bwğan türli jauaptar bar. Sapalı jauaptar da biraz berilgen. Jalpı, qazir şamamen 12 mıñ «bolaşaqtıqtar» bar desek, onıñ barşası üşin men nemese basqa bireu jauap bere almaydı.
Bügingi jüyede «bolaşaqtıqtar» kelip eldi tolıq özgertip jiberedi degenge senu qiın sındı. Meniñşe, mına bir närseni de tüsinu kerek şığar, «Bolaşaqpen» oqıp kelseñ de sağan mümkindikti eşkim jasap bermeydi, öziñ jasauıñ kerek siyaqtı. Ärine, byudjet qarjısı jwmsalğan soñ onıñ qaytarımı da bar degen mäsele twradı. Osığan kelsek, «bolaşaqtıqtardıñ» şamamen 10-15 payızı ğana memlekettik qızmette şığar, qalğanı jeke salalarda jür. Bwl faktiniñ özi biraz närseni añğartsa kerek. Dese de memlekettik jüyeniñ özinde mınanday jaqsı tendenciya bayqaladı. Mısalı, «Bolaşaq» tülekterinen şıqqan Bauırjan Baybek, Altay Kölginov sındı azamattardıñ qızmetinen qarasañız tüpkilikti batıstıq model' demey-aq qoyayın, biraq aşıq, erkin jwmısqa degen wmtılıstı köresiz. Degenmen, ökinişke qaray memlekettik, sistemalıq deñgeyde jwmıstar az dep oylaymın. Bolaşaqtıqtar ğana emes, köp jastar memlekettik qızmetke asa qızıqpaydı, sebebi jalaqısı az. Al onımen qalay kün köresiz, äsirese Almatı men Astanada qiın. Osıdan keyin korrupciyamen küresimiz qalay dep aytuğa boladı. Mısalı, biz jii aytatın Singapurda memlekettik qızmetkerler korporativti sektordan kem qarjı almaydı. Sondıqtan da «bolaşaqtıqtar» tügili, elimizdegi sapalı mıqtı mamandardıñ özin memlekettik qızmetke tartu qiın. Bügin tüsinetinimiz, köpşilik jastar korrupciyadan aulaq bolğısı keletin sındı. Sebebi, sapalı jwmıs isteymin degenniñ ornına eldiñ byudjetine «qol salsañ», odan öziñe de elge de eşqanday payda joq ekenin qazirgi jastar tüsinetin deñgeyge aqırın bolsın kele jatırmız. Osı mäseleni tüpkilikti qarap, şeşu kerek şığar, sosın saual qoyuğa bolar, keyin tek «bolaşaqtıqtar» ğana eldi özgertedi degen bos närse dep oylaymın.
-Bizdiñ jüye «Bolaşaq» tülekteri elge kelgennen keyin de özine qaray tärbielep alıp jatır ğoy...
Biraz sarapşılar osını jii aytadı, qosılmasqa amal joq. Şını kerek, «bolaşaqtıqtardıñ» memlekettik sektordan köri jeke menşikte de jaqsı mısaldarı jetkilikti sındı. Kezinde Sayasat Nwrbek ağamız osığan qatıstı jaqsı saraptamalıq jwmıs äzirledi.
Negizi, sol saualnamağa qarasaq, «Bolaşaq» tülekteri özine jwmsalğan qarjını şamamen on jılda tabıs salığımen de qaytaradı eken. Sebebi, köpşilik «bolaşaqtıqtardıñ» elge oralğan soñ, jalaqısı ösedi, ortaşa aylığı qatelespesem osıdan üş jıl bwrın 300 mıñ teñgeniñ aynalasında bolğan.
Odan bölek, adam kapitalınıñ mañızdılığı twrğısınan qarasaq, ol jwmıs isteytin kompaniyanıñ tabısı artuı mümkin, al seykesinşe tabıs artsa memleketke töleytin salıq ta köbeyedi, salıq köbeyse byudjet artadı. Mine, osı twsına da nazar audaru kerek şığar.
Meniñşe, bizde tağı bir mañızdı mäsele, elimizde köp närsege ğılımi negizde qaramaydı. Ğılım aralaspağan jerde kez-kelgen problema jaqsı, nätijeli şeşiledi dep ayta almaymın. Mısalı, biz talqılap otırğan mäsele turalı ğılımi twrğıda zerttegen saualnamalardı biz bilemiz be?! Men biletin tek bir ğana ğılımi jwmıs bar. «Bolaşaqtıqtar» elge qanday effekt berdi, ekonomikağa qanday üles qostı, Qazaqstannıñ jalpı işki öniminiñ ösuine qanday üles qostı?! Nege osını ğılımi jwmıs retinde qazir de zerttep körmeske?! Şını kerek, ğılımi negiz bolmayınşa biz «Bolaşaq» tolıqqandı ob'ektivti bağa bere almaymız.
Sosın, bwl bağdarlamanı tek qana osı twrğıdan qaramau kerek şığar. Öziñiz bilesiz, ötken jılı elimizde «ruhani jañğıru» jii aytıldı, sol maqalanıñ eñ negizgi twsı bilimniñ saltanat qwruı men sıni oylay biletin azamattardıñ qalıptasuı dep oylaymın. «Bolaşaqtıqtarğa» bağa bergen kezde osı ekeuin de wmıtpau kerek sındı. Memlekettik deñgeyde aytpağanda, damığan eldiñ mädenietimen, qwndılıqtarımen tanısıp kelgennen keyin meniñ balama beretin tärbiem de özgerip jatır. Qarapayım mısal, özim balamnan qanday bağa aldıñ emes, ne üyrendiñ dep swraymın. YAğni, memlekettiñ mağan bölgen qarjısı tikeley özime ğana emes, meniñ otbasıma, aynalamdağı ortama, dostarıma da äserin beredi dep oylaymın. Memleket adamdardan qwraladı, sondıqtan da memleket özgeru üşin adamdar özderinen bastauı tiis degen qağidatpen kelispeske amal joq. Birden qoğam özgerip kete saluı - özim asa senbeytin närse.
Ağılşındarda bir jaqsı söz bar, «step by step» deytin, sol sındı aqırın bolsın özgeris keledi degen oydamın. Mısalı, «Ruhani jañğırudıñ» negizin bilesiz be?! Bastı maqsat – bäsekege qabiletti elderdiñ qatarına kiru. Osığan deyin industrialdı bağdarlama sındı biraz ekonomikalıq reforma jasap kördik. Asa nätijeli bolmadı. Adamnıñ sanası özgermey jasalğan eldegi reformalardıñ köbi sätsiz bolmaq. Batıstıñ bizden alğa ketkeni qoğamnıñ özine baylanıstı. Atalmış jayt ekonomikağa tikeley äser etetinin tüsinu kerek. Sondıqtan osı mäselege kelgenimizge quanıştımın, biraq ökinişke oray onı jüzege asıru ekinşi mäsele. Dese de elde osınday oydıñ qozğaluı - jaqsı ürdis.
- Bayqaysız ba, Qıtay qazan ayında ötken qwrıltay kezinde tura osığan wqsas jobanı qolğa aldı. YAğni, memleket köleminde wlttı modernizaciyalau...
Negizi, «Ruhani jañğıru» degennen köri «Modernizaciya obşestvennogo soznaniya» degen orısşa atauı naqtı mänine jaqın keledi. Qıtaydıñ mwnday twjırımğa kelui zañdı närse, sebebi älemdik liderlikke wmtılğan, bügingi poziciyasın wstauğa talpınğan eldiñ jayı tüsinikti. Al bizge kelsek, territoriyası keñ elde 18 mln halıq ğana twramız, keyde oylaymın, qazir bizge tek sandı emes, sapanı da qualau kerek şığar. Sebebi, älemde bolıp jatqan jañalıqtar, özgerister, ğılımi progress bizdi san emes sapa qualauğa da itermelep jatır. Ärine biz sanğa da mañızı bar, biraq sol Afrikada milliondağan halqı bar elderdi köresiz, sol siyaqtı bolıp qalmasaq degen oyım bar. Bwl twrğıdan qarağanda biz sanmen birge sapağa basa män beruge tiispiz.
Meniñ jeke senimim, Qazaqstanda köp mäseleniñ şeşimi - bilim salasında. Qazaqstanda bilim reformasın retke keltirmey qiın. Batıstan bir tüsingenim barlıq elderi sapalı bilim beruge qattı män beredi. Britaniyanıñ özi Finlyandiyanıñ bilim reformasına qızığuşılıq tanıtıp jatır. Qazir olarda balalardı jastayınan ortağa beyimdilikke üyretu negizge alınadı. Qarasañız, 7-8 sınıpqa deyin balalarğa bağa qoymaydı, kerisinşe mektep olardı qoğamğa beyim etip tärbieleuge tırısıp jatır. Salıstıra aytsaq, bizde jastar mamandığın jii auıstıradı degen pikirler bar. Mwnı büginde özim asa problema dep qaramaymın, qoğamğa beyimdelip, özi qalğan käsippen aynalısıp jatsa bwl problema emes, kerisinşe jaqsı boluı mümkin. Batısta keybir universitetter oquğa eşbir attestat, diplomsız da magistraturağa qabıldaytın deñgeyge kelip jatır. Sondıqtan bizge de köp närsege fundamentaldı türde degen közqarasımızdı özgertuge tura keledi.
- Endigi swrağımdı jastar sayasatı turalı qoyğım kelip otır. Qazirgi elimizdegi jastar sayasatın qalay bağalaysız? Europada qanday täjiribeler bar?
Senesiz be, jastar sayasatı turalı aytıp, aytıp endi mülde aytqım kelmeytin adammın deuge boladı. Soñğı bir bir maqalamda «jastar sayasatınıñ bastı maqsatı – bizdi tezirek qartaytu» dep jazıp edim. Bwyırsa, mine osı jıl elimizdiñ zañı boyınşa belgilengen kategoriyadağı jastar qatarınan ötkeli otırmın. Bizde osıdan jeti-segiz jıl bwrın köterilgen problemalardı qazir de özekti dep aytuğa boladı.
Derbes ministrlik qwrıldı, qwlşınıs bar, bwl jwmıstıñ basına şetelderde bilim alğan jaña buın kelip jatır. Dese de jastar sayasatına degen tüsinik sol qalpı qalğanday äser beredi. Britaniya jaylı jii aytqan soñ sol eldiñ mısalın keltirsek. Birinşiden, jastar mäselesiniñ şeşimi bilim salasında dep qaraydı. Sebebi, sapalı bilim alğan adam qoğamda ornın taba aladı, kürdeli problemalardı tudırmaydı, bastısı özin damıta aladı, köpşiligi jwmıs tabadı Qarasañız, qazir Qazaqstan jastarında üş negizgi problema bar. Äueli, sapalı bilim alu, keyin jwmıssızdıq, sosın baspana mäselesi. Bizdegi jastar sayasatı turalı zañ da naqtı iske bağıttalğan emes. Kezinde M. Tinikeev jastardıñ twrğın üy mäselesin osı zañ arqılı retteyik degen wsınıstı ortağa qoyğan. Biraq qabıldanbadı, bwl zañnıñ tikeley jwmıs jasamaytının biraz azamat biledi.
Aytılğan üş mäselege qayta oralatın bolsaq, osığan qatıstı Almatıda jaqsı bastama köterildi. Äkimdik qarjı bölip, «Twrğın üy qwrılıs jinaq bankpen» kelisim arqılı baspana mäselesimen şeşudi alğa qoydı. Ülgi alatın mısal. Qazir özgerdi me bilmeymin, osıdan üş-tört jıl bwrınğı mälimet boyınşa, jas otbasılardıñ 80 payızında baspana joq degen körsetkişter bolğan. Äleumettik mäsele otbasınıñ twraqtılığına äser etetin negizgi faktordıñ biri, bwl bir jağınan jas otbasılardıñ ajırasu faktileriniñ köbeyuine de ıqpal etedi dep oylaymın. Ärine, eñ bastı sebep emes şığar, alayda jeke baspanası, bolaşaqqa senimi joq otbası qalay twraqtılığın saqtap twra almaq?! Qiın.
Bälkim bireu keliser, kelispes, özim elimizde jastar sayasatı basqarmaları kerek emes dep oylaymın. Almatı, Astana sekildi studenttik iri qalalarda bolmasa, basqa aymaqtarda onıñ funkciyasın tüsinu özime qiın. Şın mänisinde « Jas Otan» atqaratın qızmetti qaytalaytınday äser qaldıradı. Älbette, jastar basqarmasına jauaptı keybir azamattardıñ jaqsı jwmıstar atqarıp otırğan bilemin, tikeley äkimge kirip, jastardıñ mäselesin qorğaytın jayttardı da kördik. Alayda bwl üşin de derbes basqarma wstaudıñ qajeti joqtay körinedi.
Wlıbritaniyadağı jağdaydı ülgi etetin bolsaq, jastardıñ arasındağı şeşilmey jatqan keybir mäselelerdi kimge tapsıru kerek?! Onı jastarıñ özine, yağni jastar wyımdarına tapsırsa äldeqayda tiimdi bolar edi. Britaniyada köbine solay jwmıs isteydi, türli jastar wyımı qwrılıp, olar belgili bir problemalardı sätti şeşip jatsa ükimet tarapınan granttar beriledi. Tikeley jwmıstarmen memleket aynalıspaydı, sebebi memleket qalay desek te - naşar menedjer. Bizde de qanşama belsendi jastar men olardıñ wyımdarı barşılıq. Ärine, olardıñ problemalar da köp, biraq memleket jastar wyımdarınıñ ösuine ıqpal etui kerek, keyin osı wyımdardı kötere alsaq, granttıq twrğıda qarjı bölsek, olardıñ jobalarına kömektese alatın bolsaq, bwl köp problemalardıñ şeşimi bolatın edi. Qazir elimizdegi osı bağıttağı mısal retinde «Azamattıq bastamalardı qoldau ortalığın» aytıp ötsek boladı.
Meniñşe, qarajattı jastar wyımdarına jastar basqarmasınsız da taratuğa boladı, al oblıs nemese qala basşılarınıñ ideologiya jönindegi orınbasarın osı mäselege tikeley jauaptı etip bekitse tiimdi bolar edi degen oydamın. Keyin onıñ esebin qarastırudı bizde äli de tiimdi paydalana almay jürgen organnıñ biri prezident janındağı jastar sayasatı jöninde keñeske tapsırsa jön. Prezident janında keñester köp emes, sonıñ biri jastarğa qatıstı boluı da atalğan taqırıptıñ mañızdı ekeni bildiredi. El halqınıñ 27 payızı jastar, demek bwl - ülken küş. Söz soñında aytqım keletini, bizde äli de bir naşar közqaras, wstanım bar sındı, sın, qarsı pikir aytsañ onıñ jeke basına nemese qanday da bir jeke müdde üşin sınğa alıp jatqanday qabıldaydı. Osı psihologiyanı özgertu kerek sekildi.
- Äñgimeñizge rahmet!


text:
Apis etilgen Qırım aq-uquq qoruyıcısı Kuku halqara kampaniyasınıñ qaramanı oldı (+ video)
Ukrainada «Mektüpler yazuv marafonı: cesaretlilernen yan-yanaşa» adlı halqara aq-uquq qoruyıcı kampaniyası başlana. Qırımtatar faaliyetçisi, «Yaltada Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantı Emir-Useyin Kukunıñ mahkeme işi bu yıl Marafonnıñ esas qısımlarından biri oldı. Amnesty International teşkilâtı aq-uquq qoruyıcısınıñ taqdiri ve yaqalanuvı aqqında animatsion rolikni taqdim etti.
Amnesty International halqara aq-uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ Ukrainadaki sözcüsi Mariya Guryeva Qırım.Aqiqatqa: «Biz bu halqara kampaniyasınıñ çerçivesinde öz ve başqa adamlarınıñ aq-uquqlarını nasıl etip qorçalamaq kerekligini añlatmaq içün materiallar azırlaymız. Bu rolik Emir-Useyin Kukunıñ ömür arqadaşı Meryemniñ ikâyesi ile özümiz yapqan haberler talili esasında meydanğa ketirildi. Teessüf ki, bu adise unikal degil, Qırımda bir çoq qırımtatarlar ve narazılıq köstergenler buña beñzer aq-uquq bozuluvlarından zarar köreler», – dep ikâye etti.
Aq-uquq qoruyıcıclarınıñ fikrine köre, Emir-Useyin Kukunıñ işi – ilhaq etilgen Qırımda umumen olayatqanlarını köstergen bir levhadır.
Rolik üzerinde ukrain animatorı Vladislav Burbela çalıştı.
2017 senesiniñ «Mektüpler yazuv marafonı: cesürlernen yan-yanaşa» halqara aq-uquq qoruyıcı kampaniyası 200-den ziyade ülkeden faaliyetçilerni topladı. Faaliyetçiler arizalar imzalamağa, mektüpler yollamağa, haberler dağıtmağa davet eteler.
Bu yıl Ukrainada Marafon on birinci kere ötkerile.
Yaltada «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğanlarnı 2016 senesi fevralniñ 11-nde tevqif ettiler. Olarnıñ arasında İnsan aqları boyunca alâqa tutuv gruppasınıñ azası Emir-Useyin Kuku, qurucılar olıp çalışqan Aluştalı Muslim Aliyev ile Qızıltaşlı (Krasnokamenkalı) Enver Bekirov ve Yaltadan çiçek satıcı Vadim Siruk bulunalar.
Mahkeme Qırım aq-uquq qoruyıcısı, «Yaltada Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantı Emir-Useyin Kukuğa apiste bulunuv müddetini 2017 senesi dekabrniñ 8-ne qadar uzattı. Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Qırımlı aq-uquq qoruyıcısınıñ umumiy apis müddeti 21 ay ve 27 künni teşkil etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca yaqalanğan ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ imayecileri, olarnıñ taqibi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Qurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esas itibarı ile qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd ete.
Halqara islâmiy siyasiy teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» olaraq belgilengen 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Kirilenko: ATRge qol tutmaq ve işiniñ Ukrainada devam ettirmesine imkân bermek kerek
Ukraina medeniyet naziri Vyaçeslav Kirilenko ATR qırımtatar telekanalına qıtaiy Ukrainada işine devam etmege imkân yaratmağa çağıra. ATR qırımtatar telekanılı Roskomnadzornıñ mütenasip avalesi olmağanından sebep aprel 1-den yayınlavını toqtattı.
Bunı Kirilenko öz twitterinde yazdı.
«ATR telekanalına qol tutmaq ve işiniñ Ukrainada devam ettirmesine imkân bermek kerek. Qırımtatarlarda yañı sürgünlikke qarşılıqnı köstermek içün şahsiy TV olmalı», – yazdı nazir.
Aprel 1 kününden ATR yayınlavı toqtaldı. Buña sebep – Roskomnadzor tarafından yayınlav izniniñ berilmemesidir.
Teleşirket bir qaç kere Roskomnadzorğa vesiqalarını bere edi, amma çeşit sebeplerden olarnı qaytara ediler. ATR şirketine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radiosı, «15 minut» internet neşiri de şimdi aynı vaziyettedir.


text:
Jumıs küniniñ alğaşqı kezeñderi mañızdı mänge ïe jäne ol jumıs waqıtınıñ qalğan böligi üşin belgili bir röl atqaradı. Eger sizdiñ jumıs küniñizdi keşigwden, rettelmegen top-toppen jïnaqtalğan xattardan bastalsa, onda jumıs küniniñ oydayğıday sätti ötwine senw qïın.
1. Jumısqa keşigip kelw
Jumısqa keşigip kelw bükil jumıs küniniñ sättilikterin buzwı mümkin. Jaqında zerttewşi mamandar, basşılar, olardıñ keşke qalıp jumıs jasawın esepke alğan künniñ özinde de, jumısqa keşigip keletin qızmetkerlerdiñ jumıstarın tömen bağalaytındıqtarın anıqtadı. Ärïne, bul ädiletsiz bağalaw. Sondıqtan da jumısqa keşikpew sättiliktiñ bir kepili.
2. Äriptesterimen amandaspaw
Keñsege kelgen kezde qasıñızdağıdağı äriptesteriñizben amandasw öziñe de jäne özgelerge de jaqsı köñil-küy sıylaydı. Bul jumıstı sätti bastawğa mümkindik beredi.
3. Kofe işw
Eger sizdiñ töekten turğan boyda kofe işw ädetiñiz bolmasa, siz eger jumısqa kelgennen keyin birden ıstıq şäy işwşiler qatarınan bolsañız, onda mına keñeske köñil awdarğanıñız abzal.
Zerttewşi mamandar kofeni 9:30 sağattan keyin işkendi durıs dep esepteydi. Sebebi bizdiñ enerïyalıq sanımızdı rettep otıratın kortïzol gormonı köpşilik jağdaylarda tañğı 8-den 9-ğa deyini waqıt aralığında joğarı körsetişke ïe boladı. Eger siz däl osı biz aytqan waqıtta kofe işetin bolsañız, onda ağza kortïzoldı bölwdi tömendetedi jäne sizdiñ kofege täweldiligiñiz artadı.
Al 9:30 dan keyin qandağı gorman deñgeyi tömendey bastaydı.
4. Alğan xattardıñ barlığına jawap beriñiz
Alğan xattarğa jawap bermes burın, jalpı xattarğa şolw jasap, eñ mañızdı jäne jedel waqıttarğa belgilengen xattardan bastaw abzal.
5. Aldın-ala josparsız jumıstı bastaw
Jumıs künine şamalap bolsın jumıs josparın jasañız. Bul şarwa küntizbedegi mañızdı jumıstardı waqıtımen atqarwğa septigin tïizedi.
6. Jumıstı barınşa oñay ädispen bastawğa tırısıñız
Zerttewşi mamandar, jumıs ayağına qaray adamnıñ küş-qwatı kemï tüsedi. Sondıqtan da jumıstıñ birinşi böliginde mañızdı jäne kürdeli mäselelerdi şeşwge küş salğan durıs.
7. Bir waqıtta birneşe jumıstı qatar atqarw
Key kezderi bizdiñ küş-qwatımız artıp, birden taw-tas qoparıp tastağımız kelip, bir waqıtta birneşe istiñ basın qayırwğa tırısıp jatatındığımız şındıq.
Zerttewşi mamandar, bul ädis jumıs nätïjesine öziniñ keri äserin tïgizedi deydi. Sondıqtan da munday qatelikterden boydı awlaq ustap, jumıstı ret-retimen orındaw qajet.
Derekközi: insider.pro.
Kommentarïï


text:
Qazirgi tañda Portwgalïya jastarı Ewropa oyındarınıñ fïnalına şığw körsetkişi boyınşa Olïmpïadağa joldama ïelenip ülgerdi. Endi erejege säykes, Olïmpïada oyındarında qurama sapına 23 jastan asqan üş oyınşını qoswğa boladı. Osığan oray Portwgalïya fwtbol qawımdastığı Ronaldwğa qatıswğa ötiniş bildirip körmek.
Ronaldwdıñ Olïmpïada oyındarına qatıswğa mümkindigi bar. Bizdiñ Olïmpïadağa 23 jastan asqan üş oyınşını alıp barwımızğa quqığımız bar. Ronaldw – üşewdiñ birewi bolwı mümkin. Biraq äli resmï usınıs jasağan joqpız, - dedi Portwgalïya fwtbol qawımdastığınıñ prezïdenti Fernandw Gomeş.
Osı jerde ayta ketetin jayt, Krïştïanw Ronaldw klwbtıq deñgeyde talay jetistikterge jetkenmen, Portwgalïya quraması sapında bïik belesterdi buğan deyin bağındıra almay kele jatır.
eurosport.ru
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Demalıs küni Ïspanïyanıñ tanımal änşisi Enrïke Ïglesïas Tïxwana qalasında (Meksïka) bergen koncertinde saxnada än aytıp jürip jaralanıp qaldı, dep xabarlaydı «RÏA Novostï» Meksïkanıñ «La Razon» portalına silteme jasay otırıp.
Kwägerlerdiñ aytwınşa, ärtis än aytıp turğanında sekirip, dron - koncertti tüsirw üşin qoldanılatın şağın basqarılatın uşw quralın ustap almaq bolğan. Ïglesïas körermenderin swretke tüsirw üşin osığan uqsas äreketterdi buğan deyin de jasap körgen, alayda bul jolı sätsiz şığıp, birneşe sawsağın qanğa boyadı.
Därigerler koncertti toqtatw qajettigin talap etkenimen qanğa bökken kïimimen änşi koncertti ayağına deyin jetkizdi.
QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qırım müzeyleri Amsterdam mahkemesiniñ «skit altınları» qararından şikâyet etecektir – matbuat vastaları
Qırım müzeyleri Amsterdam bölge mahkemesiniñ «skit altınları» kollektsiyasını Kyivge berme qararından şikâyet etecektir, dep bildirdi bu esnasta Qırım müzeyleriniñ menfaatlarını qorçalağan «İnyurkollegiya» advokatlarınıñ uquqçısı Anastasiya Sivitskaya «RİA Novosti Krım» agentligine.
«Ukrainağa berme qararı dava apellâtsion mahkemede baqılğan soñ işke tüşürile. Şikâyet etecekmiz», – dep ayttı advokat.
Sivitskayanıñ qayd etkenine köre, qarar «añlaşma şartlarına zıt kele».
Kreml kontrol etken Qırım medeniyet naziri Arina Novoselskaya Amsterdam mahkemesiniñ qararını «siyasiy» dep adladı, ve «ahlâq ve dünya müzeyleriniñ munasebetlerine zıt kele», dep ayttı.
Amsterdamnıñ bölge mahkemesi dekabr 14-de «skit altınları» kollektsiyasınıñ Ukrainağa qaytarılmasına dair qarar çıqardı.
«Qırım – Qara deñizniñ altını ve sırı» sergisi 2014 senesi fevral ayından avgust ayına qadar Amsterdamnıñ Allard Pirson müzeyinde numayış etilgen edi. Anda Qırımdaki skit, sarmat ve gotlarnıñ medeniyetini temsil etken dört Qırım müzeyiniñ eksponatları taqdim etilgen edi.
Qırım işğalinden soñ Ukraina akimiyeti eserler müzeyge degil de, Ukraina devletine ait, dep bildirdi. Qırım müzeyleri ise eksponatlarnıñ olarğa qaytarılmasını talap ettiler. Felemenk müzeyi eserlerni ne Ukrainağa, ne de Qırımğa bermedi ve mahkeme qararını ya da taraflarnıñ añlaşmasını beklegen edi.
Qırımnıñ dört müzeyi Amsterdam mahkemesinde Allard Pirson müzeyine qarşı dava açtırıp, kollektsiyanı Qırımğa qaytarmağa talap etken edi.


text:
Amnesty International: Front Line Defenders mukâfatını qırımlı advokat Kurbedinov bir qorçalav vastası olaraq qullanması mumkün
Mayısnıñ 26-nda Dublinde Front Line Defenders mukâfatınen taqdirlengen qırımlı advokat Emil Kurbedinov onı, istilâ altındaki Qırımda insan aqlarını imaye etüvde bir qorçalav vastası olaraq qullanması mumkün. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Ukrainadaki Amnesty International müdiri Oksana Pokalçuk söz yursetti.
«Bu mukâfat - bir qorçalav vastası kibidir, çünki advokat ya da taqiqat esnasında bulunğan insannıñ ayatı, ya da ğayıp olğan insan artından ne qadar çoq taqip etilse – demek ki, devlet o insannı ne gizlep, ne de aqlarını bozup olamaycaq ve mesuliyetli olacaqtır degen manağa kele», – dep izaatladı Pokalçuk.
O, berilgen mukâfat Qırımda insan aqları bozulğanı meselesine bir daa diqqat çekelecegini ayrıca qayd etti.
Front Line Defenders mukâfatı er yıl, öz canını telükege atıp, cemiyette aqlarnıñ qorçalanmasına büyük isse qoşqan uquq qorçalaycılarğa taqdim etile.
2017 senesi jüri azaları finalğa 56 memleketten teklif etilgen 142 namzet arasından 5 şahısnı saylâp alğan edi. Finalğa Ukraina, Nikaragua, Vyetnam, Cenübiy Afrika ve Kuveyt vekilleri keçken edi.
Qırım yarımadası Rusiye Federatsiyası tarafından zapt etilgen soñ Emil Kurbedinov azlıqta olıp taqip etilgen qırımtatar halqınıñ vekillerini, cemaat faalleri ve jurnalistlerni qorçalamaqta. O, acele çağıruvlarğa riayet eterek, tintüv ve apiske aluvlar devamında insan aqlarınıñ bozıluvlarını da qayd ete.
2017 senesi yanvarniñ 26-nda, faal Seyran Saliyevniñ evinde tintüv ötkerilir eken, oña yardım etmek maqsadınen anda ketken arada, Bağçasarayda FSB tarafından tutula. Rayon mahkemesi onı «ekstremistik teşkilâtlarnıñ teşviq etilmesinde» qabaatlap, on künge apiske alğan edi.


text:
Älipbi auıstıru isi. Qapı qalma, qazaq eli!
Elbası N.Nazarbaev öziniñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasımen eldiñ sanasın bir serpiltti. Sarapşılar «bwl bir programmalıq dünie boldı» desip jatır. Maqala basın Elbası «älemde bağıtı äli bwlıñğır, jaña tarihi kezeñ bastaldı» dep bastaydı. Belomırtqa oy: «HHİ ğasırdağı qazaq sanası qanday bolmaq kerek» degenge kep tireledi. «Sanamız isimizden ozıq jürui» degeni osıdan şığıp jatır. Wlt jañğıruı üşin wlt basşısı eki ereje wsınadı: «1) Wlttıq kod, wlttıq mädeniet saqtalmasa eşqanday jañğıru bolmaydı; 2) Alğa basu üşin wlttıñ damuına kedergi bolatın ötkenniñ kertartpa twstarınan bas tartu». Kreativti bolu degen osı ğoy. Negizi qazaq o bastan kreativti halıq. Eñbektiñ tağı bir tüyindi jeri: «Sananıñ aşıqtığı: köptegen problema älemniñ qarqındı özgerip jatqanına qaramastan, bwqaralıq sana-sezimniñ «otbası, oşaq qası» ayasında qaluınan tuındaydı».
Iya, qazaq köp jwmısın istep üyrenbegen halıq. Üy küşik wlt bop jürmiz äli. Wltıñ oñalmay otbası, oşaq qasıñnıñ tütini tüzu şıqpasın tüsinetin uaqıt keldi bizge. Qazaq o basta kreativti bolsa nege onda kertartpa bop jwr? Onıñ tereñ tarihi mäni bar. Birneşe jüz jılğı qalmaq ıqpalınan salt-dästürimizge kertartpa sarqınşaqtar köp kirdi (şamanizm, fetişizm elementteri). 200 jıldıq orıs otarınan bolmısımız qattı özgerdi. Professor M.Mırzahmetwlı aytıp edi nayman Aqtaylaq bi ayttı» dep:
«Bwrınğınıñ bii jaqsı Qwday jasağan,
Endigini orıs pen qıtay jasağan, –
dep. Al, 70 jıldıq keñes qoğamı bizdi qattı qwdaysızdandırdı (qwdaymız – MELS, kitabımız – «Kommunistik partiyanıñ Manifesi» boldı ol kezde).
Qazirgi qazaq osınşama mikrobtardı boyına darıtıp, qattı sırqattanğan wlt. «Aru batpandap kirip, mısqaldap şığadı» degen ata-babalarımız. Odan emdelu oñay bolmay jatır. Sol emdeludiñ bir jolı – alfavit auıstıru bolıp twrğanğa qwsaydı. Qazirgi kezde kirilden latınğa köşu mäselesi qoğamda qattı talqılanıp jatır. Eñbektegen baladan, eñkeygen kärige deyin bwğan atsalısıp otır. Azıraq tarih betterin paraqtayıq. Qazirgi qazaq eli osı uaqıtqa deyin 21 ret memleket qwrıp, 10 ret älipbi auıstırıptı. YAğni, bwl is keñes imperiyasınıñ qwytwrqılığınan ğana örbigen närse emes. Mısalı, sonau 5 ğasırda qazaq dalasına nestorian dinin äkelgen jamağat estrangelo alfavitin qosa japsırıptı. Onşaqtı alfavittiñ işindegi eñ önimdisi arab älipbii bolğan. Osı älipbi kezinde Mahmwd Qaşqari, Mwhammed Haydar Dulatilar şıqqan. Qarahan, Altın Orda sındı imperiyalar qwrılğan. Taza türik passionarlığı degen de osı. Osı alfavitten qızğış qwstı kölden ayırğanday ğıp, bizdi ayırğan keñes ükimeti. Alfavit turalı kökiregimiz qarıs ayrılıp, ökinetin tws ta – osı tws. Ökingennen ne payda, ol uaqıt ötti, ketti. Ol alfavitpen birge mıñ jıldıq örkeniet ketti. Qwran men qazaq arası alıstadı. Şığıstan şıray ketip, batıstıñ asığı alşısınan tüsip otır qazir. Qağazdı oylap tapqan qıtayğa qarağanda ayfon oylap tapqan amerikanıñ aydarınan jel esip twr. Eki jep bige şıqtı degen osı. Endigi göy-göy basqa bop twr. Ol – qaytip älemdik örkeniettiñ biik attaqırınan kütirletip jem jeymiz degenge kep tireled. Ol üşin qwldıq sana qamıtınan qwtılu kerek. Däl osınday tarihi teketires ötken ğasır basında da bolıp edi. «Elu jılda el jaña, jüz jılda qazan» dep halıq beker aytpağan. Sol kezde A.Baytwrsınov töte, N.Töreqwlovtar latın jazuların jaqtap, eki jaq bolğan. Oğan 1924 jılı Orınbor qalasında ötken twñğış qazaq bilimpazdarınıñ siezi kuä. 1931 jılı «Eñbekşi qazaq» gazetinde (qazirgi «Egemen qazaqstan») jariyalanğan:
Arapşı, jaña älipşi,
Eki jaq bop tartıstı:
Ahmet, Eldes, Mwhtarlar
Arapqa jwmsap bar küşti
degen jır joldarı sol uaqıttıñ uıttı bir körinisi. Baytwrsınwlı Aqmet sol siezde: «jaqsı älibbi tilge şaq boluı kerek. Ölşenbey tigilgen o jer, bw jeri boyğa jwuısbay, qolbırap, solbırap twrğan keñ kiim siyaqtı artıq äripteri köp älibbi de qolaysız. Boyıñdı qısıp, täniñdi qwrıstırıp, tırıstırıp twrğan tar kiim siyaqtı ärpi kem älibbi de qolaysız boladı» degen edi. Qazaqqa fizika men geometriya oqulıqtarın jazıp bergen alaş arıstanı Eldes Omarovtıñ alfavit turalı pikirin bügingi kün wlttıq komissiya qattı eskerui kerek: «Jazudıñ, ädebiettiñ qızmeti: tildiñ özgerisine äser beru emes, sol özgeristen qalmay erip otıru, bolğan özgeristi qattap, tañbalap otıru. Tildiñ eski türin wstap alıp, sodan ayırılmay, jañadan bolğan özgeristi, tildiñ bwzılğanı dep tüsinip, qabıl almay otırğan jazu eldiñ tiline salğan bwğau esebinde boladı» dep edi wlt janaşırı. Näzir Töreqwlovtıñ sözderin termintoptıñ qwlağına altın sırğa retinde wsınamız: «Qazaq tilinen layıq söz tabılmaytın bolğanda, pän sözdi asıl tübirinen alu kerek. Jaña barlıq qalıqtardıñ bärine ortaq «internatsional», «demokratiya» sıqıldı pän sözderdi özgertpey, jalpı YAurıpanıñ aytıp otırğan türinde alu kerek. «Aptomobil», «telegirap» sıqıldı tehnika sözderin de sol jalpı YAurıpanıñ qoldanğan türde alu kerek. Onday sözderdi qazaqşağa audarıp, YAurıpadan alıstaudıñ paydası bolmaydı». Jalpı, osı oqu, jazu turalı danışpan Abay tereñ qoğamdıq taldau jasağan (Abay swmdıq sociolog qoy negizi): «Balalardı oqıtqan da jaqsı, biraq qwlşılıq qılarlıq qana, türki tanırlıq qana taza oqıtsa boladı. Anıñ üşin bwl jer darül harb, mwnda äuel mal tabu kerek, onan soñ ğarab, parsı kerek. Qarnı aş kisiniñ köñiline aqıl, boyında ar, ğılımğa qwmarlıq qaydan twrsın? Aşap işuge maldıñ tapşılığı da, ağayınnıñ arazdığına ua är türli bälege, wrlıq, zorlıq, qulıq, swmdıq sekildi närselerge üyirlendiruge sebep bolatwğın närse. Mal tapsa, qarın toyadı. Onan soñ bilim, öner kerek eken. Sonı üyreneyin ne balama üyreteyin dep oyına jaqsı tüsedi.
Orısşa oqu kerek, hikmet te, mal da, öner de, ğılım da – bäri orısta twr. Zararınan qaşıq boluğa, paydasına ortaq boluğa tilin, oquın bilu kerek. Anıñ üşin olar dünieniñ tilin bildi, mwnday boldı. Sen onıñ tilin bilseñ, kökirek köziñ aşıladı. Ärbireudiñ tilin, önerin bilgen kisi sonımenen birdeylik dağuasına kiredi, asa arsızdana jalınbaydı. Dinge de jaqsı – bilgendik (Jiırma besinşi söz). Abaydıñ ol orısşa oquı – qazir ağılşanşa bop özgerip twr. Ol törtkül dünieni arbaytın älemdik til bop twr. Latın qarpi onıñ bolat sauıtı bop twr. Bizdiñ latınğa auısamız degenimizdiñ de bar sebebi – Abay aytqan närselerde twr. Älemmen «birdeylik dağuasına kiru», öytkeni, qazir «hikmet te, mal da, öner de, ğılım da – bäri (orısta emes) europada twr». Tek «qwlşılıq qılarlıq» isimiz olarda emes, özimizde. Onıñ jürekti bürkenip jatqanına mıñ jıl. Onıñ kilti – «arab, parsıda» (Birneşe kiltiñ bolmasa qazir bir kiltpen köp köp esikti aşa almaysıñ). Häm bwl is – eñ wlı is! Ol is hikmet, mal, öner, ğılım isinen joğarı twru kerek. Sonda ğana qazaq qoğamı – älemnen oyıp twrıp öz ornın almaqşı. Wlttıq kod degen sol. Äytpese, europanıñ örkenietine emes afrikadağı pigmeylerdiñ deñgeyine tüsuip ketuimiz ğajap emes. Eger so küyi maqsat pen qwraldı ajırata almay añırasaq.
Jañarğan qazaq qoğamı jalpı, jaña älipbidi jatırqap jatqan joq. Biraq oy-pikir aluandığına auızdıq salınıp otırğan joq. Jwrt meniñki degenniñ bäri qızğanbay öz oyın ortağa salıp jatır (Bizdiki sol köp pikirdiñ biri ğana). Bir qızığı keybir «taza qazaqtar» qarsı şığıp, «şala qazaqtar» qoldap şıqtı bwl isti (Qoğamdağı bwl qızıq fenomendi közi şalğan qazaq intelligenti Qazıbek Isa boldı). Keybir «taza qazaqtar» tırs etpey wyıqtap jatqanda «Şala qazaqtar» şala bülinip, wlt qamın jep jür qazir. Olardı wlt qamın jeuden kim şettetsin? Bwl da bir qazaqtı Qwdaydıñ jarılqağanı ğoy. Äytpese, wltşıldıqtı birjola monopoliyağa aynaldırıp alğısı kep jürgender az emes aramızda. Mwhtar Şahanov bwl iske tübegeyli qarsı emes, tek qazir älipbidiñ er-toqımın auıstıratın kez emes deydi. Professor M.Mırzahmetwlı qazaqtıñ qalay orıstandırılğanın tübirimen biletin ğalım. Sondıqtan, ol kisiniñ alfavit auıstıruğa qoyatın bir-aq şartı bar: missioner äripterdiñ mülde manswqtalğanı maqwl. Oljas Süleymenovtiñ latınnan kirildi joğarı qoyuı onşa jwmbaq jäyt emes. Parijdi meken etkenmen, ol kisiniñ latınğa onşa işi jılımay jür. Biz latınğa işimiz jılığannan emes, suıq aqıldıñ küyin küyttegenen köşpekpiz. İşimizde ne jatqanın jasırmay ayttıq. Tek sonı qaytip qorğap qaludıñ qamı ğoy bäri.
Endi latın grafikasına köşsek, qaytip köşemiz? Bizdiñ bayqauımızşa alfavit swlbasına qatıstı talas-tartıs negizinen ä, i, ö, w, ü, q, ğ, ñ äripteri töñireginde bolıp otır. Jalpı, älipbige qatıstı qazir eki wstanım ayqın bolıp otır.
Birinşi, klassikalıq latınnıñ 26 äripine qazaq tilindegi 28 dıbıstı sıyğızu (Eşqanday apostrof, digraf, diakritika täsilderin qoldanbay).
Ekinşi klassikalıq latınnıñ 26 äripimen şektelmey apostrof, digraf, diakritika täsilderin qoldanıp, «bir dıbıs, bir ärip» principine säykes älipbi jasau.
Bizdiñşe osı eki pikirdiñ arasında ortaq şeşimge kelu kerek. Birinşi wstanım – älipbidi qazirgi ozıq tehnologiyağa beyimdeu twrğısınan şığıp otır. Maqsat: internet älemine erkin kiru (Onda suda jüzgen balıqtay bolu). Sebebi: internet – qazirgi örkeniettiñ altın kilti bop twr. Ekinşi wstanım – qazaq tilindegi dıbıstardı joğaltıp alu qaupinen «bir dıbıs, bir ärip» principin wstau kerek degennen şığıp jatqan närse. Bwl joba professor Älimhan Jünisbek jasadı dep, el işinde taralıp jürgen nwsqağa tän. (Sol siyaqtı Z.Bazarbaeva, A.Şäripbaev nwsqalarına da tän). Bwnı filologtardıñ jobası deydi (Ä.Jünisbek nwsqası jwrt auzında türik alfaviti dep te atalıp jür).
Birinşi nwsqa elbası jarlıq şığarğan nwsqağa tän. Osı resmi nwsqa wstanımın jalpı, dwrıs dep sanaymız. Tek ondağı jetispeuşilikti (birıñğay apostrof qoldanu) retteu üşin, el işine taralıp jürgen Arman Bayqadam degen azamat wsınıp jürgen «VAILATYN» jobası negizinde tolıqtırıp (mısalı ondağı invariant täsilin paydalanu, klaviatura simvoldarın tolıq saqtau, kirildegi Q ärpin latınşa K ärpine auıstıru, Ğ ärpin Q ärpine auıstıru, ñ ärpin ng digrafımen beru t.b), elge bir toqtamğa kelgen nwsqa retinde wsınu kerek dep oylaymız. Qalğan jobalardıñ, pikirlerdiñ bäri osı eki nwsqa negizine wqsas dünieler («NwrOtannıñ» hatşısı Farhad Kuanganovtıñ apostraf ornına a'kyutter paydalanu degeni de ekinşi top pikirine jaqındayd. «Qazaqgrammar» variantı da eskeruge twratın närse, olar osı eki jarılğan pikirdiñ orta jolın tapqısı kelgen. Ataqtı matematik Asqar Jwmadildaev latındı qoldaydı, biraq kirildi de qimaydı). Köpşiligi jäy ğılımi negizge negizdelmegen, belgili bir jüyesi joq äuesqoy nwsqa tuındılar. Soñğı aytarımız, älipbi mäselesin dañğaza, bası artıq talqılaulardan arıltıp, negizdi, jüyeli, aytarı bar, elge, qoğamğa paydası tier degen nwsqağa birjola toqtau kerek.
Joğarıda biz aytıp otırğan eki bağıtqa qatıstı tağı bir erekşelik: birinşi wstanım-nwsqa A.Baytwrsınov jasağan «Töte jazu» ülgisine qwsaydı. Ekinşi wstanım-nwsqa 1929 jılı qabıldanğan «YAnalif» ülgisine keledi. Öz basım, bizge qazir «YAnaliftan» göri «Töte jazu» ülgisi jaqın äri paydalı bolar degen oydamın. Öytkeni, zaman özgerip ketti. Biz qwptap otırğan nwsqa – Amerika, Wlıbritaniya häm Malayziya t.b. elderiniñ tañdağan nwsqası. Ekinşi nwsqa – Türkiya häm postkeñestik türik elderi tañdağan t.b. alfavitterge keledi. Qaysısı ozıq, qaysısı tozıq ekenin jwrt özi tañdasın. Wlttıq komissiya tek wlttıñ qamın jesin. Türli oy-pikirler tasqının tarazılap, HHİ ğasırda qazaq eliniñ ruhın köterer, örkeniettiñ şıñına şığarar şeşim şığarsın. Öytkeni, älipbi auıstıru jeke adamnıñ kiim, kölik, äşekey t.b. auıstıruı siyaqtı närse emes. Alfavit – wlt denesine qan jügirtetin qwral. Dwrıs bolmasa ol qoğamğa joğarıda aytqanday, ziyandı mikrobtay bolıp sırqat jwqtırar, dwrıs bolsa qoğamnıñ imunitetin köterip, qanın tasıtar, küş-quatın arttırar närse. Bizge ol närse qazir qattı kerek bop twr.
Biz qazir ötken ğasır basında Mirjaqıp «Oyan, qazaq» dep jar salğan jar basına tağı keldik. Ol sonda:
Köziñdi aş, oyan qazaq, köter bastı,
Ötkizbey qarañğıda beker jastı.
Jer ketti, din naşarlap, hal haram bop,
Qazağım endi jatu jaramastı.
Qızığıp qızarğanğa ketkender köp,
Şen alıp därejege jetkendey bop.
Oyladı öz faydasın halıqtı satıp,
Qazaqtı eñ kereksiz etkendey bop.
Twmanğa kirdi qalıñ bizdiñ qazaq,
Artı jar, aldı twyıq – bwl ne ğajap?
Adasqan ağayınğa basşı bolıp,
İşinde jol körseter adam az-aq.
Bas qosıp kirgizskiy intelligent,
Bizderge halıqtıñ qamın oylau mindet.
Kul'tura degen sözdi na praktike
Etpeymiz ne sebepti osuşestvlyat'?
Millätlär cvilizovannıy ozıp ketti
Oyanbay endi jatu ne sleduet'.
Wyqısı ğafildiktiñ basıp ketti,
Qazaqtı oyatalıq etip hümmet.
Olay bolsa, äfändim, wyıqtamalıq,
Endi oyanbay jatuımız bolar wyat.
Hayır hoş sälämät twr, ğazizimiz,
Hat jazuşı Mir YAğkub ibn Dulat.
dep edi-au!
Qapı qalma, qazaq eli!
Aqjol Qalşabek
Abai.kz
.


text:
Rada baş prokuror vazifesine Şokinni tayin etmek qararına qoltuttı
Yuqarı Rada Ukrainanıñ baş prokurorı vazifesine Viktor Şokinni tayinlemege razı oldı. Buña 318 halq deputatı rey berdi.
Prezident Petro Poroşenko parlamentte çıqışta bulunıp, baş prokuror muavini olğan Viktor Şokinni yañı baş prokuror olaraq tayin etmege teklif etti.
Ukraina Yuqarı Radası Ukraina baş prokurorı Vitaliy Yaremanıñ işten boşatılmasına qoltuttı. Qarar leyhasına 291 halq deputatı qoltuttı.
51 yaşında Vitaliy Yarema 2014 senesi iyün 19-dan itibaren baş prokuror vazifesinde bulunğan edi. Yaremanıñ istifa arizası aqqında fevral 9-da belli oldı.
Şokin baş prokurornıñ birinci muavini olğan edi. 2002-2004 seneleri o, baş prokuror muavini vazifesinde bulunğan edi. 1999 senesinden itibaren Baş prokuraturanın ğayet müim işler taqiqatçısı olğan edi.


text:
Otbasılı jigit pen boydaq jigittiñ ayırmaşılığı barşılıq. Üylenbegen jigit qara basınıñ qamın oylap, köp waqıtın bosqa ötkizetin bolsa, şañıraq kötergen jigit moynındağı jawapkerşilikti sezinip, otbasın asıraw jağdayın köbirek oylaydı. Olardıñ basqa qanday erekşelikter bar eken?-dep jazadı massaget.kz.
Jigitterdiñ köpşiligi meyramxanada qızdar üşin tölegenimen, barlığı birdey şın jürekten istemeydi. Yağnï, ekewi jegen tağamınıñ aqşasın amalsızdan özi töleydi.
Alğaşqı kezdeswde jigit awız aşpas momaqan bolıp körinse, tañğalmañız. Bul – qalıptı jağday. Öziñiz söz bastap, taqırıp qozğap otırwdan da tartınbañız.
Köp jigit qızben alğaşqı ret telefonmen söylesw uzaqtığı 10 mïnwttan aspağanın qalaydı.
Ïnternettegi onlayn satıp alwşılardıñ basım böligi bası bos erkekter eken.
Jigitterge alğaşqı kezdeswde köp şığınğa uşıratpağan qızdar unaydı.
Olar özinen birneşe jas ülken qızben kezdeswge qarsı emes.
Sür boydaqtar 75% ekinşi jartısın tapqısı keletinin moyındaydı.
Ajırasqan erkek burınğı äyeline qarağanda tez arada basqa şañıraq köteredi. Sebebi olar otbasılı ömirden keyingi jalğızdıqtı körete almaydı.
Üylenbegen jigitterdiñ jartısı beti bülk etpesten, jwılmağan şulıqpen jüre beredi.
Jigitterge öziniñ pikirimen kelispey, qarsı oy aytıp, öz köqarasın berik ustanatın qızdar unaydı.
Er adamdar moynına asa jawapkerşilikti is alsa, sol şarwadan basqağa moyın burmaydı. Tipti qızdarğa da.
Jigitterdiñ 30 payızı kezdesetin qızın renjitip almaw üşin kün sayın türli ötirikke «kömedi».
Boydaqtardıñ köpşiligi 27 jasına deyin ata-anasınıñ üyinde turadı.
Er adamdar qızığwşılıq tanıtqan qızınıñ nömirin surağanımen, öz nömirin berwdi qalamaydı. «Men sağan özim xabarlasamın» degen söz osıdan şıqqan.
Üylenbegen jigitter jalğızdığınıñ sebebin üylengende turatın üyi joq ekenimen tüsindiredi.
Jigitterdiñ 30 payızı burınğı qızınıñ nömiri kerek bolıp qalar dep, öşirmey saqtap jüredi.
Olar qızdıñ dene pişini, sımbatına qarağanda, bet kelbetiniñ tartımdı bolwına köp köñil böledi.
Üylengen jigitterge qarağanda, boydaq jigitter dostarınıñ pikirin qurmetteydi.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Ekspert: qırımtatarlarnıñ milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesinden diger milletlerge telüke yoq
Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesi diger millet vekilleriniñ aqlarını bozmay. Bu kibi fikirni Siyasiy taqiqatlar merkeziniñ eksperti Yuliya Tişçenko Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«Bu aqta normal munaqaşa devamında nasıldır bir qavğa ya da ruslarnıñ aqları bozulacaq kibi laflar olmamalı, menimce», – dey o.
Ekspert şunı qayd etti ki, böyle muhtariyetniñ teşkil etilmesi qırımtatar tiliniñ, medeniyetiniñ inkişafını kefil ete.
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri yañı Anayasada Qırımnıñ milliy-territorial muhtariyetiniñ teşkil etilmesinde israr eteler.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yañı Anayasa leyhasını izaatlap, Qırım Muhtar Cumhuriyet statusını saqlaycağı aqqında bildirdi. Ukraina qırımtatarlarğa borclu olğanını ve yarımadada qırımtatar halqınıñ «milliy-territorial muhtariyet» tiklenilecegi aqqında laf yürsetti.


text:
Qırımda avdet olunğanlarğa ayırılğan paranıñ tek 8% qullandılar – deputat
Qırımda sürgün olunğanlarnıñ abadanlaştıruvı programması boyunca bücet parasından faydalanmağa yetiştirmeyler. Bunı Qırımnıñ rusiyeli devlet şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım tek 8,2% qullandı ve bu pek raatsız ete. Amma buña obyektiv sebepler bar, çünki iç bir obyetkniñ müendis azırlığı yoq, topraq damartılarınıñ ayırılması ile bağlı mesele al etilmegen, yerli idare organlarında kadastr işleriniñ keçirilmesine aqça yoq. Bundan da ğayrı, 2016 senesine maliyeviy ödünçke ait obyektlerniñ cedveli daa tizilmegen», – dep bildire Qırım parlamentiniñ milletlerara munasebetler komitetiniñ başı Edip Gafarovnıñ sözlerini matbuat hızmeti.
Beyanatta bildirilgeni kibi, bu sene avdet olunğanlar içün ayırılğan 35 qurucılıq obyektine 250 mln ruble, cumhuriyet bücetinden – 53 mln ruble ayırılğan. Faqat, Qırım yılnıñ soñuna qadar bu aqçanı qullanmağa yetiştirmey.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi mart ayında işğal etti. Ukraina ve Ğarp yarımadanı işğal etilgen topraq olaraq tanıy.


text:
Putin: Qırımda üç tilniñ teñ uquqlılığı olmalı
Qırımda üç tilniñ teñ uquqlılığı olmalı – rus, ukrain ve qırımtatar tilleriniñ, dep bildirdi Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Yaltada Devlet Duma deputatları ile keçirilgen körüşüvde.
«Repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ aqlavı boyunca aqiqiy bir iş alıp barılmalı, üç tilniñ teñ uquqlılığı pekitilmeli», – dep bildire Putinniñ sözlerini İTAR-TASS agentligi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası»nda qayd etilgeni kibi, Qırımda üç til devlet tili olaraq belgilene: rus, ukrain ve qırımtatar. Faqat işbu uquqlar amelge keçirilmey. Misal içün, işğalden soñ, yerli «akimiyet» devlet müessiselerde olğan bütün ukrain yazılarını yoq etmekte.
Qırımnıñ yuqarı sınıflarında qırımtatar tilinde oqutuv de imkânsız eken. Qırım «tasil naziri» Natalya Gonçarova aytqanı kibi, yuqarı sınıflarda talebeler episi bir fenlerni rus tilinde ögrenip, yekâne imtiannı bu tilde tapşırmağa mecbur olacaqlar.
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar. Ukraina içki işler nazirliginde ise Putinge qarşı cinaiy işniñ çıqarılmasını tüşüneler.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.


text:
AQŞ Rusiyege qarşı kiber ücümleri sebebinden yañı cezalar kirsete
Amerika Qoşma Ştatları Rusiyege qarşı prezident kampaniyası vaqtında yapqan kiber ücümlerinden sebep yañı cezalar aqqında bildire. Bunı Radio Svoboda haber ete.
AQŞ Maliye nazirligi bildire ki, cezalar altı insan ve beş rusiye teşkilâtı, şu cümleden FSBge de tesir etecektir. Ceza cedveline Devlet istihbarat idaresiniñ reberi İgor Korobov ve üç muavini de kirsetildi.
Amerikanıñ cumhuriyetçi senatorı Lindsey Graham Moskva ve Rusiye prezidenti Vladimir Pütin AQŞ prezident kampaniyası vaqtında kerçekleştirgen kiber ücümlerinden sebep cezalarğa oğraycağını aytqan edi. Graham bildirdi ki, Kongress Moskvanıñ AQŞ prezidentiniñ saylavlarına Moskvanıñ kirişmesini taqiq etecek.
Rusiye cumhuriyetçi Donald Trump ğalip çıqqan AQŞ prezident saylavlarına er angi kirişmesi olğanını inkâr ete.
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ vekili Mariya Zaharova Moskvağa qarşı yañı iqtisadiy cezalar kirsetilse, Rusiye Amerikağa cevap bermege vade ete, dep bildirdi.


text:
«Pravıy sektor» FSBniñ Qırımda teraktlar azırlanması aqqında malümatnı red etti
«Pravıy sektor» firqasınıñ Qırımda bir de bir teraktlarnıñ teşkil etilüvine alâqası yoq.
Bu aqta «Pravıy sektor» matbuat-kâtibi Artöm Skoropadskiy bildirdi.
«Biz Ukraina qanunlarından tış çıqqan bir areket yapmağanımıznı endi çoq kere beyan etken edik. FSBniñ bir de bir teraktlar aqqında aytqanı, bizde qayd etilmegen silâ olğanı aqqında – bu Kreml propagandasınıñ daa bir yalanıdır. Kremlge «Pravıy sektornı» ekstremist olaraq körsetmege ğayet elverişli. Biz ise er daim barışıqsever teşkilât edik. Tabiiy ki, Qırımda teraktlar teşkil etmeymiz», - dedi Skoropadskiy BBCnıñ Rusiyedeki hızmetine.
«Pravıy sektornıñ» resmiy temsilcisi FSB tarafından yaqalanğan adamlar olarnıñ fikirdeşleri olamı-yoqmı bilmey. Bu malümat teşkerile.
Mayısnıñ 30-da FSB Qırımda Aqmescit, Yalta ve Aqyarda teraktlar teşkil etken «Praviy sektor» azalarını yaqalanğanlarını ilân etti. Bular rejısör Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ve daa eki afta evel Qırımda ğayıp olğan eki cemaat teşebbüsçisidir. Soñra FSB olarnı Moskvağa alıp ketkeni aqqında belli oldı.
Bu aqta «Pravıy sektor» matbuat-kâtibi Artöm Skoropadskiy bildirdi.
«Biz Ukraina qanunlarından tış çıqqan bir areket yapmağanımıznı endi çoq kere beyan etken edik. FSBniñ bir de bir teraktlar aqqında aytqanı, bizde qayd etilmegen silâ olğanı aqqında – bu Kreml propagandasınıñ daa bir yalanıdır. Kremlge «Pravıy sektornı» ekstremist olaraq körsetmege ğayet elverişli. Biz ise er daim barışıqsever teşkilât edik. Tabiiy ki, Qırımda teraktlar teşkil etmeymiz», - dedi Skoropadskiy BBCnıñ Rusiyedeki hızmetine.
«Pravıy sektornıñ» resmiy temsilcisi FSB tarafından yaqalanğan adamlar olarnıñ fikirdeşleri olamı-yoqmı bilmey. Bu malümat teşkerile.
Mayısnıñ 30-da FSB Qırımda Aqmescit, Yalta ve Aqyarda teraktlar teşkil etken «Praviy sektor» azalarını yaqalanğanlarını ilân etti. Bular rejısör Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ve daa eki afta evel Qırımda ğayıp olğan eki cemaat teşebbüsçisidir. Soñra FSB olarnı Moskvağa alıp ketkeni aqqında belli oldı.


text:
#StopCrimeanTatarGenocide: Kiyevde aktsiya keçirildi
Kiyev – Ukrain paytahtınıñ cemaatçılığı işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa qarşı alıp barılğan siyasetke nisbeten munasebetini bildirdi. Cuma aqşamı künü, sentâbrniñ 25-nde Rusiye Federatsiyasınıñ Kiyevdeki elçihanesi yanında mahsus aktsiya ötkerildi. Uquq qorçalayıcılar, teşebbüsçiler, lâqayd qalmağan kiyevliler qırımtatarlarnıñ sıqıştıruvı ve repressiyalarnı toqtatmağa talap ettiler.
«Qırımtatarlarnı mart ayından başlap bugünki künge qadar sıqıştıralar. Tünevin ATR telekanalı ekstremistik faaliyetinde qabaatlanğan edi. İşğalci akimiyetniñ Qırımnıñ tamır halqına qarşı yapılğan repressiyalarnı toqtatqanını isteymiz. Qırımtatar tili ve medeniyeti yarımadada serbest inkişaf etkenini isteymiz», – dep añlattı tetbir tşkilâtçısı, teşebbüsçi Tatyana Bezruk.
Tedbirniñ başında iştirakçiler qırımtatarlarnıñ sıqıştıruvlarını tasdiqlağan cedvelni oqudılar. Cedvelde insanlarnıñ öldürüvi, ibadethanelerniñ aqaretlevi, medreselerde ve iş adamlarnıñ evlerinde tintüvler, Meclis ve halq reberleriniñ Qırımğa kirişniñ yasağı kibi vaqialar qayd etile.
İştirakçiler elçihane qapusı yanında şu cedvelden alınğan faktlar aydınlatılgan albom kâğıtlarını qaldırdılar. Bunen beraber, olar «ATR-ni tiymeñiz», «Reşat Ametov rusiyeli işğalcilerniñ qolundan elâk oldı», «#StopCrimeanTatarGenocide» kibi yazılarnı tuta ediler. Ekseriyeti qırımtatar bayraqları ve diger milliy timsallerni alıp ketirdiler.
Aktsiyada uquq qorçalayıcılar ve qırımlı köçebelerni birleştirgen teşkilât azaları iştirak ettiler. Vostok-SOS teşebbüsiniñ koordinatorı Konstantin Reutskiy Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, ukrain cemaatçılığı küçü olğanı qadar Qırımda yaşağan ukrain vatandaşlarına destek köstermeli.
«Mart ayında Qırım işğal etilgen vaqıtta, biz anda yaşağan ukrain vatandaşlarnıñ menfaatlarını qorçalamaq içün pek az areket ettik. Şimdiki vaqıtta, Qırımda sıqıştırılğan ukrain vatandaşlarnıñ, hususan qırımtatarlarnıñ meselelerine köz yummaq doğru degil, dep sayam»,– dedi uquq qorçalayıcı.
Qırım-SOS teşebbüsiniñ koordinatorı, tedbir iştirakçisi Tamila Taşeva qayd etkeni kibi, narazılıq aktsiyasını keçirmek içün yañlış yer seçildi. Aytqanına köre, rusiyeli diplomatlarğa muracaat etmek mantıqsızdır, çünki Rusiye yolbaşçıları cemaatçılıqnıñ fikirlerine çoq qulaq asmaylar. Taşeva qayd etkeni kibi, Qırımnıñ tamır halqına destek köstermeleri içün daa çoq halqara teşkilâtlarğa ricada bulunmaq kerek edi.
«Qırımtatarlar - Qırımda işğalge qarşılıq köstergen eñ büyük cemaatçılıqtır. Qanunsız saylavlardan ğayrı, Qırım parlamenti yarımadağa saip çıqqanlarını köstermege istediler. Amma, kerçek saipler - qırımtatarlar olğanını biz bilemiz»,– dedi teşebbüsçi.
Elçihaneden bir kimse çıqmadı. Şimdiki vaqıtta bina tamirge qapalı, aktsiya ötkerilgen vaqıtta Rusiye diplomatlardan iç biri onıñ içinde yoq edi.


text:
Ğalımdar adamdar üşin eñ mañızdı därwmendi atadı. Zerttew qorıtındıları boyınşa avstralïyalıq mamandar adamdar üşin kün jarığı, dälirek aytqanda ağzadağı köptegen almasw procesterine qatısatın D därwmeni eñ mañızdı ekenin anıqtadı, dep xabarladı Ïnformïng.rw.
Belgili bolğanday, D därwmeni ïmmwnïtet küşin qamtamasız etedi. Köptegen zerttewlerdiñ arqasında bul därwmenniñ tapşılığı kezinde eresekter men balalar salqın tïgennen bolatın türli awrwlarğa şaldığatını qwattald. Sonday-aq kün jarığınsız ağza allergïya jäne qolqa demikpesi tärizdi sozılmalı awrwlarmen naşar küresedi.
Kün jarığınıñ jetispewşiligin balıq jep azdap ornın toltırwğa boladı, dep atap ötti avstralïyalıq zerttewşiler. Alayda adamnıñ D därwmenine qajettiligin balıqtıñ barlıq türleri tolıqtıra almaydı. Bul tek semiz surıptı teñiz balığına qatıstı bolıp otır.
QazAqparat
Kommentarïï


text:
Qırımtatarlar New-Yorkta narazılıq numayışında: azat Qırımnı arz etemiz
Qırımtatar halqınıñ temsilcileri Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ BMT Baş assambleyasınıñ çıqışına qarşı aktsiyağa qol tutmağa keldiler. Qırımtatar faaleri Qırımnıñ «azat» olğanını arz etkenlerini bildirdiler.
«Ukraina prezidenti ve Mustafa Cemilevge qol tutmaq içün keldik, Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesi oğrunda küreşeler. Ertemi, keçmi, er şey biter, tarihiy adalet tiklenir ve qırımtatarlar öz toprağında raat yaşar», – dedi aktsiya iştirakçisi Ülker Osmanov.
Bu sene BMT halqara teşkilâtnıñ 70 yıllığını qayd ete.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ er yıllıq toplaşuvına bu afta bir sıra dünya yetekçisi kelecek ola, olarnıñ arasında – papa Rimskiy, Rusiye, Qıtay, İran ve Almaniya yetekçileri. Putin, beklenilgeni kibi, sentâbr 28 künü çıqışta bulunıp, Suriye aqqında ve terrorizmge qarşı küreşte birleşmege kerek olğanı aqqında aytacaq ola.
Bu künleri New-Yorkta faaller Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ siyasetine qarşı numayışlarnı keçire.


text:
Tüşüniñiz, teşkeriñiz, şübeleniñiz – Kiyev studentleri Moskva studentlerine muracaat ete
Kiyev studentleri Moskva aliy oquv yurtlarında oquğan studentlerge «informatsion perdeni kötermek», Rusiye ve Ukraina kelecegi aqqında tüşümek ve Rusiye teşviqatına inanmamaq çağıruvı ile video muracaatını yazğanlar:
– Biz, Milliy aviatsion universitetiniñ studentleri, sizge, Moskvanıñ Grajdanlıq aviatsiyası devlet tehnikiy universitetiniñ studentelerine, muracaat etemiz.
– Biz, Ukraina milliy tehnikiy universitetiniñ taqımı, Kiyev politehnik institutı, bizni Moskva devlet tehnikiy universitetiniñ er bir studenti ve hadimi eşitkenini isetymiz.
– Taras Şevçenko adına Kiyev milliy universiteti Lomonosova adına Moskva devlet universitetiniñ studentlerine muracaat ete.
– Milliy iqtisadiy universitetiniñ studentler parlamenti «Sinergiya» Moskva maliye-sanayı universitetiniñ studentlerine rica ete.
– Memleketimizde şimdi cenk kete, memleketimizde em siziñ, em bizim askerlerimiz elâk ola, yerli sakinler elâk ola. Sizni informatsion perdeni kötermege çağıramız. Körgeniñizden şübe etiñiz.
Aqiqaten aramıznı bozğan – informatsion gürültisi
– Rusiyeliler ukrainalılar ile bir halqtır, dep aytalar. Belki, öyle edi, bir vaqıtları. Şimdi bir-birimizden farqlanamız, barrikadalarnıñ farqlı taraflarında turamız, aramızda ise – añlaşılmamazlıq. Aramızda faşistler, ukrain milletçileri, «Pravıy sektor» aqqında masallar tura. Aqiqatta aramıznı bozğan – informatsion gürültisidir.
– Biz siznen studentmiz. Studentler – areket, milletniñ küçü ve kelecegi. Halqıñıznıñ lâyıq vekilleri oluñız. Özleriñizni suniy haberler ile kirletmeñiz, siyasiy oyunlardan temiz ve aqıllı oluñız. Tüşüniñiz, teşkeriñiz, şübeleniñiz.
– Yıl evelsi memleketimizde Yanukoviçniñ diktatorlığı yoq etildi. Qaparcılıq, yevrointegratsiyadan vazgeçüv, matbuat vastalarında tsenzura, militsiyanıñ qanunsızlığı studentlerni narazılıq numayışına çıqmağa mecbur etti. Qanlı dağıtuvdan soñ memleket boyunca millionlarnen insan çıqtı. Biz qorqa edik, çoq insan elâk oldı, amma biz bunı becerdik, birleştik, daa da küçlü oldıq. Memleketiñizniñ yolbaşçılığı bunı akimiyetniñ küç vastası ile zapt etüvi olaraq adlay, amma öyle degil. Halqımıznıñ, Ukrainanıñ adiy vatandaşlarınıñ öz aq ve serbestligi oğrundaki itibar inqilâbıdır.
Er bir sözümizge inanmay bilesiñiz, sizge tek bir ricamız bar – şübeleniñiz ve teşkeriñiz
– Yaqında olıp keçken adiselerni hatırlayıq. Qırım Muhtar Cumhuriyeti – mustaqil Ukraina devletiniñ toprağıdır. Yanukoviçniñ qaçuvından soñ memleketiñizniñ ordusına tola ve avtomatlar nişanı altında Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvı aqqında referendumnı keçire. Ebet, bu malümat siziñ matbuat vastalarıñızda ve içtimaiy ağlarda tarqatılğan haberlerden farqlı olmalıdır. Er bir sözümizge inanmay bilesiñiz, sizge tek bir ricamız bar – şübeleniñiz ve teşkeriñiz.
– Cenk. Er kün elâk olğanlarnıñ cedvelleri. Qaçaqlar. Ömür boyu saqat qalacaq yigirmi yaşında gençler. Aqiqatımız budır. Onıñ ile nasıl yaşamaq qararnı biz siznen alacaqmız.
– Siz Avropa ve Amerika Qoşma Ştatları Rusiye Federatsiyasına nisbeten cezalar kirsetkenini alâ daa añlamaysıñızmı? Siz alâ daa ulu ve muqaddes Rusiyege qarşı fitnege inanasıñızmı? İnanıñız ki, problemlerimizde qabaatlı olğan tek biz sizlernen, daa doğrusı, memleketimizniñ yolbaşçılığı. Birinci yerge insan ayatını qoyğan Avropa ve Amerika bir kimseni boysundırmay, yalıñız öz mevamını qorçalay.
Biz siznen ilmiy olimpiadalarda ve Olimpik oyunlarında yarışmağa isteymiz, Donbassta degil
– Böyle alda ne sizge, ne bizge balalarımızğa ne içün bir-birimizge ateş açqanımıznı añlatmağa acet olmaz. Ya da ne sebepten cenkni toqtatmaq içün bir şey yapmadıq. Böyle umumiy tarihımız içün ayıp olacaqtır.
– Memleketlerimizniñ kelecegi bizge bağlı. Biz siznen birlikte devletlerimizni inkişaf etecekmiz.
– Biz siznen ilmiy olimpiadalarda ve Olimpik oyunlarında yarışmağa isteymiz, Donbassta degil.
İşbu rolikniñ ğaye müellifi – Kiyev Milliy aviatsion universitetiniñ mezunı Yevgen Melnik. O, Moskva studentleri Ukrainadaki yaşdaşlarınıñ sözlerine diqqat eter, dep ümüt ete.
– Bu ğayege Kiyev universitetleriniñ adiy stundentleri qoşuldı. Esas maqsat – Rusiyedeki teşkviqatqa qarşı çıqmaq. Oğlançıqlarnıñ haçqa kerüvi aqqında ve buña oşağan diger haberlerni baqmağa ve oqumağa pek qorqunçlıdır.
– İştirakçilerni nasıl sayladıñız?
– Ğaye müellifi men olam. Universitetlerniñ içtimaiy ağlardaki gruppalarında bir-biri ile subetleşken faal gençler bardır. Biz studentlerge telefon açıp, ğayemizni añlattıq, olar da razı oldılar. Muracaatnıñ metnini birlikte yazdıq. Soñra kamerası olğan dostumızğa telefon açıp, ricada bulundıq. Çektik, montaj ettik ve internetke yükledik. İzaatlarda yazılğanı kibi, professional ceetten çıqarılğan kadrlar, videomontajörlar, bu kibi bir şey yoq edi. Studentlerniñ adiy bir teşebbüsidir.
– Siz videoñız ukrain teşviqatı ve informatsiya ile oğraşqan devlet strukturası tarafından teşkil etilgen bir teşebbüs olğanı aqqında qabaatnı red etesiñizmi?
– İşimizge nazik bir seslenüv. Yoq, informatsion cenkni toqtatmağa istegen adiy studentlermiz. Şimdi Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki adiselerge siltem bergen informatsion cenktir. Onıñ sayesinde arbiy areketler ep arta.
– Siz Moskvanıñ muayyen aliy oquv yurtlarınıñ studentlerine muracaat ettiñiz. Nasıl reaktsiyanı bekleysiñiz?
– Olarnıñ muracaatını bekleymiz. Tabiiy ki, bu usul ile fikrimizni Rusiyeniñ bütün vatandaşlarına yetkizidirip olamamız. Moskva universitetleriniñ studentlerini şimdi Rusiyede tarqatılğan malümatnı teşkermege çağıramız.
Maqelniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Türküler Sevdamız - Lütfet Sultanım
Sanatçı : Türküler Sevdamız
Türkü : Lütfet Sultanım
Etiketler : Türküler Sevdamız - Lütfet Sultanım türkü indir, Türküler Sevdamız - Lütfet Sultanım türkü dinle, Türküler Sevdamız türküleri, Lütfet Sultanım mp3 indir, Türküler Sevdamız türküleri Lütfet Sultanım türküsü, Lütfet Sultanım sözleri, Türküler Sevdamız mp3 dinle, Türküler Sevdamız download, Lütfet Sultanım bedava mp3, Türküler Sevdamız türkü sözleri, Türküler Sevdamız türkü dinle, Türküler Sevdamız son albüm indir
Türküler Sevdamız Türküleri
Türküler Sevdamız - Feleğe Sorduraydım
Türküler Sevdamız - Gül Yüzlü Sultanım
Türküler Sevdamız - Ali Yar
Türküler Sevdamız - Gün Gider
Türküler Sevdamız - Hüseynik
Türküler Sevdamız - Dünyada Murat Var İmiş
Türküler Sevdamız - Dağlar Oy Dağlar
Türküler Sevdamız - Oğul
Türküler Sevdamız - Nazlı Yare Doymadım
Türküler Sevdamız - Dünya Arsızındır
Türküler Sevdamız - Bir Turna Uçurdum
Türküler Sevdamız - Bir Haber
Türküler Sevdamız - Derman Diler Mi
Türküler Sevdamız - Aldanma Gönül
Türküler Sevdamız - Süpürgesi Yoncadan


text:
«Qırım.Aqiqat» teleleyhası: Qırım. Soñsuz keçici devir
Qırımlılar ukrain yarımadası Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Rusiyede yaşamaq Rusiye telekanalları köstergeni kibi o qadar qolay olmağanınıñ farqına bardılar. Er şey paalılaştı. Er yerde nevbet. Akimiyette de Yanukoviç zamanında olğan memurlar qaldı. Yalıñız firqa biletlerini deñiştirdiler.
Bir farq bar – artıq narazılıq bildirmek ve kendi noqtaiy nazarını seslendirmek yasaqtır. Em de vadeler ve farqlı qanunlarnıñ sayısı arttı. Yarımadada Ukraina ve Rusiye qanunları çalışa. Ekisine de riayet etmegen olsañ, ceza alacaqsıñ. Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti buña «keçici devir» dey.
Soñsuz «keçici devir» aqqında «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» yayınınıñ yañı bölüginde.
Studiya musafirleri – Qırım Strategik tedqiqler İnstitutınıñ koordinatorı Arsen Jumadilov ve Qırım siyasiy közeticisi Pavel Kazarin.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) efirge çıqa.
Azatlıq Radiosı ve Qırım.Aqiqat saytlarında ise saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) peyda olacaq.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Aqmescitte «Çiygoznıñ işi» boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı ötkerile
Noyabr 16 künü «Çiygoznıñ işi» boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvınıñ başında mabus ile pekitilgen video-bağ fena olğanı qayd etildi. Bundan sebep mahkeme toplaşuvını diger odada keçirmege qarar alındı. Bunı Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Twitterde haber etti.
Advokatnıñ sözlerine köre, endi eki şaat diñlenildi: Marlen Asanov, miting vaqıtında o Ukraina İİN hadimi edi, şimdi ise Rusiye İİN hadimi ola, ve Nikolay Bruja – «narodnaya samooborona» azası.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
«Çiygoznıñ işi» boyunca mahkemede şaat olğan milis hadimi, mabusnıñ qanun bozğan areketlerini körmegenini bildirdi
2014 senesi 26 fevral künü Qırım Yuqarı Şura binası yanında ötkerilgen miting devamında Ahtem Çiygoz iç bir qanun bozuvını yapmadı. Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, böyle ifadelerni 1 dekabr künü «Çiygoznıñ işi» boyunca mahkemede şaat seslendirdi.
O dedi ki, mahkeme oturuşlarınıñ 50-ci kününde şaat olaraq Valeriy Gritsay soraldı, 2014 senesi fevralde o Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Ukraina İİN cemaat telükesizlik idaresiniñ yolbaşçısı edi, şimdi ise aynı vazifede Rusiye İçki işler nazirliginde buluna.
«Onıñ malümatına köre, mitingniñ keçirilecegi aqqında haber kün evelden 25 fevralde alınğan edi, militsiyanıñ, cemaat tertibini qorumağa azırlanması içün yeterli qadar vaqıtı bar edi. Şahsiy erkândan 550 insan celp etilgen edi, saba saat 8-de militsiya hadimleri bina yanında toplaşıp, turuşnı azırlay ediler. Bir-qaç kere Ahtem Çiygoznı kördi, o qanun bozuvlarını yapmay edi», – dedi advokat.
Soralğan şahıs Şura binasına atıluv aqqında da tarif etti, közyaş gazı qullanılğanını qayd etti, lâkin gaznı kim qullanğanını o bilmey.
«O dedi ki, Ukrainada kütleviy nizamsızlıqlar yüz berecek vaziyetler içün mahsus «Dalğa» planı bar edi. Lâkin o künü bu plan amelge keçirilmegen edi, çünki bunıñ ihtiyacı yoq edi. Ukraina İİN hadiminiñ fikirince, kütleviy nizamsızlıqlarğa işaret etken vaziyetler o künü olmağan edi», – dep, advokat şaatnıñ sözlerini tekrarladı.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, soraştırılğan insan, Çiygoz tarafından kütleviy nizamsızlıqlar teşkil etilgenini tasdiqlaycaq iç bir ifade berip olamadı.
Nevbetteki mahkeme toplaşuvı 5 dekabr künü ötkerilecek.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Perw astanası Lïmada ala jolbarıstıñ qos balası köpşilikke tanıstırıldı. Büginde mäwlender xaywanattar bağınıñ maqtanıştarı sanaladı. Sebebi aq jolbarıstar – öte sïrek kezdesetin janwar. Olar negizi bengal jolbarısınan taraydı.
Jırtqıştardıñ aq terisi men kök közderi bwdandastırwdan keyin payda bolğan. Qazir tabïğatta aq jolbarıstar mülde kezdespeydi. Dünïege kelgenine 2 ay bolğan jırtqıştardıñ densawlığı mıqtı jäne ärqaysısınıñ salmağı 8 keliden. Älemdegi baqtarda bar bolğanı osınday 150 ğana janwar bar eken. Alğaşqı aq jolbarıs XX ğasırdıñ ortasında közge tüsken.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Glavnaya, Janwarlar älemi,
Kommentarïï


text:
Google kommunistlerniñ mefküresinden qurtula
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İçtimaiy ağlarda ve Aqyar forumlarında qorqu peyda oldı: Google Ukraina Yuqarı Radasınıñ alğan qararına esaslanıp, Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirdi. Aqyarlılar kommunizm mefküresinden qurtulmaq ğayesine nasıl baqalar?
Mayıs 12-de Yuqarı Rada dekommunizatsiya (kommunizm mefküresinden qurtulma) qanunı çerçivesinde Qırımnıñ 75 meskün yeri ve beş rayonınıñ adını deñiştirdi. Yañı adlarnıñ ekseriyeti qırımtatarcadan kele. 4087 nomeralı qararnıñ qabul etilmesine 255 deputat rey berdi.
Yarımada Ukraina nezareti altına keri qaytqan soñ Qırımdaki meskün yerlerniñ yañı adları qullanılacaq, faqat halq deputatı Refat Çubarov parlamentte çıqışta bulunıp, qarar imzalanğan soñ yañı adlar qullanmağa başlasın, dep teklif etken edi.
Nasıl olsa da, Google Ukrainağa qoltutqanı içün yaşasın
Böylece, Krasnoperekopsk şeeri Yañı Qapu oldı, Kirovskoye – İslâm-Terek, Krasnogvardeyskoye – Qurman, Lenino – Yedi-Quyu, Sovetskiy – İçki. Kefe yanındaki Orconikidze qasabası Kaygador olacaq.
Kirovskiy rayonı İslâm-Terek, Krasnogvardeyskiy Qurman, Krasnoperekopskiy Perekop, Leninskiy Yedi-Quyu, Sovetskiy İçki adını aldı.
Google ne içün aşıqtı belli degil. Dünya devinden bir şey soramaq – menim işim degil, bu devlet derecesidir, amma yardım hızmetine kene de muracaat ettim. Şimdilik cevap yoq. Amma nasıl olsa da, Google Ukrainağa qoltutqanı içün yaşasın.
Aynı vaqıtta, Aqyar sakinleri içtimaiy ağlarda ve şeerniñ siyasiy forumında pek açuvlandı.
«Google Maps» aqılsızlarnıñ istegine köre Qırım şeerleri ve qasabalarınıñ adlarını deñiştirdi. Artıq Krasnoperekopsk yerine Yañı qapu çıqa... Resursnıñ «ua» saifesinde olsa edi, ne ise, amma «ru» saifesinde de çıqa», – dep yaza dimdim adlı qullanıcı.
«Rosreyestr Googleniñ Rusiye saytını topraq bütünligini bozmaq ıntıluvları içün blok etermi eken?», – dep soray Frantsuz qullanıcısı.
«Avstraliya google haritasından kirdim – Krasnoperekopsk yazsam, Yañı Qapu çıqa», – dep yaza IMPERIA GRAND qullanıcısı.
«Aqyarnıñ adını da deñiştire bileler», – dep küle Dimitriy Briz.
İhtar areketleriniñ tarafdarları da bar:
«Rospotrebke muracaat etmeli, FSB de artqaç olmaz». (NataliSol)
Forumcı Shweps çoq tüşünmeyip, «Roskomnadzorğa «ekstremizm» maddesi boyunca şikâyet etti».
Aqyar forumında siyasiy munaqaşalar iç bir vaqıt bitmey, adiy Aqyarlılar ise ne tüşüne eken? Tanışlarımdan soradım. Er keske ekişer sual berdim. Birincisi – «Qırımda bazı meskün yerlerniñ adları deñiştirildi – tarihiy adları qaytarıldı, çoqusı qırımtatarcadan kele, buña ne dersiñiz?». Ve ekincisi – «Bunı Ukraina Yuqarı Radası kommunizmden qurulma qanunı çerçivesinde yaptı, bilesiñizmi?».
Ukraina deñiştirdimi? Olarnıñ aqqı yoq! Bu yer Rusiye! İnsanlar SSCB zamanında kommunistlerniñ qurğanlarını unutsın dep, Amerika bu dekommunizatsiyanı uydurdıAnna İliniçna
Elbet de, sualler aselet bu tertipte berildi, amma insanlarnıñ şeer ve köy adlarınıñ deñiştirilmesine olğan munasebetini ve siyasiy baqışlarını bir-birinden ayırmaq kerek. Eñ çoq berilgen cevaplar böyle:
Anna İliniçna, nefaqa ala: «Olsun. Deñiştirgen olsalar, öyle kerek, demek. Cenkten evel mında tatar adlarından başqa bir şey yoq edi. … Ukraina deñiştirdimi? Olarnıñ aqqı yoq! Bu yer Rusiye! İnsanlar SSCB zamanında kommunistlerniñ qurğanlarını unutsın dep, Amerika bu dekommunizatsiyanı uydurdı».
Sergey, elektrik tehnika tükânında idareci: «Problem yoq. Alışmaq zor olur. Ana-babam iç bir vaqıt Flotskoye dep aytmadılar. Er vaqıt eski adını aytalar – Karan. …Ukraina akimiyeti bunı nasıl köre eken? Bunı nasıl etip işke tüşürecekler?».
Maksim, Aqyar devlet universitetiniñ studenti: «Meraqlı, ebet, amma menim içün farqı yoq».
İrina Aleksandrovna, qurucılıq şirketiniñ muasebecisi: «Ne yapacaq olsalar, yapsınlar. Teşebbüslerinden bezdik. ...Yuqarı Rada deñiştirdimi? Bular da tenbeller. Memleket dağıla, olar adlarnı deñiştirip oturalar...».
Elbet de, buña esaslanmaq doğru olmaz, amma kommunizmden qurtulmaq içün yer adlarınıñ deñiştirilmesine olğan munasebetni qayd etmek mümkün. Yaşları farqlı olğan siyasetleşken vatandaşlar «açuvından patlaycaq», amma bir sıra problemge oğrağan iş adamları ve gençlerniñ bir qısmı buña pek diqqat etmeyler.
Google ise, er daim olğanı kibi, seyyareden ögde kete.
Gennadiy Kravçenko, Qırım közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
«Pravıy sektor» temsilcileri Qırım qamaçavında artıq iştirak etmeycegini ilân ettiler
«Qırım qamaçavı» gruppasına birleşken «Pravıy sektor» faalleri yarımada energetik qamaçavı boyunca aktsiyada iştirakini toqtatqanları aqqında bildireler. Bu aqta faallerniñ Facebooktaki bildirüvinde aytıla.
«Biznen ve Lenur İslâmovnıñ reberligi altındaki «Qırım maydanı» ştabına kirgen göñülli batalyon, vatanperver areketler ve cemaaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ile uyğunlaştırılmağan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beyanatı Ukraina tış ve iç duşmanlarına yol bere», – denile beyanatta.
Faallerniñ aytqanı kibi, küçlerini işğal etilgen Qırım ile sıñırdaş yolağına avuştıralar.
«Rusiyeniñ soñ künleri «Qırım qamaçavı» aktsiyasınıñ neticelerine reaktsiyasını közetip, ukrain arbiyleriniñ ve yarımada qamaçavı iştirakçileriniñ nezaret-kiriş noqtaları yanında arbiy tehnika ve insan resurslarınıñ büyük miqdarını köremiz. Böyle şaraitlerde «Pravvıy sektor» «Qırım maydanı» çerçivesinde qamaçav iştirakini toqtata, arbiy bölüklerimiz ukrain sıñırını işğal etilgen Qırım ile yanında qoruğan Ukraina Silâlı Quvetleriniñ arbiylerine yardımğa yönelecek», – deyler faaller.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Mecelisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.


text:
Törki tarix öçen möhim tabıldıqlar
Törki dönya xäbärläre 39
Qazaqstan
Qazaqstan ilbaşı Nursoltan Nazarbayev Törekmänstanğa säfär yasadı.
Nazarbayev 5 nçe Aziya uyınnarın açu tantanasına kilgäç Törekmänstan ilbaşı Gurbanguli Bärdimöxämmädov belän küreşep söyläşte.
Qazaqstan ilbaşı idaräse beldergänçä, oçraşuda Bärdimöxämmädov 5 nçe Aziya uyınnarın açu tantanasında qatnaşunı qabul itkän öçen Nazarbayevqa räxmätlären citkerde.
Gurbangulı Bärdimöxämmädov 64 il qatnaşuçı uyınnarnıň bergälek häm teläktäşlek kürsätkeçe buluın belderep, BMO nıň teläge belän qaçaqlardan torğan 65 nçe il bularaq kürsätelgän komandanıň da qatnaşuın belderde.
Nursoltan Nazarbayev isä Törekmänstanda xalıqqa xezmät kürsätüçe küp sanda sport qorılması tözelüenä basım yasadı.
Mondıy çaralarnıň Törekmänstannıň dönyada tağın da yaxşıraq tanıluına mömkinlek tudıraçağın beldergän Qazaqstan ilbaşı Nazarbayev Qazaqstanda da bıyıl 28 nçe Bötendönya qışqı universiada uzuın xäterlätte.
Nursoltan Nazarbayev soňraq 5 nçe Aziya uyınnarında qatnaşuçı Qazaqstan cıyılma komandası belän oçraştı.
Üzbäkstan
Üzbäkstan tışqı êşlär ministrı Abdulaziz Kamilov Üzbäkstanda tözeläçäk İmam Boxari isemendäge fänni tikşerenü üzäge häm İslam ŝivilizäŝiyäse üzägenä yärdäm itärgä äzer buluın beldergän Törkiyägä räxmätlären citkerde.
Kamilov milli televideniye kanalına yasağan belderüendä Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyayev belän Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıň Qazaqstan başqalası Astanada uzğan İslam xezmättäşlek oyışmasınıň fän-belem häm texnlogiya sammitı qısasında küreşep söyläşülären belderde.
Oçraşuda Sämärkandta İmam Boxari isemendäge fänni tikşerenü üzäge häm Taşkentta İslam ŝivilizäŝiyäse üzäge tözü turındağı fikerlär citkerelüen beldergän Üzbäkstan tışqı êşlär ministrı Abdulaziz Kamilov ,Törkiyäneň bu êşçänleklärgä yärdäm itäçäge turında belderüen häm Üzbäkstannıň da räxmät äytüen citkerde.
Kamilov Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyayevnıň oktyabr’ ayında Törkiyägä räsmi säfär yasayaçağın , säfär qısasındağı söyläşülärdä ike il mönäsäbätlären üsterü xaqında süz baraçağına basım yasadı.
Älege säfärgä qadär illär arasında iqtisad häm kapital salu tarmaqlarında ike yaqlı kileşülär äzerlänäçägen beldergän Üzbäkstan tışqı êşlar ministrı säfär waqıtında yaňa zur külämle proyektlarnıň da kön tärtibendä bulaçağın citkerde.
Urtaq törki tarix
Xalıqara törki akademiya başlığı Darhan Kıdırali "Kentaydan Olıtawğa :tarixi xäterneň yaňaruı” isemle arxeologik êşçänleklär qısasında törki tarix öçen möhim mäğ’lümatlarğa ireşülären belderde.
Kıdırıali “Anadolu” agentlığı xäbärçesenä yasağan belderüendä Mongoliya xökümäte häm muzeyı belän tözelgän kileşü qısasında Mongoliyanıň êlegräk tikşerelmägän Şivät Ulan töbägendä arxeologik qazu êşläre başlatuların citkerde.
Şivät Ulan kölliyäte ğibadätxanäsendäge qazu êşlärendä küp sanda tabıldıq tabıluın beldergän Kıdırali bolay dip citkerde:”Qazu êşlärendä Şivät Ulannıň İltäriş kağan waqıtında,670-691 nçe yıllarda yäşäwen bilgelädek. Bügenge köngä qadär yabıq bulğan häm tikşerenülär ütkärelmägän Kerulen töbägendäge qazu êşlärendä törki tarixnı çağıldıruçı yaqınça 20 äyber tabıldı”.
Tabıldıqlar östendä biofizik tikşerenülär alıp barıluın beldergän Kıdırali törki tarix öçen möhim adım yasaluın, çönki êlegräk ul cirlärdä törki tarix öçen material bulmawı turında äytelüen assızıqadı.
Xalıqara törki akademiya başlığı Darhan Kıdırali Kentayda Çıňğız xannıň tuğan cire Borxan Xaldunnan Olıtawdağı Alaşa xan,Juci xan törbä - yädkärleklärenä qadär töbäktä 1 aylıq arxeologik säyäxät oyıştıruların belderde.
Olıtawda Altın Urdağa nigez saluçı Batu häm anıň ätise Cocu xannıň qaberlärenä baruların , maqsatlarınıň Awraziya däwläte Altın Urdanıň ähämiyätenä basım yasaw buluın citkerde.
Darhan Kıdırali säyäxättä aralarında Törkiyä dä bulğan 10 ildän ğalimnär qatnaşuın belderde. Kıdırali :”Altın Urda İslam däwereneň başlanğıçı bulıp isäplänä. Olıtaw ike ŝivilizaŝia totaşqan urın”,-dide.


text:
Gollïvwd juldızdarı Djenïfer Enïston men Djastïn Terw şañıraq köterdi. Üylenw toyı Los-Andjelestiñ aytwlı awdandarınıñ biri Bel-Eyrdegi zäwlim üyde ötti, dep xabarlaydı Lenta.rw.
Time jwrnalınıñ mälimetinşe, toyğa 70-ke jwıq qonaq kelgen. Onıñ işinde Enïstonnıñ «Dostar» telexïkayasına tüsken äriptesteri de bar.
Eki akterdiñ arasındağı maxabbat 2011 jılı bastalğan. Bir jıl ötken soñ twğan künin atap ötken Terw Enïstonğa üylenw twralı usınıs jasap, ol kelisimin bergen.
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Hakka Bağlı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Hakka Bağlı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Hakka Bağlı türkü indir, Ekrem Çelebi - Hakka Bağlı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Hakka Bağlı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Hakka Bağlı türküsü, Hakka Bağlı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Hakka Bağlı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Sen Yoksun Diye
Ekrem Çelebi - Bülbül
Ekrem Çelebi - Nazlı Gelin
Ekrem Çelebi - Çiçekler Ekiliyor
Ekrem Çelebi - Haydi Güzelim
Ekrem Çelebi - Hani Nerede Babam
Ekrem Çelebi - Everek Dağı
Ekrem Çelebi - Su Sızıyor Sızıyor
Ekrem Çelebi - Allı Sunam
Ekrem Çelebi - Mavili Yazma
Ekrem Çelebi - Yine Bahar Geldi Nedir Yaradan
Ekrem Çelebi - Boz Bulanık Nehir
Ekrem Çelebi - Meyrik
Ekrem Çelebi - Yalçın Kayamız
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları


text:
Poroşenko Qırım istilâsını Hitler idaresindeki Almaniya tarafından başqa territoriyalarnıñ zapt etilmesinen qıyasladı
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırım istilâsını Ekinci dünya cenki devrinde Hitler idaresi altındaki Almaniya tarafından Avropanıñ diger devletlerini zapt etmesinen qıyasladı.
«Jamala «Eurovisionda» qazanğan ğalebesinen qırımtatarlarınıñ taqdirine, özüniñ ufaq vatanı olğan – ukrain Qırımına bütün dünyanıñ diqqatını çekti. Aman-aman seksen yıl evelsi Hitler idaresi altındaki Almaniya başqa territoriyalarnı zapt etkeni kibi, Putin idaresi altındaki Rusiye işğal etip alğan Qırımğa çekti», - dep yaza Ukraina prezidenti Twitter de.
Avropanıñ kelecegi telükesiz olması içün ancaq «Rusiye ve Ukraina arasından keçken sıñırda tınçlıq olsa» mumkün olur, dep ilâve ete o.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Baarden itibaren rusiyeliler Ukrainağa kirmek içün çetel pasportını kösterecekler
Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları aqımdaki seneniñ mart 1-den itibaren Ukrainada içki pasportları ile bulunmaq aqqından marum qalacaqlar.
Bu aqqında Ukraina Nazirler şurasınıñ qararında aytıla.
İşbu vesiqa derc etilgen künü işke tüşürile ve Ukraina Nazirler şurası Añlaşmanıñ 6-ncı maddesi belgilegen şartlar toqtatılması qararını qabul etkenine qadar amelge keçirile.
«Bizler Ukraina devlet sıñırından keçüv içün içki pasportnı (Rusiye vatandaşınıñ – muar.) ve doğuv şeadetnamesini alamız», – dep tekrarlay Ukraina baş naziriniñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, eki taraflı añlaşmada Ukrainağa kirecek olğan Rusiye vatandaşlarınıñ vesiqalar cedvelinde diplomatik ve iş pasportı kibi vesiqalar eskisi kibi qullanıla bile.
Yatsenükniñ bildirgenine köre, bu adım sıñırda nezaretni quvetleştirmege ve Ukrainanıñ milliy havfsızlığı menfaatlarını temin etmege imkân berecek.


text:
Livadiyada Qırım manzaralarınıñ sergisi açıldı
Livadiya sarayı müzeyinde «Livadiya parkı. Keçmişi ve şimdiki zaman» boya resim sergisi taqdim etilgen.
Rusiye kontrolündeki Qırım akimiyetiniñ Medeniyet nazirligi, sergide Qırımlı ressamlar Eleonora Şeglova, Aleksandra Sırbu, İrina Brusnitsına ve Valeriya Popovanıñ resimleri taqdim etilgenini bildire.
«Olarnı Qırım toprağına, Livadiyağa sevgi ve Livadiya parkınıñ güzelligini köstermek avesligi birleştire. Zemaneviy müellifler, Qırım manzarasına buyurıp, tabiatnıñ kerçekçi tasviriy ananelerini devam eteler, ve bunen beraber yañı çizgiler qoşalar: yañı ifade aletlerini qıdıralar. Bügün Qırım manzara ressamlığı – açıq ava ressamlığıdır, bütün işler tabiattan yazıla, çoqusı – «a la prima» tehnikasında, bir oturışta, tez-tez, keñ tarzda, diger manzaralar ise uzun müddette ve bir-qaç oturışta yazıla», – dep aytıla bildirüvde.
Sergi, yanvar 17 kününe qadar ziyaretler içün açıqtır.


text:
Aksenov: aqıl-ferasetli insan Qırım yolbaşçılığına keçmez edi
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov dey ki, onıñ ükümeti yarımadada şimdiki şaraitlerde vaziyetni idare ete, amma «Rusiye Federatsiyası ve prezidentiniñ yardımı olmadan».
«Şimdiki vaziyette, çoq şükür, olğanını saqlap oldıq», – dedi o jurnalistlerge Aqmescitte.
Qırımğa nisbetenhalqara sanktsiyalarnıñolğanı aqqında aytqanda, Aksenov yarımada böylece Rusiyeniñ «hususiy subyekti» olğanını qayd etti.
«Biz öz vazifelerimizge professional yanaşamız, ya yoq – kibi laflarnı aytqan bazı erbaplarğa böyle deyim: er bir zenaatdaşıma mında kelip, vaziyetni ögrenmege imkân berem. Vali-zenaatdaşlarım bizim mında «kamikadze» olğanımıznı qayd eteler, çünki aqıl-ferasetli insan iç bir vaqıt buña razı olmaz edi», – dey o.
Federal matbuat vastaları Rusiye ükümeti Qırım yolbaşçılığınıñ işinden ve Aksenovnıñ yarımadağa ayırılğan para yetişmegeni aqqında beyanatından memnün olmağanı ile bağlı beyanatlarnı aşkâr etti. Rusiye baş nazir muavini Dmitriy Kozak dey ki, şimdi cumhuriyetniñ birinci şahıslarından bir kimse istifağa çıqmaycaq, amma Qırım memurlarınıñ tarafından maliye vastaları nege masraf etilgeni ögrenilecek.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqyarda musluqlardan mavı suv aqtı – körgen adamlar
Aqyarda iyülniñ 28-nde gece suv musluqlarından mavı renkte «sabunğa beñzegen tortalı» suv aqntı. Bunı Qırım.Aqiqatqa yerli sakinler haber etti.
«Gece saat üçlerde men balanı aşattım, onıñ şişesini yuvğanda ise musluqtan içine añlaşılmağan mavı suv aqtı. Yuqulı olıp, ne olğanını da añlamadım. Böyle suvdan soñ bala savutını qaynatıp yuvmağa mecbur oldım. Şeerniñ suv ağına neler tökülgeni añlaşılmay. Endi bu suvnı içmege de qorqarsıñ», – dedi yerli sakin Yelena.
Aqyarnıñ «Vodokanal» sitesinde şeerniñ 17 soqağında qazaiy işlep alıp barılğanı aqqında haber etilgen. Mavı suv aqmasınıñ sebepleri bildirilmey.
Rusiye Qırımnı zapt etken soñ Ukraina yarımadanı Dnepr özeninen birleştirgen Şımaliy-Qırım ağından suvını kesti. Qırımnıñ 85% istimalını bu ağ vastası ile Ukraina qapata edi.