text:
Differenciallıq teńlemeler kafedrası
Qaraqalpaqstanda matematikanıń áhmiyetli tarawlarınıń biri bolǵan differenciallıq teńlemeler hám matematikalıq fizika boyınsha dáslepki ilimiy izertlewler ótken ásirdiń 40-jıllarınıń aqırında úlkemizde joqarı matematikalıq bilimlendiriwdi shólkemlestiriwshilerdiń biri bolǵan ustazımız Omar Buleshevtıń jumısları menen baslandı. Onıń ilimiy izertlewleri dara tuwındılı differenciallıq teńlemeler teoriyasına baǵıshlandı. 1954-jılı Ózbekstan Ilimler Akademiyasınıń Matematika institutınıń Ilimiy keńesinde «Birinshi hám ekinshi tártipli dara tuwındılı differenciallıq teńlemeler teoriyasına sırtqı Kartan formalarınıń qollanılıwı» temasında kandidatlıq dissertaciyanı tabıslı qorǵap shıqtı hám matematika boyınsha Qaraqalpaqstandaǵı birinshi ilim kandidatı boldı.
Pedagogikalıq institut bazasında Nókis mámleketlik universiteti ashılǵannan keyin differenciallıq teńlemeler teoriyası hám matematikalıq fizikanıń hár qıylı aktual máseleleri boyınsha ilimiy-izertlew jumısları alıp barıldı hám búgingi kúnde de bul jumıslar dawam etpekte.
Differenciallıq teńlemeler boyınsha qánige oqıtıwshılar dáslep universitettiń matematikalıq analiz kafedrasında jumıs isledi. 1991-jılı usı kafedra bazasında jańadan «Differenciallıq teńlemeler» kafedrası shólkemlestirilip, oǵan 1995-jılǵa shekem docent F. N. Japakova basshılıq etti. 1997-jılı kafedralardı irilendiriwge baylanıslı kafedra qaytadan matematikalıq analiz kafedrasına qosıldı. 2000-jıldıń sentyabr ayınan baslap, differenciallıq teńlemeler hám matematikalıq fizika pánleri «Algeba hám geometriya» kafedrasına qosılıp, «Algebra hám differenciallıq teńlemeler» kafedrası bolıp qayta dúzildi. Al, 2015-jıldıń 2-sentyabrinen baslap onıń differenciallıq teńlemeler bólegi qaytadan «Matematikalıq analiz» kafedrasına ótkerildi. 2019-jıl sentyabrde universitettiń jańa strukturasına muwapıq, «Differenciallıq teńlemeler» kafedrası qayta ashıldı. Házir kafedranı docent Q. Q. Elǵondiev basqarıp atır.
Kafedra universitetimizdiń kóp tálim baǵdarları boyınsha bakalavrlar tayarlawǵa, sonıń menen birge, «Differenciallıq teńlemeler hám matematikalıq fizika» qánigeligi boyınsha magistrler tayarlawǵa belsendi túrde qatnaspaqta. Kafedra aǵzaları tálim-tárbiya jumısları menen birge ilimiy-izertlew jumısların da alıp barmaqta.
Házirgi kúnde kafedrada 10 professor-oqıtıwshı islep atır. Olardan 6 professor-oqıtıwshı docent hám ilim kandidatları.
Kafedrada Mırza Ulıǵbek atındaǵı Ózbekstan milliy universiteti, Tashkent mámleketlik pedagogikalıq universiteti, V.I. Romanovskiy atındaǵı matematika institutı, Al-Xorezmiy atındaǵı Úrgench mámleketlik universiteti, Ukraina Milliy Ilimler Akademiyasınıń matematika institutı, Kiev milliy universiteti, Belarus Milliy Ilimler Akademiyasınıń matematika institutınıń sáykes kafedraları hám bólimleri menen ilimiy baylanıslarǵa iye.
Kafedra oqıtıwshılarınıń belsene qatnasıwında 2004-2008-jıllarda «Differenciallıq teńleme hám onıń qollanılıwı» temasında respublikalıq ilimiy konferenciyalar bolıp ótti. Sonday-aq, 2009-jılı ótkerilgen «Funkcionallıq analizdiń zamanagóy mashqalaları», 2011-jılı ótkerilgen «Matematikanıń zamanagóy mashqalaları», al 2012-jılı universitetimizde «Komplekslik hám funkcionallıq analizdiń zamanagóy mashqalaları» atamasındaǵı Respublikalıq ilimiy konferenciyalarǵa kafedra oqıtıwshıları belsene qatnastı.
Kafedrada islep atırǵan ilimiy dárejeli professor-oqıtıwshılar


c: text/html

text:
`qaçaqlar qotqarıldı` Näticälär
Xäbärlär [399]
- Batqan köymädäge 94 keşeneñ mäyete tabıldı
- Ayvalık sulıqlarında 51 qaçaq qotqarıldı
- "Awrupa häm Greśiyä, bu ülemnär öçen sez cawaplı”
- Greśiyä qaçaqlarnı talap ülemgä duçar itä
- Türkiye çigendä - qorıç kirtä
- Törkiyä Angliyä belän qaçaq kileşüe tözemäyäçäk
- Diñgezdäge qaçaqlarnı yänä töreklär qotqardı
- Ayvalık sulıqlarında 78 qaçaq qotqarıldı
- Serbiyada qaçaqlar arasında bäreleş
- 39 qaçaq qotqarıldı
- Yök maşinasında 42 mäyet
- Bodrumda qaçaqlar totqarlandı
- Qaçaqlar yulğa çıqtı
- Bodrum sulıqlarında 30 qaçaq qotqarıldı
- 37 qaçaq qotqarıldı
- Dön’ya külämendä mäcbüri küçerelgän keşelär sanı 100 millionnan artqan
- "Süriyäle qardäşlärebez turında qayğırtabız"
- 47 qaçaq qotqarıldı
- Qaçaqlar parkovka urınında kön kürä
- Qaçaqlar köymäse batqan
- Bangladeştağı qaçaqlar lager’ları
- İzmirdä çit il keşeläre qotqarıldı
- Qaçaqlar avtoparkta yäşi
- Greśiyäneñ yäşeren qaçaqlar üzäge
- Süriyädäge grek qaçaqları
- Gaitile qaçaqlar Meksikada qulğa alındı
- Qaçaqlar şähärçegendä yanğın
- Lesbos utrawına kitüçe sıyınuçılarnı qotqardılar
- Greśiya (Гpeция) häm qaçaqlar
- Yordaniyadağı Zaatari qaçaqlar lagerı
- Süriyäle qaçaqlarnıñ Germaniyädäge tormışı
- Çanakkalädä qaçaqlar totqarlandı
- Yuğalğan fil’m törkeme dron yärdämendä qotqarıldı
- Qaçaqlar diňgezdä ülemgä duçar itelde
- Äylängän diñgez köymäsendäge 13 keşe qotqarıldı
- Andjelina Djoli Keniyada
- Könüzäk başçalar 15.10.2018
- Awrupa Berlege qaçaqlarnı totqarlaw öçen tawış bombası texnologiyasın sınap qarıy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Qabul xalıqara aêrportın tiz arada açu öçen Katar häm Törkiyä belän bergä êşlibez"
Amerika Quşma Ştatları däwlät särqätibe Antoni Blinken bu xaqta matbuğat oçraşuında belderde
Amerika Quşma Ştatları däwlät särqätibe Antoni Blinken Äfganstan başqalası Qabuldağı Xamid Karzai xalıqara aêroportın tiz arada açu häm başqalanı ayaqqa bastıru öçen Katar häm Törkiyä belän êşläwlären belderde.
Ul bu xaqta matbuğat oçraşuında citkerde.
Blinken ileneň Äfganstan missiyäse êşçänlekläreneň Katar başqalası Doxadan däwam itüen äytte.
Ul atna azağında bi...
-
28.09.2022
-
28.09.2022
-
28.09.2022
-
-
28.09.2022


text:
Muzakere:Qazah tili
Qazah sözü eskiden de öyle mi yazıla edi aceba? --94.178.127.111 06:24, 2009 s. avgustnıñ 1 (UTC)
- Sovet devrinden başlap, ğaliba. Mesele şunda ki, Qazaq sözüniñ endi öz farqlı manası bar. Birinciden laqırdı tilinde Qazaq = rus, ekinciden Qazaqlar (= Rusça kaзakи) - tarihta belli bir yarıaskeriy toplulıq. Qarışıqlıq olmasın dep zemaneviy tilde Qazah yazılışını qabul etkenler. Don Alessandro 07:21, 2009 s. avgustnıñ 1 (UTC)
- Mence qarışıqlıq olmasın dep degil de Rus tilini daa edebiy dep qabul etken ve öz doğrusını yazmağa qorqqan adamlardan oldu. Rus tilindeki vikipediyada böyle bir şey yaza: CyщecTByюT paзHыe пo cTeпeHи дocToBepHocTи Bepcии пpoиcxoждeHия зHaчeHия cлoBa «kaзax»:
- B пepeBoдe c дpeBHeTюpkckoro cлoBo «kaзak» пepeBoдиTcя kak «cBoбoдHыe», «BoлbHыe», «oTдeлиBшиecя люди», «xpaбpыe, cBoбoдoлюбиBыe люди», «yдaлыe BoиHы» (cM. kaзakи).
- Demek ki Rus tilindeki Kazah - Kazak etimologiya olarak aynı. Ayrıca Rus tilini bilmegen bir adam hiç bir vaqıt Qazah demez. Eger Rus tilinden kelgen bir söz olacaq olsa mence o Q ile degil K ile yazılır. Şu olmalı ya da bu olmalı demeyim amma tüşünmekte fayda bar. Bir Qazah eger bunu oquyacaq olsa ne tüşünir? Biz olarnın aytqanı kibi Qazaq degil de Ruslar kibi Kazah yazacak olsaq, mence pek sevimli olmaz. --94.178.110.91 16:16, 2009 s. avgustnıñ 7 (UTC)
- Men luğatçılarımıznı biraz tanıyım da... Zemaneviy luğatlarda Qazah yazılışı tamam qarışıqlıq olmaması içün qabul etilgen. Çoqusı Qırımtatarlar içün Qazaq sözüniñ tek bir manası bar, yani Qazaq = Rus, Qazaq tili = Rus tili, Qazaqça = Rusça. Don Alessandro 21:01, 2009 s. avgustnıñ 7 (UTC)


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dekabr 6-da qayd etilgen Ukraina Silâlı Quvetler Künü arfesinde arbiyler ile körüşip, Donbass meselesini muzakere etti.
Bunı cumaaqşamı künü, dekabr 4-te, Ukraina prezidentiniñ memuriyeti Twitterde bildirdi.
Körüşüv iştirakçileri ATO yerlerinde qoyulğan vazifelerniñ ömürge keçirilmesini muzakere ettiler. Malüm ki, olar dekabr 9-da başlaycaq Tınçlıq künü aqqında tizilgen Minsk añlaşmalarına riayet etilmesini temin etmeli.
Toplaşuvda boyevikler Minsk añlaşmalarını bozsa, yapılacaq areketler baqıldı.
Devlet yolbaşçısı Silâlı Quvetlerge cenk tehnikasını berüv ve esir alınğanlarnı azat etüv meselelerine ayrı diqqat ayırdı.
Körüşüvde Mudafaa naziri Stepan Poltorak, İçki işler naziri Arsen Avakov, Ukraina Havfsızlıq Hızmetiniñ reisi Valentin Nalivayçenko, Devlet sıñır hızmetiniñ reisi Viktor Nazarenko, Milliy gvardiya komandanınıñ muavini Nikolay Balan iştirak ettiler.


text:
Qırımtatar medeniyetiniñ inkişafına Ukraina bücetinden para ayırılmalı, dep tüşüne Yuqarı Rada medeniyet ve maneviylik meselelerinden komitetiniñ reisi Nikolay Knâjitskiy.
Bu aqta o Kiyevde noyabr 17-de matbuat konferentsiyasında bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Şimdi medeniyet nazirligi, biz bücetni qabul etecekmiz, para ayırılmalı ve bu qırımtatar halq medeniyetiniñ inkişafı içün lâyıq vasta olmalı. Halq inkişafınıñ diger yönelişlerine de ait», – dey Knâjitskiy.
O bu meseleni Yuqarı Radada kötermege söz berdi.
«Dünya bizim qırımtatar halqınıñ zengin ve aenkli medeniyetiniñ inkişafı içün çoq şey yapqanımıznı körmeli, işğal etilgen topraqta yaşağan insanlar qol tutqanımıznı is etmeli», – dep qoştı deputat.
Noyabr 12 künü Yuqarı Rada 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligini genotsid olaraq tanılması aqqında qararnı qabul etti. Qarar leyhasınıñ müellifi – Nikolay Knâjitskiy.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Avgust 17-de, çarşenbe künü Aqmescit ava limanında kütleviy şekilde uçaq seferleri lâğu etile. Ava limanı saytında elektron tabloda rusiyeli Moskva, Sankt-Peterburg, Anapa, Samara, Vladikavkaz, Voronej, Kursk şeerlerine doquz uçaq seferi lâğu etilgeni tasdıqlana.
Seferniñ Yekaterinburg şeerine 18 saatqa keçiktirilmesi ve Ufa şeerine yedi saat keçiktirilmesi aqqında ilân etilgen. Bu, Fly ava şirketiniñ seferleridir.
Bu afta işğal etilgen Aqyarnıñ vaqtınca tayinlengen yolbaşçısı Dmitriy Ovsânnikov bildirdi ki, Aqmescit ava limanı imkânlarnıñ sıñırında çalışa ve bu Rusiyenen ava seferlerini telüke astına qoya.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler. Privoljskaya naqliye prokuraturasında bildirdiler ki, «VİM AVİA» şirketine qarşı daimiy ve çarter ava seferleriniñ kütleviy şekilde keçiktirilmesi içün memuriy uquq bozuvı aqqında iş açıldı.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
QMC Prokuraturası, devlet hainligi yapqanı içün sabıq Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatına qarşı qabaatlav aktını mahkemege yolladı.
Cinaiy işniñ tahqiqatı esnasında 2014 senesiniñ martında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ mezkür deputatınıñ, Qırımnıñ işğaline yardım etkeni ve qoltutqanına dair red etilmez delliler elde etildi. Bu cümleden onıñ bivasta iştiraki ile bir sıra qararlar qabul etilip, neticede qanunsız «Qırım Cumhuriyeti» devlet teşekküli meydanğa ketirildi», – denile prokuraturaıñ bildirüvinde.
Bildirüvge köre, qabaatlanğan şahıs 12 yıldan 15 yılğa qadar azatlıqtan marum etilüv şeklinde cezalana bile.
Bugünge qadar tahqiqatçı ve prokurorlar tarafından Qırım parlamentiniñ sabıq deputatlarına qarşı 59 qabaatlav aktı ve Aqyar Devlet şurasınıñ sabıq deputatlarına qarşı 7 qabaatlav aktı mahkemege yollanıldı.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko munasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.


text:
Karantin talaptarı jeñildetilgen Äzirbayjanda virus jwqtırğandar sanı arttı. Sol sebepti el biligi karantin şaraların qayta küşeytti. Ministrler kabin..
Bükil älem indetke qarsı qatañ şaralar qabıldap, karantin bolıp jatqanda Europadağı eñ qaltalı elderdiñ biri Şveciya ekonomikalıq belsendilikti tömend..
Büginde altı qwrlıqqa tarap, 6 millionnan astam adamğa jwğıp ülgergen COVID-19 virusına baylanıstı köktem basında Qazaqstanda da karantin jariyalandı...
Koronavirustıq infekciyamen küreste şved biligi özge täsil tañdadı: wjımdıq immunitet qalıptastıru maqsatında elde karantin engizgen joq, twrğındar ar..
Qazaqstannıñ densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov jäne bas prokurorınıñ orınbasarı Bolat Dembaev rwqsat etilmegen miting qarsañında ädettegidey es..


text:
Norveç parlament azaları Hristian-demokratik fırqasınıñ lideri Olaug Büllestad ve Konservativ fırqasınıñ temsilcisi Horek Elvenes Belarus prezidenti vazifesine sabıq namzet Svetlana Tihanovskayanı 2020 Nobel sulh mukâfatına namzet etip kösterdiler. Bunıñ aqqında keçende Tihanovskayanıñ mesleatçısı Franak Vak Twiterde yazdı.
Onıñ sözlerine köre, bu azatlıq oğrunda küreşni devam ettirgen bütün bularuslarnıñ tanılmasıdır.
Evel 2021 Nobel sulh mukâfatına Tihanovskayanı Litvaniya prezidenti Gitanas Nauseda namzet etip köstergen edi. Bundan evel Tihanovskayanı ve onıñ safdaşları Mariya Kölesnikova ve Veronika Tsepkalonı mukâfatqa Norveç Hristian-demokratik fırqasınıñ azası Geyr Toskedal namzet etip kösterdi.
2021 senesi Sulh mukâfatına 329 namzet kösterildi: 234 insan ve 95 teşkilât.


text:
Aqmescitniñ Sevastopolskaya soqağında işçiler yol işleri çerçivesinde tereklerni kese. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ sentâbrniñ 14-ünde bildirgenine köre, yolnı «Krımmagistral» tamir ete.
İşçiler areketniñ eki yolağından da eski asfaltnı mahsus tehnikanen köterip çıqara.
Naqliyat eki tarafqa da eki yolaq yerine aynı yolaqtan keçmege mecbur. Şu sebepten, em Obyezdnaya soqağı qapatılğan içün, eki aftadan berli Sevastopolskaya soqağında büyük tıqanıqlıqlar peyda ola.
«Sevastopolskaya soqağınıñ bu tarafı kenişletilecek, qaldırımlar ise çetleştirilecek. Yol çetindeki terekler buña keder ete, şu sebepten olarnı keseler», – dep añlattı Qırım.Aqiqat mühbirine «Krımmagistral» vekili.
Sentâbrniñ 14-ne qadar Sevastopolskaya soqağınıñ «Qırım müendislik ve pedagogika universiteti» durağında yigirmige yaqın kestane, ceviz ve selbi teregi kesilip çıqarıldı.
Bundan evel Kreml kontrol etken Aqmescit memuriyeti Sevastopolskaya soqağınıñ bir qısmı tamir işlerinden sebep qapatılğanını haber etken edi.
Sentâbr ayınıñ başında Aqmescitniñ Kirov caddesine yaqın bir qaç soqaqta bir ay devamında bir taraflı areket yapmağa planlaştırıla edi.
Saba ve aqşam vaqıtlarında şeerniñ büyük soqaqlarında tıqanıqlıqlar peyda ola. Bundan ğayrı, Aqmescitniñ merkezinde yapılğan tamir işleri sebebinden yerli akimiyet cemaat naqliyatınıñ shema ve cedvellerini deñiştire.


text:
Malayziya Hindstan belän säyäxätlärne tuqtata
Malayziya Hindstanda xasil bulğan yaña tör koronavirusnıñ (“Kovid-19”nıñ) yaña ştampınıñ ilgä ütep kerüen totqarlaw öçen ike yaqlı hawa yulı säyäxätlären tuqtatıp toru qararına kilde
Saqlanu ministrı İsmail Sabri Yakub Hindstanda kürengän häm "ikelätä mutant" versiyası bularaq tanıtılğan B.1.617 variantına qarşı Malayziyanıñ kürgän çaraların citkerde.
Hindstan belän Malayziya arasında turıdan-turı yäki tiräläp hawa yulı säyäxätläreneñ ike yaqlı bularaq irtägedän başlap berniqadär waqıtqa xätle tuqtatılaçağın belderüçe ministr İsmail: "Malayziyada êşläw häm yäşäw röxsäte bulğan Hindstan watandaşlarınıñ kerüe dä tıyılaçaq”, - dip äytte.
İsmail Malayziyağa Hindstannan tovar cibärelüeneñ dä berniqadär waqıtqa xätle tuqtatılıp torılaçağın iskärtep uzdı.
Bäyläneşle xäbärlär
“Ukrainadağı suğış äle ozaq däwam itäçäk”
Avstriyä tışqı êşlär ministrı Aleksandr Şallenberg jurnalistlarğa belderülär yasadı
Batqan köymädäge 94 keşeneñ mäyete tabıldı
İsegezgä töşeräbez, Livannıñ tön’yağındağı Tripoli şähärennän 22nçe sentyabr’dä quzğalğan qaçaq köymäse battı


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Ózbekistannıń arqa-batıs bóliminde, Ámiwdáryanıń tómengi jaǵında, Aral teńiziniń túslik jaǵalarında jaylasqan. Respublika túslik-batıs tárepten Qaraqum shóline tutasqan. Onıń arqa-batısında Ústirt tegisligi, arqa-shıǵıs tárepinde bolsa Qızılqum shóli bar. Aral teńiziniń túslik aymaǵı qaraqalpaq jerinde jaylasqan. Qaraqalpaqstannıń ulıwma jer maydanı 166,6 mıń kvadrat kilometrden ibarat bolıp, ol aymaǵınıń úlkenligi jaǵınan Ózbekstan Respublikası wálayatları arasında birinshi orında turadı. Xorezm, Nawayı hám Buxara wálayatları menen shegaralas.
Respublikanıń hákimshilik-aymaqlıq dúzilisi 16 rayon hám 1 qaladan ibarat. Bular - Ámiwdárya, Beruniy, Qaraózek, Kegeyli, Bozataw, Qońırat, Qanlıkól, Moynaq, Nókis, Taxtakópir, Tórtkúl, Xojeli, Taqıyatas, Shımbay, Shomanay, Ellikqala rayonları menen Nókis qalası.


text:
Sentâbrniñ 1-nde Aqmescitte qırımtatar tilinde tasil berecek mektep açılacaq. Anda artıq 800 bala qabul etildi ve daa devam etmekte. Bu aqta avgustnıñ 29-nda Kreml nezaretindeki Qırım parlamentiniñ toplaşuvında Qırımnıñ rusiyeli tasil naziri Natalya Gonçarova bildirdi.
«Sentâbrniñ 1-nden itibaren Aqmescitniñ «Fontanı» mikrorayonında yerleşken ve 825 kişilik kontingentke saip 44-nci mektep çalışıp başlaycaq. Artıq 800 bala qabul etildi. Ocalar taqımı da azır. Mektep rusça ve qırımtatarca olaraq eki tilde tasil berecek», – dep qayd etti Gonçarova.
İyül ayında qırımtatar faalllerden biri olğan Riza Asanov Qarasuvbazar rayonınıñ memuriyetini «qırımtatarlarına nisbeten yapılğan diskriminatsiyağa qulaq asmalarına» çağırğan edi. Öylelikne mektep «milliy» statusından marum etildi, mektep tamir etilmedi ve avtobus mektepke köy balalarını derc başlamasına bir buçuq saat qalğanda ketire.
Qırım Rusiye nezareti altına keçkeninden soñ, qırımtatarları defalarca basqı altında olğanları aqqında bildirgen ediler. Albuki Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Qırımda yaşağan halqlarnıñ aq-uquqları musaviy olğanını aytmaqta.
Ukrain uquq qoruyıcılarınıñ malümatına köre, işğal altındaki Qırımda qırımtatar balalarınıñ tek üçte biriana tilinde laf etebile, ukrain tilinde qonuşqan balalarnıñ yalıñız altıda biri ana tilinde tasil alabile.


text:
Rusiye Ukrainağa ücüm etkeni içün ABD Antony Blinken fevralniñ 24-ne keçirilüvi planlaştırılğan Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov ile körüşüvini lâğu etti.
Blinken, Rusiye naziri ile körüşüvniñ şartlarından biri Rusiyeniñ Ukrainağa ücüm etmekten vazgeçüvi edi, amma şimdi ABD bir fayda körmey, dep ayttı.
«Şimdi, ücüm başlağanını ve Rusiyeniñ diplomatiyadan tamamen vazgeçkenini köremiz, bu körüşüvni şimdi keçirmekniñ bir faydası yoq», – dedi Blinken, Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kyleba ile muzakerelerden soñ Washingtonda çıqışta bulunıp.
Blinken alğan qararı aqqında Lavrovğa haber etti. Onıñ qayd etkenine köre, ABD Rusiye ile diplomatik bağlarına azır, lâkin Moskva «ciddiy tüşüngenini köstermeli».
Blinken qayd etkenine köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Kreml qoltutqan «LDNR» silâlı gruppirovkalarını tanıma qararı ve izaatları «büyük qasevet doğura» ve Putin Ukrainanı suveren bir devlet olaraq degil, «bağlı» bir devlet olaraq köre.
Devlet kâtibi, Rusiye Ukrainağa qarşı tecavuzını arttırsa, ABD ve ittifaqdaşları sanktsiyalarnı sertleştirecek, dep vade etti.
ABD Maliye nazirligi Rusiyeniñ soñki areketleri sebebinden Rusiye şirketleri, memurları ve balalarına qarşı bir sıra sanktsiyanı kirsetti.
Beyaz Saraynıñ matbuat kâtibi Jen Psaki ABD ve Rusiye prezidentleri Joe Biden ve Vladimir Putinniñ yañı körüşüvi şimdilik planlaştırılmay, dep bildirdi. Sammit Blinken ve Lavrovnıñ körüşüvinden soñ oalcaq edi. Psaki, ABD «diplomatiya qapusını bir vaqıt qapatmaycaq», dep qayd etti.


text:
İyülniñ 17-si aqşam başlap iyülniñ 19-na qadar Qırımda şimaliy-şarqiy taraftan saniyede 17-22 metr suratınen küçlü yel esecegi beklenile. Bunı Qırımdaki Rusiye FVN idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
Müessisede qayd ettiler ki, küçlü yel vaqıtında «evlerniñ penceleri qapatılmaq, pekitilmegen şeyler balkonlardan alınılmaq; soqaqlarda reklama panolarından, levhalardan, yol işaretlerinden, elektrik ağlarından uzaqça turıp, balaban tereklernin yanlarına barmamağa, maşnalarnı qaldırmamağa» kerekli olğanı aytıla.
İyülniñ 17-nde Keriç parom keçitiniñ matbuat hızmeti, küçlü yel sebebinden paromlarnıñ işi toqtamaq mümkün olğanı, beklev vaqıtı sozulmaq mümkün olğanı aqqında haber etken edi.


text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ birinci Bağçasaray taqımınıñ iştirakçilerine mahkeme qararını ilân etti.
Enver Mamutovğa şiddetli rejim koloniyasında 17 yıllıq apis cezası mahküm etildi, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitovğa -şiddetli rejim koloniyasında 9 yıllıq apis cezası mahküm etildi, dep bildire “Qırım birdemligi” cemiyet birleşmesi.
Rusiye jurnalisti Anton Naumlük, mahkeme qararında belgilengen serbestlik sıñırlavı esas apis müddetiniñ bitkeninden soñ ükümsürip başlağanını añlattı. O apiste bulunmaqnen bağlı olmağan sıñırlavlar. Mahküm etilgenlerge yaşağan yerini deñiştirmege, onı beligilengen saatlarda terk etmege, kütleviy tedbirleni ziyaret etmege ve olarda iştirak etmege yasaqlana.
Advokatlar mahkeme qararına itiraz etmege istegenlerini bildirdi.
Dekabrniñ 21-nde Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov mahkemede soñki sözüni ayttı. İç birisi qabaatını tanımay. Olar davanıñ «siyasiy sebeplerini» qayd etti.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
AQMESCİT – Şimdi bir çoq kişi 2022 senesi dünyanı deñiştirdi, dep ayta ve yazalar, amma aslında dünyanı Rusiye vaziyetten faydalanıp, Qırımnı ilhaq etken 2014 senesi deñiştirdi. O vaqıt dünya muvazenesi bozuldı. Ukraina ve ğarbiy ortaqlarınıñ diplomatiya, sanktsiya ve diger barışıq aletlernen resmiy statusnı qaytarmaq ıntıluvları neticesiz oldı. Aksine: Rusiye Ukrainağa büyük ücüm yapmağa ve bütün ğarbiy dünyağa qarşı açıq qarşı çıqmağa istedi.
Cenk devam etkenini endi er kes añlay, zıddiyetni muzakereler vastasınen toqtatmaq imkânları eksile. Soñu ne olacaq – şimdi kimse bilmey. Belki, insaniyet Üçünci cian cenkine kire. Belki, özek silâsı qullanılır. İstilâcı memleket er şeyge azır, amma Ukraina da ortaqlarınen beraber memleketniñ suverenitetini qorumaq, ğalebe qazanmaq içün soñuna qadar küreşecekler. Bu yılnıñ başında bile böyle olacağını kimse tüşünmey edi – şimdi bu bir kerçek oldı, er kes er şeyge azır.
Belki, insaniyet Üçünci cian cenkine kire. Belki, özek silâsı qullanılır
Bugün Ukrainağa ğarbiy ortaqları tarafından yardım etile, ukrainalılar ve dünya toplulığınıñ istilâcını yeñüv ümütleri pekitile. Ukraina Mudafaa naziri Oleksiy Reznıkov «Ramştayn» ava bazasındaki mudafaa nazirleriniñ körüşüvinde Ğarp memleketleriniñ er bir arbiy yardımı Rusiye ile cenkte umumiy ğalebeni yaqınlaştıra, dep ayttı.
Qırımda er kes bunı köre ve añlay. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti qırımlılarnı «mahsus operatsiyağa» qoltutmaları içün elinden kelgenini yapa. Çeşit usullar qullanalar. Meselâ, Qırım spikeriniñ yardımcısı Sergey Mahonin «Selskaya nov» gazetasına bergen intervyüsında Qırımda «Özümizniñkilerni taşlamaymız» Rusiye ordusına qoltutuv aktsiyası devam ete», dep ayttı.
Mahoninniñ bildirgenine köre, «65 biñden çoq qırımlı» anda iştirak etip, «Z» timsalini maşinasına yapıştırdı. Doğrusını aytqanda, bu raqamnen bağlı şübhelerim bar: Qırım şeerleriniñ soqaqlarında bu «timsalnen» pek az maşina körem. Mahonin «cenk areketleri bitkeninen student otrâdları çıqıp, infrastrukturanı ğayrıdan tiklemek içün yardım etmege azır», dep haber ete. Qırım spikeri ve yardımcıları bunı isteydir, amma Qırım gençleriniñ büyük qısmı vaziyetni bam-başqa şekilde köre.
Qırımda olğanlarnı körip, şaşıp qalam. Yaşlar Ukrainağa ket-kete daa çoq qoltuta. Gençlerniñ ailelernen qavğa etkenini eşitem, ana-babaları, hususan qartana-qartbabaları balaları Ukrainağa qoltutqanını begenmey.
Ukraina vesiqalarını alıp olğan yaş qırımlılarnıñ Avropağa ketkenini bilem – «rus dünyasından» uzaqça olmağa isteyler
Bir tanışım mahkemede çalışa ve yaşlar Rusiye ordusına barmamaq içün elinden kelgenini yapa, dep ayta. Hususan şimdi yahşı körüne – fevralniñ 24-nden soñ. Gençler aselet ciddiy olmağan cinayetler yapa, şartlı mahkümiyet ala ve askerlikten «uzaqlaşa», çünki mahküm etilgen insanlar orduğa alınmay.
Ukraina vesiqalarını alıp olğan yaş qırımlılarnıñ Avropağa ketkenini bilem – «rus dünyasından» uzaqça olmağa isteyler, istilâcınıñ yapqanlarından zarar körgen esas Ukrainanıñ bir çoq vatandaşı yapqanı kibi. Böyle qırımlılar pek çoq, dep tüşünem.
Rusiyege qoltutqan bazı Telegram kanallarında Kyiv memnün olmağanı aqqında oquyım: qırımtatarlar Qırımda Ukrainağa qoltutqanını faal köstermey eken. Birinciden, Kyiv tarafından böyle bir şeyni iç bir resmiy kütleviy haber vastasında körmedim. Ekinciden, qırımtatarlar ve olarnıñ temsiliy organı olğan Qırımtatar Milliy Meclisi tarihiy vatanları Qırımda barışıq tirenüv strategiyasını deñiştirmek qararını qabul etmedi. Üçünciden, bu propaganda kanallarınıñ müelliflerine bir şey aytmağa isteyim, çoqusı qırımtatarı Ukrainanı imaye etecek, amma kerek olğanda, ve Ukraina reberligi ve Meclisten tam bir işaret berilgende.
Şübhelengenler – biñlernen qırımtatarınıñ Rusiye tarafdarlarını yeñgen 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde mitingni hatırlasın.
Qırımtatarlarnıñ özüni teşkil etüv seviyesi daima ayrı bir alâmetleri edi, şunıñ içün bir işaret olsa – areket de başlar! Qırımtatarlar öz vaqtını bekley. Qırımtatarlarnıñ Kyivniñ Qırımnı qurtaruv strategik planlarında ayrı yer alması iç şübhe doğurmay. Bunıñ yahşı bir delili – Tamila Taşevanıñ Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi vazifesine tayin etilüvidir.
Bu künleri Kyivden (işğalden soñ qorantasınen beraber Qırımnı terk etmege mecbur olğan) qırımtatar cemaat erbaplarından birinen laf ettim, telefon subetimizniñ soñunda bir eminliknen şunı ayttı: «Bekleñiz, tezden Qırımda olacaqmız».
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
AQŞ prezidentiniñ muavini Joe Bayden Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı faal şekilde siyasiy ve iqtisadiy islâat keçirmege çağırdı, bu yapılmasa, Avropa Birligi bazı devletleri Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı lâğu ete bilecegi telükesi bar. Bu aqta Radio Svoboda, Reuters agentligine esaslanıp, bildire.
New-Yorkta Halqara munasebetler boyunca Şurada çıqışta bulunıp, Bayden qayd etti ki, ukrain ükümeti sebep berse, Moskvağa qarşı sanktsiyalarnı eñ azdan beş devlet lâğu ete bile.
Baydenniñ sözlerine binaen, o, «buhran başlağanından berli» er afta eki-üç saat ukrain reberiyetinen laf ete, islâat keçirmege çağıra, bundan da ğayrı, «Almaniya, Frenkistan ve İtaliyanı sanktisyalarnı saqlamağa qandıra».
Sentâbr 21-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Amerika Qoşma Ştatları prezidenti Barak Obama ile körüşüv keçirdi.
Bundan evel, sentâbr 21-de, çarşenbe künü Poroşenko Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş Assambleyasında çıqışta bulunıp, parlamentariylerge işğal etilgen Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından insan aqları bozuluvı aqqında hatırlattı.
Poroşenko ilân etti ki, Rusiye tarafından yapılğan büyük bozuv, Meclisniñ yasaq etilmesi, bunen beraber, İlmi Umerovnıñ mecburiy psihiatrik hastahanede tutulması ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Adliyeci Ayder Azamatov Rostov-na-Donuı SİZOsında tutulğan Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi”niñ iştirakçisi Arsen Cepparovnıñ alı fenalaşqanı aqqında haber etti.
“Arsenniñ basımı köterildi, soñki 7 ay devamında başı pek ağırta, başınıñ sağ tarafı ve elleri uyuşa. Eger tez vaqıtta ihtisaslı tıbbiy yardım kösterilmese, bularnıñ episi vucudınıñ işbu uzvlarınıñ insultına alıp barması mumkün”, – dep yaza uquqimyeci avgustnıñ 28-nde özüniñ Facebook saifesinde.
O, eger tez vaqıtta tıbbiy yardım kösterilmese, bular “insultqa alıp barması mumkün dep saya.
Azamatov Cepparov daa evel daima alsız olğanı ve baş ağrısından çekişkeni aqqında aytqanını qayd etti. Bu kişi oña tıbbiy yardım kösterilmegenine şikâyet ete eken.
Rostov-na-Donu SİZOsınıñ hadimleri şimdilik bu hususta açıq bir izaat bermedi.
Mayısnıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” niñ altı figurantınıñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutuldı. Olar Rusiyede yasaq etilgen “Hizb ut-Tahrir” siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” figurantlarınıñ azat etilmesini talap ete.
“Hizb ut-Tahrir” halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtını “terrorist” birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
“Hizb ut-Tahrir işi” boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qazir eldiñ är tükpirinde eks prezident Nazarbaevqa tiispeuşılıkti qamtamasız etetin «QR twñğış prezidenti – elbası» turalı konstituciyalıq zañnıñ küşin joyudı talap etken peticiyağa qol jinau jürip jatır.
Peticiya mätininde:
«Sonau 2000 jılı qabıldanğan «Twñğış Prezident turalı» Qazaqstan Respublikasınıñ Zañına säykes, twñğış prezidentke jäne onıñ otbasına tolıq immunitetke kepildik beriledi, atap aytqanda:
1. Twñğış Prezidentti wstauğa, qamauğa aluğa, tintuge, şaqıruğa bolmaydı. jauap alu üşin qamauğa alındı.
2. Nazarbaevqa jäne onımen birge twratın otbası müşelerine tiesili barlıq mülikke qol swğılmaydı.
3. Elbası bank şottarınıñ qol swğılmauına kepildik berdi.
4. Nazarbaev pen onıñ otbası ömir boyı qorğauda, Elbasınıñ ömiri men densaulığı mindetti memlekettik saqtandıruğa jatadı.
5. Zeynetaqı aladı (prezidenttiñ aylıq jalaqısınıñ 80%-ı). Onımen birge twrğan Nazarbaevtar otbasınıñ ärbir müşesine ay sayınğı järdemaqı tağayındaladı.
Jaña Qazaqstan wmtılıp otırğan erkin demokratiyalıq qoğamda bwl artıqşılıqtar qabıldanbaydı dep esepteymiz, sonımen qatar, twñğış prezidenttiñ otbası men basqa da tuıstarınıñ tabıs közderi öte kümändi. Osınıñ barlığı zañdı jäne ob'ektivti tergeuge jatadı, biraq bwl atalğan zañğa qayşı keledi. Biz bwl zañnıñ küşin joyudı talap etemiz!»,-delingen.
2 qañtarda Jañaözende bastalğan beybit şeru eldiñ bar aumağına derlik qoldau tauıp, Jañaözendekterdi qoldauğa, qımbatşılıqqa qarsı oyın aytuğa şıqqan halıq tıñ äuelgi ekonomikalıq talabı sayasi talapqa wlasqan. Arağa arandatuşı lañkester kirip ketip qanda qañtar oqiğası tuğan. Sol uaqiğadan soñ Nazarbaev äuleti müşeleri lauazımdı qızmetterinen ketip, wzaq uaqıt ünsizdikten keyin Nazarbaev 18 qañtarda ündeu jasap, öziniñ zeynetker ekenin, Toqaevtıñ qolında barlıq bilik bar ekenin mälimdegen bolatın.


text:
Aqmescit merkezini Rusdevtsirk terkibine kirsetmege kerek. Bu fikirni sentâbr 24 künü Rusdevtsirk müdirliginiñ azası, SSSR halq artisti İosif Kobzon bildirdi.
Bunı Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı bildire.
«Aqmescit merkezi Rusdevtsirk erkânında olmalı. İşğal aqqında laflarnı malüm areketler ile toqtatmaq kerek: festival, yarış, forumlarnı keçirmek kerekmiz», – dey Kobzon.
Moskva Büyük merkeziniñ müdiri Edgard Zapaşnıy şunı qayd etti ki, Aqmescit tsirkini «umumiy tertibatqa kirsetmek kerek, aks alda çette kalacaq».
Rusdevtsirk baş müdiriniñ aytqanına köre, Aqmescit tsirkiniñ müdiri Rusiye tsirk şirketiniñ umumiy qısmına kirmege istemedi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
«Krımenergo» malümatına köre, saba iyün 25-de yarımadada ava şariyetlerinden sebep 14786 insan yaşağan 22 meskün yerde eletkroteminlev söndürildi.
Bu aqta Qırımnıñ Fevqulâde İşler Nazirliginiñ idaresi saytında aytıla.
Müessiseniñ malümatına köre, içtimaiy emiyeti olğan obyektler problemsiz çalışa. Felâket aqibetlerini «Krımenergo»nıñ 6 brigadası yoq etmege çalışa. Bildirilgeni kibi, vaziyetni Qırımnıñ qurtaruv nazirliginiñ yolbaşçılığı nezaret ete.
Tahminlerge köre, yarımadada küçlü sağanaq, boranlı yağmur, burçaqnıñ yağması beklenile. Yel küçü 15-20 m/s teşkil ete.


text:
Ukrain siyasiy mabüs, rejissör Oleğ Sentsov, Poloniyada Solidarity of Arts festivaliniñ "Neptun" mukâfatını aldı. Bunı advokat Dmitriy Dinze Facebookta yazdı.
Bu yıl Poloniyanıñ Gdansk şeerinde Solidarity of Arts festivali Oleğ Sentsovğa bağışlandı. "Neptun" mukâfatını onıñ tatası Natalya Kaplanğa berdiler.
"Poloniya radiosı", festivalniñ şiarı scesaret oldı, dep haber ete.
"Bu yıl festival bizim yanımızda olmağan adamğa – Oleğ Sentsovğa bağışlana. Onıñ taqdiri tek Rusiye ve Ukrainanıñ kelecegini degil köstere, o bütün Avropanıñ kelecegini köstere. Bizim festivalimiz onen birdemligimizni numayış ete", – dedi Gdanskta Avropa Birdemlik merkeziniñ müdiri Basıl Kerskiy.


text:
Ukraina aq qorçalayıcıları «qırımlı musulmanlar davasınıñ» mabüsleri Zekirya Muratov ve Vadim Bektemirovnıñ ükümlerini takbih etti.
«Bizler, aq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ vekilleri, Zekirya Muratov ve Vadim Bektemirovğa ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebepli davalar boyunca diger qırımtatar faallerine qarşı çıqarılğan ükümlerni takbih etemiz», – dep aytıla beyanatta.
Aq qorçalayıcılar bütün siyasiy mabüslerni acele azat etmege ve Ukraina akimiyeti ve halqara toplulıqtan cevap bermelerini talap etti.
«Al-azırda 93 qırımtatarı siyasiy esaslı cinaiy taqipler çerçivesinde apiste yata, 83-ü terror teşkilâtı ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. 6 yıl evelsi aynı sahte qabaatlavlar esasında qırımtatarı Emir-Usein Kuku ve daa üç musulman tutuldı, eki kün evelsi ise siyasiy mabüsler cedveline daa dört Ukraina vatandaşı kirsetildi», – dep qayd etti aq qorçalayıcılar.
Fevralniñ 11-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi «qırımlı musulmanlar davasınıñ» mabüsi Zekirya Muratov ve Vadim Bektemirovnıñ ükümlerini çıqardı. Muratov 11 yıl ve 6 ay sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi. Bektemirov ise 11 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Ukraina Tış işler nazirligi Zekirya Muratov ve Vadim Bektemirovğa çıqarılğan ükümlerni «siyasiy esaslı» dep adlandırdı.
2020 senesi iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri yedi qırımtatarınıñ evini tintti: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde Alim Sufyanov, Bağçasaray rayonınıñ Süyür Taş (Belokamenka) köyünde Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) köyünde Vadim Bektemirov ve Aluştada Dilâver Memetovnıñ. O, tintüv keçirilgende evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler.


text:
Äzirbayjan Sırtqı ister ministrligi mälimdeme jasap, Fizuli jäne Zangilan provinciyalarına kömilgen minalardıñ kartasın alu üşin qolğa tüsken 15 Armeniya azamatın qaytarıp bergenin mälimdedi.
Äzirbayjan SİM tarabınıñ mälimetinde, bir kezderi Armeniya basıp alğan Fizuli men Zangilan jerlerine jalpı sanı 92 mıñnan astam mina kömilgen. Bwl minalar negizinen tankke jäne äskeri kölikterge qarsı bağıttalğan. Osı minnalardı körsetetin kartalardı alu üşin Äzirbayjan tarabı 15 armyan azamatın eline qaytarğan.
Bwl ayırbasqa tağı da Reseydiñ ara ağayındıq etken. Resmi mälimdemede armyan azamattarınıñ eline qaytarılu procesine Resey tarabı baqılauşılıq etkeni aytılğan.
Ayta ketu kerek, Taulı Qarabaq üşin soğıstan keyin Äzirbayjan tarabı Agdam qalasına kömilgen 97 mıñnan astam minalardıñ kartasın alu üşin de Armeniyağa 15 adamdı qaytarıp bergen edi.


text:
Uquqimayeciler, Rusiye SİZOsında tutulğan ve 21 künden berli açlıq tutqan qırımlı Emir-Usein Kukunıñ sağlığını qasevet ete.
«Sağlığı ketken sayın fenalaşqanını köremiz. Oña glükoza inyektsiyası yapılmaq kerek», – dep ikâye etti bazaertesi künü kKyivde keçken matbuat konferentsiyasında «Krım-SOS» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Tamila Taşeva.
Ükümetke bağlı olmağan Amnesty International halqara teşkilâtnıñ matbuat kâtibi Mariya Guryeva, onıñ telkilâtı Kukunı glükoza almaq açlıqtan vazgeçmek manasına kelmegeninde inanadıracağına ümit besley.
«Şimdi bizler Emir-Usein Kukuğa mektüp yazıp, bu (glükoza imyektsiyaları –QA) – açlıqnı toqtatmaq manasına kelmey, bu yalanadır dep qayd etmek istemiz», – dep haber etti Guryeva.
İyülniñ 10-nda Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından belli olmağan tarafqa alıp ketilgen. SİZO hadimleri Sergey Loktevke onıñ imayesi altındaki şahıs ne yerge bulunğanı aqqında aytmaqnı red etkenler. Daa soñra Kukunı tibbiy muessisege teşkerüv içün alıp ketkenleri aqqında belli oldı.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Rusiye ukümeti, Qara deñiz bölgesinde üstünlikni qazanmaq içün ilhaq etilgen Qırımda öz Silâlı quvetleriniñ hadimlerini, silâlarını ve tehnikasını yerleştire. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı içün bergen intervyüde arbiy ekspert, Ukraina Silâlı quvetleri ştabınıñ sabıq spikeri Vladislav Seleznöv söyledi.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda Rusiye, Qırımda bulunğan arbiy tehnikanıñ yardımınen cümleden Qara deñiz bölgesindeki devletler içün de telüke doğura bile.
«Fiolent burnunda nevbetteki ava mudafaası divizionınıñ işke tüşürilmesi, Qırımnı batırılmaz uçaq taşıyıcısına çevirüv yani Qara deñiz bölgesinde üstünlikniñ temin etilmesine doğrultılğan küçlü arbiy gruppirovkanı meydanğa ketirüv strategiyasına tolusınen uymaqta», – dedi Seleznöv.
Bu hususta daa tafsilâtlı malümat – yaqın künlerde Qırım.Aqiqat saytında derc etilecek intervyüdedir.
Fevralniñ ortasında Qara deñiz suvlarına Amerikanıñ «Karni» esminetsi kirdi. AQŞ Arbiy-deñiz quvetlerindeki 6-ncı flotnıñ matbuat hizmetinde esminetsniñ kelüvini, havsızlıq içün zarur olğan operatsiyalarnı yapmaq kerekligi ile añlattılar.
Fevralniñ 28-nde Ukrainada NATO ofisi mudiriniñ muavini Ann-Kristin Bergene, Qırımnıñ arbiyleştirilmesi ve Qara deñiz bölgesinde Rusiye arbiy mevcudiyetiniñ kenişletilmesi munasebeti ile endişelengenini bildirdi.


text:
2019 senesi yanvar 1-inden Qırımda gaz fiyatı köterilecek dep bildire yarımadanıñ Devlet fiyatlar komiteti.
Beyanatqa köre, 2019 senesi yanvar 1-inden, aş pişirüvi, suv qızdırması ve ev isitmesine yılına 3500 metr kubdan azca qullanılğan gaznıñ fiyatı - bir biñ metr kub içün 4 827,08 ruble, 3500 kub metrden ziyadece qullanılsa - 8 627,48 ruble. Evel tarif -3,9895 ruble edi.
Bundan soñ, gaz 2019 senesi iyül 1-inde paalılaşacaq.Yılına 3500 metr kubdan azca qullanılğan gaznıñ fiyatı - bir biñ metr kub içün 5 187,11 ruble, 3500 kub metrden ziyadece qullanılsa - 8 652,71 ruble olacaq.
Daa evel bildirile edi ki, 2019 senesiniñ devamında rusiye akimiyeti yarıq ve suv fiyatını köterecek.


text:
Atom-töş qorallanu yarışı başlandımı?
BMO citäkçese atom-töş qoralı bulğan illärne başqalarğa yanamasqa çaqırdı
BMO atom-töş qorallanu yarışınıñ kire qaytuı turında kisätte. Oyışmanıñ ğomum särqatibe Antonio Guterriş Yaponiyä başqalası Tokioda oyıştırılğan matbuğat cıyılışında xalıqara kiyerenkelekneñ artuı arqasında atom-töş köçenä iyä däwlätlärneñ üzlären agressiv tota başlawların citkerde. Ul älege illärne qoralların qullanğan berençe däwlät bulmasqa häm başqalarğa yanamasqa çaqırdı.
“Minemçä, berkem dä atom-töş suğışı fikeren qabul itmäs. Bu planetanıñ hälakäte bulaçaq. Berkem dä atom-töş qoralın qullanğan berençe yaq bulmasa, atom-töş suğışı da çıqmas,”-dide Antonio Guterriş.
BMO citäkçese Ukrainanıñ iñ zur atom-töş stanśiyäsenä iyä Zaporojye şähären 4nçe avgustta Rusiyä bombalağannan soñ: “Atom-töş stanśiyäsenä yasalaçaq teläsä-qaysı höcüm - üz-üzeñä qul salu,”-dide.
Ğomum särqatib qorallanu yarışında milliardlağan dollarnıñ sarıf itelüenä iğ’tibarnı cälep itte. Ul bu aqçanı klimat üzgärü, yarlılıq belän köräş häm xalıqara cämäğat’çelekneñ ixtiyacların qanäğat’länderü öçen qullanunıñ urınlı bulaçağın äytä.
Guterriş üzeneñ belderüendä geosäyäsi kiyerenkelek köçäygän häm atom-töş yanawı kön tärtibenä kilgän waqıtta Yaponiyäneñ tınıçlıq mäs’äläsendä köçle häm êzlekle poziśiyäseneñ härwaqıttağıdan tağın da ähämiyätle buluın äytte.
BMO ğomum särqatibe 1945nçe yılnıñ 6nçı avgustında bulğan atom-töş şartlawı qorbannarın iskä alu öçen Yaponiyäneñ Xirosima şähärenä säfär qıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
“Ukrainadağı suğış äle ozaq däwam itäçäk”
Avstriyä tışqı êşlär ministrı Aleksandr Şallenberg jurnalistlarğa belderülär yasadı
Batqan köymädäge 94 keşeneñ mäyete tabıldı
İsegezgä töşeräbez, Livannıñ tön’yağındağı Tripoli şähärennän 22nçe sentyabr’dä quzğalğan qaçaq köymäse battı


text:
Bağçasarayda qırımtatar faali Osman Belâlov ve “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ iştirakçisi Memet Belâlovnıñ evinde tintüv keçken soñ tutulıp alınğan babası Reşat Belâlov Qırmda Rusiye politsiya bölüginden çıqarılıp yiberildi. Bu aqta “Qırım birdemligi” birleşmesi haber ete.
Sentâbrniñ 13-nde saba rusiyeli telükesizlik hadimleri “Qırım birdemligi”niñ faali Osman Belâlovnıñ evinde tintüv ötkerdi. O, Bağçasaraydaki “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ iştirakçisi Memet Belâlovnıñ qardaşı ola. Tintüvden soñ Belâlovlarnıñ babası tutulıp alındı.
Osman Belâlovnıñ aqrabaları şimdilik onıñ ne yerde olğanını bilmey.
Ukraina Tış işleri nazirligi ”Qırım birdemligi”niñ faali Osman Belâlovnıñ evinde tintüv yapılğanını taqbih etti.
2016 senesi Qırımnıñ rusiyeli mahkemesi Osman Belâlovqa 10 biñ ruble para cezası tayin etken edi. O, 2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasaraydaki “Salaçıq” kafesi yanında “ruhsetsiz mitingte” iştirak etüvde qabaatlanğan edi. O künü faaller rusiyeli telükesizlik hadimleri qırımtatarlarda tintüv yapqanını eşitip, kafe yanında toplanğan ediler.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/05-16
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Damirä Quzayeva (16.05.1948, Molotov ölkäseneñ Barda rayonı Töngük awılı, RSFSR, / SSRB - 20.12.1993, Tatarstan Respublikasınıñ Älmät şähäre, Rusiä Federatsiäse) — tatar teatrı artistı.
1964 yılda TASSRnıñ Älmät tatar drama teatrı truppasına eşkä kilä.
1970 yılda Qazan teatr uquxanäsen tämamlıy.
1979 yılda Tuqay bülägenä layıq bula, 1986 yılda TASSR xalıq artistkası maqtawlı iseme birelä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Entsiklopediya
Entsiklopediya (latince encyclopaedia, qadimiy yunanca ἐYkύkλιoς πaιδeίa — ‘ilim dairesi’, qadimiy yunanca kύkλoς — daire ve qadimiy yunanca πaιδeίa — ögrenüv, ilim) — 'ilim dairesi', keñ sualler dairesinden ilim bilgileri toplulığı. Keñ manada - türlü mevzuda ilim malümatı ve malümatname cıyıntığı, keñ oquyıcılar dairesine doğrutılğan. Bütün (universal entsiklopediya) ve ya bazı (saa entsiklopediyası) saalardan nazariy em de ameliy bilgilerni qaplap ala. Entsiklopediya entsiklopedik maqalelerden ibaret olıp, er biri bir obyekt, şahıs ve ya adiseni tarif ete. Adetince böyle maqaleler elifbe tertibinde berile.
Etimologiya[deñiştir | kodunı deñiştir]
"Entsiklopediya" sözü frenkçe encyclopédie sözünden, o ise latince encyclopaedia sözünden, o da yunanca ἐYkύkλιoς πaιδeίa, ἐYkύkλιoς ‘daireviy, qaytavlı’ sıfatından ve πaιδeίa ‘ilim, ögretüv, terbiye’ isiminden ibaret olıp, arif-arfine ‘ilim dairesi’ manasına kele.


text:
Kremlge tabi olğan Kiyev rayon mahkemesi üç qırımtatarı Renat Suleymanov, Arsen Kubedinov ve Talât Abdurahmanovnı apiske qapadı. Böylece, olar noyabrniñ 29-na qadar apishanede qalacaq, dep haber etti Qırım.Aqiqat muhbiri.
Qırımlılarnıñ advokatları, taqiqat tarafından deliller ketirilmegenine dair israr ete edi, ve bu munasebetnen daa yımşaq ihtiyat çaresini baqmağa – ev apisini tainlemege rica ete edi.
Bunen beraber, rus prokurorı, ihtiyat çaresi olaraq apis etüv müddeti baqılmaq kerek olğanını aytıp, mahkümler «ağır cinayet» işlegenlerinde şeklengenini beyan etti.
Bundan evel, tevqif etilgen Seyran Mustafayev mahkeme qararınen noyabrnıñ 29-na qadar ev apisine alınğanı aqqında haber etilgen edi.
İstilâ etilgen Qırımda oktâbrniñ 2-nde dört qırımtatarı – Renat Suleymanov, Arsen Kubedinov, Seyran Mustafayev ve Talât Abdurahmanov – öz evlerinde tintilgen edi. Rusiye silâlı hızmetçileri protokollar tizip, qırımlılarnı namalüm (belli olmağan) tarafqa alıp ketken edi. Bundan soñ, olar Aqmescitniñ muvaqqat apishanesinde bulınğanları malüm oldı.
Tutılğan qırımlılar ekstremistik üceyreniñ qurulmasında ve onda iştirak etmesinde qabaatlana.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi, «Tebliğ Cemaatı» islâm teşkilâtınıñ üç üceyresi yoq etilgeni aqqında esabat seslendirdi.
«Tebliğ Cemaatı» – siyasetten çette turğan diniy areket. 1926 senesi İndistanda Mevlâna Muhammed İlyas tarafından tesis etilgen edi. Areketniñ esas maqsadı – keniş eali arasında islâmiy maneviy deñişmeler yapmaq ve, içtimaiy ya da iqtisadiy vaziyetine baqmadan, bütün musulmanlarğa hitab etmektir. 2009 senesi Rusiye Aliy mahkemesi bu teşkilâtnı ekstremistik olaraq tanıdı ve faaliyetini yasaqladı.


text:
Gece küçlü yel neticesinde damı qoparıp alınğan Canköyniñ №7 mektep talebeleri bazarertesi künü, noyabrniñ 25-nde, derslerine devam etecek. Bu aqta Canköy Rusiye memuriyetiniñ yolbaşçısı Eduard Selivanov bildirdi.
«Oquv esnasını bozmamaq içün oquv esnasını teşkil etüv meselesi baqıldı. Balalar bu mektepte oquycaq, şaraitler uyğun – tek bir korpus zarar kördi. Bazarertesi künü balalar oqumağa devam etecek», – dep bildire Selivanovnıñ aytqanlarını «Krıminform» saytı.
Selivanovnıñ aytqanlarına köre, al-azırda tüşken dam parçaları teşkerile, binanı ğayrıdan tiklev müddetleri belli degil.
Noyabrniñ 22-nde gece küçlü yel Canköyniñ №7 mektebinde damnı qoparıp aldı. Dam 840 metr kârelik edi, kimse zarar körmedi, dep bildirdi yarımadanıñ acele hızmetleri.
Qırımlı qurtarıcılar yarımadada ava bozulacaq, dep tenbilegen edi. Daa evel Qırımda noyabrniñ 22-ne qadar yel quvetleşkeninden furtuna havfı ilân etilgen edi. Qırımlılar dekabrniñ 1-nden itibaren yollarda areket sıñırlanacaq, dep ihtar etildi.


text:
81 vilayättä Törkiyä gimnı yañğıradı
19 may – Azatlıq suğışınıñ başlatıluı öçen yasalğan adımnıñ 102 yıllığı
19nçı may Atatörekne iskä alu, Yäş’lär häm sport bäyräme bıyıl maxsus oyıştırılğan räsmi tantanalardan tış kübräk internet moxitında qotlandı.
Berençe tantana başqalada Anıtkäberdä ütkärelde.
Yäş’lär häm sport ministrı Mäxmät Möxärräm Kasapoğlu häm yanındağı wäkillek Atatörek mavzoleyına barıp çäçäk bäylämnären saldı. Ber minutlıq tın alu häm gimnı başqarudan soñ min...
-
-
-
30.09.2022
-
-


text:
New Yorkta Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve AQŞ prezidenti Donald Trumpnıñ körüşüvi keçe. Bu, eki devlet başınıñ birinci resmiy körüşüvi, dep bildire Radio Svoboda.
Körüşüvden evel Ukraina prezidenti, qabarcılıqnen küreş, Ukraina topraq bütünliginiñ qaytarılması ve ülke şarqında cenk toqtatılması, onıñ prioritetleri olğanını ayttı.
Tramp ise, Rusiye Qırımnı Barak Obama prezidentligi vaqtında zapt etkenini hatırlattı. AQŞ prezidenti, Zelenskıynıñ Ukrainada qabarcılıqnı yeñmek ıntıluvına büyük qıymet berdi.
Zelenskıy, Amerika siyasetine kirişmemege istegenini ayrıca qayd etti. Ukraina lideriniñ aytqanına köre, Kyivniñ, AQŞ-nıñ içki siyasetine kirişmege niyeti yoq.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, New Yorkta Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyasınıñ sessiyasında umumiy muzakerelerde çıqışta bulunğanda, onıñ "esas maqsadı - bütün işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarması", dep ayttı.
Ziyaret vaqtında Volodımır Zelenskıy turğun inkişaf boyunca sammitte iştirak etip, bir sıra eki taraflı körüşüvler keçirecek, şu cümleden Amerika prezidenti Donald Trumpnen de.
Beyaz Ev, Trump ve Zelenskıynen birinci körüşüvi sentâbr 25-inde olacağını bildirdi.
Bundan ğayrı, ziyaret vaqtında, Ukraina prezidenti, AQŞ ukrain cemiyetiniñ liderlerinen, AQŞ eudi teşkilâtlarınıñ reberlerinen ve Amerika iş adamlarınıñ vekillerinen körüşecek, dep bildirdiler Prezident Ofisinde.


text:
HSN Frenkistanda "Smaçnogo" filmini taqdim etti
2019 senesi iyunniñ 26-nda Parijde Ukraina medeniyinformatsion merkezinde Ukraina ve Frenkistan aqqında "Smaçnogo" ("Aş tatlı olsun") levhasınıñ temsil tedbiri olıp keçti. Film Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ sımarışına çıqarılğan.
Bu, eki aşçı – ukrainalı Mıkola ve frenkistanlı Patrik aqqında ikâye. Olar Ukraina ve Frenkistannıñ yemeklerini birleştirip, yañı bir tadnı yarattılar.
"Smaçnogo" eki medeniyet, eki memleketniñ yemeklerini nasıl etip birleştirmek mümkün olğanını köstere. Meselâ, ukrainalı banoş yemegi "la banosh"qa çevirildi", - dey, Ukraina haber siyaseti Naziriniñ halqara kommunikatsiya meselelerinden mesleatçısı Marına Sobotük.
Onıñ qayd etkenine köre, levha dünyada Ukraina populârlaşması Kontseptsiyası çerçivesinde çıqarıldı.
"Lezzetli olsun. Mence, eñ yahşısı – bu levha kerçekten de, meraq doğura. Men bellesem, yemeklerimiz lezzetli, taze ve tabiiy olğanı pek yahşı kösterilgen. Ve bu, tamam bizge kelişken bir saa", - dep, paylaştı fikirlerinen Frenkistanda Ukrainanıñ Müteşşem ve Vekâletli Elçisi Oleg Şamşur.
Tedbirni ukrain ve frenk diplomatları, ukrain diasporasınıñ vekilleri, medeniyet erbapları ve sanatçıları ziyaret etti.
"Meraqlı tedbir. Em yemek adetlerini, em master-klasslarnı, em de böyle şekilde kösterilgen daa olmağan edi", - dedi Frenkistanda Ukraina elçiliginiñ medeniyet meselelerinden kâtibi İrena Karpa.
Film yaratılmasınıñ ğayesi HSN-ge ait, levha üzerinde Best Friends Film şirketi çalıştı.
Bu iş, keçken sene çıqarılğan bir yaponiyalı aqqında "Dâkuyu" filminiñ devamıdır.
Cedvel


text:
Latviya çetel işler nazirligi İosif Kobzon, Oleg Gazmanov ve yırcı Valeriyağa memleketke kirişni yasaq etti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Latviya çetel işler naziri Edgar Rinkeviçniñ sözlerine köre, Rusiyeniñ medeniyet erbapları «Qırımnıñ işğaline qol tutqanları» ve Ukraina akimiyetiniñ faaliyeti aqqında aytqanları içün «qara cedvelge» tüşti.
Yarın Yurmalada «Novaya volna» adlı populâr muzıkanıñ halqara yarışı başlanacaq. Latviya çetel işler nazirliginiñ başı şunı da qayd etti ki, eger de işbu icracılar endi Latviyada bulunğan olsalar, olarğa memleketni terk etmege rica etecekler.


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ Tış işler nazirligi Qırım akimiyetiniñ areketlerini, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalanmasını takbih etti.
Bunı Türkiye nazirliginiñ resmiy saytında bildireler.
Türkiye tış işler nazirligi Qırımnıñ şimdiki akimiyeti tarafından qırımtatarlarnıñ temsil organına yapılğan basqını qayd etti.
«Ahtem Çiygoznıñ yaqalanması qırımtatar halqınıñ temsil organına yapılğan basqı ve onı qorquzmaq ıntıluvlarını isbatlay», – aytıla beyanatta.
Nazirlik Meclis liderlerinden biri eñ yaqın vaqıtta azat etilecegine ümüt beslegenini bildirdi.
«Qırımtatarlarğa nisbeten demokratik ve insan aqlarına sayğı kösterilmesini ve eñ yaqın vaqıtta Ahtem Çiygoznıñ azat etilmesini bekleymiz. Türkiye öz menfaatlarını er daim demokratik yollar ile qoruğan soydaş qırımtatarlarnıñ aqlarını qorçalamağa ve olarnıñ vaziyetini taqip etmege devam etecektir», – dep qayd ete Türkiye tış işler nazirligi.
Bundan evel Türkiye Rusiye arbiyleri tarafından ATR qırımtatar telekanalında yanvar 26-da keçirilgen tintüvni takbih etken edi.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-na qadar apiste qaldırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Çiygoznıñ yaqalanmasını izaatlap, Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ faallerine yapılğan basqınıñ yañı basamağı başlanğanını ayttı.


text:
«Dojd» telekanalınıñ baş müdiri Natalya Sindeyeva Ukrainada telekanal yasağı qararına yazıqsındı.
«Yazıq ki, Ukraina Milliy şurası böyle qarar aldı. Ukrainadaki provayderler ile tizilgen añlaşma şartlarına köre, «Dojd» IP-bağları üzerinden ticariy reklamasız bütün memlekette yayınlanmaqta. Ukraina Milliy şurasına bu malümat 2016 senesi avgust 8-de yetkizilgen edi, bundan soñ Dojd telekanalınıñ Ukraina qanunlarına zıt kelmesine dair malümat kelmegen edi», – dep izaatladı vaziyetni telekanal saytında Sindeyeva.
Onıñ qayd etkenine köre, «Dojd» Rusiye haritasını kösterip, Rusiye qanunlarına esaslana.
«Rusiye Federatsiyası Anayasasınıñ 65-inci maddesine köre Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti ola», – dep ayttı Sindeyeva.
O, ukrain seyircisi telekanalnı sayt üzerinden ya da Smart TV ilâvesi vastasınen baqmağa imkânını tapar, dep ümüt ete.
Ukrainanıñ televideniye ve radio yayınları milliy şurası yanvar 12-de bildirdi ki, «Dojd» telekanalı memlekette yayınlanması izin berilgen çetel yayınları cedvelinden çıqarıldı. Telekanal Ukraina devlet sıñırlarını ve topraq bütünligini tanımağan levhalar köstergen edi.


text:
«Birinci sefer hırsızlıq, ekinci kere de qadınnıñ namusına keçüv içün makhüm etilgen edi» – bu sözler 2015 senesi sentâbr 22-de Rusiye telekanallarınıñ birinde Qırım vatandaş faalleriniñ qamaçavı kösterilgen levhasına aittir, onıñ mündericesi de qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ tercimeiyalı ile bağlı eken. Rusiye telejurnalistikasınıñ yalan aytmaq ve seyircilerge yañlış malümat bermek qabiliyetini red etmek zor. Lâkin Mustafa Cemilevniñ ne alâqası bar añlaşılmay?
Mustafa Cemilevniñ ekinci esnası aqqında endi yazğan edik. Bugün ise onıñ birinci mahkeme esnasını aydınlatayıq.
«Qırımtatar gençleriniñ birligi» dağıtılğan ve 1962 senesi küzde Mustafa Cemilev işten boşatılğan soñ Taşkentniñ suvarma ve köy hocalığınıñ mehanizatsiyası müendisleri institutına oqumağa kire. O, öz halqınıñ tarihını ögrenmege devam etken, belli organlar ise onı taqip etmekten vazgeçmegen edi.
Özbek SSC prokuraturasınıñ vesiqalarında şunı oquymız: «...Cemilev 1962 senesi Taşkentte KGB tarafından yoq etilgen «Qırımtatar gençleriniñ birligi» qanunsız teşkilâtınıñ faal iştirakçisi edi. Onıñnen keçirilgen subetlerge baqmadan, o, faaliyetini toqtatmayıp, 1963 senesinden başlap «Qırım tarihınıñ öçerki» adlı milletçi malümatlarını yaza ve tarqata.
1965 senesi mart 22-de Cemilev «Lenin bayrağı» gazetasınıñ muarririyetini ziyaret etip, hadimlerini tatarlarnıñ Qırımğa avdet oluv meselesiniñ al etilmesine keder etkenlerinde qabaatladı ve kommunistler firqasından nefret etkenini ve kommunistlerden «telükeli duşmanlarından» kibi qorqqanını bildirdi: mart 29-da Cemilev muarririyetke subetke davet etildi, oña fikirleri yañlış olğanını añlatmağa tırıştılar. Faqat o, firqanıñ milliy meselege yanaşuv siyasetinen razı olmağanını bildirip, andaki insanlarğa oña birdemlik kösterip, firqa biletlerini teslim etmege teklif etti».
1965 senesi institutnıñ rektorlığı ve komsomol şurası «Mustafa Cemilevniñ milletçiler toplaşuvlarında iştiraki, «XIII-XVIII asırlarda Qırımnıñ türk medeniyeti aqqında qısqa tarihiy öçerk» yazması ve komsomolğa kirmekten vazgeçüvine dair şahsiy işini» açtılar.
1965 senesi aprel ayınıñ soñunda onıñ areketleri Taşkentniñ suvarma ve köy hocalığınıñ mehanizatsiyası müendisleri institutı rektorlığınıñ keniş toplaşuvında muzakere etilgen edi. Prokuraturanıñ malümatına köre, «muzakerede Cemilev hatalarını tanımayıp, özüni lâyıq şekilde köstermedi».
Mustafa Cemilev SSCB baş prokurorı Roman Rudenkoğa ariza berip, şunı yazdı:
«1965 senesi aprel 29-da meni Taşkent irrigatsion institutınıñ rektorlığı, firqa ve komsomol şurasınıñ toplaşuvına çağırdılar, bu institutnıñ üçünci sınıf talebesi edim, toplaşuv devlet havfsızlığınıñ mayorı Svalov tarafından teşkil etilgen edi. Meni gizli milliy cemiyetlerde iştirak etüv ve «Qırım tarihına dair ilmiy iş» azırlamasında qabaatladılar. Delil olaraq 1963 senesi yazğan «XIII-XVIII asırlarda Qırımnıñ türk medeniyeti aqqında qısqa tarihiy öçerk» maqalem kösterildi, onı milletçilik ile bağladılar. Bu toplaşuvda institut rektorı Pulatov S.P. bildirdi ki, menim institutta qalmam meselesi yazma şekilde öz baqışlarımdan vazgeçmem ve qırımtatarlarnıñ vaziyeti ile bağlı meselenen bir daa oğraşmamaq vadesini bermeme bağlı. Ayrı subet vaqtında institutnıñ firqa komiteti Gelâzitdinov D. de aynısını ayttı, institut hadimleri bölüginiñ yolbaşçısı Gaminâtsnıñ yanında sovet akimiyeti içün telükeli olmağanımnı bildirip, etraftaki arqadaşlarıma ğayelerim tesir ete bilecegini qayd etti. Men rektornıñ insan itibarı içün o qadar alçaq bir teklifini qabul etemedim, ve «etraftaki arqadaşlarıma tesir etmemek içün» ğıyabiy bölükke keçmek içün ariza bermege ve «NİİSTROMPROYEKT» institutına çalışmağa kirmege mecbur oldım. Ğıyabiy bölükniñ dekanı Antsiferov ğıyabiy fakultetniñ imtian aldı dersleri oktâbrniñ ortasında keçirilgenini aytıp, bu vaqıtqa qadar vesiqalarnı resmiyleştirip, kontrol vazifelerini almağa teklif etti.
Faqat, 1965 senesi sentâbr 8-de Mustafa Cemilev vesiqalarnı resmiyleştirip, institutqa vazife almağa kelgende 1965 senesi sentâbr 7-de çıqqan buyruq esasında instituttan quvulğanını ögrendi: «İş resmiyleştirilmesine kelmegeninden ve yaramay baalarnı alğanından instituttan quvmaq», o, dekan aytqan vaqıtta keldi, baaları ise daa yoq edi, çünki ğıyabiy bölükte daa qayd etilmegen edi.
Mustafa Cemilev devam ete: «Muracaat etkenim institut uquqçısı bu qanunsız areketke qarşı çıqıp, 1965 senesi sentâbr 7 buyruğını lâğu etmege talap etti. İnstitut rektorınıñ muavini Artamonov uquqçığa «bu mesele onıñ vazifesi olmağanını» ayttı... İnstituttan quvulğanımnen faal oğraşqan devlet havfsızlığınıñ yerli komitetine er şeyni haber ete edim, ve bunı Yuqarı Şurağa bildirmek niyetinde olğanımnı bildirdim. Devlet havfsızlığı mayorı Svalov külip, ariza olarnıñ qollarında «baqılacağını» ayttı.
Artamonov instituttan quvulğanımnı bildirip, arbiy komissarlıqnı şahsiy imzası ile askerlikke çağırılacağımdan haberdar etti. Böylece, Artamonov buyruqnıñ mantıqsız bir mündericesini uydurıp, meni instituttan çıqarmağa qarar aldı. İtibarımnı aqaretlegen ve adaletke olğan işançımnı bozğan Artamonov aynı vaqıtta qollarıma memleket sıñırlarını imaye etmek içün silâ tuttırmaq kerek olğanını tüşüne.
Bir qaç künden soñ arbiy komissarlıqtan zabit kelip, celpname berdi ve yanımda olacağını ayttı. Arbiy tibbiyet komissiyasını keçtim, instituttan qanunsız şekilde quvulğanımnı tüşüngenimni ve itiraz bildirecegimni haber etip, arbiy komissarlıqtan maña bir qaç künge pasportımnı qaldırmağa rica ettim. Ricamnı qabul ettiler, institutımız kirgen Köy hocalığı nazirligine vaziyetni yazıp añlattım».
Bese-belli, uquq qoruyıcı organları tarafından Mustafağa kösterilgen «vasiylikniñ» sebebi KGB hızmetçileriniñ qırımtatar milliy areketinden faal gençlerni uzaqlaştırmaq istegi olğan edi.
Bu müddet devamında uquq qoruyıcılar Cemilevniñ «milletçi faaliyetini» diqqat ile nezaret etken ediler. Özbek SSC prokuraturasınıñ vesiqalarından şunı ögrenemiz, «avgust ayında tatarlarnıñ toplaşuvını teşkil etmek içün ğayret kösterip, provokatsion areketlerinen toplaşuv iştirakçilerini faalleştirgen edi. Sentâbr ayında Cemilev meslekdeşleri ile «toplaşuv» keçirip, vazife berdi – Moskvağa baracaq «delegatlarnı» azırlamaq, muracaatnı azırladı ve kelgenlerni muracaat altında imza toplamağa çağırdı».
Böylece, student etrafındaki çatışma ğayet meraqlı olğan edi...
(SOÑU BAR)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Ukraina Tış İşler Nazirligi başınıñ müavini Vasıl Bondar, Almaniyanıñ sabıq kantsleri Gerhard Şrederniñ Ukraina elçisi Andriy Melnikniñ aqaretlegenine cevap berdi.
"Almaniyanıñ sabıq kantsleri içün bu pek alçaqçasınadır, amma, kimnen dost olsañ, ondan ögrenirsiñ. Şrederniñ bu tefsiri - Avropada Rusiyeniñ başqa tarafdarları içün bir ihtardır: Rusiye aqçasına qoşulmañız", - yazdı Bondar.
HakaHyHe Шpeдep B пoдkacTe, пepBый Bыпyck koToporo был oпyблиkoBaH 26 Maя, HaзBaл ykpaиHckoro пocлa B ГepMaHии AHдpeя MeлbHиka «kapлиkoM из ykpaиHы». TakиM oбpaзoM Шpeдep oTpearиpoBaл Ha kpиTиky co cTopoHы MeлbHиka из-зa зaяBлeHий o caHkцияx и KpыMe.
Almaniyanıñ sabıq kantsleri, "Rosneft" şirketiniñ müdirler şurasınıñ reisi Gerhard Şreder (Gerhard Schroeder ), dünya burhanı vaqtında Rusiyege qarşı sanktsiyalar manasız dep saya ve Ukraina elçisi Andrey Melnikniñ fikri "kimsege meraqlı degil" dep qoştı.
Gerhard Şreder "Gazprom" rusiye şirketinde çalışa, o "Şimaliy aqı,-2"niñ müdirler şurasınıñ başı ola, 2017 senede onı ğarbiy sanktsiyalar altında olğan "Rosneft"niñ müdirler şırasınıñ reisi olaraq da tayin ettiler.


text:
«Vinogradnayağa burulırım»: Qırımnıñ Cenübiy yalısında evler nasıl qurula (fotogalereya)
Vinogradnaya soqağı Qırımnıñ pek çoq yerinde bar. Livadiya qasabası olardan istisna degil. Mında Vinogradnaya soqağı eñ uzun soqaqlardan biri. O, özüniñ adına pek kelişe. Çünki onı, iç olmadı, elit yüzümlikler sarıp ala. Ondan ğayrı, Vinogradnaya soqağında «Livadiya» başlanğıç şarap yapıcılığı zavodı ile onıñ içindeki «Magaraç» Yüzüm ve şarap institutınıñ yañı eksperemental bazası bulunalar. Bunıñnen birlikte soñki zamanda Vinogradnaya soqağında intensiv surette evler qurula. Kottedjler, pansionatlar ve çoq qatlı evler bağlarını sıqı bir alqa içine almaqta.


text:
Sentâbrniñ 1-ne olğan vaziyetke köre para cezası, alimetint, kredit borcları olğan 2,8 million rusiyeli devlet tışına çıqıp olamay.
Bunıñ aqqında Rusiye Mahkeme icracıları federal hızmetine (MİFH) esaslanaraq TASS agentligi haber etmekte.
Olardan 1 millondan çoqı - banklardan olğan borcları sebebinden çıqıp olamay.
“Ealiniñ üçten biri Rusiye sıñırından çıqmaq aqqını qullanıp olamay”, - MİFH malümatımndan yaza matbua.
2017 senesi sentâbr ayındanpara cezası, alimetint, kredit borcları olğanı sebebinden devletten tış çıqıp olamağan rusiyelilerniñ sayısı 1,2 million insanğa qadar arttı. Mahkeme icracıları, toplam olaraq 4,5 millon ruble borc ödetti, orta esapta borc 337 biñ rubleden ibaret.
Çıqış sıñırlavı mahkeme qararlarınıñ çoqusı Krasnodar bölgesi, Moskova, Başkortostan, Tatarstan ve Moskova vilâyetinde qabul etildi.


text:
İşğal etilgen Qırımda «prokuratura» talabı ile yerli belediye teşkilâtlarnıñ esaplarına 28 saipsiz köpür inşaatı alındı. Bu aqta dekabr 12 künü Rusiye Baş prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
Müessiseniñ malümatına köre, prokuror teşkerüvi vaqtına Qırımda naqliyat havfsızlığı talaplarına uymağan 54 köpür inşaatı tapıldı.
«Bu vaziyet köpürlerniñ 28 saipsiz olğanı ile bağlıdır», – denile beyanatta.
Belli olğanı kibi, Aqmescit ve Aqmescit rayonı, Sudaq, Bağçasaray, Canköy rayonlarındaki köpürler esapqa alınmağan.
Qırım «prokuraturası» yerli idare organlarına işbu köpürler belediye mülki olğanı aqqında vesiqalarnı taqdim etti.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ğäyepsezlek prezumptsiäse
Ğäyepsezlek prezumptsiäse (latinçä praesumptio innocentiae) - mäxkämä eşläreneñ başqaru töp nigezläreneñ berse: "keşeneñ ğäyeben isbatlamağan çağında, keşe ğäyepsez bulıp sanala".
Ğäyepsezlek prezumptsiäse - Xoquq tarmağında demokratiäneñ töp qazanışı bulıp sanala.
Rusiä cinäyät xoquqlarında ayırım 14-nçı mäqälä bar. Rusiä Cinäyät xoquqı kodeksında bulğan "Ğäyepsezlek prezumptsiäse" härber däwlät organnarı ütäleşenä öçen mäcbüri bula.
SıltamalarYзrәpTү
Rusiä Konstitutsiäse, Cinäyät xoquqı kodeksı, 49-nçı mäqälä 2014 eлHың 6 июлb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi, halq deputatı Mustafa Cemilev aytqanı kibi, 2014 senesi aprel ayında qabul etilgen «Milliy mensüplik boyunca sürgün etilgen şahıslarnıñ aqlarınıñ ğayrıdan tiklevi» aqqında qanun amelde qullanılmay.
Vekâletliniñ matbuat hızmeti Facebookta deñev malümatını aşkâr etti – ofis hadimlerinden biri sürgün etilgenniñ statusını elde etmege çalıştı. Deñev bu sene yaz ayından devam ete.
«Üç ay keçti. İçtimaiy siyaset nazirligi hadimimizniñ adından qayd etilgen ariza boyunca müsbet qararnı qabul etti. Amma, buña baqmadan, emek ve içtimaiy qoruv idaresine şeadetname blankı berilmedi. Şunıñ içün şeadetnameni elde etip olamadıq. Daa bir ay keçti – şeadetname yoq. Bizge bildirilgeni kibi, şeadetnamelerniñ mütenasip blankları daa azır degil», – denile beyanatta.
Cemilevniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, devlet bücetinde şeadetnamelerniñ azırlanuvına para ayırğan edi.
Qanunğa köre, Ukraina İçtimaiy siyaset nazirligi vatandaşqa milliy mensüplik boyunca sürgün olunğanı aqqında şeadetnameni bermek içün, arizanıñ yazılğanından soñ, üç ay berile.
«Sual açıq qala, ne içün bu ketişat o qadar qıyın? Milliy mensüplik boyunca sürgün etilgen şahıslarnıñ aqlarınıñ ğayrıdan tiklevi aqqında qanunnıñ qabul etilmesinden endi bir buçuq yıl keçti», – dedi qanun müellifi Mustafa Cemilev.
O bu sebepten mütenasip strukturalarğa muracaat etecekmi, belgisiz.


text:
Şimaliy deñiz
Şimaliy deñiz - Atlantik okeannıñ qısmı, şarqta - Norvegiya ve Danimarkanıñ, ğarpta - İskoçiya ve İngiltereniñ, cenüpte - Almaniya, Felemenk, Belçika ve Frenkistannıñ kenarlarını yuva.
Danimarka, Norvegiya ve İsveçiyanı ayırğan Şimaliy deñiziniñ Skagerragı Kattegat, Örezund, Büyük Belt ve Küçük Belt ile Baltıq deñizinen bağlana.
Cenüpte Şimaliy deñiz Pa-de-Kale ve soñ İngiliz Kanalı vastasınen Atlantikanıñ qalımtısı ile bağlana, şimalde ise - Norveg deñizi ile.
Deñizniñ meydanlığı, 565 biñ kvadrat metri (Skagerrak aqımınen beraber); terenligi - 809 m qadar; say yeri - Dogger-banka; qoşulğan özenler: Reyn, Elba (Almaniya), Temza (Büyük Britaniya). Deñizniñ akvatoriyasında balıqçılıq darqağan, daa cermaynıñ ve tabiiy gaznıñ faal çıqaruvı keçirile.


text:
Aqmescit – dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı bir aftadan yarımadada öz yayınlavını toqtata bile. Rusiye qanuniy alanında zaruriy qayd etüvi olmağan şirkeniñ ve ATR ile yekâne mediaholdingge kirgen diger matbuat vastalarınıñ ilerideki faaliyeti sual altında qala. Şirketniñ yolbaşçılığı Roskomnadzor beşinci seferden ATRnı Rusiye qanuniyetine köre qayd etecegine ümüt besley. Kanal vaziyeti ve ola bilecek qapaluv kimge kerek olğanı aqqında, em de aprel 1-den icadiy taqım ne yapacağı aqta Qırım.Aqiqatqa ATR baş müdiri Elzara İslâmova bildirdi.
– Telekanalnıñ şimdiki vaziyeti nasıldır?
– Olduqça acınıqlı. Zaman aprel 1-ne yaqlaşa, bizde ise Rusiye media alanında yayınlavlarnı keçirmege musaade etken iç bir vesiqamız yoqtır. Fikrimizge köre, şimdiki vaziyet bir saçmalıqtır – mantıqqa uymay, yekâne qırımtatar telekanalınıñ işini alıp birden toqtatmaq.
– Mediaholding tertibatına kirgen diger resurslar – Lâle bala telekanalı, «Meydan», «Lider» radiosı, «15 minut» internet portalı – ile aynı vaziyetmi?
– Ebet. Matbuat vastalarımızdan iç birini qayd etip olamadıq, vesiqalarnı ise oktâbr ayından itibaren bermege başladıq.
– Şu künleri Roskomnadzordan üçünci kere vesiqalarnı qaytardılar…
– E. Biz daa bir kere ıntılırmız. Bugün (mart 24 künü. – Muar.) kene Roskomnadzorğa vesiqalarnı berdik.
– Aprel 1-ne qadar Roskomnadzorda qayd etilmeseñiz, telekanalnıñ ve mediaholdingniñ diger matbuat vastalarınıñ areketi nasıl olacaq?
– Söndürilecekmiz, çünki yayınlavımızğa devam etmek içün iç bir qanuniy negizimiz yoq. Aks alda mesülietimiz olacaq, atta cinaiy bile.
– «15 minut» internet neşiri işleycekmi?
– İşlep olur, amma bar küçü ile degil, çünki biz artıq matbuat vasta olmaycaqmız.
– Qanunğa binayen Roskomnadzordan bir ay devamında cevap beklemek kereksizmi?
– Bilesiñizmi, bizde bayağı misal bar. Yap-yañı tele- ve radioşirketleri, eki-üç hadimi olğan şirketler, Qırımda saip subyektleri olaraq çalışa, 2014 senesi dekabrniñ soñunda Roskomnadzorğa vesiqalarnı bere ve beş kün devamında matbuat vastalarınıñ qayd etüvi aqta şeadetnameni ve yayınlav litsenziyasını elde eteler. Bizde ise, bir ay keçe, formal bir hatanı tapalar, onı tüzetemiz, kene beremiz, bir ay keçe, vesiqalar qaytarıla. Böyle sebeplerniñ yedegi 100 yılğa yete bilir. Ne içün bunı bir ay devamında al etmege mümkün degil – bilmeymiz. Mütehassıslarımız vesiqalarnıñ qayd etüvi ile bağlı nasıldır bir suvaltı taşlarnı tapmaq içün öyle de Roskomnadzorğa irişip olamadılar. Belki, biz bir şeyni añlamaymız?! Bizge çeşit taraflı yardımnı kösterecek ediler, yuridik ceetten de, şu cümleden. Biz atta matbat vastalarınıñ qayd etüvi ile oğarşqan Moskvadaki şirketlerge muracaat ete edik, amma faydası olmadı.
– Fikriñizce, red etüvlerniñ aqiqiy sebebi nedir?
Telekanal etrafında vaziyet suniy şekilde kerginleştirile, sanki biz insanlarğa nasıldır bir siyasiy dünya baqışımız ceetinden tesir etemiz, bir de bir ümütni «aşlaymız» ve ilâhre. Faktlarnı sorasaq, muayyen süjet ya malümatlarğa köstermege rica etsek, cevap – sükünet, çünki böyle bir şey yoqtırElzara İslâmova
– Matbuat vastalarında olğan malümatqa köre, telekanalnıñ informatsion siyasetine itiraz bar. Telekanal etrafında vaziyet suniy şekilde kerginleştirile, sanki biz insanlarğa nasıldır bir siyasiy dünya baqışımız ceetinden tesir etemiz, bir de bir ümütni «aşlaymız» ve ilâhre. Faktlarnı sorasaq, muayyen süjet ya malümatlarğa köstermege rica etsek, cevap – sükünet, çünki böyle bir şey yoqtır. Qayd etilmegen olsaq da, Rusiye qanuniy alanında çalışamız, mında er şey ciddiy sürette yazılğan. Ekstremizm ya separatizm olaraq tanıla bilecek malümatımız içün mesülietlimiz, atta cinaiy mesülietimiz bar. İnformatsion siyasetimiz Qırımda olıp keçken vaqialar aqqında tarif etmekten ibarettir. Tabiiy ki, tek qırımtatarlarğa degil de, Qırımnıñ diger sakinlerine de rastkelgen içtimaiy-iqtisadiy problemlerni aydınlatamız. Ebet, akimiyet bunı begenmey bile, çünki o faaliyeti aqqında esabat bermeli. Amma bu – matbuat vastalarınıñ esas maqsadı ola, olar devlet ve cemiyet arasında bir köpürdir. Bu qadar. Başqa maqsadımız, siyasiy maqsadımız da, yoqtır. Seyircimiz içün çalışamız! Oña aktual ve meraqlı malümatnı bermege tırışamız.
– Bıltır dekabr ayında ATR Qırım akimiyetinden söz serbestligine qoşqan issesi içün «Yıl jurnalisti» mukâfatını elde ettti. Şimdi ise bu söz serbestligini yasaq etecek olalar.
– Demek, akimiyetniñ bazı areketlerinde mantıqiy bağ yoq.
– Siziñce, mında er şey Qırım akimiyeti, yoqsa daa yüksek seviyede çezile?
Ebet, yerli akimiyet ATR tarafını almaq kerek, dünyada yekâne qırımtatar telekanalına qol tutmalı. Çünki qırımtatarlarğa böyle telekanal kerektir.Elzara İslâmova
– Qıymet kesmege qıyın. Bizde böyle malümat yoq. Ebet, yerli akimiyet ATR tarafını almaq kerek, dünyada yekâne qırımtatar telekanalına qol tutmalı. Çünki qırımtatarlarğa böyle telekanal kerektir. Til, medeniyet, tarihnı saqlağan yekâne matbuat vastasıdır, maarifçilik ile oğraşqan yekâne kanaldır. Amma şimdilik akimiyet tarafından yardım körmeymiz. Aksine, «duşman» kanal statusını elde ettik.
– Şirketiñizde ne qadar insan çalışa?
– Al-azırda 200-den ziyade insan.
– Aprel birinden olar işsiz qalacaqmı?
– Aprel birinci kününden ne olacağını aytıp olamaymız. Soñuna qadar böyle bir neticege inanmaymız. Ümüt etemiz ki, cemaatçılıq seslenüviniñ tesiri olur ve akimiyet, em federal, em yerli soyu, doğru qararğa kelir. Nasıl olsa da, hadimlerimiz aprel 1 künü işke kelecek. İş olacaqmı, bu endi başqa sual. Amma bir taqım olacağımızdan emin oluñız.
– Telekanalnıñ soñki ayları nasıldır bir maliyeviy qıyınlıqları bar edimi?
– Bu aqta endi aytqan edik: Qırımda böyle qıynlıqlar er keste bar, biz de er angi bir subyekt kibi, aynı şu şaraitlerde bulunamız. Amma, er alda, öz meselelrimizni al etip olamız.
– Çarşenbe künü, mart 25-de, ATRde kanalnıñ qapatıluvına bağışlanğan telemarafon başlana. Bu ğaye aqqında tarif etseñiz.
– Telekanalnıñ qapatılmasına yol bermege mümkün olmağanı aqta telekanalımızğa nice mektüp kelgeninden sebep böyle ğaye peyda oldı. Bizge farqlı zenaat, yaş, içtimaiy vaziyeti olğan insanlar muracaat ete. Olarğa söz bermek isteymiz, olarnıñ yardımı ile tek qırımtatarlarğa degil de (olar özleri de bunı bileler), cemiyetke, akimiyetke telekanalnıñ qapatıluvı ile olacaq zararnı yetkizmek tırışamız. Şunıñ içün biz çarşenbe kününden itibaren, martnıñ 25-31 künleri «ATRnı öldürmeñiz!» serlevalı telemarafonnı keçirecekmiz. Er istegen insan efirge qoşulıp, öz fikiri ile paylaşa bile.


text:
Aqmescitte mayısnıñ 22-nde sağanaqtan soñ şerniñ bir qısımı suv astında qaldı. Yerli kütleviy haber vastaları (KVH) bildireler ki, Glinka, Krılov, Franko, Borodin, Kovılnaya soqaqlarıda, Mamaq qasabası tarafında vaziyet müşkülleşti.
Krıminform, Aqyav ve Kiyev soqaqlarında, Kirov caddesinde, başqa soqaqlarda ve şerniñ merkezinde yollar tıqaldı
Aynı zamanda şeer sakinleri içtimaiy ağlarda ava afatınıñ aqibetlerini paylaşalar.
Bundan evel Rusiye FVN Qırımdaki idaresi, mayısnıñ 22-nıñ soñunda qadar Qırımnıñ paytahtında küçlü yağmur, boran, burçaq, saniyede 15-20 metr suratınen yel esecegi beklenilecek.


text:
İlon Mask
İlon Mask (inglizçä Elon Reeve Musk, 1971, Pretoriä, KAC) - Kanada-AQŞ injenerı, eşquar, uylap tabuçı, milliarder, investor. 2021 yılda dönyanıñ iñ bay keşese bula.
PayPal şirkätenä nigez saluçı, SpaceX şirkäteneñ milektäşe, ğomumi direktor, baş injener, nigez saluçı, Tesla şirkäteneñ fiker ilhamçısı (Chief Product Architect), ike tuğan abıyları nigez salğan SolarCity şirkäteneñ direktorlar şurası äğzası.
2021 yılda Forbs jurnalı buyınça Masknıñ baylığı 300 milliard artıq dollar belän bäyälänä.
Tormış yulı
Elon Mask Pretoriä şähärendä tuğan.
Änise Şveytsariä almannarınnan çıqqan. AQŞ bäysezlege öçen suğış waqıtında Haldeman näsele Awrupadan AQŞqa küçenä. Babası kanadalığa öylänä. Däw ätise aviatsiä belän şöğellänä.
1950 yıllarda ğailäse Kanadadan KAC-nä küçenä. Anda Masknıñ kiläçäk änise xättä "Miss Könyaq Afrika" finalistkası bula.
Ätise - injener tözüçe, änise - dietolog.
Bäläkäy çaqta Mask küp kitap uqıy, şunıñ öçen mäktäptä "minbelämçe" quşamatın ala häm yäştäşlär tarafınnan yış qıynala, ber qıynaşta aña borının sındıralar.
Yäşüsmer çaqta äle Mask farmatsevtik şirkät aksiälärendä aqça sala, soñraq berniçä meñ dollarda satıp, Kanadağa küçä.
Stenford universitetında uqıy, läkin tämamlamıy.
Şirkätlär
1996 yılda bertuğanı belän Zip2 digän program yasaw şirkätenä nigez sala, 1999 yılda Zip2 Compaq sirkäte tarafınnan 308 mln dollarda satıp alına, Mask şul summadan 22 mln dollar ala.
PayPal
1999 yılda X.com digän şirkätkä nigez saluda qatnaşa, 2000 yılda Confinity şirkäte belän berläşä, anıñ ber bülege PayPal dip atala, ul elektron aqça küçerü belän eşli.
2002 yılda PayPal EBay tarafınnan 1.5 milliard dollarda satıp alına, şunısınnan Mask 175 million dollar ala.
SpaceX
2002 yılda Mask öçençe şirkätne buldıra - SpaceX - ul yörtüçe raketalarnı şäxsi eşkärtüçe häm ğälämi sistemalar operatorı bulıp tora.
2008 yılda NASA SpaceX belän 1.6 milliard dollarda kontraktnı tözi, anıñ buyınça 2011 yıldan soñ Space Shuttle korabların alıştıru öçen SpaceX 12 Falcon9 häm Dragon digän korabnı Xalıqara ğälämi stantsiägä cibärergä tieş.
İlon Mask buyınça anıñ qaraşlarına Ayzek Azimov icadı zur yoğıntı yasıy, şuña kürä ğälämi oçışlar 10 tapqır arzanraq bulırğa tieş dip maqsat quyıla.
Mask SpaceX şirkätendä 100 mln dollar aqça sala.
2016 yılda Hoñkoñda Mask 2020-2025 yıllarda SpaceX Mars planetasında oçış yasayaçağın belderä.
2017 yılda Mask kiläçäktä raketa yärdämendä Cirneñ telägän noqtasında oçu mömkinlek buluın belderä.
Tesla
Tesla - Mask nigezlägän elektromobil citeşterüçe AQŞ şirkäte.
SolarCity
Teslağa buysınğan Kaliforniädä urnaşqan AQŞ energetik şirkäte.
OpenAl
Yasalma intellekt belän şöğellänüçe tabışlı bulmağan tikşerenü şirkäte, San-Fransiskoda urnaşqan. Mask - şirkätkä nigez saluçılarnıñ berse.
Neuralink
Mask nigezlägän neyrotexnologik şirkät.
The Boring Company
2016 yılda Mask nigez salğan tözü şirkäte, tunnel salu belän şöğellänä.
Sıltamalar
- Эшли BэHc. ИлoH Mack: Tesla, SpaceX и дopora B бyдyщee = Elon Musk: Tesla, SpaceX, and the Quest for a Fantastic Future. — M.: OлиMп-БизHec», 2016. — 416 c. — ISBN 978-59693-0330-0.


text:
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri ilhaq etilgen Qırımnıñ Cankoy şeeri ve Seitler rayonında keçirgen tintüvlerden soñ tutıp alğan eki sakinini, rayon politsiya bölügine alıp ketken.
«Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı Facebookta haber etkenine köre, Cankoy şeeriniñ sakini Enver Kroşnı şeer rayon politsiya bölügine, Seitler rayonı Seitler Vaqıf (Razlivı) köyüniñ sakini Ebazer İslâmovnı ise, Seitler rayonı politsiya bölügine alıp ketkenler.
Cankoy şeeriniñ sakini Enver Kroşnıñ doğmış qardaşı bildirgenine köre, küç idaresi hadimleri bu areketlerni ne sebepten yapılğanından haberi yoq.
Ebazer İslâmovnıñ yaqın arqadaşları onıñ dindar bir musulman olğanı aqqında aytalar.
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri yanvarniñ 25-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Cankoy şeeri ve Seitler rayonında tintüvler ötkerdi.
Rusiyeli küç idareleriniñ saytlarında tintüvnen alâqalı malümat yoq. Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerini bilmege areket ete.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Resmi mälimetke qarağanda, naurız ayında Qazaqstanda COVID (koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın qosa alğanda) dertinen sırqattanğan 35 mıñday nauqas jä..
Uaqıt köşinde artta qalğan tağı bir qıs mezgili jeñil ötken joq. 88 mıñday adam (KVI+ 81 mıñ, KVI 7 mıñğa juıq) auırıp, dertinen ayığa almağan 884 ada..
Qazaqstannıñ Densaulıq saqtau ministrligi QT redakciyasınıñ swrauınan keyin koronavirus statistikasına qatıstı tağı bir kemşiligin tüzetti. Ministrlik..
23 aqpan koronavirus jwqqan 753 adam, al 22 aqpan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 56 adam tirkeldi. Qazir elde 20 mıñnan asa adam (U07.1 nemese K..
21 aqpan koronavirus jwqqan 699 adam, al 20 aqpan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 13 adam tirkeldi. Qazir elde 21 mıñnan asa adam (U07.1 nemese K..


text:
Cinayetniñ artış seviyesine köre ilhaq etilgen Qırım qomşu Rusiyeniñ bütün regionlarını ozıp keçti
Rusiye Baş prokuraturasınıñ 2017 senesi yanvar-noyabr aylarında azırlağan esabatında, 2016 senesiniñ aynı müddetine nazaran ilhaq etilgen Qırımda cinayetçilik seviyesi 56% artqanı kösterilgen. Bu müddet içinde prokuratura yarımadada 35 biñ cinayet işlengenini qayd etken, olarnıñ 15 biñi – ağır ve ziyade ağır cinayetlerdir Eñ ziyade tarqalğan soyu – dolandırıcılıq.
Qırım akimiyeti cinayetçilik aqqında söz yürsetkende, yarımadada daimiy sürette ukrain casusları tutulıp alınğanını qayd etmekte.
Ukrainalı uquqçı-kriminalist Anna Malyar, Qırımdaki politsiya hadimleriniñ sayısı bu qadar cinayet miqdarına köre qarardan ziyade olğanını qayd ete.
– Ukrainanıñ Şarqı ve Cenübindeki cinayet seviyesi, onıñ Ğarbındaki miqdarına nazaran eki qat ziyade olıp kelgen. Qırımda o, esasen qabarcı elita sebebinden, adet-üzre, daa da yüksek olğan.
İşğal etilgen topraqlarda cinayet seviyesi daa ziyade artaAnna Malyar
Cian ameliyatı şunı köstere ki, işğal altındaki topraqlarda cinayetçilik daa ziyade rastkele. Kriminal dünya stabillik olmağan bu zonalarnı qullana, çünki o yerlerde cevapkârlıqtan qurtulmaq daa da qolay. Avropada, meselâ, bu Kosovodır. Qırımda adam başına tüşken rusiyeli politsiya hadiminiñ miqdarı qarardan ziyade. Lâkin bu küç idaresi hadimleriniñ yarımadağa yollanuv maqsadı hırsızlıq yapqanlarnı tapmaqtan degil de, ukrain tarafdarını bastırmaqtan ibaret.
Qırımlı uquqçı Lilâ Gemeci, cinayetçilik derecesi muhalifetçilerniñ üzerinde yapılğan siyasiy cereyanlar sebebinden arttı, dep tüşüne.
Qırımdaki rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri cinayetçilik vaziyetine menfiy tesir eteLilâ Gemeci
– Men bellesem, cinayetçilik seviyesi qarardan ziyade yükselgeni birinci nevbette qırımtatar ve musulmanlarnıñ siyasiy taqiplerinen alâqalıdır. Bundan ğayrı ekstremizm maddeleri ağır soyları dep sayıla. Ondan da ğayrı, Rusiye ve Donbassnıñ tanılmağan «cumhuiyetlerinden» kriminal keçmişi olğan pek çok insan kelip başladı. Üçünciden, rusiyeli küç idaresi hadimleriniñ tespitnen bağlı planları bar, bu sebepten Ukraina devrinden qalğan pek çok davalarnı açıp, olarnı ğayrıdan taqiq eteler. Onıñ içün statistikanıñ bir qısmı qoşılıp yazılğan olması mümkün. Qırımdaki rusiyeli politsiya hadimi, prokuror ve FSB hadimi ne qadar olsa olsun, aslında olar cinayetçilik vaziyetine menfiy tesir eteler.
Ukrain psihologı Larisa Voloşina, Qırımdaki kerçek Rusiye ayatı cinayetçilik seviyesiniñ artmasına sebep ola, dep netice çıqara.
Avtoritar cemiyette cinayetçilik seviyesi ister istemez arta, serbest ve demokrtaik soyunda ise – adet-üzre ep tüşeLarisa Voloşina
– Kriminal psihologiyada cinayetçilik menfaatperestlik ve zorbalıqnen yapılğan soylârına bölüne. Qırımda soñki çeşitleri daa ziyade rastkele. Yani böyle bir cemiyette davalar adet-üzre küç yardımınen çezile. Ealiniñ içkige alıştırılması ve iqtisadiy tertipsizlikler de buña sebep ola. Eger insan yaramay ictimaiy muitte yaşap, parağa muhtac olsa ve içki içse, o zaman uyğun vaqıt tapqanda o ellerini kereksiz işlerde qullanma fırsatı saip ola.Cinayetçilik taqiq etilmegen taqdirde, insan cezalanmaycağına ümit beslep başlay ve vaziyet daa ziyade kerginleşe. Avtoritar cemiyette cinayetçilik seviyesi ister istemez arta, serbest, demokratik ve küçlü institutlar olğan soyunda ise – adet-üzre et tüşe.
Uquqçı Anna Malyar bu fikirnen razı olmayıp, hususan totalitar rejimler cinayetçiliknen daa da semereli küreşkenine beyan ete.
«Yüksek seviyede inkişaf etken medeniyetli demokratik devletlerde cinayetçilik seviyesini az-çoq başetip olğan devletler arasında skandinav ülkeleri bar (olar hususiy bir ceza siyaseti qullanğanı içün, işni başetip oldılar). Diger zengin ve medeniyetli devletlerde cinayetçilik seviyesi bayağı yüksek derecede. Totalitar rejimler aksine, insan aqları kibi, cinayetçilikni daa da semereli şekilde bastıra».
(Materialnıñ metin versiyasını Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Koronavirus infektsiyasınıñ tarqalması sebebinden Aqmescitteki Tezikov adına tsirk işini vaqtınca toqtattı. Bunı tsirkniñ idaresi bildire.
"Koronavirus infektsiyasınıñ tarqalması sebebinden Aqmescit devlet tsirki öz işini vaqtınca bir ayğa toqtata", - denile beyanatta.
Rospotrebnadzornıñ soñki malümatına köre, Qırım ve Aqyarda 58 adam karantinde tutula.
Martnıñ 12-sinde Dünya sağlıq teşkilâtı koronavirus pandemiyasını ilân etti.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini, Ukraina halq deputatı Ahtem Çiygoz dünyadaki koronavirus pandemiyası ve Rusiye işğal etken Qırımda yüz bergen vaziyet sebebinden qırımlılarğa muracaat etti.
«İşğalci memuriy sıñırnı qanunsız kontrol etken vaziyette Qırımdaki Ukraina vatandaşlarımız telükede qala. Ukrainada kerekli tedbirler alına – cemiyetniñ qoruvsız qısmına yardım etmek içün göñülli areketleri teşkil etile, iş adamları pandemiyağa qarşı küreşke faal sürette qoşula, hastahaneler içün donatmalar ve ekimler içün kerekli imaye vastaları satın alına», – dep yazdı Çiygoz Facebook saifesinde.
Onıñ qayd etkenine köre, bu areketler işğal etilgen Qırım yarımadasında yapılamay, amma koronavirus tarqalğanda Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti bir şey yapmasa, «dünya cemaatçılığınıñ tesir usullarını qullanacaq», dep vade etti.
«Eñ az qorçalanğan insanlarğa qoltutmaq içün tedbir almañızğa, ve pandemiyanıñ tarqaluvına qarşı eñ semereli vasta olaraq özüni tecrit etmeñizge çağıram. Qırım Muhtar Cumhuriyetinde pandemiyanen bağlı malümat bermeñizni rica etem. Sizge qoltutuv imkânlarını qıdıracaqmız, pandemiyanıñ tarqaluvına qarşı alınacaq tedbir ve usullarnı sizge bildirecekmiz», – dep bildirdi Meclis reisiniñ muavini.
Hatırlatamız, Qırımda ve Aqyarda 417 insan koronavirus şübhesinen tibbiy nezaret altında qala.
Qırımda ilk koronavirus hastası bar dep tasdıqladılar.
Martnıñ 19-nda Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresi, yarımadanıñ tibbiy müessiselerinde «telükeli memleketlerden keskin virus yuqunçı alâmetlerinen» 18 insan buluna, dep bildirgen edi.
Qırımda koronavirus şübhesi ile evde nezaret altında bulunğan insanlarnıñ sayısı arttı. Qırımnıñ Rusiye sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ malümatına köre, ekimler 286 insannıñ alını kontrol ete, 22 insan hastahanelerde buluna.
Aqyarda martnıñ 21-nde 11 hasta infektsion hastahanede tibbiy nezaret altında buluna, 123 insan evde nezaret altında qala.


text:
Cuma künü, yanvarniñ 8-nde, Ukrainada üç aftalıq lockdown başlandı. «Bayramdan soñ kilitlenme» yanvarniñ 24-ne qadar devam etecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina ükümeti böyle sıñırlavlar kirsetecek:
- müzey, kinoteatri, teatr işi, kütleviy medeniy tedbirlerniñ keçirilmesi yasaqlana;
- mektep ve universitetlerniñ işi;
- sport tedbirleri (soqaqta ve seyircisiz taqımlarnıñ idmanları istisna ola);
- fitnes merkezleri, sport salonları ve havuzlarnıñ işi;
- tükân ve bazarlarda (tek evge ketirüv ola bile) satış;
- aş müessiseleriniñ işi (tek paket hızmeti olacaq);
- qış bayramları munasebetinen kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi;
- yerleştirüv vastalarınıñ işi (musafirhane ve reabilitatsiya müessiseleri çalışa bile).
Bala bağçaları ve naqliyat çalışacaq.
Ukrainada COVID-19 pandemiyası vaqtında 1105169 insan hastalandı. 778 000 kişi tüzeldi, 19588 insan vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Salı künü, mayısnıñ 30-nda, Aqmescit seferili uçaq Rusiyeniñ Samara şeerinde acele qondı. Bunı Kuybışev naqliyat prokurorınıñ yardımcısı Maksim Voroşilov tarif etti, dep bildire «RİA Krım».
«Yekaterinburg – Aqmescit seferini kerçekleştirgen uçaq Moskva vaqtına köre saat 06.45-te acele qondı. Uçaqta 10 yaşında bala yaramadı. Oğlannı Seredavin hastahanesine alıp kettiler», – dedi Voroşilov.
Onıñ aytqanına köre, uçaq Moskva vaqtına köre saat 8.10-da uçuşına devam etti.
Ukraina Qırım üzerindeki ava boşluğından mesülietli olğan devlet olaraq Qırım ava limanlarını ve ava areketleri içün boşluqnı qapattı. Rusiye ava şirketleri yasaq olğanına baqmadan, işğal etilgen Qırım uçuşlarını kerçekleştirmege devam ete.


text:
Noyabr 21, bazarertesi künü Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoznıñ işi» boyunca 43-cü mahkeme oturışı keçirildi. Toplaşuvda qabaatlayıcı tarafnıñ daa üç şaatı sorğudan keçti. Bunı rusiyeli advokat Nikolay Polozov Facebookta yerleştirilgen video-muracaatında bildire.
Advokatnıñ sözlerine köre, sorğudan birinci keçken – Nagornıy Yüriy Grigoryeviç – ortodoks kilseniñ cemaatına ait olğanını bildirdi. Ekinci şaat Kezlevde politsiya yolbaşçısınıñ muavini Pugaç İgor Vladimiroviç oldı. Üçünci soraştırılğan şaat – Pogorodniy degen biri, o Sudaq kazak cemiyetiniñ atamanı ola. İfade bergenlerniñ iç biri Ahtem Çiygoznı 26 fevral vaqiaları devamında körmedi, dep bildirdi Polozov.
Nevbetteki mahkeme toplaşuvı, advokatnıñ malümatına köre, 22 noyabrde saat 9:30 başlanacaq.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
«Eñ evelâ Litva ve Poloniya ile buña lâzim añlaşma imzalamaq kerek, ve bunı bizler eñ yaqın vaqıtta yapacaq olamız: kelecek bir qaç afta devamında. Eki kün evelsi Ukraina ükümeti bu vesiqanı qabul etken soñ, ümüt etemiz ki, iş ortaqlarımıznen yüksek derecedeki eñ yaqın körüşüvlerde añlaşma imzalanması mümkün», – dep bildirdi Deşçitsa.
Litva tış işler naziri Linas Linkâviçus qayd etti ki, Ukraina ve Poloniya zenaatdaşlarına oñaytlı olsa, o, bu vesiqanı şimdi imzalamağa azır.
Mayıs 27-de Nazirler şurasınıñ toplaşuvında Ukraina, Litva ve Poloniya ükümetleri arasında umumiy arbiy bölükni meydanğa ketirüv aqqında añlaşma leyhası qabul etildi.


text:
İyül 11-iniñ sabasına qadar Qırımda COVID-19 yayılmasından sebep 4397 adam tibbiy baqıluv altında buluna, bildire Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti.
Qayd etilgeni kibi, 4397 adamdan 3251-i evlerinde, 352 hastahanelerde ve 784-ü observatolarda baqıla.
Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresiniñ malümatına köre, pandemiyanın bütün müddeti devamında umumen 855 COVID-19 hastası qayd etildi. 177 adam tedaviylene, 647 adam yahşı olıp hastahanelerden çıqtı.
Aqyarda iyül 10-unda doquz yañı koronavirus adisesi qayd etildi.
İyülniñ 10-unda Qırımda 24 COVID-19 adisesi qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/04-9
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Aqsaq Timer (9.04.1336, Xodja-İlgar, Keş, Çağatay olısı - 18.02.1405, Otrar, Timeridlär däwläte) — Urta Aziä mongol däwläte ämire.
Çıñğızxan ğäskäre belän Mavaraennäher'ğä kilep urnaşqan, törkiläşkän (Çağatay telendä söyläşüçe) häm İslamnı qabul itkän barlas mongolları ğailäsendä tua.
Üz däwlätendä qanunnar östenlegen urnaştıra, fännär, sänğätlärne üsterä.
/ SSRB çorı Sämärqand'ta anıñ mäyete cirlängän qabere açılğan könne Böyek Watan suğışı başlana.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi, saylavlarda Petro Poroşenkonıñ Blokundan namzet köstergen Mustafa Cemilev Ukraina prezidentniñ cenüp yönelişli qırımtatar batalyonınıñ meydanğa ketirilmesini muzakere etti.
Bunı noyabr 12-de Petro Poroşenko Blokunıñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Herson vilâyetinde telükeli bir vaziyet olğanı içün bizler prezident ile cenüp yönelişli qırımtatar birleşmesiniñ meydanğa ketirilmesini muzakere ettik», – dedi Cemilev.
Onıñ aytqanına köre, tahminen 450 qırımtatarı Donbassta farqlı batalyonlarnıñ erkânında terrorizmge qarşı tedbirlerde iştirak eteler.
Qırımtatar halqınıñ lideri qayd etti ki, bu arbiylerniñ soy-sopları Qırımda telüke altında qalıp, yerli akimiyetniñ esirleri olalar. Onıñ qayd etkenine köre, bunıñ kibi askerlerniñ adları gizli olmalı.
Mustafa Cemilev emin ki, qırımtatarlar ve ukrainler beraber olsalar, Qırımnı azat etmege imkân olacaq.
«Qırımtatarlar, elbet de, añlaylar, qırımtatar halqınıñ kelecegi – küçlü mustaqil Ukrainadır», – dep qayd etti o.
Mustafa Cemilevniñ bundan evel aytqanlarına köre, Rusiye siyaseti qırımtatarlarnı işğal etilgen yarımadanı terk etmege mecbur qaldıracaq.
Malüm ki, Mustafa Cemilev, Ukraina Baş prokuraturasına muracaatta bulunıp, Rusiyege hızmet etip başlağan 387 Qırım arbiyine qarşı cinaiy iş açmağa çağırdı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından teşkil etilgen yañı qırımtatar teleradiokompaniyası «yarımada işğaliceleriniñ yañı teşviqat aleti olacağını» bildirdi.
«Olar işğal etilgen Qırımnıñ qanunsız akimiyeti tarafından kontrol etilecek şirketni meydanğa ketireler», – dey Çubarov Radio Svobodağa.
«Yañı, aytqanları kibi, «cemaat» teleradiokorporatsiyanı teşkil etmege söz bereler. Amma o tam şekilde Milletler işleri boyunca komitet tarafından kontrol etilecek. Devlet tarafından nezaret etilecek şirketten ne beklemek kerek?», – dedi Çubarov.
Evel, salı künü, iyün 9-da, Qırım.Aqiqat Qırım nazirler Şurası «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» muhtar teşkilâtını meydanğa ketirgeni aqta bildirgen edi.
Telekanal tesisçisi – Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «Devlet komiteti» oldı.
Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. ATR qapatılğan soñ cumhuriyetniñ akimiyeti cemaat qırımtatar telekanalını açmağa teklif etti. Olarnıñ fikirince, qırımtatarlar kerçek malümatnı almaq aqqını qullanacaqlar.


text:
Bügin elordada jazuşı, tarihşı, akademik, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Euraziya Jazuşılar odağınıñ müşesi Jädi Şäkenwlınıñ şığarmaşılığına arn..
Islam kalendarındağı ramazan ayı 1 mamır küni ayaqtalıp, bügin mwsılman qauımınıñ aytulı oraza ayt merekesi bastaldı. Bwl mereke 30 kün oraza wstap,..
Almatılıq entuziaster tüsirgen «Bauır» fil'mi körermenge jol tarttı. Kinokartinanı 21 säuirden bastap elimizdiñ barlıq kinoteatrında köruge boladı. «B..
Säuir ayınıñ 13 jwldızında Əl-Farabi atındağı Qazaq Wlttıq universitetiniñ Əl-Farabi ğılımi kitaphanasında «Mağripa Jılqıbaeva - Altın adamnıñ kümis z..
Keşe, 9 säuirde, Almatı qalası Ortalıqtandırğan kitaphana jüyesiniñ №44 kitaphanasında eki jas aqınnıñ jır jinaqtarı twsauı kesilip, oqırmandarına jol..