text:
Qazağstannıñ OSCEda räislek itü ixtimallığı zurmı?
Yevropa iminiek häm xezmättäşlek oyışması (OSCE) ministrlarınıñ İspaniädä ütäçäk ciyında, Qazağstannıñ oyışmada 2009 yılda räislek itü mömkinlege tikşerelergä tieş. Qazağstan räsmiläre, ildä küptän tügel ütkän saylawlar bu mäsälädä ciñügä ireşergä yärdäm itär dip sanıy. Ämma tänqit belderüçelär, parlamentında ber genä firqä bulğan Qazağstan, ğomum Yevropa oyışmasında räislek itärgä äzer tügel ale, dip belderä. Qazağstannıñ Aziä illäre arasınnan berençelärdän bulıp Yevropada xezmätäşlek häm iminlek oyışmasında räiselek itü ixitmallığı zurmı?
Ütkän yılda oyışma, Qazağstannıñ täqdimen kiçektergän ide. Yevropada İminlek häm xezmättäşlek oyışması respublikağa demokratiä häm keşe xoquqların yaqlawda küzgä kürenerlek üseşne kürsätergä täqdim itte. Avgustta ütkän saylawlarda, parlametnıñ tübän pulatına xakimiät firqäse wäkilläre genä ütkän ide. Xakimiät firqäse wäkile Kamal Borxanov, radiobızğa birgän äñgämäsendä, saylawlardan soñ ilgä gomumyevropa oyışmasında räislek itügä ber nindi kirtälär yuq dip äytkän ide. Oppositsiä wäkile Amircan Kosanov, ber genä oppozitiä wäkile ütä almağaç, Qazağstannıñ Yevropa iminlek häm xezmättşlek oyışmasında räislek itügä omete tormıçqa aşmas, dide.
Saylawlardan soñ tiz arada, Parijda urnaşqan çiklärne tanımağan jurnalistlar oyışması belderü belän çıqtı. Anda saylaw aldı kampaniäse matbuğatta ber yaqlı yaqtırtıldı häm Qazağstan xakimiätlärneñ köçle täesire astında bardı, dip äytelde. Çiklärne tanımağan jurnalistlar oyışmasınıñ süzçese Jean-Francois Julliard, oyışma isemennän bu saylawlardan soñ Qazağstan Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışmasında räiselk itä almyı, digän belderü belän çıqtı :“Bez, Qazağstan Yevropada İminlek häm xezmätäşlek oyışmasında räis bulırğa layıq tügel, dip sanıybız. Çönki il keşe xoquqların häm süz iregen xörmät itmi. Matbuğat ireğenä qarantiä bulmağan häm mäğlümat çaraları saylawları irekle räweştä yaqtırta almağan il, OSCE kebek xalıqara oyışmada räiselek itärgä tieş tügel”
Läkin, OSCE äyğni Yevropada iminlek häm xezmättäşlek oyışması ciyını ütkändä, anıñ wäkilläre süz iregennän biğräk , başqa mäsälälärgä itğibarnı yünältergä mömkin. Üzäk Aziä belğeçe Gregory Gleason mäsälän, Qazağstannıñ bazar iqtisadın üsterüdä bulğan uñışları, bank ölkäseneñ şaqtıy üskän buluına iğtibarnı yünältä. Qazağstannıñ, Yevropa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasında räislek itü öçen köräştä tağın ber östenlekle yağı bar. Ul dönyada energiä belän iñ zur täämin itüçegä äwerelä ala.
Bikä Timerova.


c: text/html

text:
Kiçä kibette bilgesez ber keşe tarafınnan pıçaqlanğan Şwedsiä tışqı eşlär ministırı Anna Lindhnı tabiplar qotqara almadı.Şwedsiäneñ popular säyäsätçesen ni öçen häm kem üterergä teläde,älegä açıqlana almadı. Bu cinayät küp kenä şwedqa 86-nçe yılda üterelgän premier Olof Palmene iskä töşerde.Köç qullanu aktı tönyaq illärendäge traditsion politik açıqlıqnıñ qurqınıç astında buluınmı añlata.
Kibettä axiräte belän alış bireştä yöregän Şwedsiäneñ popular säyäsätçese Anna Lindhnı ber niçä urınınnan pıçaqlağan bilgesez keşe qaçıp kitä.Awır yaralanğan Lindqa xästäxänädä operatsiälär yasalsa da, bawırı nıq zianlanğan ministırnı qotqarıp bulmıy, irtänge säğätlärdä ul vafat bula. İnsident yäkşämbedä şwedisädä yevronı qabul itü itmäw turında ütkäreläçäk referendumğa ber niçä kön qalğanda buldı.Anna Lindh Yevropa Berlegeneñ aqça beremlege yevronıñ qabul itelüe öçen kampaniä alıp bardı . Fiker beleşülär şwedlärneñ yevronı kire qağaçağın kürsätep kilde. Yevro, referndumnıñ cinayät belän bäyläneşe barmı, älegä bilgesez. Ämma yevronı ayqlauçılar da,q arşı buluçılar da Anna Lindhqa xörmät kürsätep kampaniälären tuqtattı. Bügen premier Goran Persson Stokgolmdä ( audio) Min Şwedsiä tışqı eşlär ministırı Anna Lindnıñ vafatı turındağı qayğılı xäbärne aldım, Ul bugün irtän 5.29da alğan yaraları säbäple vafat buldı. Min anıñ ğailäse, xeläl cifäte, balaları häm başqa yaqınnarınıñ qayğısın urtaqlaşam. Moñı añlau bik qıyın.
Yevropa Berlege illäreneñ tışqı eşlär ministırları kollegaları Anna Lindhnıñ üleme, anıñ cinayät qorbanı buluına şaqqatıp, qayğı urtaqlaştı.Tönyaq illärendäge traditsiägä esasän säyäsätçe Anna Lindht ta metro, aftobusta , kibetlärdä tän saqçısız yöri ide .Bu xaqta Şwedsiäneñ TT xabär agentlığınıñ politik mäsälälär xabärçese Mats Ericsson bolay di: (audio) Stokgolm uramnarında ministırlarnı oçratıp-, teläsän alar belän söyläşep bula ide Bu bik räxät ide , monnan soñ bu üzgäräçäk Şwedsiädä 86-nçe yılda premier Olof Palme xatını belän kinodan qaytıp kilgändä atıp üterelde, Bu cinayät ber qayçan da yaxşılap yaqtırtıla almasa da, Şwedsiädä iminlek säyäsäte qırıslatılmıdı.
Palme dä Lindh ta sotsial demokratlar partiäsennän häm ikese dä xalıq arasında popular keşelär ide. Lindnıñ üterelüe yäkşämbedäge yevro referendumına täsir itärme äytüe qıyın. Ämma qayçaqta ülgän keşe, aña qarata simpatiäneñ artuı waqıyğälärgä täsir itä ala. Misal öçen Niederlandta ütkän yılda ütä uñ säyäsätçeneñ atıp üterelüe, saylaularda partiäneñ kötelgännän kübräk tawış aluına säbäp buldı. Şwedsiädä 46yäşlek popular säyätçeneñ pıçaqlanıp üterelüe , demokratik açıqlıq,, xakimiättä utırıruçılarnıñ xalıq belän aralaşu, yaqınlığın ällä ni kimetmäs dip ömedlänik.
färide xämit, praga

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tatarstan prezidentı Britaniägä äzerlänä
Tatarstan prezidentı bu oçraşunı jurnalistlar sorawı belän genä tügel, üzeneñ dä Angliädä bulaçaq investitsiä sammitı aldınnan oçraşası kilü telägen äytte. Tatarstan prezidentı, jurnalistlar Tatarstan xaqında üzgärtep qorular zamanınnan tulı tawış belän işetä başladılar, bu zaman qatlawlı çor ide, däwlätçelege bulğan xalıqnıñ üz añı uyanğan, xäbärlärlek çorı ide. Bez ul waqıtta sirat küpere aşa çıqtıq häm kiräkle çişeleş taptıq, dide. Şulay uq ul Qazannıñ meñ yıllığı, bıyılğı yılnıñ ädäbiät häm sänğät yılı buluın da iskä alıp kitte. Ä inde 2007 yılnı, bez Tatarstanda, xäyriä yılı dip iğlan itergä cıyınabız, dide Mintimer Şäymiev. Nigä ğäräp illäre belän xezmättäşlek itü az , nigä anda da Kamaz maşinaları yörmi digän sorawğa, Mintimer Şäymiev, ğäräp illäre belän xezmättäşlek üsä baruın, küptän tügel genä ul illärdä säfärdä buluın, xatta keçe xacda buluın da söyläde. Häm xaci bularaq, min inde barı tik ixlas küñeldän genä genä söylärgä tieşmen barısın da, dide ul.. Şulay uq Yevroislam, cäditçelek mäs’älälärenä qarata da sorawlar buldı. Bu uñaydan Mintimer Şäymiev İrannıñ elekke prezidentı Xataminıñ sivilizatsiälär dialogı turındağı süzlären işetmi qaldılar, bügenge zamanda ul döres täqdim ide, dip belderde. Ä inde Angliä säfäre turında söyläp ul. Angliä belän Tatarstan arasında yılına 700 million dollarlıq tawar äyläneşe bar. Bez anı arttırırğa uylıybız dide. Respublikanıñ iqtisatı mömkinleklärennän çığıp, dönya iqtisatında üz urınıbıznı alu, bezneñ maqsat, dide Tatarstan prezidentı. Şulay uq bugenge köndä Angliädä eşlägän İrek Möxämmätşin. Rawil Boxarayıvlarnı iskä alıp, Angliä belän sänğät bağlanışları da bar dip belderde. Tatarstan prezidentı süzlären Tatarstannıñ säwdä häm tışqı eşlär ministrı Xafiz Salixov däwam itep, bu säfärgä bez mart ayınnan birle äzerländek. Anda 100 keşelek wäkillek bara. Alar arasında sänäğät şirkäte citäkçeläre genä tügel, banklar citäkçeläre dä bulaçaq dide.
Alardan başqa Angliägä säfärgä öç spektakl'' belän Ğäliäskär Kamal isemendäge teatrnıñ da baruı mäğlüm.
Näzifä Kärimova, Mäskäw


text:
Samarda gruzinnarnı “ililär”
“CaMapckoe oбoзpeHиe ” gäcitäse qalın, tösle, yaltırawıq häm baylar uqıy torğan gäcitä, waqiğalarğa qaynar sulış birep toruçı basma. Samar töbägendä dä kriminal törkemnär arasında gruzinnarnı çüplilär.
“CaMapckoe oбoзpeHиe” yazuınça, ataqlı qaraq Roland Gegeçkorinıñ bratı Raul' Gegeçkori qulğa alınğan. 43 yäşlek Rawl'da narkotiklar tapqannar, häm ul eçke eşlär idaräseneñ eşlärendä “wor v zakone”, häm kriminal avtoritet däräcäsendä terkälgän. Bu ike terminnı tatarçalap äytsäk, Raul' Gegeçkori – Samarnıñ “ata banditı” bulğan, öç bala atası.
Samar ölkäseneñ Cigulevsk şähärendä Gospodze Tengizi qulğa alınğan. Gospodze da ”ata banditlar” isemlegendä bulğan. Gospodze belän tağın dürt ir qulğa töşkän. Qoral tabılğan, şul uq narkotiklar.
Tol'yatti şähärendä Gvaraliä Teymuri – militsiä qulında. Teymurinı äle Gruziä üze ük tä ezli ikän. Tol'yattida Anzor Xutsişvili da totılğan. 68 yäşlek Anzor da qoralğa iä.
Gäcitä yazuınça, ölkädä gruzinnar totqan barlıq firmalar eçke eşlär idäräse tarafınnan centekläp tikşerelä.
““CaMapckoe oбoзpeHиe” distälägän gruzin millätennän bulğan ata banditlarnıñ isemlegen urnaştırğan. Alar Samar ölkäsenä uzğan ğasırnıñ 90- nçı yıllarında kilgän bulğannar.
Gäcitä yazuınça, bügenge köndä gruzin millätennän bulğan “ata banditlar” kazinolarnı, narkotik, araqı biznesın qulda totalar häm keşelär urlaw, maşina urlaw da alar hönäre ikän.
Süz uñayınnan şunı östärgä bula, Samardağı gruzin milli- mädäni üzäge üzeneñ 15 yıllığın uzdırırğa äzerlängän ide. Ütkärmädelär.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Ğiraqta başına atıp üterelgän 48 keşeneñ mäyete tabılğan
Audio (Jassim Äl-Saadi): "Üzğan töndä, kiçke 10narda Badra-Qazania yanındağı üterü turında xäbär kilde. Ber sägättän bez urınğa kilep cittek. Başlarına atılğan keşelär, 12-şärläp, yözläre belän cirgä qaratıp tezelgän ide. Maşinalarına ut törtelgän."
Fallucada amerikan oçqıçları ğisyançılar nığıtması dip şiklänelgän urınnarnı utqa totqan. Näticädä 5 keşe hälaq bulğan, 7se yaralanğan. Cirle tabiplar äytüençä, ülüçelärneñ barısı da sivil keşelär. Samarra şähärendä amerikan xärbiläre häm ğisyançılarnıñ atışuı waqıtında ber Ğiraq yegete belän ber qız ut astına elägep ülgän. Quşma Ştatlar däwlät departamentı belderüençä, Bagdad hawa alanında bulğan xöcümdä, cirle iminlek xezmäte yärdämçese bulğan ber amerikan diplomatı üterelgän. Tönyaqtağı Kirkuk şähäre yanında Tigr yılğasında başı kiselgän ber mäyet tabılğan.


text:
Bu könnärdä Bötendönya tatar kongressında eşlär qızu bara. Uzıp baruçı yılğa yomğaq yasala. Xisap totarğa Tatarstan töbäklärennän kongressnıñ bülekçäläre wäkilläre cıyıla. Comğa kiç biredä ber-ber artlı ike qızıqlı çara uzdı. Kongressnıñ Başqarma komitetı Rusiä töbäklärennän Qazanğa tatar mäktäplärendä uqıtuçı häm uquçılar öçen maxsus ekskursiälär uzdıra başladı. Sarıtaw ölkäsennän kilgän 8 uqıtuçı änä şul izge eşneñ berençe qarlığaçları buldı. BTK räiseneñ berençe urınbasarı İlsur Hidiätullin uqıtuçılarğa Başqarma komitetnıñ eşläre turında söyläde. Süz mäğärif ölkäsendäge problemalar turında da bardı. Oçraşu tämämlanğaç, bez Sarıtawdan kilgän qunaqlar belän söyläşep aldıq. Alar tatar gimnaziäsendä, tatar cämäğätçelegendäge problemalar turında söyläde.
Kongressnıñ cıyılışlar zalında uzğan ikençe çara – milli xäräkättä aktiv qatnaşuçı Raşat Safinnıñ “Tatar yulı” digän qızıqlı kitabın täqdir itü buldı. “Fikerdäş” klubına cıyılğan zıyalılarıbız avtornıñ çığışın zur iğtibar belän tıñladılar, fiker alıştılar. Biredä süz nigezdä millät yazmışı, bügenge köndä tatar xalqın borçığan mäsälälär turında bardı.


text:
Tönyaq Korea xärbi äzerlegen tikşerep tora
Seul şulay uq Tönyaq Koreanı küpläp üterü qoralı citeşterüdä ğayepli. Tönyaq isä Amerika Quşma Ştatların – kötelmägän höcüm äzerläwdä ğayepli. Uzğan ayda 6 taraf qatnaşqan söyläşülärdä Quşma Ştatlar Phenyanğa atom qoral citeşterüne tuqtatu öçen 3 ay birelä, digän ide. Cawap itep Waşington iminlek garantiäläre häm iqtisadi yardäm wağdä itte. Phenyan üzeneñ atom programmasın tuqtatırğa qarşı tügel, ämma başta berençe adımnı Waşington yasarğa tieş, dip sanıy.


text:
Mäskäw ölkä militsiäse avtomat qorallar belän xärbi xezmättän qaçıp Dmitrov şähärendäge ber xosusıy yortta totıqlar alğan ike xärbi qulınnan ike totıqnı qotqaruı turında belderä.
Militsiä başlığı Aleksandr Alekseev äytüençä, 7 säğät däwam itkän qamawdan soñ totıq aluçılarnıñ berse üz-üzen atıp ütergän, ikençese militsiägä birelgän.
İgezäk Dmitriy häm Aleksandr Oparinnar Mäskäwneñ tönyağındağı Solneçnogorski şähärendäge xärbi bülektän bügen irtän qaçqan bulğan.
Alekseev äytüençä, qaçqınnar alarnı tuqtatırğa telägän 2 militsionernı ütergän, keşedän mikroaftobus tartıp alıp anıñ belän Mäskäwdän 60 çaqrım tönyaqta urnaşqan Dmitrov şähärenä kitkän. Anda alar ber xosusıy yortta 2 totıq alğan häm soñraq militsiä yortnı qamağan.
Oparinnar armiädä inde 18 ay xezmät itkän bulğan.


text:
Millät säğäte yöri başlarmı?
Küñel bik awır çeterekle zamannarda qıyınlıqtan qotılır öçen berär ämäl äzliseñ. Üzeñneñ köç – qüäteñä ışanıp, qul – ayaqlarıñnı sızlatıp alğa taba omtıludan bigräk berär moğciza, berär xikmät qayandır kilep çığıp, äcäldän qotqarmasmı diseñ. Qaywaqıtta andıy uñışlı, döresräge oçraqlı räweştä kilgän yärdäm dä bula. Ansına Xoday elek qılğan sawaplı eşlär öçen izgelek cibärgän dip uylıysıñ, ämma ğädäti tormışta bernindi xikmät, moğciza, buşağan kesägä aqça, suıtqıçlarğa azıq – töleq tutırıp kitmi. Allağa ışan, üzeñ dä qımşan, digän mäkal' bar. Ä ğilemle keşelär äytä - här waq – toyaq eş belän Xoday Täğäläne borçıma, üzeñ niät it, şul oçraqta, yäğni zamança äytkändä initsiativa kürsätsäñ yazmış ta yaqtı çırayı belän borılaçaq.
Şulay da xikmät digän närsä ber genä törle tügel. Çallıda yäşäwçe daimi tıñlawçıbız Läylä xanım 17 yıl yörmägän öy säğäteneñ kötmägändä yörep kitüen Alla qüäte belän añlata. Yañadan yöri başlağan säğätneñ çirkäw qıñğırawı kebek dañğıldawın yaratmağan Läylä xanımnıñ şuşı teläge dä tormışqa aşa.
“Berniçä kön elek, kiçke namazlarımnı uqığaç, üzemneñ bülmägä kerep kittem. Ul bülmädä şkaf östendä miña 17 yıl elek qızım tuğan köngä büläk itkän säğät yata ide. Ul miña oşamıy ide, çönki anıñ tawışı miña çirkäwdäge qıñğıraw tawışların xäterlätä ide. Älege säğät inde küptännän eşlämi. Häm berzaman älege säğät eşläp kitte. Menä inde 3 kön eşli. Annarı inde ul berniçä säğät suqtı da, kinät säğät tulğaç suqmıy başladı, ä barı tik yöri genä. Minemçä bu xikmätle xäl belän Alla üzeneñ köçen kürsätkänder ”.
Xikmät quşıpmı, täqdir belänme tuqtağan säğät kenä tügel, sünä başlağan millät häm küptänge ğilmi eşlär ä yañadan xäräkätkä kilep, quanıçlı cimeşlär dä kiterä ala. Xalqıbıznıñ talantlı zıyalıları qayçağında böten dönyanı şaqqattırğan fänni açışlar yasıy, soqlandırğıç sänğät äsärläre tudıra. Üzläreneñ şäfqät'le, miherbanlı eşläre belän meñnärçä keşelärneñ küñellärendä ömet uyatuçılar bar. Bu comğada Azatlıq radiosınıñ Qazan bülegenä üz ayağı belän moğciza kilep kerde. Zur külämle 850 bitle yäşel kitapnıñ tışına tatar teleneñ añlatmalı süzlege dip yazılğan. Şuşı süzlek eçenä kertelgän häm añlatılğan süzlärneñ sanı 58 meñ. Menä niqädär süze bar xalqıbıznıñ. Bu süzlek rus teleneñ ataqlı Ojigov süzlegenä täñgäl kilä. Äytergä kiräk, 19 ğasırda K.Nasıyri, 20 ğasırda Kamal Välidi, Näqi İsänbät häm başqa küp kenä belgeçlär añlatmalı süzlek çığaru östendä eşlilär. 1981 yılda 3 tomlıq süzlek tä barlıqqa kilä, ämma yaña çıqqan süzlekkä kergän süzlär sanı 3 tomlıq belän çağıştırğanda 11 meñ süzgä artığraq. İñ qızığı şul, bu süzlek bernindi näşriätneñ yäki däwlät oyışmasınıñ tematik planına kermägän kileş Tatarstan fännär akademiäseneñ, tel – ädäbiät häm sänğät institutı qararı nigezendä yazıla. Kitapnıñ baş möxärrire professor Fuat Ganiev häm matbuğat yortı näşriäte süzlekne bastırırğa yärdäm itkän öçen Röstäm Minnexakovqa häm Räfqat Kantyukovka räxmät belderä. Ämma bastıru aqçasın tapqan ğämäldä dä, bik küp millättäşlärebez 15-20 tatar süzen qullanıp, alarnı da başqa teldän xäyer östäp alğan süzlär belän aralaştırıp söyläşkän waqıtta 58 meñ süzne fänni äyläneşkä kertü moğcizanı xäterlätä. Bu eş belän küp yıllar şöğellängän Fuat Ganiev belän söyläşmiçä hiç mömkin tügel.
“Bu süzlekneñ üzençälege şunda, başqa moña qädär çıqqan başqa tatar süzlekläre belän çağıştırğanda anda tatar teleneñ aglyutinativ tel buluı iskä alındı. Yäğni tatar tele quşımçalar belän genä eş itmi, ä ayırım süzlär belän dä belderelä. Şulay uq monda sıyfat belän isem ayırım itep birelde. Monı bez icadi eşläp, här süzgä yañadan qısqaça añlatma birep, bez anıñ külämen arttıruğa ireştek”.
Kemgä niçek, ä bit añlağan keşegä mondıy bay süzlek xäzinäsen dönyağa çığaru üze ber moğciza bulıp kürenä. Bu qädär süzne belü öçen niçek başlı häm ğilemle bulırğa kiräk. Ägär dä bez şuşı kitapqa kergän süzneñ unnan ber öleşen genä aktiv qullansaq, möğayın millätebez dä Läylä apanıñ kebek iske säğäte kebek yörep kitärgä mömkin. Fuat abıy Ğanievnıñ üz tuğızı tuğız, ul haman süzlek turında. Nıqlap qına eşlägändä di ul, bez tatar teleneñ 250 meñ süz kergän süzlegen dä buldıra alır idek. Professorğa zaman tatarları “Nu tı dyadya zagnul diäçäk”. Çönki alar ğädättä xikmätne, milli moğcizanı belep betermi. İñ olı kitapnıñ signal sanı türälärgä tügel, ä “Azatlıq” radiosı studiäsenä kilep kerä ikän, dimäk, barıbızğa da häm tege “zagnul” diüçe qärdäşlärebezgä kön sayın 58 meñ süzneñ berniçäsen genä bulsa da, istä qaldırırğa kiräk. Menä şul bulır xikmät.
Rimzil Väli


text:
İldä nilär bulıp yata? - 11.III.2008
►Qazan Rusiäneñ Soğud Ğäräbstanı belän araların nığıtmaqçı ►Qazan Kirmänenä "qurqınıç yanıy" ►Açıq mikrofon: Kirmän, Käcä bistäse - tağın nilär işetäse? ►Qazan 2013 yılğı cäyge universiadanı ütkärergä däğwalawçı şähär buldı
►Qazan Rusiäneñ Soğud Ğäräbstanı belän araların nığıtmaqçı
Miñtimer Şäymiev 3 könlek säfär belän Soğud Ğäräbstanında buldı. Häm anda ul, möselman häm xristian mädäniätläre arasındağı bügenge nizaq yasalma, dip belderde.
Räsmi Qazan Tatarstannı tatar häm urıslar, möselman häm xristiannarnıñ duslığı çäçäk atqan dönyaküläm ürnäk bularaq kürsätergä teli.
Miñtimer Şäymiev bu yulı Soğud Ğäräbstanında Fäysal patşa bülägen aluçılarnıñ cıyılışına bardı. Bu büläk Şäymievkä uzğan yılnı Rusiädä häm ayırım alğanda Tatarstanda milli häm dini tatulıqqa üz öleşen kertkän öçen birelgän ide. Älege büläkneñ aqçasın Şäymiev xäyriägä tottı. Ber öleşen Mäskäw cämiğ mäçete tözeleşenä, ä ikençesen Rusiä Islam universitetına birde.
Şäymiev bıyılğı çarada qatnaşu belän genä çiklänmäde. Ul Riäd gubernatorı Salman ibn Ğabdelğäziz Äl Soğud belän oçraştı. Şulay uq Islam tikşerenü üzägendä çığış yasadı. Anda ul 2009nçı yılnı Qazanda xalıqara islam konferensiasen uzdırunı täqdim itte.
Çığışında Miñtimer Şäymiev Könçığış häm Könbatış arasındağı nizağnı dinnär tügel, ä säyäsätçelär tudıra dide. Tatarstan prezidentı härwaqıttağıça dinnär arasındağı tatulıq turında söyläde. Rusiäneñ Şäymievne islam illäre belän küper tözü öçen wäkil itüe dä şundıy härkem öçen «caylı» süzlär söyläwe belän bäyle di, qayber belgeçlär. Xätta Rusiä Tatarstan prezidentın möselman dönyası belän elemtälären nığıtu öçen qullanmıy mikän dip şiklänüçelär dä bar.
Tatarstan prezidentınıñ säyäsät kinäşçese Rafail Xäkimov bu alay tügel, di.
«Şäymievne qullanu digän süz turı kilmi. Rusiäneñ başlanğıç sovet çorında bu il belän üz tarixı bar ide. Soñraq ul yuğala başladı. Bez isä anı Tatarstan aşa nığıtıp bula dip uylıybız. Fäysal bülägenä iä buluçılar küp tügel, äle Yewropadan berkem dä yuq häm Şäymievneñ anda baruı bik kiräk ide. Çönki ul Rusiäne kürsätte, ä Tatarstan öçen bu däräcä”, - dide Xäkimov.
Äytergä kiräk, Sovetlar berlegeneñ Soğud Ğäräbstanındağı berençe ilçese dä tatar keşese bulğan – ul Kärim Xäkimov. 71 yıl elek ul Stalin tarafınnan atıp üterelde. Häm şunnan soñ ozaq yıllar Mäskäw belän Soğud Ğäräbstanı arasında elemtälär özelgän xäldä ide.
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Qazan 2013 yılğı cäyge universiadanı ütkärergä däğwalawçı şähär buldı
Tatarstan premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov bu könnärdä Brüssel şähärenä säfär yasadı. Anda 10 mart könne FISU -Xalıqara universitet sportı federasiase başqarma komitetına Qazannı tanıtu kitabı täqdim itelde.
Bu çaradan soñ Qazan räsmi räweştä 2013 yılğı cäyge universiadanı ütkärergä däğwalawçı nämzät şähär buldı.
Tatarstan başqalası belän bergä bu universiadanı Polşanıñ Poznan, Könyaq Koreanıñ Guang Joo, İspanianeñ Mursia häm Vigo, Kanadanıñ Edmonton häm Quebec şähärläre däğwalıy. FISU - Xalıqara universitet sportı federasiase başqarma komitetı reglamentı buyınça ğärizalar 15 martqa qädär qabul itelä.
2013 yılda Universiada ütkäreläçäk şähär isä 31 may könne bilgelänäçäk.
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Qazan Kirmänenä "qurqınıç yanıy"
“Vsemirnıy sledopıt” jurnalı iğlan itkän “Rusiäneñ 7 moğcizası” bäygesendä Qol Şärif mäçete häm Blagöveşçenie çirkäwe belän Qazan kirmäne älegä 12 urında.
Köndäşlär citdi! Bu bäygedä Rusiädäge kirmännär genä dä Qazannıqınnan qala 5 - anda Ästerxan, Mäskäw, Tübän Novğorod, Tubıl häm Arxangelski ölkäsendäge Soloveski kirmännäre qatnaşa. Änä Tubıl kirmäne öçen böten Tömän ölkäse ayaqqa basqan dip äytergä bula.
Däwlät telekanalında maxsus tapşıru açqannar, xökümät gazetası “Tumenskaya oblast segodnya”nıñ internet säxifäsendä bu bäygedä tawış birergä çaqırğan banner iñ östä tora. Bäyge turında maxsus säxifä dä eşli. Näticäse - ul Piterburdağı Qışqı saray häm Saray mäydanı ansamblen genä alğa ütkärep bügenge köndä ikençe urında.
“Qazan kirmäne” däwlät tarixi-arxitektura häm sänğät muzey-tıyulığı mödire urınbasarı Ayrat Sitdiqov äytüençä, alar bu ğämälgä quşılunı sorap Tatarstannıñ mädäniät, fän wä mäğärif; yäşlär eşläre, sport häm turizm ministrlıqlarına möräcäğät itkän bulğan inde. Ämma yığılıp kitüçelär kürenmi ikän.
“Älegä bügenge köndä Kirmän üze başqara torğan eşlär genä bara. Televideniälärgä möräcäğät ittek. İrtänge programmalarda mäğlümatnı citkeräbez. Rayon xakimiatlärenä möräcäğät itkän idek. Menä xäzer alar şaltırata başladı”, - di Sitdiqov.
Älegä Tatarstannıñ berniçä rayonında ğına şuşı aksiagä Qazan Kirmänen “Rusiäneñ 7 moğcizası” itep tanıtu çarası ütkärergä teläk beldergännär.
www.vsled.ru säxifäsendä iñ küp tawış cıyğan 7 tarixi urın “Rusiäneñ 7 moğcizası” isemlegenä keräçäk. Häm alar kiläçäktä “Rusiäneñ altın marşrutı”n täşkil itäçäk. Qazan Kirmäne şuşı "cidelek"kä eläkkän oçraqta, bu üz çiratında Qazanğa kilüçe turistlarnıñ berniçä tapqır artuı häm respublika kesäsenä dä xäyran ğına aqça kerü digän süz. Bilgele bulğança, keşe yalda aqçasın qızğanmıy.
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Açıq mikrofon: Kirmän, Käcä bistäse - tağın nilär işetäse?
İnde küp kenä mäğlümat çaraları yazğança, şuşı könnärdä Kirmännän "İdel-Press" näşriätına taba Qazansu astınnan metro yulı salınıp bette. Tizdän yaña tuqtalış açılaçaq – anı älegä “Käcä bistäse” dip atıylar.
Ämma küplär mondıy isemgä qarata qarşılıq belderä. Qayber belgeçlär mondıy isem birüne Qazannıñ elekke başlığı Qämil İsxaqov belän bäyli. İmeş, ul waqıtta anıñ belän bergä eşläwçelär başlıqqa yararğa dip bu tuqtalışnı anıñ tuğan bistäseneñ iseme belän atarğa telägän.
Ämma niçek kenä bulmasın, bügen küplärgä metroda barğanda “Qazan Kirmäne, kiläse tuqtalış “Käcä bistäse” digänne işetü aldan uq säyer toyıla.
- Bezdä “Yaña bistä” bar, anı beläm min. “Käcä bistäse” qaya ul? Belmim min Qazanda andıy tuqtalışnı. “Aq bars” bank, yäki “Näşriät” digän isem qulayraq bulır ide.
- “Yäşlär üzäge”, yäki “Şüräle” dip atar idem, çönki anda “Şüräle” parqı bar.
- Bez anıñ qayçandır “Käcä bistäse” bulğan çağın belmibez dä.
- “(Biş)Balta bistäse”n işetkänem bar, “Tatar bistäse”n işetkänem bar Qazanda, ä “Käcä bistäse”n işetkänem yuq.
- Käcä belän çağıştırmas idem, älbättä, nindider yäşräk, yañaraq isem birülären telär idem. “Yañalıq”, “Nurlıq”, “Yaqtılıq” kebek isem birergä bulır ide. Qolşärif iñ borınğı yazuçı bezneñ, Qayum Nasıyri, Ğäliäsğar Kamal bezneñ yazuçı ostazlarıbız. Berär bäyge oyıştırsalar, uylap tabırğa bulır ide matur isem.
- “Aq bars”, çönki anda bezneñ şundıy isemle bank bar.
- “Aq bars”, ul bezneñ şähärneñ xokkey komandası, äybät uynıylar. Ataqlı cir, böten keşe anı belä. Şundıy tuqtalış yuq, “Aq bars” tuqtalışı bulsın.
- “Yäşlär üzäge” bik äybät isem, matur isem.
- “İdel-Press” yağı bulğaç, berär gazeta, jurnal iseme belän atarğa mömkin, mäsälän, “Tatarstan yäşläre”, “Söyembikä”. Min üzem şulay eşlär idem.
- “Käcä bistäse” dip atamas idem, başqaça atar idem. “Yäşlär üzäge” digän isem qolaqqa bik matur işetelä .
- “Şüräle” dip äytergä bula. Anda şundıy isemle park bar.
- “İdel” dip isem quşar idem. Anda bit İdel yılğası ağa.
- 50nçe yıllarda anda käcä totqan keşelär bik küp ide. İdel suı kütärelä başlağanda, “Käcä bistäse” dip atalğan tuqtalış barlıqqa kilde.
- Käcä bik yaxşı cänlek bit.
- Anda elek qızıl kirpeçtän tözelgän monastır' bulğan, watırğa kilgän tanklar da wata almağan anı.
- Nindider yañalıq bulırğa tieş. Anda elek nindi sazlıq ide. Ä xäzer anda nindi zur tözeleş bara, zur yortlar tözilär.
- Stansa “Şäymiev №2” - minem täqdim şul.
- Başqa isem quşar idem. “İdel-Press” äybäträk bula, monda bik küp gäzit-jurnallar bastıralar, häm böten dönyağa taratalar.


text:
Tatarnıñ tatar danına ise kitmi
Bu atnada tatar dönyasın dulqınlandırırlıq ber waqiğa buldı. Dönyanıñ ikençe yağında, Avstraliädä, tennis uyını buyınça açıq çempionat bara. Anda törle illärdäge iñ köçle tennisçılar cıyılğan. Ciñüçelärgä cıyılğan aqça fondı 2 million dollardan artıq.
Avstraliädä xäzer näq cäy urtası, Qazanda kön bulğanda – anda tön. Bezneñ belän çağıştırğanda keşelärneñ başları asta, ayaqları östä. Penza tatarları ğailäsendä tuğan Şamil Tarpişçev tärbiälägän yäş sportçı Marat Safin Amerikanıñ ataqlı tennisçısı Andre Agassinı ciñep finalğa çıqtı. Dönya moña şaqqattı. Rusiäneñ tübäse kükkä tide. Mäskäwneñ barlıq telekanalları da prezidentlar, marsoxodlar qatnaşqan çaralardan da aldaraq, rusiäle Marat Safin Agassine ciñde, dip sörän saldılar. Buldıra bit beznekelär. Mondıy çaqlarda ul yegetneñ bügenge tatar milli xäräkätendä qatnaşuı turında uylamıysıñ inde. Çönki anıñ näsele tatar, ul üz millätennän baş tartmağan. Niqädär genä kosmopolit, planeta keşese bulsa da, dönya Marat Safinnıñ tatar ikänlegen tanırğa mäcbür..
Rudol'f Nuriev belän dä şundıy uq xäl bulğan ide. Ul üze İrkutski tiräsendä kitep barğan ber timer yul vagonında tusa da, ğömere buyı yä Ufada, yä Leningradta, yä Parijda torsa da, barıber tatar bulıp qaldı. Härxäldä, “Taym” jurnalına birgän äñgämäseneñ iseme bolay ide - “Rudol'f Nuriev: I am tatar”. Yäğni, min tatar. Şuña kürä minem tamırlardağı qanım da yögerebräk ağa, digän ide ul. Ber qarasañ, tübätäy kiep, garmun tartıp, Taqtaş şiğerlären yatlap yörgän keşe tügel. Läkin barıber, ul tatarnı tanıtqan. Okeanda 49 kön adaşıp yörgän diñgezçelärneñ komandirı - Äsxät Cihanşin da, İrek Möxämmätov ta, futbolçılar Wağiz Hidiätullin, Ruslan Niğmätullin, Rinat Dasaev, Rinat İbrahimov, Alsu, Zölfiä Kamalova kebek çittä tanılğan cırçılar da şundıy uq tä'sir yasıy. Roal'd Sägdiev, Kamil Wäliev, Räşit Syunyaev kebeklär bar bit äle. Üzläre çittä yörsälär dä, tamırları bezdä bit alarnıñ. Härqaysı qäderle häm kiräk. Bügenge bik yaxşı tuğan tel uqıtuçısınnan başlap, ataqlı akademikka qädär. Ägär dä üz millätenä qarşı çıqmıyça, üz eşendä uñışqa ireşkän ikän - ul bezneke.
Marat Safinğa qaytıyq. Ägär dä Tatarstan jurnalistları Avstraliädän kilgän yañalıqqa ğäcäplänep, çirattan tış reportajlar birgännär, Marat Safin dip awız suı qorıtqannar, äti-äniseneñ tuğan cire, xolqı belän qızıqsınğan dip uylasağız, bik yalğışasız. Böten dönya aptırıy, ä millättäşlär, tatarlar üzläre ğäcäplänmi dä. Bez üzebez üzebezneñ küñelne üstermäskä tırışabız.
Ä bit qaywaqıtta fidaqär şäxeskä ber cılı süz citä. Şuşı könnärdä Qırımda yäşäwçe tatar şağire, Başqortstan cirendä tuıp, gel Qazanğa omtılıp yäşägän Ädxät Sineğıl wafat buldı. Milli qılı bik neçkä, ütken ide anıñ. “Tatarstan, tatarlarıñ qayta...”, «Nigä salqın qarşılıysıñ, Tatarstan”- digän yulları xäterdä. Bik ük caylı keşe tügel ide, şağir ide ul, Sineğıl.
Tatarstan yazuçılar berlege üzeneñ buxgalteriäsendä yöräk şartlap ülgän Sineğılğa nekrolog bastırdı. Ämma anıñ şiğerlären, yazmışın tetränep iskä alu sizelmäde. Bezneñ icatçılar törle büläklär, türä, deputat mandatları alğan cirdä aktivlıq kürsätä.
Çallıda yäşägän Raxmay Xismätullin uzğan pänceşämbe könne üzeneñ tuğan yağında Aqtanış rayonınıñ Änäk awılında cir quyınına salındı. Raxmay Xismätullin niçek yäşäde? Nindi äsärlär qaldırdı, tribunadan nindi yöräk özdergeç fikerlär äytte, dip siskänü, bu tormışqa, bu icatqa iğtibar belän qaraw ğädel bulır ide. Anısı da sizelmäde. Xäyer, soñ tügel äle.
Här kön, här atna millät, tuğan yaq öçen zur waqiğa ul. Här irtädä Tatarstannıñ respublika häm şähär telekanalı tapşırular başlıy. Bügen fälän keşeneñ imeninası, Bastiliäne alğan kön, Mäskäwdäge fälän artistnıñ tuğan köne dip täfsilläp söylilär alar. Ä bit Qazanda, Tatarstanda da tatarlar, başqa xalıqlar belä bäyle xällär tarixta yuq tügelder bit? Nişläpter Vetlitskaya yäki Kirkorov qına kalendar'ğa kerä. İdel buyı xalıqlarınıñ, tatarnıñ, respublikanıñ kalendarin, keşelären söyläp tormasaq, niçek bezneñ yäşlärebez, Alsu, Çulpan Xamatova, Marat Safin kebek millättäşlärebez tatarlığın saqlıy alsın? Menä şuşı ğadi genä eş Marsqa stansiä oçırudan yäki Tatarstannıñ iärçenle televidenie satıp aludan qatlawlıraq bulıp kürenä. Küñel yatmağaç, milli üzañ çamalı bulğaç.
Axırda isegezgä töşeräm - bügen, 30nçı ğinwar, comğa kön - San-Fransiskoda yäşäwçe fidaqär tatar xatını Şämsiä Apaqaynıñ tuğan köne. 1892nçe yılnı şul könne rejisser, akter Zäyni Soltan tuğan. Bu könne 1911nçe yılda İj-Bubi mädräsäse yabılıp, uqıtuçıları qulğa alınğan. Nihayät, 30nçı ğinwar Maxatma Gandinıñ wafat bulğan köne. Tatar bulmasa da äytim äle. Gandinıñ fälsäfäse bezneñ millätkä oşağan.Rimzil Wäli


text:
Kötelmägän premyer Putinnıñ köçenme yäki köçsezlegenme kürsätä?
Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ cämäğätçelekkä bilgesez Viktor Zubkovnı premyer-ministr itep bilgeläwe küplärne aptıraşqa qaldırdı. Qayber analitiklar Putin üzeneñ prezidentlıq möddäte axırına sizgerlegen yuğalta, döres bulmağan adımnar yasıy disä, ikençeläre Putin äle dä Rusiädäge säyäsi uyınnarnıñ xucası bulıp qala di.
Ämma Putin premyer urınına cämäğätçelekkä mäğlüm bulmağan nindider ber bürokrat Zubkovnı täqdim itte. Şuña kürä küplärneñ bu xälgä aptırawı añlaşıla da. Putin nişlärgä cıyına? Plannarı üzgärdeme digän sorawlar kütärelde.
Qayber analitiklar, şularnıñ berse Rusiäne küptännän küzätep kilüçe Paul Quinn Judge Putinnıñ bu adımı anıñ kontrolne yuğalta başlawın, Ivanovnı bilgeläw mäsäläsendä fikere üzgärüen añlatırğa mömkin di.
Quinn-Judge Mäskäw Kremle açqıların başqa keşegä tapşıru köne yaqınlaşqanda Putin sabırın yuğalta, aqılsız qararlar qıla di."Berniçä yıl elek härnärsä yaxşı kürengän bulğandır. Ämma bez ul köngä yaqınlaşqannan yaqınlaşa barabız, häm minemçä ul bu dönyada üzennän başqa kemgä ışanırğa ikänen dä belmi" di Quinn-Judge.
Rusiäne küzätep baruçı qayberäwlär fikerençä, Zubkovnıñ bilgelänüe möhim qararlarnı konsensus belän qabul itüçe Putin häm anıñ tiräsendägelär törkemeneñ kiläse prezident kem bulırğa tieş digän mäsälädä körçekkä terälüen añlata di.
Quinn-Judge bu xäl däwam itkändä Putin mäsäläne çişä almıy häm şunıñ belän ul wäzğiätne quldan ıçqındırırğa da mömkin di.
Ämma pänceşämbe könne Belgorod ölkäsendä çığış yasağanda Putin härwaqıttağıça üz-üzenä nıqlı ışanıç belän söyläde. Putin monı Rusiä xökümäten aldağı saylawlar çorına äzerläwneñ berençe adımı dip atadı."Minemçä, inde xäzerdän ük bilgele ber kadr almaştırular ütkärergä, idarä sistemasınıñ üzen zamançalaştıru öçen zarur bulğan adımnar yasarğa kiräk. Zur urın almaştırular, zur sistema üzgäreşlärenä bäyle totqarlanular bulmasın öçen genä tügel, ä 2007neñ dikäberendäge häm 2008neñ martındağı saylawlardan soñ administrativ häm başqarma xakimiät qorılışınıñ yünäleşen kürsätü öçen dä" dide Putin.
Rusiä fännär akademiäseneñ Elitanı öyränü institutı başlığı, sotsiolog Olga Kriştanovskaya Putinnıñ çärşämbedäge kötelmägän qararı anıñ köçsezlegen tügel, kiresençä, tağın ber märtäbä Rusiä säyäsi sistemasınıñ zur ostası buluın kürsätte di.
"Bu yaxşı uylanğan qarar. Häm bu sistemağa kermägän keşelärneñ berse dä belmägän intriga, ssenariy belän eşlänä. Bik azlar dairäse genä belä. Häm minemçä, hämmä närsä inde küptännän uylap çığarılğan plan nigezendä bara. Şuña kürä Zubkovqa mömkin qädär zurraq iğtibar birergä kiräk. Çönki bälki ul Putinnıñ warisı bulır da" di Kriştanovskaya.
Kriştanovskaya äytüençä, Zubkovnı premyer itü qararı anıñ süzläre belän äytkändä Putin Politbürosınıñ konsensus qararı bulırğa mömkin.
"Mondıy strategik qararlarnı konsensus belän qabul itüçe bik tar dairä, iñ yaqınnar yäki politbüro bar. Zubkov turındağı bu qarar da şundıy konsensus qarar. Nindider ber törkem ikençesen ciñgän dip äytep bulmıy. Häm Putin politbürosına kergän bu keşelär öçen iñ yaxşı qarar warisnı politbüronıñ üzendäge keşelär arasınnan saylamaw bulğan. Çönki ul alarnıñ berse bulsa nindider köndäşlekkä, kierenkelekkä kiterer ide. Ä bu isä şundıy kompromiss yul" di Kriştanovskaya.
Kriştanovskaya farazınça, bu adım şulay uq Kremlneñ texnik prezident dip atalğan närsägä zur iğtibar birüen dä kürsätä. Çönki köçsez prezident ber törkemgä xezmät itäçäk häm 4 yıl ütkäç Putinğa yañadan xakimiätkä qaytu mömkinlege biräçäk.
"Kem 4 yıl ğına prezident bulırğa rizalaşaçaq? Kem üz ixtiarı belän kitäçäk? Häm xalıq qaysı andıy keşegä tawış biräçäk? Älbättä ul bik yäş häm ğäyrätle keşe bula almıy. Ul ölkän yäştäge säyäsätçe bulırğa tieş" di Kriştanovskaya.
Şimbä könne 66 yäşen tutıraçaq Zubkov isä bu urınğa turı kilä. Ul çağıştırmaça qart, ällä ni säyäsi ambitsiäläre dä yuq häm Putinğa 1990 yıllarda Piterbur şähär xakimiätendä bergä eşlägän çordan yaxşı tanış.
Kriştanovskaya şulay uq Zubkov xökümätne üzgärtep, yaxşırtıp soñraq Putinnıñ warisı bulası keşegä tapşıru öçen quyılğan bulırğa da mömkin di.
Naif Aqmal


text:
Tübän Kama şähärendä «Efirda mädäniät» digän televidenie festivale bara. Anda 13 yündä Rusiäneñ mädäniät ministrı Mixail Şvıdkoy kilde. Älege bäygedä mädäniät temasına bağışlanğan televidenie tapşıruları yarışa. Älege çaranıñ maqsatı -Televidenie xezmätkärläreneñ icadi mömkinleklären arttıru öçen şartlar tudıru, efirğa mädäniätle söyläşüne qaytaru, informatsiäne täqdim itärgä öyränü. Ä ikençe könne, 14 yündä, Rusiä mädäniät ministrı Mixail Şvıdkoy, Tatarstan wäkilläre belän bergä, Tübän Kama Saban tuyında qatnaşaçaq.
Bikä Timerova, Qazan


text:
Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Ne Karaymış Alnımın Yazısı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı türkü indir, Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Ne Karaymış Alnımın Yazısı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Ne Karaymış Alnımın Yazısı türküsü, Ne Karaymış Alnımın Yazısı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Ne Karaymış Alnımın Yazısı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gitme Bülbül Gitme
Ekrem Çelebi - Dumana Dumana (Barak)
Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel
Ekrem Çelebi - Değirmene Taş Koydum
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Yardan Ayrı Düşeli


text:
Tönyaq Korea ütkän atnada atom qoralları yasarğa citärlek plutoni äzerlägän buluın däğwä itte. Aqyort bu xabärneñ döreslegen raslıy almibız , ämma Quşma Ştatları Qıtay, Yaponie häm Könyaq Korea belän Pxenyangnıñ atom programmasın tuqtatu öçen bergäläp eşliäçäk dip belderde. Peking may ayında tämamlanğan näticäsez söyläşülärdän soñ Waşington belän Pxenyagnı yañadan söyläşülär östälenä utırtu öçen diplomatik tırışlıq alıp bara.
Tönyaq Koreanıñ atom programması turındağı krizis kiskennäşä bara. Sonğı aylarda Qıtay, Könyaq Korea, Yaponie , AQŞ vä Tönyaq Korea diplomatları yış qına oçraşsalar da , alar ezlekle söyläşü protsesı buldıra almadı. Tönyaqtağı kommunistik rejim atom arsenalın agressiv räweştä arttırırğa tırışa. Ul ber yäki ike atom bombasına iä digän farazlar bulsa da, rejimnıñ belderülärenä qarasan ul kiläse 6 ay eçendä 5-6 atom bombası eşläp çığara ala. Bilgele bulğança 1994nçe yılda AQŞ Tönyaq Koreanıñ atom qorılmaların bombalarğa cıyınğan ide. Kisken krizis Waşington belän Pxenyangnıñ kileşügä ireşüe belän sülpänäyde.Prezident Clinton ul çaqta Pxenyangnıñ atom programmasın tuñdıruına çawap itep ekonomik ,politik qazanışlar ä däwam itsä izolatsiä häm kisken aksiälär bulaçaq dip kisätkän ide. Xällär ütkän üktäberdä Tönyaq Koreanıñ bezneñ yäşren atom programmabız bar dip äytüe häm soñraq BMOsı qoral inspektorların quup çığaruı häm küpläp üterü qoralların cäyeldermäü kileşüennän çığuı belän yañadan çığırınnan çıqtı. Ütkän atnada Tönyaq Korea AQŞqa 8meñ yaqulıq çıbığın eşkärtü eşen tämamladıq dip belderde. Bu inde 5-6 atom bombası eşläp bula digän süz bulıp tora. Aqyort süzçese Scott McClellan administratsiä Pxenyang belderüeneñ döreslegen raslıy almıy dip äytep (audio)
Tönyaq Korea ike saylau aldında tora. Alar üz süzläre häm aksiläre säbäple üzlären izolatsiälärgä däwam itä ala yäki alar atom qoralları programmasın tuqtatıp , küpyaqlı söyläşülärgä qatnaşıp alğa taba bara ala häm xalıqara cämäğätçelekneñ alarğa täğdim itä alaçaq mänfäğätlärne añlıy ala.
Prezident Bush diplomatik xäl çarasın yaqlarğa däwam itä, Ämma anı tänqitläüçelär prezident ber qayçan da Pxenyangnı söyläşülärdä sınau öçen ciddi tırışlıq alıp barmadı dip äytä. Administratsiä Pxenyang atom qoralları suqmağınnan kire qaytsın dip teli , ämma politik ekonomik tabışlarğa alıp baraçaq ikençe suqmaq turında anı ışandıru öçen ber tırışlıq ta alıp barmi. Bushnıñ ölkän yardämçeläre Tönyaq Korea citäkçelegendäge üzgäreş problemanı xäl qılaçaq dip tä söyli.Pxenyangnıñ Waşington belän ikele söyläşülär alıp baru telägenä AQŞ qarşı çığa häm söyläşülärgä könyaq Korea, yaponiä häm Qıtay da qatnaşsın di. Waşington moña ireşü öçen Seul, Tokyo häm Pekinggä Pxenyanga yardämne kimetegez dip basım yasıy. May ayında Pekingdä başlanğan söyläşülärneñ berençe raundı näticesez tämamlandı . Qıtay Korea yarım utrauında atom qorallarına qarşı bulğan kebek älege krizis töbäkne totrıqsızlandıraçaq dip qurqa, Şunlıqtan sonğı waqıtlarda qıtay diplomatları Pxenyang belän Peking arasında yörep tora. Alar Mäskäü, Seulğa da kerep çığa. Qıtay mätbuğatında krizisnı tınıç yullar belän çişü turında mäqalälär basıluı öçen kürsätmälär birelä.Qıtay söyläşülärne yañartu täqdime turında mäğlümät birgändä küpyaqlı söyläşülär Waşington belän Pxenyang diplomatlarına ikele söyläşülär alıp baru mömkinçelegen biräçäk dip basım yasap , tönyaq Koreağa işarälär cibärä. Älegä AQŞ ta , Tönyaq Korea da Qıtaynıñ söyläşülär täğdimenä cawap birmäde.Bush administratsiäse Pxenyang xökümätenä basımnı arttıru öçen tönyaq Korea mohacirların küpläp qabul itü turında uylana . Qayberäülär yılına 300meñ tönyaq Korea qaçağın qabul itü turında söylänsä dä bu Qıtay belän aralarnı nıq kiskennäşterer ide. Çönki Qıtay üzenä qaçıp çıqqan korealılarnı kire cibärä. AQŞ imigrantlarnı qabul itäm dip iğlan itsä , Peking ber dä şatlanmayaçaq dip äytep bula . Ämma terrornı yaqlağan illär isemlegenä kertelgän Tönyaq Koreadan Pxenyang agentlarınıñ kilü ixtimale zur bulğanlıqtan AQŞnıñ bu mohacirlar belän ayruça mäşğül buluı kiräk.Äytkänemçä administratsiä älegä uylana ğına
färidä xämit, praga


text: Quşma Ştatlarnıñ maxsus wäkile Zalmay Xälilzad, Amerika, Törkiä häm Körd wäkilläre qatnaşında, Ğiraqnıñ Tönyağında Törek xärbilären urnaştıru mäsäläsendä söyläşülär ütüwen xäbär itte. Xälilzad äytüençä, Ğiraqta xärbi kampaniä başlanğan xäldä, Törkiä, Ğiraqnıñ tönyağına meñlägän xärbi cibärergä mömkin. Läkin, bu köçlär belän Amerikan xärbiläre citäkçelek itäçäk, dide ul. Soñğı süzen Xälilzad, Törek xärbiläreneñ Ğiraqqa kilüwennän qurıqqan Kördlärgä atap äytkän bulsa kiräk. Kiçä Törek Parlamentı, Amerikan belgeçlärenä Törkiäneñ xärbi nığıtmalarında yañartu eşlären başlarğa röxsät birde. Amerikan xärbilärenä Törkiä cirenä basırğa röxsät birü mäsäläse 18 fivraldä tawışqa quyılaçaq. Kiçä Törkiä premier-ministrı Abdulla Gül, Törkiä xärbiläre Ğiraq soldatlarına qarşı suğışa qatnaşmayaçaq, dip beldergän ide.


text:
Rusiä prezidentı yullamasına Qazan xalqınıñ mönäsäbäte nindi?
«Azatliq» xäbärçese Rusiä Prezidentınıñ yullaması turında xalıq fikeren beleşergä dip, uramda soraştıru ütkärde. Düşämbe könne, Qazan üzägendä oçrağan keşelärneñ küpçelege yullamanı işetmägän bulıp çıqtı, şuña sorawıbızğa cawap birüdän baş tarttılar. Qazan däwlät universitetı studentları, yullamanı işetmäsälär, dä Rusiä Prezidentınnan häm başqa citäkçelärdän närsä kötkännären äytep birdelär. Alar tatar tele qullanışı artuı, anıñ däräcäse kütärelen telilär. Pensioner abıylar, yullama belän azmı küpme tanışıp ölgergännär, ämma byudjet oyışmalarında eşläwçelärneñ eş xaqların bäyälärğä qarağanda kübräkkä artırırğa kiräklege turındağı belderülärgä bik ışanmawın äyttelär. Çönki, ber niçä yıldan Vladimir Putinıñ mötdäte betär, wäğdälärne kem ütär, dip äytä alar. Pensioner abıylarnıñ küñelenä ütkän başqa äyber bar, ul da bulsa – monetizatsiä. Alarnıñ fikerenä qarağanda, Putin, monetizatsiäne ütkärgän keşelärne quyıç çığarırğa tieş bulğan. İr-at xärbilär, Vladimir Putin yullamasın işetkän bulıp çıqtı. Anıñ xoquq saqlaw sisteması turında äytkän fikerlären ayırım igtibar belän tıñlağan alar. Reforma ütkärelüenä häm eş xaqı artıuna ömmetlänä alar. Äñgämädäşlärneñ berse, wäğdälärğä bik ışanıp betmäwen belderde.
Säyäsi firqä citäkçeläre häm respublikanıñ iñ yuğarı citäkçelege, Vladimir Putinnıñ yullamasında äytelgän qaraşlarğa, Rusiäneñ töp üseş yünäleşläre turında fikerlären älegä qädär beldermäde.
Bikä Timerova.


text: Kanadanıñ Toronto şähärendä SPİD problemalarına bağışlanğan Xalıqara konferensiä bara. SPİDqa qarşı köräşüçelär alğa kitkän illärdän wäğdälären ütärgä häm üsep kilüçe illärdä profilaktika häm däwalaw öçen fondlarğa aqça birergä çaqırdı. Bu cıyında qatnaşqan tabip Filipp Berger bu xaqta bolay dide: “Mondıy konferensiälärneñ barsında da matur çaqırular yañğırıy. “Çaralar kürergä waqıt citte!”, “Bez bötenebez- ber dönya” häm başqa şunıñ kebek. Mondıy cıyınnarda zur keşelär qatnaşa. Ämmä ber närsä dä üzgärmi”.


text:
“Bolğar qızın” üterüçe xökem itelde
Tikşerü waqıtında Cäwdät İxsanovnıñ elek tä näq şundıy uq cinayät öçen 10 yılğa xökemgä tartıluı häm anıñ amnistiä belän irekkä çığarıluı mäğlum bulğan. Anıñ şulay uq başı imgängän buluı da açıqlandı. Militsiä xezmätkärläre Cäwdät İxsanovnı qan ezläre buyınça tapqan. Diläräne ütergännän soñ man''yak tizräk Qazannan qaçu yulın qarağan. Läkin ul ölgermi, tañda militsiä xezmätkärläre anı Qazannıñ yul östendäge kunakxanäsennän alıp kitä. 28 iyüldä Sovet rayonı mäxkämäsendä Cäwdät İxsanov 15 yılğa irektän mäxrüm itelde.
Dilärä eşlägän “Bolğar qızları” ansamble 90 yıllarda oyıştırılğan. Ansambl''neñ repertuarına tatar, rus, törek, ingliz tellärendä 300dän artıq cır kerä. Bu cırlar zamança stil''dä başqarıla häm alarda şulay uq borınğı bolğar mädäniäte dä çağılış taba. Diläräneñ soñğı çığışı 20 martta Qamal teatrı qarşısındağı mäydanda bulğan. “Bolğar qızları” törkemenä isä ul ber yıl elek kilep kergän. Ä uzğan yılda Dilärä urta mäktäpne tämamlap, Qazan mädäniät häm sänğät institutına uqırğa kergän ide.
Tikşerü waqıtında Cäwdät İxsanov awıru qiäfäten çığarırğa tırışsa da, läkin cinayät ezläre anı xaqiqät''ne tanırğa mäcbür itte. Cäwdät İxsanov süzlärenä qarağanda, Diläräne üterü säbäbe ul yäş qıznıñ qarañğı uramda çit ir belän tanışırğa telämäwe bulıp çığa. Çäçäk kebek çibär tatar qızın ber säbäpsez suyğan tatar keşeseneñ 15 yılğa xökem itelüe törle mönäsäbät uyattı. Xäyer, monda xoquqi yomğaq qına tügel, äxlaqi häm ictimaği bäyä tağın da möhimräk.
Al''bina Zäynulla


text:
Tatarstan mäğärif häm fän ministrı itep Nail Wäliev bilgelände
Çärşämbe könne Tatarstan Premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov yaña Mäğärif häm fän ministrı Nail Wälievnı täqdim itte. Azat itelgäne Räis Şäyxelislamov bu urında 3 yıl ğına eşläp qaldı. Xäzer ul mäğärifne üsterü institutın citäkläyçäk. Äytergä kiräk, Şäyxelislamovqa qadär bulğan Faris Xarisovnı bolay tantanalı töstä – çäçäkläp, büläkläp ozatu bulmağan ide. Çärşämbe könne irtük oyıştırılğan çarada kitkän ministrğa Xökümät tarafınnan da, xezmätkärlär yağınnan da küp räxmätlär äytelde. Tatarstan mäğärif häm fän ministrlığı xezmätkärläre öçen yaña citäkçe bilgeläw kötelmägänräk xäl buldı. Uzğan yılğı Berdäm Däwlät İmtixanı näticäläre yünäleşendä çıqqan ığı- zığıdan soñ şaw-şular bulıp alğan ide ministrnı alalar dip, ämma ul tiz tondı kebek toyıldı. Küräseñ alay bulmağan. Çönki Räis Şäyxelislamovnı ozatu näq şul Berdäm däwlät imtixanı belän bäyle dip farazlıylar. Çönki bu waqiğa Rusiä külämendä zur yañğıraş aldı. Anıñ nigezendä 2 maxqamä eşe dä quzğatıldı. Testlarnı tikşerü üzäge wäkilläre ul waqıtta 80 meñ rişwät alğan dip äytelde, üzläre biremnärne eşläp birep.
Şulay uq “Kommersant” gazetası yazuınça, Xisap pulatı da ministrlıqnıñ gönahların açıqlağan. 2 million sum byudjet aqçası maqsatçan qullanılmağan dip beldergän. Şulay uq Tatarstan prokurorı Kafil Ämirov ta ilküläm proyekt nigezendä büläklänergä tieşle mäktäplär häm uqıtuçılarnı bilgeläw respublika komissiäsen tözü tärtipläre saqlanmıy dip premyer-ministrğa xat yazğan. Qısqası, barısı da cıyılğan.
Çärşämbe könne Tatarstan Premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov elekke ministrnı ozatu, yaña ministrı - Nail Wälievne täqdim itü çarasında ul neçkälelärgä tuqtalmadı. Röstäm Miñnexanov:
Törle süzlär yöri. Ni öçen alay, ni öçen bolay dip. Ul härwaqıt şulay kemder yañalıqlarnı täqdim itä, ä kemder alarnı tormışqa aşıra.Miñnexanov ministrnı ozatu yañalıqlar kertergä tırışu belän añlattı. Täräqiyät kiräk dide. Tatarstan mäğärif ölkäsendä berençelär rätendä barırğa tieşlegen assızıqladı,. Yaxşı - äzerlekle belgeçlärgä respublikada qıtlıq dide Röstäm Miñnexanov. Häm yaña ministr - Nail Wälievqa bu ölkädä eşlärgä kiräklegen basım yasadı.
Ägär zamanında ministr itep bilgeläner öçen Räis Şäyxelislamovnı Çallıdan kitersälär, 57 yäşlek Nail Wäliev Alabuğadan. Ul anda pedagogika universitetı citäkçese ide. Belgeçlege buyınça rus tele häm ädäbiätı uqıtuçısı.
Röstäm Miñnexanov äytüençä, Nail Wäliev törle isemnärgä layıq bulğan, täcribäle şäxes häm Şäyxelislamov başlağan üzgäreşlärne däwam itärgä bik tä sälätle. dide. Nail Wäliev:
Bu ministrlıq mädäniät ministrlığı belän berrättän keşelärne tärbiäläwçe ministrlıq bulıp tora. Cämğiätneñ kiläçägen bilgelibez. Yuğarı uqu yortları, fännär akademiäse belän bergä eşlibez. Xäzer yaña mäğlümati texnologiälär kerä. Respublika berençelärdä bulırğa tieş.Ul mäğärif häm fän ministrlığınıñ bügen eşe anı qänäğät'länderüen äytte.
Tatarstan Mäğärifne üsterü institutın citäkliäçäk Räis Şäyxelislamov xezmätkärlärenä räxmät belderde. Kiräk bulğanda könenä 12 säğät eşli idek dide ul. Barısınnan da ayırmalı bularaq Räis Şäyxelislamov tatarça söyläwdän başladı.
Monnan 3 yıl elek Räis Şäyxelislamovnı ministr itep täqdim itkändä, ul bu urınğa kilergä telämägänen beldergän ide, küräseñ ozaq eşlämiäçägen küñele sizgänder. İmeş-mimeşlärgä qarağanda, Nail Wäliev ta bu wazıyfağa üz teläge belän kilmägän di.
Landış Xarrasova


text:
12-22 qazan aralığında elordada Bükilälemdik süt beziniñ qaterli isigi jöninde aqparattandırw künine arnalğan süt beziniñ qaterli isiginiñ aldın alw onkündigi ötip jatır, dep xabarlay`dı astana.gov.kz.
Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uy`ımınıñ statïstïkası körsetip otırğanday`, bügingi küni adamdar qaterli isik awrwlarınan jïi köz jumadı. Mamandardıñ ay`twınşa, süt beziniñ qaterli isigi Qazaqstanda jäne bükil älemde äy`elder arasındağı ölim-jitimge alıp keletin onkologïyalıq awrwlardıñ qurılımında aldınğı orında tur.
«Osı şaranıñ şeñberinde biz qaterli isik aldındağı awrwlardı anıqtaw jäne aldın alw jönindegi skrïnïngterden, aldın alw tekserwlerinen waqıtında ötip turw qajettiligine qoğamnıñ jäne xalıqtıñ nazarın awdarğımız keledi. Soñğı üş jılda Astanada osı indetpen awırw körsetkişi artqan, awrw qurılımı jöninen elorda birinşi orında bolsa, ölim-jitim boy`ınşa - üşinşi orında. Jıl say`ın biz xalıqtıñ maqsattı toptarı üşin skrïnïngter ötkizemiz, atalğan toptarğa 50 jastan asqan äy`elder jatadı, olar awrw belgileriniñ anıqtalw-anıqtalmawına qaramastan, ärbir eki jıl say`ın aldın alw tekseristerinen ötip otırwğa tïis», - dep mälim etti Astana qalasınıñ Onkologïyalıq ortalığınıñ uy`ımdastırw-ädistemelik jumıs jönindegi bas därigeriniñ orınbasarı Bağdaş Mustafïna.
Qazirgi waqıtta qalada turğılıqtı jeri boy`ınşa onkolog därigerlerden tegin tekserwden ötwge bolatın 11 emxana jäne 9 işki awdït qızmeti jumıs istey`di. Mamandardıñ ay`twınşa, jürgizilgen zerttewlerdiñ nätïjesinde elimizde jıl say`ın 400 mıñğa jwıq nawqas äy`el anıqtaladı, al elordada anıqtalatın nawqas äy`elderdiñ sanı 250-300-ge jetedi. Qawip-qater tobına 50-60 jas aralığındağı äy`elder kiredi. Awrwğa jïi sebep bolatın jağday`larğa genetïkalıq tuqım qwalawşılıq, stress, gormonaldıq buzılw, erte jüktilik, erte tüsik jasaw jäne bey`-bereket jınıstıq qatınas sïyaqtı jağday`lar jatadı, dey`di onkologtar.
Sonımen birge, därigerlerdiñ ay`twınşa, bügingi küni awrwdı erte anıqtawdıñ jäne emdewdiñ jaña jäne ïnnovacïyalıq ädisteri engizilgen. Al däriger kömegine waqıtında jügingen jağday`da awrwdan tolıqtay` ay`ığwğa mümkindik bar. Onkologïyalıq ortalıqta klïnïkalıq kezeñge dey`ingi erte kezeñde isikti anıqtawğa arnalğan stereotaksïyalıq bïopsïya, sonday`-aq, vakwwmdıq aspïracïyalıq bïopsïya qoldanıladı, soñğısınıñ kömegimen wlʹtradıbıstıq zerttewdiñ baqılawımen kişi kölemdi isikterdi joyuğa boladı, dey`di ortalıq mamandarı.


text:
Bäläbäydä Aqmulla yubileyına bağışlanğan cıyın ütä
Başqortstannıñ Bäläbäy şähärendä kürenekle mäğrifätçe häm şağir Miftaxetdin Aqmullanıñ yubileyın bäyräm itü qısalarındağı çirattağı çara başlanıp kitte. Biredä M. Aqmullanıñ häm başqa mäğrifätçelärneñ eşlärenä bağışlanğan fänni-ğamäli konferensiä ütä. Bäläbäy şähäre häm rayonı xakimiäte başlanğıçında oyıştırılğan bu çarağa Ufadanı tanılğan ğalimnär, fol'klorçıylar häm törle uqu yortları talipları da barğan. Bu xaqta Bäläbäy rayonı häm şähäre xakimiäte başlığı urınbasarı Dilbär Fäüxetdinova menä nilär äytte:
“Ğilmi-ğamäli konferensiä bik eçtälekle bulmaqçı. Anda küp törle qızıqlı dokladlar bula. Miftaxetdin Aqmullanıñ tuuına 175 yıl tuluğa ğalimnär qızıqlı ezlänüläre belän urtaqlaşa. Şulay uq Miftaxetin Aqmullanıñ yubileyına häm Başqortstannıñ Rus däwlätenä quşıluına 450 yıl tuluğa bağışlanğan inşalar bäygesenä yomğaqlar yasalaçaq häm ciñüçelärne büläkläw tantanası da ütäçäk”.
Başqortstannıñ Bäläbäy şähäre häm rayonı xakimiäte başlığı urınbasarı Dilbär Fäüxetdinova äytüençä, Bäläbäy töbägendä Miftaxetdin Aqmullağa bağışlanğan ğilmi-ğamäli konferensiä üz eşen şimbä könne dä däwam itäçäk. Ä kürenekle mäğrifätçeneñ yubiley uñayınnan töp bäyräm çaraları dekaber ayında Miäkä rayonında oyıştırıla.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Gretsiädä Yevropa Berlege häm Urta diñgez buyı däwlätläreneñ tışqı eşlär ministrları cıyını tämamlandı
Yevropa Berlegendä räislek itkän Gretsiäneñ tışqı eşlär ministrı George Papandreou, "tınıçlıq yulı" planı-töbäkätge nizaqnı çişer öçen yaxşı mömkinlek, häm anı ıçqındırırğa yaramıy, dip belderde. Papandreou, ike tarafnı da kiçekmästän plannı tormışqa aşıra başlarğa çaqırdı.
Ministrlar terrorğa qarşı köräştä häm mädäniät ölkäsendä xezmättäşlekne arttırırğa kileşte. Yevropa Berlege tışqı eşlär ministrları belän ber rättän cıyında İsrael häm Morokko, Aljir, Tunis, Misır, Yordan, Fälestin, Livan, Süriä häm Törkiä wäkilläre dä bar ide.


text:
Bötentatar ictimaği üzäge Duma saylawlarına äzerlänä
İctimaği üzäk räise Räşit Yäğfärov şuşı äñgämädän soñ saylaw aldı kompaniäse öçen üzäk tele-radio kanallarında buşlay birelä torğan efir waqıtına şobağa salu çarasına kitäsen äytep quydı. “Rusiäneñ xaq patriotları” terkälüe häm üz isemleklärendä Bötentatar ictimaği üzäge citäkçelegenä urın birüe anıñ cämğiättäge urının nığıtuğa säbäp bulır dip farazlana. Soñğı waqıtta Tatar ictimaği üzägeneñ matdi xäle bik naçar. Karl Marks uramındağı binanıñ arendası häm cire öçen tülärgä aqçası yuq. Mäxkämä yä burıçlarnı tülätü, yä binadan qualap çığaru mäs’äläsen tikşerä.Bötentatar ictimaği üzägeneñ häm tatar cämäğätçelegeneñ küñelenä şom saluçı waqiğalar dä bulıp tora. Mäğlüm ki uzğan atna azağında Qazanda rim papası ilçese nunsiy Antonio Menneni bulıp kitkän ide. Comğa könne anıñ qatnaşında Qazannıñ tarixi üzägendä - iske tatar bistäsendä katoliklar çirkäwe salınası urınğa bik zur ağaç täre quyıldı. İctimaği üzäk moña räsmi protest belderde.
Häm axırda Tatar ictimaği tormışındağı uzğan atnada bulğan ber üzgäreş. Prezidium utırışında öç keşe prezidium sostavınnan çığarılğan ike keşe Ayrat Ğabdullin häm Al'bert Xäsänşin kertelgännär.Yunıs Ätnäle.


text:
Açıq mikrofon: Qazanğa, Tatarstanğa kilüçe turistlarğa nindi istälekle urınnarnı kürsäter idegez?
Qazanda matur urınnar bik küp.
Milli mädäniät üzägendä. Anda yäşlär oçraşa. Zurraq keşelärgä teatrğa barırğa kiñäş itär idem. Qamal ,Tinçurin teatrları, opera häm balet teatrları bar. “Bolğar” qunaqxanäse. Anda tatar restoranı da, kafesı da bar. Anda kerep aşarğa bula.
“Kazanka” akvatoriäse bik matur.
Qolşärif mäçeten qararğa iñ berençe täqdim itär idem. Raif monastıren qararğa da alıp barırğa bula.
Qalğan mäçetlärne qarağa da bik kiräkle bulır ide. “Säfär“ “Tatarstan” “Sovet”kunakxanäläre bar. Ämma qayda oçsızraq ikänen äytä almıym. “Tatar aşları” restoranı, “Timerxan” restoranına barırğa bula.
Bauman uramın qararğa täqdim itär idem.
Qazannıñ Däwlät universitetı, şähärneñ ğorurlığı dip uylıym. Menä, Lenin babay häykäle turistlarnı bik qızıqsındırır ide, dip uylıym.
Qaysı qunaqxanägä urnaşırğa mömkin?
Tatarstan, “Miraj” qunaqxanäläre. Tatarstan da oçsızraq, 1 meñ-2 meñ sum.
Kafelär bik küp.
Bez turistlar bulıp balalar belän kildek. Bez “Çäy” yortına kerdek. Tämle 19cyM 42 tien tülädek ber öçpoçmaqqa.
-“Vtoroy” belän çäygä 52 sum tülädek. Bezgä citte .
Bez başta Qol Şärif mäçeten, Kreml'ne qaradıq. Bik zäwıq belän eşlängän , borınğı kitaplarnı kürdelär balalar. Muzeyda çistalıq, pöxtälek. Xäzer Peterburg uramına barabız.
“Skovorodka” digän kafedä bik tämle itep qoymaq peşerälär. 40 sumğa räxätlänep qoymaq belän çäy eçärgä bula. Turistlarğa “Uniks” küñel açu üzäge, “Şüräle” parkı bar.
Menä qalfaqlar, yaulıqlar , tübätäylär satabız. Bar da üzebezneke: bokallar çüäklär , çiteklär, qaşıqlar.
Tatar aşları restoranında ber blyudo 150 sum.
Zölfiä xanım. Qıtaydan. Bik küräse kilgän ide istälekle tarixi urınnarnı. Äle mömkinlek bulmadı. Qunaqxanädä qımmät bit. Kvartira aldım ber ayğa 3 meñ Aşarğa üzem äzerlim. Novosibirskiyğa xätle aeroplan belän 200 $ tülädem. Annan soñ bu yaqqa poyezdğa 700 sum tülädem.
Söyembikä manarasın kürdek. Blagoveşçenie soborın kürdek. Bik matur. Äle tağın Peterburg uramına barabız.
Mälikä Basıyr


text:
Ural xalıqları Forumı bulıp uzdı
Yekaterinburg şähäreneñ Ural däwlät taw universitetı binasında Ural xalıqları Forumı bulıp uzdı. Forum Nikita Demidovnıñ tuuına 350 yıl tuluğa bağışlanğan taw-sänäğät dekadası qısalarında oyıştırıldı.
Ural däwlät taw universitetı başqa uqu yortları arasınnan ezlekle milli säyäsät alıp baruı belän ayırılıp tora. Universitet qarşında millätara berdämlek üzäge eşläp kilä. Bu üzäkkä bügen Sverdlovski ölkäsendä eşläwçe unöç milli oyışma kerä.
Monnan ike yıl elek oyıştırılğan bu xäräkät başqortlarnıñ ciñel qulı belän başlanıp kitte. Kürşe Başqortstan respublikasınnan biregä kilep uqırğa teläwçe yäşlär küp bulğanlıqtan, Başqortstannıñ Uraldağı daimi wäkile Näfisä Tyumenseva universitet citäkçelege belän bik tığız elemtädä eşli başlağan ide. Näfisä xanım iskä alğança, biregä uqırğa kilüçe yäşlär belän bergä alar başta başqort yäşläre üzäge, annan başqort-tatar yäşläre üzäge tözegännär.
Başqort yäşläre misalında universitetta başqa millättän bulğan studentlar da üzläreneñ yäşlär milli oyışmaların buldırdılar. Universitet citäkçelege ölkä külämendä eşläp kilgän milli oyışmalar belän elemtägä kerep, alarnı yäşlär oyışmaları belän xezmättäşlekkä çaqırdı. Şul waqıttan birle biredä törle millätara çaralar oyıştıru matur ğädätkä äwerelde.
Nikita Demidovnıñ tuuına 350 yıl tuluğa bağışlap, taw-sänäğät dekadası qısalarında uzdırılğan Xalıqlar Forumına Sverdlovski ölkäse xökümäte äğzaları, törle milli oyışmalar citäkçeläre, deputatlar, jurnalistlar çaqırılğan ide. Forum qısalarında Sverdlovski ölkäsendä tolerantlıq kul'turasın üsterü mä’säläläre buyınça tügäräk östäl häm matbuğat konferensiäse bulıp uzdı.
Ölkä xökümäte äğzası Semen Spektor, forumda çığış yasağanda, yarım şayartıp, uqu yortınıñ isemen “taw-säyäsät universitetı” dip üzgärtergä waqıt citte, sez kiläçäk öçen buldıqlı citäkçelär genä tügel, säyäsi yaqtan köçle belemgä iä bulğan belgeçlär tärbiälisez, dide.
Universitet rektorı Nikolay Kosarev, üze citäklägän yuğarı uqu yortınıñ milli säyäsät buyınça alıp barğan eşläre küz buyaw öçen tügel, ä kiläçäk öçen kiräk dip belderde. Anıñ äytüençä, yäş buınnıñ milli añ, milli ğorurlıq xisläre belän tärbiälänep, ber-bersen xörmät itep yäşäwe keşelek öçen iñ qäderle bulğan xalıqara duslıq, tınıçlıqnıñ töp nigeze.
Forumğa kilüçelär iğtibarına student yäşlär milli oyışmaları köçe tarafınnan bik matur tamaşa-konsert täqdim itelde. Tamaşa Nikita Demidovnıñ patşa Ukazı belän Ural tawların buysındırırğa baruı turındağı teatral'läşterelgän küreneş belän başlanıp kitte. Konsertta törle tellärdä milli cırlar yañğıradı.
Forumğa kilüçelär öçen Ural asıltaşlarınnan bik matur zur yärminkä oyıştırıldı. Biredä taş-sın sänğäte ürnäklären, küptörle bizänü äyberlären, suvenirlar häm başqa küz qamaştırğıç äyberlär kürergä bula ide.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg.


text:
Açıq mikrofon: sez sunı qaydan eçäsez, nindi sunı xup küräsez?
- Sunı krannan eçäbez, ämma fil'tr belän qullanıp. Krannan turıdan-turı eçsäñ su bik tämsez, älbättä bolay da inde ul ällä ni üzgärmi, läkin azmı-küpme çistara inde. Ä şeşädäge sunı satıp alu öçen aqça kiräk. - Min bügenge köndä min tulay toraqta toram. Mondağı sunı eçä torğan tügel, krannan sap-sarı su ağa. Min awıl balası häm Qazanğa kilep tara başlağaç, mondağı sunı eçä almıy idem. Xäzer inde iäläştem. Qaya barasıñ? - Bez kran suın eçmibez. Ä maxsus şeşälärdäge maxsus sunı qaytartabız. Çönki kran suı tämsez, xlorlı häm döres çistartılmıy dip uylıym min. - Krannarda su bik naçar, bez su çistartqıçların qullanğan idek tä, läkin alarnıñ faydasın min kürmim. Häm şunlıqtan başta sunı qaynatam, ä annarı berniçä qat mar'lya aşa çığaram. Ä kibettän su satıp ala başlasaq, aqça citkerep bulmayaçaq. - İnde berniçä yıl däwamında bez maxsus su çistartu qullanmasın faydalanabız. Ul bik yaxşı çistarta. Ä bolay eçep qarasañ kran suınıñ üzlekläre bik naçar. - Krannan su eçkänem yuq, kiräk bulsa bez qaynatıp eçäbez. Su bik pıçraq bulğanlıqtan, ul sälämätlekkä bik nıq zıyan kiterä. - Min kran suı belän qänäğät tügel, şuña kürä min fil'tr belän qullanam, krannan su berqayçan da eçmim. - Bez Qazan keşeläre tügel. Bilgele awıldan kilep mondağı sunı eçep bulmıy. İäläşüe bik awır bulğanlıqtan, kibettän mineral' sular alıp eçäbez. Bez kran suın eçkän yuq. Ul xäzer bötenläy yanına kilep bulmıy. Sası, pıçraq, xlorlı. Gölnaz Şäyxetdin


text:
Açıq mikrofon: Qazanda bik zur çara ütkänen beläsezme, ul nindi çara?
-Yevropa bankınıñ Qazanda konferensiäse bara, Şuña kürä bik küp militsiä keşeläre yöri. Keşelär Yevropalardan: Fransiädän, Şvetsiädän Bel'giädän kilgännär. Bik fayda bulaçaq. Törle- törle traktorlar satıp alalar, häm energetikanı kütärälär.
- Faydası bulır, dip kötäbez.
- Bügenge köndä EBRR digän närsäneñ cıyılışı bara. Törle illärdän keşelär kilgän. Yedinıy bank razvitiya - ul yevropeyskiy bank razvitiä bit inde. Şul mäs’älälärne qarıylardır, dip uylıym. Yıraq çit illärdän kilüçelär dä häm şul uq waqıtta yaqın , elekkege bezneñ Sovetlar Soyuzına kergän illärdän kilüçelär, küpter, dip uylıym. Korston üzägendä bara, anda bezneñ xökümät keşeläre häm däwlät belän idärä itüçelär cıyılğandır, dip uylıym.
- Biznes turında söyläşergä böten şähärlärdän, böten cirdän dä kilgännär. Korstonda yäşilär, buğay alar.
- Yevropanıñ üseş häm tözekländerü bankınıñ Sovetımı inde, Cıyılışımı ütkärelä. Bank citäkçeläreneñ bu cıyılışnı Qazanda ütkärüeneñ maqsatı, alarnıñ üzläreneñ cıyılışların Qazanda ütkärü bulsa, bezneñ maqsat, yäğni bezneñ respublika yağınnan, alarnıñ aqçaların bezneñ respublikağa salu uñışlıraq ikänen kürsätep, alarnı respublikanıñ üseşen tä'min itü häm tözekländerü öçen aqça salırğa cälep itü, dip uylıym.
-Bik az mäğlümat anda närsälär baruı turında.
- Kiçä- bügen Qazanda närsä barğanın belmim. Korston yanında bik küp keşe cıyılğanın kürgän idem. Avtobuslarda bik küp , militsionerlar da bik küp cıyılğan ide. Şunı ğına äytä alam. Ä ni säbäple keşe cıyılğanı turında äytä almıym.
Xalıqara bankirlarnıñ , Yevropa buyınça xalıqara üseş häm tözekländerü bankınıñ bezdä utırışı bara. Bezgä anıñ faydası qayçan kilgäne, bik ozaqlap kilä ul .
- Uqıdım min, alar aqça birep toralar ikän, cirle tözeleşlärgä. Min qızıqsınıp uqıdım, niçek aqça alırğa bula alardan, ämma miña aqça kiräkmi.
- Şähärneñ üzägen äzräk yabıp tordılar. Korstonda bik qatı çaralar bara. Tärtip saqlawçılar bik qatı eşli.
- Qızğanıçqa qarşı belmim. Xäzerge waqıtta min xäbärlärne tıñlağanım yuq. Şuña kürä äytä almıym.
- İnvestitsiä, aqça kerergä tieş, nindider eş eşlär öçen.
- Finans mäsällärne çişärgä tırışalar.
- Yärdäm itärme soñ ?
- Yuq, älbättä, bez üzebez genä bu mäs’älälärne çişä alaçaqbız.
Mälikä Basıyr


text:
Muazzez Ersoy Yeni Cikan album sarkilarini dinle full
Muazzez Ersoy 2011 dinle, Muazzez Ersoy 2011 izle, Muazzez Ersoy yeni çıkan videosunu izle, Muazzez Ersoyson şarkısını dinle, Muazzez Ersoyen son albumünü dinle, Muazzez Ersoyfull müziğini dinle, Muazzez Ersoy kliplerini izle, Muazzez Ersoy klibini izle, Muazzez Ersoy videolarını izle, mp3 lerini dinle, Muazzez Ersoy full albumü dinle, Muazzez Ersoy full mp3 dinle, Muazzez Ersoy en yenilerini izle, Muazzez Ersoy orjinal klibini izle, Muazzez Ersoy orjinal videosunu izle, Muazzez Ersoy müziqini dinle, Muazzez Ersoy hd izle, Muazzez Ersoy populer muzik dinle
Bu sayfa hakkında yorum ekle:


text:
Qazannıñ bäyräme Tatarstanda yaña uqu yılına äzerlekne tizlätte
Qazannıñ zur bäyrämenä äzerlek, meñyıllıq qunaqları, çaraları artında küp kenä başqa möhim häm qızıqlı waqiğalar xäzer iğtibarsız qala. Şular arasında – inde berniçä könnän başlanaçaq yaña uqu yılı. Ğädättä yaña uqu yılına äzerlek respublikada avgustnıñ soñğı könnärenä qädär däwam itsä, bıyıl ul inde tämamlandı disäñ dä bula. Monıñ säbäbe – Qazannıñ meñyıllığı älbättä. Qayber mäğlümätlärgä qarağanda, bäyräm könnärendä ütäçäk çaralarğa Qazanıñ uqıtuçıları da cälep iteläçäk. Mäsälän, tatar tele uqıtuçıları qunaqlar belän eşläwdä qatnaşaçaq. Küräseñ, Qazannıñ bäyrämenä çaqırılğan millättäşlärebez belän tuğan teldä aralaşırğadır inde. Şuña da, mäktäplärne, bigräk tä Qazanda, yaña uqu yılına äzerlek tizlätelde. Respublikanıñ rayonnarında isä bu könnärdä mäğärif xezmätkärläreneñ avgust kiñäşmäläre bara. Şunısın da äytergä kiräk, başqalada mäktäp uquçıları yaña uqu yılın ğädättägeçä 1 sentäberdä başlasa, yuğarı uqu yortlarında belem aluçılarnıñ uqu yılı bıyıl barı tik 5 sentäberdän genä totınaçaq. Bu da Qazandağı bäyräm çaraları belän bäyle.
Tatarstan mäktäplärenä bıyıl berençe märtäbä 37 meñ bala baraçaq. Uzğan yıl belän çağıştırğanda älege san 300gä kimräk. Berençe qaraşqa, ayırma ällä ni küp tügel. Läkin 10 yıl elek bulğan sannar belän çağıştırsañ, Tatarstanda demografik wazğiätneñ ayanıçlığı inde sizelä. 1995 yılda berençe sıynıfqa xäzerge kön belän çağıştırğanda 10 meñgä artığraq bala barğan. İkençe, yäğni 2006-2007 uqu yılında mäktäpkä täwge tapqır baruçılarnıñ sanı 1 meñgä azraq bulaçaq. Şulay itep, balalar baqçaları, mäktäplärdä balalar sanı kimi, dimäk alar yabıla, anda eşläwçelär eşsez qala.
Alay da, balalar azaya dip kenä, respublikada yaña mäğärif oyışmaları tözelmi tormıy. Mäsälän, 2005 yılnıñ axırına qädär Tatarstannıñ törle töbäklärendä 26 yaña mäktäp açılaçaq. Alarda 4 meñnän artıq uquçı belem alaçaq. 200 balanı sıyındırğan 4 balalar baqçası da safqa bastırılır, dip kötelä. Bu sannarnı respublikanıñ Fän häm mäğärif ministrı urınbasarı Danil Mostafin iğlan itte. Ul beldergänçä, respublikanıñ bar mäktäplärendä dä kiräkle tözekländerü eşläre inde tämamlanğan. Şuña da qaramastan, küp kenä uqu yortları yanğın sünderü häm epidemiologik xezmätlär quyğan taläplärgä turı kilmi. Läkin bu säbäple genä 1 sentäberdän mäktäplär açılmıy qalmayaçaq.
Milli mäğärifkä kilsäk, anda yaqın kiläçäktä nindi üzgäreşlär kötelä soñ... Bu xaqta Azatlıq radiosı tıñlawçılarına Tatarstan Fän häm mäğärif ministrlığınıñ milli mäğärifne üsterü bülege citäkçese Radik Zaripov söyli.
Yaña uqu yılında bez tatar tele häm ädäbiäte buyınça yaña däwlät standartların buldırırğa telibez. Şulay uq törle fännärdän bez üzebezneñ töbäkkä bäyle bulğan milli-regional komponent nigezendä eşlängän östämä äsbaplar äzerlibez. Başqa çaralarğa kilgändä, tatar telen öyränüçe yäş ğalimnär öçen grantlar buldıru, tatar tele buyınça studentlar öçen törle bäygelär oyıştıru kebek çaralar da qaralğan
Radik Zaripov süzlärenä qarağanda, tatar tele uqıtuda da kiläçäk uqu yılında üzgäreşlär kötelmi. Anıñ süzläreneñ tormışqa niçek aşuı turında bez sezgä kiläse tapşırularıbızda söylärbez.Gölnaz İlgizär


text:
Azärbäycan prezidentı Häydär Alievnıñ Törkiädäge xastaxanägä kileü Baqıda anıñ xakimiättän kitüen taläp itüçe demonstratsiälärgä säbäp buldı.
Ike atna elek televidenie aşa turı elemtädä kürsätelüçe çığışı waqıtında xäle kisäk naçarawıp kitkän Azärbäycan prezidentı Häydär Aliev uzğan atna axırında Törkiädäge xärbi xastaxanägä kiterelde. Soñğı 3 distä yılnıñ küpçelek öleşendä Azärbäycannı citäkläp kilgän 79 yäşlek Aliev, sälamätlege qaqşawğa qaramastan, üktäbr ayında tağın ber märtäbä prezident bulıp saylanırğa niätli.
Azärbäycannıñ Törkiädäge ilçese Mehmet Aliev jurnalistlarğa prezidentnıñ sälamätlege bik yaxşı dip belderde. Törkiäneñ Anadolu agentlığı prezident Aliev barı tik ğädäti tikşerü genä ütä dip xäbär itä. Azärbäycan sälamätlek saqlaw ministrı Ali İsanov ta prezidetnıñ bernindi sälamätlek problemaları da yuq dip ışandırdı. Anıñ äytüençä, Alievqa operatsiä yasaw zarurlığı yuq häm ul tizdän Baqığa qaytaçaq.
Ämma Alievnıñ sälamätlege bik yaxşı buluına ışanuı qiın. İke atna elek Baqıda xärbi akademiädä çığış yasağanda ul kisäk yörägen totıp awırtuğa zarlanğan ide. Televidenie bu waqıyğanı translätsiäläwne kisäk tuqtatırğa mäcbür buldı. Alievnı yardämçeläre alıp kitte häm ul 15 minuttan soñ ğına yañadan cämäğätçelek aldına çığıp süzen däwam itte. Tağın 15 minuttan ul artqa taba yığılıp kitte häm tabiblar yardämennän soñ ğına çığışın tämamlıy aldı. Prezidentnıñ matbuğat xezmäte ul çaqta Alievnıñ qan basımı kisäk töşkän dip belderde.
Londondağı Yewraziä mäs’äläläre belgeçe Mevlit Katik bu waqıyğadan soñ Alievnıñ xakimiättä qalu-qalmawı aña qarşı demonstratsilärdän bigräk anıñ sälamätlegenä bäyle bulaçaq dip belderde. Alievnıñ elektän ük sälamätlek problemaları buluı mäğlüm. 1999-nçı yılda ul Ankaradağı şul uq xastaxanädä tın yulları infeksiäsennän däwalanğan ide. Häm şul yılda AQŞnıñ Kleveland şähärendä anıñ yörägenä operatsiä yasadılar. Soñraq şul uq xastaxanädä ul prostata operatsiäse kiçerde häm küz bäbäge elpäsen aldırdı. İke ay elek kenä aña şul uq Cleveland xastaxanäsendä büser operatsiäse yasaldı.
Yewraziä analitigı Katik uzğan atna axırında Alievnıñ Ankarağa kilüe säyer räweştä ser pärdäse belän qaplanğan ide di:
AUDİO: Soñğı berniçä yılda Aliev yöräk öyänäkläre kiçerde. Ämma, ni ğäcäp, anıñ xakimiättä qalu-qalmawı turında imeş-mimeşlär artqannan arta barsa da, ul härber operatsiädän soñ wazıyfasına kire qayta kilde. Tik bu yulı Törkiägä xastaxanägä kilü turında bernindi räsmi belderü bulmawı ğäcäp. Şulay da yäkşämbe könne anıñ matbuğat xezmäte bu xäbärne rasladı häm, matbuğat çaraları äytüençä, qayber çığanaqlar xärbi xastaxanädä tikşerü ütüe turında beldergän. Ämma älegä bernindi täfsille mäğlümät birelmi.
Sälamätlege turında imeş-mimeşlärgä qaramastan, uzğan atnada Prezident idaräse başlığı Ali Xäsänov Alievnıñ üktäbr ayında ütäçäk prezident saylawlarında öçençe möddätkä saylanırğa cıyınuın rasladı.
Azärbäycanda älegä açıqtan açıq Alievnıñ warisı dip qaraluçı şäxes kürenmi. Qayber küzätüçelär fikerençä, ägär dä ul wazıyfasınnan kitsä, ildä xakimiät buşlığı barlıqqa kilergä, säyäsi ığı-zığı başlanırğa mömkin. Soñğı 3 distä yılnıñ küpçelek öleşendä Azärbäycan Aliev citäkçelegendä buldı.
Kayber küzätüçelär xäzer Azärbäyanda kiläçäk prezident itep Alievnıñ ulı İlhamnı äzerlilär digän fikerdä. Ämma başqa ber küzätüçelär Aliev kitkännän soñ Azärbäycanda xakimiät öçen tärtipsez bäreleşlär başlanırğa mömkin dip isäpli. İlham, däwlät neft’ şirkäte vitse prezidentlarınıñ berse bulsa da, yış qına säyäsi çığışlar yasap eçke häm tışqı säyäsät turında fikeren belderep kilsä dä, törle säyäsi partiälär häm xakimiätne totuçı Naxiçevan ıruı xakimiätneñ aña tapşırıluına riza bulmasqa mömkin.
Xäzergä isä Baqıda başqa ber waqıyğağa, prezidentnığ 80 yäşlek yubileyına äzerlänälär. Comğağa bilgelängän bäyräm tantanalarına töbäktäge başqa däwlät citäkçeläre belän bergä Russiä prezidentı Vladimir Putin da çaqırılğan. Räsmilär Aliev tuğan könen Baqıda qarşılıyaçaq dip ışandıra.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Benedict XVI möselman illäre wäkilläre belän oçraştı
Düşämbedä Rim papası Benedict XVI 20dän artıq möselman ileneñ Vaticandağı wäkilläre belän oçraşıp din-ara dialognıñ zur ähämiäte turına söyläde. İke atna elek yasağan ber çığışında papa İslamnı kimsetkän süzlär äytep möselmannarnıñ xislären räncetkän ide. Bügenge oçraşu şuşı kierenkelekne yomşartu maqsatınnan oyıştırıldı.
"Forsattan faydalanıp, min bügen bar möselmannarğa iñ tirän ixtiramımnı qabat belderäsem kilä" di Benedict XVI.
İke atna elek papa möselmannarğa qarata mönäsäbäten zur şik astına quyğan ide. Sintänberneñ 12sendä Regensburg universitetında yasağan çığışında ul urta ğasır padişahınıñ İslam turında äytkän süzlären qabatlap möselmannarnıñ xislären räncetkän ide. XIV ğasır Vizantia padişahı Manuel Palaeologus bolay digän bulğan: "Möxämmät päyğämbär nindi yañalıq alıp kilde soñ, kürsätegez miña, fäqät yawızlıq häm keşesezlek tabarsız, häm dä üz dinen qılıç belän taratu färmannarın."
Bu süzlärne Möselmannar räncetü dip qabul itte, dönyanıñ berniçä ilendä protest çaraları ütte. Papa, mine döres añlamağannar, bu minem şäxsi qaraş tügel, barı tik sitat qına, dip añlatma birsä dä, möselmannar anı ğafu ütenergä taläp itte.
Rusiäneñ Mäftilär Şurası räise Rawl xäzrät Ğäynetdin uzğan atna radiobızğa birgän äñgämäsendä bolay digän ide:
"Qänäğätländek disäk tä bula, çönki Benedict XVI bu minem fikerem häm katolik çirkäwe pozitsiäse tügel dip añlattı. Bälki ul monı üzeneñ xezmäte belän kiläçäktä tağın da tanıtır, İslamğa häm möselmannarğa xörmäten ğämäldä küräster. Ämmä, bu äle yañğıraş tabar, Benedict XVIğa küp märtäbä İslam illärendä bulğanda, möselman oyışmaları belän oçraşqanda üzeneñ İslamğa mönäsäbäten äytep aqlanırğa turı kiler dip uylıym" dide Rawil xäzrät Ğäynetdin.
Düşämbedä möselman illäre wäkilläre belän oçraşuında Benedict XVI, elekke papanıñ İslam dönyası belän mönäsäbätlär qoru eşen däwam itäçägen belderde:
"Min xristiannar belän möselmannar arasında ixtiram wä ışanıçqa nigezlängän ozaq yıllar däwam itkän mönäsäbätlärneñ alğa taba da däwam itüen, alay ğına tügel, dinnärebez arasında uratqlıqlarğa quanu, ayırmalarğa ixtiram, añlaşu nigezendä tağı da täräqqi itüen telim" di Benedict XVI.
Berük waqıtta ul möselmannarnı da şundıy uq mönäsäbätkä çaqırdı. Qayber möselman illärendä, äytik Söğüd Ğäräpstanında, başqa din totuçıalarnıñ ğibädätlären irken qıla almawına Vatican borçılu belderä. Benedict XVI şulay uq, keşe ğömereneñ qimmäten añlatu - ruxanilarnıñ burıçı, digän süzlär äytte. Monısı, küräseñ, intihar höcümçelärne istä totıptır.
Alay da bügenge oçraşu äñgämä räweşendä ütmäde, anda papa üze genä säyläde. Oşraşuda şul isäptän, Törkiä wäkile dä bar ide. Noyäber ayında Benedict XVInıñ Törkiägä baruı qaralğan.
Ali Ğilmi


text:
İran belän Törkmänstan prezidentları Möhammäd Xatami häm Saparmorat Niyazov bügen çik buyındağı yılğada "duslıq" buası açılışında qatnaştı. İranda yılğanıñ iseme – Harir, Törmänstan yağında – Tejen.
Tantanada çığış yasap Niyazov, älege bua su qıtlığı problemasın xäl itäçäk, dip belderde:
"Törkmänstan su qıtlığı turında belä. Monı istä totqanda Duslıq buası İrannıñ Meşed şähäre häm bezneñ ixtiyaclarnı da qänäğätlenderäçäk. Bu sunı şulay uq 25 meñ hektar cir öçen qullanıp bulaçaq, anda mamıq häm boday üsäçäk, şulay uq kötülek öçen cir bulaçaq" dide Törkmänstan prezidentı.
Küpçelege İran belgeçläre tarafınnan tözelgän älege buanıñ bieklege – 75, ozınlığı – 600 metr. 60 million dollarlıq xisabın ike il büleşkän. Älege urtaq proekt ike ilneñ dä cirlären sulandıru häm energetika ölkäsendä tiränräk xezmättäşlekkä yul açır dip farazlana.


text:
Törkiädä qoş kizüe tarala
"Komissiä, Azärbajcan, Ärmänstan, Görcistan, Süriä, İran häm Ğiraqtan qoş mamığın kertüne tıyu turında qarar äzerli, ul zur ixtimal belän irtägä iğlan iteläçäk. Bu – H5N1 virusı tabılğan Törkiäneñ kürşeläre."
Yevropa Berlege Törkiädän tere qoş häm qoş ite kertüne tıyğan ide inde. Uzğan atnada 3 bala ülgän Van ölkäsendä sälämätlek saqlaw ministrı xalıqnıñ qoşlar yanına yaqın kilmäskä çaqırdı. Rusiäneñ baş sanitar tabibı Gennady Oniçenko, sälämätlek saqlaw räsmiläre qoş kizüeneñ Rusiägä ütep kerüen buldırmas öçen Törkiä, Görcistan häm Azärbajcan belän çik buylarında östämä kontrol çaraların buldırdı, dip belderde. Exo Moskvı radiosına, Oniçenko, möselmannarnıñ Mäkkägä Hac ğämäle, qurqınıç virusnıñ tiz taraluına yul aça ala, dip belderde.


text:
Yevropa Berlege Gazpromnan bäyle buluın kimetü yulların ezli
Brüsseldä bu atnada soñğı berniçä yılda bulmağan kisken qararlarnıñ berse qabul itelde. Yevropa Komissiäse atnakiç könne, Yevropa Berlegeneñ köndäşlek qanunnarın xörmät itmägän çit il şirkätlärenä Yevropa bazarı yabıq bulaçaq, dip belderde. 27 il kergän Berlek yağulıq ölkäsendä üzeneñ Gazprom kebek şirkätkä bäylelegen kimetügä taba adımnar yasıy.
Rusiäneñ Gazprom häm Cäzäirneñ Sonatrach kebek monopoliäläre – üz illärendä yağulıq bazarında başqalarğa da eşlärgä irek birmäsä – Yevropa Berlege bazarına kerä almayaçaq.
Bügen Brüsseldä Barroso jurnalistlar belän oçraşqanda, Gazprom turında turıdan turı söylämäsä dä, Yevropanı gaz belän 25%qa tämin itep torğan bu şirkät telgä alındı. Ayırım alğanda Kremlneñ yağulıq säyäsäten Ukraina, Belarus häm Gruziä kebek illärgä qarşı qoral bularaq qullanuı telgä alındı:
"Ber ilneñ yäki ayırım keşeneñ, kileşü bulmıy torıp, Yevropanıñ yağulıq çeltären üz kontrolenä alu xaqı yuq. İrekle bazar xörmät itelergä tieş. Tağın ber qabantlıym, maqsat ul şirkätlärne Yevropa Berlege bazarınnan çitläşterü tügel, kiresençä, böten taraflarnıñ berdäm qanunnarnı ütäwendä. "
Yevropa Berlegen küptän inde Rusiäneñ energiä bazarına çit il şirkätlären kertmäwe borçıy. Şul uq waqıtta däwlät kontrolendäge Gazprom Yevropada üz urının alğan. Berlinda yäşäwçe yağulıq iminlege belgeçe Joerg Himmelreich, Yevropa Komissiäseneñ bu qararı Rusiäne üzgärtmäs dip sanıy:
"Yaqın kiläçäktä çit il şirkätlärenä bu ölkägä kerü mömkin bulmas, dip sanıym. Gaz quu öleşenä kilsäk, biredä bäyäne gaznı quuçı bilgeli. Rusiä monı töbäktä säyäsi qoral bularaq qullana, häm Rusiä, Putin häm annan soñ kiläçäk keşe monı ber qayçan da üzgärtmiäçäk."
Yevropa Berlegeneñ berdäm yağulıq säyäsäte bulmawı arqasında küptän tügel Gazprom Yevropada berniçä il belän xezmättäşlek kileşülären özde. Xäzer bu şirkätneñ törle formalardağı wäkillekläre Berlekneñ 17 ilendä bar.
Bügen Gazpromnıñ matbuğat wäkile Sergei Kupriyanov, "Gazprom – Yevropanı gaz belän tämin itep torğan iñ ışanıçlı şirkätlärneñ berse, bez Yevropa Berlegeneñ yağulıq bazarınıñ iminlegen häm totrıqlılığın saqlaw maqsatın añlıybız," dip belderde.
Yevropa Komissiäseneñ böten şirkätlärneñ Yevropa qanunnarın ütäwen taläp itüe – Gazpromnıñ qayber zur kileşülärdän çığu kiräklegenä işarä yasıy.
Närsä bu, Yevropanıñ Rusiägä qarşı adımımı dip sorawçılarğa, yağulıq iminlege belgeçe Himmelreich cawabı:
"Beräwlär monı qarşı adım dip äytsä, min bu adımnı – saqlanu çarası dip bäyälär idem. Bu – Yevropadağı xosusi köndäşlekne Gazprom kebek däwlät kontrolendäge säyäsi maşinadan saqlaw."
Bäyälär häm bazarğa mondıy irek birügä Yevropadağı qayber yağulıq şirkätläre dä qarşı çığa, ayırım alğanda Germaniä häm Fransiä şirkätläre. Ämma alarnıñ äle üz pozisiäsen yaqlarğa waqıtı bar. Täqdimnär, Yevropa Parlamentı häm Berlekneñ Ministrlar Şurası tarafınnan xuplanğaç qına ğamälgä kerä ala. Bu isä 2 yıldan da tizräk bulmas, di belgeçlär.


text:
Çeçnyänıñ Mäskäw yaqlı xökümäte başlığı Sergey Abramov wazifasınnan kitte. Çeçnyä prezidentı Alu Alxanov Mäskäwdä, curnalistlarğa, Abramov bıltırğı yul qazasınnan soñ sälämätlege naçar bulu säbäple, kitärgä mäcbür dide. Alxanov anıñ urının kem alaçağın äytmäde.
Alu Alxanov “Bulaçaq premer ministr turında älegä söyläşergä telämäs idem. Çönki ğärizänı Sergey Borisowiç bügen genä birde. Bu turıda äle söyläşäse bar. Anıñ sälämätlege belän Çeçnyäda eşläw awır bulaçağın añlıym, şuña kürä dä ul bu qararğa kilgänder, dide Çeçnyä prezidentı Alu Alxanov.”
Xäbärçelär fikrençä, Abramov urınına, anıñ bıltırğı yul qazasınnan soñ, premer ministr wazifaların başqarıp kilgän Ramzan Qadıyrov täğdim itelergä mömkin.


text:
Saakaşvili urınınnan kitte. Yañadan qaytu öçen
Rusiädä prezident saylawları könen äle bilgelädelär genä, ä menä Gruziädä prezident urını öçen yarış inde başlandı - yäkşämbedä ilneñ xäzerge başlığı Mixail Saakaşvili urınınnan kitüen häm yañadan saylanu öçen köräş başlayaçağın iğlan itte. Bu yäkşämbedä buldı. Şul uq könne oppozitsiä Tiflis uramnarına çığıp, xökümättän bäysez sanalğan İmedi telekanalı eşen yañartunı taläp itte.
Ämma bu isemlek tä aldağı könnärdä üzgärä ala. Dikäbrneñ 6-sına qädär härber nämzät üzen yaqlawçılardan 50 meñ imza cıyarğa tieş bulaçaq, räsmi däğwaçı bularaq alar şunnan soñ ğına isäplänä başlayaçaq.
Nämzätlär arasında ilneñ xäzerge prezidentı Mixail Saakaşvili dä bar. Döres, xäzer inde ul prezident sanala almıy - yarışta qatnaşu öçen Saakaşvili urınınnan kitärgä tieş buldı. Ämma ul üzeneñ kire qaytuına nıq ışana kebek, anıñ belderüennän şul añlaşıla:
"Barığız da beläsez ki, bez saylawaldı kampaniäsen başlap cibäräbez. Minem wäkälätlär 40 köngä parlament räise Nino Burjanadzegä tapşırılıp toraçaq. Min isä prezident saylawlarına äzerlänäçäkmen", dide Mixail Saakaşvili.
Ul şuşı belderüen yasağanda oppozitsiäneñ distälärçä meñ tarafdarı Tiflis uramnarına çığıp, xakimiättän bäysez sanalğan İmedi televideniäse eşen yañartunı taläp itte.
"Bez Nino Burjanadzeneñ İmedi eşli başlawı öçen kiçekmästän tieşle çaralar kürüen telibez, ägär dä bu bulmıy ikän, bez inde yänä cıyınğa çığıp Burjanadzene dä bärep töşeräçäkbez", dip yanadı Tiflistäge protestta oppozitsiäneñ urtaq nämzäte sanalğan Levan Gaçeçiladze.
İmedi telekanalı tapşıruları noyäbr başında Saakaşvili xökümäte tarafınnan, oppozitsiäneñ xakimiätkä qarşı oyıştırğan cıyınnarınnan soñ tuqtatılğan ide.
Yäkşämbe kiçen Rustavi 2 kanalında bäyän itelgän ber äñgämäsendä Mixail Saakaşvili İmedine yabunı aqlap, ul telekanalnı "yalğan maşinası" dip atağan ide. Saakaşvili süzlärenä qarağanda, telekanal üz eşen däwam itä alaçaq, ämma ul başta, İmedine oyıştırğan eşmäkär Bädri Patarkatsişvili qullarında qoral bulmayaçağına garantiälär birergä tieş.


text:
Yewropa Berlege illäre İrannı atom bayıtu belän bäyle härtörle eşne tuqtatırğa çaqırıp, tuqtatılmağan oçraqta mäs'äläne BMO İminlek Şurasına tapşıru belän yanarğa cıyına.
Berlekneñ ministrlar oçraşuında bügen qabul iteler dip kötelgän belderü ölgesendä şundıy kisätü bar.
Ul arada İrannıñ atom söyläşüläre törkeme räis urınbasarı Jawad Vaedi Brüssel'dä Yewropa Berlege isemennän Tähran belän söyläşülär alıp baruçı Fransiä, Britaniä, häm Germaniä wäkilläre belän oçraştı.
Vaedi söyläşülär bik uñay buldı dide. Britaniä Diplomatı John Sawers İran ällä ni zur yaña täqdim yasamadı dide.
Londonda BMO İminlek Şurasında daimi äğza bulğan 5 il AQŞ, Britaniä, Fransiä, Rusiä häm Qıtay häm tağın Germaniä wäkilläre İran turında urtaq pozitsiä buldıru mäs'äläsen qarıy.
Atnakiç könne 2-nçe fevral'dä Vienada BMOnıñ Xalıqara Atom Energiä İdaräse oçraşuı ütäçäk.


text:
AQŞ däwlät sekretare Condoleezza Rice, İran Yevropa illäre täqdim itkän kileşüne qabul itmäsä, bu eşneñ Berläşkän Millätlär Oyışması İminlek Şurasına tapşırılaçağın belderde. İrannıñ atom programması tiräsendäge kierenkelekne çişü – ber nindi dä waqıt qısalarına quyılmıy, dide Rice.
"İran xalıqara kileşülär nigezendä eşçänlek alıp barırğa tieş. Bez ber nindi dä waqıt çikläwläre quymadıq. Yevropa diplomatları belän daimi elemtädä torabız, eşlär barışı, alğa kiteş turında beleşep torabız" dide Rice.
Britaniä, Fransiä häm Germaniä sişämbe könne İrannıñ atom räsmiläre belän söyläşülärne yañarttı. Yevropanıñ älege 3 däwläte İrannı uran bayıtu programmasın tuqtatırğa ügetli.
Bügen Condoleezza Rice Yevropada üzeneñ soñğı tuqtalışın Brüsseldä yasadı. Anda ul NATO häm Yevropa Berlege räsmiläre belän orçaştı.


text:
Amerikanıñ Rusiädäge ilçese William Burns: "Soñğı un yılda Qazan häryaqtan üseş alğan"
Amerikanıñ Rusiädäge ilçese Uil'yam Berns Qazanda soñğı tapqır monnan un yıl elek bulğan. Şul däwer öçendä ul Tatarstan başqalasınıñ şaqtıy üzgärgänen äytte matbuğat oçraşuında. Qazannıñ maturayuına basım yasadı häm iqtisadi yaqtan üseş alğanın bilgeläde. Uil'yam Berns un yıl elek Qazanğa kilgändä - Sovetlar Soyuzı tarqalğannan soñ tormışnıñ awır buluın häm monıñ qartlar tormışında ayıruça çağıluın assızıqladı.
Ul Qazandağı dinara mönäsäbätlärneñ böten dönyağa ürnäk bulırlığın äytte
Min Tatarstanda dini wäkillär belän oçraştım. Älege şähär İslam tarixında zur rol' uynıy. Miña qalsa böten illär dini tatulıq mäğnäsendä sezdän ürnäk alırğa tieş.. Matbuğat oçraşuında İran belän bulğan mönäsäbätlärgä qağılışlı sorawlar buldı. Uil'yam Berns diplomat bularaq Yaqın Könçığışta eşlägän. Bu xaqta Uil'yam Berns
Ameriqa häm Rusiä belän bergä İran mäs’äläsendä tığız eşlädek. Amerika da, Rusiädä dä, İrannıñ atom qoralın buldıruı dönyağa qurqınıç tudıra digän fikerdä tora. Häm monı xalıqara jämägat'çelekkä citkerergä kiräk. Uil'yam Berns Amerika häm Tatarstan studentları arasındağı almaşu programmalarına, yäğni Tatarstan studentlarınıñ Amerikada barıp, ä Amerikalılarnıñ Tatarstanğa kilep belem alularına tuqtaldı. Bügenge köndä bezneñ respublikadan 600 student Amerikada uqıp qaytqan.
Uil'yam Berns kiläçäktä yäş eşmäkärlär arasında da üzara almaşu oyıştırırğa kiräklegen äytte.
Studentlardan tış Amerika ilçese urta mäktäplärdäge matematika häm tögäl fännär uqıtuçıları arasında almaşu programmaları buldırırğa kiräklegen assızıqladı. Uil'yam Berns Rusiä tögäl fännär buyınça belgeçlär äzerläwdä şaqtıy alğa kitüen, ä Amerikanıñ awırlıq kiçerep kilüen bilgeläp uzdı.
Şulay uq xoquq yaqlaw oyışmaları häm viza säyäsäte turında da sorawlar birelde. Bilgele bulğança Amerika Rusiädäge däwlätneke bulmağan xoquq yaqlaw oyışmalarına grantlar, yäğni aqçalar birep tora. Bu bilgele Rusiä citäkçelegenä oşap betmi häm xäzer Däwlät dumasında monı çikläw turında qanun qarala. Uil'yam Berns demokratiäne tağın da üsterü öçen grantlar birü kiläçäktä dä däwam itäçägen äytte.
Amerikağa kerü öçen viza yasaw mäs’äläsendä kilgändä Uil'yam Berns anıñ uzğan yıl belän çağıştırğanda 50 protsentqa artqanın bilgeläp uzdı.
Ul viza eşlänep birelü waqıtınıñ kimetelüen äytte.
Monnan tış matbuğat oçraşuında Rusiäneñ Berdäm säwdä oyışmasına kerü mäs’äläsenä tuqtaldılar. Amerikanıñ Rusiädäge ilçese Uil'm Berns älege oyışmağa kergäç Rusiäneñ üz tovarların böten dönyağa tanıtu öçen mömkinlege artaçağın, şul uq waqıtta zur köndäşlekkä äzer bulırğa kiräklegen äytte.
Landış Xarrasova


text:
Tөmәn өlkәsendә, küptәn tügel, өlkә milli mәdәni mөxtәriәteneŋ qorıltayı bulıp uzdı. Anda gubernator urınbasarı Vladimir Yakuşev da qatnaşqan. Üzeneŋ çığışında ul kilәse yıl budcetında tatar mәnfәğәtenә totıla torğan çığımnarnıŋ külәmen 3 tapqırğa arttıru mөmkinlege turında әytkәn. Ә Qazannan kilğәn kunaq, ğalim Damir Isxaqov, Seberdәge millәttәşlәrneŋ moŋ-zarların Rusiә tatarlarına bağışlanğan federal programmada çağıldırırğa vәğdә itkәn. Qorıltaynıŋ axırğı rezolutsiәsendә, ayıruça zur iğtibar, Tөmәn өlkәsendә tatar mәğәrifen buldıruğa yunәltelә.
Nail Alan, Tөmәn


text:
Qarşılıqnı xäl itü maqsatı belän kilgän Quşma Ştatlar Däwlät sekretare Condoleezza Rice Qanadağı
keşelärneñ ülemenä qarata tirän qayğısın belderde. Yerusalimda ul İzrail citäkçeläre belän oçraştı. Anda bulğanda Quşma Ştatlar däwlät sekretare Condoleezza Rais bolay dip belerde: “Bez xärbi çaralarnı mömkin qädär tizräk beterergä telär idek. Ägär bu minnän genä torsa tınıçlıq kileşüe turında inde kiçä uk iğlan itelgän bulır ide. Läkin bu xaqta, qarşılıqa kergän yaqlar kileşergä, tieşle şartlar tudırılırğa tieş. Höcümnärne tuqtatu, ike yaq ta qabul itä alırlıq şartlarnı küz aldında tota”dide Quşma Ştatlar däwlät sekretare Condolleezza Rice.


text:
"Tatarstan" jurnalınıñ çirattağı tuğızınçı sanı TR Prezidentı Mintimer Şäymievnıñ respublika xalqına Tatarstannıñ suverenitet turında Deklaratsiä qabul itelügä 14 yıl tuluğa bağışlanğan möräcäğäte belän açılıp kitä. Şulay uq bu säxifädä respublikadağı möhim ictimaği-säyäsi waqiğalarğa qısqaça küzätü birelä. “Tatarstan” jurnalı Rusiä federalizmına, Rusiäneñ milli-däwlät tözeleşenä, däwlät xakimiäte sistemasın reformalaştıruğa bağışlanğan materiallar birep barunı däwam itä. Jurnalnıñ bu sanında xäbärçe Niaz Äxmädullinnıñ LDPR liderı RF Däwlät Duması räise urınbasarı Vladimir Jirinovskiy belän, ä xäbärçe Aynaz Möxämmätcanovnıñ kürenekle säyäsätçe, uzğan çaqırılıştağı Däwlät Duması deputatı Fändäs Safiullin belän federalizm mäs’äläläre turında ütkärgän äñgämäläre äzerlänep bastırılğan. Äñgämä waqıtında alarnıñ ikesenä dä ildä alıp barılğan milli säyäsätkä qaraşları turında soraw birelgän. Jirinovskiy bu sorawğa menä niçek cawap birgän :...“ Ägärdä tınıçlıq telisez ikän, ilneñ territoriäsen millätlär buyınça bülü bulırğa tieş tügel. Milli mäs’älälärne kütärmägez. Rossiädä titullı millät –urıslar. Bu absolyut obyektiv xäl. İñ möhime- grajdanlıq xoquqı, ä milli xoquq tügel
. Rossiä grajdannarınıñ xoquqı—urıs xalqınıqı. Şunıñ öçen milli säyäsätne berdänber urıs milläteneñ milli mäs’älälären çişü östendä alıp barırğa kiräk
, - dip cawap birgän ul. Şuşı uq sorawğa Fändäs Safiullin ildä milli mäs’älälärne çişü buyınça eşlägän däwlät oyışmalarınıñ beterelüen, yabıluın, yuqqa çığarıluların sanap kitä: “ Rossiädä milli eşlär buyınça ministrlıq yabılğan, küpmillätle federativ ilneñ yuğarı zakon çığaru orğanınıñ millätlär palatası beterelgän. Milli säyäsätne finanslaw bötenläy tuqtatılğan. Milli mäktäplärne, yuğarı uqu yortların açtıruğa kirtä quyu, milli massaküläm –mäğlümat çaraların açtırunı totqarlaw bik küp vlast'' iäläreneñ inde küptän ğämälenä kergän.Soñğı xalıq sanın alğan waqıtta Tatarstanda yäşägän tatarlarnıñ sanın 50% tan kim itep kürsätügä tırışu da, şul milli territoriälärneñ yäşäwenä nigez buldırmas öçen yünältelgän. Häm başqalar, häm başqalar,-
di ul . Qaysıber Rossiä säyäsätçeläre tarafınnan, mäsälän, Vladimir Jirinovskiy, äytüençä, milli faktornıñ köçäyüe ul - Rossiä xökümätenä, häm rus xalqına yanaw bulıp tora dip äytüçelärgä sez närsä diär idegez?,- digän xäbärçeneñ sorawına: Fändäs Safiullin bolay dip cawap birä: “ Döresen äytkändä , Jirinovskiynıñ fälsäfäse ul çınnanda Rossiägä ber real'' qurqınıçlıq tudıra, häm bu cimergeç fälsäfä. Çönki mondıy fälsäfäne taratu, maxsus räweştä xalıqlarnıñ xoquqların çikläw, alarnı tiz waqıtta urıslaştıru säyäsäte , konfessiälär, millätlär arasında qarşılıq tudıraçaq, häm Rossiägä tiskäre qaraş tudıraçaq, häm mondıy ideologiä Rossiäne izolyatsiägä kiteräçäk
,-di ul. Häm Fändäs Safiullin şunı da iskä töşerä: “Rossiädä yäşägän az sanlı xalıqlarnıñ xoquqları urıs millätennän bulğan Latviä grajdannarınıñ xoquqlarına qarağanda küpkä tübänräk, çönki urıslar Latviädä mäktäptä 40% fännärne başqa teldä uqısalar, Rossiädäge rus millätennän bulmağan xalıqlarnıñ kübese tuğan telendä belem aludan bötenläy mäxrüm”,-
di ul.
Ä bu atnada Tatarstanlılarnıñ latinitsa alfavitına küçü mäs’äläse, Mäskäwneñ Konstitutsion mäxkämäsendä qaralğan ide. Bu mäsälägä bulğan qaraşlar da diskussiädä qatnaşqannar tarafınnan qapma-qarşı.
Jurnalnıñ bu sanında Mirza Mäxmutovnıñ Bawlı şähärennän Mösäğit Xäbirov yazğan xatına cawabı bastırılğan. 1969-83 yıllarda mäktäp direktorı bulıp eşlägän M.Xäbirov bügen kilep ul çorda mäğärif ministrı bulıp eşlägän M.Mäxmutovqa tatar mäktäplären rus telenä uqıtırğa küçerüdä “iñ zur figura sez idegez, ä bügen kilep sez Mäkkägä xac qılırğa barğansız ikän. Ämma min sezneñ islamnıñ izge namälärenä tabınuığızğa ışanmıym”,-dip yaza xatında. Ä Mirza Mäxmutov TR mäğärif ministrı bulğan çorında cämğiättä nindi ictimaği häm säyäsi üzgäreşlär, häm ul waqıttağı cämğiätneñ üseş däräcäse belän bäyle bulğan närsälär turında söyläp,anıñ berençe sorawına bolay di: “mäktäp ul ,- telgä häm matematikağa öyrätü urını ğına tügel, ä mäktäp ul- ğailädä häm däwlättäge üzgäreşlärne üz eçenä cıyğan ictimaği ber böten organizm.”,- häm üzeneñ mäğärif ministrı wazifasın ütägän waqıtta eşlägän eşlären: “Aşağan belmi, turağan belä ”,-dip sanap kitä. Ä xat yazuçınıñ närsägä tabınu turındağı sorawına Mirza Mäxmutovnıñ niçek cawap birgänen, xörmätle uquçılar, sez üzegez jurnaldan uqıp belsägez, qızıqlıraq bulır.
Küptän tügel Tatarstanda ataqlı ädip, cämäğät eşleklese häm xäzerge törki ğawamnıñ olpat wäkile Mostay Kärim qunaqta bulıp kitte. Sezneñ iğtibarğa şağir Renat Xarisnıñ başqort şiğriäte ostası belän oçraşudan alğan tä''sirläre cirlegendä yazılğan publitsistik mäqäläse täqdim itelä.
“Keşelär häm yazmışlar“ säxifäsendä urın alğan Azat Axunov mäqäläse çit illärdä yäşägän, tatar gumanitar fänenä zur öleş kertkän kürenekle ğalim-tyurkolog Äxmät Timerneñ tormışı häm ğibrätle yazmışı turında . Tumışı belän ul Tatarstannıñ xäzerge Bögelmä töbägeneñ Älmät awılında tuıp üskän ber krästiän tatar keşese . “İreklek saylap, ilen yuğaltqan” digän isem astında bastırılğan bu yazma ğalimneñ Törkiädä , Germaniädä yäşägän waqıtların çağıldıra. Anıñ Germaniädä yäşägändä “Azatlıq” radiosında ber yıl çaması eşlägäne turında da äytep kitelä .Anıñ wafat buluına bıyıl ber yıl tuluğa, bu yazma anı iskä alu xörmätennän. Anıñ tormışı häm yazmışı , älbättä, macaralarğa bay bulğan romannar yazılırğa layıq”,-dip başlana bu yazma . Ä yazmanı jurnaldan üzegez uqırsız. Şuşınıñ belän Tatarstan jurnalınıñ 9 sanına küzätü tämam.
Mälikä Basıyr, Qazan


text:
Yevropa Komissiäse Gruziägä 4 million 650meñ yevrolıq yardäm birä. Şunduq bireläçäk aqça reformalarnı yaqlaw häm qanunçılıqnı nığıtu mäqsatın quya.Ütkän ayda Berlek Gruziädäge yustitsiä häm politsiä reformaların küzätü öçen üz belgeçlären cibärergä qarar birde. Komissiä süzçese Emma Udwin yardäm turında bolay dip söyläde(audio)
Bez Gruziäneñ yaña xökümätenä üz tırışlıqları belän qayber möhim sektorlarnı reformalarğa yardäm itäbez. Misal öçen törmä reformaları, şartlı xökem itüne kertü , qayber möhim administrativ üzgäreşlär –misal öçen Yustitsiä ministırlığı , yustitsiä şurası şulayuq eçke eşlär ministırlığında ...
Gruziä prezidentı Mixael Saakaşvili bügen Mäskäügä kilde. 3 könlek säfäre waqıtnda ul Rusiä citäkçse V.Putin belän oçraşaçaq. Saakaşvilinıñ separatist töbäklärne üzäk xökümät kontrolenä qaytaru tırışlıqları Rusiä belän mönäsäbätlärne kierenkeländerde. Kiçä Gruziä parlamentı citäkçese Burjanadze Saakaşvili Putin belän Könyaq Osetiä yäki Gruziädäge Rusiä bazaları mäsäläsen söyläşmiäçäk dip belderde


text: Quşma Ştatlar däwlät sekretareneñ urınbasarı Djon Bolton bügen Seulda Tönyaq Qöreyänıñ atom töş programı qurqınıçın beterü yulları turında söyläşülär ütkärde. “Tönyaq Qöreyänıñ atom töş programı tiräsendä tuğan kierenkelekne çişü öçen prezident Buş tınıç, diplomatík yul tabırğa cíına. Bez ähämiätle täqdimnär yasadıq häm xäzer Tönyaq Qöreyädän cawap kötäbez”, dip äytte Djon Bolton. Äle yaña ğına Qıtayda bulğan söyläşülär waqıtında Quşma Ştatalar Qöreyä xalıq demoqratik republígına täqdim belän çıqtı. Ägär dä Pxenyän atom töş programınnan baş tartsa, AQŞ anıñ änergetiqä tarmağın üsterüdä yärdäm itäçäk.


text:
Neşet Çelebi - Suna Boylum
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Suna Boylum
Etiketler : Neşet Çelebi - Suna Boylum türkü indir, Neşet Çelebi - Suna Boylum türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Suna Boylum mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Suna Boylum türküsü, Suna Boylum sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Suna Boylum bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın
Neşet Çelebi - Yürü Bre Fani Dünya
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Karnı Büyük Koca Dünya


text:
“Tatarstan poçtası” Tatarstannıqı bulırmı?
Cıyılışnı ministr Färit Fazıylcanov doklat belän başlap cibärde. 2006 yılda Respublikada 100% käräzle elemtä urnaşqan. Şul räweşle abonentlar küläme Tatarstan xalqı küläme belän täñgälläşkän. Monnan tış respublika oyışmalar internetqa totaştıru ölkäsendä dä, zur adımnar yasalğan. Çığış öçen süz “Tattelekom” oyışması citäkçese Şafiğullin Lotfulla birelgäç, bu ölkädä bar da al da göl tügel ikänlege açıqlana başladı. Uzğan yıl Tattelekom belän GTS, Şähär telefon elemtä çeltäre bergä quşılğannan soñ oyışma yıllıq kerem kürsätkeçläre bermä ber artqan. Alay da respublikada rayonnarında bu ölkädä eşlänäse eşlär küp, häm älbättä Tatarstan xökümätennän bu sorawlarnı xäl itärgä yärdäm kiräk. Mondıy yärdämne Röstäm Minnexanovtan, Tattelekom citäkçese Şafiğullin Lotfulla äfände cıyılışta açıq itep sorarğa buldı.
Älege utırışta respubliqa rayonnırında elemtä sistemaların sifrlaştıru, yañartu mä’säläsendä kütärep çığırğa kiräkter. Bügenge köndä Çallıda, Bögelmädä, Tübän Qama, Älmät, Zäydä elemtä sistemaların almaştırırğa kiräk. Bu eşlärgä 500 million sumğa yaqın aqça kiräk.
Tatarstan premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov isä, Tattelekomğa matdi yärdäm kürsätergä aşıqmıy. Bez yaña sistemalar urnaştırıp, alarğa tayanıp qına eşlärgä tügel, bügenge köndä urnaştırılğan, elekke sistemalarda eşlärgä öyränergä tieşbez dip belderde.
Älbättä mondıy külämle proyekt aqçasız tormışqa aşıra almıy, här oyışmağa östämä material' yärdäm qoma şawlamas ide. Aqça turında cıyılışta Röstäm Miñnexanov menä ni dide.
Bez aqçanı añlı räweştä tatırğa tieşbez. Maqsatı bulmağannarğa naçar, ä bezneñ maqsat bar. İñ möhime aqçanı döres itep bülergä. Ä aqçanı iñ döres itep min büläm, spurlaşmagıyz da. Ägär aqçağıznı bülä belmisez ikän, bez yärdäm itärbez.Respubliqa premyer ministrı Röstäm Miñnexanov Komp'yuter cıyuçı şirkät “ICL- KPO VS” oyışması citäkçese D'yatko Viktor Vasil'yeviç täqdimnären, xupladı. Vitor äfäfnde, Tattelekom citäkçelege sıman matdi yärdäm soramıy, ä yäş belgeçlärne uqıtu, alarnı eş belän tä'min itü mäsäläsen kütärep çıqtı. Premyer ministr “Bez bu mä’sälägä qarağan proyektlarnı tormışqa aşırırğa yärdäm itärgä äzer” dip belderde.
Utırışta, şulay uq küplärne borçığan “Tatarstan poçtası” mä’säläse dä kütärelde.İsegezgä töşeräbez, inde berniçä yıl artıq Rusiä Tatarstan poçtasın üzenä buysındırmaqçı bula. Bu mä’sälägä Röstäm Miñnexanov ta bitaraf tügel. Utırışta ul bu xaqta ul menä ni dide.
Federal' xezmättäşlärebez üzeneñ köçen faydalanıp, bezneñ oyışmanı buarğa tırışa. Rusiä tik torğannan Tatarstan oyışmasın üzeñne itä almıy, bu xoquqsız ğämäl. Respublikada federal poçta açsınnar, bez qarşı tügel bit, oçraşıyq, söyläşik, konkurentsiä bulu äybät kenä. Bezneñ üzebezneñ poçta belän problema yuq. Ul yaxşı ğına eşli, annı federal yasasaq ul talğında yaxşıraq eşli başlamayaçaq. Eş urınınnan faydalanıp, keşe äyberen üzeneke itü, beräwgä dä röxsät itelmägän. Bez “Tatarstan poçtasın” saqlıp qaluda nıq toraçaqbız. 2006 yılğa “Tatarstan poçtası”nıñ yıllıq kereme 55 % artıp, 30 million sum täşkil itkän. Tatarstan poçtası üzen üze aşatırlıq.
Ğadel Galämetdinov


text:
Tufan Miñnullinnıñ 70 yäşlek yubiley kiçäse
Ğ.Kamal teatrında uzğan bu yubiley kiçäsendä Tufan Miñnulinnı qotlarğa respublikanıñ iñ däräcäle citäkçeläre, deputatlar, yazuçılar, Rossiäneñ törle töbäklärendäge tatar häm başqort teatrları, Tatarstan teatrları citäkçeläre , artistları häm dä anıñ tuğan yaqlarınnan yaqtaşları kilgän ide. Häm ğomumän, zal teatr sänğäten söyüçe tamaşaçı belän şığrım tulı ide.
Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev Tufan Miñnullinnı yubileye belän qotlap, aña respublikanıñ iñ yuğarı büläge sanalğan “Tatarstan aldındağı xezmätläre öçen” ordenı tapşırdı. Bu ordennı berençelärdän bulıp sänğät ähelläre arasında äle İlham Şakirovqa ğına tapşırğannar ide.
“Tufan Miñnullin- xalqıbıznıñ iñ bulğan ullarınıñ berse” dide anıñ turında Tatarstan Prezidentı .
Näq şul könne 21 noyäberdä Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Tufan Miñnullinğa xalıq yazuçısı iseme birü turındağı ukazğa qul quyğan. Tufan Miñnullin Tatarstan Yazuçılar berlegeneñ räise bulıp torğanda Tatarstan Xalıq yazuçısı digän isemne buldıru turında 80 ençe yıllarda uq inde üze täqdim kertkän ide. Häm bu isemgä inde bik küplär layıq buldı. Häm Prezident, yazuçı, deputat Tufan Miñnullinıñ kükrägenä, “Tatarstan xalıq yazuçısı” bilgesen dä elde.
“Tufan Miñnullin- çın xalıq yazuçısı!-dide Prezident Mintimer Şäymiev. Häm Tufan Miñnullin bu isemne inde xäzer üze dä aldı.
Kiçädä Tufan Miñnullin qotlawlarğa räxmätlären belderde.
“Minem xäter sandığımda iñ çista xatirälärem saqlana, anda yäşlek mäxäbbätem dä bar, iñ qäderle keşeläremneñ dönyadan kitkän istälekläre dä bar, awıldaşlarımnıñ, yaqtaşlarımnıñ istälekläre dä bar, däwlät citäkçeläreneñ xörmäte dä, mine olılawları da , minem xezmätemne bäyälägän istälekläre dä bar , iñ qäderlese, bergä ğömer kiçergän teatr kollektivım da bar”,- dide ul.
Yubiley kiçäsendä Tufan Miñnullinnı qotlap İlham Şakirov, Zilä Sönğatullina, Salawat Fätxetdinov, Nail Äyupov, häm yäş cırçılardan Aygöl Sağınbayıva yubilyarnı xalıq yaratqan cırlar belän qotladılar. Ä yähüdlärneñ “Simxa”ansamble bu kiçädä Foat Äbübäkerev citäkçelegendä çığış yasadı. Häm bik küp başqa muzıkal'' qotlawlar da buldı . Ä xäzer Lyutsiä Nizamova isemle ber yäş tamaşaçı fikeren dä tıñlap kitik äle.
“Tufan abıy üz fikeren äytergä qurıqmıy. Häm anı şunıñ öçen dä yaratalar, xörmät itälär. Ä monı här keşe dä eşli almıy. Ul berdänber!”,- dide ul.
Yubiley kiçäsendä tamaşaçı yaratıp ölgergän spektakl''lärdän özeklär kürsätelde. Şular arasında “Änilär häm bäbilär”, “Moñlı ber cır”, “Şäcärä”, “Ğäliäbanu sıluım irkäm”, säxnädä 600 tapqır uynalğan “Diläfrüzgä dürt kiäw”spektaklennän häm 30 yıl buyı teatr säxnälärennän töşmägän “Äldermeştän Älmändär”spektaklennän dä küreneşlär buldı.
Mälikä Basıyr, Qazan


text:
Bu ildä xalıqnıñ yartısın täşkil itüçe xatın qızlar saylıy da saylana da almıy.
Bu saylawlar Söğüd Şahzadäse Abdulla reformalarınıñ ber öleşe. Bügenge saylawlar öç roundta ütüçe saylawlarnıñ berençese buldı. 127 urın öçen 1800-dän artıq namzät köräşä.
İkençe tur Könçığış häm Könyaq Könbatış töbäklärdä saylawlar 3-nçe martta, öçençe tur Mäkkä häm Mädinä yaqlarında 21-nçe aprel'dä ütäçäk.
İr atlar Riadtağı häm tirä yaqtağı cirle şuralarnıñ yartısın saylıy. Şura äğzalarınıñ qalğan öleşe bilgeläp quyılaçaq.
Tänqitläwçelär bu saylawlar Quşma Ştatlarnıñ patşalıqta reformalar üktärergä çaqıruına cawap bulğan küz buyaw ğına di.


text:
Ekrem Çelebi - Elin Oğlu
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Elin Oğlu
Etiketler : Ekrem Çelebi - Elin Oğlu türkü indir, Ekrem Çelebi - Elin Oğlu türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Elin Oğlu mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Elin Oğlu türküsü, Elin Oğlu sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Elin Oğlu bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bende Bir İnsanoğluyum
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Oya Yazma Başında
Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel
Ekrem Çelebi - Yiğit Gurbet Elde Sağ Mı Olur
Ekrem Çelebi - Yine Bir Hal Oldu
Ekrem Çelebi - Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı
Ekrem Çelebi - Sarı Yazma Yakışmaz Mı Güzele
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm
Ekrem Çelebi - Kader Benim Yollarımı Bağlama
Ekrem Çelebi - Gel Sevdiğim Gel