text:
Rusiyede strategik raketa orduları komandanlığınıñ komissiyası İrkutsk raketa birleşmesiniñ arbiy azırlığını teşkermege başladı.
Bunı Rusiye Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, teşkerüv devamında komissiya birleşme idaresi, «Topol» raketa kompleksleri ile eki raketa polku, em de diger birleşmelerniñ işi baqıldı.
«Nevbetçi küçlerniñ arbiy azırlığı, telüke işaretinden tedbirler, raketa polkları ve bölükleriniñ alanlarğa çıqarılmasına büyük diqqat ayırıla», – dep aytıla Rusiye nazirliginiñ beyanatında.
Qayd etilgenine köre, teşkerüv çerçivesinde «duşman ücümine cevap areketleri ve raketalarnıñ işke tüşürilmesi» yapılacaq.
Rusiye Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, qaravullar quvetleştirilecek.


c: text/html

text:
Qırım qamaçavınıñ teşkilâtçılarından biri, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov dey ki, yarımada kirişinde nezaret-kiriş noqtalarında qırımtatar muhtariyetine davet ile yerleştirilgen billboardlar sıñırdan keçken qırımtatarlarnıñ ruhunı köterecek.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırımğa yol alğan ve Ukrainanı söggen «vata» Ukraina Qırımda yaşağan serbest insanlarğa qol tutqanını añlamaq kerek. Şunıñ içün «vatanı» bu billboardlar açuvlatacaq, qırımtatar halqınıñ ise ruhu köterilecek», – dey İslâmov.
Billboardlarda yazılğan metnler ile, aytqanı kibi, qamaçav iştirakçileri ukrain devleti Qırım tamır halqı – qırımtatarlarnıñ – Ukraina terkibinde öz muhtaretiniñ olması ile bağlı aqqını qanuniy seviyede qabul etecek zamanını yaqınlaştıra.
Herson vilâyeti Qırım kirişindeki «Çonğar» kiriş noqtasında yarımadanıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!» yazısı ile billboardnı yerleştirdiler
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler. Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitte belgisiz şahıslar Ukrain medeniy merkeziniñ faali Veldar Şukurciyevniñ evine kirecek edi. Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Dört belgisiz şahıs, özlerini tanıtmadılar. Qapını qaqa, qıçıra, şamata qopara, pis laf ayta, fotoapparatqa çıqara ediler… Nasıldır bir protokol berecek ediler. Nasıl protokol, añlaşılmay. Avgust 11 künü sebebinden dey ediler, Lenin meydanında Ukraina bayrağı ile foto yapqanım içün. Amma mende bu protokol endi bar. Şu künü yaqalap, protokolnı berdiler, avgust 11-de. Şimdi başqa bir protokol, deñiştirilgen protokol deyler, onı mıtlaqa almalım», – dey faali.
Sözlerine köre, vaqia aqqında politsiyağa bildirdi, «amma olar seslenmediler».
Şukurciyevniñ sözlerine köre, şimdi belgisiz şahıslar «sanki ketkenler». Özü de daireni terk etti ve ne vaqıt evge qaytacağını bilmey.
Faali bazarertesi künü prokuraturağa barıp, «insanlarnıñ kim olğanı ve ne istegeni aqqında» soraycaq ola.
2015 senesi avgust 11 künü ukrain bayrağı ile foto çıqarğan Veldar Şukurciyev, İrina Kopılova ve İrina Birükovanı politsiya bölügine ketirdiler. Protokol tizip, azat ettiler.
Noyabr 25 künü Şukurciyev yarımada ile memuriy sıñırda Rusiye sıñırcıları tarafından yaqalanğan edi. Bir qaç saat devam etken sorğudan soñ onı Aqmescitke yolladılar.
Mart 9-da ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatıra aktsiyasında bir sıra ukrain faali, şu cümleden, Veldar Şukurciyev de yaqalanğan ediler.
Soñra mahkeme olıp keçti, faallerni ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep cezaladılar. Er birine 40 saatlik mecburiy işler berildi. Tezden bazı faallerniñ mecburiy işleri para cezasına deñişti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Sentâbr 24-de Herson vilâyetindeki Geniçesk rayonında Qırım vatandaşliq qamaçavı aktsiyasınıñ 1 yıllığına bağışlanğan bir sıra merasimler keçirilecektir. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gülnara Bekirova Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Hususan, saat 12-de «Çonğar» kiriş noqtasına alıp barğan yolda Qırım ile memuriy sıñırda ukrain ve qırımtatar timsallerinen avtoyürüş keçirilecek.
Bundan soñ kiriş-çıqış nezaret noqtasında Qırım ile memuriy sıñırğa cayav marş teşkil etilecektir.
Aynı o yerde Meclis reisi Refat Çubarov çıqışta bulunacaq, faaller ukrain ve qırımtatar halqlarınıñ gimnlerini icra etecek, kürreçikler avağa uçurıp yiberilecek.
2015 senesi sentâbr 20-de Qırımğa mahsulat ve malnı alıp ketken yük naqliyatını blok etüv boyunca qırımtatarlarnıñ liderleri teşebbüsinen keçirilgen müddetsiz aktsiyası başlanğan edi. 2016 senesi yanvar ayı ortasında, teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ şekli deñişti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili, deputat Mustafa Cemilev iş ziyareti ile Türkiyede buluna. Bunı noyabr 21 künü Facebookta haber ettiler.
«Mustafa Cemilevniñ ukrain parlament vekillerinen birlikte Türkiyede ötkergen ziyareti Türkiye Cumhuriyetiniñ yolbaşçılarınen bir-sıra körüşüvlerden ibaret. Türkiye liderleri Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklep, Rusiyeniñ tecavuzını ve Qırım ile Donbassnıñ qısımını işğal etkenini tenqitleyler», – dep aytıla bildirüvde.
Bundan ögüne Ukrainanıñ Türkiyedeki elçihanesi qomşu memleketke «istiqrarlıq ve qattılıq ile Qırım sakinlerine destek bergeni içün» teşekkür bildirdi. 21 noyabrde böyle beyanatnı Urkainanıñ Türkiyedeki elçiligi Facebookta yerleştirdi.
Elçihanede qayd ettiler ki, NATO toplaşuvında Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannıñ böyle sözleri ketirile: «Bizler içün Ukrainanıñ topraq bütünligi printsipi başından berli deñişmey edi. Biz Qırımda qırımtatarlarnıñ aqqalrınen bağlı vaziyetni devamlı taqip etmektemiz».


text:
Milan
Milan (Italiyansha. Milano, ya'ki "joldın ortası", — İtaliyanın' ekinshi u'lken qalası, Lombardiya regiyonının' paytaxtı.
Milan - moda paytaxtı, belgili insaniyat orayı. Milanda Leonardo Da Vinchidin' biybaxa o'neri bolg'an "Sirli sham jarıqlıg'ı" saqlanadı.
Milan italyanları ha'm shet elli-lerge o'z belgili festivaları - moda ko'rgizbeleri, ha'm ma'deniy waqıyalarg'a jalp etedi. Duom esteligi, Viktor Emmanuel galeriyası ha'm La Skala teatrı da sol jerde jaylasqan. Milanın' Duom maydanında bir neshe diqqatqa ılayıq a'bida estelikler bar - Viktor Emmanuil esteligi, Emmanuil galereyası.
Duomo esteligi Milanın' tiykarg'ı tamasha qılınatug'ın jeri. Har ku'n sag'at 9.00-12.00 ha'm 14.30-18.00 ge shekem ashıq boladı. Esteliktin' birinshi tasın 1386-shi jılda baslansa da, ol 1813-shi jılda qurıp pitkerilgen. Estelik du'nyada gotika uslubı en' ko'p qolanılg'an esteliklerden biri.
Erkole Roza ta'repinnen qurılg'an Viktor Emmanuil esteligi Duomo meydanının' orayı ha'm turistlerdin' en' toplanatug'ın jeri.
Viktor Emmanuil galereyası jen'is tawı motivli kiriw menen baslanadı ha'm kishi ko'shelerde dawam etedi. Ha'r ku'ni galereya qalanın' ma'deniy o'mirinin' orayına aylanadı. Bul aralıqda belgili, kafe ha'm restoranlar jaylasqan. Galereyanın' orayı gu'nbezinin' aldında bolsa mozaykalı o'gizdi ko'riwge boladı. Ra'wayatlarg'a qarag'anda, eger 3 sag'at esteliktin' ishinde jasap, onın' basında qonsan'ız arzıwınız a'melge asadı eken.
Tariyxı ha'm Ulıwma mag'lıwmat[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Eger Roma İtaliyanın' paytaxtı bolsa, Milan en' u'lken italyan regionu bolg'an Lombardiyanın' paytaxtıdır. Milan İtaliyanın' u'lkenligi boyınsha ekinshi qalası ha'm u'lkenin' siyasiy-ekonomikalıq orayı. qala ten'iz qa'dinen 100 metr ba'lentlikde jaylasqan. nemisshe "Mayland" atalg'an Milan so'zinin' mag'ınası latın tilinen awdarg'anda "ken'likte jarıspa" degen mag'ananı an'latadı. Milan eramızdan aldıng'ı 6-5-shı a'sirlerde gallar (francuzlar) ta'repinen salınıp. Uzun tariyxı boyunsha pu'tin Evropa basqınshıları Milandı basıp alıwg'a ha'reket qılg'an. Milan bir neshe da'wir, u'lken Rim İmperiyasının' paytaxtı bolıp. 1157-shi jılda Milan g'a'rezsiz bolsa da, bu, ko'p waqıtg'a sozılmadı. 1277-shi jıldan 1500-jılg'a shekem Milandı Viskont ha'm Sforts su'lalası basıp alg'an. Ha'mde bul da'wirlerde de qalada bir neshe ta'riyxiy estelikler qurılg'an.
Geografiyası[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Milan qalası Italiyanın' arqasında, Padana tekisliginde (it. Pianura Padana), Olana ha'm Lambro saylarının' boylarında jaylasqan.
Xalqı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
2010-jılg'ı mag'lıwmatlarg'a ko're Milanın' xalqı sanı 1,3 milliyon adamdı qurag'an.
Milanın' Ta'riyxiy estelikleri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- Milan kafedralı (it. Duomo di Milano)
- Mu'qaddes Ambroze bazilikası (it. Basilica di Sant’Ambrogino)
- San Lorens Major (it. San Lorenzo Maggiore)
- Santa-Mariya-delle-Grasia (it. Santa Maria delle Grazie)
- Sforçesko qa'siri (it. Castello Sforzesco)
- La Skala (it. Teatro alla Scala ya'ki La Scala)
Transportı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Milan qa'dimnen İtaliyanın' en' u'lken avtomobil magistralı orayı bolg'an. Basqada, A1 (Rim - Neapol), A4 (Turin - Triest), A7 (Genua), A8/A9 ha'm dairaw A50(batıs)/A51(shıg'ıs)/A52(arqa) avtomobil magistralları bir birine baylanısqan.
Hawa jolları transportı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Milan eki Malpensa ha'm Linate du'nya ju'zlik hawa portlarına iye. Milannan biraz aralıq uzaqda jaylasqan Malpensa du'nya ju'zlik hawa portı ha'zirgi waqıtda tranzit ushıwlar u'shın bir mo'njellengen. qalada intensiv temir jol baylanısı (Malpensa express) bar. Linate Hawa portı qala orayında jaylasqan ha'mde evropadag'ı ha'm jerli ushıwlarg'a, "Orio al Serio bei Bergamo" bolsa daqa kishi hawa bolıp ko'binshe ushıw, karter ushıwlarg'a ha'm ju'k tasıwlarında xizmet ko'rsetedi. Milanın' hawa portları elde 30 million jollawshını tasıw mu'mkinshiligine iye.
Temir jolları transportı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Oraylıq Milan (it. Milano Centrale) — 1931 shi jılda qurılg'an, evropanın en' u'lken temir jol vokzallarınnan sanaladı. Vokzal Art Deco u'slubında qurılg'an. Gu'mbezinin' uzınlıg'ı 341 m, ba'lentligi 66.500 m², ima'ratdın' fasadı 200 m, 24 platformag'a ha'm ku'ndelik 330 000, jollawshı tasıw mu'mkinshiligine iye. "S" (Suburban Railway Service) temir jol xizmeti 8 beketge iye bolıp ko'binshe qala-a'trapi, qalalar-ara ha'm "R" regional ko'rinistegi tasıwlardı a'melge asıradı.
Ko'lik transportı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Evropada u'lken tramvay ha'm traleybus orayı esaplanadı.
Traleybus kestesi
- 90: ku'ndelikli sag'at waqtında
- 91: Dairəvi saat əqrəbi əksi istiqamətində
- 92: viale Isonzo – Bovisa FN
- 93: viale Omero – piazzale Loreto


text:
Eski Qırımda tintüv yapılğan yerge avtozak ketirildi. Bu yerde OMON, TSE (Ekstremizge qarşı küreş merkezi), FSB kibi Rusiye telükesizlik hızmetleri bulunmaqta. İyünniñ 6-nda bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etmekte.
Daa evel Eski Qırımda tintüv yapılğanı aqqında haber etilgen edi. «Qırım birdemligi» haber etkenine köre, Stamova soqağı qapalı ve anda avtozak turmaqta.
Rusiye telükesizlik hızmetleriniñ saytlarında bu hususnen bağlı izaat berilmedi.
Qırım.Aqiqat bu meseleni taqip etmekte.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Yanvarniñ 10-unda gece Sankt-Peterburda tarihçı, professor, qırımtatar halqınıñ tarihiniñ tetqiq eserleriniñ müellifi, Qırımtatar halqı Qurultayınıñ II çağırışınıñ (1991-1996) delegatı Valeriy Vozgrin vefat etti.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov haber etti.
Onıñ yazğanına köre, daa yanvarniñ 7-sinde Vozgrinniñ insultnen hastahanege qoydılar.
"Bizim içün Valeriy Yevgenyeviç, "Qırım ve qırımtatarlar" ibaresi daa yasaq olğanda, dünyağa halqımıznıñ tarihını köstergen adam ve alim kibi ebediyen qalacaq", - yazdı Facebookta Qırım jurnalisti Lilâ Bucurova.
O, Aqmescitte doğğan Vozgrin "Qırımtatar halqınıñ tarihi" dört cıltlı eserler toplamınıñ müellifi olğanını hatırlattı. O bu kitaplar üzerinde 20 yıldan çoq çalıştı.
"Valeriy Yevgenyeviç ölüminden soñ da Qırımdan ayırılmağa istemedi. O külüniñ yarısını Qırım toprağında defn etmek, başqasını ise Sankt-Peterburgda kömmege vasiyet etti", - yazdı Bucurova.
Valeriy Vozgrin - tarih ilimleriniñ doktorı, Sankt-Peterburg devlet universitetiniñ Yañı zaman tarihı kafedrasınıñ professorı, "Menşikov institutı" tetqiqat merkeziniñ müdiri, Qıral dan İlimler Akademiyasının azası, 187 ilmiy eserniñ müellifidir.


text:
Uyğur tili
Uyğur tili (öz adı ئۇيغۇر تىلى, Uyghur tili, yйғyp Tили) - Şarqiy Türkistandaki Uyğur halqı tarafından laf etilgen Qarluq gruppadan bir Türkiy tildir.
Ses bilgisiDeñiştir
Uyğur tilinde 8 sozuq, 24 tutuq sesi bar. Uyğur tilinde eki çeşit e sesi bardır. Bulardan e qırımtatar tilindekinden daa açıq, é ise daa qapalı telâffuz etilir. Qalın olğan q ve gh sesleri yanında i-ler ı olaraq oqulalar, diger yerlerde ise i oqulğanı qabul etilir. q ve gh sesleri qırımtatar tilindekinden daa qalındır. Bu sesler ğırtlağa daa yaqın olaraq telâffuz etilir. x sesi qattı olaraq telâffuz etilgen bir ğırtlaq sesidir. ng qırımtatar ñ-ge yaqındır.
Coğrafik dağıluvDeñiştir
Uyğurca Çinde 9 million kişi tarafından çoqusı uzaq ğarb Şincañ Uyğur Muhtar Rayonında laf eteler. Uyğurca ayrıca 500 000 kişi tarafından Qazahistanda laf eteler, ve Afğanistan, Arnavutlıq, Avstraliya, Belçika, Kanada, Almaniya, İndoneziya, Qırğızistan, Moğolistan, Pakistan, Saudiy Arabistan, İsveçiya, Tayvan, Tacikistan, Türkiye, Büyük Britaniya, AQŞ, ve Özbekistanda Uyğur cemaatları bardır.
ElifbeDeñiştir
Uyğurca X asırdan berli arap elifbesinen yazılmaqta. 1969-1983 yılları arasında Çin ükümetiniñ azırlatqan Yengi Yezik̡ degen Uyğur latin elifbesi ile yazılğan, faqat soñra Uyğur sesleri köstergen tamamlayıcı işaretler ile Arap elifbesine qayttı. 2000-nci senelerden berli yañı Uyğur Latin Yéziqi degen bir urufat qullanılıp başladı. Aşağıdaki cedvel Arap ve Latin afileriniñ bir teñeştirilüvidir:
Uyğur Kiril elifbesi tamamlayıcı olaraq eki arif saiptir, ki bular eki sesniñ kombinatsiyasıdır. Bular aşağıda Arap ve Latin arifleriniñ tıpqıdaşı ile kösterilgen.
Yazı misaliDeñiştir
- Uyğurca (Yengi Yezik̡):
H̡əmmə adəm zatidinla ərkin, izzət-h̡ɵrmət wə h̡ok̡uk̡ta bab-barawər bolup tuƣulƣan. Ular ək̡ilgə wə wiⱬdanƣa igə, h̡əmdə bir-birigə k̡erindaxlik̡ munasiwitigə hax roh bilən mu’amilə k̡ilixi kerək.
- Uyğurca (Uyğur Latin Yézigi):
Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we hoquqta babbarawer bolup tughulghan. Ular eqilghe we wijdangha ige hemde bir-birige qérindashliq munasiwitige xash rox bilen mu’amile qilishi kérek.
- Uyğurca (Kiril):
hәMMә aдәM зaTидиHлa әpkиH, иззәT-hөpMәT Bә hoқyқTa бaббapaBәp бoлyп TyғyлғaH. yлap әқилғә Bә BиждaHғa иrә hәMдә биp-биpиrә қepиHдaшлиқ MyHacиBиTиrә xaш pox биләH My’aMилә қилиши kepәk.
- Uyğurca (Qırımtatar transliteratsiyası):
Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet ve hoquqta babbaraver bolup tuğulğan. Ular eqilğe ve vijdanğa ige hemde bir-birige qerindaşliq munasivitige haş roh bilen mu’amile qilişi kerek.
- Qırımtatarca:
Bütün insanlar ür, sayğı ve uquqlar itibarı ile musaviy doğalar. Aqıl ve vicdanğa saipler ve bir-birlerine qarşı ağa-qardaşlıq fikirnen areket etmelidirler.


text:
qadin qol saatlari ve qiymetleri
Digər məhsullar
qadin qol saatlari ve qiymetleri məhsulları
qadin qol saatlari ve qiymetleri məhsulları 2022 , Bakida qadin qol saatlari ve qiymetleri qiymeti , qadin qol saatlari ve qiymetleri ucuz qiymete qadin qol saatlari ve qiymetleri satisi sərfəli qiymətə qadin qol saatlari ve qiymetleri almaq. qadin qol saatlari ve qiymetleri satılır. Ucuz qiymetleri oyren. Saatlar.az saytinda qadin qol saatlari ve qiymetleri qol saati . Bakida ucuz qiymete qadin qol saatlari ve qiymetleri satilir . Qol qadin qol saatlari ve qiymetleri, brend qadin qol saatlari ve qiymetleri


text:
Öç yaqlı cıyılışlar
Awraziya qaytawazı 50
Azärbaycan häm Törkiyä qalğan däwlätlär belän xezmättäşlekne nığıtu öçen başlatqan öç yaqlı cıyılışlar çeltäre kiñäyä. 27 iyul’ könne Baqıda Azärbaycan, Qazaqstan häm Törkiyä Tışqı êşlär häm transport ministrlarınıñ Berençe öç yaqlı cıyılışı uzdı. Cıyılışta 3 yaqlı xezmättäşlekne arttıru, Xäzärdän uza torğan Könçığış-Könbatış urta koridorın üsterü kebek mäs’älälär quzğatıldı. Cıyılıştan soñ tışqı êşlär ministrları tarafınnan Baqı Deklaraśiyase imzalandı. Biredä şunı äytep uzarğa kiräk, Azärbaycan, Qazaqstan häm Törkiyä arasında öç yaqlı cıyılışnıñ zarurlığı “Törkiyä awazı” radiosınıñ Awraziyağa qaraş” isemle tapşıruında berençe tapqır 2015 yılda telgä alınğan ide.
2 avgustta Taşkentta Azärbaycan, Üzbäkstan häm Törkiyä tışqı êşlär, säwdä häm transport ministrlarınıñ berençe Öç yaqlı cıyılışı çınğa aştı. Cıyılışta 3 yaqlı xezmättäşlek, transport ölkäsendä xezmättäşlekne arttıru, Törki Däwlätlär Oyışması Oçraşuına äzerleklär mäs’äläläre qaraldı. Cıyılıştan soñ Tışqı êşlär ministrları tarafınnan Taşkent beldergesenä qul quyıldı.
Azärbaycan häm Törkiyäneñ 3 yaqlı formattağı cıyılışlarında Qazaqstan häm Üzbäkstannıñ qatnaşuında älege il liderlarınıñ totışı möhim rol’ uynadı. Bıyıl Törkiyä häm Azärbaycan liderları Üzbäkstanğa, Qazaqstan liderı Törkiyägä näticäle säfär yasağan ide. Baqıdağı matbuğat oçraşuında çığış yasağan Qazaqstannıñ prem’yer-ministr yärdämçese häm tışqı êşlär ministrı Muhtar Tileuberdi Qazaqstan däwlät başlığı Qasıym-Cumart Toqayevnıñ avgust ayında Azärbaycanğa säfär oyıştıraçağın belderde.
Baqı häm Taşkentta uzğan öç yaqlı cıyılışlar xäzerdän ük cimeşen birä başladı. Qarabaxta barlıqqa kilgän soñğı waqıyğalarda Qazaqstan häm Üzbäkstan tışqı êşlär ministrlıkları şunduq Azärbaycannı xuplaw turında açıqlaw yasadılar. Bu da Törki dön’yanıñ xalıqara ölkädä urtaq êş başqaruı, tışqı säyäsättä urtaq totış kürsätüe cähatennän bik möhim.
Azärbaycan häm Törkiyä öç yaqlı cıyılışlar seriyasen Gruziya, İran häm Törekmänstan belän uñışlı räweştä däwam itterä. Älege cıyılışlar kiräkle oçraqlarda 3 yaqlı oçraşularğa da äylänä. Ayıruça Azärbaycan häm Törkiyä 3 yaqlı formattağı cıyılışlarnı başqa illär belän dä uzdıra. Mäsälän, Törkiyä-Rusiyä-Ukraina öç yaqlı tışqı êşlär ministrları cıyılışı, Törkiyäneñ aradaşçılığı belän Antaliya Diplomatiya Forumı oyıştırıldı. Azärbaycan 2016 yılda Rusiyä häm İran belän bergä Tışqı êşlär ministrları Öç yaqlı cıyılışın başlatqan ide.
Baqı häm Taşkentta berençese çınğa aşqan 3 yaqlı cıyılışlarda küpçelek transport häm säwdä mäs’äläläre quzğatıldı. Üzbäkstan citäkçelege xalıqara transport çeltären kiñäytü öçen Üzbäkstan-Qırğızstan-Qıtay häm Tirmizi-Mazari Şärif-Kabul-Peşavar timer yulı tözeleşlären xuplawın açıqladı. Älege timer yulı tözeleşlären tizlätü öçen Taşkent citäkçelegeneñ Üzbäkstan-Qırğızstan-Qıtay häm Üzbäkstan-Äfğanstan-Paqıstan öç yaqlı cıyılışların ütkärüe kiräk.
Qazaqstan häm Üzbäkstan liderları Çolpon Atada uzğan sonğı Üzäk Aziya Liderlarınıñ räsmi bulmağan cıyılışına ber kön aldan kilde. Şulay itep 3 il liderı üz aralarında kiñäşläşü forsatın taptı. Regional’ problemalarnıñ çişeleşe öçen mondıy öç yaqlı cıyılışlar zur ähämiyätkä iyä.


text:
Nurcultan Nazarbaev Cawd Arabïyacı Koroldiginiñ Işki icter mïnïctri Äbdel Äzïz ben Cawd ben Naïfpen kezdecti.
Memleket bacşıcı Qazaqctan men Cawd Arabïyacı Koroldigi aracında ornıqqan memleketaralıq ıntımaqtactıqtıñ mañızdılığı erekşe ekenin atap ötti.
– Bïıl biz Täwelcizdigimizdiñ 26 jıldığın atap ötwdemiz. Ocı kezeñ işinde Cawd Arabïyacımen bawırlactıq qarım-qatınactar ornatw üşin barlıq şaralardı atqarıp kelemiz. Elordamız Actananı calwğa qoldaw körcetkenderiñiz üşin cizderge rïzaşılıq bildiremiz, – dedi Qazaqctan Prezïdenti.
Conımen qatar, Nurcultan Nazarbaev jahandıq terrorïzm men ékctremïzm qawip töndirip turğan kezde eki eldiñ quqıq qorğaw organdarı aracında baylanıctar ornatwdıñ mañızdı ekenin atap ötti.
Cawd Arabïyacı Koroldiginiñ Işki icter mïnïctri Memleket bacşıcına Cawd Arabïyacınıñ Koroli Calman ben Äbdel Äzïz Äl Cawdtıñ cälemin jetkizip, elderiniñ ekijaqtı tabıctı ıntımaqtactıqtı odan äri nığaytwğa jäne damıtwğa nïetti ekenin ayttı.
Memleketaralıq ıntımaqtactıqtıñ mañızdılığı erekşe
Nurcultan Nazarbaev Cawd Arabïyacı Koroldiginiñ Işki icter mïnïctri Äbdel Äzïz ben Cawd ben Naïfpen kezdecti.


text:
İstanbulda salı künü, yanvar 3-de, insanlar yılbaş gecesinde 39 insan elâk olğan, 65 kişi ise yaralanğan terakt yüz bergen Reina klubınıñ kirişinde insanlar duağa toplaştı, dep bildire Radio Svoboda.
Ücüm etken kişini qıdırmağa devam eteler. Qırğızistan memurları şeklengen kişiniñ kimligini ögrenmek içün Türkiye ile iş tutqanını bildirdi.
Azatlıqta qalğan ücüm etken insan Reina gece klubına kirip, Yañı yılnı qayd etken insanlarğa qarşı ateş açtı.
Neticede 39 insan elâk oldı ve 69 kişi yaralandı.
«İslâm devleti» teşkilâtı bu adiseden mesülietini öz boynuna alıp, Türkiyeniñ Suriyege cenk kirişmesi içün intiqam olğanını ayttı.
Türkiye kütleviy haber vastaları bildirdi ki, şeklengen kişi Özbekistan ya da Qırğızistandan çıqma ola bile. Bazı ekspertler ücüm etken kişi arbiy azırlıq körgenini tüşüne.
Türkiye ükümetiniñ vekili bildirdi ki, memurlar ücüm etken kişiniñ kimligini aman-aman ögrengenler.


text:
Harkiv civarında olğan uçaq qazasında 25 insan elâk oldı, eki kişi sağ qaldı, faqat ağır alda buluna. Bu aqta Baş prokurornıñ ofisi bildirdi.
Prokuratura Ukraina Ceza kodeksiniñ 416-ncı maddesine istinaden (qaza ya da ağır aqibetlerniñ sebebi olğan uçuş ve oña azırlıq qaideleriniñ bozuluvı) tahqiqat başlattı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Harkiv vilâyetinde sentâbrniñ 26-sı uçaq qazasında elâk olğanlar içün matem künü dep ilân etildi.
İç işler nazirliginiñ bildirgenine köre, Ukraina silâlı quvetleri ava quvetleriniñ «An-26» uçağı sentâbrniñ 25-nde saat 20:50-de Harkiv vilâyetindeki Çuguyev yanında arbiy uçaq alanından eki kilometr uzaqlıqta tüşti. Silâlı quvetler uçaq qonacaq edi, dep bildirdi. Qurtarıcılarnıñ malümatına köre, uçaqta 28 insan bar edi. Ukraina silâlı quvetleriniñ Ava quvetleri uçaqta 27 insan bar edi, dep bildirdi – kursant Aleksandr Harçenko soñ daqqada uçuşqa alınmadı, uçaqta yoq edi.
Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılovnıñ bildirgenine köre, bu talim uçuşı edi.
Harkiv vilâyetiniñ devlet memuriyet yolbaşçısı Oleksiy Kuçerniñ qayd etkenine köre, ilk malümatqa köre, «An-26» uçağınıñ uçucısı uçaq qazası ögüne sol köçürici çalışmağanını haber etti.


text:
Rusiye Mudafaa nazırliginiñ Tu-154 uçağı Soçi yalısında qazağa oğradı, uçaqta 84 yolcu bula edi ve 8 insandan ibaret – uçucılar taqımı. Yolcular arasında Aleksandrov adına ansamblniñ artistleri bar, olar Suriyege barıp rus askerlerini hayırlaycaq ediler. Olardan ğayrı Rusiye haber vastalarınıñ vekilleri ve arbiyler de uça edi. Ansambl temsilcisiniñ sözlerine köre, kontsert Halep (Aleppo) şeerinde ötkerilmek kerek edi.
Artistlerni alıp ketken uçaq Moskva civarındaki Çkalov ava limanından, 25 dekabrge keçer gecesi uçtı. Yaqarlıq almaq içün Soçide qonğan edi, ve Moskva vıqıtına köre saat 5:20 olğanda kene avağa köterildi.
20 daqiqa soñra uçaq radarlarda ğayıp oldı; soñra belli olğanı kibi, uçuşnıñ yedinci daqiqasında, yükseklikke köterilmege devam etkeni arada, o tüşken eken. Yolcular arasında, Suriyedeki rus askerlerni hayırlamaq içün ketken Aleksandrov adına ansamblniñ artistleri, rus haber vastalarınıñ hadimleri ve askerler bar edi. Ansambl temsilcisiniñ bergen malümatına köre, kontsert Halep (Aleppo) şeerinde ötkerilmek kerek edi.
Moskva idaresiniñ medeniyet bölüginiñ yolbaşçısı Aleksandr Kibovskiy, qazanı izaatlar eken, Aleksandrov adına hor aqqında böyle dedi: «Olanı Kremlniñ yırlağan silâsı dep adlandıra ediler. Öyle de edi».
Hor artistlerinden ğayrı uçaqta Mudafaa nazirliginiñ medeniyet bölüginiñ müdiri Anton Gubankov ve onıñ yardımcısı Oksana Batrudinova uça ediler.
Uçaqta Birinci kanalnıñ üç jurnalistı (muhbir Dmitriy Runkov, operator Vadim Denisov ve ses operatorı Aleksandr Soydov), muhbir Mihail Lujetskiy, operator Oleg Pestov ve ses operatorı Yevgeniy Tolstoy terkibinde NTV çekim taqımı, ve «Zvezda» telekanalınıñ üç hadimi de buluna edi.
Rusiye Mudafaa nazirligi qazalanğan Tu-154 uçağınıñ yolcular cedvelini derc etti. Cedvelde 84 insan keçe, olarnıñ arasında Elizaveta Glinka (Doktor Liza). «Adaletli yardım» fondunıñ bergen malümatına köre, o Lattakiya bölgesindeki Tişrin üniversitet hastahanesi içün insaniy yardım alıp kete edi. Başta, Glinka bu uçaqnen sadece Soçige qadar uçmaq mümkün olğanı, soñra ise Suriyege uçmağa qarar alğanı bildirile edi, lâkin Yelizaveta Glinkanıñ aqayı Gleb, «Snob» mecmuasına qadınnıñ fevat etkenini tasdiqladı. Resmiy tasdiqlama daa peyda olmağanda, İnsan Aqları Şurasınıñ yolbaşçıcı Mihail Fedotov, Şuranıñ sitesinde taziye yerleştirdi:
Moskavadaki Helsinki gruppasınıñ yolbaşçısı Lüdmila Alekseyeva «Adaletli yardım» fondunıñ müdiri, Doktor Liza olaraq tanılğan Yelizaveta Glinkanıñ ölümü «büyük telef» olğanını ayttı. «O aziz insan edi», – dep beyan etti uquq qorçalayıcı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dekabr 26 kününi umumilliy matem künü olaraq ilân etti.
«Fontanka» gazetasınıñ Mudafaa nizirligindeki menbaası, uçuqta büyük kölemde arbiy kâğıtlar, şu cümleden gizli vesiqalar, alıp ketilgenini bildirdi, ve taqiqatçılar terror eylemi yapılmaq mümkün olğanını red etmegenlerini ayttı. «İntarfaks» yaza ki, Tu-154 qazasınıñ sebeplerini taqiq etken komissiya, daa ziyade tehnikiy nuqsanlıqlarğa meil bere.
Mudafaa nazirliginiñ bergen malümatına köre, qazalanğan uçaq 1983 senesi çıqarılğan edi, episi olıp 6689 saat uçtı. Soñki tamir işleri 2014 sensi dekabrde ötkerilgen edi, plandaki teşkerüvlerni o 2016 sensi sentâbr ayında keçken edi. Uçaqnı «tecribeli pilot, birinci seviye uçucısı Roman Volkov» idare ete edi.
Yüz bergen qaza munasebetinen akimiyet komissiyasını teşkil ettiler, dep haber etti Rusiye Nazirler şurası. Komissiyanıñ reberi – Rusiye Naqliyat naziri Maksim Sokolov oldı, o endi Soçige uçtı. Mutehassıslar, qaza yerinde ilk cesetlerni taptılar. Qıdıruv işlerini Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi ve Mudafaa nazirliginiñ hadimleri alıp bara. FVN tarafından Soçige «Tsentrospas» ve «Lider» Merkezinden dalıcılar taqımı yollanıldı. Mutehassıslar dalıcı techizatınen, büyük terenlikte çalışmaq içün aletlernen, köçüci basım odalarınen ve «Falkon» idare etilgen cihazlarınen temin etilgenler.
Uçaqnıñ parçaları büyük sayıda toplanğan noqta sailden 6 kilometr uzaqlıqta yerleşe. «O yerde suv terenligi – 80 ve 110 metr arasında», – dep añlattılar Fevqulâde vaziyetler nazirliginde. Mudafaa nazirligi, qaza yerine gemi, helikopter, uçaq ve insansız ava cihazlarını yolladı. Soñki malümatlarğa köre, on ölüniñ cesedi tapıldı.


text:
Rusiyägä qarata sankśiyälär waqıtı ozaytıldı
Awrupa berlege monıñ säbäben Rusiyäneñ Ukrainanı totrıqsızlaştıruı dip atadı
Awrupa Berlege Ukrainanı totrıqsızlaştıruı säbäple Rusiyägä qarata iq’tisadi sankśiyäläreneñ waqıtın tağın 6 ayğa ozaytu qararı çığardı.
Bu xaqta Bel’giyä başqalası Brüssel’dä uzğan Awrupa Berlege liderlar sammitınnan soñ berlekneñ şura räise Çarl’z Mişel’ sośial’ media akkauntı aşa belderde. Ul Rusiyäneñ Minsk kileşüen tulısınça ütäleşen täêmin itü öçen üz öleşen kerterg&aum...
-
-
03.10.2022
-
03.10.2022
-
03.10.2022
-

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Silâlı insanlar tarafından tintüvge oğrağan ATR qırımtatar telekanalınıñ hadimlerini binağa kirsetmege başladılar, amma yalıñız çalıq teşkerüvden soñ ve cedvel boyunca.
Bu aqta telekanal yolbaşçılığı Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri ile añlaştı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Tintüv üç saat devam ete, bu vaqıt içerisinde bina yanında hadimlerimiz toplandı. Şimdi, çalıq teşkerüvden soñ, olarnı telekanalğa kirseteler, amma içeri bulunıp, öz iş odalarına kimse kirip olamay», – dep haber etti telefon vastası ile şirketniñ mühbirlerinden biri.
Onıñ fikrine köre, silâlı insanlar hadimlerni bir odada toplap, nevbetteki teşkerüvge başlay bile.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.


text:
Rusiye Mudafaa nazirligi bildire ki, Rusiye ordu vertolötı Suriyede tüşti, bunıñ neticesinde eki arbiy elâk oldı.
Berilgen malümatqa köre, Mi-28 darbe uçağı aprel 12-de saba Homs vilâyetinde tüşti.
Elâk olğan arbiylerniñ cesedlerini Hmeymimi Rusiye aviabazasına alıp kettiler, dep bildire nazirlik.
Şimdilik tafsilâtlı bir malümat yoq.
Rusiye arbiy kampaniyası Suriyede keçken sene sentâbr 30-dan başlap mart 15 kününe qadar devam etti. Rusiye prezidenti Vladimir Putin Suriyede ordunı çıqarmağa emir etti. Rusiye asker uyuşmasınıñ sayısı alâ daa belli degil.


text:
Tuqtamış xan
Tuqtamış xan — (?-1406) — Altın Urda xanı (1380-1395), Tömän (Seber) xanı (1400-1406), Çıñğız xan ulınıñ Cuçi näselennän bulğan. Böyek nizağlaşu däweren tuqtağan, Altın Urdanı berläştergän, Aqsaq Timer höcüm itkänçe däwlätne nığıtqan.
Altın Urda nizağı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
XIV yözneñ 50 nçe yılları azağında täxet öçen köräş Altın Urda tarixında zur üzgäreşlär kiterep çığara. Säyäsi nizağqa iskitkeç zur afät kilep östälä. 1346 yılnı ilgä Qıtaydan waba(çuma) awıruı kilep kerä. Yoğışlı awıru şaqtıy keşene yığıp sala, xalıq telendä «qara ülät» dip yörtelgän çirdän kürgän qazanı Altın Urda ğäyät awır kiçerä. Äle Bärkä xan zamanında uq başlanğan farsı suğışın tuqtatıp torırğa mäcbür bulıp, fäqät Canibäk idärä itüeneñ soñğı yıllarında ğına ul suğışnı yañadan başlap cibärergä mömkinlek tua. Juçi ulusında üzara nizağlaşular Canibäkneñ ulı Birdebäkne ütergännän soñ ayıruça kiskenläşep kitä. Änä şul 1359 yıldan alıp 1380 yılğa çaqlı uzğan 20 yıl eçendä 25 xan alışına—alarnıñ qaysıbere täxettä berniçä genä ay utırıp ala. Altın Urdanıñ bu faciğäle yazmışı ğäräp-farsı tarixçılarınıñ yazmalarına, şulay uq rus yılyazmalarına terkälep qala. Xan bulıp zur qödrät iäse Tuqtamış täxetkä utırğaç qına Saraydağı nizağlaşu tuqtatıla. Juçi xan näselennän çıqqan Tuqtamış ruslar belän Kulikovo suğışı bulğan 1380 yılda Altın Urda iskitkeç zur awırlıqlar kiçergän çorda xakimiätkä kilä. İkençe yaqtan, Tuqtamışnıñ täxetkä utıruına Kük Urdanıñ köçäyep kitüe yul aça. Kük Urdanıñ möstäqillek däğwalawı Sarayda Orıs xan (Möxämmät) idärä itkändä, XIV yözneñ 70 nçe yıllarınnan uq başlana. Ämma xan Kük Urdağa ayırılıp çığarğa irek birmi, Qaspiy buyındağı Manğışlaqnıñ başlığı Tuyxucanı cäzalap ütertä. Anıñ ulı Tuqtamış äle yäşräk bula, başıma citmägäyläre dip, Aqsaq Timer yanına qaça. Timerilär däwläte Çığıtay ulusında barlıqqa kilgän häm xäzergä Üzbäkstan cirlären bilägän däwlät bula.
Tuqtamış häm Aqsaq Timer: duslıq[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Aqsaq Timer (Tamerlan) äle ul çağında mäşhür cihangir bulmıy. Ämma alda dönyanı yawlap alu yulında qayçandır köçle-qodrätle bulğan, xälsezlänsä dä, äle baylığın cuymağan Altın Urdanı buysındıru niäten ğämälgä aşıru öçen anıñ täxetenä üzenä buysınğan keşene utırtıp quyu naçar bulmas ide, dip fiker yörtä. Juçi näselennän çıqqan älege yegettän dä qulayrağı yuqtır, monıñ xälennän kilerder, dip, Tuqtamışqa açıq çıray kürsätä. Aqsaq Timer xanzadäne zurlap qabul itä, älegä yawlap alınmağan qalalar, şul isäptän Kük Urdanıñ säyäsi märkäze Sığanaq belän idärä itü wazifasın yökli. Şunnan inde ul qalalarnı yawlap alu öçen xan ulına ğäskär bülep birä. Ämma Orıs xannıñ ulları Tuqtamış ğäskären öç märtäbä ciñälär. Fäqät dürtençe bäreleştä genä Tuqtamış, xannıñ keçe ulı Timermälikneñ ğäskären tar-mar itä, üzen cäzalap ütertä (bu waqıtta inde Orıs xan üze ülgän bula).
Altın Urda täxetendä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Şunnan inde Tuqtamış, zur ğäskär tuplap, könbatışqa yünälä—äwwäl Xaräzemne, annarı Saraynı yawlap ala häm küptän tügel Dmitriy Donskoy tarafınnan ciñelgän Mamaynı Saraydan sörep çığara. Ämma ul monıñ belän genä dä qänäğätlänmi, tömän artınnan qua kitep, Qalqa yılğası buyında anıñ östenä kilep çığa häm böten ğäskären tar-mar kiterä. Xurlıqlı bu ciñelüdän soñ Mamay Qırımğa qaça, anda isä genuyalılar anıñ başına citälär. Şulay itep, Tuqtamış üzenä qarşı tora alırday tömännän dä arına häm böten Altın Urda däwlätenä xan bulıp täxetkä utıra. Bu xäl 1380 yılnıñ közge aylarında bula.
Mäskäwneñ buysındıruı (1382)[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Mäskäwneñ buysındıruı (1382) da qarağız
Yarıysı uq xälsezlängän Altın Urda belän idärä itüne Tuqtamış tulısınça üz qulına aludan, ämer-boyırıqların märkäzdä genä tügel, yıraqtağı uluslarda da ütätüdän başlıy. İke yıldan inde Mäskäwgä yaw çaba — anda Dmitriy Donskoynı 23-26 avgustında 1382 yılda yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür.
Ul arada Tuqtamışnıñ köçen-qödräten şul zamannıñ mäşhür idäräçese — Litvanıñ olı kenäze Yağaylo da tanıy. Tatarnıñ aqsöyäkläre Tuqtamışnı Oluğ xan dip atıy başlıylar, Batu häm Üzbäk kebek xannar da zamanında bu däräcäne yörtmägännär.
Tuqtamış häm Aqsaq Timer: doşmanlıq[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Altın Urda täxetenä utıru belän, Tuqtamış üzençä idärä itärgä künegep kitä häm qay arada Aqsaq Timerneñ doşmanına äwerelä. Köç sınaşırğa turı kiläçägen härqaysı añlıy. Suğışnıñ berençe bilgeläre 1385 yılda Azärbaycan tirälärendä kürenä başlıy: andağı baylıq Aqsaq Timerne cälep itä, läkin ul doşmanında ğäskär işleräk ikänne abaylap ala, suğışırğa cör'ät itmi. Köç sınaşu 1388 yılnı Kük Urdanıñ könçığış çigendä bulıp ala, tik ber genä yaqqa da fayda kitermi. Xaräzem xalqınıñ Tuqtamışqa yärdäm itkänen kürep, Aqsaq Timer tämam qotıra häm borınğı mädäniät üzäge bulğan Ürgäneçne talarğa, cimerergä ämer birä.
Qondırça yılğası buyındağı suğış (1391)[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Töp mäqälä Qondırça yılğası buyındağı suğış
Tuqtamış belän Aqsaq Timer arasındağı bik zur suğış 1391 yılnıñ 18 iyünendä Altın Urdanıñ üzägendä — İdelneñ sul yağındağı Qondırça yılğası buyında (xäzerge Samar ölkäsendä) bula.
Ğäskärlär tigez diärlek — här yaqtan da 200 meñ keşe qatnaşa. Baştaraq tatarlar ciñärder kebek, doşman ğäskären çolğap alıp, tar-mar kiterer sıman toyıla. Ämma Aqsaq Timerneñ suğışnı yañaça alıp baruı, talantlı ğäskär başlığı buluı ciñügä kiterä. Östäwenä Tuqtamışnıñ qaysıber ğäskär başlıqları xiänät itä—doşman yağına çığa. Tarixi çığanaqlar äytüençä, Tuqtamışnıñ yartı ğäskäre diärlek suğış qırında yatıp qala. Aqsaq Timer dä küp keşesen yuğalta, şuña kürä, suğış qırında ciñügä ireşsä dä, Sarayğa barıp citmi, könbatışqa yaw çapmıy, xätsez trofey qulğa töşerep häm şaqtıy küp doşman suğışçısın äsir itep, Sämärqandına qaytıp kitä.
Terek yılğası suğışı (1395)[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Läkin şundıy zur yuğaltulardan soñ da Tuqtamış yañadan köçle ğäskär tuplıy ala. Yänä dürt yıldan soñ, 1395 yılnıñ 15 aprelendä, Tönyaq Qawqaznıñ Törek (Terek) yılğası buyında bu doşmannar qabat oçraşalar. Qondırça yılğası buyındağı sıman, baştaraq tatarlar osta ğına suğışalar, ämma doşman ğäskäreneñ ayawsız suğışuına axırğaça qarşı tora almıylar—ciñelälär. Şunnan Tuqtamış tönyaqqa, Bolğar yağına qaça. Anı ezärlekläp Aqsaq Timer küptänge xıyalın tormışqa aşıra — Altın Urdanıñ başqalası Saray-Bärkäne, tağın küp kenä ähämiätle şähärlären cimerä-cimerä Qırımğa çaqlı barıp citä. Saray-Bärkä, Gölstan, Ükäk, Bälcämin, Macar kebek şähärlärne tämam qırıp taşlıy, cir belän tigezli.
Tuqtamış: Şöhrät häm dansızlıq[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuqtamışnıñ soñğı ciñelüe 1398 yılnı Altın Urdanıñ yaña xanı Timer Qotlığ ğäskäre belän suğışqanda bula. Qayber mäğlümatlarğa qarağanda, Tuqtamışnı qartlıq könendä yarannarı da taşlap qaldıra, häm ul 1406 yılda Könbatış Seberdä ülä. Qayçandır qodrätle wä şöhrätle xan bulıp, Altın Urdanı berläşterügä, nığıtuğa böten köçen birgän böyek şäxesneñ yazmışı änä şulay tämamlana.
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Oluğ Möxämmäd
- Biläw yanındağı suğış
- Suzdal' yanındağı suğış
- Vasiliy II
- Qazan yanındağı suğış (1506)
- Mäskäwneñ buysındıruı (1382)
- İdegäy
- Möxämmät-Ämin xan
- İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- PaBил ФәxpeTдиHoB. TATAP XAЛKЫ hӘM TATAPCTAH TAPИXЫ.
- MыcbkoB E. П. ПoлиTичeckaя иcTopия ЗoлoToй Opды (1236—1313 rr.). — Boлrorpaд: ИздaTeлbcTBo Boлrorpaдckoro rocyдapcTBeHHoro yHиBepcиTeTa, 2003. — 178 c. — 250 эkз. — ISBN 5-85534-807-5
- ПoчekaeB P. Ю. Цapи opдыHckиe. Биorpaфии xaHoB и пpaBиTeлeй ЗoлoToй Opды. — CПб.: EBPAЗИЯ, 2010. — 408 c. — 1000 эkз. — ISBN 978-5-91852-010-9
- CeлeзHëB Ю. B. ЭлиTa ЗoлoToй Opды. — KaзaHb: ИздaTeлbcTBo «ФэH» AH PT, 2009. — 232 c.
- ЗиMиH A.A. BиTязb Ha pacпyTbe. ФeoдaлbHaя BoйHa B Poccии XV B. M.,1991.
- CyлTaHoB T.И. ЧиHrиз-xaH и ЧиHrизиды. Cyдbбa и BлacTb. — M.: ACT, 2007. — 446 c. — ISBN 5-17-035804-0
- ПaчkaлoB A. B. ЗoлoToopдыHckиe ropoдa HижHero ПoBoлжbя B koHцe XIV Beka // ЗoлoToopдыHckoe Hacлeдиe. MaTepиaлы MeждyHapoдHoй HayчHoй koHфepeHции «ПoлиTичeckaя и coциaлbHo-эkoHoMичeckaя иcTopия ЗoлoToй Opды (XIII—XV BB.)». 17 MapTa 2009 r. Cб. cTaTeй. Bып. 1. — KaзaHb: Изд. «ФәH» AH PT, 2009.


text:
Rusiye kontrolindeki Sudaq şeer mahkemesi mayısnıñ 28-nde qırımtatar faali Ridvan Umerovğa başqasını çaqmağanı içün 30 biñ ruble para cezasını berdi, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
«Bu qararğa razı degilim ve onı tek maña degil, halqıma qarşı yapılğan basqı dep sayam», – dep bildire Ridvan Umerovnıñ aytqanlarını faaller.
Bir kün ögüne Sudaqta Kreml kontrolindeki şeer mahkemesiniñ oturışuvı vaqtında Rusiye prokurorı qırımtatar faali Ridvan Umerovnı «çaqmağanı» içün qabaatlı tanıp, 50 biñ ruble miqdarında para cezasını bermege talap etti.
Berilgen malümatqa köre, böyle dava boyunca daa bir qaç qırımtatarı keçe. Ekisi endi qabaatlı tanıldı ve para cezasını aldı. Ayder Kadırov 30 biñ ruble, Enver Topçi 40 biñ ruble para cezasını aldı.
Kreml kontrolindeki Sudaq şeer mahkemesi fevralniñ 15-nde «cinayet aqqında haber etmegeninde» qabaatlanğan (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesi) qırımtatar faali ve din adamı Ridvan Umerovnıñ davasını temelden baqıp başladı. FSB tahqiqatçısı Valeriy Şerstükovnıñ bildirgenine köre, 2015 senesi «VKontakte» içtimaiy ağında Umerov Umicon Dadaconovnen yazışqan edi. FSB ise Dadaconov «IŞİD teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etti», dep bildire.
2020 senesi avgustnıñ 31-nde peyda olğan malümatqa köre, Rusiye quvetçileri Sudaq, İçki ve Seyitler rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerini tinte. Faallerniñ malümatına köre, tintüvler Enver Topçi, Ayder Ablâkimov, Ridvan Umerov ve Ayder Kadırovnıñevinde keçirildi. Onıñ ömür arqadaşı evlerinde tintüv olmadı, amma aqayınıñ Ukraina pasportı tutıp alındı, onı ise Aqmescitke sorğuğa alıp ketkenler, dep bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve politsiyası qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvlernen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde saba keçirilgen tintüvlerni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda keçirilgen yañı tintüv ve insan tutuvlarına qarşı narazılıq bildirdi ve Rusiyeden BM qararlarınıñ yerine ketirmesini ve tutulğan qırımtatarlarnı azat etecegini bekley, dep bildirdi.


text:
Sinan
Mimar Sinan, Miğmar Sinan yäki tulı iseme Abdülmennan oğlu Sinaneddin Yusuf (1489-1588, İstanbul) - Ğosman İmperiäseneñ böyek miğmarı häm injenerı.
1538 yıldan baş ğosman miğmarı.
Söläyman I, Selim II, Murad III idärä itkän çorda Sinan tözeleş eşlären ütkärä, watandaşlar binaları, mäçetlär, mäktäplär, akveduklar, küperlär, nığıtmalar tözi.
Miğmar Sinan mäşhür Roksolana munçaları häm anıñ törbäsen tözegän.
Sinan uquçısı Sedefkar Mehmed Ağa İstanbulda Zäñgär Mäçeten tözegän.
Sinan uquçısı Süriä miğmarı Ustada İsa Xan Böyek Mogollar İmperiäsendä mäşhür Tac Mahal mäçete proyektın yasağan.
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sinan 1489 yılda Ağırnas awılında (Anatoliä) xristian ärmän (başqa çığanaq buyınça grek) ğailäsendä tuğan. Tumışttan soñ İosif (Yusuf) iseme alğan.
Ätise taşçı häm balta ostası bilıp eşlägän, şuña kürä Sinan şuşı hönärlär yaxşı belgän.
1512 yılda Sinannnı devşirme buyınça (rekrut çaqıruı) yanıçar (yaña çir - yaña ğäskär) korpusına çaqırıp alınğan, häm İstanbulğa yünältelgän, anda ul İslam dinen qabul itä.
Öç yldan soñ ul miğmari häm injener mäktäben tämamlağan.
Selim I suğış kampaniäsendä qatnaşa, ike yıldan Belgrad şähären basıp alunı küzätkän.
Yanıçar korpusında Söläyman I (Qanuni) ğäskärendä Mohaç bäreleşendä, Avstriägä qarşı yawda qatnaşqan.
Şuşı yawdan soñ Sinan kadet cäyäwle korpusı, soñraq 62-nçe uqçı korpusın citäklägän.
1535 yılda Bağdad kampaniäsendä qatnaşa, anda ul su nığıtmäalarınıñ tözeleşe belän idärä itkän.
1537 yılda Korfu, Apuliä, Moldaviägä qarşı yawda qatnaşa.
1538 yılda Qähirä şähären alğannan soñ Söläyman soltan Sinannı saraynıñ töp miğmarı itep bilgelägän.
1539 yılda Miğmar İstanbul şähäreneñ töp miğmarı itep bilgelängän.
Tözelgän binalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Mäçetlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Küperlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Mirası[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Üz eşçänlege näticäsendä Sinan 300 bina çaması tözegän - mäçetlär, mäktäplär, xäyriä aşxanäläre, xastaxanälär, akveduklar, kärwan-saraylar, saraylar, munçalar, törbälär, fontannar. Sinannıñ iñ mäşhür äsärläre - Şehzade Mäçete, Söläyman Mäçete (tör. Süleymaniye Camii), Edirnada Selimiye Mäçete (tör Selimiye Camii).
1588 yılda Sinan ülgän, üze tözegän törbädä Söläyman Mäçete diwarı yanında kümelgän.
İcat[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- BиkиҗыeHTыkTa [[Commons:Category: Mimar Sinan BиkиҗыeHTыkTa|Sinan]] TeMacыHa Meдиaфaйллap бap
- BeйMapH Б. ИckyccTBo Typции
- ПopTaл Islam.by Bыдaющийcя ocMaHckий apxиTekTop MиMap CиHaH. 2012 eлHың 18 июлb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
2017 jılğı 29 mausımda Qazaqstan Respublikası Ortalıq saylau komissiyası otırıs barısında 2017 jılğı 28 mausımda bolğan QR Parlamenti Senatınıñ deputattarın saylau qorıtındıların anıqtadı, dep habarlaydı ortalıqtıñ baspasöz qızmeti.
Är oblıstan, Astana jäne Almatı qalalarınan bir deputattan barlığı 16 deputat saylandı.
"Saylau nauqanı barısında barlığı 89 ümitker wsınıldı. 38 kandidat saylau byulleten'derine engizildi. Saylauğa 3242 tañdauşı qatıstı", - delingen habarlamada.
QR Parlamenti Senatınıñ deputattarın saylau barısında 518 halıqaralıq jäne otandıq bayqauşı, 244 qazaqstandıq jäne şeteldik BAQ ökili qatıstı.
Saylanğan deputtardıñ 7-n mäslihattar wsınsa, 9 özin-özi wsınğandar. QR Parlamenti Senatınıñ deputattığına kandidattardıñ ortaşa jası –56,7 jas.
Qazaqstan Respublikası Parlamenti Senatınıñ deputattarın saylau qorıtındısı boyınşa saylanğandar:
Aqmola oblısınan - Ädilbekov Däuren Zekenwlı;
Aqtöbe oblısınan - Jwmağaziev Mwhtar Sabırwlı;
Almatı oblısınan - Qılışbaev Nwrlan Naurızwlı;
Atırau oblısınan - Düysembaev Ğwmar Islyamwlı;
Batıs Qazaqstan oblısınan - Töreğaliev Nariman;
Jambıl oblısınan - Nwräliev Äbdäli Toqbergenwlı;
Qarağandı oblısınan - Äbdikerov Rısqali;
Qostanay oblısınan - Nwrğaliev Jeñis Miraswlı;
Qızılorda oblısınan - Baqtiyarwlı Mwrat;
Mañğıstau oblısınan - Şelpekov Baqtıbay Aqberdiwlı;
Oñtüstik Qazaqstan oblısınan - Qwrtaev Älimjan Seyitjanwlı;
Pavlodar oblısınan - Nwrsipatov Nwrjan Nwrlanbekwlı;
Soltüstik Qazaqstan oblısınan - Swltanov Erik Hamzawlı;
Şığıs Qazaqstan oblısınan - Musin Düysenğazı Mağauiyawlı;
Astana qalasınan - Mamıtbekov Edil Qwlamqadırwlı;
Almatı qalasınan - Nüketaeva Dinar Jüsipäliqızı.


text:
Canköyde salı aqşamı ve çarşenbege keçer gecesi küçlü yağanaqlarnıñ olmasını tahmin eteler. Bu aqta şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Bu sebepten Canköy akimiyeti balalarnı nezaretsiz qaldırmamaq, balkonlardan, tüşip zarar ketire bilecek, pekitilmegen ağır şeylerni almaq, naqliyatnı terekler astında bıraqmamaq tevsiye ete.
Malüm olğanı kibi, iyün başında yarımadada bir sıra regionlarda küçlü yağanaqlar keçti. Bağçasaray rayonında bağça, tarlalar suvğa battı, Aqmescit Venetsiyanı añdıra edi.


text:
İyün 7-de Rusiyege boysunğan Sudaq şeer mahkemesinde mayıs 18-de, Sürgünlik qurbanlarını añma künü yaqalanğan dört kişiden biri olğan Alim Muslâdinovnıñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçirildi. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi, o Facebook saifesinde adliyeci Konstantin Rustemovnıñ beyanatını paylaştı.
Adliyeciniñ qayd etkenine köre, Alim Muslâdinovğa qarşı cinaiy iş qapatıldı.
«Bütün dört cinaiy iş aynı böyle neticelernen yekünlenecektir. Uquq saasında çoq bilmegenler içün, mahkeme Muslâdinovnıñ areketlerinde iç qanun bozuvları belgilemegeni aqqında qarar alındı. Prokuraturanıñ, elbet, şikâyet arizasını bermek aqqı bar. Baqarıq, bu aqqnı qullanacaqlarmı, yoqmı, şimdilik belli degildir», – dep ayttı Konstantin Rustemov.
Qırım.Aqiqatqa mahkeme toplaşuvı iştirakçilerinden biri bildirgen malümatına köre, kün devamında mahkemede mayıs 18-de diger yaqalanğanlarnıñ işleri de baqılacaq. Mahkeme toplaşuvı saat 11.00-ge belgilengen edi, amma keççe başlandı.
Yaqalanğanlar, teşkil etüv boyunca belgilengen tertipni bozuv ya da toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket keçirüvinde (Rusiye KOAP 20.2 maddesi) qabaatlandı. Bu madde boyunca qabaatlanğanlar 10 biñden 20 biñge qadar ruble para cezasınen ya da qırq saatqa qadar iş cezasınen cezalana bile.
Bu iş boyunca ilk mahkeme toplaşuvı keçirilmesi mayıs 25-ke belgilengen edi. Sudaqta yaqalanğanlarğa destek köstermek içün 100-ge yaqın insan keldi.
Bundan evel Qırımda rusiyeli uquq qoruyıcılar mayıs 18-de hatıra merasimine ketken avtomobil aydavcılarını kütleviy şekilde toqtatqanı aqqında malümat peyda olğan.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde tintüvler keçirilip başladı, adamlar diniy mensüpligine köre taqip etile, dep qayd ete Meclis temsilcileri ve uquq qoruyıcılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mayısnıñ 18-zi Cuma künü, sovetler rejimi tarafından öz tarihiy vatanı Qırımdan sürgün etilgen qırımtatar halqı sürgünine 74 yıl tola. Bu künü Ukraina ve dünya sürgün etilgen qırımtatar halqınıñ sürgün ve genotsid qurbanlarını aña.
Hususan 1944 senesi mayısnıñ 18-nde yarımadadan Merkeziy Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollanğan. Epsi olıp 200 biñden ziyade insan sürgün etilgen.
Ukraina 1944 senesi sürülgen qırımtatarlarnıñ sürgünini genotsid dep tanıdı ve mayısnıñ 18-zi qırımtatar halqı genotsidi qurbanlarını añma Künü olaraq tayin etildi.
Cuma künü Ukrainanıñ Kyiv, Herson, Lviv ve diger şeerlerinde bu künge bağışlanğan tedbirler keçirilmesi planaştırıla. Matem tedbirleri aynı zamanda dünyanıñ başqa devletlerinde, hususan, Türkiye, Almaniya, Çehiya, Poloniya, ABD, Canada ve sairesinde ötkerilecek.
Kyiv patriarhatınıñ Ukrain provoslav kilisine bağlı Kyivniñ bütün ibadethane ve kiliselerinde saat 12:00de çañlar qaqılacaq.
Qırım.Aqiqat saat 15:45 Sofiyskaya meydanında ötkerilmesi planlaştırılğan resmiy şahıslar ve devlet yolbaşçıları, rekviyem-kontsert ve bütünukraina matem mitingi ötkerilecek rekviyem-aqşamını yayınlap başlaycaq. Miting yekünlengen soñ, «Haytarma» filmi numayış etilecek.
Rusiye ilhaq etken Qırımda, resmiy soylârından ğayrı diger matem tedbirleri keçirmek yasaq. Keçirmege teşebbüs etkenler cezalandırıla.
Daa evel Ukraina informatsion siyaseti Nazirligi 18 mayıs qırımtatar halqınıñ sürgün qurbanlarını añma Künü munasebetinen kampaniya ilan etken edi.


text:
Kiyev – Qırımlılar yañı 2015 senesini nasıl köre? Bu sualge cevap tapmaq içün Qırım.Aqiqat mühbiri Qırımnıñ bir sıra mütehassısları ve cemaat faalleri ile subetleşti.
Hatırlatamız, Qırım.Aqiqat mühbiri ile evel subetleşken qırımlılar Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadanıñ iqtisadiyatı daa da beter olacağı ve Qırımnıñ ukrain uquqiy alanına qaytarılacağını tahmin etken ediler.
«İç olmağanda, 2015 senesi bir şey deñişmez ve er şey olğanı kibi qalır, sabır etecekler, aks alda – yazğa qadar Qırım özü de qaytmağa ister, Rusiye dağılır, biz qaytırmız», – dep qayd etti Qırımdan köçip kelgen Sergiy Vikarçuk.
Şimdi qırımtatarlarnıñ meselesi hususiy bir diqqatqa lâyıq. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ tışqı alâqalar bölüginiñ reisi Ali Hamzin qırımtatarlarnı ve olarnıñ temsiliy organını yañı yılda ne bekleycegi aqqında öz fikirleri ile paylaştı.
«Özek silânıñ qullanuvına yol bergen arbiy mezepler resmiy şekilde ilân etilgende, o vaqıt 2015 senesinden yalıñız qırımtatarlar ve qırımlılarğa degil de, bütün dünyağa eyi bir şey beklemek acet yoq. Amma insan eñ ağır vaziyette bile eyilikke ümüt beslemek kerektir…», dedi Hamzin. Yañı yılda Meclisniñ taqdiri aqqında aytqanda, o, Qırım musulmanlarınıñ müftisi Hacı Emirali Ablayevniñ mevamına qoşula. Müfti dekabr 27 künü «Qırım» cemaat areketiniñ toplaşuvında çıqışta bulunır eken, qırımtatar halqınıñ temsiliy organı ve onıñ bölükleri Qırımda işine devam etmek kerekligi aqqında aytqan edi. «Amma böyle alda şahsiy kibirni çette qaldırıp, dialog ve körüşüvler keçirmege kerek olacaq», – dep qoştı Hamzin.
Mezkür dialognıñ şartlarından biri, onıñ aytqanı kibi, 2014 senesi mart 11 künü Qırım parlamenti tarafından qabul etilgen «Qırımtatar halqınıñ aqlarını ğayrıdan tiklev kefaleti ve onıñ qırım toplulığna qoşuluvı aqqında» vesiqanıñ qanunlaştıruvı» ola bile.
Aynı zamanda, Qırım Yevromaydan iştirakçisi İsmail İsmailov Qırım yañı akimiyetiniñ qırımtatar meselesini «al etecek» usulları ile bağlı öz tüşüncelerini bildirdi: «Biz şimdi temsiliy organnı idare etilgen şahıslar yardımı ile teşkil etmek ve onıñ başına keçmek kibi ıntıluvlarnı köremiz. Amma böyle areketler muvafaqiyetsizdir, bunı endi Yanukoviçniñ rejimi zamanında körgen edik».
İsmailovnıñ fikrine köre, qıyın iqtisadiy vaziyet siyasetçilerniñ belâğatında ve areketlerinde öz aksini tapar eken. «Daima duşmannı qıdıracaqlar, teşviqat ep artacaq».
Faalli aytqanı kibi, insan aqları saasında da regionnı yañı manialar bekleycek. «Farqlı siyasiy noqtaiy nazarı olğan insanlarnıñ aqlarını diqqatqa almağan Rusiye ile Qırımnı qıyaslasaq, Qırımda vaziyet daa da yaramay olğanını añlarmız. Şimdi Ukraina tarafını tutqan faallerniñ esirge tüşmesi, Ukrain kilseniñ taqibi, qırımtatar gençleriniñ ğayıp olması – bu er şey alâ daa unutılmadı», – dedi İsmailov.
Bu saadaki problemlerge Siyasiy taqiqatlarnıñ ukrain mustaqil merkezi şurasınıñ reisi Yuliya Tişçenko da diqqat ayırdı. «İnsan aqları bozulacaq, vatandaşlıq, söz serbestligi, insaf serbestligi. Eñ esası, qavmiy mensüpligi olğan insanlarnıñ vaziyet mabüsleri olmamasıdır».
Qırım toplulığını 2015 senesi ne bekleycegi aqqında aytqanda, Qırım şairesi Mayye Abdulganiyeva böyle dedi: «Biri peşman olur, digeri bar küçü ile yaşamağa areket eter, başqası yarımadadan köçip keter. Amma, matbuat vastalarında, ğaliba, mükemmel bir amanlıqnı aks etecekler».
Qırımnıñ inkişafı ve iqtisadiyatı mevzusına qaytır eken, içtimaiy ruhiyatçı Olga Duhniç bugünde-bugün yarımadanı eyi bir şey beklmegenini qayd ete. «Qırım şimdi yatırım ve şahsiy kapitalnı beklemese kerek, şunıñ içün Qırım iqtisadiyatı esasen devlet yardımı ile saqlanıla bile. Regionğa berilgen aqçalar bile Qırımnıñ vaziyetini deñiştirip olamaz, elita deñişmedi. Yaş ve açıqköz insanlar Qırımnı terk etecek, bazıları Rusiye büyük şeerlerine yol alacaq, digerleri – Ukraina tarafına»,– dey ekspert.
Bunıñ ile, Duhniçniñ fikrine köre, Qırımda ğayeviy leyha ve tedbirler miqdarınıñ artması mümkün. «Birinciden, paalı degil, ekinciden, daa da büyük muvafaqiyetlerge irişmege imkân bere. Çoq şey Ukraina şarqındaki vaziyetke ve Ukrainanıñ Qırımğa nisbeten informatsion siyasetine bağlıdır»,– dedi ekspert.
Qırımnıñ Ukraina uquqiy alanına 2015 senesi qaytarıluvı aqqında uquq qoruyıcı, Qırımdan mecburen köçip kelgen Yevgeniy Novitskiy nebvetteki şekilde cevap bere: Rusiyede buhrannıñ artmasını ve onıñ içinde olayatqan ketişatlarnıñ başlanmasını köz ögümizge alsaq, Qırım Ukraina terkibine qaytacağını qayd etmek mümkün. Ekinci yarım yılda dep belleyim. Ukraina Yuqarı Şurası yarımadanıñ statusını Qırım milliy muhtar vilâyet/cumhuriyeti olaraq belgiler. Milliy muhtariyetniñ tamır halqları qırımlı, qaraylar ve qırımçaqlar olur».
Öz nevbetinde, Yaqın şarqiy taqiqatlar merkeziniñ müdiri İgor Semivolos Qırımnıñ qaytarıluvı aqqında biraz muqaytlıq ile ayta. «Azat etüv olmaz, pek qıyn bir yıl. Amma yılnıñ soñuna qadar bunıñ olacaq tarihı belli olur», – dedi ekspert. O şunı da qayd etti ki, Rusiyede resurslarnıñ yedekleri yalıñız yılnıñ soñuna qadar yeter.
Semivolosnıñ fikrine köre, Qırımnıñ azat etilmesi ukrainlilerniñ israrına bağlıdır.


text:
«Qırım Cumhuriyeti ve federal emiyeti olğan Aqyar şeerniñ 2020 senesine qadar içtimaiy-iqtisadiy inkişafı» federal yekâne leyhasında repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ toplu yaşağan yerlerniñ abadanlaştıruvına 10 mlrd ruble ayırğan, dedi Qırım işleri boyunca Rusiyeli nazir Oleg Savelyev.
Bunı Rusiye ükümetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ toplu yaşağan yerlerniñ abadanlaştıruvına 10 mlrd ruble ayırğan. Leyhanıñ amelge keçirilüv mehanizmniñ çerçivesinde şusı nazarda tutıla ki, bu yerlerniñ içtimaiy-maişiy ve müendislik qurulucığı boyunda muayyen obyektlerniñ belgilenüvine milliy-medeniy muhtariyetlerniñ cemaat teşkilâtları ve rayon belediye akimiyet celp etilecek»,– dedi Savelyev.
Daa mayıs ayında Qırımnıñ «Devlet şurası» deputatı Lentun Bezaziyev bu leyhanıñ amelge keçirilüvi Rusiye bücetine tahminen 12 mlrd. ruble turacağını bildire edi.


text:
Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressine Özbekistandan qırımtatarlarnıñ kelmegeni olarnıñ memleket yolbaşçılığı tarafından sıqıştırılğanını tasdiqlay, dep bildire «Tış işler Maydanı» fondunıñ eksperti Andrey Klimenko.
«Bu – qırımtatarlarnıñ sayısı çoq olğan territoriyalardan biri – sürgünlikniñ esas yerlerinden biridir, anda şimdi de bir 100 biñ qırımtatarı yaşay. Eminim ki, bu memleketniñ şimdiki yolbaşçılığınıñ mevamı ile bağlıdır. Qırımtatar teşkilâtlarına qaba sürette kongresste iştirak etmemege tevsiye etkendirler», – dedi o Qırım.Aqiqat mühbirine.
Aynı zamanda Klimkin Kongresste Rusiye vekilleriniñ bulunğanını qayd etti.
Avgust başında Türkiye paytahtı Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi keçirildi. Mında qırımtatarlarnıñ Vatanı – Qırımdaki vaziyetleri muzakere etildi. Toplaşuv devamında Kongress prezidentini sayladılar ve dünya toplulığı, qırımtatarlarğa bir sıra muracaat ve beyanname qabul etildi.


text:
“Eñ birinci - birlik olayıq”: qırımtatarlar beraberlikte apis etilgen Mecit Abdurahmanovnıñ evini qura (video)
Martta kütleviy tintüvlerden soñ tutılıp alınğan ve qomşu Rusiyege alıp ketilgen Mecit Abdurahmanovnıñ qorantasına yardım etmek içün, qırımtatarlar haşar yaptı. Olar, qurucılıq malzemelerni ketirip, Abdurahmanovlarnıñ evini kötere edi. Şimdi qoranta vagonçıqta yaşay. “Eñ birinci - birlik olayıq, biri-birimizge yardım qolunı uzatayıq, bir birimizni qardaş sıfatında tutayıq”, - dep ayta Abdurahmanovnıñ babası Anafi ağa. Mecit Abdurahmanov tutulğanda, onın qadını yüklü edi ve aprelniñ 29-ında olarnıñ qızı Sülbiye doğdı. (Video: Qırım birdemligi)


text:
İşğal başlanğanından berli uquq qoruyıcılar jurnalistlerniñ aqlarınıñ 300-den çoq kere bozulğanını qayd eti. Yarımadada söz serbestliginiñ sıñırlanılması ile bağlı büyük esnas RF ekstresit faaliyetine qarşı qanunlar, ayırılıqçılıqqa çağıruvlarğa köre cinayet taqip, jurnalistlerge memuriy tazyıq, esassız yaqalavlar, ücümler, tehditler, mustaqil KHV yoq etilüvi, alternativ haber menbalarınıñ blok etilüvi yardımı ile keçirile.
İşğalden evel Qırımda qayd olunğan 3000 kütleviy haber vastadan yalıñız 232-si ğayrıdan qaydiyetten keçip oldı. Aynı zamanda 12 mustaqil qırımtatar haber vastası taqipler sebebinden vaqtınca işğal etilgen yarımadanı terk etmek mecburiyetinde qaldı.
2020 senesi aralıq ayınıñ 10-nda Rusiyeniñ nezaretinde olğan «Qırım Yuqarı mahkemesi» ATR birinci qırımtatar televizion kanalınıñ saibi Lenur İslâmovnı 19 yıl sert apis cezasına ğıyabiy şekilde mahküm etti. O, qabaatlavnıñ bütün noqtalarına istinaden qabaatlı tanıldı – «diversiyalarnı teşkil etüv, qanunsız silâlı birleşmeni quruv ve Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv».
2021 senesi çiçek ayınıñ 20-nde rus işğalci akimiyet «Qırım» gazetiniñ baş muarriri Bekir Mamutovnı Qırımtatar Milliy Meclisi añılğan BMT Baş kâtibiniñ maruzasını gazette derc etkeni içün para cezasına mahküm etti.
Mustaqil kütleviy haber vastalarını işğal etilgen yarımadadan sıqıştırıp çıqarğan Rusiye, bugünde-bugün 8 vatandaş jurnalistni qanunsız olaraq tevqif etti, daa biri ev apsinde buluna.
2021 senesi saban ayınıñ 10-nda Azatlıq Radiosınıñ jurnalisti Vladislav Yesipenko uydurma qabaatlarndan Qırımda tutuldı. Tevqif etilgeninden tek bir ay soñra mustaqil advokatlar davasınen oğraşıp başlap oldı. O Rusiye qanun qoruyıcı organları tarafından iskencelerge oğratıldı. Vladislav 18 yıl apis cezasına mahküm etile bile.


text:
Qırımda «Soçi-Aqyar» marşrutınen ketken «Bova» markalı avtobus yandı. Bu aqta avgust 16-da, salı künü Fevqulade vaziyetler nazirligi Qırım boyunca idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Elde etilgen malümatqa köre, vaqia Qarasuvbazar rayonındaki Kökey (Rusakovka) köyüne buruluş yanında yüz berdi. Yanğın meydanı tahminen 8 kvadrat metrni teşkil etti.
«Avtobus yolcuları ve aydavcısı yanğın neticesinde zararlanmadı: olar naqliyeni terk etti. Umumen olaraq, avtobusta 41 kişi bar edi, olarnıñ arasında balalar yoq edi. Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ qurtarıcıları vatandaşlarnı havfsız mesafege alıp ketirdi ve yolcularnıñ aynı yolnen ketken naqliyenen yollanılmasını teşkil etti», – dep aytıla beyanatta.
İlk tahminlerge köre, yanğın avtobusnıñ motor bölüginde yüz berdi. Ekspertler sebeplerni ögrene, dep qayd ettiler müessisede.
Bu, Qırımda yolcu avtobusı ilk yanması degil. İyün 23-te Aluşta-Aqmescit yolunda Aqyardan Krasnodarğa ketken MAN turistik avtobusı yandı. Avtobusta 44 yolcu bar edi, olardan 37 kişi 8-10 sıñıf talebeleri edi. Olar zararlanmadı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescitteki «Kreşçatik» ukrain bankınıñ binası yanında iyülniñ 15-de, 10 daqqa içinde, eki patlav yüz berdi. Bunı Ukrinform agentligi bildire.
İlk malümatlarğa köre, müessise yanında patlav maddesini yaqında yaşağan sabıq arbiy ekimi qaldırdı, -- dep yaza neşir.
Şimdi müessise binasını qurtarıcı ve arbiyler sarıp aldı, olarnıñ arasında yanğıncı, mahsus bölük hadimleri ve FSb hadimleri bar.
Zarar körgenler aqqında resmiy malümat şimdilik yoq. Vaqianı resmiy şekilde izaatlamaylar. Tasdıqlanmağan malümatqa köre, bir qadın yaralandı.


text:
Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ yolbaşçısını saylağan yarış komissiyasınıñ reisi Refat Çubarov büro reberi vazifesine namzet köstergenlerniñ bergi beyannamasine esaslanmaycağını bildirdi. Bunı o Radio Svobodağa ayttı.
«Men yarış komissiyasınıñ doquz azasından biri olıp, kendi fikrimni beyanname taliline köre şekillendirmeycem. Lâkin bu vesiqanıñ da menim içün qoşma emiyeti bar», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ reberi vazifesine namzet köstergen bazı adamlarnıñ beyannamelerinde «keçken seneniñ büyük parası» qayd etilgen, olar aqqında munaqaşalar devam etmekte.
Çubarovnıñ fikirince, demek ki, adam «qayd etken er bir kapik içün esabat bermege azır».
Transparency International Halqara qabarcılıq ile küreş ükümetten tış teşkilâtı Milliy Qabarcıq ile küreş bürosınıñ müdir vazifesine berilgen beyannamelerniñ yarısını sahte olaraq tanıy.
Bazarertesi künü, fevral 23-te, Yarış komissiyası Milliy Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ müdir namzetleri ile subetleşmek kerek edi. Namzetlerniñ sayısı 100 insandan ziyadedir. Komissiya azaları fevral soñuna qadar subetlerniñ birinci basamağını yekünlemege planlaştıralar. Nevbetteki basamaqlarda akimiyetni temizlev aqqında qanun boyunca subet ve mahsus teşkerüv olacaq.


text:
Qırımnıñ iç siyaseti, haber ve alâqa naziri Dmitriy Polonskiy aytqanı kibi, Qırım temsilcileriniñ OSCE Demokratik institutlar ve insan aqları boyunca bürosınıñ konferentsiyasında iştiraki «Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası ile birleşüvi aqqında doğru malümatnıñ aşkâr etilmesine» imkân yarata.
Bu aqta Polonskiy «Krım» radiosınıñ efirinde bildirdi, haber ete Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
«Tedbirniñ bir çoq iştirakçisi içün aytqanımız yürekke qılıç kibi kele. Çünki bu aqiqatnı uzun vaqıt devamında bildirmey ediler. Yani, tüşünip baqıñ, insanlarnıñ çoqusı Qırım vaziyeti aqqında iç bir doğru sözni eşitmey edi. Şu sebepten bizim içün OSCE konferentsiyasında iştirakimiz – Avropada yaşağan insanlarğa Qırımda 2014 senesi mart ayında aqiqaten ne olıp keçkeni aqqında doğru malümatnı bildirmek imkâniyettir», – dey Polonskiy.
Qırımnıñ iç siyaseti, haber ve alâqa naziri Dmitriy Polonskiy Varşavada keçirilgen OSCE toplaşuvında iştirak ete. Onıñ sözlerine köre, OSCEniñ nevbetteki toplaşuvında «Qırımnıñ Rusiye cemiyeti» teşkilâtını prezidium azası olaraq temsil ete.
Poloniyada Ukraina elçihanesi Polonskiyniñ Varşavağa kelmesini «Kremlniñ provokatsiyası ve halqara uquqnıñ bozuluvı» olaraq adladı.
Poloniya Tış işler naziri Grzegorz Schetyna aytqanı kibi, Poloniya Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiyni memleketke yañılıp kirsetti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ şimdiki Qırım akimiyeti, em federal akimiyeti ile alâqası yoq, dedi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl Avdet gazetasına.
«Meclisni zapt etmek ıntıluvlarından soñ ne Qırım, ne federal akimiyeti ile iç bir bağımız yoq, sorğularğa çağıruvlarnı, tintüv ve FSB hadimleri ile subetlerni bağ dep saymasaq. Bunıñ ile akimiyet ile yalıñız qırımtatar halqı içün müim meseleleriniñ muzakeresi boyunca, şu sırağa havfsızlıq ve siyasiy taqipler meseleleleri de kire, bağ qurmağa azırmız» – dedi o
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Aqmescitte Şmidta soqağı boyunca yerleşken «Qırım» Fondu» binasından Meclisni quvdı. Qırımda Meclis azaları ve tarafdarlarında sıq sürette tintüvler keçe. Yarımadada akimiyetke yaqın olğan qırımtatar teşkilâtları Qırım tamır halqınıñ temsilcileri olmağa çalışa.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
2013 senesi oktâbr ayında yanğın neticesinde zarar körgen Saq merkeziy camisi, tamir işleri bitkeninden soñ, iyün 27-de, cuma künü, kene de musulmanlar içün öz qapılarını açacaq.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«İyün 27 künü mında cuma namazı qılınacaq, yatsı namazından soñ ise, muqaddes Ramazan ayınıñ ilk künü arfesinde, Saq camisinde ilk teravih namazını (mustahab namaz, Ramazan ayında farz yatsı (işa) namazından soñ qılına) oquycaqlar», – denile QMDİ beyanatında.
Mında şunı da qayd ettiler ki, yanğından soñ tamir işleri yerli musulman cemiyetiniñ ğayreti ve yerli iş admlarınıñ maliye destegi ile yapıldı. Faqat, soñuna qadar tamir işleri daa yetmedi, para yetişmey.
Saq camisinde yanğın 2013 senesi oktâbr 13 künü Qurban bayram arfesinde yüz berdi. Ateş şeerniñ merkeziy camisinde hocalıq odasında bütün şeylerni yoq etti. Ziyan 500 biñ grivnanı teşkil etti.
İyün 28-ne keçer gecesi musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayı başlana.
Ramazan – musulman taqviminiñ doquzıncı ayı. Musulmanlar içün müim ve itibarlı bir aydır. Bütün ay devamında musulmanlar oraza tutalar. Oraza degende, kün devamında suv, yemek, mahrem munasebetlerden vazgeçüv közde tutıla.


text:
Rusiye kontrolindeki Bağçasaray rayon mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Mustafayevniñ anası Venera Mustafayevanı memuriy mesüliyetke çeküv protokollarını Bağçasaray rayonınıñ politsiya bölügine qaytardı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ advokat Lilâ Gemeciniñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
«Protokollar memuriy qanunlarnıñ normalarına zıt bir şekilde tizildi. Venera Mustafayevağa aqları, mecburiyetleri añlatılmadı. Memuriy cinayet protokolı tizilgende olğan terciman mesüliyet aqqında ihtar etilmedi. Mahkemeniñ dava malümatlarını politsiyağa qaytarmasınıñ sebebi de bu», – dep tarif etti Gemeci.
Onıñ aytqanına köre, Bağçasaray rayonı mahkemesiniñ qadısı Vasiliy Koşelev Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ eki maddesi boyunca eki tarif berdi.
«Memuriy dava açılğan şahısnıñ aqları bozulğanı içün mahkeme bunı ciddiy ve tahqiqat ketişatında tüzelmeycek dep tanıy, şunıñ içün memuriy bozuv protokolını ve diger malümatnı olarnı tizgen organğa qaytarmaq kerek degen hulâsa çıqaram», – dep aytıla «Qırım birdemliginiñ» eline keçken kopiyalarda.
Mahküm etilgen «Qırım birdemligi» koordinatorı Server Mustafayevniñ anasını 17 insan qorumağa keldi. Olarnıñ arasında – 6 advokat ve 11 cemaat imayecisi.
Sentâbrniñ 15-nde – oğlunıñ ükmü çıqarılğan künü – Venera Mustafayeva Bağçasarayda bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı. Qollarında yazuvlı şiar bar edi: «Camideki subetler – cinayet degildir! Oğlumnı qaytarıñız!».
Dava Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.6.1 maddesine istinaden (Fevqulâde vaziyet ola bilecek yerde yüksek seviyeli azırlıq rejimi alda qaidelerge riayet etmeme) ve Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2.2 maddesine istinaden (Açıq tedbir keçirilecegine dair haber etmeyip, açıq tedbirni teşkil etüv ya da ötkerüv) açıldı. Birinci madde boyunca 1 biñden 30 biñ rublege qadar para cezası ya da ihtar ola bile. Ekinci madde 20 biñden 30 biñ rublege qadar para cezası ya da 50 saatqa qadar mecburiy işler, ya da 10 künlik memuriy apis cezası berilmesini belgilemekte.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Server Mustafayevni «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 14 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Celâl ve Ahtemov ağalarına maküm çıqarılğan soñ Meclis Zelenskıyğa muracaat etti
Qırımtatar Milliy Meclisi Prezidentni ve Ukraina Ükümetini Ukrainanıñ yabancı ortaqlarınen ve halqara teşkilâtlarınen aytışmalarınıñ kün mevzusına rus işğalcilerniñ tutqanı bütün siyasiy mabüslerini – Qırımnıñ sakinlerini, em Nariman Celâl, Asan Ahtemov ve Aziz Ahtemovnı azat etüv meselesini kirsetmege çağıra.
Meclisniñ Prezidiumınıñ Celâlğa ve Ahtemov ağalarına maküm çıqarılmasınen bağlı bir arizasında bu aqqında yazıla.
– Nariman CELÂL, Asan AHTEMOV, Aziz AHTEMOVğa qarşı bütün qabaatlarnıñ esası olmay, tüşünilip çoqarılğan ve işğal ceza organlarınıñ tapqanları ‘taqiqat’nıñ bilgilerine esaslana. Bu bilgiler ise insan qıymetini aşalağan qabaatlanğan kişilerge qarşı bedeniy ve ruhiy işkenceler ve diger çeşitli şiddetli munasebetler vastasınen alınıp ögrenildi, – azirada yazıldı.


text:
Qañtar qırğını. Azaptau isi boyınşa sot otırısı tağı da keyinge qaldırıldı. Jetisu obılısı, Taldıqorğan qalasındağı qalalıq sotta sud'ya Bekmwrat Düys..
Almatı äkimdigi azamattıq belsendiler men "Demokratiyalıq küşter koaliciyasına" kezekten tıs prezident saylauınan bas tartu talabımen miting ötkizuge..
Bügin Armeniya parlamentinde prem'er-ministri Nikol Paşinyan Äzerbayjanmen qaqtığısta 49 adamnıñ qaza tapqanın habarladı. Paşinyan «Armeniya Qorğanıs ..
Sankt-Peterburgtegi Smol'ninsk municipaldı birlestik keñesi Memlekettik dumağa Resey prezidenti Vladimir Putindi qızmetten alu üşin onı memlekettik s..
Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi şetelden keletin qandastarğa arnalğan "qazaq kartasın" engizudi josparlaydı. Bwl turalı ministrlikti..


text:
Qırım Yuqarı mahkemesinde «fevral 26 işi» boyunca toplaşuvlar alâ daa keçirilmekte. Olarnıñ devamında adliyeciler ceza qararlarını deñiştirmege rica eteler, dep bildire Qırım.Aqiqat.
Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ imayecileri olarnı çıqış yasağı ya da ev apsi boyunca azat etmek ricası ile muracaatta bulundılar.
Degermenci boyunca resmiy ricanı mahkeme red etti, Asanov boyunca qarar daa alınmağan, mahkeme muşaverege çıqtı. Ahtem Çiygoznıñ adliyecisi de böyle arizanı bermek niyetindedir.
Aqmescitte «fevral 26 işi» boyunca bazarertesi künü birden eki mahkeme toplaşuvı keçe – Qırımnıñ Yuqarı Mahkemesi ve Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde. Yuqarı Mahkeme binası yanında onlarnen insan toplandı, amma toplaşuv salonına tek bir qaç insan kirip oldı, çoqusı, şu cümleden, mamahkümlerniñ – Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusov ve Eskender Emirvaliyevniñ tuvğanları kiremedi.
Rusiye taqiqatçıları olarnı 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri iştirak etken çoq biñli mitingde yüz bergen «kütleviy çatışmalarda» iştirak etüv ile qabaatlaylar.


text:
Fevralniñ 12-nde Qırımda 1150 yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Bu sayı tünevinge köre azca. Bunı Qırımnıñ sağlıq saqlav nazirligi haber etti.
Aynı zamanda keçken künü koronavirustan 6 hasta öldi.
"Bütün müddet içinde episi olıp 143 509 hasta qayd etildi. Bir künde 398, bütün vaqıt devamında 129 253 hasta tüzeldi"6 - dep haber ettiler nazirlikte.
Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti ilk «omikron» variantlı hastalar qayd etildi, dep tasdıqladı. Qırımda hastalar içün qoşma yerler açıldı. Aqyarda sıñırlav tedbirleri kirsetildi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiyede mahküm etilgen ukrain Nadejda Savçenko quru açlıq grevine başladı. Bunı çarşenbe künü adliyecisi Mark Feygin Twitterde bildirdi.
Nadejda Savçenko onı Ukrainağa qaytarmalarını talap ete.
Mart 22-de Rostov vilâyeti Donetsk şeeri mahkemesi Ukraina vatandaşını 2014 senesi yazda Lugansk civarında eki Rusiye jurnalistiniñ öldürüvi ile qabaatlap, onı 22 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldırdı. Aprel 5-te üküm işke tüşürildi.
Savçenko bütün qabaatlarnı red ete, Rusiye mahkemesiniñ ükmüni ise red ete, ve şikâyet etmekten vazgeçti.
Üküm ilân etilgen soñ Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Savçenko azat etilsin dep, Donbasstaki mahsus tedbirler alanında yaqalanğan eki rus Aleksandr Aleksandrov ve Yevgeniy Yerofeyevni azat etmege azır olğanını bildirdi.
Kreml ukrain arbiy uçucısı «deñiştirile bile dep», qarar Vladimir Putin tarafından qabul etilecegini bildirdi.


text:
Zaporojyede «Renksiz alan» vesiqalı sanalaştıruvnı kösterdiler. Qırım ve Donbasstan köçip kelgenlerniñ 15 ikâyesi bir buçuq saatlik sanalaştıruvnıñ negizi oldı. Stsenariyni Kirovograd şeeriniñ sakinleri Den ve Yana Gemeni azırladılar, rejissör – Qırımdan köçip kelgen Galina Cikayeva oldı, dep bildire Radio Svoboda.
«Kiyevge kelgende, bizim Maydan ve ATO zonasında olğan vaqialar aqqında «Cumhuriyet» institutı ile «Ayat teregi» birinci leyhamız olğan edi. Olduqça muvafaqiyetli edi. Ebert fondu köçip kelgenler aqqında vesiqalı numayışnı azırlamağa ğayemizge qol tuttı. Şekilni deñiştirmege qarar aldıq. İnsanlarnıñ çoqusı qıtaiy Ukrainağa köçmege mecbur oldı. İnsanlarnı körgende, olarnıñ ikâyeleri daa da kergin olğanını añlay edim. İnsanlar Qırımğa bara bile, men – yoq. Amma daa da qorqunçlı vaqialarnı yaşağan insanlar bar. Patlavlar, telefler, namusqa keçüvler», – dedi Cikayeva.
Leyha iştirakçilerinden bir qısmı endi Kiyevde 2014 senesi küzde taqdim etilgen «Ayat teregi» içtimaiy-siyasiy sanalaştıruvda iştirak etken edi. Aktörlar arasında Kiyev, Çernovtsı, Zaporojye ve Qırım sakinleri.
«Men – Kiyev sakini, arbiy areketlerniñ iştirakçisi, afğanlı. Bıltır jurnalist olaraq bütün yaz devamında Şarqta bulundım. Farqlı vaqialar bar. Bazıları köçe, çünki başqa çıqış yoq. Bazıları şeer, aile, ev, memleketni nasıl bıraqmağa bilmeyip qala. Sual: «Qayda?». Kimerleri Kiyevge köçe, çünki mında em imkân, em bedava şey çoq, göñülliler er şeyni bere bile, maña da er kes borclu. Siz yaramaysız, men yahşım. Bazıda öyle de ola, – dey aktrisa Natalya.– İnsanlarnıñ çoqusı memleket suniy şekilde cenkke çekilgenini tüşüne. Er kesniñ öz noqtaiy nazarı bar. Ve böyle olmasına olarnıñ aqları da bardır. Biz şimdi yaşamaq ve öz memleketinde mecburen köçip kelgen insanlarnı añlamağa tırışmaq kerekmiz».
Zaporojyeden ğayrı, spektaklni Odessa, Ujgorod, Kiyev,Çernovtsı, Severodonetskte kösterecekler. Spektaklni «Cumhuriyet» İnstitutı ve Ukrainada Fridrih Ebert fondunıñ temsilciliginiñ yardımı ile azırladılar.


text:
Halqara mahkeme Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan davası boyunca ilk diñlevlerini mart 6-9 künleri keçirecegini haber etti.
Birleşken Milletler Teşkilâtındaki eñ yuqarı mahkeme organı çalışqan Gaaga diñlevlerinde Ukraina rica etken vaqtınca tedbirlerniñ qullanılması baqılacaqtır. Ukraina Rusiye ile terrorizmniñ maliye etilmesi ve er angi millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnıñ qullanılmasınen bağlı davada buluna.
Yanvar 16 künü Ukraina BM Halqara mahkemesine muracaat etip, terrorizm ve ırq ayırımına maddiy destekekniñ toqtatılması aqqında halqara konventsiyalar Rusiye tarafından bozulğanına şikâyet etti. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Donbassta silâlı zıddiyet devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge qoltutqanı ile qabaatlaylar. Kreml bunı inkâr etip, Donbassta Rusiye «göñüllileri» bar ola bile, dep bildire.


text:
Eñ qıyın vazife – insanğa bu akimiyetten adaletni beklemege kereksiz olğanını añlatmaq – Celâlnıñ mektübi
‘Bombanı saqlama’ ve ‘silâlı teşkilâtlarda iştirak’ – işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı eñ rağbetli maddelerdir. Epishaneden Meclisniñ ilk muavini, siyasiy mabüsi Nariman Celâl öz mekübinde bunı yazdı. Advokatı Mıkola Polozov Facebookta mezküz mektüpni yayınladı.
Siyasiy mabüs epishanede tanış olğanı insanlarnıñ ikâyelerini añlattı ve haberdar etti ki, Telükesizlik Federal Hızmeti böyle degen ‘terrorcılar’nıñ cedvelini kenişletmege devam ete, Canköydeki tintüvlerden soñ olarnıñ soñ taqımı taqiqatçı izolâtorında adaptirlene. Celâl qayd etti ki, olarnıñ ikâyelerini diñlemek pek qıyın.
– O qadar çoq adaletsizlik, şiddetlik ve qanunsızlıq bar. Delil temeli ya mevcut olmay, ya da manasız ve boştur. Faqat üçlük – taqiqat, prokurorlıq, makeme – uzun senelerge insanlarnı esaretke yollamağa devam ete. Misal içün kamera keçken qomçu Maksim kibi şahıslar şartlı ceza alğanda (boş şey içün) bu bir mücize olaraq körüne, – Celâl yazdı.
Ve itiraf etti ki, absolüt ve şiddetli adaletsizlik sebebinden esir etilgen insannıñ ruhiy alını nezaret etmek zordur. Er kes degil, atta çoqusı da bu tür telüke añlamay ve oña azır olmay edi. Atta aqıllı insanlar da bu tecribe zor bir şekilde başlarından keçireler. Bunıñ içün olarnı destek etmege, imkânı ve fırsatı olsa, olarnen tanışmağa ve laf etmege tırışa, yazıp Celâl berdi.
– Eñ qıyın vazife – insanğa bu akimiyetniñ eñ kiçik adalet adımını beklemege kereksiz olğanını añlatmaq. Mında o mevcut olmay. Hatta adiy cinaiy maddeler içün. Amma ümütni yoq etmemek kerek, – yazıp siyasiy mebüs añlattı.


text:
Melas qasabasında (büyük Yalta) tünevin bir aqay qızınen beraber qayağa köterildi, amma andan özleri tüşip olamadı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Qıdıruv yerine kelgen soñ, turistlerni kördik. Adamlarnı alpinist aletleri yardımınen qayadan tahliye ettik. Aqay ve onıñ qızınıñ - Moskova sakinleri - tibbiy yardımğa muhtacı yoq edi. Olar ile dağlarda telükesizlik qaideleri aqqında subet keçirildi", - denile beyanatta.
FVN, dağ-ormanlıqqa ketecek turistlerge telükesizlik qaidelerini hatırlata: birinciden, urba ve ayaqqap qolay olmalı, havfsız marşrutlarnı saylamalı, tuman ve qaranlıq vaqtında kezinmemeli, cap ve ayrı turğan taşlardan yürmemeli.


text:
HP YAZICI
hp yazıcı driver,hp yazıcı kartuş,hp yazıcı servis,hp yazıcı yükleme,hp yazıcı kurulum,hp yazıcı kablosu,hp yazıcı resetleme,hp yazıcı destek,hp yazıcı servis ankara,hp yazıcı garanti sorgulama,hp yazıcı,hp yazıcı arkalı önlü yazdırma,hp yazıcı adaptör,hp yazıcı ayarları,hp yazıcı açılmıyor,hp yazıcı arıza,hp yazıcı a3,hp yazıcı arıza kodları,hp yazıcı ağ ayarları,hp yazıcı adaptörü,hp yazıcı akakçe,hp yazıcı bitmeyen kartuş,hp yazıcı bellek hatası,hp yazıcı bimeks,hp yazıcı bayileri,hp yazıcı bilgisayar bağlantı kablosu,hp yazıcı bulma,hp yazıcı bağlantı noktası,hp yazıcı belge yazdırmıyor,hp yazıcı bulucu,hp yazıcı bilgisayara nasıl bağlanır,hp yazıcı canlı destek,hp yazıcı cd sini kaybettim,hp yazıcı cd den nasıl kurulur,hp yazıcı cd nasıl yüklenir,hp yazıcı cd si yükleme,hp printer cartridges,hp printer customer service,hp printer control,hp printer cartridge,hp printer cable,hp yazıcı çevrimdışı,hp yazıcı çalışmıyor,hp yazıcı çeşitleri,hp yazıcı çizgili çıkarıyor,hp yazıcı çıkarmıyor,hp yazıcı çağrı merkezi,hp yazıcı çıktı vermiyor,hp yazıcı çalıştırma,hp yazıcı çok yavaş yazıyor,hp yazıcı çalışıyor ama yazdırmıyor,hp yazıcı duraklatıldı,hp yazıcı driver windows 7 indir,hp yazıcı driver yükleme sorunu,hp yazıcı driver yüklenmiyor,hp yazıcı driver nasıl yüklenir,hp yazıcı driver p1102,hp yazıcı destek hattı,hp yazıcı driver windows 10,hp yazıcı driver indir gezginler,hp d’1600 yazıcı yükleme,hp yazıcı elektrik kablosu,hp yazıcı en ucuz,
hp yazıcı eklentisi,hp yazıcı ekle,hp yazıcı e2 hatası,hp yazıcı ekşi,hp yazıcı ekleme,hp yazıcı e3 hatası,hp yazıcı error veriyor,hp yazıcı e hatası,hp e yazıcı,windows 8 e hp yazıcı nasıl yüklenir,hp yazıcının e posta adresi,hp yazıcı fiyatları,hp yazıcı fax,hp yazıcı fotokopi tarayıcı fiyatları,hp yazıcı fiyatları sahibinden,hp yazıcı fax ayarları,hp yazıcı fax nasıl gönderilir,hp yazıcı fotoğraf kağıdı,hp yazıcı fotokopi fiyatları,hp yazıcı fiyatları tonerli,hp yazıcı faks nasıl alınır,hp f2420 yazıcı driver,hp yazıcı güç kablosu,hp yazıcı güncelleme,hp yazıcı gittigidiyor,hp yazıcı garanti süresi sorgulama,hp yazıcı görmüyor,hp yazıcı garanti servisi,hp yazıcı güç ışığı yanıp sönüyor,hp yazıcı geç yazdırıyor,hp yazıcı gölgeli çıkarıyor,hp yazıcı hata kodları,hp yazıcı hatalı durumda,hp yazıcı hataları,hp yazıcı hafızasını temizleme,hp yazıcı hizalama,hp yazıcı hata,hp yazıcı hataları ve çözümleri,hp yazıcı hizalama sorunu,hp yazıcı hepsiburada,hp yazıcı hizalama başarısız,hp yazıcı ıp adresi bulma,hp yazıcı ışığı yanıp sönüyor,hp yazıcı ıp adresi güncelleme,hp yazıcı ışıkları yanıp sönüyor,hp yazıcı ındır,hp yazıcı ışıkları,hp yazıcı ışığı yanmıyor,hp yazıcının ıp adresi nasıl bulunur,hp yazıcı kırmızı ışık yanıyor,hp yazıcı indir,hp yazıcı indir gezginler,hp yazıcı ikinci el,hp yazıcı indirme,hp yazıcı ile bağlantı kurulamıyor,hp yazıcı iletişim,hp yazıcı ip adresi öğrenme,hp yazıcı internete bağlanmıyor,hp yazıcı ile tarama nasıl yapılır,hp yazıcı ip ayarları,hp indir yazıcı,hp printer j4580,hp printer jam paper,hp printer carriage jam,hp laserjet printer,hp printer officejet j4580 all in one,hp printer officejet j6480 all-in-one,hp printer officejet j4580 all in one driver,hp printer j4680,hp printer jual,hp yazıcı kartuş takma,hp yazıcı kullanımı,hp yazıcı kafası sorunu,hp yazıcı kafası temizleme,hp yazıcı karşılaştırma,hp yazıcı kafası nasıl temizlenir,hp yazıcı kartuşu tanımıyor,hp yazıcı lazer,hp yazıcı lambası yanıp sönüyor,hp yazıcı laptopa nasıl bağlanır,hp yazıcı lazer fiyatları,hp yazıcı lekeli çıkarıyor,hp yazıcı laserjet,hp yazıcı laserjet p1005,hp lazer yazıcı tarayıcı fotokopi,hp lazer yazıcı toner fiyatları,hp laserjet yazıcı modelleri,hp yazıcı mürekkebi,hp yazıcı mürekkep,hp yazıcı mürekkebi nasıl doldurulur,hp yazıcı motoru,hp yazıcı mürekkepleri,hp yazıcı modelleri,hp yazıcı mürekkep hatası,hp yazıcı müşteri hizmetleri,hp yazıcı müşteri hizmetleri telefonu,hp yazıcı modelleri ve özellikleri,hp m1132 yazıcı,hp m125 yazıcı,hp yazıcı ne kadar,hp yazıcı nasıl bağlanır,hp yazıcı nasıl yazdırılır,hp yazıcı nasıl kullanılır,hp yazıcı nasıl kurulur,hp yazıcı neden yazdırmıyor,hp yazıcı neden çevrimdışı görünüyor,hp yazıcı nasıl yüklenir,hp yazıcı nasıl kurulur resimli anlatım,hp yazıcı nasıl çevrimiçi olur,hp yazıcı okumuyor,hp yazıcı obb temizleme,hp yazıcı onarım programı,hp yazıcı otomatik yükleme,hp yazıcı özellikleri,hp yazıcı fiyatı,hp yazıcı all in one,hp p1102 yazıcı özellikleri,hp 2060 yazıcı özellikleri,hp 1515 yazıcı özellikleri,hp 1510 yazıcı özellikleri,hp 2515 yazıcı özellikleri,hp 1025 yazıcı özellikleri,hp 1050 yazıcı özellikleri,hp yazıcı programı,hp yazıcı p1102,hp yazıcı power kablosu,hp yazıcı parola,hp yazıcı pc tanımıyor,hp yazıcı program,hp yazıcı programı indir,hp yazıcı programı indir gezginler,hp yazıcı parçaları,hp yazıcı pdf yazdırmıyor,hp p1102 yazıcı,hp yazıcı renkli,hp yazıcı renkleri karıştırıyor,hp yazıcı renkli yazmıyor,hp yazıcı reset,hp yazıcı resetleme programı,hp yazıcı resetleme nasıl yapılır,hp yazıcı renk ayarları,hp yazıcı renkli kartuş fiyatları,hp yazıcı renkli çıktı nasıl alınır,hp yazıcı servisleri,hp yazıcı sıfırlama,hp yazıcı sürücü,hp yazıcı servis bursa,hp yazıcı sorunları,hp yazıcı servis bakırköy,hp yazıcı servis numarası,hp yazıcı servis adana,hp yazıcı şifresi,hp yazıcı şikayet,hp yazıcı şikayetleri,hp yazıcı şifre,hp yazıcıya şifre koyma,hp şarjlı yazıcı,hp yazıcı wifi şifresi,hp yazıcı servisleri şanlıurfa,hp yazıcı servis şişli,hp yazıcı teknik şartnamesi,hp yazıcı tarayıcı,hp yazıcı teknik servis,hp yazıcı tarama,hp yazıcı teknosa,hp yazıcı tamiri,hp yazıcı tarama yapmıyor,hp yazıcı toner,hp yazıcı tanımlama,hp yazıcı tamir,hp yazıcı tamiri izmir,hp yazıcı uyku modu kapatma,hp yazıcı usb görmüyor,hp yazıcı ucuz,hp yazıcı uyarı ışıkları,hp yazıcı usb tanımıyor,hp yazıcı usb kablosu,hp yazıcı usb aygıtı tanınmadı,hp yazıcı uyarı işaretleri,hp yazıcı uygulaması,hp yazıcı uzaktan yazdırma,hp yazıcı ünlem işareti yanıp sönüyor,hp yazıcı ünlem işareti,hp yazıcı üç renk sorunu,hp yazıcı servis ümraniye,hp yazıcı vatan,hp yazıcı ve fotokopi makinesi,hp yazıcı varsayılan olarak ayarlanmıyor,hp yazıcı ve tarayıcı fiyatları,hp yazıcı vatan computer,hp yazıcı ve tarayıcılar,hp yazıcı ve fotokopi,hp yazıcı ve tarayıcı programı ındır,hp yazıcı ve kartuşları,hp yazıcı ve fotokopi makinaları,hp yazıcı yetkili servis,hp yazıcı yükleme sihirbazı,hp yazıcı yavaş yazdırıyor,hp yazıcı yazılımı,hp yazıcı yükleme sorunu,hp yazıcı yazmıyor,hp yazıcı yazılım yükleme,hp yazıcı yetkili servisi,hp yazıcı yardım,hp yazıcı zarf yazdırma,hp printer installeren zonder cd,hp printer online zetten,hp yazıcı 1102,hp yazıcı 1510,hp yazıcı 1020,hp yazıcı 1020 driver,hp yazıcı 1018 driver indir,hp yazıcı 1515,hp yazıcı 1515 driver,hp yazıcı 1018 fiyatları,hp yazıcı 1515 kurulumu,hp yazıcı 1510 driver,hp yazıcı 2060,hp yazıcı 2135,hp yazıcı 2515,hp yazıcı 2130,hp yazıcı 2.el,hp yazıcı 2050,hp yazıcı 2060 driver,hp yazıcı 2515 indir,hp yazıcı 2515 driver,hp yazıcı 2545,2.el hp yazıcı fiyatları,2.el hp 1018 yazıcı,2.el hp 1020 yazıcı,2.el hp p1005 yazıcı,2 el hp lazer yazıcılar,2.el hp 1536 yazıcı,hp yazıcı 3635,hp yazıcı 301 kartuş fiyatları,hp yazıcı 3515,hp yazıcı 3525,hp yazıcı 350 kartuş fiyatları,hp yazıcı 3545,hp yazıcı 3055,hp 3515 yazıcı kurulumu,hp 3050 yazıcı,hp 3650 yazıcı yükle,hp 3 boyutlu yazıcı,hp 3 fonksiyonlu yazıcı,hp yazıcı 4500,hp yazıcı 49 hatası,hp yazıcı 4615,hp yazıcı 4645,hp yazıcı 4625,hp yazıcı 4515,hp 4500 yazıcı driver,hp 4500 yazıcı driver indir,hp 4500 yazıcı kartuşu,hp 4615 yazıcı kurulumu,hp 4 kartuş yazıcılar,hp 4 fonksiyonlu yazıcı,hp yazıcı 5525,hp yazıcı 5610,hp yazıcı 50 tl,hp yazıcı 5600,hp yazıcı 5610 driver indir,hp 5200 yazıcı,hp 5610 yazıcı fiyatı,hp 5510 yazıcı,hp 5610 yazıcı kartuşu,hp 5525 yazıcı kurulumu,hp yazıcı 6500,hp yazıcı 60 tl,hp yazıcı 6700,hp 6000 yazıcı,hp 6500 yazıcı kafası,hp 650 yazıcı,hp 6500a yazıcı kafası,hp 6310 yazıcı fiyatı,hp 6500 yazıcı kartuşu,hp 6020 yazıcı,hp yazıcı 79 hatası,hp 7500a yazıcı,hp yazıcı 7610,hp yazıcı 79 service error,hp 7000 yazıcı,hp 7500a yazıcı kafası,hp 7000 yazıcı kafası,hp 7110 yazıcı,hp 7500a yazıcı fiyatları,hp 704 yazıcı,windows 7 hp yazıcı kurulumu,windows 7 hp yazıcı sorunu,windows 7 hp yazıcı yükleme,windows 7 hp yazıcı kurulum,windows 7 hp 1010 yazıcı sorunu,windows 7 için hp yazıcı yükleme sihirbazı,windows 7 hp 1020 yazıcı sorunu,windows 7 hp 1018 yazıcı sorunu,windows 7 hp 1005 yazıcı sorunu,windows 7 uyumlu hp yazıcı driver,hp yazıcı 8600,hp 8500a yazıcı,hp 8500a yazıcı kafası,hp 8500a yazıcı kafası hizalama sorunu,hp 8600 yazıcı kafası,hp 8100 yazıcı,hp 8600 yazıcı kartuşu,hp 8610 yazıcı,hp 8000 yazıcı,hp 8500a yazıcı kafası sorunu,windows 8 hp yazıcı yükleme,windows 8 hp yazıcı,hp yazıcı 99 tl,hp yazıcı 910,hp 910 yazıcı fiyatı,hp 910 yazıcı kartuşu,hp 910 yazıcı fiyat,hp 900 yazıcı,hp 910 yazıcı yazdırmıyor,hp 910 yazıcı driver windows 7,hp 910 yazıcı ışığı yanıp sönüyor,hp 910 yazıcı satın al
Site Ekle


text:
Soñki beş yıl devamında Rusiye silâ ihracını (eksport) 17%-ğa eksiltti, buña Hindistan ve Venesuella soravınıñ azlaşqanı sebep oldı. Bunı mart 11-inde derc etilgen Stokholm Dünya meseleleriniñ tetqiqatı institutınıñ (SIPRI) malümatı köstere.
Azatlıq Radiosınıñ rus bölügi bildirgeni kibi, buña baqmadan, dünya silâ satıcıları cedvelinde Moskova ep bir AQŞ-ndan soñ ekinci yerde tura. O dünya silânıñ 21 fayızını temin ete. Maruzağa köre, AQŞ-nıñ satuvları 6%-ğa yükselip, 36 fayız oldı. Dünyanıñ eñ büyük silâ ihracatçıları cedveline daa Frenkistan, Almaniya ve Qıtay kire.
2014-2018 seneleri devamında Rusiye 48 memleketke silânı ihrac etti. Silânıñ yarısı Hindistan, Qıtay ve Cezairğa (Aljir) ketti.


text:
Sudaqta eki yaşında qızçıq vefat etti. Tuvğanları emin ki: balağa kerekli yardım kösterilmedi. Amina Osmanovağa «keskin nefes virus yuqunçı, atsetonemik al» diagnozı qoyuldı, hastahanege almadılar. Cinaiy dava açıldı. Qırım sağlıq nazirligi bildirgenine köre, iç teşkerüv keçirile.
Elzara Osmanova noyabr altısınıñ er daqqasını hatırlay. Bundan bir kün ögüne eki yaşında qızı Aminanı Taraqtaş (Daçnoye) köyündeki bala ekimine kösterdi. Anasınıñ aytqanına köre, balanıñ sıcağı yüksek olmadı ve boğazı biraz qızarğan edi. Qızçıq sıq-sıq siymege istegenini aytqan edi. Evde yazılğan antibiotik berip başladılar, saba talillernen Sudaq şeerine ketkenler. Kündüz Elzara Osmanova talil neticelerini aldı, tanış tibbiy hadimlerine yolladı.
Aqşamğa Amina qusıp başladı, qoranta Sudaq hastahanesiniñ qabul bölügine ketti. Nevbetçi ekim balanı baqtı.
Hastahane qapalı, bölük qapalı, dep aytqanlarElzara Osmanova
«Bala ekimini çağırmadılar, hastahanege yatqızmadılar. Hastahane qapalı, bölük qapalı, dep aytqanlar. Qusmasın dep ine urğanlar: no-şpa ve tserukal. «Alı daa beter olsa?» dep soradım. «Bölük qapalı, fenalaşmaycaq, evge barıñız, bol-bol suv içsin degenler», – dep ayta Aminanıñ anası.
Elzaranıñ aytqanına köre, qızınıñ qandaki oksigen seviyesi bile baqılmadı. O, balanıñ hucur bir nefes alması bar dep, buña diqqat etmesini rica etti.
Qandaki oksigen seviyesi baqılmadı, qan basımı ölçelmediElzara Osmanova
«Bir şey tura sanki, dedim. Diñledi, boğazını baqtı. Bu bile olarnıñ diqqatını celp etmedi, rentgen yaptırmadılar. Qandaki oksigen seviyesi baqılmadı, qan basımı ölçelmedi», – dep qayd ete Elzara.
Qadınnıñ aytqanına köre, olar evge qaytqanınen Amina yaramadı. Qoranta hastahanege qayttı.
«Qusmağa başladı, bu közçikler… pek qorqtım. Feldşer dey: mına, kene qayttı. Ya qayda barayım?! Qayda muracaat eteyim?!», – dep ayta Elzara.
Ekinci kere kelgende Aminanı cerrah da baqtı. Ve bundan soñ bala ekimini çağırdılar. Elzaranıñ aytqanına köre, onı qırq daqqadan çoq beklediler, soñra kâğıtlarnı çoq toldurdılar. Aminağa kimse tamçılıq taqıp olamağan: damarını tapamağanlar. Neticede ana ve qız bala bölüginiñ odasına alıp ketildi.
Közlerine baqsam, sırlı közlerine, birden qaverenki olğanElzara Osmanova
«De suv, de evge ketmege, de babasına istedi. Soñ alıp qızdıracaq edim onı, çünki artıq qol ve ayaqları pek suvuq edi. Közlerine baqsam, sırlı közlerine, birden qaverenki olğan. Qıçırıp başladım: «Yardım etiñiz, yardım etiñiz, yaramay!». Emşire ayta: «Aşağı çapamız, reanimatsiyağa», – dep ağlap ayta Elzara.
Aminanıñ ölüm sebebi ne edi?
Elzara Aminanı reanimatsiyağa alıp ketti. Amma, onıñ aytqanına köre, olarnı kirsetmediler, çünki anda koronavirus hastaları yata. Balanı tedaviy odasına setke yatqızğanlar. Elzara odağa telefon almağa çaptı, sanitar aviatsiyanı çağırmaq içün telefon etmegen yeri qalmadı. Amma Amina tezden can berdi. Mahkeme-tibbiy ekspertiza malümatına köre, ölüm belli olmağan pnevmoniya sebebinden toksik şok neticesinde oldı.
«Gistologik neticelerni bekleymiz. Tahqiqatçılar bunı bile bermedi… Aqmescitte ya da Aqyarda mustaqil mahkeme-tibbiy ekspert yarıp baqsın istedik. Bala hasta, amma yüre, evge istegenini ayta edi, soñunace laf etti, añlaysıñızmı?», – dep añlata Elzara.
Mahkeme-tibbiy ekspert hulâsasında patologik esnas 30 daqqa devam etti, belli olmağan pnevmoniya ise beş kün oldı, dep aytıla. Elzara qızınıñ soñki daqqaları ekimler ne yapqanını körmedi, amma onı qurtarmağa tırışqanlarına inanmay.
«Eki ekim çıqtı. «Biz qurtarmağa tırıştıq, bir şeyler yaptıq» bile demediler. «Daa yaşsıñız, sabır etiñiz» degenler. «Keskin nefes virus yuqunçı, atsetonemik al» diagnozını qoyğan ve qandaki oksigenni, qan basımını ölçmegen, rentgen yaptırmağan, başqa bir tedqiq istemegen, bir şey yapmağan ekimler reanimatsion areket yapa bildimi?», – dep ayta Aminanıñ anası.
Elzaranıñ aytqanına köre, mahkeme-tibbiy ekspertiza malümatına köre, balanıñ sol aqcigeri endi yoq edi. O, üç ekim bu aqciger çalışmağanını nasıl eşitmegenini añlap olamay.
Bu yalıñız ekimlerniñ emalıElzara Osmanova
«Yarıp baquvda bir şey yoq edi, bir şey. Aqcigeri zarar kördi, amma üç ekimden birisi bile bunı aytmadı… Men ekim degilim, bir şey eşitirip, körerim dep tüşünmeyim. Rentgen, ultrases talili cihazı, bir sıra talil olğan yigirmi birinci asırda olar bir şey yapmadılar, yardım etmediler. Hastahane reberligi, Sudaq memuriyetiniñ yolbaşçısı, Qırım Cumhuriyetiniñ yolbaşçısı qayda baqalar, qayda? Bu ekimler olğan ilk adise de degil. İnsanlar maña aynı ekimlerniñ iştiraki ile böyle adiseler olğanını yazıp başladı. Bu yalıñız ekimlerniñ emalı. Anda ne içün oturğanlarını unutqanlar. Pandemiyadan evel de aynı edi», – dep eminliknen ayta Elzara Osmanova.
Qoranta advokatı Mammet Mambetovnıñ aytqanına köre, «zenaat vazifeleriniñ kerekli kibi yerine ketirmeme» maddesine istinaden cinaiy dava açıldı.
Tahqiqat komiteti eki yaşında Amina Osmanovanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açtıMammet Mambetov
«(Rusiye – QA) Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 109 maddesiniñ 2-nci qısmına (Şahısnıñ muqayt olmayıp, vazifelerini yerine ketirmeme ve ölüm sebebi olma) istinaden Sudaq şeer hastahanesiniñ qabul bölüginde eki yaşında Amina Osmanovanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açtı. Dekabrniñ 1-nde Sudaq şeerinde keçirilgen tahqiqat tedbirleri vaqtında meni ve müvekkilim Osmanova Elzara Ernesovnanı cinaiy dava açılğanına, onıñ zarar körgen taraf olaraq tanılmasına ve çeşit mahkeme-tibbiy ekspertiza yapılacağına dair qararlarnen tanıştırıp, sorğuğa çekkenler», – dep yazdı advokat Mammet Mambetov Facebook saifesinde.
Qırım.Aqiqat, Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetine muracaat etip, keçirilgen ekspertizalar ve şübheliler aqqında soradı. Maqale derc etilgende muarririyet daa cevap almadı.
Hastahane hadimleri ve idaresi adiseni açıq şekilde izaatlamay.
Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq nazirligi bildirgenine köre, Aminanıñ ölüminde ekimlerniñ qabaatı barmı dep bilmek içün iç teşkerüv keçire.
Bütün mesüliyetnen bildirem – kimse kimseni qorumaycaqAleksandr Ostapenko
«Bütün mesüliyetnen bildirem – kimse kimseni qorumaycaq. Ekimlerniñ işinde emallıq ve hastalarğa diqqatsız munasebetke yer yoq. Eminim, tahqiqatçılar mahkeme-tibbiy ekspertlernen beraber çalışıp, bu adisede tibbiy hadimlerniñ qabaatı barmı dep baqacaqlar», – dep bildirdi Facebook saifesinde Aleksandr Ostapenko.
Qırım.Aqiqat, Sağlıq nazirligine muracaat yollap, teşkerüv neticeleri aqqında ve Amina Osmanova vefat etkende bölük çalışa edimi dep soradı. Nazirlik muracaat qabul etilgenini tasdıqladı, amma maqale derc etilgende cevap daa yoq edi.
Nazirlikniñ matbuat hızmeti «Krıminform» agentligine bildirgenine köre, Sudaq hastahanesiniñ bala bölügi çalışa, anda 15 yer bar, bir ekim çalışa (o, vazifesiniñ dörtte birini yapa), orta ve küçük tibbiy hadimleri bar.
Qırım.Aqiqat, bu maqalede añılğan bütün taraflarğa fikirlerini bildirmelerine imkân bermege azır


text:
AQŞ Senatı
AQŞ Senatı (иHrл. the United States Senate) - AQŞ Kongressı yuğarı pulatı.
Senat 100 äğzadan tora, ber ştattan ike äğza 6 yıl däwamına saylana.
Başta senat äğzaları ştatlar qanun çığaru cıyılışı tarafınnan saylanğan bulğan, läkin 1913 yıldan saylawlar turı bulğan.
Saylawlar tärtibe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
AQŞ wäkillär pulatına bergä saylawlar ütkärelä, här ike yılda senat öçtän bere yañadan saylana.
Härber 30 yäştän olıraq AQŞ watandaşı, 9 yıl däwamında ber ştatta yäşägännän soñ şuşı ştattan Senatka saylanıp bula.
Wazifalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qarar senat küpçelege tarafınnan qabul itelä. Senat ğına impiçment tärtibendä qanunnarnı tikşerä ala.
Senat Waşington Kapitoliye binasında utıra.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Senat berençe tapqır 1789 yılda saylanğan, 1794 yılda - Senatnıñ berençe açıq cıyılışı bulğan.


text:
Qırımda maküm etilgen Yevromaydan iştirakçisi Aleksandr Kostenkonıñ aqları qaba sürette bozula. Onıñ bulunuv yeri aqqında ne tuvğanları, ne imayesi bile. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde advokat Diana Plüta bildirdi.
Aytqanı kibi, Kostenko SİZO iş vaqtı çerçivesinde uyğunlaştırılğan zamanda advokatı ve imayecisini körmege aqlıdır.
«Qırım territoriyasında işlemegen Rusiye qanuniyetine köre, maküm etilgenniñ qoruv aqqı bar, bu vaziyette Aleksandr Kostenkonıñ qoruv aqqı bozulğan. Oña red etkenleri, aqlarınıñ, bütün halqara qaidelerge köre, qaba bozuluvıdır», – dey Diana Plüta.
Ukraina vatandaşı, qırımlı Aleksandr Kostenko Aqmescitniñ №1 SİZOsından ğayıp oldı. Oktâbr 1 kününden onıñ bulunuv yeri aqqında ne imayecisi olğan anası, ne advokatı bile. Resmiy olmağan malümatlarğa köre, Kostenko Rusiye mahkemesiniñ ükmüni – 3 yıl ve 11 aylıq apis cezasını körmek içün avuştırılğandır.
Taqiqatnıñ bildirgeni kibi, 2014 senesi fevral 18 künü «kütleviy nizamsızlıq» devamında Kostenko Kiyevde «Berkut» Qırım mahsus hızmetiniñ hadimine zarar ketirdi.
Kostenko qabaatını tanımay. Avdokatı Dmitriy Sotnikov Qırımnıñ Yuqarı mahkemesine kassatsion şikâyetini berdi.


text:
Ben Rhodes dedi ki, körüşüv «müim bir vaqıtta» keçirile, saylanğan prezident Poroşenkoğa Washingtonnıñ Ukraina halqına qol tutqanını tasdıqlamaq kerek. Amerika kütleviy haber vastaları qayd eteler ki, resmiy şekilde işke başlamağan devlet yolbaşçısınıñ körüşmek AQŞ prezidenti içün adden-tış bir şeydir. Poroşenkonıñ inauguratsiya keçirilmesi iyün 7-ne planlaştırıla.
Salı künü Amerika lideri Varşavağa kelip, Poloniyada 1989 senesi iyün 4-de olıp keçken Şarqiy Avropada sotsialistik sistemanı yoq etken ilk serbest saylavlarnıñ 25 yıllığını qayd etecek. Obama çıqışta bulunacaq ve «Birdemlik» areketi ve kommunizmge qarşılıq veteranlarınen körüşecek. AQŞ prezidenti Rusiyeniñ Ukrainada yapqan areketlerinden sebep Poloniyağa kelip, NATO ittifaqdaşlarına qol tutqan kelgen Amerika Arbiy-Ava quvetleriniñ uçucılarınen körüşüv keçirecek.
Soñra Obama Brüsselge barıp, bundan evel Rusiyedeki Soçi şeerinde ötkerilmesi belgilengen, yedi eñ ilerilegen memleketniñ toplaşuvında iştirak etecek. Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mezkür körüşüv Rusiyesiz Brüsselge avuştırıldı.
AQŞ prezidenti Frenkistanda Rusiye prezidenti Vladimir Putin bulunacaq ingiltere-amerika ittifaqdaşlar kelmesiniñ 70 yıllığınen bağlı tedbirge qoşulacaq. Rhodes AQŞ prezidentiniñ Putin ile körüşüvi olmaycağını bildirdi. Aynı vaqıtta, o, şunı ayttı ki, liderlerniñ Normandiyada qonuşması ve qol tutuşuvı ola bile, dep haber ete Azatlıq Radiosı.


text:
Berilgen malümatqa köre, Rusiye elçihanesine ücüm etken provokatorlar yaqalandı, diplomatik temsilcilikniñ havfsızlığını ğayrıdan tiklemek içün mahsus tedbirler alıp barıla.
Cumaertesi künü Kiyevdeki Rusiye elçihanesi yanında Rusiyeniñ Ukrainağa nisbeten alıp barğan siyasetine qarşı narazılıq aktsiyası ötkerildi. Numayışçılar Ukrainağa kirgen Rusiye tankları ve Luganskta separatistler tarafından urıp tüşürilgen İL-76 uçağında 46 adamnıñ elâk olmasınen bağlı açuvını kösterdiler. Narazılıq aktsiyasınıñ iştirakçileri Rusiye bayrağını tartıp aldılar, diplomatlarnıñ bir qaç maşinasını avdardılar, binağa yımırta ve boya attılar.
AQŞ Kiyevdeki Rusiye elçihanesine ücümni takbih etip, Ukraina akimiyetini çetel diplomatik temsilciliklerini qoruv boyunca halqara talaplarğa riayet etmege çağırdılar.