text:
Ukrainanıñ bütün regionlarında, bu cümleden Qırım Muhtar Cumhuriyetinde, yollarnıñ vaziyeti, bazı yerlerden ğayrı, qanaatlendirici dep aytmaq mümkün degil. İşğal etilgen Qırım yarımadasında yollar nasıl olğanı ve bu saanıñ kelecegi ne olğanı aqqında Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında Ukraina infrastruktura naziriniñ sabıq muavini Aleksandr Kava, rusiyeli ükümetniñ yarımadada yollarnı qurmaq planlarnı muzakere etip, añlattı.
«Qırım aqqında aytsaq, bu yerde vaziyet devletniñ diger regionlarında kibi edi. Ve 25 yıl devamında vaziyet, kerçekten de, kerginleşti. Bir yahşı nümüne bar edi – bu Aqmescit-Aluşta-Yalta yoludır, onı halqara maliye teşkilâtlardan alınğan parağa tamir ettiler. Diger yollar ise, yavaş-yavaş iprana edi», – dedi o.
«Qırım baarinden» soñ rusiyeli ükümet Qırım sakinlerine bergen çoq vadeler arasında esas yöneliş yarımadanıñ yol ağınıñ bütünley yañılması edi. Bu planlar soñ 2020 senesine qadar Qırım ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı Federal programmasına kirsetildi. Olarnıñ ömürge keçirilmesine 100 milliard rusiyeli rubleniñ ayırılması belgilendi.
Eki yıl keçken soñ yarımadanıñ strategik avtomobil yollarınıñ çoq qısımları öyle de tamir etilmeyip qala, esas leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi müddetleri başqa tarihlarğa keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
Yaponiya sıñırlarına yaqın yerde amerikalı esminets fillipinli konteyner taşığan geminen çarpışqan. Bu aqta iyünniñ 17-nde ABD Arbiy deñiz quvvetleri (ADQ) idaresi ve Yaponiya sahil qoruvı bildirmekte.
Yaponiya sahil qoruvı bildirgenine köre, 7 amerikalı arbiy coyulğan, gemi erkânındaki bir kişi ise, vertolöt yardımınen qurtarılğan.
Çarpışma, Tokionıñ cenübine 70 km mesafede bulunğan yapon Yokosuka limanınıñ cenübiy-ğarbiy tarafında yüz bergen. «Fitzgerald» esminetsi teşilgenine baqmadan yapon limanına özü qaytmaqta olğanı aqqında bildirilmekte.
ABD Pasifik flotu qazanen bağlı taqiqat yapılğanı aqqında bilidrmekte.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqyardaki sağanaq pıtaqlarnı sındırdı ve tereklerni yıqtı, kuçuk sellerge, Fiolent burnunda bağ birliklerniñ ışıqsız qalmasına ve Monastırskoye şosse ve Kazaçya buhta mikrorayonınıñ qısmındaki evlerniñ suv astında qalmasına sebep oldı. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber etti.
Qayd etilgeni kibi, Gagarina caddesiniñ piyade qısmı yer yılışması sebebinden blok etildi. Azbarlardaki bazı yollar tereklerniñ sınğan büyük pıtqlarınen qapatılğan edi.
Bundan ğayrı, sağanaqlar içün kanalizatsiya keregi kibi çalışmağan, quyularnıñ madeniy qapaqlarını suv alıp ketken ve kirli suv deñizge aqqan.
Aqyarnıñ eñ çoq suv basqan yerlerinden birini temizlemek içün azbar hızmetçileri celp etilgen. Yerli matbuat Vodokanaldaki furtuna kanalizatsiya hızmetiniñ reberi Vladimir Oliferenko şahsen avtovokzal yanındaki furtuna kanalizatsiyanı temizlemek içün çıqqanını bildirdi.
İyünniñ 18-ne keçken gece, bol yağğan yağmurlar neticesinde Büyük Yaltanı suv bastı, şeerde cayav keçitleri suv astında qaldı. Yerli memurlar cemaat naqliyatınıñ qtanamasını toqtattı. Yaltada fevqulâde vaziyet ilân etildi, şeerge kiriş yeri qapalı.
Sağanaqlardan ve şeerniñ suv basqan soñ 80 transformator stantsiyası ve eki elektrik naqil hattısı elektriksiz qaldı. Krımenergonıñ haber etkenine köre, episi olıp 2700 istimalcı ışıqsız qalğan. Bundan ğayrı yerli memurlar bölgede suvnıñ kesilmesi aqqında qarar aldı ve şeer sakinlerini suv alıp qoymağa çağırdı.
Evel, Qırımnıñ Gidrometeorologik merkezinde haber etkenlerine köre, cumaaqşası gecesi yarımadanıñ şarqiy rayonlarında yağanaqlarnıñ aman-aman eki aylıq qararı yağğan.


text:
Bunı Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Onıñ bergen malümatına köre, sıñırnıñ qoruvı içün qoşma sıñır nevbetleri celp etile, sıñır qısımları közetüv tehnik vastaları ile donatılğan, sıñırnıñ müendis abadanlaştıruvı keçirile, Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ ve diger uquq qorçalayıcı organlarınıñ temsilcileri ile munasebet qurulğandır.
Aynı zamanda Ukraina toprağına radikal keyfi olğan vatandaşlarnı kirsetmemek içün Ukrainağa kelgen grajdanlarnıñ ayırı bir qısmınıñ sıñır nezareti ciddiylekşen.
«Sıñır bölüklerniñ ve kiriş noqtalarnıñ territoriyası post territoriyası sayıla. Şunıñ içün olarnıñ zaptı ya da blok etilüvi vaqıtnda Devlet sıñır hızmetçileri ögüne qoyulğan vazifelerni tam şekilde amelge keçirmek kerekler. Acet olğanda, silânı da qullana bilecek», – denile beyanatta.


text:
Bunı «İzvestiya» gazetası yaza.
Rusiye maliye Nazirligi böyle bir qanun leyhası «Devlet şurası» ve «Qırım ükümetinen» beraber azırlanılğanını tasdıqladı.
«Al-azırda «Rusiye Federatsiyası terkibine Qırım Cumhuriyetini qabul etüv aqqında» federal qanunğa riayet etmek içün cumhuriyet ükümeti Qırım Cumhuriyetinde keçici müddet devamında bergi ve alımlar aqqında qanunlarnıñ hususiyetleri köz ögüne alınacaq bir sıra uquqiy vesiqalar azırlay, – dep bildirdi nazirlikniñ resmiy vekili. – Olarda cumhuriyette bergi tölev şartlarına emiyet berile, em de bu mesele muzakere etile».
Ekspertlerniñ qayd etkenine köre, borc ve para cezaları – Ukraina bücetine ait.
Qırım ve Aqyarnıñ 191 teşkilâtı ve 59 iş adamı yañı imkânlardan faydalanıp, biznesni Ukraina ve Kiyevde ğayrıdan qayd etti.
Qırımda Yekâne qayd etüv merkezinde ise 68 teşkilât ve 14 iş adamı ariza qaldırdı.


text:
Aqyar sakinleri soñki yıl içerisinde şeerde naqliyat areketi oluqça artqanı, evel başlanğan tamil işleriniñ alâ daa soñuna yetmegenine şikâyet eteler.
«Yollarnıñ tamiri – güzel bir şey, ve çuqurlarnı qapatqanlarından pek memnünim. Amma tamir işleri bitirilgende yahşı ola. Bizde akimiyet birden er şeyge başladı, tamirni bitirmege imkân yoq. Er zaman yollarnıñ qazılğan qısımlarını aydap keçmege mecburım. Buña pek çoq vaqıt kete, tıqanıqlıqlar toplana, bazıda çuqurğa tüşmege mümkün», – dedi Qırım.Aqiqatqa yerli aydavcılardan biri.
Aydavcılar yollarda naqliyat miqdarınıñ artqanı aqqında bildire.
«Bizge tanış olmağan Rusiye nomeralarınıñ sayısı pek çoq, kelgenler, şeerni bilmeyip, yollarda manialarnı meydanğa ketireler, aydav üslüpleri de mında olğanından farqlıdır. Maşinalarnıñ sayısı çoqlaştı», – tarif ete aydavcı Mariya.
Piyadeler de Aqyarda naqliyat areketiniñ artqanını qayd eteler, bu sebepten yollarnı bazı yerlerde keçmege artıq qıyın oldı.
Evel «Yol nezareti – Aqyar» cemaat teşkilâtı şeer yollarınıñ keyfiyetsiz olğanından sebep narazılıq numayışlarını keçirgen edi.


text:
Çernivtsi vilâyetiniñ bir sakinini koronavirus hastalığı şübesinen hastahanege qoydılar. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Çernivtsi şeerinde çetelden qaytqan aqaynı infektsiya hastalığı alâmetlerinen hastahanege qoydılar, denile beyanatta.
Şimdi Çevnivtside martnıñ 7-sinde hastahanege qoyulğan başqa adamnıñ analiz neticelerini bekleyler. O adamnıñ da infektsiya hastalığı alâmetleri bar edi ve o da çetelden qayttı.
Bundan evel oşağan şubelernen hastahanege qoyulğan altı adamnıñ teşkerüv neticeleri koronavirus olmağanını kösterdi, hatırlata vilâyet memuriyeti.
Ukrainada yekâne tasdıqlanğan COVID-19 adisesi matrnıñ 3-ünde Çernivtside qayd etildi. Bildirüvlerge köre, İtaliyada hastalanğan adam şimdi stabil alda.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Kaliforniâdan olğan tetqiqatçılar COVID-19 ile hastalanıp tüzelgen, amma yuqunç dep diagnoz qoyulğan soñ ilk 10 kün devamında hastahanege yatqızma ihtiyacı olmağan 1407 hastanıñ hastalıq tarihını talil ettiler. Araştırmanıñ neceleri ne? Bu aqta Azatlıq Radiosı ve «Amerkia Sesi» yazalar.
Nefes tarlığı, köküs ağrısı, öksürik, qursaq ağrısı ve yürek qarışuvı ‒ soruştırılğanlarnıñ 27 faizi yuqunçqa oğrağandan 60 künsoñra da bu ve başqa alâmetlerge şikâyet etti, dep MedRxiv saytında yayınlanğan ilk neticelerde haber etile.
Uzun müddetli meseleler bütün yaş gruppalarında peyda olğan, dep qayd ettiler tetqiqatçılar.
«Hastalıq tarihı tetqiq etilgen 34 baladan 11-i uzun müddetli alâmetlernen qarşılaştılar», ‒ The New York Time araştırmanıñ müelliflerinden biri Melissa Pintonıñ sözlerinden alıntı ketire.
Hastalıq tarihı tetqiq etilgen 34 baladan 11-i uzun müddetli alâmetlernen qarşılaştılarMelissa Pinto
Uzun müddetli koronavirus alâmetleri cemaat sağlığınıñ müim amilidir, bunı idare ve diagnostika etecek qaideler ise yoq, dep qayd ettiler tetqiqatçılar.
Olar bu mevzunı terence tetqiq etmege tevsiye eteler: COVID-19 ile hastalanıp tüzelgen ve devamlı alâmetlernen çekişkelerge koronavirusnıñ bedeniy, zihniyet ve duyğu tesirini qoşusça tetqiq etmek kerek.
Ne yapmaq?
Molekulâr biologiya ve genetika Ukraina institutı, ağır koronavirus pnevmoniyasını kevde üceyreleri ile tedaviylenilmesine dair ilk klinik tetqiqlernin musbet neticeleri aqqında bildirdiler.
Tetqiqatta eki taraflı pnevponiyağa oğrağan, saturatsiya 93 faizden aşağı olğan 13 hasta iştirak etti (36 yaştan 73 yaşqa qadar erkekler).
İnstitutta qayd etkenlerine köre, kevde üceyreleri kirsetilgen soñ, ekinci afta 13 hastadan dörtüniñ aqcigeri özüne keldi.
«Yigirmi dörtünci aftada KT neticelerine köre hastalarnıñ aqcigeri yavaş-yavan yahşı olğanı körüne, tek bir hastada fibrolleşme alâmetleri peyda oldı», ‒ dep yazıla bildirmede.
Üceyre terapiyasını almağan 15 kişiden ibaret olğan kontrol gruppada bir hasta öldi, yedisinde sekizinci aftada aqcigerinde fibrolleşme peyda olıp başladı.
Martnıñ 8-nde Ukrainada 3261 yañı koronavirus hastası qayd etildi, olarnıñ arasında 160 bala ve 54 tibbiyet hadmi. Bunı Ukraian Sağlıq saqlav naziri Maksim Stepanov haber etti.
Tünevin 1837 adam hastahanege yatqızıldı, 975 tedaviylendi ve 76 öldi.
Kün devamında Ukrainada 18 207 test yapıldı.
Soñki kün içinde eñ çoq hasta Vinnitsa (460), İvano-Frankifsk (433), Çernivtsi (409), Lviv vilâyetlerinde(351) ve Kyiv şeerinde (201) qayd etildi.
Pandemiya başlağanından Ukraina qıtasında 1410061 adam COVID-19-ğa oğraBı, 27204 öldi.
MALÜMATNAME: Qırımda keçken künü 60 yañı koronavirus hastası qayd etildi, aynı zamanda 1-niñ hastalıq alâmetleri yoq edi, beş hasta öldi, pandemiya başlanğandan berli ise 979, dep haber etti Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kremlniñ eski siyasiy mabüsi, qırımlı ukrain rejissöri Oleg Sentsov Aqmescitte apiske alınğan qırımtatar faali Nariman Celâlğa qarşı qabaatlav sertleştirilgenini tefsir etti. Sentsov Rusiye tahqiqatınıñ qabaatlavını «tipik», Celâlğa berilmesi mümkün olğan apis cezasını ise «qorqunç bir raqam» dep adlandırdı.
«Nariman Celâl 20 yılğa azatlıqqa alına bile. Qabaatlav tipik: işğalcilerniñ akimiyetine boysunmadı. Bu tek qorqunç bir raqam degil. Bu müddetke bütün ömür sığdırıla bile. O suvuq ışıqsız boz divarlarda bir kün bile ebediylik kibi ola. 20 yılnı endi aytmayım. Ve Nariman bir şey imzalamadı. Teslim olmay. Çünki aqiqat onıñ yanında. Dayan, dostum! Yanıñdamız», – dep yazdı Sentsov Facebookta.
Qırımda apiske alınğan qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ Anğara köyünde «gaz borusındaki diversiya» davası boyunca qabaatlavı sertleştirildi. Celâl 12 yıldan 20 yılğa qadar apiske alına bile.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda insan aqlarınıñ sistematik bozuluvına dair dava boyunca Ukrainanıñ Rusiyege qarşı şikâyetini qısmen maqbul tanıdı, artıq mahkeme dava temelini baqa bile, dep yazdı Ukraina adliye naziri Denis Malüska Facebookta.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç qırımtatar mabüsini 13 yıldan 18 yılğa qadar üküm etti – er biri akimiyetni küç qullanıp zapt etmege azırlanğanda ve terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkeninde qabaatlandı. Advokatları Nazim Şeyhmambetovnıñ aytqanına köre, üçü de bu cinaiy davanı «qırımtatar halqına qarşı milliy ve diniy sebeplerden basqı» dep saya.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukraina reberligine muracaat etip, qırımtatarlarğa çıqarılğan yañı ükümge cevap bermesine çağırdı. Nastoyaşçeye Vremâ, yañı ükümlerni ve Ukraina teşebbüsinen keçirilecek ve Rusiye davet etilgen «Qırım platforması» sammitini Çubarovnen muzakere etti.
– Qırımtatarlar içün yañı ükümler – «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 18, 17, 13 yıl apis cezası. Ukraina akimiyetinden areket etmesini talap ettiñiz. Angi areketler yapmasını isteysiñiz?
– Bilesiñiz, şimdi Ukrainada «Qırım platforması» çerçivesinde sammit azırlanıla. Şunıñ içün Ukraina devletiniñ halqara ortaqlarınen beraber belli areket yapmasını bekleymiz, olar er kün qırımtatar halqına qarşı repressiya ve cinayetlerge yapqan eñ esas faktornı yoq etmeli. Ve bu esas faktor Qırımnıñ Rusiye işğali ola.
– Rusiye de davet etilgen «Qırım platforması» çerçivesinde bu sammitke nasıl baqasıñız? Bu iş muvafaqiyetli olurmı, ne deysiñiz?
Ümüt etemiz ki, müim siyasetçiler Rusiye tarafından tek Ukrainağa qarşı degil, aman-aman bütün dünyağa qarşı telüke olğanını añlayRefat Çubarov
– Ebet, tedbir, birinciden «Qırım platforması» çerçivesinde sammit, halqara toplulıqnı seferber etecek ve, eñ esası, halqara teşkilâtlarnı olarnıñ quruluvında berilgen vekâletlerini yapması içün stimul berecek. Er şey halqara teşkilâtlar, birinciden ğarbiy Avropa, Amerika Birleşken Devletleri, Kanada liderleriniñ şahsında halqara toplulıqnıñ riayet etilip dünyada barışıq saqlamasına yardım etecek esas qıymetler olaraq halqara abadanlaştıruv printsiplerini qoymağa azır olğanına bağlı. Ümüt etemiz ki, müim siyasetçiler Rusiye tarafından tek Ukrainağa qarşı degil, aman-aman bütün dünyağa qarşı telüke olğanını añlay.
– Yedi yıl içinde Qırımda tintüv, tutuv ve mahkeme ükümleri bitmegenini köremiz. Bu yarımadanıñ vatandaş cemiyetine nasıl tesir ete? Er kes qorqamı?
Ebet, pek çoq insan bar – olar işğalni qabul etmey, Ukraina devleti suverenitetiniñ qaytmasını bekleyRefat Çubarov
– Devlet siyasetine, Qırımdaki işğalci akimiyetke faal tesir etmege çaresi olğan vatandaş cemiyeti aqqında aytıp olamaymız. Ebet, pek çoq insan bar – olar işğalci akimiyet istegeninden pek çoq – olar işğalni qabul etmey, Ukraina devleti suverenitetiniñ qaytmasını bekley, amma siyaset saasınen bağlı olmağan aqlarını bile qorumaq içün faal olamay.
Bu künleri, meselâ, Qırımnıñ unikal tabiat qoruqlarından biri yoq etile – Meganom burnu. Moskva teşkilâtları içün meydançıqlardan birini yapmaq içün dağlar yıqtırıla. İnsanlar çıqıp, yaşağan yerlerini qorumaqtan qorqa.
Siyasiy aq, söz serbestliginiñ, ne yazıq ki, işğal altındaki Qırımnıñ bugünki şaraitlerinen alâqası yoq.
– Soñki yılda Qırımğa suv berüv meselesi pek aktual oldı. Esas Ukrainadan Qırımğa suv ne içün berilmemeli, bunı añlatıñız, lütfen. Bu yarımadada yaşağan ukrain ve qırımtatarlarnı satuv olmaycaqmı?
Qırımda ealige tatlı suv yete. Qırımda işğal etken devlet tarafından kerçekleştirilgen müstemlekeleştirüv içün suv yetmey.Refat Çubarov
– Bu mevzuda artıq o qadar çoq şey aytıldı ki, bazı vaqıtları tekrarlamaq bu mevzunı alıp kete. Er kes ayttı, men de ayttım: Qırımda ealige tatlı suv yete. Qırımda işğal etken devlet tarafından kerçekleştirilgen müstemlekeleştirüv içün suv yetmey. Farqlı qıymet kesüvlerge köre, işğalniñ yedi yılı devamında Rusiyeden Qırımğa 500 biñden çoq kişi avuştırıldı. Aynı vaqıtta qırımtatar halqı, etnik ukrainler çıqarıla. Bu maqsadlarğa ve Rusiye işğalcileriniñ arbiy maqsadları içün suv kerçekten yetmey, ve biz işğalcilerni suv ya da diger resurslarnen temin etip, Rusiye işğalcileriniñ pekitilüvine yardım etmeycekmiz.
– Bugün Avropa insan aqları mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davasında Qırım şikâyetiniñ maqbul olmasına dair qararını seslendirmeli. Bu davanıñ kelecegine nasıl qıymet kesesiñiz?
Rusiye halqara mahkemelerniñ qararlarını açıq ve tsinik şekilde körmemezlikke ura, çünki böyle imkânı barRefat Çubarov
– Ebet, qarar Qırımnıñ Rusiye işğali neticesinde aqları bozulğan Ukraina vatandaşlarınıñ yüzlernen arizasınıñ baqıluvına yol açar, dep ümüt etemiz. Ve tek Qırımnıñ degil, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir qısmına. Avropa insan aqları mahkemesi bunı qolaylaştırır, ve bu BM Halqara mahkemesiniñ qararına pek müim ilâve olur, dep tüşünemiz.
Amma Rusiye halqara mahkemelerniñ qararlarını açıq ve tsinik şekilde körmemezlikke ura, çünki böyle imkânı bar. Meselâ, BM Halqara mahkemesiniñ Rusiye Federatsiyasınıñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyet yasağınıñ lâğu etilüvi ve menim ve Meclisteki işdeşlerimniñ evimizge baruv imkânlarını berüv qararı yerine ketirilmey. Amma bilesiñizmi, Rusiyeniñ halqara uquqnı bozğanını köstergen er bir qarar bir kün – ve bu kün mıtlaq kelir – Rusiyeni halqara uquqqa riayet etmesine yaqınlaştıracaq.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye Federatsiyası mudafaa naziri Sergey Şoygu cumaaqşamı künü işğal etilgen Qırımğa keldi, dep bildire TASS agentligi.
Rusiyeli haber agentliginiñ malümatına binaen, Rusiye arbiy müessisesiniñ yolbaşçısı arbiy infrastruktura qurucılığı aqqında maruzalarnı diñleycek ve Saq şeerinde arbiy sanatoriyni teşkerecek. Bu aqta mühbirlerge Mudafaa nazirliginiñ resmiy temsilcisi İgor Konaşenkov bildirdi.
«Rusiyeli arbiy müessisesiniñ yolbaşçısı Cenübiy arbiy okrug ve Qara deñiz flotunıñ komandanlığını arbiy infrastruktura obyektleriniñ quruvı boyunca planlarnıñ ömürge keçirilmesi aqqında diñleycek», – dep ayttı Konaşenkov.
Bundan da ğayrı, onıñ sözlerine binaen, nazir Aqyarnı ziyaret etecek, o yerde Qara deñiz flotunıñ deñiz piyade askerleri ayırı brigadasına mükâfatnı taqdim etecek.
Planğa köre, Şoygu 2014 senesi Mudafaa nazirliginiñ mülkiyetine keçken Saqtaki şifahaneni de ziyaret etecek.
Rusiye Mudafaa nazirligi saytında Sergey Şoygunıñ yarımadağa ziyareti aqqında malümat yoq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Çaraların äle däwam itteräçäklären beldergän tibätlelärneñ alıp barğan protest çaraları häm protest aldı çığışları dönyada tä’ser uyattı.
"İlgä qaytış" dip atalğan protest yöreşenä qatnaşqan tibätlelär, düşämbe könne Hindstannıñ Daramsala şähärennän Tibätkä xäräkät itä. Alar 6 aydañ soñ avgustta Olimpia uyınnarı başlağanda Tibätkä citärgä maqsat quyğan. Tibät ruxi citäkçese Dalai Lama anda, monnañ 45 yıl elek Qıtay xaqimiätenä qarşı başlanğan rizasızlıq çaraların iskä töşerep çığış yasadı.
Läkin Polisiä çarağa qatnaşqan 100dän artıq keşene kiçä tuqtatırğa tırıştı. Tuqtatu qararı Dähli xaqimiäte tarafınnañ iğlan itelgän. Läkin qararnıñ säbäbe açıqlanmadı.Şulay da farazlarga qarağanda, Hindstan bu çaralarğa röxsät itü, ike il arasında bulğan yaxşı bäyläneşlärgä ziyan kiteräçägennän qurqa. Protest çarasına qatnaşqannar belän polisiä arasında bäreleşlär dä buldı. Läkin Tibätlelär tıyularga qaramastan üz çaraların däwam itterä.
Qıtaynı tibät milli üzençäleklären basım yasawda ğayeplägän tibätlelär, dönya olimpia uyınnarı uñayınnañ üz däğwälären dönyağa işetterergä teläwlären belderä.
Zur täsir
Hindstandağı çaralar aldınnan çığış yasağan Dalai Lama:
“Qıtay üzen ireklek taläplären ütägän yaxşı niätle il buluın ıspatlarga tiyeş. Şul uq waqıtta üz yarışçıların cibärgän illär dä Qıtayğa bu taläplärne ütäwne iskä töşerergä tiyeş.”
Dalai Laman yasağan belderü Qıtayğa protest beldergän başqa çığışları belän çağıştırğanda, anıñ radikal buludan küpkä tartınıp toruı küzgä çağıldı. Dala Lamai Tibätneñ tulı bäysezlegen inde yaqlamıyaçağın belderde. Läkin ul Qıtaynı süz ireklegenä xörmät itärgä çaqıra.
Şulay da Tibätkä kübräk ireklek taläp itkän şiğärlärne Qıtay olimpia uyınnarı däwamında yış eşetäçäk dip farazlanıla.
Sörgendäge Tibätle törkemnär qarşılıq çaralarınıñ Olimpia uyınnarı waqıtında da däwam itäçägen belderä. Tibätlelär sörgengä cibärelgän 1954 yılınnan birle, älege protest yöreşe belän berençe tapqır zur sanlı protest çaraların oyıştırğan buldı.
Protest çaraları aşa, Tibätlelär Qıtaynıñ tibät xalqına yasağan basımın dönyağa işetterergä teli.
Pekin üzeneñ tarixi ber öleşe itep Tibätne saqlap qalırğa tırışa. Läkin Tibätlelär Himalayan töbägenen asılında ğasırlar buyına bäysez buluın däğwä itep Qıtaynı xan qıtayların Tibät cirlärenä urnaştırıp Tibät mädäniäten beterergä tırışuda ğayepli.


text:
Rusiye tarafdarları olğan "Qırım" cemiyet areketiniñ azaları, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universitetine onıñ birinci rektorı ve prezidenti, Ukraina Qaramanı olğan Fevzi Yakubovnıñ adını bermege teklif etti.
"O, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universiteti qurulmasınıñ başında turdı, anda faydalı bilgilernen paylaşa edi. "Qırım" qırımtatar cemiyet areketiniñ prezidiumı, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universitetine Fevzi Yakubovnıñ adını bermek teşebbüsini müim ve kerekli saya", - denile teşkilâtnıñ Facebook saifesinde.
Avgust 23-ünde 82 yaşındaki Fevzi Yakubov devamlı hastalıqtan soñ keçindi.
Fevzi Yakubov – tehnika ilimleri doktorı, professor, Özbekistanda nam qazanğan ilim erbabı, Ukrainada nam qazanğan tasil hadimi, Qırımnıñ şerefli sakini, Ukraina qaramanı.
Qırım ilhaqından soñ Yakubov, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işançlı şahsı oldı.


text:
Bunı banknıñ matbuat hızmeti bildire.
«Sberbank Rossii» bankı Qırım bölükleriniñ müşterilerine hızmetni Ukraina qanunına, Ukraina milliy bankınıñ talaplarına, Banknıñ içki vesiqalarına ve müşteriler ile alınğan añlaşmalarğa binayen banknıñ Ukraina qıtaiy qısımındaki bölüklerinde kösterecekler», – denile beyanatta.
Banknıñ Qırım bölüginiñ müşterileri tafsilâtlı malümatnı: 5595 ya da +38 044 354 1515 nomerler boyunca ala bileler.
«Sberbank Rossii» bankınıñ bölügi Ukraina ticariy bankı ola ve öz faaliyetini Ukraina qanunlarına köre alıp bara», – qayd ettiler bankta
Mayıs 6 künü Ukrainanıñ Milliy bankı Qırımda Rusiye işğaliniñ soñuna qadar Ukraina banklarına işni yasaq etken emirni qabul etti. Bu sebepten Qırım «akimiyeti» yarımadada bütün naqıtsız ameliyatlar Rusiyeniñ resmiy para birleminde olacağını ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl qırımtatar cemmat faallerini ve Qırımda siyasiy repressiyalardan zararlanğan er kesni insan aqları bütün bozuvları aqqında mümkün olğanı qadar halqqa bildirmege çağırdı. Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
«İlk kün, İlmi Umerov (Meclis reisiniñ muavini – QA) psihiatrik hastahanege ketirilgen vaqıtta, biz birden er şeyni fotoresimge çıqara edik, o yerde nasıl şarait olğanını añlattıq, ve bir afta keçken soñ oña raat kire bilemiz, bir şeyler teslim etemiz. Olar böyle diqqattan qorqa, çünki bu müessisedeki vaziyetni açıqlaymız. Yani, bizden olarnı raat qaldırmaycağımız talap etile», – dep qayd etti o.
Avgust 27-de Nariman Celâl «Qırım birdemligi» birleşmesi iştirakçilerinen körüşüvde olarğa Qırımda bütün qanun ve insan aqları bozuvları aqqında halqqa bildirmege tevsiye etti.
«Keliñiz, bu aqta qıçırayıq, çünki şimdi buña tek halqara cemaatçıqnı degil de, hususan tıbbiy uquq qoruyıcı müessiselerini celp etmege isteymiz. Olarnıñ kirişmege imkânı olsun, dep. Böyle şaraitte adamlarnı tutmaq mümkün olmağanını, bu qıynav olğanını aytacaq diplomatlar, ekspertler, bu cümleden tıbbiy, Ukrainadan imkan olmasa, Moskvadan bu yerge kelsinler, dep tırışamız. Añlamaq kereksiñiz ki, biz bir qulaqqa qıçıramız, Rusiye Federatsiyası diger qulaqqa qıçıra. Bunıñ içün, sizde bar olğan er angi malümat halqqa, bu cümleden, içtimaiy ağlardaki saifeler vastasınen bildirilmek kerek», – dep ayttı Nariman Celâl.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar medeniyetiniñ inkişafına Ukraina bücetinden para ayırılmalı, dep tüşüne Yuqarı Rada medeniyet ve maneviylik meselelerinden komitetiniñ reisi Nikolay Knâjitskiy.
Bu aqta o Kiyevde noyabr 17-de matbuat konferentsiyasında bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Şimdi medeniyet nazirligi, biz bücetni qabul etecekmiz, para ayırılmalı ve bu qırımtatar halq medeniyetiniñ inkişafı içün lâyıq vasta olmalı. Halq inkişafınıñ diger yönelişlerine de ait», – dey Knâjitskiy.
O bu meseleni Yuqarı Radada kötermege söz berdi.
«Dünya bizim qırımtatar halqınıñ zengin ve aenkli medeniyetiniñ inkişafı içün çoq şey yapqanımıznı körmeli, işğal etilgen topraqta yaşağan insanlar qol tutqanımıznı is etmeli», – dep qoştı deputat.
Noyabr 12 künü Yuqarı Rada 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligini genotsid olaraq tanılması aqqında qararnı qabul etti. Qarar leyhasınıñ müellifi – Nikolay Knâjitskiy.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Avgust 17-de, çarşenbe künü Aqmescit ava limanında kütleviy şekilde uçaq seferleri lâğu etile. Ava limanı saytında elektron tabloda rusiyeli Moskva, Sankt-Peterburg, Anapa, Samara, Vladikavkaz, Voronej, Kursk şeerlerine doquz uçaq seferi lâğu etilgeni tasdıqlana.
Seferniñ Yekaterinburg şeerine 18 saatqa keçiktirilmesi ve Ufa şeerine yedi saat keçiktirilmesi aqqında ilân etilgen. Bu, Fly ava şirketiniñ seferleridir.
Bu afta işğal etilgen Aqyarnıñ vaqtınca tayinlengen yolbaşçısı Dmitriy Ovsânnikov bildirdi ki, Aqmescit ava limanı imkânlarnıñ sıñırında çalışa ve bu Rusiyenen ava seferlerini telüke astına qoya.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler. Privoljskaya naqliye prokuraturasında bildirdiler ki, «VİM AVİA» şirketine qarşı daimiy ve çarter ava seferleriniñ kütleviy şekilde keçiktirilmesi içün memuriy uquq bozuvı aqqında iş açıldı.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bazar künü, avgustnıñ 23-nde, Ukraina Mustaqilliginiñ 29 yılı munasebetinen ukrain ve qırımtatar artistleri iştirak etecek «Qırım Evi yüreklerni birleştire» dördünci Open Air kontserti ötkerilecektir. Bu aqtak «Qırım Eviniñ» müdiri, rejissör Ahtem Seitablayev Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında bildirdi.
«İnternet vastasınen Qırımnen bağlanacaqmız. Bir-birini selâmlap, bir-birine sağlıq tilep olurmız, dep ümüt etem», – dedi Seitablayev.
Rejissör qırımlılar Olga Duhniç ve Pavel Kazarin ile olacaq munaqaşanı ilân etti.
Open Air Kyivdeki «Pıroğovo» Ukraina milliy mimarcılıq ve turmuş müzeyinde olacaq. Kontsert programmasında ukrain ve qırımtatar artistleriniñ çıqışları, munaqaşa, aq qorçalayıcı meydançıq ve ustazlarınıñ yerleri bar.
Saat 17:00-da teşkilâtçılar Open Air kontsert programmasını resmiy qısımdan başlaycaq. Sanada «Musafir» ansambli ve yırcı Lenara Osmanova, «KİYEV» halq oyun ansambli ve «Ad libitum» gruppasınıñ solistleri, «Qırım ailesi» qırımtatar medeniyet merkeziniñ horeografik ansambli, Qırım eviniñ «Küneş» horeografik kollektivi çıqışta bulunacaq. Kontsertniñ soñunda «Usein Bekirovnıñ Triosından» caz muzıkası yanğıracaq.
Saat 16:00-dan başlap qına qoyuv, suvda resim, qırımtatar nağışı ve Rustem Skibin ve studiyasınıñ iştiraki ile çölmekçilik dersleri olacaq. Er kes qırımtatar qavesini pişirmege ögrene ve qırımtatar aşlarınıñ tadına baqa bilecek. Musafirlerni qırımtatar tatlıları bekley.
#PrisonersVoice kampaniyası keçirilecek aq qorçalayıcı meydançıq da olacaq, istegi olğan er kes Kremlniñ siyasiy mabüsi içün varaqanı imzalaması mümkün.
Müzey kirişi paralıdır.
Kezlev memuriyetiniñ kurort ve turizm bölüginiñ sabıq hadimi Sergey Vikarçuk avgustnıñ 24-nde Kyivde Ukraina Mustaqillik Künü paradında «Krım» kolonnasınıñ iştiraki aqqında ilân etti.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy pandemiya şaraitlerinde «Ukraina Mustaqilliginiñ 29 yılını qayd etüv» fermanını imzaladı. Vesiqağa köre, avgustnıñ 23-nde, Ukraina Devlet bayrağı kününde, Kyiv ve diger yerlerde, Ukrainanıñ çeteldeki diplomatik müessiselerinde, arbiy bölüklerde devlet bayrağı tantanalı sürette köterilmeli.
1991 senesi avgustnıñ 24-nde Ukraina öz mustaqilligini (o vaqıtqa qadar Ukraina Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti olaraq Sovetler Birligi erkânına kirgen edi) ilân etti. 1991 senesi avgustnıñ 24-nde Ukraina mustaqilligini ilân etüv aktı 1991 senesi dekabrniñ 1-nde umumhalq rey berüvinde tasdıqlandı.
Tek 1992 senesi iyün ayında bu vaqia devlet bayramı oldı, o vaqıt Yuqarı Rada avgustnıñ 24-ni Ukrainanıñ Mustaqillik Künü dep saymağa qarar aldı.


text:
Ukrain faali Volodımır Baluh Aqmescit SİZOsından qomşu Rusiyedeki Krasnodarğa aç ve eşyasız avuştırıldı, dep bildire Qırım aq qorçalayıcı gruppası.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ elde etken malümatına köre, Baluh Krasnodarğa alıp ketirildi. Anda ne qadar qalacaq daa belli degil. Aqmescit SİZOsından onı aç ve eşyasız çıqarğanlar. Avuştırılğanınıñ sebebi oña aytılmadı», – dep bildire Qırım aq qorçalayıcı gruppası Facebookta.
Daa evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, Baluh qomşu Rusiyeniñ Krasnodarına çıqarıldı, dep bildirdi Facebook saifesinde.
Fevralniñ 18-nde Qırım aq qorçalayıcı gruppası siyasiy mabüsniñ ömür arqadaşı Natalya Baluhnıñ malümatına esaslanıp, ukrain faali Volodımır Baluhnı Aqmescit SİZOsından avuştırdılar, dep bildirgen edi.
Al-azırda Ukraina ve Rusiye hızmetleri ve Baluhnıñ advokatı bu malümatnı daa tasdıqlamadı. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Fevralniñ 13-nde Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Volodımır Baluh Keriç koloniyasından Aqmescit SİZOsına avuştırıldı, dep bildirge edi.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, temyiz arizasını Qırım prokurorınıñ muavini Sergey Bulgakov berdi. O, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasında çalışqan edi, oña qarşı Ukraina Ceza kodeksiniñ 111-inci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (devlet hainligi) cinaiy tahqiqat başlatıldı.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine ceza berilmesinen bağlı şikâyet arizalarını qanaatlendirmege razı olmadı. Bunı Qırım advokatı Edem Semedlâyev aprelniñ 25-nde video muracaatında ayttı.
«Mahkemeci mabüs ve advokatları bergen şikâyet arizalarını red etti. Mahkeme oturışı qapalı şekilde keçirildi. Sebebi ne degen sualge mahkemeci cevap bermedi, aprelniñ 24-de çıqarılğan qararnı seslendirdi. Advokatlarnıñ qolunda aprelniñ 25-nde çıqarılğan qararlar bar edi, anda ise oturış açıq olacağı yazılğan edi», – dep bildirdi advokat.
Böylece eski qarar qala.
Aprelniñ 9-nda Qırımdaki mahkeme Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apis müddetini bir ayğa uzattı.
Keçken sene mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kiyev-Aqmescit – Tanış qırımtatar qomşularnı közetip, fikirlerinen paylaşa: «Evelden Memet İvannen dost ediler. Er saba beraber qave içe ediler. Bayramlarnı birlikte qayd ete ediler, qorantalarnen beraber kebap yapa ediler, balıq avlamağa beraber kete ediler. Amma, mart ayında İvan: «Siz – bizimki degilsiz», dedi. Memet, razı oldı. Şimdi beraber qave içmeyler, zornen selâmlaşalar».
Nazariyege köre, «biz» ve «siz»ge ayırıluv insan menliginiñ bir qısımı. Eki yıl evelsi Tavriya milliy universiteti ruhiyatşınslıq kafedrasınıñ dotsenti Olga Duhniç yarımada gruppalarnıñ menligini ögrendi.
«Qırımtatarlarnıñ menligi mürekkep körünip, birinciden, adetler esasında medeniyet menligi, ekinciden siyasetke tayanıp, siyasiy isteklernen bağlı edi. Üçünciden, diniy menlik. Ve yaşlarda qayd etkenimiz Ukraina vatandaşı menlgi saqlı edi»,– dedi Duhniç.
Tedqiqatçınıñ aytqanına köre, bir cemaatçılıq içinde bir qaç farqlı menlikniñ bulunması zıt kelmey. Qırımtatarlarnıñ menligi bugün nasıl alda? Qırım işğal etilgen soñ, ne olıp keçti? Devamı ne olacaq?
Qırımtatarlarnıñ siyasiy menligi bastırıla, – ekspert
Qırımlı siyasetşınas Lenora Dülberova, menlik bu bir milletniñ içinde ve tış alem ile qonuşma vastası, dey. Bu noqtai nazarından,«men – qırımtatarım» demege aqqı olğan er nesil içün sürgünlikniñ acısı ale daa duyula. Em de siyasiy menlik bar, o mustaqil Ukrainanıñ ilki yılları pek inkişaf ete edi.
«Ukraina devleti ile birlikte qırımtatarlar siyasiy qonuşma tecribesini qazandılar, o vaqıt dialognıñ quruvında esas olaraq siyasiy şahsiyetlik meselesi tura edi. Qırımtatarlar kendi milliy institularını tizip, kendi unikal milliy idare sistemasını teşkil etip oldılar», – dey siyasetşıns.
Soñi on yıl içinde qırımtatarlar kendi milliy medeniyetini, onıñ maddiy taşıyıcılarını tiklep başldılar.
«Bu vaqıt içinde bir sıra matbuat vastaları, media, çeşit mesleklerni canlandırdılar, yani öz küçü ile halq qarşılıq köstermek içün degil de, dialog qurmaq içün kerekli temelni qurdı», – dey Dülberova.
«Nezaketli adamçıqlar» peyda olğan soñ yarım yıl keçkeninen, qırımtatarlarnıñ siyasiy menligi sıqıştırıla, dey siyasetşınas.
Milletlerara evlenüvler, – siyasetşınas
Er avtoritar devlet kibi zemaneviy Rusiyeniñ maqsadlarından biri milliy idare sistemalarını yoq etmektir. Qırımtatarlar yarımadada eñ çoq birleşken bir gruppa sayıla. Onıñ içün, «Qırım baariniñ» vaqiaları menlik melesini ögge sürdi.
Bu mevzuda ilmiy tedqiqatlar mahsus yapılmadı, amma, Tavriya milliy universitetiniñ siyasiy ilimler ve halqara munasebetler kafedrasınıñ dotsenti Elmira Muratovanıñ közetüvine köre, tarihiy tecribeniñ yaşanması ve menligine havf ketirile bilecegini duyğan soñ, qırımtatarlar öz etnik sıñırlarını daa ziyade qorup başladılar.
«Bir saqınuv, «başqalarına» - qırımtatar olmağnlarğa işançsızlıq peyda oldı. Gruppanıñ birdemligi numayış etile (misal içün, qırımtatarlarnıñ öz vekillerinden mallarnı satın almağa tırışqanı, kendi millet vekillerini işke almaq istekleri) ve ileride belki de, milletlerara evlenüvlerniñ sayısı eksilecegine ketirecek», – dey alim
Maşinanıñ içindeki tamğalı bayraq qorunmaq içün bir vasta
Bir çoq adam qayd etkeni kibi, maşina aydavcıları öz milletini kösterip, ög pencerede qırımtatar timsallerini yerleştireler.
Tamğalı kölmekler - milliy timsaller, qırımtatar bayraqları soñki yarım yıl içinde çoq mot oldılar.
«Siyasiy menlik daa ziyade Ukraina qıtasında numayış etile. Men bilgenime köre, bazı acele maşina aydavcıları hastahaneden çıqqan soñ, qırımtatar bayraqarını asalar. Öz dünyasına qapılmaq istekleri peyda oldı. İnkişaf etmek yerine qırımtatarlar qorunmağa tırışalar»,– dey ruhiyatşınas Olga Duhniç.
Közeticilerniñ malümatına binaen, qırımtatarlarnıñ bu kibi davranışı normal bir şey. Rusiyede açıqtan-açıq ukrain tarafdarlığını köstermege havflı olsa, öz milliy timsaller, til, medeniyetke sarılaq mümkün.
Qırımnı terk etkenlerniñ menliginen ne ola?
Çeşit sebeplerden yarımadanı terk etken qırımtatarlarnıñ menlik meselesi ayırı mevzudır.
Ukrainanı içtimaiy ve siyasiy ruhiyatşınslıq İnstitutı ilmiy hadimi İrina Brunova-Kalisetskayanıñ fikirince, yarımadada rusiyeli siyasetke uymağanlarğa ayırıca basqı yapıla.
«Bu da menimce, şahsiyet, halq olaraq ayatta qalmaq ıntıluvı. Qırımtatar adamı şahsiyet olaraq inkişaf etmege qarar alsa, ekseriy allarda Ukrainanıñ diger regionlarına köçmege tırışa. Mesele şunda ki, Bağçasaray, cami, til, medeniyet müiti, deñiz ve ormanlardan uzaq yaşamağa ve qırımtatarı olmağa daa ağır kele. Kene de etraftakilerge öz aqqında çoq şey añlatmağa kerek olacaq», – dep tenbiyeley mütehassıs.
Ruhiyatşınas aytqanı kibi, iç bir şey añlatmamaq daa qolay. Yani milliy menlikni aile içinde saqlamağa daa eyi olur. Halqnı saqlap qalmaq meselesi daa kergin turacaq. Ve Ukraina bunı bilip-turıp halqqa destek kösterse bile, yarımadada qalğan ve onı terk etken qırımtatarlarnıñ yolları farqlana bile. Bunı da ozmaq qıyın olacaq.


text:
Eger küçlü bir zelzele olsa, Keriç boğazı üzerindeki köpür yıqıla bile. Bunı Qırım.Aqiqatqa Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ Subbottin adına Geofizika institutınıñ müdir muavini Aleksandr Kendzer ayttı.
“Zelzeleviy tetqiqatlar yardımınen mesken evlerde ve diger obyektlerde, şu cümleden Qırımnı Rusiye ile bağlağan köpürde, zelzele olğan taqdirde vaziyetni tahmin etmek mümkün. Köpürniñ tübünde eki tektonik plita arasındaki sıñır keçe. Bu plitalar areket ete ya da bir-birine nisbeten aylana bile. Bu vaziyette küçlü zelzeleler ola. Anapada yüz bergen yerastı sarsıntılar, küçlü zelelzelelerniñ baş bere bilecek faal strukturalarını köstere”, – dedi alim.
Evel, yanvarnıñ 11-den 12-sine keçer gecesi Yaltada üç dereceni teşkil etken yerastı sarsıntılar yüz bergeni aqqında haber etilgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar AB daimiy vekiller komitetine Ukraina topraq bütünligini ve suverenitetini bozuv, hususan Keriç köprü qurucılığı ile bağlı şahıs ve teşkilâtlar cedvelini kenişletmek qararını qabul etkeni içün teşekkürler bildirdi.
AB elçileri Keriç köprüniñ qurucılığı içün eki şahıs ve dört şirketke qarşı sanktsiyalarnı tasdıqladı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qıbrız Keriç köprü qurucılığı sebebinden kirsetilgen Avropa Birligi sanktsiyalarını blok ete. AB, bu köpürni qurğan şirketlerge qarşı sanktsiyalarnı 2018 senesi iyül ayında kirsetti.
İyünniñ 18-nde Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba bildirgenine köre, Avropa Birligi Şurası Qırım işğali sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı bir yılğa uzattı.
Sanktsiyalar 2014 senesi Rusiyeniñ yarımada işğaline cevap olaraq kirsetildi. O vaqıttan berli bir qaç kere uzatılıp kenişletilgen edi.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşina qısmı 2018 senesi mayıs ayında yengil maşinalar içün açılğan edi, daa soñra yük maşinalarınıñ areketi başlatıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa azır degil.
2019 senesi dekabr ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin köpürniñ tren areketini başlattı.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kremlniñ halqara uquqqa emiyet bermegeniniñ daa bir delili ola, dep bildirgen edi.


text:
Ukraina millet vekili, qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, diger parlament fraktsiyasına birleşmek maqsadınen onıñ «Avropa birdemligi» fraktsiyasından ve diger halq mebuslarınıñ, qırımtatarlarnıñ Yuqarı Radadaki fraktsiyalarından çıqma meselesi şimdilik baqılmay.
Mustafa Cemilevniñ Qırım.Aqiqatqa aytıp bergenine köre, bu sual diger mebuslar, qırımtatarlar da iştirak etken Ukraina prezidenti ofisiniñ başı Andriy Yermak ile körüşüvde ultimatum kibi degil, teklif kibi muzakere etilgen. Bu körüşüv daa keçken sene olğan.
«Bu muzakere kibi edi: farqlı fraktsiyalarda – «Ses», «Avropa birdemligi»nde olğan qırımtatarlar, belki başqaları da qoşulır, olar birleşip ayrı bir «Qırım» ya da «Qırımnıñ işğalden boşatıluvı» adlı bir parlament gruppasını teşkil etse ediler yahşı olmaz edimi, o zaman Qırım ile bağlı sualler Yuqarı Radada tezce al etilir edi», – dedi Cemilev Qırım.Aqiqatqa.
Evel jurnalist, ATR birinci qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev Facebook saifesinde yazdı: «Mustafa Cemilev ATR telekanalınıñ yayında, Aydriy Yermak oña şart qoyğanını ayttı. Cemilev Poroşenkonıñ fırqasından çıqqanınen, qırımtatarlarnıñ meseleleri tezce al etilecek».
Prezident ofisiniñ başı Andriy Yermak şimdilik bunı açıq tefsir etmedi. Qırım.Aqiqat Ukraina prezidentiniñ ofisine resmiy malümat talabını azırlay.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Tez Merkezleri
Abant İzzet Baysal Tez Merkezi (Bolu), Adnan Menderes Tez Merkezi (Aydın), Afyon Kocatepe Tez Merkezi (Afyon), Akdeniz Tez Merkezi (Antalya), Anadolu Tez Merkezi (Eskişehir), Ankara Tez Merkezi (Ankara), Atatürk Tez Merkezi (Erzurum), Atılım Tez Merkezi (Ankara), Bahçeşehir Tez Merkezi (İstanbul), Balıkesir Tez Merkezi (Balıkesir), Başkent Tez Merkezi (Ankara), Beykent Tez Merkezi (İstanbul), Bilkent Tez Merkezi (Ankara), Boğaziçi Tez Merkezi (İstanbul), Çağ Tez Merkezi (Tarsus-İçel), Çanakkale Onsekiz Mart Tez Merkezi (Çanakkale), Çankaya Tez Merkezi (Ankara), Celâl Bayar Tez Merkezi (Manisa), Çukurova Tez Merkezi (Adana), Cumhuriyet Tez Merkezi (Sivas), Dicle Tez Merkezi (Diyarbakır), Doğuş Tez Merkezi (İstanbul), Dokuz Eylül Tez Merkezi (İzmir), Dumlupınar Tez Merkezi (Kütahya), Ege Tez Merkezi (İzmir), Erciyes Tez Merkezi (Kayseri), Fatih Tez Merkezi (İstanbul), Fırat Tez Merkezi (Elazığ), Galatasaray Tez Merkezi (İstanbul), Gazi Tez Merkezi (Ankara), Gaziantep Tez Merkezi (Gaziantep), Gaziosmanpaşa Tez Merkezi (Tokat), Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü(İzmit-Kocaeli), Hacettepe Tez Merkezi (Ankara), Haliç Tez Merkezi (İstanbul), Harran Tez Merkezi (Şanlıurfa), İnönü Tez Merkezi (Malatya), Işık Tez Merkezi (İstanbul), İstanbul Bilgi Tez Merkezi (İstanbul), İstanbul Kültür Tez Merkezi (İstanbul), İstanbul Teknik Tez Merkezi (İstanbul), İstanbul Tez Merkezi (İstanbul), İstanbul Ticaret Tez Merkezi (İstanbul), İzmir Ekonomi Tez Merkezi (İzmir), İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü(İzmir), Kadir Has Tez Merkezi (İstanbul), Kafkas Tez Merkezi (Kars), Kahramanmaraş Sütçü İmam Tez Merkezi (Kahramanmaraş), Karadeniz Teknik Tez Merkezi (Trabzon), Kırıkkale Tez Merkezi (Kırıkkale), Koç Tez Merkezi (İstanbul), Kocaeli Tez Merkezi (Kocaeli-İzmit), Maltepe Tez Merkezi (İstanbul), Marmara Tez Merkezi (İstanbul), Mersin Tez Merkezi (Mersin-İçel), Mimar Sinan Tez Merkezi (İstanbul), Muğla Tez Merkezi (Muğla), Mustafa Kemal Tez Merkezi (Hatay), Niğde Tez Merkezi (Niğde), Okan Tez Merkezi (İstanbul), Ondokuz Mayıs Tez Merkezi (Samsun), Orta Doğu Teknik Tez Merkezi (Ankara), Osmangazi Tez Merkezi (Eskişehir), Pamukkale Tez Merkezi (Denizli), Sabancı Tez Merkezi (İstanbul), Sakarya Tez Merkezi (Sakarya-Adapazarı), Selçuk Tez Merkezi (Konya), Süleyman Demirel Tez Merkezi (Isparta), TOBB Ekonomi ve Teknoloji Tez Merkezi (Ankara), Trakya Tez Merkezi (Edirne), Ufuk Tez Merkezi (Ankara), Uludağ Tez Merkezi (Bursa), Yaşar Tez Merkezi (İzmir), Yeditepe Tez Merkezi (İstanbul), Yıldız Teknik Tez Merkezi (İstanbul), Yüzüncü Yıl Tez Merkezi (Van), Zonguldak Karaelmas Tez Merkezi (Zonguldak)


text:
AQŞ nişli?
Global' perspektiva 34
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
Soñğı waqıtta terrorçılıqqa yärdäm kürsätüe nigeznamäse belän qulğa alınğan ruxani Brunson arqasında üskän Törkiyä häm AQŞ arasındağı krizisnı söyläşäbez. Bu krizis küpçelek Törkiyä-AQŞ mönäsäbätlärenä tayanıp, bäyälänä. Bäxäslär küp waqıt bu perspektivadan alıp barıla.
Läkin monıñ öçen xaqlı säbäplär bar. AQŞ tarafınnan krizisnı bu däräcägä citüe Rusiyädän S-400 raketalarınıñ satıp alınuı, AQŞnıñ Yerusalimne İzrail başqalası itü qararına qarşı Törkiyäneñ bar dönya isemennän qarşı çığuı häm soñğı itep ruxani Brunson waqiğasına bäylänsä dä, Törkiyä tarafınnan mäs’älä alay kürenmi. Törkiyä cähatennän bu mäs’älä AQŞnıñ Törkiyä terror oyışması itep kürgän PKK/YPG aşa terror däwläten barlıqqa kiterü tırışlığı, FETÖ atamanının AQŞta lyuks yortta yäşäwe, Törkiyä tapşırğan barlıq dokumentlarğa qaramastan aña qarata bernärsäneñ başqarılmawı.
Bügenge köndä AQŞ barı tik Törkiyä belän genä krizis kiçermi. Tağın da zur krizislar Qıtay, Rusiyä Federaśiyase, Awrupa Berlege, ayıruça Germaniya belän dä küzätelä. Xätta Meksika häm Kanada belän dä krizislar kiçerä. Tön’yaq Koreya häm İran belän barlıqqa kilüçe xronik krizislarnı belmäwçe yuqtır.
Şunıñ öçen Törkiyä-AQŞ arasındağı krizisnı barı tik ike il arasındağı mönäsäbätlär cähatennän bäyäläw döres tügel.
Bu krizislarnı Tramp citäkçelegenä dä bäyläp qaldıru döres tügel. Hiçşiksez, Tramp citäkçelegenä bäyle bulğan ülçämnäre dä yuq tügel. Şunıñ belän bergä AQŞ citäkçelege bar dönya belän kiçergän krizislarnıñ säbäben tağın da tirändä êzlärgä kiräk. Töp säbäplärne sanap uziq.
Berençese - AQŞnıñ globalläşüdän citärle däräcädä qazanış täêmin itmäwe. Dönyaküläm yarışta AQŞ häm şirkätläre artta qala. Monda iñ küp AQŞ häm Awrupa Berlege tügel, ä Qıtay, Hindıstan, Braziliya, Törkiyä kebek illär qazana. Bu barışta Amerika iqtisadında berniçä tapqır krizis küzätelde, bu illär isä milli tabışların berniçä tapqırğa arttırdı. Bu çorda Amerikan gegemoniyaseneñ betep baruı bäxäsäşelä.
Ayıruça AQŞnıñ global’ yarış, defiśit, irekle bazar iqtisadınnan citärle däräcädä qazanışlı bulmawı belengändä qayber zıyalılar häm citäkçelär globalläşü teoriyasen beterergä tiyeş. Globalläşü barışlarınıñ üskän illärgä kübräk öleş kertüe, baynı tağın da bay, fäqir’ne tağın da fäqir’ yasawı turındağı konformizmnı qabat küzdän kiçerüe zarur.
Tramp citäkçelege ile globalläşüdän qazanışlı bulmağanı öçen irekle bazar iqtisadın cimerep, globalläşüdän aldağı säyäsätlärgä yünälä. Artqan salımnar, kütärelgän tamğaxanä salımnarı, çit illärgä kertelgän kapital häm şirkätlärne kire çaqırular bu säyäsätneñ däwamı bulıp tora. Bolar dönyadağı säwdäne qısrıqlağanda qalğan illär belän AQŞqa da zıyan sala ala torğan adımnar. İñ küp soñğı qullanuçı zıyan küräçäk. Çönki artqan salım häm tamğaxanälär belän êşlänmä bäyäläre dä kütäreläçäk.
İkençe säbäbeneñ uzğan tapşıru tezmäbezdä äytep uzğanıbızça AQŞ citäkçelegendä dini törkemnär, cämğiyätlär, sektalarnıñ könnän-kön artqan täêsiren kürep bula. Yerusalin häm ruxani Brunson qararında bulğanı kebek AQŞ citäkçelegeneñ qayber irraśional’ qararların ikençe törle açıqlıy alunıñ raśionallege yuq. Viśe-prezident Mayk Pörsen häm êlekke ilbaşı Buşnıñ yevangelist buluın qabat xäterlätik.
İkençe säbäp bularaq AQŞnıñ citäkçelek krizisın kürsätep bula. Şaqtıy waqiğada Pentagon, Aq Yort häm Amerikan Çit illär ministrlığı törleçä uylıy häm totış kürsätä. AQŞ citäkçelegen dä aşaçaq räweştä Amerikan cämğiyätendäge törle koaliśiyalärneñ reakśiyaläre häm kötkännäre Aq Yortnı awır xäldä qaldıra ala. Tramp citäkçelegendäge qızu qanlılıq säbäbeneñ bu koaliśiyalär bäyläneşendä äytelüçe Trampnıñ ilbaşı wazifasınnan alınu barışı buluı citkerelä.
AQŞ belän Törkiyä arasındağı krizisnıñ Törkiyä, AQŞ, qalğan illär häm bar keşelekne qızıqsındıruçı ülçämnäre bar.
AQŞ alıp barğan säyäsätlär cähatennän küz salğanda qabat yabıq iqtisadqa qaytu, tamğaxanä diwarların kütärtü irekle bazar iqtisadına zıyan kiteräçäk. Bu zıyan barlıq illär häm şäxeslärgä da salınaçaq. AQŞ ayıruça Qıtaynıñ üsüenä qarşı alıp barğan bu säyäsätlärne öleşçä añlap bula. Monıñ belän ber rättän Bötendönya säwdä oyışması, Dönya bankı kebek xalıqara oyışmalar häm irekle säwdä yaqlı buluçılar härkemgä zıyan kiteräçäk bu säyäsätlärgä qarşı urtaq totış kürsätergä tiyeş. AQŞnıñ uyınnı bozuı barlıq illärgä qurqınıç tudıra.
II Bötendönya suğışında naśizm häm faşizm kebek çiktän tış ideologik ağımnarnıñ häm bügen Yaqın Könçığışta çiktän tış dinçe ağımnarnıñ illären häm dönyanı qaya êtärüe ap-açıq. Oxşaş räweştä Amerikan citäkçelegeneñ sionist xristiyanlık bularaq ta belenüçe yevangelizm kebek çiktän tış dinçe ağımnar täêsire astında qaluı keşelekkä xäyer alıp kilmäyäçäk. Amerikan plyuralist, liberal qatlamnar qurqınıçnı añlıy dip ışanabız. Bu qatlamnarnıñ raśionallek, bäysezlek häm plyuralizm öçen köräşläre keşelek öçen bik möhim.
İllär qaywaqıt ictimaği, iqtisadi, säyäsi, mädäni krizislarğa kerä ala. Bu oçraqta krizistan qotqaraçaq vizioner liderlarğa ixtıyac bar. tramp citäkçelege bu mäs’älädä ömet bulıp kürenmi. Tağın da borçuğa saluçı närsä şaqtıy Awrupa ile belän ömet birmäwçe, vizionsız liderlarnıñ citäkläweder. Ömetebezne yuğaltmiq, läkin dönya häm global’ säyäsät qızğanıç yaqtı könnärgä işarälämi.
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı


text:
Süriyädä 12 meñ bala ülde yäisä ğarip qaldı
İldäge suğışqa 10 yıl tuldı
Süriyädä 10 yıl däwam itüçe suğışta yaqınça 12 meñ bala ülde yäisä yaralandı. BMOnıñ balalarğa yärdäm fondı qurqınıç sannar belän urtaqlaştı. Oyışmadan yasalğan belderüdä Süriyädäge sabıylarnıñ 90%ınıñ gumanitar yärdämgä moxtac buluı äytelä.
İldä 5 yäş’tän keçe yartı millionnan artıq narasıy xronik açlıq arqasında üsüdä artta qala häm şunlıqtan buyları bik qısqa. Süriyäneñ üzendä 2 million 400 meñ, çittä isä 750 meñ bala mäktäptä uqımıy.
UNİCEF mäğ’lümatlarına qarağanda ildä 2011nçe yıldan 2020nçegä qadär yaqınça 12 meñ bala hälaq buldı yäisä ğomerlek invalid qaldı. 5 meñ 700dän artıq sabıy bäreleşlärdä qullanıldı. Aralarında 7 yäş’leklär dä bar.
Daimi räweştä köç qullanu, şok häm travmağa duçar buluları arqasında psixologik problemalı balalarnıñ sanı uzğan yıl ike tapqır artqan. Süriyädä 10 yıl buyı 1300dän artıq mäktäp häm xastaxanä höcümgä duçar buldı.


text:
"Superman" kitabı rekord bäyädän satıldı
1938nçe yılğı komiks kitabı 3 million 200 meñ million dollarğa satıldı
AQŞta 1938nçe yılğı “Superman” kitabı 3 million 200 meñ dollarğa satıldı.
Ber internet säxifäsendä uzğan auktsionda “Action Comics No.1” basmasınıň Superman qaharmanı berençe tapqır barlıqqa kilgän 1938nçe yılğı sanınıň 3,2 million dollarğa satıluı belderelde.
Monıň komiks kitabı öçen bilgelängän iň yuğarı bäyä buluı, şul uq basmanıň yuğarı sıyfatlı oxşaş sanınıň 2011nçe yılda 2,1 million dollarğa satıluı citkerelde.
İnternet säxifäse kürsätkeçne döres buluın beldergän waqıtta aluçınıň isemen açıqlamadı.


text:
Rusiye Tahqiqat Komitetiniñ Qırım idaresi, Canköy rayonında Qırımtatar Qurultayınıñ delegatınıñ yegeni öldürilgeninen bağlı cinaiy dava açtı, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
"Tahqiqiy tedbirlerniñ neticesinde, Rus Qaranğut (Timirâzevo) köyünde şeftali hırsızlanması sebebinden (olarnıñ umumiy meyva bağçasından), qomşu arası qavğa çıqtı, soñunda, qavğalaşqanlarnıñ birisi, yanında bulunğan adamlar yanında, öz av tüfeginden ekincisini attı, bundan soñ öz evini yaqıp, özüni öldürdi, dep bilindi", - denile beyanatta.
Daa evel qırımtatar faali Zair Smedlâ, Canköy köyüniñ Rus Qaranğut (Timirâzevo) köyünde avgustnıñ 2-sinde saba Qırımtatar Qurultayınıñ delegatı Rustem Ennanovnıñ yegeni Elmar Kurtseitov öldürilgenini, Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi. Onıñ aytqanına köre, tahmin etilgen qatil bir özü yaşay edi ve onı rusiy hastalığı bar edi. Amma buña baqmadan, dep ayta faal, Rusiye politsiyası onıñ qayd etilgen tüfegini tutıp almadı.


text:
«CәMpyx» eл пpeMияce
Premiya Tatarstan Respublikası «Sälät» yaşlär ictimagıy fondı tarafınnan Tatarstan Respublikası xökümäte yardäme belän oeştırıla.
Premiyaneñ maksatı: Sälät xäräkätendä katnaşuçı sälätle balalarnı häm talantlı yaşlärne büläkläü, Sälät aktiwistlarınıñ, partnerlarınıñ, Sälät proektları awtorlarınıñ häm oeştıruçılarnıñ eşenä bäya birü.
El saen uzdırıluçı «Sämrux» isemle Respublikaküläm sälätle balalar häm talantlı yaşlär premiyasendä Sälät xäräkätendä aktiw balalar, yaşlär, ukıtuçılar katnaşa.
Premiya dürt etapta uzdırıla:
1 nçe etap – «Garizalar kabul itü». Katnaşuçılar garizanı raslangan forma belän www.selet.biz saytında tutıralar häm portfolioların oeştıru komitetına cibärälär. Wakıtı – 2020 elnıñ 30 nçı noyabrenä kadär.
2 nçe etap – «Katnaşuçılarnı saylap alu. Çittän torıp katnaşu etabı». Katnaşuçılarnı portfolio nigezendä saylap alu. Wakıtı – 2020 el, 1 - 4 nçe dekabr.
3 nçe etap – «Katnaşuçılarnı äñgämä nigezendä saylap alu». Kandidatlar belän äñgämäne ekspertlar sowetı uzdıra häm bäya birä, anıñ töp maksatı – katnaşuçınıñ eşçänlege turında tulırak mäglümat alu. Wakıtı – 2020 elnıñ 8 nçe dekabrennän - 2021 elnıñ 19 nçı gıynwarına kadär.
4 nçe etap – «Tantanalı räweştä premiyane tapşıru». 2021 el, fewral – laureatlarnı häm premiyaneñ ciñüçelären büläkläü. Tantananı ütkärü datası häm wakıtı oeştıru komitetı tarafınnan östämä räweştä xäbär itelä.
El saen uzdırıluçı «Sämrux» premiyase tübändäge nominatsiyalär buença ütkärelä:
- «El direktorı»
- «El ölkän äydamanı»
- «El alanı»
- «El sälkeşe»
- «El äydamanı»
- «El klubı»
- «El kuldaşları»
- «Sälät cırlıy»
Bıel ör-yaña ber nominatsiya östälde – «El initsiatiwası» nominatsiyase. Älege nominatsiyadä töbäk «Sälät» klubları häm Sälät aktiwı mäktäbe proekt törkemnäre eşçänlege kısalarında tormışka aşırılıp, uñışka ireşkän proektlar katnaşa. Proektnı tormışka aşıru wakıtı ber aydan da kim tügel.
Bu elgı «Sämrux» premiyaseneñ tagın ber üzençälege: portfoliolar elektron räweştä kabul itelä. Katnaşuçı zayawkasında tutırılgan gariza häm elektron portfolio bulırga tieş.
Garizalar 2020 elnıñ 30 nçı noyabrenä kadär kabul itelä.
Elektron portfoliolar fleşkada oeştıru komitetına tapşırıla. Oeştıru komitetı adresı: Sälät Yortı, Kazan şähäre, Ostrowskiy uramı, 23 nçe yort, 3 nçe bülmä. Yaki oeştıru komitetınıñ elektron poçtasına cibärelä: samruh@selet.biz.
Beleşmä öçen telefon: + 7 (843) 292 - 16 - 00.
Nigezlämägä turı kilmägän garizalar konkursta karalmıy.
Garizanı monda tutırırga mömkin.
-
Guzel Usmanowa
Proekt citäkçeseguzel.usmanova@selet.biz
+7 (917) 273-23-73
-
Aliya Mirmiewa
Proekt koordinatorımirmievaam@gmail.com


text:
Katovitse
Katovitse ([,katɔ'vʲitsɛ]; ka-TO-vi-tse; poläkçä Katowice, çexçä: Katovice, almança: Kattowitz) ul Pülşänıñ Yuğarı Sileziä töbägendä şähär. Şähär Klodnitsa belän Rava yılğalarında tora.
Katovitse 1999 yıldan Sileziä Voyevodalığınıñ başqalası, elegräk ul Katovitse Voyevodlığınıñ üzäge buldı. Katovitse Yuğarı Sileziä İndustrial Rayonınıñ töp şähäre. Xalıq sanı 321,163, ä aglomerasiädä 3487000 (2004).
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Katovitse töbäge elektän Silezlär yäşilär. Berençe monarxiä Läx Piast näsele nigezli, soñraq Habsburg näselenä küçä. Şähär XIX yözdä nigez salına, şundıy waqıtta bu cir Prussiä Patşalığı astında bula. Katovitse şähär xoquqı 1865 yılda ala. Almannar, silezlär, läxlär häm yähüdlär yäşägän şähär Sileziä Fetnäläre (1918-1921) näticäsendä İkençe Läx Cömhüriätenä kerä. Berençe Bötendönya Suğışınnan soñ Alman şähäre Kattowitz autonomiä saqlanıp Pülşägä birelä.
Kürşe tawlarda taşkümer yatmaları çığaru arqasında şähär çäçäk itä. İndustrial Revolyutsiä waqıtında şähärdä şaxtalar häm qorıç sänäğäte alğa kitä, şähär üsä.
1953-1956 yıllarda Pülşä kommunistları şähär isemen İosif Stalin xörmätenä Stalinogrud'qa almaştıra. İkençe Bötendönya Suğışınnan soñ industrial üseş ekologiägä zur zıyan kiterä, läkin post-kommunist xäkimiät säyäsäte näticäsendä ekologiä elekkä xälenä qayta.
Rayonnar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Katovitsedan kürenekle şäxeslär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Hans Bellmer, surrealist fotograf
- Henrık Broder, jurnalist
- Mariä Göppert-Mayer
- Kurt Goldşteyn, neurolog
- Henrık Guretski klassik muzıkası kompozitorı
- Voytsex Kilar klassik häm film muzıkası kompozitorı
- Yejı Kukuçka
- Kazimir Kuts
- Frants Leopold Noymann
- Hans Saxs


text:
HP YAZICI
hp yazıcı driver,hp yazıcı kartuş,hp yazıcı servis,hp yazıcı yükleme,hp yazıcı kurulum,hp yazıcı kablosu,hp yazıcı resetleme,hp yazıcı destek,hp yazıcı servis ankara,hp yazıcı garanti sorgulama,hp yazıcı,hp yazıcı arkalı önlü yazdırma,hp yazıcı adaptör,hp yazıcı ayarları,hp yazıcı açılmıyor,hp yazıcı arıza,hp yazıcı a3,hp yazıcı arıza kodları,hp yazıcı ağ ayarları,hp yazıcı adaptörü,hp yazıcı akakçe,hp yazıcı bitmeyen kartuş,hp yazıcı bellek hatası,hp yazıcı bimeks,hp yazıcı bayileri,hp yazıcı bilgisayar bağlantı kablosu,hp yazıcı bulma,hp yazıcı bağlantı noktası,hp yazıcı belge yazdırmıyor,hp yazıcı bulucu,hp yazıcı bilgisayara nasıl bağlanır,hp yazıcı canlı destek,hp yazıcı cd sini kaybettim,hp yazıcı cd den nasıl kurulur,hp yazıcı cd nasıl yüklenir,hp yazıcı cd si yükleme,hp printer cartridges,hp printer customer service,hp printer control,hp printer cartridge,hp printer cable,hp yazıcı çevrimdışı,hp yazıcı çalışmıyor,hp yazıcı çeşitleri,hp yazıcı çizgili çıkarıyor,hp yazıcı çıkarmıyor,hp yazıcı çağrı merkezi,hp yazıcı çıktı vermiyor,hp yazıcı çalıştırma,hp yazıcı çok yavaş yazıyor,hp yazıcı çalışıyor ama yazdırmıyor,hp yazıcı duraklatıldı,hp yazıcı driver windows 7 indir,hp yazıcı driver yükleme sorunu,hp yazıcı driver yüklenmiyor,hp yazıcı driver nasıl yüklenir,hp yazıcı driver p1102,hp yazıcı destek hattı,hp yazıcı driver windows 10,hp yazıcı driver indir gezginler,hp d’1600 yazıcı yükleme,hp yazıcı elektrik kablosu,hp yazıcı en ucuz,
hp yazıcı eklentisi,hp yazıcı ekle,hp yazıcı e2 hatası,hp yazıcı ekşi,hp yazıcı ekleme,hp yazıcı e3 hatası,hp yazıcı error veriyor,hp yazıcı e hatası,hp e yazıcı,windows 8 e hp yazıcı nasıl yüklenir,hp yazıcının e posta adresi,hp yazıcı fiyatları,hp yazıcı fax,hp yazıcı fotokopi tarayıcı fiyatları,hp yazıcı fiyatları sahibinden,hp yazıcı fax ayarları,hp yazıcı fax nasıl gönderilir,hp yazıcı fotoğraf kağıdı,hp yazıcı fotokopi fiyatları,hp yazıcı fiyatları tonerli,hp yazıcı faks nasıl alınır,hp f2420 yazıcı driver,hp yazıcı güç kablosu,hp yazıcı güncelleme,hp yazıcı gittigidiyor,hp yazıcı garanti süresi sorgulama,hp yazıcı görmüyor,hp yazıcı garanti servisi,hp yazıcı güç ışığı yanıp sönüyor,hp yazıcı geç yazdırıyor,hp yazıcı gölgeli çıkarıyor,hp yazıcı hata kodları,hp yazıcı hatalı durumda,hp yazıcı hataları,hp yazıcı hafızasını temizleme,hp yazıcı hizalama,hp yazıcı hata,hp yazıcı hataları ve çözümleri,hp yazıcı hizalama sorunu,hp yazıcı hepsiburada,hp yazıcı hizalama başarısız,hp yazıcı ıp adresi bulma,hp yazıcı ışığı yanıp sönüyor,hp yazıcı ıp adresi güncelleme,hp yazıcı ışıkları yanıp sönüyor,hp yazıcı ındır,hp yazıcı ışıkları,hp yazıcı ışığı yanmıyor,hp yazıcının ıp adresi nasıl bulunur,hp yazıcı kırmızı ışık yanıyor,hp yazıcı indir,hp yazıcı indir gezginler,hp yazıcı ikinci el,hp yazıcı indirme,hp yazıcı ile bağlantı kurulamıyor,hp yazıcı iletişim,hp yazıcı ip adresi öğrenme,hp yazıcı internete bağlanmıyor,hp yazıcı ile tarama nasıl yapılır,hp yazıcı ip ayarları,hp indir yazıcı,hp printer j4580,hp printer jam paper,hp printer carriage jam,hp laserjet printer,hp printer officejet j4580 all in one,hp printer officejet j6480 all-in-one,hp printer officejet j4580 all in one driver,hp printer j4680,hp printer jual,hp yazıcı kartuş takma,hp yazıcı kullanımı,hp yazıcı kafası sorunu,hp yazıcı kafası temizleme,hp yazıcı karşılaştırma,hp yazıcı kafası nasıl temizlenir,hp yazıcı kartuşu tanımıyor,hp yazıcı lazer,hp yazıcı lambası yanıp sönüyor,hp yazıcı laptopa nasıl bağlanır,hp yazıcı lazer fiyatları,hp yazıcı lekeli çıkarıyor,hp yazıcı laserjet,hp yazıcı laserjet p1005,hp lazer yazıcı tarayıcı fotokopi,hp lazer yazıcı toner fiyatları,hp laserjet yazıcı modelleri,hp yazıcı mürekkebi,hp yazıcı mürekkep,hp yazıcı mürekkebi nasıl doldurulur,hp yazıcı motoru,hp yazıcı mürekkepleri,hp yazıcı modelleri,hp yazıcı mürekkep hatası,hp yazıcı müşteri hizmetleri,hp yazıcı müşteri hizmetleri telefonu,hp yazıcı modelleri ve özellikleri,hp m1132 yazıcı,hp m125 yazıcı,hp yazıcı ne kadar,hp yazıcı nasıl bağlanır,hp yazıcı nasıl yazdırılır,hp yazıcı nasıl kullanılır,hp yazıcı nasıl kurulur,hp yazıcı neden yazdırmıyor,hp yazıcı neden çevrimdışı görünüyor,hp yazıcı nasıl yüklenir,hp yazıcı nasıl kurulur resimli anlatım,hp yazıcı nasıl çevrimiçi olur,hp yazıcı okumuyor,hp yazıcı obb temizleme,hp yazıcı onarım programı,hp yazıcı otomatik yükleme,hp yazıcı özellikleri,hp yazıcı fiyatı,hp yazıcı all in one,hp p1102 yazıcı özellikleri,hp 2060 yazıcı özellikleri,hp 1515 yazıcı özellikleri,hp 1510 yazıcı özellikleri,hp 2515 yazıcı özellikleri,hp 1025 yazıcı özellikleri,hp 1050 yazıcı özellikleri,hp yazıcı programı,hp yazıcı p1102,hp yazıcı power kablosu,hp yazıcı parola,hp yazıcı pc tanımıyor,hp yazıcı program,hp yazıcı programı indir,hp yazıcı programı indir gezginler,hp yazıcı parçaları,hp yazıcı pdf yazdırmıyor,hp p1102 yazıcı,hp yazıcı renkli,hp yazıcı renkleri karıştırıyor,hp yazıcı renkli yazmıyor,hp yazıcı reset,hp yazıcı resetleme programı,hp yazıcı resetleme nasıl yapılır,hp yazıcı renk ayarları,hp yazıcı renkli kartuş fiyatları,hp yazıcı renkli çıktı nasıl alınır,hp yazıcı servisleri,hp yazıcı sıfırlama,hp yazıcı sürücü,hp yazıcı servis bursa,hp yazıcı sorunları,hp yazıcı servis bakırköy,hp yazıcı servis numarası,hp yazıcı servis adana,hp yazıcı şifresi,hp yazıcı şikayet,hp yazıcı şikayetleri,hp yazıcı şifre,hp yazıcıya şifre koyma,hp şarjlı yazıcı,hp yazıcı wifi şifresi,hp yazıcı servisleri şanlıurfa,hp yazıcı servis şişli,hp yazıcı teknik şartnamesi,hp yazıcı tarayıcı,hp yazıcı teknik servis,hp yazıcı tarama,hp yazıcı teknosa,hp yazıcı tamiri,hp yazıcı tarama yapmıyor,hp yazıcı toner,hp yazıcı tanımlama,hp yazıcı tamir,hp yazıcı tamiri izmir,hp yazıcı uyku modu kapatma,hp yazıcı usb görmüyor,hp yazıcı ucuz,hp yazıcı uyarı ışıkları,hp yazıcı usb tanımıyor,hp yazıcı usb kablosu,hp yazıcı usb aygıtı tanınmadı,hp yazıcı uyarı işaretleri,hp yazıcı uygulaması,hp yazıcı uzaktan yazdırma,hp yazıcı ünlem işareti yanıp sönüyor,hp yazıcı ünlem işareti,hp yazıcı üç renk sorunu,hp yazıcı servis ümraniye,hp yazıcı vatan,hp yazıcı ve fotokopi makinesi,hp yazıcı varsayılan olarak ayarlanmıyor,hp yazıcı ve tarayıcı fiyatları,hp yazıcı vatan computer,hp yazıcı ve tarayıcılar,hp yazıcı ve fotokopi,hp yazıcı ve tarayıcı programı ındır,hp yazıcı ve kartuşları,hp yazıcı ve fotokopi makinaları,hp yazıcı yetkili servis,hp yazıcı yükleme sihirbazı,hp yazıcı yavaş yazdırıyor,hp yazıcı yazılımı,hp yazıcı yükleme sorunu,hp yazıcı yazmıyor,hp yazıcı yazılım yükleme,hp yazıcı yetkili servisi,hp yazıcı yardım,hp yazıcı zarf yazdırma,hp printer installeren zonder cd,hp printer online zetten,hp yazıcı 1102,hp yazıcı 1510,hp yazıcı 1020,hp yazıcı 1020 driver,hp yazıcı 1018 driver indir,hp yazıcı 1515,hp yazıcı 1515 driver,hp yazıcı 1018 fiyatları,hp yazıcı 1515 kurulumu,hp yazıcı 1510 driver,hp yazıcı 2060,hp yazıcı 2135,hp yazıcı 2515,hp yazıcı 2130,hp yazıcı 2.el,hp yazıcı 2050,hp yazıcı 2060 driver,hp yazıcı 2515 indir,hp yazıcı 2515 driver,hp yazıcı 2545,2.el hp yazıcı fiyatları,2.el hp 1018 yazıcı,2.el hp 1020 yazıcı,2.el hp p1005 yazıcı,2 el hp lazer yazıcılar,2.el hp 1536 yazıcı,hp yazıcı 3635,hp yazıcı 301 kartuş fiyatları,hp yazıcı 3515,hp yazıcı 3525,hp yazıcı 350 kartuş fiyatları,hp yazıcı 3545,hp yazıcı 3055,hp 3515 yazıcı kurulumu,hp 3050 yazıcı,hp 3650 yazıcı yükle,hp 3 boyutlu yazıcı,hp 3 fonksiyonlu yazıcı,hp yazıcı 4500,hp yazıcı 49 hatası,hp yazıcı 4615,hp yazıcı 4645,hp yazıcı 4625,hp yazıcı 4515,hp 4500 yazıcı driver,hp 4500 yazıcı driver indir,hp 4500 yazıcı kartuşu,hp 4615 yazıcı kurulumu,hp 4 kartuş yazıcılar,hp 4 fonksiyonlu yazıcı,hp yazıcı 5525,hp yazıcı 5610,hp yazıcı 50 tl,hp yazıcı 5600,hp yazıcı 5610 driver indir,hp 5200 yazıcı,hp 5610 yazıcı fiyatı,hp 5510 yazıcı,hp 5610 yazıcı kartuşu,hp 5525 yazıcı kurulumu,hp yazıcı 6500,hp yazıcı 60 tl,hp yazıcı 6700,hp 6000 yazıcı,hp 6500 yazıcı kafası,hp 650 yazıcı,hp 6500a yazıcı kafası,hp 6310 yazıcı fiyatı,hp 6500 yazıcı kartuşu,hp 6020 yazıcı,hp yazıcı 79 hatası,hp 7500a yazıcı,hp yazıcı 7610,hp yazıcı 79 service error,hp 7000 yazıcı,hp 7500a yazıcı kafası,hp 7000 yazıcı kafası,hp 7110 yazıcı,hp 7500a yazıcı fiyatları,hp 704 yazıcı,windows 7 hp yazıcı kurulumu,windows 7 hp yazıcı sorunu,windows 7 hp yazıcı yükleme,windows 7 hp yazıcı kurulum,windows 7 hp 1010 yazıcı sorunu,windows 7 için hp yazıcı yükleme sihirbazı,windows 7 hp 1020 yazıcı sorunu,windows 7 hp 1018 yazıcı sorunu,windows 7 hp 1005 yazıcı sorunu,windows 7 uyumlu hp yazıcı driver,hp yazıcı 8600,hp 8500a yazıcı,hp 8500a yazıcı kafası,hp 8500a yazıcı kafası hizalama sorunu,hp 8600 yazıcı kafası,hp 8100 yazıcı,hp 8600 yazıcı kartuşu,hp 8610 yazıcı,hp 8000 yazıcı,hp 8500a yazıcı kafası sorunu,windows 8 hp yazıcı yükleme,windows 8 hp yazıcı,hp yazıcı 99 tl,hp yazıcı 910,hp 910 yazıcı fiyatı,hp 910 yazıcı kartuşu,hp 910 yazıcı fiyat,hp 900 yazıcı,hp 910 yazıcı yazdırmıyor,hp 910 yazıcı driver windows 7,hp 910 yazıcı ışığı yanıp sönüyor,hp 910 yazıcı satın al
Site Ekle


text:
Esin: Yaşım 21! Azgın Kadınım Sikiyle Doyuracak Erkek İstiyorum! Tıkla Ara Sik Beni!
Telefon Numaram: 0044 560 18 37 48
Türkçe altyazılı konulu brazzers porno izle, azgın balık etli yaşlı kadın kocasına genç kadın bulup grup olarak çılgınca amdan götten sikrien ve anal sikişin en güzelini yaşıyorlar Türkçe altyazılı konulu brazzers türkçe porno izle.
külotlu corap resimleri, kilotlu türbanlılar, türbanlı kilotlu çorap pornosu, türk adult resim, külotlu corap resmi, türbanlikülotlucorapporno, TEN RENGİ ÇORAP GİYEN SEKSİ KADIN RESİMLERİ, ince corapli kiz resimleri, Külotlu Çoraplı Türkler,gianna michaels porno, gianna michaels porno resimleri, gianna michaels resimleri, gianna resim,ezgi mola porno, ezgi mola pornosu, ezgi mola porn, ezgi mola sex, ezgi mola sikiş, ezgi mola porno izle, ezgi mola pornosu izle, ezgimolaporno, ezgi mola pornolari, ezgi mola porno indir, ezgı mola meme foto, ezgimolapornosu, ezgi mola pornosu indir, ezgi mola seks, ezgi mola sikişi, ezginin pornosu, ezgi mola pornasi, pornoresimleti, hulya seksi resim, ezgi mola nude, ezgiporno, ezgi mola porno filmi, ezgi mola çıplak resimleri, ezgi mola sex izle, ezgi molla pornosu, ezgi mola sex videosu, ezgi porno, ezgi mola çıplak, ezgi mollapornosu


text:
Site Yetkilisi
Daha kaliteli hizmet ve içerikler için reklamları tıklayabilirsiniz..
Son Yorum: Mesut
Son Yorum: insahmeday42
Son Yorum: dyuzkan
2909,Türkçe AutoLISP Kitabı ,Türkçe AutoLISP Kitabı indir,Türkçe AutoLISP Kitabı yükle,Türkçe AutoLISP Kitabı download,Türkçe AutoLISP Kitabı indirmek istiyorum,Türkçe AutoLISP Kitabı yükle,Türkçe AutoLISP Kitabı bedava, Türkçe AutoLISP Kitabı İNDİR,Türkçe AutoLISP Kitabı YÜKLE,free,yukle,İndir,download,inndir,Türkçe AutoLISP Kitabı Teknik Bilgileri,Türkçe AutoLISP Kitabı filmi indir Türkçe AutoLISP Kitabı bağlantı şeması


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından oña qarşı ilân etilgen ğıyabiy apis ve cinaiy işlerniñ açılmasını izaatladı. Bunı o, onı evine – Qırımğa kirsetmemek niyetleri ile bağlay.
Bunı Cemilev «Golos Ameriki» resursına bildirdi.
«İşniñ açılması ve apis cezası aqqında qararnı diqqatnen oqudım. Bir qaç cümlelerni bildireyim. «Silâğa 10 qurşunnıñ saqlağanı içün qabaatlana», silâ ve qurşunlar 1996 senesi alındı, buña musaade bar, qurşunlarğa izin yoq eken. Amma em Rusiye, em Ukraina qanuniyetinde qurşunlarnıñ alınmasına ayrı izin kerekmey», – dey Cemilev.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturasınıñ «sıñırdan qanunsız keçüvi» boyunca qabaatlavını Cemilev «paranoyya ve abdallıq» olaraq adladı.
«Üçünci noqta: «Cemilevniñ Qırımda daimiy yaşav yeri yoq». Evim qayda? Ailem anda yaşay. Yani, aqiqat ve uquqa iç bir bağ yoq. Meni Qırımğa, evge kirsetmemek içün etile», – dedi qırımtatarlarnıñ yetekçisi.
Yaqında Qırım advokatı Cemil Temişev Aqmescitte Kiyev rayon mahkemesiniñ Mustafa Cemilevniñ yaqalanuvı boyunca qararı aqqında bildirdi. Bu malümatnı Rusiye matbuat vastalarına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya da tasdiqladı ve Cemilevniñ federal qıdıruvğa ilân etilgeni aqqında bildirdi.
İşğal etilgen Qırımda Mustafa Cemilevni sıñırdan qanunsız sürette keçüvde, silânıñ qanunsız tarzda saqlanuvında qabaatlaylar.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Maryana Betsa Qırımda Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevniñ Rusiye mahkemesi tarafından taqibi mümkün olmağanı aqqında bildirde.
Evel Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadağa kirişni yasaqladılar.


text:
Gitlerge qarşı koalitsiyanıñ üç devlet yolbaşçısı konferentsiyasınıñ 70 yıllığı qayd etilgen Yaltada fevral 5-te «Üç büyük adamnıñ» – Stalin, Churchill, Rooseveltniñ abidesini açtılar. Yüksekligi dört metrni teşkil etken on tonnalıq tunç abide eykeltraş Zurab Tsereteliniñ işidir. Artıq onıñ eseri Livadiya sarayınıñ kirişini yaraştıracaq.
On yıl evelsi Zurab Tsereteli Qırımğa «Üç büyük adamnıñ» eykelini ediye etecek edi, lâkin Yalta konferentsiyasınıñ 60 yıllığında buña razı olmadılar. Adamlar açuvlandı, çünki Stalin «qırımtatarlar, ukrainler ve diger halqlar içün millionlarnen adamnı yoq etken cinaiy rejimniñ timsali» ola. Lâkin bu Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel edi ve diger devlet qarar alğan edi. Soñra eykeltraş eserini Volgogradda ve Moskvadaki Poklonnaya dağında qoyacaq edi. Olmadı. O vaqıt bam-başqa zamanlar edi.
Ve şimdi halqlarnıñ daiysi ile eykel Tsereteliniñ ustahanesinde turmay. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl buña açuvlandı:
70 yıl keçse de, qırımtatarlar, birinci baqıştan, çoqtan olğan, sürgünlikni ağır hatırlaylar
– Şahsen men ve Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım cemaatı tarafından farqlı tarzda qabul etilgen tarihiy şahıslar ile abidelerni qoymaq doğru olmağanını aytqan edik. Şu cümleden, Stalinniñ qırımtatar halqı ve sabıq Sovetler Birliginiñ küçük halqlarınıñ taqdirinde rolü er keske belli, ve menfiy duyğular doğura. 70 yıl keçse de, qırımtatarlar, birinci baqıştan, çoqtan olğan, sürgünlikni ağır hatırlaylar, qayd etmeli ki, Sovetler Birligi bu facianı cinayet olaraq tanığan edi. Stalinniñ eykelini, bu tarihiy şahısnıñ bir de bir eserlerni tiklemek – qırımtatarlarnıñ çoqusı tarafından aqaretlev olaraq qabul etile.
Men tarihnı bilgen, balalarğa tarih derslerini bergen bir adam olaraq Yalta konferentsiyasınıñ Ekinci cian cenkinde rolüni, Gitlerge qarşı koalitsiyanıñ üç devlet lideriniñ cenkten soñ barışıq olması içün tizilgen añlaşmalarnı saqın eksiltmege istemeyim. Bizler bu vaqianıñ müsbet ve menfiy taraflarını yahşı bilemiz. Lâkin Yalta konferentsiyasını, onıñ müimligini diger usullar ile qayd etmek mümkün, birisini aqaretlegen abidege acet yoq, menim noqtaiy-nazarıma köre, onıñ iç bir bediiy qıymeti de yoq. Bu uzun zamandır qyulacaq olğan sovet kerçekçilikniñ eykelidir.
Bizler Rusiyeniñ Ulu Vatan Cenki vaqialarına çoq diqqat ayırğanını bilgenimiz bu vaziyette ayrı bir iz qaldıra. Lâkin Ekinci cian cenkiniñ vaqiaları, cenkniñ Qırımdaki vaqiaları milletlerara alanda da ciddiy munaqaşa sebebi olğanını unutmamaq kerek. Şu cümleden, tamır qırımtatar ealisi ve Qırımnıñ diger sakinleri arasında munaqaşalar ola. Onıñ içün bu vaqialar ve tarihiy şahıslar ile bağlı er angi abide, tedbirge muqaytlıqnen yanaşmaq kerek.
Qırımtatarlardan iç birisi Yalta konferentsiyasına bağışlanğan halqara konferentsiyalarnıñ ötkerilmesi meselesinde dava çıqarmaycaq. Em de müzey bar – esasen bu vaqiağa bağışlanğan Livadiya sarayı. 20-nci asırnıñ tarihında olıp keçken bu müim vaqia aqqında bir sıra resim, fotoresim ve diger şeyler bar. Lâkin bazılarınıñ bu vaqianı abide tiklenmesi ile qayd etmek istegini bizler qabul etip olamaymız.
– Qırımtatar Milliy Meclisi ya da onıñ ayrı temsilcileri eykel tiklenmesine cevap bereceklermi?
– Bizler er daim barışıq, uquq qorçalayıcı usullar ile areket etmege tırışa edik. Bizler iç bir vaqıt abidelerge qarşı cenkni ilân etmegen edik. Ukrain Maydanı vaqtında keçken sene, keçken seneniñ fevral 23-te, bizler Lenin eykeli olğan Aqmescitniñ merkeziy meydanında miting toplağan edik, bu vaqıt Ukrainada, bilgeniñiz kibi, «Leninni tüşürgen ediler». O vaqıt bile bizler kendi meselelerimizni diger usullar ile al etmek kerekligini añladıq. Bir-birini añlamaq kerek. Ve bizler Leninniñ eykeli vandalizmni añdırğan bir usul ile yıqılmamaq kerekligini ayttıq, akimiyetke bu abideniñ yeri müzeyde ya da sovet tarihınıñ diger mahsus parkında olğanını añlatmaq kerekligini qayd etken edik, merkeziy meydannı ise çoqtan başqa bir şey, misal olaraq, güzel bir çeşme yaraştırmalı.
Bizler bir vaqıtları Moskvanı yaqqan Devlet Geray hannıñ eykelini tiklemege talap etmeyik de
Mında, maalesef, başqaca yanaşalar. Qırımda eykel tiklenmesiniñ teşebbüsçileri bunı o qadar istediler ki, böyle bir şey başqasını aqaretleycegini tüşünmediler. Menim bir çoq işdeşim bunı aselet yapqanlarını tüşüne. Men buña inanmağa istemesem de, bu fikirden, yazıq ki, vazgeçip olamayım. Tahmin etem ki, yaqın vaqıtta Ekinci Yekaterinanıñ Qırım, Taman ve diger topraqlarnıñ Rusiyege qoşulması aqqında emrini qayd etecekler. Kene de bunıñ kibi areketler olması mümkün.
Bu buyruq neticesinde devletçiligini coyğan qırımtatarlarnıñ buña munasebeti bam-başqa olğanını kene de qulaq asmaycaqlar. Bizni başqalarnı añlamağa, tolerant olmağa çağıralar, men başqalarnı da buña çağırmaq ister edim. Farqlı duyğular doğurğan tarihiy şahıslar bar. Bizler bir vaqıtları Moskvanı yaqqan Devlet Geray hannıñ eykelini tiklemege talap etmeyik de, çünki qarşı çıqqanlar olur edi. Bizim añması kerek olğan bir çoq diger insanımız bar, olarnıñ eykelleri o qadar farqlı fikirler doğurmaz edi, – dep ayttı Nariman Celâl.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Tatar xalqı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Borınğı Tatarlar turında ayırım mäqälädä äytelä
Tatar xalqı ul Törki xalıq, Tatarstannıñ töp xalqı. Tatar xalqınıñ küpçelege İdel-Uralda yäşi. Şaqtıy öleşe Räsäydä yäşi: İdel-Ural da (kübräk Mäskäwdä häm Seberdä). Çirmeşlär Tatar xalqın «Suas» dip atıylar.
Xalıq törkemnäre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tatar xalıq bularaq 3 töp cirle törkemgä bülenä:
- İdel-Ural Tatarları:
- Qazan Tatarları
- Qasıym Tatarları
- Mişär Tatarları
- Tiptär Tatarları
- Keräşen Tatarları
- Seber Tatarları
- Xacitarxan Tatarları.
- Qırım Tatarları.
- Nuğaylar.
- Polşa-Litva Tatarları
Ş.u. Finlandiä Tatarları törkeme dä bar. İdel-Ural töbäge törkeme - iñ zurısı, anda 4 mln.nan artıq Tatar isäplänä. Tatar telendä söyläşälär. 13-15. yözlärdä ğomumi Tatar ataması belän yörüçe qayber Törki xalıqlar (Qırım Tatarları, Nuğaylar w.b.) 18. yözneñ 2. yartısı — 19. yöz axırlarında üzläre möstäqil milli törkem bulıp oyışalar.
Din[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tatarlarnıñ küpçelege möselman-sönnilär. Tatar milläteneñ köçläp çuqındırılğan öleşläre dä bar: Keräşen Tatarları, Nağaybäklär. Möselman Tatarlarnıñ xäzerge din üzäkläre: Qazan, Mäskäw, Ufa, Irımbur, Sarıtaw, Xacitarxan, Tömän w.b. şähärlärdäge möftiätlär. Ş.u. Polşa-Litva Tatarlarınıñ üz dini oyışmaları bar.
Millätneñ kilep çığışı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tatarnıñ kilep çığışı mäs'äläsendä fändä 3 töp konsepsiä bar.
Bolğar-Tatar konsepsiäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Anıñ buyınça Tatarnıñ kilep çığışınıñ töp nigeze - Bolğarlar häm Törkiläşkän cirle Fin-Uğır xalqı. ä.Wälidi, X.Ğäbäşi, M.Zäki, F.Urmançı h.b. ğälimnär Bolğarlar kilep çığışında Awraziäneñ iñ borınğı çordan mäğlüm küçmä Skif, Sarmat, Alan-asam h.b.nıñ da qatnaşı bar dip isäplilär. Bolğar-Tatar qaraşı tarafdarları Tatarnıñ milli mädäniäte wä ğöref-ğädät nigezläre İdel buyı Bolğar däwläte däwerendä şäkellängän häm Altın Urda, soñraq Qazan xanlığı däwerlärendä ällä ni zur üzgäreşlär kiçermägän dip sanıylar. Altın Urda çorında Bolğar xalqı berniçä milli-mädäni törkemgä bülenä. Qazan xanlığı däwerendä Bolğarlarnıñ Mongollarğa qädär bulğan ğöref-ğädät, yäşäw räweşläre yañadan torğızıla häm alğa taba üzençälekle üseşe däwam itterelä. Xätta xalıqnıñ "Bolğar" räweşendäge üzataması da 1920. yıllarğa qädär saqlana dip uylanıla. Tatarnıñ kilep çığışına qarağan bu konsepsiä 20. yöz başlarında R.F.Fäxretdin, G.N.äxmär, N.N.Firsov, M.G.Xudyakov w.b. ğälimnärneñ xezmätlärendä dä çağılış taba. VKP(b) ÜKneñ 1944 yılğı 9 avgust qararınnan ("Tatarstan partiä oyışmasında massa-politik wä ideologiä eşeneñ torışı wä anı yaxşırtu çaraları turında") wä SSSR FAneñ Qazan Tatarları millät çığışın açıqlawğa bağışlanğan fänni sessiäsennän (1946) soñ älege konsepsiä räsmi bularaq qabul itelä, X.G.Ğimädi, A.P.Smirnov, N.F.Kalinin, L.C.Cäläy, H.V.Yosıpov, A.X.Xalikov, M.Z.Zäki w.b. ğälimnärneñ xezmätläre şuşı konsepsiägä nigezlänä.
- Monı da uqı: Bolğar teoriäse
Tatar-Mongol konsepsiäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Könçığış Awrupağa Tatar-Mongol qäbiläläre b-n bergä küçep kilgännär, cirle qıpçaqlar b-n quşılıp wä Altın Urda däwerendä İslam dinen qabul itep, Tatar mädäniäten wä däwlätçelegen barlıqqa kitergännär digän qaraşqa nigezlänä. Bu konsepsiäneñ töp asılı qayber Urıs, Başqort, Çuaş ğälimnäre: N.A.Mäcitev, V.F.Kaxovskiy, V.D.Dmitriev, N.İ.Yegorov, M.R.Fedotov w.b. xezmätlärendä çağılış taba.
Törki-Tatar konsepsiäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bu konsepsiä Tatar xalqınıñ kilep çığışında İdel buyı Bolğarı xalqı b-n bergä Qıpçaq, kimäk däwläti berläşmälärenä kergän xalıqlar qatnaşuına da zur urın birä. Bu qaraşta toruçılar fikerençä, Tatar xalqınıñ töp üzençälege wä yäşäyeş ölgeläre - xalıqnıñ tarixında wä tormışında gäwdälängän üzañı üseşendä, ğasırlar buyı däwam itkän dini yolalarında, däwlätçelektä, yazma mädäniät wä mäğrifät ğädätlärendä çağıla. Tatar xalqı milli tarixınıñ töp üseş däwere Altın Urda çorına turı kilä; şul çorda cirle Bolğar wä Qıpçaqlar Mongollar b-n kilgän işle Törki-Tatar qäbilälärenä quşıla, yaña däwlätçelek wä mädäniät ğädätläre, Törki nigezdä urtaq ädäbi tel barlıqqa kilä. Altın Urdanıñ möselmanlaşqan aqsöyäk qatlawı arasında yaña tarixi ğädätlär wä mäğlüm milli üzañ oyışa. Şuşı yaña milli üzañ oyışu barışında, 13. yözneñ urtalarında, Mongollar yawına qädärge cirle qäbilä atamaları yuqqa çığa wä Törki-Moğol ıruğ-qäbilä atamaları östenlek ala başlıy (Nayman, Qoñğırat, Kiräit, Tabın, Qatay, Manğıt, Oğlan, Cälair, Uyşın w.b.). Altın Urda çorında yaña mädäni-tarixi üseş-räweşläneşe üzägendä törle xalıqlar mädäniäten, ş.i. Çıñğızıylar ğädäte b-n İslam dine yolaların berläştergän ayırım ber imperiäçel törkem - yuğarı däräcäle türä, ruxani wä xärbilär qatlawı oyışa. Törle qabilä wäkilläre buluğa qaramastan, alar üzlären ayırım etnoslardan östen quyalar wä 14. yöz tirälärendä şunda bulğan mädäniätlär cirlegendä tudırılğan yaña milli-mädäni cämğiätkä nigez salalar. Şul räweşle milli-säyäsi Tatar berdämlege barlıqqa kilä. Altın Urda däwerendä ber ük waqıtta Uğız wä Qıpçaq telläre nigezendä ayırım qabilä söylämnärennän östen bulğan ädäbi tel nigeze barlıqqa kilä, İdel Törki. Altın Urda tarqalğaç (15. yöz) oyışqan Tatar däwlätlärendä (Olı Urda, Qazan xanlığı, Xacitarxan xanlığı, Qasıym xanlığı, Seber xanlığı, Nuğay Urdası w.b.) Xacitarxan, Qazan, Qırım, Qasıym, Seber Tatarları dip atalğan yaña cirle millät törkemnäre barlıqqa kilä. İdel, Ural, Seber töbäkläre Urıs däwläte tarafınnan yawlap alınğannan soñ (16. yözneñ 2. yartısı), Tatarnıñ törle milli-cirle törkemnäre arasında küçeş wä üzara aralaşu, mädäni yaqınayu xäräkäte köçäyä; Qazan, Seber, Xacitarxan Tatarlarınıñ telläre wä mädäniätläre yaqınlığı arta bara. Şunıñ näticäsendä ayırım milli törkemnärne berläştergän din cirlegendä ğomumiläşterelgän "Möselman" ataması yışraq qullanıla başlıy. 19. yözneñ 2. yartısında, burjuaz sosial-iqtisadi mönäsäbätlär köçäygän çorda, ayırım milli mädäniätlär, bigräk tä İdel-Ural töbägendäge Tatar mädäniäte yuğarıraq basqıçqa kütärelä. Tatar xalqınıñ tarixi-mädäni berdämlege mäs'äläse wä ütkäne b-n qızıqsınu arta, tarixi ğädäte barlaw yañartıla (Ş. Märcäni, H. Atlasıy, Ğ. İsxaqıy w.b.). Bu çorda Qazan Tatarnıñ yuğarı üseşkä ireşkän mädäniät, ädäbi tel, uqu-uqıtu, kitap bastıru wä waqıtlı matbuğat qazanışları Rusiädä yäşäwçe baytaq Törki xalıqlar öçen ürnäk bula, başqa Tatar milli törkemnäreneñ milli üzañı üsüenä kiterä, alarda berdäm Tatar xalqı bulu xise köçäyä. 1926. yılda xalıq sanın isäpkä alu waqıtında SSSRda yäşäwçe Tatarnıñ 88% üzen şul isem b-n atağan. İdel-Ural töbägendäge Tatarnıñ ber öleşe üzlären Mişär, Keräşen, Tiptär, Xacitarxan yaqlarında Nuğay, Qarağaş, Seberdägeläre Boxarıy w.b. dip yazdırğan. Tatarnıñ kilep çığışında Törki-Tatar konsepsiäsen yaqlawçı ğälimnär: G.S. Ğöbäydulla, ä.N.Qurat, N.A.Basqaq, Ş.F.Möxämmädyar, R.G.Quzi, M.G.Ğosman, R.G.Fäxretdin, ä.G.Möxämmädi, N.Däwlät, D.M.İsxaq, U .Şamilulı w.b.
Tormış-könküreş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tatarnıñ ata-babadan kilgän wä tormış-könküreştä iñ möhim urın totqan töp şöğılläre: igençelek, terlek asraw, umartaçılıq wä sunarçılıq.
Cir bilämäläre awıl cämäğät qaramağında bula; anı tigez büleşep faydalanalar: sörü cirläre, bolın-tuğaylar wä urmannar başlıça ir-at sanınça, imanalap bülenä. Ğädättä 3 basulı çäçü äyläneşe qullanıla. Ş.u. İdel buyı wä Ural töbäklärendä borınğıdan kilgän çäçülek mäydanın buldıru ısulı - ışna äzerläw dä 20. yöz başlarına qädär saqlana. Başlıça arış, solı, arpa, yazğı boday, tarı, boray, qaraboday, borçaq, yasmıq igälär, xucalıqqa kirägençä citen, kinder çäçälär. Xacitarxan wä Seber Tatarlarınnan qala başqa milli törkemnärdä terlekçelek xucalıqta ikençel urında torğan; at, sıyır, sarıq, käcä asrıylar, qoş-qorttan tawıq, qaz, ürdäk ürçetälär. Keräşen Tatarları wä Nağaybäklär arasında Sovet çorınnan başlap duñğız asraw başlana. Qayber xucalıqlarda östämä tabış öçen umarta qortı totıla (19. yöz axırlarına qädär qayber urınnarda qırğıy qort balın da cıyalar). Xacitarxan wä Seberdä bigräk tä balıqçılıq wä sunarçılıq käsebe kiñ tarala, başqa töbäklärdä ul käsep ayırım häwäskärlär eşe bularaq sanala. Tatar yäşelçä üsterü, baqçaçılıqqa az ähämiät birälär, qarbız, qawınnı küpläp citeşterü b-n başlıça Könyaq Ural wä Xacitarxan, Qırım töbäklärendä genä şöğıllänälär. Başqa töbäklärdä kübräk suğan, kişer, çögender, torma, şalqan, qabaq üsterelgän, ayırım xucalıqlarda qıyar, käbestä, tomat işe yäşelçä dä citeşterelgän. 19. yöz urtalarınnan bäräñge Tatarnıñ ikençe ikmägenä äwerelä. İdelneñ uñyaq yarı töbäklärendä yort yanı baqçalarında alma, çiä, qura ciläge, qarlığan w.b. cimeş ağaçları da üsterelä. Ayırım hönärçelär baqır, timer taşların eretep, törle eş wä suğış qoralları yasağan, ağaçtan wä balçıqtan kiräk-yaraq äyberlär citeştergän, kiez basqan, keläm, palaslar tuqığan. Käcä mamığınnan şäl bäyläw, yonnan yäki kinderdän, citen süsennän törle tuqımalar tuqu eşe, yon tetü, tire iläw wä kün äyberlär eşläw, kiez ayaq kiemnäre wä tula basu, kün ayaq kiemnäre tegü, çıpta-qap suğu, kismäk yasaw, sabın, sumala qaynatu, deget quu, kümer yandıru, arba-çana yasaw, zärgärçelek, eşkärtelgän tiredän zatlı ös kiemnäre, uqalap çigep baş kiemnäre tegü w.b. - Tatarnıñ kiñ taralğan käsepläreder. Säwdä eşe, säwdä aradaşlığı da Tatarnıñ borınğı däwerlärdän kilgän ğädäte. 16. yöz urtalarında däwlätçelekne yuğaltqaç qına satu-alu b-n kön kürüçelär sanı bik küpkä kimegän. 18. yöz urtalarınnan patşa xäkimiäte Tatarlarğa Urta wä Üzäk Aziä illäre b-n säwdä mönäsäbätläre urnaştıruğa mömkinçelek birä, şunnan soñ Qazan, Irımbur governılarında, Rázan governısınıñ Qasıym töbägendä Tatarnıñ zur säwdä üzäkläre barlıqqa kilä. Tatarlar, nigezdä, utraq tormışlı xalıq. Qayber töbäklärdä ayırım tör xucalıq eşlären başqaru öçen cäy-köz aylarında cäyläwgä çığıp yäşäw ğädätläre dä saqlanıp kilä. Toraq yortları ğädättä büränädän yäki tabiğıy taştan, kirpeçtän wä yandırılmağan saman kirpeçtän tözelä. Borınğıraq zamannarda cäyen kiez tirmälärdä, qış aylarında yartılaş cirgä qazılğan öylärdä yäşäw oçraqları da bulğan. Soñraq tirmälär cäyläwdä yäşäw aylarında ğına faydalanıla. Här awıl wä şähärdä mäçetlär salına, mäktäp yäki mädräsälär açıla. Tatar xalqınıñ kiem-salımında, könküreşeneñ başqa ölkälärendäge kebek ük, borınğı küçmälärgä dä, utraq tormışta yäşäwçelärgä dä xas mätdi mädäniät ğädätläre berdämlege küzätelä. Kiem-salım tegüdä wä bäyläwdä kün, zatlı tirelär, yon äyberlär, käcä mamığı (debet), bäz, kinder-citen tuqımalar, qıtat tuqıma, Urta Aziädan qaytarılğan yefäk qullanıla. Bizänü äyberläre altınnan, kömeştän, törle asıl taşlardan (firüzä, yaqut, axaq w.b.) eşlänä. Rizıqta it, söt wä qamır aşları östenlek itä. Könküreştä Awrupaça yäşäw tärtipläre tiränräk ütep kergän sayın kiyem-salım, aşaw-eçü, bizänü äyberlären qullanuda ğomum cämğiäwi üzgäreşlär tösmerlänä bara. Borınğıdan kilgän ğöref-ğädät, yola ütäleşläre dä (Saban tuyı, Cıyın, Narduğan w.b.) yäşäw räweşenä qarap üzgäreş kiçerä. Tatarnıñ borınğıdan kilgän däwlätçelek traditsiäläre 1552. yılda Qazan xanlığın Urıslar yawlap alğannan soñ özelä. 1917. yılğı Fevräl' inqıylabınnan soñ Tatar üzläreneñ däwlätçelegen torğızu yünäleşendä omtılış yasıylar (k. İdel-Ural Ştatı). 1920. yılnıñ Mayında üzäk xäkimiät ämere b-n TASSR tözelä.
Diaspora[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Xäzärge köndä tatarlar böten dönyada da yäşilär dip äytergä bula. Awrupada: Almaniädä, Finländiädä, Polşada, Litvada, Estoniädä h.b. Mäskäwdä dä tatarlar bik küp.


text:
Qırım ve Aqyarda cumaertesi kününece yarımadada yüksek yanğın telükesi olğanından sebep acele ihtarnı uzattılar. Bu rusiyeli Qırım FVN-niñ malümatında bildirile.
"Avgust 19-22-sinde ğarbiy, merkeziy, şarqiy rayonlarda, dağlarda ve Aqyarda fevqulâde yanğın telükesi qalacaq", - denile beyanatta.
Müessisede, bu müddet devamında böyle areketler yasaq olğanını hatırlattı:
- dağ-ormanlarnıñ ziyareti;
- azbarlarda ve bostanlarda ot, çöplük yaqması;
- quru ösümlikniñ yaqması.
Aqyarda cuma künü mahsus yanğın rejimini 21 künge uzattılar.


text:
Homer
Gomer İliada ha'm Odissey epikalıq poemaların jazg'an grek shayırı. Ol tuwralı ko'p mag'lıwmatqa iye emespiz, ha'tteki onın' real adam bolg'anlıg'ı da belgisiz. Geybir adamlardın' oyınsha bul poemalar haqıyqatında bir topar adamlar ta'repinen do'relgen. Basqalardın' oyınsha Gomer haqıyqatında hayal adam bolg'an. A'psanag'a ko're Gomer İoniyada jasag'an ko'zi ko'r shayır bolg'an. Ol bizin' eramızg'a shekemgi VIII a'sirinde o'mir su'rgen dep shamalanadı. Ko'plegen zamanago'y ilimpazlardın' pikirinshe, İliada bizin' eramızg'a shekemgi VIII a'sirdin' 2-yarımında jazılg'an.


text:
Liktor
Liktor (latinça lictor) - VII b.e.q. ğasırdan birle Borınğı Rim türälär maxsus töre, etrussklar patşaları idärä itkän çorda telgä alına.
Başta liktorlar magistratlar qararların ütälär, soñraq fastsiälär belän qorallanğan saqçılar bulıp torğannar.
Ğädättä liktorlar - elekke bulğan qollardan çıqqanar.
Türäne ozata torğan liktorlar sanı:
Äwwäl Rim Respublikası çorında liktorlar ülem cäzasın başqarğannar.
ÄdäbiätYзrәpTү
- ЛиkTopы // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.


text:
Qara Merkit
Qara Merkit (ukraince KaшTaHiBka, Kapa-MepkiT, rusça KaшTaHoBka, Kapa-MepkиT) — Qırımnıñ Aqşeyh rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 99 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ http://www.webcitation.org/6bKnaJmPV


text:
Qırımdaki Rusiye FSB İdaresiniñ hadimleri Aqmescitte, casusulıqta şeklengen Ukraina vatandaşını tutıp alğan. Bu aqta fevralniñ 12-nde Rusiye FSBsi ictimaiy bağlar Merkezi haber etmekte.
«2018 senesi fevralniñ 11-nde Rusiye Federatsiyası Federeal telükesizlik hızmeti tarafından Aqmescitte Ukraina vatandaşı Davıdenko Konstantin Aleksandroviç tutulıp alındı», – dep bildire matbuat hızmeti.
«Mezkür şahıs Ukraina mahsus hızmetleri içün belli bir maqsatnen devletniñ tışına Rusiye Milliy gvardiyasınıñ Federal hızmeti qısım ve birlikleri, Federal telükesizlik hızmeti hadimleriniñ faaliyeti aqqında devlet sırını teşkil etken malümat bergeni, devletniñ telükesizligine zarar berebile edi», – denilmekte haberde.
Devlet muessisesi bildirgenine köre, cinaiy iş Rusiye Cinayet kodeksiniñ 276 maddesindeki casuslıq boyunca açılğan.
Qırım.Aqiqat meseleniñ inceliklerini bilmege areket ete. Ukrain MİDi rusiye mahsus hızmetleriniñ haberine daa iç bir izaat bermedi.
2017 senesi sentâbrniñ 29-nda Federal telükesizlik hızmeti Ukraina menfaatına casuslıq yapmaqta şeklengen eki Rusiye vatandaşını tutup alğanı aqqında haber etken edi. Bular Anna Suhonosova ve Rusiye kadrolı arbisi Dmitriy Dolgopolov ediler.
Tutup alınğan şahısnıñ ukrain ordudasınki zenaatdaşları «Rusiye FSBsiniñ versiyasını inanmağanları ve onıñ ukrain casus» olmağaınını beyan etken ediler».
2016 senesi noyabrniñ 26-nda Rusiye FSBsinin resmiy saytında, noyabrniñ 22-nde Aqyarda Qara deñiz flotı ştabınıñ sabıq zabiti, Ukraina menfaatına casuslıq yapmaqta şeklengen yedek ekinci rang kapitanı Leonid Parhomenko tutılıp alınğanı aqqında malümat peyda olğan edi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulay. Uquq qorçalayıcılar bunı farqlı tüşüngenlerge qarşı küreş dep tanıy.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ SNG ve yurtdaşlar ile alâqaları boyunca komiteti reisiniñ birinci muavini Konstantin Zatulin Rusiye ile Ukraina arasındaki Dostluq, emekdaşlıq ve ortaqlıq aqqında muqaveleniñ bir-biriniñ territorial sıñırlarını tanuv qısmını denonsatsiya etmege teklif etti. Bunı RİA Novosti agentligi bildire.
Zatulin: «Çünki emekdaşlıq ve dostluq mehanizmlerini tayin etmeyip, muqaveleniñ ekinci maddesinde biz Ukrainanıñ territorial sıñırlarını tanıymız, olar ise, munasip şekilde, bu vesiqanıñ imzalanması ve ratifikatsiyası anında bizmkidir. Yani mesele şu ki, Rusiye, bu muqaveleni 1997-de imzalap, ve ondan soñ 1999 senesinde ratifikatsiya etkende, deyelim, Qırım ve Aqyarnı Ukraina territoriyasınıñ qısmı sayğanını tasdiqladı», – dep qayd etti.
Rusiye ile Ukaina arasında Dostluq, emekdaşlıq ve ortaqlıq aqqında muqavele 1999 senesinde qabul etildi. Devlet duması onı yanvarniñ 14-nde, Yuqarı Rada ise yanvarniñ 25-nde ratifikatsiya ettiler. 2008 senesiniñ soñunda muqaveleniñ cariy olması muddeti avtomatik olaraq 10 yılğa uzatıldı.
40-ncı maddege binaen, eger eki taraftan iç birisi nevbetteki on yıllıq muddetniñ soñuna qadar eñ az 6 ay qalğanda ekinci tarafnı yazılı şekilde muqaveleni lâğu etmek niyetinde olğanı aqqında haberdar etmese, muqaveleniñ cariy olması muddeti avtomatik olaraq nevbetteki on yıllıq muddetlerge uzatılacaq.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusına dair dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Djoli Ğıyraqta
BMOnıñ qaçaqlar yuğarı komissariatı yaxşı niyät ilçese Domiz qaçaqlar lagerına kilde
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ qaçaqlar yuğarı komissariatı yaxşı niyät ilçese Andjelina Djoli Süriyädäge watandaşlar suğışınnan qaçıp Ğıyraqqa kilgän Domiz qaçaqlar lagerında yäşäwçelär belän oçraştı.
Ber yalğızı 5 qızın tärbiyäläwçe süriyäle ber änineñ yazmışı tanılğan yoldızğa nıq täêsir itte.
Djoli 2001 nçe yıldan birle Ğıyraqqa 5 ,Domiz lagerına isä 3 tapqır kiide.
Bäyläneşle xäbärlär
İzrail höcümnären däwam itterä
İzrailneñ qamaw astındağı Ğazzä sızığında oyıştırğan höcümnärdä tağın 11 fälästinneñ häläq buluı belän şähit sanı 83gä citte


text:
Electronic library
TABİATŞINASLIQ 1 / ПPИPOДOBEДEHИE 1
- 2012 year
- 148 pages
About the book
Ukrayina Tasil nazirliği tarafından tertip etilgen derslikniñ qırımtatar tiline tercimesi. Terciman – Elmaz Veliyeva. Etrafımızdaki tabiyat unsurlarnıñ qırımtatarcasını ögrenmege isteseñiz, mutlaqa oquñız.(1-nci sınıf) ПepeBoд yчeбHиka Ha kpыMckoTaTapckий языk, cocTaBлeHHoro MиHиcTepcTBoM oбpaзoBaHия ykpaиHы. ПepeBoдчиk – ЭлbMaз BeлиeBa. Ecли xoTиTe BыyчиTb элeMeHTы пpиpoды Ha kpыMckoTaTapckoM языke, oбязaTeлbHo пpoчиTaйTe. (1-й kлacc)