text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov BM Tamır halqlar meseleleri Daimiy forumınıñ 20-nci sessiyası toplaşuvında çıqışta bulunıp, Rusiyeniñ maqsadı qırımtatar halqını işğal etilgen Qırım yarımadasından tamamen çıqarmaq ola, dep ayttı.
Bu aqta Çubarovnıñ Facebook saifesinde derc etken çıqış metninde aytıla.
«Qırımnıñ Rusiye işğali Qırım yarımadasınıñ unikal toprağı içün felâketli aqibetlerniñ sebebi ve tamır halqları – qırımtatar, qaray ve qırımçaq halqlarınıñ kelecegi içün telüke oldı. Rusiye Federatsiyasınıñ maqsadı tamır qırımtatar halqını işğali altındaki Qırım tışına çıqarmaq ola», – dep qayd etti Refat Çubarov.
Onıñ bildirgenine köre, Rusiyeniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaqlaması Qırımnıñ tamır halqına qarşı yapılğan «daimiy repressiya ve taqipler şaraitlerinde qırımtatarlarnı qorquzuv ıntıluvı» ola.
Refat Çubarov, Moskva, Rusiyeni Qırımtatar Milliy Meclisini yasaqlav qararını lâğu etmege mecbur etken 2017 senesi aprelniñ 19-nda qabul etilgen BM Halqara mahkemesiniñ buyruğını yerine ketirmey, dep hatırlattı.
«Biz Birleşken Milletlerni er angi istilâcı devletni yügenleycek semereli mehanizmlerni tapmasına çağıramız. Em de Rusiye Federatsiyası kibi Telükesizlik Şurasınıñ daimi azası istilâcı olsa. Tamır halqlarnıñ aqları meseleleri mahsus maruzacısını devletlerara zıddiyetler neticesinde topraqları işğal etilgen tamır halqlarnıñ vaziyetine ayrıca diqqat etmesine çağıramız», – dep ayttı Meclis reisi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar BM tamır halqlar meseleleri daimiy forumınıñ 20-nci sessiyası çerçivesinde işğal etilgen Qırımda tamır halqlarnıñ aqları «sert ve sistematik şekilde bozula», dep bildirdi.
Hatırlatamız, New Yorkta aprelniñ 19-nda aprelniñ 30-na qadar devam etecek Tamır halqlar meseleleri daimiy forumınıñ yigirminci sessiyası açıldı.
2021 senesi mart ayında ABD Devlet departamenti 2020 senesiniñ insan aqları maruzasınıñ «Ukraina – Qırım» bölüginde «quvet qurulışlarınıñ suistimalları, insan hırsızlavları ve işkenceler» aqqında haber etti. Esabatta «barışıq toplaşuvlarnıñ serbestligine ve birleşme serbestligine, hususan Qırımtatar Milliy Meclisine kirişkenleri; din kütme serbestligi sert şekilde sıñırlana» dep qayd etile.
2016 senesi aprelniñ 26-nda Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi işğal altındaki yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaqladı. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine istinaf şikâyetini yolladı. Lâkin 2016 senesi sentâbrniñ 29-nda Rusiye Yuqarı mahkemesi bu istinafnı red etip, Meclis faaliyetiniñ yasağını tasdıqladı.
2017 senesi aprelniñ 19-nda BM Halqara mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davasında ara qarar çıqardı. Gaagadaki mahkeme Kyivniñ Terrorizmni maliye etüv yasağı şartnamesi çerçivesinde Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirler talaplarına qol tutmadı. Amma Moskvadan qırımtatarlarnıñ ve etnik ukrainlerniñ aq bozuluvını toqtatması, Meclisni ğayrıdan tiklemesi ve işğal etilgen Qırımda ukrain tilinde tasil temin etmesini talap etildi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Kakýıý programmý gotovıt v Den zaıty deteı kollektıv «Astana opera»
NÝR-SÝLTAN. KAZINFORM – V Mejdýnarodnyı den zaıty deteı «Astana Opera» planırýet provestı rıad ınteresnyh programm. Dlıa samyh malenkıh zrıteleı 1-2 ııýnıa na stsene Bolshogo zala dva dnıa podrıad býdet predstavlen balet T. Kochaka «Belosnejka ı sem gnomov» v horeografıı Dıýly Harangozo. Na stsene Kamernogo zala ım. K. Baıseıtovoı 1 ııýnıa proıdet kontsert Detskoı teatralnoı stýdıı «Astana Opera» – «V teatr prıglashaıýt detı», gde vystýpıat rebıata horovogo ı baletnogo otdelenıı, peredaet MIA «Kazınform» so ssylkoı na press-slýjbý teatra «Astana Opera».
Takje v etot den gostı teatra smogýt ývıdet vystavký rabot vospıtannıkov stýdıı teatralnyh remesel.
«Astana Opera» v ramkah Goda deteı provela ı planırýet mnojestvo ınteresnyh proektov dlıa ıýnyh teatralov. V marte s bolshım ýspehom proshla Nedelıa detskoı klassıcheskoı mýzykı, osenıý planırýetsıa premera detskoı opery «Kanbak shal» Jolana Dastenova.
Programmý v Den zaıty deteı otkroet balet «Belosnejka ı sem gnomov», premera kotorogo sostoıalas v noıabre proshlogo goda. Ochevıdno, chto ı malenkım, ı vzroslym nravıtsıa ıstorııa o besserdechnoı machehe – Koroleve ı zabavnyh gnomah. Vo vremıa kanıkýl ý deteı est vozmojnost ývıdet lıýbımyh geroev na Bolshoı stsene «Astana Opera» ı otpravıtsıa v ývlekatelnoe pýteshestvıe v mır skazok.
K prazdnıký otvetstvenno gotovıatsıa ı vospıtannıkı Detskoı teatralnoı stýdıı «Astana Opera». V chastnostı, detskıı horovoı kollektıv repetırýet ıarkıe nomera. V ıh chısle «Ak kógershin» A. Jýbanova, «Zaman-aı» T. Mýhamedjanova, «Stabat Mater» Dj. Pergolezı, «Neapolıtanskaıa pesenka» P. Chaıkovskogo, «Javoronok» M. Glınkı, «Hats» H. Bıbı, «Mama» Ch.A. Bıksıo ı mnogoe drýgoe. Ojıdaetsıa, chto v kontserte prımýt ýchastıe molodye talanty Elzara Kýraısova, Aısýlý Janjıgıt, Togjan Ermagambet, Danıal Orekeev, Danıal Alımbaev, Baktııar Kanat ı drýgıe.
«Dlıa lıýbogo tvorcheskogo kollektıva estestvenno podvodıt ıtogı prodelannoı za god raboty, ı otchıtyvatsıa pered pýblıkoı. Vospıtannıkam stýdıı predostavlıaetsıa ýnıkalnaıa vozmojnost neskolko raz v mesıats vystýpat soglasno repertýarnomý planý v spektaklıah ı kontsertah na bolshoı stsene. Eto otlıchnaıa vozmojnost dlıa nachınaıýıh artıstov vlıtsıa v professııý ı svıazat svoe býdýee s tvorchestvom. Tak, v techenıe devıatogo sezona ıýnye talanty ıspolnıalı opery «Bogema» Dj. Pýchchını, «Kyz Jıbek» E. Brýsılovskogo, «Karmen» J. Bıze, mýzykalnýıý skazký Tleýgazy Beısembeka «Samuryq kelgen tań», v ııýne prımýt ýchastıe v operah «Toska» ı «Týrandot» Dj. Pýchchını. Krome togo, mnogıe kontserty dlıa vzroslyh, provodımye na stsene Kamernogo zala ım. K. Baıseıtovoı, ýkrashaıýt ıh zamechatelnye golosa», - soobıla rýkovodıtel detskogo hora Altynganym Ahmetova.
Aıgerım Saken – odna ız vospıtannıkov Detskoı teatralnoı stýdıı – praktıcheskı vyrosla v «Astana Opera», zdes ona zanımaetsıa s 2014 goda.
«V moeı seme vse mýzykanty. ıA reshıla poıtı po ıh stopam ı svıazat svoe býdýee s mýzykoı. Dobıtsıa etoı tselı pomogaet detskaıa teatralnaıa stýdııa «Astana Opera», potomý chto my zanımaemsıa s ochen kvalıfıtsırovannymı prepodavatelıamı. Zdes chasto vstrechaem mırovyh znamenıtosteı ı ımeem vozmojnost vıdet ıh vystýplenııa, poobatsıa s nımı», - podelılas Aıgerım.
Vospıtannıkı baletnoı stýdıı v etom kontserte ıspolnıat otryvkı ız spektakleı «elkýnchık», «Spıaaıa krasavıtsa» P. Chaıkovskogo, varıatsıı ız pervogo ı tretego aktov baleta «Don Kıhot» L. Mınkýsa, varıatsıı ız baleta «Korsar». A. Adana.
Pomımo horovogo ı baletnogo otdelenıı teatralnoı stýdıı, kotorye rabotaıýt s 2014 goda, svoı talanty prodemonstrırýıýt ı vospıtannıkı stýdıı teatralnyh remesel, otkryvsheısıa v proshlom godý. Rebıata prıgotovılı svoı ınteresnye podelkı ı rısýnkı dlıa vystavkı.
«Eto vtoraıa vystavka stýdıı detskogo tvorchestva za chetyre mesıatsa. Na neı býdýt predstavleny ızdelııa ı rısýnkı, vypolnennye nashımı ýchenıkamı na krýjkah «Modelırovanıe odejdy, kroı ı shıte», «Loskýtnoe shıte», «Rezba po derevý», «Jıvopıs ı rısýnok». Hochý skazat, chto detı, kotorye zanımaıýtsıa v nashıh krýjkah, ochen motıvırovany, ıh navykı sovershenstvýıýtsıa s kajdym zanıatıem», - proınformırovala ınspektor detskoı stýdıı Bahytjan Sarsenbaeva.
«Astana Opera» planırýet provestı Den zaıty deteı ne tolko, kak veselyı prazdnık dlıa samıh deteı, no sdelat ego napomınanıem obestvý o neobhodımostı zaıat prava rebenka, chtoby vse detı roslı schastlıvymı, ýchılıs, zanımalıs lıýbımym delom ı v býdýem stalı zamechatelnymı rodıtelıamı ı grajdanamı svoeı strany.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy numayışlarda iştirak etüv»de qabaatlanğan ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevge aprel 22 künü keçirilmesi mümkün olğan mahkeme toplaşuvında ceza qararını ala bileler. Bunı Qırım.Aqiqatqa Nebiyevniñ advokatı Cemil Temişev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Eksender Nebiyev özüni yahşı duya, oña nisbeten küç qullanmaylar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni ki, Eskender Nebiyevni aprel 20-de aqşam evinde tintüv keçirilgen soñ yaqaladılar.
Bundan evel mezkür iş boyunca Ali Asanov yaqalanğan edi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırım «mahkemecileriniñ» Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etme qararını tasdıqladı, ve yarımadada tamır halqqa qarşı yañı repressiyalar başladı. Cumhuriyet «akimiyeti» qırımtatarlar ve halq içinde olğan satqınlar arasında zıddiyet olmasını istey.
Yuqarı Mahkemeniñ qararı seslendirilgen soñ ertesi künü temsil organnıñ altı azası sözde «ekstremizm» ile küreş idaresine çağırıldı. Olarnı yasaq etilgen toplaşuvda iştirak etmesi ile qabaatladılar. Uquq qoruyıcılarnı Qırım müftisi Emirali Ablayev ve daa eki satqınnıñ Meclis erkânından çıqarılması meraqlandıra. İşğalden soñ yarımada musulmanları diniy idaresiniñ yolbaşçısı ve onıñ hadimleri hainler tarafına keçti. Olar semetdeşlerine qarşı yapılğan basqı, «ağır» maddeler boyunca uydurılğan cinaiy işler, qanunsız tintüv ve apis cezalarını açıq-aydın körmemezlikke ura. Olarnıñ temsil organ erkânından çıqarılması belli olğan soñ olar aman-aman birden «organlarlarğa» şikâyet etti.
Yerli meclis vekilleriniñ ekseriyeti politsiya ve mahsus hızmetlerniñ nezareti altında buluna
Meclis azası Mustafa Mauşev «yasaq etilgen teşkilâtnıñ» toplaşuvında iştirak etmesi ile qabaatlanıp, «mahkemede» oña ana tilinde hitap etilmesini istedi. Cumhuriyet «anayasasında» qırımtatarca devlet tili olaraq qayd etilse de, Mauşevniñ talabı red etildi. Bu künleri daa bir haber keldi, Kefe regional meclisiniñ azası Suleyman Kadırovnıñ evinde tintüv keçirildi. Qayd etmeli ki, yerli meclis vekilleriniñ ekseriyeti politsiya ve mahsus hızmetlerniñ nezareti altında buluna.
Rusiye «akimiyeti» ve uquq qoruyıcılar qırımtatarlarnıñ milliy idaresini yoq etmege istey bu bir. Nasıl olsa da, temsil organınıñ faaliyeti esas Ukrainada devam ete. Kreml diplomatlarını halq deputatları Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ halqara meydançıqlarda yapqan beyanatları raatsızlay, amma olar bir şey yapıp olamaylar. Rusiye uquq qoruyıcıları milliy idareniñ eñ faal vekillerini yarımadadan çıqaracaq ola. Standart bir shemağa köre areket eteler – başta memuriy iş aça, para cezasını bere, soñra da cinaiy iş aça. Şimdiki kerginlik repressiyalarnıñ yañı basamağınıñ başlanğıçı olaraq körmek kerek.
Moskva ve «Qırım ükümeti» milletlerara zıddiyet derecesi sıcaq noqtada qalsın isteyler
Moskva ve «Qırım ükümeti» milletlerara zıddiyet derecesi sıcaq noqtada qalsın isteyler. Aşayt qamaçavı başlağanınen Rusiye «akimiyeti» tatarlarğa qarşı nefret duyğusını inkişaf ettire. Qırımtatarlarğa «Ukrainağa qoltutqanlarından» «satqın» deyler. Turmuş seviyesinde «Stalin olarnı sürgün etip, doğru yaptı» kibi laflar sıq-sıq eşitile. «Qırımbizimniñ» yerli tarafdarları Rusiye ne qadar fuqare bir memleket olğanını añlap, qırımtatarlarnı qabaatlamağa tırışalar. Moskva ve şahsen prezident Vladimir Putinden tek eyilik, yaramay şeyler ise – tamır halqtan. Çünki olar Ukrainağa qoltutalar.
Kremlniñ «Rusiye» Qırımını halqara seviyede resmiyleştirme ümüti bar olğanı qadar federal merkez tamır halqnı aldatmağa tırışa edi. Moskva onıñ qoltutuvını qazanıp, nazir Sergey Lavrovnıñ hadimleri ğarp zenaatdaşlarına maqtansın dep yapıldı: «Baqıñız, qırımtatarlar bile Rusiyege keçmege razılar». Başta akimiyet organlarında vazifeler teklif etip, maddiy yardım kösterip, qırımtatar tilini devlet tili yapmağa ve milliy medeniyet inkişafına qoltutmağa vade etip celp etken ediler. «Spiker muavini» Remzi İlyasov ve onıñ tarafdarları bildire ki, 2014 senesi baarde Meclis reberiyeti Kreml ile işbirligi yapmağa azır edi, amma Mustafa Cemilev buña sert bir şekilde cevap berdi. Qırımtatar satqınları fursattan faydalanıp, «referendumdan» soñ olıp keçken Qurultaynı hatırlatalar.
Aynı vaqıtta Kreml Meclis muhalifeti olğan ve Remzi İlyasovnıñ tarafdarlarını «işletmege» başladı. ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov «baş nazir muavini» vazifesinden boşatılğan soñ temsil organı öz vkillerini «nazirler şurasına» yollamaq qararını lâğu etti. Cumhuriyet akimiyeti İlyasovnıñ «Qırım» areketi esasında milliy qurultaynı yapacaq edi, amma ğaye kerçekleşemedi.
Moskvanıñ tışqı siyaset vaziyeti kerginleşkeninen tamır halqqa nisbeten strategiya da deñişe edi
Moskvanıñ tışqı siyaset vaziyeti kerginleşkeninen tamır halqqa nisbeten strategiya da deñişe edi. Kreml Ğarpnı (ilk evelâ, avropalılarnı) işğal etilgen yarımadanıñ Rusiye statusına razı olmağa çağıra edi. Keçken sene yazda Rusiye akimiyeti Donbasstaki vaziyetke oğrap keri adım atmağa başladı. Olar sessiz tanılmasınada razı ediler, yeter ki, Brüssel Qırım boyunca kosmetik cezalarnı qaldırsın, amma Kreml ile eskisi kişi iş tutsın. Soñki aylarnıñ adise-vaqiaları yerli «akimiyetni» sessiz nefret etken Qırım ve tamır halqı ile ne yapılacağını kösterdi. Qırımtatarlarnı satın alıp qorquzıp olamadılar.
Şimdilik basqı birer-birer yapıla. Maalesef, bu er daim olacaq bir şey degil. Uquq qoruyıcılar iqtisadiy problemlerge diqqat etilmesin dep, ealiniñ diqqatını celp etmek içün etnik sebepten zıddiyet olmasını temin ete bile. Qırımtatarlarnı qabaatlarlar, böylece, temsil organınıñ azaları ve olarnıñ qorantalarınen beraber daa çoq insanğa qarşı repressiyalar arta bile. «Ayneci planlarını» yerine ketirmeyip, Rusiye akimiyeti tamır halqqa qarşı sevimli «ateşke benzin qoşma» tedbirlerini qullana bile. «Akimiyet» Ukrainağa qoltutqan qırımtatarlar Rusiye memuriyetine hızmet etken satqın semetdeşlerinen çatışsın istey. Mında ümüt olmamaq kerek. Moskva topraqnı öz nezareti altında tutqanı qadar tamır halqnıñ vekillerini de taqiq etecekler.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
"Uquq küçü" ("Sıla prava") cemiyet teşkilâtınıñ reisi ve aynı adlı firqanıñ başı, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ sabıq vitse-premyeri Andriy Sençenko, Ukraina Yuqarı Şurası saylavlarından soñ onıñ taqımınıñ esas maqsadı - "Qırımnı qaytarmaq ve onıñ birleşken Ukrainağa ğayrıdan integratsiyasını yapmaqtır"
"Qırımnı ve qırımlılarnı qaytarmaq, birleşken Ukrainağa ğayrıdan integratsiya yapmaq. Bu - bizim maqsadımız. Aynısı Donbassnen de. Bizim açıq strategiyamız bar, amma onı bir intervyüde añlatıp olamam. Anda diplomatik ğayretler de, informatsion basqı da, em de yuridik. Bu - biz beş yıl devamında yapqanımızdır... Sübesiz, arqañda küçlü ordu da olmalı. Parlamentte bu yönelişte de ğayret etecekmiz", - dep aytıp berdi Senşenko Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde.
Ukrainada parlament saylavları iyülniñ 21-ine tayinlendi.


text:
Şimdilik Keriçte koronavirus hastaları yoq, dep bildire şeerniñ rusiyeli akimiyeti.
Bu malümatqa köre, 115 adam tibbiy nezaret altında buluna. Olanıñ episi özüni izolâtsiya yapalar.
"Tünevinden berli keriçlilerniñ bu rejimni kütmesini iş gruppası nezaret etip başladı. Çetelden qaytqan vatandaslarımızğa muracaat etem: telefon ile yaşağan yeriñizde hastahanege haber etiñiz, başqalarnen olduqça az qonuşıñız", 0 dedi şeer başı Sergey Borozdin.
Keriçte bütün oquv yurtlarınıñ işi toqtatıldı.
İşğal etilgen Qırımda martnıñ 28-nden başlap iyünniñ 1-ne qadar pansionat, raatlıq evleri ve şifahaneler işini toqtata. Bu koronavirus tarqaluvınen bağlı, dep aytıla Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ saytında.


text:
`Qazaqstan başqalası Nur-Soltan` Näticälär
Xäbärlär [741]
- Tatarstanda umartaçılıq, “Tübätäy” tramvayı häm Räsäyneñ iñ zur bäleşe
- Çavuşoğlu qurqınıçsız transport yullarınıñ möhimlegenä basım yasadı
- Tatarstan çiklären bilgeli, Qazanda möselman kinoklubı, şähär yullarında almağaçlar
- Tatarstanda ikmäk bäyäläre, yaña tuuçılar häm Törkiyägä biletlar
- Tatarstanda tabiğat’ baylığı häm awılda öy satıp alu mömkinlege
- Qazaqstanda referendum uzdı
- Törki dönya yäş’läre başqalası Boxara
- Qazaqstan İlbaşınıñ Qırğızstan säfäre
- Törek hawa yulları tağın ber ilgä oça başladı
- Tatarstanda tuñdırma, ikmäk-kümäç, toraq häm uram artistları
- Toqayıv Qırğızstanğa säfär yasadı
- Şamahı – Törki dönya turizm başqalası
- Süriyä temalı Astana söyläşüläre Qazaqstanda uza
- Qazan oçraşuı 2022 uzdı
- Qazaqstan ilbaşınıñ Törkiyä säfäre
- Qazanda qoyaş bayışı, turistlar häm dini cıyınnar
- Qazaqstan qamış şikäre häm aq şikär êksportın tıydı
- Toqayev ilbaşı kölliyäsendäge Millät kitapxanäsendä buldı
- Törkiyäneň “Anka” hawa apparatı Qazaqstanda citeştereläçäk
- Ärdoğan: “Qazaqstan belän küperne köçäytep yulıbızğa däwam itäçäkbez”
- Qazaqstan İlbaşı Nazarbayev Törkiyägä kilde
- Bosfor buğazınıñ yaña êncese Yawız Soltan Sälim küpere açıla
- Xacğa baruçı törkem yulğa quzğaldı
- Taliban İlbaşı sarayın qulğa töşerde
- Astanada ğadättän tış xäl iğ'lan itelgän
- Qazanda "Bizyak.Arabesk" kürgäzmäse açıldı
- Qazanda “Peçän bazarı” festivale / KaзaHдa “ПeчәH бaзapы” яшbләp фecTиBaлe
- "Tämle Qazan" festivale
- İstanbulda soltan Abdulhämid 2 nçe kürgäzmäse êşli başladı
- Qazan Kirmänendä 3D şowı
- Tatarstan başqalası Qazanda Sabantuylar
- KaзaHдa XәTep kөHe - Qazanda Xäter köne
- Törek ğaskäriläre bäbine yuattı
- Yul soraw öçen boralaq töşergän
- Rafis Ataqaz Qazanda törek tuñdırmasın täq’dim itä
- Rizaêtdin Fäxretdin: “Mäşhür xanımnar”
- Qazanda “Çäçäk festivale”
- Raynur Xäsänov: “Açıq universitet” proyektı
- Qazannan Yaña yıl küreneşläre
- Şağıyr’neñ soñğı mäxäbbäte
- Xäbärçebezdän 12.05.2020
- Xäbärçebezdän 30.06.2020
- TÖRKİYÄ AŞA TATARSTAN XÄBÄRLÄRE 07.07.2020 PODKAST
- TYPKИЯ AШA TATAPCTAH hӘM ДӨHbЯ XӘБӘPЛӘPE / TÜRKİYE AŞA TATARSTAN HÄM DÖN'YA XÄBÄRLÄRE 05.04.2022 PODKAST
- Qırğızstan ilbaşınıñ Qazaqstan säfäre
- Töreklär, tatarlar häm ruslarda çäy kul'turası
- Üzbäkstan İlbaşı Şävkät Mirziyoyev Qazaqstanda
- Qazanda qış
- Qazanda törek tatlı rizıqları
- Törkiyä konsullığında Qazan balaları
- NATO kritik sammitı
- Tatarstanda qış
- Qazanda Balalar bäyräme qotlandı
- Tatarstan başqalası Qazanda 23nçe aprel’ bäyräme
- Premyer-ministr Binali Yıldırım Qol Şärif mäçetendä
- Qazanda Sadri Maqsudi häykäle açıldı


text:
Dekabrniñ 23-ne belgilengen Rostov-na-Donu Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ Ukraina tarafdarı qırımlı faal Oleg Prıhodkonıñ davası boyunca oturışuvı qadılardan biri hastalanğanı içün başqa künge qaldırıldı. Bu aqta advokat Sergey Legostov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Bu tünevin aqşam belli oldı, qadılardan biri oturışuv arfesinde hastalandı. Kelecek oturışuvnıñ künü belli degil, mahkeme kâtibi bunı daa soñra haber etecek. Bugünki oturışuvda müvekkilimizniñ davası boyunca munaqaşalar çerçivesinde imaye tarafı çıqışta bulunacaq edi», – dedi Legostov.
Dekabrniñ 16-nda soñki mahkeme oturışuvında Rusiye prokurorı Prıhodko içün üç yılını apishanede keçirecek 11 yıl sert rejimli koloniyada qalmasını istedi ve 200 biñ ruble para cezası berilmesini talap etti.
Prıhodkonıñ diger advokatı Nazim Şeyhmambetovnıñ aytqanına köre, Yañı yılğa qadar Prıhodkonıñ ükmü çıqarıla bile.
Oleg Prıhodko 2019 senesi oktâbrniñ 10-nda tutuldı. Rusiye FSBsi onı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımda faalniñ apiske alınğanı sebebinden Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (azatlıqtan qanunsız şekilde marum etüv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Advokat Nazim Şeihmambetovnıñ malümatına köre, Prıhodko Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokunda tutula.
Bundan evel Prıhodko memuriy dava boyunca işğal etilgen Qırımda mesüliyetke çekildi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy muracaatında bildirdi ki, "Ramştayn" formatından ortaq memleketlerden artqan destek beklenir.
Zelenskıy, Ukrayinanıñ tarafdaş memleketleriniñ mudafaa nazirleriniñ Kıyivge desteginiñ muzakere olğanın körüşüvden soñra haberlerni "yahşı" adlandırdı.
"Söz sırası, Ukrayinanıñ mudafaa desteginiñ daimiy olacağına dair bir signalımız bar. Ramştayn çerçivesinde Britaniya ve Daniya avgust ayında Köpengagende mahsus donor konferentsiyasınıñ keçirilüvini ilân ettiler. Evelden 14 devlet iştirak etecegi malüm", - dedi o.
Devlet başı, onı NATO-nıñ Madridde keçirilecek sammitinde G7 memleketleriniñ körüşüvinde sezge çıqmaq içün davet etkenlerini de haber etti.
İyünniñ 15-nde ABD devlet başı Joseph Biden Ukrayinağa 1 milliard dollarlıq mudafaa yardım paketini ilân etti.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqmescit rayonınıñ Bötke (Dubki) köyündeki camige Rusiye politsiyası ve OMON hadimleri keldi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi yanvarniñ 18-nde haber ete.
Faaller, Facebooktaki saifede politsiya maşinaları ve cami yanında toplaşqan yerli sakinler qayd etilgen fotoresimlerni derc ete.
Haber etilgeni kibi, Rusiye uquq qoruyıcıları camige cuma namazı ögüne keldi.
«Avtozak camige yaqın yerde qala. Politsiya hadimleri azbarda, cami qapusınıñ yanında buluna. Uquq qoruyıcılarınıñ qırımlı musulmanlarnıñ camisine cuma ziyaretiniñ maqsadı ögrenilmekte», – dep haber etile.
Rusiye uquq qoruyıcıları Bötke köyünde olğanlarnı izaatlamay.
Qırımda insan aqları bozulğanınıñ monitoringi neticelerine köre, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada cami ve medreselerde 32 tintüv keçirildi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Kyivniñ Dnipro rayon mahkemesi noyabrniñ 19-nda Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Ganışnı 12 yılğa azatlıqtan marum etmege qarar alda. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri mahkeme salonından haber ete.
Munaqaşada prokuratura sabıq deputatnı 12 yılğa üküm etmege rica etken edi. Ganış ve advokatı onı qabaatsız tanıp, aqlamağa rica etken ediler.
Ganışnıñ aytqanına köre, o, «Ukraina halqına ve devletine qarşı iç bir vaqıt cinayet işlemegen edi», ve şaatlarnıñ ifadeleri, onıñ fikirince, bunı isbatladı.
Sabıq deputat 2015 senesi aprelniñ 28-nde Qırımdan çıqqanda yaqalanğan edi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası sabıq deputatnı Qırımda Rusiyeniñ faaliyetine yardım etip, devletine hainlik yapqanında qabaatladı. Ganışnıñ eki cinayeti qayd etile: 2014 senesi aprelniñ 11-nde Qırımnıñ Rusiye Anayasasına rey bermesi ve 2014 senesi sentâbrniñ 14-nde Rusiye qanunlarına köre keçirilgen Kefe şeer şurasınıñ saylavlarında iştirak etmesi.
Qırımlı siyasetçi qabaatlavnı sebepsiz sayıp, «Qırımnıñ Rusiyege qoşulması aqqında referendum» keçirilmesine qarşı rey bergen yekâne deputat olğanını bildire. Onıñ aytqanına köre, o, «Qırımnıñ Rusiye Anayasasına» rey bermedi ve onıñ qabul etilgen kününde parlamentke içtimaiy siyaset nazirinen körüşmek içün kelgen edi. Ganış şeer şurasınıñ Rusiye saylavlarında namzetini köstergenini inkâr etmey.
Amma bunı yerli meclisniñ ricasınen Kommunistler firqasınıñ namzetinden reylerni «almaq» içün yapqanını ayta.
Ganışnıñ davası boyunca mahkeme 2015 senesi avgust ayında başlağan edi. 2017 senesi fevral ayında, üküm çıqarılmasına qadar bir qaç kün qalğanda, Yüksek adalet şurası qadılarnıñ başı Aleksandr Fedükni işten çıqardı. Davanıñ yañı baş qadısı saylandı, mahkeme yañıdan başladı.
2015 senesi aprel ayından 2016 senesi yanvar ayına qadar Ganış SİZOda bulunğan edi, bundan soñ üküm çıqarılğanına qadar – ev apsinde.
Vasiliy Ganış 2010 senesinden 2014 senesine qadar Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ «Partiya regionov» fraktsiyasından deputatı olğan edi. Deputat işini 2008 senesinden berli yapqan Kefe şeer yolbaşçısınıñ muavini işinen birleştirgen edi. Kefe şeer şurasınıñ ve ekinci çağırılış Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ deputatı edi.


text:
Ukraina Nazirler Şurası 16 yaşını toldurmağan balalarnıñ işğal etilgen Qırımğa kiriş ve çıqış qaidelerini sadeleştirdi. Bu aqta Ukrainanıñ veteranlar, vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgenlerniñ işleri nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri idaresiniñ yolbaşçısı Sergey Mokrenük Facebookta bildirdi.
«İşdeşlerimnen beraber balalarnıñ vaqtınca işğal etilgen Qırımdan keçiş noqtasından keçüv qaideleri içün deñişmeler azırladıq. Bugün ükümet olarnı tasdıqladı», – dep yazdı Mokrenük.
Qabul etilgen deñişmelerge köre, 16 yaşını toldurmağan bala Qırımdan çıqqanda yanında olğan şahısnen Qırımğa kire bile. Qırımğa kirmek içün ya ana, ya babanıñ olması yeterli ve ekisinden biriniñ notarius tasdıqlağan vekâletnamege kerek qalmadı.
Kyiv kontrolindeki Ukraina toprağında oquğan (kollec, tehnikum, zenaat oquv yurtları) 14 ve 16 yaş arasında balalar keçiş noqtasından özleri keçecek. Ana-babası ya da resmiy temsilcileriniñ yanında olmasına kerek yoq. Keçiş noqtasındaki Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ hadimleri balanıñ oquğan yerini Tasil meseleleri yekâne devlet elektron bazasında teşkerip, balanıñ pasportı esasında oña Qırımdan çıqmağa izin berecek.
Deñişmeler 30 künden soñ işke tüşürile.
Ukrainanıñ ükümeti portalı Nazirler şurasınıñ qararını şimdilik derc etmey.
İyül ayında Ukraina Nazirler şurasınıñ №474 qararı işke tüşürildi. Oña binaen, 16 yaşını toldurmağan qırımlılarğa memuriy sıñırdan Ukraina pasportı olmağanda keçmege ruhset berildi. 16 yaşını toldurmağan balalar işğal etilgen Qırımdan Ukrainanıñ iç ve çetel pasportını resmiyleştirmek içün çıqa bile. Keçiş noqtasında doğum şeadetnamesi, yanında olğan insannıñ pasportı kösterilmeli.
Bundan evel 16 yaşını toldurmağan balalar Qırımdan çıqqanda iç ya da çetel Ukraina pasportını ya da yolcu vesiqasını köstermek kerek edi, yanında ise ya anası, ya babası ya da diger resmiy vekilleri olmaq kerek edi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Ukrainanıñ Latviya nazirligi narazılıq bildirgen soñ Rusiyeniñ Daugavpils şeerindeki baş konsullığı Qırım ilhaqınıñ beşinci yılına azırlağan sergi qapatılğan edi. Bu aqta «Ukrinform» agentligi Ukrainanıñ Riga elçihanesi bergen malümatqa esaslanıp bildire.
«Ukraina elçihanesi Latviya Tış işler nazirligine Rusiye Federatsiyasınıñ Daugavpils Baş konsullığı teşkil etken provokatsion serginiñ keçirilmesi vaziyetinen bağlı obyektiv qıymet kesüv ve operativ qarar sebebinden teşekkürler bildire. Daugavpils sakinlerine Qırımdaki adise-vaqialar aqqında yañlış malümat bergen propaganda sergisiniñ qapatılması Kremlniñ yapqanlarına baqmadan Latviyanıñ Qırım ilhaqını tanımama meselesinde siyaset deñişmegenini daa bir kere isbatlay», – dep aytıla haberde.
Ukrainanıñ Latviya elçihanesi bu vaqianı Rusiyeniñ Qırım ilhaqını aqlamaq içün yapılğan daa bir propaganda tedbiri olaraq tanığanını bildirdi, «çünki sergide ukrain yarımadasındaki adise-vaqialarnen bağlı bir sıra yalan ve bütün dünyada cinayet olaraq tanılğan adise-vaqialar aqqında Rusiye baqışlarını aşlamaq ıntıluvı ola».
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov muavini Ruslan Balbekke bir afta içinde qanunsız alda zapt etilgen topraqlardaki inşaatlarnı yıqmağa avale etti.
Bunı o Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ toplaşuvında aprel 14-te ayttı, dep bildire Nazirler Şurasınıñ matbuat hızmeti.
Balbekniñ malümatına köre, Aqmescit ve Aqmescit rayonında 200 inşaat yıqtırıldı, Sudaqta – yedi yerde inşaatlar, em de Nikita qasabasında (Yalta) 20 inşaat yıqtırıldı. Balbekniñ bildirgenine köre, topraq damartısına ihtiyacı olğan adamlarnıñ cedvelinde tahminen 10,6 biñ kişi bar.
«Qırımlılarğa, milletine baqmadan, akimiyetke yardım etkenleri içün teşekkür bildirmek kerek. Bu adamlarğa vesiqarlarnı resmiyleştirgende emiyet bermek kerek. Vesiqaları olğanlarğa soñuna qadar resmiyleştirmek kerek. Qararı olmağanlarğa – azat ettirmek. Adamlar yardım etmegen yerlerde aftanıñ soñuna qadar inşaatlar yıqılmaq kerek, 100%», – dedi Aksönov.
Qırımnıñ mal-mülk ve topraq munasebetleri naziri Aleksandr Gorodetskiy yarımadada qanunsız qurulğan 1600 inşaat bar olğanını bildirgen edi.


text:
Fevral 26-sında Kyivde “Mıstetskıy arsenal” (“Sanat arsenalı”) Milliy medeniy-bediiy ve müzey kompleksinde “Qırımnıñ acayip ikâyeleri” bediiy sergisi açıldı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
“Sergige, Ukrainanıñ 15 müzeyinden ve şahsiy toplamlardan eksponatlar ketirildi. Qayt etmek kerek ki, o Qırımda yazı peyda olmasından evel devir aqqında ve orta asırlar aqqında tasvirley. Bundan ğayrı, sergide tariy nesnelerden ğayrı, zemaneviy sanat da numayış etildi. Bu em de ukrain resamları, em de er kes yapıp baqa bilgen interaktiv”, - dep aytıp berdi sergi aqqında Qırım eviniñ vekili Alim Aliyev.
Onıñ aytqanına köre, sergi mayısnıñ 5-inece devam etecek.
Ukrainada fevralniñ 26-nda, «Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü» qayd etile.
2014 senesi şu künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitingi olıp keçken edi. Miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafdarı olğanlar, hususan «Rus birligi» firqası çıqtı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Rusiye akimiyetiniñ işğal altındaki Donbas topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye pasportlarını qolay bermek qararı sebebinden Birleşken Milletler Havfsızlıq şurasına muracaat etti. Bu aqta Ukrainanıñ BM daimiy vekili Volodımır Yelçenko bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Petro Poroşenkonıñ emri ile BM Havfsızlıq şurasına muracaat ettik. Bu ters adım Havfsızlıq şurası tasdıqlağan Minsk añlaşmalarına zıt kele», – dep yazdı Yelçenko Twitterde.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye akimiyetiniñ Rusiye tarafdarları küçleri tarafından işğal etilgen Donbas sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ berilüvini qolaylaştırmaq qararını tenqit etti.
Aprelniñ 24-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye vatandaşlığını qolaylaştırılğan tertipte almağa imkân berecek buyruqnı imzaladı. Vesiqa metni Kremlniñ resmiy saytında Ukraina prezidenti saylavlarından üç kün keçken soñ derc etildi.
Qolaylaştırılğan vatandaşlıq aqqı «insan aqları ve serbestligini qorçalamaq içün gumanitar maqsadlarnen» berilecek, dep aytıla fermanda. İstegi olğan er kes ariza ve «DNR» ve «LNR» gruppalarınıñ regionda yaşağanını tasdıqlağan vesiqalarnı Rusiye İç işler nazirliginiñ bölüklerine bere bile. Arizalar üç ay içinde baqılacaq.
Donbastaki silâlı zıddiyet 2014 senesinden berli Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge silâlı yardım köstergeninde qabaatlaylar. Kreml bu qabaatlarnı red ete ve Donbasta ancaq Rusiye «göñüllileri» bar, dep israr ete.
BM malümatına köre, 2018 senesi dekabr ayına qadar zıddiyet vaqtında 13 biñ insan elâk oldı, tahminen 30 biñ yaralandı.


text:
İyün 13-te Yaltada yaqalanğan Elina Mamedovanı sorğudan soñ Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım bölüginden yiberdiler. Bunı «Qırım birdemligi» faaliyetçilerine qıznıñ aqrabaları bildirdi.
Bildirüvde: «Aqrabaları, Mamedova Elinanı,yañıçıq, ketmezlik senedini imzalatıp, yiberdiler, dep bildireler», – denile.
Rusiye FSBsi hadimleri 27 yaşlı Elina Mamedovnı Autka (Çehovo, Yalta) köyündeki evini tintken soñ yaqaladılar. Advokat Edem Semedlâyevniñ malümatına köre, onı Rusiye Cinayet kodeksiniñ 280-nci maddesi (Cemiyet içinde yapılğan ekstremistik areketlerge davet) boyunca qabaatlaylar.
Rusiye telükesizlik muessiseleriniñ saytlarında tintüv ve yaqalanuv aqqında malümat şimdilik yoq.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ İslâm Terek rayon mahkemesi avgustnıñ 28-nde «Ukrainanıñ qanunsız silâlı birleşmesinde» iştirak etkeninde qabaatlanğan Dilâver Gafarovnıñ ükmüni çıqardı. Er adam 10 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ve bir yıl azatlığınıñ sıñırlanmasına üküm etildi.
Bu aqta qırımlı faal Mihail Batrak Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Tünevin prokuror 12 yılğa azatlıqtan marum etilmesini istedi. Qabaatı tolusınen isbatlandı, dep ayttı. Asılında qabaatı isbatlanmağan edi. Gizli şaat bar edi, onıñ aytqanlarını isbatlamaq imkânsız ola. Daa bir delil: Noman Çelebicihan batalyonınıñ bayrağı. Bunıñ kibi dava boyunca qabaatlanğan daa eki kişi malümat berdi. Amma olar qabaatını tanıp, tahqiqatnen işbirligine razı oldı», – dedi Batrak.
Onıñ aytqanına köre, imaye tarafı ükümni şikâyet etmege niyetlene, Gafarovnıñ özü ise qabaatını tanımay ve «Noman Çelebicihan batalyonında iştirak etmegenini» bildire.
Üküm çıqarılğanına dair malümatnı ukrainalı uquq qoruyıcılar da tasdıqlay.
Qırım.Aqiqat «Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmovnen bağlanmağa tırıştı, amma haber derc etilgende izaat alıp olamadı.
2018 senesi oktâbrniñ 30-nda saba İslâm Terek rayonınıñ Jemçujina Krıma köyünde Rusiye quvetçileri yerli sakin, tükân satıcısı Dilâver Gafarovnıñ evini tintken edi.
2018 senesi noyabrniñ 1-nde Rusiye FSBsi bildirdi ki, Qırımda İslâm Terek rayonınıñ sakini «Ukrainada qanunsız silâlı birleşmelerde» iştirak etkeninde qabaatlanıp yaqalandı. Laf İslâm Terek rayonındaki Jemçujina Krıma köyüniñ sakini, tükân satıcısı Dilâver Gafarov aqqında kete edi. Daa soñra onı apiske aldılar. Ukraina Tış işler nazirligi bunı takbih etip, Rusiyeniñ yapqanlarına qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete. Qırımtatar Milliy Meclisi, bu meselenen bağlı bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İç işler naziri Arsen Avakovğa berildi, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege çağırğan edi.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.


text:
Aqmescit – Qırımdaki okkupant akimiyetiniñ areketleri al-azırda Zugzwang olaraq, belgilene – er bir adımı Qıım sakinleri ve akimiyeti özüniñ vaziyeti eyileşmekke degil de, ep krizisniñ terenleşmesine alıp ketire. Meseleler özü özünen çezilmey eken, cemiyetke zarar ketirmeyip çezmege ise meydanğa kelgen yañı akimiyetniñ kvalifikatsiyası yetişmey, zan etsek, tasil alğanda, az ve yaramay oquğanlar.
Onıñ içün «ükümet»niñ areketleri biraz saçma ve manasız olıp çıqa, olar alqağa minsetilgen sansarnıñ areketlerini beñzete: de tez-tez çapıp başlar, de toqtay, amma bu «çapuvnıñ» neticesi boştır, ve bular, ekspertlerniñ esaplarına köre, küzniñ başında «rusiyeli» Qırımda yüz berecek sistema krizisiniñ közge körüngen ve körünmegen faktorları, alâmetleridir.
Şimdilik akimiyet Ukrainanıñ simvolikasına qanunsız cenkni ilân etmeknen meşğul – Aqyarda yalı boyundaki taşlarğa mavı ve sarı boyanen sızılğan ukrain bayrağını, aqiqaten de, ateş ile yaqıp qoyalar. Aqmescitte ise halq vekili Mustafa Cemilev kelmesi nisbeten, tamam ile qanunğa tabi olıp, tiklenilgen Ukraina bayrağı, şunıñnen beraber, halq vekiliniñ toqunılmaz mülkiyeti olğan Milliy Meclis binasına «samooborona» ücüm yaptı.
Qanun boyunca, toqunılmazlıq dairesine em halq vekili faydalanğan binalar ve inşaatları, em vesiqaları kirsetile. Amma bu adisege öz munasebetini başqa bir tarzda köstermege akimiyetniñ aqılı yetmedi. Binanıñ içinde yalıñız qadınlar bar edi ve «samooborona» azaları içün öz «qaramanlıq»nı köstermege sebep tapıldı. Lâkin bir qaç daqqadan soñ «Aksönov qaramanları»nıñ areketlerine artıq yol berilmedi, binada Ukraina bayrağı tiklenildi, bina ise imayege alındı.
Hucur olsa da, amma «ağa-qardaş» milleti simvolikasınıñ qullanuvı kibi adiy bir vaqia şahsen «Qırımnıñ yolbaşçısı»nıñ muavini Sergey Aksönovda añlaşılmaz bir açuv doğurdı. Öz Tvitterinde o, bu vaqianı «milletlerara duşmanlıq qozğavı» dep belgiledi ve qırımtatarlarğa «begenmeseñiz, ketiñiz» diye talap etti. Aynı zamanda Aksönov ile onıñ «Russkoye yedinstvo» firkasına Qırımda evellerde em Ukraina akimiyet organları, em de qırımtatarlar sabırnen yanaşqan edi.
Bu, zan etemiz, Freyd boyunca añaltı adaşuv sözlerdir. Mustafa Cemilev haber etti ki, Qırımdan qırımtatarlarnı sürgün etüv fikiri rusiyeli çinovniklerniñ kabinetlerinde, olarnıñ prezidenti «aqsız azaplanğan halq reabilitatsiyasınıñ yekünlenüvi» ilânlarına baqmadan, yaşamaqta.
Kim bile, belki Pütin reabilitatsiyanı tamam ile böyle tasavur ete? Nazirler Şurasınıñ Feysbuktaki resmiy akkauntında ise Sergey Aksönov dünyace belli uquqqoruyıcı ve Nobel mukâfatınıñ namzeti Mustafa Cemilev nisbeten şahsiy aqaretlevlerinen özüni aşaladı. Añlı Qırım sakinlerini bu şey taaciplendirdi – o, aqaretlegen halqınen qıyaslavda tek degerlikke köre degil de, aqıl derecesine köre, zayıf.
Aydın körüne ki, milliy aq-uquq ve milletlerara munasebetleri saasındaki halqara qanunları boyunca «lektsiya» da, şu sırada «bir sıra ders» de , tam ile insan nezaketligi dersi de, Aksönov içün daa ögdeler. Oña böyle ince ve mürekkep insanlarara munasebetler saasında bilgiler qaydan kelsin, evelde ise böyle şeyge vaqtı yoq edi.
Mında şimdi çeşit deñişmelerde «rus tabiatı» körünip başlay. Misal içün Feysbuk qullanıcısı bir tanışı oña mektüp yazıp bildirgen yañı «devir alâmeti» aqta haber ete: «İnsanlarnıñ toqallığına küleceñmi, hiyanetligine açuvlanacañmı, bilmeysiñ. Sektsiyamız olğan Severnayadaki mektepte (laqırdı Aqyar ş. aqqında kete – müellif) beden medeniyeti ocası, hocalıq müdiri, daa eki ocapçe birleşip, FSB-ge, ukrain tili, tarih ve daa bir qaç ocağa şikâyet etip, olar Rusiyege qoşuluvğa qarşı oldı ve talebeler arasında zararlı agitatsiya işini alıp bardılar, dep, mektüp yazğanlar. Añlaysıñmı, siyaset yönelişi başqa olsa da, beraber çoq yıl devamında çalışqan insanğa qarşı men böyle çaquv yazaycağımnı tasavur bile etalmayım! Bu ne demek, bizlerge 37 senesi qaytamı? Deycegim, mında o qadar sevinç yoq. Bilesiñmi, bir duyğu bar, etrafta terekler açqan, er yer yem-yeşil, amma boq sasığı kele!» - dey.
Qırımnıñ «Boş netice» nazirligi
Okkupatsiyanıñ ilki aftaları kösterdi ki, aqılnen yapılacaq areketlerde akimiyet öz zayıflığını kösterdi. Reklamasında «göñüldeşlik ile» yapılğan rubleniñ kirsetilmesi özüni aqlamadı. Ticaretçilik tecribesi kösterdi ki, rusiyeli ufaq rublesi grivnâ ile teñ çalışıp olamay – satıcılar da, müşteriler de grivnâ ile esap kördiler, rubl kesen-kes ignorğa tüşti.
Şu sebepten iqtisadiyat doktorı Rustam Temirgaliyev, perdalez avası kibi, deñişe bere – de grivna 2015 senesine qadar yürecek, dey, de o daa bir qaç ay qullanılaycağını bildire. Şimdi ise, grivna esabı daa eki-üç afta aqlı olaycaq, Qırım ise olğanı qadar tez vaqıtta grivnadan vazgeçmege ıntıla eken. Vazifeniñ müddeti – kurort mevsiminiñ başına qadar kesilgen. Añlayışlı, ebet, Temirgaliyev, şu, Qırımğa raatlıqqa kelmege azırlanğan, miqdarı çoq olmağan rusiyelilerni «polivalütlı rejim»inen qorquzmağa istemey, şu sebepten olarğa er yerde rublenen qullanmaq mümkünligini işandıra, yoq ise, grivna olarnıñ ambitsiyalı aqçasını kölgede qaldıracaqtır daa. Şunıñ içün halq kene banklarnıñ ögünde, qalğan ukrain paralarını deñiştirmek maqsadınen, tizilip çıqtı, bazı çöl rayonlarında ise, o yerlerde grivna endi qullanılmağanını ilân ettiler.
Angi bir vaziyette olsa da, «rus tabiatı»nı ifade ettirmek içün, akimiyet de birine, de digerine yapışa.Tamam böyle etip, qırımlı «Boş netice» nazirligi çalışmaqta. Misal içün, «premyer-ministr» Qırımnıñ büceti bu yılnıñ devamında bile on kere artacaq, dep ilân ete. Skeptikler aytalar ki, eger de grivnânı ruble esabına çevirseñ bile, raqamı yalıñız 2,8 kere büyük olacaq (bu da, sayğan matematiklerniñ bilgileri ne qadar, ve olar kim olğanına bağlı, ebet), amma tamam bu ölçüge bücetniñ özü de artacaq, demesi yañlıştır. Aksine, mütehassıslar onıñ toldurılması içün büyük ve, şimdiki akimiyetniñ kömpetentsiya seviyesine köre keçilmegen, manialar köreler.
Misal içün, Qırımniñ, endi rubleli, bücetinde Ukrainağa suv aqqını tölemege sermiya yetmegeni, yarımada zerzevat ve meyvasız, em de çeklerni toldurmaq içün suv yoqlığı sebebinden, pirniçsiz qalmaq havfına qoydı. Evellerde ise, pirniççilik muhtar cumhuriyetiniñ agrar iqtisadiyatınıñ emiyetli bir qısmı edi ve beraberlikte, Qırımnıñ angi bir devletke baqqanına farqı olmayıp, Kuban ile, birdem Qara Deñiz boyu (Priçernomorye) bir kompleksli öptimal pirniççilik regionını teşkil ete edi. Qırım em Rusiye, em de Ukraina içün emiyetli pirniç menbaası olğan edi.
Diger taraftan, Feodosiya, Sudaq kibi kurortlarda raatlanmağa kelgen musafirlerge suv az olğanı belli edi. Er bir yıl suv anda künde bir qaç saatke berile edi, suv defitsiti ise atta Aluşta, Yalta, Kezlev (Yevpatoriya), Çernomorskoye kibi regionlarda da saat-saat suv berilmesini mecbur ettirgen edi. Amma meseleniñ bilgili çezilmesi yerine, ükümet hadimleri suv Krasnodar ülkesinden ketirilecegini (bidonlarnenmi?) ilân etti. Meseleniñ «kömpetentli» çezilmesi, daa ne dep aytmalı?! Emiyetlisi şu ki, bu Kubandan «suv ketirmek»ni «vitse-premyer-ministr», rusiyeli iş adamı, evellerde regionlarnıñ suvnen temin etilmesinen meşğul olmağan, amma Qurultayda okkupant akimiyetke öz namzetini kendi tevsiye etken, Lenur İslâmovğa buyurdılar. Bu onıñ, okkupantlar bergen, birinci cidiiy vazifesidir. Becerip olurmı ya da işi muvafaqiyetsiz çıqarmı?
Turistlerni baarden başlap sayalar
Bücet ile olıp keçken tarihke añlı skeptitsizm qoşqan daa bir şey, aqiqaten hucurca olğan, 2014 senesi kurort mevsiminiñ vaziyetidir. Belli ki, kurorttan Qırım öz keliriniñ eñ büyük qısımını ala edi. Yalıñız bücet degil, belli ki, biñlerce Qırım sakinleri tek kurort saasından kelgen paranen yaşaylar. Açıq-aydın körüne ki, sezon berbat oldı.
Keçken yılı resmiy statistika Qırımnı 6 million turist ziyaret etkenini bildirgenine baqmadan, ne sebepten añlaşılmay, Konstantinovnıñ «gossoveti» ve Aksenovnıñ «ükümeti» bu sene 8 million kelecegini ilân etti. Aynı zamanda, bu saada çalışqan, akimiyetten serbest mütehassıslar yapqan, qabartılmağan esaplarğa köre, bıltır Qırımda raatlanğan ve sağlığını tüzetken turistlerniñ episi 2,3 millionnı teşkil eteler, bu yıl ise 700 biñden ziyade beklemege kerekmey.
Şimdi ise, Qırımnıñ birinci vitse-premyerı Rustam Temirgaliyev öz Feysbuk saifesinde bildire ki, Qırım akimiyet hadimleri 8 million olmaycaqnı añlağanlar ve, şu sebepten, 4 mln turist miqdarını kösterip başladılar. O, «Qırımda ep biri kurort sezonı muvafaqiyetsiz çıqmaz», dep yaza ve «bizler, şu sırada, aviayürüşlerniñ indeksatsiyası yardımınen, Rusiyeniñ çoq region sakinleri içün raatlıq imkânı yaratılması neticesinde, 4 milliondan az olmağan turistler miqdarını bekleymiz», - dey.
Tabi ki, böyle vaziyette akimiyet bu yerli biznesten bütün küçüni suvurıp almağa istey, Sergey Aksenov «bu yıl iç bir subyekt vesiqasız çalışmaycaq. Men sizge garantiya berem!» - dep ilân etken edi. O, Respublikada kurort mevsiminde biznesniñ qanun boyunca çalışqanını teşkergen çıqış komissiyalar çalışacağanı işandırdı. «Eger de registratsiyadan keçmegen ticaret noqtalar tursa, ya da kimdir legal olmağan iş alıp barsa, birden, gorsovette bu şeyler boyunca mesül olğan hadim (işten boşatılmaq) ariza yazabile. Kimseni acımamız. Bizler bütün rezervlerni çıqarmaq ve Qırımnıñ iqtisadiyetini kötermek kerekmiz»,- dep qoştı o. – Bizler birevlerniñ qazançlarına qızmaymız, amma olarnı aqlı etmek isteymiz», - dedi.
Akimiyet Qırım kurortınıñ eñ nazik yerine – mekânlar kirağa berilmekke – toqundı. Qırımda ise böyle usulnen 4,5 biñden ziyade mekân saipleri para qazana. Endi aytalar ki, Rusiye qanun boyunca mekânlarnı kirağa bermege yasaq etecek. Er kim, Qırımğa da tesiri olurmı, degen qasevette. Vaziyetni çezmek içün, okkupantlar Ukraina tecribesini ögrenmek kerekler, şu sırada, spetspatent vastasınen çalışmaqnı. Variantlardan biri – kirağa berilgen mekân saiplerine bergi patentini qaytaracaq olalar. Federal bergi hızmetiniñ Qırım vekilligi ve Qırım İqtisadiy inkişafı ve ticareti nazirligi evelki ukrain tecribesini qullanmaq üzerinde çalışa.
Tamam ile bu yerde Qırımnı tutmaq içün Rusiyede sermiya olmağanı aşkâr oldı. Masraflarnı esaplap, nazirlerinden Keriç keçitinden köpürni acele sürette qurmaqnı talap etken Vladimir Pütin, bu yersiz fikiriniñ zarurlığından özü vazgeçti. Ne ise de, bu yıl degil, dep ilân etti o.
Diger taraftan, taliller köstere ki, Qırım bugün 50-den 75% -ce dotatsiyalarnen yaşağan regiondır. Onıñ içün Rusiye ükümeti Qırım özü qazanıp keçinmek kerekligini beyan etti. Amma Moskvada buña özleri de işanmağanları er şeyden belli olıp tura. Şu sebepten, Vladimir Pütin Qırımnı Rusiyeniñ regionlarına yüklemege qararğa keldi. O, Qırım ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı meseleleri boyunca komissiya qurulması aqta ferman imzaladı. 45 adam Rusiyeniñ qaysı bir oblastı Qırımğa sermiya ayıracağını idare etecekler.
Misal içün, Qırımnıñ «Şeer şurası» («Gossovet») Samaranıñ güberniya dumasınen «işbirlik»te olacaq. Zan etsek, Qazan milletlerara meselelerinde pek «tecribeli» olğanını tüşüngenler. Samara ise Konstantinovnı tamam ile qurmağa ögretir. Tula – Keriçke yardım kösterecek – yaqın künlerde ticaret-iqtisadiyat, ilmiy-tehnik ve içtimaiy-medeniy saaları boyunca añlaşma imzalandı. Qırım federal okrugınıñ er bir mektebi ve hastahanesine rusiyeli regionınıñ oña uyğun kefil teşkilâtı pekitilecek.
Medeniyet de öküz alda qalmaycaq. Livadiya sarayında aprel 17 künü Rusiye Medeniyeti yılınıñ tantanalı açıluvı bulundı. Lâkin UNESKO bu yılnı Qırımda İ. Gasprinskiy yılı dep ilân etken edi. Rusiye ükümeti reisiniñ muavini Ölga Golodets beyan etti ki: «Qırımda Rusiye medeniyeti tek saqlanılğan degil de, arttırılğan bile». Lâkin nasıl tarzda Qırım bu işni yapqan edi, müellif añlatmadı.
Aynı zamanda, Rusiyede bu yazda Qırımda bulunmaq havflı olacaq, degen emiş-demişler darqala. Bu emiş-demişlerni yoq etmege «nâşa-Nataşa» yani Qırımnıñ prokurorı Natalya Poklonskayağa buyurdılar. O da öz mütehassıslığını daa bir kere isbat etmekten qaçınmadı: «Kriminogenlik ceetten yarımadadaki vaziyet bayağı eyilişti», − dedi o, rusiyeli diñleyicilerine ve «Bizler eppi, qadimiy Tavridanıñ meydanlığında olğan, vatandaşlarnıñ havfsızlığı ve konstitutsiya aqlarınıñ qorçalanmasını temin etermiz», - dep işandırdı. Lâkin «kriminalğa qarşı küreşte pekingen» «dünyace belli adliyeci» Poklonskaya, şimdiki Qırım asla da «qadimiy Tavrida» olmağanını bilmey eken, amma böyle incelikler Qırım akimiyeti içün emiyetlimi …
Oles Çeremşina, qırımlı közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Aqyarda büyük tükânlar benzoelektrik agregatlarnı satın aldı ve kassa aparatlarını, buzdolap ve ticariy meydanlarnı elektrik energiyası ile teminledi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildirire.
«Okean», «Lider», ATB ve diger supermarketlerniñ kirişlerinde mobil genaratorlar tura, olarnı qaravullar nezaret ete. Büyük tükânlarnıñ zalları yarıqlanğan.
«Lider» tükânınıñ qaravulları Qırım.Aqiqat mühbirleri ile laf etkende, mobil generatorlarğa masraf, tükânnıñ iç te işlemeycegine ya da mahsulatnıñ bozulacağına köre, bayağı eksik olğanını qayd etti.
Aynı zamanda saipleri generatorlarnı alıp olamağan ufaq tükânçıqlar yarı qaranlıqta çalışa – çıraq ya da cep fenerleri yarığında.
Satıcılar eski mehanik terazelerine keçti, bundan müşteriler içün oñaytsızlıq yaratıla.
Ufaq erzaq tükânları tez bozulğan malnı satmayıp, makaron, kürpe, qartop ve tez bozulmağan diger malnı satmaqta.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov Rusiye tarafından siyasiy mabüslerniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde israr ete.
Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.


text:
AQŞ Şıñjağdağı jağdayğa baylanıstı Qazaqstanğa pana izdey kelgen qandastardıñ mäselesine aralasuı mümkin. AQŞ Korngresiniñ qos partiyalı organı Memlekettik departamentke osığan sayatın ötiniş joldadı.
Qıtay isi boyınşa Kongress-atqaru komissiyasınıñ (CECC) eki birdey törağısı AQŞ Memlekettik departamentine hat joldap, Qazaqstan, Saud Arabiyası jäne Marokko elderinen pana izdegen wyğırlar men qazaqtardıñ isine diplomatiyalıq jolmen ıqpal etudi swradı. Bwl turalı komissiyanıñ resmi saytı mälimdedi.
Memleket hatşı Antoni Blinkenniñ (Anthony Blinken) atına hat jazıp jürgen atalmış komissiyanıñ Jeff Merkli jäne Jeyms P. MakGovern attı demokrat törğaları. Olar hatında bwl pana izdeuşilerdi Qıtayğa qaytaru halıqaralıq qwqıqtı bwzatının, oğan qosa qaytarılğan jağdayda olardıñ negizsiz qamalu, azaptalu qaupiniñ bar ekenin aytqan. Sonday-aq, pana izdeuşilerdi Qıtayğa qaytaru mümkindigi bar elder qatarında Saud Arabiyası, Marokko elderimen qatar Qazaqstandı da atağan.
Komissiya törağaları hatında Memlekettik departament basşısınan qazaqstandıq şeneunikterden "osı alañdatarlıq mäseleni rastaytın qosımşa mälimetter swraudı, äri "Şıñjañdağı genocid pen adamzatqa qarsı qılmıstardı eskere otırıp" atalğan elderdegi pana izdeuşilerdiñ Qıtayğa qaytarılmauına diplomatiyalıq jolmen äser etuge şaqıradı.


text:
Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ dekabrniñ 10-nda ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa qarşı ğıyabiy üküm çıqarılğan oturışuvında davada olğan teşkilâtlarnıñ 50 million rubleden çoq davaları taqdirlendi.
«Mahkeme zarar körgen teşkilâtlarnıñ 50 mln rubleden çoq vatandaş davalarını da qanaatlendirdi. Bir sıra zarar körgen teşkilâtnıñ milliard rubleden çoq talaplarını mahkeme vatandaş olaraq ayrı baqılmasına bermege qarar aldı», – dep yazdı Polozov Facebookta.
Dekabrniñ 10-nda Qırım Yuqarı mahkemesi İslâmovnı 19 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına ğıyabiy şekilde üküm etti. O, qabaatlavnıñ bütün noqtalarına istinaden qabaatlı tanıldı – «diversiyalarnı teşkil etüv, qanunsız silâlı birleşmeni quruv ve Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv». Qadılar, ükümde İslâmovnıñ kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetinde 2 yıl iştirak etmesini yasaqladı ve 1 yılğa azatlığını sıñırladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecek.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.
Rusiye akimiyeti İslâmovnı federal qanunğa zıt bir şekilde silâlı birleşme qurğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 1-inci qısmı), diversiyalar yapıp, büyük mülk zararı ketirgeninde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «a», «b» noqtaları), kütleviy haber vastaları üzerinden Rusiye topraq bütünligini bozmağa çağırğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatladı.


text:
Rusiye Naqliyat Nazirligi Keriç boğazından yürüşni dört künge, dekabrniñ 21-24-ne qapattı. Bunı "Cetel işleri maydanı" közetüv şuraşınıñ başı, Black Sea News ukrain haber agentliginiñ baş muarriri Andrey Klimenko Facebookta haber etti.
"2019 senesi dekabr 20-sinde Rusiye Naqliyat Nazirligi Keriç boğazında yürüşni dört künge - 2019 senesi dekabrniñ 21-inden 24-üne qadar - qapattı", - yazdı o.
Klimenkoğa köre, rusiye nazirligi, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnıñ demiryol açılışına ziyaretinden sebep Keriç boğazını qapattı.
"Ne içün? Çünki 23-ünde parovoznen Rusiye prezidentiniñ özü kelecek, 24-ünde ise - ilk poyez", - qay etti Klimenko.
Пpecc-cлyжбa MиHиcTepcTBa TpaHcпopTa Poccии B пяTHицy, 29 дekaбpя pekoMeHдoBaлa cyдoBлaдeлbцaM He BыxoдиTb B akBaTopию KepчeHckoro пpoлиBa.
Rusiye Naqliyat Nazirliginiñ matbuat hızmeti cuma künü, dekabr 29-ında gemilerge Keriç boğazınıñ suvlarına çıqmağa tevsiye etti.
Rusiye Naqliyat Nazirligi, Keriç köpründe tehnologik işlerniñ yapılmasından sebep, 2019 senesi dekarniñ 18-inden 25-ine qadar naqliyat yürüşi sıñırlana bile, dep ihtar etken edi.
«Grand Servis Ekspress» naqliyat şirketi noyabrniñ 8-nde saba Keriç köprüden ketecek Qırımnıñ yolcu trenlerine bilet satmağa başladı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Keriç köpründe poyezdlerniñ yürüşi açılmasında iştirak ete bile. Bunı jurnalistlerge Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov haber etti.


text:
«Qırım platforması» parlament fraktsiyalarara birleşmesi Qırım ile bağlı qanun leyhalarını azırlay. Yuqarı Rada olarnı mayısnıñ 18-ne ve avgustnıñ 23-ne qadar muzakere etecek ola. Bunı «İnterfak-Ukraina» agentligine «Ses» fraktsiyasından Ukraina millet vekili Rustem Ümerov aytıp berdi.
«Biz diger fraktsiyalarnıñ temsilcilerinen beraber mayıs 18-ne ve avgustnıñ 23-ne qadar işke tüşürmege istegenimiz qanun leyhalarınıñ cedvelini azırladıq. Şartlı olaraq, olarnı «Qırım platforması» qanun leyhaları dep adlandırdıq. Şimdi bu qanun leyhalarını azırlaymız ve ümüt etem ki, bularnıñ bir qısmı yaqın kelecekte qabul etilecek», – dedi Ümerov.
Ayrıca qayd etti ki, bu cedvelge 20-ge yaqın qanun leyhası kirsetilecek.
«Olardan tamır halqlar, Qırımtatar halqınıñ statusı ve Qırım meseleleri ile bağlı Ukraina Anayasasına deñişmeler kirsetilüvi aqqında ilk üçüni azırladıq. Bundan ğayrı daa suv teminatı, siyasiy mabüsler, «Qırım» serbest ticaret mıntaqasınıñ lâğu etilmesi aqqındaa da fikirler bar. Angi teşebbüslerniñ qabul etilüvi mayısnıñ 18-den evel, angisiniñ ise avgustnıñ 23-den evel daa üstün olğanı aqqında parlamentteki zenaatdaşlarımız, Nazirler kabineti ve Prezident ofisi ile beraber qarar alacaqmız», – dep qayd etti o.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Keçken künü Qırımda dört insan yañı koronavirus yuqunçından vefat etti, dep aytıla Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında. Bu statistikağa köre, umumen Qırımda 222 hasta COVID-19-dan vefat etti.
«2756 insan ambulator tedaviylevde (covid), 2515 insan hastahanede (covid ve pnevmoniya) buluna, 30 kişi observatorlarğa alındı. Umumen 12733 COVID-19 hastası qayd etildi. 8275 kişi tüzelip hastahaneden çıqarıldı», – dep bildirdi müessise.
Keçken künü Qırımda 211 koronavirus hastası qayd etildi. Rospotrebnadzor, yañı koronavirus hastalarınıñ sayısı dekabrniñ ortasında pek artacaq, dep bekley.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ aytqanına köre, koronavirus hastalığı tarqalğanı içün Qırımda yañı yıl korporativleri ve bayram furşetleri lâğu etilecek.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsev Keriç keçitiniñ havfsızlığını teşkerdi.
Bu aqta avgust 10 künü Keriçniñ Rusiye memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Keçitte havfsızlıq ve kurort mevsimi devamında yolcularnıñ sayısı artqanı zamanında işni teminlev meseleleri baqıldı», – denile beyanatta.
Belaventsev paromlarğa yüklev ketişatını da teşkerip turdı, birine köterilip baqtı.
«Deñiz müdirligi»niñ baş müdiri Gennadiy Dedkov daa bir iskeleniñ qurucılığı planları aqta bildirdi.
Keriç boğazından parom keçiti – işğal etilgen Qırımnı qıtaiy Rusiye ile bağlağan yekâne naqliyat arteriyasıdır.


text:
Qırımdaki hastahanelerde pnevmoniyağa oğrağan 182 hasta buluna, 11-iniñ alı ağır. Dört koronavirus hastasınıñ da alı ağır, üçü reanimatsiyada buluna.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq naziriniñ muavini Anton Lâskovskiy Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«157 insandan (koronavirus hastasından – QA) 4-üniñ alı ağır, 3 hasta 7-nci Aqmescit şeer hastahanesiniñ reanimatsiyasında ve bir hasta Kezlev şeer hastahanesinde buluna», – dedi o.
Lâskovskiyniñ malümatına köre, 110 COVID-19 hastasınıñ alı orta ağır, 43 hastanıñ alı bir qarar. Qırımda 2356 insan koronavirus sebebinden tibbiy közetüv altında buluna.
Keçken künü Qırımda 6 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Böylece, Qırımda 361 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 26-sı çetelden keldi, 74 kişi qomşu Rusiyeden keldi. 11 insan vefat etti. Aqyarda 160 COVID-19 hastası bar, üç kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiye federal leyhalarınıñ kerçekleştirilüvini Rusiye ükümetiniñ reis muavini Marat Husnullin idare etecek. Bu aqta Moskva kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi, dep haber ete TASS Rusiye haber agentligi.
«Keçken afta baş nazir Mihail Vladimiroviç Mişustinnen laf ettim ve Qırım Cumhuriyetiniñ kuratorı Husnullin Marat Şakirzânoviç olacaq, dep añlaştıq. Onıñnen de laf ettim, bu afta areket planınıñ tasdıqlanmasınen bağlı iş körüşüvi olacaq», – dedi Aksenov.
Qırım ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişaf meseleleri kuratorı Rusiye baş nazir muavini Dmitriy Kozak edi. Keçken afta o, Rusiye prezidenti memuriyetiniñ reber muavini vazifesine tayinlendi.
Vladimir Putin yanvarniñ 21-nde Husnullinni baş nazir muavini vazifesine tayin etti. Bundan evel o, Moskvanıñ şeer qurucılıq siyaseti ve qurucılıq meseleleri yolbaşçısınıñ muavini edi.


text:
Olarnıñ haberlerine köre, qırım müstemlekeniñ 120 mahbüsi baarniñ başından şartlı-müddetinden evel boşatmasını beklemekte. Ukraina qanunlarına binaen, komissiyanıñ alınğan qararına köre, makeme 40 yigirmi dört saatlıq içinde azat etilmesi aqqında ükümni imzalamaq kerek. Amma mahbüslerniñ şikâyetlerine binaen, müstemleke idaresi bu işni makemege daaa teslim etmedi. Telefon vastasınen belli olğanı kibi, bazıları makeme toplaşuvını bir aydan ziyade bekley.
Yüz bergen vaqianı Qırım penitentsiar hızmetiniñ reisleri izaatlamağa red eteler. «Endiden soñ er şey Moskvada baqıla ve çezile. Şartlı-müddetinden evel boşatuv meselesini bozmaylar, çünki Qırımdaki makemeler çalışmay ve Rusiye qanunlarına ne vaqıt keçecekleri belli degil»- dep bildirdiler olar.


text:
Qırımtatar faaliyetçisi, «Veciye Kaşka işi»niñ figurantı Asan Çapuh «stabil-qanaatlendirici» vaziette buluna, lâkin sağlığınıñ vaziyeti endişe doğurğanı içün Çapuhnı ekim tarafından teşkerilmesi içün hastahanege alıp baracaq olalar. Bunı yanvarniñ 12-sinde Qırım.Aqiqatqa qabaatlanğannıñ advokatı Ayder Azamatov dedi.
Advokat: «Onıñ vaziyeti şimdilik stabil-qanaatlendirici. O, özü azaçıq yüre bile, lâkin yalıñız adamlarnıñ yardımınen. O, sol ayağını şimdilik duymağanını ayttı, qolu boyunca da nasıldır endişeleri bar. Yanvarniñ 18-nde onı qoşma (tıbbiy – QA) teşkerüvge alıp baracaq olalar», – dedi.
Azamatovnıñ aytqanına köre, onıñ sağlıq vaziyeti boyunca vesiqalarnı almaq içün o, bir qaç malümat talabı yolladı.
O: «Tahqiqat izolâtorından alğan mektübimde, alıp barılğan hastahaneniñ tıbbiy hadimleri oña tahqiqat izolâtorı şaraitlerinde tedaviylenmege tevsiye ettiler, dep bildirile. Böyle tevsiye oldımı, yoqmı, neticeler nasıl edi, men bilmeyim. Bu mesele boyunca men tünevin (yanvar 11 künü – QA) hastahanege ve tahqiqat izolâtorına advokat talabı yolladım», – dep ilâve etti.
Yanvar 12 cuma künü Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi «Veciye Kaşka işi» figurantlarına apis muddetini eki ayğa uzattı.
Dekabrniñ 28-nde Aqmescitteki Semaşko adına hastahanede qırımtatar faaliyetçisi, «Veciye Kaşka işi» figurantı Asan Çapuhnıñ tıbbiy teşkerilüvi yapıldı. Ekimlerniñ hulâsası yılbaşı bayramlarından soñ beklenile.
65 yaşlı qırımtatar faaliyetçisi Asan Çapuh tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirdi ve acele surette hastahanege yatqızılmasına muhtac edi. Onıñ advokatı Ayder Azamatov imayesi altında bulunğannı şeer hastahanesine avuştırılmasını talap ete edi.
Noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar. Olarnı Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlaylar. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından yaqalanuvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apis etti.


text:
Yaltada qanunsız migratsiya yolunı açmaqta şeklengen, şeerniñ rusiye politsiyası hadimleri yaqalandı. Operatsiyanı sentâbr 18-inde gece keçirdiler.
Bunı Qırım Tahqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Cinayet gruppasınıñ teşkilcisi, Yalta şeerinde Rusiye İİN idaresiniñ vatandaşlıq bölüginiñ başı olağanı tayin etildi. Öz planını amelge keçirmek içün o, öz müavinini, "Massandrovskiy" politsiyasınıñ migratsiya bölüginiñ başlığını ve üç yerli adamnı celp etti. Olar, Rusiye vatandaşlığını tezce ve maniasız resmiyleştirmege istegenlerden qabar olmaqta aracı ediler", - denile beyanatta.
Qayd etile ki, şeklengen adamlarnıñ evlerinde ve iş yerlerinde tintüv yapıldı, tahqiqat içün meraqlı ola bilecek bütün kerekli vesiqalar tutulıp alındı. Şimdi dava iştierakçileri sorğularğa çekile. Rusiye tahqiqatı, olarğa qarşı sıñırlayıcı tedbirlerni saylamaq içün mahkemede muracaat etmege azır.
Cinaiy davanıñ tahqiqatını, Qırımda Tahqiqat komitetiniñ Baş tahqiqat idaresiniñ başı vazifesini becergen Vladimir Terentyev nezaret ete.
Tutulğan memurlarnıñ ya da advokatlarınıñ açıq tefsirleri yoq.


text:
Qırımda mahküm etilgen ukrainalı faal Vladimir Baluh №2 Keriç koloniyasında bulunıp, açlıqnı yañıdan daa başlamadı. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz noyabrniñ 5-nde Qırım.Aqiqat bildirdi.
Noyabrniñ 2-nde advokat Dmitriy Dinze ve Aqmescit arhiyepiskopı Kliment Baluhnı ziyaret etip olamadılar, çünki №2 Keriç koloniyası karantinde buluna.
Daa evel Baluhnıñ açlıqnı vaqtınca toqtatmaq qararı aqqında belli olğan edi. Advokat Dmitriy Dinzeniñ aytqanına köre, Baluh 200 kün açlıq tutqan soñ ülser ve pankreatit şübesi bar.
Bundan evel Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 5 yılğa mahküm etilgen Vladimir Baluhnıñ ükmüni qısmen yımşatıp, onı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. Bir aydan berli bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
«Daa 1991 senesi yanvar ayında vilâyette referendum olıp keçti. Qırımnıñ Ukraianağa berilüvine itiraz bildirile edi. Buña 81%-dan 93% qol tuttı. Aynı o vaqıt, 23 yıl evelsi, Qırımnıñ işğali olıp keçti. Barışıq sürette olsa da, işğal edi», – dep bildire Narışkinniñ sözlerini RİA «Novosti».
Ukraina yolbaşçılığı buña daa seslenmedi.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyeti muhtariyetiniñ Ukraina terkibinden çıquvı boyunca referendumnı keçirgen edi. Bundan soñ Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine «kirdi».
Ukraina yolbaşçılığı bunı tanımay, yarımada ise vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq belgilene.
1991 senesi dekabr 1 kunü bütünukraina referendumında Qırım sakinleriniñ 54% Ukrainanıñ mustaqilligine qol tuttı.


text:
Tomas Aquinas
Tomas Aquinas (lat. Thomas Aquinas) (1225-1274) - orta a'sir filosofiyasının' en' iri wa'kili, orta a'sir sxolastikasının' ta'rtipke salıwshısı. Orta a'sir teologı, filosofı ha'm ta'biyat izertlewshisi Ullı Alberttin' sha'kirti. Tomas Aquinas Xristian teologiyasının' tiykarg'ı printsiplerin, Aristotel ta'liymatına tiykarlana otırıp da'lilledi. Ol bolmıs tu'sinigine kewil bo'ldi. Bolmıs dep du'nyanı jaratqan xristian qudayın tu'sindi. Bolmıs ha'm ma'nisti ajıratıp, olardın' ulıwma ma'nisin ashıp tu'sindirip berdi.
Tomas Aquinas bolmıs aktuallıq da'rejelerden birinshisi retinde qaraydı. Onın' pikirinshe ha'r quday zattın' tiykarında bolmıs bar. Bolmıstın' to'mengi basqıshında forma tu'sindiriledi. Forma zattın' sırtqı ko'rinisi. Ekinshi basqıshında forma zattın' en' son'g'ı sebepshisi retinde ko'rinedi, ishki denesin du'zedi. (Mıs: o'simliklerdi alsaq boladı).
U'shinshi da'reje bul jerde forma ha'reket etiwshi sebep boladı. (Mıs: haywanat du'nyasın alsaq boladı). To'rtinshi forma materiyanı sho'lkemlestiriwshi printsip sıpatında emes, al materiyadan g'a'rezsiz turadı. Bul ruwx yamasa aqıl, Jan jasawshılardın' en' joqarg'ı da'rejesi.
Tomas Aquinas aqıldı Adam uqıplılıqlarının' en' joqarg'ı shegi dep tu'sindiredi. Ol o'z erki menen, aqıllıq da'rejesi menen jaqsılıqtı ha'm jamanlıqtı jaratadı.
Tomas Aquinas ta'liyamatı orta a'sirde u'lken a'hmiyetli orındı iyeledi. Onı Rim shirkewi ra'smiy tu'rde moyınladı.


text:
Rusiye ordusınıñ Ukraina ile sıñırlarda toplanması - NATO baş kâtibiniñ Avropa Birligi memleketleriniñ mudafaa nazirleri ile bugünki körüşmesiniñ esas mevzularındandır. Bunı jurnalistlergen Yens Stoltenberg noyabrniñ 16-nda aytışmalr başlamazdan evel bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
"Biz Ukraina reberligi ile sıqı bağdamız. Yaqınlarda prezident Zelenskıy ile laf ettim, tış işler naziri Dmıtro Kuleba ile korüştim. Ukraina ile sıqı işbirlik etmege ve oña siyasiy ve ameliy yardım köstermege devam etemiz", - dedi Stoltenberg.
Baş kâtip, İttifaq Ukrainanı "yalıñız sözlerinen degil", em de amellerinen desteklegenini bildirgen pek açıq-aydın signal yollağanını qoştı.
"İttifaqdaşlar Suvuq cenkten berli kollektiv mudafaanıñ eñ büyük küçlendirilmesini tatbiq ettiler. Biz şarqtaki ortaq memleketlerde, Qara deñiz bölgesinde arbiy bulunuvımıznı arttırdıq, quvetlerimizniñ cenkke azırlığını arttırdıq. Ve bu, NATO ittifaqdaşlarınıñ öz ortaqlarını qorumaq azır olğanına delâlet etken Rusiye içün pek açıq-aydın signaldır", - dedi Stoltenberg.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraian ile sıñırda aman-aman 100 biñ Rusiye askeri bulunğanını bildirdi.


text:
Ukraina halq deputatı, qırımlı iş adamı Rustem Umerov Ukrainanıñ Avropa Şurası Parlament assambleyası eyyetiniñ reis muavini olaraq saylandı. Bu aqta Umerov sentâbrniñ 20-nde Facebook saifesinde yazdı.
«Eyyet yolbaşçısı olaraq Yelizaveta Yasko («Halq hızmetçisi»), reisniñ birinci muavini olaraq Sergey Sobolev («Batkivşçına» umumukrain birleşmesi) saylanğan edi. Ukrainanıñ menfaatlarını beraber qorçalaycaqmız! İşanç içün sağ oluñız», – dep qayd etti Umerov.
Umerov «Ğolos» («Ses») firqasından Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı olaraq saylandı.
Hatırlatamız, sentâbrniñ 30-ndan oktâbrniñ 4-ne qadar keçirilecek Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ küz sessiyasında Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlarnıñ vaziyeti muzakere etilmeli.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 26-nda Rusiye eyyetini sanktsiyasız qaytarmağa razı oldı. Buña cevap olaraq Estoniya, Gürcistan, Latviya, Litvaniya, Poloniya, Slovakiya ve Ukraina eyyetleri toplaşuv salonını terk etti.
PACEniñ Rusiye eyyetiniñ rey aqqını ğayrıdan tiklemek qararından soñ Kreml Ğarpqa «Qırım vaziyetini ardı-sıra ve sabırlı bir şekilde añlatmağa» niyetlengenini bildirdi.


text:
Dekabr 26-dan itibaren 2013 senesi noyabr ayından başlap bugünki künge qadar Ukrainada olıp keçken müim adise-vaqialar, şu cümleden Qırım işğali aqqında leyha çalışmağa başladı. Sayttaki malümat 11 tilde derc etile.
Leyha koordinatorı, Ukraina prezidenti memuriyetiniñ mütehassısı Yarema Duh Radio Svoboda ile subetinde dedi ki, metnler üzerinde işte altmış terciman iştirak etti. Fotoresim, metnler ve olarnıñ tercimesi, sayt bedava yapıldı.
«Fevral ayından berli Ukrainada o qadar çoq şey oldı ki, olarğa qulaq asmamaq ve tarif etmemek imkânsızdır. Onıñ içün bizler ukraince añlamağan insanlarğa olarnıñ ana tilinde soñki yıl devamında Ukrainada olıp keçken vaqialarğa kendi noqtaiy-nazarını yetkizecek olamız», – dedi Duh.
Leyhağa dünyanıñ farqlı köşelerinde yaşağan ukrainler ve Ukrainanen meraqlanğan yabancılar qoşula. Böylece, Fedkoviç adına Çernovtsı universitetiniñ studentleri metnlerni inglizcege tercime ettiler, AQŞ ve Avstraliyada doğğan ukrainler ise teşkerdiler, dep bildirdi Duh.
Tezden metnler daa bir qaç tilde olacaq, şu cümleden ispan, yapon ve arap tilinde. Sayttaki fotoresimler sayısı da artacaq.


text:
Aqyarnıñ şeer mahkemesi Rusiye Federatsiyasında, artıq ise işğal etilgen Qırımda da yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüvde şeklengen Aqyar sakini Nuri (Yuriy) Primorovnıñ apis cezası aqqında qararını lâğu etmedi, dep haber ete 15 minut saytı.
Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov bildirdi ki, Aqyarnıñ şeer mahkemesi Nuri Primovnıñ apiske alınması aqqında qarar şikâyetini red etti. İmaye işbu qararğa lâğu instantsiyasında itiraz etmege istey.
Kürbedinov qayd etti ki, fevral 16-da aynı bu şekilde Ruslan Zeytullayevniñ şikâyeti red etildi. Mahkeme apiske alınğan şahıs ve imayecisi olmağanda keçirildi, böylece, adliyeciniñ aytqanına köre, «büyük hata yapıldı, çünki qabaatlanğan kişi mahkemede olmaq kerek».
Bu sefer, Kürbedinovnıñ aytqanına köre, mahkemede adliyeci oldı, lâkin Nuri Primovnı mahkemege ketirmediler.
Fevral 20-de Aqyarnıñ şeer mahkemesinde aynı iş boyunca qabaatlanğan Rustem Vaitovnıñ apiske alınmasına şikâyeti baqılmaq kerek.
Nuri Primov Ruslan Zeytullayev ve Rustem Vaitov ile beraber FSB hadimleri tarafından yanvar ayında yaqalanğan edi. Olarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesini bozğanında («Terroristik teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv ve bunıñ kibi bir teşkilâtta iştirak etüv») şeklene. Birinci instantsiya mahkemesi üçüni de 2 aylıq apis cezasına yaqaladı.
Kürbedinovnıñ malümatına köre, yaqalanğanlar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ nezareti altında bulunğan ediler, lâkin olarnıñ Hizb ut-Tahrir ile alâqası olğanını isbatlamadılar.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq naziriniñ muavini Anton Lâskovskiyniñ daa bir COVID-19 hastası vefat etkenini bildirdi.
"Bir çoq hronik hastalıqnen reanimatsiyada ağır alda olğan hasta vefat etti", - dedi o mayıs beşinde Aqmescitte matbuat jinferentsiyasında.
Lâskovskiyniñ malümatına köre, koronavirustan tedaviylenip turğan 105 adamdan beş adam ağır aldadır. Umumen Qırımda 2856 adam tibbiy nezaret altında buluna.
Umumen Qırımda 413 koronavirus hastası qayd etildi. 29-ı çetelden keldi, 74-ü – qomşu Rusiyeden. 297 insan tüzeldi. 12 COVID-19 hastası vefat etti. Aqyarda koronavirus qırğınlığı başlağanından berli 171 kişi hastalandı, üç insan vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İyülniñ 25-nde saba Qırımda COVID-19 koronavirus yuqunçı tarqalğanı içün 1376 insan tibbiy közetüv altında buluna, dep bildire Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Qayd etilgenine köre, 1376 insandan 812-si evde dinamik közetüv altında buluna, 482 kişi hastahanede, 82 insan observatorda qala.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ malümatına köre, umumen 1077 COVID-19 hastası qayd etildi. 224 insan Qırımnıñ tibbiy müessiselerinde tedaviylene, 820 kişi tüzelip hastahaneden çıqtı.
İyülniñ 24-nde Qırımda 21 koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Dünya sağlıq teşkilâtı (DST) koronavirus yuqunçınıñ peyda oluv farzlarınıñ episini aktual saya. Bu aqta teşkilât yolbaşçısı Tedros Ghebreyesus bildirdi, dep yaza Azatlıq Radiosı.
«Bazı gipotezalar red etilgenine bağlı sualler peyda oldı. Bütün versiyalar ileride talil ve tedqiq içün açıq qalğanını tasdıqlamağa isteyim», – dedi Ghebreyesus Qıtayğa yollanılğan DST mütehassıslarınen keçirilgen subetlerge esaslanıp.
Bu afta Qıtayda DST yolbaşçılığındaki missiya virusnıñ laboratoriyada peyda oluv tahminlerini az ihtimalli sayıp, bir daa baqmaycaq, dep bildirdi. Mütehassıslar esas gipotezalar virusnıñ yelqanatlardan peyda olğanını ve başqa ayvanlardan insanğa keçkenini bağlay, dep ayta.
«Bu missiya bütün cevaplarnı tapmaycağını aytqan edik, amma o, COVID-19 sebebi olğan koronavirusnı añlamamızğa yaqın olmamız içün müim malümat qoşacaq», – dep qayd etti Ghebreyesus.
Amerika Birleşken Devletleri DST mütehassısları bergen hulâsalarnı tedqiq etecek, dep bildirdi.
Prezident Donald Trumpnıñ sabıq Amerika memuriyeti yañı koronavirus Qıtaynıñ Uhan şeerindeki laboratoriyadan tarqalması mümkün edi, dep bildirgen edi. Qıtay Halq Cumhuriyetiniñ akimiyeti bunı inkâr etip, Uhan virusologiya institutı soy viruslarnı tedqiq etmey, dep qayd etken edi.


text:
Cumhuriyetçi Parti tarafından teklif etilgen namzet Donald Trump saylav kampaniyasınıñ ğalibi oldı. Wisconsin ştatında üstün çıqıp, o kendisi içün 276 saylavcınıñ reyini elde etti, ve Qoşma Ştatlarınıñ prezidenti olaraq saylanıldı.
AQŞ prezident saylavlarında ğalip olmaq içün 270 saylavcınıñ reyi kereklidir.
Ohio, Florida ve North Carolina kibi esas ştatlarda birinci olıp, Trump bayağı ögge çıqtı. Hillary Clinton ise saylavcılar eyyeti azaları arasında 215 rey qazana bildi.
Trump Texas ve Missouri ştatlarında ğalip oldı, Clinton ise New-York ve Californiada muvafaqiyeti oldı.
Saylavlarnıñ soñ neticesi North Carolina, Michigan, Wisconsin, New Hampshire ştatlardaki neticelernen bağlıdır. Közeticiler qayd eteler ki, saylavlardan aldın çoqusı soravlarda Clinton ögge çıqa edi, lâkin Trump bir sıra ştatlarda beklenilgeninden daa yahşı necilerge irişti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Türkiye tışqı işler naziri Mavlüt Çavuşoğlu ile Kiyevde körüşti. Poroşenko qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorumaq içün iş birligini quvetleştirmege çağırdı.
Bunı Ukraina devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildirdi.
Poroşenko qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ Qırımğa kiriş yasaqları aqqında hatırlattı. Prezident Türkiye bütün halqara toplulıqnen beraber Rusiyeniñ insan aqları saasında halqara talaplarğa riayet etmegenine cevap berecegine ümüt besley.
Türkiye tışqı işler naziri Ukraina prezidentine qırımtatarlarğa köstergen destegi içün minnetdarlıq bildirdi. Onıñ bildirgenine köre, Türkiye kelecek seneniñ başında keçirilecek Ukraina içün yatırımcılar ve donorlar konferentsiyasında iştirak etmege azır.
Türkiye tışqı işler naziriniñ malümatına köre, Türkiye Qırımnıñ tamır halqınıñ yaşayış şaraitlerini ögrenecek resmiy olmağan eyyetini yollaycaq ola.
Nazirniñ qayd etkenine köre, Türkiye Ukraina topraq bütünligine qol tutıp, Qırım işğalini tanımay ve tanımaycaq.
İşğal etilgen Qırımda ayırım ve repressiyalar aqqında ukrain ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar ep aytmaqta. Ukraina çetel işler nazirliginde bu vaziyetni «ekinci sürgünlik» olaraq adladılar. Mında eminler ki, Qırımda repressiyalarnıñ ögüni almaq vazifede yalıñız halqara toplulığı yardımcı ola bile.
Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin bildirgenine köre, Ukraina işgal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozulması, şu cümleden qırımtatarlarınıñ ğayıp olmasınen bağlı davalarnı halqara mahkemeler içün azırlay.


text:
Aluştada yerli akimiyet qırımtatar medeniyetiniñ ğayrıdan yaşartuvı ile oğraşqan Afuz Şahmurat adına AKNKO «Çaır-Dağ» yolbaşçılığını binağa kira añlaşmanı lâğu etmek mecbur eteler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına teşkilâtnıñ idare reisi Setya Kazakov bildirdi.
«Biz 1944 senesinden başlap, 20 yıl devamında milliy medeniyetniñ yaşartuvı ile oğraşamız. Amma şimdi işbu kira sebebinden fena alğa qaldıq. Meni şeer icraiy komitetke çağırıp, teşkilâtımız añlaşmanı lâğu etmek kerek olğanını bildirdiler, bundan soñ biz yañı yarışta iştirak etecekmiz eken. Men bu vaqıt devamında bina tamirine 200 biñ grivna masraf etilgenini añlattım. Bizge bu aqçanı nasıl qaytaracqlar dep soradım, çünki bizde bütün vesiqalar ve izinler elimizde bardır», – dedi Kazakov.
Onıñ aytqanı kibi, kira añlaşması 2013 senesi soñuna yetti, amma taraflardan iç biri itiraz bildirmegeni sebebinden ve buña Rusiye ve Ukraina qanunları ceetinden mania olmağanı içün añlaşma müddeti uzatıldı.
Şeer icra komitetinde kira boyunca qoşma añlaşmanıñ olmasını talap eteler.
«Şimdi ögümizde teşkilâtımızınıñ ğayrıdan qayd etilmesi aqqında mesele tura, amma bunı etsek, bina aqqımızdan marum qala bilecekmiz», – dedi Kazakov.
Şimdi teşkilât binasız qalmamaq içün Rusiye qanunlarında özüne eñ kelişken qayd etüv şeklini qıdıra.
«Bizde folklor mektebimiz bar, mında tahminen 40 bala qatnay, yuridik mesleatlar keçirile. Şunıñ içün şimdi binasız qalmağa mümkün degil. Evelleri bu bina içün beş yıl devamında memurlar ile tartıştıq. Eger de vaqtında qayd etilmesek, binanı bizden, şübesiz, tutıp alırlar», – dey Kazakov.
Onıñ aytqanı kibi, medeniy merkez Aluştanıñ Mirnıy qasabasındaki çoq qatlı binanıñ mağaz odasında yerleşe. Mirnıy qasabası– qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan yeridir.
Afuz Şahmurat adına AKNKO «Çaır-Dağ» qırımtatar milliy-medeniy cemiyeti 1994 senesi qırımtatarlarnıñ milliy adetleriniñ, tuvğan tiliniñ yaşartuvı ve gençlerniñ terbiye etilmesi maqsadı ile meydanğa ketirildi.


text:
Soñki eki yıl devamında qırımlılarğa esas Ukrainadaki aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmege yardım etken «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ sayısı üç qat arttı, şimdi 35 danesi bar. Bu aqta Ukraina tasil ve ilim nazirligi UNN ukrain haber agentliginiñ muracaatına bergen cevapta aytıla.
«2017 ve 2018 seneleri aliy tasil oquv yurtları esasında (Berdânsk, Dnipro, Zaporijjâ, İzmail, Kyiv, Melitopol, Mikolayıv, Odesa, Pervomaysk, Harkiv, Herson şeerleri) «Qırım – Ukrainadır» 35 merkezi çalışqan edi», – dep aytıla cevapta.
Nazirlikniñ malümatına köre, «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ 3 yıllıq işinde bu merkezler vastasınen oqumağa kirgenlerniñ sayısı eki qat arttı: 2016 senesi 153 qırımlı, 2017 senesi 204 qırımlı, 2018 senesi ise 227 insan oldı.
Nazirlik 2019 senesi kene de «Qırım – Ukrainadır» adlı 35 merkez çalışacaq, dep bildirdi.
Daa evel Ukraina tasil ve İlim nazirligi Qırım ve Donbas abituriyentleri içün talimat derc etken edi.


text:
Bundan gayrı qırımtatar cemiyeti, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen faalniñ boşatılmasını müzakere etmek ricasınen Türkiye prezidenti Recep Erdoğanğa muracaat ettiler.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyivka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutuldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 13-nde Bekirovnı eki ayğa apiske aldı. O, 2019 senesi fevralniñ 11-ne qadar nezaret altında qalacaq. Ukraina Tış işler nazirligi mahkemeniñ qararına qarşı «sert narazılıq» bildirdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene.


text:
Martnıñ 19-ında Aqmescit sakinleri patlavğa oşağan gürülti eşitti, ondan soñ kökte beyaz iz körünip başladı. Bunı içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları yaza.
Gürülti Aqmescitniñ çeşit köşelerinde eşitilgen, tışarıda signalizatsiya seslenip başlağan.
Bu tahminen 14:45-te olğan.
“Aqmescit tarafından küçlü patlav sesi keldi. 14:45. Bu ne olğanını kim bile?”, - içtimaiy ağda Qırım sakini yazdı.
“Bu “güdürdeni” eşitmemek mümkün degil edi. Bizde evelleri de karyerde bir şeylerni patlata ediler, bunıñ içün qıyaslay bilemiz… Amma bundan evel er vaqıt sirena yañğıray edi, bu sefer ise - olmadı”, - Qırım.Aqiqat ile Aqmescit sakini paylaştı.
İştimaiy ağlar qullanıcıları ve Rusiye matbuatı, sesniñ sebebi - uçaq ses baryerini ozğanı oldı dep tüşüne.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Avropa insan aqları mahkemesiniñ iyünniñ 11-nde qabul etken qararını yerine ketirip, qırımtatar faali, birinci derece saqatı Edem Bekirovğa kerekli tibbiy yardım köstermek kerek.
Bu aqta Ukrainanıñ Viyana halqara teşkilâtlardaki daimiy vekili İgor Prokopçuk OSCE Daimiy şurasınıñ toplaşuvı vaqtında ayttı, dep bildire «Ukrinform» ukrain haber agentligi.
«Rusiye işğalci akimiyeti eñ çoq ihtiyacı olğan Ukraina vatandaşlarına kerekli tibbiy yardım köstermemege devam ete. Avropa insan aqları mahkemesiniñ iyünniñ 11-nde çıqarğan qararına baqmadan, olar qırımtatarı, birinci derece saqatı Edem Bekirovnı hastahanege yollamay», – dedi o.
Prokopçuk çetel eyyetlerine Rusiye ilhaq etken Qırımda «qırımtatarlar ve ukrainlerge qarşı siyasiy taqipler devam ete», dep hatırlattı.
Avropa Birliginiñ OSCE missiyası da işğal altındaki Qırımda insan aqları vaziyeti kerginleşkeninden qasevetlengenini bildirdi.
«Qanunsız ilhaqqa qarşı çıqqanlarnıñ, hususan qırımtatarlarnıñ, taqip etilüvi acele toqtamalı. Rusiye bunı toqtatıp, qanunsız şekilde tutulğan bütün Ukraina vatandaşlarını azat eter, dep bekleymiz. Avropa Birligini tutulğan faal Edem Bekirovnıñ sağlığı fenalaşqanı pek qasevetlendire. Oña kerekli tibbiy yardım kösterilecek, dep bekleymiz, Avropa mahkemesi bunıñnen bağlı qarar alğan edi. Yarımadada halqara standartlarğa tolusınen riayet etilmesine çağıramız», – dep bildirdi AB OSCE temsilcileri.
Rusiye FSBsi tarafından silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ imayesi oña «kerekli tibbiy tetqiq yapılmadı», dep tüşüne. Bu aqta Bekirovnıñ advokatı Aleksey Ladin SİZOnıñ tibbiy bölük hadimlerinen laf etip, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Emin Paşa – meşur riyaziyatçı, islâatçı alim, doğma Qırımlı olğan Hüseyin Rıfqınıñ oğlu ve Cambridge universitetini bitirgen birinci qırımtatarıdır. XIX asırnıñ birinci yarısında Osmanlı imperatorlığınıñ yañı parlaq vekillerinden biri oldı.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Bekirovanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Cbssr.ibb.gov.tr ve Gezgindergi.wordpress.com saytlarından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
Tünevin tışarıda bir qadın meni toqtatıp: "Sizde mında supermarket qayda? Alma almağa isteyim", dep soradı. Men oña meyvanen tükânçıqnı kösterdim - qıyıştı. Qomşu tükânnı - daa pek qıyıştı. Aqşam edi, bazar endi qapaldı, bunıñ içün bazar tarafına men kösterip de oturmadım. Qadın ise: "Maña "Pâtöroçka" kerek! Ya da "Aşan", ya da "Avoska", dep qıçırıp yiberdi. "Siz mında Qırımda ne yapıp qoydıñız, olacaq bir supermarket de yoq!" Soñ ağlap da başladı, amma bu, bellesem, sıcaqtan.
Mında ise supermarketler yoq. Şimdi "PUD" degen bir şey bar, amma yahşısı anda bir şey almamaq. Andaki mal bizim degil, ketirilgen, eñ yahşı ihtimalde - Krasnodardan. Bazarğa, er kes - bazarğa. Anda da hucur mal çoq, men bunıñ aqqında yazğan edim, amma sağlam sebze ve meyvalar ep bir çoqluqta.
Yerli sakin olmaq güzel: satıcılar seni bile, bu qaşqavalnı almañız, bu balıqnıñ endi qoqusı bar, dep, kerçekni aytırlar. Turistlerge ise olar böyle demez, qazanmaq kerek de. Mına kurortqa kelgenler ketirilgen erzaqnı em aşay.
Amma kurortçı - o, çoqusı alda, yalıda. Plâj resimlerini bir kere daa köstereyim, buña oşay.
Plâjlarnıñ toluca ve boşça yerleri de bar, amma çoqusı böyle sıfatta. Kefeniñ yalı kenarı da raatlanıyıcılarnen tolu degil.
Temiz, sabadan sipireler, çeçek suvaralar - pek dülber. Turistni bekleyler, oña avlanalar. Mına, dersin, avgust ayı, şeer raatlanıyıcılarnen tolu olmaq kerek. Amma yoq, meskenni kirağa bermege tırışmağa devam eteler.
Ve ebet, ekskursiya satmaq içün de turistlerge bir av bar. Kefe merkezinde bu yıl bu tur noqtalarnıñ ne qadar peyda olğanını tasavur etip olamazsıñız bile. Türlü noqtalar, türlü tur operatorlarından.
Kefeden "Taygan" arslanlar parkına kezinti 850-700 ruble. Parknıñ özünde de kiriş 1000 ruble. Anda barıp keldim - güzel, ebet, amma sıcaq! Ayvanlarda sıcaqtan horlana, zornen nefes alalar.
Amma romantika ve güzellikke uzanğan turistler de bar. Mına Grinniñ müzeyine nevbet. Ne güzel!
Ve, niayet, sadece plâjda küneşlenmek mümkün. Amma mında mıqayt olmaq kerek - bar da sizni Afrika qıraliçesi kibi saylarlar/ Men bunıkördim. Qıraliçe ayrette qaldı!
Armen Haçaturov, kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qırımlı faallerniñ bir gruppası mahküm etilgen ukrain faali Volodımır Baluhnıñ ailesi içün maddiy yardım toplay. Facebookta para toplanacağınen bağlı ilân berilgeninen sayuvlı saatlar içinde yarımadada ve Ukrainanıñ qıta qısmında yaşağan insanlar seslendi, dep ikâye ete Qırım.Aqiqatqa aqça toplamaqnıñ teşebbüsçisi olğan Yelena Antonova.
«Biz keçken afta soñunda Volodyanıñ evine bardıq, o aileniñ yaşayışını kördik ve yardımğa muhtac olğanlarını añladıq. Paralarnıñ bir qısmınen cöremeni tölep, digerini – anasına yollaycaq olamız. Evinde soba yaqıla, belki odun kerek olur, çünki qadın yañğız qalacaq. Onıñ ailesi para istemedi, bu bizim teşebbüsimiz, biz böyle şey körmegen edik, yardımsız qaldırmaq olmaz, er zaman yardım etken edik», – dedi teşebbüsçi.
Kremlniñ nezaretindeki Aqşeyh rayon mahkemesi yanvarniñ 16-nda, patron saqlağanında qabaatlanğan ukrain faili Volodımır Baluhnı üç yıl ve yedi ayğa yaşav tarzı koloniyağa yollamağa ve 10 biñ rublelik cöreme tölemeknen (tahminen 4,6 biñ grivna – QA) cezalamağa qarar berdi.
Bundan evel rus prokurorı, mabüsnı 5 yıl ve 1 ayğa azatlıqtan marum etip, yaşav tarzı koloniyağa yollamağa ve 20 biñ rublelik (tahminen 9,2 biñ grivna – QA) cöreme ödemesinen cezalanmasını talap etken edi.
FSB Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tutıp alğan edi. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardağında 90 dane patron ve bir-qaç TNT blokları tapılğanını beyan etken edi.
Baluhnıñ imayesi, o ukrain tarafdarı olğanı sebebinden – divarındaki yazı ve azbarında Ukraina bayrağı asılğanı içün – basqılarğa oğratılğanını tasdiqlay.


text:
Advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyev, noyabr 30 künü aqşam Qırımnıñ memuriy sıñırında rus sıñırcıları tarafından bir «operatsiya» keçirilgeni sebebinden tutılğanlarını bildirdiler. Bunı Kurbedinov Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında haber etti.
«Bizni tahminen bir-buçuq saat tuttılar. Pasportlar teşkerilgen yerden bizni ayrı odağa alıp kettiler ve soñra meni ve menim şideşimi (Edem Semedlâyevni – QA) sorğudan keçirdiler. Olar dediler ki, olarda bir operatsiya ötkerile ve tertip deñişti. Bu sebepten olar yerinde degil de, ayrı odada sorğu keçireler», – dedi Kurbedinov.
Advokatnıñ sözlerine köre, Rusiye sıñırcıları olarnı memuriy sıñırdan yiberdiler ve şişeler Kyivke yol tutalar.
Bundan evel Qırımlı advokat Emil Kurbedinov, Rusiye sıñır hızmetiniñ hadimleri Qırımnıñ memuriy sıñırında onı eki kere tutqanını beyan etken edi. Onı sözlerine köre, ilk kere böyle bir şey 22 sentâbrde, qitaiy Ukrainağa çıqqanları vaqıtta olğan edi, o vaqıt advokatlarnı bir saatten ziyade tutqan ediler. Böyle adiselerniñ sebebini Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyev öz zenaatınen ve faaliyetinen bağlaylar.
Qırım2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukainanıñ qıtaiy qısımı ve yarımda arasında asılında memuriy, lâkiv fakt olaraq kerçek «sıñır» keçirildi. Memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Adele Wiegand | 719 Followers5 Sınıf Türkçe çalışma Kitabı Indir معرض الصور
| إطلع على كل التحديثات 51 صور عن 5 sınıf türkçe çalışma kitabı indir
من عند 51 .المستخدمين 2020-2021 Yılı 5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı (Anıttepe) pdf indir, 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayıncılık, Anıttepe Yayıncılık 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı - Komisyon Nadir, 5. Sınıf Türkçe Kitabı Cevapları Anıttepe Yayınları - Türkçe Ödevim, 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 46-47-48-49-50-51 Cevapları, Anıttepe Yayınları 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı 2020 – 2021 Pdf, Anıttepe Yayıncılık Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 5. Sınıf, 5. Sınıf Türkçe 3. Tema Sonu Değerlendirme Cevapları - YouTube, 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Anıttepe Yayıncılık 2022, 5.Sınıf Türkçe Anıttepe Yayınları Ders Kitabı 4.Tema Sayfa 118-134. نقوم بجمع أفضل الصور من مصادر مختلفة نشرها العديد من المستخدمين حول 5 sınıf türkçe çalışma kitabı indir.