text:
2018 senesiniñ kiriş kampaniyası devamında onlarce qırımlılar ukrain kollecleriniñ studenti oldı. Olar daa alışıp da yetiştirmediler, 2019 senesi kiriş kampaniyası başlandı.
Oktâbrniñ başında Ukraina Tasil ve İlim nazirligi, 2019 yılda kiçik mütehassıs tasil-kvalifikatsiya derecesiniñ aluvı içün oquvğa qabul etüv şartlarını (ileride - Şartlar) (2018 senesi oktâbr 10-undan №1082 TİN emri) tasdıqladı
“Kiçik mütehassıs tasil-kvalifikatsiya derecesiniñ aluvı içün oquvğa qabul etüv” - III bölükniñ 5-inci maddesinde qayd etile:
“Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan ya da andan 2019 senesi yanvar 1-inden soñ köçken şahıslarnıñ oquv yurtlarına qabul etilmesi №560 emrinen tesbit etile”.
Yani Şartlar, qıta Ukrainanıñ kolleclerine ilhaq etilgen Qırımdan balalar sadeleştirilgen sistema boyunca kire bilecegini tayinley. Bunıñ içün olar 3 imtiannı tapşırmalı: ukrain tili, Ukraina tarihi ve profil imtianı.
Bundan ğayrı, Şartlarda, qırımlılarnıñ imkânlarını közde tutıp, esas müddetler belgilengen:
- Vesiqalar 2019 senesi iyül 1-den 13-üne qabul etile.
- Kiriş imtianları 2019 senesi iyül 14-ten 21-gece tapşırıla.
- Oquşqa qabul etüv 2019 senesi iyül 23-üniñ saat 12:00 qadar yapıla.
Qırımlılarnıñ kirmek aqqı olğan oquv yurtları, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan şahıslarnıñ, aliy ve üner-tehnika tasilini alması icün vesiqa qabul etüv qaidelerinen (24.05.2016 senesinden №5690 TİN emri) belgilengen, bu imkân aliy oquv yurtlarınıñ terkibinde olğan kolleclerge de ükümsüre.
“Qırım Ukraina” tasil merkezleri çalışqan aliy oquv yurtlarını baqsaq, kelecek yılda qırımlılar kire bilecek kollec cedvelini tizmek mümkün
2019 senesi kkiriş kampaniyasınıñ soñ qaidelerini, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan şahıslarnıñ, aliy ve üner-tehnika tasilini alması icün vesiqa qabul etüv qaidelerinen (24.05.2016 senesinden №5690 TİN emri) baarde peyda olacaq deñişmeleri belgilecek.
Ukraina sizni bekley!
Oleg Ohredko, “Almenda” şirketiniñ ekspert ve analitigi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün


c: text/html

text:
Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) mayıs 24-te ğayıp olğan Bağçasaray sakini Ervin İbragimovnıñ taqdirini qasevtlengenini bildirgen beyanatnı taqdim etti.
QMDİ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovğa ve uquq qoruyıcı organlarına Ervin İbragimovnı tapmaq içün bütün imkânlarnı qullanmaq muracaatınen bulundı.
«Müftiyat bu meseleni nezaret astında tuta», – dep aytıla bryanatta.
Bundan da ğayrı, Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi bu vaqia boyunca er angi malümatnı elde etkenlerni bunı QMDİ-ge bildirmege çağırdı.
Devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov mayıs 24-te gece hırsızlandı, onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovnı qıdırmağa başladı.
Mayıs 24-te Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Google Maps servisi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ meskün yerlerine eski adlarnı qaytardı, bundan evel bu adlar Ukraina Yuqarı Radası tarafından qabul etilgen dekommunizatsiya aqqında qanunğa esaslanıp deñiştirilgen edi.
Eski adlar ilâveniñ em rus, em de ukrain variantında kösterile.
Afta ortasında Google harita servisi bir sıra meskün yerleriniñ adlarını deñiştirdi, Krasnoperekopsk şeerini Yañı Qapu, Lenino köyüni – Yedi Quyu, Kefe civarındaki Orconikidze kurort köyüni – Kaygador, Krasnogvardeyskoyeni – Qurman, Kirovskoyeni – İslâm-Terek dep adlandırdı. Rusiye ükümeti tarafından tayinlengen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov bu adlarnıñ deñiştirüvini «Kiyevniñ rusofobiya yayğarası» dep adlandırdı.
Mayıs 5-te Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bundan evel Yuqarı Rada tarafından qabul etilgen «Ukrainada kommunizm ve natsizm totalitar nizamınıñ takbih etilmesi ve olarnıñ timsalleriniñ teşviqatını yasaq etilmesi aqqında» qanunını imzaladı. Qanun boyunca, sovet reberiyetinen bağlı bütün coğrafik adlarnı deñiştirmeli. Qırımda 75 meskün yeri ve beş rayonnıñ adı deñiştirildi. Yañı adlarnıñ çoqusı qırımtatardır.
Yuqarı Radada fermannı muzakere etkende, halq deputatı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov parlament tribunasından yañı adlar fermannıñ imzalanğanından başlap qullanmasını teklif etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Fax tamiri,fax tamir servisi,fax tamircisi,fax tamiri ekonomik fiyatlarla yerinde yapılır.Arıza tespiti ücretsizdir.Hiçbir markanın yetkili servisi değiliz.brother faks tamiri,brother fax tamiri,brother faks tamircisi,brother fax tamircisi,brother faks tamir servisi, brother fax tamir servisi,hp faks tamiri,hp fax tamiri,hp faks tamircisi,hp fax tamircisi,hp fax tamir servisi,hp faks tamir servisi,hp yazıcı tamiri,hp printer tamiri,hp yazıcı tamircisi,hp printer tamircisi,hp yazıcı tamir servisi,hp printer tamir servisi,oki yazıcı tamiri,oki yazıcı tamircisi,oki yazıcı tamir servisi,oki printer tamiri, oki printer tamircisi,oki printer tamir servisi,samsung faks tamiri,samsung faks tamircisi,samsung faks tamir servisi,samsung fax tamiri,samsung fax tamircisi,samsung fax tamir servisi,samsung yazıcı tamiri,samsung yazıcı tamircisi,samsung yazıcı tamir servisi,samsung printer tamiri,samsung printer tamircisi,samsung printer tamir servisi, xerox faks tamiri,xerox faks tamircisi,xerox faks tamir servisi,xerox fax tamiri,xerox fax tamircisi,xerox fax tamir servisi,xerox yazıcı tamiri,xerox yazıcı tamircisi,xerox yazıcı tamir servisi,xerox printer tamiri,xerox printer tamircisi,xerox printer tamir servisi,panasonic faks tamiri,panasonic faks tamircisi,panasonic faks tamir servisi,panasonic fax tamiri,panasonic fax tamircisi,panasonic fax tamir servisi,panasonic yazıcı tamiri,panasonic yazıcı tamircisi,panasonic yazıcı tamir servisi,panasonic printer tamiri,panasonic printer tamircisi,panasonic printer tamir servisi,kollu facit tamiri,kollu facit tamircisi,kollu facit tamir servisi,kollu facit satışı, Avcılar, Bakırköy, Bahçelievler, Bağcılar, Güngören, Esenler, Bayrampaşa, Zeytinburnu, Fatih, Eminönü, Beyoğlu, Beşiktaş, Şişli, Kağıthane, Sarıyer, Gaziosmanpaşa, Eyüp,Küçükçekmece, sefaköy, Halkalı, Merter, Karaköy,Büyükçekmece,İkitelli,Yenib osna,Topçular,Demirkapı,Edirnekapı,To pkapı,İstoç,
Levent,Etiler,Taksim, 0542 6338251
Adres: İstanbul içi Avrupa Yakası her semt yerinde tamirat
Şehir: İstanbul
Fiyat: 0 YTL


text:
Türkiye paytahtı Ankarada mayıs 13-te Qırımtatar Yaşlıq Qurultayı başlandı. Bu aqta Qırımtatar resurs merkezi bildire.
«Merasimde 150-den ziyade Ukraina, Bulğaristan, Romaniya, Aqrusiye, Poloniya, Litvaniya, Almaniya, Felemenk, İsveçiya ve Türkiyeden delegatlar iştirak ete», – dep aytıla beyanatta.
Qırımtatar Yaşlıq Qurultayınıñ sekizinci toplaşuvı Ankarada mayıs 13-15 künleri keçirilecek.
Bundan evel forumda Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan delegatlar iştirak etecekleri aqqında bildirile edi.
Keçken sene Türkiyede Bütün dünya qırımtatar kongressiniñ toplaşuvı keçirildi.
Bu künleri New York şeerinde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Tamır halqları meseleleri boyunca daimiy forumınıñ 15-inci sessiyası keçirile. BMT Tamır halqları meseleleri boyunca daimiy forumı 2000 senesi iyül 28-de qabul etilgen İqtisadiy ve İçtimaiy Şurasınıñ 2000/22 rezolütsiyasına esaslanıp teşkil etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Tış işler Nazirliginiñ informatsion siyaseti departamentiniñ müdiri Yevğen Perebiynis bildirdi, haber ete RBK-Ukraina.
«Olarnıñ qabul etken qararlarnı qabul etmege aqları bar. Bizler olarnıñ qararlarını añlaymız, çünki şimdi Qırımda qırımtatarlarnıñ vaziyeti pek ağır ve murekkep. Qırımtatarlar Ukraina topraq bütünligine qol tutqanlarını, Qırım işğali ve qanunsız referendumnı tanımağanlarını bilemiz», – qayd etti Perebiynis.
O, şunda emin ki, qırımtatar vekilleriniñ yapqan areketleri «Qırım Ukrainanıñ oldı, bar ve olacağını» tasdıqlaycaq.
Tünevin Meclis eki temsilcisini Qırım nazirler Şurasına çalışmağa yolladı. Böyle etip, Qırımda öz başına ilân etilgen ükümet «baş naziriniñ birinci muavini» Lenur İslâmov oldı, milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca cumhuriyet komitetiniñ reis vazifesine Zaur Smirnov tayin etildi.
Bugün, aprelniñ 2-de, Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası olaraq adlanğan qanunsız Qırım parlamentiniñ prezidiumı mezkür tekliflerni tasdıqladı.


text:
Kıbrısnıñ grek yağı yaña prezidentın saylıy
Nikosa – Könyaq Kıbrısdağı greklär bügen yaña prezidentın saylıy. Bu saylaw şul uq waqıtta alğa taba, Yewropa Berlege eçendä kommunist citäkçe tarafınnan citäklänäçäk berdän ber il bulu üzänçelegen belgeläwdä dä zur rol uynıy. Prezidentlıq saylawınıñ ikençe turı öçen ike namzät köräşä. Berse kommunist partiäsennäñ Demetris Christofias, ikençese uñ-qanat partiä namzäte elekke tışqı eşlär ministrı İoannis Kassoulides. İke namzättä, Kıbrısnıñ tönyaq törek yağı belän könyaq grek yağın berläşüen yaqlıy. Kıbrıs 1974 yılda bulğan suğıştan soñ ikegä ayrılğan ide. Könyaq Grek yağı Yewropa Berlege ile bularaq tanılsa, tönyaqtagı, "Tönyaq Kıbrıs Törek cömhüriäte" barı tik Törkiä tarafınnan ğına tanıla.


text:
Nepalnıñ ğarbindeki dağ rayonlarında yolcu uçağı radarlardan ğayıp oldı. Uçaqta eñ azından 21 yolcu ve hadimleri bar, dep haber ete BBC memleket akimiyetiniñ malümatına esaslanıp.
Berilgen malümatqa köre, Pokhara-Jomsom seferli uçaq uçıp çıqqanından 20 daqqa keçken soñ bağğa çıqmadı.
İlk malümatlarğa köre, uçaqta eki çetel adamı ve eki bala bar edi.
Al-azırda aviatsiya yardımınen uçaqnı qıdırmağa devam eteler, amma ava bozulğanından sebep qıdıruv işleri zor keçmekte.
1949 senesinden başlap, ilk uçaq Nepalda engende, aman-aman 70 uçaq qazası yüz berdi, tahminen 700 insan elâk oldı.
2013 senesi havfsızlıq talaplarına riayet etilmegeninden sebep Avropa Birligi Nepal ava şirketlerine Avropa Birligi memleket-azaları üzerinde uçaq seferlerini kerçekleştirmege yasaq etti.


text:
Ukrain rejissöri Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» vesiqalı filmini mayıs 18-de Cannesta taqdim etecekler. Mayıs 13-te Cannesta 68-inci kinofestivaliniñ resmiy açılışı olıp keçti.
Bunı film rejissöri Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ malümatına köre, film Short Film Corner leyhası çerçivesinde kösterilecek. Levhada – qırımtatarlarnıñ üç nesili bar – 70 yıl evelsi sürgünlikni körgenler, qaytqanlar ve Qırımda doğğanlar.
Rejissör Qırım.Aqiqatqa qayd etkeni kibi, film mütehassıslarğa kösterilecek, böyle etip levhanı telekanallarda DVD ve diger vastalar ile kösterecek distributerni tapacaq olalar.
Rejissör Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» filmi birinci halqara mukâfatqa nail oldı – Houstondeki kinofestivalde Bronze Remi Award mukâfatını aldı.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
Köy ocası zenaatınıñ ğururnen aytılğan zaman uzaq keçmişte qaldı. Bugünde köy meklepleriniñ kollektivleri esasen pensioner ve qadınlardan ibarettir – bunıñ sebebi pek ufaq aylıqlar.
Qırım mekteplerindeki ocalar ayda orta esapnen 15-25 biñ ruble alalar. Er şey iş yüküne, iş stajina ve mektep müdiriyetiniñ birine meyiline bağlıdır. Şunıñ içün adetince 20 biñ ruble aylıqnı büyük staji olğan ocalar ala. Genç mütehassıslar içün 12-15 biñ ruble qazanalar.
Keçenlerde tanışımnı kördim, onıñ qızı pedagogika aliy oquv yurtunı bitirip, mektepke işke kirdi. Sorayım, şini becerip olamı, begenemi, yoqmı. Anası dey, qızı mektepten ketken çünki aylığı 12 biñ edi ve şimdi bazarda satıcı oıp çalışa. Ve bu pek sıq-sıq olğan bir şey. Pedagogika oquv yurtlarınıñ mezunları mektepke ketmege bile tüşünmeyler, çünki evelden anda ne olacağını bileler.
Qırımdaki bir çoq oca esas işine zarar ketirip, daa başqa işnen oğraşmağa mecbur olalar – kim repetitor olıp, yardımcı hocalıqnen oğraşa, bazıları qoşumça çalışuvnen yed oğraşalar. Nasıldır etip sağ qalmaq kerek de. Köylerde ocalar azmı çoqmı ziyade iş almaq içün bir qaç fenden ders bereler. Neticede tasilniñ keyfiyeti zarar köre.
Qırımdaki bir çoq oca esas işine zarar ketirip, daa başqa işnen oğraşmağa mecbur olalar – kim repetitor olıp, yardımcı hocalıqnen oğraşa, bazıları qoşumça çalışuvnen yed oğraşalar
Soñra, kütleviy haber vastalarında köy mekteplerinde mukâfat ücretiniñ suistimalı aqqında oquğanda asla ayrette qalmaysıñ. Bellesem, bazıda mektep müdirleri böyle bir şeyni, ocalar ketmemesin dep yapalar.
Qırımnıñ aliy oquv yurtları abituriyetler ve studentler içün talaplarını biraz tüşürgeni köy mekteplerniñ mezunlarını qurtara. Amma, gumanitar fakültetlerde tasil saasında bazı meseleler olğanını daa qulaq asmasalar, hassas fakültetlerde böyle bir şey yoq. Bunıñ neticesi de, bu zenaatlarğa abituriyentler yetmey, bücetke bile. Mında birinci ya da ekinci sessiyadan oquvdan çıqarılğanlarnıñ sayısı yoñ çoq.
Böyle şaraitte em cısmen, em ruhiy ceetten qıyın
Genç mütehassıslarnıñ mektepke ketmeleriniñ sebebi yalıñı ufaq aylıq degil. Yazıq ki, amma kettikçe ocalarnıñ aqları ep azlaşa, mecburiyetleri ise ziyadeleşe. Böyle şaraitte em cısmen, em ruhiy ceetten qıyın.
Mekteplerge mütehassıslarnı celp etmek maqsadınen, 2020 senesinden başalp Qırım «Yurt ocası» Rusiye programmasına qoşuldı. Qırımnıñ kuçuk şeer ve köylerine köçken ocalar, programma iştirakçileri 1 million reble bir defa berilgen nefaqa ala bileler. 2021 senesi Qırımnıñ 10 mesken yerinde bu programma boyunc 33 vakansiya açıldı.
Nasıl vakansiyalar olğanını baqmağa istedim. Söz, köy mektepleri aqqında ketkenine emin edim. Amma közü qayttı. Vakansiyalarnıñ aman-aman yarısını Yalta, Aluşta vu Sudaq mektelperi alğan. Amma programmağa köre, yurt ocası çalışmalı!
Mına böyle şekilde köy mektepleri yaşay: «sağ qalmaq emir etildi» printsip boyunca.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
İşte, Ofis ve onıñ vazifeleri aqqında tafsilâtlıca ikâye etmege isteymiz.
Qırım platformasınıñ qurulış sammitinde Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy şunı qayd etken edi: ”Biz bu Sammitni, tek adı olsun dep keçirmeymiz. Qırım mevzusı halqara kün tertibinden kelecek yedi yıl devamında da yoq olmamalı. Onıñ içün biz, endiden başlap, ameliy faaliyetnen ve pek muayyen meseleler etrafında ğayretlerimizniñ yönetüvinen oğraşmalımız. Faaliyetimizni devam ettirmek maqsadınen Qırım platforması Ofisi meydanğa ketirildi”.
Devletimizniñ başlığı qayd etkeni kibi, Qırım platformasınıñ içki treki Ukraina devlet akimiyet organlarını, ecnebiy devletlerni, halqara teşkilâtlarnı ve Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarını yönetüv ve aralarında bağ tutuv içün hızmet etecek bir meydançıq olaraq hızmet etecek Qırım platforması ofisi şeklinde devam ete.
Ofisniñ esas vazifeleri Qırım platforması çerçivesinde amelge keçirilgen tedbir ve leyhalarğa ekspert, konsultativ, haber ve başqa qol tutuvnı berüvdir.
Bundan ğayrı, Kıyivdeki ”Qırım habı” vazifesini becergen Ofis avuştırılğan çeşit türlü Qırım akimiyet organlarınıñ, Ekspertler ağı azalarınıñ ğayretlerini birleştirüv, beraberlikte vatandaşlarnı qabul etüv, yerli ve halqara ekspertlerniñ iştiragi ile Qırımnı işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüvge bağışlanğan tedbirlerni keçirüv içün hızmet etecektir.
Qırım platforması Ofisiniñ teşkil etilmesine Temsilciliknen işbirlikte devletimizge bularnıñ episini amelge keçirmege yardım etken ortaqlarımız qol tuttı. Azırlav ceryanınıñ çeşit türlü basamaqlarında bizge müim qol tutuv köstergen İnsan aqları boyunca Ukraina-Helsinki birligi, Qırım SOS cemaat teşkilâtı, International Partnership for Human Rights (IPHR) – (İnsan aqları oğrundaki halqara ortaqlıq (Belçika), ”Renaissance” halqara fondu ve Taras Şevçenko adına Kıyiv milliy universitetine minnetdarlığımıznı bildiremiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov, Rusiye maliye nezaretiniñ terroristler cedvelinde nasıl tapılğanı aqqında tafsilât belli oldı. İşğal etilgen Qırımnıñ prokuraturası tarafından Rusiyeniñ territorial bütünlügine qast etkeninde qabaatlanğan İlmi Umerov, yanvar 4 künü «Hromadske TV» efirinde vaziyetni özü añlattı.
«Men bu cedvelde bar olğanımnı tesadüfen ögrendim. Bese-belli, bu cedveler çoqtan berli tertip etilgenler, men olarnıñ tertip etilgen tarihını bilmeyim. Yañı yıldan ögüne men borçlardan qurtulmağa qarar aldım, ve 22 sentâbr 2016 senesi Meclis toplaşuvında iştirak etkenim içün işğalci akimiyetiniñ mahkemesi tarafından maña belgilengen para cezasını töleycek oldım», – dedi Umerov.
Lâkin memuriy qanun bozuvı içün tain etilgen kiçik cezanı töleycekte, Aqmescitte RNKB bankınıñ bölüginde ödememi qabul etip olamadılar. Aqmescitte ödemeni Umerovnıñ advokatı ve onıñ yardımcısı tölemege tırışqan ediler. Bağçasarayda da onıñ qızı Ayşe banknıñ bölüginde ştrafnı ödep olamadı. İlmi Umerov bank bölügine kelgen soñ, bank hadimleri, idarecilerinen aqıl tanışıp, añlattılar ki, o «bir de bir ekstremistler cedvelinde bar olğanından» sebep kompyüter onıñ ödemelerini qabul etmey.
Evge qaytıp, Meclis reisiniñ muavini İnternette Rusiye maliye nezaretiniñ terroristler cedvelini taptı. Cedvege tahminen 7000 insan kirsetilgen ve o bu cedvelde 5826-cı satırda, kerçek terrorist ve ekstremist olaraq keçe.
İlmi Umerov, özüniñ mezkür cedvelge kirsetilmesini – öz fikirini açıqtan ifade etmek ve 2014 senesi Qırımda kerilgen «referendumnen» razı olmamaqqa qarşı zulum olaraq tanıy.
Bundan ğayrı, İlmi Umerovnıñ fikirine köre, onıñ ekstremistler cedveline kirsetlmesi – bu «öz ekseriyetinen, Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası tarafından kontrol etilmesine qarşı çıqqan, bunı qabul etmegen qırımtatar milletine basqı çeşitidir. Bu – er kesni qorqutmaq içün yapılacaq tedbirler zıncırınıñ daa bir alqasıdır».
Meclis reisiniñ muavini, Rusiye maliye nezaretiniñ terroristler cedveline öz adınıñ kirsetilmesine qarşı şikâyet ile mahkemege muracaat etmege niyetli.
İlmi Umerovğa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş FSB darafından 2016 senesi mayıs 12 künü açılğan edi. Meclis reisi muavininiñ yaqalanuvı, tintüvi ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada razonans çıqarğan edi.


text:
Bazar künü, martnıñ 14-nde, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisinde qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ iştiraki ile toplaşuv olıp keçti, dep bildirdi Meclis reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde.
Onıñ malümatına köre, toplaşuvda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ vekilleri, qırımtatar cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri, jurnalistler, Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanları diniy idaresiniñ reberligi iştirak etti.
«Esas Ukrainada olmağan toplaşuv iştirakçileri internet bağı vastasınen toplaşuvda iştirak etti. Toplaşuv «Chatham House qaidesine» riayet etilip keçirildi, iştirakçileri belli fikirlerniñ müelliflerini aydınlatıp olamay. Bu printsip fikir ve muzakere açıqlığına yardım etmek içün bar», – dep yazdı Refat Çubarov.
Toplaşuvda 26 iştirakçi teklifini ayttı.
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov toplaşuv hulâsalarını çıqarıp, seslendirilgen bazı tekliflerni ileride amelge keçirile bilecek iş olaraq qayd etti», – dep aytıla haberde.


text:
Vikipediya:Til
Qırımtatar vikipediyasında maqaleler tek zemaneviy edebiy Qırımtatar tilinde yazılır.
- Ecnebiy tiller
Diger tillerde yazılğan maqaleler uyğun til bölüminde yerleştirilmeli. Türk tilinde yazılğanlarnı Türk vikipediyasında, Rus tilinde yazılğanlarnı - Rus vikipediyasında yerleştirmek mümkün. Ecnebiy tillerdeki, Qırımtatar tiline tercime etilmegen maqaleler yaratılğanından itibaren bir qaç kün devamında yoq etilecektir.
- Şiveler
Şimdi edebiy Qırımtatar tilini bilgenlerniñ sayısı pek büyük degildir. Onıñ içün vikipediyada Qırımtatar şivelerinde (yani çöl, orta yolaq ve yalı boyu) de yazmaq mümkün. Eger edebiy Qırımtatar tilini yahşı bilmeseñiz, tuvğan şiveñizde yazmaqtan utanmañız. Faqat soñ o maqaleler başqa qullanıcılar tarafından edebiy tilge uydurılacaqtır. Edebiy tilinde yazılğan maqalelerni şivelerge uydurmaq mümkün degil.


text:
Aqmescitte dekabr 10 künü Halqara insan aqları Kününe bağışlanğan miting keçirilmesiniñ yasaq etilgeni sebebinden qırımtatar halqınıñ aqları qoruvı boyunca Komitet Rusiye Federatsiyasınıñ insan aqları boyunca Vekâletli şahıs, mahkeme ve prokuraturağa muracaat etecek ola.
Bunı Komitet azaları çarşenbe künü Aqmescitte keçirilgen matbuat-konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Olarnıñ malümatına köre, Halqara insan aqları kününde «Qırım – Vatanım» mevzusında resimler yarışı, «Milliy areketniñ uquq qoruyıcı faaliyeti» serlevalı fotoserginiñ ve «Qırımda insan aqları: mesele ve perspektivalar» mevzusında konferentsiyanıñ keçirilmesi planlaştırıla edi.
Faqat Aqmescit akimiyeti işbu tedbirlerni şeerniñ merkezinde keçirmege izin bermedi. Faallilerge diger yerlerni teklif ettiler, olardan biri – Zenaat birligi medeniyet evi yanındaki meydan oldı.
Komitetniñ koordinatorları aytqanı kibi, teşkilât tedbirlerniñ işbu yerde keçirilmesi içün arizanı yollap, kene de menfiy cevap alğan edi.
«Qırım akimiyeti insan aqlarına bağışlanğan numayışlardan qorqa, bu – qırımtatarlarğa nisbeten devam etken genotsidniñ bir delili ola: konferentsiya, sergi, bala resimleri, numayışlardan qorqalar…»,– dedi Komitetniñ koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev.
Berilgen malümatqa köre, Qırımda «prokuratura», FSB ve MVD hadimleri Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorları bulunğan qavehanege kelip, dekabr 10-da İnsan aqlarını qoruv kününde mitingler keçirilmesiniñ yasağı aqqında ihtar ettiler.
Çarşenbe sabasında Aqmescit merkezi OMON ve «halq imayesi» vekilleri tarafından sarıp alındı, metallodetekorlar pekitildi.


text:
Tış işler nazirliginiñ matbuat siyaseti departamentnıñ başı Yevgeniy Perebiynis Ukrainanıñ tış işler nazirligi Rusiye nazirligine endi nota yollağanını bildirdi. Bunı LigaBiznesİnform bildire.
Perebiynisnıñ sözlerine köre, Kiyevni Mustafa Cemilevke Rusiyege kirmege yasaq olğanı çorlandıra. «Bu qarar oña işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde berilgeni pek tsınik. Bu Cemilevke Qırımnı işğal etilgeni içün qattı ve printsıpial pozitsıyası içün intiqamdır», – dedi Perebiynis.
Ukraina tış işler naziri Qırımda akimiyetni zapt etkenlerini ve olarnıñ «Moskvadaki şorbacılarını» qırımtatarlarğa, ukrainlerge ve Qırımda yaşağan başqa milletlerge qarşı repressiyalarnı ve qorqutmalarnı vazgeçmege çağırdı.
Ondan da ğayrı notada Rusiyeniñ qanunlarına esaslanğan areket etüviniñ sıñırlanması areketlerden vazgeçmege talap etti.
Aprelnıñ 22de Mustafa Cemilevke Qırımdan çıqqanda oña Rusiyege 2019 senege qadar kirmege yasaq olğan qararnı tuttırdılar. Mecliste böyle areketlerini qırımtatarlarğa qarşı yapılğan repressiyalar olaraq tanıldı.
Aynı zamanda, Federal Migratsıonda ‘sade kâğıt’ kibi adlandırdılar.


text:
Kreml 2014 senesi Qırımnı zapt etip, eki musulman din teşkilâtını akimiyetke sadıq olğanını köstermege mecbur etti. Rusiye akimiyeti Rusiye menfaatlarına hızmet etecek ve müminlerni kontrol etecek qoqlalardan ibaret «Tavriya müftiyatını» meydanğa ketirdi. Qırım musulmanları Diniy idaresi (QMDİ) Ukraina vaqtında qurulğan edi ve, tabiiy ki, aynı maqsatqa yardım etken edi – devletniñ yarımada musulmanlarınıñ diniy yaşayışını nezaret etmek. Faqat Kravçuk-Kuçma zamanınıñ yımşaq ukrain avtoritarizmi vaziyetinde. Eki teşkilâttan yalıñız bir danesi qalmaq kerek edi.
Yañı qurulğan Tavriya müftiyligi QMDİ kibi degil, qırımtatarlar pek qoltutmaylar. Onı «inkişaf ettirmek» içün bir yıldan ziyade alacaq ve Rusiye bücetinden nice para kerek. Azır bir teşkilâtnı nezaret altına almaq – Rusiye içün daa qolay ve o qadar masraf olmaycaq bir variant. Diniy idare sovetlerden soñ qurulğan teşkilâtlar kibi meydanğa ketirilgen edi. Aynı vaqıtta QMDİ 20 yıldan berli Meclis ile beraber areket etip, onıñ aman-aman departamenti olğan edi.
Meclis islâm dinini milliy kimlikniñ sürgünlikte saqlap qalğan ve tarihiy vatanında inkişaf etecek bir parçası olaraq körgen edi. Qırımda yarımadanıñ eñ büyük tamır halqını ukrain akimiyetiniñ diqqatsızlığı beklegen edi, anda kommunist sistemasına sadıq olğanlar Moskvada bu baqışlarğa qoltutqanlardan ziyade edi.
Qırımtatar liderleri QMDİ-ne Qırım musulmanlarınıñ diniy yaşayışını idare etmege imkân berip hata yapqanlar
Qırımtatar liderleri QMDİ-ne Qırım musulmanlarınıñ diniy yaşayışını idare etmege imkân berip hata yapqanlar. Bu 2015 senesi iyül-avgust aylarında Ankarada olıp keçken Bütün dünya qırımtatar kongressi arfesinde belli oldı. Müfti acı Emirali Ablayev öz başına areket etmege başlap, Meclis ile yapqanlarını muzakere etmey. Rusiye qırımtatarlarnıñ eñ itibarlı teşkilâtını nezaret altına alıp olamadı, bu sebepten onıñ «diniy departamenti» yeterli olur, dep tüşündi.
Meclis büyük zarar kördi – müminler arasında itibarlı olğan, din tasilini körgen insanlar qalmadı. Mustafa Cemilev «qıtada» müftiylik meydanğa ketirilmeli, dep aytqan soñ bu ğayeni kimler yerine ketirecek suali peyda oldı. Kene bir toqtama yüz berdi.
Bu vaziyet işğalcilerge elverişli kele: olar tüzetilmesi mümkün bir statusı olğan teşkilâtnı nezaret altına alğanlar
QMDİ «Qırım» ve «Qırım birligi» kibi teşkilâtlarğa oşamayıp, qırımtatarlar içün qanuniy bir teşkilât, çünki Ablayev Musulman Qurultayında saylanğan edi. Aynı vaqıtta islâm bilgileriniñ seviyesine köre o diniy avtoritet degildir. Putinniñ rejimi Qırımnı qoşacaq olğan Rusiyede islâmda daa çoq bilgili müftiler bar. QMDİ reisiniñ muavinleri ve yardımcıları din ceetinden bilgili olsalar da, daa gençler ve diniy lider yerini alamaylar. Bu vaziyet işğalcilerge elverişli kele: olar tüzetilmesi mümkün bir statusı olğan teşkilâtnı nezaret altına alğanlar.
Qırımtatarlar arasında QMDİ işbirliginden vazgeçmemeli kibi tüşüncelerge qoltutqanlar bar. Rusiye işbirlik içün «Tavriya müftiyligini» saylasa edi, daa beteri olur edi, deyler. Amma tez-tez qurulğan «müftiylikni» Qırım musulmanlarınıñ ekseriyeti tanımaz edi, onıñ saiplerine qarşı menfiy duyğular artar edi. Amma Rusiye hızmetinde yımşağan Aksenovnıñ yanında acı Emirali çıqsa – bir çoq insan tüşünmege başlay: «Belki, alımız o qadar müşkül de degil? Yahşı olmasa da, ne kerek qıbırdamağa? Müfti işğalni tanığan olsa, biz ne yapayıq?». O vaqıt Kreml Ablayev talap etilgen neticege irişti, dep tüşünmege başlay bile.
Al-azırda Meclis ve qırımtatar qarşılığı iştirakçileriniñ bir istegi bar – Ablayev ve onıñ taqımı eñ yaqın vaqıtta qanunğa uymay kibi qabul etilmeli. Qırım cemaat qamaçavı Rusiye içün işğalni masraflı yapa bildi. QMDİ musulmanlarnı nezaret etip olamasa, «Qırımbizim» leyhası daa çoq masraflı olur.
Acı Emirali musulman oğlanları ve qızları ğayıp olğan soñ indemey otura, neticede er şey belli olacaq – işğalciler QAMDİ (Qırım ve Aqyar musulmanları Diniy idaresi) adını bergen QMDİ qoqlalardan ibarettir
O vaqıt mustaqil cemiyetlerni taqip etmek içün masraflar daa çoq olacaq, Diniy idareni keçindirmek daa qolay. Amma bu vazifeni yalıñı QMDİ yapa bile. Ve yapa!
Acı Emirali musulman oğlanları ve qızları ğayıp olğan soñ indemey otura, neticede er şey belli olacaq – işğalciler QAMDİ (Qırım ve Aqyar musulmanları Diniy idaresi) adını bergen QMDİ qoqlalardan ibarettir.
Qırımnıñ yañı «saipleri» de yardım ete bileler. Bunıñ içün Ablayev adından islâmğa zıt kelgen şeylerni yapmaq yeterlidir. Misal olaraq, yanvar 16-da Aqmescitte olıp keçken konferentsiyada seslendirilgen yalanlar. Acı Emiraliniñ insanları Qırım qamaçavınıñ iştirakçileri onı öldürmege isteyler, Meclis liderleri ise qırımtatar gençlerini qıtaiy Ukrainağa köçmege çağıralar, dep ayttılar.
Moskvada Ablayev istiqrar, daa doğrusı – zorbalıqqa boysunuv timsaline çevirile. QMDİ yolbaşçısı bu rolge razı olğan diniy liderlerniñ taqdirini hatırlamaq kerek. Kreml Rusiye-Çeçenistan cenkini iç zıddiyetke çevirmek içün yerli musulmanlarnıñ diniy lideri Ahmat Kadırovnı qullandı. Faqat, onı bir ücüm neticesinde öldürdiler, bunı ise kerek olğanı kibi kimse taqiq etmedi. Kadırovdan evel Dagestanda «ekstremizm» ile küreş «timsali» müfti Sayid-Muhammad Abubakarov öldürilgen edi – bu cinayet de taqiq etilmedi. Kabardino-Balkar Cumhuriyetiniñ qoqla müftisi Anas Pşihaçev 2010 senesi öldürilgen edi. Bunı FSB (Federal havfsızlıq hızmeti) ile çatışmada can bergen kişi yaptı, dep bildirgenler, amma cinayet öyle de taqiq etilmedi...
Anvar Derkaç, jurnalist
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Natriy gidroksid
Natriy gidroksid (oyıwshı natriy, kaustik), NaOH — ren'siz kristall zat. Suyıqlanıw t-rası 323°, qaynaw t-rası 1403°, tıg'ızlıg'ı 2,02 g/sm3. Suwda jaqsı yeriydi, eriw waqıtında issıllıq ajıratıp shig'aradı. Gigroskopik. Suwdag'ı eritpesı ku'shli isker. Suwsız NaOH 61,8° dan joqarıda kristallanadı. Hawadag'ı ig'aldı tartadı, sol sebepden jayılıp ketedi ha'm natriy karbonatqa aylanadı. N.g . natriy metallı ha'm natriy gidritdi yeritedi.
As tuzının' suwdag'ı yeritpesi (na-makob)dı elektroliz qılıp payda qılınadı. Jasama jipek, sabın ha'm b. Ximiyalıq zatlar islep shıg'arıladı, toqımashılıq ha'm b. sanaat tarmaqlarında isletiledi. Ko'pg'ana organik birikpeler, sharım ha'm qag'azlardı jemiredi. Terige tiyse ku'ydiredi. [1]


text:
Qırımtatar halqınıñ vekilleri ve olarnıñ cemaat teşkilâtları etrafında olğan Qırımdaki soñki adise-vaqialar tatar cemaatınıñ qasevetini doğura.
Bu aqqında Bütün dünya tatarlar kongressiniñ beyanatında aytıla.
«Qırımtatar Milliy Meclisini binadan quvuv, qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler, Qırımdan çıqmaq imkânlarından marum qaldıruv, adamlarnıñ ğayıp oluvı ve bunıñ kibi diger adise-vaqialar qırımtatar ealisinde qorqu doğru, akimiyet organlarına nisbeten işanç olmaması ve yarımadada barışıq ve istiqrar olmamasınıñ sebebi ola», – aytıla beyanatta.
Kongress vekilleriniñ qayd etkenine köre, stalin sürgünini baından keçirgen qırımtatarı halqı kendi Vatanında raat-raat yaşamağa istey, iç kimseniñ zıddiyet doğurmaq niyeti yoq.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, işğal etilgen Qırımda adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladılar. Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde esir alınğan İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmov alâ daa tapılmadılar. Bu künleri daa bir qırımtatarı Eskender Apselâmov ğayıp oldı.


text:
Aqmescit rayonınıñ Molodöjnoye mikrorayonı camisinde tantanalı müitte İslâm temelleri ve Quran oquvı kurslarınıñ mezunlarına Quran nushaları ediye etildi. 10 qadın ve bala tahsil programmasınıñ birinci basamağından keçip, arap elifbesi ögrendiler ve Quranğa keçtiler.
Toplanğanlarnı Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev adından bu mubarek yolda birinci yeñişleri ile cami imamı İbraim Alidinov ve QMDİ “Faydalı ilim” diniy maarif leyhasınıñ rehberi Zeyneb Bairova hayırladılar. Olarnıñ qayd etkenine köre, bu – Quran oquvınıñ birinci başlanğıç basamağı olsa da, pek müimdir, çünki Allah Kelâmını ögrenüv yolunı aça.
Dersler 2020 senesi, iyül ayında başlandı. Kurslarnıñ ekinci basamağında talebeler Quran oquvını ileriletecekler, tecvid qaidelerini ögrenecekler, sure ve ayetlerniñ manalarını ögrenecekler.
Derslerni Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ İslâm temelleri ocası Ayşe Duran alıp bara.
Hatırlatamız, “Faydalı ilim” diniy maarif leyhası çerçivesinde İslâm temelleri ve Quran oquvı kursları bütün Qırım boyunca keçirile. Tafsilâtlı malümat içün yerli camilerge muracaat etiñiz.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımnı işğalden qurtaruv platforması çeşit seviyelerde Qırımnen bağlı tedbirlerden ibaret olacaqtır. Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Qırım platformasınıñ maqsadı – Qırım mevzusınıñ eñ yüksek halqara, siyasiy seviyege çıqarmaqtır. Bu platforma bir qaç seviyeni qaplap alacaq. Eñ yüksegi – azırlağan Qırım sammitimizniñ devlet liderleri. Şimdi onı keçirmege (COVID-19 pandemiyası sebebinden – QA) imkân olacaqmı aytmaq zor. Onı fevralniñ 26-nda keçirmege teklif etemiz – Qırımnıñ Rusiye işğaline tirenüv künüdir. Nevbetteki seviye (platformanıñ – QA) – tış işler ve mudafaa nazirleri. Bu seviye içün NATO, AB, BM, OSCE, Avropa Şurası çerçivesinde çeşit tedbirlerni ötkerecekmiz. Yıl devamında tedbir ekosisteması olacaq ve sistem şeyler olmalı», – dedi Ceppar.
Onıñ aytqanına köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-inci sessiyasınıñ umumiy munaqaşalarında çıqışta bulundı. O, Qırımda insan aqları vaziyetine dair yañı qararğa qol tutmağa ve yarımadanı işğalden qurtaruv halqara Qırım platformasınıñ qurulışında iştirak etmege çağırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Kulebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye 2015 senesi ükümetniñ çarşenbe künü aydınlatqan «buhran ile küreş planı» çerçivesinde masraflarnıñ 10 fayızını qısqartacaq. Bu adım içtimaiy ve mudafaa alanından ğayrı, er bir saağa tesir etecektir.
Aynı böyle sıñırlar Rusiyeni 2016 ve 2017 seneleri de bekley.
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedevniñ aytqanına köre, «buhran ile küreş planının» maqsadı – «makroiqtisadiy ve içtimaiy istiqrarnıñ qoltutuvı, iqtisadiyat ilerilemesiniñ şaraitler yaratılmasıdır».
Programma çerçivesinde diger tedbirler arasında – 3,7 milliard dollar Rusiye banklarına, em de 700 million dollar agrar alanınıñ yardımına berilmesidir.
Bu afta Standard & Poor's halqara reyting agetligi Rusiyeniñ derecesini yatırımdan tış seviyege qadar alçaqlatıp, oña da «çöplük» deyler, on yıldan ziyade bir müddet devamında ilk sefer ilerideki deñişmeler boyunca menfiy tahminlerni aydınlattı.
Ukrainağa qarşı istilâ ile bağlı Ğarp cezaları ve Rusiye bücetine kâr ketirgen cermay fiyatınıñ ucuzlamasından sebep Rusiye iqtisadiy retsessiya havfı altında qaldı.


text:
Dekabr 29-da Aqmescit civarındaki Mamaq (Stroganovka) köyünde Asanovlar qırımtatar qorantasınıñ yanğını evnen bağlı edi. Bunı çarşenbe künü, yanvar 9-da, Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Yanğın sebebi – evdir. Kimse onı ateşke bermedi. Anda qızdıruv sisteması yañlış yapılğan edi, ğaliba. Biz para toplap, bir odalı vagon satın aldıq. Bu künleri qurucılıq malzemelerini satın alıp, vagonda saçaq yapacaqmız», – dep ayttı Smedlâyev.
Cemaat faaliniñ aytqanına köre, cuma künü, yanvar 6-da, Nariman Asanovnıñ ömür arqadaşı Lenuranı büyük oğullarınen beraber hastahaneden çıqaracaqlar. Yanğın neticesinde olar ekisi zarar kördi. Aqayı ve küçük oğlu zarar körmegen.
«Tünevin (yanvar 3-de – QA) psiholog kelip, olarnen subetleşti», – dep ayttı Smedlâyev.
Cumaaqşamı künü, dekabr 29-da, gece saat 2.30 Aqmescit rayonınıñ Mamaq köyündeki Sarı Baş soqağında qırımtatarlarnıñ evi yandı. Zair Smedlâyevniñ bildirgenine köre, «Nariman ve Lenura Asanovlarnıñ yaş qorantası oğulları 11 yaşında Akim ve 9 yaşında Selim ile evsiz ve parasız qalğan». Yerli musulman cemiyeti olarğa yardım etmek içün para toplamağa başladı.


text:
Bunı Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ içtimaiy siyaset Departamentinde bildirdiler.
Keçken cumaertesi künü saat 10:00 başlap bugün saat 10:00 qadar koordinatsion merkeziniñ mütehassısları Borispol rayonında 38 adamnı yerleştirmek içün 24 yollanma berdiler.
Merkezniñ mütehassısları adamlarğa çeşit meselelerde yardım etmege tırışalar. Eñ pıtraqlı meseleler arasında – nefaqa, iş ve balalarnıñ paytaht aliy oquv yurtlarında tasil aluvıdır.
Merkez çalışıp başlağan kününden berli (2014 senesi mart 22) Qırımdan Kiyevge kelgen 1585 adamğa çeşit türlü yardım kösterildi.
Şeer koordinatsion merkezinen telefon vastasınen bağlanmaq mümkün: (044) 497-57-15, (044) 404-33-20. Kiyev ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti sakinleriniñ kira, tibbiy yardım ve diger sualleri olsa, Kiyevniñ Kontakt merkezine telefon açmaq mümkün: 15-51 ve (044) 205-73-37 (cep telefondan).


text:
İlhaq etilgen yarımadanıñ mekteplerinde tarqatılğan onuncı sınıf talebeleri içün “Qırım tarihi” rusiye dersligi, Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ ameline oğray. Bu atqa öz Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov yazdı.
“Derslik, şübesiz, Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 161-inci maddesiniñ ameline oğray (Irq, milliy ya da diniy mensübiyetke köre, vatandaşlarnıñ aq musaviyliginiñ bozuvı - QA)”, - dep qayd etti Meclis başı.
Çubarovnıñ aytqanına köre, bu derslik nümüneleri Ukraina uquq qoruyıcı organlarına berilgen muracaatlarğa qoşulacaq, ve “Qırımda işğal siyasetiniñ numayışını etmek içün” çeşit-türlü halqara meydanlarında kösterilecek.
Daa evel Qırımlı adliyeci, sanat ve tasil hadimleri, Qırımnıñ Rusiye tasil nazirligine muracaat etip, 10-uncı sınıflar içün S. V. Yürçenko muarririyetinde çıqqan «Qırım tarihı» dersligini mündericesinde qırımtatarlar aqqında bulunğan provokatsion ibareler sebebinden onı qullanuvdan çıqarmağa rica etti. Kitapta "tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa yahşı yanaşqan, bir çoqu faal sürette yardım etken edi" dep yazılğan.
Qırım Tasil nazirliginiñ vekilleri adiseni şimdilik izaatlamadı.


text:
Cuma künü, iyün 26-da, Aqmescitte evel Qırımtatar Milliy Meclisi yerleşken Şmidta, 2 soqağı boyunca binada «Kalğa-Sultan» tarih ve medeniyet müzeyiniñ açılması planlaştırıla.
Bu aqta «Larişes» Qırım tarihiy qoruq-müzeyiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Müzey sergileri Qırım hanlığınıñ tarih ve medeniyeti aqqında tarif eterler. Şu cümleden qalğalar instiuttınıñ müim noqtalarını aydınlatır (qalğa – hanlıqnıñ ekinci şahısı, han olmağanda Qırım hanlığınıñ ükümdarı vazifelerini becere edi) ve Hanlar devrinde yaşağanlarnıñ ruhiy ayat, medeniyet, iqtisadiyat inkişafını kösterir», – denile tedbir anonsında.
Müzey açılışı Aqmescitke temel qoyucı I Mengli Gireyge bağışlana, 2015 senesi onıñ ölüminden 500 yıl ola.
Anonsta şunı qayd eteler ki, «Kalğa-Sultan» müzeyiniñ açılışı İlmiy araştırmalar fondunıñ esabına yapıla.
Evel Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, müzey olacaq binada qırımtatar tiline ögretecek olalar. Bu tedbirler «Qırım» Fondu» baş müdiri Riza Şevkiyev ile uyğunlaştırıldı.
İyün 26 künü Qırımtatar milliy bayraq künü qayd etile, amma yarımadada Rusiye akimiyeti teşkilâtçılarğa şu munasebet ile tedbirlerni keçirmege izin bermedi.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde fleş mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, destek timsali olaraq onı qırımlılarğa bermek.
Kiyevde Qırımtatar milliy bayraq Kününi marş, avto yürüşi, sergi ile qayd etecekler.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
Ukrain jurnalistleri ve göñülleriniñ malümatına köre, çarşenbeden cumaaqşamı kününe keçer gecesi Ukraina silâlı quvetleriniñ soñki askerleri Donetsk ava limanını terk ettiler – daa doğrusı, yañı terminalnı. Berilgen malümatqa köre, ordu terminalnı qamaçavdan azat etemedi. Elâk olğan ve yaralanğanlar bar – farqlı malümatlarğa köre, 37 ukrain askeri öldürildi.
Donetsk ava limanındaki yañı terminalnıñ büyük qısmı separatistlerniñ nezareti altına keçkeni bir qaç kün evelsi belli oldı. Aynı vaqıtta, snayper ve toplarnıñ ateşinden saqlanmağa imkân bergen bazı yerler askerlerniñ nezareti altında qalğan edi. Soñki eki kün devamında vaziyetni közetken ordu komandanlığı ve ukrain jurnalistleri «sessizlik rejimini» ilân ettiler – bir çoq nezaretçi tüşüngeni kibi, ava limanı ve onıñ civarındaki yerlerni Ukrainanıñ nezareti altına qaytarmaq içün. Cumaaqşamı kününe keçer gecesi censor.net ukrain saytınıñ baş muarriri Yuriy Butusov Facebook saifesinde ukrain askerleri yañı terminal viranesini terk ettiler, dep bildirdi.
Ukrain askerleriniñ muvafaqiyetsiz areketlerden soñ ava limanını terk etmek mecbur olğanlarını ukrain göñüllisi Georgiy Tuka bildirdi:
«General Mujenko yolbaşçılığında Baş ştabınıñ reberligi tarafından böyle bir arbiy areketler azırlanıldı: oğlanlarımız ücüm etip, duşmannı 3-4 km uzaqlıqqa atmalı edi. Darbe endirilgen soñ ava limanı sıñır noqtasından cebe arqasına çevirilmeli edi. Uçuş yolağınıñ yoq etilmesi de planlaştırıla edi, çünki başqa strategik obyektler artıq yoq. Yolaqnı yarım yıl devamında yoq etmegen olsalar, demek...
Vazifeniñ birinci qısmını oğlanlarımız muvafaqiyet ile becerdiler: duşman çetleştirildi ve uruşlar Donetskke avuştırıldı degen haberler doğru edi. Faqat... Topraq ya da obyektni zapt etmek yeterli degildir. Esası – onı tutmaqtır. Bu vazifeni ise oğlanlarımız beceremedi. Ne içünmi? Kendi noqtaiy-nazarımnı bildirem, yalıñız kendi fikrimni. Tafsilâtlarsız. Misal olaraq, 10 btrden «x» noqtasına yalıñız ekisi yetti. Qalğanları bozuldı. 10 tankttan – ekisi. Küçlü tuman. İlerideki 20 metr körüne edi. Duşman bağnı (mobil, em de radio) bastırdı. Bir şey körünmese, nezaret ve tüzetüv vastaları yoq.
Bizim oğlanlarımız bu vaziyetke oğradılar. Olarnıñ başqa çareleri yoq edi, yalıñız çekilmek. Em de, olarnıñ «omuzlarında» binağa terroristler kirdi. Üçünci ve birinci qatlarda – duşman bar edi, ekinci qatta ise – bizimkiler. Oğlanlar toplar ateşini kendine çekip, divarlar artında saqlanacaq ediler. Aynı bu oldı. Lâkin bu vaqıtta duşman tayamalarnı patlattı ve tavan oğlanlarımıznıñ üstüne tüşti. Parçalar altında em sağ qalğanlar, em de yaralanğanlar bar edi. Maalesef, elâk olğanlar da bar edi...
Oğlanlarnıñ bir qısmı ava limanını terk etti, daa bir qısmı esaretke tüşti. Virane altında sağ qalğanlar bar olğanına ümüt etemiz».
Ukrain askerleriniñ ava limanınıñ terk etmelerini diger qaynaqlar da tasdıqlay. Bunıñ kibi haber «Azov» göñülli batalyonınıñ Facebooktaki saifesinde ve «Armiya SOS» göñülli areketiniñ esasçılarından bir Yuriy Kasyanovnıñ Facebook saifesinde mevcut:
ATO komandanlığınıñ resmiy vekilleri ava limanı ile bağlı vaziyetni izaatlamaylar. Elâk olğan ve yaralanğan insanlar aqqında tam bir malümat yoq. Rusiye kütleviy haber vastaları 6 ölü ve esir alınğan bir qaç kişi aqqında bildireler. Diger malümatlarğa köre, soñki kün içinde 30-dan ziyade ukrain askeri elâk oldı.
Donetsk ava limanınıñ yañı terminalı 2012 senesi mayıs ayında açılğan edi – Avropanıñ futbol çempionatı arfesinde, bir qaç matç Donetskte keçirildi. 2014 senesi mayıs 26-da öz başına ilân etilgen «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» separatistleri binanı zapt etecek oldılar, lâkin mahsus tedbirler neticesinde Ukraina ordusı ava limanını nezaret altına aldı. Lâkin ava limanınıñ uçuşları toqtatıldı. Al-azırda onıñ bütün binaları yoq etildi.
Cenk uruşları Ukrainanıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki diger rayonlarda devam etmekte. Donetsk vilâyetindeki Ukraina içki işler nazirliginiñ yolbaşçısı Vâçeslav Abroskin bildirdi ki, separatistler Debaltsevo ve Avdeyevka mesken yerlerine ateş açalar. «İnformatsion qarşılıq» gruppasınıñ malümatına köre, Lugansk vilâyetindeki Bahmutka yolunda çatışmalar devam ete.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında.


text:
Kremlniñ nezaretindeki Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ davasını iyünniñ 14-nde baqmağa devam etecek. Bunı iyünniñ 5-nde Semenanıñ advokatı Aleksndr Popkov Qırım.Aqiqatqa bergen izaatnıda haber etti.
«Yazılı delillerniñ ilân etilmesinen bağlı rutin işleri (iyünniñ 5-nde ötkerilgen toplaşuvda – QA) devam etti. Devlet qabaatlayıcısınıñ sözlerine köre, bütün vesiqalar seslendirildi: çeşit teftiş vesiqaları, aqtaruv tedbirleriniñ kâğıtları, vesiqa tercimeleri. Nevbetteki toplaşuv iyünniñ 14-ne saat 12-ge tayin etilgen», – dedi Popkov.
Dekabrni 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirile.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağıra.


text:
Bunı Kiyevde olıp keçken matbuat-konferentsiyası devamında Avropa qomşulıq siyaseti boyunca Avropa komissarı Ştefan Füle ve bücet ve maliye meseleleri boyunca Avropa komissarı Yanoş Levandovskiynen birlikte Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük bildirdi, dep haber ete ÜNİAN.
«Biometrik pasportları diger pasportı, daa doğrusı Rusiye Federatsiyasınıñ pasportı olmağan Ukrain vatandaşlarına berilecek», – dedi Arseniy Yatsenük.
O şunı da qayd etti ki, «ruhsetnamelerini Ukraina vatandaşlarından tek aqiqaten vatandaş olğanları elde ete bilecek».
Ukraina baş naziri Ukraina vatandaşları biometrik pasportlarnı şu seneden başlap ala bilecegini mart 26-da ilân etti.
«Bu sene devamında biometrik pasportlarını bermege planlaştıramız. Ve bizim Avropalı şeriklerimiz bu qararlarınıñ neticesinde Ukraina ve Avropa Birligi arasında ruhsetnamesiz rejimini kirseteceklerine ümüt etemiz», – dedi o.
Baş nazir biometrik malümatları ile olğan pasportınıñ şekilini tasdıqlağan vesiqanı endi imzaladı.
Ukraina çetel işler naziriniñ vazifelerini eda etken Andriy Deşçitsa Ukrainanıñ yılnıñ soñuna qadar Avropa Birliginen ruhsetnamesiz rejiminiñ kirsetilüvini tahmin ete.
«Realist olsaq, Ukraina ile Avropa Birligi arasında ruhsetnamesiz rejimi yılnıñ soñuna qadar kirsetile bile. Biometrik pasportlarınıñ, sıñır qontroliniñ kirsetilüvini nazarda tutqan bir qaç qanun ve aktlarnı qabul etmek kerekmiz», – qayd ete Deşçitsa.


text:
Oçqıçnı yäşen suqtı
Waqiğa Zambiyada Livingstone-Lusaka säfären başqaruçı oçqıçta buldı
Zambiyada Livingstone-Lusaka säfären başqaruçı Proflight hawa yullarına bäyle yulçı oçqıçın yäşen suqtı.
Milli mediada urın aluçı xäbärlärgä kürä 41 yulçısı bulğan häm cirdän 5800 metr biyektä oçqanda yäşen suqqan oçqıç pilot tarafınnan uňışlı räweştä Lusakağa utırtıldı.
Qazadan soň töşerelgän räsemnärdän oçqıç borını häm ber qanatınıň zur ülçämdä zıyan kürüe aňlaşıldı.
Proflight mödire Phil Lemba yulçılarnıň barısınıň da imin räweştä oçqıçtan töşerelüen citkerde.


text:
Avgustnıñ 9-nda saba rusiyeli küç sturkturası hadimleri İslam Terek (Kirovskoye) qasabası sakininiñ evinde tintüv yapmaq maqsadınen kelgenlerinde onıñ sakini, qırımtatarı Umer Emiramzayev yaramadı. Onıñ içün acele yardım maşnası çağırıldı. Bu aqta avgustnıñ 9-nda Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında qırımlı advokat Edem Semedlâyev haber etti.
«Şimdilik yalıñız Umer Emiramzayev içün acele yardım maşnası çağırılğanı aqqında belli. Nede qabaatlanacağı belli degil. Advokatımız o qasabağa yollanıldı», – dedi Semedlâyev.
Qırımtatar faali Abdullah Yakubov Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Emiramzayevniñ miyinde damarlarınıñ malformatsiyası bar eken.
Avgustnıñ 9-nda çarşenbe künü sabadan rusiyeli küç sturkturası hadimleri Qırımdaki İslam Terek (Kirovskoye) qasabası sakini Umer Emiramzayevniñ evinde tintüv yapmaq maqsadınen keldiler. Bu aqta ictimaiy ağlarda uquq qoruyıcılar ve faaller haber bermekte. Kreml nezareti altındaki Qırım küç idareleri saytlarında tintüv sebepleri aqqında haber etilmey.
Qırım Rusiye tarafından isğal etilgen soñ, mustaqil jurnalist, qırımlı faaller, qırımtatar halqı Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen “Hizb ut Tahrir” teşkilâtınen bağlı olmasında şeklengen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde pek sıq şekilde kütleviy tintüvler keçirilip başladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
New Yorkta BİZİMQIRIM barıştırıcı şiir leyhasını taqdim ettiler, mında Rusiye, Ukraina, Qırım, Frenkistan, İtaliya, Latviya, İrlandiya, Almaniya, İsrail, Avstraliya ve AQŞ şairleriñ Qırım aqqında rus tilinde yazılğan şiirleri oquldı.
Leyhanıñ teşkilâtçıları (aslı Qırımlı – Gennadiy Katsov ve İgor Sid) aytqanı kibi, New Yorkta KRiK Publishing House basmahanesinde dekabr ayında neşir etilgen aynı serlevalı kitap matbuat vastalarında keñ muzakere etilgen edi.
Şair ve çalğıcılarnıñ iştiragi ile keçirilgen tedbirge Merkeziy Bruklin kitaphanesine, New Yorknıñ eñ belli edebiy meydançığına, bayağı insan kelgen eken.
Tedbirniñ başında temsil tedbirine şahsen kelip olamağan şairlerniñ, şu sırada – German Vinogradov, Galina Klimova, Yevgeniy Bunimoviç, Veronika Dolina, Konstantin Kedrov, Yelena Katsüba, Aleksandr Lusıy, Vadim Mesâts, Andrey Polonskiy, İgor Lovşin ve Qırımnıñ yaş şairesi Yevgeniya Baranovanıñ video selâmlarından ibaret olğan qısqa filmni kösterdiler.
Bundan soñ leyha teşkilâtçılarına, New York ştatınıñ Uquq çıqarıcı Assambleyasınıñ muracaatını taqdim ettiler.
Seyirciler ögünde leyhanıñ teşkilâtçıları Gennadiy Katsov ve mahsus Moskvadan kelgen İgor Sidden ğayrı, AQŞ yaşağan antalogiya müellifleri de çıqışta bulundı. Şu cümleden, öz şiirlerini Yan Probşteyn, Gary Layt, Marina Tömkina, Maksim D. Şrayer, Anna Halberştadt, Helga Olşvang, Mihail Brif, Dmitriy Garanin, Mişa Mazel, Yuriy Berdan, Vitaliy Rahman ve Moskvadan kelgen daa bir musafir – şair Mihail Ayzenberg oqudılar. Bard şairleri Valeriya Korennaya ve Valentina Gindler öz şiirlerini gitara refaqatında yırladılar.
Şiirlerniñ oquvı Qırım manzaraları ve muzıka eserleri ile ozğarılmaqta edi.
BİZİMQIRIM kitabı dünyanıñ on bir memleketinden 120 müellifni topladı.
Leyha saytında aşkâr etilgen köntseptsiyağa köre, «işbu kitap – şiiriy barıştırıcı beyannamedir, Qırımnı edebiyat ve intellektual dialog meydanına, geosiyasetten geoşiiriyetke qaytarmaq ıntıluvıdır».
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
İyün 1-den başlap, «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında qabaatlanğan Qırım musulmanları boyunca iş diñlenilgen Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi, beklenilgenine köre, sentâbr 7-de qararnı ilân etecek. Toplaşuvnıñ keçirilmesi saat 10.00-ğa planlaştırğan.
Avgust 31-de dört qabaatlanğan kişi – Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayev – soñki söznen çıqışta bulundı.
Rusiyeli ükümet «Hizb ut-Tahrir» bölüginiñ teşkilâtçısı dep aytqan Aqyarlı Ruslan Zeytullayev mahkemeni adaletli qarar almağa çağırldı. Onıñ qayd etkenine köre, dört Qırım musulmanınıñ er biri boyunca qarar, olar Rostovğa ketirlmegeninden evel alındı.
Adliyeci Emil Kurbedinov taqiqatnıñ versiyaları mantıqsız olğanını ayttı ve qırımlılarnı qabaatlav boyunca deliller yoq olğanını qayd etti.
Rusiyeli prokuror Qırım musulmanları içün, yani Ruslan Zeytullayev içün, «teşkilâtçı» olaraq, 17 yılğa qattı nizam koloniyasına, Rustem Vaitov ve Nuri Primov içün yedi yılğa umumiy nizam tüzelme koloniyasına, Ferat Sayfullayev içün sekiz yılğa aynı umumiy nizam tüzelme koloniyasına qapatılmasını soradı.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanğan Qırım musulmanları Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayev mahküm etile. Olar 2015 senesi qışta Aqyarda yaqalandı. Mayıs ayında olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Saudiy Arabistan qıralı Salman memlekette komendant saatlarını müddetsiz uzatmağa qarar aldı. Aprelniñ 12-nde SPA Devlet haber agentligi bildirgenine köre, sıñırlavlar koronavirus tarqaluvınen bağlı diger emirler kelgenine qadar uzatıldı.
Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Saudiy Arabistan qıralı komendant saatları qararını ilk sefer martnıñ soñunda qabul etti. Sıñırlavlar aprelniñ 13-nde bitecek edi.
Başta gece komendant saatları aqqında aytıldı, amma keçken afta akimiyet Er-Riyad ve diger büyük şeerlerde 24 saatlıq sıñırlavlarnı ilân etti.
Sakinlerge tek ihtiyacları olğanda evlerini terk etmege izin berile ve tek 6:00-dan 15:00-ğa qadar.
Memlekette qırallıqnıñ 13 regionı arasında yolculıqlar yasaqlana.
Mekke ve Medinede de gece-kündüz komendant saatı bar, ve bu islâm yerleri bir qaç aftadan berli ziyaretke qapalı qala.
Saudiy Arabistan akimiyeti çetel vatandaşları içün sıñırlarnı qapattı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde hafizler medreseniñ müdir muavini Ayder Osmanovnı bir qaç saatten soñ yolladılar, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, oquv yurtında beş saat devam etken tintüvden soñ, ocanı Qırımnıñ İçki işler nazirliginiñ baş idaresine alıp kettiler, mında onı bir buçuq saat devamında sorğudan keçire ediler. Bundan soñ, islâm oquv yurtından şekli bir şey tapılmağanı aqqında bildirip, azat ettiler.
Hatırlatımız, İyün 24 künü saba saat 6:30 Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde oğlanlar içün hafizler medresesine belgisiz şahıslar sürip kirdi ve tintüvni keçirmege başladı. Medresede 13 talebe ve eki oca buluna edi. Er kes yuqlay edi.
«Berkut» hadimleri kiriş qapı ve pencereni qırıp, içeri kirdiler. İç bir vesiqa ya da mahkeme qararını köstermediler. Tintüvni tahminen 30 insan keçire edi.
Binanıñ içinde olğan er şeyni, edebiyatnı, bala şeylerini baqıp çıqtılar, talebelerden telefonlarını tutıp aldılar. Tintüv soñuna yetkende, oquv yurtından müdir muavini Ayder Osmanovnı ve bir qaç bilgisayarnı alıp kettiler. Tintüv beş saat devam ete edi.
Medreseden ğayrı silâlı insanlar tintüvler ile qırımtatar ailesine de sürip keldi.


text:
İşğal etilgen Qırımda ibadethanelerde faal şekilde tintüvler ötkerile. Bunı müftiyatnıñ matbuat-hızmeti bildire.
«Soñ aftaları teşkirüler ve tüntüvler islam oquv yurtlarında ve din ocalarnıñ evlerinde ötkerilip, yasaq etilgen ve «Ekstremist materiallar federal cedveline kirsetilgen» kitaplar qıdırıla», – dep aytıla bildirmede.
Müftiy muavini Ayder İsmailov, Ukrainada iç bir vaqıt bu kibi cedvel olmağanını qayd etip, teşkerüv organları buña diqqat ayırmalı, degen fikird.
«Men şunı qayd etmege isteyim, kitaplarnıñ bir qısımı, sektalarnen alâqası olmağan ve er kim tarafından qabul etile, olar hususan, Moskvada neşir etilip, Rusiye FEderatsiyasından mında ketirildi, adamlar da olarnı tükânlarda satın aldılar», – dep añlattı müftiy muavini.
Yasaq etilgen kitaplar cedveli Rusiye Federatsiyası mahkemelerniñ qararları esasında tizilip, 200 saifeden ibaret, onda çeşit dinlerge ait 2 biñden ziyade neşir qayd etilgen.
Dindaşlarnı qorçalamaq maqsadında Qırım müftiyatı cedvelden İslamnen bağlı malümatlarnı ayırıp, öz resmiy saytında derc etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinni martnıñ 18-nde Aqyarda bekleyler. «Krım24» telekanalı bildirgenine köre, kelgen jurnalistlerniñ sıcağı baqıldı.
Telekanal malümatına köre, şeerde Keriç köprü qurucılarını mukâfatlandıruv merasimi, Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçılarınen ve cemaatçılıqnen körüşüv ötkermege planlaştırıla.
TASS agentligi Kreml malümatına esaslanıp, Putin martnıñ 18-nden 19-na qadar işğal etilgen Qırımnı ziyaret etecek, dep bildirdi.
Soñki sefer Putin Qırımğa bu sene yanvar ayında kelgen edi. Yanvarniñ 9-nda Aqyarda edi. Putin Qara deñizde Rusiye Qara deñiz ve Şimaliy flot talimleriniñ ketişatını «Marşal Ustinov» raketa gemisinden baqtı. Yanvarniñ 10-nda Rusiye prezidenti Yaltada Kreml kontrolindeki Qırım ve Aqyar reberlerinen körüşip, «yarımada inkişafınıñ içtimaiy-iqtisadiy meselelerini» muzakere etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Putinniñ daa bir qanunsız Qırım ziyaretine qarşı narazılıq bildirdi. Yanvarni 10-nda Rusiye Tış işler nazirligi, Kyivniñ notasını baqmayıp qaytarğanını bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar faali, aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ imayesi Kreml kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon makhemesiniñ oturışuvı vaqtında faal tutulğanda ve memuriy cinayet aqqında protokol tizilgende uquq qoruyı organlarınıñ «qaba hataları» oldı, dep bildirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, mayısnıñ 30-nda onı Zudiyevağa uquqiy yardım köstermesi içün Rusiye ekstremizm ile küreş merkeziniñ binasına kirsetmey ediler. İmayeci prokuraturağa cinayet, hususan «E» Merkeziniñ hadimleri vekâletlerinden tış areket etkeni aqqında bildirdi.
O, qırımlı tarihçı-siyasetşınas Andrey Nikiforovnıñ ekspert qararında olğan zıddiyetlerge diqqat celp etti. Nikiforov arapça bilmey, şu sebepten ekstremist dep adlandırılğan timsallerdeki yazılarnıñ manasını añlatıp olamaz.
Bundan ğayrı, ekspertniñ qararındaki tedqiqat qısmında Mümine Saliyevanıñ adı keçe, mında ise Lutfiye Zudiyeva qabaatlana.
Advokat Mammet Mambetovnıñ qayd etkenine köre, davada mezkür cinayetten zarar körgenler yoq. Advokat, uquq bozuluvı cemiyet içün zararlı olmasa, qapatılmalı, dep qayd ete.
«E» Merkeziniñ temsilcileri Zudiyevanıñ advokatlarınıñ aytqanlarını izaatlamadı.
Rusiye quvetçileri mayısnıñ 30-nda eki qırımtatar faalini tuttı: aq qorçalayıcı ve vatandaş jurnalisti Lutfiye Zudiyevanı ve Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı, «Qırım balalığı» teşebbüsiniñ koordinatorı Mümine Saliyevanı. Ekisi de Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden qabaatlana – yasaqlanğan timsallerniñ numayışı.
Zudiyevanıñ aytqanına köre, dava malümatlarında qullanıcı Tagir Minibayevniñ 2014 senesi aprel ayında paylaşqan yazısı bar, Zudiyeva anda qayd etile.
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin dünya toplulığını mayısnıñ 30-nda ilhaq etilgen Qırımda tutulğan qırımtatar aq qorçalayıcıları Lutfiye Zudiyeva ve Mümine Saliyevanıñ azat etilüvini talap etmesine çağırdı.
Al-azırda Qırım ve qomşu Rusiyeniñ müessiseleri bir de bir izaat bermediler.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Oktâbrniñ 16-nda Bağçasaray rayonı Aci-Bulat köyünde qurulayatqan cami içün qurucılıq malzemeleri qabul etildi. Tatarstan Cumhuriyeti 26 pencere ve kiriş qapını hayriye yardımı olaraq Qırımğa yolladı. İleride, daa 80 tonna maden, odun, çeşit börüler ketirilecegi beklenile.
Hayriye yardımı Aznakayev münitsipal tasiliniñ başı Marsel Şaydullinniñ desteginen yollanıldı. Bunıñnen beraber, Qırım Müftiyatı ve Bağçasaray rayon reberi Refat Derdarov öz isselerini qoştılar.
Yükniñ qabul etüv tedbirinde Müfti muavini Ayder İsmailov iştirak etti. Tedbirniñ başında Ayder oca dua oqudı, caminiñ qurucılığında iştirak etken er keske qaviy iman, eminlik ve sabır tiledi.
Ayder İsmailov Qırım Müftiyatı adından Tatarstanlı şeriklerge teşekkürler bildirdi ve cami köy müsülmanlarını birleştirecek, dep ümüt besledi.
“Köyde yañı caminiñ inşaat etilmesi – bu, yerli müsülmanlar, din cemiyeti, Müftiyat ve Bağçasaray rayon memuriyetiniñ işbirligi sayesinde oldı. Tatarstanlı dostlarımızğa teşekkürler bildiremiz, Allah qat-qat qaytarsın”, – dedi Ayder oca.
Tatarstan Cumhuriyetiniñ vekili İlmir Kamaletdinov añlatqanı kibi, qurucılıq malzemelerniñ bir qısımı Bağçasaraydaki 6-ncı mikrorayondaki caminiñ azbarında iftarlar içün bir binanıñ inşaatında qullanacaq. Qayd etmek kerek ki, malzemelerniñ ketirilmesinde Tatarstan Cumhuriyetiniñ “MTZ-YelAZ” ticaret evi iştirak ete.
Aci-Bulat köyüniñ din cemiyeti reisi Vladimir Mujdabayev añlatqanı kibi, ileride ibadethaneniñ damı deñiştirilecek ve qubbesi qoyulacaq.
“Pencereler qoyulğan soñ, içinde işler yapılacaq. Bütün işlerni Yañı yılğa qadar yekünlemege isteymiz”, – dedi Vladimir Mujdabayev. V. Mujdabayev Müftiyat ve Bağçasaray rayonı memuriyetine minnetdarlıq bildirdi.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Rusiye Federatsiyası yaqın vaqıtta işğal etilgen Qırımda C-400 raketa komplekslerini yerleştirmege niyetlene, dep ilân etti iyül 15-te rusiyeli Devlet Duması Mudafaa komitetiniñ yolbaşçısı, Rusiye Qara deñiz flotunıñ sabıq komandanı admiral Vladimir Komoyedov. Bu aqta rusiyeli «İnterfax» bildire.
«Bu, ateş quvetiniñ qaviyleştirilmesidir», – dep añlattı Komoyedov.
Avgust ayında «Triumf» C-400 zenit raketa sistemasınıñ yañı polk komplekti sınavlardan soñ Qırımğa yollanılacaq, dep bildirdi ştab müdiri, PVO 31-ci diviziyasınıñ 18-ci zenit raketa polkunıñ müdir muavini podpolkovnik Yevgeniy Oleynikov.
«Triumf» C-400 zenit raketa stantsiyası strategik ve taktik aviatsiya uçaqları, ballistik raketalar, giperses nişanlarını ve diger ava ücüm aletlerini radioelektron ve diger qarşılıq türleri şaraitinde urmaq içün yapılğan.
Sistema 400-ge qadar kilometr uzaqlığında aerodinamik nişanlarını, bunen beraber, saniyede 4,8 km suratınen uçqan 60-ge qadar kilometr uzaqlığında ballistik nişanlarını ura bile.
Tünevin Ukraina baş naziri Vladimir Groysman Kanadadan zenaatdaşı Jastin Trüdonen körüşüv devamında qayd etti ki, kurort olğan ukrain Qırımı Rusiye tarafından işğal etilgen soñ «quvetli arbiy bazağa» çevirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı fevral 26 işi boyunca sorğuğa çağıralar, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Olğan malümatqa köre, sorğunı mart 27 künü Qırım vaqtine köre saat 11:30 Taqiqat komitetinde keçirecekler. Bunı Qurultaynıñ Merkeziy saylav komitetiniñ başı Zair Smedlâyev bildirdi.
Mart 23 künü Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov sorğuğa çekilgen edi. Onı Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti ve 2014 senesi fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında sorağan ediler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/20 oktäber
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 20 oktäber biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
Bötendönya osteoporoz köne (en)
Vyetnamda Vyetnamlı xatın-qızlar köne(vi, en)
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1941 — Xäläf Nizamov, Tatarstannıñ xucalıq häm däwlät eşleklese.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 2001 — Möxämmät Arslanov, tatar rässamı, näqışçe.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ SNG işlerinden aşağı palatası komitetiniñ başı Leonid Slutskiy (LDPR) aytqanı kibi, Qırımnı «yüksek seviyeli Avropa eyyetleri» ziyaret etecektir, haber ete TACC.
Onıñ sözlerine köre, Ukraina vaziyeti «memleketimizni dünya ve haber alanında menfiy tarzda köstermek içün platsdarm olaraq qullanıla».
«Amma biz bu Rusiyege qarşı istilâ dalğasına qarşılıq köstermek içün parlament diplomatiyası vastalarını tapamız», – dey Slutskiy.
Yaqında belli olğanı kibi, Aqyarğa Korinf yunan şeeri akimiyetiniñ belediye organlarınıñ temsilcileri kelecek eken. Evel işğal etilgen Qırımnı frenk deputatları ziyaret etken edi.
Sentâbr ayında İtaliyanıñ sabıq baş naziri Silvio Berlusconi Qırımğa Putin ile körümşek içün kelgen edi.


text:
Kreml tayin etken Aqyar valisi Sergey Menâylo daa bir qavğanıñ qaramanı oldı. Meduza Rusiye internet neşirine bergen intervyüsında qırımtatarlarğa «yüksek-yüksek dağlarğa» çıqmağa teklif etti. Qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Menâylonıñ aytqanlarını takbih etip, buña qulaq asmamağa qarar aldılar.
Meduza jurnalisti İlya Azarnıñ Sergey Menâylo ile yapqan subetinde Aqyarnıñ Rusiye valisi qırımtatarlarğa basqı yapıla fikirlerine qoltutmağanını bildirdi.
«Bir vaqıtları Ukraina rus ealisini bastırmaq içün mında qırımtatarlarnı yolladı, bu topraqnı ukrainleştirmek içün, soñra özü çekişti», – dedi o.
Toprağıñıznı isteysiñizmi? Buyurıñız. Yüksek-yüksek dağlarda topraq bar, alıñız, lütfenSergey Menâylo
Bundan ğayrı, Menâylo qırımtatarlar «olmaycaq şeyler yapıp», qanunsız bir şekilde topraqlarnı ala ediler, dep ayttı.
«2014 senesi kelip aytqanlar: «Toprağımıznı isteymiz». Bağışlañız, dostlar. Toprağıñıznı isteysiñizmi? Buyurıñız. Yüksek-yüksek dağlarda topraq bar, alıñız, lütfen. Bugün topraq içün küreşemizmi ya da bizler – bir devletniñ vatandaşları olıp, mında yaşaymız? Bu bizim vatanımız», – dedi Menâylo.
Onıñ fikirince, qırımtatar meselesi çezilsin dep, oña az diqqat ayırılmaq kerek, bu halqnıñ vekillerinen ise «sertçe» laf etmek kerek. O, qırımtatar halqına tilleri yoq olğanından şikâyet etmemege teklif etti. Menâylo dedi ki, qırımtatarlar qorantalarında ana tilinde laf etseler, bu mesele çezilir.
Bundan ğayrı, şimdiki vali qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan matem tedbirlerniñ Aqyar merkezinde keçirilmesine qarşı çıqqanını aydınlattı.
Hatıra taşıñız bar. Lütfen, anda barıp kederleñiz. Kim keder ete? KimseSergey Menâylo
«Dostlar, bekleñiz. Hatıra taşıñız bar. Lütfen, anda barıp kederleñiz. Kim keder ete? Kimse. Ne içün bunı federatsiya subyekti derecesinde yapacaq olasıñız? Bulğar, ermeniler repressiyalarğa oğratılğan milletler. Örnek olmasın. Çoq milletli bir devlette bir milletni qayd etmek mümkün degil», – dedi o.
Putin aqareti
Qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Menâylonıñ aytqanlarını aqaret ve ayırım dep tanığanlar. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Ali Hamzin Qırım.Aqiqatqa qayd etti ki, onıñ semetdeşleri içün bunıñ kibi bir memurnıñ böyle lafları telükeli bir işarettir.
«Bu provokatsion laflarnıñ eki taraflığını aytmaq mümkün. Aqyar valisi qırımtatarlarnı dağlarda topraq almağa yollap, Rusiye Anayasasınıñ garantınıñ baqışlarına sayğısızlıq köstere, o ise sürgün olunğan qırımtatarlarğa nisbeten adalet tiklenmesine dair programmalarnı qanun derecesinde ilân etti», – dep tüşüne Ali Hamzin.
Onıñ fikirince, Menâylo aytqan laflarınen Vladimir Putinniñ vadelerini deklarativ ve boş laf dep adladı.
«Sual peyda ola, Aqyar valisi bu qadar cesür oldımı? O, aman-aman açıq bir sürette qırımtatarlarnı degil, daa çoq Rusiye prezidentini aqaretley, bugünde-bugün «Rusiye prezidentiniñ şerefi ve itibarını qoruv aqqında» qanun leyhasına köre apis cezası berile bile», – dedi Hamzin.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Aqyar yolbaşçısınıñ aytqanlarına daa sert bir şekilde cevap berdi.
«Ömür boyu soyadı manasına yaqın olğan adamnıñ aqıl ve ahlâq derecesini kördik. Vatanını deñiştirgen kişi er şeyni deñiştire. O, qıymet kesemez. Bizler tarihiy vatanımızğa qaytamız, ve bizler qayda yaşaycağımıznı bilemiz», – dedi o 112 telekanalına.
Smedlâyev Aqyar yolbaşçısına tarihnı ögrenmege tevsiye etti, çünki qırımtatarlar – Qırımnıñ tamır halqı, olarnıñ kelecegini belgilemek aqları bar.
«Biraz medeniyetni ögrensin, bir şeyni bir şeyge deñiştirmek «olmaycaq» işlerini taşlasın. Bugün böyle adamlardan sebep problemler çıqa», – dep ayttı Smedlâyev.
Nimetullayev inanmay
Yarımadada qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçilerinden ğayrı Menâylonıñ aytqanlarına açıq sürette açuvlanğanlar olmadı. Rusiye akimiyetine hızmet etken qırımtatarlar Aqyar valisiniñ laflarına qulaq asmadılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri Moskva nezaret etken Qırım ükümetindeki Milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ yolbaşçısı Zaur Smirnovnıñ izaatlarını almağa tırıştı. Faqat sualni eşitip, vaqtı olmağanını ayttı ve biraz soñra tekrar telefon etmege teklif etti. Soñra ise Smirnovnıñ telefonı cevap bermey edi.
Rusiyege qoltutqan «Qırım Birligi» teşkilâtınıñ reisi Seytumer Nimetullayev Menâylo böyle bir şey aytqanına inanmayıp, derc etilgen intervyü yalan ola bile, dep bildirdi.
«Bunı nasıl aytar – «yüksek dağlarda», buña inanmayım! Qırımtatarlar oña 2014 senesi muracaat etken ekenler. Kimler? Topraq istegenler. Bizim toprağımız – Qırım, epimiz Qırımda bir qoranta olıp yaşaymız», – dedi Nimetullayev Qırım.Aqiqat mühbirine.
Kreml Menâylonıñ aytqanlarına cevap bermedi.
Qırım.Aqiqat mühbiri Rusiye reberliginiñ Aqyar valisi aytqanlarına olğan munasebetini Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskovdan soramağa tırıştı. Faqat onıñ ofisinde tedbirde iştirak etkenini bildirip, malümat muracaatını yollamağa teklif etti ve soñra cevap berecegini ayttılar.
Yaqın şarq tedqiqleri merkeziniñ müdiri İgor Semivolos Menâylonıñ aytqanlarını tabiiy dep adladı.
«O, böylelerdendir: orduda ne qadar çoq emen olsa, mudafaamız da o qadar küçlü olacaq. Böyle vatandaşlardan. İlk sefer degil, alçaq medeniyetli olğanını endi köstergen edi», – dedi ekspert.
Semivolos hatırlattı ki, Menâylo yapqan areketlerinen Rusiyege qoltutqan Aqyarlılarnı bile özüne qarşı çıqmağa mecbur etti. Böylece, ekspertniñ fikirince, onıñ qırımtatarlarğa qarşı aytqan ayırım lafları beklenmegen bir şey degil.


text:
Sudaqta Rusiye politsiyası qırımtatarı Seyyar Emirovnı tuttı. Cemaat imayecisi Seytosman Karaliyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Seyyar iyülniñ 2-nde ana-babasınıñ evi yanında politsiya hadimleri tarafından tutuldı.
«Oña tünevin (iyülniñ 1-nde – QA) kelgen ediler, olarnen beraber ketmege rica ettiler, o, politsiya hadimleriniñ qararı olmağanından razı olmadı, bugün onı Sudaqta ana-babasınıñ evi yanında tuttılar», – dep bildirdi cemaat imayecisi.
Karaliyevniñ bildirgenine köre, al-azırda Seyyar Emirov politsiya bölüginde buluna, anda cemaat imayecisini kirsetmeyler.
«Meni bölükke almaylar, dava malümatlarını baqıp olamayım. Amma 2013 senesi «VKontakte» içtimaiy ağında paylaşqanları içün tutulğanını bildirdi», – dep qayd etti Karaliyev.
Emirovnıñ mahkemesi iyülniñ 2-nde olacaq. Memuriy dava Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.29 maddesi boyunca – «ekstremist malümatını azırlav ve tarqatuv» açıldı.
İşğal etilgen Qırımnıñ müessiseleri bu malümatnı şimdilik izaatlamadı.
Hatırlatamız, Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi mayısnıñ 31-nde qırımtatar faali ve aq qorçalayıcısı Lutfiye Zudiyevanı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesini (yasaqlanğan teşkilâtnıñ timsallerini numayış etüv) bozğanındaqabaatlı tanıp, oña 2000 ruble para cezasını berdi. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar faali, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı Mümine Saliyevanı da Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesini (yasaqlanğan teşkilâtnıñ timsallerini numayış etüv) bozğanında qabaatlı tanıp, oña 1000 ruble para cezasını berdi.


text:
Dekabrniñ 9-nda saba Aqyarda 74 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye ükümeti.
«33 insan yuqunç, doquzıncı ve birinci şeer hastahanelerine alındı, qalğanları ambulator tedaviylevde buluna. 63 yaştan 79 yaşqa qadar beş insan vefat etti», – dep aytıla haberde.
Akimiyetniñ malümatına köre, hastalar – doquz aydan 80 yaşqa qadar insanlar.
«Umumen yılnıñ başından Aqyarda 4987 kişi yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 4582 insan tüzeldi, 153 kişi vefat etti. Bugünki künde 225 insan hastahanede buluna», – dep aytıla haberde.
127 kişi ambulator tedaviylevde buluna, 580 insan közetile, 105 kişi tüzelgen soñ hastahaneden yiberildi.
Keçken künü Qırımda 278 koronavirus hastası qayd etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, yılnıñ başından yarımadada hastahaneden tış pnevmoniya sayısı 300% arttı, koronavirus hastalarınıñ sayısı ise avgust ayına köre 13 qat arttı.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ iştirakçilerine çıqarılğan ükümler munasebetinen QMM beyanatı
Бoş aynıñ 3-de Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sözde Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçilerine ükümlerini çıqardı.
Rustem Emirüseinov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 17 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 15 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
Arsen Abhayirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 13 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 11 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
Eskender Abdulganiyev Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısımına binaen qabaatlanıp, 12 yılğa azatlıqtan marum etildi. 2 yıl apishanede ve 10 yıl qattı tertipli koloniyada cezasını çekecek.
2019 senesi kiçik ayınıñ 14-de Rusiye quvetçileri Qurman rayonındaki Büyük Onlar qasabasında qırımtatarlarnıñ evlerinde kütleviy tintüvler keçirdiler. Neticede Eskender Abdulganiyev, Rustem Emirüseinov ve Arsen Abhayirov yaqalandı. Olarnı Rusiye CK-niñ 205.5 maddesine binaen (Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına binaen terrorstik olaraq tanılğan teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüvde) qabaatladılar.
Aqmescitteki Kıyiv rayon ''mahkemesiniñ'' qararına binaen yaqalanğanlarnıñ episi azatlıqtan marum etildi ve uydurma ve asılsız qabaatlavlar esasında 1,5 yıldan ziyade tevqifhanede tutuldı.
2020 senesi qara qış ayınıñ 9-da Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davası iştirakçileriniñ qanunsız alda Qırımdan Rostov-na-Donu şeerine avuştırılması aqqında qarar çıqarıldı.
İşbu davanıñ iştirakçileri, qırımtatar faalcileri ve ''Qırım birdemligi'' cemaat birliginiñ azalarıdır.
(1979 senesi doğma) Rustem Emirüseyinov - iş adamı, çağına yetmegen 3 balası bar.
(1987 senesi doğma) Arsen Abhayirov - iş adamı, çağına yetmegen 2 balası bar.
(1997 senesi doğma) Eskender Abdulganiyev - ammal, bekâr.
''Mahkeme olunğanlarnıñ'' episi terrorizm qabaatlavlarını red etip, siyasiy ve diniy sebeblerden taqip etilgenlerini iddia eteler. BM Baş Assambleyası ve Avropa Parlamenti öz qararnamelerinde RF-nı bütün Qırım siyasiy mabuslarını ve olarnıñ arasında işbu davanıñ iştirakçilerini azat etmege defalarca çağırdı.
Qabaatlavlar ''gizli şaatlarnıñ'' şaatlıqlarına ve FSB ile faal işbirlikte bulunğan ekspertlerniñ hulâsalarına esaslana. Faalciler Rusiye Federatsiyasında yasaq etilip, dünyadaki başqa memleketlerniñ ekseriyetinde iç bir türlü şekide sıñırlanmağan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etüvde qabaatlanalar.
''Dava'' esnasında halqara uquq qaba şekilde bozula edi. ''Qabaatlanğanlarnıñ'' serbestlik ve şahsiy toqunmamazlıq aqları, adaletli mahkeme aqları, semereli uquqiy qorçalav aqları, şahsiy ve aileviy ayatlarına ürmet aqları, serbest şekilde fikir etüv, vicdan, din ve baqışlarını serbest ifade etüv aqları muntazam şekilde bozula edi, olar insaniyetsiz ve menliklerini aşalağan davranışqa oğratıla ediler. Bundan ğayrı, işbu ''dava'' çerçivesinde yalıñız qanunğa tayanğan cezalav aqqı bozuldı, çünki IV Jeneva Beyannamesine binaen, işğalci devlet RF öz ceza qanuniyetini işğal etilgen Qırımda işletmege aqqı yoq.
Qırımtatar Maaliy Merkez narazlığını bildirip, işbu üküm qanunsız, siyasiy ve cinaiy olğanını qayd ete.
Böyleliknen Rusiye Federatsiyası işğal etilgen Qırımda farqlı fikirlernen ve insanlarnıñ diniy ve siyasiy dünyabaqışlarınen küreşkenini köstere. Bundan ğayrı, Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ qararı tamır qırımtatar halqına qarşı cezalavlar ve basqınıñ devam etkenini isbatlay.
Rusiye Federatsiyası öz qanuniyetini qanunsız şekilde siyasiy maqsadlarda, şu cümleden qırımtatarlarnıñ zorbalıqsız küreşini ve Qırım işğaline qarşı narazlıqlarını boğmaq içün qullana.
Qırımtatar Maaliy Merkez Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ iştirakçilerine çıqarılğan ükümlerni lâğu etmege ve diger siyasiy mabuslarnı deral azat etmege talap ete.
Qırımtatar Maaliy Merkez Qırımda siyasiy taqip etüvlerni toqtatmaq maqsadınen halqara cemiyetni Rusiye Federatsiyasına basqısını arttırmağa ve Qırım topraqlarında insan aqlarınıñ bozuluvında iştirak etken şahıslarğa qarşı şahsiy sanktsiyalarnı kirsetmege çağıra.
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ matbuat hızmeti
#LIBERATECRIMEA yazuvlı şiarlarınıñ sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi, #LIBERATECRIMEA Qırımnı işğalden qurtaruv ve qırımtatar halqı ile birdemlik halqara cemaat areketiniñ yazuvlı şiarlarını taqdim etti. Serginiñ mevzusı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzınen bağlı edi.
Işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarınıñ talili
Qırımtatar Maaliy Merkezi işğal etilgen Qırımda 2020 senesiniñ 9 ayı devamında yüz bergen insan aqları bozuluvlarnıñ talilini taqdim ete. Nezaret etüvniñ neticelerine binaen, esap etilgen devirde yarımadada 40 tintüv, 68 yaqalav, 70 sorqu, sorav ve ''sübet'' keçirildi, 195 insan tevqif etildi: 48 yañı tevqif ve çıqarılğan ükümler, 147 - qırımlı siyasiy mabuslarğa tevqif etüv müddetleriniñ uzatılmasıdır. Bundan ğayrı, adaletli mahkeme aqqınıñ bozuluvı ile 332 adise, fizikiy ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine irişe bilüv aqqınıñ bozuluvı ile bağlı 112 adise ve siyasiy mabuslanıñ Qırımdan avuştırıluvı ile bağlı 33 adise qayd etildi. Bundan ğayrı, QMM esabatında muntazam şekilde yüz bergen vandalizm adiseleri, diniy aqlarnıñ bozuluvı, yarımadadaki ekosistemanıñ bozuluvı, tevqifhane ile apishanelerdeki qabul etilemeycek şaraitler, siyasiy mabus aqlarınıñ bozuluvı ve işğal etilgen Qırımda qanunsız alda keçirilgen arbiy talimatlar aqqında haber etile.
Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmekte (video)
Cuma künü, boş aynıñ 20-de Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ hadimleri ve ekspertleri Qırımnıñ suv menbalarını satellitten yapılğan resimler vastasınen nezaret etüvniñ neticelerini taqdim ettiler. Tedqiqatnıñ neticelerine binaen, Qırımda büyük suv havuzlarnıñ deerlik episinde suv küzgüsiniñ meydanlığı eksilmektedir. 2015 senesinden başlap, 2020 senesine qadar suv küzgüsi meydanlığınıñ eksilmesi ortalama 32% teşkil ete: suv havuzlarında 43% ve göllerde 25%.
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda avanıñ kirli olğanı qayd etildi
İşğal etilgen Qırım civarlarındaki Çaplınka ve Qalançaq rayonlarında etraf müitiniñ vaziyeti teşkerildi. Neticede avada bir sıra maddelerniñ em bir kerelik, em ortalama künlik miqdarı qarardan ziyade olğanı qayd etildi. Bu aqta Devlet istimalcılar hızımetiniñ Herson vilâyetindeki Baş idaresi haber ete.
Qaradağ qoruğında qanunsız qurucılıq ötkerile
İşğal etilgen Qırımda qurmağa yasaq qoyğan mahkeme qararına baqmadan Qaradağ qoruğına qurucılıq malzemeleriniñ ketirilüvi qayd etildi. Bu aqta Kefe "memuriyetiniñ" matbuat hızmeti haber etti.
Eskender Bariyevniñ Avropada Havfsızlıq ve İşbirlik Teşkilâtınıñ qoşumca muşaveresinde yapılğan beyanatı
Qırımtatar Maaliy Merkezi idaresiniñ yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisniñ azası Eskender Bariyevniñ Avropada Havfsızlıq ve İşbirlik Teşkilâtınıñ "Söz serbestligi ve onıñ diger temelli serbestliklernen bağı" mevzusındaki insan ölçevi boyunca qoşumca muşaverede yapılğan beyanatı.
Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletlerge sürgünlikte qırımtatarlar defin etilgen yerler aqqında malümatnı yolladı
Qırımtatar Maaliy Merkezi Birleşken Milletler tamır halqlarınıñ aqları Ekspert mehanizmine sürgünlikte qırımtatarlar kömülgen yerler aqqında malümatnı yolladı. Şu malümat BM tamır halqları aqlarınıñ beyannamesine köre, ölülerniñ naaşları ve tamır halqlarına ait kutsal ve muqaddes şeylerni yurtlarına qaytaruvına dair maruza azırlanğanda qullanılacaq.
"İşğalniñ reineleri" sergisi
"İşğalniñ reineleri" sergisi Qırım yarımadası işğal etilgen soñ 20 qırımtatar ailesiniñ yaşayışı aqqında tarif ete. Bu leyhanı Qırımtatar Maaliy Merkezi Ukrainadaki Amerika Birleşken Devletleri elçihanesiniñ demokratiyağa qoltutuv fondunıñ yardımı ile amelge keçirdi.
"İşğalniñ reineleri" albomı
"İşğalniñ reineleri" albomı Qırım yarımadası işğal etilgen soñ 20 qırımtatar ailesiniñ yaşayışı aqqında tarif ete. Bu leyhanı Qırımtatar Maaliy Merkezi Ukrainadaki Amerika Birleşken Devletleri elçihanesiniñ demokratiyağa qoltutuv fondunıñ yardımı ile amelge keçirdi.
İnsan aqlarınıñ umumiy beyannamesiniñ qırımtatar tilindeki metni
Bu yıl biz tarihiy bir tedbirge qoşuldıq. İlk kere qırımtatar halqınıñ ve umumen dünya tarihinde esas uquqiy vesiqa qırımtatar tiline tercime etildi. İnsan aqlariniñ umumiy beyannamesiniñ qırımtatar tilindeki metni ilkide Birleşken Milletlerniñ resmiy menbalarında yerleştirildi.
"Time to free political prisoners of Crimea" risalesi
"Time to free political prisoners of Crimea" risalesinde işğal etilgen Qırımda yaqalanğan ya da apiske alınğan 98 siyasiy mabüs aqqında malümat berile (er siyasiy mabüsniñ resmi, doğğan künü, yaşağan yeri, faaliyeti, yaqalanuv künü ve sebebi, qabaatlav ve cemaat/aqrabalarınıñ qarşılığı ya da siyasiy mabüsniñ mahkemede soñki sözü). Malümat cinaiy "davalarğa" köre tertipke ketirildi.
"Qırımda işğalciler basqısına oğrağan insanlarnıñ süretleri" sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırım işğal etilgenden berli elâk ya da ğayıp olğan, apiste siyasiy sebeplerden tutılğan insanlar aqqında sergini azırladı.
"Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi
2019 senesi iyunniñ 26-da Hreşçatik soqağındaki Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ binası qarşısında "Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi açıldı. 24 malümat stendinden ibaret olğan sergi qırımtatar milliy bayrağınıñ 28 memleket boyunca seferine bağışlandı.
Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma
2019 senesi Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma azırladı. Tanıtmada qırımtatar milliy bayraqnıñ tarihi aqqında tarif etile.
#LIBERATECRIMEA yazuvlı şiarlarınıñ sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi, #LIBERATECRIMEA Qırımnı işğalden qurtaruv ve qırımtatar halqı ile birdemlik halqara cemaat areketiniñ yazuvlı şiarlarını taqdim etti. Serginiñ mevzusı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzınen bağlı edi.


text:
Kreml tarafından tayinlengen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımnı 2,5 million turist ziyaret etkenini bildire. Onıñ sözlerine binaen, bu, keçken seneniñ aynı müddetine köre, 26%-ğa ziyadedir, dep bildire Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Bunen beraber, Aksönov bildirdi ki, Sıñır hızmeti ve Federal migratsion hızmetiniñ malümatına binaen, turistlerniñ 15%-ı «Ukrainadan kelgen turistlerdir», ve «bu seneniñ soñuna qadar Qırımnı 6 million turist ziyaret etecegine» ümüt beslegenini qayd etti.
İyül 25-te, bazarertesi künü Aqyar inkişafı leyhaları boyunca bölükniñ müdiri Sergey Smirnov apparat toplaşuvında qayd etti ki, şeerni 180 biñ turist ziyaret etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kiyevniñ Ebediy şüret bağçasında qırımtatar halqınıñ ulu oğlu, uçucı-sınavcı Amet-Han Sultan abidesine gülçemberlerni qoyuv tedbiri keçti, haber ete QHA.
Tedbirde qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov iştirak ettiler.
Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Amet-Han Sultannıñ insaniy çizgilerini qayd etti.
«Cebede cesür, ve ekinci cian cenkinden soñ qırımtatar halqı sürgün etilgende cesür edi. Onı satın almağa tırışa ediler, milletni deñiştirmege talap ete ediler. Öz halqı ile er vaqıt olacağından emin edi. Amet-Han Sultan qırımtatar halqınıñ iştirakçilerinden biri edi. Arizalarnı imzalay, akimiyetke qırımtatar eyyetleri ile bara ve halqınıñ Vatanğa avdetini talap ete edi. Aynı şu sebepten onı qırımtatarlar ürmet eteler», – dedi Çubarov.
«Haytarma» filminde Amet-Han Sultan rolüni icra etken aktör Ahtem Seytablayev qaramannıñ aile ve halqına sevgisini qayd etti.
«Haytarma» filmine azırlıq körgende komandamız ile çoq malümat oqudıq. Olğan bütün malümatnı: vesiqalı, arhiv, tercimeialnı, Amet-Han Sultannıñ dostları ve zenaatdaşlarınıñ hatırlavları. Özümiz içün bazı şeylerni qayd ettik – canlı insan olğanını istey edik. Ana-babasını sevgen, yaşağan toprağını sevgen. Onıñ içinde bu er şey bar edi», – dey Seytablayev.
Sovetlerniñ uçucısı Amet-Han Sultan 603 cenk uçuşını yaptı, 30 uçaqnı şahsen ve 19 uçaqnı taqım içinde qırdı. Yaz işi devamında uçucı 100 uçuş vastasını ögrendi. 1971 senesi fevral 1-de Amet-Han Sultan Tu-16 uçuş laboratoriyasında sınav uçuşında elâk oldı. Moskvada defn etilgen edi.


text:
Rusiye kütleviy haber vastaları Qırımdaki FSB idaresiniñ malümatına esaslanıp, Qırımnıñ esas Ukraina ile memuriy sıñırda «Asker» teşkilâtınıñ iştirakçisi Seit-İbraim Zaytullayevniñ yaqalanması aqqında bildire.
«Zaytullayevniñ eşyaları baqılğanda «Asker» vatandaş birleşmesiniñ iştirakçisine ait şeadetnamesi tapıldı. Soraştırılğanda bir yıldan ziyade Noman Çelebicihan qırımtatar batalyonınıñ erkânına kirgeni belli oldı. Zaytullayev Qırımda, şu cümleden devlet sıñırındaki Rusiye kiriş noqtalarında, diversion-terroristik areketlerni yapacaq mütehassıslar azırlanğanını tarif etti», – dep bildire İnterfaks.
RİA Novosti Krım malümatına köre, taqiqat organları yaqalanğan kişige qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 1-inci qısmında qayd etilgen cinayet alâmetleri (Rusiye Federatsiyasınıñ devlet sıñırından qanunsız keçüv) boyunca cinaiy iş açtı.
Rusiye FSB resmiy saytında buña dair bir malümat yoq.
Rossiya 24 kanalı yaqalanğan Zaytullayevniñ sorğu videosını derc etti.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat ögrenmege tırışa.
Lenur İslâmov qurulayatqan Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap ete.
Ukraina uquq qoruyıcı organları keçken yıldan berli qırımtatar batalyonınıñ meydanğa ketirilmesini muzakere ete. Qırımtatar Milliy Meclisi bunıñnen bağlı bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve İçki işler naziri Arsen Avakovğa berildi, dep bildirgen edi.


text:
Fevral 25, cumaertesi künü Kyivde «Qırım işğal altında: Ukraina ve dünyağa olğan tesiri» adı ile eki künlük Halqara forum başlandı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Kiriş sözüni seslendirgeni vaqıtta Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar, bu forumnıñ esas maqsadı – Qırımnıñ qaytarılması içün aletletlerniñ azırlanılaması olğanını ayttı.
Emine Ceppar: «İşbu forumnıñ maqsadı – Qırım meselesini daa bir kere kötermek, ve Qırımnı nasıl etip qaytaracağımıznı tüşünmek. Nasıl aletlerni qullana bilemiz. Rusiyeni, Ukraina ve ukrain vatandaşlarına qarşı yapqan cinayetleri içün, mesuliyetlikke çekmek içün ne yapmal?», – dedi.
Ukraina Tışqı işler naziri Pavlo Klimkin öz muracaatında Qırım meselesiniñ diplomatik usulda çezilmesiniñ emiyetini qayd etti. Klimkinniñ fikirine köre, halqara uquqiy aletler, yarımadanıñ siyasiy ve iqtisadiy sıñırlamaları, işğalci devletke qarşı siyasiy ve iqtisadiy sanktsiyalar, faal arekkete olğan şahıslarğa qarşı yaptırımlar – bu aletlerni Ukraina ve saire halqara ortaqlarımız qulana bile.
Onıñ sözlerine köre, Ukraina Tışqı işler nazirligi, Qırımnıñ qaytarılması içün halqara ğayretni küçlendirmek içün, elinden kelgenini yapa.
Fevral 26 künü Ukrainada «Qırımnıñ Rus işğaline qarşı küreş Künü» qayd etile, bütün Ukrainada Qırımğa destek bildirmek içün aktsiyalar keçirilecek. Bu künü Qırım Yuqarı Şurası binası qarşısında Ukrainanıñ topraq bütünligine destek olaraq miting keçirilgen edi. O vaqıt mitin iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafdarları, şu cümleden «Russkoye yedinstvo» virqasınıñ vekilleri çıqqan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı AQŞ devlet kâtibi muavini Victoria Nuland bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
Çarşenbe künü Bratislavda havfsızlıq boyunca konferentsiyada çıqışta bulunıp, Nuland Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde insanlarnıñ mayıs 25 künü prezident saylavlarında iştiragi müim olğanını aytıp keçti.
Nuland aytqanı kibi, AQŞ öz şerikleri ile aydın bir mehanizmniñ işlep çıqarılması üzerinde çalışa eken. Yani mayıs 25 künü saylavlar keçirilmese ve Rusiye vaziyetni kerginleştirmege devam etse, Rusiyege qarşı sektoral iqtisadiy cezalar kirsetilecektir.
Tüşünemiz ki, cezalar endi «tişlemege» başlay, dep qoştı o.


text:
Aqmescit ava limanı zemaneviy havfsızlıq tertibatını elde etecek. O bütün rusiyeli qaidelerine riayet etecek, em de bütün zapt, terakt ve diversiyalardan qoruycaq.
Bunı İzvestiya bildire.
Ava limanını «2020 senesine qadar Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı» leyhası çerçivesinde zemaneviyleştirecekler.
Devlet dumanıñ naqliyat boyunca komitetiniñ reis muavini Mihail Brâçak aytqanı kibi, ava limanınıñ qoruv tertibatına 886,8 mln ruble ayırılacaq eken.
O şunı da bildirdi ki, 2015 senesi ava limanı havfsızlıq programmasına 40 mln ruble, 2017 senesi - 846,8 mln ruble alacaqtır.
Neşirniñ yazğanı kibi, bu parağa zemaneviy tehnika satın alınacaq. İlk nevbette, ava limanında videonezaret tertibatı olacaq, o telükeni belgilemege imkân berecek. Zapt etüvge qarşılıqnı köstermek içün yañı isar qurulacaqtır.
Ava limanında zemaneviy radiolokatsion donatuv olacaq – o ava obyektlerni «idare etecek». Bina ve yolcularnıñ havfsızlığı içün yañı skanerlerni satın alacaqlar. Olarnıñ yardımı ile çeşit himik aletlerni, şu cümleden patlav aletlerini tapmağa mümkün olur.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» 87-ci mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy qalabalıqlarda iştirak etkeninde qabaatlanğan Ali Asanov, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa zorlatqanını, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaqnıñ qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkenini bildirdi.
Bunı mart 6 bazarertesi künü keçken «Çiygoz davasınıñ» mahkeme topaşuvını Facebookta izaatlap Nikolay Polozov bildirdi.
Advokatnıñ sözlerine köre, başlanğıç taqiq ketişatı aqqında tarif etip, Ali Asanov, taqiqatçı ondan qabaatını qabul etmek ve Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermesini talap ete edi, dep ayttı.
Nikolay Polozov tarif etti: «Apis müddeti nevbetteki sefer uzatılğan soñ taqiqatçı, evine ve çağına yetmegen balalarına qaytmağa teklif etken edi. Ali Asanov, mahkeme apis cezasını daa eki ayğa uzatqanını aytqanda, taqiqatçı: «Mahkeme degil, men qarar alam», – degen eken. Ondan da ğayrı, bir keresi onı Mustafa Degermencinen beraber apisten taqiq komitetine ketirgenler, anda mufti Emirali Ablayev eni buluna edi ve o apisten çıqmağa yardımcı olacağına kefaletiniñ qarşılığında Ahem Çiygozğa qarşı ifade bermege çağırğan. Ali Asanov bunı red etti, çünki onıñ közünde aqiqat ve namus aniy kârdan daa qıymetlidir. «Ahtem Çiygoz yerinde başqa bir insan olsa edi, men onıñ aqqında da yalan aytmaz edim», – dedi Ali Asanov».
O qayd etti ki, Mustafa Degermenci ve Ali Asanov mahkemede sorğudan keçken soñ, Ahtem Çiygoz «olarğa cesaret ve doğrulıq içün minetdarlıq bildirdi».
Mahkemede Ali Asanov «Ukraina tarafdarları olğan miting iştirakçileriniñ zorbalıqqa çağırğanlarını eşitmegenini, Ahtem Çiygoznı körmegenini ve onıñ areketleri aqqında bir şey aytıp olamacağını» ayttı.
Mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy nizamsızlıqta iştirak etkeninde qabaatlanğan Mustafa Degermenci de, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa talap etkenini, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaq qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermek teklif etkenini bildirdi.
Kreml nezaretindeki Qırım ve Aqyar müsülmanları diniy idaresinde Nikolay Polozovnıñ sözlerini izaatlamaylâr. Qırım.Aqıqat Qırım muftisi haci Emirali Ablayevniñ izaatını almağa tırışa.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.


text:
AwtoWAZ işçilerin alapaların tüşürejek
Rus karxana «AwtoWAZ» özünü işçilerini alapaların yuzden yigirmasın tüşürejek. Onu haqında press-konferansda Rus Yayılış-basma
GAZETA.RUğa göre bildirildi.
15-çi çilleden başlap, AwtoWAZ iş günlerin beşden dört ete, o uçun işçilerin alapalan tüşürmege toqtaşdı.
Bu ma'lumatnı karxananı başçısı Bu Andersson berdi. Oğar göre bussahat da 3 000 işçi camiyat işlege çığarıldı.
Ondan alda İşçilik Bağanlıqnı başçısı Maksim Topilin AwtoWAZ bu yılnı uzağında 2 000 adamnı taydırajağın belgili etdi. Amma bu azlewler xıyallağa göre ekenin de aytdı.
Ma'lumatlağa göre 2015-çi yılda AwtoWAZ karxananı dilerleri 269 000 araba satdı, bu hisap yuzden otuzğa 2014-çi yılda bolğan satıwdan az. 2014-çi yılda bolğan satıwnı hisabı 387 000.