text:
Skip to content
Featured
Katolik Kılesesı turaly aqparat
Katolik Kılesesı (grek. kaθoλιkός / katholikós – “jalpy”, “jahandyq”; lat. Ecclesia Catholica – “Jahandyq Kılese”; orys. KaToличeckaя ЦepkoBb / Katoličeskaja Cerkovj) – būl b.z. deiıngı I ğ. Rim imperiasyndağy İahudeia aimağynda İsa Mäsıh qūrğan bükılälemdık mäsıhşılık (kıristian) kılesesı. Būl kılesenı äulie Petır Elşı jäne onyñ mūragerı Papa Vatikandağy (Qasiettı Taq) äkımşılık-jağrapialyq ortalyğymen basqarady. Papa arqyly basqaratyn Qasiettı Taq – bükıl älemdegı Katolik Kılesesınıñ bırlıgı körınetın belgısı men qūraly. Būl älem boiynşa 1,345 milliardtan astam ızbasarlary bar (2020 j.) älemdegı eñ ülken mäsıhşılık kılesesı.
Katolik Kılesesınıñ negızın İsa Mäsıh qalağan. Ol Qūdai, adam jäne qorşağan älem turaly mäsıhşılık ılımnıñ barlyq tolyqtyğyn İsadan alyp saqtaidy. Būl Kılese Papa jäne onyñ beskıpterı bükıl älem boiynşa jüzege asyrğan baspaldaqty ükımette elşılık miraskerlıgın (ne apostoldyq mirasqorlyqty) ūstanady. Elşılık miraskerlıgı – İsa Mäsıh ornatqan äulie Petır Elşınıñ Katolik Kılesesnıñ basşysy retınde basqaruşy bilıgı. Sol sebeptı Papa «Petır Elşınıñ Miraskerı» dep atalady.
Katolik Kılesesı özınıñ senımın biblialyq paiğambarlar uağyzdağan, İsa Mäsıhtıñ ınjıldık ılımımen aiaqtalğan jäne Kielı Jazbalardyñ (Biblianyñ Köne men Jaña Ösietınıñ) betterınde jazylğan Qūdaidyñ Aianyna negızdeidı. Katolik dını – būl eñ aldymen bır Qūdaiğa mäsıhşılık senım, būl monoteistık dın; būl bölınbeitın Kielı Üşbırlıktıñ Tūlğalarynda körsetıletın men ömır süretın Jalğyz Qūdaiğa (Äke-Qūdai, Ūl-Qūdai İsa Mäsıh, Kielı Ruh-Qūdai) senım, iağni üşbırlık Qūdai Jaratqanğa degn senım. Ärbır katolik İsa Mäsıhtıñ Qūdai Ūly, Kielı Üşbırlıktıñ üş Tūlğasynyñ bırı, Ūl-Qūdai ekenıne nanym bıldıredı. Katolikter İsa Mäsıh – Kielı Ruh arqyly Äulie Märiam Bikeştıñ qūrsağynda beikünä retınde ūryqtanğan, şynaiy adamdai düniege kelgen, barlyq adamdar jasalğan künälaryn öteluı üşın Aiqyşqa şegelegen men ölgen; ärbır adamdy qūtqaryp, adamğa jūmaq Aspan Patşalyğyndağy mäñgılık ömır beru üşın ölımnen qaita tırılgen jalğyz Qūdai dep senedı. Katolik Kılesesı Kielı Kıtaptyñ (Biblianyñ) qūdairuhtandyrylğan bedelıne, Adam ata men Haua ana jasalğan künäkarlanuğa, İsa Mäsıhtıñ Qūdai Ūly ekenıne, Onyñ tänge ainaluyna, adamzatqa qūtqaru beretın Aiqyşta oryndalğan Onyñ ölımıne, Onyñ qaita tırıluıne men aspanğa köterıluıne senedı. Kılese Rim Papasy – Petır Elşınıñ miraskerı jäne bū düniedegı Mäsıhtıñ namengerı dep bıldıredı; tarih boiy jinalatyn bolğan Jahandyq Keñesterdıñ ılım bedelın moiyndaidy; aspandağy äulielerdıñ jaqtauşylyğyna, Äulie Märiam Bikeştıñ tua bıtken künäsızdıgıne men onyñ Qūdai Anasy ekenıne senedı; jūmaq, maqşar men tozaqqa senedı; Ğarasat künı, Aqyr zaman men jaña aspandağy men jaña älemdegı ömır suruge senedı.
Katolik Kılesesı – Batys örkenietınıñ qalyptasuynda mañyzdy röl atqarğan jäne älem mädenietınıñ damuyna zor üles qosqan ejelgı dıni instituttardyñ bırı. Ol negızgı tarihi oqiğalarğa qatysqan edı. Būl kılesesı Petır Elşınıñ namengerı Papa basqarğan bırtūtas Katolik (Jahandyq) Kılesesı retınde Mäsıh qūrğan edı. Alaida, 1054 j. Ülken Bölınu (Ülken Iskizma) kezınde Bizant Kılesesı, iağni Ortodoks Kılesesı (orys. ПpaBocлaBHaя ЦepkoBb / Pravoslavnaja Cerkovj) odan bölınıp şyqty. Sodan berı Mäsıhşılık Kılese şartty türde Batys (Katolik) jäne Şyğys (Ortodoks) bolyp bölıne bastady. Ärı qarai, XVI–XVII ğğ. Katolik Kılesesı protestant Reformatsiasy kezeñınen öttı. Sol kezde Martin Lutherdyñ äserınen köptegen protestanttyq qauymdar qūrğan ärtürlı jamağattar keiınırek Kıleseden bölınıp şyğa bastady. Sol kezden bastap dıntanuşylar Mäsıhşılık Kılesenı katolisizm, ortodoksaldyq jäne protestantizm dep böldı. Katolik Kılesesı barlyq bölınulerge qaramastan, negızın qalağan ınjıldık senım men ılımdı, elşılık bırtūtastyğy men dästürı alğaşqy ğasyrlardan bastap saqtaidy.
Qazaq jerındegı Katolik Kılesesınıñ tarihy XII ğasyrdan bastalady. Mūnda Orta ğasyrlarda Jıbek joly ötken Jetısu aumağynda jergılıktı katolikter, katolik qasietkerlerı (moldaşylyq) bolğan, sopyhanalar men raqybattar, ğibadathanalar, kıleseler men şäpılder qūrylğan edı.
Katolik Kılesesınde liturgialyq ärtürlı räsımder bar. Liturgialyq räsımderdıñ ärqaisysy tarihi aiyrmaşylyqtarğa bailanysty belgılı bır eldı mekenge nemese qauymdastyqqa tän. Katolik Kılesesınde batys jäne şyğys räsımı bar. Batys katolik räsımderıne rimdık (latyn), ambyrozşylyq, mosarabtyq, bragalyq, liondyq jäne zairlık räsımder jatady. Katolikter üşın standartty jäne eñ keñ tarağany – rimdık (latyn) räsım. Osydan rimdık (latyn) räsımge jatatyndyğyn bıldıretın “Rim-Katolik Kılesesı” atauy şyqqan. Rimdık (latyn) räsımınıñ jarqyn mysaly – Kielı Messa, iağni rim-katolik ğibadaty. Şyğys räsımderı – bizant (grek), ärmen, maruni, sirialyq, käldei, qypty, etiop. Sondyqtan “rim-katolik”, “grek-katolik”, “ärmen-katolik” siaqty anyqtamalary bar. Būl Katolik Kılesesınıñ räsmderınıñ ärtürlılıgın körsetedı. Barlyq katolikter, olardyñ räsımderıne qaramastan, “katolikter” dep atalady.
Katolik Kılesesındegı qasiettı ömırınıñ mänı – qūpiaşyldyqtar (lat. sacramentum; orys. TaиHcTBo / tainstvo) – ärbır katoliktıñ ömırındegı mañyzdy salttary. Jetı qūpiaşyldyqtar bar: 1) Şomyldyru (nemese Bautys; orys. KpeщeHиe / Kreščenije); 2) Nyğaitu (nemese Konfirmasia; orys. MиpoпoMaзaHиe / Miropomazanije); 3) Täube (nemese Ökınu; orys. ИcпoBeдb / Ispovedj); 4) Euharistia (nemese Kielı Qatynasu; orys. ПpичacTиe / Pričastije); 5) Nauqastardy maijağu (orys. EлeoпoMaзaHиe / Eleopomazanije, CoбopoBaHиe / Soborovanije); 6) Qasietkerşılık (nemese Dıngerşılık, Dın qyzmetşılıgı; orys. CBящeHcTBo / Svjaščensvto, PykoпoлoжeHиe / Rukopoloženije); 7) Neke (nemese Nekelesu; orys. Бpak / Brak, BeHчaHиe / Venčanije). Tızımdelgen qūpiaşyldyqtar är katoliktıñ tuylğannan ölgenge deiıngı ömırınıñ negızgı oqiğalardy qozğaidy.
Katolik Kılesesınde bilık ortalyqtandyrylğan, iağni Vatikanda tūratyn Papanyñ qolynda şoğyrlanğan. Katolik Kılesesı äkımşılık jağynan köptegen jergılıktı kıleselerge bölınedı. Jergılıktı kıleseler beskıpter (lat. episcopus; orys. eпиckoп / episkop) basqaratyn diosezderge (eparhialarğa) (lat. diœcesis; orys. eпapxия / eparchija, диoцeз / diocez) bölınedı. Diosezder (eparhialar) mahallalarğa (paraqialarğa) (lat. parœcia; orys. пpиxoд / prichod) bölınedı.
Katolik Kılesesı qoğamdyq ömırde türlı qaiyrymdylyq, bılım beru, ğylymi, mädeni jäne bıtımgerşılık salalarğa belsendı qatysady. Ol halyqaralyq alañda jalpy adamzattyq qūndylyqtardy nasihattaidy, är adamnyñ qadır-qasietın ony qūrsaqta ūryqtanudan tabiği ölımıne deiın qorğaidy, beibıtşılık pen qūrylymdy sūhbatty qoldaidy jäne ärtürlı dınaralyq konferensialar men ūiymdardyñ bastamaşylarynyñ bırı retınde äreket etedı.


c: text/html

text:
Sanayı
Sanayı - maddiy işlep çıqaruvnıñ tehnikiy ceetten eñ mükemmel saası; iqtisadiyat, hammal ve yaqıtnı çıqaruv, orman mahsulatını azırlap qoyuv, sanayı ile çıqarlığan ya da köy hocalığı ile işlep çıqarılğan saalar içün elektroenergiyanıñ, emek aletlerni işlep çıqaruv içün işhanelerniñ cemisi.
Sanayınıñ inkişaf tarihıDeñiştir
Sanayı, hammalnı em qazıp çıqarğan em de işlegen tabiiy ev hocalığınıñ çerçivelerinde peyda olğan. Sanayınıñ, içtimaiy işlep çıqaruvınıñ mustaqil saası olaraq şekillenüvi, zenaatnıñ köy hocalığından ayırıluv esnasınen bağlı. Zenaat, qadimiy devletlerde, ayrıca derebeylik devrinde emiyetli iqtisadiy rolüni oynamaqta edi. Sanayınıñ içtimaiy iştegi ayrı bir saasına çevirilüvi, memleketlerniñ çoqusında büyük territoriyalarnıñ ticariy-sanayı merkezleri olğan derebeylik şeerlerniñ peyda oluvınen bağlı.
1969-90 seneleri sanayınıñ inkişafında esas meyiller şular olğan edi: elektronika, robot tehnikası, sayelektronikanıñ daa keñ qullanuvı, ev tehnikası, kömpyüyterler ve naqliye vastalarınıñ üleştirüvinde ve işlep çıqaruvında Yaponiya ve Tınç okean vilâyetteki memleketlerniñ ükümligi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avstriya qanun çıqarıcıları yanvarniñ 20-nde ealiniñ büyük qısmı içün yañı çeşit koronavirus yuqunçına qarşı aşını mecburiy dep tasdıqlamağa planlaştıra. Bu qarar Avstriyanı böyle adım atacaq ilk Avropa memleketi yapacaq.
18 yaşından büyük olğanlar fevralniñ başına qadar COVID-19 aşısını yaptırmağa mecbur, aks alda para cezasını alacaqlar. Ağır ayaqlı qadınlar ve tibbiy sebeplerden aşı olamağan insanlar içün istisna yapılacaq.
Al-azırda tahminen 75% avstriyalı aşı oldı. Yañı qanun davalarnıñ sebebi oldı: on biñlernen avstriyalı ükümet ilân etken tedbirler ve mecburiy aşı planlarına qarşı numayışlarğa çıqa.
Bir qaç Avropa memleketiniñ ükümetleri COVID-19 aşısını tibbiyet hadimleri ve diger gruppalar içün mecburiy yaptı. Diger memleketler, hususan Almaniya ve Frenkistan çeşit hızmet ve aşı olmağanlar içün eglence sıñırlavlarını ilân etti.


text:
Melitopolde Rusiye arbiyleri mitingten soñ er künki narazılıq aktsiyalarınıñ koordinatorı Ölga Gaysumovanı qacırdılar, dep haber etile onıñ içtimaiy ağlardaki saifesinde.
Yerlilerniñ yazğanına köre, bu narazılıq aktsiyası bitken soñ Azatlıq Radiosı vaqianıñ angi şaraitte yüz bergenini ögrenmege tırışa.
Yerli saytlardan biri telegrammda yazğanı kibi, sabadan Melitopolniñ sakinleri narazılıq aktsiyasını keçirip, şeer başı İvan Fedorovnıñ azat etilmesini tala ete.
Melitopol sakinleri öz şeeriniñ başınıñ adı yazılğan plaktlar ile aktsiyağa çıqıp, "Şeer başına azatlıq", "Şeer başını qaytarıñız", "Evge" şiarlarını ayta ediler. Muvafıq videonı Zaporijjâ VAM-niñ başı yayınladı.
Azatlıq Radiosı mühbiriniñ bildirgenine köre, bir kün evel Melitopol meriyasınıñ operativ ştabı öz telegramm kanalında Födorovnıñ rus işğalcileri tarafından qaçırılğanı aqqında haber etti.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiyeniñ keñ mıqyaslı tecavuzı başlanğandan berli Ukraina Silâlı Quvetleriniñ tahminiy ğayıpları aqqında ilk sefer malümat berdi.
Onıñ sözlerine köre, feralniñ 24-nden berli tahminen 1300 ukrain askeri elâk olğan. Bunı o çetel haber vastaları içün keçirilgen brifing vaqtında haber etti.
"Bugünge qadar memleketimizde 1300, Rusiyede ise 12 biñden çoq arbiyniñ elâk olğanı bizni sevindirmey. Birden on. Olardan 12 biñ insannıñ elâk olması meni sevindirmey (Ukraina Silâlı Quvetleriniñ Baş ştabı bu raqamnı RF ordusınıñ ğayıpları kibi bildire, amma olardan qaç elâk oldı ve qaç yaralı qayd etilmey). Be menim dünya baqışım degil", - dedi Zelenskıy.
Evel Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ reberi Kirill Budanov Qırım.Aqiqatqa Ukraina Silâlı quvetleriniñ ğayıpları aqqında malümat "belli bir derecede arbiy sır" olğanını ayttı ve olarnı bildirmekten red etti.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Gendzi ikâyesi
'Gendzi ikâyesi' (yaponca 源氏物語, げんじものがたり - Gendzi monogatari) - klassik yapon edebiyatınıñ abidesi, monotogatari üslüpli Heyan devriniñ lirik eseridir. 1001 ve 1005 seneleri arasında yaratılğan. 54 parça-suvoydan ibaret. Müelliflikni, saraydaki hanımda yazıcı ve şair Murasaki Sikibuğa yazdırıla.
Eserniñ esasını, şeyhzade Hikaru Gendziniñ parlaq aşıq maceraları ve gençlikniñ gunaları içün esli yaşta azapları ikâyeleri teşkil ete. İkâye, zamannıñ mot olğan buddist fikirlerden tolu: karmadan qaçınılmazlığı ve evelki ve şimdiki ayatlarında yapılğan şeyler içün mesüliyetlik.


text:
ABD prezidenti Donald Trump cuma künü Dünya sağlıq teşkilâtı ile alâqalarını kese, dep bildirdi. ABD teşkilâtqa para da bermeycek, çünki, onıñ aytqanına köre, «DST koronavirus ile küreş vazifesini becerip olamadı, çünki bu büyük teşkilât tamamen Qıtay kontroli altında buluna», dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Trumpnıñ aytqanına köre, Qıtay akimiyeti mecburiyetlerini körmemezlikke urıp, Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirusnen bağlı yalan aytsın dep, oña basqı yaptı.
ABD Dünya sağlıq teşkilâtınıñ bücetine 450 million dollar bere, Qıtay tahminen 40 million dollar bere, dep qayd etti Trump.
ABD – Dünya sağlıq teşkilâtına eñ çoq para bergen memleket. Washingtonnıñ Dünya sağlıq teşkilâtından çıqmaq qararı bu teşkilâtnı zayıflatır, dep beklenile. Trumpnıñ aytqanına köre, Amerikanıñ maddiy yardımı dünyada sağlıq saasında olğan diger acele meselelerniñ çezilmesine kösterilecek.


text:
Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisi Anton Körineviç Gaagada BMT-nıñ Halqara mahkemesinde sözge çıqqan zamanı Rusiye, onıñ siyasiy reberligi ve arbiyleri Ukrainada insanlıqqa qarşı cinayetler ve arbiy cinayetler yapqanını bildirdi. Bunı temsilcilik öz facebook saifesinde haber etti.
"Putin yalan ayta, ukrainler ise öle. Soyqırımnı yapqan Ukraina degil. Bunı yapqan Rusiyedir, onıñ siyasiy reberligi ve arbiyleri. Olar insanlıqqa qarşı cinayetler ve arbiy cinayetler yapa. Soñki eki aftada bir çoq insandan Ekinci cian cenki aqqında eşitem. Rusiye Ukrainanıñ "denatsifikatsiyası" aqqında bildirip, Holokostnıñ hatırasını utanmazca lekeley", - dedi Körineviç.
Onıñ sözlerine köre, "soyqırım suçlavını sahtelep" Rusiye "Soyqırım aqqında Şartnameni aramlay".
"Rusiye Ukrainanı soyqırım ile suçlay. Ukraina bu suçlamalarğa qarşılıq bildire ve biz olarnıñ esassız olğanını isbatlarmız. Rusiye, mevcut olmağan bir soyqırımnı toqtatmaq içün suveren bir devletni işğal ete bilecegini bildire. Ukraina bu esassız bildirüvni red ete", - dedi o.
Ukraina prezidentiniñ temsilcisi Rusiyege muracaat etti: "Keliñiz, bu tartışmanı medeniy devletler kibi al eteyik. Silâlarıñıznı qaldırıñız ve delilleriñizni kösteriñiz. Ukraina bu mahkemeniñ salâhiyetini tanıy ve qararlarına riayet ete. Rusiye de aynı yapmaq kerek".
Körineviç, Rusiye öz isteginen halqara uquq qaidelerine riayet etmege istemese, BMT-nıñ Halqara mahkemesiniñ areket etmege aqqı bar, dep qoştı
"Rusiyeni toqtatmaq kerek ve mında mahkemeniñ vaziyesi bayağı müimdir. Şunıñ içün Ukraina halqı, Ukraina ükümeti, Ukraina prezidenti keçici tedbirlerniñ tayin etilmesi aqqında talabımıznı qanaatledirmege ürmet ile istey", - dedi o.
Martnıñ 7-nde Gaagadaki BMT-nıñ halqara mahkemesinde Ukrainanıñ Rusiyege qarşı soyqırım suçlavı ile davası üzre diñlevler başlandı. Rusiye temsilcileri diñlevlerde iştirak etmedi.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete. Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina parlamentiniñ reisi Andriy Parubiy Rusiye Adalet nazirliginiñ Qırımtatar Milliy Meclisini ekstremist teşkilât olaraq ilân etmek qararını «Rusiye faşizminiñ ifadesi» dep adladı.
«Tünevin Rusiye Adalet nazirligi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ekstremist teşkilât olğanını ilân etti. Diktatorlar Stalin ve Gitler devri bitken soñ ilk sefer bütün halqnı ekstremist olaraq ilân eteler. Ve bu Rusiye faşizminiñ ifadesidir», – dep yazdı o aprel 19-da öz Facebook saifesinde.
«Ukrain parlamenti adından halqara teşkilâtlarğa muracaat etem – bu cinayetke lâyıq bir cevap beriñiz. Ukraina Tış işler nazirligine Birleşken milletler teşkilâtınıñ Havfsızlıq şurasınıñ bu mesele boyunca acele toplaşuvını keçirmek imkânını baqmaq muracaat ile bulunam», – qoştı Parubiy.
Aprel 18-de, bazarertesi künü, Rusiye Adalet nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Nazirlik saytında qayd etilgenine köre, bu qarar «Qırım cumhuriyeti prokurorınıñ cemaat birleşmesi faaliyetiniñ toqtatılması aqqında qararı boyunca» qabul etildi.
Ukraina Tış işler nazirliginde bu qararnı «insan aqlarını büyük bozuvı» ve Qırımnıñ tamır halqına qarşı Stalin repressiyalarınıñ devamı dep adlandırdı.
Aprel 3-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Bundan evel Birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda qırımtatar halqı Meclisiniñ qapatmasına yol bermemege çağırdı. Avropa Birligi Meclisni qapatmaq niyetlerden raatsız olğanını bildirdi.
Aprel 15-te, cuma künü, Qırımda Meclisni yasaq etmesi davası boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi, nevbetteki toplaşuvnı aprel 25-te keçirmek qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Emirali Seitibraim oğlu Ablayev 1962 senesi, iyül 11 künü Özbekistanda, Taşkent vilâyetine bağlı Bekabad
rayonınıñ Dalverzin köyünde dünyağa keldi.
1978 senesi o, №11 Dalverzin orta mektebini yekünledi.
O, sovet ateistik akimiyetiniñ yasaqlarına baqmadan, İslâmnı kütken, saqlağan ve onı balalarına aşlağan
qorantada östi.
Bir çoq qırımtatar yaşdaşlırı kibi, yaşlıqta Emirali Ablayev qırımtatarlarnıñ tarihiy Vatanına qaytması içün
küreş saflarına qoşula.
1988 senesi qorantasınen beraber Qırımğa qayta ve mında İslâm Terek rayonınıñ Aqçora (Gvardeyskoye)
köyünde yerleşe.
1993 senesinden başlap, Aqçora köyüniñ camisinde itibarlı İslâm ilâhiyatçısından şahsiy dersler ala.
1995 senesi Caylav (Zolotoye Pole) köyüniñ imamı olaraq saylana, soñra, İslâm Terek rayonınıñ bölge
imamı olıp hızmet ete. Şu vazifeni o, 1999 senesine qadar eda etti.
1998 senesi Türkiyede, Manisa şeerindeki medresede bilgi ala ve, aynı şu sene, hacılıqqa barıp kele. 1999
senesi Livanda arap tili boyunca bilgilerini tekmilleştire.
1999 senesi qırımtatar milletiniñ içtimaiy ayatında faal iştirak etkeni ve Qırımda urf-adetler ve İslâmnıñ
ğayrıdan tiklenilüvi işinde salmaqlı isse qoşqanı içün Qırım musulmanlarınıñ II Qurultayında Qırım
musulmanlarınıñ Müftisi olaraq saylana.
Qırım Müftisi vazifesindeki ilk müddeti devamında, özüni güzel teşkilâtçı, işiniñ mütehassısı ve yetekçi
olaraq kösterdi. III ve IV Qurultayda hacı Emirali Ablayev tekrar Qırım Müftisi vazifesine saylandı.
Hacı Emirali Ablayevniñ esas maqsadı – evelâ Qırım musulmanları diniy idaresiniñ taqımına, ileride de –
yerli musulman din cemiyetlerine aliy diniy tasili olğan yaş mütehassıslarnı celp etmektir.
O, hususiy diqqatnı qadimiy musulman diniy binalarnıñ qaytarıluvı ve yañı camilerniñ qurulmasına ayıra.
Müfti efendi Qırım musulmanlarınıñ bütün diniy binalarınıñ ve İslâmnıñ medeniy mirası obyektleriniñ
qaytarılması içün çalışa.
Vazifede olğan müddeti içinde QMDİ-ne aman-aman 80 musulman diniy obyekt qaytarıldı, 60 cami
quruldı ve 3 medrese açıldı.
Onıñ idareciligi devamında Qırım Müftiligi Aqmescit akimiyetinen Büyük Cuma camisiniñ qurulması içün
topraq arsasınıñ ayırılması maqsadınen küreşni alıp bardı, Bağçasaraydaki tarihiy "Azizler" mekânınıñ
qaytarılması içün büyük gayrte ler sarf etti.
Onıñ, Qırım musulmanlarınıñ Müftisi olaraq, müim işlerinden biri – Qırım musulmanları arasında
milletimizge, İslâm qıymetlerine ters kelgen ekstremistik mefkürelerniñ yayılmasınen küreşidir.
Bundan da ğayrı, Emirali Ablayev IV ve V Milliy Qurultaylarınıñ vekili, Qırımtatar halqı Milliy Meclisi
prezidiumınıñ azasıdır.
2013 senesi, sentâbr ayında keçirilgen Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayında hacı Emirali Ablayev bir
ağızdan Qırım musulmanlarınıñ müftisi olaraq dörtünci müddetke saylandı.
2018 sene, oktâbr 27 künü olıp keçken Qırım musulmanlarınıñ VI Qurultay vekilleriniñ açıq rey berüvi ile
hacı Emirali Ablayev ğayrıdan Qırım Cumhuriyetiye ve Sevastopol şeeri musulmanları Müftisi olaraq
saylandı.
Emirali Ablayev evlidir, onıñ eki qızı, bir oğlu ve beş torunı bar.
Ayder Suleyman oğlu İsmailov 1977 senesi, mayıs 24 künü Özbekistanda, Ferğana vilâyetiniñ Marğilan
şeerinde dünyağa keldi.
1978 senesi qorantası Krasnodarğa (Rusiye) köçip keldi, bundan soñ, 1987 senesi Qırımda, Bağçasaray
şeerinde yerleşti.
1994 senesi Ayder İsmailov №2 Bağçasaray orta mektebini yekünledi, 1995 senesi ise, Türkiye
Cumhuriyetiniñ Könya şeerinde yerleşken Selcuq universitetiniñ ilâhiyat fakultetine oquşqa kirdi. 2001
senesi, o, universitetni yekünledi ve "ilâhiyatçı, İslâm temelleri ocası" ihtisasını qazandı. Aynı şu sene
İstanbul şeerinde (Türkiye) yerleşken Marmara universitetiniñ İçtimaiy ilimler institutındaki "İslâm
uquqı" kafedrasına aspiranturağa oquşqa kirdi.
2004 senesi "Qırımtatar cemiyetinde peyda olğan diniy-uquqiy meseleler ve olarnı çezüv yolları"
mevzusında dissertatsiyanı qorçaladı ve İslâm uquqı (fıqıh) boyunca ilimler namzeti ilmiy dereceni
qazandı.
Aspiranturanı yekünlegenden soñ, o, Qırımğa qaytıp keldi ve 2004-2008 seneleri boyunca Qırım
musulmanları diniy idaresi erkânında çalışqan Qalay islâmiy ilimler medresesinde ocalıq yaptı.
2008 senesi, Qırım musulmanlarınıñ IV Qurultayında Qırım Müftisiniñ muavini olaraq saylandı.
2011 senesi "Azizler" cemaat teşkilâtınıñ esabat-saylav konferentsiyasında teşkilâtnıñ reisi vazifesine
saylandı.
2013 senesi, Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayından soñ, Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ
qararı ile Qırım musulmanları Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
2018 senesi, noyabrniñ 6 künü Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ qararı ile Qırım musulmanları
Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
Ayder İsmailov evli, onıñ eki oğlu ve eki qızı bar.
Esadullah Talât oğlu Bairov 1980 senesi, sentâbr 22 künü Qazahstannıñ Alma-Ata vilâyetindeki Kaskelen
rayonınıñ Kamenka qasabasında dünyağa keldi.
1989 senesi qorantası Qırımğa köçip keldi ve Cürçi rayonınıñ Sarıbaş köyünde yerleşti.
1997 senesi Qurman litseyini yekünledi ve Türkiye Cumhuriyetiniñ Ankara şeerindeki Anqara
universitetiniñ ilâhiyat fakultetine oquşqa kirdi. 2003 senesi Anqara universitetinde oquşnı bitirdi ve
"ilâhiyatçı, İslâm ilimleri ocası" ihtisasını qazandı. Oquşnı bitirgen soñ, Qırımğa qayttı ve 2003-2009
seneleri devamında Qırım musulmanları diniy idaresi erkânında çalışqan Qalay islâmiy ilimler
medresesinde oca olıp çalıştı.
2009-2013 seneleri devamında QMDİ-niñ neşriyat bölüginde, Qırım medreseleri içün dersliklerniñ
azırlanuvı boyunca komissiyanıñ başında çalıştı.
2009-2012 seneleri Esadullah Bairov cumhuriyet teleyayınlarında diniy-maarif programmalarnı alıp
bardı.
2013 senesi, Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayından soñ, Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ
qararı ile Qırım musulmanları Müftisiniñ muavini vazifesine saylandı.
2018 senesi, noyabrniñ 6 künü Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ qararı ile Qırım musulmanları
Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
Esadullah Bairov evli, onıñ üç qızı ve oğlu bar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov 1944 senesi qırımtatar sürgünligini Rusiyeniñ Qırım ilhaqınen qıyasladı. Böyle bir fikirni o, mayısnıñ 17-nde Kyivde qırımtatar sürgünligi aqqında ikâye etken «1944» vesiqalı filminiñ premyerasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«75 yıl… Bu aqşam, mayısnıñ 17-nde, bir çoq insan yuqlamağa ketkende saba olarnıñ qapuları tek qaqılmaycaq, çızmalarnen çıqarılacağını ve mayısnıñ 18-i başlaycağını bilmey edi. O insanlarnıñ ne is etkenlerini tasavvur etmege rica etem. Az evel (mayısnıñ 17-nde aqşam – QA) Nariman Celâlnıñ mesacını kördim, yarın bir şey yapmasınlar dep, oña da bir çoq qırımtatarına kibi ihtar berildi… Böylece 1944 senesi qırımtatarlar içün, ne yazıq ki, 2014 senesi tekrarlandı ve 2019 senesi devam ete», – dedi Çubarov.
Kyivdeki «D12» galereyasında mayısnıñ 17-nde qırımtatar sürgünligi aqqında ikâye etken «1944» vesiqalı filminiñ premyerası olıp keçti. Onıñ rejissörları Yunus Paşa ve Qırım.Aqiqat müellifi Fatima Osman oldılar.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Herson vilâyetinde Ukraina İçki işler nazirliginiñ idaresi Qırımğa kiriş noqtalarında vaziyetniñ tınç ve kotrol etilgeni aqta bildire. Bu aqqında Ukraina İçki işler nazirligi saytında aytıla.
«Herson vilâyetinde Ukraina İçki işler nazirliginiñ idaresi bergen malümatqa köre, «Çonğar», «Kalançak» ve «Çaplınka» nezaret-kiriş noqtalarında vaziyet sakindir. Avto yolları blok etilmegen, yengil ve yolcu naqliyatı maniasız keçe. Kiriş noqtaları yanında toplanğan vatandaşlar ve naqliyat vastalarınıñ aydavcıları ile militsiya hadimleri cemaat nizamınıñ bozulmaması boyunca işlerni keçire», – denile beyanatta.
Qırım ile memuriy sıñırda üç nezaret-kiriş noqtası bar: Çaplınka, Çonğar ve Kalançak.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov qamaçav teşkilâtçılarınıñ areketlerini takbih etti ve aqılları yerine kelecegine ümüdini bildirdi. Onıñ aytqanı kibi, Qırım akimiyeti ukrain malınıñ yoq olması neticesinde fiyatlarnıñ köterilmemesini taqip etecegini qayd etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
İşğal etilgen Qırımda «mayıs 3 künü işi» boyunca yaqalanğan Edem Osmanovnıñ adliyecisi Emil Kürbedinov imayesi altında olğan şahısnıñ aqları bozulğanını ayttı. Bunı o çarşenbe künü, yanvar 21-de, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Edem Osmanovnıñ qırq sekiz saatlik yaqalavı çarşenbe künü, yanvar 21-de, saat 12.10 bitti, lâkin onıñ işi boyunca mahkeme saat 13.00 ötkerildi. Böylece, mahkeme başlanğanda Osmanov 50 daqqa devamında yaqalanğan olaraq sayılmay edi. Prokuror maşina bozuluvı ve tıqanıqlıqlar sebebinden keç qalğanını bildirdi», – dep ayttı adliyeci Emil Kürbedinov.
«Yaqalav 48 saat devam etse, qarar çıqarılmalı, ya da Edem Osmanov azat etilmeli edi. Mahkeme buña emiyet bermedi. Medeniy bir devlette onı saat 12.10 azat eter ediler. Bu cinaiy esnasnı ve onıñ anayasa aqlarını qaba şekilde boza», – dep qayd etti Kürbedinov.
Aqmescit şeeriniñ Merkeziy mahkemesi çarşenbe künü, yanvar 21-de, oña eki aylıq apis cezasını belgiledi.
«Mahkemeniñ qararına köre, bu adam taqiqattan gizlene, şaatlar ve cinaiy iş ketişatına tesir ete bile, lâkin bunıñ iç bir delili ketirilmedi», – dedi Emil Kürbedinov.
Adliyeci mahkeme qararından şikâyet etecek ola.
Malüm ki, Edem Osmanov yanvar 19-da yaqalanğan edi. Onı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 381-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca («Akimiyet vekiline qarşı küç qullanması») qabaatlaylar. Osmanovnı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağanda politsiya hadimine qarşı küç qullanmasında şekleyler.


text:
Aqmescitte Baar ve Emek Bayramına bağışlanğan yürüşte 15 biñden ziyade insan iştirak etecek. Bu aqqında Qırım ükümetiniñ resmiy internet resursındaki haberinde aytıla.
«Saat 10:00-da başlanacaq bayram yürüşinde 15 biñ kişi iştirak etecek, olarnıñ arasında Cumhuriyetniñ akimiyet organlarınıñ hadimleri, siyasiy firqalar, cemaat teşkilâtlarınıñ vekilleri olacaq», – aytıla beyanatta.
Saat 9:00-da Kirov caddesinde (Samokişa soqağınıñ rayonında) bayram kolonnası toplanacaq ve şekillenecek, dep bildirdi ükümetniñ matbuat hızmeti.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Keriçte tantanalı tedbirler devamında mayıs bayramları naqliyat areketi toqtatılacaq, içki satışı sıñırlanacaq.


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya dey ki, Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçileri Rusiye qanunları boyunca mesuliyetke çekilecek.
«Qırım «qamaçavını» teşkil etkenler, vatandaşlarımıznıñ aq ve serbestligine qarşı areket etkenler, devletimiz ve Qırım Cumhuriyetiniñ menfaatına qarşı faaliyet köstergenlerge ve qanuniyetni bozğanlarğa nisbeten mütenasip qararlar alınacaq – ve Lenur İslâmov istisna degil! Er kes qanuniyet boyunca mesuliyetke çekilecek!» – yaza Poklonskaya Facebookta noyabr 2 künü.
Saba noyabr 2 künü Qırımda ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov ana-babasınıñ evinde tintüv keçirildi. Moskvada yaşağan İsâlmovnıñ tatası Lenaranıñ evini de tinteyler.
Qırım uquq qoruyıcı organlarınıñ işbu sebepten resmiy izaatları şimdilik yoqtır.
Aynı zamanda, Qırımnıñ Devlet milletler komitetiniñ başı Zaur Smirnov RİA Krım neşirine aytqanı kibi, İslâmov «Rusiyege qarşı ekstremist faaliyeti içün cevap bermeli».
Rusiye Merkeziy bankı saytında ATR telekanalınıñ saibi, iş adamı Lenur İslâmovnıñ «Just Bank» şirketiniñ bank ameliyatlarınıñ keçirilmesine litsenziyanıñ qaytarılması aqqında malümat peyda oldı.
Şimdi İslâmov qıtaiy Ukrainada yaşay ve sentâbr 20 künü başlanğan Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri ola.


text:
Rusiye işğal etken Qırım ekologiyasına bayağı bir zarar ketirdi, dep bildirdi oktâbrniñ 31-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Qırmdaki insan aqlarınen bağlı BMT (OON) Telükesizlik Şurasınıñ leyhasınen bağlı brifingte.
«Rusiye öz areketinen bütün añlaşmalarnı bozdı. Qırımnıñ ekologiyasına zarar ketirildi. Topraq altı suvlarınıñ seviyesi tüştü, onıñ ğayrıdan tiklenmesi içün milliard dollarlar kerek», – dedi Cemilev.
Qırımtatar halqınıñ lideri ayrıca, Ukraina Qırımnı keri qaytarmaq içün er şey yapacağını qayd etti.
«Bizler diplomatiya yolunı saylâdıq, çünki bizler içün insan ayatı daa da muim. Leyha qararı azırlanğanda Rusiyeni aqaretlemeycek terminologiya qullanmaq mümkün edi. Ekinci yol ise – er şeyni olğanı kibi aytmaq . İşte, biz bu yol saylâdıq», – dep yekünledi o.
2017 senesi aprelniñ 19-nda BMT (OON) Halqara mahkemesi işğal altındaki Qırım sakinleriniñ aqlarını imaye etmek maqsadınen, «Ukraina Rusiyege qarşı» davası boyunca muvaqqat qarar qabul etmege razı olğan edi. Mahkeme, ukrainalılarnıñ aqlarına tüzetmesi imkâsız olğan zarar berilgenine dair misaller olğanınen bağlı qarar qabul etken edi.
İşğal altındaki Qırımda BMT (OON) közeticileri insan aqları ve halqara insaniy aqlarnıñ bozulmasınen alâqalı keniş yelpaze misallerini qayd etmekte. Söz yaşama, şahşiy toqunmamazlıq ve azatlıq, ayrıca ictimaiy-iqtisadiy aqlarınıñ bozulması aqqında yürsetilmekte.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, sentâbrniñ 20-nde New-Yorkta keçken BMT (OON) General Assambleyasınıñ umumiy muzakereleriniñ 72-nci toplaşuvında, İşğal alştındaki Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından başlatılğan repressiya siyaseti aqqında ikâye etip, halqara cemaatçılıqnı Kremlniñ bu areketlerine kelişken cevap bermesine çağırğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qomşu Rusiyeniñ Federatsiya Şurası halqara işler komitetiniñ yolbaşçısı Konstantin Kosaçev, New-Yorkta Qırımnen bağlı qarar rezolütsiyası içün rey berilüvini Ukrainanıñ «intiqamı»i dep saya ve BMT’na (OON) «ğarp ve Kyivniñ yarımadağa qarşı yapqan areketlerini» közden keçirmesini teklif ete.
Bu aqta o noyabrniñ 15-nde, BMT (OON) Baş Assambleyasınıñ Üçünci komitetinde Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda insan aqları qararına izaat bergende Facebookta yazmaqta.
«BMT (OON) Baş Assambleyasınıñ Üçünci komiteti içün Ukraina ve Ğarpnıñ Qırımğa qarşı yapqan areketlerini ayrı bir dosye şeklinde azırlamaqnıñ vaqtı kelmedimi, aceba? İşte anda uydurma olmağan ve kerçek olğan bir sürü faktlar mevcut», – dep yaza Kosaçev.
Senatornıñ fikrine köre, New-Yorkta keçken rey berüv «Ğarpnıñ zemaneviy rusofob areketleriniñ yansıması olaraq, yalıñız Qırım sakinlerine yardım etmeme degil de, Rusiyeden intiqam alma ıntıluvlarınıñ bir aksidir».
İşğal altındaki Qırım adından Devlet Duması deputatı olğan Ruslan Balbek de bu fikirge qol tutaraq, BMT (OON)Baş Assambleyası Üçünci komitetiniñ qararı dersin, Ğarpnıñ «Rusiyege qarşı olğan fikirlernen» bağlı emiş.
«BMT (OON) Baş Assambleyası öz qararlarını delillerge degil de, «qabaatı bar dep sayılmaqta» printsipine esaslanıp qabul ete. BMT memurları kütleviy sürette Rusiye aleyhdarları tarafına keçtiler demek mümkün ve onıñ obyektivligini ancaq büyütici cam vastasınen körmek mümkün. İşbu siyasiy strategiya, ilk baştan bile Qırımda yahşılıq olması imkânsız degen mananı bilidire, çünki anda Rusiye bar», – deyerek TASS, Balbekniñ sözlerini misal etip ketire.
Noyabrniñ 14-nde New-Yorkta keçken BMT (OON) Baş Assambleyası Üçünci komitetiniñ toplaşuvında işğal altındaki Qırımda insan aqlarınen bağlıqararınıñ yañartılğan leyhası qabul etilgen edi.
Qarar leyhasını Ukraina BMT (OON) Baş Assambleyası Üçünci komitetiniñ kâtibiyetine 2017 senesi oktâbr ayındataqdim etken edi. Anda Rusiyeden BMT (OON) Halqara Adalet Mahkemesiniñ Qırımda qırımtatar halqınıñ Milliy Meclisi yasağınıñ lâğu etilmesi, yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil alınuvı teşkil etmesinen bağlı muvaqqat tevsiyeler yerine ketirilmesi talap etilgen edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, BMT Baş Assambleyasınıñ Üçünci kömütet toplaşuvında qabul etilgen Qırımda insan aqlarınıñ vaziyetinen bağlı qarar leyhasını alğışlap, Qırımnıñ azat etilmesi meselesinde Rusiye akimiyetine kösterilgen halqara birdemlik signalı olğanını qayd etken edi.


text:
Davanıñ maiyeti: Ukraina, çetel devletlerniñ başqa bir devletniñ deñizcilerini tevqiv etmesini, yaqalamasını ve taqip etmesini yasaq etken Deñiz uquqından BMT Şartnamesine binaen, arbiy gemilerniñ ve ekipaj azalarınıñ mutlaq tiyilmemezliginiñ bozulğanını bildire.
Davanıñ müim devirleri:
- 2019 senesi quralaynıñ 25 – Rusiye Federatsiyasınıñ Berdânsk, Nikopol ve Yañı Qapu Ukraina gemilerini azat etmesi, Ukraina nezareti altına qaytarması, tutulğan ukrain deñizcileriniñ azat etilmesi ve Ukrainağa qaytmağa izin bermesi ile bağlı Deñiz uquqı Halqara mahkemesiniñ emri.
- 2019 senesi ilk küz ayınıñ 7 – 24 ukrain deñizcisi ile beraber Rusiye Federatsiyasında esir etilgen 11 mabüs deñişüvi.
- 2020 senesi quralaynıñ 22 – Ukraina tarafından faktlar, uquqiy mevam ve isbatlar ile Memorandumnıñ taqdim etilmesi.
- 2021 senesi qara qış ayınıñ 27 – Akemlik mahkemesiniñ yurisdiktsiyası ile bağlı Rusiyeniñ itirazlarına cevap olaraq Ukrainanıñ Yazılı fikirleriniñ taqdim etilmesi.
- 2021 senesi orta küz ayınıñ 11-16 – yurisdiktsiyağa dair şifaiy diñlevler planlaştırılğan.


text:
Esas Ukrainada yerleşken telekanal ve matbuat, Qırımda olıp keçken vaqialarnı daa da etraflıca ve insanlarnıñ tarihınen bağlı olaraq ziyadece aydınlatmaq kerek, dep saya «Detektor media» neşiriniñ program direktorı Roman Şutov. Böyle bir fikirnen o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde paylaştı.
«Mesele materialnıñ az olğanınen degil de, onıñ kesik, süslü, resmiy olğanınen bağlı. Eninde-soñunda muayyen bir insannıñ problemleri körünmey, biz onıñ terenliklerine dalamaymız. Qırımnıñ ekologiyası ne alda, memuriy sıñırdan nasıl keçile, yarımadada Ukrainağa köçmegen insanlar nasıl yaşay? İşğalniñ bütün inceliklerini ve muayyen misaller vastasınen kösteilrmek kerek. Bu ise, yalıñız esas Ukrainada yaşağanlarnıñ degil de, Qırım sakinleriniñ de diqqatini çeker», – dep qayd ete media-ekspert.
Daa evel Ukraina teleyayın ve radioeşittirüv meseleleri Milliy şuranıñ reisi Yuriy Artömenko, ukrain informatsion telekanallarınıñ monitoringi neticelerini bildirgen edi. Meger, 2017 senesi avgust-sentâbr aylarında olar efir vaqtınıñ 2% ilhaq etilgen Qırımğa, 8% de –ATO zonasındaki vaqialarğa bağışlanğan eken.


text:
Yanvarniñ 20-sinden başlap "Mishor - Ay Petri" alatlı yolnıñ çalışması toqtatılacaq, bunı naqliyatnıñ memuriyetinde haber ettiler.
Müdiriyetniñ malümatına köre, alatlı yolnıñ donatmalarında profilaktik işlerni yapmaq kerek.
Amma alatlı yol ne vaqıt açılacağı bildirilmey.
"Mishor - Ay-Petri" - belli turistik yer. 2013 senesi alatlı yolnıñ alatını, Avstriyadan ketirilgen yañı soyuna deñiştirdiler. Yolnıñ saytında, o, eñ uzun 1670 metr tayanğıçsız alatlı yol olaraq, Guinness kitabına kirsetilgen, dep bildirile.


text:
Sudaq civarındaki Toqluq (Bogatovka) köyünde Rusiye quvetçileri noyabrniñ 14-nde qırımtatarı, yunan-roma küreş idmancısı ve VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı İsmet Saliyevniñ evini tintti. Bu aqta qırımtatar faali Zair Smedlâ Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Operativ-qıdıruv tedbirleri sebebinden keldi sanki: terrorizm, daa bir şeyniñ ögüni aluv. Tintüv keçirgenler, silâ, narkotik qıdırğan ekenler. Saliyev evde yoq edi. Onı, bilgenime köre, tutmadılar. Başqa tafsilâtlarım yoq», – dedi Smedlâ.
Onıñ fikirince, tintüvlerniñ terror telükesinen alâqası yoq.
«Tahminlerime köre, bunıñ mifik terror telükelerinen alâqası yoq, onıñ küreşçilerni azırlağanınen bağlıdır. Onıñ talebesi Ukraina taqımında iştirak etip, Avropa çempionatında ğalebeler qaza», – dep qoştı faal.
Bu malümatnı Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy meclisiniñ azası Gayana Yüksel de derc etti. O, tintüv noyabrniñ 14-nde saba saat 6-da başladı, dep qayd etti.
Qırımnıñ Rusiye quvet organları bu tintüv aqqında haber etmey. Quvet müessismeleriniñ izaatları da yoq.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Siyasetşınas Fedor Kraşeninnikov, siyasiy faalerniñ para cezalarına aqça toplamaq içün "Rosştraf" Telegram kanalınıñ yaratılğanı aqqında ilân etti. Bunı o, öz Telegram kanalında yazdı. "Novaya Gazeta"nen subetleşkende ise, o, bu leyhanıñ moderatorlarından birisi olğanını qayd etti, dep yaza Azatlıq Radiosı.
Kraşeninnikovnıñ aytqanına köre, rusiyeliler belli adamlarğa büyük istek ile aqça yollay. Amma bir depressiv rusiye şeeriniñ onlarca biñ rublege cezalanğan sakininiñ alı daa müşküldir, dey siyasetşınas.
"Rosştraf" leyhası yardım etecek birinci faal - Kemerovskaya vilâyetinde yaşağan saqat İlya Putövskiydir. Bu yıl yazda oña, akimiyetke ürmetsizlik içün 30 biñlik para cezasını üküm ettiler. Onı, "VKontakte" içtimaiy ağında "O, bizge çar degil" narazılıq aktsiyasınıñ dağıtıluvınıñ repostı ve Putin aqqında yazğan tefsirinde qabaatladılar. Bundan soñ akimiyetke ürmetsizlik manaçığınen faalge qarşı daa eki dava açıldı, amma keççe olarnı qapattılar. Putövskiy, davalarnı aşkâr ve içtimaiy ağlarnıñ qullanıcılarınıñ açuvı içün qapattılar, dep tüşüne.
Noyabr 20-sinde Yekaterinburg mahkemesi, Telegram kanalında yazı içün akimiyetke ürmetsizlikte qabaatlap, Födor Kraşeninnikovnıñ özüne 30 biñge cezaladı.
Cemiyet, devlet timsalleri ve akimiyet organlarına qarşı ürmetsizlik qanunı, mart 29-ında amelge keçti. Onıñ bozması içün 300 biñge qadar para cezası ya da 15 künge qadar memuriy tevqif üküm etile bile.


text:
Biz jasap atırģan el jaslar ushın sheksiz imkaniyatlardı bermekte. Ilim hám bilimlendiriw tarawında kóplegen qarar hám pármanlar, jańa tártiptegi nızamlar endirilmekte. Álbette, bul unamlı ózgerisler, jańalıqlar insanlardıń jaqsı jasawı hám múnásip turmıs keshiriwine qaratılǵan.
Bunday qararlardıń biri, mámleketlik joqarı oqıw orınlarınıń magistratura basqıshına tólemli kontrakt tiykarında oqıwǵa qabıllanǵan hayal-qızlardıń tólew kontrakt summasınıń mámleketlik byudjet qarjıları esabınan tólep beriliwi boldı.
Mine, bul qarardıń shıģıwı bárshe hayal - qızlar ushın quwanıshlı jańalıq dep oylayman. Bunnan tısqarı, olarģa qaratılģan itibardıń jáne bir kórinisi dep aytıw orınlı.
Men búgingi kúnde Muhammed al-Xorezmiy atındaģı TITU Nókis filialında oqıp, bos waqıtlarımda inglis tilin úyreniw menen shuģıllanıp atırman.Úlken maqsetlerimnen biri kásibimdi tereń meńgerip, shet tillerinde erkin sáwbetlesiw.
TITU Nókis filiali studenti Baytilewova Gúljáhan


text:
Resey prezidenti Vladimir Putin Türkimenstan basşısı Ğwrbanğwlı Berdimwhamedovtı "Aleksandr Nevskiy" ordenimen marapattadı.
Mausımnıñ 29 küni Vladimir Putin "Aleksandr Nevskiy" ordenimen äriptesi Türkimenstan basşısı Ğwrbanğwlı Berdimwhamedovtı marapattauğa baylanıstı qaulığa qol qoydı.
Putin Ğwrbanğwlı Berdimwhamedovtı Resey Federaciyası men Türkimenstan arasındağı strategiyalıq qarım-qatınastı jaqsartu men Ortalıq Aziyadağı twraqtılıq pen qauipsizdikti qamtamasız etuge qosqan ülesi üşin marapattağan.
RF "Aleksandr Nevskiy" ordenimen negizinen Reseydiñ damuına eleuli üles qosqan azamattar marapattaladı.


text:
Aprelniñ 24-nden mayısnıñ 5-ne qadar New Yorkta keçirilgen Birleşken Milletlerniñ tamır halqlar meseleleri 16-ncı daimiy Forum iştirakçileri işğal altındaki Qırımda siyasiy sebeplerden taqip etilgen qırımtatarlarğa qoltutuv aktsiyasını teşkil ettiler.
«Qırımtatar maaliy merkezi» derc etken videoda tamır halqlarnıñ temsilcileri «Free Crimean Tatar political prisoners» (qırımtatar siyasiy mabüslerine azatlıq – QA) levhasını eline alıp, qırımtatar halqına qoltutqanını bildireler.
New Yorktaki Birleşken Milletlerniñ tamır halqlarnıñ aq-uquqları meseleleri forumı çerçivesinde aprelniñ 24-nde işğal etilgen Qırım ve qırımtatarlarğa bağışlanğan tedbir olıp keçti.
2014 senesi martnıñ 20-nde Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı olaraq tanıdı. Bu qararğa 283 deputat qoltutqan edi. Ukraina qırımtatarlarnıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din hususiyetleriniñ saqlap qalması ve inkişafını kefil etmege vade etti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası málimleme kitapxana orayına ekskursiya shólkemlestirdi.
- By ApMaH --
- Monday, 16 May, 2022
Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Ekonomika fakulteti tyuteri Kaniyarova Orazgul basshılıǵında kitapqumar jaslar qatnasıwında Qaraqalpaqstan Respublikası málimleme kitapxana orayına ekskursiya shólkemlestirdi. Ekskursiyanı ulıwma oqıw zalı sektorı baslıǵı B.Uteniyazova alıp bardı. Ekskursiya dawamında jaslarımız Málimleme kitapxana orayında kitap oqıwshılar ushın jaratılǵan qolaylıqlar, imkaniyatlar, jańa texnologiyalar hámde málimleme kitapxana orayı fondındaǵı jańa ádebiyatlar menen tanıstırıldı. Ózlerin qızıqtırǵan sorawların berip, juwaplar aldı hámde kitapxana orayına bárshe qatnasıwshılar aǵza boldı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov, Noelni yanvarniñ 7-sinde qayd etken ukrainlerni tebrikledi ve, Ukraina halqı Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnı azat etecek ve Ukrainanıñ topraq bütünligini tikleycek, dep qayd etti.
Bunı Çuvarov yanvarniñ 6-sında özüniñ Facebookında yazdı.
O: «Bizge ecdatlarımızdan miras olıp qalğan din ile er birimizniñ öz toprağı, medeniyeti, tili ve ananelerine sevgi mustaqil Ukraina devletiniñ saqlanıp qalması ve quvetlenmesi içün eñ muim faktorlardır. Bu hasiyetler sayesinde biz mutlaqa Qırımnı rusiyeli işğalcilerden azat eter ve Ukrainanıñ topraq bütünligini tiklermiz. Barsın, bu künlerde er evge ve er insannıñ göñlüne tınçlıq, merhamet ve sevgi ensin», – deye qayd etti.
Ukrainada Noel Yulian taqvimine köre endi bir qaç yıldan berli devlet bayramıdır. Eki afta evel Ukraina Noelni, devlet bayramı olaraq, hristian dünyasınıñ büyük qısmı kibi Grigorian taqvimi boyunca da qayd etti.


text:
Nikola Tesla
Nikola Tesla (sırbca Hиkoлa Tecлa, Nikola Tesla; 1856 oraq ayınıñ 10, Smılân, Avstriya-Macaristan - 1943 qara qış ayınıñ 7, Nyu York, AQŞ) - sırp ve amerikalı icatkâr ve fizikacısı.
Sırp ailesinde doğıp keççe AQŞ vatandaşı olğan. Tesla, eñ çoq elektriklik, mıqnatislik ve elektrotehnikası saalarında öz icatlarınen belli. Ayrıca, oña deñişici aqım, çoq fazalı sisteması ve deñişici aqmınen elektrik köçüricisiniñ icatları ait. Niagara uçansuvındaki ilk gidroelektrostantsiyasınıñ qurucılığında esas şahsı edi. Sİ sistemasında mıqnatis induktsiyasınıñ ölçü birlemi, tetqiqatçınıñ şerefine adlandırılğan.
Tercimeiyal[deñiştir | kodunı deñiştir]
Efsanege dair, Nikola Tesla, tamam afat yarı gecesinde dünyağa kelgen. Bu, bugünki Hırvatistan (o zaman Avstriya-Macaristan) Gospiç şeeri yanında Smilân köyünde oldı. Babası - Milutin Tesla pravoslav kilsesiniñ papazı edi. Anası - Cuka Tesla (Mandik) pravoslav papazınıñ qızı edi. Halq yırlarınıñ çoqusını bile edi, amma o vaqıtlarda sıq rastkelgeni kibi, oqumış olmağan edi. Aile, beş baladan ibaret edi - eki oğlan ve üç qız, Nikola, dörtünci balası edi.
1862 senesi aile, Gospiçke köçip kelgen, anda Tesla, gimnaziyada oquy edi. Soñ Tesla, Karlovatstaki mektebini bitirgen. Grats tehnikiy universitetinde elektrotehnikasını oquy edi, anda ise bakalavr derecesini almağa tırışa edi. Amma oquv yurtu, lektsiyalarğa qatnamağanı içün, oña bu derecesini tasdiqlamadı. 1880 - Pragadaki Karl universitetinde oquy edi.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Nikola Tesla
- ↑ 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France идeHTифиkaTop BNF (фp.): açıq malümat platforması — 2011.
- ↑ Nikola (Nicola) Tesla // ЭHциkлoпeдия Бpokrayз (HeM.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
- ↑ 4,0 4,1 ЦBepaBa Г. K. Tecлa Hиkoлa // Бoлbшaя coBeTckaя эHциkлoпeдия (rus.): [B 30 T.] / пoд peд. A. M. ПpoxopoB — 3-e изд. — MockBa: CoBeTckaя эHциkлoпeдия, 1976. — T. 25 : CTpyHиHo — Tиxopeцk. — C. 512—513.
- ↑ Nikola Tesla // AMepиkaHckaя HaциoHaлbHaя биorpaфия (aHrл.) — 1999.
- Bиkипeдия:CTaTbи c иcToчHиkaMи из BиkидaHHыx
- İyül 10 künü doğğanlar
- 1856 senesinde doğğanlar
- Yanvar 7 künü ölgenler
- 1943 senesinde ölgenler
- Bиkипeдия:CTaTbи co ccылkaMи Ha элeMeHTы BиkидaHHыx бeз pycckoй пoдпиcи
- Vikipediya:CTpaHицы c иcпoлbзoBaHиeM пapaMeTpa «HaзBaHиe» B шaблoHe «Infobox»
- Elifbe sırasına köre adamlar
- İçinde bozuq fayl bağlantıları olğan saifeler
- Fizikacılar
- İcatkârlar
- Sırbistan adamları
- Hırvatistan adamları
- ABD adamları


text:
Qırımnıñ inkişaf strategiyası tek kâğıttadır, dedi yarımadanıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov.
«Şimdilik o (Qırımnıñ inkişaf strategiyası – QA) kâğıtta ifadelegen fikirler şeklindedir», – yazdı Aksenov Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, vesiqanı tüzetmek, er bir yöneliş boyunca muayyen tekliflerniñ kirsetilmesi ile ilk nevbette yapılacaq vazifelerni belgileycek ayrı iş gruppalarını teşkil etmek kerek.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Fevral 9-dan 10-na keçer gecesi İslâm Terek rayonı Tamğacı (İzümovka) köy camisinde hırsızılq yüz berdi.
Bunı Qırım Musulmanları Diniy İdaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Qara-Göz camisinde hırsızlıq, Aqmescit rayonında olğanı kibi, keçti. QMDİde aytılğanı kibi, cinayetçi camige kirip, qapını qırdı, soñra sadaqa qutusını açıp, bütün aqçalarnı alıp qaçtı.
İslâm Terek rayonı ve Kefe şeeriniñ baş imamı Nariman Köroğlu aytqanı kibi, qutuda eñ azından 5 biñ ruble bar edi. O, camide qaravul, nezaret kamerası, ya daimiy bir imam olmağanını añlattı, şunıñ içün cami esasen cuma namazına açıla, diger künlerde ise yerli musulmanlar camini özleri açalar.
«Yerli müminlerge anahtar ne erde olğanı bellidir, daima kelip, camini aça bileler. Cinayetçi anahtarğa tiymedi, qapı kilitini bozıp, aqça qutusına yol aldı. İzlerine köre, camide başqa areket etmedi, doğru sadaqa qutusına yöneldi. Yerli sakinler bunı aqşam taptılar, namazğa kelgende. Qomşular mında kündüz kimseni körmedi, harsızlıq aqşam yüz berdi, dep belleymiz», – tarif etti imam.
Vaqia yerine İçki işler nazirliginiñ taqiqat gruppasını çağırdılar.
Fevral 9-da, aqşam, hırsızlıq Qurman rayonı Büyük Onlar qasaba camisinde ve Aqmescit rayonı «Yeşil Cami»sinde yüz berdi.


text:
Törek matbuğatına küzätü 09.08.2022
Qayber törek basmalarına küzätü
“Xörriyät” gazetı yazğança Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan kiçä 13nçe İlçelär konferenśiyasendä yasağan çığışında bolay dide: “Äl-Aqsa – bezneñ öçen qızıl liniya. Balalarnı, bişektäge bäbilärne üterünen bernindi aqlawı bula almıy. Törkiyä Ğazzäle qardäşläre yanında.”
“Sabah” basması Törkiyäneñ tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu kiçä oyıştırılğan 13nçe İlçelär konferenśiyasendä yasağan çığışın citkerä: “İzrailneñ Äl-Aqsa mäçetenä kerüen qabul itep bulmıy. İzrailne qırıs räweştä ğayeplibez, ul tönne iğlan itelgän utnı tuqtatunıñ daimi buluın telibez.”
“Yeni Şafak” gazetı xäbärenä kürä Kreml’ süzçese Dmitriy Peskov Ukraina belän söyläşülärgä tuqtalıp: “Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan çınnan da söyläşülärneñ berniçä turınıñ oyıştırıluında zur rol’ uynadı,” – dide.
“Watan” basması beldergänçä Törkiyäneñ berençe cirle avtomobile TOGGda êşçänleklär bar köçenä däwam itä. Soñğı itep Gebze rayonında urnaşqan Batareya qamilläşterü üzägendä berençe prototip batareyaneñ yasaluı häm testlarnıñ uñışlı uzuı citkerelde.
“Star” gazetı yazğança Törkiyädä yasalğan häm ayıruça çik ar’yağı operaśiyalärendä kürsätkän uñışı belän bar dön’yağa danı taralğan Bayraktar TB2 qorallı keşesez hawa aparatlarına yaña taläp kilde. Soğud Ğaräbstanı patşası Abdülaziz isemendäge Fän häm texnologiya oyışması Soğud Ğaräbstanında cirle bularaq keşesez hawa aparatlarınıñ citeşterlüe öçen törek şirkäte Baykar texnologiya belän söyläşülär alıp baruın açıqladı.


text:
Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi, Rusiye politsiyasınıñ hadimleri qırımtatarlarğa ketirgen «qanun bozulmaycağına dair tenbi vesiqaları» «tamır halqnıñ aqlarını sert bir şekilde boza», dep tüşüne. Bu aqta baş nazir muavini, Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Aleksey Reznikov bildirdi.
«Mayısnıñ soñunda ya da iyünniñ soñunda ola bilecek bir-eki tedbirni sıñırlamaq ıntıluvı bile hucur kele. Şimdi ekstremizm ya da koronavirus ile küreşke esaslanıp, Qurban bayramını da yasaqlarlar. İşğalci akimiyet mayısnıñ 9-nda olacaq paradnıñ kütleviy repetitsiyalarını yapqanda, çağına yetmegen balalarnı bile celp etkende qırımtatarlarğa evelden bildirgen yasaqları hucur ola. Böyle saylav ve erte yasaqlar tamır halqnıñ aqlarını sert bir şekilde boza», – dep bildire Reznikovnıñ aytqanlarını müessiseniñ matbuat hızmeti.
Daa evel berilgen malümatqa köre, işğal etilgen Qırımda Rusiye politsiyasınıñ hadimleri qırımtatarlarğa «qanun bozulmaycağına dair tenbi vesiqalarını» ketirmege devam ete. Tenbi alğanlar arasında regional Meclis azaları da bar, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
Onıñ malümatına köre, aprelniñ 9-nda Rusiye politsiyasınıñ hadimleri Sudaqta qırımtatarlarnıñ «evlerini dolaşıp çıqtı». Quvetçiler qırımtatarlardan Meclis teşebbüsinen keçirilecek «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» barışıq aktsiyasında iştirak etüv niyetleri aqqında soradı.
Qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, aprelniñ 9-nda Qırımnıñ İçki rayonında da Rusiye politsiyasında «qanun bozulmaycağına dair yedi tenbi vesiqası» alındı. Vesiqada Rusiye quvetçileriniñ mayısnıñ 3-nde «Menlik yürüşinde», mayısnıñ 18-nde «Qırımtatar sürgünligi kününde» ve iyünniñ 26-nda «Qırımtatar halqınıñ bayraq kününde» qanunsız areketler qabul etilmeycegine» dair tenbisi mevcut. Hususan qanunsız kütleviy tedbirler, miting, yürüş, bir kişilik narazılıq aktsiyalarında iştirak etmek yasaqtır».
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde kemirilecek edi. Amma COVID-19 koronavirus pandemiyası sebebinden yürüş keçirilüvi başqa vaqıtqa qaldırıldı.
2014 baarinde işğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette tintüvler ötkere.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ Rusiye advokatı Nikolay Polozov dey ki, Qırımda Çiygoz ve daa bir qaç qırımtatar faali maküm etilgen «fevral 26 işi» malümatı ile tanıştı.
«Qırımda «fevral 26» işiniñ malümatı ile tanış oldım. Şunı aytmaq isteyim ki, bu iş – «Basman adliye» adetlerinde çolpa sahtekârlıqtır», – yazdı Polozov Facebookta.
O Aqmescitniñ Rusiye mahkemesi tarafından qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ ğıyabiy apisniñ saçmalığını da qayd etti.
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviu tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusov ve Eskender Emirvaliyevge nisbeten nevbetteki mahkeme toplaşuvları 2016 senesi yanvar 15-de keçirildi. Nevbetteki toplaşuv yanvar 25-de olacaqtır.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Tünevin Qırımda altı yañı koronavirus adisesi qayd etildi, bunı Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
Aksönov Facebookta yazğanı kibi, hastalarnıñ birisi tibbiy yardımnı sorağanda bilindi, qalğan 5 adise epidemiologiya tahqiqi neticesinde belli oldı. Bildirile ki, hastalarnıñ episi infektsiya hastahanesine qoyuldı. Altı adiseden beşi simptomsız edi.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti malümatına köre, bugünge qadar 346 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 25-i çetelden keldi, 44-ü Rusiyeden keldi. 153 kişi tüzeldi, 9 koronavirus hastası vefat etti. Aqyarda 155 yañı koronavirus hastası qayd etildi, eki kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mayıs 17-den 18-ne keçer gecesi Aqmesjitte belgisiz şahıslar Dolgorukovskaya soqağında Rusiye Federatsiyasınıñ kommunistler firqası Qırım bölüginiñ ofisi yerleşken binadaki İosif Stalinniñ hatıra tahtasına mavı boya tökkenler.
Bunı Aqmescit deputatı, Qırım RFQF cumhuriyet komitetiniñ azası Stepan Kiskinniñ mabuat hızmeti bildire.
«Qırımdan sürgünlik qurbanlarını añma kününe bağışlanğan planlaştırılğan bir provokatsiya olğanını tüşünem. Bizni, qırımlılarnı, birisi qavğa ettirecek ola, amma bu vandal ekstremistler maqsadına yetmeycek!», – dep ayttı Kiskin.
Siyasetçi hatırlattı ki, RFKF Qırım bölügi ofisiniñ binasında asılğan Stalin tahtasını 2016 senesi mart ayında da aramlağan ediler.
«O vaqıt Qırım prokuraturası ve Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresine muracaat etken edim, amma bugünge qadar aramlarğanlarnıñ yaqalanğanını ve ceza berilgenini haber etmediler! Qırım kommunistleri bugünki vandallıq areketini öyle qaldırmazlar. Qırım prokuraturası ve FSB idaresine tekrar muracaat etecem. Ümüt etem ki, bu sefer kerek olğanı kibi cevap berirler», – dedi deputat.
Onıñ aytqanına köre, Qırımdaki uquq qoruyıcılar kene bir kimseni tapmasalar, o, «yuqarı nezaret hızmetlerine» muracaat etecek.
Uquq qoruyıcılarnıñ izaatları şimdilik yoq.
Hatıra tahtası sovet diktatorı İosif Stalinniñ Qırımda 1945 senesi Gitlerge qarşı koalitsiya devletleriniñ yolbaşçıları toplaşqan Qırım (Yalta) konferentsiyasını ziyaretine bağışlana.
Kyivniñ apellâtsion mahkemesi 2010 senesi bolşevik totalitar rejimi, şu cümleden İosif Stalinniñ, Ukrainadaki 1932-33 seneleri genotsidinde qabaatlı olğanını tanıdı. Mahkeme qararınen Ukraina havfsızlıq hızmeti taqiqatçılarınıñ 1932-1933 seneleri USSC topraqlarında ukrain milletini yoq etmek içün yaratılğan yaşayış şaraitlerine bolşevik totalitar rejimi alâqalı olğanına dair delillerni tasdıqladı.
Mahkeme, ilmiy-demografik ekspertiza neticesinde alğan malümatlarğa köre, açlıqtan 3 million 941 000 insan elâk olğanını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mayıs 18-de – qırımtatat halqınıñ genotsid qurbanlarını añma künü tele- ve radio yayınlarında deñişmeler olacağını teleradio şirketlerine Ukraina Milliy tele ve radio yayınları şurası haber etti. Saat 12.00 yayınlarda metronom sesi ozğarması ile sükünet daqqası ilân etilecek.
Bunıñ aqqında Milliy şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, teleradio şirketleri bu künde eñ azından saate bir kere Hatıra künü aqqında malümat bermege mecburlar.
Em de mayıs 18-de komediya ve erotik filmlerni, mizah, eglenceli ve muzıka yayınları, major sesler ile olğan eserlerni, tele- ve radioviktorinalar, muzıka kösterüvlerni yayında köstermek yasaqladılar.
Erotik ve mizah elementlernen reklamalarnı da köstermek yasaqladılar.
Ukrainada «Mayıs 18-de epimiz – qırımtatarmız»/ «Men genotsidni başımdan keçirdim» adlı haber kampaniyası başlandı.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyıv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Astrahan vilâyet mehkemesi qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevni müddetinden evel şartlı olaraq azat etmege red ettiler. Bu aqta adliyeci Nikolay Polozov aprel 28-de, cumaaqşamı künü Twitterde bildirdi.
Adliyeciniñ malümatına binaen, imaye etüvniñ nevbetteki adımı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine bu qararnı lâğu etmege muracaat olacaqtır.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, Hayser Cemilevge şartlı olaraq azat etüviniñ red etilmesi beklenilgen bir qarar edi, amma onı rusiyeli vatandaşlıqnı almağa mecbur etmek ıntıluvı beklenilmegen edi.
«Diger beklenilmegen şey oldı. Sabıq Federal köçüv hızmetiniñ malümatına binaen, Hayser Cemilev Rusiye vatandaşı olaraq qayd etilgen, amma 2014 senesi Rusiye vatandaşlığını resmiy şekilde red etken edi. Rusiye mahkemeleriniñ qararlarında Cemilev aynı Ukraina vatandaşı olaraq qayd etilgen. Amma apiske oña Rusiye pasportını yapmaq içün vesiqalar keldi», – qayd etti Polozov.
Bundan evel Polozov Rusiyede qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ maküm etilgen oğlu Hayser Rusiye vatandaşlığını red etmek içün yañıdan ariza yazğanını bildirgen edi.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi Hayser Cemilevge bergen 5 yıllıq apis cezasını bir buçuq yılğa qısqarttı. Kiyevniñ Dnepr mahkemesi 2015 senesi aprel ayında onı 3 yıl ve 8 ayğa qadar apiske almağa qarar aldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqalap, o yerde 44 yaşında Fevzi Edemovnı babasınıñ tüfeginden öldürgeninde qabaatladılar. Qırım işğal etilgen soñ rusiyeli taqiqat organları onıñ işini yañıdan baqmağa qarar aldı. Hayserni Aqmescit apishanesinden çıqarıp, Krasnodar vilâyetine alıp kettiler.
Hayser Cemilev 10 sanlı Astrahan apishanesinde buluna, çünki Rusiye onı Ukrainağa bermege red etti. Keçken sene iyül 10 künü İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Hayser Cemilevni SİZOdan azat etmek qararını çıqardı. Rusiye bunı yerine ketirmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye akimiyeti tarafından yarımadağa kelmege yasaq etilgen Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım musulmanlarnı Oraza bayramınen hayırlap, eñ yaqın kelecekte işğal etilgen yarımada zorbalıqtan ve insan degerliklerni aşalağan şahıslardan azat olunacağını bildirdi.
Bunı o, «Facebook» saifesinde yazdı.
«İşğal etilgen Qırım akimiyetine ait zorbalıq, zıddiyet ve qorqu evimizge atılıp kirgen ve insan degerliklerini aşalağan nizamnı qurğan şahıslarnen birlikte eñ yaqın vaqıtta Qırım toprağından yoq olacağında iç şübe yoq», – dep yazdı Çubarov.
Aynı zamanda, Meclis reisi, «ruh cietinden zayıf olıp, qırımtatar halqı Qurultayı ve Meclisniñ yüzünde milletke qarşı çıqqanlar» da bunı unutmasınlar, dep qayd etti.
Hayırlav bildirmesinde Çubarov, qırımtatarlar bu muqaddes bayramnı yarımadada qalabalıq olğan vaziyette qayd etmege mecbur olğanlarından çorlandı.
«Daa bir qaç ay evelsi bayram namazınen yekünlengen Ramazan ayını Qırım musulmanları qasevet ile tolu şaraitlerde qayd eteceklerini iç tüşünmegen ediler. Em de, Qırım – Vatanımız, Rusiye ile Ukraina arasında dostluqnıñ ve barışıqnıñ tarafdarları olaraq bilingen devlet reberleri tarafından zapt etilecegini iç bir kimse beklemedi. Yani, şu reberlerniñ aytqanları episi yalan ve sahte olğanını kördik», – dep yazdı Meclis reisi.
Çubarov emin, felekniñ çemberinden keçken, ğurbetlikten soñ, öz toprağına avdet etken qırımtatar halqı bu sınavdan da keçer.
«Qırımnıñ bütün musulmanlarını Oraza bayramınen hayırlayım! Allah Taalâ er musulman qorantasına, qomşu ve dostlarına rahmet ve merhamet eylesin!», – qayd etti Meclis reisi.
Bazar ertesi, iyül 28-nden başlap, mülsulmanlar Oraza bayramını qayd eteler. Bayram tedbirleri adetince 3 kün devam ete.


text:
Qırımlı teşebbüsçi, bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evinde tintüv keçirilgen soñ, politsiya olğan bütün bilgisayar tehnikanı ve ev saibesini alıp ketti.
Bunı Qırım.Aqiqatqa teşebbüsçiniñ aqayı Oles bildirdi.
Aytqanına köre, evelerine silâlanğan adamlar keldi. Tintüvniñ esas sebebi, Yelizaveta, mayıs ayında qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilevni Ermeni Bazar yanında qarşılağanlar arasında olğanı, dediler.
«Qoruyıcılar, bir qaç şaat ve eki-üç taqiqatçınen tintüvni keçirmek içün keldiler. Narkotik, yasaq etilgen edebiyat, silâ qıdırdılar. Olar endi kettiler ve onı (Yelizavetanı – müel. qayd.) da alıp kettiler, men de anda şimdi ketecem. Olar olğan bütün tehnikanı - bilgisayalar, fotoapparatlar, fleşka, atta maşinanıñ navigatorını aldılar», – dep ayttı teşebbüsçiniñ aqayı.
Sentâbr 8 künü saba, qırımlı teşebbüsçi, bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evine tintüv keçirmek içün politsiya keldi.
Liza Bogutski tahallüsinen belli olğan Yelizaveta Bogutskaya, içtimaiy ağlarda, çeşit neşirlerge, bu cümleden Qırım.Aqiqatqa teñqidiy maqaleler yaza edi.
Mayıs 3 künü, 2014 senesi Ukraina halq vekili Mustafa Cemilevni qarşılağanlardan eñ faal 100 kişi mahkemege çekildi.
Qırımda çeşit sebeplerden teşebbüsçilerniñ evlerinde tintüvler keçirilmekte.


text:
Avropa Birligi Ukraina sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç ve daa 15 sabıq memurlarğa qarşı tizilgen sanktsiyalarnıñ vaqıtını uzattı. Qarar mart 5 künü Avropa Birliginiñ resmiy jurnalında neşir etilgen soñ ömürge keçirildi. Bu aqta Azatlıq Radiosı bildirmekte.
Sıñırlav 2 sene evel, Yanukoviçniñ Ukrainadan qaçması neticesinde kirsetilgen, o, 2017 senesi mart 6 kününe qadar devam etecek.
Bunıñnen bir sırada, Avropa birligi Ukraina sabıq - naziri Nikolay Azarov, NBUnıñ sabıq yolbaşçısı Sergey Arbuzov ve SNBOnıñ sabıq kâtibi Andrey Klüyevke qarşı tizilgen sanktsiyalarnıñ vaqıtını uzattı.
Sağlıq saqlav nazirliginiñ sabıq naziri Raisa Bogatırövanı bu cedvelden çıqardılar, belli olğanı kibi, onıñ yurtdışında bir - de - bir aktivleri yoq.
Avropa Birliginiñ nazirleri sanktsiyalarnı uzatma qararını mart 4 künü Brüsselde keçirilgen toplaşuv devamında aldılar.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile telefon laqırdısı vaqtında işğal etilgen Qırım meselesini köterecek ola. Bunı aprelniñ 1-nde Erdoğan jurnalistlerge haber etti, dep bildire Reuters agentligi.
Erdoğan Putinge, o ve Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Donbas ve Qırım ile bağlı meseleniñ çezilmesi içün adımlar atmaq kerek olğanını aytacaq ola.
Bundan ğayrı, Erdoğan Putinge bir daa Rusiye ve Ukrayina liderleriniñ barışıq aytışmaları içün Türkiyede körüşmesini teklif etecek.
Evel Ukrayina TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba, memleketiniñ Rusiye ve Ukrayina liderleri arasında körüşüv teşkil etilmesinde yardım köstermesine Türkiyege minnetdar olacağını bildirgen edi.
Aprelniñ 1-nde, cuma künü, Türkiye devlet başı Recep Tayyip Erdoğan Vladimir Putin ile telefodan laf etecek.
Martnıñ 29-nda İstanbulda Rusiye ile keçirilgen muzakerelerde Ukraina eyyeti Rusiyege Moskva ve Kyivniñ işğal etilgen Qırımnen bağlı fikirleri 15 yılğa qayd etilecek bir añlaşma teklif etti.
Ukraina prezidentiniñ ofisi, Kyivniñ Kremlge cenk toqtatıluvı içün teklif etken Ukrainanıñ telükesizlik kefaletleri Rusiye işğal etilgen Qırımda ve Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal altındaki topraqlarında vaqtınca çalışmaycaq, dep bildirdi.
Martnıñ 30-nda Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Ukraina eyyetiniñ teklifini izaatlap, Kreml Qırımnı Rusiyeniñ bir parçası dep saya, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye Anayasası işğal altındaki yarımadanıñ statusınen bağlı er angi muzakerelerniñ keçirilüvini yasaqlay.
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Ukraina ve Rusiye arasında añlaşmada Qırımnıñ işğal etilgen topraq olğanı mıtlaqa qayd etilmeli, dep bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Moskva ve Kyivniñ işğal etilgen Qırımnen bağlı fikirleri 15 yılğa qayd etilecek bir añlaşma teklifini takbih etti.
Martnıñ 21-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy cenk bitken soñ ve telükesizlik kefaletleri alınğan soñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapacaq muzakerelerinde Rusiye işğal etken Qırım ve işğal etilgen Donbas topraqları meselesini kötermege niyetlene, dep bildirdi.
Baş nazir muavini – Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri İrına Vereşçuk Ukraina işğal etilgen Qırımnı bir vaqıt Rusiye dep tanımaycaq, dep bildirdi.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3enufiq6nhnir.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukrain siyasiy mabüslarınıñ azat etilmesi artından işğal altındaki Qırım ve Donbass azat etilip, Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenecek. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov oktâbrniñ 27-nde Borispol ava limanında keçirilgen brifingte beyan etti.
«Bu esnas devam etecek. Ayrı bir insanlarnıñ azat etilmesinden soñ, Qırım illâ ki azat etilip, Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenecek. Bizim bütün küreşimiz bunıñ oğrundadır», – dedi İlmi Umerov.
Onıñ sözlerine binaen, nevbetteki mesele Ukraina Anayasasında Qırımnıñ statusı deñiştirilmesinen bağlı qanunnıñ qabul etilmesi olacaq.
«Bu qararlar artıq tuvğan devletimiz (Ukraina – QA) içinde qabul etilecek», – dep yekünledi Umerov.
Qırımtatat Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ketirgen uçaq oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına kelip qondı.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 26-sı, cumamaqşamı künü Ankarada Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan körüşken edi.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.


text:
Kelesi aptada AQŞ pen «Taliban» Dohada kelissözderdiñ jaña kezeñin bastaydı. Kelissözdiñ bwl kezeñi eki aptağa jalğasadı dep kütilude. Qwrama Ştattar Auğanstan isi boyınşa arnayı ökil Tomas Uestti kelissöz delegaciyasına basşı etip belgiledi. Osığan baylanıstı tälipter mälimdeme jasap, AQŞ-tı şeşilmegen mäselelerge «praktikalıq qadamdar jasauğa» şaqırdı.
Anığında tälipter ekijaqtı mäselelerdi şeşu üşin AQŞ-tıñ kelissözderdi qayta bastauın jılı qabıldadı. Äri, Qwrama Ştattarmen jaqsı qarım-qatınas ornatıp, mäselelerdi şeşuge ıntalı ekenin bayqattı. «Taliban» Auğanstannıñ BWW-dağı ökili etip bekitken Suhail Şahin osınday mälimdemeler jasağan, ol endi AQŞ-tı mäselelerdi şeşu üşin naqtı qadamdar jasauğa şaqırğan.
AQŞ Mem. departamentiniñ resmi mälimdemesine qarağanda, aldağı kelissözde AQŞ pen tälipterdiñ ökilderi terrorizmge qarsı küres, gumanitarlıq kömek jäne eldiñ ekonomikalıq jağdayın talqılaydı. Kelissöz taqırıbında amerikalıq jäne auğanstandıq azamattardıñ elden şığuına mümkindik beru mäseleleri de bar.
AQŞ pen «Taliban» kelissöz ötkizgeli otırğan bwl twsta Auğanstan auır äleumettik dağdarıstı bastap keşirip otır. BWW deregine süyensek, elde 23 mln adam aştıqqa wşırağan, bwl halıqtıñ 60 payızğa juığı. Al, jalpı halıqtıñ 95 payızı azıq-tülik jetispeuşiligin körip otır.


text:
Wlıbritaniya ortaq qoğamdastıqtan şığu üşin Europalıq odaqqa şamamen 47,5 milliard euro töleui kerek. Bwl turalı odaqtıñ 2020 jılğa arnalğan byudjeti turalı aldın ala esebinde körsetilgen.
Wlıbritaniyanıñ odaqtan şığuı turalı şartınıñ 140 jäne 143-baptarın implementaciyalau kezinde mäsele tuındağan. Qwjatta London 2020 jılğı 31 jeltoqsandağı jağday boyınşa tüpkilikti nätijege jetkizilmegen birlesken jobalar men bağdarlamalardı iske asıru üşin Wlıbritaniyanıñ qoğamdastıq byudjetinen bölingen qarajattıñ bir böligin Euroodaqqa qaytaruğa mindetteletini jazılğan. Sonımen qatar Birikken Korol'dik qol qoyılğan kelisimde odaq şeneunikterine saqtandıru jäne zeynetaqı tölemderi boyınşa mindetteme aldı. Atalğan somanı qaraşada Europalıq Esep palatası bekitui kerek.
Wlıbritaniya birneşe jılğa sozılğan kelissözderden keyin 2020 jıldıñ 1 aqpanında Euroodaqtan şıqtı. Brexit turalı şartqa säykes tölemder birneşe onjıldıqqa bölinedi. Demek, London Bryussel'ge kelesi jılğa deyin 6,8 mlrd euro kölemindegi birinşi tranştı töleuge mindetti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, 2014 senesi Rusiyeniñ Qırımğa arbiy istilâ yapacağını tüşünmegen edi, dep qayd etti.
Rusiyeniñ Qırımğa arbiy yolnen kirecegi «aqlıma bile kelmegen edi». Bu aqta o, fevralniñ 26-nda Qırım.Aqiqat Radiosında «Rusiye Qırımda. Tirenüvniñ 6 yılı» marafonında ayttı.
«Doğrusını aytqanda, Rusiyeniñ Qırımğa ordusınen kirecegi aqlımnıñ ucuna bile kelmedi. Kirişip, faal sürette belli şartlar qoyacağından şübhem bile yoq edi. Buña yol bermeycek edik», – dedi Çubarov.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ içtimaiy ağlarda yazğanına köre, o zamannıñ adise-vaqiaları «yarımadanıñ taqdirini belgilegen külminatsion kün» oldı.
Qırım.Aqiqat Radiosında «Rusiye Qırımda. Tirenüvniñ 6 yılı» marafonı başlandı. O, 14:00-ğa qadar (Qırım diñleyicileri içün 15:00-ğa qadar) devam etecek. Marafon Ukrainada fevralniñ 26-nda qayd etilgen Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününe bağışlana.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Halq deputatı İrina Geraşçenko ( «Petro Poroşenkonıñ bloku» fraktsiyası) Qırım ve Donbass meseleleri boyunca hızmetlerni semereli bir iş yapmağanları içün tenqit etip, olarnıñ faaliyetini tüzetmege çağıra.
«Bugünde-bugün Donbassnı ğayrıdan tiklev devlet agentligi ve Qırım meseleleri boyunca agentlik çalışmaylar. Ükümet qırımtatarlar basqı altında qalğan Qırım vaziyeti boyunca açıq bir mevam saibi olmamaqtan utanmaymı?» – dep ayttı deputat Yuqarı Radada «ükümetke sual saati» vaqtında.
Ukraina ükümeti yanında Qırım meseleleri boyunca Devlet hızmeti quruldı, em de Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meselelerinden vekâletli vazifesi açıldı.
Noyabr 3-te Kiyevniñ bölge memuriy mahkemesinde «fevral 20» uquq qorçalayıcı gruppası vekilleriniñ Qırım meseleleri boyunca Ukraina Devlet hızmeti ve onıñ reberlerine qarşı açtırğan davası boyunca birinci toplaşuv olıp keçti.
Rusiyeniñ 2014 senesi mart ayında kerçekleştirgen Qırım işğalinden soñ Hersonda Ukraina prezidentiniñ Qırım temsilciligi, Kiyevde Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve Odessada Ukraina İçki işler nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş idaresi çalışmaqta.
Ukraina prezidentiniñ yanında qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ ofisi açıldı. Onıñ reberi Mustafa Cemilev ola.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bağçasarayda qırımtatarı Refat Mazalovnıñ evinde tintüv keçirilmekte. Bunı qırımlı Mümine Saliyeva Facebook saifesinde bildire.
«Bağçasaraydaki Fidanlar soqağında, 6-ncı mikrorayonda, Refat Mazalovnıñ evinde tintüv keçirile», – dep yazdı o, avgust 12-de.
Saliyeva başqa bir şey yazmadı.
Rusiye kontrol etken Qırım uquq qoruyıcılarınıñ resmiy izaatları yoq.
Ukraina ve onıñ tışındaki uquq qorçalayıcı, devlet ve siyaset erbapları işğal etilgen Qırımda repressiyalar quvetlene bile, dep bildireler. Bunı em «Yarovayanıñ qanunları», em de Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ avgust 10-da Ukraina yarımadada «terakt» yapacaq edi kibi beyanatlarınen bağlaylar.
Ekspertlerniñ zanınca, işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdaki adiseler yarımadada yañı repressiyalarnıñ başlanğıçı ola bile.
Qırım ile memuriy sıñırdaki vaziyet avgust 7-de kerginleşti.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti bildirdi ki, işğal etilgen yarımadada kerçekleştirilecek teraktlarnıñ ögü alındı. Moskva Ukrainanı qabaatlay. Rusiye prezidenti Vladimir Putin FSB beyanatını izaatlap, Kiyev muzakereler yolunı degil, terrorğa keçe, dep ayttı. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım qabaatları «sebepsiz ve tsinik» olğanını ayttı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatlarını red etip, bular provokatsiya olğanını aydınlattı. Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, Rusiye işğal etken Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnikanen temin etilgen askerlerni qoydı, ukrainlerge yarımada ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye etile.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ bildirgenine köre, Ukraina Rusiyeniñ Kiyev Qırımdaki «terrorizm» ile bağlı olğanına dair malümatlarını takbih ete, Kreml kene de provokatsiya yapa ve bu lafları sebepsiz ola.
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt bildirdi ki, AQŞ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı «Qırım istilâsı» qabaatlarınıñ delillerini körmedi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Ukrainağa qarşı yalan qabaatlar aytıp, özüniñ yañlış areketlerini gizleycek ola».
Ukraina havfsızlıq hızmeti işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda ve Donbasstaki cenk areketleri alanında terrorist telüke seviyesini «qırmızı» dep işaretledi – Ukrainanıñ bu regionlarında vaziyet kerginleşti.


text:
SİM Venesuela prezidenti Nikolas Maduronıñ qarjısın basqardı degen qazaqstandıqqa baylanıstı mälimdeme jasadı.
Parlament mäjilisinde ötken ükimet otırısınan keyin jurnalister aldında söz söylegen sırtqı ister vice-ministri Erjan Aşıqbaev Nkolas Maduronıñ qarjısın basqardı delingen Nwrlan Baydildäğa qatıstı pikir bildirdi.
«Biz bwnday adamnıñ bar ekendigin bilemiz jäne osığan baylanıstı jwmıstar jürip jatır. Biz «Bloomberg» basılımında jarıq körgen aqparattardıñ barlığı dwrıs dep ayta almaymız» - dedi Aşıqbaev.
Aşıqbaevtıñ sözinşe, Nwrlan Baydildäniñ qos azamattığı boluı mümkin.
Osı twsta ayta ketetin bir jayt, Reseyde zañ boyınşa qos azamattıq aluğa rwqsat berilgen. Biraq Qazaqstanda bwğan rwqsat joq.
Esteriñizge salayıq, bwğan deyin «Bloomberg» basılımı «Venesuela prezidenti Nikolas Maduro milliondağan dollar memleket qarjısın «Nurlan Baidilda Ltd» qorınıñ basqaruındağı esep şottarda saqtauda. Onı Qazaqstannan şıqqan azamat basqaruda» - degen aqparat tarağan.


text:
Avropa şurasınıñ prezidenti Donald Tusk mayısnıñ 13-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı Brüsselde qabul etecek. Bu aqta Avropa şurasınıñ resmiy saytında aydınlatılğan memurnıñ iş cedveli bildire, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Şu künü Tusk Azerbaycan prezidenti İlham Aliyev ve Moldova baş naziri Pavel Filipp ile ayrı körüşüvler keçirecek.
Bu körüşüvlerden soñ Avropa şurasınıñ «Şarqiy ortaqlıq» programmasınıñ 10 yılı munasebetinen tedbirler keçirilecek. Avropa Birligi bu siyasetni kerçekleştirip, şarqiy avropalı qomşuları Ermenistan, Azerbaycan, Beyazrusiye, Gürcistan, Moldova ve Ukraina ile munasebetlerini inkişaf ettire.
«Şarqiy ortaqlıq» 2009 senesi mayısnıñ 7-nde Pragada meydanğa ketirilgen edi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin yaqınları arasında Qırım ilhaqı hata olğanını tanıdı, amma bunı açıq şekilde tanımağa niyeti yoq. Bu aqta qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «Prâmıy» ukrain telekanalınıñ yayınında ayttı.
«Putinniñ başqa çaresi yoq artıq. Söz sırası, şimdi çeşit hızmetler fikrimizni soray: Putin betini coymayıp, Qırımdan kete bilemi? Böyle bir imkân yoq. Ya Putin hata yapqanını tanıması mümkünmi? O, yaqınları arasında bunı ayta endi. Teşkerilgen menbalar bar. «Qırımnen hata yaptıq, amma bunı yapmaycaqmız», dep ayta. Mına böyle qavrayış», – dedi Mustafa Cemilev.
Cemilevniñ fikirince, Putin içün Qırımdan ketmek «harakiri yapmaq» kibi bir şey.
Yarımada işğalinden soñ Putin Qırımnıñ kimge ait olğanı meselesi «qapalı» ola, dep bir qaç kere aytqan edi.
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siemens turbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.
Daa soñra Putin Aqmescitteki kontsertte sözge çıqıp, Qırım işğali vaqtında qırımlılarnıñ areketlerini Ekinci cian cenki başında Qızıl ordu askerleriniñ areketlerinen qıyasladı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan Alim Karimov aprelniñ 8-nde 25 yaşını toldurdı, onıñ üç aylıq oğlu bar, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebook saifesinde.
Qayd etile ki, Alim Karimov «halqnıñ taqdirine lâqayt qalmağan edi».
«Siyasiy mabüslerniñ qorantalarına yardım etmege tırışqan edi, siyasiy mabüslerge SİZOğa aş yibermeknen oğraşqan edi. İşlerini qaldırıp, halqına yardım etmege aşıqa edi», – dep qayd etti «Qırım birdemligi».
Rusiye uquq qoruyıcıları Karimovnıñ evinde martnıñ 27-nde tintüv keçirip, onı apiske aldı. Karimov ve tevqif etilgen diger qırımtatar faalleri Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda terrorist teşkilât olaraq tanılıp yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» faaliyetin ile alâqaları bar olğanından şübheli sayıla.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi.
Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bu künleri rejissör ve oyuncı, «Qırım eviniñ» müdiri Ahtem Seitablayev Ukrayına Silâlı quvetleri 241-inci ayrı brigadasınıñ cemaatçılıq ve kütleviy haber vastaları ile işbirligi hızmetiniñ yolbaşçısı vazifesine tayin etildi. Qırım.Aqiqatnıñ yayınında Seitablayev Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı cenkinde til ve propagandanıñ rolü, «rus dünyasınıñ» silâsı ve Qırım qaytqanda birinci sözü ne olacaq, dep tarif etti.
– Şimdi yayında ricam olğanı içün rusça laf etemiz, amma bugün angi tilge alıştıñız, til deñişmeleri barmı?
– Çoqusınen esasen ukraince laf etem ve bunı begenem. Tuvğan qırımtatar tilini unutmayım. Qırımnı qaytarğanda birinci sözümni ana tilimde aytacam.
– Nasıl bir söz olacaq?
– «Evdem». Ukraince laf etmek menim içün bir ihtiyac olğanından bayağı vaqıt keçti. Bazı vaqıtları bir ihtiyac edi, çünki belli bir işaret ola – bizimki-yabancı. Amma rusça sögünem.
– Bizim zamanımızda bu ola, ebet.
– Ola. Ve tek bizim vaqtımızda degil. Amma bizim zamanımızda hususan ola.
– Til meselesinde Ukrayına nasıl olmalı?
– Men bu meseleni tüşüngende ukrain tilini bilmemeniñ neticesi ne olğanına baqar edim. Asırlar devamında – em Rusiye imperiyası, em Sovet imperiyası – insanğa ayrı şahıs olmağa yardım etken er şeyni, hususan tilni yoq ete edi. Bu bayağı küçlü bir marker. Er bir insannıñ bayağı küçlü duyğu qısmıdır.
Tarihta rus medeniyeti, rus halqı ve rus tili içün Putin qadar yamanlıq yapqan diger insanlar az, bağışlañız, küfürsiz
Rus tili olğan er yer «rus dünyası» ola degen tezis bu «rus dünyasınıñ» silâsı oldı. Meselâ, tarihta rus medeniyeti, rus halqı ve rus tili içün Putin qadar yamanlıq yapqan diger insanlar az, bağışlañız, küfürsiz.
2014 senesi Aqyardan böyle bir şey eşitken edim. Aqyarnıñ bazı minnetdar sakinleri «qurtarıcılarnıñ» Rusiye ordusını çeçeknen qarşılay, bir batalyon kelecek, dep bekley. Şimaliy Kavkazdan batalyon kire. Arbiy urbada insanlar otura, rusça selâmlaşalar, amma aktsentleri bar, ve ruslarğa pek oşamaylar. Olarnı çeçeknen qarşılağan insanlardan biri şaşıp baqa. Qomşusı ayta: «Çehovnen Turgenev kelirler, dep beklediñmi?». Eminim, Ukrayınağa silânen kelgenler ne Çehov, ne Turgenev, ne Puşkin aqqında bile.
Devlet tilimizniñ qorçalanmasına qoltutam
Adise-vaqialar Rusiye propagandasınıñ icadiy landşaftnıñ meşur erbaplarını qullanğanını köstere. İstidatlı rejissör, qabiliyetli balerina – «rus dünyasınıñ» hedlaynerleri, ve olar aytalar: «rus dünyası» – böyledir. Amma böyle degil. Ve olar ne yapqanlarını yahşı bileler.
Bunı bilip, tek doğru cevap bermek degil, ozıp keçmek kerek. Şunıñ içün resmiy şahıslarnıñ, kütleviy haber vastalarınıñ, hızmet saalarınıñ tili olacaq devlet tilimizniñ qorçalanmasına qoltutam.
– «Yahşı ruslar» barmı? Ukrayına cemaatçılığı artıq böyle sual bermey, çünki olar içün yoqlar.
«Yahşı rus» ibaresi çoqusı allarda yahşı insan olmağanlarğa aytıla
– Ya (akademik Andrey – QA) Saharov? «Yahşı rus» ibaresi çoqusı allarda yahşı insan olmağanlarğa aytıla. Olar Ukrayınada olğanlarğa izin bere: Buça, İrpin, Ğostomelde ve ilâhre. Şunıñ içün «yahşı rus» ibaresini tek ayrı insanlarnıñ belli yapqanlarına köre tüşüne bilem. Tek sualge cevap berecek olsaq: olar barmı? Ebet, barlar. Biz natsist degilmiz.
– Öyle olsa, kimni aytar ediñiz?
– Tam bir cevap bermeyip, aytar edim: üç yaşında olğan, tasil alğan qorantada doğğan, ana-babası temel insan ve gumanitar maqsadlarına irişken ve balalarına bu ceetten tasil bergen bala kesen-kes «içi qara rus» degil.
Müit insannı şekillendire: oquğanları, diñlegenleri, eşitken masalları ve qaramanları, qayd etilgenler. Bala seyir, ögrenüv, qayğıruv ile össe – netice bir. Amma kiçik insan malaq olmasa, ayat da olmaz; yıqılğannı it printsipleri olğan qorantada össe, netice bam-başqa.
– Rusiye mektep ve bala bağçalarında z-timsalleriniñ propagandası levhalarından añlaymız ki, Ukrayınağa qarşı istilâ balalar arasında bile quvetleştirile.
PeбeHok, BocпиTaHHый TBoиM BparoM – HaBepHoe, B эToM Mиpe Maлo, чTo yжacHee эToro
– Bir çoq ukrayınalı balanıñ zorlap Rusiyege çıqarılğanı daa qorqunç? Duşmanıñ terbiye etken bala – bu dünyada daa beteri yoqtır.
– Bu bir. Ekincisi: Qırımda balalar bu sekiz yıl devamında bam-başqa sistemada yaşadı. Aynı vaqıtta daa evel bazı Rusiye liberallarını bir mesele qasevetlendirgen edi: Ukrayına Qırımnı keri alğanda ne olacaq, ruslarnı quvacaqlarmı?
– Keçken adise-vaqialarda körgenimiz kibi (Novofedirivkadaki patlavlardan soñ, içtimaiy ağlarda rusiyeliler Qırımdan tez-tez ketip başladı – QA) olar özleri pek yahşı keteler.
– Diger taraftan, Baltık memleketleri rusiyelilerge viza berüv meselesini kötere. Medeniy Ğarp rusiyeliler ögünde bu qapunı qapatmalımı?
– Ebet. Ortaq mesüliet meselesi – tenbel degildir. Tarih köstergeni kibi, Rusiye devletiniñ, yañılmasam, birinen cenkleşmeyip, biriniñ toprağıın zapt etmege tırışmayıp keçirgen bir yılı olmadı. İmperiya yalıñız kenişlep yaşay bile, demek – toqtamayıp cenkleşecek. Cenk içün bir sebebi yoq – olarnı yarata.
Meselâ, Qırımda rus tilini sıñırlaylar, dep aytqan ediler, anda 600 mektepten tek 12-si qırımtatar tilinde tasil bere edi, tek eki litsey ukraince ve beş yüzden çoq mektep rusça ders bere edi. Bu rus tilini sıñırlavnen bağlı.
Er yañı sınıfımda studentlernen bir deñev yapam. Sezlerniñ manası aselet sıq-sıq nasıl deñiştirile. Studentlerge aytam: «Üç saniye içinde «saray» sezüniñ assotsiatsiyasını aytıñız. 10-dan 9-ı ayvanlar ya da bağça aletleri olğan kiçik bir inşaat aqqında ayta. «Amma anamnıñ tilinde «saraynıñ» manası başqa. Avropanıñ eñ küçlü devletlerinden biriniñ (Qırım hanlığı – QA) paytahtını onıñ sakinleri aytqan manañızda «saray» dep adlandırsa edi, hucur olur edi. «Hohol» sezüniñ assotsiatsiyañız ne? Bazı studentlerim, hususan oğlanlar bu sualimden soñ şaşıp qala.
«Bizni aşalamağa istegende böyle aytalar», – dep cevap bere olar. Soñra aytasıñ: «Anamnıñ tilinde «kök oğlu» demek. «Saray» ve «kök oğlu» sezleriniñ manasını kim deñiştirmege istedi? On yıldan soñ «ana» sezü şimdi «hohol» kibi is ettirse, ne tüşünesiñiz? Bu sez, til ve qıymetler aqqında.
– Sezmi silâmı daa küçlü?
– Strategik ceetten, ebet, sez. Taktik ceetten – silâ. Ayat tecribem akademik Lihaçevniñ aqlı olğanını tasdıqlay, o, bazıda tasil zorlap berilmeli degen edi. Biriniñ kitap oquması içün ananıñ baqışı yeter. Digeri ise, ne yazıq ki, azbarğa 120 millimetr kelse (belli kalibr snarâdı – QA) añlar.
– Prezident Zelenskıy yapqan beyanatında Qırımda (Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı istilâsı – QA) başladı, Qırımda da biter, dep qayd etti. İçiñizdeki kerçekçi buña ne dey?
Bir çoq insan Qırımğa qaytmayıp dep areket etti. Biz daima qaytqan edik. Bu sefer de qaytacaqmız
– Prezidentke bu aqta aytqanı, açıq munaqaşağa alğanı içün minnetdarım? Biz kene sezge qaytamız? Muqaddes kitapta da başta sez olğan, dep yazılğan. İnsanlar alışıp, qırımlılar asırlarnen şübhelenmegen şeylerden şübhelenmemeli. Bir çoq insan Qırımğa qaytmayıp dep areket etti. Biz daima qaytqan edik. Bu sefer de qaytacaqmız.
Ukrayınalılarnı Ğolodomor, sürgünlik ve diger yellarnen yeq etmege istegen çoq insan oldı. Amma Rusiye imperiyası yeq, biz ise qaldıq. Sovet imperiyası da yeq, biz ise qaldıq. Bular da ketecek. Başqa çaremiz yeq. Bu kerçekten Qırımda başladı, Qırımda da bitmeli.
MALÜMAT: Ukrayınağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayına şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayına akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayınağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kampanya:
1.Hilâfetin Esasları - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
2.Mevkıfu'l Beşer - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
3.Kur'an-ı Kerim'in Tercümesi ve Tercümenin Namazda Okunması Meselesi
4.İslam'da Tartışılan Meseleler - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
5.Hilafet ve Ümmet Nimetini İnkar Edene Reddiye - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
6.Dini Müceddidler - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
7.El-Kavlu'l Fasl - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
8.Kemalistlerin Din Düşmanlığı - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
9.Kadın Meselesine Bakışım - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
10.Türkün Başına Gelen Şapka Meselesi - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
11.Yeni İslam Müctehidlerinin Kıymet-i İlmiyyesi - Şeyhu'l İslâm Mustafa Sabri Efendi
Mustafa Sabri Efendinin 11 kitapları sadece 50 EURO Kargo Dahil!
Artikelnummer: A001
62,00 € Standardpreis
50,00 €Sale-Preis


text:
15 RAMAZAN AYI İBADET AYIDIR, HUSUSAN SONUNCU 10 KÜNÜ! | RAMAZAN NEFESI
Ramazan öyle bir ay ki, öyle bir faziletli vaqıt ki, insannıñ qılğan ibadetleri qat qat artar. Meselâ Peyğamberimiz (sallâ-LLahu aleyi ve-s-sellâm) ümre aqqında böyle ayttı… Onun içün ResulüLLah (sallâ-LLahu aleyi ve-s-sellâm) Ramazan ayında soñ 10 kününde itikâfqa kire edi. Qadır gecesiniñ faziletine nail olmaq içün, Ramazannıñ soñ 10 gecesinde itikâf yapa edi. İtikâfnıñ tarifi – bir müddet camide iç ayırılmayıp devamlı bulunmaq. Ve atta bile Peyğamberimiz (aleyhi-s-selâm) Ayşe anamız camide çadır tikley edi. Esas itikâf orazanen birleştirilir. İtikâfnı Peyğamberimiz (aleyhi-s-selâm) nasıl yapa edi? İtikâfnıñ maqsatları nedir? Bu suallerge cevap qıdracaqmız.