text:
Keriç
Keriç (rusça Kepчb, ukraince Kepч) — şarqiy Qırımda Keriç boğazınıñ yalısında bir şeer, iri sanayı, naqliyat, turizm ve yazlıq raatlanuv merkezi, şeer-qaraman. Keriç — dünyanıñ eñ qadimiy şeerlerinden biridir. Şimdi Keriçte çeşit türlü medeniyetler ve devirlerge ait olğan bir çoq tarih ve mimarcılıq abidesi bar.
Münderice
Tarih[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Antik devri[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Milâttan evel VII asırnıñ soñunda Miletos adlı yunan şeerinden kelgenler şimdiki Keriç yerinde Pantikapeyon (yunanca Pantikápaion, iran Panti Kapa sözlerinden çıqtı, tercimesi — balıq yolu) şeerini qurğan ediler. Akropol şimdiki Mitridat adlı olğan dağda bulunğan edi. Şeerniñ etrafında başqa qadimiy yunan şeerleriniñ nekropollerinden farqlı olğan nekropol bulunğan edi. Pantikapeyon nekropoliniñ terkibinde o zamanda yunanlar içün adetteki topraq qabirlerden ğayrı şeerden çölge taba keçken yolnıñ boyunda bir sıra qurğan bar edi.
Bosporostaki arbiy federatsiya. Pantikapeyon[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Şimdiki Keriç bulunğan toprağı atta milâttan evel XVII—XV asırlarda meskün eken, bunı Mayak qasabasınıñ etrafında keçirilgen atiqiy qazılmalar tasdıqlay. Amma Keriçniñ şeer olaraq tarihı qararnen 2600 yıldan evel başlandı, milâttan evel VII asırda Bosporos Kimmerikos (Keriç boğazı) yalısında qadimiy yunan müstemlekecileri arbiy federatsiya teşkil etken bir sıra mustaqil şeer-devletni qurdılar. Şeerlerara ittifaqnıñ maqsadı — tamır halqqa (skitlerge) qarşılıq yapuv edi.
Bosporos Devletiniñ ahırı[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
I asırdan başlap ep Bosporos Devleti kibi Pantikapeyonğa de gotlar ücüm ettiler.
370 seneleri hunnular istilâsı vaqtında Pantikapeyon tamamen yoq oldı. Onıñ keniş yerleri virane alına ketirilgen edi. Amma şeer turmaqta edi ve yaqın arada canlanıp Şimaliy Qara deñiz yanınıñ iri alış-veriş ve esnaf merkezine çevirildi.
Orta asırlar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
VI asırda şeer Bizans İmperiyasınıñ akimiyetinde bulundı. I Yustinian imperator qararınen anda garnizon yollandı da qale qurulışı başlandı, qaleniñ adını Bosporos qoydılar.
VIII asırda Qırım Hazar Qağanlığınıñ tesiri altına tüşti. Bospor adı Qarşa ya da Çarşa adına deñiştirildi.
IX—X asırlarda Şimaliy Qara deñiz yanınıñ saipleri slavânlar oldılar. Tmutarakan knâzığı qurulğanınen Korçev denilgen şeer Qadimiy Rusiyeniñ deñiz araba qapısı edi. XIII asırda moğollar Qırımnı ve bu cümleden Korçevni fetih ettiler.
1318 senesi şeer Şimaliy Qara deñiz yanındaki ceneviz müstemlekeleriniñ terkibine kirsetildi.
1475 senesi şeer Osmanlı Devletiniñ ükümine keçti. O arada Keriç berbat bir alğa keldi ve Zaporog qazaqları tarafından bir qaç kere ücümge oğradı. XVIII asır başında Azaq deñizinde Rusiye öz arbiy küçüni quvetlendirgenine cevap olaraq osmanlılar Keriç boğazı yalısında Yeñi Qaleni quralar.
Yañı zaman[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Rus-osmanlı cenkinden soñ 1774 senesindeki Küçük Kaynarca muqavelesine köre Keriç ve Yeñi Qale Rusiye terkibine kirsetilgen edi.
1783 senesi Keriç Tavriya guberniyasınıñ terkibine kirsetildi. Şeerniñ ealisi yunanlar, ruslar, ukrainler, italyanlar ve ermenilerden ibaret edi. 1821 senesi Keriç ve Yeñi Qale hususiy memüriy birlemge — Keriç-Yeñi Qale şeerbaşlığına ayırıldı. Bu aradan başlap şeer abadanlaşıp başlay.
1855 senesi Qırım cenki vaqtında şeerni ingliz ordusı yıqıp berbat etti.
II Cian cenki vaqtındaki Keriç[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
II Cian cenki vaqtında Keriçte sovetnen alman orduları arasında bir çoq deşetli uruş olıp keçti. 1941 senesi noyabr ayında şiddetli uruşlardan soñ almanlar şeerni işğal ettiler. 1941 senesi dekabr 30 künü şeer birinci sefer azat etildi. Sovet ordusı keri çekilgenden soñ askerlerniñ bir qısmı partizanlarnen beraber Acı Muşqay taşparçalav quyularına kete.
1944 senesi aprel 11 künü Keriç tamamen azat etildi.
1973 senesi sentâbr 14 künü Keriçke şeer-qaraman rütbesi berildi.
Sanayı[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
XX asırnıñ ekinci qısmında Keriç iri gemi yapıcılığı ve maden tökmeciligi merkezi olıp qaldı.
Şuralar Birligi dağılğanı ve bazar iqtisadiyatına köçkeninen gemi yapıcılığı ve maden tökmeciligi saaları zayıflaştılar. Şeer sanayı merkezinden turizm ve yazlıq raatlanuv merkezine çevirildi.
Şeerniñ tarihı boyu balıqçılıq onıñ içün pek emiyetli edi ve şimdi de Keriç ealisiniñ büyük bir qısmı bu saada çalışa.
Naqliye[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Şeerlerara ve halqlarara köçürmeler Keriçte Keriç ticaret limanı, demir yol vokzalı, avtostantsiya ve kiçik aeroport eda ete.
İçtimaiy naqliyat olaraq şeerde esasen avtobuslar ve marşrut taksileri qullanıla. 2004 senesi Keriçniñ ilk trolleybus marşrutı işletildi.
Maarif[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Şeerniñ ameldeki oquv yurtları bular (2004 senesi):
- 28 mektep
- 9 aliy oquv yurtu
- gemi-mehanik ve politehnik tehnikumlar
- tibbiyet oquv yurtu
- 6 ihtisas-tehnikiy oquv yurtu
- bala bağçaları
Turizm ve raatlanuv[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
Qara ve Azaq deñizleriniñ yalılarında bulunma sayesinde yaz vaqtında Keriçke sabıq ŞSCB memleketlerinden raatlanmaq içün bir çoq kişi kele.
Keriç yarımadasında bir qaç şifaiy çamur çeşmesi bar.
GPS sistemasında koordinatlar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Yeñi Qale: (WGS 84): N 45 20.8368 E 36 36.1027
- Keriç qalesi: (WGS 84): N 45 18.8799 E 36 28.1891
- Töbeçik gölü: (WGS 84): N 45 10.8202 E 36 24.2984
- Çar qurğanı (WGS 84): N 45 22.4974 E 36 32.7114
- Melek Çeşme qurğanı (WGS 84): N 45 21.7691 E 36 28.2041
- Mitridat dağınıñ başı (WGS 84): N 45 21.0029 E 36 28.1762
- Mitridat büyük merdiveni (WGS 84): N 45 21.0482 E 36 28.3833
Bağlantılar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Bospor devleti ve onıñ şeerleriniñ kümüş aqçaları (Rusça)
- Şeer saytı (Rusça)
- Web-kamera
- Web-kamera
- Kence oğulnıñ soqağı — Keriçteki cenk vaqialarını tasvir etüv. (Rusça)
- Keriç — 27 asırnıñ şeeri (Rusça)
- Şeer aqqında, Keriçke ait olğan sitelerniñ katalogı (Rusça)
- Keriçte basılğan "Bospor" gazetasınıñ saytı (Rusça)
- ПaHcиoHaT(Rusça)
Atıflar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


c: text/html

text:
Qırımğa İraq Cumhuriyeti parlamentiniñ Al-Ahrara blokunıñ reisi keldi
Rusiye nezareti altında bulunğan Qırım parlamentinde bildirilgeni kibi, yarımadağa İraq parlamentiniñ Al-Ahrara blokunıñ yetekçisi, İraq ükümetiniñ sabıq naziri Dhiaa Naym Abdulla Al-Asadi keldi, o, işğal etilgen Qırımnıñ Anayasa Kününe bağışlanğan tedbirlerde iştirak etecek.
Olğan malümatqa köre, aprel 10 künü onı Qırım parlamenti reisiniñ muavini Remzi İlyasov ve Rusiye prezidenti yanında Qırımnıñ daimiy temsilcissi Georgiy Muradov qarşıladılar.
Körüşüv devamında Dhiaa Naym Abdulla Al-Asadi İraqtaki arbiy areketler ve Rusiye ile dostluq munasebetleri aqqında tarif etti. Bunıñ ile beraber «Qırım ve İraq arasında siyasiy, iqtisadiy ve medeniy alâqalarnıñ inkişafına» ümütlerini bildirdi.
Qırım parlamentiniñ malümatına köre, İraq deputatınıñ ziyareti çerçivesinde Qırım yolbaşçılığı ile körüşecek, Bağçasaray, Aqyar ve Yalta müzeyleri ve diqqatqa lâyıq yerlerine baracaq ola.
Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ yarımadada aprel 11 künü Qırımnıñ Rusiye Anayasasınıñ Kününi qayd etmege başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırım akimiyeti Rospotrebnadzornıñ yasağına baqmadan, ukrain süt mahsulatını almağa istey
İşğal etilgen Qırımnıñ «baş nazir muavini» Nikolay Yanaki iyül 30 künü toplaşuvda Rusiyede Ukraina süt mahsulatınıñ ketirüv yasaqlığı Qırımğa tarqatılmaycağını bildirdi. Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ «ruporı» «Krıminform» saytı bildire.
«Sıñırlav bizge tiymecek. Ukrainada süt mahsulatını istisal etken 11 büyük şirket mahsulatını ketirmege devam etecek», – dedi o.
Qırımğa Ukraina süt mahsulatınıñ ketirilüvi aqqında añlaşma Rospotrebnadzor ile birlikte alındı, – dedi Yanaki.
«Şimdi tranitke yol bermemek kerekmiz. Çünki bazı iş adamları Qırımdan süt mahsulatını tranit ile Krasnodar diyarına ketirmege tırışalar», – dedi «baş nazir muavini».
İyül 28 künü Rusiyege Ukrainadan süt ve süt mahsulatınıñ ketirüv yasaqlığı alındı.


text:
Ukrain aliy oquv yurtu Qırımtatar Milliy Meclis reisinen körüşüvge davet ete
Ukrain Katolik Universiteti Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ile körüşüvni teşkil ete.
Universitet ilânında qayd etile ki, körüşüv mevzusı Maydan vaqialarınıñ bir yıllığına bağışlana – Maydandan soñ bir yıl keçti: devamı ne?
Körüşüvge kelecek olğanlarğa elektron anketanı toldurmağa rica olunır.
Noyabr 21-de Ukrainada Evromaydan başlanması qayd etilecek. Kiyevdeki Mustaqillik Meydanında bu cuma künü Halq toplaşuvı ve çıqışlar olması planlaştırıla.
Ukrain Katolik Universiteti – şahsiy ilmiy ve oquv yurtudır.


text:
Sarapşılar bul avtomobïlge A3 Cabriolet dep at qoyıp otır. Bul kölik şamamen 2013 jılı qurastırılğan. Ïnternetke tarağan fotoswretterge qarağanda kabrïolettiñ töbesi aşıq.
Alğaşqıda mamandar, kapotta ilwli turğan Bavarïyanıñ jalawına qarap, bul kölikti paradqa nemese saltanattı şerwge qatısw üşin qurastırlğan avtomobïl desken. Degenmen, saltanattı jïındarğa qatısqan avtomobïldiñ swretteri eki jıldan beri älemdik BAQ betinde jarïyalanwı tïis edi. Sondıqtan sarapşılar A3 Cabriolet-ti ükimet tarapınan tüsken tapsırısqa uqsata almay otır.
Jwrnalïsterdiñ jazwınşa, bul kompanïya qabırğasında jumıs istep jürgen jas ïnjenerlerdiñ jobası bolwı äbden mümkin.
Derekközi: Businessnews.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Uzındığı 4 jarım, al eni 2 jarım metrlik baspananıñ jobasın Slovakïya säwletşileri jasap şığardı.
Bïiktigi 2,5 metr bolatın bul üydiñ jalpı awdanı nebäri 8 şarşı metrdi quraydı, dep jazadı Crazy Engineers.
Joba avtorları üy öte ıqşam pişindi bolsa da, onıñ mümkindikteri mol ekendigin ayttı. Sebebi onıñ işinde jïnalmalı tösek, asüy, asxana, dwş, äjetxana jäne tipti zat salatın qosımşa bölik te bar eken. Baspana 2 adamnıñ turwına arnalğan. Al onıñ töbesine ornatılğan kün panelderi 600 Vt, üy aldındağı jel twrbïnası 750 Vt elektr qwatın öndiredi.
Sonday-aq üydiñ arnayı böligi jañbır swın jïnaqtap, onı baspananıñ astındağı konteynerde saqtaydı eken. «Ewrokapswla» keler jıldıñ basında sawdağa şığarıladı, dep jazadı prian.ru.
Derekközi: 24kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mahkeme «Hizb ut-Tahrir davası» iştirakçisiniñ apis cezasını uzatma meselesini baqacaq – Smedlâyev
İşğal etilgen Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesinde dekabr 5-de «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçisi Arsen Cepparovnıñ apis cezasını uzatma ihtimali baqılacaqtır. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Saat 14.30 (yerli vaqıt – QA) Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesinde Aqmescitniñ 15 sanlı psihiatrik hastahanesiniñ bölüginde daa üç diger Qırım musulmanı ile beraber bulunğan Arsen Cepparovnıñ apiste yatma müddetiniñ arttırılmasınen bağlı mahkeme esnası olacaqtır. Qalğanlarını da mahkeme ete bileler», – dep yazdı Smedlâyev.
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» eki iştirakçisi Arsen Cepparov ve Refat Alimov noyabr 24-de Aqmescitteki №15 psihiatrik hastahanege mecburiy ekspertizadan keçmeleri içün avuştırılğan.
2016 senesi noyabr 17-de «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca yaqalanğan Müslim Aliyev mecburiy psihiatrik hastahanege yollanılğanını haber ettiler.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Frenkistan, Gürcistan, Latviya Putinniñ areketlerine qarşı aktsiyalarda Ukrainanı destekledi
Dünyanıñ çeşit şeerlerinde faaller «Stop Putin's War in Ukraine 3.0» aktsiyasına qoşuldılar. Böylece Frenkistan, Gürcistan ve Latviya sakinleri Ukrainanı desteklemek içün soqaqlarğa çıqtılar.
Lion şeerinde (Frenkistanda) «Ukrainağa şüret! Qaramanlarğa şan-şüret!» şiarı yanğıradı.
Riga (Latviya) sakinleri Azatlıq abidesi yanına çıqtılar.
Gürcistanda faaller, Putinge qarşı levhalarnı elge alıp, Ukraina bayraqları astına turdılar.
Bu kibi aktsiyalar dünyananıñ ve Ukrainanıñ daa bir sıra şeerlerinde keçirilecegi belgilene. Faaller Avstraliyada, Petersburg, Moskva, Kyiv, İvano-Frankivsk şeerlerinde ende toplaşqan ediler.
Faallerniñ esas talapları sırasında – Ukranadan bütün rus işğalci ordularınıñ çıqarılması, bütün silâ ve arbiy tehnikanıñ Rusiyege keri qaytarılması, OSCE nezaretçiler missiyasınıñ küçlenmesi ve aftada 7 kün, künde 24 saat çalışması, ve Ukrainanıñ vaqıtınca kontrol etmegen sıñır bölgelerine OSCE nezaretçileriniñ keçmesi.
Bundan da ğayrı faaller, Rusiyede ve Qırımda uydurılğan qabaatlarnen ve siyasiy sebeplernen apis etilgen Ukraina vatandaşlarını azat etmege talap eteler.


text:
27 jastağı jigit jağalawğa jaqın mañnan balıq izdep, sw astındağı üñgirge tap boladı. Sol kezde öziniñ janında jüzip jürgen kölemi ülken jolbarıs akwlasın körip qaladı.
«Ol awzın aranday aşıp, mağan qaray jaqındap kele jattı», – deydi Roça sol sät twralı. Aytwınşa, artınşa däl qasına kelgen sw jırtqışınıñ murnınan qos qolımen ustap, keri qaray jasqamaq boladı. Biraq akwla öte küşti bolıp şıqtı. Ol äpsätte balıqşı jigittiñ ayağınan şap berip, tistey aladı.
«Ayağımnan tistep alğan kezinde.. men säl artqa şeginip turdım da, ekinşi ayağımmen murnınan qattı tewip qaldım. Sodan keyin alıp balıq keri şeginde de, arı qaray ketip qaldı», – degendi qostı balıqşı.
Roça jağağa qaray jaqındap qalğanda, arğı jağında jürgen dostarın ayqaylap şaqıradı. Jedel jetken qutqarwşılar onı tikuşaqpen jergilikti awrwxanağa jetkizedi. Akwlanıñ tisi onıñ ayağına birneşe santïmetrge kirip ketken eken. Üş sağatqa sozılğan operacïyadan keyin därigerler pacïenttiñ jarası tolıq jazılğan soñ bäri jaqsı bolıp ketetinin ayttı. Jigit ota jasaw kezinde medïcïnalıq personalğa äzil aytıp jatqanın mälimdedi. Sebebi, aman qalğanı üşin şeksiz baqıttı bolıp jatqan eken.
Derekközi: ras.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
1. Ózbekistan Respublikasın sotsiallıq-ekonomikalıq rawajlanıwınıń ámelde qarar tapqan tiykarǵı makroekonomikalıq kórsetkishleri haqqında informatsiyalar beriw
2. Kárxanalar hám shólkemlerdiń birden-bir mámleketlik registri boyınsha informatsiyalar beriw
3. Mámleketlik statistika esabatları kórinisleri (shakl) blankaların beriw
4. Statistikalıq klassifikatorlar boyınsha informatsiyalar beriw
5. Elektron arzalardı qabıl etiw hám olar menen islew, sonday-aq Internet tarmaǵı arqalı Ózbekistan Respublikası mámleketlik statistika komitetiniń rásmiy saytında ashıq firma atamaların rezervlew hám waqtınsha saqlaw
6. Elektron statistika esabatların qabıl etiw hám olar menen islew, Internet tarmaǵı arqalı elektron tsifralı imzalardan paydalanǵan halda elektron statistika esabatların jiberiw xızmetlerin kórsetiw
7. Statistikalıq maǵlıwmatlardı islep shıǵıw metodologiyası haqqında maǵlıwmatlar beriw
8. Dinamikalıq qatarlar boyınsha informatsiyalardı beriw
9. Demografiyalıq maǵlıwmatlar boyınsha informatsiyalardı beriw
10. Puxaralardıń statistika máseleleri boyınsha shaǵım, arza hám usınısların kórip shıǵıw
11. Paydalanıwshılardıń bir mártelik talaplarına muwapıq statistikalıq informatsiyalardı beriw
12. Tematikalıq statistikalıq toplamlar hám informatsiya-analiz materialların beriw
13. Sotsiallıq-ekonomikalıq máseleler boyınsha izleniw isleri (ilimiy shólkemler hám biznes ushın tańlaw gúzetiwler hám sorawnamalar nátiyjelerin qayta islew hám analizlew)
14. Statistikalıq indikatorlar mazmunı hám jıynaw statistikalıq informatsiyalardı analizlew(sharhlash) máseleleri boyınsha oqıtıw


text:
Bul oqïğa bıltır bolğan. Salmağı 150 keli er adam jas esekke mingen, äri onı sekirwge mäjbürlegen. Arada şamalı waqıt ötken soñ zorıqqan janwar qulap qalğan. Mal därigerleri işki qurılısına zaqım kelgen janwarğa kömek körsetkenimen, onı qutqarıp qala almağan.
Sotqa ayğaq retinde, er adamnıñ dostarına osı oqïğağa qatıstı mısqıl xabarlaması usınılıp otır.
Eger sotta onıñ ayıptı ekendigi däleldengen jağdayda, oğan asa iri kölemde ayıppul salınıp, 18 ay bas bostandığınan ayırw jazası berilwi mümkin.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Glavnaya, Janwarlar älemi,
Kommentarïï


text:
Lïmon qosılğan swdıñ ağzamızğa paydalı ekeni buğan deyin de aytılğan. Onı dayındaw jolı da öte qarapayım. Sonımen, lïmon qosılğan swdıñ birqatar paydasın oqırman nazarına usınamız.
1. Ïmmwndıq jüyeñizdi qataytadı. Lïmon S därwmeni men kalïyge öte bay. Ol jüyke jüyesi men mïdıñ qızmetin jaqsartıp, qan qısımın qalıpqa keltiredi.
2. Lïmon qışqılı siltili balanstı da retteydi.
3. Artıq salmaqpen küreswge kömektesedi. Öytkeni, onıñ quramında qandağı qant mölşerin durıstaytın pektïn bar. Ol qarnıñızdıñ aşqanın köpke deyin bildirtpeydi. Sondıqtan, siltili dïetanı ustaytın adamdar basqalarğa qarağanda äldeqayda tez arıqtaytını däleldengen.
4. Lïmon qosılğan sw as qorıtw joldarın jaqsartadı. Sebebi, basqa fermenttermen de äreketke tüsip, asqazan sölin tejeydi. Al jılı sw işek-qarın joldarın tazalaydı.
5. Teriñizdiñ tartımdı bolwına septigin tïgizedi. Lïmon quramındağı S därwmeni ağzanıñ işinen terini jasartadı. Sol sebepti lïmon qosılğan sw işw arqılı siz köpke deyin qarttıqtı umıtasız. Oğan qosa türli bezew, qara daq sekildi közge turpayı körinetin nüktelerden qutılasız. Lïmon qosılğan sw otqa küyip qalıp, deneñizge tırtıq tüsse da onı ketirwge kömektesedi.
6. Lïmon - eñ mıqtı antïoksïdant. Al onı swğa qosıp işseñiz, zat almasw procesin jaqsartıp, ağzañızdı bos radïkaldardan qorğaysız. Xolesterïn mölşerin tömendetip, ïmmwndıq jüyeni qataytadı.
7. Lïmon qosılğan sw qanıñızdı tazalaydı. Sonımen birge, qan tamırları men küretamırdı da tazalawğa kömektesedi jäne qan qısımın tömendetedi.
Bul swsın arqılı türli awrwdıñ aldın alwğa boladı. Tipti qaterli isikke de qarsı tötep bere alasız. Eñ bastısı, käsibï mamandırdıñ aytqan tärtibi boyınşa işken durıs.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Nwrlıbek Samatwlı. Şaytan bolğan
äñgime
Ömirinde däl bwlay qorlanbağan şığar.
Şamdarı samaladay jarqırağan zäulim saraydan aqtarılğan jwrtpen birge sırtqa sıtılıp şığa berip, öziniñ tım jwpını ömirin oyğa aldı. Sodan jüdep sala bergeni. Sömkesine salğan diktofonı men kassetaların sırtınan sipap qoydı da, şarşaulı jüzben mañayına nazar jıqtı. Osı äzirde ğana ayaqtalğan halıqaralıq sammitten şıqqan jwrt älemdik şetin mäselelerdi talqılağan basqosu äserinen ayığa almay, sayasat jayın qozğap, ekeuara, üşeuara qızu äñgimege kirisken.
Bası sınıp auırıp baradı eken. Qarnı şwrıldap, şöl qısqanın endi bayqadı. Tüski as işpegeni eske tüsti.
Jwmıstan qaytqan jwrtpen talasa-tarmasa avtobusqa jarmastı. Artqı otırğışqa jwrtpen qıstırılısıp gümp berdi. Berzent sömkesin, ayırılıp qalmayın degendey, qos qoldap qarmap, qısıp otır. Biriniñ ayağın biri basqan ığı-jığı halıqtı sıqay tiep alğan avtobus ornınan ıñırana qozğalıp, jwmısşı qıstağına qaray sızıp keledi. Küni boyğı tınımsız jwmıstan şaldıqqan jürginşilerdiñ sirkesi su kötererdey halde emes. Qabaqtarı qatu. Qalta tübine saqtağan tiın-tebenderin jağı sembey qaqıldap, aqşa jiğan bilet kesuşige samarqau wsınıp jatır. Soñğı ceksen teñgesin bilet taratuşınıñ alaqanına bwl da tastay saldı.
Oyında Dostıq-Drujba sarayında ötken sammit. Dünieniñ tört bwrışınan arnayı kelgen prezidentter men premer'ler jinalğan osı basqosuda neler aytılmadı deysiñ. Adamzat balası jer betine sıymay, neşe qilı qiındıqtı qoldan tuındatıp alıp, endi sonıñ saldarınan qwtıla almay älek. Sayasat degeniñ sät sayın mıñ qwbılıp, şiırşıq atıp twratın birdeñe ekenin bwl endi wqqanday. Är memleket öz işindegi tınıştıqtı saqtap twrğanı bükil dünieniñ tınıştığına kepil emes eken. Öz jağdayıñmen qosa körşiñniñ de köñil küyzelisine müddeli bolmay, jer jüzi tınşu tappaytın körinedi. Özgeniñ qas-qabağına qaramasañ, öziñniñ de qwrdımğa ketkeniñ. Adam adammen, memleket memleketpen miday aralasqan kezde, balalağan üstine balalağan mäsele sızdauıqtay sızdap, jwmır Jerdiñ mazasın qaşırıp bitedi eken. Onı däl bügingidey sammit jasap, dünie jüziniñ ıqpaldı figuraları birigip sapırmasa, sayasattıñ qızuı basıluı ekitalay. Mwhitpen şektesip jatqan äne bir körşiles eki eldiñ talay jıldan beri nege qırği qabaq bop kelgenin adam tüsinip bolmaydı. Solardıñ toñteris qabağın düniejüziniñ sayasat serkeleri jiılıp jwmsartpasa, sol ketiskeni ketisken. Qoñsı qonğan eki el tatu bolmasa, olardıñ bwl qılığı älemniñ är qiırında jatqan özge memleketterdiñ de büyirine şanşuday qadalıp, jambasına tastay batqan mäselege aynalıp şığa kelmek eken.
Erteñgi sağat onnan keşki sağat altığa deyin tarqatılıp bitpegen mıñ san tüytkildi tüsinem dep otırıp, oyı älemdi şarlap, ne qiırğa barmadı deysiñ. Kapital bilegen elderden at arıtıp kelgen tisqaqqan sayasatkerler aytqan sözdiñ bäri, sol kapital jolına endi tüsip jatqan elder üşin tañsıq. Birin wğıp, birin wqpaysıñ. Keybirine oy-örisiñ jetpey, onsız da şökimdey miıñ atalağa aynalıp bara jatadı.
Olarmen salıstırğanda, ärine, bizdiñ eldiñ tirşiligi beyşaralıq dep oyladı bwl. Endi şe? Iä, iä, qazir bwrınğı qwndılıq ataulınıñ bäri ayağı aspannan kelip, dünieni tüsinudiñ özi qiın bop baradı.
Qılıştıñ özin sonşalıq beyşara sezinip, qor sanauı bwl da emes, basqa.
Avtobustan qısıla-qımtırıla tüsken soñ, dedektep üyge jetkenşe ımırt üyirilip qalıptı.
Keşki asın işip-jep jan şaqırdı. Bwdan keyingi jwmıs – ashana üsteliniñ üstin jalañaştap, halıqaralıq taqırıptı tolğaytın maqalasın jazu.
Berzent sömkeden diktofonı men kassetaların şığardı. Kassetanıñ bireuin diktofonğa swqtı. Qosıp kördi. Bireu sañqıldap söylep jatır. Germaniya prezidenti me, Franciya premeri me, äyteuir europalıq bireu. Tasada twrğan audarmaşı onıñ sözin orısşağa audarıp, auzı auzına jwqpaydı. Bası joq, ayağı joq, sammittiñ qay twsı ekenin belgilep qoymağanın-ay. Qayterin bilmey birauıq dağdarıp otırdı da, ekinşi kassetağa qol sozdı. Küni boyı sapırılğan sözdi diktofonnan qayta tıñdap şığudıñ özi tağı bir sonday uaqıttı alatının oylağanda, bası solqıldap qoya berdi. Qaşan tıñdap, qaşan jazıp bitiredi? Öl, tiril, maqala tañerteñ bas redaktordıñ aldında jatuı tiis. Sol üşin wyqını wmıta twrğan abzal. Wmıta twrar edi-au, biraq osındayda wyqı şirkin qas dwşpan ekenin däleldep bağadı emes pe?
Köziñ eriksiz jwmılıp bara jatsa, oğan qılar aylañ käni? Sondayda ğoy, qağazğa bir jol jazu jazudıñ küşke tüsetini. Qalam-qağazdı bılay ısırıp tastap, salulı tösekke swlay ketkiñ keledi-aq. Biraq wyqısın qandırıp kelgen bas redaktor «Maqala qayda?» dep jalaqtap otıratını eske tüskende, salulı tösekke swlay ketsem degen älgi bir tätti oydan dereu aynıp, qağaz-qalamğa qalay jarmasa ketkeniñdi öziñ de añğarmay qalasıñ. Qalğıp ketpeudiñ amalın jasap bağasıñ.
Aytpaqşı, osı ötken aptada ğoy, mektep bitiruşilerge sınaqtıñ test türin engizemiz dep entigin basa almay otırğan reformaşıl ministrge qarsı maqala jazbaq bolğanda, kezdeysoq oyğa tüsken wyqıaşardıñ bir paydası tigen. Onda da däl osılay, bala-şağa wyqığa bas qoyıp, üy işi tınıştalğan soñ, qağazğa üñilip edi, ilezde maujıray bastağanı; Qwday atıp kirpigi kirpigine ilinise bergeni; kirpigi kirpigine ilinise bergenine öziniñ de it jını kelgeni.
Özin özi tiriltip almaq bop, vannağa bardı. Tır jalañaştanıp vannağa tüsti. Söytti de bir şelek salqın sudı tas töbesine aqtara saldı. Ah... dep, şortanday şorşıp tüsti sosın. Şorşığanı bar bolsın... tabanı tayıp ketip, şatqayaqtap şalqasınan tüse jazdağanı. Eki qolı erbeñdep, äreñ qwlamay qaldı. Edenge wşıp tüsken qañıltır şelek qañğır-küñgir. «Öy, äkeñ... öy, eneñ... – dep küyindi, – östip jürip bwtımdı ayırıp almayın!» Vannadan şığa berip, qalt twra qaldı: «Ah! Ne dedim men!? Bwtımdı... jo-joq, bwtımızdı bolu kerek». Osı söz özine qattı wnasın. Özine wnağan osı sözden be, älde tas töbesinen aqtarılğan on bes litr tastay sudan ba, wyqısı şayday aşılğanı. Apıl-ğwpıl şalbar balağına ayağın swğa salıp, şaşınıñ suı sorğalap üstelge qaray türa jügirdi. «Bwtımızdı ayırıp almayıq! Bwtımızdı ayırıp almayıq!» BWT – «Birıñğay wlttıq test». Tamaşa! Tabılğan taqırıp!
Erteñgi gazettiñ birinşi betine «Bwtımızdı ayırıp almayıq!» degen atpen bas maqala jarq ete qalsın. «Bwt» degen birinşi buın bas äriptermen terildi. Örekpigen ministr osıdan soñ kilt özgerip, BWT degen qısqarğan sözdi WBT-ğa özgertti de jiberdi. Sıñar auız sözi joğarı jaqqa türpidey tigenine mäz. Keyde wyqıdan qaludıñ osınday tätti läzzatı da boladı-au!
Közine tağı da wyqı tığılıp, maujırap bara jatır eken. Amalı tausılıp, on bes litrlik qañıltır şelekke wmtıldı.
Wyqısın aşıp kelip, diktofondı tağı da qwlağına taqadı. «Äy, it-ay, tım bolmasa audarma qazaqşa bolsa ğoy. Mına bir orısşasın qalay tüsindik?»
Sağattıñ qısqa tili tüngi ekini türti. «Oypırmay... qaşan bastaymın?» Ornınan eriksiz twrıp ketti. «Künwzaq dauıs zoraytqıştıñ janınan şıqpay, diktofonğa jazıp alğanım zaya ketpek pe?» Jüregi küyip, qorlana qalğanı osıdan ğoy. Öziniñ ğana ma, äriptesteriniñ bäriniñ basında osı hal.
Bağana... joq, endi ol keşe bop ketti ğoy. Keşegi sammitke kelgen şeteldik jurnalisterge arnap aldıñğı jaqtan qaz-qatar üstel dayındalıptı. Är üstelde bir-bir komp'yuter. Internet jalğanğan. Bwl bolsa, dauıs zoraytqıştıñ janınan şığa almay, diktofonın qolına wstap, bükşiip twrdı da qoydı. Twrğan jeri zaldıñ tükpiri. Tize bügip otıratın orındıqtı bwğan kim beripti, tikesinen tik twrğasın tizesi talıp, beli qwrısqan.
Şeteldik jurnalisterge jasalğan jağdayğa qızığa da qızğana qaradı. Olardıñ eki közi söylep jatqandarda, eki qolı pernetaqtada. On sausağı jıbırlap, pernetaqtanı jäy ğana sipap otır. «Şirkin-ay, – degen sonda qiyaldap, – bizdiñ jurnalistar mınaday komfortqa qaşan jetedi! Qaşan!»
Diktofonnıñ üni öşip qalıptı. Jalma-jan basqa kasseta auıstırıp, qayta qostı.
«Ay, qorlıq-ay, qorlıq-ay! Olar ğoy, aqparatın jaza salıp, internetpen tabanda redakciyasına jöneltip jatır. Al, biz... diktofondı ırqıldatıp, sözdi äueli qağazğa köşiremiz. Orısşadan qazaqşağa audarımız. Maqala jazu sonan soñ ğana».
Diktofondağı sözdi ıjdaqattap köñilge toqudıñ ornına, qiyal quıp ketken eken, wyqı tığılğan közin uqalap-uqalap jiberip, dıñıldap ketken basın şayqap-şayqap qoydı. «Qoy, – dedi sosın özine özi, – bwlay bolmaydı. Bwlay tıñdap otıra bersem, tañ atıp ketpey me?»
Eñ qiını – alğaşqı söylem. Alğaşqı söylem jazılsa boldı, qalğanı özinen özi qwyılıp kele bermek. Täuekel dep alğaşqı söylemdi jaza bastap edi... Qwday tas töbeden wrğanda tağı da közi jwmılıp, bası salbırap bara jatır eken. Jalma jan ornınan wşıp twrdı. Oyında – on bes litrlik qañıltır şelek.
Sağattıñ qısqa tili tüngi törtke barıp qalıptı. Qalğıp-şwlğıp otırıp jazğanı bir jarım bet. Onıñ da soñın ala bere qalamsap tayıp ketip, qiğaş bir sızıq tüsken. «Qoy! Qoy-ä! – dedi özimen özi söylesip, – bolmadı. Bolmay baradı. Bas qatıp ketti. Jatayın. Qisayayın. Erteñ... birdeñesi bolar».
Ayağınıñ wşımen basıp barıp, jatın bölmeden jamılğı alıp keldi. Ashanada twrğan eski divanğa qwlay ketti. Qattı şarşaptı. Eki qwlağı şu-şu, denesi bılq-sılq. Uday aşığan eki közi eriksiz jwmıla bastasa da, keşegi sammit oyında. Sañqıldağan, sampıldağan dauıstar qwlaq tübinde.
Şırın wyqığa şım batıp bara jatır eken, taqau twrğan üstel jaqtan tıqır-tıqır etken dıbıs estilgeni. Anıq estidi. «Tışqan ba... atjalman ba... qap, quıp jiberetin... tayrañdatpay...» Sanasına sañlaulap kelgen oyın orındauğa erindi.
Tıqır tağı estildi. Estilip qana qoysa bir säri ğoy, bireu jamılğınıñ büyir twsın köterip, qolın swğıp jatır. Mwp-mwzday, tap-tastay. Twla boyı türşigip sala berdi. Swğınğan qoldı qağıp jibermek bop edi, siresken denesi iliger emes. Qolı köterter emes. Wyıp qalğan ba, janı joq. Sığıraytıp közin aşqanı bolmasa, tırp etip qozğaluı mwñ.
Körip jatır. Bireu, eki ezui eki qwlağında, ırjiıp qarap twr. Közi jılt-jılt. Tanauı şu-şu. Dem alısı da tım jaqınnan sezildi. «Mässağan, – dep oyladı ön boyı mwzdap, – sarı serke ğoy mınau! Meniñ bala kezimde bar edi osı serke.» Miı zeñip, öz oyınan özi şoşıdı. Sol-aq eken, sarı serke baqıldap qoya bergeni. Büyirine tap-tastay sirağın swğıñqırap-swğıñqırap jiberdi. Janı şığıp kete jazdasın. Üreyi wşsın. Suıq ter sau-sau qwyıldı. Zäulim sarayda ötken sammit emes pe oylap jatqanı. Endi mınası nemene... Marqwm äkesi sonau jıldarı soyıp tastamap pa edi? Saudırağan süyegin auıl itteri tasıp ketpep pe edi? Sarı serke... sonıñ däl özi... tirilip ketken be, zäntalaq! Baqıldağan dauısı qanday jaman! Qwlağı twnıp, qimıldauğa zar bop qalğanı qalay? Qimıldau bılay qalıp, dıbıstauğa därmeni jetpegeni nesi? Ätteñ-ay, adam degen de bir beyşara maqwlıq-au! Qapelimde basqa tüsken ne müşkil hal? «Pi... pi...» Erni ernine juıspadı. Erninen de jan ketip qalğan ba? Mwp-mwzday twyaq büyirin tesip bara jatır ğoy. Janı büyirinde ğana ma? Közinen ıstıq jas saulap tögildi. «Pi... pis... pissimilla!» Tili kälimağa kelgeni sol eken, älgi serke degeni büyirine qadağan sirağın suırıp ala saldı da, «baq» etip, şoñqiıp swlay ketti. «Pissimilla, pissimilla!» Dauıstap, basın köterip aluğa küşi äreñ jetse... eki közin tars jwmıp alğan. Aşsa, üydiñ işi tım-tırıs. Sarı serke... joq eles... qaysısı bolsa da zım-ziya. Tüs pe sonda?
Mılja-mılja bolğan denesin qozğap, auır dem aldı. Öziniñ öli emes, tiri ekenin tüysinip, kökiregine azğantay quanış qwyıldı. Älgi bir tüsten, Qwday saqtasın, tüs deuge de kele qoymaytın üreyli oqiğadan soñ denesi del-sal. Eseñgirep birauıq otırdı. Üreyden birjola arıla almastan tösekke qayta qisaydı. Körpeniñ büyir twsın astına basıp, mwqiyat qımtap qoydı.
Wyqı degen tätti bir twñğiıq. Kirpigi kirpigine baylana bergen eken deydi... tağı da «baq» etken dıbıs. Jüregi zırq etip, tas töbesine jetsin. «Baqıldağan» dıbıs bas jaqtan şıqtı ma, älde ayaq jaqtan estildi me, qapelimde şamalay almadı. Tipti, öziniñ bası qay jaq, ayağı qay jaq... jañılısqan bir hal. Sañılaulanğan sanası ğana. Sol... sol sarı serke... endi ol jalğız emes. Köp. Samsap twr. Qwlaqtarı salpiıp-salpiıp, birin biri kimeley jetken. Bireui tabanına tap-tastay twyağın tigizdi. Endi biri toq etkizip tas töbesinen nwqıp jibersin. Ayaq-qolı jansızdanıp, tağı da sirese qalğan. Tartıp ala almaydı. Qauqarsız. Özin pissimilla ğana qwtqaratının sanası sezip jatsa da, tili kürmelip, erni ernine juıspadı. Sarı serkeniñ osımen ekinşi ret payda bolğanı ğana anıq. «Sarı serke emes, sarı serke bop kep twrğan şaytan ğoy, – dep oyladı. Öz oyınan öziniñ zäresi wştı. – Bet-auzımdı qisaytıp, esalañ etip qoymasa... Qap, däret alıp, dwğa oqıp, tazalanıp jatu kerek deuşi edi... Soğan bir mwrşa bolmay-aq qoydı-au.»
Qattı qinalıp, erin wşına bar küşin jinadı. Zorlanıp, küşenip pissimilla dep sıbır etti. Sonan soñ ğana qattıraq söyleuge demi jetti. Sarı serkege ilesken päleketter pissimillanı estigende äueli jım-jırt bola qaldı da, bwl basın kötergende dürkirep, tım-tıraqay beze jöneldi. Sılq-sılq külgendey dıbıs qwlaqqa şalındı. Äp-sätte közden ğayıp boldı.
Buın-buının diril alğan. Tamağı qwp-qwrğaq. Ornınan twrıp, su işpek edi...
Endi twñğiıqqa qwldırap emes, kerisinşe, şırqau biikke samğap ketipti deydi. Daliğan jer beti ilezde bürisip, alaqanğa salğanday qalayşa tez kişireyip ketkenine qayran. Şırqau biikke tez köterilgeni sonşa, bası şır-köbelek aynalıp, közi bwldırap ketti. Basınıñ aynalğanı da, köziniñ bwldırağanı da janına jağıp, köñiline wnap baradı. Kökke köterilgen üstine köterile tüssem eken deydi; basım aynalğan üstine aynala tüse eken deydi. Mwnday tılsım ğajayıptı jer betinde jauınqwrttay jıbırlap, äreñ jıljığan adam beyşara qaydan sezinsin?
Alıstan, tuu alıstan sırt-sırt basqan twyaq dıbısı estildi. Estilgeni sol, qanatı qayırılğan qarşığa qwstay kök törinen sılq etip, ayaq astına qwlap tüsti. Twyaq dıbısı jaqınnan, däl irgesinen estildi. Körip jatır. Qol sozım jerge kelip, irkildi. Sol... sol bayağı sarı serke. Süyir twmsığın alğa ozdırıp, pırs-pırs küyseydi. Qos müyizi artqa emes, alğa qaray iilgen. Jıltırağan jipsik közi jap-jasıl. Janıp twr. Jağın qayşılap, küysegen sayın sapsiğan saqal selteñ-selteñ. Süp-süyir qos qwlaq, qos qwlaqtıñ arasında erbigen qos müyiz. Tört ayaqtap emes, bw jolı eki ayağına minip, tikesinen tik twr. Denesine qılşıq emes, qauırsın ösken be, qırğauıldıñ qorazınday qızıl-jasılğa malınıp alğan. «Ayttım ğoy, sarı serke emes bwl... şaytan» dep oyladı. Jüregi suınıp bara jattı. Tıpırlap twrıp ketse, boy bermes edi. Keudesi kötertpedi. Twnşığıp, qimılday almadı. Özin jalğız «pissimilla» ğana qwtqaratının, «pissimillanıñ» sonşalıq qaharlı qaru ekenin endi sanası anıq añğardı. Qinalıp barıp «pis... pis... pissimilla, pissimilla» dep baqırdı. Serke-şaytannıñ qızıldı-jasıldı qauırsını ğana dir etip basıldı. Pissimilladan qaymıqpay janına jetip keldi de, sekirip üstine qona ketti. «Baq-baq» etip, mıjğılap jatır. Qılıştıñ kömeyine öksik tığılıp, twnşığıp baradı. «Öl-dim, öl-dim» dep ayqaylamaq edi, jağı qarısıp, dauısı şıqpadı. Jılay da almadı. Demin äreñ alıp «Alla, Alla» deuge şaması zorğa jetti. Kök jelkege qonıp alğan qwbıjıq sonda ğana üstinen aunap tüsti. «Alla degen qwdiretti sözdiñ «a» degen dauıstı dıbıstan bastalğanı qanday jaqsı bolğan» dep oylaptı. Nege olay oylağanın bir Qwday bilsin.
Öksip oyandı. Bölme işi qwlaqqa wrğan tanaday tıp-tınış. Sarı serke tügili sarı saytan da joq. Ürey jaulap alğan jüregi qaltırap, körpesin süyrete-müyrete kelinşegi wyıqtap jatqan bölmege sürinip-qabınıp jetti. Düñkildep jügirgen ayaq dıbısınan oyanıp ketken kelinşegi jastıqtan basın ürke köterip alıp:
– Ne boldı? Nağıp jügirip jürsiñ, – dedi wyqısın bwzğanın jaqtırmay.
– Ü-ş-ş... ü-üş... üş ret keldi! – dedi bwl twtığıp.
– Ne? Ne keldi deysiñ?
– Şa-şa.. Şa-y-tan... şay-tan!
– Barşı äri, şaytanı nesi... Äri jür, balanı basasıñ, – dedi qolımen janına alıp jatqan säbiin qorğaştap. – Öziñ şaytan! Bar onıña! Jat tınış! Elirme!
Süyretilip tösegine qaytıp keldi. Mañayına sekemdene köz saldı. Şaytan jaylağan jerge eş wqsamaydı. Bäri-dağı orın-ornında. Tamağı qwrğap, añqası keuip bara jatqanı esine tüsip, toñazıtqış esigine qol sozdı. İşinde auzı aşılğan bir bötelke araq twr eken. Möp-möldir. Suırıp aldı. Jalma-jan eki kesege toltıra qwydı. Uf-f dep, bir dem şığardı da, birinen soñ birin jöpemeldemelete tartıp-tartıp jiberdi.
...Közi ilinip bara jatsa da sezdi, bireu tıq-tıq saqtana basıp, janına tayadı. Tım-tırıs, dıbısın şığarmastan sileyip twrıp qaldı. Közin sığıraytıp qarasa, qarsı aldınan üsti-basın qauırsın basqan älgi... «Sol ğoy tağı, şaytan ğoy». Bwl jolı imanı selt etpedi. Qorqınış, ürey.. atımen joq. Soğan azdap tañırqadı. Qol-ayağı da siresuden aman. Pissimillasın dayındap jatır edi, biraq qapelimde özin özi zor sezinip sala berdi de, basın kötermesten pissimillanıñ ornına «şäyt» dep jekirip jiberdi.
Ayağın abaylap basıp, alğa jılji tüsken serke-şaytan qaymığıp, qalt twra qaldı. Serke-şaytandı qaumalay qorşap, entelesken bir qora şibiş-şaytan da oşırıla toqtastı. «Şäyt, – dedi tağı batıldanıp ketip. – Eneñdi wrayın!» Dauısı öktem.
Jipsik közi jılt-jılt etken sarı serkeniñ jüni jığıla qalsın. Bir adım artqa şegindi. Soñında topınğan şibiş-şaytandar da bastarın silkip-silkip alısıp añtarılıp twr.
Qılış qol-ayağın birdey sermep, jatqan ornınan jwlqınıp twrdı.
– Ket! Qwrı!– Tükirigi şaşırap, tüyuli jwdırığın basınan asıra joğarı köterip, qaharlana ayqay saldı. – Joğal! Poşel!
Añtarıla qalğan sarı serkeniñ jap-jasıl jipsik közi jıpılıq-jıpılıq. Jasqanıp säl twrdı da, kenet orğıp tüsti. Şibiş-şaytandar da tolqıp ketti. Topınğan twyaq dıbısı tarsıldap-sartıldap, barlığı tügel biley jönelisti. Qayran qap qarağan Qılıştıñ qwlağına ısqırıp-pısqırıp, baqıldap-qaqıldağan ünderi jılı tiip, tipti jağıp baradı. Osı künderi hit bop ketken estradalıq muzıkadan qılday kem estilse ne deysiñ. Delebesi qozıp, bwnıñ da bilegisi kep ketkeni. Qarasa, basın bwlğaqtatıp, ayağın ırğaqtatıp teñsele bastaptı. Birte-birte qimılı şirap, basın silkip-silkip, belin ırğap-ırğap bige ıntı-şıntımen kirisipti. Belin tap osılay ırğağanı özine qattı wnap baradı. Osı bir qimıldı jasağanda twla boyı tügel şımırlap, alpıs eki tamırın ot keulep, tilmen aytıp jetkizgisiz ayrıqşa bir läzzatqa keneletin siyaqtı edi. Sol özi qaşan, qanday jağdayda bolatının edi, eske tüsire alsaşı. Eske tez tüsirgisi kep bel qimılın ekilenip qaytalay berdi. Sonday bir läzzattı añsap, eki iinin jwlıp jep, qwtırına biledi. Eki qolın eki jağına jazıp jiberip, eki közi alaqtap, belin izeñdetuden tanbadı. Izeñdegen sayın äldebir läzzatqa süysinip ıñırsığanday, qwmardan şığa sıñsığanday tüsiniksiz dıbıstap, eşki bop kelgen qalıñ şaytannıñ arasına enip bara jatır eken. Olardıñ jelp-jelp etken qılşıq jünderi jalañaş sirağın süykep ötkende, qıtığı oyanıp, özin qoyarğa jer tappay, raqattana qışqırıp, qos ayaqtap kökke sekirdi. Bir kezde añğarsa, şaytan bitken hormen än salıp jür. Ömiri estimegen äuen. Qayırması erkinen ayırıp, qanın tasıttı.
Şaytan, şaytan,
Şaytan boldı,
Şaytan boldı-ay-i!
Juandı-jiñişkeli dauıspen şırıldap-bırıldap salğan än buının bosatıp, janın suırıp, eriksiz elirte tüsti. Alpıs eki tamırı balqıdı. Siqırlı äuen tügesilip qalmasa eken, osılay toqtausız esile berse eken dep tiledi. Sarı serke bastağan şıbıştar ketpese eken dep köksedi. Bir qarasa, olar edendi tırsıldata basıp, sırtqa sıtılıp şığa bastağan eken.
Şaytan, şaytan,
Şaytan boldı,
Şaytan boldı-ay-i!
Qılıştıñ qwlağına sonşa ğajap bop estilgen siqırlı äuen birsin-birsin alıstap, aqırı üzilip tındı. Bwl solığın basa almay, soñdarınan twra jügirmekşi bop oqtala berip edi... Kenet dünie jap-jarıq bop ketkeni. Soğan ilese «oybay, oy-bay-y» degen äjeptarqı dauıs qwlağın tırnap ötkeni. Selt etip twra qalıptı. Qarsı aldında alaqanday bop baqırayğan eki köz. Alaqanday bop baqırayğan eki közdiñ işi tolğan ürey.
– Oybay! Jın wrdı ma, oybay! Ji esiñdi, oybay!
Köz aldın kireukelep twrıp alğan qalıñ twman sıpırılıp tüsti. Üreyge tolı baqırayğan eki köz sol sät kelinşegine aynalıp jüre bersin. Ol-dağı tabaldırıqtan beri attauğa bata almay, bosağanı qarmap wstap, twra qaşuğa oqtalğanday şoşınıp twr. Özi bölmeniñ qaq ortasında qos qolın kökke tik kötergen küyi qalşiıp qatıp qalıptı. Bölmeniñ qaq ortasında qolın kökke tik köterip ne qıp qalşiıp qatıp qalğanın, biraq eş tüsine almadı. Qolı sılq tömen qwladı. Qarasa, tır jalañaş. Nege olay? Bwtındağı lıpasın de sıpırıp tastaptı-au! Qalayşa?
– Oybay! Oybay! – dep zar eñiredi kelinşegi. – Qızıñ oyanıp keter, oybay! Ne körindi sağan, oybay! Ornıña jat, oybay!
Tükti tüsinbedi. Nege jekidi bwl?
Üstel üstinde sostiğan bos bötelke. Soğan iş kiimi asılıp qalğan. Tırqıldap külip jiberdi. Tırqıldap külip twrıp, mınaday qızıqqa kelinşeginiñ nege külmey twrğanına tañğaldı.
Bos bötelkege asılıp qalğan iş kiimin sausağımen ilip alıp, jalt bwrıldı. Tösegine gürs qwladı. Kelinşegi jarıqtı söndirip, esikti nığırlay jauıp qoydı. Bir sät demin işinen alıp, sırttan tıñ tıñdadı.
Qılıştıñ qwlağınan älgi bir elitkiş än qayırması keter emes.
Qwmarı qanbay qalğanına qattı ökindi. Ökinip jatıp, şaytandar tağı da kelse eken dep tiledi.
10.08.2017 jıl
***
Nwrlıbek Samatwlı
Qızılorda oblısı, Jalağaş audanı, «Jañatalap» keñşarında (qazirgi Temirbek Jürgenov atındağı auıl) 1966 jılı tuğan. Qızılorda qalasındağı N.V. Gogol' atındağı pedinstitutınıñ «Qazaq tili men ädebieti» fakul'tetin bitirgen. Eñbek jolın osı oqu ornında qazaq ädebieti päniniñ mwğalimi bolıp bastağan. Qızılorda oblıstıq Teleradio habarların taratu kompaniyasında redaktor, respublikalıq «Ana tili» gazetinde bölim meñgeruşi, «Habar» telearnasında redaktor, respublikalıq «Tañ-Şolpan», «Jwldız» ädebi jurnaldarında proza böliminiñ meñgeruşisi qızmetterin atqarğan. Qazir respublikalıq «Tañ-Şolpan» ädebi-körkem, köpşilik jurnalınıñ bas redaktorı.
Abai.kz


text:
Dästürli kostyumdegi küyew jigit pen etegi keñ köylektegi qalıñdıqtıñ söz baylasqan säti esten ketpes oqïğa bolğanı sözsiz.
Jarasımdı jup sw tübindegi Ïsa payğambardıñ tas müsininiñ janında bir-birine ömir boyı qamqor bolwğa wäde bergen. «Osıdan 50 jıl burın ornatılğan eskertkiştiñ aldında sertteswdiñ özindik sırı bar», - deydi jastar. Kïmberlï Trayolet, qalıñdıq: - Müsinniñ ornatılwına 50 jıldıq mereytoy küni üylenw – biz üşin ğajap oqïğa. Endi arağa 50 jıl salıp altın toyımızdı osında atap ötsek degen oyımız bar.
Derekközi: 24 kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Oktay Usta Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Tarifi – Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Nasıl Yapılır ?
Oktay usta 21.02.2013 günü STV kanalında yayınlanan yeşil elma programında limon kremalı kemalpaşa tatlısı tarifi verdi. İşte limon kremalı kemalpaşa tatlısı tarifi;
Oktay Usta Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Malzemeleri
Oktay Usta Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Tarifi – Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Nasıl Yapılır ?: Oktay Usta Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Tarifi – Limon Kremalı Kemalpaşa Tatlısı Nasıl Yapılır ?


text:
Ekrem Çelebi - Yetmiyesice
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Yetmiyesice
Etiketler : Ekrem Çelebi - Yetmiyesice türkü indir, Ekrem Çelebi - Yetmiyesice türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Yetmiyesice mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Yetmiyesice türküsü, Yetmiyesice sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Yetmiyesice bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gör Halimi
Ekrem Çelebi - Öldü Dediler
Ekrem Çelebi - Güvenme Yalan Dünyaya
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Bu Zalim Gurbet
Ekrem Çelebi - Bende Bu Dünyaya
Ekrem Çelebi - Gel Sevelim
Ekrem Çelebi - Duydun Mu Anam
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Şekeroğlan
Ekrem Çelebi - Getir Berber
Ekrem Çelebi - Bir Gelin
Ekrem Çelebi - Sızlar Yarelerim
Ekrem Çelebi - Eylen Sunam
Ekrem Çelebi - Uyur İdik Uyardılar


text:
Şıñjañdağı şırğalañdı eki jaqtı kelisim arqılı şeşuge boladı
Şıñjañda twratın qazaqtardıñ jergilikti bilik tarapınan qattı qısımğa wşırap, zorlıq-zombılıq pen jappay zañsızdıqtan japa şegip jatqanı qaymana qazaqtıñ qabırğasına batıp otır. Bayırğı mekeninde köşpeli tirligin keşetin qandastarımızdıñ ahualı soñğı bir-eki jılda nege naşarlap ketti? Şielenisken mäseleni şeşudiñ qanday joldarı bar? Sayasattanuşı Rasul Jwmalımen aradağı aşıq swhbatımız osı taqırıpta örbidi.
-Rasul mırza, mäseleniñ mänisine tereñdep üñilip köreyikşi. Şıñjañda qısımğa wşırağan qazaqtardıñ hal-ahualı jöninde bizdiñ qolımızda naqtı, şınayı derekter bar ma?
- Osıdan 1-1,5 ay bwrın osı mäsele boyınşa Qıtaydan kelgen bizdiñ azamattarımız, qoğam belsendileri baspasöz mäslihatın ötkizgeni mälim. Ol jiınğa bwl mäseleniñ bası-qasında jürgen, Şıñjañda türli qısımğa wşırağan, türmege qamalğan azamattardıñ tuıstarı (balaları, ini-qarındastarı, apaları) kelip qatıstı. Olardıñ qolında japa şekken jandardıñ tizimi (bwl tolıq tizim emes) boldı. Men körgen tizimde 30-40 adamnıñ atı-jöni jazılğan. Sol jerde kimniñ qanday ayıppen bas bostandığınan ayrılğanı, qanday merzimge sottalğanı jöninde aqparat taratıldı. Mäslihatqa qatısqandar öz közimen körgen öz tuıstarınıñ auır halin ayttı. Meniñşe, bwl öte naqtı, şınayı derek bolıp tabıladı.
Sol azamattardıñ aytuı boyınşa, Şıñjañdağı jağday soñğı bir-eki jılda şınımen uşığıp ketken. Qazaq, qırğız, wyğırğa qoqan-loqı jasau, zañsız äreketterge baru beleñ alğan. Mısalı, tizimdegi 30-40 adamnıñ işinde 5, 10, 15 jılğa bas bostandığınan ayrılğandar bar. Ol jaqta qamalğan qazaqtarğa: «Qazaqstanğa barıp keldi», «Türkiyağa barıp keldi», «Balaların Qazaqstanğa oquğa jiberipti», «Meşit saldırıptı» degen ayıptar tağıluda. Osınday ayıptarmen 10-12 jılğa türmege jabılğandar bar. Bwğan qosa, meniñ estuimşe, «Qwran-Kärimniñ» nwsqaların tartıp jatqan körinedi. Şıñjañda 2 mln-ğa juıq qandasımız twradı. Şıñjañnıñ biligi eki jaqtağı (Qıtay men Qazaqstandağı) tuıstardı bölip-jaruğa küş salıp otır. Mäselen, Qazaqstanda balaları joğarı oqu orındarında bilim alıp jürgen ata-analardıñ tölqwjatın tartıp alğan. Olar Qazaqstanğa kele almaydı. Sonday-aq, Qazaqstannıñ azamattığın alğan qandastarımızğa Qıtayğa baruğa viza bermeydi. Sonıñ kesirinen Qıtaydağı tuıstarınıñ toyına, janazasına bara almay pwşayman bolıp jürgender köp. Şındığın aytsaq, soñğı bir-eki jıldıñ işinde jappay qıtaylandıru mäselesi qattı uşığıp twr. ŞWAR-da 1,5 mıñğa juıq qazaq (dwrısı aralas mektepter) mektepteri bar. Sol mektepterdegi pänderdiñ barlığı qıtayşa auıstırıluda. Baspasöz mäslihatında joğarıda aytılğan mäseleler boyınşa elimizdiñ Sırtqı ister ministrligine, Prezidentke aşıq hattar joldanatını aytıldı. Meniñ biluimşe, qazirgi kezde diplomatiyalıq arnalar boyınşa belgili bir jwmıstar jürgizilude.
-Qazaqta «Jaqın körşiñ alıstağı ağayınnan artıq» degen maqal bar. Soñğı 25 jılda Qazaqstan men Qıtay arasındağı tatu körşilik jäne dostıq qarım-qatınastar joğarı deñgeyge köterildi. Qazir eki el arasındağı jan-jaqtı strategiyalıq äriptestik turalı kelisim-şart ta küşinde. Soğan säykes, resmi Beyjiñ de, resmi Astana da körşiler arasındağı janjaldıñ otın ürleuge müddelilik tanıtıp otırğan joq. Endeşe, Şıñjañdağı mäseleni qolda bar uağdalastıqtardıñ kömegimen şeşuge bola ma?
-Meniñşe boladı. Birinşiden, qolda bar derekterge süyenetin bolsaq, osınday qısımdı, asıra silteuşilikti qoldanıp otırğan Şıñjañnıñ qazirgi jaña gubernatorı (bizdiñşe äkim). Ol kezinde Tibette gubernator bolğan. Öte qatqıl, jauız adam. Äkimşil kadr bolıp tabıladı. Bwl jayında Beyjiñ beyhabar boluı da ıqtimal. Sondıqtan, eñ bastı mäsele – Şıñjañdağı bassızdıqtı ortalıq Beyjiñge jetkizu. Ekinşiden, 2 mln. qandasımız – Qıtay azamattarı. Olardıñ qwqığınıñ bwzıluı Qıtaydıñ işki mäselesi. Biraq biz bwğan bey-jay qaray almaymız. Qolımızda bar qwjattar osı mäseleni şeşuge jetkilikti dep oylaymın. Bwğan qosa, Şıñjañdağı qatqıl şaralar Qıtaydıñ işki zañdarına da qayşı. Sebebi, Qıtaydıñ wlttıq ölkelerge qatıstı arnayı zañı bar. Sol zañda eşqanday alalauğa jol bermeu, ädil sot jürgizu jäne birtalay kepildikter körsetilgen. Öziñiz aytqanday, soñğı 25 jılda eki el arasındağı baylanıstar öte izgi, özara tiimdi, dostıq räuişte damıp keledi. Qay salanı alsaq ta (ekonomika, sayasat, investiciya, mwnaygaz, sauda-sattıq jäne t.b) osı ürdis bayqaladı. Demek, däl osınday igi baylanıstar bola twra, Qıtaydıñ özi de qazaqtıñ mäselesin arandatuğa müddeli emes. Sondıqtan, qoldağı bar uağdalastıqtarğa, aradağı kelisim-şarttarğa süyene otırıp, bwl mäseleni eki memlekettiñ müddesine say, dostıq ahualmen şeşuge boladı dep sanaymın. Qıtay oñ közben qaraytınına senim bar. Sebebi, tüptep kelgende Şıñjañdağı jağday Qıtaydıñ bedeline, Qazaqstannıñ işindegi Qıtayğa degen közqarasqa jaqsı äserin tigizbeytini anıq. Ayta ketelik, bwl jerde Qıtaydıñ işki zañdarı, qazaq-qıtay kelisimderi ğana emes, halıqaralıq talaptar da, sonıñ işinde BWW-nıñ adam qwqıqtaır jönindegi konvenciyaları da bwzılıp otır. Eger de mäsele resmi Beyjiñ deñgeyinde şeşilmeytin bolsa, halıqaralıq wyımdarğa, sonıñ işinde Halıqaralıq sotqa şağımdanuğa mümkindik mol.
-Äñgimemizdiñ basında Şıñjañdağı qazaqtardıñ mädeni assimilyaciyağa wşırap jatqanı jöninde ayttıq. Mısalı, qıtay biligi ädep-ğwrıp, salt-dästürin berik wstanğan qazaqtıñ jastarın işki Qıtayğa küştep köşirude. Osı jerde öziniñ bayırğı mekeninde ömir süretin irredenta (etnos emes) qazaqtarğa qanday da bir ruhani kömek körsete alamız ba?
-Ärine. Täuelsiz memleket retinde är qazaqqa kömek beru – parızımız. Meniñşe, biz qolımızda bar mümkindikterdi paydalana almay otırmız. Qanday kömek bere alamız? Sol jaqtağı aralas mektepterdi qazaqşa oqulıqtarmen, oqu bağdarlamasımen qamtamasız etuge boladı. Baspasöz arqılı mädeni, ruhani baylanıstardı nığayta alamız. Şıñjañ qazaqtarınıñ balaları Qazaqstandağı joğarı oqu orındarına tüsu üşin olarğa beriletin oqu granttarın köbeyteyik. Qazaq köşine qarqın bereyik. Qazaqstanğa köşemin degen, tölqwjatın alamın degen qazaqtarğa qolaylı jağday tuğızuğa boladı. Odan keyin Qazaqstanğa Qıtaydan, Moñğoliyadan qonıs audarğan qandastarımızdı materialdıq qoldau mäselesi twr. Jwmısqa twratın kezde orıs tilin bilmeui köp kedergi keltiredi. Mäselen, sol qandastardı qwjattandıruda Reseydiñ täjiribesinen üyreneyik. Ukrainadağı orıs tildiler Reseyge köşkende 3-aq künniñ işinde tölqwjatın qolına wstattı. Bwl – şeşuge bolatın, bizdiñ qolımızdan keletin şarua.
-Rasul mırza, aşıq oy-pikiriñizben bölisip, saliqalı swhbat bergeniñiz üşin alğıs aytamın.
Swhbattasqan Tölen Tileubay
Astana
Abai.kz


text:
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri Deñiz akademiyasınıñ kursantları Poloniyada NATO programması boyunca stajlamadan keçe
«Odessa deñiz akademiyası» Milliy universitetiniñ Ukraina Arbiy deñiz quvetleri (ADQ) fakultetiniñ kursantları gruppası Poloniya Cumhuriyeti ADQ oquv gemisinde stajlamadan keçmege başladı. Bu aqta Ukraina Silâlı quvetler ADQ komandanlığınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Kelecekte flot zabitleri olacaq kursantlar zenaat boyunca ameliy alışqanlıqlar alması maqsadınen keçirilgen stajlama bu sene iyül soñuna qadar devam etecek. Planğa binaen, ukrain kursantları Avropanıñ diger devletlerinden zenaatdaşları ile, oquv gemisi ketken yoluna esaslanıp, Portugaliya Cumhuriyeti, İspaniya qırallığı, Montenegro ve İrlandiya limanlarını ziyaret etecekler», – dep aytıla beyanatta.
Stajlama arbiy tasil mükemmelleştirilmesi boyunca NATO programmasınıñ ömürge keçirilmesi çerçivesinde ve Ukraina Silâlı quvetlerniñ arbiy işbirligi merasimleri cedveline köre teşkil etile, dep bildireler Ukraina ADQ ştabında.
2016 senesi Odessadaki arbiy deñiz litseyiniñ 44 mezunından 38 kişi aliy oquv yurtlarına kirmege planlaştıra, bunen beraber, olarnıñ çoqusı Odessa milliy deñiz akademiyasınıñ arbiy deñiz fakultetine kirecek ola.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina Arbiy deñiz quvetleri ştabı Odessada yerleşe. Gemiler birleşmesi Nikolayev, Oçakovda da buluna.


text:
Nikola Tesla (serbça Hиkoлa Tecлa,
Almaş ağımda eşläwçe äsbaplarnı buldıruğa zur öleş kertkän. Küp fazalı sistemalar, elekrodvigatel tiränten tikşerenüläre
Efir teoriäseneñ tarafdarı.
Tesla istälegenä magnit ağımı tığızlığınıñ berämlege Tesla dip atalğan.
Tikşerenülär näticäsendä aça: 700 Herz yışlığı kübräk bulğanda elekrik ağım cisem öslege buylap ütkärä (Skin effekt), häm organizm tuqımalarına zıyan kitermi.
Elektrik ağımnar çığaru ışanıçlı ısulın patentlağan. Şuşı generatorlar radioelemtädä qullanıla.
Mexanik ostsilätor rezonans yışlığında tiränten tikşergän, äyber cimerü ısulın açqan. Rezonans yışlığına köyläp cisem cimerelep bula.


text:
200 ziyade insan Aqyarda ükümet vazifelerine kirmek içün ariza yazdı
Aqyarda ükümet vazifelerinde yer almaq maqsadınen 200-den ziyade insan ariza yazdı. Bunı fevral 16 künü Kremlge bağlı Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Müessisede qayd ettiler ki, umumen yarışta iştirak etmek içün 201 ariza berildi.
Kreml tarafından tainlengen Aqyar yolbaşçısınıñ vazifesini eda etken Dmitriy Ovsânnikov: «Yarışnıñ ekinci basamağına arizalar baqılğanda, belgilengen ihtisas talaplarına uyğan 115 namzet testler ve taqım subetlerine keçti. Final basamağına idare kadrlar rezervine 46 namzet keçti», – dedi.
Ovsânnikovnıñ sözlerine köre, «yarış komissiyası soñ qararını ilân etken soñ, boş vazifelerge tainlenüv başlanacaq».
Yanvarniñ soñunda Aqyarda Kreml nezaretindeki şeer akimiyetiniñ cemaat telükesizlik departamentiniñ yolbaşçısı Yuriy Şerstnev işten çıqarılğanı aqqında haber etilgen edi. Müessiseniñ müdiri «alğan vazifesini aileviy sebeplerden qaldırdırdı», dep bildirilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrainada Nazirler kabinetiniñ Qırımnıñ mal qamaçavı aqqında qararı amelge keçti
Ukrainada yanvar 17 künü Nazirler kabinetiniñ Qırım ile memuriy sıñırdan mal ve hızmetlerniñ keçirilmesi aqqında № 1035 qararı amelge keçti.
Qararda qayd etilgeni kibi, Qırım ile memuriy sıñırdan tek şahsiy şeylerni keçirmege mümkün olur. Vesiqada er şey tafsilâtlı şekilde añlatılğan.
Aşayt mallarından ukrain gümrükçileriniñ blok-postlarından tek «içtimaiy emiyeti olğan» erzaqnı keçirmege mümkün. Cedvelge 21 serleva kire: un, ötmekniñ üç çeşiti, etniñ üç çeşiti, makaron, qara boğday, pirniç ve ilâhre. Bu cedvelde olğan malnıñ yükü bir insanğa 50 kg ziyade olmamalı, fiyatı ise – 10 biñ grivnadan ziyade olmamaq kerek.
Qararda tek aşayt mallarına degil de, şahsiy şeylerge de sıñırlav kirsetile. Vesiqağa köre, Ukraina Gümrük qanunnamesiniñ 370-nci maddesinde qayd etilgen şeylerni keçirmek mümkün (urba, tehnika ve ilâhre).
Qırımğa mal ketirilmesiniñ yasağı aqqında qararnı sentâbr 20 künü başlanğan «Qırım vatandaşlıq qamaçavı» aktsiyasınıñ iştirakçileri qabul etmege talap etti.


text:
Jedel – izdestirw is-şaraların jürgizw barısında «Almatı» awdanınıñ IIB Krïmïnaldıq polïcïya böliminiñ qızmetkerleri qart adamdardıñ qarjısı men altındarın alayaqtıq jasap jımqırıp kelgen Şığıs Qazaqstan oblısınıñ 36 jasar turğını ustaldı dep xabarlaydı Elorda ïnfo Astana qalası IID-ne silteme jasap.
Quzırlı organnıñ mälimetinşe, sotqa deyingi tergep-tekserw barısında anıqtalğanı, küdikti qart adamdarğa özin medïcïna qızmetkerimin dep tanıstırğan. Sol boyınşa medïcïnalıq däri-därmek satıp alamın dep olardı aldaw arqılı aqşa qarajatın ïelengen jäne qart adamdardıñ nazarın awdarıp, altın buyımdarın urlağanı anıqtalğan. «Qazirgi waqıtta Almatı awdanı IIB tergew bölimi QR QK 188 jäne 190-baptarı boyınşa sotqa deyingi tergep-tekserw jürgizwde.
Tergew äreketterin jürgizw barısında jäbirlenwşiler olar tanıdı. Qazirgi waqıtta 4 jäbirlenwşi polïcïya qızmetine jügindi» delingen xabarlamada. Osığan oray, Astana qalası IID atalğan azamatşanıñ zañsız äreketinen jäbir körgen adamdardı Almatı awdanınıñ IIB-ğa 8(7172) 71-67-59, 71-67-10 telefondarı nemese 87017577756 uyalı telefonına xabarlaswların suraydı.
Sonımen birge mına närselerdi turğındar nazarına saladı. Atap aytqanda, azamattarğa saq jäne abay bolwların, beytanıs adamdarğa esik aşpawların jäne olardı päterge kirgizbewin, eger esikti aşqan jağdayda kelwşiniñ tegin, atı-jönin, jumıs ornın jäne kim bolıp jumıs isteytinin suraw kerektigin eskertedi. «Keyin onıñ jumıs isteytin uyımına xabarlasıp, ol twralı surap bilwdi usınadı. Alayaqtar özderin älewmettik uyımdardıñ qızmetkerlerimiz dep tanıstırıp, järdemaqı nemese älewmettik tölemder, jeñildik jol jürw bïletterin alw üşin qujattardı resimdewge, jeñildik boyınşa medïcïnalıq quraldar alıp berwge kömektesemiz dep qarttardıñ senimine kiredi» dep eskertedi Astana qalası IID


text:
Naŝizm Awrupa Parlamentında
Kön tärtibe 40
Germaniyadağı saylaw näticäläre çirattağı waqiğa kebek kürelde. Yuğisä Hollandiya, Franŝiya häm Belgiyadan soň Germaniyada da rasist partiya parlamentka kerde häm bu törkem Awrupa Parlamentına wäkillär cibäräçäk. Yägni naŝizm tuıp, barlıq Awrupağa cäyelgän tufraqlardan, naŝistlar Awrupa parlamentında bulaçaq.
Çınında bar dönya moňa çişeleş tabarğa tiyeş. Bu mäs’älädä ni öçender ayıruça könbatış tawışsız qalırğa teli.
Läkin tawışsız qalsalar da, qalmasalar da naŝizm canawarı ber kön alarnıň da işegen qağaçaq.
Awrupanıň idealları häm ŝivilizaŝiya qimmätlärennän yıraqlaşuı belän naŝizm häm rasaçılıq üsä başladı.
Könbatışnı könbatış itkän ike qimmät bar ide. Bolardan berse - demokratiya, ikençese – keşe xoquqları mäs’äläsendäge aňlatması ide. Salqın suğıştan soň könbatış dönyası bu ike qimmäten dorfa räweştä qullandı.
Töp êlemtä çaraları cäyelde. Şul räweşle ber-bersenä yıraq bulğan ike keşe könlek tormış turında mäğlümat häm xäbärgä ber ük waqıtta ireşä torğan buldı. Häm könçığış keşese mäğlümatqa ireşkän sayın tağın da küp irek teläde. Bu taläplär könbatışnıň demokratiya mäs’äläsendäge ikeyözle buluın kürsätte.
Könçığışta şäxeslär üz däwlätlärenä qarşı härtörle irek taläplären citkerep, monıň öçen tırışlıq quya ala. Häm bu taläplären çınğa aşırırğa da tiyeşlär. Bu şäxsi irek cämğiyät’ häm däwlät däräcäsendä çınğa aşqaç, könbatış ber mizgeldä bötenläy üzgärde dä inde.
Könbatışqa kürä bez könçığış keşeseneň irek häm tağın da kübräk qullanu taläbe könbatışnıň mänfäğat’läre bulğan çikkä qadär ide.
Mäsälän, ber Awrupalı avtomobil’ şirkäteneň Germaniya häm Hindıstandağı êşxanälärendä ber ük êşne başqaruçı ike êşçene çağıştıriq. Awrupalı avtomobil şirkäte êşçelärneň xoquqların saqlawları öçen qullarınnan kilgänne da başqara. Bolay qarağanda könbatış kapitalı öçen berençe östenlek tabış tügel, ä êşçelärneň iminlek häm tormış däräcäseder. Läkin tormışta alay tügel ikän.
Mäsälän, ul avtomobil şirkäte Germaniyada citeştergän model belän Hindıstan, Paqıstan, Könyaq Koreya yäisä Törkiyädä êşläp çığarğan şul uq modelneň bäyäse bar dönyada ber ük. Fäqat ul modelne çığaruçı êşçelärneň xezmät xaqları arasında küp ayırma bar. Germaniyadäge êşçe öyenä här kön it alıp qaytıp, Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışması standartlarına kürä tuqlana ala. Läkin Hindıstanlı êşçe alğan xezmät xaqı alman êşçese ber atnada alğan aqçadan äzräk.
Şul uq räweşle däwlätläreneň tiň däräcädä tışqı mönäsäbätlären qoru taläbenä dä könbatışlılar uňay qaramıylar. Kolonial’ ğadätlären däwam itterergä telilär kebek. Härwaqıt östen häm östän qarawçı, boyırıq birüçe anlayış.
Mäsälän, könçığış il liderın qarap uziq. Ütä kürenmäle saylawda ul küp tawış cıya. Häm ilneň mänfäğatlären könbatıştan saqlarğa häm alar belän tiň buluların citkerä başlıy, şul waqıtta ul dönyanıň iň naçar keşesenä äylänä.
Partlamentı, matbuğatı, xökem organı, universitetları, xäbärläşü sistemaları yaxşı êşlägän dä dä ber mizgeldä diktatör bula.
Könbatışnıň töp partiyaläre säyäsi popülizm häm xaqimiyät öçen keçkenä rasaçı partiyalärneň süzlärenä küp iğtibar birä.demokratiya, keşe xoquqlarınnan yıraq bulğan häm qaywaqıt näfrät cinayätenä äylänüçe süzlärgä iğtibar birüçe bu partiyalär Pediganı, şovinizm, naŝizmnı qabat tudırdı.
Üzäk partiyalär genä tügel, ä keşe xoquqların yaqlawçı sulçı häm soŝial’ demokrat partiyalär dä rasaçı, çitläşterüçe şovinist tel qullana. Häm bu rasaçı, näfrät çağıldıruçı telne soŝializm, soŝial’ demokratiya häm töp keşe xoquqları aşa qullana.
Könbatışnıň soňğı çirek ğasır säyäsätçeläreneň barısı da diyärlek bu xatanı yasap, monı däwam itterdelär.
Hollandiyanı ürnäk itep aliq. Saylawda soň ber yıl tiräse uzdı, rasaçı faşist partiya arqasında ildä xökümät haman da qorıla alınmadı. Belgiya da Hollandiyadan ayırmalı tügel. Awstriya disäk, Germaniya belän yarışa sıman.
Demokratik köräş alıp barğan Franŝiyada da säyäsätçelär rasaçı süzlärdän yärdäm kötä.
Yıllar buyı däwamlı başqarılğan xatalar Awrupa Parlamentınıň işegen rasaçı häm naŝist parlamentariylarğa açıp quydı. Awrupağa ütep kergän iqtisadi häm säyäsi krizis kiterep çığarğan rasaçılıqtan faydalanırğa telägän üzäk partiyalär dä bu qaraňğı süzlärgä çat yäbeşäçäk.
Rasaçılıq häm naŝizm cinayäte, qızğanıç, yaňa çorda Awrupanıň süze bulırğa tora. İň borçuğa saluçı närsä isä qorılğanda humanitar qimmätlär häm demokratiya nigezlärennän ber dä taypılmayaçağın açıqlağan Awrupa Parlamentında monnan soň naŝist häm rasaçı süzlär belän ber rättän näfrät tä fiker bularaq citkereläçäk. Awrupalı zıyalılar da monı aňlıy dip ömetlänäm.


text:
Qamaçav faalleri Qırımğa yaqın rayonlarnı politsiyanen beraber nezaret etmek isteyler – İslâmov
Qırımnıñ vatandaş qamaçavı aktsiyasınıñ iştirakçilerinden ibaret «Asker» vatandaş birleşmesi al-azırda resmiy şekilde qayd ola, Herson vilâyetiniñ Geniçesk, Kalançak ve Çaplınka rayonlarını politsiyanen beraber nezaret etmege azırlana.
Bunı aktsiya ştabınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Ekstremizm ve separatizm ile küreş degil, hırsızlıq, insanlarnıñ mal-mülkini tutıp aluvğa qarşı bir küreştir. Bu rayonlarda politsiyanen beraber havfsızlıq ceetinden çalışılacaq, anda tertip-nizam olmaq kerek. Belki de, bunıñ kibi rayonlarda politsiya az, bu sebepten biz yardım etecekmiz», – dedi İslâmov.
Onıñ aytqanına köre, bu planlar yerli politsiyanen muzakere etildi. Şimdi faaller sıñırcılarnen talim keçire, soñra politsiya hadimlerinen ögrenecekler.
Geniçesk politsiyasınıñ yolbaşçısı Andrey Leşçenko Qırım.Aqiqatqa mezküp planlarnı tasdıqladı. «Böyle bir şey bütün Ukrainada bar. Adamlar politsiyağa tertip-nizamnı baqmağa yardım eteler. Buña qoltutmaq kerekmiz», – dep ayttı Leşçenko.
Onıñ qayd etkenine köre, faaller birleşmeni qayd etmek kerek ve bütün «uquq meseleleri» al etilmek kerek.
«Rayonda politsiyanen beraber hızmet etken ilk vatandaş birleşmesi degildir. «Hort» birleşmemiz bar, onıñ temsilcileri hadimlerimiznen beraber Novoalekseyevkada tertip-nizamnı baqalar», – dep qoştı o.
Malüm ki, «Asker» vatandaş birleşmesiniñ faalleri «Kalançak», «Çaplınka» ve «Çongar» kiriş noqtalarında nevbetçilik yapacaq üç taqımğa bölünecek.
Faallerniñ aytqanına köre, olar göñülli olıp, aylıq almaycaqlar. Amma urba Türkiyeden hayriye yardım olaraq keldi.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy sıñır, amma asılında – tam bir sıñır peyda oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Putin rusiyelilerni Qırımğa ücüz biletlernen celp etmege istey
Rusiye prezidenti Qırım yöñelişindeki uçaq biletlerine 18 fayızlıq bergilerni lâğu etmege avale etti.
Ükümet mayıs 20 kününe qadar kerekli vesiqalarnı azırlamaq kerek. Böyleliknen, Qırımğa qadar biletlerniñ fiyatı iyunniñ 1-den başlap ucuzlaşacaq.
Putinniñ emiri ile, Rusiye şeerlerinden (Moskva, Piterden ğayrı) Aqmescitke qadar ve keri alıp ketüvinen meşğul olğan avia şirketlerine subsidiyalarnıñ berilüvini belgiledi.
Avropalı avia şirkelerine Ukraina cenübi ve işğal etilgen Qırım üzerinde uçuşlar qapatılğanını evelden bildirgen ediler. Şimdiki vaqıtta, Qırım üzerinde tek rusiyeli uçaqlar uça.
Ükümet mayıs 20 kününe qadar kerekli vesiqalarnı azırlamaq kerek. Böyleliknen, Qırımğa qadar biletlerniñ fiyatı iyunniñ 1-den başlap ucuzlaşacaq.
Putinniñ emiri ile, Rusiye şeerlerinden (Moskva, Piterden ğayrı) Aqmescitke qadar ve keri alıp ketüvinen meşğul olğan avia şirketlerine subsidiyalarnıñ berilüvini belgiledi.
Avropalı avia şirkelerine Ukraina cenübi ve işğal etilgen Qırım üzerinde uçuşlar qapatılğanını evelden bildirgen ediler. Şimdiki vaqıtta, Qırım üzerinde tek rusiyeli uçaqlar uça.


text:
Onıñ aytwınşa, oyınşıqtıñ segiz ülgisine sarapatama nätïjesi "Monstr Xay", "May monster", "Veborella" jäne "Magïk Gel" sïyaqtı qwırşaqtar balanıñ psïxïkasına keri äserin tïgizetinin körsetti.
"Bul oyınşıqtar qorqınış twdıradı, saldarınan alañdaw men agressïya payda boladı; qubıjıq beyneleri zorlıq körsetwmen baylanıstı syujetterdi eske saladı, o dünïeni nasïxattaydı, bul balanıñ uyqısın tınışınan ayırıp, jağdayın tömendetedi jäne balada swïcïdaldı minez-qulıq qalıptastıradı", – dep qorıtındıladı Baymuxambetov.
Saraptama qorıtındıları oblıstıñ bilim berw mekemelerine joldandı, joğarıda atalğan oyınşıqtardıñ balağa äserin tüsindirw üşin ata-analar jïnalısın ötkizw usınılğan.
Kommentarïï


text:
Qırım akimiyeti biznes ile bağlı vaziyetni eyileştirmek içün Rusiyede 50 senetni deñiştirmege istey
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Rusiye Federatsiyasına «yarımadada biznes ile bağlı vaziyetni eyileştirmek» içün 50-den ziyade senetke deñişüvlerni kirsetmege rica ete. Bunı Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov bildire, haber ete TASS.
«Qanun çıqarıcı seviyede bir 50 deñişüvni kirsetmek kerek. Şu cümleden Rusiye ükümetiniñ qararlarına ve bazı qanunlarğa. Bütün teklifler resmiyleştirilgen. Bizden, federal qanuniyet deñişüvleri boyunca uquq çıqarıcı teşebbüs olaraq, Vladimir Konstantinov (Qırım parlamentiniñ spikeri) yolladı. Men Rusiye ükümetine yolladım», – dey o.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda biznesniñ esas meselesi «uzun ve ücüz ödünçlerni elde etmek imkâniyetiniñ olmağanı ile bağlı». Qırım teklifleriniñ uyğunlaşuv ketişatı yavaş ketkeni aqqında qayd etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Türkçe Tilaşar-Kazakça Konuşma Klavuzu
- Bul Türkçe tilaşar kitapçası Türkçe üyreniv cane sayahatlarda canınızda birge bolv üçin dayındaldı.
- Türkçe sözderdi tvra dıbıstav üçin, sözderdi Türk alfavitimen cazıldı. Cane bul Türkçe tilaşardın kasetteri de kerek bolğandarğa dayındaldı.
- Türkçe men kazakçanın gramatikası salıştırıldı.
Keybir kazakça gramatikasının negizgi kuraldarı da cazıldı.
- Bul Türkçe tilaşar kitapçasının artında 3000 nan artık sözden kuralğan sözdik berildi. Bul sözdikte osı Türkçe tilaşar içindegi sözderdin mağnası berildi. Bul Türkçe tilaşar negizinen bir şağın sözdik mindetin atkaradı.
(Arka Kapak)


text:
«Simferopol» ava limanında yañı terminalnıñ çerçevesini qurup başladılar – matbuat-hızmeti
Aqmescitte ava liman kompleksiniñ qurulacaq terminalı içün vertikal inşaatlar başlanğanı haber etile. Şimdiki vaqıtta binanıñ çerçevesi qurula. Noyabr 29 künü «Simferopol» ava limanınıñ matbuat-hızmeti, 0.000 nişanı endi keçilgenini bildirdi.
Vertikal yapılarnıñ kölemi endi 1,7 biñ kubometrden çoqça. İşler gece-kündüz alıp barıla, dep haber ettiler matbuat-hızmetinde.
Rusiye milliy ticaret bankı (RNKB) avgust ayında «Simferopol» ava limanında kredit aqımı açılğanını beyan etken edi. Yañı terminal içün kredit sermiyaları 13,98 mlrd. rublege qadar yetmek mümkün ve 15,5 yılğa sozula bile.


text:
Meclis Qırımtatar bayraq Künü sebebinden ceza alacağına azırlana
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımtatar milliy bayraq Kününiñ nasıl etip qayd eteceklerini aydınlattı. Yerli «akimiyetniñ» yasağına baqmadan, avtoyürüş ötkerilmesi planlaştırıla. Onıñ iştirakçilerini kene de para cezası beklemesi mümkün.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ kâtibiyet yolbaşçısı Dilâver Akiyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Bu sene teşkilâtçılarğa yürüş yolunı belgilemediler, onıñ içün maşinalar kolonnalarnen ketse, yañı cezalar olması mümkün, – dep tenbiyeledi o. – Lâkin! İç bir kimse maşinanı bayraqlarnen yaraştırıp, köy, qasaba ve şeerlerni birer-birer dolaşmağa ve bundan soñ Aqmescitke kelip, esas tedbirlerge qoşulmağa yasaq etip olamay. Qırım boyu bizim bayraqlarımız yelpireycek!».
Böyleliknen, tedbirler programmasına binaen, esas merasimler Aqmescitteki «Borçoqraq» («Fontanı») qasabasında qurulayatqan mektep meydanında keçirilecek. Mında bala resimler yarışı, foto yarış, yemek yarışı, dekorativ-ameliy sanat ustalarınıñ tedbiri, sport tedbirleri, «Bilgi quveti» kvesti, çölmekçilik boyunca ustazlar tedbiri, em de kontsert ötkerilecek.
«Tedbirlerimiz keçirilecek yer qoralanacaq ve kirişlerde metallodetektorlar qoyulacaq. Yasaq etilgen şeylerni ketirmege olmay. Şu cümleden sançqan, kesken şeyler, cam şişesinde suv ve ilâhre», – dep añlattı Akiyev.
İşğal etilgen Qırımda Meclis iyünniñ 26-da Aqmescitteki Trenöv bağçasında keçirecek olğan Qırımtatar bayraq Kününi yasaq etip, bağçanı ziyaret etken «yüzlernen balalarnıñ» havfsızlığını imaye etip olamayıq, dep bildirdiler. Bunıñnen beraber, Qırımtatar milliy bayraq Kününe bağışlanğan avtoyürüşni yasaq ettiler.
Şeer şurasınıñ resmiy cevabında aytıla ki, «avtoyürüşte iştirak etecek maşinalar sayısı (115) iş vaqtında yolcular içün qıyınlıqlarğa yol bere bile ve olarnıñ aq-uquqlarını bozması mümkün».
Bir sıra yasaqlardan soñ, iyünniñ 23-de Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, Qırımtatar milliy bayraq Kününe bağışlanğan tedbirler, Aqmescit akimiyetiniñ yasağına baqmadan, keçirilecek. Olar «Kosmos» kinoteatriniñ meydanında ötkerilmesi mümkün.
Bundan evel yarımadada iyünniñ 6-na qadar bütün tedbirler, şu cümleden mayısnıñ 18-de Qırımtatar sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra Künü yasaq etilgen edi.


text:
Ukraina tarafdarı olğan Yelizaveta Bogutskayanıñ qızına Rusiye sıñırcıları Qırımdan çıqmağa bermediler
Ukraina tarafdarı olğan qırımlı faaliyetçi Yelizaveta Bogutskayanıñ qızı Qırımdan çıqıp olamadı: qıznı trenden Rusiye sıñırcıları tüşürdiler.
Qırım.Aqiqat mühbirine Yelizaveta Bogutskaya aytqanı kibi, onıñ qızı Sakina pasportına yañı fotonı qoymaq içün Ukrainağa kete edi.
Faqat Rusiye sıñırcıları Sakina Bogutskayağa onıñ ukrain pasportı aqiqiy olmağanı içün Rusiye Federatsiyasından çıqmağa yasaq olğanını bildirdiler. Olar qızğa Rusiye Federatsiyasınıñ pasportını elde etip, meseleni çezmege teklif ettiler, böyleliknen onı vatandaşlıqnı deñiştirmege mecbur ete ediler.
«Qızımnı Ermeni Bazarda toqtattılar, trenden tüşürdiler. O, Aqmescitte onıñ ukrain pasportına yañı fotonı qoymağanlarını ve bunı etmek içün onı Qırımdan yollamağanlarını aytıp, ne etecegini sıñır bekçilerinden sorağan edi. Sıñırcılar oña başta Rusiye Federatsiyasınıñ pasportını elde etip, soñra onen çıqa bilecegini ayttılar», – dedi Bogutskaya.
Qadın onıñ qızı Rusiye vatandaşlığını qabul etmegenini bildirdi, şimdi oña qıtağa ukrain pasportı ile çıqmaq içün imkân bermeyler eken.
«Demek, qızım Ukraina vatandaşı olsa bile, öz vesiqanı qanunlaştırıp olamay. Menimce, bunı Qırımda qalğan ukrainlilerge basım etmek içün mahsus uydurdılar», – dedi Yelizaveta Bogutskaya.
Yelizaveta Bogutskayanıñ sözlerine köre, eger de Rusiye sıñırcıları onı ukrain pasportı ile işğal etilgen Qırımdan Ukrainağa yollağan olsa ediler, bu daa da mantıqlı olur edi.
Al-azırda qız alâ daa Ermeni Bazarda buluna. Pasportnı oña qaytarmadılar.Eger de sıñırcılar qızğa yaqın vaqıtta vesiqalarnı qaytarmasalar, Yelizaveta Bogutskaya Ermeni Bazarğa jurnalistler ile baracaq ola.
Faaliyetçi, internet qullanıcı Yelizaveta Bogutskaya Aqmescitte yaşay. O, öz vatanperver ibareleri ile bellidir. Qavmiy rusiyeli, qırımlı Bogutskaya Rusiye vatandaşlığından resmiy şekilde vazgeçti, özüni ukrain toprağında yaşağan ukrain kibi saya.


text:
Keriç keçiti qısqa müddet içinde 28 biñ maşinanı «özünden keçirecek»
İşğal etilgen Qırımda, «Yekâne naqliyat müdirligi» şirketiniñ malümatına köre, al-azırda yarımadanı paromlı keçit vastası ile terk etecek 28 biñ maşina tura.
Müdirlikte bu kibi neticelerni öz şahsiy isaiyatı esasında çıqardılar.
«İyün 1 kününden avgust 6-na qadar Qırımğa 108 biñden ziyade maşina kirdi, 80 biñden ziyade ise çıqtı, 28 biñ Qırımda buluna. Eger de bu qalğan turistler aynı zamanda qaytacaq olsa, biz uzun müddetke sürecek nevbetlerge rastkelecekmiz»,– deyler «Yekâne naqliyat müdirligi»nde.
Müessiseniñ malümatına köre, Qırımğa iyün ayında 41 739 maşina, iyülde – 55 234, avgust 1-5 künleri – 11 212 maşina kirdi. Yarımadanı iyünde 29 994 maşina, iyülde – 41 014 maşina, avgust 1-5 künleri – 9 205 maşina terk etti.
Aynı zamanda, şu sırada yarımadağa mahsulatnı ketirgen yük maşinalar barmı, yoqmı, mında qayd etmediler.
Müdirlikte Qırımğa kelgen turistlerge ketüvni evelden planlaştırmağa tevsiye eteler.
Evel qayd etilgeni kibi, avgust 7-de, saba, «Kavkaz» limanında paromğa nevbette 2320 maşina, «Qırım» limanında – 200 maşina tura edi.


text:
Munday şeşim jwırda Bryusselde ötken Ewroodaq elderi ökilderi Komïssïyasınıñ otırısında qabıldandı.
Sonday-aq, Qırım men Sevastopol üşin de şektew şaraların uzartılmaq. Naqtıraq aytsaq, äñgime Qırım men Sevastopol qosılğannan keyingi, Qırım bïznesi men Qırım tawarları ïmportına qatıstı sankcïyalar paketi twralı bolıp otır.
Munday şeşim bir jıl burın qabıldanğan edi. Ol kezde şektew merzimi 2015-jıldıñ 23-mawsımına deyin dep körsetilgen bolatın.
Endi bul tağı bir jılğa şegerildi. Resmï şeşim düysenbi küni ötetin Ewroodaq elderiniñ Sırtqı ister mïnïstrlikteri basşılarınıñ kezdeswinde qabıldanadı, dep kütilwde.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bank kartoçkaların paydalanwşılarğa WaveCrest jäne basqa da kompanïyalardan derbes şottarınıñ jabılğanı twralı xabarlama kelgen
AQŞ bïtkoïn ayırbastawğa salıq salwdı engizip jatqanda Bitcoin-dı qoldaytın debettik kartalardıñ birneşe provayderleri kütpegen jerden klïentterge qızmet körsetwdi toqtatqan. Olardıñ qatarına Bitwala, Cryptopay, Wirex jäne TenX bar. Atalğan provayderler qarapayım sawda orındarında bïtkoïndardı paydalanwğa mümkindik bergen bolatın, dep xabarlaydı CoinDesk.
Provayderlerdiñ mälimdewinşe, munday qadamğa barwlarına Visa Europe tölem servïsi tarapınan jasalğan äreketter sebepşi bolğan. Paydalanwşılar WaveCrest jäne basqa kompanïyalardan derbes şottarınıñ jabılğanı twralı xabarlama alğanımen, qarajattarı saqtalıp qalğanın mälimdedi.
Visa Europe öz tarapınan atalğan jaytqa WaveCrest-tiñ Visa müşeligi qağïdaların buzğanı sebepşi bolğanın, alayda bul krïptovalyutağa qarsı küres bolıp tabılmaytının mälimdedi.
WaveCrest munıñ sebebin özinşe tüsindirwde: «Özgerister kütpegen jerden orın aldı, tipti bizge öz klïentterimizge xabarlap ülgerwge waqıt ta bergen joq. Bul şeşim Visa, sonday-aq basqa da dästürli qarjı korporacïyalarınıñ senim bildirilgen tulğaları qarqındap ösip kele jatqan krïptoekonomïkağa qızmet körsetkisi kelmeydi».
Esteriñizge sala keteyik, budan burın EO krïptovalyutalar narığın rettew twralı mäseleni kötergen bolatın. Aytalıq, Ewropalıq komïssïya EO-nıñ üş qarjı rettewşilerin eñ tanımal Bitcoin krïptovalyutasınıñ turaqsızdığın tüzetw üşin qarjı qağïdaların jedel jañartwğa şaqırğan bolatın.
Derekközi: http://www.segodnya.ua
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Djek Ma Azïyadağı eñ bay adam atandı, − dep xabarlaydı Bloomberg.
Basılımnıñ mälimetinşe, Djek Manıñ baylığı 4,3 mïllïard dollarğa ösip, 33,3 mïllïard dollardı qurağan. Reytïngte ekinşi orındı Dalian Wanda kompanïyasınıñ negizin qalawşı Van Czyanlïn aldı. Onıñ baylığı 32,7 mïllïard dollarğa bağalandı. Azïyadağı bay adamdardıñ işinde Gonkong käsipkeri Lï Kaşïn 29,5 mïllïard dollar baylıqpen üşinşi orında tur.
Käsipkerdiñ şın esimi "Ma Yun", alayda ol bükil älemge Djek Ma atımen tanıs. Djek Ma − Qıtaydağı eñ bay adam. Ol − Alibaba ïnternet-tawar sawda-sattıq saytınıñ negizin qalawşı.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Ukrain telekanalları Qırımğa Avropa sputniklerinden yayınlay – Ceppar
Qırım sakinleri ukrain telekanallarını Avropa şirketlerine ait olğan sputniklerden baqa. Aynı zamanda, Qırım telekanalları öz yaynlavını, iqtisadiy cezalardan sebep, diger, mot olmağan sputniklerden keçirmege tırışa.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Haber siyaseti naziriniñ keñşçisi Emine Ceppar bildirdi.
«Haber siyaseti nazirdigi Qırım işğalci akimiyeti telekanalınıñ ABS 2 sputnigi vastası ile yaynlavını ögrene. Şimdi belli olğanı kibi, işbu şirket Bermut adalarında qayd etilgen. Sputnik Ukrainada rağbetli degil. Ukrainler Avropa şirketine ait Astra 4a (Sirius) işlete. Amma Qırım telekanalları işbu sputniklerge sanktsiyalardan sebep irişip olamay. Ve aynı şu sputniklerden Qırımğa ukrain telekanalları yayınlay», – dey Ceppar.
Qırımda, fevral 3 künü, Qırım Rusiye akimiyetiniñ içki siyaset, haber ve alaqa naziri Dmitriy Polonskiy «Krıminform» agentligine bildirgeni kibi, ABS 2 sputnik ağından «Krım 24» telekanalı bütün Ukrainağa yayınlacaq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.Qırım sakinleri ukrain telekanallarını Avropa şirketlerine ait olğan sputniklerden baqa. Aynı zamanda, Qırım telekanalları öz yaynlavını, iqtisadiy cezalardan sebep, diger, mot olmağan sputniklerden keçirmege tırışa.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Haber siyaseti naziriniñ keñşçisi Emine Ceppar bildirdi.
«Haber siyaseti nazirdigi Qırım işğalci akimiyeti telekanalınıñ ABS 2 sputnigi vastası ile yaynlavını ögrene. Şimdi belli olğanı kibi, işbu şirket Bermut adalarında qayd etilgen. Sputnik Ukrainada rağbetli degil. Ukrainler Avropa şirketine ait Astra 4a (Sirius) işlete. Amma Qırım telekanalları işbu sputniklerge sanktsiyalardan sebep irişip olamay. Ve aynı şu sputniklerden Qırımğa ukrain telekanalları yayınlay», – dey Ceppar.
Qırımda, fevral 3 künü, Qırım Rusiye akimiyetiniñ içki siyaset, haber ve alaqa naziri Dmitriy Polonskiy «Krıminform» agentligine bildirgeni kibi, ABS 2 sputnik ağından «Krım 24» telekanalı bütün Ukrainağa yayınlacaq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Amazon da'ryası
Amazon da'ryası (İspan ha'm Portugalshada Rio Amazonas) Qubla Amerikanın', tiykarınan Braziliyanın' tropikalıq tog'aylarınan ag'ıp o'tetug'ın dar'ya esaplanadı. Ol Atlantika okeanına quyadı. Bul dar'ya ag'ıp o'tetug'ın suw ko'lemi boyınsha en' u'lken da'rya esaplanadı. Amazon da'ryasınan onnan keyin turatug'in segiz dar'yanın' suwın qosqanda payda bolatug'in suwdanda ko'birek suw ag'ıp o'tedi. Amazon da'ryası du'nyada en' u'lken basseynge uye. Onnan dun'yadag'ı uliwma da'ryalardan ag'ıp o'tetug'ın suwlardın' besten biri ag'ıp o'tedi. Jawınlı ma'wsimde da'ryanın' ayırım jerlerinin' eni 190 kilometrden asıp ketedi. Ko'leminin' u'lkenligi sebepli oni Da'rya Ten'iz depte ataydi. Ol du'nyanın' en' u'lken dar'ya sisteması esaplanadı. Du'nyanın' en' uzın da'ryası Nil dar'yası esaplanadı.


text:
AQŞ prezidenti Tramp Ierusalimdi Izrail' astanası dep tanıdı
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp "Ierusalimdi Izrail' astanası dep resmi moyındaytın uaqıt keldi" dep mälimdedi. 6 jeltoqsanda jasağan mälimdemesinde Tramp AQŞ elşiligin Tel'-Avivten Ierusalimge köşirudi bastaudı tapsırdı. Oğan üş jıldan tört jılğa deyin uaqıt ketedi dedi.
Tramp sonımen birge izrail'dikter men palestindıqtardı tatulastıru üşin, qoldan kelgenin jasaytının mälimdedi.
Tramp öziniñ Ierusalimdi Izrail' astanası dep tanitının aytuğa bayağıdan dayın bolğanın aytadı. "Meniñ oyımşa, bwl pisip-jetilgen. Köptegen prezidentter birdeñe istegisi keledi, biraq eşteñe istemedi", – dedi.
Osığan deyin de Tramp Qwrama Ştattar Ierusalimdi Izrail' astanası dep tanitının jäne elşilikti Tel'-Avivten Ierusalimge köşirgisi keletinin aytıp kelgen. Ol bwl jöninde Izrail', Palestina avtonomiyası, Saud Arabiya, Egipet jäne Iordaniya basşılarımen telefon arqılı äñgimesinde aytqan.
Arab elderiniñ liderleri Donal'd Tramptıñ mälimdemesin birden sınğa aldı. Europalıq odaqtıñ sırtqı ister jönindegi joğarğı ökili Federika Mogerini palestindıqtar men izrail'dıqtardıñ beybit kelisimine selkeu tüsiretin kez-kelgen äreketten qalıs qalu kerek dep mälimdedi. Franciyanıñ sırtqı ister ministrligi Ierusalim märtebesin tek Izrail'-Palestina kelissözi ğana şeşuge tiis deydi.
Amerika elşiliginiñ Ierusalimge köşui jäne qalanı astana retinde tanuı halıqaralıq konsensusqa qayşı keledi. Batıs elderiniñ deni Ierusalimdi Izrail' astanası retinde moyındamaydı. Palestindıqtar mwsılman, hristian jäne evrey dinderiniñ kieli qalası bolıp sanalatın Şığıs Ierusalim özderiniñ elderiniñ astanası boladı deydi.
Abai.kz


text:
Jaña munara «Dubai Creek Harbour» awdanınıñ damw ortalığına aynalmaq jäne ol qazirgi eñ bïik ğïmarat «Bwrdj-Xalïfadan» birşama uzın boladı. Bul twralı Dwbayda ötken baspasöz-maslïxatında «Emaar Properties» xoldïnginiñ törağası Moxamed Alabbar mälim etti.
«Jaña ğïmarattıñ uzındığı twralı naqtı aqparattı äzirge qupïya saqtaymız. Mümkin onıñ naqtı sanın ğïmarttıñ aşılwında ğana jarïya etermiz. Ol Bwrdj-Xalïfadan bir satı bïik boladı», - dedi M.Alabbar.
Onıñ aytwınşa, köp qabattı jaña ğïmarat şığını 1 mlrd. AQŞ dollarına bağalanıp otır. Onıñ qurılısı bïılğı jıldıñ jazında bastalıp, Dwbayda ötetin EKSPO-2020 xalıqaralıq körmesi qarsañında ayaqtalwı tïis.
Jaña ğïmarat arxïtektorı şveycarïyalıq - Santyago Kalatrava.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Jıljımaytın mülik,
Kommentarïï


text:
Aqmescit memuriyetiniñ reberi tayinlendi
Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı vazifesine Gennadiy Baharev tayin etildi. Böyle bir qarar salı künü, noyabr 18-de, şeer şurasınıñ nevbetten tış toplaşuvında qabul etildi.
Bundan evel Baharev memuriyet yolbaşçısı vazifelerini eda etken edi.
Krım Media malümatına köre, bu vazifege Aqmescit şeer şurası teşkiliy idaresiniñ sabıq yolbaşçısı Galina Aleksandrovanıñ namzeti de kösterildi. Lâkin saba onıñ namzeti çıqarıldı.
Şeer şurasınıñ reisi Viktor Ageyev Aqmescit memuriyeti meydanğa ketirilgen soñ Baharev ile añlaşma tizecek.


text:
Lavrov: Rusiyeniñ Qırımda özek silâsını yerleştirmege aqqı bar
Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavroy dedi ki, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırımda özek silâsını yerleştirme aqqı bar. Bunı o, dekabr 15-te Qırım Rusiye özek silâsı olacaq yer olaraq baqıla bilemi sualine cevap olaraq ayttı, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Artıq Qırım özek silâsınıñ tarqatılmaması, amma bar olğanı aqqında Añlaşmağa binaen böyle bir devletniñ bir qısmı oldı. Rusiye, halqara uquqqa köre, kendi menfaatlarına köre ve halqara-uquq şartlarına köre silâsını qullana bile», – dedi Rusiye naziri.
Onıñ aytqanına köre, Qırım «iç bir zaman ödeksiz bir zona olmağan edi».
1994 senesi dekabr 5-te Büyük Britaniya, Rusiye ve AQŞ Budapeştte Ödek silâsını tarqatmamaq Añlaşmasına Ukraina qoşulması sebebinden havfsızlıq kefilleri aqqında memorandum imzaladılar.
Budapeşt memorandumını imzalağan memleketler topraq bütünligine qarşı areketlerden uzaq turmağa söz bergen ediler.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ermenistan ve Azerbaycan Qarabağ zıddiyeti alanında ateş açılğanını bildireler
Azerbaycannıñ Ermenistanğa qoltutqan separatist regionı Dağlıq Qarabağ Mudafaa nazirligi Azerbaycan tarafından açılğan ateş neticesinde bir bala can bergenini ve eki kişi yaralanğanını bildire.
Berilgen malümatqa köre, arbiylernen beraber mesken yerlerge de ateş açıldı.
Dağlıq Qarabağ Mudafaa nazirligi bildirgenine köre, cumaertesine keçer gecesi Azerbaycan arbiyleri Qarabağ zıddiyeti alanında birden bir qaç yönelişte ücüm etkenler. Ermenistan Mudafaa nazirligi ermeni tarafından cevap berilgenini, ve arbiy areketler devam etkenini bildirdi.
Azerbaycan Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, Ermenistan silâlı quvetleri top, minaatıcı ve diger silânı qullanıp, Azerbaycan ordusına ateş açtılar.
Azerbaycan nazirliginiñ bildirgenine köre, zıddiyet alanına yaqın olğan bir sıra mesken kvartalğa da ateş açıldı, bu sebepten tedbir almağa qarar alındı.
Baku Ermenistan arbiyleri Azerbaycan Arbiy-Ava quvetleriniñ uçağını tüşürdi kibi malümatnı red ete.
Aprel 1-de AQŞ prezident muavini Joe Biden Ermenistan ve Azerbaycan prezidentlerinen ayrı körüşüv keçirip, Dağlıq Qarabağdaki zıddiyetni barışıq şekilde al etmelerine çağırdı.
Ealiniñ ekseriyeti ermeni olğan Dağlıq Qarabağ 1991 senesi Azerbaycan terkibinden çıqqanını ilân etti. Bundan sebep silâlı zıddiyet yüz berdi, bunıñ neticesinde Azerbaycan topraqnı nezaret etemey.


text:
Jambıl oblısı «jasıl tehnologiyalardı» damıtu boyınşa köşbasşı bolğısı keledi
Öñirdegi jwrttıñ bäri de künniñ, jel men sudıñ quatın adam igiligine paydalanuğa bolatının bayağıda tüsingen.
Energetikanıñ balamalı közderin damıtudağı jetistikterin jambıldıqtar, memlekettik kürdeli qarjı jwmsalımınıñ qalay tiimdi paydalanıp jatqanına köz jetkizu üşin Jambıl oblısına arnayı kelgen «Nwr Otan» partiyası Törağasınıñ Birinşi orınbasarına tanıstırdı.
Atap aytqanda, olar Mwhtar Qwl-Mwhammedke elimizdegi eñ iri jel elektr stanciyalarınıñ biri «Vista international» JŞS körsetti. Mwndağı germandıq öndiris qondırğısınıñ quatı – jılına 50 million kVt/s bolıp keledi. Bwl jergilikti twrğındarınıñ sanı 150 mıñday bükil Qorday audanın elektr quatımen qamtamasız etuge jetedi. Joba qwnı 12 milliard teñgeden asadı. Qarjılandıru Industriyalandıru kartası boyınşa, sonday-aq, «Biznestiñ jol kartası -2020» bağdarlaması şeñberinde qarjı tartu arqılı iske asırıldı.
Mwhtar Qwl-Mwhammedtiñ atap ötkenindey, tap osı balamalı energetikanı belsendi qoldanudıñ arqasında Jambıl oblısınıñ «jasıl ekonomikanı» damıtu boyınşa köşbasşı bola alatın barlıq mümkindikteri bar.
Anıqtama üşin: Kömir JES alınatın elektr quatınıñ ornın basatın jel elektr stanciyalarınan alınatın ärbir kVt/s auağa kükirt pen azottıñ, küldiñ, jılıjaylıq gazdar totığınıñ auağa tarauına, sonday-aq kül-qoqıs qaldıqtarınıñ jinalıp qaluına jol bermeydi.
Abai.kz


text:
Remzi İlyasov «Yedinaya Rossiya» saytından qırımtatarlarnı saylavlarğa kelmege çağıra
Bugün Qırımnıñ «spiker muavini» Remzi İlyasov qırımtatarlarğa yarımdada sentâbrniñ 14 künü keçirilecek saylavlarğa kelmege muracaatı ile bulundı.
İlyasovnıñ beyanatı «Yedinaya Rossiya» qırım regional bölüginiñ saytında yerleşe.
İlyasov beyanatında qırımtatarlarnıñ milliy añı ğayet yüksek olğanını qayd ete ve işbu küç qaysı tarafqa yönelecegi qırımtatar siyasetçilerine bağlı olğanını bildirdi.
«Ziddiyetlerge alıp ketirgen çıqış yollarnı aylanıp keçmelimiz. Olar tek vatandaşlarnıñ tarihiy Vatanına qaytuv ve abadanlaştıruvını qıyın ete bile. Biz dialognı seçmelimiz, barışıq, tınç inkişaf yolunı, em de federal akimiyet, cumhuriyet yolbaşçılığı qırımtatarlarnıñ meselelerini çezmege azır olğanını kösterdi»,– dey İlyasov.
O, qırımtatarlarnı «ikmet ve tolerantlıqnı köstermek, macera ve konfrontatsiyalardan çetleşmege» çağırdı.
«Biz Qırımnıñ, ükümetniñ siyasiy ayatında iştirak etmelimiz. Bu maqsat ile qırımtatarlar akimiyette olmalı…», – dedi İlyasov ve «diger yol – belgisizlik» olğanını qoşıp ayttı.
Hatırlatamız, Qırım «Devlet şurası»na küz saylavlarını boykot etmege qarar alğan qırımtatar milliy Meclisi Remzi İlyasov, Zaur Smirnov ve Teyfuk Gafarovnıñ qırımtatarlarnıñ temsiliy organında azalığını vaqtınca toqtattı.
Soñ qarar qırımtatarlarnıñ Qurultayında alınacaq.


text:
Srebrenicada biñlerce öldürilgen musulman hatırasına tedbirler keçirilecek
Cumaertesi künü, iyül 11-de, Bosna şarqında Srebrenica şeerinde on biñlerce insan toplanıp, 20 yıl evelsi Bosnalı sırblarnıñ tarafından öldürilgen sekiz biñ musulmannıñ hatırasını añacaqlar.
İştirakçiler arasında AB tış siyaseti başı Federica Mogherini, Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu, Ürdün qıraliçesi Nur, AQŞ sabıq prezidenti Bill Clinton ve diger ecnebiy şahıslarnıñ adları qayd etilgen.
Tedbir çerçivesinde DNA analizi yardımı ile belgilengen daa 136 qurbannıñ cenazesi keçirilecek.
1995 senesi iyül 11 künü, Bosnada üç yıllıq cenkniñ soñunda, sırb orduları BMT göñüllilerini quvıp, musulmanlarnıñ yerleşüv yerini öz nezareti altına aldılar. Biñlerce musulman ormandan qaçacaq edi, amma sırb askerleri olarnı taqip etip, öldüre edi.
Sırb askerleri felemenk orduları bazasında qalğan 2000 erkekni qadın ve balalardan ayırıp, idam etti ve qardaş mezarlıqlarına attılar.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 22:47 586
-
keşe 22:15 269
-
-
keşe 21:53 191
-
keşe 21:46 165
-
keşe 21:14 217
-
-
keşe 20:15 328
-
-
-
-
-
keşe 18:17 263
-
keşe 18:06 185
-
keşe 17:50 319
-
-
keşe 16:57 309
-
-
keşe 16:29 318
-
-
-
keşe 15:34 331
-
keşe 15:07 557
-
-
keşe 14:38 364
-
keşe 14:15 355
-
-
keşe 13:49 491
Qazaqstanğa elektrondı aqşa qajet pe
ASTANA. QazAqparat - Büginde AQŞ, Japonïya, Germanïya sïyaqtı birqatar memleketter krïptovalyutanı zañdastırıp, bïtkoyndar sawdasına resmï türde ruqsat berdi. Postkeñestik elder de cïfrlıq aqşanıñ bolaşağına senimmen qaray bastağan sïyaqtı. Öytkeni, bıltırğı jıldıñ soñında Belarws arnayı zañnamanı qabıldasa, Resey osı jıldan qaldırmay, tïisti qujattardı räsimdeymiz dep otır. Söz joq, Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaq keñistiginde bolğannan keyin, Qazaqstan da osı bir jahandıq trendten, älemdik qarjı jüyesin özgertetin üderisten qalmawı qajet.
Krïptovalyutanı zañdastırw jumısın tezdetw kerek
Büginde krïptovalyutanıñ bolaşağına qatıstı naqtı boljam jasaw qïın. Birewler «elektrondı aqşa qazirgi älemdik qarjı jüyesin tübegeyli özgertip, «dollar gegemonïyasınan» qutılwğa kömektesedi» dese, endi birewler onday valyutanı spekwlyatïvti, yağnï alıpsatarlıq äreketterdiñ quralı retinde qarastırıp otır. Bïtkoyn sïyaqtı krïptovalyutalar tağı bir qarjı dağdarısına sebep bolwı mümkin degen boljamdar da joq emes. Degenmen, bir närse anıq, elektrondı aqşa narığın zañ jüzinde retke keltirmese, eldiñ aqşası şekara asıp, özge memleketterdiñ ekonomïkasın bayıtıp otıradı.
Bunday pikirdi Qazaqstannıñ blokçeyn jäne krïptovalyutalar qawımdastığınıñ törağası Eset Bwtïn de quptaydı. «Olar Resey, AQŞ, Sïngapwr, Oñtüstik Koreya narıqtarına şığıp, krïptovalyutalardı satıp alwda. Bul degenimiz, Qazaqstandağı aqşa şetelge ketip jatır degen söz. Ärïne, el ekonomïkası üşin ol jaqsı jağday emes. Onday narıqtı özimizde jasaw qajet. Ol üşin tïisti erejelerdi, baqılaw men rettew şaraların äzirlep, krïptovalyutalar alañdarı men bïrjaların qurğan mañızdı. Tokenderdi dollarmen emes, teñgemen sawdalawğa jağday jasaw qajet. Sonda qazaqstandıqtar tabıs taba aladı. Eñ bastısı, ol aqşa şetelge ketpeydi», - deydi Eset Bwtïn.
Ïä, elektrondı aqşanıñ bolaşağına bağdar jasamay-aq, onıñ taza ekonomïkalıq paydasına üñiletin bolsaq, krïptovalyutanı öz jerimizde sawdalağan tïimdi ekeni belgili. Sodan bolar, Belarws bïtkoynnıñ bolaşağına basın köp qatıra bermey, elektrondı aqşa sawdasına zañdı türde ruqsat berdi. Endi, osı eldiñ azamattarı Mïnsk qalasındağı joğarı texnologïyalar parkinde krïptovalyutalardı öndirw, yağnï maynïng jasaw, ayırbastaw men sawdalaw şaraların jürgize aladı. Al, eñ bastısı, onday käsip äzirşe bïzneske jatpaydı. Barlığın bes jılğa deyin salıq tölewden bosattı. Osılayşa, belarwstar öz jerinde krïptovalyutalar narığı üşin barınşa tïimdi jağdaylar jasap berip otır. Resey de jazğa deyin arnayı zañnamanı äzirlep şıqpaqşı. Biz bolsaq, äzirşe saraptamalıq jumıspen aynalısıp kelemiz. Bılayşa aytqanda, özge elderdiñ täjirïbesin zerdelep jatırmız. Aytpaqşı, ötken jıldıñ soñında qurılğan Qazaqstannıñ blokçeyn jäne krïptovalyutalar qawımdastığı elektorndı aqşa narığın saraptaw jumısımen aynalısadı.
Krïptoalayaqtardan saqtanw qajet
Soñğı bir jıldıñ işinde bïtkoynnıñ (Bitcoin) bağamı şarıqtap ketkennen keyin xalıqtıñ elektrondı aqşa narığına degen qızığwşılığı arta tüsti. Krïptovalyutanı satıp alıp, üstinen payda köremin deytinder köbeydi. Bïtkoynnıñ balamalı nusqaları - altkoyndar köptep şığarıla bastadı. Bïtkoynğa aqşası jetpegender altkoyndardı alwğa asıqtı. Osınday ajïotajda alayaqtar xalıqtıñ sawatsızdığın paydalanıp, aqşa tabwdıñ neşe türli ädisterin oylap taptı. Olardıñ qwlığına nayza boylamaydı. Mäselen, bïtkoyn-ämïyandarğa qatıstı alayaqtıq äreketter az emes. Bas kezinde onday ämïyandar oydağıday istep turadı. Degenmen, alayaqtar kez kelgen waqıtta aqşanı öz esep-şottarına awdarıp qoyuı äbden mümkin. Sol sebepti sarapşı mamandar bïtkoyn-ämïyandı durıs tañdawğa keñes berip otır. Budan bölek, keybir elektrondı bïrjalarda bank kartaları arqılı aqşa awdarğanı üşin tömen komïssïyalardı belgilep qoyadı. Oğan da saq bolw qajet. Sebebi bank kartasımen esep ayırısqannan keyin barlıq jeke mälimetter alayaqtardıñ qolına tüsedi. Olar şottağı aqşanı kez kelgen waqıtta, ärïne, aqşanıñ somması köp bolğan kezde emin-erkin üptep ketwge dayın turadı.
Jalğan maynïng (krïptovalyutalardı öndirw - avt.) te jïilep ketti. Ondayda alayaqtar maynïng jasaw üşin öz qural-jabdıqtarın jalğa alwğa usınadı. Bas kezinde şottağı aqşanıñ üstine payda tüse bastaydı. Alayda bunıñ barlığı - alayaqtardıñ qïturqı äreketi. Olar adamnıñ aqşanı köptep salğanın kütedi. Klïent jalğan maynïngke äbden senip, iri kölemde aqşa awdarğannan keyin bäri izim-ğayım joq bolıp ketedi.
Alayaqtıqtıñ tağı bir jolı - fïşïng. Bïtkoyndarı bar adamnıñ elektrondı poştasına akcïyanıñ jeñimpazı bolğanı twralı xat keledi. Sıylıqtı alw üşin däl sol xatta körsetilgen silteme arqılı jeke ämïyanğa kirw kerek. Olay istegen adam barlıq mälimetterin avtomattı türde alayaqtarğa jiberip qoyadı.
Halykcoin xayp bolıp şıqtı ma
Jaqında Halykcoin attı otandıq krïptovalyuta şığadı degen xabar tarap ketken edi. Osı kezde Halyk bank (Xalıq banki) birden resmï mälimdeme taratıp, atalğan jobanıñ özine eşbir qatısı joq ekenin jetkizdi. Sebebi Halykcoin-nıñ şrïfti men embleması banktiñ sïmvolïkasına uqsas bolıp şıqtı. Xalıq banki quziretti memlekettik organdarğa jüginetinin de mälimdedi. «Atalğan jobanıñ resmï saytı - www.halykcoin.org belgisiz adamnıñ atına tirkelgen. Sol sebepti jobanıñ aşıqtığı küdik twğızadı. Budan bölek, sayttıñ fwnkcïonalı tolıq jumıs istep turğan joq. Ol da alayaqtıq äreketke uqsaydı. Bank «Halyk/Xalık» tawarlıq markasınıñ ïesi retinde öz müddesin qorğaw maqsatında quziretti memlekettik organdarğa jüginwge quqılı», - delingen resmï mälimdemede. Osı orayda bank krïptovalyutalar narığına küdikpen qaraytının jetkizdi. Sebebi elektrondı aqşanıñ qazirgi bağamı turaqsız, ünemi özgerip turadı. Oğan qosa, krïptovalyutanı retteytin zañnama joq.
Halykcoin jobasınıñ ökilderi de ünsiz qalmadı. Özin qoğammen baylanıs menedjeri dep tanıstırğan Azamat Axmetov otandıq krïptovalyutanıñ äli bïrjalarğa şıqpağanın jetkizdi. Onıñ aytwınşa, aldımen tïisti ïnfraqurılımğa qajetti aqşa jïnaladı. Sodan keyin krïptovalyutanıñ maynïngi, yağnï onı öndirw jumısı bastaladı. Al Halykcoin men Halyk bank uqsastığına qatıstı A.Axmetov «Xalıq» attı tawarlıq markağa tek xalıqtıñ özi ğana talasa aladı» degenge keltirdi. Alayda Halykcoin-nıñ negizin qalağan adamdardıñ attarın aytpadı.
Qazaqstannıñ blokçeyn jäne krïptovalyutalar qawımdastığı da otandıq krïptovalyutağa qatıstı öz ustanımın jetkizdi. Uyım basşısı Eset Bwtïn atalğan jobanı «xayp», yağnï alayaqtardıñ jobası dep atadı. «Biz atalğan jobanı jan-jaqtı zerdelep şıqtıq. Osı jumısqa qarjıgerler de, zañgerler de qatıstı. Olardıñ saraptaması boyınşa Halykcoin - bul alayaqtardıñ jobası. Onı anıq ayta alamın», - dedi E.Bwtïn Astanada ötken baspasöz mäslïxatında.
Uyım basşısınıñ sözine qarağanda, Halykcoin-nıñ resmï saytında atalğan jobamen aynalısatın mekemeniñ naqtı mekenjayı jäne tağı basqa mälimetter joq. Sondıqtan onı kim jäne qay jaqtan iske asırıp jatqanı belgisiz. «Ol jigitter bir närseni jaqsı istedi, bul - Qazaqstan azamattarınan aqşa jïnaw mexanïzmi. Sayttı aşıp qarasañız, aqşanı kez kelgen ädispen salıp, Halykcoin-dardı satıp alwğa boladı. Biz qazaqstandıqtardı Halykcoin-dardı almawğa ündeymiz. Sebebi onıñ astarında alayaqtıq bar dep sanaymız», - dep atap körsetti E.Bwtïn.
«Astana» XQO otandıq krïptoaylaqqa aynaladı
Qazaqstanda elektrondı aqşa aynalımın damıtw mäselesi äli birde-bir qujatta körinis tappadı. «Cïfrlıq Qazaqstannıñ» soñğı nusqasında krïptovalyutağa qatıstı eşteñe aytılmadı. Prezïdent qol qoyğan Salıq kodeksinde de elektrondı aqşa jayında jazılğan joq. Degenmen, otandıq krïptovalyutalardı damıtw mäselesi «Astana» Xalıqaralıq qarjı ortalığı twralı arnayı zañnamağa engiziletin tärizdi. Atalğan qujattıñ bölek konstïtwcïyalıq märtebesi bar ekenin atap ötken jön.
«Astana» Xalıqaralıq qarjı ortalığınıñ basqarwşısı Qayrat Kelimbetovtıñ aytwınşa, EKSPO aymağında qurılatın bïrjada krïptovalyutalar sïyaqtı jaña qarjı texnologïyaların damıtw josparlanıp otır. «Bılayşa aytqanda, qazirgi EKSPO aymağı bolaşaqta krïptoaymaqqa, «krïptoaylaqqa» aynaladı degen senim bar. Öytkeni älem boyınşa krïptovalyutalarğa degen qızığwşılıq joğarı bolıp tur. Şını kerek, büginde bir bankter osı sanattağı valyutalardı belsendi engizip jatsa, endi birewler oğan asıqpay otır. Mısalı, AQŞ pen Sïngapwr krïptovalyutalar narığın kündelikti narıqqa teñestirwdi közdeydi. Şveycarïya osı bağıttı qattı qoldap keledi. Japonïya da keybir krïptovalyutalardı qoldaydı», - deydi Q.Kelimbetov. Ortalıq basşısınıñ aytwınşa, «Astana» Xalıqaralıq qarjı ortalığı öz jumısın zaman talabına say jürgizwdi közdeydi. Sol sebepti kündelikti ïnvestïcïyalarmen qatar jaña qarjı texnologïyalarğa da basa nazar awdarıladı.
Jaqında Qazaqstannıñ blokçeyn jäne krïptovalyutalar qawımdastığınıñ törağası Eset Bwtïn atalğan bastmağa qatıstı tağı bir jañalıqpen bölisti. Onıñ aytwınşa, otandıq krïptoaymaqtı damıtwğa Oñtüstik Koreyanıñ mamandarı kömektesedi. «Negizi, «Astana» Xalıqaralıq qarjı ortalığı ayasında blokçeyn men krïptovalyutalardı damıtwğa qatıstı ülken bastamalar qoğa alınadı. Mäselen, 18 qañtarda bizdiñ Oñtüstik Koreyadağı äriptesterimiz keledi. Olarmen birge biz Xalıqaralıq qarjı ortalığımen kelissözderimizdi jalğastıratın bolamız. Ağımdağı jılı köktemde koreyalıq äriptestermen birlese otırıp, qarjı ortalığı negizinde arnayı täjirïbe aymağın aşamız dep oylaymız. Sol jerde blokçeyn men krïptovalyutalarğa qatıstı barlıq tıñ bastamalar iske asatın boladı», - deydi E.Bwtïn.
Jalpı, büginde otandıq zañnamada krïptovalyutağa qatıstı naqtı normalar bolmağannan keyin elektrondı aqşa sawdasına şektew qoyu mümkin emes. Bılayşa aytqanda, bıqılaw bolmağan jerde jawapkerşilik te joq. Sondıqtan qazaqstandıqtar şeteldiñ narıqtarına şığıp, krïptovalyutalardı emin-erkin sawdalap jür. Ärïne, Belarws pen Reseymen salıstırğanda Qazaqstanda elektrondı aqşamen aynalısatındardıñ sanı köp emes. Degenmen, qazaqstandıqtardıñ osı salağa degen qızığwşılığı kün sayın artıp keledi.
- OQO äkimi: Joldaw jüktegen 10 mindet jumısımızdı jaña bağıtta jandandırwı tïis
- Qızılorda oblısı Tatarstanmen özara ıntımaqtastıq twralı memorandwmğa qol qoydı
- QXR Elşisi Qıtaydağı tanımal qazaqstandıq tawarlardı atadı
- KASE-de dollar nege arzandap jatqanı tüsindirildi
- Dollar arzandap, teñgeniñ qunı östi
- «Köleñkedegi» jumısşılar qalay zañdastırıladı
- Ïrandıqtar Semeyde et öñdew kombïnatın salmaqşı
- QR Premer-Mïnïstri Saraptama keñesiniñ otırısın ötkizdi
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam