text:
Aqmescit – Qırımtatar halqınıñ al-vaziyeti şimdiki vaqıtta çoq eyi degil. Milliy matbuat ta qıyınlıqlarnen qarşılaştı. Uzun zaman devamında çalışıp kelgen gazetalarından biri – «Avdet»niñ faaliyeti aqqında Qırım.Aqiqatqa neşirniñ baş muarriri Şevket Kaybullayev ikâye etti.
– «Avdet» gazetası 20 yıldan ziyade neşir etile. Bu yıllar içinde neler deñişti?
–1990-ncı seneleri gazeta esasen haberlerni yetkizmek içün çalıştı, bugünki künde daa çoq analitikanen oğraşamız. Bizim vazifemiz oquyıcılarnı tüşünmege teşviq etmektir.
Büyük bir deñişmeler olmasa da, amma qayd etilecek şeyler bar. Gazetanıñ öz şiarı peyda oldı: «Dört bizni qurtaracaq», er qırımtatar qorantsında eñ azı dört bala olmalı, dep belleymiz.
Esas auditoriya - qırımtatarlar olsa da, soñki vaqıtları muarririyetke rus sakinler de keleler, telefon eteler, olar maqaleler içün teşekkurler bildireler ve atta öz materiallarnı ketireler.
Daa bir yöñelişimiz şiiriyetnen bağlı. Pek meraqlı bir saa, onıñ vastasınen öz qasevet ve duyğularnı bildirmek mümkün.
– Keçenlerde gazeta Qırım prokuraturasından «ekstremistik faaliyetnen» bağlı tenbiyelev aldı, siz ise, iformatsion siyasetni deñiştirmeyceksiz, dep ayttıñız. Şimdi nasıl çalışasıñız?
– Biz evelden belgilengen kibi çalışamız. Muarririyetniñ siyaseti deñişmey qaldı. Soñki nusha ve içindeki malümatlar bunı isbatlay. Vaqialarnı kendi noqtai nazarımızdan aydınlatamız. Biz deñişmedik. Belki de müim olmağan şeylerge azca diqqat ayırıp başladıq.
– Gazeta saifelerinde angi mevzularğa daa çoq diqqat ayırasıñız?
– İnsan ve akimiyet arasındaki munasebetlerni aydınlatamız. Akimiyet özüni nasıl alıp bara, cemiyet onı nasıl qabul ete. Hususan qırımtatar oquyfıclarımızğa ait mevzular.
– Gazetañıznı oquğanlar arasında kimler daa çoq: yaşlar ya da üyken nesil vekilleri?
– Biz gazetamıznı er angi yaşta olğanlar içün meraqlı yapmağa tırışamız, ilk evelâ yaşlar içün. Biz bunı bir qaç yolnen areket etemiz. Birinciden, muarririyetimizde esasen yaşlar çalışa. Men yaş hadimlerniñ fikirlerini deñiştirmemege çalışam, amma çoqusı allarda olarnen razı degilim. Olarnıñ maqalelerini yaşlar meraqnen oquylar. Ekinciden, bütün malümatlarnı saytımızda yerleştiremiz, qırımtatar tilinde latin urufatında derc etemiz. Bundan da gayrı, içtimaiy ağlarda, hususan, Facebook-ta faal çalışamız.
– İleride nasıl planlarıñız bar?
– Şimdi planlar aqqında aytmaq küç. Bizim alımız çoq eyi degil, onıñ içün yarın ne olacağını tahmin etmek imkânsız. Yarın kelmey bile. Biz çalışqan kibi çalışmağa devam etmege planlaştıramız. Amma, menimce, kün-künden bunı yapmağa daa ağır olacaq.


c: text/html

text:
Kiyev – Mart ayından başlap, Ukraina qıtasına yol alğan qırımlılar rusiyeli ve ukrain sıñırcılarınıñ teşkerüvinden keçmeliler. Qanun boyunca, yarımadada yaşağan Ukraina vatandaşları qıtağa ketkende tek pasportnı yanına almaq kerekler. Faqat, uquq qorçalayıcılar aytqanı kibi, ukrain sıñırcıları qırımlılarğa qarşı qanunsız tintüvler ötkereler, bazıda sebepsiz sıñırnı keçmege ruhset bermeyler, qapar alalar. Ukraina Devlet sıñır hızmetinde aytqanlarına köre, qanunnı bozğan hadimlerni cezalamağa azır olğanını aytalar, yarımada sakinlerini ise, şikâyet yollamağa çağıralar.
«Soñki sefer sıñırnı keçkende, ukrain sıñırcısı küpede bulunğan qomşumnıñ çantasını alıp, içini qarıştırıp başladı, – dey Yalta sakini Valentina Potapova. – Men çorlandım ve ne yapqanını soradım. Çünki qaideler boyunca adam özü şeylerni köstermek kerek. Sıñırcı ise, qolçaq kiygeni içün qomşumnıñ çantasını qarıştırmağa aqqı bar, dedi».
Qırım sakininiñ aytqanına köre, Devlet sıñır hızmeti hadimi yolcularnıñ büyük çantalarını degil de, tek küçük çantalarını teşkedi, çünki rusiyeli pasportlarını qıdıra edi.
«Qomşumnıñ Rusiye pasportı olmağanını körip, menim şeylerimni baqıp çıqmağa qarar aldı. Men çantamnıñ içindekilerni çıkarıp başladım, o ruhsetsiz pasportımnı alıp, onı oqup başladı», – dey Valentina.
Onıñ sözlerine köre, cüzdanını qolundan çekip almağa mecbur oldı ve bu areketlerni yapmağa izin bergen vesiqalarnı köstermege talap etti. Lâkin, sıñırcı bir şey añlatmayıp, çıqıp ketti.
Bu kibi vaqianıñ daa bir şaatı Qırım sakini İlya İlin. Aytqanına köre, Ukrainanıñ qıtasına ketkende, şu vagonda ketken bir qıznıñ rusiyeli pasportını sıñırcı taptı ve ayırı bir küpege ona çağırdı.
«Olar laqırdı ettiler. 10-15 daqiqadan soñ, qız qayttı, qolunda yırtılğan Rusiye pasportı bar edi», – dep añlata İlya.
Kiriş-çıqış qaideleri tekmil yazılmağan
Uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ vekilleri bildirgenine köre, Qırım sakinleri olarğa kütleviy şekilde şikâyetler yollaylar. «Sıñırsız» leyhasınıñ koordinatorı Maksim Bütkeviçniñ aytqanına binaen, sıñırcılar qanunsız tintüv ve Rusiye pasportlarınıñ yoq etilüvinen sıırlanmaylar. Aytqanına köre, Devlet sıñır hızmetiniñ hadimleri istegen adamlarnı sıñırdan keçireler, istemegenlerini – yoq.
«Bazı vaqıtları, küç qullanıp, işğal etilgen qırımğa ukrain tarafdarlarını qaytaralar, amma, yarımadada bu adamlarnıñ sağlığı, serbestligi ve belki de ayatları havf altında», – dedi Bütkeviç.
Sıñırcılar qırımlılarnıñ çantalarında Rusiye pasportlarını tapqan soñ, ekseriy alda sıñırdan keçirmeyler.
«Bizge kelgen şikâyetlerde bildirilgeni kibi, eski ukrain an-anesi kene de qullanıla. Bütün meselelerni al etmege mümkün, amma fiyatqa köre. Ukrainanıñ şimdiki alında – qaparlar aqqında haberler pek qasevetlendire», – dey teşebbüsçi.
İnsan aqları boyunca Ukrain Helsin birleşmesiniñ mütehassısı Sergey Zayetsniñ aytqanına köre, qaparcılıqnıñ gürlemesi qanunlarda tekmil maddeler yoq olğanınen bağlı. Adliyeciniñ fikirince, qanunlarda Ukraina vatandaşlarına Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile sıñırnı maniasız keçmege mümkün olğanı aqqında yazıla. Zayets bildirgeni kibi, bu qanun işğal etilgen teritoriyada Rusiye pasportını elde etkenler içün de çalışa. Çünki Ukraina avtomatik şekilde qabul etilgen Rusiye vatandaşlığına qabul etmey. Amma, içtimaiy- siyasiy sebeplerden, sıñırcılar nezaretni küçleştirmege mecburlar, amma, olarnıñ imkânları aqqında iç bir şey yazılmay.
«Biz, Ukraina vatandaşlarına qıtağa barmağa yasaq etilgen bir sıra vaqialarnı bilemiz. Amma, añlayışlı bir sebepler bir kimsege bildirilmedi», – dedi Zayets.
Qayd etkeni kibi, Qırım sakinine qıtağa barmağa yasaq etilgen vaziyette, bu qararnı kim alğanı ve kimge şikâyet etmege mümkünligi belli degil. Uquq qorçalayıcınıñ fikirince, bu kibi vaqialar qırımlılarnıñ serbest yürmege aqlarını sıñırlanğanını tasdiqlay.
260 sıñırcını mesülietlikke çektiler
Devlet sıñır hızmetiniñ reberleri ukrain qanunlarına esaslanıp, Qırım ile Ukraina sıñırnı keçmek içün ukrain vesiqalar kerek: Ukraina tarfından berilgen pasportlar, çetel pasportlar ya da dipomatik vesiqalar. Qırım territoriyasınd berilgen bütün vesiqalar kerçek sayılmay. Faqat, esas vesiqalardan ğayrı, ukrain sıñırcılar yolculıqnıñ maqsadını tasdiq etken yollanmalarnı talap eteler. Añlatqanları kibi, bunı devletniñ havfsızlığı içün yapalar.
«Devletniñ havfsızlığını temin etmek içün, kerçekten Devlet sıñır hızmeti belli bir qoşma sıñırlayıcı qaidelerni kirsetti. Biz qoşma vesiqalarnı talap etmege mecbur oldıq. Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarnıñ episinden bu vesiqalar talap etilmey. Amma, kerek olsa sualler beremiz, şahsiyetini belgileymiz, bunı yapmağa aqqımız bar ve biz bu aqnı qullanamız», – dep ayttı matbuat – konferentsiyasında Devlet sıñır hızmeti nezaret ve qayd etüv idaresiniñ reberi Aleksandr Jdanenko.
Jdanenko, müessise hadimleri bazıda qanun bozğanları ile razı olıp, qabaatlanğanlar cezalana, dep ayttı.
«Devlet sıñır hızmeti meselelerden çetleşmey. Soñki ay devamında işke olğan talaplarnı küçleştirdik, hususan Qırım ile memuriy sıñır aqqında söz yürütile. Şikâyetlerniñ sayısını közge alsaq, meseleler bar olğanını añlaymız. Bu seneniñ aprel ayından başlap, 196 taqiqat işi alıp barıldı, neticede 14 bölükniñ reberi işten çetleştirildi, 5 arbiyli işten çıqarıldı, 17 –si alçaq vazifelerge avuştırıldı, 260 ardiyli nizam cietinden cezalarğa oğratıldılar», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa müessiseniñ matbuat-hızmeti reberi Oleg Slobodân.
Sıñırcılarnıñ qanunsız areketlerini teşebbüsçiler, gizli avalenen bağlaylar. Ukrainanıñ qıtasına isyancılar keçip ketmemesi içün, Qırım sakinleri içün Ukrainağa kirişni sıñırlamağa buyurıldı.
Qırım ile Ukraina sıñırında teşebbüsçiler vatandaşnıñ vesiqalarını degil de, statusını teşkergen merkezlerni teşkil etmege tevsiye eteler. Bunen beraber, Qırımnı vaqtınca yada ebediy terk etsege qarar alğan insanlar içün tavsilâtlı malümat bergen bildirmelerni dağıtmağa rica eteleler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Moskvanıñ Basman mahkemesi cumaaqşamı künü, fevral 12-de, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge Rusiyege kirmege izin bermeyip, oña Qırımğa kiriş yasağı boyunca mahkeme toplaşuvında iştirak etmege imkân bermedi.
İTAR-TASS bildirgenine köre, mahkeme Federal migratsion hızmetiniñ Mustafa Cemilevniñ Rusiyege kiriş yasağı aqqında qararını lâğu etmedi. Mahkeme qararında aytıla ki, «Federal migratsion hızmetiniñ işbu qararınıñ yerine ketirilmesi mahkeme qararınıñ amelge keçirilmesine keder etmeycek».
Mahkeme imayege Mustafa Cemilevniñ Rusiyege kiriş yasağı aqqında vesiqasını da migratsion hızmetten aluv muracaatını qabul etmedi.
«Mahkeme bu qararnıñ sebebi olaraq FMH vekilleri böyle bir qarar alınmağanları aqqında mahkemede aytqanlarını aydınlattı. Bundan ğayrı, cevap bergenler dediler ki, böyle bir qararlar Federal migratsion hızmetine ait degil, çünki olar havfsızlıq ve cemaat nizamınıñ temini maqsadı ile qabul etile», – aytıla beyanatta.
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı aqqında qarar boyunca şikâyeti Moskvada yanvar 22-de baqılması kerek edi, lâkin mahkemeci hastalanğanından sebep onı fevral 12-ne qaldırğan ediler.
Mustafa Cemilev davanı qazanacağından emin degil, lâkin bu iş Qırımnıñ qaytarılmasına fayda ketirecegine ümüt ete.
2014 senesi mayıs ayında Mustafa Cemilevge Rusiye işğal etken Qırımğa kirmege yasaq ettiler.


text:
Resmiy Ankara 2014 senesi martnıñ 16-nda Qırımda keçirilgen «referendumnı» tanımay ve Ukraina topraq bütünligine qoltutqanını daa bir kere tasdıqlay. Böyle bir beyanatnı Türkiye Tış işler nazirligi martnıñ 16-nda aydınlattı.
«Ukrainağa bağlı Qırım Muhtar Cumhuriyeti, beş yıl evelsi bugün (martnıñ 16-nda) teşkil etilgen qanunsız referendumğa esaslanıp, Rusiye Federatsiyası tarafından halqara uquqqa zıt şekilde ilhaq etilgendir. Şu sebepten bu areket neticesinde meydanğa kelgen faktik vaziyetni tanımağanımıznı daa bir kere tekrarlaymız», – dep aytıla beyanatta.
Nazirlikniñ qayd etkenine köre, qırımtatarlarnıñ vaziyeti Türkiye içün müim mesele olıp qala.
«Türkiye, qırımtatarlarnıñ tarihiy vatanları Qırımda, öz kimliklerini qorçalap, telükesizlik ve barışıq içinde yaşamalarına qoltutmağa devam etecekmiz», – dep qayd etti Türkiye Tış işler nazirligi.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescitteki anbarda 1,7 tonna yaramay ukrain, poloniyalı sucuq ve qaşqaval tapıldı, dep bildire Kremlge boysunğan Qırım Rosselhoznadzornıñ matbuat hızmeti.
Müessiseniñ bildirgenine köre, ketirilmesi yasaq olunğan mahsulat Aqmescitteki «Ticariy Alyans» («Torgovıy Alyans») buzlatma kamerasında tapıldı. İşhanede, veterinar vesiqaları olmağan, Poloniya ve Ukrainada yapılğan 1695 kilogramm sucuq mahsulatı saqlana edi.
«Ukrain «Alan» işhanesinde yapılğan satlıq mallarnıñ çoqusı (1614,5 kg) yaramay keyfiyetli edi: qılıf altında küf, şingenlik, ava bulunması, çürügen qoqusı ve ilâhre. Bunen beraber, buzlatma kamerasında veterinar vesiqaları olmağan, Ukrainada yapılğan 25,8 kg qaşqaval tapıldı. İstimalcılarnıñ ayatı ve sağlığı içün havflı mahsulat satılıştan çıqarıldı ve furun-insineratorda yaqıldı», – dep qayd ete matbuat hızmeti.
Rusiyede ve Qırımda, evel Moskvağa qarşı, onıñ Qırımnı işğal etkeni ve Ukraina şarqında basqıncılığı sebebinden, sanktsiyalar kirsetken devletlerden aşayt mahsulatı ve köy hocalığı mahsulatınıñ italine sıñırlanma kirsetildi.
2015 senesi avgust 6-dan başlap, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emrine esaslanıp, qanunsız mahsulatnı, evel yapılğanı kibi teslim eticige qaytarmağa degil de, yoq etmege başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qazaqstanda 27 jeltoqsan koronavirus jwqqan 736 adam, 26 jeltoqsan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 27 adam anıqtalğan. Densaulıq saqtau ministrli..
Qazaqstanda 23 jeltoqsan koronavirus jwqqan 754 adam, 22 jeltoqsan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 156 adam anıqtalğan. Qazir elde 24 mıñnan asta..
Qazaqstanda 22 jeltoqsan koronavirus jwqqan 733 adam, 21 jeltoqsan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 191 adam anıqtalğan. Qazir elde 25 mıñğa juıq ..
Qazaqstanda 21 jeltoqsan koronavirus jwqqan 739 adam, 20 jeltoqsan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 190 adam anıqtalğan. Qazir elde 25 mıñ adam (U..
Qazaqstanda 20 jeltoqsan koronavirus jwqqan 652 adam, 19 jeltoqsan koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 29 adam anıqtalğan. Qazir elde 25 mıñ adam (U0..


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadanı Ukrainağa keri qaytarılmasınen oğraşacaq Qırım işleri boyunca Nazirlikniñ meydanğa ketirilmesini müim olaraq tanıy.
Bu aqqında nevbetten tış parlament saylavlarında Petro Poroşenkonıñ Blokundan namzet köstergen, Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Halq deputatı Nazirler şurası yanındaki Qırım işleri boyunca Devlet hızmeti aqqında ayttı, lâkin şimdilik onıñ vekâleti ve vazifeleri belgilenmedi.
«Bu hızmet yalıñız Qırım ya da memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ meselelerinen oğraşacaq mevzusında muzakereler devam ete. Prezidentniñ fikirince, Qırım işgleri boyunca Nazirlikni meydanğa ketirmek kerek, ve bu doğrudır», – ayttı Cemilev.
Petro Poroşenko Blokunıñ cedvelinden yañı parlamentke keçken halq deputatı Pavlo Rozenko Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, onıñ firqısı yañı Yuqarı Radada Qırımnıñ qaytarılmasınen bağlı bir sıra tedbirler yapacaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Aqyar akimiyeti sakinlerge salı künü, avgust 4-de, şeerde haber etüv elektrosirenaları işletilecegi aqqında bildire.
Bu aqta Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ saytında aytıla.
Malümatqa köre, saat 10-12 arasında telüke ya da fevqulâde vaziyetlerniñ peyda oluvı şaraitlerinde şeer ealisiniñ haberdar etüvi boyunca temrin keçirilecek.
Aqyar sakinlerini tınç olmağa ve «yerli radio, telekorüv ve telli radioyayınlav kanalları boyunca haberlerni diqqat ile diñlemege» çağıralar.
Evel bu kibi teşkerüv Aqmescitte keçirilgen edi.


text:
Nazirler Şurasınıñ resmiy saytında olğan malümatqa köre, mayıs 25-de Rusiye baş naziri Rusiye vatandaşları pasportlarını azırlağan noqta yerleşken «Aqyardaki Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ idaresini» ziyaret etecek. Aynı bu künü de «Yedinaya Rossiya» lideri firqanıñ cemaatnı qabul odasında vatandaşlarnen körüşecek.
Bazarertesi künü baş nazir bir sıra iş körüşüvlerini keçirip, «Artek» Halqara bala merkezini ziyaret etecek.
Medvedev Qırımğa ekinci sefer kele – mart 31-de o, ükümet toplaşuvını anda keçirgen edi, dep hatırlata Krıminform.
Bu sefer ükümet yolbaşçısınen beraber baş nazir muavinleri İgor Şuvalov, Dmitriy Kozak, Arkadiy Dvorkoviç, Olga Golodets, Dmitriy Rogozin, Sergey Prihodko, Yuriy Trutnev ve Aleksandr Hloponin, em de nazirler Dmitriy Livanov, Vladimir Puçkov, Veronika Skvortsova, Maksim Topilin, Oleg Savelyev, Qırım bölgesinde Rusiye prezidentiniñ vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsev ve «Qırım yolbaşçısı vazifelerini vaqtınca eda etken» Sergey Aksönov olacaqlar.


text:
Alimler koronavirus hastalığına qarşı aşı yapqanına qadar SARS-CoV-2 koronavirus pandemiyası devam etecek, dep bildirdi Dünya sağlıq teşkilâtınıñ COVID-19 hastalığı meseleleri vekili Devid Nabarro aprelniñ 12-nde. Bu aqta o, NBC News kanalına bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Nabarronıñ fikirince, koronavirus hastalığı mevsim grippinden farqlı.
«Bu (COVID-19 – QA) gripp kibi dalğa-dalğa olacağından emin degilmiz. Epimiz bizni qoruycaq aşını alğanına qadar bu virus insanlarnı taqip etecek, dep tüşünemiz», – dedi o.
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ vekili qayd etkenine köre, Avropada hastalarnıñ sayısı eksilgenine baqmadan, hastalıq dünya boyunca tarqala, şu sebepten bütün memleketlerniñ belli bir infrastrukturası olmalı.
«Er bir cemiyette hastalarnı qayd etip, olarnı izolâtsiya etecek ve tarqaluvına yol bermeycek belli bir qoruv bar. Böyle imkân er bir memlekette olmalı», – dep qoştı Nabarro.
Johns Hopkins universiteti yanındaki Sistem tedqiqleri merkeziniñ malümatına köre, dünyada tasdıqlanğan COVID-19 hastalarınıñ sayısı 1,8 milliondan çoq oldı, 114 biñ kişi vefat etti. 430 527 insan tüzelip yahşı oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/08-25
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Tufan Miñnullin (25.08.1935, TASSRnıñ Kama Tamağı rayonı Olı Märätxuca awılı, / SSRB - 2.05.2012, Qazan, Tatarstan Respublikası, Rusiä Federatsiäse) — tatar dramaturg, yazuçı, şağir, cämäğat eşleklese, säyäsätçe.
Ädäbiätkä 1960 yıllar başında yumoristik xikäyälär häm keçkenä külämle säxnä äsärläre belän kilä.
1995 yıldan başlap Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı deputatı bularaq xezmät itä, çığışlarnı härdaim tatar telendä yasıy.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Köz qaras Ruhaniyat Sayasat
Qazaq tilin tehnikalıq tilge aynaldıruğa memleket tarapınan qoyılıp jatqan kedergiler jöninde
Äñgime memleket tarapınan qarjılandıratın qwrılıs jobalarınıñ (PSD) qazaq tilinde jasaluı turalı bolıp otır. Qazir onıñ barlığı tek bir tilde – orısşa jasaladı. Sebep – tapsırıs beruşi tarapınan onday talap joq. Bir qızığı, jobanı jasau üşin qajetti Qazaqstan Respublikasınıñ Qwrılıs normaları, Qwrılıs Erejeleri jäne basqa da memlekettik standarttar men tehnikalıq talaptardıñ, normativti-tehnikalıq qwjattardıñ tolıq qazaqşa nwsqası bar. Qazaq tildi injenerler men basqa da tehnikalıq mamandar jetip artıladı.
Talap bolsa, bizdikiler ağılşınşa da, qıtayşa da dayındap beretinin körip jürmiz. Mısalı, elimizdiñ batıs öñirlerinde mwnay öndiretin TŞO, NCOC, KPO siyaqtı şeteldik kompaniyalardıñ jobaları mindetti türde ağılşın tilinde jasaladı. Sebebi, olar sonday talap qoyadı. Al bizdegi qıtay kompaniyaları qwrılısqa tapsırıs bergende jobanı qıtay tiline audartudı mindetteydi. Ol da op-oñay orındalıp jür. Biraq bizdiñ memleketke nege özi qarjı bölip otırğan jobanıñ qazaqşa nwsqası kerek emes?
Qwrılısşılar tarapınan da, deputattar tarapınan da Qwrılıs jäne twrğın üy-kommunaldıq şaruaşılıq isteri komitetine eki jıldan beri üzdiksiz hattar joldanıp, talap-ötiniş qoyılıp jatsa da, Komitet şın mäninde hattarğa jauap qaytarıp qana, özin-özi aldap kelgeni anıqtaldı. Olar bergen jauabında “jobalauğa qajet otandıq SANA komp'yuterlik bağdarlamasın qazaqşalau üşin onıñ äzirleuşilerimen jwmıs jasap jatırmız” dep jazğan. Al şın mäninde, sol bağdarlama äzirleuşileri bwl swraqpen olarğa Komitetten eşkimniñ habarlaspağanın aytıp, aqırında wyat bolıp qaldı.
Qazaq tilin qwrılıstı jobalauğa kirgizeyik, tildiñ tehnikalıq äleuetin damıtayıq degen azamattar Komitetke hat jazuda, wsınıs bildirude. Komitet oğan «otpiska» jasap qana jauap berude. Solay ömir de, uaqıt ta asıqpay ötip bara jatır.
Bwl jerde bir qızığı – «Estuşi memleket» koncepciyası bwzılmay, orındalıp otır. Sebebi memleket estip otır. Ol osı hattardı oqıp otır. Odan basqa ne kerek?


text:
Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye FSB idaresiniñ taqiqat komiteti ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten cinaiy işni açtı, dep bildire akimiyet tarafdarı «Krıminform» saytı.
«Taqiqat alıp barıla», – dep bildire idareniñ matbuat hızmeti ve cinaiy iş oktâbr 22 künü açılğanını qayd etti. Maddesi bildirilmey.
«RİA Novosti» Rusiye agentligi uquq qoruyıcı organlarğa esaslanıp, saba noyabr 2 künü İslâmovnıñ şirketlerinde tintüvler keçirilgenini bildire.
FSB ve Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy resurslarında bu aqta malümat yoq.
Evel noyabr 2 künü Qırımda ATR telekanalınıñ hadimleri, İslâmovnıñ ana-babasınıñ evinde ve Moskvadaki oğlu yaşağan evinde keçirilgen tintüvler aqqında bildirilgen edi.
Media-holdingge kirgen ATR, Lâle telekanalları, «Lider FM» radiosı kibi, «Meydan» radiostantsiyası da 2015 senesi aprel 1-de işğal etilgen Qırımda yayınlavını toqtattı. İyün 17-denATR ve Lâle Kiyevden işlemege başladı, «Meydan» radiosını internetten diñlemege mümkün oldı.


text:
Qırımtatarlar taqiplerden qorqıp, Qırım işğali aqqında ne tüşüngenlerini açıq-açıq bildirmey ve yazamaylar, dep qayd etti Kavkaz, Tataristan ve Turkestan İnstitutınıñ müdiri, Qırım ve qırımtatar problemlerini ögrengen doktor Miste Hotopp-Rike Berlindeki «Quo vadis, Krim?» (Qırım, qayda ketesiñ?) halqara forumında.
Forum teşkilâtçılarınıñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, yarımadada kelgen musafirler deyler ki, al-azırda yarımadada Rusiyeniñ Qırım işğali aqqında aytmaq cinayettir, ve azatlıqtan marum qalmaq mümkün.
Bu sebepten Qırımdan kelgen forum iştirakçileri bu mevzunı diqqat ile muzakere ettiler, qıtağa köçip kelgenler ise raat-raat laf ettiler, dep tüşüneler teşkilâtçılar.
«Cesür bir qarar – qırımtatarlar aytamağan şeyler muzakere etilgen forumda iştirak etmek. Olar bunı aytsalar ve bu qayd etilse, olar evge keri qaytamazlar», – dep qayd etti Miste Hotopp-Rike.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, forum toplaşuvlarında Almaniya ilmiy-tedqiq merkezleriniñ alimleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, alman, ukrain ve Qırım devletten tış uquq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ faalleri, ekspertler iştirak ettiler. Maruza ve muzakerelerde olar yalıñız qırımtatarlarnı degil, Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada yaşağan ukrainler ve diger millet temsilcilerini qasevetlendirgen suallerge cevap tapmağa tırıştılar.
Qırımnıñ tamır halqına yapılğan basqı, söz ve numayış serbestliginiñ sıñırları aqqında aytıldı.
Kelecek sene Almaniya «Qırımtatarlarnıñ medeniyet aftasını» keçirmege planlaştıra.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Uquq qorçalayıcılar, şu cümleden halqara, maruzalarında yarımadada şimdiki akimiyet tarafından eñ büyük basqı qırımtatarlarğa yapılğanını bildireler. Qırım akimiyeti bunı red ete.


text:
Bahar mevsimi ile etrafımızı süsleyen çiçeklerin dikim zamanında köklerinde meydana gelen soğan görüntüsündeki filizler çiçek soğanlarını oluşturmaktadır. Çiçek soğanları çeşitlerinden nergis soğanı, lale soğanı , zambak soğanı , sümbül soğanı ve daha birçok türlerine fidanistanbul ile kolaylıkla ulaşabilirsiniz.
Çiçek Soğanı Çeşitleri; Nergis soğanı, Üzüm sümbülü soğanı, Queen of night lale soğanı, Agrass white lale soğanı, Nergis karışık renk soğanı, Prof. einstein nergis soğanı, Ice follies nergis soğanı, Muscari armeniacum sümbül soğanı, Royal ten lale soğanı, Glayör soğanı, Beyaz glayör soğanı, Kırmızı renkli glayör soğanı, Strong gold nergis soğanı, Vonq sarı zambak soğanı, Turuncu yıldız çiçeği soğanı, Sarı kırmızı yıldız çiçeği soğanı, Beyaz yıldız çiçeği soğanı, Pembe yıldız çiçeği soğanı, Süs yoncası soğanı, Uyku çiçeği soğanı, Party clown lale soğanı, Fastery king lale soğanı, Shirley lale soğanı, Purple rain lale soğanı, Apeldoorns elite lale soğanı, Golden ducat nergis soğanı, Beauty of parade lale soğanı, Corousel lale soğanı, Flaming flag lale soğanı, Royal virgin lale soğanı, Leen van der mark lale soğanı, Red mark lale soğanı, Pim fortuyn lale soğanı, Profunda pembe zambak soğanı, Mistress oturan lale soğanı, White elegance lale soğanı, Ollioules lale soğanı, Dow jones lale soğanı, Claudia lale soğanı, Ben van zanten lale soğanı, Şakayık soğanı, Marit lale soğanı, İris miss saigon soğanı, Süsen çiçeği soğanı, Adelante koyu pembe soğanı, Linnoncence sümbül soğanı, Marie sümbül soğanı, Aiolos sümbül soğanı, Pink pearl sümbül soğanı, Ostara sümbül soğanı, Fondant sümbül soğanı, Delft blue sümbül soğanı, City of haarlem sümbül soğanı, Blue pearl sümbül soğanı, Lucky strike sümbül soğanı, Christmas dream lale soğanı, Inzell lale soğanı, Rococo lale soğanı, Karışık renk çiğdem soğanı, Pickwick çiğdem soğanı, Remembrance çiğdem soğanı, Gander lale soğanı, Anemone mixed ithal soğanı, Golden yellow çiğdem soğanı, Ard schenk çiğdem soğanı, Sogetsu lale soğanı, Pretty love lale soğanı, Sunrise dynasty lale soğanı, Van eijk lale soğanı, Yokohama lale soğanı, Apeldoorn lale soğanı, Alaaddin lale soğanı, Dark red lale soğanı, Fancy frills lale soğanı, Lambada lale soğanı, Jan van nes lale soğanı, Corola lale soğanı, Seadov lale soğanı, Orca lale soğanı, Ters lale soğanı, Dick wilden nergis soğanı, Golden salome nergis soğanı, Blue jacket sümbül soğanı, Amethyst sümbül soğanı, Arie hoek lale soğanı, Ballerina lale soğanı, Cassini lale soğanı, Don quichotte lale soğanı, Elegant lady lale soğanı, Golden apeldoorn lale soğanı, Golden parade lale soğanı, Yalın kat frezya soğanı, Tete a tete nergis soğanı, Mount hood nergis soğanı
Müşterilerine her zaman güvenilir, hızlı ve kolay kullanım sunan fidanistanbul, müşteri memnuniyetini önemseyen, geri bildirimler doğrultusunda kendini güncelleyerek size en iyi hizmeti verecektir. Siz de çiçek soğanları çeşitlerini internet adresimizden satın alabilirsiniz.


text:
Martnıñ 29-nda İstanbulda Ukraina ve Rusiye muzakerelerinde Ukraina eyyeti Qırım ve Aqyarğa ayrı maddesi bağışlanğan añlaşmanı teklif etti. Rusiyege eki memleketniñ kelecek 15 yılğa yarımadanen bağlı fikirlerini qayd etmege teklif etile.
Ukraina tarafınıñ teklifi aqqında jurnalistlerge Ukraina prezidenti Ofisiniñ reber mesleatçısı Mıhaylo Podolâk tarif etti.
15 yıl devamında Qırım ve Aqyarnıñ statusınen bağlı müzakereler geçirmeğe teklif etemizMıhaylo Podolâk
«Qırım meselesine kelgende. Bu, Ukraina ve Rusiyeniñ fikirlerini qayd etip, 15 yıl devamında Qırım ve Aqyarnıñ statusınen bağlı eki taraflı muzakerelerni keçirmege teklif etken añlaşmanıñ ayrı maddesidir. Rusiye tarafına Ukraina ve Rusiye bu vaqıt devamında, muzakereler keçirilgende, Qırım meselesini çezmek içün arbiy ya da silâlı quvetlerni qullanmaycaq, dep ayrı maddenen teklif etemiz», – dep qayd etti o.
Podolâk, imzalamazdan evel bu añlaşma Ukraina referendumına çıqarılacaq, dep bildirdi. Vatandaşlar oña qoltutsa, ağlaşmanı kefil memleketler ve Ukraina parlamenti tasdıqlamalı.
Ukraina içün kefaletler
Ukraina muzakere gruppasınıñ azası, Sluğa narodu parlament fraktsiyasınıñ yolbaşçısı David Arahamiya añlaşma Budapeşt memorandumını tekrarlaymacaq şekilde tizilmeli, dep qayd etti. Onıñ aytqanına köre, añlaşmanı imzalaycaq Ukraina telükesizliginiñ kefil memleketleri, kerek olsa, üç kün içinde mesleat keçirip, Ukrainağa bütün kerekli yardımnı köstermege mecbur: asker, silâ, qapatılğan sema ve ilâhre. Lâkin bu kefaletler vaqtınca Rusiye işğali altındaki Qırım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarına tarqalmaycaq.
Arahamiya bildirgenine köre, Ukraina telükesizliginiñ kefilleri olaraq, ilk evelâ, BM Telükesizlik Şurasınıñ memleketlerini köre: Britaniya, Qıtay, ABD, Frenkistan, Türkiye, Almaniya, Kanada, İtaliya, Poloniya ve İsrail.
Teklifler eñ yaqın vaqıtta baqılacaq, prezidentke bildirilecek, ve kerekli cevap berilecekVladimir Medinskiy
Ukraina ile muzakerelerde Rusiye eyyetiniñ yolbaşçısı, Rusiye prezidentiniñ yardımcısı Vladimir Medinskiy Rusiye Qırım ve Aqyarnıñ diplomatik yolnen qaytarıluv imkânları ibaresinen razı degil, dep qayd etti.
«Bu teklifler eñ yaqın vaqıtta baqılacaq, prezidentke bildirilecek, ve kerekli cevap berilecek», – dedi o.
Ukraina-Rusiye añlaşmasında Qırımnıñ işğal etilgen topraq olğanı mıtlaqa qayd etilmeli – bunı jurnalistlerge Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev ayttı.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarını işğalden qurtaruv qavrayışında küç qullanıluvı yoq. Rusiye işğal etilgen topraq olğanını tanısa ve (Qırım – QA) statusı aqqında muzakereler keçirse, Rusiye onı işğal altındaki topraq olaraq tanıy demek. 1949 senesiniñ işğal etilgen topraqlar aqqında Jeneva şartnamesine köre, işğal altındaki Qırımda Ukraina qanunları olmalı», – dep qayd etti Cemilev.
Qoltutqanlar ve qarşı çıqqanlar
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Ukraina eyyetiniñ aytqanları qasevetlendirdi. Teklif etilgen muzakere müddeti – 15 yıl – tüşünilemez, dep ayta.
Qırım ve Aqyarnıñ statusı aqqında Qırım.Aqiqatqa aytqan Çubarov olarnıñ statusı Ukraina Anayasasında bar ve olar Ukrainanıñ ayırılmaz parçaları ola, dep qayd etti.
Men bunı tüşünip olamayım. Bunı vaziyet bayağı deñişti, dep saymamaq kerekRefat Çubarov
«Tüşünip baqıñız: bir aydut eviñizni zapt etti ve sekiz yıl devamında eviñizde olğanını aytmağa bermey. Ve bir kün bu aydut razı olıp aytmağa mecbur ola: «Men zapt etken eviñizniñ statusı aqqında laf ete bilemiz ve siz bunı vaziyet yahşığa deñişti, dep sayarsıñız». Men bunı tüşünip olamayım. Bunı vaziyet bayağı deñişti, dep saymamaq kerek. Aydut özüne köre çaresini tapmağa tırışa, soñra sizni boğmaq içün», – dep ayta Çubarov.
Dünya siyaseti institutınıñ müdiri Yevğen Magdanıñ fikirince, Ukraina toprağınıñ «gangrenasını ala bile», dep tüşüne. Onıñ fikirince, Ukraina tarafınıñ teklifleri neticesinde Ukraina er şey güzel olğanını köstere bile, amma asılında er şey yahşı olmaycaq.
Asılında bu Qırımdaki basqılarğa yol aça bileYevğen Magda
«Asılında bu Qırımdaki basqılarğa yol aça bile ve anda Ukraina vatandaşlığı olğan insanlarnı çıqarmağa tırışacaqlar. Muzakereler vaqtında – olarnı keçirmege imkân olsa – olar bitkende Qırımda Ukraina vatandaşları qalmaycaq. Ve Ukraina erkânına qaytuv içün rey berecek kimse olmaycaq. Rusiye ise temiz ellerini kösterip aytar: eller mında», – dep qayd etti Magda Qırım.Aqiqatqa.
Yaqın şarq tedqiqatları merkeziniñ müdiri İgor Semivolosnıñ fikirince, Rusiyede Ukraina tarafınıñ tekliflerinden memnün degiller, çünki olar istilâ neticelerini yoq ete.
«Ölgen, yaralanğanlar, tehnika, tüşken itibarları, sanktsiyalar ve Rusiyege iç siyaset buhranı ola bilecek vaziyet, – dep ayta Semivolos Qırım.Aqiqatqa. – Bu plan tek bir şartnen kerçek ola bile: Ukraina toprağı bu yıl fevralniñ 24-ne qadar olğanı kibi azat etilse. Bu ise Rusiye yeñildi, demektir».
Cenk – deñişicileri çoq olğan bir şey. Ukraina akimiyeti bugünniñ tarafsız kerçegine esaslana.
Cenk – deñişicileri çoq olğan bir şey. Ukraina akimiyeti bugünniñ tarafsız kerçegine esaslanaİgor Semivolos
Ekspertniñ fikirince, siyasiy ceetten Ukrainanıñ fikirleri deñişmedi, çünki bundan evel de Qırımnı tek siyasiy-diplomatik yolnen qaytarmağa azır edi, Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımağa ise planlaştırmay.
Semivolos vaziyetni dinamikada baqmağa teklif etip, taraflarnıñ teklifleri cenk muvafaqiyetlerine köre deñişecek, dep qayd ete. Ukraina muvafaqiyetli olsa, muzakereler de deñişecek.
«Cenk kete. Cenk – deñişicileri çoq olğan bir şey. Ukraina akimiyeti bugünniñ tarafsız kerçegine esaslana. Soñra aytacaqları o vaqıt olacaq vaziyetke bağlı, – dep qayd ete Semivolos. – Şunıñ içün bu kerçekniñ Ukraina akimiyeti içün yahşı olması içün elimizden kelgenini yapmalımız, Ukraina akimiyetiniñ sesi daa talapkârdır. O qadar».
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtında Qırımnıñ qıtaiy Ukraindan energetik teminleviniñ toqtatılması boyunca qasevet bildirile, «yarımada energetik teminleviniñ ğayrıdan tiklenecegine» ve Herson vilâyetinde elektrik yolaqlarınıñ bozuluvı sebepleriniñ taqiqatına ümüt besleyler.
Bu aqta dekabr 11 künü New-Yorkta Ukraina vaziyetine bağışlanğan BMT Havfsızlıq şurasınıñ toplaşuvında BMT baş kâtibiniñ birinci muavini Jan Eliasson bildirdi.
«Herson vilâyetinde energetik tiremeleri bozuldı, neticede Qırım elektrik teminlevinden marum qaldı. Ümüt etem ki, elektrik energiyasınıñ berilmesi tam tiklenir ve vaqianıñ taqiqatı keçirilir»,– dedi Eliasson.
Cuma künü, dekabr 11-de, New-Yorkta Ukraina vaziyetine bağışlanğan BMT Havfsızlıq şurasınıñ toplaşuvı keçti. Esas sualleriniñ sırasında Ukraina şarqında Minsk añlaşmalarınıñ bozuluvı ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım vaziyeti edi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mart 3 künü Vinnitsa vilâyetiniñ Apelâtsiya mahkemesi, devlet sıñırını qanunsız şekilde keçmesini teşkil etkeni boyunca qabaatlanğan ve 7 yıl apis cezasını alğan Qırımlı Ridvan Abilevniñ şikâyet arizasını baqıp başladı. Bunı Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Abilevniñ advokatı Vladimir Sauşkin bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Apelâtsıya mahkemesiniñ birinci toplaşuvında qorçalağan taraf esas şaatnıñ ifadesiniñ kopiyasını talap etti.
Advokat, onıñ muşterisi tevfiqhaneden ketirilgeni ve mahkeme toplaşuvında bulunğanını qayd etti. Nevbetteki mahkeme toplaşuvı mart 20 kününe tainlendi.
UTH «Qırım» göñüller ordusınıñ sabıq askeri 30 yaşındaki Abilevni, Ukraina devlet sıñırından qanunsız ecnebiylerni keçirgeninde qabaatladı. Mahkeme qararı alınmağanına qadar Abilev 121 bi grivna pey bermeknen azatlıqta edi. Abilevniñ cenk iştirakçısı unvanı yoq, o Donetsk vilâyeti topraqlarında terroristlerge qarşı küreşte iştirak etkeni belli.
Qırımtatarlarnıñ teşkil etkeni «Qırım» göñüller batalyonı, Şarqiy Ukrainada 2014-2015 seneleri cenkte iştirak ete edi, soñra o dağıtılğan edi.


text:
Fevralniñ 12-nde Kefe şeer mahkemesinde separatizmde qabaatlanğan qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ işi boyunca mahkeme otırışuvı keçe. Bu aqta Facebookta «Qırım birdemligi» haber etmekte.
«Mahkeme materiallarnı ekspertlerge teslim etti. Olar materiallarnen tanışalar», – denilmekte haberde.
Yanvarniñ 22-nde keçken evelki mahkemede qabaatlayıcı tarafnıñ şaatı olaraq FSB Qırım idaresiniñ tehnik mutehassısı Aleksandr Vişnya sorğulanğan edi.
Ondan da ğayrı mahkemede imaye terafıñ şaatları olaraq: Kadırovqa musbet hasiyetname bergenlar arasında onen beraber Ukraina MVD organları çalışqan zenaatdaşı, şeer poliklinikasınıñ hadimi ve tanışları da sorğulandı.
Eki şaat mahkemede iştirak etip olamadı: biri - sağlığı sebebinden Kadırovnıñ aqrabası Ravi Abibulayev, digeri ise, «istiqrarsız bir regionda uzun müddetli iş seyahatı» sebebinden kelip olamağan FSB hadimi Miroşniçenko. Abibulayevniñ kösterişlerini mahkemeci oqup berdi, Miroşniçenkonıñ iş seyahatından qaytmasını beklenecek.
2016 senesi oktâbrniñ 5-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege kelip, onıñ bilgisayar ve telefon tutıp alğan ediler. Kadırov Rusiye sıñırlarını tanımayuv ve «Asker» vatandaşlar birleşmesine qol tutuvda qabaatanğan edi.
2016 senesi kktâbrniñ 11-nde Kadırovğa qarşı separatizmde qabaatlav esasında cinaiy iş açıldı. 2017 senesi aprel ayında rusiyeli maddiy monitoring hızmeti Kadırovnı ekstremist ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov cinaiy işni – onıñ cemaat faali sıfatındaki noqta-i nazarı ve uquqimaye faaliyetine qarşı mahsus hızmetler tarafından berilgen provokatsion cevap olğanını iddia ete.


text:
Yanğından zarar körgen Notre-Dame de Paris kilsesiniñ yañıdan quruluvına aman-aman milliard dollar toplandı, dep bildirdi aprelniñ 17-nde prezidentniñ medeniy miras meseleleri elçisi Stefan Bern.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda kilseniñ yañıdan quruluvına 880 mln euro (995 mln dollar) berildi. Sermiyanı milliarder iş adamları (hususan Apple, L'Oreal, Chanel, Dior vekilleri) ve Frenkistanda ve bütün dünyada yaşağan adiy insanlar bere, dep yaza AP agentligi.
Notre-Dame de Paris kilsesinde aprelniñ 15-nde aqşam üstü yanğın çıqtı ve doquz saat devam etti. İlk malümatqa köre, yanğın sebebi tamir işleri oldı. Yanğın neticesinde kilseniñ kulâsı ve damı tüşti. Yanğıncılar tarihiy binanıñ qafesini saqlap oldı.
Frenkistan prezidenti Emmanuel Makron kilse beş yıl içinde ğayrıdan tiklenecek, dep vade etti. O, qurtarıcılar kilse divarlarınıñ yıqılmasına yol bermedi, dep bildirdi.


text:
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala qırımlılar içün video muracaatını çıqarıp, olardan karantin vaqtında evde qalmalarını ve onıñ esas şartlarına riayet etmelerini istedi.
«Şimdi epimizniñ karantin şartlarına riayet etmemizni isteyim. Menim içün bu – kerekli yerde maska taqmaqtır. Tınçlıqnı saqlap qalıñız, amma bu sanitar normalarğa riayet etiñiz, rica etem. Böyle yanaşmañıznı isteyim, çünki epimiz bir taqımmız», – dedi Jamala.
Yırcı, bütün dünya aynı vaziyetke oğrağanını hatırlatıp, tınçlıqnı saqlap qalmağa, amma sanitar normalarını unutmayıp, sıq-sıq ellerni sabunnen yuvmağa çağırdı.
«Sizni sevem, qol tutam, er daim yanıñızdam, siziñ içün yırlayım», – dep qayd etti o.
Martnıñ 24-nde Jamala karantin şaraitlerinde online kontsertini ötkerdi.
Aqyarda ilk beş koronavirus hastası qayd etildi, dep bildire martnıñ 27-nde Aqyarnıñ Rusiye ükümeti reisiniñ vazifelerini vaqtınca eda etken Mihail Razvojayev.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayanıñ bildirgenine köre, Qırımda martnıñ 27-nde saba yedi yañı koronavirus hastası qayd etildi. Böylece hastalanğanlarnıñ sayısı 14 oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit – «Yedinaya Rossiya» Rusiye firqasınıñ Qırımdaki bölügi «Qırım devlet şurasına» sentâbr 14 künü ötkerilecek saylavlarda iştirak etecek iştirakçiler cedvelini teşkil etti. Evelden añlaşığanı kibi, cedvelniñ başında cumhuriyetniñ eñ körümli şahsları «baş nazir» Sergey Aksönov ve «spiker» Vladimir Konstantinov bulunalar. Meclis azası Remzi İlyasovnıñ soy adını cedvelde körmek iç beklenilmegen al oldı. Belli ki, evelden o Qırım Yuqarı Şurasına Ukrainanıñ «Narodnıy Ruh» firqası adından saylanğan edi. Mütehassıslarnıñ fikirince, «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ saylav cedveli «akimiyetke» kelişken şahıslardan ibaret oldı. Nezaretçiler qayd etkeni kibi, saylavlardan soñ, «Yedinaya Rossiya» «devlet şurasında» öz başına ekseriyetni teşkil ete bile.
Bazar ertesi künü, iyülniñ 7-nde «Yedinaya Rossiya» Qırım bölüginiñ konferentsiyası neticelerine köre, cumhuriyet ve bir mandatlı saylav bölüklerii boyunca namzetler belgilendi. Birinci yerni «cumhuriyet yolbaşçısı» Sergey Aksönov aldı. Ondan soñ, «spiker» Vladimir Konstantinov, onıñ muavini Remzi İlyasov, Qırımdan Rusiye Federatsiyası Federal toplaşuvı Federal şurası azası Sergey Tsekov ve «spiker muavini» Konstantin Baharev kete.
Saylav cedveliniñ taliline binaen, Aksönov ve Konstantinovğa yaqın olğan şahıslar cedvelde, saylavlardan keçe bilecek yerlerni aldılar. Böyleliknen, 6-ncı yerde Ukrainada yasaqlanğan ve Aksönovnıñ reberliginde çalışqan «Russkoye Yedinstvo» teşkilâtınıñ reberi Andrey Kozenko buluna. 7-nci yerde «Devlet Şurasınıñ» deputatı, «Konsol» Gimnaziya-mektep-bala bağçası»nıñ müdiri Larisa Georgiadi müdiri buluna. Belli ki, oquv-terbiyeviy kompleksniñ teşkilâtçısı olaraq Konstantinov sayıla. 8-nci yerni Aqmescit şeer şurası, «Russkoye yedinstvo» teşkilâtınıñ azası Vladimir Bobkov aldı. 9-nci yerde evelden, «Konsol LTD» şirketinde reberlerden biri olğan, şimdi ise, «Devlet Şurası» reisi İdare hızmetiniñ reberi Oksana Sergiyenko buluna,10-nci yerni Aksönov apayınıñ tatası kibi bilingen Yevgeniya Dobrınâ aldı.
Cedvelniñ ekinci onluqnı Konstantinovğa yaqın olğan «içtimaiy meseleler, sağlıq saqlav ve veteranlarnıñ işleri boyunca» komitetniñ reisi Pötr Zaporojets aça. Soñra, iş adamı, devlet şurası deputatı Sergey Borodkin kete, (fraktsiya «Russkoye yedinstvo»), ondan soñ, Devlet şurasınıñ deputatı, «SK «Komfort» şirketiniñ reberi («Konsolge» kirgen) Galina Konovalenko, «Krımskaya roza» şirketiniñ müdiri Nikolay Vısotskiy, «devlet şurasınıñ» deputatı, NAPKS universitetniñ rektorı Sergey Fedorkin kete.
Vasiliy Cartı zamanıda kelgen ve «iqtisadiy, bücet-maliye, yatırım siyaseti» devlet şurası komissiyasınıñ reberi Vitaliy Nahlupin 16-nci yerni aldı. Ondan soñ, deputat, PAO «Krımgazstroy» şirketiniñ reisi Petr Zaytsev, çoq belli olmağan Anatoliy Azardoviç, «spiker» mesleatçısı, deputat Lentun Bezaziyev ve «Russkoye yedinstvo» Saq rayon firqasınıñ reisi Stanislav Matveyev buluna.
Cedvelniñ 3-nci onluqta iş-adamları ve memurlar yerleştiler. 21-nci yerde sabıq deputat Vladimir Rıjko buluna. 22-nci yerde – «Slava i volâ» qazaqlar teşkilâtınıñ reisi Aleksandr Paloçkin. Soñra, «sanator-kurort kompleksi ve turizm boyunca» daimiy komissiyanıñ reberi Aleksey Çernâk kete, o 2010 senesi Konstantinovnıñ mesleatçısı oldı, Qırım Rus cemiyetiniñ azası (reisleri – Tsekov ve Aksönov) Aqmescit şeer şurasınıñ sabıq deputatı Natalya Lantuh kete, o, 2009 senesi sabıq şeer yolbaşçısı Gennadiy Babenkonıñ başında yımırta parlağan edi, «Avtodel» şirketi müdirlerden biri Mihail Smolânov; Qırım Rus cemiyeti azası Larisa Çulkova; Aqmescit şeer şurasınıñ sabıq deputatı, «Çernomor» şirketiniñ reisi İvan Lutsenko; Bağçasaray rayon şurasınıñ azası Olga Vinogradova; Lev Mirimskiyniñ meslekdeşi, deputat Svetlana Savçenko; «Korporatsiya FM» şirketiniñ yolbaşçısı, deputat Frunze Mardoyan buluna.
Majoritar bölüklerinde namzetlerni tamam şu printsip boyunca saylav aldılar. Em de, Qırım «akimiyetine» yaqın olğan şahıslardan ğayrı endi saylavlarda Regionlar Firqası bayrağı astında ğalebe qazanğan, qasaba ve şeerlerde itibarlı adamlarnı seçtiler.
Olarnıñ arasında Şmelkov (Or qapu okrugı), Nikolay Yüryeviç, Viktor Şapovalenko (ekisii de – Canköy okrugı), Nina Permâkova (Kezlev okrugı), Valeriy Grineviç (Saq okrugı), Aleksandr Kotovskiy (Kerçniñ Arşintsevskiy okrugı), Yevgeniy Mihaylov (Kefe okrugı), Dmitriy Rogaçev (Bağçasaray okrugı), İgor Lukaşev (Seitler-islâm Terek okrugı), Vladimir Klıçnikov (Aqmescitniñ merkeziy okrugı), İgor Arjantsev (Aqmescitniñ Moskva okrugı), ve «naqliye naziri» Yuriy Şevçenko (Lenin okrugı), «Skvortsovo» şirketiniñ müdiri Vitaliy Polişçuk (Sarabuz qasabı), Mamut Sultannıñ reberi İgor Budanov (Mamut Sultan okrugı), Aksönovnıñ babası Valeriy Aksönov (Aqmescitniñ demir yol bölügi) ve Aqmescitniñ Kiyev rayon şurasınıñ Natalya Malenkonı qayd etmek mümkün (Aqmescitniñ Tavriya vilâyeti).
Daimiy ekseriyet
Siyasetşınas Sergey Köstinskiyniñ fikirince, «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ saylav cedvelini em Rusiyege, em de Qırım akimiyetine kelişken adamlardan teşkil etildi. «Bu patrono-kliyentalizm idaresiniñ misali –qırımlı siyasetçilerden er biri artından «işançlı» ve tabi olğan adamlarnı alıp kete, – dedi Köstinskiy Qırım.Aqiqatqa. – Namzetler arasında ciddiy mütehaasıslar da bar. Amma, olar tolusınen boysınıvnı talap etken sistemağa qarşı küreşe bileceklermi?»
«İçtimaiy taqiqalar institutı» Qırım cemaat teşkilâtınıñ reberi, siyasetşınas Yusuf Kürkçiniñ fikirince, Aksönov ve konstantinov eki türlü siyasiy küçniñ saylav cedvelinden ketmek kerek ediler. «Olarnıñ planları soñki daqiqası deñişti, - dedi siyasetşınas, Qırım.Aqiqatqa. – Aksönov ve Konstantinov bir cedvelge kirgenileri, «Yedinaya Rossiya» Devlet Şurasında daimiy ekseriyetni toplağanını bildire». Kürkçiniñ fikirince, «Yedinaya Rossiya» nevbetteki çağıruvda 75 deputatlıq yerinden 45-50 alır.
Qırımlı siyasetşınas Alime Apselâmova tamam bu kibi fikirde. Onıñ fikirince, elitanıñ teşkil etilüvi ğayet farqlı ola bile, amma bu sefer er şey endi belli usullar vastasınen yapıla. Qırım.Aqiqatnen subetleşkende o şunı bildirdi: «Er türlü elita akimetni eldeetmege istey. Bunıñ içün akimiyetniñ er basamağını toldurıp, öz adamlarnı qoymaq kerek. Er kes cemiyetniñ destegini istep, onıñ yerine meselelerni çezmege vade eteler». Siyasetşınasınıñ aytqanına köre, vaziyet deñişmese, «nefaqacılarnen ayın –oyunlar alıp barılğanı ve muhalifetniñ olmaması taqdirde», «Yedinaya Rossiyanıñ» saylavlarda reylerniñ 40-60%-nı almağa imkânı bar.
Şu firqanıñ terkibindeki, üçünci yerde Remzi İlyasovnıñ bulunması bir qaç sebep ile añlatıla. «O – Meclis ve qırımtatarlarnıñ vekili olıp, yüksek derecede memur sayıla, onıñ bulunuvı milletlerara barışıqnı ve etnik menfaatlarnıñ saqlap qalmasını numayış ete. Bundan da ğayrı, milletniñ bölünüvine ve qırımtatarlarnıñ uzaqlaşmasına sebepçi ola», – dey Apselâmova.
Kürkçi añlatqanı kibi, «Bu, küçniñ numayışı: Rusiyege qol tutqanlar er şeyni alacaqlar, başqa fikirde olğanlarnı ise, Cemilev ve Çubarov oğrağan cezalarğa oğratacaqlar».
Belli ki, Ukraina halq vekili Mustafa Cemilevge ve Meclis reisi Refat Çubarovğa Qırmğa 5 yıl içinde kelmege yasaq ettiler.


text:
Qırımnıñ bir sıra şeerinde cemaat naqliyatındaki yol fiyatı masraflarğa uymay ve arttırılmalı, dep bildirdi Devlet fiyat komitetiniñ vekilleri Rusiye kontrolindeki «Qırımnıñ cemaat palatası ile keçirgen» toplaşuvında.
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ saytında haber etilgenine köre, talil neticesinde Keriç, Aluşta, Aqmescit, Canköy, Kefe, Yalta ve Kezlevde 17 ruble, Saq, Sudaq ve Bağçasarayda 15 ruble olaraq fiyat belgilendi.
Al-azırda Aqmescitte avtobusta yol fiyatı 13 ruble ola. Yaltada – marşrut taksilerinde 13 ruble ve trolleybuslarda 14 ruble. Keriçte marşrut taksilerinde 13 ruble, avtobus ve tramvayda – 15 ruble.
Devlet fiyat komiteti bildirgenine köre, «Qırım cemaat palatasınıñ» azaları «taşıyıcılar şartlarğa uyıp, şeer ve şeer civarı avtobuslarınıñ areketi cedveline riayet etse, fiyat arttırıluvına qoltuttı».
Qırımnıñ bir sıra şeerinde cemaat naqliyatındaki yol fiyatı 2019 senesi yanvarniñ 1-nde arttırılğan edi.
2018 senesiniñ soñunda Rusiye kontrolindeki Qırım parlamentiniñ deputatları şeer ve şeer civarındaki naqliyatqa biletsiz minüv içün para cezasını beş qat arttırdı.
Qırımda 2019 senesi yanvar ayında azıq malları 1,4%-ğa paalılaştı, azıq olmağan mallar ise 0,3%-ğa, paralı hızmetlerniñ fiyatları 1,3%-ğa arttı. Krımstat malümatına köre, eñ çoq sebze, qartop, çay, qave, kakao, tatlı, un paalılaştı.


text:
«Strelkovaya» ve «narazılıq meydanı»nıñ qırımtatar faali Fazıl İbraimov, rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri dekabrniñ 6-nda onıñ evine işlâmnen bağlı edebiyat ve topraq damartılarında öz evini qurğanlarnıñ imayecilerinen bağlı vesiqalarnı tutıp almaq maqsadınen kelgenleri aqqında ayta.
Bu aqta o tintüv keçken soñ, «Qırım birdemligi» teşkil etken Facebook vastasınen qurulğan bağ esnasında ikâye etip berdi.
«Bir zamanlarda menim, şimdi tükânda turğan PMR markalı pıştavım bar edi. Olar ondan qalğan qurşunlarnı tutıp aldı. Aslında silâ degil de, işlâmnen bağlı edebiyat ve alâ daa bir çoq meselesi çezilmey qalğan ve «narazılıq meydanı»nda iştirak etken şahıslarnıñ vesiqalarını qıdıra ediler», – dep ikaye etti İbraimov.
O, küç idaresiniñ hadimleri «narazılıq meydanı» ve «Strelkovaya»nen bağlı vesiqalarnı alıp ketkenlerini ayttı. İbraimov tintüv protokolını imzalağanı qayd ete.
Onıñ sözlerine köre, küç idaresiniñ hadimleri onı ilâve soravğa çağıracaqlarını aytqan eken.
Tintüv esnasında İbraimovnıñ 85 yaşındaki soyu yaramağan. Oña dep, «tez yardım» maşınası çağırılğan.
Rusiye küç idaresi bu hususnen bağlı iç bir izaat bermey.
Qırımlı avokat Mambetov dekabrniñ 6-nda Aqmescitte «narazılıq meydanı»nıñ faali Fazıl İbraimovnıñ evinde tüntüv keçirilgeni aqqında дekaбpя haber etken edi.
Fazıl İbraimov «Strelkovaya» yerli «narazılıq meydanı»nıñ faali sayıla.
İbraimov «Krımskaya roza» mesken massivi qurulışınen bağlı cemaat deñlevlerinde çıqış yapmağa istey. Ancaq, Rusiye nezaretindeki Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev oña söz aqqı bermeyip, politsiyağa faalniñ zaldan çıqarılmasını rica ete. Ufaq bir dava çıqa ve bundan soñ İbraimov «politsiyanıñ qanuniy talabına riyayet etmemekte» qabaatlana.
Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi bu yıl avgust ayında 62-yaşındaki İbraimovnı 5 künlük apiske qapağan edi.
Tevqif etilüvnen bağlı tavsilâtlı malümatnı Qırım.Aqiqat materiallarında tapıp oquybilesiñiz.
Advokat Mambetovnıñ malümatına köre, 2017 senesi oktâbr ayında, Rusiye küç idaresiniñ hadimleri yañlışlıqnen «narazılıq meydanı»nıñ 62-yaşındaki faali Fazıl İbraimovnıñ oğlu Enverniñ evinde tüntüv keçirgen ediler.
«Krımskaya roza» yañı mesken massivi Aqmescitniñ şimaliy-şarqiy tarafında qurulması planlaştırıla. Onıñ qurulışını «Monolit» qurucılıq şirketi tanıtqan edi. Qurucı vaad etkenine köre, yañı rayonda 9 biñ kvartira qurulacaq eken. Bu yerde çoq yıllar devamında yaşap kelgen insanlar evlerni yıqmaq niyetindeler. Ekspertler aytqanına köre, «Krımskaya roza» mikrorayonıñ proyekti yanlış yapılğan eken.


text:
Bügin, 10 qañtar Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ şeşimimen jalpıwlttıq aza twtu küni etip belgilendi. Bwdan bwrın Aqorda eldegi ereuilder..
Jañaözende bastalğan narazılıq Aqtau qalasında jalğasqan edi. Bügin Atırauda «Teñiz» mwnayşıları, Sarışağan men Qalamqas mwnay-gaz ken orını jwmısşıla..
Jañaözendegi narazılıq bügin üşinşi künge wlastı. Oblıs ortalığı Aqtau men Jañaözen qalasınıñ ortalıq alañdarında narazılıq kün-tün demey jalğasuda. D..
Almatı oblısınıñ äkimi bolıp Qanat Bozımbaev tağayındaldı. Bwl turalı Aqordanıñ resmi saytı mälimdedi. Almatı oblısınıñ jaña äkimi bügin oblıstıq mas..
Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev ükimet basşısı jäne WQK jetekşileri Auğanstan mäselesine qatıstı şwğıl jiınadı. Otırısta Auğanstandağı jağday..


text:
Abaydıñ eki äyelinen on bala – jeti wl, üş qız bolğan. Bäybişesi (Alşınbay bidiñ nemere qızı) Dildädan: twñğışı Aqılbay 1861 jılı tuğan. Aqılbaydan: Ä..
Qırğız Prezidenti Almazbek Atambaev jañartılğan koncstuciyağa qol qoydı. Bwl konsituciya ötken jıldıñ 11 jeltoqsanında referendum ötkizilgennen keyin ..
Qañtardıñ 27 jwldızı Qazaqstan Respublikası prem'er-ministriniñ orınbasarı Imanğali Tasmağambetov Almatı qalasında Alaş qayratkeri, ğwlama ğalım Ahmet..
Mwstafa Öztürik — şığıs jekpe-jek önerin jetik meñgergen jay ğana sportşı emes. Ol twmandı, qarabarqın älemge jiberilgen jarıq jwldız sekildi edi. Ol ..
Alaşqa alğaş astana bolğan Qızılordadan Auğanğa odan täjik jerin basıp Iranda twraqtağan qandastarımızdıñ qazirgi mekeni – Daniya eli. Daniyadağı qan..


text:
Kyivde oktâbrniñ 29-nda Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ babaları ğayıp olğan ya da Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan balalarnıñ ikâyeler cıyıntığı taqdim etildi. «Babam – qaramandır» adlı buklet inglizce Qırımtatar resurs merkezi ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yardımı ile neşir etildi.
Qırımtatar resurs merkeziniñ yolbaşçısı Eskender Bariyevniñ aytqanına köre, «Babam – qaramandır» yarışı 2017 senesi Qırımda keçirildi. İşbu yarış çerçivesinde balalar tarafından yazılğan inşalar ingliz tiline tercime etildi ve neşirge azırlanıldı.
«Yüzden ziyade bala Qırımnı zapt etken memleketniñ repressiya qurbanı ola. Balalar raatsız, biz olarğa qoltutmaq kerekmiz», – dedi Eskender Bariyev.
Bariyevniñ qayd etkenine köre, cıyıntıqnı italyan tiline çevirip, Qırımda böyle yarışlarnıñ keçirilmesini devam ettirmege planlaştıralar.
«Bizim balalar» hayriye vaqfınıñ malümatına köre, 100-den ziyade qırımtatar balası babasınıñ vasiyligini körmey, babaları siyasiy sebeplerden apiske alınğan edi.
Aq qorçalayıcılarnıñ qayd etkenine köre, 60-tan ziyade Ukraina vatandaşı Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum qaldı. Ukraina Tış işler nazirligi anda tutulğan ukrainalılarnı azat etmek talabınen Rusiyege 300-ge yaqın narazılıq notasını yollağan edi.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bügin Astana qalasında jetinşi retki Süriya kelissözi bastaladı. Kelissöz eki künge sozıladı. Jeksenbi küni Astanağa är elden delegaciyalar kele basta..
AQŞ qarulı küşteriniñ mälimetine qarağanda, kelesi ayda Qwrama Ştattıñ teñiz äskeri küşteri üş birdey wşaq tasımaldauşı aviamatkasın Aziya-Tınıq mwhit..
Är minut, är sağat, är kün sayın elimizde, älemde halıqtı eleñ etkizer mañızdı jañalıqtar boladı. Al onıñ biri közge ilinse, endi biri nazardan tıs qa..
Özbekstan men Türkiya birlesip brondalğan avtokölikter qwrastırmaq – dep habarlaydı Anadolu aqparat agenttigi. Jaqında özbekstandıq «UzAuto» kompaniya..
Qazirgi uaqıtta eşkim bireuge aqıl nemese sın aytudı qalamaydı. Tek özi qalıptastırğan keñistikte ömir sürudi qalaydı. Alayda tek olay ömir süre ber..


text:
Bügin Almatı qalasındağı «Qazaqstan» qonaq üyinde bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp ündeu jasap jatqan twsta «Oyan, Qazaqstan» q..
26 tamız. Almatı. 6 aydan beri qamaudağı sayasatker, tirkelmegen "Demokratiyalıq partiyanıñ" jetekşisi Janbolat Mamayğa qarsı SI-18 mekemesindegi terg..
Jurnalist äri azamattıq belsendiler Äsem Jäpişeva men Bella Orınbet qañtar oqiğasında qaza tapqandardıñ atı-jönin jariyalaudı talap etip, peticiya wyı..
Qazaq halqı men qazaqstandıqtarğa! Qazaqstan Respublikasınıñ prezidenti Q.-J.K. Toqaevqa BWW, OBSE, Evroparlament, AQŞ Kongressi, Älemdik bank, Gaaga ..
Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev mırzağa Qazaqstan Respublikasınıñ prem'er-ministri Älihan Smaylov mırzağa Aqparat jäne qoğamd..


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/06-13
Ceyms Klerk Makswell (inglizçä James Clerk Maxwell; 1831-1879, Kembric, Angliä) - Böyekbritaniä fizigı, matematigı, mexanigı. Şotland millätle.
Makswell klassik elektrodinamika, gazlarnıñ kinetik teoriäse nigezlären sala, termodinamikağa häm molekulalar fizikasına zur öleş kertä. Tösle fotografiä mäsläkläreneñ avtorı.
Makswellnıñ iñ zur açışı - üzgärüçän elektromagnitik qırda taypılma ağım buluı turındağı farazı häm şul faraznı isbatlawı.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
İsmail Otar 28 Ekim 2005’de Vefat Ettı
İsmail Otar (1911 – 2005) – belli Türkiyedeki qırımtatar milliy areket erbabı.
İsmail Otar 1911-de Bursada dünyağa keldi. Babası Ali Otar 1880-de Bağçasaray civarında Otarköyde doğğan edi. Anası Emine Otar Bağçasaraylı olğan ve 1880-de Aqmescitke köçken Mustafanıñ qızı olıp 1890-da Aqmescitte dünyağa kelgen edi.
İlk mektepni Bursada oquğan Otar 1935 senesinde İstanbulda Yüksek İqtisat ve Ticaret Mektebinden diplom aldı. Masebecilik ve masebe uzmanlığı yaptı, mesleki bazı eserler ve pek çoq maqale yazdı.
İsmail Otar Qırım Milliy Davasınıñ muaceretteki eñ müim adamlarından birevi edi. Qırım Milliy Davasında yetişmesinde Cafer Seydamet Qırımerniñ tesiri oldı.
Emel ve Qırım mecmualarında pek çoq maqalesi çıqqan Otar, Bekir Sıdqiy Çoban-zade aqqında bir kitap yazdı. “Çarlıq Akimiyetinde Qırım Faciası” (Dr. Amet Özenbaşlı) ve “Tevarih-i Tatar Han” (Kefeli İbraim Efendi) kibi qıymetli eserlerni Türk tiline tercime etti.
Şübesiz, şiirleri arasında Çibörek isimli eseri halq tarafından eñ çoq begenilgen ve meşurdır. “Emel Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıma Vakfı”nıñ da temelci azası olğan İsmail Otar ilerlegen yaşına rağmen ğayretle eser bermege devam ete ve tırışıvnıñ sürdüre ekende 2005 senesinde vefat etti. Arqasında qırımtatarlarnen alâqalı çoq keniş bir arhiv taşladı.
Vikipedi


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesinde iyün 20-de ekstremizmde qabaatlanğan İsmail Ramazanov, Ukraina vatandaşı olğanını, ve oña berilgen Rusiye pasportını tanımağanını ilân etti. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Ramazanov munaqaşalar esnasında: «Rusiye pasportını maña, olıp keçken vaqia aldında qarşı-qarşığa qoyup, berdiler. Bu vesiqada bir sıra hatalar yapıldı, ve men onı tanımayım. Mende Ukraina vatandaşlığı olğnanı ile ğurur duyam. Maña bu devlet pek çoq şey berdi, tasil berdi, ev berdi. Şimdi ise dört yıl keçer keçmez diger bir ülke meni azatlıqtan marum ete», – dedi
O, tahqiqatçınıñ vatandaşlığını, tahqiqat izolâtorında tutuluv şeklindeki sıñırlav tedbiriniñ uzatılması içün bir manaçıq olaraq qullanğanını, lâkin aynı zamanda Ukraina devlet organları tarafından berilgen bütün vesiqalarını tutıp alğanını ilâve etti.
Bu mevzuğa dair: Ramazanovnıñ işi: «ekspertiza» ve şübheli şaatlar
Ramazanov: «Tahqiqat, menim diger devletniñ territoriyasına qaça bilecegimni ayta, lâkin Qırım – menim vatanımdır, mende başqası yoq. Mende bir yerge ketmek niyetim yoq, özümni qabaatsız sayam ve bunı advokatımnıñ yardımınen bütün qanuniy usullardan faydalanıp isbatlaycam», – dep yekün çekti.
Qırımtatar, özüne bildirilgen qabaatlarğa «quru laf» dep, olarnı uquqqoruyıcı organlar tarafından milliy ve diniy alâmetke köre yapılğan taqipler sayğanını dedi.
İyün 20-de mahkeme, ekstremizmniñ propagandasından şübheli sayılğan Ramazanovnıñ tevqifini uzattı.
İsmail Ramazanov, yanvar 23-te Rusiye telükesizlik hadimleri Novıy Mirdeki evini tintken soñ ekstremizmniñ propagandasında qabaatlanğan edi. Daa soñra mahkeme, şübheli tanılğanı bildirilgen şahısnı tevqif etti.
Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komitetinde, internet rediosı vastasınen ekstremistik materiallarnıñ tarqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı tergevciler tarafından cinaiy işniñ açılğanını bildirdiler.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
ŞIIR DERTI TATARLIQTA
ŞIIR DERTI TATARLIQTA
Güner Akmolla
O bızım uzun, genış amma yuksek dünyamızda
Cayılğan halqımız bar Tuna boyından Ural dağlarında!
Adaştı adımlarım, şuqurğa tuşermen dep qorqtım
Er şuqur bır gazinın mezarı dep cüregıme saqladım…
—–
Dobruca’da Necıp’nın şeyitlıgını aytqanlar boldı
Şeyitlerın dağ üstınde Çelebi Cihan’ın şiirı tabıldı;
“Saulıqman qal Tatarlıq” yaşap kelıp audarıldı”
“Er nefeste” sonqı kıbı “Tatar” degen qol uzandı!
*****
Uzun, genış,yuksek sıra bin doquz yuz otuz sekızde
Caş tatarlar bılgı sayıbı qurşunğa atıldı cau elınde!
Em cıladıq em toplaştıq şo talinın camanında
Adımlarım yazıp oquy şiirlernı mezarların carığında!
9 Ocaq 2021


text:
Avgust 25-ten itibaren Rusiye internet qullanıcıları «Vikipediya» online entsiklopediyasını açamazlar. Bunı qullanıcılar içtimaiy ağlarda bildireler, «Rus Vikipediyası» da bunı Twitterde tasdıqladı.
«Umumen vaziyet añlaşıla: qullanıcılarnıñ çoqusı sabağa qadar tolu versiyanı açamaz. Mobil versiyası çalışmağa devam ete, onıñ IP-adresi başqa», – dep yazdılar gece «Vikipediya» muarrirleri.
Malüm olğanı kibi, «Roskomnadzor» devlet organı bağ operatorlarına muracaatta bulunıp, rus tilli «Vikipediyada» narkotik ile bağlı malümatı olğan saifeni blok etmege talap etti.
«Vikipediyada» bildirgenlerine köre, malümatnı berüv protokolınıñ hususiyetlerine köre nezaret organınıñ qararı resursnıñ bütünley blok etilmesiniñ sebebi ola bile.
Avgust 20-de Roskomnadzor entsiklopediyada «Çaras» narkotik qarışması aqqında maqaleni silmege talap etti, çünki Astrahan vilâyetiniñ mahkemesi bu malümatnı yasaq etti. Entsiklopediya reberligi maqale ilmiy tilde yazılğanına esaslanıp, mezkür qararnı yerine ketirmedi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları noyabrniñ 24-nde Latviya prezidenti Raymonds Veyonis ile körüşip, işğal etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını tarif etti. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov Facebookta bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinleri İlmi Ümerov ve Ahtem Çiygoznen beraber Latviya Cumhuriyetiniñ Prezidenti ile vaqtınca işğal etilgen Qırımda insan aqları meselesini laf etip, işğalcilerniñ qırımtatarlarğa ve etnik ukrainlerge qarşı yapqan repressiyalarğa ayrı diqqat ayırdıq», – dep yazdı o.
Meclis reberleri Latviya prezidentine Ukraina devleti erkânında qırımtatar milliy-territorial muhtariyetini qurmaq maqsadınen Qırımnıñ siyasiy-uquqiy statusını deñiştirmek içün yapılğan iş aqqında da malümat bergenler.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, tahminen 60 Ukraina vatandaşı Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum etildi. Ukraina Tış işler nazirligi, Rusiyege 300 kerege yaqın narazılıq bildirip, anda olğan ukrainalılarnı azat etmesini talap etken edi.


text:
Somalidä yaña İlbaşı
Somalidä 15nçe mayda ütkärelgän saylawnı ciñep 2nçe tapqır İlbaşı bulğan Hasan Şäyex Mahmud räsmi bularaq wazıyfasına başladı
Başqala Mogadişudağı Däwlät başlığı sarayında oyıştırılğan tantana belän yaña İlbaşı bularaq wazıyfanı üz östenä alğan Şäyex Mahmud 2026nçı yıldağı saylawğa qadär ilne citäkläyäçäk.
Saylawnıñ 3nçe turında 214 xalıq ışanıçlısınıñ tawışın alğan Şäyex Mahmud êlekke İlbaşı Möxämmäd Abdullah Färmacunı yaqınça 100 tawış belän uzğan ide....
-
-
-
24.06.2022
-
24.06.2022
-


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/05-9
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Dceyms Barri (9.05.1860, Kirriemuir, Forfarşir graflığı, Şotlandiä - 19.06.1937, London, Angliä, Britaniä imperiäse) — şotland dramaturgı häm prozaik.
Tegüçe ğailäsendä tuğızınçı bala bularaq tua.
Edinburg universitetın tämamlağaç «Nottingem Djornel» gazetası redaktsiäsendä eşli.
Peter Pan äkiäte belän böntendönyağa tanıla.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımnıñ cenübiy-şarqiy yalısında, Qara Dağnıñ eteginde Aşağı Otuz (Kurortnoye) qasabası yerleşe. O, Rusiye alimi Terentiy Vâzemskiy şifahane qurmaq içün Qırım yalısında topraq alğan soñ XX asırda peyda olıp başladı. Aşağı Otuznıñ adı Otuz özeniniñ başında, Otuz qasabasından üç kilometr mesafede yerleşkeninen bağlı. Ekinci Cian cenkinden soñ qasabada alâ daa çalışqan «Krımskoye Primorye» şifahanesi açıldı.
Şimdi Aşağı Otuzda 300-den çoq kişi yaşay. Er saat qatnağan avtobusnen Otuz, Koktebel ve Kefege barmaq mümkün.
Vâzemskiy qurğan meşur Qaradağ biostantsiyası Aşağı Otuzğa ait. Anda sovetler vaqtında ilmiy maqsadlarnen qurulğan delfinariy yerleşe.
Aşağı Otuz qasabasınıñ ayatını Qırım.Aqiqat fotoresimlerinde baqıñız.


text:
Bügin Almatı qalası, Alatau audanınıñ «Şañıraq-2» ıqşam audanında Qwrman Älmerekwlınıñ (1688-1736) jatqan jerine twrğızılğan keseneniñ saltanattı aşıl..
Mas küyde nemese es-aqılınan ayıratın zattardı qoldanğan kölik jürgizuşilerine qatıstı jauapkerşilik küşeyip, jaza qatayğanımen, – jol boyında bolatın..
Qazaq ädebietiniñ klassigi, jazuşı Sofı Smataev biıl 80 jasta. Audarmaşı, aqınnıñ mereytoyına oray jazda şığarmaşılıq keşi de ötti. M.Äuezov atındağı..
Qazan ayında basqa öñirlerge qarağanda eñ köp sırqat tirkelgen Almatıda 9 mıñğa juıq adamnıñ taldauınan koronavirus anıqtalğan, tağı 170 şaqtı adamğa ..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 1,9 mıñğa artıp, jalpı esebi 1 mln 15 mıñnan astı. Qazan ayında 52,5 mıñ na..


text:
Moskva kontrolindeki Aqmescitniñ Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde betlerni tanıma sistemasınen donatılğan polis arabası qayd etildi. Bundan evel quvetçiler qomşu Rusiyeniñ şeerlerinde narazılıq aktsiyalarınıñ iştirakçilerini tutmaq içün bu cihaznı qullanıp başladı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Qayd etilgenine köre, betlerni 360 derece qadar qayd etken panorama kameralı arabanı «Qırım birdemliginiñ» mühbirleri Aqmescitte Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde kördi – anda oktâbrniñ 22-nde Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ munaqaşaları keçirildi.
Rusiye quvetçileri böyle cihazlarnı 2021 senesi yanvar ayında Moskva mitinglerinde qullanğan edi ve kameralar yardımınen 2020 senesi baarinde karantinni bozğanlarnı bile edi. Ardı-sıra tehnika Rusiye regionlarında qullanılıp başladı. Tibbiy maska betni tanımaq içün er vaqıt mania olamay. İşğal altındaki Qırımda böyle sistema daa qullanılmağan edi.
«İnsanlarğa mahkeme ögünde diñleyici olaraq bile toplaşmağa, vatandaş fikrini bildirmege ve siyasiy mabüslerniñ qorantalarına qoltutmağa keder etecek olalar», – dep ayttı birleşmege advokat Emil Kurbedinov.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi 2020 senesi sentâbr ayında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca üküm çıqardı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qarşı çıqarılğan ükümni Qırımdaki diniy taqiplerniñ delili dep adlandırdı.
2020 senesi oktâbrniñ 6-nda bu dava boyunca üküm etilgenler Rostov-na-Donu SİZO-5-ne etap etildi. Dekabr ayında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» yedi mabüsi Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorından Novoçerkassk SİZO-3-ne avuştırıldı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiyede apis cezasına mahküm etilgen Qırım sakini, Ukraina tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ cezahanede ayaqlarınen problemeları bar. Bunı Qırım.Aqiqatqa Prıhodkonıñ qızı Natalya haber etti.
"Ayaqları şişe. Bu sürekli hastalıq degil, bu Rostov-na-Donuda olğan şey. Ara-sıra ayaqları şişe, çünki bütün kün ayaq üstünde keçiredir, - dedi Natalya.
Evel Prıhodkonıñ tuvğanları Rusiye cezahanesinde onen körüşmek içün ariza bergen ediler.
"Cevapnı bekleymiz. Müsbet cevap kelse, elbette ketecekmiz", - dedi o.
Rusiyede mahküm etilgen Qırım sakini, ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ ailesi evel çıqarılğan üküm çerçivesinde mahkeme tarafından oña berilgen 200 biñ ruble cöremeni tam şekilde ödedi.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım sakini, ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarılğan ükümni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi, Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıp, 5 yıl sert apis cezasına mahküm etkenine narazılıq bildirdi.
Qırımda Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarğan ükümni takbih etti.
Rostov-na-Donudaki mahkeme beş yıl apis cezasına mahküm etken ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ mudafaası ükümni temyiz etecek.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Keriç keçitinde naqliyat nevbeti sebebinden işğal etilgen Qırımda «Qırım – Rusiye Cenübi» mahsulat ve hızmet sergisiniñ keçirilmesini lâğu ettiler.
Qırımnnı öz başına tayin etilgen akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı bergen malümatına köre, Aqyar, Kezlev ve Aqmescitte keçirilmesi planlaştırılğan tedbirni küzge qaldırdılar. Bunı iyül 22 künü «Doninvest» bankınıñ prezidenti, «Laskovıy may» taqımınıñ prodüsseri Andrey Razin bildirdi.
«Qırımğa kelgen insanlarnıñ büyük aqımı sebebinden sergige qoşulacaq olğan insanlar kelip olamaylar, çünki Keriç keçitinde paromnı 30 saat beklemeli»,– dedi Razin.
O şunı da ayttı, tedbir mıtlaqa keçirilecek, amma endi küzde, sentâbr-oktâbr aylarında.
«Qırım-Rusiye Cenübi» sergisiniñ teşebbüsçisi Rusiye iqtisadiy inkişaf Nazirligi oldı.


text:
2020 senesi dekabrniñ 19-nda Aqyar Mavı gölden suvnen temin etilip başlandı. Rusiye nezaretinde olğan şeer başı Mihail Razvojayev, bunıñ sayesinde Aqyarda suv cedvelleri tayin etilmeycek, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre,eali içün suv berilüvi 2021 senesi mart ayınace sıñırlanmaycaq.
Kadıkov ocağındaki gölden Aqyarğa suv bermek içün Rusiye arbiyleri “Zolotaya Balka” işhaneniñ yüzüm bağlarından borular çekti.
Yerli Rusiye akimiyetniñ malümatına köre, bu leyhanıñ fiyatı –350 million ruble teşkil etken.
2000-ncı yılnıñ başında Kadık ocağı qapatılğan edi. Bundan soñ ocaqnıñ çuqurında tatlı suvlu göl peyda oldı. O Aqyarnıñ eñ aşağı noqtasıdır – deñizniñ seviyesinden 14 metr aşağı.
Mavı gölde suvnıñ kölemi 2020 yılnıñ sentâbr ayınıñ soñuna 4,5 million kub metr edi.
Qırım ve Aqyarda suv qıtlığını yoq etmek içün keñiş bir programma oktâbrniñ 8-nde qomşu Rusiyede ükümetniñ oturışında tasdıqlandı. 2020 senesi noyabr ayında Rusiyeniñ Mudafaa nazirligi, şeerni suvnen temin etmek içün arbiyler Kadık ocağında tulumba stantsiyasını tesbit etecekler, dep bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Kadık ocağı bugünde nasıl olğanını – fotogalereyamızda seyir etiñiz.
Mavı gölden suv: Kadık ocağı ve yaldavuq ponton stantsiyası (fotogalereya)
2020 senesi dekabrniñ 19-nda Aqyar Mavı gölden suvnen temin etilip başlandı. Rusiye nezaretinde olğan şeer başı Mihail Razvojayev, bunıñ sayesinde Aqyarda suv cedvelleri tayin etilmeycek, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre,eali içün suv berilüvi 2021 senesi mart ayınace sıñırlanmaycaq.


text:
Er bir halqnıñ öz milliy qaramanları bar. Qırımtatarlarnıñ böyle qaramanlarından biri – Alim Azamat oğlu. O, 19 asırnıñ başında Qarasuvbazar yanındaki Köpürliköyde doğğan. Halq arasında oña Aydamaq da degenler. Bu ad qaramanlıq, cesürlik ve adaletliknen bağlıdır. Halq Qırım Robin Gudı – Alim aqqında efsane ve yırlar uydurğan.Read More
Category: İkâyeler
DOSTLUQ QAYDELERİ
Dost – bu büyük baylıq. Dostluqnıñ qadrini bilmek kerek. Dost arttırmaq qolay, amma saqlap qalmaq qıyın. Bu adiy qaideler boyunca yaşasañ, dostlarıñ er vaqıt yanıñda olur.
Dostlarıñnen, atta olar senden bayağı küçük olsa bile, selâmlaşmağa unutma. Em küçük ve aqranlarnen, em qız ve oğlanlarnen dost olmaq kerek.Read More
QARDAN YAPILĞAN ADAM
Qış künü episi balalar tışqa aşıqalar, çana tayalar, qar topları yasap, biri-birine atalar, digerleri qardan adam yasaylar.
Bugün de balalar çıqıp, qardan balaban adam yasap, adını Sadıq qoydılar. Köz ve qaşlarını kömürnen sızdılar, burnu yerine havuç qoydılar, ağızını qırmızı boyanen yaraştırdılar, başına ise qopqa kiysettiler. Soñra bir eline sipirtki de tutturdılar.Read More
CENNET ANALARNIÑ AYAQLARI ASTINDA
Men derslerden soñ evge çapıp kelem de, qapunı açar-açmaz: “Ana, evdesiñmi?” – deyim.
Men bilem, anam er vaqıt evde ola. Lâkin mende evge kelgenimnen “Ana” sezüni aytıp, onı çağarmaq adet olğan.Read More
BAHŞIŞ
Ametçik bir odadan ekinci odağa keçip, ev içinde aylanıp yürmekten bezdi. Köşede turğan skemleni pencere yanına çekti. Onıñ üstüne çıqtı. Tışqa baqtı. Qar yağa, ava suvuq. Yolda kimse körünmey. Ametçik şu arada: “Ayaz dede maña Yılbaşnı hayırlap, nasıl bahşış berir eken?” – dep tüşündi. Soñ skemleden tüşip, aşhanege doğru ketti. Read More


text:
Litva prezidenti Dalâ Gribauskayte Rusiyeni Ukrainada «qanunğa qarşı istilâ areketlerinde» qabaatladı. Bu aqqında o BMT Baş Assambleyasında çıqışta bulunır eken bildirdi, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Gribauskayte dünya toplulığını Ukraina mustaqilligini qorumağa çağırdı.
The Washington Post gazetasında sentâbr 25-te neşir etilgen intervyüsında Dalâ Gribauskayte Rusiye Ukrainada özüni «terrorist» olaraq köstere ve qomşularını qorquza, dep ayttı.
Litva prezidenti Ğarpnı Ukrainağa qol tutuv liderligi olmağanında tenqid etti.
Rusiyeniñ Qırım işğali mart ayında Litva, Latviya ve Estoniyanı qasevetke daldırdı.
Bu üç cumhuriyet 1991 senesi mustaqilligini qazandılar. Olar NATO ve Avropa Birliginiñ azaları olalar.


text:
Rusiye tarafından millionlarnen tonna Ukrayina zahiresiniñ ihracınıñ blok etilmesi arbiy cinayettir. Bunı Avropa Birliginiñ Tış işler yolbaşçısı Josep Borrell dedi.
"Dünyanı diger köşelerinde insanlarnıñ açlıqtan qıynalğan zaman Ukrayinada millionlarnen tonna boğdaynıñ blokadada qalması aqılğa sığmaz. Bu kerçek arbiy cinayettir", - dedi o.
Bugün Avropa Birligi memleketleriniñ TİN yolbaşçıları Ukrayinanıñ Qara deñiz limnlarınıñ Rusiye ordusı tarafından blokadağa alınması sebebinden Ukrayinada qalğan millionlarnen tonna Ukraina zahiresinin ihrac etilüv yollarını muzakere etmek içün toplandılar.
Al-azırda Ukrayinanıñ deñiz limanları blok etilgen. Türkiye limanlarnıñ bloktan çıqarılması içün Ukrayinağa yardım etmege azır olğanını bildirgen edi. Amma Ukrayina akimiyeti limanlarğa keçit yerleri minasızlaştırılsa6 Rusiyeniñ Odesağa ücüm içün deñiz koridorlardan faydalanacağından saqına.
Ukrayina dünyanıñ dörtünci eñ büyük zahire ihracatçısıdır. 2021 senesi o tahminen 45 million tonna aşlıq ekinlerini ihrac etti.
Ukrayina akimiyeti Rusiyeni işğal etilgen topraqlarda ukrayin zahiresini qanunsız elge keçirgeninde qabaatlay. Rusiye akimiyeti ukrayin zahiresini Rusiye ve işğal etilgen Qırımğa çıqarğanını taslıqlay.
Mayısnıñ 24-nde Ukrayin TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba dünyanı Rusiyeden qırsızlanğan ukrayin zahiresini satın almamağa ve Rusiye cinayetçilerine ortaq olmamağa çağırğan edi.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov salı künü, noyabrniñ 12-nde, Rostov mahkemesinde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine çıqarılacaq üküm sebebinden Ukraina ve işğal etilgen Qırım sakinlerine muracaat etti.
O, yarımada sakinlerinden er biri bunıñ kibi esnasqa oğraması mümkün, dep qayd etti.
«Özüni aldatmañız. Olar sizge, bugün evde tınç oturıp, evleriniñ tintüvi, apis cezalarından qorunğanını tüşüngenlerge, mıtlaq kelecekler. Rus işğalciler insanlarnı qabaatlı olğanları içün degil, qırımtatarları olğanı içün mahküm ete. Olar qalğan qırımtatarlarnı ve etnik ukrainlerni, Rusiye işğalini qabul etmegenlerni qorquzmaq içün mahkeme ete», – dep ayttı Çubarov video muracaatında.
Onıñ fikirince, bunıñ kibi mahkeme esnasları «insanlarnı ileride Qırımnı terk etmeleri içün qorquza».
Çubarov, qırımlılarnı mahkümlerniñ tuvğanlarına yardım etmelerine çağırdı.
Rusiye prokurorları Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsi içün umumen 98,8 yıl apis cezası berilmesini istedi. Muslim Aliyev 20 yılğa, İnver Bekirov 20,6 yılğa, Emir-Usein Kuku 15 yılğa, Vadim Siruk 15 yılğa, Arsen Cepparov 13,6 yılğa, Refat Alimov 14,6 yılğa apiske alına bile.
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrug arbiy mahkemesinde noyabrniñ 8-nde mabüsler soñki sözüni ayttı.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukrayina TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba aprelniñ 10-nda dünya alimlerini Kıyiv vilâyetinde Rusiye ordusınıñ arbiy cinayetlerine ne sebep olğanını tetqiq etmege çağırdı.
Ukrayina TİN yolbaşçısınıñ fikrince, yüzlerce öldürilgen silâsız adamlarnıñ tapılğanı Buçada vaqialar "bir künde olmağan".
"Yıllar devamında Rusiyeniñ siyasiy elitası ve propagandası ukrayinlerge nefret ve degumanizm etip, Rusiyeniñ üstünligi ğayesini beslep, bu canavarlıqlar içün temel qoyıp keldi. Dünya alimlerini Buçadaki vaqialarğa ne sebep olğanını tetqiq etmege çağıram", - dep yazdı Ku leba.
Aprelniñ 2-nde Kıyiv vilâyeti Rusiye ordusından azat etildi. RF ordusı keri çekilgen soñ azat etilgen şeer ve köylerde silâsız adamlarnıñ kütleviy ölümi alları qayd etildi. İlk nevbette söz Buça aqqında kete.
Ukrayina ve bazı Ğarp memleketleri Rusiyeni Kıyiv vilâyetindeki arbiy cinayetleri içün mesüliyetke çekmege talap eteler.
Rusiye işğal vaqtında yüz bergen öldürüvler faktı satellit resimleri ile tadıqlanğanına baqmadan, Kreml "silâsız adamlarnıñ öldürüvi ile bağlı er angi qabaatlavlarnı red ete".
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda terrorizmniñ propagandası şübhesi ile tevqif etilgen bloger, vatandaş faaliyetçisi Nariman Memedeminovnı psihiatriya hastahanesine yerleştirdiler. Bunı, Qırım advokatı Emil Kurbedinovğa atıfta bulunıp, «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Qorçalayıcınıñ malümatına köre, Memedeminovnı, eñ az 20 künge psihiatriya hastahanesine «teşkerüv» içün yerleştirdiler.
Bildirilgenine köre, advokat buña, «imayesi altına olğan şahısqa qarşı qaba surette aqlarnıñ bozuluvı ve onıñ printsipial noqtai-nazarına tazyiq», dep qıymet kese.
Rusiye telükesizlik strukturaları tarafından bu hususta açıq menbalarda berilgen izaatlar yoq.
Mayıs 15-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Kiyevskiy rayon mahkemesi, terrorizmniñ propagandasında qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi, vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovğa tevqifni dört ayğa uzattı. Memedeminov tahqiqat izolâtorında ağustos 15-ke qadar qalacaq.
Martta Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik ve polis hadimleri Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Bundan soñ mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Mart 23-te QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaqaqqınıñ bozuluvı» dedi.
Ukraina TİNi vatandaş faaliyetçisiniñ yaqalanmasını taqbih etip, ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye ukümetinden Memedeminovnıñ azat etilemsini talap ete.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ilhaqtan soñ yarımadada Ukraina vatandaşlarınıñ qıynavlarınen alâqalı 9 dane işni taqiq ete. Bu aqta iyünniñ 26-nda nezaretçi muessiseniñ matbuat hızmeti haber etti.
«Beñzer vaqialar arasında: Ukraina tarafdarlığı içün ve ukraince laf etkeni içün, qabaatını tanıtmaq içün şaatlıq yaptırmaq ve başqalarğa nisbeten yalan şaaatlıq bermekler mevcut. Qıynalğanlarnıñ bazılarına nisbeten elektrik aqım qullanılğan», – denilmekte haberde.
Qırım MC prokuraturasınıñ malümatına köre, diger cinaiy işler çerçivesinde, şu cumleden azatlıqtan qanunsızca marum etüv faktları boyunca, yarımada sakinlerine şevqatsız davranışlarnıñ aman-aman 200 dane misali tesbit etilmekte ve olarnıñ ekseriyetinde qıynav alâmetleri mevcut.
«Mezkür areketler qanunsız teşkil etilgen «RF Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar FSB idaresi»niñ hadimleri, işğalci ükümetniñ diger organları ve qanunsız silâlı «Samooborona Krıma» teşkilâtı temsilcileri tarafından yapılmaqta.
İyünniñ 22-nde Qırım MC prokuraturası haber etkenine köre, ilhaq etilgen Qırımda insaniyetlikke qarşıve arbiy cinayetler yapılğanı sebebinden cinaiy işler açqanı aqqında haber etti.
Qırım MC prokuraturası Qırımda qanunğa zıt şekilde Ukraina vatandaşlarını tutıp, evlerinde tintüv ötkerilgenine dair içine 250 dane misal kirgen 140 danege yaqın cinaiy iş açıldı dep haber etken edi daa evel Qırım MC prokuraturasınıñ cinaiy işler boyunca protsessual idare bölüginiñ başlığı İgor Ponoçovnıy.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
«Veciye Kaşka davası» boyunca qabaatlanğan qırımtatar faali Asan Çapuh SİZOdan ev apsine yiberildi. Bunıñ sebebi «sağlıqnıñ kritik vaziyeti ve SİZOda tedaviylenmesi imkânsız olğanıdır». Bunı advokatı Ayder Azamatov bildirdi.
Malüm olğanı kibi, «Veciye Kaşka davası» boyunca qabaatlanğan Asan Çapuh tibbiy yardım kösterilmesini talap etip, sentâbrniñ 15-nde Aqmescit SİZOsında ilân etken açlıqnı toqtattı. Çapuh alı fenalaşqanı sebebinden advokat Ayder Azamatovnıñ ricasından soñ açlıqnı toqtattı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Asan Çapuhnı azat etmesini talap etti.
2017 senesi dekabr ayında Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi ve acele sürette hastahanege alınması kerek edi. Soñra tibbiy teşkerüvi yapıldı, mabüsniñ diagnozı ve alı advokatı içün qala.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermenci kibi bir gruppa qırımtatarnı tutıp aldı.
Sentâbrniñ 11-nde Rusiye nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi, «Veciye Kaşka işiniñ» iştirakçilerini eki ayğa daa apiste qaldırdı. Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye telükesizlik hadimleri olarnı tutqan maalde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay. Daa soñra qadın vefat ete.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl, Türkiye vatandaşı, Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızlağan edi, dep bildire.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.Qırı


text:
Sentâbrniñ 27-nde advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde Aqmescitte tevqif etilgen qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ mektüplerini yayınladı. Mektüplerniñ birinde Celâl apisniñ "esas imtianları" aqqında yaza, digerinde destek ve yardım içün minnetdardıq bildire.
«Qırımda Rusiye işğal organları tarafından aqsız, müthiş ve tamamınen esassız taqipleriniñ qurbanı olğan bir şahıs içün esas imtianlardan biri tahqiqt vaqtında bütün yalan qabaatlarnı, delillerni, gizli şaatlarnıñ şaatlığını körmek, eşitmek ve oqumaqtır. Bu, insanğa büyük bir psihologik yüktir, içindeki duyğular furtunasına sebep ola», – dep yazdı Celâl.
Faalniñ qayd etkenine köre, böyle vaziyette "siziñ kibi vaziyetniñ bütün saçmalağını añlağan ve yardım etmege tırışqan insanlarnıñ destegini duymağa pek müimdir". O, Ukraina prezidentine BMT BA çıqışı içün minnetdarlıq bildirdi. Bu çıqta Volodımır Zelenskıy Celâlnıñ davası aqqında da ayttı.
«Bu qadar yüksek destek ve taqdirimde iştirak içün prezidentke minnetdarım. Prezidentniñ Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenilmesi, insan aqlarınıñ ve qırımtatar halqınıñ yahşı kelecegi oğrunda küreşmege devam etken biñlernen azat insanlarnıñ ve semetdeşlerimniñ fikrini ve destegini bildirgenini añlayım. Bu ilhamlandıra, areket etmek içün küç yebere» – dep yazdı o.
O, Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannıñ iştiragi ile Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Ümerovnıñ azat etilmesini hatırlattı ve Ukraina topraq bütünligi ve suverenitetine nisbeten munasebeti içün minnetdarlıq bildirdi.
Aqmescitte tevqif etilgen qırımtatar faali Nariman Celâl SİZO-nıñ mahsus blokunda tutula. Anda o atta diger mabüslerden uzaqlaştırılğan. Bunı Celâlnıñ advokatı Nikolay Polozov haber etti.
Aqmescit civarındaki "gaz borusında diversiya yapqanından" şübheli sayılıp apiske alınğan üç mabüsniñ arasında en yaramay şaraitte qırımtatar faali Narimal Celâltutula, dep haber ete advokat Safiye Şabanova.
Rusiye quvetçileri Qırımda «gaz borusında diversiya yapqanından» şübheli sayılıp apiske alınğan qırımtatar faali Nariman Celâlğa qarşı qabaatlavnı sertleştirildi.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi ofisiniñ bölük reberi Arsen Jumadilov aytqanı kibi, Ukraina devleti Rusiye Federatsiyasından Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarına rezident statusınıñ berilmesini talap etmeli.
Bunı o, «Qırım işğaliniñ yıllığı» halqara konferentsiyasında bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, rezident statusı saylamaq ve saylanmaqtan ğayrı, artıq er şeyge aq bere.
«Vatandaşlarımız işğal etilgen topraqta ne saylamaq, ne de saylanmaqnı tüşüne. Arbiy mecburiyeti olğanlarnıñ sırasına kirmesinler, şusı emiyetlidir», – dep añlattı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye tankları Lugansk vilâyetiniñ Krasnodon rayonınlaki Novosvetlovka mesken yerini bütünley yoq ettiler.
Bunı RNBO spikeri Adnriy Lısenko «Şuster Live» yayınında bildirdi, dep haber ete Ukrinform.
«Novosvetlovka mesken yeri. Al-azırda anda ne olğanını bilesiñizmi? Şimdi anda bir kimse yoq. Çetelden tanklar kirdi ve er bir evge qarşı ateş açtılar, biri-biri artından. Anda bir kimse qalmadı», – dep ayttı o.
Qırım.Aqiqat malümatına köre, Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ muvafaqiyetli muzakereleri sayesinde Donetsk vilâyetiniñ İlovaysk şeeri civarında bulunğan arbiy adamlar ve «Donbass» batalyonınıñ askerlerini azat ettiler.


text:
Qanlı tuğan kön
Amerikada ber tuğan kön kiçäse qan külenä äwerelä
AQŞnıñ Kolorado Springs şähärendä ber tuğan kön bäyrämendä qorallı höcüm bula. Anda şöbhälene dä kertep 7 keşe ülä.
AQŞ matbuğatında urın alğan xäbärlärgä qarağanda, poliśiyä waqıyğa urınına kilgändä 6 keşeneñ üle buluın, ber yaralınıñ isä xastaxanädä can birüen belderä.
Şöbhäleneñ isä ğomere özelüçelärneñ berseneñ yöri torğan yegete buluı alğa sörelä.
Bäyläneşle xäbärlär
Maymıl virusınnan dön’yada 3 keşe ğomeren yuğaltqan
Boris Djonson wazıyfasınnan kitte
Angliyä xökümäte räise başqala Londonda belderü yasap kitüen äytte
İtaliyädä boz astında qaluçılarnı êzläw däwam itä
Êzläw-qotqaru törkemnäre tawda waqıyğa urınında qayber keşe qaldıqları taptı


text:
Zelenskiy Awrupağa: “Bezneñ belän bergä buluığıznı isbatlağız”
Ukraina İlbaşı Vladimir Zelenskiy, Awrupa illärenä möräcäğät itep: "Sez bulmasağız Ukraina yalğız qalacaq. Köçebezne isbatladıq. Sez dä bezneñ belän bergä buluığıznı isbatlağız. Bezne yalğız qaldırmayaçağıznı isbatlağız”, - dip äytte
Ukrana İlbaşı Vladimir Zelenskiy, Awrupa parlamentınıñ Ukraina belän teläktäşlek öçen oyıştırğan çirattan tış utırışında video êlemtä belän çığış yasadı, Awrupa illärennän yaqlaw soradı.
Awrupa parlamentı Rusiyäneñ Ukrainağa höcüme arqasında Bel’giya başqalası Bryussel’dä çirattan tış utırış oyıştırdı.
Utırışta Zelenskiy dä video êlemtä belän qatnaşıp çığış yasadı. Zelenskiyneñ çığış yasayaçağı utırıştan qısqa waqıt êlek iğ’lan itelde.
Zelenskiy yış-yış ayaqürä alqışlanğan çığışında Rusiyägä qarşı xörriyätlären yaqlarğa däwam itäçäklären äytte.
Rusiyäneñ basıp aluına qarşılıq kürsätülären häm xörriyätlären saqlarğa tırışaçaqların äytüçe Zelenskiy ciñäçäklärenä ışanuına basım yasadı.
Zelenskiy tığız höcüm astında buluların, Xar’kovnıñ bügen ike raketa höcümenä duçar buluın iskärtep uzdı. Xar’kovtağı İrek mäydanınıñ Awrupanıñ iñ zur mäydanı buluın häm bügen xörriyätläreneñ höcümgä duçar buluın belderüçe Zelenskiy: "Berkemdä iregebezgä qatışa almayaçaq. Berkem dä bezne izä almayaçaq. Bez köçle”, - dip äytte.
Kiçä 16 balanıñ höcümdä häläq’ buluın citkerüçe Zelenskiy Rusiyä räsmiläreneñ xärbi qorılmalarnı atıp tiderüe turındağı süzlärenä: "Bez balalarıbıznı canlı kürergä telibez. Qaysı bala xärbi qorılmalada êşli ala inde”, - dip cawap qaytardı.
Zelenskiy: "Awrupanıñ tigez äğ’zase bulırğa telibez. Bügen şuşındıy buluıbıznı kürsättek, dip ışanam. Awrupa Berlege bezneñ belän tağın da köçle bulaçaq. Sez bulmasağız Ukraina yalğız qalacaq. Köçebezne isbatladıq. Sez dä bezneñ belän bergä buluığıznı isbatlağız. Bezne yalğız qaldırmayaçağıznı isbatlağız”, - dip äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Timer yul xezmätkärläre êş taşladı
Franśiyä timer yul şirkäte xezmätkärläreneñ protestı arqasında il külämendä poyızdlar tuqtadı
Yaponiyädä êsselek 17 keşeneñ ğomeren özgän
Bu xaqta Yanğın häm afätlär belän idarä itü agentlığı xäbär itä
Bel'giyada maymıl çäçäge virusı artqan
Awıru oçrağı ber ayda 3 tapqırğa artıp, 52dän 168gä kütärelde


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, sentâbr 25-inde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyasınıñ 74-ünci sessiyasında umumiy muzakerelerde çıqışta bulunğanda, onıñ "esas maqsadı - bütün işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarması", dep ayttı.
"Cenkniñ toqtatılması, bütün işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarılması - menim maqsadımdır, amma onıñ fiyatı - vatandaşlarımız, Ukrainanıñ öz taqdirini belgilemek aq ve azatlığı olmamalı. Tamam bunıñ içün biz dünya qol tutuvına muhtacmız. Men añlayım ki, mında bulunğan er kesniñ öz devlet qaseveteri bar. Ve birevniñ problemaları sizni özünkilerinden çoq raatsızlamaq kerekmey. Men añlayım. Bu yaşayış. Amma zemaneviy dünyada "birevniñ" cenki yoq artıq. Avropada cenk olğance, kimse özüni telükesiz duyıp olamaz', - dedi Zelenskıy.
Ziyaret vaqtında Volodımır Zelenskıy turğun inkişaf boyunca sammitte iştirak etip, bir sıra eki taraflı körüşüvler keçirecek, şu cümleden Amerika prezidenti Donald Trumpnen de.
Beyaz Ev, Trump ve Zelenskıynen birinci körüşüvi sentâbr 25-inde olacağını bildirdi.
Bundan ğayrı, ziyaret vaqtında, Ukraina prezidenti, AQŞ ukrain cemiyetiniñ liderlerinen, AQŞ eudi teşkilâtlarınıñ reberlerinen ve Amerika iş adamlarınıñ vekillerinen körüşecek, dep bildirdiler Prezident Ofisinde.