text:
Balıqlava rayonında Baydar (Orlinoye) köyünde FSB Ruslan Bekirovnı tutıp aldı. Bunı "Qırım birdemligi" birleşmesine advokat Rustem Kâmilev haber etti.
Daa evel Bekirov, bıltır 17 yıllıq apis cezasına maküm etilgen Enver Seytosmanovnıñ davasında şaat edi.
"O maña telefon etti ve onı maşnağa oturtıp Lenina, 41-ge alıp ketkenlerini aytıp yetiştirdi. Onı Rusiye CK-niñ 307 maddesi (bilerek yalan şaatlıq) boyunca qabaatlaylar", - dedi advokat.
Rusiye FSBsi qırımlınıñ tutulmasını açıq tefsir etmedi.
Bundan evel Bekirov Aqmescitteki uquq qoruyıcı merkezge yuridik yardım sorap muracaat etken edi, çünki 2019 senesiniñ mart 29-ında onı FSB hadimleri tutıp, Seytosmanovnıñ cinaiy davasında işbirlikni teklif etti.
Buña baqmadan, Bekirov mahkeme protsessinde imaye tarafından iştirak etti ve küç organlarınıñ basqısı aqqında ayttı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Audio (Zak Şirak): "Min Arafat aldında baş iergä, soñğı tapqır ixtiram belderergä kildem. Anıñ xatını, ğailäse, tuğannarınıñ qayğısın urtaqlaşam."
Quşma Ştatlar prezidentı Goerge Bush, Rusiä prezidentı Vladimir Putin, Berläşkän Millätlär citäkçese Kofi Annan Fälestin xalqınıñ kiläçägenä ömetlär belderdelär. Yevropa Berlegeneñ tışqı säyäsät başlığı Havier Solana, "yul xaritası" digän solıx planın ğämälgä quyu Arafat isemenä iñ yaxşı istälek bulır ide, dide. Fälestin däwläten tözüne küz aldında totqan bu plan Quşma Ştatlar, Rusiä, Berläşkän Millätlär häm Yevropa Berlege tarafınnan täqdim itelä.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescit şeer şurası «Qardaşlıq» cemaat teşkilâtına sıcaq ava olğanından sebep Bütünavropa stalinizm ve natsizm qurbanlarınıñ hatıra kününe bağışlanğan mitingni keçirmege yasaq etti.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclis Kâtibiyetiniñ reberi Dilâver Akiyev bildirdi, dep haber ete 15 minut saytı.
Miting avgustnıñ 23-de Gurzufskaya soqağındaki «Salgirka» bağçasında yerleşken Qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan memorial kompleksi yanında keçirilecek edi.
Dilâver Akiyevniñ aytqanına köre, avgustnıñ 13-de Aqmescit şeer şurasına haber berildi. Bugün cevap keldi.
«Ava sıcaq, adamlar yaramay bile. Bizler eali sağlığına zarar ketirecekmiz, onıñ içün miting keçirilmesine izin bermeyik», – dep añlattı mektüp mündericesini Dilâver Akiyev.
Bundan ğayrı, o qayd etti ki, şeer şurası miting keçirilmesi boyunca cevap bermege aşıqmay edi.
«Men bu cevapnı zornen aldım. Bizler avgustnıñ 13-de haber ettik. Qanunğa binaen, olar üç kün içinde cevap bermek kerek ediler. Cumaaqşamı künü (avgustnıñ 14-de) maña telefon etip, cuma künü kelmem mümkün olğanını bildirdiler. Men keldim, lâkin cevapnı reberlik imzalay edi, maña onı bermediler. Men tünevin keldim (avgustnıñ 18-de) cevap kene de reberlikte edi. Bugün kelsem, cevap daa avgustnıñ 15-de poçta üzerinden yollanılğanını ayttılar. Poçta vastasınen, tabiiy ki, biz daa bir şey almadıq», – dep qayd etti Akiyev.
Meclis azasınıñ aytqanına köre, qırımtatarlar stalinizm ve natsizm qurbanlarınıñ hatırasını qanunğa uyğun bir şekilde añacaqlar.


text:
Qırım «ükümeti» uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerinen beraber Qırımnıñ tibbiy müessiselerini teşkerecek ola.
Bu aqqında Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov bildirdi.
Qırımlılar «Nazirler şurasınıñ» Facebooktaki resmiy saifesinde tibbiy müessiselerge şikâyet eteler.
Qırım sağlıq saqlav «naziri» Aleksandr Baharev tibbiy müessiseler noyabr 5-ten itibaren teşkerilecegini bildirdi.
Hatırlatam, Aksönov sağlıq saqlav «nazirine» Semaşko adına hastahaneniñ baş ekimini işten boşatmağa teklif etti.


text:
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ sıñırlav tedbiri uzatılğan mahkemelerden birinde prokuror mabüslerniñ SİZOda qalmasını istedi. Onıñ aytqanına köre, apiste bulunğan yigirmi beş qırımtatarı, «başqaları yapqanı kibi», tahqiqattan saqlana bile. Advokatlar ğayıp olğan Edem Yayaçikov (2019 senesi martnıñ 27-nden berli bulunğan yeri belli degil – QA) aqqında aytılğanından emin edi. Bir qaç künden soñ yañı tafsilâtlar peyda oldı: mabüslerniñ imayecileri bu davanıñ daa üç şübhelisi aqqında bildirdi.
Advokat Edem Semedlâyevniñ bildirgenine köre, yañı şübheliler dava malümatlarında başta yoq edi. Onıñ aytqanına köre, olar aqqında 2019 senesiniñ soñunda haber aldı, amma imayeciler bu malümatnı telükesizlik maqsadınen aydınlatmamağa qarar alğan edi. «Vesiqalarnı tek mahkemede (2020 senesi fevralniñ 10-nda olğan oturışuv aqqında aytıla – QA), uzatuv mahkemesinde, kördik, bundan evel vesiqalarnı kimse bermegen edi, tek soyadlarını bile edik. Ve bu mahkemede vesiqa peyda oldı, federal qıdıruvğa ilân etüv qararı», – dep ayttı Semedlâyev.
Üç qırımtatarı aqqında aytıla: Eldar İbragimov (1981 senesi doğğan), Ruslan Zaurov (1980 senesi doğğan) ve Ruslan Bulgakov (1989 senesi doğğan) (şahsiy malümatları advokatnıñ izninen derc etile – QA). Semedlâyevniñ aytqanına köre, bu insanlar Rusiyede degil ve federal qıdıruvğa ilân etildi.
«Ne vaqıt ketkenleri belli degil. (Dava – QA) açılmazdan evelmi, açılğan soñmı ketkenler… Amma açılmazdan evel ketkenler, dep tüşünem. Açılğan soñ olsa edi, endi SİZOda bulunacaq ediler», – dep tüşüne o.
Advokatnıñ aytqanına köre, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» yañı mabüsleri cemaat arasında tanılmay. Amma, onıñ aytqanına köre, olarnıñ cemaat yaşayışında iştirak etmesi mümkün edi. «Olar mahkemelerge kelip, bir şeyler yollağandırlar, para toplamağa yardım etkendirler», – dep tahmin ete imayeci.
Advokatnıñ bildirgenine köre, İbragimov, Bulgakov ve Zaurov federal qıdıruvğa ilân etilgenlerini kütleviy haber vastalarından bildi. «Malümat aydınlatılğan soñ, olarnıñ haberleri oldı. Maña başqa insan telefon etti, onıñ da soyadı İbragimov ola ve adı «E» arfinden başlana, Qırımda buluna, onı qıdıralarmı, dep soradı. O olmağanını añlattım. Kütleviy haber vastalarından haber aldılar. Qıdırılğan insanlar da öyle», – dep bildirdi advokat.
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerniñ sayısına köre eñ büyük Qırım davası ola. Edem Semedlâyevniñ aytqanına köre, FSB, 29 mabüste toqtamaycaqtır.
«Mence, yañı şahıslar qayd etildi dep, er vaqıt qoşa bileler. Meselâ, Bağçasaraynıñ ekinci gruppasında («Hizb ut-Tahrir» – QA) operativ hadim camide keçirilgen gizli körüşüvde iştirak etken er kes qayd etilmedi ve tutulmadı, dep aytqan edi. Olar qıdıralar. Bu davada da qıdıralar. Başqa insannı begenmeyip, onı da terrorist dep ilân eterler», – dep tarif etti advokat.
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temeli şimdilik baqılmadı.
2019 senesi martnıñ 27-nde Rusiye quvetçileri Qırımda qırımtatarlarnıñ, hususan «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutuldı. Edem Yayaçikov ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlarnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Mûsılman jâne uaqıt
Dînmûhammed Smanov
Üyîmde zağip bar
Halime Karabulut
İsra sözî «tüngî sapar» degendî bîldîrse, miğraj «joğarı köterîlu» degen mağına bîldîredî. Mâdina qalasına qonıs audarudan bîr jarım jılday uaqıt bûrın bîr tünî Payğambarğa (s.ğ.s.) Jebîreyîl perîşte (ğ.s.) keledî. Onıñ qasında tek payğambarlar ğana mînetîn Buraq (qazaqtıñ «pıraq» sözî osıdan şıqqan) attı jüyrîk januar bar eken. Payğambar (s.ğ.s.) Jebîreyîldîñ (ğ.s.) aytuımen osı januarğa mînîp Bâytul-Maqdiske (İerusalim şaĥarına) bîr mezette jetîp baradı.
Mûnda âl-Aqsa meşîtînde onı payğambarlar (ğ.s.) kütîp otır eken. Payğambar (s.ğ.s) olarğa imamdıq etîp, bîrge namaz oqidı. Bûl –onıñ (s.ğ.s.) jalpı payğambarlardan artıqşılığına dâlel.
Sosın Jebîreyîl (ğ.s.) perîştemen bîrge kökke köterîledî. Bîrînşî aspanğa şıqqanda Adam payğambarmen (ğ.s.) kezdesedî. Ekînşî aspanda İsa jâne Jaqiya payğambarlarmen (ğ.s.) jolığadı. Üşînşî aspanda Jüsîp payğambardı (ğ.s.) köredî. Törtînşî aspanda Idırıs payğambarğa (ğ.s.) kezîgedî. Besînşî aspanda Ĥarun payğambardı (ğ.s.) köredî. Altınşı aspanda Mûsa payğambarğa (ğ.s.) jolığadı. Jetînşî aspanğa köterîlgende Mekkedegî Bâytulla – Qağbanıñ dâl üstînde ornalasqan Bâytul-Mağmurdı, oğan qajılıq jasap jatqan san mıñdağan perîştelerdî köredî. Osı jerde arqasın Bâytul-Mağmurğa süyep otırğan İbraĥim (ğ.s.) payğambardı köredî. Sosın âlemderdîñ şegî – Sidratul-Muntaĥağa («Şektîñ Lotosı») baradı.
Osı jerde Jebîreyîl perîşte (ğ.s.) toqtap, Payğambarğa (s.ğ.s.): «Endî sen alğa jürseñ ötesîñ, al men jürsem küyîp ketemîn», – dep osı jerde qalatındığın aytadı. Payğambar (s.ğ.s.) odan ârî eşbîr jaratılıs iesî basıp körmegen orınğa jalğız özî barıp, Rabbısımen söylesedî. Alla Tağala osında namazdı parız qıladı.
Payğambar (s.a.s.) osı İsra jâne Miğraj oqiğasın basınan bîr-aq tünde keşîredî. Ol tañerteñ jinalğan qauımğa tünde bolğan keremet mûğjizanı âñgîmelep bergende keybîreuler senîp, al dûşpandar men keybîr iman keltîrgenderdîñ özî bûlay boluı mümkîn emes dep mûğjizanı terîstep, senîmderînen şığıp ketedî.


text:
Bu obyekt (GTS 825) 1953-1961 seneleri qurula edi - Ekinci cian cenk bitkeninden bir qqaç yıl keçkeninden soñ, AQŞ ve SSSR silâlarını arttırıp, bir birini qorqızıp başlağan. Obyektniñ yerleşmesi onı atom bombası tüşmesinden qorumaq kerek edi. Balıqlava yerastı bazası, suvastı gemileriniñ saqlanuv ve tamirlev yeri de edi. Ve anda submarinalarnıñ arbiy yedekleri saqlanıp tura edi.
GTS 825 obyektiniñ tarihi Sovet Birliginiñ dağılmasınen bitken. On yıldan soñ Ukraina Arbiy Quvetlerniñ Merkeziy Müzeyi mında öz bölügini açqan - “Balıqlava” arbiy deñiz müzey kompleksi.
O Qırım ilhaqından soñ da işini devam etmekte. Yerasta bazasınıñ mağazlarında ekskursiyalar keçirile, olarnıñ birisine Qırım.Aqiqat mühbiri de barıp keldi.


text:
Qırımlı mabüslerniñ evlerinde «halq musafirleri» (video)
Martnıñ 27-nde Qırımda kütleviy tedbirler keçirilgen soñ 24 qırımtatar qorantası babasız ve aqaysız qaldı. «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı apiske alınğan qırımlılarnıñ ailelerini baqmağa qarar berdi. Faaller «halq musafirleri» teşebbüsini kirsetmege teklif etti. Onıñ ğayesi qırımtatar medeniyetinden kele – insanlar yaramay ya da yahşı bir şey olsa, biri-birini ziyaret ete. Apiske alınğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına bütün yarımadadan insanlar kele. (Video: Qırım birdemligi)


text:
Rusiye rublesiniñ soñunı ifade etken yañı raqamlar ile para bozduruv noqtaları yanında toqtalğan qırımlılar, daa doğrusı, Rusiyede yaşap ölmege arz etkenler, bu soñnıñ sebepçileri olğanını añlaylarmı, bilmeyim. Yekaterina quvetleriniñ işğalinden soñra yañı tsivilizatsiyağa öyle de çevirilmegen, arbiy baza ve şeerniñ aqlarını qullanğan, lâkin memuriy merkez olamağan bir şey arasında tam orta yerni alğan küçük bir yarımada üçünci sefer kendi küçüni ve büyükligini isbatlamaq peşinden yürgen ulu bir memleket soñunıñ sebebi ola.
Mistik, bu – işğalcilerniñ Qırım kerçegini yoq etüv, hanlıq ölümi, tamır halqnı çıqaruv, Stalinniñ genotsidi ve köçip kelgenlerniñ lâqaytlıq cezası olğanını aytar edi. Lâkin Qırım – Levant tsivilizatsiyasıdır, bu sebepten qırımtatarı, ermeni, yunan, ukrain, qaray, qırımçaq içün farqlıdır. Ve bu acayip accı topraq yazlıq ev ya da kolhoz olğanını tüşüngen rusnıñ bile kendi Qırımı bardır. Onıñ içün cezanen iç bir alâqa yoq. Mesele – imkânlarğa ğayrıdan qıymet kesüvdir. Rusiye tsivilizatsiya çetine tüşken sırada onıñ tam merkezi olğanını tüşünip başlay, ve bunı Qırım vastasınen isbatlaycaq ola. O, dünyanıñ tsivilizatsion tuzlarını Qırım cökerinen uracaq arada, boks çempionı ile küreş meydanına çıqqan genç kibi çekişe ve öle.
Nikolay zamanlarınıñ Rusiyesi yoq oldı, çünki «eski dünya nizamını» «yañısına» deñiştirecek edi, Ğarp ile Qırım cenkine kirişip, o zamanlarnıñ ulu devleti statusından marum qaldı. I Nikolaynıñ oyunından soñ II Aleksandr Aqyarda suvğa batqan devletni qorçalaycaq oldı, islâatlar keçirmege tırıştı, qullıqnı bile lâğu etti – lâkin onıñ mirasçıları tam bir mezarcılar olıp, kendi areketleriniñ aqibetlerini iç tüşünmediler. İmperatorlıq yoq oldı.
Bunıñ kibi zamansız territoriyalar er devirde ola – hırsızlamay, çeşit taraflarğa ve kökke ateş açmay ve onıñ alelhusus bir vazifesi olğanını aytıp başlamağanına qadar kimsege keder etmey.
Faqat yoq olğan devletniñ boş yerinde peyda olğan iblis deşetinden Rusiyeni qorçalamaq ümüti qala edi. Yazıq! «Rusiye bitken qara ve sessiz deñiz üzerinde» yer yalıñız bolşevikler ile degil de, imperatorlıqnıñ serbest olmağa istegen halqlar ile küreşmege başlağan beyaz areketniñ sıñır, zemanesizlik ve areketsizlikniñ bir timsali oldı.
Şovinist soñki rus askerlerinde vatanperverni yeñdi – ve elâk olğan Rusiye yerini daimiy olaraq rus tilli Sovetler Birligi aldı.
Bugünde-bugün Qırımda onıñ bir parçası – Lenin meydanğa ketirgen, Yeltsin mustaqil olmağa yardım etken ve Putin apishanege çevirgen Rusiye Federatsiyası ölip qala. Elbet de, onıñ cenazesinde Qırımnıñ iç bir alâqası olmağanını aytarlar. Cermay fiyatı Qırımsız da ucuzlaşacağını derler. Rusiye reberligini qırımlılar saylamadı, çünki olarnıñ memleket prezidentiniñ saylavlarında iştirak etmege imkânları olmağanını aytarlar. Qırım bu sefer muvafaqiyetsiz oldı – Rusiyeniñ «qalın cermay yıllarına» tüşse edi, onıñ sakinleri yañı semetdeşlernen beraber toq bir işsizliknen keyflenecegini aytarlar. Rusiye ile yalıñız ölmek degil, yaşamaq bile fursatları olur edi.
Lâkin er şey bam-başqa oldı. Qırımnı kendine qoşmağan, ceza almağan, er şey mümkün olğanını tüşünmegen, adamlar tarafından «Avrasiyanıñ hasta adamı olaraq» tanılmağan Rusiye kendi soñunda kredit, yardım, birdemlik ve yatırımlarğa ümüt besler edi. Bir kimse onı yoq etmek, iqtisadiyatını ve rubleni öldürmek ve Putinni devirmege istemez edi. Bir kimse bunıñ soñu olacaqmı, dep tüşünmez edi.
Tsivilizatsiyalarnıñ yol kenarında olmaq – bu tsivilizatsiyalarnı qorquzmaq manasına kelmey. Bu yalıñız çette yaşamaq demektir – Rusiyeniñ soñki yıllarına qadar yaşaması kibi, bir kimsege bir şey teklif etmeyip, inkişaf etmeyip, bir şeyni icat etmedi – lâkin bir kimseni qorquzmadı. Bunıñ kibi zamansız territoriyalar er devirde ola – hırsızlamay, çeşit taraflarğa ve kökke ateş açmay ve onıñ alelhusus bir vazifesi olğanını aytıp başlamağanına qadar kimsege keder etmey. Böylece zamansızlıq inkişaf devrine keçecek ümüti deşetke ve iç bir yerde qalmağan ve andan Qırımnıñ toplarından etraftaki dünyağa ateş açqan territoriyasınıñ soñunı beklemekke çevirile.
Vitaliy Portnikov, Kiyev jurnalisti, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Ukraina Haber siyaseti Nazirliginde fevral 26 kününi yarımadanıñ Rusiye işğaline qarşılıq künü olaraq ilân etmege teklif eteler. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Emine Ceppar bildirdi.
Aytqanı kibi, bu kün Qırımnıñ Rusiye işğaline yol bergen vaqialarnı aks ete. Şu cümleden, Qırım parlamenti yanında keçirilgen kütleviy miting aqqında söz kete, o zaman faaller qanunsız «referendum»nıñ belgilenmesine keder etmege tırıştılar.
«Bugün qırımlılar Qırımnı teslim etti ve Rusiye işğaline qarşı çıqmadı kibi efsaneler yaşay. Bu efsane yalan olğanını köstermege ister edik ve fevral 26 kününi Ukraina haber alanına Qarşılıq künü kibi kirsetir edik. Çünki o kün bizde bar edi ve bu aqta aytmaq kerek», – dedi o.
Fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında keçirilgen miting Qırım deputatlarınıñ «referendum»nı belgilemege qararını biraz uzattı.
Neticede Qırımnıñ Rusiye prokuraturası fevral 26 künü olğan kütleviy tertipsizlikler sebebinden cinaiy işlerni açmağa başladı. «Fevral 26» işi boyunca bir sıra qırımtatar faali keçe.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Cuma künü, iyül 3-de, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Mustafa Degermenciniñ cezası boyunca mahkeme toplaşuvı keçti.
Mahkeme onı apiste sentâbr 7-ne qadar qaldırmağa qarar aldı, haber ete QHA agentligine Qırımtatar Milli Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev.
Qırım uquq qoruyıcıları ve mahkeme organları işbu ketişatlarnı adet üzre izaatlamay.
Mustafa Degermenci mayıs 7 künü Sudaqnıñ Suvuq Sala qasabasına yaqalandı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi, qırımtatar areketiniñ faali Zair Smedlâyev Aqmescitniñ Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ 201 yıllığına bağışlanğan aktsiya iştirakçileriniñ yaqalanmasını «adamlar toplanmasın, Ukraina ve ukrain erbapları aqqında laf etmesinler dep», qorqutmaq ıntıluvı olaraq adladı.
Bunı Smedlâyev salı künü, mart 10-da, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Moskvada Maydan qorqusı bar: ya Qırımdan narazılıqlar başlasa», – dep ayttı mahkeme binasına kelgen Smedlâyev.
Qırımtatar areketiniñ faali emin ki, yaqalamaq ya da mahkeme esnasını devam ettirmek içün iç bir sebep yoq.
«Bir de bir timsaller aqqında añlaşmağa kerekmek. Ebet, yasaq etilgen timsaller bar: natsist timsalleri ve onı hatırlağan timsaller – bunıñ içün mesülietli olmalı. Lâkin aktsiyada yasaq etilmegen Ukraina devlet bayrağı bar edi. Sarı-mavı bayraqlar BMT, OSCE ve diger halqara teşkilâtlarda dalğalanmaqta. Devlet timsallerini qullanğan faallerni cezalamaq doğru degildir», – dedi Smedlâyev.
Malüm ki, mart 10 künü toplaşuvnı yarım saatke keçiktirip başladılar. Faaller ukrain kölmeklerinde, sarı-mavı şeritçikler ile ve adliyecilersiz keldiler. Toplaşuv tahminen bir saat sürdi. Neticede faallerni birer-birer makeme etmege qarar alıp, toplaşuvnı martnıñ 11-ne keçirdiler.
Bunıñ ile mahkemeci faallerniñ iş malümatı ile tanışmaq içün vaqıt bermek ricasını qabul etti. Faallerden biri – Vilidar Şukurciyev, mahkemeni bir aftağa avuştırmağa rica etti, amma malümatnı ögrenmek içün bir afta tek berdiler.
Mart 9 künü faalerni – Leonid Kuzmin, Aleksandr Kravçenko ve Vilidar Şukurciyevni politsiya hadimleri yaqaladı, olarnıñ sözlerine köre, sebep – mitingde ukrain timsalleriniñ olmasıdır.
Demir yol mahkemesiniñ nevbetteki toplaşuvı Ukrainağa qoltutqan faallerniñ işi mart 11-de saat 17-de keçirilecek. Kuzmin, Kravçenko ve Şukurciyevni ayrı-ayrı mahkeme etecekler.


text:
Krasnodar taqiqat komitetinde bulunğan qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ oğlunı qanunsızca Astrahan vilâyetine avuştırdılar. Bunı advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Belli olğanı kibi, Hayser Cemilevni Astrahan vilâyetine avuştırdılar», – yazdı o Twitterde.
«Cemilevniñ diger regionğa qanunsız avuştırıluvı – Rusiye akimiyetiniñ babasınıñ siyasiy faaliyetine cevabıdır», – dey advokat.
O dey ki, Rusiye Federatsiyasınıñ qanuniyetine köre, Hayser Cemilev yaşağan yeri – Qırımda, ya da üküm çıqarılğan Krasnodarda bulunmaq kerek.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Ekspertiza oktâbr 10 künü Aqmescit civarında cansız alda tapılğan erkek Bekir Nebiyev olğanını tasdiqladı. İşbu erkek acele yardım stantsiyasınıñ hadimlerine etilgen ücümde şeklene edi.
«Nebiyevniñ şahsiyeti tasdiqlanılğan. Bunıñ ile mütehassıslar Nebiyevniñ tüfeginde ve cinayet yerinde olğan qurşunlar aynı olğanını bildirdiler», – dep bildire Qırım politsiyasınıñ matbuat hızmeti.
Cumaertesi künü, oktâbr 10-da, Aqmescit rayonında er kişiniñ cesedi tapıldı, ilk malümatlarğa köre, Aqmescitte «acele» ekimleriniñ öldürüvinde şeklengen Bekir Nebiyevge ait.
Bazarertesi künü, oktâbr 12-de, Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi ATRniñ sabıq operatorı Eskender Nebiyevni «fevral 26 işi» boyunca eki yıl altı ayğa qadar şartlı olaraq apiske aldı.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Soñki apis cezası noyabr 19-da bitmek kerek.


text:
Qırım tehnika ceetinden Ukrainadan Şimal-Qırım beketinden suv almağa azır degil, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye parlametiniñ Vladimir Konstantinov.
“Bunıñ (Ukraina qıtasında suv berilüvi - QA) mümkün olğanını farz etsek bile, biz azır degilmiz. Kene yañı suv tunnellerni, stantsiyalarnı qarmaq kerek. Bu pek çoq para”, – TASS Konstantinovnıñ aytqanlarından alıntı ketire.
O, Kremlniñ nezaretindeki yarımadanıñ başlıqları suv teminatı ile bağlı meselelerni al etip olacaqlarına inana.
“Bizim öz planımız bar, o qolay degil. Rusiye prezidenti Qırımdaki suv teminatı ile bağlı meselelerniñ al etilüvine diqqat ayıra, o bütün meselelerni tafsilâtlı bile. Şunıñ içün er şey çezilir”, – dedi Konstantinov.
Qanun leyhası halq deputatı Aleksey Gonçarenko tarafından qayd etildi. Vesiqada aytılğanına köre, işğal altındaki yarımadağa Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden suv berilmesiniñ sıñırlavları «Qırım yarımadası ve Qara ve Azaq deñizlerinde Ukraina devlet suvereniteti ğayrıdan tiklengenine» qadar qalacaq.
Qırımnıñ Rusiye baş naziri Yuriy Gotsanük Ukraina Yuqarı Radasında qayd etilgen ve işğal etilgen Qırımğa Şimaliy-Qırım kanalından suv bermege yasaq etken qanun leyhasına cevap berdi.
Noyabr ayında Ukraina prezidenti ofisiniñ reberi Andriy Yermak, işğal etilgen Qırımda yaşağa insanlarnıñ ihtiyaclarına suv yete, dep bildirdi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Cuma künü, fevral 6-da, Qırımnıñ Federal havfsızlıq hızmetinde (FSB) keçirilmesi belgilengen qırımtatar areketiniñ faali, Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyevniñ sorğusı keçirilmedi, çünki uquq qoruyıcılarnıñ qırımtatarcadan rusçağa çevirecek tercimanı yoq.
Zair Smedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, sorğu başlanmazdan evel taqiqatçığa muracaatta bulunıp, suallerni qırımtatarca bermege rica etti.
«Men anayasa aqqımnı qullanmağa istedim. Qırım Cumhuriyetiniñ 10-uncı maddesi ve Rusiye Federatsiyası Cinaiy-protsessual kodeksiniñ 18-inci maddesi maña ana tilimde cevap bermege ve terciman hızmetlerinden bedava faydalanmağa imkân bereler», – dedi Smedlâyev.
Onıñ aytqanına köre, terciman yoq edi, şu sebepten sorğu keçirilmedi.
«Subetimiz fevral 10-da devam etecek», – dep qayd etti o.
Hatırlatamız, Qırımtatar Milliy Qurultayı MSK reisi Zair Smedlâyevni «mayıs 3» işi boyunca sorğuğa çekeler.
Smedlâyevniñ fikirince, FSB keçirecek olğan sorğu Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa yapqan basqısını quvetleştirmek ıntıluvıdır.
Yanvar 19-da «mayıs 3» işi boyunca Edem Osmanov yaqalanğan edi. Yanvar 23-te FSB ve sıñır hızmetiniñ hadimleri «Ermeni bazar» kiriş noqtasında faal Sinaver Kadırovnı yaqalap, onı Qırımdan sürgün ettiler. Yanvar 29-da Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz yaqalanıp apiske alındı.


text:
Yarımadada yaşağan ve onı terk etmege mecbur olğan qırımlılar Ukrainada mayıs 21 künü qayd etilgen Vışıvanka Künü munasebeti ile teşkil etilgen aktsiyağa qoşuldılar.
Qırımlılar faal sürette içtimaiy ağlarğa öz fotoresimlerini yükleyler. Aktsiyağa qoşulğanlar arasında – Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini torunları ile, bloger ve jurnalistler bar.
«Tış işler Maydanı» ve Qırımdan köçip kelgenler
Şu künleri Qırımda Ukrain medeniy merkeziniñ faalleri qırımlılarnı fleşmobda iştirak etmege çağırdılar – vışıvanka kiyip, foto çekmege ve bundan soñ bu fotolarnı içtimaiy ağlarda paylaşmağa.
Soñki yılları Vışıvanka kününi mayısnıñ üçünci cumaaqşamı künü qayd eteler. İşbu künniñ resmiy statusı yoq.


text:
Yaltada keçirilgen eki künlik plenar toplaşuvlarından soñ «Qırımda İslâm tasili» halqara ilmiy-ameliy konferentsiyasınıñ iştirakçileri rezolütsiyanı qabul etip, Rusiye ve Qırım akimiyetlerinden Qırımda ilâhiyat saasında mütehassıslarnı azırlaycaq İslâm universitetiniñ açılmasına yardım etmege rica ettiler.
Bunı Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bundan ğayrı, konferentsiya iştirakçileri Bağçasaraydaki Zıncırlı medrese kompleksiniñ arheologik tedqiqleriniñ keçirilmesini teklif etmek, «Zıncırlı medreseniñ altın kitap fondu» elektron bazasını şekillendirmek içün kütüphane fondları, Qırım, Moskva ve Sankt-Peterburg arhivleriniñ ögrenilmesini teşkil etmek, Qırımnıñ devlet müessiselerinde «İslâmşınaslıq» bölüginiñ açılmasına isse qoşmaq müim olğanını tüşüneler», – dep aytıla beyanatta.
Konferentsiya Yaltada keçken raatlıq künleri başlandı. Onıñ maqsadı – Qırımda islâm ilimi, tasili ve maarifiniñ tarihı ile tanış olmaq, qırımtatarlarnıñ ilâhiyat ve tasil mektebiniñ ğayrıdan canlanması yollarını belgilemektir.
Konferentsiya işinde Altın Ordu ve Qırımnıñ hanlar zamanı, Tavriya güberniyası ve Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti devirlerinde islâm tarihınıñ mütehassısları iştirak etti.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Rusiye akimiyeti kelecek ayda Hıdırlez qırımtatar bayramını teşkil ete. Bücet müessiseleriniñ hadimleri ve diniy erbaplar kütleviy şekilde merasimge ketirilecektir. Bunı Qırım faali Nariman Celâl Facebookta yazdı.
«Qırım akimiyeti kütleviy şekilde bayram olğanını kösterecek ola. Rayonlarda bu bayramğa insanlarnı toplamağa başladılar. Mesülietli reberler Qırımnıñ şeer ve köyleriniñ quvanğan sakinlerini bu bayramğa avtobuslarnen alıp ketecek bücette çalışqanlarnı toplay», – dep yazdı Celâl.
Krem kontrol etken Qırım akimiyetiniñ bunıñnen bağlı izaatları şimdilik yoq.
Hıdırlez – türk halqlarınıñ eñ büyük bayramlarından biridir, XIX asırda onı üç kün devamında qayd etken ediler. Mayısnıñ 6-da Hadır ve İlyas peyğamberleri qarşılaşqan künü olaraq qayd etile.
Qırım işğalinden soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri Qırımda Hıdırlezniñ qayd etilmesinde iştirak etmey. Semetdeşlerini de bayramnıñ qayd etilmesinden vazgeçmege çağırğan ediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İşğal etilgen Qırımda daa eki Rusiye bankı öz bölüklerini aça. Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ «ruporı» «Krıminform» saytı bildirgenine köre, Aqmescitte «AkademRusBank» ve BKF banklarnıñ bölükleri peyda oldı.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda burât ve çuvaş banklarnıñ bölükleri açılğan edi.
KB «Akademiçeskiy Russkiy Bank» (AkademRusBank) 1990 senesi Moskvada teşkil etildi. Banknıñ kapitalı 330 mln. rubleni teşkil ete. Temiz esaplarnıñ miqdarı boyunca bank Rusiye ödünç teşkilâtlarınıñ 700-ne kire.
OOO «Bank BKF» 1994 senesi Moskvada teşkil etildi. Temiz esaplarnıñ miqdarı boyunca bank Rusiye ödünç teşkilâtlarınıñ 314 yerini ala. Banknıñ kapitalı 550 mln. rubleni teşkil ete.
Qırımda, iyül 25-ne, Rusiye banklarınıñ 445 bölügi çalışa. Qırımnıñ işğaline qadar regionda tahminen biñ bölük edi.
Neşirniñ malümatına köre, Qırımda RNKB banknıñ tahminen 300 bölügi bar. Bundan da ğayrı regionda Krayinvestbank, Genbank, Cast Bank, bank «Pervomayskiy», KB «Rublev», VladiKomBank, FİA-Bank, Severnıy kredit, AB «Rossiya», Mast-bank, «Kuban Kredit», «Finansovıy standart», Ruskobank, bank «Verhnevoljskiy», Agroinkobank, Smartbank, AKB «Smoleviç», AB «Taatta», ÇBRR, «Morskoy», BDB BaykalBank çalışa.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, Ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov qırımtatar halqını Qırımda keçirilgen cemaat siyasiy, içtimaiy, medeniy ve iqtisadiy leyhalarda iştirak etmege çağırdı.
Bunı o cumaertesi künü, sentâbr 6-da, Aqmescitteki «Qırımdaki zemaneviy basamaqta qırımtatar halqınıñ al-vaziyeti aqqında» bütünqırım konferentsiyasında ayttı, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» «Krıminform» saytı.
«Qırım – bizim bir evimizdir, ve bizler umumiy problemlerniñ al etilmesini isteymiz ve qırımtatar halqınıñ vekillerini Qırımda keçirilgen bütün leyhalarda iştirak etmege davet etemiz», – dep qayd etti Aksönov.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatar halqınıñ yarımadanıñ cemaat siyasiy yaşayına qoşulması Qırım ögünde qoyulğan problemlerni keyfiyetli surette al etmege imkân berecek.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar halqı qıtaiy Ukrainada qalmağa planlaştırmay ve Qırımnıñ tezden keri qaytarılmasına ümüt ete, – dep ayttı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden Vekâletlisi Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa.
Böyle etip Mustafa Cemilev mühbirniñ Ukrainada Qırımdan köçip kelgen musulmanlar içün yañı camiler qurulacaqmı sualine cevap berdi.
«Bizler qıtaiy qısımda qalmaycaqmız ve azat etüv olacağını tüşünemiz. Lâkin Qırımğa yaqın regionlarda, anda işğalden evel de 12 biñ qırımtatarı oturğan edi, cami ve mekteplerni qurmaq kerek. Anda bir cami bar endi», – dep ayttı Mustafa Cemilev.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, qırımtatarlar Ukraina Qırımnı yaqın kelecekte keri qaytaracağından eminler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Yaqın zamanda «Crimea SOS» cemaat teşebbüsi «Find and Free» («Tapmaq ve azat etmek») halqara kampaniyasını başlatacaq ola. Bunıñ maqsadı – ğayıp olğan insanlarnı qıdırmaq ve Qırımda apiske oturtılğanlarnı azat etmek.
Bunı Qırım.Aqiqatqa «Crimea SOS» teşebüsiniñ idarecisi Tamila Taşeva bildirdi.
«Pek yaqın zamanda bizler halqara kampaniya başlatacamız, onıñ adı «Find and Free» («Tapmaq ve azat etmek»)... Bu kampaniyağa em de ukrain, em de qırımtatar diasporaları ve halqara teşkilâtlar qoşulacaq», – dedi Taşeva.
Onıñ sözlerine köre, «Free Ervin» aktsiyası bütün «Find and Free» kampaniyasınıñ bir qısımı olacaq.
«Elbette ki, er ay (Rusiye – QA) elçiliginiñ qarşısına çıqmaq – bu Rusiye devlet organlarınen bağlanmaq ve ğayıp olğan ya da apis etilgen insanlarnıñ tapılmasını ve azat etilmesini talap etmektir. Bu – halqara teşkilâtlarnen ve müessiselernen bağ qurmaqtır», – dep qayd etti Taşeva.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Farqlı menbaalarğa köre, işğal olunğan Qırımda 13-20 insan ğayıp oldı, eñ azından 6 insan ölü tapıldı. Bu munasebetnen Crimea SOS, er aynıñ 25-ci kününde Rusiye elçihanesi qarşısında aktsiyalar teşkil ete.


text:
«Aydar» batalyonınıñ askeri, 60 yaşında qalb krizi keçirip ATO bölgesinde fevat etken qırımtatarı Ruslan Mujdabayevni dekabr 28 künü soñki yolğa ozğaracaqlar. Merasim saat 10:00 Kyivde, Bajan prospekti, 7j adresinde («Vırlıtsâ», «Harkivska» metro stantsiyaları civarında) ötkerilecek. Bunı «QHA» haber ete.
Mujdabayevnen vedalaşmaq içün onıñ cenk qardaşları, qırımtatar cemiyetiniñvekilleri,Milliy Meclis azaları kelecek.
Vedalaşuvdan soñ asker Kyivniñ «Severnoye» mezarlığında, Lıpkı köyü yanında defin etilecek.
Ruslan Mujdabayev 2-ci Afgan ücüm etici gruppa terkibinde cenkleşti. «Rusik Tatarin» lağabı ile belli.
O Maydandan «Aydarğa» qadar yol keçti. Cebede bulunıp, sıq-sıq Qırımnı hatırlay edi, onı «işğalden azat etmege» arzu ete edi.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ Rusiyeden esir tutulğan ukrainalı deñizcilerni qaytarmasını nasıl talap etecegini «körmege istey», dep bildirdi. Bu aqta o, iyünniñ 25-nde PACEniñ Rusiyeniñ rey aqqını ğayrıdan tiklemek qararını izaatlap ayttı.
«PACEniñ Rusiye eyyetiniñ vekâletlerini sıñırsız tasdıqlamaq qararından közüm qayttı. Keçken afta bu meseleni Frenkistan prezidenti ve Almaniya kantsleri ile muzakere etken edim. Makron ve Merkelni Rusiye eyyetiniñ PACEge qaytması Rusiye Assambleyanıñ printsipial talaplarını yerine ketirgen soñ ola bile, dep inandırmağa tırıştım», – dep aytıla Zelenskıynıñ beyanatında.
Ukraina prezidentiniñ qayd etkenine köre, bugün, iyünniñ 25-nde, Halqara deñiz uquqı mahkemesiniñ ukrainalı deñizcilerni acele azat etüv buyruğını yerine ketirüv müddeti yekünlenmekte.
«Uquq üstünligi şartları amelde nasıl kerçekleştirilecegini sabırsızlıqnen bekleymiz», – dep aytıla haberde.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye eyyetini qaytarmağa imkân berecek PACE qararı «Ukraina içün ciddiy bir işaret ola», dep bildirdi.
Ukraina baş naziri Volodımır Ğroysman Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ sanktsiyalarnı kirsetüv, hususan Rusiyege qarşı, tertibini qıyınlaştırğan qararını «istilâcınıñ intiqamı» dep adlandırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov PACEniñ Rusiye qararı sebebinden Mustaqillik Meydanında umummilliy toplaşuv keçirmege çağıra.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 25-ne keçer gecesi keçirilgen toplaşuvında PACE qaidelerini deñiştirgen ve sanktsiyalarnı qullanuv tertibini, hususan Rusiyege qarşı, qıyınlaştırğan qararğa qoltuttı. Buña 118 PACE azası rey berdi, 62-si qarşı çıqtı, 10-u bitaraf qaldı.
Rusiye eyyeti Assambleya sessiyalarında 2015 senesi yanvar ayından itibaren, eyyetniñ vekâletleri ciddiy şekilde sıñırlanğan soñ, iştirak etmey.
Ukraina aq qorçalayıcılarınıñ fikirince, Rusiye eyyeti Avropa Şurası Parlament assambleyasına qaytsa, Rusiyeniñ teşkilât talaplarına riayet etmegen taqdirde bu devletlerara teşkilâtnıñ «ahlâqiy teslimiyeti» olacaq. Bu aqta aq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ PACE tertip, immunitet ve qurulış işleri komitetine, Avropa Şurası iştirakçi memleketleriniñ milliy eyyetlerine yapqan açıq muracaatında aytıla.
Muracaatqa 12 ukrain aq qorçalayıcı teşkilâtı, şu cümleden «Vatandaş serbestligi merkezi», «Kreml siyasiy mabüsleri soy-soplarınıñ birleşmesi», «KrımSOS», «Qırım aq qorçalayıcı gruppası», «İnsan aqları media teşebbüsi» qoltuttı.


text:
İttifaq âl-Möslimin
İttifaq âl-Möslimin (Möselmannar berlege), Räsäy İmperiäse Möselmannarınıñ liberal-demokratik yünäleşle säyäsi partiäse. 1906. yılda Berençe Bötenräsäy möselmannar qorıltayı qararı belän oyıştırıla. Programması: konstitusion parlament monarxiäse, demokratik ireklärne tanu, däwlät fondındağı cirlär belän alpawıtlardan mäcbüri sattırılğan cirlärne krästiännärgä bülep birü, barlıq din häm millätlärneñ däwlät aldında tigez xoxuqlılığı öçen köräşü, mäçet-mädräsä mölkätlären Möselmannarğa qaytarıp birüne taläp itü h.b.
Oyıştıruçıları: Ä. Äxtämev, Y. Aqçura, S. Alkin, İsmäğil Gasprinski, R. İbrahimov, Ğ. Tupçıbaşev, S. Canturin, Ä. Maqsudi h.b. Daimi eşläwçe Üzäk Komität häm Üzäk Büro saylana. Däwlät Dumalarında oyışqan Möselmannar fraksiäse eşenä yoğıntısı zur bula.
Firqä äğzaları Dumada Möselmannar mädäniäte häm mäğärife üseşenä tä'sire bulırday qanunnar täqdim itälär. Räsäy säyäsi oyışmaları arasında İttifaq âl-Möslimin Kadetlarğa yaqın mönäsäbättä tora. 1908. yılda partiä tarqaluın beldersä dä, urındağı (mäs., Qazandağı) büleklär eşçänleklären tuqtamílar.
Qazanda basılğan Äxbär, Qazan möxbire gäzetläre İttifaq âl-Möslimin yoğıntısında bula.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Amerika Qoşma Ştatlarında Ukraina mustaqilliginiñ 25 yıllığına bağışlanğan konferentsiyada bulunıp, işğal etilgen Qırımda aq-uquq ve serbestlik vaziyeti aqqında añlattı. Bu aqta malümat Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ meseleleri boyunca vekâletlisiniñ Facebook saifesinde bildirdile.
«Soñki merasim – «Zemaneviy Ukrain devleti 25 yıllığınıñ qayd etilmesi» konferentsiyası devamında amerikalı isteblişmentke işğal etilgen Qırımda aq-uquq ve serbestlik vaziyeti aqqında añlatmaq imkânım oldı. Yaqında «abadan olğan» turistik Qırım tecavuzcı tarafından arbiy bazağa, «qorqu ve yalan zonasına» çevirile, bu ise, bütün dünya içün telükelidir», – dep qayd etti Cemilev.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Mayısnıñ 30-nda saba Qırımda 805 insan observatorlarda buluna. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Qayd etilgenine köre, 2449 kişi tibbiy közetüv altında buluna, 1383 insan evde dinamik közetüvde, 261-i hastahanede buluna, 137 insan Qırımnıñ tibbiy müessiselerinde tedaviylene, 229 kişi tüzelip hastahaneden çıqtı.
Mayısnıñ 29-nda Qırımda altı yañı koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda 375 COVID-19 hastası qayd etildi.
Hatırlatamız, Aksenov, Qırımda iyünniñ 15-nde şifahane-kurort kompleksi Rospotrebnadzor talaplarına uyğun bir şekilde çalışıp başlaycaq, lâkin tek qırımlılar raatlana bilecek, dep bildirdi.
Yarımadada iyünniñ 1-nden itibaren qave ve restoranlarnıñ yaz meydançıqları çalışacaq.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımda pnevmoniyanen hastahanege alınğanlarnıñ sayısı kene arta. Bu aqta yarımadanıñ Felâket tibbiyeti ve acele tibbiy yardım merkeziniñ matbuat hızmeti bildire.
Derc etilgen malümatqa köre, soñki künde pnevmoniyası olğan 22 insan hastahanege alındı, bundan bir kün evelsi bu diagnozı olğan 19 kişi hastahanege alınğan edi.
Aynı vaqıtta hastahanege koronavirus şübhesinen alınğan 11 insan aqqında haber etile, 13 kişi keskin nefes virus yuqunçı ile hastahanege alındı.
Al-azırda Qırımda 177 koronavirus hastası bar. 22-si çetelden keldi, 18-i – Rusiyeden. 23 insan Rusiyeden kelgenlernen alâqada edi, 114-ü laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada oldı. 44 insan tüzeldi. Bir koronavirus hastası vefat etti. Aqyarda 110 COVID-19 hastası bar, eki kişi vefat etti.
Yarımadada mayısnıñ 12-nden itibaren mecburiy maska rejimi kirsetile.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye tarafından Qırımnıñ qanunsız şekilde işğalgenine qatlanmaycaq.Avroppa Birligi qabul etmecek. Bunı fevral 6 künü Avropa Birliginiñ Tışqı işleri ve telükesizlik siyaseti boyunca Baş temsilcisi beyan etti.
Mogherini: «Avroppa Birligi olaraq bizler kesin bir fikirde turamız: Qırımnıñ qanunsız işğali tanılmaycaq, Minsk añlaşması ise bütünley yerine ketirilmek kerek, şu cümleden – ateşniñ toqtatılması ve şarqiy Ukrainada kene tınçlıq olması. Bu şart», – dep ayttı.
Ukrainadaki vaziyetniñ kerginleşmesi fevral 6 künü Brükselde, Avroppanıñ diplomatik müessise yolbaşçılarınıñ toplaşuvında baqılacaq, ve, Mogherini tasdiqlağanı kibi, AB Ukrainanıñ mustahıssigi ve territorial bütünligi aqqında öz qattı noqta-i nazarını daa bir kere tasdiq etecek.
Avropa Birliginiñ Tışqı işleri ve telükesizlik siyaseti boyunca Baş temsilcisi Federica Mogherini reberliginde AB devletleriniñ Tışqı işler nazirleri meclisinde Ukraina meselesi birinci yerde turmaqta.
Diger meseleler – Libiya, Mısır, Sırbistan ile Kosovo arasında dialog, Yaqın Şarq ile bağlı olacaq.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Kiyevde Almaniya Tış işler nazirliginiñ «siyasiy müdiri», Ukraina boyunca «normand formatında» muzakerelerniñ idarecisi Andreas Michaelis ile körüşti.
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Körüşüv neticesinde Almaniya Tış işler nazirliginiñ siyasiy müdiri Andreas Michaelis Almaniya Federativ Cumhuriyeti er vaqıt qırımtatarlarnıñ aqlarını qorçalaycaq ve halqara seviyede halqnıñ problemleri aqqında aytacağını bildirdi», – denile beyanatta.
Öz nevbetinde, Refat Çubarov Qırımda insan aqları ve qırımtatarlarnıñ havfsızlığı ile bağlı vaziyet pek kergin olğanını qayd etti.
«Yarımadada soñki bir buçuq yıl içersinde semetdeşlerimizniñ ğayıp oluvı qayd etilgen edi, bazıları cansız alda tapıldı. Qırımtatar faalleri taqip etile ve basqı duyalar. Bütün bular keçmişte qaldı dep ümüt ete edik, amma soñki eki afta devamında Qırımdan kene acınıqlı haberler kele, semetdeşlerimizniñ ğayıp oluvı ve öldürilüvi ile bağlı», – dedi Çubarov, ve Qırımda 2014 senesi fevral 26 künü keçirilgen mitingde iştirak etüde qabaatlanğan faaller Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov aqqında hatırlattı.
İşğal etilgen Qırımda soñ aftaları qırımtatarlarnıñ öldürüvi ile bağlı adiseler sıq oldı. Rusiye taqiqatçıları öldürüviler turmuş sebebinden yapılğanını ayta.


text:
Rusiye öz ordusını Venesueladan çıqarmadı, dep bildirdi ABD admiralı
Venesuelada, Maduro rejimine qoltutqan yüzlerce rus arbiy adamları alâ daa bulunmaqtalar.
Bu aqta ABD Silâlı quvetleriniñ Cenübiy komandanlıq reisi admiral Kreyg Foller iyülniñ 9-nda bildirdi, dep haber ete DW.
O, Rusiye Venesuelada öz ordusını bulundurmağa devam etkenini, anda olğan askerlerniñ sayısı ise 100-ge qadar olğanını qayd etti. Admiralnıñ aytqanına köre, olar şu cümleden Rusiye arbiy techizatlarınıñ çalışmasını da destekley.
Evel, Rusiye Venesueladan ordusını çıqaracağı aqqında bildirgen edi. Venesueladaki Rusiye Elçiligi iyunniñ soñunda, memlekette bulunğan rusiye arbiy techizatları “İl-62” uçağınen Karakastan Moskvağa uçıp ketkenini bildirgen edi.


text:
Saqta kimligi belli olmağan qadın şeer kirişinde, Kezlev şossesi rayonında tiklengen qırımtatar tamğalı hatıra taşını bozmağa tırıştı. Qadın maşinasınıñ töpesine çıqıp, çöküçnen hatıra taşına urdı.
Bu aqta faal Mansur Teyfuk Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
Onıñ aytqanına köre, tamğalı stelada zarar izleri qaldı. Onıñ bildirgenine köre, olıp keçkenlerni yaqındaki tükân ve qavelerniñ hadimleri kördi, olar qadınnı toqtattı.
Daa soñra adise yerine Rusiye gvardiyası ve politsiyasınıñ hadimleri keldi. Olar qadınnı tutıp oldı, maşinasını ise tahliye etkenler. Bundan ğayrı, adise yerine akimiyetke qol tutqan «İnkişaf» qırımtatar cemiyeti» teşkilâtınıñ reisi Eskender Bilâlov keldi.
Qırımdaki Rusiye politsiyası ve Rusiye gvardiyası olıp keçken adiseni resmiy şekilde izaatlamaylar. Diger menbalar bu aqta haber etmey.
Daa evel Seyitler rayonınıñ hadimleri qırımtatar mezarlarına zarar ketirildi, dep bildirgen edi.
2019 senesi noyabr ayında işğal altındaki Qırımnıñ musulman mezarlığında daa bir vandallıq areketi aqqında belli oldı. Qırımtatar faali Zair Smedlânıñ malümatına köre, Qurman rayonınıñ Petrovka köyünde kimligi belli olmağan insanlar mezarnıñ baştaşını sındırdı.
Bundan evel Qırımnıñ Yedi Quyu rayonında kimligi belli olmağan insanlar Bagerovo qasabasında musulman mezarlığında 15 baştaşnı bozıp ketti. Daa soñra bunı yapqanlar tapıldı, yerli gençler yapqan, dep bildirildi.


text:
Koroğlu
[Linkleri Görebilmek İçin Üye Olmanız Gerekmektedir. Üye Olmak İçin Tıklayın...]
Koroğlu - xalq qehremanı (teqriben 16-cı esrin 2-ci yarısı). Celaliler herekatı başçılarından biri. 16-cı esrin ortaları - 17-ci esrde Türkiye şeherlerini, Azerbaycan ve s. erazileri kendli herekatı bürümüşdü. Azerbaycandakı celali destelerinden birine Koroğlu başçılıq edirdi.
Revayete göre Koroğlunun esl adı Rövşen olmuşdur. Koroğlu ve silahdaşları haqqında yazılı menbelerde melumat çox azdır. Tedqiqatçıların bezileri Koroğlunun Xorasanda, digerleri Anadoluda, ekseriyyeti ise Azerbaycan erazisinde fealiyyet gösterdiyini qeyd edirler.
Şifahi xalq edebiyyatında Koroğlunun adı ile bağlı hadiseler efsanevileşerek öz eksini "Koroğlu" dastanında tapmışdır. Dastanla hadise ve şexsiyyetler silsilesinin tarixilik xetti pozulmamış, Koroğlunun igid döyüşçü, gözel qoşmalar müellifi olan istedadlı şair ve aşıq olması tarixi heqiqet kimi qorunub saxlanılmışdır. Dastanda adları çekilen şexsiyyetlerin (Giziroğlu Mustafa bey, Kosa Sefer, Cefer paşa, Hesen paşa ve b.) ekseriyyeti tarixi simalardır.
Koroğlunun esas istinadgahı Çenlibel qalası olmuşdur (müxtelif erazilerde "Çenlibel" adlı çoxlu qalalar mövcuddur). 19-cu esre aid menbelerde yaşayış menteqesi kimi Çenlibelin adı çekilir.
A,Tebrizlinin "Tarixler kitabı" eserinde celali destelerinden 20-den çox başçısının, o cümleden Koroğlunun adı xüsusi qeyd edilir. Koroğlunun vuruşmalardakı merdlik ve şücaeti, kasıbların dostu, zülmkarların düşmeni xalq qehremanına çevirmişdir.
Azerbaycan EA Elyazmalar İnstitutundakı elyazmalarda aşıq-şair Koroğlunun çoxlu şerleri qorunub saxlanır.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «QARA DEÑİZ PRODUCTION» studiyasınıñ baş müdir muavini, ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq baş müdir muavini Lilâ Bucurovanıñ onıñ evinde noyabr 2 künü tintüvni keçirgen RF FSB hadimlerine qarşı davasını qabul etmedi, dep bildire 15 minut saytı.
Neşirniñ yazğanı kibi,mahkemeci iş malümatında taqiqatçı advokat Cemil Temişevge tintüv vaqtında evde bulunmasını şahsen red etkenini tasdiqlağan yeterli delil yoq olğanını tüşündi.
«Mahkemeci kelgenimni, tintüv vaqtında bulunmamda israr etkenimni, tintüvden soñ taqiqatçı ile subetleşkenimni ve meni içeri kirsetmegeninden çorlağanımnı körgen şaatlarnen subetleşmege istemedi», – dey Cemil Temişev.
Sözlerine binayen, taqiqatçı öz areketlerini «advokatnıñ tintüvde bulunmasını maqsatqa uymağan» tanığanı ile añlattı.
Bucurova mahkeme qararını beklenilgen dep adlandırdı ve oña itiraz bildirecek ola.
«Mahkemeniñ işbu qararına itiraz bildirecekmiz. Onı qanunsız sayam, evimde keçirilgen tintüv kibi qanunsızdır. Saña aqlarıñ, qanunlar, ya da adalet bağışlanğanda, bu kibi şartlarğa boyun egmeycem. Aqlarım maña bağışlanmay. Olar qanun tarafından qorçalanmalı. Şimdi qanun meni qorçalamadı, teessüf ki», – dey Bucurova.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Saba altıdan evel keçirilgen tintüv, advokatnen qurulmağan bağ ve atta vedalaşuv yasağı. Bu işğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti kerçekleştirgen apis cezalarına has şeylerdir. Böyle tutuvlardan biri vaqtında esli-başlı qadın kene sürgünlik başlandı, dep tüşündi. Qırımtatar qadını oğlunıñ apishaneden çıqqanını körip olamadı. O, onıñ cenazesine kelip olamadı.
#PrisonersVoice maqalelerinde – işğal altındaki Donbas ve Qırımda mabüslerniñ çıqacağını beklegen tuvğanları nasıl yaşağanlarını tarif ete. Azatlıq Radiosı ve Vatandaş serbestlikleri merkezi bu ikâyelerni işbirligi çerçivesinde derc ete.
Zevri Abseitov
2016 senesi mayısnıñ 12-nde saba altıda Rusiye quvetçileri Qırımda Abseitovlar qorantasınıñ evine sürip kirdi. Zevri «terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkeninde» ve «evelden añlaşqan gruppa tarafından akimiyetni küçnen zapt etmege azırlanğanında» qabaatlana. İşğalci akimiyet tarafından tutulğan çoqusı qırımtatarlar kibi o da «Hizb ut-Tahrir» halqara islâm firqasında (Rusiyede yasaqlanğan, amma Ukrainada yoq) iştirak etkeninde qabaatlana, lâkin imaye tarafı Abseitovnıñ bu teşkilât ile alâqaları bar olğanını isbatlağan deliller yoq, dep israr ete. 2018 senesi dekabrniñ 24-nde Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi. İstinaf arizası berilgen soñ apis cezası üç ayğa qısqartıldı – 8 yıl ve 9 ay oldı.
Zevriniñ ömür arqadaşı Fatma 4 balasınen beraber onı 4 yıldan berli bekley:
Bir hata, çezip yiberecekler, dep tüşündik
– Sentâbrniñ 27-nde evlengenimizge 17 yıl oldı, bu vaqıt devamında Zevriniñ apayı olğanımdan bir saniye bile peşman olmadım. O, sevgen bir aqay, qayğırğan baba. Mesüliyetli ve maqsatkâr. Onı yapqan işi ve insaniy hususiyetleri içün ürmet etip sayalar. Başqasınıñ belâsına er vaqıt diqqatlı edi, er vaqıt yardım etmege azır edi.
Zevri hayriye qabullarnı keçire ve balalarnıñ terbiyesi ve tasiline diqqat ayıra edi. Şimdi balalar öskende ve oña ihtiyacları olğanda olarnıñ yanında olamağanı içün pek qasevetlene. Bu onıñ içün pek ağır bir mevzu.
Zevri tutulacaq, dep tüşünmegen edik. Bir hata, çezip yiberecekler, dep tüşündik. Onı alıp ketkenlerinde vedalaşıp olamadıq bile. Büyük bir acı edi. Dört kiçik balamız ve esli-başlı anamız özüne uzun vaqıt kelip olamağan ediler. O saba anam bizni sürgün etmege isteyler dep ağladı. Mahkeme oturışuvlarından qaytqan er künümde Zevrinen beraber qaytacağımnı bekley edi. Ne yazıq ki, öyle de qavuşamadı…
Oğlunı köralmayıp, anam vefat etti. Halqnen beraber defin ettik. Zevri bu sınavğa zornen dayandı
Keçken sene, oğlunı köralmayıp, anam vefat etti. Halqnen beraber defin ettik. Zevri bu sınavğa zornen dayandı. O vaqıt Novoçerkasskta bir kişilik kamerada edi, acısınen bir özü qaldı. Anasını soñki yolğa ozğarıp olamağanı, oğul borcunı yerine ketirip olamağanı onı qasevetlendirgen edi.
Mahkemelerde adalet olacağını beklemege kerekmegenini daa bir kere añladım. Bütün deliller, Zevrige yardım etecek bütün şaatlıqlar red etildi. Üküm evelden azır kibi keldi, qalğanı ise bir formallik edi.
Onı bir kişilik kameralarğa, verem hastaları yatqan kameralarğa qapata ediler. Tam bir işkence edi – rıqma-rıq tolu kameralar, qandalaylar, antisanitariya.
Qırımda ve onıñ tışında iç tanış olmağan insanlarnıñ destegi bizge er vaqıt küç bere edi
Tutulğanda ekinci derece gipertoniyası zaten bar edi ve tonometrni qaldırıp evden çıqmağan edi. Şimdi damar problemleri qoşuldı, gastrit oldı, belki, ülser de oldı endi, büyrek, buğum ağrılarınen çekişe, tişlerini endi aytmayım. Tedqiq ve tedaviylev kerek. Ebet, olarnı alamaz, endi o qadar muracaat ve şikâyet oldı. Laf etkenimizde pek öksüre edi, sıcağı yüksek edi. Koloniyada pek çoq hasta bar. Pnevmoniyası olğanlar bar, amma, añlağanıma köre, olarğa test yapılmay.
Çoq şey kördik. Bazı vaqıtları küç qalmağan edi, ümüt yoq kibi körüne edi, amma tuvğanlarımıznıñ ve Qırımda ve onıñ tışında iç tanış olmağan insanlarnıñ destegi bizge er vaqıt küç bere edi.
Yahşılıqnı tüşünmek kerek, çünki adalet yeñmeli, çünki dünyada eyi insanlar bar, çünki taqdirimizge lâqayt olmağan, azatlığımız içün küreşkenler bar.
Aqaylarımıznıñ azat etilüvi içün bir şeyler yapqan er keske minnetdarım. Deñişim olacağına pek ümüt etemiz, Ukraina öz vatandaşlarını azat ettirmek içün elinden kelgenini yapar, dep ümüt etemiz. Çünki bütün Ukraina vatandaşları – bu balaban bir qoranta, ve bizimkilerni belâda qaldırmaq olmaz.
Pavel Korsun
Ukraina silâlı quvetleriniñ 53-ünci mehanize brigadasınıñ askeri 2019 senesi mayısnıñ 22-nden berli «DNR» aydutlarınıñ esirliginde buluna. Pavel Korsun «terrorizmde ve DNRde akimiyetni devirmege çağırğanında» qabaatlanıp 17 yıl koloniyada qalmasına üküm etildi. Şimdi №32 Makeyevka koloniyasında Buluna.
Nina Korsun, cenk esiriniñ anası, onı eki yıldan berli bekley:
Babasınıñ üç insultı oldı, yata, zornen laf ete, amma o da tekrarlay: «Tañrım, oğlumnı sağ köreyim»
– Gece-kündüz tek Paşanı tüşünem. Yatam – evge sağ-selâmet qaytması, oña qavuşmamız içün Rabbime dua etem. Babasınıñ üç insultı oldı, yata, zornen laf ete, amma o da tekrarlay: «Tañrım, oğlumnı sağ köreyim».
Haberlerde 53-ünci brigadanıñ sekiz askeri esir tüşti dep aytılğan soñ yüregim yaramadı. Pavel de anda olğanını is ettim. Ertesi künü ise esirlikke tüşkenlerniñ soyadlarını aydınlatqanlar, – oğlum da anda edi. Añlaşma bitmesine sekiz kün qalğan edi, amma men onı eki yıldan berli körmeyim.
Er keske yardım ete edi. Özü çekişir, amma dostlarına yardım eter
Pek yahşı yardımcım. Universitette oquğanda raatlıq künlerine kelip, aşamay ve tez-tez bostanda yardım etmege çapa. Soñki tatiline kelgende de oğlum tez-tez urbasını çıqarıp odun kesip, yardım etip başladı. Er keske yardım ete edi. Özü çekişir, amma dostlarına yardım eter.
Kederlenip ağlasam, yürek içün ilâc, tınçlandırıcı içem ve aytam özüme: «Nina, oğluña qavuşmaq içün sağ ve sağlam olmalısıñ». Balalarım ve torunlarım büyük destekçim. Paşanıñ 15 yaşında oğlu bar, sıq-sıq musafirlikke kele. Buña quvanam.
Ukrainlalılar ögünde tiz çöker edim, millionlarnen insan oğlumnı evge qaytarmağa yardım etsin dep yalvarır edim. Er şeyge razım. Öglerinde tiz çökip, Rabbime dua etecem ve oğlum evge qaytqanda şükür etecem.
Vatandaş serbestlikleri merkezi BM, Avropa Şurası, Avropa birligi, OSCE ve bu teşkilâtlarda iştirak etken devletlerge muracaat etip, mabüslerni azat ettirmek, olarnı işkenceden qorumaq, tibbiy yardım kösterilüvini temin etmek, em de halqara ükümetten tış teşkilâtlarğa ve gumanitar missiyalarnıñ Qırım ve işğal etilgen Donbas ve Lugansk vilâyetleriniñ rayonlarına kirmesini temin etmek içün Rusiyege tesir etmege rica ete. Aq qorçalayıcılar #PrisonersVoice kampaniyasınıñ göñüllilerini toplay, dep ilân etti.
Arsen Abhairov
Rusiyede ve işğal altındaki Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeni içün 20 yılğa azatlıqtan marum etile bile. Abhairov 2019 senesi fevral ayında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ FSB tarafından tutuldı. «Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi onı siyasiy mabüs dep tanıdı.
Azize, Arsenniñ apayı, 2 kiçik balasınen beraber onı evde bekley:
– Aqayım apiske alınmazdan evel üç buçuq yıldan az evli edik. Qorantamıznıñ eñ parlaq hatırlavları balalarımıznıñ doğmasınen bağlı. Birinci qızımız doğğanda – aqayım o qadar seve edi onı, söznen ifade etilmeycek şey. Bütün serbest vaqtını oña ayırmağa tırışqan edi, er saniye oña toymağa tırıştı. Soñra oğlançığımız doğdı…
Ne yazıq ki, aqayım onıñ birinci adımlarını köralmadı, ilk sözlerini eşitemedi. Çünki ömür arqadaşım apiske alınğanda, oğlumız tek altı aylıq edi. Balalarımıznıñ balalığını hırsızlağanlar.
Qorantamıznıñ bir ihtiyacı olmasın dep çoq çalıştı. Bir arzusı bar edi – qardaşına ev almaq. Aqayım pek diqqatlıdır. Gece bile birisine yardım kerek olsa, işlerini taşlap kete edi.
2019 senesi fevralniñ 14-nde ayatımız deñişti, o künni unutmaq mümkün degil
Bir kün balalarıma ve maña diqqatı yetmey, dep ayttım, o da cevap berdi: «Aqayları tutulğan qadınlar ne is ete, tüşüne bilesiñmi?». Bu sözleri alâ aqlımda.
2019 senesi fevralniñ 14-nde ayatımız deñişti, o künni unutmaq mümkün degil. Saba saat altı bile degil edi, bir ses çıqtı – birisi demir qapularımıznı qaqtı.
Başta tüş körem dedim, qulaq asmadım. Amma ekinci kere urğanlarında aqayım töşekten sekirip turdı, kiyin dedi – FSB keldi.
Qızımız uyandı, 2,5 yaşında edi. Er şeyni hatırlay ve babasını maskalı insanlar alıp ketti, dep ayta
Şaştım, qızımız uyandı, 2,5 yaşında edi. Er şeyni hatırlay ve babasını maskalı insanlar alıp ketti, dep ayta. Advokatnen bağlanmağa imkân bermediler, bütün telefonlarnı birden tutıp alğanlar. Anamız yaramadı. Tintüv 2,5 saattan çoq devam etti. Aqayımnen vedalaşmağa bile bermediler.
Quvetimiz – birliktedir, birlik olsaq, bir-birine yardım etsek – er şeyge dayana bilemiz, – dep ayta Azize Abhairova.
#PrisonersVoice kampaniyasınıñ malümatına köre, Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda eñ az 101 insan apiste yata, Donbasta – eñ az 234. Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisovanıñ malümatına köre, Rusiye apishanelerinde 113-ten 115-ke qadar insan tutula. «Qırım resurs merkeziniñ» cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. «Qırım aq qorçalayıcı gruppası» da aynı raqamlarnı aydınlata.
Ukraina telükesizlik hızmeti Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal etilgen rayonlarında qanunsız tutulğan 235 ukrainalı aqqında bildire.
Donbas.Realii, maqaleniñ aslı Azatlıq Radiosınıñ saytında


text:
Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti yerli ekimlerge koronavirus ile küreş içün mukâfat berecek, dep vade ete. Bu aqta Moskva kontrolindeki şeer ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Keçken aftanıñ soñunda tibbiyet hadimlerini mukâfatlandırmaq içün federal para ketirildi. Öz tarafımdan, koronavirus yuqunçına qarşı çalışqanlarnı mukâfatlandırmaq içün Aqyar bücetinden de bermege vazife bergen edim. Bu afta bütün paralar berilmeli», – dep ayttı Kreml kontrolindeki Aqyar yolbaşçısı vazifelerini eda etken Mihail Razvojayev.
Qırımda tibbiyet hadimlerine cemaat naqliyatından bedava faydalanmağa izin berildi.
Bundan evel Aqyar sakinlerine acele bir şey olmağanda evden çıqmağa yasaq etildi. Aqyarda yahta ve katerlernen deñiz kezintileri de yasaqlandı, şeer kirişlerinde blokpostlar qoyuldı. Şeer akimiyeti, aprelniñ 2-nden itibaren şeerde özüni tecrit etüv rejimini bozğanlarğa ceza berilecek, dep ilân etti.
Qırımda özüni tecrit etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 12-ne qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Birincisinde bir çoq tebdir arasında akimiyetke çetel devletlerniñ informatsion istilâğa qarşılığı boyunca Ukraina qanunlarına deñişmelerniñ kirsetüvi aqqında qanun leyhalarnı baqıp, Yuqarı Şurağa bermek avalesi bar.
Akimiyetniñ vazifelerinden daa birisi – misal içün mütenasip media-holdingni meydanğa ketirip, keyfiyetli informatsion mahsulnıñ peyda oluv yolunen Ukraina siyasiy-içtimaiy vaziyeti aqqında dünyada aqiqiy malümatnıñ tarqatılmasını temin etmek.
Daa bir emir şunı nazarda tuta ki, Energetik ve kömür sanayi nazirligi «Naftogaz Ukrainı» Milliy isse senetli şirketi ile deral Rusiye tarafını 2014 senesi Rusiye tabiy gazınıñ temini aqqında haber etmeli. Onıñ fiyatı bu sene fevral-mart ayları olğan kibi qalmaq kerek. Eger de Rusiye tarafı buña razı olmasa, olar bi ay devamında halqara ticariy arbitrajğa mütenasip davanı açmaq kerekler.


text:
ATR qırımtatar telekanalı öz seyircilerine aktsiyalarnıñ bir qısmını satın alıp, «ATR grupp» açıq isse senetli teşkilâtnıñ saipdeşi olmağa teklif ete.
Bunı Telekritika bildire.
İssedarlar sırasına Rusiye ya da Ukraina vatandaşları qoşula bile. Bir aktsiya 1000 ruble (363,29 grn.) tura. Umumen ise teleşirket 150 biñ aktsiyanı satmağa azır, bu ise tahminen 55 million grivnanı teşkil ete.
«Bu kanalnıñ satuvı degildir. Ögümizde eki maqsat bar: birinci ve eñ müimi – «imaye yastığı», (akimiyetniñ, – muar.) issedarlarnıñ taqımına köre, bir saipnen «iş körmek» daa da qolay. Şunıñ içün biz telekanal seyircilerine bizge bu uquqiy meseleni çezmege yardım etmege muracaatta bulunamız. Ekinci maqsat – biz nasıldır bir şahısnıñ matbuat vastası olmağanımıznı butün dünyağa köstermek. Biz dünyada yekâne açılğan qırımtatar kanalı olamız», – dedi ATR müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova.
ATR yolbaşçılığı büyük paralarnıñ kelecegine ümüt beslemey.
«Bu şaraitlerde kanalımıznıñ kârlı olmaması mümkün olğanını añlaymız. Ve aktsiyalarnıñ satuvından para az olacağını da bilemiz. Bu leyhanı azırlağanda, aktsiyalarnıñ 50% satın almağa azır olğan insan çıqmazmı, dep qasevet çeke edik. Böyle olmaz», – dedi Bucurova.
O şunı da qayd etti ki, aktsiyalarnıñ esas paketi kanalnıñ bugünki saibinde – iş adamı Lenur İslâmovda qalacaq ve yañı issedarlar telekanalnıñ siyasetini deñiştirip olamazlar.
Amma telekanal seyircilerniñ maliye destegine muhtac.
Aktsiyalarnı satın almağa istegenler öz arizalarını 2014 senesi avgust 21 kününe qadar telekanalnıñ adresi boyunca yollay bileler: 295049, Qırım, Aqmescit şeeri, Mamedi Emir-Usein soqağı, 14 ya da saytta arizanıñ elektron şeklini toludra bile.
Avgust 23 künü ATR kanalında «ATR grupp» açıq isse senetli teşkilâtnıñ issedarları ve tesisçileriniñ toplaşuvı keçirilecek. Toplaşuv devamında şirketniñ yolbaşçılıq organları teşkil etilecek. İştirakçilerniñ yanında Rusiye ya da Ukraina pasportları olmalı.


text:
Keçken künü Qırımda sekiz hasta koronavirus yuqunçından vefat etti, dep bildirile Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında. Pandemiya vaqtında COVID-19-dan vefat etkenlerniñ umumiy sayısı 444 oldı.
«3639 insan (covid) ambulator tedaviylevde, 2875 kişi (covid ve pnevmoniya) hastahanede buluna, 27 insan observatorlarğa alındı. Umumen (pandemiya vaqtında) 22463 COVID-19 hastası qayd etildi. Tüzelgen 16938 insan yiberildi», – dep haber ete müessise.
Soñki afta Qırımda koronavirus hastalarınıñ vefat sayısında antirekord qayd etildi, dep bildirdi Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya. Onıñ qayd etkenine köre, hastalarnıñ yardım içün muracaat etmesi eñ sıq sebeplerden biri ola.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İsmail Gasprinskiy Memorial Müzeyinde sentâbr 21-25 künleri İ.Gasprinskiy adına «İsmail Gasprinskiy ve Rusiyeniñ musulman dünyası» serlevalı II Bağçasaray ilim oquvları keçirilecek.
Bunı Bağçasaraynıñ tarihiy-medeniy qoruğınıñ matbuat hızmeti bildire.
Konferentsiyada Rusiye Federatsiyası ve Qırımnıñ devlet akimiyeti organları, Bağçasaray yerli idare organlarınıñ vekilleri, medeniyet ve ilim erbapları iştirak etecek.
Rusiye Federatsiyasınıñ çeşit şeerlerinden taqiqatçılar çıqışta bulunacaq.
Konferentsiya leyhası aşağıdaki yönelişler boyunca toplaşuvlarnıñ keçirilmesini nazarda tuta:
- İsmail Gasprinskiyniñ ömür ve faaliyeti;
- XIX-XX asırlarda türkiy halqlarnıñ neşir ve medeniy faaliyeti, tasil tarihı;
- XIX-XX asırlarda Qırımnıñ içtimaiy-iqtisadiy, medeniy, içtimaiy-siyasiy tarihınıñ müim meseleleri;
- XIX-XX asırlarda Rusiyede musulman tasil tertibatınıñ ilâatı.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, konferentsiya maqsadı – İ.Gasprinskiyniñ ömür ve faaliyeti ile bağlı olğan taqiqatlarnıñ aktuallaştıruvı, XIX-XX as. Rusiye musulman dünyasınıñ ve Qırımnıñ medeniy ve içtimaiy-iqtisadiy, içtimaiy-siyasiy tarihı meseleleriniñ aydınlatuvıdır.


text:
Qırım ve Herson vilâyeti arasındaki memuriy sıñırda yañı kiriş noqtasını açacaqlar.
Bunı Herson vilâyet devlet memuriyetinde bildirdiler.
Tedbir yarın, avgustnıñ 21-de, ötkerilecek. Mında Herson vilâyetiniñ gubernatorı Yuriy Odarçenko iştirak etecek, dep aytıla beyanatta.
Hatırlatamız, Rusiye Qırımda bir sıra kiriş noqtalarını açtı. Şu cümleden, «Aqmescit» ava limanında ava yük-yolcu daimiy çoq taraflı kiriş noqtası, Aqyar, Yalta, Kefe ve Keriç limanlarında deñiz yük-yolcu daimiy çoq taraflı kiriş noqtaları.
Bunıñnen beraber, Ermeni Bazar, Canköyde maşina yük-yolcu daimiy çoq taraflı kiriş noqtaları ve Or Qapuda maşina yük-yolcu daimiy eki taraflı kiriş noqtası, Canköy, Ermeni Bazar ve Aqmescit demir yol stantsiyalarında demir yol yük-yolcu daimiy çoq taraflı kiriş noqtaları açıldı.
Bundan ğayrı, Federal gümrük hızmeti Qırımda sekiz noqtanı ve Aqyarda eki noqtanı meydanğa ketirdi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Almaniya diplomatlarını, Almaniya Avropa havfsızlıq ve işbirlik boyunca teşkilâtında reislik yapqan vaqtında, Qırım işğali meselesini onıñ yapılacaq vazifeleriniñ cedveline qoşmağa çağırdı.
Bunı o Kiyevde «Dialog, işanç, havfsızlıqnıñ yañartılması» serlevalı «tögerek masa»da bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Tögerek masa» Almaniyanıñ 2016 senesi OSCEde reisliginde ukrain mevzularınıñ muzakeresine bağışlanğan.
«Bu blokta (reislik planı – QA) – «Buhran ve ziddiyetlerniñ al etilmesi» – meni ayrette qaldırdı, pek qasevet etem, Qırım mında yoq… Bu pek havflı», – dey Çubarov.
O dey ki, Qırım mevzusınıñ yoq olğanı OSCE azaları «istilâiy siyaset ile razılıq» olaraq tanıy bile. Çubarov Rusiye aqqında söz ketkenini añlamaq içün imkân berdi, amma açıqtan aytmadı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/08-24
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Xorxe Luis Borxes (24.08.1899, Buenos-Ayres, Argentina - 14.06.1986, Jeneva, Şweytsariä) — argentinalı yazuçı, şağir häm publitsist, ispan ädäbiäteneñ (en) töp figuralarınıñ berse.
Berençe bastırılğan ädäbi äsäre - 9 yäşendä yasağan Oskar Wayldnıñ «Bäxetle şahzadä» (en) isemle ataqlı äkiäteneñ tärcemäse.1920-yıllarda ul ispan telle latin-amerikan şiğriäteneñ avangardizmına nigez saluçılarnıñ berse bula.
Suqıraya barğan Xorxe 1937-1946 yıllarda kitapxanäçe bulıp eşli, 1955-1973 yıllarda Argentina milli kitapxanäse (en) mödire wazifasın başqara.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Poroşenkonıñ planına binaen, memleket şarqındaki vaziyet üç ay içinde al etilmeli, keniş amnistiya, yerli şuralar saylavları ve akimiyet detsentralizatsiyası olmalı.
Ukraina kütleviy haber vastalarınıñ yazğanlarına köre, plan üç bloktan ibaret: memleket içinde dialog, halqara dialog ve Rusiye ile muzakereler.
Ukrainadaki vaziyetni al etüv meselesini Poroşenko iyün başında Varşavada AQŞ prezidenti Barack Obama ile muzakere etti.
Cuma künü, mayıs 6-da, Ukrainanıñ yañı saylanğan prezidenti Frenkistanğa yol aldı. Anda o, Normandiyada ittifaqdaşlar orduları enmesiniñ 70 yıllığınen bağlı tedbirlerde iştirak etip, Ğarp memleketleriniñ liderleri ile dialognı devam etecek.
Poroşenko ve Rusiye lideri Vladimir Putinniñ resmiy muzakereleri planlaştırılmasa da, olarnıñ körüşüvi Normandiyada ötkerile bile.


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Pussy Riot iştirakçisi Nadejda Tolokonnikova içün apishanede ilhamcı oldı. Bunı Tolokonnikova keçken seneniñ Halq birligi kününi hatırlap, Facebook saifesinde yazdı.
«Bir yıl evelsi men qırımtatarlarnıñ Qırımğa qaytması içün küreşken Mustafa Cemilevniñ küçünden ilham alıp, apishanede açlıq tutqan edim. Kendi halqını Vatanğa qaytarmaq istegeni içün o, sovetlerniñ apishanelerinde oturdı, 10 aylıq açlıqqa dayandı ve 10 ay zorlap aşatıldı. Bir yıl evelsi men Cemilevniñ cesürligi fikirlerinen yaşadım», – dep yazdı Pussy Riot iştirakçisi.
«Bu sene men – apiste degilim, lâkin noyabr ayı kene de quvançlı degil. Sovetler akimiyetinden kendine ait olğanını qazanğan Cemilevni kene de Qırımğa kirsetmeyler. Onıñ aytqanları basılğan kitaplarnı Qırım tükânlarından alına», – dep yaza Nadejda ve qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında «Haytarma» filmini seyir etmege tevsiye ete.
2013 senesi sentâbr ayında Nadejda Tolokonnikova – Pussy Riot taqımınıñ 23 yaşında iştirakçisi ortodokslarnıñ «duyğularını aqaretlegeni içün» eki yılğa azatlıqtan marum etilip, açlıqnı ilân etti. O, Mordoviyadaki İK-14 qadınlar içün terbiye-emek koloniyasınıñ şaraitleri ve mahküm qadınlarnı çalışmağa mecbur etkenlerine qarşı narazılıq kösterdi.
2014 senesi baarde qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa kelmege yasaq ettiler.


text:
Ermenistan Rusiye arbiy bazası yerleşken Gümri şeerinde yaşağan aileniñ yedi azasını öldürgen askerni teslim etmege talabı ile Rusiyege muracaat etti.
Ermenistan baş prokurorı Gevork Kostanân öz Rusiye zenaatdaşı Yuriy Çaykanı Rusiye arbiyi Valeriy Permâkovnı Ermenistan SİZOsına teslim etmege çağırdı.
Bu aqta malümat fevral 3 künü peyda oldı. Aynı şu künü İnterfaks Rusiye haber agentligi Permâkov Gümri şeerinde yerleşken Rusiye arbiy bazasında makeme etilecegi aqqında bildirgen edi.
Aileniñ öldürüvi, şu cümleden 2 yaşında qızçıq ve altı aylıq oğlançıqnıñ ölümi sebebinden, insanlar qabaatlı şahısnı Ermenistanda mahkeme etmek talabı ile narazılıq numayışlarına çıqa edi.


text:
Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı, Meclis azası Eskender Bariyev «fevral 26 işi» boyunca daa bir kişi yaqalanğanını bildire. Onıñ malümatına köre, cumaaqşamı künü, mayıs 7-de, saba Sudaqnıñ Suvuq Sala qasabasında (Gruşevka) Mustafa Degermenci yaqalandı.
Bunı Bariyev Facebookta bildire.
«Avtomatları olğan 6-8 kişilik taqım yaqaladı. Ana-babasınıñ aytqanına köre, olar işke kete ediler, soqaqta yaqalav gruppası yaqınlaştı, Mustafanı urdı, kelepçelerni taqtı ve maşinağa oturttılar. Anası soradı: «Ne içün?» Olar onıñ cinayetçi olğanın ve fevral 26 mitinginde iştirak etkenini ayttılar», – dep tarif etti uquq qorçalayıcı.
Onıñ malümatına köre, ana-babasına Mustafanı Aqmescitteki Taqiqat komitetine alıp keteceklerini bildirdiler. Mustafa ticaret temsilcisi olıp çalışa.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, bu malümat daa teşkerile.
Qırımnıñ Rusiye uquq qoruyıcıları bu yaqalav aqqında bir de bir resmiy malümat bermegen ediler.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Martnıñ 1-nde Lübnandaki Ukraina elçihanesinde «Qırım aqşamı» keçti. Bunı Facebookta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov yazdı.
Onıñ bildirgenine köre, tedbir Ukrainanıñ Lübnandaki elçisi İgor Ostaş tarafından teşkil etildi ve alıp barıldı. İlhaq etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Umerov özü ikâye ettiler.
«Lenara Osmanovanıñ qısqa bir kontsertinden soñ «taraflar» bir-birine hediyelerini taqdim etti. Zal, Rustem Skibinniñ sergisinen bezetilgen edi. «Aqşam» sıcaq, «qoranta» şaraitinde ve Ukraina diasporasınıñ tam bir anşlagı ile keçti», – qayd etti Umerov.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi iyülniñ 11-nde Moskvadaki Rusiye Yuqarı mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen semetdeşlerine qoltutmaq içün toplaşqan «45 qırımtatarınıñ Rusiye quvetçileri tarafından qanunsız tutulmasına qarşı» narazılıq bildire.
Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti haber ete.
«Tünevin (iyülniñ 10-nda – QA) Kreml ögünde qırımtatarlarnıñ narazılıq aktsiyasını dağıtuvnen beraber bugünki sebepsiz tutuv qırımtatarlarğa qarşı Rusiyeniñ repressiv siyaseti deñişmegenini kösterdi, bunı qırımtatar halqını vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasından ketmege mecbur etmek içün yapalar», – dep aytıla haberde.
Tış işler nazirliginiñ qayd etkenine köre, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ çoq yıllıq apis cezalarını bir qaç ayğa yımşatqan Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ qararı «ukrainalı siyasiy mabüslerge nisbeten tsinik mısqıl» ola.
«Rusiyede adaletli ve mustaqil mahkemeler olmağanını tasdıqlay. Halqara toplulıqnı Rusiyeniñ bu qanunsız areketlerini takbih etmesine ve insan aqlarınıñ bozuluvını ve qırımtatar halqınıñ taqip etilüvini toqtatmaq içün istilâcı devletke qarşı siyasiy-diplomatik ve sanktsion basqını quvetleştirmesine çağıramız, Rusiyeni ise Rusiyede qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarını azat etmesine çağıramız», – dep qayd etti matbuat hızmeti.
Bugün Rusiye politsiyası Moskvadaki Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binası ögüne Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmağa kelgen 45 insannı tuttı. Faaller mahkeme binası ögünde «Balalarımız terrorist degil», «Qırımdaki repressiyalarnı toqtatıñız» yazuvlı şiarlarınen tura edi.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
İyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi dava mabüsleriniñ ükmüni deñiştirdi. Enver Mamutovğa 16 yıl ve 9 ay apis cezası berildi, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov, Zevri Abseitovğa – 8 yıl ve 9 ay.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım musulmanlarınıñ nevbetteki eki taqımı hacılıq ibadetini yerine ketirmek içün, Mekkege yol aldı. Qırım hacılarını qorantaları, tuvğanları, dostları ozğardı. Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov, ögüt sözlerini aytıp, eyi yolculıq tiledi.
Ayder İsmailov: “Allah yolda yardımcıñız olsun, siz ise öz nevbetiñizde biri-biriñizge destek kösteriñiz, reberleriñizni diñleñiz, er kes içün nümüne oluñız. Biz er biriñiz içün devlet, millet, vatandaşlarımız ve sizniñ tuvğanlarıñız ögünde mesülietlimiz, onıñ içün özüñizge muqayt oluñız. Allah sizge hacılıqnı itibarnen keçmege yardım etsin. Bizim sizge olğan tilegimiz – muqaddes topraqlarda milletimiz, Vatanımız içün dua etiñiz. Allah sizniñ dualarıñıznı ve ibadetleriñizni qabul etsin”, – dep ayttı.
Qırım, 100 insandan ibaret olğan hacılarnıñ eki taqımını yolğa ozğardı. Hacılar Aqmescitten Krasnodarğa avtobusnen kettiler. Andan ise Dubaige uçıp ketecekler ve oñaytlı avtobuslarnen Mekkege yol alacaqlar. Hacılarnıñ soñki taqımı Qırımdan hacılıqqa avgustnıñ başında ketecek.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Kyivde 11 dekabrde, Halqara İnsan aqlarınıñ qoruvı Künü münasebetinen, hayriye aktsiyası keçirildi. Bütün toplanılğan paralar işğal etilgen Qırımda apiske oturtılğan siyasiy mabuslarnıñ ailelerine yollanılacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina millet vekili Mustafa Cemilev, bu aktsiya Qırımdaki insanlar içün pek müim olğanını qayd etti.
«Bu aktsiyanıñ esas maqsadı – maneviy destektir. İnsanlar, öz başına qalmağanlarını, halq olarnen beraber olğanını bilmek kereklerler», – dedi Cemilev.
Aktsiya çerçivesinde çeşit türlü master-klass dersleri ve qırımtatar yemek yarmalığı keçirildi.
Ukraina millet vekili Refat Çubarov qayd etti ki, Qırımdaki siyasiy mabuslarnıñ qorantalarında tahminen 70 bala – çağına yetmegen ballar.
Halqara İnsan aqlarınıñ qoruvı Künü er sene dekabr 10 künü qayd etile.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri ve Meclis azalarında tintüvler sıqlaştı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bağçasarayda yaqalanğan «Hizb ut-Tahrir işiniñ» dört iştirakçisine qarşı apis müddetini uzatmaq içün mahkeme toplaşuvı Kreml kontrolündeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde yanvar 10 kününe belgilendi. Bunı Facebookta advokat Emil Kurbedinov haber etti.
«Bağçasaraylı dörtke», olranıñ arasında Enver Mamutovqa da, apis müddeti yarın saat 14-te Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde uzatılacaq!», – dep hatırlattı advokat.
Mayıs 12 künü 2016 senesi Bağçasarayda rusiye silâlı hızmetleri bir sıra musulmannıñ evinde ve yerli qavehanede tintüv keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini yaqalandı: Enver Mamutov, Remzi Memetov, Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov. Rusiye Federal telükesizlik hızmeti olarnı Rusiyede terroristik teşkilât olaraq tanılğan«Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Uzğan yallarda Sabantuylar şaqtıy uzsa da, alar arasında iñ üzençäleklese möğayın Başqortstan, Tatarstan häm Orenbur ölkäse çigendä urnaşqan Düsän awılında bulğandır. Olı yullardan, zur şähärlärdän çittäräk toruçı bu borınğı awıl Başqortstannıñ Bişbüläk rayonına kerä. Awılda xalıq üze niçek teli, şulay bäyräm itä. Şuña da, bu awılnıñ üzenä genä xas bulğan traditsiäläre bar. Uzğan yäkşämbedä düsänlelär Dim yılğasınıñ yar buyındağı Biş qayın digän tuğayda Sabantuy ütkärdelär. Läkin ul ğadi genä Sabantuy bulmadı. Anıñ üz iseme bar ide. 130 lap yortlı awılnıñ Sawmısız, awıldaşlar dip isemlängän Sabantuynı 2 meñnän artıq keşe kilgän. Awıl keçkenä buluğa da qaramastan, monda da tatar xalqınıñ milli bäyrämeneñ bar traditsiäläre dä kürelgän – Sabantuyda at çabışları da, köräş tä, çittän kilgän qunaqlar belän aralaşu da bulğan. Şunda uq, sabantuy uyınnarı sürelgäç, awılnıñ möxtäräm keşeläre häm bik citdi qunaqlar bäyräm ütkän cirdä qorılğan tirmädä cıyılış ütkärdelär. Düsändä ütkän älege çaralar turında Düsän awılında tuıp-üskän diplomat Kärim Xäkimov muzeyı citäkçese Färidä Borhanova söyli.
Bez Sabantuyğa inde küptännän äzerlänä başlandıq. Çitkä kitkän awıldaşlarnıñ adresların barlap, alarğa çaqırular cibärdek. Sabantuynıñ maqsatı bulıp härber awıldaş belän yaqınnan tanışu, Düsänneñ problemaları, eşlise eşlär turında söyläşü dä tordı. Aldan Sabantuy çaraları uzdı. Annarı soñ bez tirmägä bergä cıyılıp, kiñäşläştek, awılda mäçet salırğa kiräk digän fikergä kildek. Bez anı bergäläp, kem närsä belän yärdäm itä ala, şulay tözärgä buldıq. İnde menä bügen ük awıl xalqı bulaçaq mäçet urının çistartıp, tözeleş öçen qayber kiräk-yaraqlarnı kiterä dä başladı
Sabantuylardan soñ yış qına arıp-talıp, maxmırlap yörilär. Läkin Düsän awılında xäl başqaçaraq tora. Sabantuyında mäçet tözergä qarar çığarıp, inde ikençe könne ük alar mäçet tözeläçäk urınnı çistartıp, tözeleş materialların kiterä dä başlağannar.Gölnaz İlgizär


text:
Qırımdaki Rusiye akimiyeti tarafından teşkil etilgen Bağçasaraydaki Han sarayınıñ «restovratsiya»sı Ukrainanıñ medeniy variyetiniñ saqlanmasına vastasız şekilde telüke doğura. Bunı dekabrniñ 27-sinde Ukrainanıñ Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde köçürilgen şahıslarnıñ işleri boyunca nazirligi beyan etti.
Bildirüvde: «Nazirlikte olğan malümatqa köre, Rusiye tarafından işlerniñ becerilmesi içün tayin etilgen podrâdçı şirketniñ zarur olğan tecribesi olmağanından, olar amelde restavratsiya yerine tamir işlerni yapalar… Bu işler neticesinde 2017 senesinde Büyük Han Camisiniñ XVIII asırğa ait örnekli boyamaları bozulıp, binanıñ cebhe tarafında çatlaqlar peyda oldı. Ondan ğayrı Közyaş çeşmesi de zararlar kördi», – denile.
Ukrainanıñ Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde köçürilgen şahıslarnıñ işleri boyunca nazirligi, munasip organlarğa «qanunsız restavratsiya»ğa alâqalı olğanlarnı mesuliyetke çekmek ricası ile muracaat ete.
Qırımdaki Rusiye akimiyeti tarafından bu hususta açıq menbalarda izaatlar berilmedi.
İşler yapılğan yerni ziyaret etken QMC Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ sabıq rehberi Edem Dudakov, Qırımdaki Rusiye akimiyeti tarafından yapılğan keyfiyetsiz restavratsiya işleri neticesinde Bağçasaraydaki Han sarayı UNESCOnıñ Dünya mirası obyektleri cedveline kirmek imkânını ğayıp etti, dep tüşüne.
Noyabr ayında Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ kontroli altında bulunğan Han sarayı esasındaki muzeyniñ mudiri Meryem Seytumerova, saraynıñ eki obyekti – baş bina ve han camisinde qazağa qarşı işler alıp barılğanını ve olarnı toqtatmaq mümkün olmağanını söyledi. O, UNESCO ekspertleri, binanı ziyaret etip, rekonstruktsiya ketişatına qıymet kese bileler, dep saya.
2016 senesiniñ iyül ayında Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım akimiyetiniñ Medeniy variyetni qorçalav boyunca Devlet komiteti yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyekti ve bu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında ilk nevbetteki qazağa qarşı işlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırğan edi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov UNESCOnıñ 39-ncı Baş konferentsiyasınıñ kuluarlarında, Qırımdaki Rusiye akimiyeti, restavratsiya işleriniñ körünişini yapıp, Han sarayını mahv ete, dedi.
Ukraina Medeniyet nazirligi, Rusiye akimiyeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında işlernıñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün mahv olmasınıñ telükesi bar, dep iddia ete.
Bağçasaraydaki Han sarayı, Suvdağdaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası, Mangup-qale, Eski-kermen ve Çufut-qale UNESCOnıñ Dünya mirası obyektleri cedveline kirsetilmesi içün namzet olalar.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımnıñ Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentiyası yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar.


text:
21131 Arqa- Batıs áskeriy okrugi Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme kitapxana orayı menen birgelikte ótkerilgen sáwbetlesiw keshesi haqqında Mag‘lıwmat
- By ApMaH --
- Monday, 11 Jan, 2021
2021-jıl 11-yanvar kúni 21131 Arqa-Batıs áskeriy okrugi kitapxanasınıń oqıw zalında Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme kitapxana orayı hám 21131 Arqa-Batıs áskery okrugi menen birgelikte “14-yanvar Watan qorg‘awshılar kúni”ne bag‘ıshlanıp “Milliy armiyamız - tınısh tatıw ómirimiz kepili” atamasında sáwbetlesiw keshesi shólkemlestirildi. Keshede Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı ag‘zası, ádebiy konsultantı hám ádebiyatshı Ámirlan Seydin, 21131 áskeriy bólim kitapxanasınıń baslıg‘ı Elenora Ernazarova, áskeriy bólim múddetli áskeriy xızmetshi kursantları hám Málimleme kitapxana orayınıń Elektron resurslardan paydalanıw hám oqıw zalları xızmeti baslıg‘ı Jibek Tleubayeva, Ulıwma oqıw zalı sektor baslıg‘ı Bolg‘anay Uteniyazovalar qatnastı.
Kesheni B. Uteniyazova ashtı hám alıp bardı. Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan qaharmanı shayır I. Yusupovtıń “Watan” haqqında qosıg‘ınan oqıp berip kesheni basladı.
Ámirlan Seydin bársheni “14- yanvar Watan qorg‘awshılar kúni” menen qutlıqlap jurt basshımız tárepinen barlıq imkaniyatlar jaratılg‘anlıg‘ı, olardan únemli paydalanw kerek ekenligi, keleshek jaslardiki, olar menen maqtansaq arzıydı dep, óz sózi dawamında Watan haqqındag‘ı óziniń jazg‘an qosıqlarınan oqıp berdi.
J. Tleubayeva Bayramg‘a 29 jıl tolıw múnásebetimen bárshe áskerlerdi qutlıqlap Watandı qorg‘aw baslı maqsetimiz ekenligin hám Málimleme- kitapxana orayındag‘ı engizilip atırg‘an jańalıqlar haqqında aytıp ótti. Keshege qatnasıp atırg‘an áskerler ózleriniń Watan hám Ana haqqında jazıp júrgen qosıqlarınan oqıp berdi. Keshe sońında soraw-juwaplar bolıp keshe qızıqlı dawam etti.


text:
Änise bäyräm itkändä, balasın et talap ütergän
Politsiyä kilgändä, balanıñ iserek änise ulı belän närsä bulganın da añlarlık häldä bulmıy.
Bu häl 2 gıynvar könne İvanteevka şähärendä şähsi yortta bulgan.
31 dekabr könne öç balasın yalgızı tärbiyäläüçe hatın tanışına Yaña yıl karşılarga bara. Öç hatın häm öç ir-at berniçä kön rättän bäyräm itä. Balalarga iğtibar bötenläy bulmıy. 11 yäşlek olı malay hucalarnıñ etlären aşatırga çıga. Volernı açuga, cide aç et aña yabırıla. Bernikadär vakıttan soñ, öy hucasınıñ tanışı işegaldına çıga häm kanga batkan balanı kürep ala, ul inde isän bulmıy. Politsiyä kilgändä, balanıñ iserek änise ulı belän närsä bulganın da añlarlık häldä bulmıy.
1 week, 2 days ago
1 visists
Source: shahrikazan.ru


text:
Ukraina telükesizlik hızmeti ve arbiy prokuratura Keriç boğazında ukrain arbiy gemilerini blok etken «NEYMA» Rusiye tankerini tuttı. Bu aqta iyülniñ 25-nde UTH matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ qayd etkenine köre, Ukraina sıñırcılarınıñ malümatına köre, iyülniñ 24-nde İzmail limanına Rusiye bayrağı altında «NIKA SPIRIT» tankeri kirdi. Bu Keriç boğazını qapatmaq içün qullanılğan «NEYMA» tankeridir. UTH, Rusiyede «NEYMA» «NIKA SPIRIT» adını aldı, dep bildire.
«Mahkemeden evelki tahqiqat vaqtında belli oldı ki, Rusiye FSBsi yüksek reberliginiñ doğru emrine köre FSB Sıñır hızmetiniñ vekilleri Keriç boğazında «Nikopol», «Berdânsk» ve «Yañı Qapu» ukrain arbiy gemilerine qarşı silâlı ücüm yaptı», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, «NEYMA» tankeri tarafından Keriç boğazında Keriç-Yeñiqale kanalınıñ blok etilmesi boyunca Arbiy prokuraturanıñ reberligi altında UTH tahqiqatçıları mahkemeden evel tahqiqatnı başlattı.
Rusiye arbiy reberliginiñ 15 memurına, şu cümleden kontr-admiral, eki admiral muavini ve general-polkovnikke şübheli olğanları haber etildi.
UTH malümatına köre, «dava malümatlarını ögrenmek içün» tutulğan tankerde tintüv keçirildi, vesiqalar alındı, zıddiyet vaqtında radio subetleriniñ qaydları, bort defterleri alındı. Ekipaj azaları sorğuğa çekildi.
Rusiye quvet müessiseleriniñ İzmail limanında Rusiye gemisiniñ tutuluvınen bağlı açıq izaatları yoq.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Tsunamida hälak bulğannarnıñ sanı artırğa mömkin
BMO nıñ yardäm taratu koordinatorı Jan Egeland, Könyaqkönçığış Aziä illärendä bulğan tsunamida hälak bulğannarnıñ sanı 150 meñgä citte, yaqın aralarda tağın berniçä meñgä artırğa mömkin, dip belderde. Yevropa Berlege illärendä bügen köndezge 12dä 3 minutqa xäräkät tuqtadı. Brüsseldä tsunami qorbannarın çirkäw tawışları belän iskä aldılar. İndoneziäneñ iñ küp ziyan kürgän Banda Açeh provinsiäsendä bügen bulıp kitkän amerikan däwlät sekretare Colin Powell, ğömerendä dä mondıy äyber kürgäne bulmağanı turında söyläp birde: "Ğömeremdä mondıy äyberlär kürgänem bulmadı. Bolarnı kürgäç, töbäkne niçek itep ayaqqa bastıru, keşelärneñ yortların, tormışların häm eşlären yañadan niçek itep tözekländer. kiräklegen yaxşıraq añladım," dide Powell. Germaniä kanslerı Gerhard Şröder, 3-5 yıl eçendä ziyan kürgän töbäklärgä Germaniä 500 million euro yağni 662 million dollar biräçäk, dip xäbär itte. Älegä Germaniä iñ küp aqça birgän il bulıp tora. Yaponiä 500 million häm Amerika Quşma Ştatları 350 million dollar biräçäklären belderde. Tsunami'da Germaniäneñ watandaşı hälak bulğan, meñnän artıq almannıñ qayda bulğanı bilgesez. BMO räsmiläre – töbäktä ata-anasız qalğan balalarnıñ bala satu häm qollıq qorbannarına äylänü ixtimalı turında kisätä. Keşelär belän säwdä itüçe törkemnär – tsunamidan soñğı wazğiättän faydalanıp balalarnı urlap alıp kitä digän älegä raslanmağan mäğlümatlär bar. İndoneziä räsmiläre polisiägä – balalarnı saqlarğa häm ildän çığarmas öçen östämä çaralar kürergä digän kürsätmä birgän.


text:
Ukraina sağlıq nazirligi yañı koronavirusqa oğrav statistikasını yañarttı. Fevralniñ 29-na qadar dünyada COVID-19 virusınen hastalanğan 85 187 insan qayd etildi, 2924 kişi öldi.
«Avropada 27 memlekette (İtaliya – 888, Almaniya – 57, Frenkistan – 57, İspaniya – 32, Büyük Britaniya – 19, Hırvatistan – 5, Avstriya – 5, Rusiye – 2, Finlândiya – 2, İsveçiya – 11, İsrail – 5, İsviçre – 10, Yunanistan – 4, Gürcistan – 3, Norvegiya – 6, Romaniya – 3, Felemenk – 2, Estoniya, Şimaliy Makedoniya, Belçika, Azerbaycan, İslandiya, Litvaniya, San-Marino, Turkmenistan, Beyazrusiyede – birer kişi) COVID-19 yuqunçına oğrağan 1123 insan qayd etildi», – dep aytıla Sağlıq nazirliginiñ haberinde.
Ukraina nazirligi, 39545 insan tedaviylendi, dep bildirdi. Qayd etilgenine köre, Ukrainada yañı koronavirus hastaları qayd etilmedi.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Bügin belgili aqın, qazaq äbietiniñ körnekti ökili, jurnalist Amanhan Älimwlı 68 jasında qaytıs boldı.
Amanhan Älimwlı 1952 jılı Türkistan oblısı, Otırar audanı, Qojatoğay auılında düniege kelgen. Qazaq wlttıq universitetin (1980), M.Gor'kiy atındağı bükilodaqtıq Ädebiet institutınıñ joğarğı kursın (1993) bitirgen. "Qazaq ädebieti", "Türkistan", "Zañ" gazetterinde qızmet istegen. 2012-2020 jıldar aralığında "Aqiqat" jurnalınıñ bas redaktorı qızmetin atqarğan. Biıl qañtardan beri "Aqiqat" jurnalınıñ şoluşısı bolıp qızmet etti.
Ol qazaq ädebi sın janrınıñ damuına üles qostı. Qazaq poeziyasında özindik qoltañbasımen erekşelendi, jurnalistikada ädebi, tanımdıq jäne sayasi-äleumettik mäseleler boyınşa zertteulerimen tanıldı. Mwqağali Maqataev atındağı ädebiet sıylığımen, 2019 jılı "Qwrmet" ordenimen marapattalğan.
"Kezdesu", "Janımnıñ japırağı" (1989), "Ay nwrı alaqanımda" (1996) jır jinaqtarınıñ avtorı. Soñğı jıldarı "Mahabbatım meniñ", "Janımnıñ japırağı", "Bes qoñırau", "Kezdesu", "Ötkirdiñ jüzi" attı publicistikalıq jäne öleñder jinağı jarıq körgen.
Auır qazağa baylanıstı redakciya atınan qazaq ädebieti men baspasöziniñ oqırmandarına jäne aqınnıñ jaqın tuıstarına qayğıra köñil aytamız!
Qalamgerdiñ soñğı swqbattarınıñ biri:


text:
«Ukrainskiy vıbor» Cemaat areketiniñ lideri, Ukraina prezidenti memuriyetiniñ sabıq reisi Viktor Medvedçuk ara-sıra Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa barıp kele.
Bunı Qırım areketiniñ Koordinatsion şurasınıñ sabıq reisi Yevgeniy Suprunük dekabr 5-te Aqmescitte olıp keçken matbuat konferentsiyasında aydınlattı, – dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«E, Qırımda ola (Medvedçuk – muarrir), yahşı. Unutmay. Onı Ukrainada üküm sürgen vaziyet raatsızlay», – mühbirniñ sualine cevap berip, dedi Suprunük.
Qırım areketiniñ Koordinatsion şurasınıñ sabıq reisi «Ukrainskiy vıbor» lideri Medvedçuk ile dostane munasebetlerde olğanını bildirdi.
Malüm ki, Alupka civarında (Büyük Yalta) deñizniñ yanında Ukraina prezidenti memuriyeti sabıq reisiniñ büyük bir evi yerleşe. Eki sene evelsi Medvedçuk aynı bu evde Rusiye prezidenti Vladimir Putinni musafir etken edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda, martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.