text:
Diplomatiyalıq korpus
Diplomatiyalıq korpus[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Diplomatiyalıq korpus ken' ma'nide usı ma'mlekettegi sırt el diplomatiyalıq wa'kilxanası diplomatiyalıq xızmetkerleri sonday-aq, olardın' shan'araq ag'zaları jıyındısı bolıp tabıladı.
Diplomatiyalıq korpus sho'lkem bolıp esaplanbaydı. Diplomatiyalıq korpus baslıg'ı lawazımı boyınsha joqarı ha'm tiyisli ma'mleketke wa'kil etip jiberilgen waqtı jag'ınan en' ko'p islep atırg'an diplomatiyalıq wa'kil (duayen, aqsaqal) sanaladı. Ayırım katolik ma'mleketlerde diplomatiyalıq korpus baslıg'ı Rim papası nuntsiysı esaplanadı. Diplomatiyalıq korpustın' shıg'ıwı tek ra'smiy mereke waqıtları g'ana (milliy bayramlar, qutlıqlaw ma'resimlerinde) ruqsat beriledi.
Diplomatiyalıq korpus ag'zalarının' diplomatiyalıq sıpatların tastıyıqlaw ushın ko'plegen ma'mleketlerdin' jergilikli ha'kimiyatı organları diplomatiyalıq gu'walıqlar beredi.


c: text/html

text:
Aqmescitte yaqıt qoyuv stantsiyalarında benzin fiyatı tüşti. Bu aqta Kreml nezaretindeki Krımstat haber ete.
“Aqmescit bölgesinde yanıcı-yağlayıcı malzemelerniñ ayrı çeşitleriniñ er aftalıq nezaretine köre, 2018 senesi avgustnıñ 6-sına dizel yaqıt ve benzin fiyatlarınıñ tüşkeni körüne. Aİ-92 benzinniñ fiyatı 0,15%-ğa ucuzladı, Aİ-95 ve Aİ-95 premium – 0,39%-ğa ucuzladı, Aİ-98 – 0,20%-ğa ucuzladı. Dizel yaqıtnıñ fiyatı 0,15%-ğa ucuzladı”, - dep qayd etile beyanatta.
Statistikanıñ malümatına köre, Aİ-92 benzinniñ bir litri – 46,27 - 46,30 ruble, Aİ-95 ve Aİ-95 premium – 47,77 - 49,40 ruble, Aİ-98 - 54,77 - 55,70 ruble, dizel yaqıtı - 47,77 - 48,20 ruble.
İyülniñ 23-nde ATAN, eñ büyük Qırım yaqıt şirketi, öz stantsiyalarında benzin fiyatlarını tüşürdi.
Aprel ayında Rusiye antimonopol hızmeti yarımadağa cermay mahsulatlarını teslim etken doquz şirketke qarşı dava açtı.
Qomşu Rusiyege köre Qırımda benzin fiyatları yüksekçe olğanını ve bu Keriç keçitiniñ işine bağlı olğanını iyülniñ ortasında Qırımnıñ rusiyeli başlığı – Sergey Aksönov qayd eteken edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avropa parlamenti tarafından Qırım boyunca qabul etken beyannamesi ameliy degil de, ğayeviy manasını taşıy, dep tüşüne Rusiye siyasetşınası İvan Preobrajenskiy. Bunı o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bildirdi.
«Bir işarettir, er kes oña baqacaqtır. Qırım boyunca şahsiy mevamı olmağan devletler, Avropa birliginde olar ise alâ daa çoqluqnı teşkil ete, işbu işaretke baqacaqlar… Rusiye-Ukraina munasebetleri, Donbass cenki boyunca şahsiy mevamı olmağan devletler», – dey ekspert.
Avropa parlamenti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qırımlı, şu cümleden qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını takbih etti. İşbu rezolütsiyağa Avropa parlamentiniñ deputatları Strasburgda fevral 4 künü qol tuttı.
Avropa parlamenti fevral 4 künü qabul etken beyannamesinde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım üzerinde ukrain mustaqilliginiñ qaytarılması içün «Jeneva plüs» formatını teşkil etmek kibi ukrain teşebbüsine qol tuttı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Aprel 10-da Yaltadaki «Skazka» ayvanat bağçasını özüni Qırımnıñ «halq imayesi» olaraq tanıtqan adamlar ziyaret etti.
Bunı ayvanat bağçasınıñ müdiri Oleg Zubkov bir sıra kütleviy haber vastasına haber etti.
Böylece, Zubkov Krım.Media agentligine bildirdi ki, arbiy urbada adamlar «halq imayesi» işareti ve «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» bayrağınen maşina ile keldiler. Kelgenler «Skazka» kirişi ögünde park yerini ölçep, işaretler noqtalarını qayd etmege başladılar. Mında bulunğan iş adamlarına tezden bu yerde ticaret noqtalar qurulacağını bildirdiler.
«Pek arsız ve yüzsüz adamlar. Bir de bir vesiqanı köstermeyip, ayvanat bağçasınıñ müdirini qaba şekilde yolladılar», – dep ayttı Zubkov. Onıñ bildirgenine köre, bu ziyaret oña aydutlar zamanını añdırdı.
«Menim fikirimce, Rosselhoznadzornıñ tünevin aydınlatqan beyanatı ve bugünki vaqialar – aynı zıncırnıñ alqaları. Kurort mevsimi arfesinde cenk, onıñ maqsadı – meni iş adamını olaraq itibardan tüşürmek, «Skazka» ve «Taygan» işini toqtatmaqtır. Yarın arslanlarnıñ bağçası ögünde imayeciler turıp, bir kimseni kirsetmeseler, şaşırmam», – dep ayta ayvanat bağçasınıñ müdiri.
Qırımnıñ «halq imayesi» polkunıñ komandanı Sergey Turçinenkonıñ neşirge bergen malümatına köre, olarnıñ buña iç bir alâqası yoq.
«Polknıñ temsilcileri «Skazka» ayvanat bağçasına barmadılar. Qırımnıñ «halq imayesi» polku ticaretnen oğraşmay ve iç bir yerde, şu cümleden «Skazka» ayvanat bağçasında, ticaret noqtalarını qurmaycaq», – dedi o.
Qırım.Aqiqat Zubkov ile telefon vastasınen bağlanmağa tırıştılar, faqta onıñnen bağ yoq.
Rosselhoznadzor «Taygan» arslanlar bağçasında qanunsız alda çıqarılğan ayvanlar bar, olar ise telükeli hastalıqlarnı taşıy bileler, dep bildirgen edi.


text:
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Aqmescit rayon mahkemesi vefat etken qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ qorantası ögünde borcunı ödetüv vatandaş davasınıñ cevapkârı olğan Türkiye vatandaşı Yusuf Aytanğa borcunı ödetüv qararını yañıdan baqacaq. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Bundan evel bu mahkeme Veciye Kaşkanıñ torunı Aliyeniñ Aytanğa qarşı borc ödetüvinen bağlı davasında ğıyabiy şekilde onıñ tarafını tutqan edi.
Bugün qadı Anna Timofeyeva mahkeme qararını lâğu etti, çünki cevapkâr olğan kişi bu mahkeme aqqında bilmegen eken.
«Aytan vatandaş davası boyunca mahkeme oturışuvları keçirilgeninden haberi olmağanını bildirdi, asılında ise mahkeme apparatınen telefon vastasınen bir qaç kere bağlanğan edi, em de qayd olğan yerini bildirgen edi. Bunıñnen beraber, "Veciye Kaşka davasınıñ» ükmüne köre, senetni maneviy ve fizik basqı altında berdi, dep ayttı», – dep tarif etti Aliye Kaşkanıñ advokatı Mammet Mambetov.
İmayeci, Yusuf Aytanğa qarşı vatandaş davası boyunca qararnıñ lâğu etilüvini yaqın vaqıtta Qırım Yuqarı mahkemesinde «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri bergen temyiz arizalarınıñ baqıluvınen bağlay. Ve mahkemede Aytannıñ borc alğanınıñ isbatlanması – «ükümniñ ğayrıdan baqılması içün ciddiy bir sebeptir».
«Cinaiy dava boyunca advokatlarnıñ ve mabüslerniñ temyiz arizaları bar. Temyiz arizasınıñ temelinde Aytannıñ borclu olğanını tanığan qarar mevcut. Elbette, qabaatlayıcı tarafqa bu kerekmey. Şu sebepten temyiz arizalarınıñ baqılması ögüne qarar lâğu etile ve davanıñ esası tekrar baqılacaq, dep qarar çıqarıla», – dedi Mambetov.
Vatandaş davasınıñ yañı baqıluvı iyünniñ 18-ne belgilendi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
Rusiye devlet qabaatlavı «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri içün şartlı apis cezaları berilmesini istedi. «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ bildirgenine köre, Rusiye prokuraturası Asan Çapuhnı üç buçuq yılğa, Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçnı üç yılğa üküm etmege talap ete, er birine üç yıl sınav müddeti berile bile.
Aynı vaqıtta, bundan evel Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımağan edi.


text:
Tünevin aqşam Aqmescit sakinleri Qırım paytahtı merkezinde, büyük tamir işleri alıp barılğan yerde, skemlelerniñ biri yanında qaldırım taşçıqlarından ateş ve qara tuman çıqqanını videoğa çıqardı.
İlk malümatqa köre, yañı yerastı yüksek voltlı elektrik kabeli bozuldı, sılaq qaldırım kerginlik astında buluna bile.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, Aqmescit merkezinde işçiler qaldırım taşçıqlarını ava arareti -10 dereceni teşkil etkende qoya edi. İşler, qarantlıq tüşken soñ da devam etken edi.
Bundan da ğayrı, Qırım blogeri Aleksandr Gorniy «Eho Moskvı» saytında «Diversantlar Aqmescit merkezine sürip kirdi» serlevalı fotoreportajnı paylaşıp, Aqmescit merkezindeki tamirni diversiya dep adlandırdı.
Foto: Avdet, yanvar 2017 s.


text:
Japonnu milletwakili: Amerikanı başçısı qul qanlı
Japonnu milletwakilleri Amerikanı başçısı Barak Obamanı qul qanı bar degen soñ, dewletni premyeri bulağa qarşı söyledi.
Bu sözleni aytğan milletwakil enni dewletni başın tutğan partiden. Kazuya Maruyama getgen cuma parlament sessiyada bu açıqlamanı berdi.
Japonnu premyeri Şinzo Abe bu sözleni ayıplap, milletwakiller özleni özler tutmağa geregin añlatdı. Bu ma'lumatnı BBC berdi.
Barak Obama awropa yuzlü qatınnı wa qara yuzlü keniyalı gişini ulanı. Atası Keniyadan Amerikanı Birleşgen Dewletlerine oxumağa gelgen küyde bu paçalıqda qalğan.
Milletwakil Maruyama bu sözleni Amerika neçik dünya güç bolğannı haqındağı söyleşiwlerde qolladı.
«Enni Amerikada qara yuzlü adam başçı boldu. Bu adamnı qara yuzlüneni qanı bar. Dağı da açıq aytsa, onu qul qanı bar».
Birazdan soñ milletwakil Maruyama bu sözler uçun gezetçileni aldında bağışlamaqnı tiledi.


text:
Qırımda Rusiye nezareti astındaki mahkeme «Sudaqlı dörtniñ işi» boyunca mahkeme toplaşuvında dört yigitni memuriy qanun bozıluvında qabaatlı olaraq tanıdı. Er birine 20 biñ ruble miqdarında para cezası belgilendi.
Bunı Facebookta qırımlı Lenora Dülber haber etti.
«Sudaqlı dört» – Ablâkimov Ablâkim, Enver Çavuş, Seitumerov Seitmamut ve Alim Muslâdinov memuriy qanun bozuvında qaabaatlı tanıldılar. Olardan er birine 20 biñ ruble miqdarında para cezası tainlendi», – dep aytıla Dülberniñ yazısında.
2016 senesi 18 mayıs künü Sudaqlı qırımtatar faalleri maşnalarda qara şeretli qırımtatar milliy bayraqlarınen yürüş keçtiler. Bu içün olarnı mesuliyetlikke celp etmege istediler. Sudaq şeer mahkemesi gençlerniñ areketlerinde iç bir qanun bozuvını körmedi.
Sudaqnıñ şimdiki politsiya yolbaşçısı böyle qararnen razı olmayıp, oña qarşı şikâyet etti.
Rusiye İçki işler nazirliginiñ vekilleri 18 mayıs 2016-da hatıra aktsiyasında iştirak etken aydavcılarnı kütleviy surette yaqalay edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde tintüvler keçirilip başladı, adamlar diniy mensüpligine köre taqip etile, dep qayd ete Meclis temsilcileri ve uquq qoruyıcılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Donbastaki barışıq ve Qırım işğaliniñ bitmesi onıñ prioritetleri ola, dep bildire. Onıñ aytqanına köre, dünya Rusiye işğal etken Qırımnı, anda qırımtatarlar taqip etilgenini unutmamalı. Bu aqta prezident oktâbrniñ 20-nde Yuqarı Radada çıqışta bulunıp ayttı.
«Donbastaki barışıq ve Qırımnı işğalden qurtaruv – menim prioritetlerimdir. Normand formatınıñ kün tertibinde Qırım meselesi yoq edi, bilesiñiz, amma bizim kün tertibimizde er vaqıt bar edi ve olacaq. Qırım işğalde qalğan vaqıtta, ukrainler ve qırımtatarlar taqip etilgende, dünya Qırım aqqında unutmamalı», –dedi Zelenskıy.
O, yarımadanı işğalden qurtaruv meselesinde çalışacaq Qırım platforması aqqında hatırlattı.
«Donbas-arenada Ukraina gimniniñ yanğıramasını, Qırımda Ukraina bayrağınıñ dalğalanmasını istesek, işğal soñunı yaqınlaştırğan qararlarnı qabul etmek kerekmiz. Bütün ukrainalılar topraqlarımız azat etilgende ve qaytarılğanda ne olacağını añlamalı», – dedi Zelenskıy.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-inci sessiyasınıñ umumiy munaqaşalarında çıqışta bulundı. O, Qırımda insan aqları vaziyetine dair yañı qararğa qol tutmağa ve yarımadanı işğalden qurtaruv halqara Qırım platformasınıñ qurulışında iştirak etmege çağırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Kulebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiyeniñ onı halqara muzakerelerde kötermege niyeti yoq, dep qayd etken edi.
Ukraina akimiyeti, Qırımtatar Milliy Meclisi ve aq qorçalayıcı teşkilâtlar Qırımdaki taqipler ve insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında muntazam sürette ayta. Kreml ise bunı red ete.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ beraber Gaaga Halqara cinaiy mahkemesine Qırımda balalarnıñ askeriyleştirilüvine dair malümat yolladılar.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımda insan aqlarınıñ bozulması boyunca mahsus rezolütsiyanı Ukrainanen beraber azırlağan İsveçyağa minnetdarlığını bildirdi. Bunı Ukraina prezidentiniñ resmiy internet-temsilciligi haber ete.
«BM çerçivesinde yapılğan semereli işbirlik içün men isveçyeli ortaqlarımızğa ve İsveçya baş nazirine teşekkürlerimi bildirmege isteyim. Yarın BM Baş assambleyasınıñ Üçünci komitet toplaşuvında Qırımda insan aqlarınıñ qorçalanması boyunca rezolütsiya baqılacaq. Bu rezolütsiyanı Ukrainanen beraber azırlağan İsveçiyağa teşekkürlerimi bildirem», – dedi Petro Poroşenko noyabr 14 künü İsveçya baş naziri Stefan Löfven ile birlikte keçirgen matbuat konferentsiyası devamında.
«Ümüt etemiz ki, yarın nevbetteki sefer dünya tolulığınıñ Qırımda insan aqlarınıñ bozulmasına ve Rusiye tarafından Qırımnıñ işğal etilmesine qarşı reaktsiyası kösterilecek», – dep qayd etti Ukraina prezidenti.
İsveçya baş naziri Stefan Löfven qayd etti ki, AB ottaqlarınen birlikte İsveçiya Qırımnıñ ve Aqyarnıñ qanunsız işğal etilmesine ve Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan tecavuzlarına nisbetten qattı qarşılıq kösterecegini belgiledi.
«Biz işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvlarınen de raatsızlanamız», – dedi o.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko noyabr 14 künü iş ziyareti ile İsveçiyada buluna.


text:
Qırım Nazirler şurasınıñ reisi muavini Mihail Şeremet aytqanı kibi, Aqmescit ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvi aqqında qararnı Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov alacaq.
Bunı o sentâbr 15 künü işbu deñev leyhasınıñ amelge keçirilüvi boyunca iş gruppasınıñ birinci toplaşuvında bildirdi.
Şeremetniñ sözlerine köre, şeer ve rayonnıñ birleşüvinden ola bilecek aqibetlerden sebep, iş gruppası «bütün meselelerni diqqatnen teşkere».
«İş gruppası tarafından muayyen, açıq ve añlayışlı «yol haritası» azırlanmalı – müddetler, mesüliyetli şahıslarnı, maliye ceeti aqqında malümat. Bu meselede acele qararlarnı almağma mümkün degil», – dedi Mihail Şeremet.
O şunı da qoştı ki, şu işlerniñ neticesi Sergey Aksenovğa 2015 senesi dekabr 20-ne qadar berilecek, bundan soñ endi qarar alınacaq.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukrainada mayıs 8 künü qayd etilecek Hatıra ve barışuv Kününi ilân etti.
«2015 senesi Avropada natsizm üzerinde ğalebeniñ 70 yıllığı ve Ekinci cian cenkiniñ yekünlemesiniñ 70 yıllığı munasebeti ile keçirilecek tedbirler aqqında» ferman devlet başınıñ resmiy saytında mart 24 künü aşkâr etildi.
Vesiqada Kiyevde ve diger meskün yerlerde Ekinci cian cenkiniñ tarihiy vaqialarına bağışlanğan tedbirlerniñ keçirilmesini planlaştırmaq teklif etile, şu cümlede – 2015 senesi mayıs 8 ve 9 künleri – Avropada natsizm üzerinde ğalebeniñ 70 yıllığı, Hatıra ve barışuv Künü, Ğalebe Künü, 2015 senesi sentâbr 2 künü Ekinci cian cenkiniñ yekünlemesiniñ 70 yıllığına bağışlanğan tedbirler.
Ukraina tış işler nazirligine devlet başı tedbirlerge çetel devlet, halqara teşkilât ve ukrain diaspora temsilcilerini davet etmege teklif ete.


text:
"Hizb ut-Tahrir davası" boyunca qabaatlanğan birinci Bağçasaray gruppasınıñ eki iştirakçisini - Enver Mamutov ve Remzi Memetovnı ceza izolâtorına (ŞİZO) oturttılar. Bunı, "Qırım bildemligi"niñ er aylıq körüşüvinde advokat Rustem Kâmilev ayttı.
"Sentâbr 24-ünden berli Enver ağa ve Remzi ağa bağlanıp olamaymız. Adamnı koloniyağa etap etseler, onıñ qorantasınen bağlanmağa, tuvğanlarına telefon etmege çaresi bar. Büyük ihtimal ile, olar ceza izolâtorında tutula, dep ayta bilem", - aytıp berdi Qırım.Aqiqat mühbirine advokat.
Daa evel Rustem Kâmilev haber ete edi ki, Enver Mamutov ve Remzi Memetov, Stavropol ülkesiniñ №11 koloniyasına avuştırıldı.
Birinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca mahkemelengen Zevri Abseitov, Enver Mamutov ve Remzi Memetovnı, Rostov-na-Donu SİZOsından ceza çekecek yerlerine etap ettiler.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
İyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi dava mabüsleriniñ ükmüni deñiştirdi. Enver Mamutovğa 16 yıl ve 9 ay apis cezası berildi, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov, Zevri Abseitovğa – 8 yıl ve 9 ay.


text:
Muzakerede işniñ figurantı Emir-Usein Kukunıñ apayı Meryem Kuku, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, «Amnesty International Ukraina» halqara insan aqlarını qorçalav teşkilâtınıñ spikeri Mariya Guryeva ve Emir-Usein Kukunıñ advokatı Sergey Loktev iştirak ettiler.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandılar. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» İslâmiy siyasiy teşkilâtına alâqalı olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Yanvar 24-te Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ azat etilmesini talap etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetine köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi iyül 11-inde, birinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir" davasınıñ iştirakçileriniñ çoq yıllıq apis müddetlerini bir qaç ayğa kestirip, ükmüni deñiştirdi. Qırımtatar siyasiy mabüslerine qol tutmaq içün, Moskovağa qırımtatar faalleri keldi, olar iyül 10-unda Qızıl meydanğa çıqtı, bundan soñ olarnı tutıp aldılar.
İyül 11-inde Rusiye Yuqarı mahkemesi yanında daa 45 faalni tutıp aldılar, Olar, "Balalarımız terrorist degil", "Qırımda basqını toqtañız" plakatlarınen tura ediler. Neticede, olarğa miting keçirilüviniñ qaidelerini bozğanları içün idariy protokol tizildi.
Bağçasarayda «Hizb ut-Tahrir bölüginiñ teşkilâtçısı» olaraq tanılğan Enver Mamutovnıñ apis cezası üç ayğa qısqartıldı – 17 yıl sert rejimli koloniyada qalması 16 yıl ve 9 ayğa deñiştirildi. Qalğan mabüsler – Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Zevri Abseitov – 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmaq yerine 8 yıl ve 9 ay apiste yatacaq.
Rusiye uquq qoruyıcısı Aleksandra Krılenkova, "Hizb ut-Tahrir"nen bağlı cinaiy maddege binaen, Rusiyeniñ başqa bölgelerine köre, qırımlılarnı daa çoq taqip eteler, dep tüşüne.
Qırımda bu maddege köre daa çoq basqı yapıla, dep aytmaq mümkün, mında daa çoq adam telüke astında bulunaAleksandra Krılenkova
- Qırımtatarlar, 1987 senesinde kibi, Qızıl meydanğa keldi, Rusiye akimiyeti olarnı eşitsin, dep istedi. "Hizb ut-Tahrir"ni terrorcı teşkilât dep tanığan, 2003 senesi Rusiye Yuqarı mahkemesi qabul etken qararnı temyiz etmege bir çoq kere tırıştılar, amma bunı kimse becerip olamadı. Mahkeme, qararnı temyiz etmege bütün istegenlerni kelişmegen taraf, dep qabul ete edi, yani ne ola: partiyağa aitlik içün oturtmaq mümkün, amma o terroristik teşkilât olğanını qabul etken qararnı temyiz etmek mümkün degil. Rusiyede böyle taqip etilgen yüzlerce adamlar bar, Rusiye Qırımğa kelgeninden soñ ise, mında 63 kişi, yani üç gruppa oldı. Umumen, Qırımda bu maddege köre daa çoq basqı yapıla, dep aytmaq mümkün, mında daa çoq adam telüke astında buluna.
Qırımtatar faali, Moskova aktsiyasınıñ iştirakçisi Sinaver Nimetullayav, şimdige köre, sovet devriniñ soñki yıllarında Kreml siyasetine qarşı narazılıq köstermege qolayca edi, dep tüşüne.
Biz, halq olaraq, iç bir vaqıt provokatsiyalarğa oğramacaqmız ve öz aq-uquqlarımıznı qorçalacaqmız, dep bildirmege istedikSinaver Nimetullayav
- Kerçekten aytsam, qorqunçlı edi, amma ep bir çıqmağa kerek edi. Mında - bu ümütsizlik bağıruvı edi, çünki Qırımda bizni kimse körmey, eşitmey, ve basqı devam etile. Biz, halq olaraq, iç bir vaqıt provokatsiyalarğa oğramacaqmız ve öz aq-uquqlarımıznı qorçalacaqmız, dep bildirmege istedik. Qızıl meydanda er şey yahşı edi, tamam o vaqıt Qıtaydan nasıldır büyük bir delegatsiya anda yüre edi, nasıldır film çıqara ediler. Bizge birden diqqat etmediler, biz altı daqqa turıp oldıq. Matbuatta, biz 6-7 adam oldıq, dep yazğanlar. amma yoq, biz çoqça edik, 40 adamğa yaqın. Biz endi Eski Qırımğa keldik, bizni qarşılaylar... Amma 1987 senesine qıyaslasaq, o vaqıt vaziyet başqa edi, Gorbaçöv yımşaması edi. Qırımtatarlarnı tiymeñiz degen, bir buyruq bar olganı körüne edi. Amma bugün, bu ağırdan-ağır allarda, bizim qartbabalarmız kerçekte qaramaniy bir areket yaptı.
Sinaver Nimetullayev, tutulğan adamlarnı iyül 24-ünde Moskovağa mahkemege kelmege mecburladılar, dep ayta.
Qırım advokatı Emil Kurtbedinov, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ baqıluvında da hatalar bar edi, dep ayta.
Qırımda "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca 30-den çoq adam apis etilgen, onıñ içün mında yahşılıqqa ya da qolayca olacaqqa bir ümüt yoqEmil Kurtbedinov
- Admalarnı arbiy mahkemelerge alıp kelgende, anda gizli şaatlar, ekspertizalar kibi şeyler bar. İşte, bu eñ qorqunçlısı, çünki o şaatlar mıtlaq yalan ayta, ve ekspertizalarda iç aqiqat yoq, bi ise bunı tasdıqlamalımız. Küçükçe meseleler de bar, bunıñ aqqında biz bugün Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesinde ayta edik, amma, yazıq ki, bu - faallerge qarşı açılğan siyasiy sebepli davalardır, onıñ içün olar, bu şiddetli rejim koloniyalarında müthiş apis müddetleri ükümlerini qaldıralar. Qırımda "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca 30-den çoq adam apis etilgen, onıñ içün mında yahşılıqqa ya da qolayca olacaqqa bir ümüt yoq. Böyle kibi davalar boyunca alâ daa kütleviy tutıp almalar yapıla, FSB, bu teşkilât azaları terrorcılıq eylemine azırlıq körgenini tasdıqlamasa bile.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Bu aqta o, «Krımskiy jurnal» neşirine bergen intervyüsında ayttı.
«Bu meydançıqta Qırımnıñ suv teminlevi ve elektrik energiyasınıñ berilüvi, Kyiv tarafından yarımadanıñ ticaret ve naqliyat qamaçavınıñ lâğu etilmesi muzakere etilse, biz böyle işbirligine qarşı degilmiz», – dedi Zaharova.
Onıñ aytqanına köre, böyle meydançıqnıñ quruluv ğayesi Kyivde daa 2015 senesi muzakere etildi, şimdi ise Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «onı kerçek münderice ile toldurmağa tırışa». Zaharova, Rusiyede «bunıñ neticesine» baqmağa isteyler, dep qayd etti.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Moskvanıñ Qırım platformasında iştirak etmesine mania olacaq şartlar aqqında ayttı.
«Kyiv öz «platformasında» «işğalden qurtaruv» nağmesini çalacaq olsa, bizge bu format meraqlı degil. Qırımnıñ kimge ait olğanını qırımlılar 2014 senesi kösterdi. Yarımada Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti ola, ve iç bir «platforma», «format», «strategiya» bunı deñiştiremez», – dep qoştı o.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
ATR birinci qırımtatar telekanalı bir qaç saat devamında olmağan yayınnı ğayrıdan tikledi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, al-azırda kanalnı uyduda ve ATR saytında da seyir etmek mümkün.
Kanalda başlağan tintüvlerden soñ onıñ analog signalı yoq oldı.
ATR baş müdiri Elzara İslâmova Facebook saifesinde bildirdi ki, Terrorizmge qarşı merkez ve Taqiqat komitetiniñ hadimleri tintüvge devam eteler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni ki, yanvar 26-da telekanalğa kelgen arbiyler videoarhiv ile serverni tutıp aldılar.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ informatsion siyaseti boyunca muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».


text:
Radio Free Europe/Radio Liberty media-korporatsiyasınıñ yañı prezidenti vazifesine Tomas Kent tayinlendi. O, çoq yıl devamında Associated Press haber agentliginde çalışqan edi. Tomas Kent yañı vazifege iyün 27-de buyuracaq.
Tomas Kent yüksek ihtisaslı media-idareci ola, bir vaqıt Associated Press Moskva bürosınıñ, halqara haber bölüginiñ yolbaşçısı, emir etici muarrir olğan. Kent muarririyet ve tehnikiy islâat, işniñ strategik planlaştırılması ve agentlikniñ yañı multimedia hızmetleriniñ inkişafına büyük isse qoştı.
Tomas Kent Pulitser mükâfatınıñ jüri terkibine kirgen edi. O, mühbir ahlâqı meselelerinen oğraşa. Yel universitetiniñ mezunı olıp, Tomas Kent dört ecnebiy tilde laf ete.


text:
Moskvalı advokat Nikolay Polozov yaqın vaqıtta Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov içün advokat satusından marum qala bile. Keçken sene sentâbr ayından berli FSB onı bu iş boyunca sorğudan keçirmege tırışa. Ve, eger de, taqiqatçılar bunı yapıp olsalar, Rusiye qanunlarına binaen, o mahkemede Umerovnıñ imayecisi olıp çıqamacaq. Polozov, FSB-niñ areketlerini qanunsız tanıy ve sorğudan keçmekni red ete, lâkin sorğu mecburen de keçirilmek mümkün olğanını inkâr etmey.
Moskvalı Nikolay Polozov Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ dört advokatından biri ola. Siyasetçini daa rusiyeli Mark Feygin ve onıñ qırımlı işdeşleri – Edem Semedlâyev ve Edem Kurbedinov qorçalaylar.
Umerov, keçken sene mayıs ayından berli taqiqat astında buluna. FSB onı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ bozuluvında qabaatlay – Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları. Rusiye Qırımğa dair topraq iddialarından vazgeçmek kerek olğanı aqqında Umerovnıñ sözlerini, mahsus hızmet taqiqatçıları cinayet olaraq tanıylar.
Keçken yılnıñ küzünden berli FSB Nikolay Polozovnı bu işten çıqarmağa tırışa. Onı defalarca sorğuğa çağırdılar. Lâkin sorğudan keçse, rusiyeli advokat Umerovnı qorçalap olamaycaq, çünki bundan soñ şaat olaraq keçecek.
Nevbetteki sefer taqiqatçılar, yanvar 16 künü Polozovnı celp etecek ediler. Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca mahkemede ilk kere advokatnıñ yanına FSB hadimi İgor Skripka keldi ve oña celpnameni bermege tırıştı.
«Men kene de red ettim. Süyrep ketireceklerinen qorquttı. Şimdi, bese-belli, FSB organları meni Qırımda mecburen (esir etip) alacaqlarını beklemek kerekim. Mındaki işler böyledir», – dep beyan etti Polozov.
Advokat sırınıñ cenazesi
FSB taqiqatçısı İgor Skripka ilk kere keçken sene sentâbrde advokatnı sorğuğa çağırmağa tırışqan edi. O bu aqta muracaatnı Kreml kontrolündeki Aqmescitteki Kiyev bölge mahkemesine yollağan edi. Mezkür muracaatında o Polozovnıñ çağırılması içün sebepni açıqlağan edi. Bu areket böyle añlatıla: vesiqalardan birinde advokat, onıñ müşterisi İlmi Umerov – Meclis reisiniñ muavini olğanını yazğan eken. Keçende ise Milliy Meclis Rusiyede ekstrimistik teşkilât olaraq tanılğan soñ, FSB, sanki, Polozovnı soraştırmaq kerek, Umerovnıñ bu teşkilât ile nasıl alâqası bar eken.
Şaşırtıcı olsa da, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi advokatnıñ sorğuğa çağırılması aqqında muracaatnı red etti. Bundan soñ Rusiye mahsus hızmetiniñ hadimi bu qararğa qarşı itiraz bildirdi, ve o 8 noyabrde baqıldı. Mahkemeci FSB itirazını qabul etti ve Polozovnıñ sorğudan keçirilmesi aqqında muracaatnı ilk mahkemege qaytardı. O dekabr 13 künü tekrar baqıldı.
Nikolay Polozovnıñ özü o künü Qırımnıñ tışında edi, ve özü advokatnıñ hızmetine muracaat etmek mecbur oldı. Mahkemede onıñ menfaatlarını Aqyarlı adliyeci Oksana Jeleznâk temsil ete edi.
Bu sefer Kiyev bölge mahkemesi sorğunıñ ötkerilmesi aqqında muracaatnı qabul etti. Advokat Oksana Jeleznâk beyan etti ki, alğan qararı ile mahkemeci Mojelânskiy «advokat sırınıñ cenazesini qıldı».
«Mahkemelerde aqiqat ve adalet üküm sürmek kerek, raqiplik ve Qanun ögünde musaviylik. Lakin bu, teessüf ki, bügün yoq edi. Keder ile bildirmek kerekim, mahkeme içün bu ümdeler yat kele. Mahkeme atta, advokatnıñ sorğulanması aqqında sual advokatnıñ ya da temsilcileriniñ iştiraginen baqılmaq kerek olğanını tüşünmedi bile, mahkeme toplaşuvı maqbul sebeplerden keçiktirilmek kerek olğanı aqqında bütün muracaatlarnı körmemezlikke urdı», – dep ayttı o Qırım Haber Agentligine bergen izaatında.
Dekabr 22 künü Polozov mahkemenin qabul etkeni bu qararğa qarşı itiraz bildirdi. Bügünki künge qadar bu itiraz daa baqılmadı, ve, demek ki, qarar daa küçüni almadı. Buña baqmadan, advokatnıñ sözlerine köre, taqiqatçı Skripka onı mecburen FSB idaresine ketireceginen qorqutacaq oldı.
«Er şey sessiz yapılmalı»
Polozovnıñ safdaşı Mark Feyginniñ fikirine köre, onıñ zenaatdaşı mıtlaqqa Umerovnıñ işinden çetleştirilecek, bu sadece vaqıt meselesi.
Bu belli derecede Umerovnıñ özüni imaye aqqından marum ete, çünki, elbette ki, advokat Polozov onıñ qorunmasına ğayet salmaqlı isse qoşa bilecek ediMark Feygin
«Bu belli derecede Umerovnıñ özüni imaye aqqından marum ete, çünki, elbette ki, advokat Polozov onıñ qorunmasına ğayet salmaqlı isse qoşa bilecek edi. Onı işten mustaqil advokat olaraq çetleştireler. Bu Moskvalı advokat, ve o yerli, bu kibi ceryanlarda tecribesi olğan, advokatlar qadar basqıdan tesirlenmey. Menim şahsiy fikirime köre, onı mıtlaqqa çetleştirecekler», – dedi Feygin Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Onıñ sözlerine köre, eger de Polozovnı sorğudan keçirseler, artıq o qabaat qararında şaat olaraq keçecek, ve mahkemede İlmi Umerovnı qorçalap olamaycaq. Feygin qayd ete ki, onıñ fikirine köre, advokatnı sorğuğa celp etmekniñ sebebi de büs-bütünley uydurılğan ve qanunğa uymay.
«Sebep – onıñ baş prokuraturağa yollağan şikâyeti oldı. Vesiqada o sanki Umerovnıñ Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini vazifesi aqqında bilgi bere, Meclis ise yasaq etilgen. Bu ne – taqiqat tarafından advokatnı sorğudan keçirmege kerektirgen bir malümatmı?» – dep efkârlana Mark Feygin.
O tahmin ete ki, onıñ zenaatdaşına qarşı bir operativ programma işletile, ve böylece İlmi Umerovnıñ üzerinde ötkerilgen mahkeme mümkün olğanı qadar sessiz ve duyulmadan keçirilsin.
«Olar içün bu mahkeme ceryanında faal surette iştirak etecek advokatlarnıñ olmaması pek müimdir, cemaatnıñ diqqatını ve dünya toplulığınıñ diqqatını İlmi Umerovnıñ işine celp etmesinler. Olar içün er şey yavaştan ve sessiz keçkeni müimdir», – dey advokat.
İlmi Umerovnıñ özü FSB tarafından yapılğan areketlerni tenqid ede ve bu kibi adiselerni onıñ halqına destek bergenlerni qorqutmaq içün yapılğan qorqutuv olaraq tanıta.
Esas vazife – başqalarğa ibret olsun. Olar qorsın da, Qırım ve qırımtatarlarnıñ problemlerinen oğraşmasınİlmi Umerov
«Yüksek ihtisaslı advokatnı, şaatqa çevirip, çetleştirmege tırışalar. Elbette ki, men buña menfiy baqam. Bu olarnıñ birinci vazifesi, lâkin eñ esas vazifeleri degil. Esas vazife – başqalarğa ibret olsun. Olar qorsın da, Qırım ve qırımtatarlarnıñ problemlerinen oğraşmasın. Maqsad – qalğanlarnı qorqutmaq», – dedi Meclis reisiniñ muavini Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Umerovnıñ kesken qıymetine köre, onıñ işi boyunca bütün taqiqat işleri endi ötkerildi, lâkin belli olmağan sebeplerden mahkeme alâ daa başlanmadı. Onıñ fikirince, bu mesele adiy taqiqatçılarnen bağlı degil, ve FSB hadimleri yuqarıdan – onıñ cinaiy işini sımarlağan şahıslardan, kelecek emirni bekleyler.


text:
Ukraina Qırım işğali içün tazminat olaraq Rusiyeniñ çetel mal-mülkiniñ tevqif etilmesini talap ete bile.
Bunı Ukraina adliye naziriniñ muavini Natalya Sevastyanova 5 kanal efirinde ayttı.
Onıñ bildirgenine köre, bunıñ içün İnsan aqları Avropa mahkemesiniñ qararı olmaq kerek.
Kiyev İnsan aqları Avropa mahkemesine şikâyet etti. Ukraina tarafı Rusiyeniñ areketleri, hususan Qırımda yapqanları İnsan aqları Avropa konventsiyasını boza, dep bildire. Böyle etip, milliy ayırım ve azap, devletleştirüvni yasaq etken ayat, azatlıq ve havfsızlıq aqqı ile bağlı maddeler bozula bile.
Ukraina adliye nazirliginiñ malümatına köre, Qırımda 400 ukrain müessisesi, em de 18 gaz yatağı devleştleştirildi.
Moskva Kiyevniñ iddialarını red etip, Qırım işğali – halqara uquqqa uyğan qoşuluv olğanını ayta.
Ukraina Rusiyeden Qırımda müessiselerni ğayıp etkeninden sebep 1 trillion grivnanı talap etken edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dekabrniñ 6-nda qırımtatarlarnı qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığınen hayırladı.
O, Birinci Qurultay Qırım ve bütün Ukraina tarihında müim bir adım olğanını qayd etti.
«İlk toplaşuv açılış tedbirinde (Birinci Qurultayda - QA) ukrain Merkeziy Radasınıñ eyeti iştirak etkeni pek muim. Bolşevikler terror başlataraq, ilân etilecek cumhuriyet hayalını taptap taşlağan olsa bile, Birinci Qurultay Qırım ve bütün Ukraina tarihında muim bir adım olğandır. Qırımnıñ Rusiye tarafından yapılğan al-azırdaki ilhaqı, Rusiyeniñ bir daa imperiya arzu yaşağanını kösterip, Ukraina devletine sadıq qalğan qırımtatarları, ukrainler ve başqa millet vekillerine qarşı duşmanlıq ve qorqıtuv, basqı ve repressiyalar ketirdi», – degen prezidentniñ sözlerini, onıñ Yuqarı Radaki temsilcisi İrina Lutsenko oqup berdi.
Poroşenko Ukraina «mustaqilligi, topraq bütünliginiñ tiklenmesi ve Rusiye işğal etip alğan territoriyalarda öz vatandaşlarını imaye etilmesi içün büyük küç-quvet sarf etkenini» hatırlattı.
«Biz tecavuzcını cezalamaq maqsadınen BMT, halqara cinayet mahkemesi, diger Avropa ve halqara teşkilâtlarğa muracaat etip, birinci nevbette siyasiy usullarnen halqara seviyede areket etmektemiz. Qırımda, mustaqil ukrain devletine bağlı qırımtatar milliy muhtariyeti qurulmasınen bağlı işler başlatıldı», – denilmekte ukrain prezidentiniñ muracaatında.
Dekabrniñ 6-nda Ukraina Yuqarı Radasında qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı oturışuv ötkerildi.
Daa evel Ukraina informatsion siyaset nazirligi ealige Qurultay ne olğanı ve qırımtatar milliy areketi içün onıñ tarihiy emiyeti aqqında ikâye etmek maqsadınen media kampaniyası başlatqan edi.
Qırımtatar halqınıñ Qurultayı -bir milliy qurultay olaraq, qırımtatar halqınıñ yüksek temsiliy organı sayıılmaqta.
1917 senesi dekabr ayında qırımtatar halqınıñ Qurultayı mavı tüstesi milliy bayrağını, Qırım hanlarınıñ taraqlı altın tamğa şeklindeki tuğrası ve milliy gimnini tasdıqlağan edi.


text:
Avropa Birligi, Brüsselde «Ukraina topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligine zarar ketirgen» şahıs ve teşkilâtlar olaraq tanılğanlarğa qarşı sanktsiyalarnı uzattı. Bu aqta Avropa Birliginiñ resmiy neşirinde aytıla.
182 insan ve 135 teşkilâtnıñ bank areketleri sıñırlana, olarnıñ Avropa Birligine kirişi de yasaqlana, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Sanktsiyalar kene yarım yılğa uzatıla. Keçken sefer bu 2019 senesi sentâbrniñ 13-nde yapılğan edi.
2020 senesi yanvar ayında Avropa Birligi nazirleri işğal etilgen Qırım ve Aqyarda Rusiye yerli saylavlarınıñ keçirilüvi sebebinden Ukraina topraq bütünligini bozğanından şübhelilerniñ sanktsion cedveline 7 Rusiye memurını qoşmağa qarar aldı.
Şahıs ve şirketlerge qarşı şahsiy sanktsiyalar çerçivesinde Avropa Birligine kiriş yasaqlana ve bank areketleri toqtatıla.
Bu sıñırlav tedbirleri Avropa Birliginde «Ukraina topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligini bozğan» olaraq tanılğan şahıs ve teşkilâtlarğa qarşı ilk sefer 2014 senesi mart ayında kirsetilgen edi. O vaqıttan berli sanktsiyalar er yarım yıl uzatıla.


text:
Ukraina TİN Rusiyeni «Qırım platforması»nda iştirak etüv sebebinden «siyasiy bülling» etmemege çağırdı.
«Ukraina ve «Qırım platforması»nıñ diger iştirakçilerine tehditler, Rusiye tış siyasetiniñ devamlı marginal unsurlarını daa bir kösterüv», – dep yazıla Azatlıq Radiosında olğan Ukraina TİN-niñ beyanatında.
Nazirlikte qayd ettiler ki, «Rusiyeniñ topraq bütünligine qast etüv aqqında laflar, kerçeklik yañlış qabul etilgenini köstere».
«Qırsız, qırsızlağan şeyge qanuniy aq qazanmaz. Rusiyeniñ halqara seviyede tanılğan sıñırları çoqtan belli. Qırım ve Aqyar onıñ terkibine kirmey», – dep qoştılar TİN.
Nazirlikniñ fikrine köre, Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından tasdıqlanğan strategiyanıñ ve şimdi meydanğa ketirilgen «Qırım platforması»nıñ maqsadı «Qırımnı işğalden azat etmek içün küçlerni yañı sistemli seviyege ketirmektir».
«Memleketimizniñ yañı halqara formatnıñ tanıtılması basamağında alğan destek seviyesi ve Rusiyeniñ bu teşebbüsni itibardan tüşürmek içün yapqan şeyleri saylağan yolumız doğru olğanı aqqında atmağa imkân bere», – dep qayd ettiler nazirlikte.
Rusiye Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından qabul etilgen Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyasını ve «Qırım platforması» teşebbüsini «telüke» ve «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligine qast etüv» olaraq saya, dep bildirdi martnıñ 15-nde Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova.
Hatırlatamız, Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danilov martnıñ 11-nde «Rusiye Federatsiyası Qırım yarımadasını işğal etken vaqıttan berli Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca nasıl areket etecegimizni belgileycek ilk temel vesiqa» azırlana, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti, fevral ayında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ emrinen azırlanılğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya devlet strategiyasınıñ leyhasını baqtı, dep bildirdi. Şura azalarına eki afta içinde strategiyanı qabul etmek içün tüzetüvler kirsetmege aytqanlar.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırım işğali ve Donbastaki cenk ile alâqası olğan 10 sabıq memurğa qarşı sanktsiyalarnı kirsetti. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy buyruq çıqarıp, Ukrainada keçirilecek «Qırım platforması» tesis sammitini azırlav ve keçirüv teşkiliy komitetini qurmağa emir etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Eski siyasiy mabüs, qırımlı ukrain rejissöri Oleg Sentsov rejissör Nariman Aliyevniñ «Evge» filmine qıymet kesti.
Sentsovnıñ aytqanına köre, «esas Ukrainağa köçken iç bir qırımlı lâqayt qalamaz».
«Bu filmnen Ukraina ğururlana bile, Cannes festivaliniñ ekinci yarışına saylav da bunı isbatlay. Aliyevniñ işi şekil olaraq Zvâgintsevniñ «Avdet» debütini añdırdı, amma manaları farqlı ve bizim problemimiz bizge daa yaqın. Qırım aqqında film çıqarğan er kes sağ olsun», – dep yazdı teessuratını Sentsov Facebookta.
Film Kyivdeki «Oskar» kinoteatrinde noyabrniñ 5-nde taqdim etildi.
Qırımtatar rejissöri Nariman Aliyevniñ «Evge» filmi oktâbrniñ 24-nde «Eñ eyi uzun film» nominatsiyasında «Kinokolo» Ukraina kinokritikleri milliy mukâfatını aldı.
Levha 7-inci Halqara Bosfor film festivaliniñ eñ eyi çetel filmi olaraq tanıldı.
Nariman Aliyevniñ filmi «Oskar» mukâfatınıñ long listine kirdi. Film, Odesa halqara film festivalinde gran-pri qazandı.
Aliyevniñ «Evge» filmi Cannes festivaliniñ «Ayrı bir baqış» yarış programmasınıñ iştirakçisi edi, Bükreşteki halqara kinofestivalinde eñ eyi film mukâfatını qazandı.
Süjetke köre, baş qaraman Mustafanıñ (bu rolni qırımtatar asıllı ukrainalı oyuncı ve rejissör Ahtem Seitablayev – QA) büyük oğlu Ukraina şarqındaki cenkte elâk ola. O, onı vatanda, Rusiye işğal etken Qırımda defin etmege qarar ala. Küçük oğlu ve elâk olğan oğlunıñ naaşınen beraber Mustafa yarımadağa yol ala.
Nariman Aliyev — qırımtatar rejissöri, «Qırım ikâyeleriniñ» (qısqa levha) müellifi. «Sensiz» filmi 66-ncı Berlin kinofestivaliniñ Generation 14+ çerçivesinde taqdim etilgen edi. Aliyev öz işlerinde qırımtatarlarnıñ qoranta munasebetlerini, anane ve turmuşını köstere.


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti içki mahsulatnıñ satuvı boyunca qoşma yasaqlarnı kirsetti.
Mütenasip qarar oktâbr 22 künü Qırım «parlamenti» toplaşuvında alındı.
Qabul etilgen vesiqağa binayen, içki mahsulatnıñ satuvı saba saat 10-dan saat 23-ke qadar mümkündir.
Bunıñ ile işbu mahsulatnıñ satuvı boyunca territorial yasaqlar da kirsetildi. Qanunda yazılğanı kibi, onıñ satuvı sport yarışları keçken yerlerde, tibbiy müessiselerde, içtimaiy naqliyat, duraqlarda, AZS, çarşı, vokzal, ava limanlarda ve bala şeyleri satılğan tükânlarda mümkün degil.
Qanun resmiy aşkâr etilüvinden on kün soñra amelge keçecek.


text:
Rusiye ilimler akademiyasınıñ prezidenti Aleksandr Sergeyev yarımadanıñ territoriyasında suv qıdırmaq maqsadınen Qırımda geofizik tedqiqatlar keçirmekni teklif ete.
Martnıñ 5-nde rusiyeli «RİA Krım» informatsion agentligi haber etkenine köre, Sergeyev bu aqta Aqmescitte jurnalistlernen körüşken vaqıtta ayttı.
«Qırım suv resurslarını geofizik ceetten tedqiq etmek içün bayağı ciddiy vazifeler olğanını köremiz. Qırım (Şimaliy Qırım – QA) kanalı qaç yıl çalıştı! Ahır-soñu, suv faqat deñizge aqmağan edi de. İhtimal, o yaqın bir yerdedir. Belki onı, kerçekten de, yañı usullarğa köre qıdırmaq kerektir? Çünki ayatıñız içün kerek olğan bir kubokilometr suv – al-azırda yoq. Ancaq onı bir yerden tapmaq kerek», – dep bildire agentlik Sergeyevniñ sözlerini.
Ayrıca, matbuatta yazılğanına köre, RİA reberi ilim ögünde «işletilgen suvlarnı aqılnen qullanıp, tatlılaştıruv usullarına» bağışlanğan meseleler turğanı aqqında söz yürsetti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Ukraina yarımadanı Dnipro özeninen bağlağan esas yolaq olğan Şimal-Qırım kanalı üzerinden yarımadağa suv berilmesini toqtattı. Ukraina Qırımnıñ suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni bu kanal vastasınen teminley edi.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi «Jeneva plüs» formatı çerçivesinde Qırımnıñ işğalden azat etilmesi boyunca halqara muzakerelerniñ teşkil etilmesi ile bağlı vazifelerni amelge keçirmege başladılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa MİD departamentiniñ müdiri Aleksey Makeyev bildirdi.
«Halqara muzakere ketişatınıñ teşkil etilmesi boyunca vazifeler bar ve biz olarnı amelge keçirmege başladıq», – dedi o.
Makeyev bu vazifeler nege bağlı olğanını bildirmedi. «Şimdi tafsilâtlıca aytmağa istemez edim. Bu iş başlandı. Bu muzakerelerniñ meydançığı semereli olsun dep, neler etmege kerek olğanını añlamaq kerek. Rusiye Federatsiyasınıñ temsilcileri Rusiye içün Qırım meselesi artıq yoq olğanını kösterece ola. Qırım meselesi bütün dünya içün açıq. Rusiye Federatsiyası da, niayet, bunı añlamalı», – dep ayta o.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımnıñ rusiyeli parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönovnıñ "Seniñ ükümetiñ" teşebbüsini tenqit etti. Bu teşebbüske köre, yarımada sakinleri yañı nazirler içün özleri rey bere bile.
"Bu boş bir fikirdir. Adamlar akimiyetke yeterli qadar inana, tarihımız yeterli qadar açıqtır", - dep yaza spikerniñ sözlerinden "Krıminform" matbuatı.
Konstantinov, Qırım sakinleri "malümatları yeterli olmağanı içün, nazir namzetlerine kereki kibi qıymet kesip olamazlar".
"Olarnıñ bütün malümatı yoq. Adam yahşımı-yaramaymı idareci olğanını añlağan adam qarar almalı", - dep qoştı Konstantinov.
Oktâbrniñ 10-unda Sergey Aksönov, "Seniñ ükümetiñ" leyhasını taqdim etti. Oña köre, munaqaşa vaqtında qırımlılar iştirakçilerniñ çıqışlarına telefon ya da onlayn rey berüvi vastasınen qıymet kese bile.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov sentâbr ayında Herson vilâyetinde yarımada ile memuriy sıñırda başlanğan Qırım mal qamaçavını «muvafaqiyetli» adladı.
Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa dekabr 8 künü bildirdi.
Çubarov şunı qayd etti ki, yarımada erzaq qamaçavı Ukraina ükümetini işğal etilgen yarımada ile ticaretni bütünley toqtatmağa qarar almağa mecbur etti.
Meclis reisi aytqanı kibi, qamaçavnıñ bütün maqsatları yerine ketirilmedi.
«Siyasiy mabüslerni azat etip olamaymız, Qırımda insan aqlarını ziyaret etecek halqara eyyetlerniñ bulunmasını qazanıp olamaymız», – dedi Çubarov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Aqmescit Şeer şurası Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile keçirilecek tedbirlerniñ teşkilâtçılarına iyün 26-da avto yürüşni keçirmege izin bermedi.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Meclis kâtibiyetiniñ yolbaşçısı ve Qırımtatar bayraq Künü çerçivesinde olacaq tedbirlerniñ teşkilâtçılarından biri olğan Dilâver Akiyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bu sene 20-30 maşınadan ibaret olğan kollonalar yarımadanıñ çeşit regionlarından yolğa çıqıp, Aqmescitte Trenöv bağçasınıñ yanına kelmek kerek edi.
Faqat, şeer şurasınıñ resmiy cevabında «avtonaqliyatnıñ belgilengen sayısı ile (115) avto yürüşniñ iş vaqıtta keçirilüvi taşıyıcı ve yolcular içün qolaysızlıqnı ketire ve olarnıñ aqlarını boza bilecek» dep yazılğan edi.
Aynı vaqıtta, şeer «akimiyeti» avto yürüşniñ yolunı deñiştirimek, merkeziy soqaqalarnı cedvelden çıqarmaq ve yolnuñ soñunda «Salgirka» bağçasına kelmege teklif ete.
Hatırlatamız, evelleri Aqmescit şeer şurasınıñ icra komiteti Qırımtatar bayraq Kününiñ teşkilâtçılarına tedbirlerni Trenöv bağçasında keçirmege yasaq etken edi. Bu qararnı «cemiyetteki tertip-nizamı, diger vatandaşlarnıñ qanuniy menfaatı» bozula bilecegi ile añlattılar.
Al-azırda, Akiyevniñ sözlerine köre, qırımtatar milliy Meclisinde Bayraq Künü çerçivesinde tedbirderniñ Lenin meydanında keçirilmesi boyunca resmiy cevapnı bekleyler.


text:
İyün 22-de Avropa ve Avrasiya işleri boyunca Amerika Qoşma Ştatları devlet kâtibiniñ muavini Viktoriya Nuland Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile körüşti.
Ukrainada AQŞ elçiliginiñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, taraflar islâat kün mevzusını ve Minsk añlaşmalarınıñ ömürge keçirilmesini muzakere etti, dep bildire Radio Svoboda.
«Tavsilâtlı ve konstruktiv mesleatlarda subetdeşler amerikalı eyyetniñ iyün 23-te Moskvağa ziyareti arfesinde Minsk añlaşmalarınıñ havfsızlıq talaplarına diqqat etti», – dep aytıla beyanatta.
AQŞ elçiliginiñ qayd etkenine köre, amerikalı taraf ukrain yolbaşçılığınıñ Minsk añlaşmalarınıñ tolusınen ömürge keçirilmesiniñ tarafdarı olğanını alğışladı ve bu añlaşmalarnıñ ömürge keçirilmesi içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar devam ettirilmek kerek olğanını qayd etti.
İyün 22-de Kiyevde Nuland Yuqarı Rada reisi Andrey Parubiy, Ukraina prezidenti memuriyeti yolbaşçısınıñ muavini Konstantin Yeliseyev ve Tışqı işler naziri Pavlo Klimkin ile körüşti.
Bundan evel Poroşenkonıñ Nuland ile körüşüvi aqqında malümat bildirilmey edi.
Nulandnıñ Yeliseyev ile körüşüvi neticesinde Ukraina prezidenti memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, subetdeşler Minsk añlaşmalarınıñ implementatsiya vaziyetini tavsilâtlıca muzakere etti ve Donbassta barışıqqa yetmek içün nevbetteki adımlarnıñ usullarını idare etti.
İyün 23-te Viktoriya Nuland Rusiyede buluna, bu yerde Donbasstaki vaziyet ve «normand dörtü» ve Üç taraf kontakt gruppasınıñ destegi ile Minsk añlaşmalarınıñ ömürge keçirilmesi boyunca nevbetteki adımlar muzakere etilmesi planlaştırıla. Rusiyeli kütleviy haber vastalarınıñ bildirgenine köre, Moskvada Nuland Rusiye prezidentiniñ mesleatçısı Vladislav Surkov ile körüşmek kerek.
Viktoriya Nuland Moskvanı Minsk añlaşmalarını ömürge keçirmek, Kiyevni ise, islâat keçirmek qandıruvda faal şekilde iştirak ete.
İyün 23-te Üç taraf kontakt gruppasınıñ «DNR» ve «LNR» taqımları temsilcileriniñ iştiragi ile video konferentsiyasınıñ keçirilmesi de planlaştırıla. Video konferentsiyası devamında Donbassta havfsızlıq vaziyeti, reinelerniñ azat etilmesi ve Minsk añlaşmalarınıñ diger maddeleri muzakere etilecektir.


text:
Prezident Petro Poroşenkonıñ fikrine köre, til Ukraina halqını birleştirgen faktordır.
Bunı o Petro Yatsekniñ adına XV halqara ukrain tili yarışınıñ iştirakçileri ve ğalipleri ile körüşüvde bildirdi, haber ete ukrain devleti başınıñ matbuat hızmeti.
«Siyasiy mühtekirlik vastası ile ukrain cemaatçılığını bölip olamadılar. Çünki bizim barışıq yaşayışımız ve birligimiz teren cemaat fikirdeşligimizniñ neticesidir.
Gençlerimiz öz yolunı sayladı ve onı açıqtan bildirdiler. Şu cümleden, yarışıñıznıñ tilinde. Lviv Luganskqa qadar, Çernigov tarafından Qırımğa qadar, bir yerde – bar sesi ile, başqa yerde – yavaşça, amma ukrain tili artıq eminliknen yanğıray, mustaqil avropalı devletniñ tili», – dedi Poroşenko.
O şunı dedi ki, Ukrainağa qarşı istilâ ve Qırım işğali – «ukrain halqınıñ birligini toqtatmaq içün bir ıntıluv».
Ukrain tili halqara yarışınıñ maqsadı – gençler arasında tilni rağbetleştirmek ve ukrain halqınıñ medeniyet ve adetlerine ürmet aşlamaq.


text:
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ fevralniñ 26-nı Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü olaraq ilân etmek planlarını tenqit etti.
«Biz bu laflarnen razı degilmiz, Qırım etrafındaki vaziyetke iç uyğun degil, dep tüşünemiz», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını TASS Rusiye haber agentligi.
Zelenskıy, Kyivdeki Age of Crimea forumında çıqışta bulunıp, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü Ukrainada fevralniñ 26-nda devlet seviyesinde qayd etilecek, dep bildirdi. O, Qırım meselesi kün tertibinden çıqarılmay ve «Donbastaki barışıqnıñ fiyatı» olmaycaq, dep ayttı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Nigeriyädä urlanğan töreklär qayttı
Alarnı qorallı keşelär 13nçe iyül'dä alıp kitkän ide
13nçe iyül’dä Nigeriyädä urlanğan törek diñgezçeläre comğa könne irekkä çığarılğannan soñ Törkiyägä qayttı. Alar Törek hawa yullarınıñ Abudjadan kütärelgän oçqıçı belän İstanbul aêroportına töşep utırdı. Diñgezçelärne anda ğailäläre qarşı aldı.
Bik awır häm xätär waqıyğalar aşa ütkän watandaşlar jurnalistlarnıñ sorawlarına da cawap birde. Alar tuğan cirlärenä ayaq basuları öçen şatlanuların belderde.
Nigeriyä sulıqlarında qorallı keşelär 13nçe iyül’dä 18 törek bulğan yök köymäsenä höcüm itep 10 diñgezçene urlağan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan İskeşähär xatın-qızları belän oçraştı
Oçraşuda süz Törkiyädä xatın-qızlarnıñ urını häm role turında bardı
Törek yortınıñ tözeleşe minut yarımlıq videoda
Törek yortı binasınıñ 4 yıllıq tözeleşen üz êçenä alğan video çıqtı


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin bildirdi ki, Moskvada «renkli inqilâplar keçirilmemesi içün» er şey yapmalılar. Bunı o, noyabr 20-de Havfsızlıq şurasınıñ toplaşuvında bildirdi, – dep haber ete RBK-Ukraina.
«Bizler renkli inqilâplarnıñ facialı neticelerini köremiz», – dedi Putin.
Onıñ qayd etkenine köre, bu «Rusiye içün bir tenbi» ola.
«Bizler bunıñ kibi bir şey Rusiyede olmasın dep, elimizden kelgen er şeyni yapmaq kerekmiz», – dedi Putin.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiyede saat 22:00 soñ miting keçirilmesiniñ yasaq qanunını imzaladı. Böyle bir qanun oktâbr 6-da derc etildi.


text:
Qırımtatar faali, aq qorçalayıcı, Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Usein Kuku çarşenbe künü, iyünniñ 26-nda, 43 yaşını toldurdı. Öz doğğan kününde Kuku Rostov-na-Donunıñ SİZOsında buluna.
«Bugün daa bir semetdeşimiz aile yanında tuvğanları ve yaqınlarından hayırlavlarnı alıp olamay… «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi adından Emir-Useinni tebriklep, metanet ve sabır tileymiz. Bütün bu vaqıt devamında semetdeşlerimiz yaqın vaqıtta qorantalarına qaytıp, tuvğan insanlarını qayğıracaq, balalarınıñ muvafaqiyetlerine quvanacaq ve olarğa baba sevgisi ve diqqatını bağışlaycaqlar, dep ümüt etemiz», – dep hayırladı Emir-Usein Kukunı «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Qırımlı aq qorçalayıcı Emir-Usein Kuku Yaltada 2016 senesi tutulğan edi. Rusiye tahqiqatı onı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtı ile alâqaları bar olğanında qabaatladı. Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasını» Aqmescitte çıqış oturışuvlarında baqqan edi, soñra apiske alınğan qırımlılar, şu cümleden Kuku, Rostov-na-Donuğa avuştırıldı. Al-azırda Kuku Rostov-na-Donu SİZOsında apiste buluna.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ankara öz mevzimeleriniñ pekitilmesine diqqat ayırmaqtadır.
Ankarada dekabr 1 künü keçirilgen eki devlet Türkiye ve Rusiye başlarınıñ körüşüvi aqqında bu kibi izaat Ukraina prezidenti yanında qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekâletli Mustafa Cemilevniñ resmiy Facebook saifesinde aşkâr etildi.
Bildirüvde yazılğanı kibi, Rusiye eyyetiniñ Ankarağa etilgen bir künlük devlet ziyareti eki devlet başlarınıñ umumiy matbuat-konferentsiyası ile bitti. Konferentsiya eki saat devam ete edi, mında Türkiye prezidenti, Cemilevniñ fikrine köre, qırımtatar halqınıñ işğal şaraitlerinde olğan taqdiri aqqında az buçuq laf yürütti.
«Türkiye prezidenti, kergin siyasiy meselelerge rastkelmemek içün, iqtisadiy suallerge diqqat etti, – denile beyanatta, – Qırım işğali aqqında aytqanda, Recep Tayyip Erdoğan qırımtatar halqı – qardaş halq olğanı sebebinden ep diqqat altında olğanını qayd etti. Türkiye prezidenti, Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırımda alıp baracaq qavmiy siyaseti aqqında vadelerini hatırlatıp, insan aqlarınıñ qorçalavı boyunca meseleler olsa, olarnı bivasta şekilde çezmek mümün olğanını ayttı».
«Netice olaraq 8 ay evelsi olğan neticelerni aytmaq mümkün: Türkiye Rusiyeniñ Qırımdaki istilâsına qarşı mustaqil şekilde adım etip olamaz. Buña devletniñ iqtisadiy, energetik tabiligi ve ciddiy tış siyasiy vaziyet keder ete», – denile beyanatta.
Dekabr 1 künü Ankarada Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Türkiye başı Recep Tayip Erdoğan ile körüşüvi keçti.
Mında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kiriş yasaqlığı muzakere etilmek kerek edi.


text:
Şoygu Putinge: «Hızmetini Ukrain Silâlı quvetlerinde devam etmege istegen Ukrain ordularınıñ çıqarulıvı bitkeni aqqında» haber etti.
«Rusiye ordusınıñ tarafını alğan bütün gemi ve bölüklerde devlet timsalleri deñiştirildi. Ukraina devlet timsallerine nisbeten ürmetsiz munasebet kösterilmedi», – qayd etti Şoygu.
O, Putinge: «Sizden silâ ve arbiy tehnikanıñ Ukrainağa berilmesine başlamaq musaade sorayım» – degen muracaatınen bulundı. Prezidentniñ sualinden soñ, söz «em gemi, em de aviatsiya» aqqında ketkenini ayttı.
Rusiye askerleri tehnika, granata ve «Qırım imayesi»ni qullanıp, yarımadanıñ Ukrain qısımlarını cebren zapt ettiler. Donuzlav gölünde olğan Ukrain gemileri de ücüm neticesinde basıldı.


text:
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Keriç köpründen keçken poyezdlerniñ yürüşiniñ açılışı "yılnıñ eñ müim vaqialarından birisi" dep ayttı. Bunı TASS rusiye haber agentligi bildire.
"Bu köpür pek müimdir ve demiryol alâqası çalışıp başlağanı da", - dedi Peskov.
Amma basqa müim vaqialarnı belgilemege Peskov içün qıyın oldı.
«Grand Servis Ekspress» naqliyat şirketi noyabrniñ 8-nde saba Keriç köprüden ketecek Qırımnıñ yolcu trenlerine bilet satmağa başladı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Keriç köpründe poyezdlerniñ yürüşi açılmasında iştirak ete bile. Bunı jurnalistlerge Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov haber etti.


text:
«Ukrpoşta» poçta bağınıñ müessisesi mayıs ayında qırımtatarlarğa bağışlanğan mektüp pullarını qullanmağa planlaştıra.
Bu aqqında müessiseniñ saytında aytıla.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 4 farqlı mektüp pulunıñ 130 danesi çıqacaq – «Qırımtatar askeri», «Birinci Qırım hanlarınıñ dürbesi», «Haytarma» oyunı», ve «Baqır ustası».
Qırım ressam Rustem Skibinniñ saytı bildirile ki, mektüp pulları üzerinde meşur ukrain ressamı Nikolay Koçubey çalıştı, pullardaki resimler ise yüksek seviyede asıl resimlerge beñzeyler.
Qavmiyatçı Ülviye Ablayeva, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, sanatşınas Mamut Çurlu, tarihçı-publitsist Oleksa Gayvoronskiy, atiqiyatçı Aliye İbragimova, tarihçı Gülnara Abdullayeva, professor İsmail Kerimov ve Çingiz Halilov, em de «El-Cheber» cemaat teşkilâtınıñ hadimleri bu iş üzerinde çalıştılar.
Leyha üzerinde iş üç aydan ziyade sürdi, dep bidire ressamnıñ saytı.


text:
Martnıñ 1-nde Qırımda qırımtatar faali Suleyman Kadırov, onı eki yıllıq şartlı apis cezasına mahküm eterek, aynı muddet zarfında cemaat faaliyetinen oğraşmasını yasaqlağan ükümni «Rusiyeniñ qıyış adliyesi», dep adlandırdı. Bu aqta o üküm ilân etilgen soñ ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Bu – beklenilgen bir üküm edi. Bu Rusiye ve onıñ Rusiye adliyesi er zaman mahsus hızmetlerge bağlı edi. Bu (uküm –QA) - olarnıñ qorqudan matbaa kibi çalışqanı, şablon misali cinayet işleri çıqarıp oturğanlarınıñ bir isbatı. Bu tek mennen degil de, bütün siyasiy mabüslernen bağlı. Biz Rusiyeniñ bu «qıyış adliye» basmaqlarınıñ bütün epsinden keçer ve İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etermiz», – dedi Kadırov.
Kreml nezareti altındaki Kefe şeer mahkemesi martnıñ 1-nde qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ ükümini ilân etti. Mahkeme onı eki yıllıq şartlı apis cezasına mahküm eterek, aynı muddet zarfında cemaat faaliyetnen oğraşmasını da yasaqladı.
Fevralniñ 28-nde rusiyeli prokuror Suleyman Kadırovqa üç yıllıq şartlı apis cezası berilgenini ve cemaat faaliyeti yasaqlanğanını istegen edi.
2016 senesi oktâbrniñ 5-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege kelip, onıñ bilgisayar ve telefon tutıp alğan ediler. 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırovğa qarşı separatizmde qabaatlav esasında cinaiy iş açıldı.
Qabaatlağan tarafnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi mart ayında, özüni Aqmescitli qırımtatar dep tanıtqan em de Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ Ukraina nezareti tışında qalğan bölgelerini azat etmek içün «Qırım» batalyonı teşkil etilgeni aqqında beyan etken Demyan Demyançenko degen bir şahısnıñ videoroligini paylâşqan.Bir qaç aydan soñ paylâşuv tübünde «Qol tutam? Qırım Ukraina toprağı sayılğan edi, sayıla ve sayılacaq» degen sözlerinen Kadırovnıñ izaatı peyda olğan. Oña qarşı Rusiye Cinayet kodeksiniñ 280.1. maddesine köre cinayet işi açılğan edi. Qabaatlav, Kadırovnıñ izaatları Rusiye topraq bütünligini bozma çağıruvlarınen bağlı olğanını isbatlap, FSB ekspertleri keçirgen ekspertizağa esaslana.
2017 senesi aprel ayında rusiyeli maddiy monitoring hızmeti Kadırovnı ekstremist ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov cinaiy işni – onıñ cemaat faali sıfatındaki noqta-i nazarı ve uquqimaye faaliyetine qarşı mahsus hızmetler tarafından berilgen provokatsion cevap olğanını iddia ete.


text:
Qırımtatar milliy Meclisniñ adliye idaresiniñ yolbaşçısı Teyfuk Gafarov Aqmescit şeer başı muavini vazifesine tayin etilecek, dep bildire «15 minut» saytı.
Neşirniñ malümatına köre, bu vazifege Gafarovnı yarın, avgust 6 künü, Aqmescit şeer şurasınıñ nevbetten tış 88-nci sessiyasında tayin etecekler.
Yañı şeer başı muavininiñ tayinlevi şeer şurası saytında aşkâr etilgen kün tertibinde birinci nevbette tura.
Şeer başı Viktor Ageyevniñ tarafından kirsetilgen şeer şurasınıñ qarar leyhasına köre, Gafarov şuranıñ icraiy organlarnıñ faaliyetiniñ sualleri boyunca şeer başı muavini vazifesini «vaqtınca, Aqmescit şeerinde Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına ve Qırım Cumhuriyetiniñ uquqiy aktlarına köre, yerli idare organlarnıñ teşkil etilmesiniñ bitmesine qadar» eda etecek.
Yañı şeer başı muavinine aylıq cedvelde olğanı kibi tolenilecek. Bunıñ ile müim işlerniñ becerilmesi içün 100% mukâfat berilecek eken.
Teyfuk Gafarovnıñ özü ise öz kelecek tayinlenüvini izaatlamağa azır degil. «Yarın, saat 13:00 soñ, bütün sualleriñizge cevap bererim», – dedi o.
İşbu haberni qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov da izaatlamadı. O tek şunı bildirdi ki, Gafarovnıñ tayinlevi qırımtatarlarnıñ temsiliy organı ile muzakere etilmedi.


text:
Bunı öz başına ilân etilgen Qırım ükümeti baş naziriniñ birinci muavini Rustam Temirgaliyev bildirdi, dep yaza Qırım «akimiyetiniñ» ruporı «Krıminform».
Temirgaliyevniñ aytqanına köre, «Ukrainanı defolt bekley, grivna ücüzlaşa, şu sebepten ticaret ağları er vaqıt fiyatlarnı deñiştirmege mecburlar».
«Onıñ içün biz printsipial qarar aldıq – ukrain grivnasınıñ yarımadada qullanuv müddetini qısqartıp, rubleni qullanmaq», – dedi o.
Aynı vaqıtta Temirgaliyev tam bir müddetni seslendirmedi.
Bundan evel Qırım akimiyeti Qırımda grivna milliy para birlemi olaraq 2016 senesine qadar qullanılacaq, dep bildirgen edi.


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Vadim Siruknıñ ömür arqadaşı Anna Bogaçevanıñ bildirgenine köre, aqayı Rostov SİZOsından başqırt koloniyasına avuştırılğan soñ ilk sefer telefon etip oldı. O, kameralardaki dış sebebinden olğan büyrek yanğısından tedaviylene, dep tarif etti.
«Yavaş-yavaş tibbiy meseleler çezile – dımlı kameralarda uzun vaqıt qalğan soñ çıqqan büyrek yanğısı. Taliller alındı, tedaviylevi belgilendi, ilâclar berildi. Koloniyada ultrases talili apparatı yoq, ve hastahanede tedqiq yapmağa imkân olmaycaqtır», – dep yazdı Bogaçeva Facebooktaki saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, aqayı koloniyadaki karantin sebebinden telefon etip olamadı, çünki telefon etmek içün vesiqalarnen bağlı problemler bar edi.
«Em de kelgen soñ 17 kün ceza izolâtorında qaldı», – dep tarif etti Anna Bogaçeva.
İyünniñ 25-nde Moskva vilâyetiniñ (Rusiye) Vlasiha şeerindeki Arbiy istinaf mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsiniñ ükmüni deñiştirmeyip qaldırdı.
Böylece, Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ 2019 senesi qabul etken qararı deñişmedi. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Amnesty International aq qorçalayıcı teşkilâtı Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» bütün mabüslerini vicdan mabüsi dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Keçken afta içinde ilhaq etilgen Qırımda qurtarıcılar 53 yanğınnı söndürdi ve 7 adamnı qurtardı. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildire.
"53 yanğın söndürildi, olardan 17-si - çöplük ve quru ösümliklerniñ yanmasınen bağlı ateşler. Bir afta içinde yedi adam qurtarıldı, 29 adam tahliye etildi, üç adam elâk oldı", - denile müessiseniñ beyanatında.
Bundan ğayrı, qurtarıcılar 16 kere yol qazalarında yardım etti, neticede 16 kişi qurtarıldı, üç kişi elâk oldı.
Nazirlikniñ malümatına köre, ormanlıqta eki qırdıruv operatsiyası keçirildi, olarnıñ neticesinde üç adam qurtarıldı. Suv qazaları olmadı.
Fevralniñ 13-ünde gece Kefede Galereynaya soqağında yanğın oldı, onıñ sebebinden beş qatlı evniñ 15 sakinini tahliye ettiler.
Daa evel bildirildi ki, ilhaq etilgen Qırımda yılnıñ başından berli yanğınlarda 18 adam elâk oldı, umumen bu vaqıtta yarımadada 200-den ziyade yanğın oldı.
Aqmescitte yanvarniñ 20-sinde qaravul odası yandı, neticesinde işçi elâk oldı.
Yanvarniñ 19-ında Qarasuvbazar rayonınıñ Efendiköyünde (Gruşevka) yanğında eki adam elâk oldı.
Kezlevde (Yevpatoriya) "Ozero snovideniy" SPA kompleksinde yanvarnıñ 13-ünde saba yanğın oldı. Qurtarıcılar 4 işçi ve 55 müşterini tahliye etti.
Yanvarniñ 12-sinde bazar künü Ay-Petri platosı rayonında eki qatlı tahta bina yandı. Yanğın 50 metr kârege tarqaldı. Yaralanğanlar olmadı.


text:
Törkiyä belän Rusiyä arasında urtaq turizm ğamäl planı
Törkiyä belän Rusiyä arasında “Urtaq turizm ğamäl planı” imzalandı
Törkiyä mädäniyät häm turizm ministrı Mäxmät Nuri Ärsoy Rusiyä Federal’ turizm agentlığı başlığı Zarina Doguzova belän Änkarada oyıştırılğan "Törkiyä-Rusiyä turizm xezmättäşlege cıyılışı” qısalarında oçraştı.
Qara-qarşı küreşkännän soñ "Urtaq turizm ğamäl planı”na imza salu tantanası aldınnan açıqlawlar yasawçı ministr Ärsoy Rusiyäle wazıyfadaşları belän xalıq sälamätlege häm turist iminlege mäs’älälärendä regulyar cıyılışlar ütkärülären, turistlarnıñ oçraşa alaçaq problemalarınıñ niçek itep xäl itelä alınaçağı häm niçek yaxşırtıla alınaçağı mäs’äläsendä fiker alışuların añlattı.
Söyläşülär waqıtında qurqınıçsız turizm sertifikatınıñ yäisä monıñ kebek êşçänlekneñ möhimlegenä iğ’tibarnı yünältüçe Ärsoy sertifikatlaw programmasınıñ turizm qızıqsındıru qanunı belän daimi xälgä kiterelüen, yaña tör koronavirus (Kovid-19) kizüennän soñ da gigiyena qağidäläreneñ häm başqarıluı zarur kontrolneñ tormışnıñ ber öleşe bulaçağın iskärtep uzdı.
Doguzova da Törkiyäneñ Rusiyä turistlarınıñ kilgän iñ populyar il buluın belderde.
Rusiyägä kitkän törek turistı sanın arttırırğa teläwlären äytep uzuçı Doguzova bu ölkädä êlektron viza ğamäle, vizadan azat itü kebek mäs’älälärdä yasala alınaçaqlarnı söyläşülären häm kapital salu ölkäsendäge xezmättäşlekne qarap çığuların citkerde.
Açıqlawlardan soñ Ärsoy belän Doguzova "Urtaq turizm ğamäl planı”na qul quydı.
Bäyläneşle xäbärlär
Tөpkиядә йokTыpy hәM BakциHaция caHHapы / Törkiyädä yoqtıru häm vakśinasiyä sannarı
TөpkияHeң яңa Tөp kopoHaBиpyc (KoBид-19) бeләH kөpәшeHдә coңrы TәүлekTә 214 keшeHeң roMepe өзeлдe / Törkiyäneñ yaña tör koronavirus (Kovid-19) belän köräşendä soñğı täwlektä 214 keşeneñ ğomere özelde
Ärdoğannıñ Afrika säfäre tögällände
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ Angola, Togo häm Nigeriya buylap Afrika säfäre tögällände


text:
Kezlevde (Yevpatoriya) çoq qatlı binada bir insan elâk oldı, 17 ev sakini tahliye etildi, olarnıñ arasında bir bala dep bildire fevralniñ 5-inde Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Yanğın beş qatlı evniñ üçünci qatında, kvartiralardan birisinde başlandı, bu aqta qurtarıcılarğa saat 7-de saba bildirüv keldi. Qaza yerine keli, qurtarıcılar, yanğın töpedeki kvartiralarğa avuşa bilgenini kördi.
“Acele tedbirler neticesinde mesken evden 17 adam qurtarıldı, üçü 4-ünci qattan merdiven yardımınen tahliye etildi”, - denile beyanatta.
Yanğın mıntaqası 16 kvadrat metrni qapladı. Bir adam elâk oldı. Ekspertler sebep ve tafsilâtlarnı ögrene dep bildirile beyanatta.
Yanvar 12-sinde Şçölkino Qırım şeerinde, doquz qatlı evniñ damında patlav ve yanğın yüz berdi.


text:
Qazaqstanda ipotekalıq qarızı bar äleumettik az qamtılğan toptardı jalğız baspanasınan ayırmaudı qarastıratın memorandum qabıldandı. Oğan Qarjı narığın retteu jäne damıtu agenttigi, Almatı äkimdigi, bankter ombudsmeni, bankter men qoğamdıq birlestikter qol qoyğan. Bwl turalı agenttikke qarastı qarjı qızmetin twtınuşılardıñ qwqığın qorğau departamentiniñ direktorı Aleksandr Terent'ev cözine süyengen Azattıq radiosı habarladı.
"Memorandum biılğı jıldıñ mausım ayınan beri dayındaldı. Onıñ maqsatı – äleumettik az qamtılğan toptarğa jatatın qarız aluşılardıñ (qosalqı qarız aluşı, garant, kepil beruşi adam) qwqığın taraptar arasında retteu şaraların qabıldau arqılı qorğau" dep jazdı Terent'ev.
Memorandumğa säykes, baspanadan şığarumen baylanıstı problemalıq qarızdardı retteu kezinde bankter sot şağımdarın tüsirudi doğaradı, qarızdı öndirip alu äreketterin tıyıp, qarız aluşılardı üyden şığaruın toqtatadı.
Memorandum 23 qırküyekte küşine engen. Qol qoyğan künnen bastap 12 ayğa deyin jaramdı.
Agenttik memorandum Almatı qalasında qabıldanğanmen bükil respublikağa jaramdı ekenin eskertedi.
Qwjat memorandum bolğandıqtan onı taraptardıñ orındauı mindet emes jäne ondağı şarttar erikti türde jüzege asırıladı.
Bwğan deyin Almatı qalasında bes adamnıñ ömirin qiğan atıs bolıp, jağdaydıñ uşığuına qarız aluşınıñ kreditin ötey almay jalğız baspanasınan küşpen şığarıluı, mülikteriniñ tömen bağalanuı türtki bolğanı habarlanğan. Bwl oqiğadan soñ elde ekinşi deñgeydegi bankterdiñ joğarı payızdıq mölşerlemesi, azamattardı jalğız baspanadan ayıru, ädiletsiz sot şeşimderi siyaqtı mäseleler qayta köterildi.


text:
Kezlevde şeer hastahanesinden tibbiy tehnikanı hızsızlağanında şekleylengen yerli sakinni tutıp aldılar. Bu aqta Rusiye İİN-niñ resmiy vekili İrina Volk bildirdi.
O, nevbetçi qısımda hızsızlıq yapılğanı içün şeer hastahanesiniñ ekimi ariza yazdı, dep bildire. Onıñ aytqanına köre, gece bilinmegen şahıs kiriş qapısını bozıp açqan, oda içine gizli kirgen ve tibbiy donatma ile kompyüter tehnikasını hırsızlağan.
“Qıdıruv tedbirlerinden soñ, evel mahkümiyeti olğan 32 yaşındaki yerli sakin belgilenip, tutuldı. O öz qabaatını tanıdı”, - dep bildirdi Volk.
Hırsızlıq neticesinde cinaiy dava açıldı.


text:
Bazarertesi künü, iyün 15-inde, Kyivde "Qırım - bu Ukraina" internet leyhasını taqdim ettiler, oña https://crimea-is-ukraine.org/ adresi boyunca keçemek mümkün.
"Bu leyha - Qırımnıñ qıta Ukrainanen sıqı bağını tasdıqlağan arhiv, müzey, ilmiy ve publitsistika, maarifçi ve haber malümatlarınıñ bütünukraina onlayn bankıdır",- haber ettiler Ukraina ükümetiniñ saytında.
Leyha çerçivesinde artıq 150-den ziyade maqale derc etildi, olarnıñ çoqusı - bu "Krımska svitlıtsâ" gazetasıdır. Saytnıñ toldurılmasında Ukrainanıñ 7 devlet arhivi iştirak ete edi.
Teşkilâtçılar, onıñ maqsadı - ukrain Qırımnıñ narrativini qurmaqta olğanını bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mayıs 23-te Türkiyede başlağan Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Dünya insaniy zirvesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatarlar, olarnıñ problemleri ve alacaq yardımları mevzusını aydınlatmaq istey.
Bu aqqında Ukraina prezidentiniñ saytında aytıla.
«Mayıs 23-te ukrain tarafınıñ teşebbüsi ile «Qırımtatar halqı ve oña yardım etme mevzusında ükümet ve vatandaşlarnıñ rolü meselesi üzerinde Ukrainada zarar körgenlerniñ insaniy ihtiyacları» mevzusında qoşma bir tedbir keçirilmesi planlaştırıla», – dep qayd ete prezidentniñ memuriyeti.
Türkiyege BMT Dünya insaniy zirvesinde iştirak etmek içün ketken ukrain eyyeti erkânında qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov da barlar.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ imayesi altında keçirilgen eki künlik toplaşuvlarda devlet ve ükümet yolbaşçıları, 100-den ziyade memleketten kelgen yüksek rutbeli memurlar dünyada silâlı zıddiyet ve felâketlerden zarar körgen insanlarnıñ ihtiyaclarını nasıl qarşılamaq mümkün laf etecekler.
Ukraina ve halqara uquq qorçalayıcıları Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada insan aqlarına riayet etüv vaziyeti kerginleşkenini qayd ete ediler.
Rusiye akimiyeti qırımtatarlar ve Ukrainağa qoltutqan vatandaşlarğa basqı yapa.
Rusiye kontrol etken Qırım akimiyeti uquq qorçalayıcılarnıñ yarımadada insan aqlarınıñ bozulmasına dair malümatları qabartıla, dep bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qazan Kremlinde olıp keçken körüşüvde Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım Cumhuriyetiniñ «baş nazir muavini vazifesini eda etken» Lenur İslâmov, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Bağçasaray rayon memuriyetiniñ reisi İlmi Umerov, Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ baş müdir muavini Ali Abdullayev iştirak ettiler. Tatarstan tarafını Cumhuriyet Nazirler Şurasınıñ Apparat reberi Asgat Safarov, baş nazir muavini – Tatarstan Cumhuriyetiniñ Nazirler Şurası Apparatınıñ reberi Şamil Gafarov, TC Prezident Apparatınıñ reber muavini Aleksandr Terenyev, TC Prezidentiniñ halqara meseleleri yardımcısı Radik Gimatdinov, Bütündünya tatarlar kongressiniñ icra komitet reisi Rinat Zakirov temsil ettiler.
Qazanda Meclis eyyeti ilk evelâ Bütündünya tatarlar kongressi ile 2014-2018 senelerine işbirlik memorandumını imzladınlar. Ondan soñ Qırımdan kelgen musafirler içün Qazandaki Kremlde ekskursiya keçirildi.
Körüşüvniñ açılışında Tatarstan Prezidenti böyle qatnaşmalar müim olğanını qayd etti.
«Şimdi qırımtatarlarnıñ yaşayışında pek müim deñişmeler olıp keçe. Böyle vaziyette qırımtatarlarnıñ kelecegi parlaq olsun dep, areketetmek kerek. Bu meselede Tatarstannıñ Rusiyede bulunmasınıñ tecribesi sizge pek faydalı olur», – dedi Minnihanov.
Onıñ fikirince, Qırımnıñ inkişaf etilmesinde mıtlaq qırımtatar halqınıñ menfaatını köz ögüne almaq kerek. Bunı yapmaq içün, Minnihanov Tatarstannen beraber qırımtatarlarğa federal merkezinen konstruktiv dialog qurmağa teklif ete.
Tatarstan yolbaşçınıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, şu künü de Bağçasaray devlet idaresiniñ reisi İlmi Umerov Tatarstan baş naziri İldar Halikov ile körüşti. Körüşüvde ilerideki işbirlik meselesi muzakere etildi.
Halikov qayd etkenine köre, Qırım şimdi bu qıyın keçici zamanlarda yaşay, qanunlar deñişe. Biz Qırım ve Tatarstan arasında işbirlik formatını taptıq, -- dedi baş nazir. Ondan da ğayrı, o, bugünde-bugün Rusiyede olğan ve ömürge keçirilgen federal programmalar Qırımnı da qavrap alacaq.
İşbirlikniñ ilerideki planlar arasında – tasil saasında, şu cümleden Qırım abituriyentleriniñ Tatarstan aliy oquv yurtlarında tasil aluv imkânları, Tatarstan iş adamlarınıñ Qırım Cumhuriyetinde biznes-missiyasınen bağlı meselelerniñ muzakeresi.


text:
Kyivniñ merkezinde Rusiye Devlet Dumasınıñ sabıq deputatı Denis Voronenkov öldürildi – bu haberini Kyiv politsiya yolbaşçısı Andriy Krişçenko tasdiqladı. Atış Premier Palace oteli yanında oldı, Voronenkonıñ qoruyıcısı ve ücüm etken adam hastahanege ketirildiler. Vaqia yüz bergen yerde politsiya çalışa. Taqiqat sımarış ile yapılğan öldürüvni taqiq ete. Kiyevte yaşağan daa bir sabıq Rusiyeli deputat İlya Ponomaröv, Voronenko onnen körüşmege ketkende öldürilgenini bildirdi.
Atış Kiyevniñ merkezinde, Şevçenko bulvarı ve Puşkinska soqaşı köşesinde yerleşken «Premier Palace» müsafirhanesi yanında oldı. İnternette öldürüvden soñ birinci daqqalarınıñ videosı yerleştirildi. Farqlı malümatlarğa köre, Voronenkovağa 2 ya da 7 kere qadar qurşun attılar.
Kutleviy haber vastalarınıñ haber etkenlerine köre, öldürüvden soñ Denis Voronenkovnıñ apayı Mariya Maksakova qoruyıcılarınen beraber «Premier Palace» otelinden çıqtı ve belli olmağan tarafqa yol aldı.
Ukraina Milliy politsiya yolbaşçısınıñ muavini Aleksandr Vakulenko, Voronenko öldürilmesi artında «Rusiye tura» dep ayttı, çünki sabıq deputat «muim malümat bile edi».
Şaatlarnıñ sözlerine esaslanğan birinci versiyağa köre, cinayetçi qoruyıcısı yanında olğan Voronenkovğa pek yaqınlaşıp oña ateş açtı. Atış devamında ücüm etkenniñ özü de, sabıq deputatnıñ bekçisi de yaralandılar. Ekisi de şimdi hastahanede UTH mahsus bölüginiñ qoruması aldında bulunalar.
Ukraina İİN Yolbaşçısınıñ mesleatçısı Zorân Şkirâk, Voronenkov Rusiye mahsus hızmetleri tarafından yoq etildi. «Bu, Ukrainağa qarşı Rusiyeniñ diversiya ve provokatsiyalarını açıqlağan müim malümat bergen, ondan da ğayrı qaçqan sabıq prezident Viktor Yanukoviç idaresi deviri ve onıñ Rusiyeli lider Vladimir Putinnen olğan bağı aqqında bilgi bergen insanğa qarşı Rusiye yobaşçılarınıñ emirinen kesilgen ceza, kösterüv içün utanmazca yapılğan ahtıman kibi körüne», – dedi Şkirâk.
Devlet Dumasınıñ sabıq deputatı, vatanında taqiq etlmesinden qorqıp, 2016 senesi oktâbr ayında Ukrainağa köçti. Voronenkovnıñ sözlerine köre, dekabrde o Ukraina vatandaşlığını aldı. Fevral 15 künü Rusiye Taqiqat komiteti onı federal qıdıruvığa ilân ettiler.
Yanvarda Voronenko, devlet hainliginde qabaatlanğan sabıq prezident Viktor Yanukoviçke qarşı Ukraina Baş prokuraturasına ifade bergenini tasdiqladı. Ukrainağa köçken soñ bergen intervyülarında Voronenko, Qırım işğaline qarşı çıqqañıñı ve Rusiye akimiyetini tenqid etkeni aqqında ayta edi.
Martnıñ başında Moskvanıñ Basman mahkemesi Denis Voronenkovnı ğıyabiy şekilde eki ayğa apis etti. Bundan evel Rusiye Taqiqat komiteti Ukrainağa köçken Voronenkovnı, dolandırıcılıqta qabaatlap, haqara qıdıruvğa ilân etken edi. Onı, 2011 senesi Moskva merkezinde 5 million dollar fiyatında binanıñ küçnen zapt etilmesinde, yani büyük dolandırıcılıqta qabaatlaylar.
Kiyevte yaşağan daa bir sabıq Rusiyeli deputat İlya Ponomaröv, Voronenko onnen körüşmek içüm ketkende öldürilgenini beyan etti. Onıñ sözlerine köre, alazırda Ponomaröv «Ukraina uquq qoruyıcı organlarınen beraber çalışa».
Ukrainağa köçken soñ Denis Voronenko, Radio Svobodanıñ Kyivdeki muhbiri Christopher Miller ile qonuşqan edi. O Moskvadan «FSB-niñ basqılarından qaçmaq içün» ketkenini tarif etti. Onıñ apayı, yırcı Mariya Maksakova, ömür arqadaşınen olar «delirgen rusiyeli ziyalılardan bezgenlerini» ve «kütleviy qorqu sisteması olğan» devlette yaşamağa istemegenlerini aytqan edi.
Voronenkovnıñ sözlerine köre, Kyivde o özüni «az olsa da telükesizlikte» iss ete edi.
Fevral 21 künü Denis Voronenkov «Nastoyaşeye Vremâ» («Şimdiki Zaman») telekanalnıñ alıp barıcısı Timur Olevskiynen subetleşkende, Ukrainağa ne sebepten qaçqanını añlattı. Voronenkovnıñ sözlerine köre, onıñ elinde Rusiyeli memurlarğa qarşı deliler yoq edi ve onıñ böyle bir açıqlama yapmaq niyeti olmadı, Ukraina prokuraturasında Viktor Yanukoviçke qarşı bergen ifadesinde ise o «er kezge malüm olğan faktlarnı» seslendirdi.
Ukraina Baş prokurorı Yüriy Lutsenko da Denis Voronenkonıñ öldürilmesini Rusiyenen bağlay. Öz Facebookında o: «Bu – Rusiye içün şaatnıñ adiy idamıdır», – dep yazdı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinnıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Voronenkonıñ öldürilmesini izaatlamağa red etti. «Dojd» telekanalnıñ jurnalisti ile subetleşkende o: «Bu bizim mevzumız degil», – dedi.


text:
Jeneva konventsiyasına binaen, ilhaq etilgen territoriyada ötkerilgen saylav qanuniy degil. Böylelikle, dünya toplulığı ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye prezidentiniñ saylavını tanımaycaq. Bunı Rusiye advokatı Nikolay Polozov mart 16-da Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta söyledi.
Polozov: «Şimdi Qırımda yapılğan şey, halqara uquqınıñ pek qaba bir bozuluvıdır. Eminim ki, dünya toplulığı ilhaq etilgen territoriyada ötkerilgen saylavnıñ neticelerini tanımaycaq. Rusiye territoriyasındaki saylavnıñ neticeleri, büyük ihtimal ile, tanılacaqlar», – dedi.
Bundan evel qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl Qırım sakinlerine videomuracaat azırlap, onda, yarımadanıñ sakinleri qomşu Rusiye prezidentiniñ saylavında iştirak etse, «Rusiyege, onıñ kirli ve uquqsız işini devam ettirmek içün litsenziya berecekler», dep bildirdi.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi. Onda sekiz namzet iştirak etecek – Sergey Baburin, Pavel Grudinin, Vladimir Jirinovskiy, Vladimir Putin, Kseniya Sobçak, Maksim Suraykin, Boris Titov ve Grigoriy Yavlinskiy.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda kelecekteki Rusiye prezidenti saylavınıñ neticelerini tanımamağa davet etti.


text:
Er sene mayıs 9 künü cemiyet vekilleri qaramanğa ürmet bildirmek maqsadı ile Moskvada, Novodeviçye mezarlığında defin etilgen Amet han Sultannıñ qabiri yanında toplaşalar. Adet üzre dualar oquldı, gençlerge qaramannıñ ayatı ve cesareti aqqında tarif etildi.
Cenk yılları podpolkovnik Amet han Sultan 603 arbiy uçuşnı keçirdi, 103 ava uruşında duşmannıñ 30 uçağını, zumreviy ava uruşında ise 19 uçaqnı urıp yıqtırdı. «SSCB nam qazanğan uçucı-sınavcı» unvanınıñ saibi, eki defa Sovet Birligi Qaramanı unvanı, üç defa Lenin Nişanı, dört defa Qızıl Bayraq nişanı, Aleksandr Nevskiy Nişanı ile taqdirlendi. Cenkten soñ Moskva vilâyetiniñ Jukovsk şeerinde yaşadı. 1971 senesi sınav uçuşı vaqtında elâk oldı.


text:
Qaraqalpaqstan Turaq-jay kommunal xizmet kórsetiw ministrliginiń iskerligi haqqında maǵlıwmatlar informaciyalar
DIZIMI
- Qaraqalpaqstan Respublikası Turaq-jay kommunal xizmet kórsetiw ministrliginiń (keyingi orınlarda ministrlik dep júritiledi) strukturalıq bólimleri hám quramındaǵı kárxanalardıń huqıqıy maqamın belgileytuǵın normativ-huqıqıy hújjetler;
- Ministrlik tárepinen qabıl etilgen normativ-huqıqıy hújjetler hámde taǵı basqa normativ hújjetler, sonıń menen birge olardıń orınlanıwı haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrlik tárepinen qabıl etilgen normativ-huqıqıy hújjetlerge,normativ hám basqa hújjetlerge ózgertiw hám qosımshalar kirgiziw, sonıń menen birge usı hújjetlerdi óz kúshin joǵaltǵan dep tabıw haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrlik tárepinen islep shıǵılıp atırǵan normativ-huqıqıy hújjetlerdiń hám basqa normativ hújjetlerdiń joaybarları haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrlik tárepinen Mámleketlik dástúrler hámde basqa da dástúrlerdiń ámelge asırılıwı haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrlik tárepinen ótkeriletuǵın ǵalabalıq ilajlar (jıynalıslar,keńesler, diydarlasıwlar, baspasóz konferenciyaları, brifingler, seminarlar hám basqalar) haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrliktiń mámleketlik hákimiyat hám basqarıwdıń basqa shólkemleri,fizikalıq hám yuridikalıq shaxslar, sonıń menen birge shet el hám xalıqara shólkemler menen sheriklikler haqqında maǵlıwmatlar;
- Ámelge asırılıwında ministrlik qatnasatugın ÓzbekstanRespublikasınıń xalıqara shártnamaları haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrliktiń iskerligi tarawına baylanıslı bolǵan tarmaq (aymaq) tıń jaǵdayın jáne onıń rawajlanıw tendenciyasın xarakterleytuǵın tiykarǵı kórsetkishler haqqındaǵı, atap aytqanda sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıw kórsetkishleri haqqında maǵlıwmatlar;
- Bos jumıs orınları, jumısqa qabıllaw shártleri hám bos jumıs orınlarında ielew ushın talabanlarǵa qoyılatuǵın talaplar haqqında maǵlıwmatlar;
- Ministrliktiń ashıq jıynalısların ótkeriw rejeleri, atap aytqanda jıynalıslardıń kún rejimi joybarları, olar ótkeriletuǵın sáne, jay, waqıt hámde jıynalıslarda qatnasıw rejimi.
Esletpe: Ministrliktiń iskerligi haqqındaǵı maǵılwmatlarǵa nızam hújjetlerine muwapıq basqa maǵlıwmatlar da kiritiliwi múmkin


text:
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 11-nde, Rusiye Yuqarı mahkemesinde dört qırımtatarı, Ukraina vatandaşı – Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutovnı – «terror faaliyetini kerçekleştirgende» qabaatlı tanığan Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ ükmüne qarşı temyiz arizası baqılacaq. Bu aqta advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Mahkeme oturışuvı saba saat 09:30-da başlanacaq: Moskva, Malıy Haritonvskiy aralığı, 12.
Advokatnıñ aytqanına köre, imaye, mahküm etilgenler Qırımğa mümkün olğanı qadar yaqın olğan koloniyalarda bulunmasını talap etecek.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye aq qorçalayıcıları, faal ve diplomatlarını iyülniñ 11-nde qırımtatar halqı ile birdemligini kösterip, Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde uzun müddetlerge üküm etilgen qırımtatarlarğa qoltutmalarına çağırdı.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Server Zekiryayev ve Memet Belâlovnı Rostov-na-Donu (Rusiye) şeeriniñ №1 SİZOsına etap ettiler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev aytıp berdi.
"Bugün, Belâlov ve Zekiryayev eki kün evel Rostov SİZOsına etap etilgeni belli oldı. Şimdi olar karantinde, bu - etap etilgen apisliler içün er zamanki al", - dedi advokat.
Semedlâyev, Krasnodar SİZOsında bu davanıñ daa eki iştirakçisi olğanını qoştı, amma "olarnı yaqın vaqıtta da Rostovğa alıp keterler", dep tüşüne.
Advokat, 2019 senesi oktâbr 29-ında ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca birinci mahkeme oturışı olacaq, dep aytıp berdi.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Avgustta Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileriniñ tevqifini altı ayğa uzattı.Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev, Ernes Ametov, Server Mustafayev ve Edem Smailov, SİZOda 2020 yılı fevral 13-ünece tutulacaq.