text:
Bul jañalıqtan soñ, qara altın qunı köterilgeni sol edi, munay bağası qayta quldıradı. Otandıq sarapşılar aldağı waqıtta elimizde qara marjan öndirw kölemi eki esege artatındığın alğa tartwda.
Bïıl OPEK elderi munay öndirw mölşerin qısqartpaydı. Naqtıraq aytsaq, munaydı eksporttawşı memleketter täwligine jer qoynawınan 30 mïllïon barrel qara altın şığara aladı. Osı mälimetten soñ, qara marjan qunı kürt köterilgen edi. Äytse de, köp uzamay önim qunı qayta quldïlay bastadı.
Büginde «Brent» markalı munay $62 qurasa, WTI paydalı qazbanıñ qunı şamamen 1 payızğa tömendep, barreli $58-ge teñesti.
Ekonomïst Wälïxan Töleşov: «aldağı jıldarı qara marjan qunınıñ kürt quldırawı kütip tur»,- deydi. Oğan janarmaydıñ qajetsizdigi türtki bolmaq. Öytkeni älemge äygili temir tulpar qurastıratın zawıttar kölikti benzïnmen emes, elektr qwatımen jüretindey etip şığarwda.
«Jaqın arada munay bağası tüspese, köterilmeydi. Endi qara altın qunı barreline $100 bolmaydı. Bul twralı OPEK uyımınıñ bas xatışısı da mälimdegen edi. Osı ayda eñ köp munay öndirgen Resey memleketi. Bul özgeriste bağa narığın tağı da älsiretetini sözsiz»,- dedi ekonomïst Wälïxan Töleşov.
Elimizde munay öndirw kölemi köbeymese, qısqarmaydı. Qazirdiñ özinde Kaspïy mañı oypatındağı kömirswtek reswrstarın ïgerw boyınşa «Ewrazïya» jobasın jüzege asırw bastaldı. Teñiz ken ornındağı jaña nısandar 2021 jılı paydalanwğa berilip, munay öndirw jılına 38 mln tonnağa deyin jetpek.
Sonday-aq Qaraşığanaq jobasın iske qosw 2022 jılğa josparlanıp otır. Sonday-aq Qaşağanda munay öndirw 2016 jıldıñ ayağına qaray jandanatındığı belgili boldı. Al, önimniñ artwı bağa narığına teris äserin tïgizbeydi, deydi qurmetti munayşı Nädir Nädirov.
«Munay bağası qazirgi qunınan äldeqayda köteriledi. Öytkeni jıl sayın munaymen qosa, munay önimderine de suranıs joğarı. 2016 jılı qara altın qunı ötken jıl basındağıday körsetkişti qaytalaydı dep oylaymın. Yağnï, munay barreline $100-den bağalanwı kerek»,- dedi Ulttıq ïnjenerlik akademïya vïce-prezïdenti Nädir Nädirov.
Qara marjan qunınıñ qubılwına tikeley Ïrannıñ qatısı bar. Atalğan eldiñ yadrolıq bağdarlaması boyınşa ortaq mämile jasalsa, sansız sankcïyalardıñ keybiri küşin joyadı. Izinşe, älemdik narıqqa Resmï Tegeran qara altın jetkizilim mölşerin arttıra tüsedi. Onsız da qara marjandı köp öndiretin Ïran özge «äriptesterimen» ïıq janastırsa, onıñ soñı WTI jäne Brent-tiñ arzandawına äkelip soğadı.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


c: text/html

text:
Germanïyalıq belgisiz er adam burınğı süyiktisinen erekşe jolmen kek aldı.
Qurbısımen ajırasıp ketken ol ekewine ortaq zattardı ekige bölip, özine tïesili böligin eBay ïnternet-awkcïonındağı paraqşasına satılımğa qoydı. Al qalğan böligin burınğı ğaşığına joldadı. Bul twralı news.com.au portalı jazdı.
Er adam tösek, orındıqtar, oyınşıq, küytabaq, velosïped, teledïdar, iPhone 5, nowtbwk, motocïkl kaskası, tipti avtomobïldi de qaq ortasınan bölip tastadı.
Ol öziniñ is-äreketin vïdeoğa tüsirip alğan. Keyin «Lawra üşin» degen atawmen YouTube saytına jüktedi.
Derekközi:nur.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qanunsız Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov bugün Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin ile körüşe.
Özüni Qırım Cumhuriyetiniñ Şeer Şurası dep adlağan Qırım parlamentiniñ matbuat-hızmeti bergen malümatina köre, körüşüv Kareliya Cumhuriyetine iş ziyareti çerçivesinde olacaqtır. Aprel 28 künü o, Petrzavodskta Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin ile Rusiye Federal Toplaşuvınıñ Rusiye Federatsiyasınıñ uquq çıqarıcı Şurası azaları ile körüşüvde iştirak etecektir.
«Körüşüvde bayağı sualler muzakere etilecek, şu cümleden prezidentiniñ mayıs emirleriniñ amelge keçirüvi ve Rusiye Federal Toplaşuvına prezidentiniñ Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluvı aqqında yollanması, yerli idare meseleleri baqılacaq. Maruzalar ile Federatsiya Şurasınıñ reisi Valentina Matviyenko ve Devlet Dumasınıñ reisi Sergey Narışkin çıqışta bulunacaq», – denile matbuat-hızmetiniñ beyanatında.
Özüni Qırım Cumhuriyetiniñ Şeer Şurası dep adlağan Qırım parlamentiniñ matbuat-hızmeti bergen malümatina köre, körüşüv Kareliya Cumhuriyetine iş ziyareti çerçivesinde olacaqtır. Aprel 28 künü o, Petrzavodskta Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin ile Rusiye Federal Toplaşuvınıñ Rusiye Federatsiyasınıñ uquq çıqarıcı Şurası azaları ile körüşüvde iştirak etecektir.
«Körüşüvde bayağı sualler muzakere etilecek, şu cümleden prezidentiniñ mayıs emirleriniñ amelge keçirüvi ve Rusiye Federal Toplaşuvına prezidentiniñ Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluvı aqqında yollanması, yerli idare meseleleri baqılacaq. Maruzalar ile Federatsiya Şurasınıñ reisi Valentina Matviyenko ve Devlet Dumasınıñ reisi Sergey Narışkin çıqışta bulunacaq», – denile matbuat-hızmetiniñ beyanatında.


text:
Zekettîñ bereketî
Naurızbay qajı Tağanûlı
Orazağa qatıstı sûraqtar
Muslim.kz portalı
Bügîn Astana qalasındağı respublikalıq «Âzîret Sûltan» meşîtînde alğaşqı auızaşar dastarhanı jayıldı. Jıl sayın Ramazan ayı boyı jamağatqa tegîn auızaşar ûyımdastırıp kele jatqan respublikalıq «Âzîret Sûltan» meşîtîndegî berekelî dastarhannıñ biılğı jılı auqımı keñeygen bolatın. QMDB törağasınıñ bîrînşî orınbasarı, naib müfti, «Âzîret Sûltan» meşîtînîñ bas imamı Naurızbay qajı Tağanûlınıñ bastamasımen qûlşılıq ordasınıñ oñ jaq qanatındağı kîreberîs zalğa da dastarhan jayılıp, şaqırılatın qonaqtar sanı 800-ge josparlanğan edî.
Alla razılığı üşîn tañnnıñ atısı men künnîñ batısı aralığında îşîp-jemnen, nâpsî qalaularınan tıyılıp, sabır men şıdamın şıñday tüsken jamağat aqşam namazınan soñ meşît meyramhanasında bas qosıp, mübârak aydıñ berekelî dastarhanına jayğastı. Ayta keteyîk, Mumtaz meyramhanası da biılğı Ramazan ayına zor dayındıqpen kîrîsken bolatın. Qarapayım qasıq-şanışqıdan bastap, üstel-orındıqtarına da deyîn keşe tügeldey jañartılıp, mübârak ayğa mûntazday taza qalpında ayaq bastı.
Berekelî dastarhan basında jamağatqa «Âzîret Sûltan» meşîtînîñ naib imamı Baqıtjan Ötkelbaev uağız aytıp, qasiettî Ramazan ayınıñ mân-mañızın tüsîndîre tüstî. Qasiettî Qûran ayattarı oqılıp, jamağatpen bîrge dûğa jasaldı.
Suretterdî «FOTOGALEREYa» aydarınan köre alasızdar!


text:
Şarşı alañğa eñ birinşi bolıp köterilgen Temirtas Jüsipov (49 keli) Xasanboy Dwsmatovqa 0:3 (45:50, 45:50, 45:50) esebimen ese jiberdi.
Odan keyin şarşı alañğa köterilgen boksşımız Meyirbolat Toyıtov ta (56 keli) Abdwlxay Şaraxmatovqa tötep bere almadı.
64 keli salmaq sanatında şarşı alañğa şıqqan Asxat Wälïxanov (64 keli) Fazlïddïn Melïboevten utıldı.
Al Erkin Muxamedjan (91 keli) özbek boksşısı Mïrzabek Xasanovtiñ jolın keswge qawqarı jetpedi. Astana arlandarı sapınan tek Meyirim Nursultanov (75 keli) qana qarsılası Xwrşïd Normatovtan basım tüsti.
Ayta keterligi, Astana arlandarı endi 4 nawrız küni «Azerbaijan Baku Fires» boksşılarımen şarşı alañda kezdesetin boladı.
sports.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Uzınqulaqtardan estwimizşe, Janar Duğalova qattı sırqattınıp, emdelip jatır.
Ol qazir eşqanday koncertter men tüsirilimderge qatıspaydı. Sebebi änşige därigerler qatañ rejïmde em qabıldawğa keñes bergen.
Bayan Esentaevanıñ osıdan birneşe kün burın tüsirilim jumıstarı bastalğan «Jandı dawıs» jobasında Janar tälimger retinde qatıswı kerek edi. Biraq, änşi körinbeydi.
Osı orayda biz mäseleniñ män-jayın bilw maqsatında Janardıñ dïrektorı men mwzıkalıq prodyuserine xabarlasıp körgen edik. Ökinişke oray, qoñırawımızğa jawap bermedi.
Ne de bolsa, änşiniñ tezirek jazılıp, qayta saxnağa oralwına şın jürekten tilektespiz.
Derekközi:baistars.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï
-
Rawşan2015-07-24 12:25:33Alla şïpasın bersin
-
Kızılorda2015-07-25 00:46:37Alla şïpasın bersïn! Tez sawgıp ketsïn! Barlık Kızılordalıktar sïzdïn jazılwınızdı tïleymïz
-
Asel2015-07-25 21:35:40Taw1r bolıp kets1n dep t1leym1z


text:
Yanvar 26-da işğal etilgen Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından yaqalanğan faal Seyran Saliyevni eki maddege köre qabaatlı olaraq tanıp, 12 künge qadar apiske aldılar. Bunı advokat Timur İbragimov Facebook saifesinde bildirdi.
Qayd etile ki, Saliyev eki memuriy maddege köre qabaatlana: Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.29 maddesi (ekstremist malümatlarını tarqatuv) ve Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesi (natsist timsalleri ya da ekstremist teşkilâtı timsalleriniñ teşviqatı ya da açıq numayışı).
Kreml kontrol etken Qırım ükümetiniñ milletlerara munasebetler işleri devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov Qırımda «Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ bölügini yoq etüv» tedbirleri keçirile, dep bildirdi.
Yanvar 26-da Bağçasarayda qırımtatar faali Seyran Saliyevniñ evinde tintüv keçirildi. Soy-soplarınıñ aytqanına köre, Rusiye uquq qoruyıcıları yasaq etilgen edebiyatnı qıdırğanlar. Saliyevni Rusiye İçki işler nazirliginiñ Bağçasaraydaki içki işler rayon bölügine alıp kettiler.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, işğal etilgen Qırımnıñ Rusiyeli prokurorı oaraq Oleg Kamşılovnı tainledi, bu aqta ferman resmiy adliyeviy malümat sitesinde yerleştirilgen.
RİA Krım bildire ki, aynı ferman ile Rusiyeniñ Aqyardaki taqiqat idaresiniñ yolbaşçısı olaraq Viktor Tanifa tainl etile.
Rusiye nezaretindeki Qırım parlamenti dekabr 28 künü Oleg Kamşılovnı işğal etilgen Qırımnıñ prokurorı vazifesine tain etken edi.
Oleg Kamşılov Omskta şeer prokurorınıñ birinci muavini, Krasnoyarsk vilâyet prokurorınıñ birinci muavini , 2015 senesi 24 noyabrden berli ise – Moskva prokurorınıñ birinci muavini olıp çalışqan edi. Bundan evel, 2014 senesi mayıs ayından 2016 senesi oktâbr ayına qadar Qırımnıñ prokurorı, qomşu Rusiyeniñ Devlet Dumasına deputat olaraq saylanılğan Natalya Poklonskaya olğan edi.


text:
Tañerteñ uyqıdan turw bir wayım bolsa, turğannan soñ tïimdi jumıs istew – ekinşi wayım. Al önimdi jumıs bolwı üşin mïıñız jaqsı jumıs istewi tïis. Nazarlarıñızğa mïdı sergitwdiñ 10 jolın usınamız.
1. Fïzïkalıq jattığw
Fïzïkalıq jattığwlar bulşıqetteriñizdi şınıqtırıp qana qoymay, mïıñızdıñ mümkinşilikterin de arttıradı, öytkeni belsendi qozğalıs kezinde qan aynalımı jaqsarıp, bulşıqetteriñiz ben mïıñız jaqsıraq jumıs isteytin boladı. Äsirese basıñız jüregiñizden tömen bolatın jattığwlar erekşe tïimdi.
2. Kofe emes, sw işiñiz
Tañerteñ kofe işw sergitwdiñ ornına, kerisinşe mï jumısın tejeytini twralı köptegen zerttewler jürgizilgen. Al eger onı qarapayım taza swmen almastırsañız, sergektik sezimi äldeqayda uzağıraq bolmaq. Aş kezde işken taza sw as qorıtw jüyesin belsendirip, kofege qarağanda, şırıştı qabıqtı titirkendirmeydi.
3. Xoş ïisti adam nazarın küşeytedi
Ädette adamdar xoş ïisti ärdayım añğara bermeydi. Alayda däl osı xoş ïister adam nazarın küşeytip, sergektik beredi. Aromaterapïya mamandarı bazïlïk, gülşeten, jawjapıraq, jebirşöp, rawşan jäne lavanda xoş ïisteri zeyin qoyuğa jaqsı kömektesedi.
4. Optïmïzm
Jaybaraqat ortada kez kelgen jumıs, sonıñ işinde aqıl-oy jumısı oñay atqarıladı. Degenmen onday mümkindik ärkimde bola bermeydi. Degenmen öz nazarıñızdı ömiriñizdiñ, jumısıñızdıñ tek jaqsı jaqtarına qoysañız, jumıstıñ önimdiligi äldeqayda ösedi.
5. Basqatırğıştar
Mïdı jattıqtırwdıñ tïimdi joldarınıñ biri – äralwan basqatırğıştardı, sözjumbaqtardı şeşw mïdıñ qabiletterin küşeytedi.
6. Telearnalardı jäne ondağı bağdarlamalardı surıptap barıp körw
«Telearnalar oylaw deñgeyin tömendetedi» degen pikir qalıptasqanı jasırın emes. Degenmen, kez kelgen närseni köre bermey, bağdarlamalar aqıl-oymen surıptap barıp körseñiz, köptegen paydalı dünïelerdi tabasız.
7. Ïnternetten aqparattı izdeñiz
Ïnternette aqparat izdew adam mïın kitap oqwdan da qattı şarşatatının rastaytın köptegen zerttewler bar. Biraq bul ïnternettiñ qajetsiz ekenin eş bildirmeydi. Bastısı aqparat izdew kezinde durıs suraq qoya bilw.
8. Durıs tamaqtanw
Sanalı oy men este saqtaw qabiletin jaqsartwdıñ birden-bir jolı – durıs tamaqtanw, yağnï racïonımızda azıq-tülikter men jemis-jïdekter köp bolwı tïis. Ärïne, anda-sanda tätti jewge de boladı. Alayda, adam mïı glyukozağa zärw eken dep, tättige «otırıp» qalwğa tağı bolmaydı.
9. Şöpter
Dästürli jäne xalıqtıq medïcïnada şöpter adamnıñ kognïtïvti qabiletterin edäwir jaqsartatını moyındaladı.
10. Tanıp bilwdi toqtatpañız
Qabilettiligi eñ joğarı mïdıñ özi jumıssız tursa, meñirewlen bastaladı. Sol üşin oğan ärdayım jaña taprsırmalar oylap tawıp otırw qajet. Mısalı, şet tilin oqw, swret salwdı meñgerw, kwlïnarïya sabaqtarın alw jäne t.b.
Derekközi: el.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Teras Kapama
Teras kapama ihtiyaçlarının ana sebeplerinden birtanesi de teras üzerine soğuk aylarda yağan yağmur ve kar neticesinde oluşan donmalar ile birlikte derzler ve seramiklerin zarar görmesidir. Donlar erimeye başladıktan sonra terasın iç kısmına düşen sular derz ve seramiğe zarar verebilir. Teras Kapama Çatı Ustası ankara, ankara çatı tamiri
Çayyolu Teras Kapama Çatı Ustası, Ümitköy Teras Kapama Çatı Ustası, Yaşamkent Teras Kapama Çatı Ustası, Incek Teras Kapama Çatı Ustası, Gölbaşı Teras Kapama Çatı Ustası, Çankaya Teras Kapama Çatı Ustası, Yenimahalle Ankara Teras Kapama Çatı Ustası, Eryaman Teras Kapama Çatı Ustası, Balgat Teras Kapama Çatı Ustası, Elvankent Teras Kapama Çatı Ustası, Etimesgut Teras Kapama Çatı Ustası, Batıkent Teras Kapama Çatı Ustası, Demetevler Teras Kapama Çatı Ustası, Keçiören Teras Kapama Çatı Ustası, Kazan Teras Kapama Çatı Ustası, Ayaş Teras Kapama Çatı Ustası, Beypazarı Teras Kapama Çatı Ustası, Sincan Teras Kapama Çatı Ustası, Dikmen Teras Kapama Çatı Ustası, Kızılay Teras Kapama Çatı Ustası, Ulus Teras Kapama Çatı Ustası, Ostim Teras Kapama Çatı Ustası, İvedik Teras Kapama Çatı Ustası, Beypazarı Teras Kapama Çatı Ustası firması olarak usta kadromuz ile hizmetinizdeyiz.


text:
Pendjab provïncïyasınıñ turğındarınıñ sözine qarağanda elde osı şwlı mäsele qatıstı 25 erkekten quralğan ülken qılmıstıq top bar. Qaskünemder balalardı qorqıtıp, sekswaldıq äreketter jasawğa mäjbürlep, beynekamerağa tüsirip alıp, keyin ata-anaların bopsalap, aqşa talap etken körinedi.
Eger kämeletke tolmağan balalardıñ ata-anaları qımıstıq top surağan aqşanı bermese, ol jergilikti narıqqa şığarıladı eken. Qılmıstıq top şamamen 300 rolïk tüsirgen. Turğındardıñ sözine qarağanda, atalğan oqïğadan 280 bala zardap şekken dep xabarlaydı The South China Morning Post.
Älemdi şwlatqan oqïğağa qatıstı bïlik te tïisti şaralar jasap jatır. Pendjab provïncïyasınıñ bas mïnïstri osı iske qatıstı täwelsiz sot tergewin jürgizwdi buyırdı.
Derekközi: dni.ru
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Ğalımdar adam denesi bölşektene bastağanda jaña şabılğan şöptiñ ïisi men balğın balıqtıñ ïisine uqsas ïis şığadı degen tujırımğa kelgen.
Ölimnen keyin deneden bölşektenip şığatın zattı geksanal dep ataydı. Bul zat jaña şabılğan şöpten de bölinedi. Sonımen qatar ïndol jäne trïmetïlamïn attı zattar da denede ıdıraydı. Ol zattar balğın balıqtardan tabılğan.
Bul tujırımğa ğalımdar birneşe şoşqa mäyitterin zerttew arqılı kelgen. Manandar onı germetïkalıq keñistikke salıp, turaqtı türde ondağı awa ülgilerin alıp otırğan. Alınğan körsetkişterdi tiri adamnıñ ïisimen salıstırğan.
Mamandar bul zerttew krïmïnalïster men olardıñ ïtterine paydasın tïgizedi degen ümitte.Bul twralı lenta.ru-ğa silteme jasap NUR.KZ xabarlaydı.
Ğalımdar adam denesi bölşektene bastağanda jaña şabılğan şöptiñ ïisi men balğın balıqtıñ ïisine uqsas ïis şığadı degen tujırımğa kelgen.
Ölimnen keyin deneden bölşektenip şığatın zattı geksanal dep ataydı. Bul zat jaña şabılğan şöpten de bölinedi. Sonımen qatar ïndol jäne trïmetïlamïn attı zattar da denede ıdıraydı. Ol zattar balğın balıqtardan tabılğan.
Bul tujırımğa ğalımdar birneşe şoşqa mäyitterin zerttew arqılı kelgen. Manandar onı germetïkalıq keñistikke salıp, turaqtı türde ondağı awa ülgilerin alıp otırğan. Alınğan körsetkişterdi tiri adamnıñ ïisimen salıstırğan.
Mamandar bul zerttew krïmïnalïster men olardıñ ïtterine paydasın tïgizedi degen ümitte.
Derekközi: nur.kz
Kommentarïï


text:
2000-jıldarı atalğan zawıt jılına 200 mıñnan astam kölik öndirgen. Biraq bıltırğı satılımnıñ tömendegenine baylanıstı 70 mıñ kölik ğana şığarıldı. Endi kompanïya 1200-den astam qızmetker jumıs isteytin zawıttı satıp alatın bïznesmender izdewge mäjbür. TetswroAykava, Mitsubishi Motors Corporation prezïdenti: - Biz AQŞ-tağı zawıttı ustap turw ekonomïkalıq jağınan tïimsiz degen şeşimge keldik. Kompanïya Japonïyadan şığatın kölikterdi eksporttawdıñ bïznes-modelin özgertedi. Zawıttı satw twralı kelissözderdi äli bastağan joqpız. Biraq jaqın arada satıp alwşını izdeytinimiz anıq.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Herson vilâyetinde «Çonğar» kiriş/çıqış noqtasınıñ Qırım ile memuriy sıñırğa yaqınca avuştırılması sebebeinden taksi aydavcıları Novoalekseyevkadan ukrain sıñırcılarınıñ noqtasına yol fiyatını köterdiler. Şimdi, maşinalarnıñ areketi sıñırlanğanı sebebinden, insanlar Rusiye sıñırcılarına yetmek içün bir kilometrlik yolnı cayav keçmeli, dey Qırım.Aqiqat mühbiri.
Noyabr 17-ne qadar, Ukraina Devlet hızmeti «Çonğar» kiriş noqtasınıñ avuştırılması aqqında ilân etkende ve mütenasip naqliyat sıñırlavı kirsetilgende, Novoalekseyevkadan «Çonğar» noqtasına yol parası 50 grn teşkil ete edi, şimdi 100 grn tura. Ukrain sıñırcılarınıñ noqtasından evel, Qırımğa yol alğan yolcular «Pravıy sektor» nezaret-kiriş noqtasında teşkerüvden keçe.
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde şimdi mobil kiriş noqtası çalışa, insanlarnıñ vesiqaları eki maşinada resmiyleştire. Bundan soñ yolcular Qırımğa taba bir kilometrlik yolnı keçe, anda olarnı Rusiye sıñırcılarına alıp ketecek avtobus bekley. Yol fiyatı – 40 ruble.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, insanlarnıñ aqımı büyük degil, olar esasen «Kalançak» ve «Çaplinka»dan keçeler.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, aqiqatta ise – kerçek sıñır peyda oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Vladimir Lenin
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Vladimir İl'ya ulı Lenin(çın familiäse Ul'yanov ; pyc. Bлaди́Mиp Илbи́ч ЛéHиH) (1870-1924, Rusiä imperiäse häm SSSR säyäsät häm däwlät eşleklese, revolyutsioner, bol'şeviklar firqäsen nigezläwçese. 1917 yılnıñ Böyek Oktäber inqıylabın oyıştıruçılardan berse. Fälsäfäçe, marksist, publitsist, Öçençe kommunistik internatsionalnı oyıştıruçı, SSSR nigezläwçese. Fälsäfä häm iqtisad ölkäsenä qarıy torğan fänni xezmätläre bar.
ЭчTәлek
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Atası — kürenekle mäğrifätçe İl'ya Ul'yanov Sember gubernası däwlät mäktäpläre buyınça baş inspektor. Ulı Semberneñ gimnaziäsendä uqıy. 1887 yılnı Qazan universitetınıñ yüridik fakul'tetına uqırğa kerä. Biredä üzeneñ revolyutsion eşen başlıy. Şul uq yılnı studentlar arasında fetnädä qatnaşqanlıqtan, universitettan quıla. Mäxkämä anı xökem itep Qazan öyäzendäge Apaqay awılına «sörgen»gä cibärä.
1888 yılda aña Qazanğa qaytırğa röxsät itelä. 1888-89 yıllarda Fedoseyev tügäräkläre eşendä qatnaşa. Biredä Marks, Engel's, Plexanov äsärlären öyränä başlıy.
1891 yılda Peterburg universitetınıñ Yüridik Fakul'tetında ekstern räweşendä imtixan tapşıra, 1891-1896 yıllarda Samara belän Sankt-Peterburg şähärlärendä mäxkämädäge antlı wäkil yärdämçese wazıyfasın başqara.
1895 yılda Peterburgta Eşçelär sıynıfın azat itü öçen köräş berlegen (pyc. Soyuz bor'bı za oswobojdenie raboçeğo klassa) oyıştıruda qatnaşa.
1897 Yenisey gubernasına 3 yılğa sörgengä cibärelä. Şuşenskoyı awılında yäşi.
1900 yıldan emigratsiädä; Ğ. W. Plexanov h.b. belän berlektä «İsqra» gäziten näşer itä. RSDRPnıñ II qorıltayınnan başlap (1903) Lenin bol'şeviklar firqäsen citäkli. Emigratsiädä çaqta yäşeren firqäne saqlap qalu häm nığıtu belän şöğellänä.
1912 yılnıñ 5 mayında Peterburgta bol'şeviklarnıñ xakimiätlär röxsäte belän çıqqan «Pravda» gäzite çığa. Lenin gäzitneñ möxärriäte belän qänäğät bulmıy (möxärrire İ. Stalin bula). Lenin kön sayın diärlek kiñäşlären, kürsätmälären, xatalar tözätep xatlar cibärä. İke yıl eçendä anıñ avtorlığında 270 mäqälä çığa.
1917 yılğı Fevral' İnqıylabınnan soñ Petroğradqa qayta, Oktäber Qorallı Baş Kütäreleşenä citäkçelek itä. Sovetlarnıñ II Bötenräsäy qorıltayında (1917, Oktäber) XQS räise itep saylana. Ber ük waqıtta 1918 yıldan soñ Eşçe-İgençe Saqlaw Şurası (1919 yıldan Xezmät häm Saqlaw Şurası (Sovetı) räise; BÜBQ häm SSSR ÜBQ äğzası.
1922 yılnıñ Dekaberennän, awıruı käçäyep kitü säbäple, säyäsi eşçänlektän berqädär çitläşä. Lenin wafatınnan soñ SSSRda Lenin täğlimäten Stalin añlatmasındağı añlatu qanunlaştırıla.
1922 yılnıñ 24 dekaberendä häm yaña yılda 4 ğinwarda ul X VQP(b) Qorıltayına xat yaza. Xatta ul firqa belän itärgä däğwa itkän, dimäk añarğa almaş kiläçäk bol'şevik säyäsätçelärgä tänqidi sıyfatlama birä. Soñınnan bu xat «Lenin wasiyäte» isemen alğan.
İosif Stalinnı ul ğomumän yuğarı urınnarğa quyarğa quşmağan. Ul anı qabalanuçan häm äylänä-tiräsen tuqtawsız idärä itärgä mawığuçı ber byurokrat itep sürätli. Stalin alğa sörgän Tatarstan ASSR şikelle milli avtonomiälärneñ Sovetlar Berlegenä RSFSR «aradaşçılığı» belän kerüen ul tulısınça xaqsızğa çığara. Lenin bu başlanğıçnı Stalinnıñ «milli bol'şevik»larğa (respublikalardağı kommunistlar) qarata cıyılğan açuı belän, üç alu niäte belän añlata.[1]
Läkin, XI Qorıltay (aprel, 1923) Leninnıñ süzen ayaq astına salıp, VQP(b) berençe sekretare, dimäk il citäkçese itep Stalinnı saylıy.
Ul'yanov-Lenin wä Tatarstan Avtonomiäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
TASSRnı oyıştıruda xälitkeç röl uynıy: TaTapcTaH ABToHoMиялe CoBeT CoциaлиcTиk PecпyблиkacыH Tөзү TypыHдarы диkpeTkә qul quya (1920, 27 may).
Töp xezmätläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Ni närsä ul "xalıq dusları" häm alar sotsial-demokratlarğa qarşı niçek suğışalar? (ЧTo Takoe "дpyзbя Hapoдa" и kak oHи BoююT пpoTиB coциaл-дeMokpaToB?), 1894),
- Räsäydä kapitalizm üseşe (PaзBиTиe kaпиTaлизMa B Poccии, 1899),
- «Nişlärgä?» (ЧTo дeлaTb?), 1902) h.b.
Küptomlı saylanma äsärläre (1-45 tomnar, 1954-1973) Tatarstan kitap näşriätında tatar telendä näşer itelä.


text:
Bulutlı, yağmurlı, bazı yerlerde ise atta qarlı ava Ukrainağa ancaq bir künge kelgen. Aprelniñ 3-ü, salı kününden başlap ise, aman-aman bütün memlekette küneşli ve sıcaq ava olacaqtır. Bunı ukrain sinıptigi Natalya Didenko haber etti.
«Ğarpta – qar ve +1... +4 derece, şarq ve cenüpte – yağmurlar ve +8... +12 derece. Çoqusı vilâyetlerde +4... +7 derece sıcaq ve bulutlı ava olacaqtır. Bügün yarmurlar şarqiy tarafqa keçecektir, qarbta qarlar irimege devam eter. Yarından başlap bütün Ukrainada sıcaq ava üküm sürmeli. Pascha bayramında küneşli ve sıcaq ava olacaqtır», – dep yazdı Didenko Facebookta.
Bu kibi tahminlerni ğarbiy sinoptik saytları da paylaştı. Ayrıca, Norveç meteorologiya intitutı yaqın künlerde avanıñ qızacağını közde tuta, küneşniñ çıqacağında ise o qadar emin degil. Meselâ, Harkivde küneşli ava ancaq cumaertesi künü, aprelniñ 7-nde olacağı beklenile.
Bundan evel haber etildi ki, Qırımda aprelniñ 2-nde, ava şaraitleri fenalaşqanı sebebinden, furtuna havfı ilân etilgen.


text:
"Cifrlı Qazaqstan" bağdarlamasınıñ ekonomikalıq äseri bayqalmaydı, al bwl oğan qarajattıñ bosqa jwmsalıp jatqanın körsetedi. QR Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev cifrlandıru boyınşa ötken respublikalıq keñeste osılay mälimdedi.
Prezident cifrlandıru bwl maqsat emes, ekonomikalıq ösimge qol jetkizudiñ qwralı ekenin atap ötti.
"Men Reseydiñ cifrlandıru bağdarlaması 2024 jılğa qaray JİÖ ösimin 5-6 tlrn rubl'ge deyin jetkizetinin bilemin. Olar osı üşin 1,5 trln rubl' jwmsağalı otır. Al onı qaytaru 3-4 ese. Ärine bwl ösim emes, biraq birge-bir qosıladı. Al bizdiñ bağdarlama jasauşılar qanşa qaytaradı? Biz eşteme estimedik. 2021 jılğa qaray 251 mlrd teñge jwmsaymız. Qaytarım qanday? Cifr joq. Eger osılay jwmıs istey bersek aqşa jelge ketedi nemese wrlanadı. Sondıqtan maqsatımızdı anıqtap alayıq. Eger bizdiñ jasauşılar bağdarlamanıñ äseri qanday bolatının josparlay almasa, olar bizdiñ damuımızdı tejegisi keledi dep esepteu kerek. Men naqtı aytpaymın, biraq solay boluı mümkin", - dedi Prezident.
Sonday-aq, ol cifrlandıru boyınşa Resey jäne Belarus' elderimen arnayı komissiya qwru mümkindikterin qarastırudı tapsırdı.
"Men EAEO müşelerin renjitkim kelmeydi, sondıqtan cifrlandıru boyınşa birikken komissiya qwrıp onı alğa jıljıtu kerek. Türli täjiribe bar, biz olarmen bölise alamız, mamandar bar. Prezident janınan arnayı komissiya qwru kerek. Prem'er-ministr men onıñ keñsesi komissiyanıñ jwmıs organı boladı", - dedi ol.
Osılayşa Prezident atalğan bağdarlamanı osı jıldıñ soñına deyin jasap şığuğa tapsırma berip, 2018 jıldıñ basınan bastap bwl jwmıstı özi jeke baqılap otıratının mälimdedi.


text:
Ber buın, ber yul: Modern Yefäk yulı
Törkiyä häm Awraziya 23
Qıtay ozaq waqıttan birle tanıtqan Zamança yefäk yulı proyektı öçen 29 ilneñ däwlät häm xökümät başlıqları may ayında Pekinda cıyıldı. Bez dä tapşıruıbıznıñ bügenge çığarılışında “Ber buın, ber yul: Modern yefäk yulı” proyektına tuqtalıp uzarbız.
Atatörek universitetınıñ xalıqara mönäsäbätlär bülege tikşerenüçese Cämil Doğaç İpäkneñ mäs’älä belän bäyle añlatmasın täqdim itäbez:
2013tä “Ber buın, ber yul: Zamança yefäk yulı” isemle Qıtay liderı Şi Cinping tarafınnan täqdim tielgän proyekt öçen 29 ilneñ däwlät häm xökümät başlıqları may ayında Pekinda cıyıldı. Qıtay proyekt öçen 2014tä Yefäk yulı iqtisad buını fondın qora. Bu fondka 40 milliard dolarlık çığanaq bülep quya. Proyektka yärdäm öçen 2014tä 100 milliard dolarlık investiśiya belän Aziya asqorıma investiśiya bankın qora. Törkiyä Cömhüriyäte bu bankta qoruçı äğza bulıp tora. Çamalawğa kürä proyekt 65 ildä 4,4 milliard keşe häm 20 trillion dolarlık qimmät qazanaçaq.
Proyektnıñ töp maqsatı – Aziya-Awrupa liniyasendä möhim iqtisadlar arasında transport asqorıması, säwdä häm investiśiya bağların qoru. Proyekt ber yuldan ğına tormıy. Küp yaqlı häm törle al’ternativalarnı üz êçenä ala. Ciröste häm diñgez bulu belän ike möhim xalıqara säwdä yünäleşe bar. Berençese - Yefäk yulı iqtisad buını, ikençese – Diñgez yefäk yulı. Törkiyä “Urta koridor” dip atalğan Qıtay-Üzäk häm Könbatış Aziya koridorında urın ala. Yaña Yefäk yulı kereşüe Qıtaynıñ Marşal planı bularaq da äytelä. Qıtay citäkçelegendä üsüçe bu proyekt İkençe bötendönya suğışınnan soñ AQŞnıñ Marşal yarımutrawlarına oxşatılsa da, iqtisadçılarnıñ xisaplawlarına kürä annan 12 tapqırğa zurraqtır.
Törkiyä Qıtaynıñ adımnarına xäzerge waqıtta êşçänlek başqaruçı Marmaray häm Yavuz Soltan Sälim küpere investiśiyaläre belän yärdäm kürsätte. Ayıruça öçençe hawa mäydanı, Baqı-Tbilisi-Kars häm Ädirnä-Kars timer yulı proyektları belän yärdäm kürsätüne däwam itterä. Törkiyä bu tögäl adımnar belän başta proyektnıñ ciröstendäge öleşenä quşıldı. Koridor êşli başlağanda Qıtay belän Törkiyä arasındağı yul waqıtı 30 könnän 10 köngä töşäçäk. Pekinnan diñgez aşa 2 ayda tapşırıluçı tovarlar ike atnadan äz waqıtta İstanbulda bulaçaq. Ciröste yulı da 3 meñ çaqrımğa qısqaraçaq. Üzäge Qıtayda urnaşqan dönyanıñ iñ zur logistik êşxanälärdän berse COSCO Törkiyäneñ iñ küp konteyner êşläwçe öçençe portı Kumportnı satıp aldı. Monıñ belän Törkiyä proyektnıñ diñgezdäge öleşenä dä quşıldı.
Törkiyä ilbaşı Ärdoğan östämä bularaq turizm, belem, texnologiya häm media ölkälärendä kiñ qırlı mädäni xezmättäşlek başqarunı, uquçı häm personal belän almaşunıñ cäyelüen täqdim itä. Ärdoğanğa kürä bu proyekt töbäktä häm dönyada terrorçılıqnı yuqqa çığaraçaq kereşü bulaçaq. İlbaşı Törkiyä bularaq proyektka härtörle yärdämne kürsätergä äzer buluların da här forsatta assızıqlıy.
Aziya, Afrika häm Awrupada zur asqorıma investiśiyalären küzdä totuçı proyekt şul uq waqıtta ışanu üzäkläre, śivilizaśiyalärneñ, cämğiyätlärara iqtisadi häm mädäni üzara täêsir itüneñ dä barlıqqa kilüenä mömkinlek tudıraçaq. Proyekt Qıtay belän ber rättän Urta Aziyadäge törki cömhüriyätläre belänTörkiyä, İran häm Rusiyä kebek möhim illärne üz êçenä ala. Tarixta Yefäk yulınıñ iñ kritik yullarınnan berse bulğan Anadolu urnaşqan Törkiyä Qıtaydan başlap, Awrupanıñ êçenä taba kerep kitäçäk proyektnıñ möhim illärennän berse. Awrupa, Aziya häm Yaıqn Könçığış geografiyase kiseşkän cirdä urnaşqan Törkiyä proyektnıñ ciröste häm timer yulların üz êçenä aluçı Yefäk yulı iqtisadi buını liniyaseneñ Awrupağa bäylänü urının täşqil’ itä. Bügenge köndä Qıtay häm Törkiyä ber-bersenä toyğan ixtıyac ike yaqlıdır. Qıtay Yefäk yulı kereşüeneñ üzäge bulğan Törkiyä belän mönäsäbätlären üstergändä Yefäk yulın da canlandırırğa tırışa.
Törkiyä köçle port êşçänlege asqorıması belän diñgez aşa ireşü öçen möhim uñaylıqqa iyä. Läkin ayıruça timer yulı häm logistik çeltärneñ köçäytelüenä qarağan däwam itüçe proyektların tizlek belän tämamlawı zarur. Törkiyä bu proyekt yärdämendä Yefäk yulı iqtisad buını liniyasendä urnaşqan Qıtay, İran, Rusiyä kebek illär belän bulğan üskän iqtisadi mönäsäbätlären nığıtaçaq. İñ ähämiyätlese isä Azärbaycan, Qırğızstan, Qazaqstan häm Üzbäkstan kebek törki cömhüriyätlär belän dä üzara täêsir itüne yuğarı däräcägä çığara alaçaq.


text:
Suç işlemeye teşvik eden sebepler şoke etti, – Kırım Müftüsü Emirali Ablaev (VIDEO)
Qırım camilerinde sürgünlik qurbanları añıldı (FOTO)
Kırım Müftüsü hacı Emirali ABLAYEV evine molotof kokteyli saldırı yapılmasıyla ilgili bunları belirtti: «Bir insana karşı, onun şerefine ve mülkiyetine karşı suç işlemeye teşebbüs edildiği vakit, Alemlerin Rabbine karşı suç işlenmiş demektir». Ayrıca Kırım Müftüsü faillerin gecenin karanlığından faydalandıklarını anlattı: «Gece vakti, yaklaşık olarak saat üçte, bir patlama sesi duyuldu ve pencereden bir parlaklık görüldü. Gençler sokakta fişek patlatıyorlar diye önemsemedik. Sabah işe giderken şişenin kırıntılarını ve yangın izlerini gördük, evimize «Molotof kokteyli» atıldığını anladık. Allah’tan, eve isabet eden şişeler tutuşmadı, çit üzerine düşenler tutuştu. Saldırganlar kayboldu. Sabah yangını görünce emniyete bildirdik». O, aynı şekilde
Moskva şeerinde Qırım hacılıq-operatorınıñ ofisi açıldı (FOTO)
Mayısnıñ 18-nde Qırım camilerinde sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına dualar oquldı. Qırımnıñ merkeziy Kebir camisinde cuma namazı ve añma duasına 250 yaqın insan keldi. Cuma namazından evel "Yasin" suresi oquldı. Kelgenler 1944 s. mayıs 18 künü sürgünlik qurbanlarına dualar oqudılar. Cuma hutbesi qırımtatar halqınıñ bu qara künlerine bağışlanğandır.
Qırım müsulmanlarınıñ Diniy lideri haci Emirali Ablayev, qırımtatar halqınıñ bu qara künleri milletniñ yüreginde daima qalacağı aqqında ayttı.
"Biz er vaqıt dua oqıp, Allahqa merhumlarnıñ ruhları cennetli olmaları içün yalvaracamız. Bizim ana-babalarımız bu deşetli künlerni yaşadı, biz ise bunı unutmayıp, ömürimizniñ er künü milletimizniñ parlaq kelecegini adım-adım qurmalımız. Bu kibi facialar
Kebir camide birinci iftar olıp keçti (FOTO)
Moskva şeerinde Qırım ve Sevastopol şeeri müsulmanları Diniy idaresiniñ "AVN-Tur" hacılıq-operatorınıñ ofisi açıldı. Açıluv merasiminde Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov, QMDİ Hacılıqnıñ teşkil etilüvi bölüginiñ reberi Artur Reşitov, İslâm biznesi Halqara birleşmesiniñ Prezidenti Marat Kabayev, Moskvadaki qırımtatar cemiyetiniñ reisi Edem Ümerov ve azaları Kemal Raşidov, Midat Osmanov, Marlen Abdulminov iştirak ettiler.
"AVN-Tur" ofisi Moskva şeeri, Orconikidze soqağı, 11 adresi boyunca yerleşe. Mında Moskva müsulmanları hacılıqnen bağlı olğan meselelerni çeze bileler. Hususan, Saudiya Arabistan Qırallığınıñ elçiliginde vizalarnıñ resmiyleştirilüvi sualleri ve ilâh.
Ayder İsmailov Qırım Müftisiniñ adından musafirlerni ofisniñ açılmas
Dünya müsulmanları Ramazan orazasını tutıp başladı (shema)
Ramazan ayınıñ birinci künü, mayısnıñ 16-sında, Aqmescitniñ merkeziy Kebir camisinde ilk iftar keçirildi. İftarğa 200 insan qoşuldı. Olarnıñ arasında müsulman devletlerinden kelgen Qırım universitetleriniñ studentleri, yerli sakinler ve Aqmescit musafirleridir.
Ezan sesi yañğırağan soñ, oraza tutqanlar aqşam namazını qıldılar.
Ramazan ayı devamında hayriye iftarlarınıñ Kebir cami ve Qırımnıñ diger camilerinde ötkerilmesi planlaştırıla. Bundan da ğayrı, Qırım müsulmanları Diniy idaresi "Açıq yürekler" göñüllüler teşkilâtı ile birlikte uzaq yerleşken köylerde iftarlarnıñ keçirilmesi kibi leyhanı ömürge keçire.
Muqaddes Ramazan ayı mayısnıñ 16-sında başlandı ve iyünniñ 14 qadar devam etecek. Oraza bayramı ise iyünniñ 15, 16 ve 17 künleri qay
2018 senesi Hacılıq vesiqalarınıñ qabul etilüvi devam ete
Bu sene Ramazan ayı mayıs 16 künü başlandı. Ramazan ayı 30 kün devam etecek. Demek, orazanıñ soñki künü iyünniñ 14 tüşe, Oraza bayramınıñ birinci künü ise – iyünniñ 15-dir. Bu künler Şeriat qaidelerine köre, belgilengendir. Ramazan ayı kökte ay körüngen kününden başlana. Bundan da ğayrı, 1966 senesinden başlap, farqlı konferentsiyalarda, ilmiy forumlar ve kongresslerde defalarca qayd etilgeni kibi, vaqıt farqı esaplanmaycaq. Ramazan dünyanıñ er angi noqtasından ay körüngeninen başlana.
Yañı ay mayısnıñ 15 – mayısnıñ 16-sına avuşqan gecesi körügen edi. Birinci olıp onı cenübiy amerikalı qıtasınıñ sakinleri kördi. Olarda ay körüngende, Londrada saat 00:20, Berlinde 01:20, İstambulda 02:30, Mekkede ise saat 02:20 olğandır. Yani bu devletlerniñ
Qara-Quyu köyünde ibadethane açıldı (FOTO)
Qırım ve Sevastopol şeeri müsulmanları Diniy idaresiniñ "AVN-TUR" hacılıq operatorı hacılıqqa barmaq niyetlengenlerniñ vesiqalarını qabul etmekni devam ete.
Diqqat! 2018 senesi mayısnıñ 16-sından başlap, Qırım Cumhuriyeti TİN migratsiya sualleri boyunca regional bölüklerinde çetel pasportlarnıñ resmiyleştirilüvi içün, hacılarğa "yeşil koridor" açıldı. Yani muracaat etken insanlarnıñ çetel pasportı ile bağlı olğan işler acele sürette al etilecek.
Hacılarnıñ aşlanuvı 2018 senesi iyün 18 – iyül 18 künleri 2-sanlı poliklinikada, Aqmescit şeeri, Lermontov soqağı, 3-a adresi boyunca ötkerilecek.
Qırım Müftiligi hacılıqqa barmaq istegenlerine çetel pasportlarını tezce yapmağa ricada buluna. Resmiyleştirilüvniñ soñki künü – 2018 senesi iyülniñ 1
Ramazannı bekler eken! (FOTO)
Yedi Quyu rayonınıñ Qara-quyu qasabasında ibadethane açıldı. Köyde 700 qırımtatar qorantası yaşay. Endiden soñ köy müsulmanları ve qomşu köylerniñ sakinleri diniy merasimlerni yañı binada keçire bileler. İbadethane qasabanıñ yañı soqağında, qırımtatarlar toplu yaşağan yerde yerleşe. İbadethaneni yerli sakin qurıp, cemaatqa bağışladı. Qırım Müftisi adından müsulmanlarnı Müfti yardımcısı Raim Ğafarov selâmladı. O, sakinlerni ibathaneniñ açıluvı ve keleyatqan Ramazan ayınen hayırladı.
"İbadethaneniñ Ramazan ayınıñ arfesinde açıluvı – timsal kibidir. Allah işiñizni sevaplarğa yazdırsın", - dep ayttı Raim Ğafarov.
Yedi Quyu rayonınıñ imamı Rustem Memetov köy sakinleri ve rayon, köy memuriyetine vesiqalarnıñ resmiyleştirilüvinde destek köstergenl
Aqmeçitte islâm kursları talebelerine Quranlar berildi
Aqmescitte çoq balalı qorantalarnıñ balaları içün Ramazan ayına bağışlanğan bala bayramı olıp keçti. Tedbir Qırım ve Sevastopol müsulmanları Diniy idaresiniñ qoltutuvı ile "Büllür" müsulman qadınlarınıñ birleşmesi tarafından teşkil etildi.
Qırq qadar çoq balalı qorantalarnıñ azaları olğan 80 bala Qırımnıñ farqlı köşelerinden keldi. Teşkilâtçılar meraqlı programmanı azırladılar. Balalarnı animatorlar eglendirdi, bundan da ğayrı, musafirlerni, Ernest Prtıhovnıñ reberliginde "Nesil" ansambliniñ oyuncıları öz çıqışlarınen ayrette qaldırdı. "Emanet" vokal taqımınıñ iştirakçileri ilâhiler ve anağa bağışlanğan türkü icra ettiler. Bayramnıñ soñunda balalarğa bahşişlar, ana-babalarğa ise Ramazan ayına ğıda torbaları berildi.
QMDİ matbuat hızmeti
[
Qırım Cümhuriyetiniñ başı ve qırımtatar halqınıñ Şura azaları 18 mayıs ile bağlı olğan tedbirlerniñ keçirilüvini muzakere ettiler
Aqmeçit qasabasında qurulğan camide islâm kursları mezunlarına tantanalı sürette Quran taqdim etildi
Muqaddes kitapnı qadın kurslarınıñ sekiz talebesi aldı. Olar yedi ay devamında arap elifbesini, Quran oquvını ve İslâm dini temelini ögrendiler.
Qırım Müftisi adından qadınlarnı Aqmeçit regional imamı Löman Abduramanov hayırlap, ileride de diniy bilgi almaq ve buña yaş nesilni celp etmek tiledi.
Hatırlatamız ki, QMDİ "Faydalı ilim" maarif leyhası Quran oqumaqnıñ tez ögrenilüvi kurslarına davet ete. Programma eki usulda ömürge keçirile. Birincisi – "Ramazan devamında Quran oquvı". Dersler aftada eki kere 2,5 saat devamında ötkerile. Oqutuv künleri: cumaaqşamı künü saat 17:00 ve bazar künü saat 10:00. Kurs mayıs 20 – iyün 25 künleri devam
Qırım Müftisi haci Emirali Ablayev, qırımtatar halqı Şurasınıñ erkânında, Qırım Cümhuriyetiniñ Başı Sergey Aksönov ile körüşti. Toplaşuv devamında, mayısnıñ 18-de keçirilecek, Qırımdan sürgün etilgenlerniñ hatırasına bağışlanğan matem tedbirleriniñ keçirilüvi muzakere etildi. Böyleliknen, tedbirlerniñ çerçivesinde, mayısnıñ 18-de saat 9-da Qırımnıñ çeşit bölgelerinde qoyulğan hatıra işaretleri yanında güldestelerniñ qoyuluvı keçirilecek. Saat 11-de Qırım Cümhuriyeti Bağçasaray rayonınıñ "Süren" demiryol stantsiyası etafında tedbir – rekviyem ötkerilecek. Qırımnıñ bütün camilerinde cuma namazı devamında sürgünlik devamında elâk olğanlarnıñ ruhları dua ile añılacaq. Saat 21-de Aqmescitteki Lenin meydanında "Yüregiñde ateş yaq" adlı ananeviy


text:
Türkütolia - Halil İbrahim
Sanatçı : Türkütolia
Türkü : Halil İbrahim
Etiketler : Türkütolia - Halil İbrahim türkü indir, Türkütolia - Halil İbrahim türkü dinle, Türkütolia türküleri, Halil İbrahim mp3 indir, Türkütolia türküleri Halil İbrahim türküsü, Halil İbrahim sözleri, Türkütolia mp3 dinle, Türkütolia download, Halil İbrahim bedava mp3, Türkütolia türkü sözleri, Türkütolia türkü dinle, Türkütolia son albüm indir
Türkütolia Türküleri
Türkütolia - Elif
Türkütolia - Haydar Haydar
Türkütolia - Çarşamba yı Sel Aldı
Türkütolia - Silifke nin Yoğurdu
Türkütolia - Çayırda Buldum Seni
Türkütolia - Zeybek
Türkütolia - Ah Bir Ataş Ver
Türkütolia - İzmir in Kavakları
Türkütolia - Güle Yel Değdi
Türkütolia - Gerizler Başı
Türkütolia - Üç Oğlan
Türkütolia - Çökertme
Türkütolia - Al Fadimem
Türkütolia - Harman Yeri
Türkütolia - Anadolu Güzellemesi


text:
Golovkïn dopïngke qarsı bağdarlamağa tağı qatısadı ASTANA. QazAqparat - Qazaqstandıq boksşı, orta salmaqta WBA, WBC, IBF, IBO çempïonı Gennadïy Golovkïn Erikti dopïngke qarsı agenttiginiñ (VADA) jıl boyı jalğasatın bağdarlaması ayasında dopïng-test tapsırwın jalğastıradı, dep xabarlaydı Sports.kz xabarlaydı.
Golovkïndi IBF tïtwlınan ayırw mäselesi kelesi aptada şeşiledi ASTANA. QazAqparat - ESPN jwrnalïsi Den Rafael Xalıqaralıq boks federacïyasınıñ (IBF) qazaqstandıq boksşı Gennadïy Golovkïndi osı tujırımnıñ tïtwlınan ayırw ne ayırmaw mäselesi boyınşa ötken tıñdalım twralı ayttı, dep xabarlaydı Sports.kz.
Golovkïn IBF beldiginen ayırılıp qalwı mümkin ASTANA. QazAqparat - Xalıqaralıq boks federacïyasınıñ (IBF) keñsesi Sprïngfïlde (AQŞ, Nyu-Djersï ştatı) Gennadïy Golovkïnniñ älem çempïonı beldigin Sergey Derevyançenkomen judırıqtasıp, qorğap qalw qajettigine qatıstı tıñdawlar ötip jatır, dep xabarlaydı Sports.kz.
Qızılordada fwtboldan Tïmwr Segizbaev atındağı twrnïr ötti QIZILORDA. QazAqparat - Qızılorda belgili fwtbolşı Tïmwr Segizbaevtıñ qurmetine arnalğan fwtboldan 2003 jılı dünïe kelgen jasöspirimder arasında respwblïkalıq twrnïr märesine jetti. Bul bäseke bïıl onınşı märte ötkizilip otır, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
(novellalar)
Aqqu armanım
Meniñ Almatı qalasına kelgenime 3 kün boldı. Qalaşetindegi «Alatau» şipajayına ornalasqanmın, biraq, em-dom qabıldau, dem alu degen oyımda joq. Tañerteñnen keşke deyin sendelip qala köşelerin kezip, öziñdi izdep jürmin, Säniya. Qayda ekensiñ? Kün wzaqqa jayau jürip, ärbir janğa «sen be» dep tesile qarap şarşadım da. Jol boyındağı ayaldamağa kelip otırıp, bir sät öziñmen birge jürgen, sonau alısta qalğan auıldağı kezderdi qiyalımmen şolıp öttim. Men Celinograd qalasındağı auılşaruaşılıq institutın tamamdap auılğa oralğanda sağan birden közim tüsti. Meniñ tañerteñgilik erte twrıp dene şınıqtırumen aynalısatınım bar edi. Birde tañerteñ auıl şetine şığıp, jügirip jürgenimde öriske mal aydap şıqqan ülkenderdiñ arasınan seni kördim. Marqwm ata-anañdı da, öziñdi de oquşı keziñnen biletinmin. Qalay özgerip ketkensiñ. Näp-näzik, aqqudıñ kögildirindey taldırmaş, swlu boyjetken bolıpsıñ.
Künde tañerteñ alañdap seni izdeytindi şığardım... Bizdiñ jaqta küz erte tüsedi ğoy, sonday bir qara suıqta sen aulağa tüsirgen şöpti beliñ mayısıp, jalğız öziñ mal qorağa tasıp jürgeniñdi körip, şıdamay qasıña jügirip bardım.
– Säniyaş, men kömekteseyin. Sen üyge barıp jılınıp al. Jaurap qalıpsıñ ğoy dedim. Alma jüziñ şiedey bolıp qızarıp:
– Ağa, ıñğaysız bolar, özim-aq tasimın ğoy, - dediñ.
Sol küni sağan kömekteskenime özim ırza boldım. Soñğı uaqıt är närseni sıltauratıp körşileriñ Ahat dosımnıñ üyine de jii baratındı şığardım. Ahattıñ anası aq jarqın adam edi. Ünemi senderdi maqtap otıradı. Är qılığıña süysinip, eñbekqorlığıñdı, wqıptılığıñdı, bauırlarıña degen qamqorlığıñdı özgelerge ülgi qılatın. Nege ekenin bilmeymin sağan degen sezimim üdey tüsti. Künde seni körgim kelip, aulañnıñ qasınan ötetinmin. Sizdiñ üydin mwrjasınan erte şıqqan tütindi körip quanatınmın. Alğaşqıda sağan oyanğan ayauşılıq sezimimniñ mahabbatqa wlasıp, öziñdi jaqsı körip qalğanımdı da sezbey qaldım. Bir küni keşke seni kinoğa şaqırıp kelgenimde:
– Ağa, keşiriñiz, balalardıñ tamağın jasap, sabaqtarına qarauım kerek. onıñ üstine üydiñ de şaruası bar. Kinoğa bara almaymın jäne Gülbarşın täte körip qalsa wyat bolar...
Jauap osı boldı. Men ünsiz tömen qaradım. Gülbarşın ekeumiz mektep partasınan birge jürgen, sezimimdi bildirgen sınıptasım edi. Institutta oqıp jürip hat jazısıp, üylenuge de uädeleskenbiz. Biraq, öziñdi körgennen soñ Gülbarşındı wmıta bastağandaymın. Tek seni oylaumen jürdim. Gülbarşınnıñ äkesimen meniñ äkem bir audandı basqarıp otırğan jaqsı jora joldas, keyingi uaqıtta birin biri qwda atap ketken tatu jandar edi. eki ottıñ ortasında jürdim. Osını sezgen anam:
– Balam, «şeşe qarğısı boq, äke qarğısı oq» degen, bir audan betine qarap otırğan äkeñdi jerge qaratpa! Seniñ ana jetim qızdıñ üyin jağalap jürgeniñdi qazir bärimiz de bilemiz.
Anamnıñ dauısı qatañ şıqtı. Jürekke ämir jürmeydi. Men Säniyanı süyemin, onı baqıttı etip, bauırlarına kömekteskim keledi dep, aytqım keletin. Ätteñ, ayta almadım. Äke men şeşeniñ qas-qabağına qarap öskendikten olarğa qarsı şığa almay Gülbarşınmen otau qwrdım. Bäri dwrıs. Ata-anam da, Gülbarşın da riza. El-jwrt, ağayın-tuısqan üşin audandağı baqıttı şañıraqtıñ birimiz. Biraq, meniñ jüregim seni izdey berdi, Säniyaş! Sol jazda bauırlarıñ mektep bitirgen soñ Almatıdağı nağaşılarıñ senderdi köşirip äketti. Keyin bizdiñ auıldan Almatığa barğandar kök bazarda alma satıp jürgeniñdi körgen eken. Mine arada 32-jıl ötti. Qazir qayda, qanday küyde jür ekensiñ, Säniyaş?! Seni qaydan izdep, qalay tapsam eken, Säniya? Men osınday oy qwşağında otırğanda qasıma wzın boylı swlu jigit kelip:
– Ağa, mwrat ağa, assalaumağaleykum! Tanımay qaldıñız ba? Men sizdiñ Ahat dosıñızdıñ körşisi Baqıtpın ğoy. Säniyanıñ inisimin ğoy, - degende kökten izdegenim jerden tabılğanday quanıp kettim. Biraq sabır saqtadım. Qal-jağdayların swrastırdım. Seniñ atıñdı atauğa bata almay twr edim. Bir kezde Baqıt:
– Ağa, sizdi körip, sonau auıldı körgendey bolıp twrmın. Üyge jüriñiz. Bolmasa bir meyramhanağa barayıq, äñgimeleseyik, - degende kelise kettim. Men ünsizbin. Baqıt Almatığa alğaş kelgen künderin, basınan ötkergenderin mağan aytıp otır.
– Ağa, Almatı degen qala bizdiñ audan emes eken.Alğaşqı jıldarı köp qiındıq kördik. Päter jaldap twrdıq. Säniya tätem bizdi oqıtu üşin üy iesi tetya Klavanıñ almaların bazarğa aparıp satatın. Äyteuir tınım tappadı. Wyıqtamadı. Twrmısqa da şıqpadı. Bizdi asırap oqıttı, tärbieledi, adam qatarına qostı. Tırnaqtap jürip tiın jinap, qala şetinen bir üy satıp aldıq. Bizdi köşirip äkelgen nağaşım auru bolıp qaldı. Basqa süyenerimiz de joq. Biz üş jetim tek Säniyağa qarap ömir sürdik. Men üylenip, säbili boldım. Bir jıldan soñ, «bölek şıqpadıq, küyeuge şıqpağan apañmen birge twrmaymın» dep äyelim ketip qaldı. Osı soqqı Säniyağa auır tidi. Tek menen keyingi Azamat pen Ayğanım joğarı oqu ornın bitirip, öz ömir joldarın tapqan soñ tirligimiz qayta tüzele bastap edi. Biraq, soñğı uaqıt Säniya köp auıratındı şığardı. Jii-jii qwlap qala beretin. Därigerge qaratsaq, basında qaterli isik bar eken. Kişi qarındasım Ayğanımnıñ ata-enesi adamgerşiligi mol jandar. Atası Astanada ülken şeneunik bolsa da bizge qarasıp, Almatınıñ ortasınan ülken sarayday üy sıyladı. Kezinde ketip qalğan äyelim qazir üyden şıqpaydı. Biraq meniñ bir suınğan köñilim qayta jılınar emes. Bir jağınan balamdı da qimaymın. Qazir üyge barğım kelmeydi. Onıñ üstine üyde Säniya da joq. Onı Germaniyanıñ Leypcig qalasındağı bir klinikağa Ayğanım qarındasım enesi Klara ekeui alıp ketip emdetip jatır. Bizdiñ qwdalarğa degen alğısımız şeksiz. Olar qwda-qwdaği emes, äkemiz ben anamızday qamqorımız boldı. Şükirşilik deymin, tek Säniya aman-esen täuir bolıp ketse degen ülken tilegimiz bar. Osılay Ağa, osınday ömirdi bastan keşip jatırmız..
Ol aldındağı şaraptı tauısıp işip qoydı. Men Baqıt bauırımnıñ üyge jür degen sözine uäj äytıp meken-jayın, telefon nömerin jazıp alıp, bauırıma wzaq basıp qimay qoştastım. Olardıñ jaqsı azamat bolğanına quandım. «Jarlı bayımay ma, jetim öspey me, kökeyiñdi tespey me?» degen söz ras qoy. Arqamnan ülken bir jükti tüsirgendey boldım. Astanağa tezirek ketkim keldi. İştey Säniyanıñ sauığıp ketuin tiledim.
- Säniyaş, sen qız bala bolıp bwlğaqtaudı bilmediñ. Sen jar bolıp bala süyip, äyel baqıtın sezinbediñ. Seni şın süye twrıp, sağan jar bolıp qamqorlıq körsete almadım. Öziñniñ beyneñdi jüregimnen öşire almay ötirik ğwmır keşkendeymin de. Keşir meni, qalqam. Qayda jürseñ de aman bol. Sen meniñ qolıma qonbağan aqqu armanım, aytılmağan änim bop qalşı, Säniyaş!
Alıstağan künderim
Appaq wlpa qarğa oranğan qala köşelerin aralap, wzaq jürdim. Alıp-wşqan köñilim sabasına tüsip, ornıqpay, köñilsizdik janımdı bauradı. Eñsem köterilmey, janım jabırqap, janarğa jas irkile berdi. Nege alañdap, nege mazasızdanıp üreylenip jürmin, özim de bilmeymin... Jan-düniemdi jaylap, tağat taptırmağan sabırsızdıq qıstıñ mına alay-düley soqqan boranı siyaqtı suıq ızğar qarıp baradı. Jılına almadım, jadıray da almadım, jürip kelem. Osı sätte qaydan ekeni belgisiz şat-şadıman, u-şu dauıstar estildi. Jan-jağıma qarasam, mäz-mäyram bolıp balalar qardan aqqala soğıp, alañsız oynap jür eken. Olarğa wza-aa-aq qarap twrdım. Sağınıp kettim. Sonau alıstap qalğan qayran baqıttı balalıq şaq, kimderden jıraqtap ketpediñ?! Eşkimge qiyanatı joq, eşkimniñ de sağan jamandığı, qastığı joq, päk te, perişte şaqtar alıstap qaldıñ-au. Artqa şeginip, qayta jügirip, qusam da tappaymın. Men senen, sen menen alısta kettiñ, balausa künderim.
Iya... qaydağı balalıq şaqtı aytamın-au, odan keyin de jastıqtıñ jalauı jelbiregen qayran jıldarım jıljıp ötip ketpedi me? Büginde qanşama wyqısız ötkizgen tünderim men mazasız künderimniñ izin de taba almay qalmadım ba?
Mwqağali aqın qalay aytuşı edi, «Talay-talay qır astım, dosım eken dep doñızben de mwñdastım» deytin ba edi?Esime tüsire almay otırmın. Qazir oylap otırsam, mende şındıq pen ötiriktiñ, dostıq pen qastıqtıñ, adaldıq pen aramdıqtıñ, barlıq pen joqtıqtıñ ara-jigin keyde ajırata almay, talay ret san soqqan kezderim de bolmadı ma? Janıma jaqın jandarım dep olarmen sıylasıp jürip, jılağan da, quanğan da, qayran künderim. Keyde asığıstıq, keyde albırttıq, keyde bilmestik sezimniñ jeteginde ketip, dosımdı jabırqatıp, jaqınımdı mwñaytqan, al dwşpanımdı adal köñil adamgerşilik oymen jwbatqan, qayran künderim. Bwl künde säl närsege aldanıp, arnasınan asıp-tasıp şattanğan keyde küyip-pisip, alıp-wşqan jwdırıqtay jürektiñ uaqıt öte qağısı da özgerip baradı. Mına tüytkili köp, tüyini joq tirşiliktiñ köş-keruenine ilesip, keyde bir-birimizdi, jaqındarımızdı joğaltıp, keybir jat jandarmen tabısıp jatamız. Keşegi köp dostar, bügin mañayımda nege sirep ketti? Ortamızdı toltıratın ağayınnıñ ornı nege oysırap qaldı? Ötken jılı ğana qasımızda bolğan, janımızda jürgen jaqındarımızdıñ jarığı nege erte sönip, aynalamız sirep baradı? Iya, kökeyde saual da, swraq ta köp. Ne şeşimi, ne jauabı joq. Bayağıda ülkender bir küni ötse qapalanıp jılaydı eken, al bizder şe? Ötken künge, ne ayğa, ne jılğa esep joq, äyteuir tez-tez bir-birimizge de qaramay jürip kelemiz. Key kezde ağayın-tuıstıñ, dos-jarannıñ, qwda-jekjattıñ, körşi-kölemniñ qal-jağdayın swrap, bir-birimizdi «Qaydasıñ, bauırım?» dep, izdey de bermeymiz. Öytkeni, bizdiñ uaqıtımız joq, bir-birimizge meyirim şuağımız azayıp baradı. Iya, osılay! Däl osınday oydıñ jetegimen bayau jürip kelemin. Janımnan ärli-berli ötken basqa halıqtıñ bäri asığıs-üsigis. Nege deseñiz, erteñ jaña jıl, bügin eski jıldıñ soñğı baspaldaqtarı. Osı jıldı ulap-şulap qarsı alıp, quanğanımız keşe ğana siyaqtı edi. Mine, bwl şaqtar da qas qağım sätte öte şığıptı-au. Osı jıldıñ işinde bir-birimizdi joğaltıp, bolmasa tabısqan sätterimizde, mwñayğan da, jılağan da, quanğan da kezderimiz bolğan şığar. Jaña ay tuğanda ülkender tilek tilep, «eski ay esirke, jaña ay jarılqa, bala-şağamdı, mañayımdı aman et, el-jwrtıma tınıştıq, baq-bereke ber» dep tilek tileuşi edi. Biz de öter jıldıñ soñğı künderinde batar künniñ atar tañı bar dep, bir-birimizge jaqsı tilekter tilep, jaqındarımızdı wmıtpay, asıldarımızdı ardaqtap, barımızdı bağalay bileyik. Alıstap qalğan künder, jıraqtap ketken jıldar qaytıp oralmay-dı, ol tek jürekterde sağınış bolıp, alıstay beredi....
Jalğan dünie
Adam balası künädän päk, kinädan taza säbi bolıp, perişte qalpında ömirge kelse de, mına tirşilik pendeni paqırlıq keyipke boy wsıntadı eken. Bayağıda ülkender köp jasağannan emes, köpti körgennen swra dep jatuşı edi, ras eken. Men wzaq ğwmır keşpesem de özim keyde bağasın bilmegen baqıttı ğwmırdı, öz qolımmen jasağan bayansız ömirdi keşip kelemin. Basınan bastayın. Ata-anam orta şarua, jwpını tirşiligimiz bar, tatu-tätti şañıraq ieleri edik. Mektepte ozat oquşı atanbağan, belsendi, önerli bolıp közge tüspegen, juas ta, twyıq qız edim. Ağayın-tuıs, körşi-kölemmen de aralas-qwralasımız joq, bizdi de izdep keler eşkimimiz joq edi. Men 9-sınıptı oqıp jürgende ülken ağam ayaq astınan körşi auıldıñ qızın üyge alıp kelip, toy-tomalaqsız üylenip aldı. Jeñgem Jamal üy şaruasına öte pısıq, sözinen de, qolınan da is keletin ötkir jan boldı. Bayağı ilbip-sılbıp ömir keşip jürgen bizdiñ şañıraqta bir özgeris, serpilis payda boldı. Äueli üydiñ sırtı-işi tazalanıp, kiimderimiz bütindelip, qonaq şaqıra bastadıq. Kün wzaq jeñeşem ekeumiz türli tätti tağamdar pisirip, körşi-kölemge köylek, keudeşe tigip, qwraq qwrap körpeşe tigemiz. Jatarda meniñ şaşımdı ayran, qımızben juıp, beti-qolıma qaymaq jağıp, meni wzatatın qızday kütip baptaytın. Biz mäzbiz. Men on jıldıqtı äupirimdep bitirdim. Oquğa barıp bilim aluğa, ınta-nietim bolğan joq.
Birde jeñgem auıl şetindegi bir apanıñ üyine alıp keldi. Apamız aynalıp-tolğanıp bizdi qwrmettep kütti. Üyi mwntazday, dastarhanda ne joq, qwrt, irimşik, jent, taba nan, qaymaq türli kämpit, men bwrın körmegen qwrma, örik-miiz äyteuir bäri bar. Jeñeşem ol kisini jaqın nağaşı apam Qalima dep tanıstırdı. Qalima apa jatın bölmesine kirip ketip, suret alıp şığıp jeñgeme wstattı.
– Jaqında Swltan älgi mäskeuge barıptı, sonda mına Jağıppardıñ qızı Swlumen suretke tüsipti.
– Mässağan, men ündi kinolarınan körip jürgen ärtister siyaqtı sımbattı jigit pen keremet aru qız bir-birimen jarasıp, jadırap twr. Netken ädemilik edi. Birinşi ret qız bala bolıp, jigittiñ suretine swqtana qaradım. Jüregim tolqıp özimde tüsinbeytin alay-düley küy keştim. Osınıñ bärin jete baqılağan jeñeşem, jwmbaq küymen jımiya qaradı. Onıñ sol kezde jımısqı oyı, işki qulığı bar ekenin men tüsingen de, sezgen de joqpın. Bwl qız kim dep, swrauğa batılım barmadı. Birde üydiñ töbesinde morjaların tazalap jürip, sürinip ketken Qalima apamız qwlap ayağın sındırıp aldı. Jeñgemiz ekeumiz bäyek bolıp auıldağı sınıqşı Pazıl ağağa qarattıq. Men endi apanıñ qasında kütuşi bolıp qaldım, şının aytsam, Swltannıñ anasın ayalap kütu, özime qattı wnaytın. Qısta demalısta auılğa Swltan keldi. Suretine qarap, tañ qalıp tamsanğanım beker eken, özim körgendegi sezimimdi aytpasam da tüsinikti ğoy. Swltannıñ oquınıñ bituine jartı jıl qalıptı. Ol ornınan twra almay jatqan anasın qimay ne keterin, ne qaların bilmey, qattı qinaldı. Negizgi şeşimdi meniñ jeñgem ayttı.
– Qalima apam ğana emes, bükil auıl bolıp, audan bolıp ümit kütip otırğan azamatsıñ, oquıñdı ayaqta, biz elmiz ğoy, apamdı jalğızsıratpaymız, mına Älima meniñ tuğan qayın siñlim Qalima apama kömekşi äri serik bolıp osı üyde bolsın sen jolıñnan qalma. Sonımen Swltan Almatığa oquına ketti. Bärin bilgiş Jamal jeñgemniñ ülgi-önegesimen men Qalima apamnıñ üyiniñ şaruasın döñgeletip, özin älpeştep bağıp, köktem şığa sauıqtırıp ayağınan tik twrğızdım. Bar jaydı tätpiştep bayandap Swltanğa hat ta jazıp twrdım. Birde Swltannan hat keldi, osı jılı diplommen birge, kelin alıp baramın dep, suretin qosa jiberipti, sol küni men ağıl-tegil jıladım. Olardıñ oyı bolmaydı dep jeñgem jwbattı. Ne kerek sol jazda diplom alıp auılğa Swltan keldi, Swluı kelgen joq. Ol şetelge oquğa ketipti. Swltan birden jwmısqa ornalastı. Köpşilik ortada öte bedeldi, ülkenderdiñ de maqtaytını, madaqtaytını, qız bitkenniñ armanı Swltan boldı. Men onı qızğana bastadım, öytkeni özim onı bayağıda ielenip qoyğanmın ğoy. Bir Allanıñ isi me, älde Qalima apanıñ tilegi me, älde anasına şeksiz berilip köñilinen şıqqanımdı sezdi me, ol mağan twrmısqa şığasıñ ba degende men qwlap qaldım. Jeñgem mäz-mäyram, bar arman tilegi orındalğanday jaynap ketti. Biz üylendik, keremet kezeñdi bastan keşirip, baqıttan basım aylanıp ta jürdi. Oqu-toqusız-aq, alısqa barmayaq el swlu ataytın Tañswlu siyaqtı mäskeude oqımay-aq, Swltannıñ jarı bolsam basqa ne kerek dep, alañsız jüre berdim. Swltannıñ qızmeti satılap öse bastadı. Üyge alıs-jaqınnan keler sıylı qonaqtar da köbeydi. Jwbayıma degen köpşiliktiñ qwrmet-qoşemeti meni eseytip, märtebemdi köterip jiberdi. Tañ säriden erte jwmısqa ketetin, üyge keyde keştetip keletin, ünemi jolsaparda jüretin Swltannıñ qayda jürgenin swramaymın, jwmısına aralaspaymın oğan örem de jetpeytin. Meniñ ağayın arası, dükenşi, qoymaşılarğa ämirim jüredi, sodan Almatıdan kelip ketetin tanıstarğa,dostarğa, Finniñ deysiñ be, Çehtıñ deysiñ be, ayaq kiimderin, ündi şäylerin, äyteuir swrağan qat dünielerin tauıp berip jatamın. Biraz jıl ötse de säbi kötere almay jürdim, onı da uayımdamadım, tek Qalima apam ğana anda-sanda mazasızdanatın. Swltannıñ jwmısı ösip, qalağa da köşip keldik. Bayağı Jamal jeñgemniñ tausılmaytın jwmıstarı bar, ızıñdap mazamdı ala berdi. Onıñ tilin birde alsam, birde almaymın däu bastıqtıñ äyeli emespin be, «senderdiñ-aq şarualarıñ bitpeydi» eken dep, renji bastadım, sol jılı ayağım auır edi. Uısınan şığıp bara jatqanım, jeñgeme wnamadı. Birde üyge kelip şu şığardı. «Äy sen qız, bolıp-tolıp qalıpsıñ ğoy, kimniñ arqasında, kimniñ aqılımen Swltanğa qol jetkizip ediñ, wmıttıñ ba, onda esiñe salayın, Tañswludıñ mäskeudegi adresin alıp, auılda Älima degen qızğa üylengen, auru şeşesin bağıp jatqanın auıldastardıñ bäri biledi dep telegramma salıp, Tañswludıñ şetelge ketip qaluına men sebepker bolğanmın. Auılda oqu-toquı joq seniñ küñ bolmay, osılay ay men kündey bolıp otıruıña men sebepker bolğanmın, wmıttıñ ba osını, öytkeni men bildim Swltannıñ mıqtı azamat bolatının. Ol seniñ teñiñ emes edi, men edim bar ayla-qulığımdı asırğan osını wmıtıp otırsıñ ğoy». Men jüregimdi wstap otırıp qaldım.
– Iya sol kezderi ayla-qulıqtı men qaydan bileyin teñim bolmasa da Swltanğa şın ğaşıq bolıp qalıp edim. Äke-şeşeme de, ağa-jeñgeme de, ağayın-tuısqa da Swltanğa birin aytıp, birin aytpay jasap jatqan jaqsılığımız az emes edi. Ağamnıñ türi anau, qolınan ne is, ne jwmıs kelmeydi. Äke-şeşeme maldan basqa eşteñe keregi joq, al mına Jamal jeñgem janımdı jep jalaqtay beredi, jalaqtay beredi. Jeñgem dalağa şığıp ketken siyaqtı edi qayta oralıp kelip
– Sen üyde otırsıñ omalıp, ne oquıñ, ne jwmısıñ joq bayıñ jeti sayın Almatığa baradı. Ana Swludıñ da bayı sen siyaqtı bir sümelek deydi olar qosılıp alsa kim bolğanıñdı sonda körermin. Üstimnen bireu mwzday su qwyıp jibergendey boldı. Men ol jaylı wmıtıp ketkenmin. Endi jatsam da twrsam da Almatı da twratın Swlu attı kündesim turalı oylaytındı şığardım erte, kelse de, keşikse de, jol saparğa şıqsa da Swltanğa tiise berdim. Ne bir dükende joq qat närselerdi qoymalardan tauıp, Almatıdağı tanıstarıma jiberip Swlu turalı derekter jinadım. Üyde otırsam da bos uaqıtım joq qolımda telefon jan-jaqtağı tanıstarda maza bermeydi üyge keluşilerde köp. Keyde dauısım qattı şığıp aşulanğanımda Swltan şapalaqpen tartıp-tartıp jiberse armanım bolmas edi. Joq ol tek ünsiz jımiıp qoyatın, sondayda jalınatın tek Qalima apa ğana. – Älima, qalqam, qöringenniñ sözine erip, jalğızımnıñ mazasın ala bermeşi, onsız da jwmısı auır ğoy, mınaday qiın kezde halıqtıñ babın tabu oñay emes tüsinsey, basıñda üyiñ bar bauırıñda balañ bar, Swltanıñ qasıñda ğoy, bir-biriñe til tigizbe, betiñ aşılıp ketedi balam. Men odan sayın doldanıp ketetinmin, ne degen aqımaq edim. Keyde aqılğa kelemin, degenmen bir äyeldey baqıttımın, barar jerimiz de köp, eldegi, sırttağı biraz demalıs orındarında boldıq, jalğız wlımız Aslan da äkesine wqsap erjetti, şetelge oquğa ketti, bäri jaqsı tek keyde, Almatıdan älgi dostarımız zvondap, Swludıñ küyeuden ajırasqanın, Swltan ekeuin Almatıda birge körgenderin aytıp, meni küydirip, pisirip, özderi rahattanıp otırdı ğoy. Bizben birge qalağa köşip kelgen jeñgemde Swludıñ elge kelgenin teledidardan san märte söylegenin onıñ ğılım kandidatı, ataqtı jan ekenin aytıp mazamdı ala beretin. Tipti birde jeñeşem:
– Swluğa Qazaqstanda ğaşıq emes jigit joq eken, sondıqtan küyeui tastap ketipti, al Swlu bolsa tek Swltandı ğana süyedi dep qosıp qoyatın. Men Swlu jaylı ötirikte bolsa suıq söz, ösek aytqandar bolsa janım kirip, mereyim ösip, sol ösekterdi eselep Swltanğa aytıp janım jay tabatın. Swltannıñ märtebesi biiktep, abıroyı asqaqtap twr edi. Birde ol jwmıs babımen Almatığa köşetin boldıq degende, sen Swludı izdep bara jatırsıñ köşpeymiz dep, şu şığardım, telefonnan aqıl aytuşılar köp boldı. Swltannıñ qızmetin qızğanğandar oğan tikeley bata almay, men arqılı ösektermen öşin alıp jattı. Ol kezde däl qazirgidey aqıl-oy mende joq, janaşır aqılşım tağı joq. Sol kezde aqıl aytar Qalima apamda qaytıs bolıp ketken edi. Jalğızsırap jürgen bolatınmın. Almatığa köşip keldik jaqsı päterde twrdıq, odan kottedjge köşip keldik, üyde kütuşi de, baqşaşı da, küzetşi de äyteuir qızmetkerlerimiz köp. Qızğanıştıñ kesirinen men birinşi qabattan köterilsemde, ekinşi qabattan tüssemde auırıp qala berdim. «Tamağı toqtıq, köylegi köktik azdırar adam balasın» degen osınday bolar. Birde tösekten twra almay jatsam Jamal telefon şaldı.
– Äy süyinşi, ana Swlu onkologiyalıq institutta auırıp jatır eken, qaytıs bolıptı. Ornımnan wşıp türegeldim.
– Ras pa, quanıp kettim, süyinşiñ dayın üyge kel. Ornımnan än aytıp twrıp, ata-jauın jeñgen batırday rahat sezimge bölendim. Osı sät esik qağılıp üyge Swltan kirdi. Öñ-tüs joq qorqıp kettim.
– Swlteke erte keldiñ ğoy şäy qoyayın ba? Bäyek bolıp jatırmın.
–Auırıp twrmın, kiimimdi auıstırıp bir jerge baruım kerek. Ol jwmıs bölmesine kirip ketti. Aqırın basıp barıp qarasam, Är gazetke bir qarap, jılap otırğanın bayqadım. ol Swlu turalı qazanamalardı oqıp otırğanın sezdim de, şığıp kettim. As üyge kirgenimde boyımdı bir düley jın buıp, Swluıñdı joqtap otırsıñ ba dep işke kirsem, ol jerde qwlap jatır. Esim şığıp ketti. Jügirip jedel järdem şaqıram degenşe qas-qağım sätte jigittiñ swltanı, eliniñ swltanı, özimniñ Swltanımnan ayrılıp, añırap qala berdim. Ölmegen qwlğa keldi jaz degendey,
Swltannıñ qırqın da, jılın da berdik, Jılına deyin jan-jaqtan keluşiler köp boldı. Är kelgen qatarlastarı, joldastarı Swltannıñ jaqsı qasietterin, bilikti basşı, keremet adam dep maqtap otıratın. Ülkenge ini, kişige ağa bola bilgen meniñ Swltanım abıroylı azamat eken. Keyde qadirin tüsinip, keyde tüsinbegen qayran basım-ay! Osınday oyğa şomılıp otırıp teledidardı qossam, älgi bizben DOS bolıp jürgen Jäkenniñ äyeli Qanipa söylep otır.
– Men balalarıma, kelinderime dostarıña adal bolıñdar ösek aytpañdar, dep jii aytamın...
Teledidardı söndirip tastadım. Külkim keldi. Kezinde mağan türli ösek aytpay, janaşırlıq sezimmen aqıl aytsañ qayda qaldıñ Qanipa, Swltanımnan ayrılğanıma bir jarım jıl boldı, dosqa adal bolsañ qasıma bir kelmediñ be, Qanipa, – dep aşu-ızağa bulıqtım. Ökiniştiñ öksigi janarımnan sel bop aqtı. Jan balasına ayta almağan sırlarımdı aq qağazğa tüsirip otırmın. Aldımda Swltan men Tañswludıñ bir-birine jazğan hattarı, birge tüsken suretteri, olarğa qazir qızığa qaraymın, keşire alsañdar keşiriñder meni. Bärinde artınan estip bildim ğoy, Tañswludıñ ağası Ashat däl toy bolardıñ aldında söz baylasqan Jamalğa emes, basqa qızğa üylenip ketipti. Osığan eregesken Jamal meniñ juas ağamdı aynaldırıp, üyimizge kirgen soñ Tañswludan öş almaqqa Swltanmen ekeuiniñ arasına şoq salğan. Jamal jeñeşemniñ josparlı oyı iske asqanmen, men basında bilmegen aqiqattıñ sırı osınday edi. Däl qazir türli oylarğa da berilemin. Olar oqığan mektepte ekeuiniñ sureti, mektep maqtanıştarı taqtasında qatar twrğanın estidim.
Sondıqtan oquşılarğa bolaşaqta Swltan ağalarıñday, Tañswlu apalarıñday bilikti, bilimdi bolıñdar dep arnayı stipendiya tağayındaudı, olar jaylı kitap jazudı qolğa almaqşımın. Meniñ Qalima apamnıñ bir özi aqılı, isi bir älem ğoy. Özimde qazir sol kisige wqsap baramın ba, keyde kelinimniñ dauısı qattı şıqsa, "Marta qalqam, jalğızıma jazıqsız tiispeşi" dep jalınamın. «Qızım sağan aytam, kelinim sen tıñda» degendey, meniñ ökinişti kezeñderim özgelerge sabaq bolsın, bireudiñ qızğanışpen aytqan ötirik, ösek, jala sözderine bola jaqınıñdı jazğırmay, jan sezimin tüsine bileyik. «Altınnıñ qolda barda qadiri joq» degizbey, mına jalğan düniede janıñda jürgen jaqsılardıñ jüregin jaralap, köñilin qwlazıtpayıq. Öytkeni ömir degen bir sättik qana säule eken. Öşirip alsañ qayta janıp, jarığın jan-jağına şaşa almaydı. Men ökinişke oray osınıñ bärin keş tüsindim.
Abai.kz


text:
Binali Yıldırım Belarus’qa kitte
Törkiyä xökümäte räise Belarus’ prezidentı Aleksandr Lukaşenko belän oçraşaçaq
Törkiyä xökümäte räise Binali Yıldırım räsmi säfär belän Belarus’qa kitte. Ul prem’yer-ministr Andrey Kobyakov belän oçraşaçaq. Anda ikeyaqlı häm xalıqara temalar kütäreler dip kötelä. Şulay uq ike il arasında kileşülär imzalanaçaq. Binali Yıldırımnıñ Belarus’ prezidentı Aleksandr Lukaşenko belän oçraşuı da qaralğan. Säfäre qısalarında xökümät räise Törkiyä-Belarus’ êş forumında qatnaşaçaq. Törkiyä yärdämendä tözelgän Minski mäçetenä dä kerep çığuı kötelä.


text:
Mäskäw –Orski oçqıçınıñ faciğa säbäpläre açıqlandı
Faciğa oçu tizlege kürsätkeçeneñ yalğışı näticäsendä kilep çıqqan
Mäskäw –Orski oçqıçınıñ qara tartmasın öyränü tamamlandı. Faciğanıñ oçu tizlege kürsätkeçeneñ yalğışı näticäsendä kilep çıqqan buluı mömkin.
Rusiya aviaśiya komitetı yasağan belderüdä: “Terkälgän kürsätkeçlärne centekläp tikşerü häm ütkändäge oxşaş waqıyğalarğa analiz oçış waqıtındağı problemanıñ hawa tizlege indikatorları yalğış kürsätüdän kilep çıqqan buluına işarätli. Bu cılıtu sistemasınıñ êşlämäwe näticäsendäge bozlanudan barlıqqa kilgän” ,-diyelgän. Belderüdä äytelgänçä, öçqıçnıñ 3 indikatorında cılıtu sisteması yabılğan. Qara tartma êlekkege 15 oçışta cılıtu sistemasınıñ quzğalğançı açıluın kürsätä.


text:
Ukraina Tasil ve ilim nazirliginde, Qırım sakinleriniñ Ukraina aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen protsedura boyunca kirmeleri içün 35 «Qırım-Ukraina» tasil merkezi faaliyet kösterecek, dep bildirdiler.
Ukraina nazirliginiñ matbuat hizmeti bergen malümatqa köre, tasil merkezleri iyün 4-ten oktâbr 28-ge qadar Dnepr, Lviv, Kyiv, Harkiv, Herson ve ondan ğayrı Zaporijjâ, Odesa ve Mıkolayiv vilâyetlerinde çalışacaqlar.
Nazirlikte, bu merkezler vastasınen Qırımdan kelgen abituriyentler Ukrainanıñ qatadaki qısmında bulunğan aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen protsedura boyunca, Tışqı mustaqil baalavdan (TMB) keçmeden kire bileceklerini qayd eteler.
Tıpqı keçken senede olğanı kibi, ilhaq etilgen yarımadadan oqumağa kirgenlerge devlet sımarışı ile ayırılğan yerler içün kvotalar berilecek.
Ukraina Tasil nazirliginiñ vekili Svetlana Kretoviç: «2016 senesinde bücet kvotaları boyunca bir buçuq biñ, 2017 senesinde ise endi 2600 yer ayırıldı. Bu yıl bu raqam daa az olmaycaq, yalıñız tasil merkezleriniñ çalışuv muddeti, vesiqalarnı teslim etüv ve oquvğa qabul etilüv muddetleri deñiştirildi», – dedi.
Garantiya etilgen kvota boyunca bücet yerine oqumağa kirmek içün abituriyent böyle bir merkezge ariza berip, tasil deklaratsiyasını (evelden keçken fenlerni bildirerek) toldurmaq ve devlet neticelev attestatsiyası şeklinde eki imtian (ukrain tili ve Ukraina tarihı boyunca) ile saylanğan zenaat boyunca bir imtiannı bermek kerek.
«Qırım-Ukraina» tasil merkezleri aliy oquv yurtları bazasında çalışıp, bu merkezler vastasınen bazaları olğan aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmek mümkün.
Nazirlikte, abituriyent Ukrainanıñ başqa bir aliy oquv yurtunda oqumaq istese, o, umumiy protsedura boyunca da oqumağa kirmek mümkün, dep ilâve eteler.
Daa evel Tasil ve ilim nazirliginde, Donbass ve Qırımnıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında berilgen tasil vesiqaları em Ukrainada, em de dünyanıñ diger devletlerinde tanımaylar ve uquqiy quvetke malik degiller, dep qayd etken ediler.
İçtimaiy siyaset nazirliginiñ aprel 2-deki vaziyetni aks etken malümatına köre, Ukrainada Donbass ve Qırımdan mecburen köçken 1492590 kişi qayd etildi.


text:
Qosqan waqıtı Mamır 11, 2014 | 1 499 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
«Eñ ädil sınşı – oqırman»
Jaqında QXR jazwşılar odağı memlekettik komïtetiniñ jorası, Şïnjïañ ädebïet-körkemöner birlestiginiñ orınbasar törağası, «Şuğıla» jwrnalınıñ bas redaktorı jazwşı Şämis Qumarulı redakcïyamızda qonaqta boldı. Tömende Şämis Qumarulımen ötkizgen suxbatımızdı usınıp otırmız.
– Redakcïyamızğa qoş kelipsiz, ağa! Qazaqstanğa neşinşi ret kelwiñiz?
– Men Qazaqstanğa jïi kelip turamın. Osı jolı Dünïejüzi qazaqtarı qawımdastığınıñ arnaýı şaqırtwımen keldim.
– Siz qaý uýımnıñ atınan keldiñiz?
– Joq.Şïnjïañ ädebïet-körkemönerşiler bilestiginiñ.
– Qawımdastıq uýımdastırğan mädenï şaralardıñ barlığına
qatıstıñız. Qandaý äserde boldıñız?
– Jaqsı äser qaldırdı. Törtkül dünïeniñ tükpir-tükpirinen kelgen ağaýındarmen qawışıp, olarmen arqa-jarqa bolıp äñgimeleswdiñ özi qandaý ğanïbet. Dünïejüzi qazaqtarı qawımdastığı alıs-jaqın şeteldegi qazaqtardıñ atajurtına at basın burwına jäne mädenï-rwxanï baýlanıstar ornatwına murındıq bolğanı ras. Bul jağında marqum Qaldarbek Naýmanbaev mırzanıñ eñbegi zor. Al Talğat Mamaşev mırzanıñ da qawımdastıqtıñ jumısın aqsatpaý biraz şarwalar jasağanın osı jolı körip-bildik.
– Aldağı jıldarı Qawımdastıqtı qaý qırınan körgiñiz keledi?
– «Dünïejüzi qazaqtarınıñ qawımdastığı» dep atı aýtıp turğandaý, onıñ üstine törağası prezïdent N.Ä.Nazarbaev özi bolıp otırğan tusta Qawımdastıq älem qazağına munan da jaqsı, tïimdi jumıstar jasawı kerek dep esepteýmin.
– Atap aýtar bolsañız…
– Eñ bastısı älemdegi qazaqtardıñ til-jazwın bir arnağa tüsirwge küş salw qajet. Qazir är eldegi qazaqtar türli älipbïdi qoldanıp jür. Mäselen, Ewropadağı jäne Türkïyadağı qazaqtar latın älipbïin qoldansa, Qıtaýdağı bizder arap älipbïin qoldanamız, al Reseý, Moñğolïya jäne Qazaqstan qazaqtarı kïrïllïca ärpin qoldanıp keledi. Bul alıs şeteldegi qazaqtarmen rwxanï-mädenï baýlanıstar ornatwına orasan zor kedergiler jasap otır. Biz ömir sürip otırğan memlekettiñ jağdaýımen aýtar bolsaq, Qıtaý qazaqtarınıñ til-jazw mäselesi şeşilgen dep aýtwğa tolıq negiz bar. Qudaýğa şükirlik baspasözimiz bar, radïo-telearnalarımız jumıs jasap jatır degendeý. Deýturğanmen bir birimizdi budan da jaqınıraq tanıp-bilw üşin ärqaýsımızdıñ jazğan şığarmalarımızdı, baspasözimizdi eşqandaý awdarmasız oqï alwımız kerek. Onısız bolmaýdı. Meniñ Qıtaýda 18 kitabım şıqtı. Aldı 20 mıñ danamen taradı. Al Qazaqstanda men twralı eşkim bilmeýdi, bildirw üşin kitabımdı kïrïllcïağa awdarıp baswğa twra keledi. Bul jerde özimdi däripteýin dep otırğanım joq, sözdiñ şını osı. Mundaý kedergilerdi joyu üşin bir-aq jol bar, ol – jazwdı birarnağa tüsirw. Öýtkeni jazw bärimizge rwxanï köpir bolmaq.
– Älipbïdi bir arnağa tüsirelik delik, sonda siz qaý älipbïge köşkendi jön sanaýsız?
– Latın älipbïine köşwimiz kerek. Jaña aýttım dünïedegi qazaqtar üş jazwdı qoldanıp otırğanın. Sondıqtan bir ulttıñ rwxanï-mädenï tutastığın saqtaýmız desek, älemniñ bet alısına qaraý beýimdeliwimiz kerek. Onda da ğılımï jüýege tüsken, kemeldi jazwmen kelwimiz kerek. Qoğamdıq ğılım öz aldına, jaratılıstıq ğılımğa ıñğaýlı, kompyuter tiline öte ïkemdi bolwı tïis.
– Latın älipbïine köşw twralı oýıñız durıs delik, deýturğanmen bul sizdiñ jeke pikiriñiz. Biraq Qıtaý ökimeti qazaqtardıñ latın älipbïge köşwine ruqsat bere qoya ma eken…
– Bizdiñ ökimetimiz latın älipbïine köşwdi tolıq qoldap otır. Xanzwlardıñ özi de latın älipbïimen qıtaý ärpin dıbıstap oqw üşin qoldanadı. Onı «pïnïin» dep ataýdı. Jasırarım joq, men ŞUAR til-jazwdı birlikke keltirw komïssïyasınıñ müşesimin. Bizdiñ til mamandar latın älipbïiniñ on neşe jobasın usınıp otır. Biraq biz Qazaqstanğa qarap otırmız. Qazaqstan latın älipbïin bekitip jazwdı qoldanısqa engizse, biz sol küni sol jazwdı qoldanbaqpız, ol anıq..
– Jazwşılıqqa qalaý keldiñiz?
– Men baý şarwanıñ urpağımın. Qıtaýda «Mädenïet zor töñkerisi» degen zobalañ jıldar boldı. Sol jıldarı belsendiler äkeme «tap jawı» dep qalpaq kïgizip küreske aldı. Men sondaý otbasında er jettim. Keýin kele sayasat oñalıp, ükimet «baý şarwanıñ balalarınan bes paýız oqwğa qabıldaw kerek» degen qawlı şığaradı. Osıdan barıp men Şïnjïañ wnïversïtetiniñ fïzïka fakwltetine oqwğa tüstim. Oqwdı bitirgennen keýin Şïnjïañ oqw-ağartw baspasına awdarmaşı bolıp jumısqa turdım. Üş jıl qazaq oqwşılarına arnalğan oqwlıqtı qıtaý tilinen qazaq tiline tärjimaladım. Tuñğış ret qazaq ädebïeti oqwlığın qurastırw komïssïyasına qatıstım. 1980 jılı qañtarda meniñ «Ümit uşqını» degen prozalıq jïnağım Şïnjïañ xalıq baspasınan şıqtı. Ol kezde men 28 jasta edim.
– Demek, mamandığıñız basqa bolsa da, odan burın ädebïetpen aýnalısıp jürgen boldıñız ğoý?
– Bala kezimnen ädebïetke qızığatınmın. Mektepte jäne wnïversïtette oqıp jürgende öleñ, äñgime jäne povester jazıp jürdim. Alğaşqı öleñderim 1974 jılı «Şïnjïañ» gazetinde jarıq kördi. Şïnjïañ ädebïet körkem öner birlestiginiñ sol kezdegi orınbasar törağası aqın, qoğam qaýratkeri Qurmanäli Ospan «bizge jazıp-sızatın, ğılımnan xabarı bar jas jigit kerek» dep meni 1982 jılı «Şuğıla» jwrnalına alıp keldi. Sodan bastap ädebïettiñ qazanında qaýnap kelemin. 1987 jılğa deýin «Bir tamşı qan», balalarğa arnalğan «Aq serke men Kökserke», tarïxï roman «Böke batır» qatarlı 4 kitabım jarıq kördi.1987 jılı «Jwsandı dala» degen povesimnen özgertilip jasalğan telefïlm memlekettik 3-därejeli sıýlıqqa ïe boldı. Sol jılı men «Şuğıla» jwrnalınıñ orınbasar redaktorı, Şïnjïañ televïdenïe körkemönerşiler odağınıñ orınbasar törağası, 1989 jıl säwirde ŞUAR ädebïet körkemönerşiler odağı törağasınıñ orınbasarı boldım. Qazirge deýin jañağı aýtıp ketken kitaptardan basqa «Ertis kilkip ağadı», «Tuğırılxan», «Er Jänibek», «Qaramaýlı añızı» qatarlı romandar men povesterim jarıq kördi.
– Şığarmañızdıñ köbi tarïxï taqırıpta qurılıptı. Bul sizdiñ tarïxtı köp biletindigiñizden be?
– Men tarïxï kitaptı öte köp oqığan jäne tarïxï derekterdi köp jïnağan adammın. «Er Jänibek» romanın jazw üşin on segiz jıl materïal jïnadım. Böke batır twralı äñgimelerdi bala künimde awıl qarttarınan estisem, eseýe kele Böke twralı jazba materïaldardı köp oqıdım.
– «Qaramaýlı añızı» degen povesiñiz twralı aýta ketseñiz.
– Qaramaýlı qıtaýdağı eñ ülken munaýlı alqap. Qazirgi üýdegi jeñgeñ osı munaýlı öñirdiñ qızı. Bir ret qaýın jurtıma bara qalmaýmın ba, sol saparımda Jolawşı degen qarïyamen kezdesip, äñgime dükenin qurıp qaldım. Qarïyamen äñgimelese kele Qaramaý munaýın «qazaq tapqan» degen tarïxï derekke köz jetkizdim. Öýtkeni Qıtaý tarïxına Qaramaýlı munaýın «Orazaqın» degen uýğır taptı dep jazıp qoýğan bolatın. Biraq Jolawşı aqsaqaldıñ aýtwınşa munı Däribaý degen qazaq odan burın tapqan. Al Orazaqın bolsa Ürimji men Şäweşek arasında sawda jasap jürgen sawdager eken. Qaramaýğa Orazaqındı Däribaý alıp kelgen ğoý bayağı. Odan burın qazaqtar qaramaýdı şıraq qıp jağıp, seksewilge tamızıq jasap jüredi. Tipti qoýdıñ qarnına qara maýdı quýıp alıp Dörbiljin men Şäweşekke aparıp satqan. Biraq orta jolda kezdesken köldeneñ attı sawdager uýğır «qaramaýdı» tapqan adam bolıp, oljalı bolıp kete baradı. Men osı äñgimeden keýin Jaýırdı aýnalıp Tuztoranğı, Däm degen jerlerge deýin barıp, jïırma kün materïal jïnadım. Ürimjige qaýtıp barğan soñ osı povesti jazıp şıqtım. Bul añız da emes, nağız tarïxï şındıq bolatın. Osı povesimnen keýin Qıtaý tarïxına Orazaqınnıñ ornına Däribaýdıñ atı engizildi.
– Qıtaý tiline qandaý şığarmalarıñız tärjimalandı?
– «Qaramaýlı añızı», «Jwsandı dala»», «Bätïma», «Ertis kilkip ağadı» qatarlı kitaptarım qıtaý tiline awdarıldı.«Böke batır» romanım ıqşamdalıp awdarılıp Ürimjide şığatın «Jasıl öñir» degen jwrnalda jarïyalandı. Al Qıtaý tiline tärjimalağan äñgimelerim öte köp. «Böke batır» romanım kezinde memlekettik sıýlıq aldı.
– Şïnjïañda öziñiz ustaz sanağan aqın-jazwşılar bar ma?
– Şïnjïañda aqın-jazwşı degen köp. Jaqsı aqın jazwşılardı sawsaqpen sanap alwğa boladı. Meniñ eñ tabınar, pir tutar aqın-jazwşılarım – Mağaz Razdan, Omarğazı Aýtan jäne Qurmanäli Ospan. Olardıñ bäri marqum bolıp ketti.
– Siz öziñizdi jaqsı jazwşı qatarına jatqızasız ba?
– Men aldıñğı bwın ağalar men soñğı bwın inilerdiñ ortasındağı jazwşımın. Onıñ töreligin oqırman beredi. Oqırmanı köp jazwşı meniñşe jaqsı jazwşı.
– Sizdiñ oqırmanıñız köp pe?
– Öte köp. Är kitabım 3-4 retten 20 mıñ danamen basıldı.
– Sınşılar sizdi qalaý bağalap jür?
– Meniñ şığarmamıdı maqtap jazğandar köp boldı. Ol är sınşınıñ jeke pikiri ğoý. Onı da durıs dep aýta almaýmın. Ädil sınşı – oqırman.
– Artıñızdan ökşe basıp kele jatqan ini-qarındastarıñız bar ğoý.
– Eki tildi qatar meñgergen jazwşılar qatarı köbeýip keledi. Men osını maqtanışpen aýtqan bolar edim.
– Siz prozalıq şığarma jazıp jürsiz, bul jaqtan ülgi tutatın jazwşılarıñız bar ma?
– Qazaqstan jazwşılarınıñ barlıq şığarmaların oqıp şıqtım. Meniñ käsibim jazwşı bolğan soñ mindetti türde solaý boladı da. Meniñ jazw ädisim Oralxan Bökeýdikine jaqınıraq keledi. Bul Oralxanğa eliktep şığarma jazdım degendi bildirmeýdi. Meniñ birneşe eñbegim jarıq körgennen keýin barıp Oralxannıñ şığarmaları qolıma tïdi. Oralxan Şïnjïañğa barğanda meniñ şığarmalarımdı oqığanın aýta kelip «Bawırım ekewimizdiñ jazw stïlimiz bir-birimizge jaqındaw eken» degen edi.
– Qandaý sıýlıqtarğa ïe boldıñız?
– Tört kitabıma sıýlıq aldım. Memelekettik sıýlıq berildi. Basqa ülkendi-kişili sıýlıqtar bar degendeý..
– Siz ataq, dañq degendi qalaý bağalaýsız?
– Men şığarma jazğanda sıýlıq alaýın, nemese ataqtı bolaýın dep jazbaýmın. Qıtaýda biraz sıýlıqtar berildi, onı jaña aýttım. Biraq ol xalıqtıñ, ükimettiñ qoldawınan boldı. Budan keýin de sıýlıq alaýın dep jazıp otırğanım joq. Tağı qaýtalap aýtaýın xalıq, qoğam moýındağan, eli qurmet tutqan jazwşı – jaqsı jazwşı.
– Şığarmañızdı sıýlıqqa usınıp jürgender kimder?
– Men bir de bir şığarmamdı sıýlıqqa özim usınıp körgen emespin. Basqalar usınıp jatır. Sıýlıqtı jazwşığa bergen «ädil bağa» dep sanamaýmın. Onıñ tükke de keregi joq. Sol sıýlıq alıp jatqan şığarmalarımnıñ keýbirewi keremet bolwı eki talaý. Men sizge aýtaýın, bir aqın mıñ öleñ jazğanımen onıñ bir öleñin xalıq jatqa aýta aýtalmasa ol aqın nölge teñ. Al bir aqın bes öleñ jazğanımen sonıñ bir öleñin jurt jatqa aýtsa aqın degen sol. Ondaý kezde şığarmasınıñ köptigi esep bolmaýdı, sıýlığı da eseptelmeýdi. Ädebïet degenimiz – bir xalıqtıñ asqaq rwxı. Ädebïet degen – dara ğılım, örisi keñ ağartw. Ädebïet xalıqtıñ rwxanï-mädenï sapasın köterw üşin röl atqaradı. Xalıqtıñ oýlamağan närsesin oýına saladı. Ömirden bir satı joğarı turıp, adamdardı rwxanï älemge jeteleý almağan jazwşı –jazwşı emes. Sizge jäne bir närse aýtaýın, eger bir jazwşı bul dünïege tek bir ulttıñ közqarasımen emes, külli adamzattıñ közqarası, tağdırı arqılı tolğana otırıp, admzattıñ bolaşağın oýlap qolına qalam alsa ol – ulı jazwşı bolmaq. Ädebïettiñ türi köp qoý, men özimniñ salam jöninde aýtıp otırmın.
– Qıtaýdağı qazaq mektepteri jabılıp jatır degendi estip jürmiz. Bul erteñgi küni qazaq tiliniñ ayası tarılıp ketpeý me degen küdikke äkelmeý me?
– Qazaq mektepteri jabılıp jatqan joq, mektepterdi bir-birine qosıp jatır. Qıtaý oqw-ağartw mïnstrligi qazir qos tildi oqıtw bağdarlamasın jolğa qoýıp otır. Qıtaýdağı är ult tili men ädebïetin öz tilinde oqïdı. Al basqa pänderdiñ bäri qıtaý tilinde oqıtıladı. Buğan bola qazaq tiliniñ ayası tarılıp ketedi dep alañdawdıñ eş qajeti joq. Mundağı maqsat – oqwşılardı öz ana tiline jüýrik bola otırıp, barlıq ğılımdardı qıtaý tilinde erkin oqï alatın, köra alatın etip tärbïelew. Budan keýin qıtaý tilin bilmeseñiz örisiñiz tarıla beredi. Sondıqtan memleket tili qıtaý tili bolğandıqtan onı är adam qurmet etwge mindetti.
– Memlekettik tildi qurmet etken durıs qoý. Biraq ta qıtaýşa tärbïede bolğan soñ balanıñ psïxologïyasına äser etpeý qoýmaýtını anıq. Sondıqtan olar «bäribir qazaq tiliniñ keregi joq» eken dep barlıq zeýin-zerdesin qıtaý tiline burıp ketwi äbden mümkin ğoý.
– Men öz ana tilinen bet burıp ketedi degenge senbeýmin. Otbasındağı tärbïesi naşar az sandı jastar ketip qalwı mümkin. Meniñ kip-kïtteý qıtaýşa oqığan balam ïnternet arqılı Qazaqstandağı balalarmen qazaqşa xat jazısıp turadı. Özim qıtaý tilinde oqımağanıma äli ökinemin. Eger qıtaý tilinde oqığan bolsam, qazaqtı qıtaý tilimen şığarma jazıp bükil älemge tanıtqan bolar edim. Qazir bïlik basında bolsın, ğılımda bolsın, mıqtı jerde qızmet jasap jatqan qız-jigitterdiñ barlığı qıtaýşa oqığan dar. Meniñ kitabımdı qıtaý tiline tärjımalağandar da solar. Oğan bola üreýlenwdiñ qajeti joq. «Jañağı qazaq mektepteri jabılıp jatır» dep jürgender öresi tömen adamdardıñ baýbalamı.
– Alda oqırmandarıñız qandaý şığarmalardı oqï aladı?
– Meniñ maqsatım – keýingi urpaqqa Şïnjïañdağı xalıqtıñ jan keşti ömirin, tarïxın jazıp qaldırw. Onıñ birazın qawzam boldım. Meniñ äñgime, povest, romandarım negizinen xalıq, adam tağdırı. «Ümit uşqını» men «Böke batır», «Qöz jası sarqılmaýdı», «Er Jänibek» jäne qazirgi xalıqtıñ ömirinen beýnelegen «Ertis kilkip ağadı» degen romandarım sonıñ aýqın mısalı. Jaqında «Jarıq dünïe» degen ğumırnamalıq romanım şığadı. 1932 jılığı Qazaqstanda bolğan aşarşılıq jıldarında qırılıp, bir otbasınan aman qalğan jalğız uldıñ Qıtaý asıp bara jatqanda şekaradağı tağdırı bayandaladı. Odan keýin jaqında «Qïlı jıldar» degen romanımdı jazıp boldım, elge barğan soñ baspağa usınamın. Bizde Mırqımbek Malşıbaev degen mıqtı ğalım bolğan, qazir de bar. Bul romanda sol kisiniñ är jıldardağı ömiri men tağdırı äñgime boladı.
– Endi mınanı jazsam dep oýlanıp-tolğanıp, tolğağı jetpeý jürgen dünïeleriñiz bar ma?
– Bar. Qıtaýdıñ Altaý jerinde jasağan kereý degen xalıqtıñ «Tört bï töre» degen zamanı bolğan. Kereýler sol zamanda Çïñ xandına bağınbaý sırtaý qarap, orıs patşalığına da bodan bolmaý bir ğasırğa jwıq jaqsı turmıs keşiredi. Biraq öz işinde türli qïqmet, kürester ömir süredi. Osı jüz jıldıq ömirinen bir roman jazbaqşımın. Ol twralı materïal jïnap bolıp qaldım. Qudaý jetkizse, denim saw bolsa birneşe jıldan keýin zeýnetkerlikke şığam. Sonda osı kitaptı jazwğa otıramın. Bul meniñ soñğı şığarmam bolmaq. Osı künge deýingi jazğan dünïelerimdi xalıq durıs tüsinip, jaqsı bağalap jatsa sol da jetedi mağan. Bul Şämistiñ jeke pikiri.
Äñgimeñizge raxmet!
Äñgimelesken Älimjan ÄŞİMULI.
2011 jıl.


text:
Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatar tili ve medeniyetini saqlap qaldırmaycaq ve inkişaf ettirmeycek, dep ayttı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ «Dnevnoye şou» yayınında sentâbrniñ 14-de professor, közetici, Ekstremal jurnalistika merkeziniñ sabıq reberi Oleg Panfilov.
Onıñ aytqanına köre, Ekstremal jurnalistika merkeziniñ tedqiqat neticeleri köstere ki, Rusiyeniñ ancaq eki regionında yerli kütleviy haber vastaları tuvğan tilni qullana – bu Çeçenistan ve Tataristan.
«İmperatorlıq siyaseti milliy tillerniñ saqlap qalmasını közde tutmay. Rusiyede tamır halqlarnıñ tilleri tamamen yoq olğan regionlar bar, ve tek rusça qullanıla. Rusiyede resmiy şekilde 190 halq yaşay, ve yalıñız ekisi tilini qullana bile. Qırımda da aynı siyaset olacaq, iç şübem yoq», – dedi Panfilov.
Qırım Rusiye kontroli altına keçken soñ qırımtatarlar aqları sıñırlanğanını bildireler. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Qırım halqlarınıñ aq-uquqları aynı seviyede temin etilgen, dep israr ete.
Ukrain uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına köre, al-azırda işğal etilgen Qırımda qırımtatarca laf etken balalarnıñ ancaq üçte biri ve ukraince bilgen balalarnıñ altıda biri ana tilinde tasil ala bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
“Qıçqıruçı mumiya”nıñ kemlege açıqlandı
DNK analizı mumiyanıñ Misır firğawene 3nçe Ramzesnıñ ulı buluın kürsätkän
Misırda 1886nçı yılda Nil yılğasınıñ könbatışında tabılğan “Qıçqıruçı mumiya” iseme birelgän tabıldıqnıñ kemlege turında yaña mäğ’lümatlar bar. DNK analizı mumiyanıñ Misır firğawene 3nçe Ramzesnıñ ulı buluın kürsätkän. Ğalimnär anı prinś Pentaver dip uylıy. Ul änise patşabikä Tiye belän berlektä 3nçe Ramzesnı üterergä mataşqan. Tiye - firğawenneñ ikençe xatını. Täxetkä berençe xatınınnan tuğan ulı utırırğa tiyeş bula. Tiye isä üz ulın utırtırğa teli.
Başqa dinastiya äğ’zalarınıñ mumiyaları aq citen tuqımağa sarılğan, ä “Qıçqıruçı mumiya”nıñ sarıq tirese eçenä quyıluna ğalimnär “çista tügel” mäğ’näse birgän ide. Östäwenä bu mumiyanı östän-östän genä bal’zamlağannar. Êlegräk ul ağulanıp üterelgän dip baralar ide, xäzer muyın tiräsendäge êzlär asılğan buluına işarätli.
3nçe Ramzesnı ütergän patşabikä Tiye, ulı Pentaver häm bu üterüdä qatnaşqan başqa keşelär asıla. Bu detal’lärneñ bötenese mumiyanıñ prinś Pentaver bulu fikeren köçäytä.
3nçe Ramzes Misırda bezneñ êrağa qadär 1186-1155 yıllarda idarä itkän. Firğawenneñ mumiyasın centekle tikşerülär anıñ buğazınıñ kiselüen kürsätä. Aña ber ük waqıtta berniçä pıçaq belän höcüm itkännär.


text:
I Mehmed Geray
I Mehmed Geray (arap urufatında: ۱محمد كراى; 1465—1523) - I Meñli Geraynıñ sekiz oğlundan üykenidir. 1515 senesi babası ölgen soñ tahtqa keçti ve 1523 senesine qadar sekiz yıl tahtta qaldı. O devirde inkişaf etken Moskva Knâzlığına qarşı şiddetli ücümler yapmağa başladı. Qardaşı I Sahib Geray ile 1521-de Qazan şeerini aldı. I Sahib Geraynı Qazan Hanlığınıñ tahtına oturttı. Moskva üzerine seferge barıp, Moskva yanına qadar kelip etrafnı ateşke berdi. 1523 senesi Hacı Tarhannı zapt etti ve Moskva ulu knâzı IV İvannı bergige bağladı. Amma ondan soñ noğay mırzaları onı aldatıp Hacı Tarhandan çıqarıp öldürdi.
I İslâm ve I Ğazı Geray hanlarınıñ babasıdır.


text:
Astana, Almatı, Taldıqorğan jäne Türkistan awası eñ joğarı deñgeyde lastanğan qalalardıñ tizimine kirdi, − dep xabarlaydı Igraphickz . Keltirilgen mälimetterge säykes, Astana awasın negizinen kükirt dïoksïdi lastaydı. Ol qoñır kömir men mazwttı jağatın jılwelektrostancïyalar jumısınıñ kükirti bar munay önimderi men kükirti bar rwdalardan metall alw jumıstarınıñ nätïjesinde bölinedi. Al Almatı qalasınıñ awasında azot dïoksïdi bar. Ol öte joğarı temperatwrada otınnıñ janwı men otteginiñ şekten aswınan payda boladı. Azot dïoksïdi negizinen avtomobïlden şığatın gaz ben JES qaldığınan, sonımen qatar qattı qaldıqtardıñ jäne gazdıñ janwınan şığadı.
Zerttew mälimetinşe, Taldıqorğan qalasınıñ awasında RM-10 bölşekteri men kükirtti swtek bar. Olar qazbalı jäne özge de otınnıñ janwınan şığadı. Kükirtti swtek organïkalıq zattardıñ ıdırawınan şığıp, kommwnaldıq-turmıstıq şarwaşılıq añın swlarında, metallwrgïyalıq, xïmïyalıq, cellyulozdıq-qağaz, bılğarı zawıttarında boladı. Al Türkistannıñ awasında RM-10 bölşekteri tirkelgen.
Pavlodar oblısındağı Aqsw qalasınıñ awası eñ taza bolıp sanaladı. Bul eldi mekende lastawşı koncentracïyalıq zattardıñ şegi birde-bir ret buzılmaptı. Ïnfografïkada 2016 jıldıñ qañtar ayı boyınşa zerttewdiñ nätïjesi körsetilgen.
Sonımen qatar, awası qattı lastanğan qalalardıñ tizimi jasaldı: Stepnogorsk, Öskemen, Qostanay, Pavlodar, Temirtaw, Qarağandı jäne Glwbokoe awılı. Awası joğarı deñgeyde lastanğan qalalar: Saran, Taraz, Şımkent, Oral, Petropavl, Jañatas, Şw, Aktöbe, Balxaş, Qarataw, Semey, Jezqazğan, Atıraw. Awıldar: Aqay, Qarabalıq, Qorday, Yanvarcevo jäne Beynew. Awasınıñ lastanw deñgeyi tömen qalalar: Aqsw, Rïdder, Qızılorda, Jañaözen, Ekibastuz, Kentaw, Rwdnıy, Qulsarı, Kökşetaw, Aqtaw. Awıldardan: Sarıbulaq, Töretam, Berezovka, "Bwrabay" jäne Şwçïnsk-Borovsk kwrort aymağı.
massaget.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Özbek kompaniyaları 15 mamırda "White&Case" kompaniyasınıñ keñsesinde amerikalıqtarmen äriptestiktiñ türlı salaları boyınşa - gaz jäne metall saudası, zañ, elektrlendiru, qwrılıs jäne saudağa qatıstı kelisimder qabıldadı.
"Özbekenergo" akcionerlik qoğamı "General Electric Gas Power Services" kompaniyasımen Taşkent JES-ine ornatılatın tehnologiyanı tañdauğa kelisti. "Jizak Petrolium" özbek kompaniyası amerikalıq "Honeywell UOP" kompaniyasımen Jizaq oblısında ğılımi-öndiristiñ klastar qwrılısı jobasın jüzege asıru turalı kelisim qabıldadı.
"Uz – AmericanTrade" sauda üyi "Golden Natural Group" kompaniyasımen özbek jemisteri men kökönisterin eksporttauğa kelisti.
Eske salayıq, särsenbi küni tañerteñ Vaşingtonğa Özbekstan prezidenti Şavkat Mirziyaev resmi saparmen keldi. Ol AQŞ prezidenti Donal'd Tramppen kelissözder jürgizedi. Taraptar tört milliard dollardıñ kelisimderine qol qoyuı mümkin.
Abai.kz


text:
Qıtay narığındağı quldırawğa qaramastan, Gonkongtağı «Sotbïs» awkcïonında bağalı äşekeyler jïnaytındar 2 jaña rekord ornattı. Surğılt injw men kaşmïr jaqutı älemdegi eñ qımbat zattarğa aynalğan. Al alqa teñdessiz dep moyındaldı, sebebi dünïe jüzinde onday asıl tastardı ulwlardıñ tek 2 türi ğana öndire aladı. Atı-jöni belgisiz azïyalıq kollekcïoner injw alqa üşin 5 mïllïon 260 mıñ AQŞ dolların tölegen. 28 karattıq kaşmïr jaqutın da 6 mïllïon 700 mıñ dollarğa osı azamat satıp alıp otır.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
2017 senesi yanvarniñ 1-nden başlap Ukraina tarafından yüksek telüke teşkil etken devletlerden, şu cumleden Rusiyeden kelgen vatandaşlar içün mecburiy biometrik nezaret kirsetkenden soñ, Qırım memuriy sıñırından keçiş em ID-karta, em de 1994 senesi berilip başlanğan pasport vastasınen yapılacaq.
Yanvarniñ 4-nde Ukraina prezidentiniñ Qırım MC temsilciligi özüniñ Facebook saifesinde Qırım memuriy sıñırından eski pasportnen keçmege mümkün olmaycağı aqqındaki malümat «yalan» olğanını haber etmekte.
«İşğalciler nezareti altında bulunğan ictimaiy ağlarda, çetelge ketmege istegen Ukraina vatandaşlarınıñ keçiş noqtalarından keçişni yalıñız ID-karta şeklindeki pasport vastasınen yapabilecegi aqqındaki malümat bütünley yalan.Bu malümat yalan ve Rusiye tecvuzı devam etken vaqıtta enqastan Ukraina devlet organlarınıñ itibarını sarsmaq maqsadınen yapıla», – denilmekte haberde.
Temsilcilik vekilleri, vatandaşnıñ biometrik pasportı olmaması «kiriş-çıqış kontrol noqtasından keçmesine mania olmaycaqtır», dep qayd ete.
Ukraina prezidentiniñ temsilciligi vatandaşlardan «vekâletli uquqnı muafaza etüv idareleri tarafından teşkil etilgen bütün uquqbozıluvları aqqında haber etmekni» rica ete.
2017 senesi sentâbrniñ 1-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, 2018 senesi yanvarniñ 1-nden başlap, devlet sıñırında yerleşken keçiş noqtalarında biometrik qayd sisteması çalışıp başlaycağını bildirgeninde, Rusiye tış işleri nazirligi bunı tenqit etken edi.Dekabrniñ 27-nden itibaren bu sistema test rejiminde çalışıp başladı.
Ukraina Devlet Sıñır hızmetinin sözcüsi Oleg Slobodyan haber etkenine köre, biometrik malümat nezareti Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarına tesir etmeycek.
Yanvarniñ 1-nden itibaren çetel vatandaşlarınıñ biometrik malümatını qayd etüv sisteması boyunca ukrain sıñırcıları 2700den ziyade kişini, şu cumleden 500 Rusiye vatandaşını keçirgen.


text:
Almas Öteşov pen Jasulan Qıdırbaev Rïo olïmpïadasına barmaydı. Bul twralı bügin BAQ ökilderiniñ sawalına jawap bergen QR Mädenïet jäne sport mïnïstri Arıstanbek Muxamedïulı mälim etti.
Qazaqstan Respwblïkasında 2006-2016 jıldarğa arnalğan genderlik teñdik strategïyasın iske asırwdıñ aldı ala qorıtındılarına arnalğan xalıqaralıq konferencïya ayasında BAQ ökilderiniñ dopïngpen ustalğan sportşılarğa şara qoldanıla ma, degen sawalına jawap bergen mïnïstr: «Ärïne, qoldanıladı. Biz munday dawğa ilikken sportşılardı jarıstan alıp jatırmız. Mäselen, bir awır atlet qızımız ömir boyına sporttan şettetildi. Biz buğan qatañ qarawımız kerek», - dedi ol.
Buğan qosa ol, Almas Öteşov pen Jasulan Qıdırbaevqa da şara qoldanılğanın, onıñ biri 1 jılğa, ekinşisi 2 jılğa sporttan şetetilgendigin atap ayttı. Demek, bul sportşılarımız aldağı Rïo olïmpïadasınan şettetilgen.
Sonımen qatar A.Muxamedïulı Olïmpïada jeñimpazı atanğan sportşılarğa beriletin sıyaqı kölemi özgerissiz qalatındığın atap ötti.
«Bizde Ükimettiñ bekitilgen qarajatı bar. Birinşi orınğa 250 mıñ, ekinşi orınğa 150 mıñ, üşinşi orınğa 75 mıñ dollar beriledi. Bul naqtı ükimetten bölinetin qarjı. Munan bölek, özderiñiz biletindey, ärbir federacïya, oblıstar öz deñgeyinde sportşılarğa qurmet körsetip jatadı. Meniñ oyımşa, bizdiñ jeñimpazdarğa beriletin aqşalay sıylıq dünïejüzindegi eñ kölemdi sıylıqtardıñ biri», - dedi ol.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Halıq üşin ipotekalıq kredit qwnın arzandatu mäseleleri qarastırılıp jatır. Bwl turalı QR investiciyalar jäne damu ministri Jeñis Qasımbek mälimdedi.
Onıñ sözinşe, ministrlikte säulet, qala qwrılısı jäne qwrılıs salasında memlekettik normativterdi jetildiru boyınşa jwmıstar bastalğan.
"2030 jılğa qaray bir twrğındı twrğın üymen qamtamasız etu körsetkişin 30 şarşı metrge jetkizip, baspana qoljetimdi boluı üşin ipotekalıq kreditti arzandatu mäselelerin qarastırıp jatırmız", - dedi Qasımbek.
Ministrliktiñ mälimetinşe, biıl kommerciyalıq bankter qwrılıs kompaniyalarına 125 mlrd teñge köleminde subsidiyalanğan kredit jäne ipoteka üşin 105 mlrd teñge beretin boladı.
"Bank sektorınıñ jandanuı beriletin kredittiñ jıl sayınğı köleminiñ 350 mlrd teñgege artuına jäne Twrğın üy qwrılıs jinaq banki salımşıları ülesiniñ ekonomikalıq belsendi halıq esebinen 12 payızğa deyin köbeyuine ıqpal etedi. Qabıldanğan şaralar arqılı 2018 jılı twrğın üydi paydalanuğa beru 6,8 payızğa artadı dep boljanuda", - dedi ministr.
Ayta keteyik, soñğı kezde qazaqstandıqtar ipoteka arqılı üy satıp aludı jiiletken. Mısalı 2017 jıldıñ 10 ayında bankter ipotekalıq kredit kölemin 2016 jılğa qarağanda 51 payızğa arttırğan.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ fikirince, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesiniñ al etilmesi sozulmamaq kerek. Bunı o yanvar 12-de Ukrainada çetel devletleriniñ elçileri ile olıp keçken körüşüvde ayttı, dep bildire devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
«Prezident Qırım meselesiniñ sozulması mümkün degil dep, yarımadanı işğalden qurtarmaq içün halqara bir mehanizm şekillendirilmesi müim olğanını qayd etti», – dep aytıla beyanatta.
Poroşenkonıñ bildirgenine köre, Ukraina «Minsk añlaşmalarına sadıq qala».
Petro Poroşenko yarımadanı işğalden qurtarmaq içün halqara bir mehanizm şekillendirilmesi müim olğanını qayd etti
«Rusiye Minskte bir elinen barışıq vesiqalarını imzalap, ekinci elinen – Ukrainanıñ Debaltsevo şeerini qanğa boğa. Halqara basqı olmasa, Rusiye toqtamaycaq. Moskva cenk baltasını taşlağanına qadar ve qomşularınıñ mustaqilligini ürmet etmege başlağanına qadar basqı devam etmeli», – dep ayttı Poroşenko. O, Donbassta halqara nezaret olmaq kerek, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası vaqınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi resmiy şekilde ilân etti. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımayıp, bir sıra iqtisadiy ceza kirsettiler. Rusiye işğalni red etip, oña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklenmesi» ayta.
Ukrainanıñ şarqında cenk uruşları 2014 senesi aprel ayından itibaren devam ete. Bu müddet içinde, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ malümatına köre, anda 9 biñden ziyade insan elâk oldı.
Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki Rusiyege qoltutqan bölücilerge yardım etkeninen qabaatlay. Moskva bu qabaatlarnı red etip, Donbassta Rusiye arbiyleri yoq, amma «göñülliler» bar, dep bildire.


text:
Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresi fevral 11 ve 12 künleri qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni izaatladı. QMDİ matbuat hızmetiniñ beyanatında aytılğanı kibi, tintüvler «radikal diniy tariqat»larnıñ izdeşlerinde keçirildi.
«Qırım musulmanları diniy idaresi Qırım cumhuriyeti territoriyasında reberleri 2014 senesi fevral ayından soñ Qırım tışına çıqqan din başında, siyasiy areketlerniñ faaliyeti sebebinden qasevet çeke», – denile QAMDİniñ beyanatında.
Müftiylikte şunı da qayd ettiler ki, Qırımda Rusiye qanuniyetiniñ pekitilmesi ile QAMDİ dindaşlarını Rusiyede yasaqlanğan islâm teşkilâtları aqqında haberdar etti, şu cümleden, «Hizb ut-Tahrir» firqası, Rusiye Federatsiyasında yasaqlanğan edebiyat cedveli aqqında. «Qanunnıñ ters küçü olmağanını nazarğa alıp, Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi Emirali Ablayev 2014 senesi baar ayında uquq qoruycı organlarğa işbu tariqatlarnıñ Ukraina zamanında etken faaliyeti sebebinden taqiqatnı toqtatmağa rica etti», – denile beyanatta.
Bunıñ ile QAMDİ diniy cemiyetlerniñ ğayrıdan qayd etilmesi ve «faaliyetiniñ bir tertipke ketirilmesi» içün eki yıllıq keçici müddet belgilengen edi.
«Amma «Hizb ut-Tahrir», vahhabi, salafilerniñ tarafdarları Qırımda ya gizli, ya açıq şekilde faaliyetine devam ete. Bu sebepten evlerinde tintüv ve qıdıruvlar keçirile, bu aqta Qırım prokuraturası haber etken edi», – deyler müftiylikte.
Teşkilâtta «qırımtatar halqınıñ milliy ve diniy duyğuları ile oynamamaq» çağırdılar. Müftiylikte deyler ki, Qırım musulmanlarınıñ qanuniy aq ve menfaatınıñ qoruvı boyunca «zarar körgenlerniñ» muracaatlarına seslenmege azırlar.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Almaniyağa 52-nci havfsızlıq meselelerinden München konferentsiyasına iş ziyareti ile keldi, mında Avropa birligi, NATO, AQŞ devlet kâtibi John Kerry ve Avropa devletleriniñ yetekçileri ile körüşecek.
Bunı prezident memuriyetiniñ matbuat hızmeti cumaertesi künü bildirdi.
Beklenilgeni kibi, Poroşenko, bir qaç eki taraflarma körüşüvden ğayrı, prezident munaqaşalarında iştirak etecektir.
Münchenge Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin de yol aldı. O, zenaatdaşları ile Donbass zidiyeti boyunca «normand şeklinde» körüşüvni keçirmek niyetindedir. Klimkin ziyaret arfesinde aytqanı kibi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım meselesini de köterecek ola. Onıñ sözlerine köre, Ukraina Münchende Qırımnıñ işğalden azat etilmesi boyunca «Jeneva-plüs» formatını teşviqat etecek ola.
Münchende bugünki havfsızlıq konferentsiyasında esayen Suriye buhranı, Yaqın Şarqta istiqrarsız vaziyet, qaçaqlarnıñ meseleleri, kibernetik havfsızlıq, Afrika qıtasına istiqrar kibi meseleler muzakere etilecek.


text:
Japonïyanıñ Osaka qalasında erekşe jağday orın aldı. Atalğan qalanıñ turğını qala aspanınan 10 tüsiniksiz uşatın obektini tüsirip, jelige salğan de jazadı Mirror.
«Uşatın tabaqşa» alıp aq şardı eske saladı. Tömende jarïyalağan kadr Osakada ornalasqan zawıttardıñ biriniñ murjaları mañınan tüsirilgen. «Basqa ğalamşarlıq» degen atawğa ïe bolğan şarların bir-birimen soğılısa, arı qaray uşıp ketken.
Bul beynejazbanı älewmettik jeliler arqılı tamaşalawşılardıñ pikiri de ärqïlı bolıp şıqtı. Birewleri osı tüsirilgen obekt polïetïlendi paket dese, endi birewleri onı qıtaylıq şamdar nemese meteozondar desti. Al köpşiligi onı basqa ğalamşardan kelgen obektige uqsaydı degen pikir bildirgen.
Derekközi:vesti.ru
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï