text:
“Ğädel Rusiä” firqäseneñ Tatarstan bülekçäläre arasında köräş däwam itä
İnde niçä ay “Ğädel Rusiä” firqäse Tatarstanlılar öçen, Rusiä gerbındağı ike başlı börketne xäterlätä, çönki respublikada äle haman da, firqäneñ ike başı, yäğni ike töbäk bülekçäse eşläp kilä. Büleklärneñ berse dä xoquqi börkälmägän, läkin härberse üzen möstäkıl' häm berdänder dip sanıy. 5 fevral' könne, töbäk bülekçäseneñ bersen citäklägän Färit Xucixanov Qazannıñ waxitov rayonı mäxkamäsenä möräcäğät itte. Ul qaysı bülek räsmi ikänen belgänçe, Federal' terkäw üzägeneñ firqäneñ bülekçälären terkäw eşen tuqtatıp torırğa kiräk dip äytte. Boris Naymuşin citäklägän bülek isä mona qarşı çığıp, Tatarstan yuğarı mäxkämäsenä däğwä beldergän.
15 mart könne, yuğarı mäkkämä, Boris Naymuşinnıñ möräcäğäten qänäğätländermiçä, bu mä’säläne waxitov mäxkämäse xäl itkänçä qaldırırğa digän qarar çığarğan. İsegezgä töşeräbez Berençe bülek Çallıda 26 noyäber häm 3 dekaberdä uzğan konferensiädä oyışqan ide. Ul waqıtta “Ğädel Rusiä” firqäse prezidiumı tarafınnan bülek citäkçese itep Färit Xucixanov saylandı. Läkin inde berniçä könnän soñ, 27 noyäberdä firqäneñ üzäk şurası Xuciäxmätovnı firqädän çığara.
Firqäneñ ikençe bülekçäse 23дekaбpbдә uzğan konferensiädä barlıqqa kilä häm anıñ citäkçese itep Boris Naymuşin saylana.
Respublikanıñ yuğarı mäxkämäse utırışında, “Ğädel Rusiä”neñ üzäk şurası wäkile, xoquqi idärä departamentı citäkçese Dmitriy Luk'yanov, Naymuşinnı yaqlap, waxitov mäxkämäse qararı “Ğädel Rusiä” firqäseneñ xoquqların boza digän fiker belderde. Şulay uq Dmitriy Luk'yanov, Färit Xucixanov firqä isemennän eş itä almıy, ul anıñ wäkile tügel, şuña da waxitov mäxkxmäse annan ğariza qabul itmäskä tieş ide” digän fikerdä tora. Färit Xucixanov isä ike bülek arasındağı köräşne tuqtatmıyça, alğa taba Mäskäwneñ Tverskoy rayonı mäxkämäsendä däwam itterergä niätli. Xäzerge waqıtta inde ul, Çallıda 27 noyäberdä bulğan konferensiä näticäsen döres tügel dip tabırğa kiräk digän möräcäğätne Mäskäw mäxkämäsenä yullağan. Äytergä kiräk anıñ üzen dä citäkçelektän mäxkämä aşa alğannar.
“Ğädel Rusiä”firqaseneñ Tatarstandağı töbäk bülekläre üz-ara mönäsäbätlärne xäl itep yatqan waqıtta, Rusiä külämendä saylawlar barışında firqäneñ yazmışı xäl itelä. Küptän tügel uzğan waqiğalarnı iskä töşerep şunı da äytep bula, “Ğädel Rusiä” citäkçese Sergey Mironov Tatarstan belän Rusiä arasındağı şartnamägä qarşı çığuçılarnıñ berse ide. Şuña kürä küpçelek Tatarstan xalqı älege firqağä uñay mönäsäbättä tormıy häm saylawlarda “Ğädel Rusiä”lelärneñ Respublikada küp tawış cıyu mömkinlege bik az. Tatarstan Stavropol' tügel ul, cämäğät.
Ğädel Galämetdinov


c: text/html

text:
Rusiä Yuğarı mäxkämäse möselman xatın-qızlarınıñ pasportqa yawlıq bäyläp töşü xoquqın tanıdı
Tatarstan möselman xatın-qızları cämğiäte eşne yıraqqaraq häm zurğa cibärergä niätläde. Çönki xaq möselmannarğa monda çigüne yulı yuq ide. Rusiä prezidentı uzğan cäy Qazanğa kilgäç, forsattan faydalanıp, möräcäğät tapşırıldı. Tatarstan diniä näzaräte problemanı çişüdä Yevropa Şurasınıñ keşe xoquqları komissarına yärdäm sorap möräcäğät itte. Möselman xatın-qızlarınıñ xoquqın Tatarstan xoquq saqlaw oyışmaları, Mäskäw-Helsinki törkeme, “Memorial” kebek abruylı xoquq saqlaw oyışmaları yaqlap çıqtı. 5 martta Rusiä Yuğarı mäxkämäse çirattağı tapqır Tatarstan möselman xatın-qızlarınıñ möräcäğäten kire qaqtı. Häm menä, nihayät, 15 mayda Rusiä eçke eşlär ministrlığı instruksiäseneñ qähär suqqan 14nçe punktı ğämäldän çığarılğan. Xäzer Rusiä möselman xatın-qızlarına yawlıq bäyläp pasportqa räsemgä töşärgä yarıy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Meksikadağı prezident saylawlarında, berençel mäğlümatlarğa qarağanda, urta konservator Felipe Calderon ciñgän.
“Duslar, meksikalılar, köräş artta qaldı. Milli berläşü säğäte citte. Min sezne Meksika öçen, bezneñ balalarıbız ğorurlanırlıq itep tırışıp häm batırlarça eşlärgä çaqıram. Yäşäsen Meksika!” - dide 43 yäşlek Calderon. Ul saylawda 36% tawış cıydı. Üzeneñ köndäşe, sul säyäsätçe, Mehikonıñ elekke merı Andres Lopes Obradorğa qarağanda anıñ tawışları yartı prosentqa kübräk. Şähärneñ elekke başlığı saylaw näticälären tanımawın äytte. Häm üze yaqlılarnı protest ğämälläre ütkärergä çaqırdı.
Qanunda yazılğança, saylawnıñ soñğı näticäläre 6 sintäberdän dä soñarmıyça iğlan itelergä tieş. Meksikanıñ yaña prezidentı dikäberdä wazifalarına kereşä.


text: Başqortostan Georgiev tasmahı aksiahına quşıldı. Böyök Yeñew bayramı aldınan Räsäy, Boyondoroqhoź Däwlättär Berläşmähe ildäre, Amerika, İspania häm başqa ildär buyınsa Georgiev tasmahı tip atalğan xäyriä aksiahı ütä. Bıl sarağa Öfö qalahı la quşıldı. Maxsus tasmalar başqalağa Mäskäwźän kilterelgän. Ularźı taratıu eşen kesä telefonı salondarı üź östönä alğan. Ular barıhı la Öfö xalqına tapşırılasaq. Georgiev tasmahın keyemgä, automobil antennahına, sumqa totqalarına bäylärgä mömkin. Aksianıñ töp lozunğı "İsläyem häm ğorurlanam", "Olatayźar yeñewe – mineñ yeñewem". Georgiev tasmaların taratıuźıñ töp maqsatı – yäştär arahında patriotik toyğono kösäytew. Georgiev tasmaları buşlay taratıla.


text:
Ütkän tapşırularıbıznıñ bersendä Peterbur gubernatorı urnına däğwa itkän ber millättäşebez turında söylägän idek. İsegezgä töşeräbez –Räşid Cabbarovnı cıyılğan imzalarnıñ 25%tı döreslekkä turı kilmi, dip saylawlardan töşerep qaldırdılar. Anıñ saylaw komissiäsenä isemlekne yañadan tikşerüne sorap yazğan ğarizası cawapsız qala. Şunnan ul advokatlar alıp alar yardäme belän şhäär mäxkämäsenä şikäyät yaza. Menä şuşı könnärdä mäxkämä utırışı buldı. Anıñ qararı Räşid Cabbarov faydasına tügel.
Gölzada Kamalova, Peterbur


text:
Gruziä üzäk saylaw komissiäse räise Zurab Çiaberaşvili uzğan yäktşämbedä ütkän parlament saylawlarınıñ täğäyen näticälären iğlan itte.
Prezident Mixail Saakaşvilinıñ Milli Xäräkäte häm alarnıñ berektäşläre 67.2 protsent tawış cıyğan. İkençe urında 7.62 protsent tawış belän Yaña Uñnar – Sänäğätçelär berektäşlege.
Parlamentqa şuşı ike partiä genä kerä. Acarstan citäkçese Aslan Abaşidzenıñ Yañarış partiäse parlamentqa ütep kerü öçen zarur bulğan 7 protsenttan azraq, 6.02 protsent qına cıyğan. Abaşidze saylawlar xärämläşü belän ütkärelde dide häm Acarstan xalqına kemne saylağanın belderü mömkinlege birü öçen referendum oyıştırırğa wäğdä birde.
Abaşidze Acarstan xalqı saylaw näticäläre belän kileşmäwen belderü öçen Tbilisiğa baraçaq dide.


text:
Qazannıñ 1000 yıllığın Bötendönya tatar kongressı layıqlı ütkärdeme?
Ruxi märkäzebez Qazan üzeneñ 1000 yıllığın görlätep bäyräm itte. Şul uq tantanağa caylaşıp Bötendönya tatar kongressı da üzeneñ wäkillären cıydı. Hiçşiksez, ğomum quanıç, urtaq şatlıq häm här şäxesneñ ğorurlıq xisläre taşqın bulıp aqtı- disäk yalğış bulmas kebek. Menä şul tamaşalar arasında 1000 delegatnı cıyğan Bötendönya tatar kongressı citäkçeläre, kongress utırışın, Qazannıñ 1000 yıllığına tiñ waqiğa itep oyıştıra aldılarmı soñ? “Tuğan tel” isemle Samara ölkä tatar cämğiäteneñ räise İsmäğil uğlı İlgiz Kälüç söyli:
“ Qazanda kem ber yıl elek bulğan ul Qazannı tanımıy. Yubileyda Qazannıñ iske yortlarınıñ maturlığın kürsättelär. Berençe kilgän könne “Tatarstan” jurnalı bäyrämendä qatnaştıq. Bik matur artistlarnı cıyğannar, kiçäne osta rejisser qulına birgännär. Şul konserttan soñ qaytıp kitsäk tä alğan ruxi azığıbız qänäğätlänerlek ide.”
Bötendönya tatar kongressınıñ inde ğädätkä kerep kitkän bik matur küreneşe bar, ul da bulsa töbäktän kilgän delegatsiälärne ayırım predpriätielär qunaqqa çaqıra. Samaralılarnı oçqıçlar çığaruçı zavod citäkçeläre qabul itte häm alar üzläreneñ zavodında Yevropa kügendä oçarlıq oçqıçlar çığaruları turında bik qızıq itep söylädelär häm plannarı belän dä urtaqlaştılar:
“ Bezneñ samoletlar mirovoy uroven'dä, sertifitsirovanı, alar oçalar. Bügenge waqıtta Rossiädä 8 samolet oça, yıl sayın ber oçqıç çığarabız. Zavodnı üzebez saqlap qaldıq.
Yaña yıldan soñ zavod ikençe törle oçqıçlar çığara başlıy. Xäzer bez Tu-214 oçqıçnı çığarabız, bu yıraq aralarğa oça torğan . Yaña yıldan Rusiä eçendä oça torğan 80 urınlı Tu-324He çığara başlayaçaqbız. 100 oçqıç yasarğa däwlät zakazı aldıq ta inde.”
Çit töbäklärdän kilgän delegatlarnıñ ber öleşe üzlären tik xörmätle qunaqlar itep kenä xis itälär, ikençeläre tantanağa qarağanda da tatar kongressınnan fiker alışunı, täcribä urtaqlaşunı küzdä totqannar ikän. Kongress eşeneñ yaxşı yaqların hämmäse üz küzläre belän kürgänlektän, minem: “ Bötendönya tatar kongressı eşçänlege küñel türegezdä nindiräk yuşqın qaldırdı?”- digängä, menä mondıyraq cawaplar işettem.
Soroçinnan kilgän Damir Rafıykov fikere:
“ Bäyrämne uzdıruda kongress zur köç salğan. 1000 yıllıq bäyrämenä menä tatar telen kertügä kongress köç salmağan. Tatar tele säxnägä dä kermägän. Bolay eşläp alar tatar teleneñ kiräkmägänlegen isbat itälär. Kongress monıñ citäkçese bulırğa tieş. Ägär alay tügel ikän, anı tatar kongressı itep atarğa da kiräkmi.”
Irınburdan delegat bulıp kilgän Räfqat äfände söyli:
“ Kongressta demokratiä yuq. Kongress spektakl'gä äylände, bu qızğanıç.
İsemnären äytergä telämägän xanımnar fikere:
“ Xalıq üz fikeren äytep beterä almadı.”
“ Min dä bu fikergä quşılam”.
Fännür Safin fikere:
“ Mine barçası da qänäğätländerä, şunıñ qädär qunaqlarnı qabul itü bik qıyınğa kilgänder dip uylıym, barısı da bik yaxşı buldı. Zur räxmätlär äytep qaytıp kitäbez.”
Samardan delegat bulıp barğan Mansur Yamaletdinovnıñ üzläre yäşägän pansionat aşxanäsendä här könne qabımlıqlar arasında duñğız ite buluı räncetkän. Mansur äfände fikerençä, Qazan çittän kilgän qunaqlarnı qabul itkändä, Qazan ruxın räncetmi torğan ğämällär qılırğa tieş. Pirocnıylarnı Räsäyneñ barlıq poçmağında aşap bula, tabında öç kön buyına ataqlı göbädiälär kürenmäwe, küñeldä sıqranu uyattı”,- di Mansur Yamaletdinov.
Ä menä Samardan kilgän Äxmät Nafiginnı Qazan milli üzäge qarşındağı zur säxnäneñ ideologik yunäleşe bulmawı eçen poşırğan. Äxmät Nafigin fikerençä, säxnädän tatar gäcitä- jurnallarnıñ möxärrirlärenä, jurnalistlarına süz birergä kiräk bulğan, gäcitä jurnallarnıñ indeksları yazılğan iğlannar säxnäne bizärgä tieş ide di ul.
“Cır, biyu küp buldı, tik tatar ruxın propagandalawçı jurnalistlarnı da artistlar bieklegendä zurlarğa öyränsen ide Kongress”,- di Äxmät Nafigin.
Ä delegat Räisä Gibadullinanıñ Tatar ictimaği üzäge räise Tälğat Barievqa kongressta süz birmägännäre ğäcäpländergän. Räisä xanım fikerençä, Tälğät Bariev kebek şäxesneñ fikerlären kongress delegatları işetergä tieş ide.
Samara delegatı Azat Nadirov säxnä türennän elekkege citäkçelärneñ kongressnıñ Başqarma komitetı eşçänlegen bäyälägän çığışın kötkän. İndus Tahirov, Roza Tufitulovalar täcribäsen, intellektual' köçen kongressnıñ Başqarma komitetı qullanmıy, digän fiker tuğan Nadirovta.
Samar şähäre milli- mädäni möxtäriäte citäkçese Cämil Wäliullin fikerençä, “Piramida”da uzğan töp utırıştan soñ kürsätkän konsert programması Qazan milli- mädäni üzägeneñ konsert programmasına äylänep qalğan. Ä Samaralı Wäliullin cir şarınnan cıyılğan delegatlar qarşında Tatar däwlät cır- biyu ansamble, Aydar Fäyzraxmanov citäkçelegendäge fol'klor ansamblen, Qazan konservatoriäseneñ tatar orkestrı çığışın, Zilä Sönğatullina, Venera Ğaniewalar kebek mäşhur şäxeslärne kürergä telägän. Samaralı Wäliullin äytüençä, kiläçäktä Bötendönya tatar kongressı delegatlarına täqdim itelgän konsert programması Tatarstan mädäniät ministrlığı aşa raslanırğa tieş häm, çın mäğnäsendä, Bötendönyadan cıyılğan tatarlarğa bötentatar sänğäteneñ cäwhärlären kürsätergä kiräk, häm millätneñ mondıy çaralarında monopoliägä urın qaldırırğa yaramıy. Stadion qädär stadionda tatar opera cırçıların säxnägä kütärmäw, Rusiäneñ maqtaw isemnärenä layıq bulğan tatar cırçılarına Yärminkä mäydanındağı säxnädä urın birmäw Kongress citäkçeläreneñ ğafu itelmäslek xatası- di samaralı Cämil Wäliullin.
Rostovtan kilgän delegat Marsel' fikere:
“ Min delegatlarnıñ fikerläre belän tanıştım, anda citeşmäwçänlek, monda citeşmäwçelekne iskä alalar. Min ul keşelär belän kileşmim. Min Tatarstan xökümät başlıqlarına, Kongress citäkçese Rinat Zakirovqa meñ räxmätlär genä äytergä kiräk.”
Şamil Bahautdin, Samar.


text:
Tatarça çırşı bäyrämnäre häm milli mädäni çaralar görläp uzğan töbäklärneñ berse-Omsk şähäre häm ölkäse buldı. Biredä balalar, yäşlär häm olılar öçen dä bäyräm oyışıtırıldı. Yäşlärneñ qızıqlı itep oyıştırılğan yal kiçäläre atna sayın kübräk keşe cälep itä. Yaña yıl aldınnan ğına urıs häm seber tatar telendä yazılğan yaña gazet dönya kürde. Omsk şähäre yañalığı-şähär şurası 9 ay kileşä almıy waqıt suzğannan soñ nixayät eşkä kereşte. Älegä qadär byudjetnıñ qabul itelmäwe şähär tormışında awırlıqlar tudıra ide.
Sania Mirxaleeva, Omsk


text:
Omskida salqınnar
40 däräcädäge häm annan da tübän bulğan salqınnar seber yağında ğäcäyep xäl tügel. Ämma soñğı yıllarda, hawa şartlarınıñ üzgärüe säbäpleme, Omski yağında çatlama suıqlar onıtıla başlağan ide. Ämma alar yaña yıldan üzlären iskä töşerdelär: ğinwar ayında, sinoptiklar mäglümate buyınça, ölkädä soñğı 100 yıl eçendä küzätelmägän suıqlar buldı. Salqınnar küp kenä xucalıqlarnıñ, ayıruça binalarğa cılılıq birüçe kommunal' toraq xucalıqlarınıñ, ekstremal' şartlarda eşlärgä äzer bulmağanlıqların da kürsättelär. Ğinwarnıñ berençe yartısında yortlarğa cılılıq birüdä 500 märtäbä totqarlıq buldı, gazğa küçerelgän kotel'nıylar, salqın hawada gaz naçar kilü säbäple, binalarğa citärlek cılılıq birä almadılar. Näticädä, küp kenä fatirlarda cılılıq 8-9 däräcädän dä kütärelmäde. Salqınlıqqa zarlanıp, xakimiätkä möräcäğät itüçelär sanı da bermä-ber arttı. Kommunal' toraq xucalığı, cılılıq birüne cayğa salırğa tırışsa da, citeşsezleklär tiz genä beterelmäde, älbättä. “Qotılu, suğa batuçınıñ üz eşe”, digändäy, salqınnan ğazap çigüçelär, bulğan mömkinleklärennän faydalanıp, cılınırğa tırıştılar: qayberäwlär elektr cılıtqıçları totaştırdı, ikençeläre xalıq telendä “Burjuyqa” dip yörtelgän timer miçlär qullana başladı. Döres, “Burjuyka”lar qullanuçılar artıq küp tügel. Asılda, ike - öç qatlı iske binalarda toruçılar şulay cılına. Üz yortlarında yäşäwçelär miçlärenä yağıp cılınalar, häm äytergä kiräk, andıylar salqınnan ğazap çikmilär. Ämma, monıñ da üz qurqınıçı bar. Salqın könnärdä küp yağu häm saqsızlıq kürsätü näticäsendä, yanğın çıqqan oçraqlar yışaydı. Şunsı da qızğanıç, yanğında häläk buluçılarnıñ sanı arttı. Cirle mäğlümat çaraları xäbärençä, ğinwar'nıñ 10 könendä genä yanğında 24 keşeneñ ğömere özelgän. Alarnıñ 6-sı balalar. Menä şundıy küñelsez mäğlümat.
Ämma, andıy küñelsez xällär häm binalarda ütä salqınlıq - qağidä tügel. Küpçelek fatirlar yaxşı cılıtıla, salqın könne uramğa çıqmağan keşeneñ hawanıñ salqın buluı turında belmäwe dä ixtimal. Mamıq şälen yabına yäki cılı büregen kiä, östenä cılı tunın, ayağına kiez itegen kiä ikän, 40 däräcädän tübän salqınnı da ciñel kiçerä seber yağında tuıp üskän keşe.Döres, cılı yaqlardan küçep kilgännärne cılı kiem genä saqlıy almıy. Üzbäkstannan kilgän Räfinä Ğilmetdinova “Niçek kenä cılı kienmim, barıber tuñam, min cılı yaratam”,- di.
Äytergä kiräk, suıqlar bar keşene dä qurqıtmıy. 19 ğinwar'da, xristiannarnıñ kreşçenie bäyrämendä, salqınlıq 25 däräcädän tübän buluğa qaramastan, yılğada uyıp yasalğan maxsus bäkelärgä çumuçılar da buldı. Salqınlıqtan fayda kürüçelär dä bar. Omskinıñ kiez iteklär fabrikasında, mäsälän, yıllar buyı cıyılıp yatqan kiez iteklär satılıp betkän. “Tabadan töşkän qaynar bäleştäy kötep alalar bezneñ iteklärne. Skladta ber genä par itek tä qalmadı. Xätta aldan çiratqa da yazılıp quyalar”, - di fabrika citäkçese Seyran Mejunes. Şunsı qızıqlı, fabrikağa etläre-mäçeläre öçen maxsus iteklär basunı sorap möräcäğät itüçelär dä bula ikän. Şulay itep, salqın könnärdä, Omski uramnarında kiez itek kigän etlärne häm mäçelärne dä oçratırğa mömkin buluı ixtimal, çönki tizdän salqınnarnıñ äylänep qaytuı kötelä.
Salqınnardan tağın ber törle fayda kötüçelär bar. Soñğı yıllarda seber yağına kilep citkän kolorada kondızlarınıñ qışqı salqında tuñıp, ülep betüenä ömetlänä qayber keşe.
Saniä Mirxaleewa. Omski.


text:
Bügen Rusiä başqalasında YuQOSnıñ iñ zur aksíonerları Mixäil Xodorqovskiy häm Platon Lebedev äşen tikşerügä bağışlanğan mäxqämä äşen qabat başladı.
Lebedevnıñ advokatı Yevgeniy Baru bäysez medisín tikşerüe ütkärüne häm ul tämam bulğanğa qädär mäxqämä äşen tuqtatıp torunı soradı.
Baru süzlärençä, Lebedevnıñ sälamätlege könnän kön naçarlana, anıñ bawırı awırí.
Ämma mäxkämä anıñ sorawın kire qaqtı.
Xodarqovskiynı häm Lebedevnı urlaşuda, salımnar tülämäwdä häm başqa cinayätlärdä ğäyeplilär.
Alar ikese dä bu ğäyepläwlärne kire qağa.
Kiçä YuQOS şirkäte, ägär dä xakímítlar östämä waqıt birsä, tağın östäp 8 milliard dollardan artıq salım tülärgä äzer ikänlegen belderde.
YuQOSnıñ älekke başlığı Xodarqovskiy, ägär dä däwlät bankrotlıqnı buldırmí qaldırırğa teläsä, üzeneñ 44 prosent aksílar paqetın şirkät citäkçelegenä birergä äzer ikänlegen äytte.


text:
Omskinıñ “Säetqazı” mäçete yaña binağa küçte
Omskinıñ Port-Artur poselığında yaña mäçet bulaçaq. Äytergä kiräk, moñarçı da biredä yäşäwçe moselmannarnıñ ğibädät qılu urınnarı bar ide. Anda şaqtıy tuzğan häm zur bulmağan ber toraq yort “Säetqazı” isemen yörtüçe mäçet itep yaraqlaştırılğan ide. Bilgele ki, binanıñ ifrat tawşalğan buluı möselmannarnı härdaim borçıp tordı. Bıyıl yazın şähär başlığı saylawları aldınnan bulğan oçraşularda alar kandidatlardan yaña mäçet buldıruda yärdäm kürsätülären ütengännär ide. Häm menä yaña mer Viktor Şreyder, bu üteneçne istä totıp, mäçet öçen bina satıp alırğa ölkä byudjetınnan öç million ber yöz meñ rubl' aqça bülep birelügä ireşte. Bu aqçağa küptän tügel genä tözelgän möselman oyışmalarınıñ koordinatsiä şurası älege poselokta kirpeçtän eşlängän 2 qatlı yaña toraq yort satıp aldı. Pänceşämbe könne bu binanı tantanalı räweştä möselmannarğa tapşıru seremoniäse bulıp uzdı. Anda räsmi dairälärdän ölkä häm şähär xakimiätläreneñ dini häm milli eşlär buyınça xezmätkärläre, qayber deputatlar buldılar. Seremoniädä şähärneñ Xäyer-İxsan, Koje-Axmed häm İman mäçeläre imamnarı, möselmannar häm başqa qunaqlar qatnaştı. Başta bina belän tanışıp çığıldı, annan soñ doğa uqıldı häm çığıp söyläwlär buldı. Ölkä qanunnar çığaru cıyılışı deputatı Rawil Bikbavov ölkä häm şähär citäkçeläre, birgän wäğdälären ütäp, binanı möselmannarğa büläk itälär dip belderde.
Bina tapşıru seremoniäsendä çığış yasawçılar küp buldı. Barsı da bu eştä yärdäm kürsätkän citäkçelärgä, deputatlarğa räxmätle buluları turında äyttelär, mäçetneñ möselmannarnı berläşterep toruçı izge urın bulıp toraçağına ömet belderdelär. Älege çarada qatnaşqan tatar milli mädäni möxtariäte räise Xäkim Sadıykov ta möselmannarnı yaña mäçetle buluları belän qotladı. Çarada başqa töbäklärdän kilgän qunaqlar da buldı. Alar da Omskilılarnı mäçet öçen yaña bina birelüe belän qotladılar, härdaim mäçetneñ möselmannar belän tulıp toruın telädelär. Sverdlovski ölkäse Pervoural'ski şähäreneñ Tal'sı poseloğı mäçete möğallime Mansur Sadıkov binanıñ maturlığına soqlanuın turında da äytte.
Şunı da äytergä kiräk, yaña binağa küçkän mäçettä äle tözekländerü eşläre tämamlanıp betmägän. Şul säbäple älege seremoniädä bergäläp namaz uqu bulmadı. Mäçet açu tantanası häm berençe märtäbä comğa namazın uqu biredä 16 sentäber könne bulaçaq.
Saniä Mirxaleewa. Omski


text:
Libiä belän eşçänleklär anda keşe xoquqları torışın yaxşırtuğa kiteräme?
Libiä Bolğarstanlı 6 meditsina xezmätkären illärenä qaytarğannan soñ Libiä prezidentı Muammar Qaddafinı xalıqara maqtawlarğa ireşte. Yewropa Berlege Tripoli belän mönäsäbätlärneñ tulısınça normalläşüen iğlan itte. Ikençe könne ük Fransiä prezidentı Nicolas Sarkozy Libiägä barıp Qaddafi belän xärbi-sänäğät xezmättäşlek kileşüe imzaladı. Ämma keşe xoquqların yaqlawçılar Qaddafinıñ Bolğarstanlılarnı qaytaruı barı opportunistik adım ğına bulırğa mömkin dilär häm ildä keşe xoquqların bozularnıñ, azaplaw, säyäsi ezärlekläwlärneñ ğädäti xäl bulıp qaluın, bilgesez sandağı säyäsi totqınnarnıñ törmälärdä bilgezez waqıtqa qala birüen onıtmasqa çaqıra. Human Rights Watch keşe xoquqların yaqlaw törkeme aktivistı Reed BRODY Azatlıq Radiosınıñ şul turıdağı sorawlarına cawap birde.
BRODY: Minemçä, çınnan da şulay. Ul keşelär totıqlar ide. Ämma alarnıñ azat itelüe bezne Libiädäge cawapsız sorawlar turında uylandırırğa tieş. Bolğarstan şäfqät tutaşları kiñ cämäğätçelekkä mäğlüm bulğannarı ğına. Ğädel bulmağan mäxkamälär aşa säyäsi säbäplärdän törmälärgä yabılğan Libiälelär qala birä. Bu oçraq Libiä yustitsiä sistemasınıñ ğädelsezlegenä, Libiädä irek bulmawğa iğtibar cälep itte. Bez älbättä Bolğarstan şäfqät tutaşlarınıñ häm Fälestinle tabibnıñ ğazaplarına bäxetle çişeleş tabıluına bik şatbız. Xalıqara cämäğätçelekneñ Libiä belän bu mäsälädä eş alıp baruı yaxşı närsä, ämma alar äle Libiäne aqlıy almıy. Minemçä bu iğtibarnı Libiädäge keşe xoquqları torışına, ireksezlekkä häm ul ölkälärdä şartlarnı yaxşırtuğa cälep itü öçen yaxşı mömkinlek.
AZATLIQ: Soñğı arada Libiädäge keşe xoquqları torışı niçek tä bulsa yaxşırdımı?
BRODY: Äyye, Libiädä alğa taba adımnar buldı. Säyäsi totqınnarnıñ küpçelege yılyarım elek azat itelde. Küplär, yäki iñ qatı tänqitläwçelär, dissidentlar äle törmälärdä qala, ämma küpläre çığarıldı. Libiä cämğiätnendä açıqlıqqa taba adımnar buldı. Şulay da, Qaddafinıñ demokratiä turında fikerlären, säyäsi qaraşların çağıldıruçı Yäşel Kitapnı tänqitläw äle dä tıyıla. Mondıy ğämällär öçen äle dä keşelär ülemgä qädär xökem itelergä mömkin. Libiädä säyäsi firqälär yuq, irekle matbuğat yuq. Alğa taba adımnar inde bulsa da, barası yul äle bik yıraq.
AZATLIQ: Libiä törmälärendä äle dä niçä keşe qaluı turında tögäl sannar barmı?
BRODY: Monı belüe qıyın. Ämma iñ qatı tänqitläwçelär äle dä zindannarda qala. Libiä xalıqara cämäğätçelekkä açılu anıñ belän eşçänlek itü turında qarar itkännän soñ berniçä yünäleştä uñay tärräqiät küzätelä. Amnesty International 3 yıl elek berençe märtäbä Libiägä bardı. Human Rights Watch yılyarım elek Libiägä berençe märtäbä bardı. Human Right Watch säfärennän soñ uq 160lap totqın azat itelde. Häm bu Libiäneñ xalıqara mäydanda abruylı qatnaşçı bulırğa teläwen kürsätte. Mondıy ğämällär xuplanırğa tieş. Ämma, şiksez barası yul ale ozın bulıp qala birä.
AZATLIQ: Yewropa Berlege Libiä belän mönäsäbätlärneñ tulısınça normalläşüe turında äytte. Uzğan distälärçä yılda Libiä xakimiäte tarafınnan qılınğan barlıq cinayätlärdän soñ Qaddafinı aqlap, ör yañadan başlaw döres dip uylıysızmı? Qaddafi monı qurqudan tügel, ä çın küñeldän eşlägän dip äytep bulamı?
BRODY: Libiä belän tulı xezmättäşlek öçen Libiädäge säyäsi sistemanıñ açıluı şart bulırğa tieş. Ütkändäge cinayätlär öçen berär cawaplılıq bulırğa tieş. Bez Libiälelärneñ, tieşsez zindanda utıruçılarnıñ da xoquqların tanunı telibez. Libiädä qara tänle afrikalılarğa qarata möğämälägä bäyle citdi mäsälälär bar. Libiädä qara tänle afrikalı kilep eşläwçelärgä qarata küp kenä köç qullanular dulqınnarı da buldı.


text:
Gaydar ağulanğan dip şiklänelä
Elegeräk “RAO EES” başlığı Anatolí Çubays, “Financial Times” gazetasına birgän äñgämädä Gaydarnı ağulaw şige dä bar, dip äytkän ide. Çubays fikerençä, Gaydarnıñ kinät xälsezlänüe, Anna Politkovskayanı üterü häm Aleksandr Litvinenkonıñ säyer üleme üzara bäyläneştä bulırğa da mömkin.
Gaydarnıñ süzçese Valeri Natarov ta, Gaydar tiräsendägelär anıñ ağulanu farazların inqar itmi, dip belderde. Gaydarnıñ xezmättäşe, Uñ köçlär berlege citäkçelege äğzası Nikitä Belıx bu faraz dälillänmägän, di.
Uzğan atnada İrlandiädä uzğan konferensiä waqıtında Yıgor Gaydarnıñ küñele bolğanıp ul qan qosa başlağan. Anı başta Dublindağı xastaxanägä salğan idelär.


text: Kerbala, Ğiraq. İLneñ üzägendä yatqan şuşı şähärdä bügen berniçä höcüm näticäsendä kimendä 4 könbatış ğäskärie hälak buldı, 25-e yaralandı. Moñardan tış anda 7 ğiraqlı da üterelde. Cirle xalıq arasında törle cäräxät aluçılar sanı 100-gä citä dip xäbär itelä. Kerbaladağı çit il ğäskärläre başlığı poläk generalı Andrzej Tyszkiewicz, cirle ğısyançılar, bomba quyılğan maşinalar, granata atqıçlar häm ğadi qorallar qullanıp öç urında ayırım höcümnär oyıştırdı dip belderde. Könbatış köçläreneñ ikençe ber wäkile amerikan xärbie Ralph Manos, höcümgä cirle universitetta urnaşqan ike xärbi nığıtma, ber politsiä idaräse häm şähär xakime binası duçar bulğanlığın xäbär itte.


text:
2016 jıldıñ 21 qazan küni sağat 16:00-de Qazaqstan Respwblïkasınıñ Memlekettik Ä. Qasteev atındağı öner mwzey`i säwletşi, müsinşi, önertapqış Säken Narınovtıñ "Ïllyuzïya jäne arman"– II attı merey`toy`lıq körmesiniñ aşılwı ötedi. Ékspozïcïyada swretşiniñ 70-ke jwıq avtorlıq twındılarımen qatar säwlettik jobaları, müsin jäne art-nısana usınıladı. Körme 2016j. 6 qaraşağa dey`in jalğasadı.
Säken Narınovtıñ «Ïllyuzïya jäne arman – II»
Swretşi, säwletşi, müsinşi jäne fïlosof Säken Narınovtıñ şığarmaşılığı älemniñ sırtqı özgeristerin muqïyat baqılawğa bağıttalğan. Tirşiliktiñ barlıq negizin quray`tın sebep-saldarlıq bay`lanıstardı tınımsız izdew ol üşin öte mañızdı. Älemniñ uy`ımdasw tärtibi de osı turaqtı tartılıs pen qarama-qay`şılıqtar küresine negizdeledi, sondıqtan avtor zattardıñ orındı tabïğï damwındağı olardıñ bir-birimen bay`lanıstılığına zer saladı.
Körme Säken Narınovtıñ körkemdik-ğılımï izdenisteriniñ negizgi şeñberin ay`qınday`tın eñ üzdik tawındıların biriktiredi.
Ékspozïcïya sïmvolïkalıq türdegi ğarıştıq keñistik negizinde qurılğan jäne nısandardıñ basım böligi gravïtacïya zañdarın teriske şığarğanday` awada qalıqtap, ilinip tur.
Säken Narınovtıñ müsinderi temir tordan jasalğan. Berik materïal bolğandıqtan ol nısannıñ şegin ay`qın bildiredi, sonımen qatar onıñ möldirligin de saqtay`dı jäne osınaw köz jügirtwge kürdeli pişinderdiñ işki ïirimderin de tüsinwge mümkindik beredi.
A. Énştey`nniñ izbasar şäkirti, belgili amerïkandıq ğalım Martïn Gardner Narınovtıñ topologïya salasındağı äzirlemelerin joğarı bağalap, öziniñ müsinşimen jeke xat almaswı barısında «....ol eşkim de bara almağan tuñğïıqtarğa köz jügirtti....» dep atap ötken.
Zamanawï ğılımnıñ eñ ozıq jetistikterine jügine otırıp avtor bilimniñ sïmvolïkalıq türdegi keñistikterin zerttewge bağıttalğan matematïka men astrofïzïka, kosmologïya men topologïya sındı türli salaların biriktiredi. Pändi tereñ tüsinbey` jäne ğılımï bilimderdi meñgermey`, osınday` kürdeli modelʹder jasaw mümkin emes.
Galaktïka "Lebedʹ-A" (1997), modeli müsinşiniñ tirkelgen önertabıs retinde özindik vïzït kartoçkası bolıp tabıladı.Onıñ twındısına joğarıdan köz almay` qaray` otırıp geometrïyanıñ eki tuy`ıqtalğan jolağınıñ pay`da bolğanın elestete alasız. Qazirgi tañda bul belgili avtorlıq jumıs Qazaqstannıñ texnïkalıq joğarğı oqw orındarınıñ biri –. Q. Ï. Satpaev atındağı .Qazutw-dıñ sïmvolı bolıp tabıladı. Säken Narınovtıñ "Ïllyuzïya jäne Arman" – II körmesi swretşiniñ aldıñğı jasalğan körmesine 10 jıl ötken soñ ,70 jıldığına oray` uy`ımdastırılıp otır. Ékspozïcïyada avtordıñ käsibï qızmetiniñ 30 jıldığına arnalğan tañdamalı şığarmaları usınılıp otır. Onda säwlettik jobaları men qatar müsin jäne art-obʺektiler, onıñ körkemdik-ğılımï izdenisterindegidegi negizgi şeñberler bar. «Asteroïdtıñ uşwı» jumısı ékspozïcïyada ortalıq bölikti alıp otır. Avtor ğarış obʺektisiniñ qozğalısın baqılay` otırıp, adam ömiri men aspan deneleri arasındağı bolğan parallelʹdi jürgizedi. Är adam – qay`talanbas jeke ğalam, bükil älem, adamnıñ ömirge kelip ketwi tabïğattıñ zañdılığı ekeni sözsiz, keñistikterdi qurw boy`ınşa şeber Säken Narımov "Ïllyuzïya jäne arman"körmesin osığan arnay`dı.
Önertanw ğılımdarınıñ kandïdatı Ekaterïna Reznïkova


text:
… häm Qıtay delegatsiäse kilde
Sişämbe könne Mintimer Şäymiev Qazan Kremlendä Qıtay Xalıq Respublikasınıñ xökümät delegatsiäsen qabul itte. Bu delegatsiäne Däwlät Şurası premyer-ministrı urınbasarı Li Lan'sin citäkli. Qıtay delegatsiäse dä Tatarstanğa Rusiä citäkçelege başlanğıçı belän kilde. Alarnı Rusiä xökümäte räise urınbasarı Valentina Matvienko çaqırğan. İptäş Li Lan'sin mäğärif, mädäniät, sälämätlek saqlaw häm sport ölkäsendä Qıtay-Rusiä xezmättäşlek komissiäse başlığı. Rusiä yağınnan, añlaşıla ki, älege komissiäne Valentina Matvienko citäkçelek itä. Älege komissiäneñ öçençe utırışı Mäskäwdä 17-20 iyülgä qadär baraçaq. Qıtay delegatsiäse komissiä utırışı aldınnan, şulay uq, Tatarstan belän, anıñ mädäniäte belän yaqınnan tanışırğa telägän.


text: Ğíraqnıñ tışqı äşlär ministerı Xoşiär Zebari NATOnı mömkin bulğan qädär tizräk ğíraqnıñ imnlek köçlären äzerläwdä yärdäm itergä çaqırdı. NATOnıñ general sekretare Yaap de Xoop Sxeffer, Bryüsseldä Zebari belän oçraşıp, Tönyaq atlantík berlegeneñ Ğíraqqa bulışuı iñ ähämiätle mäsälälärneñ berse buluın äytte. Ämma Sxeffer süzlärençä, NATOda bu mäsälägä mönäsäbättä tulayım kileşü yuq. Berlekneñ qayber äğzaları, bigräk tä Fransí, NATOğa kergän däwlätlär härberse Ğíraqta ayırım äş itä ala, ämma Berlek tulayım tügel, dip saní.


text: Bıl yañıraq ütkärelgän sosiologik tikşerewźär barışında asıqlanğan. Unda törlö qala qala häm rayondarźan törlö yäştäge häm sosial' qatlamğa qarağan keşelär qatnaşqan. Sosiologik tikşerew autorı Marat Ütäşev äytewensä, şuğa la bıl tikşerewźe obyıqtiv tip äytergä mömkin. Säyäsät fändäre doktorı, Başqort Däwlät universitetınıñ xoquq institutında keşe xoquqtarı häm säyäsi-xoquqí uqıuźar kafedrahı mödire bulıp eşlägän Marat Ütäşev ösön bıl tikşerew kötölmägänsä bulğan. Başqortostanda xalıqtıñ tik ber prosentı ğına säyäsät menän qıźıqhına ikän. Min säyäsät menän qıźıqhınmayım tigän hüźźärźe yış işetergä tura kilä. Keşelär xatta bınıñ menän ğorurlana. Mineñsä ğorurlanır ösön urın yuq. Säyäsät ul beźźeñ tormoş ti ğälim. Marat Ütäşev fekerensä, Başqortostanda ukrainalağı kewek äflisun revolusiahı bulmayasaq. Sosiologik tikşerew höźömtälärenän kürenewensä, respublika xalqı deputattarğa, prokuraturağa, mäxkämä häm milisiağa bötönläy ışanmay. Üź-üźenä ışanıusılar 81 prosent. Qalağandarı Vladimir Putinğa häm Mortaza Räximovqa ğına ışana. Respondenttarźıñ 50 prosentı ularźıñ xoquqtarı boźola tip iźäpläy. Sosiologik tikşerewźä ğälimdı aptıratqan mäldär źä bulğan. Baqtihäñ Başqortostanda tormoş menän qänäğät bulıusılar bik küp ikän. 1 meñ 200 keşeneñ 76 prosentı mineñ ösön eşkä, aqsağa, belem alıuğa, duźtarğa qarağanda ğäiläm qäźerle tip yawap birgän.


text:
“Umırzaya” citäkçeseneñ icat kiçäse uzdı
Omskinıñ “Qızıl Gvardiä” mädäniät sarayında şähär milli-mädäni möxtäriäte räise, “Umırzaya” häm “Ömet” kollektivları citäkçese Ğafiä Aleevanıñ icat kiçäse bulıp uzdı. Kiçä barışında Ğafiä xanımğa ölkä häm şähär xaqimiätläreneñ maqtaw käğäzläre tapşırıldı. Tatarstannan da täbrikläw buldı. Bötendönya tatar kongressınıñ räxmät xatın şuşı könnärdä genä Qazanda Tatarstan prezidentı belän oçraşuda bulıp qaytqan “Tatar dönyası” gazetası möxärrire Gölsinä Axmärova tapşırdı.
Ğafiä xanımnı täbriklärgä Omskinıñ “Duslıq yortı” qarşında eşläwçe milli oyışmalar citäkçeläre küpläp kilgän idelär. Ämma, Ğafiä xanım üze telägän barlıq keşelärne dä çaqıra almawı, oyıştıru eşlärendä qayber awırlıqlar da buluı turında äytte. “Mädäniät sarayı citäkçelege kiçäneñ programmasın, ütkärü räweşen qat-qat tikşerdelär. İsemlektä bulğan qayber keşelärne çaqırmasqa kiñäş ittelär. Annarı bezneñ kiçä aldınnan ğına Aydar Galimovnıñ konsertı bulu da, berniqädär tiskäre rol' uynadı. Bezdä tatarlar artıq küp tügel bit, konsertlarğa yörüçelär dä iple genä. Aydar konsertınnan soñ, minem kiçägä kilüçe bulırmı dip, borçılğan idem. Şöker, bezdä dä tamaşaçı buldı, dimäk üz tamaşaçıbız bar ikän äle,”-dide ul.
Kiçä barışında alıp baruçılar Ğafiä xanımnıñ icat yulı belän tanıştırdılar, ul citäklägän kollektivlar turında söylädelär. Annan soñ Ğafiä xanım , “Umırzaya” sänğät'kärläre häm “Ömet”törkemendä şöğellänüçe balalar başqaruında törle janrlarda cırlar yañğıradı, biyüllär kürsätelde.
Saniä Mirxaleeva, Omski


text: Alarnıñ sanı meñ keşegä citergä tieş. Bu xaqta Pol'şanıñ saqlanu ministrı Radoslav Sikorski NATOnıñ Bryüseldäge baş fatírında bulğan söyläşülärdän soñ belderde. NATO general' sekretare Yaap de Xoop Sxeffer cawap itep bolay dide: “Pol'şa qararı zur ähämiätkä iä. Süz monda ber batälon turında bara. İnde aldan xäbär itkänçä, başqa illärdän dä östämä köçlär cibärü mäsäläse tikşerelä. Bu eştä barsı da tärtiptä bulır dip uylıym”. Nato citäkçelege Äfğanstannıñ könyäğına taliplarğa qarşı köräşü öçen tağın ike meñ yarım xärbi cibärelergä tieş, dip sanıy.


text:
Rusiäneñ elekke häm xäzerge deputatlar törkeme Yuğarı Mäxkamägä 2003-nçe yılnıñ dikäberendä ütkän parlament saylawları näticälären ğämäldän çığarunı sorap möräcäğät itte.
Alar Kreml' yaqlawın alğan Berdäm Rusiä partiäse kiñküläm mäğlümät çaralarında ğädelsez räweştä östenlekkä iä buldı häm saylawçılarnı üz namzätlär isemlegendä nindi säyäsätçelär buluı turında aldadı di.
Berdäm Rusiä 450 urınlı parlamentta 300-dän artıq urınnı aldı.
Mäxkamägä möräcäğätne äzerläwdä qatnaşqan bäysez deputat Vladimir Rıjkov saylaw näticäläre ğädel dip qabul itkän oçraqta da saylawlar aldınnan bulğan xällär oyat dide.
Möräcäğät itüçelär Yuğarı Mäxkamä saylaw näticälären ğämäldän çığarır dip ışanmasa da bu mäs'älägä cämäğätçelek iğtibarın cälep itärgä teli.


text:
Qazanda “Milli aşlar könnäre” bara
Qazanda 14 avgusttan “ Xalıqlarnıñ milli aşları könnäre”digän aksiä başlandı. Bu respublika könen uzdıruğa äzerlänüneñ ber çarası bulıp tora. Bu çarada şähärneñ törle cämäğät tuqlanu oyışmaları yäğni, şähärneñ 30 kafe , restoranı qatnaşa. Anda törle xalıqlarnıñ milli aşların täqdim itü çaraları ütkärelä. “Xalıqlarnıñ milli aşları könnäre” aksiäse qısalarında tatar häm rus xalıqlarınıñ milli aşları belän bergä , Auropa xalıqlarınıñ da , şärıq xalıqlarınıñ da milli aşları täqdim itelä.
Bez bu çaranı ütkärgän Qazan şähäreneñ Qullanuçılar komitetına şıltıratıp soraştıq . Anda bezgä bu komitetnıñ baş belgeçe Flürä Gorşkova menä närsälär dide. “
“Şähärebezdä törle millät xalıqları yäşi. Respublikanıñ tuğan köne yaqınlaşıp kilä. Qunaqlarğa häm şähärdä yäşäwçe törle millät xalıqlarına, üzläreneñ milli rizıqların aşap qarar öçen mondıy çaralar ütkärü traditsiägä kergän. Menä bügen tatar milli aşların täqdim itü “Vodoley”kafesendä ütä. Kön sayın qayda da bulsa ütkärelä. Alar bik küp, barısı turında da söyläp beterep bulmıy. Alar şähärdä 30 . 24 avgustta Tetsevskaya uramındağı 181 yortta “U babaya” kafesendä tatar milli rizıqları täqdim iteläçäk.
Menä bügen tatar milli aşların täqdim itü “Vodoley”kafesendä ütä. Kön sayın qayda da bulsa ütkärelä. Alar bik küp, barısı turında da söyläp beterep bulmıy. Alar şähärdä 30 .
24 avgustta Tetsevskaya uramındağı 181 yortta “U babaya” kafesendä tatar milli rizıqları täqdim iteläçäk.Kiçä “Yujnıy” gipermarketta “ Aş-su”digän kulinariä kafesendä tatar milli rizıqların täqdim itü buldı. Tatarça söyläşkän keşelär dä qunaqlar da bik küp ide. Çäk-çäklärne , öçpoçmaqlarnı niçek peşeräsez?- digän sorawlar belän möräcäğät itüçelär dä buldı. Bik matur , häm küñelle ütä bu çara, - dide Flürä Gorşkova.
Bıyıl bu çarada qatnaşqan qıtay- yapon milli aşları belän dan totqan “Kanpay” restoranı citäkçese İskändär äfände Azatlıq radiosına menä närsälär dide: “ Bez bıyıl Singapur häm Malayziä xalıqlarınıñ milli aşların täqdim itep qararğa buldıq”, - dide ul.
Ä anda şärıq rizıqların osta häm tämle itep äzerläwçe tatar qızı Rimma Cihangirova Singapur kuxnyasınıñ serlärenä töşenderde:
“Satay iz kuritsı” dip atalğanı “ Çikläwektän yasalğan sous belän qoyındırılğan , tozlı- borıçlı tämlätkeçlär quşılıp qızdırılğan tawıq şaşlığı, “Pop'ya” dip atalğanı - bambuk, krevetki häm duñğız itläre törelgän taba ikmäge” Bu aksiä 25 avgustqa qädär äle däwam itäçäk.
Qazanda törle millätlärneñ milli aşların täqdim itkän cämäğät tuqlanu urınnarı şaqtıy.Ämma tatar milli aşları bulğan cämäğät tuqlanu urınnarın sanap kitsäk, “Çäy” yortınnan häm “Bilär” restoranınnan başqaları berdä xätergä kilmi. Ä “Dom tatarskoy kulinarii” digän restoranda tämle rizıqlarnı bik qalın kesäle äfändelär genä awız itä ala.
Mälikä Basıyr


text:
Taşkentta xatın-qızlar totqınnarnı cäberläwgä qarşı uram cıyını uzdırdı
Human Rights Watch isemle keşe xoquqları oyışmasınıñ Üzbäkstandağı wäkile Matilda Bogner, uram cıyının oyıştıruçılarğa qarşı köç qullanıldı, dip xäbär itte: "Bügen 30-50 xatın-qız, dini totqınnarnıñ tuğannarı uram cıyını uzdırdı. Şaxitlär söyläwenä qarağanda, alarnı politsiä tayaqlar belän qıynağan" dide Bogner. Soñınnan protest çarasında qatnaşuçılarnı avtobusqa cıyğannar häm bilgesez ber yaqqa alıp kitkännär.
Uram cıyınında qatnaşqan xatın-qızlarnıñ berse, üz ire turında söyläp birde. Üzbäkstannıñ küzläw xezmäte Arif Eşanov isemle bu keşene Hizb-ut-Taxrir İslam oyışması äğzase buluda ğayepläp qulğa alğan häm 10 kön törmädä totqan bulğan. Anıñ xatını, Eşanovnıñ cäberläwlärdän soñ ülgäne turında xäbär itte. Küzläw xezmätläre isä Eşanovnıñ üpkälärendä su cıyıludan ülgänen belderde.


text:
Çärşämbe könne Rusiäneñ Konstitusiä Mäxkämäse Tömän keşese Vladimir Grişkeviçnıñ, töbäk başlıqların saylamıyça bilgeläp quyu – konstitusiägä qarşı kilä digän şikäyäten qabul itte. Konstitusiä Mäxkämäsenä qadär Grişkeviç Tömän ölkä dumasınıñ Sergei Sobyaninnı gubernator itep bilgeläwenä şikäyäten ölkä mäxkämäsenä tapşırğan ide. Säyäsi firqalärneñ gubernatorlarnı bilgeläw – konstitusiägä qarşı kilä, dip küpme belderüenä qaramastan – kiçä Konstitusiä Mäxkämäsenä bu xaqta äle berençe tapqır möräcäğät itelde.
Bügen Qazanda keşe xoquqları wäkilläre cıyınında qatnaşqan Mäskäw Helsinki törkeme başlığı Lyudmula Alekseyeva bu xaqta jurnalistlarğa, bu keşe xoquqların qısu bulıp tora, dip belderde.
"...bez üzebez tügel, gubernatorlar öçen deputatlar tawış biräçäk, häm prezident telägenä qarşı çıqsa, alarnı quıp tarataçaqlar, bolar bezneñ xoquqlarnı qısu bulıp tora," dide Alekseyeva.
Qazanda açılğan ike könlek xalıqara konferensiä turında tulıraq mäğlümat - Tatarstan xäbärlärendä.


text:
Açıq mikrofon: Sez sotsial ipoteka turında närsä beläsez?
3 mayda respublika premyer-ministrı Röstäm Miñlexanov citäkçelegendä xalıqnı toraq belän tä'min itügä bağışlanğan cıyılış uzdı. Anda süz ipoteka programması, yäğni kredit alıp fatirlı bulu xaqında da bardı. Cıyılıştan soñ Miñlexanov Rusiäneñ ipoteka-toraq kreditlar buyınça däwlät agentlığınıñ citäkçese belän oçraştı. Oçraşu waqıtında Mäskäw qunağı Aleksandr Semenyaqa, İdel buyı ölkäläre arasında Tatarstan toraq belän tä'min itü buyınça eşlärdä aldınğılar safında tora, dide. Ul respublikadağı ipoteka agentlığınıñ eşçänlege belän qänäğät buluın belderde. Tatarstan xalqı ipoteka programması xaqında ni uylıy, älege programma buyınça toraq alırğa telime?
Minem anıñ turında işetkänen yuq, küz aldıma da kiterä almıym. Bälki ul tözeleşkä bäyle berär närsäder, tögäl genä äytä almıym.
Ällä närsä belmim bilgele, gäzit – jurnallardan uquım buyınça azraq beläm. Başta tulı bäyäneñ 30 % tüliseñ, ä annarı inde ay sayın 5000 sum tüliseñ. Älbättä min üzem bik teläp ipotekağa fatir alır idem.
Min üzem sotsial' ipotekağa fatir almas idem, çönki anıñ arttırıp tüläwe küp.
Minemçä ipoteka bik yaxşı äyber häm ul keşelärgä tormış mäs’äläsen xäl itärgä xäl yärdäm itä.
Anıñ barlığı turında işetep beläm, läkin anıñ yärdämendä fatir alırğa uylağanım yuq, çönki min bügenge köndä student. Bälki eşli başlağaç alırmın.
Bilgele ipotekağa fatir alıp bula. Anıñ turında keşe arqılı ğına işetkänem genä bar, bik alay neçkäleklären belmim. Artıq qızıqsınğanım da yuq.
Anı ğadi keşe ala almıy. Anı alır öçen zur xezmät xaqı alarğa kiräk. Ägär dä xezmät 15-20 meñ bulsa yarıy äle ul. Ä bolay ul çınğa aşa torğan närsä tügel.
Bik şikle närsä ul. Min ışanıp betmim aña, xäzer böten cirdä aldalıylar, här cirdä yalğan.
Miña ul kiräkmi, min üzem eşlim. Xökümätkä ışanıp qına bulmıy, üzeñä eşlärgä kiräk.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Tatar cırın başqaruçılarnıñ İlham Şakirov isemendäge 2-nçe xalıqara bäygesendä qatnaşqan Röstäm Äxmetçanov Omskiğa qayttı
Mäğlüm bulğança bäygeneñ berençe turında Omskidan 7 cırçı köç sınağan ide. İkençe turğa märtäbäle jyuri tarafınnan 1 genä cırçı – 17 yäşlek Röstäm Äxmetçanov qına saylanıp alındı. Ämma, Ural, Seber töbäklärennän qatnaşqan qayber başqa cırçılar kebek, Röstäm bäygeneñ 3 nçe turına ütä almadı. Şulay da bäygeneñ yomğaqlaw häm büläkläw konsertlarına qalıp, ul çärşämbe könne genä Omskiğa äylänep qayttı. Uñışqa ireşä almasa da, Röstäm üzeneñ mondıy däräcäle bäygedä qatnaşuınnan qänäğät. “Bu minem öçen zur imtixan häm öyränü mäktäbe buldı”, – di ul. Konkursnı oyıştıruçılarğa, jyuri äğzälärenä, Qazanda bulğan waqıtta yärdäm qulı suzuçılarğa Röstäm räxmätle buluın belderä
Şunı da äytergä kiräk, Röstämneñ maxsus muzıkal' beleme yuq. Ul “Xoquq häm eşmäkärlek” kölliätendä uqi. Kölliättä oyıştırılğan konsertlarda häm kiçälärdä yış qatnaşa. Qağidä bularaq här konsertta tatar cırların da başqara.
Röstäm tatar cırları östendä eşläwen däwam itärgä niätli. Bäygelärdä qatnaşu teläge dä añarda sürelmägän. “Miña başqaru ostalığın äle küp şomartırğa kiräk”, - di ul.
Saniä Mirxaleewa. Omski


text:
Ekrem Çelebi - Mühür Gözlüm
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Mühür Gözlüm
Etiketler : Ekrem Çelebi - Mühür Gözlüm türkü indir, Ekrem Çelebi - Mühür Gözlüm türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Mühür Gözlüm mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Mühür Gözlüm türküsü, Mühür Gözlüm sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Mühür Gözlüm bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Kahveyi Kavuranlar
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Sen Yoksun Diye
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Ne Karaymış Alnımın Yazısı
Ekrem Çelebi - Sefaleti Çeksinler De Görelim
Ekrem Çelebi - Dost İle Sohbet Edelim
Ekrem Çelebi - Kör Olası Bahtım
Ekrem Çelebi - Yaralandım Aşk Elinden
Ekrem Çelebi - Kader Benim Yollarımı Bağlama
Ekrem Çelebi - Kara Dağın Boz Yılanı


text: Bügen irtä belän bar Görciä diärlek elektrsız qaldı. Yağulıq häm Energiä ministrı Mamuka Nikolaişvili monı sabotaj ğämäle dip atadı. Frans Press agentlığı xäbär itüençä, kemder, Könbatış Görciädäge elektr ütkärgeçenä avtomattan ut açqan. Xäzer başqala Tbilisiğa elektr qaytarılğan, dip xäbär itelä. Bu xäl Nikolaişvilinıñ berençe eş könendä buldı. Elekke ministr David Mirtsxulava ildäge daimi elektr qıtlığı häm Telasi energiä şirkäteneñ 75 protsent aksiäsen Rusiäneñ Berläşkän Energo Sistemalarına satuwı öçen, tänqitkä tartılğan ide.


text:
Qıtay parlamentı Taiwannıñ bäysezlegen çiklägän qanun ölgesen tikşerä
Pekinda bügen açılğan Qıtay parlamentınıñ yıllıq sessiäse köntärtibendä – Taiwan mäs''äläse. Bäysezlek iğlan itkän bu utrawnı Qıtay üzeneñ ber töbäge dip sanıy. Parlament Taiwannıñ bäysezlegen tıyu turında qanun ölgese öçen tawış birergä tieş. Qıtay Taiwan belän tınıç şartlarda berläşügä çaqıra.
"Tikşerü häm xuplaw öçen sezgä tapşırılaçaq "bülenep çıqmaw" turındağı qanun ölgese bezneñ bu mäs''älädäge qaraşıbıznıñ üzgärmägänen kürsätä. Bez çın küñeldän kire berläşgä taba eşne däwam itäbez. Älege qanun böten Qıtay xalqınıñ ilneñ bötenlegen häm bäysezlegen saqlap qalu telägen çağıldıra. Bez ayıruçı köçlärneñ ber nindi yullar belän dä Taiwannı Qıtaydan ayıruların telämibez."
Delegatlar qul çaptı, ämma Taiwan älege mäs''älägä başqa törle qaraş belderä.
Taiwan räsmiläre, mondıy qanun qabul itelsä, Qıtay utrawnı köç belän alaçaq, dip borçıla. Taiwan 1949nçe yılda watandaşlar suğışı tämamlanğaç üzen Qıtaydan bäysez dip iğlan itkän ide. Ämma räsmi töstä bäysezlek iğlan itsälär Qıtay Taiwanğa qarşı çaraların qırıslatırğa cıyınuın belderde. Taiwan vise prezidentı Annette Lu, qanun ölgesen täñqitläp çıqtı. Pekinğa, "ike Qıtay" buluın qabul itergä waqıt, dide ul. Taiwannıñ bäysezlegen yaqlawçı köçlär yäkşämbe könne uram cıyınnarın oyıştıra.
Ämma Qıtay parlamentınıñ bıyılğı sessiäse tämamlanu waqıtına, 14 martqa qadär, älege qanun qabul iteler dip farazlana. Milli Xalıq Kongressı dip atalğan älege idarä ğadättä xakimiättäge kommunistlar täqdim itkän barlıq qanunnarnı xuplıy.
Alsu Qormaş


text: İzrail premier-ministrı Ariel Şaron, İzrael, üzenä qarşılıq kürsätkännärne, kem buluına qaramastan, yuq itäçäk dip belderde. Ul bu xaqta, ikençe dönya suğışı waqıtında natsilar tarafınnan üterelgän 6 million Xolokost qorbannarına bağışlanğan xäter könendäge mätäm waqıtında äytte. Gaza sektorınnan yähüdi utırmaların küçerep, annan ğäskärlärne çığarğannan soñ, Yordan yılğasınıñ Könbatış yarında yähüdi toraq cirläre tözeleşenä İzrail distälärçä dollar totarğa niätli. Bu xaqta bügen Jerusalemda İzrailneñ finans ministrı Benjamin Netanyahu belderde. İzrail plannarı, yähüdi utırmaları tözüne tuqtatuğa yöz totqan, “yul xaritası” dip atalğan tınıçlıq planına qapma qarşı tora.


text:
Mäskäw ölkäsendäge millättäşlärebezne qotlarğa Qazan wäkilläre dä kitte
Şimbä könne Mäskäw ölkäse tatarları milli-mädäni moxtariäte tözelügä 5 yıl tuluğa bağışlanğan tantanalı utırışı uzaçaq. Ul Mäskäwdäge Assadullaev yortında bulaçaq. Anda qatnaşıp ölkädäge millättäşlärebezne qotlaw öçen comğa könne Qazannan da wäkillär kitte. Delegatsiä Tatar kongressı wäkilläre häm federal milli-mädäni moxtariät citäkçelegennän tora. Bötendönya Tatar kongressında da qunaqlar qarşılarğa äzerlänälär. 9-10 dekaber könnärendä Qazanda Başqarma komitetı häm tarmaq komissiäläreneñ çirattağı yıllıq yomğaq utırışları ütäçäk. Anda milli xäräkät wäkilläre häm Rusiä töbäklärendä eşläwçe tatar jurnalistları da çaqırılğan.
Tatarstan premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov citäkçelegendäge respublika delegatsiäseneñ Hindstanğa räsmi säfäre däwam itä. 3 dekaberdän başlap tatarstanlılar Rusiä prezidentı Vladimir Putin delegatsiäse qısalarında eş alıp baraçaq. Çit illärgä respublikanıñ xökümät wäkilläre genä tügel, ä mädäniät ostaları da yöri. Alarğa yış qına säyäsätçelär öçen yabıq yullar da açıla. Mäsälän, Tatarstannıñ däwlät simfonik orkestrı şuşı arada ğına Tönyaq Koreyadan qayttı. Comğa könne Qazanğa qaytıp töşkän orkestrnıñ gastrol’läre 50 kön däwam itte. Koreyalılarğa Tatarstan muzıkantları şunıñ qädär oşağan ki, alar orkestr belän 5 yıl däwamında gastrol’lär oyıştıru turında kileşü tözegännär. Ä menä Könyaq Koreyanı kübräk respublikada citeşterelä torğan boralaqlar qızıqsındıra ikän. İL-76 oçqıçında bezdä yasalğan 3 ANSAT boralağı tizdän Koreyağa kitäçäk.
Comğa könne Qazannıñ ike rayonı üzläreneñ yubileyların bäyräm itte. Başqalanıñ Yaña Savin häm Aviatözeleş bistäläre oyışuğa bıyıl 10 yıl bulğan. Alar Qazannıñ elek Lenin isemen yörtkän rayonı ikegä bülengännän soñ oyışqan. Qışnıñ soñğı ayı – dekaber äle başlanıp qına kitsä dä, Qazanda inde Yaña yıl bäyrämenä äzerlek tä başlanıp kitte. Şähärneñ Yärminkälär mäydanında, Qazan milli-mädäni üzäge qarşında älege bäyräm uñayınnan quyıla torğan çırşığa urın äzerli başladılar. Bıyıl başqalada 70 çırşı mäydanı bulaçaq. Tatarstanda da 3 dekaber – xalıqara invalidlar könen bilgeläp üttelär. Xäyer, inde söylägänebezçä, respublikadağı 218 meñ fizik mömkinçelekläre çiklängän keşe 10 dekabergä qädär iğtibar üzägendä toraçaq. Uzğan atnada SPİD awıruı belän integüçelärne dä iskä töşerdelär. Bu 1 dekaber könne buldı. Ä andıy keşelärneñ sanı Tatarstanda arta bara. Ütkän 7 kön eçendä genä dä yaña 20 awıruçı terkälgän, dip xäbär itä Tatar-inform agentlığı.
Gölnaz İlgizär


text:
Comğa könne Qazanda tağın ber qızıq çara uzdı. «Elektropribor» şirkäte qarşındağı parkta istälekle qayın utırtıldı. Şähärneñ mädäniät idaräse älege şirkät belän berlektä şuşı ğamälne XIX ğasırda yäşägän Qazan şağıre Niğmat İbrahimov istälegenä bağışladı. Çönki Niğmat ağa zamanında «Bo пoлe бepeзoHbka cToялa», yäğni «Basuda qayınqay üsä» digän cırnıñ süzlären yazıp qaldırğan şağir. Rus xalqınıñ yaratqan cırına äwerelgän älege äsärneñ avtorı xaqında küpçelek qızğanıçqa qarşı belmi. Bezdä inde küptän berezalar «russkaya» dip atala. Ä baqsañ, ölkän tuğannarıbızğa qayınnar turındağı mäñgelek cırnı tatar şağire büläk itkän ikän.
«Elektropribor» qarşındağı parkta yözlägän keşe bar ide. Çaranı KaзaHckиe BeдoMocTи gazetasınıñ baş redaktorı Venera Yaqupova açıp cibärde. Annarı süzne mädäniät idaräse başlığı Älfiä Tutaeva aldı. Qayınnı çoqırğa utırtqanda Layıştan kilgän cır ansamble cırlap tordı. Barsı da matur, küñelle ide. Zamanında xätta Yevtuşenko “Moй бpaT HиrMaT” dip atağan İbrahimovnıñ iseme qayın utırtası urındağı plitädä tatarça da, rusça da “Nikolay” dip yazılğan ide.
Damir Ğismetdin


text:
Fransiä parlamentı ärmännärgä qarşı genosidnı kire qağıluın cinäyät sanağan qanun ölgesen tikşerüne bilgesez waqıtqa kiçekterde. Qanun ölgesendä, berençe dönya suğışı waqıtında Ğosmanlı törekläre ärmännärne küpläp üterde, häm monı kire qağu – cinäyät dielgän. 5 yıl elek Fransiä ärmännärne küpläp üterüne genosid dip iğlan itkän ide inde. Yaña qanun ölgesendä genosidnı kire qağu öçen ber yıl törmä häm 45 meñ yevro cäza bilgelänü qaralğan. Bügen irtän Fransiä tışqı eşlär ministrı Filippe Douste-Blazy, deputatlarğa möräcäğät itep, qanunnıñ "citdi säyäsi näticäläre" bulırğa mömkin, dip kisätte:
"Bügen sezgä täqdim itelgän tekstqa törek xalqınıñ zur öleşe qarşı çığaçaq. Monıñ citdi säyäsi yoğıntısı bulaçaq, bezneñ Törkiädä genä tügel, böten töbäktä täsirebezne kimetäçäk."
Törkiä premyer-ministrı Recep Tayyıp Erdoğan, älege qanunnı qabul itü – ike il arasın bozaçaq, dip beldergän ide.


text:
Human Rights Watchnıñ Mäskäü bürosı direktorı Anna Neistat Yukos neft şirkäteneñ eleke citäkçese M.Xodorkowski östennän xökem protsesı başlanuı uñayı belän yazğan komentarında, Putin törkemeneñ ''köylängän demokratiä''konsepsiäse astında Russiädä sovet çorınnan soñ qazanılğan sivil irekleklärne qısa baruın , tormışnıñ küp kenä sferaları östennän kontrol urnaştıruın, Rusiäneñ avtokratiägä tägäräün belderä.
Human Rigts Watchnıñ Mäskäü bürosı direktorı Anna Neistat komentarınıñ politik pluralizm başlığı astındağı öleşendä bolay dip yaza: ütkän yılda küräsen xakimiätlär poliitk pluralizm häm başqarma xakimiätenä qurqınıç tudıra alaçaq''parlamentnı Rusiäneñ ''köylängän demokratiägä'' taba suqmağında iki möhim kirtä itep kürgänlektän nigezdä yuqqa çığardılar. Dikäberdäge parlament wä mart ayındağı prezident saylawları ilne qurqınıçlı räweştä ber partiäle sistemağa yaqınlaştırdı. Östenlek itkän partiä prezidentqa yaqın tora. Yazmış şuqlığı digändäy, parlamentta älege waqıtta çın opozitsiäne kommunistlar täşkil itsä dä, sannarı şul qädär az ki , alar ber protsesqa da täsir itä almıy. Saylawlarnıñ ütkärelü räweşe ,Kremlneñ mätbuğatnı , TV qullanuı, häm başqaları.. kiläçäktä Rusiädä irekle ğädel saylawlar bulır digän ciddi şik tudıra.Yabloko, Uñ köçlär Berlegeneñ parlamenttağı urınnarın yuğaltuı belän alarnıñ säyäsi säxnä häm mätbuğattağı tawışı da yuğaldı..Putinnıñ yañadan saylanuınnan soñ, buysunuçan parlament sivil irekleklärne qısu öçen adımnar atlap terror belän bäyläneşe bulmağan ğäyepläwlärdä dä 30 kön qulğa alıp toru, uram cıyınnarın çıklägän, , xökümät belän elemtäse bulmağan törkemnärneñ referendum ütkärüen imkänsez xälgä kitergän qanun täqdimnäre yasadı.
Mätbuğat ireklege-Prezident Putin berençe möddäteneñ ikençe yartısında mätbuğatnıñ glasnost belän ireşep, qullanğan ireklekneñ faydasız ikänen bik açıq itep äytte. Törle säbäplär belän ORT,NTV Tv6 häm TVS kebek televidiniä kanalları yä yabıldı yädä däwlät qaramağına quyıldı.Yaña itäğätkär media parlament häm prezident saylawlarında üz rolen ütägännän soñ, xakimiätlär üzsüzle jurnalistlarnı aqılğa utırta başaldı. NTVneñ popular analitik programmasın alıp baruçı Leonid Parfenovnıñ quuluı sonğı misal bulıp tora. Mätbuğat, jurnalistlarğa qarşı ğäyepläwlär, xökem protsessları arta bara. Jurnalistlar üz-üzlärenä senzura quya başladı.Törle däräcädäge Rusiä räsmiläre mätbuğat, internet ireklegen çiklär öçen tärle täqdimnär kertä, jurnalistlarğa höcümnär oyıştıru köntärtibendä tora . Sonğı ayda ğına uram cıyınnarı waqıtında Mäskäüdä in kimendä 10jurnalist, qıynaldı, alarnıñ qayberläre qulğa alındı
Xökümättän bäysez oyışmalar- Äytep kitkän oyışma häm keşe xoquqları törkemnäre '' köylängän demokratiä''neñ sonğı hädäfläre bulıp tora.Prezident Putin may ayında ilneñ wazğiäte turındağı yıllıq çığışında keşe xoquqları törkemnärenä höcüm itep, alar täsirle çit il fondlarınnan finans yardäme ala , şikle törkem häm säwdä mänfäğätlärenä xezmät itep, ilneñ wä watandaşlarnıñ kiskem problemaların onıta dip beldergän ide. Şuşı çığıştan soñ berniçä kön ütkäç tışqı eşlär ministırlığı Çeçnädäge humanitar oyışmalarnı missiälären Rusiägä qarşı aktivlıqlar öçen qullana dip ğäyeplägän ide..Qazanda bitlekle keşelär keşe xoquqları üzägen watıp cimerde.
Cıyılu ,tuplanu ireklege - 1990nçe yıllar başlarında rusiälelär tatığan berençe demokratik ireklek tä yuqqa çığa bara., Bu ay başlarında qabul itelgän yaña qanun belän prezident rezidensiäse, törmä, mäxkämä, çik buyları , timer yulı fabrikalar häm başqları yanında demonstratsiälär ütkärü tıyıla .Alar qurqınıçlı , sälämätlekkkä zianlı .Bu xaqta xakimiätlärgä xabär itelep röxsät alınsa da, cıyın qanunğa kileşle bulmasa tıyıla ala, xakimiätlär cıyınnın urınıñ bilgelängän könnän elek üzgärtä ala.
Sonğı 2 ayda militsiä häm iminlek köçläre köç qullanıp in kimendä 3 cıyınnı tarattı.
Yaña dulqın ŞPİONAMANİA-SSSRnıñ cimerelüennän soñ Rusiä iminlek xezmätläre qayber nezberek mäğlümät sferalarında üzläreneñ östenlegen saqlap qalırğa tırıştı, monıñ belän bergä alar unnarça belgeç , jurnalist häm möhit saqlawçılarğa da bilgesez şpionaj ğäyepläwläre quydı. Xoquq saqlawçılar moñı şpionamania dip atıy..
Çeçnä konfliktı-Beräw dä ''köylängän demokratiä''ne Çeçnädä ğämälgä quyarğa tırışmasa da, xökümät köylängän küreneş,, mäğlümätne östen kürä. Putinnıñ 2.nçe möddäte başlanuı belän Çeçnädä dä wazğiät normalläşä digän yaña işarälär päyda buldı, xälbuki urında üterü, yuğalular, ezärlekläwlär elekkegeçä dewam itte. İnguşetiädä çeçen qaçaqlarınıñ sonğı çatır lagerın yabıp quyu belän konfliktın in kürengän bilgese yuq itelde.Çeçnägä çit illärneñ xörmätle zatların küzdä totmağanda xalıqara küzätüçelär kertelmi Wazğiätneñ normalläşüe turında informatsiäne kontrol ciñeläyde.Ämma aprel ayında Mäskäü tarafınnan yaqlanğan prezident Qadırovnıñ üterelüe, Kreml däğwä itkänçe xällärneñ normalläşmägänen kürsätte.
Nişlärgä? stabillqnı sağınu turında küp söylänsä dä, Rusiä keşeläre fundalmental xoquqlar teli. Rusiädäge liberal köçlär, xoquq yaqlaw xäräkätläre ,sivil cämğiät xäzer ber qayçan da bulmağan qädäre çittän yardämgä moxtaç.Rusiä partnörları anıñ belän mönäsäbätlärendä keşe xoqularına berençel ähämiät birergä tieş. Alar çın mäğnädä irekle televidiniä oyıştırılsın , kürsätmä xökem protsesları tuqtatılsın , Çeçnädä ezärlekläwçelär cawapqa tartılsın dip sorarğa tieşlär. Eçke mäsälälärdä demokratiädän yıraqlaşu Rusiäneñ tışqı säyäsätenä dä täsir itäçäk dip ışanu öçen säbäp bar .Rusiä partnärları Kreml tarafınnan köylänergä telämäwläre turında açıq işarä cibärergä tieş dip süzen yomğaqlıy HRWnıñ Mäskäü Bürosı direktorı Anna Neistat
färidä xämit,praga


text:
Samarda tatar mäktäbe ikelätä zurraq bulaçaq
Samar şähärendä 220 bala uquçı “Yaqtılıq” mäktäbe uñışlı ğına eşläp kilä. Un yıl elek balalar baqçası binasında başlanğan mäktäp kön taläplärenä cawap birmi başladı. Uzğan yılnı “Tuğan tel” isemle Samara ölkä tatar cämğiäte häm Samar şähär tatar milli- mädäni möxtäriäte aktivistları gubernator Konstantin Titov belän oçraşıp, tatar balalarınnan tuplanğan mäktäpne zuraytu turında süz alıp bardılar. Gubernator Titov bernindi qarşılıqsız üzeneñ rizalığın belderde häm finanslawğa yärdäm itäçägen dä äytte.
Uzğan yılnıñ avgustınnan başlap “Yaqtılıq”qa töp binadan zurraq yanqorma tözü başlanıp kitte. Äle şul yanqorma urınına quyılğan distälägän timer garajlarnı alu ğına da tulı ber mäşäqätkä äylände häm bu töyerne çişärgä rayon, şähär citäkçeläre bik küp köç quydılar. Tözeleş öç ay bardı, berençe, ikençe qatlar kütärelde. Näq menä şul waqıtta tatar cämğiäte äydämannarı başına tağın ber fiker kilde- tözegän, tözegän, nigä äle binanı öç qatlı imäskä. Aktlar zalı bulmağan mäktäp nindi mäktäp inde ul? Belgeçlär binanıñ nigezlären tikşerdelär. Fundament öçençe qatnı kütäräçäk digän näticä yasaldı.
Tözeleş buyınça ciñ sızğanıp yörüçe Wazıx Möxämmätşin, Azat Nadirov, Änwär Bul'xin öçençe qat tözü buyınça dokumentatsiä buldıru östendä eşli başladılar. “Tärräqiät» isemle tözeleş- remont firmasınıñ general' direktorı Wazıx Möxämmätşin:
“ Alğa yaña qarar häm tağın da zurraq mäşäqätlär kilep bastı. Texnik dokumentatsiägä tözätmälär kertergä kiräk bulıp çıqtı. Bu yünäleştä zur köç quyuçılar- tözüçe- incener Niqolay Fedorov, Azat Nadirov häm Xaridä Daşkina. Annan soñ här dokumentta här eşneñ srogı kürsätelergä tieş.
Maqsat ber- öç smena eşläsäk eşlärbez, ä yaña mäktäpne sentäberneñ berenä tapşırırğa tieşbez. Östämä öçençe qat östälgäç, proyekt tulısınça üzgärtelä. Şuña da yaña proyekt ekspertiza uzarğa tieş. Bu eş belän Seleznev äfände şöğellänä. Tözeleş tiz barsın öçen bezgä aradaş oyışmalar kiräk tügel. Proyektçılar här planerkağa çaqırılırğa tieşlär. Alar turıdan- turı bezneñ belän eşlärgä tieşlär. Yaña texnik zadanie nigezendä proyektçılar üzlärenä üzgäreş kertsennär, bu eş tözeleşne tuqtatmıy torıp alıp barılırğa tieş. Tözüçelär tänäfessez öç smena eşläyäçäk . Kiräk bulsa tözeleşkä östämä köçlär ırğıtaçaqmın, tönlä projektorlar astında eşlärlär. Bu bezneñ öçen tabiği xäl, läkin dä yaña uqu yılı öç qatlı yaña mäktäptä başlanaçaq.
Şunı da istä totarğa kiräk. Kiräk cirdä parket idännär bulsın, zatlı işeklär, yaqtırtqıçlar. “Yaqtılıq” mäktäbe iñ yaxşı mäktäp bulsın. Zur borçılularğa urın yuq. Ölkä häm şähär administratsiäläre aqçanı waqıtında birep baralar. Räxmät alarğa.
Tözüçelär üz eşlären başqarıp çığaçaqlar, parallel' balalar cıyunı däwam itegez, iñ yaxşı uqıtuçılarnı eşkä çaqırığız”,- di “Yaqtılıq” mäktäbeneñ yaña binasın tözüne kontrol'dä totuçı “Tuğan tel” citäkçeläreneñ berse, “Tärräqıät” isemle tözeleş- remont firmasınıñ general' direktorı Wazıx Möxämmätşin.
Wazıx Möxämmätşin bina da tözi, balalarnıñ ğına tügel, alarnıñ ata- analarnıñ da ruxi ofığın kiñäytüdä eş alıp bara. Wazıx Möxämmätşin “Yaqtılıq” mäktäbeneñ 220 uquçısına üz aqçasına “Azan” gäciten yazdırıp birde.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
Aradığınız şubeleri hemen bulun.
Iğdırlı Turizm Şubeleri, Telefon Numaraları ve Adres Bilgileri
- Iğdırlı Turizm Kars Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Erzurum Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Ağrı Şubeleri
- Iğdırlı Turizm İstanbul Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Samsun Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Iğdır Şubeleri
- Iğdırlı Turizm İzmit (Kocaeli) Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Trabzon Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Ordu Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Batman Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Adana Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Bursa Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Amasya Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Ankara Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Antalya Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Balıkesir Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Burdur Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Diyarbakır Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Erzincan Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Afyonkarahisar Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Eskişehir Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Gaziantep Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Giresun Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Gümüşhane Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Kayseri Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Konya Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Manisa Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Kahramanmaraş Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Niğde Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Şanlıurfa Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Bayburt Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Mersin Şubeleri
- Iğdırlı Turizm İzmir Şubeleri
- Iğdırlı Turizm Sivas Şubeleri


text:
Rusiädä tatarlar yäşägän töbäklärdä ana bala sälämätlege tudıru yortlarnıñ xäle turındağı tsiklibıznı däwam itäbez. Bügen sez TatarstanSälämätlek Saqlau Ministırlığında akuşertstwa häm ginokologiä buyınça öndäp baruçı belgeç Nailä Gainanova birgän mäğlümät belän tanişırsız.
Rusiädä uñay iqtisadi kürsätkeçlär bulsa da , alar xalıq yäşäwendä ällä ni çağılmıy. Xezmät xaqları tübän, baylar belän yarlılar arasındağı ayırma üsä bara yarlılıq iqtibar cälep itärlek däräcädä, bu bigräk tä balalı ğailälär yäisä balaların yalğız üsterüçelärdä çağıla . Sotsial yardäm kimegän meğarif häm sälämätlek saqlaw xezmätlären räsmi bulmağan räweştä xosusiläşterü däwam itä. Tabiğıy ürçü äle dä bik tübän şulay da bäbilärneñ üleme kimi bara.Ämma yäşlärneñ sälämätlege AİDS häm cinese mönäsäbät belän küçkän çirlär säbäple qurqınıç astında Xäyerçelek häm ğailädä alkogolizm kebek probelmalar uram balalarınıñ sanı arta bara . Bu mäğlümät BMOsınıñ balalar fondı UNİCEF nıñ Rusiä Federatsiäse turındağı öleşendä birelä. Süzebez bügen balalar analar turında bara. İndustriäläre alğa kitkän illärdä isän tuğan meñ balanıñ ğomumän alğanda 4se ülä Xättä Yaponiä , İzlandie dä bu san tübän meñnnän 3 kenä ülä... İndustriäse alğan kitkän illär rätenä kertelgän häm prezident V.Putinnıñ küptän tügel genä ber ildä dä bulmağan qorallar eşläp çığarırğa wäğdä itkän Rusiä ni qızğanç ki bäbilärne saqlap qala almıy. Anda bu san industriäläre alğa kitkän illär belän çağıştırğanda bik yuğarı här meñ bäbineñ 18 ber yäşenä citmi ülä.......,İlneñ zurlığı xalıq sanı rol uynasa da, Kanada, Avstrtaliä kebek zur territoriälärdä urnaşqan yäki xalıq sanı Rusiädän küpkä kübräk Amerikada da bu san 6 ä Yaponiädä 3 kenä..... Min berençe qul mäğlümät alu öçen Tatarstan Sälämätlek Saqlaw Ministırılığında akuşertstwa häm ginokologiä buyınça öndäwçe belgeç Nailä xanım Gainanowağa ana bala sälämätlege , Tatarstanda tudıru yortlarnıñ xäle turında soraw birdem.(audio)
färidä xämit


text:
Spartakiadadan Tatarstanğa nindi fayda bar?
Tatarstanda ütä torğan Bötenrusiä uquçılar spartakiadası öçen Tatarstan byudjetınnan 54 million sum bülep birelgän, ä Federal Üzäk barı tik 41 millionnı ğına sarıf itkän. Läkin, Rusiä üz çığımnarın Tatarstannıqı belän tigezlärgä tieş, dip belderde Tatarstannıñ sport häm yäşlär eşläre ministrı Marat Bariev. «Keçe olimpiada» dip yörtelä torğan bu sport bäygelärennän soñ Tatarstanğa ni qala? Jurnalistlar belän sişämbedä bulğan oçraşuda, ministr kübesençä şul sorawğa cawap birde.
Sport mäktäplärendä xäzerge olimpiadada çempionnarınıñ äti-äniläre şöğellänä başlağan waqıttan birle cihazlar yañartılmağan ide, dip söyläde jurnalistlarğa sport ministrı Marat Bariev. Misal itep il gimnastika mäktäben kiterde. Spartakiadağa birelgän aqçalar yärdämendä ozaq yıllar buyı yañartılmağan binalarğa da can kertergä mömkinlek tudı. Mäsälän xäzer Qazanda basketbol häm voleybol bäygelären ütkärer öçen, şuşı arada açıla torğan «Basketbolxol»nı sanamağanda, yuğarı taläplärgä cawap birä torğan 3 zal barlıqqa kilde.
Spartakiada qısalarında işkäklär bäygeläre ütkännän soñ, Qaban külendä maxsus sport bazası buldırılaçaq. Döresräge iskese rätkä kiteräläçäk. Üzgärtep qorulardan soñ Üzäk stadionda xalıqara däräcädä ciñel atletika yarışların ütkärep bulaçaq. Yögerü yullarınıñ sıyfatı Rusiädä iñ yuğarı bulıp ta, yarışqa äzerlänü öçen tağın ber yögerü yulı bulmaw arqasında Qazanda däräcäle bäygelär ütkärelmägän bulğan. Xäzer şuşı citeşsezlekne beterü eşe bara. At çabışları häm başqa atlı bäygelär öçen dä şartlar yaxşırdı xäzer Qazanda. Sportçılar da bar. Mäsälän, Spartakiadada Mäskäw häm başqa şähärlärdän kilgän caydaqlarnı äle yaña kertelgän «konkur» törendä «Aq tübä»dän ğadi awıl yegete ciñgän bulğan.
Tanılğan sportçılarnı kürü dä yäşlärgä zur tä’sir yasarğa mömkin. 29nçı avgustta Qazanğa Rusiäneñ sport komitetı räise Vyaçeslav Fetisov häm ber törkem dönya, olimpia çempionnarı kilä. Ä 30nçı avgustta, xätta, xalıqara olimpia komitetınıñ elekke citäkçese Xuan Antonio Samarançnıñ da Tatarstanğa kilüe kötelä. Alar barısı da Üzäk stadionda ütäçäk Spartakiadanıñ tantanalı açılışında qatnaşır, dip uylanıla.
Şul uq waqıtta bäygelär oyıştıru häm däräcäle qunaqlarnı qabul itü, Tatarstan öçen küpmeder däräcädä Qazannıñ 1000 yıllığı aldınnan ber künegü bulıp tora. Ä sınalır öçen alda tağın ber säbäp – 30nçı avgust bäyräme bar. Näticäsen waqıt kürsäter.
Bikä Timerova.


text: Öfölä 11 şirqätteñ üź eşselärenä xeźmät xaqı buyınsa burısı yuğarı bulıp qala. Mäsälän Başqortostan hawa yuldarı komapaniahınıñ burısı 26 million humdan aşıp kitkän. Öfö priborźar eşläü şirqäte lä üź eşselärenä 7 million hum burıslı. Kilemle isäplängän töźölöş tarmağı şirqättäre lä eş xaqın waqıtında tülämäy. Äle Başqortostanda xeźmät xaqı buyınsa 165 million hum burıs bar. Yäğni 30 meñ samahı eşse eş xaqın waqıtında ala almağan. Bıl mäsälä xökümät kimälendä daimi tikkşerelä tora. Premier-ministr Rafael Baydäwlätov Başqortostan kewek töbäkkä bınıñ ösön oyat, tip belderä.


text:
“Ömet” gäzite Sember-Tatarstan bağlanışlarına zur iğtibar birä
“Azatlıq” radiosı aşa Tatarstan häm Sember maltabarlarınıñ üzara xezmättäşlekne nığıtuğa bağışlanğan berdäm cıyını turında xäbär bulğan ide inde. “Ömet” gäzite dä bu turıdağı yazmasına tulı ber säxifäsen birgän.
Professor Mäğzüm Sälaxovnıñ ikençe näwbätkä Qazan Däwlät universitetı rektorı bulıp saylanuı turında da külämle genä yazma iğtibarnı cälep itä. Monısı da Sember belän bäyle: tumışı belän semberneke bit ul. Fängä yulı da biredä başlanğan: Kerenski häm Ul'yanov kebek mäğlüm şäxeslär tämamlağan uqu yortın – Semberneñ 1-gimnaziäsen – Mäğzüm äfände 1968-yılda Altın medal' belän tämamlağan häm şul uq yılda KDUnıñ Fiziqa fakul'tetına uqırğa kergän. Şunnan birle Qazanda yäşäsä dä, tuğan cire belän elemtälären özmi – qaytqalıy tuğannarı yanına.
“Ömet” kürenekle yaqtaşıbıznıñ fänni eşçänlege belän tanıştırsa, anıñ qärdäşlärennän berse cirle şağirebez Rifqat Xismät - keşelek sıyfatları turında törle oçraşularda soqlanıp söylärgä yarata.
Rifqat digännän, anıñ üz şatlığı da zurdan: Tatarstan kitap näşriätında “Küñelem közgese” isemle şiğriät cıyıntığı çıqtı. Eçtälege – bülekläreneñ isemendä ük: “Bez – tatar balaları”, “Tuğan cir – dönya cännäte”, “Tınıç bul sin, Tuğan il”, “Üz suqmağım”.
Şuşı kitapta da, “Ömet”tä dä çıqqan ber şiğeren radiotıñlauçılar iğtibarına da täqdim itäbez:
Min dä boday börtege dä, şıtıp üstem sineñ cirdä.
Şuña kürä, Tatarstan, sin çıqmıysıñ istän ber dä.
Kiräk qädär buldı miña yaqtıñ, cılıñ, dımıñ, hawañ.
Şuñar sine, i Tuğan cir, härçaq maqtap telgä alamä
Sin bulğanğa min bäxetle – tügel yätim, tügel üksez.
Änkämä tiñ sanıym sine, mäxäbbätem siña çiksez.
Bulır minem yörägemdä mäñge siña irken urın.
Yäşäsäm dä sinnän çittä, min, barıber, - sineñ ulıñ!
“Ömet”neñ şuşı kitapqa bağışlanğan yazmasında, cıyentıknı dönyağa çığaruda yärdämnäre öçen, Damir Şakirovqa, Xarras Äyupkä, Rafis Qorbanğa häm Şahinur Mostafinğa Rifqat'neñ oluğ räxmät süzläre birelä.
Cirle qäläm tibrätüçelärebez oyışması citäkçese İdelbikäneñ tulı ber säxifäne bilägän yazması - “Yazuçı menbäre” digän rubrika astında basılğan. “Yıl yomğaqları awazları” dip atalğan yazmada Lena xanım “Ömet” uquçıların Tatarstan Yazuçıları berlegeneñ soñğı qorıltayı eçtälege belän qısqaça tanıştıra. Härxäldä, İlfaq İbrahimovnıñ - yıllıq programma ütäleşe, Äxmät Räşitneñ – şiğriät, Läbib Leronnıñ – çäçmä ädäbiät, Ğazinur Moratnıñ – publitsistika, Rawil Raxmaninıñ – balalar ädäbiäte, Azat Äxmädullinnıñ – ädäbi tänqitkä bağışlanğan çığışları belän, qısqaça ğına bulsa da, tanışırğa mömkin bu yazma yärdämendä. Süze soñında İdelbikä barça cirle qäläm tibrätüçelärneñ dä äsärlärenä berençe bulıp yul açuçı “Ömet” gäzitenä dä räxmät belderä.
“Ömet”neñ tağın ber faydasın äytep ütü kiräkter. “Çişmä” televizion tapşıruı yabılğaç, bu gäzit tatar öçen berdän-ber reklama çarası da bulıp qaldı. Soñğı ike sanında ul Semberdä häm Mäläkästä bulaçaq Gölnara Timercanova konsertı häm Yumor kiçäse turında iğlannar birgän.
Ayrat İbrahim, Sember


text:
Putin: Tatarstannıñ 90-nçı yıllardağı möstäqillege "başqa sıymaslıq"
Yaña prezidentnı saylawğa öç atna waqıt qalğanda Putin Rusiäneñ Däwlät Şurasında çığış yasap, ilneñ kiläçägen niçek kürüen söyläp birde. Şul kiläçäkne ul kimendä 2020-nçe yılğa qädär kürä. Şuşı çığışında Vladimir Putin Könbatışnı kisken tänqitläp, Tatarstanğa da qağınıp aldı.
Tik şuña da qaramastan, anıñ bıltırğı tösle qırıs belderülär belän çığu teläge äle haman da betmägän bulıp çıqtı - Putin monı comğa könne Rusiäneñ Däwlät Şurasında yasağan çığışında kürsätte.
Soñğı yıllarda Rusiä Putin citäkçelegendä il eçendäge törle xösetleklärne beterep, häm totrıqlılıqqa ireşep, üzeneñ dönyadağı abruyın nığıttı - Vladimir Putinneñ televideniä aşa bar ilgä kürsätelgän çığışında töp fiker bulıp şul yata.
"Rusiä qüätle ber däwlät bulıp kire dönya mäydanına qayttı, bu däwlät belän xäzer isäpläşälär häm bu däwlät xäzer üzen yaqlıy alırlıq xäldä. Bez ilneñ täräqqiäte, xalıqnıñ häm ilneñ iqtisadı mänfäğätlären yaqlaw öçen eşli torğan citdi ber tışqısäyäsi maya tuplıy aldıq", dip isäpli Putin.
Xäzerge prezident 90-nçı yıllarda üze dä xakimiät dairälärendä buluğa qaramastan, anıñ şul çornı tänqitlärgä yaratuı ser tügel. Däwlät Şurasındağı çığışında Putin yänä şul temağa kerep çıqtı - çeçen suğışçılarınıñ Dağstanğa basıp kerüe, xätta Tatarstan iseme turıdan-turı äytelmäsä dä, qayber töbäklärneñ üzlären Rusiä belän berläşkän däwlät bularaq bilgeläwe telgä alındı. Monı Vladimir Putin "başqa sıymaslıq" ber misal dip atadı. Qayber töbäklärneñ watandaşı bulıp ta, Rusiä watandaşı bulmasqa mömkin ide, dip däwam itte Putin üzeneñ Tatarstan däwlätçelegenä çın mönäsäbäte nindi buluın açıqtan-açıq kürsätep.
Moña qädär räsmi Mäskäw bu ölkädäge qaraşların bolay kisken kürsätkäne yuq ide. Tatarstan citäkçelege öçen Putinneñ bu çığışı şaqtıy qarşılıqlı xislär uyatırlıq buldı.
Ämma Rusiäneñ urınınnan kitärgä cıyınğan prezidentı monıñ belän çiklänmäde, bıltır Muenchendäge ruxnı yañartıp yänä Könbatışnı kisken tänqitläp çıqtı.
Ämma berük waqıtta Putin, Rusiäneñ Kuba häm Vietnamdağı nığıtmaların Könbatış belän dus yäşäw maqsatında tügel, ä fäqät aqça citmäw säbäple genä yabuın äytep tormadı.
Çittän yanağan doşman belän, bu oçraqta Könbatış belän qurqıtunı üzeneñ yaratqan ber temasına äyländergän Putin fikerençä, Könbatış xäzer yaña aşqınıp qorallanu başlap cibärmäkçe. Rusiä moña üz qorallı köçlären zamançalaştıru belän cawap birergä tieş, dide Vladimir Putin Däwlät Şurasındağı çığışında.


text:
New Yorkta Anna Politkovskayanı iskä aldılar
Rusiädä üterelgän jurnalist Anna Politkovskayanı düşämbe könne New Yorkta da iskä aldılar. Politkovskaya könbatışta Rusiädäge iñ täesirle jurnalistlarnıñ berse sanala, anıñ yazmaları Çeçnädäge xällär turında tögäl xisap bularaq qabul itelä ide. Quşma Ştatlarda sovet diplomatları ğailäsendä tuğan Politkovskayanıñ AQŞ universitetlarındağı çığışları bik zur qızıqsınu cälep itä ide.
İskä alu Çıdamlıqqa Öyrätü Xalıqara Üzägendä ütte. Bu könnärdä anda Politkovskaya mäqäläläreneñ iğtibar üzägendä bulğan Çeçnä turında fotokürgäzmä eşli
Xalıqara xoquq yaqlaw oyışması Human Rights Watchnıñ başqarma mödire Rachel Denber İnguşetiädä Politkovskaya belän bergä eşlägän üz xezmätkärläre söylägännärne iskä aldı.
"Qaçaqlar lagerında nindider canlanu bulğan häm minem xezmättäşem ni bulğanın añlap citkermägän. Şulçaq qaçaqlar arasında dulqınlanu başlanğan häm ul kilde, ul kilde digännär. Anna Politkovskaya kilgän bulğan. Bu bäyräm sıman, rok yoldızın kilüe sıman qabul itelgän. Bu anıñ möläyemlege, tanılğan buluı belän bäyle tügel. Ä Politkovskayanıñ alar belgän, üz xällären aña söyläp bulaçağın belgän, alarnı tıñlıy torğan, alarğa küz yommıy torğan, alarnı yalğançı dip atamıy torğan keşe buluı belän bäyle. Şuña kürä ul alar öçen rok yoldızı kebek bulğan" di Denber.
Quşma Ştatlardağı xökümättän bäysez Çeçnäne Yaqlaw Çeltäre isemle oyışma wäkile Almut Rochowanski Politkovskayanıñ yazmaları Könbatış uquçılarında bik ciñel qabul itelä ide, anıñ yazmaları Quşma Ştatlardağı küp kenä studentlar öçen faydalı buldı di.
"Ul qalğan Rus jurnalistlarınnan şaqtıy ayırıla ide. Bügenge genä tügel ğömümän alğanda. Ul bik turıdan, faktlar belän yaza ide. Könbatış uquçıları anı bik äybät qabul itä ide. Anıñ yazmalarınnan torğan ingliz telendäge kitaplarda anıñ mäqäläläreneñ tärcemäse birelä. Bik borğalanuçan, isemnärne, faktlarnı atamıy ğına ber närsädän ikençesenä küçüçän rus jurnalistikasınnan ayırmalı bularaq ul çınnan da bik turıdan äytep, açıq kürsätep yaza ide. Bu härkemgä oşıy. Häm AQŞtağı küp kenä yäşlär berençe çiratta näq menä anıñ kitapları säbäple Çeçnä belän qızıqsına başladı" di Rochowanski.
Rochawanski äytüençä, Çeçnäne Yaqlaw Çeltäre xäzer Politkovskya isemendäge stipendiä yäki waqıf buldıru mäsäläsen qarıy.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Iran Talibannı qoral belän täemin itäme?
Iranda yasalğan qorallarınñ könbatış Äfğänstanda tabıluı turındağı xäbärlärne Quşma Ştatlar, NATO häm Äfğän xökümäte dä rasladı. Ämma älegä ul qorallarnı Taliban suğışçılarına Iran xökümäte cibärgänlegen raslawçı açıq dälillär yuq. Şulay da bäysez belgeçlär monda Iran xökümäteneñ qatnaşlığı bulırğa oxşıy dip belderä.
"Minem älegä bu turıda söyläwçe küzläw mäğlümätläre kürgänem yuq. Ämma bez kürgän qorallar sanına qarağanda, alar çik aşa yäşerep alıp kerelä, yäki äfyün säwdäsenä bäyle, yäki Iran xökümäte monı belmi dip uylawı qıyın" dide Gates.
Qahirädäge äl-Aşram Säyäsi häm Strategik Tikşerenülär Üzägeneñ Yaqın Könçığış belgeçe Ğimad Cäd Iran xökümäte töbäktäge suğışçılarğa yardäm itä bulırğa oxşıy di.
"Iran Xämas xäräkäte belän bäyläneştä tora häm Ğäzza mäsäläsen töbäktäge üz qaraşın alğa sörü öçen qullana. Şulay uq üzeneñ atom programmasın däwam itü öçen könbatış belän söyläşülärdä täesir itü öçen. Şuña kürä Ğäzzädä çınnan da Irannıñ qatnaşı bar. Şulay uq Xizbulla aşa Iran Libanda da qatnaşa role bar. Iran Ğiraqta da qatnaşa. Iran belän Süriä arasında xezmättäşlek bik zur. Şulay itep Iran töbäktäge ber genä ildä qatnaşıp qalmıy" di Cäd.
Pakstanlı jurnalist häm Taliban isemle kitap avtorı Äxmät Räşit Äfğänstanda 1979-nçı yıldan birle xäbärçe bulıp eşli. Ul Azatlıq radiosına Irannıñ Äfğänstandağı suğışçan törkemnärgä häm Talibanğa yardäm itüenä şige bulmawın belderde.
"Soñğı berniçä yılda Irannıñ Äfğänstandağı törle törkemnärgä, şul isäptän Talibanğa aqça häm qoral belän yardäm itüenä ber şigem dä yuq. Alarnıñ könbatış Äfğänstandağı suğışçan törkemnär citäkçeläre belän küptännän kilüçe bäyläneşläre bar. Minemçä Iran Äfğänstan nizağındağı barlıq taraflar belän uynıy. Iran könbatış Äfğänstanda aktiv eşçänlek alıp baruçı paştularğa da paştu bulmağannarğa da yardäm itä. Ägär dä alar Amerika könbatış Äfğänstan aşa qurqınıç tudıra dip isäpli ikän, ul çaqta andağı üz agetnların aktivlaştırğan buluı bik tä mömkin" di Räşit.
Bu ayda Äfğän prezidentı Xämit Qarzai Iran xöümäteneñ Talibanğa qoral cibärüe turındağı ğäyepläwlärne kire qaqtı.
"Iran xökümäteneñ Talibannı täemin itüenä dälillär äle yuq. Bez Iran xökümäte belän bik yaxşı mönäsäbättä torabız. Iran belän Äfğänstannıñ moñarçı ber qayçan da xäzerge kebek dustanä mönäsäbättä torğanı bulmadı" dide Qarzai.
May ayında Törkiä xakimiätläreneñ Irannan Süriägä baruçı yök poyezdında tözeleş materialları arasına yäşerelgän avtomatlar häm pistoletlar tabuı turında xäbär itelde. Törkiä räsmiläre bu oçraq Iran Törkiä häm Süriä aşa Libandağı Xizbulla xäräkätenä qorallar cibärä digän uyğa etärä di.
Iran xökümäte isä Äfğänstan, Ğiraq, Libandağı, yäki Fälestin cirlärendäge suğışçılarğa xärbi yaqtan nindi dä bulsa yardäm kürsätüen kire qağa. Şul uq waqıtta Tähran Xämas belän Xizbullağa säyäsi, ruxi häm humanitar yardäm cibärüen tanıy.


text:
Muzey xezmätkärläre berlege tözelerme?
Muzey citäkçeläreneñ kiñäytelgän utırışı yıl sayın uzıp kilä, ämma bu yulı ul şaqtıy bay eçtälekle buldı. Çönki öç kön däwamında respublika muzey citäkçeläre plenar utırışta, tügäräk östäl, fänni-ğamäli seminarlarda qatnaştılar. Şulay uq muzey xezmätkärläre Milli muzeyda bıyıl ğına eşli başlağan "Tatarstannıñ borınğı tarixı" daimi ekspozitsiäse belän dä tanıştılar, Qazanda uzuçı mädäni çaralarğa da teläp yördelär. Bolardan tış mädäniät ministrlıysında muzeyçılarğa bağışlanğan maxsus kollegiä utırışı uzdı.
Utırışta qayber muzey citäkçeläre dä çığış yasadı. Alar üzläreneñ muzey eşçänlege häm borçığan mäsäläläre turında söylädelär. Nigezdä alarnıñ barısın da muzeylarnı zamança cihazlandıru, mäsälän, multimediä taqtası, İnternet-kafelar buldıru, şulay uq, eksponatlarnı yañartu, muzey xezmätkärläreneñ xezmät xaqın arttıru, suvenir produktsiä çığaru kebek inde küptän aktual' bulğan mäsälälär borçıy.
Azatlıq radiosı Şura eşçänlegendä qatnaşqan berniçä muzey citäkçese belän dä aralaşıp aldı. Alar üzläreneñ muzey tormışları häm şura eşçänlegeneñ möhimlege turında söylädelär.
“Layış yağı muzeyı bulğaç, bez Layışnıñ öyaz tarixın, Layışnıñ şähär tarixın kürsätäbez. Häm Derjavinnıñ icat häm tormış yulın kürsätäbez. Problemalarğa kilgändä, xäzer töbäk muzeylarına eksponatlar satıp alır öçen aqça birelmi, bez keşedän –keşegä yörep alarnı cıyabız. Annarı muzey xezmätkärläreneñ xezmät xaqı bik tübän. 3000 sumğa eşlägän keşegä, minemçä, häykäl quyarğa kiräk. Häm menä şular bergä cıyılu bezgä bik möhim. Bez monda ber-berebez belän aralaşıp, täcribä büleşäbez. Häm gär dä bez bergä bulmasaq bez tarqalabız. ”Muzey citäkçelären ayıruça muzeylarnıñ matdi xäle borçıy. Älege mäsäläne çişü yulın Milli muzey citäkçeseneñ urınbasarı Rafael' Väliev täqdim itte. Ul bezgä kem dä bulsa yärdäm itär dip kötep yatarğa tügel, ä üz tırışlığıbız belän investorlar, eşmäkärlärne cälep itü östendä eşlärgä kiräk dip belderde.
Muzeylar şurası wäkilläre süzlärenä qarağanda, xäzerge waqıtta iñ töp mäs'älä - Muzey xezmätkärläre berlegen tözü. Yazuçılar, Kompozitorlar berlekläre ürnägendä muzeyçılarnıñ da mänfäğäten qayğırtuçı oyışma buldırılsa, alarnı borçığan problemalarnıñ kübese ciñelräk çişeler ide, dip sanıy alar.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Yar Çallıda urta maxsus häm yuğarı uqu yortlarında tatar telendä belem birü problemaların tikşerügä bağışlanğan konferensiä uzdı
Xäyer, uñışlar şaqtıy buluğa da qaramastan, tatar telendä belem birü ölkäsendä qıyınlıqlar da baytaq. Konferensiädä süz alar turında da bardı. Monda aqça, belgeçlär citmäw, Rusiä qanunnarı tarafınnan basım yasalu, respublika qanunnarınıñ Tel mäs’äläsendä kamil bulmawı turında äytelde. Läkin, xikmät alarda ğına tügel ikän. Bu xaqta Tatarstanda küptellelek häm hönäri belem birü sisteması dip isemlängän fänni cıyılışnı oyıştıruçılarnıñ berse Färit Gäräev söyli.Yış qına bu ölkädä qıyınlıqlar Mäskäw qısuları, qanunnarnı täñgälläşterü nigezendä kilep çıqqan dip sanala, läkin eş bolarda ğına tügel bit. Küp kenä oçraqta uqu yortlarınıñ citäkçelärennän tora küp närsä. Ägär dä teläk bar ikän, qanunnarnı da tabıp bula, eşne dä alıp barıp bula. Mäsälän, Kama politexnik institutında tatar telendä uqıtu probleması bik äybät xäl itelgän
Konferensiä fänni buluğa da qaramastan, anda ğalimnär genä çığış yasamadı. Cıyılışta tatar tele yazmışına qağılışlı fikerlären yazuçı Fäwziä Bäyrämova da citkerde. Anıñ çığışı, ğalimnärneñ notıqlarınnan ayırmalı bularaq, xisleräk, canlıraq buldı. Şuña da, cıyılışta qatnaşuçılar anı bik cılı qarşı aldılar. Fäwziä xanım Tatar milli universitetı mäs’äläse xaqında da täqdim yasadı. Ul bälki universitetnı Qazanda tügel, ä Çallıda oyıştırırğa kiräkter dip uylıy ikän. Konferensiädä hönäri belem ölkäsendä fännärne tatar telendä uqıtu ölkäsendä başqa täqdimnär dä kertelgän ikän. Färit Gäräev süzlärenä qarağanda, älege täqdimnärneñ qayberäwläre yaña tözelgän Tatarstan xalıqları tellären üsterü häm saqlaw buyınça däwlät programmasına inde kertelgän dä. Süz uñayınnan şunı da äytep kitik. 2004-2013nçe yıllarğa qaralğan älege däwlät programması häm Tatarstan xalıqları telläre qanunına üzgäreşlär kertü turındağı qanun 20nçe noyäberdä ütäçäk Däwlät Şurasınıñ sessiäsendä berençe uqılışta tikşereläçäk. Ä 27nçe noyäber könne isä Qazan şähärendä Tellärne üsterü programması qaralaçaq.Gölnaz İlgizär


text:
Berlinda Äfğänstanğa donor illär konferensiäse bara
AUDİO: Äfğänstanda narkotiklar Äfğän däwlätenä qurqınıç tudıra. Beräw dä, bigräk tä däwlät, narkotik satuçı dip atalırğa telämi. Bez üzebezdä bulğan ciläk-cimeş üsterü, häm awıl xucalığınıñ üzebezdä bulğan başqa küp kenä törläre belän ğorurlanırğa telär idek. Häm biredä min xalıqara cämäğätçelekneñ narkotiklarğa qarşı köräştä häm xalqıbız öçen başqa yäşäw çığanaqları buldıruda bezgä yardäm itüen sorıym.
Karzai şulay uq ilneñ törle öleşlärendäge elekke xärbi citäkçelärneñ töbäklärdäge tä'sire haman da zur häm bu keşelär röxsätsez narkotik säwdäse belän bäyläneştä dide. Berlindağı 2 könlek donor illär konferensiäse Äfğänstannı tözekländerü öçen aqça cıyu maqsatında ütkärelä. Prezident Xämit Karzai administratsiäse äytüençä, Äfğänstanğa aldağı 7 yılda tağın östämä 27 milliard dollar kiräk bulaçaq.


text:
Din eyäläre käñäşmä uźğara
İldar xäźrät mäktäptärźä din uqıtmağan xäldä lä, unda här törlö dindeñ asılın añlatıu yağında. Törlö dindärźeñ asılın öyrätew tolerantlıqqa nigeź ti ul.
Xäteregeźgä töşöräbeź, mäktäptärźä prawoslawie dine uqıtıu, qorallı köstärźä ruxaníźar buldırıuźı sirkäw kütärep sıqqaynı. Başqa konfessialar prawoslawieğä ğına öźtönlök bulmahın, bar dindär źä ber ük xoquqlı tip däğüä belderźe. Ä Başqortostan deputattarı mäktäptä din uqıtıuğa bötönläy qarşı sıqtı. Bıl turala Azatlıq radíohın tıñlawsılarğa deputat Räşiźä Soltanowanıñ fekeren dä işettergäynek inde.


text:
Ministrlar kabinetı brifingınıñ iñ möhim mäsäläse -- Tatarstanğa yaz kilü säbäple sanitar ekologik wäzğiät. Uzğan qışnıñ salqın kilüe säbäple, bıyılğı yazğı taşunıñ köçle buluı kötelä. Berençedän, cirneñ tuñ qatlamı tirän, ikençedän yılğalarda boz qalınlığı küpçelek urınnarda ber metrdan artıq. Şuña kürä yazğı taşu boz östennän ağıp, yarlardan taşıp çığu qurqınıçı köçle. İkençedän, tuñ ozaq erep, taşu suı ozaq cirgä señmäw qurqınıçı bar. Ä bolay yazğı taşu belän köräşü häm tabiğät çistalığın tä'min itü çaraları ğädättägeçä küreläçäk häm xäwef-xätärlärdän saqlarbız dip ışandıralar respublikanıñ ekologiä häm tabiğät resursları ministrlığı citäkçeläre.
Yunıs Ätnäle, Qazan


text:
Blagoveçendağı waqiğalar öçen jurnalistlarnı ğäyeplädelär
(Taipov)
Utırışta, älbättä, başqa törle çığışlar da buldı. Misal öçen, oppozitsiä deputatları Edward Murzin belän Gennadiy Şabayıv, härwaqıttağıça, üzgä fikeren citkerde. Alarnıñ süzlärençä, Blağoweşçendağı waqıyğalarğa jurnalistlar häm keşe xoquqların yaqlawçılar cämägätçelek iğtibarın cälep itmäsä, bu xällärne şul kileş belgertmi genä yomıp qaldıraçaqlar ide. Ä xäzer jurnalistlar belän keşe xoquqların yaqlawçılar ğäiple bulıp çıqtı. Militsiä xezmätkärläreneñ xezmät xaqı az bulu, yäki başqa problemnarı alarğa başbaştaqlıq qılırğa yarıy digän süz tügelder iç.
(Murzin häm Şabayıv)
Däwlät Cıyılışında çığış yasağan respublik Eçke eşlär ministrı Rafail Diwayıv, aldan uq kötelgänçä, üze citäklägän wedomstwonıñ abruyın yaqlap yalqınlı çığış yasadı. Anıñ süzlärençä, Blağoweşçen şähärendäge xällärne bar Rusiägä söyläp, qayber matbuğat çaraları häm keşe xoquqların yaqlawçılar Başqortstan militsiäsenä çirattağı tapqır qara yağu mömkinlegen aldı. Şul uq waqıtta Rafail Diwayıv Başqortstan militsiäseneñ uñışları xaqında söyläwgä küp waqıt bülde. Başqa çığış yasawçılar da respublik militsiäsen bik xislänep yaqladı. Prezident Räximov isä militsiä xezmätkärlären üzeneñ ışanıçlı qanatı astına aluın açıqtan-açıq belderde. Jurnalistlar belän keşe xoquqların yaqlawçılar adresına zähärle süzlären attı ul. «Mäskäwneñ distälärçä yıl buyı berqayda da eşlämägän keşe xoquqların yaqlawçıları qaydan xezmät xaqı ala, närsä isäbenä yäşi, dip soraw birä prezident häm üze ük şul sorawğa cawap ta birä. Ul keşe xoquqların yaqlawçılar zur aqçalarğa kemnärneñder zaqazların üti häm haman da Başqortstannıñ säyäsi citäkçelege belän anıñ militsiäsenä pıçraq ata». Azaqtan prezident bäysez jurnalistlar isemenä dä usal süzlären yawdırdı häm alarnı mäxkämägä birergä kiräk dip äytte.
Şulay itep, atnaqiç könne Başqortstan Däwlät Cıyılışı qorıltayda bulğan söyläşü respublik cämägätçelege iğtibarı üzägendä häm ul qapma-qarşılıqlı fikerlär uyattı. Xaqimiätlär üz ğayıben tanu urınına, şul ğäipne başqalarğa tağarğa mataşa, digän fikerlär xalıq arasında torğan sayın yışraq yañğırıy xäzer.


text: Kabul -- Quşma Ştatlar saqlanu ministrı Donald Rumsfeld bügen Kabulda Äfğanstan prezidentı Xämit Karzai belän Äfğanstandağı xärbilär sanın kimetü turında söyläşülär alıp bardı. "Quşma Ştatlar Äfğanstanda 3 urınına 2 brigada qaldıraçaq. Älbättä, Quşma Ştatlar NATOnıñ Äfğanstandağı ğämällärenda qatnaşuın alğa taba da däwam itäçäk," di Donald Rumsfeld. Xäzerge waqıtta Äfğanstanda 19 meñ amerikan xärbie bar. Quşma Ştalar bu sannı 2-3 meñgä kimetergä cıyına. Rumsfeld süzlärençä, bu kimetüdän NATO häm Quşma Ştatlarnıñ Äfğanstandağı xärbi ğämällärenä zıyan kilmiäçäk.


text:
Rusiädä 500dän artıq uram häm mäydannarğa Sovetlar Berlegeneñ berençe kosmonavtı Yuri Gagarin iseme birelgän. Rusiäneñ aviatsiä mäktäpläre häm ğaläm üzäkläre bu atnada Yuri Gagarinnıñ tuğan köne, 9 martta törle çaralar uzdırdı. Gagarinğa bağışlanğan çaralar kosmonavt uqığan Orenburnıñ elekke aviatsiä mäktäbendä, xäzerge kadet mäktäbendä dä uzğan. Anda Gagarinnıñ yäş kosmonavtlar belän bulğan oçraşuında yasağan çığışınıñ yazması äle dä saqlana. Yuri Gagarin tatar qarğalısı awılında da bulğan. Tulıraq mäğlümat şimbä, 12 fivral könne Azatlıq dulqınnarında.
Firüzä Äbsälämova, Orenbur


text:
24 dekabrdä Rusiäneñ yaña saylanğan däwlät duması berençe utırışın ütkärde. Tantanalı öleştän soñ, deputatlar dumanıñ räisen, anıñ urınbasarların häm eş tärtiben rasladı. Küpçelegen Berdäm Rusiä wäkilläre alıp torğan duma, bu mäsälälärne mäşäqätsez xäl itte.
Dumanıñ berençe utırışın, ğädättägeçä, iñ ölkän yäştäge deputat açıp cibärde. Bu yulı ul kommunistlar firqäse wäkile, Nobel büläge iäse Jores Alferov bulıp çıqtı.
Fizika ğalime bulğan Jores Alferov ildäge yarlılıqnı beterüne dumanıñ töp burıçı dip atadı. Baylar belän yarlılar arasındağı ayırmanı yaxşıraq sürätläw öçen ul qulına şampan çoqırı aldı. Çoqırnıñ şäräb sala torğan öske öleşe 10% baylar bulsa, alarnı kütärep torğan ayağı – 10% yarlılar, dide ul.
Berençe utırışqa prezident Vladimir Putin kiler dip kötelsä dä, ul kilmäde. Anıñ urınına xökümät başlığı Viktor Zubkov kilep, deputatlarnı xökümät belän kileşep eşlärgä çaqırğan çığış yasadı.
Asılda, mondıy öndäwlärneñ kiräge dä yuqtır. Dumadağı 450 urınnıñ zur küpçelegen – 315 urınnı - prezident Putinnı xuplağan Berdäm Rusiä firqäse wäkilläre alıp tora. Kommunistlarnıñ 57, LDPR firqäseneñ 40, Ğädel Rusiäneñ – 38 urını bar.
Utırışnıñ ikençe öleşendä dumadağı känäfilärneñ xucaları xäl itelde. Duma räise itep, aldan kötelgänçä, qabat Berdäm Rusiä citäkçese Boris Grızlov saylandı. Anıñ berençe urınbasarı, şulay uq aldan kötelgänçä, çığışı belän Tatarstannan Oleg Morozov buldı.
Qalğan 9 urınbasarnıñ 6-sı Berdäm Rusiädän, 3-se - dumadağı 3 partiädän. Dumadağı 32 komitetnıñ 26-sın Berädäm Rusiä wäkilläre citäkliäçäk. Qalğan 3 partiägä 2-şär komitet birelde.
Duma alğa taba da şuşı räweştä eşläwen däwam iter dip farazlarğa bula. Oppozitsiä häm xalqara küzätüçelär 2 dekabr saylawları Berdäm Rusiä faydasına xärämläşülär belän ütte digän däğwa belderä. Düşämbedä oppozitsiädäge Başqa Rusiä xäräkäte wäkilläre duma utırışına qarşılıq belderep piket ütkärde.
Yewropa illäre häm Quşma Ştatlar da Rusiäne duma saylawlarında tärtip bozu däğwaların tikşerergä çaqırdı.
Rusiä prezidentı Vladimir Putin bu saylawlarnı "ildäge säyäsi totrıqlılıqnıñ yaxşı ürnäge" dip atadı. Ul şulay uq, Berdäm Rusiäneñ ciñüe aña prezidentlıqtan kitkäç tä Rusiäneñ säyäsi säxnäsendä qalırğa mömkinlek birä digän ide. Soñraq Putin, berençe vitse premier Dmitriy Medvedev 2 martta prezident bulıp saylansa, üze premier-ministr bulıp qalırğa teläk belderde.
Yaña dumanıñ kiläse utırışı ğinwar ayında ütäçäk.


text:
Başqortstannıñ Şaran rayonında tatar tele häm ädäbiätı uqıtuçılarınıñ respublik seminär – kiñäşmäse bulıp ütte. Yıl sayın oyıştırıluçı älege cıyınğa bu yulı respublikanıñ 20dän artıq rayonınnan häm ike şähärennän 80 nän artıq tatar tele häm ädäbiätı uqıtuçıları belän berrättän, Ufadağı yuğarı uqu yortlarındağı tanılğan tatar ğalimnäre häm möğallimnäre dä kilde. Şaran rayonında küpçelek xalıqnı tatarlar täşkil itä. Şulay uq biredä çuaşlar, marilar häm urıslar da yäşi. Soñğı yıllarda balalarnı tatar telendä uqıtu kimesä dä, tatar tele nıq kimsetelä dip äytep bulmıy biredä. Şulay da problemnar här urınlağıça monda da citärlek. Kiñäşmägä Ufadan barğan tatar ğalimnäre arasında tanılğan möğallim, filoloğiä fännäre qandidatı Sufiän Safuanov ta bar ide. Anıñ süzlärençä, äle rayonda cämğıse 19 tatar tele kabinetı da bar ikän. Alar zäwıq belän bizälgän, kürgäzmä – metodik äsbaplar da citärlek. Balalarnı tuğan yaqqa söyü ruxında tärbiäläwgä şaqtıy iğtibar birelä. – Ämma küñelne qıra torğan küreneşlär dä bar, – di Sufiän äfände. – Misal öçen, saf tatar awıllarındağı mäktäplärdä dä tatarça yazılğan elenmä yazularnı kürermen dimä. Alar yä urıs telendä, yä başqortça yazılğan. Bu küreneş, älbättä, ber Şaran rayonına ğına xas närsä tügel, ul böten Başqortstandağı ğomum xäl, – di Sufiän Safuanov. (audio)
Şaran rayonında tatar uqıtuçılarınıñ respublika seminarında tatar balalarına töple belem birü, alarda tuğan yaqqa häm ana teleñä söyü xisläre tärbiäläw turında süzlär küp bulğan. Respublikanıñ törle töbäklärennän kilgän uqıtuçılar üzlärendä bulğan aldınğı eş täcribäse belän dä urtaqlaşqan. Bu maqtawğa layıq xäl, bilgele. Ämma tatar mäktäplärendä häm, ğomumän, saf tatar awıllarındağı uramnarda tatar telendä elenmä yazular bulmaw, alarda yuğarıdan tik başqort telendä genä yazarğa kürsätmälär birelü tatar balalarında üz ana telenä qarata söyü tärbiäläwgä çınlap ta nigezlek tudırmıydır şul.


text: Azeri seks hekayeleri, Toy Gecesi Seksleri, Porno, Zorlamaq hekayeleri, Aybasi qizliq, Turk Seks Hikayeleri, Real sexs hekayeleri, Mektebde, Universtetde, Lisede, Qizliq acilmasi pozulmasi, Bakireler, Hamile qadinlar, Gizli seksler, Cinsi elaqe, Erkey ve disi, ideal pozalar, Er ve arvad munasibetleri, Hamileliyin elametleri, Saglam qidalanma, Qanda mikrob, Qadinlar gelinler translar geyler qizlar, Maraqli Melumatlar, Qiz Oğlan Dostluğu , Zorlama Seks Hekayeleri , Isci Axtaranlar , Burc ve Hediyye , Gelinler Translar Geyler Maviler Qehbeler Hekayeleri Oxu Yukle İndir, Pula Çixanlarin Nömreleri, Toy Gecesi Haqqinda Etrafli , Seks (+18) Etrafli Oxu , Qarisiq Hekayeler , Meslehet Verenler ve Alanlar , Basina Gelenler , Cinsi Münasibetler , Bosanmislar , Türk Hikayeleri , iblis ,seytan ,Zombiler, Qorxulu, Zoo heyvanlarla itlerle atlarla seks porno yukle, Yeke iri yogun sikliler, Qaralar, Tuklu amciqlar, Yeke yumru gotler dosler gileler, Rus Hekayeleri , Usaqlara Terbiyye , Sevgili Olanlar , Sevgi ve Nifret , Masin Alqi Satqisi , Qrup Sex Hekayeleri , Qizlar Ucun Tanisliq , Burcler ve Ehtiras , Lezbiyankalar , Korpeye Qulluq , Is Yerinde Hekayeler , Oglanlar Ucun Tanisliq , Torpaq Alqi Satqisi , Oğlanlar Ucun Tanisliq , Erotik Letifeler (+18) , Qadinlara Meslehet , Burclere Aid Umumi Hersey , Zorlama Seks Hekayeleri (+18) , Saclara Qulluq , Er ve Arvad , Menzil Alqi Satqisi , Nisanli Olanlar , Burcler ve Elementler , Psixologiya , Mektebde Olanlar , Chat Tanisliqlari , Hamilelik Teqvimi Oğlan Olacaq Yoxsa Qız Elametleri Oxu, Qiz Bisirme Akademiyasi , Qadin Dunyasi , Cinsi Xestelikler Haqqinda


text:
12 martta «Watanım Tatarstan» gäziteneñ çığa başlawına 85 yıl tuldı. Şul uñaydan, Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev tä, gäzitkä qotlaw telegrammasın yulladı. Xäteregezdä bulsa, Mintimer Şäymiev üzeneñ yıllıq yullamasında näq şuşı gäzitkä tänqit süzlären beldergän ide. Läkin bu qotlawda tänqitkä urın birelmi. «Gazeta respublikabızdan çittä yäşäwçe millättäşlärebezneñ tormış könküreşen, alarnı borçığan problemalarnı da iğtibar üzägendä tota. Anı bügen Russianeñ 30 artıq töbägendä yazdırıp alalar, yaratıp uqıylar.» - dielä anda.
Qotlawnıñ axırında Prezident yullamada äytelgän fikeren, yomağrak däräcädä bulsa da, barıbez qabatlıy : ««Watanım Tatarstan» gäzite kiläçäktä dä güzäl traditsiälärenä tuğrılıqlı bulıp qalır, respublikabıznıñ mäğlümat mäydanında äydäp baruçı basma bulır, dip ışanam» .
Gäzitneñ çärşämbe sanı bäyrämçä bizälep çıqtı, anda basmada elekke yıllarda eşlägän jurnalistlar çığış yasadı, gäzitkä ozaq yıllar tuğrılıq saqlağan uquçılarnıñ xatları basıldı.
Bikä Timerova, Qazan.


text:
дүшәMбe, 16 rыйHBap 2017, KaзaH BakыTы 20:40
New York -- Bügen Quşma Ştatlarda 11 Sintäber höcümnärenä 4 yıl tulu uñayınnan matäm çaraları ütte. New Yorkta çaralar Qazan waqıtı belän 5 tula 15 minuttan, Säwdä üzägenä berençe höcüm bulğan waqıtta başlanıp kitte. Oçqıç höcümnäre näticäsendä häläk bulğan 3 meñläp keşeneñ isemnäre uqıldı. Çarada New York gubernatorı George Pataki, mer Michael Bloomberg, elekke mer Rudolf Giuliani, däwlät sekretare Condoleezza Rice qatnaştı. İskä alu çaraları Washingtonda da ütte. Bıyılğı matäm çaraları ike atna elek bulğan ğarasat faciğäse şäwläsendä ütte. Bu turada tulıraq itep bezneñ küzätüdä:
11/9 terror höcümnären iskä alu çaraları bıyıl Katrina ğarasatı şäwläsendä ütte


text:
Täwelsizdiktiñ 25 jıldığına oray` Almatı oblısında jaña şağın GÉS aşıldı. Sarqan awdanınıñ Lepsi özeninde qwattılığı 17 MVt bolatın şağın GÉS-2 iske qosıldı. Jaña nısannıñ saltanattı aşılwına oblıs äkimi Amandıq Batalov qatıstı, dep xabarlay`dı Baq.kz Almatı oblısı äkimdiginiñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Nısannıñ aşılwında A. Batalov Qazaqstandağı taw swlarınıñ gïdroénergetïkalıq qorınıñ 65 % Almatı oblısında ekenin tilge tïek etip, oblısta sw jäne jel énergetïkasın damıtwdıñ arnay`ı bağdarlaması äzirlengenin, sonıñ ayasında jaña GÉS aşılıp otırğanın atap ötti.
«Osı GÉS-ti iske qoswdıñ nätïjesinde öñirdegi élektr éneregïyasınıñ defïcïti sağatına 68 mln. kVt-qa azay`dı. Bul öte mañızdı jetistik, degenmen meje emes. Qazirgi kezde Qora özeninde qwattılığı 26-dan 29 MVt-qa dey`ingi tağı 3 GÉS-tiñ qurılısı jürıp jatır. Oğan qosa tağı birneşe nısannıñ qurılısı josparlanğan. Munıñ barlığı özimiz öndiretin élektr énergïyasınıñ tapşılığın azay`tıp, oblıstıñ élektr qwatı üşin sırtqa täweldi bolmawına jäne jañartılğan énergïya közderin damıtwğa ıqpal etpek. Sonımen qatar kompanïyalar josparlap, salğan GÉS-tar «ÉKSPO - 2017» körmesindegi «Qazaqstan» pavïlʹonınan körnekti orın alatın boladı», - dedi A.Batalov.
Nısannıñ saltanattı aşılwınan key`in qatıswşılar jaña GÉS ğïmaratınıñ işin aralap körip, jaña ülgidegi nısannıñ jumıs istew erekşelikterimen tanıstı.
Atap ötsek, Sarqan awdanı Lepsi özenindegi şağın GÉS-2 jılına orta eseppen 67,78 mln. kVt/sağ. élektr énergïyasın öndiredi. Qurılıstıñ smetalıq qunı 4,2 mlrd. teñge. Qurılıs jumıstarı 2014 jıldıñ tamız ay`ında bastalğan. Jaña nısan iske qosılğannan key`in 17 adam turaqtı jumıspen qamtıldı. Jobanıñ avtorı jäne bas merdigeri – 500 kV-qa dey`ingi élektr jelileri men podstancïyalardı joabalaw, salw, jañğırtw men jöndew salasında elimizdiñ narığında aldıñğı qatarda sanalatın «ASPMK-519» JŞS xoldïngi.


text: Comğa köngä bilgelängän Tatarstan Däwlät Şurasınıñ 15nçe plenar sessiäseneñ kön tärtibenä aldan bilgelängän 8 mäsälägä tağın 49 östälde. İñ şaqqatırğıçı, älbättä, Federatsiä Şurasındağı Tatarstan wäkile Räfqät Altınbaevnı wäqälätennän buşatu. İnde söylägänebezçä, qayber mäglümat çaralarında mondıy farazlar bulsa da, küpçelek xäkimiättäge qarşılıq şul däräcägä barıp citär dip uylamıy ide. Räsmi xäbärlärdä senatornı aşığıç räweştä çaqırtıp alu mäsäläsen qaraw turında parlamentqa prezident Mintimer Şäymiev ukazı kilgän, dielä. İnde “KoMcoMoлbckaя пpaBдa“ gäzitendä älege wäzğıätkä komentariy da uqırğa bula. Anda Räfqät Altınbaevnıñ 1998 yılda, kommentariyda äytelgänçä, “zur çistartudan” soñ Mäskäwgä Rusiäneñ awıl xucalığı ministrı urınbasarı wazifasına kitüe, 2001 yılğı prezident saylawlarında Şäymievkä köndäşlek itärgä cıyınuı, bu telägennän waz kiçkän öçen imeş, anıñ Fediratsiä Şurasına Tatarstan wäkile itep bilgelänüe tarixı iskä alına. Axırda, ägärdä bu xäl bula qalsa, Altınbaevnıñ kiläçäktä Tatarstan täxetenä saylawlar yarışında qatnaşu öçen qulları çişelä digän näticä yasala. Tıñlawçılarıbız öçen 15nçe plenar sessiäneñ tağın ber qızıqlı mizgele: kön tärtibennän Rusiä Fediratsiäse Konstitutsion mäxkämäsenä latinğa küçü turında soraw quyu mäsäläse töşerelep qaldırıldı. Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin monı Konstitutsion mäxkämädä inde bolayda ike soraw buluı, şularnıñ berse qaraluğa quyıluı belän añlattı.


text:
«Böyek İdel yulı» konferensiäseneñ 4nçe öleşe başlandı
Ul, aldağı 3senä qarağanda, tıynağraq şartlarda ütä. 2004 yılğı säfär barışında çit il şähärlärdä tuqtalışlar da yuq, qatnaşuçılarğa diñgezlärne kürü bäxete dä tätemi. «Böyek İdel yulı»nıñ konferensiäseneñ 4nçe öleşe avgustnıñ 3sennän başlap 10 sına qädär, Rusiä eçendä genä ütkärelä. «Qazan» korabı Peterbur, Yaroslavl, Kostroma, Tübän Novgorod häm Qazan portlarında tuqtayaçaq. «Böyek İdel yulı» konferensiäse 4 avgust könne Peterburda, Smolnıy sarayında başlanıp kitte. Anda Gubernator Valentina Matveenko bulırğa tieş bulsa da, anıñ urınına urınbasarı kilep, konferensiäneñ eşen tantanalı räweştä açıp cibärde, dip xäbär itä «İntertat» agentlığı. Qazan isemennän konferensiädä Qazan şähär başlığı Kamil İsxaqov çığış yasağan. Tatarstan prezidentı isemennän, Däwlät Şurası räise urınbasarı Rimma Ratnikova çığış yasap, Mintimer Şäymievnıñ sälämläw xatın uqıp birgän. Şuşında uq, Qazanğa 1000 yıl digän kürgäzmä dä eşlägän. Ermitajnı gizep çığu, Peterbur tatarları belän oçraşu da planğa kertelgän. Kiçen konferensiädä qatnaşuçılar, «Qazan» korabına utırıp, Peterburdan kitäçäk. Fänni-ğämäli konferensiäneñ eşe säfär waqıtında da däwam iteläçäk. Anda monografiäne yazarğa äzerlek söyläşüläre, «Böyek İdel Yulı»nıñ mädäni, ruxi mirası, turistik häm biznes yağınnan mömkinlekläre xaqında tügäräk öställär ütkärü planğa kertelgän. Ä eşläp arğan waqıtta, küñel açu programmaları da qaralğan. Mäsälän, qızıq oçraşular klubı qısalarında, Tatarstannan kilgän 60lap ğalim, cämäğät eçleklesen, çinovniklarnı, tağın distälägän çit il qunaqların, Mäskäw, Peterbur, Yaroslavl häm başqa şähär wäkilläreneñ küñelen Rusiäneñ atqazanğan artistı Al’bert Assadullin kütärergä tieş bula. Qazan artistları arasında Venera Ğaniyıvanıñ çığış yasarğa cıyınuı bilgele. Peterburdan soñ, qunaqlarnı Yaroslavl gubernatorı qabul itäçäk, annan soñ, Kostroma häm Tübän Novgorod xakimiätläre äzerlänep tora. Här tuqtağan cirdä, «Böyek İdel yulı»nda urnaşqan şähärlär belän xezmättäşlek turında kileşülärne imzalaw häm cirle tatar oyışması belän oçraşu qaralğan. «Böyek idel yulı» konferensiäneñ 4nçe kisäge Tübän Novgorodta tammalana. Avgustnıñ 10sında «Qazan» korabı Qazan portına kilep tuqtayaçaq. Konferensiäneñ 4nçe öleşe – soñğısı bulır, dip uylanıla. Kiläse 2005 yılda, Qazannıñ 1000yıllığında, Tatarstan başqalasında yomğaqlaw konferensiäse ütkärelergä tieş.Bikä Timerova.


text:
Yevropa Komissiäse bügen möhacirlek mäs’äläsendä üz täqdimnären yasadı
Xalıqnıñ küçep yörüe, Yevropa öçen genä tügel, bezneñ xezmättäşlärebez öçen dä säyäsi baqımnan bik möhim. Tışqı säyäsät häm Yevropa programmaları qısalarında migratsiä mäs’älälären añlau- Yevropa Berlege eçendä migratsiä belän eş itüne ciñeläytäçäk, dide Chris Patten
Komissiä täqdimnäre arasında, Yevropa Berlege, üzeneñ üseş programmaların tözegändä möhacirlek mäs’älälärenä töp iğtibar birergä turındağısı da bar. Şulay uq, Yevropa Berlegenä kermägän däwlätlär belän kileşülärne qabat qarap çığarğa täqdim itelä. Täqdimnärne yañğratqan Berlekneñ yustitsiä häm eçke eşlär komissionerı Antonio Vitorino, Berlek, kiläçäktä üzeneñ üseş programmaların tikşerergä tieş, häm migratsiä mäs’äläsendä xezmättäşlek bulmasa-açqalar başqa cirgä küçerelergä tieş, dide.