text:
Braun universitetı
Brown universitetı (БpayH yHиBepcиTeTы). AQŞnıñ Rhode Island ştatınıñ Providence şähärendä urnaşqan xosusıy universitet. Brown universitetına nigez 1764 yılda salına. Ul AQŞnıñ yäş buyınça cidençe universitetı, Ürmäle göl ligası äğzası.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1763 yılda James Manning isemle Baptist din ähele Rhode Islandqa qolledj oyıştıru öçen cibärelä. 1764 yılnıñ 3 martında qolledj tözü turındağı Ustav qabul itelä. Ustawqa imza quyaçılar arasında John häm Nicholas Brownnar bula. Universitet näq menä alar iseme belän atala da. Ustav nigezendä universitetnıñ Trustı 36 äğzadan torırğa tieş bula. Şulardan yegerme ikese Baptist (Baptist), biş Duslıq (Friends), dürt Congregationalist (Congregationalist), häm bişese Episcop (Episcopalians) çirkäwlärenä qarağa tieş bula. 1765 yılda James Manning, qolledjnıñ berençe prezidentı bularaq bilgelänä.
Brown universitetınıñ dewizı “In deo speramus” (Latinçadan, Allahı Täğälägä ömetlänäbez).
Campus[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Brown Providence şähärendä iñ zur cir biläwçe oyışma. Töp qampusnıñ 143 aqr bilämälerendä 235 bina urnaşqan. Şular arasında AQŞnıñ iñ zur qoloniäl çor qorılmaları tuplanması.
Oyışma[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
College häm Mağistr mäktäbe universitetnıñ iñ zur berämleklärennän berse. Monda barlığı 100 dän artıq belgeçlek buyınça belem alıp bula. 2000gä yaqın qurs täqdim itelä. İñ popular belgeçleklär – Biologia, Tarix, Xalıqara mönäsäbätlär.
Watson Xalıqara mönäsäbätlär mäktäbe. Bu mäktäpne AQŞnıñ Sowet berlegendäge elekkege ilçese häm IBM qorporasiäse prezidentı Thomas Watson oyıştıra.
Warren Alpert Medisina mäktäbe. Medisina programması 1811 yılda başlanıp kitä.
Keşelär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Universitet prezidentları


c: text/html

text:
Rusiye arbiy ve nezaret organlarınıñ temsilcileri işğal etilgen Qırımda 2014 senesi dekabr 4-te qırımtatar iş adamı Sadıh Tabahqa ait olğan «Winta» pencereler şirketini teşkerdiler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına şirketke alâqası olğan qaynaq bildirdi.
Onıñ malümatına köre, Qırım prokuraturası, FSB, MÇS ve Federal migratsion hızmeti teşkerüvni beraber keçirdiler. Em de, berilgen malümatqa köre, bu teşkerüv soñki üç ay içinde birinci degil.
Adını gizli qaldırmaq muracaatınen malümat bergen adamnıñ aytqanına köre, işbu teşkerüvler Aqmescit regional meclisi yerleşken qomşu binanıñ resmiy şekilde iş adamına ait olğanınen bağlı ola bile.
Bu sene sentâbr ayında qapatılğan merkeziy Meclis binasında «Avdet» qırımtatar gazetasınıñ muarririyeti yerleşe.
Keçenleri bu binada yañı meydanğa ketirilgen «Qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruv komitetiniñ «matbuat konferentsiyası olıp keçti.
Sentâbr 16 künü 2014 senesi Meclis binasında rusiyeli qoruyıcı organlarnıñ vekilleri tintüv ötkerdiler. Vesiqa, USB-fleş aletleri, islam mevzusında edebiyat, bilgisayarlar, Ukraina halq vekili Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tahliye etildi.
Sentâbr 17-de Meclis binasında «Qırım» Fondu» Hayriye Teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyevge mahkeme qararını seslendirdiler. Bundan soñ «Qırım» Fonduna» ait olğan binanı qapatmaq qararları aqqında bildirdiler. Bundan sebep Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri binanı terk etmege mecbur ediler.
Sentâbr 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri binanı terk etip, onı müürlemege mecbur oldılar.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Ukrainada insan aq-uquqlarına riayet etüv aqqında soñki maruzasında Qırımdaki vaziyet, şu cümleden qırımtatar halqı vekillerine nisbeten basqı qayd etile.
BMT İnsan aqları boyunca idare Qırım akimiyeti ve Rusiye akimiyetine qırımtatarlarğa qarşı basqı, qorquzuv areketlerini toqtatmağa ve yarımadanıñ er bir sakinine esas aqlarını kefil etmege çağıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keriçte Çelâbinsk şeerinden kelgen eyyetni qabul eteler. Onıñ terkibinde Qırımğa 20-den çoq bala keldi. Keriç memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bala ve büyüklerniñ ziyareti Ğalebeniñ 70 yıllığına azırlıq ile bağlı. Bundan soñ eyyet azaları Qırımnıñ diger şeerlerine de baracaq ola.
«Eyyet terkibine Arbiy qardaşlıq veteranlarınıñ Çelâbinsk vilâyet cemaat teşkilâtı şurasınıñ reisi Vasiliy Katane, muavini Födor Belke, Cenübiy-Ural tibbiy universitetiniñ temsilcileri ve mektep talebeleri kire. Eyyet 34 insandan ibaret. Terkibine 20 bala ve 14 ana-baba kire. №11 Keriç mektebini ziyaret etecek olalar. İşbirlik aqqında añlaşma qabul etilecek», – denile beyanatta.
Eyyet temsilcileri Çelâbinsk yolbaşçılığından «Ulu Vatan Cenkinde Ğalebeniñ 70 yıllığına» bağışlanğan hatıra medallerni ve şeer şurası reisi Larisa Şçerbula ve memuriyet başı Sergey Pisaröv adına şeadentamelerni ketirdiler.


text:
Portaqal
Portaqal (Citrus sinensis), Citrus cinsi bir terek bolan Citrus sinensisni ve onıñ meyvasını tanımlar.
Tarıhçe[deñiştir | kodunı deñiştir]
İpek yolunıñ Anadoludan keçtigi dönemlerde narenciye İndistan civarından kelen ticariy bir üründü. Ümit Burnunıñ keşfedilmesinen ticaret yolları degişmiş, Asiya qıtasınıñ Avropalı devletler tarafından sömürgeleştirilmesinen portaqal üretiminiñ tamamı Portugaliya civarına yayılğandır. Türk topraqlarına ilk kez Portugaliyadan keldigi içün Portugaliya meyvası añlamında Portaqal (Portugal) meyvası dengen, zaman içinde de sadeleşerek portaqalga dönüşkendir. Portaqalnıñ pomelo ile mandalinanıñ dogal melezi bolduğu sanılmaqtadır.
Citrus sinensis'in meyvasına, "acı/ekşi portaqal" bolarak da añılan Citrus aurantium'un meyvasından ayırabilmek içün, "tatlı portaqal" da denir.
Türkiyede yetiştirildigi yerler[deñiştir | kodunı deñiştir]
Aq deñiz ve Şarqiy Karadeñiz (Rize çevresi) ayrıca Qıyı Egeniñ cebübiyi, Aq deñiz çevresinde ve sıcaqlıq ortalaması 23 ila -3 °C arasında bolan yerlerde yetişken tereklerdir. Eñ kaliteli Washington cinsi portaqal Antalya ili Finike ilçesinde yetiştirilmektedir. Finike Çavdır köyü portaqalı, eñ iyi portaqal ödülü alğandır.
Ekolojik özellikleri[deñiştir | kodunı deñiştir]
O °C'qa qadar soğuqa dayanabilir. İyi drenajlı ve pH degeri 4,5-8 bolan topraqlarnı sever.[1]
Qullanıldığı yerler[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qabuqlarından portaqal esansı, bu esanstan ise parfüm elde etilir. Gıda sanayisinde de bolca qullana. Ayrıca ilaç sanayisinde de qullanılmaqtadır.
Besin degerleri[deñiştir | kodunı deñiştir]
Portaqalnıñ içerisinde B ve C vitaminleri tapılmaqtadır.
%: Künlük önerilgen miktar


text:
Qırım işğalden azat etilgence ukrai akimiyeti yarımadağa suvnı tek gumanitar felâket olğan taqdirde teslim ete bile. Ve bu vaziyette yalıñız eali içün içimli suvnen gumanitar konvoy aqqında söz kete bile. Bu aqta “Suspilnege” Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikov ayttı.
“Mında muzakere etilecek şey bile yoq: Qırım işğalden azat etilse – suv olacaq. BMT, Halqara Qızıl Haç Komiteti gumanitar missiyası çıqıp gumanitar felâket bar ve eali azap çeke, dep aytsa, o zaman gumanitar missiyalarnıñ nezareti astında tsisternalarda suv ile gumanitar konvoylar yiberilecek. Arbiy bazalarnı, arbiyleştirilgen Qırımnıñ sanayısı içün iç bir kimse suv bermeycek”, – dedi Oleksiy Reznikov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda eali içün içme suvunıñ yedekleri şimdilik yeterlidir.
Qırım tehnika ceetinden Ukrainadan Şimal-Qırım beketinden suv almağa azır degil, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye parlametiniñ Vladimir Konstantinov.
Qanun leyhası halq deputatı Aleksey Gonçarenko tarafından qayd etildi. Vesiqada aytılğanına köre, işğal altındaki yarımadağa Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden suv berilmesiniñ sıñırlavları «Qırım yarımadası ve Qara ve Azaq deñizlerinde Ukraina devlet suvereniteti ğayrıdan tiklengenine» qadar qalacaq.
Qırımnıñ Rusiye baş naziri Yuriy Gotsanük Ukraina Yuqarı Radasında qayd etilgen ve işğal etilgen Qırımğa Şimaliy-Qırım kanalından suv bermege yasaq etken qanun leyhasına cevap berdi.
Noyabr ayında Ukraina prezidenti ofisiniñ reberi Andriy Yermak, işğal etilgen Qırımda yaşağa insanlarnıñ ihtiyaclarına suv yete, dep bildirdi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Olimpiada fakelı Pekinda
2022 Qışqı Olimpiada uyınnarı fakelı Qıtay başqalasına barıp citte
Greŝiyada oyıştırılğan tantanada yandırılğan 2022 Qışqı Olimpiada uyınnarı fakelı Qıtay başqalası Pekinğa barıp citte.
Afinadan oçqıç belän Pekinğa kiterelgän fakel “Qoş oyası” dip atalğan Milli stadion yanındağı Pekin Olimpiada manarasında oyıştırılğan tantanada qarşı alındı.
Pekin Kommunist partiya särqätibe häm 2022 Olimpiada organizaŝiyase komitetı başlığı Cai Çi fakel belän olimpiada qazanın qabızıp cibärde.
Olimpiada manarasında urın alaçaq fakel soñınnan ilneñ törle şähärlärenä cibäreläçäk.
Qıtayda berençe tapqır uzaçaq Qışqı olimpiada uyınnarı kiläse yılnıñ 4-2onçe fevral’ könnärendä oyıştırılaçaq.
Bäyläneşle xäbärlär
İstanbulğa üktäbrdä kilgän turist sanı artqan
İstanbulğa üktäbr’ ayında kilgän turist sanı, uzğan yılnıñ şuşı uq çorına qarağanda 37%qa artıp, 1 million 584 meñ 692 buldı
“TRT World Citizen" büläkläre tapşırıldı
İstanbulda oyıştırılğan tantanada TRT ğomüm mödire çığış yasadı
Quyı tänle futbolçılarnı sośial’ mediada mısqıllıylar
Śifrlı dön’yada näfrät belän köräşü üzäge ütkärgän tikşerenü futbolçılarnıñ mısqıllaw êçtälekle bik küp tvit aluın açıqladı


text:
Rusiyeli silâlı hızmet hadimleri çarşenbe künü, avgustnıñ 9-nda, İslâm Terek qasabasınıñ sakini Umer Emiramzievniñ evini tintmek içün kelgen. Bunı içtimaiy ağlarda qırımlı uquq qorçalayıcı ve failler haber etti.
Tintüv tahminen saat 7:30 başlandı, evni silâlı hızmetçiler sarıp aldı. Qırımlı Abdullah Yakubovnıñ bildirgenine köre, Umerni desteklemek içün onıñ yanına adamlar kele.
Yakubov adise yüz bergen yerde çekilgen video-levhanı da yayınladı. Video resimlerinde Emiramziyevni desteklemek içün kelgen bir-qaç onluq adam, ketirilgen silâlı hızmetçiler ve o yerniñ yanında qoyulğan apis maşnası körünmekte.
«Umer Emiramziyev yerli molladır ve İslâm Terek rayonında üemtli adamdır, yerli sakinler onı dindar adam olaraq, ancaq yahşı taraftan tanıy. O çoqbabalı babadır ve özü de çoqbalalı ailede doğğan», – dep qayd ete Abdullah Yakubov.
Qırımdaki Kremlniñ nezaretindeki silâlı hızmetlerniñ saytlarında tintüvniñ sebepleri aqqında iç bir şey bildirilmegen.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Moskva mahkemesinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ keñeşçisi İsmet Yükselniñ Rusiye ve işğal etilgen Qırım territoriyasına 5 yılğa – 2019 senesi iyün 30-na qadar kiriş yasaqlığı boyunca itirazını lâğu etti.
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Arizacı ve temsilcilerine bu kibi qararnıñ çıqarılması boyunca iç bir sebep añlatılmadı, çünki FSB beyannamesi gizlene. FSB vekili «işniñ gizli qısmı» aydınlatqanda, İsmet Yükselniñ advokatı mahkeme salonından çıqarıldı», – denile beyanatta.
Mecliste deyler ki, imayeniñ aile birdemliginiñ ümdesi bozulğanı aqta delilleri mahkemeci tarafından lâğu etildi. Mahkemeci Yuukselniñ apayını üçünci şahıs olaraq celp etmege razı olmadı.
«Qırım sakinleriniñ Rusiyege kiriş yasağlığı ile bağlı mesele aqqında söz kete. Yani, FSB kiriş yasaqlığı aqqında qararı mahkeme ceetinden baqılmaz. Cemiyet de böyle qararnıñ doğru olğanına qıymet kesemez. Er şey gizlene ve insan boysunmaq kerek. Rusiyede istenilmez biri olğanı sebebinden kirişi yasaq etilgeni aqta bildireler. Amma o Rusiyege ıntılmadı, Rusiye mustaqilligi oña keldi. Demek, boysunmağan insanlarnıñ sürgüni yapıla», – dep bildire matbuat hızmeti advokat İllarion Vasilyevniñ sözlerini.
İsmet Yüksel Rusiyeniñ FSB qararına itiraz bildirmek içün mahkemede dava açqan edi. Şikâyet em Aqmescit, em de Moskvada berilgen edi. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi şikâyetni baqmadı. Moskvanıñ Meşçanskiy rayon mahkemesi İsmet Yükselniñ işini yanvar 22-de baqtı. FSB vekilleri mahkemege kelmediler. Soñra FSB muracaatınen işni Moskva şeer mahkemesine berdiler.
Qırımtatar halqınıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ da yarımada işğalinden soñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesi martnıñ 2-sinde «26 fevral işi»niñ eki figurantı Ali Asanov ve Mustafa Degermencige ev apisi şeklindeki sıñırlav tedbiriniñ muddetini mayısnıñ 7-sine qadar uzattı. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Ayder Azamatov bildirdi.
Azamatov: «Bugün qabaatlav tarafı qabaatlavlarına ilâveler qoştı. Prokuror vesiqalarnı taqdim etmekni bitirgen soñ Ali Asanov ve Mustafa Degermencige ev apisi altında bulunuv şeklinde sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasını istep muracaat etti. Qorçalav tarafı sıñırlav tedbiri boyunca öz fikrini bildirdi: ya sıñırlav tedbirini deñiştirmeli, ya da tıbbiy teşkerüv içün qoşumça vaqıt berilmelidir. Lâkin mahkeme daa evelki sıñırlav tedbirini aynı şartlar ile mayısnıñ 7-sine qadar qaldırdı», – dedi.
Advokatnıñ aytqanına köre, bundan evelki sıñırlav tedbiriniñ muddeti aprelniñ 7-sinde soñuna yetkenine baqmadan Rusiye prokurorı, «mahkeme ceryanı bitecegi sebebinden soñundan bunıñ içün vaqıt olmaycaq», dep, onıñ daa evel uzatılmasını istedi.
Nevbetteki mahkeme oturışuvı martnıñ 15-nde yerli vaqıt boyunca saat 13:00-de başlaycaq.
2015 senesinde, Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında 2014 senesi fevral 26-da Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün bir grup qırımtatar faaliyetçilerine qarşı mahkeme başlandı. Olar kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlanalar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umeriv ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov, noyabr 5-inde öz femanınen Albert Kangiyevni Devlet Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlar devlet komitetiniñ reisi etip tayinledi. Bu haber, laflarda ve içtimaiy ağlarda bayağı muzakere etildi.
Amma bundan evel - Yuriy Gotsanük artıq bir aydan çoq rusiyeli Nazirler Şurasınıñ reisi vazifesini becergenine baqmadan, ne içün Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ reberlerini alâ daa Aksönov tayin ete? Demek, yuqarı rutbelerniñ bölünmesi sadece resmiyetçilik edi, işte Aksönov da bunı gizlemedi, evelleri Qırımda "em qıral, em tañrı" olğanı kibi, şimdi de öyledir.
Amma Kangiyevniñ qoyulması meselesine qaytayıq. Yerli şuralarğa rusiyeli saylavlardan evel, rusiye tarafdarları olğan qırımtatarlarnıñ lideri kibi özüni köstergen, Rusiye Devlet Dumasınıñ mebusı Ruslan Balbek, Kangiyevni öz taqımına celp etti. Kangiyev, bu yıl sentâbr ayında saylavlarda qırımtatarlarnıñ faalleştirmesi içün, oña yüksek siyasiy rutbe berilecegi vade etilgenini tanışları arasında ayttı.
Saylavdan soñ vaqıt keçe edi, yañı reberleri tayinlene edi, eskileri başqadan qoyula edi, Kangiyevniñ soyadı ise bir yerde körünmey edi. "Siyasiy rutbe" yerine, oña kene Qarasuvbazarnıñ reberligini becermege buyurırlar, dep laflar çıqıp başladı. Amma Qarasuvbazarda da "Yekâne Rusiye" partiyasınıñ yerli bölüginiñ reisi İgor İpatkonı, yañı memuriyet başlığı kibi sayladılar, rayon memuriyetiniñ başı ise olağanı kibi Galina Pereloviç qaldı.
Qırımtatar cemiyetinde Albert Osmanoviçniñ itibarı bayağı eksilgen
Yalıñız Devlet Milletler Komitetiniñ başı, genç Lenur Abduramanovnıñ işten çıqarılğanı aqqında haber kelgende, bu vazifeni Kangiyev içün azırlağanları añlayışlı oldı. Mantıqlı bir arekettir. Kangiyevni belli olmağan Abduramanovnen qıyaslamaq bile kelmez. Büyük idare tecribesinden ğayrı, Kangiyevniñ qırımtatar halqı arasında büyük itibarı bar. Onıñ Qarasuvbazar iş adamları - Velilâyevler ağa-qardaşınen şahsiy dostluğını, em de başqa itibarlı qırımtatarlarnen sıqı bağını közde tutsaq, Kangiyevniñ Balbek taqımına qoşulğanı - soñkisi içün büyük bir yeñiş olğanını köremiz. Amma, bütün bulardan soñ qırımtatar cemiyetinde Albert Osmanoviçniñ itibarı bayağı eksilgenini de qayd etmek kerek. Belli ki, qırımtatar halqınıñ ekseriyeti Ukrainağa taraf baqa.
Amma meni eñ pek şaşırtqan - içtimaiy ağlarda rusiye tarafdarları olğan faallerniñ yayğarası edi. Misal içün, Kangiyevniñ tayinlevi aqqında "Rossiyskaya gazeta"nıñ Qırım muarririyetiniñ muarriri İlya İzotovnıñ yazısına, Qırımda belli olğan bayağı faal açuvlı tefsirler qaldırdı. Devlet Milletler Komitetiniñ yañı başına ne tek demediler - "boyasını deñiştirgen", "papuçını deñiştirgen", "meclisçi" ve ilâhre...
Bellese, mında mesele Kangiyevde degil, amma ağlardaki ve kerçek faallerniñ qırımtatarlardan qorqusındadır. 2014 senesi olar özlerini ne qadar bol duyıp başlağanını pek yahşı hatırlayım. Vesiqalarnı deñiştirgende uzun-uzun nevbetlerde turıp, qırımtatarlarğa qarşı "artıq vaqtıñız keçti" laflarını bir çoq kere eşite edi. Amma quvanmasınlar, qırımtatarlar, tuvğan toprağında ve öz siyasiy printsiplerinde qattı tura.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Kremlniñ eski siyasiy mabüsi, qırımlı ukrain rejissöri Oleg Sentsov, Veteran Public Talk Kyiv hubında dekabr 10-unda Donbass veteranları, sabıq siyasiy mabüsler ve Rusiyede apis etilgen ukrainlerniñ tuvğanlarınen "samimiy subet"ni keçirecek.
"Rusiye türmesinde beş yıl, 145 künlük açlıq narazılığı, mefadan vazgeçüv, evge qaytuv, faal halqara cemaatçılıq işi ve öz populârlığına soñsuz istiza. Bu ve başqa mevzularnı musafirimiznen muzakere etecekmiz. Veteranlarnı, arbiy adamlarnı, sabıq siyasiy mabüslerni ve esirlerniñ tuvğanlarını davet etemiz", - denile merasimnıñ ilânında.
Teşkilciler, Sentsovnen körüşüvde iştirak etmege istegenlerni, dekabr 8-ine qadar qayd etilmege rica ete.
Qırımlı rejissör Oleg Sentsov ve anarhist Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
Oleg Sentsov Rusiye şimalindeki Labıtnangi şeerinde apiste yatqan edi. Aleksandar Kolçenko ise Uraldaki Kopeysk şeeriniñ koloniyasında bulunğan edi.
Keçken sene Rusiye apishanelerinde tutulğan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etmek talabı ile tutqan 145 künlik açlıqtan soñ Oleg Sentsov «aşamağa yazma şekilde razı oldı». O, bunı «zornen aşatuv telükesi bar olğanından mecburiy adım» dep adlandırdı. Amnesty International zornen aşatuv işkence ola, dep bildirdi. 2018 senesi oktâbrniñ 25-nde Sentsovğa Avropa parlamentiniñ «İfade serbestligi» içün Saharov mukâfatı berildi.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.
2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Sentsov ve Kolçenko Rusiye apishanesinden büyük deñişim neticesinde azat etilgen ediler.


text:
Qırımda işğalcı hakimiyet 60 biñ adamnı seferberlikke aldı-QRM
QRM malümatlarına köre, Qırımda işğalcı memuriyet 60 biñ adamnı seferberlikke aldı. Şundan da ğayrı qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde hızmetke davetler dağıtıla.
İlk malümatlarğa köre davetler nevbetteki adamlarğa yollanılmalı: harbiy hızmet mesuliyetligi olğanlar, 35 yaşına qadar yedekçi olğan, starşına ve serjant, yedekçiler, 10-15 biñ ruble aylıq alıp, yarım yıl hazırlıq körgenler.
Asılında Ukraina zamanında orduda hızmet etkenler ve atta 53 yaşındakilerge de davetler berile. Rosgvardiya maşnaları soqaqta turıp, her hangi rastkelgenge davetler darqatıla.
Böyle etip, belli olğanına köre, Qırımda işğalcı hakimiyet 60 biñ adamnı artıq orduğa yolladı.
Olarnı Anğara köyündeki ve Aqyardaki Kazak körfesi poligonlarına talim almağa alıp kettiler.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri şahsiy gigiyena eşyaları alınğanı içün Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZO-1-iniñ areketlerine itiraz bildirgenlerine dair memuriy dava yolladı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Dava mabüsleriniñ malümatına köre, Rostov SİZOsından Novoçerkasskqa etap etüv vaqtında mabüslerniñ saç ve saqal qırquv maşinaları tutıp alındı.
«Şimdi bu eşyalar alâ daa mabüslerge qaytarılmadı – sebebi aytılmay. Şu sebepten cinaiy dava mabüsleri tahqiqat izolâtorınıñ memuriyetine dava açtırıp, yasaq etilmegen şahsiy eşyalarınıñ qaytarılmasını talap etti», – dep haber ete «Qırım birdemligi».
Davanı Rostov vilâyetiniñ instinaf mahkemesi baqacaq.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı Edem Smailov Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi 2020 senesi sentâbr ayında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni çıqardı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Törkiyä Ärmänstandağı waqıyğalarnı gäyepläde
Törkiyä dönyanıñ qaysı urınında ğına bulmasın tüntäreleşkä häm tüntäreleş omtılışına qarşı buluın, Ärmänstanda täräqqiyätlärne dä kisken räweştä gäyepläwen belderde
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu räsmi oçraşular ütkärü öçen Macarstan (Vengriya) başqalası Budapeştta oçraşular uzdıra.
Ministr Çavuşoğlu Macarstan (Vengriya) tışqı êşlär häm tışqı säwdä ministrı Peter Szijjarto belän küreşte.
Söyläşüdän soñ Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Macar-vengr wazıyfadaşı Peter Szijjarto belän urtaq belderü yasadı....
-
06.12.2022
-
-
06.12.2022
-
06.12.2022
-
06.12.2022


text:
`Mäxmät Muş` Näticälär
Xäbärlär [129]
- "Maqsatıbız - yıl axırına turist sanın 50 millionğa citkerü"
- İstanbuldağı küperlär Azärbaycan bayrağı töslärendä
- Türkiyä belän Paragvay arasında turizm xezmättäşlege
- Ärsoy: “Turizmda rekordlar däwam itäçäk”
- Türkiyäneñ üktäbr’däge tışqı säwdä kürsätkeçläre
- Böyır sälamätlege öçen faydalı täq’dimnär
- Artıq küp tirläwne tabiğıy ısullar belän beterü
- Muşta “Ärän qamalış - 36” operaśiyäse başlandı
- Türkiyedä "Mädäniyät yulı festivale”
- Betlärne çığarunıñ iñ êffektiv tabiğıy ısulları
- "Fatix Soltan Mäxmät" küpere Paqıstan bayrağı töslärenä kerde
- Söyälgä qarşı çara bar
- Üzbäkstan liderı törek wäkillegen qabul itte
- Söyäk sälamätlegen saqlaw
- İmtixan stressınnan niçek qotılırğa?
- TRT ğomum mödire Törkiyä futbol federaśiyäse başlığı belän küreşte
- İñ yuğarı ber aylıq êksport
- Mäxmät Qazan Çexiyada çempion
- “TRT Balkan” täq’dir itelde
- Magniynıñ tabiğıy çığanaqları
- Muşlı muzıkant balalar
- İstanbulnı tanıtuçı yaña fil’m
- Çirkäwlärdän urlanğan ikonalar patriarx Varfolomeyğa tapşırıldı
- Mäxmät Akif Ärsoynıñ ülemeneñ 80 yıllığı
- 39 ilneñ baş konsulı İstanbuldağı höcümne gäyıpläde


text:
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bildirgenine köre, Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» mabüsleri Cemil Gafarov ve Enver Ömerov SİZOda antisanitar şaraitlerde tutula. Birincisi Aqmescitte, ekincisi qomşu Rusiyeniñ Rostov vilâyetinde buluna. Onıñ aytqanına köre, tahqiqat izolâtorında qırımlılarğa tibbiy yardım etilmey.
«Tuvğanlarınıñ aytqanına köre, II derece saqatı Cemil Gafarov hronik hastalıqları birden ağırlaştı, dep şikâyet ete. Ayaqlarda tutuluvlar, yürek ağrısı ve qan basımı raatsızlay. Enver Ömerovnı raat yürmege bermegen adale-iskelet ağrıları raatsızlay», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Ukraina ombudsmeniniñ qayd etkenine köre, qırımlılar rıqma-rıq tolu kameralarda tutula. Onıñ aytqanına köre, Cemil Gafarov daa 10 insan yatqan kamerağa yerleştirildi, lâkin anda tek altı töşek bar.
«Kameralarda antisanitariya – furun böcekleri ve qandalaylar çoq. Apishane memuriyeti sanitar tedbirler almağanı içün tuvğanları dihlofos ve bu «ayvanlarnen» küreşmek içün diger vastalarnı yollamağa mecbur. Amma olar pek çoq, vatandaşlarımız bu problemni özleri çezip olamay artıq», – dep bildirdi ombudsmen.
Onıñ aytqanına köre, BM İqtisadiy ve içtimaiy şurası tasdıqlağan mabüsler ile munasebet qaideleriniñ 9,10, 22-nci maddesi ve Avropa insan aqlarını ve esas serbestliklerini qoruv konventsiyasınıñ 3-ünci maddesi bozula.
Denisova, Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, qırımlılarğa kerekli tibbiy yardım kösterilüvine yardım etmesini ve tutuv şaraitlerini teşkermesini istedi.
Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti ve Rusiye ombudsmeniniñ vekilleri Denisovanıñ malümatını izaatlamadı.
Cemil Gafarov – Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerinden biridir. 2019 senesi mart ayında tutuldı. Enver Ömerov – Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, 2019 senesi iyün ayında tutuldı. Rusiye FSBsi olarnı «Hizb ut-Tahrir» bölüginde iştirak etkenlerinde qabaatlay.
Qırımlılar bütün qabaatlavlarnı inkâr ete, Ukraina Tış işler nazirligi ve halqara teşkilâtlar Rusiyeni yarımada sakinleriniñ taqibini toqtatmasına çoq çağırğan edi.


text:
Noyabrniñ 23-nde yaqalanğan qırımtatar faalyetçileri Bekir Degermenci ve Asan Çapuhnı Aqmescitten Saqtaki muvaqqat izolâtorğa keçirdiler. Bunı noyabrniñ 28-nde «Krımskaya solidarnost’» cemiyet birleşmesi bildirmekte.
«Bekir Degermenci ve Asan Çapuh Saq şeeriniñ muvaqqat izolâtorında bulunalar. İzolâtor Lenina, 27 soqağında buluna», – denile bildirüvde.
«Krımskaya solidarnost’»te, Aqmescit izolâtorında boş yer tapılmağan içün faaliyetçilerni Saqqa keçirdiler, dep qayd ettiler.
Diger eki faaliyetçi, Kâzim Ametov ve Ruslan Trubaç, Bağçasaray muvaqqat izolâtorında bulunalar.
Rusiye kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi noyabrniñ 24-nde nevbetteki tintüvler dalğası esnasında yaqalanğan qırımtatar faaliyetçileri Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırdı.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlarnı yaqaladı. Rusiye FSBniñ Qırım boyunca idaresi yaqalanğan faaliyetçilerni Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda talap etüv»de qabaatlay.
Qırımda Rusiyeniñ ilhaqından soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Aq cännättä sezon görli
Pamukkalägä yılnıñ berençe 6 ayında 1 million turist kilde
YuNESKO Bötendön’ya mirası isemlegendä urın alğan Pamukkalägä yılnıñ berençe 6 ayında 1 million turist kilde.
Cirlek äytep betergesez matur travertinnarı, şifalı suları häm tirä-yünendäge antik şähärläre belän yılnıñ här fasılında zıyarätçelärne üzenä tartıp tora. Pamukkaläne ikençe törle aq cännät dip tä yörtälär.
Cäy köne biregä kilüçelär ayıruça küp. Çönki Pamukkalä turistik marşrutlarğa da kergän. Qunaqlar biredä ap-aq travertinnarda fotoğa töşep häm şifalı sularda qoyınıp waqıt ütkärä.
Dänizli turistik qunaqxanälär häm turoperatorlar cämğıyäte räise Gazi Murat Şän bıyıl turizm sezonınıñ bik bäräkätle buluın assızıqladı.
“Yılnıñ täwge 6 ayına qarasaq, aq cännätkä kilgän turist sanı 1 millionnan artqanın küräbez. Uzğan yılnıñ şul uq çorında yaqınça 780 meñ zıyarätçebez bar ide. Uzğan yılğa qarağanda, 23%lıq üseş täêmin itkänbez. Yıl axırına qadär 3 million turistnı qabul itärlek xälebez bar,”-dide ul.


text:
24 yıl evelsi Qırımnıñ firqa nomenklaturası kommunistik qoruqnı meydanğa ketirmege qarar aldı. Bir qaç yıl devamında Qırım cumhuriyeti bu şekilde separatizm ve aydutlarnıñ merkezi oldı. Qırım Ukraina terkibinde bir vilâyet olaraq qalsa edi, onı işğal eter edilermi? Ve Ukraina terkibinde kelecek Qırım cumhuriyeti nasıl olacaq?
Cumhuriyet separatizmniñ merkezi olaraq – «24» haber telekanalında Qırım jurnalisti Aleksandr Yankovskiy alıp barğan «Qırım.Aqiqat» yayınıñ yañı mevzusı.
Studiya musafirleri – tarih ilimleri namzeti Sergey Gromenko ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Aslan Ömer Qırımlı
Studiya musafirleri – tarih ilimleri namzeti Sergey Gromenko ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Aslan Ömer Qırımlı.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit saatine köre saat 12:30) efirge çıqa.
Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında ise saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) derc oluna.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Cumaaqşamı künü 19 yaşında genç adam Blagoveşçenskniñ Amursk kollecinde odalardan birinde ateş açtı, bir kişi öldi, daa üç kişi yaralandı, dep bildire Sibir.Realii «Amur.info» agentliginiñ malümatına esaslanıp.
Yerli sağlıq nazirligi yaralanğanlardan biri ağır alda buluna, dep qayd ete.
Neşir mühbiri yaralanğanlardan birini acele yardım maşinası alıp ketti, dep bildirdi. Şeer merkezini politsiya sarıp aldı. Qaza yerinde politsiya ve OMON çalışalar.
Yerli kütleviy haber vastaları ateş açqan kişi 18 yaşında edi, dep bildire. O, oquv yurtunıñ üçünci qatındaki odada tüfekten ateş açtı. Student aqqında «adiy, yuvaş biri» olğanını aytalar. Şaatlarnıñ aytqanına köre, ders vaqtında student kenefke çıqıp, tüfeknen qayttı.
Atış vaqtında odada 20 kişi bar edi, aman-aman bütün gruppa. Ateş açılğanda talebeler tarqaldı, eşyaları odada qaldı. Regional İç işler nazirligi oğlan elâk oldı, dep bildirdi. Tasdıqlanmağan malümatqa köre, student özüni öldürdi. Silâ ateş açqan insannıñ adına qayd etilgen edi. Rusiye Tahqiqat komiteti köllecdeki atış sebebinden dava açtı.
Böyle bir facia Rusiye işğal etken Qırımda da olğan edi. 2018 senesi oktâbrniñ 17-nde Keriç politehnik kollecinde atış ve patlavlar oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Şeerniñ Rusiye akimiyeti facia neticesinde 21 insan elâk oldı, dep bildirdi.


text:
Rusiyeli yarımadanıñ kilse ve camilerniñ ekseriyetinde cuma künü, sentâbrniñ 5-nde Ukrainada amanlıq, barışıq olması içün dua merasimleri teşkil etildi. Tedbirler Qırım dinlerara şurası tarafından teşebbüsinen ötkerildi.
Aqmescitniñ Pötr ve Pavel kafedral kilsesinde Aqmescit ve Qırım mitropoliti Lazar reberliginde dua merasimi keçirildi. Merasimniñ soñunda Lazar toplaşqanlar ögünde çıqışta bulundı, Ukrainada tınçlıq, sevgi, birlik, barışıq üküm sürmesi içün dua etmege rica etti.
«Viran etilgen evler, ğayıp etilgen ömürler, qayğı, insanlarnıñ çekişmeleri. Bunıñ episine baqqanda, insan günâhınıñ havflığı aqılına kele», – dedi o.
Saba kilsege kelgen sakinlerniñ bazıları dua ne sebepten keçirilgenini bilmegenler. Qırım ve Aqmescit mitropoliti muracaatta bulunğan vaqıtta, adamlar barışıqnıñ tiklenmesi içün çıraqlarnı yaqtılar. İhtiyar yaşına kelgen dindarlar köz yaşlarını tutalmadılar.
Qırımnıñ baş cuma camisi Kebir camisinde Ukrainanıñ şarqında ateşniñ toqtatılması içün Allahqa yalvardılar. Yüzlerce musulmanlar Aqmescit merkezinde toplaştılar.
«Aqmescitniñ merkeziy camisi, em de yarımadanıñ er camisinde dua merasimleri ötkerildi, Allahqa Ukrainanıñ cenüp-şarqındaki cenkni toqtatması, qan tökülmesi, ağa-qardaşnıñ öldürüvine yol bermemesi içün dua etildi», – dep bildirdi Qırım müftisiniñ muavini Ayder İsmailov.
O qayd etkeni kibi, qırımtatarlar Allahnıñ olarğa birlik ve amanlıq, em de barışıq olğan yerde onı saqlap qalmasını rica ettiler.
Ukrainada barışıqnıñ pekitilmesi içün dua keçirmek teşebbüsi, sentâbr 4 künü, Qırımnıñ Milletlerara şurasınıñ «Dünya – Allahnıñ emaneti» toplaşuvında seslendirildi. Şu toplaşuvda Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov iştirak etken edi.


text:
Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, aprel 15-inde yanğınğa oğrağan Notre Dame de Paris katedral kilsesi tamir etilecegine söz berdi, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ ukrain hızmeti.
Macron tünevinki adisege “deşetli facia” dedi, amma “beterinden qurtarılıp oldıq”, dep qoştı ve abide tamirine halqara aqça toplamasını ilân etecegini bildirdi.
Yanğın neticesinde 850 yıllıq gotik inşaatınıñ kulâ ve damı bozulğan, amma esas konstruktsiya, hususan, eki çañ qullesi, saqlanıldı.
Polis, yanğın sebebi alâ daa belli olmağanını bildirdi, amma Parijniñ yanğın bölügi, yanğın keçirilgen restavratsiya işlerinen bağlı olmaq mümkün, dep ayta.
Yanğın söndürüvinde qurtarıcılardan birisi ağır yaralanğan.
Dünya liderleri Frenkistan halqına yazıqsınuv ve göñüldeşligini bildirdi.
Notre Dame de Paris katedral kilsesiniñ kulâsı yanğın neticesinde eşildi.
Aprelniñ 15-inde aqşam Parij merkezinde meşür Notre Dame de Paris kilsesinde yanğın cıqtı.
Yanğın sebepleri daa belli degil. Yanğınğa oğrağan adamlar içün de haber yoq.
Parij merkezinde olğan katolik kilsesi, Frenkistan paytahtınıñ timsallerinden birisi. Parij yeparhiyasınıñ katedral kilsesi. O Site adasınıñ şarqiy tarafında, şeerniñ dörtünci okrugında qurulğan edi. Bundan evel o yerde Parijniñ birinci hristian kilsesi - Muqaddes Stefannıñ bazilikası tura edi, o ise, Gall-Romalarnıñ Yupiter kilsesiniñ bina temelinde qurulğan edi. Gotik kilse Moris de Sülli Parij yepiskopınıñ teşebbüsi ile 1163-1345 seneleri qurula edi. Altar qısmı 1182 yılı muqaddesleştirildi.


text:
Kiyevde Ukraina İçki işler nazirliginiñ idaresi bildire ki, belgisiz şahıstan Kiyevde Yuqarı Radası binasında mina olğanı aqta bildirüv keldi.
Militsiya teşkerüvni keçirdi ve şübeli bir şey tapmadı. Memuriy bina işi ğayrıdan başlandı.
Uquq qoruyıcılar mina aqqında bildirgeni şahısnı qıdıra.
Saat 14:00 Yuqarı Rada toplaşuvı olmalı.
Avgust 31-de Ukraina Yuqarı Radası Anayasağa detsentralizatsiya ile bağlı deñişmelerge birinci oquvda qoltuttı.
Parlament binası yanında yüz bergen çatışma vaqtında numayışçılar tarafından uquq qoruyıcılarğa arbiy granata atıldı. Neticede, bir asker can berdi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko buña Ukrainağa qarşı bir aktsiya aytıp, teşkilâtçılar cezasını almaq kerek, dep qayd etti.
Uquq qoruyıcılar avgust 31-de Kiyevde Yuqarı Rada binası yanında olıp keçken adise neticesinde yaqalanğan 13 insannı azat etti. 18 kişi apiste qala.


text:
Qırım meselelrinden ukrain haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Emine Ceppar yarımada toprağına kiriş/çıqış qaideleriniñ sadeleştirilmesi boyunca işniñ alıp barılmasına devam etmek kerek olğanını bildire.
Nazirlikniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, Emine Ceppar dey ki, mal ve parağa baqmadan, Qırım qaydı olğan Ukraina vatandaşları Qırım memuriy sıñırını maniasız keçe bile.
«Yarımadağa kiriş ve çıqış qaideleriniñ sadeleştirilmesi zarurdır dep tüşünem. Birinci adım sentâbrde etildi, amma işke devam etmek kerek», – dey o.
Ukraina Nazirler kabineti sentâbrde Qırımğa kiriş ve çıqış qaidelerini deñiştirdi. Ondan evel olğan qaideler uquq qoruyıcılar tarafından tenqit etilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Şeerniñ qapatıluvı aqqında sualni sessiya toplaşuvında kötergen Aqyar deputatları işbu mesele boyunca referendumnı keçirmege isteyler, dep bildire Sevastopolskiye novosti neşiri.
Şu cümleden, İvan Yermakov «Narodnıy kanal» efirinde öz zenaatdaşı Vasiliy Parhomenko ile referendum keçirmege istegini bildirdi. Mında Aqyar sakinleri şeerniñ qapatuvına munasebetini belgileycekler.
Deputatnıñ sözlerine köre, olar beyanname-anketalarnı azırladılar. Anketalarda Aqyarda yaşamağan insanlarnıñ şeerge kirişlerini sıñırlamaq teklifke «razım» ve «razı degilim» cevaplar olacaq.
İvan Yermakov şunı da bildirdi ki, eger de buña 50 biñ insan qol tutsa, sualni kene de Qanun çıqarıcı meclisniñ sessiya toplaşuvında baqacaqlar. Soñra ise Rusiye Federatsiyası ükümetine yollaycaqlar. Anda ise, İvan Yermakovnıñ sözlerine köre, Aqyar sakinleri ve deputatlarnıñ teşebbüsi ile ne yapmaqnı bileler.
Hatırlatamız. Aqyarnı «ğarbiy cemaatnıñ istilâsı» ve tariklerniñ ögüni almaq içün qapatmağa isteyler.
Faqat bu qararğa 42 deputattan tek 10 insan qol tuttı.


text:
Martnıñ 25-nde Ukraina Sıñır hızmeti Azaq deñizinde Rusiye baqraqlı balıqçı gemisini yaqalağan. Teşkerüv neticesinde gemi Ukraina qanunlarını bozaraq, Qırımnı ziyaret etkeni belli ola. Bu aqta martnıñ 26-nda Qırım.Aqiqatqa Ukraina Devlet Sıñır hızmeti yolbaşçısınıñ muavini Oleg Slobodyan ikâye etip berdi.
«Teşkerüv esnasında gemi işğal etilgen Qırımğa baruv tertibini bozğanı tesbit etildi. Geminiñ qaydlimanı Keriç limanıdır. Gemide çalışqanlarnıñ epsinde Qırımda berilgen Rusiye pasportları denilgen uydurıq pasportlar bar eken. Gemi Berdânsk limanına yollandı ve şimdi teşkerüvden keçe», – dep qayd ete o.
Martnıñ 26-nda saba bir sıra Qırım KHV Ukraina sıñırcıları Keriçli «Nord» balıqçı gemisini yaqalağanları aqqında bir haber derc etken edi.
2014 senesi iyül ayından itibaren Ukraina ükümeti Rusiye ilhaq etken Qırımnıñ bütün limanlarını qapattı, yarımadanıñ limanları halqara gemicilik içün qapalı.
2017 senesi avgustnıñ 1 ile 2018 senesi yanvarnıñ 31 arasında Qırımnıñ qapalı limanını 591 gemi ziyaret etkendir.


text:
Etika
Etika (grek. ethos – дaғды, a'dep-urip) – izertlew ilimi, adamnın' minez-qulqı bolıp tabılatın a'yyemgi teoriyalıq pa'nlerdin biri. termin ha'm ayrıqsha izertlew pa'ni retinde o'z baslawın Aristotel hikmetlerinen aladı. “ Etizm” termini Aristoteldin' ar-hu'jdan ma'selesine arnalg'an u'sh shıg'armasının' (“Nikomax etikası”, “ebdem etikası”, “u'lken etika”) atawına kirgen. Aristotel etizm tuwralı so'z qozg'ag'anda negizgi u'sh ma'selege toqtalıp, etik. teoriya, etik. Kitaplar, etik. Is-ta'jiriybe tuwralı aytadı. Ol basta grek tilindegi etizmnin' latın tilindegi baslaması retinde azday qollanılsa, keyinnen bilim beriw da'sturinde Etizm – ilim ma'ninde, – onın' pa'ni retinde qarastırıldı. A'dette, etizmlik oy-pikirler adamlardın minez-quliqlari menen salt-da'sturlerinin arturli ekenligin bayanlawdan baslanadi. Sokrat ha'r-tu'rli minez-quliqlardı bag'alap, saralaw ushın parasatqa ju'giniw kerek dep bildi. platon adam jan-jaqti uyimlastırılg'an ma'mlekette omir surip, onın basshiligin dana-filosoflar atqarg'anda g'ana ruwxaniy ja'ne minez-qulıq ka'milligine jete aladı dep biledi. Parasat iyesi retinde oz mu'mkinliklerin ju'zege asırg'an adam, o'z o'mirinin jog. Maxsetin anıqlap, ma'mlekettin negizi bolıp tabılatın siyasatqa, ekonomika E-lıq normalar menen jetekshilik ornatadı. Etizm ug'ımı tuwralı D.Yumnın' “Adamnın' ta'biyatı” tuwralı traktatında jan-jaqtı aytıladı.
ETİKANIN DU'ZİLİSİ[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Etikanın' du'zilisi. etika u'sh bo'limnen turadı:
- teoriyalıq etika;
- normativli etika;
- emperialıq etika.
Teorialıq etika— etikanın' negizgi ug'ımı, onın' izertlew ponın, İlim retinde rawajlanıw tariyxın izertleydi. normativli etika — negizgi etikalıq kategoriyalardı: MeйipiMдiлik пeH kaTыreздik, iзriлik пeH жayыздыk, ap-үждaH, үяT, aбыpoй, пapыз жәHe T.б. қapacTыpaды. ЭMпиpиялық эTиka — бeлriлi бip keзeңдepдeri aдaMзaT үйыMдapыHың HakTы aдaMrepшiлik keлбeTi Typaлы TүciHik бepeдi.[1]
Дepekkөздepp[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- ↑ ҚoғaMдық бiлiM Heriздepi: Жaлпы бiлiM бepeTiH MekTeпTiң қoғaMдық-ryMaHиTapлықбaғыTыHдaғы 10-cыHыбыHa apHaлғaH okyлық / Ә.HыcaHбaeB, Ғ.EciM, M.ИзoToB, K.ЖүkeшeB, T.б. – AлMaTы: «MekTeп» бacпacы, 2006 жыл. ISBN 9965-33-570-2


text:
Java (programmalastırıw tili)
Java bul Sun Microsystems kompaniyası tárepinen jaratılǵan programmalastırıw tili bolıp, Sun Microsystemtiń Java platformasınıń baslı komponenti iretinde 1995 jılı shıǵarılǵan. Bul til kópshilik sintaksisin C hám C++ tillerinen alǵan, biraq olarǵa salıstırǵanda ápiwayı obekt modeline iye. Java baǵdarlamaları ádette baytkodqa kompilyatsiya qılınadı, keyinshelik onı Java virtual mashinasına (JVM) iye bolǵan qálegen kompyuter platformasında isletiw múmkin.
Tariyxı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Java programmalastırıw tili Oak programmalastırıw tili tiykarında payda boldı. Oak programmalastırıw tili 90 -jıllardıń basında Sun Microsystems tárepinen platformaga, yaǵnıy operatsion sistemaǵa baylanıslı bolmaǵan halda isleytuǵın jańa áwlad sanalı apparatların jaratıwdı maqset etip háreket baslaǵan edi. Buǵan erisiw ushın Sun xızmetkerleri C++ni isletiwdi joybarlawtirdilar, lekin birpara sebeplerge kóre bul pikirinen waz keshiwdi. Oak muvofaqiyatsiz shıqtı hám 1995-jılda Sun onıń atınıń Java ga almastırdı, jáne onı WWW rawajlanıwına xizmet etiwi ushın málim ózgerisler qılıwdı.
Tildiń tiykarǵı qásiyetleri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Java obiektke jóneltirilgen programmalastırıw (OOP — Object Oriented Programming) tili hám ol C++ ga talay uqsas. Eń kóp jol qoyıltuǵın qátelerge sebep bóliwshi bólekalari alıp taslanıp, Java programmalastırıw tili talay ápiwayılastırıldı.
Java kod jazılǵan fayllar (*.java menen tamamlanıwshı) kompilaciyadan keyin bayt kod (bytecode)ge ótedi jáne bul bayt kod Java virtual Mashinası JvM tárepinen oqıp júrgiziledi.
Java abzallıqları:
- WORA — Write Once, Run Anywhere (portable). Platforma tańlamaydı ;
- havfsizlik (isenim joq kodtı havfsiz jumısqa túsiriw);
- yadtı havfsiz basqarıw (avtomat túrde musorlarni yig'adi);
- tarmaq ushın programmalar jazıw ;
- kóp aǵımlı (Multi-thread) programmalastırıw ;
- dinamikalıq & keńeytiw;
- Class lar bólek fayllarda saqlanadı. Kerek bolsa isletiledi. Dinamikalıq túrde múmkinshiligin asırıw xam múmkin kerek bolsa.
Java texnologiyalari[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Java SE (Java Standart Edition) — serverde, jeke kompyuterde desktoplarda isleytuǵın programmalar, appletlar jaratıw ushın isletiledi. Bul texnologiya járdeminde jaratılǵan programmalar derlik barlıq operatsion sistemalarda isley aladı (Windows NT, Macintosh, Linux hám Solaris). Usınıń menen birge JavaSE basqa Java túrleriniń hasası esaplanadı. JvM (Java virtual mashinası ) JvM dıń wazıypası dilmashlıq yaǵnıy, daslep biz jazǵan *.java fayl kompilyator járdeminde báyit kod ǵa o'giriladi hám JvM járdeminde bolsa mashina tiline aylantırıladı. Bul degeni JvM qaysı platformaga tiyisli bolsa, kodlardı da sol platformaga iykemlestirip beredi. JvM ni kóplegen apparatlar hám programmalıq támiynatlar ushın isletiw múmkin. Hár bir OT (operatsiyon sistema ) ushın JvM JRE hám JDK lar konfugratsiyasi parıq etedi, sebebi bular platformaga baylanıslı. Lekin java ǵárezsiz platforma esaplanadı. JvM dıń ámelge asıratuǵın tiykarǵı wazıypaları
- Loads code (kod júkleniwi)
- verifies code (kod tekseriliwi)
- Executes code (kod atqarılıwı )
- Provides runtime environment (programmanı atqarılıw ortalıǵın támiyinlew)
JRE (Java atqarılıw ortalıǵı ) JRE - Java Runtime Environment JRE - bul tek programma atqarılıwı ushın kerek bolǵan ortalıq tek. Programmist bolmaǵan ápiwayı paydalanıwshılarǵa Java programmaları atqarılıwı ushın JRE jetkilikli bolıp tabıladı. JDK (Java Development Kid) - JDK quramında JRE hám basqa qosımsha programmalastırıw úskeneleri boladı.


text:
AQŞ, Kanada, Avropa memleketleri, Turkiye, Avstraliya, Yaponiya, Qazahistan, İsrail, em de Ukraina mütehassısları al-azırda aqları zulum etilgen qırımtatarlarğa qol tutqanlarını bildirdiler.
Olar umumiy beyanat tizip, imzalar toplap başladılar. Vesiqağa binaen, alimler «yarımadada qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını bozuv içün mesüliyetni Rusiye işğalci organlarına» yüklediler.
İşbu beyanatnıñ teşebbüsçileri dört alim oldı – George Mason Universitetinden Idil P. Izmirli (AQŞ), Viktor Ostapçuk – Toronto Universiteti (Kanada), András Riedlmayer – Harvard universiteti (AQŞ) ve Maria Sonevytsky – Bard College (AQŞ).
Böyleliknen, alimler Qırım hanlığı, Osmanlı devleti ve Sovetler Birligi devrinde qırımtatarlarğa qarşı yapılğan repressiyalar aqqında hatırlatıp, Rusiyeniñ Qırım işğalini takbih ettiler.
«1991 senesi Sovetler Birligi dağıtılğan ve mustaqil Ukraina ilân etilgen soñ, sürgünlikke oğrağan qırımtatarlarnıñ çoqusı balalarınen beraber qıyınlıqlar ve manialardan keçip, vatanğa qaytıp keldi. Bugünde-bugün Qırımda olarnıñ sayısı 300 000 adamnı teşkil ete. Aynı bu sebepten Sankt-Peterburg ve Moskva akimiyeti altında bulunıp, büyük milliy yarağa çevirilgen bir çoq facialarnı yaşağan qırımtatarlar Ukrainanen yahşı munasebette bulunalar ve Rusiyeniñ Qırım işğalini qatiyen tanımaylar», – dep aytıla beyanatta.
Alimler qayd etkenlerine köre, qırımtatar halqı Rusiye vatandaşlığından vazgeçken qırımtatarlar yañı repressiyalar ve sürgünlikke oğratılacaq, dep qorqa.
Alimler 1944 senesi sürgünlik faciasınıñ qurbanları aqqında matem mitingini keçirmek yasağını da takbih ettiler.
«Bizler er bir devlet, teşkilât ve adamnı bizge qoşulıp, qırımtatarlarnıñ milliy ve insan aq-uquqlarına, şu cümleden medeniy, içtimaiy, siyasiy ve iqtisadiy aqqlarına qol tutıp, işbu aqlarnı bozuv içün mesüliyetni Rusiyeniñ işğalci organlarına yüklemege çağıramız», – dep aytıla beyanatta. Vesiqanı bütün dünyadan 220-den ziyade alim imzaladı.
Beyanatnen scholarsforqirim.com saytında tanış olmaq mümkün.


text:
Makemeci Galina Redko Çiygoznıñ apiste qalması boyunca qararnı eki kere qanunsız şekilde çıqarğan. Olarnıñ birinde qapatıluv müddeti belgilenmey edi, haber etti öz Twitterinde mart 11 künü Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov.
Onıñ sözlerine binaen, bu sebepten makemecige ekinci çıqarma yazıldı.
«Makemeciler öz toplaşuv odasında oturğan vaqıtta, makemeci Redko eki kere apiste bulunuv müddetini qanunsız şekilde çıqarğanı aqqında belli oldı. 04.03.16 s. alınğan ekinci qararda Redko qapatıluv müddetini iç te belgilemedi, yani «müddetsiz» kibi keçti», - dep yazdı Polozov.
Şimdiki vaqıtta Polozovnıñ sözlerine makemeci Redko iç bir izaat bermedi.
Qırımda Rusiye nezareti astında bulunğan Yuqarı Makemede «fevral 26» işi boyunca makeme oturışı başlandı. Onıñ çerçivesinde Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ ceza vaqıtınıñ uzatuvı baqılacaq.
Nikolay Polozov - Ahtem Çiygoznıñ rusiye advokatı, makemeci Galina Redkonı bu işten çıqarması boyunca muracaat yazdı. Onıñ sözlerine binaen, Makemeci Redkoğa çıqarıluv bildirmeleriniñ biri - ekinci grajdanlıq ve Ukrainada makemeci statusına nail olğanıdır. Bunıñnen bir sırada, advokatnıñ sözlerine binaen, «Prokuror makemeciniñ çıqarıluvına qarşı çıqtı. Makemeciler toplaşuv odasına kettiler».
Evel haber etilgeni kibi, mart 11 kününe belgilengen makeme oturışı bir saatke qozğalandı.
Bundan evel Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye Baş prokuraturasına Çiygoznıñ Aqmescit SİZOsında qanunsız tutılması boyunca muracaat yazdı. Delil olaraq, yanvar 25 künü Qırım Yuqarı Makemesinen çıqarılğan qararına köre, Ahtem Çiygoz ve «fevral 26» işiniñ başqa faaleriniñ apiste tutılması müddeti mart 9 künü 00:00 saatte bitkenini ketirdi.
Öz arizasında advokat Çiygoznıñ apis etüv vaqıtını üç künge uzatqan Kreml nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makeme makemecisi Galina Redkonı mesülietke çekmege talap etti.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Europa odağına qarastı Keñes Türkiyanıñ Euroodaq qwramına kiruine qatıstı kelissözderdiñ toqtatılatını turalı mälimdeme jariyalap otır. Sonımen qatar,..
Birıñğay jinaqtauşı zeynetaqı qorınıñ 30 milliard teñge qarjısı şeteldik kompaniyalarğa salınğan. Astana telearnasınıñ habarlauınşa, Qazaqstan Wlttıq ..
AQŞ Türkiyağa sankciya salmaq – dep habarlaydı Oxu.az aqparat közi. AQŞ memlekettik hatşısınıñ Europa jäne Euraziya mäseleleri boyınşa kömekşisi Uess ..
Mwnay derjavası älemdegi eñ kedey elderdiñ köşin bastap twr. SNN telearnasınıñ mälimetinşe, biılğı jılı Afrika qwrlığınıñ mwnay öndirudegi köş basşısı..
Türkistan oblısında Wlttıq Birıñğay Testileu bastalğalı bes künde öñir oquşıları emtihan tapsırıp, bilimine say tiisti ball jinap jatır. Testileudiñ ..


text:
Noyabr ayınıñ ilk künlerinde Rusiye küç idaresiniñ hadimleri Bağçasaray, eski Qırım, Şumhay (Zareçnoye) ve İslâm Terekte (Kirovskoye) yaşağan qırımtatarlarınıñ evlerinde tintüv keçire. Faallerniñ malümatına köre, altı kişini politsiyağa alıp keterek, soñradan beşini qoyıp yibereler. Tutılıp alınğanlar arasında bağçasaraylı faal Seytumer Seytumerov da bar edi. Kreml nezaretindeki mahkeme oña, beş yıl evelsi ictimaiy ağlarda «Hizb ut Tahrir» timsali altında derc etken malümatı içün eki biñ rublelik cöreme töleme qararı çıqara.
Ondan soñ, noyabrniñ 8-nde, Rusiye küç idaresiniñ hadimleri Qırım memuriy sıñırında «Hizb ut Tahrir» davası» boyunca apiske alınğan beş kişiniñ qadınlarınen beraber ketken «Bizim balalar» teşkilâtınıñ qadın temsilcilerini toqtatalar. Olarnıñ episi Hersonğa bala vesiqalarını yaptırmaq içün kete eken. Qadınlarnı bir qaç saatlıq «ilâve teşkerüvden» keçirgen soñ qoyup yibereler, lâkin bu arada eki kere «acele yardım» çağırmağa mecbur qalalar.
Azatlıq radiosınıñ muhbiri Anton Naumlük, Rusiye küç idaresiniñ hadimleri bili-bile faallerge zorluqlar çıqarmağa tırışalar.
«Hizb ut Tahrir» davası» iştirakçileriniñ ömür arqadaşlarını yedi saat tutıp sorğulağanlar, soyundırıp üst başlarını teşkergenler. Olarnı ezilgen alda ancaq, advokatlar muracaat etken soñ qoyıp yibergenler. Rusiye sıñırcıları domuz kibi davranğanlar.
Daa evel mahkemege çekilgen faallerge kelecek olsaq, birini cöreme töleme qararı, digerine ise – 15 künlük memuriy apis cezası çıqarıla. Rusiye qanunına köre qabaat, ekstremizm materialınıñ derc etilgen vaqtından degil de, onıñ qayd etilgen vaqtından itibaren sayılıp başlay. Eger paylâşuv 2012 senesi birisiniñ saifesinde bulunsa bile, küç idaresiniñ hadimleri memuriy davanı şimdi de başlatabileler.
Bu sefer olar, yapılğan bir tintüv esnasında teşkilât yapqan bütün işler aqqındaki malümat bulunğan bilgisayarnı alıp keterek, «Qırım berdemliginen» onıñ faallerine darbe endirmege teşebbüs köstereler.
Anton Naumlük qayd etkenine köre, vatandaşlarnıñ «Qırım birdemligi» adı altında çalışqan bu birleşme açıq faaliyet yürsete edi, onıñ içün muhbir, küç idaresiniñ hadimleri yañı bir şey tapamazlar, dep tüşüne.
– Çekip alınğan bilgisayarda taqiqatçılar ancaq canlı efirde numayış etilgen mahkeme toplaşuv videorolikleri ve soy-sopları aqqında ikâye etken siyasiy mabüslerniñ ikâyelerini tapabilirler. Taqip etmelerine bir sebep yoq, bir de resmiy olaraq «Qırım birdemliginiñ» faaliyetini yasaqlamaq imkânsız. Kerçek, bazı malümatlarğa köre, akimiyet organları işbu birleşmeniñ işini maksimum zorlaştırmağa areket eterler denilmekte. «Qırım birdemligi» faaller,niñ evlerinde tintüv yapılğanda çekilgen videolarda olar saqlanmayıp, küç idaresi hadimleri artından taqip etkenlerini qolaylıqnen añlamaq mümkün.
- «Qırım birdemliginiñ» faali Server Mustafayev eminliknen, teşkilât siyasiy mabüslarğa qol tutmağa devam etecegini bildirmekte.
Bizler işimizni toqtatmağa ya da oña yanaşuv şeklini deñiştirmege niyetimiz yoq. Biz qanunğa zıt kelecek iç bir şey yapmadıq.Server Mustafayev
– Qırımda qabul ve musaade etilgen tarzğa köre farqlı fikir yürsetmek, farqlı tüşüncege saip olmaq yañlış dep sayıla ve onı bastırmağa areket eteler. Bunıñ Rusiye qanunlarınen asla alâqası yoq. «Qırım birdemligi» - bu tabiy olaraq birleşken siyasiy mabüslerniñ qadınları, anaları ve balalarıdır. Apiske alınuvnen memuriy apisler bitmey, mahkemeler ep yañı cezalar kese, onıñ içün bu areket ep artıp barmaqta. Qırımnıñ tışında bile bir çoq insannıñ haberdar etilmesi de «Qırım birdemligi» sayesindedir. Tintüvlerden soñ bile, bizler işimizni toqtatmağa ya da oña yanaşuv şeklini deñiştirmege niyetimiz yoq. Biz qanunğa zıt kelecek iç bir şey yapmadıq.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Päkistan Ündistan şekarasına kezekti şabuıl jasadı. Bwl turalı BBC agenttigi habarladı. Mälimetterge süyensek, Päkistannıñ äskeri küşteri Ündistannıñ ..
Tarazdağı jarılıstan zardap şekkender sanı artqan. Jarılıs saldarınan zardap şekken tağı bir adam auruhanağa jatqızıldı. Qazirgi uaqıtta nauqastıñ hal..
Qazaqstan SİM Ündistan men Päkistan baylanısına qatıstı mälimdeme jasadı. Resmi mälimdemede aytlğanday, «halıqaralıq qwqıqqa qayşı äreket jasamay, bar..
Wlttıq Bankti osı uaqıtqa deyin kimder basqardı? Aqpan ayınıñ 25-i küni parlament Wlttıq Bank törağalığına Erbolat Dosaevtı tağayındauğa baylanıstı pr..
V'etnam astanası Hanoydağı kezdesu barısında AQŞ prezidenti Donal'd Tramp pen KHDR köşbasşısı Kim Joñ Iñ mämilege kele almağan. Bwl turalı Amerika üki..


text:
Bügin, 21 şildede qırğızdıñ Çolpan-Ata jerinde Ortalıq Aziyadağı bes eldiñ memleket basşıları bas qosıp jatır. Aymaq elderi basşılarınıñ oñaşa kezdesu..
Ötken aptanıñ soñı Qaraqalpaqstandağı qan tögispen ayaqtaldı. Täşken biligi Qaraqalpaqstannıñ derbestiginen ayıratın konstituciyalıq özgeristerden bas..
Dübirli 2022 jıldıñ aldınğı altı ayı ötti, osı jartı jılda älem elderi tayau on jıldıqtarda bolıp körmegen alaspıran qayşılıqtardıñ, qaqtığıstardıñ jo..
Älemdegi eñ bay 7 memlekettiñ liderleri bas qosqan «Ülken jetilik» sammitin keşe ayaqtaldı. Wyımnıñ qazirgi törağa eli Germaniya bolğandıqtan kezekti ..
Älem ekonomikasınıñ aldınğı 7 köşbasşısı Bavariyada bas qostı. Olar jahandıq ekonomikalıq jağdaydan tıs Resey taqırıbın da talqıladı. Bwl jol Reseydiñ..


text:
«Al-azırda Qırımdan 12 maşna vastası ile arbiy hızmetçileriniñ qorantaları köçip kete. Esasen, qadınlarnen balalar. Menimce, biz mından tez ketermiz», – dedi Yürçenko ve Qırımdan çıqışnen bağlı olğan problemlerni körmegenini ve ozğaruvda muhtac olmağanını da qayd etti.
Batalyon komandanı muaviniñ aytqanına köre, Ukrain arbiylerge Rusiye tarafından qarşılıq kösterilmedi.
Bundan da ğayrı, Mıhaylo Yürçenko Qırımda daa 150 arbiy adamınıñ qalğanını da ayttı. «Olar birazdan soñ çıqacaqlar, tehnikanen ya da tehnikasız».


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisi binasınıñ «Qırım» Fondu» mülkiyetine qaytarılmasına ep keder etmege çalışa.
Bu aqta fondnıñ baş müdiri Riza Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, bunı Qırımnıñ rusiyeli jurnalistleri içün Meclis binasında «Matbuat eviniñ» olması ile bağlı planlar tasdiqaly.
«Anda «Matbuat evini» etecekleri aqqında bildirüvler – nevbetteki tariktir. Yani, «Qırım» fondundan qanunsız sürette binanı tutıp, Müftilikke berecek ediler. Amma o vaqıt Müftilik hırsıhzlanğan mülkniñ saibi olamaz dep aytqan edim. Bu tek musulman, islâm diniy qaidelerine degil, er bir dinniñ şartlarına ters kele», – dey Riza Şevkiyev.
Aytqanı kibi, «Qırım» Fondu» Aqmescitte Şmidta, 2 adresi boyunca yerleşken binanı «Kalga-Sultan» tarih ve medeniyet müzeyine bedava kirağa berdi. Amma müzey öyle de açılmadı.
Riza Şevkiyevniñ sözlerine köre, Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ binası «Qırım» Fondu»nıñ mülkiyeti ola ve oña nisbeten mahkeme ketişatları alıp barılğanı sebebinden başqa bir kimsege teslim etilemez.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı künü olaraq ilân etti.


text:
Öç kön däwam itkän bäyrämnärdän soñ respublika eşkä kereşä. Döres, bu könnärdä awıl keşeläre barıber basulardan qaytmadı. Xäzer börteklelärneñ 80 protsentı cıyılğan. 3 million 600 meñ tonna igen suğıp alınğan. Rusiä şartlarında bu bik zur san. Tatarstan kebek şundıy zur respublikada här gektardan 27,4 sentner igen cıyu uñdırışlı tufraqlı könyaq töbäkläreneñ kürsätkeçen dä arttıra. Ä Samara ölkäse çigendäge Norlat rayonında ayırım basularda ğına tügel, ä urtaça, ğomumi kürsätkeç här gektardan 50 sentnerdan artıq. Tatar xalqınıñ milli tormışı menä şul tuzanlı, tirle awıl eşendä däwam itkängä, älege norlatlılar rekordın Olimpiä yarışların küzätkän kebek tanışalar.
Düşämbe könne Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Rusiä statistika xezmäte citäkçese Vladimir Sokolin belän oçraştı. Räsmi mäğlümätlärgä qarağanda, söyläşü sotsial'-iqtisadi üseştä statistikanıñ ähämiäte, 2006 yılda Rusiädä awıl xucalığındağı cirlär, awıllar, terleklär sanın aluğa äzerlek turında süz barğan. Döres, 2002 yılda ütkän xalıq sanın alğannan soñ, töbäklärdä yäşäwçelärneñ milli sostavı mäğlümatlär iğlan itelmäde, milli eçtälekle 4 tom yomğaqları haman basılıp çıqmağan. Monıñ xikmäten añlatuçı yuq.
Qazanğa Tatarstan möstäqillege bäyrämendä qatnaşırğa ğına tügel, ä kreditlar birü xaqında söyläşergä Dönya bankınıñ Rusiädäge wäkile Kristalina Georgieva kilgän ide. Bu mölayım xanım bäyräm çaralarında prezidentnıñ töp qunağı bulıp yörde. Qazannıñ sotsial' üseşenä Rusiä garantiäse belän 125 million dollar kredit bireläçäk. Ämma şartı bar – aqçalar kilgänçä respublikada cirle üzidarä buyınça qanun qabul itelergä tieş. Qazanda Koreya bankirları häm LG kompaniäse wäkilläre belän dä oçraşu buldı. Urtaq şirkät tözep, neft' eşkärtüne üsterep cibäräçäk.
Här yılnı 31 avgustta Alabuğada şağirä Marina Svetaeva könnäre ütä. 1941 yılnı näq menä şuşı könne ul üz-üzenä qul salğan. Bu könnär quanıçqa, ciñü şatlığına ğına tügel, qayğılı waqiğalarğa da bäyle. İke yıl elek respublika bäyrämennän soñ üze yäşägän Ägerce rayonına qaytqan waqıtta, awıl uramında şuşı rayonnıñ xakimiät başlığı Räfis Säitov yallanğan üterüçelär tarafınnan atılğan ide. Xäzer şuşı cinayät eşe mäxkämädä.
Yäkşämbe kiçendä Qazanğa tağın ber qayğılı xäbär kilde. Mäskäwdä ataqlı xirurg häm cämäğät eşleklese Rinat Aqçurinnıñ ulı Andrey yal könne atılıp ülgän. Ällä yalğışlıq belän, ällä başqa säbäplärdän Andrey Aqçurin äniseneñ küz aldında atılu teträndergeç xäbär. Tatarstannıñ citäkçese dairäläre ataqlı millättäşneñ qayğısın urtaqlaştılar. Düşämbe könne Troekurov ziratında Andreynı kümüdä qatnaşu öçen Tatarstannıñ Sälämätlek ministrı Kamil Zıyätdinov kitte. Bu çetrekle häm Aqçurinnar ğailäse öçen bik awır xäbärne Qazanda bik kiñ taratmadılar. Ämma Komsomol'skaya pravda gäciteneñ sişämbe sanınıñ berençe bitendä Rinat Aqçurinnıñ häm anıñ ulınıñ räsemnäre basılğan ide.
Şunıñ belän qayğılı xäbärlärne tuqtatıp torsaq ta yarar ide. Läkin sişämbe könne irtänge säğät 5tä Qırımdağı Tesel' dip atalğan yal yortında Tatarstannıñ Konstitutsion mäxqämäse räise, möstäqillek alğan yıllarda respublika prokurorı bulıp eşlägän Säyfixan Näfievnıñ kötelmägändä wafat buluı mäğlüm buldı. Säyfixan Näfiev 1941 yılda Tatarstannıñ Çüpräle rayonında tuğan, Bögelmä, Qazan prokurorı bulıp eşlägän keşe. Säyfixan Näfiev oçqıç belän Qazanğa qaytarıla. Anıñ wafatı respublika cämäğätçelege häm xalqı öçen bik zur qayğı.
Tormışta aq häm qara tasmalar menä şulay aralaşıp bara ul. İñ soñğı xäbär dä moñsuraq. Bauman uramındağı Yoldızlar alleyasında tağın ber taş yoldız açıldı. Aña tatar xalqınıñ mäşhür cırçısı, berniçä yıl elek waqıtsız arabızdan kitkän Xäydär Bigiçev iseme yazılğan. Keşe kitä, iseme qala, istäleklär qala.
Rimzil Wäli


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti yanında vatandaşlıq cemiyetniñ inkişafı ve insan aqları boyunca Şura azası, jurnalist Nikolay Svanidze ATR qırımtatar telekanalına basqı etilgeni aqqında bildirdi. Onıñ sözlerine köre, telekanal şuradan yardım soradı,– haber ete «AN– Krım».
«Maña resmiy vesiqanı yolladılar. Bunen insan aqları boyunca şurada oğraşacaqmız, Roskomnadzorğa muracaat etmege tırışırmız. Ümüt etemiz ki, şu ürmetli efendiler İnsan aqları boyunca şuradan kelgen muracaatqa seslenirler. Şimdi şusı açıq-aydındır ki, bu emiyetli ve yekâne qırımtatar televizion kanalına ciddiy bir basım etile. Men şu basqınıñ sebeplerini añlap olamayım. Nasıldır bir maña belli olmağan sebepler olsa da, anda olğan adiselerni aqlamaylar. Çünki bu al kerçekten de qırımtatarlarğa menfiy tesir ete. Menimce, siyasiy zararı olğan bir arekettir»,– dey Svanidze.
Onıñ fikrine köre, qırımtatar telekanalı qapatılsa, «yarımadada vaziyet daa da kergin ola bilir».
«Menimce, pek yaramay bir şey. Çünki bundan sebep kerginlik, ilk evelâ milletlerara kerginlik artacaqtır. Mında yahşı bir şey olamaz artıq. Halqnı o qadar çekiştirmek mümkünmi? Añlamayım. Halq endi nice yıllar devamında çekişe. Qırımtatarlarnı sürgün etken Stalinniñ qaramanlığını tekrarlaycaq olalarmı? Bunı, aqiqaten, añlap olamayım», – dedi Svanidze.
Mart 20-de ATR qırımtatar telekanalı Roskomnadzor mektübini aldı. Oña binaen, telekompaniyanıñ Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq qayd olmaq içün bergen arizası kene de baqılmayıp red etildi. Telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, amma olarnı qaytaralar.
ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastaları – Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» radiosı ve «Lider» radiosı, em de «15 minut» haber agentligi aynı vaziyetke oğradı.
Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksenov ATR işini tenqid etip, bunıñ kibi siyaseti olğan kütleviy haber vastaları yarımadada çalışamaz.


text:
Maymıl çäçäge virusı haman tarala
Nigeriyada xäl ayıruça qatlawlı
Nigeriyada maymıl çäçäge virusınnnan ülüçelärneñ sanı 19ğa, yoqtıru oçraqları 318gä citte. İlneñ awırularnı kontrol’dä totu üzägennän belderülärençä, çir soñğı 1 atnada 41 keşedä kürengän.
Kizü başqala Abudjadan tış 32 töbäktä taraluın däwam itä.
Maymıl çäçäge êndemik virus kiterep çığaruçı siräk oçrıy torğan awırulardan berse. Ul Kongo häm Könbatış Afrika törlärenä ayırıla.
Virus, ğadättä, xaywannan - keşegä, bik siräk keşedän keşegä küçä. Ul yuğarı temperatura häm tändä qıçıta torğan qabarçıqlar kiterep çığara.
Bäyläneşle xäbärlär
"Time" jurnalı Zelenskiynı "Yıl keşese" itep sayladı
Redakśiyä anıñ ukrainalılarğa ilham birep, Rusiyäneñ cimergeç basıp aluına qarşı kürsätkän qıyulığı häm liderlığı öçen saylanuın belderde
Köçle yawım - töşemnär su basuğa häm ülemgä kitergän
"Rusiyä Ukrainadağı suğışnı "tuñdırırğa" mataşa"
NATO ğomum särqatibe Yens Stoltenberg Ukrainadağı suğış belän bäyle farazların citkerde


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ baş kâtibi António Guterresni «işğal etilgen Qırım ve Donbassta insan aqlarınıñ bozulmasına ziyade diqqat ayırmağa çağırdı».
Ukraina prezidenti memuriyetiniñ matbuat hızmeti yanvar 19-da bildirdi ki, Poroşenko BMT baş kâtibi António Guterres BMT nizamnamesiniñ esas maqsatları ve printsiplerine riayet etip, mustaqil devletlerniñ topraq bütünligi ve devlet sıñırlarını ürmet etecek, dep ümüt ete.
Berilgen malümatqa koyer, Poroşenko ve Guterres körüşip, Ukrainanıñ Havfsızlıq şurasında aza olğanını köz ögüne alıp, BMT çerçivesinde ileri işbirligini muzakere ettiler.
Yanvar 16-da Ukraina Birleşken Milletler teşkilâtında eñ yüksek mahkeme organı olğan Halqara mahkemege muracaat etip, Rusiye terrorizmniñ maliye etilmesi ve millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnı boza, dep dava açtırdı. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Donbassta silâlı zıddiyet devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge qoltutqanı ile qabaatlaylar. Kreml bunı inkâr etip, Donbassta Rusiye «göñüllileri» bar ola bile, dep bildire.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnı «Qırımdan almamaq» ricasına cevap berdi. Bunı Putinde Qırım müendislik-pedagogika universitetiniñ prezidenti Fevzi Yakubov rica etti, dep bildire Qırım kütleviy haber vastaları.
Yakubov şöyle dedi: «Endi yaşlı insanım. Qırımda Sergey Valeryeviçten evel 10 baş nazirni kördim. Mına ne aytacaq olam. Evelkisinden soñ kelgen er biri Qırım içün daa az çalışa edi. Aytacağım – Allah rizası içün Sergey Valeryeviçni bizden almañız. Qırımnı ise biz yaparmız», – dedi Yakubov Putinge Aqmescitte cemaatçılıq ile körüşüvinde.
Putin cevap berdi: «Allah rizası içün Qırımdan almaycaqmız».
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siemensturbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.
Daa soñra Putin Aqmescitteki kontsertte sözge çıqıp, Qırım işğali vaqtında qırımlılarnıñ areketlerini Ekinci cian cenki başında Qızıl ordu askerleriniñ areketlerinen qıyasladı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bağçasarayda mayıs 11-den itibaren «Musafir» qırımtatar qavehanesi işini toqtata. Bu aqqında qavehaneniñ Facebook saifesinde aytıla.
«Qıymetli musafirlerimiz, «Musafir» qavehanesiniñ memuriyeti 11.05.2015 tarihinden itibaren işimiz toqtatılğanını bildirmek mecbur... – aytıla beyanatta. – Siziñ içün çalışmağa ne qadar ıntılsaq da, «yañı Qırımnıñ» prokuraturası ve mahkemeleri işimizni qanunsız olaraq tanıdılar... Kederlenemiz, çünki musafirlerimiz özüni raat is etsin dep köstergen ğayretimizge qıymet kesilmedi...».
Qullanıcılar qavehane işi toqtatılğanını ögrenip açuvlandılar. Haber altındaki tefsirlerde bunıñnen bağlı fikirlerini bildirdiler:
«Yıqmaq qurmaq degil» qanunı çalışmaqta, Bağçasarayda eñ eyi qavehanelerden birini, atta Qırımda eñ eyilerden birini qapatmaq cinayettir!».
«Yazıqlar olsun! Qırımdaki eñ eyi restoran siziñki edi. Ümüt etemiz ki, bütün «akimiyet» bizim vaqtınca olğan qıyınlıqlarımızdır!!!».
«O qadar güzel qavehane. Anda er vaqıt turist çoq ve yemekler lezzetli ola edi. Farqlı millet temsilcileri çalışalar. Kederlenemiz! Hadimler sağ olsun, spasibo, dâkuyu, thank you very much».
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı, Meclis azası Eskender Bariyev Qırımda qırımtatar iş adamlarınıñ ticaret noqtalarını ateşke bermege başladılar, dep bildirgen edi.


text:
Rusiye ordusı «Azovstal» madencilik zavodına ücüm etmege tırışa ve Mariupol deñiz limanı yaqınlarında avadan darbe endirmege devam ete. Bu aqta Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Facebook saifesinde haber ete.
Ştab malümatına köre, vaqtınca işğal etilgen Herson vilâyetinde Rusiye Federatsiyası seferberlik ilân etti. Mayısnıñ 1-ne «referendum» keçirilüvi, mayısnıñ 2-10-na ise «ealini cedvelge tizüv» planlaştırıla. Yerli sakinlerge meskün yerler arasında areket etmege yasaqlandı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Beyazrusiyede Rusiye arbiy tehnika areketleri bayağı eksildi, dep qayd ete.
Aprelniñ 21-nde saba Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Mudafaa naziri Sergey Şoyguğa Ukraina quvetleri Mariupolde kontrol etken «Azovstal» madencilik kombinatını blok etmege emin etti.
Aprelniñ 21-nde Mariupoldeki «Azovstal» madencilik zavodında bulunğan Ukraina deñiz piyade askerleri dünya toplulığından Ukraina arbiyleriniñ çıqarıluvını ya da eñ azından vatandaş ve yaralanğanlarnı çıqarmaq içün «yeşil koridorlarnı» teşkil etmege yardım etmesini rica etti.
Mariupol fevralniñ 24-nde başlağan büyük istilânıñ ilk künleri Rusiye ordusı tarafından sarıp alındı. Ukraina bölükleri eki buçuq aydan berli tirene.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
10 yıl buyınça çips aşağan - suqır häm çuqraq qalğan
Sawlıqsız tuqlanğan 17 yäş'lek yeget tabiblar küzätüe astında
Angliyädä 17 yäş’lek ber yäşüsmer yaqınça 10 yıl sawlıqsız tuqlanıp kürü häm işetü säläten yuğaltqan. Tabiblar êçke organnarın tikşerep anıñ sälamätlege turında xisap xäzerli. Yäşüsmer aşawda çips, qızdırılğan bäräñge, aq ipi häm êşkärtelgän itkä östenlek birgän. 15 yäşendä inde anıñ kürü häm işetüendä problemalar kürenä başlağan. Gel zararlı äyberlär aşaw näticäsendä organizmında vitaminnar citmi. Bu isä yäşüsmerdä optik nevropatiyä barlıqqa kiterä.
İseme äytelmägän älege balanı däwalarğa alınğan Bristol’ universitetı milli sälamätlek xezmätlärendä êşläwçe tabib Dänizä Atan äytüençä, keşelär sawlıqsız tuqlanu belän kürü säläte arasındağı bäyläneşne belep betermi. Ul B vitaminı häm baqır azayunıñ suqırayu häm çuqraqlanuğa kiterüen assızıqladı. Tabib yäşüsmerneñ söyäkläreneñ neçkälegeneñ D vitaminı citmäwgä bäyle buluın, balıq mayı, sır häm yomırqa aşamawdan kilep çığuın söyli.
Bäyläneşle xäbärlär
Zelenskiy äsirlektän qotqarıluçılarğa büläklär tapşırdı
Rusiyädän äsir almaşu yulı belän qaytarılğan ğaskäri, poliśiyä häm mediśina xezmätkäre däwlät bülägenä iyä buldı
Rodos utrawında xärbi künegülär
Xalıqara kileşülär nigezendä älege utrawda xärbilär häm qorallar tıyıla


text:
Tevqif etilgen faal Oleg Prihodkoğa, soyları Aqmescit SİZOsına yollağan ilâclarnı bermeyler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa tefsir bererek, Prihodkonıñ advokatı Nazim Şeihmambetov haber etti.
"Bugün Aqmescit SİZOsında Oleg Prihodkonen körüşip oldım. Sıfatı bir coruq, sağlıq şikâyetleri yoq. Onı alâ daa karantin kamerasında tutalar, amma onıñ malümatına köre, yaqın vaqıtta umumiy blokqa avuştıracaqlar. Qorantasınıñ erzaq yollamasını aldı. Oleg Arkadyeviçniñ bir qaç aşqazan ve urologiya hastalığı bar, ve soyları bazarertesi künü oña ilâc ve közlükni yolladı. Amma ilâclarnı oña bermediler, sebepler de belli degil. Sebeplerini SİZO idaresinde ve tibbiy hızmette bilmege tırışacağım", - dedi advokat.
Onıñ aytqanına köre, Prihodko ilâclarını almasa, imaye SİZO başlığınıñ böyle areketlerine şikâyet yollaycaq.
"Men, onıñ tutuluvı cemiyette çoq muzakere etile, dep Oleg Prihodkoga aytıp berdim. Oña qol qutqan er keske minnetdarlığını bildirdi. Onı qabaatlağan şeylerden uzaq olğanını daa bir kere tekrarladı. O sadece öz fikrini ifade ete edi ve Ukraina vatanperveri olıp qala. Ayrıca qırımtatar halqınıñ maneviy ve psihologik destegi içün teşekkür etti", - qoştı Şeihmambetov.
Prihodkonıñ tutulğanını oktâbrniñ 10-nda saba kezlevli ukrain faali, yedinci çağırılış Ukraina halq deputatı Eduard Leonov haber etti. Faalniñ ömür arqadaşı Lübov Prihodko da tutulğan edi.
FSB hadimleri Rusiye Ceza kodeksiniñ 223.1 (patlayıcı maddelerni qanunsız azırlanması) ve 205 (terror ücümi) maddelerine istinaden qabaatlay.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Saq rayonınıñ Orehovo köyünde Oleg Prihodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler. Rusiye quvetçileri Prihodkonıñ evinde keçirilgen tintüvni izaatlamadı. 2016 senesi iyün ayında Rusiye quvetçileri faalni maşinasındaki ukrain nomeraları içün tutqan edi.


text:
1944 senesi mayısnıñ 18-20-nde NKVD-NKGB mahsus tedbirleri vaqtında Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Urağa bütün qırımtatarlar sürgün etildi (resmiy malümatqa köre – 194 111 insan). 2004-2011 seneleri Qurultaynıñ Mahsus komissiyası «Unutma» umumhalq aktsiyasını keçirip, sürgünlik şaatlarınıñ 950-ge yaqın hatırlavını topladı. Qırım.Aqiqat arhivlerdeki hatıralarnı derc ete.
Men, Yağya Bekirov, qırımtatarım, 1928 senesi Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Aqmescit şeerinde (Artilleriyskaya soq., 74) doğdım.
Eski Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ Stalin kommunist rejimi tarafından kerçekleştirilgen qırımtatar sürgünligini kördim.
1944 senesi mayısnıñ 18-nde NKVD mahsus tedbirleri neticesinde anam Gülsum Bekirova (d.s. 1901), tatam Şefiqa Bekirova (d.s. 1925), men, Yağya Bekirov (d.s. 1928), qardaşım Yaqub Bekirov (d.s. 1930) ibaret qorantamız ve Aqmescitte yaşağan semetdeşlerim Qırımdan quvuldıq.
Tahminen 10-12 kün devam etken yolda tren toqtadı, qaravul çoq turacağımıznı aytıp, suv almağa izin berdi. Anam Gülsum Bekirova ve qardaşım Yaqub Bekirov bir şeyler pişirmek içün vagondan çıqqanlar. Men hasta edim ve vagonda qaldım. 10-15 daqqa keçmedi, tren areket etti. Anam, qardaşım ve daa beş kişi Balaşov şeeriniñ tren vokzalında (Rusiye Sovet Federativ Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Saratov vilâyeti – QA) qalğanlar.
Anda qorqunç şaraitlerde qırımtatarlar endi bar edi: ormannı yıqa ediler, olarğa qıcıtqan şorbası berile edi
Böylece, sürgünlik vaqtında ailemiz coyuldı, qırımtatarlar sürgün etilgen üç farqlı yerde qaldı. Anam Gülsum Bekirova ve qardaşım Yaqub Bekirov Mariy Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetine tüşkenler, tatam Şefiqa Bekirova Özbekistannıñ Begovat şeerine tüşti. Men ise Sverdlovsk vilâyetine, Novaya Lâlâ şeerine tüştim.
1944 senesi dekabrniñ 19-nda meni ve daa beş insannı qaçmağa tırışqanımızda qabaatlap, Serebrânka ceza qasabasına yollağanlar. Anda qorqunç şaraitlerde qırımtatarlar endi bar edi: ormannı yıqa ediler, olarğa qıcıtqan şorbası berile edi, 600 gramm ötmek berile edi, bu un şorbasını satın almaq içün 200 gramm ötmek satmaq kerek edi.
Men dayanamayıp, sürgünlik yerinden qaçtım. Keri qaytacammı dep sorağanlarında mında qalmaq yerine apishanede vefat etsem daa yahşı olur, dedim.
Soñra daa bir kere qaçtım, bu sefer sağ-selâmet qaçtım, beş yıl sovetlerde qıdırıldım
1945 senesi dekabrniñ 16-nda men ve daa yedi qırımtatarı 1932 senesi iyülniñ 2-nde çıqarılğan buyruqqa köre ayrı toplaşuvda çağına yetmegen olaraq eki yılğa azatlıqtan marum etildi. Soñra daa bir kere qaçtım, bu sefer sağ-selâmet qaçtım, beş yıl sovetlerde qıdırıldım – şahsiy davamda da yazılğan – meni Stalinniñ ölümi qurtardı.
Qorantam bu kommunist vebadan çoq çekti.
1926 senesinden berli babam taqip etildi, eñ büyük tuccar – eşyalarını yazıp alğan ediler. 1935 senesi emcem İdris Bekirovnı kelip alğanlar, «mühtekirlik sebebinden» 10 yılğa üküm etildi ve Komsomolsk-na-Amure şeerine sürgün etildi. Blagoveşçensk şeerindeki lagerlerde yattı, 1944 senesi mayısnıñ 14-nde ondan mektüp aldıq, anda da ğayıp oldı.
1992 senesi Rusiye Federatsiyasınıñ Baş prokurorına meni reabilitatsiya etmek ricasınen mektüp yazdım, ve 1995 senesi reabilitatsiya etildim. Men, Yağya Bekirov, reabilitatsiya etilgenime dair eki vesiqa berem. Bir vesiqa qalmadı – 15 daqqada ne ala bilir edik?
Sürgünlik taqdirimde bar edi ve şaatlığımnı bu beyanatnıñ ayırılmaz parçası dep saymağa rica etem.
Krasnoperekopsk şeerinde yaşayım.
(2009 senesi sentâbrniñ 12-nde yazıp alınğan hatırlavlar)
Elvedin Çubarov, Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqı genotsidini ögrenüv ve aqibetlerini yeñüv Mahsus komissiyasınıñ reis muavini azırladı


text:
AQŞ tağı demokratiyalıq partiyanıñ eluden astam kongresmeni jaña saylanğan Donald Tramptıñ ant beru saltanatına baykot jariyaladı.
Bwnı bbc.com habarladı.
Bwğan deyin 20 qañtarda ötetin inaugratciya künine 26 kongresmen baykot jariyalağanın aytqan.
Köptegen amerikalıqtar üşin batır sanalatın Jon Lyuis Donald Tramptı zañdı saylanğan prezident dep tanımaytın aytıp keledi.
Basqa kongresmender de Jon Lyuistıñ pikirimen kelisedi. Olar Tramptıñ bilikke keluine Resey aralasqan degen pikirde.
Biraq Tramp twitter parqşasında “Bwlar jay sözder, eşqanday negizi joq sözder” dep jazdı.
Ötken aptada birneşe belsendiler Tramp turalı oyın bildirip, Uaşingtonda mıñdağan şeruşiler qarsılıq akciyasın ötkizip, jaña saylanğan Tramptıñ inaugraciyasın ötkizbeuge niettenip jatqandarın aytqan edi.
Şeruge şıqqandar tağı birneşe “sıylıq” dayarlap qoyğandarın ayttı. Biraq, olar Tramptıñ jaqtastarımen qaqtığısıp qalu qorqınışın da jasırmadı.
AQŞ-tıñ jaña prezidentiniñ ant beru räsimi ötetin küni Uaşingtonda birneşe akciyalardı ötkizuge rwqsat berilgen. Bwl jolı Tramptıñ inaugraciyasına 800 mıñ adam qatısadı dep kütilude. Qauipsizdikti saqtauğa 15 mıñ arnayı jasaq tartılıp otır.
"The Qazaq Times"


text:
Ramazan ayı täêsirendä möselman buldı
Germaniya watandaşı 1 yıl çaması Törkiyädä yäşi ide
1 yıl çaması Törkiyädä Bursanıň Mudanya ilçäsendä yäşägän Germaniya watandaşı Xans Jürgen Xelmut Willing Ramazan ayı täêsirendä İslam dinen tikşerep öyränä häm möselman bulırğa digän qararğa kilä.
Anıň öçen Mudanya möftilegendä möselman bulu tantanası ütkärelde.
Tantana barışında İslam dineneň töp prinśipları turında mäğ’lumat birgän möfti Êrtuğran Mäxmät Soylu Ramazan ayı yoğıntısında İslam dinen öyränä başlağan häm möselman bulırğa qarar qılğan Willingnı täbrik itte.
Germaniya watandaşı Şähadät äytep isemen Yosıf dip üzgärtte.
Möfti aňa Möselman bulu dokumentı tapşırdı, Qor’än Kärimneň alman telendäge tärcemäsen häm diyänät êşläre räislege basmalarınnan törle kitaplar birde.
Bäyläneşle xäbärlär
Soylu - Piantedosi söyläşüe
Türkiyä êçke êşlär ministrı italiyäle wazıyfadaşı belän telefonnan söyläşte
Çavuşoğlu - Gallager oçraşuı
Türkiyä tışqı êşlär ministrı Awrupa iminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ ministrlar şurası cıyılışı qısalarında Vatikan tışqı êşlär ministrı belän oçraşıp söyläşte


text:
Djonson Zelenskiyğa: "Sin kaharman"
Angliyä xökümäte räise Boris Djonson Ukraina däwlät başlığı Volodimir Zelenskiyğa şaltırattı
Wazıyfasınnan kitkän Angliyä xökümäte räise Boris Djonson Ukraina däwlät başlığı Volodimir Zelenskiyğa şaltırattı.
Bilgele bulğança, partiyäsendä sişämbe könennän birle êştän kitülär küzätelgännän soñ ul kiçä üze dä wazıyfasın taşlawın belderde.
Boris Djonson Ukraina liderına şaltıratıp ileneñ tökänmäs teläktäşlegen qabat citkerde. Ul, kiräk bulğança, saqlanuda yärdämneñ däwam itäçägen dä äytte. Xökümät räise beldergänçä, kiläse atnalarda aşlıq blokadasın beterü öçen êşçänlek şul uq tizlektä baraçaq. Ul däwlät başlığı Zelenskiyğa bäysezlege, duslığı häm Ukraina xalqı öçen tırışuına räxmät äytte.
Angliyä xökümäte räise söyläşü axırında Volodimir Zelenskiyğa: “Sün kaharman, härkem sine yarata,”-dide.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ABD devlet kâtibi Mike Pompeo ile telefonda laf etti.
Ukraina devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, o, Washingtonnı Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı esir ve deñizcilerni azat ettirmek içün daa faal areketlerge çağırdı.
Bundan ğayrı, Poroşenko ABD devlet kâtibi ile «PrivatBank» devletleştirüvini lâğu etilüv telükesi ve Ukrainanıñ makromaliye istiqrarını saqlap qalmaq kerekligini muzakere etti.
Subet vaqtında Poroşenko Donbasta Pasha barışığı ilân etilmesiniñ Rusiye tarafından blok etilüvini qabul etmegenini ve Ukraina prezidenti namzeti Volodımır Zelenskıynıñ Donbastaki Rusiye işğalci ordusına nisbeten «DNR/LNR isyancıları» ıstılasını qullanğanını takbih etti.
Ukraina prezidenti Mike Pompeoğa islâatlar ve devam etken Rusiye istilâsına qarşı areketler yolunda Ukrainağa qoltutqanı içün teşekkürler bildirdi.
ABD Devlet departamentiniñ matbuat hızmeti bu telefon subeti şimdilik haber etmey.
Yarı gecede Ukrainada prezident saylavlarınıñ ekinci turı arfesinde «sessizlik künü» başlandı, namzetlerniñ er angi bir teşviqatı yasaqlana.
Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turı aprelniñ 21-nde olacaq.
Ukraina prezidenti saylavlarınıñ birinci tur neticelerine köre, saylayıcılarnıñ 30,24%-ı Volodımır Zelenskıyge rey berdi, 15,95%-ı şimdiki devlet yolbaşçısı Petro Poroşenkoğa. Ekinci tur aprelniñ 21-nde olacaqtır.


text:
Çarşenbe künü, fevralniñ 12-nde, «Çonğar» keçiş noqtasındaki hızmet alanında Memuriy hızmet merkezi (MHM) açıldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Novotroitskoye köy şurasınıñ MHM yolbaşçısı İrina Sobçişenanıñ qayd etkenine köre, memuriy hızmet merkezi fevralniñ 11-nden başlap çalışa. Onıñ aytqanına köre, mında 168 çeşit hızmet kösterile bile.
«MHM tünevinden berli test rejiminde çalışa. Tolusınen çalışamız. Bütün devlet sicillerine kire bilemiz. Tünevin eki Ukraina vatandaşınıñ çetel pasportı resmiyleştirildi», – dedi Sobçişena.
Onıñ aytqanına köre, qırımlılar eñ çoq pasport hızmetlerine muhtac. «Bugün Qırım sakinleri keldi, mesleat aldı. Ümüt etem ki, Çonğar keçiş noqtasında işlerini yapmaq olar içün qolay olur», – dep qayd etti Sobçişeva.
«Çonğar» keçiş noqtasında MHM açılğan soñ Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları, işğalden qurtaruv ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiyası boyunca komitetniñ çıqış toplaşuvı başlandı. Anda Veteranlar ve vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri naziri Oksana Kolâda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova iştirak etti.
Daa evel Herson vilâyeti devlet memuriyeti, «Çonğar» keçiş noqtasınıñ hızmet alanında «memuriy hızmet kösterilüvine bam-başqa yanaşuvnı kerçekleştirmege» planlaştıralar, dep bildirdi.
Noyabrniñ 15-nde yañartılğan «Çonğar» keçiş noqtasında areket açıldı.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».