text:
Qırımtatar milliy areket iştirakçisi Nariman Celâl, 2016 senesi küzde «112 Ukraina» kanalında çıqqan yayınğa atıf ile yapılğan çaquv sebebinden ektremizmge qarşı küreş merkezine çağırıldı. Yayın devamında, alt yazıda, Celâl Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini olaraq tanıtılğan edi. Bunı Qırım.Aqiqatqa faalniñ özü bildirdi
«Men anda Meclis reisiniñ muavini olaraq tanıtılğan edim. Bu munasebetnen o («E Merkezine» çaqqan kişi – QA) dey ki, men Meclisniñ, yasaq etilgeb teşkilâtnıñ, azı olam, ve demek ki, maña qarşı, ektremistik cemiyette iştirak etkenim sebebinden, Rusiye Federatsiyasınıñ cinaiy kodeks maddeleri qullanılmaq kerek. İşbu beyanqa dair ifadelerimi almaq içün, ekstremizmge qarşı küreş Merkeziniñ hadimi meni çağırttırdı», – dedi Celâl.
Faaliyetçi öz ifadelerini berdi. Bundan soñ, başqa odada Celâldan Marlen Mustafayev ve onıñ evi yanında yaqalanğan diger 10 adam ile olğan munasebetleri aqqında soraştırdılar.
«Sanki men içtimaiy saifemde olardan birisi ile dostlaşam. Menden izaat soradılar, ve men, içtimaiy ağlardaki dostlsrımdan çoqusı ile şahsen tanış olmağanımı añlattım», – dep qoştı cemaat faali.
Celâl «E Merkezinde»tahminen eki saat bulundı, ve devamında kene çağırıla bilecegini ve tartışacağını tüşüne.
Mart 13 künü saba qırımtatar milliy areket iştirakçisi Nariman Celâl, Aqmescitte ektremizmge qarşı küreş merkezine kelgeni aqqında malüm olğan edi.
Fevral 21-de Aqmescit civarında Marlen Mustafayevniñ evinde «ekstremist timsalleriniñ» numayışı davası boyunca tintüv keçirildi. Mustafayevge qoltutqanlar oldı, on insan kelip, er şeyni videoğa çıqara edi. Olarnı da yaqaladılar. Mustafayevni 11 künge, ortaqlarını beş künge qadar apiske aldılar.
2016 senesi aprelde Rusiyeniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi işğal etilgen yarımadada Meclisniñ areketini yasaq etti. Dünya cemaatı, Rus akimiyetiniñ böyle areketlerine qarşı çıqıp, qattiyen narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiyeniñ Yükek mahkemesine itiraz yolladı, lâkin apellâtsiya mahkemesi de Meclisniñ yasaq etilmesine qol tuttı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinen raatsız olğanını bildirdi ve basqılarnı toqtatmağa çağırdı.


c: text/html

text:
Qırımtatar Milliy Meclisi OSCE milliy azlıqlar işleri Yuqarı komissarı Kayrat Abdurahmanovğa qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi ve oğratılğan işkenceleri aqqında malümat berdi, dep bildirdi Meclis reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde.
Onıñ bildirgenine köre, laf işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi aqqında kete.
«Rusiye işğalcileriniñ tamır qırımtatar halqını ve işğalge razı olmağan etnik ukrainalılarnı taqip etüvi ve zulumğa oğratuvına diqqat ayırıldı. Siyasiy mabüsler vaziyetinen bağlı malümatta yapmağan cinayetlerini iftira etmege mecbur etmek içün Rusiye cezalandırıcılarınıñ qullanğan işkenceleri qayd etildi», – dep ayttı Refat Çubarov.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Avropa Şurası Parlament assambleyası «Qırımda tamır halqlarnıñ Rusiye Federatsiyası tarafından siyasiy taqip etilüvi» mevzusında munaqaşa olmaycaq.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 23-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ aqları aqqında qararnı qabul etti.
Ukraina eyyeti Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti, insanlarnıñ ğayıp oluvı ve yarımadada qanunsız apiske aluvlar, qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruv, Rusiyeniñ Qırımtatar Milliy Meclisini «terror teşkilâtı» olaraq tanıma qararınıñ lâğu etilüvinen bağlı meselelerni Avropa Şurası insan aqları komissarı Dunja Mijatović ile muzakere etken edi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirdi. Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova Qırımda «milletlerara ve dinlerara barışıq» bar ve tamır halqqa yardım kösterile, dep aytqan edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bazarertesi künü, dekabr 22-de, Qırımnıñ Radiotelevizion merkezi «Çernomorskaya teleradiokompaniyasına» apis etilgen donatmalarnı qaytardı, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
Neşirniñ malümatına köre, donatmalarnıñ qaytarıluvı aqqında qarar Mahkeme hadimleriniñ Federal hızmeti tarafından çıqarıldı.
TRK «Çernomorskaya» donatmaları ile Tsentr jurnalistskih rassledovaniy ve İnformatsion matbuat-merkeziniñ mülki de qaytarıldı.
Avgust bir künü Mahkeme hadimleriniñ Federal hızmeti vekilleri TRK «Çernomorskaya»nıñ mülkini apis etip, onıñ işini toqtattılar.
Mülkniñ apis etilüvi ÇTRKnıñ RTPTs nisbeten 4 mln ruble miqdarında borcu olğanı sebebinden mahkemeniñ qararı ile keçirildi. Faqat, belli olğanı kibi, o vaqıt borc aqqında Qırım RTPTsnıñ davası mahkemede iç te baqılmağan edi. Avgust 6 künü TRK «Çernomorskaya» davada qayd etilgen paranı töledi.
Avgust 11 künü Qırım Hocalıq mahkemesi RTPTs davasını lâğu etip, telekompaniya mülkinden apis qararını alğan edi. Noyabr 12 künü Aqyar apellâtsion mahkemesi RTPTs şikâyetini red etip, Hocalıq mahkemesiniñ qararını doğru olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar rejissörı ve aktörı Ahtem Seytablayev, Qırımda elâk olğan Reşat Ametovnı «Qırım ve Ukraina mustaqilligi içün ölgen ilk askeri» olaraq körgen. Bu aqta, Qırım.Aqiqat agentligine Seytablayev, mart 16 künü Kiyev şeeriniñ Sofiya Meydanında Reşat Ametovnıñ añına keçirilgen sessiz fleşmobı devamında bildirdi.
«O, Qırım ve Ukraina mustaqilligi içün canını feda etken ilk askeridir. O, şahıs, adam, üç balasınıñ babası. Menim içün, bugün mında bulunmaq şereftir», - dep ayttı Seytablayev.
Mart 16 künü, qırımtatar rejissörı başqa faallernen birlikte, Reşat Ametovnı ürmetnen añmaq maqsadı ile Kiyev merkezinde ötkerilgen sessiz fleşmobğa teşrif buyurğan.
«Men ukrain halqına minetdarlığımnı bildirmek isteyim. Qırım meselesi informatsion ceryanından yoq olmaması içün, ukrain cemaatçılığı pek çoq areket yapmaqta. Men eminim, eger epimiz, birinci nevbette qırımtatarlar, yarımadanı qurtarmaq kerekligi aqqında unutmasaq, halqara cemaatçılıq ta buñı unutmaz», - dep ayttı Seytablayev.
2014 senesiniñ mart 3 künü, Reşat Ametovnı tutıp esir ettiler. Mart 15 - nde Ametovnıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonınıñ dağında tapıldı.
Moskva nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti, qırımtatar faaliniñ öldürüvinen bağlı işiniñ açılması içün mukâfat vade etken edi. Amma faalniñ qatiyi bu künge qadar tapılmadı.
Kiyevde mart 16 künü Reşat Ametovnıñ añına sessiz fleşmob ötkerildi.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ SNG ve yurtdaşlar ile alâqaları boyunca komiteti reisiniñ birinci muavini Konstantin Zatulin Rusiye ile Ukraina arasındaki Dostluq, emekdaşlıq ve ortaqlıq aqqında muqaveleniñ bir-biriniñ territorial sıñırlarını tanuv qısmını denonsatsiya etmege teklif etti. Bunı RİA Novosti agentligi bildire.
Zatulin: «Çünki emekdaşlıq ve dostluq mehanizmlerini tayin etmeyip, muqaveleniñ ekinci maddesinde biz Ukrainanıñ territorial sıñırlarını tanıymız, olar ise, munasip şekilde, bu vesiqanıñ imzalanması ve ratifikatsiyası anında bizmkidir. Yani mesele şu ki, Rusiye, bu muqaveleni 1997-de imzalap, ve ondan soñ 1999 senesinde ratifikatsiya etkende, deyelim, Qırım ve Aqyarnı Ukraina territoriyasınıñ qısmı sayğanını tasdiqladı», – dep qayd etti.
Rusiye ile Ukaina arasında Dostluq, emekdaşlıq ve ortaqlıq aqqında muqavele 1999 senesinde qabul etildi. Devlet duması onı yanvarniñ 14-nde, Yuqarı Rada ise yanvarniñ 25-nde ratifikatsiya ettiler. 2008 senesiniñ soñunda muqaveleniñ cariy olması muddeti avtomatik olaraq 10 yılğa uzatıldı.
40-ncı maddege binaen, eger eki taraftan iç birisi nevbetteki on yıllıq muddetniñ soñuna qadar eñ az 6 ay qalğanda ekinci tarafnı yazılı şekilde muqaveleni lâğu etmek niyetinde olğanı aqqında haberdar etmese, muqaveleniñ cariy olması muddeti avtomatik olaraq nevbetteki on yıllıq muddetlerge uzatılacaq.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusına dair dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım musulmanları diniy idaresi 2015 senesi fevral 27-de Rusiye qanuniy alanında qayd etüvini tasdiqlağan vesiqalarnı elde etti.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qayd etüv şeadetnamesine köre, QMDİniñ tolu serlevası – Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar Musulmanlarınıñ Diniy İdaresi Merkezleştirilgen Diniy Teşkilâtı», – dep bildire Qırım Müftiyatı.
Mında diniy teşkilâtlarınıñ qayd etüv müddeti uzatılacağına ümüt besleyler.
Mabuat hızmetinde añlatalar, Qırım musulmanları diniy idaresiniñ terkibinde 350-ge yaqın musulman cemiyeti bar ve martnıñ birine qadar olarnı ğayrıdan qayd etmege imkân yoq edi.
«Cemiyetlerimizge haber ettik ve qayd etüv içün zaruriy malümatnı olarğa tarqattıq. Şimdi cemiyetlerimizniñ Adliye nazirligine muracaat etüv ketişatı üzerinde çalışamız», – dey QMDİ adliyecisi İbraim Kaymakan.
Müftiyatta qayd etilgeni kibi, şimdi Qırımdaki yüzlernen diniy teşkilâtları ticariy olmağan şirketlerniñ qayd etüv müddetiniñ uzatılmasını bekley.
Evel bildirilgeni kibi, mart 1-den Qırımda Rusiye qanunları boyunca qayd etilmegen diniy cemiyetlerniñ faaliyeti yasaqlanacaq.


text:
«Qazaqstan Wlttıq Banki Qazaqstan Respublikası Täuelsizdiginiñ 30 jıldığına arnalğan nominalı 20 000 teñgelik mereytoylıq banknottı aynalısqa şığaradı. Bwl turalı Wlttıq Bank habarlamasında ayttı.
Banknottıñ bet jağında Qazaqstan Respublikasınıñ Memlekettik rämizderi, Qazaqstan Respublikasınıñ eks prezidenti N.Ä. Nazarbaev portretiniñ golografiyalıq beynesi, «Qazaq Eli» monumenti, «Mäñgilik El» saltanat qaqpası, qazaqtardıñ dästürli twrğın üyi «Kiiz üydi» bezendiru jelisi boyınşa «Basqwr» – taspasındağı qazaqtıñ wlttıq örneginiñ fragmenti. Al, sırtqı eks prezident N.Ä. Nazarbaevtıñ portreti, astananıñ jäne Aqorda Prezident rezidenciyasınıñ panoramalıq körinisi, Qazaqstan Respublikası Täuelsizdiginiñ 30 jıldığın merekeuge arnalğan logotip beynesi salınğan.
Qazaqstandı 30 jılday basqarğan Nwrswltan Nazarbaevqa arnalğan mwnday mereytoylıq banknot Qazaqstan Respublikası Täuelsizdiginiñ 25 jıldığına oray 10 000 teñgelik aqşağada sılınğan bolatın. Odan tıs birneşe qalada esketkiş, iri qalalarda ortalıq köşeler, el ordasınıñ atı, astanadağı äuejay jäne universitettermen mektepter t.b. nısandar bar.
Eldegi keybir sayasatkerler men qoğam belsendileri osınıñ bärin Nazarbaevtıñ jeke basına tabınu dep sanaydı.


text:
Bugünge planlaştırılğan Rostov-na-Donu Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesinde Qarasuvbazar "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Ayder Capparov, Riza ve Enver Ömerovalar ile bağlı mahkeme oturışı olmadı.
“Qırım birdemligi” cemaat birleşmesine advokat Aleksandr Stasükniñ biligenine köre, onıñ müvekkili Capparov alı yaramay olğanı içün kameasından çıqmqtan red etken.
Advokatnıñ malümatına köre, SİZO şaraitinde Capparovnıñ parmağında “irinli stafilakokk qızarıntı” peyda olğan.
"Üç aftadan berli çekişe. Oña antibakterial ve qızarıntığa qarşı preparatlarnen ine uralar. O, SİZO-dan çıqarıp tibbiyet bolyugine yatqızılmasını, hirurgik operatsiya yapılmasını istep müdiriyetke ariza yazdı, çünki parmağa irinlemege devam ete", - dedi Stasük.
Evel Cepparov qan basımı ve qolundaki qızarıntı onı raatsızlağanı aqqında mahkemede aytqan edi.
Nevbetteki mazkeme oturışı aralıq ayınıñ 17-nde olacaq. Mahkeme, mahkemelengenlerniñ alı mahkeme oturışında iştirak etmege kelişkenini, kelişmegenini ögrenmek içün SİZO-ğa malümat talabı yolladı.
Aprelniñ 24-ünde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç mabüsini daa yarım yılğa apiste qaldırdı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Gremmi
"Gremmi" (inglizce Grammy Awards) – AQŞ Sesyazma şirketleri assotsiatsiyası tarafından 1958 senesi martnıñ 14-ünde tesis olunğan Amerika sesyazma akademiyasınıñ tarafından taqdim etilgen muzıka mukâfatı. Zemaneviy muzıka dünyasında eñ şerefli mukâfatlarından biridir, onı kinematografiya saasında "Oskar" degen mukâfatınen ölçeştirmek mümkündir, em de "Gremmi"ge kimerde bir "muzıka Oskarı" da deyler.
1957 senesi Los Anceleste Tomas Edisonnıñ yaratqan grammofonınıñ 80 yıllığı bayram etilgen vaqtında, professional çalğıcılarnıñ tarafından "Gremmi" mukâfatını yaratuv ğayesi peyda olğan edi, tamam bu sebepten de mukâfat eykelçiginiñ şekli – ufaq yaldızlı grammofondır.
Birinci mukâfat berüv tedbirini 1958 senesi Frenk Sinatra açqan edi, o da soñra "Gremmi" mukâfatına eki kere irişken edi. Tantanalı mukâfatlandıruv tedbirini ötkermek aqqı oğrunda daima Los Anceles ve Nyu York küreşe.
"Gremmi" AQŞnıñ milliy ğururıdır, çünki "Gremmi" mukâfatı çeşit türlü tarzlarda işlengen çalğıcılar, yırcılar, bestekârlarnıñ muvafaqiyetlerini mıtlaq qayd ete, em de şu mukâfat berilüvi 20 biñge yaqınlaşqan Amerika sesyazma akademiyası azalarınıñ qararına bağlıdır.
Er sene 108 kategoriyada 30-ğa yaqın türlü muzıka janrlardan sesyazma akademiyasınıñ vekâletli azaları rey berilgen neticesinde "Gremmi" mukâfatı berile. Rey aqqı bar olğan adamlarnıñ arasında muvafaqiyetli ve tanılğan artistler, ses müendisleri: Con Bon Covi, Prins, Pol Saymon, Nora Cons, Beyonse. "Ayatiy yeñişler oğrunda Gremmi mukâfatı" (inglizce Grammy Lifetime Achievement Award) biraz ayrıca tura, o muzıkağa salmaqlı isse qoşqan içün ayrı bir mukâfattır.
2015 senesi fevralniñ 8-inde endi 57-nci "Gremmi" mukâfatlandıruv tedbiri "Staples Center" degen yerde Kaliforniyadaki Los Anceles şeerinde ötkerildi.
Büyük dörtlük[deñiştir | kodunı deñiştir]
Büyük dörtlük (inglizce The Big Four) — dört dane eñ şerefli sayılğan "Gremmi" nominatsiyasıdır:
- Yıl yazısı (inglizce Record of the Year)
- Yıl albomı (inglizce Album of the Year)
- Yıl yırı (inglizce Song of the Year)
- Yıl keşfi (inglizce Best New Artist)
Mukâfatlandıruv kategoriyaları[deñiştir | kodunı deñiştir]
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- grammy.com – Resmiy ağ saytı


text:
Ukraina Mudafaa ve Milliy Havfsızlıq Şurasında (MMHŞ), yasaqlanğan Rusiye içtimaiy ağları ve saytlarına qarşı sanktsiyalar lâğu etilmedi, dep bildireler. "Sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesi aqqında beyanat sayısı çoqlaşqanından soñ", MMHŞ böyle bildirüvni öz saytında derc etti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
"Sanktsiyalar aqqında" Ukraina qanunına köre, sanktsiyalarnıñ qullanuvı, lâğu etilmesi ya da deñiştirilmesi aqqında qararlarnı, sırf Ukraina Yuqarı Radası, Ukraina prezidenti, Ukraina Nazirler Kabineti, Ukraina Havfsızlıq Hızmeti ve Ukraina Milliy Bankı teklifleri esasında Ukraina Mudafaa ve Milliy Havfsızlıq Şurası tarafından qabul oluna. MMHŞ qararına köre Prezident fermanı ile kirsetilgen sanktsiyalarnıñ kerçekleştirilmesini ve közetüvini, Ukraina Milliy Bankı ve Ukraina Havfsızlıq Hızmetinen beraberlikte, Ukraina Nazirler Kabineti becere", - dep htırlattılar MMHŞde.
2017 senesi baarden berli, Ukrainada "Yandex" servisi, Mail.ru gruppasınıñ saytları, "VKontakte" ve "Odnoklassniki" rusiye içtimaiy ağları yasaqlanğan. MMHŞ, olar Ukraina "milliy havfsızlığına telüke ola bile", dep sayalar.


text:
Mayısnıñ 2-nde olğan malümatqa köre, soñki künde Rusiyede 9623 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu rekord oldı, dep haber ete «Nastoyaşçeye Vremâ».
Memlekette hastalarnıñ umumiy sayısı 124 biñ insan oldı. Yañı COVID-19 hastalarınıñ yüzde 47-siniñ hastalığı alâmetsiz keçe.
Eñ çoq yañı hasta Moskvada (+5358), Moskva vilâyetinde (+807), Sankt-Peterburgda (+323), Nijniy Novgorod (+320) ve Murmansk (+143) vilâyetlerinde qayd etildi.
Bir künde 57 hasta vefat etti. Keçken künge köre vefat sayısı bir buçuq qat eksildi. Mayısnıñ 1-nde 96 insan vefat etti. Rusiyede qayd etilgen vefat sayısı 1222 oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescitte vaqialar aynı şekilde ola bilir edi. Amma mitingte iştirak etken Ukraina tarafdarları, Qırım parlamenti toplaşuvınıñ başqa künge qaldırılmasına iriştiler. Toplaşuv ertesi künü, fevralnıñ 27-nde olıp keçti. Rusiye arbiyleri tarafından zapt etilgen binada deputatlar neticede Qırımnıñ işğal etilmesi içün sebep olğan "referendum" keçirilmesine rey berdiler.
Qırım parlamenti yanında olıp keçken miting tarihqa Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüviniñ başlanması kibi kirdi. 2016 seneden başlap fevralnıñ 26 Ukrainanıñ resmiy tarihlar taqvimine "Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü" kibi kirsetilgen.
Kyivde işğalniñ yedinci yılına bağışlanğan sergi olıp keçecek. Bu sergide Qırım.Aqiqatnıñ materialları taqdim etilecek. Anda arhivden video ve foto materiallar olacaq.
Bu fotogalereyada biz Aqmescitte Rusiye işğaline qarşı büyük miting nasıl keçkenini hatırlaymız.
(Fotogalereya ilk sefer 2017 senesi fevralnıñ 26-nda taqdim etilgen edi)


text:
Yanvar 26 künü tintüv ile ATR qırımtatar telekanalına kelgen silâlı insanlarnıñ esas maqsadı – astını-üstüne çevirmek, dep tüşüne Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov.
«Men bu bildirüvni yazğanda, ATRde server ve diger donatmanı tutıp ala, kanal yolbaşçılığını sorğuğa çekeler. Belli ki, telekanalğa kelgen beklenilmegen musafirlerniñ resmiy maqsadı – «2014 senesi fevral 26 künü adiseleri» – ATRniñ astını-üstüne çevirmek içün bir sebeptir.
«İşğalci akimiyet yarımadada itibar ve şerefni qorqudan, öz halqına hızmetini ise – işğalci akimiyet tarafından olğan çeşit qandıruvlardan üstün sayğan mühbirlerniñ çalışqanına dayanıp olamay… Çünki telekanal –qırımtatar ve anda çalışqan mühbirlerniñ esas qısmı – qırımtatarlarıdır, işğalci akimiyetniñ zalımlığı bese-bellidir…», – dedi Çubarov.
Onıñ aytqanı kibi, Meclis ATR qırımtatar telekanalında yüz bergen adiseler aqqında haberni halqara teşkilâtlarğa yetkizmege çalışa.
«Bese-belli, Ukrainanıñ Birleşken Milletler Teşkilâtında, PACE, OSCE eyyetleri zenaatdaşlarına ATR telekanalınıñ vaziyeti aqqında haber bermeli…», – dep yazdı Çubarov.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.


text:
Rusiye ordusı oktâbrniñ 7-nde aqşam Dnipropetrovsk vilâyetiniñ Nikopol rayonına ateş açtı, dep bildirdi Dnipropetrovsk vilâyetiniñ arbiy memuriyet yolbaşçısı Valentin Rezniçenko.
«Grad» ve ağır toplarnen ücüm ettiler. Krasnogrigoryevde 37 yaşında erkek öldürildi, 42 yaşında erkek yaralandı. O, hastahanede yata», – dep yazdı Rezniçenko Telegram kanalında.
Saba Rezniçenko Nikopol rayonı bütün gece «patlavlardan abdıradı», dep haber etti: Rusiye ordusı toplu ateş raketa sistemalarından ve ağır toplardan rayonğa altı kere ücüm etti. İlk malümatqa köre, yaralanğanlar yoq.
«Nikopolge tahminen 40 Rusiye snarâdı tüşti. Şeerde bir qaç çoq qatlı bina, ondan çoq mustaqil ev, hocalıq inşaatları, naqliyat infrastrukturasınıñ müessisesi, gaz boruları ve elektrik hatları zarar kördi», – dep bildirdi Dnipropetrovsk vilâyetiniñ arbiy memuriyet yolbaşçısı.
Rusiye ordusı Dnipropetrovsk vilâyetine muntazam sürette ateş aça. Keçken afta Rusiye raketa darbesi neticesinde Dniproda, vilâyetniñ arbiy memuriyeti bildirgenine köre, beş insan yaralandı, dört kişi elâk oldı, ekisi – bala. Bu ücüm neticesinde 60-tan çoq mustaqil ev ve bir qaç çoq qatlı ev, elektrik hatı, maşina naqliyatı zarar kördi.
Moskva Ukrayınada vatandaşlarğa ücüm etkenini inkâr ete.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Lvivde mayıs on yedisi, aqşam, ukrain şairi Taras Şevçenko abidesi yanında onlarce qırımtatarı ve Lviv sakinleri qırımtatarlarnıñ sürgünligi hatırasına çıraq yaqqanlar.
Radio Svoboda aytqanı kibi, mında da aktsiya iştirakçileri çıraqlardan Qırım yarımadası, «71» raqamı ve ukrain ile qırımtatar timsalleri – trizubets ve tamğanı yapqandar. Ellerinde ukrain ve qırımtatar bayraqlarını tuta ediler.
Tedbirde qırımatatarlarnıñ yarımadadan sürgün etilgeni ve quvğunlıqtaki yaşayışı aqta tarif ettiler.
«Yüregiñde ateş yaq» aktsiyası er sene qırımtatarlarnıñ sürgünligi yıllığında keçirile.
Lvivde «Krım SOS» teşkilâtı şeer civarındaki vokzalnıñ yük vagonında sanalaştıruvnı keçirdiler. Bu kibi vagonlarda mayıs 18-ne keçer gecesi NKVD silâlı hadimleri mecburen qırımtatarlarnı sürgün etken edi.
Qırımtatarlarnıñ sürgünligi yıllığına bağışlanğan «Yüregiñde ateş yaq» aktsiyası Ukraina şeerleri ve çetelde keçti. Aqmescitte bu tedbir demir isarları ile keçirildi, bir sıra jurnalistni ise aktsiyağa kirsetmediler.
Kiyevde mayıs 18 künü facia yıllığı munasebeti ile bir sıra tedbirniñ keçirilmesi beklenile, şu cümleden matem mitingi.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Moskvada oktâbrniñ 29-nda, Rusiyede siyasiy repressiyalarnıñ qurbanlarını añuv künü arfesinde, «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi teşkil etken «Adlarnı qaytaruv» aktsiyası keçirile, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Saat 10:00-dan 12 saat devamında Lubânskaya meydanındaki Solovetskiy taşı yanında insanlar sovet terrorı yıllarında elâk olğanlarnıñ adlarını oquy. Qurşunğa tizilgenlerniñ adları 12 saat devamında toqtamayıp oqulğanına baqmadan, aktsiya yılları içinde cedvelniñ ortasına zornen keldiler, dep aytıla «Memorialnıñ» haberinde.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, keçken sene aktsiyada beş biñge yaqın insan iştirak etti.
Bugünki künde «Adlarnı qaytaruv» Moskvada Stalin terrorınıñ qurbanlarını añğan yekâne kütleviy tedbir ola.
«Memorialnıñ» malümatına köre, hatıra aktsiyaları Rusiyeniñ 35 şeerinde, işğal etilgen Qırımda, Varşava, Washington, New York, Minsk, Londra ve Pragada keçirilecek.


text:
Fevral 12-de saba erte Topuz Bahtiyar ve balaban qorantası Qırımdaki Yaltanıñ Tsvetoçnaya soqağında yerleşken beş qatlı evniñ birinci qatındaki dairelerinde yuqlağanda silâlı insanlar camlarnı qırıp, içeri kirdiler. Rusça emir etip, qadınlarnı bir odada, balalarnı ekinci odada qapatıp, tintüv keçirdiler. Soñra Topuznıñ ellerini baylap, qorantasına bir şey añlatmayıp onı alıp kettiler, qollarında ise qırılğan camdan qanlı yaralar bar edi.
35 yaşında Topuz çeber elli ayaqqapçı ve istidatlı bir dizayner, eskiden bala bağçası olğan birinci qatnı satın alğan soñ onı özü tamir etti. Rusiye nizam organlarınıñ hadimleri evlerine kirgende anda Topuznıñ üç balası, ömür arqadaşı, tatası ve torunı bar edi.
Topuznı Rusiye FSB (Federal havfsızlıq hızmeti) binasına alıp kettiler ve odağa qapatıp, 12 saat tuttılar. Gecege yaqın onı azat ettiler – FSB hadimi onıñ yaqalanması Rusiyede yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir ile alâqalarında şeklenmesinen bağlı olğanını aydınlattı. Topuznıñ soy-sopları oña Kyivge köçip kelmege yardım etti, o, universitette oqumağa başladı.
Cumaaqşamı künü, iyün 2-de, Rostov-na-Donu mahkemesinde dört qırımlı ekstremist teşkilât ile alâqaları olmağanını bildirip, qabaatlarını red ettiler. Olarnı Qırımda yaqalağan ediler – tuvğan Aqmescit şeerinde.
Er saba evimni tüşünip uyanam ve haberlerni baqmağa qorqam, anda yaramay şeyler olaEnver Oçilov
«Er saba evimni tüşünip uyanam ve haberlerni baqmağa qorqam, anda yaramay şeyler ola», – dep ayta Topuznıñ emcesi – Enver Oçilov. O, ömür arqadaşı ve qızınen beraber New Yorkta otura. Enver «Amerikanıñ sesinen» telefonda bağlanıp şunı qayd ete: Kremldeki dost ve aqrabalarını qorqu bastı.
«Facebookta bir şey paylaşmağa qorqalar, telefonda laf etmege qorqalar. Telefon etsem, avanı laf etemiz», – dep devam ete o. Oçilovnıñ aytqanına köre, qırımtatarlarnıñ büyük nesli gençlerge öz başına yürmemege tevsiye ete: bir çoq adam ğayıp oldı».
2014 senesi Rusiye Ukrainağa ait olğan Qırımnı işğal etken soñ qırımtatarlar yaqalanmağa, ğayıp olmağa ve apiske alınmağa başladı.
Rusiye mahsus hızmetleri bütün tedbirler teraktlar olmasın dep, alınğanını bildire.
Uquq qorçalav teşkilâtları buña razı degiller: olarnıñ qayd etkenine köre, Rusiye qırımtatarlarnı islâm ekstremistleri olaraq köre – çünki olar Qırım yarımadasında Rusiye uquqını öyle de tanımadı.
Farqlı fikirler olmasına yol berilmey: mustaqil qalğan jurnalist ve diger tenqitçilerni kontrol etmege başlaylarSamantha Power
«Farqlı fikirler olmasına yol berilmey: mustaqil qalğan jurnalist ve diger tenqitçilerni kontrol etmege başlaylar», – dep ayttı aprel ayında Amerika Qoşma Ştatlarınıñ Birleşken Milletler «Teşkilâtındaki daimiy temsilcisi Samantha Power.
Neticede tatarlarnıñ er angi siyasiy ve cemiyet ifadelenmesiniñ şekilleri qanundan tış ilân etildi».
Berilgen malümatqa köre, 2014 senesi mart ayında, Qırım işğaliniñ ilk künleri, prezident Vladimir Putin Qırımtatar Milliy Meclisiniñ sabıq reisi Mustafa Cemilevge telefon etip, Kremlde körüşmege teklif etti. Cemilev Rusiye prezidentiniñ davetini qabul etmeyip, Qırımnı acele sürette Ukrainağa qaytarmağa çağırdı.
Massachusetts Universitetiniñ (Dartmouth) islâm tarihı professorı Brian Glyn Williams şunı qayd ete: Putin Cemilevniñ davetini qabul etmegenine «pek darıldı».
«Qırımtatarlarnıñ lideri ile fotoresim işğalni qanunlaştırmaq içün qullanılacaq teşviqatnıñ küçlü bir silâsı olur edi», – dep ayttı Brian Glyn Williams «Amerikanıñ sesi» mühbiri ile subetleşkende. Ekspertniñ aytqanına köre, Cemilev Rusiye prezidentiniñ davetini red etken soñ repressiyalar qaçınılmaz oldı.
Kitap leyhası üzerinde çalışqanda Qırımda yaşağan Brian Glyn Williams Cemilevni Rusiye işğalini iç bir vaqıt tanımaycaq «Qırımdaki Nelson Mandela» dep adlay. Cemilev Ukraina parlamentiniñ deputatı olıp, halqara toplulıq Rusiyeniñ Qara deñiz yalısı işğalini toqtatmaq kerek, dep tüşüne.
2014 senesi aprel ayında Rusiye mahkemesi Cemilevni ekstremistler cedveline kirsetip, Qırım ve Rusiyege kirişini beş yılğa qadar yasaq etti
2014 senesi aprel ayında Rusiye mahkemesi Cemilevni ekstremistler cedveline kirsetip, Qırım ve Rusiyege kirişini beş yılğa qadar yasaq etti. Aqımdaki seneniñ yanvar ayında Aqmescitteki Rusiye mahkemesi Cemilevni ğıyabiy şekilde apiske aldı. FSB onı adaletten saqlanğan ve faal sürette qıdırılğan insanlar cedveline kirsetti. Mayıs 20-de Moskva mahkemesi Cemilevniñ Rusiyege kirişini yasaq etken mahkeme qararını deñiştirmedi.
Aprel 26-da Rusiye mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisini «ekstremist faaliyeti» ile qabaatlap, onı yasaq etti.
Politsiya hadimleri Qırım camilerini sıq-sıq teşkere. İbadet etmege kelgenlerni yaqalaylar. Bunıñ kibi bir adiselerden birinde 50 qırımtatarı yaqalanğan edi. Resmiy sebep – yanlarında pasport taşımağanları.
Bundan ğayrı, Qırım akimiyeti Rusiye reberliginen beraber yarımada sakinlerine 1944 senesi mayıs 18-de sovet diktatorı İosif Stalin Orta Asiya ve Rusiyeniñ bazı regionlarına sürgün etken qırımtatarlarnıñ hatırasına cemaat tedbirlerini keçirmege izin bermedi.
«Eskiden qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra kününde er kes toplaşıp, facia qurbanlarını añğan edi. Bu sene bütün cemaat tedbirleri yasaq etildi», – dep ayttı «Amerikanıñ sesi» telefon subetinde Zair Smedlâyev – Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi.
Mayıs 18-de soqaqlarğa çıqması yasaq etilgen qırımtatarlar şeer ve köylerde dua keçirdiler. Üyle vaqtında maşinalar toqtalıp, sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına ses berdi. Politsiya bir qaç aydavcını yaqaladı.
«Resmiy şahıslar qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra kününde cemaat tedbirleriniñ keçirilmesi ne sebepten yasaq etilgenini aydınlatmasa da, apansızdan olmağanını añlaymız», – dedi Smedlâyev.
Keçken sene dekabr ayında «Sut vremeni» rus milletçi taqımı Aqmescitte Stalinniñ «ğalebelerini añmaq» maqsadınen sergi teşkil etti.
«O sergige bardım, – dep ayta Smedlâyev. – Stalinniñ fotoresimleri ve levhalarını nezaketli bir şekilde alıp saqlamağa rica etti. Olar qulaq asmadılar, masalarını köterip attım. Provokatsiya olğanını bile edim, amma doğru yapqanımnı tüşündim».


text:
İgençelek êksportında rekord
İgençelek êksportı çınğa aşırılğan illär arasında Ğıyraq häm Germaniya berençe buldı
Türkiyäneñ igençelek tarmağı 9 ayda 24 milliard yarım dollarlık êksport belän rekord quydı.
Türkiyädäge Êksportçılar Mäclese mäğlümatlarına kürä Türkiyäneñ êksportı bu yılnıñ ğıynwar-sentäbr’ çorında 17%ka artıp, 188 milliard 224 million dollarğa citte.
Türkiyä bu ölkädä yılnıñ berençe 9 ayında 24,5 milliard dollarlık êksport başqardı.
Türkiyäneñ igençelek êksportı uzğan yılnıñ şul uq çorına kürä 18,6%ka artıp, tuplam êksporttan 14,5%lık pay aldı.
İgençelek êksportı çınğa aşırılğan illär arasında Ğıyraq häm Germaniya berençe buldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyädä tabılğan neft’ êşläp çığarıla başlandı
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Şırnaktağı neft’ tabunıñ soñğı waqıtta cirdä yasalğan iñ zur açışlarnıñ berse bula alaçağın äytte
Törkiyä 11 ayda 26 ilgä ançous sattı
Älege êksport il iq’tisadına 10 million 129 meñ 431 dollar tabış kiterde
Urmannı kisep citeşterü tıyıla
Awrupa Berlege däwlätläre urmannarğa zarar birep citeşterelgän tovarlarnı üzenä kertmäyäçäk


text:
Aqmescitte, Gorkogo soqağında, Apple mahsulatını satqan iCom tükânı qapatıldı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, tükânnıñ kiriş qapısında ilân asılğan: «Sayğılı müşteriler! «iCom» tükânı vaqtınca çalışmay». Aşada muracaatlar içün telefon nomerası yazılğan.
Tükânda müşterilerden muvaqqat oñaytsızlıq içün afu soraylar.
Evel Aqmescitte iCom tükânlarınıñ saibi qırımtatar iş adamı, ATR telekanalınıñ saibi, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyanıñ idareceisi kibi belli olğan Lenur İslâmov edi. Amma birazdan, işdeşleriniñ malümatına köre, tükânlarnıñ saibi deñişti.
Yaqında Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya mahkeme İslâmovnıñ mülkini apis etkeni aqqında bildirgen edi.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler.


text:
Ukraina Milliy politsiyası Çerniğiv vilâyetinde yüz bergen yol qazası sebebinden cinaiy dava açılğanını bildirdi. Yol qazasında üç kişi elâk oldı, 16 insan yaralandı. Yolda Herson-Moskva avtobusı ve yük maşinası çatıştılar.
«Dekabrniñ 16-nda aqşam Kopti-Gluhov-Baçevsk yolunda Sırbistan vatandaşı aydağan Iveco yük maşinası ve dümen başında Ukraina vatandaşı olğan «Herson-Moskva» seferli «Neoplan» avtobusı çatıştılar… İlk malümatqa köre, avtobus aydavcısı maşinanı ozğanda qarşı yolaqqa çıqıp, anda yük maşinasınen çatıştı. Çatışuv vaqtında yük maşinasınıñ tirkemesinden kâğıtlar tüşti ve keçken maşinağa zarar ketirdi», – dep bildirdi politsiyanıñ haberinde.
Milliy politsiyanıñ malümatına köre, avtobus aydavcısı ve eki yolcu qaza yerinde elâk oldı, 16 kişiniñ çeşit yaraları bar. Yaralanğanlar arasında – ekinci aydavcı ve avtobus yolcuları, yük maşinasınıñ aydavcısı ve «Toyota» maşinasınıñ yolcuları.
«Uquq qoruyıcılar 8 aylıq balası olğan ana içün vaqtınca yer berdi, avtobus yolcuları arasında bir bala bar edi. Bu aqta balalı qadınnı qabul etken politsiya hadimleri yaqın köyniñ sakinlerinen añlaştı», – dep bildirdi politsiya.
Cinaiy dava «yol areketiniñ telükesizligi ya da bir qaç insannıñ ölümine sebep olğan naqliyatnı qullanuv qaideleriniñ bozulmasına» dair maddege istinaden açıldı.


text:
İşğal etilgen Aqyarda Federal havfsızlıq hızmetiniñ yerli idare hadimleri cuma künü, yanvar 23-te, 20-30 yaşları arasında üç qırımtatarını yaqaladılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, yaqalanğanlarnı 2003 senesinden itibaren Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etkenlerinde qabaatlaylar.
Adliyeci Emil Kürbedinov bildirdi ki, üçüni de eki ayğa yaqaladılar.
Uquqçınıñ qayd etkenine köre, eki-üç kün devamında olarnı Qırımdaki yekâne SİZO olğan Aqmescitke alıp kete bileler.
Onıñ malümatına köre, yaqalanğanlarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesini («Terroristik teşkilât faaliyetini teşkil etüv ve bunıñ kibi teşkilâtlarnıñ faaliyetinde iştirak etüv») bozğanlarında şekleyler. İşbu madde boyunca 15-20 yıllıq apis cezası ya da ömür boyu apis cezası belgilene.
«Bu adamlarnıñ «Hizb ut-Tahrir» areketine alâqaları olğanlarını daa isbatlamaq kerek. Ukraina zamanında da olar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ nezareti altında olğan ediler, lâkin bütün 12 mahkeme toplaşuvında ğalip çıqtıq», – dep qayd etti Kürbedinov.
«Bu qırımtatarlar içün bir imtiandır. Halq şimdi o «hizb» dep aytsa, bunı er yerde yapacaqlar. Akimiyet begenmegen er bir musulmannı terrorizmde qabaatlay bileler. Bunıñ içün bu yaqalavlar – halq içün lakmus kâğıtıdır», – dep qayd etti Emil Kürbedinov.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Bunı «İnformatsionnoye soprotivleniye» areketiniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk bildire, dep haber ete Radio Svoboda.
Onıñ bergen malümatına köre, «Separatist yolbaşçılığı Donbassta terroristik gruppalarğa Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ daa 5 mesken yerlerdeki bu kibi strukturalarnı zapt etmege avale etti eken».
TSN malümatına köre, şeer şurasınıñ binası da zapt etildi, mında barrikadalarnı quralar, memurlarnı iş yerlerine kirsetmeyler. Şeer naqliyesi zapt etilgen binalarnıñ çevresinden yüre.
Hatırlatamız, Ukraina gemileriniñ milliy Arbiy-Deñiz quvetlerine sanki borc sebebinden berüvi toqtatıldı. Böyle talap ile Qırım «akimiyeti» Rusiye Mudaafa nazirligine muracaat etti – dep yaza neşir.


text:
Sovet, gürci yırcısı Vahtang Kikabidze, Qırımda 2014 senesi olıp keçken vaqialarnı, Rusiye tarafından Qırım işğali kibi qabul ete.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa bergen eksklüziv intervyüsinde ayttı.
"Bu işğalniñ özü. Mında iç bir türlü tarihiy adalet yoq. Olar (Rusiye - QA) buña işğal demesini istemese edi, olarğa oturıp, aqıllı-bilgili adamlarnen laf etmek kerek edi. Men ise öskenimden berli bile edim, Qırım - bu Ukraina", - dep qayd etti Kikabidze.
Пpи эToM oH yBepeH, чTo TeppиTopиaлbHыe пoTepи ykpaиHы B дaHHoM cлyчae HecoизMepиMы c rpyзиHckиMи и ykpaиHцы He cTaHyT MиpиTbcя c эTиM.
"Mesele şunda ki, Abhaziya - pek küçük bir yerdir, Cenübiy Osetiyada - bu 2-3 köy, bu başqa laf. Ukrainler ise pek milletçiler, olarnıñ qanında bu bar, olar qolaylıqnen teslim olmaz. Bunı añlamaq kerek. Çünki bugün Qırım barmı, yoqmı, amma ileride ne olacağını kimse bilmey. Bizde daa fena olacağını biz, gürciler, bilemiz. Amma Ukrainanen böyle şaqalar olmaz", - dedi sanatkâr.
2008 senesi avgust ayında Rusiye ve Gürcistan arasında, Abhaziya ve Cenübiy Osetiya separatist bölgelerinde cenk başlandı. Muarebe başlanması içün qabaatnı er taraf raqibine ata. Beş künlük cenkte yüzlerce adamlar elâk oldı, biñlerce adamlar meskensiz qaldı, alâ daa şu eki topraq parçaları, çezilmege dava vaziyetinde bulunmaqta. 2008 senesi cenkten soñ Rusiye, Cürcistannıñ Abhaziya ve Cenübiy Osetiya separatist bölgeleriniñ "mustaqilligini" tanıdı. Bölgelerniñ ekisinde de Rusiye ordusı ve arbiy bazaları bar. Rusiyeden ğayrı, Suhumi ve Tshinvaliniñ mustaqilligini Nikaragua, Venesuella ve Nauru tanıdı. Tbilisi ve Ğarbiy devletler ise, bu topraqlarnı Gürcistannıñ işğal etilgen parçaları, dep qabul ete.


text:
Keriçte iyül 12 künü Balıqçı Künü çerçivesinde eñ lezzetli balıq şobrası yarışı keçti. Öz aşlarını şeerniñ bir qaç ğıdalama işhanesi taqdim etti. Balıq şorbasını yalıda büyük qazanlarda pişirip, istegenlerge tarqata ediler, amma bedava degil, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Endi bite! Fiyatı? Elli ruble!», – dep cevap bepereler satıcılar.
Bundan soñ keriçli ve şeer musafirleri rey berip, qavehane serlevaları ile kâğıtçıqlarnı mahsus qutuğa taşlay edi.
Balıq şorbasından ğayrı, adet üzre qavurılğan balıqnıñ lezzetine baqmağa teklif ete ediler.
Balıq aşlarınıñ tadına baqmaga istegenlerniñ sayısı az degil edi, çoqusı içün sofra başında yer yetmey, şunıñ içün insanlar yalıda ve çimende oturıp aşay edi.
Musafirlerni yerli icadiy taqımlar eglendire edi, Keriç sakinleriniñ çoqusı ve qavehane hadimleri yolaqlı urbağa kiyngen edi.
Balıq Künü Keriçte er sene şeer yalısında qayd etile, çeşit yarış ve oyunlar keçirile.


text:
Mayısnın 9-ında "Ğalebe künü"niñ qayd etilmesi çerçivesinde Aqmescit sakinleri kvartiralarınıñ pencerelerine Ekinci cian cenkinde iştirak etken tuvganlarının suretlerini qoydı, bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Evlerniñ pencerelerindeki suretler, Rusiye ve qızıl bayraqlar Aqmescitniñ çeşit köşelerinde köründi.
Böylece şeer sakinleri koronavirus sebebinden bu yıl soqaqlarda yürüş şeklinde kecirilmegen rusiyeli "Ölümsiz polk" aktsiyasına qoşuldı.
2020 senesinde koronavirus pandemiyasından sebep aktsiya teskilcileri bütün içtirakcilerge Ekimci cian cenkinde iştirak etken soylarınıñ başqace añmasını teklif etti. Böylece, adamlar pencere ya da balkonına Rusiye bayrağını tikledi ve cenkte iştirak etken soyunıñ suretini qoydı.
Aqmescitte mayıs 9-ında Gagarin parkında Ebediy meşal ögüne güldestelerni qoydılar ve cenk aqqında türkülerni yırladılar.
Keriçte mayısnıñ 9-ında koronavirus sebebinden "Ulu vatan cenkinde ğalebeniñ 75 yıllığına bağışlanğan" adiy parad yerine uçaq paradı keçti.
İlhaq etilgen Qırımda ve Aqyarda mayısnıñ 9-ında "Ğalebe künü" qayd etile.
Daa evel bildirilgeni kibi, ilkaq etilgen Qırımda mayısnıñ 9-ında koronavirus pandemiyasından sebep kütleviy tedbirler olmaycaq. Mayısnıñ 7-sinde Qırımda mayıs 9-ında keçirileck merasimlerniñ cedvelini ilân etiiler, olarnıñ çoqusı onlayn olacaq.
Aqyarda mayıs 9-ında koronavirus epidemiyasına baqmadan bir sıra merasimlerni keçirecekler. Hususan, gemi ve uçaqlarnıñ paradları olacaq.
Rusiye Mudafaa naziri Sergey Şoygu mayıs 9-ında bir sıra Rusiye şeerlerinde ve ilhaq etilgen Qırımda bayram salütlarnıñ patlatılmasını buyurdı.
Rusiye işğal etken Qırımda 2014 senesinden berli sovetlerniñ ve Rusiyeniñ «Ğalebe künü» Qızıl ordu ve sovet halqınıñ natsist Almaniyası üzerindeki ğalebe künü olaraq qayd etile. Ukrainada mayısnıñ 8-nde Hatıra ve barışuv künü qayd etile, mayısnıñ 9-ı ise – Ekinci cian cenkinde natsizmni yeñüv künü olaraq.


text:
Soñki dört yıl içinde Qırımda 100 bıñge yaqın terekke balta uruldı. Bu raqamlarnı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde, yarımadada ösümliklerniñ ğayıp etilüvinen bağlı vaziyetni izaatlağan qırımlı ekolog Margarita Litvinenko bildirdi.
«Aqyarda çalı ve terek olaraq, onar biñ ösümlik aqqında aytmaq mumkün. Bizde olarnı «Tavrida» trassasını qurğandan ğayrı, tamir esnasında yol kenarlarından ve şeer merkezinde bile pıçıp almağa bağladılar. Umumen Qırımnı alacaq olsaq, belki yüz biñge yaqın terekke balata urulğanı aqqında aytmaq mumkündir», – dep qayd etti ekolog.
Margarita Litvinenko kesen-kes raqamnı aytmaq qıyın olğanı, ancaq söz onlarnen biñ terek aqqında ketkenini ayttı. Bu arada ekolog hastalıq ve zararlı aşeratlar zararlanğanlar ösümlikler aqqında ketmegenini qayd etti.
Mevzunen bağlı olaraq: 200 yıllıq zarar faaller Gasprada qırımızı kitapqa kirgen ösümliklerni ne şekilde qurtarmaqta
«Terekler hastalansa bile, olarnı tedavi etmek mumkün. 99,9% allarda bularnıñ epsi boş laf. Aynı şekilde terekler qartaydı dep aytıla. Medeniy devlerlerde böyle tereklerni aksine, saqlap qalmağa tırışalar, çünki olar tabiat tarihı ola, bizde ise, aksine kesip atıla», – dep yekünley Litvinenko.
Baarde Aqmescitniñ rusiyeli ükümeti park ve skverlerde pek çoq terekke baltı urıp çıqtı. Memurlar, yalıñız telükeli terekler kesilip alınacağını iddia etip, yerine yañı fidanlar oturtılacağına söz bergen ediler.
Aqmescit sakinleri ictimaiy ağlarda daa evel Yuriy Gagarin parkınıñ rekonstruktsiyasını muzakere etken ediler. Şeer sakinleri iş keyfiyeti ve tereklerniñ ğayıp etilgeninden memnün qalmadılar.
Videoblog qaydlarına köre Gasprada büyük miqdarda çam, ardıç ve fıstıq terekleriniñ pıçılıp alınğanı aqqında belli oldı. Yerli faaller, ğayıp etilgen terekler arasında bir qaç yüz yıllıq terekler olğanını iddia etmekte.


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası maküm etilgen şahısqa nisbeten «faşist haçı tarzında yapılğan tatu içün» memuriy işni açtı.
«Belgilengeni kibi, İK-1de cezasını körgen şahıs urbasını çıqarıp natsist timsaline oşağan tatusını köstere edi», – denile beyanatta.
Qayd etilgeni kibi, işbu timsal Rusiyede yasaqlanğan. Rusiye qanuniyetiniñ mezkür maddesiniñ bozuluvı içün ceza – biñ-eki biñ beş yüz ruble miqdarında para cezasıdır.
İşbu malümatnıñ diger qaynaqlardan tasdiqlavı yoqtır.
2014 senesi mart ayında Qırım işğal etilgeninden soñ yarımada Rusiye Federatsiyasınıñ uquqiy alanına keçti. Ukraina ve Ğarp işğalni tanımay. Qırım vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq ilân etilgen.


text:
Belorusiye 80 ülke, şu sırada AQŞ, bütün Avroppa ülkeleri, Yaponiya ve Brazil vatandaşları içün beş künlik vizasız rejımını ilân etti. Bu aqta emirini cumhuriyet prezidenti Aleksandr Lukaşenko imzaladı.
Devletke kiriş «Minsk milliy ava limanından» yapılsa beş kün müddetinen vizasız rejımı açıla. Vizalar migratsıya tarafından vaziyeti musbet olğan devletlerge, Belorusiye ile işbirlikte bulunğan ulkeler ve Belorusiye vatandaşları içün öz taraflarından vizasız rejımıni açqan devletlerge açıldı.
Emir resmiy şekide yayınlanından bir ay soñra amelge keçecek.


text:
Telereportaj
Telereportaj - jurnalistikanın' en' quramalı janrlarınan esaplanadı. Bu'gingi ku'nde telereportaj turmıs waqıyaların haqıyqat sa'wlelendiriwi sha'rt. Waqıyanın' kemshilik ta'repin de jetiskenlik ta'repin de televidenienin' sa'wlelendiriw quralları menen su'wretlew za'ru'r. Waqıyag'a ha'r qanday "ton kiydiriw" ha'm faktlerdi bo'rttiriw yamasa pa'seytiriw menen telereportajdın' ta'sirshen'ligin asırıp bolmaydı.
Reportaj tiykarında latınsha "jetkeriw", ingliz tilinde bolsa "xabar beriw" ma'nisin bildiredi. Ol ha'zirgi zamanago'y jurnalistikada en' jawınger, jıldam janrlardan esaplanadı. Ol barlıq janrlarg'a qarag'anda o'mirge biraz jaqın turıp, waqıya ju'z berip atırg'an ornınan ja'ne ju'z berip atırg'an waqıtta alıp beriliwi menen basqa janrlardan ajıralıp turadı.
Reportaj bolıp atırg'an waqıya haqqında da'rriw tu'sinik beredi, onın' dawıslı jag'dayın "ko'shiredi" ha'm tın'lawshılardı bul waqıyanın' jag'dayı, sharayatına alıp kiredi. Lekin, telereportaj waqıyanın' anıq ko'rinisi emes, ol turmıstın' ko'p qırlılıg'ın xabarshı qarım-qatnası arqalı ko'rsetip beredi.
Telereportajdın' za'ru'rli ta'repleri onın' waqıyanın' barısın beriw ha'm tezligi bolıp esaplanadı. Ol ha'miyshe jan'alıqlar haqqında xabar beredi. Reportaj u'zliksiz ra'wishte televidenienin' barlıq su'wretlew quralları birlestirilgen, dawıslı so'z, ko'rkem ha'm hu'jjetli shawqımlar, muzıka, en' baslısı, qaytalanbas ko'rinis.
Jurnalisttin' so'zi ha'm akustikalıq su'wretlew qatlamı waqıyanı qabıl etiwdi qıyınlastırmaslıg'ı, kerisinshe, onın' mazmunlıg'ın ku'sheytiriwi ha'm rawajlandırıwı kerek.
Telereportajda jurnalisttin' roli ayrıqsha isshen' ha'm juwapkershilikli bolıp tabıladı. Ol waqıyanın' qatnasıwshısı, gu'wası bolıp g'ana qalmay, teletamashagoylerge bul waqıyanın' ortalıg'ına "kirip shıg'ıwg'a", onı tu'p tiykardı "seziw" ge ko'meklesiwi kerek. Waqıya ko'riwshiler ta'repinen tuwrı qabıl etiliwin ta'miyinlew ushın xabarshı onı anıq ha'm tu'sinikli so'z etiwi lazım. Bul talap ayrıqsha ju'da' za'ru'r a'hmiyetke iye.
Telereportaj sonday anıq jazılıwı, jazıw tasmasına tu'siriliwi ha'm efir arqalı beriliwi kerek, tamashago'y onı bir ko'riiwden-aq qabıl etiwi mu'mkin bolsın. Sebebi, telereportajda tamashago'ylerge bir ma'rte qatnas jasaw mu'mkin, olar telereportajdı qayta ko'riw mu'mkinshiligine iye emes. Sonın' ushın anıq ha'm a'piwayı turaqlı montaj tiykarı talap esaplanadı.
Xabarshının' sholıwı anıq ha'm qatan' ta'rtiplengen bolıwı kerek. Telereportajdın' temporitmin teletamashagoylerge waqıyanın' barısın baqlap ha'm qa'telespey qabıl etiliw mu'mkinshiligin jaratıw za'ru'r. İntanatsion qurılısı da waqıya mazmunına say keliwi kerek.
Teleko'rsetiwdin' teksti, jıynalg'an ha'm "reportaj" g'a jazılg'an ko'rinisli ja'ne dawıslı materialdı beriw, jurnalisttin' hawazı ha'm intonatsiyası, dinamikası. Usı barlıq usıllardı biri-birine u'zliksiz, sheberlik penen baylanıstırıw na'tiyjesinde telereportajdın' pu'tinligi ta'miyinlenedi.
Eger sol elementlerdin' birewi ulıwma materialg'a tuwrı kelmese, tamashago'yler waqıya tuwralı qa'te tu'sinikke iye bolıwı mu'mkin.
Telereportajdın' mınaday tu'rleri bar:
- waqıyalı reportaj. Xabarshının' dıqqat orayında waqıyanın' o'tiw barısı, onın' dinamikası. Ma'selen: xalıq saltanatları, jan'a ka'rxananın' ashılıwı, delegatsiyalardı ku'tiw ha'm gu'zetiw, sport jarıslarının' konferentsiyaları ha'm tag'ı basqa.
- problemalı reportaj. Bul reportajda waqıya ma'lim bir problemanın' jan'a ta'replerin ashıwda ha'm onı sheshiwde sebep rolin atqarmaqta. Ulıwma problema anıq bir waqıya arqalı du'zilip, sheshiledi.
Mazmun boyınsha telereportajlardı mınaday tu'rlerge bo'liw mu'mkin.
- Ja'miyetlik siyasiy reportaj.
- Ekonomikalıq (islep shıg'arıw) reportaj.
- Ma'deniyat ha'm ko'rkem o'ner tarawlarındag'ı waqıyalarg'a bag'ıshlang'an reportajlar.
Orınlanıwı boyınsha tuwrıdan-tuwrı jetkeriletug'ın reportaj ha'm magnit tasmasına jazılg'an reportajlardı ayırıwı mu'mkin.
Tuwrıdan-tuwrı efirge jiberiletug'ın reportaj "translatsion" ta'rizde berilip, efirde, a'dette, o'zgerissiz ko'rsetiledi.
Magnit tasmag'a jazılg'an reportaj bolsa, avtordın' ideyası ja'ne wazıypaları ko'zde tutılg'an jag'dayda montaj etiledi. Onda waqıya barısının' ta'rtibi de, bazı ta'repleri de o'zgertilip efirge jiberiledi.
Video kassetag'a jazılg'an telereportajda montajdın' roli u'lken. Montaj waqıyanın' en' za'ru'r bolg'an jag'dayların tın'law ha'm waqıttı qısqarttırıw mu'mkinshiligin beredi. Montaj printsip ta'repinen tekst redaktorlawına uqsap ketedi.
Telereportajdı montaj etip atırg'an payıtta mına qag'ıydalardı yadta tutıw kerek:
- Waqıya bolıp atırg'an orında telejurnalist barlıq tamashago'ylerdin' wa'kili ekenligin umıtpaw;
- Bolg'an waqıyanı tamashago'ylerge haqıyqat ja'ne, tuwrıdan-tuwrı jetkeriw;
- Efirge tayarlang'an telereportajda ayırım elementler jetispese, bul kemshilikti durıslaw ushın barlıq sharalardı ko'riw sha'rt.


text:
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Plakatlarda ukrain cemiyetine rusiye hakimiyetiniñ artıq muntazam şekilde yüz bergen cinayetlerni numayış etile. Dünya 1944 senesi qırımtatar sürgünligini takbih etmedi ve cezasız qalğan cinayet yañılarğa yol açtı. Al-azırda Rusiye ukrain halqınıñ genotsıdını kerçekleştire.
Yazıq ki, 78 yıl keçkenine baqmadan tarih tekrarlana. RF ukrain halqını yoq etmege tırışıp, Sovet hakimiyetiniñ siyasetini devam ete. RF kütleviy şekilde öldüre, qadınlarğa qarşı tecavuz ve şiddet köstere, balalarnı qaçıra, ukrainlerni Rusiye topraqlarına köçüre, evlerini ise darma-dağın qaldıra, tıpqı 1944 senesi sovet hakimiyeti yapqanı kibi.
1944 senesi Qırımdan 238 500 adam sürgün etildi, olardan 46,2% elãk oldı. Bir çoq insan öz vatanında yaşamaq imkãnından mahrum qaldırıldı. Şimdi ise Rusiye Ukrainağa qarşı cenk başladı. BMT(OON) malümatlarına köre, rusiye askerleri 3540 adamnı öldürdiler. 1 mln 185 biñ ukrain vatandaşı RF territoriyasına köçürilgen. Çetelge ise 5.5 mln ukrain ketken.
Biz bunu toqtatmalımız.
Fotoda İvano-Frankovsk şehrinde yerleştirilgen plakatlarnı köre bilesiz. Bu resimler sayesinde şeher sakinleri 1944 senesi ve 2022 senesi künümizde yüz bergen facialı vaqialar haqqında ögrene bilecekler.
1944 senesi genotsidi, tıpqı 2022 senesi ukrain halqınıñ genotsidi kibi bütün dünya tarafından tekbih etilmeli.
Plakatlar QRM, #LIBERATECRIMEA halqara areketi ve ukrain ressamı Andrey Yermolenko tarafından işlep çıqarıldı.
"Time to free political prisoners of Crimea" risalesi
"Time to free political prisoners of Crimea" risalesinde işğal etilgen Qırımda yaqalanğan ya da apiske alınğan 98 siyasiy mabüs aqqında malümat berile (er siyasiy mabüsniñ resmi, doğğan künü, yaşağan yeri, faaliyeti, yaqalanuv künü ve sebebi, qabaatlav ve cemaat/aqrabalarınıñ qarşılığı ya da siyasiy mabüsniñ mahkemede soñki sözü). Malümat cinaiy "davalarğa" köre tertipke ketirildi.
"Qırımda işğalciler basqısına oğrağan insanlarnıñ süretleri" sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırım işğal etilgenden berli elâk ya da ğayıp olğan, apiste siyasiy sebeplerden tutılğan insanlar aqqında sergini azırladı.
"Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi
2019 senesi iyunniñ 26-da Hreşçatik soqağındaki Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ binası qarşısında "Bayraqnen birleşkenler - #LIBERATECRIMEA" sergisi açıldı. 24 malümat stendinden ibaret olğan sergi qırımtatar milliy bayrağınıñ 28 memleket boyunca seferine bağışlandı.
Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma
2019 senesi Qırımtatar Maaliy Merkezi Qırımtatar milliy bayraq künü aqqında tanıtma azırladı. Tanıtmada qırımtatar milliy bayraqnıñ tarihi aqqında tarif etile.
#LIBERATECRIMEA yazuvlı şiarlarınıñ sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi, #LIBERATECRIMEA Qırımnı işğalden qurtaruv ve qırımtatar halqı ile birdemlik halqara cemaat areketiniñ yazuvlı şiarlarını taqdim etti. Serginiñ mevzusı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzınen bağlı edi.
"Menim babam – qaraman" risalesi
Bu risale – işğal etilgen Qırımda ğayıp olğan ya da siyasiy sebeplerden apiste tutılğan insanlarnıñ balaları "Menim babam – qaraman" yarışı içün yazğan inşalarnıñ cıyıntığı. Bala yarışı Qırımtatar Maaliy Merkezi ve Qırımtatar Milliy Meclisi teşebbüsinen ötkerildi.
"Qırım işğal etilgenden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesi (yañartılğan, ingliz tilinde)
Qırımtatar Maaliy Merkezi yañartılğan, ingliz tilindeki "Qırım işğal etilgeninden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesini taqdim etti.
İşğal etilgen Qırımda 2017 senesinde insan aqları bozuvlarınıñ talili (ingliz tilindeki risale)
Risalede işğal etilgen Qırımda 2017 senesinde qayd etilgen insan aqları bozuvlarınıñ deñişip turuvı ve talili taqdim etile.
"Qırımtatarlar – Qırımnıñ tamır halqı" sergisi
Qırımtatar Maaliy Merkezi, Estoniyadaki insan aqları institutı ve Ukraina İnformatsion siyaseti nazirliginen beraberlikte qırımtatar halqınıñ tarihi mevzusındaki sergini azırladı. Sergi Estoniya Tış işler nazirliginiñ yardımınen ötkerildi.
"Qırım işğal etilgenden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesi (qısqadan)
Qırımtatar Maaliy Merkezi "Qırım işğal etilgenden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesiniñ qısqa şeklini azırladı.
"Qırım işğal etilgenden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesi
Qırımtatar Maaliy Merkezi Avropa demokratiya fondunıñ yardımı ile "Qırım işğal etilgenden berli ğayıp ya da elâk olğan insanlar" risalesini işlep çıqardı. Er insannıñ doğğan künü, yaşağan yeri, faaliyeti, ğayıp oluv ya da ölüm künü ve allarına dair malümat berile.
"Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" risalesi (2017-4) (ingliz tilinde)
2017 senesi yanvar ayında Qırımtatar Maaliy Merkezi Avropa demokratiya fondunıñ yardımınen azırlanğan Qırımnıñ siyasiy mabüsleri aqqında yañartılğan, ingliz tilindeki risaleni taqdim etti.
"Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" risalesi (2016-3) (qısqadan)
2016 senesiniñ yazında Rusiye işğalcileri "Ukraina fitnecileri davasınıñ" birinci iştirakçilerini yaqaladı.Qırımtatar Maaliy Merkezi öz malümat toplamınını yañartıp, Qırımnıñ siyasiy mabüsleri aqqında üçünci risaleniñ qısqa şeklini taqdim etti.
"Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" risalesi (2016-3)
2016 senesiniñ yazında Rusiye işğalcileri "Ukraina fitnecileri davasınıñ" birinci iştirakçilerini yaqaladı. Qırımtatar Maaliy Merkezi öz malümat toplamınını yañartıp, Qırımnıñ siyasiy mabüsleri aqqında risaleniñ üçünci şeklini taqdim etti.
"Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" risalesi (2016-2)
2016 senesiniñ aprel ve mayıs aylarında işğalciler qırımtatarlarnı kütleviy şekilde yaqalağan soñ Qırımtatar Maaliy Merkezi "Hizb ut-Tahrir davasınıñ" yañı iştirakçileri aqqında malümatnı qoşıp "Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" risalesini yañarttı.
"Qırımnıñ siyasiy mabüsleri" (2016-1)
2016 senesi aprel ayında Qırımtatar Maaliy Merkezi Avropa demokratiya fondunıñ yardımınen Qırımnıñ siyasiy mabüsleri aqqında birinci risaleni azırladı. Risalede "26 fevral davası", "Qırım davası", "Hizb ut-Tahrir davası" ve ayrı davalar aqqında malümat berile.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Moskvada BM Baş kâtibi Antonio Guterresnen körüşecek. Bu aqta Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bildirdi.
Guterres salı künü, aprelniñ 26-nda, Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrovnen muzakere keçirecek. O künü Putinnen de körüşmesi kerek. Daa evel berilgen malümatqa köre, BM Baş kâtibi Rusiye prezidentinden onı Moskvada qabul etmesini, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıyden ise onı Kyivde qabul etmesini rica etti. Guterres eki devletniñ yolbaşçılarınen cenkniñ barışıq şeklinde toqtatılmasını ve çoq taraflı munasebetlerniñ kelecegini muzakere etmege istey.
BM Baş kâtibi Rusiye Ukrainağa büyük ücüm etken soñ Putinnen körüşecek ekinci büyük ğarp siyasetçisi olacaq. Aprelniñ 11-nde Moskvanı Avstriya kantsleri Karl Nehammer ziyaret etti. O, Rusiye prezidentinen muzakere keçirdi. Kantsler körüşüvni «pek sert», «pek açıq» ve «pek samimiy» dep adlandırdı. «Bu dostane bir ziyaret degil», – dep qayd etti Nehammer, Moskva ziyareti onıñ içün «mecburiyet» olğanını qoşıp.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp «Taliban» radikaldı qozğalısı Uaşingtonmen beybit kelisim jasağısı keletinin ayttı.
Aq üy äkimşiligi Talibanmen kelissözderdi qayta bastağan. Tramptıñ aytuınşa, Amerika Qwrama Ştattarı Auğanstan aumağındağı äsker sanın 8600 äskerge deyin azaytpaq.
«Biz kelisimge kelgemeyinşe, tolıq jeñiske jetpeyinşe toqtamaymız. Biz Taliban ökilderimen kezdestik. Bwrın olar atıstı toqtatudı qalağan joq, biraq qazir kerisinşe. Soñğı altı ayda aytarlıqtay jetistikterge jettik jäne sol aralıqta biz öz äskerlerimizdi şığarıp jatırmız», — dedi.
2017 jılı AQŞ Taliban qozğalısın kelissözder jürgizuge mäjbürleu üşin Auğanstandağı äsker sanın köbeytip, äue şabuılın jiiletken bolatın. Biraq Pentagonnıñ bwl äreketine qaramastan Taliban qozğalısı äli künge deyin Auğanstan aumağınıñ basım köpşiligin öz baqılauında wstap twr.


text:
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov Türkiye zenaatdaşı ile eki taraflı munasebetlerniñ eyilişmesi vaqtında körüşti. Lavrov Rusiyeniñ Soçi şeerinde Mevlüd Çavuşoğlu ile muzakereler keçirdi.
Çavuşoğlu qayd etti ki, Türkiye ve Rusiye Suriyedeki buhrannı siyasiy yollar ile al etmek içün beraber çalışmalılar.
«RİA Novosti» haber agentliginiñ malümatına köre, Çavuşoğlu Türkiye «İslâm devletinen» küreşe, bu sebepten de terroristlerniñ nişanı oldı, dep ayttı.
İyün 28-de üç canlı bomba İstanbul ava limanında ücümni kerçekleştirdi, bunıñ neticesinde 43 insan can berdi, 200 kişi yaralandı.
Lavrov Moskva ve Ankara işbirligini yañıdan başlamağa añlaşqanlarını körüşüvden soñ aydınlattı.
Kremlniñ malümatına köre, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Rusiye prezidenti Vladimir Pütinge mektüp yazıp afu soradı. Faqat Ankara Erdoğan Rusiye uçucısınıñ ölüminen bağlı taziyelerini qorantasına bildirgenini ve bu uçaq tüşürilgeninden afu istey manasına kelmegenini bildire.
Bundan soñ Pütin ve Erdoğannıñ birinci telefon subeti olıp keçti.
Keçken sene noyabr 24-de Türkiye-Suriye sıñırında Rusiye Su-24 cenk uçağı tüşürilgen soñ Rusiye ve Türkiye arasında munasebetler yaramay oldı. Ankara uçaq memleketniñ ava boşluğını bozdı, dep bildire, Moskva ise bunı inkâr ete. Rusiye Türkiyege qarşı ceza kirsetken edi.


text:
Vilalar
Vilalar - könyaq slavännar mifologiäsendä töskä-bitkä matur bulğan qanatlı qızlarnı atağannnar. Vilalarnıñ çäçläre ozın bulğan, ä ozın itäkle aq kiemnäre at, käcä yäisä işäk toyaqlarına oxşağan ayaqların yäşergän. İmeş, qızlarnıñ bu kiemnären qulğa töşerä alsañ, alar siña xezmät itä başlayaçaq ikän.
Vilalar başlıça tawlarda yäşägän. Qanatlar alarğa yuğarığa kütärelergä, ber tawdan ikençesenä oçıp töşärgä yärdäm itkän. Şul uq waqıtta vilalarnıñ yäşäyeşe su çığanaqları — küllär, qoyılar, yılğalar belän dä bäyle bulğan. İmeş, alarnıñ açuın çığarsañ, sine sudan bötenläy mäxrüm itärgä mömkinnär.
Vilalar keşelärgä qarata nigezdä yaxşı mönäsäbättä yäşägännär, moxtaclarğa, yätimnärgä bulışa torğan bulğannar.
Başqa bik küp mifologik zatlardan ayırmalı bularaq, vilalar ülemsez tügel. Ä inde qanatların sındırsañ, alar, oça alu säläten yuğaltıp, ğadi xatın-qız bulıp qalırğa mömkinnär imeş, di.
Vilalar tabib rolen dä başqarğannar — keşelärne däwalağannar. Alarnıñ ülemen dä aldan kürä alğannar. Şul uq waqıtta üzlären qıyırsıtqan keşene ber qaraşları belän genä dä yuq itä alu sälätenä iä bulğannar, dip ışanğannar borınğılar.
CылTaMaлap[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Bakapeлckи X., ETHorpaфия Ha Бълrapия, Coфия, 1974, c. 503-505.
- ИBaHoB B. B., ToпopoB B. H. Bилы // Mифы HapoдoB Mиpa. ЭHциkлoпeдия. M., 1991. T. 1, c. 236.


text:
Usı jıldıń 2022-jıl 12-avgust kúni Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarmasında “Huqıqıy bilimlerdi asırıw kúni”ne baǵıshlanǵan oqıw-seminar shólkemlestirildi.
Oqıw-seminarda Ózbekstan Respublikasınıń “Mámleketlik puqaralıq xızmeti haqqında”ǵı Nızamı hámde Ózbekstan Respublikasınıń “Fizikalıq hám yuridikalıq shaxslardıń múrájatları haqqında”ǵı Nızamınıń mazmunı hám ahimiyeti haqqında túsinikler berildi.
Seminar sońında qatnasıwshılar όz pikirlerin bildirip, όzlerin qiziqtirǵan sorawlarina juwaplar aldı.
Málimleme xızmeti


text:
Qırımda Rusiye quvetçileri bir qaç rayonda tintüv keçire, dep bildire qırımtatar faalleri Facebookta.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ malümatına köre, «tahqiqat tedbirleri» Aluştada Eldar Kantemirov, Aluşta rayonınıñ Büyük Lambat (Malıy Mayak) köyünde Ruslan Mesutov, Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyünde Eskender Suleymanovnıñ (2019 senesi martnıñ 27-nde tutulğan Ruslan Suleymanovnıñ doğmuş qardaşı) evinde keçirilmekte.
Riza Ömerovnıñ evinde tintüv keçirilgeni aqqında haber etile: Qarasuvbazar, Mayakovskogo soq., 9, babası Enver Ömerov (Qarasuvbazar, Şevçenko soq., 45/1) ve Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında. Riza Ömerov tutulıp, belli olmağan yerge alıp ketirildi.
Bu malümatqa köre, Rusiye quvetçileri tintüvden soñ Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ bölügine Eskender Suleymanovnı alıp ketti.
Daa soñra belli olğanı kibi, Eldar Kantemirov Aluştadan qayd olğan Şumhay (Zareçnoye) köyüne ketirildi. Şumhay köyü, Predgornaya soq., 17b, Aluşta rayonı adresi boyunca tintüv keçirile.
Bundan ğayrı, Aluştanıñ Körbek (İzobilnoye) köyünde yerli din cemiyetiniñ reisi Lenur Halilovnıñ evinde tintüv keçirilgeni aqqında haber etile.
Qarasuvbazar rayonınıñ Zuya qasabasında Ayder Cepparovnıñ evinde de tintüv keçirildi. Onı alıp ketkenler.
Rusiye quvetçileriniñ açıq izaatları şimdilik yoq. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkerilip başlandı.


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç mabüsi Rustem Emiruseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevge qabaatlav hulâsası berildi. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, tahqiqat 10 ay devam etti ve soñki hulâsada tahqiqat delillerniñ «standart taqımını» berdi. O, lingvistik-dinşınas ekspertizası, diniy edebiyat, daa evel mabüsler kitaplar olarğa ait olmağanını bildirgen edi, bir qaç elektron taşıyıcı ve «Qırımnıñ Sesi» gazetasınıñ bir qaç sanından ibaret.
«Bütün bu deliller standart taqım olmaqnen beraber şübhe doğura. Müvekkilerimizniñ aytqanına köre, bular yalan ola», – dep ayttı Gemeci.
Al-azırda davanı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesine bermege azırlanalar.
«Tahqiqatçınıñ aytqanına köre, aftanıñ soñuna qadar dava mahkemede olacaq. Bundan soñ qadılar tayinlenecek, soñra ilk diñlevler belgilenecek. Tecribemizge köre, o, Qırımnıñ garnizor arbiy mahkemesinden ve tahqiqat izolâtorından video konferentsiyası şeklinde keçirile, ilk diñlevlerde kelecek mahkeme oturışuvınıñ künü belgilene, balalar ise Rostov-na-Donu şeerine avuştırılacaq, anda temel diñlevler başlanmalı. Etap Krasnodar üzerinden ola, bazı vaqıtları Armavir qoşula ve bayağı vaqıt kete», – dep ayta Lilâ Gemeci. Onıñ tahminlerine köre, müvekkileriniñ dava temelleri 2020 senesi fevral ayından evel başlanmaycaq.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Dekabr 10, salı künü Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işiniñ dört iştirakçisine apis müddetini uzattı. Remzi Memetov, Enver Mamutov, Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov 12 aprelge qadar serbeslikten marum etilgenler. Bunı advokat Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
«Bağçasaraylı dört yigitniñ apis müddetini aprel 12 kününe qadar uzattılar. Olardan ekisini mahkemege ketirmediler bile: Memetovnı ve müşterim Mamutovnı. Çünki olar mecburen psihiatrik statsionarğa yerleştirilgenler. Olğan qanunlarnı bozıp, olarnı episi bir ketirmediler. Qalğan ekisi (Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov – QA) konventsiyağa uyğun olmağan şekilde – mahkeme toplaşuvı salonında «qafeste» tutıla ediler», – tarifledi Kurbedinov.
Advokatnıñ sözlerine köre, mahkeme toplaşuvı kiçkene salonda keçirildi ve diñleyicilerniñ bir qısımını anda yibermediler.
«Men özüm kördüm ki, diñleyiciler bu munasebet ile mahkeme binasında şikâyetler yazıp qaldırdılar. Men bellesem, olar diger müessiselerge de muracaat etip, olarnı, diñleyiciler olaraq, yibermegenlerine qarşı şikâyet etecekler», – dedi o.
Kurbedinov, mahkemeniñ bu qararına qarşı da şikâyet etilecegini bildirdi, çünki bu qarar «esassız qabul etilgen».
Mayıs 12 künü 2016 senesi Bağçasarayda rusiye silâlı hızmetleri bir sıra musulmannıñ evinde ve yerli qavehanede tintüv keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini yaqalandı: Enver Mamutov, Remzi Memetov, Zevri Abseitov ve Rustem Abiltarov. Rusiye Federal telükesizlik hızmeti olarnı Rusiyede terroristik teşkilât olaraq tanılğan«Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanını ayta.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi işğal etilgen Qırım toprağında yaşağan vatandaşlarnı Rusiye Federatsiyası keçirgen saylavlarda iştirak etmemege çağıra. Bu, sentâbr 18-de keçirilecek Devlet Dumasına saylavlarnen de bağlı.
Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında qırımtatar halqınıñ aqları saqlaması boyunca Meclis komitetiniñ reisi Eskender Bariyev bildirdi.
«Meclis referendumda iştirak etmemege, 2014 senesi sentâbr 14-te keçirilgen yerli saylavlarda iştirak etmemege çağırğan edi, ve, elbet, bugün de saylavlarda iştirak etmege iç te olmaz, çünki bu, halqara uquq bozuvıdır, bu ceryanlarda iştirak etmesi – cinayettir», – dedi Bariyev.
Sentâbr 18-de keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye Devlet Dumasına saylavlar qarışıq sistema boyunca teşkil etilecek: 225 deputat firqa cedvelleri boyunca, 225 deputat bir mandatlı okruglar boyunca saylanacaq. İlk sefer rey berüv işğal etilgen Qırımda da keçirilecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Zagrebde (Hırvatistan) «Tavriya» ve «Sevastopol» Qırım futbol taqımlarınıñ mühlisleri Rusiye elçihanesi ögünde aktsiya keçirgeninden sebep tutıldı. Bunı mühlislerden biri, faal Maksim Kitsük Facebook saifesinde yaza.
Berilgen malümatqa köre, futbol mühlisleri bir qaç Ukraina bayrağını açıp, «Qırım – Ukrainadır» şiarlarını seslendirdi.
«Tavriya » ve «Sevastopol» Qırım futbol taqımlarınıñ mühlisleri Zagreb şeerinde mart 24-de Dünya çempionatı-2018 Avropa tasnifinde Ukraina cıyma taqımına Hırvatistan ile kerçekleştirecek oyunda qoltutmağa keldi.
2016 senesi avgust ayında esas Ukrainada Qırım futbolı federatsiyasınıñ işi yañıdan başlatıldı.
Aqmescitteki «Tavriya» futbol klubı 2016 senesi aveskârlar arasında Ukraina Çempionatına alındı. Taqımnıñ baş idmancısı Sergey (Yakovleviç) Şevçenko, klub prezidenti Sergey Künitsın oldı.


text:
Rusiye FVN-niñ Aqyar idaresi, iyün 18-inde olğan yaramay avanıñ neticeleri aqqında bildire. Küçlü sağanaq neticesinde bir qaç bina ve inşaat suv toldı.
"Kommunistiçeskaya, 15 soqağındaki kitaphaneniñ bir mağazı, Yaltinskaya, Silantyeva, Yujnogorodskaya soqaqlarındaki evlerniñ azbarları suv toldı, Bundan ğayrı, Kulakova ve Makarova soqaqlarında 2 terek yıqıldı", - denile beyanatta.
Müessisege köre, qurtarıcılar mağazlardan ve azbarlardan suvnı çıqardı, tereklerni pıçtı. Qazağa oğrağan adam olmadı, dep bildire Aqyar qurtarıcıları.
İyünniñ 18-nde Aqyarda burçaqlı yağmur yağdı.
Aqyardaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresinde iyünniñ 18-nde olacaq yaramay ava aqqında bildirip, ihtiyac olmağanda evlerini terk etmemelerini rica etti.
Qırımda iyünniñ 18-nde ve 19-nda bazı yerlerde küçlü sağanaq, boranlı yağmur, burçaq yağması, saniyede 20-25 metr süratınen yel esmesi beklenile.


text:
Vikingler
Vikingler (eski skandinav tilinden vikingr - “korsan”[1]) - VIII—XI asırlarda Skandinaviyalı[1] deñiz yolcu askerleri. Avropa tarihına[1] büyük tesir etkenler. Avropada, Ğarbiy Asiyada ve Şimaliy Afrikada aydutlıq ve ticaretnen oğraşa ediler. IX—XI asırlar içinde Avropanıñ büyük bölgelerini müstemlekeleştire ediler: Şarqiy İngiltere, Normandiya, İslandiya, Farer ve Şetland adaları, Siciliya, Rusni ve ilâhre. Esasen dan, norveg ve isveçlerden ibaret ediler. Baştan putperest skandinav dinini kütken edi, X—XI asırlar devamında hristianlıqqa döndi. Skandinaviyanıñ o vaqıttaki artqaç ealisi olğanı ve qomşularnıñ imayesiz olğanı sebebinden sıq yağmacılıq yapa ediler. Deñizde ve özenlerde uzun yelkenli qayıqlarnı qullana ediler. Yalı boyu bölgelerindeki şeerlerni ve qasabalarnı berbat ete ediler.
Topraq saipleriniñ ya da soy başları tarafından idare etile ediler. Seferlerden boş vaqıt içinde ziraatçılıq ve ticaretnen oğraşa ediler. Özi ve İdil ticariy yollarnı inkişaf ettiler. Orta asırdaki avropalılar arasında Grenlandiya ve Şimaliy Amerikağa yetken ilk soyları ediler. Saga degen vikinglerniñ destanları bugüngece saqlanğan. 793-1066 seneleri olarnıñ ekspansiya devri, tarihçılıqta viking devri adlanılğan edi.


text:
Avgust 27-de Rusiye paytahtında anbarda yüz bergen yanğın neticesinde 17 kişi elâk oldı. Başta 16 elâk olğan kişi aqqında bildirilgen edi, dört zararlanğan adam hastahanege ketirildi, olardan biri reanimatsiyada vefat etti, dep bildirdi Moskva şeer yolbaşçısı Sergey Sobânin.
Rusiyeli haber agentlikleri bildire ki, elâk olğanlar «Mustaqil Devletler Birligi vatandaşları» ola – böyleliknen Rusiyede Sovet Birligi dağılğan soñ teşkil etilgen devletlerden adamlarnı adlandıralar. Bu adamlarnıñ vatandaşlığı aqqında tam malümat şimdilik yoq.
Taqiqatçılar, vaqianıñ esas sebebi yaqma ola bilgenini ayta.


text:
Qırımdan reeissör, sabıq siyasiy mabüs Oleg Sentsov Avropa kino akademiyasınıñ azası oldı. Bu aqta o Facebook saifesinde haber etti.
"Maña eki kere bu teşkilâtnıñ azası olmağa teklif ettiler: birinci kere daa tevqifli olğanımda, ekinci kere azat etilgenimden soñ. Özümni buña lâyıq körmegenim içün red ete edim, yalıñız kiçik bir filmim bar edi. Venetsiyada ekinci filmim taqdim etilgen soñ men siyasiy mabüs kibi degil, rejissör kibi meşur oldım ve bu kino akademiyanıñ sıralarını qoşlumağa razı oldım", - dep yazdı Sentsov.
Venetsian film festivalinde üç ukrain filmi taqdim etilecek. Olarnıñ arasında: Qırımlı ukrain rejissörı, sabıq siyasiy mabüs Oleg Sentsovnıñ «Nosorog» filmi. Bunıñ aqqında malümat festivalniñ saytında bar.
"Nosorog" filminiñ taqdisi aqqında Sentsov Qırım.Aqiqatqa bildirgen edi.
Hatırlatamız, Sentsovnıñ "Nosorog" filmi EURIMAGES fondu tarafından 270 biñ maliyeviy yardım aldı.


text:
Cumaaqşamı künü, fevral 12-de, boyevikler Donbassta terrorizmge qarşı tedbirlerni (ATO) keçirgen quvetlerniñ noqtalarına 69 kere ateş açtılar. ATO matbuat merkezi Facebook saifesinde bildire ki, boyevikler 12 kere toplarnı, 26 kere minaatıcı, 14 kere Grad ve beş kere tanklarnı qullandılar.
«Deşetli çatışmalar Debaltsevo tarafında devam etmekte. Duşman ücümlerinden eñ büyük zarar Debaltsevo, Çernuhino, Kamenka kördiler. Boyevikler bu mesken yerlerniñ yanında olğan noqtalarımızğa üç kere ücüm ettiler. Donetsk tarafında Vodânoye, Avdeyevka, Peskige ateş açıldı. Kün devamında ukrain askerleri duşmanğa tuvğan toprağınıñ bir metrini bile bermediler», – aytıla beyanatta.
Boyevikler Mariupol tarafında da faal olmağa başladılar. Cumaaqşamı künü, fevral 12-de, sabadan berli olar Pervomayskoyege graddan ateş açtılar. Toplarnıñ ateşi altında Nikolayevka ve Çermalık qaldılar.
17 saat sürgen Minsk körüşüvinde Ukraina, Rusiye, Almaniya ve Frenkistan liderleri fevral 15-ten itibaren ateş toqtatılması aqqında añlaştılar. Ağır silâ çekilmek kerektir.
Frenkistan prezidenti François Hollande Minskte tizilgen añlaşmalarnı «Avropa içün qolaylaştıruv» ve «Ukraina içün bir ümüt» dep adladı.


text:
Qırımdaki Anğara boğazında ilk qar cıyştırıldı, dep bildirdi Kreml kontrol etken Qırım naqliyat nazirliginiñ matbuat hızmeti.
«Qar yağğanından yolda buz peyda olmağa başladı. «Krımavtodor» şirketiniñ Aluşta bölügi tehnika ve işçilerni yolladı. İş devamında yol temizlengende ve buzğa qarşı tedbirler alınğanda üç dane tehnika, eki işçi, 12 tonna PGM qullanıldı», – dep aytıla haberde.
Kreml kontrol etken Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirligi furtuna havfını ilân etti. Noyabr 1-de yarımadada sağanaqlar ve buz olması beklenile.


text:
Azat etilgen ukrainalı rejissör ve qırımlı yazıcı Oleg Sentsovnıñ fikirince, qırımtatar muhtariyeti meselesi «pek qıyın» ola, amma o, emin ki, yarımadada bütün milletlerniñ aynı aqları olmalı. Bu aqta o, Qırım.Aqiqat intervyüsında ayttı.
«Bu pek qıyın mesele: em til, em milliy. Şimdi bunı izaatlap olamayım, çünki onı temelden ögrenmedim, aşıqıp netice çıqarmağa, bir şey aytmağa istemeyim. Tam olaraq ne teklif eteler? Nasıl maddeler ve ilâhre? Qırım – çoq milletli yarımada. Tamır qırımtatarlardan ğayrı, rus, ukrain, bulğar, yunan, ermeniler çoq. Adı o qadar müim degil. Bu insanlarnıñ aqları müim. Er kesniñ aqqı aynı olmalı», – dedi Sentsov.
Qırımtatar Milliy Meclisi IX çağırılış Yuqarı Rada deputatlarını Ukraina Anayasasınıñ «Qırım Muhtar Cumhuriyeti» X maddesine deñişmeler kirsetmesine çağırdı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ avgustnıñ 9-nda qırımtatar halqınıñ vekillerinen kerçekleştirgen körüşüvinde qırımtatar muhtariyeti meselesi muzakere etildi. Bu aqta qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
2014 senesi martnıñ 20-nde Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 halq deputat rey berdi. Ukraina qırımtatar halqınen diger milliy azlıqlarnıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ saqlap qalması ve inkişafını kefil olmaqta.
2018 senesi dekabr ayında prezident Petro Poroşenko Ukraina devleti terkibinde qırımtatar milliy-territorial muhtariyetiniñ qurulmasınen bağlı Anayasa deñişmeleri qanunını Yuqarı Radağa kirsetmege azır olğanını bildirgen edi. Aynı vaqıtta, prezidentniñ aytqanına köre, o vaqıt parlamentte bu qararnı qabul etmek içün 300 rey olıp olmağanına dair malümatı yoq edi.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar qırımtatar muhtariyetiniñ «separatizmge iç bir alâqası yoq» dep añlatqan edi. Onıñ qurulması ise Ukrainanıñ 2014 senesi qoşulğan BM tamır halqlarnıñ aqlarına dair beyannamesinde qayd etilgen tamır halqnıñ aqqı ola.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
Qırımda iyün 19-22-sinece telükeli gidrometeorologiya vaziyet aqqında acele ihtarnı yaptılar. Bu arada yarımadada yüksek yanğın telükesi devam etecek. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildire.
Müessisede, bu müddet devamında böyle areketler yasaq olğanını hatırlattı:
- dağ-ormanlarnıñ ziyareti;
- azbarlarda ve bostanlarda ot, çöplük yaqması;
- quru ösümlikniñ yaqması.
Bildirmede, yanğınğa qarşı tedbirlerge riayet etmemesi içün 2-den 400-gece biñ ruble cöreme olacağı belgilene.
Daa evel Qırımda yüksek yanğın telükesini iyün 18-inece uzatqan ediler.
Daa evel Rusiye nezaretindeki Qırım FVN, aftanıñ soñuna qadar devam etecek yüksek yanğın telükesi aqqında furtuna ihtarını ilân etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, FVN-niñ Qırım idaresiniñ başı Aleksandr Yefremovnı işten çıqarmaq qararını imzaladı. Vesiqa noyabr 4-ünde Rusiye uquq malümatı portalında derc etildi.
İşten çıqaruvınıñ sebepleri bildirilmey.
Yeremeyev 2019 senesi fevral ayında Putin tarafından resmiy olaraq bu vazifege tayinledi. Bundan evel o, FVN-niñ Qırım idaresiniñ başlığınıñ vazifesini vaqtınca becere edi.
Müessise reberligini bundan evel becergen Sergey Şahov, 2018 senesi iyün 4-ünde Rusiye prezidenti qararınen içten çıqarılğan edi. Amma Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov, onı yarımada fevqulâde vaziyetler naziri rutbesinde qaldırdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ advokatı Mark Feyginniñ fikirince, Qırımda Umerovğa qarşı mahkeme esnasını başlatqan Rusiye akimiyeti «bu davadan zarar kördi».
«Ozüñiz baqıñız, taqiqatçı Skripka İlmi ağağa «men bu davanı bir qaç aftadan bitirerim» dep aytqan edi, bu 2016 senesi mayıs ayında olğan edi. Şübesiz, bundan soñraki vaqialar Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini tamamen yasaqlamağa qarar alıp bu davanı başlatqan Rusiye akimiyetine fayda ketirmedi», – dep ayttı Feygin mayısnıñ 12-nde Qırım.Aqiqatqa.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, ilk diñlevler Aqmescit rayon mahkemesinde olacaq. Şimdilik oturış künü belgilenmegen, lâkin ilk diñlevler qapalı şekilde keçirilecektir.
«Mahkeme mustaqil olsa ve cinaiy-protsessual qanunğa riayet etilse edi, bu dava iç bir vaqıt qabaat ükmü ile yekünlenmez edi... İlmi Umerovnıñ davası tarihiy olacaqtır. Qırımtatar halqı kollaboratsionizmde qabaatlanıp sürgün etilgen 1944 senesinden soñ, bugünde-bugün bu halq ve İlmi Umerov onıñ vekili olaraq Qırımda zor zamanlarnı yaşaylar. Qırımtatarları yarımadanı terk etecek ya da küreşini qanunğa uyğun bir şekilde devam etecek — bu davanıñ soñuna bağlıdır», – dep qayd etti advokat.
Umerovnıñ advokatı tahmin ete ki, ilk diñlevler 2017 senesi iyün ayınıñ başında ola bile, soñra dava bütünley baqılacaq. Feygin «qabaat içün bir sıra ediye» ve «bu dava şamatalı» olacağında işandırdı.
İlmi Umerovğa qarşı ekstremizm maddesi boyunca FSB tarafından cinaiy iş açılğanını 2016 senesi mayıs 12 künü Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskaya beyan etken edi.
Meclis reisi muavininiñ yaqalanuvı, tintüvi ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.


text:
Ukraina Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı qaytarmaq içün yaqın vaqıtta yañı diplomatik basqını başlaycaq ola, dedi Ukraina maliye naziri Nataliya Yaresko.
«Qırımnıñ ğayıp oluvı ile razı degilmiz. Bu sene Qırımnıñ qaytarılması ketişatında ileri adımlaycaqmız»,– o dedi Reuters agentligine.
Şu cümleden, dey o, Ukraina 2014 senesi Ukraina, Rusiye, AQŞ ve AB iştiraki ile çalışqan «Jeneva şeklinde» forumnı teşkil etecek ola, Rusiye bu formatnıñ ğayrıdan tiklenmesine qarşı çıqtı.
«Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması aqqında dialognı başlamaq içün «Jeneva» formatından daa da keniş bir şekliniiñ olmasını isteymiz», – dedi Yaresko.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım paytahtı merkezinde Qırım «halq imayesi» ve GİBDD hadimleri nevbette turacaq gece-kündüz közetme noqtası peyda oldı, haber ete Krım Media.
Aqmescit memuriyetiniñ başı vazifelerini eda etken Gennadiy Baharev aytqanı kibi, işbu noqta oktâbr 29 künü Karl Marks ve Serova soqaqlarnıñ çarpışmasında peyda oldı.
«Halq imayesi» ve GİBDDniñ esas vazifesi – şeer merkezine naqliyatnı kirsetmemek.
Yaqında közetüv noqtasında PPS bölügi da nevbette turacaq.
Neşirniñ malümatına köre, GİBDD hadimleri oñaytsızlıqlar olmasın dep şeer merkezinde yaşağan aqmescitliler aqqında malümatnı topladı – olar maniasız keçe bilecekler.
Qalğanlarnı piyade zonasına kirsetmecekler, deyler Aqmescit memuriyetinde.


text:
2017-2018 Eğitim Öğretim Yılı YGS ve LYS Türk Edebiyatı Kazanım Kavrama Testleri Soru ve Cevapları.
Konu Başlıkları:
Edebi Bilgiler (Şiir Bilgisi), Edebi Bilgiler (Düzyazı Türleri), Destan Dönemi Türk Edebiyatı, İslami Devir Türk Edebiyatı İlk Ürünleri, Oğuz Türkçesinin Anadolu’daki İlk Ürünleri (XIII-XIV. Yüzyıl), Oğuz Türkçesinin Anadolu’daki İlk Ürünleri(XIII-XIV. Yüzyıl), Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı – Anonim Halk Edebiyatı, Halk Edebiyatı – Âşık Tarzı Halk Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Halk Edebiyatı / Dinî – Tasavvufî Türk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı / Yenileşme – Oluşum – Genel Özellikleri, Tanzimat Edebiyatı / Öğrenci Metinleri, Tanzimat Edebiyatı / Coşku ve Heyecana Bağlı Metinler, Tanzimat Edebiyatı / Anlatmaya Bağlı Metinler, Tanzimat Edebiyatı / Göstermeye Bağlı Metinler, Servetifünun Edebiyatı / Oluşum – Genel Özellikler – Öğretici Metinler, Servetifünun Edebiyatı / Coşku ve Heyecana Bağlı Metinler, Fecriati Edebiyatı, Milli Edebiyat, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı / Oluşum ve Genel Özellikler, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı / Öğretici Metinler, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı / Coşku ve Heyecana Bağlı Metinler, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı / Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı / Göstermeye Bağlı Edebi Metinler.
[trx_icon icon=”icon-back-2″ bg_style=”custom” font_size=”1.5em” font_weight=”700″]YKS/TYT Testleri
Önceki DersSonraki Ders


text:
İyün 16-da Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işini baqmağa devam ete. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Toplaşuv yarım saat keç başlandı.
Cumaaqşamı künü şaatlarnı sorğuğa çekmege devam eteler. Olardan biri, Ayder Osmanov, Ruslan Zeytullayevni ve Ferat Sayfullayevni tanığanını qayd ete, olarnıñ episi Aqyar civarındaki Baydar (Orlinoye) köyünden ola.
Mahküm etilgenler «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanı aqqında malümat qaydan belli olğanı mahkemeciniñ sualine Osmanov böyle cevap berdi: «Bunı köyde er kes bile, er kes bunı laf ete».
İyün 15-te mahkemede Aleksandr taqma adlı «sırlı» şaat sorğuğa çekildi.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi iyün 1-de dört Qırım musulmanı – Ferat Sayfullayev, Nuri (Yuriy) Primov, Rustem Vaitov, Ruslan Zeytullayevge qarşı cinaiy işni baqmağa başladı. Bu toplaşuvda prokuror olarğa qabaatlav neticesini oqudı. Qabaatlanğan Qırım sakinleri 2015 senesi Aqyar şeerinde yaqalandı. Taqiqatnıñ noqta-i nazarına binaen, olar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri ola.
«Hizb ut-Tahrir» – halqara islâm siyasiy firqasıdır. Onıñ resmiy maqsadı islâm devletini ve musulman yaşayış tarzını qurmaqtır. Bu teşkilât Rusiye, Qazahistan ve Almaniyada yasaq etildi; Ukraina ve diger memleketlerde onıñ faaliyeti qanun boyunca keçirile bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainada Haber siyaseti nazirliginiñ «Qırım – Ukrainadır» haber kampaniyası başlanacaq. Onıñ çerçivesinde ukrain belli insanları ve qıta sakinleri qırımlılarğa destek sözleri ile muracaat ete.
Telekorüv ve radioyayınlav boyunca milliyşurasınıñ azası Sergey Köstinskiy bildirgeni kibi, bu videorolikler içtimaiy olaraq tanıldı ve yaqın zamanda telekanallarda ve internette kösterilecek.
«Kerçekten de, güzel bir leyha olacaq», – dedi Qırım.Aqiqatqa Sergey Kostinskiy.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Herson vilâyeti Qırım ile memuriy sıñırdaki «Çonğar» kiriş noqtası yanında çarşenbe künü qamaçavğa qarşı aktsiyanıñ keçirilmesi planlaştırıla. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine vilâyet militsiyasında bildirdiler.
«Narazılıq aktsiyası degil. İnsanlar körüşmege istey, taksi aydavcıları, qonuşmaq. Köy şurasına aktsiyanı keçirmege istegenleri aqqında ariza yazdılar», – dep ayttı Herson vilâyetinde İçki işler nazirligi idaresiniñ uquq qoruyıcı organları, arbiy ve vatandaşlıq teşkilâtlarınıñ faaliyeti nezaret eken bölüginiñ reberi Aleksandr Anohin.
Çarşenbe künü, oktâbr 28-de, «Çonğar» kiriş noqtası yanında saat 10:00 Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavına qarşı aktsiyanıñ keçirilmesi planlaştırılğan aqqında Qırım.Aqiqatqa ATR telekanalanıñ baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev bildirdi.
«Em de işbu aktsiya Qırımdan teşkil etilgen. ATRge ştab bildirgeni kibi, aktsiyada Geniçesk rayonınıñ taksi aydavcıları ve iş adamları iştirak etmeli», – dey o.
Mujdabayev dey ki, tedbirni «Geniçesk rayon memuriyetiniñ sabıq başı, şimdi yarımadada akimiyetke yaqın olğan qırımtatar teşkilâtlarından biriniñ reberi Seytumer Nimetullayev» azırladı.
Nimetullayevniñ özü işbu malümatnı izaatlamay.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Oleg Zubkovğa Türkiyede yañı ayvanat bağçasını açmağa yardım etmeycek. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov Zubkovnıñ qırımtatar liderleriniñ Türkiye ükümetinde olğan bağları ve yardımından faydalanmağa azır olğanına dair laflarını izaatlap, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mart 3-de (2014 senesi – QA) Reşat Ametovnı meydanda tutıp alıp kettiler, mart 15-de onı Qarasuvbazar rayonında ölü taptılar. «Qırımnıñ halq göñüllileriniñ» Ametovnıñ öldürüvine alâqası bar olğanını bilemiz. «Qırım halq göñüllilerine» maddiy ve tehnik yardım köstermege başlağan ilk insanlar arasında Zubkov bar edi, olarğa şahsiy avtobus berdi. Meclis ve qırımtatarlarnıñ öldürüvine yardım etken cinayetçi Zubkov arasında bir de bir işbirligi olamaz», – dep ayta Refat Çubarov.
Yanvar 26-da, Qırım kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, Aqmescitteki matbuat konferentsiyası vaqtında Zubkov Ukraina deputatları Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov oña Türkiyede yañı bağça açmaq içün keçirgen muzakerelerde yardım etmegenini bildirip, ileride olarnıñ yardımı ve bağlarından faydalanmağa azır olğanını ayttı.
Qırımdaki «Taygan» arslanlar bağçasınıñ saibi Oleg Zubkov Türkiye akimiyeti ile İstanbul civarında ayvanat bağçasınıñ qurucılığı aqqında añlaşqanını bildirdi.


text:
"Skazka" ayvanat bağçasınıñ ve "Taygan" parkınıñ saibi Oleg Zebkov, noyabrniñ 29-ında ayuvlar ve onıñ parklarınıñ başqa ayvanlarınıñ taqdirinen meraqlanğan bütün adamlar içün matbuat konferentsiyasını toplay.
Bunıñ aqqında malümat onıñ blogında yerleştirilgen edi.
"Oleg Zubkov, qırımlılarnı raatsızlağan suallerge şahsen cevap berecek", - denile beyanatta.
Kreml nezaretindeki Yalta mahkemesi, noyabr 21-inde ayvanlarnıñ tutıp alınması aqqında Oleg Zubkovğa qarşı davanı baqıp başladı.
Qırımda, Kyivde, New Yorkta Zubkovnıñ parklarına qoltutqan bir kişilik piketler keçirildi.
Noyabr 14-ünde Zubkov, mahkeme parknıñ işini toqtatsa, 30 ayuvnı öldürmege mecbur olacaq, dep bildirdi.
2014 senesinde işğalge qol tutqan Qırım iş adamı Oleg Zubkovnıñ yarımada akimiyetinen uzanğan davası bar. Zubkov, beş yıl devamında mülkiyeti olğan topraqnı resmiyleştirip olamağanını ayta.
Qırım ilhaqı yılları içinde Zubkov, para cezası ve qabaatlavlarnen bağlı 500-den ziyade mahkeme oturışına bardı.


text:
Qırımda iyün 24 künü ermeni, bulğar ve yunanlarnıñ sürgünligi hatırasına matem tedbirlerini azırlaylar, haber etti »Rossiya segodnâ» radiosınıñ efirinde Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov.
Bunı Devlet komitetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bugünki künde, Qırım ükümeti milliy-medeniy cemiyetler ile birlikte Qırımdan ermeni, bulğar ve yunanlarnıñ sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra Kününe bağışlanğan matem tedbirlerine azırlıq köreler. Bu sene mays 18 kününiñ keçirilüv tecribesi qararımız doğru olğanını kösterdi — matem künlerini siyasetleştirmemek, hatıra künlerine uyğun bir tedbirlerni keçirmek kerek», – dedi Smirnov.
Onıñ sözlerine köre, iyün 24 künü matem duaları, abidelerge gülçemberlerni qoyuv merasimleri keçirilecek.
«Bütün tedbirler din adamları tarafından desteklenilecek», – dey o.
O emindir ki, mayıs 18 olğanı kibi, iyün 24 de «er aTgi millet ve dinge mensüp olğan qırımlılarnı birleştirir».
Er yıl Qırımda mayıs 18 künü qırımtatarlarnıñ sürgünligi munasebeti ile kütleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden Qırım paytahtı merkezinde matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında yarımadanıñ Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq etken ediler. Bu sene de Qırımtatar milliy Meclisi yerli akimiyetten mitingni keçirmege izin alalmadı. Qırım akimiyeti sürgünlik munasebeti ile 2015 senesi bağışlanğan tedbirlerni yañı şekilde — adetiy matem mitingini keçirmeyip ötkerdi.


text:
Yalta jurnalisti Yevgeniy Gayvoronskiy, “Primeçaniya” haber saytı ondan Vladimir Putin tenqidi içün ayırıldı, dep tüşüne. Bu aqta o martnıñ 25-inde Qırım.Aqiqatqa ikaye etti.
Onıñ aytqanına köre, “o matbuat, bütün yaman ve yaramazlıqnıñ sebebi Kremlde olğanını ve Qırımnıñ ilhaqını qabul etmege cesüriyeti yetmey”.
“Men evelde de aqiqatnı ayta edim, amma, belki de, bütün inciliklerni bilmegendirim. Şimdi ise men olğanı kibi yazam. Men “Primeçaniya”nı ürmet etem. Bayağı meraqlı maqale basılğan edi, muarriri pek küçlü, yüksek seviyeli.. Amma men olarnen iş tutqance, Putinge qarşı bayağı tenqit yazğan edim ve maña gece bile “Sen neler yapasıñ? Epimizge zarar tiydireceñ” dep telefon ete ediler. İşbirligimizniñ red etmesi de - menden ayırılmaq ıntıluvıdır”, - dep saya Gayvoronskiy.
Yaltada Rusiye uquq qoruyıcıları martnıñ 6-nda «Primeçaniya» Aqyar neşiri ile iş tutqan jurnalist ve bloger Yevgeniy Gayvoronskiyniñ yaşağan yerini tintti. Bu aqta Rusiye tarafdarı cemaatçısı İlya Bolşedvorov Qırım.Aqiqatqa haber etti.
Yevgeniy Gayvoronskiy Donetskte dünyağa keldi, yerli aliy oquv yurtunıñ jurnalistika bölüginde oqudı ve şeerde jurnalist olıp çalıştı. Yaltada bir qaç yıl yaşay. Daa evel «Narodnoye yedinstvo» yerli Rusiye tarafdarı cemaat teşkilâtınıñ matbuat kâtibi olıp çalışqan edi. Onıñ faalleri 2014 senesi mart ayında yarımadanıñ Rusiyege qoşuluvı aqqında «referendum» keçirilmesi içün imza toplağan edi. Soñra Gayvoronskiy «Yevraziyskiy jurnal» Rusiye tarafdarı mecmuasınıñ muarriri oldı. Bu vazifede Yalta yalısında kösterilgen Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ er yılki beyanatı vaqtında onı maqtağan edi. Bir müddet Gayvoronskiy «Komsomolskaya pravda» Rusiye neşiriniñ Qırım muarririyetinde mühbir olıp çalıştı. İşten boşatılğan soñ ise yerli akimiyetni tenqit etkeni içün muhalifet dep adlandırılğan «Primeçaniya» Aqyar neşiri ile işbirligi yapmağa başladı. Bazı maqaleler içün jurnalist Yalta akimiyetini de raatsızlay. Ara-sıra onı şeer şurasınıñ sessiyasına yibermeyler.
2018 senesi fevral ayınıñ başında qırımlı jurnalist Yevgeniy Gayvoronskiy onı Yalta merkezinde köteklegenler, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, o künü oquyıcı ile körüşip, şeer parkında olacaq tamir işlerini muzakere etecek edi. Jurnalist bu ücümni Yalta iş adamı Dmitriy Tükayev sımarladı, dep tüşüne. Gayvoronskiy onıñ «işine ve qanun bozuvlarına» bir qaç jurnalist tahqiqatını bağışlağan edi. Tükayev bu ikâyede onıñ adı keçkeni içün Gayvoronskiyge qarşı namus, itibar ve iş reputatsiyasını qorçalamaq içün dava açtırğanını bildirdi. Gayvoronskiy olıp keçken adiseni özü azırlağanında qabaatlandı.


text:
«Fikir» rubrikası, mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Qırım ve Donbasnıñ Ukrainağa berilecek telükesizlik kefaletleriniñ «tışında» qalğanını Rusiye ve Ukraina eyyetleriniñ İstanbulda keçirgen muzakereleriniñ müim neticesi dep adlandırdı. Rusiye naziriniñ bu beyanatı Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ tekliflerinden pek farqlı – yaqın 15 yılğa Qırım mesleatlarına razı olmaq ve yarımada statusını muzakere masası başında belgilemek.
Amma, asılında, 15 yıllıq muzakereler – soñrağa qaldırılğan topraq statusıdır. Bu yıllar devamında, eminim, dünya memleketleriniñ coğrafik haritalarında – Rusiyeden ğayrı, ebet – Qırım Ukraina olaraq qalacaq, Ğarpnıñ 2014 senesi Qırım işğali sebebinden kirsetilgen sanktsiyalar da qalacaq.
Bu 15 yıl devamında Rusiye rejimi sanktsion basqığa dayanamasa, daa az agressiv ve bir qarar akimiyet kelse, ne olacaq? Yañı Rusiye reberligi medeniy dünyağa qaytmağa tırışsa, yarımada işğal etilgenini tanısa, Qırımnıñ statusınen bağlı muzakereler nasıl bitecek, kim aytar? Vladimir Putin bunıñ ögüni alğanına oşay.
Kremlniñ hucur, atta olmaycaq bir ümüti bar, dep ayta bilem, Ukraina Qırımnı Rusiye dep tanısa – avtomat altında olsa bile – soñra digerleri de tanır, dep tüşün
Şunıñ içün hayal olmasın. Qırımnıñ «Rusiye statusını» tanımaq talabı – 15 yıldan soñ degil, şimdi – eminim, Rusiye talaplarınıñ müim parçası olacaq. Meşur neytral status, «askeriysizleştirüv» ve «denatsifikatsiya» kibi o qadar müim olacaq. Atta «askeriysizleştirüv» ve «denatsifikatsiyadan» daa müim, dep ayta bilem. Çünki neytralitet ya da «denatsifikatsiya» – virtual talaplardır, Ukraina yaqın vaqıtta zaten NATOğa alınmaycaq edi, «denatsifikatsiyanı» ise Rusiye, eminim, tek işğal etilgen topraqta – Buça ya da Borodânkada yapqanı kibi yapa bile.
Qırım işğali ve bu Ukraina toprağınıñ Rusiyege qoşuluvı halqara toplulıq tarafından öyle de tanılmadı – bu bir fakt. Ve Putin bunı eñ azından Ukrainadan talap etecek. Birinciden Ukrainadan. Çünki Kremlniñ hucur, atta olmaycaq bir ümüti bar, dep ayta bilem, Ukraina Qırımnı Rusiye dep tanısa – avtomat altında olsa bile – soñra digerleri de tanır, dep tüşüne.
Ukrainanıñ er angi prezidenti içün topraqnı böyle bermek – siyasiy ölümdir
Başqa mesele – Ukraina prezidenti böyle bir şey yapa bilemi? Eminim, yoq. Ukrainanıñ er angi prezidenti içün topraqnı böyle bermek – siyasiy ölümdir. Prezidentniñ böyle vekâletleri de yoq, laf Ukraina Anayasasınıñ deñişmeleri aqqında kete. Akimiyet böyle bir şey yapsa bile, eki parlament sessiyası, bir yıl bar… Lavrov bugün ayttı, Rusiye buña razı olmaz, oynamağa kerekmey.
Ve bu «Qırımdan ğayrı» – Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqan cenkiniñ toqtatıluvınen bağlı muzakere esnasınıñ bir neticesi olacaqmı sualiniñ eñ doğru cevabıdır, mence. Ve şimdi bu sualniñ cevabını özüñiz bere bilesiñiz.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.