text:
«Strategiya-18» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri er ay keçirilgen qırımtatarlarğa qol tutuv ve Qırımnı işğalden qurtaruv narazılıq aktsiyalarına çıqtı. Aktsiyalar Moskvada iyülniñ 18-nde keçirildi. Narazılıq bildirgenler Qırımda insanlar tutulğanını ve Rusiye işğali altındaki yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında yazuvlı şiarlar vastasınen hatırlattı.
Teşebbüs iştirakçisi Vera Lavreşinanıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, böyle aktsiyalarnıñ keçirilüvi daa zor oldı.
«Qırım ilhaqınen bağlı fikirlerimizni bildirmek yasaqları yetmedi, şimdi qabul etilgen Anayasa «tüzetüvlerinden» soñ belli sıñırlavlar bar. Qanunlar endi çalışmay, bizim içün tek repressiyalar bar. Qanun yoq. Keçkenler bunı añlay ve indemeyip tez-tez ketmege tırışa… Bu qorqu ve çaresizlik müiti daimiy olamaz, onı elimizden kelgeni qadar yeñmege tırışamız», – dep qayd ete faal.
İyülniñ 7-nde saba erte qırımlılarnıñ evlerinde tintüvler keçirildi: Emil Ziyadinov, İsmet İbragimov, Alim Sufyanov, Seyran Hayretdinov, Aleksandr Sizikov, Vadim Bektemirov, Zekirya Muratov ve Aluştada Dilâver Memetov. Memetov tintüv vaqtında evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler, dep bildire «Qırım birdemliginiñ» faalleri.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, mahsus hızmetniñ hadimleri Qırımda «Hizb ut-Tahrirni» teşkil etkeninden ve iştirak etkeninden şübheli sayılğan yedi insannı tuttı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi beyanatını derc etip, «qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen yañı qanunsız tintüvler ve tutuvlarnen bağlı narazılığını» bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


c: text/html

text:
Ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçilerine domuz etinen aşlarnı bere ediler. Bunı Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende, advokat Nazim Şeihmambetov ayttı.
"Bugün apellâtsiya şikâyetininiñ baqıluvında biz, bir qaç muracaat arizasını berdik. Olardan birisi müşterilerimizge SİZOda berilgen aşlarnen bağlı. Olarğa mahkeme künü, terkibinde domuz eti olğan aşlarnı berdiler. Böylece, olar bütün kün bir şey aşamadı. Biz muracaat ettik, amma mahkeme qarar çıqarmasını red etti", - aytıp berdi Şeihmambetov.
Rusiye SİZOsınıñ hadimler şimdilik buña açıq tefsir bermedi.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bağçasaray rayonınıñ Küçük Yaşlav (Viktorovka) köyünde qadınlar ve balalar içün İslâm temelleri kursları açılacaq. Kurslarda temel diniy bilgiler, arap elifbesi ve Quran oquvı ögrenilecek, buña ilâve olaraq, namaznıñ qılınması, abdest, gusulniñ alınması boyunca ameliy dersler olacaq, peyğamberlerniñ ayatı ve musulman diniy bayramlarğa bağışlanğan tematik lektsiyalar keçirilecek.
Birinci ders fevral 26 künü, saat 15:00, camide ötkerilecek.
Yazılmaq ve tafsilâtlı malümat almaq içün telefon: +7 (978) 048-39-12 Gülsum oca Acibekirova.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Bıltır, yani 2019 senesi ilk yaz (iyün) ayı 25 künü Ukraina Prezidentiniñ 454/2019 sanlı emiri ile Anton Korınevıç Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi vazifesine tayın etildi.
Bu bir sene devamında Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy Temsilcilik ögüne qoyğan vazifelerni yerine ketirmek maqsadınen bayağı iş yapıldı: Temsilcilik aqqında Fermanğa deñişmeler kirsetilip, ihtisaslı taqım quvetleştirildi, Kıyiv şeerinde ofis teşkil etildi, Hersondaki ofis ise kenişledi, böyleliknen Qırım mevzusı boyunca idareler arası işbirlik ileriledi, vaqtınca işğal etilgen Qırımdan Temsilcilik hadimlerine muracaat etken er bir vatandaş yardım ala bilmektedir.
Ve bularnıñ episi tek sözde degildir. Temsilcilik öz strategiyasını azırladı, milliy ve halqara seviyelerde areketlerini faalleştirdi, faaliyetini Ukraina çetel işler Nazirligi ile çetelde çalışqan diplomatik müessiselernen uyğunlaştırdı. Ukraina Yuqarı Şurası ve hususan insan aqları ve işğalden azat etüv boyunca Komitet ile işbirlik qurdı. Temsilcilik ile uquq qorçalav teşkilâtlar 6 yıl içinde birinci kere insan aqları ve işğalden azat etüv boyunca Komitetniñ ofisten tış oturuşınıñ doğrudan-doğru ”Çonğar” KÇNN-da keçirilmesine sebepçi oldılar.
Temsilcilikniñ faaliyetinde muim yönelişlerden biri, Ukraina Prezidenti yanındaki uquqiy islâat meseleleri boyunca Komissiyanıñ terkibindeki vaqtınca işğal etilgen topraqlarnı ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Gruppanıñ faaliyetinde iştirak etüv ve onı yönetüvdir. Temsilcilik ile iş gruppasına Ukraina içün keçici devirdeki adiyeniñ milliy şekilini (modelini) azırlamaq vazifesi berildi. Al-azırda bu azır olğan kontseptsiya Ukraina Prezidenti Ofisine teslim etilecektir.
Bu muim kontseptsiyanıñ amelge keçirilmesi içün uquq qorçalav organları semereli faaliyet yürsetip, Qırım yarımadasında insan aqlarınıñ ve halqara gumanitar uquqnıñ bozuluvı ile bağlı olğan er bir adiseni qayd etmeli ve böyle adiselerge lâyıq qıymet kesmeliler. Milliy polisniñ Qırım MC ve Aqyar şeerindeki Baş idaresine, Ukraina Havfsızlıq Hızmetiniñ Qırım MC-deki Baş idaresine ve Qırım MC savcılığına insan aqlarını qorçalav ve cenk cinayetlerini qayd etüv oğrundaki semereli işbirlikleri içün minnetdarlıq bildiremiz.
Medeniyet Nazirligi ile beraberlikte Temsilcilik 2020 senesi kiçik ayda (fevral) Kıyiv şeerinde kütleviy ”Age of Crimea” forumını keçirdi, işbu forumda ilk kere Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskiy iştirak etti, bunıñ neticesi olaraq 26 fevralni Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ işğal etilmesine qarşılıq kösterüv künü olaraq ilân etken Ferman imzalandı.
Faaliyetimizniñ ayrı yönelişi – qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalavdır. Temsilcilik Qırımtatar Milliy Meclisi, siyasiy mabuslarnıñ abulqatları ve aile azaları ile daimiy alâqada bulunmaqta, milliy ve diniy sebeplerden taqip etüv aqqında halqara ortaqlıqnı haberdar etmektedir. 2020 senesi mayıs 18 künü, yani Qırımtatar halqınıñ soyqırım qurbanlarını hatıra künü munasebeti ile Ukraina Prezidentiniñ iştiragi ile bir sıra tedbirler keçirdik, “Bütünukrain onlayn mekep” çerçivesinde qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi aqqında videodersniñ azırlanuvında iştirak ettik.
Qırımnı qaytaruv oğrunda Ukraina Prezidentiniñ izçen siyaseti Daimiy Temsilcisi Anton Korıneviçniñ reberligindeki taqımnıñ kündelik faaliyetinde aks etile. 2019 senesi ilk qış (dekabr) ayında Qırım işğaliniñ uquqiy aqibetleri meselesi boyunca Ukraina-AB muzakerelerinde Ukrainanıñ reberligi, 2020 senesi saban (mart) ayında vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ile Aqyar şeerinde insan aqları saasındaki vaziyetke bağışlanğan ”Appi Formulası” boyunca BMT Havfsızlıq Şurasınıñ toplaşuvında iştirak etüv, Felemenk, Gürcistan, ABD, İsviçre ve Estoniya memleketlerini ziyaret etüv yüz berdi. Misal olaraq, Felemenkte Temsilcilik taqımı vaqtınca işğal etilgen Qırımda Rusiye vatandaşlığı zorbalıqnen berilgenine bağışlanğan tedbirde iştirak etti, ABD-de ise ABD Kongressi Helsinki komissiyasınıñ diñlevlerinde çıqışta bulundı – bularnıñ episi Ukraina milliy menfaatlarınıñ halqara seviyede qorçalavnıñ bir qısımıdır.
Vatandaşlarnıñ muracaatlarınen kündelik çalışuvğa da emiyet berilmekte. Karantin ilân etilgeninden ve Qırım ile memuriy sıñırdaki KÇNN-nıñ faaliyeti sıñırlanğanından berli Temsilcilik 2000 yaqın muracaat qabul etti. Misal olaraq, 2020 senesi qural (mayıs) ayında 782 ariza alındı, bıltırnıñ aynı devirinde ise 80 ariza alınğan edi. Gumanitar ihtiyaçları olğan vatandaşlarnı memuriy sıñırdan keçirüv Temsilcilikniñ faaliyetinde müim yer aldı, böyleliknen pandemiya devirinde bile vaqtınca işğal etilgen Qırım sakinleri ile alâqa saqlanıp qalmaqtadır. Ğayrıdan integratsiya Nazirligi, adliye Nazirligi, Ukraina halq deputatları ve cemaat aqqorçalayıcı teşkilâtlar ile beraberlikte vaqtınca işğal etilgen Qırımda yüz bergen doğuv ve ölüm adiselerini tasdıqlav ile bağlı olğan memuriy ceryanğa deñişmeler kirsetüv üzerinde iş alıp barılmağa devam ete.
Bayağı iş yapıldı, amma ileride pek çoq planlarımız bar: Rusiye Federatsiyasına qarşı sanktsiyalar siyasetini quvetleştirmek, vaqtınça işğal etilgen topraqlarnı ğayrıdan integratsiya etüv Nazirligi ve diger akimiyet organlarınen beraber Qırım meseleleri ve Qırımnı qaytaruv boyunca bir resmiy fikirge kelmek, em bizim memlekette, em de çetelde cemaatnı Qırımda insan aqları saasında vaziyet aqqında haberdar etmek, müim memuriy, tıbbiy, notarial ve başqa hızmetlerge Qırımda yaşağan vatandaşlarımıznıñ irişimlerini qolaylaştırmaqtır.
Er şeyni istegenimiz qadar tez ve mükkemmel şekilde yapıp olamağanımıznı da añlaymız. Ukraina vatandaşlarınıñ qoltutuvı, siziñ faydalı teñkidiñiz, teklifleriñiz, muracaatlarıñız ve seslenüvleriñiz olmadan bunıñ yarısını bile yapıp olamaz edik. Beraberlikte müim maqsatqa – Qırım üzerine ukrain bayrağınıñ qaytarılmasına beraber irişe bilecegimizge inanamız.
Qırım Ukrainadır!


text:
Anayasa komissiyası, Qırımnıñ statusınen bağlı Ukraina Anayasasına kirsetilecek deñişmeler leyhasını eñ yaqın zamanda incelep, Ukraina prezidentine taqdim etecek.
Bu aqta Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ noyabrniñ 12-nde Kyivde toplaşqan Qurultay delegatlarına berilgen mektübinde aytıla, onı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov oqudı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Epimiz bu munaqaşanıñ qolay olmaycağını bilemiz, amma qırımtatar halqınen bağlı Anayasağa kirsetilecek deñişmeler Ukrainağa kerek», – dep qayd etti Poroşenko.
Poroşenko, Kyivdeki konferentsiyağa kelmege qorqmağan delegatlarğa teşekkürler bildirdi.
«Çoquñız konferentsiyağa Qırımdan keldi. Bilem ki, işğalcilerniñ yapqanları neticesinde bugünde-bugün yarımadada qırımtatarı olmaq cinayet sayılmaqta. Qırımtatar halqınıñ temsilci organlarınen bağlı olmaq ise daa beterdir. Yıllarnen devam etken sürgünlikten soñ vatanına qaytqan halqıñız öz temsilci organlarınıñ faaliyetini yañıdan saqlap oldı, şimdi ise istilâcı, milliy institutlarnı bastırmağa çalışıp, qırımtatar halqınıñ büyük zorluqlarnen elde etken şeylerni yoq etmege tırışa. Mence, Rusiye yapqanlarınıñ utopik olğanını daa añlamadı. Şübesiz ki, qırımtatar halqına Ukraina halqından ğayrı bütün dünya toplulığı qoltuta», – dep aytıla Ukraina prezidentiniñ mektübinde.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar, qırımtatar muhtariyetiniñ «separatizmnen iç bir alâqası olmağanını» añlatqan edi, onıñ qurulması tamır halqnıñ BM tamır halqlarnıñ aqları Deklaratsiyasında qayd etilgen aqqı ola. Ukraina işbu beyannamege 2014 senesi qoşulğan edi.
Kyivde VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyası keçirile. Tedbirge 200 iştirakçiden ziyade keldi.
Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında saylanğan edi. 1917 senesi dekabrniñ 9-ndan 26-na qadar esas qırımtatar qanunlarını qabul etken milliy tesis toplaşuvı olaraq çalışqan edi.
1991 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı faaliyetini yañıdan başlattı. Ukrainada qırımtatarlarnıñ yuqarı temsil organı olaraq tanıldı. Qırım işğalinden soñ Rusiye onıñ faaliyetini yasaq etti.


text:
Ukraina, Avropa Şurasını ve halqara toplulıqnı Rusiye mahkemesiniñ Rostov-na-Donuda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca çıqarğan ükmü sebebinden Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çağırdı. Bu aqta Ukrainanıñ Avropa Şurası daimiy vekili Borıs Tarasük bildirdi.
«Rusiye Federatsiyası sahte «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca yedi Ukraina vatandaşını 13 yıldan 19 yılğa qadar üküm etti… Ukraina mahküm etilgen Ukraina vatandaşlarını acele azat etmege ve vaqtınca işğal etilgen yarımadada qırımtatarlarğa qarşı basqını toqtatmağa talap etti», – dep aytıla haberde.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sentâbrniñ 16-nda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca üküm çıqardı. Marlen Asanov 19 yıl sert rejimli koloniyada, Memet Belâlov 18 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Timur İbragimov 17 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Server Zekiryayev 13 yıl sert rejimli koloniyada; Server Mustafayev 14 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Seyran Saliyev 16 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Edem Smailov 13 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlavğa üküm etildi. Ernes Ametov qabaatsız tanılıp, mahkemede azat etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı RBK-Ukraina haber agentligine öz başına tayin etilgen «Donetsk halq cumhuriyetiniñ «merkeziy saylav komissiyasınıñ» reisi Roman Lâgin bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, regionda vaziyet kerginleşe bile dep, «referendumnı» tünevin keçirmege başladılar. Onıñ fikirince, aynı bu sebepten mayıs 9-da Ukraina ordusı faaleşti.
Lâginniñ bildirgenine köre, «referendum» keçirilmesine sponsorlar 20 000 grivna berdiler. Qalğanını faaller topladı.
Onıñ aytqanına köre, Donbasstaki «referendumda» qaç adam iştirak etse de, onıñ neticeleri qabul etilecek.
Separatistler 53 territorial komissiyanı meydanğa ketirdiler. Bazar künü saat 8-de Donbassta 1527 saylav bölügi açılacaq, olarnıñ işi saat 22:00 yekünlenecek. Jurnalistler saylav bölükleriniñ adreslerini sorasa, Lâgin tek ekisini aytıp oldı.
Halqara nezaretçiler «referendumda» olmaycaq – bir kimse kelmege istemedi.
Lâginniñ aytqanına köre, saylav bölüklerinde telükesizliknen «entuziastlar» temin etecek.
Mayıs 9-da Mariupolde terrorizmge qarşı tedbirler devamında Ukraina uquq imayecileri ve Rusiyege qol tutqan silâlı faaller arasında çatışma yüz berdi. Faaller içki işler Nazirliginiñ şeer idaresini zapt etmege tırıştılar. Ukraina içki işler naziri Arsen Avakovnıñ malümatına köre, mayıs 9-da Mariupolde ATO çerçivesinde 20 terrorist öldürildi, dört kişi esir alındı. İçki işler Nazirliginiñ bir hadimi öldürildi, beş kişi – yaralandı. Şeer GAİ yolbaşçısı Viktor Sayenko elâk oldı.
Ukraina mudafaa Nazirliginiñ malümatına köre, mayıs 9-da Mariupolde territorial mudafaa batalyonınıñ komandan muavini Sergey Demidenko ve territorial mudafaa batalyonınıñ qurşuncısı Oleg Eysman elâk oldılar.


text:
Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Seyran Hayretdinov ve Alim Sufyanov COVID-19 hastaları qayd etilgen Aqmescitniñ №1 psihonevrologik hastahanesinde mecburiy psihiatrik ekspertizasında buluna. Sufyanov karantin odasında tutula, dep bildirdi «Qırım aq qorçalayıcı gruppası» advokat Lilâ Gemeciniñ malümatına esaslanıp.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, keçken afta advokat eki qırımlınen körüşmege tırıştı, lâkin, onıñ aytqanına köre, oña tek Hayretdinov kösterildi, çünki Sufyanov sıcağı sebebinden karantin odasında yata.
«Sufyanovnıñ yañı koronavirus yuqunçı barmı advokatqa aytmadılar», – dep bildire «Qırım aq qorçalayıcı gruppası».
Aqmescitniñ №1 psihonevrologik hastahanesinde COVID-19 hastaları çoq olğanı içün gospital açıldı, dep bildirdi Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya.
Penkovskaya, hastalıq «tibbiyet hadimleriniñ muqaytsız olması» sebebinden tarqaldı, dep ayttı. Onıñ qayd etkenine köre, epidemiologik tahqiqat devam ete.
Umumen pandemiya vaqtında, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 8784 COVID-19 hastası qayd etildi. 3566 insan tibbiy müessiselerde tedaviylene, 4998 kişi tüzelgen soñ çıqarıldı. Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirligi bildirgenine köre, 123 hasta koronavirustan vefat etti.
Aqyarda yılnıñ başından 2164 kişi koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 1373 kişi tüzeldi, 61 insan vefat etti, dep bildire yerli sakinler.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqyar civarındaki Baydar uva sakinleri quruğan Turist qıynağı yerinde raatlıq alanı qurulacaq, dep qorqa. Rusiye tarafdarı faal Lenur Usmanov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında bent tamiri bu yerlerde qurulacaq inşaatlar planlarını taptı, dep bildirdi.
«Ğayrıdan tiklev işleri başlağan soñ, aytqanları kibi, prokuror ya da Sevprirodnadzor hadimi kelip, olarnı blok etti ve ekspertiza yapılmasını talap etti. Onı yarım yıl devamında yapalar. Amma suv yibermeyip, başta ekspertiza yapsa edik, bentni yuvıp alıp ketecek edi ve Baydar (Orlinoye – QA) köyüniñ aşağı maallesini suv basar edi, şunıñ içün tez areket etmege qarar alğan edik. Soñra işler toqtatıldı ve Aqyar ükümeti daa Dmitriy Ovsânnikov olğanda gölümizni «Azbuka turizma» adlı bir şirketke raatlıq alanını qurması içün bergenini ögrendik. Yani göl qapatılacaq ve anda çoq qatlı evler ya da kottecler qurulacaq», – dep tarif etti Usmanov.
«Azbuka turizma» şirketi ve Dmitriy Ovsânnikov bunı şimdilik izaatlamaylar.
Yerli sakin Vladimir NTS Aqyar telekanalına izaat berip, qıynaq quruğan soñ quyularda suv qalmadı, Aqyar akimiyeti ise olarnı terenleştirüvde yardım etmege istemedi, dep ayttı. Qırımlı ekolog Margarita Litvinenkonıñ fikirince, bu vaqialar kerçekten bağlı ola bile.
«Qıynaq suvı filtrden keçip, yerastı suvlarını ve quyularnı toldurğan edi. Amma daa 2015 senesi bu qıynaqtan bir şey qalmadı, pek az suv bar edi. Şimdi qıynaqlarnıñ vaziyeti dağıtuv ola. Olarnı mezattan pek ucuz satalar. Bir qıyaslav yaptım: 2019 senesi mart ayında Turist qıynağı 302 biñ rublege satıldı», – dedi ekolog.
Aqyarnıñ Rusiye parlamenti, kelecek afta Baydar uvasında şeer qurucılığı ve topraq meseleleri komitetiniñ toplaşuvı keçirilecek, dep bildirdi. Deputatlar problemli obyektni baqır, sakinlernen körüşmege planlaştıra.


text:
Kreml tarafından tayin etilgen Qırım ukümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ aytqanına köre, yarımada «diversiyağa qarşı küreç alıp barğan» rusiyeli havfsızlıq küçleri tarafından qorçalanmaqta. Mütenasip beyanatnı Aksönov rusiyeli HTB telekanalına bergen intervyüsındabildirmektedir.
«Qırım (QA -Vladimir Putin Rusiye) prezidentniñ (avalesine binaen o qısımnıñ qalesi vazifesini eda etmektedir. Mında er angi destruktiv vaziyet meydanğa ketirme teşebbüsleri faydasız. Fedaral merkez bizge er zaman yardım ete ve bugünki künde Qırımdaki bütün hızmetler ihtisaslı mutehassıslarnen temin etilgen sayıla. Telükesizlik çareleri FSB, MVD, Mudafaa nazirligi tarafından tolusınen temin etilgendir, elbette ve ilk-evelâ er angi bir tecavuzğa qarşı qorunmaq içün yeterli küçler mevcuttır. Diversiyağa qarşı küreşni hususiy hızmetler yürsetmekte. Qırımdaki vaziyet sakin, iç bir türlü telüke yoq», - dep ayttı Aksönov.
Telükesizlik sisteması «yıl sayın qaviyleitirile», dep ilâve etti o.
2017 senesi aprel ayınıñ başında Rusiye Mudafaa nazirliginiñ yolbaşçısı Sergey Şoygu Qırımdaki Rusiye ordusınıñ yañı silâlarnen donatılması aqqında ilân etken edi.
Ukraina keşifçileri istilâ etilgen Qırım ep arbiyleştirilgeni aqqında haber ete. Rusiye yarımadağa arbiy tehnika ve asker ketirmege devam etmekte.
2016 senesi Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa Şurasınıñ kâtibi Aleksandr Turçinov Rusiye faal sürette arbiyleştirgen Qırım tarafından telüke bar olğanı aqqında beyan etken edi.


text:
Fevral 26-da Moskva faalleri qollarına «Çiygoz, Asanov, Degermencige azatlıq», «stop pressing» levhalarını alıp, «Qırımtatarlarğa azatlıq ve muhtariyet!», «Yaşasın Ukraina! Qaramanlar yaşasın!» şiarlarınen Rusiye paytahtınıñ soqaqlarında piket ötkerdi, dep bildire teşebbüsçiler Facebookta.
«Al-azırda bir çoq adam terrorizm olmasa da, uydurılğan terrorizm işlerinen qabaatlana. Sentsov ve Kolçenko da terrorist sayıla, bizler qabaatsız olğanlarnı azat etmege talap etemiz, «Memorial» ve diger uquq qorçalayıcı teşkilâtlar olarnı siyasiy mabus olaraq tanıylar. Ukraina ve Suriyege qarşı cenk toqtatıla bile, Qırımnı işğalden azat etmek kerek», – dep ayttı piket iştirakçisi Vera Lavreşina.
Aktsiya iştirakçileri Qırımnıñ siyasiy mabuslarını da azat etmege talap etti. Faallerniñ qollarında ukrain ve qırımtatar bayraqları bar edi.
Aynı künü Moskvada «Boris Nemtsov yürüşi» çerçivesinde ukrain siyasiy mabuslarına qoltutuv ve Qırımdaki repressiyalarğa qarşı kolonna bar edi.
Moskva ve Sankt-Peterburg şeerleriniñ faalleri 1944 senesi mayıs 18-de olğan qırımtatar sürgünliginiñ künü munasebetinen «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasında birleşti. Er aynıñ 18-de faaller şeer soqaqlarına çıqıp, işğal etilgen Qırım vaziyetini, insan aqlarınıñ bozulmasını aydınlatalar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye İİN-niñ Aqyar idaresi, Mamaşay (Orlovka) köyünde qırılğan abide sebebinden cinayet davasını açtı. Memorial taşlar, Ekinci cian cenkinde elâk olğan qırımtatarlarnıñ hatırasına bir qaç kün evel tiklenildi.
“Bilinmegenler Aqyarnıñ hatıra yerlerinden birisini aramladı. Bu vaqia sebebinden cinayet davası açıldı”m - dep yaza şeer politsiyasınıñ matbuat hızmetine esaslanıp Rusiye matbuatı.
Evelce Qırım jurnalisti Ayşe Şulakova, darma-dağın etilgen hatıra taşlarında Ekinci cian cenkinde elâk olğan 57 qırımtatarnıñ adları yazılğan edi, dep ayttı.


text:
Qırım meselesi halqara toplulıq içün qapalı degil, Rusiye işğali iç bir vaqıt tanılmaz, dedi İntefaks-Ukraina agentligine Ukraina Tış işler nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin.
Böyleliknen o Rusiye zenaatdaşınıñ Qırımnıñ Rusiyege ait olğanı artıq muzakere etilmegeni ve bu sual qapatılğanı aqta bildirüvini izaatladı.
«İnsan aqları, halqara uquq ve halqara havfsızlıq kibi ibarelerni boş söz olaraq qabul etmegen devlet Qırımnıñ Rusiye işğalini ve Rusiye Federatsiyasınıñ cinaiy qararlarını iç bir vaqıt tanımaz», – dey Klimkin.
Ukraina naziriniñ sözlerine köre, Rusiye areketleri yarımada ve onıñ sakinleriniñ izolâtsiyasına yönelgen.
«Rusiye Qırımnı dünya içün qapattı. Rusiye Qırımnı tuvğan toprağında serbestlikte yaşamağa istegen qırımlılar içün de qapattı. İşğalci akimiyet lâyıq yaşayışqa ümütlerni yoq etip, soñki vatandaşlıq aqlarını tutıp ala», – dey o.
Rusiye Tış işler Naziri Sergey Lavrov dey ki, BRICS ve SCO sammiti devamında Rusiye şeriklerinden iç biri Qırımnıñ Rusiye territoriyası olaraq tanılmağanı aqta bildirmedi. Şunıñ içün Qırım meselesi, onıñ fikrine köre, qapatıldı.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
2019 senesi dekabr ayında Donbastaki zıddiyetni al etüv üç taraflı bağ gruppası «tanılğan er kesni tanılğan er keske» deñişim aqqında añlaştı. Tutulğanlar dekabrniñ 29-nda Donetsk vilâyetiniñ «Mayorsk» keçiş noqtasında deñiştirildi. Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, işğal etilgen Qırımda ve Rusiyede siyasiy sebeplerden tutulğan qırımlılarnıñ azat etilüvini talap etmege niyetlene, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiyede tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısını aytqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoqu – qırımtatarlardır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs qayd etile. Aynı raqamnı Qırım aq qorçalayıcı gruppası da bere.
Deñişimni beklegen qırımlılarnıñ ekseriyeti – qırımtatarlar, olar bir sıra davalarnıñ, hususan «Hizb ut-Tahrir», «Tebliğ Cemaatı» davalarınıñ (Rusiyede yasaqlanğan, amma Ukrainada yasağı olmağan teşkilâtlar) mabüsleri ola. Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Bu davalarnıñ mabüsleri – din kütken musulmanlardır.
Qırım.Aqiqat, «Unutılmağanlar» maqalelerinde Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda SİZO ve apishanelerde azatlıqqa çıqacağını beklegen qırımlılar aqqında tarif ete. Aqmescitteki birinci «Hizb ut-Tahrir davası» aqqında mında, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davası» ve ağa-qardaş Seitosmanovlar aqqında mında oqumañız mümkün. «Tebliğ Cemaatı davasınıñ» mabüsleri ve Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davası» aqqında mında oquñız. Taqip etilgen bağçasaraylı musulmanlar aqqında mında oquñız. Qırımdaki «terrorizm» davalarınıñ mabüsleri aqqında mında oqumañız mümkün. Qurman, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonları, Büyük Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» musulmanları aqqında ikâyeler mında tarif etildi.
Yedinci maqale 2014 senesinden berli eñ büyük Qırım davasınıñ mabüsleri aqqında tarif ete. O, 24 mabüsni birleştire, episi – Aqmescitte ve Aqmescit rayonında yaşağan qırımtatarlar. Rusiye mahsus hızmetleri olarnı «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında qabaatlay. Dava mabüsleri bunı inkâr ete. Aq qorçalayıcılar da olarnıñ davasını siyasetnen bağlay, çünki «24 gruppasına» kirgenler apiske alınmazdan evel Rusiye akimiyeti tarafından taqip etilgen semetdeşlerine qoltutqan faaller ola. Dava mabüsleri:
Şaban Umerov
«Qırım birdemligi» areketiniñ faali. Apiske alınmazdan evel babasız qalğan siyasiy mabüslerniñ qorantalarına faal sürette yardım etti. Musulman, islâm dinini küte.
«Hizb ut-Tahrir» bölügini qurğanında qabaatlana. Qabaatını tanımay. Ükmü daa çıqarılmadı.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Remzi Bekirov
Aqmescitli, «Qırım birdemliginiñ» faali, vatandaş jurnalisti. Apiske alınmazdan evel semetdeşleriniñ Rusiye akimiyeti tarafından taqip etilgenini aydınlattı, mahkemelerde semetdeşlerine qoltuttı. «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Qabaatını inkâr ete. Üküm daa yoq.
2019 senesi martnıñ 28-nden berli apiste qala.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Riza İzetov
Aqmescitli, aq qorçalayıcı, «Qırım birdemliginiñ» faali, vatandaş jurnalisti. Apiske alınmazdan evel semetdeşleriniñ Rusiye akimiyeti tarafından taqip etilgenini aydınlattı, Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvler vaqtında canlı yayın yaptı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Üküm şimdilik çıqarılmadı.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Farhod Bazarov
«Qırım birdemliginiñ» faali. Apiske alınmazdan evel siyasiy mabüslerge apiske yardım teşkil etti.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Üküm şimdilik çıqarılmadı.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve dört balası bar.
Ruslan Suleymanov
Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Strogonovka) köyüniñ sakini. Zenaat boyunca fizikacı. «Qırım birdemliginiñ» faali, semetdeşlerniñ Rusiye mahsus hızmetleri tarafından taqip etilmesine qarşı «Qırımtatarlar – terrorist degildir!» bir kişilik narazılıqlarınıñ iştirakçisi.
2019 senesi mart ayında evinde tintüv keçirildi. Ruslan Suleymanov «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp tutuldı. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Rustem Seythalilov
Aqmescitli. «Qırım birdemliginiñ» faali. Apiske alınmazdan evel siyasiy mabüs olğan semetdeşlerine yardım etti. «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Qabaatını tanımay. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Cemil Gafarov
Aqmescit rayonı Mamaq (Strogonovka) köyüniñ sakini. «Qırım birdemliginiñ» faali. Apiske alınmazdan evel Qırım mahkemelerine muntazam sürette qatnap, semetdeşlerine qoltuttı. «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Seyran Murtaza
Aqmescitli. «Qırım birdemliginiñ» faali, Rusiye quvetçileri taqip etken semetdeşlerine qoltuttı, olarnıñ mahkemelerine bardı. «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası qala.
Alim Karimov
Aqmescitli, «Qırım birdemliginiñ» faali.
Apiske alınmazdan evel apiste yatqan siyasiy mabüslerge yardım etti.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Qabaatını tanımay. Ükmü şimdilik yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve balası bar.
Tofik Abdulgaziyev
Aqmescitli, «Qırım birdemliginiñ» faali.
Apiske alınmazdan evel bu areketniñ toplaşuvlarında ses qaydını yaptı, siyasiy mabüs semetdeşlerine yardım etti ve balaları içün tedbirler teşkil etti.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Qabaatını tanımay. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Bilâl Adilov
Aqmescitli, faali. Apiske alınmazdan evel siyasiy mabüs semetdeşleriniñ mahkemelerine qatnadı. 2017 senesi kimligi belli olmağan maskalı insanlar Bilâl Adilovnı Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ögünde hırsızladı. Onı Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresine ketirerek, «akimiyet vekiline qarşı zorbalıq qullanğanında ve qorquzğanında» qabaatlap, 10 biñ ruble para cezasını berdiler.
Şimdi Bilâl Adilov «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. O, qabaatını tanımay. Üküm daa yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve sekiz balası bar.
Mecit Abdurahmanov
Aqmescitli, «Qırım birdemliginiñ» faali.
«Qırımtatarlar – terrorist degildir!» bir kişilik narazılıqlarınıñ iştirakçisi. Siyasiy mabüs semetdeşlerine apiske yardım taşıdı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. O, qabaatını tanımay. Üküm daa yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar. Küçük balası babası apiske alınğan soñ doğdı.
Rustem Şeyhaliyev
Aqmescitli. Vatandaş jurnalisti, «Qırım birdemliginiñ» faali. Qırımdaki vaziyetni, hususan qırımtatarlarnıñ taqip etilüvini aydınlattı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlana. Qabaatını tanımay. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası qala.
Seytveli Seytabdiyev
Aqmescitli, «Qırım birdemligi» areketiniñ faali. Apiske alınmazdan evel siyasiy mabüsler içün SİZOğa yardım taşıdı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna. Üküm yoq.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası bar.
Yaşar Muyedinov
Aqmescit rayonı Beloye qasabasınıñ sakini, «Qırım birdemligi» areketiniñ faali.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve sekiz balası bar.
İzzet Abdullayev
Qarasuvbazar rayonınıñ Köneçi (Vladimirovka) köyüniñ sakini. Faal, apiske alınmazdan evel Qırımdaki siyasiy dava mahkemelerine muntazam sürette bardı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve babası apiske alınğan soñ doğğan qızı bar.
Asan Yanikov
Aqmescitli. Faal, apiske alınmazdan evel siyasiy mabüslerge SİZOğa yardım taşıdı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Enver Ametov
Faal, Qırımdaki siyasiy dava mahkemelerine muntazam sürette bardı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve üç balası bar.
Akim Bekirov
Aqmescit rayonı Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ sakini. Faal, apiske alınmazdan evel siyasiy mabüslerge SİZOğa yardım taşıdı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve balası bar.
Erfan Osmanov
Faal, apiske alınmazdan evel Qırımdaki siyasiy dava mahkemelerine qatnadı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası bar.
Servet Gaziyev
Faal, apiske alınmazdan evel Qırımdaki siyasiy dava mahkemelerine muntazam sürette qatnadı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası bar.
Osman Arifmemetov
Faal, «Qırım birdemliginiñ» vatandaş jurnalisti. Apiske alınmazdan evel Qırımdaki vaziyetni aydınlattı ve siyasiy mabüslerge SİZOğa yardım alıp ketti.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 28-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası bar.
Vladlen Abdulkadırov
Faal, apiske alınmazdan evel SİZOğa siyasiy mabüslerge yardım taşıdı.
«Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlana. Üküm yoq.
2019 senesi martnıñ 28-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve eki balası bar.
Raim Ayvazov
Aqmescit rayonı Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ sakini, «Qırım birdemliginiñ» faali. Aprelniñ 17-nde gece esas Ukraina ile memuriy sıñırdan keçkende ğayıp oldı. Tezden FSB hadimleri tarafından tutulğanı belli oldı. «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi) qabaatlandı.
Üküm yoq.
2019 senesi aprelniñ 17-nden berli apiste buluna.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve balası bar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda yılnıñ başından berli yanğınlarda 18 adam elâk oldı, umumen bu vaqıtta yarımadada 200-den ziyade yanğın oldı. bunı rusiye nezaretindeki Qırım fevqulâde vaziyetler naziri Maksim Gramotnıy bildirdi.
"Yanğınlarnıñ artması quru deñişmez ava ile alâqalıdır. 201 yanğından 70%-ı - landşaft yanğınlarıdır, yani açıq mıntaqada olğan yanğınlar, 80 yanğın meskenlerde oldı, 18 adam elâk oldı", - dedi RİA-Krım rusiyeli matbuatqa tefsir bergende o.
Gramotnıy, yanğınlarnıñ esas sebebi ateşke diqqatsızlıq, ilk olaraq, sarğoş alda sigaret çekmesidir, dep qayd etti.
"18 adamnıñ episi mesken sektorda elâk oldı. Vaziyet böyledir: yuqlap qalğan, sigaretası elinden tüşken, minderge, adam oturğan kresloğa tiygen, küyip başlağan, yanğan, zeerli gaz adamnı öldürgen. Telükesizlikke emallıqnen baquv neticede böyle vaziyetlerge çevirile", - qayd etti Gramotnıy.
Aqmescitte yanvarniñ 20-sinde qaravul odası yandı, neticesinde işçi elâk oldı.
Yanvarniñ 19-ında Qarasuvbazar rayonınıñ Efendiköyünde (Gruşevka) yanğında eki adam elâk oldı.
Kezlevde (Yevpatoriya) "Ozero snovideniy" SPA kompleksinde yanvarnıñ 13-ünde saba yanğın oldı. Qurtarıcılar 4 işçi ve 55 müşterini tahliye etti.
Yanvarniñ 12-sinde bazar künü Ay-Petri platosı rayonında eki qatlı tahta bina yandı. Yanğın 50 metr kârege tarqaldı. Yaralanğanlar olmadı.


text:
Rusiye vatandaş faalleri gruppası yanvarniñ 18-nde Sankt-Peterburgnıñ Nevskiy caddesine çıqıp, işğal etilgen Qırımda ve Rusiyede apiske alınğan qırımtatarlarğa qoltutuv yazuvlı şiarlarını köterdi.
Bu işğal etilgen Qırımdaki repressiyalarğa qarşı müddetsiz narazılıq aktsiyasıdır, dep bildire Sever.Realii mühbiri.
Aktsiya iştirakçileri yazuvlı şiarlarda qırımtatarlarnı taqip etüv tarihını tasvir etti: «fevral 26 davasından» başlap sanki Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtından kelgen terror telükesi sebebinden qırımtatarlarğa tanıtılğan qabaatlavlarğa qadar.
Faaller bu telükeni sahte sayıp, milliy ve diniy sebeplerden taqip içün manaçıq ola, dep ayta.
İştirakçilerniñ aytqanına köre, apiste yatqan qırımtatarlarğa basqı yapıla – olarnı psihiatrik ekspertizadan keçmege zorlaylar. Faallerniñ fikirince, bunıñ qanuniy bir sebebi yoq. Dava boyunca qabaatlanğanlarğa tibbiy yardım acele kerek olsa da kösterilmey.
Aktsiya teşkilâtçısı Olga Smirnovanıñ fikirince, qırımtatar aqlarınıñ bütün bozuluvları aqqında aytmaq kerek.
«Evelden insanlarnıñ mecburiy psihiatrik ekspertizağa yollanılğanını körsek, şimdi bu bir şablon oldı, aman-aman bütün qırımlı mabüslerniñ davaları oña oğray. Bir taraftan, olarnı bu şekilde maneviy ceetten qırmağa tırışalar, diger taraftan, mahkeme oturışuvlarını bu şekilde – qabaatlanğanlar olmasa – keçirmek daa da qolay ola. İnsanlarnı işkence şaraitlerinde tutalar, suvuq, böcek tolu kameralarda tutalar, insanlarnıñ irinli yaraları da ola», – dep ayttı o.
Narazılıq bildirgenler «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi başlatqan «Olarnıñ sesi ol» fleşmob teşebbüsine qoltutmağa teklif etti.
Fleşmob iştirakçilerine video muracaatını çıqarıp, bir siyasiy mabüs aqqında tarif etmege ve levhanı içtimaiy ağda #olarnıñ_sesi_ol heştegi ile qoymağa teklif etilgen edi.
Faaller bütün siyasiy mabüslerini Rusiye ve Qırım apishanelerinden azat etmege ve siyasiy sebeplerden taqip etilüvini toqtatmağa talap etti.
Hatırlatamız, Moskvada ve Sankt-Peterburgda 2019 senesi dekabrniñ 18-nde faaller qırımtatarlarğa qoltutmaq ve işğal altındaki yarımadada repressiyalarğa qarşı çıqmaq içün bir kişilik aktsiyalarını keçirdi.
Sankt-Peterburg ve Moskvada yaşağan Rusiye faalleri «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasına birleşken edi. Bu ad 1944 senesi mayısnıñ 18-nde olğan qırımtatar sürgünliginiñ künü ile bağlıdır. Er aynıñ 18-nde faaller soqaqlarğa çıqıp, işğal etilgen Qırım vaziyetini, insan aqları bozulğanını tarif eteler.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Avgustnıñ 1-de Türkiyede keçken sene memlekette olğan muvafaqiyetsiz devlet avdarması teşebbüsine alâqası olğanında şeklengen 500 kişiniñ davası boyunca mahkeme başlana.
Şeklengen 486 insandan bir çoqu ömür boyu apiske alına bile. Olarnı Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa ücüm etme ve öldürme teşebbüsinde qabaatlaylar.
İşbu mahkeme 2016 senesi iyül ayında aman-aman 250 insannıñ ölümine ketirgen devlet avdarması teşebbüsi sebebinden Türkiyedeki onlarnen esnasnıñ birisi ola.
Türkiyede bıltır iyül ayındaki devlet avdarmaı teşebbüsinden soñ ilân etilgen fevqulâde vaziyet devam etmekte. Akimiyet yüz biñlernen insannı apiske aldı, uquq qorçalayıcılar ve ğarp paytahtları bu areketlerni tenqit etmekte.
Devlet avdarması teşebbüsinden soñ Türkiyeniñ havfsızlıq küçleri tahminen 50 biñ insannı apiske aldı, 100 biñden ziyade kişi azat etildi.


text:
Aq qorçalayıcılar yıl neticelerini çıqarıp, işğal etilgen Qırımda kütleviy tutuvlar çoq olğanını qayd ete.
«Bu yıl kütleviy tutuvlarnen farqlaşa – mart adise-vaqialarını hatırlañız, birden tintüvler keçirilgen ve «Qırım birdemliginiñ» faalleri tutulğan edi. Cemaatçılıqnı ve halqara teşkilâtlarnı Qırımda insan aqları bozulğanından haberdar etmege tırışqan insanlar», – dep ayttı «Qırımtatar resurs merkeziniñ» reisi Eskender Bariyev Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında.
Onıñ aytqanına köre, 2019 senesi diniy sebeplerden apis cezaları ve taqipler oldı, «Hizb ut-Tahrir» ve İyegova şaatlarınıñ davaları boyunca.
«OSCEde Rusiye onıñ yurisdiktsiyası altında bütün dinler, atta Ukraina pravoslav kilsesi serbest inkişaf ete bile, dep ayta. Diger taraftan, olar «Hizb ut-Tahrir» ve İyegova şaatları etrafında vaziyetni faal sürette menfiy kerginleştirgen edi», – dep qayd etti Bariyev.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.
Rusiye akimiyeti milliy ve diniy sebeplerden taqip olğanını inkâr ete.
Qırımtatar Resurs Merkezi – qırımtatarlarnıñ siyasiy ve cemaat faalligi seviyesini arttırmaq, qırımtatar halqınıñ aq ve serbestliginiñ qorunmasına yardım etmek, qırımtatarlarnıñ milliy kimligini saqlap qalmaq, qırımtatar medeniyetini inkişaf ettirmek maqsadınen qurulğan cemaat teşkilâtıdır.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Venada OSCE-niñ onlayn oturışı devamında Rusiye vekili "özü begenmegen" Qırım vaziyeti ve Qara deñiz ile Azaq deñiziniñ suvlarınıñ arbiyleştirüvi aqqındaki çıqışnı bölmege ve toqtatmağa tırıştı. Bunı Twitterde Avropa boyunca Radio Free Europe/Radio Liberty muarriri Rikard Yozvâk yazdı.
"OSCEde emsalsiz bir adım: Rusiye vekili, Qara ve Azaq deñizlerindeki havsızlıq saası aqqında özü begenmegen çıqışlarnı bölmege ve toqtatmağa tırışa", - denile beyanatta.
Açıq menbalarğa köre, Rusiyeniñ OSCEde daimiy vekili Aleksandr Lukaşeviçtir. Onıñ bu vaqiağa binaen tefsirleri yoq.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
«Ukrgidroproyekt» aktsiyalı şirketi, muessisede Or (Perekop) keçitinden keçecek ve sanki Qırımnı Ukrainanıñ qıtadaki qısmından tolusınen yaıracaq olğan gemiler yürgen kanalnıñ quruluvı leyhası üstünde çalışqanını red ete. Bu hususta «Ukrgidroproyekt»niñ Qırım.Aqiqat tarafından malümat talabına bergen resmiy cevabında aytıla.
Ondan ğayrı muessisede, Qırım ve Rusiye KHVlerinde bu leyhada iştirak ete dep kösterilgen baş muendis Tatyana Lunina, «Ukrgidroproyekt»te iç bir vaqıt çalışmadı, dep iddia eteler.
Vesiqada: « «Ukrgidroproyekt»niñ bu leyhağa iç bir alâqası yoq. Tatyana Lunina adlı baş muendis bizde iç bir vaqıt çalışmadı», – denile.
Qırımnıñ Rusiyege tabi ukümetine yaqın olğan «Krıminform» neşiri, adları bildirilmegen Ukraina KHVlerine atıfta bulunıp, «Ukragidroproyekt»niñ baş muendisi olaraq kösterilgen Tatyana Luninanıñ, Qırımnı Ukrainanıñ qıtadaki qısmından «tolusınen ayıracaq» Or keçiti üstünden gemiler yürgen kanalnıñ quruluvı leyhasınıñ işlep çıqılğanı aqqında sözlerini naqil ete. Qırım neşiri böyle bir derc etilgen materiallarğa atıflar bermey.


text:
Martnıñ 27-nde Qırımda kütleviy tintüvler vaqtında tevqif etilgen bütün qırımtatar faalleriniñ adları ve tutulğan yerleri belli oldı. Cedvelni Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi berdi.
Tofik Abdulgaziyev, Alim Karimov, Yaşar Muyedinov ve İzzet Abdullayev qomşu Rusiyeniñ Şahtı şeerindeki №4 SİZOda tutula. Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına (terrorist teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv) istinaden qabaatlana.
Vladlen Abdulkadırov, Bilâl Adilov, Osman Arifmemetov, Farhod Bazarov, Akim Bekirov, Servet Gaziyev, Seytveli Seytnabdiyev ve Rustem Şeyhaliyev Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki №1 SİZOda tutula. Farhod Bazarovdan ğayrı episi Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına (terrorist teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv) istinaden qabaatlana.
Mecit Abdurahmanov, Enver Ametov, Seyran Murtaza ve Rustem Seythalilov Rusiyeniñ Taganrog şeeriniñ №2 SİZOsında tutula. Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına (terrorist teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) istinaden qabaatlana.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Şaban Umerov ve Ruslan Suleymanov Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeriniñ №4 SİZOsında tutula. Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terrorist teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana.
Cemil Gafarov, Erfan Osmanov ve Asan Yanikov Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerinde №5 SİZOda tutula. Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden qabaatlana.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Aqmescitte, sözde referendumnıñ ekinci yıllığını qayd etmege planlaştıralar. Belli ki, mezkür referendumnıñ neticelerine köre, Qırım yarımadası Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine kirgen.
Şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildrigeni kibi, mart 16 ve 18 künleri olacaq «bayram tedbirleri» sebebinden, Aqmescitniñ merkezinde bir sıra soqaqlarnıñ yolları qapatılacaq. Bunıñnen bir sırada, bu künleri şeerniñ merkeziy qısmında arabalarnıñ parkovkası yasaq etilecek.
Berilgen malümatlarğa köre, mart 16 künü, saba saat 9:00 Moskva nezareti astında bulunğan Qırım Parlamentine doğru yürüş ötkerilecek. Mart 18 künü yerli akimiyet, Lenin meydanında medeniy - kütleviy tedbirlerni ve kontsertni keçirmege istey.
2014 senesi mart 16 künü Qırımda sözde referendum keçirilgen edi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Kreml, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesini Ukrainanen muzakere etmeycek. Bu aqta Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov «RİA Novosti» Rusiye neşirine bildirdi.
«Yoq. Kreml içün böyle bir mesele yoq», – dedi Peskov.
Üç taraflı bağ gruppasındaki Ukraina eyyetiniñ spikeri Oleksiy Arestovıç Qırım «beş daqqa içinde işğalden azat etile bile», Donbastaki zıddiyet ise «bir telefon körüşüvinen toqtatıla bile», dep ayttı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ iyünniñ başında bir qanun imzaladı. Oña binaen, arbiyler ve Rosgvardiyasınıñ hadimleri «qanunsız keçiş ıntıluvlarına yol bermemek içün qorulğan obyektlerni blok ete bile». Rosgvardiya Keriç boğazını ve Rusiye qurğan köpürni, Qırım ile Rusiye energetik hatlarını qorumaqta.
Daa soñra Ukraina eyyeti BM telükesizlik şurasınıñ halqara barışıq ve telükesizlik toplaşuvında Rusiye Azaq-Qara deñiz regionında askerlerniñ sayısını toqtamayıp arttıra dep, anda serbest gemi areketleriniñ sıñırlanmasını toqtatmağa çağırdı. Bu toplaşuvda Amerika Birleşken Devletleri de Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı Qara ve Azaq deñizlerinde yapqan tecavuzcı areketleri aqqında hatırlattı.
Rusiye 2014 senesi Qırımnı işğal etti, soñra Ukraina, ABD ve Avropa Birligi er yıl uzatılğan iqtisadiy sanktsiyalarını kirsetti.


text:
Ankaradaki Bütündünya qırımtatar kongressiniñ İdare şurasına namzetlerniñ muzakere etilmesi vaqtında bazı eyyetlerniñ temsilcileri qıçırıp qonuştılar, ara-sıra vekiller arasında qavğa qopa edi. Bu aqta Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri bildire.
Böyleliknen, Kongresste eñ büyük olğan Ukraina ve Qırım eyyeti uzun vaqıt devamında İdare şurasına namzetlerini belgilep olamay edi.
Başta vekiller muayyen namzetler boyunca davalaştı, ya da teklif etilgen namzetler öz istegi ile namzetlikten vazgeçe edi, soñra rey berüv ketişatı boyunca añlaşılmamazlıqlar peyda ola edi.
Bu aqta er kesten ziyade Qırım vekili Ayder İsmailov çorlanğan edi, atta özüne Bütündünya qırımtatar kongressiniñ yañı saylanılğan prezidenti Refat Çubarov ile yüksek edanen qonuşmağa musaade etti.
Neticede vekiller İdare Şurasına Qırım ve Ukrainadan Ervin İbragimov (Bağçasaray, Qırım, Ukraina), Zevcet Qurtumerov (Saq, Qırım, Ukraina), ATR mediaholdinginiñ saibi Lenur İslâmov (Ukraina), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Abmecit Suleymanovnıñ (Ukraina) kirmesine rey berdiler.
Romaniya eyyeti ise iç te Kongress prezidiumına namzetlerini öz başına belgilep olamadı. Çubarov namzetlerniñ adlarını yazmaq içün vekillerniñ bu gruppasına kelgende, iştirakçiler özara qavğalaşmağa başladı ve Kongress prezidenti eyyetni qaldırdı.
Üyle teneffüsinden soñ vekillerge er bir eyyetten İdare şurasına namzetlerni teklif ettiler.
Qırım ve Ukrainadan İbragimov, Qurtumerov, İslâmov ve Suleymanovdan ğayrı, Çubarov Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiya reisi Ali Özenbaşnıñ namzetini teklif etti.
Türkiyeden: Namık Kemal Bayar, Ümüt Şilit, Mükremin Şahin, Adnan Evren, Celâl İçten.
Orta Asiyadan: Nariman Appazov (Qırğızistan), Vasfiye Aliarova (Qazahistan).
AQŞ: Ayla Bakallı, Rustem Irsay.
Almaniyadan: Ahmet Ozay.
Bulğaristandan: Özgü Nasuf. Erhan Cevcet.
Ğarbiy Avropadan: Ali Emirullayev.
Romaniyadan: Samet Mennan, Ömer Erul.
Litvaniyadan: Adas Yakubauskas.
Poloniyadan: Nedim Üseinov.
Vekiller teklif etilgen namzetlerge bir ağızdan qol tuttılar.
Bütündünya qırımtatar kongressi Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri keçe. Bazar künü vekiller qırımtatar halqı ve halqara teşkilâtlarğa muracaatnı qabul ettiler.


text:
Kremlin tarafından tainlengen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov, Rusiye Devlet Dumasına deputat olaraq saylanılğan Ruslan Balbekniñ yerine, şahsen kendisi millerlerara munasebetler meselesinen oğraşacaq oldı. Bunı Kremlin kontrolü altındaki Qırım akimiyeti bildire.
«Milletlerara munasebetleri – Qırım Cumhuriyetinde büyük diqqat talap etken eñ müim yoñelişlerden biridir. Bu sebepten idareni öz boynuma almağa qarar aldım. Barışıq, milletlerara razılıq ve biri birine ürmet – bizim milletlerara siyasetimizniñ temelidir. Ve bu saada parazit kibi davranacaq olsa, qarşısında menim şahsımda tecavuziy duşman körecek», – dedi Aksönov.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Eski Qırımda noyabrniñ 22-nde yerli sakin, qırımtatar faali Riana Kulametovanıñ 2011 ve 2013 seneleri paylaşqan videoları içün tayinlengen para cezası ödendi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Cemaat imayecisi Mustafa Seydaliyevniñ aytqanına köre, 1000 rublelik para cezası «Qırım marafonınıñ» parasından ödendi, adet üzre on rublelik kapikler qullanıldı.
«Para cezasınıñ ödenmesinde bir özüm degilim, büyük destek ve yardım alam», – dedi Riana Kulametova.
Riana Kulametovanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, «VKontakte» ağında qayd etken videolar arasında Eski Qırımdaki Oraza bayramı ve Aqmescitteki miting bar edi. Bu levhalarda arap urufatında yazuvlı şiarlar körüne. Mahkeme bunı «Hizb ut-Tahrir» bayraqları olaraq tanıp, Rianağa «yasaqlanğan teşkilâtnıñ timsallerini açıq numayış etkeni içün» biñ ruble para cezasını berdi.
Kulametova mahkeme qararına razı degil. Onıñ aytqanına köre, bayraqlar yasaqlanğan teşkilâtnıñ timsalleri degil, basma üstünde «Allahtan ğayrı Tañrı yoqtır. Hazreti Muhammed Onıñ Peyğamberidir», dep yazılğan.
2017 senesi iyül ayında «Qırım birdemligi» birleşmesi «Qırım marafonı» adı altında para toplaycağını ilân etken edi. Bunıñ maqsadı Qırımdaki siyasiy mabüslerge ve cemaat faallerine qoltutmaqtır.
Aktsiyada «lâqayt qalmağanlarnıñ birligini» köstermek içün Rusiyeniñ 10 rublelik (tahminen 4 ğrıvnâ – QA) pulları toplana.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Milliy Meclis vekilleri tarafından tizilecek «Çiygoz cedveli» ne tek Qırım rus akimiyetiniñ vekilleri degil de, olarnıñ aileleri de kirsetilmeli. Bu aqta öz izaatını Qırım.Aqiqatqa rus advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Bu teşebbüsni tek alğışlamaq mümkün. «Savçenko cedveli», «Çiygoz cedveli»eyi ayattan degil, rus akimiyeti özüleri yazğan insanlar aq-uquqlarınen bağlı qanunlarnı bozğanları içün teşkil oluna»,- dep ayttı Polozov.
Advokatnıñ fikirince, figurantlarnıñ sayısı «yüzlernen» belgilenmek kerek.
«Çiygoz cedveli» ne mıtlaq qırım prokurorları, makemeciler, taqiqatçılar kirmek kerek, bu cinaiy işte yardım etken ve kâğıtnı bergenler de kirsetilmeli. Bu cedvel tar olmaycaq, çünki tek mezkür şahıslarnı degil, olarnıñ aile azalarını da qaplap alacaq, endiden mülk olarnıñ adlarına yazılmasın ve olar Rusiye sıñırından keçmesinler», - dep saya o.
Mart 9 künü qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısı Refat Çubarov «Çiygoz cedveli» ni teşkil etmekte teşebbüsçi olaraq çıqtı.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Yarımadanı terk etmege mecbur olğan Qırım rejissörı Galina Cikayeva dey ki, Qırımnıñ Ukraina uquqiy alanına qaytmasından soñ yarımadada Ukraina devletine qarşı çıqqanlarnıñ sayısı yeterli olur, amma aynı zamanda olar Qırımnı terk etmeycek.
Bu aqta o sentâbr 25 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«Qırım Ukrainağa qaytqanda, duşmanlarımız çoq olur. Amma vaziyet kerginleşse, cenkleşecekler dep tüşünmeyim. Olar öz yemligini pek seve ve özlerini telükege qoymaycaqlar. Eger, aqiqaten, Qırım Ukrainağa qaytsa, ya dayanacaqlar, ya ketecekler», – dey rejissör.
O şunı da qayd etti ki, Qırım er vaqıt «kürekniñ (sovok) qoruğı» edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Aqyarnıñ Gagarinskiy rayonında yerleşken "Tögerek" (Kruglaya") körfezine yerli sakinler daa "Omega" deyler, çünki o yunan Ω arfini hatırlata.
Bu yerde plâj da bar. Yanında ise eglence yerleri, kafe ve barlar. Omega körfezi teren degil. Deñiz tübü qumlu.
Qırım.Aqiqat mühbiri, bulutlı künde Omega plâjına barıp, kezintisini süretke çekti.
Aqyarnıñ Omega körfezinde bulutlı kün (süret toplamı)
Aqyarnıñ Gagarinskiy rayonında yerleşken "Tögerek" (Kruglaya") körfezine yerli sakinler daa "Omega" deyler, çünki o yunan Ω arfini hatırlata.


text:
Qırm poliklinikalarında hasta qabul etme vaqtını uzatmağa planlaştırıla. Enden soñ bolük (uçastkovıy) ve hususiy doktorlar hastalarnı üyleden soñ da qabul etecekler.
Bu habernen nazir muavini Alla Paşkunova paylaştı.
«Doktorlarnı qabul etken vaqıtlarını uzatacaqmız. Sabadan ekimge kelip olamağan hasta üyleden soñ kelip yetiştirmesini isteymiz», – dep bildirdi memur.
Onıñ malümatına binayen, Qırmda 48 dane birlemci yardım köstergen poliklinika bar.
« Bolük ekimleri, hasta qabul etmesine daa çoq vaqıt ayıra bilmeleri içün, biz acele yardım hızmetlerini teşkil etemiz ve olarğa yardım arabalarını almaları içün qoşma para ayıramız», – dedi Paşkunova.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
«Taygan» Qırımnıñ habarcılıq ile küreş cebesi» cemaat teşkilâtınıñ reis muavini, «Qırımda özüni teşkil etüv» cemaat fondunıñ reberi Aleksandr Zabara noyabr 3-de «Halq birligi kününde» Rusiye ve Qırım mekteplerine başlanğıç arbiy azırlıq dersini qaytarmaq kerek, dep ayttı.
«Büyük ve orta nesiller mektepte olğan başlanğıç arbiy azırlıq derslerini yahşı hatırlay. Bu ders sayesinde erkekler ve qızlar başlanğın arbiy azırlıq ile tanış edi. Mektepte vatanperverlik böyle aşlanmalı», – dep izaatladı vaziyetni Qırım.Aqiqat mühbirine Aleksandr Zabara.
Cemaat faaliniñ fikirince, Qırımda vatanperverlik qomşu Rusiyege köre alçaq seviyededir.
«Al-azırda mekteplerge dersten tış faaliyet çoq berile, anda pek faydalı dersler añlatılmay. Arbiy azırlıq yoq, bunı tüzetmek kerek», – dep qayd etti Rusiyege qoltutqan faal.
Cemaat faali bildirgenine köre, ğaye ömürge keçirilsin dep, elinden kelgenini yapacaq.
Aleksandr Zabara Qırımda «rus areketiniñ» faali olaraq belli, Qarasuvbazar rayon şurasınıñ reis muavini olıp çalıştı, soñra Qarasuvbazar rayonınıñ ihtiyarları ve saqatlarına içtimaiy hızmet merkeziniñ müdiri edi.
Rusiyeniñ arbiy şeref künü – Halq birligi künü Rusiyede er yıl noyabr 4-de, 2005 senesinden berli qayd etile. Bu bayram Rusiye tarihında müim bir künge bağışlana – 1612 senesi Moskva leh küreşçilerinden azat etilgen edi.
Qırımda bu kün Rusiyeniñ yarımada işğalinden soñ qayd etilmege başladı. Bugün, noyabr 4-de, Halq birligi künü munasebetiniñ Qırım şeerlerinde bayram yürüşleri keçirilecek, Aqmescitte saat 12-ge qadar naqliyat areketi sıñırlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Böylece, endiden soñ bilet fiyatı 5 rubleni teşkil ete, bundan evel ise onıñ fiyatı 1,25 grn. (3,75 ruble) teşkil ete edi. «Krımtrolleybus» müessisesi ve «Nazirler şurası» fiyatlar artmasını izaatlamaylar, dep bildire «KİA» neşiri.
Mayıs soñunda Aqmescitte şeerniñ marşrut taksilerinde yañı tarifler belgilendi. Böyle bir qararnı Aqmescit şeer şurasınıñ icra komiteti qabul etti. İyün 1-den başlap Aqmescit marşrutkalarında yol parası 10 rubleni teşkil ete.
Hatırlatamız, iyün 1-den başlap işğal etilgen Qırımda «resmiy» para birlemi Rusiye rublesi ola.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emirine binaen, iyün 1-den başlap Qırımda ukrain para birlemi – grivna – qullanması toqtatıla. Bundan evel o yarımadada 2016 senesi yanvarniñ 1-ne qadar qullanılacağını bildirgen ediler.
Qırım ealisiniñ ekseriyeti grivnadan qutulmaq içün ticaret merkezleri ve tükânlarğa aşıqtılar.
Mayısnıñ soñki künleri Qırımnıñ bir sıra tükânları bütünley ruble birlemine keçti. Müşterilerni böyle yañılıq quvandırmadı. Qaytım bermek içün Rusiye kapikleri yetişmey.
Qayd etmeli ki, bazarlarda satıcılar grivnanı alâ daa qabul eteler.


text:
Nokia
Nokia — mobil kommunikatsiya texnologiyalarına mo'njellengen du'nyadagı jetekshi kompaniyalardan biri. Bas qararga'hi Finlyandiyanın' Espoo qalasında jaylasıp, ha'zirde Nokia o'zinin' en' jetekshi mobil telefonları menen belgili.
Tariyx[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Kompaniyanın' jaratılıwı tariyxı 1865 jılg'a barıp taqaladı, sol jılda Finlyandiyanın' Temper qalasında, Fredrik Idestam (finshe Knut Fredrik Idestam) kishkene qag'az fabrikasına tiykar saldı. Og'an tiyisli kompaniya 1871 jılda Nokia Ab dep atala baslag'an.
Kompaniyanın' atının' kelip shıg'ıw tariyxı[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Kompaniya o'zinin' atının' kelip shıg'ıwı, Fredrik Idestam 1868-jılda o'zinin' ekkinshi qag'az fabrikasının' jerinin' atınan kelip shıqqan.
Tag'ı qaran'ız[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Siltemeler[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- Nokia kompaniyası
- Nokia kompaniyası Rossiyada
- Nokia mobil telefonları


text:
Rusiye FSBsi, mayıs 10-da Aqyar civarındaki tintüvden soñ yaqalanğan yerli sakinni, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq olunğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iltirak etkeninden şübheli saya.
Bunı Rusiyedeki haber agentlikleri, FSBniñ Qırım boyunca idaresi tarafından berilgen malümatqa atıfta bulunıp, bildireler.
«İnterfaks»: «FSB idaresiniñ Tahqiqat bölügi, Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmında (terroristik teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv) qayd etilgen cinayetniñ işlenmesinden şübheli sayılğan, 1986 senesinde doğğan Aqyar şeeriniñ sakinine qarşı cinaiy iş açtı», – dep, FSB matbuat hismetiniñ sözlerini naqil ete.
Bidirilgenine köre, yaqalanğannıñ yaşağan yerinde tintüv yapıldı, onıñ adı bildirilmey.
FSBde, «İslâmiy azat etüv fırqası» («Hizb ut-Tahrir») tarafından çıqarılğan ekstremistik edebiyat, teşviqat veraqaları ve bunıñ kibi de alâqa vastaları tapılıp, musadere etildi», dep bildirdiler.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvler yapılğan soñ Ernes ve Enver Seytosmanovlarnıñ yaqalanuvı aqqında bildirildi. Daa soñra ağa-qardaşnıñ Rusiye FSBsiniñ şubesine alıp ketilgeni ve olardan biri azat etilgeni aqqında belli oldı.
Advokat Emil Kurbedinov, Aqyar civarında yaqalanğanlarnıñ Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca Rusiyede mahküm etilgen Nuri Primov ile yaqın soylar olğanını tasdiqladı.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña muvafıq olaraq «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
2014 senesi Qırım tarafında yolcular aqını eksildi. Bunı «Ukrzaliznıtsâ» müessisesi uzaq taşımalarınıñ yolcular aqını departamentiniñ yolbaşçısı İgor Breus fevral 12-de brifingde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesiniñ neticelerine binaen, Qırım ve Rusiye arasında yolcular aqını 1,4 millionğa eksildi – 2013 senesine nisbeten 95%-ğa qadar. Qırım tarafında qıtaiy Ukrainadan da yolcular aqını eksildi. 2014 senesi Ukraina demir yollarınıñ trenlerine satılğan biletlerniñ sayısı 60%-ğa eksildi.
«Ukrzaliznıtsâ» Ukraina ve Rusiye arasında da yolcular aqınınıñ eksilmesi aqqında bildire.
Malüm ki, havfsızlıq tedbirleri quvetleşkeninden sebep Qırımğa qatnağan trenlerniñ yolu keçken seneniñ dekabr 27-den itibaren Novoalekseyevka, Herson, Zaporojye, Lisiçansk ve Artemovsk stantsiyalarına qadar sıñırlandı.


text:
Rusiye nezareti astındaki Sudaq şeer mahkemesi dekabrniñ 22-nde silânı qanunsız alıp saqlağanınen qabaatlanğan Sudaq regional meclisiniñ reisi İlver Ametovnıñ davasını qoşma tahqiq etüvge qaytarmamağa qarar aldı. Bu aqta Qırım. Aqiqat mühbiri haber etti.
Ametovnıñ advokatı Aleksey Rostovets aytıp bergenine köre, bugünki mahkeme oturışı vaqtında devlet qabaatınıñ vekili muracaatnıñ qanaatlendirüvine qarşı çıqıp, davanı qaytarmaq içün sebepler yoq, dep bildigen.
Bundan soñ mahkemeci Yelena Bosi qarar çıqarmaq içün mesleatlaşuv odasına ketken ve anda bir buçuq saat bulunğan. Muşavere odasından çıqıp qaranı ilân etti – muracaatnıñ qanaatlendirüvnde red etmek.
Aleksey Rostovetsniñ sözlerine köre, dekabrniñ 25-ne planlaştırılğan nevbetteki mahkeme oturışında mahkeme eşyaviy delilniñ tekrar ekspertizağa yollanmasını isteycek.
Rusiye kontrolindeki Sudaq şeer mahkemesi oktâbrniñ 29-nda silânı qanunsız alıp saqlağanında qabaatlanğan Sudaq regional meclisiniñ reisi İlver Ametovnıñ davası boyunca oturışuvnı «tehnik sebeplerden» başqa künge qaldırdı.
Oktâbr ayında Ametovnıñ dava oturışuvında ekspert-ballist sorğuğa çekilgen edi.
2019 senesi sentâbrniñ 27-nde Sudaqta Rusiye quvetçileri İlver Ametovnıñ evini tintti. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aza şeadetnamesi, müzey eşyaları, bazı vesiqalar «ekspertizağa» alındı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası İlver Ametovğa ait binalarda keçirilgen «qanunsız tintüvler» sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Advokat Nazim Şeyhmambetovnıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri tintüvlerni Rusiye Ceza kodeksiniñ 280, 282 ve 238 maddelerine istinaden cinayetlerden şübhe bar olğanı içün «tahqiqattan evel teşkerüvi çerçivesinde» keçirdi.
Bu sene mayıs ayında berilgen malümatqa köre, Kreml kontrolindeki Sudaqnıñ Mirovoy mahkemesi İlver Ametovğa 150 biñ ruble para cezasını bermege qarar aldı. Para cezası onıñ iş adamı olaraq köstergen faaliyetinen bağlıdır.
2014 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mustaqil jurnalist, vatandaş faali, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Aprel 5-te olıp keçken Avropa parlamentindeki konferentsiyada «Ukraina Şarqındaki Rusiye arbiy cinayetleri» ve «Kremlniñ 28 reinesi» esabatları taqdim etildi.
Maruzalar uquq qorçalayıcılar, Avropa birligindeki ukrain missiyası ve Avropa parlamenti deputatlarınıñ birlikte yapqan işiniñ neticesi ola. Mütehassıslar ilk menbalardan malümat aldı ve şaatlarnen laf ettiler.
Donbasstaki vaziyetni Brüsselde uquq qorçalayıcılarnen beraber, zarar körgenler de tarif ettiler.
«Esabatnıñ özü şaşırta. Azap, öldürüv, zorbalıqlarnen bağlı esabat. Bugün aqşam mında malümat bergen qadın eki Britaniya jurnalisti tarafından fotoresimge alınmasa edi, mında olmaz edi. Olar böyle etip ayatını qurtardılar», – dep ayta Avropa parlamentiniñ deputatı Mark Demesmaker.
Onıñ aytqanına köre, böyle cinayetler cezasız qalmaz. Demesmakerniñ fikirince, taqdim etilgen maruzalar Halqara ceza mahkemesiniñ taqiqatı içün temel ola bile.
«Kremlniñ 28 reinesi» esabatında uquq qorçalayıcılar Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden apiske alınğan ukrainlerniñ ikâyelerini topladılar.
Ukraina vatandaşı Nadejda Savçenkodan ğayrı, Rusiye apishanelerinde onlarnen Ukraina vatandaşı yatmaqta.
«Olarnıñ bir qabaatı bar – kelişmegen bir vaqıtta kelişmegen bir yerge tüştiler», – dep ayta «Açıq dialog» fondunıñ reisi Lüdmila Kozlovskaya. – Apiske alınğanlardan biri – Ukrainada yaşağan qoranta azalarınen bağ tutqan 74 yaşında bir er kişi. Onıñ qabaatı budır. Onı «Yañı GULAGğa» yollağanlar».
Uquq qorçalayıcılar qayd eteler ki, apiske alınğan Ukraina vatandaşlarını sıqıştıralar, olarğa tibbiy ve adliy yardım kösterilmey. Tuvğanlarınen bağ tutmağa bile imkân bermeyler.
Avropa parlamentinde keçirilgen diñlevleden soñ eki esabat da bir sıra Avropa devletiniñ milliy parlamentinde taqdim etilecek. Gaagadaki Halqara ceza mahkemesine maruzalar da berilecek.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etti. Kyiv ve Ğarp bunı tanımayıp, yarımadanı ukrain toprağı sayalar.
Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki separatistlerge qoltutqanınen qabaatlaylar. Moskva bunı red etip, Donbassta Rusiye arbiyleri degil, «göñülliler» bardır, dep bildire.


text:
İrandağı urman yanğını sünderelde
Yanğında 200 gektarlık mäydannıñ zıyan kürüe açıqlandı
İrannıñ tön’yaq-könçığışındağı Gülistan vilayätendä urnaşqan Xirkani urmannarında çıqqan yanğında 200 gektarlık mäydannıñ zıyan kürüe açıqlandı.
Gülistan vilayäteneñ Tabiğıy çığanaqlar oyışması cawaplısı Abdurrahim Lütfü cirle mediada açıqlaw yasap, vilayät’tä 2 kön buyı däwam itüçe urman yanğınınıñ kontrol’ astına alınuın belderde.
Lütfü İrannıñ iñ zur urmannarınnan berse bulğan Xirkanidağı yanğında 200 gektarlık mäydannıñ kölgä äylänüen açıqladı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Rusiyege boysunğan apellâtsion mahkemesi Krasnoperekopsk rayonında qırımtatar halqınıñ sürgünligi künü matem mitingi keçirilmesiniñ yasaq etilmesine qarşı şikâyet arizasınıñ baqılmasını sentâbr ayına keçirdi. Bu aqta Qırımtatar Qurultayı Merkeziy saylav Komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Mayıs 18-de Voinka köyünde matem mitingi keçirilmesiniñ yasaq etilmesine qarşı Saniye Ametovanıñ şikâyet arizasınıñ baqılması, mahkemeci Terentyevanıñ hastalığı sebebinden, sentâbr 5-ke, saat 9:30-ğa keçirildi», – dep yazdı o Facebook saifesinde.
Mayıs 18-de Krasnoperekopskta mahkeme qararı sebebinden qırımtatarlar matem mitinginiñ keçirilmesini lâğu etmek mecbur oldı: o vaqıt tek çiçekler qoyuldı. Mahkeme mayıs 17-de qarar çıqardı, mayısnıñ 20-ci künleri şikâyet arizası berildi.
Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında şikâyet arizasınıñ böyle keç baqılmasını añlaşılmağan dep adlandırdı, onıñ keçirilmesi iyül 26-ğa belgilengen edi.
Bundan evel bildirilgenine köre, Qırımda regional meclisler, bu cümleden, Krasnoperekopskta ve Sudaqta, Rusiyege boysunğan ükümetten mayıs 18 qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan matem merasimlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırması boyunca red etüvlerni alğan edi.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.


text:
İbrahim Kalın: “Rusiyädän ğafu ütenü turında süz bula almıy”
Törkiyä İlbaşı idaräse süzçese İbrahim Kalınnıñ İzrail häm Rusiyä belderüe.
İbrahim Kalın ber televizion kanalında könüzäk mäs’älälärgä qağılışlı sorawlarğa cawap birde.
Törkiyä-İzrail söyläşüläre belän bäyle möhim açıqlawlar yasawçı Kalın Ğazzägä qarata êmbargonıñ beterelüe ölkäsendä İzrail belän bilgele ber noqtağa citelüen häm Ğazzägä yärdämnärneñ totqarlawsız citkereläçägen belderde.
İzrail belän mönäsäbätlärneñ cayğa salınuı ölkäsendä bilgele ber urınğa citelüen assızıqlawçı Kalın: "“Hamas”nıñ İstanbulda ofisı yuq, xärbi nığıtması (bazası) yuq. Öyrätelüe, xärbi koordinatlar – mondıy närsälär turında süz hiç alıp barılmıy. “Hamas” belän söyläşergä däwam itäçäkbez. Fälästin citäkçelege belän söyläşülärgä däwam itäçäkbez. Mahmut Abbas belän dä söyläşüebezne däwam itteräçäkbez”, - dip äytte.
İbrahim Kalın Törkiyä-Rusiyä mönäsäbätläre belän bäyle bularaq çik buyın bozğanı öçen bärep töşerelgän Rusiyä xärbi oçqıçı arqasında Törkiyä tarafınıñ ğafu ütenüe häm kompensatsiya tüläwe kebek ber torışnıñ bula almawına iğtibarnı yünältte.
Süzçe Süriyädä Bäşşar Äsad mäs’äläsendä isä Törkiyä totışınıñ üzgärmäwen, Äsad anda bulğan oçraqta watandaşlar suğışınıñ betmäyäçägen äytte.
Qayber illärneñ Süriyä säyäsäten “PYD” terror oyışmasına nigezländerep alıp baruınıñ da döres bulmawına basım yasawçı Kalın: “Qatğilap assızıqlıym: Törkiyäneñ “PYD” mäs’äläsendäge totışı – kördlärgä qarşı totış tügel. Süriyädä yäşäwçe kördlärneñ milli üzañnarınıñ saqlanuı mäs’äläsendä Äsäd belän küreşkän isem Ärdoğandır. Süriyä kördlärenä “PYD” aşa milli üzençäleklären birergä tırışalar. Bu – alarğa yasalğan iñ zur xaqsızlıq”, - dip belderde.
Bäyläneşle xäbärlär
Ğıyraqnıň tön’yağında 4 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
İlbaşı Ärdoğan Azärbaycanğa bara
Törkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Azärbaycan İlbaşı İlham Aliyevneñ çaqıruına cawap itep sişämbe könne Azärbaycanğa ber könlek säfär yasıy
Çavuşoğlu Awstriyalı wazıyfadaşın täbrik itte
Törkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu, Awstriya tışqı êşlär ministrı Mixaêl’ Linhartqa şaltıratıp, yaña wazıyfası belän qotladı


text:
«Simferopol» ava limanı Türkiyege halqara ava seferlerini toqtattı, dep haber etti Rusiye Qırım işleri naziriniñ muavini Andrey Sokolov RİA Novosti agentligine.
«Halqara ava seferleri şimdilik toqtatıldı. Ne sebepten olğanını aytıp olamayım, halqara ava şirketleriniñ tenbileri bardır», – dedi Sokolov.
2014 senesi iyün ayınıñ başında Rusiye ükümetiniñ reisi Dmitriy Medvedev «Simferopol» ava limanınıñ halqara ava seferleri içün açılması aqqında buyruqnı imzaladı.
İyül ayında Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti tarafından belgilengen birinci ava seferi Aqmescitten Türkiyege yol alıp, Anapada endi, Türkiye ava limanında Simferopol ava limanınıñ iç bir işareti olmasın dep, anda bagaj ğayrıdan qayd etildi.
«Groznıy Avia» ava şirketi avgust 11-de «Aqmescit-İstanbul» ava seferini keçirdi.
Rusiye akimiyeti bu sene sentâbr-oktâbr aylarında yerine ketirilecek Yerevan ve Antaliya ile Qırımnıñ çarter seferi aqqında ilân etken edi.
Mart ayından berli, Qırım işğalinden soñ, Aqmescit ava limanı yalıñız Rusiye ava seferlerini yolladı ve qabul etti.


text:
Rusiye, Türkiye Tış işler nazirliginiñ işğal altındaki Qırımda keçirilgen Devlet dumasınıñ saylavlarını tanımama beyanatını «diqqatsız qaldırmaycaq». Bu aqta Rusiye Tış işler nazirliginiñ resmiy vekili Mariya Zaharova ayttı.
«Türkiye Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ suveren qısmı olğanını yahşı bile ve böyle beyanatlarnı bir vaqıt diqqatsız qaldırmağanımıznı bile», – dedi Zaharova «Solovyev Live» Youtube-kanalınıñ yayınında.
Onıñ aytqanına köre, Moskva «eki taraflı munasebetlerniñ inkişafına fayda ketirmeycek hulâsalar çıqara».
Türkiye Tış işler nazirligi derc etken beyanatta Ankara işğal etilgen Qırımda Rusiye Devlet Dumasınıñ saylavlar neticelerini tanımaycaq, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet Duma saylavlarınıñ neticelerini ve rey berüv esnasını Büyük Britaniya, ABD ve AB memleketleri tanımay.
Sentâbrniñ 17-nde Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda teşkil etilgen Rusiye saylavlarına ve işğal etilgen Donetsk ve Lugansk vilâyetleri rayonlarınıñ rey berüvge celp etilmesine qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası işğal etilgen Donbastan ve Qırımdan kösterilgen 33 namzetke qarşı sanktsiyalar kirsetti.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırımda ve Donbasta Rusiye Devlet Duması saylavlarında komissiya erkânına kirgen, teşviqatçılar, namzetler ve közeticilerge qarşı sanktsiyalar kirsetmege vade ete.
Rusiye Qırımnı Rusiye toprağı dep saya ve, Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov 2016 senesi bildirgenine köre, halqara toplulıqnıñ işğal altındaki yarımadada saylavlarnıñ keçirilüvine bergen cevabına «qulaq asmay».


text:
Qarasuvbazarda yanvar 18 sabasında Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarğa narazılıq köstermek maqsadınen ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ daa bir iştirakçisi Kemal Seityayevniñ evinde tintüv yapıp, ondan soñ yaqaladılar.
«Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ Facebookta bildirgenine köre, faaliyetçini içtimaiy ağlarda «ekstremistik malümatlar»nıñ darqatılmasında qabaatlamaq isteyler.
Faaliyetçiler, Kemal Seityayevniñ Qarasuvbazar rayonı içki işler bölügine (ROVD) alıp ketilgenini bildirdiler.
Qırım.Aqiqat vaqianıñ tafsilâtlarını ögrene. Rusiye telükesizlik strukturalarınıñ saytlarında yaqalanuvlar ve tintüvlerniñ ötkerilmesi aqqında malümat yoq.
Daa evel Rusiye telükesizlik hadimleri, yanvar 18 sabasında evinde tintüv yapılğan qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametovnı yaqalap alıp kettiler.
Seityayev ve Kulametov, oktâbrniñ 14-nde keçken bir sıra bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri edi. O vaqıt Qırımnıñ farqlı köşelerinde faaliyetçiler qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek içün piketlerge çıqtılar. Daa soñra ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Bolğarlar
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bolğarlar (Bulğarlar), Törki qäbilälär törkemeneñ cıyılma ataması.
Berençe märtäbä Bolğarlar 5-6. yözlär Vizantiä çığanaqlarında telgä alınalar. Kilep çığışların Könyaq Seber häm Ural töbägennän Könbatış Qawqaz belän Don buylarına küçengän Törki-Uğır qäbilälär törkeme belän bäylilär.
6-7. yözlärdä Bolğarlar utriğur, kutriğur dip Vizantiä çığanaqlarında iskä alına.
6. yöz urtalarınnan Bolğarlar Törki qahanlığına buysınğannar.
630. yıllar tiräsendä Qubrat xan citäkçelenedä Böyek Bolğar däwläte oyıştırıla.
Xäzär Qağanlığı belän köräş barışında Bolğarlarnıñ ber öleşe 670. yıllarda Dunay yılğası tamağı buylarına küçenep kitkän (q. Berençe Bolğar patşalığı), ber öleşe üz cirlärendä qalğan, Xäzär Qağanlığına buysınğan häm soñraq Tönyaq Qawqaz töbägenä qısrıqlanğan (q. Balqarlar, Qaraçaylar). Şulay uq qayber Bolğar qäbiläläre Pannoniägä (xäzerge Macarstan) häm Tönyaq İtaliägä küçep kitkän.
Vizantiä çığanaqları buyınça Qubrat xanınıñ ulı Qotrag cıtäkçesendä bolğarlarnıñ ber öleşe (kutriğurlar) 600 yılı? tiräsendä İdel buyına küçep kıtkännär. 7-8. yözdä Ğäräp-Xäzär suğışları köçäyüe nöticäsendä Bolğar ıruğ-qäbilälärennän Bolğarlar, Bäräncärlär, Barsillar , Bilärlär, Sawirlar häm başqalar, Xäzär Qağanlığı cirlären qaldırıp, Urta İdel buylarına küçengännär.
9. yöz azaqlarında - 10. yöz başlarında, Bolğarlar İdel-Ural aralığındağı Törki häm Fin-Uğır qäbilälären berläşterep, İdel buyı Bolğar däwläten tözegännär. Bolğarlarnıñ Urta İdel belän Ural aralığında yäşäwçe xalıqlarnıñ (Tatar, Çuaş, Bisermän, Başqort h.b.) etnokultur tarixına zur yoğıntısı bulğan.
Borınğı Bolğar tormışınıñ küreneşläreYзrәpTү
Monı da qaraYзrәpTү
PäräwezdäYзrәpTү
- Essential History of Bulgaria in Seven Pages
- Ж. BoйHиkoB. ПPOИЗXOД И ПPECEЛEHИЯ HA ДPEBHИTE БЪЛГAPИ (B TъpceHe Ha HoB пorлeд Bъpxy cTapия Bъпpoc). 2012 r. ...(HoBo!)


text:
«Bizde Ukraina ile flotunıñ yañartuvı aqqında hususiy añlaşmalar bar edi, faqat, bu añlaşmalar amelge keçirilmey edi. Bu meselede bayağı problemler bar edi ve zemaneviy gemilerniñ bir qısmı Novorossiyskten Aqyarğa avuştırılacaq», – dedi o.
Rusiye prezidentiniñ fikrince, böyleliknen Rusiye bazı maliye vastalarnı iqtisat ete bilecek. Qırımda gemi yapılıcıq esas noqtaları toplanacaqtır.
Bugün Putinniñ rusiyeliler ile «canlı bağ» olıp keçe, o vatandaşlarnıñ suallerine cevap bere. İlk sefer bu tedbirde işğaletilgen Qırım iştrak ete.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşmek içün Rusiye ükümetiniñ ve Devlet Dumasınıñ deputatları Qırımğa keleler, dep yaza Vedomosti neşiri.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziri Dmitriy Mededevniñ parlament ile körüşüvleri avgust 14 künü Yalta civarında «Mriya» Sberbank şifahanesinde olmaq kerek, dep yaza neşir.
Başta firqa deputatları ve prezidentniñ özü çıqışta bulunacaq, soñra deputatlar Putinge er bir firqadan beşer sual berecek, dep añlattı gazetağa «Spravedlivaya Rossiya» firqa reisiniñ birinci muavini Mihail Yemelyanov.
Ükümetten bu körüşüvde içtimaiy bölükni idare etken Olga Golodets, Qırım içün mesülietli olğan Dmitriy Kozak baş nazir muavinlerniñ olması beklenile, dep bildire baş nazir muavini Arkadiy Dvorkoviçniñ matbuat kâtibi Aliya Samigullina.
Çıqışlarnıñ 99% Qırımğa ve bugünki siyasiy vaziyetke bağlı olacaq, buña deputatlarnıñ sualleri de bağışlanacaq, dep tahmin ete TSK KPRF kâtibi Vadim Solovyev.
«Yedinaya Rossiya» firqa reisiniñ birinci muavini Nikolay Bulayev siyasiy küçler Qırımda avgust 11 künü toplanacağını bildirdi, aynı şu künü programmanıñ muzakeresi boyunca toplaşuv keçirilecek.
Onıñ sözlerine köre, avgust 12-13 künleri deputatlar sakinler ve ihtisasiy taqımlarnıñ vekilleri ile körüşecekler.
«Yedinaya Rossiya» yuqarı şurasınıñ azası, siyasetşınas Dmitriy Orlov Rusiye prezidenti ile körüşüv Federal toplaşuvğa bildirüv kibi olacağını tüşüne: «Putinden müim lafnı ve tış siyasiy vaziyet boyunca qanuniy tedbirlerni bekleyler. Bu çıqış mıtlaqa körümli olur, körüşüvniñ Qırımda keçirilmesi regionnıñ Rusiye terkibine kirgenini tasdiqlar», dep yaza neşir.
Evel qayd etilgeni kibi, saylav künü arfesinde Rusiye Devlet Duması firqalarınıñ deputatları işğal etilgen Qırım ve Aqyarda iş tatillerini keçireler.
Devlet Duma spiker muavini, «Yedinaya Rossiya» Baş Şurasınıñ kâtibi Sergey Neverov avgust 12-13 künleri firqa deputatları Qırım sakinleri ile 200 körüşüv keçirecegini bildire edi.


text:
Kırım Tatarca
Balıqlava
rayonınıñ eñ büyük köyü olğan Urkustada 1927 senesi sentâbr 1-de dünyağa
keldim. Anam çoq bala doğurğan, amma balaları yaşamağan. Biz köyniñ Otar maallesiniñ eñ kenarında
yaşay edik. Babam erte keçindi, 1934
yılı. Ağamnen ekimiz baba qayğıruvı, sevgisini körmeden östik. Ailemiz pek
fuqare olğanından hava suvuğanda, qar-yağmur yağğanda mektepke barıp olamaz
edik, urbamız yoq, ayaqqabımız yoq,
ayağımızda içine toban toldurılğan çarıqlar.
Mektepke barğanımızda çarıqlarımızdan tökülgen tobannı körgen ocamız
darıla edi, odanı püsürlediñiz, dep. Beşinci sınıfta olacaqtım, amma çoq
derslerni qaçırğanım içün üç sınıf bitirip oldım.
1941-de cenk başlanıp, köyge motorlarnen nemseler kirip keldiler, köylülerniñ evlerinde yerleştiler. Bizim evimizde de bir subay ve yardımcısı yaşadı. Bir yaqlarğa keteler, aqşam kelip yatalar. Köyümizniñ camisi sovetler devrinde anbar yerine qullanılıp, içinde boğday saqlanırdı. Nemseler kelgen soñ cami kene ibadethane oldı, adamlar namazğa qatnadılar. Nemselernen beraber rumın askerleri de keldiler, cinabetler pek hırsız, tertipsiz ediler. Böyle üç yıl keçti. 1944-te nemseler Qırımdan ketti. Kolhoznıñ boğdayı endi köylülerniñ evlerinde, şu cümleden bizim evimizde de saqlandı. Mayıs ayında köyümizniñ aktivisti Bekir ağa anama: “Miyasser, yarın boğdaylarnı cıyıştırıp alacaqlar. Alıp olğanıñ qadar al!”, dedi. Amma şu tañda bizni köçürdiler.
O gece biz bir qaç adam toplaşıp, subetleşip otura edik. Geceniñ yarısında evlerimizge dağılıştıq. Evge keteyatqanda körem, köyde nasıldır areketler ola. Qarşıma bir asker çıqtı, qayda ketesiñ, dep soradı. Evge, dedim. Asker maña sürgün etilecegimizni ayttı. Çapa-çapa evge kettim, boğday ve başqa bir aşayt alıp yetiştirmedim ki, artımdan askerler bastırıp kirdiler. Anam bir boğçaçıq alğan, zaten almağa iç bir şeyimiz de yoq edi. Er kesni köyniñ eski mezarlığı yanında topladılar. Baqsam, bazı köydeşlerimniñ yanında çuval-çuval eşyalar, legen, savut-saba. Men aralıq tapıp evge çapıp kettim. Çuval qıdırdım, tapalmadım. Bir yastıqnı söküp, nohut, boğday toldurdım, alıp barıp anamnıñ yanına qoydım. Bir daa kettim evge. Ahırda bir qoynı tutıp soydım, temizledim. Onı da alıp bardım mezarlıq yanına. Bizni alıp ketecek arabalar daa yoq, vira qomşu köylerden adam ketireler. Askerler bu işnen meşğul olğanından faydalanıp, kene evge kettim. Endi ne alayım? U yana baqtım, bu yana baqtım. Azbarımızda külük tavuq çipçelerini artından yeteklep keçe. Ana tavuqnı çağırıp, qanatlarını bağladım ve bir qutu içine qoydım. Külük çipçelerini çağırdı, on bir çipçesi bar eken, keldiler, olarnı da yerleştirdim tavuqnıñ yanına.
Niayet arabalar kelip, bizni demiryol
stantsiyasına alıp kettiler. Anda vagonlarğa yüklediler, ketemiz. Sıcaqtan qoy
eti sasıp başladı, onı köterip attıq tışarı. Külük ve çipçelerni tap
Özbekistanğa qadar alıp bardım. Olarnı yolda nasıl baqqanımnı soraysıñızmı?
Aytayım! Stantsiyalarda toqtağanımıznen
tışarı çapam, yeşil ot yulqıp ketirem, bir parça ötmek tapıştırıp, ufatıp
berem, suv berem. Yanıma alğan dağ fındığını stantsiyalarnıñ birinde anda
turğan adamlarğa pek tez sattım. Parasına ötmek alacam, amma yaqında
tapalmayım. Biraz avlaqqa kettim, Ötmek aldım, amma vagonımıznı qaçırdım. Başqa bir trenge tırmaşıp, başqa bir toqtağan
yerde özümizniñkilerni zar-zor qıdırıp taptım. Vay bir quvanıştılar vagon
içindekiler. Olar meni coyuldı, dep bellegenler.
On
sekiz-yigirmi kün yürip, Sırdaryağa
keldik. Mından bizni barjalarğa yüklediler, deryanı keçtik. Yolda bir qartana suvğa tüşti, onı qurtaracaq oldılar, amma
qartana suv tübüne ketti. Onı kim
çıqaracaq derya altından? Menzilge kelgenimiznen, bizni endi at-eşek
arabalarına yüklep, köylerge, maallelerge darqattılar. Köyden beraber çıqqan, vagonda birlikte
kelgen köydeşlerimizni ekişer-üçer qoranta etip kolhozlarğa darqattılar. Bir
köyden qomşu köyge barmaq yasaq, köydeşler, bazıda bir aileniñ azaları,
soy-soplar aylarnen-yıllarnen
biri-birinden haber alıp olamadılar.
Tavuq ve çipçelerni ğayıp etmeden tap
yerleştirilgen yerimizge Sırdaryanıñ Stalin kolhozına qadar ketirdim. Birinci
vaqıtlarda o tavuqlar bizni aç ölümden saqlap qaldılar, pek çoq yıllar biz şu
Qırımdan kelgen tavuqlarnı asradıq, yımırtalarından yañı çipçeler östürdik.
Ev-mev yoq, köyniñ kenarında ösken qamışlarnı orıp, çalaş yasadıq. Divarları
qamıştan, yerde töşevi qamış, töpesi qamış. Şunıñ içinde yatıp turdıq.
Kelgenimizniñ birinci künlerinden anam ve ağam işke, tarlada pamuq çapalamağa
çıqtılar. Soñra men de çalışıp
başladım. İş saylamadım, qayda
yollasalar, anda çalıştım. 1946 senesi yanvar 1-de emek defterçiginde resmen
işke kirgenim qayd etildi ve o seneden itibaren tatilsiz, hastalıqsız çalıştım.
Yahşı paralar qazandım. 1953 senesi köydeşim Nazmiye Abdulmeinovanen söz kesim
yaptıq, şu yılı mart 5-te Stalin ölgen künü Nazmiyeniñ buvası da öldi ve toyumız
biraz toqtatıldı. Soñ ep bir evlendik, üç qız bir oğlumız oldı. Nazmiyeniñ
babasınen cenk vaqtında Urkustadaki camini tiklep başlağan edik, lâkin
qurucılıqnı soñuna yetkizmege bermediler.
1991 senesi ailemnen Qırımğa qaytıp, Qurman rayonınıñ evelki adı Kalinindorf olğan köyde yerleştik, şimdi oğlumnıñ ailesi ile beraber yaşaymız.
Episi sürgün ikâyelerine mında basıp irişebilirsiñiz


text:
Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresi fevral 11 ve 12 künleri qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni izaatladı. QMDİ matbuat hızmetiniñ beyanatında aytılğanı kibi, tintüvler «radikal diniy tariqat»larnıñ izdeşlerinde keçirildi.
«Qırım musulmanları diniy idaresi Qırım cumhuriyeti territoriyasında reberleri 2014 senesi fevral ayından soñ Qırım tışına çıqqan din başında, siyasiy areketlerniñ faaliyeti sebebinden qasevet çeke», – denile QAMDİniñ beyanatında.
Müftiylikte şunı da qayd ettiler ki, Qırımda Rusiye qanuniyetiniñ pekitilmesi ile QAMDİ dindaşlarını Rusiyede yasaqlanğan islâm teşkilâtları aqqında haberdar etti, şu cümleden, «Hizb ut-Tahrir» firqası, Rusiye Federatsiyasında yasaqlanğan edebiyat cedveli aqqında. «Qanunnıñ ters küçü olmağanını nazarğa alıp, Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi Emirali Ablayev 2014 senesi baar ayında uquq qoruycı organlarğa işbu tariqatlarnıñ Ukraina zamanında etken faaliyeti sebebinden taqiqatnı toqtatmağa rica etti», – denile beyanatta.
Bunıñ ile QAMDİ diniy cemiyetlerniñ ğayrıdan qayd etilmesi ve «faaliyetiniñ bir tertipke ketirilmesi» içün eki yıllıq keçici müddet belgilengen edi.
«Amma «Hizb ut-Tahrir», vahhabi, salafilerniñ tarafdarları Qırımda ya gizli, ya açıq şekilde faaliyetine devam ete. Bu sebepten evlerinde tintüv ve qıdıruvlar keçirile, bu aqta Qırım prokuraturası haber etken edi», – deyler müftiylikte.
Teşkilâtta «qırımtatar halqınıñ milliy ve diniy duyğuları ile oynamamaq» çağırdılar. Müftiylikte deyler ki, Qırım musulmanlarınıñ qanuniy aq ve menfaatınıñ qoruvı boyunca «zarar körgenlerniñ» muracaatlarına seslenmege azırlar.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Novosölovka köyündeki Qarasuvbazar tehnologik tehnikumınıñ filial müdiri vazife salâhiyetini aşqanında şeklene. Bunıñ aqqında Rusiye Taqiqat komitetiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresi bayan etti.
Şekli, taqiqatnıñ malütına köre, 2016 senesi yanvar ayından 2017 senesi iyün ayında qadar «avtomobil aydayıcısı», «koy hocalığı istisalınıñ traktorcı-maşinisti», «koy hocalığı aletleri ve tehnikasınıñ tamir çilengiri» ihtisasları boyunca bu oquv yurtunıñ kündüzki tasil şekiline kirip, aslında tasil almağan talebelerge tasil alğanlarına dair vesiqalarnı ve orta ihtisasiy tasil diolamlarını qanunsız surette bere eken.
Müessisede şeklinin adı aşkâr etilmedi. Oquv yurtunıñ temsilcileri halq ögünde izaatlarını bermedi. Meseleniñ taqiqatı devam etmekte, dep bildire Taqiqat komiteti.
2016 senesi «Soçi iqtisadiyat ve informatsion tehnologiyalar institutı» şahsiy aliy oquv yurtunın Keriçteki vekillik müdiri ticariy ruşvette şeklengen edi.