text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Devlet Duması deputatlarına «Rusiye vatandaşlarınıñ çoqusına», yani işğal etilgen Qırım ve Aqyar sakinlerine kösterilgen destek içün teşekkür bildirdi. Bu aqta Putin iyün 22-de Devlet Dumasınıñ umumiy toplaşuvında ayttı, dep bildire Kreml matbuat hızmeti.
«Qırım ve Aqyarnıñ uquqiy integratsiyası, çağıruvıñız yapqan işiniñ tarihiy neticesi ola, dep sayam, bundan evel Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine kirüv boyunca referendumnıñ arfesinde yarımada sakinlerine siziñ samimiy, can-yürekten maneviy destegiñiz oldı. Siz faal, bazı da duyğulı, kerek olğanda professional şekilde Rusiye vatandaşlarınıñ çoqusına, yani Qırım ve Aqyar sakinleriniñ keyfini kötermek içün destek kösterdiñiz», – dep ayttı Rusiye yolbaşçısı.
Putinniñ qayd etkenine köre, «qısqa müddet içinde» 120 qanun qabul etilgeni yarımadanıñ Rusiyege «kirmesinen» bağlı meselelerni çezmege yardım etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
Bügin qazaq ruhaniyatı tağı bir marqasqa alıbınan ayırılıp otır. Qazaq ädebietiniñ bas sardarı atanğan, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, akademik Serik Qirabaev 95 jasqa qarağan şağında ömirden ozdı.
Serik Smayılwlı 1927 jılı naurızda Jañarqa jerinde ömir esigin aşqan. Abay atındağı Qazaq pedagogika institutın 1951 jılı tamamdağannan keyin, eñbek jolın Qazaq memlekettik körkem ädebiet baspasında jäne «Ädebiet jäne iskusstova» jurnalınan bastağan.
Keñes odağı kezinde Qazaqstandağı eñ irgeli redakciyalarda, «Pioner», «Socialistik Qazaqstan» qatarlı bastı basılımdarda redaktorlıq jauaptı qızmetter atqarğan Serik Smaylwlı Qazaq KSR Joğarğı Keñesiniñ «Qwrmet» Gramotasımen, KSROnıñ «Eñbek Qızıl Tu» Ordeni, KSROnıñ «Halıqtar Dostığı» Ordenimen marapattalğan. Täuelsizdikten keyin Qazaqstan Respublikası Wlttıq Ğılım akademiyasınıñ akademigi (1994), Qazaqstan memlekettik sıylığınıñ iegeri (1996), «Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri» qwrmetti ataqtarınıñ iegeri bolğan.
Orını tolmas qazağa baylanıstı marqwmnıñ otbasına, tuıs-tuğanına, janaşır jaqındarına jäne twtas Qazaq eline redakciya atınan qayğıra otırıp köñil aytamız! Marqwmnıñ janı jänatta, topırağı torqa bolğay!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Böyle qararnı o, «Ukraina ordusı şimdi vatandaşlarğa ücüm etkeni»nen añlattı.
Bolotov Rusiye prezidenti Vladimir Putinni barıştırıcılarnı kirsetmege rica etti.
Ukraina mudaafa nazirliginiñ bergen malümatına köre, gece Donetsk vilâyetiniñ Volnovaha şeeri yanında boyevikler Ukraina Silâlı quvetleriniñ arbiy qısmınıñ arbiy hızmetçileri hızmet etken blokpostqa ateş açtılar. Mında şunı da qayd ettiler ki, iç bir faal areketlerni etmegen arbiy kolonnağa qarşı da ateş açılğan edi. Elâk olğanlar ve zarar körgenler bar.


text:
Rusiyede jurnalistlerniñ mustaqil zenaat birligi meydanğa ketirildi. Teşkilâtçılarnıñ arasında «Slon», «Mediazona», «Znak.com», «RBK» ve «Novaya gazeta» internet neşirleri bar. Bu aqta Azatlıq radiosı bildirmekte.
Jurnalistlerniñ mustaqil zenaat birligini teşkil etmek qararı, mart 9 künü İnguşetiya ve Çeçenistan sıñırında olıp keçken ucumdan soñ alındı. Belli olğanı kibi, belgisiz şahıslar «Qıynav toqtatma boyunca Komiteti»niñ uquq qoruyıcılarına, rus ve ecnebiy jurnalistlerge ucum ettiler. O vaqıt sekiz adam yaralanğan edi, olarnıñ dörtü hastahanede yattı. Uquq qorçalayıcı ve jurnalistler qullanğan araba yaqılğan edi.
Kremlde bu ucumğa çirkinlik, dep ayttılar.


text:
Qırımda Rusiye qısmiy seferberligi planı yerine ketirile. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye ükümeti seferberlik işi ve territorial mudafaa hızmetiniñ yolbaşçısı Viktor Fesenko «Krım 24» Rusiye devlet kanalına bildirdi.
«Daa yerine ketiremiz, az qaldı. Mence, tezden bitirecekmiz ve vatandaşlarğa kelgenleri ve hızmetke kelgenleri içün teşekkür bildirecekmiz», – dep bildirdi o.
Onıñ aytqanına köre, «vatandaşlarnıñ aq ve serbestligini bozuv meselelerini çezmek içün» arbiy komissiyalarnıñ ştatına Rusiye prokuraturasınıñ hadimleri kirecek.
Sentâbrniñ 25-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Telegram kanalında «kün soñuna qadar Qırımda seferberlik tedbirleri yekünlenecek», dep yazdı. Sentâbrniñ 26-nda Qırımda seferberlik «aman-aman bitirildi», amma «bir qaç arbiy-esap zenaat az insannı ala».
«Krıminform» Rusiye devlet agentligi Qırımnıñ seferberlik işi ve territorial mudafaa hızmetiniñ yolbaşçısı Viktor Fesenkonıñ malümatına esaslanıp, yarımadadan ketmege istegen qırımlılar yaşağan yerinde Rusiye arbiy komissarlıqlarından izin almalı, dep bildirdi.
Ukrayına istihbaratı Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri arbiy komissarlıqtan izin almağan erkeklerni işğal etilgen Qırımdan çıqarmay. Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti «Qırımdan çıqmaq yasaq degil», amma «celpname alğanlar arbiy komissarlıqlarğa acele kelmeli», dep bildire.
Sentâbrniñ 21-nde Rusiyede qısmiy seferberlik ilân etilgen soñ Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti askerlikke aluv komissiyalarını quruv aqqında bildirdi. Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 5 biñden çoq qırımlı celpname aldı. Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti yedekte olğan tahminen 2 biñ kişi Rusiyege ant etti, dep bildirdi.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Tamila Taşeva Qırımda arbiy komissarlıqlar qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde kütleviy şekilde celpnameler bere, dep bildirdi. «Krım SOS» aq qorçalayıcı teşkilâtı qırımtatarlarnıñ seferberligi olarnıñ genotsidine yol aça bile, dep bildirdi.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye seferberligine oğrağan qırımlılar içün areket algoritmini derc etti. Rusiye ordusına çağırılmaqtan qurtulmağa istegenler içün «canlı destek» açıldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rämzit Abüläyev, Ufa.
Başqort ğalimnäre Ufa qalasına meñyarım yıl dip tanıluına ireşü öçen respublika xökümäteneñ yardämenä ömetlänä
Başqortstan şifaxanälärendä yal itü qimmät bulu säbäple cäy aylarında başqortstanlılar diñgez buyına barıp yal itü östenräk kürä. Bıyıl Qara diñgezgä barırğa teläwçelär küp bulu säbäple Ufadan ul yaqqa yörüçe poyezdlar sanı ike märtäbä arttırıldı. Prezident Mortaza Räximov Başqortstanda Salawat Yulaev könnären yıl sayın ütkärü turında färman imzaladı.
Rämzit Abüläyev, Ufa.
Rämzit Abüläyev, Ufa.


text:
Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi mayıs 21 künü 10 yaşında oğlançıqnıñ öz-özüni öldürüvini taqiq ete. Bildirilgeni kibi, işbu vaqia boyunca cinaiy iş açıldı.
Qırım Taqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, cinaiy iş Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 110 maddesine köre cinayet terkibi hususiyetleri boyunca açıldı.
«Taqiqatnıñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs 21 künü Lenin rayonınıñ köyleri birinde 10 yaşında oğlançıq öz eviniñ azbarında özüni öldürdi. Al-azırda yüz bergen vaqia şaraitleriniñ belgilenmesine yönelgen taqiqat areketleri keçirile», – denile beyanatta.
Cinaiy işnin taqiqatı devam ete. Diger tafsilâtlar aqqında malümat yoq.
Evel Qırım Taqiqat komitetinde Razdolnoye rayonında 16 yaşında qıznıñ öz-özüni öldürüvi boyunca cinaiy işniñ açılması aqta bildirgen ediler.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi mart 10 künü Qırım prokuraturası tarafından milliy Meclisniñ faaliyetini yasaq etilmesi boyunca açılğan davanıñ baqılmasını başqa vaqıtqa keçirdi.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa qırımtatar Qurultayı merkeziy icra komitetiniñ reisi Zair Smedlâyev haber etti.
«Advokat dava vesiqalarınen tanış olmağa yetiştirmegeni içün, makeme oturışını başqa vaqıtqa keçirmesinen bağlı ariza yazdı. Anda büyük kölemli iş. Makeme arizanı qabul etti. Makemeniñ nevbetteki oturışı mart 17 künü, 9:30 keçirilecek»,- dep ayttı Smedlâyev.
Oturış arfesinde Meclis yolbaşçısınıñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa haber etkeni kibi, olar makemeni, vesiqalarnen tanış olmaq içün dava baqılmasını uzattırmağa rica etecekler.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskayanıñ teşebbüsi ile açılğan dava vesiqalarını Meclis menfaatını qoruğan advokatları tek mart 7 künü elde etti. Böyleliknen, 600 - den ziyade saifeli malümatlarnen tanış olmaq içün 3 künden az qalğan edi.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi Meclisniñ qapatılmasınen bağlı davanı muakeme etmege başladı. Mart 3 künü, birinci oturışta davacılar qırımtatarlarnı temsil etken organnıñ faaliyeti ekstremistik ve qanunsız olğanını isbatlağan işke daa qoşma olaraq vesiqalarnı qullanmağa talap etti. Meclis yolbaşçılarnıñ fikirince, büyük ihtimal makeme prokuraturanıñ talabını qabul eter.
OON birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasına Qırımdaki qırımtatar Meclisiniñ qapatılmasına izin bermemege çağırdı. Avropa birligi de öz tarafından qırımtatar milliy Meclisiniñ qapatılmasınen bağlı öz qasevetlerini açıqladı.
Qırım aq-uquq qoruma gruppası Halqara cemaatçılıqlarğa milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek muracaatınen bulundı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırım qamaçavı iştirakçileri Herson vilâyetinde elektrik tiremeleriniñ eki yolağına tamircilerini kirgizmege azır, dedi qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev LigaBiznesİnform neşirine.
Aytqanı kibi, söz Herson vilâyetiniñ bazı rayonlarını ve Zaporojye AESne barğan yolaqnı temin etken yolaq aqqında kete.
«Şimdi biz mütehassıslarnı minadan temizlev ve tamir işlerniñ keçirilmesi içün kirgizmege azırmız. Anda Qırımnı dolanğan ve Herson vilâyetine barıp yetken bir yolaq bar. Anda da olar yarıqsız eken. Bu yolaqnı işlettirmek azırmız. Qıtaiy qısımda insanlar çekişmemeli. Daa bir yolaq Zaporojye AES ile bağlı», – dey Cemilev.
Sözlerine köre, Qırımda elektrik energiyasınıñ ğayrıdan teminlevi aqta muzakereler tek Rusiye ve işğal etilgen yarımadada ukrain siyasiy mabüsleriniñ azat etilmesinden soñ ola bile.
Qırımtatarlarnıñ yetekçisi tüşüngeni kibi, Qırımnıñ energetik qamaçavına cevap olaraq Rusiye Ukrainağa nisbeten nevbetteki ticariy sıñırlavlarnı kirsete bile.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Ukrain uquq qoruyıcıları elektrik tiremeleriniñ bozuluvı boyunca cinaiy işlerni açtı. Qırımda yarımadanıñ rusiyeli prokuraturası yarımadağa elektrik energiyasınıñ berilmemesini taqiq ete.


text:
NATO memleketleri migrantlarnı Avropa Birligine alıp ketken cinayetçi gruppalarğa qarşı çıqacaq Türkiye ve Yunanistanğa yardım etmek içün Ege deñizindeki gemileriniñ planını belgilediler.
Brusselde olıp keçken gece muzakerelerinden soñ NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg bilbdirdi ki, Yunanistan ve Türkiye quvetleri bir-biriniñ deñiz ve ava boşluğında çalışmaycaqlar, lâkin NATOnıñ diger gemileri Yunanistan ve Türkiye deñizlerinde olacaq.
Stoltenberg qayd etti ki, NATO tedbirleri neticesinde tapılğan qanunsız migrantlar Türkiyege qaytacaq. Qaçaqlar içün lager qurucılığına 3 milliard euro ayırılacaqtır.
NATO azaları olğan Türkiye ve Yunanistan munasebetleri qıyındır. Fevral 11-de alyansnıñ memleket-azalarınıñ mudafaa nazirleri körüşüvinde Yunanistan mudafaa naziri Türkiyeni planlaştırılğan tedbirlerni bozmaq ıntıluvları ile qabaatladı.


text:
Onıñ aytqanına köre, şirket büceti ceetinden «bu o qadar büyük raqamlar degil». «Lâkin faaliyet ceetinden bu tesirli bir şeydir», dedi Yakunin.
«Şimdiki vaziyet Ukraina demir yolu ve Rusiye demir yolunıñ iqtisadiyatına zarar ketire», dep bildirdi RDYO yolbaşçısı. Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye demir yolları Ukraina ile işbirligini devam etecek olalar.
Rusiye demir yolları prezidentiniñ muavini, Federal yolcu şirketiniñ baş müdiri Mihail Akulov Ukrainadan Qırımğa ketken trenler cedvelinde deñişmeler olmağanını bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, SNG demir yol transportınıñ Şurasında belgilengen trenler cedvelleri çalışa.


text:
Urman çikläwege êksportınnan yaqınça 2 milliard dollar tabış
Türkiye 1 yılda çikläwek êksportınnan şul xätle tabış aldı
Türkiye 1 yılda urman çikläwege êksportınnan yaqınça 2 milliard dollar tabış aldı.
Bu xaqta Qara diñgez urman çikläwege häm êşlänmäläre êksportçılar assośiyaśiyäse xäbär itte.
Anda äytelgänçä, Turkiye uzğan yılnıñ 1 nçe sentyabrennän başlanıp 2022 nçe yılnıñ 31 nçe avgustında tögällängän däwerdä çit illärgä 340 meñ 147 tonna urman çikläwege sattı häm ul il iq’tisadına 1 milliard 986 million 44 meñ 569 dollar kerem kiterde.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyäneñ zäytün mayı êksportında artış
İñ küp zäytün mayı êksportı başqarılğan il Amerika Quşma Ştatları buldı
Putin: “Bez aşlama êksportın arttırırğa äzer”
Rusiyä İlbaşı Vladimir Putin, ileneñ aşlama êksportınıñ “yasalma kirtälär” belän oçraşuın belderep: “Kirtälärdän iñ küp zarar kürgän global’ bazarlar. Bez bu ölkädä iskärmäsez böten urtaqlarıbız belän êşçänlegebzne kiñäytergä äzer”, - dip äytte


text:
Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Yuqarı Mahkemesinde Ukraina vatandaşı Yevgeniy Panovğa qarşı açılğan cinaiy davanıñ esası boyunca ilk mahkeme oturışı ötkerildi. Panov Qırımda diversiyalrnı azırlağanında ve patlayıcı aletlerni qanunsız surette ketirip saqlağanında qabaatlana.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildire ki, qapalı surette ötkerilgen mahkeme oturışında Panovğa qarşı qabaatlayıcı üküm oqulğan.
Mahkümniñ advokatı Dmitriy Dinzeniñ bildirgenine köre, taqiqatçınıñ hulâsaları – fantaziya olğanını beyan etken Panov qabaatını nevbetteki sefer inkâr etken.
Dinze qayd etti ki, advokatqa ve mahkümge berilgen esnas materialları arasında «gizli cılt» peyda olğan. Bu, onıñ sözlerine köre, taqiqatçı ve Rusiye FSB idaresiniñ reberi «devlet sırınıñ faş etilmesine izin bergenlerini» köstere.
Bu munasebetnen advokat mahkeme ögünde «FSB hadimleri tarafından ağır cinayet işlenilgenini» beyan etken. Zanınca, olar devlet sırını faş etkenleri içün mesuliyetke celp etilmek kerekler.
Aprelnin 16-nda mahkeme «ukrain diversantı» Panov davasınıñ asılını baqıp başlağan.
2016 senesi avgust ayında Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) ilhaq etilgen Qırımda «ukrain diversantlarını» yaqalağan, olar sanki yarımadada terakt kerçekleştirmege azırlanğan ekenler. Tutılğanlar bazı vaqıt devamında Moskvanıñ Lefortovo apishenesinde tutılıp, soñra Qırımğa ketirilgen edi.
Rusiye mahsus hızmetleri, tevqif etilgen Yevgeniy Panov ve Andrey Zahtey «diversantlar gruppasına» kirgen edi, dep bildirdiler, ve olar sanki yarımadanıñ turistik ve içtimaiy infraterkip obyektlerinde terakt kerçekleştirmege planlaştırğan ekenler.
Ukraina akimiyeti rusiyelilerniñ ukrainlerge atqan qabaatlavlarını red ete ve bunı mahsus hızmetlerniñ provokatsiyası olaraq tanıy.
Bundan evel, Zahtey taqiqat ile mahkemeden evel añlaşma imzalağan. Añlaşmanıñ şartlarından biri – Zahteyniñ kelişken advokatından vazgeçmesi edi.
Fevral ayında o 6 yıl ve 6 ayğa sert rejimli cezahanede apis muddetine ve 220 biñ ruble (tahminen 105 biñ grivna) miqdarında para cezasına mahküm etilgen edi.
Yevgeniy Panov qabaatını inkâr etti ve taqiqat ile añlaşmasını red etti.


text:
"Qırım musulmanları" davasınıñ mabüsi Edem Smailov Rusiyeniñ Kostroma vilâyetindeki cezahanege etap etildi. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi siyasiy mabüsniñ ömür arqadaşına atfı etip haber ete.
Edem Smailovnıñ apayınıñ sözlerine köre, Vlasihadaki Rusiye Arbiy istinaf mahkemesiniñ 2022 senesi martnıñ 14-nde apis müddetiniñ deñiştirilmeden sert koloniyada qalması aqqında qararnı ilân etken soñ Smailovnıñ etam etilme esnası beş ay alğan.
O, Kostroma vilâyetine kelip çıqqan soñ tek üç aftadan soñ bulunğan yeri aqqında haber berip olğan. Onıñ sözlerine köre, cezahane ormanda yerleşe ekene, anda 500 mabüs tutula, onıñ otrâdında 100 adam eken. Kelgen soñ 2 qat qış ve yaz urbasını, yataq çamaşırını bergenler. Cezahane qızdırıla, anda şimdi sıcaq eken.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi 2020 senesi sentâbr ayında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca üküm çıqardı.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qarşı çıqarılğan ükümni Qırımdaki diniy taqiplerniñ delili dep adlandırdı.
2020 senesi oktâbrniñ 6-nda bu dava boyunca üküm etilgenler Rostov-na-Donu SİZO-5-ne etap etildi. Dekabr ayında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» yedi mabüsi Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorından Novoçerkassk SİZO-3-ne avuştırıldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqmescit tükânlarında zencefil fiyatı tüşti, sarımsaq fiyatı ise 15-20% arttı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Aşan» gipermarketinde zencefil tamırınıñ kilosı 2787 rubleden (1 biñ ğrıvnâdan paalı) satıla, «Yabloko» ağ tükânında – bir kilosı 1999 ruble (726 ğrıvnâ). Sebze ve meyva satış noqtalarında zencefil kilosı 900-1200 rubleden (327-436 ğrıvnâ) saytıla. Onıñ fiyatı bir kilo içün 5000 rublege qadar (1800 ğrıvnâ) artqan edi.
Tükânlarda sarımsaq fiyatınıñ artuvı qayd etildi. Onı 300-500 rubleden (100 ğrıvnâdan çoq) satqan olsalar, şimdi bir kilosını 400-500 rubleden (145-181 ğrıvnâ) satalar.
Limon fiyatı bir kilo içün 450-500 rubleden (163-181 ğrıvnâ) 350-400 (100-145) rublege tüşti.
Rusiye kontrolindeki Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rumşinniñ bildirgenine köre, «borşç mahsulatı» fiyatları artmağa devam ete.
Koronavirus tarqalğanına dair malümat peyda olğan soñ, Qırımda zencefil pek paalılaşqan edi, daa soñra Aqmescitte satışta iç qalmadı. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, bir qaç kün içinde onıñ fiyatı 20 qat arttı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye alıpbarıcısı ve bloger Anastasiya İvleyevanı, ilhaq etilgen Qırımnı ziyaret etkeni içün, Ukrainağa yibermediler dep bildire Ukraina Devlet Sıñır Hızmeti.
“Qadın Kyivge Minsk uçağınen keldi. Sıñır teşkerüvi devamında, seyaatçı 2017 senesi Qırım Muhtar Cumhuriyetinde bulunğanı bilindi. O añlatqanına köre, yarımadağa raatlanmaq niyetinen barğan ve anda Rusiye toprağından uçaq ile kelgen edi. Ukraina qanunlarını bozğanından sebep, qadınğa 3 yılğa Ukrainağa kirmek yasağı berildi ve sıñır keçmesi red etildi”, - denile beyanatta.
İvleyeva “Oröl i reşka. Perezagruzka” televizion yayınıñ alıpbarıcısı kibi belli. Şimdigece onıñ kiriş yasağına tefsirleri yoq.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, Rusiye Tahqiqat komitetiniñ qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açmağa razı olmağanına qarşı berilgen istinaf arizası red etilgen soñ imayeniñ Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege aqqı bar. Bu aqta o, «Ukrinformğa» ayttı.
«Qırım Yuqarı mahkemesi Veciye Kaşka davasınen bağlı istinaf şikâyetimizni red etken soñ, bu meselede Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege aqqımız peyda oldı. İstinafnı red etüv vesiqalarını alğanı soñ bunı yapacaqmız. Aynı vaqıtta diger Rusiye qurulışlarına muracaat etecekmiz – temyiz mahkemesine ve nezaret olğanı olğan Rusiye Yuqarı mahkemesine», – dep ayttı Polozov.
Onıñ bildirgenine köre, istinafnı bereceklerge qol tutmaq içün kelgenlerni mahkemege almadılar – tek advokat Polozov ve Veciye Kaşkanıñ oğlu İbram Kaşka kirsetildi. Onıñ aytqanına köre, şikâyet Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ mahkemesi olğan yerde baqıldı, o oturışuvlarğa Kaşka da kelgen edi.
Polozov, Qırımdaki mahkeme Rusiye Tahqiqat komitetiniñ qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açmağa razı olmağanına qarşı berilgen istinaf arizasını red etti, dep bildirgen edi.
Fevralniñ 14-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi advokat Polozovnıñ tahqiqatçınıñ Veciye Kaşkanıñ vefatınen bağlı teşkerüv keçirmege razı olmağanına dair şikâyet arizasını red etti. Qadı Olga Kuznetsova, Kaşka «qart olıp vefat etti», dep ayttı.
Yanvarniñ soñunda Nikolay Polozov, Rusiye Tahqiqat komiteti qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölüminen bağlı dava açmağa razı olmağanınen bağlı şikâyetini qanaatlendirmedi, dep bildirdi.
Polozov, oña FSBniñ «Veciye Kaşka davasınıñ» videosını baqmağa izin berilmegenini bir qaç kere bildirgen edi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
Yanvarniñ 27-nde Kreml kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçnıñ sıñırlav tedbirini deñiştirip, olarnı ev apsine yolladı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Fódor Tútçev
Tútçev, Fódor İvanoviç (Urısça: TюTчeB Фëдop ИBaHoBич), ardaqlı Urıs yazuçısı, şağir, diplomat. Sankt-Peterburg fännär akademiä äğzası. 1803 yılnıñ 5. Dekäberendä Oról gubernası, Bránsk öyäze, Ovstug bilämäsendä tuğan. 1873 yılnıñ 27. Yülendä Tsarskoye Seloda (Patşa Awılında) ülgän. Sankt-Petrburgtağı Novodeviçi monastıre qäberlegendä cirlängän.
München, Torino qalalarında yäşägän, Heinrich Heine, Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling belän tanış bulğan. Räsäyneñ ädäbiat tormışında qatnaşmağan, üzeñne ädip dip atamağan. Şuña qaramastan, Tútçevnıñ 400gä yaqın şiğerläre saqlanğan, alarnıñ yulları Räsäydä yış qına telgä alınalar. Anıñ täwge şiğerläre 18. yözdäge şiğri ğöref-ğädätlär tä'sirendä yazılğan. 1830. yıllarda yazılğan şiğerlärendä Awrupa (bigräk tä Alman) romantizmı yünäleşe köçle. Anıñ fälsäfäwi (meditativ) lirikasında töp temalar bulıp il, keşe ğömere, tabiğät turında uylanular tora. 1840. yıllarda Räsäy häm könbatış sivilizasiäläre arasında bulğan mönäsäbätlärgä bağışlanğan säyäsi mäqälälär yaza.
1850. yıllarda Tútçev mäxäbbätkä bağışlanğan häm yöräkkä ütep kererlek şiğerlär icat itä, anda mäxäbbät bäxetsezlek, qayğı mäğnäsendä añlatıla. Soñraq bu şiğerlär Denisyeva síklına, yäğni Ye. A. Denisyeva isemle söyärkäsenä bağışlanğan şiğerlär şälkemenä, kerä. 1860-1870. yıllarda Tútçev icadına bigräk tä säyäsi şiğerlär östenlek itä.
İñ tanılğan şiğere Silentium! - äçenü belän öndäşmäskä çaqıra, çönki ber keşeneñ äytkänen ikençe ber waqıtta da soñınaça añlap betmi.
Aforizmnarı
Tübändäğe şiğri yullar - Tútçevnıñ iñ qabatlanğan aforizmnarı:
- Aqıl belän Räsäyne añlap bulmí
- Äytelgän süzneñ nindi mäğnädä kire äylänep qaytaçağın aldan farazlap bulmí
- Äytelgän uy aldaw ul


text:
İyünniñ 18-i sabasına Aqyarda dört yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildire şeerniñ Rusiye ükümeti.
«Üç hasta bir qorantadan: ana ve qızı yuqunç hastahanesine alınğan edi, şimdi aqayı, oğlu ve qomşusınıñ testi müsbet çıqtı. Daa bir insan daa evel qayd etilgen hastanen alâqada olğan edi», – dep aytıla haberde.
Yerli akimiyetniñ malümatına köre, daa eki insan yahşı olıp hastahaneden çıqarıldı.
«Bugünki künde 89 insan yuqunç hastahanesinde közetile, 86 kişi – №9 şeer hastahanesinde. 717 insan yaşağan yerinde közetüv altında buluna. İyünniñ 17-nde keçiş noqtalarında ve tren vokzalında 718 insannıñ testi yapıldı», – dep qoşmı Aqyarnıñ Rusiye ükümeti.
Akimiyetniñ malümatına köre, yılnıñ başından Aqyarda 195 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 22 insan hastahanede buluna. 163 insan yahşı oldı, 3 kişi vefat etti.
Keçken künü Qırımda bir koronavirus hastası qayd etilmedi, dep bildire Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov. Keçken künü Qırımda eki COVID-19 hastası vefat etti.
Onıñ malümatına köre, Qırımda 575 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 36-sı çetelden keldi, 90-ı qomşu Rusiyeden kelgenler ya da olarnen alâqada olğanlardır. 389 insan tüzeldi, 20 COVID-19 hastası vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kiyevde memleket şarqında arbiy areketlerde iştirak etken arbiylerniñ aman-aman yüz soy-sopı Ukraina prezidentiniñ binası yanında piket keçire.
Toplaşqanlar bölükler deñişmesi, tecribeli komandanlarnı tayin etüv ve arbiy hızmetçilerge zarur olğan turmuş şaraitler azırlanmasını talap eteler, dep yaza UNİAN.
Olar devlet yolbaşçısınen körüşmege isteyler.
Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurasınıñ soñki malümatlarına köre, memleket şarqında üç aydan berli keçirilgen terrorizmge qarşı tedbirler devamında 258 arbiy adam elâk oldı, biñge yaqın kişi yaralandı.
Lugansk vilâyetiniñ İzvarino rayonında ukrain ordusınıñ bölüklerinden biri dört künden berli silâlı separatistlerniñ nezareti altında qala. Olar «Grad» ve artilleriyadan Rusiye-Ukraina sıñırı tarafından ateş açalar. Arbiyler zarar köre, silâ bite, sıq-sıq açılğan ateş sebebinden öldürilgen ve yaralanğanlarnı çıqarıp olamaylar, dep bildirdi zabitlerden biri «Informator» ukrain portalına.
Ukrain ordusınıñ daa eki brigadasını sarıp aldılar. Ukraina şarqında operatsiya ştabınıñ vekili Vladislav Seleznöv bildirdi ki, qaplap alınğan bölükler aqqında haber bar, olarnı qorçalamaq içün kerekli tedbirler alıp barıla.
Ukraina Milliy gvardiyasınıñ matbuat hızmeti bildirdi ki, bugün saba Donetsk vilâyetiniñ Marinovka mesken noqtası yanında silâlı separatistler ukrain arbiylerini sıqıştırıp başladılar. Olar minaatıcı ve tanklarğa qarşı silâdan ateş açalar. Arbiy hızmetçiler birinci ucumğa yol bermediler, yaralanğanlar bar. Rusiyege qol tutqan zararlanğan separatistler aqqında malümat yoq.


text:
Adliyeci Emil Kurbedinov mayıs 12-de Bağçasarayda yaqalanğan musulmanlar Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırımdaki idaresine alıp ketirilgenini bildire. O, bu dört yaqalanğan kişini, Rusiyege boysunğan Qırım prokuraturası tarafından «Hizb ut-Tahrir» ile bağ tutqanlarında qabaatlanğan qırımtatarlarnı kibi, maküm eteceklerinde emin.
Böyle fikirni adliyeci Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi. Bundan da ğayrı, o yaqalanğan insanlarnıñ adlarını ayttı.
«Bir insan terroristik taqımınıñ teşkilâtçısı olaraq mahkemege celp etilecektir. Qalğan üç kişi iştirakçiler olaraq. Aynı şey, aynı şekilde yapıla. Mamutov Enver – o, ihtimal, 205.5 maddeniñ 1-ci qısmı boyunca, yani taqımnı teşkil etüv boyunca maküm etilecektir. Soñra – Abeltarov Rustem, Memetov Remzi ve Abseitov Zevri», – dep bildirdi Kurbedinov.
Adliyeciniñ tahmin etkenine köre, mahkeme bu insanlar boyunca mayıs 13-te, cuma künü qarar alacaqtır.
Kurbedinov Bağçasarayda yüz bergen vaqianı yarımadada qırımtatarlarğa qarşı alıp barılğan repressiyalarnıñ devamı dep, saya.
«Bizde endi 14 insan – qırımtatarlar – bu madde boyunca Qırım territoriyasında. Bunı repressiyalar dep sayam. Başqaca aytıp olamazsıñ», – dep qayd etti adliyeci.
Mayıs 12-de saba Bağçasarayda musulmanlarnıñ evlerinde tintüvler keçirilgeni aqqında bildirildi. Bundan da ğayrı yerli qavehanede tintüv keçirilgeni aqqında malümat peyda oldı, o yerge silâlı insanlarnen eki avtobus keldi.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mayıs 12-de operativ-taqiqat işleri alıp barılğanı, ve neticede «Hizb ut-Tahrir» tarafdarları yaqalanğanı aqqında bildire. Onıñ malümatına köre, 4 insan yaqalandı, 3 Bağçasaray sakinine qarşı cinaiy iş açıldı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi bu tintüvler yüz bergen soñ Rusiye ükümetinden Qırımda qırımtatarlarğa qarşı alıp barılğan repressiyalarnı toqtatmağa talap etti.
Aprel 17-de Yaltadaki Qızıltaş köyünde rusiyeli uquq qoruyıcılar tintüvler keçirdi, neticede eki qırımtatarnı – Refat Alimov ve Arsen Cepparovnı yaqaladılar. Bundan soñ işğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya eki yaqalanğan Qırım sakini terroristik sayılğan ve Rusiye territoriyasında yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ tarafdarları olğanını ilân etti. Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Cepparov ve Alimovnı eki ayğa apiste qaldırdı.
Bundan evel Qırımda daa bir sıra yarımada sakinleriniñ yaqalanuvı keçirildi, rusiyeli taqiqat olarnı «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile bağlı olğanlarında qabaatlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye tarafından Qırım işğaliniñ yıllığına başlanğan «Qırım – Ukrainadır!» twitter aktsiyasına ukrain diplomatları da qoşuldı, dep haber ete Radio Svoboda.
Twitter-aktsiyası fevral 23-28 künleri Facebook ve Twitter içtimaiy ağlarında keçe. Cemaat teşkilâtlarınıñ faalleri Qırım aqqında hatırlav, foto, videolarnı paylaşıp, #CrimeaisUkraine heştegini qoşmağa ve: «Krım – eto Ukraina!», «Krım – tse Ukraina!», «Qırım Ukrainadır», «Crimea is Ukraine» ibarelerini tarqatmağa çağıra edi.
«New-Yorkta: barıştırıcılarnı muzakere etmek ve Qırım er alda Ukraina olğanını hatırlatmaq içün!» – dep yazdı Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin.
Ukrainliler Qırımda yapılğan eski fotolarını paylaşıp, aktsiyağa qoşuldılar:
Aktsiyanı cemaat teşkilâtları azırladı. Maqsadı – akimiyet ve cemiyetke Rusiye tarafından yarımadanıñ işğali, anda yaşağan vatandaşlarnıñ qıyın vaziyeti aqqında hatırlatmaq ve Qırımnıñ qaytarılmasına er kesni celp etmektir.
Twitter aktsiyası fevral 23 künü başlandı. Yıl evelsi şu künü Aqyarda Nahimov meydanında Rusiye tarafdarlarınıñ mitingi keçti, Rusiye Federatsiyası planında birinci adım etildi.


text:
Bügin Almatı qalasındağı «Qazaqstan» qonaq üyinde bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp ündeu jasap jatqan twsta «Oyan, Qazaqstan» qozğalısı da kezekten tıs prezident saylauına qatıstı öz mälimdemelerin jasadı.
Sayasi reforma talap etuşi Oyan, Qazaqstan qozğalısınıñ saylauğa qatıstı mälimdemesi
Biz, Qazaqstandıqtar — erkindik pen beybitşilikti süyetin, öz bolaşağımızdı özimiz bağdarlay alatın azamattarmız! Bärimiz ädil saylau men aşıq sayasi jüyege layıqtımız dep sanaymız.
Sondıqtan biz bwl prezidenttik saylaudı zañdı dep tanımaymız. Merziminen bwrın jäne asığıs saylau ädiletti bola almaydı.
Biz kezekten tıs saylaudı, onıñ nätijelerin moyındamaymız jäne barlıq otandastarımızdı soğan şaqıramız.
Biz naqtı özgeristerdi qalaymız jäne ol özgerister sayasi reformalardan, quğın-sürginnen bas tartudan, qwqıqtar men bostandıqtardı basıp-janşudan bas tartudan bastalu kerek dep sanaymız.
Osığan baylanıstı biz mınalardı talap etemiz:
1. Saylau jüyesiniñ tolıq reforması ötpeyinşe kezekten tıs prezidenttik saylaudan bas tartudı talap etemiz.
2. Saylau jüyesin reformalau jäne prezidenttik, parlamenttik jäne mäslihattar saylauın ötkizu erejelerin özgertu qajet. Reforma halıqaralıq standarttarğa jäne eldiñ demokratiyalı qoğamda ädil saylau ötkizu jönindegi mindettemesine säykes jürgizilui tiis.
3. Prezidenttikke kandidattarğa qoyılatın talaptardı jeñildetu qajet.
4. Sayasatqa qatısuğa barlıq azamattarğa mümkindik berilui tiis. Qazaqstan Respublikasınıñ Konstituciyası boyınşa biliktiñ negizgi qaynar közi — halıq.
5. Barlıq sayasi twtqındardı jäne Kantarda qatısqanı üşin quğınğa wşırağandardı, sonıñ işinde zañsız wstalğan Janbolat Mamaydı bosatudı talap etemiz!
Bilikti Nazarbaevtıñ ädisimen basıp alu bayağı nätijege, yağni kedeyşilik pen qantögiske äkeletinin Qasım-Jomart Toqaev tüsinui kerek.
Tek barşa qazaqstandıqtardıñ el basqaruğa qatısuı güldengen, quattı elge aparar jol.
Oyan, Qazaqstan!, – degen mälimdeme jasadı.
“The Qazaq Times”


text:
Click To Call
Özbekistan Turu 7 | Semerkand, Buhara, Taşkent
Tacikistan ve Özbekistan Turu | Duşanbe, Denau, Tirmiz, Kitob, Semerkand, Taşkent, Buhara
Tacikistan ve Özbekistan Turu 2 | Duşanbe, Denau, Tirmiz, Kitob, Semerkand, Taşkent, Buhara
Özbekistan Turu | Semerkand, Buhara, Taşkent
Özbekistan Turu 2 | Semerkand, Buhara, Taşkent
Özbekistan Turu 4 | Semerkand, Buhara, Taşkent
Özbekistan Turu 6 | Semerkand, Buhara, Taşkent
Büyük Özbekistan Turu | Hive, Buhara, Semerkand, Taşkent
Kazakistan Turu | Türkistan, Ahmet Yesevi Kabri, Çimkent, Taşkent
Kazakistan ve Özbekistan Turu | Türkistan, Ahmet Yesevi, Çimkent, Taşkent, Semerkand, Buhara
Kazakistan ve Özbekistan Turu 4 | Türkistan, Ahmet Yesevi, Çimkent, Taşkent, Semerkand, Buhara
Kazakistan ve Özbekistan Turu 3 | Türkistan, Ahmet Yesevi, Çimkent, Taşkent, Semerkand, Buhara
Kazakistan ve Özbekistan Turu 2 | Türkistan, Ahmet Yesevi, Çimkent, Taşkent, Semerkand, Buhara
Kazakistan ve Özbekistan Turu 6 | Türkistan, Ahmet Yesevi, Çimkent, Taşkent, Semerkand, Buhara
Büyük Özbekistan Turu 2 | Hive, Buhara, Semerkand, Taşkent


text:
Bolmıs
Bolmıs - ulıwma hám onıń sanasına baylanıslı bolmaǵan jaǵdayda jasawshı obektiv bildiriwshi filosofiyalıq túsinik. Bolmıs materiallıq predmet kórinisinde bolıp, materiya hárekettiń hár qıylı formalarında kórinedi hám olar biri-birinen ajıralıp turadı. Ruwxıy bolmıs adamzattıń, ulıwma adamgershilik qadir qáwmetleriniń, ilimiy biliwdiń kategoriyaların hám printsiplerin óz ishine qamtıydı.
Bolmıs túsinigi substantsiya kategoriyası menen ajıralmas baylanısqan. Bul filosofiyalıq kategoriya, zatlıq substrakt hám predmetlerdiń ózgerisleriniń baslanǵısh tiykarı iretinde kórinedi. Substantsiya materiya hám onıń xarakterleriniń barlıq kórinisleriniń birligin sáwlelendiredi, biraq ol materiya túsinigi menen dál uqsas emes. Substantsiya materiya kórinisiniń jasaw forması bolıp, onıń ózgerisiniń tiykarǵı sebepshisi.
Bolmıs materialistlik túsiniktiń mánisi onı tek ǵana obektivligin dálillewden ibarat emes. Bolmıstıń eń tiykarǵı belgisi - onıń zatlıǵında. Materialistlik filosofiyanıń bul rejesin ilim barlıq waqıt tastıyıqlap kiyatır. Onda belgilep berilgenindey, barlıq sanaǵa sıyaqlı obektiv, birinshi, onı payda qıladı hám rawajlanıwınıń shartlı jaǵdayı boladı. Sana bolsa bul ekinshi bolıp, bolmıstıń bir kórinisi. Mine sonıń ushında bolmıs hám materiya túsinikleri kópshilik jaǵdayda birdey mánisinde qollanıladı.
Bolmıstıń sanaǵa qatnası boyınsha birinshiligi, sananıń ekinshiligi haqqındaǵı materialistlik táliymat jámiyet turmısına baylanıslı qollanılǵanda jámiyetlik bolmıstıń jámiyetlik sanaǵa qatnası boyınsha birinshi, tiykar, jámiyetlik sana bolsa onıń sáwlesi ekenligi belgili boladı.


text:
Martnıñ 27-nde saba Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv keçirdi. Rusiye İç işler nazirligi, FSB ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri «Qırım birdemliginiñ» faalleri, cemaat faalleri, vatandaş jurnalistleri ve blogerler yaşağan 25 evni tintti. Bazılarınıñ Rusiyede yasaqlanğan islâm edebiyatı çekip alındı. «Qırım birdemligi» bildirgenine köre, onı gizliden qoyğanlar: «Bütün kitaplar gizliden qoyuldı, çünki evde bir de bir edebiyat yoq edi», – dep aytıla birleşmeniñ Facebook haberinde.
Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ bildirgenine köre, tahqiqat tedbirleri Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayılğan Qırımnıñ bir qaç sakinine qarşı açılğan davalar çerçivesinde keçirile. Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov uquq qoruyıcılarnıñ areketlerine qoltutqanını bildirip, bu aqta Facebookta yazdı: «Tahqiqat tedbirleri qanunğa köre, açılğan cinaiy işler çerçivesinde keçirile. Yarımadada olğan repressiyalar aqqında sözler – yalan ve boş laf, davağa siyasiy renk qoşmaq ıntıluvıdır».
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti. Esas Ukrainada teşkilâtnıñ faaliyeti yasaq etilmedi.


text:
İslâm-Terek rayonınıñ Seyit Eli (Juravki) köyünde saba politsiya blok-postlarnı tiklep, qırımtatar timsalleri ile maşinalarnı teşkermege başladı.
Bunı Qırımtatar milliy areketiniñ faali, Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Maña talimler keçirilgenini ayttılar. Tabiiy ki, al-azırda uydurılğan duşman – qırımtatarlardır ve Qırımda olarğa ayrı diqqat ve ayrı munasebet. Kirgen ve çıqqan bütün maşinalarnı teşkereler, lâkin qırımtatar timsalleri olğan maşinalarnı ayrı diqqat ile baqalar», – dedi o.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, medrese ve camilerde tintüvler keçirilmege başladı.


text:
İlhaq etilgen Qırım ükümetiniñ rusiyeli baş naziri Dmitriy Polonskiy aytqanına köre, «çetel agenti» dep ilân etilgen KHV yarımadada akkreditatsiyadan keçip olmaycaq. Bu aqta dekabrniñ 5-nde o TASSqa ikâye etip berdi.
«Olar, («çetel agentleri» – QA) Qırımda er vaqıt casus usulları qullanıp çalışmağa areket etkenleri içün, resmiy muracaat etmey ediler. Eger muracaat etken olsalar bile, cedvelge kirsetilgen KHV iç biri akkreditatsiya alıp olamaz edi», – dep bildire agentlik Polonskiyniñ sözlerini.
O, yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti «Rusiye qanunını bozğan KHV aqqında Roskomnazdzorğa devamlı haber berilgenini de» qayd ete ve olarnıñ işi sıñırlanabilir, dep yaza TASS.
Rusiye adliye nazirligi dekabrniñ 5-nde Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı (PCE/PC), «Nastoyaşeye vremya» telekanalı, Azatlıq Radiosunuñ tatar-başqırd hızmeti (Azatliq Radiosi, «Idel.Aqiqat», «Faktograf», «Kavkaz.Aqiqat» Qırım.Aqiqatnı«çetel agenti» cedveline kirsetti.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin noyabrniñ 25-nde Federatsiya Şurası tarafından qabul etilgen KHVnen bağlı «çetel agenti» qanunını imzaladı. Bu qanunğa istinaden Kreml, çetel haber vastalarınıñ maddiy yardım menbalarını açıp bermesi istemege ve rusiyeli seyircige bu şekildeki haberni azırlağan malümat menbalarını «çetel agenti», dep tanımağa imkân bere.
Rusiyedeki KHV faaliyetiniñ sıñırlanmasınen bağlı qarar, Rusiye tarafından finansirlengen RT telekanalında ABD akimiyetiniñ ABDde «çetel agenti» sıfatında qayd olması talabına cevap bergenini ilân etken soñ peyda oldı.
Rusiye adliye nazirligi daa evel Qırım.Aqiqat Azatlıq Radiosı leyhasına işiniñ sıñırlanabileceginen bağlı tenbiyelev yollağan edi.
Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı korporatsiyası öz beyanatında – Rusiye ükümeti tarafından çetel KHV qarşı nasıl tedbirler kirsetilecegi ve işbu tedbirler media teşkilâtına nasıl tesir etecegini tahmin etmekten çekingen edi.
Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosı korporatsiyasınıñ maqsadı - dünyadaki çeşit devletlerde, şu cümleden Rusiyede de, oquyıcı ve seyircilerge doğru ve halis malümat taqdim etmekten ibaret olğanını qayd ete. «Bizler muhbirlik işimizni devam etecekmiz», – denilmekte beyanatta.
Ukraina Tışişleri nazirligi Avropa Azatlıq Radiosı/Azatlıq Radiosına bağlı yerdi leyhanıñ «çetel agenti» cedveline kirsetilüvini «söz serbestligine ücüm» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ukrain diplomatlarına kelecek BMT Baş Assambleyasınıñ sessiyasına Qırım boyunca yañı rezolütsiya azırlamağa buyurdı.
“Bugün bütün alem Dünya Tamır halqlar kününi qutlay. Ukraina içün bu - rusiye işğalinde yaşağan, qılınma ve zulum çekken qırımtatar halqınıñ taqdiri aqqında hatırlav” , - dep yazdı Poroşenko.
Prezident, Ukraina Qırımnı işğalden qurtarmaq ve qırımtatarlarnıñ aq-uquqları, serbestligini qorçalamaq içün küreşni devam etkenini qayd etti.
“Men, Qırımnıñ statusı çerçivesinde ayın-oyunlarnı toqtatmaq içün, diplomatlarımızğa kelecek BMT Baş Assambleyasınıñ sessiyasına Qırım boyunca yañı rezolütsiya azırlamağa buyurdım. Baş Assambleya endi bir qaç kere, qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulması içün, Ukrainanıñ noqta-i nazarına qoltuttı, onıñ içün dünya topluluğınıñ fikri deñişmey: “Qırım - bu Ukraina!” - qayd etti devlet başı.
Onıñ aytqanına köre, “tamır halq - qırımtatarlar - serbest ukrain Qırımında ecdatlarınıñ özgün adetlerini kütecek, besleycek” vaqıtını yaqınlaştırmaq içün Ukraina olduqça bütün küç-quvetini qoya.
Halqara cemaatçılıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Ukrayına Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Qırım platformasınıñ» ilk parlament sammitiniñ iştirakçilerine Ukrayına yırlarını diñlegenleri içün qırımlılar taqip etile, dep tarif etti.
«İşğalci akimiyetniñ agoniyası tamamen kritik. Soñkilerden – Bağçasaraydaki qırımtatar toyu, anda «Çervona kalına» yırı yanğıradı. Neticede Rusiye akimiyeti müessise saibine para cezası berip, onı ekstremist köntentini tarqatqanları içün afu soramağa mecbur etti», – dedi Ceppar.
O, Qırım işğaliniñ ilk qurbanı sayılğan qırımtatarı Reşat Ametovnıñ facialı taqdiri aqqında hatırlattı. Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 2014 senesi martnıñ 3-nde onı yarımada işğaline qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyası keçirilgen Aqmescit merkezinde kamuflâjlı urbada kimligi belli olmağan insanlar hırsızladı. Pıçaq yaraları ile cesedi 2014 senesi martnıñ 15-nde Qarasuvbazar rayonında tapıldı.
Ceppar Qırımda 17 yılğa üküm etilgen qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl aqqında tarif etti. Onıñ aytqanına köre, Rusiye akimiyeti Celâldan «Qırım platforması» ilk sammitini ziyaret etkeni içün intiqam ala.
Bağçasaraydaki Rusiye mahkemesi «Ukrayına milletçileriniñ uruş yırı» dep adlandırğan «Çervona kalına» yırını çaldırğanı içün qırımtatar toy saipleri ve musafirlerini memuriy mesüliyetke celp etti. Qabaatlanğanlar para ve memuriy apis cezalarını aldı. Rusiye Telegram kanalları restoran saibi ve diceyiniñ açıq «afu» videosını derc etti. Toy keçken restoran «teşkerüvge» qapatıldı.
Rusiye mahkemesi «Missis Krım – 2022» Olga Vallevağa para cezasını berip, dostunı «Çervona kalına» Ukrayına yırını icra etkeni içün apiske aldı.
Bu yıl avgust ayında Qırımdaki Rusiye mahkemesi dicey Yuriy Radionovğa 40 biñ ruble para cezasını berdi ve 10 künge apiske aldı. Sebep Şçelkino şeerindeki «Krab» qavesinde YARMAK ukrayın reperiniñ «Dıke pole» yırını qoyğanı oldı. Mahkemede dicey «qabaatını qısmen tanıdı». Onıñ aytqanına köre, Ukrayına yırlarınen video qave musafirlerinden biriniñ sımarışınen qoyuldı, onıñ mündericesini bilmegen eken. Soñra Rusiye mahkemesi «Dıke pole» yırını qoydırğan Dmitriy Gaynanı 50 biñ ruble para cezasını berdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aprel 26-da Kyivdeki Rusiye elçihanesiniñ yanında faaliyetçiler «FSBge telefon etiñiz» tedbirini keçire. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Tedbirni teşkil etken QırımSOS cemiyet teşebbüsiniñ sözlerine köre, bu, Qırımda ğayıp olğan insanlarnıñ qıdırılması ve tevqif etilgenlerniñ azat etilmesi maqsatlı Find and Free («Tap ve azat et») kampaniyasınıñ çerçivesinde er ay keçirilgen tedbirlerniñ endi 22-ncisidir.
Tedbirde aq-uquq qorçalayıcıları, yarımadanıñ ilhaqından soñ Qırımda Ukraina vatandaşlarnıñ zorbalıq neticesinde ğayıp olması ile alâqalı soñ malümatlar ile paylaşacaqlar, ve şu cümleden aprel 11-de Rusiye FSBsi hadimleri tarafından alıp qaçılğan ve qararnen eki afta devamında onıñ aqqında iç bir malümat olmağan ukrain Aleksandr Steşenkonıñ işi aqqında ikâye etecekler.
Aq-uquq qorçalayıcıları, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqından soñ yarımadada 46 kişi alıp qaçıldı, olardan 18-i ale daa tapılmadı, dep qayd eteler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kamerunda keşe urlaw
Avtobuslar belän yulğa çığıp kitkän 36 keşene qorallı törkem urladı
Kamerunnıñ Anglofon töbägendä 36 keşene urladılar. Cirle matbuğat çaralarındağı xäbärlärgä qarağanda, alar 2 avtobusqa utırıp ber toraq punkttan ikençesenä baru öçen yulğa çıqqan bulğan. Transportlarnı qorallı keşelär tuqtata. Yulbasarlar avtobustağılarnı urmanğa alıp kerep kitä. Ämma texnikağa timilär.
Töbäkkä iminlek köçläre cibärelde.
Kamerunda xökümät 2016nçı yılda inglizçä söyläşüçe anglofon töbägendäge mäktäplär häm mäxkämälärgä inglizçä belmäwçe uqıtuçılar häm sud’yalar cibärde. Şunnan soñ cirlektä rizasızlıq çaraları başlandı.
Separatistlar 2017nçe yılnıñ 1nçe oktyabrendä Sisiki Ayuk Tabe citäkçelegendä Kumbo şähärendä Ambazoniya däwläte tözülären iğ’lan itte. Tabenı xalıqara êzläwgä birdelär. Anı ğıynvar ayında Nigeriyada êläkterdelär häm Kamerunğa tapşırdılar.
Armiyä belän separatistlar arasında çıqqan bäreleşlärdä 2016nçı yılnıñ oktyabrennän başlap kimendä 200 iminlek saqçısı häm 600 ğadi keşeneñ ğomere özelde.
Bäyläneşle xäbärlär
İspaniyada poyızdlar bäreleşte
Ber ük yünäleştä xäräkät itüçe ike poyızd bäreleşü arqasında 155 keşe yaralana


text:
Refat Veliullah camisinde cuma vaazlar qonuşuldu
İşğal olunğan Qırım’daki Qarasubazar şeherindeki Refat Veliullah Cuma camiisinde din cemiyeti ve şeherniñ qartları ile körüşüv olup keçti. Toplaşuvada şeherde ve bölgedeki camillerde Cuma künleri vaaz ve hutbeler tek qırımtatar tilinde degil rus tilinde de olsun degen mesele müzakere etildi.Din cemiyeti ve ayrıca qartlar bu meselege pek ciddi baqalar ve camiide dinimiznen bağlı bütün ibadet ve merasimler qırımtatar ana tilimizde olmaq kerekligini bildirdiler.Ana tilini bilmegenler,birinciden onu ögrenmek kerekler degen fikir bildirdiler. Qayd etmeli ki paylaşımğa yorum yapqanlar elbette ana tilimizde olğanı kerekligini tasdıqladılar.


text:
İlbaşı Ärdoğan Çexiyada
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Çexiya başqalası Pragada (Prahada) oyıştırılğan Awrupa säyäsät cämğıyäte cıyılışı aldınnan liderlar belän oçraştı
Cıyılış ütkäreläçäk Praga qal’ğasına barğan İlbaşı Ärdoğan föyedä Azärbaycan Däwlät başlığı İlham Äliyıv häm Ärmänstan Baş ministrı Nikol Paşinyan belän qısqa äñgämä qorıp cibärde.
Ärdoğan Vengriya (Macarstan) Baş ministrı Viktor Orban häm Franśiya İlbaşı Êmmanuêl’ Makron belän dä söyläşep aldı.
Ärdoğan Törki däwlätlär oyışması belän bäyle äñgämä waqıtında Makronğa: “Sine dä alıyq”, - dide.
İlbaşı Ärdoğan annan soñ liderlar belän ğailä fotosürätenä töşte.
İlbaşı Ärdoğan 27 Awrupa Berlege ile belän bergä Awrupa Berlege äğ’zase bulmağan 17 Awrupa ile çaqırılğan çarada "tınıçlıq häm iminlek” temalı tügäräk östäl cıyılışlarında qatnaşaçaq, tınıçlıq häm iminlek, ênergetika, klimat häm iq’tisad torışı cähätennänAwrupa aldındağı sınawlarğa qağılışlı Türkiyäneñ qaraşların, öleşen häm bäyäläwlären citkeräçäk.
Awrupa säyäsät cämğıyäte fikere täwge tapqır Franśiya İlbaşı Makron tarafınnan may ayında belderelgän ide.
Cıyılışnıñ Awrupa Berlegeneñ ar’yağında häm Awrupa külämendä säyäsi bäxäs platforması buluı telänä. Awrupa Berlege citäkçelege dä bu fikerne yaqlıy.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyä belän Tön’yaq Kipr arasında urtaq künegülär
Türkiyä afat häm ğadättän tış xällär idaräse (AFAD) belän Tön'yaq Kipr Törek Cömhüriyäte grajdan saqlanu oyışması urtaq êzläw qotqaru künegülären ütkärde
AQŞ Türkiygä F-16larnı sataçaqmı?
Türkiyäneñ AQŞtan F-16 xärbi oçqıçların alu mäs'äläse aktual' bulıp qala birä
Ärdoğannıñ “Türkiye 2023 sammitı”na videoyullaması
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan êksportnıñ, här ayda rekord quyıp, 300 milliard dollarğa citüen äytte


text:
Qabarcılıq ile küreş fondunıñ esasçısı Aleksey Navalnıynı evden çıqqanda yaqalap, Taqiqat komitetine Fond faaliyetini teşkermek içün alıp kettiler.
Bunı muhalifetçi yanvar 16-da Twitterde yazdı.
Navalnıynıñ yazğanına köre, kirişte onı 12 insan bekley edi. Olar taqiqatçınıñ onı Taqiqat komitetine zorlap ketirmek aqqında qararını tuttırdılar.
«Kino kibi. Menim ile beraber maşinada üç politsiya hadimi bar, yanında da maşina kete. Yazıq ki, qara közlükni almadım», – dep yazdı Navalnıy.
Onıñ adliyecisi Vadim Kobzev İnterfaks agentligine bildirdi ki, muhalifetçi Taqiqat komitetine Fond faaliyetinen bağlı bir de bir malümat bermek içün barmaycaq.
Adliyeci dedi ki, Navalnıynı zorlap Taqiqat komitetine alıp kete bileler, çünki o ev apisi altında buluna. Kobzevniñ aytqanına köre, Qabarcılıq ile küreş fondunıñ faaliyeti ile bağlı cinaiy iş daa yoq.


text:
Rusiye kontrolindeki Canköy rayon mahkemesi aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Rusiye prokuraturasınıñ tenbi vesiqasını qanunsız qabul etüv davasını qanaatlendirmege razı olmadı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildire.
«Bu qararnıñ siyasiy sebepleri bar, çünki Rusiye FSBsiniñ hadimleri kirişkeninden berli o adaletli mahkeme printsiplerine uymay», – dep izaatladı Zudiyeva.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye prokuraturası onıñ şahsiy malümatı olğan Rusiye FSBsiniñ vesiqasına esaslana. Bundan ğayrı, mahkemede Zudiyeda «Qırım birdemliginiñ» faali ola, «qanunsız tedbirlerniñ» yayınlanmasını teşkil etip, olarda iştirak ete ve qol tuta bile, dep aytıldı.
Rusiye kontrolindeki Canköy rayon mahkemesi aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Rusiye politsiyasından alğan tenbi vesiqasını qanunsız tanımaq davasını qanaatlendirmedi.
Zudiyevanıñ tarif etkenine köre, 2020 senesi mayısnıñ 1-nde oña eki tenbi vesiqası berildi – bir danesi politsiyadan, ekincisi – prokuraturadan. Onıñ aytqanına köre, eki vesiqada da uquq qoruyıcı organları Zudiyevanıñ angi areketlerini qanunsız sayğanına dair bir malümat yoq.
Hatırlatamız, işğal altındaki Qırımda tahminen 60 kişi ihtar aldı. Olarnıñ arasında – advokat, aq qorçalayıcı, bir kişilik narazılıq aktsiyalarınıñ iştirakçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, «Qırım birdemliginiñ» faalleri.
Advokat Edem Semedlâyevniñ bildirgenine köre, Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ «ekstremist faaliyeti qabul etilmeycegine» dair ihtarları basqı ve qorquzuv aleti ola.


text:
Qırımda Rusiye taqiqat komitetiniñ idaresi avgust 27 künü ğayıp olğan Muhtar Arislanovnıñ bulunuv yerini ögrene.
Bu aqta idare matbuat hızmetiniñ beyanatında aytıla.
Malümatqa köre, «Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 105 maddesi 1-inci qısmına köre (öldürüv) cinaiy iş taqiq etile».
«2015 senesi avgust 27 künü Aqmescit şeerinde «Zalesskiy» çarşısına çıqtı ve alâ daa qaytmadı», – deyler taqiqat komitetinde.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, 45 yaşında Arislanov Aqmescit rayonı mekteplerinden birinde beden terbiyesi ocası olıp çalışa. Dzüdo idmancısıdır.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, avgust 21 künü ğayıp olğan Aqmescit rayonınıñ sakinleri Memet Selimov ve Osman İbragimov cumaertesi künü, avgust 29-da, ölü tapıldılar. Cesetlerini Aqmescit civarındaki köy qavehanesi yanında kömgen ediler. Uquq qoruyıcılar olarnıñ öldürüvinde şeklengen 31 yaşında erkekni yaqaladılar. Olğan malümatqa köre, cinayet turmuş sebebi negizinde yapıldı.
Qırım işğalinden soñ yarımadada bir qç qrımtatarı belgisiz ğayıp oldı. Qırımda taqiqat komiteti cinaiy işlerni açsa bile, bu insanlarnıñ bulunuv yerleri aqqında alâ daa malümat yoq.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasında Qırımda Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ «ğıyabiy apisi» cinaiy sürette cezalana bilecegeni bildirdiler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa QMC prokurorınıñ muavini Nazar Holodnitskiy bildirdi.
«İşğalcilerniñ areketlerinde Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 346 maddesiniñ birinci qısmınıñ bozuluvı qayd etile – halq deputatınıñ serbestligine telüke», – dey Holodnitskiy.
O şunı dey ki, Çubarovdan resmiy muracaat daa kelmedi.
«Tünevin Çubarov ile şahsen körüştik, bu şeylerni muzakere ettik. Bu kibi uquq bozuluvını diqqatsız qaldırmamız. Muracaat kelgeninden soñ QMC prokuraturasınıñ resmiy mevamını aşkâr etermiz», – dey Holodnitskiy ve Çubarov arizanı oktâbr 29 kününiñ soñuna qadar bermege vade etkenini bildirdi.
Mezkür maddege köre 5 yıllıq apis cezası berile bile.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırım kirişi açıq ve onı Qırımda taqiqat organları onı endi bekley.
Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.
Çubarovğa Qırım kirişi açıq olğanı aqqında resmiy vesiqa şimdilik yoq.


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ iç siyaset, haber ve alâqa naziri Dmitiry Polonskiy Varşavada OSCE toplaşuvında iştirak ete.
Bu aqta nazirlikniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bugün forumda Qırım Rusiye Federatsiyası ile birleşkeni sayesinde olğan müim netice – Qırım Cumhuriyetinde milletlerara barışıq ve amanlıq aqqında tarif etecegim», – dey Polonskiy.
O şunı da qayd etti ki, OSCE nevbetteki toplaşuvında «Qırımnıñ Rusiye cemiyeti» teşkilâtını prezidium azası olaraq temsil ete .
Polonsiky dey ki, eyyet forum işinde sentâbr 30 ve oktâbr 1 künü iştirak etecek.
Evel Poloniya memleket kirişini Qırımnıñ diger rusiyeli baş nazir muavini Georgiy Muradovğa yasaqladı. Qırmınıñ şimdiki başı Sergey Aksenov bunı halqara ameliyatnıñ bozuluvı olaraq adladı.
Qırım.Aqiqat Polonskiyniñ Varşavadaki konferentsiyada iştirak aqta ukrain resmiy organlarınıñ izaatını elde etmege tırışa.


text:
Vlasihadaki (Rusiye) İstinaf arbiy mahkemesi Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabüsi – jurnalist Remzi Bekirov, aq qorçalayıcı Riza İzetov, faaller Farhod Bazarov, Raim Ayvazov, Şaban Umerovnıñ SİZOda tutuv olaraq saylanğan sıñırlav tedbiriniñ uzatılması qararını deñiştirmedi, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Faallerniñ malümatına köre, advokat Emil Kurbedinov mabüsler olarğa nisbeten Rusiye vatandaşlığını almağa mecbur olğan ve «Qırımdan qanunsız şekilde çıqarılğan» Ukraina vatandaşları olaraq IV Jeneva şartnamesiniñ qullanılması içün israr etti, dep bildirdi.
Prokuror, bu şartname bu davada qullanılmaz, çünki «Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ bir qısmı ola, bunı inkâr etken mabüs ve imayecileriniñ lafları ise onı aqaretley», dep qayd etti.
İmaye bu qararnı temyiz mahkemesine şikâyet etip, malümatnı Avropa insan aqları mahkemesine bermege planlaştıra.
Mayısta Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apiste qaluv müddetini 2021 senesi sentâbrniñ 16-na qadar uzattı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. 2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Cumaertesi künü, aprel 19-da, Aqyar körfezi ve Donuzlav körfezinden Ukraina arbiy-deñiz quvetleriniñ bütün gemileri, şu cümleden, «Kirovograd» zembil gemisi, «Vinnitsa» arbiy gemisi, «Zolotonoşa» gemisi ve digerleri çıqtılar. Bunı Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinovnıñ matbuat hızmeti bildire.
Onıñ mudafaa nazirine bergen emirine binaen, Ukrainanıñ «iç bir arbiy gemisi esir qalmamaq kerek».
Al-azırda gemiler Ukraina arbiy-deñiz quvetleriniñ bazası yerleşken Odessağa yol aldılar.
Bunıñnen beraber, Qırımdan diger arbiy tehnika, şu cümleden arbiy uçaqlar da çıqarıla.


text:
Soñ zamanları «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ mülkiyeti sebebinden haber ücümleri arttı. Şimdi Qırımnıñ yañı akimiyeti, tek olar da degil, Aqmescitte Şmidta/Naberejnaya soqağı, 2/27 adresi boyunca binanı bölmekteler. Bazı şeylerni añlatmaq içün, bu küçük metnini hayriye teşkilâtımız üzerinde olğan şu areketlerni taqip etken Qırım.Aqiqatqa teklif etem.
Eger de açıqtan aytacaq olsaq, 2014 senesi başında «Larişes» müzeyiniñ kiracısı yañı «Zıncırlı Medrese» binası boyunca «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ sımasında kira bericiniñ tekliflerini eda etmekten vazgeçti.
Qavğanıñ neticesi mahkeme ketişatına çevirile bile edi, amma Rusiye tarafından Qırım Vatanımıznıñ ilerideki «nezaketli» işğali bizni, ve tek bizni degil de, ola bilecek büyük havf, qırımtatarlarnıñ millet, qavim olaraq yoq etüv havfı ögünde ufaq-tüfek ıncıtuvlar aqqında unutmağa mecbur ete. Aramızda olğan bedava kira añlaşmasını saqladıq ve «Larişes» işine devam etti.
Barışuvda soñ biz «Larişes» müzeyi yolbaşçısı Güliver Altin ile «Kalga-Sultan» müzeyiniñ açılış meselelerini muzakere ettik, başta – «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtına ait olğan binada. Sentâbr başında bedava kira añlaşmasını imzaladıq.
2014 senesi sentâbr ayında, Qırımnıñ Rusiye prokuraturasınıñ talabı ile, Qırımda Rusiye küç strukturaları Fondnıñ binasında 12 saat sürgen tintüvni keçirdiler
Faqat, 2014 senesi sentâbr ayında, Qırımnıñ Rusiye prokuraturası talabı ile Qırımda Şmidta/Naberejnaya, 2/27 adresi boyunca yerleşken Fondnıñ binasında Rusiye küç strukturaları 12 saat sürgen tintüvni keçirdiler.
Soñra mülkni qullanmaq yasağı, bank esabatlarınıñ qapatılması ve «Qırım» Fondu» teşkilâtına ait olğan yedi obyektniñ tutıp alınuvı yüz berdi.
İleride – nice mahkeme toplaşuvı, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ qoruvı boyunca inatlığımıznıñ neticesi – cinaiy işlerniñ açılması olacağı aqta aytqan yaş «adliyeci balalarnıñ» ziyaretleri ve ilâhre.
Şimdi ise «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ faaliyeti yasaq etilgen, Qırımnıñ muvaqqat akimiyeti (muvaqqat, çünki sovet zamanı ve diger qıta tarihında tamır halqınıñ razılığı olmadan, küç olaraq adlanğan akimiyetniñ kelecegi yoq edi), Rusiye qanuniyetine bile baqmadan, «Qırım» Fondu» mülkiyetini tutıp almaq istey. Bunıñ ile, Qırımtatar Milliy Qurultayı tarafından tesis etilgen hayriye teşkilâtnı abray ekenler, bunı cemiyet ögünde bir adaletlik aktsiyası olaraq köstermege isteyler. Ziyalılarnıñ, serdarlarnıñ yoq etilüvini hatırlañız, zengin köylülerniñ mülkini tutıp alınuvı ve ilâhre. Sabıq KGB yolbaşçılığı Qırım Müftiyatına «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtı mülkiyetiniñ berilmesi boyunca «yapqan areketlerine» pahıllıq is eter edi. Bunıñ ile Qurultay tarafından teşkil etilgen qırımtatarlarnıñ cemaat tekşilâtlarını bir-birine qarşı qoya. Bundan daa da beteri, Müftiyatnı hırsızlanğan mülkiyet anbarına çevirecek olalar. Böyle mülkiyet ise bahşış olaraq qabul etilmez. Menimce, müftiy, Qırımtatar Milliy Meclis azası bu aqta fikrini bildirir.
Biz tasil ve qırımtatar tili, sanat, medeniyeti ile bağlı leyhalarğa qol tutmaq azırmız.
Riza Şevkiyev, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ müdiri
«Bloglar» rubrikasında aydınlatılğan fikirler müelliflerge ait ve muarririyetniñ fikir-tüşünceleri ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan tedbirler çerçivesinde keçirilgen altıncı Çatırdağ seferinde (deñizden 1527 metrlik yükseklikte) aman-aman 4 biñ insan iştirak etti. Yol devamında iştirakçiler «Millet! Vatan! Qırım!» şiarlarını seslendirdiler, em de «Allahu akbar!» ayttılar. Bazıları «Yaşasın Ukraina! Qaramanlar yaşasın!» dep qıçırdılar. Çatırdağnıñ eñ yüksek noqtasında iştirakçiler 1944 senesi sürgünliginde elâk olğanlarnı dua ile añıp, qırımtatar milliy gimnini icra ettiler. Seferniñ bazı iştirakçileri - Ukrain medeniyet merkeziniñ temsilcileri - hatıra olaraq foto çıqarmaq içün Ukraina bayraqlarını aldılar.
Çatırdağda qırımtatar bayraqları (fotosergisi)
Qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan tedbirler çerçivesinde keçirilgen altıncı Çatırdağ seferinde (deñizden 1527 metrlik yükseklikte) aman-aman 4 biñ insan iştirak etti. Yol devamında iştirakçiler «Millet! Vatan! Qırım!» şiarlarını seslendirdiler, em de «Allahu akbar!» ayttılar. Bazıları «Yaşasın Ukraina! Qaramanlar yaşasın!» dep qıçırdılar. Çatırdağnıñ eñ yüksek noqtasında iştirakçiler 1944 senesi sürgünliginde elâk olğanlarnı dua ile añıp, qırımtatar milliy gimnini icra ettiler. Seferniñ bazı iştirakçileri - Ukrain medeniyet merkeziniñ temsilcileri - hatıra olaraq foto çıqarmaq içün Ukraina bayraqlarını aldılar.


text:
Özbekstanda Ğılım akademiyasına qaraytın Seysmologiya institutınıñ direktorı, geografiya ğılımdarınıñ doktorı Vahob Rafikov ölkede şölge aynalğan jerler köbeyip jatqanın mälimdedi. Bwl turalı Azattıq radiosı habarladı.
"Bwl process jıl ötken sayın tezdetip jatır. Karnaçul, Mirzaçul, Şerabad, Dal'varzin, Qaraqalpaq şölderiniñ şekarası keñeyip jatır. Olarğa soñğı jıldarı eñ jas şöl — Aral teñizi qosıldı" dedi Rafikov.
Onıñ sözinşe, Aral teñiziniñ tübinen köterilip jatqan qwm men twz 300-400 şaqırım radiusqa jayılıp jatır. Ärbir minut sayın 9 şarşı metr jer şölge aynalıp jatır.
"Ekologiyalıq jäne geoekologiyalıq problemalar kün ötken sayın küşeyip jatır. Eger bwl bağıtta şaralar qoldanılmasa, 2030-2040 jıldarı egin egetin jerlerden tek Taşkent pen onıñ mañayı ğana qaluı mümkin" deydi Rafikov.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye SİZOsında tutulğaye qırımlı Ukraina tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ alı sebebinden Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa muracaat etti.
Denisovanıñ malümatına köre, Prıhodkonıñ alı izolâtorda «pek fenalaştı». Onıñ hatırlatqanına köre, adamnıñ «hronik aşqazan içekler, siydik sistemasınıñ hastalıqları bar, eki taraflı eşitüv ve körüv problemleri bar». Ukraina ombudsmeni bildire ki, «faal az aydınlatılğan kamerada, sıçavul ve furun böceklerinen tutula».
«İnsan aqlarını ve esas serbestligini qoruv şartnamesine köre aqlarnıñ bu tarzda bozuluvı işkence ve insaniyetsiz munasebet olaraq sayıla ve Oleg Prıhodkonıñ ayatı ve sağlığı içün telükeli ola», – dep aytıla Denisovanıñ Facebook haberinde.
Bu sebepten o, Moskalkovağa muracaat etip, «Ukraina vatandaşınıñ aqları acele ğayrıdan tiklensin dep, tedbir almasına» çağırdı.
«Hususan, acele tibbiy baquv olmalı, BM mabüslerge yanaşuv qaidelerine köre tutuv şaraitleri yaratılmalı», – dep aytıla Denisovanıñ haberinde.
Moskalkova Ukraina ombudsmenine daa cevap bermedi, SİZO reberligi de bir şey izaatlamay.
Keçken afta Oleg Prıhodkonıñ qızı Natalya Şvetsova Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZOsında tutulğan babasınıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı, dep bildirdi.
2020 senesi yanvarniñ 16-nda berilgen malümatqa köre, Prıhodkonıñ yañı qabaatı aydınlatıldı – «patlayıcı madde ya da patlayıcı cihaznı qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv». Prıhodko Lvivdeki Rusiye baş konsullıq binasını patlatmağa tırışqanında da qabaatlana.
Oleg Prıhodko 2019 senesi oktâbrniñ 10-nda tutuldı. Rusiye FSBsi onı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımda faalniñ apiske alınğanı sebebinden Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (azatlıqtan qanunsız şekilde marum etüv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Advokat Nazim Şeihmambetovnıñ malümatına köre, Prıhodko Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokunda tutula.
Bundan evel Prıhodko memuriy dava boyunca işğal etilgen Qırımda mesüliyetke çekildi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-25
Lu Sin (25.09.1881, Ceciañ provintiäse Şaosin şähäre, Çin imperiäse - 19.10.1936, Şanxay, Qıtay Cömhüriäte) — qıtay yazuçısı Çcou Şucen täxällüse.
Bügenge qıtay ädäbiätenä nigez saluçısı dip sanala.
Ülemennän soñ, Mao Tzıduñ anı "yaña Qıtaynıñ izgese" dip atıy, 1942 yılda qayber yazuların üz säyäsäten yaqlaw öçen qullana, tik däwamçıların ütertä, törmälärgä utırta yäki başqaça qısa.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Menim bir tanışım al-azırda devam etken cenk başlanğanda: «O Donbassnı ğayıp eter» degen edi. O, biz bir zamanları tanığan Donbassta, Rusiyege nisbeten sovyet şırnığı ve vatan asretinen uzvi bağlanğan sanayı-atalıq anklavı, artıq iç bir vaqıt olmaycağını közde tutqan edi. Yañı bir şeyler olur, lâkin evelksine beñzemez.
«Bu cenk – öz-özüne öldirüv demek», – degen edi menim tanışım, ve şimdi, üç yıl keçken soñ, onen razı olmamaq mumkün degil. Elbette ki, «DNR» – onıñ sakinleri hayal etken tarzada bir şey olıp çıqmadı, olar «bütün Ukrainanı temin etkenlerinden» emin olıp ,«Donbassnıñ sesi eşitilmesine» çağıra ediler.
Qıırım da buña oşağan bir alğa tüşti – Rusiyeniñ quçağında onıñ hususiy bir alını, ayrı bir vaziyetini, onıñ «muhtar cumhuriyetini» şekillendirgen bir şeyi boğulıp qaldı. Meger, o yalıñız Ukraina erkânında hususiy olması mumkün eken, al-azırda ise yarımada – elde tutulması bir taqım problema ve allar doğurğan ve problema tolu bir region olıp çıqtı. Er ne ise de o – «tamamile bir Rusiye». Rusiye böyle bir hususiy regionlarğa aslında, farqlı yanaşa.
Qırımdaki ruslar çoqmilletli Qırım ailesiniñ bütün aq-uquqqa saip olğan azası aqqından marum qaldı
Meger ise, işbu «muhtar cumhuriyetniñ» «rusluqtan» ğayrı yani Moskvanıñ altına yatmağa azır olmasından atta ıntılmasından ğayrı, iç bir şeyçigi yoq eken.İşte o bu vazifesini becermege yaradı. Qırım azat etilgen soñ, anda ne olması mumkün? Elbette ki, qırımtatar milliy cumhuriyeti. Ya da, istenilmese de – sıradan bir vilâyet.
Qırımdaki ruslar çoqmilletli Qırım ailesiniñ bütün aq-uquqına saip olğan azası aqqından marum qaldı ve bu, olar fitneci aydut taqımı ve dolandırıcı, em de kadrolı casuslarğa olar adından söz aytmağa fursat tanığan vaqıtlarında oldı. Moskva bu fursatnı qullanğan soñ, olarnıñ - «Qırımdaki ruslarnıñ» rolü oynalıp bitken olıp çıqtı. Nevbetteki tarihiy sarımda olar – ahır-soñu! – öz yerini «muhtariyetşekillendirici» qırımtatar halqına teslim etmege mecbur qalacaq. Eger de Qırımda, er angi bir muhtariyet bir vaqtı kelip ğayrıdan teşkil etilse, elbette.
İvan Ampilogov, rus yazıcısı, Qırım sakini, ATO iştirakçisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ rayon mahkemesi advokat Mammet Mambetovnıñ muracaatını qanaatlendirip, Türkiye vatandaşı Yusuf Aytanğa qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkadan alğan borcunı ödetmege qarar aldı. Bu aqta advokat Mammet Mambetov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Yusuf Aytan mahkeme qararını şikâyet ete bile.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
Rusiye devlet qabaatlavı «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri içün şartlı apis cezaları berilmesini istedi. «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ bildirgenine köre, Rusiye prokuraturası Asan Çapuhnı üç buçuq yılğa, Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçnı üç yılğa üküm etmege talap ete, er birine üç yıl sınav müddeti berile bile.
Aynı vaqıtta, bundan evel Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımağan edi.


text:
Qırımda eñ büyük soylârından biri sayılğan Qarasuvbazar suv ambarınıñ yuqarı taraflarınıñ suv seviyesi bayağı tüşken dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
O bergen malümatqa köre, bu - Qırım dağları etegindeki qurğaqlıqnen, em de suv ambarınıñ suvınen Qırımnıñ şarqiy rayonları temin etilgeninen alâqalı olğanı ve suv sarfiyatı ambarnıñ toluvından ziyade olğanı sebebinden olmaqta.
Yerli sakinler Qırım.Aqiqat muhbirine «Qarasuvbazar suv ambarındaki suv seviyesi kün sayın bayağı azlaşqanı» aqqında ikâye etkenler.
Qarasuvbazar suv ambarı Büyük-Qarasuv özeniniñ yatağında yerleşerek, başını Qırımda suvı eñ nomay sayılğan Qarasuv-Başından almaqta.
Ukraina Qırımnıñ tatlı suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanı Dnipro özeniniñ esas suv yatağınen bağlağan Şimal-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, yarımadağa suv berilmesini toqtatıldı.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi mayıs 16-ğa qadar qırımtatar faaliyetçisi Nariman Memedeminovnıñ tevqifini quvette qaldırdı. Bunı «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Cemiyet birleşmesinde bildirilgenine köre, mahkeme videoalâqa vastasınen keçe edi, oturışuvda qabaatlanğannıñ advokatı Emil Kurbedinov iştirak etti.
Mart 22-de Rusiye telükesizlik ve uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri Bağçasaray rayonında Memedeminovnıñ evini tinttiler. Bundan soñ faaliyetçini Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine sorğulamaq içün alıp kettiler. Mart 23-te mahkeme Memedeminovnı mayıs 16-ğa qadar tevqif etti .
2016 senesiniñ fevralinde Memedeminovnıñ evi endi tintilgen edi. 2017 senesi iyül 13-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Bağçasaray rayon mahkemesi Memedeminovğa qarşı memuriy işni baqqan edi. O, 2017 senesi aprel 13-te, o zaman evi tintilmekte olğan Seydamet Mustafayevniñ evi yanında resmiy izin alınmayıp yapılğan mitingde güya iştirak etkeninde qabaatlandı. O vaqıt, yurtdaşına qol tutmaq içün eviniñ yanında çoq sayıda qırımtatarlar toplandı, olarnıñ arasında Nariman Memedeminov da buluna edi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Rusiye ukümet olganları mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve bunıñ kibi de Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapalar.


text:
BMO Nizamı
BMO Nizamı yäki BMO Statutı — 1945 yılnıñ 26 iyünendä San-Fransisko şähärendä imzalanğan xalıqara Berläşkän Millätlär Oyışmasına nigez salğan xalıqara kileşü.
Kileşügä 50 il wäkile qul quyğan, şul isäptän SSRB häm ayırım itep Belorus SSR, Ukrain SSR.
BMO Nizamı 1945 yılnıñ 24 oktäberendä BMO İminlek Şurasınıñ daimi äğzaları tarafınnan raslana.
Nizamğa qul quyğan illär maddälären ütärgä tieş, BMO Nizamı buyınça yöklämälär bütän xalıqara kileşülärdän östen bula.
Küpçelek illär BMO Nizamın raslağannar, Vatikan küzätüçe statusına iä bula.
TarixYзrәpTү
1944 yılnıñ avgust-oktäberendä AQŞ Dumbarton-Ouksta SSRB, Böyekbritaniä, AQŞ, Qıtay wäkilläre BMO proyektın eşkärtä.
1945 yılnıñ 26 iyünendä 50 il Nizamğa qul quya, Polşa soñraq imzalıy.
24 oktäberdä BMOnı oyıştıruçı illär Nizamnı raslıylar, şul kön BMO köne itep bilgelänä.
Nizam 19 bülektän tora.
BMO Nizamı buyınça köç yanaw häm qullanu tıyıla, läkin çığarma oçraqlar bar:
- şäxsi yäki kümäk üzsaqlanuı
- BMO İminlek Şurasınıñ qararı buyınça köç qullanu


text:
Ukraina Nazirler şurası Rusiyedeki ukrainalı siyasiy mabüslerniñ meselelerinen oğraşacaq yekâne komissiyanı qurdı, dep bildirdi baş nazir Oleksiy Ğonçaruk. Onıñ aytqanına köre, eskiden böyle eki komissiya bar edi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Yekâne komissiyanıñ işi hususan esirlikten qaytqanlarğa keyfiyetli ve vaqtında yardım köstermege, şu cümleden maddiy ceetten yardım köstermege yardım etecek. Em de azatlıqtan marum etilgenlerge yardım köstermekten mesüliyetli olğanlarnıñ devlet akimiyeti organlarınen işbirligini keyfiyetli bir şekilde keliştirmege yardım etecek», – dedi Ğonçaruk.
Yanvar ayında Ukraina telükesizlik hızmeti, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında 184 insan qanunsız şekilde azatlıqtan marum etildi, dep bildirdi.
Fevral ayında Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye işğal etken Qırımda ve Rusiyede 116 ukrainalı qanunsız şekilde tutula.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.


text:
Rusiyede bugünge, soñki on yıl devamında olmağanı kibi, Stalinniñ tarafdarları çoqlaştı, bunı «Levada-tsentr» soravı tasdiqlay.
Soravdan keçkenlerniñ 34% Stalinniñ hatalarına baqmadan, 1941-1945 seneleri onıñ reberliginde qazanılğan ğalebe er şeyden müim olğanını tüşüne. 2007 senesi bu fikirge tek 28% qol tuta edi.
Rusiyelilerniñ tek 21% Stalinni – «millionlarnen insannıñ ölüminde qabaatlı olğan sert, insaniyetsiz zalım» olaraq tanıy.
«Levada-tsentr» bergen malümatqa köre, Stalinniñ qattı idaresine öyle de 15% qol tuta.
Stalinge esasen esli başlı, orta tasili ve alçaq istimal statusı olğan insanlar qol tuta. Onıñ itibarınıñ artmasına, içtimaiyatçılarnıñ fikrine köre, Suriye cenki, Ğarpqa qarşılıq ve Qırımnıñ qoşuluvı da tesir etti.


text:
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova işğal etilgen Qırımdan ukrainalı siyasiy mabüsler Cemil Gafarov, Server Gaziyev, Enver Ömerov ve Asan Yanikovnıñ (Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» mabüsleri) sağlıq vaziyeti fenalaşqanını bildire. Onıñ malümatına köre, Rostov vilâyetiniñ SİZOsında tutulğan Cemil Gafarov «dializ olmaq kerek ve hastahanege acele yatqızılmalı».
Ukraina ombudsmeni, Rostov vilâyetiniñ SİZOsında bulunğan Server Gaziyevniñ içekler ve tiş problemleri bar, dep bildire. O da acele hastahanege alınmalı.
Enver Ömerov ve Asan Yanikov Aqmescit SİZOsında bulunalar. Denisovanıñ malümatına köre, olarnıñ sağlıq vaziyeti acele cerrahi tedbirlerine muhtac.
«Ukraina vatandaşlarınıñ tolu tibbiy tedqiqi yapılsın ve kerekli tibbiy yardım kösterilsin dep, Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa acele muracaat ettim», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Rusiye ombudsmeni Denisovanıñ muracaatına daa cevap bermedi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Aqyarda noyabrniñ 8-nde patlav sesleri eşitildi, Rusiye memurları ava mudafaası sisteması işlegenini bildirdi.
"Aqyarda saba ava mudafaası sisteması işledi. İlk malümatqa köre, akvatoriya üzerinde pilotsız uçaq urıp tüşürilgen", - dep yazdı Aqyarnıñ rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayev telegram kanalında.
Rusiye telegram kanalları da ava mudafaası sisteması işlegenini haber eteler.
Mustaqil menbalardan pilotsız uçaqnıñ urıp tüşürilmesi aqqında malümatnıñ tasdıqı yoq.
Avgust ayından başlap Qırım ve Aqyarda aman-aman er kün patlav sesleri eşitile. Rusiye akimiyeti bu "ukrayin pilotsıh uçaqlarına" qarşı ateş açmaq ve "ava mudafaası sisteması işi" ile añlata.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımdan qıta Ukrainağa köçken Koktebel Jazz Festival, bu yıl 6-8 sentâbrde Truhanov adasında keçirilecek. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa teşkilciler haber etti.
"Programmada bir qaç rezidentsiya bar: Qırım artisleriniñ sanatına bağışlanğan "Qırım adası"; YuBK ("Kyivniñ cenübiy yalısı") ile işbirlikte keçırilgen Koktebel Jazz Stage; icadiy taqım ve "H.L.A.M" Kyiv klubu ile azırlanılğan Koktebel free beach club", - dep bildirile beyanatta.
Teşkilcilerge köre, olar Çernomorsktan (Odessa vilâyeti) festivalni avuştırmağa mecbur oldı, çünki "festival ilerlemesine baqışları yerli akimiye organlarınıñ baqışlarınen bir kelmey edi".
Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, Koktebel Jazz Festival, Köktöbel Qırım qasabasından uzaq, Ukrainanıñ qıta qısmında keçirile. Bu yıl festival 17-nci kere keçecek.


text:
Qırım işğali aqqında sual Avropa siyaseti diqqatınıñ merkezindedir, bunı Kiyevde cumaaqşamı künü YES körüşüvini açqanda, Avropa birliginiñ Avropa siyaseti ve kenişlev sualleri boyunca Komissarı Ştefan Füle bildirdi.
«Qırım aqqında unutmadıq, halqara uquq pekitilmegence, o daima siyasetimizniñ nazarı altında olacaq», – dedi o.
«Rusiyege, eger de biz bölünmeyip, Avropa qıtasında çalışacaq olsaq, ürmetni kene de qazanmağa mümkün olğanını añlatmalımız», – dedi Füle.
Cumaaqşamı, sentâbr 11-de, adet üzre Yaltanıñ Livadiya sarayında keçirilgen YES forumı Kiyevde başlandı. Qırımnıñ işğali sebebinden forumnı Ukraina paytahtına keçirdiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Törmälärdä ber'yulı fetnä quptı
Êkvador törmälärendä çıqqan fetnälär distälärçä mäxkümneñ üleme belän tögällände
Kön’yaq Amerika däwläte Êkvadorda 3 ayırım şähärdä törmälärdä fetnä çığa. Poliśiyä belän bäreleşlärdä kimendä 67 mäxkümneñ ülüe belderelde. 2 tärtip saqçısı yaralana.
Êkvador matbuğatında çıqqan xäbärlärgä qarağanda, çualışlar Guyakil’, Êl’-Turi häm Kotopaksi şähärlärendä bula.
Wäqalätlelär waqıyğa urınnarına bik küp iminlek köçläreneñ cibärelüen häm törmälärdä wäzğıyät’ne kontrol’gä alırğa tırışuların belderde.
Êkvador matbuğatında fetnäneñ bandalar arasındağı liderlıq köräşennän kilep çığuı turında yazalar. Sośial’ mediadağı videolarda qayber mäxkümnärneñ başı kiselüe kürenüen äytüçelär bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Soğud Ğaräbstanı-Qıtay sammitı
Soğud Ğaräbstanı belän Qıtay törle tarmaqlarda ike yaqlı xezmättäşlekne üsterü häm cir bötenleklären saqlaw ölkäsendä ber-berlären yaqlaw qararın qabul itte


text:
Qırım ilhaqı, Ukraina topraqlarınıñ bütünligi meselelerinde Türkiyeniñ fikri deñişmey, yarımadanıñ ilhaqını qanuniyleştirmek ıntıluvlar, memeleketniñ bu meselede siyasetine tesir etmey.
Böyle Türkiye Tış İşler Nazirliginde (TİN), İstanbulda «Türkiye-Qırım iqtisadiyat forumını» keçirilmesini tefsir etti, dep bildire "Ukrinform" Ukraina haber agentligi.
"Türkiyeniñ Ukraina boyunca gikri aydındır. Biz, Ukraina topraq bütünligine qol tutamız ve Qırımnıñ qanunsız ilhaqını tanımaymız. Şimdiki Qırım akimiyetinen resmiy bağımız yoq. Qırımnıñ ilhaqını qanuniyleştirmek ıntıluvlar, siyasetimizge tesir etmey", - denile müessiseniñ heber egentligine tefsirinde.
Daa evel Türkiye Cumhuriyetiniñ Ukraina elçisi Andriy Sıbiğa, Rusiye akimiyetiniñ İstanbulda «Türkiye-Qırım iqtisadiyat forumını» keçirmek niyetini takbih etti.
Türkiye Rusiyeniñ Qırım ilhaqını tanımadı. Bu sene avgust ayında Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu memleketiniñ Rusiyeniñ Qırım ilhaqı ve qırımtatarlarğa qarşı basqı meselelerinen bağlı fikri deñişmedi, dep bildirdi.


text:
Oblıc äkimi Kärim Kökirekbaev Jambıl atındağı «Rwxanïyat» ortalığında zïyalı qawım ökilderin jäne belcendi ardagerlerdi qabıldadı.
Oblıc bacşıcı öz cözin jır alıbı Jambıl babamızdıñ urpaqqa mura bolıp qalğan tağılımdı oy-tujırımdarımen bactadı. Jıl ötken cayın damığan öñirdiñ ékonomïkalıq-älewmettik axwalın caralağan ol barlıq jetictikter täwelcizdigimizdiñ arqacında, Elbacınıñ eren eñbeginiñ nätïjecinde kelgenin tilge tïek etti.
– Ağımdağı jıldıñ bacında Elbacınıñ «Qazaqctannıñ Üşinşi jañğırwı: jahandıq bäcekege qabilettilik» attı Joldawındağı mindetterdi jüzege acırwdı bactı bağdar etip aldıq. Conımen qatar, Memleket bacşıcınıñ «Bolaşaqqa bağdar: rwxanï jañğırw» attı bağdarlamalıq maqalacı jarïyalandı. Maqala ayacında rwxanï kemeldenwimizge bactaytın birneşe bağıttar belgilendi. Onıñ barlığı bizdiñ öñirde de belcendi türde jüzege acırılwda. «100 jaña ecim» jobacı boyınşa bizdiñ öñirden 8 azamat jeñimpazdar qatarınan körindi. «Qazaqctannıñ kïeli jerleriniñ geografïyacı» jobacın ic jüzinde qolğa alıp otırmız. Latın gafïkacına negizdelgen älipbïge köşwdi oblıctıñ barşa turğını qızw qoldap, jañaşıldıqqa umtılıp otır. «Twğan jer» bağdarlamacı ayacında qazirdiñ özinde käcipker azamattar öz awıldarına qamqorlıq körcete bactadı. T.Rıcqulov awdanındağı «Şäwşen» şarwa qojalığınıñ bacşıcı Cayrambay Dönenbaevtıñ awılına 95 orındıq balabaqşa, meşit üyin calğanın, özge de awqımdı icter atqarıp jatqanı coğan dälel.
Qordaylıq käcipker Qayrat Moldaceyitovtiñ öz awılına jacağan jaqcılığı talayğa ülgi. 2 mïllïard teñgege Tarazdan jaña ülgidegi «Atletïk» cport keşenin calıp bergen Manarbek Ağaydarovqa da alğıctan bacqa aytarımız joq.
Bïıl oblıctıñ öndiric calacında 330 mïllïard teñgeniñ önimi öndirildi. Käcipkerlikti qoldaw kartacı boyınşa jalpı qunı 568 mïllïard teñgeni quraytın 34 ïnvectïcïyalıq joba jüzege acırılwı közdelip, 6085 jaña jumıc ornı aşıladı dep kütilwde. Taraz qalacında jäne barlıq awdandarda öndiric, awıl şarwaşılığı calaları boyınşa örkendew bar. Bizdiñ oblıc aldağı waqıtta ïndwctrïaldı-agrarlıq öñirge aynalatın boladı. Balamalı énergïya közderin öndirw boyınşa da recpwblïkada köş bactap kelemiz. Bïıldıñ özinde öñirimizdegi 1225 otbacı jaña päterge ïe bolıp, qonıc toyın toyladı. 2015 jılı jerlecimiz Muqaş Eckendirovke Qazaqctannıñ Eñbek Eri joğarı atağı berilgende erekşe qwandıq. Col ataqtı bïıldıñ özinde eki jerlecimiz Acanäli Äşimov pen Jaqcılıq Üşkempirov Elbacınıñ qolınan alıp, mereyimizdi tacıttı. Bizdiñ öñirdiñ keleşegi zor. Qay calada bolcın örkendewge zor mümkindik bar. Condıqtan, barşalarıñızdı kele jatqan Jaña jıl merekecimen quttıqtaymın. Cizdermen jüzdecw bir ğanïbet. Bıltır ğana aramızda jürgen Arğınbay Bekbocın ağamız ocındayda oyğa oraladı. Mereke quttı bolcın, dencawlıqtarıñız mıqtı, jazarlarıñız köp bolcın! – dedi oblıc äkimi K.Kökirekbaev.
Cöz coñında Jaña jıl qarcañında oblıc qalamgerlerinen quralğan delegacïya Almatıda turatın jerlecimiz, Xalıq jazwşıcı Şerxan Murtazanıñ, marqum Baqıtjan Bawırjanulınıñ şañıraqtarına barıp, cälem berip, jağday curap, quttıqtap qaytw jöninde ucınıcın aytıp, bul capardı uyımdactırwdı Jwalı awdanınıñ äkimi Baqtïyar Köpbocınovqa tapcırdı.
Munan coñ Xalıqaralıq «Alaş» ädebï cıylığınıñ lawreatı, Qazaqctan Jazwşılar odağı oblıctıq fïlïalınıñ törağacı, jazwşı Necipbek Däwtayulı qalamgerlerdi, öner adamdarın qurmettegeni üşin oblıc bacşıcına alğıcın bildirdi.
Coñınan oblıc bacşıcı bir top zïyalı qawım ökilderine qarjılay cıylıq tapcırdı.
Ecet docalı


text: ADIZAYN Konya çelik merdiven imalatı, cam merdiven imalatı, ahşap basamaklı çelik merdiven, granit merdiven imalatı, cam basamaklı merdiven imalatı, granit basamaklı merdiven imalatı, çelik merdiven yapımı, cam merdiven yapımı, granit merdiven yapımı, cam basamaklı merdiven yapımı, granit basamaklı merdiven yapımı, çelik merdiven fiyatları, cam merdiven fiyatları, granit merdiven fiyatları, cam basamaklı merdiven fiyatları, granit basamaklı merdiven fiyatları, tek omurgalı çelik merdiven, çelik merdiven modelleri, dekoratif çelik merdiven, çelik konstrüksiyon merdiven fiyatları, çelik merdiven yapımı, hayalet merdiven fiyatları, cam merdiven, cam merdiven fiyatları, cam merdiven sistemleri


text:
Qırımda "Tavrida" trassasında iyülniñ 12-sinde saba Hyundai ve Ford Transit mikroavtobusınıñ iştiraginen yol qazası oldı. Adise neticesinde mikroavtobusnıñ aydavcısı elâk oldı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Müessisege köre, qaza Qarasuvbazar (Belogorskoye) rayonınıñ Krımskaya Roza köyü yanında oldı.
"Krım-Spas" şirketiniñ mütehassısları, maşnada qısılğan Ford Transit aydavcısını çıqardı, amma, yazıq ki, qaza neticesinde onıñ, ayatqa uymağan yaraları oldı. Qazağa oğrağan daa üç adamnı Aqmescit ve Qarasuvbazar hastahenelerine alıp kettiler", - denile beyanatta.
Bir qaç kün evel Qarasuvbazar yanında "Tavrida" trassasında "Reno Megan" ve ZİL 130 gaz taşıyıcısı çatıştı.
Qırımlı qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı. Qırımda 2019 senesiniñ birinci üç ayında keçken yılğa baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
"Qırım xalqına süzem: kiläçäkbez"
Zelenskiy Rusiyä köçlärennän kire alınğan İzyum şähärendä Qırım xalqına yullama yasadı
Ukraina däwlät başlığı Volodimir Zelenskiy Xar’kov töbägendä Rusiyä köçlärennän kire alınğan İzyum şähärenä bardı. Ul qala şurası binası qarşında Ukraina bayrağın kütärü tantanalarında qatnaştı. Rusiyä belän suğışta ğomere özelüçelär öçen ber minut tın tordılar.
Tantanadan soñ Zelenskiy matbuğat xezmätkärläreneñ sorawlarına cawap birde. Ul Rusiyä 2014nçe yılda qanunsız annekśiyälägän Qırımda yäşäwçelärgä yullama yasadı. Ukraina başlığı andağı xalıqnıñ inde 8 yıl zur faciğa êçendä buluın äytte.
“Minem Qırım xalqına süzem: kiläçäkbez. 8 yıl buyı Rusiyä telekanallarında alıp barılğan propagandanıñ bezneñ öçen ähämiyäte yuq. Çınbarlıqnıñ bezneñ yaqlı buluın beläbez. Bu bezneñ kiläçägebezne añlata. Çönki ul bezneñ cirlärebez häm alar bezneñ keşelärebez. Şuña kürä kiläçäkbez,”-dip söyläde Zelenskiy.
Anadolu Agentlığı Ukraina ilbaşınnan İzyumğa kilgäç nilär xis itüen soradı. “Mondağı küreneş şok yasıy torğan, tik minem öçen tügel. Çönki şundıy uq küreneşne berençe basıp alınğan urınnardan Buçada kürgän idek. Biredä dä şul uq xäl. Yuqqa çığarılğan binalar, üterelgän keşelär. Närsä äytä alam,”-dip cawap birde Zelenskiy.
Bäyläneşle xäbärlär
Zelenskiy äsirlektän qotqarıluçılarğa büläklär tapşırdı
Rusiyädän äsir almaşu yulı belän qaytarılğan ğaskäri, poliśiyä häm mediśina xezmätkäre däwlät bülägenä iyä buldı
Rodos utrawında xärbi künegülär
Xalıqara kileşülär nigezendä älege utrawda xärbilär häm qorallar tıyıla


text:
Bazar künü, avgust 16 künü, Herson vilâyetinde qırımtatar halqınıñ yerli meclislerini sayladılar. Saylayıcılarnıñ faalligi 59% teşkil etti.
Bu aqta «Tatar medeniy merkezi» yerli hayriye teşkilâtınıñ azası Alim Suleymanov bildire.
«Olğan malümatqa köre, bugünki saylavlarğa qatnav 59% teşkil etti. Bu kerçekten de halqımıznıñ birligini köstergen yüksek bir köstergiç», – yazdı o Facebookta.
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev de saylaycılırnıñ yüksek qatnavını qayd etti.
«Em de bu regionda yaşağan qırımtatarlarnıñ büyük bir qısmı köy işleri ve turizm biznesi ile oğraşqan vaqıtta, raatlanıcılarnıñ sayısı ise mında, eñ yahşı seneleri bile olmağanı kibidir», – qayd etti Smedlâyev.
Suleymanov «Hersonski fakti» neşirine aytqanı kibi, saylavlarda 8 namzet kösterilgen edi, olardan Meclisniñ beş azasını saylamağa kerek edi. Olar ise öz seviyelerinde Herson Meclisiniñ başını saylaycaqlar. 8 namzetten – beş qadın.
Umumen, Herson vilâyetinde 10 biñ qırımtatarı yaşay. Herson şeeri qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan yerlerine ait. Esas qısmı Geniçesk rayonında yaşay, mında da yerli meclis saylavları keçirilgen edi.
Meclis – qırımtatarlarnıñ milliy parlamenti – Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ icraiy organı ola.


text:
Rusiyede «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasınıñ faalleri yanvar 18-de Sankt-Peterburgdaki Nevskiy caddesine çıqıp, advokat Nikolay Polozovnı taqip etmemege çağırdı ve qırımtatarlarğa qoltutqanını bildirdiler.
«Advokat Nikolay Polozov Qırımdaki mahsus hızmetlerniñ basqısına oğray, ve bizler onıñ zenaatdaşları akimiyetniñ oña qarşı yapqanlarına uquq ceetinden qıymet keser, dep ümüt etemiz. Rusiye Federatsiyası akimiyetinden Polozovnı taqip etmemege ve Qırımda advokat ve uquq qorçalayıcılarnıñ faaliyeti içün yapqan manialarını yoq etmege talap etemiz», – dep derc ete muracaatını faaller Facebookta.
Lâqayt qalmağan rusiyeliler er ay aktsiyağa çıqıp, Qırımdaki insan aqlarınıñ vaziyetini hatırlatalar.
«Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasını devam ettik, er aynıñ 18-de şeerimizde aktsiya keçirecekmiz. Kün saylanması 1944 senesi qırımtatar sürgünliginiñ başlaması ile bağlıdır. 2014 senesinden başlap Qırımda işğalci Rusiye akimiyetiniñ siyaseti qırımtatarlarğa nisbeten Stalin diktaturasınıñ cinayetlerini devam ettirgenini kösterecek olamız», – dep ayta gruppa iştirakçileri.
İlk sefer aktsiya teşkilâtçıları 2016 senesi noyabr ayında bir kişilik piketlerge çıqqan edi.
Dekabr 20-de Qırımda advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş ğayrıdan açıldı. Uquq qorçalayıcılar Rusiye uquq qoruyıcı sistemasınıñ bu areketleri Polozovnı «fevral 26 davasınıñ» imayesinden ayırmaq içün yapıla, dep tüşüne.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar yarımadada Rusiye akimiyetini tanımadı. Böylece, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti ve uquq qoruyıcıları olarğa qarşı basqı yapmağa başladılar. Dünya toplulığı Qırımda insan aqlarını qorçalamağa çağıra, Rusiyeden ise yarımadada insan aqlarına riayet etmesini talap ete. Qırımda bir sıra mahkeme esnası keçirile, tintüv ve apis cezaları devam ete. Uquq qorçalayıcılar Rusiye akimiyetiniñ Qırımda yapqanları «siyasetnen bağlıdır» deyler.
2014 senesi mart 20-de Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı olaraq tanıdı. Buña 283 deputat qotuttı.
Ukraina qırımtatarlarğa Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ inkişaf etmesi ve saqlap qalmasını kefil etmektedir.


text:
Amerikalı ESPN FC futbol teleşou saytında «Euro-2016» yarışında Ukraina ve Almaniya arasındaki futbol oyunınıñ talili videosı yerleştirildi, o yerde Ukraina haritası Qırım yarımadasız kösterile.
Hususan, videoda eki taqım taktikası ve oyuncılarınıñ qısqa talili taqdim etile.
Amma ukrain taqımı oyunınıñ talilinden evel kösterilgen resimde harita şeklinde mavı-sarı Ukraina territoriyası Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımsız kösterile.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Ukraina haritası yarımadasız endi bir qaç kere tasvir etilgen edi.
Böyle etip, 2016 senesi yanvar ayınıñ başında Coca-Cola şirketiniñ ukrain temsilciligi Qırımnı Rusiye qısmı olaraq aks etken haritanıñ derci içün afu soradı. Yanvar 7-de Coca-Cola şirketiniñ baş ofisi Ukrainadan resmiy şekilde afu soradı.
2016 senesi fevral 13-te «MTV-plus» ukrain telekompaniyasınıñ «Region.Neticeler» informatsion analitika programmasınıñ yayınında «Mahsus reportaj» haber süjetinde Ukrainanıñ haritası Qırımsız kösterildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rosselhoznadzor işğal etilgen Qırımğa Donetsk vilâyeti Kkramatorsk şeerinden qaşqavalnı kirsetmedi.
Bunı Rusiye müessiseniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Rosselhoznadzornıñ malümatına köre, ÇP Poduşkinadan mahsulatnı OOO «Delişes» serlevalı aqmescit şirketine eki kere «Canköy» kiriş noqtasından keçirmege tırıştılar.
«Mahsulatnıñ 2,5 tonnalıq birinci partiyasında «Korol Artur» qaşqavalınıñ imalat tarihı yazılmağan. Aynı böyle bozuluv 5 tonnalıq mahsulatnıñ teşkerüvinde de yüz berdi. Bu sefer «Rossiyskiy» qaşqavalında tarih yazılmağan eken»,– denile beyanatta.
Mahsulatnı kirsetmeyip, Ukrainağa keri qaytardılar.


text:
Türkiyä BMOnıñ uyğır xisabın bäyäläde
Türkiyä Berläşkän Millätlär Oyışması keşe xoquqları yuğarı komissarlığınıñ Qıtaynıñ Şeñcan uyğır üzidaräle töbägendäge keşe xoquqları torışına qağılışlı xisabınıñ Türkiyäneñ bu mäs’älädä telgä alğan borçıluların raslawçı üzençälektä buluın belderde
Türkiyä Tışqı êşlär ministrlığı süzçese, tulı wäqalätle ilçe Tanju Bilgiç BMO keşe xoquqları yuğarı komissarlığınıñ töbäktäge wazğıyät belän bäyle xisabına qağılışlı sorawğa yazmaça cawap birde.
Xisaptağı bilgeläwlärneñ häm bäyäläwlärneñ iğ’tibarğa alınuınıñ bik zur ähämiyätkä iyä buluın belderüçe Bilgiç: "BMO keşe xoquqları yuğarı komissarlığınıñ Şeñcan uyğır üzidaräle töbägendäge torış belän bäyle bularaq bastırğan soñğı xisabı töbäktä yäşäwçe uyğır törkiläre häm başqa möselman azçılıqlarğa qağılışlı ilebez häm xalıqara cämäğätçelektä telgä alınğan borçılularnı raslawçı üzençälektä”, - dip bäyäläw yasadı.
Bilgiç, Türkiyäneñ mäs’älä belän bäyle sizgerlegen Qıtay xakimiyätenä citkerüen iskärtep uzıp:
"Uyğır törkiläreneñ mullıq häm xozur êçendä yäşäwlärenä, töp xaq-xoquq häm xörriyätläreneñ saqlanuına qağılışlı kötkännärebezgä häm sizgerlegebezgä Qıtay Xalıq Cömhüriyäte citäkçelege belän ike yaqlı êlemtälärebez waqıtında bulmasın, Berläşkän Millätlär Oyışması belän bergä xalıqara platformalarda bulmasın, basım yasala”, - dip belderde.
Qıtaynıñ çaqıruı qısalarında Türkiyädän wäkillekneñ häm Türkiyäneñ Pekin ilçeseneñ töbäkkä baruınıñ berniqadär waqıt kön tärtibendä buluın da xäterlätüçe Bilgiç:
"Säfärlärneñ mäğ’näle, kiñ qırlı häm kirtäsez yasaluına qağılışlı teläklärebez ütälgän oçraqta şuşı säfärlär başqarıla alınaçaq”, - dide.
Yuğarı komissarlıq xisabında nigezsez totqarlawlar, terrorçılıq häm êkstremizm belän köräş iseme astında citdi däräcädä keşe xoquqların bozu oçraqları, yañadan öyrätü lagerlarında totılğannarğa qurqınıç cäberläwlär, naçar möğamälä häm mäcbüri däwalaw kebek ğamällär turında ışanıçlı farazlarnıñ buluı citkerelgän ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Togg İstanbul aêroportında kürsätelä
Türkiyäneñ avtomobilen aêroportınıñ xalıqara terminalında kürgäzmägä quydılar
Urtaq künegülärdä xärbilär yuğarı professional’lek kürsätte
Türkiyä häm Azärbaycan qorallı köçläre xärbi künegülär ütkärde