text:
Qurban bayramı munasebeti ile 300 qırımtatar qorantasına 71 qoy berildi
İşğal etilgen Qırımda üç yüzge yaqın qoranta ve eki camige Qurban bayramı munasebeti ile Sakarya Derneginden (Türkiye) 71 qoy berildi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, qurbannı Aqmescit rayonınıñ Qulçuq köyünde çaldılar.
«Qırımtatarlar Türkiyede yaşağan arqadaşlarına teşekkürlerini bildireler», – deyler qırımlılar.
Hatırlatamız, oktâbr 4 künü bütün dünya musulmanları Qurban bayramını qayd eteler. Qırımnıñ bütün camilerinde bayram namazı keçirildi. Eñ büyük namaz Aqmescitte Zenaat birligi evinde Qırım musulmanları diniy yetekçisi Emirali Ablayev imamlığında keçirildi.


c: text/html

text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
20:46 219
-
-
20:27 230
-
-
-
-
-
-
-
19:29 251
-
-
-
-
-
-
-
18:42 226
-
-
-
-
-
-
17:49 344
-
-
-
-
17:15 274
-
-
-
17:01 626
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
BUU QK müşeleri qazaqstandıq törağalıqtıñ bağdarlamasın bekitti
NbYu-YORK-ASTANA. QazAqparat - Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesindegi törağalığı jumısınıñ alğaşqı küni Qawipsizdik Keñestiñ qañtar ayındağı qızmetiniñ bağdarlaması usınıldı. Qazaqstannıñ BUU janındağı Turaqtı ökildiginde ötken QK müşe elderi turaqtı ökilderiniñ qızmet babındağı tañğı asında jumıs josparınıñ bastı tarmaqtarı talqılandı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA Qr SIM baspasöz qızmetine silteme jasap.
Dïplomattar qazaqstandıq törağalıq bağdarlamasınıñ sapalı dayındalğanına nazar awdardı. Atap aytqanda, Reseydiñ Turaqtı ökili Vasïlïy Nebenzya «Keñes müşeleriniñ işinen Qazaqstandı eñ jaqsı tanïtın» reseylik tarap, tarïxï faktor men dästürli qazaqstandıq-reseylik özara tığız qatınastardı eskere otırıp, «qazaqstandıq delegacïyanıñ Keñes Törağası retindegi jumısınıñ sättiligine senimdi» ekenin bildirdi. Reseylik dïplomat 18 qañtarda Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ qatıswımen ötetin BUU QK-niñ «Jappay qırıp-joyu qarwın taratpaw: senim şaraları» taqırıbındağı joğarı deñgeyli brïfïngine Resey Sırtqı ister mïnïstri Sergey Lavrov qatısatının xabarladı. AQŞ Turaqtı ökili Nïkï Xeylï men Keñeske müşe basqa elderdiñ elşileri senim şaraları arqılı taratpawdıñ özekti mäselelerin jäne Keñes qızmetiniñ kün tärtibinde Ortalıq Azïya men Awğanstan boyınşa mïnïstrler deñgeyindegi pikirtalastı qamtïtın Qazaqstannıñ qañtardağı bağdarlamasınıñ mazmundılığı men qanıqtırılğandığın atap ötti.
Sol küni Qazaqstan bastamasımen BUU tarïxında tuñğış ret BUU Qawipsizdik Keñesine jañadan saylanğan turaqtı emes altı müşesi - Kot d'Ïvwardıñ, Ekvatorïyalıq Gvïneyanıñ, Kwveyttiñ, Nïderlandtıñ, Perw men Polşanıñ twların köterw saltanattı räsimi ötti. Is-şarağa Perwdiñ Sırtqı ister mïnïstri Rïkardo Lwna qatıstı. Bul räsim BUU men QK müşe-elderiniñ, älemdik BAQ, BUU qurılımdarınıñ jäne memlekettik emes uyımdardıñ ökilderiniñ anağurlım köp sanın jïnadı. Köptegen delegacïyalardıñ pikirinşe, osı is-şara BUU-nıñ jaña dästüriniñ bası retinde qalıptasıp, qazaqstandıq törağalıqtıñ bastalwınıñ jarqın «vïzït kartası» retinde qabıldandı. Bul qadamnıñ jañaşıldığımen qatar, beybitşilik pen qawipsizdiktiñ xalıqaralıq problemaların şeşw boyınşa dünïejüzilik qawımdastıq aldındağı Keñestiñ jaña müşeleriniñ joğarı jawapkerşiligin erekşeleytin onıñ tereñ sïmvolïzmi atalıp ötti. Bastama BUU Qawipsizdik Keñesindegi qazaqstandıq törağalıq murasınıñ elementi retinde qarastırılwda. Mäselen, Ekvatorïyalıq Gvïneya turaqtı ökiliniñ mälimdewinşe, onıñ delegacïyası osı dästürdi bekitip, kelesi jıldıñ qañtarında öziniñ törağalığı barısında osı räsimdi qaytalaytın boladı.
Keñestiñ qañtardağı bağdarlaması resmï türde QK müşeleriniñ otırısında bekitildi, odan keyin ol Qazaqstannıñ Turaqtı ökili Qayrat Omarovtıñ jeke brïfïngi şeñberinde BUU müşe elderiniñ nazarına usınıldı. Kezdeswge qatısqan delegacïyalar Qazaqstandı QK törağası lawazımına ornalaswımen quttıqtap, aldağı jumısta tabıs tiledi. Birqatar memleketter, onıñ işinde Marokko, Çïlï, Kolwmbïya men Täjikstan qazaqstandıq tarap öz törağalığı şeñberinde ötkizwge közdegen jappay qırıp-joyu qarwın taratpaw jäne qawipsizdik pen damwdıñ özara täweldiliginiñ ülgisi retindegi Awğanstan men Ortalıq Azïyadağı öñirlik äriptestikti qurw mäseleleri boyınşa is-şaralardıñ özektiligin atap ötti. Q. Omarov müşe elderdiñ Qazaqstan törağalığınıñ jumıs bağdarlaması boyınşa köptegen suraqtarına jawap berdi.
Törağalıq etwşi eldiñ turaqtı ökili Q. Omarov dästürli baspasöz mäslïxatı barısında BUU janında akkredïttelgen tilşilerdi qazaqstandıq törağalıqtıñ basımdıqtarımen jäne de Keñestiñ qañtar ayındağı jumıs bağdarlamasımen tanıstırdı. Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ qatıswımen ötkiziletin senim şaraları arqılı taratpaw salasındağı joğarı deñgeydegi is-şaralar, solardıñ işinde Soltüstik Koreyadağı, Ïrandağı, Palestïnadağı axwal boyınşa jäne de Ïerwsalïm märtebesi, Myanmadağı jağday älemdik buqaralıq aqparat quraldarı ökilderiniñ qızığwşılığın twdırdı. Sïrïyağa, Yemendegi gwmanïtarlıq axwalğa, klïmattıñ özgerwine, Qazaqstannıñ «jasıl texnologïyalar» salasındağı bastamaları men jasampazdığına qatıstı suraqtar qoyıldı. Älemniñ Al-Arabiya, The Huffington Post, The Associated Press, Agence France Presse, CBS, FOX News, Nikkei, Mainichi, Fiji TV, Tokyo Shimbun, NHK jäne basqaları tärizdi jetekşi BAQ-tarınıñ tilşilerine jahandıq kün tärtibindegi bastı mäseleler boyınşa Elbasınıñ bastamaları ayasındağı Qazaqstannıñ ustanımı twralı naqtı jawaptar berildi.
Jalpı Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesindegi törağalığınıñ birinşi jumıs küni jemisti ötip, elimizdiñ jäne Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ xalıqaralıq joğarı bedelin jäne qurmetin tağı da ayğaq etti.
- Qazaqstandağı Koreya elşisi: Olïmpïadada Qazaqstan quramasına janküyer bolamız
- BUU Qawipsizdik Keñesindegi QR törağalığı Qazaqstan, Resey jäne Qıtaydıñ üylesimin arttıradı - Yao Peyşen
- Nursultan Nazarbaev pen Donald Tramp strategïyalıq ıntımaqtastıqtı jaña deñgeyge köteredi - QR SIM
- Yadrolıq qarwdı taratpaw Qazaqstannıñ negizgi bağıttarınıñ biri - sarapşı
- BUU Qawipsizdik keñesiniñ müşeleri Awğanstanğa bardı
- QR jäne AQŞ prezïdentteriniñ kelissözderi Awğanstan boyınşa dïalogtıñ formatın özgertwi mümkin
- BUU: Awğanstanğa gwmanïtarlıq kömek körsetw üşin $430 mln qajet
- Qasım-Jomart Toqaev fïn parlamentşilerimen kezdesti
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn tuk_Latn hun_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina media-zenaat birligi Qırım blogeri Akadırovnı yaqalamaq ıntıluvınıñ taqiqatını talap ete
Ukrainanıñ mustaqil media-zenaat birligi Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasından Qırımda Rusiye politsiya hadimleri tarafından yanvar 15 künü Aqmescitte Qırım blogeri Zair Akadırovnı yaqalmaq ıntıluvı boyunca cinaiy işni açmağa talap ete. Bu aqta mustaqil media-zenaat birliginiñ saytında aytıla.
«Zair Akadırov ile olğan vaqiat işğalci akimiyetniñ teşviqatçı emirleri boyunca çalışmağa istemegen yerli jurnalistlerniñ yaqalav sırasınıñ devamı oldı. Qırımnıñ eki yıllıq işğali devamında anda ayrı jurnalistler ve muarririyetlerge nisbeten ayırım siyaseti devam ete. Şu cümleden, yerli uquq qoruyıcılar jurnalistlerniñ şahsiy evlerinde tintüvlerni keçire, olarnı qorquzalar, qanunsız cinaiy işlerniñ iştirakçileri ola. Bundan sebep, öz ve tuvğanlarınıñ ayatalarını qurtarıp, yarımadadan ketmege mecbur», – denile beyanatta.
Media-zenaat birliginde qayd etilgeni kibi, ukrain tarafı bu şaraitlerde Qırımda matbuat vastalarınıñ temsilcilerine nisbeten qanunsız areket etkenlerni qayd etmeli.
«Cinaiy işniñ doğru ihtisası olmasına diqqat etemiz. Zair Akadırovnıñ yaqalavı şaatı ve onıñ özü bastırğan malümatlardan körgenimiz kibi, işğalci politsiya temsilcileri onı tek yaqalamadı da, tutıp esir etmege, aytqanları kibi, «mağazğa alıp ketmege» tırışqandar. Cinaiy işte bunı aks etmek kerek», – deyler mında.
Yanvar 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında, «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başlanmasını beklegen qırımtatar jurnalisti Zair Akadırovnı yaqaladılar. Zair Akadırovnı onıñ zenaat faaliyeti aqqında soraştırdı ve bir saat devam etken sorğudan soñ azat ettiler. Bunıñ ile, jurnalistniñ aytqanına köre, onı mecburen Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge alıp ketmege istey ediler, qorquzdılar.


text:
100 mïllïon dollarğa bağalanğan Maykl Djeksonğa tïesili rançonı satılımğa Sotheby's International Realty agenttigi şığarğan. lenta.ru dıñ xabarlawınşa, Kalïfornïya ştatında Santa-Barbara qalasınan 40 şaqırım jerde ornalasqan zäwlim ğïmaratta 22 den astam qosalqı üy-jayları bar.
Sycamore Valley Ranch rançosınıñ awmağında eki köl, köptegen toğandar,temir jol, basseyn,basketbol alañı jäne tennïs kortı ornalasqan.Sonımen qatar, altı jatın bölmesi bar negizgi üydiñ mañayında qonaqtarğa arnalğan tört jäne eki jatın bölmeleri bar eki qosalqı üy bar.
Agenttiktiñ xabarlawınşa, sol jerde ornalasqan attrakcïondar sayabağı men xaywanattar bağı satılmaydı.Biraq ğïmarattıñ jaña qojayınına üymen qatar birneşe lama men 50-orındıq kïnoteatr tïesili boladı.
Maykl Djekson bul rançonı 1987 jılı 19,5 mïllïon dollarğa satıp alğan.15 jıl öte qarızdarın ötew üşin änşi onı satwğa mäjbwr boladı. 2005 jılı rançoğa ïelik etken Colony Capital kompanïyası satw maqsatımen birneşe mïllïon dollar qarjı quyıp kürdeli jöndewden ötkizgen bolatın.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Kliçko, Qırımtatar Milliy Bayraq Künü ile hayırlap, Qırımnıñ qaytaruv planını ilân etti
Kiyev şeer başı Vitaliy Kliçko iyün 26 künü qırımtatar halqını Milliy bayraq Künü ile hayırladı. Bu maqsat ile Kliçko Obolon yalı kenarına keldi. Mında faaller Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapmaq içün toplandı, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırımtatarlarnı bayram ile hayırlamağa isteyim. Vatanını terk etmege mecbur olğan vaqıtta olarğa qol tutmaq pek müim. Esas vazifemiz – qırımtatarlar mında, Kiyevde, özlerini evde olğanı kibi duymaq kerekler, Qırımnı Ukraina terkibine qaytarmalımız. Çaresini de bilem: islâat neticeleri kösterilgende, Ukrainada ayat standartları Avropa standartlarına uyğun kelgende», – dedi Vitaliy Kliçko.
Kiyev şeer başınıñ fikrine köre, ukrain bayrağı yanında resimi yapılacaq qırımtatar bayrağı «şeer müitine pek kelişir».
«Mında betondan ğayrı bir şey yoq. Bilesiñizmi, modern-art bar, graffiti yapqan insanlar bar. Menimce, iç bir oñaytsızlıq olmaz, timsalcilik ise büyüktir», – dey Kliçko.
Fallerniñ aytqanı kibi, bayraqnıñ resim yapuvı sekiz saatten bir qaç künge uzana bile, ava şaraitlerine köre.
Cuma künü, iyün 26-da, Kiyevde Qırımtatar Bayrağı Kününde bir sıra tedbirniñ keçirilmesi planlaştırıla, olarnıñ çerçivesinde Obolon yalısında büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapacaqlar. Tedbirlerniñ esas qısmı ise Kiyevde saat 19:00 Şevçenko bağçasında başlanacaq, mında Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağını açacaq olalar. Meclis yolbaşçılığınıñ çıqışı, yarış ve avto yürüşi planlaştırıla.
İyün 26 künü açılacaq eñ büyük qırımtatar bayrağı aqqında Herson viyaletiniñ faalleri de bildireler.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde flash mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, birdemlik timsali olaraq qırımlılarğa teslim etmek.
Qırım Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasından Qırımtatar Bayrağı Kününe qanunsız tedbirlerniñ keçirilmesi mümkün olmağanı aqta tenbiyeni elde etti. Bundan evel böyle tenbiyeni Aqmescitte Ukrain medeniy merkeziniñ teşkilâtçılarından biri Leondi Küzmin elde etti.
Aqmescit akimiyeti iyün 26 künü qayd etilgen Qırımtatar milliy bayraq Kününe tedbir ve avto yürüşleriniñ teşkilâtçılarına bayramnı keçirmege üç kere yasaq etti. Bu sebepten qırımtatarlarnı evler ve maşinalarını milliy bayraqlarnen yaraştırmağa çağıralar.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
Adliyeci: ATRge qoltutqan studentlerniñ mahkemesi – añlaşılmağan qabaatlar ile
Qırım adliyecisi Cemil Temişev bildirdi ki, ATR telekanalına qoltutuv levhasını çıqaracaq olğan faalniñ işi Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde «qabaatlarnen» keçirildi.
Bunı Temişev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Menim fikirimce, mahkeme qabaatlayıcı tesiri ile keçirildi. Memuriy vesiqalarda qabaatnı isbatlaycaq deliller yoq eji. Yalıñız politsiya hadimleri sorğuğa çekildi. Başqa deliller, foto, video yoq edi. Men bu qabaatnıñ ne qadar alçaq derecede olğanını artıq aytmayım. Bir qaç genç bağçada toplaşıp, nizamnı bozmadı ve devletke bir şey qarşı aytmadı, ATRge qoltutmaq içün içtimaiy levhanı çıqardı. Bu sebepten olarnı memuriy mesüliyetke çekmek olmaycaq bir şeydir», – dep ayttı adliyeci.
Qanunsız mitingniñ teşkil etilmesi içün 20 biñ rublege ve yaqalanğanda qarşılıq köstergeninden sebep 500 rublege cezalanğan faal Aleksey Yefremov mahkeme qararına itiraz bildirip, «küreşni bitirmeycegini» ayttı.
«Qabaatlı olğanımnı tüşünmeyim. Bizler çetke çekilip, ATR telekanalı, söz serbestligine qoltutqanını bildirdik. Bizler itiraz bildirecekmiz. Yeñecegimizge ümüt etem, eñ azından da, para cezasını ödep, toqtamaycağımızğa ümüt etem. Bizni ne para cezası, ne de cemaat işleri qorqutır», – dep ayttı Yefremov.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi ATR qırımtatar telekanalına qoltutmaq maqsadı ile levhanı çıqaracaq olğan yedi insandan birine para cezasını berdi. Mahkeme Aleksey Yefremovnı «qanunsız mitingniñ teşkilâtçısı» olaraq tanıp, onı «yaqalanuvğa qarşılıq köstergeninde» qabaatladı.
Studentlerni mart 30 künü Aqmescitniñ Vorontsov bağçasında politsiya yaqaladı. Olar Aqmescit bağçasında toplaştılar, lâkin levhanı çıqarıp başlağan soñ politsiya hadimleri peyda oldılar. Olarnı yaqalap, bölükte üç saatten ziyade tuttılar.
Studentlerniñ aytqanına köre, olarğa aqqlarını seslendirmeyip, ruhiy basqı yaptılar.
Studentlerni «qanunsız mitingniñ keçirilmesinde» qabaatlaylar.
Adliyeci Cemil Temişev toplaşuvnıñ başqa künge keçirilmesini istedi, amma mahkeme ruhset bermedi. Onıñ malümatına köre, yedi talebeni ayrı mahküm etecek olalar.
Aprel 1 kününden itibaren ATR işini toqtattı. Telekanal martnıñ soñuna qadar Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı.


text:
Qırımnıñ Saq şeeri yazıcılarnı, ukrain yazıcılarını da, şu cümleden, «Münever mevsimine» davet ete
Rusiye Kurort ve turizm nazirligi Saq şeerinde «Münever mevsimi» edebiy-muzıkalı festivalini ilân ete. Nazirlik Qırımnıñ turizm saasınıñ vekillerini tedbirde iştirak etmege çağıra.
Öz nevbetinde, avgust 14-17 künleri keçirilecek festivalniñ teşkilâtçıları – Saq şeeriniñ rusiyeli memuriyeti ve Qırım yazıcıları birligi ola. «Münever mevsimine» Edebiyatçılarnıñ Avropa kongressi (Praga) qol tutqanı qayd etile.
«Festival çerçivesinde rus, ukrain ve qırımtatar tilinde şiiriyet, nesir eserleri, yırlar yanğıracaq. Tedbirde Moskva, Moskva vilâyeti, Orenburg, Yekaterinburg, Qazan, Leningrad vilâyeti, Rostov-na-Donu, Rostov vilâyeti, Krasnodar, Bratsk, Kiyev, Lugansk, Belgorod, Aqmescit, Aqyar, Kezlev, Balıqlava, Yalta, Kefeden 94 insannıñ iştiraki beklenile»,– denile beyanatta.
Öz nevbetinde, Qırımnıñ rusiyeli medeniyet nazirligi Rusiye, SNG ve çetel musafirleriniñ iştiraki beklenilgeni aqta bildire. Kiyevden kelecek iştirakçiler aqqında bir şey belli degil.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırım qamaçavınıñ faali «Rusiye malını blok etmege» çağırdı
Qırımdan mecburen köçip kelgen Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ iştirakçisi Evelina Arifova vatandaşlarnı «Rusiye malını blok etmege» çağırdı.
«Bütün vatandaşlarğa, Ukraina vatanperverlerine muracaat etip, Rusiye malını blok etmege rica etem. Körgenimiz kibi, biz bunı becerdik. Çagıram: ne yük maşinalarını kirsetmek, ne malımıznı anda yollamaq, ne olarnıñ malını mında kirsetmek. Yani, tam qamaçav, bütünley», – tarif etti Qırım.Aqiqatqa Evelina Arifova.
«Bu memleketniñ yolbaşçılığı bizge ücüm etti, bizim yaşlarımız vefat ete, olarğa qamaçavnı ilân etmege tam aqqımız bar, mecburmız. Bunı cenkniñ başında etmege kerek edik», – dey Arifova.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Jambıldıq Berik Äbilxanulı oblıstağı erekşe adam. Onıñ erekşeligi qulağımen kir tasın köterip, kölik süyreydi. Talas awdanı, Qarataw qalasınıñ turğını qalalıq sport mektebinde şaxmat jäne doybı oyındarı boyınşa bapker. Bul twralı stan.kz saytı xabarlaydı.
Berik Äbilxanulınıñ özgelerden erekşeligi 26 kelige deyingi kir tastarın qulağımen köterip, qulağımen kölik te süyrey beredi. Ä degende tisimen 10 kelilik kir tasın köterip körgen azamat, waqıt öte kele äweli 16, sodan keyin 2 kelilik kir tastarın qulağına jip arqılı ilip köterip jattığadı.
Bul ädisi iske asqan soñ köñili kölik tartıp körwge awa bastaydı. Alğaşında bul istiñ qanşalıqtı nätïjeli bolatınına senimsiz bolğandıqtan, işki oyın tis jarıp eşkimge aytpaptı. Qaltasına jipterin salıp tısqa şığıp kölik izdeydi. Söytip tasada turğan «Jïgwlï» avtoköligine közi tüsedi. Qulağına jip ilip, tartıp körgende kölik alğa jürip ketpegenimen, ornınan qozğalğanday boladı.
«Keyin täwekelge bel bwıp äkimşilik ğïmaratınıñ aldında jïnalğan jurtşılıqtıñ közinşe bir kölikti 3 metrge deyin qulağımmen süyrep kördim. Köpşilikpen qosa özim de tañ qaldım. Qazir jattığwlardıñ arqasında 3-5 metrge deyin tartaberemin. Jattığwlardıñ,dayındıqtıñ arqasında osınday isti jasay aldım»,-deydi Berik Äbilxanulı.
Berik Äbilxanulı öziniñ eşkim qolğa alıp, dayındalıp körmegen ispen aynalıswına neniñ türtki bolğanı jaylı bayandap berdi.
«Meniñ osınday erekşelikke qızığwım 17 jasımda bastaldı. Oblıs ortalığında bir orıs jigittiñ beltemirde şır aynalıp körsetken önerine tañ qaldım. Janımda turğanağam sol kezde meniñ sportqa endi qızığıp jürgenimdi biletin. «Azdap dayındalsañ munday is seniñ de qolıñnan keledi» dep jigerlendirip qoydı. Rasımen ne bäri 5 aydıñ işinde jañağı orıs jigit istegen äreketter men qïmıldardı qaytalaytın boldım»,-deydi Berik Pışanov.
Berik Äbilxanulın awıldastarı «Qurış qulaqtı Berik» dep ataydı eken. Azamattıñ qulağın jattıqtırıp, osınday küşke ïe bolwına äkesi sebepşi bolıptı.
«Äkem dänekerlewşi bolıp jumıs isteytin. Sodan, jasımızğa qaray türli salmaqta köterip şınığatın kir tastarın jasap beretin. Sonı köterip,şınığıp östik. Onı qulaqpen köterwge kelsek, men oyıma tüsken isti jasap kördim. Aldımen jeñil samaqtağı şelekterdi qulağımmen köterdim. Qarasam bolatın sïyaqtı. Sodan jattığıp, köteretin zatıma kün sanap azdap salmaq qosıp otırdım. Mine soñı jeñil kölikti köterwge jettim. Men bul arqılı tärbïemdegi balalarğa, neni közdeseñ de naqtı maqsatqa talmay jattıqsañ jetwge boladı degim keledi. Soğan üyretkim keledi»,-deydi erekşe öner ïesi.
Kommentarïï


text:
Pötr İlyiç Çaykovski
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Pötr İlyiç Çaykovskiy (Rusça ПëTp Илbич ЧaйkoBckий) - romantik çorğa qarağan rus kompozitorı.
Çaykovskiy dönyaküläm şöhrät qazana. Biograf yazuçı Anthony Holden assızıqlawınça, Çaykovskiyğa qädär rus muzıkası xalıq cırlarınnan häm kapella yañğırawlarınnan torğan. Şulay uq Çaykovskiy berençe tapqır çit il tıñlawçısın rus muzıkası belän tanıştıra. Mäsälän, Mixail Glinka (Mиxaил ГлиHka) üz tormışında berdänber tapqır çit il konsertın Parijda birä.
Tormışı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Pötr Çaykovskiy 1840 yılnıñ 7 mayında xäzerge Udmurtiä respublikasınıñ Votkinsk şähärendä dönyağa kilä. Ätise – İlya Petroviç şaxta injenerı, änise – fransuz tamırınnan bulğan Aleksandra Andreyevna Assier. Çaykovskiy öyendä pianino tawışı tuqtmağan. Pötr berençe muzıka däreslären 5 yäşendä başlıy. Öç yıl eçendä ul notalarnı uqıtuçısı däräcäsendä uqıy alırday yuğarılıqqa kütärelä.
1850 yılda Çaykovskiy Sankt-Peterburgnıñ Xoquq mäktäbenä kerergä dip äzerlek klassların ala başlıy. 1858 yılğa xätle ul şul mäktäpne tämamlıy. Şunnan soñ ul Yustitsiä Ministrlığına bilgelänä. Bu eşne ul öç yıl däwamında alıp bara.
1862 yılda Çaykovskiy Anton Rubinstein qulı astında muzıka däreslären ala başlıy.
1891 yılda Çaykovskiy konsertları belän AQŞnı qolaçlıy. Carnegie Hall açılu tantanasında ul Slavonic March äsären başqara.
1893 yılda Çaykovskiyğa Cambridge universitetınıñ Muzıka fännäre doktorı däräcäse birelä.
Kompozitor 1893 yılda dönya quya.
Şäxsi tormış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ozaq yıllar däwamında Çaykovskiy icatın öyränüçelär anıñ gomoseksual sıyfatların tikşerep kildelär. Bu ezlänülär Sovet xökümäte waqıtında ber çiktän ikençe çikkä taypıla. Läkin, närsä genä bulsa da, 1870nçe yıllar tiräsendä Çaykovskiy ğäilä qoru teläge belän yana başlıy.
Ozaq yıllar buyınça Çaykovskiyğa emotsianäl yaqtan zur teräk bulıp Nadejda fon Mek tora. Bu xatın belän ul berqayçan da oçraşmasa da, anıñ patornatı häm finans yärdäme belän dönya kürä. Alarnıñ küpsanlı xatları Çaykovskiyneñ şäxsi tormışı turında bay mäğlümatlnı açıqlıy.
Töp äsärlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Romeo häm Juillet
- Könbatış Sonata
- 1812 yıl Uvertyurası
- Slaw Marşı
- Çikläwek Watuçı (The Nutcracker)
- Yevgeni Onegin
- Berençe Pianino Konsertı
- İolanta


text:
Qıtaylıq stwdent balawızşamdar jağılğan tort pen qarbızdardıñ kömegimen öziniñ süygen qızın qaytarwğa äreketterdi dep xabarlaydı, Dahe Daily.
Çjençjow qalasında ïnjener mamandığında oqïtın stwdent öziniñ dosınan fwrgonmen qarbızdardı jetkizip berwin ötingen. Sosın dosı jetkizgen qarbızdardı kampwstıñ sport alañına tizip qoya bastağan. Qarbızdardıñ janına ol balawız şamdar jağılğan tort qoyudı da umıtpağan.
Jïnalğan jurtqa ol jaqında ğana qızımen aradağı qatınasın üzgenin, alayda onımen qayta qosılğısı keletinin aytıp tüsindirgen. Jas jigit qızğa xabarlasqan, biraq ol kelmedi.
Osınıñ bäri bastalğannan soñ 10 mïnwt ötkennen keyin küzetşiler jïnalğan jurttıñ tarqawın ötingen. Maxabbatta jolı bolmağan jigittiñ dostarınıñ biri jïnalğan jurtqa qarbızdardı taratıp berip, özderimen birge alıp ketwlerin ötingen.
Istiñ män-jayında jas jigittiñ nelikten 99 qarbız öziniñ maxabbatınıñ qayta oralwına kömektesedi dep oylağanınıñ sırı aşıp körsetilmegen.
Derekközi: https://lenta.ru
Kommentarïï


text:
Süt – adamğa qajetti tamaşa önimderdiñ biri. Sütte ağzanıñ damwı men öswi üşin qajetti zattar bar. Süttiñ mayı bwındarğa kerekti negizgi suyıqtıq bolıp tabıladı. Süt süyek pen tis emalin nığaytıp, mï qızmetin jaqsartadı. Ejelgi yoga jazbalarında danışpandardıñ tek qana sütpen tamaqtanğanı osınıñ däleli bolsa kerek. Osığan baylanıstı biz sütti qalay jäne qanşa işw kerektigi twralı aytıp ötkendi jön körip otırmız.
1. Jañadan sawılğan süttiñ taza ekenine köz jetkizip alğan durıs. 15 mïnwttan artıq qaynağan süt öziniñ tağamdıq qundılıqtarın joğaltadı. Sondıqtan, süt qaynağannan soñ onı derew ottan alıp qoyğanıñız abzal.
2. Istıq süt mına dämdewiştermen äldeqayda jaqsıraq siñedi: kwrkwma, zimbir, darşın, gamamelïs, kardamon, şafran, mwskat jañğağı.
3. Erigen sarı may jäne bal qosılğan ıstıq süt bwın awrwları kezinde jaqsı kömektesedi (artrït, artroz) jäne de jüyke jüyesi problemaların jeñwde jaqsı kömekşi.
4. Zimbir qosılğan süt ïmmwndıq jüyeni küşeytedi jäne qandı jetildirw arqılı deneniñ barlıq organdarınıñ fwnkcïyasın jaqsartadı. Munday sütti tañerteñ işken abzal.
5. Kwrkwma qosılğan ıstıq şïpalı sütti jatarda işken jön. Ol uyqı jäne psïxïkanı jaqsartadı, qan jäne terini qalpına keltiredi.
6. Kardamon qosılğan süt jürek pen jüyke jüyesi üşin paydalı. Süttiñ äserinen kardamonnıñ emdik qasïeti 10 esege artadı.
7. Mwskat jañğağı qosılğan süt mazasızdıqtı azaytıp, uyqını qalpına keltiredi. Oydı ayqındap, potencïaldı arttıradı.
8. Sütti tañğı 6 jäne 9 aralığında, keşke 18:00 jäne 21:00 aralığında işken jön. Salqın küyinde işwge bolmaydı. As qorıtw jüyesin zaqımdaydı.
Sizge densawlıq, uzaq ğumır jäne danalıq tileymiz!
anabol.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Rusiyede Yuqarı mahkeme Cemilev oğlunıñ ükmüne şikâyetni baqmalı
Rusiye Yuqarı mahkemesi çarşenbe künü, sentâbr 2-de, Ukraina Yuqarı Radası deputatı, qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ ükümne şikâyetni baqmalı.
Bunı Hayser Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
Şikâyet arizasında imayesi ükümni lâğu etmek, işni toqtatmağa rica ete. Hayser mahkeme toplaşuvında video bağı vastasınen iştirak etecektir.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Livadiya sarayında «Yalta-45: keçmişi, bugüni, kelecegi» halqara konferentsiyası açıldı
Livadiya sarayında «Yalta-45: keçmişi, bugüni, kelecegi» Halqara ilmiy konferentsiyası açıldı. Onı Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığına bağışladılar.
Açılış tedbirinde Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ Qırımdaki vekili Oleg Belaventsev Vladimir Putin adından hayırlavnı seslendirdi. Mında tarihiy falsifikatsiyalarğa qarşılıq ve faşizm ile küreş aqqında laf etildi.
Bunı Krıminform bildire.
«Közlerimizniñ ögünde Ekinci cian cenkiniñ neticelerini ğayrıdan baquv kampaniyası inkişaf etmekte. Qızıl ordunıñ Büyük ğalebege qoşqan issesini eksiltecek olalar. Bunıñ episi bizni lâqayt qaldırmay. Bizler tarihiy vaqialarnıñ falsifikatsiyalarına qarşılıq kösterip, cenk aqqında kerçek malümatlarnı qorumaq kerekmiz», – aytıla Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ selâmlav mektübinde.
Putin 1945 senesi olıp keçken Yalta konferentsiyasınıñ neticelerini «büyük bir miras» dep adladı.
Livadiyadaki konferentsiya eki kün sürecek. Mında Rusiye siyasetçileri, siyasetşınasları, tarihçıları, em de Frenkistan, Poloniya, Büyük Britaniya, Latviya alimleri iştirak ete.
Fevral 5-te Livadiyada «üç büyük adamnıñ» eykelini açacaqlar: Stalin, Churchill, Rooseveltniñ. Zurab Tsereteli azırlağan 10 tonnalıq abideni Yalta konferentsiyasınıñ 60 yıllığına tikleycek ediler, lâkin Ukraina akimiyeti ve Qırımtatar Milliy Meclisi qarşı çıqtılar.
Tedbir teşkilâtçıları Vatandaş cemiyetiniñ inkişaf fondu, Tarihiy perspektiva fondu ve Dünya fondlarınıñ halqara birligi olalar.


text:
Qırımda ana tilleriniñ ocalarını ğayrıdan azırlaycaq olalar
Qırım Rusiye ükümetiniñ Tasil nazirligi ana tilleriniñ, şu cümleden qırımtatar, ermeni, bulğar, alman tilleriniñ ocalarını ğayrıdan azırlaycaq ola.
«Al-azırda mektepten evel tasil ve umumtasil mekteplerinde ana tillerini (ermeni, bulğar, qırımtatar, alman, yañı yunan ve diger) ögretüv nazariyeti ve usuliyeti saasında çalışmağa aqqını tasdiqlağan diplomnı elde etmege ve ögrenmege istegenlerden vesiqalarnıñ qabul etüvi boyunca iş teşkil etilgen», – denile matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Ocalarnıñ ğayrıdan oqutuvı birinci tasilden soñ pedagogik institutınıñ temelinde alıp barılacaq.
Rusiye tarafından Qırımnıñ işğalinden soñ «Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası» boyunca (10-ncı madde) yarımadada üç devlet tili bar – qırımtatar, rus ve ukrain.


text:
Är xalıqtıñ adamnıñ jasına baylanıstı atawlar bergen. Qazaq xalqı adamnıñ jasına qaray mınaday atawlar bergen:
1 jasqa deyin – şaqalaq, näreste, säbï
1 jastan 2 jasqa deyin qız bala – böpe, ul bala – böbek
2 jastan 3 jasqa deyin – büldirşin
3 jastan 5 jasqa deyin – baldırğan, balawsa
6 jastan 7 jasqa deyin – bala, balaqay
8 jastan 12 jasqa deyin – oyın balası, jetkinşek
13 jastan 15 jasqa deyin – eresek bala, jasöspirim
16 jastan 19 jasqa deyin – bozbala, boyjetken
20 men 30 jas aralığı – jas jigit, qız
30 ben 40 jas aralığı – dür jigit, ağa, erkek, käri qız, kelinşek
40 pen 50 jas aralığı – er tülegi, otağası, äke, köke, äyel, ana, täte
50 men 60 jas aralığı – jigit ağası, sarı kidir äyel
60 pen 70 jas aralığı - qarasaqal, ata, qara kempir, apa, äje
70 pen 80 jas aralığı - aqsaqal, aqburım
80 men 90 jas aralığı – aq ürpek şal, aq ürpek ana, qart, qarïya
90 men 100 jas aralığı - selkildek şal, selkildek kempir
100 jastan joğarı - keywana, baba
Müşel jas
1- müşel -13 jas (balalıq, er jete bastaw)
2 - müşel – 25 jas (jigittik jas, küş-qwattıñ tolıswı)
3 - müşel – 37 jas (aqıl toqtaw, jan-jaqtı tolısw)
4 - müşel – 49 jas (orta jas, kemeldenw)
5 – müşel – 61 jas (orta jas)
6 - müşel – 73 jas (qarttıq)
7 – müşel - 85 jas (kärilik)
8 - müşel – 97 jas (qaljıraw)
9 - müşel – 109 jas (şöpşek süyu)
10 – müşel -121 jas (nemene süyu)
Qazaq xalqı adamnıñ ömirine baylanıstı birinşi müşeldi ananıñ qursağındağı merzimdi eseptep 13 dep alğan da, qalğan ömirine 12 jıldı qosıp, 25,37,49,61,73,85 t.b jastardı adamnıñ ömirindegi mañızdı jıldar dep eseptegen. Adam balası twğannan bastap, ösip-jetilw kezeñinde qaterli jıldar bolatındığın aytıp keledi. Onı müşel jas dep ataydı. Alğaşqı müşel 13 jas – bul adamnıñ balalıq şaqtan eresektik şaqqa deyingi kezeñi. Ol kezde er balalardıñ dawıstarı özgerip, qız balalardıñ dene bitimi süykimdi bola bastaydı.
13 jas keybir näzik balalar üşin qawipti, öytkeni balanıñ boyındağı özgeris kezeñi jäyimen ötse qawip joq, al kürt özgerse, keybir balalar jürek, jüyke awrwlarına uşırawı mümkin desedi. Osınday müşel esik qaqqanda: «O, Qudiret, meni osı müşelden qatersiz ötkize gör!» – dep Allağa jalbarınatın.
25 jas – jigittiktiñ alğaşqı satısı. Ol kezde er jigit bwsanıp, dene qurılısı ösip, jetilip, küşi tasıp turatın kez. Bul müşelde de sadaqa berip, kelesi müşelge deyin aman-esen bolayın dep nïet etedi.
37 jas – adam ömirindegi eñ bastı müşel. Bul müşelde adam jigitşilikten mosqaldaw kezeñge ötip, aqıl toqtatıp, dünïege qızığa da, qızğana da qaraytın kez.
49 jas – bul adamnıñ danalıqqa ayaq basatın kezeñi. Bul müşelde keybirewi nemere süyse de, kärilikke moyın burmay, «mağan kärilik kelmese eken, äli de bolsa qartaymay oynap-külip qalayınşı» deytin kezi.
61 jas – adamnıñ danalığı artıp, özinen twğan balağa sın közben qarap, basqan izin añdıp, jaman-jaqsısın ajıratıp, özi de tärbïege keletin kezeñi.
73 jas – bul käriliktiñ moyınğa minip, ayağın tusap, otırsa turwı, tursa otırwı muñ, jatsa uyqı joq, adamnıñ diñkesi qurıp, «ayhay, jas kezim-ay» dep kökiregi qars ayırıla kürsinip, döñbekşip barıp uyıqtaytın kez.
85 jas – bul müşelde adamnıñ ayday bası qatıp, özinen keyingilermen bala qusap ursıp, jegen tamağın jegen joqpın dep, ökpelegiş bolatın kez. Sol üşin de el arasında «külseñ kärige kül», bul jasqa jetken de bar, jetpegen de bar desedi.
Tağı da jas twralı:
10 jasqa deyin - qozı jası dep qozı-laq baqtırğan,
10 men 20 jas aralığın qoy jası dep qoy, eşki baqtırğan,
20 men 30 jas aralığın jılqı jası dep jılqı baqtırğan
30 jas - orda buzar,
40 jas - qılış jas, qırıqta qamal alar
50 - el ağası, erdiñ jası
60 jas - alpıstıñ asqarı, alpıstıñ aswı, asqaralı alpıs
70 jas - jetpistiñ belesi
80 jas - seksenniñ señgiri
Derekközi: bilim-all.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qırım Rusiyege paalığa tüşse,onı tezce terk eter – Sinaver Kadırov
Ukrain ükümeti «Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde bütün usullarnı» qullanmalı, dedi Qırım.Aqiqat aqşam efirinde Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv komitetiniñ idarecisi Sinaver Kadırov. O dey ki, «Rusiye qolay kelgen ve ketken bir memleket degildir».
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv komitetiniñ idarecisi dey ki, noyabr 6 künü Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında qırımtatar halqınıñ temsilcileri tarafından teşkil etilgen aktsiya devamında tek Rusiye degil de, ukrain akimiyetine de talaplar bildirildi.
«Ukraina ükümetine berilgen bütün talaplarnı aytmacam, amma aktsiya teşkilâtçılarınıñ esas maqsadı – Ukrainanı Qırımnıñ işğalden azat etilmesinde siyasiy iradesiniñ kösterilmesine çağırmaq», – qayd etti Sinaver Kadırov.
Aytqanına köre, «Qırım Rusiyege paalığa tüşse, Rusiye Qırımnı tezce terk eter».
«Rusiye arbiyleri Sivaşnıñ o bir tarafında olğanda, birazdan ise Qırımğa kirgeni, menimce, nasıldır bir gizli muzakereler neticesinde yüz berdi. Bundan qorqam, Rusiyeniñ bir de bir işmarı ola bile edi. Aynı o zaman Rusiye Qırım meselesinde er şeyni öz faydasına yapa bilecegine işandı», – dey Kadırov, bundan soñ kene de ukrain akimiyetine siyasiy iradeni köstermege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Seyran Suleyman. Şiirler cıyıntığı.
Tefsirler
Teşekkür
Saygılı ALEM-i MEDENİYE! Bu saytta öz şiirlerimni körip quvandım, kim qoyğan olsa sag olsun. Lakin 'İsmail Gasprinskiyege bağişlanğan şiirnin müellifi Maşa Soldatovanı köstermege unutqansınız. Bu şiirni men rusçadan sadece tercime ettim. Menim kitabımda şiirnin müellifi kösterilgen, amma bu siz bergen PDFte neçündir yoq. Lütfen diqqatlıca olmanıznı rica etem.
Şiirlerimni bu degerli saytqa qoyğanınız içün bir daa teşekkür bildirem.
Seyran Süleyman


text:
Qıtaydıñ Şınjañ jerinde 40-qa juıq wltı qazaq Qıtay azamatı Qazaqstannıñ täuelsizdik künin äleumettik jelide qwttıqtağanı üşin twtqındalğan. Bwl turalı RFA-nıñ resmi saytı habarladı.
Şınjañda qauipsizdik qızmetkerleri 16 jeltoqsan küni Qıtayda jasap jatqan etnikalıq qazaqtardıñ äleumettik jelilerine tekseru jürgizgen. Policeyler 40-qa juıq qazaq azamatın WeChat Group äleumettik paraqşalarında Qazaqstannıñ täuelsizdik künin qwttıqtağanı üşin twtqındağan. Habarda twtqındalğandardıñ köbi jastar ekeni, olardıñ arasında Säule, Qaysar, Äliya, Nwrgül jäne Dina esimdi studentterdiñ de bar ekeni aytılğan.
RFA-nıñ atalğan habarında: «15 jeltoqsan küni WeChat äleumettik jelisin paydalanuşınıñ biri 200 adam qatısqan WeChat Group-ta 1986 jılğı jeltoqsan oqiğası bolğanın, ol Keñes odağınıñ ıdırauına sebep bolğanın, 16 jeltoqsan bwl oqiğağa 31 jıl bolatının jäne Qazaqstan Respublikasınıñ täuelsizdigine 26 jıl tolatını habarlağan. Keyin mälimetterdi joldağan jeli qoldanuşıları Qıtay qauipsizdik qızmetkerleri jağınan twtqındalğan», – delingen. Habarda jäne Erkin Mwhammedäli, Töleu Hamza, Beysen Toqmwrat, Saqtağan Eleu, Qwsayın Tälip, Qaydar Mwqaş, Qwnanbek Ekpin jäne özge de qazaq azamattarınıñ twtqındalağanı turalı da mälimetter bar.


text:
Aqmescitte ambrosia otunı yoq etmek içün millionlar sarf etilecek
Bu aftanıñ soñuna qadar Aqmescitte ambrosia otunı yoq etmek içün iş başlatılacaq. Bu ve bazı başqa tedbirlerniñ alınılması içün «Gorzelenhoz» şirketine şeer bücetinden 5 million ruble (2 million grivnâdan ziyade – QA) köleminde subsidiya ayırıldı. Bunı Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Kirill Skorohodov istismar-iqtisadiy toplaşuv devamında bildirdi.
«Büyük diqqat şeerniñ merkez soqaqlarına ve bala meydançıqlarına berilecek», – dep aytıla bildirüvde.
Aprel ayında, işğal etilgen Qırımda «ambrósia artemisiifólia» otu sebebinden karantin fitosanitar rejimi qabul etilgen edi.
Ambrosia – çiçek tozunen saman allergiyasına sebepçi olğan eñ telükeli kiyik otlardan biridir. Ambrósia artemisiifólia – eñ telükeli ve zararlı ot çeşitlerinden biri olıp, Qırımda çoq yerde öse, em de Ukrainanıñ başqa yerlerinde ve qomşu Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde çoq ösmekte.


text:
Mısır eliniñ Ädilet mïnïstri Axmed Zïnd telearnalar efïriniñ birinde eger zañdı buzsa, Muxammed Payğambardıñ (s.ğ.s.) özin türmege otırğızwğa dayın ekeni twralı mälimdegen. Bul twralı Bï-bï-sï xabarlaydı.
Şenewnik sözin aytqan soñ, birden: «Keşire gör, Alla» dep, kelesi küni resmï türde keşirim suradı. Alayda Mısırdıñ premer-mïnïstri onı qızmetinen bosattı.
Mısırdıñ sot qawımdastığı osınday şeşimge sın ayttı. Olardıñ biri bul jay ğana söz ekenin, şenewnikti sol üşin qızmetten bosatw durıs bolmağanın ayttı.
Mısırdıñ burınğı premer-mïnïstri ötken jıldıñ mamır ayında tek sıylı ortadan şıqqandar ğana swdya bola alatının, al bul jumısqa layıqtı emesterdi qoqısşılardıñ balaları degen pikir aytqan soñ qızmetinen ayırıldı.
Tegï: Sayasat,
Kommentarïï


text:
Koreya agenttigin bul aqpardı öziniñ mänbesi jetkizdi. Ol sonday-aq atw twralı buyrıqtı Kïm Çen Innıñ tikeley özi bergenin de jetkizgen.
Öz kezeginde Koreyanıñ eki eldi biriktirw mïnïstrligi tarağan mağlumattı rasqa şığarwdan da, joqqa şığarwdan da bas tartqan.
«(Mïnïstr) Çxve (KXDR) burınğı lïderi Kïm Çen Ïrdiñ qaytıs bolğanına üş jıl tolwına baylanıstı ötken şarağa qatısqannan keyin segiz ayğa jwıq waqıt işinde köpşilik aldında köringen joq. (Oñtüstik Koreya) Ükimet mïnïstrge ne bolğanın bilw üşin oqïğa barısın muqïyat qadağalap otır», – dep atap körsetti mïnïstrlik ökilderi.
Bïılğı jılğı mamır ayında «Renxap» agenttigi KXDR qarwlı küşteri mïnïstri Xën Ën Çxoldiñ äskerï şara barısında qalğıp ketip, eldiñ lïderi Kïm Çen Innıñ pärmenin orınday almay qalğanı üşin memleketke satqındıq jasadı degen ayıppen atılıp ketkenin xabarlağan bolatın.
Derekközi; ras.kz
Kommentarïï


text:
«Daladağı quğın» daladağı qırğınnıñ bası ma?!
«Mwrnıñnan tesip jetektegenmin», «sağat toğız jarım», «sağat seniki, besatar meniki» sekildi sözderdi ayta bastasañ, täuelsizdikke deyin tuğan buın birden «Bandını quğan Hamit pa?» dep esine tüsire qoyadı. Bwl fil'mniñ halıq arasındağı ekinşi atı osılay. Şaması, orta mekteptiñ ädebiet päninde S.Seyfullinniñ osı attas tuındısı bolğandıqtan şığar. Titrda körsetilmese de, kinonıñ negizgi ideyası osı äñgimeden alınğanı jasırın emes. Fil'mniñ rejisseri – Abdolla Qarsaqbaev, muzıkasın jazğan – Nwrğisa Tilendiev. Akterlik qwram da kileñ «sen twr, men atayın» deytin D.Joljaqsınov, Ä.Şoqıbaev, B.Omarov, G.Dusmatova sındı talanttardan twradı. Qay jerinen körseñ de, soñına deyin tapjılmay otırıp tamaşalaytın ğajap kino edi. Tabiğatı tılsım Şarın şatqalı, ataqtı bandı Qwdire, onımen atısıp, alısıp jürgen qızıl ökimet ökili Hamit – osınıñ bäri, endi oylap otırsam, qazaq kinosınıñ twñğış ta soñğı vesterni eken ğoy.
Arada biraz jıl ötti. Qoğamdıq qwndılıqtar auıstı. Keşegi jaman dep atın atauğa qorqıp jürgen adamdarımız eliniñ qamın jegen wldarı eken. Keşegi jaqsı dep äspettep jürgenderimiz otarlauşı eldiñ itarşıları eken. Bir sözben aytqanda, sanamız töñkerilip tüsti. Ideologiyalıq twrğıdan jaramsız dep taptı ma, atalmış fil'mdi soñğı 25 jılda kögildir ekrannan mülde joğaltıp aldıq. Osı kinonı ötkende internetten tauıp alıp, körip şıqtım. Kördim de, ğalamnıñ jwmbağın aşqan adamday qayran qap otırıp qaldım. Sosın halqınıñ birtuar wlı Abdolla Qarsaqbaev ağamızdıñ ruhına basımdı tağı bir märte ie otırıp, osı maqalanı jazuğa tura keldi.
Kartinanıñ qısqaşa syujeti bılay: buını äli bekimegen Keñes ökimetin Qwdire bastağan jergilikti bandılar tobı moyındamaydı. Dürkin-dürkin şabuıl wyımdastırıp, jergilikti atqaruşı ökilderge qısım körsetedi. Jergilikti ükimettiñ aymaqtıq bastığı oylana kele, bandılardı bir toqtatsa osı toqtatar dep, Qwdirege layıqtı qarsılas retinde qızıl äsker Hamitti jiberedi. Hamit batıldığı men tabandılığınıñ arqasında tapsırmanı bwljıtpay orındap, Qwdireniñ közin joyıp qana qoymay, soğan astırtın kömek körsetip, dem berip otırğan Aqan şaldı da qwrıqqa tüsiredi. Bas-ayağı osı. Bılay qarasañ, qızıl imperiyanıñ soyılın soğatın nağız keñestik kino. Rejisseri Abdolla Qarsaqbaev wrda-jıq wranğa qosıla bermeytin, halqınıñ arğı-bergi tarihın zerdelep payımdağan, wltınıñ adal wldarınıñ biri eken. Oğan deyin tüsirgen «Meniñ atım Qoja», «Alpamıs mektepke baradı» fil'mderinde sayasattıñ soyılın soğıp, keñes biligine alğıs aytqan jeri bolmaptı. Endi tüsirgeli otırğan fil'mi mınau. Azamattıq wstanımınan attay almağan ağamız birden Qwdire jağına şığıptı. Onı fil'mniñ ön boyınan, Qwdireniñ sözderi men isterinen bayqauğa boladı.
Äueli Hamit obrazına kelsek, Doshan Joljaqsınovtı halıqqa tanıtqan – osı röl. Bwl obraz bir qarağanda süykimdi äri tartımdı. Adal, batıl, qaysar. Jalañdağan qızıl äsker. Namıs pen ideya üşin ölimdi qasqayıp qarsı alatın nağız erge tän märt minezi bar. Biraq adaldığı jalpı adamzatqa degen adaldıq emes, basqaruşı ükimetine ğana berilgen adaldıq, batıldığı men qaysarlığı wrda-jıq, äsirebelsendilik pen äperbaqandıqqa wlasqan adam. Onı fil'mdegi Hamittiñ eñ birinşi sözderinen bayqauğa boladı.
BASTIĞI: Soñğı ret qaşan jadırap külip ediñ?
HAMIT: Esimde joq. (!)
BASTIĞI: Al soñğı ret qaşan jıladıñ?
HAMIT: On üş jasımda. Asau attı üyretem dep jığıldım. Etimniñ auırğanına emes, namıstan jıladım.
BASTIĞI: Audandıq ükimettiñ ökili Seysenbaev bandı Qwdireniñ ayağına domalap, jılaptı.
HAMIT: Qwdire onı atıp tastap pa?
BASTIĞI: Aqan şaldı ayadı ma, qonaq saltın sıyladı ma, äyteuir, tiispey ketipti
HAMIT: Onda Seysenbaevtı atıp tasta.
Bayqadıñızdar ma, Hamittiñ obrazı osı dialogtan-aq aşılıp twr. Jadırap külmeydi. Namısqoy. Jendet. «Kün kösem» Il'içtiñ özi bastap, jolın körsetip bergen, säbet ökimetiniñ süyikti isi – qit etse swrausız atıp tastau täsilin jete meñgergen qızıl jendet.
Kelesi körinis. Hamit Qwdireni izdep, bir auılğa kelip twr.
HAMIT: Sovet ökimeti senderge teñdik alıp berdi. Sovet ökimeti senderge jer alıp berdi. Sovet ükimeti senderge mal alıp berdi. Al sender Sovet ökimetin bandığa satasıñdar.
KÖPŞİLİKTİÑ ARASINAN BİREU: Seniñ Säbet ökimetiñ Qwdireniñ ayağına domalap, qatınşa jıladı.
HAMIT: (Aşulanıp) Bwl qaysıñ?!
KÖPŞİLİKTİÑ ARASINAN: Men ayttım. Sattar. Osında tuıp-öskem. Osında bala-şağamdı asırap jürmin. Al sen kimsiñ?
HAMIT: Men Sovet ökimetiniñ ökilimin.
SATTAR: Seysenbaev ta säbet ökimetiniñ ökili bolatın. Odan seniñ artıq jeriñdi köre almadıq.
HAMIT: (kömekşisine iek qağıp) Twtqınğa al!
Atu jäne qamau. Wnamağandı atu, qarsı söylegendi qamap tastau. Mine, sağan säbet ökimeti!
Tağı bir körinis. Hamit Aqan şaldıñ üyine kiredi. Bosağadan attay bere aytqan sözi: Seysenbaev osı üyde jıladı ğoy!.. – Ülkenmen amandasu, bögdeniñ üyine kirgende rwqsat swrau atımen joq. Qazaqtıñ mıñdağan jıldar boyğı saqtalğan salt-dästürine bol'şevikterdiñ tükirgeni bar. Kez kelgen üydiñ esigin teuip, jüre söylep kiredi. Eñ qızığı, däl osı üyge bandı Qwdire de tura osılay kirgen edi. – Mağan audandıq ökil Seysenbaev kerek! –dep. Simvolikalıq twrğıdan Aqan şaldıñ kiiz üyin sol kezdegi qazaq dalası dep alsaq, bwl üyge birese qırıp-joyıp bandı Qwdire kep äñgirtayaq oynatıp ketedi, endi, mine, äkireñdep qızıl äsker Hamit kep twr. Bandıñ da bir, qızıl ökimetiñ de bir. Birinen biri ötedi. Rejisser barlığın dwrıs tüyindep twr.
Endi, mine, Aqan şaldan Hamit jauap alıp otır. Ekeui de är sözin astarlap söylep, arbasıp otır. Mağan osı jerde Aqan şaldıñ qattı wnaytın bir sözi bar: «Sender Qwdireni jeñe almaysıñdar, ol säbet ökimeti sekildi böten jerde jürgen joq», – deytwğın. Tüsine bilgen adamğa, mine, söz! Säbet ökimeti, qanşa tıraştansañdar da, sender bizge bötensiñder. Bötenniñ atı – böten, ol böten bolıp qala beredi. Bandı bolsa da Qwdire – bizdiñ öz balamız, – degen oydı Aqan şaldıñ auzımen rejisser aytqızıp otırğanına kümänim joq. Öytkeni rejisser scenariydi qalauınşa özgerte aladı. Şındığında, Keñes ökimeti qazaq halqı üşin böten bolıp ornadı, qaşan da ögeyligin istep otırdı, aqırı böten bolıp qañsıp qala berdi.
Endi Qwdirege keleyik. Qırğız akteri Äşir Şoqıbaev kelistire somdağan bwl obraz osı fil'mdi bir körgen adamnıñ mäñgi esinde qalatını dausız. Qwdire asqaq. Qwdire märt. Qwdire, özi aytqanday, erkin dalanıñ batırı. Şın mäninde onı bağındıratın ökimet joq. Hamit säbet ökimeti üşin janın qiyuğa äzir qızıl äsker bolsa, Qwdire erkindigi üşin ölip ketuge bar dalanıñ börisi siyaqtı. Kördiñizder me, qazirginiñ jansız da jasandı kinoları siyaqtı emes, bwl fil'm qalay şielenisedi, kesek obrazdar bir-birine qalay qarsı twradı deseñizşi. Bügingi közqaraspen qarasaq, Qwdire – keşegi Kenesarınıñ armanın tu etken, erkin dalanıñ essiz batırı. Qwdirege keregi jalğız närse. Ol – erkindik. Ol – täuelsizdik.
Qwdireni bäri «bandı» deydi. Kino bastalğannan-aq «Qwdire» degen atqa «bandı» degen söz jalğanıp aytıladı. Bandı Qwdire. Endi qarañız, bas-ayağı bir jarım sağatqa sozılatın osı fil'mde Qwdire bandı bolıp elge qoqan-loqı jasağanı bılay twrsın, (sayasi qarsılası Seysenbaevtı qorqıtqanı bolmasa) tışqan mwrnın qanatpaydı-au jarıqtıq. Halıqtı qanamaydı, eldi tonamaydı, basqa kezde bilmeymin, biz körgen bir jarım sağat uaqıtta adam öltirmeydi. Azıq-tülik pen oq-därini Grigoriy degen bay orıstan aladı. Bılayğı momın jwrtta şaruası joq. Özimen özi. Aqan şaldıñ saqalın sıylap Seysenbaevqa tiispey ketedi, auıldıñ bir mıjırayğan şalınıñ sözine toqtap, uısında twrğan Hamitti bosatıp qoya beredi. Oypırmay, bwl neğılğan adamgerşiligi mol, parasattı bandı deymin? Mwnday adamnıñ añsağanı täuelsizdik emey, ne endi? Qwdireniñ köp sözi cenzuranıñ qatal süzgisinen qalay ötip ketkenine tañım bar. Jaman keyipker bolğan soñ män bermegen bolar, äytpese Qwdireniñ barlıq sözderi aqiqat. Fil'm Aqan şaldıñ üyinde qonaq bop otırğan audandıq uäkil Seysenbaevtı izdep, Qwdireniñ kirip keluinen bastaladı. Qwdireni alğaş körsetetin osı kadrdan-aq rejisserdiñ Qwdirege iştartuın bayqauğa boladı. Qwdireniñ beynesin körsetken sätten bastap erlik pen qaharmandıqtıñ muzıkası oynaladı. Bwğan qosa, kameranıñ tömennen tüsirui onsız da boyı biik Qwdireni asqaqtatıp jiberedi-aq. Salıstıru üşin aytayıq, Hamittiñ alğaş körsetilui bwğan mülde kereğar. Hamit jalañaş denesimen qwdıqtıñ mwzday suına şomılıp twradı. Muzıka joq. Kamera alıstan aladı. Hamittiñ jüris-twrısı Çarli Çaplinge keliñkirey me, qalay... Azdap külkili äueli. Sonımen, Seysenbaevtı izdep, Qwdire kirip keledi. Seysenbaev Aqan şaldan pana swrap jılaydı.
AQAN ŞAL: Qonağım ğoy, Qwdire, qaytesiñ...
QWDİRE: (tistenip) Qonağım de! Qojañdap bilep-töstegisi keledi, Säbet ökimetimen!
Şınında, qonaqtıñ qojañdap bilep-tösteui özin «qazaqpın» degen azamattıñ äli de bolsa zığırdanın qaynatatını jasırın emes. Endeşe, Qwdirede ne kinä?! Tuıp-ösken jeriñe böten bireulerdiñ qojañdağanı Qwdire siyaqtı er-azamatqa auır timegende qaytedi?.. 90-jıldardağı alasapıran zamandarda kelimsekterdi öz ornına qoyğan sol kezdegi qılmıs äleminiñ serkeleri büginde halıq aldında batır sanalıp jür. Endeşe, sol batırlardıñ aldı Qwdire emes dep kim aytadı? Solar osı kinonı körip östi. Qwdireni pir twtpadı dep kim kepildik bere aladı?
AQAN ŞAL: Şaşımnıñ ağın sıylasañşı.
QWDİRE: (säl oylanıp) Qımız işkim kep twr.
Şaştıñ ağın sıylap, sözge toqtauı – qazaq jigitine tän märttik pen tektiliktiñ körinisi.
QWDİRE: (qımız işip bolğan soñ) Jaraydı. Bir jolğa ayadım seni. (Ketip bara jatıp bwrıla qap, dastarhandağı keseni atıp tüsiredi. Seysenbaev jılaydı.)
QWDİRE: (qarqıldap külip) Ökimettiñ jılağanın körsem rahattanam. Beyşaralar! Jılaydı.
Qwdireniñ osı bir külkisi men mazaqqa tolı tabalağan sözderi arqılı Abdolla ağamız iştegi şerin bir şığarğan sekildi.
Qwdireniñ: «Senen men mıqtımın», – dep Hamittiñ mwrnınan qısıp, basın bwlğaqtatqızıp, mazaq etuine nemese «Säbet ükimeti meniñ jetegimde jüredi», – dep qızıl äsker Hamitti at qwyrığına baylap, jalañayaq tentiretuine ne deuge boladı? Ärine, bwl – rejisserdiñ iştegi qıjılı. Qwdire – namıstıñ adamı. Fil'mniñ orta twsına taman satqınnıñ kesirinen Hamittiñ qolına tüsip qalatın jeri bar. Hamitke özin atqa otırğızıp aparuın bwyıradı. «Öñgerip aparam» dep jauap bergen Hamitti qol-ayağı baylaulı twrğanına qaramastan, baspen wrıp swlatıp tüsiretinine riza bolmasqa şarañ joq.
Fil'mde sätti şıqqan körinistiñ biri – bandılarmen baylanısı bar Grigoriy degen orıstıñ Hamitpen dialogı. Jaman wlt joq, jaman adamdar bar. Degenmen är wlttıñ özine tän minezi bar ekeni aqiqat. Mısalı, orıs adamdarınıñ kez kelgen uaqıtta astamsıp öktem söyleui, qırsığa jauap beretin qisıq minezi bar ekeni jasırın emes. Qarsı minez körsetip, ornına qoyğan soñ birden juasi qalatını da belgili.
Osı bir qwbılıs rejisserdiñ de nazarınan tıs qalmaptı. Üyine kirip kelgen Hamitti mensinbey söz bastaydı.
– Beytanıs bireu üyine basa-köktep kirip kelse, qojayın oğan ne isteu kerek ekenin bilesiñ be? Hamit mıltığın oqtap, «atam» degende ğana esi şığıp, bar şındıqtı jayıp saladı.
Osı sekildi aytar oyı ar jaqta jatqan fil'mniñ wtımdı twstarı öte köp. Orıstıñ qazaq dalasında «qojayın» bop kergip otırğanın qalay däl körsetken deseñizşi. Eñ qızığı, sol «qojayındardı» qalay ornına qoyıp, täubesine tüsirudi Abdolla ağamız bizge işaralap aytıp ketken siyaqtı.
Fil'mniñ soñında Qwdire twtas äskerimen qaqpanğa tüsedi. Özi jayaulay qaşıp, tau töbesinen asa bergende Hamit tapanşasımen atıp tüsiredi. Qwdireniñ öli denesi etekke domalağan küyi Hamittiñ ayağına kelip bir-aq tireledi. El men jerdiñ qamın jep, aldı el täuelsizdigi üşin, artı jeke bastıñ erkindigi üşin küresken talay erlerimizdiñ barlığınıñ derlik öli denesi osılay etekke domalap, qızıl äsker tabanınıñ astında taptaldı emes pe? Bas köterer erdiñ bärin oqqa baylağan daladağı quğın osımen bitedi. Endi alda Hamit sekildi qızıl äskerler qwrğan säbet ökimetiniñ qazaq halqı üşin ädeyi qwrğan ülken torı twr. Ol – aşarşılıq. Bes qazaqtıñ törteuin jalmağan bwl wlı näubette Abdolla Qarsaqbaev birge tuğan bauırlarınıñ bärinen ayırılıptı. Qarsaqbaydıñ on altı wlınan tiri qalğanı jalğız osı Abdolla eken. Sodan da bolar, rejisserdiñ qazaq dalasındağı alapat aştıq turalı mäñgi halıq jadında qalatın öşpes tuındı tüsirudi ömir boyı armandap ötkeni. Bir ökiniştisi, özi tüsirgen «Balalıq şaqtıñ kermek dämi» fil'mindegi (Berdibek Soqpaqbaevtıñ «Balalıq şaqqa sayahat» povesiniñ jelisi boyınşa) aştıq turalı kadrlar tügel qırqılıp ketken desedi.
Aşarşılıq näubetinen ğayıptan aman qalğan Abdolla bwl qırğınğa Hamit sekildi wrda-jıq äsirebelsendilerdiñ ökimeti kinäli ekenin bilmey qalğan joq. Sondıqtan:
– Ökimettiñ jılağanın körsem rahattanamın! Jılañdar, beyşaralar! – dep Qwdireniñ rahattana külui ne bolmasa Qwdireniñ «qızıldıñ silimtigi» dep taptap twrıp aytuı Abdolla ağamızdıñ erkine salsañ, qazaq halqın tügel qırıp jiberuge bar qarğıs atqır qızıl imperiyağa degen iştegi qıjılı men aştıqtan ölgen bauırlarınıñ kegi emes dep kim aytadı?
Ömiriniñ soñğı jıldarında Abdolla ağamızğa tüsiruge kino bermey, mısın qwrtıptı. «Basım kinoğa tolıp ketti», – dep şarq wrıp şırıldaydı eken jarıqtıq. Totalitarlıq rejimniñ kesirinen kino äleminde erkin samğay almağan qayran rejisser bar-joğı 56 jasında Almatı köşesinde säkide otırğan küyi jürek talmasınan jürip ketipti...
Jänibek SAUDANBEKWLI
Jänibek Saudanbekwlı taldağan fil'mdi Abai.tv aydarınan köriñizder!


text:
Istambulda ötken «Bala Turkvizyon» xalıqaralıq än bayqawında baq sınasqan 13 eldiñ önerpazdarınıñ arasınan 12 jasar qazaqstandıq Tursınxan Erkin ekinşi orın ïelendi. Bul twralı atalmış bayqawdıñ Ïnstagramdağı paraqşasında xabarlanğan.
Qarağandılıq Tursınxan Erkin öñirlik kastïngten ötip, «Bala Turkvizyon» ulttıq iriktew kezeñiniñ Astanada tamız ayında ötken aqtıq sınında 34,5 upaymen jeñimpaz atanğan edi.
Onıñ tälimgeri äygili änşi Nurjan Kermenbaev boldı. «Bala Turkvizyon-Qazaqstan» fïnalına arnap Nurjan, aqın Ş.Äbdiraxman men sazger M.Säbï «Samğa» änin jazdı. Osılayşa, bul ändi Tursınxan Erkin Türkïyanıñ Istambul qalasında «Bala Turkvizyon» xalıqaralıq än bayqawınıñ Grand-fïnalında mïllïondağan awdïtorïya aldında orındadı.
Al bayqawda Gran-prï ïelengen äzerbayjandıq ören endi 18 jeltoqsanda aşılatın eresekter arasındağı Turkvizyon-2015 bayqawında öner körsetetin boladı. Bul bayqawdı 300 mln-nan astam telekörermen tamaşalamaq. Ol «Xabar» arnasınan körsetiledi.
Derekközi: baistars.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
«Men qırımtatarım» internet-aktsiyası keñleşe
İçtimaiy ağlarda #IamCrimeanTatar (Men qırımtatarım – QA) hashtag ile resimlerniñ sayısı arta. Böyle etip, Kremlge boysunğan yarımada prokuraturasınıñ teşebbüsi ile Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi aqqında belli olğan soñ, internet qullanıcıları qırımtatar halqına destek köstere.
Qırım, Ukraina ve bütün dünyadaki faaller içtimaiy ağlarda qırımtatar milliy timsallerinen «Men qırımtatarım» şiarı ile öz resimlerinen paylaşalar.
Aktsiyağa cemaat erbapları, jurnalistler, devlet ve diplomatik müessiseleriniñ hadimleri qoşula.
İlk sefer #IamCrimeanTatar hashtag ile resimler 2014 senesi sentâbr ayında peyda oldı, o vaqıt bütün dünyadaki diplomatik müessiseleriniñ hadimleri Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatarlarğa destek kösterdiler.
Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti tarafından Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesi aktsiyanıñ yañıdan keçirilmesiniñ sebebi oldı.
«Şimdi işğal etilgen yarımadada yüz bergen repressiyalar işğalci ükümetiniñ zayıf olğanını ve rus ükümdarlığınıñ muvaqqat olğanınıñ delili ola. Kreml öz zayıflığını köstere; Qırımnı boysundırmaq içün bütün vastalar qulannılğanını köstere», – dep yazdı Facebook saifesinde Ukraina televizion ve radio yayınlaması boyunca Milliy şuranıñ azası Sergey Kostinskiy.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Tışqı işler nazirliginde Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yarımadada yasaq etilmesini takbih etip, mahkeme qararını «cinayetçilik ve qanunsızlıq» dep adlandırdılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Uyalı telefonğa arnalğan qosımşanıñ kömegimen amerïkalıq ğalımdar älem memleketterindegi uyqı erekşeligin anıqtawğa tırıstı. Zerttew nätïjesine säykes, gollandïyalıqtar Japonïya ne Sïngapwr turğındarına qarağanda bir sağat artıq uyıqtasa, äyelder er adamdarğa qarağanda köbirek tätti uyqığa beriledi eken. Oğan qosa, orta jastağı er adamdar az uyıqtaytın körinedi dep jazadı Lenta.rw.
Zerttew Mïçïgan wnïversïteti ğalımdar tobınıñ 2014 jılı djetlagpen, yağnï sağattıq beldew özgerisi sïndromımen küreswge mümkindik beretin uyalı telefonğa arnalğan Entrain qosımşasın oylap tabwınan bastaldı. Qoldanwşılarğa köñili qalağan waqıtta öz mälimetterin ğalımdar tobımen bölise alatınday mümkindik jasalğan.
Nätïjesinde, Sïngapwr men Japonïya xalqı ortaşa eseppen 7 sağat 24 mïnwt, Nïderalandıda 8 sağat 12 mïnwt, Francïyada 8 sağat, al Ulıbrïtanïyada 8 sağattan säl azıraq uyıqtaytındarı anıqtalğan.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï
-
Serik2016-05-12 08:37:00Qızıqtı eken


text:
4 yıl önce
Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı...


text:
Aqmescitte maşinalar yağmur qaqlarında bata, aydavcılarnı areketni sıñırlamağa çağıralar
Salı künü, iyün 9-da, sağanaqtan sebep soqaqlar suvğa battı. Bazı yerlerde gölçikler peyda oldı. Qırım paytahtınıñ sağanaq tertibatı suv aqımı ile küreşip olamay, haber ete Qırım.Aqiqat.
Aydavcılar maşinalarını battırmaq havfından arabalarını qaldırmağa mecbur oldılar.
Qırım paytahtınıñ soqaqları özenlerge çevirildi.
Aqmescit şeer memuriyeti saytında bildirilgeni kibi, iyün 10 künü yağmur, burçaq, ruzgâr beklenile.
Bu sebepten Aqmescit akimiyeti şeer boyunca areketni sıñıramağa ve fena ava şaraitlerinde areket qaidelerine boysunmağa çağıra.
Çarşenbe künü, saba, Aqmescitte küneşli ava saqlanıla.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sağanaq sebebinden iyün 9 künü Aqmescitte şeer merkezini suv bastı.


text:
Qırım tarihınıñ saifeleri: «Qırımtatar gençler birligi»
1956 senesi aprel ayında SSCB Yuqarı Şurası prezidiumınıñ buyruğı ile qırımtatarlar mahsus yerleşüv rejiminden çıqarıldı, lâkin Qırımğa qaytmaq aqqını qazanamadılar. Yedi aydan soñ Sovetler Birligi Kommunistler firqasınıñ Merkeziy komiteti siyasiy bürosınıñ Qararı ile sürgün olunğan halqlarnıñ çoqusına eski yaşav yerlerine qaytmağa ruhset berildi. Faqat qırımtatarlar bu imkânğa nail olmadılar – vatan yolu olar içün qapalı edi. Bu noqtadan başlap milliy areket vatanğa qaytuv yoluna başlay.
Gençlerniñ yañı nesili ösip yetişken edi – sürgünlikte kiçik bala olğan ya da ğurbetlikte doğğanlar. 1961 senesiniñ soñunda «Qırımtatar gençler birligi» peyda oldı – qanunsız gizli teşkilât.
«Şahsiy teessurat ve hatıralar» esasında onıñ aqqında tafsilâtlı ikâye Mustafa Cemilevge aittir. 1968 senesi noyabr ayında Cemilev Grigorenko Petro Grigoryeviçke mektüp yazıp, teşkilât azaları ile tanışuv ve oña da bulunmaq imkânı berilgen teşkilâtnıñ birinci toplaşuvı aqqında tarif ete: «1962 senesi, yañılmasam, fevralniñ soñunda Navoi adına Taşkent neşir kütüphanesindeki siyrek ve eski neşirler bölüginde Qırım ve qırımtatarlarnıñ tarihı aqqında kitaplarnı baqıp, aynı mevzu ile meraqlanğan eki gençnen tanış oldım... Qısqa bir subetten soñ olar halqımıznıñ tarihı aqqında malümat toplap, eki aftadan soñ 30-40 adam ögünde lektsiyanı keçirmege teklif ettiler... Belgilengen künde belgilengen yerge men qırımtatar tarihınıñ esas basamaqları ile sekiz saifelik defternen keldim.
Tar bir odada uzun skemlelerde 25 genç erkek ve qız otura edi, esasen studentler ve işçiler. Davalaşa, rusça ve qırımtatarca şiir oquy, qırımtatarlarnıñ vaziyetine açuvlana, olarnıñ vatanğa avdet problemlerini muzakere etken ediler. Çıqışta bulunğanlar olğan nizamnı tenqid ete, «sadıq leninci» – Hruşçevge qarşı hoş olmağan epitetlerni bile qullanğan ediler.
«Maña da söz berdiler, ve men yazğanlarımnı oqudım. Utanmayıp aytayım, çıqışımnı büyük quvanç ile alğışladılar. Bundan evel ayatımda iç bir kimse meni bu qadar diqqat ile diñlemegen edi. Meni devamlı alğışladılar, er kes yazılarımnı yazıp almağa istegen edi», – dep hatırlay Cemilev.
Soñra sabağa qadar birisi tarafından aq-uquqları oğrunda küreşecek qırımtatarlarnıñ gençler teşkilâtını qurmaq ğayesini muzakere ettik. Asılında, devam ete Cemilev, bu teşkilât «tam olaraq leninli» olmalı edi, küreş usulları ise anayasağa uyacaq edi. Belli bir müddeten soñ, teşkilât kütleviy olsa, belli instantsiyalarğa muracaatta bulunıp, onı resmiy şekilde qayd etmek içün izin almağa planlaştırıla edi. Bunıñ kibi bir ruhset berilecegine inanğanlar çoq olmasa da, bu teklifke qarşı çıqqanlar olmadı... Bu yerde göñüllilerden birine programmanıñ leyhasını ve teşkilâtnıñ nizamnamesini, onıñ saflarına kirecek insanlarnıñ ant sözlerini azırlamağa avale etildi.
Soñunda qırımtatarlar arasında «añlatuv işi» alıp barılacaq rayonlarnı belgiledik.
Eki aftadan soñ nevbetteki toplaşuv olıp keçti, tedbirde teşkilât azalarınıñ yapılğan işleri aqqında esabatlarından ğayrı programma leyhaları ve teşkilâtnıñ nizamnamesi, ant sözleriniñ mündericesi ve teşkilât azası biletiniñ şekli bile muzakere etilgen edi.
Başta teşkilâtqa «Qırımtatar gençler birligi» adını bermek qararı alınğan edi. Toplaşuvda ise «Vatanğa qaytuv boyunca» sözleri qoşuldı.
Faaliyetni belgilegen vesiqalar qabul etilmedi, teşkilât ise dağıtıldı
Nevbetteki toplaşuvnı eki aftadan soñ keçirmege planlaştırıla edi. Lâkin ertesi künü. 1962 senesi aprel 8-de, bir qaç adamnı yaqaladılar. Böylece, faaliyetni belgilegen vesiqalar qabul etilmedi, teşkilât ise dağıtıldı.
Özbek SSC prokurorınıñ yüksek yardımcısınıñ devlet havfsızlığı organlarında taqiqat nezareti bölüginiñ prokurorına 1962 senesi mayıs 15-te «Qırımtatar gençler birligi» işiniñ taqiqatı aqqında yazğan mektübinde bunı oquymız: «Qabaat tintüv vaqtında tapılğan malümatlarğa esaslana, şu cümleden: «Qırımtatar gençler birligi» qanunsız teşkilâtınıñ nizamnamesi, bu teşkilâtnı şekillendirüv planı, toplaşuvlarnıñ protokolları. Teşkilât faaliyeti devamında beş toplaşuv keçirildi (1962 senesi 17/II başlap 3/Ş, 18/III, 24/Ş ve 7/IV qadar), olardan üçünde protokol tizilgen edi. Toplaşuvlarda Qırım muhtariyetiniñ ğayrıdan tiklenmesi baqıldı, sovetlerge qarşı fikirler seslendirilgen, milletçilerniñ şiirleri oqunğan, bu işke sadıqlıq aqqında ant sözleri muzakere etilgen edi. Aza biletleriniñ örnekleri azırlanğan ve azalıq parası toplanğan edi.
Teşkilâtnıñ 6 bölügi (siyasiy, teşkiliy, tarihiy, medeniy, maliye ve bağ) reberligi saylandı.
Piknik keçirilmesiniñ planı tizilecek edi, anda 300 qırımtatarını toplaycaq ediler.
Taqiqatnıñ elde etken malümatına köre, teşkilât azaları faaliyetini gizlemek içün qayd etilgen vesiqalarnı yoq etmege tırışqan ediler, lâkin olarnı ğayrıdan tiklediler, bir qısmı da tapılmadı.
1962 senesi mart ayında teşkilât iştirakçilerinden biri, soñra ise tarihiy bölük reberi olaraq saylanğan Mustafa Cemilevniñ sorğusında belli ola ki, o, qırımtatar halqınıñ tarihını yazıp çıqqan edi. Lâkin bu vesiqanıñ şimdiki yeri belli degil, tapılmadı».
İş boyunca baş cinayetçiler Marat Ömerov ve Seit-Amza Ümerov oldılar, qalğanlarnı bir qaç künden soñ azat ettiler.
Marat Ömerovnı «1958 senesi qırımtatar ealisiniñ milliy aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi oğrunda küreşecek qanunsız teşkilâtnı qurmaq ıntıluvı içün» qabaatladılar. O sene keçirilgen toplaşuvlarda Ömerov Sovetler Birliginiñ Kommunistler firqası ve Sovetler ükümetine milliy meselede iftira atıp, qırımtatarlarnıñ aq-uquqları sıñırlana kibi bildirgen edi. 1962 senesi Ömerov Ümerov Seit-Amza ve diger meslekdeşleri ile beraber milletçi teşkilâtınıñ qurulması boyunca faaliyetini ğayrıdan tiklep, onıñ qurulmasında ameliy adımlar attı. 1962 senesi fevral ayından başlap aprel ayına qadar keçirilgen qanunsız toplaşuvlarda Ömerov meslekdeşlerini qırımtatarlarnıñ milliy aq-uquqlarını ğayrıdan tiklemek içün küreşke çağırıp, sovetlerniñ faaliyetine iftira atqan edi. Ümerov Seit-Amza ve digerleri ile beraber Ömerov toplaşuvlarnıñ iştirakçilerini qanunsız teşkilâtnıñ qurulmasına çağırdı».
Buña oşağan qabaat Seit-Amza Ümerovğa da berilgen edi. Onı «Sovet ordusında askerlik yapqanda yanında milletçi şiirlerniñ tutmasında» qabaatlağan ediler. Olardan bazılarını o, Taşkentke Özbekistan yazıcılar birliginiñ tatar bölügine derc etilmesi içün yollağan edi. Bundan sebep 1959 senesi onıñ hızmet etken Arbiy bölükniñ mahsus bölüginde Ümerov ile subet keçirilgen edi. Subet neticesinde Ümerov bir daa böyle bir şey yapmaycağına söz berdi. Lâkin 1962 yenesi Ümerov Ömerov ve digerleri ile beraber duşman faaliyetine tekrar başlap, milletçi teşkilâtnıñ qurulmasına adım attı».
Mustafa Cemilev iş boyunca şaat olaraq sorğusını hatırlay: «Meni 3 kün devamında sorğuğa çekken ediler, öyle yemegine teneffüs yapmayıp, sabadan gecege qadar... Toplaşuvda kim ne aytqanını, bir-birine ne qadar yaqın olğanını, «teşkilâtçı» kim olğanını, çeçen ve inğuşlar ile alâqalarımıznı sorağan ediler... Olmaycaq sualler de bar edi, misal olaraq:
– Angi çetel devletler ile bağ quracaq ediñiz?
– Qayda ve nasıl etip silâ alacaq ediñiz?
– Memleketniñ angi reberlerini öldürecek ediñiz? ve ilâhre.
Balalar arasında cep magnitofonı ile KGB yardımcısı bar edi
Lâkin esasen qırımtatarlarnıñ tarihı boyunca çıqışım aqqında sorağan ediler. Tarihiy vaqialar aqqında malümatnı qaydan aldım, «milletçi baqışlarnı» kimden aldım, büyük qırımtatarlardan kimni yaqından tanıyım kibi şeylerni sorağan ediler; yazılarımnı kimge berdim ya da qayda saqlağanımnı aytmağa talap etken ediler».
Konspektniñ mündericesini uquq qoruyıcılar aman-aman bütünley bile ediler. Olar toplaşuvlarda laf etken aman-aman er şeyni bile ediler. Balalar olarnıñ arasında cep magnitofonı ile KGB yardımcısı olğanını tüşünmege başladılar.
«Taqiqat bizim subetke açıq olğanımızdan mümkün olğanı qadar faydalandı. KGB kerçek niyetlerimizni yañlış añlay dep tüşüngen balalarımız bilgenini aytıp, sorğularda aqlı olğanını isbatlamağa tırıştılar ve taqiqatçılar niyetlerimizniñ doğru olğanını añlap, işni qapatır ve arqadaşlarını azat eterler, dep tüşüngen ediler. Lâkin taqiqatçılar aytqanlarımızdan evelden azırlanğan qabaat içün yerlerni qıdırmağa tırıştılar, bergen malümatlarımıznı da bazıda özüne köre añlatqan ediler», – dep tarif ete Cemilev.
1962 senesi avgust ayında Marat Ömerov ve Seit-Amza Ümerovnıñ mahkemesi olıp keçti. İş Özbek SSC Yüksek mahkemesinde baqıldı. Dört künlik qapalı mahkeme esnasından soñ qarar ilân etildi: Ömerov Maratnı 4 yılğa qadar Tüzetüv-emek apishanesinde azatlıqtan marum etmek, Ümerov Seit-Amzanı – TEA-da 3 yılğa qadar azatlıqtan marum etmek.
Marat ve Seit-Amzanı Mordoviya lagerlerinde tuttılar. Olar cezasını bütünley çektiler
Seit-Amza Ümerovnıñ qabaatlarından biri taqiqat tarafından «sovetlerge qarşı ve milletçi» olaraq tanılğan şiirler oldı. Cemilevniñ hatırlağanına köre, taqiqatçı şiirlerniñ milletçi, demek ki, sovetlerge qarşı olğanını isbatlamağa tırışqan edi, ve atta «genç tatar Uçan-Suğa atnı qandırmağa alıp ketti» kibi satırlarnı misal olaraq ketirgen edi. Uçan-Su – Qırımdaki şelâleniñ adı. Seit-Amza qırımtatarlarnıñ Qırımğa avdet olmasını nasıldır bildirmege tırışqan olsa, bu milletçi teşviqat ola.
Marat ve Seit-Amzanı Mordoviya lagerlerinde tuttılar. Olar cezasını bütünley çektiler.
İleride teşkilât ile az olsa da bağlı olğanlar bile zarar kördi. Bazılarını oquv yurtlarından quvdılar, digerlerini işten boşattılar. Toplaşuvlarda şiirlerini oquğan Tibbiy instituttan Seyran Kübedinovnı quvdılar. Eskender İbraimov aliy oquv yurtunıñ memuriyeti tarafından yapılğan basqı neticesinde Taşkent universitetini terk etmege mecbur oldı. Mustafa Cemilevge işten öz istegi ile çıqmağa teklif ettiler, aks alda «hoş olmağan bir madde» boyunca illâ ki işten boşatacaqlarını ayttılar.
Teşkilâtnıñ er bir iştirakçisi devlet havfsızlığı organlarınıñ nezareti altında qaldı. Buña baqmadan, olarnıñ ekseriyeti milliy arekette iştirak etmege devam etken edi; çoqusı soñra mabüs etilgen edi.
Zamanımızda Mustafa Cemilev «Qırımtatar gençler birliginiñ» emiyetine böyle qıymet kese: «Birinciden, teşkilâtnıñ qurulması genç adamlarnı toplamağa ve halqnıñ problemlerini qonuşmağa imkân berdi, olarnı al etüv yollarını baqıp, adamlarğa vazife bermege yardım etti. Ekinciden, apis cezaları ve institutlardan quvulması genç semetdeşlerimiz arasında belli bir «selektsiyanı» keçirmege yardım etti: qorqaqlar çetke çekilip, nevbetteki toplaşuvlarımızda körünmemege tırıştılar, digerleri ile aynı yolda faaliyetniñ diger usul ve şekilleri aqqında tüşünmege başladılar».
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Palladiy (Kafarov)
Pötr İvanoviç Kafarov (Urısça: ПëTp ИBaHoBич KaфapoB; monxalıqtağı iseme – Palladiy Urısça – Пaллaдий, 1817-1878) – Qıtaynı öyränüçe (sinolog), pravoslav ruxanie.
Qıtay tele ierogliflarınıñ Kirill älifbasına transliteratsiäse avtorı.
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1840 yıldan Räsäyneñ Xanbalıqtagı ruxanilar missiäsendä eşli, 1848 yıldan missiäneñ başlığı.
1840 häm 1849 yıllarda ğilmi eşlär belän Qazanda bula, Vasiliy Vasilyev belän bergä Buddizmğa qarağan kitapları universitet öçen tärcemä itä. Nikita Biçurin qulyazmaların, kitap häm xaritaların, üz xezmätläreneñ qayberlären Qazan Ruxanilar Akademiäse kitapxanäsenä tapşıra.
Töp xezmäte bulğan 2 kisäktän torğan "Qıtayça-Urısça süzlek" ülemennän soñ 1888 yılda P. S. Popov tarafınnan tögällänep bastırıla.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
B. E. ЛapичeB. ПyTeшecTBиe B cTpaHy BocToчHыx иHoзeMцeB. M. 1983.


text:
Yedi Quyu rayonındaki mektepke qırımtatar istihbaratçısınıñ adı berildi
Yedi Quyu rayonınıñ Oysul köyünde (Ostanino) mayıs 8-de qırımtatar istihbaratçısı Alime Abdennanovanıñ eykeli açıldı. Yerli mektepke qaramannıñ adı berildi, bina kirişinde onıñ adına hatıra tahtası tiklendi.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Yedi Quyu rayonında Alime Abdennanovanıñ şan-şüretine eki abide bar. Keçken sene 1988 senesi tiklengen eykel yerine yañısını qoydılar. Eski abideni tüzetip, Oysul köyünde tiklediler.
Cemaatçılar qayd eteler ki, qırımtatarlar sürgünlikten qaytmağa başlağan soñ tiklengen ilk abidelerden biri bu edi.
Abide ve hatıra tahtasınıñ açılışında yerli sakinler, mektep talebeleri ve Meclis vekilleri iştirak ettiler.
Alime Abdennanova Ayrı Deñiz ordusı istihbarat taqımınıñ istihbaratçı-rezidenti olğan edi. Köstergen qaramanlığı içün Qızıl Bayraq unvanına nail oldı. 19 yaşında Alime Abdennanova Eski Qırımda gestapo (gizli devlet politsiyası) azaplarını çekti, 1944 senesi aprel 5-te ise Aqmescit apishanesiniñ azbarında qurşunğa tizilgen edi.
Rusiye prezidentiniñ 2014 senesi sentâbr 1-de çıqqan buyruğına köre, istihbaratçığa «faşist işğalciler ile küreşte kösterilgen cesaret ve qaramanlığı içün» Rusiye Federatsiyasınıñ Qaramanı unvanı ölüminden soñ berildi.


text:
Matbuat vastaları: Qırımnıñ sabıq spikeri Anatoliy Gritsenko «Spravedlivaya Rossiya» firqasını terk etti
Qırım Yuqarı Radasınıñ sabıq reisi Anatoliy Gritsenko «Spravedlivaya Rossiya» firqasınıñ saflarını terk etti, dep haber ete «Krımskiy vektor».
Neşirniñ yazğanına köre, Gritsenko Rusiye firqasından öz isteginen ketti. Onıñ qararını Yedi-Quyu (Leninskoye) rayonında olıp keçken «Spravedlivaya Rossiya» firqası yerli bölüginiñ azalar toplaşuvında qabul ettiler.
Firqanıñ yerli bölük Şurası ve teftiş komissiyası da vekâletlerini vaqtından evel yekünlediler.
Avgust 26-da Qırım mahkemesi Anatoliy Gritsenkonı Qırım Devlet şurası deputat namzeti olaraq qayd etüviniñ lâğu etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Malüm olğanı kibi, saylavlar sentâbrniñ 14-ne belgilene.


text:
Istambuldıñ Atatürik äwejayındağı jarılıstı jasağan jankeştilerdiñ biriniñ jeke bası anıqtaldı.
Jergilikti aqparat quraldarı sodırdıñ beynebaqılaw kamerasındağı stop-kadrdan alınğan swretin jarïyalap, onı Türkïya azamatı Mwslïm Sarïyyar dep atadı.
Soñğı mälimet boyınşa lañkestik äreketten qaza tapqandar sanı 42 adamğa jetti. 200-den astamı jaralanğan. Köbi jansaqtaw böliminde jatır.
Esteriñizge sala keteyik, ekstremïster äwejayğa 28 mawsımda şabwıldağan edi. Birinşi jarılıs xalıqaralıq reysterdiñ, al ekinşisi işki reysterdiñ uşıp kelw awmağında bolğan.
Tergew lañkestik äreketterdi 3 jankeşti jasağanın anıqtadı.
Qazir äwejay qalıptı jumıs istep tur. Reysterdiñ köbi keste boyınşa jüzege aswda.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Poroşenko: Qırım sualinde razılaşuv olamaz
Ukraina prezidenti Petro Poroşekno Ukraina-Rusiye munasebetlerinde razılaşuvı ola bilmez bir sıra mesele bar olğanını bildirdi.
Bunı o ukrain matbuat vastalarına bildirdi.
«Qırım sualinde, Ukrainanıñ milliy menfaatı sualinde, Ukrainanıñ topraq bütünligi, mustaqilligi meselesinde razılaşuv olamaz», – dedi Poroşenko.
Bunıñ ile prezident gaz fiyatı ile bağlı sualde uzlaşmanıñ olacağını da qayd etti.
Onıñ sözlerine köre, iqtisadiy munasebetler meselesinde de razılaşuv olur.


text:
Digrafsız jäne apostrofsız älipbi jobası
Qazaqstan Respublikası öziniñ sayasi-ekonomikalıq, äleumettik mäselelerin şeşu jolında derbes sayasat wstana otırıp, elde orın alıp otırğan özekti mäselelerdi şeşu maqsatında jäne el aldında twrğan alıs jäne jaqın bolaşaqqa arnalğan wstanımdardı jüzege asıru jolında eñbek etu maqsatında qwrılğan täuelsiz memleket bolıp tabıladı.
Osı sebepti XXI ğasırdağı IT-tehnologiyalardıñ damuımen jäne älemdik narıqta ağılşın tiliniñ beleñ aluımen baylanıstı tendenciyalarğa ilese otırıp damu maqsatında Elbası N. Nazarbaev qazaq tiliniñ latın älipbiine köşu qajettiligine nazar audarıp qana qoymay, 2017 jılı osı ürdisti tübegeyli jüzege asırudı qolğa aldı.
Üstimizdegi jılı qazaq tiliniñ latın älipbiine köşu üderisine qatıstı birşama pikirtalastıñ da orın alğanın ayta ketu kerek. Qızu talqığa tüsken mäselege men de köñil audarıp, bey-jay qalmauğa tırısıp, öz älipbiimdi wsınudı jön kördim.
Şıntuaytında, bwl älipbidiñ dayındalğan merzimi 2017 jıldıñ kırküyegi edi. Sol kezden beri qoğam qayratkerleri men lingvist ğalımdardan, sonday-aq, qwzırlı organdardıñ ökilderinen qwralğan jwmıs tobınıñ otırıstarı nätijesinde halıqtıñ basım köpşiliginiñ köñilinen şığatın bir älipbi nwsqası wsınılar degen oyda edim.
Alayda bolğan is boldı, Jarlıqqa da qol qoyıldı, wsınılğan älipbige qajet jağdayda özgerister engiziletini de jariyalandı.
Sondıqtan elimniñ tarihında orın alıp otırğan osınau igi bastamağa men de öz ülesimdi qosuım kerek degen oymen qazaq tiliniñ latın grafikasına negizdelgen älipbiiniñ tağı bir nwsqasın wsınğalı otırmın.
Mısal retinde «Abay jolı» romanınan üzindi keltirudi jön kördim.
«Abay jolı» romanınan üzindi
Älipbidiñ wsınılıp otırğan nwsqasındağı latın qaripteriniñ belgilenui men qoldanıluına qatıstı arnayı sipattama kelesi materialdarda jariyalanadı.
Ayım Tilepbergen, mädeniettanu magistri
Abai.kz


text:
"MwzArt" tobına erekşe tänti bolğan Atıraw turğını balasına toptıñ esimin berdi. Bul süyinşi xabarmen Säken Mayğazïev öz jeli paraqşasında bölisken. Mwzart esimdi balaqay 2016 jıldıñ 24 mawsımında dünïege kelgen. Jeli qoldanwşılarınıñ deni balanı olay atağanın qolday qoymadı. "Ärïne, MwzArt tobı öte keremet top, üş ağamız da jigittiñ serisi, osı nar tulğalı ağalarımızdıñ esimderiniñ birin berw kerek edi, jaqsı nïetpen jazıp otırmın", - dep tañdanıstarın bildirdi jeli qoldanwşıları. Al keybiri munday oğaş attar tañsıq dünïe emes ekenin alğa tartqan.
Derekköz: zhambylnews.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Paralïmpïada oyındarı — bul fïzïkalıq mümkindigi şektewli jandardıñ arasında türli sport oyındarınan ötkiziletin xalıqaralıq sayıs. Olïmpïada oyındarınıñ balaması. Tört jıldı bir ret, Olïmpïada oyındarınan keyin, sol qalada ötedi. Bïıl 7-17 qırküyekte Rïo-de-Janeyroda ötedi. XV Paralïmpïada oyındarında 22 sport türinen 528 medal sarapqa salınadı.
Jazğı Paralïmpïada oyındarı 1960 jıldan bastap, al qısqı Paralïmpïada oyındarı 1976 jıldan bastap uyımdastırıladı. Biraq mümkindigi şektewli jandardı sportqa tartw XIX ğasırda qolğa alınğan. 1888 jılı Berlïnde qulağı estimeytin jandar üşin sport klwbı qurılsa, 1924 jılı Parïjde alğaş ret Olïmpïada oyındarı ötkiziledi.
Paralïmpïadalıq qozğalıstıñ negizin salwşı neyroxïrwrg Lyudvïg Gwttman. Ol Germanïyada twıp, 1939 jılı Anglïyağa qonıs awdarğan. 1944 jılı Ulıbrïtanïya bïliginiñ tapsırması boyınşa Stok-Mandevïl qalasındağı awrwxana janınan Julın jaraqatı ortalığın aşadı. Neyroxïrwrg sportqa tartw arqılı Ekinşi dünïejüzilik soğısqa qatısqan soldattarğa qalıptı ömirge qaytwğa kömektespek boladı. Soğısqa qatısqan soldattardı fïzïkalıq oñaltw jumısı waqıt öte kele sporttıq qozğalısqa ulasadı.
Gwttman 1948 jılı arbağa tañılğan sportşılar arasında sadaq atwdan sayıs uyımdastıradı. 1952 jılı Anglïya men Gollandïyadan şıqqan 130 mügedek-sportşınıñ qatıswımen birinşi xalıqaralıq jarıstı ötkizedi. Bul Xalıqaralıq Stok-Mandevïl oyındarı degen atqa ïe boladı.
«Paralïmpïada» atawı qaydan şıqqan?
Grekterdiñ «para» («qasında» nemes «qatar») degen kömekşi sözi men «olïmpïada oyındarı» degen sözderdiñ birigwinen şıqqan. Bastapqıda bul ataw ayaqtıñ sal awrına oray paraplegia sözimen baylanıstı bolğan. Äwelde bul oyındar omırtqası awıratın adamdar arasında ötkiziledi. Keyinirek, basqa da dertke şaldıqqan adamdar qatısa bastağannan keyin olïmpïadalıq sayıstarğa teñestire tüsw üşin «qasında» degen kömekşi sözben awıstırılğan.
Paralïmpïadalıq oyındar märtebesi alğaş 1984 jılı ötkizilgen oyındarğa berilgen. Bunıñ aldında bul oyın «Mügedekterge arnalan olïmpïada oyındarı» dep atalatın. «Paralïmpïada» termïni resmï türde 1988 jılğı oyındardan bastap bekitildi.
Paralïmpïada oyındarı:
Jazğı sport türleri
Eskek esw (akademïyalıq)
Arbadağı basketbol
Boççe
Velosïpedpen jarısw
At sportı
Golbol
Jeñil qayıqta eskek esw
Dzyudo
Jeñil atletïka
Üstel tennïsi
Paratrïatlon
Jelkendi sport
Jüzw
Oq atw
Arbadağı regbï
Arbadağı voleybol
Sadaq atw
Arba tennïsi
Awır atletïka
Arbada semserlesw
Fwtbol 5x5
Fwtbol 7x7
Qısqı sport türleri
Tawda şañğı tebw
Arbadağı kerlïng
Şañğımen jarısw
Bïatlon
Sledj-xokkey.
Derekköz: Argwmentı ï faktı
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
«Nefes alamay edik»: Qırımdan köçip kelgenniñ ikâyesi
Novoalekseyevka – Almeniñ babası sürgün etilgende bir yaşında edi. Ana-babası Orta Asiyadan Qırım yarımadasına qaytqanda Alme bir yaşını toldurğan edi. Faqat 70-inci seneleriniñ soñunda qırımtatarlarğa Qırımda yaşamağa yasaq etilgen edi, ve qorantası Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasına yerleşmege mecbur oldı.
Yıllar keçti, Alme Emirsale tasil alıp, Bağçasaraydaki qırımtatar mektebine çalışmağa kirdi. Ukrain tili ve edebiyatı derslerini bere edi. İşğal vaqtında semetdeşlerinen beraber ukrain arbiy bölüklerine barıp, aş ve aşayt mahsulatını alıp kete edi. «Qırım qadınları barışıq istey» areketi saflarında işğalge qarşı çıqqan edi.
Rusiye akimiyeti kelgeninen Qırımda ukraince, qırımtatarca ve rusça devlet tilleri olaraq ilân etildi. Asılında ise böyle bir şey yoq edi.
«Avgust ayında qırımtatar milliy mektebinde ukrain tili saatleri qısqartıldı. Qırımda ne yapacağımnı tüşündim. Bir yıl devamında QMPUda başlanğıç mektep ocası zenaatını oqudım ve 2015 senesi Ukrainanıñ esas qısmına köçtim», – dep ayta Alme.
Amma sebep tek iş degil edi. «Menim kibi insanlar nefes alamay edi, serbest, ukrain avası yetişmey edi. Qırımdan çıqasıñ – aynı ava bam-başqa ola, serbest olğanını is etesiñ», – dep ayta köçip kelgen.
O, Ukraina akimiyeti kontrol etken yerge köçken olsa da, devlet yardımını körmedi. «Devlet aqqında bir şey aytmaq istemeyim. Devlet yardımını is etmedim. İyül ayında keldim, vaqtınca köçip kelgen şahıs olaraq qayd oldım. Ana-babamnıñ yanına keldim, başqa bir yerge ketmek imkânsız. Başqa şeerni saylasañ, parañ yetmez. Devlet yardımı – deñizde bir tamçı kibi. Devlet yardımını bekleycek olsañ, Qırımda yaşamağa devam etmek mümkün ve daa yıllar devamında bekleyceñ. Devletniñ balağa köstergen yardımı – 800 grn., büyüklerge – 2 ay devamında 400 grn., üçünci ve dörtünci aylarında – eki qat eksik. Devlet yardımı budır. Ev meselesini aytmayım», – dey Alme.
Dey ki, zenaat boyunca çalışmaq şimdilik imkân yoq: qasabada oca çoq.
Buña baqmadan, Alme işsiz oturmay. O, Novoalekseyevka qasabasındaki meclisniñ kâtibi ola. «Qırımdan köçip kelgenimni isbatlamaq kerek yoq edi. Bir şey yapacaq olsañ, qapu açıq», – dep ayta o.
Bundan ğayrı, Alme qırımtatar liderleri başlatqan «Qırımnıñ vatandaş qamaçavı» aktsiyasına qoltuttı: «Bizler, Meclis azaları, iştirak ettik. Er kes elinden kelgenini yapa. Qadınlar – aşhanede, erkekler – tedbirlerni teşkil eteler».
«Qırım qaytarılacaq, bizler de qaytacaqmız»
Alme qızı Mavilenen beraber esas Ukrainağa köçti. Qızçıq qırımtatar tili dersleri olğan mektepke oqumağa kirdi. Mavile Qırımnı sağınğanını ve anda qaytmaq istegenini ayta.
Köçip kelgenniñ anası Pakize Bekirova qorantasınıñ ikâyesini büyük bir yara ile hatırlay. Aqayı bir yaşında olğanda Qırımdan sürgün etildi. Pakize hanım Orta Asiyada ğurbette dünyağa keldi. Ömür boyu Vatanğa qaytmaq arzusınen yaşadılar. İleride qaytacaqlarına ümüt etken ediler, qızları ise Rusiyeniñ Qırım işğali sebebinden yarımadanı terk etmege mecbur oldı.
«Orta Asiyada Vatanğa qaytmağa arzu ete edik. 1978 senesi Alme bir yaşında olğanda Qırımğa keldik. Qırımda qalacaq edik, Qarasuvbazar rayonında ev taptıq. Amma şunı dediler: mından tez-tez ketiñiz, 24 saatiñiz bar, qayd olamazsıñız – Orta Asiyağa ketiñiz. Amma biz mında, Novoalekseyevkağa keldik. Qırımtatarlar Qırımğa qaytmağa başlağanda biz de aveslendik. 6 sotka topraq aldıq, ev qurmaq içün topraq damartısı, qızımız daire alacaq edi, ara-sıra barğan edik, qızımız işke kirdi, ukrain tili ve edebiyatı derslerini bermege başladı, nevbetimiz yaqınlaşa edi, soñra ev quracaqmız, dep arzu etken edi. Amma qısmet olmadı. Qızımız Qırımnı terk etip, yanımızğa, Novoalekseyevkağa qaytmağa mecbur oldı», – dep ayta Pakize hanım.
Qoranta Qırım Ukrainanıñ uquq alanına qaytacağına ümüt etmege devam ete. «Ümüt etemiz ki, Qırım qaytarılacaq, bizler de qaytacaqmız!» – dep qoştı Pakize Bekirova.


text:
Süyrik sawsaq – qız-kelinşektiñ näziktiginen xabar berip turatınday. Sondıqtan da qol kütimine män berip, qoldıñ terisin närlendiretin, ılğaldandıratın türli maskalar jasap turwdıñ mañızı mol.
Aptasına 1-2 ret qol terisine maska jasawdı ädetke aynaldırıñız. Kündelikti qoldanatın kosmetïkağa qarağanda, maskalardıñ emdik qasïeti de barın este ustañız.
Jumırtqa maskası
Qol terisi äjimdenip, qartayıp bara jatsa, bul maskanıñ kömegi köp bolmaq. Ol üşin 1 jumırtqanıñ sarısı, 1 as qasıq bal, 1 şay qasıq sulı jarmasın aralastırıp, keşke uyqığa jatar aldında qolıñızğa jağıp, şüberek qolğap kïip jatıñız. Qolıñızdı tañerteñ jwasız.
Bal maskası
Bul maska qol terisin jumsartadı. 15 g bal, 25 g badam nemese zäytün mayı, jumırtqanıñ sarısı jäne lïmon şırınınıñ birneşe tamşısın aralastırıñız. Dayın bolğan qospanı qolıñızğa jağıp, şüberek qolğap kïiñiz. Bul maskanı da uyqığa jatar aldında jasağan durıs.
Glïcerïn maskası
Terini jumsartıp närlendiretin bul maskanı jasaw üşin 1 şay qasıq glïcerïne men 1 şay qasıq baldı 2 şay qasıq swmen aralastırıp, 1 şay qasıq sulw unın qosıñız. maskanı 20-25 mïnwtqa qolıñızğa jağıp, jwıp tastañız.
anabol.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qırım ile memuriy sıñırda ukrain bayrağını rusiye bayrağınıñ üzerinde köterdiler
Ukrainanıñ faşist işğalcilerden azat etilgen kününde Qırım ile memuriy sıñırda yerleştirilgen Çonğan kiriş/çıqış teşkerüv noqtasında 11 metr yükseklikte ukrain bayrağı tiklenildi. Onı Rusiye tarafından qurulğan beton sığanaqtan 50 metr uzaqlıqta pekittiler. Endi ukrain bayrağı rus bayrağından yüksekçe yerleştirilgen, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Biz isteymiz ki, işğalciler körsünler, bu – Ukraina topraqlarnıñ azat etilmesiniñ başlanğıçıdır. Qırım – ukrain toprağı edi ve olacaq. Vaqıt kelir ve bu ukrain bayrağı Qırımnıñ merkezinde ükselecek, men sizge söz berem», – dedi Geniçesk rayon devlet idaresiniñ yolbaşçısı Aleksandr Vorobyov.
Qırım 2014 sensiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy bir sıñır peyda oldı, amma asılında tam bir «sıñır» şekillendi. Qırım vaqıtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi.


text:
«MTS Ukraina»: operator Aqyarda işini devam ete
«MTS Ukraina» şirketi Aqyarda mobil operatorı tükânlarınıñ qapatılmasını red ete.
Cep telefon operatorınıñ matbuat kâtibi Viktoriya Pavlovskaya Qırım.Aqiqatqa bergen malümatlarğa köre, Aqyarda şirketniñ ofisi yoq.
«MTS Ukraina» şirketiniñ Aqyarda yalıñız bir tükânı bar, o da işini devam ete», – dep qayd etti o.
İyünniñ 30-da Aqyar kütleviy haber vastaları MTS-Ukraina cep telefon ağı operatorınıñ ofisleri qapatıla, şeer sakinleri ise «MTS» Rusiye SİM-kartlarını almaq içün nevbette turalar, dep bildirdiler.
Bundan evel mobil operatorınıñ matbuat hızmeti qırımlı iş ortaqları ve abonentleri ile grivna para birleminde esaplavnı keçirmek imkân olmağanını aydınlatqan edi.


text:
Turkish Airlines Herson-İstanbul seferiniñ yolcuları içün Qırımdan sıñır nezaretini qolaylaştırmağa teklif ete
Herson vilâyetinde Turkish Airlines aviaşirketi temsilciliginiñ müdiri Yakup Gül Herson vilâyeti ve Qırım arasında memuriy sıñırdaki nezaret-kiriş noqtalarında İstanbulğa «Herson» ava limanından biletleri olğan yolcular içün nezaret ketişatını qolaylaştırmağa teklif ete.
Bu aqta Herson vilâyet memuriyetiniñ saytında aytıla.
«Böyle al Qırım yolcularınıñ sayısını arttırmağa imkân berir», – dedi Gül Herson vilâyet devlet memuriyetiniñ reis keñeşçisi Ruslan Pançişin ile körüşüvde.
Körüşüvde şunı da qayd ettiler ki, şimdi Herson-İstanbul seferine Kirovograd ve Nikolayevden yolcularnıñ celp etilmesi boyunca faal iş ketmekte eken.
Qırım işğalinden evel Turkish Airlines avia şirketi Aqmescit-İstanbul marşrutı boyunca seferlerni keçire edi. Amma 2014 senesi okâtbr 15-den Herson-İstanbul seferini açtı. Seferler aftada dört kere yapıla: çarşenbe, cuma, cumaertesi ve bazar künleri.


text:
Cemile Cevher Çiçek - Karşı Beri Mezere
Sanatçı : Cemile Cevher Çiçek
Türkü : Karşı Beri Mezere
Etiketler : Cemile Cevher Çiçek - Karşı Beri Mezere türkü indir, Cemile Cevher Çiçek - Karşı Beri Mezere türkü dinle, Cemile Cevher Çiçek türküleri, Karşı Beri Mezere mp3 indir, Cemile Cevher Çiçek türküleri Karşı Beri Mezere türküsü, Karşı Beri Mezere sözleri, Cemile Cevher Çiçek mp3 dinle, Cemile Cevher Çiçek download, Karşı Beri Mezere bedava mp3, Cemile Cevher Çiçek türkü sözleri, Cemile Cevher Çiçek türkü dinle, Cemile Cevher Çiçek son albüm indir
Cemile Cevher Çiçek Türküleri
Cemile Cevher Çiçek - Yakar Muhannetin Acı Sözleri
cemile cevher çiçek - oy benum sevduceğum (trabzon)
Cemile Cevher Çiçek - Oynayın Kız Oynayın
Cemile Cevher Çiçek - Bugün Yardan Haber Geldi
Cemile Cevher Çiçek - Peştemal Tezgahına
Cemile Cevher Çiçek - Ayağındaki Mesler
Cemile Cevher Çiçek - Bana Cevreyleyip
Cemile Cevher Çiçek - Eşrefoğlu Al Haberi
Cemile Cevher Çiçek - Karşı Beri Mezere
Cemile Cevher Çiçek - Çayelinden
Cemile Cevher Çiçek - Sabahtan
cemile cevher çiçek - bugün yardan haber geldi (malatya-arapkir)
Cemile Cevher Çiçek - Gene Geldi Yazbaşı
Cemile Cevher Çiçek - Ölüm Gezme Arkamsıra
Cemile Cevher Çiçek - Yaylanın


text:
Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Dağlar Bizim Dağlarımız
Etiketler : Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız türkü indir, Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Dağlar Bizim Dağlarımız mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Dağlar Bizim Dağlarımız türküsü, Dağlar Bizim Dağlarımız sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Dağlar Bizim Dağlarımız bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Dağların Eteklerinde
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Neşet Çelebi - Vurduğunu Öldürürsün
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın
Neşet Çelebi - İki Dağın Arasında
Neşet Çelebi - Zalim Poyraz
Neşet Çelebi - Tükendim
Neşet Çelebi - Erciyes ten Kar İstersin
Neşet Çelebi - Verdiler Oy Oy
Neşet Çelebi - İhtiyar Oldum
Neşet Çelebi - Hata Benim
Neşet Çelebi - Bana Her Şeyi
Neşet Çelebi - Kara Değil Mi
Neşet Çelebi - Dünya Adana nın


text:
-
-
09:15 45
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 23:57 245
-
-
-
-
-
-
-
Nursultan Nazarbaev BUU Qawipsizdik Keñesinde söz söyleydi
ASTANA. QazAqparat - Qañtarda ötetin Qawipsizdik Keñesinde yadrolıq qarwdı taratpaw mäselesi bastı talqılanatın taqırıp bolmaq. Bul twralı seysenbide Nyu-Yorktegi BUU ştab-päterinde bolğan baspasöz mäslïxatında Qazaqstannıñ BUU janındağı turaqtı ökili, Qawipsizdik Keñesiniñ qañtardağı törağası Qayrat Omarov mälimdedi, dep xabarlaydı QazAqparat BUU Jañalıqtar ortalığına silteme jasap.
Elşi Qawipsizdik Keñesiniñ osı aydağı jumısı jayında äñgimeledi, sonday-aq 18 qañtarda Keñeste jappay qırıp-joyu qarwların taratpawğa arnalğan joğarı deñgeydegi taqırıptıq brïfïng ötetindigin ayttı. Oğan birqatar elderdiñ basşıları men mïnïstrleri qatısadı. Brïfïngte Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev söz söyleydi.
«Nelikten bul mäseleni qozğawğa şeşim qabıldadıq? Biz bügingi tañda türli sayasï köşbasşılardıñ, elderdiñ arasında senimdi qarım-qatınastar qurwğa köbirek män berwimiz qajet dep esepteymiz», - dedi Qayrat Omarov. - Onsız eşqanday mäseleni şeşw mümkin emes. Meniñşe, qazirgi älemde däl osı jetpey tur».
Q. Omarov 19 qañtar küni Qawipsizdik Keñesinde Qazaqstannıñ sırtqı ister mïnïstri Qayrat Äbdiraxmanov Awğanstan men Ortalıq Azïya elderi arasındağı öñirlik ıntımaqtastıqtı nığaytwğa arnalğan mïnïstrler deñgeyindegi pikirsayısqa törağalıq etetindigin mälim etti. Otırısta BUU Bas xatşısı Antonïw Gwterrïş söz söyleydi. BUU basşısı Ortalıq Azïyağa ötken jıldıñ jazında kelgen.
Qazaqstan elşisiniñ sözine qarağanda, Qawipsizdik Keñesiniñ qañtardağı kün tärtibinde turğan üşinşi mañızdı taqırıp Tayaw Şığıs, sonıñ işinde Palestïna mäselesi bolmaq. Sonday-aq Qawipsizdik Keñesiniñ müşeleri Sïrïyadağı jağdaydı da talqılaydı, - dedi Q. Omarov. Ol 2017 jılı jeltoqsanda Astanada Sïrïya boyınşa kezekti kezdesw ötkendigin eske saldı. BUU-da onı nätïjeli dep bağaladı.
Qazaqstan alğaş ret Qawipsizdik Keñesiniñ müşesi boldı jäne alğaş ret oğan törağalıq etwde. Qazaqstan Ortalıq Azïya elderiniñ işinde Qawipsizdik keñesiniñ turaqtı emes müşeligine saylanğan alğaşqı memleket atandı.
Foto BUU/Çïa Pak. Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev 2015 jılı BUU minberinen söz söylewde.
- QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ BUU Qawipsizdik Keñesiniñ otırısında söylegen sözi
- Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine törağalığı qazaq xalqınıñ tabısı - Elbası
- QR Prezïdenti Donald Tramppen golf oynawğa wağdalastı
- Nursultan Nazarbaev AQŞ-qa saparın qorıtındıladı
- Nursultan Nazarbaev AQŞ-ta BUU-nıñ Bas xatşısı Antonïw Gwterrïşpen kezdesti
- Nursultan Nazarbaev Polşa Respwblïkasınıñ Prezïdenti Andjey Dwdamen kezdesti
- QR Prezïdenti: Xalıqaralıq qoğamdastıq äskerï texnologïyalarğa baqılawdı küşeytwi tïis
- Ädiletti älemdik tärtip qalıptastırwda BUU-nıñ Qawipsizdik Keñesiniñ atqarar röli zor - QR Prezïdenti
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Qırım «halq imayesine» yañı urbanı bağışlaycaqlar
Qırımnıñ «halq imayesi» fevral 23-de, Vatan imayecisi Kününde, yañı urbanı elde etecek, dep bildire Krıminform saytı.
Neşirge «halq imayesiniñ» matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bölüklerge «qum» renkli yaz ve mevsimlik forma berilecek.
Yañı urbanıñ fotolarına köre, yañı kiyim üstünde Qırım ve Aqmescit tuğraları aks etile.
Evel urbada elinde avtomatı, ayaqları yanında ise mışığı olğan «nezaketli insan»nıñ süreti aks etile edi.
«Nezaketli insanlar» – Rusiye matbuat vastaları işbu ıstıla ile 2014 senesi başından yarımadanı toldurğan ve Qırımnıñ işğalini keçirmege yardım etken arbiylerni adladı. Qırım sakinleri olrağa «yeşil adamçıqlar» dey edi.


text:
Jamala «Eurovision»daki iştiraki aqqında: Ukrainanı munasip seviyede temsil eterim
«Eurovision-2016» halqara yır yarışınıñ milliy finalında ğalebe qazanğan Ukrain yırcısı, qırımlı Jamala yarışta memleketni munasip seviyede temsil etecegine işandıra.
«Epiñizge pek minnetdarım. Menimce, Ukrainanı munasip seviyede temsil eterim. İşançıñız içün sağ oluñız», – dedi Jamala STB ve UA:Perşiy telekanallarınıñ canlı efirlerinde.
Meclis reisi Refat Çubarov Facebookta yazğanı kibi, seyircelir «jüriden aqıllı oldı».
Jamala qırımtatar halqınıñ faciası aqqında «1944» yırını taqdim etti. Onıñ sözlerine köre, bu kün – «hatıra. Bu yıl biñlerce qırımtatarnıñ ayatını deñiştirdi. Yırcı sms-rey berüvde seyircilerniñ eñ çoq sesini qazandı. 300 biñden ziyade insan rey berdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ sakinleri rey berüvge qoşulıp olamadı, çünki Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ukrain mobil operatorları çalışmay.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov dey ki, Qırımda mobil operatorları yarımada sakinlerine Ukraina içün rey bermege musadere etmedi.
Ukraina prezidentiniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolko dey ki, Jamala «1944» yırı ile «Eurovision yarışında dünyada qırımtatarlarğa qarşı cinayetler aqqında hatırlatır.
Ukraina bıltır «Eurovision-2015» yarışında iştirakindenvazgeçti. Sebepler arasında ukrain topraqlarınnı zaptı ve Donbass arbiy ziddiyeti qayd etilgen edi.
Ukraina «Eurovision» yarışını 2005 senesi qabul etti. Ğalebeni 2004 senesi Ruslana Lıjiçko qazandı, aynı şu senesi Ukrainada nam qazanğan artisti unvanını qazandı.
61-inci «Eurovision-2016» halqara yır yarışı Stockholmde (İsveçiya) mayısta keçirilecek. Bu sene yarışta dünyanıñ 43 memleketinden iştirakçiler qoşulacaq.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qurultay oturımları arasında devirde qırımtatar halqınıñ Qurultay tarafından onıñ delegatları sırasından saylanğan yekâne vekâletli-icra organıdır.
Meclisniñ baş maqsadı sovet devleti tarafından qırımtatar halqına nisbeten yapılğan soyqırım aqibetlerini yoq etüv, qırımtatar halqınıñ milliy ve siyasiy aqlarını ğayrıdan tiklev ve onıñ öz milliy toprağında serbest milliy devletçilikke aqqını amelge keçirmektir.
Öz faaliyetinde Meclis Qurultayğa esabat bere, onıñ qararları, mezkür Reglament, Qırımtatar halqınıñ Meclisi aqqındaki Nizamname, halqara uquq normaları ve Ukrainanıñ şu normalarğa zıt olmağan qanuniy aktlarına köre areket ete.
Milliy Meclis 33 adamdan, şu cümleden Meclis reisinden, ibarettir.
Meclis Aqmescit (Simferopol) şeerinde bulunmaqta.


text:
Poroşenkodan pasport fotoresimine hicab ile çıqmağa izin soraylar
Ukrain musulman qadınlarına pasportqa hicab ile foto yapmaq kibi rica ile elektron sorav Ukraina prezidentiniñ saytında peyda oldı.
Ariza müellifi – Oksana Elşeyh.
«Vicdan serbestligi aqqında» qanunına esaslanıp ve öz anayasa aqqımnı qullanıp, Ukraina musulman qadınlarına iç pasport içün hicab ile foto çıqarmağa izin sorayım. Aqlarımıznı qorumağa yardım etecek adaletli qararnıñ çıqarılacağına ümüt besleymiz», – denile beyanatta.
Beş kün devamında zaruriy 25 biñ imzadan 155 imza toplanıldı.


text:
Başqa islamnıñ memleketi
Tunis diger arap memleketlerinden ne ile farqlana? Bu, qaideni tasdiqlağan istisna ya da digerler içün parlaq misal.
Beklenilgeni kibi, bu devlette ötkerilgen parlament saylavlarında - lâdiniy siysiy küçler, ilk nevbette «Tunis çağıruvı» bloku ğalebe qazandı. Ekinci yerde «An-nahda» islam firqası kete, bu küç 2011 senesi tınç inqilâbda ğalebe qazanıp, demokratik ve grajdanlıq cemiyetiniñ inkişafı içün akimiyetten çetleşti.
Mesele nede? «Arap baari» başlağan devlet Tunis ne içün başqacasına areket ete, Mısır ve diger memleketlerden ne ile farqlana?
Birinciden, tarihte şahsiyetniñ rolü aqqında söylemege isteyim. Otuz yıl devamında devlet mustaqil olğanınen onı Habib Burgiba idare etti. Amma, onı Naser kibi diktatrlar degil, daa doğrusı Atatürknen teñeştirmek kerek, bazı yerlerde ise, Nelson Mandelağ oşap kele. O, eyi siyasetçi, inqilâpçı olıp, arbiyli degil edi. Sorbonna mezunı, birinci apayı frenk edi, o özüni avropalı Tunis sakin olaraq duya edi, devleti de Avropanıñ Ğarbınen ve medeniyetinen bağlı olğanını tüşüne edi. Ekinci ciaan cenkine qadar, Burgiba mustaqillik içün küreşti, çoq yıllar Frenkistannıñ apishanelerinde bulundı. Bu insan, Frenkistandan nefret etmek kerek edi. Bunı Almaniyanıñ istilâcı akimiyeti tüşüne edi, Burgiba olarnıñ tayançı olacağına işana ediler.
Amma, Burgiba olarnıñ şaşırttı. Almanlar onı frenk apishanesinden azat etken soñ, «sağ olıñız» dep, antisemitizm ğayesine resmiy olaraq bile qol tutmadı. Romada italyan faşistleri onı tunisliler içün çıqış yapmağa mecbur ettiler, amma, o frenklerniñ zapt etici siyasetine qarşı çıqmağa çağırmaqnen sıñırlanıp, başqa teşviqat yapmadı. Faşistlerniñ yardımınen vatanğa qaytıp, yahşılıq bilmegen kibi, Almaniya devleti mağlübiyetke oğraycağı ve Tunisniñ kelecegi Batı ve AQŞ-nen bağlı olğanını ilân etti.
Tunisniñ birinci yolbaşçısı olıp pek çoq adamnıñ sevgisini qazanğan edi. Otuz yıl devamında devlette islâatlar keçirmege tırıştı. Burgibanıñ ükümdarlığı devamında zemaneviy infrastruktura teşkil etildi, turistik saası ileriledi, diger arap devletlerge baqqanda köy hocalığı da inkişaf etti. Neticede, bütün Afrika boyunca Tunis allı-taqatlı devlet olaraq tanıldı. Burgiba cemiyetniñ orta qaplamını asıl etmege tırıştı, ealini tasil almağa teşviq etti. Şariatnı adliyeden çetleştirdiler, qadınlarğa bir sıra aq berildi.
Amma, Burgiba demokrat degil edi, onıñ gizli politsiyası dissidentlerni apiske taşlay edi, söz serbestligi, toplaşuv ve birliklerniñ teşkil etilmesi tek kâğıtta qala edi. Amma, Burgiba tarafından aybetlegen orta qatlam, şeer yaşları, ziyalılar, frenk edebiyatnı oqup, filmlerni baqıp daa çoq serbestlik istediler.
Tunisniñ çastına baş-nazir Ben Ali aqıldan tayğan Burgibanı akimiyetten davasız çetleştirdi. Qartlanğan ükümdarnıñ soñki istegi islamcılarnıñ sıqıştıruvı ile olarnıñ reberlerini qatil etmege edi. Politsiyanıñ sabıq reberi Ben Ali bunıñ episi qanlı vatandaşlar cenkine çevirilecegini añlay edi. Amma, başqa taraftan, Ben Ali Burgibanıñ yolunı devam etti. Tek ziyalılarğa sıñırlı serbestlik berip, muhalifetke biraz yol açtı. Amma, Tunisniñ yañı elitası içün bu azlıq yaptı. Ben Ali ve onıñ qaparcı tarafdarları soqaq narazılıqları ile yoq etildi.
Devletniñ islam areketi lideri Raşid al-Gannuşi ayırı diqqatqa lâyıq şahıstır. Onıñ mefküresi Büyük Britaniyada yaşağan vaqıtta şekillendi. Diktatorlıq ile küreşke çağırıp, aynı zamanda «zorbalıqnı inkâr etken» islam aqqında arz ete edi. Aman-aman yigirmi yıl devamından vatandan tış bulunıp, tantanalı şekilde keri qayttı.
Biñlerce adamlar onı ava limanında beklep oturdılar. Amma, al-Gannuşiniñ birinci sözleri ve areketleri sebebinden bir çoq adamnıñ közünden qayttı. Devlet bütün akimiyetni oña bağışlamağa azır edi, amma, o onı qabul etmedi, «An-Nahda»nıñ ğayeviy lideri olıp qaldı. Demokratiya, insan aqları ve serbestligi, soñra islam aqqında söz yürüte edi.
O alğışlağan vaqtınca ükümetke eki qadın kirsetildi, birisi hicabnı kiymege istemey edi. Özü de, avropalı insan kibi kiyine. İslam firqalardan Türkiyeniñ İnkişaf ve Kalkınma firqası oña eñ yaqın olğanını ayta. Al-Gannuşi Anayasanıñ qabul etilüvine qol tuttı, devletniñ kanunlarında «şariat» sözü bile kirsetilmedi.
Demek, yaqın kelecekte Tunisni lâdiniy siyasetçiler idare etecekler. İslam areketi tarafdarları ya olarğa qoşulırlar ya da muhalifetniñ yerini alırlar. Amma, Tunisniñ demokratiyası daa pekinmedi.
Bazı lâdiniy erbapları arasında raqiplerni saylavlarda degil de, küç ile yeñmege istegenler bar. Bir qısım siyasetçilerniñ üküm etkenlerden közü qayttı. «An-Nahda» yetekçileri eñ çoq cail avam halq tarafından destekleneler. Amma, er alda, tarafdarlarnıñ isteklerine uymaylar, çünki bunda bir havfnı duyalar. Onıñ içün, al-Gannuşi er kimni razı etmege tırışa.
Daa bir hucur fikir bar: «An-Nahda» firqası «İhvana Müslimin» ve «Yedinaya Rossiya» ile teñeştirsek, asıl radikal degil. Tuniste olıp keçken soñki saylavlar da, eñ açıq, adaletli ve açıq olğanı tasdiqlandı. Diger arap memleketlerinde ise, vaziyet bam-başqa. Rusiyede olğanı kibi.
Andrey Ostalskiy, londralı mühbir ve siyasiy izaatçı
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün