c: text/html

text:
«Novaya gazeta»nıñ jurnalisti Ali Feruz Rusiyeni terk eterek, fevralniñ 15-nde Almaniyanıñ Franfurt şeerine barıp çıqqan, dep haber ete «Novaya gazeta».
Keçken afta Moskva Basmannıy mahkemesi Feruznıñ üçünci bir devletke çıqmasına izin berdi. Ondan evel Moskva şeer mahkemesi Feruznıñ sürgün etilüvini vaqtınca toqtataraq, onı çetel vatandaşları tutulğan muvaqqat müessisedeqalmağa mevcbur etken edi. O, artıq altı ay berli anda qala edi.
Yanvarniñ 22-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi sürgünnen bağlı qararnı lâğu eterek, Feruznıñ işini ğayrıdan baqılmağa yollağan edi.
Hudoberdi Nurmatov (kerçek adı Feruz) 2017 senesi avgust ayınıñ başında Moskvada tutulıp alınğan edi. O, Rusiye migratsion qanununı bozğanında qabaatlandı. Feruz iddia etkenine köre, onı - vatanı Özbekistanda - terroristik teşkilâtlarnen işbirligi yapqanında qabaatlayaraq, qıynap öldürebile ekenler.
Bir qaç yıl devamında o Rusiyede muvafaqiyetsizce siyasiy sıqınaq ve qaçaq statusı almağa areket ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqyarnıñ Leninskiy rayon mahkemesi, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq olunğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iltirak etkeninden şübheli sayılıp, mayıs 10-da yaqalanğan Balıqlava rayonınıñ sakini Enver Seytosmanovnı tevqif etti.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, oturışuv qapalı rejimde keçti. Seytosmanov iyül 9-ğa qadar tevqif etildi.
Tevqif etilgenniñ advokatı Vagram Şiroyan, qararğa qarşı apellâtsiya berecegini bildirdi.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvler yapılğan soñ Ernes ve Enver Seytosmanovlarnıñ yaqalanuvı aqqında bildirildi. Daa soñra ağa-qardaşnıñ Rusiye FSBsiniñ şubesine alıp ketilgeni ve olardan biri azat etilgeni aqqında belli oldı.
Ağa-qardaş Seytosmanovlar, Rusiyede Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları ola.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña muvafıq olaraq «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Rusiye rubleniñ tüşmesi ile işğal etilgen Qırımda para eyecanı başlandı.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, çetel paranıñ kursı er 5-10 daqiqa deñişe. İnsanlar telâşta deñiştirüv noqtalarında olğan para birlemlerini satın almağa atılğanlar.
«Dollar, yevro, grivnanı bile alalar. Kurs nasıl olğanına baqmadan alalar, çünki o ep yüksele ve insanlar daa da ücüzca almağa areket eteler», – dep añlattalar Qırım.Aqiqatqa para deñiştirüv noqtalarında, amma şimdi Qırımda para qıtlığı olmağanını qayd eteler.
Yerli vaqıt boyunca saat 15:00 bir dollar içün Aqmescitte 77 ruble, bir yevro içün – 94 ruble, bir grivna içün – 0,29 isteyler.
Para birlemi kursı Qırım tükânlarında olğan fiyatlarda aks etile, satıcılar mahsulatnıñ fiyatlarını deñiştirmege bile yetiştirmeyler.
Saba, dekabr 16 künü, Moskva birjasında yevro 4,1 ruble coydı ve 74,7 ruble seviyesinde tura edi. Dollar 4,7 rublege eksildi ve 59,7 oldı
Saat 15:00 dollar 74, yevro – 93 ruble oldı. Bu daa bir tarihiy rekord olıp sayıla.


text:
H. GÖRGÜN. Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası. İstanbul: Küre Yayınları2015, pp.518
GÖRGÜN, H. 2015. Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası . Küre Yayınları, İstanbul.
GÖRGÜN, H., (2015). Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası . İstanbul: Küre Yayınları.
GÖRGÜN, HİLAL. Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası . İstanbul: Küre Yayınları, 2015
GÖRGÜN, HİLAL. Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası . Küre Yayınları, 2015.
GÖRGÜN, H. (2015) Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası . 1st edn. İstanbul: Küre Yayınları.
@book{book, author={HİLAL GÖRGÜN}, title={Bir Osmanlı Coğrafyacısı İş Başında: Kâtib Çelebi'nin Cihannümâ'sı ve Düşünce Dünyası}, publisher={Küre Yayınları}, year={2015} }


text:
Aqmescit – Aqmescit şeer şurası deputatları, Meclisniñ uquq idaresi yolbaşçısı Teyfuk Gafarovnı bir kereden şeer yolbaşçısı muavini vazifesine tayinlep olamadılar. Onıñ vazifege keçüv meselesine kerekli qadar deputat qol tutmadı. Aynı zamanda, mütehassıslarnıñ fikirince, o ep bir yaqın kelecekte bu vazifege keçecek. Meclis reberleri ise, Gafarovnıñ areketlerini teñqid ettiler.
Teyfuk Gafarovnıñ şuranıñ icra organları faaliyeti boyunca Aqmescit şeer yolbaşçısı muavini vazifesine tayin etilüvi aqqında meselesi, şeer şurası toplaşuvınıñ kün tertibinde birinci yerde bulunğanı içün, bu mesele qolaylıqnen al etileceginde iç bir kimse şübelenmey edi. Faqat, leyhanıñ qabul etilüvine kerek olğan 38 deputattan 37 –si qol tuttı (umumen şeer şurasında 75 vekil bar). Toplaşuvnıñ soñunda deputatlarnıñ biri bu meseleni ğayrıdan baqmağa teklif etti, amma zenaatdaşları çoq qulaq asmadılar.
Şeer yolbaşçısı Viktor Ageyev bu kibi neticege azır olmağanından sebep, Gafarovnıñ muvafaqiyetsizligini tehnikiy meselelernen añlatmağa tırıştı. «O, (Teyfuk Gafarov. – Müellif qaydları.) deputatalarnen qonuşmağa yetiştirmedi», – dep bildirdi Aqmescit meri. Böyleliknen, Gafarovnen bağlı mesele kelecek toplaşuvda baqılacaq.
Meclisniñ uquqiy idaresi yolbaşçısınıñ şeer yolbaşçısı muavini vazifesine keçüvi aqqında haberni temsiliy organnıñ yolbaşçıları teñqid ile qabul ettiler.
Qırımğa kelmege yasaq etilgen Meclis reisi Refat Çubarov, toplaşuvdan evel, Gafarovnıñ mezkür vazifege tayin etilüvini izaat eterek, Kreml ve onıñ tarafdarları «qırımtatarlarnı qullanıp, Rusiyeniñ Qırımğa qarşı istilâsında qırımtatarlar da iştirak etkenini köstermege isteyler. İşte, Meclis azalarına ciddiy basqı yapıla, ve buña qarşılıq kösterip olamağanlar belgilene. Dayanıp olamağanlar sırasına Teyfuk Gafarov da qoşuldı», – dep yazdı Çubarov . Facebook saifesinde.
Qayd etkeni kibi, rey berüvden bir kün ögüne o Gafarovnen bağlandı, amma o fikirini deñiştirmedi. «Qararınıñ ilk nevbette onıñ içün ne qadar zararlı olğanını añlamağa istemedi, eşitmedi», – dep, ilâve etti Çubarov.
Meclis reisi bildirgenine köre, bugünde bugün organnıñ terkibinde bulunğan 33 azadan 3 «bir yıl evelsi Qurultay vekilleri saylanğan vaqıtta vade etkenlerinden vazgeçtiler». «Belki de, daa bir danesi, dörtüncisi olarğa qoşulır, onı, endi çızıqnı keçkenler er kün qandırıp yüreler», – yazdı Çubarov, amma şu insannıñ adını añmadı.
Bunen beraber, o, Meclis reisi olıp ta, ağır vaziyette Qırımda bulunmaq imkânı olmağan vaqıtta «bunıñ episini körip, ıncınğanını» bildirdi.
«Çubarovnıñ yoqluğı Meclisniñ içindeki tertipke tesir etti»
Meclis reisi muavini Nariman Celâl, Qırım.Aqiqatqa izaat bererek, Gafarov «akimiyetnen» işbirlik köpürini qurmağa teklif etken edi, dep ayttı.
«Aqmescit şeer yolbaşçısı muavini vazifesine keçmek içün Teyfuk Gafarovnı ne teşviq etkenini añlatmaq küç, amma, o öz menfaatını deñiştirmegenini ayta bilem. Çünki, Qırımda bu areketler başlağanınen – yani martnıñ soñundan – o akimiyet ile sıq bağda bulunmağa teklif ete edi», – añlattı Celâl. Onıñ sözlerine köre, Gafarov, qırımtatarlar akimiyet organlarında bulunıp, halqnıñ meselelerini çezmeli, kibi fikirniñ tarafdarı.
Celâlnıñ fikirince, Meclis reisiniñ yoqluğı Gafarovnıñ qararına tesir etti. «Çubarovnıñ yoqluğı Meclis içindeki tertipke tesir etkendir. Amma, men bu meselede bir sıra müsbet noqtalarnı körem. Bugünde bugün, biz belli bir seçim yapıp, digerlerge buña qıymet kesmege aq beremiz. Men kimnidir sögmek, aşalamaq degil de, özümiz içün qaydlar yapıp, ileride halqnı kimler temsil etmege lâyıq olğanlarını añlamalımız, belli bir areketler yapıp, kimi aqlı olğanını körmelimiz», – dep ayttı Meclis reisi muavini.
Qırımlı siyasetşınas Vladimir Yegorov emin, şeer şurasında muavfaqiyetsiz keçken rey berüvge baqmadan, Gafarovnıñ tayinlenüvi aqqında mesele eñ yaqın zamanda al etilecek. Yegorov, Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, «muvafaqiyetsiz rey berüvniñ esas maqsadı, şeer yolbaşçısınıñ olacaq muavinine birden yerini köstermek edi. Elbette ki, oña Aqmescitnen bağlı ciddiy meselelerni çezmege bir kimse izin bermez, karyerasını da anda qurıp olamaz».
Ekspert aytqanı kibi, Meclisni küçsüz qaldırmaq ceryanı devam etecek. «Bunıñ episi Kreml ve bütün dünyağa işğal etici akimiyetni er kes destekley, dep, köz boyama içün yapıla. Olar, kadrlarnı celp etmege tırışacaqlar, ilk nevbette iş-adamlar ve fikirlerniñ liderleri közge alınacaq, bu kibi areketler regionlarda da yüz bere, Gafarovnen bağlı vaziyet ise daa keñiş dairelerde muzakere etile», – dep qayd etti ekspert.
Qırım.Aqiqat Teyfuk Gafarovnıñ fikirini öyle de ögrenip olamadı. Kün devamında o, toplaşuv neticelerini izaat etmege işandırğan edi, amma, onıñnen bağlanıp olamadıq.
Hatırlatamız, soñki vaqıtları Meclisniñ razılığı olmadan, «Devlet şurası» «spiker muavini» vazifesine Meclis azası Remzi İlyasov, Aluşta yolbaşçı muavini yerine – Qurultay vekili Enver Arpatlı tayinlendi. Bundan da ğayrı, Meclis reisiniñ sabıq muavini Zaur Smirnov, temsiliy organnıñ vazifeni terk etmege çağıruvlarına baqmadan, bugünki künde Qırım «devlet milletler komiteti» reisi vazifesinde buluna.


text:
Sürgün etilgenler içün evler qurmasına bu sene ayırılğan bücet parası qullanılmayıp qala bile, dep saya Kremlge boysunğan Qırım parlamenti yolbaşçısınıñ muavini Remzi İlyasov.
«Keçken sene Bağçasaray şeerinde ve Borçoqraq qasabasında (Aqmescit – QA) evler işke tüşürildi. Amma bu yeterli degil, vatandaşlarnı qabul etkende bir çoq muracaat hususan bu meselenen bağlı. Onı mecbüriy şekilde ve ilk sırada çezmek kerek, çünki evlerniñ quruvına milliard rubleden ziyade miqdarında ayırılğan para bu seneniñ soñuna qadar bütünley qullanılmaz» – dep bildire İlyasovnıñ sözlerini yarımada parlamentiniñ matbuat hızmeti.
Müessisede qayd etilgenine köre, İlyasov, kelecek sene sürgün etilgenler içün iç bir obyekt qurulmaycaq, dep qorqa.
Keçken sene Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda sürgün etilgenlerniñ teminlenmesi programması boyunca bücet parasını qullanmağa yetiştirmegen ediler. 2015 senesi vatanğa qaytqanlarnıñ teminlenmesine ayırılğan paradan 8%-dan biraz ziyade qullanıldı.
Yarımadanıñ ameldeki ükümeti Qırım bücet parasını qullanmağa yetiştirmegenini bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
2014 senesinden berli işğal altındaki Qırımda 45 insan ğayıp oldı, 15-iniñ taqdiri alâ daa belli degil. Bu aqta Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciliginiñ matbuat hızmeti Facebookta bildirdi.
Qayd etilgenine köre, Ukraina Nazirler Şurası hususiy alda ğayıp olğan şahıslarnıñ meseleleri Komissiyasını şekillendire. Komissiya işi başlağanınen Prezidentniñ temsilciligi işğal vaqtında Qırımda ve Aqyarda hırsızlanğan insanlarnıñ meselelerini köterip, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturasınen bağda olmağa planlaştıra.
Prezident Volodımır Zelenskıynıñ Qırımdaki daimiy temsilcisiniñ muavini Tamila Taşevanıñ qayd etkenine köre, yarımadada insan hırsızlavları – «işğalciniñ qorqu müitini yaratmaq, ğayıp olğanlarnıñ tuvğanlarını ve dostlarını qorquzmaq içün yapqan eñ ağır cinayetlerinden biridir». Onıñ aytqanına köre, Rusiye Çeçenistanda ve işğal etken topraqlarında böyle yapa.
«Tüşünip baqıñız, bir insannı yaqınlarınıñ yanında urbalı uquq qoruyıcılar tuta – devlet agentleri – soñra bu insan ğayıp ola: ne SİZOda, ne politsiya ya da mahkemede, ne hastahanede tapıp olalar, evge kelmey. Bu şeyler aylarnen ve yıllarnen devam ete bile», – dep bildirdi Taşeva.
Onıñ aytqanına köre, devlet bu vaziyette insanlarnıñ hırsızlanmalarını qayd etmeli, vekâletleri çerçivesinde tahqiqat keçirmeli ve ğayıp olğanlarnıñ tuvğanlarına qol tutıp, halqara teşkilâtlarnı celp etmeli. Tamila Taşevanıñ bildirgenine köre, tek maddiy yardım aqqında laf ketmey, maneviy destek de olmalı, tahqiqat vaziyetine dair malümat da olmalı.
«Hırsızlanğan bütün insanlarnıñ adlarını bilmek kerekmiz, çünki 45 ve 15 raqamları arqasında insanlar, onlarnen ve biñlernen insannıñ közyaşları ve ümütleri bar», – dep qayd etti Taşeva.
Temsilcilik bir haber alınmağan ğayıp olğan qırımlılarnıñ cedvelini de derc etti: Valeriy Vaşçuk, İvan Bondarets, Vasiliy Çernış, Timur Şaymardanov, Seyran Zinedinov, İslâm Cepparov, Cevdet İslâmov, Eskender Apselâmov, Fedor Köstenko, Muhtar Arislanov, Arlen Terehov, Ruslan Ganiyev, Arsen Aliyev, Eskender İbraimov ve Ervin İbragimov.
Faaller hırsızlanğan qırımlılarnıñ tuvğanlarına qol tutuv videosını qayd etti.
Keçken sene advokat Emil Kurbedinov «Qırımda Ervin İbragimovnıñ hırsızlanuv davasınıñ tahqiqatı bozula», dep qayd etken edi.
Ervin İbragimov hırsızlanğan kününiñ yılında Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde faller qırımlınıñ ğayıp olmasını tahqiq etmek talabınen aktsiyalarnı keçire.
Bağçasarayda 2016 senesi mayısnıñ 24-nde aqşam şeer şurasınıñ deputatı, Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hırsızlanğan edi. Onıñ maşinası yol ortasında tapıldı. Ğayıp olğan kişi mayısnıñ 25-nde Meclis azalarınen beraber Sudaqqa baracaq edi, anda qırımtatar faalleriniñ mahkemesi planlaştırılğan edi.
Qırımtatar faali Nariman Celâl tutulğanını video nezareti kameraları qayd etti, dep bildirdi. Video uquq qoruyıcı organlarına berildi.
«Videoda, onı körgenlerniñ aytqanlarına köre, yol patrul hızmetiniñ urbasında insanlar bar, olar Ervin İbragimovnı toqtatıp, maşinadan alalar ve diger avtobusqa mindireler, ondan soñ ise keteler», – dep aytqan edi Celâl 2016 senesi. Daa soñra Ervin İbragimovnı Bağçasarayda tutuv videosını kütleviy haber vastaları derc etti.
Ğayıp olğan insannıñ babası yarımadanıñ Rusiye prokuraturasına ariza berip, oğlunı qıdırmağa rica etti.


text:
Bazarertesi künü, dekabr 22-den, Qırımda qar ve ruzgârnıñ olacağını tahmin eteler.
Bu aqta Qırımda Gidrometeorologiya Regional merkezi bildire.
Sinoptiklerniñ malümatına köre, bazarertesi künü Qırımda bulutlı ava olacaq.
«Saba, dekabr 22 künü, Qırımda yağmur, qarnıñ yağması beklenile, tuman, buzlavuqnıñ olması mümkün», – denile beyanatta.
Saba, dekabr, 22 künü, yarımadada qar ve yağmurnıñ yağması tahmin etile. Şimaliy-ğarbiy yel suratı 9-14 m/s, bazıda 15-20 m/s yetecek. Ava arareti gece 0° civarında, kündüz 3-5 derece olacaq.
Dekabr 22-23 künleri yarımadada şimaliy-ğarbiy, ğarbiy yelniñ suratı 15-20 m/s, saba ve gece yalı boyunda ve dağlarda – 24 m/s ola bile.


text:
Oktâbrniñ 30-nda Aqmescitte küçlü yağmur yağması ve saniyede 20-25 metr tezliginde cenübiy-ğarbiy rüzgâr esmesi beklene. Bu aqta Qırımnıñ rusiyeli MÇS idaresiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Qurtarıcılar yağmurlı ve rüzgârlı avada havfsızlıq qaidelerine riayet etmege çağıra. Olar reklama levhaları, yol işaretleri, elektrik ağlar, ondan da ğayrı büyük tereklerden uzaq turmaqnı ve olarnıñ yanında maşnalarnı qaldırmamaqnı tevsiye ete.
Matbuat hızmeti bidirgenine köre, yelniñ küçlenmesi sebebinden Keriç boğazında keçiti qapatılabile eken.
Bunıñ arfesinde Qırımdaki MÇS idaresi ava şartlarınıñ bozulması sebebinden, oktâbrniñ 30-na qadar yarımadadafırnınalı ava üküm sürecegi aqqında ilân eteken edi.


text:
Ózbekstan Respublikasınıń «Talim xaqqında», «Kadrlar tayarlaw milliy dástúri»nde insan, onıń hár tárepleme uyǵın kamalǵa jetiwi hám alǵa ilgerlewi, shaxs mánpátlerin júzege shıǵarıwdıń jaǵdayların hám tásirsheń mexanizimlerin jaratıw, Respublikada ámelge asırılıp atırǵan reformalarınıń tiykarǵı maqseti hám háreketlentiriwshi kúshi ekenligi, xalıqtıń bay intellektual miyrası hám ulıwma insanıylıq qádiryatlar tiykarında tayarlawdıń bekkem tizimin rawajlantırıw zárúr shárti ekenligi aytıladı.
Házirgi waqıtta pedagogika joqarǵı oqıw orınlarında magistr baǵdarı, súwretlew hám ámeliy bezew ónerleri boyınsha kadrlar tayarlaw sıpatın asırıw ushın, aldınala, mámleket standartı hám oqıw dástúrleri qayta islendi; usı tiykarında «Miniatyura» páninen jańa dástúr dúzildi.
- ykиTyBчи: tsmtf.tsmgkaf T.Urazimova


text:
İyülniñ 22-nde saba Kezlevde Rusiye quvetçileri tintüv keçirmege kelgen Ali İbragimovnıñ evine acele yardım maşinası keldi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qomşularınıñ aytqanına köre, evniñ penceresinden Aliniñ ömür arqadaşı Gülvira İbragimova baqtı. O, kelgenlerden yardım istep, acele yardım çağırmalarını rica etti. Saba 10:08-de evniñ yanında acele yardım keldi. Mustafa İbragimov (oğlu) qorantağa ait tükânğa alıp ketkenler, anda da tahqiqat tedbirleri başlandı», – dep ayttı faaller.
Olarnıñ malümatına köre, evde 9 insan yaşay, dördü – çağına yetmegen balalar.
Cumaaqşamı sabası faaller Kezlevde Rusiye quvetçileri 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evinde «tahqiqat tedbirlerini» keçire, dep bildirdi.
Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni izaatlamay.
Qırımlı jurnalist ve faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.


text:
Keçken künü Qırımda 151 koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov.
«Hasta olğanlarnıñ umumiy sayısından 110 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 39 kişi daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı, 2 hasta çetelden keldi. Bir künde 87, bütün vaqıt devamında ise 41 954 kişi tüzeldi», – dep bildire Aksönovnıñ aytqanlarını Qırım Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti.
Tünevin Qırımda koronavirustan 5, pandemiya vaqtında ise 1433 insan öldi.
İyünniñ 16-nda Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçı muavini Dmitriy Krutikov er aftalıq brifing vaqtında soñki afta Qırımda koronavirus hastalarınıñ sayısı 16% arttı, dep bildirdi. Eñ çoq hasta Yaltada qayd etildi, soñki üç aftada yañı COVID-19 hastalarınıñ sayısı 74% oldı.
Aynı brifingde Qırım sağlıq naziri Aleksandr Ostapenko ealini aşılav planınıñ tek 29%-ı yerine ketirildi, dep haber etti.
Regionda maska taquv rejimi ve mesafege riayet etilmese, hasta sayısı ise eksilmeyip artsa, Rospotrebnadzor Qırımnıñ koronavirus ile küreş operativ ştabına COVID-19 pandemiyası sebebinden kirsetilgen sıñırlavlarnı sertleştirmege teklif etecek ola.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin iyünniñ 30-nda «canlı bağ» vaqtında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile körüşüv ğayesinden vazgeçmedi, amma, aytqanı kibi, «ne laf etilecegini añlamaq kerek».
«Zelenskıy memleketini tamamen tış idarege bergen soñ ne kerek körüşmege. Ukrainanıñ esas yaşayışı meseleleri Kyivde degil, Washingtonda, qısmen – Berlin ve Parijde çezile. Ne aqta laf etecekmiz. Men körüşüvden vazgeçmeyim, amma ne aqta laf etecegimizni bilmek kerek», – dedi Putin.
Ukraina prezidentiniñ ofisi Putinniñ böyle laflarına daa cevap bermedi.
Mayısnıñ 20-nde keçirilgen matbuat konferentsiyası Volodımır Zelenskıy Rusiye ve Ukraina eki prezidentniñ körüşüvini teşkil etmek içün muzakereler keçire, dep bildirdi.
Zelenskıy, Putinnen körüşmek kerek, çünki Rusiye liderinen dos-doğru laf etmesek, Donbastaki cenkni toqtatmağa imkânsız olur, dep ayttı.
Böyle bir körüşüv ihtimali aqqında aprelde aytıp, silâlı zıddiyet devam etken Donbasta körüşmege mümkün edi, dep qayd etken edi. Putin Zelenskıynı Moskvağa davet etti, bundan soñ körüşüv ihtimali açıq şekilde muzakere etilmegen edi.
Kremlniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Kyiv ve Moskva körüşüv imkânlarını muzakere etkenlerini inkâr etmey, amma «esnas qolay degil» ve şimdilik tek gipotetik vaqia aqqında aytıla, dep bildirdi.
Qayd etmek kerek ki, Kreml 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ territorial mensüplik meselesi muzakerege qapalı, dep çoq bildirgen edi.


text:
Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
«Bilgenime köre, bu anayasa sebebidir. Prezident memuriyetinden bir şey kerek olsa, biz bunı teşkil etermiz», – dedi o. «Svoboda» bütünukrain birleşmesiniñ reisi Oleğ Tâgnibok Ukraina halq deputatı Vadim Kolesniçenkonı Ukraina vatandaşlığından marum qaldırmaq sebepleri bar olğanını ayttı.
«Böyle bir şey nasıl ola bile ki, halq deputatı Rusiye vatandaşlığını qabul etip maqtana, o, Ukraina ve parlamentke iç qulaq asmay», – dep ayttı Tâgnibok.
Parlamentke Aqyardaki №225 majoritar bölgesinden saylanğan halq deputatı Kolesniçenko aprelniñ 3-de deputatlıq vekâletlerinden vazgeçüv aqqında ariza yazğanını Facebook saifesinde aydınlattı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Qırım sakinleri, Kreml tarafından Qırımda martnıñ 18-nde ötkerilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylavında iştirak etmeseler, Rusiye qanunlarına binaen mesuliyetke çekilmeycekler, dep bildirdi.
Martnıñ 8-nde «5-nci kanal»nıñ efirinde Çubarov: «Biz (Qırımdaki – QA) er bir kişige irişmek isteymiz. İşğal etilgen Qırımda da cariy olğan ameldeki Rusiye qanunlarınıñ variantında, insanlarnıñ saylav bölüklerine kelmegenleri içün mesuliyet aqqında madde yoq. Memuriy taqip de közde tutulmay. Yani şimdi yapılğan tazyıq, ahlâqiy-psihologik harakterge maliktir. Amma añlaşıla ki, bazı işhanelerde muayen neticeler de olmaq mumkün. Misal içün, işten çıqaruvlar…», – dedi.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
2017 senesi yanvar 26 kününden fevral 5 kününe qadar qırımlı advokat Emil Kurbedinov adiy ayatıdan çetleştirildi: onı 10 künge apis ettiler. Advokat emin ki, böyle areketler uydurma sebeplerden yapıla, Rusiye taqiqatçıları onı qanunsız şekilde müşterilerinden ayırdı ve sadece müşterilerinen bağlı gizli malümatnı elde etmek içün tintüv keçirdiler. Onıñ müşterileri sırasında jurnalist Nikolay Semena ve işğal etilgen Qırımda yaşağan diger siyasiy mabuslar.
Radio Svobodanıñ ştattan tış muhbiri Anton Naumlük Emil Kurbedinov azat olunğanınen onnen subetleşti.
– Hatırlatarsıñızmı, nasıl vaziyete sizni yaqaladılar?
– Men zenaatdaşım Edem Semedlâyevnen birlikte Seyran Saliyevniñ evinde yapılğan tentüv yerine kete edik ve advokatlar olaraq yardımda bulunacaq edik. Amma yolda bizlerni polis hadimleri toqtattı. Olar vaqıt sozğanları birden añlaşıldı. Soñra yaqalav taqımı keldi ve meni memuriy iş boyunca yaqalaylar. Soñ bizler protokol yapmaq ve mahkeme keçirmek içün Aqmescitke keldik.
– Bu iş sadece tesaduf olğanını tüşünmeysiñizmi?
– Menim içün bes-belli, bu planlaştırılğan aktsiya edi. Eñ azından Rusiye silâlı hızmetler hadımleri, Aqmescitten çıqıp, Bağçarayğa yaqınlaşqanda meni yaqalağanları bunı isbaatlay.
– Mahkeme nasıl keçti?
– Fikirimce, büyük bozuvlar ile. Meni 2013 senesi internette ekstrimistik matümatnı yerleştirgenime qabaatladılar ve bu meselede ekspertniñ hulâsasını da ketirdiler. Kerçekten de, içtimaiy saifemde 2013 senesi «Hizb ut-Tahrir» mitinginden video bar, o vaqıt bunı bir tek tenbel kişi muzakere etmegendir. Añlaşıla ki, taqiqatçılar başqa bir sebep tapamadılar ve meni 10 künge apıs etmek içün bunen faydalandılar.
– Fikiriñizge köre, apiske alınğanıñıznıñ kerçek sebebi nedir?
Ofisimizde bütün tehnikamıznı tutıp aldılar, şu sırada menim tehnikam, gizli advokat sırını taşığan vesihalarile malümat taşıyıcı tehnikam
– Bu menim advokatlıq işime qarışmaq demektir. Maña Seyran Saliyevnen olmağa çare bermedler – men olmağance onnen apis müddetini uzatmaq içün bir-qaç mahkeme toplaşuvını keçirdiler. Ofisimizde bütün tehnikamıznı tutıpaldılar, şu sırada menim tehnikam, gizli advokat sırını taşığan vesiqalar ile malümat taşıyıcı tehnikam. Bunıñ episi devletke teslim etilmeycek şeyler – arizalar, mahkemede qullanacağım vesiqalar. Adliyeviy ceetten, bu apisniñ özü – atta Rusiye içün unikaldir.
– Kimge itirazıñıznı bildirecek olasız?
Tintüv keçirgende olar eñ azından advokat dosyelerimi baqıp çıqtılar, şu sırada siyasiy işlerni de. Bu bütün qanunlarğa zıt kele
– Men bellesem, advokatlar cemiyeti bu munasebetnen mıtlaq seslenmek kerek. Apiste olğanda men bir-qaç şikâyet yazdım, şu sırada Rusiye FSBsine de yolladım. Men bildirdim ki, apiske alınğanımdan soñ bütün tapılacaq deliller – qanunsız usulnen alınğan olacaqlar. Mahkemede daa şaatlıq yapmağanlarğa silâlı hızmetler endi basqı yapa bilecekler. Devlet, öz malümatlarını saqlay, cinaiy işler ile bizlerni soñki daqqada tanış eteler, advokat sırı ise Rusiye taqiqatçıları içün yoq. Tintüv vaqıtında olar, eñ azından, advokatlıq dosyelerimi baqıp çıqqanlarında eminim, şu sırada siyasiy işlerni de baqtılar. Bu bütün qanunlarğa zıt kele.
– Böyle vaziyette müşterilerni nasıl etip qorçalaycasıñız?
– Bizler epimiz añlaymız ki, bu kibi işlerniñ neticesi evelden belli ola, ve o qabaatlanğanlarnıñ kârına kelmey. Lâkin eñ esası – memi belli bir iş ceryanımdan urıp çıqardılar, er şeyni tüzetmege qolay degil. Er alda, biz küreşni devam etecemiz ve taqiqatçılarğa endi malüm olğan şeylerni köz ögünde tutacamız. Yüz bergen bütün bozuvlar aqqına men bar sesimnen haber etecem, videolarnı yerleştirecem, normal ve sağlam qanunlarğa qarşı kelmegen er şeyni, kerekli dep saysam, beyan etecem.


text:
Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında qurtarıcılar, 2,5 killogramlıq avia bombasını ve "F-1" granatasını areketsiz alğa ketirdiler, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Patlayıcı maddeler tapılğanı aqqında yerli sakin bildirdi, o, arbiy yedekke oşağan maden nesneni çölde taptı. Keriç mahsus deñiz otrâdınıñ mütehassısları, nesneni - 2,5 killogramlıq avia bombası kibi identefikatsiya etti. Bundan soñ yapılğan tetqiqlerde "F-1" granatası tapıldı", - denile beyanatta.
Müessisege köre, tapılğan arbiy yedeklerni yerden çıqardılar ve mahsus poligonğa alıp çıqtılar, anda ise bütün telükesizlik qaidelerine uyıp, patlattılar.
Bundan evel Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında iyülniñ 7-sinde Ekinci Cian cenkinden qalğan avia bombasını areketsiz alğa ketirdiler.
Qırım ve Aqyarda Ekinci Cian Cenkinden soñ topraqta qalğan mermiler ara-sıra tapıla. Yarımadada minasızlaştıruv taqımları çalışa.


text:
Keriç yarımadada furtuna havfı saqlanıla, «Deñiz müdirligi»nde parom keçitine taba barmamağa çağıralar.
«Keriç parom keçitiniñ işi ğayrıdan tiklendi. Furtuna havfı saqlanıla. Keçitke taba barmamağa çağıralar», – denile beyanatta.
«Kavkaz – Qırım» yolağında «Olimpiada» ve «Pobeda» paromları yüre. Evel beşten az parom qatnamay edi.
Keriç parom keçitini 2015 senesi dekabr 30 ve 31 künleri ava şaraitlerinden sebep işini toqtattı.
Keriç boğazından parom keçiti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arteriyasıdır.


text:
Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oktâbrniñ 13-nde Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Ruslan Nagayev, Ruslan Mesutov, Eldar Kantimirov ve Lenur Halilovnı apiste tutuv müddetini 2021 senesi yanvarniñ 21-ne qadar uzattı. Bu aqta mahkemede olğan «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ faalleri bildire.
Berilgen malümatqa köre, prokuror qırımlılarnıñ sıñırlav tedbirini uzatmaq talabında «mahkemede saqlanmaq ve delillerge zarar ketirmek imkânına» esaslandı.
İmaye tarafı azatlıqtan marum etmemege rica etti. Advokatlar müvekkilleri mahkemeden saqlanmağa istemey, çünki qabaatsız olğanlarını isbatlaycaq olalar, dep añlattı. Qayd etilgenine köre, rusça tek Ruslan Nagayev ayttı. Qalğanları qırımtatarca laf etti. Faallerniñ malümatına köre, mahkeme bunı sözden vazgeçüv sayıp, tercimannı davet etmedi, ve prokurornıñ muracaatını qanaatlendirdi.
Rusiye quvetçileri qırımlılarnı 2019 senesi iyünniñ 10-nda keçirgen tintüvlerden soñ tuttı. Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı. «Qırım birdemligi» birleşmesi bildirgenine köre, Ruslan Nagayev ve Eldar Kantimirov Aluştada, Ruslan Mesutov Büyük Lambatta (Malıy Mayak), «Aluşta» yerli din cemiyetiniñ yolbaşçısı Lenur Halilov Körbek (İzobilnoye) köyünde tutuldı.
Dava mabüsleri al-azırda Rostov-na-Donu şeeriniñ №1 tahqiqat izolâtorında buluna, cinaiy dava ise mahkeme tahqiqatında qala.
«Memorial» Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» dört mabüsini siyasiy mabüs dep tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve köçip kelgen şahıslar boyunca nazirligi, qırımtatarları 1944 senesinden soñ «başlarından belki de eñ ağır künlerni keçirmektedirler», degen fikirni beyan ete. Bu aqta 18 mayıs künü nazirlikniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
«Bügün de-bügün qırımtatar halqı sürgünlikten soñ başından eñ ağır künlerni keçirmektedir. Qırımtatarlarınıñ ğayıp olması, uydurılğan qabaatlavlar boyunca davalar qozğatılması, uzun müddetli apisler, Meclisniñ yasaq etilmesi, özleri nezaret etecek idariy organlarnıñ teşkil etilmesi, qırımlılarnıñ SMİdeki (KHV) itibarını tüşürüv, Qırım topraqlarına bir çoq ukrain vatandaşınıñ kirişini yasaqlav, mitingler yasaqlanması – bularnıñ episi 1944 senesiniñ akissedaları», – denile haberde.
Nazirlik, Rusiyeniñ bügünki cinayetlerine dünya cemaatçılığı bir kün ola qıymet keseceginden emin: «Artıq Ukrainanıñ BMT Halqara mahkemesinde Rusiye Federatsiyasına qarşı açqan davasında bayağı bir yılışmaları bar».
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.


text:
«Evelden alınğan malümatqa kore, ucüm neticesinde bir qaç ukrain askeri yaralanğandır. Batalyonnıñ komandanı podpolkovnik Dmitro Delâtitskiy ve şahsiy erkânnıñ işlerinen oğraşqan hızmetçiniñ muavini Rostislav Lomtev eñ ağır zararlarnı korgenlerden oldılar. Olarnı ucüm etkenler yerge avdarıp, ayaqlarnen betlerine ura ediler. Bundan soñ, eki ukrain ofitserni vertolötqa oturttıp, belgisiz yönelişke alıp kettiler» – dep bildirile muessisede.
Nazirlikte olğan malümatqa binayen, rusiye askerleri Ukraina Silâlı Quvetleriniñ arbiy adamlarını hastahanelerge, zaruriy tibbiyet yardımı içün alıp barmağa imkân bermediler.
«Al-azırda Aqyarnıñ deñiz limanında 60-tan 80-ge qadar ukrain piyade askerleri rusiye arbiylerniñ esaretinde bulunalar. Olarnı ruhiy ceetten sıqıştırmağa devam eteler», – qayd eteler Ukraina Mudaafa Nazirliginde.
Batalyon askerleriniñ aytqanı kibi, rusiye arbiylerniñ esas talabı – ukrain arbiy qısmı ofitserleriniñ Qırımdan Ukrainağa mecburiy alda ketkenleridir. Tek boyle alda esirlerni yollaycaq ekenler.
Rusiye arbiyleri Aqyardaki deñiz piyade askerlerniñ ucümini bugün saat 04:20 civarında başladılar. Ucüminiñ başlanmasınen ukrain arbiy qısımına eki Mi-8 vertolötından rusiye desantı endi. Arbiy qısımınıñ ucümini granata ve avtomatik silâ qullanuvınen ile keçirdiler. Rusiye Federatsiyasınıñ SQ askerleri batalyon perimetriniñ etrafını sarıp, yolnı eki BTRnen qapatıp, kazarmanıñ ucümina başladılar.


text:
Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ (MİD) yolbaşçısı Pavlo Klimkin iyülniñ 13-nde ukrain siyasiy mabusı, qırımlı Oleg Sentsovnıñ doğğan kününe bağışlanılıp nazirlik binasınıñ yanında ötkerilecek aktsiyanı açtı.
Öz nutuğında Klimkin beyan etti ki, MİD «Sentsovnı qaytarmaq içün er daim küreşecek ve onı mıtlaq qaytaracaq». Bu nazirlikiñ Twitter saifesinde bildirile.
Bundan evel Ukraina Tışqı işler nazirligi er kesni müessiseniñ binasına kelip, Oleg Sentsovğa bağışlanılğan mahsus köşede resimge çıqmağa çağırğan edi. «Resimni #FreeSentsov haştag ile içtimay ağlarda yerleştirip, bizler birlikte onıñ azat etilmesi içün küreşkenimizni daa bir kere hatırlatqan olurmız», – dep aytıla edi bildirüvde.
Ukrain nazirliginiñ bildirgenine köre, köşedeki FREEDOM instalâtsiyası rejissörnin skemlesi şekilinde yapılğan, onı «llil Design» ukrain studiyası, Rusiyede qanunsız apiske alınğan ukrain rejissörı Oleg Sentsovğa bağışlap, azırlağan. İnstalâtsiya MİD binasınıñ altıncı qatında yerleşken, nazirlikni ziyaret etken bütün çetel eyyetleri onı köre bilecek eken.
Oleg Sentsov ile Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri tarafından tutılğan ediler.2015 senesi avgust 25 künü Rusiyeniñ Şimaliy-Kavkaz okrug arbiy mahkemesi, Aqmescitli ukrain rejissörı Oleg Sentsovnı, terrorizmde qabaatlap, 20 yılğa sert rejim apishanesinde azatlıqtan marum etilecegi aqqında qarar alğan edi. Rusiye taqiqatçıları Qırım faali Aleksandr Kolçenkonı Sentsovnıñ qabaat ortağı olaraq tanıp, onı 10 yılğa qadar apishanege aldılar. Ekisi de öz qabaatını red ete.
«Memorial» uquq qorçalayıcı teşkilâtı Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabuslar cedveline kirsetti.


text:
Qırım müendislik pedagogika universiteti (QMPU) vaqtınca uzaqtan tasil berecek, dep bildirdi aliy oquv yurtunıñ rektorı Çingiz Yakubov «Krım 24» telekanalına.
«Profilaktika tedbirleri çerçivesinde vaqtınca uzaqtan tasil bermege qarar alındı. Bu qarar universitet memuriyeti tarafından qabul etildi», – dedi o.
Daa evel berilgen malümatqa köre, martnıñ 16-ndan başlap Aqmescitteki Vernadskiy Qırım federal universitetinde (işğalden evel Vernadskiy Tavriya Milliy universiteti – QA) COVID-19 koronavirusı tarqalğanı sebebinden uzaqtan tasil berilecek.
Aqmescitte koronavirus telükesi sebebinden Tezikov tsirki qapatılğanı aqqında haber etildi.
Qırımda martnıñ 17-nden başlap sport, eglence ve diger kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvi yasaqlana. Aqyarda martnıñ 19-ndan başlap bütün mektepler qapatıla, aliy oquv yurtları ise martnıñ 16-nda uzaqtan tasilge keçti.
Qırımda koronavirus qayd etilgen memleketlerden kelgenler içün tevsiyeler çıqarıldı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, halqara kün tertibinde ilhaq etilgen Qırimnıñ meselesi muzakere etilmegenini begenmegenini qayd etti. Bundan ğayrı, AQŞ Qırım meselelerine daa çoq tesir etkenini ister edi, dep ayttı.
Bunı Ukraina prezidenti fevralniñ 15-inde Münhen Telükezilik Konferentsiyasınıñ muzakeresinde ayttı.
"Begenmegenim - muzakere etilmegen Qırım meselesidir. Qırım meselesi bugün asıl aytılmadı, yani onı kötermek ve ciddiy şekilde muzakere etmek kerek. Bu da ülkemizniñ işğal etilge toprağı, anda da bizim adamlarımız yaşay. Yañı bir meydançıq kerekmi?", - meraqlandı prezindet Zelenskıy.
"Menimce, mında AQŞ daa pek tesir ete bilir edi", - neticeledi o.
AQŞ akimiyetiniñ buña resmiy cevabı daa olmadı.
Daa evel Zelenkıy Münhen konferentsiyasında Qırımda ve Rusiyede tutulğan qırımtatarlar ve ukrainler aqqında hatırlattı.
Bundan ğayrı, prezident hatırlattı ki, Parijde 2019 senesi dekabr 9-ında "Normandiya formatında körüşüv"niñ añlaşmalarından birisi - halqara teşkilâtlarnıñ semereli işiniñ teminatı edi. Amma, onıñ aytqanına köre, tutulğan şahıslarğa Qızıl Qaçnıñ Halqara komitetinin barıp yetmesi alâ daa açıq mesele olıp qala. Amma, qayd etti Zelenskıy, bu meseleniñ müsbet çezilüvine işanmaq esaslar bar.


text:
Bir qaç veteran teşkilâtı, olarnıñ bildirgenlerine köre, «İnter» telekanalını blok etüv boyunca müddetsiz aktsiyanı başladı.
Radio Svoboda mühbiriniñ haber etkenine köre, şimdilik olar Kiyevdeki Dmitriyevskaya soqağında telekanal binasını sarımğa aldı, işte, aytalar ki, tahminen saat 12:00-de kirişler yanında barrikadalar qurmağa başlaycaqlar.
Merasim iştirakçileri hadimlerni içinden yibermege, amma bu territoriyağa kimseni yibermemege söz bere, binanı kanalnıñ bütünley toqtatılmasına qadar blok etmege isteyler. Şimdiki vaqıtta «İnter» binası yanında arbiy urbalı onlarnen adamlar tura, olarnıñ arasında «Svâtaya Mariya» («Muqaddes Mariya») batalyonınıñ veteranları bar.
Sentâbr 4-te, bazar künü Kiyevdeki Şuseva soqağında, diger programmalardan ğayrı, «İnter» telekanalı içün «Podrobnosti» programmasını çıqarğan şirketniñ binasında yanğın yüz berdi.
Kiyev politsiyasında bildirdiler ki, sentâbr 4-te şahıslar taqımı, tahminen 20 adam, Şuseva soqağındaki bina yanına keldi, turistik çadırlar qoydı ve çemberler (şinalar) ketirdi, bundan soñ çemberlerni yaqtılar ve binağa, ilk malümatlarğa binaen, tuman şaşkasını attılar, yanğın başlandı.
Bundan soñ «İnter» telekanalı ilân etti ki, yanğın neticesinde «Podrobnosti» programmasınıñ studiyası bütünley yandı, bunen beraber, bazı hadimler zararlandı.
Terkibine «İnter» telekanalı kirgen Inter Media Group vaqia şaraitini obyektiv şekilde taqip etmesini talap ete, bunen beraber, Ukraina prezidentine «qanunnı ve uquqqa qarşı areketlerden saqlavnı tiklemek» maqsadınen vaziyetke kirişmek çağıruvınen muracaat ete.
Ukraina Fevqulade vaziyetler devlet hısmetinde haber ettiler ki, bu yanğın söndürilgen vaqtında elâk olğanlar ya da yaralanğanlar olmadı.
«İnter» telekanalına qarşı endi bir qaç sefer piket yapılğan edi, hususan fevral ayında yüz bergen vaqia sebebinden, o vaqıt «Podrobnosti nedeli» («Afta tafsilâtları») programmasınıñ prodüseri rusiyeli Mariya Stolârova canlı yayında sögüş sözlerini ayttı, bundan soñ onı Donbasstaki silâlı taqımlarğa nisbeten simpatiya duyğanında qabaatladılar ve devletten sürgün ettiler.
2013 senesiniñ başında Dmitriy Firtaşnıñ GDF Media Limited şirketi Valeriy Horoşkovskiyniñ K.H. Media Limited şirketinden Inter Media Groupnı satın aldı.
«İnter» telekanalı Ukrainanıñ üç eñ populâr telekanalından biri ola.


text:
Kreml nezaretindeki Aqyar akimiyeti ruhsetsiz binalarnı yıqmaqnıñ tertibini tasdiqladı. Bunı mart 2 künü«Krıminform» haber ete.
«Evel şeer hocalıq bölügi yıquvnen oğraşa edi. 1 aprelden bu vazife yerli idare organlarına keçe», – dedi Mulk ve topraq muameleleri bölüginiñ müdiri Rustem Zaynulin.
Onıñ sözlerine köre, evel bu mesele idare etilmegen edi.
«Ve temelli qurulğan binalarnı ancaq mahkeme qararından soñ yıqmağa mümkün edi. Mahkeme qarar ala edi, icra işi başlana edi. Böyle ketişatı aylârğa ve yıllarğa sozula edi. Onıñ içün biz Moskvanıñ tecribesini alıp yapacaq oldıq», – dedi o.
Bundan evel Kreml tarafından tainlengen Qırım başı Sergey Aksönov yarımadada bir çoq ruhsetsiz binalar olğanından menmüniyetsizlik bildirdi. Onıñ fikirine köre, böyle vaziyetniñ olmasında, «kerçek aqça» sebebinden problemanen oğraşmağan memurlar qabaatlı. «Hususan felâketli» vaziyet Qırımnıñ cenübiy yalısında, deñizge yaqın bütün rayonlarında ve Aqmescitte yer aldı, dep qayd etti o.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq naziri Aleksandr Ostapenkonıñ bildirgenine köre, 64 koronavirus hastası ağır alda buluna.
Bu aqta o, noyabrniñ 11-nde yuqunç tarqaluvı ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Bugünki künde 3938 insan tedaviylene. Tedaviylenmege devam etken hastalardan 64-ü ağır alda buluna. Umumen 30 hasta aqcigerlerni suniy avalandıruv cihazına bağlı, 6-sı invaziv suniy avalandıruvda, 34-ü oksigen yardımını ala», – dep bildirdi Ostapenko.
Keçken künü Qırımda daa üç hasta koronavirustan vefat etti, pandemiya vaqtında, Qırım akimiyetiniñ malümatına köre, 188 insan vefat etti.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayayarımadada koronavirus yuqunçından vefat etkenlerniñ sayısı arta, dep qayd ete. Soñki eki aftada 49 vefat qayd etildi, 28-i soñki aftada.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ bildirgenine köre, qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevniñ ömür arqadaşı Safinar Türkiyedeki hastahanelerden birinde tedaviylenmege devam ete.
«Bir qaç aftadan berli Ankara hastahanesinde tedaviylengen Safinar Cemilevanı yoqlağanıma quvandım. Qırım aqqında laf ettik, fikirlerini ve hatırlavlarımıznı paylaştıq. Er keske selâm aytıp, daa yahşı olğanını aytmamnı rica etti. Sağlığı içün kritik bir şey ya da telüke yoq. Planlaştırılğan ve keyfiyetli bir tedaviylev», – dep bildirdi Ceppar Facebookta.
Sentâbrniñ 26-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Safinar Cemileva «yaramayıp», Türkiyedeki hastahanelerden birine acele tahliye etildi. Sağlığınıñ ne sebepten fenalaşqanı belli degil.
Safinar Cemileva Qırımtatar qadın-qızlar birliginiñ reisi ola. 2015 senesi dekabrniñ 26-nda ofisi Gasprinskiy Qırımtatar cumhuriyet kütüphanesinde olğan cemaat teşkilâtını kütüphane reberligi binadan quvıp başladı. Başta ofiste elektrikler ve qızdıruv kesildi, soñra binanı boşatmağa talap etip başladılar. Safinar Cemileva 2016 senesi sentâbrniñ 18-nde Qırımda teşkil etilgen Rusiye Devlet dumasınıñ saylavlarını boykot etti.
2017 senesi Cemilev Safinar Cemileva Rusiye pasportını almağanı içün Rusiye işğali altındaki Qırımdan sürgün etile bile, dep bildirgen edi.


text:
İşğal etilgen Qırım akimiyeti musulmanlarnıñ evlerinde ve medreselerde keçirilgen tintüvler müminlerniñ aqlarını sert bir şekilde bozdı degen fikirnen razı oldı.
Bunı Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müftiyatnıñ qayd etkenine köre, din kütkenlerniñ aqları bozuldı degen fikirni Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ vekilleri ile körüşüvinde bildirdi.
Qırım müftisiniñ aytqanına köre, Qırım musulmanları Diniy idaresi er daim dialog qurmağa azır, lâkin musulmanlar aqlarınıñ bozuluvına iç bir vaqıt yol bermez.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa binaen, soñki bir qaç afta devamında yarımadada qırımtatar qorantalarınıñ evlerinde tintüvler sıq-sıq ötkerilip başladı. Kütleviy tintüvler Seyitler rayonında olıp keçti.
Sentâbrniñ 9-da Bağçasaraydaki Büyük Süyren (Tankovoye) köyünde yerleşken «Qırımnıñ istidatlı balalar içün gimnaziya-internatına» tintüvnen keldiler. Oquv yurt hadimleriniñ aytqanına köre, kelgenler doğrudan gimnaziya kütüphanesine yol alıp, anda yasaq etilgen edebiyat cedvelindeki üç kitapnı taptılar. Tintüv neticelerine köre, memuriy protokol tizildi.
Sentâbrniñ 8-de ise Qırım faali ve bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evinde de tintüv keçirildi.
Avgust 13-te Aqmescitniñ üç musulman oquv yurtında tintüv keçirilgen edi.


text:
Kezlevdeki «Küçük Qudüs» rekonstruktsiyadan soñ (fotogalereya)
Kezlevniñ eski rayonında «Küçük Qudüs» ekskursiya marşrutı – kurort şeeriniñ turistler içün baş eglencesidir. O, daa 2006 senesinde tantanalı surette açıldı. Bunıñnen beraber bu yerde insanlarnı yalıñız raatlıq künlerinde – hususan şeer ükümeti tarafından teşkil etilgen halq şeñlikleri ve «Karaimskaya soqağında yaz aqşamları» yarmalığı yapılğanda körmek mümkün. O vaqıt turistlerni aynı şu adını taşığan ve eñ çoq turistik obyekti olğan soqaqqa muzıka ve oyunlar ve, ondan ğayrı, yerli esnaflar, antikacılar ve ressamlarnıñ suvenirleri ve malları ile ticaret sıraları. Bu yıldaki kurort mevsimi içün «Küçük Qudüs»te yolnıñ taş töşemesi ve arıqlarını deñiştirdiler.


text:
Saqta üçünci “Sarı batiskaf” suv sportları festivali açılğan. Qırım kurort nazirligi bildirgeni kibi, festival “Qırınıñ ğarbiy yalısında kurort mevsimini açqan”.
Bildirilgeni kibi, tedbirni “Poltava-Krım” klinik sanatoriyi teşkil etken.
“Kün boyu festival musafirleri qarada ve deñizde sport çeşitlerini ögengen. Er kes, yaşına baqmadan, begengen meşğuliyet tapqan. Dayving, sörfing, vindsörfing, SUPsörfing, kayaking ve kaytbording indmanları ihtisasiy sportçu ve instruktorlar reberligi altında keçe edi”, - denile beyanatta.
Bu yıl festivalğa bir qaç Qırım sport mektebi qoşulğan, merasimde 5 biñge qadar adam kelgen, dep bildireler Qırım nazirliginde.
Teşkilâtçılarğa köre, 2018 senesinde de festivalni 5 biñge qadar adam ziyaret etti.


text:
Roskomnadzorda ATR qırımtatar telekanalına qayd etüvni bermegenlerini tanıdılar. Roskomnadzor başı muavini Maksim Ksenzov aytqanı kibi, soñki red etüv cevabı prokuraturadan kelgen mektüpke bağlı eken. Prokuratura «kanal tesisçileri diger memleket vatandaşları olmağanından şübe ete».
Onıñ sözlerine köre, Roskomnadzor «telekanalğa qanun boyunca qayd olunmağa yardım etmege azırdır», – haber ete «15 minut».
Ksenzov şunı da bildirdi ki, Qırımda «qırımtatar tilini qullanğan 28 matbuat vastası qayd etilgen». Rusiye memurı Qırımda yekâne qırımtatar telekanalınıñ hususiyligini şübeli olaraq tanıdı.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi aprel 1-de ATR ve Lâle qırımtatar telekanalları, Meydan ve «Lider» radioları Rusiye qaydınıñ olmağanından sebep işini toqtattılar.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetini temin etüv bölüginiñ başı Arsen Jumadilov Odessa vilâyetinde Belâyevsk rayon devlet memuriyeti başınıñ vazifesine keçecek üç namzetten biri ola.
Bu aqta Odessa vilâyeti devlet memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, iyül 25 künü rayon devlet memuriyetleriniñ başları vazifesine namzetler yerli sakinler ile körüştiler.
«Belâyevsk rayon devlet memuriyetleriniñ başı vazifesine üç namzet kösterilgen: Odessa adliyecisi Oleg Varivoda, Teplodar iş adamı Andrey Dotsenko ve yarımada işğalinden soñ Kiyevde yaşağan ve çalışqan Qırım siyasetşınası Arsen Jumadilov», – denile beyanatta.
Vilâyet devlet memuriyetinde bildirilgeni kibi, «Ukraina tarihında ilk sefer rayon devlet memuriyetleriniñ başını tayinlev ketişatına yerli sakinler ile körüşüv kirsetildi. Sakinler öz fikirlerini ayta, suallerini bere bilecek».
Jumadilovnıñ özü ola bilecek tayinlenüvini izaatlamay. Cemilevniñ ofisinde de izaat şimdilik berilmey.
Belâyevsk rayonı – Ukraina Odessa vilâyetiniñ cenübiy-şarqındaki memuriy birlemdir.


text:
İstanbulda terakt sebebinden ölülerniñ sayısı 42-ge qadar arttı. Çarşenbe künü yaralanğanlardan biri can berdi. Ölüler arasında – 13 yabancı, şu cümleden de Ukraina vatandaşı, dep bildire Radio Svoboda.
239 kişi yaralanğan, olardan 128 hastahanelerde qala, 40 kişiden ziyade ameliyathanede.
İstanbuldaki Ukraina Baş konsullığınıñ iyün 29-da aqşam ilân etilgen haberine köre, «şimdi İstanbulnıñ hastahanelerinde halqara Atatürk ava limanında terrorist ücüminde zararlanğan eki Ukraina vatandaşı buluna». «Üçünci yaralanğan yaqın zamanda evge qaytmağa planlaştıra», – dep qoşalar diplomatlar.
Kimse ücüm mesüliyetini öz boynuna almadı. Türkiye baş naziri Binali Yıldırım bildirdi ki, ava limanındaki terakt mart ayında Brüsselde «İslâm devleti» kerçekleştirgen ücümge oşay.
Dünya liderleri ve BMT Türkiyedeki teraktnı takbih ettiler. Soñki bir qaç ay içinde Türkiye bir sıra ücümge oğradı. Kurd boyevikleri ve «İslâm devleti» ekstremist taqımları ücüm kerçekleştirilmesi ile qabaatlana.


text:
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda kergin vaziyet devam ete. Tek bir dane keçirüv noqtası – «Çonğar» – eki tarafqa çalışa, bu yerde adamlar nevbette 12 saat ve ziyade tura. Bu aqta şaatlar bildire.
Bir tarafaqa – yarımada yönelişinde – «Çaplinka» keçirüv noqtası çalışmağa devam ete. Rusiyege boysunğan Qırım gümrügi saytında avgust 9-da yañı malümat bildirilmegen. Avgust 8-de, saat 17:00-de bildirildi ki, «Çaplinka» ve «Çonğar» pek meşğul degil, «Kalançak» ise meşğul.
Qırım yarımadası ile memuriy sıñırda kritik vaziyet avgust 7-de saba başlandı, o vaqıttan berli rusiyeli taraf bunıñ sebebini añlatmay. Bunen beraber, keçirüv noqtalarınıñ işi ne vaqıt bütünley tizilecegi belli degil.
Keriç parom keçitinde de büyük nevbetler bar. Şaatlarnıñ bildirgenlerine köre, bazı insanlar nervalana.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçken köpründe poyetlerniñ yürmesini başladı.
TASS Rusiye agentligi haber etkeni kibi, o rels avtobusınen demir yolundan Keriçten Tamanğa ketti.
"Böylece, devlet başı bu demiryol hattı boyunca naqliyat areketini başladı. Seferde Putinge köpür qurucıları qoşuldı, yolda olarnıñ qısqa subeti olacaq", - yaza agentlik.
Rusiye naqliyat nazirligi, Keriç köpründe 2019 senesi dekabrniñ 18-nden 25-ne qadar tehnologik işlerniñ keçirilüvi sebebinden naqliyat areketi sıñırlanacaq, dep tenbilegen edi.
Noyabrniñ 8-nde Keriç köpründen keçecek Qırım yolcu tren biletleriniñ satışı başlandı. «Grand Servis Ekspress» taşıma operatorınıñ malümatına köre, «Tavriyanıñ» ilk treni dekabrniñ 23-nde Sankt-Peterburgnıñ Moskva vokzalından çıqacaq.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşina qısmı 2018 senesi mayıs ayında yengil maşinalar içün açılğan edi, daa soñra yük maşinalarınıñ areketi başlatıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa azır degil.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kremlniñ halqara uquqqa emiyet bermegeniniñ daa bir delili ola, dep bildirgen edi.
Avropa Birligi ve ABD Rusiye ve işğal altındaki Qırım arasındaki Keriç köprüniñ qısmen açılışını takbih etti. Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından çıqtı.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti ilhaq etilgen Qırımdaki bütün limanlarnıñ işini resmiy şekilde toqtatqan edi.


text:
Nulandnıñ aytqanına köre, ileride Rusiye Ukrainadaki vaziyetni bozacaq olsa, AQŞ ve AB areketler planını azırlaylar.
«Diger taraftan bizler vaziyetni al etüv, diplomatiya ve dialog içün qapularnı açıq qaldıramız. Ukraina ve Rusiye Jenevada körüştiler. Yazıq ki, añlaşmalarğa riayet etilmedi», - dedi Nuland .
O, qayd etti ki, AQŞ Ukrainada OSCE imayesi altında detsentralizatsiya mevzusında keçirilecek tögerek masağa qol tuta. «Lâkin bundan daa da aktual mesele mayıs 25-ne keçirilmesi belgilengen saylavlar ola», - dep tüşüne Nuland.
Devlet kâtibiniñ yardımcısı bildirdi ki, AB ve AQŞ Rusiyege qarşı cezalar kirsetilmesinen bağlı areketler boyunca añlaşalar.
«AQŞ cezalar aqqında qarar alsa, AB de aynı qarar ala. Bizim cezalar cedvelleri biri-birinen sıq-sıq muzakere etilgen. Bizler, Ukrainada saylavlar bozulsa, ne yapacağımıznı da tüşünemiz», - dep ayttı Nuland.
O, qayd etti ki, AQŞ ve AB tarih, coğrafiya ve munasebetlerden sebep bundan evel şekillengen farqlı mevamları bar, lâkin bu da AQŞ ve AB arasında bir mevam olmasınıñ müimligini ifadeley.
Viktoria Nuland Estoniyanı ziyaret etip, Rusiye rublesi dollarğa nisbeten 20%-ğa ücüzlaşqanını ayttı. Onıñ içün Halqara para fondu Rusiye «retsessiyağa yaqınlaşqanını» bildire bile.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bağçasaraydaki üçünci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, cemaat jurnalisti Amet Suleymanovnı noyabrniñ 9-na qadar ev apsinde qaldırdı. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci «Qırım birdemligi» faallerine bildirdi.
«Qayd etmeli ki, Amet ev apsinde olıp, mahkeme belgilegen bir qaideni bozmadı», – dep tarif etti Lilâ Gemeci ve Suleymanovnıñ apis müddeti üçünci kere uzatıla, dep hatırlattı.
Advokatnıñ malümatına köre, müvekkiliniñ sağlıq vaziyeti pek fenalaşa, acele yürekten ameliyat olmalı. Onıñ bildirgenine köre, Amet Suleymanov ev apsinde olğan vaqıtta oña bir qaç kere acele tibbiy yardım çağırılğan edi. Bundan ğayrı, Gemeci mahkemede kardiolognıñ tibbiy hulâsasını kösterdi, anda ekim mahkemege Suleymanovnıñ alı bir qarar olğanından beter olğanını bildire.
Amet Suleymanov ev apsine alınğan edi. Advokat Lilâ Gemeci bunı Suleymanovnıñ «ciddiy hastalığınen» bağlay.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, martnıñ 11-nde Rusiye FSB hadimleriniñ teşebbüsinen qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tahqiqat tedbiri başlatıldı. Yedi tintüv keçirildi, beş kişi tutuldı: Enver Mustafayev, Seytumer Seytumerov (tarihçı – QA), Osman Seytumerov, Amet Suleymanov, Rustem Seytmemetov. Olarnı FSB bölügine alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2020-jıl 30-oktyabrdegi “Salamat turmıs tárizin keńnen úgit-násiyatlaw hám ǵalabalıq sporttı bunnan bılay da rawajlandırıw ilajları haqqında”ǵı PP-6099 sanlı Pármanında belgilengen wazıypalardı orınlaw, kárxana, shólkemler hám mákemelerde jumıs islep atırǵan hayal-qızlardı ǵalabalıq sport túrlerine qamtıw, olar arasında salamat turmıs tárizin úgit-násiyatlaw, sonday-aq, túrli kásip keselliklerden sport xám salamat turmıs tárizi tiykarları arqalı qorǵawına kómeklesiw maqsetinde respublikamızdaǵı barlıq qala hám rayonlarda islewshi hayal-qızlar arasında sport túrleri boyınsha «Hayallar spartakiadası» jarısları ótkerilip kelinbekte.
Sport túrleri boyınsha «Hayallar spartakiadası» jarıslarınıń Qaraqalpaqstan Respublikası basqıshı usı jıldıń 16-mart kúni Nókis qalasındaǵı 1-sanlı kóp tarmaqlı balalar hám jas óspirimler sport mektebinde (manej) bolıp ótti.
Ilajdı Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespe Keńesi baslıǵı U.A.Jalmenov kiris sóz benen ashıp, jarıs qatnasıwshılarına tabıslar tiledi. Sonday-aq, Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Denetárbiya hám sport sawallandırıw basqarmasınıń baslıǵı B.M.Tadjiev Qaraqalpaqstan Respublikasında sport tarawında ózleriniń salmaqlı úleslerin qosqan sport veteranları “O’zbekiston sport fahriysi” medalı hám bahalı sawǵalar menen sıylaqlandı.
Ilajǵa qala hám rayonlardaǵı hár túrli tarawlardan saylandı 10 komandadan 240 hayal-qızlar qatnastı.
Kún dawamında sport jarısları qızǵın ótip hám tájiriybeli tóreshiler tárepinen sporttıń shaxmat, shashka, jeńil atletika, stritbol, stol tennisi, voleybol hám darts túrleri boyınsha jeńimpazları anıqladı.
Ózbekstan kásiplik awqamları Federaciyasınıń Qaraqalpaqstan kásiplik awqamları shólkemleri birlespe Keńesi tárepinen darts sport túri boyınsha 1-orındı QR ishki isler ministrligi komandasınıń aǵzaları- Dawletmuratova Abadan,Turdımuratova Ziyada, 2-orındı Taqıyatas JES komandasınıń aǵzaları- Bagmanova Jamilya, elmurzaeva Dermanjan hámde ”ϴz telekom” QR filialı komandasınıń aǵzaları- Jumanova Sveta,Omarova Xawaxan, 3-orındı Deń sawlıqtı saqlaw tarawı komandasınıń aǵzaları – Saparniyazova Gulbaxar, Borakbaeva Kızlargul, shaxmat sport túri boyınsha 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzası- Jumamuratova Xazira, 2-orındı Qońırat soda zavodı komandasınıń aǵzası Joldasova Jayla, 3-orındı Mádeniyat,sport hám turizm tarawı komandasınıń aǵzası Jumaniyazova Mexriban, shashka sport túri boyınsha 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzası Badirova Nurjamal, 2-orındı Qońırat soda zavodı komandasınıń aǵzası Artıkbaeva Gulzada, 3-orındı Deń sawlıqtı saqlaw tarawı komandasınıń aǵzası Amankosova Dilfuza, stritbol sport túri boyınsha 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandası, 2-orındı Deń sawlıqtı saqlaw tarawı komandası, 3-orındı Qońırat soda zavodı komandası, stol tennisi sport túri boyınsha 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzaları Satimova Gulxumar,Maxamatdinova Aysha, 2-orındı orındı Qońırat soda zavodı komandasınıń aǵzaları Allambergenova Bazargul, Usnatdinova SHaxista,3 –orındı Taqıyatas JES komandasınıń aǵzaları Allanazarova Ayzadaxan, Xudaybergenova Nazokat, jeńil atletika sport turi boyınsha 100 metrge juwırıw 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzası Lemzyakova Mariya, 2-orındı Mádeniyat,sport hám turizm tarawı komandasınıń aǵzası Jiemuratova Alima, 3-orındı QR ishki isler ministrligi komandasınıń aǵzası Dalieva SHaxribanu, 500 metrge juwrıw 1-orındı QR ishki isler ministrligi komandasınıń aǵzası Matyakupova Yulduzxan, 2-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzası ernazarova Baxıtgul, 3-orındı Mádeniyat,sport hám turizm tarawı komandasınıń aǵzası Yuldashova Maqsuda, uzınlıqqa sekiriw hám tennis tobın ılaqtırıw 1-orındı QR ishki isler ministrligi komandasınıń aǵzası Xudaybergenova Sapura, 2-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandasınıń aǵzası Seytmuratova Nasiba, 3-orındı Mádeniyat,sport hám turizm tarawı komandasınıń aǵzası Sultamuratova Gulmira hám voleybol boyınsha 1-orındı QR ishki isler ministrligi komandası, 2-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandası, 3-orındı Qońırat soda zavodı komandası sıylıqlı orınlardı iyelegenler ushın hámde “Eń jası úlken qatnasıwshı”, “Eń sheberli háwesker sportshı”, “Jeńiske umtılǵan qatnasıwshı” hámde “Eń jas qatnasıwshı” nominaciya jeńimpazlarına bahalı sawǵalar hám diplomlar tapsırıldı.
Tarawlar arasında ulıwma komandalıq esapta 1-orındı Bilimlendiriw hám ilim tarawı komandası, 2-orındı tarawı komandası Mámleketlik mákemeler hám xızmet kórsetiw tarawı komandası hám Qońırat soda zavodı komandası 3-orınlardı iyelegenler ushın kubok, diplomlar hám sawǵalar berildi sonday-aq, tarawlar arasında eń joqarı ball, toplap 1-orındı iyelegen kamanda Jizzah walayatında bolıp ótetuǵın Ózbekstan Respublikası basqıshına jollama aldı.
Ilaj sońında jas sportshılar tárepinen túrli sport oyın hám kórinislerin kórsetti hámde kórkem-óner ǵayratkerleri atqarıwında koncert baǵdarlaması menen dawam etti.
Hayallar spartakiadası (+foto)
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2020-jıl 30-oktyabrdegi “Salamat turmıs tárizin keńnen úgit-násiyatlaw hám ǵalabalıq sporttı bunnan bılay da rawajlandırıw ilajları haqqında”ǵı PP-6099 sanlı Pármanında belgilengen wazıypalardı orınlaw, kárxana, shólkemler hám mákemelerde jumıs islep atırǵan hayal-qızlardı ǵalabalıq sport túrlerine qamtıw, olar arasında salamat turmıs tárizin úgit-násiyatlaw, sonday-aq, túrli kásip keselliklerden sport xám salamat turmıs tárizi tiykarları arqalı qorǵawına kómeklesiw maqsetinde respublikamızdaǵı barlıq qala hám rayonlarda islewshi hayal-qızlar arasında sport túrleri boyınsha «Hayallar spartakiadası» jarısları ótkerilip kelinbekte.


text:
Ukraina tış işler nazirligi cumaaqşamı künü qabul etilgen Avropa parlamentiniñ rezolütsiyasını Rusiyeniñ Qırım işğalinden itibaren eñ küçlü olaraq tanıy. Bunı Ukraina tış işler nazirliginiñ hususiy vazifelerden elçisi Dmitriy Kuleba «Ukraina» telekanalında ayttı.
«Rezolütsiya yalıñız Rusiyeni ğayet sert şekilde takbih etmey. Eminim, Qırım işğali ve Donbass adiselerinden itibaren Avropa parlamentiniñ eñ küçlü rezolütsiyası budır», – dedi o.
Elçiniñ qayd etkenine köre, rezolütsiya öz başına ilân etilgen «Lugansk halq cumhuriyeti» ve «Donetsk halq cumhuriyetini» terroristik teşkilâtlar olaraq tanımasa da, terroristik areketlerni takbih ete. Diplomatnıñ fikirince, böyle etip Ukraina ve Avropa Birliginiñ bu meselede fikirleri aynı.
Malüm ki, yanvar 15-te Avropa parlamenti Rusiyeniñ Ukraina istilâsı devam etse, Rusiyege qarşı özek ve maliye saalarda cezalar quvetleştirilmeli, dep qayd etti. Rezolütsiya leyhası cumaaqşamı künü Avropa parlamentiniñ toplaşuvında qabul etildi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
«Ǵárezsizlik –jaslar, imkaniyat hám jarqın keleshek» atamasında ushırasıw keshesi bolıp ótti
- By ApMaH --
- Tuesday, 14 Sep, 2021
«Jańa Ózbekstanda erkin hám abadan jasayıq!» degen tereń mazmun hám ideyanı ózinde jámlegen Ózbekstan Respublikası Ǵárezsizliginiń 30 jıllıǵı bayramı xalqımızdıń júreginde sheksiz maqtanısh sezimlerin oyatpaqta. Sol qatarı Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme kitapxana orayı jámáátide bayram múnásibeti menen Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı fizika- matematika, súwretlew óneri hám texnologiyalıq tálim fakulteti jasları menen birgelikte «Ǵárezsizlik –jaslar, imkaniyat hám jarqın keleshek» atamasında ushırasıw keshesin ótkerdi.
Keshege Ózbekstan jazıwshılar awqamı aǵzası Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri, shayır Abılqasım Ótepbergenov, Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı fizika-matematika fakulteti jaslar menen islesiw boyınsha dekan orınbasarı Xalmurat Esemuratov, Súwretlew óneri hám texnologiyalıq fakulteti jaslar menen islesiw boyınsha dekan orınbasarı Aybek Bazarbaev, Qaraqalpaqstan Respublikası málimleme kitapxana orayı elektron resurslardan paydalanıw hám oqıw zalları xızmeti baslıǵı Jibek Tleubaeva, Ulıwma oqıw zalı sektorı baslıǵı Bolganay Uteniyazova hám de institut jetekshi jasları qatnastı.
Kesheni A.Bazarbaev ashtı hám alıp bardı. A.Ótepbergenov student jaslarımızdı jańa oqıw jılınıń baslanıwı hám de bayram menen qutlıqladı. Elimizde túpkilikli ózgerisler júz berip, barlıq tarawlarda jetiskenliklerge erisildi. Keleshegimiz iyeleri bolǵan jaslarımız hár tárepleme qollap-quwatlanıp, olardıń tıyanaqlı bilim alıp, óner úyreniwi ushın keń imkániyatlar jaratılıp berilip atırǵanlıǵı haqqında aytıp berdi hámde óz qáleminen dóretilgen qosıq qatarları menen sózin juwmaqladı.
J.Tleubaeva jaslarımızǵa málimleme kitapxana orayı jumısları, ol jerde jaratılǵan imkániyatlar haqqında aytıp berdi. Elimizde ámelge asırılǵan unamlı jumıslar nátiyjesinde jaslarımızdıń bilim dárejesi, olardıń fizikalıq jaǵdayı, kitapqa bolǵan qızıǵıwshılıǵı artıp, olardıń jáhán maydanlarındaǵı túrli tarawlarda erisip atırǵan tabısları sebepli mámleketimiz bayraǵı kóklerge kóterilip, abıroyı artıp baratırǵanlıǵın aytıp ótti.
B.Uteniyazova óz sózinde hár bir jas áwladtı mámleketimizde jaratılıp atırǵan imkaniyatlardan paydalanıp, miynet etip óz ústinde islep, izlenip, oqıtıwshılarınan kerekli maǵlıwmatlardı sorap, kóbirek kitap penen dos bolıp, Ana Watanǵa sadıq, hadal xızmet etetuǵın kámil insan bolıwǵa shaqırıp qaldı.
X.Esemuratov jaslarımızdı elimizdiń gúllep jasnawına úlken úles qosatuǵın, ata-anasınıń, ustazlarınıń úmitin aqlaytınday jaqsı insanlar bolıp, tilge tiyek eterlik úlken tabıslardı qolǵa kirgizedi degen isenim menen kesheni juwmaqladı.
Keshe sońında jaslarımız ózlerin qızıqtırǵan sorawlarına juwaplar aldı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımtatar milliy bayraq Kününiñ nasıl etip qayd eteceklerini aydınlattı. Yerli «akimiyetniñ» yasağına baqmadan, avtoyürüş ötkerilmesi planlaştırıla. Onıñ iştirakçilerini kene de para cezası beklemesi mümkün.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ kâtibiyet yolbaşçısı Dilâver Akiyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Bu sene teşkilâtçılarğa yürüş yolunı belgilemediler, onıñ içün maşinalar kolonnalarnen ketse, yañı cezalar olması mümkün, – dep tenbiyeledi o. – Lâkin! İç bir kimse maşinanı bayraqlarnen yaraştırıp, köy, qasaba ve şeerlerni birer-birer dolaşmağa ve bundan soñ Aqmescitke kelip, esas tedbirlerge qoşulmağa yasaq etip olamay. Qırım boyu bizim bayraqlarımız yelpireycek!».
Böyleliknen, tedbirler programmasına binaen, esas merasimler Aqmescitteki «Borçoqraq» («Fontanı») qasabasında qurulayatqan mektep meydanında keçirilecek. Mında bala resimler yarışı, foto yarış, yemek yarışı, dekorativ-ameliy sanat ustalarınıñ tedbiri, sport tedbirleri, «Bilgi quveti» kvesti, çölmekçilik boyunca ustazlar tedbiri, em de kontsert ötkerilecek.
«Tedbirlerimiz keçirilecek yer qoralanacaq ve kirişlerde metallodetektorlar qoyulacaq. Yasaq etilgen şeylerni ketirmege olmay. Şu cümleden sançqan, kesken şeyler, cam şişesinde suv ve ilâhre», – dep añlattı Akiyev.
İşğal etilgen Qırımda Meclis iyünniñ 26-da Aqmescitteki Trenöv bağçasında keçirecek olğan Qırımtatar bayraq Kününi yasaq etip, bağçanı ziyaret etken «yüzlernen balalarnıñ» havfsızlığını imaye etip olamayıq, dep bildirdiler. Bunıñnen beraber, Qırımtatar milliy bayraq Kününe bağışlanğan avtoyürüşni yasaq ettiler.
Şeer şurasınıñ resmiy cevabında aytıla ki, «avtoyürüşte iştirak etecek maşinalar sayısı (115) iş vaqtında yolcular içün qıyınlıqlarğa yol bere bile ve olarnıñ aq-uquqlarını bozması mümkün».
Bir sıra yasaqlardan soñ, iyünniñ 23-de Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, Qırımtatar milliy bayraq Kününe bağışlanğan tedbirler, Aqmescit akimiyetiniñ yasağına baqmadan, keçirilecek. Olar «Kosmos» kinoteatriniñ meydanında ötkerilmesi mümkün.
Bundan evel yarımadada iyünniñ 6-na qadar bütün tedbirler, şu cümleden mayısnıñ 18-de Qırımtatar sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra Künü yasaq etilgen edi.


text:
Ukraina tarafdarı olğan qırımlı faaliyetçi Yelizaveta Bogutskayanıñ qızı Qırımdan çıqıp olamadı: qıznı trenden Rusiye sıñırcıları tüşürdiler.
Qırım.Aqiqat mühbirine Yelizaveta Bogutskaya aytqanı kibi, onıñ qızı Sakina pasportına yañı fotonı qoymaq içün Ukrainağa kete edi.
Faqat Rusiye sıñırcıları Sakina Bogutskayağa onıñ ukrain pasportı aqiqiy olmağanı içün Rusiye Federatsiyasından çıqmağa yasaq olğanını bildirdiler. Olar qızğa Rusiye Federatsiyasınıñ pasportını elde etip, meseleni çezmege teklif ettiler, böyleliknen onı vatandaşlıqnı deñiştirmege mecbur ete ediler.
«Qızımnı Ermeni Bazarda toqtattılar, trenden tüşürdiler. O, Aqmescitte onıñ ukrain pasportına yañı fotonı qoymağanlarını ve bunı etmek içün onı Qırımdan yollamağanlarını aytıp, ne etecegini sıñır bekçilerinden sorağan edi. Sıñırcılar oña başta Rusiye Federatsiyasınıñ pasportını elde etip, soñra onen çıqa bilecegini ayttılar», – dedi Bogutskaya.
Qadın onıñ qızı Rusiye vatandaşlığını qabul etmegenini bildirdi, şimdi oña qıtağa ukrain pasportı ile çıqmaq içün imkân bermeyler eken.
«Demek, qızım Ukraina vatandaşı olsa bile, öz vesiqanı qanunlaştırıp olamay. Menimce, bunı Qırımda qalğan ukrainlilerge basım etmek içün mahsus uydurdılar», – dedi Yelizaveta Bogutskaya.
Yelizaveta Bogutskayanıñ sözlerine köre, eger de Rusiye sıñırcıları onı ukrain pasportı ile işğal etilgen Qırımdan Ukrainağa yollağan olsa ediler, bu daa da mantıqlı olur edi.
Al-azırda qız alâ daa Ermeni Bazarda buluna. Pasportnı oña qaytarmadılar.Eger de sıñırcılar qızğa yaqın vaqıtta vesiqalarnı qaytarmasalar, Yelizaveta Bogutskaya Ermeni Bazarğa jurnalistler ile baracaq ola.
Faaliyetçi, internet qullanıcı Yelizaveta Bogutskaya Aqmescitte yaşay. O, öz vatanperver ibareleri ile bellidir. Qavmiy rusiyeli, qırımlı Bogutskaya Rusiye vatandaşlığından resmiy şekilde vazgeçti, özüni ukrain toprağında yaşağan ukrain kibi saya.


text:
İşğal etilgen Qırımda, «Yekâne naqliyat müdirligi» şirketiniñ malümatına köre, al-azırda yarımadanı paromlı keçit vastası ile terk etecek 28 biñ maşina tura.
Müdirlikte bu kibi neticelerni öz şahsiy isaiyatı esasında çıqardılar.
«İyün 1 kününden avgust 6-na qadar Qırımğa 108 biñden ziyade maşina kirdi, 80 biñden ziyade ise çıqtı, 28 biñ Qırımda buluna. Eger de bu qalğan turistler aynı zamanda qaytacaq olsa, biz uzun müddetke sürecek nevbetlerge rastkelecekmiz»,– deyler «Yekâne naqliyat müdirligi»nde.
Müessiseniñ malümatına köre, Qırımğa iyün ayında 41 739 maşina, iyülde – 55 234, avgust 1-5 künleri – 11 212 maşina kirdi. Yarımadanı iyünde 29 994 maşina, iyülde – 41 014 maşina, avgust 1-5 künleri – 9 205 maşina terk etti.
Aynı zamanda, şu sırada yarımadağa mahsulatnı ketirgen yük maşinalar barmı, yoqmı, mında qayd etmediler.
Müdirlikte Qırımğa kelgen turistlerge ketüvni evelden planlaştırmağa tevsiye eteler.
Evel qayd etilgeni kibi, avgust 7-de, saba, «Kavkaz» limanında paromğa nevbette 2320 maşina, «Qırım» limanında – 200 maşina tura edi.


text:
Kremlge boysunğan işğal etilgen Qırım ükümeti çarşenbe künü keçirilgen toplaşuvda Qırım astrofizik observatoriyasınıñ (QrAO, Bağçasaraydaki Nauçnıy köyü) taşınmaz malları, naqliye aletleri ve pek qıymetli taşınğan mallarını federal mülkiyetke teslim etti. Bundan evel QrAO işğal etilgen yarımadanıñ devlet mülkiyeti edi.
«Qırım cumhuriyeti Mülk ve topraq munasebetler nazirligine «Qırım astrofizik observatoriyası» federal devlet bücet ilim müessisesine operativ idare aqqınen fermannıñ ilâvesinde qayd etilgen mülkiyetniñ qoşmasını teminlemek», - dep aytıla müessiseniñ qararında.
Bunen beraber, toplaşuvda Qırım ükümeti Qırım mülkiyetinden federal mülkiyetine Qara deñiz gidrofizik poligonını (Katsiveli köyü) qarşılıqsız teslim etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası iyül 27-de vaqtınca işğal etilgen Qırım territoriyasında bulunğan devlet malınıñ qanunsız elde etilmesi aqqında altı cinaiy iş boyunca mahkemeden aldın taqiqat aqqında bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Gazze şeritindeki biñlerce filistinli, mayıs 14 künü narazılıq tedbirleriniñ onlarca iştirakçisiniñ cenazelerinde iştirak etti. Soñki malümatlarğa köre, 62 elâk olğan kişi aqqında belli.
BMT Telükesizlik Şurası salı künü fevqulâde oturışuvda Gazze şeritindeki vaziyetni muzakere etti. Bunıñ arfesinde anda israilliler ile filistinliler arasında şiddetli çatışmalar olıp keçti. Amerika Sesi, soñki beş yıl içinde böyle bir qan tökülmesi olmadı, dep qayd ete.
Oturışuvnı BMTniñ Yaqın Şarqtaki uzlaşuv boyunca mahsus temsilcisi Nikolay Mladenov açtı. O, elâk olğanlarnıñ aileleri ve yaqınlarına taziye bildirip, dünya toplulığı İsrail ile sıñırda olıp keçkenlerni «eñ qatiy şekilde taqbih ete», dep, ayrıca qayd etti.
Mladenov: «Türlü menbalarğa binaen, tünevin (mayıs 14 künü) eñ azından 60 kişi ve şu cumleden 6 bala öldürildi, ve 1300-den ziyade kişi yaralandı… Bir İsrail askeri yaralandı», – dedi, ve bu sene mart 30-da narazılıqlarnıñ başlanmasından berli bu «eñ qanlı kün edi», dep ilâve etti.
BMTniñ insan aqları boyunca Yuqarı komissarınıñ idaresi: «Öyle bir teessurat peyda ola ki, sıñırdan aman-aman 700 metr uzaqlıqta er kim: qadınlar, balalar, jurnalistler, acele qarşılık kösterüv hizmetleriniñ hadimleri ve tesadüven keçkenler öldürilmek ya da yaralanmaq mümkünler», – dep bildirdi.


text:
Rusiye ve Ukraina, Rusiyeniñ fikirince, onıñ içün telükeli ola bilecek Ukraina ve Avropa Birligi arasında serbest ticaret añlaşmasınıñ er bir maddesi boyunca mütehassıslarnen beraber tafsilâtlı mesleatlar keçirilmesi aqqında añlaştılar. Bunı Rusiye jurnalistlerine Rusiye Federatsiyasınıñ iqtisadiyat inkişafı naziri Aleksey Ülükayev bildirdi, dep haber ete «İnterfaks-Ukraina».
İyülniñ 12-de Brüsselde Rusiye naziri Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin, soñra ise ticaret boyunca Avropa komissarı Karel De Güht ile eki taraflı körüşüvler keçirdi.
Aqşam üstü mesleatlar üç taraflı formatta devam etecek, dep bildire neşir.


text:
Hususan, Meclis toplaşuvında qabul etilgen «Qırımda insanlarnıñ ğayıp oluvı ile bağlı vaqialarnıñ ögü alınması aqqında» muracaat Birleşken Milletler Teşkilâtına, Avropa havfsızlıq ve işbirlik boyunca teşkilâtına, bir sıra halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarğa yollanıldı.
Muracaatta aytılğanı kibi, soñki ayları Qırım cemaatı evelden mında olmağan havflı adiselerge rastkeldi – insanlar ğayıp olmağa başladı. Meclis misal olaraq mart ayında 3 balanıñ babası Reşat Ametovnıñ ğayıp oluvını ketire, birazdan onı vahşiyce öldürilgen alda tıptılar.
«Reşat Ametovnıñ Aqmescit şeeriniñ Merkeziy meydanında qanunsız yaqalanuvı ve mecburiy sürette andan alıp ketüvini jurnalistler videoğa çekti. Faqat şimdigece Reşat Ametovnıñ vahşiyce öldirilüvi ögrenilmedi ve cinayetçiler cezalanmadı»,– denile muracaatta.
Mecliste şunı da qayd ettiler, 2014 senesi mayısnıñ soñunda Qırımda bir-biri artından «Ukrainskiy dom» cemaat teşkilâtınıñ üç azası, Aqmescit sakinleri Leonid Korj, Timur Şaymardanov ve Seyran Zinedinov ğayıp oldılar. Olarnıñ taqdiri alâ daa belgisizdir.
«Qırımtatar milliy meclisi Qırımnıñ sakinlerine nisbeten etilgen zorbalıqnı Qırım cemaatını qorquzdırmaq içün etilgen numayışlar kibi, olarnıñ ögrenilmemesini ise akimiyet tarafından insan aqlarınıñ körmemezlikke urğanı olaraq tanıy», – denile beyanatta.
Qırımtatar milliy Meclisi halqara teşkilâtlarnı ve halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnı Qırımda ealige qarşı zorbalıqnıñ ögüni almaq içün areket etmege çağırdı.
Evelleri aynı bu sebepten olğan qasevetini Qırım musulmanları diniy idaresi bildirgen edi.


text:
24.7.1969 senesi üylelik sofra başında, söz sırası Yazıcıyev İsmail bizim aramızda bulunğan halqımıznıñ eki qızını sledstviye ve protsess vaqtında özlerini gayet nemuneviy, taqtikiy ve cesur alıp barğanları içün olardan ğayet memnun olğanını bildirdi.
Öz nevbetinde, Ametova Svetlana ve Halilova Munire de ona samimiy teşekkürlerini bildirdiler. Samimiylik munasebetinden faydalanıp Ametova Svetlana, babası olmağanından sebep Yazıcıyev İsmailge onın babası olmaqnı teklif edip, onıñ razılığını soradı. Yazıcıyev bu teklifni can yürekten qabul etıp razılıq berdi.
Ametova: ‒ Bu dakiqadan başlap men sizge “BABA” deycegim, dedi. Yazıcıyev ise: ‒ Men de “QIZIM” deycegini bildirdi.
Bu tuvganlıq qucaqlaşıp öpüşmeknen pekitildi. Bu levha bizge çoq yıllardan soñ biri-birinen tanışqan baba ve qızınıñ ilkingi körüşüvünni andırdı.
Bu inisiyativanı deral Umerov Rızanen Halilova Munire qantalladılar. Rızanıñ teklifinen, Munire onın tuvğan qardaşı olmağa can yürekten razı oldu.
Böylece mahbuste doğğan tuvğanlıq daa da pişkinledi.
Bu faktlarını cemaatçılıqqa ofitsial bildiremiz.
Protsessle şekillengen bu tuvğanlıqnıñ qanuniyligine ve edebeyligine biz şaadlıq etemiz.
- Kadiyev Rolan
- Bayramov Reşat
- Barıyev Ayder
- Gafarov Rıdvan
- Hayırov İzzet
- Eminov Ruslan
Lugatçe:
Sud: Mahkeme
Zal: Salon
Sledsviye: Soruşturma
Protsess: Yargılama


text:
Qırımdaki Federal havfsızlıq hızmeti rayon ve şeer bölükleriniñ reberlerini deñiştirdi.
Bunı salı künü, sentâbr 2-de, Qırım «ükümetiniñ» toplaşuvında FSB Qırım idaresiniñ yolbaşçısı Viktor Palagin bildirdi.
«Federal havfsızlıq hızmeti rayon ve şeer bölüklerinde reberlerni bütünley deñiştirdi. Böylece, Aluştada Krasnoyarsk hadimi tayinlendi, Kezlevde – Volgograd, Yaltada – Soçi», – dep tekrarlay Palaginniñ aytqanlarını Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti.
Onıñ bildirgenine köre, hızmet uquq qoruyıcı ve nezaret organlarında habarcılıqqa qarşı küreşni devam ete.


text:
Muhalifet namzeti Yuriy Boyko saylavnıñ birinci basamağınıñ neticelerinde “müsbet taraflar”nı köre.
“Bugünki rejimniñ deñiştirilmesi - bu ukrainlerniñ talabıdır, ve o saylavnıñ endi birinci basamağında açıq-aydın köründi.Men adamlarğa minnetdarım ve ekinci turda da böyle areketler olacağına işanam. Adamlar, memleket taqdiri içün mesüliyetligini duya - olar daa beş yıl cenk ve qalabalıqta yaşamağa istemey. Bu saylavlarnıñ müsbet tarafıdır, ve men böyle olıp çıqqanından pek memnünim”, - dedi Boyko, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ ukrain bölügi.
Onıñ aytqanına köre, ekinci basamaqnıñ da yalan ve aldatmasız keçkeni pek müim.
Saylav protokollarnıñ 71,27% baqılğan soñ, Merkeziy Saylav Komissiyası bildirgenine köre, Volodımır Zelenskıy alâ daa cedvelniñ ögünde (30, 46%), ekinci yerde Petro Poroşenko (16,16%). Ondan soñ Yuliya Tımoşenko (13,15%), Yuriy Boyko (11,54%), Anatoliy Ğrıtsenko (7,05%).
Martnıñ 31-inde Ukrainada prezident saylavları keçti. Saylavda iştirak 63,5% edi.
Milliy ekzitpolnıñ bildirgenine köre, Volodımır Zelenskıy 30,6%, Petro Poroşenko - 17,8%, Yuliya Tımoşenko - 14,2%, Yuriy Boyko - 9,7%, Anatoliy Ğrıtsenko - 7,1%, İgor Smeşko - 6,5%, Oleğ Lâşko - 4,7%, Oleksandr Vilkul - 4%, Ruslan Koşulınskıy - 1,7%, Oleksandr Şevçenko - 0,5% reylerni alğan.
Ukraina Merkeziy Saylav Komiteti, saylav neticelerini aprel 10-onace ilân etmeli. Saylavnıñ ekinci basamağı aprelniñ 21-inde keçirilecek.


text:
Advokatlar, Qırımda esas siyasiy protsesslerniñ ketişatı aqqında ikâye ettiler. 2014 senesiniñ fevralindeki kütleviy qarışıqlıqlarğa dair «fevral 26» işi aman-aman yekünlendi – taraflarnıñ munaqaşaları yapılacaq bir oturışuv qaldı ve akem uküm çıqarmağa ketecek. «Veciye Kaşka işi» boyunca ise aqsız yerde para talap etüvde qabaatlanğanlar ile endi bir qaç ay devamında iç bir tahqiqat areketi yapılmadı.
Oturışuvğa Ukrain medeniyet merkeziniñ faaliyetçileri keldi. Olar, yarımadada ukrain tiliniñ saqlanması oğrundaki işleri aqqında ikâye ettiler. Faaliyetçiler siyasiy mabüslerniñ balalarına ukrain tilinde masa üstü oyunlarını bağışladılar. Toplaşuvnıñ soñunda «Qırım birdemligi»niñ faaliyetçileri birleşmeniñ peyda oluvı, inkişafı, yañı faaliyetçilerni celp etkeni ve yıl-yıldan tevqif etilgenlerniñ sayısı artqanı aqqında videorolikni kösterdiler.


text:
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, aprelniñ 1-de Aqmescit tibbiy müessisesine beti yaralanğan 15 yaşında oğlannı ketirdiler. İşbu vaqia boyunca teşkerüvler başlandı. Oğlan militsiya vekillerine bergen malümatlarğa köre, onı belgisiz ösmürler kötekledi.
İşbu vaqiadan soñ, aprel 8-de, zarar körgen oğlannıñ ana-babası militsiyada ariza qaldırdı.
Hatırlatamız, Aqmescitte qırımtatar ösmürini köteklediler. Oğlannıñ burnunı sındırğanlar. Onıñ soy-sopları aytqanına köre, oğlan qırımtatarca laf etkende, eki belgisiz adam onıñ millet mensüpligini soradı ve köteklemege başladı. Zarar körgen oğlan hastahaneden çıqıp, stress alda buluna.
Aprelniñ 9-da Aq-Meçet qırımtatarlar toplu yaşağan qasabasınıñ açuvlanğan sakinleri toplaşıp, cinayetçilerni tapmağa ve cezalamağa talap ettiler.


text:
Kiyev – Rusiye Qırımda arbiy küçlerniñ sayısını arttıra. Bu kibi malümatnı Ukraina Milliy Havfsızlıq ve Mudafaa Merkeziniñ informatsion-analitik merkezinde bildirdiler. Qırım.Aqiqat siyaset, arbiy iş, halqara havfsızlıq saasında mütehassıslarnen subetleşip, Rusiye yarımadada ne sebepten arbiy küçlerini toplağanı ve Qırımdan Ukrainağa ücüm yapması mümkünligini ögrendi.
Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurasınıñ malümatına binaen, Qırımda Rusiyeniñ tahminen 10 biñ arbiy bölügi buluna.
«Bu Rusiyeniñ arbiy-deñiz küçleri, ava küçleri, qara-yer küçleridir. Olar çoqlar, em de bir yerde toplanğanlar. Qırım boyunca areket etkenlerini bilemiz»,– dep bildirdi MHMŞ informatsion-analitik merkeziniñ reberi Lısenko.
O qayd etkeni kibi, Qırım ile memuriy sıñırda rusiyeli aviatsiya öz areketlerni faalleştirdi. Lısenkonıñ sözlerine binaen, ukrain arbiyleri soñki vaqıtları Herson vilâyeti yanında gelikopter ve idarecisiz uçaqlarnı qayd eteler.
Arbiy-siyasiy taqiqatlar Merkeziniñ reberi Dmitriy Tımçuk qayd etkeni kibi, Qırımda ordular arta ve yañı arbiy qısımlar peyda etile.
«Hususan Aqmescitte Rusiye Federatsiyası Qara deñiz flotunıñ yalı orduları terkibinde ayırı 8-nci artilleriya polku teşkil etildi, o Cenübiy arbiy okrugı reberlerine boysuna. Silâsı – 60-qa yaqın artilleriya sisteması (gaubitsa ve «Tornado», PTURS) bar», – dep yazdı Tımçuk «Facebook» saifesinde.
Aytqanına köre, Ermeni bazar yanında da Qara deñiz flotu terkibinden teşkil etilgen artilleriya gruppası, ve evelden yarımadağa yollanılğan qısımlar mevcut.
Putinge qaradaki yol kerek
Arbiy ekspertlerniñ fikirince, arbiylerniñ sayısı artuvınen bir qaç sebep bağlı. Razumkov adına merkeziniñ tış siyaseti ve halqara havfsızlığı programmasınıñ müdirlerinden biri Aleksey Melnikniñ fikirince, Rusiye yarımada ve Ukrainanıñ diger taraflarından ücüm etmesi mümkün.
«Ekinci variant da bar. Rusiye ukrain arbiylerniñ diqqatını çekmege istey. Ve bam-başqa taraftan ücüm etmesi mümkün», – dedi ekspert.
Melnik Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında daa bir şeyni qayd etti. Putinniñ mesleatçıları, Ukraina Qırımğa ücüm etmesi havfı olğanını bildirgenleri içün Kreml sıñır yanında ordularını topladı.
Razumkov adına Merkezniñ vekili qayd etkeni kibi, şimdiki vaziyette bir de bir şeyni tahmin etmek küçtir.
«Menim aytqanlarım episi Putinniñ yapacaq areketlerini tahmin etmege imkânsız olğanı içün, yañlış çıqa bile. Biz, Rusiyede bütün qararlarnı tek bir insan alğanını kördik, ve onıñ qararlarını evelden tahmin etmek ağır», – dedi Melnik.
Ukraina Tış işler naziligi yanında tış işler institutı Diplomatik akademiyası müdiri Grigoriy Perepelitsa, Rusiye Qırımdan ücüm eteceginde daa çoq emin.
«Qırım ve Donbassta arbiy küçler artmaqta. Yani, Rusiye arbiy planlarından vazgeçmegeni kösterile. O, kene de ücüm etecegi ve ukrain ordularını keri, ğarp tarafına çekilmesini isteycektir, Mariupol, Hersonnıñ bir qısımı ve Zaporojye vilâyetini zapt etip, «Novorossiya» planını ömürge keçirmege tırışacaq»,– dey Perepelitsa.
Ekspertniñ fikirince, Kreml, qaradan yol olmasa, yarımadada ayatnı temin etmek küç olacağını añlağandırlar. Bu sebepten, Rusiye Urainanıñ bir qısımını saipleştirip, yarımadağa kerekli resurslarnı alıp ketirecek.
Ne içün ücüm eda etilmey bile
Ekspertlerniñ bir qısımı yuqarıda aydınlatılğan fikirnen razı degiller. «Penta» siyasiy ameliy tedqiqatlar Merkeziniñ reberi Vladimir Fesenkonıñ fikirince, Rusiye Herson vilâyetine taba yöñelmek mümkün, amma, yapmaması da mümkün.
«Men endi bir buçuq ay devamında yarın cenk başlaycağı aqqında eşitem, tek arbiylerden degil, ekspertlerden de. Hususan, Mariupolden Qırımğa, Qırımdan Hersonğa ücüm etilecegini aytalar. Amma, bunı yapmaylar», – dey Fesenko.
Fesenkonıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Poroşenko ile Putin arasında muzakereler devam etse, Rusiye Qırımdan ücüm etmeycek. Eki prezident Qırımğa mallarnıñ ketirilüvi aqqında gizli añlaşmaları mümkün, ve bundan sebep Herson vilâyetine ücüm etilmeycek.
«Añlaşıp olamasalar, elbette, Rusiye tarafından arbiy operatsiyaları olması mümkün. Amma, şimdilik, sıñır yanında - Ukrainağa ve reberlerine qarşı arbiy-psihologik basqı yapıldı. Bu usul daimiy sürette mart ayından başlap qullanıla», – dedi ekspert.
«Maydannnı tış işleri» fondunıñ nezaret şursınıñ reisi Andrey Klimenko da rusiyeli arbiyler Ukrainanıñ qıtasına yarımadadan ücüm etmesini tüşünmey. Onıñ fikirince, Qırımnıñ coğrafik sıñırları bunı eda etmege imkân bermey.
«Er taraftan bu yañlış olacaq. Ve Herson vilâyeti tarafından menfiy davranışqa sebepçi olur. Onıñ içün, menimce, Rusiye küçüni numayış ete», – dedi Klimenko.
«Maydannıñ tış işler» vekili, Kreml, qaradan yolnı açmağa istegeni doğru dep saymay. Atta, olacaq suvuq ava Qırımğa mahsulatlarnıñ ketirilüvine keder etmez.
«Atta, bir qaç yıl evelsi qış pek suvuq olğanı içün, Azaq deñizi buzlap qalğanı sebebinden, Keriç limanı bütünley buzlamadı. Ebet, buz sebebinden, bir aftağa qadar gemiler yürmeyler. Em de, bizim «rus strategik şeriklerimiz»niñ dört buz qırıcı gemisi bar. Keriç limanı buzlağanda, adetince, buz qırıcı gemiler vaziyetni tüzeteler»,– dedi ekspert.
O qayd etkeni kibi, Rusiye arbiy ücümni yapmağa cesaret etse, Azaq deñiziniñ şimaliy yalısına darbe uracaqtır. Klimenkonıñ sözlerine köre, Qırımğa mahsulatlarnıñ ketirilüvi Ukraina ile olğan avtomobil yolunen bağlı. Amma, resmiy Kiyev bunı öz menfaatına qullanıp, istilânı toqtatmaq içün Rusiyege basqı yapa bile.


text:
Yuqarı rada deputatı Nadejda Savçenkonıñ fikrine köre, Donbassnı barışıq yolu ile Ukrainanıñ kontrolüne qaytarmaq içün Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa dair iddialarından vaqtınca vazgeçmek kerek.
«Bazı millet vekilleri ne qadar bağırsalar da, ne qadar vışıvanka (ukrain örneklerinen nağışlanğan kölmek – QA) üstlerinde yırtsalar da, teslim etmeycegimiz aqqında ne qadar bağırsalar da. Olar Qırımdan vazgeçmek mecburlar», – dedi o «112 Ukrina» telekanalınıñ efirinde.
Savçenkonıñ sözlerine köre, şimdi Qırım tanılmağan işğal etilgen topraq olaraq qala. «Qırım – bu nevbetteki Pridnestrovye», – dey o. Ve Donbassnı da Pridnestrovyege çevirmemek içüm, Qırımdan vazgeçmege kerek. Onıñ fikine köre, bu mesele barışıq usullarnen başqa iç bir şekilde çezilmek mümkün degil.
Bundan evel Savçenko, Donbasstaki «rus-ukrain» cenki 2016 senesi yekünlenecegini beyan etken edi. Em de o ayırımcılarnıñ yetekçilerinen doğrudan-doğru muzakereler ötkermege teklif ete edi. Dekabr ayınıñ başında Minskte o, özlerini ilân etken Donetsk ve Lugansk «halq cumhuriyetleriniñ» yolbaşçılarınen körüşti. Ukrain deputatı dey ki, bu körüşüv devamında o işğal etilgen Donbassnıñ qısımında, Qırımda ve Rusiyede tutılğan ukrainlilerniñ ve ayırımcılarnıñ Kyivten rica etken şahıslarnıñ cedvelini alğan edi, ve onı yanvar 10 künü derc etti.
2016 senesi mayıs ayında Kreml, eki jurnalistniñ öldürüvinde iştirak etkeninde qabaatlanıp Rusiyede 22 yılğa azatlıqtan marum etilgen Savçenkonı, Ukrainada yaqalanğan eki rus askerine deñiştirip, yiberdi.


text:
Dekabr 19-da Aqmescit (Simferopol) - Ermeni Bazar (Armânsk) yolunda “Ural” rusiye arbiy yük maşnası çevirildi. Bu aqta VKontakte içtimaiy ağındaki “AvtopartnörTsentr” gruppasında haber etile.
Gruppada derc etilgen videoda, maşna yol kenarına çevirilgeni körüne, yanında başqa üç arbiy yük maşnası tura edi.
Rusiye Qara deñiz flotunıñ matbuat hızmetinde, “Ural” yol buzu olğanından sebep avdarılğanını “Krıminform”ğa bildirdi, zararlanğanlar yoq.
2014 senesi Qırım ilhaqından soñ yarımadada sürekli arbiy örgenmeler keçirile. Ukraina Baş Ştabında, rusiye arbiylerniñ Qırımdaki areketlerini qanunsız tanıy.


text:
Qırımtatar faali Giray Kulametovnıñ anası Zarema Kulametova fevralniñ 24-nde qabaatlav aktı taqdim etilmek ve sorğulanmaq içün rusiyeli politsityanıñ İslâm-Terek (Kirovskiy) rayon bölügine çağırıldı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Azatlıq Radiosınıñ muhbiri haber etmekte.
Fevral ayınıñ başında politsiya hadimini aqaretlegeni içün çağırğan ediler.
Açıq menbalarda politsiyanıñ bu hususnen bağlı iç bir izaatı yoq.
Qırımtatar faali Giray Kulametov yanvarniñ 28-nde, 2012 senesi ictimaiy ağlarda vidorolik derc etkeni sebebinden on kün apiste tutlğan soñ, Qarasuvbazar muvaqqat izolâtorından çıqqan edi.
Kreml nezareti altındaki İslâm Terek (Kirovskiy) rayon mahkemesi yanvarniñ 18-nde evinde tintüv yapılğan soñ, Eski Qırımda tutulıp alınğan Giray Kulametovnıñ işini baqqan edi. Kulametov «ekstremistik teşkilâtlarnıñ sıfatları ve timsallerini teşviq etüv»de qabaatlanğan edi.
İlhaqtan soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
«Agora» ükümetke baqmağan Rusiye uquq qoruyıcı regionlarara birliginiñ avdokatı Aleksandr Popkov dey ki, Qırımda «FSB ve uquq qoruyıcılar tarafından qanunsızlıq üküm süre». Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, böyle allar atta Rusiye ameliyatında bile yoq edi.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda soñ bir buçuq yıl devaminda olğan vaqialar Rusiye qanunları yarımadada Rusiyede olğanı kibi qullanılmağanını tasdiqlay.
«Qanuniyet asılında qullana demege bile qıyın. Seni uquq qoruyıcılar soqaqta ursa, başına çuval bağlap, GAZçıqqa tıqsa, Aqmescitni dolaşıp, evine tintüv içün ketirseler – qanuniyet degil. Qanunsızlıq ve saçmalıqtır. Rusiyede bunı tek nasıldır bir Kavkaz cumhuriyetlerinde ete bileler», – dey advokat.
Popkovnıñ sözlerine binayen, onı ve onıñ Rusiye zenaatdaşlarını qırımlılarğa nisbeten FSB ve uquq qoruyıcılarnıñsıq qanunsız areketleri qasevetlendire.
«Qırım bizni pek qasevetlendire, çünki uquq qoruyıcılarnıñ bütün bu Qırım ameliyatı Rusiyege keçe bile. Şimdilik bizde böyle allar siyrek rastkele», – dey o.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit №1 SİZOsınıñ tibbiy bölüginde tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı. Bu aqta advokat Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Soñki dört kün küçlü tutuluvları ola, pek ağıra, yuqlap olamay. Bundan ğayrı, yürek problemleri bar. Soñki ay küçlü aritmiya bar. Bir şey yapsa, meselâ, turıp sipirki alsa, aritmiya arta, qan basımı oynap başlay. Şu sebepten yatmağa mecbur», – dedi advokat.
Ladinniñ aytqanına köre, qan şekeri yükselmesin dep, müvekkili pek az aşay.
«İnsulin arttırılsa da, qan şekeri yüksek, onı bu pek qasevetlendire. Aç qalıp, qan şekeri seviyesini idare etmege tırışa, amma bir şey aşamağanda şekeri tez tüze», – dedi o.
Bundan ğayrı, Edem Bekirovnıñ tuvğanları oña tibbiy bölükke bitken ilâclarnı berip olamay, dep bildire.
«Qızınıñ aytqanına köre, o, eki kün devamında babasına ilâc berip olamay. Tünevin şeker ve yürek ilâcları bitti. Tibbiy bölük ekimi bunı inkâr ete: er kün bütün ilâclar qabul etile. Bugün qızı ilâclarnı daa bir kere bermege tırışacaq. Edem Bekirovnıñ aytqanına köre, hastalıqları kerginleşken soñ o, tibbiy hadimni çağırmağa tırışa, amma daa bir kere bile kimse kelmedi. Tibbiy bölük hadimlerine kiriş yoq», – dedi advokat.
Malüm ki, Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila DenisovaRusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkova ile Rusiyede apiste tutulğan Edem Bekirov, Volodımır Baluh ve Volodımır Dudkağa mustaqil tibbiy teşkerüv temin etilüvi aqqında añlaştı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti, 2020 senesi Rusiye akimiyeti teşkil etken acılıqqa kvotalar arttı, dep bildirdi.
Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ meseleleri devlet komitetiniñ Rusiye yolbaşçısı Albert Kangiyevniñ malümatına köre, biñ acı bu yıl acılıqqa işğal etilgen Qırımdan baracaq.
«2020 senesi Qırım ve Aqyar şeeri musulmanları diniy idaresi «AVN-Tur» Qırım acılıq operatorınen beraber 1 biñ insandan ibaret acılar gruppasını Qırımdan teşkil etmege planlaştıra. Bugünki künde Qırım acılıq operatorı Aqmescitten Acılıq-2020 doğru uçuşlarını teşkil etüv meselesinde çalışa», – dep bildire Kangiyevniñ aytqanlarını «TASS» Rusiye agentligi.
2019 senesi Qırım acılarınıñ acılıq kvotası 50%-ğa (300 insan) toldurıldı.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2016 senesi noyabr ayında Qırımdan köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Dersleri qırımtatarca keçirilgen 6 mektep «Ramazan-2014» hayriye aktsiyası çerçivesinde gumanitar yardımnı aldı. Aktsiya Qırım musulmanları Diniy idaresi, Qırım musulmanları fondu, «Kimse Yokmu Derneği» Türkiye hayriye fondu tarafından Seydişehir Qırımtatar Derneginiñ qol tutuvınen teşkil etile, dep haber ete QMDİ matbuat hızmeti.
Böylece, avgustnıñ 18-de Qarasuvbazar rayonınıñ üç mektep hadimleri yardımnı elde ettiler. Bunıñnen beraber, Sudaq mektebi ve Eski Qırım mektebi 45 ve 63 aşayt mahsulat paketlerini aldılar.
Avgustnıñ 20-de hayriye aktsiya Kezlevde keçirildi. Bundan ğayrı, 68 paket Kezlev rayon imamı Eskender Memetovğa Kezlev şeeri ve İsmail-bey qasabasınıñ yardımğa muhtac olğan musulman qorantalarına berilmesi içün qaldırılğan.
Aktsiyanı Curçı, Qurman, Canköy, İçki, Bağçasaray ve Aqmescit rayonlarınıñ qırımtatarca oqutqan mekteplerinde devam ettirmege planlaştıralar.
Hayriye aktsiya çerçivesinde 700 aşayt paketini dağıtacaq olalar.
Qayd etmeli ki, aktsiya bu yılnıñ iyül ayında başlandı.


text:
Salı künü saat 17:00 Donbassta vaziyetniñ bir tertipke ketirilmesi boyunca üç taraflama kontakt gruppası Minskte körüşe. Bunı Twitterde Aqrusiye Tış işler nazirligi bildire.
«Ukraina boyunca üç taraflama kontakt gruppası Minsk toplaşuvları neticesinde iş gruppaları yolbaşçılarınıñ maruzalarını diñley», – denile beyanatta.
Evel Minskte Donbass vaziyetiniñ bir tertipke alınması boyunca üç taraflama kontakt gruppasınıñ iş gruppalarınıñ toplaşuvı başlandı, matbuat içün qapalı rejimde çalışqan ediler.
Fevralde Ukraina, Frenkistan, Almaniya ve Rusiye Donbassta fevral 15 kününden Donbassta ateşniñ toqtatılması aqta añlaşmanı qabul ettiler. Amma ziddiyet tarafları bir-birini añlaşma şartlarınıñ bozuluvında qabaatlay.


text:
20 terrorçı täêsirsez xäldä
Bu xaqta Törkiyäneñ Saqlanu ministrlığı belderde
Süriyädä “Solıx çişmäse” töbägendä separatist PKK/YPGle 20 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
Törkiyäneñ Saqlanu ministrlığı açıqlawına kürä “Solıx çişmäse” töbägendäge citäkçelärgä PKK/YPGle terrorçılar kön’yaqtan ut açtı.
Terrorçılarnıñ höcümenä şunduq cawap qaytarıldı häm 20 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
Xakkarineñ Yüksekova rayonında isä PKK terror oyışmasına operaŝiyada qoral häm kiräk-yaraq qulğa töşerelde.
Töbäktäge operaŝiyalär däwam itä.
Bäyläneşle xäbärlär
"İzge kiçäneň böten keşelek dönyasına yaxşılıq häm izgeleklär kiterüen telim"
Törkiyä ilbaşı urınbasarı Fuat Oktay Mäwlid kiçäse uňayınnan yullama yasadı


text:
Rusiye Müftiler Şurasınıñ reisi Ravil Gaynutdinov yolbaşçılığında Rusiye Federatsiyasınıñ farqlı subyekt müftileri işğal etilgen Qırımğa kelip, Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov ile iş körüşüvini keçirdiler.
Aksönov musafilerge Qırımda farqlı din yadikârlıqlarına muqaytlıqnen davranğanlarını tarif etti.
Körüşüvde Qırım musulmanları müftisi haci Emirali Ablayev de iştirak etti.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, Aqyarda Qırım cenki (1853-56ss) vaqtında elâk olğan türk asker ve zabitlerniñ hatırasına pekitilgen Abidege yol köstergiçlerini devirdiler. Yol işaretleri Sapun-dağdan Aqyarğa olğan yol etrafında yerleştirilgen edi ve işbu Abidege yol köstere ediler. Abideni ise aramladılar.
Bunı Qırım Azerbeycan cemaatçılığınıñ başı Ragim Gumbatov bildirdi.
Qırım cenkinde elâk olğan türk askerleriniñ hatırasına tiklenilgen Abideni 2004 senesi sentâbr 10-da Qırım cenkiniñ 150 yıllığına bağılşlanğan tedbirler çerçivesinde açtılar.