text:
Zaporijjâda Festivalnaya meydanında iyünniñ 26-nda Qırımtatar bayraq künü munasebetinen aktsiya keçirildi. Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ mühbiri haber ete.
Tedbir iştirakçileri Qırımdaki vaziyetni hatırlatmaq ve qırımtatarlarğa qoltutmaq içün keçken insanlarğa qırımtatar bayraqlarını berdi.
Faaller şeerniñ merkezindeki bayraq tayağında qırımtatar bayrağını köterdi. Zaporijjâ merkezinde bayraq kün boyunca dalğalanacaq.
«Men özüm qırımlım, qırımtatarlarğa vatanlarına qaytmağa imkân berilgen 1988 senesinden berli ayatım olarnen sıqı bağlı. Mında köçip, qırımtatarlar keçirgen bütün aktsiyalarğa qoşulam. Bugün qırımtatar bayraq künü ve bütün dünya bu künni qayd ete. Qırım Ukraina olğanını hatırlatamız, işğal erte ya da keç biter ve er şey yahşı olacaq», – dep ayttı aktsiya teşkilâtçılarından biri, qırımlı Natalya.
İyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın renkli tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır.
Qırımda, esas Ukrainada ve dünyanıñ diger memleketlerinde bayram tedbirleriniñ keçirilmesi planlaştırıla.


c: text/html

text:
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Eskender Suleymanov eki aydan berli verem hastasınen beraber bir kamerada tutula. Bu aqta advokat Rustem Kâmilev «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine bildirdi.
«Eskender Suleymanovnen laf etip, eki aydan berli verem hastalığı olğan insannen bir kamerada tutulğanını ögrendim», – dep ayttı Kâmilev.
Suleymanov, advokatnıñ aytqanına köre, tibbiy bölükke şikâyet etip, kamerada tutulğan insanlarnıñ rentgenini yaptırmağa rica etken edi, amma Rusiye kontrolindeki Aqmescit SİZOsınıñ memuriyeti bir şey yapmay.
Qomşu Rusiyeniñ Soçideki umumiy adliye üçünci istinaf mahkemesi iyülniñ 13, 15 ve 16-nda Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» sekiz mabüsiniñ istinaf şikâyetini baqıp, olarnı apiste qaldırdı. Riza İzetov, Remzi Bekirov, Eskender Suleymanov, Tofik Abdulgaziyev, Cemil Gafarov, Farhod Bazarov, Vladlen Abdulkadırov ve Yaşar Muyedinov daa eki ay – sentâbrniñ 15-ne qadar SİZOda qalacaqlar.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı İTAR-TASS agentligine Qırımnıñ qanunsız ükümetiniñ birinci baş nazir muavini Rustam Temirgaliyev bildirdi.
Müessise şahsiyleştirüvinen meraqlanğan yatırımcılar bar, lâkin Temirgaliyev olarnıñ adlarını seslendirmey.
«Şimdi (bu kim olğanını) aytmağa istemeyim – bazarertesi kününden başlap yarış olacaq, eñ yaqın künleri yarış şartları belgilenecek, o, ilân etilecek», – dedi o.
Temirgaliyevniñ aytqanına köre, «Çernomorneftegaz» yatırımcılar tarafından büyük bir meraq doğura ve birinci mesleatlar endi olıp keçti. Añlaşmanıñ fiyatı daa belgilenmedi, lâkin şahsiyleştirüv yatırımcılardan içtimaiy infrastrukturağa para berilmesini talap ete bile.
«Eñ esası – qoşma şartlar. Şirketniñ fiyatı şimdi o qadar müim degil. Bizler yatırım aqqında aytamız, kim bile, belki de, qoşma bir şart olaraq Qırım mesken yerlerini gaznen temin etüv olacaq», – dep ayttı Temirgaliyev.
Bundan evel Qırım akimiyeti şirketni satuvğa çıqaracaq edi, «Gazprom» ise iddia etecek oldı.
Martnıñ 24-den başlap Qırımda gaz ihtiyacı «Çernomorneftegaz» Qırım cumhuriyet müessisesi çıqarğanları tarafından temin etile. Bunıñ kibi qararnı Qırımnıñ qanunsız parlament deputatları tarafından qabul etildi.


text:
Vesiqalı filmniñ numayışı Qırım meseleleri boyunca Halqara Komiteti, Arlington tata-qardaş şeerleri assotsiatsiyası ve Ukrainanıñ AQŞ-daki elçihanesiniñ teşebbüsi ile keçirildi.
Film qırımtatar halqı tarihında yer alğan facialı saifelerine bağışlandı – tahminen 200 biñ qırımtatar vekili, olarnıñ ekseriyeti qadın-qızlar, balalar, ihtiyarlar Orta Asiya, Sibiriya, Uralğa sürgün etilgen ediler.
Qırım meseleleri boyunca halqara Komitetniñ reisi İnci Boumen: «Film üzerindeki iş tahminen eki yıl sürdi. İcadiy gruppa biñge yaqın adamnıñ hatırlavlarını yazıp aldı: olarnıñ arasında sürgünlikni başından keçirgen adamlarnı, uquq qoruyıcılar, tarihçılar, sabıq sovet dissidentler bar edi. Büyük miqdarda arhiv malümatları işletildi, foto ve video qullanıldı. İntervyü Türkiye, AQŞ, Rusiye, Ukraina, Özbekistan ve Belçikada yazılğan edi», – dep qayd etti.
«Qırım oğlu: halq küreşi» filmi qırımtatar halqınıñ soyqırımı aqqında ikâye ete. Müellifler, tamır halqnıñ vekili Mustafa Cemilevniñ ikâyesine daa çoq diqqat ayırdılar: doğğanından başlap, bugünki künge qadar ömürini aydınlattılar. Bir insannıñ misalinde sürgünlikten keçken ve 70 yıl evelsi Vatanına qaytqan bütün halqnıñ faciası kösterile.
Seyircilerden biri – Ayşe film yekünlegen soñ: «Men teşkilâtçılarğa büyükten-büyük teşekkürler bidirem. Halqımnıñ keçmişlerini añğan adamlarğa da minnetdarım. Halqımız ale daa bu yanıq ile yaşay. Bütün milletniñ degil, er kimniñ yarasıdır», – dep ayttı.
«Film ğayet eyecanlı. Bir çoq duyğularnı qozğalattı. Yüregimniñ ince tellerini titretti ve qırımtatar halqınıñ fajiasını temelinden añlamağa imkân berdi», – dep bildirdi seyirci Uzgur.
Daa bir seyirci Mayye teessüratlarnen paylaştı: «Men filmni begendim, çünki Sovet Birligi zamanında maña ne aytqanlarını bilmey edim. Bu film maña Sovet Birligi aqqında tolu malümat berdi».
Amerikanlı tarihçı Pol Goubl 1944 senesi olıp keçken vaqialarnı Qırımnıñ şimdigi vaziyetinen teñeştirdi: «70 yıl evelsi olıp keçken vqialar – deşettir, biz bunı daima aqlımızda tutmalımız. Bugünki künde olıp keçken vaqialar – genotsidniñ devamıdır. Biz tiri olıp ta, bir şeyler yapa bilemiz. Biz qırımtatarlar ve ukrainliler ile yan-yana turıp Moskvanıñ imperiolizmine qarşı küreşni alıp barmalımız».
Ukrainliler qırımtatarlar kibi sürgün etilmek kerek ediler. Bunıñ amelge keçmegeni sebebi – Sovet Ukrainada yaşağan adamlarnıñ sayısınen bağlı.


text:
Kenişletüv ve Avropa qomşulıq siyaseti boyunca Avropa komissarı Štefan Füle sentâbrniñ 11-de Kiyevni ziyaret etecek.
Bu aqqında Avropa komissarınıñ bu aftalıq cedvelinde aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Sentâbr 11-13 künleri Füle er yıllıq Yalta Avropa strategiyası konferentsiyasında iştirak etecektir. Bu sefer tedbir Kiyevde ötkerilecek.
Sentâbr 11-12 künleri Ukrainanı Avropa parlamentiniñ prezidenti Martin Schulz de ziyaret etecek.
Sentâbr 12-de ise Avropa komissiyasınıñ prezidenti José Manuel Barroso da Ukrainanı ziyaret etmek kerek.


text:
Mayısnıñ 19 cumaertesi künü, İstanbul civarındaki Çatalca köyünde qırımtatar dernekleri qırımtatar halqı sürgüniniñ qurbanlarını añdı.
Tedbirde qırımtatar kültür ve yardımlaşma Dernegi İstanbul şubesiniñ yolbaşçısı Celâl İçten çıqış yaptı. Ondan ğayrı Ukrainanıñ İstanbuldaki Baş konsullığınıñ konsulı Alim Ametov da sözge çıqtı.
İştirakçiler qırımtatar sürgüniniñ 74 yıllığına bağışlanıp tiklengen abidege gülçemberler qoydılar.
Mayısnıñ 17-nde aqşam Aqmescit rayonınıñ qırımtatarlar kütleviy yaşağan Aq-Meçit Camide qırımtatar halqınıñ sürgün qurbanlarını añma Kününe bağışlanğan – «Qalbiñde ateş yaq» - aktsiyası ötkergen qırımlılar tutulıp alınğan edi. Tutulğan ve arasında çağına yetmegen balalar olğan yigirmige yaqın insan beş dane politsiya maşnasınen Aqmescit rayon politsiya idarelerine dağıtıldı.
Daa soñra tutulğan şahıslarnıñ bazılarından izaatnameler, parmaq izleri ve DNK nümüneleri alınğan soñ qoyıp yiberildi.
Qırımdan qırımtatar halqı sürgüniñ qurbanlarını añma künü er yıl mayısnıñ 18-nde qayd etile. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 180 biñden ziyade insan sürgün etilgen.


text:
Keriç politehnika koleciniñ tam tamirlevi ve yañılaştıruvı kelecek yıl bitirilecek. Bunı Aqmescitte matbuat konferentsiyasında rusiyeli Tasil Nazirliginiñ başı Natalya Gonçarova bildirdi.
"Tamirlev işleri üç basamaqtan ibaret: ilk işler 2018 - aprel 2019 seneleri yapıldı, bu acele tamiri edi. Bundan soñ 113 biñ ruble ayırılğan edi. Bu aqçağa biz, dam tamirini, tış divarlarınıñ tamiri ve suvuq keçmegen kibi etmesi. 2020 senesi büdcet talabında, kolecniñ yañartmasına 75 million ruble soradıq: donatmalar yañartılacaq ve azbarı abadanlaştırılacaq", – yaza Ginçarovanıñ sözlerinden "Krıminform".
Patlav ve atışuv çarşenbe künü, oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik köllecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden Rusiyege 700 biñden çoq vatandaş sakin çıqarıldı, dep bildirdi.
«Rusiye Federatsiyasınıñ malümatına köre, 700 biñden çoq vatandaş rusiyege çıqarıldı, olarnıñ esaplarına köre, 130 biñden çoq bala ola», – dep ayttı Denisova Azatlıq Radiosınıñ yayınında.
Onıñ aytqanına köre, er kün Rusiyege tahminen 20 biñ insan çıqarıla, ukrainalılar Rusiye Federatsiyasınıñ 35 regionında buluna. Ombudsmen, bunı Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova da tasdıqlay, dep qoştı.
«Şimdi filtratsion lager Donetsk vilâyetinde buluna, anda 10 biñden çoq vatandaşımız bar. Bu filtratsion lagerlerde vatandaşlarımız işbirligine zorlana. Meraqlarını, Ukraina ya da Rusiye Federatsiyasına qoltutqanlarını soraylar. Nizam qaravullarından tanışları barmı dep soraylar, soñra olarnı apiske almaq ve işkencege oğratmaq içün, belki, bu şekilde olarnı yoq etmek içün», – dep qoştı ombudsmen.
Denisova, Rusiyeniñ Penza vilâyetinde dört lager bar, dep tarif etti. Fevral ayında büyük cenk başlamazdan evel anda Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal etilgen topraqlarınıñ sakinleri çıqarılğan edi.
Ombudsmen Rusiyeniñ ukrainalılarnı çıqarğanını cenk cinayeti dep adlandıra. «Bu Jeneva vatandaş ealisiniñ aqlarına riayet etüv şartnamesiniñ bozuluvı ola», – dep ayttı o.
Denisova, cenk ketkende sürgün etilgen ealini qaytarmağa imkân barmı sualine de cevap berdi: «Qayda qaytaracağımıznı bilsek, belki, olur. Anda çıqarılğan olsalar, mence, evsiz qalğanlar. Ukrainanıñ o qısmı şimdi vaqtınca işğal altında buluna, anda deşetli uruşlar kete, bombardıman yapıla. Mence, olarnı üçünci bir devletke çıqarmaq mümkün, telükesiz bir devlette olmaları, yardım körmeleri içün», – dep ayttı ombudsmen.
Aprelniñ 5-nde Rusiyeniñ BM daimiy vekili Vasiliy Nebenzâ BM Telükesizlik şurasınıñ toplaşuvında çıqışta bulunıp, Rusiye Federatsiyası Ukrainağa ücüm etkeninden berli 600 biñden çoq insan Rusiyege çıqarıldı, 119 biñi bala ola, dep bildirdi.
Vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri naziri İrına Vereşçuk Ukraina akimiyeti Qızıl Haç Halqara komitetine muracaat etip, Rusiyeden Mariupolden çıqarılğan bütün Ukraina vatandaşlarınıñ cedvelini bermesini talap etti.


text:
Poloniya Tış işler naziri Vitold Vashhikovskiy memleketiniñ Rusiye ile munasebetlerde ziddiyetlerni al etmege tırışqanını bildire, amma Poloniyanıñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ve Donbassnıñ Ukrainağa ait olması ile bağlı meselede mevamı denişmey qalğanını da qayd ete.
Bu aqta Vitold Vashhikovskiy Nasz Dziennik Poloniya mecmuasında yaza, haber ete Poloniya Radiosı.
Onıñ malümatına köre, Moskvada Poloniya ve Rusiye tış işler nazirleriniñ muavineri eki taraflama siyasiy mesleatlarnı keçirmeli. Poloniyada bıltır olğan saylavlardan soñ böyle seviyede ilk keçirilecek körüşüvdir.
«Poloniya Donbass ve Qırım vaqiaları boyunca öz mevamını deñiştirmez. Rusiyege nisbeten Qırımnıñ qanunsız işğali ve Donbasstaki istilâsından sebep kirsetilgen cezalarğa destegimiz Rusiyege qarşı degildir. Ukrainada barışıqnıñ olması içündir», – dedi diplomat.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
ANKARA ALÜMİNYUM KAPI PENCERE TAMİRCİSİ
dikkatinizi çekeriz.herkez alüminyum kapı pencere tamiri yapamaz -biz alüminyum sektöründe yetişmiş elemanlarımızla -ankarada başta çankaya alüminyum kapı pencere tamiri , dikmen alüminyum tamiri kapı pencere tamiri,balgat alüminyum kapı pencere tamiri,ayrancı alüminyum kapı pencere tamiri,esat alüminyum kapı pencere tamiri,çukurambar alüminyum kapı pencere tamiri,oran alüminyum kapı pencere tamiri,çankaya yıldız alüminyum kapı pencere tamiri,incek alüminyum kapı pencere tamiri,kızılay […]


text:
Ukraina Tışqı işler nazirligi Qırımnıñ siyasiy mahkümi, qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri İlmi Umerovnıñ 60 yıllığını tebrikledi.
Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa avgustnıñ 3-de Twitterde İlmi Umerovğa sağlıq tiledi.
«İlmi Umerovnıñ yubileyi hayırlı olsun! Küç ve sağlıq tileymiz. İşğalcini beraber yeñermiz», – dep aytıla hayırlavda.
İlmi Umerovnı Rusiye advokatları Nikolay Polozov ve Mark Feygin de hayırladılar, olarnıñ fotoresimini qırımlı Zair Smedlâyev derc etti.
Rusiye uquq qorçalayıcısı Aleksandr Podrabinek Facebookta Umerovnıñ 60 yıllığını tebriklep, İlmi Umerov «vatanı yat bir memleket tarafından işğal etilgenine baqmadan, yubileyini tuvğan toprağında qayd ete», dep yazdı.
Cumaaqşamı künü, avgustnıñ 3-de, İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, İlmi Umerov 60 yıllığını dost ve meslekdeşlerinen qayd etecek.
İyünniñ 7-nde işğal etilgen Qırımda Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerov davasınıñ esasını baqıp başladı. Er afta çarşenbe künleri mahkeme oturışları olacağı haber etile.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ektremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.


text:
Aqermen awıldıq okrwgindegi «Şaxnur» balabaqşacınıñ aşılw caltanatında jïnalğan köpşiliktiñ köñilinde qwanış, közinde külki. Olay bolatın da jöni bar. Jeke käcipker Roza Jumanova 75 orındıq balabaqşanıñ memlekettik-jekemenşik ceriktectik negizinde jacaqtap, 15 tärbïeşini jumıcqa alıp, qazirdiñ özinde elw balanı qarlığaştıñ uyacınday mekende tärbïelep otır.
Caltanattı räcimge awıl turğındarı köptep kelipti. Awdan äkimi Meyirxan Ömirbekov jurtşılıqtı quttıqtadı.
– Awdanımızda, conıñ işinde cizderdiñ awıldarıñızda da ülken-ülken jañalıq, qwanıştar bolıp jatır. Oblıc äkimi Kärim Kökirekbaevtıñ qoldawımen 500 mïllïon qarjı bölinip küre joldarıñız kürdeli jöndewden ötti. On orındıq cw jaña därigerlik ambwlatorïyanıñ paydalanwğa berilgenine de 2-3 aydıñ jüzi boldı. Ötken jılı awıldarıñızğa tabïğï gaz; awızcw keldi. Endi mine jeke käcipker Roza Jumanovanıñ bactamacımen jaña balabaqşa ecigin ayqara aşıp otır. Qwanıştarıñız quttı bolcın. Elbacımız aldımen ana men balağa ülken köñil bölip, jağday jacawda. Bügingi mereke col ïgilikti qadamnıñ jemici, – dedi Meyirxan Azatulı.
Budan coñ cöz alğan ardager muğalim, awıl ağacı Nurjan Jumanov Elbacınıñ «Bolaşaqqa bağdar; rwxanï jañğırw» bağdarlamalıq maqalacınıñ mäni, mañızı zor ekenin, onda bolaşaq urpaq tärbïecine erekşe orın berilgenin ayta kelip, köpşilikti Täwelcizdik merekecimen jäne jaña balabaqşanıñ aşılwımen quttıqtadı.
Jïnalğan köpşilik barlıq qolaylı jağday jacalğan, büldirşinderdiñ dwmandı ortalığın aralap körip, joğarı bağa berdi. Cäbïlerdiñ mıñ buralğan bïin tamaşalap, taqpaqtarı men änderin tıñdap, cättilik tiledi.
Qwanış awdan ortalığındağı 190 orındıq «Tañşolpan» balabaqşacınıñ aşılwımen jalğactı. Q. Carımoldaev awıldıq okrwgindegi burınğı balalar üyi bolğan üş qabattı ğïmarat qayta kürdeli jöndewden ötip, jap-jaña jacaw-jabdıqpen, jılw jüyecimen qamtamacız etilgen. Memleket ecebinen aşılğan mekemeniñ tucawın kecken awdan äkimi Meyirxan Ömirbekov memleketimiz, ärbir otbacı, urpaq tärbïecine erekşe mañız berip, jağday jacawda ekenin ayta kelip, caltanatqa jïnalğan awdan turğındarın Täwelcizdik merekecimen, balabaqşanıñ aşılwımen quttıqtadı.
– Ötken jıldıñ ayağında balalardıñ mektepke deyingi mekemelermen qamtılğandar canı eki mıñ tört jüzdi quraca, ol körcetkiş bïıl öce tücti. Ağımdağı jılı memlekettik-jekemenşik ceriktectik negizinde 600 balanı qamtïtın bec balabaqşa aşıldı. Bügin mine, 190 orındıq balabaqşa aşılıp, köpşilikti qwanışqa keneltip otır. Bul nıcannıñ ornı erekşe. Öytkeni bul jerde curanıc joğarı bolatın. Endi balacın munda äkelgen ata-ana özderiniñ qolı bocap, käcibimen, jumıcımen, paydalı icpen aynalıcwğa mümkindik aladı. Aldağı jılı mundağı orındı arttırwdı jocparlap otırmız, – degen awdan äkimi Meyirxan Azatulı jaña balabaqşalarğa kompyuterler cıyğa tarttı.
Cerik Quralbay
Merki awdanı.


text:
Avropa Birligi memleketleriniñ daimiy vekilleri iyünniñ 10-nda Rusiyege qarşı Qırım sanktsiyalarını daa bir yılğa uzatmaq qararını qabul etmege planlaştıra.
Bu aqta Radio Free Europe/Radio Liberty Avropa muarriri Rikard Jozwiak Tvitter saifesinde bildirdi.
«AB elçileri çarşenbe künü (iyünniñ 10-nda – QA) Avropa Birliginiñ Qırımğa yatırım yasağını daa bir yılğa uzatacaq», – dep yazdı Jozwiak.
Sektoral iqtisadiy sanktsiyalar belli Rusiye bankları ve şirketleriniñ Avropa Birligindeki ilkingi ve ekilemci sermiya bazarına kirişlerini sıñırlay, silâ ticaretinde ihrac etüv ve ital etüvni yasaqlay, arbiy qullanuv ya da Rusiyede arbiy alıcılar içün eki yönelişli mal ihracını yasaqlay ve Rusiyeniñ cermay çıqarılmasında ve onıñ qıdırıluvında qullanıla bilgen bazı tehnologiya ve hızmetlerge irişmesini sıñırlay.
Bu sanktsiyalar ilk sefer 2014 senesi iyülniñ 31-nde Rusiyeniñ Ukrainadaki vaziyetni kerginleştirüv areketlerine cevap olaraq kirsetilgen ve 2014 senesi sentâbr ayında quvetleştirilgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiyeniñ «Kavkaz» limanında yük maşinaları Keriç parom keçitinden keçmek içün 93 saat devamında Keriç parom keçitini beklep tura. Bunı fevral 18 künü «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetinde qayd ettiler ki, al-azırda Rusiye tarafından parom keçitine 952 maşta toplandı, Qırım tarafından – 121 maşna.
Bundan evel Keriç parom keçitinde yolda aşhane ve qızmaq içün punktlar quruldı.
Fevral 16 künü aqşam, yük maşnalarınıñ aydavcıları Rusiyenıñ Krasnodar ülkesinde zapt etilgen Qırımğa alıp barğan Keriç parom keçitine yolunı qapatqanları aqqında haber etilgen edi. Böylece, buz örtüsi ve ava bozulğanı sebebinden çoq beklemege mecbur olğan aydavcılar itiraz bildiler.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesi ile birleştirgen esas naqliye bağıdır. Ukraina qanunlarına köre, Keriç keçiti üzerinden Qırımğa kiriş yasaq etile ve devlet sıñırını keçüv qaideleriniñ bozulması sayıla.


text:
Könçığış Törkistan
Könçığış Törkistan, Şärqi Törkistan yäki Uyğırstan (uyğırça شەرقىي تۈركىستان, Uyghurstan, Sherqi Turkistan) - Üzäk Aziädä urnaşqan töbäkneñ tarixi iseme, xäzerge waqıtta Qıtay eçenä kerä häm Qıtay tarafınnan "Yaña çik" (qıtayça Şeñcan) digän kolonial' isem birelgän.
Könçığış Törkistanğa Qäşqärstan (könyaqta), Cuñğarstan (tönyaqta) kerälär.
Könçığış Törkistan cirendä XX ğasırda Könçığış-Törkistan İslam Cömhüriäte (1933-1934) häm Könçığış-Törkistan İnqıylabi Cömhüriäte (1944-1949) bulğannar.
TarixYзrәpTү
Könçığış-Törkistanda soñğı waqıtqa qädär qıtaylar (xännär) yäşämägän. Cirle asaba xalıq - törki xalıqlar: uyğırlar (küpçelek), qazaqlar, qırğızlar, pamirlar täşkil itkännär. Töp dine - İslam.
Läkin "aqtawlı" häm "qaratawlı" arasında İslam dini köräşe näticäsendä Könçığış-Törkistan zäğiflängän häm Cuñğar xanı Galdan, soñraq mañcur imperiäse (Tsin) tarafınnan basıp alınğan.
1759 yılda mañcur-qıtay ğäskärläre höcüme näticäsendä uyğırlar üz däwlätçelegen yuğaltqannar.
İlbasarlar basıp alınğan cirgä "Şeñcan" (yaña çik) digän isemne birgän.
XIX-XX ğasırlarda uyğırlar küp tapqır baş kütärgännär - 1825-1828, 1857, 1862-1872, 1931-1937, 1943-1949. Läkin azatlıq öçen köräşe näticäsez qalğan.
XVIII-XIX ğasırdan Şärqi Törkistanda tatarlar yäşi başlağan. 1897 yılda tatarlar Öremçe şähärendä mäçetne tözilär. Tatar cämğiäte Könçığış Törkistan säyäsi tormışında möhim röl uynağannar. 1989 yılğa qädär Öremçe merı wazifasında Tatarstanda tuğan Şähidi Borhan bulğan.


text:
Keçken kün devamında 17 biñ qırımlı ve 47 mesken yer bağnen teminlengen, dedi Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Dmitriy Polonskiy. Onıñ malümatına köre, yarımadada bağsız qalğan abonentlerniñ sayısı 58,4 biñ insanğa qısqartılğan.
«Aqşam devamında bağsız qalğan 75 761 abonentniñ sayısı 58 497 abonentke qısqartıldı. Tünevin beş biñ insannı bağlamağa planlaştıra edik, 17 264 insannı bağladıq. Yani, bu ceetten vaziyet bir nizamğa ketirildi», – dedi Polonskiy Nazirler şurası toplaşuvında.
Qırım rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, baş nazir muavininiñ sözlerine köre, 70 generator endi bağ obyektlerine ketirildi, 37 endi çalışmaqtadır.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetni kirsetti.


text:
Yaz başında Rusiye prezidenti Vladimir Putin rusiye kontrsanktsiyalarnıñ uzatılmasınen bağlı fermanını imzaladı. İşbu sıñırlav tedbirlerini o Ğarpnıñ Qırım istilâsı ve Donbassta ötkerilgen arbiy tecavuz qarşılığında cezalav olaraq kirsetken sanktsiayalarını bir cevap olaraq kirsetti.
Ta 2014 senesi Rusiyede embargo altına Avropa birligi devletleri, ABD, Avstraliya, Canada ve Norvigiyada işlep çıqarılğan mallar tüşken edi. Yasaq etilgen mallar cedveline et ve sütten yapılğan mallar, balıq, meyve ve sebze, ceviz çeşitleri ve urluqlarnıñ ayrı bir soyları qoşulğan edi. Çoqqa barmay yasaq etilgen ital etilgen zarif mallarnı Rusiyeniñ internet tükânları satıp başlay. Keçken üç yıl devamında embargonı atlanıp ketirilgen onlarnen biñ tonna aşayt malları Rosselhoznadzor emirine binaen yoq etildi.
Rusiyede yasaq altındaki zarif mallar yoq etilgen vaqıtta, işğal etilgen Qırım özüni aşayt mallarınen teminlep olamay. Bu aqta 2017 senesi mart ayında Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ kâtibi Nikolay Patruşev söz yürsetir eken: «Cenubiy federal okrugınıñ ealisi özüni mallarnen teminlevi musaviy degil. Adıgeya, Qalmıq, Qırım ve Aqyar şeeri özüni aşayt mallarınen kerek derecede teminlep olamağanı raaatsızlıq bermekte», - degen edi.
İqtisadiyat ilimleri doktorı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Aleksey Plotnikov, rusiyeli akimiyet kontrsanktsion siyaseti tesiri altında Qırım sakinleri bile-bile azap çekmege mecbur etile dep esaplay.
Kremlniñ noqtai nazarına binaen, akimiyet özüniñ küçsüz olğanını kösterecegi yerine, Qırımnıñ azap çekmesi daa da uyğundır dep tanıy
Aleksey Plotnikov
– Qırımda aşayt malları yetmegenine baqmadan, Rusiye esas Ukrainadan mal kelişine tosmen yapmağa devam etecek. Olar fiyatlarnen bağlı vaziyetni yımşatmaları mümkün edi, lâkin Kremlniñ noqtai nazarına binaen, akimiyet özüniñ küçsüz olğanını kösterecegi yerine, işğal etilgen territoriyanıñ azap çekmesi daa da uyğundır dep tanıy. Aşayt mallarınıñ yoq etilüviniñ basa-basa kösterilmesi de – aynı zıncırnıñ alqası, çünki rusiyeliler Qırımda mal eksikligi bar olğanını tanısa da, sanktsiyalar altındaki qaşqaval ve saire mallarnı buldozerlernen ezip yoq etmekni toqtatmay. Tabiydir ki, bu al etli ve sütlü mallar satqan Ukrainağa da tesir etmey keçmedi. Rusiyeniñ kontrsanktsiyalarınıñ tesiri alâ daa duyula, lâkin rusiye ve Qırım ealisi bunı daa ziyade is ete.
Rusiyeli siyasetşınas, Sankt-Peterburgdaki Avropa universiteti siyasiy fenler ve sotsiologiya fakultetiniñ professorı Vladimir Gelman, aşayt mallarınen bağlı kontrsanktsiyalarnıñ taqdiri yalıñız siyasetçilerni degil de, iş adamlarını da telaşlandırmaqta, dep qayd ete.
Kontrsanktsiyalarnıñ esas qurbanı rusiyeliler oldı – olar alışqan aşayt malları içün daa ziyade para tölemege mecbur qaldılar
Vladimir Gelman
–Kontrsanktsiyalarnıñ esas qurbanı rusiyeliler oldı – olar alışqan malları içün daa ziyade para tölemege mecbur qaldılar. Bazarda mal ketirgenlerniñ sayısı azaldı, reqabet öz küçüni coymaqta. Bu vaziyet büyük istisalcılarğa daa ziyade kelişti. Resmiy statistikağa köre, sanayınıñ bu dalındaki istisal seviyesi 11% yükseldi. Bazı lobbist gruppaları kontrsanktsiyalarnıñ uzatılmasını talap eterek, ital mal kelmemesi içün subsidiya almağa tırışalar. Bu vaziyet, ğalebe qazanğan kiçik bir gruppa muvafaqiyetnen, yeñilgen büyük kütlege qarşı turğanınıñ açıq-aydın bir misalidir. Halqnıñ toydurılması mesele degil, amma paalı bir fiyatqa keyfiyetsiz mal satmaq başqa meseledir.
Ukrainalı iqtisadiyatçı Mihail Kuhar, Rusiye yasaq etilgen mallar yerine özü mal istisal etüv işini epbir kerek derecede eda etip olamağanına diqqat çekmekte.
Rusiye bir sıra aşayt mallar gruppası boyunca çekilgen qıtlıqnıñ yoq etüv işini becerip olamadı
Mihail Kuhar
– Ziraattaki 11% artış köstergiçi, elbette, kerçek olıp körüne, ancaq makroiqtisadiyatta bütün raqamlarnıñ bir şeynen qıyaslanması pek muim. Rusiye Federatsiyası ilk başta ögüne ital etilgen aşayt mallarını bütünley deñiştirecek degen maqsat qoyğan edi. Bu iş sanayıda ileri ketken devletleniñ bile on yıllarını alması şubesiz. Rusiyeniñ ayrı bir regionları ital etilgen aşayt mallarına 50-80% bağlı ediler. Kontrsanktsiyalar kirsetilgen soñ çekine inflâtsiya üç yıl zarfında30% teşkil etti. Onıñ içün ziraatta 11% artış pek yüksek olıp körünmemekte. Rusiye bir sıra aşayt mallar gruppası boyunca çekilgen qıtlıqnıñ yoq etüv işini becerip olamadı.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Bunıñ kibi beyanat nazirlikniñ resmiy saytında yerleştirildi.
«Ukraina tasil ve ilim Nazirligini Aqmescitte yekâne olğan ukrain mektep-gimnaziyasınıñ müdiri Natalya Rudenkonıñ 2014 senesi aprelniñ 10-da «Aksönovnıñ halq imayesiniñ» tesiri ve yerli memurlarnıñ qorquzuvları altında olğan işten çıquvı çorlandırdı. Bizler bu olmaycaq vaqianı Qırım yarımadası işğal strukturaları ve öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ repressiyaları, ukrain mektepleri ve ocalarını taqip etüv olaraq tanıyıq», – dep aytıla beyanatta.
Natalya Rudenko 1997 senesi mektep-gimnaziyasınıñ açılışından berli onıñ müdiri ola.
«Şübesiz, Natalya Rudenkonıñ vatandaşlıq mevamı, bilgileri, tecribesi Ukrainağa kerek, ve Nazirlik onıñ taqdirine lâqayt qalmaycaq», – qayd eteler tasil Nazirliginde.
Natalya Rudenko Qırım.Aqiqatqa bergen malümatqa köre, o, qıtağa ketecek ola.
«Bu akimiyet (Qırımnıñ «Rusiye akimiyeti») ebediy degil, Regionlar firqasınıñ soñu keldi, onıñ soñu da kelecek. Separatistler meni işten boşatacağını ve çalışmağa imkân bermeyceklerini bile edim, onıñ içün men biraz raatlanayım da, işlerimni baqayım, ve Ukrainağa köçecem», – dep bildirdi o.


text:
Almatı qalasında sırqattar sanına qatıstı rekord tağı da jañardı. Qoğamdıq densaulıq saqtau basqarması qalada epidemiologiyalıq jağday naşarlap ketkenin rastadı. Biılğa PTR testi oñ şıqqan 21 mıñnan astam adam tirkeldi. Särsenbi küni 717 sırqat anıqtaldı. Onıñ 630-ında simptomdıq belgileri bar, 87-si simptomsız.
Qoğamdıq densaulıq saqtau basqarmasınıñ resmi mälimetinşe, ötken täulikte 400 adam auruhanağa jatqızılğan jäne 491 adam üyine jiberilgen. Naurız ayınıñ ortasında bas sanitar däriger Jandarbek Bekşin bir künde auruhanağa jatqızılğandar sanı 500-den assa, qalada lokdaun küşeytilip, blok-beket qoyılatının eskertken.
Täuliktegi ösim 1,8. Keyingi 7 künde 100 mıñ twrğınğa şaqqandağı auruşañdıq körsetkişi 231,3 boldı. Aldıñğı aptada bwl 215,2 edi. Jalpı qalada dayındalğan 6,1 mıñ orınnıñ 3520-sında sırqat emdelude. Ondağı 2,7 mıñ adamnıñ jağdayı naşar, 692 adam auır jäne 86 nauqas tım auır hälde. Sonday-aq, 71 bala jeñil jäne ortaşa küyde stacionarda jatır.
Bıltır birinşi tolqında – «mausım-şilde qırğınında» 6372, qazan ayında jürgen ekinşi tolqında 3607 jäne biıl köktemgi üşinşi tolqında äzirge 14 582 jağday tirkeldi.
Almatıda bir jılda koronavirus pen pnevmoniya sırqattarınıñ qatarı 45 mıñnan asqan. Mwnıñ 32,5%-ı, yağni 14 mıñ adam osı köktemde tirkelgen. Ökinişke qaray, osı aralıqta 155 almatılıq köz jwmğan. Osı künge deyin qalada 49 mıñ twrğın vakcinanıñ alğaşqı jäne 12 mıñı ekinşi dozasın saldırğan.
BAÄ, Mısır, Mal'div, Ispaniya, Türkiya, Gruziya, Belarus', Şri-Lanka, Saud Arabiyası, QHR, Oñtüstik Koreya, Germaniya, Ukraina, Resey Federaciyası, Äzirbayjan, Täjikstan, Özbekstan jäne Qırğızstan tärizdi elderden Almatı qalasına 1 naurızdan beri jüzdegen halıqaralıq äue reysi keldi. Köktem tuğalı Alatau baurayına 609 reyspen 88 mıñ jolauşı wşıp kelgen: 84 mıñ adam PTR qorıtındısımen, 4539 adam PTR anıqtamasınsız. Osınıñ saldarınan jwğu jäne ölimge soqtıru qateri joğarı britandıq jäne oñtüstikafrikalıq ştamdar tirkelip, özge öñirlerge taralğan.
Elde qañtar ayınıñ ekinşi jäne aqpan ayınıñ alğaşqı jartısında nauqastar qatarı kürt köbeygen. Aqpan ayınıñ ekinşi jartısında birşama kemigen edi, dese de naurızda qayta arttı. Qazir täuligine 2 mıñğa juıq sırqat jäne 15 şaqtı ölim jağdayı tirkelip jatır. Köktem tuğalı 52 mıñnan asa (KVI+ 50,5 mıñ, KVI- 1,8 mıñ) nauqas anıqtaldı, 511 adam (KVI+ 418, KVI- 93) ömirden qayttı. Qalanıñ bas sanitar därigeri Jandarbek Bekşin keyingi bes aptada 10 qaulı şığardı. Sebebi qabıldanğan ereje men qatañdatılğan lokdaun şarası kütkendey nätije bermedi. Mwnı düysenbi küngi brifingte Bekşin demalıs künderi qoğamdıq kölikti toqtatu jäne sauda qatarlarınıñ jwmısın şekteu siyaqtı şeşim «tiimsiz bolmağanın», yağni bwdan indet ahualı jaqsarmağanın moyındadı. Ol üş aptadan asa uaqıt «qızıl aymaqta» twrğan qalada tirkelip jatqan nauqastar virustı «köbine jayau jürginşilerdiñ joldarı men sayabaqta» jwqtırğanın aytadı.
Bıltır 13 naurızdan beri COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 264 mıñğa, 1 tamızdan bılayğı koronavirus pnevmoniyası 51 mıñğa jetken. DDSW derekqorı men Wlttıq statistikada Qazaqstanda auırğandar sanı 315 mıñnan asqan. Degenmen Ükimet koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın eki bölek esepteydi. Sonday-aq pandemiya kezinde jalpı virus jwqqandardıñ 5,5 mıñı (KVI+ / U07.1 – 3190, KVI- / U07.2 – 721, ilespe aurulardan – 1619) qaytıs bolğan. Alayda Qazaqstan biligi boyınan koronavirus tabılsa da, basqa aurulardıñ sebebinen qaytıs boldı delingenderdi jalpı statistikağa engizbeydi.


text:
Kyivde Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ vekilleri 2021 senesiniñ Qırımdaki insan aqları bozuvlarınıñ taqrizini taqdim ete.
Matbuat konferentsiyasında aq qorçalayıcılar «tutuv vaqtında zorbalıq, işkence ve Rusiye FSBsi ve İç işler nazirliginiñ cezasız qalğanı, keçken yılnıñ siyasiy mabüsler içün aqibetleri, din kütkenlerni taqip etüv sisteması, yañı söz serbestligi ve fikir bildirüv sıñırlavları, jurnalistlerniñ işini sıñırlav, barışıq aktsiyalarğa yol bermemek içün Rusiye qanunlarını qullanuv» aqqında tarif etecekler.
Matbuat konferentsiyasında «Qırım aq qorçalayıcı gruppası» aq qorçalayıcılarınıñ iştiraki ilân etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Kreml ukrainalı siyasiy mabüslerni, hususan qırımlılarnıñ Rusiye apsinden azat etüv esnasını «aqsata», dep aytqan edi.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımda siyasiy mabüsler «kesen-kes yoq», dep israr ete.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi. Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova Qırımda «milletlerara ve dinlerara barışıq» bar ve tamır halqqa yardım kösterile, dep aytqan edi.


text:
Qırımda 2012 senesi majoritar bölüklerinde Regionı Firqasından Ukraina Yuqarı Şurasına saylanğan beş deputat: Vitalina Dzoz, Oleg Paraskiv, Valentina Lütikova, Sergey Brayko ve Grigoriy Gruba Qırımda sentâbr 14 künü keçirilgen «saylavlardan» soñ Ukraina parlamentinde öz vazifelerinden vazgeçmege qarar aldılar.
Bunı deputatlar sentâbr 18 künü Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyası devamında bildirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Ukraina Yuqarı Şurasında bulunğanım keçerli degil, şunıñ içün bugün Ukraina Yükarı Şurası deputatınıñ vekâletlerinden vazgeçkenimni bildirem ve öz vekâletlerimni Qırımda saylanğan zenaatdaşlarıma teslim etem, olar bizim saylayıcılarımız ile işke devam etecekler»,– dedi Dzoz.
Oña Paraskiv qol tuttı ve Qırım ile Kiyev arasında fikirdeşlik köpürni qurıp olamağanını da qoşıp ayttı.
«Evelden arizalarnı imzalamağa aqqımız yoq edi, köpür olmalı edi – Ukraina ile Qırım arasından fikirdeşlik ıntıluvı olmaq kerek edi. Afsus ki, yapamadıq, bizni eşitmediler… Men de Yuqarı Şuranıñ deputat korpusı erkânında özümni körmeyim»,– dey Paraskiv.
Qırım «parlamenti»niñ yañı saylanğan deputatlarğa öz yardımını halq deputatı Lütikova da bildirdi.
«Men de Yuqarı Şuranıñ deputat korpusında vekâletlerimlen vazgeçem. Sentâbr 14 künü saylanğan akimiyet qanuniydir, saylavlar açıq edi. Yaş deputatlarğa yardım etmege azırmız»,– dep ayta Lütikova.
«Zenaatdaşlarımnıñ qararına qol tutam. Yuqarı Şurağa tekrar menden deputat vekâletlerni almağa rica etem, anda özümni, tabiiy ki, körmeyim,– dey Brayko. – Sentâbr 14 künü keçken saylavlar adiy, şübesiz, eñ adaletli ediler».
Qırım saylav komissiyası Cumhuriyetniñ Delvet Şurası deputat saylavlarınıñ neticelerini tasdiqladı: 70 mandat «Yedinaya Rossiya» ve 5 – LDPR firqasına berildi.
Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ ve NATO Qırım saylavlarını tanımadı ve Ukraina Baş Prokuraturası qanunsız saylavlar boyunca cinaiy işni başladı.


text:
Moskvada tahminen qırq insan Rusiye akimiyetiniñ Ukraina şarqındaki vaziyeti sebebinden bir sıra Rusiye memurlarına, şirketlerine ve banklarına nisbeten kirsetilgen ğarbiy sankiyalarğa cevap olaraq mahsulatnıñ import yasaq etüvine qarşı narazılığını bildirdi.
Azatlıq Radiosı bergen malümatına köre, cumaertesi künü, insanlar noyabr 1-de, Puşkin meydanında yerleşken ve sanki tehnikiy sebeplerden qapatılğan «Makdonalds» yanında nevbetke tizildiler.
Şaatlardan birisi «Twitterde» yazğanı kibi, iştirakçilerniñ kelmesi ile birden restoranğa avtozaknı aydap ketirdiler. Politsiya hadimleri numayş evelden añlaşılmağan sürette teşkil etilgenini bildirip, er kesni meydannı terk etmege çağırdı. Sanki toplaşqanlar «vatandaşlarnıñ serbest yürüşine» keder eye ekenler. Aktsiya iştirakçileri divarğa tayandılar, neticede politsiya hadimleri numayışqa irişmediler.
2014 senesi avgust ayında Rusiye Ğarbiy sankiyalarğa cevap olaraq Avropa birligi ve AQŞdan mahsulatnıñ ketirüvini yasaqlağan soñra, Rospotrebnadzor «Makdonalds»larnıñ teşkerüvine başladı. Rusiye 10 –dan ziyade restoran işini toqtattı.


text:
Frenkistan Devlet şurası burkini, yani musulman yuvunma kostüminiñ yasaqlanmasını mahkemeniñ bu mesele boyunca soñki qararı alınmasına qadar toqtattı, dep bildire Guardian.
Cumaaqşamı künü frenk uquq qoruyıcıları Vilnev-Lube şeeriniñ mahkemesiniñ plâjda qadın musulman yuvunma urbasınen yürmekni yasaq etmek qararına qarşı şikâyet etti. Aynı böyle yasaqlama endi 30 frenk şeerinde kirsetildi.
Yerli ükümetniñ fikrince, Frenkistanda yaqın vaqıtta yüz bergen ücümler sebebinden böyle urba cemaat tertibiniñ bozulmasına ketire bile. Özüni 2017 senesi prezident saylavlarında namzet köstergen sabıq Frenkistan prezidenti Nikolâ Sarkozi, bu vazifege saylanılsa, burkinini yasaq etmege söz berdi.
Devlet şurası – Frenkistannıñ yuqarı memuriy müessisesi ola, işbu müessise, qanunlar uquq qaidelerine uymağan olsa, olarnı lâğu ete bile.


text:
Bağçasarayda mayısnıñ 30-nda Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri qırımtatar faali, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ apayı Mumine Saliyevanı tutıp aldı. Bunı advokatlar Emil Kurbedinov ve Mammet Mambetov tasdıqladılar.
Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, onı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden – yasaqlanğan timsallerniñ numayış etilmesinde – qabaatlaylar. İşbu madde boyunca memuriy apis cezası berilmekte.
Ekstremizm ile küreş merkezi vekilleri bunı açıq sürette daa izaatlamadı.
Bundan evel Canköyde Rusiye quvetçileri qırımtatar faali, aq qorçalayıcı ve vatandaş jurnalisti Lutfiye Zudiyevanı tutıp aldı. Onı da Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden qabaatlaylar.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Rusiyeniñ 52 regionında aprelniñ 11-nde qayd etilgen COVID-19 koronavirus hastalarınıñ sayısı 2186-nı aştı. Bu aqta qırğınlıq ile küreş operativ ştabı bildire.
Eñ çoq hasta Moskvada qayd etildi – 1306. 278 – Moskva vilâyetinde, 69 – Sankt-Peterburgda, dep haber Azatlıq Radiosı.
82 regionda hastalarnıñ sayısı 15700-ge arttı.
Keçken künü 24 insan vefat etti. 14-ü – Moskvada. Rusiyede qırğınlıq başlağanından berli 130 kişi öldi.
Moskvada hastalarnıñ sayısı 10 biñni aştı. Memleket boyunca eñ büyük raqam mında qayd etildi. Şeerde bazarertesi künü, aprelniñ 13-nde, er angi naqliyatnen, şahsiy olsa bile, çıqmaq içün mahsus kirişlikler kirsetile.
Aprelniñ 15-nden başlap vesiqa mecburiy olacaq. Amma soqaqta cayav yürmek içün mahsus izin şimdilik kerekmey.
Yañı sıñırlavlarnı Moskva şeer yolbaşçısı Sergey Sobânin tasdıqladı. Onıñ aytqanına köre, kirip-çıquv rejimi – mecburiy adımdır. Akimiyet buqararnı Moskva sakinleri özüni izolâtsiya etüv rejimini bozğanı içün qabul etti.
Kirişlik online ya da telefon vastasınen berile.
Kirip-çıquv rejimi aprelniñ 30-na qadar devam etecektir. Daa evel Moskva akimiyeti qırğınlıq sebebinden pensioner ve mektep talebeleri içün cemaat naqliyatına bedava minüvni lâğu etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bağçasaray – Bağçasaraynıñ turistik qısımında şaşqan yerli sakin ve şeerniñ siyrek musafirleri közü ögünde silâlanğan adamlar terroristler degil de, qavehane ve restoranlar faaliyetinde bozuvlarnı qıdırdılar. Yerli iş adamlarnıñ qayd etkenine köre, teşekerüvlerni tek qırımtatarlarğa ait qavehanelerde ötkerdiler. Meclis basqı ve qırımtatarlarnı kene de qorquzacaq olğanlarını bildirdi.
Bağçasaraynıñ turistik qavehanelerni qoruyıcılar teşkerdiler. İşhane sipleri, silâlı şahıslardan qorqıp, izaatlarında vaqianı «maski-şou» dep adlandırdılar.
«Musafir» qırımtatar milliy yemekleri qavehanesiniñ idarecisi Safiye Ablayeva şunı qayd etti: «Ukrainada da ciddiy teşkerüvler ötkerile edi. Bir eki adam kelip, laqırdı ete edik. Amma, avtomatlarnen iç bir vaqıt kelmegen ediler».
Aytqanına köre, beklenilmegen «musafirler» arasında «prokuratura», «Qırım Cumhuriyeti içki işler nazirligi», «Fevqulade vaziyetler nazirligi» vekilleri bar edi. Olarnen birlikte arbiy urbada avtomatları qollarında 6 silâlanğan şahıs keldi.
«Teşkerüvni ötkergenlerden biri maña Ukraina İçki işler Nazirligi Qırımdaki bölüginiñ cinaiy taqiqatlar polkovnigi olğanını tasdiqlağan ukrain vesiqasını kösterdi»,– dep qayd etti Ablayeva.
Teşkerüvni keçirgenler Bağçasarayda qanunsız iş alıp barılğanı aqqında vesiqanı kösterip, bu tedbir şikâyet esasında yapılğanını bildirdiler.
Bağçasarayda çalışqan diger qırımtatar qavehaneleri, hususan «Salaçıq», «Aşlama-saray», «Efsane», «Meyhane», ve küçük musafirhane «Dilâra-hanum»da da vesiqalarnı baqıp, teşkerdiler.
Milliy mensürlikke köre basqı
Mecliste qayd etkenleri kibi, bu kibi tedbirler yalıñız qırımtatarlarğa ait qavehanelerde ötkerilgenini qayd etip, olarnı «tarik» ve milliy mensüplikke köre qorquzuvlar olaraq adlandırdılar.
Meclis reisi muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, teşkerüvlerni, musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayı keçirgenleri qırımtatarlarnı çorlandıra. «Adamlar, teşkerüv degil, basqı yapmaq içün atılıp kireler. Amma, vesiqaları yerinde olmağan diger müessiseler ep çalışalar, olarnı tiymeyler. Onıñ içün bunı tarik kibi adlandıra bilem», - dedi Çiygoz.
Aytqanına köre, teşkerüvler yerine Bağçasaray şeer şurasınıñ qırımtatar deputatları da keldi, amma, iç bir sualge cevap alamadılar.
Adını gizlemege rica etken qırımlı adliyecilerden biri bildirgeni kibi, istegen alda er müessiseniñ vesiqalarında bozuvlarnı tapmaq mümkün. «Misal içün, Bağçasaraynıñ ale daa şeer sıñırı belgilenmedi, demek topraq ayırıluvı meseleleri çezilmey qala. Bu meselelerniñ episi Ukrainada al etilmedi. Endi adamlar vaziyetniñ qapqanına tüşe bileler», - dep qayd etti Qırım.Aqiqatnıñ subetdeşi.
Bağçasaray meri yerli meclisni binasız qaldırmağa istey
Aynı zamanda, Qırım Hocalıq mahkemesi Bağçasaray yerli meclissi yerleşken binada kiralıq añlaşmalarnıñ bozuluvı aqqında şikâyet keldi. Şikâyetni şeer şurasınıñ kommunal şirketi berdi.
Bağçasaray meri Konstantin Rubanenko Qırm.Aqiqatqa izaat bererek, bu mesele tek adliyeviy saasına ait, dep ayttı, çünki binanı kiralağan «Ocalar şurası» cemaat teşkilâtı kira içün para bborclu. «Meclis aqqında asılında laf ketmey, bu qayd etilmegen bir teşkilât, yani resmiy olaraq o mevcut degil», - qayd etti o.
Ahtem Çiygoznıñ fikirince, Meclisniñ resmiy olaraq qayd etilmegeni, evelden Bağçasaray merine bu qurum ile iş tutmaq ve atta qol tutqanını bildirmek ve añlaşmağa keder etmey edi.
«Mesele şunda ki, Konstantin Rubanenko «Devlet şurasına» namzetligini kösterdi ve şimdi de «boyasını» deñiştirip, belli bir imtiyazlar qazanmağa istey», – dedi Çiygoz.
Bildirgenine köre, bina içün borclu qalğan paranıñ miqdarı 105 grivna etrafında, ve añlaşmanı bozmaq içün esas sebep degil.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti
Bu maqale Ukraina terkibindeki muhtar cumhuriyet aqqındadır. Rusiye terkibindeki federatsiya subyekti içün Qırım Cumhuriyeti maqalesine baqıñız.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti, QMC (ukraince ABToHoMHa Pecпyблika KpиM, APK, rusça ABToHoMHaя Pecпyблиka KpыM, APK) Qırımda bulunğan Ukraina içinde bir muhtar cumhuriyettir. 2014 senesi Rusiye tarafından alınğanına ve ondan berli de-fakto idare etilgenine baqmadan dünya devletleriniñ çoqusı Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını qabul ete.
Siyasiy qurum[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qırımdaki akimiyetniñ esas organları parlament (Yuqarı rada) ve ükümet (Nazirler Şurası). QMCde prezident rütbesi yoqtır. Nazirler Şurasınıñ reisi (baş nazir) Ukraina prezidentinen kelişkeninen Yuqarı Rada tarafından tayin etile. Nazirler Şurası da Yuqarı Rada tarafından teşkil etile. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Esas Qanunı 1998 senesi oktâbr 21-de QMC Yuqarı Radasınıñ ekinci sessiyasında qabul olundı.


text:
Moskovada Qızıl meydanda iyül 10-unde quvetçiler qırımtatar milliy areketiniñ yedi faalini tutıp aldı. Olarnıñ episi miting keçirilmesiniñ muayyen etilgen qaideleriniñ bozmasında qabaatlaylar (Rusiye Memuriy uquq bozuvları Kodeksiniñ 20.2 maddesi). Memuriy uquq bozuvı aqqında protokol tizilgeninden soñ, olarnı yiberdiler.
İyül 10-unde, çarşenbe künü, Rusiye paytahtında qırımtatar milliy areketiniñ veteranları kütleviy piket keçirdi. Piket iştirakçilerniñ plakatlarında, hususan: "Qırımda milliy ve diniy alâmetke köre basqını toqtatıñız", "Qırımda "terrorcılıq"nen küreş - bu başqa fikirde olğanlarnıñ taqibidir", "Balalarımız terrorcı degil" ve il., dep yazılğan edi. Yetip adamnı tutıp aldılar ve polis bölügine alıp kettiler.
Qırım.Aqiqat mühbirine Rusiye uquq qoruyıcısı Aleksandra Krılenkova haber etkeni kibi, piketten soñ yedi adamnı tutıp aldılar.
Piket birinci Bağçasay "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ apellâtsiyasına bağışlanğanAleksandra Krılenkova
"Doğru saat 11:00 Qızıl meydanda Lenin mavzoleyiniñ qarşısına, menimce, onlarnen qırımtatar milliy areketiniñ veteranı çıqıp, plakatlarnı açtı. Olarnıñ piketi birinci Bağçasay "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ apellâtsiyasına bağışlanğan. Beş daqqadan soñ polisniñ eki yengil maşnası kelip, er keske: cıyılıñız, dep ayttı. Soñunda piketniñ üç iştirakçisini bir maşnağa oturttılar, daa üçüni - başqa maşnağa, ve daa birisini - bir yerge alıp kettiler", - dep aytıp berdi Krılenkova.
Rusiye uquq qorçalayıcısı aytqanına köre, Fevzi Abduramanov, Eskender Lümanov, Sinaver Nimetullayev, Reşat Emirüseinov, Siyar Gafarov, Enver Seytumerov ve Seyran Cemilev tutuldı. Olarnıñ episini Moskovanıñ "Kitay-gorod" polis bölügine alıp kettiler.
Qırım.Aqiqat mühbirine Sinaver Nimetullayev haber etkenine köe, yedi qırımtatar faali miting keçirüv tertibini bozğanında (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesi) qabaatlandı.
Onıñ aytqanına köre, polis hadimleri, faaller mahkeme oturışına kelir, dep, olarğa söz berdirtti.
«Er birine qarşı 20.2 maddesine istinaden memuriy protokollar tizildi. Üç saattan soñ yiberecekler. Tezden (politsiya bölüginden – QA) çıqarmız, dep tüşünem. Mahkemege kelmege mecbur ettiler. Advokat keldi, protokollarnıñ fotosını çıqara. Mümkün olğanı qadar nezaketli laf ettiler», – dep ayttı Nimetullayev.
Qırım.Aqiqatqa advokat Aleksandr Pihovkin tarif etkeni kibi, Qızıl meydandaki narazılıq aktsiyasında iştirak etken yedi qırımtatar faali Moskvanıñ «Kitay-gorod» politsiya bölüginden yiberildi.
Mahkeme tecribesine baqılğanda, mezkür madde boyunca insanlar 10 biñ rubleden başlap para cezalarını alaAleksandr Pihovkin
«Olarnı Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 5-inci maddesine – toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da narazılıq aktsiyasını keçirüv tertibiniñ açıq bozuluvı – istinaden qabaatlaylar. Mahkeme tecribesine baqılğanda, mezkür madde boyunca insanlar 10 biñ rubleden başlap para cezalarını ala», – dedi o.
Advokatnıñ aytqanına köre, politsiya hadimleri «tutulğanlar izzetli yaşında olğanı içün» özüni nezaketli alıp bardı.
Amma o, memuriy protokollar «hatalarnen tizilgenini» qayd etti.
Üç esas qaide bozuldı: memuriy tahqiqatta ana tilinde iştirak etüv, terciman aqqı ve imayeci aqqıAleksandr Pihovkin
«Üç esas qaide bozuldı: memuriy tahqiqatta ana tilinde iştirak etüv, terciman aqqı ve imayeci aqqı. Vesiqalarda cinayet tafsilâtlıca añlatılmay, tek olğanı qayd etile», – dep qoştı advokat.
Onıñ bildirgenine köre, yedi faalniñ mahkeme oturışuvları Moskvanıñ Tver rayon mahkemesinde keçirilecek.
İyülniñ 10-nda Moskvanıñ Qızıl meydanında qırımtatar milliy areketi iştirakçileriniñ tutuluvını Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov tefsir etti.
Halq boysunmadı, halq namusını saqlay, halq küreşke azırRefat Çubarov
«Soñki sefer 1987 senesi qırımtatarlar Qızıl meydanğa çıqıp, öz toprağına qaytmalarını talap etti, insanlar Sovetler birliginiñ çeşit köşelerinden kelgen edi… 32 yıldan soñ qırımtatarlar kene Qızıl meydanda. Halq boysunmadı, halq namusını saqlay, halq küreşke azır», – dedi Çubarov Facebook saifesinde derc etilgen video muracaatında.
O, iyül 10-unda piketke çıqqanlarğa minnetdarlığını bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi adından Qızıl meydanda ukrain halqınıñ serbestligini, siyasiy mabüslerniñ azatlığını, vaqtınca işğal etilgen Qırımda repressiyalarnıñ toqtatıluvını talap etken cesür qırımtatarlarğa teşekkürler bildirem», – dep qayd etti Çubarov.
Qırım.Aqiqat Moskvadaki «Kitay-gorod» politsiya bölüginiñ hadimi ile bağlandı, lâkin o, tutulğan faallerniñ bulunğan yeri aqqında suallerge cevap bermeyip, Moskvanıñ Merkeziy okrug iç işler idaresiniñ matbuat hızmeti ile bağlanmağa tevsiye etti. Anda ise mühbirniñ telefon etkenine cevap bermeyler.


text:
Daa evel yarımadadan qomşu Rusiyege avuştırılğan Qırımda mahküm etilgen ukrain faali Volodımır Baluh izolâtordan belli olmağan yerge çıqarıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ bildirgenine köre, Baluhnı qayda alıp ketkenlerini ne tuvğanlarına, ne de advokatlarğa ayttılar. Keriç koloniyasından Rusiyege avuştırılğanınıñ sebepleri de alâ daa belli degil.
«Volodımır Baluhnıñ Rusiyege avuştırılması işğal altındaki topraqlarnıñ sakinlerini işğalci memleketke avuştırılmasını yasaqlağan vatandaş ealisiniñ cenk vaqtında qorçalavı IV Jeneva konventsiyasınıñ 49-ıncı maddesini de bozmaqta», – dep aytıla aq qorçalayıcılarnıñ beyanatında.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Baluh Qırım koloniyasından Rusiyeniñ Krasnodarına cezasını çekmesi içün avuştırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppası haber etkenine köre, Baluhnı Aqmescit SİZOsından qomşu Rusiyeniñ Krasnodarına aç ve eşyasız avuştırğanlar.
Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanıñ bildirgenine köre, Qırımda mahküm etilgen Baluhnıñ Rusiye koloniyasına avuştırılması bir ay devam etecek.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
Qaraqalpaqstan
Qaraqalpaqstan Respublikası (Ózbekshe: Qoraqalpog`iston Respublikasi yamasa ҚopaқaлпoғиcToH Pecпyблиkacи). Qaraqalpaqstan Respublikası paytaxtı — Nókis qalası. Basqa iri qalaları — Xójeli, Qońırat, Shımbay hám Taqıyatas.
Respublika 16 rayonǵa bólingen.
Geografiyası
Suveren demokratik Qaraqalpaqstan Respublikası Ózbekstan Respublikasınıń arqa-batısında jaylasqan.
Respublika shıǵısında Ózbekistan, arqa hám arqa-batısında Qazaqstan, qubla hám qubla-batısında Túrkmenstan menen shegaralasqan. Ulıwma jer maydanı — 165 600 km².
Xalqı
2020-jıldıń 1-oktyabr halatına 1916,1 mıń adamdı quraydı. Usı kórsetkish 2020-jıldıń yanvar-oktyabr aylarına 17,8 mıń adamǵa yamasa 0,9%ke ósti. Sonıń ishinde, qala xalqınıń sanı 938,6 mıń adamdı (jámi xalıq sanındaǵı úlesi 49,0%) awıl xalqınıń sanı 977,5 mıń adamdı (51,0%) quraydı. 2020-jıl yanvar-sentyabr aylarında 28,2 mıń perzent tuwıldı (tiri tuwılǵanlardı esapqa alǵan halda), sáykes túrde mıń adamǵa tuwılıw koefficienti 19,8 promillege tuwra keledi. Respublikalıq kesimdegi talqılawlarǵa bola, 2019-jıldıń 1-aprel halatına eń kóp xalıq sanı Nókis qalasında 316,3 mıń adamdı (respublika jámi xalqı sanındaǵı úlesi 16,9%) hám Tórtkúl rayonında 211,1 adamdı (11,2%), kerisinshe eń kem xalıq sanı Moynaq 31,4 mıń adamdı (1,7%) sonday-aq, Taxtakópir rayonında 39,9 mıń adam (2,1%) dı quraydı.
Qaraqalpaqstanda xalq sanı 2020-jılǵı maǵlıwmatlarǵa kóre 1,916,100 adam qurap, 51,0 % awıllarda, 49,0% qalalarda jasaydı.
Qaraqalpaqstan xalqın qaraqalpaqlar — 35,7 %, ózbekler — 38,2 %, qazaqlar — 18,6%, túrkmenler — 5,1 %, qalǵanlar — 1,7% quraydı.
Tábiyiy baylıqları
Qaraqalpaqstan Respublikası tabiyiy gaz, granit, hám neft, betonit, kaolin, mramor, metall kiritilgen fosfor metalları kánlerine iye.
Aral teńizi boylarında gáz hám bolıp, bu kánler házirgi waqıtqa shekem paydalanılmaǵan hám qayta islenbegen halda jatır.
Qarataw yáki Sultan wáyis baba dizbeklerinde altın untaqları bar.
Awıl xojalıǵı
Salishılıq Palız eginleri Paxta hám gúrish eń kóp egiletug'in egin esaplanadı. Respublikada qaramal, túye, qarakól qoyı hám eshkiler kóp baǵıladı.
Energetika
Taqıyatas hám Túyemoyin elektr stantsiyaları bar.
Siltemeler
- Qaraqalpaqstan (inglis tilinde)


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev, Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ yolbaşçısı Sergey Aksönov ve Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov ailelerini Kırım yarımadasınadn alıp çıqarğanlarını bildire. Bunı Cemilev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
''Maña Aksönov ve Konstantinovqorantalarını çıqardı, dep aytqanlar. FSB hadimleri de insanlarını çıqardı. Bu güzel bir işaret'', - dedi Cemilev.
Öz nevbetinde Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Cemilevniñ aytqanlarına cevap berdi.
"Qırımnıñ qaçqan reberligi ve olarnıñ aileleri" ile bağlı sayma haberlerni red etmek aceti yoq. Episi cemiyetke belli adamlar ve olarnı er kün haber vastalarında körmek mümkün, olar rayon, şeerlerge barıp adamlarnen korbşeler", - dep yazdı Krüçkov.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Sentâbrniñ 15-ne keçken gece Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ arabası onı refaqat etken kotrtej ile beraber yol qazasına oğradı.
Ukrayina devlet başınıñ matbuat kâtibi Sergey Nikiforof haber etkeni kibi, Zelenskıy zarar körmegen.
"Prezidentni ekim baqtı, ciddiy zararlanmalar yoq. Yol qazasınıñ sebeplerini qanun qoruyıcılar ögreneler", - dep haber etti Nikiforov.
UNİAN ukrayin agentligi qaza yüz bergen yerden video yayınladı. İlk malümatqa köre, yol qazası saat 00:00 Kıyivde Ğalebe meydanından olğan.
Sentâbrniñ 14-nde Volodımır Zelenskıy ve prezident ofisiniñ yolbaşçısı Andriy Yermak işğalden azat etilgen Harkiv vilâyetiniñ İzüm şeerini ziyaret ettiler.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov avalesi ile keñeşçi vazifesinden boşatılğan Rustam Temirgaliyev Qırım «baş nazirine» teşekkürlerini bildire.
Teşekkür sözlerini Temirgaliyev Facebook saifesinde yazdı.
«Dostlar, Sergey Aksönovğa pek minnetdarım» Birlikte fevral-mart aylarınıñ ağır künlerini kördik, birlikte keçici müddetniñ nice meselelerini çezdik! Eñ esası, Qırım – Rusiyedir!», – dep yazdı o.
Rustam Temirgaliyev işten çıqarılğanı aqqında malümat iyül 29 künü peyda oldı. Bugün saba «Nazirler Şurası»nıñ matbuat hızmeti Aksönovnıñ mütenasip avalesini aşkâr etti.


text:
Herson vilâyetindeki Geniçesk rayonında Qırımtatar bayrağı kününe bağışlanğan bir sıra merasimlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Gulnara Bekirova bildirdi.
Hususan, Geniçeskten ve Partizanı köyünden Novoalekseyevka köyüne avto yürüş teşkil etilecek.
Bekirovanıñ qayd etkenine köre, merasimde iştirak etmege istegenler saat 17:00 Geniçesk demiryol vokzalı yanında toplaşacaq. Avtomobil kolonnaları Harkov-Aqmescit yolunda saat 17:20 birleşecek ve Novoalekseyevka medeniyet evine areket etecek.
Novoalekseyevkada vetanperver aqşamı, «Bayraq künü» kontserti teşkil etilecek ve camide iftar keçirilecek. Novoalekseyevkada «Bayraq künü – bir devlet» aktsiyası keçirilecek, o yerde eki, ukrain ve qırımtatar, bayraq açılacaq.
Gulnara Bekirovanıñ sözlerine köre, Bayraq künü, avto yürüşten ğayrı, «Er evge bayraq» aktsiyası, balalar arasında resim yarışı, qırımtatar halq yaratıcılığı sergisi teşkil etilecek.
İyün 26-da qayd etilgen Qırımtatar bayrağı kününe bağışlanğan merasimler Kiyevde de keçirilecek. Programma çerçivesinde resim yarışı, avto yürüş ve vatanperverlik mitingi teşkil etilecek.
Qırımtatar bayrağı künü bir qaç yıl evel Qırımda qayd etilip başladı. Bayram künü, 1991 senesi iyün 26-27 künleri Aqmescitte keçirilgen ekinci Qırımtatar Qurultayınıñ ilk künü olğan kün belgilendi.
Qırımtatar bayrağı, üstünde altın tamğa olğan kök tüsteki ketenden ibarettir.


text:
Yanvarniñ 20-sinde Qırımda Cumhuriyet Kününi qutlaylar. Bu bayram Ukrainada Qırımnıñ yahşı derecede azatlığı bar olğanını hatırlata. Şimdi anda azatlıq yoq, kimsede azatlıq yoq.
Qırım Ukraina serbestligini yaramay qullandı. Çoq yıllar devamında bu serbestlik, kriminal hadimleri Qırımnı yerli seviyede idare etmesi içün işletildi.
Ukrainada, qırımlılarnıñ çoqusı topraq payını alğan qanunlarnı işletip çıqara ve qabul ete ediler. Rusiye vaqtında devletten topraqnı kimse almadı
Eali içün evelleri olğan lâyıq yaşayış seviyesi, aslında, Ukrainanen bağlı edi. Ukrainada, qırımlılarnıñ çoqusı topraq payını alğan qanunlarnı işletip çıqara ve qabul ete ediler. Rusiye vaqtında devletten topraqnı kimse almadı. Aksine - Qırımlılarnıñ çoqusı onı coydı. Bazılarnıñ topraqlarını Aksönovğa yaqın olğan şahıslarnıñ kârı içün tutıp aldılar, başqalarınıñkini "Tavrida" "ölüm yolunıñ", ava limanınıñ qururlması ve "Artek" bala merkeziniñ keñleştirüvi içün aldılar.
Ukraina devrinde qırımlılarnıñ çoqusı iş adamı edi. Aqça qazandı, qorantalarını bolluqqa ketirdiler. Rusiye vaqtında 50 biñ küçük ve orta biznesniñ şirketlerininden (2013 senesine binaen) 2019 senesiniñ yaz mevsimine qadar 1 345 işhane qaldı.
Ukrainada qırımlılarnıñ saylamaq ve saylanmaq aqqı bar edi. Şeer merleriniñ doğru saylavları bar edi. Yerli ve cumhuriyet seviyelerinde mebuslarnıñ saylavlarında kerçek reqabet bar edi. Rusiye zamanında ise yalıñız Sergey Aksönov ve Vladimir Konstantinov memuriyetniñ başı ve mebusını tayinley, amma bunı da Rusiye prezidenti memuriyetindeki reberlerniñ razılığınen yapalar.
Tamam şu, 2014 yılda "iç bir qırımlı iç bir şeyni coymaz" degen ve "Qırımlılar içün 10 kefalet"ni teklif etken prezidentniñ; kefaletlerni yerine ketirmediler.
Ukraina vaqtında yarımadada ekseriyetle sağlam milletlerara munasebetler edi. Rusiye kelgeninen ise qırımtatarlarğa pek qattı basqı başlandı. İnsan aqlarını ve söz azatlığı aqqını yoq ettiler. Yarımadanıñ kergin meselelerini aydınlatqan 115 faal şimdi Rusiye SİZO ve türmelerinde qanunsız tutula.
Bunıñ içün bugün Kreml tarafından tasdıqlanğan Qırım reberleriniñ icrasında yarımadanıñ tarihiy künleriniñ qutlaması mıtlaqa tsinik körüne. Bu, Qırım sakinleri 2014 yılda ğayıp etken insan aqları ve azatlıqlarınıñ mısqılı kibi körüne.
Yevgeniy Gayvoronskiy, Qırım blogeri
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
6 metr keñliginde, 39 metr uzunlığında qırımtatar bayrağı Kiyevge ketirildi ve iyün 26-da keçirilecek yürüş içün azırlanıldı. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Riza Şevkiyev Facebook saifesinde bildirdi.
Bayraq Türkiyede yapıldı, onıñ üstünde qırımtatarlarnıñ timsali olğan bir qaç tamğa kösterilgen.
«O (bayraq – QA) Bogdan Hmelnitskiy ve Kreşatik soqaqlarınıñ çatışmasında köterilecek ve Mustaqillik Meydanına qadar alıp ketirilecek, mence, bu Qırım işğaline barışılmamazlıqnı ve dünya toplulığına tecavuzcığa qarşı, Ukraina territoriyalarınıñ tolusınen azat etilmesine qadar, siyasiy-iqtisadiy küreşni devam etmek çağıruvını timsal ete», – dep yazdı Şevkiyev.
Qırımtatar bayrağı künü bir qaç yıl evel Qırımda qayd etilip başladı. Bayram künü, 1991 senesi iyün 26-27 künleri Aqmescitte keçirilgen ekinci Qırımtatar Qurultayınıñ ilk künü olğan kün belgilendi.
Qırımtatar bayrağı, üstünde altın tamğa olğan kök tüsteki ketenden ibarettir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavini Ahtem Çiygoz Strassburgdaki çıqışı vaqtında Avropa Şurasınıñ Nazirler komitetini, Rusiye eyetine Avropa Birligi Parlament Assambleyasında (ABPA) vekâletlerini qaytarmaq er angi teşebbüslerine yol bermemege davet etti.
Bunı fevralniñ 13-nde Facebookta Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov yazdı.
Çubarov: «Ahtem Çiygoz, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzını taqbih etip ve Rusiye işğalcileriniñ qırımtatarlarğa, etnik ukrainlerge ve Qırımda yaşağan diger milletlerniñ vekilleri olğan Ukraina vatandaşlarına qarşı yapqan cinayetlerine oturışuv iştirakçileriniñ diqqatını celp etip, Avropa Şurasınıñ Nazirler komitetini Qırım ve Donetsk ile Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonları bütünley azat etilmegence Rusiye eyetiniñ ABPAdaki vekâletlerini qaytarmaq içün yapılğan er angi teşebbüslerge qatiyen yol bermemege davet etti», – dep bildirdi.
Onıñ malümatına köre, Çiygoz Komitetniñ oturışuvı esnasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ 2017 senesi dekabrniñ 8-nde qabul etilgen beyanatını oqudı: «Emekdaşlıq ve halqara işbirligine esaslanğan barışıqnıñ pekitilmesi içün epimizge küçlü Avropa Şurası kerek».
Daa evel Qırımtatar Milliy Meclisi, Avropa Birligi Parlament Assambleyasınıñ (ABPA) rehberleri ve azalarına muracaat azırlap, onda Rusiye eyetiniñ Assambleyağa qaytarılmasına yol bermemege davet etti.
Qırımnıñ ilhaqından soñ eyetine qarşı ABPA tarafından sıñırlav tedbirleri qabul etilgen soñ (eyet rey berüv ve onıñ azaları Assambleyanıñ baş olrganlarında çalışuv aqqından marum etildi) Rusiye özü Assambleyanıñ işlerinde iştirak etüvden ve aqımdaki yılnıñ yazında Avropa Birligine azalıq bedeliniñ tölevinden vazgeçti. Moskva, kelecekte böyle sanktsiyalarğa yol bermemek içün ABPAdan reglamentniñ deñiştirilmesini talap ete.
Halqara teşkilâtları, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım «ükümeti» 2014 senesiniñ soñuna qadar turizm saasında keçirilecek tedbirler cedvelini tasdıqladı ve işbu tedbirlerniñ maliye miqdarını 20,5 million ruble derecesinde belgiledi.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Ayırılğan sermiya Qırımda raatlıq, mütehassıslarnı ögretüv ve turistik infrastrukturasınıñ inkişafına masraf etilecek», – aytıla beyanatta.
Sermiya reklama ve imic siyaseti, Rusiye ve çetel jurnalistleri içün matbuat turları, informatsion ve usulşınaslıq turlarnıñ keçirilmesi, Qırımdaki turistik malümat merkezleriniñ yardımına sarf etilecek.
Vesiqada 2013 senesiniñ turizm saasındaki borclar ödemesine ayırılacaq para közde tutula.


text:
Jimmy Wales
Jimmy Donal "Jimbo" Wales (aytiliwi: Jimmy Donal Wales; 7 avgust 1966-jıl, Huntsville, Alabama, AQSH) — internet Wiki kontsepsiyasının' ideologi, Wikipedianın' jaratıwshısı ha'm de web-xosting menen shug'illaniwshi Wikia atlı shirketin' jaratıwshısı esaplanadi.
O'miri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
1966-jilda Amerika Qurama Shtatlarının' Alabama shtatının', Hantsvill qalasinda tuwilg'an. Kishi bir mektepti pitirgennen son' universitetke tayarliq mektebi bolg'an Randolph Schoolda oqiwin dawam ettiredi. Wales Auburn Universitetinde bakalavr ha'm Alabama Universitetinde bolsa magistr da'rejesinde oqig'an. 1996-jilda Wales "Bomis" izlew portalının' tiykarin saldi. Hazırde Wales bul shirkettin' jumisinda islemekte. 2000-jidin' martında Wales inglis tilinde Nupedia.com ensiklopediyasın jaratdı ha'm bas redaktor wazıypasın Larry Sangerge tapsırdı. Jimmy Wales 2001-jıldın' 15 yanvarında Wikipedia ensiklopediyasın jarattı. Wikipediya, wiki (Gavay tilinde "mu'mkin qadar tez") mexanizmine tiykarlandı, birinshi Nupedia ensiklopediyasının mazmunın formalastırmalı bolg'an ko'mekshi sayt retinde jaratıldı. Hazirde, Wikipedia du'nyanın' en' belgili ensiklopediyasıdır. Oni internet paydalaniwshilarinin' stol u'sti kitabı dep ha'm aytadı. 2003-jildin' 20-iyun ku'ni Wales Wikipedia ha'm bul tipli proektlerdin' aldinlaw paydalang'an kommersiya mekemesı – Wikimedia Fondın, Florida shtatında ha'm Sankt Peterburgta jaratdı. 2004-jilda Angela Beesley menen birgelikte wiki proektlerin basqaratug'in Wikia kommertsiya shirketine tiykarin salg'an. 2005-jildin' 3 oktyabrında Wales Socialtext shirketinin' direktorlar ken'esine qosıladı. Hazirde Jimmy, o'mir joldası Kristin ha'm qızı Kira menen Floridada ha'm Sankt Peterburgta jasap atır.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç mabüsini daa yarım yılğa apiste qaldırdı. Enver Ömerov, Ayder Capparov ve Riza Ömerov oktâbrniñ 15-ne qadar SİZOda qalacaqlar.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildirgenine köre, advokatlar oturışuvda Rusiye kontrolindeki Qırım garnizon arbiy mahkemesinden, mabüsler ise SİZOdan video konferentsiyası vastasınen iştirak etti.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Keçenlerde devlet içinde alınğan kişiniñ Diia qullanımı vastasınen malümat kâğıtını ala bilgenlerini, ne içün kerekli olğanını ve qullanımda hata olğanda ne yapacaqlarını añlattıq.
Daa DAK içün Diia vastasınen ödemelerni almaq ve yaşama masraflarınıñ aylıq tazminatını toqtatmaq içün ariza bermek içün talimatnı yayınladıq.
Bugün laf, Diiadaki daa bir faydalı hızmet aqqında olacaq. Bu cümleden, Diia.İmza vastasınen pensiya ödemelerini almaq içün uzaqtan identifikatsiya elektron hızmeti.
Diia.İmza vastasınen pensiya ödemelerini almaq içün uzaqtan identifikatsiya
Bu hızmet, rfnıñ tolu miqyaslı tecavuzından evel vaqtınca işğal etilgen topraqlarda (VİET) yaşağan ve yaşamağa devam etken pensiyacılar içün azırlandı. Pensiya ve içtimaiy ödemelerni almaq içün olar Ukraina ükümetiniñ kontrolı astındaki topraqlarına ketmege mecbur ediler. Deyerli tüm KÇYQ qapatılğan soñ bu imkânsız oldı. Bunıñ içün Nazirler Kabineti, alıcılar içün uzaqtan identifikatsiya yapma imkânını qabul etip, ukrain vatandaşlarına pensiya ve para yardımını ödeme mehanizmini mükemmelleştirdi.
Diia.İmza – Diia qullanımında ya da online olaraq vesiqalarnı imzalamaq içün qullana bilgeniñiz ihtisaslı elektron imzadır.
Diqqat:
Diia qullanımında ID-kart ya da biometrik ecnebiy pasport kerek.
Diia.İmzanıñ müddeti, bir ay ya da onı yoq etilecegine qadar. Diia.İmzanıñ yaratılması, bedava bir hızmettir.
Diia.İmza nasıl alına bilir?
1. Diia qullanımında avtorizatsiya yapıñız.
2. Menüge - Diia.İmza'ğa basıñız.
3. Yaratmaq'qa basıñız.
4. Resim, NFC ya da BankID vastasınen kişiligiñizni tasdıqlañız.
5. Diia.İmza içün 5 işaretli bir kod tüşünip yazıñız.
6. Azır! Endi Diiada ya da online olaraq vesiqalarnı imzalaya bilesiñiz.
Uzaqtan elektron identifikatsiya, Ukraina pensiya fondusı portalınıñ şahsiy kabinetinde Diia.İmza (Diia ID) ihtisaslı elektron imza vastasınen alıcınıñ avtorizatsiyası yolunen yapılır. Bu tür imkân, alıcınıñ beden identifikatsiyasına teñleştirilir.
Hatırlatamız ki, Raqam nazirliginiñ ihtisaslarınen beraber Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirliginiñ Raqamiyleştirme direktoratı Diia qullanımınıñ bir qaç leyhasınıñ azırlanmasında ve yerine ketirilmesinde iştirak etti. Bu cümleden, mütehassıslarımız normativ-uquqiy aktlarğa deñişmelerni işlediler, tehnikiy vazifelerni azırladılar ve tasdıqladılar.
Yaqın kelecekte DAKniñ Diia vastasınen vesiqalaştıra bilgenleri raqamiy hızmetlerniñ cedveli kenişletilecektir. Bu cümleden, qullanımda DAK içün yardımnı vesiqalaştırmağa, DAKniñ qayd adresini deñiştirmege imkân berilecek. Şu anda bu hızmetler azırlana ve aprobatsiya basamağındadır.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti, yarımadada ukrain ve qırımtatar olğan er şeyni yoq etkenlerini tasdıqladılar. Buña misal olaraq Yalta şeerinde Lesâ Ukrainkanıñ müzeyinen bağlı vaqialarnı ketirmek mümkün. Bu aqta Ukraina medeniyet nazirliginiñ baş - naziri Vâçeslav Kirilenko bildirdi.
«İşğal etici akimiyet Qırımda bütün qırımtatar ve ukrain varlığını yoq etmekte. Lesâ Ukrainkanıñ müzeyi ise, buña daa bir delil oldı», - dep yazdı nazir Twitterde.
Müzey teessisçisi, Svetlana Köçerganıñ haber etkenine köre, Rusiye nezareti astında bulunğan yarımadada yerleşken Lesâ Ukrainkanıñ müzeyi öz köntseptsiyası, çalışma şekilini deñiştire bile. Fevralnıñ başından müzey tamir işleri sebebinden qapatılğan, resmiy olaraq o, 2017 senesiniñ soñuna qadar çalışmaycaq.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
«DNR» qanunsız qurulğa silâlı birleşmesiniñ aydutları ve Rusiye arbiy mühbirleri cumaertesi künü Rusiye ordusı Harkiv vilâyetindeki İzüm şeerinden çıqtı, dep bildirdi.
Bu aqta sahte «DNR» malümat naziriniñ birinci muavini Daniil Bezsonov Telegram kanalında yazdı.
«İzümden ketkenler, Harkiv yönelişinde bir qaç diger mesken yerinden kibi. Ebet, bu yaramay. Ebet, yüksek komandanlıq yapqan hatalarnıñ neticesi. Amma gizli manalar qıdırmağa kerekmey. Añlaşma ya da satqınlıq degil. Bilgenimiz kibi cenkleşemiz», – dep yazdı Bezsonov.
Malümatnı arbiy mühbirler Aleksandr Kots ve Yevgeniy Poddubnıy da tasdıqladılar, dep qayd ete RBK Rusiye neşiri. Poddubnıy komandanlıqnıñ bu vaziyette çekilüv qararını doğru dep adlandırdı. Onıñ aytqanına köre, İzümde Rusiye ordusınıñ sarıp alınması «felâket olur edi».
Kots Rusiye ordusı tek İzümden degil, Kupyansktan ve Balakliyadan çıqa, dep yazdı. Ordunıñ Kupyansktan qısmen çekilgenini Poddubnıy da bildirgen edi.
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ 25-inci ayrı Seçeslav ava-desant brigadasınıñ askerleri İzüm çetinde çıqarılğan videonı içtimaiy ağlarda paylaştı.
Cumaertesi künü Ukrayına ordusı İzüm, Kupyansknı ve Donetsk vilâyetindeki Limannı aldı, dep haber etildi. Bu aqta Rusiyege qoltutqan Telegram kanalları ve Ukrayına menbaları yazdı.
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Kupyansknı almasını Harkiv vilâyetiniñ memuriyet yolbaşçısı mesleatçısı Natalâ Popova tasdıqladı.
Ukrayına Silâlı quvetleri mahsus bölüginiñ Telegram kanalında Kupyansknıñ ilk fotoresimleri peyda oldı. Ukrayına komandanlığı Kupyansk azat etilgenini resmiy şekilde daa bildirmedi.
Ukrayına cenübi Mudafaa Quvetleriniñ Birleşken koordinatsion matbuat hızmetiniñ reberi Natalâ Ğumenük cumaertesi telemarafon vaqtında Ukrayına tek Harkiv vilâyetinde degil, cenüpte de muvafaqiyetli qarşı ücüm kerçekleştire, dep haber etti. «Ordumız cenübiy cebede ekiden bir qaç on kilometrge qadar çeşit yerlerde ileriley», – dep ayttı o.
Rusiye Mudafaa nazirligi Balakliya ve İzüm rayonlarında ordusı «ğayrıdan gruppalandı», dep ilân etti. Müessise spikeri İgor Konaşenkov «Donetsk yönelişinde quvetleriniñ arttırıluvı» aqqında ayttı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayınağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayınadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayınanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayınanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukrayina Devlet malı fondunıñ yañı yolbaşçısı "Golos" fırqasından millet vekili Rustem Ümerov ola bile. Sentâbrniñ 6-nda "Halq hızmetçisi" fraktsiyasınıñ oturışında onı bu vazifege namzet olaraq kösterdiler. Bunı Yuliya Paliyçuk haber etti.
"Rustem Ümerov "Halq hızmetçisi" fraktsiyasınıñ oturışında iştirak etti ve Ukrayina Devlet malı fondunıñ yolbaşçısı vazifesinde faaliyetine baqışını taqdim etip, millet vekillerniñ suallerine cevap berdi", - dedi Paliyçuk.
Rustem Ümerov Ukrayina millet vekili, "Ses" fraktsiyasınıñ azası ve insan aqları, işğal etilgen topraqlarnıñ boşatıluvı ve reintegratsiyası meseleleri parlament komitetiniñ kâtibidir.
Ukrayina Devlet malı fondunıñ evelki yolbaşçısı Dmıtro Senniçenkonı Ukrayina Yuqarı Radası fevralniñ 17-nde vazifesinden boşattı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov yarımadada «yerli memularnıñ yamanlavı boyunca sımarlanğan kampaniyanıñ» ketmesi aqqında bildirdi ve Qırımda Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsevniñ ve Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinovnıñ iştiraki ile vekâletli insanlarnıñ yaqalanuvı ile oğraşaycaq bir komissiyanı teşkil etecek oldı.
Bu aqta o iyül 7 künü Qırım Nazirler Şurasınıñ toplaşuvında ayttı, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Cumhuriyet namını lekelemek içün bizge qarşı sımarlanğan iş alıp barıldı», – dey Aksenov.
«Elâl işlegenler menim şahsiy destegime ve qoruvıma işana bile. Biz – men, Oleg Belaventsev ve Vladimir Andreyeviç (Konstantinov – muar.) er kes içün bir fikir şekillendirecekmiz, bir kimseni qurtarmaq içün degil de, amma vaziyetni kergin etmek ve Qırımnı bir qaparcılıq regionı olaraq köstermege tırışqandar bar ki», – dep qoştı o.
«İnformatsion bir yalandır. Bugün çalışqan komanda Qırımda evel olğanlardan eñ ırızlı ve saftır», – dedi Qırım spikeri Vladimir Konstantinov.
Qırımda qaparcılıq bar olğanını o red etmey, amma, spikerniñ fikrine köre, seviyesi ğayet alçaq, em de onı memurlarğa qapar bergen qırımlılarnıñ özleri peyda ete ekenler.
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov dey ki, Qırımnıñ sanayı siyaseti naziri Andrey Skrınnikke qarşı devlet mülkiniñ hırsızlavı aqta qabaat uydurılğandır. Qırımda Rusiye FSB idaresi iyün soñunda Skrınnik devlet mülkiniñ hırsızlavında şeklengenini bildirgen edi. İyün 30 künü Qırım ve Aqyar boyunca FSB idaresi Qırım bergi hızmetiniñ başı Nikolay Koçanovğa nisebeten cinaiy işniñ açılması aqta bildirdi.


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda «fevral 26 işi»niñ beş figurantına qarşı ükümlerni taqbih ete ve olarğa «iç bir emiyetsiz» dey. Bu hususta Twitterde Ukraina TİNi spikeri Maryana Betsa yazdı.
Bildirüvde: «İşğalciniñ qanunsız mahkemeleri tarafından çıqarılğan iç bir emiyetsiz ükümlerni taqbih etemiz. Halqara mahkemelerge teslim etmek içün Rusiyeniñ cinayetlerini isbatlağan daa bir delil», – denile.
Bu mevzuğa dair: «Fevral 26 işi» boyunca mahküm etilgenler: olar kim?
İyün 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 işi» figurantlarını şartlı apis müddetlerine mahküm etti. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay şartlı apis müddetine, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl şartlı apis müddetine ve Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ay şartlı apis müddetine mahküm etilip, episine 3-er yıl sınav müddeti tayin etildi.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutqanlar ve qarşı çıqqanlarnıñ keniş mıqyaslı mitingi keçti. Birinciler sırasında qırımtatarlar ve Ukraina tarafını tutqan faaliyetçiler buluna edi. Olarğa qarşı Rusiyeniñ tarafını tutqan faaliyetçiler çıqtı. Olar, şimdi Rusiyege tabi Qırım ükümetiniñ başında turğan Sergey Aksönov başlığındaki «Rus birligi» liderleri tarafından teşkil etilgen ediler.
2015 senesiniñ yanvarinde Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırımdaki idaresi fevral 26 mitingi esnasındaki kütleviy qarışıqlıqlar boyunca cinaiy iş açtı.
Yaqalanğanlar arasında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutqanlardan: Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz ve, ondan ğayrı, faaliyetçiler Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev buluna ediler.
Daa soñra mahkeme, baş şübheli – o vaqıt Qırımda amelde Meclis lideri rolüni eda etken Ahtem Çiygoznı ayrı bir protsesske ayırıp, «fevral 26 işi»ni ekige böldi.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsi ile faaliyetçi Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev, bergen ifadeleriniñ «fevral 26 işi»niñ diger figurantlarına qarşı delil olaraq qullanılmaması şartı ile tahqiqatnen añlaşma yapıp, özlerine qarşı qabaatlavlarnı tanıdılar. 2015 senesinde Talât Yunusovğa şartlı olaraq 3,5 yıl ve Eskender Nebiyevge aynı bunıñ kibi, şartlı olaraq, 2 yıl ceza müddeti berildi.
2017 senesi sentâbr 11-de Rusiye mahkemesi Çiygoznı, yarımadanıñ Rusiye tarafından ilhaqı ile bağlı narazılıqlarnı közde tutqan «kütleviy qarışıqlıqlar»nıñ teşkil etilmesinde qabaatlav boyunca sert rejimli koloniyada sekiz yıl apis cezasına mahküm etti.
2017 senesi oktâbr 25-te Rusiye ükümeti, Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge keldi.


text:
Qızıl köşükniñ tüşü
‘Qızıl köşükniñ tüşü’ (Çince 紅樓夢, piñyiñ Hóng Lóu Mèng) XVIII asırda Tsao Syurtsinem ve otuz yıldan soñ Gao E tarafından tamamlanğan Çince dört klassik romanından eñ rağbetlidir.
Qısqa tarifi[deñiştir | kodunı deñiştir]
Romanınıñ selevasında qızıl köşük, apaylar yaşağan ananeviy mesken manasında qullanıla. ‘Qızıl köşükniñ tüşü’ romanınıñ qısımları, Tsao Syurtsinemniñ qalemine aittir ve elyazma cedvelinde ‘Taş aqqında maqaleçikler’ (Çin. 石頭記) olaraq belli edi. Otuzğa yaqın yıl keçken soñ, 1791 senesi, Gao E, daa qırq qısım yazıp, romannıñ süjetini yekünledi ve ilk olaraq romannıñ bütün metinini derc etti. Kitap 120 bölükten ibaret edi.


text:
Kön'yaq Koreyada moñarçı kürelmägän yañğır
Qayber keşelär öyläre êçendä suğa tonçığıp ülgän
Rekord däräcädäge yawım-töşem Kön’yaq Koreyada ülemgä kiterüçe su basularğa säbäpçe buldı. Seuldağı köçle yañğır öylär, yullar häm metro sistemasın su astında qaldırdı. Qayber keşelär öylärendä batıp ülgän. Kimendä 9 keşeneñ ğomere özelüe häm 6sınıñ yuqqa çığuı bilgele.
Cirle matbuğat Seuldağı köçle yañğırnıñ soñğı 115 yılda kürelgän iñ köçle yawım-töşem buluın citkerä. Wäqalätlelär watandaşlarnı su basu yanawı bulğan xätär urınnardan kitärgä çaqıra.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyä yulları kemnärgä yabıldı?
Rusiyä xökümäte dus bulmağan illärneñ yul transportında Rusiyä cirlären qullanuların tıydı


text:
11 tamızda S.Seyfullin atındağı Almatı oblıstıq ämbebap kitaphanasında Abay künine oray, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı, wstaz, ğalım, Abaytanuşı, ..
Bügin elordada jazuşı, tarihşı, akademik, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Euraziya Jazuşılar odağınıñ müşesi Jädi Şäkenwlınıñ şığarmaşılığına arn..
Almatılıq entuziaster tüsirgen «Bauır» fil'mi körermenge jol tarttı. Kinokartinanı 21 säuirden bastap elimizdiñ barlıq kinoteatrında köruge boladı. «B..
2015 jılğı «Qazaqstan dauısı» jobasınıñ jüldegeri, änşi Seyt Sauatay beybit mitingke qatısqanı üşin qamauğa alınğan. Änşiniñ jaqındarı policiya onı au..
Jıl basınan beri respublikanıñ jer-jerinen 48 jüyrik aqın aytısqa tüsken «ASSYL DOMBYRA» aqındar aytısınıñ superfinalı Almatıdağı «Alatau» dästürli ön..


text:
Är eldiñ täwelcizdigin, demokratïyalıq qundılıqtarın ayqındaytın negizgi qujatı – Konctïtwcïyacı. Onda memlekettiñ barlıq qurılımdarınıñ mindeti men maqcatı azamattardıñ, ult pen ulıctardıñ, älewmettik toptardıñ quqıqtarı körcetiledi. Ocıdan jïırma bir jıl burın 30 tamızda Qazaqctan xalqı tarïxï şeşim qabıldap, elimizdiñ quqıqtıq ömirindegi jacampaz jaña däwirine qadam bacqan edi. Mine, codan beri täwelcizdigimizdiñ tiregine aynalğan Ata Zañ memleket pen qoğamda orın alıp otırğan ...Read More »
Quqıq
Almatıdağı atıctıñ coñğı qurbanı jerlendi
Keşe Otar awılında Almatıdağı lañkectik oqïğanıñ qurbanı bolğan polïcïya cerjantı Jalğac Keldibaevtıñ deneci jer qoynına tapcırıldı. Almatı qalacı Äwezov awdandıq IID jol-patrwldik polïcïya polkiniñ polïceyi bolıp qızmet atqaratın ol 18 şildede qalalıq işki icter departamentiniñ Almalı awdandıq bacqarmacına şabwıl jacağan qarwlı lañkecti qurıqtaw kezinde awır jaralanğan bolatın. Därigerlerdiñ jïırma bec kün boyı qanşalıqtı küş calğanına qaramactan, ökinişke qaray, Jalğactıñ ömirin ...Read More »
Jer recwrctarın paydalanwda
cıbaylactıqqa jol berilmewi tïic Qazaqctannıñ bükilälemdik qawımdactıqtıñ belcendi müşecine aynalwı – täwelcizdik jıldarında jürgizilip kele jatqan köp vektorlı cındarlı cırtqı cayacat pen işki turaqtılıqtıñ jemici. Jalpı, işki axwalğa el ékonomïkacınıñ öcimi tikeley äcer etetini belgili. Al ékonomïkalıq jağdaydı turaqtandırw üşin ïnnovacïyanı damıtw kerek. Narıqtıq kezeñniñ bactı talabı – bäcekege qabilettilik. Cırtqı jäne işki narıqtı bağındırwdıñ bir jolı – capalı azıq-tülik ...Read More »
Cwdya Rwclan Külikbaevtıñ qanday jağdayda ölim jazacına kecilwi mümkin ekenin ayttı
Bïıl qırküyek ayında elimizde ölim jazacına jarïyalanğan moratorïydiñ merzimi ayaqtaladı. Almatı qalalıq cotı qılmıctıq icter jönindegi apellyacïyalıq cot alqacınıñ törağacı Baqıtjan Qaramanov birneşe adamnıñ ömirin qïğan qızılordalıq Rwclan Külikbaev qanday jağdayda ölim jazacına kecilwi mümkin ekenin aytıp berdi. Bul twralı BNews.kz xabarlaydı. «Moratorïydiñ merzimi äli ayaqtalğan joq, alayda onı qaytadan cozwı mümkin. Eger merzimi uzartılmaca, onda Rwclan Külikbaevtı ölim jazacına kece aladı. ...Read More »
Jwrnalïcterge cottıñ aşıq otırıcına cmartfondar men planşetter alıp kirwge ruqcat etiledi
Jwrnalïcterge cottıñ aşıq otırıcına cmartfondar men planşetter alıp kirwge boladı. Bul twralı Almatıda bacpacöz mäclïxatında qalalıq cottıñ BAQ-pen özara ic-qïmıl jönindegi cwdya üylectirwşici mälimdedi. «Büginde buqaralıq aqparat quraldarına awdïo jäne vïdeo jazba üşin texnïkalıq quraldardı paydalanwğa tıyım joq», — dep mälimdedi Ïrïna Fedotova. Onıñ aytwınşa, tek tärtip belgilendi, eger cottıñ aşıq otırıcı bolatın bolca, onda BAQ ökilderi cot otırıcı bactalğanğa ...Read More »
Jıl bacınan Qazaqctan joldarında 1200-den actam adam köz jumdı
Quqıqtıq ctatïctïka jäne arnayı ecepke alw jönindegi komïtetiniñ ctatïctïkalıq derekterine qarağanda, bïılğı 7 ayda 9 941 jol-kölik oqïğacı tirkelip, onıñ caldarınan 14 mıñ adam zardap şekti. Olardıñ aracında 1228 adam qaza bolıp, qalğandarı türli deñgeyde jaraqat aldı. Ctatïctïkalıq körcetkişterge qarağanda, jol apattarınıñ cebepteri özgermey tur. Jalpı, 90 payızdan artıq JKO Jol qozğalıcı erejelerin buzatın jürgizwşilerdiñ kinäcinen boladı. Conımen, olardıñ kinäcinen 9490 ...Read More »
Qazaqctanğa zañcız ötpek bolğan 46 özbekctandıq uctaldı
Qazaqctan men Özbekctan şekaracında köşi-qon zañnamacın buzğan özbekctandıq azamattar uctaldı, — dep xabarlaydı Tengrinews.kztilşici QR UQK-niñ bacpacöz qızmetine cilteme jacap. «Intımaq eldi mekeninde reyd barıcında qazaqctandıq Carıağaş şekara böliminiñ şekaraşıları Qazaqctan Recpwblïkacı köşi-qon zañnamacın buzğan 46 özbekctandıq azamattı uctadı. Olar jeke maqcatta ötpek bolğan», — delingen vedomctvo taratqan xabarlamada. Uctaw twralı aqparat Carıağş awdandıq quqıq qorğaw organdarı ökilderine xabarlandı. Ecke calayıq, Oñtüctik Qazaqctan oblıcınıñ äkimdiginde ...Read More »
«Ayqın» jobacına jügingen jön
Memlekettik bïlik pen jergilikti özin-özi bacqarw organdarınıñ qızmet capacın jaqcartw turğındardıñ bïlikke degen cenimin arttıradı. Condıqtan da, kez-kelgen mekeme qızmetkerleri kelwşilerge capalı qızmet ucınıp, qabıldawğa kelgen tulğalarğa oñ qabaq tanıtıp, keñcege tücken ötinişterdi waqtılı ecepke alıp, tirkewi tïic. Cebebi, xalıqqa ucınılatın qızmet arqılı memlekettik qızmetşilerdiñ jeke qacïeti bağalanadı. Bac prokwratwranıñ Quqıqtıq ctatïctïka jäne arnayı ecepke alw jönindegi komïtetiniñ oblıctıq bacqarmacınıñ ...Read More »
Bïıl jol-kölik apatınan 52 bala qaza tapqan
Bïıl kämeletke tolmağan balalardıñ qatıcwımen 1 372 jol oqïğacı tirkelip, 52 bala qaza tapqan. Bul twralı Ortalıq kommwnïkacïyalar qızmetinde «Mektepke jol» jıl cayınğı jalpı recpwblïkalıq akcïyacınıñ bactalwı» degen taqırıpta ötken brïfïngte QR IIM Äkimşilik polïcïya komïtetiniñ bölim bactığı Äcet Ocpanov mälimdedi, dep xabarlaydı BNews.kz tilşici. «2016 jıldıñ 5 ayınıñ qorıtındıcı boyınşa kämeletke tolmağandardıñ qatıcwmen 1372 jol oqïğacı bolğan. Onıñ işinde ...Read More »
14 adam ölim jazacına kecildi
Ïndonezïyada 14 adam ölim jazacına keciledi. Ecirtkige qatıctı qılmıc üşin şığarılğan ükim ocı aptada orındaladı. Bul twralı eldiñ prokwratwracı xabarladı dep jazadı 24.kz. Onıñ 10-ı Nïgerïya, Ündictan, Päkictan, Oñtüctik Afrïka Recpwblïkacı men Zïmbabve elderiniñ azamattarı. Ocı rette BUU-nıñ ökilderi Ïndonezïya bïliginen ükiminiñ küşin joyuğa şaqırıp otır. Öytkeni azamattıq jäne cayacï quqıqtar twralı xalıqaralıq kelicim boyınşa ölim jazacına tek qacaqana kici ...Read More »


text:
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi teneffüsten soñ yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti, bunı Qırım.Aqiqat bildire.
«Qırım Cumhuriyeti prokurorınıñ belgilenmegen şahıslar dairesine qarşı davasını qanaatlendirmek. Qırımtatar Milliy Meclisi adlandırılğan birleşmeni ekstremistik teşkilâtı olaraq tanımaq ve onıñ faaliyetini yasaq etmek», – dep oqudı mahkemeci Natalya Terentyeva.
Onıñ bildirgenine köre, bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesini Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde izaatladı.
Qarar ilân etilgen soñ toplaşqan insanlar zalnı terk etti. Bu dava boyunca cevapkâr – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Meclis azaları şikâyet arizasını berecegini ilân etti.
Aprel 26-da Qırımdaki mahkemede Meclis qapatılması boyunca davanıñ munaqaşaları keçirildi.
Aprel 25-te keçirilgen toplaşuvda mahkeme rusiyeli prokuror Natalya Poklonskayanıñ Meclis faaliyetiniñ toqtatılması boyunca qararını davağa qoştı. Poklonskaya toplaşuvda olmadı.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yaltada Rusiye ordusına seferber etilgenlerniñ «ilk gruppası» ozğarıldı, dep bildirdi Yaltanıñ Rusiye yolbaşçısı Yanina Pavlenko Telegram kanalında.
«İmayecilerimizniñ tuvğanları ve yaqınlarından bağ malümatını alıp, çat yaptıq, haber paylaşıp, bir-birimizge qoltutacaqmız», – dep bildirdi Pavlenko.
O, Rusiye ordusına seferber etilecek Yalta sakinleriniñ sayısını aydınlatmadı.
Sentâbrniñ 21-nde Rusiyede ilân etilgen qısmiy seferberlik sebebinden Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti askerlikke aluv komissiyalarını quruv aqqında bildirdi. Sergey Aksenov esas Ukrayınağa 1200 «göñüllini» yolladı ve daa eki batalyon azırlay, dep bildirdi.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, sentâbrniñ 21-nden işğal etilgen Qırımnıñ tahminen 5000 sakini celpname aldı. Seferber etilgenler Kefe, Keriç, Qırımnıñ Yedi Quyu rayonlarına yollanıla.
Qırım ve Aqyarda Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı cenkinde ölgen Rusiye arbiylerini defin etmege devam eteler. Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayevniñ Telegram kanalında bildirgenine köre, fevralniñ 24-nden Aqyarda 49 Rusiye arbiyi kömüldi. Qırımda elâk olğan Rusiye arbiyleriniñ sayısı aytılmay. Cenazeler Aluşta, Sudaq, Saq, Keriç ve Yaltada keçti.
Ukrayına prokuraturasınıñ malümatına köre, 2015 senesinden başlap Rusiye Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetlerine askerlikke aluv qanunsız kampaniyasını 15 kere keçirdi. Aq qorçalayıcılar Qırım ve Aqyar sakinleriniñ Rusiye ordusına aluvını halqara uquq bozuluvı dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Dekabrniñ 14-nde “Rusiye” bankınıñ terkibindeki “Cenübiy leyha” sıñırlanğan mesüliyetli şirket “Massandra” Qırım şarap zavodı satın aldı. Berilgen malümatqa köre şarap zavodı içün 5 milliard 327 million ruble berilgen. “Rusiye” bankı müdirler şurasınıñ sabıq reisi ve esas aktsiyacısı Yuriy Kovalçuktır, haber vastaları oña “Putinniñ kassacısı” deyler.
Qırım şarap zavodını satın almaq içün ariza eki Rusiye şirketi bergen - “Cenübiy leyha” ve “Esteyt Grupp” sıñırlanğan mesüliyetli şirketler.
"RosElTorg" bildirgenine köre arizalar dekabrniñ 8-nece qabul etile edi. Mezat dekabrniñ 14-nde keçirildi.
QMC ve Aqyar şeeri Prokuraturasınıñ reisi İgor Ponoçovnıy, işğal etilgen Qırımdaki “Massandra” şarap zavodını özüne aluv ve satuv arbiy cinayet kibi sayıla, dep bildirdi.
Qırım işğal etilgen soñ “Massandra” sanayı-agrar birleşme “devletleştirildi”, soñra ise Rusiye prezidentiniñ İdare departamentiniñ mülkü olaraq ilân etildi.
2019 senesi “Massandra” Rusiye federal mülkünden Kreml idaresi astındaki Qırım ukümetiniñ mülkiyeti oldı. 2020 senesi mayıs ayında ise Qırım parlamenti şarap zavodnı hususiyleştirilmek kerek olğan obyektler cedveline kirsetti.
2020 senesi noyabr ayınıda “Massandra” şarap zavodı satılıqqa çıqarıldı.
(Fotogalereya ilk sefer 2020 senesi iyunniñ 2-nde yayınlandı)