text:
Cumaertesi künü, avgust 8-de, Rusiye ve Gürcistan arasında arbiy ziddiyetniñ başlanuvına 7 yıl tola.
2008 senesi avgust 8-ne keçer gecesi Tbilisiniñ öz başına ilân etilgen Cenübiy Osetiya ve Abhaziya cumhuriyetleri üzerinde nezaretini tiklemek ıntıluvından soñ Gürcistanğa Rusiye küçleri kirdi.
Bazı qaynaqlarğa köre, tahminen biñ insan ziddiyet qurbanı oldı.
5 künlük cenkniñ neticesinde Rusiye Gürcistannıñ eki regionı – Abhaziya ve Cenübiy Osetiyanıñ mustaqilligini tanıdı ve işbu territoriyalarda öz arbiy bazalarına qoşma ordu ve silâlandıruvını kirsetti. Dünya devletleri – Rusiye, Venesuela, Nikaragua ve Naurudan ğayrı – bu territoriyalarnı Rusiye tarafından işğal etilgen Gürcistan toprağı olaraq tanıy.
2012 senesi soñunda, üzülgen diplomatik munasebetlerge baqmadan, Rusiye ve Gürcistan ticariy-iqtisadiy ve gumanitar meseleleri boyunca dialognı ğayrıdan tiklediler.
Gürcistannıñ topraq bütünligine kelsek, işbu sul Kavkazda havfsızlıq ve stabillik boyunca Jeneva munaqaşalarında muzakere etile.


c: text/html

text:
Türkiye paytahtı Ankarağa cuma künü II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ iştirakçileri kelmekte. Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, musafirlerniñ esas qısmı Ankarağa Kiyevden uçaqnen kelecektir.
Kongresske dünyanıñ 12 memleketinden 180 qırımtatar teşkilâtı arizalarını yolladı.
Kongresste iştirak etecek teşkilâtlar avgust 1-2 künleri Bilkent Hotel salonında toplanıp, Qırımnıñ qanunsız işğali ve qırımtatarlarnı yoq etüv havfı şaraitlerinde yapılacaq areketlerni muzakere etecekler.
Forumda Kongress prezidenti saylanılacaq. Al-azırda o – 2009 senesi Aqmescitte I Bütündünya qırımtatar kongressi vaqtında saylanılağan Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovdır.
İştirakçilerge berilgen kongress malümatında şunı qayd eteler ki, Sovet Birliginiñ dağıluvından soñ Vatanına qaytqan 350 biñ qırımtatarı bugün kene basqı ve yoq oluv havfına rastkeldi.
Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ, 2014 senesi fevral 27 kününden ve bugüngece, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ yetekçilerine Qırım kirişi yasaqlandı, qanuniy sürette saylanılağan ve bütün dünyada tamır halqlarınıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ nümünesi olğan Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisi işine devam etmek imkâniyetinden marum qaldılar.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.
Rusiye akimiyeti Kongressniñ keçirilmesinde telüke kördi. Onı yasaq etip olamayıp, Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri er kün qırımtatar faallerini «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çağıralar. Olarğa yarımada tışına çıqmağa yasaq, şunıñ içün olar forum vekillerine video muracaatını yazdılar.
Kongresste Türkiye parlamenti reisiniñ muavini Naci Bostancınıñ, Ukraina prezidenti adından – Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin, içtimaiy teminlev emegi naziri Faruk Çelikniñ, siyasiy firqa temsilcileriniñ, elçi ve çeşit memleket eyyetleri vekilleriniñ, alim, tedqiqatçı, Avropa ülkelerinden, AQŞ ve Kanada jurnalistlerniñ iştiraki beklenile

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Novosölovka köyündeki Qarasuvbazar tehnologik tehnikumınıñ filial müdiri vazife salâhiyetini aşqanında şeklene. Bunıñ aqqında Rusiye Taqiqat komitetiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca idaresi bayan etti.
Şekli, taqiqatnıñ malütına köre, 2016 senesi yanvar ayından 2017 senesi iyün ayında qadar «avtomobil aydayıcısı», «koy hocalığı istisalınıñ traktorcı-maşinisti», «koy hocalığı aletleri ve tehnikasınıñ tamir çilengiri» ihtisasları boyunca bu oquv yurtunıñ kündüzki tasil şekiline kirip, aslında tasil almağan talebelerge tasil alğanlarına dair vesiqalarnı ve orta ihtisasiy tasil diolamlarını qanunsız surette bere eken.
Müessisede şeklinin adı aşkâr etilmedi. Oquv yurtunıñ temsilcileri halq ögünde izaatlarını bermedi. Meseleniñ taqiqatı devam etmekte, dep bildire Taqiqat komiteti.
2016 senesi «Soçi iqtisadiyat ve informatsion tehnologiyalar institutı» şahsiy aliy oquv yurtunın Keriçteki vekillik müdiri ticariy ruşvette şeklengen edi.


text:
Adliyeciler Qırım deñiz qamaçavınıñ imkâniyetlerini ögrene, bu aqta yedi ukrain matbuat vastasınıñ efirinde salı künü, dekabr 2-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Adliyecilerimiz halqara deñiz uquğını ögrene. Deñiz qamaçavını zaruriy şekilde yapmaq içün olğan halqara vesiqalarnıñ miqdarı yeterli olmağanına kelemiz. Baş assambleyanıñ mart 28 kününden beyannamesi devletlerni Qırım işğali şaraitlerinde Ukraina topraq mustaqilligini bozacaq areketlerni etmemek çağıra, amma embargo kibi qarar yoq. Adliyecilerimiz Ukraina ve ğarbiy şeriklerimizni Qırım territoriyasında embargo kirsetilmesi aqqında qararnıñ qabul etilmesine celp etmek içün yollarnı qıdıra, BMT seviyesinde – birinciden. Ekinci – arqadaşlarımıznıñ bir taqımı uquq qoruyıcı teşkilâtnıñ, şu sırada Grinpisniñ, o ya bu gemilerni toqtatmaq tecribesini ögrene», – dey Çubarov.
Qırım.Aqiqat, Tsentr jurnalistskih rassledovaniy, Hromadske.TV, ATR telekanalı, «Ukrainskaya pravda» neşiri, UA: Pervıy, Çernomorskaya TRK akimiyet ve cemaat arasında munasebetni tiklemek içün eki saatlıq efir içün birleştirler.
Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ idarecisi Lenur İslâmov aytqanı kibi, Qırımğa mal, erzaq ve elektrikniñ ketirilmesi toqtatılğanından soñ, yarımadanıñ «deñiz qamaçavı» başlanır, şu cümleden Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arterriyası olğan Keriç keçitiniñ qamaçavı da.


text:
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, silâlı insanlar bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün ATR qırımtatar telekanalına sürip kirdi. Tintüv endi 3 saat devam ete.
«ATRde «maski şou». Silâlı insanlar ile tolu «Kamaz», FHH ve Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları kelip çıqtı. Şimdi yolbaşçılıq ile subet keçireler. Er bir kabinetniñ yanında silâlı insan tura. İşke biraz keder etseler bile, şimdilik efir devam etmekte. Kamerağa çekmege yasaq, tehnikanı tutıp almağa vade eteler», – dep yazdı telekanalnıñ mühbiri Şevket Namatullayev öz Facebook saifesinde.
ATR telekanalnıñ acele yayınında bildirilgeni kibi, ATR yolbaşçılığı bütün malümatnı taqdim etmege azır, çünki serversiz efirge çıqmaq imkânsız olacaq.
ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
«Siz qırımtatarlarnıñ yüzüne nasıl baqacaqsıñız? Areketleriñiz Rusiyeniñ reabilitatsiyağa oğrağan vatandaşlar aqqında qanunına riayet etilmesidirmi? Rusiye prezidentiniñ avalelerini böyle sürette amelge keçiresiñizmi?»,– dedi o efirde.
«Şimdi efirge çıqmağa imkânımız daa bar, amma bugün tam haberlerni körmezsiñiz. Ümüt etem ki, bugün bu er şey biter. Akimiyet yapqan areketleriniñ farqına barğanını ve halqqa, federal akimiyet olaraq, öz itibarına etken toqatını añlaycağına ümüt besleyim», – dedi Bucurova.
Al-azırda telekanalnıñ efiri acele haberler yayınlarına bölüne.
Qırımtatarlar telekanalğa qol tutmaq içün ATR binasına keleler
«ATR – halqımıznıñ er şeyidir. Onı şimdi qapatsalar, ileride ne olacağını bilmeyim. Halqımızğa bir toqattır», – dedi Qırım.Aqiqat mühbirine seyircilerden biri Eskender.
Telekanal binası yanında işke kelgen, amma OMON hadimleri yasağı sebebinden içeri kirip olamağan hadimler tura.
Qırım.Aqiqatqa binada bulunğan hadimler aytqanı kibi, telekanalda Wi-Fi söndürdiler. Hadimlerniñ tüşüngenine köre, bunı tintüv aqqında malümat içtimaiy ağlarğa yetmesin, dep yapalar.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi.
«Qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul, qırımtatarlar yerini bilsin, yani. Amma olar bunı böyle radikal şekilde nafile yapalar. Çünki ATR telekanalı siyasetke köre, medeniyet aqqında daa da çoq malümatnı bergen bir kanaldır. Dünyada olğan yekâne qırımtatar telekanalıdır, şunıñ içün halq onıñ ile birlikte soñuna qadar olacaqtır», – dep añlattı o Qırım.Aqiqatqa.
Silâlı insanlarnıñ kiyiminde OMON dep yazıla, amma Qırım İçki işler nazirligi bu vaqianı izaatlamay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası İlmi Ümerovnıñ qızı Ayşe Ümerova Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğından işten boşatıldı. Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
Ayşe Ümerovanıñ qayd etkenine köre, emek kitabında onı Rusiye Federatsiyasınıñ Emek kodeksiniñ maddesi boyunca işten boşatqanları yazıla, lâkin ukrain müüri qoyuldı.
«Asılında, eki aydır çalışmayım, bu müddet devamında «qavaltılarnen» aşatqan ediler, bir şeyni beklemege rica etken ediler, lâkin niayet er şey belli oldı, emek kitabını «rf emek kodeksiniñ böyle bir … maddesi boyunca işten boşatıldı» meraqlı bir yazı bar, amma... sür.. ukrain müüri qoyuldı», – dep yazdı o.
Onıñ aytqanına köre, bunıñ sebebi siyaset oldı.
«İşten boşatuvnıñ sebebi, maalesef, bugünki vaziyet içün ğayet adiy – siyaset, siyaset, er yerde siyaset... Ümüt etem ki, Qırımğa yahşı vaqıtlar kelecek, ve seniñ ve qorantanıñ siyasiy baqışları işine tesir etmeycek, «cezalaycaqlar» dep tüşünmeyip, fikir-tüşüncelerini raat-raat bildireceksiñ, soyadına baqmayıp, işine baqacaqlar...», – dep qayd etti Ayşe Ümerova.
2015 senesiniñ başından itibaren Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ hadimleri işten boşatılğan edi, ilmiy hadim ve gidlerniñ yalıñız bir qısmı keri işke alındı.
Keçken seneniñ dekabr ayında Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ baş müdiri vazifesinde Elmira Ablâlimova boşatılğan edi. Onıñ aqayı olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz bunı siyasetnen bağlağan edi.


text:
Päyğambär däwereneñ bäräkäten citkerüçe amänätlär İstanbulda
“İzge amänätlär” İstanbul Topkapı sarayında 500 yıl buyı saqlana
PÄYĞAMBÄR DÄWERENEÑ BÄRÄKÄTEN CİTKERÜÇE AMÄNÄTLÄR
Yawız Soltan Sälimneñ Misır säfärennän soñ İstanbulğa alıp kitergän häm annan soñğı çorlarda sannarı arta barğan bäyä birep betergesez xäzinägä äylängän “İzge amänätlär” Topkapı sarayındağı Has bülmädä 500 yıl buyı saqlana häm täqdir itelä.
"İzge amänätlär" qararğa dip Ramazan ayında tağın da kübräk keşe kilä.
Xäzräti Möxämmädneñ kamzolı, saqalı, Uhud suğışında watılğan teşe saqlanğan keçkenä tartma, ayaq êze, xatları, uqı häm qılıçı, su êçkän sawıtı, Xäzräti İbrahimneñ kostrulyası, Xäzräti Musanıñ tayağı, Xäzräti Davud, Xäzräti Ali, Xäzräti Äbubäkir häm Xäzräti Ğomärneñ qılıçı, Xäzräti Yosıfnıñ xalatı, Xäzräti Fatıymanıñ külmäge, kamzolı, namazlığı häm sandığı kebek Päyğambär däwereneñ xuş isen häm bäräkäten bügenge köngä citkerüçe yözlärçä amänät Topkapı sarayınıñ İzge amänätlär bülegendä kürsätelä.
Päyğambärlärneñ şäxsi äyberläre belän ber rättän Mäkkä häm Mädinägä qarawçı êksponatlardan torğan äsärlär dä täqdir itelgän İzge amänätlär bülegenä kilüçelär täwlek buyı Qor’än-ı Kärim tıñlıy ala.
Ändärun işek aldındağı İzge amänätlär bülege - padişaxlar qullanğan, Fatih Soltan Mäxmätneñ tä yäşäwe belengän Has bülmädä urnaşqan.


text:
Canada ükümeti Qırımda insan aqları bozulğanından raatsız ve yarımadada yaşağan qırımtatarlarğa er taraflama yardım etmege devam ettirmek niyetinde. Bu aqta Canada TİNniñ reberi Chrystia Freelandnıñ qırımtatar halqı sürgüniniñ qurbanlarını añma yıllığı munasebetinen yapqan beyanatında söz yürsetilmekte.
«Bizler, Rusiye işğali altında bulunğan Qırım yarımadasında insan aqları fenalaşqanından raatsızlıq duyamız. Canada, Qırımda konkret yardım ve insan aqlarını qorçalama adına bir yollar tapmaq maqsadınen qırımtatar cemaatçılığınen işbirlik yapmağa devam etecek», – denilmekte haberde.
Freeland ayrıca Moskvanıñ Rusiye topraqlarında ve ilhaq etilgen yarımadada yasaqlanğan qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ aqlarını tiklenmege çağırdı.
Mayısnıñ 17-nde aqşam Aqmescit rayonınıñ qırımtatarlar kütleviy yaşağan Aq-Meçit Camide qırımtatar halqınıñ sürgün qurbanlarını añma Kününe bağışlanğan – «Qalbiñde ateş yaq» - aktsiyası ötkergen qırımlılar tutulıp alınğan edi. Tutulğan ve arasında çağına yetmegen balalar olğan yigirmige yaqın insan beş dane politsiya maşnasınen Aqmescit rayon politsiya idarelerine dağıtıldı.
Daa soñra tutulğan şahıslarnıñ bazılarından izaatnameler, parmaq izleri ve DNK nümüneleri alınğan soñ qoyıp yiberildi.
Qırımdan qırımtatar halqı sürgüniñ qurbanlarını añma künü er yıl mayısnıñ 18-nde qayd etile. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 180 biñden ziyade insan sürgün etilgen.


text:
Rusiye apishanesinde tutulğan Aqyarlı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçisi Nuri Primov ŞİZOğa (cezalav izolâtorı) qapatılğan. Bu aqta Primovnıñ anasından alınğan malümatqa bazanğan«Krım SOS» haber etmekte.
«Neden olğanını bilmeyim amma, oğlum Nuri Primovnı mayısnıñ 7-nde cezalav izolâtorına qapatqanlar», – dep ikâye ete Primovnıñ anası.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Mart 19, bazarertesi künü, Rusiyeniñ Ukrainadaki elçilihanesi yanında ilhaq etilgen Qırımda Han sarayınıñ harap etilmesine qarşı perfomans tedbiri ötkerilecek.
Tedbirni «QırımSOS» cemiyet teşkilâtı, Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Qırım evi» teşkil ettiler. Bildirilgenine köre, perfomans esnasında aq-uquq qorçalayıcıları ve faaliyetçiler, yarımadada Rusiye ukümetiniñ rehberligi altında Han sarayı «rekonstruktsiya»sınıñ nasıl yapılğanını kösterecekler.
Teşkilâtçılarınıñ Facebooktaki bildirüvinde: «Rusiye işğalci ukümeti tarafından Han sarayı territoriyasında yapılğan işler ile alâqalı bütün tafsilâtlarınıñ yahşı etip gizlenmesi, mutehassıslarnıñ, qırımtatar halqınıñ unikal tarih ve mimarcılıq abidesi içün aqiqiy bir mahv etilüv telükesi olğanına dair şübhelerini quvetleştire», – denile.
Mart 5-te Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesi Han sarayı «rekonstruktsiya»sını toqtatmaq talabınen davanıñ açılmasına dair muracaatnı red etti. Davanı Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğınıñ sabıq rehberi Elmira Ablâlimova açacaq edi.
Fevral 10-da Meclis başlığı Refat Çubarov, Kyivde Dünya qırımtatar halqı kongressiniñ oturışuvında, Bağçasaraydaki Han sarayında yapılğan «rekonstruktsiya»nıñ neticesinde bazı obyektler artıq autentik körünişlerini ğayıp ettiler, dep bildirdi.
Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında işler yapılmasınıñ neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün harap etilmek telükesi bar, dep iddia ete.
2016 senesiniñ iyül ayında Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım ukümetiniñ Medeniy variyetni qorçalav boyunca Devlet komiteti, yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyekti ve şu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında ilk nevbetteki qazağa qarşı işlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırğan edi.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımnıñ Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentiyası yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, hanlar mezarlığı ve cami bulunalar.
Bağçasaraydaki Han sarayı – 16-18-nci asırlarda Qırım Hanlığı ukümdarlarınıñ rezidentsiyası, bir qaç muzeyniñ yeri, qırımtatar tarihınıñ baş abidesi, Ukrainada milliy emiyetke malik medeniy miras abidesidir. 2003 senesinden başlap o, UNESCOnıñ ilk basamaq Dünya mirası cedvelinde buluna.


text:
Son Dakika
Kırım’daki durum hakkında (Temmuz-Ağustos 2018)
Yazıklar olsun. Çocuklarımızı Koruyamıyoruz Sedanur’un cansız bedenine ulaşıldı
Ukrayna’da Bakanın mal varlığına el konuldu
Rusya Macaristan’da 2 nükleer reaktör inşa edecek
İşsizlik maaşları artıyor, 2019’da yeni rakam
Şener’den Erdoğan’a uçak tepkisi: Müslüman(!) dediğin böyle olur!
İlerilemek maqsadınen…(FOTO)
Curçı qasabasında “Men muvafaqiyetlim” adlı yazlıq lageri açıldı. Lagerni QMDİ MDT, “Curçı” yerli müsülman cemiyeti, MCT “Halqara İslâm Missiyası” birlikte teşkil ettiler.
Teşkilâtçılarnıñ bildirgenine köre, esas maqsat – yaşlarğa İslâm temelleri ve degerlikleri esasında liderlik qabiliyetlerini, planlaştırmaq usullarını, maqsatlarnıñ qoyulmasını, nutuq edebini ögretmek edi.
Lagerniñ işinde Curçı, Upornoye, Pşeniçnoye, Stepnoye köylerinden 8-11 sınıflarda oquğan 25 talebe iştirak etmekte.
Lager çerçivesinde seminarlar, interaktiv dersleri, kvest-oyunlarınıñ keçirilüvi közde tutula. Böyle şekilde ocalar iştirakçilerniñ liderlik ve kommunikativ alışqanlıqlarını yetiştirmege isteyler. Bunıñnen beraber, leyiha iştirakçileri içün Bağçasarayğa ekskursiya teşkil etilecek, balalar Qırımnıñ tarihınen tanış olacaq, biri-birinen yaqınca tanış olıp, eyi dostluq munasebetlerini pekitip olurlar.
QMDİ MDT matbuat hızmeti
İlerilemek maqsadınen…(FOTO)
Etiketler: bullür » kırım » kırım haber » KIRIM müftülüğü » kırım tatar türkçesi » KIRIM TATARCA
Yorum yapabilmek için Giriş yapın.


text:
Aqmescit – Qarasuvbazar rayonı Arğın köyünde yaşağan Zore Fattayeva sürgünlik faciasını balalıq çağında qarşıladı.
Öyle oldı ki, sürgün etilgen künü evde ana-babası yoq edi. Zore hanımnıñ babasını qurucılıq işlerine yolladılar, anası ise soylarına musafirlikke ketken edi, balalar evde özleri qalğan ediler.
«Bir araba keldi, asker balalarnı toplap, arabağa oturttı. Bizlerni vagonlar ile sürgün ete ediler», – tarif ete Zore hanım.
Şu arada evge qaytqan anası da sovet askerleriniñ ellerine tüşti. Balalarnı endi tek demir yol stantsiyasında taptı.
«Anamnı trenlerge maşina ile ketirdiler. Bizni körgende, maşinadan atladı ve bizge taba çaptı. Onı tuttılar, ebet, silâ ile qorquta ediler. Amma soñra bizge yolladılar. Böylece anası balalarına kelip yetti», – dep hatırlata Zore Fattayeva.
21 künden soñ mal taşığan, bitli vagonlarda qoranta Özbekistannıñ Navoyi vilâyeti Kerman qasabasına keldi. Zoreniñ anası birden pamuq tarlararında işke başladı, soñra hastahanede çamaşır yuvucı olaraq çalıştı. 1945 senesi aile başı tapıldı – o, tuvğanlarına tanışını yolladı, Zoreni babasına Mayli-Say qırğız şeerine ketirdiler.
Zoreniñ babası qurucılıqta dülger olaraq çalışa edi. «Balaban çadırlarda yaşay edik, ayrı-ayrı raflar bar edi. Üst raflarda – qadınlar, aşada – erkekler yuqlay edi. Birazdan babam çalaşnı qura, şu sene anam bizge köçip kele. Nice yıllar devamında çalaşta yaşap keldik. Soñra küçük evçikni qurdıq», – dey Zore Fattayeva.
Birazdan babası kömür ocağına işke keçti, anası ev bikesi oldı. Yedi yaşında Zore mektepke kete.10 sınıfnı bitirgeninden soñ Özbeksitanğa iş qıdırmağa yol ala. Ferğanada pamuq fabrikağa işke kire. Soñra Namanganğa köçe, mında kassacı olaraq çalışa ve aynı zamanda muasebecige oquy. Bir qaç yıldan soñ Zore Fattayevanıñ anası kelip, onı Qırğızistanğa keri alıp ketire.
«O dedi: oqumağa isteseñ, bizde tibbiy oquv yurtu açıla, anda kirersiñ. Men keri Mayli-Sayğa qaytam, 1963 senesi tibbiy aliy oquv yurtuna kirem. Üç yıldan soñ feldşer tasilini alam ve uzun vaqıt devamında hastahanede çalışam», – tarif ete Zore hanım.
Zore Fattayeva ğurbetlikte yaşar eken, Qırımğa qaytmağa arz ete. Vatanğa aqayı ve balaları ile tek 2001 senesi qaytıp kele.


text:
Azerbaycan ve Ermenistanğa qoltutqan separatist regionı – Dağlıq Qarabağ akimiyeti bir-birini aprel 5-te ilân etilgen barışıq bozulması ile qabaatladılar.
Azerbaycan Mudafaa nazirligi bildirdi ki, ermeni tarafı bir kün içinde barışıq rejimini 119 kere bozdı. Haberde aytılğanına köre, Azerbaycanğa em Ermenistan, em de Dağlıq Qarabağ tarafından ateş açıldı. 20 mesken noqtası ateşke oğradı, dep haber ete Oxu.Az Azerbaycan agentligi.
Dağlıq Qarabağ bildire ki, Azerbaycan arbiyleri aprel 7-ge keçer gecesi tanılmağan cumhuriyetke istihbarat maqsadınen kirecek oldılar. Qarabağ akimiyeti Azerbaycan arbiyleri silâ ve minaatıcılarnı qullandı, dep bildire.
Aprel 2-de, cumaertesine keçer gecesi, Dağlıq Qarbağdaki vaziyet kerginleşti. Ermenistan ve Azerbaycan tarafı bir-birini ağır silâ qullanmasınen ücüm etkenleri ile qabaatladı. Ermenistan prezidenti Serj Sargsân 18 ermeni askeriniñ vefat etkenini aydınlattı. Azerbaycan akimiyeti 12 asker ve bir vatandaşnıñ elâk olğanını bildirdi. Azerbaycannıñ Ermenistanğa qoltutqan separatist regionı Dağlıq Qarabağda eki vatandaş, biri 12 yaşında oğlançıq elâk olğanı bildirildi.
Aprel 3-te Azerbaycan Mudafaa nazirligi Baku Qarabağ zıddiyeti alanında arbiy areketlerni toqtatqanını ilân etti. Ealiniñ ekseriyeti ermeni olğan Dağlıq Qarabağ 1991 senesi Azerbaycan terkibinden çıqqanını ilân etti. Bundan sebep silâlı zıddiyet yüz berdi, bunıñ neticesinde Azerbaycan topraqnı nezaret etemey, 30 biñden ziyade insan elâk oldı. Ermenilerden ibaret quveter Dağlıq Qarabağnen beraber bu region etrafındaki yüksek noqtalarnı nezaret etmekte. Böylece, Azerbaycan bu devletke ait olğan topraqnıñ aman-aman beşinci qısmını kontrol etmey.


text:
Dmıtro Zolotuhin: “Ukraina ve Avropa teşviqatqa qarşılıq tecribesinen paylaşmaq kerekler”
Sentâbrniñ 13-de Ukraina haber siyaseti Naziriniñ muavini Dmıtro Zolotuhin, Berlinde «Democracy Reporting International» teşkilâtınen teşkil olunğan, “Ukrain dersleri: teşviqatnen küreş ve demokrqatiya qoruvı” podium muzakeresinde iştirak etti.
Dmıtro Zolotuhin, Ukrainada melez istilâsı aqqında laf yürsetip, qayd etti: “Ukraina haber meydanında yüz bergen olaylarnı, mahsus hızmetlerniñ çalışmaları saasına kirsetmege doğruca olur edi. Bu, aktiv tedbirler. Bu, medianen yapılğan areketler degil, olar, özlerini KHV dep sayğan ve özlerini jurnalistler dep adlandırğan teşkilâtlarnen ömürge keçirilgen areketler”.
Nazir muavini dedi: “Ukraina teşviqatnen küreşte büyük tecribe aldı, amma bu teşviqatnıñ büyük qısmı, afsus ki, Avropadan kele. Ukraina aqqında yañlış malümat Avropa KHV-de peyda olğanda, pek acınıqlı. Şu sırada, Avropa içün. Onıñ içün Avropa ve Ukraina teşviqatqa qarşılıq saasında malümatnen ve tecribenen paylaşmaq kerekler”.
«DemocracyReportingInternational» teşkilâtınıñ icra müdiri Maykl Meyer-Rezende qayd etkenine köre, “ukrainlerniñ Avropanı qorquzdırğanğa qarşılıqta yecribesi bar”, ve aynı şu sebepten demokratiya qoruvı ve teşviqatqa qarşılıq saasında Ukrainanıñ avropa toplulığınen işbirligi lâzim.
Rostıslav Oğrızko, Almaniyada Ukraina Elçihanesiniñ mesleatçısı, öz çıqışında rusiye teşviqatınıñ eñ tarqatılğan narrativlerini red etti, hususan, Ekinci cian cenki vaqtında ukrainler natsistlernen çalışqanı aqqında, 2014 senesi Ukrainada ükümet idaresine neonatsistler kelgeni aqqında, Qırım – evel-ezelden – Rusiye territoriyası kibi.
Cedvel


text:
İşğal etilgen Qırımda raatlıq künlerinden soñ Rusiye rublesiniñ fiyatı ep ucuzlaşa, yarımada sakinleri ise aşıqa-aşıqa çetel paranı satın ala.
Bazarertesi künü, dekabr 8-de, Aqmescitte Amerika parası 53.50 rubleden satıla ve 53.80 rubleden satın alına.
Aqmescitniñ Merkeziy bazarındaki paranı bozduruv noqtalarınıñ birinde Qırım.Aqiqat mühbirine bergen malümatqa köre, raatlıq künleri kurs biraz eksildi, çünki Merkeziy bank bazarğa çetel para bergen edi, lâkin bu da para olmadı. Bazarertesi künü ruble kene de ucuzlaşmağa başladı.
«Lâkin adamlarnı bu toqtatmay, raatlıq künleri ve bazarertesi sabasından itibaren cemaat dollarnı qıdıra, er angi fiyattan almağa azır», – dedi para bozduruv noqtasınıñ hadimi.
Amerika parası 53 ruble seviyesinden keçti, yevro ise 65,55 rubleni teşkil etti.


text:
Qırımnıñ cemaat palatası Rusiye prezidenti Vladimir Putinge, Qırımda prezidentniñ temsilcisi Oleg Belaventsev, Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovğa ve Devlet şurası reisi Vladimir Konstantinovğa «Qırım cumhuriyetiniñ itibarlı vatandaşı» unvanını bermek teklifi ile buyurdı. Krıminform bildirgeni kibi, bu kibi muracaat Qırım Devlet Şurasına berildi.
Neşirniñ malümatına köre, Qırım içün yañı unvannıñ berilmesi aqta teklif Qırım cemaat palatasınıñ reisi Grigoriy İoffeden çıqtı.
İoffeniñ aytqanı kibi, böyle teşebbüs cemaat institutından olmaq kerek.
«Cemaat palatasınıñ azası Andrey Malgin Vladimr Putinge itibarlı unvanınıñ berilmesi ile bağlı mesele baqılamı, dep meraqlanğan edi. Ufaq muzakereden soñ bu teklif alğışlanıldı», – denile messacta.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Vaqia şaatları Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatqa köre, maşina qırımtatarlar toplu yaşağan Borçoqraq (Fontanı) qasabasına bir obadan kirecek edi. Bu daqqada küçlü patlav yüz berdi.
Berilgen malümatqa köre, vaqia yerinden evi bir qaç on metr mesafede yerleşken aydavcı Rustem maşinadan alıp taşlandı, lâkin o, turıp, özü ev tarafına çaptı. Onıñ ciddiy yanıqları bar.
Patlav neticesinde 10 qatlı evde cam parlandı. Maşina parçaları er bir tarafqa tüşti. Bazırlarnıñ fikirince, maşinada gaz ballonı bar edi ve o, patlav sebebi oldı. Lâkin maşinada ballon yoq edi.
Vaqia şaatlarınıñ tahminlerine köre, patlav maşinada olğan patlav maddesi bar olğanından sebep yüz berdi.
Aydavcıdan ğayrı iç kimse zarar körmedi. Onı ise «acele yardım» maşinası alıp ketti. Vaqia yerine MÇS ve politsiya hadimleri keldi. Olar olıp keçken adiseni izaatlamaylar. Yanğın söndürgende, maşina bütünley yanğan edi.


text:
emel taşçıoğlu - yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa)
Sanatçı : Emel Taşçıoğlu
Türkü : yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa)
Etiketler : emel taşçıoğlu - yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) türkü indir, emel taşçıoğlu - yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) türkü dinle, Emel Taşçıoğlu türküleri, yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) mp3 indir, Emel Taşçıoğlu türküleri yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) türküsü, yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) sözleri, Emel Taşçıoğlu mp3 dinle, Emel Taşçıoğlu download, yaram sızlar ağrır başım (şanlıurfa) bedava mp3, Emel Taşçıoğlu türkü sözleri, Emel Taşçıoğlu türkü dinle, Emel Taşçıoğlu son albüm indir
Emel Taşçıoğlu Türküleri
emel taşçıoğlu - uzun ince bir yoldayım (sivas-şarkışla)
emel taşçıoğlu - karanfil eken bilir malamın (diyarbakır)
emel taşçıoğlu - yarim istanbulu mesken mi tuttun (kayseri)
Emel Taşçıoğlu - Bugün Benim Efkarım Var Zarım Var
Emel Taşçıoğlu - Bir Çift Güzel Gördüm
emel taşçıoğlu - kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt)
emel taşçıoğlu - hastane önünde incir ağacı (yozgat-akdağmadeni)
Emel Taşçıoğlu - Bülbüle Su Verdim Altın Tasınan (Ankara Türküleri)
emel taşçıoğlu - bastım da kırıldı iğdenin dalı (yozgat)
emel taşçıoğlu - köprüyü dolanma köprü yıkıktır (ordu-ünye)
Emel Taşçıoğlu - Çalın Davulları
Emel Taşçıoğlu - Aşk Kalbimde Yer Almış
Emel Taşçıoğlu - Yeşil Yaprak Arasında Kırmızı Gül Goncası
emel taşçıoğlu - dersini almış da ediyor ezber (yozgat)
Emel Taşçıoğlu - Ne Güzel Oğlan


text:
Geniçesk – Ukrainanıñ qıtaiy qısmındaki bala bağçasında şimdilik yekâne olğan qırımtatar gruppasını açtılar. Qırımtatar gruppası qırımtatarlar toplu yaşağan Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında açıldı. Tamır halqnıñ temsilcileri şimdiki esas vazife halq olaraq saqlanıp qalmaq, dep aytalar, yerli akimiyet ise buña elinden kelgeni qadar yardım etecegini bildire.
Qırımtatar tili ve medeniyetini ögrenecek gruppa Novoalekseyevka qasabasınıñ «Cereltse» bala bağçasında şekillendirildi.
Bala gruppasınıñ tantanalı açılış merasimini Herson vilâyeti ve Geniçesk rayonı devlet memuriyetiniñ vekilleri, qasaba reberligi, yerli meclis temsilcileri ziyaret etti.
Toplaşqanlar bir netice çıqardılar, bu tedbir – umumukrain vaqiası.
Qırımtatar gruppası Geniçesk rayonı devlet memuriyeti, tasil bölügi, Novoalekseyevkka qasabasınıñ şurası, yerli meclis ve bala bağçası hadimleriniñ yardımı ile açıldı.
«Ukrainada bir şey deñişmey aytqanlarğa inanmañız! Ukrainada müim bir deñişmeler ola. Eminim, bir-eki yıl keçse, mında qırımtatar balalarından ukrain balaları ve diger milletlerniñ balaları daa çoq olacaq. Menim fikirimce, bölecek şeyimiz yoq, ve beraber ögge adım atıp olurmız», – dep qayd etti Herson vilâyeti devlet memuriyeti yolbaşçısınıñ birinci muavini Valentina Siçevaya toplaşqanlar ögünde çıqışta bulunıp.
Geniçesk rayonı devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Aleksandr Vorobyev bildirdi ki, qırımtatar halqı içün qolundan kelgenini yapacaq. Onıñ muavini Gülnara Bekirova balalar ana tilini ögrensin dep, rayon devlet memuriyeti bütün ğayretni kösterdi, dep qayd etti.
O, balalıq çağınıñ vaqialarını közyaşlar ile hatırladı, çünki milliy urbağa kiyingen soñ babasını işten boşatqan ediler.
«Şimdi olğanından ğurur duyam. Biz o qadar maniadan keçtik... 1967 senesi Geniçesk rayonına keldik, 1981 senesi babam qırımtatar milliy qıyafetlerine kiyingenimni istedi. Ertesi kün babamnı ariza yazmağa zorlap, işten boşattılar. Er kes sebebini bile edi. Bir sıra mania oldı... Mında qırımtatarlarnıñ üçünci nesili. Tilimiz ve medeniyetimizni saqlap qalmaq içün elinden kelgenini yapmaq kerekmiz. Bizim vazifemiz – halq olaraq saqlanıp qalmaq», – dep qayd etti Bekirova.
İleride – qırımtatar medeniyetini saqlap qaluv programmasınıñ amelge keçirilmesi
Geniçesk rayonı devlet memuriyeti tasil bölüginiñ yolbaşçısı İrina Popova qayd etti ki, Qırımdan soñ, Geniçesk rayonı – eñ çoq qırımtatarı yaşağan yekâne rayondır.
Popovanıñ qayd etkenine köre, işbu tedbir – 2015-2016 oquv yılına vatandaşlarnıñ qırımtatar tilinde tasil aluv aqqını amelge keçirüv ve qırımtatarlarnıñ milliy ananeleri ve medeniyetini populârlaştıruv programmasınıñ bir qısmı.
O, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, bunıñ kibi programmanı yapmaq qararı keçken aynıñ soñunda akimiyet organları, meclis vekilleri, tasil müessiseleri hadimleriniñ iştiraki ile keçirilgen «tögerek masada» qabul etilgenini añlattı.
Popovanıñ bildirgenine köre, mezkür programma çeşit türlü tedbirniñ keçirilmesini belgiley – «tögerek masa», seminar, ustalarnıñ dersleri, sergi ve kontsertler. Programma qırımtatar medeniyetiniñ festivali ile yekünlenecek.
«Novoalekseyevkanıñ «İvuşka» bala bağçasında qırımtatar tilini ögrenüv tögeregini teşkil etemiz. Rayonnıñ eki mektebinde qırımtatar tili ve edebiyatı fakultativ olaraq ögrenilecek. Ocalar ve qırımtatar tili ve edebiyatı dersleri olacaq mektep ve mektepten aldın müessiselerniñ hadimleri içün usuliy mesleatlar azırlanacaq. Mart ayında balalarnıñ iştiraki ile kontsert programması numayış etilecek. Soñra qırımtatar medeniyetiniñ festivalini keçirecekmiz», – dep ayttı tasil bölüginiñ reberi.
Bu gruppağa balasını bergen ana-babalar balalarğa ana tilini mektepten aldın müessisede ögrenmege imkân berilgeni içün teşekkürler bildirdiler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımda qırımtatarlar ana tilinde tasil almaq aqqınıñ amelge keçirilmesinde qıyınlıqlarğa rastkeleler.


text:
Özüne bizler qırımlılar kim olğanını nasıl añlatmaq mümkün? Qırım toprağında çılğın 2014 senesiniñ fevral-mart aylarını körgen insanlardır. Bizler ukrain, rus, qırımtatar ve Qırımnıñ çeşit halqları. Er biriniñ – öz milliy tamırları bar. Ana tillerimizni bile ve sevemiz. Lâkin men Ukrainada epimiz, öz memleketniñ vatandaşları, devlet tili ukraince bilgenimizden ğurur duyam.
Çoqumız rusça laf ete ve tüşünemiz – Sovetler birliginiñ mirasıdır.
Tabiiy bir al. Şimdi ise Qırımda rusça berilgen sualge aylanıp «añlamayım» aytacağım kele, ve öyle de yapam.
Menim içün Qırımda Vatanımıznıñ büyük satqınları yoq, qıtaiy Ukrainadan kelgenler eñ büyük satqınlardır. Ternopol, Sumı, Vinnitsadan kelgenler... Ana toprağında soy-sopları olğan ve kerçek ukrain soyadları olğan insanlar. Bir çoqnı bir vaqıtları Qırımğa aliy oquv yurtları yollağan ediler.
Ukraina Qırım ile demir yol ve diger alâqalarını lâğu etti – Men qarşı degilim. Qıtadaki soy-soplarnen bağ tutmaq istegeniñizni tek şimdi añladıñız
Lâkin 2014 senesiniñ masqara Qırım baari vaqtında bizler – Qırımnıñ etnik ukrain ve rusları qırımtatarlarnen beraber – açuvlanıp, dost ve aqrabalarımızğa öz memleketini satmaq mümkün olmağanını añlatqan olsaq, olar birinci saflarda «referendumğa» çapa ediler. Olar iç tüşünmeyip, başqa devletniñ arbiy ve devlet hızmetine keçe ediler. Şimdi yabancı devlet olarnı işten boşata, cinaiy işlerni aça, men ise can-yürekten olar içün quvanam. Niayet, istegenini aldılar.
Tanışlarımnıñ olarnı aqlağan ve «referendum» vaqtında meni açuvlandırğan «men qarşı degilim» lafları şimdi menim ağzımdan sıq-sıq çıqa. Men quvana-quvana onı olarğa ve olar kibi insanlarğa qaytaram.
– Ukraina Qırım ile demir yol ve diger alâqalarını lâğu etti – Men qarşı degilim. Qıtadaki soy-soplarnen bağ tutmaq istegeniñizni tek şimdi añladıñız.
– Aqmescit, Yaltada urba bazarlarını qapatalar – Men qarşı degilim. Men anda bir şey almayım ve para qazanmayım.
– Turistler az, plâjlar boş. Kâr yoq – Men qarşı degilim. Mence – yerli sakinlerge raatlanmaq daa güzel.
– Qırımnın meşur ayvanat bağçasına inkişaf etmege bermeyler ve sıqıştıralar – Men qarşı degilim. İşğalcilerge ve «samooboronağa» (Allahım, afu et) bir degil, eki «taygan» avtobusnı bermek kerek edi.
– Aqyar topraqlarını belgisiz şahıslarğa bereler – Men qarşı degilim. Kremlniñ qaşqırlarını mototsikllerde körip quvana ve ayrette qalğan ediñiz.
Qırımnıñ bugüni aqqında resim.
Üç bayraqlı resim birden assotsiatsiyalarnı doğura.
Yımşaq teri... Balzak, amma üç renkli yımşaq teri... Kimge ve ne içün can satıldı? Kimniñ arzuları içün eksile?
Qısqartılğan trikolor. Ümüt etem ki, neticede o menim toprağımdan ketecek.
Ukraina, Mustaqillik künüñ hayırlı olsun! Bizim mustaqilligimiz hayırlı olsun!!! Qırımlılar devletini unutmadılar. Memlekette onıñ vatanperveri olmaq qolay, işğalde ise nasıl etip vatanperver olıp qalacaqsıñ?
Balalarına Vatan – Ukraina olğanını hatırlatmaq. Er daim turmuş seviyesinde etraftakiler ile ahlâq mevzusında davalaşmaq, parlaq turmuş vaqiaları ile isbatlamaq... Er şey balqurtlarda kibi yavaş-yavaş. Çünki şimdi öz printsiplerini açıq bildirmek – işğal etilgen topraqnı terk etmek demektir. Men bunı yapamayım – Qırım küneşi altındaki yerimni başqasına beremem – yoq, sağ oluñız. Bizler Qırım qapularını öz memleketine açacaq insanlardan birileri (mında çoqmız) olacaqmız, amma, memleketimiz, bizge yardım et! Qıbırda! Vatanperverler ukrain telekanallarını uydu vastasınen baqalar, internet saifelerini baqalar, şu cümleden Rusiye saytlarını – Artazırlıq – Vâçeslav Maltsev ile yaramay haberler (tevsiye etem!!!), Rusiyege qoltutqanlar bunı baqmaycaqlar. Amma bataqlıq da bar: körgenini qabul etemiz. İnternet kerekmey. Demek, çareñiz TV olacaq! Qırım vatandaşlarımızğa yardım eteyik. Tehnikiy meselelerni pek bilmem, amma Herson uzaq degil, zemaneviy imkânlar çoq.
Varvara Qırımlı, rusça laf etken, ukrain olaraq tüşüngen qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
QMC milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca komitetiniñ sabıq başlığı, Qırım faaliyetçisi Edem Dudakov 2016 senesinde Bağçasaraydaki Büyük Han camisiniñ damında qazalarğa qarşı ilk nevbetteki işlerniñ yapılması esnasında çıqarılğan resimler ve videonı Facebookta derc etti. Onıñ sözlerine köre, olar Han Camisinde dam konstruktsiyasınıñ «bayağı qaviy vaziyette» bulunğanını tasdiqlaylar.
Dudakov: «O vaqıt işçiler şimaliy taraftan kerişniñ tübüne tireme konstruktsiyasını yerleştirdiler. Bu video tamam şu vaqıtta PMK-2 baş qurucısınıñ iştiraki ile çıqarılğan edi», – dep bildirdi.
O, medeniy miras obyektinde «divarlarnıñ bir qısmında çatlaq, konstruktsiyalarnıñ bir qısmında qazalı vaziyet, kerişniñ çürmesi ya da damnıñ suv aqızması kibi nasıldır qazalı adiseler olsa», o zaman, qaidege muvafıq olaraq, qazalarğa qarşı ilk nevbetteki işler yapıla, dep qayd etti.
«Aqiqatta olar (tış icracıları – QA) öyle bir çalışalar ki, güya Han Camisiniñ damı yıqıldı ve bütün medeniy miras eşyalarını mahv etti», – dedi Qırım faaliyetçisi.
Daa evel Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğınıñ sabıq rehberi Elmira Ablâlimova, Bağçasarayda Han sarayınıñ territoriyasında bulunğan Büyük Han camisinde ög divarnıñ çatlağanını bildirdi.
Qırımdaki Rusiye Medeniyet Nazirligi saytında ve Han sarayı saytında caminiñ ög divarındaki çatlaqlar aqqında malümat yoq.
Rusiye advokatı Nikolay Polozov, Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Jeleznodorojnıy mahkemesinde, Han sarayınıñ «rekonstruktsiya»sını toqtatmaq talabınen dava açılğanı aqqında ikâye etti. Qırım adliyecisi Rustem Kâmilev, Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresine Bağçasaraydaki «Han sarayı» saray kompleksine qarşı cinayet yapılğanı aqqında bildirgen ariza ile muracaat etti.
Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından Bağçasaraydaki qoruq territoriyasında işlerniñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş korpusı içün mahv etilüv telükesi bar.
2016 senesiniñ iyülinde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Qırım akimiyeti yanındaki Medeniy mirasnı qoruv boyunca devlet konitetiniñ ilmiy-usuliy şurası yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyektinde ve şu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında qazalarğa qarşı ilk nevbetteki işlerniñ yapılması aqqında kelişti.
Bağçasaraydaki Han sarayı – 16-18-nci asırlarda Qırım Hanlığı ükümdarlarınıñ rezidentsiyası, bir qaç muzeyniñ yerleşken yeri, qırımtatar tarihınıñ baş abidesi, Ukrainada milliy emiyetke malik medeniy miras abidesidir. Onıñ qaplap alğan meydanlığı – 4,3 hektar (eñ başında – 18 hektar edi). Bu meydanda saraynıñ öz binaları, eki cami, ammam, mezarlıq ve ayrı türbeler, bağçalar, «közyaş çeşmesi» ve başqa obyektler buluna. 19-ncı asırda yapılğan rekonstruktsiyalar munasebeti ile eñ başındaki körünişi yoq etildi. 2003 senesinden başlap o, UNESCOnıñ birinci basamaq Dünya mirası cedvelinde buluna.


text:
Aluşta şeer mahkemesi şeer şurası deputatı Pavel Stepançenkonı qanunsız halq ögünde merasimni teşkil etkeni ve politsiya hadimleriniñ talaplarına itaat etmegeni içün qabaatlı tanıdı, dep bildire «Tvoya gazeta».
Neşirniñ malümatına köre, mahkeme Stepançenkoğa qanunsız miting içün 30 saat içtimaiy işler ve politsiyağa itaat etmegeni içün 5 kün apiste bulunma cezasını belgiledi. Mahkeme zalından onı vaqtınca bulunma izolâtorına alıp ketirdiler.
Aluştada iyün 4-te politsiya şeer yalısında inşaatqa qarşı çıqqan yerli sakinlerniñ toplaşuvını dağıttı. Dağıtuv vaqtında rusiyeli politsiya hadimleri yerli deputat Pavel Stepançenkonı ve onı qoruğan eki kişini yaqaladı.
Stepançenkonı politsiya şeer bölüginde tahminen yedi saat tuttılar ve eki memuriy protokol tizdiler, bundan soñ o yiberildi. O, urma ve onıñ adına uquq qoruyıcılar tarafından qorquzmalar aqqında bildirdi. Diger eki yaqalanğan kişini – Leonid Litvinçuk ve Ruslan Marinkovnı rusiyeli politsiya hadimleri tek iyün 6-da yiberdi.
İyün 9-da Litvinçukke 25 saat içtimaiy işler ve 2 kün apiste bulunma cezası belgilendi.
Aluştada yüz bergen vaqialarğa izaat berip, Qırım politsiyasınıñ matbuat hızmeti yolbaşçısı Olga Kondraşova, «politsiya Aluştada qanunsız mitingni toqtattı», dep añlattı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım kirişinde qırımtatar muhtariyetine davet ile billboardlar qırımtatarlarnıñ destek işaretidir. Bunı Qırım.Aqiqatqa siyasetşınas, Free Crimea leyhasınıñ mefkürecisi Taras Berezovets bildirdi.
«Bunı çoqusı begenmey, bilem, amma qırımtatarlarnıñ destek işareti olaraq – adiy bir şey ve Qırımda ve Qırımdan çıqqan Ukraina vatanperverleri bu sebepten qavğalaşmamaq kerek», – dey o.
Siyasetşınasınıñ aytqanı kibi, billboardnı cemaatnı qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyeti olacağına azırlamaq maqsadı ile qoymağanlar.
«Qasevet içün sebep körmeyim. Çünki akimiyet bugün Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyetini meydanğa ketirmek ğayesine qol tuta. Ukraina prezidenti şu ğaye tarafdarıdır. İnsanlarğa bu muhtariyetniñ ilân etilmesinde iç bir telüke olmağanını añlatmaq kerek», – dey Berezovets.
O şunı da qayd etti ki, bugün qırımtatarlar «Qırımnıñ halqara mevzuatına qaytarılması oğrunda Ukraina devleti yerinde» büyük işni yapa.
Ukraina Adliye nazirliginde bu kibi billboardnıñ qoyulmasını izaatlamaylar.
«Tafsilâtlarnı bilmeyim, onıñ içün izaatlamaycam… bunı nasıl ettiler, kim ve qayda bunı yazdı», – dedi Qırım.Aqiqatqa adliye naziriniñ muavini Sergey Petuhov.
Herson vilâyeti Qırım kirişindeki «Çonğar» kiriş noqtasında yarımadanıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!» yazısı ile billboardnı yerleştirdiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Aprel 13-te Kyivdeki telükesizlik forumında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ (SNBO) kâtibi Aleksandr Turçinov, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımda ve Donbassnıñ Ukrainanıñ kontroli altında olmağan qısımlarında küçlü bir arbiy potentsial azırlağanını bildirdi, dep yaza Ukrainanıñ kütleviy haber vastaları.
Şu cümleden, Qırımda bugün küçlü bir arbiy potentsial yerleştirildi. Anda Qara deñiz flotu ve Rusiye Ava quvetleri diviziyanıñ diger qısımları ile birlikte 22-nci askeriy korpus buluna. Askerlerniñ umumiy sayısı 30 biñ kişini teşkil ete.
Turçinovnıñ aytqanına köre, yarımadada küçlü raketa sistemaları buluna. Şu cümleden yaqında anda Ukrainanıñ er bir noqtasında uçaqlarnı ura bilgen S-400 zenit-raketa komplekslerini ketirdiler.
2018 senesi aprelniñ başında Ukraina mudafaa naziri Stepan Poltorak, Rusiye Ukraina ile sıñırında 77 000-den ziyade kişilik 19 birinci ve ekinci eşelon batalyon taktik gruppasını yerleştirdi, dep bildirdi. Gruppirovkağa biñge yaqın tank, 2,3 biñ arbiy maşina, 1,1 biñden ziyade top sisteması ve qararnen 400 toplu surette atqan sistema kireler.
Daa evel Ukrainadaki NATO ofisi mudiriniñ muavini Ann-Kristin Bergene, Qırımnıñ arbiyleştirilmesi ve Qara deñiz bölgesinde Rusiye arbiy bulunuvınıñ kenişlemesi munasebeti ile endişe bildirdi.
2018 senesinde Aqyardaki Fiolent burnunda S-400 «Triumf» ava mudafaası zenit-raketa kompleksleri arbiy nevbetke turdı.
2014 senesinde Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye yarımadada muntazam surette arbiy talimlerni yaptıra. Ukrainanıñ Baş ştabında, Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerine qanunsız deyler.
.


text:
Ukrainanıñ tasil ve ilim nazirligi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ve Kiyevniñ kontrolünden çıqqan Donetsk ve Lugansk vilâyetiniñ bazı topraqlarında qalğan aliy oquv yurtlarınıñ litsenziyalarını lâğu etti.
Müessiseniñ salı künü derc etkeni bildirüvinde: «Tasil ve ilim nazirligi, Ukrainanıñ devlet organlarınıñ nezaretinden vaqıtınca çıqqan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki topraqlarda ve vaqıtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeerinde yerleşken aliy oquv yurtlarını litsenziyalardan marum etti», – dep aytıla.
Bu sırada, Qırımdaki: Georgiyevskiy adına Qırım devlet tibbiyet universiteti, Özek energiya ve sanayı Aqyar milliy universiteti, Keriçniñ devlet deñiz tehnologiyaları universiteti, ve I-IV seviyelerinde daa 16 devlet ve kommunal universitet, ve I-IV akkreditatsiya seviyelerinde 6 şahsiy oquv yurtı, evel elde etken litsenziyalarından marum qaldı.
Bundan ögüne Ukrainanıñ akkreditatsiya komissiyası Tasil nazirligine, kontrol etilgen topraqlarğa avuşmağan aliy oquv yurtlarınıñ litsenziyalarını lâğu etmege tevsiye ete edi.
Bu oquv yurtlarında 2014 senesi 21 fevralden soñ tasil alğan, lâkin diplom ve ihtisas belgileri Ukrainada tanılğanını istegen studentler içün mahsus attestatsiya tertibi qabul etildi.


text:
PROTOKOLLAR:
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 1-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 2-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 3-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 4-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 5-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 6-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 7-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 8-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultayı Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 9-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 10-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 11-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 12-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 13-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 14-№ PROTOKOLI
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ 15-№ PROTOKOLI
Resmiy vesiqalar:
VI MİLLİY QURULTAY TEFTİŞ KOMİSYONINIÑ MİLLİY MECLİSKE MURACAATI (2015 s., ocak 11-de qabul etildi)
"FEVQULADE VAZIET AQQINDA" VI MİLLİY QURULTAY TEFTİŞ KOMİSYONINIÑ MİLLİY LEYIHASI (2015 s., ocak 11-de qabul etildi)
VI MİLLİY QURULTAY TEFTİŞ KOMİSYONINIÑ MİLLİY MECLİSKE MURACAATI (2014 s., mayıs 30-da qabul etildi)
VI MİLLİY QURULTAY TEFTİŞ KOMİSYONINIÑ MİLLİY MECLİSKE MURACAATI (2014 s., mayıs 29-da qabul etildi)
VI MİLLİY QURULTAY TEFTİŞ KOMİSYONINIÑ MİLLİY MECLİSKE MURACAATI (2014 s., mayıs 13-te qabul etildi)
VI Milliy Qurultay Teftiş komisyonınıñ qarari. 2014 senesi, mayıs 5
2014 senesi, nisan 23. Qirimtatar halqi VI Qurultayi Teftiş Komisyoniniñ Milliy Mecliske MURACAATI
2014 s. mart 20. VI Milliy Qurultay Teftiş Komisyoniniñ VI Milliy Qurultay delegelerine Muracaatı
Milliy Meclis idareleriniñ rehberlerive regional meclisleriniñ reislerine
VI Milliy Qurultaynın Teftiş Komisyonı Muracatı
VI Milliy Qurultay Teftiş Komisyoniniñ 22 qasımda olıp keçken toplaşuvında alınğan qararğa binaen BEYANATI
VI Milliy Qurultay Teftiş Komisyonınıñ Beyanatı. 2014 s. ocaq 28
2014 s., fevral 13-te Teftiş komisyonı toplaşuvında qabul etilgen Qirimtatar halqi VI Qurultayi teftiş komisyoniniñ qarari


text:
Rusiye tış işleri naziri Sergey Lavrov Moskvanıñ Kyivde öldürilgen rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenkonıñ ölümine alâqası olğanını inkâr ete. Rusiyeniñ TASS informatsion agentligi haber etkenine köre, mayısnıñ 30-nda Lavrov bu şekilde yapılğan beyanatlar Rusiyege qarşı yürsetilgen kampaniyalarnıñ bir parçası olğanını ayttı.
Babçenkonıñ öldürilüvine Rusiye alâqadar olması mumkün olacağı aqqında Facebookta Ukraina baş naziri Volodımır Groysman yazğan edi. Jurnalistniñ ölüminden soñ pek çoq vaqıt keçmeden Groysman «Rusiye totalitar maşnası» Babçenkonıñ namuslılığı ve prinsipialligini bağışlap olamağından emin olğanını bildirdi.
«Ukraina baş naziri artıq bunı Rusiye mahsus hızmetleri yaptı dep ayta. Halqara işlerni bu şekilde yürsetüv modası – pek kederli», – dedi Lavrov.
Rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenko mayısnıñ 29-nda aqşam Kyivde öldürildi. Bu vaqia o tükândan qaytqan arada kvartirasına kireyatqanında olğan. Sırtından yaralanğan Babçenko «acele yardım» maşnasında vefat etti.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Politsiya qatil fotorobotını aşkâr etti.
Ayrıca şunı oquñız: Arkadiy Babçenko: «İnfantilizm Rusiyeniñ milliy ğayesine çevirildi»
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.


text:
Mayıs 25-te Kyivde Ukrainadaki Rusiye elçiliginiñ binasını alev ve Rusiyede açlıq tutqan Ukraina rejissörı Oleg Sentsov ve Kremlniñ diger siyasiy mabüsleriniñ suretleri ile qoşumça yarıqlandırdıla.
Bildirilgenine köre, onlarca insan, binanı proyektor yardımınen «yaqılğanını» körmek içün elçilik yanındaki tedbirge çıqtı.
Ondan ğayrı, proyektor vastasınen binada, açlıq tutqan Sentsov azat etilmelerini talap etken siyasiy mabüslerniñ suretleri aks ettirildi.
Tedbirde sabıq siyasiy mabüs Gennadiy Afanasyev de köründi.
Mayıs 16-da, Sentsovnıñ, Rusiye apishanelerinde bulunğan bütün Ukraina siyasiy mabüslerni azat etmek talabınen muddetsiz açlıq ilân etkeni belli oldı.
Bu munasebet ile Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qanunsız olaraq apishanelerde tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ eñ qısqa vaqıtta azat etilmesi içün halqara toplulığını Rusiyege tazyiqnı devam etmege davet etti.
Mevzuğa dair: Oleg Sentsov – sert rejimli koloniyada 20 yıl. Ayşe Umerova Qırım rejissörınıñ ayatı ve faciası aqqında
Sentsov ve Qırım sakini Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesiniñ mayısında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp, yaqalandılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, sert rejimli koloniyada 20 yılğa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımadı.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.


text:
Bütün dünya qırımtatar kongressiniñ (BDQK) icra komiteti doquz saat devamında qırımtatarlarnıñ vaziyetini muzakere etip, bir sıra qararnı qabul etti. Olardan biri – AQŞ memuriyetine Qırım ve qırımtatarlarnıñ problemlerine dair maruza ile muracaat etmek, dep haber ete QHA.
Bundan ğayrı, BDQTK qırımtatarı Seyran Saliyev ve advokatlar Emil Kürbedinov ve Nikolay Polozovnıñ yaqalanması ve apiske alınmasına dair arizalarnı cemaatqa yetkizecek ola.
«Qırımtatarlarnıñ Litvaniyada yerleşmesiniñ 620-nci yıllığı munasebetinen bu devlette farqlı halqara tedbirlerni keçirmek, olardan icra komitetniñ azaları Adas Yakubauskas, Esma Aciyeva ve Gülnara Bekirova mesülietlidir. Litvaniya mustaqilligi yüz yıllığınıñ abidesine de biñ euro miqdarında para bermege qarar berildi», – dep aytıla qararnıñ beşinci noqtasında.
BDQK icra komitetiniñ planlarına köre, birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ yüz yıllığı munasebetinen farqlı tedbirler ötkerilecektir.
Kyivde yanvar 28-de Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ yedinci toplaşuvı olıp keçti. Toplaşuvda kongress reisi Refat Çubarov, icra komiteti ve kongressniñ teftiş komissiyasınıñ azaları, Türkiye, Romaniya, Poloniya, Litvaniya ve Qırğızistan diasporalarınıñ temsilcileri iştirak etti. Toplaşuvnı BDQK yanındaki Gençlik komitetiniñ qırımtatar faalleri ziyaret etti.


text:
Bunı TSN bildire.
Bugün Strasburgta tasdıqlanılğan rezolütsiyağa köre, «AB Rusiye yaqarlığı ve gazına bağlılığınıñ eksiltmesi içün umumiy siyasetniñ kerekligi» bar olğanı qayd etile.
«Bunı energotaşıyıcıarnıñ temin etüv menbasınıñ diversifikatsiyası ile, 3-nci energetik paketniñ amelge keçirüvi ve, kerek olsa, gaz ketirüviniñ toqtatılması ile yapmaq mümkün. Avropa parlameti Rusiye «Yujnıy potok» gaz yolunıñ qurulışı olmamaq kerekligini tüşüne», – dep qayd etile rezolütsiyada.
Bundan da ğayrı, Avropa parlamentariyleri AB-ni Ukrainağa Rusiye ile gaz tartışmalarnı yekünlemek yardım etmege çağırdı.
Evelleri belli olğanı kibi, Bulğaristan Ukraina etrafından keçken Rusiye gaz yolundan vazgeçti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dey ki, ukrain timsalleri şimdilik Donbass ve Qırımnıñ işğal etilgen territoriyalarğa qaytacaq. Bu aqta prezidentniñ Ukraina Birleşme Künü munasebeti ile hayırlavında aytıla.
«Ukrain, rus, qırımtatar ve diger tillerde qonuşamız, amma bizni yekâne devlet tili – ukrain tili birleştire. Çeşit kilselerge baramız, amma Tañrımız bir. Toprağımız da er kes içün birdir», – dedi devlet başı.
Poroşenko dey ki, Yevro-2012 vaqtındaki «sarı-mavı Donetskni» unutmaz.
«Bu tüsler Donetsk ve Lugansk, Aqmescit ve Aqyarğa öz qanuniy yerlerine qaytar», – dedi Poroşenko.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Jataqxanada turatın semeylik stwdentter jwınw üşin aqşa tölewge mäjbür
SEMEY. QazAqparat - Semeyde arnayı qurılğan komïssïya müşeleri jataqxanalardı tekserip jatır. Sebebi, stwdentterge arnalğan baspanağa bögde turğındardıñ ornalaswı jïilep ketken,dep xabarlaydı QazAqparat.
Büginde Semeyde 20-dan asa kolledj, 4 wnïversïtet bar. Munda 30 mıñ stwdent bilim alıp jatır. Biraq jataqxanamen barlıq jastı qamtw mümkin bolmay tur. Stwdentterge jataqxanadan orın jetpey jatqanda, onı özge birewlerge jalğa beretin basşılar bar bolıp şıqtı. Munı qaladağı jataqxanalarğa tekserw jürgizgen memlekettik qızmet isteri jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qïmıl agenttigi men arnayı qurılğan qoğamdıq monïtorïngtik top müşeleri anıqtadı.
Kezekti tekseris kezinde de tağı birqatar mäselelerdiñ beti aşıldı. Qaladağı jekemenşik jataqxanada turatın stwdentter üşin tolıq jağday jasalmağan. Munda as bölmesi men azıq-tülikti saqtaytın toñazıtqış ta joq. Tipti stwdentter jwınatın bölmede swğa bir ret tüskeni üşin 150 teñge töleytin bolıp şıqtı.
Sonımen qatar stwdentter 16 mıñ teñge şäkirtaqısınıñ 14 mıñın jataqxanağa töleydi. Negizinde jataqxana üşin tölemaqı şäkirtaqınıñ 25 payızınan aspawı tïis.
«Büginde qaladağı barlıq oqw orındarınıñ özderine tïesili jataqxanası joq. Sondıqtan bilim ordası basqa jataqxanası bar oqw orınımen kelisip, stwdentterin ornalastıradı. Biraq jataqxanalardıñ jağdayı köñilimizge qonbaydı. Ay sayınğı tölemaqısı qımbat. Stwdentterdiñ bos waqıtında demalatın, sabaqqa dayındalatın, tipti as dayındatın bölmesi joq. Endi osı mäselelerdi şeşwge ıqpal etemiz», - dedi monïtorïngtik top müşesi Nïkolay Ïsaev.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde aprel 17-de aprel 15-te «fevral 26 işi» çerçivesinde yaqalanğan Ali Asanovnıñ toplaşuvı olıp keçti. Qırım.Aqiqatnıñ muhhbiri bildire ki, Asanovnı eki ayğa taqiqat bitkenine qadar, yani 2015 senesi iyün 15-ke qadar apiske almaq qararı qabul etildi.
Mahkeme qararında İ.A.Postnıy ve V.D.Kornevağa diqqatsızlıq sebebinden ketirilgen ölüm aqqında aytıla. Ali Asanovnı Rusiyeniñ Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca cinayette (üç yıldan sekiz yılğa qadar apis cezasını belgilegen kütleviy numayış) qabaatlı olaraq mesülietke çekmek qararı alındı.
Ali Asanovnıñ babası bunıñ adaletsiz olğanını ayta.
«O, qabaatlı degil. Ne içün onı bu qadar qıynaylar bilmeyim. Bizni mahkemeniñ içerisine bile almadılar, anda çoq yer bar edi, biz ayaqta turmağa da azır edik», – dep ayttı yaqalanğannıñ babası Ahmed Asanov.
İnsan aqları Qırım alan missiyasınıñ malümatına köre, Ali Asanovnı bir gece Bağçasarayda tutıp, aprel 16-da Aqmescitke Qırımnıñ Taqiqat komitetine sorğuğa alıp kettiler. Uquq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, «fevral 26 işi» boyunca 4 qırımtatarı yaqalandı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
2016 senesiniñ soñuna Qara ve Azaq deñizlerinde Qırm balıqçıları 56 biñ tonna balıq tuttılar. Bunı Rusiye nezaretindeki Rusiye balıqçılıq teşkilâtınıñ Qırım bölügi müdiri Viktor Şessler bildirde, dep haber etti KİA.
«Bu köstergiçler, keçken yılğa nisbetten, bayağı büyükçedir, keçken sene 48 259,4 tonna suv bio-resursları alınğan edi. Bu sene Qara deñizde tahminen 44 000 tonna, Azaq deñizinde – 12 000 tonnadan ziyade balıq tutıldı. Qara deñizde hamsi, zargana, Qaradeñiz ve Azaq ringası, qalqan balığı rekord kölemde tutılğanını ayta bilemiz. Azaq deñizinde çaça, kefal, Qaradeñiz ve Azaq ringası, barabulâ, stavrida balığı daa çoq tutılğanını qayd ete bilemiz», – dedi Şessler.
Rusiye balıqçılıq teşkilâtınıñ Qırım bölügi müdir muavini İvan Sokol, Qırımdan balıq «çoqusı Rusiye regionlarına» yollanılğanını ayttı.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov «prokuraturadan» bir kün devamında Devlet mimarcılıq-qurucılıq nezareti inspektsiyası tarafından 200 obyektniñ qanunlaştıruvı ile bağlı vaziyetni çezmege talap ete.
Öz muracaatnı Aksönov fevral 3 künü Qırım «ükümeti»niñ Qurman rayonında keçirilgen toplaşuvında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Tünevin, Devlet mimarcılıq-qurucılıq nezareti inspektsiyası dekabr 31 künü birden 200 obyektni qanunlaştırdı. Olardan otuz fayızı tamamınen yoq etilmek kerek», – dedi Qırım «başı».
O, Qırım nezaret müessiseni işbu areketlerniñ qanuniy olğanını teşkermege çağırdı.


text:
Trabzon häm Sümela Märyäm ana monastıre
Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 21
Törkiyäneñ mädäniyät xäzinälärendä bu atnada sezgä ilebezneñ mohim turizm üzäklärennän Trabzon häm Sümela Märyäm ana Monastıren tanıtaçaqbız.
Trabzon Anadolunıñ Tönyaq könçığışında Qara diñgezneñ yar buyında urnaşqan matur şähärebez. Bezneñ erağa qadär 600lärdä ber koloniya şähare bularaq qorılğanı uylanıla.
İlebezneñ üzenä xas bulğan mädäniyäte häm kölköle üzençälekläre belän iğtibarnı caläp itkän urınnardan berse bulıp tora.
Gel kölgän Qara diñgez keşeseneñ yäşägännäre, qızıq täcribäläre bik küp anekdotlarğa tema bulğan.
Trabzon şähäre şul uq waqıtta ilebezneñ iñ küp tökätelgän, yaratılğan balıqlarınnan -kilkanıñ watanı.
Qızdırılğan, parda peşkän, gril räweşendä häm kilkalı pılaw bularaq peşerelgän bir küp rizıqnı barlıqqa kiterä kilka balığı.
Ber Trabzonlı keşese öçen kilka balığı- tabınnıñ waz kiçelmäz rizığı bulıp tora.
Trabzon Anadolu töreklar tarafınnan iñ soñ basıp alınğan urınnardan berse. 1461dä Fatih Soltan Mähmät tarafınnan yawlıp alınğan.Trabzonda bulğan iñ mohim tarixı äsärlärdän berse könebezdä muzey bularaq qullanılğan Trabzon Ayasofiyasıdır.
Vizantiyanıñ başqalası İstanbulnıñ 1204nçe yılında Latinnär tarafınnan yawlap aluwı näticäsendä monda qaçqan 1nçe Manuel tarafınnan tözelgän.
Fatih yawlap aluwınnan soñ Trabzon Ayasofiyanıñ çirkäw bularaq qullanuğa röxsät birgän ide, Sümeläğa da törle törle büläklar birgän ide.
Monda üz çorında vilayät başlığı wazıfasın da başqarğan Yavuz Soltan Sälimdä bu yuldan däwam itkän ide.
1584nçe yılda Soltan boyırığı belän mäçet bularaq qullanıla başlanğan. Trabzon Ayasofiyası xäzerge köndä muzey bularaq xezmät
Trabzonda iñ küp turist caläp itkän urınnarnıñ başında hiçşiksez Sümelada bulğan Märyämana Monastıre kilä. Märyämana Xz. Ğıysanıñ änise bulu arqasında Xristiyannar häm Möselmannar öçen izge keşelardän bulıp tora.
Ortodokos xristiyanlıq öçen izge ber urın bulğan monastır Trabzonnan bik qısqa yul belän ireşergä mömkin.
Maçka ilçäsendä Zigana tawınıñ yuğarıda taw itägendä urnaşqan.
Diñgezdän 1200 m biyeklegendä.
Bilgele ber noqtağa qadär transportlar belän ireşergä mömkin. Transportnıñ däwam itä almağan noqtadan soñ yaqınça 1500 yıl däwam itkän cäyäw Monastır yulı bar. Taw manzarası yawlap alğan tirä yaq sezne äyländerep ala.
Monastır yuğarı taşlıq urtasında böten kürkämlege belän sezgä kürengändä sezne täsirliy başlıy.
İlahi dinnärneñ barısında taw häm din ber berse belän bäyle. Xz. Musa 10 ämirne Sina tawınıñ başında alğan ide.Xz. Ğiysa tawda metamorfoz üzgäreşen kiçergän.
Xz. Moxammädkä Qor’annıñ berençe ämire bulğan “Uqı” tawda ireşkän. Biyek tawlarda Allağa tağın da yaqın bulğan fikere kiñ taralğan ide.
Gretsiyadan ike monax töşlärendä Märyäm ana häm Xz. Ğiysanıñ ber räsemen kürep bu räsemneñ Trabzonda bulu uylawı belän monda kilälär.
Ber bersennän xäbärsez bu ike monax Sümelada oçraşalar häm kürgän töşlärne anlatalar. Monda berençe çirkäwne tözälär.
Vizantiya imperatorı Yustinian alarnıñ tözegän çirkäwenä zur yärdämnär yasıyt häm monastır wazğiyätenä kilüenä yärdämçe bula.
Monastır xäzerge köndäge wazğiyätne Trabzon imperatorı 3nçe Aleksios 1349-1390 yıllarda alğan ide. Mäğärä eçendä bulğan ber çirkäw, uquçılarnıñ häm din keşeläreneñ belem alğan urınnar, yäşäw urınnarı häm ber izge çişmä şifalı su çığanağınnan barlıqqa kiterelä. Monastırğä bäyle çirkäwlärdä İncildän törle xikäyälärnen añlatılğan temalar belän freska-diwär räsemnäre bar. Zaman eçendä qayberläre cimerelgän, ä xäzer inde restovratsiya ısulı belän qotqarılırğa tırışıla.
Monastırdän asqa qarağanda Zigana tawınıñ täqdim itkän iskitkeç manzarası sezne täsirliy.
Yañğırlı könnärdä bolıtlarğa öskä qarısez.
Bu isketkeç manzara sezne Alla yaratuına häm ruh xälenä kiçerä.
Sümelä 1923tä almaşu- kileşüenä qadär Monastır bularaq qullanılğan. Bu tarixtä Xristiyan xalıq sannıñ Gretsiyağa küçenüe belän ozın waqıt buyınça qullanmıyça buş qala.
Soñınnan muzeygä äyländerep cirle häm çit il turistlar öçen açılğan.
Sümela yañartılular belän qabat qazandırılırğa tırışıla. İlebezneñ mohim turizm töbäklärennän bulğan Trabzon häm Sümeläğa kötep qalabız.


text:
Böyle qarar qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ kenişlev sualleri ve Avropa qomşulıq siyaseti boyuca Avropa komissarı Ştefan Füle ile Kiyevdeki körüşüvi devamında alındı.
Qırım.Aqiqat mühbirine qırımtatar milliy Meclisniñ tış alâqalar bölüginiñ yolbaşçısı Ali Hamzin aytqanı kibi, forum 2014 senesiniñ soñunace Ukraina tışında, Avropanıñ memleketleriniñ birisinde olacaqtır.
Onıñ sözlerine köre, Forumnıñ yeri onda iştirak etecek ğarp siyasetçileri, memur ve donorlarına bağlıdır. Bundan da ğayrı, Forumda Ukraina memurlarınıñ da iştiragi beklenile.
Qırımtatar milliy Meclisi qırımtatarlarnıñ aqları boyunca Halqara Forumnı sürgünlikniñ 70 yıllığından evel keçirmege planlaşıtra edi. Faqat siyasiy vaziyet sebebinden Halqara Forumnıñ keçirilmesi belgisiz müddetke keçirilgen edi.
Bu sene işğal etilgen Qırım akimiyeti Aqmescitniñ merkeziy meydanında mayıs 18 künü matem tedbirlerni keçirmege yasaq etti. Matem künü OMON nezareti altında keçti. Bundan da ğayrı, Meclis azalarınıñ evlerinde FSB tarafından tintüvler keçirildi, bundan evel Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmegen ediler.


text:
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 77.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 76.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 75.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 74.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 72.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 70.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 69.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 68.Sayfa Cevapları
- [15] 5.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cem Veb Ofset Yayınları 67.Sayfa Cevapları
0 yorum
LÜTFEN YORUMLARINIZI YAZINIZ


text:
İslam dini
Ïslam (arab.: إسلام) — älemdik monoteïsttik-ïbrahïmdik din. Xrïstïandıqtan keýin dünïyedegi eñ köp taralğan din bolıp tabıladı. «Ïslam» sözi «beýbitşilik», (Allahtıñ zañdarına) «moýınsınw, bağınw» bolıp tabıladı. Al şarïğat termïnologïyasında ïslam — tolıq moýınsınw, Allahtıñ aldında parızdardı orındaw, odan basqa qudaýlarğa tabınbaw bolıp esepteledi. Ïslam dinin ustanwşı jan musılman dep ataladı. Musılmandardıñ negizgi dinï kitabı Quran Kärim (arab.: القرآن الكريم) — klassïkalıq ädebï arab tilinde (arab.: الفصحى) Allah tarapınan tüsirilgen. Ïslamdıq közqaras boýınşa, jaratwşı Allah ärdaýım adamzat balasın twra jolğa salıp turw üşin är türli paýğambarlar jiberip otırğan. Olardıñ işinde Ïbrahïm (Avraam), Musa (Moïseý), Ïsa (Ïïsws) t.b. bar. Musılmandardıñ senimi boýınşa eñ soñğı paýğambar ol Allahtıñ elşisi Muxammed bolıp sanaladı.
Mazmunı
Ïslamnıñ negizderi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ïmam Mwslïm xadïster jïnağında Omar ïbn äl-Xattabtan jetken xadïste Muxammed paýğambar Ïslamnıñ üş märtebesin aýtıp, olardıñ negizderin ataýdı.
Ïman[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ïman (arab.: الإيمان) — musılmandıqtıñ eñ ülken därejesi. Ïman altı negizden quralıp, köbinese adamnıñ işki qasïyetterin retteýdi: Allahqa ïman keltirw Periştelerge ïman keltirw Qasïyetti kitaptarğa (Quran, İnjil, Täwrat, Zabwr) ïman keltirw Paýğambarlarğa ïman keltirw Aqıret künine ïman keltirw Tağdır men qazağa ïman keltirw Ïman sözi - arab tilindegi «ä-mä-nä (arab.: آمن)» etistiginen şığıp, ïfğal (arab.: إفعال) babında qoldanılğan masdar (arab.: مصدر — tübir söz) bolıp sanaladı. Al jalpı ïman uğımı — bir adamnıñ söýlegen sözin qwattaw, aýtqanın qabıl etw, şın köñilimen qabıl etw, kümänğa jol bermesten naqtı, jürekpen, şın ıqılaspen senw degen mağınalardı beredi. Ïman etken kisi «mwmïn (arab.: مؤمن)», ïman etilgen närselerge de «mwmïnwn bï… (arab.: مؤمن بـ)» deýdi.
Allahqa senw[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Alláh (arab.: الله) — «läfz äl-djälälä» (ulıqtıq sözi), bir ğana qudaý bar ekenin bildiretin arab sözi. «Allah» sözi keýbir ğalımdardıñ paýımdawınşa arabtıñ «ïläh (qudaý)» sözine «ال» artïklin jalğaw arqılı paýda bolğan. Bul esim Allahtıñ eñ äwelgisi jäne eñ ulısı sanaladı. «Allah» esimin tek qana Allahqa qoldanwğa boladı. Ädettegide «Allah» sözimen qosa «Tağala» nemese «Swbxanahw wä Tağala» degen onıñ ulıqtığın bildiretin sözder qoldanıladı.
Musılmandardıñ senimi boýınşa, Allah - bükil älemniñ jaratwşısı jäne bïlewşisi. Allahtan basqa eşkim bundaý küş ïyesi emes. Allahtıñ bolwı ğalam üşin öte kerek närse, onıñ joqtığı mümkin emes. Allahqa teñ eşkim joq, jäne bunı dinine qaramastan adamzattıñ köpşiligi moýındaýdı. Allah söziniñ zor mañızı bar. Barlıq öte jaqsı attar jäne sïpattardıñ ïyesi, ol jalğız. Allah mäñgi, ol twılmağan jäne twmaýdı da. Onıñ oýına adamnıñ aqılımen jetw mümkin emes. Biraqta Onı Quranda jazılğan, Sünnetten jetken sïpattarmen sïpattawğa boladı. Allahtıñ Jaratwşı, barlığın baqılawşı ekenine Quran Kärimdegi mına ayattar dälel boladı: «Eý, Adam balası, senderdi bir adamnan jaratıp, oğan onıñ özinen jubaýın jaratqan, jäne olardan köptegen er adamdar men äýel adamdardı taratqan Allahtan qorqıñdar! Onıñ atımen bir-biriñnen suraýtın Allahtan qorqıñdar jäne twıstıq qarım-qatınastı buzwdan qorqıñdar. Şın mäninde Allah senderdi baqılawşı» (Nïsa süresi, 1-şi ayat)
Allahtıñ tawxïdi (birqudaýşılıq) mınadaý bölikterden quralğan: Allahtıñ bükil älemniñ Jaratwşısı, Rïzıqtandırwşısı jäne Basqarwşısı ekenine, öltiretin de, tiriltetin de tek qana Allah ekenine, qïındıqta kömektesip, duğa-tilekti orındaýtın tek qana Allah ekenine, Odan basqanıñ bul isterge küşi men qudireti jetpeýtinine senw; Barlıq qulşılıqtı tek qana Allahqa arnaw; öz-öziñdi tömen sanaw, bağınıştılıq, maxabbat, ïilw jäne säjde etw, qurban şalw men ant işwdi eşbir serigi joq Allahqa arnaw; Allah Tağalanıñ Kitabında jäne Paýğambarınıñ Sünnetinde kelgen esim-sïpattarın moýındap, Onı barlıq kemşilik atawlıdan, jaratılıstarğa uqsawdan päktew;
Allah söziniñ ïslam şarïğatındağı tüsindirmeci[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
«Allah» sözi Allah Tağalanıñ barlıq körkem esimderin jïnaqtawşı esim. Arabtar bul sözben qulşılıq etiletindi, yağnï sol qulşılıqqa laýıqtını ataýdı. Quranda aýtılğan: «Ol aspanda da, jerde de Qudaý. Ol Xïkmet Ïyesi, Bilwşi.» (Zwxrwf süresi, 84-şi ayat)
Yağnï jerde de, aspanda da oğan qulşılıq qılınadı. «Allah» söziniñ mağınası: Jaratılıstar maxabbatpen, ulıqtawmen jäne bağınıştılqpen qulşılıq qılatın Qudaý. Barlıq körkem sïpattar jïnalğan Qudaý, Kämil, Ulıq jäne Körkem. Barlıq jaratılıstardı bilimimen qamtığan Bilwşi, küşinen eşteñe aýra almaýtın Qudiretti[6].
Allahqa serik qosw (şïrk)[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Arab tilinde «şïrk» (arab.: شِرْكٌ) sözi «eki zattı teñ qılw» degen mağına beredi. Al şarïğatta bul termïnniñ jalpı jäne jalqı mağınası bar: Şïrktiñ jalpı mağınası: Allahtıñ jeke özine tän bolğan sïpatın nemese aýırmaşılığın basqağa telw. Bundaý şïrktiñ üş türi boladı: Birewdi Allahtıñ jaratwşılıq-rabbılıq sïpatına teñew, nemese osı sïpattarmen Allahtan basqanı sïpattaw; Tek Allahqa ğana tïyesili bolğan esim-sïpattardı basqa birew de ïyelenedi dep eseptew; Allah Tağalağa qulşılıqta serik qosw, yağnï qulşılıqtıñ kez-kelgen türin Allahtan basqağa arnaw[7]; Şïrktiñ jalqı mağınası dep Allahtan basqadan Oğan duğa etkendeý duğa qılw, Odan qalaý şapağat tileseñ solaý şapağat tilew, Oğan qalaý ümit etseñ solaý ümit etw, Onı qalaý jaqsı körseñ basqanı solaý jaqsı körw. Quran men Sünnette şïrk twralı aýtılsa negizinen osı tüsiniledi[7]. Basqa jağınan alsaq şïrk eki türge bölinedi: ülken jäne kişi şïrk. Ülken şïrk (arab.: الشرك الأكبر) dep Allahtan basqağa qulşılıq etw, basqanı Allahqa teñewdi ataýdı. Ülken şïrk adamdı Ïslamnan şığarıp, onıñ tozaqta zaptalwına sebep boladı; Kişi şïrk (arab.: الشرك الأصغر) dep ülken şïrkke aparatın isterdi nemese Quran men Sünnette «şïrk» dep atalğan, biraq därejesi ülken şïrkke jetpeýtin närselerdi ataýdı[8]. Ïslamï senim (aqïda) boýınşa Allahqa serik qoswdıñ zardabı öte awır, tipti sol şïrkte qaýtıs bolğan adam mäñgi-baqï tozaqta qaladı dep eseptelinedi. Allah aýtadı: «Şın mäninde Allah Oğan serik qosqandı keşirmeýdi, odan basqasınıñ (nemese: odan kişiniñ) barlığın keşiredi, eger qalasa» (Nïsa süresi, 48-şi ayat)
Allahtıñ körkem-esimderi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Muxammed paýğambar aýtqan: «Şın mäninde Allahta 99 esim bar — birsiz jüz. Kimde-kim olardı sanap şıqsa jännätqa kiredi» («Saxïx äl-Buxarï»: «Tawxïd kitabı»; «Saxïx Mwslïm»: «Zikir, duğa jäne täwbe babı»; «Mwsnad Axmad»: «Äbw Hwraýradan kelgen esim-sïpat xadïsteri»; «Swnan ät-Tïrmïzï»: «Paýğambardan kelgen duğalar babı»; «Swnan Ïbn Madjah»: «Duğa babı»)
Allahtıñ körkem esimderine senw musılmannıñ janına jäne onıñ Jaratwşığa degen ğïbadatına ülken äser etedi. Allahqa jan-tänimen qulşılıq qılwdağı män-mağınanı tabw — bul äserdiñ bir nätïjesi bolıp tabıladı[7]. Sonımen qatar Allahqa senw, Onıñ esim-sïpattarına senw — adam balasına Allahtan qorqınış sezimin uyalatatın eñ ülken faktorlardıñ biri, sebebi adam Jaratwşısın köbirek tanığan saýın, Odan qorqınışı köbeýe beredi.


text:
“MWZ-TV 2015. Gravïtacïya” telejürgizwşisi Artem Şalïmov Qazaqstanğa alğaş kelip otır. Ol kele salısımen Astana twralı äzildeymin dep bası pälege qaldı dep jazdı Zakon.kz.
Şalïmov paraqşasına “Bul qañırağan mekende rok uyımdastırayıq” degen söz jazıp, jüzdegen qazaqstandıqtardıñ aşwın keltirgen. Jürgizwşiniñ bul äreketin tipti Bayan Esentaevanıñ özi sınğa alğan.
Artıq ketkenin tüsingen jürgizwşi birden Qazaqstandı qurmetteytinin jäne eşkimdi renjitw oyında bolmağanın aytıp, keşirim suradı.
Kommentarïï


text:
Avropa ve Avrasiya meseleleri boyunca AQŞ devlet kâtibiniñ yardımcısı Wesley Mitchell qırımtatar halqı meseleleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi, halq deputatı Mustafa Cemilevnen körüşti dep haber ete Twitterde, Ukraina işleri boyunca AQŞnıñ hususiy temsilcisi Kurt Volker.
Onıñ sözlerine köre, Mitchell Cemilevnen AQŞ devlet kâtibi Mike Pompeo çıqarğan Qırımnıñ ilhaqı tanılmaycağına dair beyanatını muzakere etkenler.
Volker ilâve etkenine binaen, Cemilev ilhaq etilgen Qırımda «insan aqları deşet alda» olğanı içün halqara cemaatçılıqnı «ziyade şeyler yapmağa» çağırdı.
Cemilev Mitchellnen ötkergen körüşüvini daa izaatlamadı.
İyülniñ 25-nde AQŞ devlet kâtibi Mike Pompeo, Qoşma Ştatlar Rusiye ilhaq etken Qırımnı iç bir vaqıt tanımaycağı aqqında yazılğan «Qırım beyannamesi» yayınladı. Pompeo ileride de Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenmesinde israr etecek dep ayttı.
Rusiye TİN Pompeonıñ beyannamesini izaatlar eken, AQŞnıñ tış siyaseti istiqrarsız olğanı aqqında ayttı.
2014 senesi mart ayında Rusiye Ukrainağa bağlı olğan Qırım yarımadasını ilhaq etti. Halqara cemaatçılıq Qırımnıñ ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.


text:
İşğal etilgen Qırım ve qıtaiy Ukrainanıñ memuriy sıñırında maşinalar nevbetleri tura, bazı adamlar qavğa eteler. Böyle bir vaqianıñ şaatı Qırım.Aqiqat mühbiri oldı.
Böylece, bu künleri Qırım kirişinde qıta tarafından maşinalar nevbeti 11 kilometrni teşkil etti, biñden ziyade maşina tıqanıqlıqqa oğradı.
Ekseriy allarda yük maşinaları ve qıtaiy Ukrainadan sebze ketirgen mikroavtobus aydavcıları arasında qavğa yüz bere.
Böylece, dekabr 22-de Kalançakta yük maşinasınıñ aydavcısı pek açuvlandı – o, beş kündir nevbette turıp, yol ortasına maşinasını qoydı ve yolnı qapattı. Başqa aydavcılar buña açuvlanıp, qavğa etip başladılar. Bunıñ neticesi yük maşinası camınıñ parlatması oldı.
Ukraina sıñırcılarından yardım istediler, olar ise militsiyanı çağırmağa tevsiye ettiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri qabarcılıqnıñ şaatı oldı. Böylece, Odessadan Qırımğa qıyafetlernen ketken 11 qadın ukrain sıñırcılarına para berip, nevbetsiz keçtiler, qalğanları da açuvlandılar.
Adamlarnıñ aytqanına köre, bunıñ kibi vaqialar sıq-sıq qayd etile. Bir kün içinde tahminen qırqı maşina aynısın yapıp keçe, er birinden biñer biñ grivna alına.
KPP noqtasında böyle bir problemler yoq, nevbetler bile yoq, vesiqalarnı tez-tez teşkereler, bundan soñ aydavcılar Qırımda Rusiye sıñırcılarınıñ kontrolinden keçeler.
«Sıñırcılar bayram arfesinde nevbetler tizip, para qazanalar, dep tüşünemiz», – dep ayttı iş adamı Susanna Qırım.Aqiqat saytına.
Ekinci aydavcı dedi ki, künlerdir nevbette turğan adamlar ateş yaqıp, anda aş pişireler.
«Duş ya da kenef kibi bir de bir şaraitler aqqında aytmayıq», – dep ayttı yük maşinasınıñ aydavcısı Sergey.
Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, dekabr 23-te saba yarımağa «Kalançak», «Çaplinka» ve «Çonğar» nezaret noqtalarından ketken yük maşinalarınıñ sayısı 400 maşinanı teşkil etti.
Hızmetniñ malümatına köre, bunıñ sebebi yalıñız yañı yıl bayramları degil, yanvar 1-den itibaren qıtaiy Ukrainadan kelgen er bir mal cedvelge kirsetilmesinen bağlıdır.
Qırımğa ketken bütün vatandaşlar er bir mevzu boyunca gece-kündüz çalışqan «acele ağ» ile bağalana bileler: (044) 527-63-63.


text:
Yusuf Bolat
Yusuf Bolat (1909, Aluşta - 1986, Taşkent) - belli qırımtatar yazıcısı.
Yusuf Bolat 1909 senesi Aluşta şeerinde, fuqare bir ailede doğdı. Köy mektebini bitirgenden soñ, Yaltadaki ocalar mektebinde oqudı. Qırım Pedagogik İnstitutınıñ Qırımtatar tili ve edebiyatı bölümini bitirgenden soñ, edebiyat saasında çalıştı. 1939-1941 senelerinde “Sovet Edebiyatı” mecmuasınıñ muarriri oldı.
Yusuf Bolatnıñ edebiy yaratıcılığı, 1929 senesi başladı. Cenkten evel o umumen pyesalarnı yaza edi. O devirde Yusuf Bolatnıñ bir çoq meraqlı pyesası basıldı ve sahnelendi: “Toy Devam Ete”, “Deñiz Dalğasız Olmaz”, “Soñki Gece”, “Arzı Qız” bulardan bazıları.
Yetenekli genç bestekârlar pyesaları içün muzıka yazdılar. “İşlegen Tişler” pyesası içün Asan Refatov, “Toy Devam Ete” pyesası içün Yaya Şerfedinov, “Arzı Qız” içün Yaya Şerfetdinov ile İlyas Bahşış muzıka yazdı.
Bu yıllarda edebiy mecmualarda Yusuf Bolatnıñ “Qoysuz Çoban”, “Balta” ve “Tufanda Qalğan Qoy Sürüsi” adlı ikâyeleri basıldı.
Yusuf Bolat halq qaramanı Alim Aydamaq aqqında “Alim” romanını yazdı. II Cian cenkinden soñ “Saf Yürekler”, “Anife”, “Sadakât” romanlarını yarattı. Yusuf Bolatnıñ yaratıcılığında mizah eserleriniñ de ayrıca müim yeri bardır. Onıñ “Toy Devam Ete” , “İşlegen Tişler”, “Dubaralı Toy” isimli komediyaları büyük ustalıqnen yazılğandır. Yusuf Bolat, qısqa mizahiy ikâyeler mevzusında da usta olğandır. Onıñ mizahiy ikâyeleri “Tabiatım Öyle” isimli kitabında toplanğan.
Yusuf Bolatnıñ ikâyeleri, em münderice, em til ceetinden zengin ve meraqlıdır. Onıñ yaratıcılığı qırımtatar edebiyatınıñ müim bir qısmını teşkil ete.
1986 senesi oktâbr 22 kününde Yusuf Bolat Özbekistannıñ Taşkent şeerinde vefat etti.


text:
Qırımda Medeniy mirasnı qoruv devlet komitetiniñ «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtına açtırğan davası boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecek tarihnı deñiştirdiler. QHA Qırım haberler agentligi bildirgeni kibi, mahkeme toplaşuvı mart 19 künü Aqmescitte Qırım Arbitraj mahkemesinde keçti.
Adliyeci Cemil Temişev aytqanı kibi, mahkeme toplaşuvı aprel 23 künü keçirilecektir.
«İş boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başqa künge keçirilmesi aqta muracaatımıznı berdik. Çünki bizge davanıñ tarifi keldi, ilâveler ise yoq, şunıñ içün itiraznı azırlamaq kerekmiz», – dedi Temişev.
Adliyeciniñ fikrine köre, dava «siyasiy sımarıştır» ve Medeniy mirasnı qoruv devlet komitetiniñ hayriye teşkilâtlarına olğan yekâne davasıdır.
2014 senesi noyabr ayında Qırımnıñ medeniy mirasnı qoruv komiteti memuriy protokolnıtizgen edi. Oña binaen, «Qırım» Fondu» HT baş müdiri Riza Şevkiyev Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy bozuvlar kodeksiniñ 7.13 maddesiniñ 1-inci qısmı («Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ memuriy mirası (tarih ve medeniyet yadikârlıqları) saqlap qaluv, qullanuv ve devlet qoruması talapları») belgilegen memuriy bozuvnı yaptı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Şevkiyevni 350 biñ rublege cezaladı. Aynı qarar «Qırım» Fondu» HT qarşı çıqarıldı, para cezasınıñ miqdarı 4,5 mln rubleni teşkil ete. Para cezası qarar işke tüşürilgen soñ altmış kün içinde ödenmek kerek.


text:
Emirali Ablayevniñ soñki beyanatları talil etilse, Qırımdaki din memurları öz kürsülerinden tüşmemek içün er şeyge azır olğanları añlaşıla.
Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresiniñ müftisi Emirali Ablayev İstanbulda keçirilgen Avrasya İslam Şûrasında sekta tarafdarlarını keskin tenqid etti. Sektanlarnı adlandırmayıp, o olarnı milliy adet ve ananelerden, ana tilinden ve büyüklerge ürmetten vazgeçkenlerinde qabaatladı. Tamam bu qıymetlerni evelden Qırımtatar Milliy Meclisi qorçalay edi. Endi Meclis Rusiyede «ekstremistik teşkilât» olaraq yazaq etilgen. Rusiye mehkemesi bu qararnı alğanda, hacı Emirali susa edi. Añlaşıla neden, İstanbuladaki forumda derlikler aqqında qonuşmağa – rus prokuraturası ve FSB-ge qarşı tirenmekten daa qolay. Böylece birazdan özüne de ekslemistler sırasına oğramaq bir şey degil. Bu içün müftiniñ kitaphanesinde tintüv vqıtında Rusiyede yasaq etilgen kitaplardan biri tapılsa – yeterlidir. Bu cedvelde ise yüzlerce kitaplar kirsetilgen ve olarnıñ sayısı ep arta.
Apiske atılğanlar «Hizb ut-Tahrirge» ait olğanları aqqında FSB-nıñ seslendirgen beyanatları müftiyat idaresi tarafından sualsiz qabul etile, din adamlarına deliller kerek degil
Müftiniñ muavini Esadullah Bairov Qıqım sakinlerini evlerinde «Hizb ut-Tahrir» firqasınıñ malümatlarını tutmamağa çağırdı. Müftiyatnıñ sitesinde Qırımda daa beş musulmannıñ apiske alınmasınen bağlı onıñ beyanatı yerleştirildi. Rusiye qanunlarınıñ bozuvı ile apis etilgen dindaşlarnı qorçalamaq içün iç bir söz aytılmadı. Apiske atılğanlar «Hizb ut-Tahrirge» ait olğanları aqqında FSB-nıñ seslendirgen beyanatları müftiyat idaresi tarafından sualsiz qabul etile, din adamlarına deliller kerek degil. Apis etilgenleni red etmek içün FSB olarğa «terrorist» degeni yeterlidir.
Albu ise yaqalanğanlardan ekisi Qırım ve Aqyar diniy idaresiniñ kvotası ile Hacılıqqa barğan ediler. Bairovnıñ «Hizb ut-Tahrirge» nisbetten uyanıqlı olmaq çağıruvu, daa çoq diniy birleşmeniñ noqta-i nazarına degil de, mahsus hızmetler zabitiniñ beyanatına beñzey. Zaten, taaciplendirecek şey yoq: yaqınlarda muftiniñ diger muavini Ayder İsmailov Poloniyada keçirilgen halqara konferentsida Qırım musulmanlarında iç bir sıqıntı olmağananı tasdiqlay edi.
QMDİ çabikçe Rusiye şaraitlerine «alışqan» vaqıtında deñişme noqtası – «Grozny fetvası» olğan edi. Bu vesiqanı avgust ayında Grozny şeerinde keçirilgen konferentsiya neticesinde Rusiyede bazı diniy milliy birleşmelerniñ yetekçileri qabul etken ediler. Vesiqanıñ manası – musulmanlar rus akimiyetiniñ er angi talabını eda etmege azır olğanlarını köstermek edi. Konferentsiyanıñ teşebbüsçileri – Ramzan Kadırov ve Çeçenistan müftisi Salah Mejiyev oldılar. Olarnıñ maqsadı – Groznyni rusiyedeki İslâmniñ merkezine çevirmek, sufiylikni ise – bütün Rusiye musulmanlarınıñ resmiy mezhebi olaraq tasdiqlamaq. Mejiyevniñ esas raqibi – Rusiyeniñ Avropa qısımı musulmanlarınıñ diniy idaresi ve Rusiye müftiler şurasınıñ reisi Ravil Gaynutdin ola.
Qırım işğalinden soñ tamam Daynutdinniñ reberliginde RAQMDİ özcesine Qırım müftiligine ağalıq yapqan edi. Kremlimde, kimni, QMDİ ya da «Tavriya muftiyatını», desteklemek suali baqılğan künlerde Gaynutdin Ablayevke qol tutqan edi. RAQMDİ yolbaşçısı Rusiyede yañuvlatıcı sayıla, bazı ekspertler ise onı zemaneniviy muceddid (19-cı asırda qıqırmtatar mütefikkiri İsmail Gasprinskiy tarafından tesis etilgen İslâmdaki aqımnıñ) tarafdarı olaraq tanıta. Gaynutdin – «Grozny fetvasını» imzalamağan din memurlarından biri edi. O qayd etti ki, bu kibi fetvalar alınmazdan ögüne din alimleri onı muzakere etmek kerek olğanlarını ayttı ve Groznyde alınğan qararnıñ sağlamlığında şübelengenini bildirdi.
Emirali Ablayev, Kadırovnıñ fetvasını imzalar eken, açıqtan belirtti – o, Kremlin kimniñ arqasından tursa, onıñ tarafını tuta
Emirali Ablayev, Kadırovnıñ fetvasını imzalar eken, açıqtan belirtti – o, Kremlin kimniñ arqasından tursa, onıñ tarafını tuta. Ve Qırımda sufiylik taa eki yüz yıl evelsi olğanı, çeçen şekilinde ise yarımadada o iç bir vaqıt olmağanı – müim degil. Bu sebepten Qırım muftisi Ablayevniñ milliy anane ve adetlerni kütmek, büyüklerni ürmet etmek kerekligi aqqında sözlerini Qırım musulmanlarınıñ çoqusı ya mısqınen, ya da nefretnen qabul ete.


text: Gaziosmanpaşa Eski İpek Halısı Alanlar, İkinci El İpek Halı Alan Yerler, Gaziosmanpaşa İpek El Halısı Kimler Alır, Hereke İpek Halısı Alanlar, Gaziosmanpaşa İpek El Dokuma Halı Alanlar, Gaziosmanpaşa Yün İpek Halı Satanlar, Gaziosmanpaşa Kayseri İpek Halısı Alanlar, İstanbul 2.El İpek Halı Alım Satım, Gaziosmanpaşa İkinci El Çİn İpek Halı Satın Alan Firmalar, Gaziosmanpaşa Eski İpek Halı Alan Dükkanları, Gaziosmanpaşa Kullanılmış İpek Halı Alan İşyerleri, İpek Halı Satmak İstiyorum, Gaziosmanpaşa İpek El Halısı Kimler Alır, Gaziosmanpaşa El Dokuma İpek Halı Alıcıları, Gaziosmanpaşa İpek Hereke Halı Alanlar, Değerli İpek Halı Alan Yerler, İstanbul Gaziosmanpaşa İran İpek Halısı Alan Yerler Anadolu Yakası Halıcılar, Gaziosmanpaşa İpek Halısı Alan Yerler, İpek Halı Al Sat, İpek Halı Nasıl Satabilirim, Eski İpek Halıları Nakit Alanlar, Gaziosmanpaşa İpek El Dokuma Halıları Değerinde Alan Yerler


text:
Dšlät kativi Gulşara Äbdiqalıqova Evraziyadiki evrey җamaätçiligini qollaş milliy koalitsiyasiniŋ räisi Daniel' Rubin bilän uçraşti. Uçrişiş davamida Qazaqstandiki evrey җamaätçiliginiŋ paaliyiti, zamaniviy hovup-hätärlärgä qarşi küräştiki birläşkän härikät vä dinlarara razimänlikniŋ qazaqstanliq modeli mäsililiri muhakimä qilindi.
G.Äbdiqalıqova Amerikidin kälgän mehmanlarniŋ işiğa utuq tiläp, AQŞniŋ elimiz üçün ähmiyätlik strategiyalik şerigi ekänligini täkitlidi. Şundaqla ikki dšlät arisidiki diplomatiyalik munasivätlärniŋ ornitilğanliğiğa 25 jil toluşi munasiviti bilän uyuşturulğan birqatar çarä-tädbirlärniŋ nätiҗidarliq bolğanliğini eytti.
“Qazaqstan Prezidenti N.Nazarbaev bilän AQŞ rähbiri D.Tramp härhil mäydanlarda birnäççä qetim uçrişip, birqatar mäsililärni muhakimä qildi. Bizmu hämkarliğimizni küçäytip, AQŞ mämuriyiti bilän munasivitimizniŋ keläçäktimu täräqqiy etidiğanliğiğa işänçimiz kamil” dedi Dšlät kativi.
Şundaqla G.Äbdiqalıqova elimizdä 100din oşuq millätniŋ dostluqta hayat käçürüvatqanliğini, Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ utuqluq paaliyät jürgüzüvatqanliğini täkitlidi. Dšlät kativiniŋ pikriçä, җämiyätlik razimänlik vä umummilliy birlikniŋ qazaqstanliq modeli duniyağa ülgä bolidu.
Ahirqi häliq saniği boyiçä җumhuriyättä üç miŋdin oşuq evrey millitiniŋ väkilliri yaşavatidu. 1992-jildin beri “Mitsva” evrey җämiyätlik birläşmisi işlävatidu. Dšlät kativi Qazaqstanda turuvatqan evreylarniŋ teçliq vä razimänliktä hayat käçürüvatqanliğini täkitlidi.
Evraziyadiki evrey җamaätçiligini qollaş milliy koalitsiyasiniŋ räisi D.Rubin elimizdä barliq millät väkillirigä yaritilğan imkaniyätlärgä juquri baha berip, qazaqstanliq model' duniyaniŋ başqa dšlätlirigä ülgä bolidiğanliğini täkitlidi.


text:
Bu aqqında Avropa Birliginiñ beyanatında aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Avropa Birligini energetika meseleleri boyunca Avropa komissarı Günter Ettinger temsil etecek. Rusiye «Gazpromınıñ» malümatına köre, iyün 7-ne qadar Ukrainanıñ gaz qullanuv içün borcu 5,2 milliard dollarnı teşkil ete ve onı iyün 2-ne qadar ödemek kerek. Rusiye energetika naziri Aleksand Novak bildirdi ki, mayıs 30-na qadar Kiyev borcnıñ eñ azından 2 milliard dollarnı ödemeli.
Tünevin Günter Ettinger ayttı ki, Rusiye ile gaz zıddiyeti al etilsin dep, Ukraina Rusiye belgilegen borcnıñ yarısını ödep, Rusiyeniñ işğal etilgen Qırımda Ukraina mülkiyetini kendine aluv boyunca iddialardan vaqtınca vazgeçmek kerek.
Ukraina energetika ve kömür sanayı naziri Yuriy Prodannıñ aytqanına köre, gaz fiyatı vaqtınca 268,5 dollar olsa, Ukraina gaz parasını tölemege azır.
Şimdi Ukraina içün Rusiye gazınıñ eñ yüksek fiyatı – aman-aman 500 dollarnı teşkil ete. Frenkistan daa ziyade töley – 550 dollar.


text:
Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ yolbaşçısını saylağan yarış komissiyasınıñ reisi Refat Çubarov büro reberi vazifesine namzet köstergenlerniñ bergi beyannamasine esaslanmaycağını bildirdi. Bunı o Radio Svobodağa ayttı.
«Men yarış komissiyasınıñ doquz azasından biri olıp, kendi fikrimni beyanname taliline köre şekillendirmeycem. Lâkin bu vesiqanıñ da menim içün qoşma emiyeti bar», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ reberi vazifesine namzet köstergen bazı adamlarnıñ beyannamelerinde «keçken seneniñ büyük parası» qayd etilgen, olar aqqında munaqaşalar devam etmekte.
Çubarovnıñ fikirince, demek ki, adam «qayd etken er bir kapik içün esabat bermege azır».
Transparency International Halqara qabarcılıq ile küreş ükümetten tış teşkilâtı Milliy Qabarcıq ile küreş bürosınıñ müdir vazifesine berilgen beyannamelerniñ yarısını sahte olaraq tanıy.
Bazarertesi künü, fevral 23-te, Yarış komissiyası Milliy Qabarcılıq ile küreş bürosınıñ müdir namzetleri ile subetleşmek kerek edi. Namzetlerniñ sayısı 100 insandan ziyadedir. Komissiya azaları fevral soñuna qadar subetlerniñ birinci basamağını yekünlemege planlaştıralar. Nevbetteki basamaqlarda akimiyetni temizlev aqqında qanun boyunca subet ve mahsus teşkerüv olacaq.


text:
Ava şirketiniñ matbuat hızmeti bildire ki, Yekaterinburg imtiyaz reysleri mayıs 25-de başlanacaq, qalğanları – iyün 1-den.
«Ava şirketi ve Rusiye aviatsiyası arasında añlaşma imzalanğan soñ, ucuz biletler satılacaq. Eki tarafqa biletniñ fiyatı tahminen 6 biñden ziyade rubleni teşkil etecek», – dep qayd eteler ava şirketinde.
İyün 13-den başlap er afta Aqmescit ava seferleri «Bılina» ava şirketinde olacaq.
Qırım ucuz ava seferlerini kirsetmege azır olğan «AK Bars Aero», «Alrosa», «Nordavia», «Red Wings», «Sibir», «Uralskiye avialinii», «Yakutiya» ve «Yamal» ava şirketlerinden arizalar keldi, dep bildirgen ediler Rusiye aviatsiyasında.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov noyabrniñ 8-nde, Parijde «Kommunizmniñ 100 yıllığı. Tarih ve hatıra» konferentsiyasında esnasında, «Avropanıñ hatıra ve namus plotformaları» adlı mukâfatnen taqdirlendi. Bu aqta noyabrniñ 6-nda Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ yolbaşçısı Eskender Bariyev, Kyivde keçken matbuat konferentsiyasında bildirdi.
Bunıñ arfesinde Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ yolbaşçısı Eskender Bariyev Umerovnıñ namzeti Qırımtatar resurs merkezi ve qırımtatar halqınıñ Milliy Meclisi teşebbüsinen teklif etilgeni aqqında ikâye etken edi.
«Avropanıñ hatıra ve namus plotformaları» adlı mukâfatnıñ resmiy saytında haber etilgenine köre, teşkilâtnıñ azaları mukâfatnıñ «totalitarizmge qarşı demokratiya, insan aq-uquqı ve azatlığı, qanun üstünligi oğrunda alıp barğan küreşiniñ tanılması» içün İlmi Umerovke berilmesine rey bergen.
Qırımtatar milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etilip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyaset sebebinden olğanını aytqan edi.
Rusiye akimiyeti İlmi Umerovnen Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etken edi. Ondan soñ Umerov ve Çiygoz Kyivge kelip çıqtılar.
İlmi Umerov Almaniyada ekimlerniñ teşkerüvinden keçip tedaviylengen soñ, Qırımğa barmaq niyetinde olğanını bildirgen edi.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Amerika Qoşma Ştatlarında Ukraina mustaqilliginiñ 25 yıllığına bağışlanğan konferentsiyada bulunıp, işğal etilgen Qırımda aq-uquq ve serbestlik vaziyeti aqqında añlattı. Bu aqta malümat Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ meseleleri boyunca vekâletlisiniñ Facebook saifesinde bildirdile.
«Soñki merasim – «Zemaneviy Ukrain devleti 25 yıllığınıñ qayd etilmesi» konferentsiyası devamında amerikalı isteblişmentke işğal etilgen Qırımda aq-uquq ve serbestlik vaziyeti aqqında añlatmaq imkânım oldı. Yaqında «abadan olğan» turistik Qırım tecavuzcı tarafından arbiy bazağa, «qorqu ve yalan zonasına» çevirile, bu ise, bütün dünya içün telükelidir», – dep qayd etti Cemilev.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.