text:
Rusiye qırımtatarlarnıñ vatanı Qırımda yaşayış şaraitlerini dayanılmaz derecege ketirip, qırımtatar halqı genotsidiniñ yañı şekline başladı.
Vaziyet 37 senesini añdıra: adamlarnı qorquzıp, yarınki künden şübelenmege zorlaylar. Meclis-Qurultaynıñ Qırımdaki işi felç etildi, farqlı tüşüngenler taqip etile, halq faalleriniñ aqqından keleler, işğalcilerge hızmet etmekten vazgeçken cemaat teşkilâtları bütünley yoq etildi. Rusiye qanunlarını qullanıp hırsızlıq yapalar. Qırımtatar Milliy Qurultayı tesis etken «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtınıñ mal-mülki de istisna olmadı.
Halqnıñ diniy ve maneviy yaşayışında birinci baqıştan körünmegen mefküreviy iş keçirilmekte
Halq oğrağan ömür tarzına alıştırmaq maqsadı ile halqnıñ diniy ve maneviy yaşayışında birinci baqıştan körünmegen mefküreviy iş keçirilmekte.
Bundan sebep adamlar kütleviy sürette yarımadanı terk etip, Ukraina ya da diger memleketlerde yerleşeler, ketken gençlerni keri qaytarmaq imkânsız olacaq.
Belki de, bu vaziyet 1944 senesiniñ sürgünliginden beter, çünki o vaqıt halq bir yerde yerleştirilgen edi, bütün qıyınlıqlarğa baqmadan, inkişaf etmek imkânı bar edi.
Bütün dünyağa dağılğan halq halq olmaqtan çıqa ve Kremldeki Putin rejiminiñ faşist ideologları qırımtatar halqına böyle bir soñunı azırlaylar.
Unutmañız, halqımız ölüm telükesinde buluna!
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ maqsadı genotsidniñ bu şeklini toqtatmaq, dünya toplulığını Qırımnı işğalden azat etmek içün ciddiy areketler yapılmasına çağırmaq, Ukraina akimiyetini tamır halqına Ukraina terkibinde milliy-territorial muhtariyet şeklinde taqdirini belgilemek aqqını kefil etecek qanunlarnıñ qabul etilmesine çağırmaqtır.
Sozulmamalı!
Kongressniñ yañı saylanğan prezidenti ve daimiy organı eskisinden farqlı olıp, Kongress qararlarını birinci künden başlap yerine ketirmeli.
Öz noqtaiy-nazarımnı bildirip, prezident olaraq qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev saylanmalı, dep tüşünem, çünki bu insan halqnıñ aqları oğrunda küreşip, uzlaşmalarğa razı olmay.
Onıñ halqara itibarı Kongresske qırımtatar halqını qorçalamağa yardım etecek.
Unutmañız, halqımız ölüm telükesinde buluna!
Riza Şevkiyev, «Qırım» Fondu hayriye teşkilâtınıñ müdiri
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını ifadelep, muarririyet baqışlarını aks ettirmemesi mümkün


c: text/html

text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dey ki , Qırımnıñ işğalden azat etilmesi boyunca meseleniñ al etüvini sozğalamağa mümkün degil.
Bunı o yanvar 12 künü Ukrainada çetel devletler elçileri ile körüşüvde ayttı, dep bildire devlet başınıñ matbuat hızmeti.
«Prezident Qırım meselesiniñ sozğalavı mümkün olmağanı aqqında bildirdi ve yarımadanıñ işğalden azat etilmesi içün halqara mehanizmniñ müimligini qayd etti», – denile beyanatta.
Poroşenko şunı da qayd etti ki, Ukraina «Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesine sadıq qala».
«Rusiye Minskte bir qolu ile barışıq añlaşmalarını imzalağanda, ekincisinen – Debaltsevo ukrain şeerini qanğa battıra edi. Halqara basqı olmasa, Rusiye toqtalmaz. Basqı devam etmeli, Moskva cenk baltasını tam kömmegence ve qomşularınıñ mustaqilligini ürmet etmegence», – dedi Petro Poroşenko.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.
Ukraina şarqında arbiy areketler 2014 senesi aprelden devam ete. Bu vaqıt içinde, BMT bildirüvine köre, anda bir 9000 insan elâk oldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qazaqstanda bilim jäne ğılım vice-ministri Bibigül Asılova bilim salasınıñ basqaru jüyesi özgeretinin habarladı. «Özderiñizge belgili, 2021 jıldıñ qañ..
Särsenbi küngi ükimet otırsında Densaulıq saqtau ministri Aleksey Coy Qazaqstanda oqu jılı bastalğalı beri 104 oquşıdan koronovirus anıqtalğanın habar..
ŞQO aumağına qaraytın Şemonaiha, Altay jäne Kökpekti audandarındağı mektepke barıp oqitın balalardan virus anıqtaldı. Jaña oqu jılı bastalğalı beri Ş..
Bügin, 18 qırküyek äl-Farabi atındağı Qazaq Wlttıq Universitetinde qazaq jurnalistikasınıñ wlağattı wstazdarınıñ biri, jurnalist-jazuşı, tarihşı marqw..
Aymağambetovtıñ twsında «WBT-ğa zañsız qwral alıp kiretinder 70 esege azaydı». Biıl ötken Wlttıq birıñğay testileudiñ erekşeligin «bastısı, aşıqtıq pe..


text:
Aqyarda mayıs 1 künü Halqara emekdar Kününe bağışlanğan kütleviy tedbirde emek taqımları, cemaat birlikleri ve cemaat teşkilâtları, tasil müessiseleriniñ temsilcileri iştirak etti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, yürüşniñ başında şeer başı Sergey Menâylo, yerli parlament spikeri Aleksey Çalıy, ve qanun çıqarıcı, icraiy akimiyetniñ diger vekilleri ketmekte edi.
Er bir kolonnanı «Emekke şüret, arqadaşlar!» şiarı ile qarşılay ediler.
Yürüşte vatandaşlıq tehnikası da iştirak etti: yanğın ve qurtarıcı maşinalar, troyelleybus ve «acele yardım» maşinası.
Yürüş vaqtında Aqyar merkezinde naqliyat areketi qapatıldı, bundan sebep soqaqlarda maşina tıqanıqlıqları peyda oldı.


text:
Ermeni Bazarda (Armânsk) bir qaç saat bulunğan vaqtımda, ekşiliknen zeerlengen yollarnı yuvğan iç bir mahsus maşna kormedim. Eki afta evelsi olğanı kibi püskürgiçnen yürip, qatlı evlerniñ bala meydançıqlarnı temizlegen işçilerni de körmedim.
Şeer prokuraturası yanında bir qaç Rusiye FVN-niñ hadimini, büyük ihtimal, yanğın söndürüci KamAZnıñ bütün bölügidir, işte olarnı kördim. Amma olardan tek birisi binanıñ divar ve pencerelerine küçlü aqımnı doğrulttı, başqaları ise onıñ areketlerini közete edi.
Amma yerli sakinler meni qandırğanı kibi, kommunalciler er gece soqaqlarnı yuva. Memurlar ise, şeer ve cumhuriyet hızmetlerinden bu işke celp etilgen maşnalarnıñ doğru sayısını bildire - 15. Söz sırası, evelde suvğa kaltsiy sodasını qoşa ediler, amma soñ bu ğayeden vazgeçtiler - çünki bunıñ neticesinde, sanki, himiyaviy reaktsiyalar peyda ola.
Mındaki azbar hızmetçilerniñ işi bayağı arttı. Yaqın yerleşken “Qırım titanı” zavodınıñ ekşilik yanıqları şeer park ve raatlıq bağçalarında apansızdan yapraq tökülüvine sebep oldı. Kimer terekler asıl yapraqsız qalğan, bu ise - adet üzre keç küzniñ alâmetidir. İşte, tırnavuç ve sipirtkili yardımcılarsız olmaz.
Tam sükünet ve boşluq “taz” sayfiye massivinde üküm süre edi. Sessizlikni tek qarğalarnıñ igrenç ğaqıldısı boza edi. Kimer yapraqsız alma ve armut tereklerniñ (keç pişken çeşitlerdendir) üstü daa pişmegen meyvanen tolu.
Sayfiye evçikleri, evelleri suv tolu olğan Şimal Qırım kanalınıñ şeerden qarşı taraf yalısında yerleşken. Körünüşine köre, olarnıñ yarısında çoqu endi bıraqılğan, buña şaatlıq eterek yıqma ev ve etraftaki azbarçıqlar tura.
Bir vaqıtları, 2014 senesine qadar, yıllarnen adamlar Dnipro suvunen tolu keñ kanaldan qopqanen suv taşıp, topraqlarında ösken ve bereket bergen bütün şeyni suvara edi. Şimdi ise onıñ tübünde, daa keçken yılı gür otlar arasında körüngen, soñki küçük bataqlıqnıñ izi de qalmadı. Buña baqmadan, sayfiyeciler, ayaqmaşnalarnen plastik şiselerde bostanlarına çeşme suvunı ketirip, ep baarde saçqanını qurtamağa tırışa. Amma “Qırım titanı”nıñ “bahşışı” olarnıñ sebze bereketine bütün ümütlerini berbat etti. Böyle insanlardan birisi - Vasiliy Kondratenko.
Vasiliy Gordeyeviçnen biz sayfiye massivine kanaldan keçken köpürde tesadüfen tanıştıq. O, yetmiş beş yaşında. O, sovetlerniñ “asır qurulışı” - Baykal-Amur magistralinde çalışqan, soñra - çilengir olaraq “Qırım titanı”nda da. Onıñ apayı atta bu zavodnı qurğan eken.
“Bütün bereket yoq oldı. Endi bilmeyim - bundan soñ aşılağan Simirenko alma teregi ya da Ukrainadan, tuvğan Kirovograd vilâyetimden ketirgenim başqa çeşit almam ösüp çıqarmı, yoqmı. Baba Mariya deyim oña. Bütün bulardan soñ şeftaliler ve başqa aşılanğan tereklerim tüzelirmi”, - dep yana qartiy.
Himiyacılarnıñ şeerindeki “yeşil” meydançıqları aslı acınıqlı alda - sanki dersiñ, ahiret künü: mında tabiatnıñ solmasına adam ve bala olmamazlığı da qoşuldı. Cansız kibi mektep, bala bağçaları ve oyun meydançıqları tura. Tatilge dersiñ, tek balalarnı degil de, birden büyüklerniñ de çoqusını alıp ketkenleri kibi kele.
Er zaman üküm sürgen yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de “Titan” adlı Medeniyet ve raatlıq merkeziniñ ögündeki meydançıqta da yoq. Sadece azbar hızmetçisi olğan qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile. “Titan” yanında yerleştirilgen büyük ekranda ise, şeer vaziyeti aqqında “Krım-24” kanalınıñ soñki haberlerini yayınlay ediler.
İntervyü bergenler - “Qırım titanı” zavodı başlığınıñ vekilleri, Qırım baş nazir müavini İgor Mihayliçenko ve şeer memuriyetiniñ başı Vasiliy Telijenko - qayta-qayta (“taze”, tünevinki haberlerni toqtamayıp qaytarıp köstere ediler) ekşilik taşlantılarınıñ aqibetlerini yoq etüvinde yeñişlerini aytıp bere ediler.
Er zamanki yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de kenarında bar. Sadece azbar hızmetçisi qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile
Bir qaç adam toplanmasını,esasen esli başlılar, sadece satış yerlerinde körmek mümkün. O da kimerde bir. Gaydar soqağı ve Aqmescit yolu çaprazındaki yekâne kvas satıcısınıñ canı sıqılğanı aydın körüne edi.
Aselet belli bir vaqıt taqip ettim - yarım saatte içinde iç bir müşteri kelmedi. Bu da - sıcaq üyle maalinde.
General Vasilyev mikrorayonında qatlı evler kirişlerindeki skemlelerde yañğız pensionerler vaqıt keçire edi. Olardan birisi, evelleri “Qırım titanı” zavodında çalışqan işçi, bugüngece “mına saña evden çıqmağanı” aqqında ayttı. Şimdi ise, endi er şey yahşı dey, soñki künleri çeşmeden aqqan totlü suvnı diqqatqa almasañ. “Adamlar anda qırq beşer yıl çalışa - ve olarğa bir şey olmay”, - dep yekünley sübetdeşim.
Pensiyoner qadınnıñ, başqalar aqqında ne aytqanı bilmeyim, amma Qırım federal universitetiniñ yerli bölük studentleriniñ yüregine yatmaz edi dep tüşünem. Biz studentler yataqhanesiniñ kirişi yanında olarnen sübetleştik. Yaqın arada olğan ekşilik taşlantıları olarnıñ sınıfdaşı içün himiyaviy yanıqqa çevirilgen. Şimdi o qız Aqmescit hastahanesinde yata eken. “O, yahşı olur dep ümüt etemiz, bağ tutamız”, - dedi onıñ dostu.
Maksim Denisov, Qırım blogeri
«Blog» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkü


text:
Ukraina Minsk añlaşmalarındaki mecburiyetlerini yañıdan baqmaq niyetinde degil, çünki Rusiye bu añlaşmalardaki öz qısmını yerine ketirmedi. Bunı fevralniñ 2-nde brifing vaqtında Ukraina TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba bildirdi.
"Minsk añlaşmalarınıñ ömürge keçirilmesine kelgende, menimce, sual başqa türlü berilmeli: Rusiye niayet Minsk anlaşmalarını ömürge keçirmege ne vaqıt başlaycaq? Ne içün daiman, anlaşmalarnıñ ömürge keçirilmesi içün Ukraina bir şeyler yapmaq kerek olğanı aqqında eşitemiz? Ücüm etken biz degilmiz", - dedi nazir.
Kuleba, Üç taraflı kontakt gruppasınıñ işini Rusiye blok etkenini ve devlet başları seviyesinde "Normandiya dörtü" formatında körüşüvlerni keçirmege Rusiye istemegenini qayd etti.
Prezident Ofisiniñ reberi Andriy Yermak, Normandiya formatı memleketleriniñ liderleri mesleatçılarınıñ iştiragi ile yanvarniñ 26-nda Pariste ötkerilgen toplaşuvğa Normandiya formatınıñ ğayrıdan canlandırılması kibi saymaq mümkün olğanını dedi.


text:
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda apiste yatqan Ukraina vatandaşlarınıñ advokatları ve tuvğanları olarnıñ azat etilüvinde bir ilerilev körmey.
«Prezident ofisi ve reberleriniñ kütleviy haber vastalarında tarqatqan malümattan ğayrı başqa bir şey yoq. 2019 senesi sentâbr ayında olğan deñişimden berli biz, advokatlar, ve siyasiy mabüslerniñ tuvğanları ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilüvinde bir ilerilev körmedik», – dedi Polozov Rusiye tarafından devlet hainliginde qabaatlanğan qırımlı İvan Yatskinniñ azat etilüvinen bağlı muzakere esnasında bir netice barmı degen sualge cevap berip.
Polozovnıñ malümatına köre, al-azırda 130-dan çoq Ukraina vatandaşı Rusiyede ya da Qırımda tutula.
«Çoqusı – qırımtatarıdır. Amma, ne yazıq ki, muzakereler olsa, qapalı rejimde keçirile. Prezident ofisi tuvğanları, cemaat teşkilâtlarınen bağ tutmay, muzakerelerni ise Prezident ofisi keçire. (Muzakerelerniñ – QA) ne vaziyette olğanını aytmaq pek zor», – dedi Polozov.
Onıñ bildirgenine köre, İvan Yatskinniñ ricasınen Ukraina prezidentinen ofisine arizasını bergen edi.
«Daa qışta olğan şey. Cevap keldi, Ukraina telükesizlik hızmeti, Tış işler nazirligine yollanıldı dep. Soñra onı (Yatskinni – QA) bir cedvelge alğanlar dep haber keldi, amma onı kimse körmedi. O vaqıttan berli yañı bir malümat yoq, ne yazıq ki», – dep qayd etti Polozov.
Rusiye FSBsi devlet hainliginde qabaatlanğan qırımlı İvan Yatskinniñ davası boyunca tahqiqatnı küzde bitirmege planlaştıra.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu 2019 senesi dekabr ayında belli oldı.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
Avgustnıñ başında Ukraina prezidenti ofisiniñ yolbaşçısı Andrey Yermak «100-ge 100» formatında yañı deñişim azırlanıla, dep bildirdi. Yermak, deñişim «tezden» olacaq, dep ümüt etti, amma tam kününi aytmadı.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile kerçekleştirgen soñ subetinde işğal etilgen Qırımdan 22 qırımtatarını azat etmege teklif etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.


text:
Qırım Yuqarı Radasınıñ daa eki sabıq deputatına devletke hainlik etkenlerinden şübheli olğanlarını bildirdiler.
Bunı dekabrniñ 20-sinde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturasınıñ matbuat hizmeti bildire.
Bildirüvde: «Olarnıñ (şübheli deputatlarnıñ – QA) vastasız iştiraki ile qanunsız olaraq bir qaç qarar alındı. Bu qararlarnıñ alınması neticesinde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ territoriyası Rusiye Federatsiyası terkibine kirip, Qırım territoriyasınıñ işğali başlandı», – denile.
Nezaret muessisesi şübheli olaraq ilân etilgen sabıq deputatlarnıñ adlarını bildirmedi.
Bunıñ arfesinde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası, 2017 senesiniñ dekabr ayındaki vaziyetine köre, Qırım Yuqarı Radasınıñ 75 sabıq deputatınıñ qıdırıluvı ilân etildi, dep bildirdi.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusı boyunca dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukrain rejissöri Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» vesiqalı filmini mayıs 18-de Cannesta taqdim etecekler. Mayıs 13-te Cannesta 68-inci kinofestivaliniñ resmiy açılışı olıp keçti.
Bunı film rejissöri Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ malümatına köre, film Short Film Corner leyhası çerçivesinde kösterilecek. Levhada – qırımtatarlarnıñ üç nesili bar – 70 yıl evelsi sürgünlikni körgenler, qaytqanlar ve Qırımda doğğanlar.
Rejissör Qırım.Aqiqatqa qayd etkeni kibi, film mütehassıslarğa kösterilecek, böyle etip levhanı telekanallarda DVD ve diger vastalar ile kösterecek distributerni tapacaq olalar.
Rejissör Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» filmi birinci halqara mukâfatqa nail oldı – Houstondeki kinofestivalde Bronze Remi Award mukâfatını aldı.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq muarriri, şimdi – «Qaradeñiz production» şirketiniñ baş müdir muavini Lilâ Bucurova noyabr 2 künü evinde tintüv keçirgen Rusiye FSB hadimlerine qarşı mahkeme davasını açtı. Bu aqta Bucurovanıñ özü bildirdi, onıñ bildirüvi ile videonı bazarertesi künü, noyabr 16-da, «15 minut» saytı aşkâr etti.
Onıñ sözlerine köre, buña taqiqat tedbirleri keçirilgen yerde jurnalistniñ avdokatına bulunmağa izin berilmemesi sebep oldı. Böyleliknen onıñ avdokat imayesine olğan anayasa aqqı bozuldı, dey Qırım jurnalisti.
Bu iş boyunca birinci toplaşuv noyabr 16 künü Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde keçti.
«Eviminiñ qapıları yanında avdokatnı soylarım, diger şaatlar kördi. Bundan da ğayrı, evimdeki işbu «tedbirniñ» videoyazısı bar, amma FSB ve sayğılı mahkemeci tintüvni keçirgen taqiqatçı şahsen avdokatqa yasaq etmegenini bildireler. Bu er şey mantıqqa uymay: şahsen yasaq etmesi mümkün degil edi, çünki advokat taqiqatçı bulunğan odağa kirsetilmedi», – dey Bucurova.
Advokat Cemil Temişev aytqanı kibi, tintüv keçirilgende, vatandaşlarğa advokatnıñ bulunmasını sıq sürette red eteler. Advokat işbu red etüvniñ qanuniyligini ögrenmege areket etecek ve «bu sualge cevap almaq içün Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesine muracaat etmege azır olğanını» bildire – devlet insanğa Rusiye Anayasasınıñ 48-nci maddesine köre yüridik yardım aqqını teminleymi.
Bu iş boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı noyabr 18-ne planlaştırılğan.
Qırım.Aqiqat Lilâ Bucurovanıñ izaatını elde etmege tırışa.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler.
Birazdan Lilâ Bucurova evinde Rusiye FSB silâlı hadimleri tarafından keçirilgen tintüv aqqında tafsilâtlı sürette tarif etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Fevral 1-inde Kyivde “Qırım evi”nde Qara biber brendi qırımtatar qadın urbasınıñ mot kösterilüvi keçirdi. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, bu tedbir ukrain paytahtında ilk sefer ötkerile.
“Bu künü Qara biber qırımtatar brendiniñ mot kösterüvleri Qırımda anane oldı. Amma bu sefer olar yerini deñiştirip, kyivlilerni de modest fasionnen tanıştırmağa istedi. Böylece, qırımtatar ananeviy kiyimlerni zemaneviy müsülman modasınen nasıl etip birlestirmek mümkün olğanını şeer sakinlerine kösterdiler”, - dep yazıla tedbirniñ Facebook saifesinde.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, dünyada “islâm modası” “sade moda” añlamına kelip başlay, yani modest fashion.
Bu kiyimler tek müsülman qızlarına degil ait, amma sade, qolay veadiy urba sevgen başqa dini ve dünyabaqışı olğan qadınlar içün de.


text:
İnternette yerleştirilgen videoğa köre, Tavriya ve Aqyarnıñ rus teşkilâtlarınıñ koordinatsion keñeşi «Qabarcılıqqa yoq» şiarı altında miting ötkerdi. Lâkin miting ötkerilmesine Moskvada yollanılğan uquq qoruyıcılar keder etti.
Böyle etip, polis hadimi miting iştirakçilerinden tedbir ruhset alıp keçirilemi, dep soradı, soñra ise Rusiye qanunları boyunca miting qanunsız olğanını bildirdi.
Faaller ise Aqyarda keçici müddet olğanını aytıp, Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları 2015 senesinden başlap işke tüşürilecegini bildirdiler.
Polis hadimi miting iştirakçilerini evge qaytmağa çağırdı, lâkin olar razı olmadılar. Bundan soñra olarnı militsiya bölügine davet ettiler. Amma buña da dejvap tapıldı: «Aqyar – Moskva degildir».
Rusiye Federatsiyasında, Ukrainağa köre, miting ve kütleviy toplaşuvlarnen bağlı sert bir qanunlar bar. Bunıñ kibi qanunsız tedbirlerniñ iştirakçilerini evge yollaylar ya da yaqalap cezalaylar.


text:
I Bütünukrain qurultay iştirakçileri Ukraina akimiyetine talaplar belgiledi ve halqara toplulıqtan yardım soradılar.
Talaplar mayıs 27-de Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında aydınlatılğan qurultay beyannamesi ve rezolütsiyasında qayd etildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qaçaqlar Rusiyeden «mustaqil Ukraina qısımınıñ işğalini toqtatmaq, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri işğalinen bağlı senetlerni lâğu etmege talap ettiler», devlet akimiyet organlarından – Qırımnı mecburen terk etken ve vaqtınca işğal etilgen territoriyada yaşağan adamlarnıñ menfaatları, aqları ve serbestligini imaye etmege talap ettiler.
Qırımlılar BMT qaçaqlarnıñ aq-uquqları Yuqarı komissar İdaresi, Qızıl haç Halqara komiteti, migratsiya boyunca Halqara teşkilâtnı «Qırımnı mecburen tern etken adamlarnı içteki köçip kelgen ve yardım ve qol tutuvğa muhtac olğanlar gruppası» olaraq tanımağa çağırdılar.
Qurultay rezolütsiyasında Prezident ve Ukraina Yuqarı Radası deputatlarına muracaat mevcut. Olardan Qırım qaçaqlarınıñ aqlarını yerine ketirecek ve serbestligini temin etecek qanun leyhalarını belgilemege ve qabul etmege, topraq damartıları, dotatsiyalar ve ev qurmaq içün imtiyaz ödünçlerniñ ayırılmasını belgilemege talap etile.
Qurultay iştirakçileri 2014 senesi Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radası ve Aqyar şeer şurası saylavlarınıñ keçirilmesini muzakere etmek, em de Qırım ve Herson vilâyetinde serbest iqtisadiy zona aqqında qanunnı qabul etmege teklif ettiler.


text:
Gümrük birligi Ukrainanı Avropa birligi ile assotsiatsiyanıñ imzalanuvından soñ ğayıp etti.
Bunı Rusiye prezidenti keñeşçisi Sergey Glazyev bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Bizde Brüsselde AB ve Ukraina, Gürcistan, Moldova arasında assotsiatsiya añlaşmasınıñ imzalanuvı ile bağlı ğayet çoq sual peyda ola. Yani ğarp yönelişte keneşlevimizge qattı mania qoyuldı», – dedi Glazyev.
Putin keñeşçisi işbu al Rusiye menfaatına tesir ete ve bu üç devlet ile işbirlik istiqbali aqqında tüşünmege mecbur etkenini aytıp keçti.
«Assotsiatsiya añlaşması çerçivesinde Ukraina, Moldova ve Gürcistan musaqilliginiñ bir qısmını Avropa komissiyasına bergenler. Yani olar endi Gümrük birligi ve YEEP azaları olamazlar. Bizim içün büyük bir zarardır»,– dedi Glazyev.
Hatırlatamız, Ukraina, Gürcistan ve Moldova iyün 27 künü Brüsselde Avropa birligi ile assotsiatsiya Añlaşmasını imzaladılar. Ukrain tarafı vesiqanıñ yalıñız iqtisadiy qısmını imzaladı, siyasiy qısmı daa mart ayında imzalanılğan edi.


text:
Yaltanıñ deñiz limanında cuma künü «Samanta Smit» yolcu teplohodı tutaştı, haber ete Qırım Fevqulâde işler nazirligi.
«Oktâbr 30 künü 2015 senesi saat 09:30 Yalta şeeriniñ deñiz limanında «Samanta Smit» gemisiniñ yanıp tutaşqanı aqqında haber peyda oldı. Gemi uzunlığı 23 m, keñligi – 4 m», – denile beyanatta.
Yanğın yerine Yalta şeeriniñ yanğın-qurtarıcı bölüginiñ eki taqımı çıqtı.
Saat 09.46 yanğın 60 metr kare meydanlığında söndürildi. Kimse zarar körmedi.
«Samanta Smit» teplohodı 1986 senesi İliçevskte quruldı (Ukraina, Odessa vilâyeti). Gemi 294 yolcunı sığdıra.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden «fevral 26 işi» iştirakçileriniñ azat etilmesi ve Qırım Rusiye akimiyeti tarafından taqibiniñ toqtatılmasını talap ete. Bu aqta Ukraina Tış siyasiy nazirliginiñ mezkür iş boyunca açılğan mahkeme toplaşuvları sebebinden aşkâr etilgen beyanatında aytıla.
«Ukraina Taş işler nazirligi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qırımtatar halqınıñ temsilcilerini taqip etmemek ve acele sürette qanunsız sürette apiste tutılğan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Arsen Yunusov, Eskender Yemirvaliyev ve Talât Yunusovnı – Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa nisbeten reyanelerini serbest bıraqmağa talap ete», – denile beyanatta.
Ukraina Tış işler nazirligi 2014 senesi fevral 26 künü Aqmescitte barışıq aktsiya iştirakçileri üzerinde «Rusiye işğalci akimiyetiniñ mahkemesi» başlanuvı sebebinden qattı narazılığını bildire. Kiyevde deyler ki, qırımtatar faalleri bu künü Vatannıñ qoruvı, Ukraina topraq bütünliginiñ saqlanuvı oğrunda küreşti.
«İşğalci akimiyetniñ tuvğan toprağını Rusiye istilâsından qoruğanlarğa nisbeten intiqamı – halqara uquq ve dünya toplulığına tsinik bir çağıruvdır», – qayd eteler nazirlikte.
Tış işler nazirliginde şunı bildireler ki, Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatarlarnıñ taqibi, olarğa qaba ve insaniyetsiz davranış, sürgünlik, din aqqınıñ sıñırlavı, cemaat teşkilâtlarınıñ bozuluvı ve matbuat vastaları temsilcileriniñ taqibi – bu er şey «Qırımnı onıñ tamır halqı içün qorqu ve azap adasını çevirdi».
Aqmescitte «fevral 26 işi» boyunca bazarertesi künü birden eki mahkeme toplaşuvı keçe – Qırımnıñ Yuqarı Mahkemesi ve Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde. Yuqarı Mahkeme binası yanında onlarnen insan toplandı, amma toplaşuv salonına tek bir qaç insan kirip oldı, çoqusı, şu cümleden, mamahkümlerniñ – Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusov ve Eskender Emirvaliyevniñ tuvğanları kiremedi.
Rusiye taqiqatçıları olarnı 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri iştirak etken çoq biñli mitingde yüz bergen «kütleviy çatışmalarda» iştirak etüv ile qabaatlaylar.
Qırımda «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğan Talât Yunusovğa dekabr 28 künü üküm çıqarıldı.
Qırım.Aqiqatqa adliyeci Cemil Temişev aytqanı kibi, mazun fevral 26 künü kütleviy çatışmalarda iştirak etkeni içün 3,5 şartlı apis cezasına maküm etilgen.


text:
Ukraina tış işler nazirligi halqara cemaatçılıqnı Rusiyege qarşı azamiy basqı kösterip, Qırım ve Donbass qaytarılmağance, Ukrainanıñ mustaqillik ve topraq bütünligi ğayrıdan tiklenmegence, bütün sanktsiyalarnı saqlamağa çağıra.
Ukraina OON-nıñ bütün devlet - iştirakçilerni teşkilâtnıñ qanunlarına ve halqara uquqqa köre, Rusiyeden bütün mecburiyetini, minsk añlaşmalarınıñ tolusınen ömürge keçirüvini ve Ukrainağa qarşı yapılğan bütün basqılarınıñ toqtatılmasını talap ete.
Kiyevde hatırlatqanları kibi, Rusiyeniñ basqı başlanması vaqıtından başta Qırımda, soñra Donbassnıñ qısımında 2600 ziyade ukrain askeri elâk oldı ve 9000 ziyade yaralandı.
«Bu basqınıñ üç yıl devamında, rus zabitlernen Donbassta qırqbiñlik ordu teşkil etildi, o ise maliye ceetten bütünley Rusiyenen temin etilgen. Bu ordu eñ yañı rus silâlarnen donatılğan» - dep bildirile mesacda.
Nazirlikte qayd etilgeni kibi, Ukraina biri-biri artından özüne alğan siyasiy, gumanitar, içtimaiy, iqtisadiy hususiyetlerniniñ qoruma mecburiyetlerni ömürge keçire. Bular ise: ateş atmasını toqtatuvı, ÖBSE mahsus monitoring missiyasını tolu irişimnen temin etüvi, siyasiy meselelerni çezecek müim adımlarnı yaptı.
«Ukraina akimiyeti boyeviklerniñ astında olğan yerlerni tabiy gaz ve elektrik energiyasınen temin etmege devam etmekte, ukrain grajdanlarını pensiya ve başqa içtimaiy paralarnı ödemekte. Er vaqıt üküm sürgen cenk vaziyetinde ukrain mütehassısları infrastruktura, bozuq gaz ve suv ağları, elektrik berilme ağını ğayrıdan tikleyler» - dep hatırlattılar arizada.
Rusiye ise öz tarafından Kiyev minsk añlaşmalarğa köre iç bir mecburiyetini yerine ketirmegeni aqqında aytmaqta.
Nazirlikte hatırlatqanları kibi «Rusiye ve onıñ marionetkaları 130 ukrain reinelerniñ qurtarmasına daima mania olalar, olarnı deşetli şaraitlerde tutıp qıynaylar ve Sovet ukumetiniñ cinaiy kodeksine köre ölüm maküminen qorqutalar.»
Rusiye ukrain grajdanlarınıñ siyasiy taqipini devam etip, Rusiyede qanunsız şekilde bulunğan Savçenko, Sentsov, Kölçenko kibi siyasiy mabüslerini azat etmege red ete, dep qoştılar tış işler nazirliginde.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
BİZİM AQQIMIZDA
Qırımtatar resurs merkezi qırımtatarlarnıñ tamır halq kibi kollektiv aqlarını ve bütün Qırım sakinleriniñ devamlı inkişafqa nail olmaq hususiy aqlarını teminlemek maqsadında 2015 senesi meydanğa ketirilgen cemaat teşkilâtıdır. Biz qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalaymız, qanun ve qaidelerniñ leyhalarını azırlaymız, Qırım ve qırımtatar haldqı ile alâqalı medeniy, tasil, advokatsion ve demokratik teşebbüslerge qoltutamız, işğal etilgen Qırımda hususiy ve umumiy uquq bozuvlarnı közetemiz, insan aqlarınıñ bozuluvlarını qayd etemiz ve senetleştiremiz, işğal altındaki Qırım vaziyeti hususında halqara cemiyetni haberdar etemiz, siyasiy mabüslerge ve olarnıñ aile azalarına uquqiy, içtimaiy ve gumanitar yardım celp etemiz, insan aqlarınıñ qorçalanması içün hususiy ve universal mehanizmlerge beyanat, şikâyet ve muracaatlarnı yollaymız, Qırım mevzusınıñ daima diqqat merkezinde bulunmasını temin etecek halqara malümat kampaniyaları ve tedbirler keçiremiz, uquqşınaslar ve faallerni yetiştiremiz, qırımtatar halqınıñ yañı diplomatlarını azırlaymız. İnanamız ki, Qırım resurs merkeziniñ faaliyeti Qırımnıñ işğalden suratnen azat etilecegi ve yañıdan integratsiyasına siltem olacaq.
KъыpыMTaTap pecypc Mepkeзи kъыpыMTaTapлapHыHъ TaMыp xaлkъ kиби koллekTиB akълapыHы Be бyTюH KъыpыM cakиHлepиHиHъ дeBaMлы иHkишaфkъa Haилb oлMakъ xycycий akълapыHы TeMиHлeMek MakъcaдыHдa 2015 ceHecи MeйдaHrъa keTиpилbreH джeMaaT TeшkиляTыдыp. Биз kъыpыMTaTap xaлkъыHыHъ akълapыHы kъopчaлaйMыз, kъaHyH Be kъaидeлepHиHъ лeйxaлapыHы aзыpлaйMыз, KъыpыM Be kъыpыMTaTap xaлдkъы илe aляkъaлы MeдeHий, Tacилb, aдBokaциoH Be дeMokpaTиk Teшeббюcлepre kъoлTyTaMыз, ишrъaлb эTилbreH KъыpыMдa xycycий Be yMyMий ykъykъ бoзyBлapHы koзeTeMиз, иHcaH akълapыHыHъ бoзyлyBлapыHы kъaйд эTeMиз Be ceHeTлeшTиpeMиз, ишrъaлb aлTыHдakи KъыpыM BaзиeTи xycycыHдa xaлkъapa джeMиeTHи xaбepдap эTeMиз, cияcий Maбюcлepre Be oлapHыHъ aилe aзaлapыHa ykъykъий, ичTиMaий Be ryMaHиTap яpдыM джeлbп эTeMиз, иHcaH akълapыHыHъ kъopчaлaHMacы ичюH xycycий Be yHиBepcaлb MexaHизMлepre бeяHaT, шиkяeT Be MypaджaaTлapHы ëллaйMыз, KъыpыM MeBзycыHыHъ дaиMa диkъkъaT MepkeзиHдe бyлyHMacыHы TeMиH эTeджek xaлkъapa MaлюMaT kaMпaHиялapы Be Teдбиpлep keчиpeMиз, ykъykъшыHacлap Be фaaллepHи eTишTиpeMиз, kъыpыMTaTap xaлkъыHыHъ яHъы диплoMaTлapыHы aзыpлaйMыз. ИHaHaMыз kи, KъыpыM pecypc MepkeзиHиHъ фaaлиeTи KъыpыMHыHъ ишrъaлbдeH cypъaTHeH aзaT эTилeджerи Be яHъыдaH иHTerpaцияcыHa cилbTeM oлaджakъ.
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ degerleri:
● uquqnıñ ustünligi;
● insan aqları;
● zorbalıqsız küreş;
● turğun inkişaf;
● tamır halqlarınıñ aqları.
Ayrı diqqat ayıramız:
● Qırım tamır halqları ve olarnıñ vekilleriniñ aqları qoruvına;
● Qırım tamır halqları ve milliy azlıqlarnıñ milliy añlığınıñ qorçaluvına ve inkişaf etüvine;
● tamır halqlarnıñ Vatanı olğan Qırım resurslarınıñ imayesine;
● diskriminatsiyağa qarşılıq kösterüvge.
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ missiyası
Qırımtatar Maaliy Merkezi– zorbalıqsız deokkupatsiya em reintegratsiya ve Qırımnıñ turğun inkişafı içün yerli, milliy ve halqara seviyelerinde insan aqlarınıñ qoruvı, tamır halqlarnıñ tarihiy Vatanıñda kollektiv aqlarınıñ amelge keçirilüvi, Qırımnıñ turğun inkişafınıñ nezaret ve talil etilüvi, medeniy, tasil, ilmiy teşebbüslarğa, informatsion-maarif faaliyetke qol tutuvı vastasınen iş alıp barğan cemaat teşkilâtı.
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ hayaleti
Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ hayaleti Qırım deokkupatsiyasınıñ terkibine kirdi. Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ işleri neticesi olaraq çeşit etnoslar, dinlerniñ yan-yanaşa muabetlikte yaşamasına, insan aqları ve tamır halqlarnıñ aqları qoruvına, Qırımnıñ Ukraina yanında turğun inkişafına ve mındaki demokratik muessiselerniñ pekitilmesine imkânlar yaratılması oldu. Qırımtatar Maaliy Merkeziniñ faalligi Qırım meseleleri global ve Avropa seviyesinde obyektiv anlavına yardımcı oldu.
Deokkupatsiya vaqtınıñ belgisizligi hayaletniñ eki alğa bölünüvınıñ sebebi oldu. Olarnıñ er biri Strategiyanıñ ayrı bölüginde taqdim etile.
Esas maqsadı:
Qırım işğali meselesiniñ milliy ve halqara seviyelerinde kerçekleşüviniñ vastası ile onıñ okkupatsiyası ıntıluvınıñ yekünlenüvini musaade etmemek ve ortaq em tarafdarlarnı, beraberlikte iş körmek içün, celp etmek.
Mahsus maqsatlar:
1. Insan aqlarnıñ qoruvı, şu aqlarnıñ yerine ketirüvine qol tutuv.
2. Tamır halqlarınıñ aqları ve şu aqlarnıñ yerine ketirüvine qol tutuv.
3. Qırımnıñ etraftaki muitiniñ imayesine qol tutuv.
4. Qırım sakinlerinıñ öz-özüni teşkilâtlandırmasına qol tutuv.
5. Qırımnıñ deokkupatsiyasına qol tutıp, onıñ reintegratsiyasını azırlamak içün faaliyet kösterüv.


text:
Qırım, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ abituriyentleri arbiy biletni köstermeyip, aliy oquv yurtlarına kire bilecekler, dep qayd ettiler Ukraina tasil ve ilim nazirliginde.
Nazirlikte bu qararnı Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde, em de Qırım Muhtar Cumhuriyetinde arbiy komissarlığınıñ işi imkânsız olğanı ile añlatalar.
«Aliy oquv yurtlarınıñ yolbaşçılarına 2014 senesi Ukraina aliy oquv yurtlarına qabul etüv şartlarına köre, mezkür regionlarnıñ sakinlerinden vesiqalarnıñ qabul etüvini arbiy biletniñ kösterilmemesi ile keçirmege», – denile Tasil nazirliginiñ resmiy mektübinde.
Evel qayd etile edi ki, Bu sene Qırımnıñ işğali ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde üküm sürgen vaziyet sebebinden Donbass ve yarımada studentleri içün kiriş kampaniyası biraz qolaylaştırılacaq.
Ukrainanıñ diger regionlarında VNOnı tapşırmaq içün Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden 7000 abituriyent, Qırımdan 600 mezun qayd etildi. Umumen 2014 senesi VNOdan keçmek içün Ukraina şarqından 35 biñ mezun qayd etilgen edi.


text:
Canköy şeerinde keçken tintüvden soñ, qırımtatar faali Enver Kroşnı rayon politsiya idaresinden Kreml nezaretindeki yerli mahkemege alıp ketkenler. Bu aqra Qırım.Aqiqatqa uquqimayecisi Lütfiye Zudiyeva ikâye etip berdi.
«Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri «Krepost» operatsiyasını ilân etkenler: üç saat devamında soy-sopları bile, aqrabalarnıñ arizasını qayd ettirmek içün kantselâriyağa (politsiya rayon bölüginde –QA) kirip olmağanlar. Al-azırda onı beyaz «Gazel» içine mindirip, mahkemege alıp ketemiz degenler», – dep ikâye ete Zudiyeva.
Onıñ szölerine köre, Kroşnı alıp ketkenlerinden soñ, rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri operatsiyasını yekünlep çekilgenler.
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri yanvarniñ 25-nde saba ilhaq etilgen Qırımnıñ Canköy şeeri ve Seitler rayonında tintüvler ötkerdi. Ondan soñ, Canköy şeeriniñ sakini Enver Kroşnı şeer rayon politsiya bölügine, Seitler rayonı Seitler Vaqıf (Razlivı) köyünde tutulıp alınğan Ebazer İslâmovnı ise, Seitler rayonı politsiya bölügine alıp ketkenler.
Faaller haber etkenine köre, Kroşnıñ telefon, planşet ve noutbukını çekip alğanlar.
Rusiyeli küç idareleriniñ saytlarında tintüvnen alâqalı malümat yoq.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırım Devlet şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov içün Qırım qadınınıñ sıfatını ifadelegen bir sıma oldı. Bunı o, cuma künü, mart 6-da, Aqmescitte Halqara qadın-qızlar kününe bağışlanğan tantanalı toplaşuvdan soñ ayttı.
«Natalya Poklonskayanıñ sıfatı Qırım qadınınıñ sıfatı oldı, bunıñ kibi qadınlarımız çoq, olarnıñ Qırım tabiatını saqlap qalacağına, inkişaf ettirecegine ve bala ve torunlarına bereceklerine inana ve ümüt etemiz», – dedi o.
RİA Novosti bildire ki, tantanalı toplaşuvda Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Poklonskayağa fahriy yarlıq berip, «vazifelerniñ becerilmesi ve yüksek seviyeli iş içün» nişanı ile taqdirledi.


text:
Türkiyeniñ cenübiy-şimalinde, Diyarbakır şeeri civarında, cumaertesi künü aqşam maşina patlağanı sebebinden eki arbiy hızmetçi elâk oldı, dörtü yaralandı. Bildirilgeni kibi, maşina arbiy kolonna ketken yolnıñ qısmında patladı. Diyarbakır rayonı memuriyetiniñ bildirüvine köre, patlavnı terroristler keçirdiler. Türkiye akimiyeti böylece kürdlerni adlandıra, yaza Radio Svoboda.
Cumaertesi künü Kürdistannıñ İş firqası endiden Ankara ile barışıqqa riayet etmeycegini bildirdi. Bunı cuma künü Türkiye arbiy ava küçleri İraq şimalindeki Kürdistannıñ İş firqası lagerlerine ücüm etkeninden soñ ilân ettiler.
Türkiye Arbiy Ava quvetleri Suriyedeki «İslâm devleti» terroristik teşkilâtınıñ mevzilerine de ateş açmaqta. Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu aytqanı kibi, ameliyat Türkiyege telüke olacağına qadar devam etecektir.


text:
Rusiye medeniyet nazirligi ve Kino fondu Rusiye Federatsiyasında işğal etilgen Qırımnıñ tarihiy rolü aqqında stsenariyler yarışını ilân ettiler. TASS malümatına köre, mart 2-den itibaren yarış arizaları qabul etilecek.
Qırım mevzusı – yarışnıñ yekâne mevzusı degil. Neşirniñ bildirgenine köre, iştirakçilerge on mevzu teklif etile, olarnıñ arasında – «Qırım Rusiye tarihında», «1917 senesiniñ 100 yıllığına», «1905 senesiniñ rus-yapon cenki: mağlübiyetke çevirilgen ğalebe», «1991 senesiniñ avgust avdarmasınıñ 25 yıllığına: uydurma ve kerçek».
«Tarih stsenariylerden ğayrı Fond Rusiye Federatsiyasında halqlarnıñ dostluğı aqqında işlerni qabul etmege azır, meşur sportçı ve ğalebeler, sovet ve Rusiye alimleri aqqında işler de qabul etilecek», – aytıla beyanatta.
Yarış ğalipleri stsenariy azırlanmasına 1 million ruble alacaqlar. Keçken yıllarnıñ ğalipleri arasında «Gardemarinı IV» tarihiy serialınıñ devamı olğan «Zloy gorod» tarihiy draması bar.


text:
Ündistandağı saylauda 64 jastağı Draupadi Muamu attı äyel el prezidenti bolıp saylandı. Ündistan halıq partiyasınıñ basşısı Draupadi Muramudı Ündistan..
Qırğızstannıñ Çolpon-Ata qalasında ötken Ortalıq Aziya elderiniñ basşılarınıñ törtinşi Konsul'tativti kezdesuinde taraptar birqatar qwjattardı qabılda..
Älem ekonomikasınıñ aldınğı 7 köşbasşısı Bavariyada bas qostı. Olar jahandıq ekonomikalıq jağdaydan tıs Resey taqırıbın da talqıladı. Bwl jol Reseydiñ..
Soñğı on jıldıqtağı jahandıq geo-sayasi bolmıstıñ kartinasınan biz halıqaralıq qatınastardıñ kürdeli jaña kezeñge ayaq basqanın añğardıq. Bwdan on jıl..
Klimattıñ jılınuı adamzattıñ qazirgi bastı probelamalırınıñ biri. Ğalımdardıñ esebinşe eger Jer şarı ortaşa temperaturası qazirgiden 2 S° joğarılaytın..


text:
Keçken künü işğal etilgen Qırımda dört yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Onıñ malümatına köre, eki hasta qırğınlıq ile küreş tedbirleri neticesinde, daa eki hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi. Bütün hastalar hastahanege alındı, alâqada olğanlar belli, profilaktika tedbirleri yapıla, dep bildire Aksenov.
Yerli akimiyetniñ malümatına köre, umumen Qırımda 685 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 36-sı çetelden keldi, 94-ü qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. 478 insan yahşı oldı, 25 kişi vefat etti. Aqyarda 228 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bügingi tañda jas balalardı meşitke äkelip otırğızu dästüri qayta jañğırtılıp, mıqtap qolğa alınuda. Mwnday şara üstimizdegi aydıñ 5- küni Tölebi audandıq «Nwr» meşitinde wyımdastarılıp, 8 jas büldirşin sünnetteldi. Oblıstan şaqırılğan medicina mamandarı audan imamınıñ wsınısın qabıldap öz ülesterin qostı. Däl osı igi bastamanı aldağı jılda josparlı türde ötkizudi közdep otırğan meşit basşılığı, bir künde 50-100 balağa deyin sünnetteudi qolğa almaq.
Islam dininde sündettelu öte ülken mänge ie. Öytkeni ol ümbeti retinde Mwhammed payğambarımızdıñ (s.a.u. ) isin qaytalauğa, yağni sünnet amalın jasauğa jatadı. Dälel Äbu Hwrayra jetkizgen Payğambarımızdıñ hadisi. Hadiste adam jaratılısınıñ tabiği qajettiligi retinde mına bes närse: sündetke otıru, mwrttı basu, qoltıq pen wyattı jerdi tükten taza wstau, tırnaq qısqartu atalğan.
2000 jılğı bayandamasında Amerikanıñ medicinalıq assocaciyası (American Medical Association AMA) sündetteudiñ nesep quıq joldarın sirek kezdesetin qaterli, jwqpalı aurulardan, infekciyadan qorğaytındığın mälimdedi.
Amerikanıñ akuşer jäne ginekologiya akademiyası da (American Academy of Obstetricians and Gynecologists ACOG) Pediatrlıq akademiya men medicinalıq assocaciyanıñ mälimdemelerin maqwldap, sündetteuge eskişildiktiñ sarqınşağı retinde qarauğa eşqanday da medicinalıq negiz joq ekenin jariyaladı.
Keselden qorğauşı
Köptegen medicinalıq zertteu jwmıstarı sündetteudiñ mınanday paydaları bar ekenin däleldedi:
• Sündettelmegenderge qarağanda, sündettelgen erler jınıstıq qaterli isikke (rak) anağwrlım az şaldığadı;
• Eri sündettelmegen äyelderde jatır moyınşağınıñ qaterli isikke şaldığu qaupi altı ese joğarı;
• Jınıstıq jwqpalı aurulardı jwqtıru qaupi sündettelmegenderde segiz ese joğarı; zertteuşi ğalımdar bwğan qızıqtı dälelder keltirgen.
Aytalıq, balalardıñ nebäri on nemese otız payızı sündetteletin Keniya, Zambiya siyaqtı elderde jınıstıq jwqpalı auruğa şaldıqqandar jergilikti twrğındardıñ törtten bir böligin qwrağan. Al Benin jäne Kamerun sekildi şamamen är bala sündetteletin Afrika elderinde jwqpalı aurularğa şaldıqqandar twtas alğanda altı aq payızdan aspağan. Avstriyalıq zertteuşi ğalımdar tipten ülken jañalıq aştı. Olar «SPID ke şaldıqqan er kisilerdiñ basım köpşiliginiñ sündettelmegender» ekendigin däleldedi. Öytkeni SPID virusı eñ äueli jınıs müşesiniñ wş qabatın zaqımdaytın körinedi. Eger ol tws mikrozaqım alsa, qabınu qaupi öte tez jüriledi eken.
• Seksopatologtar da sündetteludiñ qajettiligin moyındauda;
• Gigienalıq twrğıdan bakteriyalogiyalıq, stafilokk (iriñdi mikrob), gonorey (jınıstıq jiñişke auruı) mikrobtarınan taza bolu twrğısınan sündet jasatu asa kerekti. Oğan qosa, smegmalardıñ (qorğauşı aq tüyirşekter) qabınıp, jarağa aynalmauında ülken röl oynaydı.
• Sündet fimoz (jınıs ürpisiniñ jiırılıp aşılmay qaluı), parafimoz, balanit, balanopostit keselderiniñ aldın aladı.
Audandıq «Nwr» meşiti


text:
Saturnniñ eñ iri sputnigi Titandı zertteu maqsatında NASA agenttigi Dragonfly ğarış apparatın jibermekşi. Dragonfly ğarış apparatı Titandağı organikal..
Soltüstik Koreya ükimeti eskertu jasap, yadrolıq qarusızdanu turalı kelissözderdiñ jaña jobasın jolğa qoyu turalı AQŞ ükimetinde köp uaqıt qalmağanın ..
BWW Qauipsizdik keñesiniñ twraqtı müşeleri jäne özge de birqatar Europa elderi Iranğa qarata birlesken mälimdeme jasadı. Bwl mälimdeme BWW QK-nıñ Iran..
Bügin, 28 mausım – Qazaqstandağı BAQ ökilderiniñ käsibi merekesi. Bwğan deyin "Jurnalister küni" mausım ayınıñ soñğı jeksenbisinde beyresmi atalıp ke..
Resey prezidenti Vladimir Putin «Ülken jiırmalıq» sammiti qarsañında britandıq «Financial Times» basılımına swhbat berdi. Swhbatta aldağı sammit, Rese..


text:
Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasınıñ sakinleri işğal etilgen Qırımğa trenlerniñ lâğu etilmesinden soñ öz qasabasını «dünya merkezi» olaraq adlaylar, dep haber ete Novıy vizit neşiri.
Neşirniñ qayd etkeni kibi, qasabanıñ demir yol vokzalında şimdiki areketni kurort mevsimi ile qıyaslamaq mümkün.
«Yerli sakinlerniñ çoqusı buña quvana, çünki qasaba, kerçekten de, yaşardı: ticaret başlandı, hızmet saası bir tertipke ketirildi. Amma bu sebepten daa da çoq taksi aydavcıları quvana. Olar kelgen yolcularnı perronda birinci sırada qarşılaylar. Yerli aydavcılarnıñ çoqusı qırımtatarlarıdır. Olar digerlerden öz vatanperverligi ile farqlana. Misal içün, bir-birini er vaqıt – «Ukraianağa şan-şüret», «Qaramanlarğa şan-şerefler olsun» kibi şiarlar ile qarşılaylar. Akimiyetniñ Qırımda naqliyat qamaçavını teşkil etmek qararını aydavcılar, yarımadada tuvğanları yaşasa bile, müsbet olaraq tanıy», – haber ete Herson veb-portalı.
Dekabr 26 künü «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol alâqasını toqtattı ve yarımadağa qatnağan halqara trenlerni de lâğu etti.


text:
Ukraina lıja (kayak) canbazı Aleksandr Abramenko Ukraina fristaylınıñ tarihında birinci olimpik mükâfat qazandı. Bu altın medal Ukraina içün Phençhandaki Olimpik oyunlarında birinci oldı. Ukrainalı sportçu özüniñ pyedestaldaki yerini öz ustazı – bu sport çeşitini Ukrainada taqdim etken şimdilik yekâne qırımtatar ile «dögip» azırlağan edi.
Ukrainalı olimpiada çempionınıñ treneri Enver Ablayev Özbekistanda doğdı. Karyerasını sportçı gimnast olaraq yedi yaşında başlağan edi. Daa soñra o, professional ayatını qış sport çeşitine bağışladı. Öyle oldı ki, Enver öz treneri ile beraber sportiv gimnastikadan fristaylğa keçti ve artıq 16 yaşında qorantasınen beraber Ukrainağa kelip çıqtı.
Çempionnıñ treneri: «Biz bütün taqımımıznen beraber Ukrainağa köçtik. Mında men başta sportçu ve şimdi endi trener olaraq çalışmağa devam ettim. Bizim esas bazamız Zakarpatyede edi. Bizni bir kereden anda yolladılar. Ve öyle olıp çıqtı ki, men şimdilik kene de anda qalam», – dep köçkenini hatırlay.
Ablayev Ukraina bayrağı altında İtaliyada Madonna-di-Kamilyo şeerçiginde ötkerilgen Fristayl boyunca dünya kubogınıñ ğalibi oldı (2005 senesi). Ondan soñ taliyi halqara sınıf sport ustasını trenerlik karyerasına ketirdi. Tecribeli sportçu Phençhanğa Ukrainanıñ fristayl boyunca qoşma taqımınıñ treneri sıfatında keldi.
Anam şimdi Qırımda, men ise anda 2014 senesinden berli olmadımEnver Ablayev
Ablayev, Olimpik oyunlarda Ukraina sportçularınıñ fristayl boyunca yolunı hatırlap: «Biz bu medalge doğru çoq vaqıt kettik. Bir çoq Olimpik oyunda fristayl boyunca bu mukâfatqa yaqın edik: 1998 senesi Naganoda dörtünci oldıq, Solt-Leyk-Sitide beşinci yerni qazandıq, Turinde 11-nci edik, Soçide altıncı yer aldıq, lâkin pyedestalğa iç bir türlü yaqınlaşıp olamadıq. Şimdi ise öyle bir oldı ki, em medal bizimki, em de birden altın oldı», – dey.
Şimdiki çempionnıñ treneri Facebooktaki saifesinde, «tam manada böyle olmasa da ve bu şeerge sıq-sıq barmaq nasip olmasa da» özü Aqyardan olğanını qayd etti.
Trener: «Aqrabalarım Aqyarda yaşay. Men de, kelip-ketüv ve köçüvler ile, anda çoq vaqıt bulundım. Anam şimdi Qırımda, men ise anda 2014 senesinden berli olmadım. Evelden bütün yazğa bara edim. Şimdi ise yazda er vaqıt meşğul olam. Lâkin aprelde Qırımğa barmağa ümüt etem», – deye paylaşa.
O, halqara sport yarışlarında qırımtatar halqını pek az sportçu temsil ete, dep qayd ete.
«Men, menim sport çeşitimde şu anda qırımtatar halqınıñ yekâne temsilcisi olam. Şimdi Kazahstanda Eldar adlı bir yaş yigit peyda oldı. Olar sportçunı yetiştireler», – dey Enver.
Pyedestalda er kes er zaman resimge çıqa, bu yüz yıllarnen devam eteEner Ablayev
İçtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları bugün sportçularnıñ areketlerini, milletini ve siyasetnen bağlı noqtalarnı diqqatsız qaldırmaylar. Aleksandr Abramenko şu yerde azırlıqsız yapılğan çeçek merasiminde mavılı-sarılı bayraqnı rusiyeli olimpik atletiniñ omuzına taşladı. Bu annıñ fotoresimi, internette yayılıp, Ukrainada tenqit dalğasını köterdi. Trener ise sportçunıñ areketinde yaman bir şey körmey.
Ablayev: «Pyedestalda er kes er zaman resimge çıqa, bu yüz yıllarnen devam ete. Añlaşıla, şimdi bazılar bunı qozğatıp zevq aladırlar, lâkin mence bu, aqılsızlıqtır», – dep saya.
Sportçularnı ekseriyeti ananelerge ve – sıq-sıq – alâmetlerge emiyet bereler. Fristaylcılar içün de eyi alâmetlerge inanuv yabancı degil. Enver endi eki yıldan berli yarışlarğa barğanda yanına hususiy bir tılsım – kürekni alıp bara.
Enver endi eki yıldan berli yarışlarğa barğanda yanına hususiy bir tılsım – kürekni alıp bara
Ukraina çempionınıñ treneri: «Er bir trenerniñ çalışqan, emek bergende qullanğan öz küregi bar. Men, Mukaçevodaki ustalarımızğa özümkini Ukraina bayrağınıñ tüslerine boyalamağa rica ettim. Ve işte o, eki yıldan berli menimnen beraber seahat ete. Demek ki, bu menim tılsımımdır», – dep paylaşa.
Alâmetlerge inanuv şimdiki Olimpik oyunlarnda da artqaç olmasa da, trenerniñ aytqanına köre, eyecanlanuv yalıñız birinci künlerde müim edi. Finişke yaqınlaşqanda ise Ukrainanıñ yeñecegine eminlik doğdı.


text:
«Kewil múlki-dóretiwshilikke tolı shayır» atamasında ushırasıw keshe shólkemlestirildi.
- By ApMaH --
- Friday, 19 Aug, 2022
Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme-kitapxana orayında 2022- jıl 19-avgust kúni, Nókis qalası №11 mektep jámááti menen birgelikte, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń 2022 jıl 10-avgust bayanatında tiykarlanıp, Qaraqalpaqstan Respublikasında mádeniy ilajlardı ótkeriw boyınsha «Jańa oyanıw dáwiri kitap hám kitapxanalardan baslanadı» uranı astında , «Kewil múlki - dóretiwshilikke tolı shayır» atamasında, Ózbekstan Respublikasında xızmet kórsetken jurnalist, Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri, “Ayqulaq” tele-kórsetiwi baslawshısı, miyman Altıngúl Óteniyazova menen ushırasıw keshesi shólkemlestirildi. Ushırasıw keshede miymanlarǵa, Altıngúl Óteniyazova óz sózinde, dóretiwshiligi haqqında, tuwılǵan jer, Ana-Watan, tábiyat, sadıqlıq, muhabbat hám olardı ulıǵlawdı óz qosıqlarınıń baslı teması etip alǵanı haqqında aytıp ótti. Soń sózge shıqqanlar, shayır hám baslawshı sóz sheberiniń dóretpelerindegi qaharmanları, namalı qosıqları, haqqında jaqsı pikirler bildirdi. Ushırasıw keshede Nókis qalalıq №11 mektep oqıtıwshıları hám oqıwshıları shayırdıń jazǵan qosıqların atqardı, soń ózlerin qızıqtırǵan sorawların berip, juwaplar aldı.


text:
BMT halqara mahkemesi Rusiyege Qırımtatar Milliy Meclisi yasağını lâqu etüv mecburiyeti aqqında hatırlattı dep bildire iyülniñ 19-nda Ukraina tış işler nazirligi.
Haberge binaen, cumaaqşamı künü BMT Halqara mahlemesi ukrain tarafını, Rusiyege qarşı 2017 senesi aprelniñ 19-nda çıqarılğan ve Moskvanı «qırımtatar halqınıñ vekâlethanelerini, şu cumleden Meclisni imaye etüv aq-uquqlarını sıñırlamaqtan qaçınması»nen bağlı buyruğını becergenine dairpozitsiyası aqqında malümat berdi.
«Rusiye Federatsiyası işbu açıq-aydın buyruqnı bozdı ve 2016 senesi aprel ayında qabul etken Meclisnen bağlı yasağını lâğu etmedi. Taraflarğa yollağan mektübinde mahkeme işbu buyruqnı becerme mecburiyetini tasdıqlay ve 2019 senesi yanvarniñ 18-ne qadar Rusiyeden buyruqnıñ becerilüvinen bağlı atılğan konkret adımlar boyunca malümat bergemege mecbur ete», – denilmekte haberde.
Ukraina Rusiyeden Meclis faaliyetiniñ yasağını lâğu etüv yolunen özüniñ halqara mecburiyetlerini becermege çağıra dep qayd ete Ukraina TİN.
Mevzunen bağlı olaraq: «Meclisni terrorist etip köstermek»: BMT Halqara mahkemesine FSB ne şekilde «azırlana»
2017 senesi Ukraina BMT Halqara mahlemesine, Ukrainağa nisbeten tecavuz yapıluvı çerçivesinde ırqçılıq ceetinden diskriminatsiya areketlerinde iştirak etüv ve Ukrainada terrorizmge qol tutuvnen bağlı maliyeviy yardım köstergeni sebebinden Rusiyege qarşı dava açqan edi.
Ukraina BMT Halqara mahlemesine işbu vaziyetniñ uzatılmamaq kerek olğanını bildirerek, muvaqqat tedbirler körülmesi ricasınen ayrıca soratma yollağan edi. 2017 senesi aprelniñ 19-nda mahkeme Ukraina talabına binaen Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirler qabul etken edi.


text:
Tatarstan xäbärläre 3/2022
Tatarstanda bulıp uzğan qayber waqıyğalarğa qısqaça küzätü
Tatarstan xäbärläre 3/2022
Tatarstan ilbaşı Röstäm Miñnexanov şuşı könnärdä İranga êş säfäre qıla
Tatarstan ilbaşınıñ räsmi internet säxifäsennän alınğan mäğ’lümatlarğa qarağanda, Tatarstan ilbaşı Röstäm Miñnexanov şuşı könnärdä İranga êş säfäre qıla. “Bezneñ säfärneñ maqsatı - iq’tisadi xezmättäşlekne kiñäytü häm yaña êlemtälär buldıru” dide ul. Röstäm Miñnexanov säfär qısalarında Könçığış Azärbaycan ostanı (provinśiyäse) gubernatorı belän oçraştı. Tatarstan ilbaşı Täbrizdä Rakhsh Khodro Diesel yök maşinaların citeşterü zavodında buldı häm DARIC kompaniyäse citäkçeläre belän oçraştı. Ul älege şähärdä Shirin Asal konditer fabrikasında da buldı. Anda Tatarstanğa produkśiya kiterü ixtimalı turında fiker alıştılar.
Röstäm Miñnexanov häm anıñ citäkçelegendäge delegaśiya Gölestan-Tatarstan tügäräk östäle utırışında qatnaştı. Gorgan şähärendä uzğan çara Gölestannıñ (İran) êşlekle dairäläre wäkillären cıydı. “Bez Rusiya –İran mönäsäbätläre qısalarında İran belän xezmättäşlekne yuğarı bäyälibez. Bezneñ bay tarixi, iq’tisadi häm mädäni bağlanışlarıbız bar. 2022 nçe yılda bez xezmättäşlekne sizelerlek aktivlaştırdıq” dide ilbaşı.
Röstäm Miñnexanov neft’ ximiyäse häm maşina tözeleşe tarmağı produkśiyäsen kiterep toru kebek yünäleşlär buyınça bağlanışlarnı kiñäytü mäs’älälärenä centekläp tuqtaldı.
Tatarstan ilbaşı Gölestan provinśiyäse gubernatorı Ali Möxämmäd Zangane belän dä oçraştı. Oçraşuda agrosänäğät’ kompleksı produkśiyäsen, ayırım alğanda, xäläl produkśiyäsen kiterep toru mäs’äläläre qaraldı.Monnan tış fän häm mäğarif ölkäsendäge xezmättäşlek temasına da tuqtaldılar. Bügen Tatarstan häm İrannıñ qayber yuğarı uqu yortları kileşengän êlemtälärgä iyä. Tatarstanda 752 İran studentı uqıy, İranistika üzäge êşli.
2022 nçe yılğı Mäskäw Saban tuyı baş batırı dön’ya çempionı buldı
2022 nçe yılğı Mäskäw Saban tuyı baş batırı dön’ya çempionı buldı.8 nçe sentyabr’dän 12 nçe sentyabr’gä qadär Üzbäkstannıñ Namangan şähärendä Üzbäkstan prezidentı prizına bilbaw köräşe buyınça dön’ya çempionatı uzdı. Bäygedä 2022 nçe yılğı Sabantuy batırı Êmil’ Nizametdinov ta qatnaşqan. Ul 90 kilogrammlı ülçäwdä çempion bulğan. Bu xaqta Bötendön’ya tatar kongressı saytı xäbär itä.
Tatarstannıñ Arça rayonında at sportına bağışlanğan bäyräm – “At köne” uzdı
“Tatar-inform” mäğ’lümat agentlığı citkergänçä, 17 nçe sentyabr’dä Tatarstannıñ Arça rayonında at sportına bağışlanğan bäyräm – “At köne” uzdı. Bäyrämne Tatarstan ilbaşı Röstäm Miñnexanov açtı. “At bezneñ öçen xaywan ğına tügel, ul – bezneñ atribut. Bezneñ ata-babalarnı attan başqa küz aldına kiterep bulmıy. Bügen atlarğa küp iğ’tibar birergä tırışabız”,- dide ul.
Bäyrämgä Saxa (Yakutiya) respublikası başlığı Aysen Nikolayev da kilde.
Röstäm Miñnexanov oyıştıruçı,tamaşaçı,canatarlarğa räxmät süzlären äytte. Qatnaşuçılarğa uñışlar teläde. Kön yañğırlı buluğa qaramastan ,at çabışları da, “Aydarış” uyını da oyıştırıldı.
Qazan rusiyälelärneñ yaratqan şähärläre isemlegenä kerde
Qazan rusiyälelärneñ yaratqan şähärläre isemlegenä kerde. Soraştırılğan rusiyälelärneñ 2 prośentı Qazanğa ğaşıyq buluların äytkän. Xatın-qızlar häm ir - atlar bu şähärne bertigez yarata.
SuperJob.ru ütkärgän yaña soraştıru mäğ’lümatları şul xaqta söyli dip xäbär itä “Tatar-inform” mäğ’lümat agentlığı.


text:
Kiyev – Bu sene Qırımda yüz bergen vaqialar Ukraina qıtasında qırımtatar halqınıñ meselelerine diqqat çekti. Evelden, qıta sakinleriniñ qırımtatarlar aqqında bilgileri tam olmasa, şimdiki vaqıtta bayağı tekmilledi. Bu kibi fikirni milletlerara munasebetler saasınıñ mütehassısları, siyasetçiler ve cemaatçılıq vekileri bildirdiler. Amma, olarnıñ sözlerine köre, bugünge qadar qırımtatar halqnı tamır halq olğanını tasdiqlağan qanunlar işlep çıqarılmadı.
«Bir çoq közetüvler ve malümatlarğa binaen, Ukraina niayet qırımtatarlar kim olğanını añladı, qırımtatarlarnıñ tek Qırımda degil, umumen memlekette alğan müim yerini belgiledi. Yazıq ki, bunıñ episi Qırım işğali aqibetinde yapıldı», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Pilip Orlik adına demokratiya İnstitutınıñ eksperti Natalya Belitser.
Onıñ sözlerine köre, soñki vaqıtları Ukrainanıñ qıtasında qırımtatar medeniyetini inkişaf etken medeniy ve içtimiy leyhalar peyda etile. Olarnı qırımtatar degil de, diger millet vekilleri teşkil eteler.
«Bir sıra sergi, festivallerni mahsus qırımtatarlar içün azırlaylar. Vesiqalı filmler çıqarıla. Bunıñ episi, qırımtatarlarğa nisbeten bildirilgen meraq, qasevet, birdemlik, yazıqsınuv kibi duyğularnı akis ete», – dey ekspert.
Krım-SOS teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşevanıñ aytqanına köre, işğalden soñ, Qırımdan köçmege qarar alğan qırımatatarlar büyük destek is ettiler.
«Evelden, qırımtatarlarnı qıtada çoq tanımay ediler. Sadece, olar Qırımda yaşap, topraqnı zapt etkenleri belli edi. Medeniyeti aqqında bilgi yoq edi, amma Ukrainanıñ merkeziy kanallarında qırımtatarlar kütleviy şekilde devletniñ bütünligine qol tutqanları kösterilgen soñ, vaziyet deñişti”, – dep qayd etti Taşeva.
Telüke degil, tayanç oldılar
Siyasiy tedqiqatlar mustaqil Ukrain merkezi şurasınıñ reisi Yuliya Tişçenkonıñ fikirince, qırımtatarlarnı ziyadece begenip başlağan soñ, diger vatandaşlar qırımtatar milletiniñ medeniyetinen meraqlanıp başladılar. Bunı Tişçenko Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırım işğalinen bağlı vaziyet ukrainli ve diger millet vekillerini yarımadada yüz bergen vaqialarğa başqa nazarnen bqmağa mecbur etti. Qırımtatarlar özleriniñ sabitligini, metanetini kösterdiler, bundan sebep, digerler bu halqnı daa ziyade añlap, ayranlıqnı bildirmekteler», – dey ekspert.
Tişçenko aytqanına köre, Ukraina sakinleri tek qırımtatar medeniyetine degil, milliy areketni temsil etken liderlerge de destek ve işançnı bildireler.
«Çubarov olsun, Cemilev bir vaqıtları işançlı siyasetçiler cedveliniñ birinci yerlerinde buluna ediler. Meclis soñki vaqıtları tutqan yolu meraqnı arttırdı ve ukrainlilerniñ işançını qazandı», – dey mütehassıs.
Natalya Belitserniñ fikirince, qırımtatarlar da ukrainlilerge daa çoq emiyet berip başladılar. Ekspert aytqanı kibi, evelden, qırımtatarlar tek Qırımnıñ içinde yüz bergen vaqialarğa diqqat ayıra ediler, devlet seviyesinde meseleler ekinci derecede buluna edi.
«Şimdi ise, olar Ukraina qıtasınıñ destegi ne qadar müim olğanını duydılar. Bu tek Qırımdan köçkenler degil, umumen halq arasında yayrağan bir fikir», – dep tüşüne Belitser.
Qırımtatarlar milliy lideri Mustafa Cemilev de, yarımadada yüz bergen vaqialardan soñ, onıñ halqına nisbeten munasebet deñişti, dey.
«Ekseriy qırımtatarlar ve temsiliy organ – Meclisniñ işğal mevzusında öz mevamında qattı turması, bir çoq adamnıñ közüni açtı. Evelden, Qırımda Ukrainanıñ bütünligine zarar ketire bilecek qırımtatarlar sayıla edi. Bu bir strategiya edi, em de Yanukoviç zamanında yahşı çalıştırıldı», – dep qayd etti Cemilev.
Aytqanı kibi, amelde ise, er şey aksine çıqtı: qırımtatarlar Ukraina bütünligine faal qol tuttılar ve Qırımnıñ işğal etici akimiyetine qarşılıq köstergen yekâne küç oldılar.
Amma, ekspertlerniñ fikirince, qıtada Rusiyeniñ arbiy zapt etüvi devamında, qırımtatarlar keregi kibi qarşılıq köstermegenleri aqqında fikirler ale daa tarqala.
«Bazı ukrain radikallarnıñ öpkelerine qulaq asmayıq. Aqılı yerinde olğan er adam, menimce, üç yüz biñlik silâsız halqnıñ, birden yoq olıp ketmege aqqı yoq olğanını añlaydır, devletniñ bütünligini qorumaq ve vatandaşlarnı qorçalamaq içün memleketniñ silâlı küçleri ve qoruyıcı organları bar», – dey tarihçı ve etnosiyasetşınas Gülnara Bekirova.
Akimiyet ale daa lâqayd davranamı?
Ekspertler, Ukrainanıñ qıtasında qırımtatarlarğa meraq tek facialı vaqialardan soñ peyda olğanına yazıqsınalar.
«Qırımtatar ziyalıları, tarih ve edebiyat dersliklerinde qırımtatar tarihı tam ve doğru yazılmağanına diqqat çekmege tırışqanlarını hatırlayım. Qırımtatar medeniyet erbaplarınıñ devlet ayatında daa ziyade temsil etilmek kerek, dep aytqanlarını da hatırlayım», – dep ayttı Bekirova.
Ekspertlerniñ fikirince, şimdilik ukrainlilerniñ qırımtatarlarğa kösterilgen merağı tek grajdanlar seviyesinde kösterile, devlet ise, Qırımnıñ tamır halqına suvuq davrana.
«Akimiyetniñ merağı arttı, amma konkret areketler yapılmay. Yuqarı Rada mart 20 künü qabul etilgen qarardan ğayrı başqa qanunnı qabul etmedi. Qırımtatarlar Ukrainanıñ tamır halqı olğanını tasdiqlağan qanunlar işlep çıqarılmadı», – dey ekspert Natalya Belitser.
Onıñ sözlerine köre, Nazirler Kabineti ve prezident Memuriyeti seviyesinde bu yöñelişte ilki adımlar yapıldı. Qırımtatarlar işleri boyunca vekil vazifesi teşkil etildi, bu vazifege Mustafa Cemilev tayinlendi. Amma, bu qurum daa tamamlanmadı ve devlette yüz bergen diger ciddiy vaqialar, qırımtatar halqınıñ meselelerini ep çetke sürdi.
«Ukraina parlamentine keçmek içün esas siyasiy küçlerniñ cedvelinde tek bir nefer qırımtatarı içün yer ayırılğanını nasıl añlamaq mümkün?» – dep çorlana tarihçı.
Bekirovanıñ aytqanına köre, ileri ketken ukrain siyasiy küçleriniñ bu kibi davranışı sebebinden bir çoq adamnıñ közü qayttı.


text:
Soçi şeeriniñ Üçünci istinaf mahkemesi iyülniñ 23-nde Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ cemaat jurnalisti Osman Arifmemetovnı apiste tutuv müddetini uzatmaq qararını lâğu etip, davanı yañı baquvğa yolladı.
Bu aqta advokat Aleksey Ladin «Qırım birdemligine» bildirdi. İmayeci ve müvekkili oturışuvda Aqmescit SİZOsından videokonferentsiya bağı vastasınen iştirak etti.
«Tahqiqatçınıñ muracaatınen apiste tutuv müddeti uzatılğanda Osman ve men Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qadılarını çetleştirmege rica etsek de, qulaq asılmağan edi, olarnı mesleat odasında da, umumen de çezmeji. Bundan ğayrı, Osmannı qoruv aqqı bozuldı, mahkeme dava malümatlarını ögrenmege imkân bermedi. Bu sebepten birinci instantsiya mahkemesiniñ apiste tutuv müddetini uzatmaq qararı lâğu etildi, dep tahmin etem. Qarar azır olğanda bunı eminliknen aytmağa mümkün olur, üç kün içinde onı elde etecekmiz», – dep ayttı Ladin.
Lâkin avgustnıñ 23-ne qadar Osman Arifmemetov nezaret altında qalacaq. Advokat, istinaf mahkemesi birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını lâğu etip, apiste tutuv müddetlerini belgilememeli edi, dep ayta.
«Mahkeme teşebbüsinen tutuv müddetiniñ uzatılması, çoqqa olmasa da, mahkemeniñ oña ait olmağan vazifelernen oğraşqanını köstere, çünki mahkeme mustaqil olmalı», – dep ayttı imayeci.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Cuma künü, aprelniñ 23-nde, qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamalanıñ «5:45» yañı albomı çıqtı. Bu aqta yırcınıñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mı» («Biz») plâkı daa altı afta evelsi çıqqanına baqmadan, yırcı mühlislerini eki yıl devamında toplanğan yırlarınen quvandırmağa istedi. Albomğa «Smiyus i plaçu» yırı, o, sound prodüsser İvan Klımenkonen beraber 2019 senesi mart ayında Balide yazılğan edi, ve ukrain hip-hopınıñ yıldızı alyona alyona ile «Jali» dueti, Koloah ve Vakula elektron muzıkacıları ile beraber yazılğan eserler kirdi», – dep bildirdi Jamalanıñ matbuat hızmeti.
Yırcı «5:45» albomında «insan duyğuları dünyası ögrenile», dep tarif etti.
«O, (albom – QA) içine bir baqış aqqında ayta. Anda biraz melanholiya, biraz keder, er şeyni olğanı kibi qarşılağan ve bir şey deñişmeycegini añlağan ruh alıñ bar», – dep ayttı yırcı.
Bundan evel Jamalanıñ «Virü v tebe» yırınıñ yañı video klipi taqdim etildi. Klipniñ qaramanları yırcınıñ ömür arqadaşı Seit-Bekir Suleymanov ve oğulları Emir-Rahman ve Selim-Geray olğanlar.
«Virü v tebe» yırı Jamalanıñ martnıñ 12-nde çıqqan «MI» albomına kirdi. Oña sekiz eser kirdi, hususan «Vdâçna», Agneşka Hollandnıñ «Aqiqat qıymeti» filmi içün Like a Hero yırı ve Qazahistanlı repçi Jah Khalib ile yazılğan «Kohayu» yırı kirdi.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
2014 senesi Qırım ile memuriy sıñırda qırımtatar milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni qarşılağan faallerge nisbeten Ermeni Bazarda oktâbr 27-ne planlaştırılğan mahkeme toplaşuvı kene olmadı, dep bildire Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy Saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev.
Aytqanı kibi, buña kene şaatnıñ olmaması sebep oldı. Toplaşuvnı cuma künü, oktâbr 30-na keçirdiler, şaat ile videobağnı quracaq olalar.
Ermeni Bazarda işbu aktsiya iştirakçileri – Tair Smedlâyev ve Edem Osmanovğa nisbeten işler baqıla.
Tair Smedlâyevni 2014 senesi oktâbr ayında yaqaladılar. 2014 senesi dekabr ayında Tair Smedlâyevni kefalet boyunca azat ettiler.
Edem Osmanov yanvar 19-da Aqmeçitte yaqarlıq noqtasında yaqalanğan edi. Onı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarda qarşılav aktsiyasında uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine qarşı küç qullanuvında şekleyler. Yanvar 21-de mahkeme onı eki ayğa apiske almağa qarar aldı. Fevral 25-te, «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Edem Osmanovnı SİZOdan azat ettiler.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi Aqmescit rayonınıñ sakini 45 yaşında Edem Ebulisov «mayıs 3» işi boyunca qabaatlı olğanını bildirdi. Oña 40 biñ ruble miqdarında para cezasını berdiler.


text:
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş komandanı Valeriy Zalujnıy 2022 senesi avgust ayında Qırımdaki Rusiye arbiy obyektlerine yapılğan raketa darbelerini tanıdı. Bu aqta «Ukrinform» içün «2023 arbiy kampaniyasını teminlev perspektivaları: Ukrayınanıñ baqışı» maqalesinde aytıla.
Zalujnıy ve halq deputatı Mıhaylo Zabrodskıynıñ maqalesinde «Ukrayına Silâlı quvetleriniñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetine cenk areketleriniñ keçirilüvi» aqqında aytıla.
«Laf duşmannıñ Qırımdaki uçaq bazalarına kerçekleştirilgen raketa darbeleri aqqında kete, ilk evelâ – Saq uçaq alanı. Ukrayına Silâlı quvetleriniñ 2023 senesiniñ vazifesi – nişanlarğa olğan mesafege baqmadan, rusiyeliler içün diger işğal etilgen topraqlarda da bu islerni daa keskin, daa tabiiy ve daa yahşı is etilecek etmek», – dep aytıla maqalede.
Kyiv Qırımdaki Rusiye arbiy obyektlerine yapılğan ücümlerge alâqası olğanını ilk sefer tanıdı. Bundan evel Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımağan edi. Ukrayına Mudafaa nazirligi qırımlılarnı «eVoroğ» çat-botuna işğal etilgen Qırım yarımadasında Rusiye ordusınıñ bulunğan yerleri aqqında malümat bermege çağırğan edi.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi. Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
«Regionlar firqası»ndan halq deputatı Vadim Kolesniçenko Ukrainada oña qarşı cinaiy işniñ açılğanı aqqında haberi olmağanını bildirdi ve bunı «qorqutuv ve şantaj» maqsadı ile yapılğan «piar» olaraq tanıy eken. Bunı o, salı künü, yanvarniñ 20-de, Radio Svobodağa bildirdi.
«Bu piar aktsiyanı Ukrainada yaşağan ve özüni demokratik akimiyet dep adlağan akimiyetniñ qanunsız areketleri ile razı olmağan vatandaşlarnı qorqutmaq ve şantaj emtek içün bir ıntıluv olaraq tanıyım», – dedi Kolesniçenko.
«Meni qıdıruvğa ilân etkenleri aqqında haber küldürtti», – dep qoştı sabıq parlamentariy.
Vadim Kolesniçenko alâ daa Aqyarda yaşağanını bildirdi.
«Anayasa ve qanuniyette menim sanki cinaiy faaliyetimni tasdiqlaycaq iç bir delil olmağanını eminlik ile ayta bilem», – dedi o.
Yanvar 16 künü Ukraina Havfsızlıq Hızmetiniñ reisi keñeşçisi Markiyan Lubkivskiy Vadim Kolesniçenko ve 7-nci çağıruvnıñ halq deputatı Nikolay Levçenko qıdıruvğa ilân etilgenini bildirdi.


text:
Búgin 26-mart kúni Universitetimiz kórkem-óner fakulteti saz atqarwshılıģı qánigeligi student- jaslarınan quralģan jaslar orkestriniń koncert baģdarlaması bolıp ótti. Bul koncert kórkem-óner fakulteti assistent oqıtıwshıları M.Zuxurov hám N.Asqarov tárepinen shólkemlestirildi. Koncert basında Universitetimizde orkestrdiń payda bolıwı tuwralı maģluwmat berildi. Universitetizmizde orkestr 2019-jılı Kórkem-óner fakulteti Kórkem-óner kafedrasında saz atqarıwshılıǵı qánigeligi student jasları menen birgelikte shólkemlestirilgen. Házir oģan M.Zuxurov basshılıq etip kelmekte. Orkestr atqarıwında hárqıylı muzıkalar yaģnıy, ózbek hám qaraqalpaq xalıq namaları hám jáhán klassik shıģarmaları atqarıladı.
Kórkem-óner fakulteti Jaslar menen islesiw boyınsha dekan orınbasarı I. Djumaniyazov shıģıp sóylep, koncertke qatnasqan student- jaslarģa óz minnetdarshılıģın bildirip, studentlerden dúzilgen jaslar orkestriniń iskerligin ele de jetilistiriw, keleshekte universitet kóleminde arnawlı koncertler shólkemlestiriw haqqıinda usınıs-pikirlerin bildirdi. Bunday ilajlardı ótkeriwden maqset áhmiyeti bes baslamaģa tiykarlanģan halda jaslardıń muzıka hám kórkem-ónerdiń basqa túrlerine qızıģıwshılıģın asırıw, óz qabiletin júzege shıǵarıwda kómegin tiygiziw bolıp esaplanadı.
Koncertti Kórkem-óner fakulteti oqıtıwshısı R.Orazalieva alıp bardı.
Saz atqarıwshılıģı qanigeligi 2-kurs studenti Niyazbaeva Aynura


text:
Qırım şeerleriniñ arasında alâ daa qanunsız adam taşıması bar, çünki avtobus vokzalları öz işini keregi kibi becerip olamay. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırım avtomobil tayışıcılarnıñ Birleşmesiniñ prezidenti Nikolay Diskin ikâye etti.
"Avtovokzal, tez ve keyfiyetli bilet satuvını becerip olamay. Kassalarğa nevbet olmasa edi ve er kes serbest ve tez onı ala bilse edi, qanunsız tayışıyıcı endi bu yolcusız qalacaq edi. "Krımavtotrans" iş keyfiyetini yahşıca yapmaq ve bilet almasın tezleştirmek ve qolaylaştırmaq kerek", - dedi ekspert.
Nikolay Diskin, qanunsız tayışıcılarnen küreşmek içün, olarnıñ naqliyatı tutulıp alınsa, bu semereli olur, dep qoştı.
"Evel öyle edi - bir qanun bozuqlıqlarından soñ qanunsız taşıyıcınıñ maşnası tutıp aluv meselesi köterile edi. Amma qanunsız taşıyıcılar er vaqıt bar edi ve olarnıñ işi içün şarait olğance, öyle de olacaqlar", - dep yekünledi Diskin.
Daa evel Qırımnıñ rusiyeli naqliyat naziri Sergey Karpov, "Krımavtotrans" devlet müessisesiniñ yañı müdirni - Rıjkin Yuriy İgoreviçni taqdim etti.
Yañı reber, müdir vazifesini vaqtınca icra etecek. Matbuat hızmeti bildirgeni kibi, nazir, er afta devlet müessiseniñ işi aqqında esabat bermege buyurdı.
Qırım Naqliyat Nazirliginiñ ve "Krımavtotrans" saytlarında yañı tayinlev aqqında şımdilik malümat yoq.
Yuriy Rıjkin 2015 yılından 2019 yılınace "Qırım demir yolu" müessisesinde çalıştı. Soñki vaqıtları - baş müdirniñ muavini olıp.
Daa evel matbuat, quvetçiler "Krımavtotrans" müessisesiniñ ofisinde tintüv yapa, dep bildirgen edi. Amma müessise matbuat hızmeti, "Krımavtotrans" çalışqanı kibi çalışa ve ofisinde iç bir türlü tahqiqat tedbirleri keçirilmey, dep bildirdi.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń turizm potencialı
Búgúngi kúnde Qaraqalpaqstan Respublikası házirgi dáwir menen áyyemgi ótmishti baylanıstırıp turatuǵın janlı baylanıs obekti bolıp tabıladı. Bunıń ayqın dálili sıpatında usı úlkeden 131 arxeologiyalıq izleniwler nátiyjesinde tabılǵan obektlerdi, 25 arxitekturalıq obektlerin, 89 monumental kórkem óner esteliklerin hám 40 qa shamalas dıqqatqa ılayıqlı orınlardı keltıriw múmkin.
Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında 40 tan aslam turistlik shólkem jumıs alıp barmaqta, Bul Qaraqalpaqstan Respublikası turistlik potencialınıń qanshelli dárejede joqarı ekenligin kórsetedi. Respublikada jaylasqan derlik 18 ásirlik tariyxtan saza beretuǵın Ayazqala-1, Ayazqala-2 hám Ayazqala-3 tariyxıy-mádeniy estelik orınları óz arxitekturasın jaqsı saqlap qalǵan hám biziń eramızǵa shekemgi IV ásirge tiyisli bolǵan Topıraq qala hám Sultan Uvaysbaba, Keshirmes ata hám Dawıt ata sıyaqlı ziyarat orınları turistler sanınıń artıwında óz úleslerın qosıp kelmekte.
Bir waqıtları kólemi boyınsha 4-orında turatuǵın, házirde sheginiwdi dawam etip atırǵan Aral teńizine sayahatlar shólkemlestirilip kelinbekte. Búl sayahat dawamında siz Aral teńizine jol saylamaytuǵın avto mashinalar menen sayaxat etiwiniz, teńiz suwında shomılıw hám Aral teńizi boylarında ashılǵan turistlik komplekslerde dem alıw sıyaqlı xizmetler firmalar tárepinen jolǵa qoyılǵan hám turistlerdiń itibarın ózine tartıp kelmekde.
Aral teńizin ózinde sáwlelendiretuǵın Moynaq úlketanıw muzeyi menen Aral teńiziniń tasqın suwlarında júzip, házirgi waqıtta bizge tek ǵana teńız haqqında sóylewshi «Kemeler qábiristanı» sıyaqlı kóplegen dıqqatqa ılayıqlı orınlar shet elli turistlerdi ózine tartıp kelmekte.
Qaraqalpaqstan Respublikasına sapar etken hár bir turist I.V.Savickiy atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik kórkem óner muzeyine kirip, álbette, ol jerdegi biybaha eksponatlardı tamasha etip ketiwi dástúrge aylanǵan. Muzeyde xalıq ámeliy kórkem óneri, áyyemgi hám orta ásirler Xorezm kórkem óneri, 1920-1930-jıllardaǵı ózbek hám russ úwretlew kórkem óneri, qaraqalpaq zamanagóy súwretlew hám músinshilik óneri, ilimiy-aǵartıwshılıq bólimler, 1920-1930-jıllarda dóretilgen zergerlik, aǵash oymashılıq ónerleri, toqımashılıq hám milliy kiyimler sıyaqlı 90 mıńnan aslam eksponatlar házirde turistlerdiń tiykarǵı dıqqat orayında bolıp tabıladı.
Áyyemgi kárwan saraylardıń ornın iyelep kiyatırǵan miymanxanalarǵa da házirgi kúnde talap oǵada joqarı. Áynewaqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında 30 ǵa shamalas miymanxanalar hám miyman úyler bolıp, olar tárepinen jergılikli hám elimizge kelgen shet elli turistlerge zamanagóy hám sapalı xızmet kórsetilip kelinbekte. Bırǵana 2018-jıldıń II sheregine bolsa usı miymanxanalarımızda 7561 turistlerge xızmet kórsetilgen bolıp, olardan 942 sın shet elli turistlerdi quraydı. Usı kórsetkishtiń ózi-aq Qaraqalpaqstan Respublikasında turizm potencialınıń qanshelli joqarı ekeninen dárek beredı.
Transport tarawına názer awdaratuǵın bolsaq, aldınǵı waqıtlarda turistler mánzilge jetkenshe birneshe aylap waqıt jumsaǵan bolsa, al búgıngıkúndebulwaqıttekǵanabırneshesaattıquraydı. Sebebı, házirgi dáwirdegi turistlik firmalar arnawlı avtobus hám mikroavtobuslar menen támiyinlengen. Aral teńizine sayaxat shólkemlestiriwde usı turistlik firmalar jol tańlamaytuǵın transportlardan paydalanıp kelmekte.
Qaraqalpaqstan Respublikası tek tariyxıy hám ápsanawiy qalaları menen ǵana emes, al onda ekoturizm de rawajlanbaqta. Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında11 mıń 568 gektar qorıqxana zonası bolıp, usı qorıqxanalarda 826 bas Buxara suwını, suw basseynlerinde bolsa 43 túrdegi balıqlar, jer bawırlawshılardıń 11 túri, túlki, saǵal sıyaqlı 10 nan aslam haywan túrleri bar. Ellikqala rayonı Nawayı awılı «Bostan-straus» fermer xojalıǵında túye quslar, Ellikqala rayonı orayında-ǵı ÁmirTemur botanika baǵında dúnyanıń hár qıylı regionlarında ósetuǵın 200 túp terek, 200 ge shamalas putalar hám 80 nen aslam hár qıylı reń-báreń gúller ósirilmekte.


text:
Samba
Samba (portugalca Samba) - Afrika ve Avropa üslüpleri esasında yaratılğan Brazil muzıka janrıdır. Samba, adet üzre, Brazil ve Karnavalnıñ timsali olaraq tayin etile. Braziliyalı icra eticilerniñ deyerlik episi, karyeranıñ belli bir vaqtında bu üslüpteki eserlerni icra etken edi, muzıkanıñ brazil üslüpleriniñ çoqusı ise sambanıñ tesirinden asıl olğan. Samba muzıkası ile, oña has samba adlı bir oyun icra etile.
"Samba" sözü, semba (kimbundo tilinde “zevq-sefa” ya da kikongo tilinde “itibar”) degen merasim muzıkasınıñ Angola muzıka janrınıñ adından ve onen bağlı oyun üslübinden peyda olğanı dep sayıla.
Samba-di-breki[deñiştir | kodunı deñiştir]
Samba di breki (Samba de breque) - sambanıñ ğayıp olğan üslübi, onıñ esas hususiyeti, laqırdı qısımları yani dialoglar edi. Yırcınıñ yırlamağa ve farqlı seslernen laf etmege qabiliyeti olmaq kerek edi. Yırlarnıñ metin mevzuları, sıq küldürgen ikâyelerni tarif ete ediler. Breque, yırlardaki sıq-sıq kelgen “toqtatuvlar” sebebinden eski Brazil jargonında “aqsatmaq” demektir.
Carmen Miranda — Uva de caminhão
Na Pavuna
Primeira Linha
Samba de fato]]
Agora é Cinza


text:
İärçen neft gazı
İärçen neft gazı - tabiği gaz. Ul neft belän bergä bulğanğa, anda eregän xäldä yäki «bürek» täşkil itep neft östendä yatqanğa kürä anı şulay ayırım isem belän iärçen gaz dip atağannar. Neft skvajina buylap cir östenä kütärelgändä basımnıñ kisken kimüe arqasında gaz nefttän ayırıla.
Elek bu gaz faydalanılmağan, anı neft çıqqan urında, promıselda uq yandırğannar. Xäzer gaznı cıyalar, çönki iärçen gaz, tabiği gaz kebek ük, yaxşı yağulıq häm qimmätle ximik çimal bulıp sanala. İärçen gaznı faydalanu mömkinlekläre tabiği gaznı faydalanu mömkinleklärennän xätta küpkä kiñräk tä: çönki anıñ sostavında metannan tış şaqtıy miqdarda başqa uglevodorodlar — etan, propan, butan, pentan bar. Şuña kürä iärçen gaznı ximik eşkärtü yulı belän annan tabiği gazdan alğanğa qarağanda kübräk matdälär tabarğa mömkin.
İärçen gaznı ratsional' faydalanu öçen, anı sostavında quşılmaları küp bulmağan ayırım qatnaşmalarğa ayıralar.


text:
«Stanıtsâ Luganska» kiriş-çıqış yoqlav keçitinden sıñırnı keçmege istegen vatandaşlar bagajnı teşkermesi içün vaqıt coymaycaq. KÇYKniñ rejim zonasında yerleştirilgen dört rentgen-televizion sisteması - bagajnı ve kiçik yikni teşkermesi içün skaner, protseduranı çabikleştirecektir.
Sistemalar rentgen generatorlarınen, detektor modullerinen, mehanik ve konveyer qurulışlarınen, ve kompyuter platformasınen donatılğandır. Bundan ğayrı, aktual mesele olğan patlayıcı şeyler ve narkotiklerni tapmaq içün kerekli olsa, yarımavtomatik yardımcı programmanı tiklemek mümkün. Bu da vatandaşlar içün telükesizlik derecesini pekitmege imkân berecek.
KÇYKniñ rejim zonası, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirliginiñ nezareti astında olğan ve BMTİP, Avropa Birligi yardımınen, BMTnıñ barışıqnıinkişaf ettirüv ve ğayrıdan tiklev programması çerçivesinde "Reintegratsiya ve yañından quruluv" devlet teşkilâtınıñ mütehassıslarınen temin etildi.
Oktâbr ayında «Stanıtsâ Luganska» KÇYKniñ rejim zonasınıñ yañartılmasınıñ bitirilgenini hatırlatamız. 2021 senesiniñ soñuna KÇYK, daa evel «Şçastâ» ve «Sarı Bulat» KÇYKlerinde tiklengen yekâne standartta olması içün hızmet zonasındaki işler bitirilmege planlaştırılmaqta.


text:
Qalila ha'm Dimna
Hind xalıqlarının' a'jayıp jazba esteliklerinin' biri Qalila ha'm Dimna. Shıg'ıstı izertlewshi alımlardın' pikirinshe bul do'retpe III-IV a'sirlerde du'nyag'a kelgen. Hind hu'kimdarı Da'bshalimge Beydabo degen filosof jazıp tapsırg'an qusaydı. Mag'lıwmatlarg'a qarag'anda, bul tımsal janrında jazılg'an bolıp "Qalila ha'm Dimna" degen so'zler hind tilinen erkek jınıslı shag'al ha'm nashar jınıslı shag'allardın' atların bildiredi. Kitaptın' avtorı Beydabo bul do'retpesi tuwralı mınaday dep jazıptı: "Bul kitiaptı haywanlar menen quslar tuwralı jazdım… İnsannın' haywanlardan joqarı uslaytug'ın to'rt na'rsesi bar: Danıshpanlıq, Aqıl, Qanaat, A'dalat."
Hind hu'kimranları bul kitaptı "Danalıqtın' gilti" dep bahalaptı ha'm basqa ma'mleketlerge, ko'pshilikke taralıwına tıyım salınıptı. İran patshası A'niwshırwan A'dil Qısraw bul kitaptı qolg'a tu'siriwge ha'm onın' mazmunın biliwge og'ada qızıg'ıptı. Og'an mu'mkinshilik bolmag'anlıqtan iranlı danıshpan Barzuyanı sol kitaptı ko'shirip jazıp alıwg'a qupiya tu'rde Hindstang'a jumsaptı. Barzum ju'da' ko'p qıyınshılıqlardan son' bir hind dostının' ja'rdemi menen hind patshasının' saray kitapxanasına kiriw mu'mkinshigine iye bolıptı. O'lim menen o'mirdin' arasında jasag'an ol birneshshe jılda "Qalila ha'm Dimna"nı ko'shirip alıw baxtına miyasar bolıptı.
Hind tilinde jazılg'an bul kitap son' parsı tiline awdarılg'an. "Qalila ha'm Dimna" tu'rkiy tillerge, sonın' ishinde o'zbek, a'zerbayjan ha'm qazaq tillerine bir neshshe ret awdarılıp, baspadan shıqqan. "Qalila ha'm Dimna" 1991-jılı qaraqalpaq tilinde de basıldı. Kitaptı Qallıbek İsmaylov qaraqalpaqshalag'an.
Kitapta insan turmısının' tu'rli qatlamlarına mag'ana-ma'nis beriwge siltewshi mazmundag'ı hikayatlar (qısqasha gu'rrin'ler) ko'p. Olardın' ko'pshiligi erteklik sıpatqa iye. Waqıyalardın' barlıg'ının' derlik personajları haywanlar ha'm quslar. Ha'diyselerde sol personajlardın' tili menen bayan etiledi.
Ma'selen, Torg'ay ha'm Pil tuwralı hikayatta du'nyadag'ı en' ku'shsizlik-menmen bolıw, al en' ku'shli na'rse awızbirshilik, degen mazmundı ko'rkem bayanlaydı. Bul hikayatta jazılıwınsha haywanlar patshası Pil hesh kimdi ko'z ilmeydi. Uya qurıp, o'sip-o'niwdi maqset etken bir torg'aydan ma'yeklerin basıp sındırıp kete beripti. Torg'aydın' jalınıshlarına sira' da' qulaq aspaptı. "Men patsha bolg'anlıqtan anaw-mınaw mayda-shu'ydege itibar bermeymen" deydi eken ol. Patsha Pildin' bul menmenligine qa'ha'rlengen quslar awızbirshilikli tu'rde og'an hu'jim etip eki ko'zin ag'ızıp tu'siripti. Bug'an g'a'zeplengen Pil pu'tkil tog'aydı oyran qıla baslaptı, tereklerdi tu'p-tamırınan qoparıp bu'ldiripti. Quslarg'a qurbaqalar ja'rdem beripti. Sharpan ha'm sho'ller soqır Pil "Ol jerge suw bar shıg'ar" dep juwırıp barıp, teren' qa'ndekke jıg'ılıp o'lipti.
Ekinshi bir hikayatta aqıllı qoyannın' hiyle isletiw jolı menen jawız arıslandı o'lrigeni bayan etiledi. Sebebi, bul arıslan men patshaman dep ha'r ku'ni tog'aydın' bir haywanın jep awqatlanadı eken. Bunda da arıslan o'zinin' menmenliginnin' qurbanı bolıptı.
U'sh balıq tuwralı hikayatta bolsa, aqıl ha'm shıdamlılıq na'tiyjesinde balıqshılılardın' jılımınan qalay aman qalg'anlıg' so'z etiledi.
Tasbaqa ha'm shayannın' doslıg'ı, Pal satatug'ın sawdager ha'm onın' da'rwish qon'sısı tuwralı hikayatlarda da insannan o'mirinde, turmısında ushırasıp turatug'ın waqıyalar gu'rrin' etiledi.
"Qalila ha'm Dimna" dag'ı hikayatlardı oqıg'an ha'r bir oqıwshı o'mir ha'm onın' mazmunı, insap ha'm insapsızlıq, sadalıq ha'm sanasızlıq, jaqsılıq ha'm jamanlıq, bilim ha'm bilimsizlik, kishipeyillik ha'm menmenlik, mehir ha'm zulımlıq h. t. basqa da mag'analarda so'z etiwshi waqıyalardın' qızıqlı so'z etiliwinin' gu'wası boladı.
"Qalila ha'm Dimna" dag'ı hikayatlarda so'z etiliwshi ko'p g'ana waqıyalar arab ha'm parsı, tu'rkiy xalıqlarının', sonday-aq, qaraqalpaq xalqının' awızeki a'debiyatındag'ı erteklerdegi syujetlerdi eske saladı.


text:
"Tavrida" trassasında moyabr 17-sinde İslâm Terek rayonınıñ Oy Quyu (Vladislavovka) köyü nde yol qazası oldı, bir adam elâk oldı, daa birisi yaralandı.
Bunı, Rusiye nezaretindeki Qırım FVN-niñ matbuat hızmeti haber ete.
Malümatqa köre, yolda üç maşna uruştı: Range Rover, Daewoo Nexia ve «MAZ».
Müessise haber etkeni kibi, qaza neticesinde Daewoo Nexia maşnasının aydavcısı ve yolcusı qıyışqan maşna içinde qısıldı.
"Qurtarıcılar qazağa oğrağan adamlarnı maşnadan çıqardı. Aydavcını ağır alda Kefe şeer hastahanesine alıp kettiler. Yazıq ki, amma yolcu o yerde elâk oldı", - dep haber etti FVN-niñ başı Sergey Şahov.
Noyabr 12-sinde Kefede tayin etilmegen yerde yolnı keçken piyade yol qazasında elâk oldı.
Daa evel bazar künü gece Kefede (Feodosiya) yol qazasında dört adam yaralandı, olardan ekisi - bala.
Noyabr 4-ünde Aqmescit rayonınıñ Azat (Storojevoye) köyü yanında yol qazasında Peugeot 406 maşnasınıñ yolcusı elâk oldı.


text:
Ukrayına arbiy esirlerge munasebet koordinatsion ştabı sentâbrniñ 21-nde deñişim neticesinden Rusiye esirliginden qaytarılğanlarnıñ cedvelini derc etti.
Esirlikten azat etilgenlerniñ tolu cedveli müessise saytında derc etildi.
Umumen 215 Ukrayına imayecisi azat etildi. Azat etilgenler arasında – «Ukrayına Milliy gvardiyası, Ukrayına arbiy-deñiz quvetleri, Ukrayına silâlı quvetleri, Ukrayına Devlet sıñır hızmeti, territoarial mudafaa, Ukrayına milliy polisi, Ukrayına telükesizlik hızmeti, Devlet gümrük hızmeti ve Devlet mahsus naqliyat hızmetiniñ hadimleri ve eki vatandaş», dep bildirdi ştab.
Rusiye esirliginden azat etilgen Ukrayına arbiyleri arasında – Ukrayına qaramanları Denis Prokopenko («Redis») – «Azov» ayrı otrâdınıñ komandanı, Yevğen Bova – deñiz piyadesi Birinci ayrı batalyonınıñ komandanı, Lev Paşko – «Azov» rotasınıñ komandanı.
«Serğiy Volınskıy («Volına») da esirlikten azat etildi, deñiz piyadesiniñ 36-ncı ayrı brigadasınıñ komandanı vazifelerini eda etken Svâtoslav Palamar, «Azov» polkunıñ askerlernen iş komandanınıñ muavini Denis Şleğa, Dmıtro Vışnevetskıy 12-nci operativ brigadasınıñ komandanı Oleg Homenko, komendant rotasınıñ komandanı, «Azovstal» komandanlığını yapqan Dmıtro Kazatskıy, «Azovstal» foto ve videoları bütün dünyanı dolaşqan üyken asker», – dep qoştı Ukrayına arbiy esirlerge munasebet koordinatsion ştabı.
«Meşur «Quşçıq» («Ptaşka») Katerına Polişçuk evge kete – Ukrayına Milliy gvardiyasınıñ göñülli sağlıq hadimi. Öz yırlarınen o, «Azovstalde» olğan arbiylerniñ cenkâver ruhına destek ola edi. Maryana Mamonova qayta, 30 yaşında arbiy ekim, tibbiy hızmetniñ kapitanı. Şimdi yüklülikniñ soñki aylarında buluna», – dep bildirdi müessise.
Berilgen malümatqa köre, azat etilgen 124 imayeci zabit ola, 89-ı – adiy asker ve çavuş.
Fevralniñ 24-nden berli eñ büyük deñişim oldı, dep bildirdi Ukrayına ştabı. Azat etilgen imayecilerni reabilitatsiya, uyğunlaştıruv ve tedaviylev bekley.
Ukrayına prezidentiniñ ofis yolbaşçısı Andriy Yermak sentâbrniñ 22-ne keçer gecesi Ukrayına 215 arbiyini Rusiye esirliginden qaytardı, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, 108-i – «Azov» askerleri.
Kyiv Moskvağa Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ kumı Viktor Medvedçuknı, umumen 55 rusiyeli esirni berdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Avgustnıñ 11-nde faaller işğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileriniñ qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında bildirdi.
Qırımnıñ Canköy rayonında «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ jurnalisti Vilen Temeryanov ve faal Enver Kroşnıñ evinde tintüvler keçirile.
Berilgen malümatqa köre, Nemse Canköy (Blijnegorodskoye) köyünde Kroşnıñ evi ögünde Rusiye quvet organlarınıñ eki maşinası ve OMON ve Rosgvardiyanın beş hadimi buluna. «Qırım birdemligi» adise yerinde video çıqarmağa yasaq etildi, dep qoştı, QB mühbiri cep telefonı qolundan alındı, dep ayttı.
Soñra Rusiye quvetçileri jurnalistten «maşinağa minip, tintüv yeri yaqınlarında olmamasını ve foto ve video çıqarmamasını sert bir şekilde talap etti».
Qayd etilgenine köre, daa bir tintüv Canköyde Otvajnıh, 3 adresi boyunca Seitya Abbozovnıñ evinde oldı. Uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri onı belli olmağan tarafqa alıp ketti.
Dörtünci tintüv Murat Mustafayevniñ evinde keçirildi: Canköy rayonı, Mirnovka k., Vinogradnıy aralığı, 9. Onı da belli olmağan yerge alıp kettiler.
Soñra Canköy rayonınıñ Özerne köyünde Edem Bekirovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında haber etildi.
Faaller Vilen Temeryanovnıñ anası yaşağan evde yañı tintüv aqqında bildirdi.
Soñra altıncı tintüv aqqında belli oldı – Canköy rayonında Timofeyevna köyünde Rinat Aliyevniñ evinde.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Noyabr 17 sabası Qırım territoriyasında 21 meskün yer ışıqsız qala, 4 – qısmen.
Bu aqta Qırımda Fevqulâde işler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Umumen ışıqsız 13144 insan qaldı. Ayat teminlev ve içtimaiy emiyeti olğan obyektler söndürilmedi», – denile beyanatta.
Malümatqa köre, qazaiy işlerni «Krımenergo»nıñ 27 brigadası alıp bara.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda noyabr 16-da aqşam ava şaraitlerinden sebep 17 meskün yer ışıqsız qaldı.
Bundan evel Qırımda Fevqulâde işler nazirligi idaresininh matbuat hızmeti yarımadada noyabr 16-17 künleri küçlü yağanaqlar, bazı yerlerde şiddetli yağmur ve qarnıñ yağması beklenilgeni aqta acele bildirüvni aşkâr etken edi.


text:
Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak haber etkeni kibi, Kurort mevsimi devamında, Qırımnıñ bütün turistik obyektleri «bütünley yarıqnen temin etilecektir».
Bu aqta o, mart 4 künü Aqmescitte ötkerilgen toplaşuv çerçivesinde bildirdi.
«Bu mesele Rusiye energetikası nazirligi ve Qırım akimiyetiniñ daimiy nezareti astında olmaqta. Köz ögüne energo köpürniñ ekinci ağını, generatsiyanıñ qoşma imkânlarını, elektrik menbalarınıñ yedeklerini alsaq, yaz vaqıtında bütün turistik obyektleri elektriknen temin etilecegine eminim», - izaatlay TASS rus agentligi Aleksandr Novakovnıñ sözlerini.
Kreml nezaret astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov rus ministrniñ sözlerini imaye etti.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüri yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Energo köpürniñ 3 ve 4 ağı kirsetilmesi 2016 senesi mayıs 1 kününe belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırım.Aqiqat için mahsus
Rusiyeniñ sabiq maliye naziri Aleksey Kudrin New-Yorktaki forumda, Rusiye iqtisadiyatına doğrudan yapılğan çetel yatırımları yedi qat yani – yıllıq 70-ten 10 milliard dollarğace eksilgenini beyan etti. «Sanktsiyalar faydasız» dep alışqanlar içün pek yahşı bir misal.
Çünki zemaneviy iqtisadiyatnıñ mantığına köre, büyük paralar istiqrar seve. Sanktsiyalar ise rusiyedeki varlıqlarnıñ yüksek seviyedeki belgisizligini destekley. İşte be manada yalıñz al-azırda kirsetilgen sanktsiyalardan ğayrı, yañı soylârı da öz küçüni köstere.
Atta Rusiye bile, öz altın rezervlerini öz ülkesinde degil de, ABD de saqlamaqnı uyğun dep köre. Bügünki künde köre $100 mlrd – bu da, Rusiye yataq parasınıñ dörtte biri demek – ABD devlet obligatsiyalarına yatırılğandır. Kreml özüniñ radioaktiv külnen bağlı ritorikasınen – öz paralarını amerikan qıymetli kâğıtlarına yatırğan alda tutması - bir daa sözler degil de, işanç olması muim degen aksiomasnı tasdıqlay. Amerikan devlet obligatsiyaları, amerikan iqtisadiyatı kibi, da ziyade stabildir.
Rusiyede finans idarecileri professionaldır. Hususan bu sebepten Moskva devlet içindeki proyektlerge masraf etmey. Çünki şartlı «Qırım köpüri» ya da Skolkovoğa para yatırmaq demek, bu paralar tez vaqıtta ğayıp olur degen manağa kele. Olar qaparcılıq özenleri boylâp, şahıslarnıñ avuşları içine aqıp keter, devlet ise, neticede neler olacağını bile turıp, darphane (para basma) maşnasını işke tüşürmege mecbur qalır.
İşte bu sebepten dolayı, Rusiye bar küçünen ğarp sanktsiyalarını lâğu ettirmege istey.
Hususan sanktsiyalar Rusiyege onıñ sırtından özünen beraber başqalarına da qazanmağa keder ete. Olar devam etkence, devletten tışarığa aqqan sermiya, içerge kelgen soyından ziyade olacaq
Mesele tek «devlet imicinde» degil. «İmperiya ğururında» da degil. Mesele, sanktsiyalarnıñ devam ettirilmesi Rusiye iqtisadiyatınıñ «stabil olmağan», Rusiyeniñ er bir varlığına ise, «belgisiz» degen status tamğası basılğan alda saqlanıp qalması demektir. Elbette, Moskvağa, Siemens şirketi kibi gaz turbinaları satmaq mümkün, lâkin bu uzun vadeli para yatırılmasınen asla alâqası yoq.
İqtisadiyat qanunları – yüzsüzdir. Eger Rusiye sadece, insan aqlarını bozğan devlet olsa edi, yatırım cazibesiniñ seviyesini tüşürmegen olur edi. Bu cazibesini onıñ abstrakt uquq qorçalama esabatları degil de, olarnıñ manasız ve faydasız olğanı aqqında aytıp oturğan Kreml tüşüre.
Em de boşuna aytmay. Mallar üzerindeki fiyat etiketini, degerlerden ziyade sevgen avropalı siyasetçilerniñ ekseriyeti de, oña bunı tekrarlap oturması boşuna degil. Çünki hususan sanktsiyalar Rusiyege onıñ sırtından özünen beraber başqalarına da qazanmağa keder ete.Olar devam etkence, devletten tışarığa aqqan sermiya, içerge kelgen soyundan ziyade olacaq.
Stabillik ve tahmin. Bu – devlet cazibeli olmasınıñ eki dane basit anahtarıdır. Ancaq,devlet başqa territoriyalarnı işğal etip, neticesinde sanktsiya ve kelecegi belgisiz perspektivalar qazansa, bu onıñ içün hayır alâmeti degildir.
Eski bir matematika kitabında olğanı kibi: bir borudan havuzğa bir saatta 20 metre kub suv aqa, havuzdan çıqqan diger borudan ise, 40 metre kub aqıp çıqa. Sual: havuz ne qadar bir zamanda boşar?
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Qırımtatarlarnıñ facia ve küreşiniñ tarihı – yalıñız arhiv vesiqaları degil de, şaat ve iştirakçilerniñ baqışında zemaneviy adiselerdir. «Şimdiki adiselerniñ hronikası» uquq qoruyıcı bülleteninden alınğan tsitatalar bazıda zemaneviy haber yayınları kibi körüne, olayatqan vaqialarnı izaatlağanlar ise sanki «Hronika» alınmaları ile laf ete.
Er basılğan vesiqanı, meraq doğurğan levhada toqtalıp, tafsilâtlıca ögrenmek mümkün. Yardım içün Olga Zaslavskaya ve Budapeştteki Central European University arhivine minnetdarlığımıznı bildiremiz.
Müelliflerge Aleksandr Podrabinek ve qırımtatarlarnıñ tarihına bağışlanğan «Gülnara Bekirova ile tarih saifeleri» vesiqalı serialnıñ müellifi, tarihçı Gülnara Bekirova mesleat ettiler. Bekirovanıñ tapqan vesiqa ve fotoları da levhamızda qullanılğandır.
İşimizde Mustafa Cemilev, Ayder Mujdabayev, Aleksandr Çerkasov, Sima Mostinskaya, Arseniy Roginskiy yardımcı oldılar. Fotolardan bazıları Aleksandr Lavuta, Nikolay Svanidzeniñ ev arhivlerinden alındı. Nikolay Svanidze ile «Eho Moskvı» studiyasında «Hususiy fikir» programmasından soñ subetleştik.
Bundan da ğayrı, bizge foto, vesiqalarnı yollağan, ya da suallerimizge cevap bergenler arasında Qırımda yaşağan ve öz adlarını aytmağa istemegen insanlar bar. Bugün adları aytılmağanlarğa da teşekkür bildiremiz. Çıqaruvlar Moskva, Kiyev, Paris ve Aqmescitte (2014 senesi yanvar ayı) keçken edi. Rejissörlar Kseniya ve Kirill Saharnovlar. Kamera Kirill Saharnov, Aleksandr Tupikov, Seitislâm Kişveyev, Aleksandr Kudelâ, Dmitriy Verşinin.
Serial Oak Foundation ve Andrey Saharov fondunıñ destegi ile çıqarıla.
Maqaleniñ asıl nushası Golos Ameriki saytında.


text:
İşğal başlanğan vaqıtta bir çoq qırımlı yarımadanıñ Rusiyege qoşulmasına quvandı. Anda nefaqalar yüksek ve devlet ealini tüşüne, dep ayta ediler.
«Qırım.Aqiqat» teleleyhasınıñ yañı yayınında Qırımda nefaqacılarnıñ yaşayışı ve rubl tüşken soñ olarnıñ maaşlarına olğanları aydınlatılacaq.
Qırımlılar Rusiyede yaşamaq içün kerçekten de er şeyge dayanmağa azırlarmı ve Qırım işğalci memleketni maliye felâketke ne zaman ketirecek sualleri – «24» haber telekanalındaki «Qırım.Aqiqatnıñ» yañı yayınında.
Studiya musafirleri – «Maydan inostrannıh del» fondunıñ eksperti Yuriy Smelânskiy ve Qırım strategik tedqiqler institutınıñ eksperti Sergey Kostinskiy.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit saatine köre saat 12:30) efirge çıqa.
Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında ise saat 18:30 (Aqmescit saatine köre saat 19:30) peyda olacaq.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Aqşam aydınlatılğan soñki versiya, Lavrovnıñ aytqanlarına köre, Rusiye Ukrainada «ateş toqtatılmasına er vaqıt qol tutqan edi», lâkin onı yalıñız birinci adım olaraq tanığanını bildire: «Eñ esası – aqiqiy al etüvge irişmek içün ultimatumsız ve Ukrainanıñ cenüp-şarq regionlarında vaziyetni nezaret etkenlerniñ mevamlarını köz ögüne alıp, dialogğa başlamaqtır».
Bundan ğayrı, Lavrov «Kiyevniñ gaz fiyatınıñ belgilenmesi meselesinde semereli bir mevamı olmaq kerekligini qayd etti», aytıla beyanatta.
Aynı bu subetniñ kündüz aydınlatılğan versiyası Lavrovnıñ bayağı sert olğan aytqanlarını isbatlay edi, lâkin nazirlikniñ matbuat hızmeti tarafından red etildi. Subetniñ bu versiyası Rusiye «İnterfaks» agentliginiñ Aqrusiyedeki «İnterfaks-Zapad» agentliginiñ saytında mevcut.
Eski versiyağa köre, Lavrov Kerry ile laqırdı etip, «arbiy areketler toqtatılmasa ve vaqtınca degil de, bütünley barışıq ilân etilmese, em de eñ esası, Ukraina akimiyeti cenüp-şarq regionlarında vaziyetni nezaret etkenlernen muzakereler keçirip başlamasa, Ukrainadaki deşetli içki buhrannı al etmek imkânsızdır».
Bunıñnen beraber, bu versiyağa köre, Moskva «Kiyev aqiqiy al etüvge irişmek içün ultimatum talaplarından vazgeçmek ve Donetsk ve Lugansk vekillerinen dialog qurmaq kerekligini ayrıca qayd etti».
AQŞ Devlet departamentinde bu subetni daa tefsir etmediler. Kerryniñ özü Mısırda buluna.