text:
Meşur saz şairi Aşıq Ümer 1621 senesi Kezlev şeerinde dünyağa keldi. Onıñ ömüri aqqında çoq rivayetler bar.
Bir rivayette o, daa bala ekende, mektepte yaramay oquğanı, ocası onı daima söggeni, balalar ise üstünden külgeni aqqında ikâye etile. Bir kün Ümerniñ canı ağırıp, o, mezarlıqqa bara. Yerge yatıp, ağlay ve Alladan, böyle biçare olıp yaşağance, ölüm soray.
Biraz vaqıttan soñ közleri yuquğa kete ve o bir mücizeli tüş köre. Dülber bir peri-qız yanına kelip: “Seniñ sözleriñni eşittiler, lâkin sen ölmeyceñ. Allanıñ emirinen ömüriñni buña bağışlaycañ!” – dey de, saz uzata.
Ümer seskenip uyansa, ne körsin? Yanında saz yata. Oğlan beklenilmegen bahşışnı qoluna ala da, evine qayta. Ertesi künü oca onı kene zoqumlamağa başlay. Lâkin bala ocanıñ episi suallerine doğru cevaplar bere. Bu cevaplarnı da qafiyelep ayta ve er kesni şaşırta.
Şu künden Ümerniñ qolundan saz tüşmey. O pek dülber şiirler, destanlar toqumağa başlay. Episi şiirlerini o maqamnen saz çalıp ayta. Onıñ içün adını Aşıq Ümer qoyalar.
Mücize aqqında eşitken insanlar Qırımnıñ çeşit köşelerinde onı diñlemege keleler. Aşıq Ümer ise özü dünyanı körmege istey ve seyaatqa çıqa. O fars ve türk dünyasınıñ çoq devletlerini aylanıp çıqa, yıllarnen seyaatta buluna. Onıñ acayip sazını em büyük saraylarda, em fuqare tekiyelerde, hanlarda sevip, diñleyler. O, meşur insan ola.
Amma qartayğan soñ öz Vatanına qaytıp kele. Öz doğmuş şeerinde o, eki cami qurdura. Birini Kezlevniñ kündoğuş tarafında, dervişler tekiyesiniñ yanında. Ekincisini ise, künbatı tarafında. Bu caminiñ mezarlığında 1707 senesi, 86 yaşta olğan ulu saz şairini qabirge teslim eteler. Camini ise Aşıq Ümer camisi, dep adlandıralar.
Halqımız öz şanlı oğlunı unutmadı. Vatanımızğa avdet olğan soñ onıñ doğmuş şeerinde Aşıq Ümerge eykel qoyuldı. Onıñ taşında şairniñ biñlernen yazğan beyitlerinden biri oyulıp çıqarılğan.


c: text/html

text:
Qazaq halqı köşpeli ömir-tirşilikten tartıp büginge deyin qorşağan ortanı, tabiğattıñ qırı men sırın baqılau arqılı ömir täjiribelerin tolıqtap otırğan. Sonıñ mañızdı bir bölegi aua rayına qatıstı boljamdar.
Künniñ twmandı mwnardan köterilui aua rayınıñ ıstıq boluınıñ nışanı. Al batar kün qızıl şapaqqa malınıp barıp wyasına kirse, erteñinde şıjığan ıstıq bolatının bildiredi. Qıs aylarında kökjiek aşıq bolıp, qızıl şapaq şaşsa aua rayı jılı bolatındığınıñ nışanı.
Kün közi jaz aylarında bwlttanıp batsa jañbır boladı. Bwl qıs aylarında qardıñ nışanı. Künniñ qoralanuı qıs aylarında qardıñ qalıñ boluına bastaydı. Al Aydıñ qoralanuı qıstıñ qattı boluınıñ nışanı.
Qazaqtıñ «kün qoralansa küregiñdi, ay qoralansa ayağıñdı sayla» degen mäteli osıdan aytılğan. Mwnıñ mänisi kün qoralanıp, qar qalıñ tüsse, kürekpen qorıq aşuğa tura keledi. Ay qoralansa tüyege jügiñdi artıp, qonıs audaruğa tura keledi degeni.
Kün qwlaqtanıp şıqsa, ne boran, ne ayaz boladı. Kün qwlaqtanıp batsa, aua rayı jılınuğa bet alğanı. Eger jaña ay şalqalap tusa, ol ayda aua rayı malğa jaysız boladı. Eger jaña ay tik tusa, aura rayı malğa jaylı bolğanı.
Qazaqtıñ esepşi, jwldızşılarnıñ baqılauı boyınşa mausım ayınıñ birinen bastap ürker kökjiekten köterilmeydi, sodan şilde ayınıñ on jañasında körinedi. Al, 21 şilde ürker aydıñ qasınan köruge boladı. Ürker men Aydıñ qatar körinuin qazaq «Toğıs» dep ataydı.
Bir jılda on ret toğıs boladı: 21 şilde, 19 tamız, 17 qırküyek, 12 qazan, 13 qaraşa, 11 jetoqsan,3 aqpan, 5 naurız, 9 säuir, 7 mamır künderi. Toğıs kezinde Ürker men Ay bir-birinen alıs bolsa, halıq täjiribesinde «bwl ekeui bir-birimen qırbay bolğan eken, qırsıq mal men janğa timese» dep qauiptenedi eken. Al eger Ürker men Ay jaqın ornalassa, şaruaqor qazaq «mine ekeuiniñ jayı jarasa qalğan eken, mal men jannıñ jağdayı jaman bolmas» dep otıradı.
Eger jaz aylarında kök jüzi kün jegen şüberektey bozarıp köriner bolsa, qıstıñ ädettegiden qatal keletinin añğartadı. Şıqtıñ qalıñ tüsui şöptiñ qalıñ şığuınıñ nışanı. Eger qıs aylarında bwlt ortasınan ıdırasa, aua rayınıñ bwzılayın degeni. Al, eger bwlt şetinen ketilse, aua rayı oñaluğa betalğanı.
Eger qıs aylarında bwlt jerge qaray köşse, keşikpey qar jauadı. Al jaz aylarında bwlt jelge qarsı köşse, keşikpey jañbır jauadı. Eger kökjiekten budaq bwlt örkeştene köterilip, keşikpey körinbey ketse, qattı jel twrıp, qaqağan ayaz boluı mümkin. Eger budaq bwlt örkeştengen qalpı köterile berse, attıñ qara qaptalınan keletin qar jauadı, mwnday bwlttı qazaq «Nayzağay bwlt» dep ataydı.
Eger tüstikten wzaq soqqan jel bağıtın özgertip, şığıstan soğar bolsa, aua rayı jaqsaradı. Al tüstikten wzaq soqqan jel bağıtın özgertip batıstan soqsa, aua rayı bülinedi dep boljaydı. Bwndayda jaz aylarında añqañdı keptirer añızğaq bolsa, qıs aylarında süyek sırqıratar üskirik soğadı. Jaz qwyındı bolsa qıs ayazdı boladı.
Eger qazan ayında kün kürkirese, qıs qamşı sabınday kelte boladı. Jaz najağaylı bolsa, qısta malğa jaylı boladı. Eger qıs aylarında tüye ernin jıbırlatsa, jılqı jwtınar bolsa, onda keşikpey tüye men jılqı qar suın işedi, yağni köktem erte keleldi degen söz. Eger jılqı oqıranıp jatatın bolsa, boran soğarınıñ belgisi. Eger qoy twyağı men tösin qasısa, qar qalıñ tüsuiniñ nışanı. Eger qoy tisin qayrasa, keşikpey-aq boran soğadı. Eger qoy qıstıñ küni qorağa erkin kirse, au rayı jaqsı boluınan derek beredi.
Aua rayın baqılauda eskeretin ister
Küz belgisin eñ aldımen aqqayıñ sezedi. Basqa ağaştan köri japırağı erte sarğayadı. Eger ösip twrğan aqqayıñdı baqılap jürgen bolsañız, odan bir sarı japıraq üziledi de auada biraz qalıqtap twrıp barıp jerge tüsedi. Bwl tayau künde aua rayı bwzılatınınıñ belgisi.
Eger bwğı ne arqar müyizderin ağaşqa, ne tasqa qayta-qayta süykey berse, onda küz jıldağıdan erte kelip äri salqın boladı. Küzdiñ alğaşqı küninen bastap sauısqan eski üylermen şatırdı toruıldap jii şıqılıqtasa, ol – qıstıñ qattı bolatını turalı habarı. Öytkeni onı aldın ala sezgen sauısqan özine küzden bastap jılı wya äzirleuge kirisedi.
Eger orman-toğaylar, qıstaularda sañırauqwlaq az össe, onda qıs äri suıq, äri qattı boladı. Tauıqtar men kekilikterdiñ qauırsındarı ürpiip, aydarı qızarsa, kün suıtıp jauın jauadı. Eger tikender men alabota sabaqtarı tömen qaray iilse, onda kün suıtadı.
Türkistan Qayısbaywlı
"The Qazaq Times"

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mayıs 27-de Moskvada polis, Rusiye koloniyasında açlıq tutqan Ukraina rejissörı Oleg Sentsovğa qol tutmaq maqsadınen keçirilgen bir kişilik piketniñ iştirakçisini yaqaladı.
Bunı «OVD-İnfo», adı bildirilmegen yaqalanğan hanımğa atıfta bulunıp, bildire.
Onıñ aytqanına köre, o, plakat ile tura edi. Plakatta «Oleg Sentsov. Açlıq tutqanınıñ 14-nci künü» yazılğan edi. Onı polis bölügine alıp ketti ve resmen bildirmeyip tedbir keçirgeni içün protokol tizdiler.
Rusiyeniñ qanunlarına köre, bir kişilik piketniñ ötkerilmesi içün resmiy bildirüvni bermek kerekmey. Prezidentniñ emirine binaen, 2018 senesiniñ mayıs 25-ten iyül 28-ge qadar Futbol buyunca Dünya çempionatınıñ keçirilmesi munasebeti ile kütleviy tedbirlerniñ ötkerilmesi içün mahsus tertip işletile. Lâkin bu emirde bir kişilik piketler qayd etilmedi.
Sentsov ve Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesiniñ mayısında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp, yaqalandılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, sert rejimli koloniyada 20 yılğa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımadı.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.
Ukraina rejissörı, Qırım sakini Oleg Sentsov Yamalo-Nenetsk muhtar okrugınıñ Labıtnangi şeerindeki 8 nomeralı («Beyaz ayuv» adlı) koloniyada buluna. Mayıs 16-da o, Rusiye ve Qırım apishanelerinde bulunğan bütün Ukraina siyasiy mabüslerni azat etmek talabınen açlıq ilân etti.


text:
İşğal etilgen Qırımda yanvarniñ 1-den şeerlerara avtobuslarda yol fiyatı paalılaştı. «Krım Media» haber agentligi bergen malümatqa köre, «Kurortnaya» aqmescit avtostantsiyasınıñ malümat hızmeti aytqanı kibi, Aqmescitten Yaltağa bilet fiyatı şimdi 118 ruble 30 kapik tura. Evelde 75 – 96 ruble edi.
Aqmescitten Aqyarğa qadar barmaq içün 117 ruble (evel – 88 ruble), Keriçke – 300 ruble (280 ruble yerinde) ödemege kerek.
Bundan da ğayrı, Qırımnıñ fiyat ve tarifleri boyunca «Devlet komiteti»niñ avalesine köre, 2015 senesi yanvar 1-den Qırımda yolcularnıñ şeer civarı boyunca avuştıruvı da paalılaştı. Endi 1 km içün 90 kapik (dekabr 31 kününe qadar – 69 kapik edi) ödemege kerek. Yükniñ taşuvı – yol parasından 10%.
Evel qayd etilgeni kibi, 2015 senesi yanvar 1-den Aqmescitte trolleybuslarda yol fiyatı 4,25 rubleden 7-ge arttı. Bunıñ ile şeer civarı ve şeerlerara yürgen trolleybuslarda yol fiyatı da paalılaştı.


text:
Kaliningradda Litvaniya konsullığı doğuv yeri – Qırım Rusiye territoriyası olaraq belginlengen rusiyelige vizanı bermedi.
Bu aqta Litvaniya Tış işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Kâstutis Vaşkâlâviçüs bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, rusiyeli oña sadeleştirgen tranzit vesiqasını bermege rica etti.
«Avropa Birligi uquqına köre, sadeleştirgen tranzit vesiqası şengen vizasına teñ kele, Viza qanunnamesine binayen, şengen vizasınıñ berilmemesi içün sebep bar edi», – dey Vaşkâlâviçüs.
RU passport LTU consular services can’t accept -no entry to LTU: 1992, 2013 and now #CrimeaisUkraine, not #Russia
Litvaniya Tış işler nazirliginiñ twitterinde pasportnıñ daa 2013 senesi dekabr ayında berilgenini tasdiqlağan vesiqanı aşkâr ettiler.
Ukraina ve Avropa birliginiñ memleketleri Qırımnı 2014 senesi mart ayında yarımadanı işğal etken Rusiyeniñ territoriyası olaraq tanımay.


text:
Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesi GTRK «Krım»da qırımtatar leyhalarnıñ icadiy birliginiñ müdiri Seitislâm Kişveyevniñ davasını qabul etti ve onı ğayrıdan vazifelerine tayinledi.
Bunı QHA agentligine Seitislâm Kişveyev bildirdi, – dep haber ete sentâbr 23 künü qırım neşiri.
Mahkemede Kişveyevniñ talaplarınıñ bir qısmını qabul etmege qarar berdi. Şu cümleden, mahkeme 2014 senesi iyün 25 künü GTRK «Krım» yolbaşçılığınıñ Kişveyevni işten boşatmaq qararını qanunsız tanımaq ve onı lâğu etmege avale çıqardı.
Onı 2014 senesi iyün 25-den GTRK «Krım» qırımtatar leyhalarnıñ icadiy birliginiñ müdiri vazifesine ğayrıdan tayinlemege qarar çıqarıldı.
Bundan da ğayrı, mahkeme GTRK «Krım»dan Kişveyevge 10 biñ ruble miqdarında tazminatnıñ ve işlemegen künleri içün aylıqnıñ ödenilmesini belgiledi.
İslâm Kişveyev QHA agentligine aytqanı kibi, bu qararğa baqmadan, o, GTRK «Krım»da vazifelerinden öz istegi ile çıqacaq eken.
«Arizanı yazdım. GTRK-da çalışmağa niyetim yoq, çünki, kerçekten aytsam, halqıma hızmet etmege ister edim, amma memurlarğa boysunmacam. Eñ esası – işten boşatılğanım adaletsiz olğanını tasdiqladım, amma anda işlemecem. Vaqıt deñişe, belki qaytırım, amma şimdi degil», – dedi Kişveyev
O, işbu dava boyunca üç mahkeme toplaşuvı olğanını bildirdi, soñkisi sentâbr 15 künü keçirildi.
Seitislâm Kişveyev kelecekke olğan planları ile paylaştı: «Bağçasarayda balalar ile çalışmağa niyet etem, bilgenimni balalarğa ögretecem. Mediatasil ile bağlı tögereklerni açarım, belki. Bağçasaray mektebinde tögerekni açıp, balalarnı ögretmege isteyim».
Seitislâm Kişveyevni GTRK «Krım» qırımtatar leyhalarnıñ icadiy birliginiñ müdiri vazifesinden iyün 25 künü boşattılar. Bunı Ukrainanıñ İş aqqında qanunlar kodeksiniñ 40-ncı madde, 3-nci qısımına (hadimniñ öz vazifelerini, maqbul sebepleri olmadan, becermegeni) esaslanıp yaptılar.


text:
«İslâm devleti» taqımı Nitstsada yüz bergen ücüm içün mesüliyetni boynuna aldı, vaqia neticesinde 84 insan elâk oldı, 200-den ziyade kişi yaralandı.
İçtimaiy mediada taqımda bildireler ki, olarnıñ «askeri» yük maşnasınıñ aydavcısı edi.
Ücüm etken 31 yaşındaki Mohamed Lauaej Bulel Nitstsa kurort şeeriniñ yalısında ücüm etti ve adamlarğa ateş açqanda politsiya tarafından öldürildi.
Vaqianı taqiq etken Paris prokurorı Fransua Molens iyül 15-te ilân etti ki, ücümniñ «terroristik teşkilâtnıñ faaliyeti alâmetleri» bar, ve taqiqatçılar «ücümciniñ destek köstergen suç ortaqları bar olğanını belgilemege tırışa».
Bulel Tuniste doğdı, amma Frenkistanğa qanun boyunca köçti. Onıñ dayanıqsız ve içkicilikke avesli olğanını aytalar, o apayınen ayırıla. Onıñ babası frenk televizionına ayttı ki, Bulel dinden uzaq edi.
Frenkistanda Nitstsada yüz bergen teraktnıñ qurbanlarına bağışlanğan üç kün matem ilân etildi.
İyül 14-te aqşam İngiltere yalısında kezgen ve Bastiliyanı alma kününe bağışlanğan fişenkni baqqan onlarca insanlarnı urğan yük maşnasınıñ aydavcısınıñ şahsiyeti resmiy olaraq belgilendi.
İyül 14-te ücümci yük maşnasınen Frenkistan milliy bayarmına bağışlanğan fişenkke baqmaq içün toplaşqan adam sürüsinden tahminen eki kilometr keçti, bundan soñ ateş açtı.
Ücüm neticesinde 84 insan elâk oldı. Paris prokurorınıñ malümatına binaen, elâk olğanlar arasında 10 bala ve ösmür oldı, 202 yaralanğan kişiden 52 ağır alda buluna, olardan 25 insan ayat saqlağan aletlernen.


text:
Human Rights Watch uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ hadimi Yuliya Gorbunova dey ki, Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetiniñ qısqarttırılması aqta qararı – Rusiyege ukrain rejissörı Oleg Sentsov ve Qırım faali Aleksandr Kolçenkonıñ mahkeme ketişatlarından sebep etilgen basqı neticesidir.
Bu aqta Gorbunova Qırım.Aqiqatqa ayttı.
«Şimdi Sentsov ve Kolçenko işlerinden sebep Rusiyegeye hoş kelmegen şamata çoqtır. Belki de, Rusiye akimiyeti basqı duya, esasen halqara toplulıqnıñ tarafından, ve bu kibi adımlar buña bağlı ola bile. Köstermeli bir adım, belki, Qırımda er şey yahşı ve ayırım yoq olğanını köstermek içün», – dey Gorbunova.
Bunıñ ile, Gorbunovanıñ fikrine köre, işbu al vaziyetniñ deñişip kelmesini aks ete bile. «Bu haberge, elbette ki, eyi haberge köre «ava yımşaması» aqqında aytmağa mümkünmi, emin degilim. Çiygoz ve fevral 26 boyunca keçken diger şahıslar ile bağlı adiselerni taqip etmek kerek», – dedi Human Rights Watch tedqiqatçısı.
Avgust 10 künü Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavininiñ imayesi tarafından berilgen şikâyet arizası boyunca toplaşuvı keçti. Arizada Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ Çiygoznı noyabr 19-na qadar apiste qaldırmaq qararını lâğu etmege talap eteler.
Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov aytqanı kibi, Yuqarı mahkeme ilk sefer prokuraturanıñ talabı ile bütünley ve advokatnıñ ricası ile qısmen razı oldı. Neticede apiste bulunuv müddetini avgust 19-na qısqarttılar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Mayıs 15 künü keçirilgen mahkeme toplaşuvı neticesinde Çiygoznı iyül 29-na qadar apiste qaldırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde iyül 28 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komiteti taqiqatçısınıñ Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini uzatmaq aqqında şefaatı boyunca toplaşuv keçti. Mahkeme kene Çiygoznı üç ay ve 21 künge, yani 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırmağa qarar aldı.


text:
Aprelniñ 18-nde Ukrayina ve Rusiye arasında beşinci esir deñişüvi olıp keçti. Bunıñ aqqında Ukrayinanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri İrına Vereşçuk bildirdi.
"Bugün biz 60 arbiyni, şu cümleden 10 zabitni azat ettik. Bundan ğayrı evlerine 16 adiy vatandaş qayta", - dep qayd etti o.
Bu artıq beşinci deñişüv edi.
Aprelniñ 12-si itibarınen Vereşçuk, Rusiye 1700 arbiy ve silâsız ukrayinni esir etkenini bildirgen edi.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
QR Prezïdentiniñ kezekten tıc caylawı 2015 jıldıñ 26 cäwirine belgilendi, — dep xabarlaydı Tengrinews.kz tilşici. Bul twralı Nurcultan Nazarbaev xalıqqa arnağan ündewinde ayttı, ündew CTV telearnacınan tranclyacïyalandı.
«Bügin men Parlament Cenatı men Mäjiliciniñ jetekşilerimen, QR Premer-mïnïctrimen jäne QR Konctïtwcïyalıq Keñeciniñ törağacımen koncwltacïyalar ötkizdim. Prezïdenttik jäne parlamenttik caylawlardıñ küntizbelik merzimi 2016 jılğa cäykec keledi jäne ic jüzinde birigip ketedi. Konctïtwcïya buğan ruqcat etpeydi. Meniñ konctïtwcïyalıq ökilettigim de 2016 jılı bitedi», — dedi Nazarbaev.
Onıñ aytwınşa, xalıq eki ucınıc aytıp jatır — Prezïdenttiñ kezekten tıc caylawın ötkizw jäne Prezïdenttiñ ökilettigin uzartw jöninde referendwm ötkizw. «Eki ucınıctı da icke acırwğa boladı, biraq anağurlım durıcı — Konctïtwcïya talaptarına cay keletini — caylaw ötkizw. Condıqtan xalıqtıñ müddeci üşin, olardıñ mağan arnalğan ucınıcın eckere otırıp, köpşiliktiñ erki boyınşa, negizgi zañdı mültikciz orındaw maqcatında men Konctïtwcïyanıñ 41-babınıñ 3-1-tarmağına cäykec, kezekten tıc prezïdent caylawın ötkizwdi 2015 jıldıñ 26 cäwirine belgilew twralı Jarlıqqa qol qoydım», — dedi Nazarbaev.
Elbacı öziniñ aldağı caylawğa qatıcwı twralı şeşimdi Koncïtwcïya men eldiñ zañdarına cäykec cäl keyinirek qabıldaytının ayttı.
«Memlekettiñ tınıştığı men eldiñ birligin caqtap, damıtw Prezïdenti bactap, eli qoctağan kezde ğana bayandı bolmaq. Jawapkerşilik bükil xalıqqa da jükteledi. Ocını umıtpayıq. Aldağı bïik belecter men acqar acwlar üşin biz barlıq kedergilerdi bağındırıp, alğa bacwğa tïicpiz. Quzırlı organdar Qazaqctan xalqı accambleyacınıñ bactamacı elimizdiñ Konctïtwcïyacına jäne Caylaw twralı zañğa cay degen qorıtındı şığardı. Men caylawğa qatıctı «ïä» men «joqtı» muqïyat oy tarazıcına caldım. Cöytip, kezekten tıc Prezïdent caylawın ötkizgen jön degen payımğa keldim. Caylaw elimizdi ulı icterge uyıctırıp, bayandı bolaşaq jolında biriktire tücerine cenemin. Qazaqctandıqtardı el tarïxındağı tağı bir tağdırlı oqïğağa jawapkerşilikpen qarap, belcene qatıcwğa şaqıramın», — dedi Memleket bacşıcı.
Ecke cala keteyik, 14 aqpan küni Qazaqctan xalqı accambleyacınıñ Keñeci öz otırıcında Qazaqctan Prezïdenti caylawın merziminen burın ötkizw twralı azamattardan kelip tücken köptegen ötinişterdi birawızdan qoldap, bul twralı bactama kötergen edi. Accambleya Keñeci müşeleriniñ pikirinşe, älem ékonomïkacındağı dağdarıctıñ örşip turğan jağdayında kezekten tıc prezïdent caylawın ötkizw recpwblïkağa «Nurlı jol» bağdarlamacı men el damwınıñ uzaqmerzimdi damw bacımdıqtarın icke acırwğa mümkindik beredi.
Kezekten tıc caylaw ötkizw twralı bactamanı Qazaqctan Parlamenti qoldadı, Mäjilic pen Cenat depwtattarı Memleket bacşıcına caylawdı ötkizwge kelicim berwdi curap, ötiniş joldadı. Cenat törağacı Qacım-Jomart Toqaev Konctïtwcïyalıq Keñecten recpwblïka Konctïtwcïyacınıñ 41-babınıñ 3-1-tarmağın recmï tücindirip berwdi ötindi, bul tarmaqta Qazaqctan Recpwblïkacı Prezïdentiniñ kezekten tıc caylawın ötkizw mäcelelerin reglamentteledi. QR Konctïtwcïyalıq keñeci Prezïdenttiñ kezekten tıc caylawdı tağayındawına eş kedergi joq ekenin mälimdedi. Elbacınıñ Prezïdenttiñ kezekten tıc caylawın tağayındaw twralı şeşim qabıldawına recpwblïka Konctïtwcïyacı qanday da bir şarttar men şektewler qaractırmaydı. »Munday caylaw tağayındaw twralı şeşim qabıldağanda Qazaqctan Recpwblïkacı Konctïtwcïyacınıñ 41-babınıñ 3-tarmağında qaractırılğan Qazaqctan Prezïdentiniñ caylawı merzimi jağınan recpwblïka Parlamentiniñ jaña quramın caylawmen tucpa-tuc kelmewge tïic degen ereje eckerilwi kerek», — delingen Konctïtwcïyalıq Keñectiñ Cenatqa qaytarğan jawabında.
QR Prezïdentiniñ kezekten tıc caylawın ötkizw mümkindigin Nurcultan Nazarbaev Parlament palataları cpïkerlerimen birge talqıladı. Memleket bacşıcı bul bactamanı el-jurt, conıñ işinde eñbek ujımdarı men qoğamdıq birlectikter müşeleri, zïyalı qawım, jactar jäne ağa bwın talqılap jatqanına toqtaldı. «Bactamanı Parlament palataları da qarap, qoldaw bildirdi jäne mağan tïicinşe ündew joldadı. Parlament Cenatınıñ curawı boyınşa Konctïtwcïyalıq Keñec ocı mäcele jöninde normatïvtik qawlı qabıldadı», – dedi Qazaqctan Prezïdenti. Nurcultan Nazarbaev kezekten tıc prezïdenttik caylaw ötkizw mümkindigi jöninde QR Premer-mïnïctri Kärim Mäcimovpen jäne Konctïtwcïyalıq Keñectiñ törağacı Ïgor Rogovpen de keñecti.
aqparat közi tengrinews.kz


text:
UNESKOda Qırım boyunca beyanname tasdiqlanılğanından soñra, ukrain eyyeti, UNESKO memleket-azalarınıñ temsilcileri tarafından alınacaq qararlardan biri olaraq, UNESKO aza-memleketleri ve çeşit teşkilâtlarnıñ iştiragi ile informatsion körüşüvni teşkil etmege teklifi ile buyurdı. İşbu körüşüvde Qırım meselesi muzakere etilecek.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Qayd etilgeni kibi, körüşüvni çeşit saalardaki vaziyetlerni aydınlatmaq, medeniy asabalıqnı qoruv, tasil, til siyaseti, matbuat vastalarınıñ serbestligi ve jurnalistlerniñ havfsızlığını muzakere etmek maqsadı ile toplaycaqlar.
«Yani, işbu konferentsiyada bizde işğal etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında tarif etmege imkânlarımız olacaq. Onıñ neticelerine köre, ümüt etemiz ki, areketlerniñ muayyen planı işlep çıqarılacaq, oña köre UNESKO Qırımda vaziyetni nezaret etecek», – haber ete Cemilevniñ matbuat hızmeti.
Aprel 16 künü Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tasil, ilim ve medeniyet meseleleri boyunca İcraiy şurası Qırım Muhtar Cumhuriyetinde vaziyetniñ nezaret etüvi müddetiniñ uzattırılması aqta beyannameni qabul etTи.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev iş ziyareti ile Frenkistanda buluna. Matbuat hızmeti bildirgeni kibi, aprel 15-17 künleri Pariste Ukraina ve vaqtınca işğal etilgen Qırım meselelerine bağışlanğan bir sıra tedbirniñ keçirilmesi beklenile.


text:
Qırım «Nazirler şurası» 2015 senesiniñ cumhuriyet büceti aqqında qanun leyhasını tasdıqladı – masraf ve kelirlerniñ umumiy miqdarı 62 885,5 mln rubleni teşkil ete. Vesiqa bugün «ükümet» toplaşuvında tasdıqlandı.
Leyhağa binaen, Qırımnıñ bergi ve bergi olmağan kelirler 15 824 mln rubleni teşkil etecek, federal bücetten berilgen bücetlerara yardım ise – 47 061 mln ruble. Böylece, federal bücet transferleri cumhuriyet bücetiniñ aman-aman 75% teşkil ete.
Şahsiy kelir 15% teşkil ete – 2 416 mln rub, Qırımnıñ teşkilât mal-mülku 14% teşkil ete – 2 200 mln rub. Teşkilâtlarnıñ kâr bergisi daa 9% ketirmeli – 1 412 mln rub.
Masraflar strukturasında tasil birinci yerde – 27,5%. Ondan soñra sağlıq saqlav – 20,7%, ve içtimaiy qoruv – 20%. 2015 senesi tasil içün 17,3 mlrd ruble belgilendi, 2015-2017 seneleri Qırım Cumhuriyetiniñ sağlıq saqlav saasınıñ devlet inkişaf programması içün – 8 392 mln ruble, ve daa tahminen 8 mlrd ruble – «sağlıq saqlav saasında diger tedbirler içün».
Cumhuriyet bücet müessiseleriniñ hadimler aylıqlarına 13,3 mlrd rub belgilendi, balalı qorantalarnıñ yardımına – 3,149 mlrd rub, yardımğa muhtac olğanlar içün içtimaiy maaş içün 2,16 mlrd rub belgilendi.
Kelecek sene yatırım masrafları 6 435,5 mln ruble seviyesinde planlaştırıla, olardan maşina yollarınıñ tamirine – 4 185,4 mln rub, esas fondlarnıñ yatırımları – 2 250 mln rub.
Bücet aqqında qanun leyhasını Qırımnıñ «Devlet şurası» yılnıñ soñuna qadar tasdıqlamaq kerek.
2014 senesiniñ Qırım büceti 20 961,8 mln rublelik masraflarnı belgilegen edi.


text:
KrımSOS göñülli cemaat teşkilâtı mart 20 künü Lvivde mecburen köçip kelgenlerge yerli eali ve matbuatnıñ munasebeti aqqında esabatnı taqdim etecek.
Matbuat konferentsiyasında 3 ay devamında keçirilgen sorav neticeleri, tevsiyeler, teñeştirüvler seslendirilecek.
«Üç ay devamında mütehassıslar KrımSOS içtimaiy hadimleri ile yerli ealiniñ mecburen köçip kelgenlerge olğan munasebetini ögrendiler. Matbuat vasatalarınıñ talili da keçirdi, çünki olarnıñ mecburen köçip kelgenlerniñ meselelerine ealiniñ fikrine olğan tesiri büyüktir», – deyler teşkilâtta.
Araştırma cemaat faaleri ve KrımSOS göñülleri tarafından Kanada yerli teşebbüs destegi fondunıñ yardımı ile keçirildi. 2015 senesi yanvar-mart ayları Ukrainanıñ 5 şeerinden (Kiyev, Herson, Harkov, Lviv, Vinnitsa) 900 insan soravdan keçti.
Matbuat konferentsiyası saat 12:00 T.Şevçenko, 11 adresi boyunca yerleşken Lviv matbuat klubında keçecek.
BMT soñki malümatına köre, Ukrainada köçip kelgenlerniñ sayısı 3 million insandan ziyadedir.


text:
2021 senesiniñ soñuna qadar eñ az 116 kişi işğal etilgen Qırımda siyasiy ya da diniy esaslı sebeplerden apiste tutula.
Bu aqta Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ idare yolbaşçısınıñ muavini Vladimir Çekrıgin matbuat konferentsiyası vaqtında bildirdi.
«2021 senesiniñ soñuna qadar Qırımdaki cinaiy davalar boyunca 116 kişi siyasiy ya da diniy esaslı sebeplerden azatlıqtan marum etildi ve apiste tutula. Daa 9 insan ev apsinde buluna, 4 kişi taqip etile ve siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum etildi. Umumen 2021 senesi siyasiy esaslı şahıslarğa qarşı 21 üküm çıqarıldı, Qırımnıñ 61 sakininen bağlı 170 qararnı qayd ettik. Bu qararlar nezaret altında tutuv ya da nezaret altında tutuvnı uzatuvnen bağlı edi», – dedi Çekrıgin.
Onıñ qayd etkenine köre, eñ büyük mabüsler gruppası qırımtatarlardan ibaret, olar «Qırım musulmanları davasınıñ» mabüsleri ola – al-azırda 79 insan bar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Kreml ukrainalı siyasiy mabüslerni, hususan qırımlılarnıñ Rusiye apsinden azat etüv esnasını «aqsata», dep aytqan edi.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımda siyasiy mabüsler «kesen-kes yoq», dep israr ete.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi. Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova Qırımda «milletlerara ve dinlerara barışıq» bar ve tamır halqqa yardım kösterile, dep aytqan edi.


text:
Qırım.Aqiqat leyhasınıñ beş yıllığına Kyivde “Mıstetskıy Arsenal”da “Ukraina cemiyeti ve Qırım - kelecekke baqış” açıq muzakeresi keçti. Spikerlerniñ birisi jurnalist Vitaliy Portnikov edi. O, Qırım ilhaqınıñ sebepleri, onıñ kelecegi ve Ukraina yarımada üzerinde nezaretini qaytarıp olsun dep, kerekli şartlar aqqında ayta edi. Qırım.Aqiqat Vitaliy Portnikovnıñ esas qaydlarını ayırdı.
İlhaq zeminleri
Bu sade cenk işğali degil. Bu - Ukrainanıñ özü Qırımda qurğan institutlarnıñ yardımınen becerilgen mahsus operatsiya
Uquq ceetinden Qırım ilhaqı ne içün mümkün olğanını öyle de añlamadıq. Bu sade cenk işğali olmağanını epimiz unutamız. Bu - Ukrainanıñ özü Qırımda qurğan institutlarnıñ yardımınen becerilgen mahsus operatsiya. Ne içün öyle olıp çıqtı? 20-nci yıllarda sovet Qırım cumhuriyeti tiklenilgende, bolşevikler sabıq imperiyada milliy areketlerniñ emiyetini añlay edi. Onıñ içün Qırım cumuriyeti peyda oldı, onıñ esas maqsadı - Qırımda yaşağan halqlarnıñ, hususan qırımtatarlarnıñ, aq-uquqlarını ömürge keçirmektir. Ebet, o sadece resmiyet edi, amma medeniyet, gazeta, milliy vekilliklerniñ seviyesinde o çalışa edi.
Bütün Ukraina prezidentleri, qırımtatar halqınıñ meclisini siyasetten çette qaldırmaq içün onen oynadı
Qırımtatarlar ve Qırımnıñ başqa halqları sürgün etilgende muhtariyet yoq etilmegence, böyle edi. Ve muhtariyetni ğayrıdan tiklegende, o endi evelkisi kibi degil edi. Aslında, bizde rus tilli muhtariyet oldı. Ve Ukraina mustaqilligini ilân etkeninden osñ, bu vaziyet tek kerginleşti. O zaman Qırım muhtariyeti - Qırımnıñ cinayet klanlarınıñ muhtariyeti demek edi. Bütün Ukraina prezidentleri, qırımtatar halqınıñ meclisini siyasetten çette qaldırmaq içün onen oynadı, deseñ olur. Neticede muhtariyetniñ rus tilli qısmı Rusiye qısmı oldı.
Qırımnıñ kelecegi aqqında
Ukraina başqaca yapa bile - Rusiye Federatsiyası tamır halqnıñ aq-uquqlarını bozğanı aqqında aytsa. Bu bizim yekâne kozumız.
Biz anayasa qapqanındamız, em de onı sadece Ukraina halqınıñ çoqusı degil de, Rusiye halqınıñ çoqusı da añlamay. Öyle şey başqa kimsede daa olmağan edi. Eki Avropa devletiniñ anayasasında aynı topraqlar qayd etilgen. Rusiye Qırımnı qanunsız yazıp qoydı desemiz bile, ne ise, o anda bar.
Ne Rusiye, ne Ukraina yarımadanı öz anayasalarından sızıp almaz. Amma Ukraina başqaca yapa bile - Rusiye Federatsiyası tamır halqnıñ aq-uquqlarını bozğanı aqqında aytsa. Bu, Qırım kelecegi aqqında olacaq Rusiye Federatsiyasınen añlaşmaq içün bizim yekâne kozumız. Añlaşıla ki, Putinnen degil, ve onıñ yerine keçeceknen degil. Amma evolütsiya etecek Rusiyenen.
Qırımnı tek birleşken, suveren devlet qaytarıp olur. Mında 2014 senesi qadar olğan şey, tek Qırımnı qaytarmaq degil de, zavallı Tuzlu belini de qorçalap olamadı. Bu qanunlar ise (til qaninları - QA) Ukrainadan birleşken uzviyet yapa. Böyle ülke, iç olmadan, ne oğrunda küreşkenini añlay. Qırımnı, öz topraq bütünligini deger sayğan devlet tek qaytarıp olur.
(Metinni Katerina Kovalenko azırladı)


text:
Portugaliyadaki Ukraina diasporası 2016 senesi mayıs ayında Rusiye işğal etken Qırımda hırsızlanğan qırımtatar faali Ervin İbragimovnıñ hatırasına futbol matçı keçirilecek.
Bu aqta Ukraina diasporasınıñ vekilleri Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Futbol matçını Portugaliyada yaşağan qırımtatar qorantasınıñ teşebbüsi ile teşkil etemiz. Yarın Umer İbragimovnı qarşılaymız. Matçtan ğayrı, cemiyet ve Portugaliya siyasetçilerinen körüşüv olacaq», – dep tarif etti diaspora vekilleri.
Olarnıñ malümatına köre, matç iyünniñ 23-nde Lisabonda yapılacaq. Anda hırsızlanğan qırımlınıñ babası Umer İbragimov ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz baracaqlar.
Bu Umer İbragimovnıñ iyünniñ 21-nde Kyivde Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko ile keçirgen körüşüvinde belli oldı. Poroşenko mezkür körüşüvni teşkil etmege yardım etti, dep bildire «Avropa birdemligi» ukrain siyasiy küçüniñ matbuat hızmeti.
Bu körüşüvde hırsızlanğan qırımlınıñ babası yarımadanıñ tez vaqıtta işğalden qurtulacağına ümüt etkenini bildirdi.
Bağçasarayda 2016 senesi mayısnıñ 24-nde aqşam şeer şurasınıñ deputatı, Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hırsızlanğan edi. Onıñ maşinası yol ortasında tapıldı.
Qırımtatar faali Nariman Celâl tutulğanını video nezareti kameraları qayd etti, dep bildirdi. Video uquq qoruyıcı organlarına berildi.
Ğayıp olğan insannıñ babası yarımadanıñ Rusiye prokuraturasına ariza berip, oğlunı qıdırmağa rica etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ervin İbragimovnıñ ğayıp olmasınen bağlı mahkemeden evel tahqiqat keçirmekte.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada insanlar, hususan qırımtatarlar, sıq-sıq qaçırılmağa başladı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi, «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy ğayıp olması» qayd etilmey, dep israr ete.


text:
Emir Noğay
Emir Noğay (? – 1299) - Altın Ordu devletiniñ 1267-1299 seneleri arasında askeriyesiniñ başı olğan namlı emir.
Altın Ordu devletiniñ ilk musulman hanı olğan Berke han zamanında (1257-1266) Noğay, qazanğan uruşları sebebinen tez yükseldi. Berke handan soñ tahtqa çıqqan Mengü Timur (1266-1280) zamanında Noğaynıñ tesiri arttı. Tuda Mengü vaqtında (1280-1287) Altın Ordudaki içki qarışıqlıqlarda devletniñ idaresine saip oldı. Lâkin babası han olmağanı içün Cengiz qaidelerine köre han unvanını alamadı, emir olıp qaldı.
Emir Noğay qırq senege yaqın Altın Ordu devletiniñ idaresini qolunda tuttı. İstegen vaqtında hanlarnı deñiştirdi. Tışqı memleketlerde Noğaynıñ Rusiyede çar olğanı bile aytılğan edi. Doğrusı o Deşt-i Qıpçaqta tümen başı edi.
Musulman olmağan Hülagu hannıñ İlhanlı devletinen Kavkazda 1261-1263 arasında yapqan muarebelerde muvafaqiyet qazandı. Memlük devletinen İlhanlı devletine qarşı ittifaq qurdı. Balqanlarğa akim oldı. Bulğar çarı Gregor Terterni tahttan endirip yerine Smileçni tayinledi. 1296-da Sırblarnıñ üstüne barıp, qıral Stefannı itaatqa mecbur etti. Bizans imperatorına istegenlerini qabul ettirdi.
Qaraman beyliginen Selçuq devleti arasındaki muarebede yeñilgen selçuq sultanı II İzzetin Keykavus ve oña qol tutqan 40 türkmen sülâlesini Dobrucağa yerleşmesine qolaylıq kösterdi. Bularnıñ şeyhi olğan Sarı Saltuqnıñ tesiri altında musulmanlıqnıñ Altın Ordu devletinde cayılması içün çoq oğraştı. (Keykavusqa bağlılıqları sebebinen bu sülâleler Keykavus (Gagauz) adını alğan edi. Noğaynıñ vefatından soñ, mınavlarnıñ üstündeki imaye qalqqan içün, bazıları Anadoluğa keri qayttı, qalğanlar da zaman içinde hristian oldı.)
Emir Noğaynıñ tahtqa çıqarğanı Toqta han bir vaqıt soñra oña qarşı kelip, 1299 senesi Terek özeni qatındaki muarebede onı yeñdi. Noğay esir tüşti, başı kesilip öldürildi.
Noğayğa bağlı qabileler, özlerine Noğay dep aytıp başladılar. Aşağı Edil ve Cem (Emba) özenleri yalısındaki noğaylar (manğıtlar) mınavlar edi.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Akdes Nimet Kurat Türk Kavimleri ve Devletleri 1972
- Mustafa Kafalı, Altın Orda hanlığının kuruluş ve yükseliş devirleri, 1976
- Halil İnalcık Devlet-i Aliyye


text:
Qazaqstannıñ bwrınğı densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov "SK-Farmaciya" kompaniyasınıñ bwrınğı basşısı Berik Şäriptiñ sotında kuäger retinde söylep, kompaniya basşısınıñ kinäsi joğın ayttı. Bwl turalı Azattıq radiosı habarladı.
Berik Şäripke eki bap boyınşa ayıp tağılğan: "qızmettik ökiletin asıra paydalanu" (361-bap, 4-tarmaq 3-punkt) jäne "zañsız qaru-jaraq saqtau, alu, tasımaldau" (287-bap 2-tarmaq 3-4 punkter).
Bwğan deyin ayıptau tarabı Berik Şärip bıltır indet kezinde "bir rettik qorğanış kiimderin satıp alu boyınşa basqa tasımaldauşılarğa qarağanda qımbatıraq bağa wsınıp, sonıñ özinde önimdi uaqıtında jetkizbegen kompaniyağa basımdıq berdi" dep ayıptağan. Sonıñ saldarınan elde qorğanış kiim tapşılığı tuındap, nätijesinde därigerler jappay koronavirusqa şaldıqqan.
Bwrınğı ministr ayıptau tarabınıñ aytqandarımen kelispey, bıltır qorğanış kiim tapşılığınıñ tuındauına "SK-Farmaciya" emes, Qıtay tarabı kinäli dep mälimdegen.
– "CK-Farmaciya" men Berik Şärip tasımaldaudı keşiktirgen joq, qasaqana äreket etti deu mülde qisınsız. Bwl fors-major, Qıtaydağı procestiñ keşiktirilui. Qıtay tarabı Qazaqstanmen jasasqan kelisim-şarttardı orındamadı. Säykesinşe, qazaqstandıq tarap "SK-Farmaciyadan" uaqıtında zattardı ala almadı. Bwl azamattıq-qwqıqtıq qatınas, mwnday närseler bolıp twradı, - dedi Birtanov.
Onıñ aytuınşa, "SK-Farmaciya" Qazaqstanğa tezirek tauardı jetkizuge tırısqan.
"Bwl jerde Berik Şäriptiñ jeke kinäsi joq. Kerisinşe, ol qorğanış kiimderdi mümkindiginşe jıldam jetkizuge tırıstı... Ol nendey qılmıs jasadı, bilmeymin. Onı adal qızmetker dep sanaymın. Özge äriptester de sözimdi däleldey aladı. Meniñ tarabımnan oğan qısım jasalğan joq. Mağan jağu üşin bireuge qanday da bir basımdıq berdi degennen de eşqanday qisın körip twrğan joqpın. Mağan sol kezde, qazir de tenderden kimniñ wtqanı-wtatını bäribir" dedi bwrınğı ministr.
QazTAG-tıñ jazuınşa, Birtanov kompaniyanıñ bwrınğı basşısı tötenşe jağday kezinde därihanalarda däri-därmektiñ tapşı bolğanına da kinäli emes degen. Bwrınğı ministrdiñ pikirinşe, "SK-Farmaciyanıñ" maqsatı men mindeti auruhanalarğa däri-därmek satıp alu. Al därihanalardağı därilerge ol jauap bermeydi.
"Bwl jeke narıq. Densaulıq saqtau ministrligi onı eşqaşan baqılağan emes" dedi ol.
Berik Şäriptiñ is boyınşa alğaşqı sot tıñdauı 21 säuirde bastaldı. Ol kezde qorğau tarabı Berik Şäripti üyqamaqqa jiberudi swrağan, biraq ötinişi qanağattandırılmağan.
Sottan habar taratqan key aqparat agenttikterdiñ mälimetinşe, Berik Şärip "qızmettik ökiletin asıra paydalanu" babı boyınşa ayıptı moyındamağan, al "zañsız qaru-jaraq saqtau, alu, tasımaldau" babı boyınşa ayıppen kelisedi.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Avropa parlamentinde ve Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ telükesizlik Şurasınıñ toplaşuvında Qırım vaziyeti aqqında tarif etecek.
Bunı Meclisniñ press-hızmetinde bildirdiler.
Mustafa Cemilev Brüsselde iş ziyareti çerçivesinde Avropa parlamentinde çıqışta bulunacaq. Belgiyadaki körüşüvlerininñ bitkeninen Cemilev AQŞ-na yol alacaq ve mart 31 künü OON telükesizlik Şurasınıñ toplaşuvında çıqışta bulunacaq.
AQŞda bulunuvı çerçivesinde Cemilev AQŞ Ukraina elçisi Oleksandr Motsık, AQŞnıñ senatorı Con Makkeyn, temsilciler Palatasınıñ spikeri Con Bonner ve AQŞda qırımtatar ve ukrain diaspora vekillerinen körüşecektir.


text:
Ablây Şamil
Ablây Şamil Çonğarlı (1900 - 1942) - qırımtatar yazıcısıdır.
Ablây Şamil 1900 senesi Qamacı köyünde (şimdiki Canköy rayonı) fuqare köylü ailesinde dünyağa keldi. Köy mektebini bitirgen soñ Canköyde yedi yıllıq mektepke oqumağa kirdi. 1925 senesi pedagogik tehnikumnı bitirir eken onı Qazan universitetine oqumağa yollaylar. 1930 senesi universitetni muvafaqiyetnen bitire ve ocalıq yapıp başlay. Ocalıq yapqan yılları Aqmescit pedagogik institutında ğıyabiy oquy ve 1940 senesi bitirip çıqa. Aqmescitteki 12-ci orta mektepniñ oquv işleri müdiri olıp çalışa. Ablây Şamil yaş nesilni terbiye etüv işine can yürekten berilgen ilk sovet ocalarından biri edi. O, aynı vaqıtta matbuatta faal iştirak etken mühbir, edebiy mecmualarda öz ikâyelerinen, til ve oquv metodikaları aqqında meraqlı maqalelerinen çıqışlarda bulunğan faal bir pedagogika mütehassısı ve yazıcı edi.
Ulu Vatan cenki yıllarında, 1942 senesi, nemse faşist işğalcileri tarafından vahşiyce öldürile.


text:
Ukraina Tasil ve ilim nazirligi (MON) Geniçesk rayon memuriyeti (Herson vilâyeti) reisiniñ muavini Gülnara Bekirovağa rayon mektepleri içün qırımtatar tilinde dersliklerni berdi.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa MON Tasil mündericesi institutınıñ til ögrenüv bölüginiñ hadimi Svetlana Fomina bildirdi.
«Herson tasil idaresi İçtimaiy siyaset nazirligine qırımtatar tilinde derslikler ile yardım etmege muracaat etti, arizanıñ kopyası bizge tüşti. Böyle imkânnı taptıq, dersliklerni ayırdılar – em asıl, em tercime etilgen», – dey Fomina.
Onıñ sözlerine köre, 39 biñ grivnalıq 328 derslik, qullanma, luğat ve bediiy edebiyat kitapları dekabr 16 künü Geniçesk rayonınıñ mekteplerine berildi. Fomina aytqanı kibi, derslikler Qırım işğalinden evel «Krımuçpedgiz» basmahanesinde neşir etildi. Olarnıñ arasında – qırımtatar tili ve qırımtatar ve dünya edebiyatı, ukrain tilinden tercime etilgen fen derslikleri.
Gülnara Bekirovanıñ aytqanına binayen, Geniçesk rayonı mekteplerinde til kurslarınıñ açılması ile qırımtatar tilinde dersliklerniñ zaruriyeti arta.
«Sçastlivtsevo, Strelkovoye ve Partizanı mekteplerinde, ve ekinci mektepte (Geniçesk rayonı Novoalekseyevkanıñ №2 umumtasil mektebi – QA) ana tilini qoşma dersler şeklinde ögreneler», – dedi Bekirova.
Aytqanı kibi, Geniçesk rayonına dersliklerni ketirmek içün naqliyatnı ATR qırımtatar telekanalı berdi.
Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonı – Qırım tışında qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan rayonıdır (ealiniñ bir 13%). Novoalekseyevkanıñ №1 umumtasil mektebi – qıtada qırımtatar tiliniñ 1 – 11 sınıflarında ögretilmesi ile yekâne mekteptir.


text:
Qırımtatarlarnıñ Milliy areket veteranı Kemal Kuku cumaertesi künü saba Qırımnıñ Koreiz qasabasında vefat etti, haber ete QHA.
«Bugün saba, iyün 27-de, Qırımtatarlarnıñ milliy areket veteranı, 83 yaşında Kemal Kuku vefat etti. Cenaze bugün saat 13:00 Koreiz qasabası, Petrovskogo, 27 adresi boyunca keçirilecek», – denile beyanatta.
K. Kuku ailesi 1944 senesi Samarkand şeerine sürgün etildi. 1976 senesi mayıs ayından Novorossiyskte yaşay edi. O, aytılğanı kibi, «turğun vaqıtta», Kuku çetke çekilmedi. Halqnıñ aqları oğrunda küreşke devam etkenler ile bağ qurdı. Qırımtatar milliy areketiniñ teşebbüs gruppası Novorossiyskte büyük teşviqat ve siyasiy işni keçire edi.
Qırımğa Kemal ağanıñ ailesi 1990 senelerniñ başında, anasınıñ toprağı – Yalta civarındaki Koreiz qasabasına qayttı. Tuvğan toprağında yaşağan on yıl devamında o nice regional körüşüvlerge, iş toplaşuvlarına qatnadı. Vatandaşları ile bağnı saqlamaq içün Krasnodar diyarına barıp kele edi.


text:
Kvanttıq tehnologiyalardı keñinen qoldanu aldağı onjıldıqta ğana jüzege asatınına qaramastan, kvanttıq ob'ektilerdi – atom, molekula, fotondardı jäne ..
AQŞ-tıñ Aeronavtika jäne ğarış keñistigin zertteu jönindegi Wlttıq basqarması (NASA) Marsqa Ingenuity tikwşağın jiberdi. Ingenuity jobasınıñ ğılımi je..
Uaqıt ötken sayın jasandı intellekt (AI) damuı arttı. YAdrolıq energiyanı beybit jäne destruktivti maqsattar üşin paydalanu; mwnay öndirudegi energeti..
Tayuan (Tayvan') Wlttıq Qorğanıs ministrligi AQŞ-tıñ alıs qaşıqtıqqa wşatın qanattı zımırandarın satıp aluğa tırısıp jatqanın mälimdedi. El resmilerin..
Qıtay Kommunistik partiyası sırtqı qısımdar küşeygen twsta işki qarsılıqtı tejep, bilikti partiya jetekşisine wyıstıru üşin, sonday-aq, ekonomikalıq d..


text:
Bugün, 14 avgust kunü, Yuqarı mahkeme, parlament ve Qırım ükümeti binaları yanında, bir qaç kün evelsi apis etilgen Server Karametovğa qol tutuv aktsıyası çerçevesinde, öz başına piketler olıp keçti. İştirakçiler yaqalandı.
Farqlı malümatlarğa kore yaqalanğanlar altı kişiden sekiz insanğa qadar edi.
Olarnıñ sırasında uquq qorçalayıcı Lilâ Gemeci de bar edi.
«Maña bir tanışım telefon açtı, onı yaqalap, Rayon İçki İşler İdaresine alıp ketecek ediler. Men, oña yardımğa aşıqtım. Onı qurtara bildik, evge kettı. Bu arada meni bir qartbabamız kördi ve onıñ menfaatını qorçamamı rica etti. Polis hadimlerı onı yibermey ediler. Neticede, qartbabamızğa protokol tizildi. Men onen beraber merkeziy İçki İşler İdaresine bardım, amma onen birlikte yaqalanğan oldım» ˗ dep, bildire Lilâ Gemeci.
Onıñ aytqanlarına kore, politsiya hadimleri piket iştirakçileriniñ areketlerinde «yaramay maqsad», tapmağa tırışalar.
Malümatlarğa kore, yaqalanğanlarınıñ menfaatını Cemıl Temişev qorçalayıcaq.
«Şimdilik, politsiya hadimleri boyle sualler bereler: bu nasıl piket edi, neler talap etile ve nenen memnüniyetsizlik bildirile. Er şeyni kamerağa çekmege tırışa ediler. «Añlaşılmağan qanunsızlıq» kibi taqdim etmege isteyler» ˗ dep, Gemeciniñ sözlerini ketire «Kırım.Aqıqat».
Bir qaç vaqıttan soñ belli olğanı kibi, Aqmescitniñ (Simferopol) Jeleznodorojnıy politsiya bölüginden üç insannı çıqardılar, olar sırasında: Seytumer Seytumerov, Aleksandr Dyaçkov, Selim Teyfukov. 64 yaşlı Yarikul Davlatovğa qarşı qabaatlama protokolı tizile (tedbir teşkilâtçısı tarafından mitingler, piketler ve başqa kütleviy toplantılar keçirme nizamını bozuv).
Avdetniñ haber etkenine kore, Aqmescitniñ (Simferopol) Jeleznodorojnıy mahkemesi 9 avgust künü qırımtatar milliy areketniñ faalini Server Karametovnı Rusiye Memuriy Qanun bozuvlar aqqında Kodeksniñ 19.3 maqalesiniñ 1-ci qısmı «Polis hadiminiñ qanuniy emirine boysunmaması» boyunca qabaatlı tanıp, 10 künge memuriy apiske mahküm etti.
Hatırlatamız, qart qırımtatar faaline qarşı eki memuriy protokol tizdiler. Olardan birisine köre, Rusiye Memuriy Qanun bozuvlar aqqında Kodeksniñ 20.2 maqalesi boyunca «bir insan keçirgen piketlerniñ tertibini bozğanı içün», ekincisi – «Polis hadiminiñ qanuniy emirine boysunmaması» içün. Ekincisine köre, Karametovnı qabaatlı tanıp, mahkeme 10 biñ ruble para cezasını berdi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
BMT yanındaki AQŞ daimiy temsilcisi CNN telekanalına bergen intervyüde Ukrainada olğan vaqialardan mesüliyetni Rusiyege yükledi ve nevbetteki sefer Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Ukrainağa ait olğanını bildirdi. O, Kiyev ziyareti vaqtında Farid Zakarianıñ prorammasında çıqışta bulundı.
«Qırım – bunı açıqtan ayttıq, BMT tarafından tanılğan haritalarda onıñ aitligi iç bir vaqıt deñişmez. Qırım Ukraina qısmı ola, edi ve Ukraina qısmı olacaqtır», – dedi Samantha Power.
Onıñ sözlerine köre, olğan vaqialar Rusiye tarafından meydaTğa ketirildi. AQŞ BMT yanındaki daimiy temsilcisi aytqanı kibi, Rusiye prezidenti Vladimir Prtin rejimine qarşı cezalarnıñ tesiri duyulsın dep, vaqıt kerek eken, amma birinci neticeler endi körüne.
Moskva ve Ğarp arasında munasebetler bıltır, Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, bozuldı.
Halqara toplulıq Rusiyege qarşı cezalarnı 2014 senesi mart ayında kirsetti.


text:
Ukrainada NATO ofisi mudiriniñ muavini Ann-Kristin Bergene Qırımnıñ arbiyleştirilmesi ve Qara deñiz bölgesinde Rusiye arbiy küçleriniñ bulunuv yerleriniñ kenişletilmesi munasebeti ile raatsızlıq bildirdi. Bunı Bergene «İşğal etilgen Qırım: muqavemetniñ 4 yılı» halqara forumı çerçivesinde söyledi, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Bergene: «Qırımda arbiy element quvetleşe. Biz bunı taqbih ete ve Rusiyeniñ Qara deñiz bölgesinde arbiy bulunuvını kelecekte de kenişlete bilecegi munasebeti ile ciddiy endişe ve qasevet bildiremiz», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, NATO Qırımda ve bölgede vaqialar ketişatınıñ inkişafını közetmege devam etecek.
Fevralniñ 26-sında Kyivde «İşğal etilgen yarımada: muqavemetniñ dört yılı» dörtünci halqara forumı keçe.
Ukrainada fevral 26 kününi «Qırımnıñ Rusiye işğaline muqavemeti künü» olaraq ilân etmege teklif eteler. 26 künü, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı muqavemet künü olaraq tayin etildi. 2014 senesi bu künde Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen miting ötkerildi. O künü miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafını tutqan ve şu cümleden «Rusiye birligi» fırqasına ait olğan faaliyetçiler tura edi.
Fevralniñ 26-sında Ukrainada ve büyün dünyada Qırım sakinlerine ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq içün tedbirler, munaqaşalar, forumlar, mitingler ve numayışlar yapıla.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonında tintüvler yapıldı. Olardan soñ eki qırımtatar, doğmuş qardaşlar Ernest ve Enver Seytosmanovlar yaqalandı. Bunı «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmisi bildire.
Faaliyetçilerniñ bildirgenine köre, yaqalanğanlar Rusiyede Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca mahküm etilgen Qırım sakini Nuri Primovnıñ yaqın soyları ola. Ondan ğayrı, olar dinni kütken musulmanlardır.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Aqmescitte Qırımdaki Rusiye Federal havfsızlığı hızmetiniñ (FSB) idaresinde «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» haber neşiriniñ mühbiri Natalya Kokorinanıñ sorğusı bir qaç saat devam ete. FSB binası yanında toplaşqan kütleviy haber vastalarınıñ vekillerini politsiya hadimleri sarıp aldılar, – dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırımdaki FSB idaresiniñ yanına onğa yaqın jurnalist, şu cümleden çetel kütleviy haber vastalarınıñ temsilcileri, keldi.
Aqmescitniñ Kiyev rayonı politsiyasınıñ hadimleri olarnıñ yanına kelip, video çıqarmağa yasaq etti ve jurnalistlerge vesiqalarnı köstermege rica etip, olarnıñ kişi malümatlarını, şu cümleden qayd adresini yazıp almağa başladılar. Bazı jurnalistler vesiqalarını alâ daa alamadılar.
Mart 13-te saba «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» mühbiri Natalya Kokorina işdeşlerine saat 8:00 oña ana-babasınıñ dairesine kelmege rica etkenlerini haber etti. O, dairege kelgen soñ onıñnen bağ üzüldi. Tintüvden soñ onı yaqaladılar. Rusiye uquq qoruyıcıları adliyecini tintüv keçirilgen dairege almasalar da, Kokorinağa kirsettiler.
Cuma künü, mart 13-te, FSB hadimleri işğalden soñ Qırımnı terk etip, al-azırda Kiyevde yaşağan daa bir Qırım jurnalisti Anna Andriyevskayanıñ ana-babası yaşağan dairede tintüv keçirdiler. Jurnalistniñ babasına Aqmescit mahkemesiniñ qararını kösterdiler. Vesiqağa binaen, Andriyevskayağa nisbeten «Qırımda akimiyetni devirmek çağıruvları ile maqale içün» cinaiy iş açıldı.
FSB jurnalistlerniñ evlerinde tintüv keçirilmesini ve yaqalavlarnı izaatlamay.


text:
Qırımda 29 yaşında Kefe sakini Usein Seitnabiyev ğayıp oldı, dep haber ete 15 minut agentligi.
Ğayıp olğan insannıñ doğmuş qardaşı İbraim Seitnabiyevniñ bildirgenine köre, oktâbr 21-de erkek işten evge qaytqan edi, amma öyle de kelip çıqmadı.
«İşten evge cayav ketken edi. Saat 19.30 soñki kere ağama telefon ettim, evge qaytqanını ayttı. Evge kelmedi. Bundan soñra onıñ telefonı qapalı, bağ da yoq», – dep tarif etti ğayıp olğannıñ qardaşı.
O kün aqşam, İbraimniñ bildirgenine köre, ğayıp olğan adamnıñ apayı Alime politsiyağa muracaat etti.
Aqrabası Usein olğan borcları içün ğayıp olğanını tahmin ete, lâkin olmaycaq laflardan sebep de zarar köre bilecegini red etmey.
«Onıñ ğayıp olmasınıñ sebebini añlap olamayıq. Borclardan sebep olması mümkün, lâkin apayı bile bir şey bilmey. Onıñ içün emin degilim. O, atik birisi, bir yerde bir şey tüşünmeyip aytması mümkün edi. Aytqanlarına diqqat etmey», – dedi İbraim.
Ğayıp olğan Usein Seitnabiyevniñ üstünde qara sport qıyafetleri bar edi. Onıñ bulunuv yeri aqqında haberi olğan er bir insannı +7 978 895 08 33 nomerası boyunca bildirmesi rica etile.
Qırım işğalinden soñ yarımadada adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladı. Sentâbr 22-de Qarasuvbazar rayonında eki qırımtatarını esir aldılar. Bir afta soñra Kezlevde 25 yaşında Edem Asanov ğayıp oldı. Bir qaç künden onı asılğan alda taptılar. Oktâbr 3-te Büyük Onlar qasabasında Eskender Apselâmov ğayıp oldı. Aqşam üstü erkek Aqmescitteki Trubaçenko soqağında yaşağan kiradan çıqıp, işine yol tuttı. Lâkin işke öyle de kelmedi.
Qırım «Nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ işlerinen oğraşqan kontakt gruppası meydanğa ketirildi.


text:
İşğal etilgen Keriçte yerli sakinler Nefaqa fonduna barıp, nefaqa kelmegeniniñ sebebini ögrenmege isteyler. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, bir çoq nefaqacı, em arbiy, em de adiy, aynıñ başında para alacaq olsa da, alâ daa alamadı.
Nefaqa bergen poçta bölükleri adamlarnı Nefaqa fonduna yollay. Lâkin adamlar olarnen bağlanıp olamaylar.
«Er yerde qısqa düdük. Bizler Aqmescitke bile telefon açtıq. Anda da cevap yoq», – dep şikâyet etti Keriç nefaqacılarından biri.
Nefaqa fondunıñ idaresi salı künü vaziyetni añlatmayıp, bilgisayar bozulgğanından sebep tam malümat beremegenini bildirdi.
Bazı kütleviy haber vastası haber ete ki, nefaqa yalıñız Keriçte degil, Aqyarda da berilmedi, çünki Nefaqa fondunıñ yanvar 1-12 künleri tatili bar edi.


text:
Canköy rayonı köyleriniñ sakinleri elektrik ağınıñ olmamasından sebep mahsulat qıtlığından saqınıp, rayon merkezine kelip, zaruriy şeylerni satın almaqta. Birinci nevbette köylüler ötmekni tedarik etmege tırışa.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde Canköy sakini Yekaterina bildirdi.
«Köyler şeerge ötmek kombinatına kele ve çuvallarnen ötmekni satın ala, çünki ötmek anda ketirilmey. Ötmek kombinatımız çalışa. Dizel generatornı işlettiler, problemleri yoq», – dedi o.
Canköy sakini degeni kibi, erzaq ile problemleri yoq, amma tükânlarda batareya ve çıraqlar bitti. Elektrik ceryanı şeerde 3-4 saatke berille, dey qadın.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.
Qırımda insanlar generatorlarnı, çıraqlarnı satın ala, Qırım AZSlerinde şamata qayd etile.


text:
Keriç parom keçitiniñ işi dekabr 5-de saba toqtatıldı. Bunı Kreml kontrol etken Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Keriç parom keçitiniñ işi ava bozulğanından sebep vaqtınca toqtatıldı», – dep bildire nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Keriç parom keçitiniñ işi dekabr 3-de yaramay ava olğanından toqtatılğan edi.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırım ve Rusiyeniñ Krasnodar ülkesini birleştirgen yekâne naqliye yoludır. Ukraina qanunlarına köre, Qırımğa Keriç keçitinden kirmek yasaqtır ve devlet sıñırından keçiş bozulması olaraq tanıla.


text:
Awdanda är aptanıñ juma jäne cenbi künderi köriktendirw, kögeriştendirw jäne canïtarlıq tazalıq küni bolıp jarïyalanğalı ülken men kişi qolına küregi men cıpırğışın alıp, köşege şığwdı ädetke aynaldırğan. Ötken cenbide Bayzaq awdanımen şektecetin şekaradan bactap «Almatı-Taşkent» tac jolınıñ boyındağı tal-daraqtı äktew jumıcı qolğa alındı. Jol boyın qoqıctan tazartw men abattandırwğa 37 mekeme qızmetşileri qatıctı. Jeti şaqırım bolatın joldıñ eki jağındağı ağaş tüpteri tügel äkteldi.
Däl ocı küni barlıq eldi mekenderde jurt jappay cenbilikke şığıp, köşelerdi, awlalar men gülzarlardı, eckertkiş töñiregin, cayabaqtardı kül-qoqıctan tazarttı. 100 tonnadan aca qaldıq şığarıldı.
Al, Jarlıcw awılında jaña cayabaqtıñ negizi qalandı. Şınäcilov atındağı orta mekteptiñ dïrektorımen xabarlacqanımızda:
– Ağayındı Cayrambay jäne Meyrambay Dönenbaevtar demewşilik jacap, aşarşılıq qurbandarı men qwğın-cürginge uşırağandarğa, maydangerlerge arnalğan eckertkiş-monwment pen awmağı 1,8 gektar jerdi alıp jatqan cayabaqtı qorşap, oğan är türli cändik ağaştarın otırğızw maqcatına 50 mïllïonnan aca teñge qarajat böldi. Mektep pen ïnternat aralığındağı ocınaw cayabaq pen «Tülekter alleyacın» jacawğa eki jüzge tarta mektep oqwşıları men muğalimder, awıl azamattarı jumıldı, – dedi ol.
Monwmenttiñ jobacı jacalıp, üş bäyterekke şanşılğan şañıraq culbalı belgi qazir cäwletşilerdiñ qolınan ötwde. Keleşekte ol da şağın ğana awıldıñ reñin aşıp, ötken künderden belgi bar ekenin barşa jurtqa eckertip turatınına kümän joq. Al, jar jağalay egilgen 600 tüp bäyterek pen 130 tüp arşa, 150 tüp emen ağaşı bir kezde jarlıcwlıqtardıñ jïi keletin demalıc ornına aynaları cözciz.
Ceycen Qojeke,
«Aq jol».
T. Rıcqulov awdanı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Novoozernoye qasabasında avgustnıñ 26-nda aqşam patlavlar oldı. Bu aqta Qırım ve Rusiye Telegram kanalları, kütleviy haber vastaları yerli sakinlerniñ malümatına esaslanıp bildire.
«Ava mudafaa sistemasınıñ Ukrayına uçucısız cihazı avınıñ» videosını «Krımskiy» Telegram kanalı derc etti.
Rusiye tarafdarı qırımlı bloger Aleksandr Talipov da Novoozernoye qasabasınıñ videosını derc etti. Bloger «nişanlar yoq etildi» ve «Pantsir» ava mudafaasınıñ işi» aqqında yaza.
«Mash na volne» Rusiye telegram kanalı da Novoozernoye qasabasında ava mudafaa sisteması çalışqanını tahmin etip, video derc etti.
Rusiye akimiyeti Telegram kanalları ve kütleviy haber vastalarınıñ malümatını daa izaatlamadı.
Soñki aftaları Aqyarda aman-aman er kün patlavlarnıñ sesleri eşitile. Şeerniñ Rusiye akimiyeti «Ukrayına uçucısız cihazları tüşürile» ve «ava mudafaa sistemaları çalışa», dep bildire.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi. Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım 2019 senensi mevsimine azırlıq köre. Moskova patriarhatınıñ Ukrain pravoslav kilsesiniñ Qırım ve Aqmescit yeparhiyası seyya bölgesiniñ müdiri Aleksey Tuşev, Qırım kurort ve turizm Nazirliginiñ binasına muqaddes suv septi.
Bu müessisede yılnıñ başında ilhaq etilgen Qırım 2018 senesi 6,8 million raatlanıcı qabul etti dep, bildirdi. Olardan bir millionğa qadar sanki Ukraina vatandaşı dep iddia eteler. Ukraina Devlet Sıñır hızmeti, sıñırda keçken adamlarnıñ miqdarı malümatına köre, bu raqamlarnı red ete.
“Kurortlı Qırım” cemiyet teşkilâtınıñ reisi Aleksandr Burdonov, yañı mevsimde Keriç köprü yarımadağa turistlernen yardım eter dep belley.
- Adet üzre, er nevbetteki mevsim keçken mevsimge köre, yahşıca olmaq kerek. Köpür endi ekinci yıl çalışacaq, demek keçken mevsimde kelgenler öz tanış-bilişlerine aytıp berdi, böylece adamlar kelip başlaycaq. Men keçken afta yalı boyunı kezindim, “Yalta-İnturist”te, adetince, turistik sergi edi. Cemaatnen qonuştım - raatlıq künleri ve mevsim ara adamlar çoqlaştı, dep aytalar, bu - 700-800 kilometr etrafında öz maşnane 2-3 künlük kezinti. İhtimal, böyle, raatlıq tarzı ilerleycek. Kurort Nazirliginde aytılğan milliolarğa barsaq, bu sayuv usulıña bağlı. Yolcu kiriş-çıqışına köre, kerçekten de, 6-7 million, amma olarnıñ 90%-ını turist saysañ, rekordlı yıl oldı dep aytmaq mümkün. Memurlar öyle saymağa buyurdı. Amma aqiqiy ilimde 3-4 mustaqil qqıymet kesüv yapıla.
Yalta jurnalisti ve uquq qoruyıcısı Sergey Sardıko da bu sergini ziyaret etti ve memurlarnıñ bu mevzuğa bitaraflığına diqqat ete.
Biznes, devlet kelecek mevsimge tayinlegen iş qaidelerini bilmese, o bozula bile, parasız qala bileSergey Sardıko
- Memurlar anda olmağanını kördik. Bu biznes körüşüv ve mevsim arfesinde, iş adamları öz ara subetleşip qonuşqanı pek müim. Amma, yazıq ki, ne Sergey Aksönov, ne de kurort ve turizm naziri Vadim Volçenko keldi, sadece iqtisadiy inkişafnıñ nazir muavini bar edi. Açılışta Yalta memuriyetinden de kimse olmadı - deseñ, kelmesi 15 daqqa. Rusiyede, ve asıl er devlette, akimiyet bizneske munasebetni şekilley. Misal içün, ekskursiya alıp barıcıları derneginiñ reisi bar edi, o daa küzde yañı yerleştirüv shemasına köre, ekskursiyacılarnıñ noqtaları alıp taşlanğanları aqqında Yalta memuriyetine ve Aksönovğa muracaat arizasını yazğan edi. Cevabı alâ daa yoq. Sualler çoq. Biznes, devlet kelecek mevsimge tayinlegen iş qaidelerini bilmese, o bozula bile, parasız qala bile.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ sabıq kurort ve turizm naziri Aleksandr Liyev, keçken yıl isaiyatını açıp, şimdiki raqamlarnı qıyaslay.
Yarımada aman-aman ukrain raatlanıyıcılarnı coydıAлekcaHдp ЛиeB
- İlhaqtan evel Qırım 6 million turistni qabul ete edi, olarda 4,5 million - Ukraina vatandaşı edi, 1,2 million ise - rusiyeliler. Daa 300 biñ - belaruslar ve Avropa ile Türkiyeden ep artqan seyaatçılar. Elbetteki, çetel raatlanıyıcılar şimdi yoq, bu añlayışlı. Belarustan da adam yoq, çünki evel uçaqlar bar edi em de Ukrainadan maşnanen kelmek mümkün edi. Şimdi belaruslarğa yol qolaysız kele, demek Qırım daa 300 biñni coydı. Ukrainadan kelgen adamlarğa baqsaq, 4,5 million yerine, Qırım 100 biñ qabul ete. Em de bu - ya da Qırımda mülkü olğan adamlar, ya da hastalığı sebebinde sanatoriylerge qatnamağa mecbur olğanlar. Yarımada ukrain raatlanıyıcılarnı coydı, amma o atta Sovet vaqtında müim edi. Rusiyelilerniñ 1,2 millionına baqsaq, onı üfürtmek acet yoq.
Aleksandr Liyev, Keriç köprü Qırımda rusiye turistleriniñ çoqlasmasına tesir etmey, dep ayta.
Rusiye akimiyeti Qırımnı zapt etkende, onı turistik bölge yapmağa niyetleri yoq edi. Onı arbiy baza kibi qullanmaq maqsadınen zapt ettilerAleksandr Liyev
- İşğalden evel de yol meselesi yoq edi. Raat-raat poyezdnen kelip, musafirçen ukrain sıñından keçmek mümkün edi. O vaqıtları rusiyelilerge 6 million olıp kelmege ne keder etti? Fiyatlar ucuzca edi, havsızlıq yüksekçe, cenk vaziyeti yoq edi. Qırım aqqında müsbet tefsirler daa çoq edi, erzaq mallarnıñ keyfiyeti daa yüksek. Er adımda, rusiyelilerniñ özüni de qozğaltqan, Putin sıması ile bilbordlar yoq edi. Rusiyeliler içün 2014 senesinece şarait daa kelişken ve yahşı edi. Bu turistik aqım Qırımğa fışqırması içün iç sebep yoq. Aynı şu 1,2 million bara. Evel poyezdnen barğan adamlar, işte, şimdi Keriç boğazından keçecek. Amma umumen, bu aynı şu miqdar. Rusiye akimiyeti Qırımnı zapt etkende, onı turistik bölge yapmağa niyetleri yoq edi. Onı arbiy baza kibi qullanmaq maqsadınen zapt ettiler.
(TekcT пoдroToBил BлaдиcлaB ЛeHцeB)


text:
Sudaq rayonınıñ Qoz köyünde (Solneçnaya dolina) camini yaqmaq ıntıluvı işğal akimiyetniñ bütün dünyanıñ qırımtatarlarğa qarşı repressiya ve basqını toqtatmaq talabına açıq bir cevabıdır. Böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov noyabr 12-de gece olıp keçken vaqia aqqında seslendirdi.
«Noyabr 12-de gece zemaneviy aydutlar, Stalinniñ nesili, Vatanğa avdet olğan qırımtatarlar tarafından qurulğan yañı camini yaqacaq ediler», – dep yazdı Refat Çubarov Facebook saifesinde.
O, 1944 senesi qırımtatar sürgünliginden evel Solneçnaya dolina köyüniñ adı Qoz olğanını hatırlattı.
«1944 senesi mayıs 18-de Qoz bom-boş qaldı. Onıñ bütün sakinleri, qırımtatarları, qırımtatar halqınen beraber, sürgünlikke oğratıldı. 1945 senesi avgust 21-ne ait RSFSR Yuqarı Şurasınıñ Prezidium qararınen Qoz Lagernoye ve Qoz köy şurası ise Lagernovskiy adını taşıp başladılar. Tezden, belki de, «Lagernoye» adı sovet rejimini tolusınen aks ettirgenini añlap, Solneçnaya dolina adını berdiler», – dep yazdı Meclis reisi.
Qırım musulmanları Diniy idaresi noyabr 13-te saba bergen malümatına köre, Noyabr 12-de gece belgisiz şahıslar Sudaq rayonınıñ Qoz köyündeki (Solneçnaya Dolina) camini camini yaqacaq oldılar.
Cami imamı Edem Müslimovnıñ malümatına köre, vaqia noyabr 12-de saat 21-de olıp keçti.
Cinayetçiler pencereni yaqıp, camige kirerek, odunlarnı qaldırdı ve binanıñ birinci qatında ateş açmağa tırıştılar. Cami azbarında yaşağan bekçi bunı kördi. O, cami yanğınına yol bermedi, lâkin cinayetçiler qaçıp kettiler


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Andrey Saharov adına 2016 senesi «Fikir serbestligi içün» mukâfatına namzet ettiler. Bu aqta malümatnı Brüsseldeki Radio Svoboda mühbiri Rikard Yozvâk Twitterde bildirdi.
«Mustafa Cemilev bu sene Saharov mukâfatına namzetlerden biri ola», – dep bildirdi mühbir.
Andrey Saharov adına «Fikir serbestligi içün» mukâfatını 1988 senesi Avropa parlamenti tesis etti. Mukâfatlandıruv merasimi dekabr ayındaki umumiy toplaşuvda keçirile, mukâfat 50 000 avro teşkil ete. Çeşit senelerde mukâfat saipleri Nelson Mandela, Aq Rusiye mühbirler assotsiatsiyası, Sıñırsız mühbirler ve rusiyeli «Memorial» uquq qoruyıcı cemiyeti oldı.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Suriye prezidenti Başar Asad ile körüşe. Bu aqta Aksenovnıñ matbuat hızmeti bildire.
Asad ve Aksenovdan ğayrı körüşüvde Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ vekilleri ve Suriye akimiyeti iştirak ete. Muzakerelerniñ tafsilâtları şimdilik yoq.
Aksenov, Asadnı işğal etilgen yarımadağa 2019 senesi aprel ayında keçirilecek V Yalta iqtisadiyat forumına davet etmege istegenini aytqan edi.
Oktâbrniñ 15-nde Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ temsilcileri Suriyege kelip çıqtı. Olarnıñ bildirgenine köre, Qırım ve Latakiya vilâyeti arasında ticariy-iqtisadiy, ilmiy-tehnik ve gumanitar işbirligi añlaşmasını imzalamağa planlaştırıla.
Aksenov, Qırım akimiyeti Qırım müessiseleriniñ mahsulatını Suriyege taşımağa planlaştıra, dep bildirdi. Laf elektronika ve un aqqında kete.
Bundan ğayrı, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Suriye ve Qırım arasında uçaq seferleri açıla bile, dep bildirdi.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımnıñ Rusiye akimiyeti vekilleriniñ Suriye ziyaretini daa izaatlamadı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mezarlıq yerleştirüvi içün, Qırım devlet mülkiyetinden Kefe (Feodosiya) belediye mülkiyetine 35 gektarlıq yer parçası ayırılacaq. Bu aqta rusiyeli Qırım akimiyetiniñ oturışında topraq işleri naziri Anna Anühina bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, qabristan yerleştirmek içün Seyitler (Nijnegorskiy) rayonına da 8,5 gektarlıq yer ayırmağa niyetleneler.
“Krıminfinform” saytı bildirgenine köre, bu leyhalar kelecek parlament oturışında baqılacaq.
Daa evel akimiyet, Kezlevdeki (Yevpatoriya) İsmail Bey qasabasınıñ mezarlığını keñleştirmek içün 12,6 gektar topraq ayırdı.


text:
Almaniya Ukrainağa 200 million yevro miqdarında para yardımını taqdim etti. Bunı cumaertesi künü, mayıs 30-da, Dnepropetrovskta Almaniya tış işler naziri Frank-Walter Steinmeier bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bu para infrastruktura, elektroenergiya teminlevine berilecektir.
Bunıñ ile şunı da qayd etti ki, Almaniya Ukraina içün ATO zonasından köçip kelgenlerge meskenlerniñ tamirine 500 million yevro miqdarınnda ödünç berdi.
«Alman ükümeti, imkânına köre, bu insanlarğa yardım ete. Dnepropetrovsk vilâyeti ve onıñ sakinleri bizge ortaq olğanından memnünmiz», – dey Steinmeier.
Almaniya ükümetinden yardım çerçivesinde Dnepropetrovsk vilâyetinde beş tranit şeer quruldı – Dnepropetrovsk, Dneprodzerjinsk, Krivoy Rog, Pavlograd ve Nikopolde.
Ukrainada köçip kelgenler içün eñ büyük şeerçik Pavlogradda quruldı, içine 600 insan sığa.
BMT malümatına köre, Ukrainada 1 million köçip kelgen insan bar.


text:
2014 senesi fevral ayınıñ 20-si – RF Siâlı Quvetleriniñ Keriç boğazı rayonında Ukrainanıñ devlet sıñırını qanunsız olaraq keçmege ilk tırışmaları ve ukrain arbiy qısımlarını bloklaştırmaq içün Qırımda bulunğan arbiy qısımlarını qullanması qayd etilgeni silâlı tecavuzınıñ başlanğıç tarihıdır. Keçenlerde tamam bu tarih ukrain qanunlarında qayd etildi, Rusiye Mudafaa nazirliginiñ ‘Qırımnı qaytarmaq içün’ müessise medalinde de bar.
2014 senesi fevral ayınıñ 23-ü – Aqyar şeerinde rus tarafını alğan quvetleriniñ eñ büyük mitingi oldı. Minber artından ukrain akimiyetini tanımamağa ilk kere çağırıldı, Aqyarnıñ böyle degen ‘haql meri’ (rus iş adamı Oleksiy Çalıy) «saylandı». Aynı kün Moskvada miting keçirildi. Anda Ukrainanı üç bölgege bölmege, paytahtı Harkiv olğan ‘Malorosiya’nı teşkil etmek içün rus ‘göñüllileri’ni yollamağa çağırdılar.
2014 senesi fevral ayınıñ 23-ünde saba maalinde Aqyar şeerinde bolşeviklerniñ 1918 senesi fevral ayınıñ 23-ünde Qırım Halq Cumhuriyetiniñ Ükümetiniñ başı Noman Çelebicihannı azaplağanları sabıq epishaneniñ binası yanında onı añmaq içün qırımtatarlarnıñ matem mitingi keçirildi. Matem mitinginde qırımtatar milliy bayrağınen beraber Ukrainanıñ devlet bayrağı dalğalana edi. Miting bitkende iştirakçileri saat 13’te 15 biñli bir mitingniñ başlanğanı Aqmescit şeerine kettiler. Bu miting, Qırım Halq Cymhuriyetiniñ Ükümetiniñ Başı, siyasiy ve devlet erbabı, Qırımtatar halqınıñ Qurultayınıñ ilk teşkilâtçılarından biri Noman Çelebicihannıñ (1885 – 1918 s. fevral ayınıñ 23-ü) şerefine ve rus taraflı separatizmge qarşılıqqa bağışlandı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi qırımtatar faali, bloger Nariman Memedeminovnıñ imayesi bergen şikâyet arizasını red etip, onı SİZOda qaldırmağa qarar aldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Böylece, terrorizm teşviqatında qabaatlanğan Memedeminov oktâbrniñ 17-ne qadar izolâtorda bulunacaq.
«Nariman soñki sözüni aytıp, qırımtatarı, musulman, cemaat faali ve jurnalist olğanını ve şu sebepten FSB nişanı olğanını, yalıñız şu sebepten de taqip etilgenini qayd etti», – dep tarif etti advokat Emil Kürbedinov.
Mahkeme dava malümatlarında böyle qarar olmağanına baqmadan, qapalı şekilde keçirildi. Memedeminov SİZOdan qurulğan video bağı vastasınen iştirak etti. O, açıq mahkeme olmasını rica etti, amma mahkeme izin bermedi. Soñra imaye qadı ve prokurornı çetleştirmege talap etti. Qadı Aleksey Posledov bunı da red etti.
«Narimannıñ fikirince, mahkeme, onı mahkemege ya da advokatnı SİZOğa ketirmeyip, onıñ imaye aqlarını bozdı», – dep añlaşttı Kürbedinov.
Bundan evel Rusiye nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Memedeminovnıñ nezaret altında bulunuv müddetini 2 ayğa uzatqan edi.
Martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquqqoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Aşğabat
Aşğabat (türkmence Aşgabat, farsça عشق آباد) – Türkmenistannıñ paytahtıdır. 773 400 (01.01.2004) kişinen Türkmenistannıñ eñ balaban şeeridir. İran sıñırı yanında, Qopet Dağlarınıñ eteginde, Qaraqum Çölünde bir oazistedir. "Aşğabat şeeri" adlı özüne ait vilâyette, memleketniñ Ahal vilâyetinde bulunır. Aşğabat,Türkmenistannıñ cenübinde, İran sıñırından 26 km-de yer ala. 1881-de bu vilâyet Rus işğal quvetleri tarafından alınğandır. İrannıñ eñ balaban ekinci şeeri Meşhedden 920 km uzaqlıqtadır.
Aşğabad bir paytaht olaraq çeşitli idare binalarınen bezengendir. Bular özelliknen şeerniñ eñ müim caddesi olğan Türkmenbaşı caddesinde toplanğandır. Şeer bir liman ve milletlerara bir ava limanına saiptir, ayrıca müim bir sanayı merkezidir. Hususan maşna, elektrotehnika, tekstil ve ğıda sanayı pıtaqları sıqlıqtadır. Şeerde bir medeniyet merkezi, universitet, çeşit yüksek mektepler, teatr, müzeyler ve bir ayvanat bağçası bardır.
EtimolojiDeñiştir
Aşğabat türkmence Aşgabat, farsça عشق آباد, rusça Aшxaбaд olaraq biline. Evelâ daa Ashkabat, Ashgabad, ve `Ishqábád qullanımları da körülmekte edi. Adnıñ Farsça Aşq-ābād, "Arsaces Şeeri"nden tür etilgeni sayıla. Başqa bir açıqlama da adnıñ Farsçadaki عشق (eşq:"aşk") ve آباد (ābād: "yerleşim yeri" ya da "şeer"), sözleriniñ birleşmesinden "aşq şeeri" añlamında olğanıdır.
TarihDeñiştir
Aşğabat 1818-de kervan yollarınıñ kesişme noqtasında bir köy olaraq qurulğandır. Nisa köyünden (qadimiy paytaht Parfia) ve Yipek Yolundaki qadimiy şeer Konjikalanıñ (Moğollar tarafından XIII asırda yoq etilgendir) arabelerinden ziyade uzaqta degildir.
1881 senesi vilâyetteki bir Rus Ordu Bazasınıñ etrafında inkişaf etmege başlağandır. Transkaspiy Demiryoluna bağlantısı, Qazahistan, Özbekistan ve Hazar deñizinen bağlanmasını ve bunıñ neticesinde şeerniñ 1885 senesinden itibaren devamlı kenişlemesine sebep olğandır. 1919-1927 senesleri arasında şeerniñ adı Poltoratsk edi.
1919 senesi Aşğabatta dünyanıñ ilk Bahai mabeti yasalğandır. 1938-de zaruriyetten sanat galereyasına çevrilgen ve 1963 senesi de yıqılğandır.
1924-te Aşğabat Türkmenistannıñ paytahtı olğandır. 1948 senesi oktâbr 5-deki yıqıcı yer tepremi neticesinde şeer tamamen zarar körgen ve daa soñra yañıdan inşa etile. 1962-de Aşğabatnıñ Qara Qum Kanalıına bağlantısı kerçekleştirilgendir. Bu suv kanalı, dünyanıñ eñ uzun suv kanallarından biri olıp, 600 kilometr şarqtan aqqan Amu Derya özeninen bağlanğandır.
1991 senesi oktâbr 27-de Türkmenistannıñ mustaqilligini ilân etmesinen Aşğabat paytaht olğandır.
Deñiştir
Anav vilâyetinde 1904, 1905 sneleri yasalğan qazuvlarda M.E. 9000 yılında başlağan bir Neolitik medeniyetine rastkelgendir. Bu medeniyet M.E. 8000 yıllarında ayvancılıqtan ve M.E. 6000 yıllarında ise madencilikten faydalanğandır. Bilingen eñ eski medeniyetini mında qurulğanı ve dünyağa medeniyetniñ mından cayılğanı atiqiyatçılar tarafından açıqlanğandır. Atiqiyatçılar, tapılğan şeylerniñ ilk Orta Asiyalı ög-türklerge ait olğanını ve medeniyetniñ Çinge ve İranğa mından cayılğanını aytalar.
EaliDeñiştir
Aşğabat, 773 400 (01.01.2004) kişinen Türkmenistannıñ eñ balaban şeeridir. Şeerniñ ealisi esasen Türkmenlerden ibaret. Daa soñra sırasınen Rus, Ermeni ve Azeri kibi qavmiy azlıqlar kele. Şeerniñ büyük çoqluğınıñ sünniy musulman olmasınıñ yanında, hristian azlıqlar da buluna. Ayrıca Aşğabat keçmişte Bahai azlığınıñ da müim bir yerleşim yeri edi.
Körülmege lâyıq yerlerDeñiştir
1948 senesindeki 7,3 büyükligindeki zelzel neticesinde eski şeer merkezi tamamen yoq olğandır. Bu sebepten diger Orta Asiya şeerlerinde tipik olğan şarqiy tarz eski şeer yoqtır. Aşğabat şeer merkezi zelzelege dayanıqlı zemaneviy çelik-beton ve cam binalarnen donatılğandır.
Müim ŞahsiyetlerDeñiştir
- Sergey Balassanân, Türkmen Komponist
- Saparmırat Nıyazov, ilk Türkmenistan devlet başı
- Dmitriy Şçepilov, sovet siyasetçi ve tış işleri naziri
- Gaygisiz Atabayev, sovet siyasetçi
- Cüneyit Han, Türkmenlerniñ soñ qaramanı, Hive Hanı


text:
Rusiyeli ve ukrain ekspertler 2014 senesinden soñ, ziyaretni Ukrainanen uyğunlaştırmayıp, işğal etilgen Qırımğa kelgen avropalı siyasetçilerniñ öz devletlerinde siyasiy itibarı yoq olğanı ve olar «öz firqalarında bile ekinci dereceli siyasetçiler» olğanı aqqında bir fikirge keldiler.
Böyle fikirni ekspertler Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdiler.
Avropa-Atlantik işbirligi İnstitutınınıñ eksperti Andreas Umlandnıñ fikirince, bu kibi siyasetçiler Avropanıñ «sağ ve sol ekstremistlerini» temsil eteler.
«Men bu adamlarnı böyle şekilde ayırır edim: bir taraftan büyük siyaset oynamağa istegen, amma öz devletiniñ milliy siyasetinde itibarı olmağan siyasetçiler. Ekinci kategoriya – bu ekstremistlerdir, sağ ekstremistler, sol ekstremistler, qaysı birleriniñ, kene de, öz devletleri siyasetinde büyük rolü olmağan, amma olar böyle yolnen Avropada büyük devletnen iş tutmağa isteyler. Ya da bu siyasiy quvulğanlar, Silvio Berluskoni kibi (İtaliya sabıq baş naziri – QA), olar, belki de, emiyetli şahıslar ola, amma öz devletiniñ milliy siyasetinden, em de Avropa siyasetinden ayırılğanlar ve bunıñ içün olar Putinnen (Rusiye prezidenti – QA) işbirlik tuta», – dep belley Umland.
Onıñ qayd etkenine köre, şimdiki vaqıtta Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ «Avropa Birliginde emiyetli ortaqları qalmadı».
Bu fikirge programmanıñ diger musafiri – rusiyeli siyasetşınas İvan Preobrajenskiy qol tuttı. Onıñ fikirince, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadağa kelgen siyasetçiler «öz firqalarından bile ayırılğan marginallar» ola.
«Bir söznen bütün bu adamlarnı tasvir etmek mümkün degil, çünki olarnıñ maqsatları sıq-sıq farqlı ola. Bazıları, kerçekten, baqmaq içün kele. İç olmadım, 2014 senesiniñ soñunda – 2015 senesiniñ başında ziyaretler böyle edi, olarğa, er alda, Rusiye Federatsiyasınıñ tarafından destek kösterilgeni belgilene. Digerleri, kerçekten, (Rusiye tarafından Qırım işğaline – QA) qol tutmaq içün kele, bu kibi insanlar da çoq. Olarnıñ çoqusı, kiçik istisnanen, öz milliy siyasetinden bile ayırılğan marginallar ola», – dep qayd etti Preobrajenskiy.
10 frenk deputatınıñ eyyeti «Milliy areket içün birlik» firqasından olğan Tyeri Mariani yolbaşçılığında keçken sene iyül 23-24 künleri Qırımnı ziyaret etti. Olar öz ziyaretini Ukrainanen uyğunlaştırmadı, Frenkistan Tışqı işler nazirligi ise ziyaretke qarşı çıqtı.
2015 senesi Yunanistandaki Korinf şeer yolbaşçısı Aleksandros Pnevmatikos, bu sene mart 30-da ise yunanistanlı iş adamları eyyeti Korinf şeeri belediyesiniñ turizm inkişafı boyunca şurasınıñ azasınıñ yolbaşçılığında Qırımnı ziyaret ettiler.
Bu sene fevral ayında Qırımğa Yunanistandaki Aleksandrupolis şeer yolbaşçısı Evangelos Lambakisniñ yolbaşçılığında eyyet, yerli iş adamlarınen beraberlikte buyurdı.
2016 senesi fevral ayında işğal etilgen Yalta memurlarını Frenkistandaki Nitstsa şeer yolbaşçısı Kristian Estrozi qabul etti. Yaltadan eyyet Rusiyege boysunğan şeer memuriyetiniñ yobaşçısı Andrey Rostenko ve Frenkistandaki Rusiye elçisi Aleksandr Orlov ile beraberlikte bu sene fevral 29-dan mart 1-ge qadar Nitstsada bulundılar. Olar işbirlik aqqında añlaşmalar imzaladılar.
Qırım işğal etilgen soñ yarımadağa İsrail knessetiniñ Tasil, medeniyet ve sport komitetiniñ reisi Yaakov Margi ve İtaliya sabıq baş naziri Silvio Berluskoni kelgen ediler. Berluskonini Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Putin qabul etti.
2016 senesi aprel ayında rusiyeli Qırım ükümeti Avropa parlamentiniñ eki deputatı Almaniyalı Markus Prettsel ve Çehiyalı Yaromir Kohliçek Yalta iqtisat forumında iştirak etkenleri aqqında bildirdi. Forum Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda keçirilgen edi. Daa eki deputat – Aksel Kasseger ve Barbara Rozenkrants Avstriya Cumhuriyetiniñ parlamentini temsil etken ediler. Stefano Valdegamberi bu yerde İtaliya vilayet saylav organını temsil ete edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Veciye Kaşka davasınıñ» advokatları Asan Çapuhnıñ sağlıq vaziyeti fenalaşqanından sebep davasını ayrı mahkeme esnasına almağa rica etecek ola. İmayecilerniñ bildirgenine köre, bu adım diger mabüsler Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç davalarınıñ sozulması meselesini al etecek, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Asan Çapuhnıñ sağlıq vaziyeti fena olğanı içün mahkemeni eki kere başqa künge avuştırğan edik ve davanı baqıp olamayıq, esnas pek sozula, ve diger mabüslerniñ cinaiy davalarınıñ vaqtında ve tam baqıluv aqlarını boza. Bundan ğayrı, qalğan üç mabüs ev apsinde degil de, nezaret altında buluna, buña da emiyet berilmeli», – dedi advokat Ayder Azamatov.
Onıñ aytqanına köre, kelecek oturışuvda imaye Çapuhnıñ davasını ayrı baqmağa rica etecek.
«Kelecek mahkeme oturışuvına qadar (yanvarniñ 24-ne planlaştırıla – QA) Asan Çapuhnıñ sağlığı deñişmese, alı ağır olıp qalsa, imaye Çapuhnıñ davasını ayrı baqmağa rica etecek. Mence, mahkeme muracaatımıznı qabul eter, bütün sebepler bar. Bundan ğayrı, devlet qabaatlavı da buña qarşı çıqmaycaqtır. Dava baqıluvı sozulmamalı, başqa mabüsler zarar köre», – dedi Azamatov.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyey rayon mahkemesi yanvarniñ 9-nda «Veciye Kaşka davasınıñ» oturışuvını yanvarniñ 24-ne avuştırdı, çünki qabaatlanğanlardan biri, qırımtatar faali Asan Çapuh kelip olamadı.
Yanvarniñ 7-ne keçer gecesi Çapuh Aqmescit hastahanelerinden birine acele alındı. Advokat Ayder Azamatov mabüsni Aqmescitniñ 6-ncı hastahanesinde ziyaret etken soñ sağlıq alı bir qarar, dep bildirdi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Jaña jıl – balalardıñ tağatcızdana tocıp, Ayaz ata, Aqşaqarmen qawışwğa, jacıl şırşanı cändep, abattandırwğa erekşe köñil-küymen kiricetin şat-şadıman şağı. Condıqtan bul merekede jılı-jumcaqtıñ barlığı balalarğa arnalıp, än-jırdan şaşw şaşıladı.
Balacağun atındağı ortalıq koncert zalında ötken Prezïdenttiñ Jaña jıldıq şırşacı balğındardıñ ezwine külki, köñiline şattıq cıylap, ädemi äcerge böledi. Oğan oblıc äkimi Kärim Kökirekbaev qatıcıp, balalardıñ qwanışın bölicti.
«Acqaq ordam – Actanam» taqırıbında ötken merekelik keşke oblıcımızdıñ awdandarı men Taraz qalacınan 200 bala arnayı şaqırtılıptı. Olardıñ deni jetim, ata-ananıñ qamqorlığıncız qalğan jäne köp balalı, az qamtılğan otbacılardan şıqqan büldirşinder. Oqwda üzdik atanıp, ülgili tärtibimen közge tücip, talantımen tanılğan olar Elbacı şırşacına qatıcw mümkindigine ïe bolğan.
Zal işi jaña jıldıq köñil-küyge cay bezendirilgeni, qızıldı-jacıl jıltıraqtarmen kömkerilip, qıc mezgiliniñ appaq kelbetin electetetin küyde ajarlandırılğanı balalardı beyne bir ertegi älemine tücip ketkendey äcer keştirdi. Bäyterek, Xan şatır ğïmarattarınıñ şağın keckindemeleri men «Mäñgilik El qaqpacı» ornatılğanı tipti erekşe körik berip turdı. Ülken ékran arqılı Memleket bacşıcı Nurcultan Nazarbaev barşa büldirşinderdi kele jatqan Jaña jılmen quttıqtap, oqwda ozat, tärtipti, bilimdi de bilikti azamat bolıp öcwge şaqırdı.
— Qımbattı balalar, Jaña jıl barşamızğa mereyli meyram, jaqcılıq jarşıcı. Bul — eñ aldımen balalardıñ merekeci, kişkentaylardıñ qwanışı. Cender täwelciz elde öcip jatqan nağız baqıttı urpaqcıñdar. Men özderiñdi jäne elimizdegi barlıq balalardı Jaña jılmen şın jüregimmen quttıqtaymın. Acqaq armandarıñ orındalıp, täwelciz elimizben birge öcip, örkendey beriñder. Jaña jıldarıñ quttı bolcın! – dedi Memleket bacşıcı.
Budan coñ oblıc bacşıcı Elbacı cıylığın balalarğa tapcırıp, şattıqtarın eceledi. Özge de kişkentay qatıcwşılar ülectirilgen cıy-cïyapatqa ïe bolıp, jüzderi bal-bul jaynadı.
Ğajayıp şara barıcında türli oyındar oynatılıp, ertegi keyipkerleriniñ qatıcwımen qızıqtı körinicter körcetildi. Än aytılıp, bï bïlendi.
– Mağan qattı unadı. Ayaz ata, Aqşaqarmen bolğan oyındarımız qızıqtı ötti. Elbacınıñ quttıqtawına, cıylığına bärimiz qwandıq, – deydi Qorday awdanı, Jañaturmıc awılındağı №29 orta mekteptiñ oqwşıcı Dana Cärcen. Al Carıcw awdanı, Docbol awılınan kelgen büldirşin Qurmanğazı Nurdäwlet alğan äcerin doctarına maqtana aytıp baratının, ocınday dwmanğa barlıq bala qatıcca degen tilegin jetkizdi.
Janğazı AXMET
Cwretterdi tücirgen
Aqädil Rıcmaxan.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov yaz devamında «yerli akimiyet işini kontrol etmek içün» yarımada regionlarına kerçekleştirecek iş ziyaretlerini ilân etti.
«Maqsad qoydım, bütün yaz oğraşacam, yetişmesem, yılnıñ soñuna qadar yapacam, istisnasız er bir azbarğa burnumı tıqarım. Memuriyet yolbaşçılarını tenbileyim – risk almañız. Kimseniñ işini yapmaycam», – dep ayttı Aksenov iyünniñ 8-nde Qırım ükümetiniñ toplaşuvında.
Onıñ bildirgenine köre, «problem çezüvinden tamamen vazgeçken» akimiyetler bar. Aksenovnı yaşayış faaliyetiniñ qalımtılarını çıqaruv, ev yanlarını tamir etüv ve abadanlaştıruv meseleleri meraqlandıra.
Mayısta Aksenov Qırım regionlarına baracaq, dep aytqan edi.
Sergey Aksenov Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ qararınen Ukraina sanktsion cedveline kirsetildi. Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturasınıñ 2021 senesi fevral ayında bildirgenine köre, Ukraina uquq qoruyıcıları Aksenovğa şübheli olğanını haber etti. O, 2014 senesi Qırım Nazirler şurasınıñ reisi edi. Aksenov qanun ve cenk adetlerini bozğanından şübheli sayalar. Sergey Aksenov Ukraina reberligini Ğarpqa «taqlit etkeninde» qabaatladı.


text:
Ukraina tış işleri naziriniñ Avropanen bütünleşüv meseleleri boyunca muavini Olena Zerkalniñ fikrine köre, hususan, Rusiye Qırımda ötkergen saylâvlarından dolayı, Ukraina ile Rusiye arasındaki dostluq añlaşmasını lâğu etmek kerek.
«Ukraina ile Rusiye arasındaki dostluq, emekdaşlıq ve ortaqlıq añlaşmasını lâğu etmek kerek, çünki Rusiye, hususan, işğal etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını ötkererek, onı qaba şekilde bozğandır», – dep bildire Zerkalniñ sözlerini Twitterde Ukraina TİN.
Zerkal ayrıca, Añlaşmanen alâqalı noqta-i nazarnen oktâbr ayına qadar qarar bermek kerek olğanını bildire.
1997 senesi Rusiye ve Ukraina arasında imzalanğan dostlıq, emekdaşlıq ve ortaqlıq añlaşması Rusiye-Ukraina munasebetleriniñ esas vesiqasıdır.Eki devlet arasındaki «özara ürmet, suveren musaviylik, topraq bütünligi, sıñırlarına toqunmamazlıq, añlaşmamazlıqlarnı barışıq yolınen çezilüvi, küç qullanmamazlıq ya da küç qullanuv havfı, şu cümleden iqtisadiy ve diger usullar qullanmamaq üzre strategik ortaqlıqnı közde tuta».


text:
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2F METI 2PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2S RIND 2PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2S BORDEN 2PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2F ENAF 2PRKLASSİK / JJ-STILLER
POLARIS Kişi Klassik Ayaqqabı 2I 356406.M2FXKLASSİK / POLARIS
JJ-STILLER Kışi Klassik Ayaqqabı 9M 71419 CKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2P BALDER 2FXKLASSİK / JJ-STILLER
MERCEDES Kişi Klassik Ayaqqabı 2P BURANO 2 FXKLASSİK / MERCEDES
GARAMOND Kişi Klassik Ayaqqabı 2P ESNA 2FXKLASSİK / GARAMOND
POLARIS Kişi Klassik Ayaqqabı 2P 356761.M2FXKLASSİK / POLARIS
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2I HEL 2FXKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 2I 9852 2FXKLASSİK / JJ-STILLER
GARAMOND Kişi Klassik Ayaqqabı 2P AKER 2FXKLASSİK / GARAMOND
Polaris Kişi Klassik Ayaqqabı 356416.M2FXKLASSİK / POLARIS
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı 3002-3KLASSİK / JJ-STILLER
POLARIS SHOES MAN 0S 356523.MKLASSİK / POLARIS
MERCEDES SHOES MAN 0P HILLKLASSİK / MERCEDES
JJ-STILLER Kişi Klassik 9904-1KLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı DenseKLASSİK / MERCEDES
MERCEDES SHOES MAN 9F DONCIC 9PRKLASSİK / MERCEDES
MERCEDES SHOES MAN 9F KANSAS 9PRKLASSİK / MERCEDES
MERCEDES SHOES MAN 9F UTAH 9PRKLASSİK / MERCEDES
MERCEDES SHOES MAN 9F FLOW 9PRKLASSİK / MERCEDES
MERCEDES SHOES MAN 9F ROME 9PRKLASSİK / MERCEDES
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı Spelster-grmKLASSİK / GARAMOND
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı Gr-15KLASSİK / GARAMOND
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı PATRICK 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı HARDEN 1PRKLASSİK / MERCEDES
Polaris Kişi Klassik Ayaqqabi 356786.M1PRKLASSİK / POLARIS
JJ-STILLER Kişi Klassik Ayaqqabı PARRY 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı LIZBON 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı PADULB 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı YET 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı KENTUCKY 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı DARK 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı TIGUEN 9PRKLASSİK / MERCEDES
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı LOUIS 1PRKLASSİK / GARAMOND
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı URAL 1PRKLASSİK / GARAMOND
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı GMS102 1PRKLASSİK / GARAMOND
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı ALBERT 1PRKLASSİK / GARAMOND
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı LST101 1PRKLASSİK / GARAMOND
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı PETRA 1PRKLASSİK / MERCEDES
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı CARNEY 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı BIRCH 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı GERARD 1PRKLASSİK / MERCEDES
Polaris Klassik Kişi Ayaqqabı 356550.M1PRKLASSİK / POLARIS
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı 1928-3 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı DOLCE 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı INDIANA 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı NEBRASKA 9PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı ORONTO 9PRKLASSİK / MERCEDES
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı KARİBA 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı NICHLAS 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı META 1PRKLASSİK / MERCEDES
Garamond Kişi Klassik Ayaqqabı ARETA 1PRKLASSİK / GARAMOND
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı 81113-2 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı 137 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı 153-1 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı AZOR 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
JJ-Stiller Kişi Klassik Ayaqqabı 1S BORDEN 1PRKLASSİK / JJ-STILLER
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı KIRK 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı DEAN 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı ARTHUR 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı GORKI 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı RAVN 1PRKLASSİK / MERCEDES
Mercedes Kişi Klassik Ayaqqabı THEA 1PRKLASSİK / MERCEDES
Polaris Kişi Klassik Ayaqqabı 356133.M1PRKLASSİK / POLARIS
MERCEDES SHOES MAN 9F PADULA 9PRKLASSİK / MERCEDES
DOWN TOWN SHOES MAN 0P 113-2KLASSİK / DOWN TOWN
JJ-STILLER SHOES MAN 0I 95142-3KLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER SHOES MAN 0I 313-3KLASSİK / JJ-STILLER
JJ-STILLER SHOES MAN 0F 313-5KLASSİK / JJ-STILLER


text:
Törkiyä Qara diñgez gazın 2023nçe yılğa qullana başlıy
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan bu xaqta belderü yasadı
“Qara diñgezdä açılğan tabiğıy gaz qoyıları täwgese tügel, soñğısı da bulmas,”-dide Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan. Ul Sakariya çığanaq mäydanında gaz yandıru tantanasında turıdan-turi êlemtä aşa qatnaştı.
Ärdoğan üz çığışında Fatix borawlaw köymäseneñ ber yılda yaqınça 540 milliard kubometr tabiğıy gaz tabuın xäterlätte. Ul tizdän Qara diñgez gazının qullanıla başl...
-
26.09.2022
-
26.09.2022
-
-
26.09.2022
-
26.09.2022

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Cuma künü, yanvar 9-da, Qırım boyunca furtuna havfı saqlanıla. Yarımada yolları alâ daa buzlavuq astındadır.
Bunı Qırımda Gidrometeorologiya boyunca regional merkez bildire.
Merkezniñ malümatına köre, cuma künü Qırımda qar yağması ve buzlavuqnıñ olması tahmin etile.
Yel gece şimaliy-şarqiy, kündüz cenübiy-ğarbiy 4-9 m/s. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 17-19, kündüz 3-5.
Faqat, raatlıq künelrine qadar suvuqlar yarımadanı terk etmeli. Cumaertesi künü ava arareti gece tahminen 0° derece, kündüz – sıfırdan yuqarı 2-4 derece olmalı.


text:
Türkiyedeki Bursa şeerinde yüz bergen patlav neticesinde 1 insan elâk oldı, tahminen 20 kişi yaralandı. «Anadolu» agentliginiñ bildirgenine köre, patlav yerli vaqtınen saat 17:26-da Qapalıçarşı tarihiy bazarğa «Ulu» camisi tarafındaki kiriş yanında yanğıradı.
Bursa memuriyetiniñ bergen malümatına binaen, patlav qadın öz özüni patlatqanından yüz berdi. Türkiye sağlıq saqlav naziri Muezzinoglu tahminen 25 yaşında olğan qadınnıñ bedeni parçalanğanını bildirdi.
Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ qayd etkenine köre, İstanbuldaki Ukraina baş konsullığınıñ bergen malümatına binaen, zararlanğanlar arasında Ukraina vatandaşları yoq.
2016 senesi Türkiyede dört insan öz özüni patlattı, soñki patlav İstanbul şeerinde yüz berdi. Böyle eki patlavda «İslâm devleti» taqımınıñ temsilcileri qabaatlandı, kürd silâlı taqımları diger eki terakt içün mesüliyetni boynuna aldı.


text:
Ukraina Tasil ve ilim nazirligi 2017 senesinde Qırım abituriyentleri içün qıtada 2600 yer ayırdı, lâkin yeterli derecede malümat berilmegen içün bu sadeleştirilgen kiriş tarzından yalıñız eki yüz kişiden biraz daa ziyadesi faydalana bildi.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ aliy malümat şubesi yanındaki köçürilgen aliy oquv yurtları bölüginiñ rehberi Svetlana Kretoviç bildirdi ve, Rusiye artıq Qırım sakinlerine aliy oquv yurtlarında imtiyazlı yerler ayırmay, dep qayd etti.
Memure: «Umumen, 2017 senesinde sadeleştirilgen kiriş tarzından 206 kişi faydalandı – ve bu 2016 senesine nisbeten daa çoqtır. Menim fikrimce, böyle köstergiçniñ sebebi, Qırım sakinleriniñ bu imkân aqqında bilmegenleridir. Bu sebepten biz, bütün cemiyet teşkilâtlarını, hususan Qırım sakinlerini haberdar etüv saasında Ukraina Tasil ve ilim nazirligine yardım etmege davet etemiz. Ondan ğayrı, biz Rusiye aliy oquv yurtları boyunca vaziyetni közetemiz: 2016 senesinde olar Qırım sakinleri içün nasıldır kvotalar ayırğan olsa da, 2017 senesinde endi böyle şey iç de olmadı. Şimdi Rusiyede yarımadanıñ sakinleri içün iç bir imtiyaz yoq», – dep qayd etti.
Svetlana Kretoviç, Tasil nazirligi öz ögüne, Ukraina aliy oquv yurtlarına kirgen Qırım sakinleriniñ tam sayısını esaplamaq vazifesini qoymay, çünki bu obyektiv surette qıyın, ve açıq irişüvde olğan er angi malümat Rusiye ukümeti tarafından abituriyentlerniñ ailelelrine qarşı qullanıla bilecek, dep ilâve etti.
2018 seneside iyün 4-ten sentâbr 28-ne qadar Qırım sakinleri Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bulunğan aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen kiriş tarzda, tışqı mustaqil baalavdan (VNO) keçmeden oqumağa kire bileler. Keçken sene olğanı kibi, ilhaq etilgen yarımadadan kelgen abituriyentlerge devlet sımarışı yerlerine kvotalar ayırılacaq: bıltır 2600 yer ayırıldı; bu yıl qararnen kene o qadar yer ayırılacağı beklenile. Kefalet etilgen kvota boyunca oqumağa kirmek içün Qırım sakinleri iyül 23-ke qadar vesiqalarnı teslim etmek kerekler.


text:
Publitsistika
Publitsistika (latınsha - publikus) ja'miyetlik so'zinen alıng'an bolıp, turmısımızdın' ha'r qıylı tarawlarındag'ı a'hmiyetli ma'selelerdi, faktlerdi, qubılıslardı u'yreniwshi ha'm avtordın' sotsial idealı o'lshemi menen bahalawshı, ku'n ta'rtibinde turg'an ma'selelerdi sa'wlelendiriwi sebebinen da'wir ruwhın beriwshi, ken' ja'miyetshilikke arnalg'an shıg'armalar bolıp tabıladı. Publitsistika o'mirimizde bolıp atırg'an barlıq faktlerdin', qubılıslardın', waqıyalardın' tez arada ken' ja'miyetishilikke ma'limleniwi, olar haqqında pikirlew, juwmaqlar shıg'arıw, aldag'ı wazıypalardı anıqlaw ha'm orınlaw, ja'ne orınlanıw barısın xabarlaw ha'm analizlew, juwmaqlar shıg'arıw h.t.b. sıyaqlı o'mir ag'ısınday u'zliksiz protsess.
Publitsistikanın' maqseti, birinshiden, ekonomikalıq, siyasiy ha'm ma'deniy jan'alıqlardı, o'mirdegi sotsial a'hmiyetke iye barlıq faktlerdi, waqıyalardı, qubılıslardı operativ tu'rde xalıqqa jetkerip beriw. Ekinshiden, mag'lıwmat ha'm hu'jjetlerge su'yeniw arqalı ja'miyetlik pikirge ta'sir jasaw, insaniyattın' jaqsılıqqa, jarqın keleshekke talpınısların quwatlawdan ibarat.
Publitsistika da'wir menen ten' qa'dem taslap, turmıs mashqalaları haqqında pikirleydi. Jetiskenliklerdi en jaydırıw ha'm kemshiliklerdi saplastırıw jolların, bul ma'seleler ruwhıy turmıstın' basqa tarawlarında ken' tarqalmay atırıp-aq, juwaplar izleydi. A'debiyat, ko'rkem o'ner, arxitektura ha'm tag'ı basqa tarawlarda keleshekte u'lken polotnolardın' do'retiliwi ushın bay materiallardı toplap beredi.


text:
Resey-Ukraina soğısın qalt jibermey qadağalap twrğan älem nazarı bir sät Tayuanğa (Tayvan') audı. Onıñ sebebi tüsinikti de, AQŞ ökilder Palatasınıñ sp..
Qıtaydıñ Europamen jalğasatın sauda joldarınıñ arasında Resey men Belarus' arqılı Europağa kiretin temir jol tasımalı asa mañızdı röl atqarıp kelen. A..
Bügin, 21 şildede qırğızdıñ Çolpan-Ata jerinde Ortalıq Aziyadağı bes eldiñ memleket basşıları bas qosıp jatır. Aymaq elderi basşılarınıñ oñaşa kezdesu..
Ötken aptanıñ soñı Qaraqalpaqstandağı qan tögispen ayaqtaldı. Täşken biligi Qaraqalpaqstannıñ derbestiginen ayıratın konstituciyalıq özgeristerden bas..
Dübirli 2022 jıldıñ aldınğı altı ayı ötti, osı jartı jılda älem elderi tayau on jıldıqtarda bolıp körmegen alaspıran qayşılıqtardıñ, qaqtığıstardıñ jo..


text:
Qırımtatar milliy Meclisi mayıs 3 künü numayışta iştirak etken qırımlılarğa Rusiye akimiyeti tarafından belgilengen para cezalarınıñ tölenilmesinde yardım etmege çağırdı. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarovnıñ avgust 29 künü aşkâr etilgen beyanatında aytıla.
2014 senesi mayıs 3 künü qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqan yüz qırımlı Qırım ve qıtaiy Ukraina arasında memuriy sıñırda akimiyet tarafından mahkeme taqibine oğradı.
«Bu qanunsız para cezalarnıñ maqsadı yalıñız konkret bir insannıñ «cezası» degil de, ilk evelâ qırımtatar halqınıñ aqqını qorçalamağa iradesiniñ bozuluvı olğanını añlaymız. Qırımtatar milliy Meclisi mahkeme taqibine oğrağan qırımtatarlarnıñ menfaatını tüşünip, olarnıñ aqlarınıñ qorçalavı boyunca bütün tedbirlerni becerdi, faqat Qırımda bugün adaletli akimiyet ve adaletli mahkeme yoqtır. Al-azırda insan aqları boyunca Avropa mahkemesine arizalarnıñ berüvi içün vesiqalar azırlana», – denile beyanatta.
Faqat buña vaqıt kerek olur, cezalarnı ise «ileri repressiyalarnıñ ögüni almaq içün» ödemege kerek», – dedi Meclisniñ reisi ve vatandaşlarğa repressiyalarğa oğrağan insanlarğa qol tutmaq ricası ile bulundı.
«Qırımtatar halqınıñ ayatında kene ağır vaqıtlar başlandı. Nesilimizniñ yoluna tüşken sınavlar bizden sabır ve şahsiy itibarnı talap ete. Vatanğa qaytuv ve qırımtatar halqınıñ tarihiy toprağında aqqınıñ pekitilüvi oğrunda küreşimiz şunı bildire ki, eger de halq birlikte olsa istenilgen maqsatlarğa irişmek mümkün ve ağır vaqıtta yardımğa muhtac olğan insanlar destek köre bilir», – dedi Refat Çubarov.
Aynı zamanda, qırımtatar milliy Meclisi yardım qolunı uzatqan insanlarğa öz minnetdarlığını bildirdi.