text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırımda yaşağan semetdeşlerine mayıs 18-de hatıra yerlerine kelip, sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
Onıñ fikirince, yarımadada facialı yıllıq munasebetinen kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi yasaq etilgeninden sebep qırımtatarlar bunı yapa bileler.
«Qırımda qırımtatarlarnı işğalciler ve hızmetçiler teşkil etken tedbirlerde iştirak etmege mecbur etmege tırışalar», – dep yazdı Meclis reisi Facebookta.
O, çarşenbe künü saat 11:45 Qırımdaki hatıra taşları ve 1944 senesi mayıs 18 künü faciasınen bağlı yerlerde toplaşıp, sürgünlik ve ğurbette elâk olğanlarnı dua ile añmağa çağırdı.
Çubarov Ukrainada keçirilecek sukünet daqqasına qoşulmağa rica ete. Sukünet daqqasından soñ maşinalarnıñ ses berecek, dep bildirdi o.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyiv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
Saqlanu çaraları köçle quyılğan. 18 may könne hättä balalar baqçalarınnan, mäktäplärdän balalarnı köndezge säğät 12-gä qädär alırğa ämer birelgän. Küräseñ bu zur saqlıq qänäğätsezlek marşınıñ kötelmägän zur buluınnan şiklänü bulsa, ikençese comğa könne şähärgä Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ da kerep çığuı mömkin digän versiä bar, xättä 132-nçe mäktäpne qarawı ixtimal, dilär. Jurnalistlarnıñ zakon turında yazuları yılmayu uyata. Äyterseñ lä, alar qaysı ildä yäşägännären onıtıp cibärälär. Rusiädä här militsioner üze zakon çığara häm üz tınıçlığınıñ faydasına. Läkin dä Mäskäw jurnalistları yazuınça, Samarda andıy şöbhälıq yuq, atlağan sayın keşe qapşawçılar da yuq. Samarnıñ aq yortı qarşında qır qadär mäydanda xalıq bala- çağası belän mäş kilep yal itä, kemder Maerikadagıyça yäşel ülän östendä aunıy, yegetlär- qızlar çır- çu kilep köpçäkle timerayäkta şua.
Älbättä inde Yevgeniä Zubçenkonıñ : “Cirle keşelär sammit qunaqlarınıñ qurqınıçsızlığın tä''min itü yözennän pomidor, yomırqa, tort satunı tıyunı täqdim itälär, çönki bu rizıqlarnı ikençe maqsatta qullanuları bar”,- dip yaza Zubçenqo. Monısı inde, älbättä,säyer uqıla. Kibetlär, bazarlar bu rizıqlar belän tulı, häm teläsäñ, qapçıqlap al.
Kira Vasil''yeva üz yazmasın: “Teпepb pycckиe люди He roToBы пokopHo пoMaлkиBaTb, korдa rocyдapcTBo yщeMляeT иx пpaBa”,- süzläre belän tämamlıy. Xäzer rus keşeläre baş iep, tel teşläp torırğa äzer tügellär, qayçanda qayçan däwlät alarnıñ xoquqların qısa”,- di avtor.
Berençedän, ni öçen Vasil''yeva tik rus keşesenä genä möräcäğät ikän soñ? Bügen Samar uramnarı könçığış şähären xäterlätä, qaya qarama slavyan çıraylılar sirägäyä bara. İkençedän, gubernatorlarnı saylap quyu xoquqın tartıp alğaç, şul uq rus xalqı awızın da açmadı.
Äye, Samarda militsiä xezmätkärläre bermä-ber kübäyde, tönnären tınıçraq, tik menä bu tärtip sammit könnärendä genä küzätelüe küñelgä borçu sala. Şulay da, Samarnı Qazannıñ 1000 yıllığında şikelle çegännärdän häm ata xäyerçelärdän çistarta almadılar.
Şamil Bahautdin, Samar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda cuma künü, iyün 19-ında, afat ile yağmurlar, bazı yerlerde küçlü yel tahmin etile, aynı vaqıtta ava arareti +30 derecege qadar köterilecek.
Qırım gidrometeomerkezi haber etkeni kibi, Aqmescitte yağmur, afat, Şimal-şarqiy yel 8-13 m/s. Ava arareti gece 17-19, kündüz 28-30 derecede.
Aqyrada yağanaqlarsız. Gece şimal-sarqiy yel, kündüz şimal-ğarbiy yel 5-10 m/s. Ava arereti gece 17-19. kündüz 25-27 derecede.
Qırımnıñ cenübiy yalısında qısqa vaqıt yağmur yağacaq, kündüz bazı yerlerde sağanaqlar, afat. Şimal-şarqiy yel 8-13 m/s, kündüz afat vaqtında 20-25 m/s qadar yel. Ava arareti gece 19-21, kündüz 26-28 derecede.
Keriçte yağanaqlarsız. Şimaliy yel 5-10 m/s. ava arareti gece 18-29, kündüz 28-30 derecede.


text:
Biologiya fakultetinde 16-sentyabr Xalıq aralıq ozon qatlamın qorǵaw kúnine baǵıshlanǵan ushırasıw keshesi ótkerildi.
Ushırasıwǵa Ózbekstan Respublikası Ekologiyalıq partiyası Qaraqalpaqstan Respublikası partiya shólkemi aǵzaları, ekologiya hám topıraqtanıw kafedrası professor oqıtıwshıları, student jaslar hám ǵalaba xabar quralları wákilleri qatnastı. Ushırasıwda ozon qatlamınıń biosferadaǵı áhmiyeti, jemiriliw sebepleri hám kelip shıǵatuǵın ekologiyalıq mashqalar, jemiriliwdiń aldın alıw boyınsha islenip atırǵan jumıslar boyınsha keń túsinik berildi.
Ushırasıw soraw juwap formasında ótip, studentler ózlerin qızıqtırǵan sorawlarına juwaplar aldı.
Ekologiya hám topıraqtanıw kafedrası stajyor oqıtıwshısı Q.Turdıbaev


text:
Aprelniñ 7-nde, çarşenbe künü, Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde Rusiyede "patlayıcı madde ve silâ saqlap bergeninde" qabaatlanğan Kremlniñ eski siyasiy mabüsi Edem Bekirovnıñ boyunca oturış vaqtında, yerni araştırğan ve Bekirovnıñ «gizli şaatqa» bergen patlayıcı madde ile anbarnı tapqan FSB operativcisi Artöm Jerdev sorğuña çekilgen.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ haber etkenine köre, oturış vaqtında şaatnıñ sözlerinde bir-birine uymamalar bar edi. Böylece, mudafaa tarafınıñ şaatlarnıñ olması aqqında sualine, şaat eminliknen «eki ağa-qardaş edi», dep ayttı ve olarnı tasvir etti. Amma dava materiallarına köre, şaatlar qarı-qoca ediler ve olar bunı bundan evel olğan oturışlardan birinde tasdıqladılar.
Bu uymamanıñ añlatılmasını istemege, FSB hadimi «şu vaqıtnıñ allarını endi yaramay hatırlay» dedi.
Mudafaa tarafınıñ fikrince, şaat aynı soyadlarını körip, bu ağ-qardaş olğanını tüşüngen. Bekirovnıñ advokatı Aleksey Ladin daa bir sıra diger uymamalarğa köstergen.
«Aytqanım kibi, bu patlayıcı maddeni özü anda qoyğanı, olğan yerini köstergeni ve soñra tutıp alğanını aytmaq içün esaslar bar», – dedi Ladin.
Advokat Aleksey Ladin, Aqmescitniñ rayon mahkemesiniñ qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca oturışuvında şaatnı gizlemek acet yoq ve onı körip sorğuğa çekmek kerek, dep muracaat etti.
Bunıñ ögüne mahkemede Bekirovnıñ davası çerçivesinde Rusiye FSBsiniñ dört hadimi sorğuğa çekildi.
Sabıq siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davası fevralniñ 19-nda Aqmescitte temelden baqılıp başlandı.
Bundan evel Qırım Yuqarı mahkemesi evelki instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip, eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnı qıdıruvğa ilân etti.
2020 senesi mayısnıñ 14-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı. Daa soñra aynı mahkeme faalni mahkemege «zornen ketirmege» qarar berdi. Mayısnıñ 22-nde prokurornıñ muracaatınen qadı Bekirovnı qıdıruvğa ilân etmege qarar aldı.
Edem Bekirovnıñ fikirince, Qırımda yañıdan başlatılğan mahkeme esnası ve qıdıruvğa ilân etilüvi qabaatlayıcı ükümnen yekünlenecek.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi, nazirniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ Filistinniñ Ukraina elçisi Gaşem Dacani ile kerçekleştirgen körüşüvi aqqında bildirdi. Körüşüvde Rusiye işğal etken Qırımda insan aqları ve serbestligi vaziyeti aqqında malümat berildi.
«Emine Ceppar, Filistin tarafınıñ diqqatını Rusiye Federatsiyası tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki insan aqları vaziyetine, etnik ve din ayırımı, Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine halqara seviyede qol tutmaq kerekligine, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Donetsk ve Lugans vilâyetleriniñ ayrı rayonlarınıñ işğalini qanunlaştırmaq ıntıluvlarına keder etmek kerekligine celp etti», – dep aytıla müessise haberinde.
Nazirlik qayd etkenine köre, taraflar Yaqın Şarqtaki soñki adise-vaqialar ve İsrail-Filistik zıddiyetini al etüvnen bağlı fikirlerini paylaştı.
Birleşken Milletlerniñ insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi avgustnıñ 27-nde Qırım ve Donbasta insan aqlarınıñ bozuluvına dair yañı maruzasını derc etti. Maruzada qayd etilgenine köre, eñ çoq qanunsız tutuv ve apis cezaları, uzun mahkeme esnasları, advokat aqqınıñ olmaması, işkence ve sert yanaşuv, semereli uquqiy imaye vastalarınıñ olmaması ola.
İyülniñ başında BM insan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bachelet Qırımdaki insan aqları vaziyetine dair maruzanı taqdim etip, yarımadada işkence qullanıla ve söz serbestligi sıñırlanıla, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar halqı Qurultayınıñ nevbetteki toplaşuvı İstanbulda keçirilmesi mümkün.
Bu aqqında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında bildirji.
Onıñ aytqanına köre, Qurultay keçirilmesiniñ eki yeri baqıldı – Herson ve Kiyev. Lâkin, Cemilevniñ aytqanına köre, Qurultay iştirakçilerini Qırımğa keri kirsetmey bileler.
Onıñ içün daa bir variant olaraq Qurultaynıñ Türkiyede keçirilmesi muzakere etile. Lâkin bundan soñ da onıñ bazı iştirakçilerini Qırımğa kirsetmemeleri mumkün.
Bu mesele Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ile muzakere etilecek.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kiriş yasaq etilgen soñ ve temsil organları yerleşken bina tevqif etilgen soñ, Meclis reberligi «akimiyet» istegeni kibi deñişme bile, dep aytıp başladılar. Yañı reis vazifesini «Devlet şurasınıñ» «spiker muavini» Remzi İlyasov ala bile, dep bildireler. Meclis bu adımlarnıñ teşebbüsçileri maqsadına irişip olurlar, dep şübeleneler. Ekspertler iye taraflarnıñ imkânlarına farqlı qıymet keseler.


text:
İyülniñ 17-si aqşam başlap iyülniñ 19-na qadar Qırımda şimaliy-şarqiy taraftan saniyede 17-22 metr suratınen küçlü yel esecegi beklenile. Bunı Qırımdaki Rusiye FVN idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
Müessisede qayd ettiler ki, küçlü yel vaqıtında «evlerniñ penceleri qapatılmaq, pekitilmegen şeyler balkonlardan alınılmaq; soqaqlarda reklama panolarından, levhalardan, yol işaretlerinden, elektrik ağlarından uzaqça turıp, balaban tereklernin yanlarına barmamağa, maşnalarnı qaldırmamağa» kerekli olğanı aytıla.
İyülniñ 17-nde Keriç parom keçitiniñ matbuat hızmeti, küçlü yel sebebinden paromlarnıñ işi toqtamaq mümkün olğanı, beklev vaqıtı sozulmaq mümkün olğanı aqqında haber etken edi.


text:
Bugün, 2 oktâbr künü, saba, polisler eki qırımtatarnıñ evinde tintüvler keçirdi. Bu Aqmescit (Simferopol) rayonındaki Molodöjnoye qasabasında Renat Suleymanovnıñ evi ve Qarasuvbazar (Belogorskoye) rayonınıñ Terekli – Şeyh – Eli (Melniçnoye) köyünde Talât Abdurahmanovnıñ evidir.
Bu aqta Facebookta advokat Edem semedlâyev bildire.
Advokat aytqanına köre, şimdiki vaqıtta Suleymanovnı belgisiz tarafqa, belgisiz nomeralı arabada alıp kettiler.
Ondan da başqa, advokat, Qırımda daa eki qırımlı yaqalanğanı aqqında ayta, bu Arsen Kubedinov ve Seyran Mustafayevlardır.
«Maña belli olğanı kibi, bugün saba saat 6, 64 yaşlı Talât Abdurahmanovnıñ evine betleri qara balaklavalarnen qapalı adamlar kirip keldi. Olar çoq edi. Ev saibini yanlarına, er alda Aqmescitke alıp kettiler. O dinini kütken müsülmanlardan. Şimdi anda ketem», – dep haber etti, uquqqoruycı Abdureşit Cepparov.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
NATO Ukraina ve Gürcistanğa Rusiyege tirenmege yardım etecek, bunı NATOda AQŞ elçisi Kay Bailey Hutchison matbuat konferentsiyasında haber etti, bildire Azatlıq Radiosı.
"Kelecekte NATOnıñ azaları olacaq memleketlerge sadıqmız. Biz olarnıñ episini isteymiz. Gürcistannı da, Ukrainanı da. İslâatlarınıñ ilerlemesini isteymiz, Rusiye dezinformatsiyasını ve bu ülkelerniñ - Gürcistan ve Ukrainanıñ - topraqlarınıñ almasını yeñmelerini isteymiz. Rusiye bu memleketlerge suveren idarege, suveren terrotoriyağa ve sıñırlarğa saip olmaq aqqına keder etmemeli. Ve biz Rusiye tecavuzına tirenmek içün Gürcistan ve Ukrainanı destekleycekmiz", - dedi Hutchison.
O, NATO ğayretlerinden qaytmaycağını qayd etti.
"Qapımız açıq. Men bellesem, Şimaliy Makedoniyanıñ qabul etilmesi bunı köstere. Ve biz ortaqlarımızğa, Gürcistan ve Ukrainağa yardım etemiz", - dedi AQŞ vekili.
Ukraina ve NATOnıñ ortaqlığı 2014 yılda Qırım ilhaqı ve Donbas çatışmasınıñ başlağanından soñ daa yaqın oldı.


text:
Bunı Rusiye prezidentiniñ matbuat-kâtibi Dmitriy Peskov bildirdi. Onıñ aytqanına köre, muzakereniñ eñ müim mevzusı Qırım olacaqtır.
Böyle «canlı bağ» endi 12-nci sefer ötkerile. Rusiye prezidentine endi tahminen 2 million sual keldi.
«İnsanlar öyle de aytalar: Qırım içün sağ oluñ! Çoqusı destek teklif etip, Keriç boğazından köpürniñ qurulışı içün maddiy yardımnı köstermek istegini bildireler», – dedi Peskov.
Peskovnıñ fikrince, Putin Ğarpnıñ Rusiyege qarşı cezalarına da qıymet kesecek.
«İç şübem yoqtır ki, Putin Avropa paytahtılarında ve AQŞ-da qabul olunğan cezaralarğa da öz fikrini bildirir», – qayd etti Peskov.
Putinniñ «canlı bağı»nıñ Qırım ve Aqyar içün nomeri +7-495-539-24-42.
«Vladimir Putin ile canlı bağ»nıñ yayınlavnı «Pervıy», «Rossiya 1», «Rossiya 24» telekanalları, «Mayak», «Vesti FM» ve «Radio Rossii» radioları alıp baracaq.


text:
Qırım.Aqiqat haber agentligine (adını aytmamaq rica etken) tünevin Qırım paytahtında aktsiyada iştirak etken faallerden biri bildirdi ki, bugün Aqmescit «politsiyasınıñ» bölge inspektorı oña memuriy qanunnı bozuv aqqında protokol berdi.
Faalni tertip ve nizamnı bozuvda (qanunsız mitingde iştirak etüv) qabaatlaylar, onı 30 rubleden başlap 50 rublege qadar tölemege mecbur ete bileler.
Tünevin bu adam Aqmescitteki «Zapadnaya» avtostantsiyasınıñ yanında yol keçitinde yürip areketni blok etkenlerniñ arasında edi.
Bu areketlerni yerli «polis» hadimleri videoğa çıqarğanlar. Böyle etip, aktsiya iştirakçilerini bu videoğa esaslanıp belgilediler.
Bundan ğayrı, aynı davetnamelerni Bağçasaraydaki aktsiyanıñ iştirakçileri aldılar.
Mayıs 4-de aman-aman 100 nefer qırımtatarı Qırım paytahtından Aqyarğa ketken yolnı blok etip, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge Qırımğa kelmege yasaq etilmesine qarşı narazılıq aktsiyasını ötkerdiler.
Qırım «GİBDD» hadimleri bu yerge kelip, yolnı blok etmemege rica ettiler ve memuriy ceza aqqında tenbiyelediler.


text:
Ukrainada «Viki itibarğa lâyıq olğan yerlerni seve 2014» halqara fotokonkursı keçirile. Bu yarışnıñ maqsadı – «Vikipediya» onlayn-entsiklopediyasında dünyanıñ bütün medeniy asabalığınıñ yadikârlıqları aqqında maqaleler içün fotolarnı toplamaq. Yarış cedveli Ukrainanıñ tarihiy-medeniy asabalığınıñ 60 biñ yadikârlığından ibarettir.
Yarışnıñ teşkilâtçıları aytqanı kibi, Ukrainada sayısı çoq olğan qırımtatar abideleri de şu cedvelge kire.
Bu sene abidelerniñ halqara fotoyarışınıñ ukrain milliy qısmı sentâbr 15 künü başlandı ve oktâbr 15-ne qadar devam etecek.
Yarışta er istegen adam iştirak ete bile. Başta Vikisladda qayd etilmek kerek. Bundan soñ rayonda mahsus itibarğa lâyıq olğan yerlerni tapıp, olarnı fotoğa keçmege ve fotolarnı oktâbr 15-ne qadar Vikisladğa yüklemek, bunıñ ile olarnıñ ID qayd etmeli. Bunıñ ile evelden yapılğan, amma daa iç bir yerde aşkâr etilmegen fotolarnı da yollamağa mümkün.
Ukrainanıñ er bir regionından eñ eyi fotolarnı yollağanlar ve eñ çoq fotolarnı yapqan müellifler bağşışlar ile taqdirlenecek.
Milliy jüri saylağan on fotoresim yarışnıñ ekinci turına keçecek. Mında halqara ğalipler belgilenecek. Eñ güzel fotosüretniñ ğalibi 2015 senesi iyün ayından Mehikoda keçirilecek Vikipediya mühbirlerniñ körüşüvinde iştirak ete bilecek.
Ukraina ile aynı vaqıtta fotoyarış Makedoniya, İsrailde de başlandı, soñ sırada yarış Rusiyede keçirilecek.


text:
Ukraina Yuqarı Rada deputatı, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, yanvar 20 künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Kününde, semetdeşlerine muracaat etip, yarımadanı terk etmemege rica etti, Ğarp memleketlerni ise – iqtisadiy sanktsiyalarnı lâğu etmemege çağırdı.
«Biz semetdeşlerimizni bu topraqlarnı terk etmemege çağıramız. Ücüm etken devletke basqı yapıp, Qırım azat etilecegini köremiz. İlk evelâ – iqtisadiy sanktsiyalar o qadar effektiv olmalılar ki, ücümcini halqara uquqqa riayet etmege ve özüni yahşı alıp barmağa mecbur ettirmeli», – dedi Cemilev «Novoye vremâ» mecmuasına bergen izaatında.
O qayd etti ki, 2016 sensi Ukraina büyük diplomatik ğalebelerge irişti.
«2016 senesi devamında Ukraina büyük diplomatik yeñişler elde etti. Bu sırada PACE rezolütsiyası, BM Baş Assambleyasınıñ qararı, OSCE deklaratsiyası, Halqara Mahkeme prokurorınıñ qararı. Bu müsbet adımlar. Lâkin esası – Rusiyeni öyle bir vaziyetke ketirmek ki, onıñ, ücümni toqtatmaqtan ğayrı, başqa iç bit yolu qalmasın. Sanktsiyalar küçlenecegine ya da eñ azından şimdiki şekilde devam eteceklerine ümüt etem», – dedi Cemilev.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrainanı temsil etecek yırcı Jamalanıñ «Eurovision-2016» yır yarışına azırlığı aman-aman soñuna yetti.
Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine Jamalanıñ özü añlattı.
«Azırlıq kete, er şey yahşı. Anter azır, çıqış azır, tek Stokgolmda episini bir yerge ketirmege qaldı. Mayıs 12-de mıtlaqa seyir etiñiz, siziñ dualarıñızğa ümüt besleyim», – dep Jamala ukrain seyircilerine muracaat etti.
Qırım tamırları olğan ukrain yırcısı Jamala «Eurovision-2016» yarışına ukrain milliy saylavında ğalebe qazandı. O SMS rey berüvi boyunca seyircilerniñ eñ çoq reyini aldı – 142 biñ, bu ise 37,77 fayıznı teşkil etti.
Jamalanıñ taqdim etken «1944» adlı yırı qırımtatar halqına qarşı yapılğan Stalin nizamınıñ repressiyaları mevzusına – 1944 senesi sürgünligine bağışlanğan.
«Eurovision-2016» yarım finalları Mayıs 10 ve 12 künleri, finalı ise mayıs 14-te Stokgolm şeerinde keçirilecek. Jamala ekinci yarım finalda, 15 sanlı nevbette sanağa çıqacaq.


text:
Bazar künü, oktâbr 11-de, Aqrusiyede olıp keçken prezident saylavlarını Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde muzakere etecekler. Yayın musafiri – publitsist İgor Tışkeviç.
Yayın iş künleri saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında efirge çıqa.
Efirge (044) 490-29-05 nomeralı telefon vastasınen bağlanmaq mümkün.
Diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
"Krımavtodor" şirketine yol tamiri içün tehnika almaq içün daa bir milliard ruble ayırılacaq. Bunı Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
"Müessise Qırım Cumhuriyetinde turaq tiklemesini ve yol kenarlarınıñ - ilk olaraq kurort trassalarınıñ kenarlarınıñ - terbiyağa çekmesini becerecek", - yazdı Facebookta Aksönov,
Daa evel Aksönov, Qırım, yol tamiri içün qomşu Rusiyeniñ budcetinden üç yılnıñ içinde para alacaq, dep bildirdi. Birinciden Aqmescit, Keriç ve Aqmescit rayonınıñ yolları tamirlenecek.
Rusiye tarafından Qırımnıñ işğalinden soñ aydavcılar, yol tıqanıqlarına şikâyet ete. Başqalardan ğayrı, olarnıñ sebebi Qırım yollarında devamlı yapılğan tamir işleri de.


text:
Qırımda Bakal belinde keçirilgen «Tavrida» Bütün Rusiye maarif gençler forumınıñ iştirakçileri Keriç köprüniñ maketini topladı, dep bildire «Krımskiy most» haber agentligi.
Haber merkezinde qayd etkenlerine köre, maket toplanılması mahsus çadırda yapıldı, bu yerge tahminen 200 kilogramm rusiyeli konstruktornıñ parçaları ketirildi. Forum iştirakçileri parçalarnıñ 10 türünden 19 metrlik konstruktsiya yaptı.
«Leyhanıñ mimariy vizualizatsiyasını ögrendik ve bu yerde, forumda kütleviy toplamanı teşkil ettik. Büyük iş ve qısqa müddet köz ögüne alınıp, pavilyonda iş daima qaynay edi. Köpürni bütün Rusiyeden kelgen balalar «qura edi», – dep añlattı leyha teşebbüsçisi Yelena İvançuk.
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
İyül başında «Krımskiy most» haber agentligi Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecegini bildirgen edi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qarşılıqlı iş – işğal etilgen Qırımnıñ yañı akimiyeti terkibine kirüvini temsiliy organnıñ vekilleri bu sözlernen adlandırmağa rica eteler. Bu işni başlamaq içün rey Bergen Meclis azaları arasında Meclis reisi muavini Nariman Celâl da bar edi.
Celâlnıñ Qırım. Aqiqatqa bildirgenine köre, mezkür qararnıñ mürekkep olğanını añlap, Qurultay vekillerniñ ekseriyeti bu meseleni çezmek aqqını Mecliske berdiler.
«Bir çoq adamlar alınğan qararlarnı ğayet ağır qabul eteler. Amma, çoqusı vaziyetniñ kerginligini añlap, Mecliske qol tuttılar. Adiy adam, vaziyetni qara-beyaz tüslerde köre bile, genç adam kibi fikir yürütmege mümkün. Qırımtatarlarnı qayğırğan Meclis, Qurultaynıñ bu kibi davranmağa aqqı yoq. Kerçek aytsam, biz meseleni er angi taraftan ögrendik. Yüregimiz bir şeyni istey, aqılımız ise, başqacasına yapmağa tevsiye ete», – dedi siyasetçi.
Qanunsızlıq meselesi mevcut
Meclis reisi muavini qayd etkenine köre, Qırım akimiyeti halqara teşkilâtlar tarafınndan qabul etilmegenini köz ögüne alınsa, bu kibi iş tutuv kollbortsionizm olaraq qabul etile bile. «Kerçekten, bu qararnı almaq küç edi. Qırım içün küreş çoqqa uzaycağını añlap, aynı zamanda, Qırımnıñ zenginligi, mülkiyeti qırsızlanğanı alda, qaununsız ükümetni tanımayıp, mecburen mevcutlığını qabul etemiz, çünki olar qabul etken qararlar Qırımnıñ er sakini, bu cümleden, er qırımtatarnıñ ayatına tesir etecegini añlap, qabul etik», – dep, qayd etti Nariman Celâl.
Aytqanına köre, Meclis vekilleriniñ ekseriyeti tarafından ükümetke öz vekillerni tevsiye etkenleriniñ sebebi, iç olmadım nasıl qararlar alğanını bilmek ve olarnıñ qabul etilmesine tesir etmek içün yapıldı.
«Az buçuq» loqsa olmaq mümkün degil
Qırım işğal etilgen soñ, birinci künleri alman kantsleri fon Bismarknıñ, Rusiye ile imzalanğan añlaşma, muqavele yazılğan kâğıt fiyatına bile kelmey, degen sözleri ğayet mod oldı. Mecliste ise, soñki vaqıtları «az buçuq loqsa olmaq mümkün degil» ibaresi populâr oldı.
Qırım akimiyetine muhalif olğan Meclisniñ, evelki kibi cumhuriyet akimiyetinde ep bir kendi vekillerniñ bulunması, ve er alda dialognıñ qurulması, şimdiki vaqıtta imkânsızdır, – añlattı Celâl.
«Satqınlıq lağabı taqılması mümkün adamlarnı Meclis adından ükümetke yollap ta, aynı vaqıtta halqına sadıq olıp qalmaqnı talap etmek. Bunı nasıl añlamaq, aceba? Bugün Meclisniñ delegatları olarğa nisbeten olğan munasebetni bilip, ve adamlar ileride nasıl davranacaqlarını tahmin etip, mesülietlikni öz boynuna aldılar. Amm, şimdiki vaqıtta, doğru yapqanımızda eminmiz», – dedi Meclis reisiniñ muavini.
İç kimse Rusiyege nisbeten hayallar qurmay
Bunen beraber, kırımtatarlarnıñ temsiliy organında iç kimse Rusiye ve Qırımnıñ bugünki akimiyetine nisbeten hayallar qurmağanını bildirdi. «Yarımada işğal etilgenden soñ, ilk künleri Meclisniñ qararlarını hatırlañız. O vaqıt bizge «küçsüzler» dep, ayta ediler, aqlarıñıznı qorçalamaysıız, dey ediler. Lâkin soñra, silâlı davağa yol bermemek mevamımız doğru olıp çıqtı. Delillerimiz küçlü oldı», – qayd etti siyasetçi.
Bunen beraber, o, resmiy Kiyev ya da halqara cemaatçılığınıñ munasebeti ale daa bildirilmegenini bildirdi.
«Vaqıtsız neticeler çıqarmañız, ukrain qardaşlarım, rica etem. Qırımtatarlar apansızdan Ukrainağa nisebeten munasebetlerini deñiştirgenlerini aytmağa mümkün degil. Qırımğa kelip ta, qırımtatarlarnen laqırdı etken er adam bunı tasdiqlay bile», – dedi Nariman Celâl.
Qırımtatarlarnıñ bölünüvine sebep ola bilecek qarar
Meclis reisi muavininiñ eñ büyük qorqusı, alınğan qarar qırımtatarlarnıñ içinden böle bileceginen bağlı. «Şimdi eki türlü noqtai nazarnıñ tarafdarlarını esaplamaq küçtir. Bunıñ içün içtimaiy soravlarnı ötkermek kerektir, lâkin bunı bugünki künde yapmaq imkânsızdır. Belli bir mevam tarafdarlarınıñ sesi daa çoq yanğırağanını bilemiz. Amma, kerçekten fikirler bam-başqa. Kimniñ daa çoq, yazıq ki bilmeyim», – dedi o.
Bunen beraber, Nariman Celâl qırımtatarlarnıñ lideri, belli uquq qorçalayıcı Mustafa Cemilev, qararnıñ qabul etilmesinde iştirak etmegeni aqqında öşeklerni lâğu etti. «Bizim liderimizni bilgen, yahşı añlar: o, er daqqası Qurultayğa tesir ete bilecek edi. Er daqqası. Bugünki kommunikatsiya vastaları bunı temin ete bile. Ve men bellesem, Qurultayda ne ola bilecegini añlağan Mustafa Cemilev, bunı yapmadı. Demek, bir çoq şeylernen razı olmayıp, biz ögge adımlaymız ve er vaqıt qoşma bir çaremiz olmaq kerektir. Bugün Meclis bu çareni taptı. Bunıñ fiyatı işte, semetdeşlerimiz tarafından olğan reaktsiya oldı», – qayd etti Nariman Celâl.


text:
Qırım «erzaq» qamaçavınıñ iştirakçileri yarımadağa Roshen şirketiniñ mahsulatı ile 4 yük maşinanı kirsetmedi. Bunı Levıy bereg neşirine Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Emin oluñ, qaytarılğan maşinalar arasında Roshen yazısı ile maşinalar da bar edi. Birinci künleri öyle dört maşina qaytarıldı», – dey o.
Prezident memuriyeti qamaçavnıñ keçirilmesine keder etmege tırıştımı degen sualge Çubarov dey ki, ukrain akimiyetiniñ iç bir temsilcisi, Poroşenko da şu sırada, «kesen-kes qarşılıqnı bildirmedi».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tışqı işler naziri Pavel Klimkinge Moskvağa Ukraina territoriyasında rusiyeli saylavlarnıñ keçirilmesi mümkün olmağanı aqqında bildirmege avale etti.
Bu aqta sentâbr 10-da ukrain prezidentiniñ spikeri Svâtoslav Tsegolko bildirdi.
Sentabr 18-de, rusiyeli Devlet dumasına saylavlar keçirilecek künü, Rusiye Ukrainada Rusiye Kiyevdeki elçiliginde ve Odessa, Lvov ve Harkovdaki baş konsullıqlarında saylav bölüklerini açmağa planlaştırğan edi.
Ukrainada konsul esabatında sentâbr 18-de saylavlarda iştirak etmek aqqı bar olğan 81 biñden ziyade Rusiye vatandaşı bar.
Bunen beraber, Rusiye öz parlamentiniñ aşağı palatasına saylavlarnı işğal etilgen Qırımda da keçirmege niyetlene.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırım sakinlerini rusiyeli Devlet Dumasına qanunsız saylavlarnıñ keçirilmesi teşkil etilmesiniñ bütün basamaqlarını boykot etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası ecnebiy devletler parlamentlerine ve halqara teşkilâtlarğa Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ Qırımda keçirilmesini nezaret etmekten vazgeçmege muracaat ete, bunen beraber, er angi şaraitte bunıñ neticeleriniñ tanımamağa çağıra. Ukraina parlamenti de bunıñ neticelerini tanımamağa çağıra.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov sentâbr 8-de ilân etti ki, Rusiye ecnebiy devletler parlamentleriniñ Qırım territoriyasında keçirilecek saylavlarnı neticelerini tanımağa red ete bilecegine diqqat bermeycek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi web saytınıñ qırımtatar versiyasınıñ test rejiminde açtı, dep bildire.
«Tamır halqlarnıñ tiline qol tutuv ve inkişaf çerçivesinde Reintegratsiya nazirligi tarafından atılğan adımlardan biri resmiy saytlarınıñ qırımtatar tiline tercime etmesi oldı. Bu qarar qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyası ceetinden müim ola ve «tamır halqlar» qanunınıñ leyhasını yerine ketirmek içün kerek», – dep bildirdi müessise.
Nazir muavini Snaver Seythalilev, müessiseniñ maqsadı «devlet tilinen beraber Ukraina tamır halqları tilleriniñ yaşayışnıñ bütün saalarında er taraflama inkişafını ve qullanuvını temin etmek» ola, dep qayd etti.
Qayd etilgenine köre, şimdilik olğan malümat tercime etile ve qırımtatarca yañı malümat qoyula.
2-3 ay içinde, bütün tehnik işler bitken soñ, sayt tolusınen çalışıp başlaycaqtır.
Aprelniñ 1-nde Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiyası ve içtimaiy siyaset meseleleri ükümet komitetiniñ toplaşuvında qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyasınıñ leyhasına qol tutqanlar.
Ukraina reintegratsiya nazirligi Google LLC korporatsiyasına muracaat etip, qırımtatar tilini Google Translate servisine kirsetmege rica etti. Nazirlik Duolingo şirketine – çetel tillerini ögrenüv platformasına muracaat etip, olarnıñ servisi esasında qırımtatar tili kursını başlatmağa teklif etti.


text:
Mütenasip muracaatnı çetel işler nazirliginiñ informatsion siyaset departamenti aşkâr etti.
Vesiqada qayd etilgeni ikbi, yarımadanıñ işğali neticesinde qırımtatarlarnıñ avdeti ketişatı toqtatıldı. Bundan da ğayrı, olar «zulum ve terror havfı» astında bulunalar.
«Nice horluqlarnı körgen qırımtatar halqı 1944 senesiniñ sürgünliginden soñ kene de zulum ve terror havfı astında bulunalar. Kreml ve Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «akimiyet» er kün qırımtatar halqınıñ vekillerine nisbeten basımnı arttıra. Ukrainliler şimdi qırımtatarlarnı ve Qırımda repressiyalarğa oğrağan diger halqlarnı pek yahşı añlay», – qayd eteler çetel işler nazirliginde.
Bu sebepten mında qırımtatarlarnı qorumaq içün bütün dünyanı çağıralar.
«Biz halqara toplulıqnı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı etken istilâsını toqtatmağa ve işğal etilgen Qırımda ağır vaziyette olğan qırımtatarlarnı qorumağa çağıramız. Qırım Ukrainanıñ ayırılmaz qısmı edi, bar ve bar olacaqtır. Qırımtatarlar ise – Ukraina halqınıñ qısmıdır», – deyler çetel işler nazirliginde.


text:
«Qırım evi» Ukraina fotoressamları milliy birliginen beraber «Qırım ikâyeleri» halqara online fotoyarışını keçire.
Teşkilâtçılarınıñ malümatına köre, yarışta Qırımda çıqarılğan fotoresimler iştirak ete bile.
Yarışnıñ şartları böyle:
- Mevzu – Qırım hatırlavları;
- Bir müellifniñ iş sayısı – 1-den 3-ke qadar;
- Er bir işniñ bu fotoresimnen ya da olğan yernen bağlı ikâyesi olmalı (500 işaretke qadar);
- Mektüpte müellifniñ adı, yaşağan yeri, içtimaiy ağlardaki saife bağlantısı qayd etilmeli;
- Yüksek keyfiyetli fotoresimler qabul etile, eñ az 500 kb ve uzun tarafı 1900 piksel olmalı;
- İşler crimeanhousekyiv@gmail.com poçtasına, mevzusında «Foto yarışı» yazıp yollanmalı.
Fotoresimler aprelniñ 25-ne qadar qabul etile. Yarış neticeleri aprelniñ 30-nda ilân etilecek ve online foto sergisi taqdim etilecek.
Jüri azaları bir ğalipni ve 10 eñ yahşı işni saylaycaq, olar «Qırım eviniñ» resmiy saytında online foto sergisindk taqdim etilecek.
Ğalip diplom, hatıra bahşışı ve ukrain tilinde qırımtatar nesiri neşirleriniñ taqımını alacaq.
Ukraina medeniyet fondu «Qırım evi» ve «Ukraina institutınen» beraber 10 million ğrıvnâlıq Qırım medeniyetini populârlaştıruv leyhasına yarış ilân etkenler.
Bundan evel Kyivde «Qırım inciri» üçünci edebiy yarışınıñ neticeleri ilân etildi.


text:
Törkiyädä vakśina sanı 100 millionnan arttı
Bu xaqta sälamätlek saqlaw ministrlığı xäbär itte
Törkiyädä Kovid -19 ğa qarşı 100 million dozadan artıq vakśina yasaldı.
Sälamätlek saqlaw ministrlığı mäğ’lümatlarına qarağanda, Törkiyädä älegä qadär 50 million 822 meň 59 berençe doza, 39 million 488 meň 261 ikençe doza, 9 million 208 meň 878 öçençe doza vakśina qadaldı.
Şulay itep xäzergä qadär koronavirustan 100 million 13 meň 389 doza privivka yasaldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä häm Amerika F-35 mäs'äläsen urtağa quydı
İke ilneñ saqlanu ministrlıqları konfliktnı çişü öçen cıyıldı
Törkiyä büläk itkän vakśinalar Qaratawğa barıp citkän
Törkiyä büläk itkän 100 meñ doza yaña tör koronavirus (Kovid-19) vakśinası Qarataw (Montenegro) başqalası Podgoriśağa barıp citte


text:
Húkimettiń tiyisli biyligine muwapıq, salamat turmıs tárizin úgit násiyatlaw, elimiz boylap koronavirus pandemiyası tarqalıwınıń aldın alıw jáne xalıqtıń sociallıq qorǵawǵa mútáj qatlamların qollap-quwatlaw maqsetinde 2021-jıldıń avgust ayı «Máhállelerdi abadanlastırıw» aylıǵı etip belgilendi.
Sol sebepli, búgin elimiz boylap ulıwma xalıqlıq abadanlastırıw qayırqomlıq shembiligi ótkerilip atır. Sol qatarda Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti professor oqıtıwshıları hám student jasları jám bolıp shembilikke belsene qatnasıp atır. Universitet jámáátine harmańız deymiz.
Universitetimiz jámááti shembilikke belsene qatnasıp atır
Húkimettiń tiyisli biyligine muwapıq, salamat turmıs tárizin úgit násiyatlaw, elimiz boylap koronavirus pandemiyası tarqalıwınıń aldın alıw jáne xalıqtıń sociallıq qorǵawǵa mútáj qatlamların qollap-quwatlaw maqsetinde 2021-jıldıń avgust ayı «Máhállelerdi abadanlastırıw» aylıǵı etip belgilendi.


text:
2014 senesi mayıs 3 künü qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevni qarşılavı vaqtında uquq qoruyıcı organı hadimine qarşı küç qullanuvda qabaatlanğan qırımlı Tair Smedlâyevniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvını avgust 18-ne keçirdiler.
Qırım.Aqiqatqa Tair Smedlâyevniñ ağası, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy Saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev aytqanı kibi, qabaatlanğannıñ adliyecisi Emil Kürbedinov salı künü, avgust 4-de, aynı şu künü Yaltada keçken toplaşuvda iştirak etkeni sebebeinden Ermeni Bazarğa kelip yetiştirmedi.
«Mahkemeci toplaşuvnı avgust 18-ne saat 15:00 keçirmege qarar aldı», – dey Smedlâyev.
Tair Smedlâyevni 2014 senesi oktâbr ayında yaqaladılar. 2014 senesi dekabr ayında Tair Smedlâyevni kefalet boyunca azat ettiler.
Evel Qırımda Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi Aqmescit rayonınıñ 45 yaşında sakini Edem Ebulisovnı qabaatlı tanıdı ve oña 40 biñ ruble miqdarında para cezasını berdi.


text:
Qırımlılar raatlıq künleri tibbiy yardımğa muracaat etip olamaylar, haber ete akimiyet tarafdarı olğan Krıminform saytı.
Böylece, yarımada sakinlerinde bazar künü tibbiyet müessiselerine muracaat etmege imkânları yoq, tek bir qaç mütehassıs cumaertesi künü çalışa. Bunı Aqmescit, Yalta, Keriç, Kefe ve Kezlev hastahaneleriniñ raatlıq künleri çalışuvınıñ teşkerüvi neticesinde Umumrusiye halq frontunıñ matbuat hızmeti bildire.
«Teşkerüv köstergeni kibi, tibbiy müessiselerden iç biri afta devamında işlemey, yarısı cumhuruiyet sakinleri içün cumartesi künü çalışa», – haber ete agentlik.
Malüm olğanı kibi, Qırım yürek ekimleri raatlıq künleri iç te insanlarnı qabul etmey. Gastroenterolog, ginekolog ve urologlarnıñ bazıları, hastazanege köre, çalışalar.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova PACE musaviylik ve ayırımsızlıq meseleleri komitetinde çıqışta bulunıp, Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarına riayet etmey, tamır ealini ayırımğa oğrata, dep bildirdi.
«Tamır qırımtatar halqınıñ mülk aqqı bozula. Yüzlernen qırımtatarınıñ evi yıqtırıldı, topraq damartıları ise qurucılıq şirketlerine berildi. 2021 senesinden başlap Rusiye çetel vatandaşlarınıñ saipliginde olamağan topraqlarnıñ cedvelini kenişletti. Şunıñ içün er bir Ukraina vatandaşınıñ topraq damartısı musadere etilecek ya da zornen tutıp alınacaq», – dep qayd etti Lüdmila Denisova.
Ukraina ombudsmeni Qırımda ana tilinde tasil aluv aqqı bozula, dep tarif etti.
«Qırımtatarlar arasında talebelerniñ tahminen 3 fayız ana tilini fakultativ olaraq ögrene bile», – dep qoştı Denisova.
Ukraina insan aqları vekâletlisiniñ aytqanına köre, Qırımda «fikir, vicdan, baqış ve din serbestligi aqqı bozula». Denisova, Rusiye 93-ü qırımtatarı olğan 130 Ukraina vatandaşını siyasiy sebeplerden taqip ete, dep qoştı.
O, qırımlılarğa mecburiy olaraq berilgen pasportlar ve Rusiye vatandaşlarınıñ Qırımğa yerleştirilüvi aqqında hatırlattı.
«Vekâletli, qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ şartsız azat etilmesi içün sanktsiyalarnı eksiltmemege, Rusiyege qarşı halqara basqını yımşatmamağa çağırdı», – dep qayd etile Ukraina ombudsmeniniñ ofisinde.
Bir kün ögüne Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova işğal altındaki Qırım ve Aqyar ombudsmenleri, Rusiye kontrolindeki Müftilik ve Qırım ükümetiniñ vekilleri ile online körüşüv keçirip, yarımadada «milletlerara birlik» bar, dep bildirdi.
ABD dünyada din serbestligi Devlet departamenti derc etken maruzada Rusiye Qırımdaki diniy azlıqlarnı, «İyegova şaatlarını», Ukraina Pravoslav kilsesini ve musulman qırımtatarlarnı taqip ete qorquza, dep aytıla.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Türkiye matbuat vastaları Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi arfesinde forum aqqında tarif eteler. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Türkiyede eñ rağbetli gazetalarından biri – «Memleket» gazetası cuma künü, iyül 31-de, Qırımda qırımtatarlarnıñ şimdiki vaziyeti ve Kongressniñ yarımada tışında keçirilüv sebepleri aqqında tarif ete.
Aynı şu malümat belli Haberler internet resursında basılğan.
Maqalede qayd etilgeni kibi, «2014 senesi fevral 27-den Rusiye, halqara uquq ve terbiye qaidelerini bozıp, kene bir kere qırımtatarlarnıñ tarihiy Vatanı – Qırımnı işğal etti. İşğalniñ birinci kününden Qırım tamır halqı qanunsız işğalci akimiyet ve Rusiye yolbaşçılığınıñ basqısı altında bulunmaqtadır. Ayırımlarnıñ yekâne maqsadı – 1783 senesiniñ birinci işğalini tekrarlamaqtır».
Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ, 2014 senesi fevral 27 kününden ve bugüngece, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ yetekçilerine Qırım kirişi yasaqlandı, qanuniy sürette saylanılağan ve bütün dünyada tamır halqlarınıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ nümünesi olğan Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisi işine devam etmek imkâniyetinden marum qaldılar.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
«Hıdır dede» adlı birinci qırımtatar masal filmi çıqarılğanda esas qıyınlıq, 1783 senesinden evelki Qırım Hanlığınıñ devrini ğayrıdan yaratmaq edi. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qaradeniz production studiyasınıñ baş müdiresi Elzara İslâmova filmniñ yaratıluv tarihını izalarken ikâye etti.
Studiyanıñ müdiresi: «Bizde o devirniñ ğayrıdan yaratılması ile qıyınlıqlar çıqa edi. Lâkin kollektsionerler, şahsiy muzeylerniñ saipleri ve sadece hayriyeciler bizge seslene. Biz bu saadaki mutehassıslarnen pek çoq çalıştıq. Misal içün, aynı şu sanatşınaslarnı alsaq, olar insanlarnıñ yaşayışları, evleri, neden ve neni aşağanları ve bir-birlerinen münasebetleri nasıl edi, aytmaq mümkün ediler… Belli bir sebeplerden dolayı 20-nci ve atta 19-ncı asırdan başlap, bu devirniñ tarihı türlü usullarnen aytılmayıp qaldırıla, yasaq etile edi ve ilâhre», – dep qayd etti.
İyül 1-de Kyivde «Hıdır dede» qırımtatar masal filminiñ ilk kösterilüvi keçti. Ukraina telükesizlik hizmeti, Rusiyedeki «ziyankâr merkez»ge çalışqan kişilerniñ filmniñ kösterilmesine yol bermeycek olğanlarını bildire. Mahsus hizmetniñ malümatına köre, olar kinoteatr yanına piket ile çıqmaq ve film yaratuv teşebbüsçileri üstüne zelönka tökmek istey ediler. Faqat, SBUnıñ bildirgenine köre, suiqastçılar planlarını ömürge keçirmeden evel yaqalandı.
Ukrainada «Hıdır dede»niñ premyerası Kyivdeki «Jovten» kinoteatrında ötkerildi. Parallel olaraq Aqmescitte de kösterilüvler teşkil etildi.


text:
Aqmescit – FSB (FHH) qırımtatarlarnıñ evlerinde kütleviy tintüvler ötkere. Hadimler patlayıcı eşya ve silâ qıdıralar. Qırımtatar halqı Meclisinde sürgünlikniñ 70 yıllığı arfesinde milletke basqı yapqanlarını bildireler.
Qırımda Rusiye Federatsiyası FHH hadimlei qırımtatar Meclisi tış alâqalar bölüginiñ reberi Ali Hamzinniñ evinde tintüvni keçirdiler.
«Tintüv keçirildi, ebet. Amma, hucur bir şey, olar, daa eki Ural, «Berkut»nı ketirip, yolnı qapattılar. Qaynanam bile yaramay oldı – az qaldı insult olacaq edi», – dep añlattı Meclis azası.
Ali Hamzinniñ oğluna mahkeme qararını tuttırdılar, anda babsı terrorizmde şeklengeni aqqında yazıla edi. Aynı bu vaqıtta, tintüv Hamzinniñ qayd etilgen, amma yaşamağa diger evinde tintüv keçirildi. Bunı ev saibi, qırımtatarlar toplu yaşağan Aqmescit civarındaki «Vasiyet» qasabasınıñ yerli meclis azası Edem Mustafayev bildirdi.
«Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qararını teslim ettiler. Eki saat devamında terroristik faaliyetnen bağlı patlayıcı maddeler, silânı qıdırdılar. Olarnıñ (FHH vekilleri – müel.) sözlerine köre, Hamzin soy adı taqiqat eksperimenti devamında seslendirildi», – dedi o.
Aqmescitten Taymazovlar qorantası ale daa tintüvden soñ özüne kelip olamay. Olarnıñ evinde de keçenlerde tintüv keçti. Saat 6.30 nefaqacılarnıñ qapusını Rusiye FHH hadimleri qaqtılar.
«Er şeyni baqıp çıqtılar, ast-üst ettiler, ne yapqanlarını añlatmadılar. Azbarda da qarıştırdılar, bir şey tapalmağan soñ, vesiqanı berdiler, anda da silâ qıdırğanları aqqında yazılğan edi. Biz qartlarmız, bizge silâ qaydan kelsin? Bunıñ episi bizni pek açuvlandırdı, az qaldı infarkt olacaq edim», – dey Şefika Taymazova.
Meclis vekili Ali Hamzinniñ Radio Svobodağa bergen intervyüsâ devamında, FHH qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilevniñ evinde de tintüv ötkergenini bildirdi.
«İşte, Rusiye akimiyeti qırımtatarlar, Meclis, Qurultay ile bu şekilde dialog qura. Men bellesem, mayıs 18 arfesinde normal insan bu kibi provokatsiyağa qapılmamaq kerek», – dedi Ali Hamzin.
Onıñ fikirince, bunıñ episi sürgünlikniñ 70 yıllığı arfesinde qırımtatarlarnı qorquzmağa isteyler.
«Onıñ içün, men bellesem, biz halqara cemaatçılıqqa, bu cümleden, Rusiye, Ukrainağa muracaat etip, Qırımda qırımtatarlarnıñ havfsızlığını temin etecek forumnı keçirmek kerek», – qayd etti Meclis vekili.
Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye FHH idaresiniñ matbuat-hızmeti tintüvler boyunca vaziyetni izaatlamadı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ beş iştirakçisiniñ apis müddetini uzattı. Qararğa köre, Server Mustafayev, Server Zekiryayev, Edem Smailov, Memet Belâlov, Marlen Asanov daa 30 kün SİZOda tutulacaq. Bu aqta "Qırım birdemligi" cemiyet teşkilâtı bildirmekte.
Faallerniñ malümatına köre, oturış qapalı şekilde keçirilgen edi.
"Bugün müşterim Memet Belâlovğa nevbetteki sefer sıñırlayıcı tedbirler uzatıldı. Bu sefer uzatma muracaatınen tahqiqatçı degil, prokuror çıqtı. O, qabatlayıcı ükümni imzalap ve vesiqalarnı Rostov şeeriniñ Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesine yollap yetiştirmegenleri içün bunı yapqanlarını añlattı", - dep aytıp berdi Edem Semedlâyev.
Daa bir advokat Lilâ Gemeci, prokuror, onıñ müşterisi Server Mustafayev sanki şaatlarnı qorquta, özü saqlana ya da "tahqiqatqa başqa türlü mania ete bilgeni" içün sıñırlayıcı tedbirni uzattı, dep aytıp berdi.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/22 sentäber
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 22 sentäber biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
AQŞta Xatın-qız eşquarlar köne (en), Ukrainada Partizannar danı köne (uk), Urugwayda Uqıtuçılar köne
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1947 — Tañçulpan Ğäripova, başqort yazuçı, Salawat Yulayev premiäse laureatı.
- 1957 — Refat Çubarov, qırımtatar säyäsätçese, cämäğät eşleklese.
- 1966 — Mansur Mortazin, jurnalist, möxärrir.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1612 — Vasiliy Şuyskiy, / Rusiä patşalığınıñ soñğı Rürikoviç näselle patşası.
- 1966 — Françesko Lentini, öç ayaqlı uniqum keşe.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Seni sen olğanıñ içün degil, yanıñda olğanda menim kim olğanım içün sevem. Bu ibare ya Márquez, ya da Roy Croft ait dep aytalar, amma onı Rusiye prezidenti Ukrainadan hırsızlağan yarımada aqqında qolay ayta bile.
Qırım özü Kreml içün qıymetli degil, Moskvağa bergen isleri sayesinde qıymetlidir. Soñki altı yılda yarımada – Rusiyeniñ imperiya statusınıñ esas delilidir. Tavşannı qarıştırıp papiyniñ içini temizlegenler, yımırta qırıp Qırım dağlarında ine saqlağanlar – bar da tap. Amma imperiya olmaq ve taqlid etmek – aynı şey degil.
İlhaqtan evel Qırım bir vaqıt Rusiye tarafdarı degil edi. Çünki o sovetlerden soñ olğan Rusiyeni bilmey edi ve bilmesi mümkün degil edi. Cenkten evelki asır çerigi devamında sovetlerniñ tarafdarı edi.
Yarımada içün sovet kerçekligi – üç yüzden çoq müessise. Qara deñiz flotunıñ on biñlernen arbiyi. Raatlıq evlerini toldurğan kurort demir perdesi. Şimaliy Qara deñiz yanı sıñırında qalğan memleket içün ola bilecek eñ sıcaq deñiz kurortı.
Neticede sovetlerden soñ yıllarda Qırım öz «altın asırğa» asret edi
Neticede sovetlerden soñ yıllarda Qırım öz «altın asırğa» asret edi. Bu keçmişte özüni müim ve kerekli kördi, şunıñ içün alışqanından subetlerde subyektlik ve emiyetlik qoştı.
Global adise-vaqialarnen bağlı bütün açıq munaqaşalar cenkten evelki yarımadada oña iyle yapqan dünya perde artı fikir yürsetüvlerinen bite edi. Yerli saylağan yeleklerniñ laflarında Qırım Yer seyyaresiniñ köksünde nişan, boğaz küreşleri içün batmağan uçaq gemisi ve platsdarm edi. Bu kiçik fikirlerden gece-kündüz Aqyarda baza qoymasını tüşüngen NATO mifleri peyda olğan edi. Türkiyeniñ topraq istekleri ve maqsadları lafları da mından çıqtı.
Kreml Qırımnı ilhaq etmege qarar alğanda ise – yarımada sakinleriniñ Rusiye tarafdarı olğan qısmı sovet kerçekligi qaytacaq dep bekledi. Amma bir şeyni unuttılar. Sovetler Birligi artıq yoq. Rusiye ise bu rolge lâyıq degil.
Moskva Qırımğa yarın ne teklif etecek? İstiqrarını teşken regionda nasıl bir kerçeklik quracaq? Banklarnı ve operatorlarnı yarımadağa kirmege zorlap olamağan alda angi uzun müddetli strategiyanı saylaycaq?
Moskva Qırım küzgüsine baqqanda Sovetler Birligini köre
Qırım Rusiye içün Tolkinniñ yüzügi oldı. Öz isteginen vazgeçilmeycek soyu. Neticede onı taqqannı yoq etken soyu. Moskva Qırım küzgüsine baqqanda Sovetler Birligini köre. Amma imperiya olaraq taqlid etmek ve o olmaq – eki bam-başqa ikâyedir.
Rusiye tarafdarı olğan Qırım Rusiyeden Strugatskiylerniñ erte romanlarında oquğanlarnı bekledi – ilerilev, yañı ufuqlar ve bazarertesi cumaertesi künü başlana. Amma artıq yarımada Strugatskiylerniñ keç romanlarına oğrağanını añlamalı. Baş qaramanlarnı süjette yahşı bir şey beklemey.
2014 senesi Rusiye Ğarpnıñ bir qısmı olmaq ıntıluvlarını sıfırladı
Büyük ihtimalnen, Rusiyege qol tutqan qırımlılar soñunace israrlı olacaqtır. Ukraina kerçekligini sögip, başqa fikirde olğan qomşularnı çaqacaqtır. Skemlelerde oturıp, Kremlniñ duşman ğalebesi aqqında laf etecek ve ğarpnıñ oğursızlıqlarını külecek. Avropa medeniyetiniñ soñu aqqında aytıp, «rus dünyasınıñ» inkişafını tahmin etecekler. Mesele şu ki, ümütlerge pek inansaq da, olar kerçek olmay.
2014 senesi Rusiye Ğarpnıñ bir qısmı olmaq ıntıluvlarını sıfırladı. Er tarafta top olğan «qamaçavğa oğrağan qale» rejimine keçti. Özüni zaman maşinasınen keçmişke avuştırdı – suvuq cenk vaqtınıñ mefküreviy bagajına yaqın.
Amma şaqa da bu, keçmiş arzusı altmışlarğa, Gagarin ve komsomol qurucılıqlarına ketmey. O, seksenlerniñ soñuna kete bile. Neticesi ise er keske belli.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Pavel Kazarin, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Aqyarda Nahimov meydanında, saba, iyün 11-de, yerli mektep talebelerine Rusiye pasportlarını berüv merasimi keçti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, pasportlarnı 14 yaşnı toldurğan talebelerge bergenler.
Merasimni Aqyarda Rusiye Künü ve Şeer Künü ile bağlı tedbirlerge qoşıp keçirdiler.
Tebdirniñ başlanmasından evel Aqyar qaramaniy mudafaası abidesi yanında №1 postunda qaravulnıñ nevbetleşüvi keçti. Tedbirde yerli ükümet tasil saasınıñ , veteralnlar birliginiñ temsilcileri, «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ rayon bölükleriniñ reberleri bulundı.
Tedbirniñ soñunda talebeler memur ve siyasetçiler ile birlikte 1941-1942 seneleri Aqyarnıñ ekinci mudafaası Abidesi yanındaki ebediy ateşke gülçemberlerni qoydılar.
Rusiye ve Aqyar künlerine bağışlanğan tantanalı tedbirler şeerde iyün 12 ve 14 künleri keçirilecek.
2014 senesi Federal Migratsion hızmeti Qırım sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ berilmesi toqtatılğanı aqta bildirgen edi.


text:
Qırımda «halq imayesi», yani «samooborona» kibi belli olğan Halq müfrezesi Ştabını devlet müessisesi statusından marum qaldırdılar. Endiden soñ olar uquq qoruyıcılarğa Qırımda nizamnı imaye etmege yardım etecek ekenler.
Böyle bir qanun leyhasını Qırım «Devlet şurası» noyabr 26-da toplaşuvda tasdıqladı.
Böylece, «samooborona» azaları cinayet aletlerini ala, naqliyat vastalarınıñ saibinden izin alıp, insanğa ajele tibbiy yardım köstermek içün maşinanı qullana, bağ vastalarınen bedava qullanıp, politsiyağa haber ete bileler.
Teşkilât faaliyetini nizamname belgileycek.
Qırım «samooboronası» 2014 senesi iyün 11-de «Qırım Cumhuriyetiniñ halq müfrezesi aqqında» qanun qabul etilgen soñ resmiy status ve yañı ad aldı. Al-azırda birleşme erkânında biñge yaqın insan bar.


text:
2020 senesi oraq (iyül) ayı 2 künü ”Ukrinform” Milliy haber agentliginde Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilcisi Anton Korıneviç, Ukraina Vitse-Baş Naziri – vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarını ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Nazir Oleksiy Reznikov ve Donetsk ile Lugansk vilâyetlerinde, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde insan aqları ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarnı işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Ukraina Yuqarı Şurası Komitetiniñ reisi Dmıtro Lubinets, Qırım yarımadasını işğalden azat etüv oğrundaki tedbirlerde akimiyet organlarınıñ areketlerini uyğunlaştıruv meselelerine bağışlanğan matbuat konferentsiyasında iştirak ettiler.
Matbuat konferentsiyası çerçivesinde ”Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri vaqtınca işğal etilgeni munasebetinen devlet siyasetiniñ aktual yönelmeleri” serlevalı umumiy vesiqa taqdim etildi, işbu vesiqa yekâne resmiy ıstılaatnı (terminologiyanı) ve vatandaşlıq, maküm etilgen şahıslarnı qorçalav, temel Qırım halqı qırımtatarlarnı qorçalav, qanunsız işğalci ”akimiyet organlarını” belgilev, Qırımnı suv ile temin etüv meselesinenen bağlı mevam, sanktsiyalar siyasetine munasebet kibi eñ belli meselelernen bağlı mevamnı beyan ete.
Vaqtınca işğal etilgen topraqlarğa, ıstılaatqa dair yanaşuvnı şekillendirüv, vaqtınca işğal etilgen topraqlarğa nisbeten devlet faaliyetiniñ normativ-uquqiy esasları kibi malümatlar yer alıp, vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeeri topraqları meselelerine siyaset boyunca umumiy vesiqanı taqdım etüv – bu yalıñız metinni muzakere etüv degil de, Temsilcilik, Ükümet ve Parlament arasındaki işbirlikni numayış etüv, Ukraina topraq bütünligini ğayrıdan tiklenmesi ve ayrı topraqlarnıñ ğayrıdan integratsiya etilmesi oğrundaki areketlerni birleştirüvdir. İşbu vesiqanıñ akimiyet organlarnıñ kündelik faaliyetlerinde işletilmesi ve işğalden azat etüv meselesinde Ukraina mevamınıñ küçlenmesi içün ”yekâne sesniñ” peyda olması içün qolumızdan kelgenini yapacaqmız. Öz tarafımızdan talap etilgende işbu vesiqanı yañılatmağa, içine yañı malümatlar qoşmağa azırmız ki, silâlı istilâ ile bağı olğan iç bir mevzu devlet diqqattından tış qalmasın. Asılında vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeerine dair umumiy siyasetni şekillendirüv, Ukraina çoqtan berli muhtaç olğan bir adisedir, – dep qayd etti öz çıqışında Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Daimiy Temsilcisi Anton Korıneviç.
Ukraina Vitse-Baş Naziri Oleksiy Reznikov ise öz nevbette icra akimiyetniñ bütün merkeziy organları cemaatnen birlikte çalışmaq kerek olğanını qayd etti.
”Qırım ile Aqyarnı işğalden azat etmek oğrundaki Ukraina akmiyetiniñ ve cemaat teşkilâtlarınıñ areketleri semereli olmaları içün bir manalı meydanda ve sıqı munasebette çalışmalımız. Bügün taqdim etilgen vesiqanıñ maqsadı – bütün meraqlanğan müessiseler ”bir saifede bulunsın” – ağımdaki vaziyetni körsin ve aynı ıstılalarnı qullansınlar. Bu saada icra akimiyet organları qullansın dep yollanılacaq birinci vesiqadır. Devlet siyaseti işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv yönelişlerinde muntazam şekilde çalışmasını temin etmelimiz. İntegratsiya Nazirligi, mütenasip Parlament Komiteti ile Temsilcilik al-azırda bu yönelişte faal şekilde çalışqanları içün işdeşlerime minnetdarlığımnı bildirem. Çünki biz çoqtan berli çezilmesini beklegen ve yalıñız beraberlikte çezile bilecek meselelerge keçmektemiz. Sanktsiyalar siyasetini mükemmelleştirüv, işğalci devlet tarafından bozulğan menfaat ile aqlarnı milliy ve halqara mahkemelerde qorçalanmasını uyğunlaştıruv, keçici devirde adliye tertibatını amelge keçirüv, Qırımnı işğalden azat etmek maqsadınen yüksek seviyede halqara platformanı teşkil etüv ve Qırım siyasiy mabuslarını azat etüv aqqında söz yürsetilmektedir. Eminim ki, bularnıñ episini yapa bilirmiz”, – dep qayd etti Ukraina Vitse-Baş Naziri Oleksiy Reznikov.
Taqdim etüvniñ müim qısımlarından biri – akimiyetniñ qanun yaratıcı organını, yani Ukraina Yuqarı Şurasını celp etüvdir.
”Bütün akimiyet organlarnıñ ğayretlerini birleştirmegence, işğal etilgen topraqlarnıñ işğalden azat etilüvini ve ğayrıdan integratsiya etilüvini muzakere etip olamaycağımıznı mütenasip parlament Komitetinde çalışmağa başlağanımızdan berli tekrarlayım. Bu işbirlikniñ tasdıqı, vaqtınca Qırım işğaline dair aktual yolköstergiçlerge umumiy nazar noqtasıdır. Bizim içün bularnıñ episi tek söz degil, misal olaraq, keçken afta biz vaqtınca işğal etilgen Qırım topraqlarında bala doğuvı ya da bir de bir şahısnıñ ölüm adisesini mahkemeden tış memuriy qayd etüv usulı içün uquqiy temel teşkil etecek qanun leyhalarını qayd ettik. Bu qanun leyhasını Temsilcilik, ğayrıdan integratsiya etüv Nazirligi ve cemaat teşkilâtları beraberlikte azırladılar. Em vaqtınca işğal etilgen Qırımda, em Donbasta insan aqlarını qorçalav meselelerinde Parlamentniñ kelecekte de Ükümetniñ işançlı ortağı olması müimdir”, – dep izaatladı Ukraina Yuqarı Şurası insan aqları boyunca Komitetiniñ reisi Dmıtro Lubinets.
Qullanmanı https://bit.ly/2D6cBz7 adresi boyunca, ya da QR-kod vastasınen közden keçirip yükley bilirsiñiz.


text:
Qırımtatarlarnıñ çoqusı ve Meclisniñ şimdiki terkibi akimiyet ile dialognı qurmağa azır, buña Meclisniñ terkibini formatlamaq ve yañı yetekçilerni qıdırmağa kerekmey, dep tüşüne Qırımtatar Milliy Meclis reisi Nariman Celâl.
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Akimiyetke begenilmek içün bizge printsiplerimizige ve milliy idare organlarnıñ faaliyeti aqqında qaidelerge qarşı çıqmağa teklif etile. Faqat Qurultay ve Meclis bir kimsege begenilmek içün degil de, qırımtatar halqınıñ aq ve menfaatını qorçalamaq içün teşkil etildi», – dedi Celâl.
Meclis reis muavini qırımtatarlar ile bağlı muayyen meselelerniñ al etilmesi içün akimiyetnen dialognıñ olmasını mümkün ve zaruriy saya, şu cümleden «havfsızlıq meseleleri, aq-uquqlarınıñ qorçalavı, siyasiy taqipniñ toqtatıluvı, Qırımğa kirişleri yasaqlanğan insanlarnıñ qaytıp kelmesi, tasil, avdet, topraq, medeniyet inkişafı, milliy matbuat vastalarınıñ faaliyeti, din meseleleri ve ilâhre».
«Qırımtatar Milliy Meclisi ve Qurultayı uquqsız vaziyette bulunğanı aqta aqiqiy malümatnı bermek yerinde, yani Meclisniñ bir qısmı, şu cümleden reisi de, iradesi qarşı Qırım tışında buluna, reis muavinlerinden biri apiste qapalı olğanda, bizge «formatlaşıp», halqara uquqta tanılğan insan aqları ve qırımtatar halqınıñ Qırım tamır halqı olaraq er taraflama inkişafı, bar olmasına lâzim kollektiv uquqlardan faydalanmaq imkâniyetten göñülli sürette vazgeçmege teklif eteler», – dedi Celâl.
«İslâatçılarnıñ» ayneciligi şundan ibaret ki, olar añlı sürette qırımtatarlarnı Tamır halqlar aqqında Beyannamede añılğan esas aqqından marum qaldıracaq olalar, yani, – «olarnıñ aqları ile bağlı meselelerniñ çezilmesinde saylanılğan temsilciler yardımı ile iştirak etmek ve şahsiy direktiv müessiselerni saqlamaq», – dep qoştı o.
Salı künü, mart 3-de, qırımtatar cemaaat teşkilâtlarınıñ bir qısmı Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında Qırımtatar Milliy Qurultayında «Qırım» firqasınıñ teşkil etilmesi aqqında bildirdiler. İşbu firqağa kirgen vekiller Meclis reisi Refat Çubarovnı Qırım spiker muavini, Mecliste azalığı toqtatılğan Remzi İlyasovğa deñiştirecek olalar.


text:
AQŞ prezidenti Donald Tramp, Rusiye prezidenti Vladimir Putinni ve İrannı «canavar Asad»ğa qol tutuvda qabaatlap, Suriyedeki himiyeviy ucümni taqbih etti. Tramp, aralarında qadınlar ve balalar olğan çoq sayılı qurbanlarğa ketirgen «aqılsızca» himiyeviy ucüm içün Asad büyük fiyat ödemek kerek, dep bildirdi.
Bunı Tramp özüniñ Twitterdeki saifesinde yazdı.
AQŞ prezidentiniñ bildirüvinde: «Çoq elâk olğan kişi, şu cümleden qadınlar ve balalar Suriyede himiyeviy ucümniñ qurbanı oldılar. Bu cinayet yüz köstergen rayon Suriye ordusı tarafından blok etilgen ve qamaçavğa alınğan, bunıñ neticesinde diger ülkelerden şaatlar anda irişemeyler. Prezident Putin, Rusiye ve İran canavar Asadğa qol tutqanları içün cevapkârlar…», – denile.
Bazar künü Suriyede, bunıñ arfesinde, aprel 7-de Şarqiy Guta bölgesinde isyancılarnıñ qolunda olğan Dimaşq yanındaki qısmına qarşı yapılğan himiyeviy ucüm qurbanlarınıñ sayısı aqqında yañı malümatnı bildirdiler.
Farqlı bildirüvlerge köre, onlarca qurbanlarından baas etile – 40-tan 70-ke qadar. Bu raqamlarnı «Beyaz miğferler» adınen belli olğan Suriye vatandaşlar mudafaası teşkilâtı bildire. Elâk olğanlarda himiyeviy silâ qullanılmasınıñ alâmetleri bar – kenişlegen köz bebekleri ve ağızdan çıqqan köpük.
Duma şeerindeki himiyeviy ucümniñ neticesinde zarar körgenlerniñ sayısı – yüzlernen kişi.
AQŞta daa aprel 7-de, himiyeviy ucüminden aman soñra, Vaşingtonnıñ, Suriye ukümet quvetleri tarafından himyeviy silâ qullanılmasınıñ yañı bir deşetli adisesi aqqında pek endişeli haberlerni diqqatnen taqip etkenini bildirdiler. AQŞ Devlet departamentiniñ beyanatında bildirilgenine köre, Suriye ukümetine qatiyen qol tutqan Rusiyeniñ bunıñ içün esas mesüliyeti bardır.
Devlet departamentinde: «Rejim tarafından öz halqına qarşı himiyeviy silânıñ qullanılması tarihı iç şübhe doğurmaz», – dep ilâve ettiler.
Suriye ukümeti ve onıñ ittifaqdaşı Rusiye bu bildirüvni sahte deyler.


text:
Moskvadaki Serbskiy institutında psihologik ekspertiza keçirilmesi içün bulunğan uçucı Nadejda Savçenkonıñ bunıñ kibi vaziyetlerde keçirilecek teşkerüvler olmadı.
Bunı ukrain uçucısınıñ adliyecisi Nikolay Polozov «Gromadske TB» efirinde bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, bu ekspertiza belgilense, mahkeme noyabr 11-ne belgilenecek edi, çünki teşkerüvler 10-na qadar devam etecek edi. Lâkin bugün ekspertiza onı sağlam olaraq tanığanı aqqında malümat peyda oldı, Savçenkonıñ özü ise bir de bir testler keçirilmegenini ayta.
Polozov ekspertiza meselesiniñ tez sürette bitmesini siyasiy sebeplernen bağlay.
Polozovnıñ aytqanına köre, Savçenko onıñ şimdiki deputat statusı onıñ azat etilmesinde kendi issesini qoşacağına ümüt besley.
Malüm olğanı kibi, ukrain uçucısı Nadejda Savçenko Donbassta arbiyler tarafından yaqalanıp, Rusiyege yollanıldı. Onı Lugansk civarında VGTRK jurnalistleriniñ ölümine alâqası bar olğanında qabaatladılar. İyül ayınıñ ortasından berli o, Voronej SİZOsında apiste buluna. Soñra Savçenkonı Voronejden Moskvağa avuştırdılar. Oña psihiatrik ekspertiza belgilendi.


text:
Aqmescit rayonınıñ Bötke (Dubki) köyündeki camige Rusiye politsiyası ve OMON hadimleri keldi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi yanvarniñ 18-nde haber ete.
Faaller, Facebooktaki saifede politsiya maşinaları ve cami yanında toplaşqan yerli sakinler qayd etilgen fotoresimlerni derc ete.
Haber etilgeni kibi, Rusiye uquq qoruyıcıları camige cuma namazı ögüne keldi.
«Avtozak camige yaqın yerde qala. Politsiya hadimleri azbarda, cami qapusınıñ yanında buluna. Uquq qoruyıcılarınıñ qırımlı musulmanlarnıñ camisine cuma ziyaretiniñ maqsadı ögrenilmekte», – dep haber etile.
Rusiye uquq qoruyıcıları Bötke köyünde olğanlarnı izaatlamay.
Qırımda insan aqları bozulğanınıñ monitoringi neticelerine köre, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada cami ve medreselerde 32 tintüv keçirildi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
2021 senesiniñ mayıs 13 künü, saat 06.00 Qırımnıñ bütün camilerinde mubarek Ramazan ayınıñ peşinden kelgen Oraza bayramınıñ namazı qılındı.
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev bayram namazını Medeniyet ve Zenaat birligi sarayında keçirdi. Namazğa üç biñge yaqın insan qoşuldı.
Bayram hutbesinde Müfti musulmanlarnı birleşmege, bir-birine destek köstermege, büyüklerge ürmet etmege çağırdı.
“Ürmet, terbiye qorantadan başlana. Ana-babağa, ocalarğa, büyüklerge ürmetniñ esası ailede aşlana. Er birimiz balalarımız içün güzel nümüne olmalımız, çünki bugün köstergenimiz örnek yarın balalarımıznıñ ayat tarzına çevirilecek. Biz bala bağçalarını, mekteplerni qurmalımız, balalarımızğa ana tilimizni ve medeniyetimizni ögretmek kerekmiz. Bular episi elimizdedir, elimizden kelir”, – dedi Müfti efendi.
O, ilâve olaraq, qayd etti ki, milliy şahsiyemizniñ saqlanması içün dinimizni, tarihımıznı, ana tilimizni, urf-adetimizni bilmek, ecdatlarımız qaldırıp, bizge emanet etkenlerge saip çıqmaq kerek.
“Biz çoqasırlıq tarihqa saipmiz, dinimiz – qaviy temelemizdir, tıştan kelgen iç bir tesir dinimizni-imanımıznı sarsmamaq kerek. Bugün barışıqlıq ve amanlıqnı tek din temin ete bile. Allahtan qorqqan insan cinayetke ıntılmaz. Adaletnen yaşamaq, milletimiz, vatanımız ve kelecegimiz içün çalışmaq, vatanımızda itibarlı olmaq – budır bizim vazifemiz. İşte, Oraza bayram birleşmemiz, yardımlaşuvımız ve can ağırtuvlarınıñ afu etilmesi içün vesile olsun”, – dedi Müfti.
Qırım musulmanlarınıñ yetekçisi qayd etti ki, bayram künlerinde muhtaclarğa, esli başlılarğa, hastalarğa, çoq balalı qorantalarğa, öksüzlerge ayrı diqqat ayırmaq kerek.
Bayram namazı yarımadanıñ bütün camilerinde olıp keçti. Aqmescitniñ merkeziy Kebir camisinde bayram namazını Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov keçirdi. O, musulmanlarnı bayramnen hayırlap, qorantalarına amanlıq, eyilik, birlik, büyüklerge ürmet etilmesini, muhtaclar, öksüzlerge diqqat ayırılmasını tiledi.
Oraza bayramı üç kün qayd etile. Bu künlerde büyükler, soy-sop ve qomşular, hastalar ziyaret etile, balalarğa tatlılıqlar ve bahşışlar berile.
Qırım başlığı Sergey Aksönovnıñ buyurığınen Qırım Cumhuriyetinde raatlıq künü olaraq mayısnıñ 14-i ilân etildi.
Oraza bayramı musulmanlarnıñ eki büyük diniy bayramlarından biridir (Qurban bayramınen bir sırada). Oraza bayramında elâllıq soramaq, ana-babanı ziyaret etmek, sadaqa bermek, ediyeleşmek, mezarlarnı ziyaret etip, vefat etken soy-sopnı añmaq adettir.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımtatar bayraq künü, iyünniñ 26-da, Aqmescitte avtoyürüş ve futbol yarışı keçirilecektir. Bunı Kreml kontrol etken şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, avtoyürüş saat 9.30-da başlaycaq, qırımtatar bayraqlı maşinalar Aqmescit soqaqlarını dolanıp çıqacaq. Soñra avtoyürüş iştirakçileri Aqmescit rayonınıñ Qulçuq (Rodnikovoye) köyüne yol alacaq, Temelli qasabasınıñ stadionında saat 10-da Aqmescit şeeri ve Aqmescit rayonınıñ futbol taqımları arasında matç olacaqtır. Qırımtatar bayraqlarını kökke uçtırmağa planlaştırıla.
Memuriyetniñ qayd etkenine köre, Qırımtatar bayraq künü cemaat teşkilâtlarınıñ teşebbüsi ile ötkerile.
Ukrainada Qırımtatar bayraq künü munasebetinen fleşmob teşkil etildi: Facebook içtimaiy ağınıñ qullanıcıları fotoresimlerine Ukraina ve qırımtatar bayraqlarınıñ resimlerini qoya.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı altın tamğalı mavı bayraqtır. İlk sefer bayraq 1917 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayında qabul etilgen edi. 2010 senesinden başlap iyünniñ 26-sı qırımtatar bayraq künü olaraq qayd etile.
İşğal altındaki Qırımğa yaqın olğan Geniçesk rayonında Qırımtatar bayraq künü munasebetinen çeşit yürüş ve avtoyürüşniñ keçirilmesi planlaştırıla. Arabat belindeki Sçastlivtsevo köyünde «Eki bayraq – bir devlet» aktsiyası ötkerilecek, Novoalekseyevka qasabasında ise avtoyürüş ve yürüş keçirilmesi planlaştırıla.


text:
Skip to content
Go to Top
Amerikada yay mektebi – Universal Education (3)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (1)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (2)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (6)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (7)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (8)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (9)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (11)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (10)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (5)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (12)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (13)
Amerikada yay mektebi – Universal Education (4)


text:
Qırımda koronavirus tarqaluvı telükesi sebebinden 2041 insan tibbiy közetüv altında buluna, 1808-i evde dinamik közetüv altında qala.
Qırımnıñ Rusiye ükümeti bildirgenine köre, 72 insan hastahanege alındı, 161 kişi – observatorlarğa. Rospotrebnadzor malümatına köre, 40 COVID-19 hastası qayd etildi. 21-i tüzeldi.
Aqyarda aprelniñ 17-nde saba yañı COVID-19 hastaları yoq. 82 insan yuqunç hastahanesinde buluna, 1376 kişi yaşağan yerinde közetüv altında qala.
Qayd etilgenine köre, observator olaraq çalışqan «İzumrud» pansionatına Daşa Sevastopolskaya hastahanesiniñ hastaları ve hadimleri, dördünci şeer hastahanesiniñ tibbiyet hadimleri ketirildi. Svâto-Georgiyevskiy manastırında 21 insan tibbiy közetüv altında buluna.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Çetel ava şirketleriniñ yolcu uçaqları dekabr 1-de Ukraina silâlı quvetleriniñ raketa ateşleri keçirilgen alan olaraq ilân etilgen Qara deñiz üzerindeki ava boşluğını sarıp almağa başladı. Bunı «İnterfaks Ukraina» bildire.
«Kyiv vaqtına köre saat 9:00 El Al İsrail ava şikertiniñ Tel-Aviv-Kyiv ve «Türk hava yollarınıñ» İstanbul-Moskva seferi Odessadan cenüp tarafında Qara deñiz üzerinde qapatılğan ava boşluğınıñ ğarp çetinde qayd etildi», – dep qayd ete neşir.
Agentlikniñ malümatına köre, «Aqmescit» ava limanı cedvel boyunca çalışa, uçaqlar qona ve uça. Ava limanınıñ online levhası bunı köstere.
«Saat 10:00 berilgen malümatqa köre, dekabr 1-2 künleri Ukraina cenübindeki Qırım ile sıñırı olğan Herson vilâyetinde raketa ateşleri olsa da, uçaq seferleri lâğu etilmedi», – dep qoşa neşir.
«İnterfaks» haber etkenine köre, cumaaqşamı künü çetel yük gemileri Qırımdan ğarpqa taba Qara deñiz suvlarını terk etti.
Dekabr 1-de Ukraina Qırım ile memuriy sıñırda raketa ateşlerine başladı.
Noyabr 30-da «Zerkalo nedeli» neşiri Ukraina Mudafaa nazirligindeki qaynaqlarına esaslanıp, Rusiye tarafı ukrain raketalarını tüşürecegini bildirdi, dep yazğan edi. Bu malümat resmiy şekilde daa tasdıqlanmadı.
Rusiye Tışqı işler nazirligi Ukraina akimiyeti işğal olunğan Qırım ile sıñırında planlaştırğan raketa ateşleri «provokatsiya» ola dep, Moskva «sert bir şekilde cevap berecegini» aydınlattı.


text:
Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ ştabı An-26 ukrain uçağına ateş açılğanına dair qabaatlarnı inkâr ete. Ştab qayd ete ki, uçaq Qara deñizdeki teşme direkleri üzerinden «eki provokatsion uçuşnı» kerçekleştirdi, dep haber ete Rusiye haber vastaları.
«Ukraina tarafınıñ An-26 uçağına ateş açılğanına dair malümatları – tam bir yalandır. Ukrainağa ait An-26 ekinci kere kirgende direkke urulmasın dep, teşme platforması qoruma bölüginiñ hadimi «işaret» pıştavından 4 ışıq signalını berdi», – dep tekrarlay Rusiye Qara deñiz flotu hadiminiñ aytqanlarını TASS agentligi.
Rusiyeniñ «İnterfaks» neşiri Rusiye Qara deñiz flotunıñ vekili bergen malümatqa esaslana. O, «vaqia çarşenbe künü saat 11:30 ve 12:00 arası, 53 nomeralı ukrain arbiy-naqliye uçağı Rusiye teşme direkleri yanında provokatsiya yapqan soñ olğanını» bildire.
Fevral 1 künü Ukraina Mudafaa naziri Stepan Poltorak Qara deñiz üzerinde Ukraina Arbiy quvetleriniñ naqliy uçağına ateş açıldı, dep haber etti.
Onıñ sözlerine köre, Ukrainanıñ (deñiz) iqtisadiy alanında idman uçuşı ötkerilgende Odesa gaz yataqları yanında evel Rusiye tarafından zapt etilgen burğu qullelerinden atış silâsı ile Ukraina Arbiy quvetleri Deñiz silâlı quvetleriniñ An-26 naqliy uçağına ateş açıldı.
Bildirüvde böyle aytıla: «Atış neticesinde uçaq zarar kördi. Uçaqnıñ erkânı zarar körmedi, An-26 uçuş vazifesini devam etti».


text:
Dekabrniñ 4-nde Aqmescitte Rostov okrugı arbiy mahkemesiniñ seyyar oturışında prokuror «Yaltadaki Hizb ut-Tahrir işi» boyunca keçken figurantlar içün apis muddetiniñ yarım yılğa uzatılmasını soradı.
Bu, mahkeme oturışında belli oldı, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Onıñ malümatına köre, mahkemeniñ zalına 15-ke yaqın kişi – yaqın soylar yiberildi. Qabaatlanğanlarğa qoltutmaq içün 50 kişi keldi. Mahkemede yalıñız «Yalta işi»niñ iştirakçilerine tevqif müddetini uzatuv meselesi baqıla.
«İşte» teşkilâtçı olaraq keçken Muslim Aliyevniñ advokatı Sergey Legostov ev apisi soray.
Dekabrniñ 4-nde Aqmescitte Rostov okrugı arbiy mahkemesiniñ seyyar oturışında Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ «Yaltadaki işi» figurantları Muslim Aliyev, Emir-Useyin Kuku, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apis muddetini yarım yılğa uzatuv meselesi baqıla.
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ fiqurantları Arsen Cepparov ve Refat Alimov 2016 senesi aprelniñ 18-nde Qızıltaşta (Krasnokamenkada) tevqif etilgen soñ apiste bulunalar. Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğanlarnıñ ilk dörtü 2016 senesi fevralniñ 11-nde tevqif etildi. Bular: İnsan aqları boyunca alâqa grubunıñ azası Emir-Useyin Kuku, qurucılar olıp çalışqan Aluşta sakini Muslim Aliyev ile Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltada yaşağan çiçek satıcısı Vadim Siruk.
Rusiye FSB tahqiqatçıları Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantlarını, Qırım yarımadasında şeriyat mahkemesini (İslâm qanunları boyunca faaliyet köstergen mahkeme – QA) meydanğa ketirgenler dep saya, bildire Qırım jurnalisti Şevket Namatullayev.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq kösterilgen 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
Qırımda Rusiyeniñ ilhaqından soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Ärdoğan Qırğızstanğa kitä
Ul oçqıçına Törkiyädäge xärbi akademiyädä uqığan 2 qırğız leytenantın da çaqırdı
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan 1nçe-3nçe sentyabr’ könnärendä räsmi säfär belän Qırğızstanda bula. Ul oçqıçına Törkiyädäge xärbi akademiyädä uqığan 2 qırğız leytenantın da çaqırdı. İlbaşı öçençe kön alarnıñ çığarılış tantanasında qatnaşqan ide. Uqu yortında çit illärdän kilgän 80 xärbi xezmätkär belem ala. Ärdoğan alar arasında 2 qırqızstanlınıñ da buluın belgäç, illärenä alıp qaytu öçen oçqıçına çaqırdı. Şerali Marasulov belän Akşol Nursulanbäkoğlu bügen maxsus reys belän oça.
“Yaña tabadan töşkän” leytenantlar Törkiyägä 5 yıl êlek kilgän. Alar xärbi akademiyädän diplom alıp çığuları belän ğorurlana. Akşol Nursulanbäkoğlu beldergänçä, anda belem birü bik yuğarı sıyfatlı. Ul üzeneñ Qırğızstanda xärbilärne öyrätergä äzer buluın äytä.
Törkiyä ilbaşı isä Qırğızstanda räsmi oçraşularda qatnaşaçaq. Ul başqala Bişkäktä däwlät başlığı Sooronbay Cäänbäkov belän küreşep söyläşäçäk. Monnan tış, anı Törki şuranıñ cıyılışında kötälär. Ärdoğannıñ kön tärtibendäge tağın ber möhim çara - Törkiyä-Qırğızstan yuğarı däräcäle strategik xezmättäşlek şurası utırışı.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu wazıyfadaşları belän telefonnan söyläşte
Ul İran häm Berläşkän Ğarap Ämirlekläre tışqı êşlär ministrlarına şaltırattı
Akar NATO ştabında
Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar NATO saqlanu ministrları cıyılışında qatnaşu öçen kitkän Bel’giya başqalası Bryussel’däge NATO ştabında buldı


text:
Ukraina İnfrastruktura naziri Volodımır Omelân, Qırımnıñ işğalden azat etilüv suratı qıtaiy Ukrainadaki serbestlikniñ seviyesinen bağlı olğanını tüşüne. Bunı Omelân mayısnıñ 23-nde «Qırımnıñ istilâsı: neticeler, vaziyeti, tahminler» konferentsiyasına Kyivde beyan etti, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Qırımda serbestlik ket-kete eksile. Rusiye olğan yerde serbestlikniñ olması mümkün degil. Men tasdiq etem: Qırım – Ukrainadır, ve o Putinniñ rejimi avdarılğan soñ qaytacaq. Ukrainada ne qadar çoq serbestlik olsa, o qadar da tez «Qırım divarı» yıqılır», – dedi Omelân.
Mayınıñ 23-nde Kyivde, yarımadanıñ işğalden azat etilmesine bağışlanğan « Qırımnıñ istilâsı: neticeler, vaziyeti, tahminler» konferentsiyası başlandı.
Konferentsiyanıñ kün tertibindeki meseleler – Ukraina siyasetiniñ şekillendirüv yolları: sanktsiyalar üküm sürgen devirde vaqtınca istilâ altında bulunğan topraqlarnıñ iqtisadiyatı ve olar arasındaki transport bağ, ayat keyfiyeti ve mecburen köçken insanlar, yarımadada insan aqlarını zarar berelebilecek yañı musibetler, uquq modeli ve qırımtatar muhtariyeti, esas Ukrainada ğayrıdan meydanğa ketirilgen Qırım territorial idariy organları çalışuv hususiyetleri.
Forumda çetelden kelgen musafirler ve nezaretçiler, cemaatçılar, qırımtatar Meclisiniñ reberiyeti, ekspert, jurnalist, Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ temsilcileri ve Ukraina halq deputatları iştirak etmekte.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Dekabr 6-sında Kreml nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayonı mahkemesi, Qırımda zapt etilgen advokat Emil Kürtbedinovnıñ memuriy uquq bozuv yapqanında qabaatlavnı baqacaq. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev bildirdi.
“Oturış bugün olacaq. Men bellesem, bir saatten (Qırım vaqtınen 17:00). Vesiqalarnı yañ ketirdiler. Oturış Aqmescit Kiyev rayonı mahkemesinde keçirilecek. Oña para ya da 15 künlük apis cezasını mahküm ete bileler”, - dep ayttı Semedlayev.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ malümatına köre, Rusiye ve Qırım habercileri mahkeme oturışınıñ başlanuvını bekley.
Dekabr 6-sında Rusiyeniñ ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri advokat Emil Kürbedinovnı tutıp aldı. Onı Rusiyeniñ memuriy uquq bozuvları aqqında kodeksiniñ 20.3 maddesine köre qabaatlaylar.Advokatqa 2013 senesi Facebookta derc etilgen yazı içün memuriy tevfiq mahküm etile bile. Kürbedinovğa çaquvnı şimdi Dimaşqta yaşağan sabıq Qırım sakini yazdı.
Qırımda Rusiye İçki İşler Nazirliginiñ idaresi bu malümatnı tefsir etmey.
Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri ve üyken prokuror Valentin Çuprina Emil Kürbedinovnı ekstremizm ve terrorizm qanunları bozulamaz, dep tenbiyelegen edi.
Oktâbrniñ 27-nde Aqmescitte «Qırım birdemligi»niñ toplaşuvında Rusiye prokuraturasınıñ hadimleri, kimligi belli olmağan maskalı insanlar ve politsiya hadimleri keldi.
İşğalden soñ Qırımdaki Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
BMT Telükesizlik Şurasınıñ 15 azasından sekizi, AQŞ prezidenti Donald Trampnıñ Qudüsni İsrailniñ paytahtı tanımaq qararını muzakere etmek içün dekabrniñ 8-nde sıradan tış meclisniñ ötkerilmesi teşebbüsinen çıqtılar.
«Men muntazam surette, israilliler ve filistinliler içün barış perspektivasını telüke altına qoya bilecek er angi tek taraflı tedbirlerge qarşı çıqa edim… Bu havflı daqiqada men bir şeyni añlamaq içün imkân bermek isteyim: eki devlet aqqında qararınıñ alternativası yoq, B planı yoq», – dedi BMT Baş kâtibi.
Prezident Tramp, dekabrniñ 6-sındaki nutqunda, Qudüsniñ İsrail paytahtı olaraq tanılması, «er keske belli olğan şeyniñ tanılması»ndan başqa bir şey degildir, dedi.
Tramp, AQŞ Devlet departamentine AQŞ elçiliginiñ Tel-Avivden Qudüske keçirilmesi içün azırlıq işlerini başlamaq buyurdı. Mutehassıslarnıñ aytqanına köre, bu iş üç yıldan dört yılğa qadar devam etmek mümkün.
Bu sözler, onlarnen yıllar devam etken AQŞnıñ siyasetini deñiştirdi. Oña köre, şeerniñ statusı filistinlilernen muzakereler neticesinde al etilmek kerek.
Yaqın Şarq ülkeleri Trampnıñ bu qararını taqbih etti, Avropa liderleri ise zorbalıqnıñ başlamasından saqınıp, bütün taraflarnı tınçlıqnı saqlamağa davet ettiler.


text:
Qazaqstandağı azamattıq jurnalistika ardageri, belgili jurnalist Baqıtgül Mäkimbay aurudan ayığa almay köz jwmdı.
59 jasına qarağan şağında "Dat" gazetter tobınıñ jurnalisi äri redaktorı bolğan Baqıtgül Mäkimbay dünieden ozdı. Bwl jöninde basılımnıñ bas oqırmanı Ermwrat Bapi habarladı.
"Qoş bol, Baqan! Baqalögim meniñ!... 23 jıl jañılmay jürgen "DAT"-ıñ sensiz jetim qaldı!...", - dep jazdı Bapi öziniñ Facebook paraqşasında.
Baqıtgül Mäkimbay 1962 jılı 15 qazanda Şığıs Qazaqstan oblısında düniege kelgen. Keyingi jiırma jıldan asa uaqıt "Dat" gazetter jobasında (SolDAT, Jwma Tayms, Tasjarğan, Ayna-Plyus, Bügin-Segodnya, Obşestvennaya poziciya siyaqtı) 12 türli basılımnıñ jarıq köruine atsalısıp, wzaq jıl qızmet etti.
Jurnalistikadağı eñbegi üşin Soros halıqaralıq qorınıñ "Batıldıq pen tabandılıq üşin" sıylığınıñ laureatı atandı. 2018 jılı Qazaqstan Jurnalister odağı oğan qwrmetti jurnalist atağın berdi, altın medal' iegeri atandı. 2002 jılı SolDat redakciyasına jasalğan şabuıl kezinde soqqığa da jığıldı. Eks-prezident Nazarbaevtıñ bedeline nwqsan keltirdi degen ayıppen qılmıstıq qudalauğa da tüsken. Azamattıq wstanım men käsibi principterine adaldığı üşin talay qwqay kördi. Soğan qaramastan beytaraptıq-etika qağidasınan tanbay eldegi sayasi ömirdi meylinşe bükpesiz aşıq körsetuge tırıstı.
Redakciya wjım atınan Baqıtgül Mäkimbaydıñ tuğan-tuıstarı men äriptesterine qayğırıp köñil aytadı. Qazaqstannıñ osı zamanğı tarihı men sayasi-qoğamdıq ömirinen şınayı aqparat taratqan ardager Baqıtgül apaydıñ ğaziz ruhına tağzım etedi.


text:
Pentagon başı, kelecek afta Ukrainanı ziyaret etecek
AQŞ mudafaa idaresiniñ başı Lloyd Ostin, Pentagonnen azırlanılayatqan avropalı turnesiniñ çerçivelerinde Ukrainanı ziyaret etecek.
Bunıñ aqqında salı künü brifingde Pentagon vekili Con Kirbi.
“Nazir ve onıñ taqımı, kelecek afta Avropa turnesine azırlanalar. Toqtavlar Gurcistan, Ukraina ve Romaniyada olacaqlar”, - qayd etti Pentagon vekili.
Şunı qoştı ki, AQŞ mudafaa naziriniñ avropa turnesiniñ neticesi olaraq Brükseldeki NATO’nıñ nazirler körüşüvinde ittifaqdaşlar ve ortaqlarnen körüşüvleri olacaq.


text:
İslâm-Terek rayonınıñ Seyit Eli (Juravki) köyünde saba politsiya blok-postlarnı tiklep, qırımtatar timsalleri ile maşinalarnı teşkermege başladı.
Bunı Qırımtatar milliy areketiniñ faali, Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Maña talimler keçirilgenini ayttılar. Tabiiy ki, al-azırda uydurılğan duşman – qırımtatarlardır ve Qırımda olarğa ayrı diqqat ve ayrı munasebet. Kirgen ve çıqqan bütün maşinalarnı teşkereler, lâkin qırımtatar timsalleri olğan maşinalarnı ayrı diqqat ile baqalar», – dedi o.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, medrese ve camilerde tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qıtaiy Ukrainadan Qırımğa kirecek olğan maşinalarnıñ nevbeti cuma künü, mayıs 1-de, bayağı arttı, – dep haber ete Qırım.Aqiqat. Şaatlarnıñ aytqanına köre, bayram künleri Qırım sıñırından keçmek içün 12 saat beklemek kerek.
«Şimdi Qırımdan çıqtım, 1,5 saat içinde eki sıñırdan keçtim. Qırım kirişinde tünevin olğanı kibi, 12 saatlik, nevbet. Daa diqqatlı baqalar, amma problemsiz», – dep ayttı Qırımdan qıtaiy Ukrainağa mayıs 1-de saba kirgen qırımlı Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda qıtağa çıqacaqlarnıñ nevbeti qıtaiy Ukrainada olğan nevbetten az.
Qırımlılarnıñ aytqanına köre, aprel 30-dan mayıs 1-ge keçer gecesi memuriy sıñırdaki vaziyet eñ qıyın edi.
«Bizler Qırımğa soy-soplarımızğa aprel 30-da barğan edik, olarğa mayıs bayramlarına baracaq edik. Nevbette üç yüzünci oldıq. Memuriy sıñırnıñ ukrain qısmında bir buçuq saat içinde yalıñız 40 metrni keçip oldıq. Yanımızğa bir genç keldi ve 500 grivnağa kolonnanıñ başına keçmege teklif etti. Ukrain sıñırcıları bunı bilelermi aceba?», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Tatyana adlı qırımlı.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, nevbette ukrain nomeraları ile maşinalar çoq, Qırımğa farqlı mallarnı alıp ketken yük maşinalar da bar.
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde bildirdiler ki, mayıs bayramları Ukraina pasportı olğan adiy adamlar Qırımdan qıtaiy Ukrainağa raat-raat kire bileler.
Ukraina içki işler naziri Arsen Avakov bir qaç kün evelsi dedi ki, işğal etilgen yarımadada Rusiye vesiqalarını alğan adamlar mayıs bayramları Qırımdan qıtaiy Ukrainağa kiremezler. Faqat Rusiye pasportını alğan er bir qırımlı ya da Rusiye vesiqaları boyunca qıtağa kirecekler kiremezler öyle de añlaşılmadı.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım parlamentiniñ spiker muavini Remzi İlyasov qırımtatarlarnıñ yañı temsiliy organnı teşkil eteceklerini ilân etti.
Bu aqta o «RİA Novosti» agentligine bildirdi.
İlyasovnıñ qayd etkenine köre, cemaat ve din erbaplarınıñ umumiy qararınen umumhalq qurultayınıñ teşkil etilmesinen oğraşaycaq mahsus milliy komissiyanı tesis etmege qarar alındı. Tahminlerge köre, qurultay bu sene noyabr-dekabr aylarında keçirilecek.
«Qurultayda ükümetke qırımtatarlarnıñ problemalarını bildirecek ve beraberlikte olarnıñ çezüv yollarını qıdıracaq ortaq temsiliy organnı saylacaqmız, onı farqlı adlandırmaq mümkün», – dedi İlyasov.
Qırımtatar Milliy Meclisinde İlyasovnıñ bu beyanatlarına daa izaat bermediler.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Meclis reisi Refat Çubarov bundan soñ Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetini fevqulade nizamda devam etecegini dildirdi, çünki onıñ faaliyeti normal şekilde ömürge keçirilmesi içün «yeñilmez manialar» quruldı.
Meclisniñ yasaq etilmesini halqara toplulıqta takbih ettiler.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavını tanımağanı içün Almaniya kantsleri Angela Merkelge minnetdarlığını bildirdi.
Bunı o, özüniñ Twitterdeki saifesinde bildirdi.
Bildirüvde: «Qırım boyunca printsipial noqtai-nazarı – yarımadanıñ ilhaqı ve Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Rusiye prezidentiniñ saylavı neticelerini tanımağanı içün Angela Merkel hanımefendige teşekkürler. Bu – Almaniyanıñ sesi quvetli bir terkibiy qısmı olğan, dünyanıñ sesidir», – denile.
Rusiye ukümeti mart 18-de ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavını keçirdi. Vladimir Putin altı yıllıq muddetke ğayrıdan saylandı.
Saylavnıñ arfesinde Almaniya Tış işleri nazirligi, Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını beyan etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
`tikşerenü näticäläre` Näticälär
Xäbärlär [103]
- Ftalat ülemgä iltä
- Yaponiyädä täwge tayfun tikşerenü institutı açıldı
- Törkiyä Katardağı saylawdan qanäğät’
- Yäş’lär bala tabudan qurqa
- Yogurt yuğarı qan basımın töşerä
- Ğaläm stanśiyäse yarıla başlağan
- Böcäklär nigä azaya?
- Bakteriyalar 100 meñ yıl aç tora ala
- Tönge smenada êşläw yöräkkä zararlı
- Balaçaqta tämäke tötenenä duçar bulu revmatoid artrit qurqınıçın arttıra
- İñ borınğı täñkä êşxanäse tabıldı
- Xämer yaman şeşkä kiterä
- Ukrainadan törek keşesez hawa apparatına maqtaw süzläre
- İrtä yatıp irtä toru depressiyane buldırmıy
- Seberdä qızıqlı tikşerenü
- Törkiyä taqımnarı logoların oşattılar
- Ozaq yäşäw mömkinme?
- Qıtaynıñ Marstağı apparatınıñ berençe fotoları Cirgä kilep citte
- Vakŝina könnärenä iğtibar itärgä kiräkme?
- Bozlıqlar nigä êri ?


text: KUŞCAĞIZ TARHANLAR CADDESİ ÇİLİNGİR kahramankazan çilingir,kazan çilingir,kahramankazan anahtarcı,kazan anahtarcı,kahramankazan oto çilingir,kazan oto çilingir,karamankazan oto anahtarcı,kazan oto anahtarcı,7/24 çilingir, acil çilingir, adalı çilingir, aktepe çilingir, akyurt çilingir, altındağ çilingir, altınova çilingir, altınpark çilingir, ankara çilingir, ankara oto çilingir, aşağı eğlence çilingir, atlılar çilingir, ayrancı çilingir, bademlik çilingir, bağcı caddesi çilingir, bağlarbaşı çilingir, bağlıca çilingir, bağlum çilingir,…


text:
Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan «Krıminform» saytı bildirgenine köre, Halqara bala lageriniñ ziyaretinden ğayrı, Rusiye akimiyetiniñ başı mında bala raatlanuvı boyunca toplaşuvnı, Seregey Aksönov ile ve baş nazir muavinleri ile adetiy körüşüvlerni keçirecek.
Bundan da ğayrı, Medvedev Aluştada olimpik oquv-sport merkezini ziyaret etmege planlaştıra.
Bu Qırımnıñ işğalinden soñ Medvedevniñ Qırımğa ekinci ziyaretidir – mart 31 künü o mında akimiyetniñ toplaşuvını keçirgen edi.
Ukraina çetel işler nazirligi mayıs 25 künü Rusiye akimiyeti başınıñ Ukraina akimiyeti ile qararlaştırılmağan ziyareti boyunca öz narazılığını bildirdi.


text:
Aqyarda mayıs 12-sinde “Vkontakte” içtimaiy ağında “Liza Alert Krım” qıdıruv-qurtaruv volontör otrâdınıñ saifesinde üç yaşındaki Valeriya Neçenkina coyulğanı aqqında yazdılar.
Bala Pobeda parkınıñ yanında ğayıp oldı, dep yazıla. O yerge birden göñüllilerni yolladır, olar parknıñ türlü qısımlarında qıdıruvnı başladı. Qızçıqnı tek üylede soñ taptılar.
Qurtarıcılar, bala sağ-selâmet, dep bildire.
“Çette qalmağanlar, çoq sağ oluñız! Balanı qıdırmağa kelmege azır olğanlar, qasevet etkenler! Tapıldı, Allağa şükür, sağ!” - yadılar qıdıruv-qurtarıcı otrâdınıñ göñüllileri.


text:
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan qırımtatarı Ruslan Suleymanovnıñ 70 yaşında anası aprelniñ 5-nde, öz doğğan kününde, oğlunı ve «adaletsiz ve qanunsız bir şekilde tutulğanlarnı» qorçalamaq içün bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebookta haber ete.
Qadın «Oğlum – terrorist degil» yazuvlı şiarını alıp, Mamaq (Strogonovka) köyüniñ yoluna çıqtı.
«Qadın yaşına baqmadan, bugünde-bugün halqımızğa yapılğan zulumğa qarşı narazılıqqa çıqtı. Zulum ve qanunsızlıqqa baqmadan, dünya balalarımıznıñ terrorist olmağanını bilsin dep çıqtı», – dep aytıla «Qırım birdemliginiñ» haberinde.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
«Artek» Halqara bala merkeziniñ hadimleri müessise hadimleriniñ erkânını eksilteler dep, Qırım yolbaşçılığından yardım soraylar. Böylece, aynı böyle muracaatnen olar Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovğa keldiler.
Bunı KİA Qırım «Devlet şurası» yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Oksana Savenkovanıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Onıñ malümatına köre, Gurzufta olıp keçken körüşüvlerden birinde «Artek» hadimleri merkezde hadimlerni basa-bas işten boşatalar ve aylıq berilmesini sozalar, dep bildirdiler.
Konstantinov işbu problemler acele al etilmesi ve vaziyetni ögrenecek işçi gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi kerek olğanını qayd etti.
Bundan evel Qırım «tasil, ilim ve gençlik naziri» Natalya Gonçarova bildirdi ki, 2015 senesi yanvar 1-de «Artek» federal akimiyetke boysunıp başlaycaq.
Qırım işğaliden sebep Ukraina 118 bala lagerinden marum qaldı. Rusiye akimiyeti «Artek» Halqara bala merkezini Rusiye tasil ve ilim nazirligine avuştırdı.


text:
Rusiye FSB Qırım idaresi tarafından qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ qadını Safinar sorğuğa çağırıldı. Bunı Safinar Cemileva Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Celpname Herson vilâyetinde bozulğan tiremeler boyunca keldi. Telefon ettim (FSB idaresine – QA), soradım, Cemilevge qarşı iş açılğanını bildirdiler, teraktqa qol tutqanı boyunca, men ise apayı olaraq bu terakt aqqında şaatlıq köstermelim. Bu işte iştirak etmegenimni ayttım. Şimdi advokat menim soyu olaraq şaatlıq etmege razı olmağanım aqqında mektüp azırlay», – dey o.
Safinar Cemileva aytqanı kibi, sorğuğa Aqmescitte noyabr 25 künü kelmek kerek edi.
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri, şu cümleden Mustafa Cemilev, sentâbr 20-den devam etken Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçileri ola.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tiremesini tamirlediler.