text:
Jer wyığı Jemeney
«Vsyakiy drevniy epos predstavlyaet soboy svoego roda şifr,
klyuç k kotoromu davno uteryan i doljen bıt' nayden zanovo»
/ V.I.Abaev./
«Aulaqpın deregi joq boljamdardan, Är jwrtta wmıtılıp oljañ qalğan» dep aqın Esenğali Rauşanov aytqanday, dereksiz, tiyanaqsız söylegennen aulaq ekenimizdi oqırman qauım biler. Aldıñğı jazğandarımızda bizder dala auız tarihı bar halıq bolğan soñ, bizdiñ tarihımızdıñ añız-äpsanalarda, jırlar men qissalarda, şejire derekterinde, ertegilerde sayrap jatqanın aytqan edik. «Alpamıs» jırına qatıstı zertteulerin arğıqazaq mifologiyası attı ğılımnıñ atası degen aday-mwñaldıq Serikbol Qondıbay marqwm da jariyalağan edi. «Qız Jibek» jırı men «Alpamıs» jırına qatıstı bizder de zertteuler jürgizip, pikirlerimizdi arnayı maqalarımızda aytqan edik.
Qız Jibek oqiğasına qatıstı - «Jağalbaylı Kişi jüzge qaydan kelgen?» attı maqalamız latın ärpimen de basılıp şıqtı. Endi mine, Reseydegi altaylıqtardıñ «Maaday Qara» attı jırına zertteu jürgizip, altaylıqtardıñ tübiniñ aday-qıpşaq ekenderin aytpaqpız. Bwl altaylıqtardıñ bir böliginiñ genotipi R1a – qıpşaqtardikindey bolsa, endi bir böliginiñ genotipi S3 – Kişi jüzdegi Baywlı rularınıñ genotipimen birdey. Kezinde, türkitanuşı ğalım, professor Särsen Amanjolov ağamız alşındardıñ tarihi otanınıñ Altay bolğanın, ondağı köptegen jer-su attarınıñ alşınmen jäne de oğan kiretin ru-taypalardıñ attarına baylanıstı bolğanı jöninde qorıtındı jasap aytqan edi. Şığıs Qazaqstandağı jergilikti halıq Zaysan audanındağı Altay men Tarbağatay taularınıñ ayqasqan jerindegi Sauır, Sayqan degen eki jotalardıñ atauları adaylardıñ eki batırınıñ esimderine baylanıstı ekenin aytadı. Osımen qatar «Maaday Qara» jırında:
Jemeney Taudıñ jonında,
Maaday Qara eli bar.
Qısı-jazı qar jaumas,
Kök oray şalğın beli bar,
- dep aytıladı. Jemeney degenimiz Aday taypasınıñ beldi bir ruı boladı. Adaydı bwl jerde meñzep twrğan jalğız ğana Jemeney tauı emes, jırda bwdan da basqa taban tirer ayğaq bolar joldar bar. Endi, osını aytalıq.
Bwl jırda aytılğanday, Maaday Qara degen batır qartayğanda jauları onıñ basınıp, Altaydan alısqa aydap äketedi. Barğan jeri Mañqıstau bolsa kerek, batırdıñ atı Maaday, yağni, bastapqı nwsqasınıñ Man-Aday Qara bolğanda. Bwl jerdegi «qara» degen söz ejelgi, isi aday degen mağına berip twr. Bwdan bılay batırdı osılay ataytın bolamız. Altayda batırdıñ joğalıp ketken alıp wlı Kök-Aday mergen qalğan eken. Eseygende ayan alıp, äkesin izdep jolğa şıqqan Kök-Aday jetpis qırdan, alpıs taudan asıp, qırıq ru eldiñ jerinen ötip, qarğa wşıp jete almaytın, eki ortadağı daladan sauısqan wşıp öte almaytın jerdegi teñizdiñ jağasındağı qwmdauıt jerge kelip, Altaydan auıp ketken äkesi Man-Aday men şeşesi Altın-Tarğanı tabadı. Bwl jerge kelgende Kök-Aday mergen Taz Taraqayğa aynalıp, jaulardıñ tüyesi men bwqasın wrlap, kiiz üydiñ işinde joq qılıp, terilerinen tulaq, qap jasap qoyadı eken. Adaydıñ Tazğa aynalğanı jöninde bizder aldıñğı jazğandarımızda aytqan edik. «Aday men Taz, üyrek pen qaz», Aday men Taz egiz, emşektes» degen sözderdiñ bar ekeni belgili. Serikbol Qondıbay bolsa, ejelgi day, dah, das, dasya, degenderdiñ taz ekenin, jäne de Ferğana añğarında ertede «jeti qasqa» degen rudıñ bolğanın aytqan edi. Adaylar bizdiñşe taqır degendi «toqır» deydi eken. Qıtay derekterinde şaştarın taqırlap alıp jürgen halıqtıñ yada (yaday-aday), tohar ekeni aytıladı. Mine, osı tohar degenimiz toqır, taz, täzike, qıtay derekterindegi dasya, doh, dah, day bolsa kerek. Genetik ğalımdar şejire derekterinde Adaydıñ joldan tabılğanın aytıp (jien), osılay bolğanda bwlardıñ genotipiniñ Baywlınıñ basqa taypalarımen birdey bolğanına tañ qaladı. Şejiredegi «egiz» degen sözderden-aq bizder bwl eki rudıñ, genetikter aytqanday, qanı bir ekenin tüsinemiz. Ejelgi zamandarda nebir sebeptermen bwl bir qauım aday men taz atanıp ketkendey. Altay jırındağı Adaydıñ Tazğa aynalğanı da osını meñzep twr. YAğni, ekeui bir adam degen söz. Osımen qatar, Mañğıstauda jürgen kezderimde Tazdardıñ ay daladağı tüyeni aydap ketip kiiz üydiñ işinde joq qılıp jiberetinderin estuşi edim. Etin jep, süyegin kiiz üydiñ işine kömip, terisinen tulaq jasap alıp kete bergen eken-mıs. Osı siyaqtı äñgime atalmış jırda da bar. Orıs tilinde aytılıp-jazılıp qalğan bwl jırda:
Taz Tarakay v edinıy mig
S verblyuda-zverya şkuru snyal
I tuşu vmig osvejeval,
Na çasti myaso razrubil,
V kotel varit'sya polojil.
I bıstro sdelal dva meşka
Iz tolstoy şkurı vojaka,
- dep aytıladı.
Endi, jırdağı «Qısı-jazı qar jaumas» degen sözdi taldalıq. Altay taularında qısı-jazı qar jaumaytın jer bolmaydı. Altaydıñ ayasında ösken soñ, bwnday jwmaq jerdiñ joq ekenine senimdimiz. Sonda, "Jemeney taudıñ jonı qayda, qar jaumaytın jeri qayda?" degen swraq tuadı. Bwl jerdi bizder, ärine, Qıtay elindegi Altay aymağımen körşiles jatqan Jemeney aymağınan izdeymiz. Ol jaqtan aqqan Jemeney degen özen Zaysan qalasınıñ mañına deyin keledi. Arğı bettegi Jemeney aymağı bolsa, kök oray şalğın, bir şeti Gobi şöliniñ mañında ornalasqan. Tabiğatı jılı dese boladı. Al endi, Jemeney özeni ağatın jaqtağı Zaysan öñirin jer wyığı dep aytsaq qatelespeymiz. Keñes däuirinde bwl Zaysannıñ mañında jüzim ösiretin keñşar bolğan. Bergi Şilikti oypatında qısı-jazı qar jaumaydı dese boladı. Osı Şilikti aymağı jöninde Asan qayğı babamız: «Ätteñ, törtinşi esigiñ bolsa, jer jwmağı sen ekensiñ!» degen eken. Mine, altaylıqtardıñ jırında Man-Adaydıñ bayırğı qonısı retinde osı Jemeney aymağı, Zaysan öñiri, Şilikti alqabı aytılıp twrsa kerek. Jäne de, osı jerlerde Sauır men Sayqan degen adaylardıñ batırlarınıñ atı qalğan. Bwl mañda Mañğıstaudağı siyaqtı Kendirlik degen jer-su atauı da bar. Jırdağı Man-Aday batır bwl mañda jürgen kezderinde Qarış Qwlaq attı twlparına ay men kün beynelengen tañbasın basqan eken. Osı jöninde jırda: «I lunno-solneçnım tavrom, Skakun pomeçen s dvuh bokov» dep aytıladı. Endi, osı ay men kün tañbası jöninde aytalıq.
«Orıstı jiıp el qılğan varyag-qıpşaqtar» attı maqalamızda bizder bwl tañba jöninde tolığımen aytqan edik. YAğni, şalqasınan jatqan ayşıqtıñ üstinde beynelengen kün jöninde. Ejelgi Egipet pen Siriyanıñ saqtalıp qalğan barel'efterinen bizder bwl tañbanı köp jerden köremiz. Bwl tañba - ejelgi ariylerdiñ ay men künniñ baylanısın bildiretin tañbası boladı. Ariylediñ dini kitäbi Avestada: «Eñ tamaşa, ay men künniñ arasındağı baylanısqa dwğa etelik!» degen sözder bar. Osımen qatar ejelgi barel'efterden ayşıqtı bwqanıñ müyizine wqsatılıp salınğanın köremiz. YAğni, ejelde kün - bwqanıñ müyizinde şığadı degen wğım bolğan. Bizdiñ tuımızdağı kün de, bwqanıñ müyizi men ayşıqqa wqsatılıp salınğan bürkittiñ qanattarınıñ ortasında twr. Bwl körinisti de, ay men künniñ belgisi dep tüsinuge boladı. Tipti, AQŞ dollarınan da bizder osı tañbanı köremiz. Onda Däuit jwldızı künge wqsatılıp, samwrıq qwstıñ qanattarı ayğa wqsatılıp salınğan eken. Bwnday tañba – ejelgi ariylerdiñ sakral'di tañbası boladı. Ğalımdar qauımı keyingi saqtar ariylerdiñ wqpaqtarı ekenderin bir auızdan moyındaydı. Jäne de adaylardıñ, yağni, ejelgi daylardıñ saq taypası ekeninde eş kümän joq. Ärine, bwl tañba ay men kündi däriptegen Man-Aday batırğa Zoroastra dininen qalğan. Bwl dinniñ payğambırınıñ Zaratuştra degen esiminiñ Sarı tüye degendi bildiretini belgili. Ol kisi Iranğa, yağni, arianğa turan-qıpşaq jaqtan kelgen. Öz elinen quılğan dep te aytıladı. Jäne de, atalmış jırda ay men künge qatıstı köp aytıladı. Jaqsınıñ bäri ay men künge teñeledi. Al endi, Şıñğıs hannıñ «Qwpiya şejiresinde» de, ay men künniñ baylanısı turalı sözder bar. Onda qoñırattıq Day şeşen qwdası Esugeyge: «Keşe tünde säue körippin, bir aq şañqan swñqar qws şeñgeline ay men kündi qatar ilip qolıma kelip qonıptı deymin» degen eken. Endi, Adaydıñ tübin, Şıñğıs hannıñ teginiñ tübin tüsinu üşin tarihi derekter men şejireniñ negizinde mınanı ayta ketelik. Negizinde, Şıñğıs hannıñ şıqqan tegine qatıstı ğalamtor men gazet betterinde otızğa juıq maqalamız jarıq körgen edi. Sondıqtan osı jazğandarımızğa qısqaşa şolu jasap ötelik. Jazğandarımızda taban tirer ayğaqtarımız tayğa tañba basılğanday bolıp körinip twrğan soñ, biz arı qaray «bolsa kerek», «bälkim» degen sözerdi qoldanbay, toq eterin ğana aytatın bolamız. Tolıq nwsqanı «Şıñğıs han jäne qıpşaqtar», «Şıñğıs han – Aday ruınıñ wrpağı» attı ğalamtordağı maqalarımızdan bile jatarsızdar.
Şıñğıs hannıñ toğızınşı babası Bodanjar twl otırıp jükti bolğan Alan anamızdan tuğan edi. Bodanjar - birinen keyin biri tuğan üştiktiñ kenjesi boladı. Bodanjarğa qatıstı «nwrdan jaraldı» degen laqabtı Alan ana öziniñ marqwm bolğan bayı Toban mergennen tapqan eki wlınan qorqıp taratıp jibergen. (Z.Qinayat). Öytkeni, bwl eki wl älgi bötennen tuğan üş wldı öltirmekşi bolğan. Bodanjar dep qıtaylar bwrmalap aytqan esimdi qazaq zertteuşileri Böten sarı dep tüsindiredi. Şejireşi Äbilğazı bolsa, Şıñğıs hannıñ aq-sarı bet-älpettiniñ, onıñ toğızınşı babasınıñ nışanınan kelgenin aytadı. Şıñğıs handı qiyattan, qiyannan taratıp jürgender (jalayırlar) şejireden eş habarı joq nadandar bolmaq. Qiyattardıñ twqımı Toban mergen dünieden ozğannan keyin odan qalğan eki wlımen toqtaydı, ne bolmasa, basqa sala bolıp qaladı. Şıñğıs han äuletiniñ atası Bodanjar joğarıda aytqanımzıday Toban mergen ölgennen keyin tuğan. Sonda ol qalayşa kiyat bolmaq? Bwl Bodanjardıñ naqtı äkesi «Qwpiya şejirede» jasırın mağına retinde «bayaut-maalih» dep körsetilgen. Bayaut degenimiz qazirgi Baywlı da, maalih degenimiz «mwñallıq», yağni, mwñaldıq boladı. Mwñal degenimiz öz kezeginde Adaydıñ kenjesi degen, Şıñğıs hannıñ tañbasın wstanğan Mwñal ruı boladı. Parsı tili men francuz tilinde bizdiñşe «ñ» dıbısı bolmağan soñ, mañğol tarihın jazğan Raşid-ad-din mwñal degendi «moval» dep, mañğoldarğa Evropadan barğan Rubruk «moal» dep jazıp, bwl sözdiñ estiluin barınşa jazıp keltirgen. Eger de siz moval, moal deseñiz, bwl sözderdiñ qwlaqqa mwñ+al sözi siyaqtı estiletini haq. «Şejire türikti» jazğan Äbilğazı bahadür han bolsa, bizder mañğol dep jürgen ataudı «munol» dep jazadı. Jäne de, «mun» degen sözdiñ mwñ ekenin aytadı. Al endi, «ol» degeni özbekşe aytılğandağı «al» sözi boladı. Özbekterdiñ «alıñız» degendi «olıñız» deytinderi belgili. Osımen qatar, Äbilğazı «munol» söziniñ aytıluı qiın bolğandıqtan «mugul» dep aytılıp ketkenin jazadı. Al endi, bwl rudıñ mwñal atauı bolsa, ejelgi şejire derekterinde «mwğal» dep aytıladı. Serikbol da osını aytqan. YAğni, qazaqtıñ şejire derekteri Äbilğazınıñ aytqanın rastap twr. Osı Mwğal atauınan Moğolstan handığı atalğan.
Raşid ad-din «Oğıznama» attı eñbeginde mañğoldardı moval dep, bwl etnonimniñ mağınasınıñ: «Ärqaşan da mwñlı bolıp, ittiñ terisin jamılıp, qwstıñ ğana etin jep, Türkistanda (Turanda Q.Z.) körinbeñder!» degendi bildiretinin aytadı. YAğni, bwl halıq köñilderine mwñ alıp ketkender bolmaq. Bwl mwñ olarğa Oğız han qudalağanda tuğan jerleri Altaydan ayırılğannan keyin qonğanday. Altaylıqtardıñ jırındağı Man-Adaydıñ Altaydan quılıp ketken tarihı men bwl mwñal degenderdiñ el arasınan quılğan tarihı ündesip twr. Kök-Adaydı körgenşe Man-Aday men Altın-Tarğa da mwñda jüredi. Eki jağdayda da, olar qanı bölek hanğa bağınğıları kelmegen soñ quılğan. Raşid ad-dinniñ «qwstıñ etin ğana jep» degeni - qwsı qalıñ Kaspiy teñiziniñ jağasın aytıp twr. Al endi, «Qwpiya şejirede» Bodanjardıñ ağayındarımen sıyıspay ay dalağa quılıp «qwstıñ etin ğana jep» ömir sürgeni aytıladı. Jäne de, Bodanjardıñ tañbası qws aulaytın qarşığanı bildiredi. (qarşığa tañba). Alay da, keyin basqa äkeden tuğan ağayındarımen birge üştiktegi ağaları da onı, qwstıñ etin jep jürgen jerinen elge qaytarıp äkeledi. Altaylıqtardıñ da jırında Man-Adaydı Kök-Adaydıñ Altayğa qaytıp alıp kelgeni aytıladı. Adaylardıñ Altayğa qayta kelui şamamen bizdiñ däuirimizdegi 5-7 ğasırlar, yağni, Türik qağanattarınıñ zamanında bolsa kerek. Orhon jazularındağı «ade-ediz» degenimiz aday-taz bolmaq. Bizdiñşe, Sırdariya öñirinde qonıstanğan qiyat-qıpşaqtardı soltüstikke ertip äkelgen adaylar bolğanday. Adaylar qayta kelgende qıpşaqtarmen birge Sir qağanatın, Nayman handığın qwrısıp, 13-14 ğasırlarda Jetisu, Qaratau öñirlerine kelip, 16-17 ğasırlarda üyrenip qalğan Mañğıstau öñirine qayta qaytıp keledi. Endi bir böligi qazirgi oyrat-mañğol arasına bayat degen ataumen siñip ketedi. Odan qalğandarı altaylıqtar arasında qaladı. «Maaday Qara» jırına arnap alğısöz jazğan zertteuşi Arjan Adırov, altaylıqtardıñ arasında teñiz jağasınan alınıp kelgen bala turalı añızdıñ barın aytadı. Jazğandarında: «Otkuda etot syujet u samogo, kazalos' bı suhoputnogo naroda? Mojet bıt' sredi plemen Altaya bılo i takoe, kotoroe prişlo s morya?» deydi. Mine, zertteuşiniñ osı qoyğan swraqtarına jauap berdik deymiz.
Endi, Jemeney etnoniminiñ etimologiyasın taldalıq. Tarihi derekterde djebni, çepni, çemeten' dep tañbalanğan jemeney etnoniminiñ bastapqı nwsqası Iem eney bolğan. Onıñ mänisi mınada. Ejeldegi türik dastanı men Raşid ad-dinniñ jazğandarında Ergene qoñ attı jer jwmağı ataladı. Serikibol Qondıbay bwl Ergene qoñdı «arğı ana qonısı» degen edi. Alay da, mamandığı geograf bolsa da, bwl jer jwmağınıñ georafiyalıq ornın anıqtay almağan. Men aytar edim, dünieden erte ozğan soñ anıqtap ülgermegen. Alay da, arqalı, qasietti adam bolğan soñ, Ergene qoñdı arğı ana qonısı dep däl aytqan edi marqwm. Keñes däuirindegi körnekti türkitanuşı, qıpşaqtanuşı ğalım Sergey Klyaştornıy qazaqtağı Qañlı taypasınıñ atauınıñ Avestada atı atalğan Kangha qamalınıñ atauınan bolğanın aytqan edi. Osımen qatar, Sırdariya özeniniñ ejelgi atauı Kanka da, osı qamaldıñ atınan bolğan. Bwl qamal turan-qıpşaqtardıñ qamalı edi. Osı jöninde tolığıraq «Orıstı jiıp el qılğan varyag-qıpşaqtar» attı maqalamızdan bile jatarsızdar. Qañlı taypası osı Kangha qamalı men ejelgi atauı Kanka bolğan Sırdariya özeniniñ mañında köşip-qonıp jürgen. Al endi, Biruni bolsa, öziniñ jazğandarında bwl qamaldı Iem patşanıñ salğanın aytadı. Iem degenimiz avestalıq keyipker, topan sudan saqtanu üşin ertede Vara üyin salğan adam. Sondıqtan da, Avestada bwl Kangha qamalın Kangha-Vara dep te ataydı. Negizinde, dwrısı Vara-Kangha bolmaq, yağni, kezegi boyınşa. Mine, osı Vara-Kangha atauınan qazirgi Farğana, yağni, Ferğana añğarınıñ atauı payda bolğan. Ergene qoñ degenimiz de osı boladı. Keñes däuirinde jürgizilgen zertteulerdiñ negizinde «Qazaq sovet enciklopediyasında» Ferğana añğarı jöninde: «Äbden qalıptasqan jotaları dwrıs üşbırıştı qwraydı» dep aytılğan eken. Jäne de, Ferğana añğarınıñ kartasınan bizder osı dwrıs üşbwrıştı köremiz. Dwrıs üşbwrıştı tañbanı qazaq arasında «twmar» deydi. Anığında, bwl üşbwrış tañba ğılımda: «simvol jenskogo naçala» dep ataladı. Tonıköktiñ qwlpıtasında osı tañba basılğan eken. YAğni, äyel ananıñ jatırın bildiretin tañba boladı. Mäselen, Egipettegi barel'efterdiñ birinen bizder jalañaş äyeldiñ küntimesiniñ aynalasında sızılğan osı üşbwrış tañbanı köremiz. Demek, joğarğı Iem patşa Vara üyin salğanda ırımdap, bwl qamaldı äyel ananıñ jatırına wqsatıp salğan. Mine, osı äyel ananıñ jatırınıñ tañbasına qatıstı keyin, Iem patşanıñ atı Umay anağa aynalğan. Orhon jazularınan bizder Umay ananıñ basındağı täjdiñ üşbwrıştı ekenin köremiz. Osımen qatar, keybir halıqtarda bwl Umay ananıñ atı Iem eney dep aytılıp ketken bolsa kerek. Mäselen, Enisey özeniniñ qıpşaqşa atauı Ene say, osı Iem eneniñ qwrmetine qatıstı aytılğanday. Say degeni Ferğana qazanşwñqırın aytqandarı. YAğni, Ergene qoñnan şığıp soltüstikke kelgen halıq özendi bayırğı qonıstarınıñ qwrmetine osılay atağan. Sonda, Ene say, Iem ene, Jemeney, Vara-Kangha, Ergene qoñ, bäri de, är eldiñ tilinde ärqalay aytılğan, qazirgi Ferğana añğarınıñ atauınıñ fonetikalıq nwsqaları men özinşe atauları boladı. Ferğana añğarınıñ Mırzaşölge qarağan jalğız qaqpası ertedegi Vara-Kangha, Ergene qoñ qamalınıñ qaqpası boladı.
Mine, qwrmetti oqırman, bizder Jemeney degen ataudıñ birinşiden jer wyığı Ergene qoñdı aytıp twrğanın, ekinşiden - ejelde Jemeney ruınıñ Sauır-Sayqanda köşip-qonıp jürgen jeriniñ de jer wyığı ekenin tüsindik deymin. Bwl jerge Zaysan atauı joñğardıñ Zaysan noyanınıñ atınan berilgen desedi. «Er Jänibek» attı qoğamdıq qordıñ törağası, zaysandıq Serik Samarqanwlınıñ aytuınşa, Şığıs Qazaqstandağı Şilikti, Marqaköl, Zaysan, qıtaydağı Jemeney aymağınıñ bäri de, ertede adaylardıñ ata qonısı bolğan eken. Şiliktidegi saqtardıñ qorımdarı da osını aytıp twr. Öytkeni, joğarıda aytqanımızday, adaydıñ naqtı tübi – şejirelik atası qıtay ğwn-türik emes, saqtar. Ärine, bwnıñ dälelin bizder arheologiyalıq qazba jwmıstarınan da bile alamız. Bıltırğı jılı osı Serik Samarqanwlı mağan telefon şalıp, Şıñğıs han jöninde kitäp jazıp jatqanımdı estigen soñ habarlasıp twrğanın ayttı. Osıdan biraz jıl bwrın Serik ata-babalarınan ayan alıp Jemeney özeniniñ mañında, Sandıqtas degen jerdegi üş qorımdı tapqanın jetkizdi. Alay da, onıñ aytqanına eşkim de qwlaq aspağan eken. Men biraz aralasqan soñ, oblıs äkimşiliginiñ tapsırmasımen ol qorımdarğa qatıstı «Äl'-Farabi» atındağı Qazaqstan Ğılımi Universitetiniñ arheolog mamanı Rinat Jwmataev zertteu qorıtındısın jasağan edi. Osı qorıtındınıñ «Mogil'nik Sandıktas» degen tarauında arheolog: «Zaklyuçenie. Takim obrazom, rezul'tatı arheologiçeskoy razvedki, vıpolnennıy metodom vizual'nogo obsledovaniya, sleduet priznat' liş' predvaritel'nımi, oni ne isklyuçayut i ne otmenyayut neobhodimost' provedeniya kontrol'nıh arheologiçeskih rabot i zakladki şurfov. Po predvaritel'nomu zameçaniyu mogil'nik otnositsya k sakskomu vremeni» dep jazadı. Bwl jerde bir ayta ketetinimiz, bwl qorımdar saqtardıñ ğwrpımen qoyılğanımen, jerdiñ betinde twr. Al endi, saq däuiriniñ qorımdarınıñ jer astınan qazılıp, tabılıp jatqandarı belgili. Jäne de, saqtardıñ ğwrpımen twrğızılğan qorımdar 14-şi ğasırlardan beri de saqtalap qalğan. YAğni, jer betinde. Bizdiñşe, bwl qorımdar 800-1000 jıldan beri twr. Şamamen, Şıñğıs hannıñ twsı. Al endi, bıltırğı jılı tarih ğılımdarınıñ doktorı, altın adamdı tapqan arheolog ğalım Äbdeş Tölebaevtıñ tapsırmasımen aerodron apparatımen joğarıdan tüsirilgen fotosuretterden bizder bwl jerdegi qatar twrğan eki qorımnıñ biriniñ ayşıq, ekinşisiniñ künniñ formasında twrğızılğanın köremiz. YAğni, bwl qorımdar ejelgi adaylardıñ, ne bolmasa, Jemeney ruınıñ tañbası keypinde twrğızılğan. Ertedegi qorğandardıñ bir jağınan qorım, ekinşi jağınan şekaranı bildiretin eskertkişter ekenderi belgili. Sondıqtan da bwl qorımdardı ertedegiler qorğan (kurgan) dep atağan.
(Jalğası bar)
Qayrat Zarıphan, şejiretanuşı
Abai.kz


c: text/html

text:
Qazahistan MİD temsilcisi: Qırımsız Ukraina haritası ekspozitsiyasınıñ muellifleri afu soradı
Qazahistan tışqı işler naziriniñ muavini Muhtar Tleuberdi Astana Art Fest festivalindeki ekspozitsiayanıñ muellifleri, Ukraina elçihanesine Ukraina haritası tasvir etilgen eksponatlarnıñ birinde Qırım bulunmaması boyunca resmiy afu mektubu yollağanlarını bildirdi. Bu aqta iyünniñ 13-nde «Sputnik Kazahstan» bildirmekte.
«Bu adiseni siyasiyleştirmege acet yoq – bir yerleştirme teşebbüsi olğan, lâkin bu bir icadiy birleşmeniñ eseridir, onıñ içün er angi bir siyasiy maqsat taşımamaqtadır. Demek ki, ressamlar siyasiy inceliklerge dalmadan, icadiy yanaşqanlar. Olar öz qabaatını tanıp, Ukraina elçihanesine resmiy afu metinli muracaat mektübi yollağanlar», – dedi Tleuberdi.
Daa evel Qazahistandaki Ukraina elçiligi Astanağa Astana Art Fest festivalinde azırlanğan ekspozitsiayada Ukraina haritası tasvir etilgen eksponatta onıñ terkibinde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım territoriyası bulunmamasınen bağlı narazılığını bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bala Qayrat
Qayrat Kelimbetov – qazaqstandıqtarğa tanıstırwdı qajet etpeytin esim. Osı orayda Ulttıq Banktiñ burınğı basşısınıñ balalıq şağı men jas kezindegi sïrek swretterin, ata-anasınıñ swretterin jarïyalawdı jön kördik.
Qayrattıñ ata-anası Mäskewdiñ Qızıl alañında
Äkesimen birge
Anasımen birge
Derek üşin: Oñtüstik Qazaqstan oblısı Sarıağaş awdanı Qoşqar ata awılında Kelimbet köşesi bar. Köşe Qayrat Kelimbetovtiñ atasınıñ atına berilgen. Äkesi Nemat Kelimbetov türkolog-ğalım, fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı, professor. Anası Kelimbetova Qwanış Tazabekqızı.
(Swretter ratel.kz saytına alındı)
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
2016 jılı Qazaqstanda 5 kündik keste boyınşa jumıs isteytinder 4 ay nemese 120 kün demaladı.
Jıldıñ alğaşqı ayında Jaña jıl jäne Rojdestvo merekelerine oray qazaqstandıqtar jalpı esebi 13 kün demaladı. 1-2 qañtar künderi resmï mereke bolıp esepteledi, alayda, 2 qañtar senbige säykes kelgendikten, 4 qañtar da demalıs küni bolmaq. Rojdestvo merekesine baylanıstı 7 qañtar küni demalıs beriledi. Budan bölek, 5 senbi men jeksenbi bar.
Aqpan, säwir, mawsım, qazan jäne qaraşa aylarında memlekettik merekeler joq. Sondıqtan qızmetkerler tek senbi jäne jeksenbi künderi demaladı. Atalğan 5 aydağı demalıs sanı 43 kündi qurap otır.
2016 jıldıñ nawrız ayında 4 senbi jäne 4 jeksenbi bar. Alayda, bul ayda 8 nawrız jäne Nawrız merekeleri bar. Osılayşa nawrızda xalıq 12 kün demaladı.
Kelesi jılı 1 mamırda toylanatın Qazaqstan xalıqtarınıñ birligi küni demalıs künine säykes keledi. Sol sebepti 2 mamır da demalıs küni bolıp belgilendi. Otan qorğawşılar küni (7 mamır) de senbige säykes kelgendikten, demalıs küni düysenbige awıstırıladı. Ayta keterligi, düysenbi de Jeñis künine tap kelgendikten, 10 mamırda da xalıq demalatın boladı.
Şilde ayında qazaqstandıqtar 11 kün demaladı. Demalıstıñ 10 küni ädettegidey senbi jäne jeksenbi künderi bolsa, 1 kün demalıs 6 şildede toylanatın Astana künine oray beriledi.
Tamız ayında 4 senbi men jeksenbi bar. Buğan qosa 30 tamız küni toylanatın Konstïtwcïya künin umıtpañız. Osılayşa jazdıñ soñğı ayında el turğındarı 9 kün demaladı.
13 qırküyek küni Qurban ayt merekesi toylanadı jäne oğan 8 senbi men jeksenbini qosıñız. Nätïjesinde qırküyek ayında qazaqstandıqtar 9 kün demalıs aladı.
2016 jıldıñ soñğı ayında qazaqstandıqtar 9 kün apta soñındağı demalısın aladı. Budan bölek 1 jeltoqsan Tuñğış prezïdent küni men 16-17 jeltoqsanda Täwelsizdik künine demaladı. 17 jeltoqsan senbige säykes kelgendikten, demalıs 19 jeltoqsanğa jıljıtıladı.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Pskov memlekettik wnïversïtetiniñ mamandarı dayındap jatqan uşatın köliktiñ tağı bir erekşeligi ol mexanïkalıq bwmen jumıs jasaytındığı. Kölikti qurıstarwda kompozït pen alyumïnïyanı paydalanw arqasında onıñ salmağı nebäri tonnanı quramaq.
Eger osı texnologïyalıq mäseleler öziniñ şeşimin tabatın bolsa, kölik 500 km deyin ara qaşıqtıqtı uşıp bağındırmaq.
Jalpı uşatın kölik jobası älemde bar. AQŞ-tıñ Massaçwsets ştatındağı Terrafugia kompanïyası uşatın avtokölik oylap tapqandığın jarïyaladı. Ötken jılı Avstrïyada köpşilik nazarına uşatın avtomobïl usınılğan edi.
kolesa.kz
Tegï: Avto tarïxı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mehmet Özbek - Bülbülüm Uçar
Sanatçı : Mehmet Özbek
Türkü : Bülbülüm Uçar
Etiketler : Mehmet Özbek - Bülbülüm Uçar türkü indir, Mehmet Özbek - Bülbülüm Uçar türkü dinle, Mehmet Özbek türküleri, Bülbülüm Uçar mp3 indir, Mehmet Özbek türküleri Bülbülüm Uçar türküsü, Bülbülüm Uçar sözleri, Mehmet Özbek mp3 dinle, Mehmet Özbek download, Bülbülüm Uçar bedava mp3, Mehmet Özbek türkü sözleri, Mehmet Özbek türkü dinle, Mehmet Özbek son albüm indir
Mehmet Özbek Türküleri
Mehmet Özbek - Karaköprü Narlıktır
Mehmet Özbek - Veziranasın Vezirana
mehmet özbek - gülüm di gel men seni seveli-kerkük divanı (kerkük)
Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı
Mehmet Özbek - Altın Hızma
Mehmet Özbek - Baba Bugün
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1
Mehmet Özbek - Güzele Bak Güzele
Mehmet Özbek - Ezo Gelin
Mehmet Özbek - Dön Beri
mehmet özbek - çimeni su gögertmiş çimeni (kerkük)
Mehmet Özbek - Muradı Böyle
Mehmet Özbek - Kar Mı Yağmış Şu Harput un Başına
Mehmet Özbek - Yola Çıktım Mardin e
Mehmet Özbek - Gül Güle


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:34 281
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
12:52 228
-
-
-
12:41 212
-
-
-
-
Tildik reformada asığıstıqqa jol berilmewi kerek - BĞM
ASTANA. QazAqparat - QR Bilim jäne ğılım vïce-mïnïstri Asxat Aymağambetov elimizdiñ bilim berw mekemelerinde latın grafïkasında qazaq tiliniñ älippesin engizwdiñ josparı jayında bayandadı, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Jaña grafïka bekitilgen jağdayda barlıq bilim berw mekemelerinde jaña jazbanı engizwdiñ kestesin bekitwdi josparlap otırmız. Osınıñ barlığın aldımen pedagogïkalıq, ata-analar qoğamdastığımen, sonday-aq Mädenïet jäne sport, Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstrlikterimen talqılaymız. Bul turğıda qajetti qadamdardı Prezïdent Äkimşiligimen, Ükimetpen kelisip alamız. Soñğı şeşim qabıldaw üşin atalğan mäsele men kesteni Parlament otırısına engizemiz», - dedi vïce-mïnïstr parlamenttik tıñdaw barısında.
Osı orayda ol aldağı jumıstarda asığıstıqqa jol berilmeytinin, sondıqtan barlıq şaralar bekitilgen kestege säykes jürgiziletinin jetkizdi.
Bul rette kadrlardı dayarlaw, oqwlıqtardı, sözdikterdi basıp şığarw jumıstarı eskeriledi. Keyinnen jappay taralımmen normatïvtik sözdikterdi, oqwlıqtardı, oqw-ädistemelik kitaptar köpşilikke usınıladı.
«Eñ bastı äri jawapkerşilikti qajet etetin dayındıq kezeñin sapalı ayaqtağannan keyin ğana jaña jazbanı bilim berwdiñ barşa mekemesine keñ awqımda engizwge kirisemiz. Bul turğıda orıs tilinde pändi oqıtwda kïrïllïca qalatının atap ötkim keledi. Latın qarpi tek qazaq tiline jäne qazaq tilinde oqıtılatın pänderge qatıstı boladı», - dedi Aymağambetov.
Ayta keteyik, Latınğa köşw mäselesimen käsibï mamandar tobı aynalısatın boladı. Älipbï qabıldaw - qırwar jumıstıñ bastaması, alğışartı ğana. Elbası atap ötkendey, «aldağı 2 jılda uyımdastırw jäne ädistemelik jumıstar jürgizilwge tïis».
Atap aytsaq, olar - jaña qazaq jazwınıñ fonetïka-fonologïyalıq negizderin jañadan tüzip şığw; latın grafïkası negizindegi älipbï boyınşa qazirgi qazaq jazwınıñ orfografïyalıq erejeleriniñ nobayın äzirlew; jaña älipbï negizinde termïndik, onomastïkalıq, eski jazba kitabï leksïkalıq birlikterdiñ zañdılıqtarın iriktep, bekitw; jaña ulttıq älipbïdi üyretwge arnalğan oqwlıqtardı, meñgertwge arnalğan ädistemelik oqw quraldardı dayındaw; täjirïbelik-üylestirw jäne biliktilikti arttırw därister jüyesin qalıptastırw; mektepke deyingi, orta jäne joğarı bilim berw mekemeleri, ädistemelik-üylestirw, ğılımï, bilim berw uyımdarınıñ oqwşı-muğalimderin dayarlaw; jazw reformasınıñ ulttıq jäne memlekettik til retindegi qazaq tiliniñ ömirşeñdigi men bolaşağına ïgi äser etetin mexanïzmderdi anıqtap, engizw; memlekettik til sayasatınıñ tïimdiligin arttırw mäselelerin uyımdastırw; avtomattı türde kïrïll jazwınan latın grafïkasına özgeretin äri latın jazwın jedel türde üyretwge bağıttalğan mobïldik qosımşalardıñ IT bağdarlamalar keşenin dayındaw; ğılımnıñ är salasına arnalğan bir tildi, eki tildi, köp tildi sözdikterdi jasawdı jäne t.b. is-şaralardı zerttew, saraptaw, bekitw, iske asırw.
- Qazaqstanda jetimge qamqorlıq jasağandar salıqtan bosatıladı
- Elektrondı ükimet portalında jaña qızmet türi payda boldı
- Almatı oblısı: Joğalğan oqwşı qız süyiktisiniñ üyinen tabıldı
- Jemqorlıqpen küresetinder qanşa aylıq alatını belgili boldı
- Qazaqstanda avtokölik nömirin awıstırw şığını tömendedi
- Qasım-Jomart Toqaev: Elbası strategïyalıq köregen sayasatker bedelin rastadı
- Qazaqstanda swïcïdke barmaq bolğan 114 bala qutqarıldı -Balïeva
- 2 jıl tïimsiz eñbek etken memlekettik qızmetşi jumısımen qoştasadı - agenttik
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn


text:
Qazaqstan azamattıq avïacïyası qaraytın ïnvestïcïyalar jäne damw mïnïstri Äset Ïsekeşov bügin, 27 nawrız küni tañerteñ Astana aeroportına aldıñğı şassïi şıqpay qalğan uşaqtı ekstremaldı jağdayda qondırğan ekïpajdıñ memlekettik nagradağa usınılatının mälimdedi. Mïnïstr munı Facebook-tegi öziniñ paraqşasına jazdı.
«Ekïpajdıñ, äsirese, komandïrdiñ şeberlikterin men şıdamdılıqtarın, sonday-aq jerdegi barlıq qızmettiñ üylesken jumıstarın atap ötkim keledi. Ekïpajdı memlekettik jäne vedomstvolıq nagradalarğa usınatın bolamız», – dep jazdı Ïsekeşov.
Jeksenbi küni tañerteñ Qızılorda qalasınan uşıp kelgen Bek Air avïakompanïyasınıñ Fokker 100 uşağı Astanağa qonw kezinde aldıñğı şassïi şıqpay qalıp, apattı jağdayda jerge qonw mümkindigine qol jetkizdi. Ekïpaj uşaqtı qondırw jöninde şeşim qabıldağanğa deyin aeroporttıñ üstinde jartı sağattan asa waqıt uşıp jürdi. Osı eki ortada jerdegi qızmet türleri maşïnanıñ jerge qonğan kezinde qızıp, janıp ketpewi üşin qonw-uşw alañın köbikpen toltırıp ülgerdi. Keyin jergilikti telearnalarğa bergen suxbatı barısında ekïpaj komandïri Dmïtrïy Rodïn öziniñ 35 jıldıq uşw täjirïbesinde munday jağdaydıñ birinşi ret kezdesip turğanın moyındadı. Ol uşaqtı qondırw jöninde şeşim qabılday otırıp, barlığın nusqawğa säykes jasawğa küş saldı. Mundağı bastı mindet negizgi doñğalaqtardıñ tabandarı jerge tïgen kezde «jerge birden qulap ketpes üşin kabïnanı ustap qalw» bolğan. Uşaq köbik tögilip tastalğan beldewge qonğannan keyin 25-30 metrdey jerdi «tumsığımen» süzip öte şıqqan.
Avïakompanïya ökilderiniñ aytwlarınşa, äwe layneri qonar kezinde «barınşa az zaqımğa uşırağan», sonıñ saldarınan borttağı 116 jolawşı men 5 ekïpaj müşesiniñ eşqaysısı zardap şekpegen.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
İşğal etilgen Qırımda saylavlarğa qatnaşqan qırımtatarlarnıñ sayısı alçaq
Aqmescitniñ Boğurça qasabasındaki milliy mektepte yerleşken 353 sanlı saylav bölüginde bildirgenileri kibi, qırımtatarlar saylavlarğa suvuq yanaştılar. Bunı Qırım.Aqiqat saytına komissiya reisi Natalya Prânik haber etti. Onıñ sözlerine köre, bu saylav bölüginde qayd etilgen sakinlerniñ ekseriyeti qırımtatarlardır. Amma, saat 11.45-ke saylaycılarnıñ sayısı 1143 adamdan 98-ni teşkil etti.Müddetten evel tek 3 adam rey berdi.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, saylav bölüginde adam aman-aman yoq. Mektepniñ qapusında imayeciler vekilleri, Rusiye Fevqulâde Vaziyetler Nazirligi ve politsiya hadimleri turalar.
Komissiya yolbaşçısı saylaycılarnıñ sayısı ne sebepten az olğanını añlatqanda, «adamlar daa uyanmadı» dedi. Qırımtatarlar saylavlarnı boykot etelermi, sualge «cevap berip olamam» dep qayd etti.
Hatırlatamız, Meclis ve bir sıra qırımtatr teşkilâtları vatandaşlarına muracaat etip, saylavlarnı boykot etmege çağırğan edi. İşğal etilgen Qırımda saylavlarnıñ neticelerini ukrain teşkilâtları ve Qırımdan köçip ketkenler birleşmeleri tanımaycaqlarını bildirdiler.


text:
Kyivde mahkeme Nazirler Şurasınıñ Qırımdan esas Ukrainağa şahsiy eşyalarnıñ köçürilmesini sıñırlağan qararını lâğu etti
İyünniñ 14-nde Kyiv memuriy apellâtsion mahkemesi Ukraina Nazirler Şurasınıñ, Qırımnıñ memuriy sıñırından şahsiy eşyalarnıñ alıp keçilmesinen bağlı 1035 sayılı qararınıñ birincı maddesini qanunğa zıt ve küçsiz, dep tanıdı.
İnsan aqları boyunca Helsinki birliginiñ uquqçısı Maksim Timoçko Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, artıq Qırım sakinleri zapt etilgen Qırımdan esas Ukrainağa er angi sıñırlama olmadan şahsiy eşyalarını alıp keçebileler, dep bildirdi.
«Qırım sakinleri şahsiy eşyalarından, hususan Gümrük kodeksiniñ 370 maddesinde sıralanğanlardan ğayrı epsiniñ çıqarılması yasaqlanğan edi. Bizler bu qarar, Qırım sakinleriniñ mükliyetnen bağlı aq-uquqlarını sıñırlağanına şikâyet ettik», – dep izaatladı Timoçko.
İnsan aqları boyunca Helsinki birliginiñ Ukrainalı uquqqoruyıcıları Ukraina Nazirler Şurasınıñ, işğal altındaki Qırımdan şahsiy eşyalarnıñ alıp çıqılmasını yasaqlağan 1035 sayılı qararınıñ birincı maddesi qanunğa zıt olğanını tanılmasına irişken edi.
Kyiv daire memuriy mahkemesiniñ Ukraina Nazirler Şurasınıñ 1035 sayılı qararınıñ qanunğa zıt olğanını tanığan dava qararı, martnıñ 20-nde «Mahkeme qararlarınıñ yekâne devlet cedveli»nde derc etilecek. İnsan aqları boyunca Helsinki birliginiñ Ukrainalı uquqçısı Anna Rossamahina cemaat qabulhanesinde aytqanına köre, işbu qarar Qırım sakinleriniñ er şeyini taşıması ihtimalını ortadan alıp taşlay.


text:
-
-
-
11:55 108
-
-
-
-
10:41 131
-
-
-
-
-
08:44 186
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
03:14 376
-
-
-
-
-
-
-
00:17 446
-
keşe 23:55 327
-
keşe 23:33 333
-
keşe 23:23 372
-
-
-
-
-
keşe 22:32 323
-
keşe 22:22 319
-
keşe 22:20 395
-
-
-
keşe 21:51 303
-
keşe 21:33 320
14 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
ASTANA. QazAqparat - QazAqparat oqırmandarına 2018 jılğı 14 qañtarğa arnalğan küntizbesin usınadı.
14 qañtar. JEKSENBI
Özbekstanda Otan qorğawşılar küni. Bul kündi täwelsiz Özbekstan öziniñ qarwlı küşteriniñ qurılğan küni retinde ötedi. Bul mereke 1993 jıldıñ 29 jeltoqsanındağı Respwblïkanıñ Joğarğı Keñesi şeşimimen 14 qañtarğa bekitilgen.
Taylandta Ulttıq orman qorğaw küni
Bul kün memleket rettep otıratın dästürli merekeler qatarına jatadı. 1989 jılğı 14 qañtarda Tayland koroli tabïğattı qorğaw salasındağı zañnamalıq aktilerge özgeris engizwge bağıttalğan qujattı qabıldawı osı kündi mereke retinde toylawğa negiz boldı. Ondağı maqsat jurtşılıqtıñ nazarın ormandardıñ joyılwı jäne jahandıq jılınw mäselelerine awdarw boldı.
ESTE QALAR OQÏĞALAR
1935 jılı Qazaq KSR Xalıq komïssarları keñesiniñ qawlısımen Qazaq memlekettik fïlarmonïyası qurıldı. 1938 jılı oğan Jambıl atawı berildi.
Fïlarmonïyanıñ alğaşqı körkemdik jetekşisi belgili ğalım, kompozïtor, köptegen qazaq mwzıkası men qazaqtıñ xalıq äwenderi twralı kitaptardıñ avtorı Axmet Jubanov boldı.
1992 jılı Qızılorda pedagogïka ïnstïtwtına ejelgi türkilerdiñ ulı aqını, äri kompozïtorı Qorqıt Ata esimi berildi.
1992 jılı 1992 jılı 14 qañtarda Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti N. Ä. Nazarbaevtıñ qawlısımen KÏMEP wnïversïteti qurıldı. Respwblïkadağı narıqtıq ekonomïkanı damıtw üşin bilikti jumıs küşine qajettilik bar ekenin jaqsı tüsingen Memleket basşısı AQŞ ğalımdarınıñ biri Çan Yan Bengke Almatıda öziniñ jaña oqw ornın aşwdı usındı. KÏMEP Wnïrevsïti oqıtwşılıq quramı qazaqstandıq jäne şeteldik oqıtwşılardan turadı, olardıñ köpşiligi özderiniñ magïstrlik jäne doktorlıq därejelerin Ewropa men Soltüstik Amerïkanıñ joğarı oqw orındarınan alğan.
1993 jılı Qazaq memlekettik wnïversïtetine öziniñ ïntellektwaldıq älewetin tolıq paydalanw maqsatında özin-özi basqaratın avtonomdı memlekettik joğarı oqw ornı märtebesi berilip, äl-Farabï atındağı Qazaq memlekettik ulttıq wnïversïteti dep ataldı.
1994 jılı Elbası Jarlığımen Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ murağatı qurıldı.
1998 jılı Belarws astanası Mïnsk qalasınıñ bir köşesine jazwşı Muxtar Äwezovtiñ esimi berildi.
1999 jılı Qazaqstan Respwblïkası Prezïdenti N.Ä.Nazarbaevtıñ «Tarïx tolqınında» kitabı «Atamura» baspasınan qazaq jäne orıs tilderinde jarıq kördi.
2006 jılı Mäskewdiñ «Rwsskïy rarïtet» baspası «Ğasırlar danalığı» serïyası ayasında qazaqtıñ ulı aqını Jambıl Jabaevtıñ öleñder jïnağın şığardı.
Jïnaqtı baspağa ädebïet zerttewşisi Säwle Mansurova dayındağan.
2006 jılı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respwblïkasınıñ «Tötenşe jağday twralı» zañdarına özgertwler men tolıqtırwlar engizw twralı zañdarğa qol qoydı. Qujat tötenşe jağdaydıñ quqıqtıq rejïmin jetildirwge bağıttalğan.
2008 jılı Öskemende tanımal qazaq jazwşısı Medew Särsekeniñ qatıswımen onıñ «Ebiney Böketov» attı kitabınıñ tanıstırılımı ötti. Onda kitaptıñ bastı keyipkeri - Ebiney Arıstanulı Böketov jayında qızıqtı äñgime örbidi.
2008 jılı Almatıdağı qazaq tilinde oqıtılatın №173 gïmnazïyağa qazaqtıñ belgili qoğam qayratkeri Mustafa Şoqaydıñ esimi berildi.
Mustafa Şoqay 1889 jılğı jeltoqsannıñ 25-inde Qızılorda oblısı Şïeli awdanınıñ Sulwtöbe awılında dünïege kelgen. Mustafa Şoqay - Alaş qozğalısı qayratkeri, Türkistan ölkesi xalıqtarınıñ azattıq küresi jetekşileriniñ biri, pwblïcïst.
2008 jılı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ükimeti men Fïnlyandïya Respwblïkasınıñ Ükimeti arasındağı ïnvestïcïyalardı ıntalandırw jäne özara qorğaw twralı kelisimdi ratïfïkacïyalaw twralı» jäne «Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ükimeti men Azïya Damw Bankiniñ arasındağı texnïkalıq kömek twralı negizdemelik kelisimdi ratïfïkacïyalaw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ zañdarına qol qoydı.
2009 jılı Qızılorda oblısı Qarmaqşı awdanı Ïirköl awılında jaña klwb paydalanwğa berildi. Awdandıq byudjetten älewmettik obektiniñ qurılısına 6 mln. 500 mıñ teñge bölindi. Klwbta 200 orındıq körermen zalı, kitapxana bar.
2010 jılı «Tobıl» fwtbol klwbı www.fc-tobol.kz adresi boyınşa öziniñ resmï saytın aştı.
Klwb janküyerleri sayt forwmında pikir alısıp qana qoymay, klwb oyınşıların twğan künderimen quttıqtay aladı. Sayt moderatorları ärbir quttıqtawdıñ tïisti jerine jetkiziletinine kepildik berip otır.
Saytta sonday-aq onlayn-konferencïya jumıs isteydi. Al komandanıñ kezekti oyının ötkizip alğan nemese oyınnan alğan äserin qayta eske tüsirgisi kelgen janküyerler üşin beyne jäne fotogalereya ornalastırılğan.
2010 jılı Almatıda ükimettik emes uyımdardıñ 2010 jılğa arnalğan «On eki: oylar, jobalar, ÜEU-lar, süykimdi tulğalar» dep atalatın alğaşqı küntizbesiniñ tanıstırılımı boldı.
Qabırğağa ilinetin küntizbege elimizdiñ ükimettik emes uyımdarınıñ 12 tanımal tulğası men köşbasşıları engizilgen. Olardıñ qatarında «Astana - ÜEU qoldaw ortalığı», Qazaqstan dağdarıstıq ortalıqtarınıñ odaqtarı, «Tañsäri» balalar teatrı jäne tağı da basqa uyımdar men ortalıqtar bar. Sonımen qatar basılımğa iri qoğamdıq uyımdardıñ meken-jayları men sayttarı engen.
Küntizbe Qazaqstan Jastar medïa odağınıñ bastamaşılığımen jäne «Koleso» ïdeyalar üyiniñ qoldawımen jarıq kördi.
2010 jılı Almatı qalasındağı Muqan Tölebaev atındağı №5-şi mwzıkalıq mektebiniñ «Isker» uldar xorı Ïspanïyanıñ Llored de Mar qalasında ötken bï jäne mwzıka xalıqaralıq festïvalinde Gran-prï jüldesiniñ ïegerleri atandı. Arnayı sıylıqtarmen eñ üzdik vokaldıq jumısı üşin Nwrï Kïm jäne körermender közayımı sıylığımen Kostya Danïlov marapattaldı.
«Isker» xorı 1984 jılı qurılğan. Oğan 8 jastan 24 jasqa deyingi balalar qatısadı. Repertwarlarında qazaq, orıs, batıs ewropalıq kompozïtorlardıñ klassïkalıq şığarmaları, djazdıq, sonımen qatar folklorlıq jäne bügingi zaman mwzıkaları bar. Xor, äsirese qazaqtıñ xalıq mwzıkasın nasïxattap keledi. 1997 jıldan beri «Isker» Reseydiñ «Yunost planetı» dep atalatın xalıqaralıq uyımınıñ müşesi. Al, 1999 jıldan Germanïyanıñ «Ïnterkwltwr» jäne «Mwzıka Myundï» xalıqaralıq uyımınıñ müşesi bolıp tabıladı.
2010 jılı Almatıda 2012 jılı Qazaqstanda alğaş ret ötetin Paralïmpïada oyındarına dayındıq bastaldı.
Şaranıñ maqsatı - jaña sport türlerin damıtw, sport arqılı zerdeli qabilettilikteri şektelgen balalar men eresekterdi älewmettendirw, jäne qoğamnıñ olarğa degen qarım-qatınasın özgertw, xalıqaralıq birlestikterde Qazaqstannıñ märtebesin nığaytw.
2010 jılı Avstrïya astanasında EQIU Turaqtı keñesiniñ ïnawgwracïyalıq mäjilisinde Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti N.Ä. Nazarbaevtıñ mäjiliske qatıswşılarğa ündewi jarïya etildi.
Qazaqstandıq törağalıqtıñ uranı tört «T» - «trast» (senim), «tradïşïn» (dästür), «transparensï» (transparenttik) jäne «tolerans» (tözimdilik) boladı.
Birinşisi bir-birimizge degen bizge asa qajetti senimdi bildiredi.
Ekinşisi EQIU-nıñ negizgi qağïdattarı men qundılıqtarınan turadı.
Üşinşisi - xalıqaralıq qarım-qatınastarda «qosarlanğan standart» pen «jiktew şekterinen» azat, barınşa aşıqtıq pen transparenttik. Qawipsizdikke tönetin qawip pen qaterlerdi eñserwde sındarlı ıntımaqtastıqqa umtılw.
Al törtinşisi - bügingi älemde barğan sayın mañızı artıp otırğan mädenïetter jäne örkenïetter arasındağı dïalogtı nığaytw jönindegi jahandıq trendtiñ körinis tabwı.
2012 jılı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev Borïs Eyfmanğa Qazaqstan üşin şığarmaşılıq mamandar dayarlawdağı asa üzdik eñbegi, Qazaqstan men Resey mädenï-gwmanïtarlıq ıntımaqtastığın damıtwğa qosqan zor ülesi üşin «Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri» atağın berdi. Borïs Eyfman - reseylik xoreograf, baletmeyster, Sankt-Peterbwrg memlekettik akademïyalıq balet teatrınıñ körkemdik jetekşisi.
2012 jılı Almatı qalasınıñ barlıq kitapxanalarında Qazaqstannıñ körnekti memlekettik jäne qoğam qayratkeri, 3 märte Socïalïstik Eñbek Eri, akademïk Dinmuxamed Axmetulı Qonaevtıñ 100 jıldığına arnalğan körme ötti.
2013 jılı alğaş ret qazaqstandıq pïanïnoşı qız Xadïşa Oñalbaeva Steinway Artist qurmetti atağına ïe boldı
2013 jılı Memleket basşısı «Memlekettik bilim berw jïnaqtaw jüyesi twralı» QR Zañına qol qoydı.
2013 jılı qazaq ädebïeti tarïxında öşpes iz qaldırğan Sara Tastanbekqızınıñ ömiri men şığarmaşılığınan sır şertetin kitap jarıqqa şıqtı. Bul jïnaqqa aqın Saranıñ öleñderi men aytıstarı, sonımen qatar önerpaz qızdıñ öneri men ömir jolın arqaw etken maqalalar, estelik äñgimeler, aqın önerine bas ïgen aqındardıñ öleñ-jırları toptastırıldı.
2013 jılı «Astana energïya ötkizw kompanïyası» JŞS qurıldı. Onıñ maqsatı elordadağı kommwnaldıq qızmet boyınşa qarızdı tömendetw jäne turğındarğa qızmet körsetw sapasın arttırw mäselesin şeşw.
2015 jılı Astana qalası äkimdiginiñ Balalar üyinde Qazaqstan Respwblïkası Bilim jäne ğılım mïnïstrligi Balalardıñ quqığın qorğaw komïteti «Qazpoşta» akcïonerlik qoğamımen birlese otırıp, «Qazaq ertegileriniñ keyipkerleri» taqırıbında «Balalar swret saladı» tört markalar toptamasın aynalımğa engizw saltanatın ötkizdi.
Konkwrsqa Qazaqstannıñ barlıq öñirlerindegi balalar üyleriniñ tärbïelenwşileriniñ 200-den astam swretteri qatıstırıldı. Onıñ qorıtındısı boyınşa jeñimpazdar retinde Jambıl oblısınan Talïpov Dmïtrïy, Batıs Qazaqstan oblısınan Mwştwbaeva Elvïra, Qostanay oblısınan Sïdorov Aleksandr, Astana qalasınan Vasïlenko Raïsa anıqtaldı.
Bayqaw Qazaqstan Respwblïkasınıñ Balalar quqığın qorğaw twralı konvencïyanı ratïfïkacïyalawdıñ 20 jıldığımen uştastırılğan.
2016 jılı Memleket basşısı «Bağalı metaldar men asıl tastar twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ zañına säykes keltirwge bağıttalğan «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine bağalı metaldar men asıl tastar mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ zañına qol qoydı.
2017 jılı Qazaqstan ökili Dmïtrïy Reyxerd frïstayldan Leyk-Plesïd qalasında (AQŞ) ötken Älem kwbogı kezeñinde jeñimpaz boldı. Ekinşi orındı francïyalıq sportşı Bendjamïn Kave, üşinşi orındı amerïkalıq Bredlï Wïlson ïelendi.
2017 jılı Qızılorda oblısındağı Sığanaq, Jankent, Kesken-küyik, Şirik-Rabat, Bäbiş-mola, Jent, Balandı qalaşıqtarı, Jetiasar mädenï eskertkişteri jäne Sawısqandıq petroglïfteri YuNESKO-nıñ dünïejüzilik muralarınıñ aldın ala tizimine engizildi.
1700 jılı I Petr aqsüyekterge ewropalıq kostyumder kïyudi buyırdı.
1992 jılı Mäskewde «Garmonïya» mason lojası qurıldı.
2004 jılı Grwzïya 500 jıl burınğı tarïxï twdı resmï türde qayta qoldana bastadı.
2010 jılı Yemen «Äl-Kaïda» lañkestik tobına aşıq soğıs jarïyaladı.
2014 jılı Fwtbolşı Krïştïanw Ronaldw 2013 jıldıñ qorıtındısı boyınşa «Altın dop» ïegeri atandı.
ESIMDER
114 jıl burın (1904-1974) swretşi, KSRO-nıñ xalıq swretşisi, Özbekstannıñ Memlekettik sıylığınıñ lawreatı TAÑSIQBAEV Oral dünïege keldi.
Taşkent qalasında twğan. 1929 jılı Penza körkemswret wçïlïşesin bitirgen. Qılqalam şeberiniñ alğaşqı şığarmaşılıq eñbegi - «Köş» kartïnası kompozïcïyalıq tutastığımen erekşelenedi. Al «Twğan ölke», «Qaraqum SES-indegi tañ» jäne «Şarbaq qurılıstarında» attı twındılarında örkendegen öndiris pen ömir körinisin realïstik naqtılıqpen beynelegen. «Ile özeniniñ añğarında», «Tawdağı küz» peyzajdıq swretterinde Qazaqstannıñ äsem tabïğatı men ölke tınısın sırlı da qanıq boyawmen örnektegen. Tañsıqbaev teatr dekoracïyaların da bezendirgen. Swretşiniñ köptegen şığarmaları Qazaqstan Memlekettik öner murajayında, Özbekstannıñ öner murajayında, Mäskew qalasındağı Şığıs xalıqtarı öneri murajayında, Mäskew qalasındağı burınğı KSRO Swretşiler odağı qorında saqtawlı.
Lenïn ordenimen jäne medaldarmen marapattalğan.
92 jıl burın (1926-2001) dombıraşı, sazger, termeşi, xalıq kompozïtorı Qazanğaptıñ küyşilik dästürin jalğastırwşı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qızmetkeri BASIĞARAEV Baqıt Şañbatırulı dünïege keldi.
Qızılorda oblısınıñ Aral awdanında twğan. Gwrev polïtexnïkalıq texnïkwmın bitirip, uzaq jıldar boyı Buxara-Oral gaz qubırında eñbek etken. 13 jasınan dombıra tartıp, Qazanğaptıñ şäkirti Qadiralı Erjanovtan küyler üyrenip, küylerdiñ oynaw täsilin oydağıday meñgergen. Ol Qurmanğazınıñ, Däwletkereydiñ, Qazanğaptıñ, Dïnanıñ, Tättimbettiñ, Sügirdiñ jäne basqa da küyşilerdiñ 100-den astam küylerin, Älïmanıñ änin, Bataqtıñ Sarısınıñ änderin, Nurtwğannıñ termelerin, Sır boyınıñ maqamdarın orındağan. 80-şi jıldarı Qurmanğazı atındağı konservatorïyada dombıradan däris oqıp, keyinirek, Axmet Jubanov atındağı Aqtöbe mwzıka kolledjinde dombıra sabağın jürgizdi. Onıñ «Tolqında», «Amanğosım, aman bol!» attı küyleri bar. Basığaraevtıñ orındawındağı Qazanğaptıñ 16-ı küyi jazılğan küytabaq 1987 jılı Taşkentte jarıq kördi.
«Eñbektegi erligi üşin» medalimen marapattalıp, «Türkistan jäne ulı dala mwzıkası» attı xalıqaralıq festïvaldıñ bas jüldesin alğan.
78 jıl burın (1940-1983) akter, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen ärtisi JAYSAÑBAEV Esbolğan Botabayulı dünïege keldi.
Almatı oblısı, Aqsw awdanında twğan.
Qazaq drama teatrı janındağı stwdïyanı, QazMW-diñ fïlologïya fakwltetin bitirgen. 1960 jılı Qazaq drama teatrı ärtisteriniñ negizgi quramına qabıldandı. Teatr saxnasında alğaşqı oynağan röli - Z.Şaşkïnniñ «Zaman osılay bastaladı» spektaklindegi Pokwdïn.
Jaysañbaev köbinese komedïyalıq beyneler somdawımen körermender iltïpatına bölendi. Onıñ tañdawlı rölderi - Xasen, Serke (Q.Şañğıtbaev pen Q.Bayseyitov «Bew, qızdar-ay» men «Oy, jigitter-ay»), Seyit (Ş.Aytmatov «Añsağan meniñ änimsiñ» jäne Ğ.Müsirepov «Aqın tragedïyası»), Däwit (B.Maylïn «Maydan»), Japal (M.Äwezov «Eñlik-Kebek»), Maxmut (D.Fayzï «Başmaçkï»).
Tabïğatınan añqaw, adal da aqköñil jandardıñ külkili qılıqtarın köñilge uyalar tartımdılıqpen keskindew - Esbolğannıñ akterlik bolmısına tän qasïet.
1976 jıldan bastap birneşe fïlmge tüsti.
62 jıl burın (1956-1996) jazwşı SIZDIQ Murat dünïege keldi.
Almatı qalasında twğan. Qazaq memlekettik wnïversïtetin, Almatı Joğarı partïya mektebin bitirgen. Ol türli gazet-jwrnaldarda jawaptı qızmetter atqarğan. 1994-1995 jıldarı Qazaqstan Respwblïkası Aqparat mïnïstrligi Baspa isi jönindegi basqarmasınıñ bastığı bolğan.
«Kümis saqal arıstan», «Äybat bala», «Kün şığıp keledi», «Jıldıñ soñğı ayı» attı kitaptarı bar.
62 jıl burın (1956) «Nur Otan» partïyasınıñ Batıs Qazaqstan oblıstıq fïlïalı törağasınıñ birinşi orınbasarı SÜLEYMEN Serik Kenjebekulı dünïege keldi.
Batıs Qazaqstan oblısı Sırım awdanında twğan. Qazaq awıl şarwaşılığı ïnstïtwtın, Batıs Qazaqstan ïnjenerlik-texnologïyalıq wnïversïtetin bitirgen, ğalım-agronom, ekonomïst. Eñbek jolın Jımpïtı awdanı «Buldırtı» keñşarında jumısşı bolıp bastağan ol 1979-1992 jıldarı agronom, bas agronom, bas ekonomïst, Jımpïtı awdandıq awıl şarwaşılığı basqarması bastığınıñ orınbasarı, bastığı qızmetterin atqardı.
1992-2005 jıldarı Sırım awdanı äkiminiñ birinşi orınbasarı, Qaratöbe awdanınıñ äkimi, oblıstıq eñbek, jumıspen qamtw jäne xalıqtı älewmettik qorğaw basqarmasınıñ bastığı boldı. 2005 jıldıñ qañtarınan oblıstıq jumıspen qamtw jäne älewmettik bağdarlamalardı üylestirw departamentiniñ dïrektorı qızmetin atqardı. 2007 jılı Batıs Qazaqstan oblısı äkiminiñ orınbasarı. 2014 jıldıñ aqpanınan qazirgi qızmette.
54 jıl burın (1964) Qazaqstan Respwblïkası Joğarğı sotınıñ swdyası RAXIMBEKOV Erbol Muxajanulı dünïege keldi.
1989 jılı Qarağandı memlekettik wnïversïtetin tämamdap, zañger mamandığına ïe boldı. Sot jüyesinde 1991 jıldan bastap xalıqtıq swdyanıñ mindetin atqarwşı, xalıqtıq swdya, swdya bolıp qızmet atqardı. Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 1996 jılğı 15 qaraşadağı Jarlığımen Qarağandı oblısınıñ Nura awdandıq sotınıñ törağası qızmetine tağayındaldı. 2000-2010 jıldar aralığında Qarağandı oblısınıñ Oktyabr awdandıq sotınıñ quramındağı Kïrov sot wçaskesiniñ ağa swdyası, Oktyabr awdanınıñ № 3 awdandıq sotınıñ swdyası, Oktyabr awdanınıñ № 3 awdandıq sotınıñ törağası, Temirtaw qalalıq sotınıñ törağası, Qarağandı qalasınıñ Qazıbek bï awdandıq sotınıñ törağası lawazımdarında qızmet etti. Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 2010 jılğı 9 qaraşadağı Jarlığımen Soltüstik Qazaqstan oblıstıq sotınıñ apellyacïyalıq sot alqasınıñ törağası qızmetine tağayındaldı. Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 2012 jılğı 2 şildedegi Jarlığımen Erbol Muxajanulı Raxımbekov qılmıstıq ister jönindegi apellyacïyalıq sot alqasınıñ törağası qızmetine tağayındaldı. Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 2014 jılğı 17 mawsımdağı Jarlığımen Erbol Muxajanulı Raxımbekov Astana qalasınıñ qılmıstıq ister jönindegi mamandandırılğan awdanaralıq sotınıñ törağası qızmetine tağayındaldı.
40 jıl burın (1978) Bas müftï orınbasarı (QMDB müftï naïbı) MÄMBETBAEV Qayrat Joldıbayulı dünïege kelgen.
Ol Almatı oblısında dünïege kelgen. 1993 jıldıñ qazan ayında Qazaqstan musılmandarı dinï basqarmasınıñ jiberwimen Türkïya respwblïkasınıñ Stambwl qalasında «Quran sawat aşw» kwrsında 1 jıl oqıp qayttı. 1994 jıldıñ jeltoqsan ayında Qazaqstan musılmandarı dinï basqarması tarapınan Mısır Arab Respwblïkasına dinï bilimin tereñdetwge jiberildi. Mısırda äl-Azxar wnïversïtetiniñ äweli «Sänawï» ïnstïtwın, sosın «Ïslam şarïğatı» fakwltetin tämamdap 2001 jılı elge oraldı. 2001-2004 jıldar aralığında «Nur-Mübärak» Ïslam mädenïeti wnïversïtetinde ustaz bolıp jumıs istedi. 2003-2005 jıldar aralığında äl-Farabï atındağı Qazaq Ulttıq wnïversïtetiniñ fïlosofïya jäne sayasattanw fakwltetiniñ Dintanw boyınşa magïstratwrasın tämamdadı. 2005-2006 jıldar aralığında ïmamdardıñ bilimin jetildirw ïnïstïtwtında ustaz qızmetin atqarwmen qatar «Altın qalam» baspasında bas redaktor bolıp jumıs istedi. 2007-2011 jıldar aralığında QMDB-nıñ Ügit-nasïxat jäne ïnternetppen jumıs böliminiñ meñgerwşisi. 2009-2011 jıldar aralığında QMDB-nıñ apparat basşısı qızmetin atqardı. 2011-2013 jıldarı Qayrat Joldıbayulı Astana qalasındağı Xazret Sultan meşitiniñ bas ïmamı. 2011 jıldıñ 23 jeltoqsanı küni Qayrat Joldıbayulı Bas mwftïdiñ birinşi orınbasarı bolıp tağayındaldı.
«Ïslam ğılımxalı», «Aqïqat şwağı», «Küdikpen küres», «Din men dil», «Ïmanï güli» eñbekteriniñ avtorı.
191 jıl burın (1827-1914) resey geografı, statïstïk, Orıs geografïya qoğamınıñ basşısı Petr SEMENOV-TYaNb-ŞANSKÏY dünïege keldi.
107 jıl burın (1911-1998) keñestik jazwşı RIBAKOV Anatolïy Nawmovïç dünïege keldi.
70 jıl burın (1948-1981) ataqtı keñestik xokkeyşi Valerïy XARLAMOV dünïege keldi.
55 jıl burın (1963-2010) keñestik jäne resey teatr jäne kïno aktrïsası, Reseydiñ eñbek siñirgen ärtisi Anna SAMOXÏNA dünïege keldi.
- 18 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 17 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 16 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 15 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 13 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 12 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 11 qañtar. QazAqparat küntizbesi: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- 10 qañtar. QazAqparat: atawlı künder, oqïğalar, esimder
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Lvivde Qırım «ceennemi». Köçip kelgenlerniñ ikâyesi
Lviv – 20 biñden ziyade qırımlı qıtağa köçip keldi. Olardan bazıları devlet yardımını bekleyler, digerleri ise ukrain iqtisadiyatınıñ inkişafına öz issesini qoşalar. Alim ve Aleksey «Ceennemni» açmaq içün birleştiler. «Inferno» – köçip kelgenlerniñ Lviv soqaqlarından birinde açqan qavehanesiniñ adıdır.
Aleksey Nikitenko 2015 senesi yanvar ayınıñ başına Lvivge keldi. İşke kirip olamadı. Zenaatı tarihçı olğan Aleksey dey ki, aylıqlar alçaq, kira almaq ise üç biñ grivnadan ziyade tutar. Qırımlı çaresini taptı: aprel ayında öz işine başladı.
Diger qırımlı Alim İsmailov ile beraber ve ana-babasınıñ yardımı ile o «ceennem üslübinde» yapılğan qavehaneni açtı. Onıñ içün Lvivde biznesnen oğraşmaq yarımadadan daa qolay. Qırımda Aleksey Livadiya sarayınıñ ilmiy hadimi olıp çalışqan edi, bir vaqıtları biznesnen de oğraştı, amma dey ki, Ukrainanıñ diger şeerlerine köre Lvivde öz biznesini açmaq daa qolay. «Mında Avropa aqımı bar. Nevbetler yoq, böylece qavğalar da olmay. Er şey yahşı teşkil etilgen. Lviv – Avropa şeeri, avropalı tabiat ile», – dep ayta Aleksey Lviv şeeri aqqında.
Qarşı-qarşılıq oyunı: Lvivge – «ceennem», Qırımğa – «cennet»
«Mında kirdik, bunı kördik ve añladıq: mında «Ceennem» olacaq», – dep ayta qavehane saiplerinden biri Alim İsmailov.
O, Qırımda böyle bir ad ile qavehane açmaq imkânsız olğanından emin. «Lviv – maneviy bir şeer. Ceennem buña zıt kele – adamlarnı meraqlandıra. Qırım ise – büyük bir ceennem... Amma anda «Cennetni» açmaq mümkün», – küle Alim.
O, bir yıl evelsi Lvivge keldi, lâkin birden biznesnen oğraşmağa başlamadı. «Mart 16-da bu «referendumğa» baqtım ve añladım ki, Qırımda yapacaq bir şey yoq», – dep tarif ete ikâyesini Alim.
Yarımadada iCom Apple-tehnikasınıñ birinci tükânları oña ait. Amma Qırımda işini devam ettirmek Alim imkânsız olğanını tüşüne. «Menim esas işim cep telefonlarınen bağlı edi. Qırımda yaşayış seviyesi ve qazanç tüşti, müşterilerniñ imkânları da eksildi. Anda bir şey yapmaqta fayda barmı?», – aytıp soray qırımlı.
Amma daa bir sebep bar. Qırımlı er vaqıt telefonlarnen oğraşmaycaq edi.
«Olıp keçken vaqialar ayatımnı deñiştirmek içün büyük bir sebep oldı», – dep ayta Alim.
Lvivge köçip, o, programmacı olıp çalışmağa başladı. Erkek yarış boyunca «Softserve» outsourcing şirketine kurslarğa kire. 160 adamdan kurslarğa yalıñız sekizi kirdi, şu cümleden Alim. Böylece Alim programmacı oldı. Bundan da ğayrı, startuplarnen oğraştı. Başqalarğa biznesni açmağa «maneviy ve iş ceetinden» yardım etken edi. Şimdi ise – öz biznesine başladı.
«Lvivde işni nasıl tapmaq mümkün» treninginde qırımlı Aleksey ile tanış ola ve olarnıñ qavehane açmaq ğayeleri peyda ola. Al-azırda Alim – programmacı, startupçı, çeburekhane, qavehane ve boyacı ustahanesiniñ saibi.
Alimge adamlarnıñ sayesinde Lvivde çalışmaq daa qolay ola. «Olar mında bam-başqa. Olar qırımlı, qırımlı vatniklerden farqlılar – olar Qırımda çoq edi. Eskiden biz bunı körmegen edik, olarnen yaşadıq, laf ettik, Rusiye-Ukraina bölüngen soñ ise ne olğanları belli oldı. Lvivge kelip, farqına bardım. Mında Allahtan qorqqan dindar adamlar, er daim yardım etmege azırlar, açıqlar ve yardım elini uzatırlar. Ayrı adamlar da bar, amma olar er yerde barlar. Bu adamlardır. Olarnen laf etmek hoş ve çalışmaq qolay», – dep tarif ete qırımlılar ve lvivliler arasındaki farqnı qırımlı.
Lvivde Alim vatanını sağına, amma bugünki vatanını degil. «Qırımnı sağınam, amma ukrain Qırımını sağına. Ketkende hatırlağanım Qırımnı. Ondan soñra eki kere Qırımda oldım. İyün ayında ve noyabr ayında. İyün ayında küçlü Rusiye daa yoq edi – yani er yerde Rusiye yoq edi. Noyabrde kelgende añladım ki, Qırım bam-başqa oldı. Dostlarım sıq-sıq anda barıp keleler ve men er seferinde nasıl, ne bar sorayım? Olarnıñ laflarından añlaşıla ki, şimdi anda olğanlarnı men kesen-kes sağınmayım. Eski olğan, ukrain Qırımını – elbet de, sağınam. Ev çünki. Tuvğan topraq», – dep ayta Alim. Aynı vaqıtta o kerçek Qırımğa keri qaytmağa ümüt ete.


text:
Qırım mahkemesi Çiygoznı aprel 8-ne qadar apiste qaldırdı
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi advokat Nikolay Polozovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznı kelecek sene aprel 8 kününe qadar apiste qaldırmaq mahkeme qararından bergen şikâyet arizasını baqıp red etti. Bunı İnsan aqları malümat merkezi bildire.
Advokat Aleksandr Lesnoy bildirdi ki, apiske alınğan vaqıttan berli çoq şey deñişti – mahkemede aman-aman 200 insan sorğuğa çekildi, olardan yalıñız 3 ya da 4 kişi Çiygoznı körgenini aytıp, bir de bir qanunsız areketler yapqanını körmegen.
Çiygoz siyasiy mabus olğanını bildirip, onı qırımtatar halqını qorquzmaq içün apiske alğanlar ve Cinaiy-protsessual kodekske riayet etilmegenini ayttı.
«Menim esnasımda körüne ki, Rusiyede mahkeme sisteması yoq, mında tek emirler çalışa», – dep qayd etti Ahtem Çiygoz.
Ketirilgen delillerge baqmadan, kollegiya reisi Karavayev şikâyetni qanaatlendirmedi. Ahtem Çiygoz 2017 senesi aprel 8-ne qadar apiste yatacaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 127’nin Cevaplari Meb Yayınlari
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili
Etiketler: 2012-2013 yılı Türkçe meb yayınları çalışma kitabı cevapları, 4.tema milli kültür soruları ve cevapları, 4.tema soruları, 7. sınıf Meb Yayınları Türkçe çalışma kitabi cevapları, 7. sınıf Türkçe 4.tema Milli Kültür meb çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları, 7. sınıf Türkçe meb çalışma kitabı cevapları, 7.sınıf türkçe cevapları, 7.sınıf Türkçe meb yay çk cevapları, 7.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 127'nin Cevaplari Meb Yayınlari, meb yayınları çk cevapları, Türkçe çalışma kitabı cevapları, tema değerlendirme soruları ve cevapları


text:
Qırımda yazda yaqalanğan «diversant» Suleymanov dekabr soñuna qadar apiste yatacaq – advokat
«Ukrain diversion gruppasında» iştirak etmesi ile qabaatlanğan Redvan Suleymanov Aqmescitteki Taqiqat izolâtorında nezaret altında buluna, onıñ işi taqiq etilmekte.
Bunı noyabr 24-de yaqalanğannıñ advokatı Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bugün Redvan Suleymanovnen körüştim, sağ, sağlam, Aqmescit SİZOsında yata. Dekabr soñuna qadar apiste qalacaq, al-azırda taqiqat keçirile. Onı terrorist ücümi aqqında yalan aytması ile qabaatlaylar. Taqiqatnı FSB alıp bara», – dep izaatladı Kürbedinov.
Rusiye kütleviy haber vastaları FSB malümatına esaslanıp, Redvan Suleymanov iyül 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğanını bildirgen edi. Avgust 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ne keçer gecesi Qırımda yarımadada teraktlarnı azırlağan «ukrain diversantları» yaqalandı. Bundan evel Rusiye sıñırcıları üç kün devamında yarımada ile memuriy sıñırdaki kiriş ve çıqış noqtalarını blok etken edi.
Ukraina akimiyeti Moskva bergen malümatını inkâr etip, Rusiye mahsus hızmetleri «provokatsiya» yapa, dep bildire.


text:
Kanada astanasında dästürge aynalıp ülgergen Santa-Klaws şerwi ötti. Jaña jıl men Rojdestvoğa deyin äli bir ay bolğanına qaramastan Santa Ottavanıñ ortalıq köşelerimen şanamen ötip, qala turğındarı men konaqtarın aldağı merekemen quttıqtadı. Endi elde resmï türde Jaña jılğa dayındıq şaraları bastaw aldı. Şerw tañerteñ sağat 11.30-da uyımdastırıldı. Turğındardıñ basım böligi odan birneşe sağat burın jïnaldı. Keyibirewleri üylerinen orındıqtar men körpelerin äkelgen. Santa-Klaws platformasınıñ eki jağınan ört söndirwşiler jürip, balalarğa tättiler tarattı. Al kelwşiler älewmettik jağdayı tömen otbasılar men jetim balalarğa sıylıqtar satıp alw üşin aqşa jïnadı. Ayta ketsek, bul şara Ottavada 46-ret ötkizildi. Alğaş ret Santa-Klaws şerwi 110 jıl burın Toronto qalasında uyımdastırılğan.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Qırımda «narazılıq meydançıqlarınıñ» iştirakçilerini qayd eteler
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti «narazılıq meydançıqlarında» turğan vatandaşlarnıñ qaydını teşkil etkeni aqqında bildire.
«Qırım cumhuriyeti territoriyasında mesken qurucılığı içün topraq damartılarınıñ berilmesine vatandaş aqlarınıñ amelge keçirilmesi ile bağlı meseleler boyunca vekâletli komissiya yanında iş gruppası teşkil etildi. İşbu gruppa «narazılıq meydançıqlarında» yerleşken topraq damartılarında vatandaşlarnıñ esabat bazasını aktualleştirecek», – dep bildire Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ mülk ve topraq munasebetleri nazirliginiñ matbuat hızmeti.
İş gruppasınıñ iştirakçileri elektron malümat bazasında qayd etilgen vatandaşlarnı topraq damartılarına «bağlamaq» maqsadı ile massivlerge çıqacaqtırlar.
Bu sene noyabr ayına qadar iş gruppası Aqmescitte ve Aqmescit rayonında yerleşken massivlerge baracaq, bundan soñ Qırımnıñ diger rayon ve şeerlerine.


text:
Qırımtatarlar: soñsuz basqı
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırım «mahkemecileriniñ» Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etme qararını tasdıqladı, ve yarımadada tamır halqqa qarşı yañı repressiyalar başladı. Cumhuriyet «akimiyeti» qırımtatarlar ve halq içinde olğan satqınlar arasında zıddiyet olmasını istey.
Yuqarı Mahkemeniñ qararı seslendirilgen soñ ertesi künü temsil organnıñ altı azası sözde «ekstremizm» ile küreş idaresine çağırıldı. Olarnı yasaq etilgen toplaşuvda iştirak etmesi ile qabaatladılar. Uquq qoruyıcılarnı Qırım müftisi Emirali Ablayev ve daa eki satqınnıñ Meclis erkânından çıqarılması meraqlandıra. İşğalden soñ yarımada musulmanları diniy idaresiniñ yolbaşçısı ve onıñ hadimleri hainler tarafına keçti. Olar semetdeşlerine qarşı yapılğan basqı, «ağır» maddeler boyunca uydurılğan cinaiy işler, qanunsız tintüv ve apis cezalarını açıq-aydın körmemezlikke ura. Olarnıñ temsil organ erkânından çıqarılması belli olğan soñ olar aman-aman birden «organlarlarğa» şikâyet etti.
Yerli meclis vekilleriniñ ekseriyeti politsiya ve mahsus hızmetlerniñ nezareti altında buluna
Meclis azası Mustafa Mauşev «yasaq etilgen teşkilâtnıñ» toplaşuvında iştirak etmesi ile qabaatlanıp, «mahkemede» oña ana tilinde hitap etilmesini istedi. Cumhuriyet «anayasasında» qırımtatarca devlet tili olaraq qayd etilse de, Mauşevniñ talabı red etildi. Bu künleri daa bir haber keldi, Kefe regional meclisiniñ azası Suleyman Kadırovnıñ evinde tintüv keçirildi. Qayd etmeli ki, yerli meclis vekilleriniñ ekseriyeti politsiya ve mahsus hızmetlerniñ nezareti altında buluna.
Rusiye «akimiyeti» ve uquq qoruyıcılar qırımtatarlarnıñ milliy idaresini yoq etmege istey bu bir. Nasıl olsa da, temsil organınıñ faaliyeti esas Ukrainada devam ete. Kreml diplomatlarını halq deputatları Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ halqara meydançıqlarda yapqan beyanatları raatsızlay, amma olar bir şey yapıp olamaylar. Rusiye uquq qoruyıcıları milliy idareniñ eñ faal vekillerini yarımadadan çıqaracaq ola. Standart bir shemağa köre areket eteler – başta memuriy iş aça, para cezasını bere, soñra da cinaiy iş aça. Şimdiki kerginlik repressiyalarnıñ yañı basamağınıñ başlanğıçı olaraq körmek kerek.
Moskva ve «Qırım ükümeti» milletlerara zıddiyet derecesi sıcaq noqtada qalsın isteyler
Moskva ve «Qırım ükümeti» milletlerara zıddiyet derecesi sıcaq noqtada qalsın isteyler. Aşayt qamaçavı başlağanınen Rusiye «akimiyeti» tatarlarğa qarşı nefret duyğusını inkişaf ettire. Qırımtatarlarğa «Ukrainağa qoltutqanlarından» «satqın» deyler. Turmuş seviyesinde «Stalin olarnı sürgün etip, doğru yaptı» kibi laflar sıq-sıq eşitile. «Qırımbizimniñ» yerli tarafdarları Rusiye ne qadar fuqare bir memleket olğanını añlap, qırımtatarlarnı qabaatlamağa tırışalar. Moskva ve şahsen prezident Vladimir Putinden tek eyilik, yaramay şeyler ise – tamır halqtan. Çünki olar Ukrainağa qoltutalar.
Kremlniñ «Rusiye» Qırımını halqara seviyede resmiyleştirme ümüti bar olğanı qadar federal merkez tamır halqnı aldatmağa tırışa edi. Moskva onıñ qoltutuvını qazanıp, nazir Sergey Lavrovnıñ hadimleri ğarp zenaatdaşlarına maqtansın dep yapıldı: «Baqıñız, qırımtatarlar bile Rusiyege keçmege razılar». Başta akimiyet organlarında vazifeler teklif etip, maddiy yardım kösterip, qırımtatar tilini devlet tili yapmağa ve milliy medeniyet inkişafına qoltutmağa vade etip celp etken ediler. «Spiker muavini» Remzi İlyasov ve onıñ tarafdarları bildire ki, 2014 senesi baarde Meclis reberiyeti Kreml ile işbirligi yapmağa azır edi, amma Mustafa Cemilev buña sert bir şekilde cevap berdi. Qırımtatar satqınları fursattan faydalanıp, «referendumdan» soñ olıp keçken Qurultaynı hatırlatalar.
Aynı vaqıtta Kreml Meclis muhalifeti olğan ve Remzi İlyasovnıñ tarafdarlarını «işletmege» başladı. ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov «baş nazir muavini» vazifesinden boşatılğan soñ temsil organı öz vkillerini «nazirler şurasına» yollamaq qararını lâğu etti. Cumhuriyet akimiyeti İlyasovnıñ «Qırım» areketi esasında milliy qurultaynı yapacaq edi, amma ğaye kerçekleşemedi.
Moskvanıñ tışqı siyaset vaziyeti kerginleşkeninen tamır halqqa nisbeten strategiya da deñişe edi
Moskvanıñ tışqı siyaset vaziyeti kerginleşkeninen tamır halqqa nisbeten strategiya da deñişe edi. Kreml Ğarpnı (ilk evelâ, avropalılarnı) işğal etilgen yarımadanıñ Rusiye statusına razı olmağa çağıra edi. Keçken sene yazda Rusiye akimiyeti Donbasstaki vaziyetke oğrap keri adım atmağa başladı. Olar sessiz tanılmasınada razı ediler, yeter ki, Brüssel Qırım boyunca kosmetik cezalarnı qaldırsın, amma Kreml ile eskisi kişi iş tutsın. Soñki aylarnıñ adise-vaqiaları yerli «akimiyetni» sessiz nefret etken Qırım ve tamır halqı ile ne yapılacağını kösterdi. Qırımtatarlarnı satın alıp qorquzıp olamadılar.
Şimdilik basqı birer-birer yapıla. Maalesef, bu er daim olacaq bir şey degil. Uquq qoruyıcılar iqtisadiy problemlerge diqqat etilmesin dep, ealiniñ diqqatını celp etmek içün etnik sebepten zıddiyet olmasını temin ete bile. Qırımtatarlarnı qabaatlarlar, böylece, temsil organınıñ azaları ve olarnıñ qorantalarınen beraber daa çoq insanğa qarşı repressiyalar arta bile. «Ayneci planlarını» yerine ketirmeyip, Rusiye akimiyeti tamır halqqa qarşı sevimli «ateşke benzin qoşma» tedbirlerini qullana bile. «Akimiyet» Ukrainağa qoltutqan qırımtatarlar Rusiye memuriyetine hızmet etken satqın semetdeşlerinen çatışsın istey. Mında ümüt olmamaq kerek. Moskva topraqnı öz nezareti altında tutqanı qadar tamır halqnıñ vekillerini de taqiq etecekler.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Olar öz jobaların da usınwda. Şeteldikterdiñ qarjısın beker quyğalı otırğan joq. Sottalğandar arqılı molınan tabısqa kenelwdi oylap alaqandarın ısqılawda. Tenderge talasqan ïnvestorlar abıqtı salwdan qanday payda tabadı?
Bul bastama şınımen jüzege assa, sottalwşılar batıstıq ülgidegi türmelerde jazasın öteytin boladı. Biraq, munday abaqtılarğa kimderdiñ jayğasarı äzirşe belgisiz.
Anığı – qonaqüyge uqsaytın 1500 adamğa şaqtalğan jekemenşik türme aldımen Qarağandıda salınbaq. Jergilikti äkimdik jer de bölip qoyğan.
Al qurılıstıñ qunı 25 mïllïard teñge. Sızbasın körsetken francwzdar jobalarınıñ maqtawın asırwda.
Eşkim qaşıp ta körgen emes. Öytkeni biz eñ bastı qawipsizdikke män beremiz. Äri jılı, jaylı boladı
“Älem boyınşa biz salıp jatqan türmelerdiñ eş birinde qayğılı jağday bolıp körgen joq. Eşkim qaşıp ta körgen emes. Öytkeni biz eñ bastı qawipsizdikke män beremiz. Äri jılı, jaylı boladı”, – deydi Francïya kompanïyasınıñ Qazaqstandağı ökili Tïmwr Djabwa.
Al türme keşenin salwdan şeteldikter utılmaydı. Mekeme awmağınan qonaqüy, öndiris pen türli cex aşıp qosımşa tabıs tappaq. Ïnvestorlardı memlekette qarjımen demep otırmaqşı.
“Eldegi türmelerdiñ bäri Keñestik zamannan qalğan. Tipti bizde bir kamerada 50-60 adamnan jatqandar bar. Onıñ bärin jañartw kerek”, – deydi Qılmıstıq atqarw jüyesi komïteti törağasınıñ orınbasarı Asqar Tilegenov.
Rasımen, elimizde jazasın ötewşilerge arnalğan mekemelerdiñ äbden tozığı jetken. Salınğanına 60 jıldan asıp sız tartqan kalonïyalarda ölim-jitimniñ de sanı azaymay tur.
Jekemenşik türmeni turğızatın käsipkerlerdiñ onı küzetw jağına qatısı joq. Bul mindet Işki Ister mïnïstrliginiñ quzıretinde qala bermek. Ïnvestorlar tek işki jumıstarına jawaptı. Kïim, tamaq, tağısın tağı.
Işki Ister mïnïstrligi qılmıstıq atqarw jüyesindegi reformanıñ maqtawın asırğanımen türmedegi tärtip äli aqsap tur. Astanağa ädildik izdep kelgender mundağı kezekti soralıqtı jayıp saldı. Şağımdanwşılardıñ aytwınşa, Tarazdağı 158/2 tüzetw mekemesinde jazasın ötep jatqan Marat Quljanov ayawsız tepkige jığılıptı. Tipti onı kameralası zorlamaq bolğan.
Baldaqpen jürgen adamdı turğızıp qoyıp, iş kïimin bärin şeşip, urğan
“Baldaqpen jürgen adamdı turğızıp qoyıp, iş kïimin bärin şeşip, urğan. Odan keyin Aqqojaev Armannıñ özi iş kïimin şeşip, men seni zorlaymın dep aytqanda inim ayqaylağan. Sosın qoyıptı”, – deydi jazasın ötewşiniñ twısı Anar Quljanova.
Osınday bassızdıq jekemenşik abaqtılar salınğan soñ tıyıladı dew mümkin emes. Al, türmelerdi tabıs közine aynaldırw qanşalıqtı tïimdi boları belgisiz.
Qurılısqa byujetten qanşa mïllïard bölinetini de aytılmay otır. Onıñ üstine Ewropalıq ülgidegi tüzetw mekemeleri jalğız Qarağandıdan emes, Şımkent, Petropavl men Astanadan da turğızılmaq.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
17:20 269
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:18 265
Şort-trekten bas bapker Qarsıbekov: Maqsatımız - Olïmpïadada medal alw
ASTANA. QazAqparat - Oñtüstik Koreyanıñ Pxençxan qalasında ötetin XXIII qısqı Olïmpïada oyındarınıñ bastalwına 37 kün qaldı.
Aq Olïmpïadanı sportşılarımız da tağatsızdana kütip jürgeni barşamızğa belgili. Osığan oray şort-trekten Qazaqstan quramasınıñ bas bapkeri Mädiğalï Qarsıbekovke arnayı xabarlasıp, ol jattıqtıratın şäkirtteriniñ dayındığı twralı tolığıraq aqparat alwdıñ säti tüsti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
- Mädiğalï Äbdiğalïulı, qısqı Olïmpïadanıñ bastalwına sanawlı künder ğana qaldı. Qazir qayda dayındalıp jatsızdar?
- Şort-trekten erler quraması mamır ayınan bastap, Gollandïyanıñ Xerenven qalasında jergilikti sportşılarmen birge jattığwda. Al äyelder quraması Olïmpïada ötetin Oñtüstik Koreyada dayındalıp jatır. Jigitterdiñ dayındığın özim baqılawıma aldım. Al qızdardı koreyalıq maman Yun Sewng Nammen birge qazaqstandıq bapker Aslan Dawmov jattıqtırwda. Osıdan birer kün burın olardıñ dayındığın da arnayı barıp közben körip şıqtım.
- Jalpı dayındıqtarıñız qalay?
- Dayındığımız jaman emes. Qoldan kelgen bar mümkindikterdi jasap jatırmız. Maqsatımız - Olïmpïadada medal alw. Soçï Olïmpïadasında şäkirtterim mıñ metrlik estafetalıq bäsekede besinşi orınğa taban tiregen bolatın. Bul jolı odan eki-üş ese joğarı körsetkişke qol jetkizwge bar küşimizdi salamız.
- Öz josparlarıñız boyınşa qanşa medaldi közdep otırsızdar?
- Bul - jay jarıs emes. Sondıqtan, «arıq aytıp, semiz şığwğa» tırısamız.
- Qazir konkï sportı boyınşa joldamalar sanı naqtı belgili boldı. Al sizder Olïmpïadada el namısın kimder qorğaytının şeşip qoyğan bolarsızdar?
- Ärïne, Pxençxan qalasında kimder sınğa tüsetinin osığan deyin anıqtap aldıq. Sol sportşılarmen jumıs istep jatırmız. Tuñğış ret Olïmpïadağa 10 joldama alıp otırmız. Bul - öte jaqsı körsetkiş.
- Şäkirtteriñiz arasında kimderge bastı ümit artıp otırsız?
- Bul - sport! Keyde mülde siz jäne men oylamağan jağdaylar orın alwı mümkin. Sondıqtan, eşkimdi alalap, böle jarmaymın. Bäriniñ bağı biledi. Biraq, osığan deyingi dodalarda özderiñiz körip jürgendey 500 metr qaşıqtıqta Abzal Äjiğalïev, Denïs Nïkïşa jäne Nurbergen Jumağazïevter jaqsı qırınan tanılıp jür. Sonday-aq, Jumağazïev 1000 jäne 1500 metrde de jarıs jolına şığadı. Al qızdar arasında Anastasïya Krestova 500, 1000 jäne 1500 metrlik qaşıqtıqta öziniñ mıqtılığın däleldep keledi.
- Jumağazïevtiñ azdap jaraqat alıp qalğanın estip edik. Qazir tolıqtay sawıqtı ma?
- Qazir jaqsı. Jaraqatınan ayığıp, jattığwğa bel şeşe kirisip ketti.
- Osı orayda suray ketsek, jaqında bir koreyalıq qız osı Olïmpïadada Qazaq eliniñ atınan sınğa tüsedi degen äñgimeler aytılıp edi...
- Ïä, ol qazir bizdiñ quramada jattığıp jatır. Esimi - Kïm Yong A. Ol Olïmpïadada 1000 jäne 1500 metrden el namısın qorğaytın boladı.
- Osı törtjıldıq dodada bizdiñ bastı qarsılastarımız qay el bolmaq?
- Eñ bastı qarsılastarımız Olïmpïada qojayını koreyalıqtar bolatını anıq. Al odan keyingi mıqtılardı özderiñiz bilesizder, olar - Gollandïya, Kanada, Qıtay jäne AQŞ sportşıları. Osı atalğan elderdiñ sportşılarımen terezemiz teñesip, el qorjınına medal salsaq degen armanımız bar. Alla sätin salsa, ol künder de alıs emes. Sondıqtan, bizge küdikpen emes, ümitpen qarañızdar...
- Äñgimeñizge raxmet!
Foto prosports.kz
- Qazaqstan çempïonatında fwtbolşılardıñ jalaqısı tömendedi
- Türkïyalıq basılım: «Astana» klwbı Tvwmasï üşin qosımşa aqşa surap otır
- Golovkïnniñ promowteri: Revanş boyınşa kelissözder zaya ketwi mümkin
- Qarağandılıq jeñil atletter Azïyanıñ rekordın jañarttı
- Xokkey: «Barıs» overtaymda «Lada» komandasınan utıldı
- Erlan Qoşanov Qarağandı oblısı fwtbol qawımdastığınıñ törağası bolıp saylandı
- Olïmpïada çempïonı elordalıq balalarğa mänerlep sırğanawdı üyretedi
- Atırawlıq sportşı öz qarjısına sport keşenin salıp berdi
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Logitech Webcam Driver Yazılımları
En son güncellenen Logitech webcam driver yazılımları. Aradığınız logitech driver bu listede bulunmuyorsa driver arama aracını kullanabilirsiniz.
-
Logitech Webcam C905 Driver İndir
Logitech Webcam C905 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C905 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C600 Driver İndir
Logitech Webcam C600 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C600 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C500 Driver İndir
Logitech Webcam C500 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C500 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C300 Driver İndir
Logitech Webcam C300 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C300 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C260 Driver İndir
Logitech Webcam C260 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C260 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C250 Driver İndir
Logitech Webcam C250 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C250 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C210 Driver İndir
Logitech Webcam C210 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C210 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.
-
Logitech Webcam C200 Driver İndir
Logitech Webcam C200 webcam'in Windows 7, Windows 7 64-Bit, Windows Vista, Windows Vista 64-Bit, Windows Xp, Windows Xp 64-Bit işletim sistemleriyle uyumlu driver (sürücü) yazılımıdır. Logitech Webcam C200 webcam incelemesi, satış fiyatı ve logitech webcam teknik servis bilgileri yer almaktadır.


text:
Belgili aktrïsa Bïbigül Süyinşalïnağa qol köterdi. Joq, asıqpañız. Qorğaymın dep judırıqtarıñızdı tüymey tura turıñız. Onıñ beti scenarïy boyınşa kögergen. Esteriñizde bolsa, Süyinşalïna «Tak slojïlïs zvezdı» fïlmine belgili sebeptermen tüspey qalğan edi. Onda ol rejïsserdiñ äyelimen sözge kelip qalğan bolatın. Sol kezde Mäskewge ketetinin ayttı. Sol sözinde turdı. Qazir Bïbigül reseylik «Straşnaya jena» serïalına tüswde. Alayda, onı sol eldegi arnalardan körsetetin boladı.
Aktrïsağa Gwlya esimdi arwdıñ röli buyırıptı. Fïlmniñ syujeti boyınşa küyewinen tayaq jeydi. Ne üşin tayaq jegenin kïno kögildir ekranğa şıqqan soñ ğana biletin bolamız. Biraq, jaña twındı qaşan jarıqqa şığatını belgisiz. Onı waqıt körsete jatar.
Derekközi: gakku.kz
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Qırımda qış mevsimine 97% azır olğanlarını ayttılar
Qırımdaki qızdıruv merkezleriniñ 97% keleyatqan qış mevsimine azırlar. Bunı Rusiye nezareti astında olğan Qırım Mesken-kommunal hocalıq naziri Sergey Karpov bildirdi.
Karpovnıñ sözlerine köre, Keriç ve Aqmescitte, Yedi Quyu ve Aqmescit rayonında qızdıruv merkezlerinde tamir işleri daa bitmedi.
«Bügünki künde 13 512 mesken ev (bu plandan 98% teşkil ete), suv keçirüv ve kanalizatsiya ağları hocalığınıñ 99% ve qızdıruv noqtalarınıñ 97% endi azır. 272 çoqdaireli evde azırlıq işleri daa yekünlenmedi», – dedi o.
Karpov yaqarlıq ile teminlev meselesi Keriçte, Seyitler, Saq ve Aqmescit rayonlarında eñ kergin olğanını da qayd etti.
Yarımadanıñ «de facto» akimiyeti qızdıruv mevsimi, ava vaziyetine köre, 15-20 oktâbr künleri arasında başlanacağını ayta.
Küz ve qış mevsimine azırlıq işleri oktâbrniñ 1-ne qadar yekünlenmek kerek ediler. Bu vaqıtqa qadar şeerdeki esas qızdıruv merkezleri, merkeziy qızdıruv noqtaları ve sıcaq ağlar azırlanılmaq, çoqdaireli evlerde hidrolik teşkerüvler keçirilmek kerek edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kiyevde «ATRni öldürmeñiz» aktsiyası keçirilecek
Kiyevde mart 28-de Mustaqillik Meydanında dünyada yekâne olğan qırımtatar telekanalına qoltutmaq maqsadı ile «ATRni öldürmeñiz» aktsiyası keçirilecektir. Aktsiyanıñ teşkilâtçıları Qırımtatar gençler merkezi, «KrımSOS» cemaat teşebbüsi ve Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti olalar.
«Lâqayt qalmağanlarnı telekanalnıñ qapatılmasına qarşı narazılıq bildirmege ve ATRge qoltutuv levhaları ile kelmege çağıramız. Fleşmob da ötkerilecek: aktsiya iştirakçileri ATR arifleri şeklinde turıp, foto çıqaracaqlar ve olarnı «#ATRniOldürmeñiz» hashtagi ile içtimaiy ağlarda tarqatacaqlar», – dep aytıla tedbirniñ Facebooktaki resmiy saifesinde.
Malüm olğanı kibi, ATR Rusiye qanunlarına köre qayd olmağa ne qadar tırışsa da, Roskomnadzor menfiy cevap bere. Telekanal tahmin ete ki, aprel 1-den itibaren yayınları toqtatıla bile. Bu sebepten Rusiye prezidenti Vladimir Putinge bir sıra muracaat yollanılğan edi.
Mart 24 künü Moskvada Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavı ile bağlı problemler mahsus ziddiyetni doğurmaq maqsadı ile yapılğan muhalifetniñ areketidir, dep aytqan edi. Bundan evel Aksönov ATR telekanalınıñ işini takbih etti ve böyle siyaseti olğan matbuat vastalarınıñ yarımadadaki işi mümkün olmağanını bildirdi.
Mart 25-den telekanal efirinde bu munasebet ile er kün «ATRni oldürmeñiz» telemarafonı keçirilecek.