text:
Raşidäm RÄhMANOVA,
«Uyğur avazi»
hayatiniŋ 60-davaniğa kštirilgän bayseyitliq Äkvärҗan Qunahunovni jutdaşliri bšläkçä hšrmät qilidu. Çünki u jutiniŋ «otidin kirip, süyidin çiqidiğan» jigitlärniŋ biri.Äkvärҗan hosman oğli ottura mäktäpni, andin käspiy-tehnikiliq uçiliöeni tamamliğandin keyin 10 jildin oşuq vaqit Çeläktiki Mäişiy hizmät kombinatida fotograf bolup işlidi. Andin Ukraininiŋ Har'kov meditsina tehnikumida tähsil kšrüp, 12 jil «Kazmedrem» zavodida hizmät qildi. 1996-jildin ta bügüngiçä Çeläk yezisiniŋ ağriqhanisida rentgen, fizioterapiya, operatsiya, stomatologiya vä ginekologiya bšlümliriniŋ apparatlirini ornatquçi, җšndigüçi vä mähkimigä kälgän yaşlarni oqutquçi hizmitini atqurup kälmäktä.
Täkitläş lazimki, Äkvärҗan aka qäyärdila işlimisun, šziniŋ tädbirçanliği, täşäbbuskarliği vä җavapkärligi tüpäyli käsipdaşliriniŋ vä rähbärlikniŋ hšrmät-ehtiramiğa sazavär boldi. Uniŋ bu hislätlirini jutdaşlirimu juquri bahalidi. Şuŋlaşqimu jut çoŋliri 2004-jili Äkvärҗan Qunahunovni yeziniŋ jigitbeşi qilip saylidi. U Bayseyitniŋ güllinip, täräqqiy etişiğa munasip ülüşini qoşup, yeza yaşliriniŋ durus tärbiyä elişi yolida kündüzni kündüz, tünni tün demäy işlidi. Mäsilän, Äkvärҗan akiniŋ rähbärligidä Uluq Vätän uruşiniŋ 60 jilliği harpisida Vätän azatliği üçün qan mäydanlirida ärlik kšrsätkän jutdaşlar hšrmitigä yadikarliq ornitilip, tšvänki qäbirstanliqta mähsus šy selindi. Tiҗarätçi İlham Ähätniŋ hamiyliğida qäbirstanliqqa därvaza ornitilip, barliq bayseyitliqlarniŋ җäm boluşida yol selinip, 2000 tüp däl-däräq kšçätliri tikildi.
Äkvärҗan hosman oğli yeza yaşliriniŋ vaqtini ünümlük štküzüşigimu alahidä kšŋül bšldi. Ularni sağlam hayat tärzigä җälip qiliş mähsitidä yezidiki «Bahadur» futbol komandisiniŋ mäşiqländürgüçisi Nurahun hosmanovniŋ 50 yaşliq tävälludini täntänilik uyuşturup, balilarniŋ komanda ätrapida kšpläp toplinişiğa türtkä boldi. Yeza dohturi Roşängül Abdullaeva bilän hämkarliqta Bayseyittiki ambulatoriyaniŋ 20 jilliğini, meditsina sahasiniŋ veterani Ablekim hämraev bilän birliktä fel'dşerlik-akuşerlik punktniŋ 50 jilliğini uyuşturup, FAPniŋ däsläpki hadimliri Musrät Qadirova bilän Tšrihan İminovağa jut namidin soğilar tapşurup, hšrmät kšrsätti. Uniŋ uyuşturuşida Ablekim akiniŋ 70 yaşqa toluşiğa munasivätlik täntänä juquri däriҗidä štti.
«Çoŋğa – hšrmät, kiçikkä – izzät» qilişni bilidiğan Äkvärҗan aka yeziniŋ märt-märdanä jigitliri bilän birliktä «Mštivärlär künigä» bağliq jut çoŋliri üçün çoŋ dästihan yeyiş bilän billä, hälqimizniŋ bulbulliri Rabiyä Mämätova, Ayturğan hasanova vä Taşmähämät Niyazni täklip qilip, untulmas däqiqilärni soğa qildi. «Ölük razi bolmay, tirik beyimaydu» däydu häliq danaliği. Äkvärҗan hosman oğli pütkül Qazaqstanğa ismi tonulğan bayseyitliq dohturlar Şayim Nasirov bilän Qasim Qadirovniŋ hatirisigä hayati yaşlarğa ülgä bolğidäk täsirlik käç uyuşturdi. Yezida meçit selinğanda, jutniŋ paaliyätçan turğunliriniŋ hämkarliğida ätrapini qorşap, yeşilzarliqqa aylandurdi.
– Ana jutumda kšp bilän täŋ muŋup, täŋ šsüp kelivatimän, — däydu Äkvärҗan aka sšhbätara. — Barliq yahşiliqlar mustäqil elimizniŋ bizgä bärgän dšliti däp bilimän. İlahim, elimiz aman bolsun!
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.


c: text/html

text:
Qırımtatar milliy areketiniñ yetekçileri, Halqara İnsan aqlarınıñ qoruvı Künü munasebeti ile muracaat etip, Rusiye utanmazca Umumiy insan aqları deklaratsiyasına riayet etmegeni aqqında beyan ettiler. Muracaat metinini Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl yerleşirdi.
«Birleşken Milletler Teşkilâtında Telüesizlik Şurasınıñ daimiy azası olğan – Rusiye Federatsiyası, 1948 senesi bu künü BMT Baş Assambeyasında qabul etilgen Umumiy insan aqları deklaratsiyasını tsinik şekilde boza. Biz itibarlı halqara teikilâtlarnı, BMT, OSCE, PACE ve diger birliklerniñ azaları olğan devletlerniñ parlament ve akimietlerini, Rusiye Federatsiyasına tesir etmek maqsadınen bütün diplomatik, iqtisadiy ve diger barışıq usullarnı qullanmağa çağıramız», – dep aytıla muracaatta.
Muracaatnıñ müellifleri halqara toplulıqnı, olğan vaziyetniñ asıl sbeplerini de yoq etmege – «yani, halqara añlaşmalarda belgilengen devlet sıñırlarını ğayırdan qurmağa» çağırdılar.
Halqara İnsan aqlarınıñ qoruvı Künü er sene dekabr 10 künü qayd etile. 1948 senesi bu künü BMT Baş Assambeyası Umumiy insan aqları deklaratsiyasını qabul etken edi. 2014 senesine qadar Aqmescitte bu künü er yıl mitingler keçirilip, qırımtatarlarnıñ, Qırımda tamır halqı olaraq aqlarını tiklemege talap etile edi. Qırım işğal etilgen soñ rus akimiyeti bu mitinglerni keçirmege yasaq etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Labirint
Labirint (grek. labyrinthos) — xanaları ju'da ko'p, jo'lekleri adamdı adastırıwshı u'lken ima'rat. Grek mifologiyasında Krit atawı. padshası Minos ushın arxitektur ha'm maman mexanik Dedal L. qurg'an. Xavara (qad. Mısır)dag'ı Amenemxet III ibadatxanası (er.al. 19-a. maydanı. 72 mın' m2) bir neshe zallardan iba'rat bolıp, mu'sin ha'm bortpa su'wretler menen bezetilgen. 3 mın'g'a jaqın xanası bolg'an.
Ko'shpe mag'ınada — adamdı shalg'ıtatug'ın qıyın jer, ila'jin tabıw qıyın bolg'an ha'diyse.[1]


text:
22 qırküyek. Twğan kün ïeleri
ASTANA. QazAqparat - Bügin, yağnï 22 qırküyek küni tulğalardan kimder dünïege kelgen? QazAqparat oqırmandarına esimder küntizbesin usınadı.
ESIMDER
68 jıl burın (1950) aqın, Qazaqstan Jazwşılar odağınıñ Muqağalï Maqataev jäne Xalıqaralıq Jambıl Jabaev atındağı sıylıqtardıñ lawreatı, Xalıqaralıq «Alaş» sıylığınıñ ïegeri AYTULI Nesipbek dünïege keldi.
QXR Şıñjañ ölkesi Tarbağatay aymağınıñ Şäweşek awdanında twğan. 1962 jılı tarïxï otanına oralğan. Qazaq memlekettik wnïversïtetin (äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïversïteti) bitirgen.
1974-1984 jıldarı - «Baldırğan» jwrnalı poezïya böliminiñ meñgerwşisi, «Jalın» baspasınıñ redaktorı. 1984-1994 jıldarı - Qazaqstan Jazwşılar odağınıñ ädebï keñesşisi. 1995-1996 jıldarı - «Aqın» qawımdastığınıñ dïrektorı. 1997-2001 jıldarı «Qazaq ädebïeti» gazetinde sın böliminiñ, «Juldız» jwrnalında poezïya böliminiñ meñgerwşisi. 2001 jıldan L.N.Gwmïlev atındağı Ewrazïya ulttıq wnïversïtetinde ağa ğılımï qızmetkeri qızmetterin atqarğan. 2008 jıldan - «Altın tamır» jwrnalınıñ bas redaktorı qızmetin atqardı.
Qazirgi tañda Astanadağı Säken Seyfwllïn atındağı ädebï-memorïaldıq murajaydıñ dïrektorı.
«Balalıq» degen alğaşqı öleñi 1965 jılı Şubartaw awdandıq «Jaña ömir» gazetinde, alğaşqı toptaması 1972 jılı Muqağalï Maqataevtıñ sät sapar tilewimen «Lenïnşil jas» gazetinde, alğaşqı kitabı 1974 jılı «Qozıköş» degen atpen jarıq körgen. «Jürektegi jañğırıqtar», «Äke twralı sır», «Jañbır äni», «Tündelep uşqan tırnalar», «Muqağalï-Jeltoqsan», «Bäyterek», «Balabaqşağa barar jolda», «Jelkildep ösken quraqtay», «Kümis küyme», «Qartaymaydı kün nege?» attı kitaptarı, «Eskendir qorğanı» (Ä.Nawaï), «Ïgor jorığı twralı jır», t.b. awdarma kitaptarı şıqqan. Türiktiñ VII ğasırda ömir sürgen ulı aqını Jünis Emire, qıtaydıñ köne däwir aqını Bo Cızyudıñ, ïtalyan aqını Dj.Rodarïdıñ, sonday-aq, M.Ïsakovskïy, A.Barto, S.Mïxalkov, S.Barwzdïn, V.Berestov, T.Sıdıqov, S.Jwswev öleñderin qazaq tiline awdarğan.
59 jıl burın (1959) T. Jürgenov atındağı Qazaq ulttıq öner akademïyasınıñ Oqw jäne oqw-ädistemelik jumıs jönindegi prorektorı ÄMIRBEKOV Şäripbek Ağabayulı dünïege keldi.
Oñtüstik Qazaqstan oblısı, Maqtalı awılında dünïege kelgen. S.Kïrov atındağı QazMW-diñ tarïx fakwltetin jäne Mäskew memlekettik älewmettik wnïversïtetiniñ zañ fakwltetin bitirgen. Sayasï ğılımdar doktorı. 50-den astam ğılımï eñbegi bar. 1994 jıldan bastap äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïversïtetiniñ fïlosofïya jäne sayasattanw fakwltetiniñ dekanı, oqw-ädistemelik basqarmasınıñ bastığı qızmetin atqarğan. 2006-2008 jıldarı «Nur Otan» XDP partïya keñesiniñ sayasï xatşısı - Ortalıq apparat basşısınıñ orınbasarı, taldamalıq jumıs departamentiniñ dïrektorı, 2008-2011 jıldarı äl-Farabï atındağı QazUW tarïx fakwltetiniñ dekanı, til jäne tärbïe jumısı jönindegi prorektorı qızmetterin atqarğan. Osı qızmetke tağayındalğanğa deyin QR Bilim jäne ğılım mïnïstrliginiñ Uyımdastırw jäne kadr jumısı departamenti dïrektorı qızmetin atqarğan. «Şäkärim atındağı Semey memlekettik wnïversïteti» şarwaşılıq jürgizw quqığındağı respwblïkalıq memlekettik käsipornınıñ rektorı boldı.
53 jıl burın (1965) Qazaqstan Respwblïkası Qarjı mïnïstrliginiñ Qarjı monïtorïngi komïtetiniñ törağası JUMADILDAEV Änwar Serqululı dünïege keldi.
Ol Qızılorda oblısında dünïege kelgen. 1990 jılı Mäskewdegi P. Lwmwmba atındağı Xalıqtar dostığı wnïversïtetin (matematïk); 2006 jılı Batıs Qazaqstan ïnjenerlik-texnologïyalıq wnïversïtetin (qarjıger) bitirgen. 1990 jıldan bastap Qazaq KSR ĞA Matematïka jäne mexanïka ïstïtwtınıñ zerttewşisi. 1990-1992 jıldarı - P. Lwmwmba atındağı XDW aspïrantı; 1992 jıldan bastap "Alas fïrması" JŞS-niñ kommercïyalıq dïrektorı; 1997 jıldan bastap "Alawgaz" AQ-da basqarwşı, "Akcept-Profïl" JŞS vïce-prezïdenti; 1997 - 2003 jıldarı "Alawgaz" AQ prezïdentiniñ m.a., "Alawgaz" AQ prezïdenti; 2005 jıldan bastap Batıs Qazaqstan oblısı boyınşa salıq komïteti törağasınıñ orınbasarı; 2008 jıldıñ qazanınan bastap jeltoqsanına deyin QR Qarjı mïnïstrliginiñ Aqparattıq texnologïyalar departamenti Aqparattıq-texnologïyalıq ïnfraqurılımdar monïtorïngi men aqparattıq qawipsizdik basqarmasınıñ bastığı; 2008 jıldıñ jeltoqsanınan bastap QR Qarjı mïnïstrliginiñ Salıq komïteti Alkogol, temeki jäne özge de akcïzdeletin önimderdi äkimşilendirw basqarmasınıñ bastığı, QR Qarjı mïnïstrliginiñ Salıq komïteti Akcïzderdi äkimşilendirw basqarmasınıñ bastığı; 2009 jıldıñ säwirinen bastap QR Qarjı mïnïstrliginiñ Salıq komïteti törağasınıñ orınbasarı; 2012 - 2014 jıldarı QR Qarjı mïnïstrligi Salıq komïtetiniñ törağası boldı; QR Qarjı mïnïstrliginiñ Memlekettik kirister komïteti törağasınıñ orınbasarı (2014-2015); QR Qarjı mïnïstrligi Qarjılıq baqılaw komïtetiniñ törağası, QR Qarjı mïnïstrliginiñ Işki memlekettik awdït komïtetiniñ törağası (2015-2017).
Qazirgi lawazımın 2017 jıldıñ qañtarınan bastap atqarıp keledi.
52 jıl burın (1966) Qazaqstan Ulttıq paralïmpïada komïtetiniñ prezïdenti BORANBAEV Qayrat Sovetäliulı dünïege keldi.
Torğay oblısında twğan. Qazaq dene şınıqtırw mädenïeti ïnstïtwtın dene tärbïesi oqıtwşısı mamandığı boyınşa, Äl-Farabï atındağı Qazaq memlekettik ulttıq wnïversïtetin zañger mamandığı boyınşa bitirgen.
Eñbek jolı: Torğay oblıstıq sport mektebiniñ bapker-ustazı (1989-1991); Almatı qalasındağı BJSM-21 bapker-oqıtwşısı (1991-1993); «Deka» kompanïyasınıñ bas dïrektorı (1993-1996); «Alaş» JAQ vïce-prezïdenti (1996-1997); «Altın-Alma» JŞS bas dïrektorı (1997-1999); «Sïstema» JŞS vïce-prezïdenti (1999-2000); «QazTransGaz» JAQ atqarwşı dïrektorı (2000); «Intergas Central Asia» JAQ kommercïyalıq dïrektorı (2000-2002); «QazTransGaz» AQ bas dïrektordıñ orınbasarı (2002-2006); «QazRosGaz» AQ bas dïrektorı (2006-2014).
Qazirgi qızmetinde 2015 jılğı nawrızdan beri.
«Qurmet», II därejeli «Al-Faxr» ordenderimen; medalmen marapattaldı..
41 jıl burın (1977) «Nur Otan» partïyasınıñ Qostanay oblıstıq fïlïalı törağasınıñ birinşi orınbasarı BEKMUXAMETOV Ğazïz Erbolatulı dünïege keldi.
Ol Qostanay oblısında twğan.
Eñbek jolı: Qostanay oblısı Qamıstı awdandıq elektr stancïyasınıñ elektr qwatın joğaltwdı saraptaw tobınıñ ïnspektorı (1999-2001); Qostanay oblısı, Qamıstı AEJ AAQ elektr berw jelileriniñ bas şeberi (03.2001-08.2001); Qostanay oblısı, Qamıstı awdanı, Qamıstı a. AEJ dïrektorı (08.2001-12.2001); Qostanay oblısı, «Qostanayenergo» AAQ Qamıstı AEJ eñbek qorğaw jäne texnïka qawipsizdik jönindegi ïnjener (2001-2003); Qostanay qalasınıñ «Qostanay elektr jelisi kompanïyası» MKK ïnjeneri (2003-2004); Qostanay qalasınıñ «Qostanay elektr jelisi kompanïyası» MKK bas ïnjeneri (2004-2005); «Qostanay oblısı äkimdiginiñ säwlet, qala qurılısı jäne qurılıs departamenti» MM bas mamanı, «Qostanay oblısı äkimdiginiñ qurılıs basqarması» MM bölim basşısı (2005-2009); «Qostanay oblısı äkimdiginiñ energetïka jäne turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq» MM basşısınıñ orınbasarı (2009-2013); «Nur Otan» partïyası Arqalıq qalalıq fïlïalınıñ törağası (2013-2016).
Qazirgi lawazımın 2016 jıldan atqarıp keledi.
34 jıl burın (1984) «Atameken Odağı» Qazaqstan ulttıq käsipkerler palatasınıñ jastar käsipkerligi departamentiniñ dïrektorı TURLIXANOV Raxat Qayratulı dünïege kelgen.
Ol Almatı qalasında twğan. Äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïversïtetin, xadıqaralıq qatınastar (2004); Turar Rısqulov atındağı Qazaq ulttıq basqarw akademïyasın, munay bïznesi (2005); Vestmïnster wnïversïtetiniñ (London qalası) magïstratwrasın, bükilälemdik bïznes jäne menedjment mamandığı boyınşa (2008) bitirgen.
Eñbek jolı: Predgornıy munay bazasınıñ dïrektorı (2004-2005); «BNTR» JŞS dïrektorı (2003-2005); Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulıbrïtanïyadağı elşiliginiñ üşinşi xatşısı (2008-2010); «Jastar - salawattı ömir saltı üşin» uyımınıñ törağası (2010-2012).
Qazirgi lawazımın 2012 jıldıñ qırküyeginen atqarıp keledi.
227 jıl burın (1791-1864) ağılşın fïzïgi jäne xïmïgi, elektr magnïttik öris twralı ilimniñ negizin salwşı Maykl FARADEY dünïege keldi.


text:
Ärdoğan Merkel belän telefonnan söyläşte
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Germaniya Kanślerı Angela Merkel belän telefonnan söyläşte
İlbaşı idaräse çığanaqlarınnan alınğan mäğ’lümatkä kürä, söyläşüdä ike yaqlı häm regional’ mäs’älälär xaqında fiker alışıldı.
Süriyä rejimınıñ 7nçe aprel’dä Dumada ximik qoral qullanuı arqasında Amerika Quşma Ştatları, Angliya häm Franśiya şimbä könne uzdırğan operaśiyägä tuqtalıp uzuçı Ärdoğan häm Merkel Süriyäneñ cir bötenlegeneñ saqlanuı häm säyäsi barışta alğa taba barıluınıñ täêmin itelüe öçen anıq adımnarnıñ yasaluınıñ zarurlığına basım yasadı.


text:
Ukraina, Qırımda parmaqlıqlar artında bulunğan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ azat etilmesi içün Rusiyege tazyiqnı arttıracaq. Bunı özüniñ Twitterdeki saifesinde Ukraina Tış işleri nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa yazdı.
TİN spikeri: «Siyasiy mabüs Volodımır Baluhnıñ sağlıq vaziyeti munasebeti ile endişelenemiz. Onıñ azat etilmesi içün ortaqlarımıznen beraber Rusiyege tazyiqnı arttıracaqmız», – dep yazdı.
Bunıñ arfesinde aq-uquq qorçalayıcıları, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilen ve mart 19-dan başlap açlıq tutqan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnı Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ kartserine yollamaq isteyler, dep bildirdiler.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
İlhaq etilgen Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, oña qarşı 3 yıl ve 5 ay muddetine koloniya-qasabada azatlıqtan marum etüv ve ondan ğayrı 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölev ukmüni çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Kafe-restoranlarğa yandaş selinğan ob°ektlar buzulidu
Pat-yeqinda Almutida restoranlar bilän kafelarğa qanunsiz qoşumçä qilip selinğan quruluş ob°ektlirini ammiviy buzuş başlinidu, däp hävär qilidu Tengrinews.kz muhbiri şähärlik yustitsiya departamentiniŋ mälumatliriğa asaslinip.Mäzkür departamentniŋ bšlüm başliği Meyrjan Tankibaevniŋ eytişiçä, Almutida mundaq qanunsiz selinğan 20 ob°ekt eniqlanğan vä ularni buzuvetiş täläp qilinidu. Äynä şundaq ob°ektlarniŋ biri Abılayhan koçisidiki tšmür yol vokzali ätrapiğa orunlaşqan. Uni buzup elivetiş toğriliq sot hškümi štkän jili oktyabr' eyida çiqqan bolsimu, Tankibaevniŋ qäyt qilişiçä, uniŋ ğoҗayini härhil banilar bilän sot hškümini orunlaşqa aldirimiğan. Şuŋlaşqa tärkividä nahiyälik hakimiyätniŋ, yärlik politsiya hizmitiniŋ hadimliri vä sot hškümini orunliğuçilar bar mähsus top qurulup, ular yanvar' eyiniŋ ahirida mäzkür ob°ektni buzup elivätti.
Ahalini royhätkä eliş 2019-jili štidu
Qazaqstanda ahalini royhätkä eliş 2019-jili noyabr' eyida štidu, däp hävär qildi Sputniknews.kz agentliği.
Qazaqstan Milliy ihtisat ministrligi Statistika komitetiniŋ rähbiri Nurbolat Aydapkelovniŋ eytişiçä, ahalini royhätkä eliş päytidä respondentlarniŋ 30 payiziniŋ pikri İnternet arqiliq elinidu. Başqilar toğriliq mälumatlar, ilgärkidäk qäğäzgä yezilmaydu, elektronluq planşetta tirkilidu. Bu duniya ämäliyatida bar җäriyan. Şundimu uni biyil aprel' eyida Aqmola vilayitiniŋ Burabay vä Şärqiy Qazaqstan vilayitiniŋ Ayagšz nahiyäliridä täҗribä süpitidä štküzüş niyät qilinmaqta.
Ahalini royhätkä elişni štküzüş üçün ihtiyariylar җälip qilinidu vä ular ämgigi üçün häq alidu.
Mustäqil Qazaqstan tarihida ikki qetim — 1999 vä 2009-jilliri ahalini royhätkä eliş štküzüldi. 1999-jildiki ahalini royhätkä elişniŋ nätiҗisi boyiçä, qazaqstanliqlarniŋ sani, 1989-jili štkän pütkülittipaqliq ahalini royhätkä elişniŋ nätiҗisigä nisbätän, 7,7 payiz qisqirap, 14 953 100 adämni täşkil qildi. Ändi 2009-jildiki moşundaq räsmiyätniŋ nätiҗisi boyiçä, ahali sani 6,8 payizğa šsüp, 16 004 800 adämni täşkil qilğan.
Şu närsä qiziqarliqki, ahirqi ahalini royhätkä eliş şähär turğunliriniŋ sani 2,3 payizğa qisqirap, 54 payizni täşkil qilğanliğini kšrsätkän.
Almutida “Tänqitçilar tallimi 2018” kinomarafoni başlandi
Bir yerim ay davamida tamaşibinlar diqqitigä Qazaqstanda štkän jili çüşirilgän bädiiy fil'mlar havalä qilinidu. Kinomarafonni Qazaqstanniŋ kinotänqitçilär assotsiatsiyasi uyuşturdi.
Festival' Nariman Turebaevniŋ “Çoŋ şähärniŋ paskiniçiliği” (“Gryaz' bol'şogo goroda”) fil'mini kšrsitişi bilän eçildi. Kino syujetiniŋ asasini hayatida tragediya yüz bärgän är kişiniŋ hayati täşkil qilidu: uniŋ sšyümlügini maşina urup šltürüvetidu. Maşina rulida oltarğan yaş jigit ministrniŋ oğli bolup çiqidu. Biraq u җinaiy җavapkärlikkä tartilmaydu, şuŋlaşqa baş qähriman uniŋdin šç elişqa bäl bağlaydu.
Täkitläş keräkki, bu kinomarafon här jili štidu. Uniŋ asasiy mähsiti – qazaqstanliq kinorejisserlarniŋ ämgigigä baha beriştin vä “Tänqitçilär tallimi” mukapitiniŋ laureatlirini eniqlaştin ibarät.
Fil'mlar şänbä vä yäkşänbä künliri “Kino” kafesida namayiş qilinidu. Haliğuçilarğa işik oçuq.
Qimiz yetiştürüş käskin kšpäydi
Qazaqstanda qimiz yetiştürüş štkän jili birdinla 46 payizğa kšpäysä, başqa süt mähsulatlirini (may, qetiq, qaymaq, süzmä) yetiştürüş 4 payizğa kemip kätti, däp hävär qilidu Energyprom.kz portali.
Süt mähsulatlirini yetiştürgüçilär štkän jili 240,2 mlrd. täŋgilik tovar işläp çiqarğan, bu 2016-jilğa nisbätän, 14 payiz juquri. Şundaq qilip, süt mähsulatlirini yetiştürgüçilär bu tovarlarğa bolğan içki ehtiyaҗni 84,1 payiz täminligän. İmportqa bolsa, yetiştürülgän barliq mähsulatniŋ 3,3 payizi çiqirilğan, şundimu u bir jil içidä 1,5 hässigä kšpäygän. Qazaqstan boyiçä süt vä süt mähsulatlirini işläpçiqirişta Şärqiy Qazaqstan (җumhuriyät boyiçä yetiştürülgän mähsulatniŋ 24,4 %), Almuta (20,9 %), Qostanay (16,4%) vilayätliri helä jillardin beri turaqliq däsläpki üçlükniŋ tärkividin çüşmäy kelivatidu.
Ändi qimiz yetiştürüştä bolsa, Almuta vilayiti (28,1%) birinçi orunni egiläydu. Biraq bu regionda üstimizdiki jilniŋ yanvar' eyida bir litr süt 17,4 payiz qimmätläp, 199 täŋgini täşkil qilğan. Şuŋlaşqa bäzi süt mähsulatliri, mäsilän, smetana — 8,5 payiz, süzmä — 8,6 payiz, sır — 9,4 payiz, may 11,6 payiz qimmätläp kätkän.
Yeŋi transport tarmiğiniŋ quruluşi başlinidu
Biyil җänubiy paytähtniŋ Seyfullin prospekti bilän Jansügürov koçiliriniŋ qiyilişida transport ayliniminiŋ quruluşi qolğa elinidu vä u 2019-jilniŋ ahirilirida paydilinişqa berilidu, däp hävärläydu “Kazinform” agentliği.
Jetisu nähiyälik hakimiyättä moşu koçilarniŋ turğunliri bilän bolğan uçrişişta Nazarbaev prospektini Jansügürov koçisiğiçä uzartiş toğriliq eytildi. Bu quruluş jil ahiriğiçä tamamlinidu. Biyil nahiyäniŋ Palladin, Burunday vä Ğojamiyarov koçiliriğa magistral'liq gaz provodliri kirgüzülidu. Şundaqla nahiyälik hakimiyättikilär yeqinda şähärgä qoşulğan “Birinçi May” mikrorayonida injenerliq kommunikatsiyalärni muräkkäp remonttin štküzüşni vädä qilivatidu. hazirçä bu işlarniŋ layihä-smetiliq hšҗҗätliri işlinivatidu vä u täyyar bolğandin keyin dšlätlik ekspertizidin štidu häm byudjetini tästiqläş üçün buyrutma berilidu.
İpotekiliq qärizni tšlälmigänlär koçida qalmaydu
Milliy bank ikkinçi däriҗilik banklarğa ipotekiliq qärizini tšlälmäyvatqanlarni šyliridin qoğlap çiqarmay, başqa usullarni qollinişni täklip qildi, däp hävärläydu KTK telekaniliniŋ hävärlirigä asaslanğan NUR.kz.
“Başqa usullarni qolliniş” mäbläğ märkäzliri bilän hämkarliqta izdäştürülmäktä. Yanvar' eyiniŋ beşida Dšlät rähbiri Milliy bankqa ipotekiliq qärizini tšlälmäyvatqan şähslärniŋ mäsilisini häl qiliş tapşuruğini bärgän edi. Prezidentniŋ bu tapşurmisi boyiçä päqät 2016-jilğiçä berilgän ipotekiliq mäsililär qaraşturulidu.
“hazir ikkinçi däriҗilik banklar ipotekiliq qärizi barlarni šyliridin qoğlap çiqirişni tohtatti. Bügüngä qädär 23 miŋ qäriz egisi qayta mäbläğ bilän täminlinip, šylirini saqlap qaldi. Yänä 25 miŋ ipotekini qayta mäbläğ bilän täminläş mäsilisi muhakimä qilinivatidu” däydu Milliy bankniŋ Ahaliniŋ mäbläğ savatliğini aşuruş bšlüminiŋ başliği Menisa Husnutdinova.
Qazaqstanda häqiqiy ottura ayliq maaş qançä?
Qazaqstanda häqiqiy ottura ayliq maaş mšlçäri ändi eniq boldi. “Halyk Finance” AҖ ekspertliri җumhuriyät boyiçä işlävatqan adämlärniŋ ottura ayliq maaşi 83 miŋ täŋgini täşkil qilidiğanliğini eniqlidi, däp yazidu aktobetimes.kz saytiğa asaslinip NUR.kz.
Ötkän jili dekabr' eyida Qazaqstan grajdanliriniŋ ottura ayliq maaşi 168 200 täŋgä bolğan. Bu toğriliq Milliy ihtisat ministrligi bildürgän edi. Ändi “Halyk Finance” AҖniŋ ekspertliri vätändaşlirimizniŋ medianliq ottura ayliq maaşi 83 miŋ täŋgä ekänligini eniqlap bärdi.Yäni işlävatqanlarniŋ 50 payizi 83 miŋdin säl az ayliq alsa, yänä 50 payizi uniŋdin säl kšpiräk alidekän.
Täyyarliğan İvrayim BARATOV.


text:
Qırımtatar qorantalarınıñ evlerinde kütleviy tintüvler yarımada sakinlerinde narazılıq köstermege isteklerini doğura bile.
Böyle bir fikirni qırımtatar milliy areket iştirakçisi, Qırımtatar Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqat mühbirine seslendirdi.
«Bugünde-bugün qırımtatarlarğa qarşı ve tek olarğa qarşı degil… alıp barılğan adaletsizlikke belli bir vaqıtqa qadar dayanacaqlar. Lâkin er bir adam onı tabanğa alıp taşlağanda, qollarını baylağanda, susıp oturmaycaq. Demek bir yerde ses-şamata köterilecek, narazılıqlar başlaycaq», – dedi o.
Smedlâyev Qırımda olğanlarnı yarımada vaziyetini kerginleştirmek ıntıluv olaraq tanıy.
«Saylavlardan soñ, demek, «B» planı olacaq – Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek. Ve birisi, bugünki künde qırımtatarlar Qırımda qalıp, şimdiki akimiyetnen yaşamaları mümkün, dep tüşünse, men yoq, dep aytarım. Aynısı ukrainler ve Qırımnıñ farqlı millet vekillerine ait», – bildire faal.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa binaen, soñki bir qaç afta devamında yarımadada qırımtatar qorantalarınıñ evlerinde tintüvler sıq-sıq ötkerilip başladı. Kütleviy tintüvler Seyitler rayonında olıp keçti.
Sentâbrniñ 9-da Bağçasaraydaki Büyük Süyren (Tankovoye) köyünde yerleşken «Qırımnıñ istidatlı balalar içün gimnaziya-internatına» tintüvnen keldiler. Oquv yurt hadimleriniñ aytqanına köre, kelgenler doğrudan gimnaziya kütüphanesine yol alıp, anda yasaq etilgen edebiyat cedvelindeki üç kitapnı taptılar. Tintüv neticelerine köre, memuriy protokol tizildi.
Sentâbrniñ 8-de ise Qırım faali ve bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evinde de tintüv keçirildi.
Avgust 13-te Aqmescitniñ üç musulman oquv yurtında tintüv keçirilgen edi.


text:
Zapt etilgen Qırımnı Rusieyege bağlı olğanını açıqtan köstermek maqsadınen Putin Qırımğa barıp keldi. Bunı «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde Ukraina Tışqı işler nazırliginiñ temsilcisi Maryana Betsa beyan etti.
«Biz öyle faktlarnı qayd etemiz, olarnı soñ halqara mahkeme işlerinde qullanırmız, Ukraina ende öyle halqara mahkeme instantsıyalarında teşebbüs köstere. Öyle ziyaretler Ukrain mustaqılligini, halqara uquq ve BM Teşkilâtınıñ qanınlarını boza», – dedi Betsa.
Rusiye prezidettiniñ ziyaretinden maqsat – «episiniñ közü ögünde Qırım Rusiyege bağlı olğanını köstermek istegi, albu ki bunı kimse qabul etmey», – qoştı spiker.
Ukraina Tışqı işler nazırligi Putinniñ Qırımğa barıp kelgenine qarşı çıqıp, Rusiyege itiraz bildirdi.
Rusiye prezidendi Vladimir Putin oktâbr 26, çarşenbe künü işğal etilgen Qırımğa kelip «Areket Forumı. Qırım» Umumrusiye milliy front forumına qoşuldı.
Bundan evel Vladimir Putin ve Dmitriy Medvedev zapt etilgen yarımadada sentâbr 15 künü olğan ediler. O vaqıt Keriçte «ülkeniñ cenübi ile naqliyat sistema meselesi» boyunca Rusiye Devlet Şurasınıñ prezidium toplaşuvı olıp keçken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ fikrine köre, Ukrainada «Qırımtatar halqınıñ statusı aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesinden temsiliy organ kârnı qazana bilir.
Bu aqta Meclis matbuat hızmetiniñ beyanatında aytıla.
Qırımtatar Milliy Meclisi, Qırım şimdilik ukrain akimiyetiniñ nezaretinde olmasa da, işbu qanun leyhasınıñ qabul etilmesine qol tuta.
«Bazıda keçikken ketişatlar bile faydalıdır», – dey Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Onıñ sözlerine binayen, Qırımda qırımtatarlarnıñ idare organları akimiyet tarafından taqip etile ve qıtaiy Ukrainada Meclis ve Qurultaynıñ serbest faaliyeti bir nümüne ola bilir.
«Şimdi qanun leyhasınıñ ameliy emiyeti aqqında aytmağa qıyın, amma qırımtatar halqınıñ aqlarını temin etmek meselesinde Ukrainanıñ ciddiy niyetlerini tasdiqlay», – dey Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov.
Bıltır dekabr ayında qırımtatarlarnıñ statusınıñ qanuniy sürette qayl etilmesi boyunca iş komisiyası teşkil etildi, mında merkeziy akimiyeti organlarınıñ 35 temsilcisi ve mustaqil ekspert kirdi. Bu işnin başına Refat Çubarov keçti. Dört aydan soñ iş komissiyasınıñ temsilcileri eki qanun leyhasınıñ azırlanılması aqta bildirdiler: qırımtatarlarnıñ statusı aqqında ve Ukraina tamır halqları – qaray ve qırımçaqlar aqqında qanun leyhalarıdır.


text:
AQŞ Senatı
AQŞ Senatı (иHrл. the United States Senate) - AQŞ Kongressı yuğarı pulatı.
Senat 100 äğzadan tora, ber ştattan ike äğza 6 yıl däwamına saylana.
Başta senat äğzaları ştatlar qanun çığaru cıyılışı tarafınnan saylanğan bulğan, läkin 1913 yıldan saylawlar turı bulğan.
Saylawlar tärtibe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
AQŞ wäkillär pulatına bergä saylawlar ütkärelä, här ike yılda senat öçtän bere yañadan saylana.
Härber 30 yäştän olıraq AQŞ watandaşı, 9 yıl däwamında ber ştatta yäşägännän soñ şuşı ştattan Senatka saylanıp bula.
Wazifalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qarar senat küpçelege tarafınnan qabul itelä. Senat ğına impiçment tärtibendä qanunnarnı tikşerä ala.
Senat Waşington Kapitoliye binasında utıra.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Senat berençe tapqır 1789 yılda saylanğan, 1794 yılda - Senatnıñ berençe açıq cıyılışı bulğan.


text:
QXR-da 1 qazan küni atap ötiletin Bilim berw küni erekşe mereke bolıp tabıladı. Jıl sayın onı eldiñ barlıq turğındarı tağatsızdana kütedi, sebebi merekeniñ qurmetine olarğa 5-ten 7 künge deyin sozılatın demalıs künderi beriledi. Ağımdağı jılı Qıtay turğındarı qatarınan 8 kün (1-8 qazan) demaldı.
Sarapşılardıñ eseptewinşe, bïılğı mereke künderi şamamen 750 mïllïon qıtaylıq azamat öz demalısında saparğa şıqtı. Al üylerine oralğan kezde QXR-nıñ bükil awmağında birneşe şaqırımğa sozılğan keptelis ornadı.
Derekközi: QazAqparat


text:
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ resmiy vekili Mariya Zaharova Birleşken Milletler Teşkilâtı vekilleri tarafından Moskvağa qarşı qırımtatarlarnı yüzleme qabaatlarından sebep açuvlanğanını bildirdi.
«Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Rusiyege nisbeten sebepsiz ve siyasiy tenqidi oñ yaraşmay. Ep bir dünyada kerçekten olğan şeylerge tayanmaq ve aqiqiy delilerni qullanmaq kerek», – dep ayttı o mayıs 19-da.
Zaharova Birleşken Milletler teşkilâtınıñ İnsan aqları Yuqarı idare komissarınıñ spikeri Rupert Colvilleniñ Rusiyeni yarımadada qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnı toqtatmağa çağırtqan beyanını hatırladı.
O, Birleşken Milletler teşkilâtınıñ uquq qorçalav vaziyetine yanaşmalarını «obyektivsız» saya. Rusiye «qırımtatarlarnıñ vaziyetini eyiliştirmek içün bayağı ğayret köstere», dep inandıra Zaharova.
Halqara uquq qorçalayıcıları ve Meclis Rusiye tarafından yarımadada qırımtatar halqına qarşı repressiyalar aqqında muntazam sürette beyan eteler. Amma yerli akimiyet Kreml kibi, bu beyanlarnı red eteler ve olarğa ziyade arttıruv aytalar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) mayıs 24-te ğayıp olğan Bağçasaray sakini Ervin İbragimovnıñ taqdirini qasevtlengenini bildirgen beyanatnı taqdim etti.
QMDİ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovğa ve uquq qoruyıcı organlarına Ervin İbragimovnı tapmaq içün bütün imkânlarnı qullanmaq muracaatınen bulundı.
«Müftiyat bu meseleni nezaret astında tuta», – dep aytıla bryanatta.
Bundan da ğayrı, Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi bu vaqia boyunca er angi malümatnı elde etkenlerni bunı QMDİ-ge bildirmege çağırdı.
Devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov mayıs 24-te gece hırsızlandı, onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovnı qıdırmağa başladı.
Mayıs 24-te Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Home » 1937 , Derslikler , Kitaplar , Nadir Kitaplar , Programlar » Dobrucada İptidaiy Türk Mekteplerinin Birleşmiş Programı 1937
Dobrucada İptidaiy Türk Mekteplerinin Birleşmiş Programı 1937
By Tahir Kerim Şubat 02, 2017
Menim blogg sahifemde biraz evvel Romanyada çıqqan qırımtatarca "Emel" mecmuasının bir qaç nomerosını tanıtqan edim. Bu yerde qırımtatar edebiyatı, tili, ve diger sahalarına ithaf olunğan maqalelerini arap ve latin elifbesinde ögrenmege muvaffaq olduğınızğa pek sevindim anca. İşte kendimin bu vatan oğrunda olğan küçücik missiyamnı devam eterek, mezkür mecmuasının özel matbaahanesinde neşir etilgen "Dobrucada İptidaiy Türk Mekteplerinin Birleşmiş Programı"nı taqdim etem. Men sizge tanıtqan gazeta ve kitaplarını biraz ğayret ve vaqtınıznı sarf etip Türkiye ve diger ülkelernin kütüphanesinde bulmaq mümkün. Faqat, bütün bular bir yerde olsun diye bu işni boynuma aldım. Kitapnın mündericesi bu kibi bölümlerden ibaret: Din, Qur'an, Tecvit. Bölümlernin içersinde böyle meseleler ögrenilir: Din dersleri, Din tarihi, Din yırları, Ana dili, Oquma-yazma (elifbe), Qıraet, Gramer, Tahrir, Ezber, Müsik, Resim kibi.
Kitabın tili qırımtatar, elifbesi araptır.


text:
1. Siz ärdayım bïikke umtılasız, barlığınan joğarı turwdı qalaysız.
Memendigiñiz joğarı deñgeyde. Biraq egoïst emessiz. Bar küş-jigeriñizdi jumısqa jumsaysız. Sebebi älemdi jaqsı jağına özgertkiñiz keledi. Bul sizdiñ qolıñızdan keledi.
2. Siz qatal adamsız, degenmen jaqındarıñız sizdiñ qasıñızda özin qawipsiz sezinedi.
Jeke basıñızğa qatıstı jäne qarjılıq jetistikterdi jaqsı köresiz, biraq onı eñ birinşi orınğa şığarıp jibermeysiz.
3. Kez kelgen adammen oñay äri tez aralasıp ketesiz.
Elgezek adamsız, barlığına tüsinistik tanıtasız. Adamdarğa aqıl aytpay-aq, tınış tıñday alasız. Özgelerge kömektesken öte unaydı.
4. Siz oyşıl jansız.
Sizdiñ pikiriñiz ben ïdeyañız öte mañızdı. Öziñizdiñ közqarasıñız ben teorïyalarıñızdı talqığa salğandı jaqsı köresiz. Oylana alatın, köp oqïtın kisilermen äñgimeñiz jarasadı. Eşteñege jeñil-jelpi qaramaysız.
Derekközi: «PT» toptamasınan
Kommentarïï


text:
Aqyarda «Skrâbin» taqımınıñ vefat etken solisti Andriy Kuzmenkonıñ hatırasına kontsert keçirilecek.
Vkontakte içtimaiy ağındaki «Skrâbin» resmiy gruppasında peyda olğan ilânlarğa binaen, Kuzma ile Taras Şevçenko eykeli yanında (Ğalebe Parkı durağı) Moskva saatine köre saat 19:00 vedalaşacaqlar.
«Skrâbin» taqımınıñ aqyarlı mühlisleri Qırım.Aqiqat mühbirine bergen malümatlarına köre, kontsert keçirilmesi şeer akimiyeti ile muzakere etilmegen, bu sebepten adamlar «tituşkalar», uquq qoruyıcı organlar ve kazaklar birleşmeleri tarafından provokatsiyalar ola bilecek, dep qorqalar.
Aynı vaqıtta, mühlisler deyler ki, bir şeyge baqmadan, vedalaşuv kontserti ötkerilecek.
Bazarertesi künü, fevral 2-de, Dnepropetrovsk vilâyetinde yol qazası neticesinde «Skrâbin» rok-taqımınıñ lideri Kuzma olaraq meşur olğan Andriy Kuzmenko vefat etti.
Bunıñ kibi kontsertler mühlisler tarafından bütün Ukrainada keçirilecek.


text:
YouTube qullanıcıları öz video-levhalarında, nasıl etip maşna saipleri Yaltada yol areket qaidelerini bozğanlarını, Aqmescitniñ merkezinde tamir işleriniñ aqibetlerini, ve Qırım yollarınıñ müşkül vaziyetini kösterdiler.
LIVE PETROVSKOGO kanalınıñ saibi, Yaltanıñ merkeziy soqaqlarında çekilgen videonı yerleştirdi. TV haberlerinde – şeerde arabalarnıñ yañlış park etilmesine qarşı küreş alıp barılğanı kösterilgen soñ, bu videonıñ müellifi yollardaki kerçek vaziyetni kösterdi.
«Park etmek ve toqtamaq yasaq etilgen, lâkin kimsege bu pek te yardım etmey: soldan da, sağdan da maşnalar tura, taksi», – dep çorlana aydayıcı.
Qullanıcı Yüliyanıñ yerleştirgen videosında, Aqmescitniñ merkezinde yañ tamir etilgen soqaqta «qığılçımlarnen fışqırğan» skemlelerni körmege mümkün.
«Qıyış qollı canavarlar merkezni o qadar tamirlegenler ki, tap ateş ve qığılçımlernen etraf tutaştı», – dep yazılğan videonıñ izaatında.
Qırımnıñ Tiklenüvi adlı kanalda Aqmescitniñ merkezinde – Kirov caddesinde çekilgen video derc etilgen. Küçlü yağanaqlardan soñ yolda pek çoq çuqurlar peyda oldı.
«Bizge öyle keldi, sanki yol hızmetleri olanıñ Aqmescitte pek çoq işi peya olğanı aqqında unutqanlar. Çuqur üstende çuqur!» – dep yazdı videonıñ müellifi.
Qullanıcı krayller777, Qarasuvbazarnıñ yollrı ne qadar müşkül alda olğanını köstergen videonı paylaştı. «Ne maşnada, ne de cayav keçalmazsıñ», – dep qayd ete videonıñ müellifi.
Qullanıcı Bütün Qırım ise yolda yüz bergen qazanıñ videosını yerleştirdi. Qurucılıq malzemelerini alıp ketken yük maşnası Aluşta civarında avdarıldı. Videoda yol çetine uçup ketken maşnanı körmege mümkün.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı makemesi mart 11 künü keçirilgen oturışınıñ neticesinde, «fevral 26» işiniñ mabüsleri Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencinini apiste aprel 11 kününe qadar qaldırmağa qarar aldı. Bu aqta qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısı muavini Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Makeme qararı ile Çiygoz, Asanov ve Degermenci apiste 11.04.16 qadar qalacaqlar», - dep yazdı twitterde o.
Cuma künü makeme oturışında Ahtem Çiygoz makeme eyyetine kirgen bütün taqımğa çıqarma ilân etti.
Bundan evel Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye Baş prokuraturasına Çiygoznıñ Aqmescit SİZOsında qanunsız tutılması boyunca muracaat yazdı. Delil olaraq, yanvar 25 künü Qırım Yuqarı Makemesinen çıqarılğan qararına köre, Ahtem Çiygoz ve «fevral 26» işiniñ başqa faaleriniñ apiste tutılması müddeti mart 9 künü 00:00 saatte bitkenini ketirdi.
Öz arizasında advokat Çiygoznıñ apis etüv vaqıtını üç künge uzatqan Kreml nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makeme makemecisi Galina Redkonı mesülietke çekmege talap etti.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/27 avgust
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 27 avgust biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
Rusiä Federatsiäsendä Rusiä kinematografı köne (ru), Tatarstan Respublikasında isä Tatarstan Respublikası Däwlät gimnı köne
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1770 — Georg Hegel, alman fälsäfäçese, obyektiv idealist.
- 1941 — Mingol Ğäliev, tatar cırçısı, möğallim.
- 1979 — Färidä Qorbanğälieva, tatar jurnalistı, teletapşırular alıp baruçısı.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1989 — Borhan Şähidi, Qıtaynıñ tatar millätle säyäsät häm däwlät eşleklese.


text:
Endi Warhol
Endi Warhol ( ing. Andy Warhol; çın iseme slovak. Andrej Varhola, rusin. AHдpiй Baproлa, 1928-1987) - AQŞ rässamı, prodüser, dizayner, yazuçı, tuplawçı, jurnallar bastırıp çığaruçı, kinorejissör. Zamança sänğätneñ häm pop-art xäräkäteneñ tabınu şäxese.
"Homo universale" ideologiäsenä nigez saluçı.
1960 yıllarda "The Velvet Underground" alternativ rok-törkemeneñ menedjerı häm prodüserı.
Warhol turında berniçä näfis häm dokumental' film töşerelgän.
Tärcemäi xäle[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Warhol Pittsburg şähärendä (AQŞ) rusin ğailäsendä tuğan. 13 yäşlektä şaxtada eşlägän ätise wafat bulğan.
1949 yılda Karnegi texnologiä institutın tämamlağannan soñ grafik dizayn buyınça bakalavr däräcäsen ala.
1960 yılda Koka-Kola dizaynın buldırğannan soñ dan qazana.
1962 yılda berençe kürgäzmäne aça.
1963-1968 yılda berniçä film töşerä.
1968 radikal feminist qızı Valeri Solamas Warholnı ütermäkçe, öç tapqır qorsağına ata. Warhol klinik ülemnän häm 5 säğätle operatsiädän soñ isän qala.
1987 yılda operatsiädän soñ ülä.
Säwdä mäğnäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Soñğı waqıtta Warhol "iñ satılğan rässam" bula. 2013 yılda rässamnıñ satılğan eşläreneñ qimmäte 427,1 mln. dollar täşkil itte.
1985 yıldan 2010 yılğa qädär Warhol eşläreneñ bäyäläre 3400% kä arttı.


text:
”Eyilikke kemlik yapma”
”Eyilikke kemlik yapma”
Köyden uzaq yerlerde yaş bir faqır çoban baynıñ qoylarını baqıp yüre eken.O, aylarnen köyge kelmey eken.Bu çoban çöllerde çeşit türlü sesler çıqarıp yırlağan quşlarnı diñlemege ve avlanmağa pek seve eken.O, bir kün avğa çıqqanda dağnıñ kenarında yanğın çıqqanını körüp, aman anda yetişe.Bir daha baqsa, ateş içinde bir şey çapalanıp, bala kibi ağlay. O, her vaqıt tulubını yanında alıp yüre eken. Çoban çoq tüşünüp turmadan, çalt-çalt tulupnı uzunca bir yipke bağlap, onı ateş içinde iñlegen şeyge taba ata. Çapalanğan şey can alâmetinen tulupqa kirgeni kibi, Çoban onı çekip çıqara. Tulupnı alıp baqsa, ne körsin, tulup içinde yalınları ateşte yanğan büyük bir acerha yılanı yata.Çoban onı qurtarğanına peşman ola, amma artıq olacaq şey olğan.
Acerha tuluptan çıqqan soñ, çoban oña:
-Qana, ayt baqayım, seni ölümden qurtarğanım içün maña ne bereceksin?- dep soray.
Acerha yırtıcı közlerini daha ziyade aqaytıp:
-Meni qurtarğanıñ içün seni aşaycağım.-dey.
Çoban ne yapacağını bilmey. Acerhağa:
-Ya, seni qurtarmağan olsam sen ateşte küyıp,kebap olacaq ediñ de,- dey. Lâkin iç bir şey kar etmey. Acerha hep öz sözünde tura. Olar çoq iddalaşalar. Şu arada yanlarına bir tilki kelip toqtay.
-Sorması ayıp olmasın, ne davalaşıp turasıñız ya?- dep soray.
Çoban:
– Mına, tilki, men bu acerhanı şu ateş içinden qurtardım. Zahmetim içün ne bereceksin,dep soradım. O:
-Seni aşaycağım, – dey. Şunıñ üstünde davalaşıp oturamız.
Tilki meseleni bir kereden añlay ve çobanğa yardım etmek içün aynecilik tüşüne. Tilkige aynecilik tüşünmek içün de çoq vaqıt kerekmey ya. Tilki tez-tez işke kirişe, o ciddiyliknen:
-Yoq, çoban, sen acerhanı qurtarğanıña inanmayım!- dey.
Çoban açuvlanıp:
-Ne içün inanmaysıñ ya?Mına, tulup da yanımda,- dey.
Tilki tulupnı alıp baqa da:
– Ey, çoban, sen pek qolay çora adam ekensiñ, bu balaban acerha seniñ tulupıña sığacağı barmı?- dey.
Acerha işniñ asılına barmay:
-Sığdım, sığdım,vallahi-billahi sığdım, -dep bağıra.
Tilki :
-Öyle ise, kir baqayım, – dey.
Acerha tulupqa kire, başını ise tışta qaldıra. Tilki onı körip:
– Ana köresiñmi,sığmaysıñ, -dey.
Acerha başını da tulupnıñ içine kirsete.
Çoban bundan faydalanıp, birden tulupnıñ ağızını qapata ve yahşı etip bağlay da, yılannı yanıp turğan ateşniñ içine ata.
-Eyilikke kemlik etkenniñ talihi böyledir – dey çoban.
Qaynaq: Qırm'ın sesi


text:
Kiyevde fevral 5-te aqşam Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Almaniya kantsleri Angela Merkelniñ körüşüvi keçirilmekte. Körüşüv neticeleri boyunca matbuat vastalarınıñ temsilcileri ile subet keçirilmesi planlaştırılmay, – dep haber ete Radio Svoboda.
Toplaşuv başlanmazdan evel Petro Poroşenko subetleşlerine Ukraina şarqında barışıq olmasına köstergen yardımları içün teşekkürler bildirdi. Onıñ aytqanına köre, buña irişmek «ğayet qolaydır – Minsk añlaşmalarına riayet etmeli».
İşbu añlaşmalarğa binaen, silâ qullanılması toqtatılmaq, Ukrainadan çetel boyevikler çıqarılmaq, em de Rusiye ile sıñır boyu Ukraina nezareti ğayrıdan tiklenmek kerek.
Berilgen malümatqa köre, Angela Merkel ve François Hollande Ukrainanıñ topraq bütünligini köz ögüne alıp, yañı barışıq planını azırladılar. Fevral 6-da olar Moskvanı ziyaret etip, Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşmek kerekler.
Fevral 5-te Kiyevde Ukraina reberleri ile Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet kâtibi John Kerry körüşti.


text:
Ukraina haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Sergey Kostinskiy «Qırım – Ukraina» kampaniyasınıñ çetelde peyda olğanı aqqında bildire.
«Qırımlılar Liza Bogutskaya, Vladislav Seleznev, Aleksandr Yankovskiy, Olga Duhniç, qırımtatarları Sevgil Musayeva-Borovik ve Ahtem Seytablayev öz mevamını (Men – Ukraina vatandaşım) qıtalardan er birinde bildirdiler», – yazdı Kostinskiy Facebookta.
Bu kibi levhalar, şu cümleden, Kanadada peyda oldı.
Onıñ malümatına köre, nevbetteki adım – çetelde Ukrainanıñ mültimedia platformasınıñ işlettirilmesi olacaq.
«Dünyanıñ er yerinde, Antarktidadan ğayrı, ğaliba, millionlarce insan Rusiye – istilâcı, Qırım – Ukraina olğanını bilecek», – dey Kostinskiy.
Evel Sergey Kostinskiy Ukraine tomorrow efirine «Golos Krıma», «Krım live», Zaman ve Qırım.Aqiqat kibi programmalarnıñ kirsetilecegini bildirgen edi.
Kampaniyanıñ sımaları qırımlılar oldı: Ahtem Seitablayev – rejissör, prodüser, müellif, «Hrabrıye serdtsa» leyhasınıñ alıp barıcısı, Olga Duhniç – siyasiy psiholog, «Novoye vremâ» mecmuasınıñ jurnalisti, Sevgil Musayeva-Borovik – «Ukrainskaya pravda» internet neşiriniñ baş muarriri, Vladislav Seleznev – podpolkovnik, Ukraina Silâlı quvetleri Baş ştabı matbuat hızmetiniñ yolbaşçısı, Liza Bogutskaya – bloger, dizayner, Aleksandr Yankovskiy – «Çernomorskaya teleradiokompaniyanıñ» baş prodüseri, «Qırım.Aqiqat» teleleyhasınıñ reberi.
2014 senesi mart 16-da Qırımda ve Aqyarda sahte referendum olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ukraina ve Ğarp bunı tanımayıp, Rusiye Qırımnı işğal etkenini bildireler.


text:
«Batkivşçına» firqası Qırım teşkilâtınıñ yolbaşçısı Andriy Sençenkonıñ fikirince, Qırım Devlet Şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov yarımadanıñ işğaline 2013 senesi küzde azırlıq körmege başlağan edi.
Bunı Tsentr jurnalistskih rassledovaniy bildire.
«Bilem ki, Kiyevdeki Maydan vaqialarından evel, oktâbr-noyabr aylarında, Vladimir Konstantinov (2013 senesi küzde – Qırım Yuqarı Radasınıñ spikeri) Moskva ziyaretinden soñ Qırım Yuqarı Radasınıñ uquq hızmetiniñ reberini çağırıp, 1954 senesiniñ seneti boyunca («Qırım vilâyetini Rusiye Sovet Federativ Sotsialistik Cumhuriyetinden Ukraina Sovet Sotsialistik Cumhuriyetine berilmesi aqqında» seneti, – muar.) bütün vesiqalarnı ketirmege rica etken edi. Bese-belli, bunı azırlay ediler», – dep ayttı Andriy Sençenko.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev Qırımda özek silâsı, ilk nevbette, Rusiye tarafından Türkiyege qarşı yollanılacağını tüşüne. Şunıñ içün Ankara Qırımnıñ işğalden azat etilmesi oğrunda faal küreşmeli, şu cümleden sanktsiyalarnıñ kirsetilmesi vastasınen.
Bu aqta o «Anadolu ajansi» agentligine bildirdi, haber ete Petro Poroşenko Blokunıñ matbuat hızmeti.
«Türkiyeniñ, Avropa birligi memleketleri kibi, cezalarğa qoşulmasını isteymiz. Amma Rusiye ile ticariy ve iqtisadiy bağı olğan Ankaranı da añlaymız. Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ile Türkiye Qırımda yaqalanğan bazı insanlarnıñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde yardımcı ola bilecegi aqta subetleştim», – dep qayd ete deputat.
Cemilev şunı dey ki, qırımtatarlarnıñ bu sene devamında aqlarınıñ bozuluvını ögrenmek içün Qırımğa barğan eyyetiniñ maruzası Türkiyeniñ itibarını arttırdı.
«Rusiye Türkiye eyyetiniñ maruzası onıñ menfaatını qorçalaycağı aqta «tüşüne» edi. Çünki Ankara oña qarşı cezalarnı kirsetmedi. Türkiye eyyetiniñ biraz çoqça vaqtı olsa edi, o daa da çoq yazar edi. Türkiye itibarını arttırğan eyi bir maruzadır, halqara toplulığı içün faydası da pek büyük», – dey Cemilev.
O emindir ki, Ğarpnıñ Rusiyege qarşı cezaları semereli olur ve Qırımnıñ azat etilmesi çoqqa sürmez.
«Eminim, cezalarnıñ rolü büyük olur. 1979 senesi Afganistanğan sürip kirgen Rusiyege qarşı cezalarnıñ kirsetilmesini 10 yıl beklemege mecbur oldıq. Daa on yıl beklemege kerek olsa, felâket olur. Ümüt etemiz ki, er şey daa da tez vaqıtta biter. Em de Rusiye prezidenti Vladimir Putin olğanda bu mesele çezilir dep tüşünmeyim. Sanktsiyalarnıñ seviyesi zaruriy olsa, rusiyeliler mıtlaqa onıñ tesirini duyar», – dey Cemilev.
Rusiye akimiyeti evel Qırımnı «Rusiye qısmı» olaraq adlap, mında özek silâsını yerleştirmege aqqı bar olğanı aqta bildirgen edi.
Ukraina Tış işler nazirliginde Qırımda yerleştirilgen bütün özek obyektleri Ukraina mülkiyeti olğanını bildirgen ediler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Eriktiler atırawlıq jastarğa şet tilderin üyretedi
ATIRAW. QazAqparat - Atıraw oblısında English for Jastar jastar jobası iske qosıldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Nur Otan» partïyası Qurmanğazı awdandıq fïlïalı men «Jas Otan» jastar qanatı English for Jastar partïyalıq jobası ayasında kelgen eriktilerge sät sapar tiledi.
Ayta ketw kerek, sonday-aq partïyanıñ Ïsatay, Ïnder, Maxambet, Maqat jäne Jılıoy awdandıq fïlïaldarı da öz awdandarına kelgen eriktilerdi qabıldadı.
Oqwşılardıñ ağılşın tili deñgeyin arttırw maqsatında «Jas Otan» JQ jäne «Bolaşaq» qawımdastığı tamız ayında English for Jastar attı jobasın iske qostı. Atıraw oblısında jumıs jasawğa 12 erikti nïet bildirgen.
«Nur Otan» partïyası Qurmanğazı awdandıq fïlïalı törağasınıñ birinşi orınbasarı Ömirbolat Esenğazïevtıñ aytwınşa, awdanğa kelgen eriktilerge barlıq jağday jasalğan. Olardıñ baspana, tamaqtanw, tasımal mäselesi tolıqtay şeşilgen.
Qurmanğazı awdanında jumıs jasawğa nïet bildirgen eriktiler Toğjan Kärïmolla men Injil Ğadilbekova eki kezeñmen 106 balanı oqıtadı.
«Däris berw sağattarımız belgilendi. Barlıq ädistemelik quraldarımız dayın. «Nur Otan» partïyası «Jas Otan» jastar qanatınıñ ïgi bastamasın şın nïetimizben qabıldadıq. Bul qadamımızdı biz elimizdiñ aldındağı patrïottıq borışımız», - dep esepteymiz deydi olar.
«English for Jastar» partïyalıq jobası 2 ayğa eseptelgen. Eriktiler 20 qırküyek pen 20 qaraşa aralığında awıl balalarına şet tilin üyretip, awdan jastarınıñ ağılşın tilinde söylew maşığın damıtadı. Joba ayasında 500-den astam balanı qamtw josparlanıp otır.
Ayta ketelik, bul joba partïyanıñ Elbasınıñ üştuğırlı til sayasatı memlekettik bağdarlamasın damıtwğa qosqan ülesi. Jobağa ağılşın tilin meñgerwi Intermediate deñgeyinen kem emes, orıs jäne qazaq tilderin erkin meñgergen, burın soñdı balalarmen jumıs jasap körgen, awıl balalarına ağılşın tilin üyretwge nïeti bar eriktiler tartılğan.


text:
Bağdarşam elektr qwatı ajırap qalğannan isten şıqqan. Kwägerlerdiñ aytwınşa qïılısta bir sağat boyı rettewşi bolmay, keptelis qalıptasqan. Polïcïya qızmetkerlerin kütwden jalıqqan jürgizwşilerdiñ biri joldı rettewge özi kirisip ketken bolwı kerek. Vïdeonı tüsirwşi äyel er kisiniñ osılayşa kölik qozğalısın rettey alğanına alğısın jawdırwda.
Vïdeonı körgenderdiñ biri er kisini maqtasa, keybirewi bul isin burıs dep sanaydı. Olardıñ oyınşa, azamat bul şeşimimen jol-kölik oqïğasın twdırwı mümkin edi.
Polïceylerdiñ bul oqïğağa qalay qaraytındarı äzirge belgisiz. Degenmen, vïdeodan köringendey jol qozğalısın rettewşi azamattı qolınan alıp, alğıs aytqanı bayqaladı.
nur.kz
Kommentarïï


text:
Kavurma (törekçä it qızdıru)
Kavurmanı töreklär Qorban bäyrämendä yasıy.
Ozaq peşkän kavurma tağın da yomşaq häm läzzätle bula.
Kiräkle närsälär:
1 kg it
200 gr êç may
Toz, qara häm qızıl borıç.
Yasalışı:
İtne waq kisäklärgä, êç maynı beraz zurraq turıybız. Qızdırılğan tabağa maynı salabız, beraz qızdırğannan soñ it quşabız. Utnı qısmıyça bolğatıp torabız. Berazdan äkren utqa alıp, östen qaplıybız häm qaywaqıt suı betkänçe bolğatıp alabız. Peşep citärgä berniçä minut qala toz häm borıç östibez. Sarı may da quşarğa bula.
Aşığız tämle bulsın!


text:
Ukrainanıñ Milliy tarih müzeyi qırımtatar halqınıñ sürgünligi aqqında malümat toplay ve fondlarnı toldurmaq içün yardım soray.
Bu aqqında müzeyniñ Facebooktaki resmiy saifesinde aytıla.
«Müzeyge fondlarnı toldurmağa yardım etiñiz. Genotsidni aydınlatqan fotoresimler, vesiqalar (olarnıñ kopiyaları), mektüp ve diger şeylerni toplamaq kerek», – aytıla beyanatta.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüv künüdir. 1944 senesi o künü qırımtatarlarnıñ birinci treni Orta Asiyağa yollanğan edi.
Qırım işğalinden evel Aqmescitte yıl-yıldan Bütün Qırım matem mitingi keçirilgen edi.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti mayıs 18 künü qırımtatar halqınıñ sürgünligi qurbanlarınıñ hatırasına keçirilgen matem tedbirler yerine yañı bayramnı kirsetecek ola – «quvanç kününi».


text:
– Ali Umaroviç, siz Meclisniñ tış alâqalar bölüginiñ reberi olasıñız. BMT Qırımda mart 16 künü keçirilgen referendum ve yarımadanıñ Rusiye Federatsiyasınıñ erkânına qoşulmasını tanımadı. Sizince, Ukraina Qırımnı qaytarıp olurmı?
– Tek Birleşken Milletler Teşkilâtı degil de, bütün halqara cemaatçılığı, Avropanıñ Parlament Assambleyası, rusiyeli azalarnı rey bermek aqqından marum etip, yılnıñ soñuna qadar Rusiye Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq kerek olğanını qayd ettiler.
Menimce, bugünde bugün bu mesele pek keskin tura, Angela Merkel aytqanı kibi, Rusiye Qırımnı qaytarmaq kerek. Çünki, kimge ne mensüp olğanını talil etip başlasaq, Qırımdan soñ, Kaliningrad vilâyeti meselesi köterilecek.
Bunıñ episini zıddiyetke ketirecek. Bugünki künde NATO blokı qattı bir qarar aldı, añlaşılğanına köre, o 1997 senesi Rusiyege Poloniya, Baltiya memleketleri, Çehiyada öz qısımlarını yerleştirmeycegini vade etkenine baqmadan, bunı yapacağını numayış ete. Endiden soñ, o arbiy qısımlarını yollap, flotunı küçleştirir, arbiy masraflarını arttırır. Yani, bu saada Rusiye ile bütün munasebetler bozulacaq.
– Er alda Qırımnı ne bekley?
– Bu noqtada, menimje, Qırımnıñ Ukrainağa qaytaruv meselesini qoymamaq keyek. Qırım Ukrainanıñ terkibinde çoq yıllar devamında bulundı. Qırımda yetiştirilgen Rusiye yaqlı teşkilâtlar içün – ilk evelâ Kiyev mesülietli. İsteseñiz, Yanukoviçni, isteseñiz Kuçma ya da Kravçuknı söginiz…
– Amma, Kiyevniñ bunda ne merağı bar. Bu teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa qarşı qoymaq istedilermi?
– Bilesizmi, öyle degil. 2004 senesi Gürcistanda konferentsiya keçirildi, onda ukrain siyasetşınas Soskin (Oleg Soskin – müell.) iştirak etti. Poloniyalı uquq-qoruyıcıları ukrain iştirakçilerniñ yanına kelip, qırımtatar halqınıñ aqlarını tiklemesi boyunca adımlar yapılsa, yahşı olur edi, dep ayttılar, o vaqıt ukrainli siyasetşınas Soskin qayd etkeni kibi, qırımtatar faktorı yarımadada inkişaf etip başlasa, Qırımnı Rusiyege teslim etmege kerek olur, dedi. Bu bilingen bir fakt, bunı derc ete bilesiñiz.
Onıñ içün Rusiye Qırımnı işğal etmedi, Ukraina Qırımnı Rusiyege teslim etti. Siz bu kibi işğalni qayda kördiñiz, zararlanğan taraf Ukrainağa zırhlı tehnika, silâ, gemilerni qaytardılar, o da er şeyni qabul etti! Rusiyeniñ bu yerde borcu yoq. Bu nasıl bir işğal? Bugünde bugün, bütün halqara cemaatçılığı, avropalı memleketler, AQŞ-ı Rusiyeniñ Qırımdan vazgeçüv meselesini kötere bileler, amma Rusiye de onıñ menfaatları köz ögüne alınacaq şartlarnı qoya bile. Men şimdi bu mevzuda fikir yürsetmege istemeyim, amma, Qırım Ukrainağa qaytarılmamasını talap etecegini tahmin etem.
– Öyle olsa, Qırım nasıl bir status alacaq? Mustaqil olacaqmı?
– Belki de…
– Ya da halqara cemaatçılıqnıñ nezareti astında bulunacaqmı?
– Belki de… Bu noqtada iç bir şeyni istisna etmeyim.
– Er alda, olğan şaraitlerimizni köz ögüne alsaq, qırımtatar siyasetçileriniñ ekseriyeti qaytaruvnı istey…
– Men, elbette, qaytaruv meselesini ğayet keskin qoyğan bazı qırımtatar siyasetçilerini añlayım. Men özüm de Ukrainanı ürmet etem. Öyle de ola bile. Amma, men bu meselede havflı bir şey körem, Kreml, şahsen Vladimir Putin Aksönov, Konstantinov, Temirgaliyevniñ: kelseñiz, Qırım birden siziñki olur hayallarına pek işanğan. Amma, vaziyet nasıl olıp çıqqanını köremiz. Bugünde bugün bütün dünyadan çetleşken Rusiye bir kimsege kerek degil. Onıñ içün Qırımnen bağlı vaziyet er türlü ileriley bile, lâkin Ğarp memleketleri, AQŞ Qırımnıñ qaytarıluvını talap etecekleri – kerçektir.
Azatlık Radiosı


text:
Rusiyede bugünge, soñki on yıl devamında olmağanı kibi, Stalinniñ tarafdarları çoqlaştı, bunı «Levada-tsentr» soravı tasdiqlay.
Soravdan keçkenlerniñ 34% Stalinniñ hatalarına baqmadan, 1941-1945 seneleri onıñ reberliginde qazanılğan ğalebe er şeyden müim olğanını tüşüne. 2007 senesi bu fikirge tek 28% qol tuta edi.
Rusiyelilerniñ tek 21% Stalinni – «millionlarnen insannıñ ölüminde qabaatlı olğan sert, insaniyetsiz zalım» olaraq tanıy.
«Levada-tsentr» bergen malümatqa köre, Stalinniñ qattı idaresine öyle de 15% qol tuta.
Stalinge esasen esli başlı, orta tasili ve alçaq istimal statusı olğan insanlar qol tuta. Onıñ itibarınıñ artmasına, içtimaiyatçılarnıñ fikrine köre, Suriye cenki, Ğarpqa qarşılıq ve Qırımnıñ qoşuluvı da tesir etti.


text:
Aqyarlı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Nuri Primovnıñ anası Raime açlıq tutmaqnı toqtattı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa iyülniñ 9-nda İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov ikâye etip berdi.
«Haber alğanıma köre, iyülniñ 3-ne aqşam Raime Primova ahır-soñu açlıq tıtmamağa qarar bergen», – dedi Cepparov. İyülniñ 4-nde uquqimayeci, Primova hastahanege alıp ketilgeni «ve onıñ al-areketlerine baqılacaq olsa, açlıq tutmağnı toqtatmadı», dep haber etken edi.
Primova açlıqnı toqtatqanınen bağlı malümatnı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar faali, uquqimayeci Lütfiye Zudiyeva da tasdıqladı. Onıñ sözlerine köre, iyülniñ 8-nde Primova daa hastahanede yata eken.
Mervzunen alâqalı: Raime Primova. Oğlu içün tutulğan açlıqnıñ onuncı künü
İyünniñ 20-nde Qırımda Ukraina vatandaşı, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Nuri Primovnıñ anası, 68 yaşındaki Raime Primova açlıq ilân etti. O, Rusiye tarafından mahküm etilgen oğlunıñ deñiştirüv cedveline kirsetilgenini talap ete.
Raime Primovanıñ ekinci gruppa saqatlığı bar, o 68 yaşında. Primovanıñ bir büyregi yoq. Oña ciger hastalığı diagnozı qoyuldı.
Mayıs ayınıñ soñunda, Rusiye koloniyasında bulunğan Aqyarda «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçisi Nuri Primov ceza izolâtorına qapatıldı.
2017 senesiniñ sentâbr ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi, «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Seyfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli islâh etici koloniyada beşer yıl berilgenine dair ükümni ilân etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescit rayon mahkemesi ekstremistik ifadelerde qabaatlanğan İsmail Ramazanovnıñ tevqifini mayıs 18-ge qadar uzattı.
Bunı aprel 16-da Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Oturışuv esnasında tahqiqatçı Alisa Gluhova, iş boyunca ekspertizalarnıñ neticeleri keldi, bu sebepten uquqqoruyıcılarğa, qabaatlav neticesini azırlamaq ve materiallarnı prokuraturağa alıp bermek içün daa bir ay kerek, dep bildirdi.
Ondan ğayrı Gluhova, muhakeme etilgen şahıs qaçmaq ya da qanunğa qarşı olğan faaliyetinen oğraşmaqnı devam etmek mumkün, dep bildirdi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Ramazanovnıñ advokatı Aleksey Ladin, işniñ tahqiq etilmesi esnasında «açıq bir surette uzatılğanı körüne, ve bu, tahqiqatçınıñ, sıñırlav tedbirini uzatmaq aqqında muracaatınıñ red etilmesi içün esas olmaq mumkün», dedi.
Ramazanov, özüni qabaatlı tanımağanını, bunı qanun vastasınen isbatlamağa azır olğanını ve Qırımdan qaçmağa azırlanmağanını ilâve etti.
Yanvar 23-te Novıy Mirde Rusiye telükesizlik hadimleri, qırımtatar İsmail Ramazanovğa ekstremizmniñ propagandasında qabaatlavnı bildirip, evini tinttiler. Daa soñra mahkeme yaqalanğannı tevqif etti.
Daa soñra Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komitetinde tahqiqatçılarnıñ, internet-radio vastasınen ekstremistik materiallarnı tarqatqanında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı cinaiy iş açqanlarını bildirdiler.
İlhaqtan soñ Qırımnı asılında idare etken Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarğa qarşı, evlerinde kütleviy surette ötkerilgen tintilüvlerni qullana.


text:
"Toqal" - qosalqı otbasılıq ömir mäselesin qozğaytın älewmettik drama. Bunda maxabbat pen bïznestiñ bir-birine äseri körsetiledi. Fïlmde otbasılıq qundılıq, bwın ökilderiniñ qarım-qatınası twralı söz boladı.
Jobanıñ prodyuseri äri negizgi rölderdiñ birin somdawşı Gawhar Nurtastıñ aytwınşa, kartïnanı Qazaqstanda ğana körsetip qoymay, älemdik prokatqa şığarw josparlanğan. Fïlm ïdeyası Gawhar Nurtas pen medïa salasındağı belgili bïznesmen Armanjan Baytasovqa tïesili. Scenarïy avtorı jäne rejïsser - Evgenïy Çelcov (Resey). Fïlmge elimizden Erik Joljaqsınov, Janel Maqajan, Tuñğışbay Jamanqulov sekildi akterler qatısqan.
Derekközi: kinostan.kz
Kommentarïï


text:
Nyü-Yorkta faaliyetçiler Ukraina rejissörı, Qırım sakini Oleg Sentsovğa qol tutuv tedbirini keçirdiler.
Tedbir iştirakçileri, Sentsovnı apisten azat etmek talabınen Tayms-skver soqağına çıqtılar. Olarnıñ bir qısmı qolunda Free Sentsov plakatlarını tuta, digerler ise improvizatsiya etilgen mabüsler kiyimlerini kiyip, qollarında qum saatları ile soqaqnıñ ortasında yerge oturdılar.
Tedbirni teşkil etkenlerniñ Facebooktaki bildirüvinde: «Muddetsiz açlıq sebebinden vaqıt Sentsov içün soñuna yetti. Aqları ve menlikleri aşalanğan insanlar içün de vaqın soñuna yetmek üzre. Rusiyeniñ Ukrainağa ve bütün azat dünyağa qarşı tecavuzına emiyet bermemege devam etsek, bizim toplulığımız içün de vaqıt soñuna yetecek», – denile.
Tedbirde 50 qadar insan iştirak etti.
Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ile beraber Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesiniñ mayısında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp, yaqalandılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, sert rejimli koloniyada 20 yılğa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımadı.
Ukraina rejissörı, Qırım sakini Oleg Sentsov Yamalo-Nenetsk muhtar okrugınıñ Labıtnangi şeerindeki 8 nomeralı («Beyaz ayuv» adlı) koloniyada buluna.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.


text:
Qırımnıñ vatandaş qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri Lenur İslâmov bildire ki, yarımadanıñ energetik qamaçavı başlandı, ve devam etecek. İslâmov Qırım.Aqiqatqa izaat berip, «Ukrenergonıñ» faallerniñ niyetlerinden haberdar olğanını bildirdi.
«Bizler energetik qamaçavına başladıq, ve energetik qamaçav devam etecek. Energetika naziri bunı bile, amma ne sebepten aytmay, bu onıñ işi. «Ukrenergo» bizni añlay, anda da vatanperverler bar. Bizim taktik qararlarımız bar, olarnı tezden ögreneceksiñiz», – dedi Lenur İslâmov.
Onıñ aytqanına köre, qıtaiy Ukrainadan Qırım yarımadasına ketken elektrik energiyasınıñ dört ağından ekisi çalışa: «Kahovka – Canköy» ve «Ermeni Bazar – Or Qapı». «Kahovka – Ostrovskaya» tamirlene, «Melitopol – Canköy» de çalışmay.
«Bugün Qırım elektrik energiyasınıñ aman-aman 30%-nı almay. Elde etilgen malümatqa köre, künde ekişer saat Qırımda elektrikler kesile, Canköy, Aluşta, Aqmescitniñ bir qısmı – ışıqsız otura», – dep qayd etti Lenur İslâmov.
«Ukrenergonıñ» malümatına köre, «Ukrenergo» Milliy energetik şirketi» devlet müessisesiniñ reberligi Herson vilâyetinde tamir işlerine keder etken Qırım qamaçavı iştirakçilerinen añlaşıp oldı.
Ukraina energetika ve kömür sanayısı naziri Vladimir Demçişin bildire ki, Qırımnıñ «energetik» qamaçavı yoq, ve yarımada tolusınen temin etile.
Qırımnıñ «vatandaş» qamaçavınıñ iştirakçileri oktâbr 9-dan itibaren Canköy-Melitopol ağınıñ tamir etilmesine yol bermeyler, ve Qırımnıñ «energetik» qamaçavı başlanğanını bildireler.


text:
Mayıs 23-te, kündüz, Rusiye GİBDDsi (Devlet yol areketiniñ telükesizligi inspektsiyası – QA) uniformasını kiygen belli olmağan şahıslar Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egizni alıp qaçtılar. Bu adise, Aqmescit yanındaki Colman (Pionerskoye) civarında olıp keçti. Alıp qaçuv aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov haber berdi. Daa soñra aynı şu künniñ aqşamında «Qırım birdemligi» alıp qaçılğannıñ Aqmescit rayonında tapılğanını bildirdi.
Bundan aman soñra advokat Ayder Azamatov ve Asannıñ ağası Abdurahman Egiz onı hastahanege alıp kettiler. Tezden Asan Egiz jurnalistlerge, bütün oña qarşı yapılğanınıñ, daa bir qırımtatarlarnı qorqutuv aktı olğanını bildirdi. Bundan evel o, kimseniñ tarafından qorqutılmadı. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda Qurultay delegatınıñ alıp qaçılmasına dair izaatlar berilmedi.
Asan Egiz özü, Qırım.Aqiqat Radiosı içün bergen izaatta alıp qaçılğanınıñ tafsilâtları ile paylaşa.
– Bir qaç kişi yaqaladı, qayırdı, maşinağa kirsetti, başıma çuval keçirdiler. Qollarımnı arqama qayırıp, buğavlar taqtılar. Bir qaç kere bedenime urdılar. Tabanğa yüzüqoyun yatqızdılar. Bundan soñ qararnen bir saat, aydavcınıñ aydav usulından añlağanıma köre, trassa boyunca kettik. Bir qaç kere topraq yoluna çıqtıq, şeerde oldıq, soñ şeer tışına çıqtıq. Maşina bir qaç kere toqtadı. Yük bölügini aça, bir şeyler yükley ve boşata ediler. Ondan soñ kene topraq yolğa çıqıp, orman yolağına kirdik. O yerde meni maşinadan çıqardı, qollarımdan buğavlarnı alıp taşladı, yerge yüzüqoyun yatqızdı, 200-gece saymaq kerek dedi ve kettiler. Men evelden bu yerde olmadım. Esas yolğa çıqtım, cemaat naqliyatına minip Aqmescitkece keldim, anda ise taksinen aqrabalarıma bardım.
Asan Egiz ne maqsatnen alıp qaçılğanını ve bu adamlar GİBDDniñ kerçek hadimleri edimi, bilmey.
Bugün Qırımda – mutlaq qanunsızlıq ve qanunlarğa sistematik ürmetsizlik vaziyeti bar. Qırımnıñ iç bir sakini özüniñ telükesizlikte olğanını is etmeyAsan Egiz
– Bunıñ kibi diger vaqialarnı köz ögüne alıp, alıp qaçılğanımnı añlay edim, lâkin ne maqsatnen bilmey edim. Alıp qaçqanlar, olarnen laf etmemekni talap ettiler. Olarda GİBDD hadimleriniñ bütün atributları bar edi, lâkin olar kerçekten de böyle hadimler edimi, eminliknen aytamam. Uniforma, tayaq, avtomobil ve ilâhre ile olar yol inspektsiyası hadimleriniñ standart bir ekipajını añdıra ediler. İlk evelâ, biz insannıñ alıp qaçılması aqqında ariza ile polis ve Tahqiqat komitetine muracaat ettik. Umüt etem ki, olar munasip çareler körecek. Qabaatlılarnıñ qıdırılması ve mesüliyetke çekilmesi içün bütün qullanıla bilecek qanuniy usullarnı qıdırmağa devam etecekmiz. Bugün Qırımda – mutlaq qanunsızlıq ve qanunlarğa sistematik ürmetsizlik vaziyeti bar. Qırımnıñ iç bir sakini özüniñ telükesizlikte olğanını is etmey. Hususan, uquqqoruyıcı organlar böyle adiselerge keregi kibi qarşılıq köstermegende.
Jurnalist Taras İbragimov, bunıñ kibi adiselerni talil etip, Qırımda bu usulnen Rusiye FSBsi çalışadır, dep tahmin ete.
Alıp qaçqanlarnıñ maqsatlarından biri tamam bu – qırımtatarlarda bellisizlikten dolayı telâş doğurmaqtırTaras İbragimov
– Asan Egizniñ adisesinde, tapılğanından ğayrı eñ esas şey – onıñ ne içün alıp qaçılğanınıñ öyle de bilinmemesidir. Zanımca, alıp qaçqanlarnıñ maqsatlarından biri tamam bu – qırımtatarlarda bellisizlikten dolayı telâş doğurmaqtır. Olar yürip, böyle bir şey er kerske qarşı yapıla bilir, dep tüşünsinler. Asan Egiz –pek de közge körüngen faaliyetçilerden degil, öz noqtai-nazarını açıqtan bildirmey. Buña oşağan diger adiselerde insanlarnı orman yolağına alıp ketkende, olarğa tahqiqat ile emekdaşlıq yapmaq, çaqmaq ya da «Hizb ut-Tahrir» boyunca işlerde gizli şaat rolüni icra etmek kibi bir şart qoya ediler. Men bunıñ kibi beş adiseni aytıp bermek mümkünim. Doqsan faiz ihtimalı ile bu işnen GİBDD uniformasını kiygen FSB hadimleri oğraşa, dep iddia ete bilirim. Asılında, Asan Egizniñ adisesi, adaletni talap etmek içün yahşı bir fırsattır. Alıp qaçqanlar tsivil urbada degil edi. Böyle olsa, daa qıyın olacaq edi.
Asan Egizniñ advokatı Ayder Azamatov, bu adden aşırı adise Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından, ne de olsa, tahqiq etilecek, dep umüt ete.
– Ekim yalıñız betinde tırnalğan yerlerni taptı ve melem tayin etti. Alıp qaçuv aqqında ariza aynı şu künü berildi. Asannı Tahqiqat komitetinde eki saat qadar sorğuladılar: birisini kördimi, olardan bir de-birini tanıp olurmı. GİBDD uniformasını kiygen kişilerniñ betleri açıq edi, yani telükesizlik strukturalarında böyle adamlar barmı, yoqmı, tayin etmek mümkün. Bilgenim qadar, GİBDDge, hadimleriniñ o vaqıt o yerde ihtimal ile devriye kezmelerine dair bir qaç malümat talabı ile muracaat etildi. Biz şimdilik eminliknen bir şey aytıp olamaymız. Tahqiqatnıñ bütün basamaqlarını birer-birer keçecekmiz. Şimdilik Rusiye telükesizlik hadimleri yapılması kerek olğan bütün adımlarnı yapa ve tahqiqat tedbirlerini keçireler. Baqayıq, bundan soñ ne olacaq.


text:
«Mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qoruv halqara komiteti» teşebbüs gruppası Rusiye, Ukraina ve diger memleketlerniñ ziyalıları ve uquq qoruyıcılarına muracaatta bulunıp, ATR ve qırımtatatarlarnıñ diger mustaqil matbuat vastalarını qorumağa çağırdı.
Bu aqta Qırım.Aqiqatta olğan beyanatnıñ metninde yazıla.
«Farqlı zenaat saiplerimiz, amma er birimizni qırımtatar milliy matbuat vastalarınıñ taqdiri raatsız ete. Qırımtatarlar içün ATR telekanalı ayat qısmı, tuvğan topraqlarında ğayrıdan doğuv timsali ola. Bu vaqıt içersinde kanal taqımı seyircisini tapqan hususiy televizion malnı işlep çıqardı», – denile beyanatta.
Faallerniñ sözlerine köre, sürgünlik ve avdet qıyınlıqlarından keçken qırımtatarlar içün «ATR bu ağır yıllar devamında coyulğan adet ve tilniñ ğayrıdan tiklenüvine imkân bergen bir fırsattır».
Cemaatçılar ATR ve diger qırımtatar matbuat vastalarına qol tutmağa çağıralar ve Mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qoruv halqara komitetiniñ teşkil etilecegi aqta ilân eteler.
Muracaatnı Qırım jurnalist ve medeniyet erbapları imzaladı: Ayder Mujdabayev, Muhamed Ali Sulaymanov, Zarema Trasinova, Seytabla Memetov, Güliver Altin, Mayre Lüman.


text:
Maskanı paydalanw kezinde eñ köp tarağan kemşilikterdiñ biri, maskanı sabınswdan keyin birden jağıp, sosın onı ağın swmen jwıp tastaw. Ïä, ärïne, şaş jumsaq boladı, biraq onıñ tïgizer paydası aytarlıqtay bolmaydı. Bul köp jağdaylarda dükendik jäne üyde qoldan jasalğan maskalardıñ erekşelikteri men qasïetterin baylanıstı bolıp keledi.
Dükendik maskalar: qoldanw täsilderi
Şaştarazşılar maskağa şaştı qattı malmawdı jäne artıq swmen şayılıp ketpewine keñes beredi. Maskanı jaqqannan keyin onı qattı uyqalamaw usınıladı. Sosın şaşta qalğan swdan tolıqtay ketirw üşin, birneşe mïnwtqa sülgimen orap ustawğa boladı. Sodan keyin ğana oramada körsetilgen waqıtta maskanı ılğaldı şaşqa şağw qajet (qoldanw talaptarı boyınga 15 mïnwttan artıq emes). Sosın şaştı tağı da sülgimen konvert tärizdi oraw kerek, odan swdı qattı sığıp tastawğa bolmaydı.
Üyde äzirlengen maskanı bastı jwar aldında qalay durıs jağw qajet
Üy jağdaylarındağı şaşqa aralğan maskanı paydalanw arwlardıñ ülken ıjdaqattılığın qajet etedi, ärïne onıñ xïmïyalıq önimderge qarağanda artıqşılıqtarı basım. Al onı paydalanw, jağwdıñ özindik talaptarı jeterlik.
Köpşilik maskalardı şaştı swsabınmen jwğanğa deyin paydalanğan durıs. Mäselen, kirlengen nemese qurğaq şaştar üşin 30 mïnwttan bastap 1,5 sağatqa deyin ustaw. Vannağa basıñızdı eñkeytip, dayın quraldı jağıñız. Eger sizdiñ şaştarıñız maylı bolsa, onda şaş tüpterine, al eger qurğaq jäne uştalwğa beyim bolsa şaş uştarına erekşe nazar awdarıñız. Maskanı qol sawsaqtarımen, mümkin bolsa jüzderi jïi taraqpen de jağwğa boladı.
Maskanı jaqqannan keyin ol arqağa, moyınğa, kïimge, edenge tamşılap, qolaysız jağdaylar twğızwı mümkin. Sondıqtanda osı maqsattarda paydalanw üşin dwşqa arnağan şapkanı satıp alıñız, ol şaşıñızdağa maskalardıñ ağıp ketwine jol bermeydi. Sodan keyin şaştı swsabınmen jäne kondïcïoner nemese balzammen jwıp tastaw qajet.
Şaştı jwğannan keyin üy maskaların qalay jağwğa boladı
Osı nusqawlıq şaştı swsabınmen jwğannan keyin maskanı qoldanwğa da keledi. Biraq şaştı barınşa jaqsılap şayuğa twra keledi. Mümkindigenşe, fenmen keptirmegen durıs, kepkennen keyin taraqpen taraw şaştıñ quramına jaqsı äserin tïgizedi. Köp jağdaylarda şaştıñ oñay taralw üşin may men sprey paydalanıladı, biraq ol maylı tïptegi şaştarğa kemeydi.
Maskalardıñ barlıq türlerin aptasına 2 retten artıq qoldanbağan durıs.
Kommentarïï


text:
Rusiyede Qırımnıñ aqiqiy meselelerini muzakere etmege istemeyler, çünki prezident Vladimir Putinge yañı «ğalebeler» kerek, dep tüşüne Rusiye içtimaiyatçısı, internent içtimaiyatı boyunca ekspert İgor Eydman.
Bu aqta o 2015 senesi neticeleri boyunca Vladimir Putinniñ er yıllıq matbuat konferentsiyasını izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«Qırım teşviqat kün tertibinden kete? Ne içün kete? Çünki insanlarnı aynı şeynen aşatmağa mümkün degil. «Tsezar ğalebeleri» yañı olmalı, ve er sefer işbu ğalebeler daa da büyük olmaq kerek. Aynı şu zafer ile daima aşatmaqnıñ faydası yoq», – dedi Eydman.
Efirniñ diger musafiri – ukrain siyasetşınası Sergey Taran Qırım Rusiye kün tertibinden yerine ketirilmegen vadeler sebebinden ketkenini tüşüne.
«Putin qırımlılarğa vade etken amanlıq olmadı. Turistler kelmedi ve kelmez. İqtisadiyat inkişaf etip olamay, Qırım iqtisadiyatı, çünki daa da ciddiy seviyege çıqsa, sanktsiyalarğa oğraycaq», – qayd etti o.
Üç saatten ziyade devam etken matbuat konferentsiyasında Putin Aqyarnıñ inkişafı aqqında tarif etti. Qırım meselesi ile matbuat vastalarınıñ temsilcilerinen subetini bitirdi.
Rusiye prezidentiniñ adetiy er yıllıq matbuat konferentsiyası dekabr 17 künü üylede başlandı. Qırımda prezidentniñ matbuat konferentsiyasını mobil televezion tertibatları vastasınen kösterdiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçilerinden biri Ahtem Çiygoznıñ davasında mahkeme taqiqatı yekünlendi. Malüm ki o,2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni ve onı teşkil etkeni içün mahküm etilgen.
Taqiqatnıñ yekünlenüvi aqqında bildirip, Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Facebookta böyle yazdı: «Munaqaşalar avgustnıñ 7-ne tain etildi, saat 9:30 başlanacaqtır».
Keçende Aqmescitte Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» 150-nci mahkeme toplaşuvı ötkerildi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
İärçen neft gazı
İärçen neft gazı - tabiği gaz. Ul neft belän bergä bulğanğa, anda eregän xäldä yäki «bürek» täşkil itep neft östendä yatqanğa kürä anı şulay ayırım isem belän iärçen gaz dip atağannar. Neft skvajina buylap cir östenä kütärelgändä basımnıñ kisken kimüe arqasında gaz nefttän ayırıla.
Elek bu gaz faydalanılmağan, anı neft çıqqan urında, promıselda uq yandırğannar. Xäzer gaznı cıyalar, çönki iärçen gaz, tabiği gaz kebek ük, yaxşı yağulıq häm qimmätle ximik çimal bulıp sanala. İärçen gaznı faydalanu mömkinlekläre tabiği gaznı faydalanu mömkinleklärennän xätta küpkä kiñräk tä: çönki anıñ sostavında metannan tış şaqtıy miqdarda başqa uglevodorodlar — etan, propan, butan, pentan bar. Şuña kürä iärçen gaznı ximik eşkärtü yulı belän annan tabiği gazdan alğanğa qarağanda kübräk matdälär tabarğa mömkin.
İärçen gaznı ratsional' faydalanu öçen, anı sostavında quşılmaları küp bulmağan ayırım qatnaşmalarğa ayıralar.


text:
Qırımda, qırımtatar mütefekkiri İsmail Gasprinskiyniñ «Rusiye, Ğarp ve müslüman dünyası» adlı maqaleler cıyıntığı neşir etildi. Bu aqta Rusiye nezareti astında bulunğan, Qırım milletlerara munasebetleri boyunca devlet komitetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
«Müellif, müslüman dünyası Rusiyenen bir taraftan, Ğarpnen başqa taraftan bağlı olğan meselelerniñ açıqlamasınen, bunıñnen bir sırada keçmiş ve şimdiki zaman (maqaleler yazılğan vaqıt aqqında söz yürütilmekte) sualleriniñ talili miqyasınen ve öz mearetliginen airette qaldıra. Acayip, amma mütefekkirniñ bir çoq izaatları, şimdiki vaqıtta Yaqın Şarqta üküm sürgen siyasiy vaziyette, pek aktual körünmekte», - dep yazıla neşirniñ annotatsiyasında.
«Rusiye, Ğarp ve müslüman dünyası» adlı kitabınıñ taqdim merasimi mart 22 künü, qırımtatar cemaatçı, siyasetçi, publitsist ve mütefekkir İsmail Gasprinskiyniñ doğğanına 165 yıl tolğanı çerçivesinde keçirilecek.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoz, azat etilüvi onıñ içün beklenmegen bir şey olğanı ve Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi tayin etken bütün müddetni apishanede keçirmege azır olğanı aqqında ikâye etip berdi. Bu aqta Çiygoz oktâbrniñ 26-nda Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde söz yürsetti.
«Bizim (Çiygoz ve Umerov - QA) azat etilüvimiz Ukraina ve Türkiyeniñ ciddiy bir yeñişidir. Menim içün bu beklenmegen bir yañılıq olıp çıqtı, çünki men apishanede 8 yıl yatmağa azaırlanğan edim.Türkiyege ketecegimiz aqqında eşitkenim de menim içün apansızdan aytılğan bir yañılıq oldı. Bizler, elbette ki, pek aves etemiz ve bügün öz devletimizde – Kyivde olacaqmız», – dedi Ahtem Çiygoz.
O ayrıca, tutulıp alınğan kününden başlap, oña azat ve afu etmeleri içün rica etmesi teklif etilgen, ancaq Çiygoz aşikâr bir tarzda bunı red etkenini de ilâve etti.
Çiygoznıñ sözlerine köre, o Rusiyede ve o işğal etken Qırımda tutulğan bütün siyasiy mabüslar içün alıp barılğan küreşni devam ettirmek niyetinde eken.
«Men apishanede olğanımda zaten devam ettirgen küreşimniñ yalıñız şartları deñişti. Artıq daa ziyade imkânğa saip olacağımdan eminim», – dep qayd etti Çiygoz.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde teslim etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko oktâbrniñ 25-nde, Türkiye Cunhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannı Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesinde ğayret köstergeni içün teşekkür bildirdi.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca yaqalanğan Yalta altısına mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır. Bunı noyabr 2-de Qırım advokatı Edem Semedlâyev Facebookta bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, İlmi Ümerovdan örnek alıp, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri psihiatrik ekspertiza keçirilmesine razı olmadılar.
«Buña cevap olaraq taqiqatçı mecburiy psihiatrik ekspertizanı keçirmek qararını çıqardı. Biz bunı basqı dep sayamız, çünki ceza tibbiyeti mahküm etilgenlerge basqı olaraq qullanıla», – dep qayd etti Semedlâyev.
Advokatnıñ zanınca, mahküm etilgen altı kişi bundan keçecektir.
Sentâbr 16-da Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi «hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri Müslim Aliyev, Arsen Cepparov ve Refat Alimovnıñ apis cezasını dekabr 8-ne qadar uzatmaq qararından bergen şikâyetlerini red etti.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqtöbe jastarı Denïs Tendi eske aldı
AQTÖBE. QazAqparat - Aqtöbedegi «Olïmp» xokkey modwlinde mänerlep sırğanawşı Denïs Tendi eske alw keşi ötti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Bügin keşkilik aqtöbelikter xokkey modwline jïnalıp, sport şeberi Denïs Tendi eske alw bağdarlamasın tamaşaladı. Aqtöbe oblısınıñ jastar sayasatı mäseleleri basqarması, oblıstıq jastar reswrstıq ortalığı men Aqtöbe qalasınıñ dene tärbïesi jäne sport bölimi birlese uyımdastırğan şarağa sport ardagerleri, oqwşılar men stwdentter qatıstı.
«Men Denïs Tendi eske alw keşine arnayı dayındaldım. Özim mwzıkalıq kolledjdiñ stwdentimin. Keşte Şopenniñ «Sad Edema» şığarmasın orındawğa kelistik. Bul muñlı, sırğa tolı şığarma. Denïs Tendi eske alw keşinde biz oyımızdı osı twındımen jetkize aldıq dep oylaymın»,- dedi Arwjan Jasıbay.
Ol mänerlep sırğanaw şeberi Denïstiñ önerin üzbey tamaşalap, jarıstarda janküyer bolğanın ayttı.
Keş kezinde «Olïmp» sport mektebi şäkirtteri sportşınıñ änine öner körsetti. Al «Talant» stwdïyasınıñ şäkirti Ädilet Tülkibaev arnaw monologın oqıdı.
«Älem tanığan Denïs Ten bärimizge ülgi boldı. Bizdi konkï tebwge üyretken onıñ jeñisi edi. Ärdayım eske alıp, jadımızda ustaymız»,- dedi ol.


text:
Aqyarnıñ rusiyeli sabıq gubernatorı Sergey Minyaylo, ABD maliye nazirligi «Kreml esabatı» adı ile derc etken ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen sıq alâqası olıp, olarğa nisbeten sanktsiyalar kirsetilmesi mümkün olğan sımalar cedvelini kirdi.
Bu arada Minyaylo ta 2014 senesinden itibaren «Ukrainada tınçlıq, havfsızlıq, istiqrar, suverenitet ve topraq bütünligine tehdit etken areketleri sebebinden» ABD sanktsiyalar cedvelinde kirsetilgen edi.
Şimdilik Aqyarnıñ sabıq gubernatorı «Kreml esabatı»na kirsetilüvinen bağlı açıq bir izaatlar bermedi.
Sergey Minyaylo Qırım ilhaq etilgen soñ, yani 2014 senesi oktâbr ayından 2016 senesi iyül ayına qadar Aqyar gubernatorı vazifesinde çalışqan edi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin 2016 senesi iyülniñ 28-nde Aqyarnıñ sabıq gubernatorı Sergey Minyaylo Sibir federal okrugında prezidentniñ vekâletli temsilcisi olaraq tayin etken edi.


text:
Kyivte qırımtatar yırcılarınıñ «Vatan Sesi» adlı ilk büyük kontserti keçirilecek. Merasim aqqında ilân «Musafir» qırımtatar qavehanesiniñ Facebook saifesinde yerleştirilgen.
«Vatan Sesi» - böyle şıar ile kontsert teşkilâtçıları Ukrainada ilk kere bir sanada eñ parlaq qırımtatar icracılarını toplamağa niyetliler. Üsein Bekirov, Elvira Sırahalil, Elina Sosnovskaya, Seyran 7/62 – bu ve daa çoq diger artistler Kyivteki event-hall Freedom sanasında noyabr 27, bazar künü, saat 19.00 (Kirillovskaya soq., 134) icra etecekler», – dep aytıla ilânda.
Aqşamnıñ esas yırcısı – Ukraina halq artisti, «Eurovision-2016» halqara yarışınıñ ğalibi, qırımtatar yırcısı Jamala.


text:
zn.ua bergen malümatına köre, endi parlament gruppalardan eki rezolütsiya leyhası azırlanıldı.
«Vesiqalarnıñ birisinde rusiye eyyetini vekâletini baqıp çıqmağa teklif etile, ekincisinde – rey berüv aqqından marum etmek», – dep yaza neşir.
Rusiye eyyeti Frenkistanğa tam erkânda yol aldı. Muzakerelerde evelleri Avropa Şurası sanktsion cedveline kirsetilgen Duma komitetiniñ reisi Leonid Slutskiy iştirak etecek.
Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ baar sessiyası aprel 11-de, cuma künü yekünlenecek.
Bugün Avstriya prezidenti Heinz Fischerniñ çıqışı, faişelik, insanlar satıluvı ve Avropada zemaneviy qulluq problemleri boyunca esabat, insan aqqları boyunca Avropa Şurası kömmisarı Nils Muižnieks çıqışı planlaştırıla.


text:
Amerikan sanktsiyaları altında Rusiyeniñ 245 vatandaşı ve 439 dane şirketi tüşti, dep bildire Rusiye TİNniñ Şimaliy Amerika departamentiniñ müdiri Georgiy Borisenko.
«2011 senesi amerikalılar Obama zamanında (ABD sabıq prezidenti Barak Obama - QA) yañartuvnı toqtatıp, bir daa Rusiyeni tutmaqnen oğraşmağa başlağanında, ABD Rusiyege qarşı 52 kere sanktsiya kirsetken edi. Umumen amerikan sanktsiyaları altındaRusiyeniñ245 vatandaşı ve 439 dane şirketi tüşti», – dep qayd ete Borisenko.
Washington Moskvağa qarşı sanktsiyalarnı hususan, Rusiye Ukrainağa bağlı Qırım yarımadasını ilhaq etkeni ve Donbasstaki arbiy çatışma sebebinden kirsetken edi. Kyiv ve Ğarp devletleri Rusiyeni separatistlerge qol tutğanında qabaatlay, faqat Moskva bunı inkâr ete.


text:
İlânlar
Qırımtatar tili ve medeniyetiniñ inkişafı, saqlanıluvı ve populârlaşması leyahsınıñ temsil tedbiri
6 Berim ayı, 11:52
Bütündünya Ukrainler Forumınıñ Qırımğa ait qararı
30 Arman ayı, 11:51
Kiyevde şahtörlar kününiñ qayd etilüvi
26 Arman ayı, 08:34
HSN: Kiyevde 25 regiondan temsilciler iştiragı ile “Ukraina sıñırları” “canlı” instalâtsiya keçecek
22 Arman ayı, 13:53
Avgust 18 künü Ukraina haber siyaseti Naziriniñ muavini Tetâna Popovanıñ press-konferentsiyası keçecek
18 Arman ayı, 09:33
Avgust 17: Qırım siyasiy mabusı Yuriy İlçenkonıñ rezonans qaçuvı aqqında
16 Arman ayı, 11:36
Avgust 16: İşğal etilgen Qırımda makeme protsessleri
15 Arman ayı, 14:22
Qırımtatarlar halq ögünde keçirgen diplomatiya strategiyası
9 Arman ayı, 11:35
ATO zonasında yayınlav yañartuvından ilerideki planlar
8 Arman ayı, 17:14
V. Zavalnük teatriniñ “Ha cпiлbHiM шляxy/ Bir yolda” oyunı
8 Arman ayı, 15:09


text:
Ukraina Tış işler naziri cumaertesi künü bildirgeni kibi, Münchende «normand şeklinde» tış işler nazirlikleri reberleriniñ Ukraina vaziyeti boyunca munaqaşaları azırlıq seviyesinde keçti, şunıñ içün muayyen neticeleri yoqtır. Şu cümleden, o, şimdi Rusiye nezareti altında olğan yarımadada qırımtatarlarnıñ yaqalanuvı boyunca sualerge Rusiye tarafınıñ cevabı olmağanını qayd etti.
Bunı Klimkin cumaertesi künü bildirdi.
Nazirniñ malümatına köre, işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ yaqalanuvı ve tintüvleri ve Donbassta Rusiye ordusınıñ bulunuvı aqqında suallerine Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov cevap bermedi. Rusiye tarafından izaat şimdilik yoqtır.
«Bir qaç muayyen mesele boyunca añlaştıq, Ukrainada OSCE eyyeiniñ işi, havfsızlıq teminlevi, Donbass ve sıñırğa irişimniñ teminlevi. OSCE eyyetiniñ yolbaşçılığı ile çalışacaqmız», – dey Klimkin.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Almaniyağa 52-nci havfsızlıq meselelerinden München konferentsiyasına iş ziyareti ile keldi, mında Avropa birligi, NATO, AQŞ devlet kâtibi John Kerry ve Avropa devletleriniñ yetekçileri ile körüşecek.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 ve 12 künleri Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Qırım musulmanlarını Rusiyede yasaq olğan edebiyat aqqında tenbiyeleyler. İşğal şaraitte işbu yasaq yarımadağa da tarqala.
Bu aqta Qırım musulmanları diniy idaresininiñ beyanatında aytıla.
«Qırım musulmanları diniy idaresi musulman diniy teşkilâtlarnıñ, dincilerniñ, musulman cemiyetiniñ diqqatını Qırımğa Yasaq olğan malümatnıñ federal cedveli tarqatılğanına celp etmege istey. Cedvelge kirsetilgen malümatnıñ tarqatıluvı, basıluvı ve saqlanuvı yasaqtır», – deyler QMDİde.
Qırım musulmanlarını yasaq olğan edebiyat cevdvelini ögrenmege ve işbu malümatlardan vazgeçüv yolunı tüşünmege çağıralar
Soñunda ise Qırım müftiyatı tarafından işbu cedvelden seçip alınğan malümatlarnıñ cedveli berile. Cedvelde 75 noqta bar, olarnı Müftiyatnıñ saytında körmege mümkün.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Kremlge boysunğan Yuqarı mahkeme mayıs 6-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasını lâğu etmek muracaatını baqaçaq. Bu aqta Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde yazdı.
«Yarın, saat 9:00-da Aqmescitte Yuqarı mahkemede Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi tarafından 29.04.2016 qabul etilgen Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetini mayıs 22-ge qadar uzattırmaq qararını lâğu etmek Çiygoznıñ imayecileri bergen muracaatı baqılacaq», – bildirdi Celâl.
Aprel 29-da mahkemede Çiygoz onıñ Qırımnı terk etmege niyeti yoq olğanını ve o telükeli olmağanını kene de ilân etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. 2016 senesi fevral ayında rusiyeli Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Sentabrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko er yıl Ukraina Yuqarı Şurasında yapqan muracaatında devlet, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqan arbiy tecavuzından evel Moskva Kyivge nisbeten esas alet olaraq qullanğan «gaz şantajını» bitirgenini beyan etti.
«Noyabr ayında (2017 senesi –QA) Ukrainanıñ Rusiyeden gaz satın almamaqnı toqtatqanına eki yıl tola. Gaz şantajı yapılğan devir keri qaytmamaq şartınen keçmişte qaldı», – dep qayd etti Poroşenko.
«Naftogaz Ukraina» ve «Gazprom» sözleşmesi boyunca Rusiyeden gaz italâtı 2015 senesi noyabrniñ 25-nde toqtatılğan edi. Resmiy olaraq «Gazprom»dan gaz satın almaqtan vazgeçilgenini ukrain tarafı fiyatınıñ qabul etimeycek derecede yüksek olğanını sebep etip köstergen edi.
2016-2017 isitüv sezonında Ukraina 6,7 milliard m3 gaz qullanğan edi. Gaz çeküv toqtatuv anından itibaren yerastı gaz anbarlarında 8 milliard m3 ziyade yaqıt mevcut edi.
2017 senesi sentâbr ayınıñ başı itibaren Ukraina özüniñ yerastı gaz anbarlarına 15 milliard m3 gaz toplağan edi, bu ise, devletniñ evelki isitüv sezonına kiriş miqdarını ozıp keçkenini köstere.


text:
«Taygan» Qırımnıñ habarcılıq ile küreş cebesi» cemaat teşkilâtınıñ reis muavini, «Qırımda özüni teşkil etüv» cemaat fondunıñ reberi Aleksandr Zabara noyabr 3-de «Halq birligi kününde» Rusiye ve Qırım mekteplerine başlanğıç arbiy azırlıq dersini qaytarmaq kerek, dep ayttı.
«Büyük ve orta nesiller mektepte olğan başlanğıç arbiy azırlıq derslerini yahşı hatırlay. Bu ders sayesinde erkekler ve qızlar başlanğın arbiy azırlıq ile tanış edi. Mektepte vatanperverlik böyle aşlanmalı», – dep izaatladı vaziyetni Qırım.Aqiqat mühbirine Aleksandr Zabara.
Cemaat faaliniñ fikirince, Qırımda vatanperverlik qomşu Rusiyege köre alçaq seviyededir.
«Al-azırda mekteplerge dersten tış faaliyet çoq berile, anda pek faydalı dersler añlatılmay. Arbiy azırlıq yoq, bunı tüzetmek kerek», – dep qayd etti Rusiyege qoltutqan faal.
Cemaat faali bildirgenine köre, ğaye ömürge keçirilsin dep, elinden kelgenini yapacaq.
Aleksandr Zabara Qırımda «rus areketiniñ» faali olaraq belli, Qarasuvbazar rayon şurasınıñ reis muavini olıp çalıştı, soñra Qarasuvbazar rayonınıñ ihtiyarları ve saqatlarına içtimaiy hızmet merkeziniñ müdiri edi.
Rusiyeniñ arbiy şeref künü – Halq birligi künü Rusiyede er yıl noyabr 4-de, 2005 senesinden berli qayd etile. Bu bayram Rusiye tarihında müim bir künge bağışlana – 1612 senesi Moskva leh küreşçilerinden azat etilgen edi.
Qırımda bu kün Rusiyeniñ yarımada işğalinden soñ qayd etilmege başladı. Bugün, noyabr 4-de, Halq birligi künü munasebetiniñ Qırım şeerlerinde bayram yürüşleri keçirilecek, Aqmescitte saat 12-ge qadar naqliyat areketi sıñırlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İşğal etilgen Qırımda cumaaqşamı, yanvar 15-de, «Qırım Cumhuriyeti Yuqarı mahkemesinde» «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtı işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçirildi. QHA agentligi bildirgeni kibi, toplaşuv qırımtatarca keçmek kerek edi, amma mahkeme «buña azır degil eken».
«Qırım» fondunıñ başı Riza Şevkiyev aytqanı kibi, toplaşuvnıñ keçirilmesini muayyen bir sebeplerden başqa künge qaldırdılar.
«Mahkemeci işke toplaşuvnı nasıl etip qırımtatarca keçirmek kibi suali ile başladı. O, bizge muracaat etip, rus tiline keçmege rica etken edi, amma biz adliyecimiz ile, aqqımızdan faydalanıp, mahkeme toplaşuvını qırımtatarca keçirmege istegimizni bildirdik»,– dep añlattı Şevkiyev.
Onıñ sözlerine köre, mahkemeci bunı tehnikiy ceetten yapmağa qıyın olğanını qayd etti.
«Bunı etmek içün imkân qıdırdı. Oña qırımtatar tilinde keçirilecek mahkeme tarihiy olacağını ve o, tarihqa toplaşuvnı qırımtatarca teşkil etken mahkemeci olıp kirecegini añlattım», – dep tarif etti «Qırım» fondunıñ reberi.
Bundan soñ Şevkiyev mahkeme toplaşuvını başqa künde keçirmek içün muracaatnı yazdı. Mahkeme onı qabul etti.
Adliyeci Cemil Temişev aytqanı kibi, qırımtatarca keçirilgen mahkeme toplaşuvları tarihta daa yoq edi, böyle bir şey ilk sefer olacaqtır.
Haber etilgeni kibi, fondnıñ baş müdiri Riza Şevkiyev oña 350 biñ ruble, fonduna ise – 4,5 million ruble para cezasınıñ belgilenmesi boyunca Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qararına itiraz beyannamesini yazğan edi.
Fond ve onıñ başına nisbeten mahkeme toplaşuvları keçken sene dekabr ayında keçirilmek kerek edi, amma olarnı bir qaç kere başqa künge qaldırğan ediler. Şevkiyev mahkeme toplaşuvınıñ qırımtatar tilinde keçirilmesini de bir qaç sefer sorağan edi.


text:
Ukraina vatandaşları Rusiyede bulunuv müddetini 180 künge qadar arttıra bileler, dep bildirdi Federal migratsion hızmetiniñ yolbaşçısı Konstantin Romodanovskiy, haber ete İnterfaks.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina şarqında zıddiyet artsa, Ukraina vatandaşlarınıñ aman-aman 500 biñi Rusiyede qaçaq statusı ve vaqtınca sığınaq soray bile.
O, bildirdi ki, 30 biñden ziyade Ukraina vatandaşı Rusiye Federal migratsion hızmetine qaçaq statusı ya da vaqtınca sığınaq almaq içün muracaat etti.
Ukrainada bu malümatnı red eteler. Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, iç bir Ukraina vatandaşı Rusiyede qaçaq statusını almaq niyeti bar olğanını bildirmedi.
2014 senesi yanvarniñ 1-den başlap vizasız memleketler vatandaşlarınen bağlı migratsion qanunlarınıñ yañı deñişmeleri işke tüşürildi. Endiden soñ Rusiye ile vizasız añlaşmalar tizilgen memleketlerniñ (olarnıñ sırasına Ukraina da kire) vatandaşları Rusiye Federatsiyasında 3 ay devamında buluna bileler, soñra ise 3 ayğa Rusiyeni terk etmek kerekler. Bulunuv müddetini arttırmaq içün çetel vatandaşı ruhset vesiqasını (iş patenti, iş ruhseti, vaqtınca yaşav ruhseti, yaşav ruhseti ve il.) almalı.