text:
Ukrainanıñ Qırımda Rusiye tarafından insan aqlarınıñ bozulğanınen bağlı Rusiyege qarşı davası fevralniñ 27-nde Avropa insan aqları mahkemesinde baqılacaq, dep bildirdi Ukraina adliye naziri Pavlo Petrenko Facebooktaki saifesinde.
Onıñ hatırlatqanına köre, işğal etilgen Qırımda ve Kyiv kontrol etmegen Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ topraqlarında insan aqlarınıñ Rusiye tarafından bozulğanınen bağlı ilk davalar Avropa insan aqları mahkemesine 2014-2015 seneleri berilgen edi.
2018 senesi Ukraina daa eki dava açtırdı: siyasiy mabüsler aqlarınıñ bozuluvı ve Qırım yalısında Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrainalı askerler aqqında.
Avropa insan aqları mahkemesinde Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan beş davası bar.
2018 senesi avgustnıñ 10-nda Ukraina Avropa insan aqları mahkemesine Kremlniñ ukrainalı siyasiy mabüslerinen bağlı yañı devletlerara şikâyet berdi.
2018 senesi noyabrniñ 30-nda Avropa insan aqları mahkemesi Ukraina ükümetiniñ Rusiye tarafından zapt etilgen deñizcilerniñ aqlarını qorçalav beyanatına cevap olaraq Moskvanı olar aqqında malümat bermege mecbur etti. O künü Rusiye Adliye nazirligi, cevap dekabrniñ 3-ne qadar degil de, «kelişken bir müddette», «Rusiye organları» malümat alğanda mahkemege berilecek, dep bildirdi.
Avropa insan aqları mahkemesinde Rusiye tarafından zapt etilgen Qırım ve Donbastaki adise-vaqialarnen bağlı vatandaşlarnıñ dört biñge yaqın davası mevcut.
Avropa parlamenti Rusiyeni qanunsız tutulğan, apiske alınğan ukrainalı siyasiy reinelerni acele azat etmesine çağırdı.


c: text/html

text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Ukraina prezidentiniñ Ofisi, Kremlnen muzakerelerinde ilhaq etilgen Qırım meselesinen bağlı bir qaç strategik hatalarnı yapa. Aslında, Bankova, işğalniñ özü degil de, onıñ soñsuz aqibetleri muzakere etilgen Rusiyeniñ tertibini qabul etti, demek mümkün. Bundan ğayrı, prezidentniñ yazıhanesi Vladimir Putinnen nasıldır bir "kompromiss"ke işana ve yañlışıp tüşüne ki, sanki Ukrainanıñ mustaqilligi Kreml içün coğrafiya ve siyaset meselesi degil.
Ukrainanıñ prezidenti Volodımır Zelenskıy, Davosta Bütündünya iqtisadiyat forumında çıqışta bulunğanda, Ukrainağa, Qırım ilhaqı ve Donbass işğali şaraitinde halqara cemiyetniñ sadece qasevetlenüvi ve raatsızlavı aqqında beyanatlar yeterli degildir, dep ayttı.
"Ülkemde cenk devam etkenine altıncı yı, Rusiye toprağımıznıñ parçasını ilhaq etkenine altıncı yıl. Halqara uquqnıñ biñlerce saifelerine ve onıñ qorumasını közde tutqan yüzlerce halqara teşkilatlarğa baqmadan - mına böyle bizim new normality. Ebet, dünya bu meselelerniñ çezilmesi içün birleşti, amma elâk olğan, evlerini coyğan ukrainler içün bütündünya raatsızlığı yeterlimi eken. Bu azdır ve bu kerçekttir", - dedi prezident Zelenskıy.
Ğarpnıñ Kyiv içün yapqanı "az" ya da "çoq" añlamlarını qullanmaq qıyın
Qırımnıñ ücümi ve Donbass topraqlarında qanunsız "cumhuriyetler"niñ yaratılması ile neticelengen Kremlniñ Ukrainağa tecavuzı kontekstinge Ğarpnıñ Kyiv içün yapqanı "az" ya da "çoq" añlamlarını qullanmaq qıyın. Eñ azından, Washington, sanktsiyalar ve silâ teminatı meselesinde Avropa ortaqlarını birleştirmek içün bayağı iş yapqan.
Frenkistan ve Almaniya 2014-2015 yıllarında yalıñız Moskova ile aytışmalarda aracı olıp çıqmağan, olar Avropada Rusiyege iqtisadiy basqınıñ yetekçileri olğan. Qırımnıñ ilhaqından soñ deral soñra Ukrainanıñ mustaqilligi ve suvereniteti telüke astında olğanını közde tutsaq, Ğarpnıñ yardımı eñ azından yeterli oldı, demek mümkün.
Memleket reberligi yapqan üç "Qırım hatasını" belgilemek mümkün
Volodımır Zelenskıy, şübesiz, Ukraina içün daa çoq yapa bilgen dünya topluluğına diplomatik şekilde qarşı iddialarını bildirdi. Bundan sual peyda ola, Volodımır Zelenskıy sekiz ay devamında Bankovada baş kabinetinde esas vazifeni becergeninden berli, prezident taqımı strategik seviyede neni becerdi? Yazıq, amma şimdilik memleket reberligi yapqan üç "Qırım hatasını" belgilemek mümkün.
Birincisi. Volodımır Zelenskıy prezident vazifesini becergeninden berli, işğal etilgen topraqlar boyunca reberlikniñ strategiyası (ya da eñ olmazdan taktika planı) mevcüt olğanı ya da olmağanı aqqında cemaatqa aydınlatılmadı. Prezident Ofisi böyle meselelerniñ oppadaqtan çezmsini lâyıq köre, dep körünmek mümkün, amma böyle areketler ciddiy bir hatadır.
Prezident Ofisinde Tış siyaseti meselelerini devlet başınıñ yardımcısı Andrey Yermak baş ete. Matbuatqa aqıp ketken malümatqa köre, oña rusiyelilernen "añlaşmaq" vazifesini qoydılar. Yermaknıñ bir qaç ğalibiyeti bar. Şeklen, o, bıltır küzde olğan büyük esirler deñişimini, gemilerniñ Kyivge qaytarılmasını ve "Normandiya dörtü"niñ sammitiniñ keçirilmesini öz yeñisleri cedveline qoya bile. Kerçekten ise er şey daa mürekkeptir, ve Qırım ile Donbass meseleleri muzakere esnasınıñ teşkil etüvi ve körümli televizion resminiñ yaratmasından tış çıqa.
Prezident Ofisi, Qırım ve Donbass esirleriniñ "ticareti" telükeli bir Kreml oyunına bata
Bu yerde ekinci "Qırım hatası"na keçemiz: prezident Ofisi, Qırım ve Donbass esirleriniñ "ticareti" telükeli bir Kreml oyunına bata. Kyiv vatandaslarını Rusiye türmelerinden çıqarmaq kerekmey, dep kimse aytmay. Amma mesele şunda ki, Kreml Ukrainağa ve onıñ ğarbiy ortaqlarına, Qırımnıñ ilhaqı ve yarımadanıñ faal askeriyleştirüvi degil, amma onıñ aqibetleri muzakere etilgen aytışma esnasına celp etmege tırışa. İlk evelâ, sahte cinaiy davalarnıñ açılması, siyasiy taqibat ve esirlerniñ alınmasıdır.
Kyiv, Rusiye apislerinde olğan qırımtatarlarnıñ cedvelge qoşulmasına ıntıla
Moskova, aslında, Vladimir Zelenskiyniñ Ofisine ilhaq etilgen Qırım boyunca böyle tertipni qabul ettirdi. Devlet başı, prezident Vladimir Putin ile körüşe bilecek İsrail seferine ketkende, taraflar esirlerniñ deñişimi meselesiniñ muzakeresini devam eterler, dep ayttı. Kyiv, Rusiye apislerinde olğan qırımtatarlarnıñ cedvelge qoşulmasına ıntıla.
"Eki trek, eki cedvel. Cedvelni biz Minskte tasdıqladıq, tayinlengen şahıslarnıñ cedvelini ilâve etecekmiz. Bu trekni - vaqtınca ilhaq etilgen topraqlarnen deñişimni - azırlaycaqmız. Ve ayrı trekni - Rusiye Federatsiyasınen ukrainlerniñ deñişimi aqqında muzakerelerni artıq başladıq - Rusiyede tutulğan er kesni, şu sıradan qırımtatarlarnı, başqa ukrainlerni de", - dedi Volodımır Zelenskıy Urşelimde matbuatqa tefsir bererek.
Bankovada Rusiye akimiyetiniñ niyetlerini yahşı añlamaylar, dep körüne
Üçüncisi. Yazıq, amma Bankovada Rusiye akimiyetiniñ niyetlerini yahşı añlamaylar, dep körüne. Ukraina prezidenti yaqında İsrael jurnalistlerine intervyü bergende, Vladimir Putin Volodımır Zelenskıynıñ Ukraina mustaqilligi aqqında baqışlarını añlaydır, dep ayttı.
Jurnalistler, Putinniñ "Ukraina - devlet degil" kibi aytılmaları aqqında prezident Zelenskıynıñ fikrini bilmege istedi. "Putin ne tüşüngenini men bilmeyim. O maña aytmadı. Men bellesem, o menim munasebetimni añlay: Ukraina - mustaqil bir devlettir. Biz balaban memleket, Avropada eñ balabanmız. Men bellesem, o añlay. Bunıñ aqqında ne tüşüne? Bu onıñ başındadır", - dedi Ukraina prezidenti.
Kerçekten ise bu telükeli siyasiy hayaldır. Vladimir Putinniñ emrinen yapılğan Qırım ilhaqı ve Donbas işğali, Rusiye reberligi suveren Ukrainanı geosiyasiy añlaşmamazlıq kibi körgenini köstere. Putinniñ Ğarpnen Qırım aqqında añlaşmaq toqtamağan ıntıluvları ve bir manalı olmağan ibareleri bunı tasdıqlay.
Moskova Volodımır Zelenskıynı teñdeşni kibi körmey
Moskova Volodımır Zelenskıynı teñdeşni kibi körmey. Rusiyelilerniñ, o Ukraina suverenitetine ne qadar qıymet keskeninden işi yoq. Kreml aytışma esanasını çatışmanıñ toqtatuv yolu kibi degil, ücüm içün daa elverişli yerni almaq fırsatı kibi köre. Putin, 2015 yılda "Novorossiya"nıñ agoniya olunmasını körip, Ukrainağa qarşı büyük cenkten, sadece bu cenkniñ fiyatı oña ğayet yüksek körüngeni içün, vazgeçken.
Prezident Ofisi ileride de böyle devam etse, Ğarpta ilhaq etilgen Qırımnıñ meselesini uzaq bir yerge çeke bileler, AB-ndeki Kreml omuzdaşları ise bunı mıtlaq qullanır. Delillerindeki mantıq tsinik, amma turğun olacaq: Kyiv yarımadanınıñ mevzusını "daa yahşı vaqıtlarğa" qaldırğan olsa, Avropa Birligi ne dep Ukrainanıñ ilhaq etilgen topraqları içün sanktsiyalarnı devam ettirsin? Böyle siyasiy müitte Qırım mabüsleriniñ nevbetteki gruppasınıñ azat etilmesi "emiyetli ilerilev" kibi qabul olunır ve sanktsiyalarnıñ yengilleştirilmesine esas kibi qabul etilecektir.
Sergey Stelmah, qırımlı siyasiy közetici (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayevniñ Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintilgen evi yanında, faaliyetçige qol tutmaq içün insanlar toplaşa.
«Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarından biriniñ ömür arqadaşı Mumine Saliyeva fotoresimni özüniñ Facebooktaki saifesinde derc etti.
Daa evel Rusiye telükesizlik hadimleriniñ Qırımda tintüv yapqanları aqqında bildirilgen edi. Şu cümleden, Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçuköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evleri tintildi.
Federal telükesizlik hizmeti, Qırımda, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ yaqalanğanını iddia ete. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmey.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile qırımtatar halqınıñ Qırımnıñ tamır halqı olaraq aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi meselesinde «aynı fikirde degil». Bunı o çarşenbe künü, iyül 1-de, Poroşenkonıñ beyanatını izaatlap, Facebook saifesinde bildirdi, – dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırımtatar halqına borclumız», – dep ayttı Ukraina prezidenti Ukraina Anayasasına ademi merkeziyet (detsentralizatsiya) meselesinde kirsetilecek deñişmeler leyhasını taqdim etkende.
«Bu ifadeni qullanıp, qıymetli prezident belli olğanını, yani Ukrainanıñ 23 yıl devamında qırımtatar halqına vatanında aq-uquqlarını ğayrıdan tiklemekten qaçınğanını qabul etti», – dep ayttı Refat Çubarov.
«Bunıñnen beraber Ukraina prezidentiniñ yarımadanıñ tamır halqına aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesiniñ qırımtatarlarğa milliy-medeniyet muhtariyetni qurmaq aqqı berilip temin etilecek kibi sözlerini qabul etemem», – dep qayd etti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, Ukraina Anayasasınıñ diger maddeleri, şu cümleden «Qırım Muhtar Cumhuriyeti» X bölügine kirsetilecek deñişmeler anayasa islâatınıñ nevbetteki basamaqlarında azırlanacaq.
Çubarov detsentralizatsiya meselesinde yapılacaq islâatlarnı Ukraina Parlamentine taqdim etkende Ukrainağa bağlı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ uquqiy statusı ile bağlı fikir-tüşünceler açıq-aydın aydınlatılacağına ümüt beslegenini bildirdi
Çubarov ademi merkeziyet (detsentralizatsiya) meselesinde yapılacaq islâatlarnı Ukraina Parlamentine taqdim etkende prezidentniñ özü ya da temsilcisi vastası ile Ukrainağa bağlı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ uquqiy statusı ile bağlı fikir-tüşüncelerini açıq-aydın aydınlatacağına ümüt beslegenini bildirdi.
«Halqara uquq qaidelerine köre bu şekilde qayd etilmeli – «Qırımtatar halqınıñ taqdirini belgilemek aqqını yerine ketirmesine esaslanğan milliy ve territorial qurum – Qırım Muhtar Cumhuriyeti – Ukrainanıñ bölünmez parçasıdır ve Ukraina anayasasında qayd etilgen vazifeler çerçivesinde bütün meselelerni al etecektir», – dep qayd etti Refat Çubarov.
O, «bunıñ kibi açıq izaatlar» berilmese, Ukraina Anayasasına ademi merkeziyet meselesinde teklif etilgen deñişmeler leyhasına qoltutmaycağını bildirdi. Refat Çubarov işdeşleri, Ukraina halq deputatlarından aynısını yapmağa rica etecegini ayttı.
Petro Poroşenko bildirdi ki, çarşenbe künü, iyül 1-de, kündüz detsentralizatsiya meselesinde Anayasa deñişmeleriniñ leyhasını imzalap, parlamentke berecek
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildirdi ki, çarşenbe künü, iyül 1-de, kündüz detsentralizatsiya meselesinde Anayasa deñişmeleriniñ leyhasını imzalap, parlamentke berecek. Bunı devlet yolbaşçısı prezident memuriyetiniñ azbarında deñişmeler leyhasını jurnalistlerge taqdim etip ayttı.
«Kün devamında bunı qanun leyhası olaraq şekillendirip, Ukraina Yuqarı Radasına deñişmesiz beririm, dep ümüt etem», – dedi Poroşenko.
Prezident Donbass içün ayrı bir status olmaycağını, Qırım ve Aqyar içün ise muhtariyet statusı qalacağını ayttı.
Bundan evel Ukraina prezidentiniñ Memuriyeti reisiniñ birinci muavini Vitaliy Kovalçuk Anayasa leyhasında işğal etilgen topraqlar içün ayrı bir status olmaycağını bildirgen edi. Bunı o salı künü, iyün 30-da, jurnalistlernen körüşip ayttı. Subet devamında Ukraina akimiyetiniñ detsentralizatsiyası meselesinde Anayasa deñişmeleriniñ kirsetilmesi ve tasdıqlanması ile bağlı keçirilecek tedbirler añlatıldı.


text:
Bağçasaray rayon mahkemesinde oktâbr 7 künü Qırımtatar Milliy Meclis azası Enver Kurtiyevni 500 ruble miqdarında para cezasını belgilediler.
Bunı Facebook saifesinde Qurultaynıñ MSK reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
Bu malümat resmiy şekilde daa tasdiqlanmadı.
Keçenleri qırımdaki mahkemeciler Qırımtatar Milliy Meclis azaları Ali Hamzin, İlmi Umerov, Sadıh Tabah, Şevket Kaybullayev ve Bekir Mamutov içün para cezası aqqında qarar alğan ediler.
Emine Avamilevanıñ işi oktâbr 14 künü baqılmağa devam etecek, Mustafa Mauşevniñ işi – oktâbr 20 künü, Dilâver Akiyevniñ – 24 oktâbrde baqılacaqtır.
Rusiyege bağlı olğan Qırım Yuqarı Mahkemesi aprel 26 künü Meclisniñ areketini toqtatmaq qararını alğan edi. Dünya toplulığı rus akimiyetiniñ böyle faaliyetine qatiyen qarşı çıqtı. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı Mahkemesine şikâyet arizasını yollağan edi.
Sentâbr 29-da Rusiye Yuqarı Mahkemesi şikâyet arizasına cevap olaraq, Qırımtatar Milliy Meclis areketiniñ yasaqlanmasını tasdiqladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar faali İlmi Umerov Maliye monitoring boyunca Federal hızmetiniñ saytında yerleştirilgen terroristler ve eksremistler cedveline kirsetildi. İşbu cedvelde o, 5826 sanı ile belgilengen.
Bunen beraber, qırımtatar milliy areketi iştirakçisine qarşı açılğan ekstremizm aqqında dava boyunca taqiqat daa devam ete.
«2016 senesi mayıs ayında maña qarşı «ekstremizm» maddesi boyunca uydurılğan cinaiy iş açıldı, şimdilik taqiqat devam ete, vesiqalar mahkemege daa teslim etilmedi» –dep yazdı İlmi Umerov Facebook saifesinde.
İlmi Umerovnıñ yañı «statusı» oña, bu cümleden, bank hızmetlerini qullanmaq imkânını qapata. Bunı o, bankta cöremeni tölemege tırışqan vaqıtta añladı, bu cöremenen o, 2016 senesi aprel 26-da Rusiyede yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında iştirak etkeni içün cezalandı.
«Bank hadimleri, reberiyetnen tevsiyeleşip, afu sorap, maña añlattı ki, er angi bank ameliyatlarını menim adımdan yapmaq imkânsızdır, çünki İlmi Umerov programmada «EKSTREMİST» olaraq blok etilgen», – dep añlattı o.
Bunen beraber, İlmi Umerov yanvar 9-ğa qadar tölenmesi kerek olğan cöremeni nasıl etip tölemege bilmey.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisini muavini Ahtem Çiygoznı keçken afta Aqmescitniñ vaqtınca bulunuv izolâtorından çıqarğan ediler. Şimdi bulunuv yeri alâ daa belgisizdir.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Çiygoznıñ apayı Elmira Ablâlimova bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, Ahtem Çiygoznıñ tuvğanları oña evden ketirilgen şeylerni berecek oldılar, amma izolâtor hadimleri onıñ anda olmağanını bildirdiler.
«Fevral 6 künü, soñra 7 ve 8 künleri taqiqatçığa telefon ete edim, amma o cevap bermey edi, ömür-arqadaşımınıñ bulunuv yerini, sağlığını soraycaq edim», – tarif ete Ablâlimova.
Meclis reisiniñ muavini Çiygoznıñ bulunuv eri bazarertesi künü üylede belli oldı.
«Bugün taqiqatçı Azizov Bulat Ravileviçke telefon etip oldım. Onı SİZOğa ketirdiler, dep ayttı, amma qaysı şeerde olğanını bildirmedi. Onıñ ile şahsiy körüşüvge kelip, aqayımnıñ bulunuv yerini ögrenmege rica etti», – dep añlattı Çiygoznıñ ömür-arqadaşı.
Onıñ fikrine köre, işbu cinaiy işni alıp barğan taqiqat organları «Cinayet etüvde şeklengen ve qabaatlanğanlarnıñ apiste bulunuvı aqqında» federal qanunını bozğanlar.
«Qanunda yazılğanı kibi, cinaiy işni alıp barğan organlar qabaatlı ya da şekli insannıñ tuvğanlarına onıñ bulunuv yeriniñ deñiştirilmesi aqqında bildirmek kerektirler», – dedi Ablâlimova.
Şimdi, onıñ aytqanı kibi, soy-sopları Ahtem Çiygoznıñ bulunuv yerini ögrenmege areket eteler.
Malüm ki, Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Mahkeme yanvar 29 künü Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ alğan qararını lâğu etmedi. Oña köre, Çiygoz fevral 19-na qadar apiste bulunmalı.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Ukraina baş prokuraturası Çiygoznıñ qanunsız alda azatlıqtan marum etilgeni boyunca cinaiy işni açtı.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, yarımada sanayı şirketlerine fevqulâde vaziyet rejiminiñ başlanmasından berli ketirilgen zarar 900 million rubleni teşkil etti. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye baş naziriniñ muavini Yevgeniya Bavıkina FV aqibetleriniñ yoq etilmesi boyunca ştabnıñ toplaşuvında bildirdi, haber ete Krım İnform.
«Sanayı kompleksniñ bütün şirketleri boyunca zarar 900 million rubleni teşkil etti», – dedi Bavıkina.
Onıñ sözlerine köre, bu miqdardan 188 million mudafaa şirketlerine ait. Bavıkinanıñ aytqanı kibi, şimdi zarar tazminatı ile bağlı mesele al etilmekte.
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov dey ki, bu miqdar daa da büyük olacaq, çünki bayramlardan soñ şirketler kene energoqıtlığı şaraitlerinde çalışmağa mecbur olacaq.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Kelecek afta Qırımda boranlı yağmurlar yağacaq. Bu aqta «Fobos» ava merkeziniñ mütehassısı Yevgeniy Tişkovets «Sputnik v Krımu» radiosınıñ yayınında bildirdi.
«Qırımlılar ve yarımada musafirleri sıcaqnen keyf çatqan künü salı olacaq. Aqşam üstü şimaliy-atlantik tsiklon kelmesinen avalar bozulacaq, yağmurlar, boranlı yağmurlar yağacaq. Çarşenbe künü ava arareti 10 derecege tüşecek, yağmur yağması, ruzgâr esmesi beklenile. Kündüz ava arareti +22 dereceden yüksek olacaq», – dep bildirdi Tişkovets.
Qara deñiz yalısında suv arareti +19…+21 derece olacaq.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, 2020 senesi 150 yılda eñ quru oldı.


text:
Leonard Euler
Leonard Euler (aytılıwı: Leonard Oiler; 15 aprel, 1707 - 7 sentyabr, 1783) Shveytsariya matematigi ha'm fizigi. Ol o'mirinin' ko'p bo'legin Rossiya ha'm Germaniyada o'tkergen.
Euler differentsiyal esaplawlar ha'm topologiya sıyaqlı tarawlarda a'hmiyetli ashılıwlar jasag'an. Ol bu'gingi ku'ni matematikada qollanılıp atırg'an ko'plegen so'zlerdi kiritken. Ol matematikalıq funktsiya tu'sinigin kiritken. Ol o'zinin' mexanika, optika ha'm astronomiyadag'ı jumısları menen de belgili.
Euler 18-a'sirdin' en' a'hmiyetli ha'm barlıq da'wirdin' en' ullı matematiklerinin' biri esaplanadı. Ja'nede ol en' ko'p jazg'an matematiklerdin' biri. Onın' jumıslarının' toplamı 60-80-tomdı quraydı. Matematik Pierre-Simon Laplace aytqan: "Eulerdi oqın', ol bizlerdin' ha'mmemiz ushın ustaz".
Euler Shveytsariyanın' 10 franklıq pul birliginin' altınshı seriyasında ha'm ko'plegen Shvetsiya, Germaniya ha'm Rossiya pochta markalarında sa'wlelengen. 2002 Euler asteroidi onın' hu'rmetine atalg'an.


text:
Qırımda Rusiye tarafdarı «Qırım» cemaat teşkilâtınıñ konferentsiya iştirakçileri Türkiye prezidenti Recep Taiyip Erdoğanğa avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressini keçirmemek ricası ile muracaat eteler, – haber ete TASS.
«Matbuat vastalarından belli olğanı kibi, teşkilâtçılar kongress olaraq adlanğan tedbirge sizni de davet ettiler. Sizni ikmetli olmağa ve memleketlerimiz arasında munasebetni bozmaq içün azırlanılğan halqara tarikniñ aleti olmamağa çağıramız», – denile beyanatta.
Qırımnıñ Rusiye devlet şurasınıñ reisi muavini Remzi İlyasov Bütündünya qırımtatar kongressi Türkiye paytahtı Ankarada degil de, Qırımda keçirilmek kerekligini tüşüne eken.
Onıñ sözlerine köre, tedbirniñ kün tertibi «Rusiyege qarşı siyasiy tüste qurulacaq», maruzacılar ise «tatarlarğa nisbeten uydurılğan taqiplerni muzakere etecek ve Qırımnıñ Ukraina terkibine qaytmasını talap etecektirler».
Malüm olğanı kibi, Qırım akimiyeti endi bir qaç kere II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi boyunca öz qasevetini bildirgen edi.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat
İşğal etilgen topraqlarda olğan keyfler aqqında bütün laflar bir problema tirele. Andan açıq-aydın içtimaiyatımız yoq.
Bundan da başqa - o olmaycaq. Mesele, ukrain içtimaiyatçıları anda tetqiqatnı yapıp olamağanında degil. Rusiye içtimaiyatı doğru olmağanında da degil. Mesele şunda ki, işğal etilgen topraqlarda tetqiqatlarnıyapmaq ğayesi başından neticesizdir. Çünki samimiylik cezalana bilecek vaziyette cevap bericilerniñ bir qısmı ya indemeycek, ya da tolu cevap bermeycek.
Aslında, içtimaiy ağlarğa köre işğal etilgen topraqlardaki keyfler aqqında qıymet keskende de bunı hatırlamaq kerek.
Qırımdan ve Donbasstan tefsir etkenlerniñ umumiyleştirilgen sıfatı olduqça sadedir. Rusiyeni seve, Ukrainağa nefret besley, Hreşçatıkta rus bayraqlarını bekley. Bundan ğayrı Avropa Birliginiñ dağılmasına işana, Amerikadaki qatliam ve yağmalarğa quvana ve İlon Masknıñ yeñişlerine yana. Tecavuzkâr şekilde davalaşa ve bütün bölgeniñ adından aytmağa ıntıla.
Ve onıñ istegenini yapmaq bir hata olur edi.
İşğal etilgen topraqlarda yaşağanlar şimdi eki taqımğa bölüne. Birileri Ukrainanen köpürlerni yaqmağa yetiştirdi. Başqaları - yoq
İçtimaiy ağlarda adamnıñ alıp baruvınıñ radikalizm derecesi bir sade faktornen belgilene. Bölgege ukrain bayraqlar qaytsa, onıñ taqdiri ne olacaq? Çünki işğal etilgen topraqlarda yaşağanlar şimdi eki taqımğa bölüne. Birileri Ukrainanen köpürlerni yaqmağa yetiştirdi. Başqaları - yoq.
Birileri Ukraina ordusına qarşı cenk etip yetiştirdi. İşğalci memuriyetlerde hızmet etti. Donbassta soğuncılıqnen belli oldı ya da Qırım akimiyet organlarında karyera yapa. Başqaları - şahsiy yaşayış alanında yaşay. Memuriy vertikallerge toqunmay. Sıñırnı keçmek imkâniyetini saqlaylar.
Birincileri, Ukraina qaytsa, bölgeni terk etmege mecbur olacaqlarını añlay. Olarnıñ üzerinde cinaiy taqibat ve mahkeme davaları telükesi bar. Bu adamlar içün Ukrainanıñ ğalebesi şahsiy yutquzma olacaq. Bundan sebep içtimaiy ağlarğa kelgende, olar ifadelerden utanmay. Muabbetleşmeyceklerini bildire ve olduqça radikal olmağa tırışalar. Rusiye işğali - olarnıñ şahsiy keleceginiñ yekâne fırsatıdır.
Ekinci taqım ise başqadır. Olar ukrain qanunlarnı bozmadı. Antlarını - arbiy ya memuriy - bozmadı. Em de olar Ukrainanıñ qızğın vatanperverleri olmamalı. Yaşayış tarzlarında resmiy Kyiv cinayet faaliyetini tapmaycağı daa müimdir.
İşte tamam bu sebep ile olar içtimaiy ağlarda o qadar faal degiller. Çünki yarımadada ya da Donbassta bayraqlarnıñ deñişüvi olar içün Rusiyege qaçmaqnıñ zarureti olmaycaq. Bazıları Ukrainnanıñ qaytmasını bekley. Başqaları - sadece turmuşlarını tüşüne. Amma olarnıñ sesi, olar eşitilmege istemegenleri içün eşitilmey. Olar "radar altına" ketti ve olardan qalğan şimdi tek sahte akkauntlar ve aşhane lafları bar.
Çünki işğal etilgen bölgelerniñ adından sadece köpürlerni yaqqanlar sesli laf etip ola
Çünki işğal etilgen bölgelerniñ adından sadece köpürlerni yaqqanlar sesli laf etip ola. Olarnıñ qaçmağa yeri yoq - ve endi olar Kremlge qol tuta. Olarnıñ alternativaları yoq, bunıñ içün Ukrainanı cezalavnen qorquzalar. Episilerni "bot" saymağa yañlış olur edi. Bu adamlar sadece, olarğa çerçivesinde yer tapılğan kerçekni qoruy. Kerçek deñişse - olarğa yer tapılmay bile.
Açıqlıq ve bellilik monopoliyası olarğa tesadüfen tiydi. Çünki başqaları susmağa mecbur. İşğal etilgen topraqlarda Ukraina tarafında olğan sesler tahqiq etile, onıñ içün Rusiye tarafında olğanlar alternativasız birileri kibi eşitile. Amma olarnı umumiy fikirniñ ifadesi olaraq qabul etmege yañlış olur edi.
Budır vaziyetniñ hususiyeti. Biz Qırım ve Donbass keyflerini bilmeymiz. Bu meselede içtimaiyatqa esaslanıp olamaymız. İçtimaiy ağlarnı baqıp çıqmağa olamacaqmız. Sadece tahminler ve faraziyeler yapa bilemiz, amma bundan ziyadesini degil. Onıñ içün "qapalı içtimaiyat" ve "elektorat keyfleri" aqqında er türlü laflar meni küldüre.
"İşğal" sözünde çoq şey bar. Amma samimiylikke anda iç yer tapılmaz.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Pavel Kazarin, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Martnıñ 15-nde Frenkistandan qaytqan Özbekistan vatandaşınıñ Covid-19 koronavirusı qayd etildi. Bu aqta memleketniñ Sağlıq nazirligi yanındaki sanitar-epidemiologik agentligine esaslanıp Azatlıq Radiosı haber ete.
«Al-azırda epidemiologik tedqiqatlar yapıla ve hastalıqnıñ tarqaluvına yol bermemek içün profilaktika tedbirleri alına», – dep aytıla agentlikniñ matbuat haberinde.
Daa evel Özbekistan akimiyeti Frenkistan, İspaniya, Büyük Britaniya, İran, Yaponiya, Afğanistan, İtaliya ve Cenübiy Koreya ile uçaq seferlerini toqtatqan edi. Böyle tedbirler virusnıñ tarqaluvına yol bermemek içün martnıñ 14-nden başlap işke tüşürildi.
Özbekistan – koronavirus hastaları qayd etilgen Orta Asiyanıñ beş memleketinden ekincisidir. Daa evel Qazahistanda ilk COVID-2019 hastaları qayd etildi. Bugünge qadar Qazahistanda 8 hasta bar.
Martnıñ 15-ne qadar koronavirus hastaları 142 devlette qayd etildi, hastalarnıñ umumiy sayısı 153 biñni aştı. Qurbanlarnıñ sayısı – 5833 insan.


text:
Merkeziy saylav komissiyası, Rusiyede aprelniñ 5-nden iyünniñ 21-ne qadar keçirilecek olğan bütün saylav kampaniyaları, regiondaki saylavlar ve referendumlarnı koronavirus sebebinden başqa vaqıtqa qaldırmağa qarar aldı. Umumen qırğınlıq sebebinden 94 saylav kampaniyası, hususan Putinniñ Rusiye Anayasası tüzetüvlerine rey berüv, başqa vaqıtqa qaldırılacaq, dep bildire «Nastoyaşçeye Vremâ».
«Memleketteki vaziyetni köz ögüne alıp ve vatandaşlarnıñ sağlığı ve telükesizligini temin etmek maqsadınen yaqın aylarda keçirilecek olğan bütün saylavlarnı ve referendumlarnı memlekette epidemiologik vaziyet eyileşkenine qadar qaldırmağa doğru olur dep tüşünemiz», – dep bildirdi Merkeziy saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı Ella Pamfilova.
Daa evel Rusiye prezidenti Vladimir Putin saylav komissiyalarına fevqulâde vaziyette ya da yüksek seviyeli azırlıq rejiminde saylavlarnı ve referendumlarnı başqa vaqıtqa qaldırmaq aqqını bergen qanunnı imzaladı. Rusiyede fevqulâde vaziyet ilân etilmedi, amma, vesiqağa köre, yüksek seviyeli azırlıq rejimi memleketniñ bir qaç regionında ilân etilgen olsa, Rusiye Merkeziy saylav komissiyasınıñ rey berüvni başqa vaqıtqa qaldırmaq aqqı bar.
Aprelniñ 22-nde bütün Rusiye sakinleri Anayasa tüzetüvlerine rey bermek kerek edi.
İnsanlar bir kereden bütün tüzetüvlerge rey berecek edi, ya bütün deñişmelerge qol tutacaqlar, ya da qarşı çıqacaqlar. Memleketniñ esas vesiqasında eñ çoq qavğa çıqarğan tüzetüvlerden biri Putin saylanması müddetleriniñ sıfırlanmasınen bağlı edi. Onıñ 2036 senesine qadar memleketniñ reberi vazifesine namzet köstermek ve bu vazifege saylanmaq imkânı ola bile.


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge Rusiyege ve şimdilik onıñ nezaretinde olğan Qırımğa kirüv yasağını 2034 senesinece uzattılar. Bu aqta Rusiye nezaretinde olğan Ermeni Bazar mahkemesinde Cemilevge qarşı açılğan cinayet işindeki materiallarnıñ baqıluvı vaqtında belli oldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Rusiye FSB-niñ anayasa qurumınıñ qoruvı ve terrorcılıqnen küreşüv idaresiniñ cevabından belli olğanına köre, kirüv yasağı 2019 senesi martnıñ 5-nde 15 yılğa tayin etilgen edi – 2034 senesi martnıñ 5-nece.
Qırım.Aqiqat tefsir almaq içün Cemilevge muracaat etecek.
Rusiye Cemilevge Qırımğa kirüvni yarımada işğal etilgen soñ yasaq etken edi. Amma şu müddet 2019 senesi aprelniñ 19-nda soñuna keldi, buña baqmadan Cemilev Qırımğa qaytmaq içün çareler körmedi.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ Ukraina davası qullanıla.
Mustafa Cemilev, işğal etilgen Qırımda oña qarşı açılğan cinaiy davalarda «Rusiye tarafınıñ qabaatlavları saçma olğanını» Avropa insan aqları mahkemesinde isbatlamağa niyetlene, dep bildirdi.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Baqımsız şifahanede ölü tapılğan 25 yaşında Edem Asanovnı birisi öldürdi kibi tüşünmege sebep yoq.
Bu aqqında Saq rayonınıñ regional Meclis reisi Eskender Bilâlov Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında ayttı, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
«Men birinci künlerinden başlap qıdıruv işlerinde iştirak etken edim, Edemni tapqan soñ, men taqiqatçılarnen laf ettim, tünevin keçirilgen mahkeme-tibbiyet teşkerüvi kösterdi ki, bu ölüm zorbalıq oldı. Bundan ğayrı, tezkere bar. Onıñ mündericesini aytıp olamayım, lâkin onıñ qararı olğanı bellidir. O, bunı kendisi yaptı», – dep ayttı Belâlov.
Elâk olğannıñ aqrabası onıñ ölümi ne siyaset, ne de cinayetnen bağlı olmağanını bildirip, taqiqatqa iddialar olmağanını aytalar.
Salı künü, oktâbr 7-de, Saqtaki mezarlıqta oktâbr 6-da Kezlev etrafındaki baqımsız bir şifahanede asılğan alda tapılğan 25 yaşında Edem Asanovnı defn ettiler. İlk malümatlarğa köre, genç tezkere qaldırıp, bir kimseni onıñ ölüminde qabaatlamamağa rica etti ve kendisini astı.
Lâkin soy-sopları ve semetdeşleri Edem kendisini öldürdi degen fikirnen razı degiller. Bunı cenazede qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayı Safinar Cemileva ayttı.
Gençniñ cesedi tapılğan soñ, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım akimiyeti onıñ ölümi zorbalıqsız olğanını bildirecek, dep tahmin etken edi.


text:
Rusiye Devlet Duması, qanun leyhasınıñ soñki üçünci baquvında Cinaiy Kodeksiniñ 282 maddesiniñ (milletlerara zıddiyet çıqaruv) qısmen yımşatılmasını qabul etti dep bildire Azatlıq Radiosınıñ rus hızmeti.
Tüzetmelerge köre, mahkemeniñ fikrince zıddiyet çıqarğan malümat birinci sefer derc etilse, neticesi - memuriy ceza olacaq, amma ilk seferden soñ bir yıl devamında tekrarlansa - cinaiy ceza. Bunı Rusiye prezidenti Vladimir Putin teklif etti.
Qırımda ilhaqtan soñ rusiye quvetçileri, faalci ve jurnalistlerni ekstremizm maddesinen sebeplenip tutıp ala ve tevfiq ete. 282 maddeni çoqusı allarda içtimaiy ağlardaki layk ve repostlar, internette fikir isbatlav içün qabaatlap qullanalar.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Georgiyevskiy S.İ. adına Qırım devlet tibbiy universitetiniñ studentleri yıllardır aliy oquv yurtınıñ rektorı olğan Anatoliy Babaninniñ işten boşatılmasına menfiy qıymet keseler.
Studentlerniñ Qırım.Aqiqat mühbirine bergen malümatına köre, olar Babaninge qoltutmaq içün daa bir narazılıq aktsiyasına çıqmağa azırlar.
«O, yahşı bir rektor edi, universitetke er daim qoltutqan edi, men onıñ işten boşatılmasına qarşı çıqam. Bizler onı qaldırsınlar dep, mitingge çıqıp, Putinge mektüp yazmağa azırmız. Ümüt etem ki, bu sefer bizni eşitecekler», – dep ayttı 2-nci kurs studenti İnna.
Çetel studentleri ise Sergey Doniçniñ aytqanları ve areketlerini tenqit eteler. Onıñ bildirgenine köre, Babaninni işten boşatmaq qararı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov ile körüşüvden soñ qabul etildi.
Tibbiy universitetniñ yañı reberi tibbiy ilimler doktorı, oftalmolog Nana İvanova olacaq. Bundan evel o, oftalmologiya ve otolaringologiya kafedrasınıñ müdiri edi.
Malüm ki, işğal etilgen Qırımda studentler ve ocalar istemese de, Qırım tibbiy universitetini işğalci akimiyet tarafından qurulğan Federal universitet terkibine kirsettiler.
Qırım tibbiy universitetiniñ reberligi Rusiye akimiyetiniñ qararına baqmadan, mustaqil bir aliy oquv yurtı olmağa qarar aldı.


text:
Qırımtatar milliy areketi yetekçileriniñ birisi Ahtem Çiygoznıñ imayesi Rusiye akimiyeti ve kontrol etken Qırım mahkemeleri tarafından oña qarşı yapılğan azaplar aqqında bildire. Apiske alınğannıñ advokatı Nikolay Polozov Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Çiygozğa öleyatqan anasınen körüşme iznini bermegenini ve mahkeme oturışlarında iştirak etme imkânından marum qaldırmasını bu şekilde izaatlay. Çiygoznıñ tuvğanları Ukraina akimiyeti ve halqara toplulıqtan yardım soray.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında Qırımda yarımadada qurulğan Rusiye Taqiqat komiteti baş idaresiniñ vekilleri tarafından tutılğan edi.Onı 2014 senesi fevralniñ 26-da qalabalıqlarnıñ teşkil etmesinde qabaatladılar. O künü, Rusiyeniñ yarımada işğali arfesinde, Qırım parlamentiniñ binası yanında bir taraftan qırımtatarlar ve Ukrainağa qoltutqan failler, ekinci taraftan ise Rusiyege qoltutqan küçler mitinglerini ötkergen edi.
«Qalabalıqlarda» iştirak etmesinde qırımtatar failleri Ali Asanov ve Mustafa Degermenci de qabaatlana, olar da «fevral 26 davasınıñ» mabüsleri sayıla. Aynı vaqıtta Rusiyege qoltutqan küçlerni Rusiye uquq qoruyıcılar qabaatlı dep tanımay.
Ukraina ve Rusiye uquq qorçalayıcıları «fevral 26 davasını» siyasiy dep adlandıra, çünki söz etilgen vaqialar yarımada Rusiye kontroline keçmezden evel olıp keçken edi. Ukraina akimiyeti mezkür miting Ukraina qanunlarına uyğun edi, dep bildire edi.
Aprel ayında Rusiye kontrol etken Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi Asanov ve Degermenci ev apsine qapattı. Bundan evel olar eki yıl devamında SİZOda yatqanlar. Aynı vaqıtta, Ahtem Çiygoz eki buçuq yıl devamında Aqmescit izolâtorında tutıla, soñki yıl devamında ise onı mahkeme oturışlarına bile ketirmeyler. Mahkemenen Skype vastasınen bağlana.
Yaqında Çiygoznıñ anası – Aliye Çiygoznıñ – hasta olğanı belli oldı. Ekimler qanser diagnozını qoydı. Qadın soñki künlerini yaşamaqta. Mahküm etilgenniñ imayesi oña SİZO tışında anasınen vedalaşmağa imkân berilmesini rica etti. Lâkin qadılar bu muracaatını red etti.
«Men inansam da, Ahtem inanmay edi»
Ahtem Çiygoznıñ töşekte olğan öleyatqan anasınen körüşmek red etilmeycek aqqıdırNikolay Polozov
Çiygoznıñ Rusiye advokatı Nikolay Polozov müşterisine hasta anasını ziyaret etme izniniñ berilmesi içün eki kere muracaat etken edi.
«Mahkeme esnası devamında Ahtem Çiygoznıñ tuvğanları oña anasınıñ alını aytmağan ediler. O, qanser hastalığına oğradı. Bir buçuq afta evelsi hastalığı fenalaşmağa başladı. Ekimlerniñ aytqanına köre, ameliyat olması mümkün degil ve ancaq ağrısını kesecek ilâclarnı qullanması mümkün. Ahtem Çiygoznıñ töşekte olğan öleyatqan anasınen körüşmek red etilmeycek aqqıdır», – dep ayta o.
Birinci muracaat mahkemege iyünniñ başında berilgen edi. Lâkin, Polozovnıñ aytqanına köre, mahkeme Aliye Çiygoz oğlunı körmek içün SİZOğa kelmeli, dep bildirgen edi.
İyünniñ 15-de Aliye Çiygoznıñ sağlığı fena olğanından sebep SİZOğa kelip olamağanını isbatlağan tibbiy vesiqalar muracaatqa ilâve etildi. Amma mahkeme buña qulaq asmayıp, muracaatnı red etti.
Polozovnıñ aytqanına köre, Rusiye Ceza-eda kodeksi mahküm etilgen şahıslarğa ayrı vaziyetlerde (soyunıñ hastalığı, cenaze ve ilâhre) ceza qurulışını terk etmege ruhset bere. Aynı vaqıtta, bu esnasnıñ mahküm etilmegenlerge nisbeten qullanılması Rusiye qanunlarında qayd etilmegendir.
«SİZO tışında körüşüv aqqında laf ketse, (Rusiye – QA) qanunı mahkümlerge böyle bir imkân bere. Mahkeme bunı yapar edi. Amma dos-doğru bir qaide olmağanına esaslanıp, böyle bir qarar çıqarmadı. Kene de bunı yasaqlağan bir qaide de yoq», – dep ayta Polozov.
SİZO tışında körüşüv aqqında laf ketse, qanun mahkümlerge böyle bir imkân bere. Mahkeme bunı yapar ediNikolay Polozov
Ahtem Çiygoznıñ imayesi anayasınen körüşmege imkân berecek daa bir teklifte bulunğan edi – cezası ev apsine deñiştirilecek edi. Lâkin bu teklif de red etildi.
Ahtem Çiygoznıñ tuvğanları Qırım.Aqiqatqa aytqanlarına köre, o, anasını körmege pek istese de, mahkemeniñ müsbet qararı olacağına inanmay edi. «Soñuna qadar mahkeme Ahtemge anasınen vedalaşmağa izin berir, dep ümüt etken edim. Amma, maalesef, ümütlerimiz eşitilmedi. Men inansam da, Ahtem inanmay edi. Kene de ağır hastalıqqa oğrağan anasınen körüşmek onıñ içün pek müimdir. Mahkemeden rica etken edi: «İç olmağanda 10 daqqa beriñiz, anamnı köreyim, qaytqan soñ ise meni mahküm etmege ve SİZOda istegeniñiz qadar tutmağa devam etersiñiz», – dep ayta Çiygoznıñ ömür arqadaşı ve mahkemedeki cemaat imayecisi Elmira Ablâlimova. O, aqayını iyünniñ 16-da saba SİZOda körip oldı.
Ahtem Çiygozğa anasınen körüşmege izin berilmegen soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qırımlılarğa muracaat etip, Bağçasarayda Aliye Çiygoznı ziyaret etmege rica etti.
Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesine (separatizm) köre mahküm etilgen qırımtatar milliy areketeniñ faili İlmi Ümerov oña musafirlikke barıp keldi. Qızı Ayşe Facebookta video yerleştirdi. Çiygoznıñ anası ağlap, oğlunı körmek yekâne istegi olğanını ayta: «Bir közçigimnen olsa da, körmege isteyim balamnı. Qolçuğını tutmağa isteyim. Sağındım, sağındım».
«Çiygozğa yapılğanlar – azaptır»
Nikolay Polozov Ahtem Çiygoznı SİZOda siyasiy sebeplerden tutalar, dep israr ete. O, «fevral 26 davasını» «Bolotnaya davasınen» qıyaslay. Bu dava boyunca Rusiye vatandaşlarını 2012 senesi mayısnıñ 6-da Millionlar yürüşinde iştirak etkenleri içün mahküm eteler. Rusiye muhalifetiniñ liderlerinden birisi Sergey Udaltsov da qalabalıqlarnıñ teşkil etmesinde qabaatlanğan edi, lâkin üküm çıqarılğanına qadar ev apsinde bulunğan edi.
Çiygozğa yapılğanlar – maneviy-ahlâqiy azaptır, Birleşken Milletler bunı böyle tasnif eteNikolay Polozov
«Şunı añlamaq kerek ki, Qırım qadıları içün böyle bir qarar olamaz. Ahtem Çiygoznıñ esnasında Rusiyeniñ birinci instantsiya mahkemesinde mahküm etilgen kişiniñ iştiraki olmadan, video bağı vastasınen, oturış keçirilmesinen bağlı yañı qaide teşkerilmekte. Ahtem Çiygoznı soñki sefer SİZOdan keçken sene iyülniñ 20-de çıqarğan ediler, tezden izolâtordan çıqmağanına bir yıl tolacaq. Bu qararnıñ Qırımda qabul etilmegeni belli. Çiygozğa yapılğanlar – maneviy-ahlâqiy azaptır, Birleşken Milletler bunı böyle tasnif ete», – dep ayta Polozov.
Harkov uquq qorçalayıcı gruppası Çiygozğa anasınen körüşmege izin berilmegenini merametsizlik ve «halqara gumanitar uquqnıñ bozulması» dep adlandıra.
Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa Twitter saifesinde Rusiye kontrol etken Qırım akimiyetinden Çiygozğa anasını körmege imkân bermesini talap etti.
Ukraina ombudsmeniniñ kâtibiyet yolbaşçısı insan aqları vekâletlisi Valeriya Lutkovskaya Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa mektüp vastasınen muracaat etip, Ahtem Çiygoznıñ anasınen körüşme aqqınıñ yerine ketirilmesinde yardımcı olmağa rica etkenini bildire. «Lâkin şimdilik mektüpke resmiy bir cevap kelmedi», – dep ayta o.
Çiygoz imayesiniñ bergen malümatına köre, al-azırda mezkür vaziyetke diqqat celp etmek içün halqara toplulıq ve Ukraina ortaqlarınen iş yapıla, Birleşken Milletlerniñ azaplarğa qarşı komitetine muracaat azırlanıla.
Ukraina prezidenti, Nazirler şurası, Ukraina Tışqı işler nazirligine muracaat etip, olardan qırımlılar özüni imayede is etsin ve siyasiy mabüsler azatlıqqa çıqsın dep, bütün ğayretini, şu cümleden halqara toplulıq seviyesinde, birleştirmesini isteyimElmira Ablâlimova
Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı Qırım.Aqiqat üzerinden Ukraina akimiyetine muracaat etti. «Ukraina prezidenti, Nazirler şurası, Ukraina Tışqı işler nazirligine muracaat etip, olardan qırımlılar özüni imayede is etsin ve siyasiy mabüsler azatlıqqa çıqsın dep, bütün ğayretini, şu cümleden halqara toplulıq seviyesinde, birleştirmesini isteyim», – dedi Elmira Ablâlimova.
Eda eticiler
Ahtem Çiygozğa anasını körmege izin berilmeycegine dair qarar Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde çıqarıldı: baş qadı – Viktor Zinkov ve qadılar – İgor Krüçkov ve Aleksey Kozırev.
Qırım.Aqiqatqa malüm olğanı kibi, Viktor Zinkov Ukrainanıñ Volın vilâyetinde doğdı ve Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel Qırımnıñ Apellâtsion mahkemesinde çalışıp, Kefe mahkemelerini közetken.
İgor Krüçkov – doğma Kezlevli, 2013 senesi Qırım Apellâtsion mahkemesinde çalışmağa başladı. Soñra ekisi de Rusiyege ant etip, 2014 senesi dekabr ayından berli Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qadıları olaraq tayinlengen.
Aleksey Kozırev – Rusiyeniñ İjevsk şeerinde (Udmurtiya Cumhuriyeti) dünyağa keldi. Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel Rusiyeniñ Saratov vilâyeti rayon mahkemesinde, bundan evel ise Rusiye İçki işler nazirliginde çalışqan edi.
Ahtem Çiygoz davasınıñ prokurorı Anastasiya Suprâga ola – 2014 senesine qadar Qırımda Ukraina prokuraturasında çalışqan edi.
Rusiye qanunlarına köre, apiste yatqanğa öleyatqan anasınen körüşmege izin bermegen qadılar ve qabaat tarafı mesülietke çekilmey. İmaye dünya toplulığı seviyesinde siyasiy aqibetler olacağına ümüt ete.


text:
Qırımda iyülniñ 1-nden 4-ne qadar er kün koronavirusqa oğrağan hastalarnıñ vefatı etkeni qayd etile. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirligi bildire.
Berilgen malümatqa köre, pandemiya başlağanından berli Qırımda 31 koronavirus hastası vefat etti. 11-i COVID-19-dan can berdi.
Soñki künde Qırımda 11 yañı koronavirus hastası qayd etildi.
Daa evel iyülniñ 1-nden itibaren Qırımda koronavirus pandemiyası sebebinden işini toqtatqan akvapark, SPA-kompleksleri ve saunalar açılacaq, dep haber etildi.
Qırım akimiyetiniñ qayd etkenine köre, iyül ayında yarımada milliondan bir buçuq millionğa qadar turistni qabul ete bile.
Bu mevsimde Qırımda 400 plâjdan ziyadesini açmağa tüşüneler, akimiyet olar koronavirus pandemiyası şaraitlerinde qırğınlıq ile küreş tedbirlerine riayet etecek, dep işandıra.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Hospodárske noviny slovak iqtisadiyat neşirine intervyü berip, Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile munasebetleri aqqında tarif etti, dep bildire çarşenbe künü Prezident ofisiniñ saytı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Prezident Putinnen farqlı subet formatlarımız bar – em Normand dört taraflı format, em eki taraflı format: böyle ihtiyac olğanda ekimiz laf etemiz. Tek Ukraina içün degil, bütün Avropa içün müim olğan kerekli qararlar tapmağa yardım ete. Meselâ, keçken sene dekabr ayında Ukraina üzerinden Rusiye gazınıñ tranziti aqqında añlaştıq. Bu qıtamıznıñ qısmı içün energetik istiqrar kefil etmekte. İyülniñ 26-nda da Putinnen laf ettim – şarqtaki ateşkes rejimi arfesinde. Ve eñ uzun sessiz rejim oldı. Rusiye prezidentinen bağımız sıñırlı, amma mevzusı belli. Dialogımızdan daa çoq semerelik ister edim», – dedi Volodımır Zelenskıy.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina ve Rusiye munasebetleri zor, normalleşüv aqqında aytmaq – «zor esnaslarğa ştamp qoymaqtır».
Sentâbrniñ 24-nde prezident Zelenskıy Slovak Cumhuriyetini resmiy şekilde ziyaret etecek. Yarım yıldan uzun bir müddet içinde Zelenskıynıñ Slovakiya ziyareti ekinci çetel ziyareti olacaqtır. Birinci ziyaretini Ukraina prezidenti keçken afta Avstriyağa kerçekleştirdi.


text:
Fevralniñ 13-ünde, Aqmescitte Opel Vectra ve Chevrolet Aveo maşnaları qazağa oğradı. Neticede üç adam yaralandı.
Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
"2020 senesi fevralniñ 13-ünde Aqmescit şeerinde Opel Vectra maşnasınıñ 1997 senesi doğma aydavcısı, Aqmescit - Kefe yolundan ketkende, Zuya qasabası yanında qarşı yolaqqa çıqtı ve Chevrolet Aveo maşnasınen çatıştı", - denile beyanatta.
Müessise, qazada üç adam yaralanğanını qoştı - Opel Vectranıñ aydavcısı, Chevrolet Aveonıñ aydavcı ve yolcusı. Olar hastahanege qoyulğanı haber etile.
Fevralniñ 13-ünde "Saq - Mamaşay" yolunda Aqmescit rayonınıñ Kün Tuvğan köyünde "VAZ-21101" maşnasınıñ aydavcısı, Saq tarafından ketkende, maşna idaresini becermeyip, qarşı yolaqqa çıqtı ve "Gazel" maşnasınen uruldı. Qazada adamlar elâk oldı.
Bağçasaray rayonınıñ Ulaqlı (Glubokiy Yar) köyü civarında "Tavrida" trassasında fevralniñ 5-inde aqşam yol qazası oldı.
Fevralniñ 6-sında saba Aqmescit-Bağçasaray-Aqyar yolunda yengil maşna ve yük maşnası çatıştı, qazada üç adam elâk oldı.
Fevralniñ 4-ünde aqşam "Kezlev - Aqmeçit" yolunda Saq rayonında eki yengil maşna - VAZ-2112 ve Geely - çatıştı. Qazada yedi adam yaralandı.
Qırımda fevralniñ 3-ünde, neticesinde piyadeler öldürilgen eki yol qazası oldı. Bir maşna Aluşta civarında aqaynı urıp öldürdi. O piyadeler keçitinden yolnı keçe edi. Ekinci qaza Keriçte oldı, anda tükân yanında aydavcı esli qadınnı bastı.
Daa evel İslâm Terek (Kirovskoye) rayonında fevralniñ 3-ünde aqşam "Tavrida" trassasında yengil maşna ve yük maşnası çatıştı. Üç adam yaralandı, olarnı hastahanege alıp kettiler.


text:
Türkiyede yaşağan qırımtatarlar, Qırımda bir kişilik piketlerde iştirak etkenleriniñ cöremelerini tölemek içün paranı toplav boyunca «Qırım marafon» tedbirine qol tuttılar.
Bunı yanvarniñ 2-sinde özüniñ Facebooktaki saifesinde «Qırım birdemligi» cemiyet teşkilâtı bildire.
Bu cümleden, Qırım faaliyetçileriniñ cöremelerini tölemek içün paranı Türkiyeniñ Gebze şeerinde topladılar.
2017 senesi dekabrniñ 23-nde «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmeniñ faaliyetçileri yañı «Qırım marafonı» çerçivesinde memuriy cöremelerniñ tölenmesi içün paranıñ toplanmasını ilân ettiler.
Qırımda oktâbrniñ 14-nde, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri tarafından bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etildi.
Daa evel «Qırım birdemligi», qırımtatar faaliyetçilerine qarşı cöremeler tayin etken mahkemelerniñ yanında cöremelerni tölemek içün 10 rublelik qıymetinde maden paralarnıñ toplanmağa başlağanını bildirdi.
Tedbir teşkilâtçılarınıñ niyetine köre, «pervasız olmağanlarnıñ birdemligi»ni köstermek içün paralarnı 10 ruble (qararnen 4 hrivna – QA) qıymetinde maden aqçalar ile toplaylar.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ ruisyeli parlamenti, 2020 senesine pensiyalılarnıñ yaşayış azğarını (minimumı) 8 912 rublegece (3 335 ğrıvnâ) köterdi. Qırımnıñ rusiyeli parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, 2019 senesine köre, azğar 542 rublege köterilgenini qayd etti. Rusiyede ise 2020 senesine pensiyalılar içün yaşayış azğarı 9 311 ruble seviyesinde tayin etilecek ola.
Qırımnıñ ruisyeli parlamentiniñ saytında olğan beyanatta denile ki, yaşayış azğarınıñ artması, "Rusiye Federatsiyasınıñ Pensiya Fondunıñ yerli bölüklerine, çalışmağan pensiyalınıñ maddiy desteginiñ umumiy toplamı pensiyalınıñ yaşayış azğarından azca olsa, pensiyasına qoşumca sotsial ödev tayin etmege, imkân bere".
"Rusiye kommunistleri" partiyasınıñ Qırım bölüginiñ yetekçisi, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radasınıñ sabıq reisi Leonid Graç ise, pensiyası, aksine, kestirilgen pensionerniñ misalini ketire.
Amma er şey, şu sıradan süt mahsulatı da, paalılaşqan vaqıtta, bu aqçağa ne ala bilirsin?Leonid Graç
– Aksönov taqımınıñ ödev artırılması aqqında aytqanları kerçek degildir. Ayattqa bir misal ketirip olam: menim yanımda 73 yaşındaki Nadejda İvanovna yaşay, onıñ pensiyasını arttırmadılar, aksine, oña artıq tölene dep tüşüngenleri içün, 500 rublege azlaştırdılar. Şimdilik onıñ pensiyası 8 500 ruble. Amma er şey, şu sıradan süt mahsulatı da, paalılaşqan vaqıtta, bu aqçağa ne ala bilirsin? Bundan ğayrı, onıñ student tornu da bar, oña yardım etmek kerek. Men qayda tek yazmadım – nazir Olga Golodetske ve başqalarına – vicdanlı oluñız, eñ azından tutıp alğanıñıznı qaytarıñız. Qırımda bugünde-bugün yapılğan siyasetke baqsañ, bizde er şey yahşı, dep tüşünip olamaysıñ.
Leonid Graç, Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov ve onıñ taqımı, Qırımdaki içtimaiy ve iqtisadiy sıqıntılar sebebinden istifağa çıqmaq kerek, dep tüşüne.
2014 yılı qırımlılarğa büyük-büyük pensiyalar tölengende, bu volüntarizmniñ özü ediLeonid Graç
– Pensiyalılıq yaşnı, elbet, Rusiye ükümeti, merkez tayinley. Amma Qırımdaki çoq meselelerni, şu cümleden iş yerleri, aylıqlar meselelerini, yerli ükümet çeze bilecek edi. Şimdi ise bizde Qırım başı, ükümet başı bar, amma, anda-mında yürip, buyruq bermekten ğayrı, kim ne yapacağını özleri de bilmey. Şimdi endi körem ki, prezident Vladimir Putin, bir şey yapmaq kerek olğanını añladı, amma bunı nasıl yapmalı, Aksönovnı nasıl quvmalı ve onıñ yerine Qırım reberi olaraq kimni tayinlemeli? Bütün iqtisadiy alnı köterip, iş yerleri meselesini çezip olacaq adamnı qaydan tapmalı? 2014 yılı qırımlılarğa büyük-büyük pensiyalar tölengende, bu volüntarizmniñ özü edi. Putinnen beraber bu meseleni çezgenler, ileride de yüksek pensiyalar olmasını nasıl becermeli, dep tüşünmedi.
Rusiye emek naziriniñ sabıq müavini Pavel Kudükin, ne içün umumen alğanda, yaşayış azğarı real bir köstergiç olmağanını añlata.
Bu, fiziologik sağ qalmasınıñ minimumıdır.Pavel Kudükin
– Bu, fiziologik sağ qalmasınıñ minimumıdır. O böyle teşkil etile: ğıda sepeti dep adlandırılğan şey alına, adam yaşayışını temin ete bilecek mahsulatnıñ taqımınıñ minimumı alına. Onıñ üç türlü soyu bar: 15 yaştan küçük balalar içün, işke yarağanlar içün ve pensiyalılar içün.
Statistika nezareti yekünleri neticesinde bu taqımnıñ fiyatını sayalar, soñra erzaq mallarından başqa mallarğa 50% qoşula ve daa 50% - hızmetlerge. Yani, ğıda sepetini eki kere arttıralar - budır yaşayış azğarı. Bu, içtimaiy siyasetni teşkil etken birlemdir. Yani, qorantada kimniñ keliri azca olsa, oña yardım etmek kerek, dep sayıla, çoqça olsa ise, özleri de becerirler. Amma ğıda sepetiniñ taqımı pek faqırdır, ebet, başqa mal ve hızmetlerge qoşma usulı ise, kerçek masraflardan bayağı azcadır.
Pavel Kudükin, pensiyalılarnıñ masraflarınıñ çoqusı ilâclarğa ketkenini ve kommunal hızmetlerniñ fiyatları ise umumiy inflâtsiyadan bayağı ögge olğanını qayd ete.
2014 yılı pensiyalarnıñ köterilmesi - bu siyasiy bir adım edi - qırımlılarnı doğru qarar alğanlarına inandırmaq kerek ediPavel Kudükin
– Niayet, erzaq mallarnıñ inflâtsiyası da ortalama soyundan yüksekçe. Yani, bu indeksatsiyalar da fiyatlarnıñ kerçek ösmesinen bir kelmey. Yaşayış azğarını kötergende, demek yerli akimiyetni yañı minumumnı közde tutıp, pesiyası bu azğardan azca olğan pensiyalılarğa, kelirini bu seviyegece kötermek içüñ, para qoşmasını isyetler... Ebet, 2014 yılı pensiyalarnıñ köterilmesi - bu siyasiy bir adım edi - qırımlılarnı doğru qarar alğanlarına inandırmaq kerek edi. Onıñ içün sadece ukrain pensiyalarnı rublge keçirip, tölep başladılar. Soñ ise, cümertten vazgeçip, Rusiye pensiyalarına yaqınlaştırıp başladılar.
Rusiyeli Qırım statistika müessisesine köre, 2019 senesi Qırımda pensiyalar orta qararda 12 661 ruble edi, Aqyarda - 13 815.
Ukrain iqtisadiyat eksperti Vsevolod Stepanük, Ukrainanıñ qıtasında olğan pensiya köstergiçleri aqqında aytıp bere.
Şimdilik pensiyalınıñ yaşayış azğarı ekibiñ ğrıvnâdan azca, ükümet onı eki biñgece kötermege söz bere, amma bu minimum ep bir adamlarnıñ yaşamasını temin etip olamayVsevolod Stepanük
– Şimdilik pensiyalınıñ yaşayış azğarı ekibiñ ğrıvnâdan azca, ükümet onı eki biñgece kötermege söz bere, amma bu minimum ep bir adamlarnıñ yaşamasını temin etip olamay. Yañı akimiyetniñ aytqanlarına köre, o çoqça, zenaat birlikleriniñ bildirmesine köre, o, beş - altı biñ ğrıvnâ olmalı. Mence, bu kerçekke ooşay.
Yazıq ki, yaşayış azğarı - sotsial ödevler, aylıqlar ve başqa ödevlerni sayğanda qullanılğan köstergiç. Anayasağa köre, sotsial ödevler, aylıqlar ve pensiyalar yaşayış azğarından azca olmamalı. Ükümet de buña esaslana. O, beş - altı biñlik azğarnıtayin etse, minimal pensiyalarnı tölemege bile parası yetmez. Pensiyalarnıñ başqada sayılması, indeksatsiya degen şeyni yaptı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Aqmescitte Qırımdaki Rusiye Federal havfsızlığı hızmetiniñ (FSB) idaresinde «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» haber neşiriniñ mühbiri Natalya Kokorinanıñ sorğusı bir qaç saat devam ete. FSB binası yanında toplaşqan kütleviy haber vastalarınıñ vekillerini politsiya hadimleri sarıp aldılar, – dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırımdaki FSB idaresiniñ yanına onğa yaqın jurnalist, şu cümleden çetel kütleviy haber vastalarınıñ temsilcileri, keldi.
Aqmescitniñ Kiyev rayonı politsiyasınıñ hadimleri olarnıñ yanına kelip, video çıqarmağa yasaq etti ve jurnalistlerge vesiqalarnı köstermege rica etip, olarnıñ kişi malümatlarını, şu cümleden qayd adresini yazıp almağa başladılar. Bazı jurnalistler vesiqalarını alâ daa alamadılar.
Mart 13-te saba «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» mühbiri Natalya Kokorina işdeşlerine saat 8:00 oña ana-babasınıñ dairesine kelmege rica etkenlerini haber etti. O, dairege kelgen soñ onıñnen bağ üzüldi. Tintüvden soñ onı yaqaladılar. Rusiye uquq qoruyıcıları adliyecini tintüv keçirilgen dairege almasalar da, Kokorinağa kirsettiler.
Cuma künü, mart 13-te, FSB hadimleri işğalden soñ Qırımnı terk etip, al-azırda Kiyevde yaşağan daa bir Qırım jurnalisti Anna Andriyevskayanıñ ana-babası yaşağan dairede tintüv keçirdiler. Jurnalistniñ babasına Aqmescit mahkemesiniñ qararını kösterdiler. Vesiqağa binaen, Andriyevskayağa nisbeten «Qırımda akimiyetni devirmek çağıruvları ile maqale içün» cinaiy iş açıldı.
FSB jurnalistlerniñ evlerinde tintüv keçirilmesini ve yaqalavlarnı izaatlamay.


text:
Türkiyedeki Ukraina Elçiligi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını noyabrniñ 6-7 künlerinde ilhaq etilgen yarımadada Qırım akimiyeti tarafından teşkil etilgen «teşviqat maqsatlı halqara tedbirleri»nde iştirak etüvden vazgeçmege davet etti.
Bunı noyabrniñ 6-sında Facebookta diplomatik müessiseniñ haber hizmeti bildirdi.
Diplomatik müessisede, Rusiyege tabi memuriyet noyabr 6-7 künlerinde Yaltada sözde «halqara» olğan «Zemaneviy halqara münasebetleri noqtai-nazarından Qırım» konferentsiyası ile «Qırım dostları» forumını ötkere, dep qayd ettiler.
Bildirüvde: «Ukraina, Rusiyeniñ areketlerini qatiyen taqbih etip ve olarğa Ukrainanıñ bağımsızlığı ile topraq bütünliginiñ bozuluvı olaraq qıymet kesip, Türkiyeniñ vatandaşlarını, Rusiye tarafından Ukrainanıñ ükmü altındaki topraqlardan bir qısmınıñ qanunsız ilhaqını qanuniyleştirmek maqsadınen yapılğan bu teşviqat maqsatlı ve provakatsion areketlerde iştirak etmekten vazgeçmelerine davet etti», – denilmeke.
Ukrainanıñ elçiliginde, Qırımğa Ukraina qanunları tarafından tayin etilgen tertipni bozıp kirilmesi içün Ukraina qanunlarında belli bir mesüliyetniñ tayin etilgenini hatırlattılar.
Yaltada noyabrniñ 6-sında «Qırım dostlarınıñ forumı» açıldı. Tedbir Livadiyada ötkerilmekte. Kremlniñ kontroli altında bulunğan Rusiye Devlet dumasındaki Qırım vekili Mihail Şeremet bildirgen malümatqa köre, yarımadağa 90-ğa yaqın çetel musafiri keldi.
Rusiye akimiyeti yarımadağa çetel musafirlerini davet etip, Qırımnıñ ilhaqını qanuniyleştirmek istey.
Ukrainanıñ qanunlarına köre, çetel vatandaşları Qırımğa yalıñız Ukraina qanunları ve halqara uquqınıñ normaları boyunca, Ukraina sıñırcıları tarafından kontrol etilgen keçit noqtalarından kire bileler.
AQŞ, Avropa Birligi ve daha bir qaç ülke Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı istilâsı ve Ukrainanıñ toprağı olğan Qırımnıñ ilhaqından soñ er biri bir qaç paket sanktsiyalar tatbiq ettiler. Sanktsiyalar ayrıca Rusiye ve Qırımdan fizikiy ve uquqiy şahıslarğa qarşı qullanılmaqtadırlar. Sanktsiyalarnıñ bazıları Rusiye iqtisadiyatınıñ ayrı saalarına qarşı da qullanıla.
Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko münasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña “tarihiy adaletniñ tiklenmesi”, dey.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ ğıyabiy ükmüni «uquq ceetinden faydasız» dep adlandırdı. İyünniñ 1-nde Aqmescitteki mahkeme onı 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamenti ögündeki «qalabalıqlarnı teşkil etkeninde» qabaatlap, altı yıl apis cezasına ve para cezasına üküm etti.
«Bu qarar uquq ceetinden faydasızdır, çünki Rusiye işğalci mahkemesi tarafından çıqarıldı. Bu davada teşebbüsçi olğan ve onı uydurğan insanlar ve bugün qararnı seslendirgenler – cinayetçi ola, episini ceza bekley», – dep ayttı Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Rusiyeniñ İnterpolğa muracaat etip, onıñ Rusiye akimiyetine teslim etilmesini istey bilecegini izaatladı.
«Böyle şeyler olğan edi, Rusiye meni bizim toprağımızdan vaqtınca Rusiye tarafından işğal etilgen kene bizim toprağımızğa quvdırmağa çoq istegen edi. Amma İnterpol razı olmadı, Rusiye kene muracaat etse, İnterpol red eteceginden şübhelenmeyim», – dep tüşüne Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, mahkeme qararı Avropa insan aqları mahkemesinde «bütün Rusiye mahkemelerinden keçken soñ» şikâyet etilecek.
«Bu qarar Avropa insan aqları mahkemesinde ve Osokin (tayinlengen advokat – QA) tarafından şikâyet etilecek. Bu adaletke irişmek içün yapılacaq, çünki işğalci mahkemenen davalaşamız, anda adalet zaten olmaz. Böyle mahkemeniñ maqsadı – işğalge qarşılıq köstergenlerni cezalamaqtır. İlerideki tedbirlerden, hususan Avropa insan aqları mahkemesinden, bu qanunsız dava tizilüviniñ bütün tafsilâtları, qanunsız tahqiqat tedbirleriniñ keçirilüvi, maña qarşı cinayetnen alâqası olğan er kes belli olacağını bekleymiz, imkân olsa, er kes cezasını çeksin», – dedi Çubarov.
Üküm çıqarılğan soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ tayinlengen advokatı Aleksandr Osokin da ğıyabiy ükümni şikâyet etecek, dep bildirdi. Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı esnasnı ve çıqarılğan ğıyabiy ükümni «ayıp mahkeme» dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Çubarovğa qarşı mahkeme ükmüni «qanun ve cenk adetleriniñ bozuluvı» olaraq tasnif etti.
Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Aqmescitte çıqarılğan mahkeme ükmüni «uquq ceetinden boş» dep adlandırdı. O, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege niyetlene, dep bildirdi.
Mayısnıñ 24-nde olıp keçken oturışuvda qabaatlav Çubarov içün 9 yıl apis cezası berilmesini istedi. Meclis reisi qabaatlav tarafınıñ talabını izaatlap, Qırımdaki «mahkeme» onıñ ayatına tesir etmeycek, dep ayttı.
2020 senesi martnıñ soñunda Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 1-inci maddesine (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq areketlerge çağıruv) açıldı.
Bıltır iyül ayında Aqmescitteki mahkeme Çubarovğa qarşı cinaiy davanı temelden baqıp başladı. Tayin etilgen advokat Aleksandr Osokin Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisine qarşı mahkemeni şikâyet etti.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı yañı repressiya dalğasını başlattı».
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bu davanı qanunsız dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açqan cinaiy dava sebebinden tahqiqat başlatqan edi.


text:
Krasnoperekopsk şeerine sıq-sıq Or Qapı, Or Qapu ya da Or dep aytıla, amma bu yañlıştır.
Krasnoperekopsk şeeri 1932 senesi peyda oldı ve o vaqıttan berli bu adnı taşığan edi. Or Qapı – bu başqa bir şeer: Krasnoperekopsk degil de, Perekop. Perekop şeeri – Qırım hanlığınıñ şimaliy qapısı ve Tavriya guberniyası uyezdiniñ merkezi – 1920 senesi Vrangelniñ Rusiye Ordusı ve komandarm Frunzeniñ qırmızı ordusı arasındaki uruşlar vaqtında bütünley viran etildi. Vatandaş cenki bitken soñ oñı yañıdan qurmadılar, bunıñ içün şimdiki vaqıtta Perekop bulunğan yerde aynı adlı Perekop köyü yerleşe. Bu köy Ermeni Bazar (Armânsk) şeer şurasınıñ Üç Cılğa (Suvorovo) köy şurasınıñ terkibine kire. Qırımtaraca onıñ adı Or Qapı. Or Qapıdan Krasnoperekopsk şeerine qadar 25 km. mesafe bar.
Böyleliknen, Krasnoperekopsk şeeri qırımtatarca öyle de Krasnoperekopsk aytılır, Perekop köyü ise – Or Qapı.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Aqmescitniñ rusiyeli akimiyet elektrik energiyasınıñ söndürilmesi sebebinden çoq qatlı evlerde liftlerni söndürmege qarar aldı. Bu aqta şeerniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Böylece, «Jilservisniñ» şirketlerine ve idareci teşkilâtlarğa «25.11.2015 senesi çoq daireli mesken evlerde liftlerni söndürmege» avale etildi.
Aqmescitniñ rusiyeli memuriyeti fevqulâde vaziyet rejiminiñ lâğu etilmesine qadar energiya qullanuvını sıñırladı.
Aynı böyle rejim Aqyarda da ilân etilgen.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tiremesini tamirlediler.


text:
Kremlge tabi olğan Aqmescit rayon mahkemesi qırımtatar milliy areket yetekçilerinden biri İlmi Umerovnıñ davası çerçivesinde nevbetteki toplaşuvnı kelecek çarşenbe kününe, avgustnıñ 13-ne qaldırdı. Toplaşuvda Umerovnıñ özü sorğudan keçirilecektir.
Mahkemeci sentâbrniñ 8-ne tain etilgen toplaşuvda İlmi Umerovnı soraştıracaq edi, lâkin mahkümniñ dört imayecisinden üçü mevcut olmağanları sebebinden sorğunı başqa künge qaldırdı. O qayd etti ki, imayeciler sorğudan soñra birden munaqaşalarğa azır olmaq kerek, dep bildirdi Ayşe Umerova Qırım.Aqiqatqa.
«Umerov davası» esnasında sentâbrniñ 8-nde ötkerilgen toplaşuvda mahkeme, imaye tarafınıñ muracaatını red etip, İlmi Umerovnıñ nutuğını tekrar lisaniy ekspertizadan keçirmege razı olmağan.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Pergedä 1700 yıllıq xatın-qız häykäle tabıldı
Bu Perge antik şähärendä bıyıl tabılğan berençe häykäl
Antaliyanıñ Aksu rayonındağı Perge antik şähärendä 1700 yıllıq xatın-qız häykäle tabıldı. Bu xaqta Törkiyä mädäniyät häm turizm ministrlığınıñ aprxeologik qazınular bülegeneñ sośial’ media säxifäsendä belderü yasaldı.
Häykäl İstanbul universitetınıñ arxeologiya bülegennän professor Sädäf Çokay Käpçä citäkçelegendä alıp barıluçı qazınular waqıtında tabıla. Äsär êllenistik manaralar qarşınnan çığa. Bu Perge antik şähärendä bıyıl tabılğan berençe häykäl.
Belderüdä äytelgänçä, kiyemle xatın-qız häykäle miladtan soñ 3nçe ğasırğa qarıy. Konservaśiyä êşçänlekläre uzdırğaç, anı Antaliya muzeyına kürgäzmägä quyaçaqlar.
Bäyläneşle xäbärlär
TRT WORLD FORUM 2021: Klimat krizisı belän köräş yulları
Angliya wäkile Bridge: “Törkiyä bik möhim iq’tisad. Tübän häm nul’ uglerod citeşterä aluı cähätennän dä möhim il”
Kuşadasına ike kruiz qorabı belän 570 turist kilde
Aydınnıñ Kuşadası ilçäsenä berse Norvegiya, ikençese Bagamı bayraqlı ike kruiz köymäse belän 570 turist kilde


text:
Qoqla yapmaq, qoqla ile oynamaq adet pek uzaq keçmişke aittir. İnsan peyda olmasınen qoqlalar da peyda oldı, demek mümkün.
Qadimiy ecdatlarımız çeşit şekilli taşlar, ağaç parçaları tapıp, öz balalarını eglendirgenler. İşte, şu taşçıqlar, ağaç parçaları birinci oyuncaqlar edi.
Belli olğan malümatlarğa köre, birinci qoqlalar Qadimiy Mısırda peyda oldı. Oyuncaq ustaları şu qoqlalarğa saç taqqanlar, areket etken qol-ayaq yasağanlar, dülber urbalar tikkenler.
Qadimiy Yunanistanda qoqlalar ağaç ve çuldan, Qadimiy Qıtay ve Yaponiyada ise çiniyden (farfordan) yasalğan edt.
Şimdi qoqlalarnıñ çeşit türleri bar. Lâkin olarnıñ arasında eñ birincisi, şübesiz, Barbi adlı qoqladır. Bütün dünya qızçıqlarına özüni sevdirgen Barbi qoqlası peyda olğanına 50 yıl toldı. Yani onıñ özü de endi bita yaşına keldi, demek mümkün.
Soñki vaqıtta Qırımda bizim milliy qoqlalar da yapıla başlandı.


text:
Böyle fikirni Qirim.Aqiqatqa Qurultaynıñ Merkeziy saylâv komissiyanıñ başı Zair Smedlâyev bildirdi.
«Bu kibi çul tutmağan devletniñ başı tarafından imzalanğan vesiqanı men daa körmegen edim. Bu fermanda ihtimal esalet yapılğan hatalarğa baqqanda, Kremlde bizim meselemiznen oğraşmağa iç bir niyet ve istek yoq degen fikirge kelesiñ», - dedi Zair Smedlâyev.
Ondan da ğayrı, Smedlâyev diqqatını olğan hatalarğa ve atta qırımtatar halqnıñ adı bile hatalarnen yazılğanına celp etti.
«Vesiqada qırımtatar (qırımtatar sözü beraber yazılmaq kerek, sızıçıq olmamaq kerek) halqı ve başqa milletler grajdanları aqqında aytılmaq kerek. Qırımdan tolusınen tek qırımtatar halqı ve ermeni, bolgar, yunan grajdanları sürgün etildi. Çünkü bu halqlar tek öz devletleri toprağından qırımtatarlar kibi tolusınen sürgün etilip olar ediler». – ayttı Smedlâyev. Ondan da ğayrı, o vesiqada farqlı devletler sürgün etilgen tarihleri qarıştırılğanı aqqında qayd etti.
Qurultaynıñ MSKnıñ reisi «fermanda sürgün etilgen halqlarğa mal-mülkü içün tezmin etilmesi ve tolusınen reabilitatsıya közge tutulmay».
«İşbu fermanda eñ davalı maddelerinden birisi bu qırımtatarlarnıñ devletçiligini tiklemesi yerine añılğan halqlarnıñ milliy-medeniy cumhuriyetlerini yapmaq imkânlar aça»,-dey Smedlâyev.
Aprelnıñ 21de Rusiye prezidentı Vladimir Putin qırımtatar ve başqa repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ reabilitatsıyası aqqında fermannı imzaladı.


text:
2014 senesi Qırım toplulığı ve Qırım musulmanları içün sınav zamanı oldı, dep aytalar Qırım musulmanları Diniy idaresinde.
«İçtimaiy-siyasiy ayatta yüz bergen deñişmeler, tabiiy ki de, er keske tesir etti. Raatsız künlerde musulmanlar camilerde toplaşıp, ibadet ete ediler. Diniy erbapları ve imamlar cuma namazlarında musulmanlarnı birlik, tınçlıq ve sabırğa çağıra ediler», – aytıla Qırım Müftiyatınıñ beyanatında.
Müfti acı Emirali Ablayevniñ yolbaşçılığında Qırım musulmanları Diniy idaresinde Qırımda barışıq ve tınçlıq olması içün dua oquldı.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada qırımtatar qoranta, medrese ve camilerde tintüvler ötkerilip başlandı. Halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlar tamır halqqa kösterilgen basqını qayd eteler.


text:
Dekabr 17-de aqşam Kyivde Mustaqillik MeydanındaFSB Qara deñizde zapt etken ukrain arbiylerine ve Qırım ve Rusiyede bulunğan ukrain siyasiy mabüslerine destek aktsiyası keçti.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgenine köre, 200-ge yaqın adam ukrain siyasiy mabüsleriniñ süretleri ve olarnıñ adları yazılğan bannernen Maydanğa çıqtı.
Aktsiya devamında mahsus mektüplerde ukrain siyasiy mabüslerine qoltutuv sözlerini yazmağa bütün istegenlerge teklif etildi. Olarnı tevfiq etilgen ukrainlerge yollamağa söz berildi.
Aktsiyanı ukrainlerniñ rusiye advikatları Nikolay Polozov ve İlya Novikov ziyaret etti ve böyle tedbirlerniñ zapt etilgen arbiyler içün büyük qiymeti olğanını qayd ettiler.
“Türmelerde bulunğan bütün siyasiy mabüsler, cenk esiri olğan deñizciler içün öz memleketinden ve tuvğanlarında destek körmege pek müim. Tamam bu destek olarğa rusiye apishanelerindeki basqınç şaraitinde küç bere”, - dedi Polozov aktsiyada.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Smolensk vilâyetiniñ sakinine qarşı Ukrainağa fayda ketirmek maqsadı ile yapılğan devlet hainligi boyunca cinaiy işni açtılar. Svetlana Davıdova 2014 senesi aprel ayında Ukraina elçihanesine muracaatta bulunıp, evine yaqın olğan arbiy bölükte askerler körünmegenini bildirgen edi. Onıñ fikirince, arbiylerni Donetskke yolladılar. Şimdi o «Lefortovo» SİZOsında buluna. Bunı Kommersant bildire.
Yanvar 21-de saat 8:30 Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) hadimleri Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 275-inci maddesine («Devlet hainligi») köre açılğan №221–601 iş boyunca Svetlana Davıdovanı onıñ evinde yaqaladılar. Bir qaç saat sürgen taqiqat tedbirlerinden soñ FSB hadimleri evdeki bilgisayarlarnı ve bütün cep defterlerini alıp kettiler.
Ertesi künü Svetlana Davıdovanı Moskvağa alıp kettiler. Anda ise Lefortovo rayon mahkemesi onı apiske alıp, «Lefortovo» SİZOsına yolladı. Qadınnıñ yedi balası olğanına bir kimse emiyet bermedi.
FSB malümatına köre, 2014 senesi aprel ayında Svetlana Davıdova eviniñ yanında olğan №48886 arbiy bölükte askerler olmağanını kördi. Bu bölükte Aleksandr Nevskiy nişanınıñ Baş istihbarat idaresiniñ 82-nci ayrı radiotehnik brigadası yerleşmekte.
«Soñra o merkezge barıp, marşrutkada bu bölükte hızmet etken askerlerden birini kördi. Andan olğanını añlamaq zor degil edi: o, yüksek bir sesnen bunı telefon ile tarif etken edi, – dep ayta Svetlananıñ aqayı Anatoliy Gorlov. Erkek telefon ile subetleşip, onı ve diger askerlerni «küçük gruppalar ile adiy urbada Moskvağa yollap, andan yollanmalarğa keteceklerini» aytqan edi».
Ukraina şarqındaki vaziyetni faal sürette örgengen Svetlana Davıdova Donetsk yollanması aqqında laf ketkenini tüşündi.
Aqayınıñ aytqanına köre, bundan soñra Svetlana Davıdova Ukrainanıñ Moskvadaki elçihanesine telefon etip, adamlarnı telükeden qurtarmağa istedi.
2014 senesi sentâbr ayınıñ soñunda Mudafaa nazirligi deputat Dmitriy Gudkovnıñ «Rusiye askerleriniñ Ukrainadaki areketleri» aqqında muracaatına cevap berdi. Mudafaa naziriniñ muavini Nikolay Pankov dedi ki, bu «öşekler» çetel kütleviy haber vastaları tarafından tarqatıla, Rusiye ise Ukrainada «zıddiyet olmasınıñ tarafdarı degil».


text:
Bugünki künde işğal etilgen Qırımda açılğan observatorlar aman-aman toldı. Şunıñ içün yarımadada observator olaraq çalışa bilecek şifahaneler cedveli tizildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye baş nazir muavini Yelena Romanovskaya aprelniñ 26-nda yañı koronavirus yuqunçı ile küreş operativ ştabında bildirdi.
«Açılğan observatorlar tolayata, şu sebepten ileride observator olaraq çalışa bilecek Qırım şifahaneleriniñ cedveli tizildi», – dep bildirdi Romanovskaya.
Romanovskayanıñ bildirgenine köre, soñki künde Qırımda tibbiy közetüv altında bulunğan insanlarnıñ sayısı arttı.
Qırımda aprelniñ 26-nda daa eki COVID-19 hastası qayd etildi. Hastalar arasında 95 yaşında qadın bar.
Umumen Qırımda 69 koronavirus hastası qayd etildi, Aqyarda – 31.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda cumaaqşamı künü, iyünniñ 17-nde, yağanaqlarnıñ çoq yağması beklenile, çoq yerni suv basacaq, soqaqlarda «suv tizlerge qadar çıqacaq». Bu aqta «Fobos» Rusiye ava merkeziniñ hadimi Yevgeniy Tişkovets bildirdi.
«Şarqiy Qırım, Keriç, Kefe. Anda bazı yerlerde 30-50 mm yağanaq yağacaq, yani bir metr kârege aman-aman yarım suv çapçaqı. Andan suv basuvlar aqqında kederli haberler kelecek. Eñ çoq Keriçte olacaq», – dep bildire Tişkovetsni TASS.
Sinoptik, tahmin etilgen suv basuvları tsiklonnen bağlı, onıñ malümatına köre, Qırımda iyünniñ 17-nde küçlü yağmurlar yağacaq, dep qayd etti.
«Sabağa doğru ve kündüz (yağanaqlar – QA) Qırım yarımadasınıñ şarqına, Keriç, Kefege keçecek. Suv tizlerge qadar, belki, daa çoq çıqacaq», – dep qayd etti o.
Keçken aftanıñ soñunda avalar qızğan soñ raatlıq künleri Qırımğa suvuq ava kelecek, dep haber etildi.


text:
İşğal etilgen Qırımda «Krımhleb» işhanesi kâtibiniñ ölüvi aqqında malümat peyda oldı. İyün 10-da, cuma künü «Krımskiy telegraf» gazetasınıñ yañı 382 (21) sanlı sanında bildirildi ki, Qırım işhanesiniñ baş kâtibi pencereden atıldı.
Neşirniñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs ayında Kremlge boysunğan Qırım maliye nezareti hızmeti Qırım Cumhuriyeti «Krımhleb» devlet unitar işhanesinde teşkerüv keçirip, işhaneniñ idare başlıqları tarafından yapılğan 20 million rubleni teşkil etken bozuvlarnı belgiledi. Bildirilgen malümatqa köre, esas zarar, kötere alıcılarğa mahsulat kiçik fiyatınen satılğanınen bağlı.
«Adiy vatandaşlar-alıcılar endirim pek te körmegenlerini, ve soñki vaqıtları taze ötmek olaraq satılğan ötmek bayat olğanına şikâyet etkenlerini köz ögüne alsaq, sual peyda ola: ya para qayda? Aytalar ki, hususan maliye mahinatsiyaları sebebinden işhaneniñ baş kâtibi yoq oldı. O, öz-özüni öldürdimi, ya da oña bunı yapmağa yardım ettilermi – bu, elbet, uquq qoruyıcılar ögrenmek kerek olacaq. Amma onıñ ölüvini o qadar saqlaylar ki, bu malümat iç kütleviy haber vastalarında yoq», – dep yaza Qırımdaki gazeta.
Neşirniñ malümatına binaen, bu künleri «Krımhleb» işhanesiniñ müdiri deñiştirildi.
«Krımhleb» işhanesinde bu malümatqa izaat bermeyler. Qırım Taqiqat komitetiniñ saytında qadınnıñ ölüvi boyunca taqiqat aqqında malümat yoq. Qırım haber saytları, yarımadanıñ eñ büyük ötmek mahsulatı istisalcısınıñ kâtibi ölgeni aqqında malümat bildirmey.
«Krımhleb» 2014 senesi noyabr ayında Kremlge boysunğan Qırım parlamentiniñ qararınen «mahsulat havfsızlığını teminlemek maqsadınen» «devletleştirilgen» edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reberi Zair Smedlâyevni cuma künü, fevral 6-da, «mayıs 3 künü işi» boyunca Qırım Federal havfsızlıq hızmeti sorğuğa çekmek kerek.
Bunı o öz Facebook saifesinde bildirdi.
«Franko caddesinde Federal havfsızlıq hızmeti binasında saat 14:15 meni 2014 senesi mayıs 3 künü yüz bergen «ermeni işi» boyunca sorğuğa çekecekler. Meraqlı bir kün olmalı! », – dep yazdı Smedlâyev.
O şunı da qayd etti ki, cuma künü Qırımda yarımadadan sürgün etilgen Sinaver Kadırovnıñ ve SİZOda bulunğan Ahtem Çiygoznıñ şikâyetleri baqılacaqtır.
Evel Smedlâyev bunı qırımtatarlarğa nisbeten Rusiye akimiyeti tarafından basqınıñ artması olaraq adlağan edi.
Yanvar 19 künü «mayıs 3 künü işi» boyunca Edem Osmanov yaqalanğan edi. Yanvar 23 künü «Ermeni Bazar» kiriş noqtasında Federal havfsızlıq hızmeti ve Rusiye sıñır hızmetiniñ hadimleri tarafından faali Sinaver Kadırov yaqalanğan ve Qırımdan sürgün etilgen edi. Yanvar 29 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz yaqalanğan edi.


text:
Qırımnıñ milletler ve sürgün olğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «Devlet komiteti» öz başına alğan topraqlarda damartı almağa istegen grajdanlarnıñ yañı cedvelini bir afta içinde tizecek ola.
Bu aqqında Aqmescitte olıp keçken matbuat konferentsiyasında Qırım «baş naziriniñ muavini» Ruslan Balbek bildirdi, dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyet ruporı Krıminform saytı.
Balbekniñ aytqanına köre, topraq damartılarını alacaq insanlarnıñ cedveli 2006 senesinden berli deñişmedi. Narazılıq meydanlarınıñ umumiy toprağı ise 1,5 biñ ga teşkil ete. Grajdanlarnıñ yañı cedvellerini oktâbr 8-15 künleri «Milletler boyunca devlet komitetine» bermeli.
İşğal etilgen Qırım akimiyetiniñ topraq inventarizatsiyası neticesinde 1452 gektarlıq 59 narazılıq meydanı qayd etildi.
Bu meydanda 2545 inşaat ve bina yerleşe. İşbu narazılıq meydanları Sudaq rayonı, Aluşta, Yalta, Aqmescit ve Aqmescit rayonında yerleşe.


text:
Fevral 6 künü Aqmescitte “Mektepten aldın diniy terbiyesine yañı metodikalarnıñ kirsetilüvi ile Qırım müsulmanları maneviy qıymetleriniñ saqlanıluvı ve inkişafı” mevzusında tögerek masa ötkerilecek.
Forumnıñ teşkilâtçısı – Qırım Cumhuriyet ve Sevastopol şeeri Qırım müsulmanları Diniy idaresiniñ informatsion-maarif yöñelişi Departamentidir. “Tögerek masa”da İslâm dini esasları ocaları, internet- bağlanuvlar vastasınen RF regionlarınıñ islâm dini ocaları, usuliyetşınaslar, ilâhiyatçılar, ruhiyatçılar, mektepten evel çağındaki terbiye mütehassısları iştirak etecek.
Teşkilâtçı teolog-ruhiyatçı Zeyneb Bairovanıñ sözlerine köre, “tögerek masa” devamında iştirakçiler mektepten evel yaşında olğan balalarnıñ diniy terbiyesinde olğan problemlerniñ analizini yapacaq, umumiy bala terbiyesi ceryanında diniy tasilniñ esas printsiplerini açıqlaycaqlar. Bundan ğayrı, QMDİ MDT “Yañı baar” sistemasınıñ esasında işlenip çıqarılğan ve qullanılğan usullar ve terbiye şekilleri açıqlanacaq.
Zeyneb Bairova: “Mektepten eveldeki zemaneviy tasilniñ teşkilâtlandıruv meselesi ğayet aktual ve müimdir. Aynı bu yaşta balanıñ esas şahsiy çizgileri şekillene, onıñ ilerideki fizik ve ruhiy inkişafı belgilene. Bu devirde kelecekteki büyük adamnıñ dünyabaqışı ve degerleri belli ola. Bu sebepten mektepten evel çağındaki balalarnıñ maneviy-ruhiy terbiyesi zemaneviy tasilniñ eñ müim yöñelelişlerinden biri oldı. Balanıñ kelecegi, onıñ etraftaki dünya ile munasebeti, ve, eñ esası, diniy ve milliy duyğuları bu çağda oca ve ana-babalar balağa bergen bilgilernen bağlıdır”, – dep ayttı.
“Tögerek masa” fevral 6 künü saat 11:00 Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları Diniy idaresiniñ binasında Kurçatov soqağı, 4 /Volodarskiy, 3 adresi boyunca keçirilecek.
Malümat içün telefon: +79780502660 ya da direkt @faydali_ilim
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Şevçenko adına Kiyev milliy universitetinde mayıs 14-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ iştiraki ile «Qırım işğali – cinayetniñ yıllığı» munaqaşası keçirilecek. Bunı Krım-SOS cemaat teşebbüsi bildire.
«Qırım işğali – cinayetniñ yıllığı» adlı munaqaşanıñ esas vazifesi – cemaatnıñ diqqatını Qırım meselesine celp etmek, oña tarihiy faktnıñ müimligini yetkizmek, gençlerni dialogğa çağırmaq», – dep aytalar teşkilâtçılar.
Berilgen malümatqa köre tedbir üç qısımdan ibaret olacaq: «Bizler ne sebepten Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşulmasını cinayet olaraq tasnif etemiz?», «Bu yıl devamında ve şimdi Qırımda neler ola?» ve «Daa ne yapmaq kerek?».
Mustafa Cemilevden ğayrı munaqaşada KrımSOS cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı Sinaver Kadırov iştirak etecekler.


text:
İlhaq etilgen Qırımda qurucılar, Keriç köprüniñ yanında demiryol tonneliniñ töşemesini bitirdi, Bu aqta Qırım matbuatı bildirmekte.
“Bu - Keriç köprü, onıñ demiryol qısmı yanında qurulğan inşaatlardan eñ müimi. Soçi olimpiadasından soñ bu birinci demiryol tonneli. Soçideki qısqaca edi - 400 metrge qadar. Menimce, bu kibi inşaatnı soñki 5-8 yıl devamında Rusiyede kimse qurmağan”, - dedi Rusiye Naqliyat naziri Yevgeniy Ditrih.
Demiryol tonneli Keriç köpründe 6 kilometr uzaqlığında buluna. Onıñ uzunlığı - 1000 metr, keñligi - 10,6 metr, öksekligi - 8,6 metr. İnşaat 9 balğa qadar zelzelege dayana bile. Tonnelde eki demiryol hatını keçirecek olalar.
Oktâbrniñ 4-nde yapılarnıñ qurğulanuvı vaqtında Keriç köprü demiryol qısmınıñ közü suvğa tüşti.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşna qısmı mayısnıñ 16-nda yengil maşnalarğa açılğan edi. Oktâbr 1-inde yük naqlitatı yürüşi açıldı. Köpürniñ demiryol qısmı soñuna qadar daa qurulmadı.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kreml tarafından halqara uquq bozulğanınıñ daa bir delili ola, dep aytqan edi.
Avropa Birligi ve AQŞ Rusiye ve işğal altındaki Qırım arasında Keriç köprüniñ qısmen açılışını tenqit ettiler. Ukraina tarafı, 2014 senesi Qırım işğalinden soñ Rusiye ile köpür qurucılığana dair añlaşmadan çıqqan edi.


text:
Bunı Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilev Eho Moskvı radiosına bildirdi.
«Tünevin poçtamnı baqıp çıqtım: akimiyet alâ daa işbu mitingni merkeziy meydanda keçirmek içün resmiy izin bermedi. Olar kendi bayraqları ile mitingde iştirak eteceklerine israr ete. Olamaz, biz işğalni qabul etmeymiz, öz matem mitingimizde Rusiye bayraqlarına yelpiremege razılığımıznı bermeycekmiz. Anda, adet üzre, milliy ve Ukraina bayraqları ola bilir. Ukraina bayraqları olarğa, bilesiñiz de, qızıl basma kibi körüne», – dedi Cemilev.
Bu sebepten qırımtatarlarnıñ lideri sürgünlikniñ yıllığına çatışmalarnıñ ola bilecegini red etmey.
«İzin bermeseler bile, halq episi bir toplanır, amma uquq qoruyıcı ya da anda toplanılğan banditler ile çatışmalar ola bilecegini red etip olamaymız, – qayd etti Cemilev. – Eger de musaade etip, özleri de iştirak emtege ve bir de biriniñ beyanatını seslendirmege isteseler, anda kelgen 30-40 biñ insannıñ reaktsiyası nasıl olacağını kimse aytıp olamaz».
Mayıs 3 künü Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni Bazar sıñırında narazılıq numayışnı keçirdiler.
Az soñra Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ musaadesizligi» aqqında tenbini oqudı. Aks alda Meclis dağıtalacağı ve onıñ faaliyeti yasaq olacağını da aytıp keçti. Bundan soñ narazılıq numayışınıñ iştirakçilerine nisbeten mahkeme işleri baqıldı, olarnıñ neticesinde insanlar 10 biñ ruble miqdarında para cezasına oğaradı.
Soñra Mustafa Cemilev öz aqlarını Avropa mahkemesinde qorçalaycağını bildirdi.


text:
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovnıñ qayd etkenine köre, işğal etilgen Qırımnıñ «nazirler şurası» qırımtatar faali Reşat Ametovnıñ öldürüvini ögrenecek taqiqatçılarğa mukâfat bermege azır.
Bu aqqında Aksönov oktâbr 17-de ATR qırımtatar telekanalınıñ efirinde bildirdi, – dep yaza TASS.
Aksönovnıñ bildirgenine köre, al-azırda «Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları daa dört qırımtatarınıñ ğayıp olmasını ögrene».
Onıñ aytqanına köre, bu işler rayon bölüklerinden taqiqat komitetiniñ idaresine berildi.
Qırımtatar faali Reşat Ametov Aqmescit merkezindeki Qırım nazirler şurasınıñ binası yanına Ukraina bayrağınen kelip, «referendumğa» narazılıq kösterdi. Onı 2014 senesi mart 3-te esir aldılar. Mart 15-te Ametovnıñ cesedi Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki ormanda tapıldı.


text:
Rossiya saxnasında qaraqalpaqsha qosıq atqarǵan Dástan
- 16.09.2021, 19:49,
- Maқaлaлap
- 144
Kishkene waqtınan qolına mikrofondı qaǵazdan islep alıp, dawısınıń barınsha qosıq aytatuǵın bul balanıń kórkem ónerge bolǵan qızıǵıwshılıǵı úlkeye kele arta berdi. Onıń qıyalı sırt ellerdiń saxnalarında edi hám bul kishkene arzıw onı Rossiyadaǵı P. A. Serebryakov atındaǵı Volgograd konservatoriyasına jeteledi.
Estrada –djaz jónelisindegi qosıqlar atqarıwshıların Dástan iláhiy ustazları dep bildi. Onıń Sahra jigitine tán hawazı áste-áste bul oqıw ornındaǵı oqıtıwshılardıń názerine túse baslaydı. Xátteki birinshi kurs waqtınan-aq ol Rossiya mamleketiniń úlken sahnalarında dúnya tanıǵan kompozitorlar, qosıqshılar menen birge qosıq ayta basladı.
II pútkilrossiya estrada- djaz atqarıwshılıǵı boyınsha tańlawda I dárejeli diplom menen sıylıqlanıwı onıń birinshi hám joqarı tabısı boldı. Olga Ilicheva, Olga Sabirova, Andrey Naumkin hám basqa da kórkem- óner pidayılarınan sabaq alǵan Dástannıń jetiskenlikleri júdá kóp. Maqtanıshlı tárepi ol Rossiyada ótkerilgen Qaraqalpaq mádeniyat kúnleri, milliy bayramlardı shólkemlestiriw, olarda belsendi qatnasıwshı bolıp ta kózge túsken. Lekin, turmıs qıyınshılıqlarına duslasıp, talantlı qaraqalpaq jigiti Dástan Jańabaev óz oqıwın dawam ettire almay qaldı. Álbette altın tat baspaydı desedi. Quday bergen talantta altın kibi insan kewlin jaqtırtıp tura beredi. Solay bolsa da márt xalqımızdıń janǵa jaǵımlı nama ırǵaǵın dúnyaǵa tanıtıwdı niyet etken jaslardı qollap –quwatlayıq!
Venera Sarieva
JurnalistckaчaTb dle 11.3
Facebook
BkoHTakTe
OдHokлaccHиkи
Google+


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Avropa insan aqları mahkemesiniñ iyünniñ 11-nde qabul etken qararını yerine ketirip, qırımtatar faali, birinci derece saqatı Edem Bekirovğa kerekli tibbiy yardım köstermek kerek.
Bu aqta Ukrainanıñ Viyana halqara teşkilâtlardaki daimiy vekili İgor Prokopçuk OSCE Daimiy şurasınıñ toplaşuvı vaqtında ayttı, dep bildire «Ukrinform» ukrain haber agentligi.
«Rusiye işğalci akimiyeti eñ çoq ihtiyacı olğan Ukraina vatandaşlarına kerekli tibbiy yardım köstermemege devam ete. Avropa insan aqları mahkemesiniñ iyünniñ 11-nde çıqarğan qararına baqmadan, olar qırımtatarı, birinci derece saqatı Edem Bekirovnı hastahanege yollamay», – dedi o.
Prokopçuk çetel eyyetlerine Rusiye ilhaq etken Qırımda «qırımtatarlar ve ukrainlerge qarşı siyasiy taqipler devam ete», dep hatırlattı.
Avropa Birliginiñ OSCE missiyası da işğal altındaki Qırımda insan aqları vaziyeti kerginleşkeninden qasevetlengenini bildirdi.
«Qanunsız ilhaqqa qarşı çıqqanlarnıñ, hususan qırımtatarlarnıñ, taqip etilüvi acele toqtamalı. Rusiye bunı toqtatıp, qanunsız şekilde tutulğan bütün Ukraina vatandaşlarını azat eter, dep bekleymiz. Avropa Birligini tutulğan faal Edem Bekirovnıñ sağlığı fenalaşqanı pek qasevetlendire. Oña kerekli tibbiy yardım kösterilecek, dep bekleymiz, Avropa mahkemesi bunıñnen bağlı qarar alğan edi. Yarımadada halqara standartlarğa tolusınen riayet etilmesine çağıramız», – dep bildirdi AB OSCE temsilcileri.
Rusiye FSBsi tarafından silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ imayesi oña «kerekli tibbiy tetqiq yapılmadı», dep tüşüne. Bu aqta Bekirovnıñ advokatı Aleksey Ladin SİZOnıñ tibbiy bölük hadimlerinen laf etip, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası «ekstremist mündericesi» olğan 30 saytnı blok etti. Bu aqta studentler ile körüşüvde Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi, haber ete «Krıminform».
«Böyle saytlarnı blok etmek ve kesmege kerek», – dey Poklonskaya.
Onıñ sözlerine köre, blok etüv ceryanına binayen ekstremizmge qarşı merkezge, FSBge muracaat etmek kerek. Soñra taqiqat keçirile ve malümatlarnı Baş prokuraturağa yollaylar.
Saytlarnıñ serlevalarını Poklonskaya qayd etmedi.
Bildirilgeni kibi, Qırım akimiyeti aprel 1-ne qadar «terroristik ve ekstremist malümatlardan» ibaret internet saytlarnıñ blok etilmesi boyunca işni soñuna ketirmege planlaştırğan edi.
Mayıs başında Rusiye prezidenti Vladimir Putin matbuat vastalarında terrorizm ve ekstremizmge çağıruvlar içün cezalarnı arttırğan qanunnı imzaladı.


text:
«Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ qısımı ola, demek mında da federal qanunlarına riayet etmek kerek. Eger de bu firqa Rusiyede yasaq olğan olsa, demek Qırım Cumhuriyetinde de yasaq olunmalı», – dedi Temirgaliyev.
Neşirde yazılğanı kibi, islâm devletini – halifatnı – meydanğa ketirmek istegen «Hizb-ut-Tahrir» Qırım bölügi resmiy olaraq qayd olunmasa da, yarımadada 10 yıl devamında faaliyet köstere edi. Onıñ iştirakçileri konferentsiyalarnı keçire, Aqmescitte mitinglerge toplana ve gazetanı çıqara ediler.
Temirgaliyev qayd etti ki, soñki yılları «Hizb-ut-Tahrir» Qırım musulmanlarına pek tesir etmey edi. «Bir vaqıtları teşkilât faal inkişaf ete edi, amma şidmi qırımtatar cemaatı arasında büyük tesiri körünmey. Men bellesem, şimdi insanlar öz istegi ile onıñ terkibinden çıqacaqlar», – dediTemirgaliyev.