text:
İslam dini
Ïslam (arab.: إسلام) — älemdik monoteïsttik-ïbrahïmdik din. Xrïstïandıqtan keýin dünïyedegi eñ köp taralğan din bolıp tabıladı. «Ïslam» sözi «beýbitşilik», (Allahtıñ zañdarına) «moýınsınw, bağınw» bolıp tabıladı. Al şarïğat termïnologïyasında ïslam — tolıq moýınsınw, Allahtıñ aldında parızdardı orındaw, odan basqa qudaýlarğa tabınbaw bolıp esepteledi. Ïslam dinin ustanwşı jan musılman dep ataladı. Musılmandardıñ negizgi dinï kitabı Quran Kärim (arab.: القرآن الكريم) — klassïkalıq ädebï arab tilinde (arab.: الفصحى) Allah tarapınan tüsirilgen. Ïslamdıq közqaras boýınşa, jaratwşı Allah ärdaýım adamzat balasın twra jolğa salıp turw üşin är türli paýğambarlar jiberip otırğan. Olardıñ işinde Ïbrahïm (Avraam), Musa (Moïseý), Ïsa (Ïïsws) t.b. bar. Musılmandardıñ senimi boýınşa eñ soñğı paýğambar ol Allahtıñ elşisi Muxammed bolıp sanaladı.
Ïslamnıñ negizderi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ïmam Mwslïm xadïster jïnağında Omar ïbn äl-Xattabtan jetken xadïste Muxammed paýğambar Ïslamnıñ üş märtebesin aýtıp, olardıñ negizderin ataýdı.
Ïman[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ïman (arab.: الإيمان) — musılmandıqtıñ eñ ülken därejesi. Ïman altı negizden quralıp, köbinese adamnıñ işki qasïyetterin retteýdi: Allahqa ïman keltirw Periştelerge ïman keltirw Qasïyetti kitaptarğa (Quran, İnjil, Täwrat, Zabwr) ïman keltirw Paýğambarlarğa ïman keltirw Aqıret künine ïman keltirw Tağdır men qazağa ïman keltirw Ïman sözi - arab tilindegi «ä-mä-nä (arab.: آمن)» etistiginen şığıp, ïfğal (arab.: إفعال) babında qoldanılğan masdar (arab.: مصدر — tübir söz) bolıp sanaladı. Al jalpı ïman uğımı — bir adamnıñ söýlegen sözin qwattaw, aýtqanın qabıl etw, şın köñilimen qabıl etw, kümänğa jol bermesten naqtı, jürekpen, şın ıqılaspen senw degen mağınalardı beredi. Ïman etken kisi «mwmïn (arab.: مؤمن)», ïman etilgen närselerge de «mwmïnwn bï… (arab.: مؤمن بـ)» deýdi.
Allahqa senw[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Alláh (arab.: الله) — «läfz äl-djälälä» (ulıqtıq sözi), bir ğana qudaý bar ekenin bildiretin arab sözi. «Allah» sözi keýbir ğalımdardıñ paýımdawınşa arabtıñ «ïläh (qudaý)» sözine «ال» artïklin jalğaw arqılı paýda bolğan. Bul esim Allahtıñ eñ äwelgisi jäne eñ ulısı sanaladı. «Allah» esimin tek qana Allahqa qoldanwğa boladı. Ädettegide «Allah» sözimen qosa «Tağala» nemese «Swbxanahw wä Tağala» degen onıñ ulıqtığın bildiretin sözder qoldanıladı.
Musılmandardıñ senimi boýınşa, Allah - bükil älemniñ jaratwşısı jäne bïlewşisi. Allahtan basqa eşkim bundaý küş ïyesi emes. Allahtıñ bolwı ğalam üşin öte kerek närse, onıñ joqtığı mümkin emes. Allahqa teñ eşkim joq, jäne bunı dinine qaramastan adamzattıñ köpşiligi moýındaýdı. Allah söziniñ zor mañızı bar. Barlıq öte jaqsı attar jäne sïpattardıñ ïyesi, ol jalğız. Allah mäñgi, ol twılmağan jäne twmaýdı da. Onıñ oýına adamnıñ aqılımen jetw mümkin emes. Biraqta Onı Quranda jazılğan, Sünnetten jetken sïpattarmen sïpattawğa boladı. Allahtıñ Jaratwşı, barlığın baqılawşı ekenine Quran Kärimdegi mına ayattar dälel boladı: «Eý, Adam balası, senderdi bir adamnan jaratıp, oğan onıñ özinen jubaýın jaratqan, jäne olardan köptegen er adamdar men äýel adamdardı taratqan Allahtan qorqıñdar! Onıñ atımen bir-biriñnen suraýtın Allahtan qorqıñdar jäne twıstıq qarım-qatınastı buzwdan qorqıñdar. Şın mäninde Allah senderdi baqılawşı» (Nïsa süresi, 1-şi ayat)
Allahtıñ tawxïdi (birqudaýşılıq) mınadaý bölikterden quralğan: Allahtıñ bükil älemniñ Jaratwşısı, Rïzıqtandırwşısı jäne Basqarwşısı ekenine, öltiretin de, tiriltetin de tek qana Allah ekenine, qïındıqta kömektesip, duğa-tilekti orındaýtın tek qana Allah ekenine, Odan basqanıñ bul isterge küşi men qudireti jetpeýtinine senw; Barlıq qulşılıqtı tek qana Allahqa arnaw; öz-öziñdi tömen sanaw, bağınıştılıq, maxabbat, ïilw jäne säjde etw, qurban şalw men ant işwdi eşbir serigi joq Allahqa arnaw; Allah Tağalanıñ Kitabında jäne Paýğambarınıñ Sünnetinde kelgen esim-sïpattarın moýındap, Onı barlıq kemşilik atawlıdan, jaratılıstarğa uqsawdan päktew;
Allah söziniñ ïslam şarïğatındağı tüsindirmeci[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
«Allah» sözi Allah Tağalanıñ barlıq körkem esimderin jïnaqtawşı esim. Arabtar bul sözben qulşılıq etiletindi, yağnï sol qulşılıqqa laýıqtını ataýdı. Quranda aýtılğan: «Ol aspanda da, jerde de Qudaý. Ol Xïkmet Ïyesi, Bilwşi.» (Zwxrwf süresi, 84-şi ayat)
Yağnï jerde de, aspanda da oğan qulşılıq qılınadı. «Allah» söziniñ mağınası: Jaratılıstar maxabbatpen, ulıqtawmen jäne bağınıştılqpen qulşılıq qılatın Qudaý. Barlıq körkem sïpattar jïnalğan Qudaý, Kämil, Ulıq jäne Körkem. Barlıq jaratılıstardı bilimimen qamtığan Bilwşi, küşinen eşteñe aýra almaýtın Qudiretti[6].
Allahqa serik qosw (şïrk)[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Arab tilinde «şïrk» (arab.: شِرْكٌ) sözi «eki zattı teñ qılw» degen mağına beredi. Al şarïğatta bul termïnniñ jalpı jäne jalqı mağınası bar: Şïrktiñ jalpı mağınası: Allahtıñ jeke özine tän bolğan sïpatın nemese aýırmaşılığın basqağa telw. Bundaý şïrktiñ üş türi boladı: Birewdi Allahtıñ jaratwşılıq-rabbılıq sïpatına teñew, nemese osı sïpattarmen Allahtan basqanı sïpattaw; Tek Allahqa ğana tïyesili bolğan esim-sïpattardı basqa birew de ïyelenedi dep eseptew; Allah Tağalağa qulşılıqta serik qosw, yağnï qulşılıqtıñ kez-kelgen türin Allahtan basqağa arnaw[7]; Şïrktiñ jalqı mağınası dep Allahtan basqadan Oğan duğa etkendeý duğa qılw, Odan qalaý şapağat tileseñ solaý şapağat tilew, Oğan qalaý ümit etseñ solaý ümit etw, Onı qalaý jaqsı körseñ basqanı solaý jaqsı körw. Quran men Sünnette şïrk twralı aýtılsa negizinen osı tüsiniledi[7]. Basqa jağınan alsaq şïrk eki türge bölinedi: ülken jäne kişi şïrk. Ülken şïrk (arab.: الشرك الأكبر) dep Allahtan basqağa qulşılıq etw, basqanı Allahqa teñewdi ataýdı. Ülken şïrk adamdı Ïslamnan şığarıp, onıñ tozaqta zaptalwına sebep boladı; Kişi şïrk (arab.: الشرك الأصغر) dep ülken şïrkke aparatın isterdi nemese Quran men Sünnette «şïrk» dep atalğan, biraq därejesi ülken şïrkke jetpeýtin närselerdi ataýdı[8]. Ïslamï senim (aqïda) boýınşa Allahqa serik qoswdıñ zardabı öte awır, tipti sol şïrkte qaýtıs bolğan adam mäñgi-baqï tozaqta qaladı dep eseptelinedi. Allah aýtadı: «Şın mäninde Allah Oğan serik qosqandı keşirmeýdi, odan basqasınıñ (nemese: odan kişiniñ) barlığın keşiredi, eger qalasa» (Nïsa süresi, 48-şi ayat)
Allahtıñ körkem-esimderi[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Muxammed paýğambar aýtqan: «Şın mäninde Allahta 99 esim bar — birsiz jüz. Kimde-kim olardı sanap şıqsa jännätqa kiredi» («Saxïx äl-Buxarï»: «Tawxïd kitabı»; «Saxïx Mwslïm»: «Zikir, duğa jäne täwbe babı»; «Mwsnad Axmad»: «Äbw Hwraýradan kelgen esim-sïpat xadïsteri»; «Swnan ät-Tïrmïzï»: «Paýğambardan kelgen duğalar babı»; «Swnan Ïbn Madjah»: «Duğa babı»)
Allahtıñ körkem esimderine senw musılmannıñ janına jäne onıñ Jaratwşığa degen ğïbadatına ülken äser etedi. Allahqa jan-tänimen qulşılıq qılwdağı män-mağınanı tabw — bul äserdiñ bir nätïjesi bolıp tabıladı[7]. Sonımen qatar Allahqa senw, Onıñ esim-sïpattarına senw — adam balasına Allahtan qorqınış sezimin uyalatatın eñ ülken faktorlardıñ biri, sebebi adam Jaratwşısın köbirek tanığan saýın, Odan qorqınışı köbeýe beredi.


c: text/html

text:
Rusiye quvetçileri Keriç köprü yanında maşinalarnı teşkere (video)
Rusiye politsiyası ve quvetçileri Keriç tarafından Keriç köprüne kirgen maşinalarnı toqtatıp teşkere. Aprelniñ 2-nde gece qomşu Rusiyeniñ Krasnodar ülkesi tarafında köpür kirişinde Kreml kontrolindeki yarımada akimiyetiniñ qararınen qoyulğan blokpost çalışıp başladı. Maşinalar vesiqalar teşkerilgen soñ ve insanlarnıñ sağlığına qıymet kesilgen soñ yiberile. Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya, yarımadağa keskin nefes virus yuqunçı çoq qayd etilgen qomşu Rusiye regionlarından kelecek insanlarnıñ koronavirus tedqiqi yapılacaq, dep bildirdi. Aprelniñ 2-ne qadar yarımadada 21 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda ve Aqyarda 4559 insan tibbiy közetüv altında buluna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nashr qilingan sana Juma, 14 Avgust, 2020
Ádiwli ustaz, óz kásibiniń shın pidayısı edi.
Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı direktorı, Tariyx ilimleri kandidatı Paluaniyazov Paxratdin Qudaybergenovich 2020-jıl 14-avgust kuni 46 jasında qaytıs boldı.
1996-1997-jıllarda Q.Niyaziy atındaǵı Ózbekstan pedagogika ilimiy tekseriw institutı kishi ilimiy xızmetker bolıp óz jumısın basladı. 1997-2000-jıllarda Ózbekstan Respublikası Pánler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimitariyx, arxeologiya hám etnografiya institutı kúndizgi bólim aspirantı, 2000-2001-jıllarda Nókis mámleketlik pedagogika institutı muzıka teoriyası hám xor dirijyorlıǵı kafedrası stajyor oqıtıwshısı, 2012-2013-jıllarda Qaraqalpaq mámleketlik universiteti muzıkalıq tálim kafedrasi baslıǵı, 2013 jıldan Ózbekistan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı direktorı lawazımında islep keldi.
P.K. Paluaniyazov Qaraqalpaqstanda ilim, pán hám bilimlendiriw tarawların rawajlandırıwǵa hámde joqarı dárejeli ilimiy-pedagog kadrlar tayarlawda úlken úlesin qostı.
Ilimpaz, mehriban ustaz, kishi peyil insan retinde P.K. Paluaniyazovtın jarqın esteligi qálbimizde hámiyshe saqlanıp qaladı.
Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı direktorı P.K. Paluaniyazovtın shanaraǵına, tuwǵan-tuwısqanlarına, doslarına tereӊ qayǵırıw menen kewil bildiremiz.


text:
Ukrainanıñ 2018-2020 seneleri içün BMT (OON) insan aqları Şurası terkibine saylânması – işğal etilgen Qırım ve işğal altında bulunğan Donbass sakinlerini qorçalamağa imkân berecek. Böyle bir fikirni Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Qırım uquq qorçalama gruppasınıñ yolbaşçısı Olga Skripnik bildirdi.
«Qırım ve Ukraina şarqındaki çatışma zonasında insan aqlarınıñ qorçalanmasınen bağlı meselelerni kötermek ve devam ettirmek adına - bu Ukraina içün kerçekten de pek muim bir meydan. Eñ muimi de şudır ki, bu devlet olaraq Ukrainanıñ insan aqlarını qorçalaması içün bir nevi mukâfattır», – dedi Skripnik.
Onıñ sözlerine köre, artıq Ukraina insan aqlarınıñ bozulmasınen alâqalı konkret şikâyetlerni baqıp, başqa devletlerge tevsiyeler bermege imkânı olur.
«Bu organ farqlı devletler içün muayyen tevsiyeler şekillendire ve Ukraina, Şura azası olaraq, Rusiye Federatsiyasına tevsiyeler azırlap berebile. Ondan da ğayrı, Şura insan aqlarınıñ bozuluvınen bağlı konkret şikâyetlerni baqmağa imkânı olğanı ğayet muim şey. Bunıñ oña bağlı ayrı bir mehanizmi mevcut ve Ukraina da diger azalarnen beraber bu faktlarnı baqma fursatına saip olacaq», – dedi Skripnik.
Uquq qorçalayıcı BMT (OON) Şurası terkibine kirgen Ukraina, yalıñız Qırm ve Donbasstaki insan aqlarınıñ bozulmasınen bağlı meselelernen degil de, bütün dünyadakilerinen de oğraşacaq.
Oktâbrniñ 16-nda BMT (OON) General assambleyası Ukrainanı 2018-2020 seneleri içün BMT insan aqları Şurası terkibine kirsetti.
Qırım işğalinden soñ, yarımadada hususan qırımtatarları ğayıp olıp başladı. Bu arada Rusiye nezaretindeki Qırım Taqiqat Komiteti «yarımadada qırımtatarları kütleviy bir şekilde ğayıp olmay» dey.


text:
Bağçasaray çeşmesi
Aleksandr Puşkinniñ namlı şiiri. Bağçasaray çeşmesini 1822-de bellirus şairi Aleksandr Sergeyeviç Puşkin sürgünlikte ekende Hansaraydaki Közyaş Çeşmesiniñ ikâyesinden tesirlenip yazdı. Şimdiki vaqıtta bu tarihiy çeşmeniñ qatında Puşkin büstü de bar.
Hansarayda Puşkinniñ sürgünlikte yazğan bu şiiri o vaqıt büyük nam salğan, Rusiyede, Avropada er yaqta tuyulğandır. Şiir Qırım Geray Hannı maqtap, Bağçasaray Çeşmesiniñ ikâyesini añlata. Bağçasaray selsebili de denilgen uzun bir şiirdir. Şiirniñ Osman Aqçoqraqlı ve Eşref Şemi-zadeniñ yapqan eki Qırımtatarca tercimesi bar.
Qırım Geraynıñ aşıq olğanı Lehistanlı prenses Maria areminde esir edi. Han bu aşq yüzünden aremindeki közdesi Zaremağa baqmay. Zarema, Marianı öldüre. Bunı tuyğan Qırım Geray Han Zaremanı öldüre. Maria adına bir çeşme yasata.
Bağçasaray Çeşmesi …
Onı şay tez mezarına ne kirsetti?
Bu ümitsiz esirlikniñ qayğısımı?
Hastalıqmı, yoqsa diger bir illetmi?
Kim bile? O bu dünyanı tez terk etti.
Han sarayı titislenip, boşap qaldı;
Qırım Geray kene ketti onı taşlap;
Tümen-tümen askerinen yat illerge,
Yat illerge yolğa çıqtı sefer başlap.
O kene de qasırğalı soğuşlarda
Küskünlenip, qanğa suvsap at oynata,
Lâkin hannıñ yüreginde başqa türlü
Duyğularnıñ alevleri gizli yata.
O ekseriy qızğınlaşqan uruşlarda
Qılıçını birden siltep, tars toqtala
Pek çoq vaqıt şaytip taşday qatıp qala,
Çevresine şaşqın-şaşqın baqıp tura.
Bir şeyden qorqqan kibi benzi ata,
Öz başına söylene ve ara sıra
Köz yaşını toqtamadan aqıttıra. …
Aleksandr Sergeyeviç Puşkin
Tercime: Eşref Şemi-zade


text:
Bo senede Romanya Müslüman Tatar Türklerĭ Demokrat Bĭrlĭgĭ Numan Çelebi Cihan’nıñ ölümĭn 96. yıldönümĭ münasebetĭ men Köstencĭ camĭlerĭnde anıma törenlerĭ tertĭpledĭ. Faaliyet sırasında RMTTDB Köstencĭ Şubesĭ’nĭñ temsilcilerĭ Numan Çelebi Cihan’nıñ hayatı hakkında bĭlgĭ berdĭler, imamlar Kur’an Kerim okıp, dua ettĭler.
Memet Faruk, Nusfet Şaganai, Aydın Ablez ve Erol Menadil bo faaliyette Numan Çelebi Cihan’nıñ hayatı hakkında bĭlgĭ bergen temsilcilerĭmĭzdĭr.
Numan Çelebi Cihan (1885-1918) – şeit ketken Kırımtatar milliy kahramanıdır. Kırım Musulmanlarınıñ müftĭsĭ, siyasetçĭ, şair, Bĭrĭncĭ Kırımtatar Milliy Kurultayı prezidiumınıñ azası, Kırım Halk Cumhuriyetĭnĭñ ükümet reisĭ.
13 Aralık 1917 tarihĭnde Bahçesaray’da Kırım Tatarların Milliy Kurultayı toplandı. Kurultay, Kırım’ın bagımsızlıgın ilan ettĭ. Bu kurultayda Kırım Müftüsĭ Numan Çelebi Cihan, Devlet Başkanı saylandı. Milliy hükümetĭn kabinesĭ oluştırıldı.
1918 yılında Rus orduları Kırım’ı işkal ettĭ. Devlet başkanı Numan Çelebi Cihan tutuklandı. 23 Şubat 1918 tarihĭnde tutulduktan soñra, Akyar’da kurşuga tĭzĭlĭp ottırıldı. Cesedĭ Karadeñĭz’ge atıldı.


text:
Bötendönya kileşterelgän waqıtı
Bötendönya kileşterelgän waqıtı yä UTC (inglizçä Coordinated Universal Time) - bötendönya tärtipkä saluçı standartı.
Atom waqıtınnan berniçä böten sekunda häm bötendönya UT1 waqıtınnan waqlanma sekunda sanı belän ayırıla.
UTC sisteması Grinviç buyınça urtaça waqıt - GMT urınına kertelgän. GMT waqıtı Cir äylänüe säbäple tögäl bulmadı.
UTC waqıtı atom waqıtı tigez şkalası nigezendä yasalğan.
UTC häm UT1 arasında ayırma 0,9 sekundağa tigez, ägär zurraq tögällek kiräk bulmasa Bötendönya waqıtı - UT töşençäse qullanıla.
Köndälek tormışında sekundalar waqlanma öleşe kiräkmägän oçraqta Grinviç urtaça GMT - waqıtı UTC häm UT1 ekvivalentı bulıp sanala.
Säğät zonaları UTC buyınça uñay häm tiskäre küçeş belän buldırılalar.
UTC cäyen häm qışın üzgärtelmi, tik qayber illärdä UTC waqıtına qarata küçeş üzgärä.
UTC häm bütän waqıt ülçäw sistemalarıYзrәpTү
Bötendönya waqıtı UT - zamança Grinviç buyınça urtaça waqıtı versiäse.
- Grinviç buyınça urtaça waqıtı yä GMT - Grinviç meridianında urtaça qoyaş waqıtı. Cir bertörle bulmağan äylänüe säbäple Grinviç meridianı üze törleçä äylänä, şuña kürä bu waqıt tögäl tügel.
- UT0 - ber mizgeldä ülçängän Grinviç meridianında waqıt, astronomiä küzätüläre yärdämendä ülçänä.
- UT1 - urta Grinviç meridianında waqıt, Cir qotıpları xäräkäten isäpkä ala.
- UT1 = UT0 + Aλ
- UT2 - sezonlı Cir äylänüe törlelegen isäpkä ala.
- UT2 = UT1 + ATs.
Şuşı şkala tigez bulmıy häm uñaysız, şuña kürä qullanılmıy.


text:
“Keçici devirde adalet vastalarınıñ amelge keçirilivi, ilk nevbette insan aqlarını ve adaletni ğayrıdan tiklev siyaseti, silâlı tecavüz neticesinde zarar körgen şahıslarnıñ aqlarını ğayrıdan tiklenmesi olaraq qabul etilmelidir. Böyle areketler devletimizdeki ğayrıdan integratsiya etüv siyasetiniñ müim qısımıdır, işbu siyasetniñ muim parçası ise, yalıñız onıñ mündericesi degil de, çeşit türlü insanlarnen ve şu cümleden al-azırda işğal altında yaşağan vatandaşlarımıznen munasebetlerimizni quruvdır. Ukrainadaki adaletni ğayrıdan tiklev öz hususiyetlerine malik, çünki bizim topraqlarımızda halqara silâlı dava devam etmektedir”, – dep çıqışta bulundı Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç.
Başqa qonuçmacılar aqqında İnsan aqları boyunca Ukraina-Helsinki birliginiñ maqalesinde oquy bilesiñiz.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/02-8
Mendeleyev Dmitri İvanoviç (Urısça: MeHдeлeeB ДMиTpий ИBaHoBич) (1834-1907), ximik, ensiklopedist-ğälim, cämäğät eşleklese, Peterburg Fännär Akademiäseneñ möxbir äğzası.
Ximik elementlarınıñ anıñ iseme belän atalğan periodik qanunın aça. 1857-1890 yıllarda Peterburg Universitetında prafisır. Fundamental xezmätläre ğomumi ximiä, ximik texnologiä, fizika, metrologiä, hawada oçu, meteorologiä, awıl xucalığı, iqtisad, xalıq mäğärife h.b. ölkälärgä qarıy. Räsäydä organik ximiädän berençe däreslek, "Ximiä nigezläre" digän klassik xezmät autorı.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Tokioda 2020-Olimpiada oyunlarınıñ baş stadionı açıldı (FOTO)
Tokioda 2020 Olimpiada oyunlarınıñ açıluv ve qapaluv merasimi olıp keçecek beş qatlı stadion açıldı.
Bu aqta UATV Ukraina Milliy Olimpiada Komitetine atfı etip bildire.
Yañı stadionda 60 biñ adam sığması mümkün. Stadionda ananeviy mimarlıq elementleri mödern şekillerinen birleştirilgen. Superzemaneviy stadion leyhasını Yaponiya mimarı Kengo Kuma azırladı.
Quruv içün 47 Yaponiya prefekturasından 2 biñ metr kub sedir teregi qullanıldı.
Malüm olğanı kibi, bu stadionda 2020 Oyunları çerçivesinde yengil atletikadan yarışlar olıp keçecek.
Hatırlatamız: Halqara olimpiada komitetinde, doping qaidelerni bozuv sebebinden Rusiye sportçularına qattı sanktsiyalar qoyuluvına qoltutmağa azır olğanını bildirdiler.


text:
İşğal etilgen Qırım Devlet Şurasınnı başı Vladimir Konstantinov Qırım parlamentiniñ deputatlarına «efendi» degil de, «arqadaş» aytmağa rica ete.
Bunı o fevral 11 künü keçirilgen toplaşuvda ayttı, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Şu cümleden, böyleliknen o, Devlet şurası toplaşuvında deputatlarğa «efendiler» degen öz başına ilân etilgen ükümetiniñ emek ve içtimaiy qoruv naziri Yelena Romanovskayanıñ çıqışına seslendi.
«Ürmetli efendiler…deputatlar», – dep başladı öz muracaatına memur.
Romanovskayanıñ çıqışını soñunace diñlep, Konstantinov: «Tek bir rica – bizge artıq «efendiler» degil de, «arqadaşlar» aytıñız», – dep taşladı.
Nazir spikerniñ ricasına diqqat etmege söz berdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Nashr qilingan sana Seshanba, 13 Oktabr, 2020
12-oktyabr kúni ÓzMKÓMI Nókis filialında Respublikamızdaǵı barlıq joqarı oqıw orınları sıyaqlı bıyılǵı jılı qabıl etilgen abiturientler ushın "Tanısıw hápteligi" baslandı.
Házirgi waqıtta filialımızda bakalavriat tálim jónelislerine qabıl etilgen studentler "Tanısıw hápteligi" sabaq proceslerinde qatnasıp joqarı oqıw ornı hám oqıw procesi boyınsha keńnen túsinik alıp atır.
Sabaqlar sanitar-epidemiyalogiyalıq qáwipsizlikti támiynlegen túrde shólkemlestirilmekte hám studentlerdiń dene temperaturaları ólshenip, tiyisli tártipte dizenfekciyalawǵa ámel etilmekte.
Sabaqlar dawamında studentlerge filial tariyxı, adminstraciyası, professor-oqıtıwshılar, zárúr bolǵan maǵlıwmatlar, sonday-aq, aralıqtan oqıtıw plaktformasına kiriw, ZOOM programmasınan paydalanıw, moodle sistemasınan paydalanıw sıyaqlı oqıw procesine tiyisli maǵlıwmatlar beriliwi jobalastırılǵan bolıp, studentlerdi tolıq túrde onlayn oqıw procesine tayarlaw názerde tutılǵan.
ÓzMKÓMI Nókis filialı baspasóz xızmeti


text:
İslâm dinini kütken bir çoq qırımtatarı musulman taqvimindeki Muharrem ayınıñ 10-uncı kününe pek emiyet bermey. Bu kün oraza tutmaq farz degil, Sovetler Birligi zamanında dinge qarşı yapılğan teşviqat neticesinde onıñ maneviy emiyeti de unutılğan. İftarda mahsus aşnen ağız açmaq ananesi de unutıldı, dep tüşüne Qırımdan köçmege mecbur olğan Dilâver Saidahmedov. O, qırımlı vatandaşlarınen beraber İslâm diniy merkezine aqşam namazına keldi. Musulmanlar arap hurması ile ağız açtılar. Qırımtatar ananelerine köre, bu kün oraza tutqanlar iftarda aşure yemegi ile ağız açmaq kerekler.
«Bazı qırımtatar köylerinde özüne has yemek ananesi bar. Ukrain kütüsine oşağan mahsus aş: ceviz, bal, aşlıqlar... Amma bunı pişirgen adamlar bunı ne içün yapqanını bilmey ediler. Balalığımda qorantamızda ayrı bir kün olğanını hatırlamayım. Endi büyügen soñ onıñnen tanış oldım», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Saidahmetov.
Avdet zamanında bu künni pek hatırlamay ediler, çünki sovet teşviqatı diniy bayramlarnı unuttırmağa tırışqan ediDilâver Saidahmedov
Onıñ qayd etkenine köre, balalıq çağında qartana ve qartbabası ile çoq subetleşken olsa da, Aşure künü aqqında bir şey eşitmedi. «Avdet zamanında bu künni pek hatırlamay ediler, çünki sovet teşviqatı diniy bayramlarnı unuttırmağa tırışqan edi. Büyük bayramlar – Oraza ve Qurban – qaldı. Bu kün ise, diger emiyetli bayram ve künler kibi, unutılğan ve merasim seviyesine kelgen», – dedi Saidahmetov. Aqmescitten köçip kelgen Abu Adil subetdeşimiz dedi ki, onıñ qorantasında soñki eki nesil bu künni iç qayd etmedi. «Sürgünlikte Arefe künü (acılıq bitken kün) anam ananeviy yemekler pişirip, qomşularnı sıylay edi. Aşure kününi iç qayd etmediler. Qırımğa qaytqan soñ, dinni canlandırmağa başlağan soñ bu kün aqqında aytmağa başladılar», – dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
«Ukraina musulmanları birliginiñ» reisi, qırımlı Elimdar Hayrullayev Qırım.Aqiqatqa izaat berip hatırlattı ki, bu kün oraza tutmaq ananesi Muhammed Peyğamberinden kelgen, o, Medinege kelip, onı yeudiylerden ögrengen edi. Olar Aşure kününi Musa Peyğamberi ve onıñ halqınıñ Mısır faraonından qurtulğan künü olaraq qayd etken ediler. «Muharrem – musulmanlar içün dört müim aylardan biridir. Bu aylarda em güna, em de savaplarnıñ emiyeti arta. Biz onı yalıñız oraza ile qayd etemiz», – dep ayttı imam. Onıñ qayd etkenine köre, İslâmdaki bazı ceryanlarnıñ bu orazanı Muhammed Peyğamberiniñ Muharremniñ 10-uncı künü vefat etken Hüsein torunınıñ ölümi ile bağlamaq niyetleri yañılıq ve din ile bağlı olmağan bir şey.
«Bu kün Allah rizası içün oraza tutqanlarnıñ keçken yıl işlegen gunâları afu oluna. Muharrem 9, 10 ve 11 künleri oraza tutmaq sünnettir. Eki ya da üç kün oraza tutmağa çaresi olmağanlar, eñ azından bir kün – 10-uncı künü oraza tutmaq kerekler», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa UMMA Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ imamı İsmail Kadi.
Qırımtatarlar Aşure künü Kiyev camileri ve ananeviy yemekler pişirilgen qavehanelerde iftar keçirdiler. «Musafir» qavehanesiniñ saiplerinden biri Emine Emirsaliyevanıñ aytqanına köre, iftarğa kelgen eki gruppa oldı. «Arap hurması ve zeytun ile ağız açtılar. Aşure pişirmege isteymiz, amma retsept yañı degil. Bir kimse pişirmey, yaramay yapmağa qorqamız. Er kes sevmey, onı Qırımda pişirmege bilgenler pek az. Eskiden pişirgen ediler, qartanalar hatırlay», – dedi o Qırım.Aqiqatqa.
İslâm medeniyet merkezinde Aşure künü oraza tutqan yüzden ziyade kişi iftarğa toplaştı. Olarnıñ arasında bir qaç qırımtatarı da bar edi – aman-aman episi 35 yaşına qadar. «Mında, büyük bir şeerde, vatandaşını, din ve qan qardaşını körseñ, Qırımda kim angi camige barğanını unutasıñ. Adamlarnıñ ekseriyeti musulman olmağan bir şeer musulmanlarnı birleştire, çünki din qardaşını tapmaq ve onıñnen beraber olmaq, şu cümleden iftarda körüşmek niyetiñ arta», – dep tüşüne Dilâver Saidahmetov.


text:
The New York Times Amerika neşiri İranda Ukraina uçağına endirilgen raketa darbesiniñ videosını kösterdi.
«Raketa uçaqnı urğanda küçük bir patlav oldı, amma uçaq patlamadı, bunı video köstere. Uçaq bir qaç daqqa daa uçmağa devam etti ve ava limanı tarafına aylandı, dep ögrendi The Times. Uçaq patlamaq ve tez tüşmekten evel alevde ava limanına uçtı, dep köstere The Times teşkergen diger videolar», – dep yaza jurnalistler, haber ete Azatlıq Radiosı.
Kanada baş naziri Justin Trudeaunıñ yanvarniñ 9-nda bildirgenine köre, yanvarniñ 8-nde Tehran ava limanından çıqqan Ukraina halqara ava yolları şirketiniñ uçağı İran raketası tarafından tüşürildi.
Bir sıra kütleviy haber vastası, Ukraina halqara ava yollarınıñ uçağı İranda tüşürildi, dep malümat berdi.
«Ukraina halqara ava yolları» ava şirketiniñ PS752 seferli Boeing 737-800NG uçağı yanvarniñ 8-nde saba Tehrandan Kyivge yol alıp, İran paytahtınıñ halqara ava limanından çıqıp tüşti. 176 insan elâk oldı, 167-si yolcu ve 9 ekipaj azası edi. Elâk olğanlar arasında – 11 Ukraina vatandaşı (ekipaj azaları ve 2 yolcu).
Uçaq 2016 senesi yapıldı. Şirketniñ bildirgenine köre, bir problemi yoq edi ve yanvarniñ 6-nda uçuştan evel tehnik teşkerüvi yapıldı.
Ukraina Tış işler naziri Vadım Prıstayko, İrannen Ukraina uçağınıñ qazasını tahqiq etüv ve onıñ sebeplerini ögrenüvde eki memleketniñ tahqiqat gruppalarınıñ koordinatsiyası aqqında añlaştı, dep bildirdi.
Ukrainada yanvarniñ 9-nda İrandaki uçaq qazası sebebinden matem künü olaraq ilân etildi.


text:
Qazaqstan pandemiyanıñ boljaldı küzgi tolqınına dayındıqtı küşeyte bastağanday. Mwnıñ sayasi astarı bar ma? Arada bir jwma ötpey Mañğıstau oblısınıñ bas sanitar-därigeri Ğaziz Naduev 23 qazannan bastap aymaqta karantin şekteuleri jeñildeytinin mälimdedi.
Qoğamdıq densaulıq saqtau basqarmasınıñ basşısı jariyalağan qaulığa säykes, epidemiya jağdayınıñ twraqtaluına baylanıstı öñirdegi köpşilikke arnalğan tamaqtanu orındarınıñ jwmısı 21:00 den 22:00 deyin wzartıladı. Biraq adam sıyımdılığı 30 adamnan aspauı qajet. Sonımen qatar, jeke ornalasqan sauda alañdarına 22:00-ge deyn jwmıs isteuge rwqsat etildi. Dini nısandardıñ jamağat jimay jwmıs isteuine rwqsat. Sport ortalıqtarı, onıñ işinde fitnes orındarı jattığuşılar sanı 30 payızdan asırmau talabımen jwmısın jalğastıradı. Mektepke deyingi bilim beru ortalıqtarınıñ kezekşi toptarına qoyılğan şekteu alındı. Biraq är topta 15 baladan aspauı qajet. Pandemiya bastalğalı dağdarıstan köz aşpay, twralap qalğan kinotetarlar aldağı düysenbiden şekteu jäne sanitarlıq talaptarmen jwmısın qayta bastamaq. Jwmıs künderi sağat 22:00-ge; senbi küni sağat 17:00-ge deyin kinozaldar üşten bir böligin körermen toltıruğa rwqsat etilgenimen, – jeksenbi jabıq boladı.
Biraq köpten beri qızmeti şektelgen oyın-sauıq mekemeleri, bala-baqşa, komp'yuterlik klubtar, qosımşa bilim beru ortalıqtarına qatıstı şekteu erejeleri özgergen joq.
Osılayşa ötken seysenbi, 13 qazan küni engizilgen şekteu birşama jeñildemek. Keyingi kezderi Qazaqstan Ükimeti jäne Vedomstvoaralıq komissiya pandemiya jağdayına baylanıstı logika qisınına kelmeytin kereağar şeşimder şığarıp keledi. Mäselen, azamattıq qoğam belsendileriniñ beybit jiın ötkizuine şekteu qoyılıp, biraq sağattap kinotetarlarda fil'm tamaşalauğa mümkindik berilmek. Sarapşılar men äleumettik jeli qoldanuşılar mwnıñ sebebin qañtar ayına josparlanğan Mäjilis jäne Mäslihattar saylauımen baylanıstıradı.
Ötken aptanıñ beysenbisinen beri respublikanıñ är aymaqtarında karantin erejeleri jañartıldı. Qazannıñ 15-i SQO, Aqmola, Atırau oblıstarı men Almatı qalasında, al 16 qazan BQO, Pavlodar, ŞQO öñirleri jäne astanada, 17-si Almatı, Jambıl, Qarağandı oblıstarıneda, 19 qazan Qostanay, 21 qazan Aqtöbe, 22 qazan BQO aymaqtarında karantin şaraları küşeygen.


text:
Sudaq yanındaki «Yañı Maale» camisinden para ianelerini hırsızladılar, haber ete Qırım Musulmanları diniy idaresi.
«Bu sene Qırımda endi sekizinci sefer musulmanlarnıñ ibadet evlerini abraylar. Bu sefer cinayetçiler paranı iane qutusı ile çıqardılar», – denile Müftiylikniñ beyanatında.
Cami imamı Mustafa Mustafayevniñ malümatına köre, iane demir qutusınıñ olmağanını noyabr 17-de ögrendiler. İçinde üç afta devamında iane etilgen para saqlı edi.
Noyabr 14-ne keçer gecesi belgisiz şahıslar Canköy rayonı Küçük Alqalı köyüniñ camisine taş atqan ediler. Qırım Müftiyliginde bildirilgeni kibi, politsiya vaqia yerinde bir çuval taş toplağan edi.
2015 senesi başında Qırımnıñ bir çoq camisinde hırsızlıq yüz berdi, amma cinayetçilerniñ tapılğanı aqqında bir şey belli degil.


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçisi uquqimayeci Emir-Usein Kukunıñ sağlıq vaziyetini «qanaatlendirici» demek mumkün. Qırım.Aqiqatqa Kukunıñ adliyecisi Sergey Loktev ikâye etkeni kibi, uquqimayeci glükoza almağa red etken, onıñ başı aylânıp başlay eken.
«O, Sentsovnen diger siyasiy mabüslerge qol tutaraq, açlıq tutmağa devam ete. Sağlıq vaziyeti aqqında «qanaatlendirici» dep aytmaq mumkün. Tünevin onıñ analizlerini alğanlar: sözde er şey biy yoruq. Al-evalına baqqanda: taqatsızlıq ve baş aylânuvı bar. O, glükoza almağa red etken. Bunı, Sentsovnen bağlı olaraq aytılğanı kibi, tedavi maqsatlı açlıq dep aytırlar dep tüşüne. İç muçeleriniñ ağırtanına şikâyet ete», – dep ikâye etti Loktev.
Onıñ sözlerine köre, SİZO hadimleri Kukunı açlıqtan vaçgeçirmege tırışqanlar, lâkin uquqimayeci niyetinden qaytmağan.
İyünniñ 26-nda açlıq ilân etken Emir-Usein Kuku 9 kg azdı.
İyülniñ 10-nda Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından belli olmağan tarafqa alıp ketilgen. SİZO hadimleri Sergey Loktevke onıñ imayesi altındaki şahıs ne yerge bulunğanı aqqında aytmaqnı red etkenler. Daa soñra Kukunı tibbiy muessisege teşkerüv içün alıp ketkenleri aqqında belli oldı.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırım adliyecisi Cemil Temişev mayıs 6-da Aqmescit rayonınıñ Molodöjnoye köyünde rusiyeli uquq qoruyıcılar yapqan areketlerine mahkemede itiraz bildirmege teklif etti. Bu aqta adliyeci Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün Molodöjnoye köyünde yaqalanğanlarğa muracaat etem. Uquq qoruyıcılarnıñ areketlerine mahkemede itiraz bildirmege azır olğanlar bar ise, maña şahsiy mesaj yazıñız», – yazdı Temişev.
Qırım.Aqiqatqa bergen izaatta Cemil Temişev şimdilik rusiyeli uquq qoruyıcı müessiseleri temsilcilerine qarşı mahkemege muracaat etmege istegenler yoq olğanını bildirdi.
Cemil Temişev Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım territoiyasında yasaq etilmesi davası boyunca imaye tarafında adliyeci vazifesini eda etti.
Mayıs 6-da cuma namazından soñ Molodöjnoye köy camisinde 50-den ziyade silâlı insan musulmanlarnı yaqaladı. Resmiy sebep – vesiqalarnıñ teşkerilmesi. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, tahminen 100 adam yaqalandı.
Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde (QMDİ) Qırım musulmanlarına şahıs şeadetnamelerini yanında taşımağa tevsiye ettiler.
Yüz bergen vaqia boyunca Qırımnıñ rusiyeli uquq qoruyıcı müessiseleriniñ resmiy izaatları yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde pek çoq tintüvler keçirilip başladı, bunı Meclis ve uquq qoruyıcılar qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Nókis qalası 20 - sanlı «Góne qala» mákan puqaralar jıyınında kóshpeli kitapxana punkti shólkemlestirildi
- By ApMaH --
- Thursday, 29 Oct, 2020
2020 jıl 29 - oktyabr kúni Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme-kitapxana orayı úlketanıw mag‘lıwmatları sektorı tárepinen Nókis qalası 20-sanlı «Góne qala» mákan puqaralar jıyınında kóshpeli kitapxana punkti shólkemlestirildi.
Shólkemlestirilgen kóshpeli kitapxana punktine Nókis qalası 20-sanlı «Góne qala» mákan puqaralar jıyını baslıg‘ı Gulnara Utemuratova, juwaplı xatkeri Klara Matniyazova, Málimleme-kitapxana orayınıń úlketanıw mag‘lıwmatlar sektorı málimleme-texnologiyalar boyınsha qánigesi A. Arzımbetova hám bir qansha mákan puqaralar jıyını puqaraları qatnastı.
A. Arzımbetova tárepinen málimleme-kitapxana orayı fondınan jazıwshı hám shayırlardıń ádebiyatlarınan 35 atamada kitap alıp barıldı hám og‘an juwapker etip mákan puqaralar jıyını juwaplı xatkeri K. Matniyazovag‘a tapsırıldı. Kitapxana punktin shólkemlestiriwdegi maqset usı aymaqta jasawshı puqaralardıń kitap oqıw mádeniyatın asırıw, olardıń arasında kitapqumarlıqtı keńnen úgit-násiyatlaw bolıp esaplanadı.


text:
Aqmescitte martnıñ 15-nde Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ beşinci yılına bağışlanğan resmiy tedbirler keçirile.
Tedbirde Qırım ükümetiniñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, Rusiye Devlet dumasınıñ spikeri Vâçeslav Volodin, Rusiye Devlet dumasınıñ deputatları iştirak etti.
Tedbirler çerçivesinde bayram yürüşi ve miting keçirildi.
Martnıñ 15-nde Devlet dumasınıñ Şurası Qırımnıñ Rusiye parlamenti ve Aqyar ükümeti ile toplaşuv keçirdi. Devlet dumasınıñ spikeri Volodin Rusiye Ukrainadan 25 yıl devamında erkânında Qırım olğanı içün ivaz istemeli, dep bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye ükümetine ve memleket prezidenti Vladimir Putinge 2014 senesi Rusiyege Qırımnı ilhaq etmege yardım etken areketleri içün Facebookta teşekkürler bildirdi. O, Qırımnıñ «samooborona» vekilleri ve Qırım ve Kuban qazaqlığına da teşekkürler bildirdi.
Aqmescitke alt palatanıñ reisi Vâçeslav Volodin yolbaşçılığında Rusiye Devlet dumasınıñ deputatlar gruppası keldi. Olar Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ beşinci yılına bağışlanğan tedbirlerde iştirak etmege niyetleneler.
Martnıñ 15-nde Aqmescitte Qırım ilhaqınıñ beşinci yılına bağışlanğan avtoyürüşni Rusiye bayraqlarınen keçirmege planlaştırıla.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Oktâbr 28 künü Eski Qırım şeerinde, saat 12:00, Özbek Han camisinde onıñ tasviri ile mektüp pulunıñ mahsus tamğa ile qayd etilüv tedbiri keçirilecek.
Bunı Qırımtatar sanaat müzeyiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Özbek Han camisiniñ 700 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ çerçivesinde, KRU «Qırımtatar sanaat müzeyiniñ» teşebbüsi ile «Krımpoçta» tarafından Qırımnıñ bu tekrarlanmaz mimarcılıq abidesiniñ tasviri ile mektüp pulu çıqarıldı», – deyler müzeyde.
Toplanğanlar mahsus tamğa ile qayd etilgen mektüp pulunı satın ala bilecekler.


text:
Ennan Alimov
Ennan Alimov (1912 – 1941) – qırımtatar ressam ve yazıcı.
Ennan Alimov 1912 senesi Köpürliköyde (şimdiki Qarasuvbazar rayonı) doğdı. Qarasuv doquz yıllıq mektebinde ders alğan soñ, tütün fabrikalarında işçi olaraq çalıştı. 1933 senesi cumhuriyet halq emek komissarlığı apparatında çalıştı ve Aqmescit nefis sanat tehnikumında oqudı. Yazıcı ve ressam sıfatında öseyatqan bu yaş talant 1936 senesi akademik Samohin adına ressamlar tehnikumına direktor tayin etildi. Rus tilini mükemmel ögrendi, klassiklerni çoq oqudı.
1933 – 1936 seneleri gazeta ve mecmualarda onıñ “Bostanda”, “Tuvğan köyüm”, “Qumru qanat kerdi”, “Menim qartım”, “Balıqçılar” kibi ikâyeleri, “Yaş quvet”, “Komsomolskaya pravda” gazetalarında – “Bağcı qızlar”, “Ormanda tañ”, “Qaytarma oynağan qız” adlı resimleri basıldı. Kommunist Alimov 1940 senesi Qırım MŞSC halq komissarları şurası yanındaki nefis sanat idaresi fırqa teşkilâtınıñ kâtibi oldı. Ulu Vatan cenkiniñ ilk künleri cebege ketti ve atlı asker sıfatında Or Qapı tübündeki deşetli uruşlardan birinde elâk oldı.


text:
0 cevaplar
CevaplaWant to join the discussion?
Feel free to contribute!
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
Etiketler
hafriyat firmaları çeşme hafriyat işleri çeşme hafriyat çeşme hafriyat şirketi çeşme het türlü inşaat işleri izmir çeşme hafriyat mıcır işleri çeşme parke granit taş döşeme peyzaj hizmeti çeşme çeşme araç temizliği ve taş temizleme çeşme bahçe toprağı temini çeşme baskı saha ve beton uygulamaları çeşme bina yıkımları çeşmede hafriyat işleri çeşmede mıcır işleri çeşme deniz iskelesi yapımı çeşmede peyzaj hizmeti çeşme granit taş çeşme hafriyat çeşme hafriyat firmaları çeşme hafriyat fiyatları çeşme hafriyat işleri çeşme kiralık iş makınası çeşme kiralık kepçe çeşme mıcır işleri çeşme parke taşı döşeme çeşme parke taşı fiyatları çeşme peyzaj hizmeti çeşme peyzaj hizmetleri çeşme plajlarda kendi taşlı malzemesinden sahil kumu oluşturma çeşme taş çeşitleri çeşme vinç işleri


text:
Qırımnıñ Curçı (Pervomayskoye) rayonınıñ Kreml nezaretindeki mahkemesi, ölümnen bitken yol areketi qaideleriniñ bozulmasında qabaatlanğan Rusiye İİN-niñ Curçı rayonı boyunca bölüginiñ başını eki ayğa tevfiq etti.
Bunı Tahqiqat komitetiniñ matbuat hızmetine atıf etip TASS agentligi haber ete.
Mahkeme şübheligi 2020 senesi martnıñ 5-ine qadar ev tevqifini üküm etti.
İlk alınğan malümatqa köre, yanvarniñ 4-ünde sarğoş 26 yaşındaki politsiya hadimi Curçı qasabasında üç adamnı bastı - 1986 ve 1987 senesi doğma aqaylarnı ve 1990 senesi doğma qadınnı. Neticede 33 yaşındaki aqaynı hastahanege alıp kettiler, amma anda yaralarından keçindi. Qalğan eki adam da yaralılar.
Apis etilgen polis hadiminiñ açıq tefsiri yoq.


text:
Milliy Meclis Rusiyege qarşı Qırımda qanunsız rey berüvni ötkergen içün basqını quvetleştirmege çağırta
Qırımtatar Milliy Meclisi, halqara toplulıqnı Rusiyege qarşı işğal etilgen Qırımda Rusiye Anayasasına deñişmeler kirsetüvi boyunca rey berüvni keçirgen içün siyasiy, diplomatik ve iqtisadiy basqını quvetleştirmege çağırttı.
"Bu areketler Rusiye halqara uquqnıñ temelli qaideleri ve başqa devletlerniñ suverenligi ve topraq bütünlügine ürmet etüv boyunca özüniñ halqara mecburiyetlerini bozğan alda yapqan daa bir cinayettir", - denile Meclis reisi Refat Çubarov derc etken Qırımtatar Milliy Meclisniñ beyanatında.
Milliy Mecliste, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda "Rusiye boyunca rey berüv" halqara cinayet olaraq sayıla, dep qayd ettiler. Şu cinayette işğalci devlet – Rusiye qabaatlıdır.
"Rusiye, işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde işğalci devlet olaraq yapqan cinayetler içün ceza alacağını bilip, Qırım sakinlerini iyunniñ 25-den iyülniñ 1-ce ötkerilgen qanunsız "Rusiye boyunca rey berüvde" iştirak etmege mecbur ete", - denile beyanatta.
Qayd etile ki, Rusiyeniñ işğalci akimiyeti tarafından ayrı bir basqı ve maneviy terrornı tasil, sağlıq saqlav idareleriniñ reberleri ve hızmetçileri, kommunal şirketlerniñ hadimleri, kiçik ve orta kirişim temsilcileri duyalar. Şu basqınıñ şekilleri – şantaj, qorqutuvlar, işten boşatuv, satıp aluvdır.
Qırımtatar Milliy Meclisi Birleşken Milletler, Avropa Birligi, Avropa Şurası, Avropada Havfsızlıq ve İşbirlik Teşkilâtı, bütün dünya devletleriniñ akimiyeti ve parlamentlerine halqara tanılğan sıñırlar içinde, şu cümleden Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda, Ukraina suverenligi ve bütünligini ğayrıdan tiklemek maqsadınen Rusiyege qarşı halqara siyasiy, diplomatik, iqtisadiy basqını quvetleştirmege çağırta.
Qırımtatar Milliy Meclisi Ukraina prezidenti,Ukraina Yuqarı Şurası, Ukraina Nazirler Şurasını Rusiye tecavuzınıñ qaytaruvı ve Ukrainanıñ devlet bütünliginiñ ğayrıdan tiklenüvinde halqara toplulığını birleştirmek içün acele çarelerni körmege çağırta.


text:
Bu matur traditsiägä nigez Sverdlov ölkäse mädäniät ministrlığı tarafınnan 1999nçı yılda salınğan ide. Här ike yılğa ber tapqır xäzer Mixaylovski säxnäsenä böten ölkädän tatar icat kollektivları cıyıla. Festival' uzdıru urının ölkäneñ tatar awılları urnaşqan töbägendä saylasalar da, biregä härwaqıt iñ yıraq rayonnardan da tatarlar kilä.
Festival'dä qatnaşuçılarnıñ yäşe çiklänmägän. Yaña täpi basqan sabıydan başlap äle ayaqları yörgän äbi-babaylarğa qädär üzläreneñ cır-moñğa, biyugä ostalıqların kürsätä ala.
Äytergä kiräk, bu yıl da yäş ayırması şulayraq ide. Pervoural'ski şähärennän kilgän, “Ural moñnarı” ansamble qarşında oyıştırılğan El'mira Waxitovanıñ “Modalar teatrında” qatnaşuçı sabıylarğa äle öçär-dürtär genä yäş bulsa, Äräkäy, Ürmäkäy, Şäkür awılı fol'klor ansambllәrendä qatnaşuçılarnıñ yäşe siksännän dä artıp kitä.
Awıllardan kilgän kollektivlar arasında böten ber ğailä belän çığış yasawçılar da küp buldı. Äräkäydän Ğafarovlar ğailäse, Bäyäk Tüzdän Ğarifullinnar ğailäse, Gäynädän Sadıyqovlar ğailäse...
Sadıyqovlar ğailäse turında ayırım äytep ütäse kilä. Ğailä başı Nail abıy Sadıyqov, atqazanğan mädäniät eşleklese bularaq, küptörle hönärlärgä iä. İşle ğailäsendä ulları ğına tügel, kilennäre dä, onıqları da cırğa-moñğa bik osta. Barısı da diärlek özderep bayanda uynıylar, moñlı itep cırlıylar. Sadıyqovlar ğailäse gastrol'lär belän Başqortstan awıllarına, Perm ölkäsenä yış yöri. Töpçek malayları Velarik Sadıykov bigräk tä sälätle. Ul üzeneñ tirän, moñğa bay bariton tawışı belän tamaşaçını äsir itä. Velarik dekaber ayında ölkä buylap uzdırılğan yäş başqaruçılar konkursında xalıq cırın başqaruçılar arasında lawreat isemenä layıq bulğan ide. Bu festival'dä dä ul berençelekne birmäde, lawreat isemen ayulap aldı. Yegetneñ xıyalı – Qazanğa uqırğa barıp, säläten tağın da kamilläşterü.
Festival'dä qatnaşuçılar törle nominatsiälär buyınça köç sınaştılar. Alapay şähärennän birle kilgän, Naciä Safiullina citäkçelegendäge “Çulpan” balalar ansamble üzeneñ iyülläre belän soqlandırdı. Äceğoldan “Kübäläk” balalar ansamble säxnädä böten ber mini-spektakl' quydı. Boğalış mädäniät yortı kollektivı Böyek Watan suğışı temasına muzıykal küreneş äzerläp kilgän ide. Pervoural'skidan El'mira Waxitova citäkçelegendäge “Ural moñnarı” ansamble berniçä nominatsiä buyınça ciñügä layıq buldı. Barınnan da bigräk Modalar teatrı belän çıqqan sabıylarnıñ törle töbäklärdä yäşäwçe tatar xalqınıñ milli kiemnären kürsätep, xalıq cırları belän çığış yasawı tamaşaçınıñ isen kitärde. Äräkäydän kilgän “Sardariä” xalıq ansamble, Ürmäkäydän kilgän “Aq qalfaq” cır ansamble, Şäkürdän kilgän “Sömbel” cır-biyu ansamble Ural tatarlarına ğına xas bulğan fol'klor ürnäklären kürsättelär. Ölkä gazetasınnan kilgän ber jurnalist xanımnıñ, Miñsılu Bayğucinanıñ ozın tatar xalıq köyen başqaruın tıñlağannan soñ ise kitep äytkän süzläre istä qalğan: “Ber genä konservatoriädä dä bolay itep cırlarğa öyrätä almıylar”, - digän ide ul.
Şulay itep, festival' härwaqıttağıça bik bay bizäkle, matur, küñelle bulıp uzdı. Ciñüçelärne Tatarstan respublikasınıñ atqazanğan mädäniät eşleklese, Tatarstan mädäniät ministrlığı fänni-metodik üzägeneñ çit töbäklär belän eşläw bülege mödire İlgiz ağa Qadıyrov citäkçelegendäge wäqälätle jyuri bilgeläde.
Sverdlov ölkäse mädäniät ministrlığı qarşındağı Xalıq icatı yortı, Tübän Sırğa rayon mädäniät bülege, Äräkäy awılı tatarlarınıñ milli-mädäni avtonomiäse oyıştırğan älege bäyräm xalıq icatı çişmäseneñ betmäs-tökänmäs ikänlegen tağın ber tapqır rasladı.
Fäwiä Safiullina. Yekaterinburg


text:
Fevralniñ 14-nde Rusiye Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca ilk mahkeme oturışuvı ötkerildi. Bu aqta Azatlıq Radıosınıñ muhbiri haber ete.
Advokatlarnıñ bir qısmı oturışuvda Qırımnıñ Aqmescit Garnizon mahkemesindeki videobağ vastasınen iştirak etti. Aqmescitte mahkemege ayrıca, qabaatlanğanlarnıñ aqrabalarınen jurnalistler de keldi, ancaq mahkeme, Rostov şeerinde açıq oturışıv şeklinde keçkenini sebep köstererek, mahkemeci istegenler anda barabile deyerek, olarnı oturışuv zalından çıqarıp yiberdi.
Mahkeme esnasında qabaatlanğan altı kişiden iç birisi de özüni qabaatlı dep tanımadı ve bazıları olarnı nede qabaatlamaq isgenlerini añlamağanlarını qayd etti.
«İddialarnıñ manası saçma. Nasıl etip de gizli çağıruv vastasınen Qırımda halifelik qurmaq mümkün? Ealiniñ bütünley işlâmlaşması ne demek? Dağıstan ve Çeçenistannıñ 90% musulman. Bu totalmi, telükelimi yoqsa başqa türlümi? Qabaatlavda: «dindarlar ekseriyet olğan bir bölgede» denilgen hucur bir ifade bar. Resmiy malümatlarğa köre, Qırımda biz 12% teşkil etemiz. Qabaatlavğa baqacaq olsaq, men Rusiye Federatsiyası devletiniñ siyasiy sistemasını al-azırda mevcut olmağan dünya halifelik terkibine qoşulması içün deñiştirmege areket etken ekenim. Qabaatlav iddianamesinde pek çoq zıddiyetler bar. «Men defalarca gizli toplaşuvlarda iştirak etken ekenim», amma yalıñız bir danesinen alâqalı vesiqa mevcut ve hususan er kes kirip olğan odada keçken. Ekstremistik edebiyat bulundıra ekenim, lâkin menden tutulıp alınğan kitaplarnıñ iç birisi Rusiyede yasaq etilmegen», – dep qayd etti öz çıqışında qabaatlanğan Emir-Usein Kuku.
Nevbetteki oturışuv fevralniñ 15-şi cumaaqşamı künü ötkerilecek. Şaatlarnıñ sorğulanması planlaştırıla.
Daa evel Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» mahkemelerini Aqmescitte köçme oturışuvda keçire edi. Ondan soñ tevqif etilgen qırımlılar Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» figuranları Arsen Cepparov ve Refat Alimov 2016 senesi aprelniñ 18-nde Qızıltaşta tevqif etilgenden berli apiste yatalar. İlk dört Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabüsi 2016 senesi fevralniñ 11-nde tutulğan edi. Olardan arasında insan aqları Kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, qurucı olaraq çalışqan aluştalı Muslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, em de Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Sirük bar.
Yanvarniñ 24-nde Ukraina tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tutlğan altı mabüsniñ azat etilmesini talap etken edi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina Merkeziy saylav komissiyasına dört vilâyetniñ protokollarını teşkermege qaldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Al-azırda Merkeziy saylav komissiyası Volın (99,82%), Lviv (99,9%), Herson (99,87%) ve Çerniğiv (99,81%) vilâyetlerinde protokollarnıñ teşkerilüvini bitirmedi.
Şoumen Volodımır Zelenskıy şimdiki prezident Petro Poroşenkonı Lvivden ğayrı, bütün vilâyetlerde yeñe.
Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turındaki protokollarnıñ 99,97%-ı teşkerilgen soñ Zelenskıy reylerniñ 73,23%-ını qazana, Poroşenko – 24,45%.
Merkeziy saylav komissiyası saylavlarnıñ soñki neticelerini 2019 senesi mayısnıñ 1-ne qadar çıqarmalı. Yañı saylanğan prezidentniñ inauguratsiyası iyünniñ 3-ne qadar ötkerilmeli.


text:
Cumaaqşamı künü, aprel 12-de Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca oturışuvda qabaatlav şaatınıñ sorğulanması başlandı.
«Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ Facebookta bildirgenine köre, şaatnıñ kerçek adı bildirilmey.
O, muhakeme etilgen aq-uquq qorçalayıcısı Emir-Useyin Kuku aqqında ifadeler berip, onı «qanunsız terrorist teşkilâtı»nıñ toplaşuvları ile şeriat mahkemesiniñ teşkil etilmesinde qabaatladı.
Şaatnıñ sorğulanmasını cuma künü, aprel 13-de devam ettirmek qararı alındı.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandı. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» İslâmiy siyasiy teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Yanvar 24-te Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantınıñ azat etilmesini talap etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terrorist» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetine köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekâletlisi, «Petro Poroşenkonıñ Bloku» firqasınıñ vekili Mustafa Cemilevniñ adliyecisi Mark Feygin onıñ Rusiyege kiriş yasağına itiraz bildirdi.
Bunı o bugün Twitterde yazdı.
2014 senesi aprel 22-de Mustafa Cemilevge 5 yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq ettiler.
Cemilev Ukraina Baş prokuraturasına muracaatta bulunıp, Rusiye Federatsiyası tarafına hızmet etmege keçken 387 Qırım arbiyine qarşı cinaiy taqiqat açmağa rica etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluh, Qırım tahqiqat izolâtorında açlıq tutıp, «sözünden qaytmay ve bunı doğru yapa», dep saya.
Çiygoz: «Baluhta er şey bir qarar. Onı anda baqalar, közeteler, onen yazışalar, oña kerek olğan şeyler aqqında bileler. Açlıq tutqanıñda sağlıq aqqında demege sıra kelmey. O, printsiplerine sadıq qala ve, menim fikrimi bilmek isteseñiz, doğru yapa», – dey.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
İlhaq etilgen Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, 3 yıl ve 5 ay muddetine koloniya-qasabada azatlıqtan marum etilmesi ve ondan ğayrı 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölemesine dair uküm çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Avgust 3-ünde üyleden soñ kimer yerlerde küçlü yağmurlar, sağanaq, iri burçaq, 20-25 m/s yel üfürmeleri beklenile. Avgustnıñ 5-ine qadar yarımadada furtuna ihtarı ilân etilgen, dep bildire Qırım gidrometeomerkezi.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, kündüz kimer yerlerde yağmur, bora. Cenüp-ğarbiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 29…31º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Şimaliy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 28…30°.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq. kündüz kimer yerlerde yağmur, bora. Şimal-ğarbiy yel 7-12 m/s küç. Ava arareti kündüz 28…33°.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Ğarbiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 27…29°.


text:
Andorra la Vella
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Andorra la Vella (yañğırışı: AndOrra la vElya, Katalan telennän tärcemäse - İske Andorra, TaT. kиp. AHдoppa-лa-Beлbя) (2004. xalıq sanı 22 035) Andorra Kenäzlege başqalası. Fransiä häm İspaniä arasında Könçığış Pirineylärdä urnaşa. Andorra la Vella iseme şähär häm yanıdağı mäxällälärgä qarıy.
Berençel sänäğät – turizm. Keremnärneñ başqa möhim çığanağı – däwlätneñ salım ocmaxı (offshore) buluı. Cihaz häm brandie şärabı citeşterelä.
Cäğrafiä häm KlimatYзrәpTү
Andorra la Vella Andorranıñ Könyaq-Çığışında 42°30' Tonyaq, 1°30' Çığış noqtasında urnaşa (42.5, 1.5). [1]. Diñgez tigezlegennän 1409 m yuğarılıqta urnaşıp, [2], ul popular timerayaq kurortı bula. Qışlar salqın, cäylär cılı häm qorı bula (Ğinwarda urtaça temperatur -1 °C, iyül ayında – +20 °C [3]; yılda 808 mm yawım-töşem.
Demografiä häm TellärYзrәpTү
Milli Andorralılar xalıqnıñ %33 genä täşkil itä, küpçelektä İspannar (%43) yäşi, tağı da Portugallar (%11) häm Fransızlar (%7)yäşi. Räsmi tel – Katalan Tele, İspança häm Fransuzça dä söyläşälär. Işanuçılarnıñ kübese Katoliklar. Urtaça ğömer ozınlığı bik yuğarı, 80 yıldan arta.
Mömkinlegeñ bulğanda Tarix, İqtisad häm Andorrağa qarağan başqa qızıq faktlarnı da Tatarçağa tärcemä itärgä tırış. Aldan räxmät. Wikipediänı tözüçelär.


text:
Ulu Vatan cenkiniñ cebelerinde «vatan, Stalin içün» natsizm ile qaramanca küreşken, soñra ise sovetler rejimi vatanları Qırımnı alıp, aldatqan qırımtatarınıñ sayısını kim bile? Yalıñız olar degil, balaları ve torunları yıllar devamında «vatan satqını» adını taşığan ediler...
O cenkniñ kerçek qaramanlarından biri Teyfuk Abdul otuz yaşında vefat etti. Qırımtatar halqınıñ körümli, endamlı oğlu zaferge qadar eki ay qalğanda cenk uruşlarında elâk oldı...
Teyfuk Abdul 100 yıl evelsi, 2015 senesi dekabr 24-de, Qırımnıñ yalı boyundaki acayip bir köşeçiginde – Partenitte dünyağa keldi. Babası Abdul rus-yapon cenkinde iştirak etti, soñra Aqyarda hızmet etken edi. Anası Ayşe ev bikesi, bir vaqıtları kolhozda çalıştı. 1921 senesi ömür arqadaşı ölgen soñ çoq balalı qorantanı (altı bala!) Ayşe özü baqmağa mecbur oldı...
Teyfuknıñ öz tercimeiyalına köre, yedi yıllıq mektepni bitirgen soñ o Yalta pedagogika tehnikumına oqumağa kirip, 1935 senesi «halq ocası» unvanı ile oquşını bitire. O yıl Qırım devlet pedagogika universitetine oqumağa kire. Aynı vaqıtta Üsküt orta mektebinde ocalıq yapa, soñra belli bir müddet devamında Quru-Üzen köyündeki mektepniñ müdir muavini olıp çalışa, 1938 senesi yanvar ayından başlap ise Aluşta rayonınıñ mektep inspektorı ola.
İnstitutnı bitirgen oca Teyfuk Abdul askerlikke çağırıla. 1939 senesi noyabr ayı edi. 1941 senesi iyün ayında Teyfuk Orlov piyade oquv yurtunı bitire ve cenkniñ birinci künleri teğmen olaraq birinci saflarğa tüşe.
Cenkniñ zor yolları başladı...
Teyfuk Ğarp, Don, Cenüp-Ğarp ve Şimal cebelerinde cenkleşti. 1941 senesi devamında eki kere ağır yaralanğan edi. 1941 senesiniñ soñundan başlap gvardiya kapitanı Teyfuk Abdul – piyade batalyonınıñ komandanı. 1942 senesi «Ateş» kurslarını bitirdi. 1942 senesi dekabr ayında üçünci kere yaralandı. Aynı 1942 senesi Kommunistler firqasına kirdi.
1943 senesi sentâbr ayında batalyonnıñ gvardiya kapitanı Abdul Teyfuk Ukrainanıñ mesken yerlerini azat etkenlerden biri edi. 1943 senesi sentâbr 26-da bir uruş sırasında Abdulniñ batalyonı Dneprni keçip, Verhnedneprovsk şeeriniñ civarında Şimal cebesindeki ilk platsdarmlardan birini zapt etti. Askerler zapt etilgen platsdarmnı bir qaç kün tutıp, polknıñ esas quvetleriniñ anda keçmesini temin etti. Deşetli uruşlarda duşmanğa em asker, em tehnika ceetinden zarar ketirildi.
1943 senesi dekabr 20-de «Dneprnıñ sağ yalısındaki platsdarmnı pekitmek içün uruşlarda batalyonda yüksek seviyede komandanlıq yapqan ve şahsiy cesaret köstergen» Yalta rayonınıñ Partenit köyünden, piyade batalyonınıñ komandanı gvardiya kapitanı Abdul Teyfukqa Sovetler Birligi Qaramanı unvanı berildi.
Bir qaç aydan soñ, 1944 senesi mayıs ayında, faşistlerden azat etilgen Qırımda, Yalta rayon komitetiniñ malümatına köre, «...Alupka, Degermenköy ve Partenitte meşur köydeşler – Sovetler Birliginiñ qaramanları Alupkalı Amethan Sultan ve Partenitli Teyfuk Abdul ile miting ve körüşüvler olıp keçti».
Tarihnıñ accı bir paradoksı – Sovet Vatanına sadaqatsız olğanı resmiy şekilde tanılğan qırımtatar halqı bir qaç künden soñ sürgün etilecek edi...
Bundan soñra bütün qırımtatarlar uzun yıllardır satqın sayıla edi – cenk qaramanları da aynı.
Yıllar devamında Teyfuk Abdulniñ tercimeiyalını ögrengen İbraim Voyennıy qaramannıñ soy-soplarına yollağan, belgi de, soñki mektübini derc etti:
«Selâm aleyküm, tuvğanlarım: anam, qardaşım ve qız qardaşlarım.
Cebeden selâmlar yollap, sağ-selâmet olğanımnı bildirem ve Sizge de aynısını tileyim. Ebet, qayda bulunğanımnı bilesiñizdir – cebede, Visla özeniniñ artında.
Sizden pek uzaq.
Anam, Sizge nice mektüp yolladım, cevap alamadım. Sebep – bulunğan yerim ve adresim sıq-sıq deñişken edi, sebep bu. Eskiden hızmet etkenim bölükke keldim. Adamlar meni tanıy, men de olarnı. Bilgeniñiz kibi, qaramannı kerek olğanı kibi qarşıladılar.
Sovetler Birligi qaramanınıñ anasına nasıl yanaşalar? Arbiyler ve qorantalarına berilgen ticaret müessiseleri sistemasını (voyentorg) qullanasıñızmı? Sizge Sovetler Birligi Qaramanı olğanıma dair vesiqa yollağan edim. Siz voyentorgğa bağlısıñızTuvğanlarına yazğan mektübinden
Anam, nasılsıñız yazıñız. Yañı oturğan yeriñizde yaşayış nasıl. Sovetler Birligi qaramanınıñ anasına nasıl yanaşalar? Arbiyler ve qorantalarına berilgen ticaret müessiseleri sistemasını (voyentorg) qullanasıñızmı? Sizge Sovetler Birligi Qaramanı olğanıma dair vesiqa yollağan edim. Siz voyentorgğa bağlısıñız. Cebedeki qaramanlarnıñ qorantasına er ay aşayt bereler.
Sıq-sıq mektüp yazıñız. Anam, vesiqalarıñızda Ayşe Abdul ya da Abdul Ayşe yazalar? Ya da Emir-Üseinova Ayşe Abdul? Qaysı rayonda ya da yerde Aleşa qardaşımnen oturasıñız yazıñız.
Vasfiye, Fatma ve bütün soy-soplar qayda olğanını yazıñız. Bir qaç kün evelsi 1000 ruble yolladım. Alğan soñ yazıñız.
Sıcaq selâmlarım ile, oğluñız, ağañız
Sovetler Birliginiñ qaramanı Abdul Teyfuk.
Bütün soy-soplarımız ve tanışlarımızğa selâm aytıñız.
16.12.44».
Üç aydan soñ, 1945 senesi mart 18-de, Almaniyadaki deşetli uruşlarda, zaferge qadar pek az qalğanda, Teyfuk Abdul elâk oldı...
Uzun bir zamandır tuvğanları Teyfuknıñ ölgenini bilmegen edi... Soñki kere Abdulniñ mektübini ömür arqadaşı Mariya Stepanovna 1945 senesi fevral ayında alğan edi – o, gvardiya mayorı unvanını alğanını bildirgen edi... Üç yıldan soñ, 1948 senesi aprel 8-de Mariya SSCB Yuqarı Şurası Prezidiumınıñ reisi Nikolay Şvernikten aqayı – Teyfuk Abdul – cenk meydanında qaramanca ölgenine dair resmiy haber aldı...
«Ömür arqadaşıñız Teyfuk Abdulniñ Dnepr özenini keçkende alman işğalcilerinen küreşte ve Dnepr özeniniñ ğarp yalısında platsdarmnı küçlü pekitkende köstergen qaramanlığı içün SSCB Yuqarı Şurasınıñ Prezidiumı 1943 senesi dekabr 20-de çıqarğan Buyruğı ile oña Sovetler Birliginiñ Qaramanı unvanı berildi. SSCB Yuqarı Şurası Prezidiumınıñ ömür arqadaşıñızğa bergen Sovetler Birligi Qaramanı unvanına dair fahriy yarlıqnı cesareti halqımız tarafından unutılmaycaq qaraman ömür arqadaşıñız aqqında hatıra olaraq yollayım», – dep aytıla edi SSCB Yuqarı Şurası Prezidiumınıñ Reisi Nikolay Şvernikniñ resmiy mektübinde.
Teyfuk Abdul Lenin Nişanı, Qızı Bayraq Nişanı, 1943 senesi avgust ayında Ulu Vatan Cenkiniñ birinci derece ve 1943 senesi noyabr ayında ekinci derece Nişanları, medallernen taqdirlengen edi...
Onıñ cesedi Lviv şeerine ketirilip defn etilgen edi. Sovetler Birligi Qaramanı Abdul Teyfuknıñ adı Şeref Bayırındaki tahtada yazılğan.
Tuvğan Partenitte onıñ eykeli tiklendi. Aqmescit soqaqlarından biri Qaramannıñ adını taşıy.
Teyfuk oquğan Partenit mektebine 2010 senesi onıñ adını berecek ediler – amma, ne yazıq ki, böyle bir şey olmadı...
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
İtaliädä terrorçılar qulğa alınğan
Uzğan tönne İtaliäneñ Milan şähärendä 11 martta Madridtağı terror ğämällärendä qatnaşı buluda şiklänelgän ike keşe qulğa alınğan. İtaliä politsiäse, totqarlanğannnarnıñ berse "Mısırlı Möxämmät" iseme belän bilgele bulğanı, terror ğämälen oyıştıruda sizelerlek rol uynağan dip belderä. Baştaraq, Madridta passajir poyızdın şartlatu eşe buyınça 12 keşe qulğa alınğan ide. Alar barısı da diärlek Marocco watandaşları. 11 marttağı ul terror ğämälendä 200 yaqın keşe şartlaw qorbanı buldı, ike meñnän artığı yaralandı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/07-23
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Sadri Maqsudi (23.07.1879, Qazan öyäzeneñ Taşsu awıli, Qazan gubernası, / Rusiä İmperiäse - 20.02.1957, İstanbul, Törkiä) - / Rusiä İmperiäse, soñraq Törkiä säyäsätçese.
Frantsuz imperiäseneñ başqalası Parijdağı universitetında (en) xoquq belemen ala.
İdel-Ural Ştatı fikeren tudıruçılarnıñ berse.
1925 yılda Kemal Atatürk çaqıruı buyınça Törkiägä kilä, Ankara universitetınıñ xoquq mäktäben (en) buldıruda qatnaşqan ğalimnärneñ berse.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi Qırım bala lagerlerinde 600-den çoq yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını qayd etti. Bu aqta Fevqulâde vaziyetlerniñ yoq etüv ve ögüni aluv Komissiyasınıñ oturışında müessise başı bildirdi.
“İdareniñ malümatına köre, bu yılnıñ mayısnıñ 29-ına bütün bala lagerleri teşkerildi ve baqıldı, bunıñ neticesinde 622 yanğın telükesizligi qaidelerniñ bozuluvı qayd etildi, olarnıñ 498-i endi yoq doğurtıldı. Teşkerüv neticesinde memuriy mesüliyetke 5 yuridik ve 25 vazifedar şahıs çekildi”, - denile müessise beyanatında.
Rusiye FVN-ne köre, lagerlerniñ 59-ında yanğınğa qarşı avtomatik sistema bar.
Qırım ilhaqından soñ Qırımnıñ bala sağlıq lager;eri Rusiye müessiselerniñ nezaretine keçti.
Şu sıradan, Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti, yarımadanıñ eñ büyük “Artek” lagerini de Rusiye federal mülkiyetine keçirdi.


text:
Qırımnıñ Bağçasaray rayonında endi üçünci kere “Musulman qadınlarınıñ liderlik mektebi” adlı üç künlük seminar olıp keçti. Mezkür tedbir, ve Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ “Büllür” Qırım qadınları Cemaat Birleşüvi teşebbüsi ile keçirile. Bu sefer Bağçasaray rayonınıñ güzel manzaralı yerinde, orta asırlıq Manğup-Qaleniñ yanında ötkerildi.
“Musulman qadınlarınıñ liderlik mektebi”niñ teşkilâtçılarıdan biri Zeyneb Bairovanıñ sözlerine köre, bu sene tek Qırımdan degil de, Rusiyede musulman qadınları arasında lider olaraq sayılğan qadınlar iştirak etti. Bundan da ğayrı, yıl-yıldan mektep inkişaf ete, bu sene teşkilâtçılar, iştirakçiler içün daa oñaytlı şaraitlerni teşkil etkenleri bildirildi.
Programma üç künden ibarettir. Şahsiy inkişaf, maneviy-ahlâqiy lektsiyalardan ğayrı, iştirakçiler farqlı ögretüv derslerinde iştirak etti. Böyle ders, davet etilgen spikerlerden ruhiyatçı Maryam Bariyeva tarafından teşkil etildi. Ruhiyatçı, insannıñ özü yapqan qoqlalarğa baqıp, adamnıñ ruhiy portretini tizmege mümkün olğanını tarif etti. İştirakçiler içün de, kendisinde yañı qabiliyetni açmaq maqsadınen daa bir imkândır. Qazan şeerinden kelgen spiker – marketolog ve biznes-trener Leysan Bariyeva, kendi tecribesinen paylaşmaq içün keldi. O, şahsiy biznesni nasıl etip başlamaq, para qazanmaq ve muvafaqiyetlerge nasıl etip irişmek mevzusını açıqladı.
“Büllür” Birleşüviniñ reberi Niyara Canbazovanıñ sözlerine köre, “Liderlik mektebi” qadınlar içün qısqa zamanğa olsa da, qasevetlerini biraz unutmaq, maneviy ceetten daa bir basamaq zenginleşmek ve yañı mearetlerni ögrenmege güzel imkândır.
Bundan da ğayrı, iştirakçiler içün eglence-bilgi arttırıcı programma, bu cümleden, Qırımnıñ diqqatqa lâyıq yerlerge ve İslâm medeniyetiniñ abidelerine ekskursiyalar teşkil etildi.
Liderlik mektebinde, cemiyette ve şahsiy işlerinde öz liderlik çizgilerini inkişaf etmege maqsad qoyğan qızlar iştirak etti. Olar, bilgilerini ömürge keçirmek içün, energiya, faydalı tevsiye ve, eñ esası, ruhiy destek alıp, evlerine qayttılar.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Rusiyeniñ Şimaliy Kavkaz arbiy okrugı mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca oturışuvını fevral 20-de devam ettirmek niyetinde.
Fevralniñ 20-sinde advokat Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, mahkeme oturışuvınıñ esnasında qabaatlav tarafınıñ esas şaatlarındn biri olğan Ukraina havfsızlıq hizmetiniñ sabıq memurı ve al-azırda Rusiye FSBsiniñ hadimi Aleksandr Kompanaiyetsniñ sorğulaması devam ettirilecek.
Advokatnıñ aytqanına köre, bu «iş»niñ figurantlarını qorçalağanlardan bir qısmı, Aqmescitte (Qırım garnizonı arbiy mahkemesinde) qalıp, Rostov-na-Donu ile videoalâqada bulunacaq.
Fevralniñ 15-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ oturışuvında qabaatlav tarafınıñ şaatı olğan FSB hadimi Aleksandr Kompaniyetsniñ sorğulanması başlandı.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandı. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» İslâmiy siyasiya teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca esas olaraq qırımtatarlar taqip etilip, olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruplarğa ait Qırım sakinleriniñ de taqip etilgenlerini qayd ete.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Kórý qabileti nashar adamdar ushin nusqa
Izdeu
Kuntizbe
-
Sonğy jazbalar
Songy pikirler
Murağat
Taqyryptar
Daily Archives: 01/05/2018
1 mamır – Qazaqstan xalqınıñ birligi küni!
«Birlik bar jerde – tirlik bar» deydi bizdiñ xalıq. Dana jurt munı teginnen-tegin ayta salmasa kerek. Awızbirlik pen tüsinistik, qarapayım sıylastıq üstemdik qurğan jerlerge qaşanda nätïjeli isterdiñ üyir bolatını belgili. Bizdiñ elimizde qalıptasqan ulttar tutastığı men xalıqtar dostığınıñ arqasında büginde … Continue reading
Posted in Jańalyqtar Leave a comment


text:
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya oktâbr 9 künü «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurası» toplaşuvında yañı qıyafette keldi. O, yañı perçemni yaptı ve sarışın saçlarını kestane renkke boyaladı. Onıñ fotosı Poklonskayanıñ «Facebook» saifesinde peyda oldı.
Toplanılğan insanlarnıñ ögünde çıqışta bulunıp, «Qırım Cumhuriyeti başı» Sergey Aksönov «prokuror»ğa yapqan işi içün minnetdarlığını bildirdi.
«Qırım prokurorı Natalya Vladimirovna Poklonskayağa ayrı teşekkürler. O, erkekler yapıp olamaycaq işini becerdi. Natalya Vladimirovna, vaqıt kelgende, adalet ve doğrulıqnı kösterdi»,– dedi Aksönov.
Rusiye tarafından Qırım işğalinden evel Qırım prokurorı Vâçeslav Pavlov edi. O, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönovğa hızmet etmege razı olmadı.


text:
Donetsk Xalıq Cömhüriäte
Donetsk Xalıq Cömhüriäte, DXC (rusça ДoHéцkaя HapóдHaя pecпýблиka, ukrainça ДoHeцbka HapoдHa Pecпyблika) - 2014 yılnıñ aprelendä Ukraina territoriäsendä Urıs yazı näticäsendä kilep çıqqan tanılmağan däwlät.
24 iyündä DXC häm LXC Yañarusiä digän Xalıq Cömhüriätlär konfederativ Berlegenä berläşä. 27 iyündä öleşçä tanılğan däwlät Könyaq Osetiä DXC bäysez däwlät bularaq tanıdı.
Köräş tarixıYзrәpTү
Donetsk Xalıq Cömhüriäte Kiev belän konstruktiv dialog bulmawı säbäple federatsiäläşterü tarafdarları tarafınnan iğlan itelgän. Yevromäydan näticäsendä Kievta kilgän xäkimiät Donetsk Xalıq Cömhüriäten "separatist terroristik oyışması" bularaq taswirlıy.
13 aprelgä qädär Donetsk Xalıq Cömhüriäte böten Donetsk ölkäse östendä üz kontrolen urnaştırdı.
DXC ğäskäre yullarda blok-postlar urnaştıra.
20 apreldä Slavänsk şähäre yanında "Uñ bülek" häm DXC opolçeniese arasında qorallı bäreleş näticäsendä 5 keşe wafat bulğan.
30 apreldä Rada bilgelägän Ukraina prezidentı wazifaların waqıtlı başqaruçı Aleksandr Turçinov Ukraina xökümäte Donetsk Xalıq Cömhüriäte östendä kontrolen yuğaltqanın tanıdı [1].
2-4 mayda Kievta kilgän xakimiätkä buysınğan ğäskärläre häm Donetsk Xalıq Cömhüriäte arasında qorallı qarşılıq arta, ike höcüm itkän boralaq DXC tarafınnan yuq itelä.
2014 yılnıñ 11 mayında Donetsk Xalıq Cömhüriäte üzbilgelänüe turında referendum ütkärelä.
ReferendumYзrәpTү
2014 yılnıñ 11 mayında ütkärelgän Donetsk Xalıq Cömhüriäte üzbilgelänüe turında referendum näticäsendä saylawçılar 89 %ı Donetsk Xalıq Cömhüriäte däwlät bäysezlegen yaqlağan.
Referendum näticäläre nigezendä 2014 yılnıñ 12 mayında Donetsk Xalıq Cömhüriäte däwlät suverenitetın iğlan itä.
SuğışYзrәpTү
26 mayda Kiev üzäk xäkimiäte DXC häm LXC-nä qarşı suğış xäräkätläre (ATO) başlıy. Suğış waqıtında küp kenä xärbi bulmağan watandaşlar häläk bula.
1 sentäberdä Minsk şähärendä "Minsk kileşüe" imzalanğannan soñ, aktiv suğış xäräkätläre waqıtlıça tämamlana.
SaylawlarYзrәpTү
DXC häm LXCdä Ukraina Yuğarı Radasına saylawlar uzmıy, ä 2 noyäberdä üzeneñ saylawları ütkärelä.
Saylawlarda premyer Aleksandr Zaxarçenko (1976—2018) Cömhüriät başlığı bulıp saylana (765 meñ tawış), Xalıq Şurasında (parlament) "Donetsk Cömhüriäte" digän firqä östenlek ala.
Könbatış illäre saylawlarnı tanımıy, Rusiä Federatsiäse saylawlarnı "xörmät itä".[2]


text:
Dakka
Dakka yäki Dhaka (бeHr. ঢাকা) - Bangladeş däwläteneñ başqalası häm iñ zur şähäre.
Gang yılğası deltasında, Burigang yılğası yarında urnaşa.
1608-1717 yıllarda - Bengaliä başqalası.
1971 yıldan - Bangladeş başqalası.
Xalıq sanı - 9 724 976 keşe (2005), şähär yanı belän - 16,6 mln. keşe (2008).
Gang häm Brahmaputra yılğaları zur portı häm turizm üzäge.
TarixYзrәpTү
Buddist, hinduist däwläte eçendäYзrәpTү
VII ğasırda nigezlängän. 9 ğasırğa qädär Kamarupa buddist patşalağına kergän.
9 ğasırda Sena hinduist dinastiäsenä astına eläkkän.
Soltanat çorıYзrәpTү
1206—1526 yıllarda Deli soltanatı waqıtında törki häm puştun xäkimnäre belän idärä itelgän.
Böyek Mogol İmperiäse çorıYзrәpTү
1608 yılda Böyek Mogol İmperiäsenä kergän.
Mogol İmperiäsendä Bengaliä başqalası itep iğlan itelgän. Subadar İslam xan - şähärneñ berençe xäkime.
Britaniä xäkimiäte astındaYзrәpTү
1765 yıldan Britan Ost-İnd kompaniäse yoğıntısı astına eläkkän.
1793 yıda şähär Britaniä tulı xäkimiäte astında eläkkän.
Bengaliäne bülenüdän soñ Könmığış Bengaliä başqalası.
1911 yılda Bengaliä yañadan berläşterelä.
Paqstan eçendäYзrәpTү
1947 yılda Britan İndiä bülengännän soñ Dakka - Könçığış Paqstan başqalası. Hindi keşeläre İndiägä qaçqan, möselmannar kilgännär.
Urdu tele - berdäm ber däwlät tele bularaq iğlan itelgännän soñ rizasızlıqlar başlana.
1970 yılda häläkätle tsiklon zur zıyan kiterä.
Bäysez Bangladeş başqalasıYзrәpTү
1971 yılda häläkättän soñ häm zur rizasızlıqlar näticäsendä cirle millätçe Mucibur Raxman Bangladeş bäysezlegen iğlan itä.
Paqstan üz ciren kire qaytarırğa tırışqan läkin İndiägä qarşı suğışında ciñelä häm Bangladeş Paqstannan ayırıla.
İndiä-Paqstan suğışı näticäsendä Bangladeş üz bäysezlegenä ireşä.
Dakka - bäysez däwlätneñ başqalası buldı.
Şähär klimatıYзrәpTү
SıltamalarYзrәpTү
- Räsmi sayt(иHrл.)


text:
Rusiye koloniyasında apis etilgen Qırım anarhisti, siyasiy mabüs Oleksandr Kolçenkonıñ anası, oğlunen nevbetteki uzun körüşüv 2019 yılı küzde olacaq, dep ümüt ete. Bu aqta Larisa Kolçenko Qırım.Aqiqatqa bildire.
“Ögnece aytmacağım, amma endi küzde nevbetteki körüşmemiz olacaq, dep ümüt etem. Nasıl olacağını, arizanı ne vaqıt imzalacağını bilmeymiz. Saşa ariza yazmalı, onı koloniya müdiri imzalamalı ve böylece bu uzun körüşüvge razılıq bermeli”, - dep añlattı Kolçenko.
Apis etilgenniñ anası, oğlu bu körüşüvlerni pek bekley, dep ayta. O Ukrainadaki saylav kampaniyasınen meraqlana, amma Rusiye matbuatında bu malümatnı alıp olamay eken.
“Biz bir birimizni pek sağındıq. Körüşmege, laf etmege isteymiz, bu mektüp yazışması ya da telefon lafları degil de”, - dep qoştı o.
Larisa Kolçenko oğlunı aman-aman bir yıl körmedi. Keçken uzun körüşüv 2018 senesi iyül ayında edi.


text:
Germaniya men Franciya prezidentteri koronavirus pandemiyası tuındatqan ekonomikalıq dağdarıstan şığu joldarın talqıladı. Osı maqsatta taraptar jaña qor qwrmaq.
Bwl bastama odaq işindegi ekonomikalıq jäne äleumettik twraqtılıqtı saqtauğa bağıttalğan. Jospar äli talqılaudan ötui tiis. Angela Merkel' men Emmanuel' Makron indetten zardap şekken ekonomikanıñ salalarına 500 mlrd euro mölşerinde järdem qajet deydi.
Germaniya kancleri sözinde: «Europa wyımdasıp äreket etu tiis. Wlttıq memleketter dağdarıstan jeke özderi şığa almaydı. Euroodaq twraqtı bolğan jağdayda ğana Germaniya qiındıqtarın eñsere aladı. Bizge beybitşilik, erkindik pen är adamnıñ amandığı qajet», – deydi.
Wsınıs Euroodaq qwramındağı basqa memleketterge de qatıstı. Bastapqıda sanitarlıq qauipsizdikti qamtamasız etu maqsatında küş biriktiru közdelgen. Mäselen, däri-därmekti satıp aluda birlesken, birıñğay qor qwru. Sonımen qatar şekaralardı aşıp-jabuğa bağıttalğan qimıldı üylestirip, bärine ortaq sanitarlıq talaptardı saqtau.
Qor jöninde Emmanuel' Makron: «Bwl 500 milliard euronı osı qarajattı paydalanuşılar ğana qaytarmaytını anıq. Onı Euroodaq müşeleri byudjetteriniñ ülesine säykes esepteymiz. Nemese biz belgileytin jarnalar arqılı qaytara aladı», – dep mälimdedi.


text:
Pataralılar täñrelärenä nilär qorban itkän?
Törkiyäneñ Patara antik qalasında yılan figuralı märmär altar'-qorban kiterü urını tabıldı
Antaliyanıñ Kaş rayonındağı Patara antik şähärendä alıp barıluçı qazınular waqıtında yılan figuralı altar’ (qorban kiterü urını) tabıldı. Älege borınğı qala bik küp śivilizaśiyälärne sıyındırğan. Şuña anı “mädäniyätlär bişege” dip tä yörtälär. Arxeologik qazınular waqıtında tabılğan äsärlär fän dön’yasında qızıqsınu uyata.
Altar’ğa qalanıñ Rim munçası belän divarları quşılğan cirlektä yulığalar. Tabıldıq annan çığarılıp restavraśiyälängännän soñ Dämrä muzeyına kürgäzmägä quyılaçaq. Märmär altar’nıñ 2 meñ yıllıq buluı farazlana.
Bäyläneşle xäbärlär
Marodona belän xuşlaşu
Argentinalı legendar futbolçı Diego Armando Maradona Buênos-Ayres provinśiyasında Bella Vista ziratında oyıştırılğan cıyın belän cirlände
“TRT World Forum”ğa sanawlı könnär qaldı
“TRT World Forum 2020” bıyıl "Pandemiyadan soñ dönyada xalıqara tärtip häm üzgärgän dinamikalar” iseme belän 1nçe häm 2nçe dekabr’ könnärendä uzaçaq


text:
Qırım faaliyetçileri, Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ territoriyasındaki Han sarayında Rusiye şirketi tarafından yapılğan rekonstruktiya ketişatını fotosurette qayd ettiler. Fotosurette, tarihiy binanıñ konstruktsion elementleriniñ alıp taşlanğanı ve mahv etilgeni körüne.
İşler alıp barılğan yerni ziyaret etken faaliyetçi, QMC Halqara munasebetleri ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ sabıq rehberi Edem Dudakov, bu malümatnı Qırım.Aqiqat içün tasdiqladı.
Dudakov: «Kerişler mahv etildi, olarnı bu yerden alıp kettiler. Bir qısmını pıçıp taşladı ve daa bir qısmını alıp kettiler. Yani biz kerişlerniñ eski alını endi qaytarıp olamamız. Olar ise özleri de medeniy mirasnıñ obyekti ola ve olarnı saqlap qalmaq kerek edi. Em de «UkrNİİrestavratsiyi»niñ («Ukrainanıñ Restavratsiya İlmiy-teşkerüv institutı») malümatına köre, yalıñız dört kerişni deñiştirmek kerek edi. Olar (restavratorlar – QA) ise 100 faizni deñiştirdi. Bu endi tüzetilmez. Biz bundan soñ Han sarayını şimdi körgeniñiz alda körmeycekmiz», – dep saya.
Restavratsiya leyhasını Aqmescitteki «Kiramet» şirketi azırladı. Baş podrâdcı – Moskvadaki «Atta-group» şirketidir. Eki şirketniñ de restavratsiya saasında tecribesi yoq. Leyhanıñ özü gizli tutula. Ukraina mutehassısları, vesiqanıñ mecburiy ekspertizanı ne yerde keçkenini bilip olamadılar.
Ukraina Medeniy mirasnı qorçalav departamenti yanındaki restavratsiya komitetiniñ sabıq rehberi Yakov Dihtâr: «İş nasıldır ilân etilmegen leyha boyunca yapıla. Kompyuterge kirip, bu obyekt üzerinde çalışqan leyha grubunıñ erkânına bir baqılsa, yete. Anda restavratsiya boyunca mutehassıslar yoq», – dep qayd ete.
İşlerni becergen şirketler Qırım faaliyetçileriniñ malümatına izaat bermediler. Aynı zamanda işniñ yapılmasını Qırım musulmanlarınıñ Diniy İdaresi nezaret ete. Onda da iç bir qayd seslendirilmedi.
Qırım musulmanlarınıñ Diniy İdaresi muftisi Emirali Ablayev yerli KHVde: «Ümüt etemiz ki, daa çoq vaqıt mevcut olacaq, ve bütün halq, Rusiyeniñ bütün halqları bizge kelip, bu zenginliklerge taaciplenecekler. Sağ oluñız. Bugün viran etile dep aytılğanı ise – men sizge böyle deycegim: er ay, belki ayda eki-üç kere Diniy idare tarafından kontrol etile ve körgeniñiz kibi, bütün aytılğanları, bu endi siyasettir – ve onıñ bizge alâqası yoq», – dedi.
2016 senesiniñ iyül ayında Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım akimiyetiniñ Medeniy variyetni qorçalav boyunca Devlet komiteti yarımadanıñ bir qaç tarihiy obyekti ve bu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayında ilk nevbetteki qazağa qarşı işlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırılğan edi.
Noyabr ayında Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ kontroli altında bulunğan Han sarayı esasındaki muzeyniñ mudiri Meryem Seytumerova, saraynıñ eki obyekti – baş bina ve han camisinde qazağa qarşı işler alıp barılğanını ve olarnı toqtatmaq olmağanını söyledi. O, UNESCO ekspertleri, binanı ziyaret etip, rekonstruktsiya ketişatına qıymet kese bileler, dep saya.
Bağçasaraydaki Han sarayı, Suvdağdaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası (rasadhanesi), Mangup-qale, Eski-kermen ve Çufut-qale UNESCOnıñ Dünya mirası obyektleri cedveline kirsetilmesi içün namzet olalar.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımlı Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentiyası yeridir. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar.


text:
Smena 2
SELET BILER FORUM (3-7-nçı iyül)
SELET BILER FORUM – Sälätneñ traditsion festival'-forumı, töp qatnaşuçıları Sälätneñ cäyge profil smenalarına saylap alu bäygesen uzğan sälätle balalar häm yäşlär.
SELET BILER FORUM – yıl näticäläre buyınça Sälät oyışması eşeneñ qulminatsion öleşe, 1994-nçe yıldan başlap tärbiälänüçelärneñ oçraşu urını.
Bıyıl smenanı ğämälgä aşıru mäğärif ölkäsendä aldınğı täcribäne öyränü – dual' belem birü, hönär saylarğa yärdäm itü, onlayn-belem alu, instrumentlar öçen üseş belän bäyle.
Smena qısalarında Bilär muzey-tıyulığı territoriäseneñ üseş mexanizmnarı turında fiker alışu, Tatarstan Respublikası häm Räsäyneñ äydäp baruçı ekspertlar häm ğalimnärdän, mädäniät häm sänğät eşleklelärennän ostaxanälär, şulay uq laboratoriälärneñ professional' probalar ütkäreläçäk.
Qatnaşuçılar
1. Tatarstan Respublikası, Räsäy töbäkläre, yaqın häm yıraq çit illärdän mäktäp uquçıları; Tatarstan Respublikası, Räsäy töbäkläre studentları – 3500 keşe. Qatnaşuçı bulır öçen Sälätneñ «Baylar Sabası», «Ğäyrät», «Bögelmä», «Aznaqay», «Bilär qalası», «Samara», «Bolğar», «Qandrakül», «Rawşan», «Yar Çallı», «Ruxiät», «Batır» profil smenalarına saylap alu turın uzarğa kiräk. Terkälü portfolio-selet.ru saytında ğämälgä aşırıla.
2. Oyıştıru komitetı – 350 keşe.
3. Spikerlar, ekspertlar, qunaqlar, MMÇ – 1200 keşe.


text:
Skip to content
okandijital
İzmir kemalpaşa lcd tv tamiri, İzmir kemalpaşa led tv tamiri, kemalapaşa finlux lcd tv tamiri, kemalpaşa altus lcd tv tamiri, kemalpaşa altus led tv tamiri, kemalpaşa arçelik lcd tv tamiri, kemalpaşa arçelik led tv tamiri, kemalpaşa axen lcd tv tamiri, kemalpaşa axen led tv tamiri, kemalpaşa beko lcd tv tamiri, kemalpaşa çanak anten ayarı, kemalpaşa çanak anten montajı, kemalpaşa çanak kurulum, kemalpaşa çanak montajı, kemalpaşa finlux led tv tamiri, kemalpaşa grundıg lcd tv tamiri, kemalpaşa grundig led tv tamiri, kemalpaşa hi-level lcd tv tamiri, kemalpaşa hi-level led tv tamiri, kemalpaşa lcd tamiri, kemalpaşa lcd tv tamiri, kemalpaşa led tv tamiri, kemalpaşa lg lcd tv tamiri, kemalpaşa lg led tv tamiri, kemalpaşa merkezi anten sistemi, kemalpaşa telefunken lcd tv tamiri, kemalpaşa telefunken led tv tamiri, kemalpaşa televizyon tamircisi, kemalpaşa televizyon tamiri, kemalpaşa tv tamir, kemlapaşa seg lcd tv tamiri
- Biz Kemalpaşa’da televizyon tamiri yapan ve satan bir dükkanız, eğer bize ulaşmak isterseniz,
- Mehmet akif ersoy mahallesi 172.sokak no:4 Kemalpaşa/İzmir adresindeyiz.
- Telefonlarımız:
- 0232 878 18 55
- 0530 558 27 37
Bunları da sevebilirsiniz


text:
Posted by: Kaupen« on: November 13, 2020, 19:19 »
aäbvgǵdejz
aәбBrғдeжз
ÿykqlmnń
ийkқлMHң
oöprstuúü
oөпpcTyұү
fhçşıi
фxчшыi
ä ö ü ÿ ә ө ү и — Mяrkиe rлacHыe
ǵ ú ń ғ ұ ң — akyT kak пokaзaTeлb “TBepдocTи”
ç ş ı — ч ш ы, для иHTerpaции c TypeцkиM aлфaBиToM
ПpиMep TekcTa:
QazAqparat - Prezÿdent Qasım-Jomart Toqayev Bäsekelestikti qorǵau jäne damıtu agenttiginiń töraǵası Serik Júmanǵarÿndi qabıldadı, dep habarlaydı Aqordanıń baspasöz qızmeti. Memleket basşısına agenttik qúrılǵannan beri atqarılǵan júmıstar jayında bayandaldı. Serik Júmanǵarÿn vedomstvonıń aşıqtıq sayasatın jüzege asırıp jatqanın, problemalıq mäselelerdi qoǵam jäne bÿznes ökilderimen birlesip talqılauǵa mümkindik beretin kraudsorsÿngtik alańdar men kedergiler jönindegi keńesterdiń qúrılǵanın ayttı.


text:
Ruisye quvetçileri, Qırım ve Herson vilâyeti arasındaki memuriy sıñırda kene uquq qoruyıcı Abdureşit Cepparovnı tuta, dep bildire Milliy Meclis reisiniñ müavini, Ukraina halq mebusı Ahtem Çiygöz.
"Onı endi bir saattan berli tutalar. Vaziyetni közetemiz...", - yazdı Çiygöz Facebookte.
Rusiye müessiseleriniñ bunıñ aqqında resmiy malümatı yoq. Başqa tafsilât da yoq. Qırım.Aqiqat tutuluvnı sebeplerini bilmege tırışa.
Bundan evel, oktâbr 7-sinde Rusiye sıñırcıları, Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki «Armânsk» keçiş noqtasında onı bir saattan çoq tuta edi.


text:
Audio (George Bush): "Saylawlar kiçekterelä almıy, Ğiraqlılarğa tawış birergä waqıt. Şuña kürä bez 30 ğinwar könendä qatı torabız."
Kiçä Ğiraqnıñ saqlanu ministrı Hazim Şaalan ildäge iminlek şartları saylawlar ütkärerlek tügel digän belderü yasağan ide. Ämmä Ğiraqnıñ waqıtlı xökümäte 30 ğinwar könennän ciğenergä cıyınmıy. Ul arada Bügen Bagdad üzägendä bulğan atışular näticäsendä ber keşe hälaq buldı, berniçäse yaralandı. Quşma Ştatlar Ğiraqtağı saylawlar aldınnan andağı ğäskär sanın 138 meñnän 150 meñgä citkeräçägen belderde.


text:
Töp bäyräm çarası başqalanıñ Lenin mäydanında uzdı. Ul Rusiä häm Başqortstan gimnnarın uynatqannan soñ, tearlaştırılğan tamaşa belän açıldı. Anda parawoz «külmäge» kigän tramwaylarda suğışqa ozatu, häm ciñep qaytışlıy qarşı alu küreneşläre kürsätelde. Artaban parad – xärbi yöreş buldı. Anda respublikta urnaşqan barlıq xärbi çästlar, militsiä törkemnäre, qursantlar, qädetlar qatnaştı. Oqtyäbr prospektı aşa tanklar ,BTRlar häm başqa xärbi texnik uzmasada ike qotoçmalı zur «ülem maşinaları» ütte. Alar - üzyöreşle mobil raqete qompleksları. Anıñ raqetaları 11 000 kilometr ara ütep, doşmannı yuq itü qodrätenä iä.
Xärbi yöreştän soñ respubliknıñ sänğät ähelläre qatnaşlığında zur konsert kürsätelde, kiçke yaqta yäşlär öçen tamaşalar oyıştırıldı. Bäyräm çaraları şulay uq başqalanıñ başqa mäydannarı, respubliknıñ barlıq şähär, rayon häm awılında uzdı.
Populyar cırçı Aydar Ğälimov teatr-studiäse urnaşqan Salyut» kinoteatrı binası qarşındağı mäydanda weterännar häm ufalılar öçen tamaşa kürsätte. Biredä weterännar öçen «frontowoy» 100gramm da oyıştırılğan ide.
Bäyräm salyut atular belän tämamlandı.
Başqortstannan öç weterän Mäskäwdä uzğan paradta qatnaştı. İkençe bötendönya suğışına bäyle qayber sannarğa möräcägät itik. Başqortstannan suğışqa 700 meñnän artıq keşe kitkän häm şularnıñ 300 meñnän kübräge suğış qırlarında yatıp qalğan. Bügenge könne 14 meñgä yaqın weterän isän, şularnıñ ike meñnän artığı xatın-qız.
Başqortstannan 278 keşegä Sowetlar Soyuzı Geroyı iseme birelgän, 35 keşe Dan ordennarınıñ tulı qawalerı. Ber keşe – Musa Gäräyev ike tapqır Sowetlar Soyuzı Geroyı iseme alğan.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisinde azalığı toqtatılğan Qırım Devlet şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasov bildire ki, martnıñ ekinci yarısında «Qırım» fraktsiyasınıñ meydanğa ketirilmesi ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ ötkerilmesi muzakere etilecek.
Bunı o, Krıminform saytına ayttı.
«Mence, bizler mart 20-den soñ bu meselede bir qararğa kelip, bir sıra meselelerniñ al etilmesi içün bu sene aprel ayında nevbetteki sessiya keçirilmesi (Qurultay – muar.) aqqında añlaşırmız», – dedi İlyasov.
Onıñ bildirgenine köre, yüz delegat buña qoltuta.
İlyasovnıñ aytqanına köre, fraktsiyanıñ meydanğa ketirilmesi «Qırım» qırımtatar halqınıñ cemaat areketiniñ eñ yaqın konferentsiyasında ilân etilecek.
«Qırım» areketi esas maqsadlarından biri olaraq «qanun çıqarıcı ve icra akimiyetniñ federal ve cumhuriyet organları, yerli idare organları, siyasiy firqalar, qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav meselelerinen oğraşqan cemaat birleşmeleri, em de qırımtatarlar içün aktual problemlerniñ al etilmesini» aytqan edi.
Remzi İlyasov ve onıñ ortaqları yolbaşçılığında areketniñ teşebbüsçileri Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı çıqmağanlarını qayd etken ediler.


text:
Martnıñ 19-ında Aqmescit sakinleri patlavğa oşağan gürülti eşitti, ondan soñ kökte beyaz iz körünip başladı. Bunı içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları yaza.
Gürülti Aqmescitniñ çeşit köşelerinde eşitilgen, tışarıda signalizatsiya seslenip başlağan.
Bu tahminen 14:45-te olğan.
“Aqmescit tarafından küçlü patlav sesi keldi. 14:45. Bu ne olğanını kim bile?”, - içtimaiy ağda Qırım sakini yazdı.
“Bu “güdürdeni” eşitmemek mümkün degil edi. Bizde evelleri de karyerde bir şeylerni patlata ediler, bunıñ içün qıyaslay bilemiz… Amma bundan evel er vaqıt sirena yañğıray edi, bu sefer ise - olmadı”, - Qırım.Aqiqat ile Aqmescit sakini paylaştı.
İştimaiy ağlar qullanıcıları ve Rusiye matbuatı, sesniñ sebebi - uçaq ses baryerini ozğanı oldı dep tüşüne.


text:
Çik buyında operaŝiyalär däwam itä
Wazğıyät’ Azärbaycan armiyase kontrolendä
Azärbaycan armiyase yawdan cirlären qotqaru öçen başlatqan operaŝiyalär däwam itä.
Azärbaycan saqlanu ministrlığınnan yasalğan açıqlawda opreaŝiyalärneñ tön buyı Ağdere, Xocavend, Fuzuli, Xadrut, Gubadlı häm Laçin yaqlarında däwam itüe belderelde.
Ärmänstan köçläreneñ tank, snaryad häm minomyetlar belän ut açuı, Azärbaycan armiyaseneñ isä xäräkät planına yaraqlı urınnarda êşçänleklären başqaruı häm kontrol’ itelüçe mäydannarnı tağın da kiñäytüe citkerelde.
Açıqlawğa kürä Xocavend, Gubadlı häm Laçin töbäklärendä Ärmänstan köçläreneñ qarşılıq kürsätüen zäğıyf’lätkän Azärbaycan armiyase törle yaqlarda alğa barunı däwam itterä, Ağdere häm Xocavend yağında zur yuğaltu kiçergän Ärmänstan köçläreneñ kiräk-yaraqları bette häm snaryad batareyaları täêsirsez xälgä kiterelde.
Şulay uq Azärbaycan armiyaseneñ Ärmänstan köçlärenä bäyle 2 tank, 2 köbäle çara, 4 D-30 gaubiŝası, 1 2A-36 Giasint-B snaryadı häm 7 avtomobil’ne yuqqa çığaruı belderelde.
Frontta bäreleşlär däwam itä, wazğıyät’ Azärbaycan armiyase kontrolendä.
Bäyläneşle xäbärlär
Azärbaycannan Franśiyağa nota
Azärbaycan Franśiya Senatınıñ güyä Tawlı Qarabax Cömhüriyäten tanuçı qarar arqasında Franśiyağa nota birde
Azärbaycan xärbiläre ärmännärgä yärdäm itä
Alar birelgän waqıt êçendä cıyınıp kitä almağan xalıqqa äyberlären töyärgä bulışa
Azärbaycan armiyäse Kälbäcärgä kerde
Ärmänstan köçlärenä annan çığu öçen 25nçe noyabr'gä qadär waqıt birelgän ide


text:
Liviyadan Ğaräp Ligasına reakśiya
Liviya daimi wäkile Salih äş-Şämahi Ğaräp Ligasın Liviya mäs’äläsendä ikele standart qullanuda gäyepläde
Salih äş-Şämahi, Ğaräp Ligasınıň Misır başqalası Qahirädäge utırışında çığış yasadı.
Şämahi Tripoliğa höcüm oyıştırılğan çaqta Milli kileşü xökümäteneň yasağan çaqıruınıň iğ’tibarğa alınmawın belderde.
Tüntäreleşçe Hafter köçläreneň Tripoliğa yasağan höcümnär aldında Liganıň tirän yoqığa taluın äytüçe Şämahi xärbi ısullarnı yaqlawnıň totrıqsızlıq belän cimerüdän tış başqa berni bulmawına basım yasadı.
Bäyläneşle xäbärlär
Qoyaşnı qarañğılandırıp bulamı?
Kön’yaq Afrika ğalimnäre qoyaş nurlarınıñ köçen kimetü öçen ğacäyep plan qora


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Rusiye Federatsiyasına «yarımadada biznes ile bağlı vaziyetni eyileştirmek» içün 50-den ziyade senetke deñişüvlerni kirsetmege rica ete. Bunı Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov bildire, haber ete TASS.
«Qanun çıqarıcı seviyede bir 50 deñişüvni kirsetmek kerek. Şu cümleden Rusiye ükümetiniñ qararlarına ve bazı qanunlarğa. Bütün teklifler resmiyleştirilgen. Bizden, federal qanuniyet deñişüvleri boyunca uquq çıqarıcı teşebbüs olaraq, Vladimir Konstantinov (Qırım parlamentiniñ spikeri) yolladı. Men Rusiye ükümetine yolladım», – dey o.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda biznesniñ esas meselesi «uzun ve ücüz ödünçlerni elde etmek imkâniyetiniñ olmağanı ile bağlı». Qırım teklifleriniñ uyğunlaşuv ketişatı yavaş ketkeni aqqında qayd etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Kyivte keçirilgen toplaşuvda 14 qırımtatar din cemiyeti öz müftiyatını teşkil etti. Bunı Qırım.Aqiqatqa qurultay iştirakçisi, «Evkaf Ukraina» hayriye fondunıñ yolbaşçısı Zevri Kurbedinov bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, toplaşuvda müftiy vazifesine Ayder Rustamov saylanıldı, o Kyivdeki Qırımtatar cemiyetinde maneviy qıymetler Komitetini idare ete edi.
Bundan da ğayrı, toplaşuv iştirakçileri Ulema Şurasını teşkil etti, onıñ yolbaşçısı Ukraina Musulmanlar Birliginiñ yolbaşçısı Suleyman Hayrullayev oldı.
«Tek bir sual munaqaşalı oldı – kim idare etecek: qurultay Ulema Şurasını idare etecekmi ya da Ulema Şurası diniy suallerni özü çezecekmi? Muzakereler ötkerilgen soñ er kes, Şura diniy suallerni, şeriatqa köre, özü çezmek kerek olğanınen razı oldılae», – dep qayd etti Kurtbedinov.
O qıtaiy Ukrainada qırımtatar müftiliginiñ kerekligini, yarımadada qalğan Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi Rusiye kontrolündeki yerli akimiyetnen işbirlikke keçkeninen añlata. «Olar işbirlikçi oldılar, olarnı saylağanlarnıñ menfaatına, müminlerniñ menfaatına çalışmaylar ende», – dedi Kurtbedinov.
O qayd etti ki, qırım musulmanlarınıñ Ukrainanıñ qıtaiy qısımında yañı teşkilâtınıñ birinci maqsatları – musulmanlar içün diniy tasilini teşkil etmek ve camiler qurmaq.
Qırım musulmanları diniy idaresiniñ nizamnamesi Ulema şurasınıñ 11 daimiy azası saylanılmaq kerek olğanını belgiley. Kyivte keçirilgen tesis toplaşuvında beş daimiy aza ve üç muvaqqat aza saylanıldı.
Müfti eki yılğa saylanıldı ve sıñırsız qadar ğatırdan saylanıla bile. Qırımtatar musulman cemiyetleriniñ temsilcileri nevbetteki sefer Kyivte 24 dekabre toplaşacaqlar. O toplaşuvda Ulema Şurasınıñ daa altı azası ve müfti muavini saylanılacağı belgilene. Şurağa qırımtatar milliy areket vekilleri de qoşulmaq kerek.
Qıtadaki qırımtatarlarnıñ müftisi Ayder Rustamov arap tili ve şeriatnı El-Beyt (Urdun) üniversitetinde ögrendi. Üniversitetni bitirgen soñ Ukrainada diniy kitaplarnıñ tercimesinen oğraştı. 2015 senesinden berli Kyivte Qırımtatar cemiyetinde maneviy qıymetler Komitetini idare ete edi.
Ulema Şurasınıñ yolbaşçısı Suleyman (Elimdar) Hayrullayev Muhammad ibn Saud adına (Er-Riyad, Suudi Arabistan) İslâm üniversitetinde tasil aldı. 2014 senesinden berli Ukraina Musulmanlar Birliginiñ reisi ola.
Çeşit menbaalarğa köre, Ukrainanıñ qıtaiy qısımında, Qırım işğalinden soñ yarımadanı terk etken, 15-25 biñ qırımtatarı yaşay.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekâletlisi Lüdmila Denisova Avromaydan faalcisi, qırım sakini Aleksandr Kostenkonıñ sağlıq alı aqqında aytıp berdi. Bunıñ içün o Facebook saifesinde yazdı.
“Şimdi Kostenkonen telefon laqırdım oldı. O pek boldurdı, laf etmek oña qıyın. Eli qırılğan dep ayta, oña yardım kerek. İşimiz içün teşekkür etti. O mıtlaq tibbiy baquvdan keçer ve oña bütün kerekli reabilitatsiya yapılır”, - qayd etti Denisova.
Evel, avgustnıñ 6-sına Ukraina Yuqarı Şurası reisiniñ birinci muavini İrina Geraşçenko, Kostenko rus-ukrain sıñırını keçkenini haber etti.
Avgustnıñ 3-ünde mahküm etilgen Avromaydan faalcisi, qırım sakini Aleksandr Kostenko apisten boşandı. Daa evel Ukrain yırcısı, “Eurovision-2004” yarışınıñ ğalibi, Ruslana oña mektüp yazğan edi.
Taqiqatnıñ bildirgeni kibi, 2014 senesi fevral 18 künü «kütleviy nizamsızlıq» devamında Kostenko Kiyevde «Berkut» Qırım mahsus hızmetiniñ hadimine zarar ketirdi. Bundan ğayrı, quvetçilerniñ bildirgenine köre, faalciniñ evinde qanuniy razılığı olmağan tüfek tapılğan edi.
Kostenko qabaatını tanımadı. 2016 senesi fevralniñ soñunda Rusiye nezareti altındaki Qırım Yuqarı mahkemesi onıñ kassatsion şikâyetini baqıp çıqtı ve apis cezasını 3 yıl ve 6 ayğa avuştırdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz Frenkistan tiş işleri naziri Jean-Yves Le Driannı Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ quvetlendirilmesine tesir etmege çağırdılar.
Bu aqta Umerov Facebook saifesinde söz yürsete.
«Biz Ahtemnen beraber (Çiygoz - QA) körüşüvde (Le Drian ile) daa ziyade Qırımda razı olmağan Ukraina vatandaşlarına kerçek terror vaziyetinde neler yapmaq kerek olğanı aqqında laf ettik. Sanktsiyalarnı quvetlendirmek, siyasiy ve diplomatik basqı yapmaq kerek olğanı aqqında ayttıq. Eger tecavuzcı-devlet ve terrorist-devlet cezalandırılmasa, beñzer şeyler diger devletlerde de, hususan Frenkistanda da olabile dep ayttıq», – dep yaza Umerov.
«İnterfaks-Ukraina» haber etkenine köre, öz nevbetinde Frenkistan tış işleri naziri Le Drian, Kyivde keçken matbuat konferentsiyasında «Qırımda prezident saylâvları keçirgeni içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar quvendirilmesi mumkün olacağını» aqqında ayttı».
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv ve bir sıra halqara teşkilâtlarnen beraber dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Fevralniñ 16-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavlarınıñ neticelerini tanımamağa çağırğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Türkiye Tışqı işler nazirligi noyabr 25-de Türkiye Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Hüseyin Müftüoğlunıñ Qırımğa seyaat etken Türkiye eyyetine dair beyanatını derc etti.
«Türkiye’den gayriresmi bir heyetin ahiren tamamen kendi girişimiyle, Bakanlığımızın görüş ve iznine başvurmadan Kırım’a gerçekleştirdiği seyahate ilişkin haberlerin yayımlandığı görülmüştür. Sözkonusu ziyaretin hiçbir resmi boyutu bulunmamakta olup, Türkiye’nin Ukrayna’nın egemenliğini ve Kırım dâhil toprak bütünlüğünü tanıma yönündeki siyasetinde herhangi bir değişiklik sözkonusu değildir», – dep ayttı Müftüoğlu.
Rusiye ve Rusiye kontrol etken Qırım haber vastaları çarşenbe künü, noyabr 23-de, işğal etilgen Qırımğa Moskvadan Türkiye vatandaşlarınıñ gruppası kelip çıqtı, dep bildirgen edi. Gruppa erkânına deputatlar, siyasetçiler, ükümetten tış teşkilâtlarnıñ vekilleri ve iş adamları kirdi, umumen – 22 insan. Olarnıñ arasında – «Avrasya Kalkınma Platformunıñ yolbaşçısı, Türkiye havfsızlığı Baş müdirliginiñ reber muavininiñ itibarlı şahsı Hasan Cengiz, Türkiye prezidentiniñ vekili İbrahim Erilli, Ankara şeer yolbaşçısınıñ muavini Ahmet Tunç ve digerleri».
Eyyetniñ daa bir qaç azası, şu cümleden Türkiye Büyük Millet Meclisiniñ Adalet ve Kalkınma partisiniñ deputatı, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ mesleatçısı ve eki doğmuş qardaşı Mehmet Mutlu ve Türkiye parlamentiniñ AKP deputatı Mahmut Malli kelecek edi.
Hasan Cengiz ve onıñ yanında olğan insanlar Aqmescit ve Yaltanı ziyaret etip, Qırımnıñ Rusiye memurları ile körüşti. Ukraina qanunlarını bozğan ğayrı resmiy musafir Türkiyeniñ Qırım işğaline dair resmiy fikri deñişkenini bildirip, Türkiye reberiyeti adından memleketniñ itibarlı insanlarınıñ ziyaretini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Birleşken Milletlerniñ Baş Assambleyası, NATO, OSCE ve Avropa Şurası ayrı rezolütsiyalarnı qabul ettiler. Türkiye iqtisadiy cezalarğa qoşulmadı, amma Qırımnıñ qanunsız işğalini takbih etken bütün rezolütsiyalarğa qotuttı. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra. Moskva Ğarpqa qarşı bir sıra sıñır tedbirni kirsetti.