text:
Qırımda kütüphane müdirini ekstremistik edebiyatnı açqanından sebep mahkeme eteler
Keriçteki şeer kütüphaneleriniñ bilgisayarlarında ekstremistik malümatlar ile resurslarnı qapatuv sisteması yoq eken. Merkeziy kütüphane sistemasınıñ müdirine qarşı memuriy hata aqqında iş açıldı. Kütüphane hadimlerinden ondan ziyadesi nizam mesülietine çekildi.
Bunı Qırım «prokuraturasınıñ» matbuat hızmeti bildire.
İş ekstremistik malümatnı kütleviy tarqatuv maddesi boyunca açıldı.
Keriç şeer mahkemesiniñ qararı ile qabaatlı 2 biñ rublelik memuriy para cezasını ödemeli. Kütüphane sistemasınıñ reberi adına bozuvlarnı tüzetmek avalesi kirsetildi.
Prokuratura cevabınıñ baqılması neticesinde Şeerniñ Merkeziy kütüphane sistemasınıñ 14 hadimi mesülietke çekildi.
«Prokuratura» talabı ile kütüphane bilgisayarlarında yasaq etilgen resurslarnı açtırmaycaq filtler qoyuldı.


c: text/html

text:
Lïvannıñ qawipsizdik küşteri düysenbi küni Beyrwttıñ xalıqaralıq äwejayında Sawd Arabïyasınıñ xanzadası Äbdel Moxsen Valïd ben Äbdel Azïzdi ustadı. Onı tekserw barısında asa iri kölemde esirtki tabıldı, dep Al-Mayadïn spwtnïktik telearnasına silteme jasay otırıp, TASS xabarlaydı. Aldın ala boljam boyınşa 40 jäşikten 2 tonna esirtki tärkilengen. Alayda esirtkinii qanday türi ekeni naqtı aytılmağan. Ayta keteyik, Xanzada Beyrwtten jekemenşik uşağı arqılı uşpaq bolğan.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İQTİSAD
Törkiyä uzğan yıl organik azıq-tölektän 87 million dollar aqça êşläde
Zäybäkci:"2018 nçe yılda ike il arasında säwdä külämen arttıruğa , podryadçiklıq tarmağınnan tış başqa tarmaqlarda da xezmättäşlekkä kereşügä ömetlänäbez”
Uzğan yıl bu êksport 2016 nçı yıl belän çağıştırğanda 13%qa artqan
Törkiyä –Somali qatnaş iq’tisadi komissiyäseneñ 1 nçe däwer cıyılışı Änkarada uzdı
2017 nçe yılda Törkiyäneñ altın importı xäzergä qadärge iñ yuğarı däräcäsenä citkän
Saqlanu häm aviaśiya tarmağınıñ uzğan yılğı êksportı annan êlekke yıl belän çağıştırğanda 3,72%qa artqan
Törkiyägä kilgän Rusiyä turistlarınıñ sanında rekord
2013nçe yılda başlanğan Bal urmanı ğamäl planı 2018nçe häm 2019nçı yıllarda da däwam itäçäk räweşle ozınaytıldı
Antaliya vilayät’ idaräse başlığı Münir Karaloğlu turizm belän bäyle belderülär yasadı
Törkiyä sänäğät’ häm texnologiya ministrı Düzcädä yasağan belderüendä cirle avtomobil’ êşläp çığaruğa basım yasadı


text:
BMT havfsızlıq şurası Volnovaha civarında avtobusqa ateş açılğanını takbih etti
BMT havfsızlıq şurası Nev-Yorkta salı künü keçirilgen toplaşuvında Volnovaha civarında avtobusqa ateş açılğanını takbih etti.
«Havfsızlıq şurasınıñ azaları 2015 senesi yanvar 13 künü Donetsk vilâyeti Volnovaha civarında avtobusqa ateş açıluv neticesi olğan 11 insannıñ ölümini ve 17 şahısnıñ yaralanuvını takbih ettiler», – denile vesiqada.
Havfsızlıq Şurasınıñ azaları vefat etkenlerniñ ailelerine taziyelerini bildirdiler ve «taqiqatnıñ keçirilmesi ve qabaatlı insanlarnıñ mesülietke çekilmesi»niñ emiyetini qayd ettiler.
Beyanatta keçken sene sentâbr 5 ve 19 künleri qabul etilgen Minsk añlaşmalarını da añıp keçtiler.
Salı künü, yanvar 13-de, saat 14:25 ukrainlilerniñ Volnovaha civarında yerleşken blokpostına ateş açılğan edi. Patlav aletlerinden biri yerli sakinlerni avuştırğan avtobus yanında patladı. Birden 10 insan elâk oldı. Birazdan daa eki insannıñ ölümi aqqında haber keldi.


text:
Polozov: «Çıygoznıñ işi» boyunca mahkemede video-levhalar şaatlarnıñ sözlerini tasdiqlamay
Qırımtatar Milliy Meclis reisniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca mahkemede 26 fevral 2014 senesi çekilgen video qaydlar şekilindeki maddiy isbatlar, qazalanğanlarnıñ ifadelerini red ete. Bunı Radio Svoboda muhbirine Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Kösterilgen video qaydlar, bundan evel şaat ve qazalanğanlarnıñ bergen ifadelerini red ete. Olar dey ediler ki, sanki olar Ahtem Çiygoznıñ sözlerini bir-qaç onluq metr uzaqlıqta eşite bile ediler. Albu ki Çiygozden bir-qaç metr çette turğan kamera onıñ ya da diger iştirakçilerniñ sözlerini seslendirip olamay. Bütün seslerni biñlernen adamnıñ sedası qaplap ala», – dedi Polozov.
Advokatnıñ sözlerine köre, kösterilgen videolarda «Ahtem Çiygoz iç bir şekilde ciddiy teşkiliy-idariy vazifelerni eda etmey. Sıranı tertipley, İlmi Umerovnen, Zair Smedlâyevnen ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ diger azalarınen qonuşa».
«Ve daa bir noqta: videoda Aksönovnıñ (işğal etilgen Qırımnıñ rus yolbaşçısı – QA) idareci vazifesi pek yahşı körüne, o raqiplerine qarşı areket etmek içün insanlarnı teşkilâtlandırğan edi», – dedi Çiygoznıñ advokatı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım «mahkemesi» Çiygoznı aprel 8-ne qadar apiste qaldırmağa qarar alğan edi.


text:
Ötken aptada Tbïlïsïdegi sw tasqını kezinde zoobaqtan aşıp şıqqan afrïkalıq pïngvïn Äzirbayjan şekarasına deyin jüzip barğan.
«Grwzïya Online» portalınıñ xabarlawınşa, qustı Xramï özenindegi Qızıl köpir astınan tawıp alğan. Tbïlïsï men osınaw köpirdiñ araqaşıqtığı 60 şaqırımdı quraydı.
Al xaywanattar bağınıñ ökilderi pïngvïndi aldırtwğa mamandardıñ ketkendigin xabarlap otır. Jaqın künderi ol qayta torğa qamalatın boladı.
Ayta keteyik, afrïkalıq pïngvïnder Tbïlïsï zoobağına 2014 jıldıñ şilde ayında äkelingen bolatın. Ulıbrïtanïyadan jetkizilgen qustar üşin ülken basseyni bar qorşaw jasaldı. Onda qum töselip, şağın üñgirler de jasaldı.
Esteriñizge salayıq, senbiden jeksenbige qarağan tüni Grwzïya astanası Tbïlïsïde tolassız jawğa jañbır saldarınan Vera özeni arnasınan asıp, qalanıñ biraz böligin sw şayıp ketken bolatın.
Tabïğï apat saldarınan 15 adam qaytıs bolıp, 37-si jaraqattandı. Sonday-aq, xaywanattar bağı tolıqtay qïrap, ondağı jırtqış añdar men jan-janwarlar bostandıqqa şığıp ketti. Al şığa almağandarı tunşığıp ölgen.
Tärtip saqşıları jırtqıştardı awlay almağandıqtan köpşiligin atıp tastawğa mäjbür boldı. Arasında arıstan men ayular jäne qasqırlar bar.
Derekközi:nur.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Halıqaralıq energiya agenttigi (International Energy Agency/ IEA nemese HEA) jwma küni jasağan mälimdemesine qarağanda, biıl AQŞ-ta şiki mwnay öndiru..
S&P Global Ratings agenttiginiñ sarapşıları Wlttıq qordıñ bwğatalğan qarjısına qatıstı jağday özgerui mümkin ekenin aytadı. Qazaqstannıñ täuelsi..
Qazaqstan Respublikasınıñ Memlekettik qızmet isteri jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl agenttigi törağasınıñ orınbasarı Aygül Şayımova agenttik ..
Jetim balalardı asırap alğan twlğalar tabıs salığınan bosatıladı. Bwl turalı Ortalıq kommunikaciyalar qızmetinde ötken brifingte Wlttıq ekonomika vice..
Katar men NATO arasında qauipsizdik turalı kelisim jasaldı. Katardıñ Qorğanıs ministrliginiñ kelisimder jönindegi basqarması bwl turalı jazbaşa mälime..


text:
Japonïyanıñ älemge äygili Toshiba xalıqaralıq koncerniniñ bıltırğı taza şığını 318 mïllïon AQŞ dollarına jetti. Bul 2013 jılğı kirispen salıstırğanda 3 esege köp. Resmï mälimet boyınşa, aldıñğı jılğı taza tabıs kölemi 423 mïllïon dollardan asqan bolatın. Bul twralı kompanïyanıñ bügin jarïyalanğan jaña esebinde aytıladı. Ayta keteyik, şilde ayında kompanïyanıñ soñğı kiris kölemin qoldan ösirip körsetkeni anıqtalğan edi. Osıdan keyin Toshiba prezïdenti men birqatar top-menedjer otstavkağa ketip, koncern jaña esep jasawğa mäjbür boldı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Mahaçkalada ğayıp olğan gençlerniñ tuvğanları miting keçirdiler
Oktâbr 17 künü Dağıstanda, Mahaçkala şeheriniñ merkeziy meydanında ğayıp olğan gençlerniñ tuvğanları toplaştı, bildire Kavkaz.Aqiqat.
Mitingte Hasavyürt, Kaspiysk, Maqaçkaladan 40 qadın iştirak etip, tuvğanlarınıñ bulunğan yerlerini bildirmege talap ettiler.
«19 künden berli ğayıp olğan evlâtlarımız aqqında iç bir şey belli degil. Bu vaqıt devamında politsiya hadimlerinden birisi kelip, oğlum ne vaqıt ğayıp olğanı, üstünde ne bar olğanı aqqında soramadı. Olarnı tapmaq içün olar iç bir şey yapmaylar», – ayttı faallerden biri.
Uquq qoruyıcı organlarnen qarşılı areket bölüginiñ reis muavini Renat Camaludinovnıñ bildirgenine köre, ğayıp olğanlarnen uquq quruyıcı organlar oğraşa. Ğayıp olğanları sebebinden cinaiy işler açıldı ve faal surette taqıqat alıp barıla.
Tedbirniñ soñunda ğayıp olğanlarnıñ anaları akimiyetke muracaat seslendirdiler.
Miting iştirakçileriniñ beyanatında böyle buyurıla: «Biz beyan etemiz, silâlı quvvetler yaşlarnı ormanğa «sıqıp çıqarmağa» tırışalar. Bunı becermeseler, uruşnı sanalaştıralar, soñra ise ğayıp olğan yigitlerniñ cesedlerini öldürülgen cenkaverler sıfatında qaldıralar».
Oktâbr 14, cuma künü ğayıp olğan gençlerniñ tuvğanları Hasavyürtta tedbir keçirdiler. Olar ğayıp olğanlarnıñ bulunğa yerlerini tapmağa talap ete ediler. Tetbirde ğayıp olğanlarniñ tuvğanları ve pervasız qalmağan yerli sakinler iştirak ettiler.


text:
Çubarov: Rusiyeniñ Qırımda yapqanları dünya izin bergeni qadar deşetli
Meclis reisi Refat Çubarov Rusiye Federatsiyası Adalet nazirliginiñ Meclisni Rusiyede faaliyeti yasaq etilgen ekstremist teşkilâtlar cedveline kirsetmek qararından şaşmadı. Refat Çubarov Facebook saifesinde böyle qarar tek Ukraina ve onıñ vatandaşları içün degil de, diger devletler içün de telükeli olğanını yazdı.
«Şahsen Putinge suallerim yoq: o, dünya toplulığı yol bergeni qadar işğal etilgen Qırımda özüni deşetli alıp bara. Başqa mesele ise, Ğarp devletleriniñ liderleri özüni bütün dünya taqdirini tizgen dep sayğan Rusiyege nisbeten alıp barğan siyaseti öz milletleri içün aqibetlerni añlay ekenmi?» – dep qayd etti Meclis reisi.
«Bugün qırımtatarlar, ukrainler, Ukraina ucum altında buluna. Yarın Rusiye kimge ucum etecek meselesinden qaçmañız. Bu siziñ devletiñiz ve siziñ halqıñız olacaqtır», – qoştı Refat Çubarov.
Aprel 18-de, bazarertesi künü, Rusiye Adalet nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Nazirlik saytında qayd etilgenine köre, bu qarar «Qırım cumhuriyeti prokurorınıñ cemaat birleşmesi faaliyetiniñ toqtatılması aqqında qararı boyunca» qabul etildi.
Ukraina Tış işler nazirliginde bu qararnı «insan aqlarını büyük bozuvı» ve Qırımnıñ tamır halqına qarşı Stalin repressiyalarınıñ devamı dep adlandırdı.
Aprel 3-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi.
Bundan evel Birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda qırımtatar halqı Meclisiniñ qapatmasına yol bermemege çağırdı. Avropa Birligi Meclisni qapatmaq niyetlerden raatsız olğanını bildirdi.
Aprel 15-te, cuma künü, Qırımda Meclisni yasaq etmesi davası boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi, nevbetteki toplaşuvnı aprel 25-te keçirmek qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Neşet Ertaş - Mevlana
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Mevlana
Etiketler : Neşet Ertaş - Mevlana türkü indir, Neşet Ertaş - Mevlana türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Mevlana mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Mevlana türküsü, Mevlana sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Mevlana bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Kızılırmak
Neşet Ertaş - Nedir Bu Başımda Bu Sevda
Neşet Ertaş - Garibin Dünyada Yüzü Gülemez
Neşet Ertaş - Bağışla sevdiğim
Neşet Ertaş - Yanık Kerem
Neşet Ertaş - Vefasız Leyla
Neşet Ertaş - Kavuşmak Güman Oldu
Neşet Ertaş - Sıkı tut Bozlak
Neşet Ertaş - Kibar Kız
Neşet Ertaş - Gönül Ne Gezersinn
Neşet Ertaş - Bulamiyasin
Neşet Ertaş - Ayva Turunç Narım Var
Neşet Ertaş - Çiçekler Ekiliyor
Neşet Ertaş - Kerem Der Ki
Neşet Ertaş - Hapishanelere Güneş Doğmuyor


text:
Kreml Ğarpta Qırım boyunca qarar alınacağına beklemege azır olğanını birdirdi – haber vastaları
Rusiye prezidentiniñ matbuat-kâtibi Dmitriy Peskov Moskva Qırım boyunca muzakereler alıp barmacağını bildirdi ve AQŞ ile Avropağa bunı añlamaq içün vaqıt kerek olğanını ayttı. Bunı noyabr 12 künü Associated Press agentligi bildirdi.
«Rusiyede iç kimse iç bir vaqıt Qırım boyunca muzakereni başlamağa azır olmaz», – dedi Peskov agentlikke bergen intervyüsında.
Agentlikniñ muhbiri prezidentiniñ matbuat-kâtibinden bu mesele AQŞ yañı prezidenti Donald Trumpnıñ memuriyetinde nasıl çezilecegini sorağanda, o «mında AQŞ ve Avroppada bu meseleni añlamaq içün vaqıt kerek olacağını» dedi.
Saylanılğan AQŞ prezidenti olacaq Donald Trump saylavaldı kampaniyası devamında bir-qaç kere Rusiyege ve prezident Vladimir Putinge meil bergenini köstergen beyanatlar seslendire edi, ve işğal etilgen Qırımnı Rusiyeniñ qısımı olaraq tanımağa mumkün olğanını ihtimal ete edi.


text:
Däwren Aydarqulov pen Aqbota Seyitmağambettiñ maxabbattarına nükte qoyıldı! Bul twralı Aqbota ïnstagramdağı paraqşasında, tikeley efïrde öz oqırmandarına ayttı.
Jeli qoldanwşılarınıñ san mıñdağan sawaldarınıñ astında qalğan Aqbota Däwren Aydarqulovtı burınğı otbasına özim jiberdim dep düyim jurttı dür silkindirdi jäne “Glamwr dlya dwr” fïlmi säbïimniñ körer jarığı bolğan şığar jäne Däwrenniñ isine aralaspaymın, özi şeşsin”, – dep oqırmandarına jeke ömirindegi sırdı aşıp saldı.
Däwren de, Aqbota da öz paraqşalarınan ekewiniñ romantïkağa tolı swretterin öşirip, tipti bir-birin oqırmandar tiziminen alıp tastağan.
Esteriñizge sala keteyik, ötken jılı jeltoqsan ayında “Keşyu” tobınıñ eks müşesi Aqbota Seytmağambet pen akter Däwren Aydarqulov otbasın qurğan bolatın. “Glamwr dlya dwr” fïlminiñ tüsiriliminde tabısqan ğaşıqtar köp uzamay-aq balalı bolatındarın da jasırğan joq.
Aqbotanı jurt “Birewdiñ otbasın buzıp baqıttı bolamın deymisiñ?! Birewdiñ qayğısı sağan eşqaşan baqıt äkelmes” degen sekildi pikirlerimen sınğa alğan bolatın.
Al Däwrenniñ burınğı jarı Bayan Äkimjanova küyewin Aqbotağa berip qoymaytının, üş balasın äkesiz qaldırmaytının aytıp, biraz ïnstagram jelisin şwlatqan edi.
Derekközi: https://Stan.kz
Tegï: Juldızdar älemi, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Cengiz Özkan - Anam Ağlar
Sanatçı : Cengiz Özkan
Türkü : Anam Ağlar
Etiketler : Cengiz Özkan - Anam Ağlar türkü indir, Cengiz Özkan - Anam Ağlar türkü dinle, Cengiz Özkan türküleri, Anam Ağlar mp3 indir, Cengiz Özkan türküleri Anam Ağlar türküsü, Anam Ağlar sözleri, Cengiz Özkan mp3 dinle, Cengiz Özkan download, Anam Ağlar bedava mp3, Cengiz Özkan türkü sözleri, Cengiz Özkan türkü dinle, Cengiz Özkan son albüm indir
Cengiz Özkan Türküleri
cengiz özkan - mapushane çeşmesi (kastamonu)
Cengiz Özkan - Mapushane Çeşmesi
cengiz özkan - deniz kenarında bir ev yapmışam (sivas)
Cengiz Özkan - Gizlendi (UH)
cengiz özkan - kaleden kaleye şahin uçurdum (adıyaman)
cengiz özkan - bülbülün göğsü al olur (şanlıurfa)
cengiz özkan - kahpe felek sana nettim neyledim (sivas-divriği-anzağar köyü)
cengiz özkan - şaha doğru giden kervan (erzincan-tercan)
Cengiz Özkan - Munzur Dağı
Cengiz Özkan - Beyaz Giyme
Cengiz Özkan - Ferayi dir Kızın Adı Ferayi
cengiz özkan - gönül gel seninle muhabbet edelim (erzincan)
Cengiz Özkan - Gelin Ayşe
Cengiz Özkan - Kızılırmak Seni Seni
cengiz özkan - varın bakın türkmen kızı uyur mu (aydın-nazilli)


text:
Quyash
Quyash ya'kı Ku'n (astr. ☉) — Quyash sistemasının' jeke-bir juldızı. Quyashtın' qasınan, sistemanın' qalg'an obyektleri: planetalar ha'm olardın' joldasları, kishi planetalar ha'm olardın' joldasları, asteroidlar, meteoritler, kometalar ha'm de kosmos tozanı aylanadı. Quyashtın' massası putin Quyash sistemasının' ja'mı massasının' 99,866 %-ine tuwrı keledi. Quyashtın' nurları Jerde tirishiliktin' bolıwın ta'mıynleydı, (fotosintezdin' baslanıwı ushın jaqtılıq kerek) ha'm klimatqa ta'sır etedi.


text:
Ukraina MİDi Bekir Degermencige acele tibbiy yardım kösterilmesini talap ete
Ukraina Tış işleri nazirligi (MİD) dekabrniñ 14-nden berli reanimatsiyada yatqan qırımtatar faali Bekir Degermencige acele tibbiy yardım kösterilmesini talap ete. Bu aqta dekabrniñ 15-nde Twitterde MİD spikeri Matyana Betsa yazdı.
«Bekir Degermenci. İşğalci tarafından qanunğa uymağan şekilde tutuldı. Alı pek ağır. Acele tibbiy yardım kösterilmesini talap etemiz. Rusiye Federatsiyasına narazılıq bildiremiz», – dep yaza Betsa.
Bunıñ arfesinde ukrain uquqqoruyıcıları AB, ABD ve Kanadadevleriniñ liderlerine muracaat eterek, Aqmescit SİZOsında bulunğan maalde bir kereden sağlığı fenalaşqan qırımtatar faali Bekir Degermenciniñ yanına mustaqil ekimleriñ kirmesine yardım etmelerini rica ettiler.
Bekir Degermenci dekabrniñ 14 gecesinden berli ağır alda reanimatsiya bölüginde bulunmaqta.
Noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı. Olar Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlana. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tutuluvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramağan edi. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulıp alınğan qırımtatar faallerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırğan edi.
Rusiye işğalinden soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Neşet Çelebi - Deli Gönlüm
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Deli Gönlüm
Etiketler : Neşet Çelebi - Deli Gönlüm türkü indir, Neşet Çelebi - Deli Gönlüm türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Deli Gönlüm mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Deli Gönlüm türküsü, Deli Gönlüm sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Deli Gönlüm bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Var Benim
Neşet Çelebi - Kader
Neşet Çelebi - Pencereden Bakan
Neşet Çelebi - Derdine Derman
Neşet Çelebi - Emmoğlu
Neşet Çelebi - Mavi Mavi
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Tokat Yaylası
Neşet Çelebi - Gönül Verdim
Neşet Çelebi - Kuzum
Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Neşet Çelebi - Elifim
Neşet Çelebi - Suna Boylum
Neşet Çelebi - Ozanlar Diyarı


text:
Faallerden biri qırımlılarnı Mustaqillik Kününen hayırlar eken, işğal etilgen Yaltada Ukraina gimnini icra etti
Milliy ukrain qıyafetine kiyingen qız qırımlılarnı Ukrainanıñ Mustaqillik Kününen hayırlap, işğal etilgen Yaltanıñ yalı kenarında ukrain yırlarını, şu cümleden Ukraina gimnini icra etti.
İcracı öz çıqışınen «Slava Ukraine Yalta» videosını YouTube-ke yükledi.
«Böyle etip men Yalta yalısında Ukraina ve ukrainlilerni bizim «Mustaqillik Kününen» tebrikledim!!! - faal», – yazdı müellif.
Qız Ukraina gimnini icra etip, «Slava Ukraine!» dedi. Cevap olaraq ise «Geroyam Slava!» şiarını aldı, em alğışlav qazandı.
Seyirciler arasında qızğa nisbeten Ukrainağa qarşı şiarlarnı seslendirgenler de oldı.
Aqyarda Ukrainanıñ Mustaqillik Kününe bağışlanğan miting teşkilâtçısı Viktor Neganovnı Rusiyeniñ GİBDD hadimleri yaqaladılar, soñra onı Rusiye taqiqatçısına alıp kettiler.


text:
Cannes şeerinde qırımtatarlar aqqında film kösterilecek
Ukrain rejissöri Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» vesiqalı filmini mayıs 18-de Cannesta taqdim etecekler. Mayıs 13-te Cannesta 68-inci kinofestivaliniñ resmiy açılışı olıp keçti.
Bunı film rejissöri Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ malümatına köre, film Short Film Corner leyhası çerçivesinde kösterilecek. Levhada – qırımtatarlarnıñ üç nesili bar – 70 yıl evelsi sürgünlikni körgenler, qaytqanlar ve Qırımda doğğanlar.
Rejissör Qırım.Aqiqatqa qayd etkeni kibi, film mütehassıslarğa kösterilecek, böyle etip levhanı telekanallarda DVD ve diger vastalar ile kösterecek distributerni tapacaq olalar.
Rejissör Kseniya Cornonıñ (Jornokley) «Qırım» filmi birinci halqara mukâfatqa nail oldı – Houstondeki kinofestivalde Bronze Remi Award mukâfatını aldı.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
Ïndonezïya qorğanıs mïnïstrligi äskerï qızmetkerlerge köp äyel alwğa ruqsat etti. Bul twralı The Jakarta Post xabarladı.
Munı Ïndonezïya qorğanıs mïnïstrliginiñ baspasöz xatşısı, brïgada generalı Djwndan Eko Bïntoro arnayı xatpen bekitip berdi. Alayda, äyelderge birneşe küyewge qatar tïyuge tıyım saldı. Al köp äyeldi er kisi otbasılıq qarım-qatınasta «ädil» bolatını jöninde jazbaşa wäde berwge tïis.
The Jakarta Post xabarlağanday, atalmış ereje 2015 jılğı 22 şildede öziniñ küşine engen. Qorğanıs vedomstvosı baspasöz xatşısınıñ xatında nekelesw men ajıraswdıñ barlıq tärtibi egjey-tegjeyli jazıp körsetilgen.
«Erkekterge birneşe äyel alwğa ruqsat etiledi, alayda, äyelderge birneşe küyewli bolwğa tıyım salınadı», – dep jazadı basılım.
Sonımen qatar, qujatta er kisige qay kezde qosımşa äyel alwğa ruqsat etiletini anıq atap körsetilgen. Onıñ bastı şartı ekinşi äyelge ïe bolw sol adamnıñ ustanatın dininiñ zañına qarama-qayşı kelmewi kerek. Sol sïyaqtı ekinşi nekege otırwğa nağız äyeli öziniñ jubaylıq mindetin ötey almaytın, aytarlıqtay awır nawqaspen awıratın nemese mügedek bolıp qalğan, bala twwğa jaramaytın xalge jetse ğana ruqsat etiledi.
Erejege säykes, er kisi öziniñ birinşi äyeliniñ jazbaşa kelisimi men ekinşi jubayın asırawğa jetkilikti tabısı bar ekenin däleldeytin qujat tapsırwı tïis. Öziniñ tabısın ol salıq deklaracïyası türinde körsetedi.
Er kisi budan bölek, otbasında «ädil» qarım-qatınas ornatatını jöninde jazbaşa wäde berwge tïis.
«Eger osı erejeniñ biri buzılatın bolsa, vedomstvo tekserw jumısın bastaydı», – dedi general.
Derekközi:ras.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Haberler
Rusiye Federatsiyasında Moskvanıñ Basman mahkemesi yanvar 22 künü, Mustafa Cemilevniñ Rusiyege kirişni beş yılğa yasaq etken Rusiye Federal migratsion hızmetine davası boyunca planlaştırılğan toplaşuv keçirilmesini fevral 12-ne qaldırdı.
Mustafa Cemilev mahkemeden ğalip çıqacağına inanmasa da, atta böyle vaziyet oña Qırımğa qaytmağa yardımcı ola bilecegini tüşüne.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Mustafa Cemilevniñ vaziyeti mahkeme qararlarına bağlı olmağanından ve Cemilevge Qırımğa kirişi yasaq etilmesiniñ siyasiy negizi bar olganından emindir. Onıñ fikrine köre, işbu yasaq yarımada tamır halqı içün ciddiy bir toqattır.
«Qırımtatar halqı içün Mustafa Cemilev aqiqiy bir yetekçi ola. Yalıñız öz halqında degil de, bütün dünyada belli olğan bir insandır. O, böyle munasebetke, şüretke kerçekten de lâyıqtır. Mustafa Cemilevge kirişi onıñ ayırı areketleri ya da sözleri ile bağlı olmağanından şübemiz yoqtır. İtibarlı insan, Sovet birligi kibi devlette dissident olğan, halqınıñ aqları oğrunda ve sovet totalitar ya da avtoritar rejimine qarşı küreşken insan nasıldır bir devlet tarafından böyle munasebetke lâyıq degildir», – dey Nariman Celâl.
Meclisniñ reis muavini aytqanı kibi, bugün Cemilevniñ yaşdaşı olğan semetdeşleri, em de gençler içün qırımtatarlarnıñ avdeti oğrunda küreşi pek emiyetlidir, Mustafa Cemilev ise bu küreşniñ mücessemi ola.
«Öz yaşayışını bu küreşke feda etken, neticede yıllar devamında sovet lagerlerinde bulunğan insanğa Vatanına kirişni yasaq etmek – Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatarlarğa nisbeten etilgen ciddiy bir toqattır. Şunıñ içün buña Rusiye Federatsiyasınıñ diqqatı hususiy olmalıdır ve doğru netice ve qararlar alınmaq kerektir. Mahkemede çeşit deliller ketirile bile, amma bu meseleniñ yuridik, cinaiy ya da başqa bir negizi yoqtır. Mında yalıñız siyasiy bir mana bardır. Cevabı da siyasiy olmalıdır», – dep qayd ete Meclisniñ reis muavini Nariman Celâl.


text:
Qırımnı birden aldı ve teslim ettiler – Rabinoviç
«Oppozitsionnıy Blok» firqasından Ukraina halq deputatı Vadim Rabinoviç dey ki, Qırım işğali vaqtında ukrain akimiyeti yarımadada nezaretini saqlamaq içün bir şey etmedi.
Bu aqta o noyabr 20 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«Bir taraftan onı ala ediler, başqa taraftan ise onı bermemek içün bir şey yapmadılar, aksine, buña sanki yardım etkenler», – dey Rabinoviç.
Radioefirniñ diger musafiri Ukraina Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatı, «Aq küçü» idare şurasınıñ reisi Andrey Sençenko aytqanı kibi, Rusiye Qırımğa Maydan vaqiaları vaqtında degil de, bundan evel köz taşladı.
«Vladimir Konstantinov (Qırım parlamentiniñ reisi – QA) 1954 senesi qararı boyunca vesiqalarnı daa 2013 senesi küzde ögrenmekte edi. Bu aqta laflar studentlerniñ Maydanğa çıqması ve Maydanda köteklenmesinden bayağı evel yürsetile edi. Avropa maydanında birinci mitingden evel. Rusiye er vaqıt bu stsenariyni nazarda tuta edi», – dey Sençenko.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Şvecïya astanasında qunı 500 mıñ AQŞ dolları turatın jaña üş qabattı ğïmarat boy kötermekşi. Bul bilim ortalığı, balabaqşası jäne konferencïya zalı men dükenderi bolatın meşit bolmaq.
Bastamaşılar Stokgolmde turatın musılmandarğa arnalğan ïslam mädenï ortalığınıñ jetispewşiligimen tüsindiredi. 6 jıl boyında jürgizilgen kelissözden keyin, qurılıs jumıstarına bïıl ruqsat alğan. Meşittiñ irgesi 25 säwirde qalanadı dep kütiledi.
Şvecïyada turatın Özbekstannan şıqqan Abdwlxamïd Raïmovtıñ aytwınşa, meşit musılmandardan sadaqadan tüsken aqşağa salınadı.
10 mïllïon xalqı bar Şvecïyada şamamen 600 mıñ musılman turadı.
Şvecïyanıñ statïstïka jönindegi departamentiniñ mälimetinşe, özbek mïgranttarınıñ sanı - 3,5 mıñ.
Baq.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
İçtimaiy siyaset nazirligi: iyünde köçip kelgenlerniñ sayısı eksildi
Eki soñki afta içinde Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 4 biñ 627 kişige qadar eksildi. Bu aqta İçtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«2016 yılınıñ iyün 29-nıñ vaziyetine köre sakinlerniñ içtimaiy qorçalav vilâyetleriniñ ve Kyiv vilâyeti devlet memuriyet struktur bölüklerine köre, Donbasstan ve Qırımdan köçip kelgen 1 788 527 kişi ya da 1 447 343 qoranta qayd etildi», – dep bildire matbuat hızmeti.
Nefaqa içün 897 971 qoranta muracaat etti, 837 138 qorantağa ise yardım berildi.
2016 yılınıñ başından yardım alğanlarğa 1 650 066 biñ grivna maliye etildi, dep qayd etti hızmet.
İyün 13-de Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 1 mln 783 biñ 900 insannı teşkil etken edi.
Ukraina şarqında 2014 senesinden başlap alâ daa devam etken silâlı zıddiyet kete. Ukraina ükümeti o yerde Rusiye tarafından desteklengen silâlı taqımlarğa qarşı tedbirlerniñ keçirilmesini ilân etti.
Rusiye ükümeti, Ukraina ve Ğarp bildirgen rusiyeli askerlerniñ davada iştirak etkenleri aqqında malümatını bir qaç kere red etken edi. Moskva, Donbassta tek rusiyeli «göñülliler» bulunğanını tanıy.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ iyün 13-de aydınlatqan malümatına köre, Ukraina şarqında zıddiyetniñ başından anda 9371 insan öldi, 21 523 insan yaralanğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım tarihınıñ saifeleri. Zampira aptemiz
Yıl evelsi, yanvarniñ 17-ne keçer gecesi, qırımtatar milliy areket veteranı Zampira Asanova bu dünyanı terk etti.
Bazıda o ğayet sert, amma er vaqıt doğru ve samimiy edi. Onıñ alçaq göñülliligi ayrette qaldıra edi – o, dostlarınıñ doğğan künlerini, uquq qoruyıcı ve qırımtatar milliy areketi ile bağlı müim künlerni aqlında tutıp, öz doğğan kününi qayd etmege sevmey edi – bu babasınıñ vefat etken künü eken, şunıñ içün qayd etmege sebep olmağanını ayta edi. Tek yaqınlarnıñ ğayreti ile onıñ 70 yıllığını qayd etmege çare peyda oldı…
Zampira Asanova 1941 senesi aprel 26 künü Aqmeçit rayonı Bay Qıyat köyünde dünyağa keldi. Ailesi 4 baladan ibaret edi: oğlan ve üç qız. 1944 senesi yüz bergen sürgünlik neticesinde, bütün qırımtatarlar kibi, olar Özbekistanğa tüştiler
Ailede tasil meselesine büyük diqqat ayırıla edi, sürgün etilgenlerniñ yaşayışı qolay olmağanına baqmadan, Zampira, mektep mezunı olıp, Moskva tibbiy institutınıñ stomatologiya fakultetine kirdi. Zampiranıñ tatası Mürşideniñ dostu Kaside Bekirova böyle dey: «Mürşide ile Andijan tibbiy institutında oquy edik. Zampira bizden küçük edi, o, Moskva tibbiy institutına kirip, evge keldi. Aqlımda ki, menden «onkologiya» sözüniñ peyda oluvı aqqında soradı, tibbiyet boyunca ğayet qıyın suallerni qoyıp, bizni, yuqarı sınıf studentlerini, oñaytsız bir alğa qaldıra edi. Er şeyni bilmege istey edi. Yaşdaşlarından daa da aqıllı Zampira ğayret uyuşığı edi».
1950 seneleriniñ ekinci yarısında Zampira Asanova qırımtatar milliy areketine qoşuldı. İştirak etken ilk numayışlarından biri – sabıq arbiy hızmetçileri olğan qırımtatarlarnıñ Sovet Birligi Kommunistik firqasınıñ Merkeziy komitetiniñ birinci kâtibi Nikita Hruşçöv, Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birligi (SSCB) Nazirler Şurası reisi Nikolay Bulganin, SSCB Yuqarı Şurasınıñ prezidium reisi Klim Voroşilov, SSCB mudafaa naziri Georgiy Jukovğa qırımtatar halqınıñ vaziyeti aqqında muracaatlarınıñ tarqatuvı oldı.
Moskvada oquğan vaqıtta Zampira SSCB uquq qoruyıcı areketiniñ iştirakçileri ile tanış oldı. O, eki demokratik – uquq qoruyıcı ve qırımtatar – areketiniñ iştirakçilerini bir-biri ile bağlağan bir köpürçik oldı. O, general-uquq qoruyıcı Pötr Grigorenko ve sürgün olunğan halqlarnıñ taqdirine bağışlanğan «Ufaq ve unutılğan» serlevalı işniñ müellifi, yazıcı Aleksey Kosterin ile tanış edi.
Yıllar soñra yazıcınıñ torunı Aleksey Smirnov-Kosterin onı nevbetteki sözler ile aña: «Men tatar-moğol istilâsı aqqında suniy tarih kitaplarını oqup çıqtım, em de mektepte daima olarnen qorquza ediler. Sanki dersiñ, Rusiyeniñ bütün belâları tatarlarğa bağlı edi, qaysı birleri – qırım, qazan, belli degil, bu daa da beterdir – olarnıñ sayısı çoq, er yerden kele, qaplap alalar… Amma qırımtatarlar degil. Mustafanı (Cemilev – muar.) men iç te böyle tanımay edim, o bizden büyük olıp, büyükler ile ep müim şeyler aqqında laf ete edi. Zampira Asanova ise ocam oldı. Men o vaqıt 16 yaşında edim, o ise qart ve aqıllı bir qadın – 27 yaşında! Leninni oquy, onı pek yahşı bile edi, onıñnen davalaşmağa bile tüşünmey edim. Qartbabama sıq kele edi, amma öz areketçenligi, seyahatları, maña bergen vazifeleri ile ayrette qaldıra edi. Yazılayatqan tarihqa alâqam bar olğanını is ete edim, Zampiranı ise taqipten qaçmaq qabiliyet boyunca birinci ocam olaraq sayam».
1965 senesi institutnı bitirip, Asanova Özbekistanğa qayta.
1967 senesi iyül 21 künü Zampira Asanova milliy areketniñ 20 faallisi ile Kremlde keçirilgen körüşüvde iştirak ete. Qırımtatar halqınıñ eyyetini SSCB Devlet havfsızlıq komiteti reisi Yuriy Andropov, İçki işler nazirliginiñ başı Nikolay Şçelokov, SSCB baş prokurorı Roman Rudenko, SSCB Yuqarı Şurasınıñ prezidium kâtibi Mihail Georgadze qabul etken ediler. Şusı meraqlı ki, bundan soñ qırımtatar «teşebbüsçileri»niñ bir sıra problemelri peyda oldı. Böyleliknen, «Aqımdaki adiseler hronikası» uquq qoruycı teşkilâtınıñ malümatına köre, körüşüvde iştirak etken alim-tilşınas Refik Muzafarovnı uzun vaqıt devamında qıyınadılar. «Memleketniñ bir on pedinstitutından onı, nasıldır bir manaçıqnı tapıp, işten çıqara ediler. Memlekette qırımtatar tilşınalığı yekâne mütehassısnıñ yazğan kitap ve maqalelerini derc etmeyler. Kitaplarından biri Qazan universitetiniñ basmahanesinde endi aman-aman azır edi, amma dünya yüzüni öyle de körmedi».
Zampira Asanova Kreml körüşüvinden soñ işten boşatıldı. Bunıñ ile onıñ sanki zekâ zayıflığı olğanı içün ruhiyler hastahanesine yerleştirecek oldılar. Amma ne mahkemeden tış repressiyalar, ne qardaşı Parihniñ (Parih Asanov 1967 senesi milliy arekette iştirak etkeni içün eki senege apiske qapatıldı, birazdan, 30 yaşına kelip, vefat etti) yaqalanuvı onı toqtatmadılar.
1968 senesi fevral 24 künü Komunist ve iş firqalarınıñ Budapeşt tolpaşuvına o vaqıtları adetiy olmağan bir muracaat yollanıldı. Onı imzalağan insanlar arasında Zampira Asanova da bar edi. Muracaat yüz bergen bir adise aqqında malümattan başlana: «Soñki seneleri memleketimizde siyasiy ketişatlar keçirile. İşbu ketişatlarnıñ maiyeti – insanlarnı, vatandaşlıq uquqlarınıñ bozuluvı ile, noqtaiy nazarları içün makeme eteler. Şunıñ içün bu ketişatlar qanunnıñ bozuluvı ile keçirile edi, olardan birincisi – aşkâr etilmemesi. Cemaatçılıq bu kibi qanunsızlıq ile artıq razı olmağa istemey, bu sebepten ep artqan narazılıqlar yüz bere».
Müellifler lager ve apishanelerde biñlerce siyasiy mabüs bulunğanı aqqında yazalar. Olarnı insaniyetsizce mecburen işleteler, aç tutalar. Apisten çıqıp, mahkemeden tış, qanunsız taqiplerge oğraylar: mesker yerni seçip olamaylar, serbest insannı sürgünniñ alına ketirgen memuriy nezaretke rastkeleler.
Muracaatta – böyle bir şey bundan evel daa yoq edi – «ufaq milletlerniñ ayırımı ve milliy musaviylik oğrunda küreşken insanlarnıñ, hususan qırımtatarlarnıñ siyasiy taqibi» aqqında yazıla edi.
Onıñ adını milliy areket tarihına yazdırğan emiyetli bir vaqia 1969 senesi iyün 6-da, Komunist ve iş firqalarınıñ Budapeşt tolpaşuvınıñ ekinci künü, Moskvanıñ merkezinde olıp keçti. Mayakovskiy meydanında keçirilgen numayışta Enver Ametov, Zampira Asanova, Reşat Cemilev, Ayder Zeytullayev, İbraim Holapov ve uquq qoruyıcı Pötr Yakirniñ qızı İrina iştirak ettiler. Saat 12:15 Mayakovskiy abidesi yanında nevbetteki şiarlarını köterdiler: «Yaşasın Leninniñ milliy siyaseti», «Kommunistler, Qırımnı qırımtatarlarğa qaytarıñız», «Qırımtatarlarnıñ taqibini toqtatıñız», «General Grigorenkonı azat etiñiz!».
Dostları numayışta iştirak etmege istegen Zampiranı toqtatacaq oldılar. Amma, Reşat Cemilev yazğanı kibi: «General Grigorenkonı azat etiñiz!» şiarımnı kötersem, bir daqiqadan ayaqlarım yanında Asanova Zampira kelip outrdı. Meydannı terk etmege talap ettim. Amma o, kesen-kes red etti: «Sizni tutsalar, vicdan azaplarına dayanarımmı? Çetten nezaret etken bir közetici kibi tursam, dostlarımnıñ közlerine nasıl baqacağım?». Ketmege razı olmağanı içün, turıp, plakatnıñ diger ucundan almağa teklif ettim».
Bir qaç daqqadan olarnı yaqalap, Petrovka, 38 adresi boyunca alıp kettiler, mında Moskva İçki işler nazirligi idaresiniñ taqiqatçıları olarnı sorğuğa çektiler. Asanova, Ametov, Zeytullayev ve Holapovnı Devlet havfsızlıq komiteti ve militsiya hadimleri ile Herson vliyayeti Novoalekseyevka qasabasına yolladılar. Cemilevni – Krasnodar diyarı Nijnebakinsk qasabasına. Numayış iştirakçilerini Kommunistlerniñ keçirileyatqan halqara konferentsiyası sebebinden yaqalamadılar, ğaliba.
1985 senesi Zampira Asanova Qırımğa qayttı. 1989 senesinden Aqmescit hastahanesinde çalışa edi, amma akademik Saharovnıñ cenazesine qoşulğanı sebebeinden iş yerinde problemlerge ratskeldi, 1990 senesi işten çıqmağa mecbur oldı.
Asanova zor vaqıtlarda milliy areketke yardım etken insanlar aqqında daima ürmet ile ayta edi. O, Aqmescitte general Pötr Grigorenkoğa abide qolümasınıñ teşebbüsçilerden biri edi. 2006 senesi noyabr ayında Ukrain Helsing gruppasınıñ 30 yıllığı münasebeti ile keçirilgen tedbirge qoşuldı.
Zampira Asanova iç bir vaqıt halqnıñ temsiliy organlarına olğan saylavlarda namzetligini köstermey ve olarnıñ azası da degil edi. Amma, bunıñ ile, areketniñ ög saflarında tura – onı öyle ürmet ete ediler ki, oña ne vazife, ne unvannıñ keregi yoq edi.
Er kes onı Zampira apte olaraq bile edi – başqası yoq edi. Sevgen ve ürmet etken insanlarnıñ muvafaqiyetlerine quvana edi… Er kesniñ qıymetini bile ve er kes içün sıcaq söz tapa edi… İnsanlarda aqıl ve tasil seviyesini ürmet ete edi…
Zampira apte Asanova Qırım ve qırımtatarlarnıñ tarihında kerçekten de al etici vaqialarnıñ arfesinde vefat etti. Zampira apte, halqına ikmeti, vatanperverligi, quveti o qadar kerek olğan vaqıtta, can berdi.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Ulı Otan soğısı kezinde qazaq xalqı Keñes Odağınıñ basqa ulttarımen birge Otanın basqınşılıqtan qorğap qaldı. Qazaqtıñ qaysar uldarı Brest qamalınan bastap Berlïnge deyingi aralıqta qanquylı soğıstıñ bel ortasınan körindi. Bizdiñ atalarımız Stalïngrad tübindegi, Dnepr ötkelinde, Mäskew men Lenïngrad üşin bolğan urıstarda erlik körsetti. Wkraïnanı, Belorwssïyanı, Qırımdı, Prïbaltïkanı azat etip, Polşa, Rwmınïya, Vengrïya, Çexoslovakïya, Bolgarïya, Germanïya jerlerindegi maydan joldarında jeñis twın köterip ötti. Osılay jan berip, jan alısqan şayqastarda maydanger Sïğwat Mamırbekov ta boldı.
Mamırbekov Sïğwat 1921 jılı Şığıs Qazaqstan oblısı Kürşim awdanına qarastı Terekti-Bulaq awılında dünïege kelgen. Jasınan bilimge qumar ol erte xat tanıp, bilim alıp, oñ men solın tanï bastağanda äsker qatarına şaqırtw aldı.
1941 jılı soğıs bastalğanda ol alğaşqılardıñ biri bolıp soğısqa attandı. S. Mamırbekov soğıstıñ aldıñğı şebinde Lenïngrad üşin şayqasta erekşe közge tüsti. Eldi faşïsterdiñ basqınşılığınan azat etwde, Stalïngrad tübindegi, Mäskew men Lenïngrad üşin bolğan urıstarda erlik körsetti.
Ol soğısta qatardağı jawıngerden bastap baylanıs batalonınıñ telefonïst-radïst qızmetteri deñgeylerinen ötti. Öziniñ isin öte tïyanaqtı atqarğan atamız 1945 jılı jeñisti Berlïn qalasında qarsı aldı.
Sïğwat Mamırbekov «Erligi üşin», «Lenïngradtı qorğağanı üşin», «Germanïyanı jeñgeni üşin», «UOS Jeñisine 20 jıl», «UOS Jeñisine 30 jıl» t.b. köptegen medaldar jäne ordendermen marapattalğan.
Elge jeñispen oralğan soñ twğan awlında zayıbı Qaynïkamalmen otaw qurıp, odan 6 qız jäne 2 ul süyip tärbïelep ösirdi. Atamız Sïğwat pen apamız Qaynïkamal ekewi 50 jıl tatw-tätti otasıp, altın toyların twğan-twıstarınıñ, bala-şağasınıñ, nemereleriniñ arasında erekşe atap ötken bolatın.
Soğıstan keyin mektepte muğalim qızmetin, keyin türli salada jemisti eñbek etti. Sïğwat Mamırbekovtiñ közin körgen qarïyalardıñ aytwına qarağanda, ol öte sabırlı jäne qaysar, bir sözdi, eñbekqor adam bolğan eken.
«Erlik pen otanşıldıqtı, azamattıq pen eñbek süygiştik qasïetterdi bärinen joğarı qoyatın jäne onı keyingi urpaqtarına ülgi etetin atam 78 jasında dünïeden ozdı. Men es bilmegen kezde atam o dünïelik bolıp ketken. Alayda onıñ erlikteri men eñbek jolın bilip östim. Otbasımızda qalıptasqan dästür boyınşa jıl sayın 9 mamır Jeñis küni atamızdıñ zïratına barıp arwağına quran bağıştaymız. Onıñ ğïbrattı ömiri twralı apamız da bizge jïi äñgimelep aytıp beredi. Sondıqtan da biz üşin batır atamnıñ ötken erlik jolı - urpaqtarı üşin jazılmağan batırlıq dastanı ispetti», - deydi Sïğwat Mamırbekovtiñ nemeresi Aqböken Mamırbekova.
Büginde Sïğwat Mamırbekovtiñ urpaqtarı elimizdiñ tükpir-tükpirinde türli salalarda eñbek etip ösip-önwde. Batır atamızdan tarağan ul men qız Sïğwat äwletiniñ şamşırağın öşirmey keledi. Atamızdıñ urpaqtarı men twğan-twıstarı onıñ batırlıq pen qaysarlıqqa tolı erlik jolın ärqaşan maqtan tutadı. Er esimi el esinde mäñgi saqtaladı!
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Bügin Almatı qalasınıñ sawda ortalıqtarınıñ birinde Batırxan Şükenovtıñ 100-ge jwıq swreti qoyılğan körmeniñ aşılw saltanatı ötti. Atalğan körme 15 qırküyek pen 15 qazan aralığında jumıs istemek. Bul twralı Stan.kz xabarlaydı
Bügin, 15 qırküyekte “Batırxan Şükenov atındağı qor” qoğamdıq qorı artïstiñ burın-soñdı eş jerde jarïyalanbağan swretterin köpşiliktiñ nazarına usındı. Dälirek aytsaq, Esentai Gallery zalında “BATYR.LIVE” attı bir ğana swretşiniñ twındılarınan quralğan körme ötti. Körmedegi 100-ge jwıq swret Batırxan Şükenovtıñ qasında 20 jıldan astam waqıt jürgen Nïkolay Postnïkovke tïesili.
Artïstiñ swretterin tamaşalawğa twğan anası men ağası Baqıtjan Şükenov te keldi.
Munımen qatar, Säken Mayğazïev, Janna Orınbasarova, “Dervïşï” tobınıñ änşiler kelip, önerdegi äriptesi, ağası Batırxan Şükenov twralı estelikterin bölisti.
“Batırxan ağamızdı tanımaytın qazaq joq şığar. Ol kisi ustaz, ağa, önerdegi ülgi tutar azamat retinde köp dünïeler jasadı. Batırxan ağamızben söyleswdiñ özi bir ğanïbet edi. Sebebi, ağamızdıñ mädenïeti öte joğarı. Bïik belesterdi bağındırıp ulıq bolsa, sonşalıqtı kişik bola biletin edi. TMD elderiniñ barlığı moyındağan änşiniñ biz sekildi jandarğa moyın burıp, aqıl-keñesin bergen kezde şın mäninde eljireysiñ. Äli künge deyin sağınamız. Jaqsı köremiz. Tipti kelinşegim “Batırxan ağa äli künge deyin tiri sïyaqtı” dep aytıp otıradı. Qanday da bir saltanattı keşke barsam, Batırxan ağamnıñ sözderi esime tüsip ketedi.
Ol kisi “işimdik işken äyeldi jek köremin” deytin. Sol sözi äli künge deyin esimde qalıptı. Mağan bergen aqıl-keñesteri de öte köp. Äsirese, meni Estrada jäne cïrk kolledjine ustaz retinde usınğan kezde. Birinşi Roza Rımbaeva, Batırxan Şükenov, Medew Arınbaev sındı ağalarımnan barıp keñes surağan bolatınmın. “Men ustaz bolwğa jaramaytın sïyaqtımın, özimdi äli de şäkirt sezinemin” degen kezde, olar qanat berip, şabıt sıylap, qoltığımnan demegen edi. Ol kisige aytar alğısım şeksiz”, – deydi Säken Mayğazïev.
Körme kezinde kelwşilerge türli tağamdar usınılıp, ıstıq şay berildi. Qonaqtar körmeni osılayşa erkin aralap, swretke tüsip jattı. Istıq lebizderin bölisip, uyımdastırwşılarğa alğıs ayttı. Rwslan Paşaev esimdi stwdent jigit Batırxan Şükenovtıñ “Otan Ana” änin jandı dawısta orındadı.
“Körmeniñ aşılwına atsalısıp, bügin tamaşalawğa kelip otırğan jandarğa alğıs aytamın. Osı şaranı köpten beri añsap jür edik. Batırdıñ qasında 20 jıldan astam waqıt birge jürip, oğan bildirmey osınşama swret tüsirip ülgergen Nïkolayğa raxmet. Ol ömiriniñ bir bölşegin Batırğa arnap, qızıqtı ïnstallyacïyalar jasadı. Bular jäy ğana swret emes, bizdiñ mädenïetimizdiñ körinisi. Estradamızdıñ artïsteriniñ 20 jıl burın qanday bolğanın, qanday şaş ülgisin qoyıp, qanday kïimder kïgenin körsetip tur. Al swrettegi jandardan “erkindiktiñ samalı” esip turğanday. Olardıñ änderi de erkindikti tw etken edi”, – deydi Baqıtjan Şükenov.
Öz kezeginde Janna Orınbasarova da önerdegi ağası twralı esteligin bölisti. Munımen qatar, swretterdi körip qattı qobaljıp turğanın, körmeniñ öte durıs uyımdastırılğanın aytıp ötti.
“Körmege kire salısımen Oljasqa şaranıñ öte orında uyımdastırılğandığın, ïdeyanıñ da durıs bolğandığın aytıp öttim. Swretterdi körip qattı qobaljıp turmın. Ol kisi ketkeli bir jıldan astam waqıt ötse de, äli künge deyin sağınıp jürmiz. Qazaqta Batırxanday batır joq. Bälkim, aldağı waqıtta däl osınday jan dünïege keletin şığar. Biraq däl qazir bul änşimen eşkim de teñdese almaydı. Ol öziniñ erekşe talantımen, közqarasımen este qaldı”, – deydi Janna Orınbasarova.
Körmege qoyılğan swretter Batırxan Şükenovtıñ A-Stwdïo tobınıñ quramında än ayta bastağan sätinen bastap tüsirilgen. Budan özge änşiniñ eñ süyikti aspaptarı qoyıldı. Kelwşiler osı aspaptarda türli twındılardı orındap körw mümkindigine ïe boldı.
Jası ülkender özderimen birge balaların da ala kelgen eken. Olar da öz kezeginde änşiniñ swretterine qızığwşılıq tanıtıp, äserlerin bölisip jattı. Biri swretke, endi biri vïdeoğa tüsirip älewmettik jelige jüktewge asıqtı.
Atalğan körme Esentai Mall sawda ortalığınıñ 2 qabatında ötip jatır. Kelwşilerge 15 qırküyek pen 15 qazaq aralığında esik aşıq. Munımen qatar, qonaqtar özderi unatqan swretti satıp ala aladı. Körmeniñ ärlew jumıstarımen belgili dïzayner Nurlan Törexanov aynalısıp jatır.
Derekközi: Stan.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Yakwtïyadağı özenderdiñ biriniñ betinde alıp aydahardıñ swreti payda boldı. Swretti snow-art bağıtınıñ negizin qalawşı brïtanïyalıq swretşi Saymon Bek qarlı muz qatqan özenniñ betine salğan. Jalpı awdanı 8 mıñ şarşı metr awmaqtı alatın bul beyneni salw üşin ol 3 täwlik waqıtın jumsaptı. Alıp swretti rejïsser Tïmwr Bekmambetov öziniñ «On - drakon» fïlmine paydalanw üşin tapsırıs bergen. Erekşe öner ïesi osı maqsat üşin sonaw Koroldikten Reseydiñ soltüstigine arnayı kelgen. Saymon Bek - Ulıbrïtanïyadan şıqqan snow-art bağıtınıñ avtorı. Ol osı kezge deyin Alpi tawları men özge jerlerge qar betine salğan 200-den astam swreti men qumğa 50-den asa salğan eñbekterimen jurtqa tanımal, dep jazadı russian.rt. Burın-soñdı bolmağan jaña öner türi twralı Saymon Bektiñ özi bılay dep, oy bölisti: «Snow-artta swret sala bilwden burın jerge sızw sıza bilw dağdıları kerek. Beyne naq uqsap şığwı üşin däldiktiñ qajet bolatını sözsiz. Osınıñ barlığın oydağıday orındawda qos janar mañızdı rol atqaradı. Qardıñ betine swret salw üşin tabanına arnayı plastïna bekitilgen ayaq kïim kïemin. Al ayazda toñıp qalmaw üşin ünemi qïmıl-qozğalısta bolw mañızdı».
Derekközi: 24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
KARLAG lager basqarması Dolïnka eldi mekeninde ornalasqan. Kömir, tüsti metall qazıp, awıl şarwaşılığımen aynalısqan. 1932 jılı aşılğan. Bul lagerdi stalïndik totalïtarlıq jüyeniñ Qazaqstandağı Solovkïi dewge boladı. Munda Qazaqstan men Orta Azïyadağı öndiristik-şarwaşılıq, äskerï-vedomstvolıq, jazalaw-tärbïelik pwlti ornalastı.
Alğaşqıda bul jerde «26-nükte» dep atalatın orın bolğan. Sonıñ negizinde 1938 jılı NKVD-nıñ Aqmola arnayı bölimine (Qarağandı lagerine) qarastı «Otanın satqandardıñ äyelderine arnalğan Aqmola lageri» payda boldı.
Jappay sayasï qwğın-sürgin qurbandarın aqtaw, zañsız qwdalanğan azamattardıñ quqığın qalpına keltirw jumıstarı qanşa waqıt ötse de toqtalmawı tïis. Osı maqsattarda elimizde jumıstar jasalıp jatır olardıñ bir parası mınalar:
- Täwelsizdik alğannan keyin 1993 jılı säwirdiñ 14-inde «Jappay sayasï qwğın-sürgin qurbandarın aqtaw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ Zañı qabıldanadı.
- 1997 jılı QR Prezïdentiniñ Jarlığı boyınşa, 31 mamır – sayasï qwğın-sürgin qurbandarın eske alw küni bolıp jarïyalandı.
- 1937-1939 jıldar aralığında qazaqtıñ bas köterer zïyalı qawımınıñ köpşiligi qwğın-sürgin qurbanına aynaldı.
- Täwelsizdik jıldarı 146,5 mıñ künäsiz jazğırılğan otandasımızdıñ attarı jazılğan 14 «Aza kitabı» jarıqqa şıqtı. Zañnamağa säykes, 340 mıñnan astam zañsız qwğın-sürginge uşırağan azamattar aqtaldı.
- Astana qalasına tayaw jerde ornalasqan Aqmol poselkesindegi qwğın-sürgin qurbandarına arnalğan alleyada osı lagerdiñ atı jazılğan taqtayşadağı «otanın satqandar» degen söz tırnaqşağa alınğan.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırım separatistleri Anayasasını aydınlattılar
Qırımnıñ «Rusiye Anayasasınıñ» metini açıq irişimde bar.
Qırım.Aqiqat malümatına köre, bugün «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası» olaraq adlanğan qanunsız Qırım parlamentiniñ nevbetten tış sessiyasında tasdıqlanğan vesiqa parlamentniñ resmiy saytında peyda oldı.
Yañı «Rusiye Anayasası» 8 bab ve 95 maddeden ibaret. Onı eki afta içinde azırladılar. Lâkin bugünki künge qadar Esas qanunnıñ leyhasını vesiqanı azırlağan adamlardan ğayrı iç bir kimse körmedi. Cemaatçılıq onı muzakere etmedi.
Bundan ğayrı, anayasa komissiyasınıñ tek eki toplaşuvı olıp keçti ve anayasa Qırımda yazılmadı.
Qırım.Aqiqat malümatına köre, bugün «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası» olaraq adlanğan qanunsız Qırım parlamentiniñ nevbetten tış sessiyasında tasdıqlanğan vesiqa parlamentniñ resmiy saytında peyda oldı.
Yañı «Rusiye Anayasası» 8 bab ve 95 maddeden ibaret. Onı eki afta içinde azırladılar. Lâkin bugünki künge qadar Esas qanunnıñ leyhasını vesiqanı azırlağan adamlardan ğayrı iç bir kimse körmedi. Cemaatçılıq onı muzakere etmedi.
Bundan ğayrı, anayasa komissiyasınıñ tek eki toplaşuvı olıp keçti ve anayasa Qırımda yazılmadı.


text:
1964 jılı 26 qırküyekte Batıs Qazaqstan oblıstıq telestwdïyasınıñ tuñğış xabarı éfïrge şıqtı. 1964 jılı 15 tamızda Oral telearnasınıñ tusawı kesilmes burın oblıstıq televïzïya jäne radïo xabarı komïteti qurılıp, alğaşqı törağası bolıp Nawrızğalï Sıdıqulı Sıdıqov bekitildi. Büginde qaladağı köşelerdiñ birine N.Sıdıqovtıñ esimi berildi.
1980 jılı Oral telestwdïyası türli-tüsti plenkalardı qoldanwğa köşti.
1989 jıldan beri beynetaspamen jumıs istewde.
2003 jıldan bastap oblıstıq televïzïya xabarları tolıqtay cïfrlı formatta.
Är jıldarı ujımnıñ tizginin ustağan Moldağalï Rısqalïev, Ğarïfolla Köşenov, Maxambet Maşekenov, Mnïr Süleymanov, Şavxat Ötemisov (qazir QR Parlamenti Mäjilisiniñ depwtatı) oblıstıq stwdïyanıñ damwında qoltañbasın qaldırdı. «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ qazirgi izdenisteri men tabıstarı Qazaq memlekettik wnïversïteti jwrnalïstïka fakwl'tetiniñ tülegi, eñbek jolın osı stwdïyada redaktorlıqtan bastağan Asılanbek Ğubaşevpen tikeley baylanıstı.
Telearnanıñ ağa bwın qızmetkerleri retinde A.Vdovïn, A.Ïnoçkïn, E.Qasenov, S.Ğumarov, L.Arxïpov, M.Nuğmanova, S.Ğazïzov, Yu.Yumaşeva, N.Çesnokov, Ğ.Turğanalïev, A.Doş, J.Gabdwllïna, A.Agelewova, L.Glazova, R.Kabaşeva, T.Gïlmanova, G.Korçagïna A.Qarasaeva, A.Sadomskov, K.Çwkeev, S.Vlasov, V.Ïvanov, E.Çernov, Ï.Çebotareva, T.Yacenko, L.Slovcov, V.Sïtnïk, Z.Lyapïna, E.Kïnyaxïna, L.Vlasova, V.Nawgol'nov, S.Kvyatkovskïy, R.Alekseeva, V.Rassolov esimderi aldımen ataladı.
Alğaşqıda éfïr waqıtınıñ uzaqtığı 3-4 sağat boldı. Xabarlar men jañalıqtardı berwde fotoswretter paydalanıldı. Keyin kïnokameralar alınıp, fotoswretterdi aq-qara tüsti kïnoplenkalar ığıstıra bastadı. Oblıstıq arna aşılğan tusta odaqtıq jäne respwblïkalıq televïzïyanıñ qızmeti äli oblıs ortalığına jete qoymağandıqtan oraldıq körermender jergilikti xabarlardı jiti qadağalaytın.
Oblısqa issaparmen kelgen elimizdiñ tanımal öner adamdarı men aqın-jazwşıları da stwdïyağa at basın burdı. Jergilikti körermender KSRO Xalıq ärtisteri B.Tölegenovamen, X.Bökeevamen, E.Serkebaevpen jäne basqa da äygili öner juldızdarı men J.Moldağalïev, S.Seyitov sekildi belgili aqındarmen dïdarlasqan-tın. Arnanıñ şığarmaşılıq ujımı jumıstarın odaqtıq jäne respwblïkalıq éfïrden de körsetwge tırıstı. KSRO kezinde Oral stwdïyası dayındağan bağdarlama eki ret Mäskewden, birneşe ret Almatıdan berildi.
Oblıstıq teledïdar ujımı 60-70 jıldarı Keñes Odağınıñ Batırları M.Mämetova, S.Esqalïev, E.Oraqbaev pen tıñ jäne tıñayğan jerlerdi ïgerwge atsalısqandar twralı onğa tarta derekti fïl'm tüsirdi. Sapwatolla Ğazïzov Keñes Odağınıñ Batırı, Jañaqala awdanındağı «Krasnogor» jılqı zawıtın basqarğan Esen Oraqbaev twralı «Dïrektor», osı awdannıñ mal azığın dayındawşılar twralı «Säwle», traktorşı qızdar brïgadasınıñ jumısı twralı «Aqqw qızdar» derekti fïl'mderin dayındadı.
Oblıstıq stwdïyanıñ taqırıptıq xabarlar redakcïyası, ädebïet pen öner, mädenïet mäselelerin qamtïtın xabarlar da dayındadı. Qonıs Mïxanov «Jayıq tolqını» telejwrnalınıñ, Muqades Eslamğalïev «Juldız» teleal'manağınıñ avtorı boldı. Ötken ğasırdıñ 70-şi jıldarı jastarğa arnalğan «Waqıt jäne biz», «Jumısşı izbasarları» attı xabarlar dayındaldı.
1986 jılı Yujno-Saxalïnsk qalasınan äkelingen PTVS arqılı «Serpin» bağdarlaması äzirlendi. Televïzïyalıq stancïyasınıñ alğaşqı xabarı oblıs ortalığınan 150 kïlometr qaşıqtıqtağı Jımpïtı (qazirgi – Sırım) awdanınıñ ortalığınan dayındaldı. Texnïka jetistigin paydalanıp, stwdïyadan şalğay jatqan awdannan xabar äzirlew ujımmen qatar körermen üşin de elewli oqïğa boldı.
Oral telearnasında öner men mädenïetti nasïxattawda, onıñ problemaların körsetip şeşwde Botaköz Baymuqanova elewli üles qostı. 1980-1990 jıldarı ol dayındağan «Xalıq talanttarı», «Terme», «Änqumarlar» klwbı, «Dïdar» cïkldarınıñ xabarları osı mindetterden körine bildi. Keyin B.Baymuqanovanıñ jastar tärbïesi men urpaqtar tüsinistigine jäne otbası birligine arnalğan ulttıq «Aq otaw», «Qız Jibek», «Ayqaraköz» xabarları körermenderdiñ jılı lebizine bölendi. 1990 jıldardıñ basında keşki waqıtta berilgen «Aqşam», tikeley éfïrde jürgen «Obratnaya svyaz'» xabarlarınıñ körsetkişi joğarı boldı.
Büginde «Qazaqstan-Oral» telearnası täwligine 14 sağat, aptasına 98 sağat aqparat taratadı. Aptadağı xabarlardıñ 21 sağatın respwblïkalıq, 5 sağatın oblıstıq memlekettik tapsırıs quraydı. Arna boyınşa täwlik sayın éfïrge berilip otırğan töl xabarlardıñ 4 sağatı – jaña bağdarlamalar. Onıñ 60 payızı - qazaq tilinde.
«El aldında», «Vremya vaşego voprosa» bağdarlamaları körermender arasında zor bedelge ïe. Sonday-aq, reytïngi joğarı xabarlar işinde «Bärekeldi», «Arnayı reportaj», «Drwgoy Wral'sk», «Jenskïe sekretı» bağdarlamaları bar.
1989 jıldan bastap Oral telestwdïyası türli-tüsti beynetaspamen jumıs jasawdı qolğa aldı.
2003 jılı oblıstıq televïzïya tolıqtay santañbalıq formatqa köşirildi. «Qazaqstan-Oral» telearnası osı zamanğı santañbalıq sanattağı beyne-dıbıs jazw, montajdaw quraldarımen tolıq jabdıqtaldı. 2003 jıldan bastap «Qazaqstan - Oral» telearnasınıñ bağdarlamaları «Katelko» ğarıştıq jüyesi arqılı oblısqa taray bastadı.
2007 jıldıñ 1 säwirinde oblıstıq radïo xabarlar ğarış arqılı taraldı. Bügingi tañda oblıstıñ 98 payızı «Qazaqstan» ulttıq arnasınıñ jïiliginde taraytın oblıstıq telexabarlardı körip keledi. 28-şi decïmetrlik «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ xabar taratw kezindegi eldimekenderdi qamtw aymağı 50-60 şaqırım radïws şamasında.
2010 jıldıñ 9 qırküyeginen bastap, barlıq awdan ortalıqtarı men iri eldi mekender «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ 14 sağattıq bağdarlamaların köre bastadı.
2011 jıldıñ tamız ayında Sinegy avtomattandırılğan sandıq televïzïyalıq jüyesi engizildi. Sinegy sandıq jüyesinin televïzïyalıq önimin éfïrge şığınsız berw üşin AG-HMX100 beynemïkşerin ornatıldı. Televïzïyalıq sïgnal SDI SD formatında analogqa awdarmısız éfïrge tikeley beriledi.
2012 jılı jeltoqsan ayında «Katelko» spwtnïktik stancïyası men éfïr stwdïyası arasına volokondı optïkalıq lïnïyası jürgizildi. Bul 16 talşıqtı jeliden turadı. Qazirgi kezeñde 2 jelisi paydalanwda. Qalğan jelilerdi bolaşaqta éfïr jüyesin HD sapasına jetkizwge paydalanw josparda. Qazirgi kezeñde éfïr sïgnalı eş şığınsız «Katelko» jüyesine beriledi.
2012 jılı 21 jeltoqsanda Apparattı stwdïyalıq keşeniniñ qurlısı ayaqtalıp, paydalanwğa berildi. Ğïmarattıñ jalpı awdanı 1664,26 şarşı metr, paydalı awdanı 1217,43 şarşı metr, qurılıs kölemi 7147 kwb metr. Xabarlar tüsirw stwdïyasınıñ awdanı 200 şarşı metr. Stwdïyağa qosımşa birinşi qabatında jarıq berw qondırğıları 19,86 şarşı metr jäne kameralıq qondırğılarğa arnalğan 23,21 şarşı metrlik bölmeler, ekinşi qabatında rejïsserlik 36,3 şarşı metr jäne apparattı qondırğılar 37,1 şarşı metr bölmeleri bar.
2013 jıl Bul jılı «Mäñgilik el», «Sır tolğaw» «Zamansöz» sïyaqtı biregey xabarlar körermenge jol tarttı. Qoğamnıñ tüytkildi mäselelerin talqığa salıp, köpşiliktiñ köñilindegisin döp baswdı maqsat tutqan «Zamansöz» xabarı közi qaraqtı körermenniñ süyikti bağdarlamasına aynalıp ülgerdi.
«Mäñgilik el» bağdarlamasında ölkemizdiñ jäne elimizdiñ tarïxï tulğaları men el ömirinen mañızdı orın alatın tarïxï oqïğalar, sonımen qatar ultımızdıñ ata dästüri, awız-jazba ädebïeti men özge de qundılıqtarı söz boldı.
2014 jıl Telearna qızmetkeri, aqın, jazwşı Munaydar Balmoldanıñ şığarmaşılıq keşi ötti.
Ïnnovacïyalıq ïndwstrïyalandırw trendi: jaña sapalıq deñgey attı teleköpirde öñirdiñ öndiris älewetiniñ damwı, oblıstıñ önerkäsip öndirisiniñ respwblïkadağı ülesi jäne eñbek önimdiliginiñ ösw qarqını bayandaldı.
«Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ bazasında batıs aymaqtarı fïlïaldarınıñ jwrnalïsteri bas qostı. Televïzïya maytalmandarı jas mamandarğa däris oqıdı.
Qırküyektiñ 26 –sı oblıstıq televïzïyanıñ xabar taratqanına 50 jıl toldı. Jañalıqtıñ jarşısı atanğan telearnanıñ resmï mereytoyı türli şaralarmen örnekteldi. Merekelik şaralar ayasında «Aq Jayıqtıñ aynası» attı kitaptıñ tusawı kesildi. 4 bölimnen turatın kitaptı qurastırwşı –sala ardageri Bayan Muxambetälïev. 50jıldıq tarïxtı bir kitapqa sıyğızğan düïeni jasaw üşin arna qızmetkerleri murağat materïaldarın jïnaqtağan. «Aq Jayıqtıñ aynası» kitabında burınğılar men keyingilerge söz berilgen.
Mereytoy qarsañında telestwdïya janınan mwzey aşıldı. Munda televïdenïe men radïonıñ tutas qalıptaswı, damwı şeber örilgen. Televïzïya tarïxındağı alğaşqı quraldardan bastap keyingi jarqın jetistikter mwzey jädigeri retinde jïnaqtalğan.
Osı küni telearna ujımınıñ tağı bir twındısı körermenge jol tarttı. 20 mïnwttıq «Jayaw äsker» fïl'mi arnanıñ 50 jıldıq jäne Ulı Jeñistiñ 70 jıldığına arnalğan. Fïl'm rejïsseri- Sandwğaş Äwbekerova, avtorı –Munaydar Balmolda. Qısqa metrajdı «Jayaw äsker» fïl'minde adamgerşilik pen tektiliktiñ mäni, urpaqtar sabaqtastığı ulıqtaladı.
Oblıstıq telearnanıñ qurılıp, damwı jolında ter tökken ardagerlerge merekelik tös belgi tabıs etildi.
Kögildir ékran maytalmandarı men arnada qazirge deyin taban awdarmay qızmet etip kele jatqan qızmetkerler oblıs äkiminiñ alğıs xatına ïe boldı.
Eñbek ardageri Nïkolay Baymuqaşev pen arnanıñ bas redaktorı Gülmïra Tilewbaevağa «Mädenïet salasınıñ üzdigi» tös belgisi tabıs etildi.
Äriden berige ötip, küni büginge deyin ïıqtasıp jwrnalïstik qızmettiñ ıstıq-swığın ötkergen arnanıñ betkeustarı Klara Musaqızı men Äwes Jalğasqızına qalalıq mäslïxat tarapınan eñbekteri bağalanıp, alğıs xat tabıs etildi.
Jetistikter:
1998 jıl
«Eşşe raz pro lyubov'» derekti fïl'mi. Derekti fïl'mniñ negizgi jelisine Batıs Qazaqstan oblısı, Tasqala awdanı, Kwznecov awılında turğan qazaq balası men orıs qızınıñ arasındağı maxabbat tağdırı alınadı. «Ot doma k domw, ot serdca k serdcw» bayqawında jüldege ïe bolğan «Eşşe raz pro lyubov'» derekti fïl'mi üşin Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ sıylığı berildi.
2004 jıl
Gülmïra Tilewbaevanıñ «Jımpïtılıq nemister» fïl'mi joğarı bağalanıp, Ulttıq arnadan körsetilip, aymaqtıq aynalım qorına usınıldı. Atalmış fïl'm oblıstıq tilderdi damıtw basqarması jarïyalağan bayqawda bas jüldeni jeñip aldı.
2006 jıl
«Qwır, qwır, qwırmaş» telebağdarlaması Qazaqstan Respwblïkası Mädenïet jäne aqparat mïnïstrligi Til komïtetiniñ «Tilderdi qoldanw men damıtwdıñ 2001-2010 jıldarğa arnalğan memlekettik bağdarlamasın jüzege asırw» maqsatında baspasöz künine oray uyımdastırılğan «Memlekettik til jäne buqaralıq aqparat quraldarı» attı respwblïkalıq konkwrstıñ «Üzdik telexabar» atalımı boyınşa bas jüldeni jeñip aldı.
2008 jıl
«Jalpaqtaldıq jasırın jastar uyımı» televïzïyalıq fïl'mi «Qazaqstan» teledïdarınıñ 50 jıldığına oray, üzdik telebağdarlamalar bayqawınıñ jeñimpazı atandı. Fïl'mde 37 men 41-diñ qaralı jıldarında qazaq zïyalılarınıñ qwğın-sürginge uşırawına jol bermew bağıtında qurılğan jasırın jastar uyımı twralı bayandaladı. «Qazaq xalqın qorğawşılar odağı» attı uyım qurğan örimdey 14 jastıñ ulı maqsattağı isteri aralarına senimge ïe bolıp kirgen satqınnıñ kesirinen bir tünde äşkere boldı. Aldı atw jazasına, soñı 5 jılğa sottalıp, aydawda boldı. Büginde osınaw asıl jandardıñ urpaqtarı qılışınan qan tamğan keñes däwirindegi olardıñ qaysarlığı men tabandılığın ülken märtebemen eske aladı.
2009 jıl
Xİ xalıqaralıq «Şabıt» şığarmaşıl jastar festïvali ayasında ötkizilgen BAQ bayqawında jwrnalïstïka atalımı boyınşa arnanıñ «Nısana» telexabarınıñ jürgizwşisi Aqsäwle Baymenşïna osı jobamen lawreat atandı.
«Qağaz uşaq» körkem fïl'mi - «Qazaqstan-Oral» telearnası qolğa alğan tuñğış körkem fïl'm. Fïl'm negizinen balalar men jasöspirimderge arnalğan. Örken attı jetim äri mügedek bala nağaşı apası Maqpaldıñ tärbïesinde boladı. Oqïğa osı eki keyipker arqılı örbïdi. Fïl'm adamdardı jaqsılıqqa şaqırıp, izgilikke ündeydi.
Fïl'mniñ avtorı, körkemdik jetekşisi: Munaydar Balmolda;
Rejïsseri: Jiger Murzalïev;
Kompozïtorı: Jaskeleñ Ğaysağalïev;
«Bol'şaya peremena» jasöspirimderge arnalğan bağdarlamanı «Qazaqstan-Oral» telearnası ujımınıñ jetekşiligimen mektep oqwşıları özderi dayındap, qurbı-qurdastarınıñ tınıs–tirşiligi twralı bayandaydı. Xabar «Novostï», «Dvoe v pozïtïve», «25-y kadr» attı üş aydardan turadı. Bağdarlama Astana qalasında «Pod sçastlïvoy zvezdoy» attı 5-şi xalıqaralıq medïafestïval'de bas jüldeni jeñip aldı.
Joba jetekşisi: A.Jämpeyisova;
2002-2009 jıldar
«Qazaqstan-Oral» telearnası osı jıldarı «Batıs Qazaqstannıñ telegalereyası» jobasın jüzege asırdı. Joba şeñberinde öñirdiñ tanımal tulğaları men töl perzentteri twralı derekti fïl'mder cïkli tüsirildi. Olar:
- «Şığıs şolpanı» (2002) Keñes Odağınıñ batırı M.Mämetova twralı;
- «Twğan el perzenti» (2003) Qoğam qayratkeri Mustaxïm Iqsanov twralı;
- «Maxambet» (2004) dawılpaz aqın Maxambet Ötemisulı twralı;
- «Na Donw kazak, na Wrale kazax» (2005) jazwşı M.Şoloxov twralı;
- «Aynamköz» (2006) änşi Säwle Tawdaeva twralı,
- «Dalanıñ darxan darını» (2008) jazwşı Xamza Esenjanov twralı;
- «Nartulğa» (2008) aqın Tayır Jarokov twralı;
- «Nerazrıvnaya svyaz'» (2008) oblıstıq televïzïya tarïxı twralı;
- «Än arman» (2009) änşi, sazger Muxït Meräli twralı.
2010 jıl
«Erdiñ eri – Elbası», «Pervıy» - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti N.Ä.Nazarbaevtıñ oblısqa är jıldarı jasağan saparında aymaq aldına qoyılğan tapsırmalardıñ orındalw barısı twralı fïl'm.
«Erlik - elge mura, urpaqqa - uran», «Pobedïtelï» - Ulı Jeñistiñ 65 jıldığına oray batısqazaqstandıqtardıñ soğıs jıldarı körsetken erligi twralı fïl'm.
«Tulğa» - Memleket jäne Qoğam qayratkeri N.I.Esqalïev twralı fïl'm.
2011 jıl
«Çto tam, za dal'yu?» - B.A.Şäkimovtıñ kitabınıñ Mäskewde ötken tusawkeseri twralı fïl'm.
2011 jılı «Qazaqstan» RTRK» AQ aymaqtıq fïlïalı Qazaqstannıñ Täwelsizdiginiñ 20 jıldığına oray, uyımdastırğan konkwrsta «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ ağa redaktorı Gülmïra Tilewbaevanıñ keñestik zamanda qwğın sürginniñ qurbanı bolğan qazaqtıñ ör qızı Şaxzada Şonanova twralı «Ayazdağı aq şwaq» derekti fïl'mi birinşi orındı ïelendi.
Osı konkwrs üşin telejwrnalïst Munaydar Bolmoldïnniñ XX ğasırdıñ 30-şı jıldardıñ basında Batıs Qazaqstan oblısınıñ Jañaqala jerindegi aşarşılıq twralı «Bwırşın muzğa tayğan kün» derekti fïl'mi dayındalıp, konkwrsqa usınıldı.
2012 jıl
«Qazaqstan» RTRK» AQ aymaqtıq fïlïaldarı arasında «Astana künine» oray ötken Astana twralı eñ üzdik jwrnalïstik jumıstar bayqawında «Eñ üzdik beynemontajşı» atalımında «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ beynemontajşısı Gülzada Jumaeva 1-şi orındı, al, «Eñ üzdik teleoperator» atalımı boyınşa Taras Qajımov ekinşi orındı ïelenip, bağalı sıylıqtarğa ïe boldı.
«Eñ üzdik syujet» atalımı boyınşa «Qazaqstan Oral» telearnasınıñ jwrnalïsi Güljan Abayqızı 2-şi orındı jeñip aldı.
Qazaqstan Respwblïkası Twrïzm jäne sport mïnïstrligi uyımdastırğan «Skajem sportw «DA!» respwblïkalıq sport jwrnalïsteriniñ bayqawında «Qazaqstan-Oral» telearnasınıñ jwrnalïsi Turar Ğabdraşïtulı jüldeli üşinşi orınğa ïe boldı.
2013 jıl
Qazaqstan Respwblïkasınıñ Täwelsizdik künin jäne Qazaqstan Respwblïkasınıñ Keden organdarınıñ künin merekelewge baylanıstı jäne kedendik taqırıbındağı materïaldardı belsendi jarïyalağanı üşin «Qazaqstan - Oral» teleradïokompanïyası marapattaldı.
«Qazaqstan - 2050» strategïyası – qalıptasqan memlekettiñ jaña sayasï bağıtı» attı Joldawdı keñinen nasïxattaw maqsatında aymaqtıq fïlïaldar arasında ötkizilgen konkwrstıñ qorıtındısı boyınşa Batıs Qazaqstan oblıstıq fïlïalınıñ bas rejïsseri Jiger Qumarov «Qwattı Qazaqstan - 2050» teleköpirindegi üzdik rejïsserlik jumısı üşin birinşi därejeli dïplommen marapattaldı.
«Qazaqstan - 2050» strategïyası – qalıptasqan memlekettiñ jaña sayasï bağıtı» attı Joldawdı keñinen nasïxattaw maqsatında aymaqtıq fïlïaldar arasında ötkizilgen konkwrstıñ qorıtındısı boyınşa boyınşa Batıs Qazaqstan oblıstıq fïlïalınıñ redaktorı Klara Qambetova «Oral» äskerï kemesi swğa tüsirildi» syujeti üşin birinşi därejeli dïplommen marapattaldı.
Jastar eñbek jasaqtarınıñ 3-şi eñbek mawsımında oblısımızdı körkeytw isindegi adal äri nätïjeli eñbegi daralanıp, «Üzdik tilşi - 2013» nomïnacïyasın jeñip alğanı üşin Kenjeğalïev Turar Ğabdraşïtulı marapattaldı.
Telearnanıñ redaktorı Klara Musaqızı «Eren eñbegi üşin» tösbelgisimen marapattaldı.
2014 jıl
Täwelsizdik merekesine oray ötkizilgen «Täwelsizdik jäne jastar» attı beynerolïk bayqawında jüldeli 1 – orın alğanı üşin arna redaktorı Turar Ğabdraşïtulı marapattaldı.
Telearna redaktorı Gülden Sapïolla men operator Taras Qajımov Ulttıq ulanı «Batıs» öñirlik qolbasşısınıñ buyrığımen «Qoğamdıq tärtipti saqtağanı üşin» kewde belgisimen marapattaldı
Eñbek ardageri Nïkolay Baymuqaşev pen arnanıñ bas redaktorı Gülmïra Tilewbaevağa «Mädenïet salasınıñ üzdigi» tös belgisi tabıs etildi.
Telearna basşısı Asılanbek Ğubaşev «Eren eñbegi» medalimen marapattaldı
2015 jıl
Resey Federacïyasınıñ Volgograd qalasında ötken 8-şi «Veçnıy ogon'» xalıqaralıq telefestïvalinde «Qazaqstan Oral» telearnasınıñ «Soğıs jañğırığı» derekti fïl'mi (tüsirw tobı: Jïdegül Amanğalï,Taras Qajımov,Turar Razğalïev,Gülzada Jumaeva) I- şi därejeli dïplommen marapattaldı. Bul telearnanıñ xalıqaralıq bayqawlardağı tırnaqaldı jeñisi.
«Soğıs jañğırığı» derekti fïl'miniñ avtorları Qazaqstan jwrnalïster Odağınıñ dïplomımen marapattaldı.
«Qazaqstan Oral» telearnasınıñ jwrnalïsteri Saratov qalasında ötken Bükilreseylik «Mïr pravo» televïzïyalıq bayqawına qatıstı. Redaktor Gülden Sapïolla («Urlanğan balalıq» derekti fïl'mi) men redaktor Almagül Jampeyisova («Gde rodïlsya,tam ï prïgodïlsya» telesyujeti) öz atalımdarında arnayı dïplomdarğa ïe boldı. Redaktor Dalya Nasïpovağa arnayı sertïfïkat tapsırıldı.
Telearnanıñ şef-redaktorı Luqpan Elew «Qazaqstan Konstïtwcïyasına 20 jıl» mereytoylıq medalimen marapattaldı
Telearnanıñ redaktorı Munaydar Balmwldïn Qazaq xandığınıñ 550 jıldığına arnalğan merekelik medal'ge ïe boldı.
Qazaq xandığınıñ 550 jıldığına telearna «Aqqumnan şıqqan aqberen» (avtorı Munaydar Balmwldïn) tarïxï derekti fïl'm tüsirdi.


text:
Qırımtatar televideniyesinde lâyıq olmağan hadimlerden qurtuldılarmı?
Aqmescit – «Qırım» devlet teleradiokompaniyasınıñ qırımtatar muarririyetinde 10 yıldan ziyade çalışqan hadimlerni işten çıqardılar. Sabıq hadimler reberlerniñ qararlarına mahkemede şikâyet etecekler. Aynı zamanda, deñişmelerniñ teşebbüsçileri alınğan qararlar esaslı olıp, muarririyet yañartılmaq kerek, deyler.
«Qırım» DTRK-nıñ qırımtatar muarririyeti hadimlerniñ işten çıqarıluvı aqqında keçken aftanıñ soñunda belli oldı. Sabıq hadimlerden biri Arzı Selim bildirgeni kibi, iyül ayında Seitislâm Kişveyevniñ yerini alğan muarririyetniñ yañı müdiri Seyran Mamabetovnıñ teşebbüsi ile Zure Pinka, Elmaz Veliyeva, Suriye İbraimova, Ediye Mamutova ve Ayder Yağyayev tutqan vazifelerni terk ettiler.
«Muarririyet faaliyetiniñ birinci künlerinden başlap, anda çalıştıq. Er kesniñ büyük tecribesi bar. Canlı efirlerde çoq çalıştıq, müellif leyhaları, meraqlı yayınlar, üniikal videoarhivni saqladıq. Endi olarnıñ episi işten çıqarıldı. Qollarına emek defterçikleri tuttırıldı», – dep yazdı Selimova Facebook-ta.
Selimovanıñ malümatına köre, muarririyet hadimleri kederlendiler, çünki «yañı akimiyet tarafından bu vazifege tayinlengen adam, televideniye saasında çalışıp, alçaq seviyede olğan muzıkal programmalardan ğayrı iç bir şey yapıp olamadı, endi ise, tek mühbirlerniñ degil de, qırımtatar edebiy til ve medeniyetke yer qaldırmay, bütün qırımtatar muarririyetniñ, efirniñ kelecegini belgiley».
«Qırımtatar muarririyeti yoq etildi, – dep yazdı sabıq muarrir. – Şimdiki vaziyetke köre «yañartılğan ve kelişken» «Haberler» ve Tok-şou» yayınlarnı baqıp, bunıñ aqqında eminliknen aytmaq mümkün 24 yıl devamında çalışqan qırımtatar muarririyeti yoq etildi!»
«Bir çoq yıl sürgen faaliyeti devamında Mambetov icadiy meslekdeşleriniñ ürmetini öyle de qazanıp olamadı. Bunıñ aqqında onıñ tuvğan muzıkal muarririyetinden kelgen mekiyüplerde bildirile, anda işini becerip olamağanı ve paranen bir çoq ayın-oyunlar keçirgeni qayd etile», – dey Selimova.
«Biz, işimizni coyıp, öz vazifelerimizni tüşünmeymiz. 20 yıl içinde yapqan işimiz diletantlarnıñ qolunda qalğanını qasvete etemiz», – qayd etti sabıq hadim.
Rejissör Ediye Mamutova tamam bu kibi fikirde. O, bala tapıp raatlıqta buluna edi, işke üç aydan soñ çıqmaq kerek edi.
Mamutova Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, işke qaytmağa niyeti bar edi, amma, onı da işten çıqardılar.
«Bu yıllar içinde pekitilgen nesiller bağı şimdi üzüldi. Seyran Mambetovnıñ iş usullarını bilemiz, muarririyetniñ reputatsiyası bozula», – dedi Mamutova.
Onıñ fikirince, yañı şaraitlerde Arzı Selimova, Elmaz Veliyeva, Zure Pinka ve Suriye İbraimova kibi hadimler ketken soñ, «muarririyetniñ intellektual qısımı ğayıp oldı». «Nesiller bağı üzüle, arhiv yoq olacaq, em de qırımtatar muarririyeti qoyğan maqsadlar ve özüne has usullar qalmaycaq»,– dep yazıqsına sabıq rejissör.
Arzı Selimova ve Ediye Mamutova Qırım.Aqiqatqa bildirgenleri kibi, mahkemege muracaat etip, şikâyet etecekler.
«Qırım» DTRK yanında medeniyet hadimlerniñ professional birleşmesiniñ reberi Olga Minayeva Qırım.Aqiqatqa izaat berip, bu vaziyetten haberi bar olğanını ayttı. Onıñ sözlerine köre, birleşme qırımtatar muarririyetinde işten çıqarıluv adiseleri boyunca şikâyetler azırlay.
«Telekompaniya reberleriniñ hadimlerni işten çıqarmaq qararında bir sıra hatalar bar, onıñ içün mahkemege baracaqmız. Adalet tiklenmegence, eñ yuqarı mahkemege qadar yetermiz», – dedi Minayeva.
Qırımtatar devlet kanalımı?
Seyran Mambetov işsiz qalğan hadimlerniñ fikirinen razı degil. Onıñ aytqanına köre, qırımtatar muarririyetiniñ yayınları alçaq seviyede olğanı içün, muarririyetni yañartmaq qararı alındı.
«Qırımtatar muarririyeti içün utana edim. Anda er daimqarışıqlıq edi, kim ne istese, onı yapa edi. İstegen vaqıt kelip, ketek ediler. İç bir şey yoq edi. Tek özüni dea sayıp, maqtanıp ördiler. İşten çıqarılğan hadimlerniñ yayınlarını iç bir kimse baqmay edi. Onıñ içün biz yañı icadiy adamlarnı işke aldıq. Sabıq hadimler ise, 7 adam, anda bir kimseni sığdırmay ediler»,– dep añlattı Mambetov.
Qayd etkeni kibi, muarririyet qırımtatar programmaları departamenitne çevirildi, onıñ esasında yañı leyhalar teşkil oluna, hadimlerniñ sayısı arttı, kelecek sene, tehnikanı satın almaq içün 45 mln. ruble etrafında sermiya yırılacaq. «Biz qırımtatar devlet telekanalnı meydanğa ketirmek içün çalışamız, – dedi Mambetov. – Yani, yañartuv işlerni alıp baramız, ve bu işniñ neticelerini siz özüñiz körersiniz».
Aynı zamanda, közeticeler qayd etkeni kibi, qırımtatar muarririyetniñ yolbaşçıları deñişkeninen, hadimler de işten çıqarılğan soñ, muarririyetniñ siyaseti de deñişecek. Olarnıñ fikirince, kanalda Meclisniñ noqtai nazarı akis olunmaycaq, mühbirler tek «akimiyetke» yaqın olğan ya da anda çalışqan qırımtatarlarnıñ fikirlerini aydınlatacaqlar.
Belli ki .mayıs ayında «Qırım» DTRK nazirler Şurasınıñ qararınen «Qırım» Teleradiokompaniyası» devlet muhtar müessisesi olaraq adlandı. İyülde müessise yoq etilip, onıñ esasında Rusiye qanunlarına binaen, yañı soyu meydanğa ketirildi. Kompaniya hadimlerini ya yañıdan işke aldılar, ya da işten çıqardılar.


text:
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 1. Sınıf
TürkçeMino Türkçe Yaprak Test 8. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 3. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 4. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 2. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Test Kutusu 8. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Test Kutusu 7. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Test Kutusu 6. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Ödevi 1.Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 8. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 7. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 6. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Atölyem 5. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 1.Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Ödevi 4.Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Ödevi 3.Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Ödevi 2.Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Testi 7. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Testi 6. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Testi 5. Sınıf
Türkçemino Akıllı Türkçe Defteri 8. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 4. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 2. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 5. Sınıf
Türkçemino Akıllı Türkçe Defteri 7. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 6. Sınıf
TürkçeMino Akıllı Türkçe Defteri 3. Sınıf


text:
Tabaldarıqtan engeli turğan 2018 — Ït jılı. Qazaq ïtti jeti qazınanıñ birine jatqızadı. Tawıq jılınan keyin törge ozatın ït jılın jaylı jıldardıñ qatarına kirgizgen. Tarqatıñqırap aytayıq.
Meşin men tawıqtıñ awırlığın ït jeñildetedi
Qazaq uğımında meşin, tawıq jıldarı awır jıldar bolıp esepteledi. Bul jıldarı qawip-qater, joqşılıq, tabïğï apattar jïi boladı. Al bul ekewinen keyin kelgen ït jılı osı awırtpalıqtar jeñildeydi degen tüsinik bar. Tarïxqa qarap otırsañız bul tüsiniktiñ rastığına köz jetkizesiz. 1920-1922 jıldar aralığında Keñes odağında alapat aştıq orın aldı. Azamat soğısınan keyin jäne qatarınan eki jıl qıs qarsız, jaz jawınsız boldı. Qattı qurğaqşılıqtıñ saldarı aşarşılıqqa alıp keldi. 1921 jıldıñ küzine qaray bükil el boyınşa 20 mïllïonnan astam adam aştıqqa uşıradı. Aşarşılıq qazaq dalasın da aynalıp ötken joq. Qızıldardıñ eldi talap-tonawınan Oñtüstik oblıstarda bolğan aşarşılıqtan 1,5 mïllïonğa jwıq qazaq öldi degen mälimet bar. Aşarşılıq eldiñ batısı men soltüstik oblıstarın da jayladı. Ït jılınan, yağnï 1922 jıldan bastap osı awırtpalıq jeñildedi. Osıdan 1928-29 jıldarğa deyingi aralıqta Qazaqstanda tınıştıq ornap, jaylı jıldar bastaldı.
Tağı da sol meşin men tawıqqa twra kelgen 1932-33 jıldarı Qazaqstanda tağı aşarşılıq boldı. 1928 jıldıñ küzinde iri baylardıñ mal-mülkin tärkilewdiñ aqırı, otırıqşılandırw, awıl şarwaşılığın kollektïvtendirw sïyaqtı solaqay sayasatqa ulastı. Osı zobalañ jıldarı 3 mïllïonğa jwıq adam qırıldı. Köptegen qazaqtar şetelge bosıp ketti. 1933- ït jılınan bastap el basına tüsken awırtpalıqtıñ beti beri qaraptı. Kelesi ït jılı 1946 jılğa twra keldi. Osı jıldan bastap 4 jılğa sozılğan Ulı otan soğısınıñ awırtpalıqtarı jeñildep, soğıstıñ saldarınan awır küzeliske uşırağan ékonomïka qalpına kele bastadı. Meşin men tawıqqa twra kelgen 1968-69 jıldarı da qurğaqşılıq boldı. Jağday 1970-ït jılınan bastap qalıpqa tüse bastaptı. Budan keyin kelgen 1982, 1994, 2006 jılar da el üşin jaylı jıldar bolıp esepteldi.
Bïzneske beyim keledi
Juldızşılardıñ joramalına qarağanda, ït jılı twğandar ädildikti janı süyedi, öziniñ quqığı üşin küreswge bar küşin sarp etedi. Onı baylıq köp qızıqtıra bermeydi. Biraq qarjı qattı qajet bolıp bara jatsa, onı jerden qazsa da tabadı. Basqalarğa min tağıp, sın aytwğa beyim. Jasına jas qosıla kele ol minezi birtindep basıladı. Bul jılı dünïege kelgenderdiñ arasında muğalimder men bïznesmender köptep kezdesedi.
Osıdan 5 ğasır burın belgili emşi ğalım Öteyboydaq Tilewqabılulı öziniñ «Şïpagerlik bayan» kitabında ït jılın «aytaq» dep atap, bul jılı twğandardı:
-Ösekşi, şimirikpes sazbet, arsıldağan soyqanşıl, kökbet, şarnawıl, şaldawır, şañqıldap elge, qañqıldap üyge maza bermeytin, dos-duşpanın dolılığı ustasa ayırmaytın, ayamaytın, dolılığı ustamasa jaydarı, äybat äzil, ädemi qaljıñı bar, äytkenmen, şımbayına tïse keşirw oyına kirip şıqpay betten alatın, awzınan aq aytaq şığıp, kök aytaq kirip oynaq salatın bolğıştığı erekşe köz körgilik. Biraq qastandığı az, dostandığı köp, sırın bilmegender de, bilgender de oñay-ospaq süykene almaytın, batırıp jibergenderden öş almay qoymağış, ala almasa ölgende oyında ketkiş, qasïetin bilip, ardaqtağandarğa aqpeyil, sonıñ jolında mürdem ketwge äzirşilder awdandamaq,-dep swrettepti
Ït öziniñ ïesine adal qızmet etetin xaywan. Ol sonımen birge öte saq. Alayda «ïtterge» tän bir kemşilik-olar özgelermen til tabısa bermeydi. Sebebi ït jılğılar öziniñ oyın jaqsı jetkize almaydı. Sondıqtan da olar sırt közge qırsıq, tik minezdi bolıp körinedi. Ït jılı twğandar tınıştıqtı jaqsı köredi. Olar özgelerge kömekteswge äzir turadı, biraq satqındıqtı, özin aldap ketkenderdi keşirmeydi.
Juldızşılar ït jılında qol qwsırıp qarap otırmay, eñbek etkender üşin qarjılıq turğıdan tabıstı boladı deydi. Sonday-aq qarızıñız bolsa, Jaña jılğa deyin qutılıp jäne keler jılı qarız almawğa keñes beredi.
Menmin deytin mıqtılar köp
Ït jılı älemge äygili tulğalar: Maykl Djekson, Sofï Loren, Brïdjït Bardo, Jaka-Ïva Kwsto, Stïven Kïng, Wïnston Çerçïll’, Layza Mïnellï, Sïl’vestr Stalon, Gï de Mopassan, Vïktor Gyugo, Aleksandra Dyum, Érnest Xemïngwéy, Sokrat, Yurïy Gagarïn dünïege kelgen.
Qazaqtıñ batır qızdarı Mänşük Mämetova, Xïwaz Dospanova, Keñes odağınıñ Batırları Talğat Bïgeldïnov, Toğanbay Qawınbaev, kümis kömey änşiler Roza Bağlanova, Nurjamal Üsenbaeva, aqın-jazwşılar Safwan Şaymerdenov, Sırbay Mäwlenov, Äzilxan Nurşayıqov, Ospanxan Äwbäkirov, Qalawbek Tursınqulov, Ersin Qoybağarulı, Qasımxan Begmanov, Ğalım Jaylıbay, tanımal mädenïettanwşı Äwezxan Qodar, qazaqtıñ tuñğış ğarışkeri Toqtar Äwbäkirov, tarïxşı Mämbet Qoygeldïev, éks-mäjilismender Wälïxan Bïşimbaev, Şalatay Mırzaxmetov, Mäjilis depwtatı Zağïpa Balïeva, éks-prem’er Serik Axmetov, éks-mïnïstrler Serik Baymağanbetov, Nurlan Qapbarov, vïce-prem’er Erbolat Dosaev, senator Älimjan Qurtaev ït jılı twğan.
Qazaqtıñ atın älemge tanıtqan sportşılar Mäwlen Mamırov pen Genadïy Golovkïn, erekşe dawıstağı änşi Dïmaş Qudaybergenov te ït jılı dünïege kelgen eken.
«Ït basına irkit tögilgen»
Jüyrik tazı – jeti qazınağa jatadı. Tazı ejelden qazaqtıñ tamağın asırawğa da qolğabıs qılıp, añ alwğa birge şığıp, adamnıñ ajıramas serigi bolğan.
Degenmen ïtke qatıstı jaman ırımdar, tüsinikter de bar. Ïttiñ asqa, onıñ işinde aq tağamdarğa awız tïgizgenin qazaq jaman ırımğa jorığan. Sondıqtan kïiz üyge ït kirip ketpes üşin esiktiñ awzına «ergenek» dep atalatın jiñişke ağaştan jasalğan zattı qoyğan. Qazaqta «esikten ergenek ketse, ïtten uyat ketedi» degen söz osıdan şıqqan. Osığan uqsas «qazannan qaqpaq ketse, ïtten uyat ketedi» degen mätel de bar. Qazaq uğımında jaña soyılğan maldıñ etine adamnan burın ït ïiskep nemese awız tïip qoysa, et «xaram boldı» dep eseptelgen. Ïttiñ qısqa-qısqa, üzip-üzip ulwı jaqsılıq nışanı. Al onıñ mezgilsiz waqıtta qasqırşa uzaq ulwı, qıñsılawı jamandıqtıñ belgisi dep jorılğan. «Ït ulısa ölim-jitim boladı, elge baqıtsızdıq keledi, ït sïyaqtı ulıp qalamız» dep qabıldanğan. Munday kezde «qara basıña körinsin» dep, ulığış ïtti urıp, awıldan qwğan. Qazaqta: «Ït kökke qarap ürse, sol üydiñ ïesine «körinedi», üy ïesi öledi» degen uğım bar. Keyde munday jağdayda ïtti öltirip, jerge kömip, üstine jeti kisi qara tas tastap bastırıp, tükirip, «päle-jala öz basıñmen ketsin» degen. Näwbat jıldarı bas sawğalap üdere keşken zamandarda qazaq ïtke de şama-şarqına qaray jük artqan. El basına kün twğanda, amalı qalmağan nemese taqır kedeylikten ayanıştı xalge dwşar bolwdı «ïtke qos artqanday» degen beyneli sözben swrettegen. Al «ït basına irkit tögilgen» degen söz kerisinşe, tınıştıqtı, molşılıqtı bildiredi.
Baqıtjan ÄBDIRAŞULI,
«Reytïng» gazeti, jeltoqsan, 2017 j


text:
Qırım sabıq deputatı Ganışnıñ itiraz arizası boyunca mahkeme toplaşuvı mayıs 12-ne planlaştırıla – advokat
Devlet hainliginde şeklengen Qırım Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Ganışnıñ itriz arizası boyunca mahkeme toplaşuvı mayıs 12-ne planlaştırıla.
Bunı Qırım.Aqiqatqa sabıq deputatnıñ advokatı Andrey Rudenko bildirdi.
Onıñ malümatına köre, mahkeme toplaşuvı saat 16:00 keçirilecek. Avdokat şunı hatırlattı ki, itiraz arizizasında sabıq deputat taqiqat vaqtında Belaya Tserkov şeerinde yaşağan tuvğanlarında bulunmasına ve Kiyev hastahanesinde tedavilenüvine izin soray.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Kiyevniñ Peçersk rayon mahkemesi devlet hainliginde şeklengen sabıq Qırım deputatı Vasiliy Ganışnıñ cezasını belgiledi – eki aylıq apis cezası. Ganış iyün 25 kününe qadar apiste oturacaq
Aprel 28-de Ukraina havfsızlıq hızmeti Ukraina Devlet sıñır hızmeti ile beraber onı Qırım çıkışında yaqaladılar. Ganış apiske alındı, çünki onı qıdıra ediler. Baş prokuratura onı devlet hainliginde şekley. Ukraina taqiqatçılarınıñ malümatına köre, Ganış Qırım statusı aqqında «referendum» keçirilmesine rey bergenlerden biri edi, ve böyle etip Ukraina topraq bütünligine zarar ketirmege tırıştı.


text:
Frenkistan prezidenti AQŞ ve Rusiye liderlerinen ayrı körüşüvler keçirdi
Rusiye ve Frenkistan prezidentleri Vladimir Putin ve François Hollande cumaaqşamı künü Yelisey sarayında bir buçuq saat devam etken muzakereler keçirdiler. Malümat agentlikleriniñ bildirgenine köre, muzakerelerniñ esas mevzusı Ukrainadaki buhrannı al etüv meselesi oldı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bloomberg agentligi bildire ki, bu künü Hollande eki kere üylelik yemegini aşadı: başta AQŞ prezidenti Barack Obama ile, soñra ise Rusiye prezidentinen ve er sefer esas aş aynı edi – Ukraina. Putin ve Hollande körüşüvinden soñ bir de bir şey aytılmadı.
Bloomberg bildirdi ki, Amerika lideri Frenkistan prezidentinen laf eter eken, Rusiyege «Mistral» frenk vertolöt taşıyıcılarınıñ satılması olarnı raatsızlay, dep bildirdi. Bunıñ devamını Barack Obama «Rusiyeni onıñ Ukrainada yapqanları içün qazanılmağan mukâfatnen taqdirlev» dep adladı.
Hollande ve Obama 18 memleketniñ lideri bulunacaq Normandiyada ingiltire-amerika ittifaqdaşlar orduları enmesiniñ 70 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ Rusiye ve Ukraina arasında zıddiyetni al etüv meselesinde issesini muzakere ettiler.
Bloomberg agentligi bildire ki, bu künü Hollande eki kere üylelik yemegini aşadı: başta AQŞ prezidenti Barack Obama ile, soñra ise Rusiye prezidentinen ve er sefer esas aş aynı edi – Ukraina. Putin ve Hollande körüşüvinden soñ bir de bir şey aytılmadı.
Bloomberg bildirdi ki, Amerika lideri Frenkistan prezidentinen laf eter eken, Rusiyege «Mistral» frenk vertolöt taşıyıcılarınıñ satılması olarnı raatsızlay, dep bildirdi. Bunıñ devamını Barack Obama «Rusiyeni onıñ Ukrainada yapqanları içün qazanılmağan mukâfatnen taqdirlev» dep adladı.
Hollande ve Obama 18 memleketniñ lideri bulunacaq Normandiyada ingiltire-amerika ittifaqdaşlar orduları enmesiniñ 70 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ Rusiye ve Ukraina arasında zıddiyetni al etüv meselesinde issesini muzakere ettiler.


text:
Poroşenkonı «mesuliyetke çekmek içün» Qırımğa çağıralar – matbuat vastaları
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ temsilcisi Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonı yarımdanı ziyaret etmege çağırdı. Bunı RİA Novosti agentligne Qırım parlamentiniñ spiker-muavini Andrey Kozenko bildirdi
«Bugün ukrain akimiyetiniñ esas vazifesi – özüne diqqat çekmektir, er angi usul ile özüni tanıtmaq. Qırım aqqında aytqanda, ukrain siyasetçilerinden iç biri qırımlılarnıñ aytqanını, duyğanını, yaşağanını tüşünmedi. Kimse kelmedi. Men, misal içün, Poroşenko kelse, quvanır edim. Onı Qırım ve Donbass territoriyasında etken er şey içün mesuliyetke çeker edik», – dedi o.
Şunı da qoştı ki, Poroşekno Qırım ve Donbassqa nisbeten «qızğın milletçi» siyasetiniñ tarafdarıdır.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler. Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasına devlet hainliginde şeklenilgen yigirmige yaqın insan çağırıla
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası devlet hainliginde şeklenilgen 17 şahısnı çağıra. Olarnıñ cedveli mart 20-de prokuraturanıñ saytında derc etildi.
«Qayd etilgen cinaiy esnaslar çerçivesinde aytılğan şahıslarnıñ qabaatını deñiştirmege sebep olğan deliller bar, Ukraina ceza-protsessual kodeksiniñ 297-5 maddesine köre şeklenilgen Pavlenko Ya.P., Şapovalenko V.V., Akimov S.İ., Çernâk A.Yu., Şmelkov V.V., Zaharov V.R., Kolesniçenko M.P. , Lubina L.YE., Bezaziyev L.R., Mardoyan F.A., Permâkov N.P., Arjantsev İ.V., Lukaşev İ.M., Georgiadi L.F., Smolânov M.A., Avidzba A.M. ve Karakulkin A.V. isimli insanlarğa imayecilerinen beraber 23.03.2017 ve 27.03.2017 tarihleri arasında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasına (Kyiv ş., Delovaya soq., 24, birinci qat) kelmege teklif etile», – dep aytıla haberde.
İşbu cinaiy esnaslarda qabaat senetini tizmek içün bütün deliller bar. Şeklenilgen insanlar cinaiy işlerni ögrene bile, 23.03.2017 ve 27.03.2017 tarihleri arasında QMC prokuraturasında olarnıñ kopiyalarını almaq imkânları da bar, dep bildire prokuratura.
Ukraina Ceza kodeksi 111-inci maddesiniñ 1-inci qısmındaki cinayet (devlet hainligi) on yıldan on beş yılğa qadar apis cezasınıñ berilmesini belgilemektedir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qarasuvbazar civarında faaller orta asırnıñ camisini ğayrıdan tikley ve bayram namazını qıldılar
Qarasuvbazar rayonınıñ Köktaş (şimdiki Sinekamenka) köyünde ğayrıdan tiklengen orta asırnıñ Köktaş camisinde cuma künü Oraza bayram namazı qılındı, dep haber ete Qırım musulmanları diniy idaresi.
«2014 senesi küzde saqat olğan Seyran Kerimov, yerli sakinlerniñ aytqanına köre, 16 asırğa ait camini ğayrıdan tiklemege teklif etkende çoqusı adam bunıñ imkânsız olğanını tüşüne edi. Amma bugün, bir yıl bile keçmegende, ğayrıdan tiklengen camide birinci bayram namazı qılındı. Belki de, aman-aman bir asırdan soñ birinci namaz (mında soñki namaz ne vaqıt qılındı tam belli degil, lâkin cami kirişinde tamir işleri 1895 senesi keçirilgeni yazıla», – dep aytıla Müftiyatnıñ beyanatında.
İyül 12-de camide birinci cemaat iftarı olıp keçti. Tahminen 80 kişi keldi. Yerli sakinlerniñ aytqanına köre, qırımtatarlar 80-inci – 90-ıncı seneleri qaytıp kelmege başlağan soñ köyde cemaat iftarları keçirilmegen edi.
Musulman cemiyeti özü aş pişirip, bütün köyni iftarğa davet etti, adamlar quvanç közyaşlarını gizlemeyip, camini ğayrıdan tiklemege yardım etken er keske teşekkürler bildire ediler. Al-azırda para toplana, caminiñ minaresi ve qorasına daa para kerek.


text:
Orınsız sın aytamız dep renjisken Töreğalï men Erke qayta tabıstı.
Bul twralı Stan.kz xabarlaydı.
Gäkkw arnası uyımdastırğan koncertte “Allo” änin orındasa da, odan keyin eş jerde birigip öner körseptegen bolatın. Tipti tıñdarmandarı munı jurt aldındağı jasandılıqqa balağan-dı.
Büginde aralarınan qara mısıq jügirip ötken Erke Esmaxan men Töreğalï Töreäli qayta tabıstı. Tağdır qospasa da, xalıq qosıp ülgergen juldızdı jup el aralap, dwet aytıp jür.
Küni keşe ekewi “Ulı dala balası” attı realïtï şowdıñ tüsirilimine Qızılorda qalasına birge bardı. Atalğan elde birigip än salıp, jobanıñ kezekti sanın tüsirwge atsalıstı.
Erke Esmaxan otandıq bağdarlamalardıñ birinde “Töreğalï, kelip qaytadan dwet aytayıq dese, men qwana kelisemin” degen bolatın. Änşiniñ osı tilegi orındalğan sïyaqtı. Dese de, kimniñ kimnen keşirim surağanı äli künge deyin belgisiz. Ekewi de bul mäselege qatıstı tis jarıp eşnärse aytpağan.
“Töreş törelik tanıtıp Erkemen birge Ordağa kelip qalıptı. Aldındağı koncertte Erkeni köremiz dep barğan jurt köñilderi tüsip qaytqan bolatın. Elge ädemi än kerek. Juptarıñ jazımasın” deydi jeli qoldanwşısı. Özgeleri de qwanıp, qos juldızdıñ orındawında äsem änder kütetindikterin jetkizdi.
Tegï: Juldızdar älemi, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ervin İbragimov 32 yaşını toldurdu
Bugün genç qırımtatar faalcisi Ervin İbragimov 32 yaşını toldura. Elinde olğan video qayıtlarğa köre Ervin keçken sene rus polisler tarafından qaçırıldı.Vatanperver yaş olaraq o qırımtatarlarnen bağlı tedbirlede iştirak ete edi. Öyle oldu ki Ervin’niñ anası ve babası aynı bu künü doğdu.Eger oğulları yanında olsa edi belki beraber qayd eter ediler.
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
Milli mentalitet, türk törəsi, yaxud milli dəyərlər?! Əslində necə deyilməlidir? Aynur Talıblı
-
Kengerler.. Sümer Medeniyetini Kuran Türk Boyu Aziz Dolu Atabey
-
-
-
Täze 2018 ýyl baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýarys! Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
NASIL AHMET AQAY DED MOROZNIÑ(AYAZ BABA) PABUCUNU DAMĞA ATQAN Muhamed Ali SULAYMANOV
-
-
MEHMET AKİF DÜNYADA DÜRÜSTLÜĞÜN ANITI VE SİMGESİDİR Prof. Dr. Nazif Gürdoğan
-
-
-
TÜRKMENİSTANDA EVLİLİK ÖNCESİ DÜĞÜN HAZIRLIKLARI Dr.Shurubu kayhan


text:
Diñgez däräcäse östendä bieklek
Diñgez däräcäse östendä bieklek yäki absolüt bieklek, absolüt bilge yä amplituda - öç ülçäneşle fäzanıñ (kiñlek, ozınlıq, bieklek) koordinatı, diñgez nul' däräcäse östendä obyekt urnaşu bieklegen kürsätä.
Cir gäwdäse - geoid bularaq taswirlana. Obyekttan vertikal' küçäre buyınça Cir öslegenä qädär yıraqlıqnı - bieklekne ülçänep bula.
Bieklek artqanda hawa basımı töşä.
Rusiädä diñgez östendä bieklek - Baltıyq diñgezendä urnaşqan Kronştadt futştokınnan sanap quyıla.
Misallar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Dönyanıñ iñ yuğarı noqtası - Comolungma tawı - 8848 m diñgez östendä.
- Dönyanıñ iñ tübän qorı cir öslege - Üle Diñgez buyı - 417,5 m diñgez tübänendä.
- Rusiä iñ yuğarı noqtası - Elbrus tawı: bieklege 5642 m diñgez östendä.
- Rusiäneñ iñ tübän noqtası - Kaspiy diñgeze yarı: -28 m.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- AлbTиTyдa // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.
- AбcoлюTHaя BыcoTa


text:
Toqtamış Han
Toqtamış (tam adı Nasıreddin Toqtamış Han; arap urufatında: طوقتامش; tatarca TykTaMыш, Tuqtamış, rusça ToxTaMыш; ?-1406) - 1380-96 arasında Altın Ordu hanı.
Toqtamış han, Altın Ordu hanlığınıñ temelcisi Batu Hannıñ babası, Cuçi Hannıñ 13-nci oğlu Toqay Timur tamırından kelgen Tuy Ocanıñ oğlu. Aq Ordu hanı Urus Han babasını öldürgen soñ, Samarqandğa qaçıp, Timurnıñ qatına sığındı. Timur Altın Ordu hanlığı özüne bağlı bir devlet olsun dep Toqtamışqa qol tuttı. Onıñ bergen desteginen Toqtamış, evelâ Aq Ordu hanı Timur Melikni 1377 senesinde yeñip şarqiy Deşt-i Qıpçaqqa, daa soñra 1381-de Qalqa uruşında Qıyat Mamaynı yeñip ğarbiy Deşt-i Qıpçaqqa akim oldı. Altın Ordu hanlığınıñ birligini yañıdan tekmilledi. 1382 senesinde Moskvanı zapt etti, rus knâzlarını bergige bağladı. Litvaniya ulu printsini yeñip, akimiyetini qazandı.
Toqtamış han Altın Ordu hanlığını quvetlendirgen soñ, Timurdan Harezmni Altın Orduğa bermesini istedi. Bu sebepnen Timurnen araları bozuldı. Toqtamış, 1387-de Timurnıñ akimiyetinde olğan Azerbaycanğa kirdi. Ertesi sene Timurnıñ oğlu Ömer Şeyhni yeñip, Timurnıñ topraqlarını yağmaladı. Lâkin, 1491 senesinde Qunduzca uruşında Timurğa yeñildi. Qıpçaq tamırlı, Memlük padişası Berquqqa elçiler yiberip Timurğa qarşı ittifaq qurdı. Şirvanğa basqın etip, şeerni yıqtı. 1395-te Terek uruşında Timurğa yeñilip, Qazanğa qaçtı. Altın Ordunıñ paytahtı Saray Berkeni zapt etken Timur, Toqtamışnıñ yerine Timur Qutluqnı han tayinlep keri qayttı. Timur qaytqan soñ, Toqtamış tahtnı qaytarmaq istese de, quvetli Noğay emirlerinden Edige Mırzanıñ destegini alğan Timur Qutluqqa yeñilip, Litvaniya ulu printsi Vitautasqa sığındı. Litvaniya askeriniñ desteginde ekinci cenkte de yeñilgen soñ, Sibirge qaçtı, anda bir qaç qıpçaq emirniñ qatında qaldı. Edige mırza onı 1406 senesinde tapıp öldürdi.
Menbalar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- A. Melek Özyetgin, Altın Ordu, Kırım ve Kazan sahasına ait yarlık ve bitiklerin dil ve üslup incelemesi, TDK yayınları 1996
- Mustafa Kafalı, Altın Orda hanlığının kuruluş ve yükseliş devirleri, 1976


text:
Almatı oblısınıñ prokurorı Azamat Jılqıbaevtıñ mälimetinşe, qazaqstandıqtar "Qorğas" şekara mañı ıntımaqtastıq halıqaralıq ortalığınıñ Qıtay jağına ötude qiındıqtarğa tap bolğan. Bwl turalı Sputnik Qazaqstan saytı habarladı.
"Atalğan ortalıqtıñ qıtay jaq böligine wltına, azamattığına qaramastan mwsılman dästürimen kiingen jäne saqalı bar twlğalar jiberilmey jatır. Bwl äreketter birinşiden, qazaqstandıq azamattardıñ jäne bizdiñ territoriya arqılı ötkisi keletin basqa el azamattarınıñ ortalıqqa ötuin qiındatıp otır. Ekinşiden, eki el arasındağı tauar aynalımı azayıp jatır", - deydi prokuror.
Jılqıbaevtıñ sözinşe, ortalıqtağı äskeri baqılau beketteriniñ jwmısı «Qorğas» ŞIHO-nıñ qızmetin retteu turalı talaptar men kelisimderge säykes boluı kerek. Al kelisim boyınşa baqılau beketterin paydalanu tek tabiği apattar, epidemiyalar, tötenşe jağdaylar bolğanda ğana qoldanıluı tiis.
Bwl aqparattı QR Bas Prokurorınıñ orınbasarı Andrey Lukin de rastadı. Onıñ aytuınşa, qıtay tarapı sırt pişininen dini belgiler bayqalatın azamattardı öz territoriyalarına ötkizip otırğan joq. Al qıtaylıqtar bolsa mwnı: "bizde vedomstvoaralıq nwsqau bar, biraq bwl mäseleni şeşemiz, osı jağdayda qalay äreket etu turalı kelisim boladı", - dep qısqa qayırğan.
Ayta keteyik, soñğı uaqıttarda azamattardıñ dini közqarastarına baylanıstı jağdaylar qiınday tüsken. Tipti Qazaqstannıñ özi bwl jağdayğa alañdauşılıq bildirude.


text:
Işık: "Başikada törek ğäskärineñ buluı bik möhim"
Fikri Işik Törek ğäskärineñ Ğiraqnıñ Musul şähäre DEAŞ terror oyışmasınnan çistarılğança mondağı Başika şähärçegendä qalaçağın qabatlap:“Böten region DEAŞtan arındırılğannan soñ Törkiyä häm Ğiraq Başika şähärçege xaqında söyläşäçäkbez”,dide.
Milli saqlanu ministrı Fikri Işik Törek ğäskärineñ Ğiraqnıñ Musul şähäre DEAŞ terror oyışmasınnan çistarılğança mondağı Başika şähärçegendä qalaçağın qabatlap:“Böten region DEAŞtan arındırılğannan soñ Törkiyä häm Ğiraq Başika şähärçege xaqında söyläşäçäkbez”,dide.
Fikri Işık Kırıkkalädä jurnalistlarnıñ sorawlarına cawap birde.
Ğiraqlı räsmi zatlarınnan bu waqıtqa qadär “Törek ğäskäri Başikadan çigenäçäk” süzläre belän bäyle sorawları buyınça Fikri Işık:
“Musulnıñ DEAŞtan çistartıluı Ğiraq häm Törkiyä öçen bik ähämiyätle. Başikada törek ğäskärineñ buluı bik möhim. Bu waqıtqa qadär DEAŞ terror oyışmasınıñ äğzası 700 terrorçı täśirsez xälgä kiterelde”,dide.


text:
Gece Qırım yolunda eki erkekni maşina bastı: birisi elâk oldı
Gece Qırımnıñ Aqmeçit rayonında belgisiz aydavcı eki adamnı maşinanen bastı. Olardan biri vefat etti. Bunı Qırım Cumhuriyeti boyunca GİBDD İdaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Onıñ malümatına köre, yol qazası gece saat 2-lerde yüz berdi. Dümen başında belgisiz adam oturğan maşina yol ortasında turğan eki erkekni bastı.
1997 senesi doğma oğlan (Rovno vilâyetiniñ sakini) vaqia yerinde can berdi.
Onıñ malümatına köre, yol qazası gece saat 2-lerde yüz berdi. Dümen başında belgisiz adam oturğan maşina yol ortasında turğan eki erkekni bastı.
1997 senesi doğma oğlan (Rovno vilâyetiniñ sakini) vaqia yerinde can berdi.


text:
Rusiyede yabancılarnı rus tili ve tarih imtaianlarını bermek mecbur etecekler
Rusiyede çalışmaq içün kelgenler ihtisaslı mütehassıslardan ğayrı rus tilinden imtianlar bermek mecbur olacaqlar.
Kreml matbuat hızmeti bildirgenine köre, mütenasip qanunnı Rusiye prezidentı Vladimir Putin imzalağan.
Grajdanlıqsız yaşamaq içün ya da vaqtınca yaşamaq içün, çalışmaq içün aqqını bergen vesiqanı almaq içün rus tilini, Rusiye tarihi ve Rusiye qanunlarını bilgenlerini isbatlamaq kerek olur.
Eger Rusiyede bulunmağa istegen insannıñ SSSRde1991 senesi sentâbrnıñ 1-ne qadar berilgen tasil aqqında vasiqası olmasa, o rus tilinden imtian berip sertifikat alması kerek.
Kreml matbuat hızmeti bildirgenine köre, mütenasip qanunnı Rusiye prezidentı Vladimir Putin imzalağan.
Grajdanlıqsız yaşamaq içün ya da vaqtınca yaşamaq içün, çalışmaq içün aqqını bergen vesiqanı almaq içün rus tilini, Rusiye tarihi ve Rusiye qanunlarını bilgenlerini isbatlamaq kerek olur.
Eger Rusiyede bulunmağa istegen insannıñ SSSRde1991 senesi sentâbrnıñ 1-ne qadar berilgen tasil aqqında vasiqası olmasa, o rus tilinden imtian berip sertifikat alması kerek.


text:
Faaliyetçiler Rusiye restavratorlarınıñ Bağçasaray qoruğı territoriyasında Han sarayındaki işlerine şikâyet etmege davet eteler
Qırım faaliyetçileri içtimaiy ağlarda internet qullanıcılarğa «Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğı»nıñ territoriyasında Rusiye restavratorları tarafından yapılğan işlerge qarşı şikâyet qaldırmaq ricasınen muracaat eteler. Muracaatnı saraynıñ Facebooktaki saifesinde qaldırmaqnı rica eteler.
Faaliyetçilerniñ muracaatında: «Lütfen, Bağçasaraydaki han sarayınıñ restavratsiya adı altında mahv etilmesine qarşı öz narazılığıñıznı bildiriñiz», – denile.
Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında yapılğan işler neticesine Han sarayınıñ baş binası içün dağıluv telükesi bar, dep iddia ete.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bu qabaatlavlarnı red etip, işlerniñ devam etilmesi aqqında bildire.
QMC Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ sabıq rehberi Edem Dudakov, işler yapılğan yerni ziyaret etip, Qırımdaki Rusiye akimiyeti tarafından yapılğan keyfiyetsiz restavratsiya işleri neticesinde Bağçasaraydaki Han sarayı UNESCOnıñ dünya mirası obyektleri cedveline kirmek imkânını tamamı ile ğayıp etti, dep bildirdi.
Bağçasaraydaki Han sarayı, Suvdağdaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası (rasadhanesi), Mangup-qale, Eski-kermen ve Çufut-qale UNESCOnıñ Dünya mirası obyektleri cedveline kirsetilmesi içün namzet olalar.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımnıñ Girey hanlarınıñ yazlıq rezidentiyası yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar.