text:
Rusiye, Qırım platformasınıñ sammitini "yıqmaq" içün gruppanı teşkil etti- Küleba
Tışqı işler naziri Dmitriy Küleba şunı tarif etti ki, RF TİN’de, Qırım platformasınıñ sammitini yıqmağa tırışacaq olğan gruppası bar.
Bunı o, "Azatlıq Radiosınıñ" kanalındaki yayısında ilân etti.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye, Qırım platformasını aqqiy telükesi kibi olğanını bellep ciddiy tarzda oña qarşı çıqa.
Tafsilâtlıca oquñız: Qırım platformasınıñ sammitinde, RF qarşı sanktsiyalarnıñ semereliligini qıymetlendirmege planlaştıralar-Ceppar
"Menimce, tek TİN degil, uquq qoruyıcılar, jurnalistler ve grajdan cemiyeti, epimiz içün Qırım platforması muvafaqiyet olsun dep pek müim. Em de, ayta bilecegimiz: rusiye TİN’de, Qırım platformasını sammitini yıqmağa tırışqan gruppası bar",- dedi Küleba.
Tafsilâtlıca oquñız: Korineviç, Qırım platforması sammitimi AQŞ devlet kâtip muavininen muzakere etti
Belli olğanı
- Amerika Qoşma Ştatlar, Ukrainanıñ “Qırım platforması” teşebbüsini alğışlap oña qoşulmağa azırlar.
- Ukraina tışqı işler nazirliginiñ vekilleri, ukrainlerniñ dünya kengressinen “Qırım platformasınıñ” imaye etüvini muzakere ettiler.
- Fırqaara “Qırım platforması” parlament birleşmesi, vaqtınca işğal etilgen Qıırmğa dair olğan qanun leyhalarnıñ paketini işlep çıqara.


c: text/html

text:
`“Kanuni” boralaw köymäse Qara diñgezgä ozatıldı` Näticälär
Xäbärlär [146]
- Hindstan su astı köymäse Paqıstanğa ütep kerergä mataştı
- Franśiyä belän İtaliyä arasınnan "qara mäçe" ütte
- Kön'yaq Koreyada balıqçı köymäse qaplandı
- Farsı qultığında balıqçı köymäse yuğaldı
- Yök köymäse battı
- Angliya Qara diñgezgä köymä cibärde
- Qara sişämbe
- Qara altın çığaru kimi
- Speys Xnıñ raketası diñgezgä töşte
- Bodrumda soñğı kruiz köymäse
- "Qara ärcä" tabıldı
- Bodrumda qaçaq köymäse batqan
- Urta diñgezdä qaçaqlarnıñ köymäse qaplandı
- Urta diñgezdä qaçaqlar köymäse battı
- Azatlıq köymäse Ğazzä portınnan quzğaldı
- “Azatlıq” köymäse Ğazzägä barıp citä almadı
- Törkiyäneñ milli köymäse: MİLGEM
- Misırda serle qara läxet tabıldı
- Qara diñgezdä xärbi künegülär
- Törkiyä köymäse qotqarıldı

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İnguşetiyada martnıñ 26-nda olıp keçken narazılıq mitinginiñ daa bir iştirakçisi tutuldı, dep bildire Azatlıq Radiosınıñ rus bürosı.
Tutulğan Mussa Pliyev kütleviy qalabalıqlarnı teşkil etkeninden şübheli sayıla, dep tarif etti «MBH media» Rusiye portalına adliyeci Kaloy Ahilgov. O, Pliyevniñ bulunğan yerini tam olaraq bilmey. Ahilgovnıñ fikirince, tutulğan kişini Rusiye FSBsiniñ idaresi yerleşken Magasqa alıp ketmeleri mümkün.
Pliyevniñ evinde tintüv keçirildi. Ahilgovnıñ fikirince, faal memuriy ceza ala ya da cinaiy taqipke oğray bile.
Keçken afta Nalçikniñ (Kabardin-Balkar paytahtı) şeer mahkemesi İnguşetiyalı sekiz faalni SİZOğa qapattı. Olarnı akimiyet vekiline qarşı zorbalıq qullanğanından ve İnguşetiyada olğan narazılıqlarda qalabalıqlarğa çağırğanından şübheli sayalar.
Eki cinaiy iş bir tahqiqatqa birleştirildi. Politsiya hadimlerine qarşı zorbalıq qullanuvı ve qalabalıqlarğa çağıruv içün eñ büyük ceza 10 yıl apis cezası ola.
Sentâbrniñ 26-nda İnguşetiya ve Çeçenistan reberleri Yunus-Bek Yevkurov ve Ramzan Kadırov regionlar arasındaki memuriy sıñır pekitilmesine dair añlaşma imzalağan ediler. Oña binaen, Çeçenistan İnguşetiyanıñ Sunjen rayonınıñ bir qısmını ala.
Vesiqanıñ imzalanması İnguşetiyada narazılıq aktsiyalarınıñ sebebi oldı.


text:
Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ memleketke beş yıllıq kiriş yasağıın qanunğa uyğun dep tanıdı.
Böylece, mahkeme Cemilevniñ advokatı Mark Feyginniñ şikâyetini red etti. Moskva şeer mahkemesiniñ Cemilevniñ kiriş yasağı aqqında qararı işke tüşürildi.
Advokat Feyginniñ Twitterde yazğanına köre, imaye tarafı Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecek.
2014 senesi Rusiye uquq qoruyıcıları Mustafa Cemilevge işğal olunğan yarımadağa kiriş yasağı aqqında haber etkenler. Aynı yasaq Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa da ilân etilgen edi.
Bu sene Qırımnıñ Rusiye akimiyeti işğal etilgen yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini estremizm ile qabaatlap yasaq etti. AQŞ, Avropa birligi, Ukraina ve Türkiye bu yasaqnı takbih ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Yuqarı Şurası Qırımda Serbest iqtisadiy zonasınıñ teşkil etilmesini tasdiqladı. Bu kimniñ menfaatı ile yapıldı? Bundan adiy ukrainlilerge ve zenginlerge nasıl fayda olacaq? Adiy qırımlılarnıñ ve iş adamlarnıñ ayatları nasıl deñişir? Bu qanun qıtaiy Ukrainağa köçken qırımlılarnıñ ayatına nasıl tesir eter?
Cevaplar «24» haber telekanalında çıqqan Qırım.Aqiqat leyhasında olacaq. Studiya musafirleri – Olga Skripnik, «Almenda» vatandaşlıq maarifçilik merkeziniñ reberi Yuriy Smelânskiy olacaqlar.
Yayın cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) efirge çıqacaq.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegenler içün azırlanıla.
.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ İçki rayonında Üç-Quyu (Vostoçnoye) köyüniñ sakini Kurkçi Mametniñ evinde tintüv ötkerildi. Bunı qırımtatar milliy areketiniñ faili Nariman Celâl Facebookta haber etti.
Onıñ sözlerine köre, köy sakinni yerli politsiya idaresine ketirilgen.
«Bügün saba saat altıda Qırımnıñ İçki rayonında Üç-Quyu (Vostoçnoye) köyünde qırımtatarı Kurkçi Mametniñ evinde tintüv oldı. Şimdi yerli politsiyanıñ hadimi onı ROVD binasına ketirdi. Faillerimiz tintüvniñ sebeplerini ögrenmege tırışa», – dep yazdı Celâl.
Sebepler şimdige qadar malüm degil, Qırım.Aqiqat tafsilâtnı ögrenmekte.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, qırımtatar sakinleri muntazam surette tintüv ve soravlarğa oğray. Uquq qorçalayıcılar bunı «fikir farqlılığına qarşı küreş» olaraq tanıta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
ABD Ukraina elçihanesi Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerine qol tutmaq içün ketken 120 qırımtatarınıñ Keriç köpründe tutulğanından qasevetlene.
«Rusiye «akimiyeti» taqip etkeninden ve vatandaşlarınıñ qanunsız tutulğanından qasevetlengen 120 qırımtatarınınıñ tutulmasından qasevetlene. Ukraina politsiyası tarafından daa bir azatlıqtan etüvniñ tahqiq etilüvine qol tutamız», – dep aytıla elçihaneniñ Facebook saifesinde.
Bundan bir kün ögüne onlarnen qırımtatar faali Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerine üküm çıqarılacaq mahkeme oturışuvına Qırımdan Rostov-na-Donuğa yol aldı. Amma yanvarniñ 11-nde aqşam Keriç köpründe Rusiye politsiyasınıñ hadimleri vesiqalar teşkerilecek manaçığınen qırımtatarlarnı gece boyunca tuttı. Saba episi Qırımğa qaytmağa mecbur edi. Daa soñra Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası qırımtatarlarnıñ Keriç köpründen keçmesi blok etilgeninden tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
QMC-de Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç qayd etkeni kibi, işğal etilgen Qırımda “Çernomornaftogaz” aktivleri üzerinde nezaretniñ yoq oluvı Ukraina içün eñ büyük ğayıparıdan biri ola.
Bunı o "Ukraina 30 Bütünukraina forumı" vaqtında ayttı, dep bildire temsilcilikniñ matbuat hızmeti.
Körineviçniñ sözlerine köre, Qırımda bu müessiseniñ ğaybı "Ukrainanıñ energetik telükesizligine tesir etken".
"Muvaqqat ziyanlardan eñ büyügi "Çernomornaftogaz" devlet aktsiyalı şirket ola, onıñ quveti karbonlarnıñ işlep çıqarılmasınıñ müim segmenti edi, Qara ve Azaq deñizlerniñ şelfinde karbonlarnıñ keçiti Rusiye gazınıñ müim bir alternativası olğan edi", – dedi QMC-de prezident temsilcisi forum çerçivesindeki muzakereler vaqtında.
«Naftogaz Ukrainı» Milliy aktsioner şirketi Rusiyeni ilhaq etilgen Qırımdaki yataqlardan Ukraina gazınıñ hırsızlağanında qabaatladı.
2014 senesinde Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqı esnasında Ukrainağa ait «Çernomorneftegaz» şirketiniñ burğu tertibatları, flot ve diger mal-mülkü zapt etilgen edi. Bundan soñ NAK «Naftogaz Ukrainı» bu Qırım şirketi üzerindeki kontrolini ğayıp etti. Daa soñra GAO «Çernomorneftegaz» Ukrainanıñ qıta qısmındaki ğayrıdan meydanğa ketirildi.
2016 senesi oktâbrniñ 17-sinde NAK «Naftogaz Ukrainı» ve onıñ altı şube şirketi, gruppağa ait Qırımdaki aktivlerniñ zapt etilmesi neticesinde körgen zararlarnıñ ödenmesini talap etip, Rusiyege qarşı arbitraj davasını başlattılar. «Naftagaz» davanı, Ukraina Nazirler kabineti ile Rusiye ükümeti arasındaki ytırımlarğa qol tutuv, yatırım yapuv ve yatırımlarnı qarşılıqlı qorçalav aqqında añlaşmağa muvafıq olaraq açtı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
200 yaqın adam kollaboratsıya testini keçtiler
Qırımtatar resurs merkezi tarafından ‘RF memuriyetinen işbirlik yapqan şahıslarğa qarşı ayrı sanktsıyalar kirsetmekniñ kerekligine qıymet kesüv Usuliyeti çerçivesinde işlenilip çıqarılğan ‘Sanktsıyalar cedveline kiresiñmi?’ adlı testni 200 yaqın adam keçti. Şunı qayd etmek kerek ki, testni keçkenlerden 50 balldan ziyade alğanlar da bar.
Hatırlatamız ki, 2021 senesi 3 fevral künü Qırımtatar resurs merkezi ‘Kollaboratsıya areketleri ve sanktsıya siyasetine qıymet kesüvniñ zemaneviy usulları’ adlı matbuat-konferentsıyasını keçirip, RF memuriyetinen işbirlik yapqan şahıslarğa qarşı ayrı sanktsıyalar kirsetmekniñ kerekligine qıymet kesüv Usuliyetini taqdim etken edi. Mezkür usuliyet esasında ‘Sanktsıyalar cedveline kiresiñmi?’ adlı testi işlenildı. Her istegen testni QRM saytında keçe bile.
Qırımtatar resurs merkeziniñ fikrine köre, mezkür test yardımınen işğal etilgen territoriyalarda vatandaşlarımızğa sıñırlarını köstermek, tenbilemek mümkün. Akis alda, olar sanktsıylar cedveline kirebile ve atta ukrain qanuncılığını bozğanları içün mesuliyetli olabileler.
Mezkür test anonim şeklinde keçirilgenini hatırlatamız.


text:
Bиkипeдия:Qızıqlı faktlar
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu baş bittäge "Beläseñme?" bülege arxivı. Yaña çığarılış äzerläw.
Baş bittägese[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Başkortstannıñ Rus däwlätenä quşıluı ğomümän alğanda tınıç ütsä dä, XVII-XVIII ğasırlarda qöçläp xristianlaştıru omtılışlarğa, sotsial-iqtisadi xoquqları bozu, häm başqa zolımğa qarşı kütäreleşlär çılbırı urın alğan.
- İGİL tarafınnan oyıştırğan dip sanalğan soñğı terrorçılıq ğämälläre arasında iñ teträndergännäre: Orlando, Atatürk hawa alanı, Nitsa, Kvetta häm Gaziantep waqıyğaları.
- 1914 yılda energiä saqlanu qanunın şik astına saldırğan kisäkçekne 1956 yılda tabu öçen Nobel büläge 2015 yılda birelä.
- 2016 yılnıñ 1 ğinwarınnan İndoneziä yañadan Neft çitkä çığaruçı illär oyışması äğzalığına kerde.
- Bügenge köndäge tatar milläte Batu xannıñ İdel buyı Bolğarın yuq itep, anıñ xalqın (bolğarlar, barsillär, iskillär, sawirlar h.b) bütän törki xalıqlar belän (xäzärlär, bortaslar, qıpçaqlar h.b.) yaña däwlättä berläşterüe arqasında barlıqqa kilä.
- Amur ölkäsendä urnaşqan Könçığış ğäläm alanınnan berençe pilotlı ğälämi apparatlarnı kosmosqa cibärü 2018 yılda ğına kötelä.
- 2016 yılnıñ 23 iyünendä Böyekbritaniädä häm Gibraltarda uzğan referendumda qatnaşqannarnıñ küpçelege Awrupa Berlegennän çığu yaqlı tawış birde.
- Xristos-Yoluçı küzätüe astında uzğan Könyaq Amerikadağı berençe Olimpiä uyınnarında medallär alğan tatar atletları — Artur Äxmätxucin (fextovanie, RUS), Güzäl Manürova (irekle köräş, KAZ), Aliä Mostafina (sport gimnastikası, RUS), Ruslan Nuretdinov (awır atletika, UZB) häm Timur Safin (fextovanie, RUS).
Oktäber-noyäber 2004[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Lamantinnarnıñ diñgez síırı dip tä ataluı turında?
... Tatar tele kamillege, wä anıñ ímlası bik mantíqlı buluı turında?
... İdel-Uralnıñ berençe ilbaşı Tatar buluı turında?
... Maxsus çağıştırmalılıq theorise buyınça c ul yaqtı tizlegeneñ daimi zurlıq buluı turında?
... Ğäräp älifbasında suzıqlar öçen ayırım xäreflär bulmawı turında?
... Klaipėda şähärenä Almanlılar nigez saluı turında?
... Amerikan biüçe xatın Isadora Duncan'nıñ wafatı säbäbe ozın şarf buluı turında?
Dekäber 2004[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Elä wilâyätendä Uyğır telendä berençe gäzetneñ möxärrire Tatar keşese buluı turında?
... Räsäy İmperisendä Ortodoks Xristianlıq räsmi din buluı turında?
... 1 dekäberdä AİDS köne buluı turında?
... Fin-Uğır häm Törki tellärendä sínharmonizm qanunı eş itüe turında?
... Yähüd yazuçısı Şolom Aleyxem üz äsärlärendä Qaragruhçılar kürsätüe turında?
Mart 2008[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Qazan xanlığında İslamnıñ resmî bolıp iğlan etilgenin?
Avgust 2010[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Boz küle barlıqqa kilgän waqıtta, Baltıyq diñgeze (räsemdä) tozlığa äylänä.
- Ğinness reqordlar qitabı 1955 yıldan bırle çıga.
- Muzıqağa mäxäbbät häm sälat Motsartqa 3 yaştä barlıqqa kilgän.
- Prittsker premiäse Nobel' premiäseneñ analogı bularak kabul itelä.
- Ädäbiät buença Nobel' bülägeneñ berençe laureatı — Fransua Arman Syulli-Pryudom.
- Millätlär Ligasına iñ kübe 58 däwlät kergän.
- «Rayan» isemle İslam tematiqasına cırlauçı törkem (räsemdä) Ramazan ayenda oyeşa.
- Oqean burannarı (räsemdä) öç yelğa qädär yäşı ala.
- Ike yel sayenuniversiada uzdırıla.
- 2010 yılnıñ 30 iyünennän bashlap Yandeks tatar telendä eşli başladı.
- Lissabon şähäre Pireney yarımutrawınıñ kön'yak-könbatış yarında urnaşa.
Avgust 2010-2[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Altın Minbär kinofestivale Qazanda ütrkärelä torğan kinofestival (räsemdä).
- Ütämeşgäräy xan (1546-1566), Qazan xanı (1549-1551), Safagäräy belän Söyembikäneñ ulı.
- İttifaQ ul Tatar telendä hip-hop häm r'n'b başqaruçı törkem.
- Şäriğät (Ğäräpçä: شريعة ) İslam qanunnarınıñ tuplanması bula. Töp mäğnädä bu süz "turı yul" yäki "(çişmägä alıp barğan) döres yul"nı añlata ul.
- Ürmäle göl ligası (YpMәлe rөл лиracы). AQŞnıñ tönyaq könçığışında urnaşqan sigez xosusi universitetnı berläştergän sport-ictimaği oyışması.
Aprel 2014[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Nikola Tesla - böyek uylap tabuçı, radio, elektrostantsiä, skin-effekt, rezonans küreneşlären tikşerenüläre ğilemgä zur öleş kertkän. Çıbıqsız radioelemtä häm energiä tapşıru ısulları belän şöğellängän.
- Enriko Fermi - böyek İtaliä-AQŞ fiziğı, Nobel premiäseneñ iäse, Manhetten proyektında qatnaşuçı, atom bombasınıñ töp avtorı, 1939 yılğa qädär İtaliädä faşist firqäsendä torğan.
- Qırımda urnaşqan borınğı şähär Ur Qapqa 1920 yılda bulğan Qızıl Ğäskär häm Aq Ğäskär arasında suğış näticäsendä tulısınça cimerelgän häm yuqqa çıqqan.
- Klassik elektrodinamikağa nigez saluçı Ceyms Klerk Makswell dönya tarixında berençe tapqır tösle fotosurät yasağan.
- Neçkä qızıl sızıq - ingliz telendä häm xalıqara xärbi, fälsäfä töşençäse Qırım suğışınnan soñ kilep çıqqan.
- Qırım suğışında 1853-1856 yıllarda öç imperiä häm ber patşalıq Rusiägä qarşı suğışqan.
- Keriç şähärendä böyek Pont patşası, Rim İmperiäsenä qarşı köräşçe Mitridat (Mitridat VI Eupator) isemendäge taw bar.
- Alan Tyuring, berençe Britan sanağın uylap tabuçı, faşist Enigma-şifratorın watıp açuğa ısulların eşkärtä.
- Qırımda urnaşqan Kizläw şähäre rus telendä böyek Pont patşası Mitridat VI Eupator istälegenä Yevpatoriä dip atalğan.
Sentäber 2015[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1937 yılda "Hindenburg" dirijabl-laynerı yanıp betkännän soñ, yulçılarnı taşuçı hawa transportı bularaq dirijabl qullanışı tulısınça tuqtala diärlek.
- Berençe planörlar BEQ 2500-1500 yıllarda Borınğı Misırda barlıqqa kilğännäre uylanıla.
- Oçqıç massası 25-34% oçu apparatı planerı masssasınnan tora.
- Xäzär qahanlığınıñ VIII ğasır başqalası bügenge Dağstan Respublıkası cirlärendä urnaşa.
- XIX ğasır azağında / Rusiä İmperiäsenä kergän Färğänä üzäne, / SSRB zamanında Qırğız, Tacik häm Üzbäk SSRları arasında bülengän.
- BEQ I ğasırda lezginnar tarafınnan barlıqqa kitergän borınğı Qawqaz Albaniäse däwläte, xäzärlär häm ğäräplär yawları astında bireşmıçäBöyek Sälcük Däwläte barlıqqa kilüenä qädär yäşi birä.
- Xäräzem ileneñ soñğı xanlığı, 1920 yılda Xäräzem Xalıq Sovetlar Cömhüriäte iseme astinda RSFSR sostavına kerä.
- Qazaqstan başqalası Astanada 2010 yılda Qazaq xanlığınıñ berençe xanına häykäl açıldı.


text:
`Qırğızstanda yaña xökümät tözelä` Näticälär
Xäbärlär [473]
- Rusiyädä yaña atlas
- Azärbaycannıñ yaña prem’yer-ministrı - Mämmädov
- İlbaşı xökümät sisteması paketı parlamentta
- Qırğızstannıñ yaña prem’yer-ministrı bilgele bulğan
- Skripal’nıñ ağulanuı belän bäyle yaña açıqlaw
- Tramptan yaña belderü
- Törkiyä belän Rusiyä arasında yaña kileşülär
- Öç ilgä yaña ilçelär ataldı
- AQŞ Rusiyağa qarşı yaña sankśiyälär kertte
- Könçığış Gutağa yaña küpläp üterü
- Fälästin xökümät başlığı konvoyında şartlaw
- Rusiyä ğalimnäreneñ yaña açışı
- Galaktika tışında yaña planetalar açıldı
- Özgürgün xökümät tözü wazıyfasın ilbaşına kire tapşırğan
- 13 yaña muzey açıla
- Yaña ölgergän ciläk –cimeş häm yäşelçä êksportı artqan
- İzraildän yaña qarar
- Rusiyädä yaña ilbaşı namzäte
- "2018dä yaña qurqınıçlar kötä"
- Yaña yılığız qotlı bulsın!


text:
-
HERYERE YAZICI RESET
- Ürün Kodu: HERYERE YAZICI RESET
- Stok Durumu: Stokta var
Etiketler: AdanaYazıcıRESET AdıyamanYazıcıRESET AğrıYazıcıRESET AksarayYazıcıRESET AmasyaYazıcıRESET AnkaraYazıcıRESET AntalyaYazıcıRESET ArdahanYazıcıRESET ArtvinYazıcıRESET AydınYazıcıRESET BalıkesirYazıcıRESET BartınYazıcıRESET BatmanYazıcıRESET BayburtYazıcıRESET BilecikYazıcıRESET BingölYazıcıRESET BitlisYazıcıRESET BoluYazıcıRESET BurdurYazıcıRESET BursaYazıcıRESET ÇanakkaleYazıcıRESET ÇankırıYazıcıRESET ÇorumYazıcıRESET DenizliYazıcıRESET DiyarbakırYazıcıRESET DüzceYazıcıRESET EdirneYazıcıRESET ElazığYazıcıRESET ErzincanYazıcıRESET ErzurumYazıcıRESET EskişehirYazıcıRESET GaziantepYazıcıRESET GiresunYazıcıRESET GümüşhaneYazıcıRESET HakkariYazıcıRESET HatayYazıcıRESET IğdırYazıcıRESET IspartaYazıcıRESET İstanbulYazıcıRESET İzmirYazıcıRESET KahramanmaraşYazıcıRESET KarabükYazıcıRESET KaramanYazıcıRESET KarsYazıcıRESET KastamonuYazıcıRESET KayseriYazıcıRESET KilisYazıcıRESET KırıkkaleYazıcıRESET KırklareliYazıcıRESET KırşehirYazıcıRESET KocaeliYazıcıRESET KonyaYazıcıRESET KütahyaYazıcıRESET MalatyaYazıcıRESET ManisaYazıcıRESET MardinYazıcıRESET MersinYazıcıRESET MuğlaYazıcıRESET MuşYazıcıRESET NevşehirYazıcıRESET NiğdeYazıcıRESET OrduYazıcıRESET OsmaniyeYazıcıRESET RizeYazıcıRESET SakaryaYazıcıRESET SamsunYazıcıRESET ŞanlıurfaYazıcıRESET SiirtYazıcıRESET SinopYazıcıRESET ŞırnakYazıcıRESET SivasYazıcıRESET TekirdağYazıcıRESET TokatYazıcıRESET TrabzonYazıcıRESET TunceliYazıcıRESET UşakYazıcıRESET VanYazıcıRESET YalovaYazıcıRESET YozgatYazıcıRESET ZonguldakYazıcıRESET


text:
Könyaq-Könçığış Aziä däwlätläre berläşmäse
Könyaq-Könçığış Aziä däwlätläre berläşmäse (ACEAN, inglizçä Association of SouthEast Asian Nations) — Könyaq-Könçığış Aziädäge däwlätlärneñ säyäsi, iqtisadi häm mädäni xalıqara oyışması.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1967 yılnıñ 8 avgustında Bangkok şähärendä "ACEAN deklaratsiäse"n imzalağannan soñ ACEAN barlıqqa kilä.
1976 yılda Bali utrawında Könyaq-Könçığış Aziädä Duslıq häm Xezmättäşlek xaqındağı kileşügä häm ACEAN tatulıq deklaratsiäsenä qul quyğannan soñ ACEAN oyışması buldırıla.
İdärä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
ACEANnıñ yuğarı organı bulıp äğza-däwlätlär citäkçeläreneñ (il häm xökümät räisläreneñ) oçraşuı tora. 2001 yıldan birle bu oçraşular yıl sayın ütkärelä. Şulay uq yıl sayın ütkärelgän tışqı eşlär ministrları kiñäşmäse citakçe organı bulıp tora.
Yıl sayın finans ministrlarınıñ kiñäşmäse häm qayçaqta awıl xucalığı häm iqtisad ministrlarınıñ kiñäşmäläre uza. Räislek itüçe ilneñ tışqı eşlär ministrı häm başqa äğza-däwlätlärneñ ilçelärennän torğan daimi komitet oyışmada köndälek citäkçelekne başqara.
Daimi Särqätibät Cakarta şähärendä urnaşqan häm Ğomumi särqätib tarafınnan idärä itelä (2013 yıldan Vyetnam wäkile Le Lyoñ Min başqara, wäkälätlek waqıtı - 5 yıl). Şulay uq 29 komitet häm 122 eş törkeme bar, alar ACEAN qısalarında 300 çara uzdıra.
Taswir[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Eş tele - inglizçä.
Mäydan 4 480 000 km², xalıq sanı 592 000 000 keşe. Tulayım eçke produkt $ 2,172 trln (2003).
1996 yıldan Räsäy ACEANnıñ tulı wäqälätle iptäşe bula. 2005 yılda Räsäy-ACEAN berençe oçraşuı uza.
Räsäy tışqı eşlär ministrı yıl sayın "ACEAN+10", "ACEAN+1" qısalarındağı kiñäşmälärdä qatnaşa.
Äğza-illär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
ACEN oyışmasına 10 il kerä:
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- CekpeTapиaT ACEAH oфcaйT (aHrл)
- 11ый caMMиT ACEAH 12-14 дekaбpя 2005, Kyaлa ЛyMпyp, Maлaйзия oфcaйT (aHrл)
- 11ый caMMиT ACEAH 12-14 дekaбpя 2005, Kyaлa ЛyMпyp, Maлaйзия (aHrл)
- APФ (aHrл)
- OбpaзoBaHиe ACEAH (aHrл)


text:
2014 – cir şarında iñ esse yıl
Belgeçlär kükert gazınıñ bülenep çığuına qomaçawlar öçen eşkä kereşergä çaqıra
Terkäw başlanğan 1800nçe yıllardan bügengä qadär dönyada iñ qızu bulğan 10 yılnıñ barısı da 1997dän soñğılar.
Bu wazğiyät zur ülçämdä atmosferağa kükert gazlarınıñ bülenep çığuı arqasında barlıqqa kilä.
Amerikan Milli Aviatsiya häm Ğaläm dairäse NASA belän Milli Okean häm Atmosfera tikşerenü dairäse başqarğan eşçänlek 2014nçe yılnıñ cir şarında iñ esse yıl buluın kürsätkän.
Eşçänlekkä kürä rekord däräcäsendäge cılılıq Awrupanıñ zur öleşennän Tönyaq Afrikağa, Könyaq Amerikanıñ eçke töbäklärennän Awstraliyanıñ könçığış häm könbatış yar buylarına qadär şaqtıy töbäktä xis itelgän.
Eşçänlektä iğtibarnı cälep itkän ber mäs’älä isä terkäw başlanğan 1800nçe yıllardan bügengä qadär dönyada iñ qızu uzğan 10 yılnıñ barısı da 1997nçe yıldan soñğılarınıñ buluı.
Barlıqqa kilgän bu küreneştä klimat üzgäreşen kiterep çığarğan atmosferağa kükert gazınıñ bülenep çığuınıñ tä’sirle buluı assızıqlana.
Älege eşçänlek dönyaküläm cılınunıñ soñğı yıllarda kimüe, xätta anıñ turında süzneñ barmawı belän bäyle totışqa qarşı çığa häm kükert gazınıñ bülenep çığuına qomaçawlar öçen eşkä kereşüneñ zarurlığın assızıqlıy.
Bäyläneşle xäbärlär
750 mäyet yök maşinasında saqlana
AQŞnıñ N’yu –York şähärendä ber yıldan artıq kümelmägän mäyetlär maşina suıtqıçlarında saqlana


text:
2015 senesinden başlap işğal etilgen Qırımda Rusiye ordusında askerlik yapmaqtan vazgeçken qırımlılarğa qarşı 15 cinaiy ve tahminen 250 memuriy dava açıldı. Bu aqta Kreml kontrolindeki Qırımnıñ arbiy komissarı Oleg Yermilov aprelniñ 16-nda matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete «RİA Novosti Krım» Rusiye haber agentligi.
Umumen, Yermilovnıñ malümatına köre, bu müddet içinde aman-aman 300 insan Rusiye ordusında askerlik yapmaqtan vazgeçmege tırışqan edi.
Qırımnıñ arbiy komissarlığı 2019 senesi baarinde 2,8 biñ qırımlını Rusiye ordusına askerlikke almağa planlaştıra. Çoqusı, 85%-ı, qomşu Rusiyeniñ regionlarında askerlik yapacaq.
Kyiv Rusiyeden işğal etilgen Qırım sakinlerini silâlı quvetlerine çağıruvını toqtatmasını talap ete. QMC prokuraturası qırımlılarnı Rusiye ordusında hızmet etüv içün celpname alğanda telefon ya da elektron poçta vastasınen muracaat etmege rica ete.
Ukrainadaki BM insan aqları monitoring missiyası bildirgenine köre, 2017 senesi eñ az 4800 Qırım sakini Rusiye silâlı quvetlerine çağırıldı. OSCE ABD işleri vaqtınca vekâletlisi Garri Kamiannıñ malümatına köre, 2018 senesi 5600 qırımlı Rusiye ordusına çağırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, Rusiyeniñ Qırım işğali başlağanından berli Rusiye 15 biñ qırımlını askerlikke çağırdı.


text:
Director: Yilmaz Atadeniz; Writer: Yilmaz Atadeniz; Producer: Mehmet Bozdogan; Cinematographer: Ali Yaver; Cast: Kadir Inanir, Ahmet Mekin, Ülkü Özen, Erol Tas, Hayati Hamzaoglu, Suzan Avci, Ali Sen, Hüseyin Zan, Leman Akçatepe, Süheyl Egriboz, Yildirim Önal, Cevdet Balikçi, Dogan Bavli, Mehmet Büyükgüngör, Timuçin Caymaz, Faik Coskun, Ali Demir, Sadettin Erbil, Osman Han, Agah Hün, Gülen Kipçak, Hakki Kivanç, Ibrahim Kurt, Abdurrahman Palay, Tevfik Sen, Ali Seyhan, Riza Tüzün, Muzaffer Yenen, Erol Yesilyaprak, Sönmez Yikilmaz, Orhan Çoban
turkishcine.ma requires JavaScript.


text:
Ukraina kütleviy haber vastaları ilhaq etilgen Qırım haberlerini çoqusı allarda Qırım.Aqiqat saytından ala. Bunı Kütleviy haber institutı derc etken «Ukraina kütleviy haber vastaları Qırım aqqında nasıl yaza» monitoringiniñ neticeleri köstere.
Ukraina kütleviy haber vastaları Qırım aqqında malümat derc etip, 18%-ında Qırım.Aqiqatqa esaslanğan edi. Rusiye kütleviy haber vastalarından alınğan haberler ise 15%-nı teşkil etti.
Qırım aqqında haber bergen menbalar içtimaiy ağlar, cemaat ve göñülli teşkilâtları ola.
«Er altıncı haberde haber menbası içtimaiy ağlar ola edi (16,5%): Facebook saifeleri, Twitter ve Telegram kanallarınıñ haberleri. İçtimaiy ağlardan pek faal begenilmegen haberler de bar edi (yani ilk menbanı tapmaq mümkün degil edi). Cemaat teşkilâtları, göñülli toplulıqlar da ilk menba olğan edi, olar malümatnıñ 16,5%-ını bergen edi», – dep aytıla tedqiqatta.
Eñ az Ukraina devlet organları haber berdi – 1,5%, Rusiye devlet organları ise ilk menba olaraq 3,8% haber berdi, Qırımdaki Rusiye organlarınıñ matbuat vastaları ise – 2,3%.
20 populâr ukrain online kütleviy haber vastasında çıqqan haberlerniñ tek yarım fayızı Qırımnen bağlı edi.
Qırım.Aqiqat – Azatlıq Radiosı ukrain bürosınıñ Qırım leyhasıdır – 2014 senesi mart ayında, işğalden soñ ve Rusiyeniñ Qırım ilhaqı vaqtında, çalışıp başladı.
Azatlıq Radiosınıñ Qırım taqımı üç tilde haber saytını yapa: rusça, ukraince ve qırımtatarca, aftada eki kere «24» haber telekanalında ve «Nastoyaşçeye vremâ» halqara telekanalında «Qırım.Aqiqat» televizion programmalarını azırlay.
2015 senesi sentâbr ayında Qırım taqımı Ukraina radiosınen beraber Qırım.Aqiqat Radiosını açtı. O, Qırımnıñ büyük qısmında, Ukrainanıñ cenübi-şarqında ve Rusiyeniñ Şimaliy Kavkaznıñ dağ rayonlarında yayınlana, 2017 senesi sentâbr ayından başlap ise Qırım.Aqiqat Radiosınıñ kanalı gece-kündüz 105,9 FM dalğasında çalışa.


text:
«Simferopolselmaş» zavodınıñ işi elektrik bölünüvi sebebinden vaqtınca toqtaldı.
Bunı Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetine yaqın olğan Krıminform saytı bildirdi, dep haber ete zavodnıñ tehnikiy müdiri Anatoliy Hudikov.
Onıñ aytqanı kibi, elektroenergiyanıñ söndirüv-berüvi elektron donatmalarnı işlemez alğa ketirdi, tezya motorları yandı.
«Elektroenergiyanıñ söndirilüvi şirketke menfiy ceetten tesir etti, çünki onıñ berilüvi ile bir faza boyunca yüksek kerginlik artqaç oldı, qoruv tertibatı çalışmağa yetiştirmedi ve bizde bayağı donatma yandı. Bunıñ ile tezyalarnıñ motorları da yanğan», – dep añlattı Hudikov.
O şunı da bildirdi ki, tezyalar tamiri, motor ve elektron qısımlarnıñ deñiştirüvi paalığa tüşer.
Yaqın zamanda – donatmanıñ deñiştirilmesine qadar – zavod çalışmaycaq, dedi Hudikov.
Saba, dekabr 3-de, Qırımnıñ bir sıra şeerleri ışıqsız qaldı. Qırım.Aqiqatqa Krımenergoda añlatqanları kibi, bu al limitlerniñ sıñırlı olğanı ile bağlı


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Rusiye Anayasası tüzetüvlerine rey bermekten vazgeçti. Bu aqta «Qırım birdemligi» Ukrainanıñ Rostov-na-Donu baş konsulı Taras Malışevskiyniñ malümatına esaslanıp bildirdi.
«Rostov-na-Donudaki SİZO-1-de ve Taganrogdaki SİZO-2-de bütün balalar memuriyetke ve saylav komissiyasına Ukraina vatandaşları olğanını ve Rusiyede iyülniñ 1-nde olğanlarnen iç bir alâqası olmağanını bildirdi. Qırımlı musulmanlarnıñ printsipial ve metanet olğanını körgen «irade bildirüvniñ» teşkilâtçıları vatandaşlarımızğa basqı yapmadı ve iqna etmedi», – dedi Malışevskiy.
Berilgen malümatqa köre, Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsini etapqa azırlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» gruppası qayda ketecegini bilmeymiz, olar bir-birine menim üzerimden tileklerini bildirdi, aralarında bağ yoq. Belki, bir etapqa tüşerler, soñ ayırırlar, belki de, yoq. Bu etap ne qadar olacaq – bir ay ya da beş afta bilmeymiz, etap vaqtında olarnen bağlı malümatımız sıñırlı olacaq. Pek fenalaşqan sağlıqlarınen etapqa keteler», – dep ayttı Malışevskiy «Ğromadske radio» yayınında.
Cumaaqşam künü, iyünniñ 25-nde, Moskva vilâyetiniñ (Rusiye) Vlasiha şeerindeki Arbiy istinaf mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsiniñ ükmüni deñiştirmeyip qaldırdı.
Böylece, Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ 2019 senesi qabul etken qararı deñişmedi. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Amnesty International aq qorçalayıcı teşkilâtı Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» bütün mabüslerini vicdan mabüsi dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Fevral 15 künü aqşam Odessada ömüriniñ 81 yılında tarih ilimler doktorı, Tavriya universitetiniñ professorı Dmitriy Pavloviç Ursu vefat etti. Bunı Poluostrov haber ete.
Dmitriy Ursu 1936 senesi oktâbr 10 künü dünyağa keldi. Odessa universitetiniñ mezunı. Tarih ilimler doktorı (unvanını 1986 senesi qazandı), professor (1986). Ukraina tarih ilimler akademiyasınıñ akademigi. 1986-2005 seneleri Simferopol (Tavriya) universitetiniñ professorı edi. 1986-1997 seneleri yañı ve zemaneviy tarih kafedrasınıñ müdiri edi. 2006 senesinden – Odessa universitetiniñ professorı oldı. İlim aveslikleri saaları – Afrika ve Ğarbiy Avropanıñ tarihı ve tarih yazıcılığı, tarihnıñ metodologiyası, şarqşınaslıq, Qırım aliy oquv yurtlarnıñ tarihı.
Qırımtatar medeniyetiniñ ögrenilüvine Dmitriy Ursu büyük isse qoştı, şu sırada şair ve alim-türkoloci Bekir Çoban-Zadeniñ ilmiy biografiyasınıñ tizilmesi.


text:
BÜYÜKASLAN, Ali
-
Sayı 13 (1999): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
ALAIN ROBBE-GRILLET'NİN İLK ROMANLARINDAKİ KLASİK UNSURLAR
Öz PDF
-
Sayı 14 (2002): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
"İKİNCİL" KAHRAMANIN İŞLEVİ
Öz PDF
-
Sayı 14 (2002): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
EDEBİYAT VE SİNEMA: KİTAP SAYFASINDAN BEYAZPERDEYE
Öz PDF


text:
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ memuriyetine, qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov adından olarnıñ azat etilgeninen bağlı malümat berilmesini talap etken eki dane memuriy davanı teslim etti.
«Af etilüvnen bağlı fermanlarnıñ gizlenmesi RF Anayasasınıñ 24 maddesiniñ 2-nci qısmına zıt kele», – dep yaza Polozov özüniñ Facebook saifesinde.
Bu yıl sentâbr ayında Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alındı. Çiygoz kütleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlanğan edi.
Ondan soñ mahkeme İlmi Umerovnı Qırımda eki yıl köy tarzındaki koloniyada qaluv cezasına mahküm etken edi. Umerov açıq menbalarda yapılğan separatizmge çağıruv yapmaqta qabaatlandı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Umerov ve Çiygoznı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ yolbaşçıları Kyivge keldiler.
Kreml Umerov ve Çiygoznıñ azat etilgenine dair vesiqalarnı bermekni red etti. Advokat Nikolay Polozov iddia etkenine köre, Umerov ve Çiygoz «uquqiy ceetten daa Qırımda bulunmaqta», çünki olarnıñ Türkiyege keteceginen alâqalı iç bir türlü vesiqa berilmegen edi.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Kiyevskiy rayon mahkemesinde mayıs 21-de Bağçasarayda yaqalanğan «Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayevge qarşı sıñırlav tedbirini saylav boyunca oturuşuv başlana.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Aqmescitte mahkeme yanında 200-ge yaqın kişi toplaştı, Rusiye polisiniñ üç maşinası ve Rusiye gvardiyasınıñ askerleri seçildi.
Mayıs 21-de Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçıköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evlerini tintti.
Azatlıq Radiosı muhbiriniñ malümatına köre, Mustafayevni «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca yaqaladılar, onı mahkemege qadar vaqtınca tutuluv izolâtorına yerleştirdiler.
Rusiye FSBsi, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ Qırımda yaqalanğanını bildirdi. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Ukraina Baş prokuraturasınıñ taqiqat idaresi ve Kiyev İçki işler nazirligi militsiyası bölüginiñ gruppası «Ukrzaliznıtsânıñ» bir sıra departamenti, baş müdiriniñ mesleatçılarından biriniñ iş odasında ve elektrifikatsiya ve elektrik teminlevi departamentiniñ reberliginde tintüv keçire, dep haber ete şirketniñ matbuat hızmeti.
Haberge binaen, bu taqiqat areketleri Peçersk rayon mahkemesiniñ qararına köre, elektrik energiyasını berüvde bozuvlar boyunca keçirilgen mahkemeden aldım taqiqat çerçivesinde keçirile.
«Ukrzaliznıtsâda» qayd eteler ki, tintüv aqımdaki seneniñ iyül 7-de bu cinaiy taqiqat açılğan soñ tayinlengen demir yol saasınıñ yañı yolbaşçısınıñ faaliyeti ile bağlı degil.
Uquq qoruyıcılar «Ukrzaliznıtsâ» binalarında keçirilgen taqiqat areketlerini izaatlamaylar.
İyül 8-de Ukraina infrastruktura Nazirligi «Ukrzaliznıtsâ» Devlet demir yol memuriyetiniñ baş müdir vazifelerini eda etecek Aleksandr Zavgorodniyni tayin etti.
Zavgorodniyden evel şirketni Maksim Blank idare etken edi.


text:
Avgustnıñ 24-ünde Ukraina Mustaqilligi Kününiñ resmiy merasimine üç sabıq prezident - Leonid Kravçuk, Leonid Kuçma ve Viktor Yuşçenko keldi, dep bildire Radio Svoboda.
Beşinci prezident Petro Poroşenko ne Menlik marşına, ne de Ukraina qorçalayıcılarınıñ marşına keldi.
Poroşenko Facebookta yazğanı kibi, olar qadınenınen beraber Sofiya Kiyevska kilsesinde duada iştirak etti ve Elâk olğan Ukraina askerleriniñ hatıralıq çañına çeçek qoydı.
"Avropa Birdemligi" partiyasınıñ saytında, aktsiyada parlament spikeri Andrey Parubiy ve başqa hadimler iştirak etti, dep yazılğan.
Qaçaq sabıq prezident Viktor Yanukoviçten de bir haber olmadı.
Bugün, avgustnıñ 24-ünde, Ukraina, Mustaqillikniñ 28 yıllığını qutlay. Kyivniñ Hreşçatık baş soqağında arbiy parad yerine "Menlik Marşı" keçe.
Kyivde Veteranlar Marşı keçe, bu resmiy degil tedbir, onı yapmaq içün Donbass cenkiniñ veteranları ve faaller teşebbüs kösterdi.


text:
Bunı Qırım «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bildire.
«Birinci baş nazir muavini» Rustam Temirgaliyevniñ aytqanına köre, Qırım içilgen suv meselesinde Şimaliy-Qırım kanalına iç te bağlı degil.
Suv ağınıñ uzunlığı 190 km olacağı beklenile. Şimdi bu yalıñız leyhadır.
Bundan da ğayrı, Temirgaliyevde Kefe-Sudaq suv ağınıñ tamir işlerini keçirmege vade etken ediler. Memurlarnıñ sözlerine köre, böyleliknen suvnıñ qullanuvı 40% azlaşacaqtır.
Hatırlatamız, evelleri Suv hocalıq qurucılığı ve suvaruv ziraatı boyunca «Cumhuriyet kömiyeti» Büyük-Qarasuv özenlerniñ suvlarını Şimaliy-Qırım kanalına avuştıruvı içün obyektniñ qurulışını teşkil etti.
Bu leyhanıñ amelge keçüvi Kefe suv anbarını özenler vastası ile 20 mln. kub suvnen toldurmağa imkân bere


text:
Rusiye energetika nazirligi Qırımdaki eki elektrostantsiyalarnıñ qurulmasında kerilik tesbit ete, «Tehnopromeksport» buñı iyün 1 kününe qadar yoq etmek kerek, bu aqta jurnalistlerge mart 4 künü Qırımğa işnen kelgen Rusiye energetika nazirliginiñ yolbaşçısı Aleksandr Novak añlattı.
«Leyha işleri yekünlendi, şimdi yer işleri keçirilmekte, temel qoyula, kerekli aletler sıparış etile. Biz kiçkene kerilikni qayd ettik, «Tehnopromeksport» işdeşlerimiznen añlaşqanımızğa köre, olar bu meseleni iyün 1 kününe qadar çezip, kene cedvel boyunca çalışacaqlar, bu ise bizge qoyulğan maqsadlarğa vaqtında irişmege imkân berer», - dep ayttı Novak.
Söz Qırım içün ayırılğan 940 megavat yañı generatsiyası aqqında yürütile. TESni sentâbr 2017 ve mart 2018 senelerinde işletip başlamağa isteyler.
Mezkür stantsiyalar Aqmescit ve Aqyar civarında qurılmaqta.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüri yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Energo köpürniñ 3 ve 4 ağı kirsetilmesi 2016 senesi mayıs 1 kününe belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Bunı kenişletüv ve Avropa qomşulıq siyaseti boyunca Avropa komissarı Štefan Füle Twitter saifesinde bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı, Avropa Birliginiñ Şurası tış işler nazirleriniñ qararınen Ukraina mallarına italât bergisini lâğu etüv tedbirlerini tasdıqladı. Böyle etip, Ukraina er yıl qoşma aman-aman 500 million yevro qazanacaq.
Mart ayında Avropa komissiyası Avropa Birligi memleketlerine ihrac etilgen ukrain mallarına bergilerni 2014 senesi noyabr 1-ne qadar lâğu etmege teklif etken edi.


text:
Ervin İbragimovnı Qırımda Yol patrul hızmetiniñ urbasındaki adamlar hırsızladı, bunıñ videosı bar – Celâl
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bu gece ğayıp olğan Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnıñ yaqalanmasını köstergen video bar olğanını bildire. Onıñ sözlerine köre, videoda rusiyeli Yol patrul hızmetiniñ urbasındaki adamlar körüne.
Bu aqta Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bergen izaatta bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, yaqalavnı yaqında yerleşken tükânlarnıñ birinde olğan video kameraları yazıp çıqtı. Video uquq qoruyıcı organlarına teslim etildi, amma onıñ yaqın vaqıtta halqqa kösterileceginde emin degil.
«Bu videonı körgen insanlarnıñ sözlerine binaen, videoda Yol patrul hızmetiniñ urbasındaki insanlar körüne, olar Ervin İbragimovnı toqtadı, maşnadan çıqardı ve diger maşnağa oturttı, bundan soñ kettiler. Fikirimizce, bu hırsızlıq olğanı belli. Çünki eger bu yaqalav olsa edi, Ervinniñ yaqın soy-soplarına haber etmege ve adliyecilerge telefon etmege aqqı bar edi», – dep añlattı Celâl.
Celâlnıñ aytqanına köre, hırsızlıq yarı gecege yaqın, İbragimov yaşağan yerine yaqın, Mira soqağında yüz berdi. Şimdiki vaqıtta aqay kişi ne yerde bulunğanı belli degil.
«Bu, uquq qoruyıcı organları, hususan DPS (Yol patrul hızmeti) hadimleriniñ qanunsız faaliyette iştirak etkeni ilk sefer degil», – dep qayd etti Meclis reisiniñ muavini.
İbragimovnıñ vaziyeti aqqında işğal etilgen Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarınıñ resmiy beyanatları yoq.
Bundan evel mayıs 25-te gece Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Ervin İbragimov mayıs 25-te Meclis azalarınen Sudaqqa barmağa niyetlene edi, o yerde qırımtatar faalleri mahküm etilecegi planlaştırılğan.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırım sailindeki Qara deñizniñ Karkinit körfezinde qanunsız şekilde qum ve faydalı qazıntılar elde etüv boyunca cinaiy protsessual başqaruv ve taqiq başlattı. Bu aqta Qırım MC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti haber etmekte.
Prokuraturanıñ malümatına köre, bu areketler tabiatqa million grivnalıq zarar bergen. Cinaiy iş Ukraina Cinayet kodeksiniñ 240 maddesiniñ 3 qısmında belgilengen cinayet alâmetlerine istinaden açılğandır.
Mahkemeden evel ötkerilgen taqiqat devamında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ukraina Silâlı quvetleriniñ Deñiz-arbiy quvetlerinen beraber, Rusiyede qayd etilgen kompaniyanıñ Qırım saillerinde tabiat resursları (qum) elde etkeninen alâqalı qanunsız areketlerini qayd etti.
İşbu cinaiy işnen bağlı zararlarnı qapatmaq içün, aprelniñ 10-nda Qırım MC prokuraturası tarafından taqiqat mahkemecisiniñ ricasınen alâqalı qarar qanaatlendirildi ve Odessa vilâyetiniñ Yujnıy limanında bulunğan gemi tevqif etildi, dep bildire prokuratura.


text:
Keçken afta devamında Qırımda 14 yol qazası ve 81 yanğın yüz berdi, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Müessiseniñ malümatına köre, yol qazalarında 20 adam qurtarıldı.
Matbuat hızmeti daa qayd etti ki, dağ-orman mıntaqasında dört qıdıruv-qorçalav operatsiyası keçirildi.
Qırımda aprel 1-inden yüksek yanğın telükesi rejimi ilân etildi.
Daa evel yılnıñ başından Qırımda yanğınlarda elâk olğanlarnıñ sayısı eki kere arttı, dep bildirilgen edi.
2019 senesiniñ başından berli Qırımda quru otnıñ 160-dan ziyade yanğını çıqqanı qayd etildi, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text:
Aqyarda COVID-19-dan «kütleviy aşılav» fevral başında başlay bile, dep haber ete şeerniñ Rusiye ükümeti.
«Yarından başlap Devlet hızmetleri portalında aşı olmaq içün yazılmaq mümkün. O vaqıtqa qadar Aqyarğa aşı kelecek, o, kütleviy aşılavnı bitirmege imkân berecek, oca ve ekimlerniñ aşılanması da bitecek», – dep aytıla haberde.
Aqyar ükümeti fevral ayında şeer akimiyeti 18 biñ koronavirus aşısını almağa planlaştıra. Aqyar sağlıq departamentiniñ müdiri Vitaliy Denisovnıñ malümatına köre, şeerge 1742 aşı keldi.


text:
Qarasuvbazarnıñ rusiyeli memuriyetiniñ başı Aleksandr Alekseyenko, istifağa çıqtı, dep bildire Rusiye ve Qırım matbuatı.
"RİA Krım" Rusiye haber agentligi, rusiyeli şeer şurasınıñ reisi Stanislav Krıjanovskiyniñ sözlerine esaslanıp, şeer şurası, Alekseyenkonı istifağa çıqarmaq meselesini avgustnıñ 9-ında baqacaq, dep yaza.
Şimdilik Qarasuvbazarnıñ rusiyeli memuriyetiniñ saytında bunı tasdıqlağan malümat yoq, Aleksandr Alekseyenkonıñ da tefsirleri yoq.
İyül 26-sında Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov, Qarasuvbazar şeer başı Aleksandr Alekseyenkonıñ istifağa çıqmasını talap etti. Muşaverede şeer memuriyetine ait çoq itirazlar aytıldı.


text:
Qırım müsulmanları Diniy idaresinde Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ QMDİ ocalarınen körüşüvi keçirildi. Körüşüv çerçivesinde toplanğanları internet-resurslarınıñ qullanıluvı ile İslâm dersleri keçirilüviniñ inkişafı ve imkânları muzakere etildi. Al-azırda QMDİ yanında Qurannıñ on-layn dersleri leyhası başlandı. Yaqın zamanda on-layn din dersleriniñ keñleşüvi planlaştırıla.
Müfti teşebbüske qol tuttı ve QMDİ-niñ diniy tasil bölügine teşkiliy suallerni nezaret etmege avale etti.
Bundan da ğayrı, ocalar diniy tasil saasında bilingval oquvı mevzusını muzakere ettiler. Müfti: “Yaş nesilge din ana tilinde ögretilmek kerek, çünki milletniñ maneviy mirası aynı tilde saqlanıp qaldı”, dep qayd etti.
QMDİ “Faydalı ilim” Merkeziniñ usuliy bölügi, ocalar içün “İslâm huquqı” boyunca keçirilgen imtiannıñ neticelerini çıqardı. Ocalar imtianda yüksek seviyeni numayış ettiler.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırım kirişi açıq.
«Vatandaş Çubarovnı bekleymiz – bizge kelsin. Qırımda taqiqat organları onı endi bekley», – dep yazdı o Facebookta.
Bundan da ğayrı, Poklonskaya dey ki, yarımada uquq qoruyıcı organları Qırım qamaçavınıñ iştirakçi ve faallerine nisbeten de «çalışa»: «Qanuniyetni er keske nisbeten bozğan vatandaşlardır».
Onıñ sözlerine köre, elektrika tiremeleriniñ patlavı, Qırım ile memuriy sıñırda aydavcılardan aqça talap etilmesi boyunca da teşkerüvler keçirile
«Bazı meseleler boyunca cinaiy işler açıldı. Diger işler boyunca ilk taqiqat tedbirleri keçirile», – dey Poklonskaya.
Qırım.Aqiqatqa belli olğanı kibi, Çubarovğa Qırım kirişi açıq olğanı aqqında resmiy vesiqa şimdilik yoq.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov oktâbr 28 künü öz Facebook saifesinde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını aşkâr etti. Qararda Meclis başınıñ ğıyabiy apisi aqqında söz kete.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.


text:
21-26 qırküyek aralığında Soltüstik Qazaqstan oblısı Mağjan Jwmabaev audanı Lebyaj'e auılındağı jeti qojalıqta barlığı mıñnan asa qws twmaudan qırılğan. Bwl turalı Azattıq radiosı habarladı.
Basılımnıñ jazuınşa, qırılğan qwstıñ 130-ı tauıq, 290-ğa juığı qaz, 582-si üyrek bolğan. Osıdan keyin Lebyaj'e auılında karantin şaraları qabıldanğan. Endi auıl twrğındar karantin ayaqtalğanşa, qwstarın sata almaydı, etke ötkize almaydı.
"Astanadağı veterinariya boyınşa wlttıq referenttik ortalıqtan kelgen sınaq hattamasına säykes, qws twmauınıñ diagnozi rastaldı. Zertteu jürgizildi. Üy qwstarınıñ twmaudı suda jüzetin jabayı qwstardan jwqtırıp alğanı anıqtaldı" dedi oblıstıq veterinariya basqarmasınıñ bas mamanı Nariman Tasbolatov Azattıq tilşisine.
Tasbolatovtıñ sözinşe, körşi auıldarda da zertteu jwmıstarı jürip jatır, äzirge ol jaqta qwstar arasında twmau tirkelmegen.
Biıl qws twmauımen küres ayasında oblısqa respublikalıq qordan 1 million 242 mıñ 200 doza vakcina bölingen. Twmau anıqtalğan auılda 1584 qwsqa vakcina salınğan. Qws twmauı Soltüstik Qazaqstan oblısınan bıltır da anıqtalğan. Ol kezde aurudan 1,5 million qws qırılıp qalğan.


text:
Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ yolbaşçısı, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev, onıñ ilhaq etilgen Qırımda yaşağan aqrabalarına Rusiyeniñ Qırımdaki FSB idaresinden celpname kelgeni aqqında haber ete. Bu aqta o dekabrniñ 21-nde Facebookta yazmaqta.
«İlhaq etilgen Qırımda menim yaqın soylârıma (16 yıldan berli saqat olıp üç insult, motor afaziyası keçirgen 84 yaşındaki babam, 79 yaşındaki anam, qaynanam, qaynatam, eki qız qardaşım ve ömür arqadaşıma) sorğu keçirilmesi içün FSB taqiqatçısından celpname kelgen», – denilmekte haberde.
Bariyev onıñ soylârı onıñ faaliyeti ve vatandaşlıq noqta-i nazarına«iç bir alâqası olmağanı içün» olarğa «toqunmamalarına» çağırdı. Aynı zamanda o Kyivde olğanı aqqında beyan ete.
Rusiye küç idaresi hadimleriniñ bu hususta bir izaatı yoq.
Qırımtatar resurs merkezi – bir cemaatçılıq platfortması olaraq, maqsadı Qırımda aq-uquq bozulğanı aqqında malümat toplamaq ve nezaret etmek, uquqimaye faaliyeti, normalar işleep çıqaruv ve talilden ibarettir. O bir cemaat teşkilâtı olaraq Kyivde 2015 senesi noyabr ayında qayd etilgen edi.
Rusiye işğalinden soñ, Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qazaqstan belän Törkiyä arasındağı säwdä küläme 15 märtäbä arttı
Qazaqstan belän Törkiyä arasındağı säwdä külämeneñ 30 yılda 15 märtäbä artuı belderelde
Qazaqstan säwdä häm integraśiya ministrı Bakıt Soltanov Törkiyä belän Qazaqstannıñ säwdä ölkäsendäge mönäsäbätlärne bäyäläde.
Soltanov, kiläse yılda ike il arasındağı diplomatik mönäsäbätlärneñ 30 yıllığın qotlayaçaqların iskä töşerep, ike il arasındağı säwdä êlemtäläreneñ uñay üseş aluı belän alğa baruın äytte.
Säwdä külämeneñ 1990nçı yıllar başında 200 million dollar tiräsendä buluına iğ’tibarnı yünältüçe Soltanov: “İke ilneñ säwdä küläme 30 yılda 15 märtäbä arttı. Xäzerge waqıtta Törkiyä ilebezneñ iñ zur 10 säwdä urtağınnan berse”, - dip belderde.
Soltanov bıyıl ğinwar-iyün aylarında säwdä külämeneñ uzğan yılnıñ şul uq çorına qarağanda 5,3%qa artıp 1 milliard 788 million dollarğa citüen äytte.
Soltanov urtaq maqsatnıñ säwdä külämen qısqa waqıtta 5 milliard, ozaq möddättä 10 milliard dollarğa citkerü buluın iskärtep uzdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä-Azärbaycan arasında tabiğıy gaz kileşüe
Azärbaycan ilçese Ärdoğanğa ışanıç xatın tapşırdı
Azärbaycannıñ Änkara ilçese Mammadov Ärdoğanğa ışanıç xatın tapşırdı


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescit şeeriniñ memuriyeti yayma satışnı yasaqlağan qarar qabul etti. Mütenasip vesiqa şeer memuriyetiniñ saifesinde derc etilgendir.
«Yayma satış yasaq etilgen zonalarğa Puşkina, K.Marksa, Gorkigo, A.Nevskigo, Serova soqaqları ve Kirov prospekti kirmekte«, - dep yazıla vesiqada.
Aynı zamanda, seyar satış yerleri olaraq Kubanskaya soqağı, 26 (ziraat mahsulatları satış noqtası olaraq), Komsomolskoye qasabasında Sovetskaya soqağındaki 31-nci evniñ ögü (ziraat mahsulatları satış noqtası olaraq) ve Agrarnoye qasabasında Parkovaya soqağındaki 6-ncı evniñ yanı (ziraat mahsulatları satış noqtası olaraq) tayin etilmektedir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasını azırlav buyruğını çıqardı.
Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, inauguratsiyanı azırlaycaq teşkiliy komitet qurulacaq.
Tış işler nazirligi çetel eyyetlerini davet etmek, İç işler nazirligi ise azırlıq ve inauguratsiya vaqtında tertip-nizamnı temin etmek kerek.
Ukraina Nazirler şurası ve Devlet idaresi tedbirlerniñ maliye ve tehnik teminlevini kerçekleştirmeli.
Yañı saylanğan prezidentniñ inauguratsiyasını Ukraina tele ve radio yayınları devlet komiteti temin etecektir.
Ferman derc etilgen künü işke tüşürile.
Ukraina Yuqarı Radası mayısnıñ 16-nda yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasını mayısnıñ 20-ne saat 10:00-ğa belgiledi.
Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ matbuat hızmeti parlamentniñ qararını qabul etti, lâkin belgilengen kün kyivliler ve çetel eyyetleri içün bir sıra qıyınlıqlarğa yol açacaq, dep bildirdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti Yalta iqtisadiyat forumında imzalanğan añlaşmalar ilhaq etilgen yarımadada 1700-den ziyade yañı iş yerini açmağa imkân berir, dep ümüt ete. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov cumaertesi künü, aprelniñ 20-nde, forum neticelerine köre bildirdi.
«Qırımnıñ nazirler şurası 8 mlrd rublelik añlaşmalarnı imzaladı. Umumen 1700-den ziyade iş yeri açılacaq», – dep bildire onıñ aytqanlarını «TASS» Rusiye haber agentligi.
Yaltadaki forum vaqtında Qırımnıñ Rusiye ükümeti ve Gürcistannıñ Cenübiy Osetiya separatist regionınıñ ükümeti ticariy-iqtisadiy, ilmiy-tehnik ve medeniy saalardaki işbirligi aqqında añlaşma imzalağanlar.
Frenkistan siyasetçisi Marin Le Penniñ torunı Marion Mareşal-Le Pen Yaltadaki iqtisadiyat forumında çıqışta bulundı.
Yaltadaki forum başlamazdan evel Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası çetel vatandaşlarını Rusiye ilhaq etken Qırımğa Kyiv qapatqan keçiş noqtalarından qanunsız keçüvden vazgeçmege çağırğan edi.
Aprelniñ 18-nde Qırımda Qırımnıñ Rusiye akimiyeti teşkil etken Yalta iqtisadiyat forumı başlandı. Esas tedbirler «Mriya» şifahane-kurort kompleksinde ve Alupkadaki Vorontsov sarayında keçirilecek.


text:
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Sail İsmagilov dindaşlarnı musulman taqvimi boyunca kelgen Yılbaş ile hayırladı.
«Keçken sene ağır edi. Bizler içün Yüce Rabbiniñ sınavı edi. Tek bizler içün degil – bütün Ukraina içün. Elâk olğan dindaşlarımız bar edi, olarnı dua ile kömdik, olar aqqında unutmaymız; Qırımda adaletsizce apiske atılğanlar bar edi, dua etemiz; qaçaqlar bar edi, ümmetimiz ile birlikte olarğa yardım etken edik; bazılarımıznıñ areketlerinden közümiz qaytqan edi», – yazdı o Facebookta.
Müfti Ukraina musulmanlarını memleketniñ ğayrıdan doğuvına isse qoşmağa çağırdı. «Bizge memleketimiz içün temizlev ve azat etüv yolundan keçmek kerek. Bizni qulluqqa keri itegenlerge baqmañız. Anda kelecek yoqtır. Anda insannıñ canı yapa bilgen eñ alçaq şeylerden ğayrı bir şey yoq. Biz ögge ketmelimiz», – qayd etti o.
Said İsmagilov Qırımda yaşağan dindaşlarına «işğalniñ acele bitmesini» tilegen edi.


text:
Keriç Boğazında zapt etilgen Ukraina deñizcileri içün birinci künlerde 100 000 ğrıvnâdan çoq, aş ve urba toplağan Qırımdaki ukrainler ve qırımtatarlar Rusiyeni qorquzıp, deñiz askerlerini Moskvağa alıp ketmege mecbur etti.
Bu aqta Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dekabrniñ 5-nde Facebook saifesinde yazdı.
«Qırımlı ukrainler ve qırımtatarlar birinci üç kün içinde cenk esiri olğan deñizcilerimiz içün 100000 ğrıvnâdan çoq, em de aş ve urba topladılar. Siziñ birligiñiz istilâcılarnı qorqutıp, qaramanlarımıznı Moskvağa avuştırmağa mecbur etti», – dep qayd etti prezident.
O, Ukraina, deñizcilerniñ qorantalarını qayğırıp, askerlerniñ tez vaqıtta azat etilmesi içün elinden kelgenini yapmağa devam etecek, dep işandırdı.
«Özüñkilerini qaldırmağan birlik millet bütün duşmanlarnı yeñeceginden şübe barmı?», – dep qoştı Poroşenko.
Tünevin Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Keriç Boğazında Rusiye tarafından zapt etilgen Ukraina askerleriniñ qorantalarınen körüşti.
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri Keriç hastahanesinde bulunğan 3 yaralanğan askernen beraber 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Qırım müendislik ve pedagogika universitetiniñ rektorı, tehnikiy ilimler doktorı, professor Fevzi Yaqubov vazifesinden boşatıla.
Avdetniñ elde etken malümatına binaen, bugün professor ve ocalar terkibine ve aliy oquv yurtu taqımına yañı rektor ve rektor muavinleri taqdim etilecek. Yaqubovnıñ yerini kim alacağı aqqında malümat daa belli degil.
Qırım müendislik ve pedagogika universiteti 1993 senesi, sürgünlikten qaytqan halqlarnıñ ihtiyaçları köz ögüne alınıp, teşkil etildi. Universitet ihtisaslarınıñ yarısından ziyade IV-ci seviye boyunca akkreditatsiyadan keçken, umumen olaraq, aliy oquv yurtunıñ IV-ci seviye akkreditatsiyası bar. Kelecek sene universitetniñ birinci rektorı 80 yaşını tolduracaq.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ emek ve içtimaiy qoruv naziri Yelena Romanovskaya aprelniñ 30-nda ağır koronavirus hastalarınıñ sayısı arttı, dep bildirdi.
Bu aqta o, COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Bugünki künde 1848 insan tibbiy közetüv altında buluna, soñki künde yüz kişi közetüvge alındı, 96 insan közetüvden çıqarıldı. Qırımda 92 COVID-19 testi müsbet çıqtı. 35 kişi tüzelip hastahaneden çıqarıldı ve 57-si hastahanede tedaviylene. Ne yazıq ki, ağır hastalarnıñ sayısı üçke arttı. Üçü de oksigenge bağlı. Aluştalı qartana aqcigerlerni suniy avalandıruv cihazına bağlı qala. Bugün dört hasta hastahaneden çıqmağa azırlana», – dep tarif etti Romanovskaya.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Aluştada 1925 senesi doğğan qadın koronavirusqa oğradı, kimden yuqqanı belli degil.
Qırımda aprelniñ 30-nda daa üç yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Aqyarda qayd etilgen 77 koronavirus hastası bar.
Qırımda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnıñ özüni izolâtsiya etmesini belgilegen yüksek seviyeli azırlıq rejimi devam ete. Aqyarda bu rejim mayısnıñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiue prezidenti Vladimir Putin Dünya Ekonomik Kongresine qoşalmaq içün İstanbulğa keldi. Bunı «İnterfax» bildire.
Türk arbiy uçağı tarafından tüşürilgen Su-24 bombardıman uçağı ile adiseden soñ bu Rusiye devlet yolbaşçınıñ Türkiyege ilk ziyareti. İstanbulda Putin Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan ile körüşecegi beklenile.
Rusiyeniñ Su-24 uçağı keçken sene noyabr ayında Suriye-Türkiye sıñırında uruldı. Bombardımanıñ pilotı öldürildi. Türkiye akimiyeti uçaq ülkeniñ ava sıñırlarını istilâ etkenini tasdiqlay edi. Rusiye bu qabaatını tanımadı ve Ankarağa qarşı yaptırımlar çıqardı.
İyün 27 künü Erdoğan, Putinge bir mektup ile Rus pilotınıñ ölüminden sebep yazıqsınğanını bildirdi. Bundan soñ, Kreml yaptırımlarınıñ bir qısımını ortadan qaldırdı. Ağust ayında, St. Petersburgta Putin ve Erdoğan devletler ara munasibetleriniñ bozulğanından soñ ilk muzakerelerini keçirdiler.


text:
Keriçteki Yeñi Qale merkeziy araba qapısı kemeriniñ tolalar avdarılğanı sebebinden ziyaret etilüvi yasaqlandı. Şarqiy Qırım tarühiy-medeniy qoruq matbuat merkezi haber etkenine köre, yasaq «bir kişilik ya da gruppa şeklindeki ziyaretler esnasında bahtsız adiselerge fırsat bermemek» maqsadınen yapılğan.
«Osmanlı mimarlığına ait abideniñ ziyaret etilüvi 2018 senesi yanvarniñ 22-nde yüz bergen fevqulâde vaziyet sebebinden yapılmaqta: (Yeñi Qaleniñ) cenübiy araba qapısı kemerinde çatlaqlar peyda olğanı körüne ve bir qaç saattan soñ – tış qısmındaki tolalarnıñ bir qısmı avdarıla», – denilmekte haberde.
Qoruq hadimleri, şimdi «qanunda bildirilgen tertipke uyğun olaraq qaleni tedqiq etüv ve avdarıluv sebeplerini aydınlatuvnen bağlı işler devam etmekte» dep qayd ete.
Yanvarniñ 24-nde Keriçte Yeñi Qaleniñ cenübiy araba qapısı kemerindeki tış tarafındaki tolalarnıñ bir qısmı avdarılğanı aqqında belli olğan edi.
Yeñi Qale Keriç boğazınıñ kenarında yerleşmekte. O, XVIII asırda osmanlılar tarafından qurulğan. Qale Azav deñizi ile Qara deñiz arasında gemilerniñ keçisini kontrol ete edi.


text:
Britaniya frilanser jurnalisti Madelayn Rouç sabıq sovet saasında insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında yaza. Onıñ yazğanlarını Britaniyadaki The Guardian, Amerikadaki Newsweek aftalığı ve bir sıra diger neşirler derc etti. Keçenlerde Rouç ilhaq etilgen Qırımnı ziyaret etip, yarımadada insan aqlarınıñ buzuluvları aqqında ikâye etti.
Qırımğa barğanda jurnalist hanımını tevqif ettiler. Ondan soñ o, Aqmescitte Rusiyeniñ kontroli altında olğan mahkemege çekildi. Madelayn Rouçnı, Rusiye TİNinden izin almağanı içün jurnalistniñ çalışuv qaidelerini bozğanında qabaatladılar. Ondan ğayrı, oña, tıbbiy sigortasınıñ olmağanına işaret ettiler. Neticede Britaniya jurnalistini Qırım territoriyasını terk etmege mecbur ettiler.
– 2014 senesiniñ martında Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ bir çoq insan aqlarınıñ ciddiy bozuluvları vaqiaları ve şu cümleden esassız tevqifler ve yaqalavlar, insanlarnıñ ğayıp oluv adiseleri, aşalav ve eziyetlev ve, eñ azından, yarımadada Rusiye akimiyetine qarşı çıqqan bir kişiniñ idam etilmesi qayd etildi. Qırımda, muntazam repressiyalar aqibetinde er adımda qorqu uküm süre. Rusiye FSBsiniñ hadimleri faaliyetçiler ve jurnalistlerniñ evlerini muntazam surette tinte, munasip tertipke riayet etmeyip, paralar, telefonlar ve bilgisayarlarnı musadere eteler. Siyasiy mabüslerniñ aile azaları da tevqif etile ve uquqsız olaraq apiste tutulalar.
Qırımda muntazam repressiyalar aqibetinde er adımda qorqu uküm süreMadelayn Rouç
Qırımtatarlar Rusiye tarafından yapılğan repressiyalarnıñ hususiy bir nişanı oldı, çünki tamam olar Rusiye işğaliniñ belki de eñ sabit muhalifleri olalar. Ukrainanıñ «QırımSOS» hayriye teşkilâtınıñ malümatına köre, 27 qırımtatar uydurılğan bir «ekstremizm»de qabaatlav boyunca tevqif etildi, 43 faaliyetçi, zan etilgenine köre, Rusiye işğalci ukümet tarafından alıp qaçıldı. Olarnıñ 18-i ale daa habersiz ğayıp olğan sayıla, 6-sı ölü tapıldı.
Rusiye, ğaliba, mahsus nasıldır «ekstremizm telükesi»niñ mevcüt olğanı aqqında aytıp, ilhaq etken bu Ukraina regionını daa ziyade bastırmaq istey. Bunıñ neticelerini isteseñ bile, eksiltemezsiñ. 100-den ziyade qırımtatar balası babalarını coydı, ve siyasiy mabüslerniñ bir çoq qorantası ağır vaziyette buluna. 30 biñ qırımtatarnıñ Ukrainanıñ başqa qısımlarına ketmesi, çoq şey añlatqan vaqiadır.
– Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqı yarımadanıñ medeniy ve diniy çeşitligine nasıl tesir etti?
– Rusiye tarafından işğal etilüv, iç şübhesiz, yarımadada em medeniyet, em dinge toqundı. Yerli mektepler Rusiye oquv programmalarını qullanmağa mecbur oldılar, ukrain ve qırımtatar tillerinde oqutuv ise aman-aman tolusınen toqtatıldı. İlhaqtan evel Qırımda 1400 din cemiyeti bar edi, daa 674 cemiyet munasip qaydsız faaliyet köstere edi. Şimdi Qırımda yalıñız 53 qayd etilgen diniy cemiyet bar. 22 «Yehova şaatları» cemiyetiniñ episi yasaq etildi.
Evelden yerini tutucı terapiya kursunı alğan narkotik tüşkünleri kibi yerli ealiniñ eñ qolay zararlana bilecek vekilleri içün Rusiye ilhaqı ayatları içün telükege çevirildiMadelayn Rouç
Evelden yerini tutucı terapiya kursunı alğan narkotik tüşkünleri kibi yerli ealiniñ eñ qolay zararlana bilecek vekilleri içün Rusiye ilhaqı ayatları içün telükege çevirildi. Ömür saqlanması içün muim olğan yerini tutucı tedaviylevniñ Rusiyede yasaq etilmesi, Qırımda 800-ge yaqın heroin tüşküniniñ bir anda er angi tedaviysiz qalğanına ketirdi. Bu, olardan eñ azından 100-üniñ ölümine ketirdi. Tedaviylevniñ yoqluğı şaraitinde bir çoq narkotik tüşküni ğayrıdan «soqaqtan alınğan» narkotiklerni qullanmağa başladı. Bu ise, öz nevbette, İnsannıñ immunitet yetişmezligi virusınıñ (VİÇ) yuquv seviyesiniñ artmasına ketirdi.
Umumen, açıqtan aytqanda, Qırımnıñ bir çoq sakini, Rusiye işğali ayat standartlarını eyileştirecek, dep umüt ete edi. Aqiqatta ise öyle oldı ki, er şeyniñ fiyatı birden arttı, aylıqlarnen pensiyalar ise artmadı, turizm ve köy iqtisadiyatı kibi yetekçi saalar işğalden aynı bunıñ kibi zarar kördiler.
– Azat ve mustaqil haber vastaları içün Qırımda olıp keçken vaqialarnıñ bütün manzarasını aydınlatmağa keder etken baş mania nedir?
– Rusiyeniñ haber vastalarına dair sıñırlayıcı qanunları ve jurnalistlerni qorqutuv, insan aqları saasındaki bozuluvlarnıñ aydınlatılması içün telüke doğuralar. Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Qırım ve Ukrainanıñ kütleviy haber vastaları artıq çalışıp olamaylar. Ukraina tele yayınlayıcılarnıñ yayınları Rusiyeden kelgen yayınlarğa deñiştirildi. Buña ilâve olaraq, bir çoq yerli ve Ukraina medialarına internet vastasınen irişüv de qapatıldı. Qırımda bir vaqıt bayağı plüralistik olğan media-landşaft yerine şimdi Kremlniñ yekâne noqtai-nazarı uküm süre. Ondan ğayrı, FSB yerli sakinlerni, Rusiye işğalini qabul etmegenini ifadelegen insanlarnı çaqmağa teşviq ete. İnsanlar şahsiy suhbetlerini bile, ifade musait ise, «filtrlemege» mecburlar. Jurnalistler de qorqutıla, ucümge oğray ve atta tevqif etileler. Olarnıñ bir çoqları Ukrainanıñ diger qısımlarına ketti, qalğanlar ise şahsiy mesajlarında belli bir tsenzuranı qullanmağa mecburlar.
Qırımda insanlar şahsiy suhbetlerini bile «filtrlemege» mecburlarMadelayn Rouç
Asılında, bu yılnıñ yanvarinde qırımtatar siyasiy mabüslerniñ qorantalarından intervyü almaq içün Aqmescitni ziyaret etkenimde özüm de buña oşağan şeylerge şaat oldım. Standart «immigratsion teşkerüv» vaqtında polisler meni, bölgege meraqım aqqında ve ne mevzuda yazmaq istegenimni soradılar. Maña: «Seniñ Qırımdaki vaziyetten memnün olmağan yerli sakinler ile körüşkeniñni bildirgen şaatlarımız bar. Biz seniñ «ilhaq» sözüni qullanğanıñnı da bilemiz. Bu söz yalan ve aqaretleyicidir, biz onı begenmeymiz. Ondan ğayrı, seniñ video çıqarıp başqa kişilerge yollağanıñnı bilemiz. Bu kişiler saña ne dedi?», – dediler.
Men bazı suhbetlerni videoğa çıqarıp, Aqmescitke yollay edim. Polisler ya kerçekten de «şaatlar»nı közde tuttı, ya da sadece blef yapa ediler. Er ne olsa da, maqsatları, men kimnen körüşecek ya da ne yazacağımnı saylağanda bir kere daa yahşı etip tüşüneyim dep, menim er zaman nezaret altında olğanımnı añlatmak edi. Qorqutuv anda büyük rol oynay. Bir arada polis memurı mahkemede işimniñ baqılacağından evel maña, aşamaq keregimni aytıp, «sen ne vaqıt bir daa azat olacaqsıñ, belli degil», dedi.
– Siz Qırımda yerli eali tarafından Rusiyeniñ Ukrainağa ait yarımadanı işğal etkenine qarşı er angi şekilde narazılıq kösterilgenini kördiñizmi?
– Yoq, men iç bir narazılıq kösterilgenini körmedim. Bugünki Qırımda cemiyet içinde boysunmama areketler ğayet havflı. Keçken ayda polis, Han sarayı ögünde bu binanıñ sözde «restavratsiya»sına qarşı narazılıq kösterip bir kişilik piketke çıqqan qadınnı tevqif etti. Qırımtatarlarnıñ fikrine köre, bu işler asılında o tarihiy yerni mahv eteler. Keçken yılnıñ dekabrinde 70-ten ziyade qırımtatar faaliyetçisi yaqalandı. Bu insanlar, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım yarımadasınıñ türlü yerlerinde barışıqlı bir kişilik numayışlar yapqanları içün mahkemege çekildi ve cezalandılar. Polis, o bir kişilik piketlerge, «iznsiz yapılğan kütleviy narazılıq çıqışları», dep qıymet kesti. Piketlerniñ iştirakçilerine 10-ar biñ ruble miqdarında cöremeler tayin etildi. Yarımadada orta aylıqnıñ miqdarı 24 biñ ruble olğanına köre, bu bayağı büyük bir paradır.
Bugünki Qırımda cemiyet içinde boysunmama areketler ğayet havflıMadelayn Rouç
Narazılıq başqa usullarnen ifade etilse daa uyğun olacaqtır. Memnuniyetsizlik, esas olaraq, şahsiy tarzda bildirile, lâkin diger yollar da bar. Bunıñ açıq surette havflı olğanına baqmadan ecnebiy jurnalistnen körüşüv, Qırımda vaziyetten memnun olmağanlar içün cesür bir adımdır.
Lâkin Qırımda bir çoq insanlar içün narazılıq – yekâne yoldır. Hatırlayım ki, 2016 senesiniñ mayısında alıp qaçılğan Ervin İbraimovnıñ babası Umer İbraimovnı, ecnebiy jurnalistnen laf etmege qorqmayımmı, dep sorağanımda Umer, onıñ içün, özüne qarşı kelecekte ne olacağı şimdi endi epbir, dedi. Olar oğlunı tutıp aldı, olar endi Umerniñ öz ayatını tutıp aldılar.
– Şimdiki vaziyette Qırımğa bir daa qaytır ediñizmi?
– Kelecekte Qırımğa qaytmaq ister edim. Maña kelse, jurnalistlerniñ anda ne olğanını bildirmeleri pek muimdir. Lâkin Qırımğa ekinci sefer barğanda men daa diqqatli olacam ve, ondan ğayrı, bir gruppa başqa adamlar ile kezecem.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/9 avgust
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 9 avgust biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
BMOnıñ Dönyanıñ cirle xalıqlarınıñ xalıqara köne
Könyaq Afrika Cömhüriäteneñ Milli xatın-qızlar köne (en)
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1602 — Cil Roberval, frantsuz matematiğı, astronom häm fizik.
- 1938 — Leonid Kuçma, ukrain säyäsät häm däwlät eşleklese.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 2007 — Säidä Arifova, Dönyanıñ Täqwası (en) isemen alğan qırım tatar xatın-qızı.


text:
Ukraina elçihanesi yanında insanlar ükümtke lüstratsiyanı keçirmek, «Ukrainanıñ bütün diplomatik temsilcilliklerni Yanukoviç rejiminiñ tarafdarlarından temizlemek» muracaatları ile buyurdılar. Söz Çehiyadaki Ukraina elçihanesi aqqında yürsetile edi.
İnsanlar Ukraina çetel işler naziri vazifelerini eda etken Andriy Denitsa adına talap mektübini elçihane vekillerine teslim etip, Çehiyadaki Rusiye Federatsiyası elçihanesine yollanıldılar. Anda ukrain vatandaşlarına Pragada yaşağan ve çalışqan belorus cemaat aktistleri de qoşuldılar.
Ukrain ve beloruslar Rusiye liderlerine işğal etilgen Qırımnı azat etmege, Ukraina vaziyetiniñ kerginleştirüvini toqtatmaq ve Rusiyege demokratiyanı qaytarmaq talapları ile muracaat ettiler. Rusiye prezidentineden Kuban, Sibir, Uzaq Şarq, Dagestan, Çeçnâ ve Tatarstanğa keniş muhtariyetini bermege ve 1994 senesiniñ Budapeşt memorandum şartlarınıñ eda etüvini talap ete ediler. Çehiyadaki Rusiye elçisi Sergey Kiselöv adına muracaat elçihanege berildi.


text:
Aprel’ ayınıñ êşsezlek kürsätkeçläre
Ul älege ayda 12,8% bularaq terkälgän
Törkiyä statistika oyışması aprel’ ayına qağılışlı êş köçe kürsätkeçlären açıqladı.
Älege mäğ’lümatlardan kürengänçä, Törkiyä külämendä 15 yäş’tän zurraq keşelär arasındağı êşsezlek ağımdağı yılnıň aprel’ ayında uzğan yılnıň şul uq ayı belän çağıştırğanda 427 meň keşegä kimep 3 million 775 meň keşe täşkil itkän.
Bu çorda êşçezlek 0,2 ballğa kimep 12,8% bularaq terkälgän.
Bäyläneşle xäbärlär
Śitrus cimeşläre êksportı arttı
Ul bıyılnıň 9 ayında uzğan yılnıň şul uq çorı belän çağıştırğanda 14%qa artıp 427 million 29 meň dollarğa citte
Törkiyä iq’tisadı bıyıl 8,6%qa üsäçäk
Xalıqara kredit bäyäläw oışması “Standard & Poor’s" şulay dip farazlıy
"Afrikada xezmättäşlek başqarılmağan il qalmayaçaq”
İlbaşı bu xaqta üzeneň sośial’ media akkauntında Törkiyä – Afrika iq’tisad häm êş forumına qağılışlı belderüendä citkerde


text:
İşğal etilgen Qırımda bazı şahsiy tükânlarda beşçtahtalardan Rusiye rublesi ile olğan mahsulat levhaçıqlarnı alıp taşlaylar. Bu aqta içtimaiy ağlarda keriçliler yaza, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Keriç sakini Aleksey aytqanı kibi, salı künü, dekabr 16-da, tükânlarnıñ birinde bütün levhaçıqlarnı aldılar, satıcı daima mahsulatnıñ fiyatını kurs boyunca sayıp çıqmağa mecbur edi.
İş adamlarından bazıları ayneci yollar ile «dollar» birleminde fiyatlarnı belgileyler.
«Külünçli: malnıñ üstünde: «kod 25», «kod 28» yazılğan. Men: bu ne demek? – sorasam, dollar boyunca fiyatlar olğanını cevap bereler», – dep yaza keriçli Facebook içtimaiy ağında
Evel bildirilgeni kibi, Rusiye rubleniñ tüşmesi ile işğal etilgen Qırımda para eyecanı başlandı. Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, çetel paranıñ kursı er 5-10 daqiqa deñişe. İnsanlar telâşta deñiştirüv noqtalarında olğan para birlemlerini satın almağa atılğanlar.


text:
İşğalciler serial çıqaruvına Qırımnı kenar mahalle tasvirlemek içün köstereler
Kezlev sakinleri bildiler ki, rus televizionda öligarhlar ömür arqadaşları aqqında yañı serial çıqarıla, oñı işğal etilgen Kezlevde sınırlarına çıqarğan ediler. Serialda inkişaf etilmegen, bozulğan yollarnen ve kirli etrafnen il yerini kösterdiler.
Bunı Qırımnıñ reintegratsiya Assotsiatsiyası haber etti.
“Şeyernıñ memuriyetine belli olğanı içün “teşekkürler bildirtmege” isteymiz! Endi kenar mahalle aqqında kino çıqardılar. Öyle de devam ettiñız! Soñ apokalipsis aqqında blokbaster çıqarırlar”, - yerli sakinler içtimaiy ağlarda qavğa eteler.
Daa işğal etilgen Kezlev sakinlernıñ canları ağırdı ki, rus kinocılar olarnnı şeyerlerini çıqardılar, lâkin Rusiyede de ükümetnen unutılğan şeyerler ve qasabalar çoq.
“Oligarh ömür arqadaşı” Ölena Podkaminska aqqında laf.
Malümat olaraq
- İşğal etilgen Aqmescitte 2014 senesi Lugansk vilâyetine “Kuneş sıcağı” rus filmnı çıqarğan ediler.
- İlk baar ayı YouTube Qırımnıñ işğali aqqında rus teşviqat filmne irişimnı sınırladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, siyasiy tecrit ve iqtisadiy munasebetlerniñ sıñırlavı Rusiyeni işğal etilgen Qırımnı azat etmege mecbur etecek, dep inana.
«Ukraina topraqlarınıñ azat etilmesi içün Moskvanı aytışuv masa başına yalıñız tam halqara siyasiy ve diplomatik tecrit ve aynı zamanda iqtisadiy munasebetlerde keskin derecede azlaşma, cermay ve ğazı embargosı, SWIFT-niñ qapatılması oturta bile», – dedi Çubarov.
Amerika Birleşken Devletleriniñ OSCE-deki missiyasınıñ reis muavini Kortni Avstrian martnıñ 4-nde OSCE Daimiy şurasınıñ oturışı vaqtında Rusiyeni «Qırımnıñ basqıcı işğalini toqtatmağa ve ve bütün ukrain siyasiy mabüslerini azat etmege» çağırdı.
Ukrainanıñ Viyanadaki halqara teşkilâtlar yanında daimiy temsilcisi Yevgeniy Tsımbalük Ukraina Rusiyeni «Qırımnıñ qanunsız işğalinden, Qara ve Azaq deñizleriniñ arbiyleştirilüvinden vazgeçmege» kene çağıra, dep ayttı.
Fevralnıñ 16-nda Ukraina Yuqarı Radası halqara institutlarğa muracaat etip, Rusiye tarafından Qırımnıñ işğalini ve yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvını takbih etmege çağırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Azatlıq Radiosı bergen malümatqa köre, NATO aynı şu zamanda siyasiy dialognı Rusiye Şurası – NATO yardımınen devam etmege niyetlene, dep aytıla aprel 1 künü Brüsselde tasdıqlanılğan beyanatta.
«Biz NATO ve Rusiye arasında bütün ameliy ve grajdanlıq dialoglarnı toqtatmaq qararğa keldik. Rusiye Şurası – NATO siyasiy dialogımız buhran ile bağlı olğan noqtaiy nazarlarımız ile deñişmek içün bir zaruriyettir. Cumaaqşamı olacaq nevbetteki toplaşuvımızda Rusiye – NATO munasebetlerini daa bir kerek baqıp çıqarmız», – dep aytıla benâtta.
Qırım işğali ve Ukrain sıñırlarında Rusiye ordularınıñ toplanılğanı Brüsselde muzakere etilgen esas meselelerdir.


text:
Tünevin Qırımda koronavirustan sekiz adam ölgen. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye sağlıq saqlav nazirligi haber etti.
Berilgen malümatına köre, umumen pandemiya vaqtında Qırımda bu hastalıqtan 415 adam ölgen.
"2883 adam (covid) ambulator tedaviylevde, 2831 – hastahanelerde (kovid ile pnevmoniya), 41 – observatorlarda buluna. Umumen 20 339 COVID-19 hastası qayd etildi. Qırım ve Aqyar şeerinde Rospotrebnadzornıñ bölgelerara idaresi 21 049 koranavirus hastasını qayd etti", – dep yazıla malümatta.
Dekabrniñ 19-nda, Qırımnıñ Rusiye reberi Sergey Aksönov 354 yañı koronavirus vaqiyası aqqında haber etti.
Rospotrebnadzor, Qırımda koronavirustan vefat etkenlerniñ sayısı arta, hususan 50-60 yaşlarında insanlar arasında, dep qayd ete. Vefat sayısı artmasınıñ esas menfiy sebebi – tibbiy yardım içün vaqtında muracaat etmeme ola, dep bildire müessise.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bunı «İlvia» AOZT baş müdiri, Yaltada Massandra yalınıñ yolbaşçısı Vitaliy İvanov bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qayd etemiz, «Temiz yalı» aktsiya çerçivesinde mayıs soñunda «Qırım imayesi» vekilleri Qırımnıñ Cenübiy yalısında plâj qorularını devire edi.
«Alâ daa ne men, ne digerleri añlap olamaymız – kamuflâj kiygen ve plâjlarda qorularnı devirip yürgen insanlar nasıl etip resmiyleştirilgenler? Olarnıñ statusı ve vekâletleri ne Rusiye Federatsiyasınıñ, ne Ukraina qanunları ile pekitilmegen. Demek, olar – qanunsız teşkilâtlardır», – dedi Vitaliy İvanov.
Onıñ fikrine köre, qorularnıñ devrilmesini, qanunlarğa binayen, evel añlaşılğan yaramazlıq olaraq tanımaq mümkün.


text:
Rusiye FSBsi tarafından patlayıcı maddelerni qanunsız azırlağanında ve saqlağanında qabaatlanğan qırımlı aq qorçalayıcı Yunus Maşaripov Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesinde yanvarniñ 16-nda işkencege oğratılğanını bildirdi.
Bu aqta Yunus Maşaripovnıñ advokatı Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine ayttı.
Advokatnıñ bildirgenine köre, qapalı keçirilgen mahkeme oturışuvında Maşaripov ve tahqiqat areketlerinde iştirak etken eki FSB hadimi sorğuğa çekildi.
«Yunus oña qarşı yapılğan işkence aqqında tarif etti. Onıñ aytqanına köre, FSB hadimleri onı aqım, açıq ateşnen qıynap eziyetlediler, qabaatı olğanını tanımasını talap ettiler. Soñra genetik madde alıp, bunı bir yerde qayd etmediler. Ve daa soñra genetik madde patlayıcı maddede tapıldı», – dep ayttı Aleksey Ladin.
Advokat, cinayet yerini baquv protokolında olğan uymamazlıqlarnı qayd etti.
«İnsanlar patlayıcı olğan yerni baqmağa keteler, yani telükesizlik tedbirleri alınmalı, patlav tehniki olmalı. Olar ise cemaat vekillerinen ketti, garajnı açtı, andan detonator, patlayıcı çıqarğanlar. Garajnı ürsünen açtılar, yani patlaması mümkün olğan patlayıcı madde olğanını bilip, garaj qapusını ürsünen açtılar. Yunusnıñ aytqanına köre, patlav tehniki bar edi, amma turıp, er şeyni kamerağa çıqarğan edi», – dep qayd etti advokat.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi 2019 senesi dekabrniñ 16-nda Rusiye FSBsi tarafından patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında ve saqlağanında qabaatlanğan aq qorçalayıcı Yunus Maşaripovnıñ cinaiy davasını tekrar temelden baqmağa başladı.
Maşaripov 2017 senesi sentâbr ayında tutulıp apiske alındı. Aq qorçalayıcılarnıñ aytqanına köre, Rusiye FSBsiniñ hadimleri onı kötekledi ve aqımnen eziyetlediler, şunıñ içün özüne iftira atmağa mecbur edi. O, 2014 senesinden berli «bala ve pensiyalılarnıñ aqları bozulğanını teşkilâtlarğa bildirip», aq qorçalayıcı faaliyetinen oğraşqan edi.
«Krım 24» akimiyetke qoltutqan Qırım telekanalı FSBniñ aq qorçalayıcını çekken sorğu videosını derc etti. Sorğu vaqtında Maşaripov, «Yaltada içtimaiy-siyasiy vaziyetke dair malümat toplağanını, turistik mevsimni bozmaq içün plâjlarda ine atqanını, ormannı ateşke bergenini ve Rusiyege qarşı risalelerni tarqatqanını» tarif etti. Videoda aytılğanı kibi, Maşaripov bunı «Qırımtatar Milliy Meclisiniñ teşebbüsinen yaptı, onı ise Ukraina telükesizlik hızmetiniñ hadimleri idare etti».
Meclis reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı red etti.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi Maşaripovnı patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlap, 4 yıl koloniyada qalmasına ve 110 000 para cezası (tahminen 41 biñ ğrıvnâ) tölemesine üküm etti.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Temyiz instantsiyası Maşaripovnıñ şikâyet arizasını qabul etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Yunus Maşaripovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
İlhaq etilgen Qırımda 1,5 biñ yer olacaq yañı tahqiqat izolâtorını qurmağa planlaştırıla. Bu aqta Rusiyeniñ devlet satın aluvları saytında haber etile.
Berilgen malümatqa köre, SİZO Aqmescit rayonında eki etapta qurulacaq. Başta – 40,8 biñ metr kârelik alanda 1 biñ yer, soñra – tahminen 13,6 biñ metr kârelik alanda 500 yer.
Devlet satın aluvları malümatına köre, yañı izolâtorğa 3 mln ruble sarf etilecek. Sermiya federal bücetten ayırılacaq.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada SİZO problemi peyda oldı. Yekâne tahqiqat izolâtorı Aqmescitte yerleşe ve rıqma-rıq tolu, dep aytqan edi Rusiye Baş prokurorı Yuriy Çayka ve Qırımnıñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ reberligi.
2018 senesi Qırımda qavğa çıqtı. Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ müdir muavini Oleg Korşunovğa qarşı cinaiy dava açıldı. Rusiye Tahqiqat komiteti memurnı Aqmescitte SİZO qurğanda 200 million ruble israf etkeninde qabaatladı.


text:
Qırımdaki "Taygan" arslan parkı sadece arslanlarınen degil, bitmegen davalarınen de belli. Soñki vaqıtlarğa qadar "Taygan"nıñ saibi Oleg Zubkovdanıñ Sergey Aksonov ile altı yıllıq qavğası oldı. Amma mına endi mesele çezildi, "Taygan"nıñ başına yañı belâ keldi - koronavirus ve yem qıtlığı.
Oleg Zubkovnıñ çoq istidatı bar ve olardan birisi - problemalarına cemiyetniñ diqqatını çekmek qabiliyetidir. Sergey Aksönovnen çatışma yıllarında, esasen ayvanlarnı sevgenlerniñ arasından o biñlerce tarafdar taptı. Zubkovnıñ Qırım akimiyetinen davasında esas rolni oynağan tamam cemaat oldı.
Zubkovnı desteklegen bir sıra narazılıqlardan soñ Rusiye İqtisadiyat İnkişafı Nazirligi "Taygan" parkınıñ meselelerini çezecek üç taraflı "yol haritası" añlaşmasını teklif etti. Neticede "Taygan" reberleri, Qırımnıñ rusiyeli ükümeti ve Rusiye İqtisadiyat İnkişafı Nazirligi vekilleri imzalağan gizli vesiqa peyda oldı.
"Yol haritası" peyda olğanından soñ, Zubkovnıñ işleri tez tüzelip başladı. Yıllarnen çezilmegen meseleler çezilip başladı: Rusiye akimiyeti birden "Taygan" ve "Skazka" parklarınıñ topraqlarını resmiyleştirdi, meşur park arifleriniñ bozmasını lâğu etti. Bir zurafe, ayuv ve atta qaplanlar bağçasınıñ qurulması içün bile "Taygan"nıñ etrafında 50 gektarlıq topraqnıñ ayırılması aqqında laf oldı. İşte, planlar büyük edi, amma koronavirus olarnı bozdı.
Oleg Zubkovnıñ aytqanına köre, o aktivleriniñ çoqusını Portugaliyağa keçirdi, anda onıñ turistik ve qurulış biznesleri bar. Qalğan aqçalarnı, artıq beş aylıq çalışmağan "Taygan" parkınıñ keliri olmağanı içün, onıñ ayvanlarınıñ yemine masraf etti.
İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve sadece ayvanseverler, Zubkovnıñ blogında belgilengen rekvizitlerge para yollay
Şimdi cemaat yañıdan qasevetlenip başlay. İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve sadece ayvanseverler, Zubkovnıñ blogında belgilengen rekvizitlerge para yollay. Taacipli, amma kapiklerini sayğan pensionerler bile "Taygan" ayvanlarına yardım etmek içün aqçalarını yollay. Soñra özleri tefsirlerde şaqalaşa - daa qaysı bir millionerge pensionerler aqça toplar?! Bu fenomenni nasıl añlatmaq mümkün?
Çoqusı çetelden bile para yollamağa azır. Zubkovnıñ qadını PayPal internet kisesini qayd etti, ve YouTubedaki tefsirlerge köre, kiseniñ limitleri birinci künde toldı!
Zubkovnıñ aytqanına köre, bütün bular yaedım ete, amma meseleni çezmey - bir qaç biñlik kiyik ayvanlarnıñ sürüsini aşatmaq içün pek çoq aqça kerek. bundan da ğayrı, aqça olsa bile, şimdilik yemni satın almağa qolay degil. Rusiyeden et teminatı şimdi yoq. Qırımnıñ özünde de mahsulat strategik mal olıp qala.
Endi top Sergey Aksönovnıñ qolunda - Zubkovnıñ parklarına yardım etermi ya da evelki hoşnutsızlığı yeñermi?
Şimdi faaller Oleg Zubkovnıñ parklarına Qırım tükânlarından bozulgan etler temin etilsin dep Rusiye akimiyetine muracaat etti. Buña cevap olaraq ise - Rusiye içtimaiy teşebbüs saytında muracaatnı yerleştirmek tevsiyesini aldılar. O muracaat 100 biñ imza toplasa, soñra Devlet Duması, belki de, bir qarar alır.
İşte, Oleg Zubkovnıñ qasevetli hocalığı kene ağır vaziyette. Qızğın tavadan ateşke, degen dayın. O öz blogunda endi bildirdi ki, toplamınıñ sayısını azlaştırmaq mecruriyetinde qala bile. Endi top Sergey Aksönovnıñ qolunda - Zubkovnıñ parklarına yardım etermi ya da evelki hoşnutsızlığı yeñermi? Sual bundadır...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Bıltır işğal altındaki Qırım yarımadasını Kyiv ile añlaşmayıp ve Ukraina devlet sıñırlarını bozıp ziyaret etken Frenkistan siyasetçileri, hususan Avropa Parlamentiniñ Frenkistan deputatları Virjini Joron, Filipp Olivye ve Jan-Lin Lakapel olarğa qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı «qanunsız» dep saya, dep bildire.
«Deputatlar Virjini Joron, Filipp Olivye ve Jan-Lin Lakapel mandatları çerçivesinde areket etken parlament vekillerine qarşı basqı ile aynı olğan sakntsiyalarğa qarşı itiraz bildire. Parlament vekilleriniñ oğraşqan vaziyetlerinen bağlı fikirlerini serbest şekillendirmek aqqı er bir demokratik parlamentniñ müim printsipi ola. Bu er alda deputatlarnıñ serbest areket etmesini ve er angi zorlavdan vazgeçmesini talap ete», – dep aytıla «Kimlik ve demokratiya» gruppasınıñ Frenkistan eyyetiniñ saytında derc etilgen beyanatta.
Qayd etilgenine köre, mezkür siyasetçiler ve 2015 senesinden berli sanktsiyalar altında olğan «Frenkistan-Rusiye dialogı» birliginiñ reisdeşi Tyerri Mariani «vekâletlerini yerine ketirmeleri içün kerek olğan printsipniñ bozulğanı sebebinden» Avropa parlamentiniñ prezidentine muracaat etecekler.
Hatırlatamız, martnıñ 24-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Milliy telükesizlik şurasınıñ 26 çetel vatandaşı ve 81 şirketke qarşı sanktsiyalar kirsetilecegine dair qararını işke tüşürecek buyruqnı imzaladı.
Şahsiy sanktsiyalar aktivlerni blok etecek, vizalarnı lâğu etecek ve Ukrainağa kirişini 3 yılğa yasaqlaycaq.
«Halqa areketi birligi» firqasından Tyeri Mariani reberliginde 10 Frenkistan deputatından ibaret gruppa 2015 senesi iyülniñ 23-24-nde ziyaret etken edi. Bu meselede Ukrainanen añlaşmağan, Frenkistan Tış işler nazirligi ise ziyaretke qarşı çıqqan edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası 2016 senesi bildirgenine köre, çetel siyasetçileriniñ Qırım ziyaretiniñ qanunğa uyğun olıp olmağanı tahqiq etilmekte.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Qırım işğalinden soñ Ukraina yarımadanıñ bütün halqara keçiş noqtalarını qapattı. Qırımğa qanunğa köre kirmek içün Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki keçiş noqtalarını qullanmaq kerek. Bu qaideni bozğan insanlar sürgün etilecek ve para cezasını alacaq.
Ukraina Tış işler nazirligi 2016 senesi iyül ayında muracaat derc etip, çetel vatandaşlarını ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı qanunsız Qırım ziyaretleri aqqında tenbiledi.
Ukraina müessisesi, çetel siyasetçileriniñ Qırım ziyaretleri resmiy olamaz, dep qayd ete.
Çetel artistleri ve diger medeniyet erbapları Rusiye işğal etken Qırımğa Ukraina qapatqan keçiş noqtalarından kirip, Ukraina qanunlarını boza. Qırımğa gastrollerge kelgen ya da Qırımnıñ Rusiye işğaline qoltutqan bazı artist ve yırcılarğa esas Ukrainada çıqışta bulunmağa yasaq ettiler.
Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti çetel vatandaşlarını Qırımğa davet etip, ilhaqını qanunlaştırmağa tırışa.


text:
Aqmescit rayonınıñ Kürlük-Baş ayırığındaki yanğınnıñ mıntaqası 52 gektarğa qadar arttı. Bunı rusiyeli Fevqulâde Vaziyetler Nazirligi biuldire.
Müessise malümatına köre, noyabrniñ 15-inde aqşam ateşniñ tarqalması toqtatıldı.
Qurtarıcılar, yanğınnı söndürmek içün 489 adam ve 78 tehnika celp etilgenini bildire.
Yanğın noyabrniñ 14-nde çıqtı. Ertesi künü Aqmescit rayonında fevqulâde vaziyet rejimi ilân etildi. Yanğınnı söndürmek içün qurtarıcılar aviatsiyanı celp etti.
Yüksek yanğın telükesi sebebinden yarımadada furtuna havfı ihtarını noyabrniñ 18-ne qadar uzattılar.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanında QMC prokurorınıñ muavini Nazar Holodnitskiy Ukraina ögünde özlerini qabaatsız sayğan Qırım Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatlarına QMC prokuraturasınıñ organlarına kelmege teklif etti.
Bu aqta o Facebookta Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ qıdıruvğa ilân etilgen sabıq Qırım deputatlarınıñ cedvelinden Enver Abduraimov ve Safure Kacametovanı çıqarmaq talabına cevabında yazdı.
«Cedvelni er kes körip, qıymet kessin, dep aşkâr ettiler. Belki de cevdelde özlerini qabaatsız sayğan deputatlar da bar. Olarğa Qırım MC prokuraturasına kelip, delillerni köstermege teklif etem», – yazdı Holodnitskiy.
«Aynı zamanda, belki bir kimsede bu cedvelde olmağan, amma içine mıtlaqa kirecek deputatlar aqqında malümat bar. Prokuraturağa işbu malümatnı taqdim etmege teklifinde bulunam», – dep qoştı o.
Halq deputatı, Meclis reisi Refat Çubarov devlet hainliginde şeklengen Qırım deputatları cedvelinden eki qırımtatarnıñ çıqaruvında israr ete – Enver Abduraimov ve Safure Kacemetova.
Onıñ sözlerine köre, Abduraimov ve Kacametova, Meclis qararına riayet etip, QMC Yuqarı Şurasınıñ nevbetteki (2014 senesi fevral 27-den soñ) toplaşuvlarında ve 2014 senesi mart 15 künü Ukraina Yuqarı Şurası tarafından «Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası vekâletleriniñ müddetten evel toqtatıluvı aqta» №891 qararınıñ alınuvından soñ endi qanunsız «Qırım devlet şurası» «toplaşuvlarında» iştirak etmey ediler.
Bu sebepten Meclis reisi işbu deputatlarnıñ QMC prokuraturasınıñ cevdeline kirsetilmyesini qanunsız saya.
Ukraina Yuqarı Şurası fevral 13 künü baş prokuraturağa muracaat etip, mart 16-da «referendum»nıñ keçirilmesine alâqası olğan Qırım Yuqarı Şurası ve Aqyar şeer şurasınıñ deputatlarını mesüliyetke çekmege talap etti.
Cevdelde Qırım parlamentiniñ 75 deputatı bar. Daa biri – Vasiliy Ganış aprel 28 künü Qırım çıqışında Ukraina Havfsızlıq Hızmeti ve Ukraina Delvet sıñır hızmetiniñ hadimleri tarafından yaqalandı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, halq deputatı Refat Çubarov dey ki, şimdi «işğal etilgen yarımadanı suniy sürette rusiyeliler ile tolduralar». Bunı o jurnalistlerge çarşenbe künü, noyabr 11-de, ukrain parlamentinde bildirdi.
«Rusiye Federatsiyası Qırımnıñ suniy sürette mesken etüv siyasetini keçire. Bir taraftan, riayetkâr olmağan ealini ve işğalnen razı olmağanlarnı quvmağa tırışacaq. Başqa taraftan, qıta ealisini, çeşit manaçıq tapıp, çoqlaştıracaq», – dey Çubarov.
Aytqanı kibi, Qırımnı rusiyeliler ile toldurğanları endi yarımadanıñ uquq qoruyıcı organlarında körüne.
«Şimdi Qırımğa 10 000 idareci yetişmegeni aqqında mesele resmiy seviyede muzakere etile. Böylece, işğalciler suniy sürette işğal etilgen territoriyada demografik, qavmiy ve diniy terkibini deñiştire», – dey Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Qırım prokuraturanıñ dörtte bir qısmı – qırımtatarları olğanı aqta bildirüvi – Qırım akimiyetiniñ qırımtatarlar oña sanki qol tutqanını köstermek içün yapqan nevbetteki ıntıluvıdır. Amma bu iç te aqiqatqa uymay, bunı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Poklonskayanıñ mantığını añlap olamayım, kene de şimdiki Qırım akimiyetine qırımtatarlarnıñ qol tutuvını köstermek isteyler, ğaliba. Menimce, prokuror hanımnıñ soñki bildirüvi aynı şu sıradan. Aqiqatta ise, prokuraturada çalışqan vatandaşlarımıznıñ tam sayısı belli degil», – dey Celâl.
O şunı da qayd etti ki, evel Meclis temsilcileri Ukraina uquq qoruyıcı organlarında qırımtatarlarnıñ sayısını arttırmaq teklifi ile defalarca buyurğan edi, amma olarğa red ete ediler, şimdi de, dey Celâl, bir şey deñişmedi.
«Yaqında Qırım akimiyetiniñ temsilcisi ile qonuştım. O, qırımtatarlarğa uquq qoruyıcı organlarına işke kirmek içün bir tabu olğanını açıqtan ayttı», – haber ete o.
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya dey ki, qırımtatarlar onıñ müessise hadimleriniñ dörtte bir qısmını teşkil ete.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalinden soñ Mecliste ve diger uquq qoruyıcı teşkilâtlarda yarımadada yaşağan qırımtatarlarğa nisbeten basqı yapılğanını bildireler. Qırımtatar faalleri yarımadanı terk etmege mecburlar, qırımtatarlarnıñ yetekçileri – Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa Rusiye akimiyeti Qırım kirişini beş yılğa yasaq etti. Qırımtatar matbuat vastaları qapatıla, bazıları qıtaiy Ukrainağa avuştı.


text:
Edil
Edil[1] ya da Volga (bazan İdil, İtil yaki Etil şeklinde de yazıla; rusça Boлra, qazantatarca Идeл) - Avropanıñ eñ uzun özenidir. Uzunlığı taqriben 3692 km olğan Edil, Moskva ile Sankt Peterburg arasındaki Valday yaylalarından doğa. Deñiz seviyesinden 28 m astında olğan Hazar deñizine töküle. Hazar deñizine 50 km qala 200-den ziyade qolğa ayırılıp Edil deltası meydanğa kelir. Bu deltanıñ keñligi 100 km-den ziyadedir.
Edil qışnıñ üç ayında buzlap qala. Bu zaman devamında bazı yerlerde özen üstü qara yolu olaraq faydalanılır.
Bazı tarihçılarğa köre tarihiy Avropa Hun ükümdarı Atillanıñ ismi Edil özeninden kele: Atilla = Edilli.
Tüpyazılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Zemaneviy rusça-qırımtatarca luğat / Tertip eticiler: V. A. Mireyev, A. V. Gorâinov. — Aqmescit - Saq: «Feniks İşhanesi» Hİ, 2013. — 580 s.