text:
35 OTUZ BEŞİNCİ DERS
· Yañı yıl arfesinde
Ömrümizniñ bir yılı daa keçip ketti. Endi yañı yılnı bekleymiz, yañı yılda yahşılıqlar olur degen şeyge inanmağa isteymiz. Lâkin özünden özü bir şey olmay. Arzularımızğa irişmek içün qol qaçlap oturmağa da olmay, bunı başqa biri yapar dep işanıp oturmağa da olmay.
Onıñ içün, sayğılı dostlar, keliñiz, bir şeyni adet eteyik. Er yıl Yılbaş arfesinde öz-özümizge sualler bereyik.
Bismillâ dep bugün başlayıq:
– bu bir yıl içinde özüme ve halqıma nasıl yahşı ve faydalı şeyler yaptım?;
– qorantam, bala-çağamnıñ eyiallığı içün ne yaptım?;
– soy-sop, qolum-qomşunı quvandırmaq içün yahşı bir şeyler yaptımmı?;
– yoğurılıp yoq etilgen aq-uquğımız, devletçiligimiz, tilimizniñ statusı qaytarılması içün qayda bardım ve nasıl arektler yaptım, qayda ve qaç mektüp yazdım?;
– baba-dede toprağı, birden-bir Vatanım Qırımnı açköz unsurlarğa çaypatmamaq içün ne yaptım?;
– camilerimiz qurulması içün ve olar boş turmaması içün ne yaptım?;
– birligimiz qaviy, sarsılmaz bir qale kibi olması içün men ne yaptım?
– ana-baba olaraq evlâtlarıma milletimizniñ urf-adetleri esasında yapılğan terbiye berdimmi?, balamız birini ağır vaziyette körse, oña yardımğa aşıqacaq kibi insan oldımı?;
– sevimli evlâtlarım öz tilinde laf etmesi içün ne yaptım?; olar tilini bilmesi içün öz tilimizde er kün olarnen laf ettimmi, evde öz tilimizde yazılğan kitaplarnı oqumaqnı adet ettimmi, şiirler ezberlettimmi, yırlar ögrettimmi, aslında balalarıma nasıl kitap, nasıl luğat alıp berdim, öz tilimizde çıqqan nasıl gazeta ve jurnalğa yazıldım?
Açıq yüreknen cevap bereyik dostlar. Ayneci adamlar kibi birden manaçıq ve sebepler qıdırıp başlamayıq. Özümiz özümizniñ yüzüne baqıp cevap bereyik, yañlışlarıñnı tanıp, açıq yüreknen cevap bermek yengil degil, lâkin bunıñ epimizge faydası olur. Kelip turğan yañı yılda ve ileride, bütün areketlerimiz başqaca olur, alem bizni begenir, maqtar, quvanır, kelecekke ümüt bağlar.
Alla bersin de yañı yılda:
– tek özüni bilip yürgen, tek özüni tüşüngen, tek özüni qayğırğan, maña olsun da qalğanlarınen işim yoq dep yürgen adamlarımız olmasın;
– memuriyet strukturalarında kresloğa yapışıp, babasını unutqan bürokratlarmız olmasın;
– bütünley parağa berilgen, közleri tek dollar körgen, halqını ise kör kibi körmegen, tanımağan ve tanımağa istemegen adamlarımız olmasın;
– balalarımız, Alla saqlasın, tilsiz qalmasın, öz tilini bilmeyip yürmesin, rus, ukrain tilinen bir sırada öz tilini olardan eksik bilmesin, öz tilinde bülbül kibi laf etsin;
– terbiye ceetten balalarımız “başqalarından” ayırılıp tursun, yüzü-beti olsun, sıra bilsin, sayğı-ürmet saibi olsun, namuslı ve insaflı olıp, vicdanları temiz olsun.
Aziz bu isteklerimiz yerine kelmesi içün, sayğılı dostlarım, er kün boynumıznıñ borcunı yapmaq kerek – bu ise yengil degil. Lâkin candan-yürekten istesek, Alla bizge küç-quvet berir, aqıl-fikir, aqıl-feraset berir ve niyetlerimizge iriştirir!
· Şiirler, yırlar
Yañı yıl
Muz. Server Kakuranıñ
Eski yıl tez keçti,
Biz biraz deñiştik,
Türlü şey, türlü kün
Biz körip keçirdik.
Ümütler bağlayıq,
Göñüller açılsın,
Oynayıq, küleyik
Şeñ çalğı yañrasın!
Bağlaması:
Yañı yıl, yañı yıl,
Er evge sen keldiñ,
Yañı yıl, Yañı yıl,
Şeñ bayram ketirdiñ.
Er künüñ, Yañı yıl,
Eyiliknen tolsun,
Yalvaram, Yañı yıl,
Mabetlik tek olsun!
Zametsiz yol olmaz,
Em qaqar, em sallar,
Ögüne baq biraz,
Tüzelir bu allar.
Yañı yılnen kelsin,
Bizlerge şeñ künler,
Cümle halq sevinir,
Yüzleri de küler!
Bağlaması:
Yañı yıl, yañı yıl,
Er evge sen keldiñ,
Yañı yıl, Yañı yıl,
Şeñ bayram ketirdiñ.
Er künüñ, Yañı yıl,
Eyiliknen tolsun,
Yalvaram, Yañı yıl,
Mabetlik tek olsun!
Nasıl olmalı
İlk-evelâ halqqa hızmet etmeli,
Vatanıñçün yürekten işlemeli,
Onıñ içün oqumalı, yazmalı,
Oqumış ve terbiyeli olmalı.
Ana-baba, soy-sopuñnı sevmeli,
Urf-adet ve dinimizni kütmeli,
Ürmet etip qartnıñ elin almalı,
Tatlı söznen mıtlaq hatrin tapmalı.
Aqiqat ve merametni bilmeli,
Muhtaclarğa yardım etip kelmeli,
Adamlarnen dost-muabbet olmalı,
Ömür boyu yahşılıqlar yapmalı!
Yolda saqt oluñız
Yolnı keçmek kerek olsa,
Keçitlerden keçiñiz,
Svetoforda yeşil yansa,
Soñ areket etiñiz.
Qırmızı olsa – toqtañız!!!
Aşıqmañız, pek hafvlı,
Unutmañız – soqaqtamız,
Sabır etkenler aqlı.
Sarı yansa, biraz turıp,
Yeşilni beklemeli,
Yeşilde de diqqat etip,
Yolnı devam etmeli.
Yolğa çıqqan er bir bala
Bularnı bilmek kerek,
Yollarımız tolu maşna –
Saqt olıp keçmek kerek!
· Güzel adetlerimiz
Çoq balalı qorantalarda balasına ad qoyacaqlarğa
Ali – Veli
Emine – Zemine – Mümine
Asan – Üsein
Remziye – Merziye – Meryem
Refat – Ferat
Zeynep – Zeyde – Sayde
Ali – Alim – Akim
Afize – Nafize
Muyedin – Nuredin – Ziyadin
Ayşe – Fatime
Saledin – Aledin – Hayretdin
Ümre – Mamre
Ablâkim – Ablâlim – Ablâmit
Mevser – Mesver – Levser – Miyaser
Settar – Serdar – Alimdar – Abiltar – Qırımdar – İlimdar
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Amin-amin demeknen cın quvulmaz (или Amin-amin demekten fayda yoq) – AMиHoM бeca He oTбyдeшb
İştaa (или madde) aşnen (или yemeknen) kelir – AппeTиT пpиxoдиT Bo BpeMя eды
Belâ üstünde belâ (или Belâ belânı avlay) – бeдa бeдy HakлиkaeT
Belâ bir özü (или tek) kelmez – Бeдa He пpиxoдиT oдHa
Hastalıq batmannen kelir, misqalnen (или direm-direm) çıqar – БoлeзHb пpиxoдиT пyдaMи, a yxoдиT зoлoTHиkaMи
· Frazeologizmler
köz taşlamaq – бpocиTb бerлый Bзrляд
qaçaqlap yürmek – быTb B бerax
aqlıñnı aşadıñmı? – бeлeHы oбъeлcя?
közlerini aqaytmaq – BыпyчиTb бeлbMa
aqılğa zarar aqça – бeшeHыe дeHbrи
süt qardaş – MoлoчHый бpaT
bir şey olmağan kibi – kak Hи B чëM He быBaлo
· Ösümliklerniñ adları
MяTлиk – sarı yonca – ToHkoHir
HaBoзHиk (rpиб) – kübre mantarı – rHoяk, rHoйoBиk
HaпepcTяHka – oymaqot – HaпepcTяHka, HaпepcTHиk
HaплыB – abaq – HaплиB, HapocTeHb
Hapциcc – aq nargiz – Hapциc
HacTypция – frenklâle, tavuq körse qoqumaz – kpacoля, HacTypцiя
HeдoTpora, бaлbзaMиH – lâlemenki – poзpиB-TpaBa
HekлëH – tatar qaşıq ağaçı – чepHokлeH
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
ceлeзeHb – qoçulı – kaчyp
ceлbдb – selödka, ringa – oceлeдeцb
cepHa – dağ eçkisi – capHa
cизoBopoHka – mavı qurğun – cиBopakшa
cипyxa – aq bayquş – cипyxa
cиHицa – baştanqara, sırlı quş – cиHиця
ckBopeц – sığırçıq – шпak
ckoлoпeHдpa – qırqayaqnıñ bir çeşiti – ckoлoпeHдpa
ckopпиoH – aqrep – ckopпioH


c: text/html

text:
Änşi Ayqın Tölepbergen önerdegi äriptesi Qayrat Nurtastı renjitip aldı. Ol dosınan keşirim surap, oğan äyelin beynebayan arqılı tanıstırwğa keñes berdi. Bul twralı “31 arna” xabarlaydı.Ayqın Tölepbergenniñ “Är küni” dep atalatın beynebayanınan keyin Qayrat Nurtas ekewiniñ arasınan qara mısıq jügirip ötken-di. Qos änşi Jaña jıl merekesi qarsañında jubayların tanıstırıp, merekeni birge qarsı alğan. Osı otırıstan keyin Qayrattıñ äyeliniñ swreti älewmettik jelilerge jarïyalanıp ketse kerek. Dese de, Ayqın onıñ äyeliniñ swreti ïnternette jürgenin aytadı.
Süyikti jarın beynebayanğa tüsirgen Ayqın dosınıñ özine renjip jürgeninen xabarsız eken.
“Negizi Jaña jıldı januyalarımızben birge ötkizdik. Äyelderimizdi tanıstırdıq. Meniñ oyımşa, Qayrattıñ äyeliniñ swreti ïnternette jür. Bäri türin jaqsı biledi. Mümkin beynebayandı körip men de tüsiremin dep oylağan şığar. Tüsirip jatsa, meni qaytalaydı dep oylamaymın. Ärkim öz äyelin qalağanınşa tanıstırsın. Basqaşa beynebayan tüsirsin. Basqa adamnıñ atı basqa. Qayra, mağan renjime”, – dep Ayqın birewdi renjitse jüreginiñ awıratının ayttı.
Esteriñizde bolsa, Ayqın Tölepbergen Grwzïya änşisi Soso Pavlïaşvïlïmen birigip, dwet jazdırğan. “Är küni” attı eki tilde orındalatın änniñ beynebayanına jubayların tüsirgen. Alayda änşi bastapqıda munday josparı bolmağanın aytadı.
“Äyelimdi beynebayanğa tüsiremin degen oy bolmadı. Usınıstı Soso tastadı. Ol munıñ jubaylarımızğa arnalğan än ekenin, beynebayanğa öziniñ äyelin tüsiretinin ayttı. Men de öz äyelimdi tüsiremin dep jubayıma xabarlastım. Äsel basında könbey qoydı. Rejïsser, scenarïstermen birigip birneşe kün boyı köndirdik”, – deydi Ayqın Tölepbergen.
Dosın renjitip alğan Tölepbergen jaqında qızdı bolıp, oğan esim tañdawğa kömek surağan bolatın.
baistars.kz.
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İşğal etilgen Qırımda yalıñız qırımtatarlarnıñ degil, ukrainlilerniñ aqları da sıñırlana. Bunı Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqlarından vekâletlisi Valeriya Lutkovskaya bildire, dep haber ete Radio Svoboda.
«Qırım televideniyesinde evelden dört olğan ukrain yayınından yalıñız bir danesini qaldırdılar. Qırım sakinleri içün ukrain tilli internet saytları blok etile. Şçelkino ve Keriçte ukrain mektepleri qapatıla. Qırımda yalıñız 4 ukrain mektebi qala, lâkin olarnıñ ukrain kelecegi şübe altındadır. Aqmescit şeeriniñ Ukrain gimnaziyasına basqı devam etmekte, anda ukrain tilinde ögretüv bayağı qısqartıldı», – dep qayd etti o.
Qırımda ukrain tilinde çıqqan kütleviy haber vastalarınıñ matbuat neşirleri, regional ve kommunal kütleviy haber vastalarınıñ ukrain tilinde malümatı aman-aman qalmadı, dep ayta Lutkovskaya.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Äqdäs Niğmät Qurat (Әkъдәc HиrъMәT KypaT)
Töreklär häm tatarlar: urtaq qimmätlär (qıymmätlär) 09
Töreklär häm tatarlar: urtaq qimmätlär (qıymmätlär) 09
►Töreklär häm tatarlar: urtaq qimmätlär (qıymmätlär) 09
Läysän Şahin, Fazıl Şäräfetdinov, Ruşaniya Altay mäğlümatlärenä nigezlänep Törkiyä däwläte tözeleşenä, fän üseşenä tirän êz qaldırğan tatar zıyalılarınnan ğalim Äqdäs Niğmät Qurat (Әkъдәc HиrъMәT KypaT) turında qısqaça küzätü
Êlek-êlektän yazmış cilläre tatar xalqın tuzğıtıp kilgän, waqıt-waqıt tatar keşelären şaqtıy yıraqlarğa uq iltep taşlağan. Tarixi watannan çığıp kitep, çit-yat cirlärgä bäxet êzlärgä alarnı törle maqsatlar häm zurlıqlar êtärgän, anda töplänep yäşäp qalularına da şulay uq törle xällär säbäpçe bulğan.
Şunısı möhim, hicrät xikäyäläreneñ härberse üzençä ğibrätle (gıybrätle). Alarda tatar xalqınıñ tırışlıq, uñğanlıq, êş söyüçänlek, yaxşı mäğʹnädä ücätlek sıyfatları açıq çağıla. Çit cirlärdä bäxet êzläwneñ här oçrağı awır xällärgä taru, cäfa çigülärgä bäyle bulğan. Läkin şul uq waqıtta hicrättäge tatarlarnıñ tarixı - oçrağan qıyınlıqlarnı beräm-beräm ciñep baru, yaña urında ternäklänep, ayaqqa basıp kitü, xätta şul töbäktäge cirle xalıqnıñ täqʹdiren häm xörmäten qazanıp, çit cämğıyätʹtä layıqlı urın yawlap alunıñ tarixı ul.
Bügenge yazmanıñ qaharmanı - tuğan tufrağınnan yäşli çığıp kitep, yalğız başı törle macaralar kiçergännän soñ, Törkiyägä barıp töplängän, törek cirendä barı tik üz aqıl köçenä häm sälätenä genä tayanıp, cämğiyättä (cämğıyätʹtä) yuğarı däräcä yawlawğa ireşkän, Törkiyäneñ sanawlı zur ğalimnärennän berse bulıp kitkän tarixçı, professor Äqdäs Niğmät (Äqʹdäs Niğʹmät) Qurat.
Tarixçı, fälsäfä doktorı, professor Äqdäs Niğmät Qurat (Niğʹmätov Äqʹdäs Tahir ulı) 1903 nçe yılnı Rusiyäneñ Ufa gubernası Minzälä öyäzendä dönyağa kilä. Başlanğıç mäktäpne tamamlağaç, Äqdäs belän Äsğatʹne ätiläre Bögelmädäge urıs urta mäktäbenä iltä. Ziräk Äqdäs däreslärdä urıs balaları belän tigez bara.
Anıñ biografiyäse - ğomere buyı belemgä omtılıp yäşägän, belem ölkäsendä gel alğa häm yuğarığa taba barunı üzenä maqsat itep quyğan, ğomumän, här qılğan ğamälendä qamillekkä ireşergä tırışqan, tuqtawsız ictihat itkän tınğısız, iskitkeç êşçän zatnıñ tormış yulı ul.
1922nçe yılnıñ 7nçe avgustında ata-ana fatixasın alıp, Äqdäs Germaniyağa uqırğa baru niyäte belän, Bärkätädän çığıp kitä. Tuğan awılın, äti-änisen, tuğannarın soñğı tapqır kürüe bula yäş’ egetneñ.
1922nçe yılnıñ avgustınnan ber tiyensez, dokumentsız, yulqa ös-baş belän genä çığıp kitkän Äqdäs öçen öç yılğa suzılğan bik awır çor başlana. Germaniyağa barırğa berniçek tä cay tabılmağaç, Varşavadağı törek ilçelegenä möräcäğatʹ itä häm Törkiyägä cibärülären sorıy. Töreklär tatar yegeten kire qaqmıylar, pasport yasap birälär. Nihayatʹ, Äqdäs 1924nçe yılnıñ noyabrendä Qara diñgez yulı belän İstanbulğa kilä. Yosıf Aqçura, Sadri Maqsudi kebek şäxeslär belän küreşep, tanışıp kitä.
Äqdäs törek telen öyränä, İstanbul universitetı kitapxanäsenä barıp, kitaplar uqıy. Axırdan, ärsezlänep, İstanbul universitetında äle yaña ğına oyıştırılğan Tyurkologiya institutınıñ mödire professor Fuat Köprüledän êş sorıy. “Min urıs, polyak tellären, äzräk alman telen beläm, sezneñ kitapxanäne tärtipkä salırmın.’’- di. Tel beläm digäç, Köprüle qızıqsınıp, yegetne êşkä alırğa riza bula. Şul könnän (yäğni 1925nçe yılnıñ 25nçe avgust könennän)başlap Äqdäs İstanbul universitetınıñ Tyurkologiya institutında assistent bulıp êşläp kitä, şul uq waqıtta Tarix bülegenä uquçı bulıp ta yazıla. 1929-1933nçe yıllarda, küptänge xıyalın tormışqa aşırıp, Germaniyada belemen kütärä. 1933nçe yılda Vizantiya tarixına qağılışlı temağa bağışlanğan diccertaŝiyäsen tämamlap, tarix fäne doktorı däräcäsen ala.
1933nçe yılda ul qabat Törkiyägä qayta. İstanbul universitetında urta ğasırlar çorına qağılışlı lekśiya uqıy başlıy. Şul waqıtta Äqdäs öçen fän tormışı başlanıp kitä. Ul bik birelep, tırışıp êşli, bu yulda gel alğa bara, yuğarıraq kütärelä.
1934nçe yılda Törkiyädä zamança familiyälär alu turında qanun çıqqaç, Äqdäs üzenä “qurmaq” (qoru, tözü, yasaw) fiğilennän (fiğılennän) yasalğan ‘’Qurat’’ familiyäsen saylıy. Yaña familiyäse dä anıñ tırışlığın, aktivlığın assızıqlap tora.
Germaniyada fännär doktorı däräcäse alğan, Şveśiyädä lekśiyälär uqığan, Awrupa arxivlarında êşlägän ğalimne Törkiyäneñ Dänizli digän şähärenä urta mäktäpkä tarix uqıtuçısı itep cibärälär. Älbättä, Äqdäs monda da tik yatmıy, yaña xezmätlär yaza. 1939nçı yılnı Äqdäsne Änkarağa küçerälär. Ul monda ber liśeyda tarix uqıtuçısı bulıp êşli. 1940nçı yılda, nihayatʹ, ul imtixannı tapşıra häm Tel, tarix häm fän fakulʹtetında tarix dośentı däräcäsendä êşli başlıy. 1944nçe yılda aña urıs tele häm ädäbiyatı professorı iseme birelä. Barı tik 1946nçı yılda ğına Äqdäs Qurat üz belgeçlegennän professorlıq däräcäsen aluğa ireşä. Urıs, polyak, alman, törek tellärennän tış ingliz, şved, franśuz tellären dä qamil belä. Tarix fäne ölkäsendä küp törle temalarnı tikşerä, cämğısı 19 kitap, 70 tän artıq mäqalä yaza.
1953-1955nçe yıllarda Änqara universitetı Tel, tarix häm geografiya fakulʹtetında dekan bulıp tora. Dekantlıq wazifasın başqarğanda, uqu yortında tarix temalı 50dän artıq kollokvium oyıştıra. Bu kollokviumnar böten Änqarada dan tota, alarnı tıñlarga küp keşe kilä, ğalimnär häm xalıqtan tış çığışların tanılğan säyäsätçelär dä tıñlıy. Şulay itep, Äqdäs Niğmät Qurat Törkiyädä zur ğalim bulıp tanıla. 1970nçe yılda Awstraliyada uzaçaq Orientalistlar kongressına çaqıru alğaç, Törkiyä xökümäte Äqdäs ağağa zur wazifa yökli. Awstraliyägä baru uñayınnan Äqdäs ağadan törle illärdä Törkiyäne tanıta torğan konferenśiyälär uzdıruın ütenälär. Ul bu wazifanı ütär öçen, bik küp illärdä bulıp, här tuqtalışta konferenśiyä yäki seminarlar oyıştırıp, dönya tiräli äylänep qayta.
Bäxetsezlekkä qarşı, bu fänni säyäxättän soñ berniçä ay ğına ütkäç, 68 yäşen tutırğan Äqdäs ağanıñ ğomere özelä. Änqaradan İstanbulğa barğanda, ğalim utırğan avtobus qazağa duçar bula. Şul qazada Äqdäs ağa bik qatı yaralana häm 8nçe sentyabrʹdä wafat bula. 10nçı sentyabrʹdä İstanbul şähäreneñ Kadıköy Ğosmanağa mäçetendä cenaza uqılıp, Äränköy ziratına cirlänä.
Kädriyä Mäyvacı
Äqdäs Niğmät Qurat (latin) / Kiril variantı (Әkъдәc HиrъMәT KypaT) tübändäge sıltamada:
Çığanaqlar:
1) tatar-inform.tatar>news>2014/10/07.Tanılğan törek-tatar tarixçısı Äq’däs Niğ’mät Quratnıñ rus telenä tärcemä itelgän täwge xezmäte watanı Tatarstanda prezentaŝiyälände.07/10/2014.
2) fajdalı.narod.ru>kurat
Ädiplär:Äq’däs Niğ’mät Qurat.(İstanbul,25 aprel’2013.,”Tatar-inform”, Ruşaniya Altay).
3) Läysän Şahin.Möhacirlektä tatar ğalimnäre:Äq’däs Qurat.
4) Şäräfetdinov F.,Hicrättäge böek millättäşebez//Ğasırlar awazı-Êxo vekov.2002.N.3-4.


text:
Home » 1922 , Bekir Çobanzade , Manzumeler , Mecmualar , Nenkencan » Qırımtatar Elyazma Dergisi "Nenkencan" 1922. Endir
Qırımtatar Elyazma Dergisi "Nenkencan" 1922. Endir
By Tahir Kerim Mart 22, 2017 No comments
Qırımda Aqmescitte darülmuallimatnıñ (qızlar lisesi) talebeler cemiyeti ayda bir kere hazırlap çıqarğan “Nenkencan” elyazma mecmuanı sitemin ziyareticiler kütlesine taqdim etem.
Bu yerde tahsil, terbiye, edebiyat mevzulı eserlerniñ müellifleri arasında Ğafure Küçük-Özenli, Asiye Ulu-Özenli ve hatta Bekir Çobanzadenin qız qardaşı Zeliha Çobanzadeni rastketirmek mümkün.
İşte, bu cıltı Avrupa tarzına beñzep quşanğan, elinde kitabı genç muallimeniñ resmi ve “Oquyıcılarnıñ faidesini tüşünir, oqumağanlarnı da unutmaz aylıq jurnalı” şiarı ile süslengen neşirniñ ilk sanı 1922 senesi dünya yüzüni kördi.
Sayğı ile Tahir Kerim.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aytqanı kibi, Bütündünya qırımtatarlarnıñ kongressi 2015 senesi avgust 1-2 künleri Ankarada (Türkiye) keçecek.
Bunı o Facebookta yazdı.
«Qırımtatar cemaat, siyasiy teşkilâtları ve areketleri, fond, icadiy birlik, milliy matbuat vastalarınıñ kongresske vekillerini yollav tertibi yaqında aşkâr etilecek», – dey Çubarov.
Evel bildirilgeni kibi, Türkiyede Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi iyül 31-den avgust 2-ge qadar planlaştırıla edi. Kongressni toplamaq qararı aprel 4-5 künleri Ankarada olıp keçken Türkiyedeki qırımtatar teşkilâtları platformasınıñ toplaşuvında qabul etildi. 2015 senesi fevral ayında Türkiyedeki 43 qırımtatar teşkilâtı ğayretini birleştirip, yekâne platforma çerçivesinde işbirlik tutmağa qarar aldılar.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev kongress delegatlarınıñ yarımadağa qaytması ile bağlı problemleri ola bilecegini tahmin ete.
Birinci Bütündünya qırımtatar kongressi Aqmescitte 2009 senesi mayıs ayında olıp keçken edi. 800 delegat iştirak etti – 12 memleketten 160 qırımtatar cemaat siyasiy teşkilâtınıñ vekili. Kongress prezidenti olaraq Refat Çubarov saylanğan edi.


text:
İyün 19-da Bağçasarayda qırımtatarlar belgisiz ğayıp olğan Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimovğa bağışlanğan dua keçirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqat saytı bildire.
Merasimde esasen Bağçasaray sakinleri oldı, amma Qırımnıñ diger regionlarından da adamlar keldi. Dua merasiminde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov, İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ idarecisi Abdureşit Cepparov, Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev iştirak ettiler.
Yanında turğan belli olmağan adamlar bunı videoğa çıqardı. Adliyeci Emil Kurbedinov bu rusiyeli uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri olğanını tahmin etti.
Mayıs 24-te gece Devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hırsızlandı, onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başladı.
Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
NSU däğ’wası häm Awrupada rasaçılıq-İslamofobiya
Kön tärtibe 30
Kön tärtibe 30
“Naśional’sośialist podpol’ye” (NSU )terror oyışması däğ’wası 5 yıl däwam itkän mäxkämädän soñ tögällänügä qaramastan bu däğ’wa belän bäyle şik-şöbxä häm bilgesezleklär däwam itä.NSU terror oyışmasınnan sabaq alaçağın däğ’wa itkän Germaniya xökümätendä häm cämğiyätendä isä könnän kön rasaçılıq häm islamofobiya tağın da kiñräk cäyelä bara.
Germaniyada 8 e törek 10 keşene üterüdä, bank basu häm bombalı höcümnärdä qatnaşuda ğayeplängän “Naśional sośialist podpol’ye” terror oyışması däğ’wası axırına yaqınlaştı. Myunxen yuğarı sudında 5 yıldan kübräk däwam itkän däğ’wada töp ğayeplänüçe Beate Śşepe (Beate Zschaepe) belän bergä oyışmağa yärdäm itüçe 4 ğayeplänüçe xökem itelde. Beate Śşepegä ğomerlek törmä cäzası birelde. Qalğan 4 ğayeplänüçe törle waqıtlarğa törmägä utırtıldı.
Säyäsät, iq’tisad häm ictimaği tikşerenülär waqıfı SETA tikşerenüçese, yazuçı Can Acunnıň mäs’älä belän bäyle añlatmasın täq’dim itäbez.
Prokuratura häm Germaniya iminlek köçläre NSU terror oyışmasınıñ 3 keşedän toruın belderä. Oyışma äğ’zälärennän Uve Byenxardt (Uwe Böhnhard) häm Uve Mundlosnıñ (Uwe Mundlos) 2011 nçe yılnıñ 4 nçe noyabrendä bank basqannan soñ priśepta üle kileş tabıluları häm üzlärenä qul salularınıñ alğa sörelüe şöbxälär tudırğan ide.
NSU däğ’wasınıñ töp ğayeplänüçese Beate Śşepeneñ oyışma äğ’zäläre qullanğan ştab-kvartirağa ut törtep berniçä kön uzğannan soñ polisiyağa birelüe häm NSU terror oyışmasınıñ Töp Qanunnı saqlaw oyışması belän bäyläneşle buluı däğ’wanıñ yäşeren yaqları qaluı turındağı şiklärne arttırdı. Germaniya êçke küzläw oyışması bülekçäse bulğan Töp Qanunnı saqlaw oyışmasınıñ NSU belän bäyle 130 dos’yenı yuqqa çığaruı NSU çınbarlığınıñ berqayçan da bilgele bulmayaçağın garantiya astına aldı. Advokatlar NSU terror oyışmasınıñ 3 keşedän toruına ışanmıy.
NSU däğ’wası tögällänügä qaramastan iminlek köçläreneñ ,ayıruça Töp Qanunnı saqlaw oyışmasınıñ NSU xaqında närsä belüe haman da açıqlanmadı.
NSU terror oyışması cinayät’lärennän soñ Germaniya iminlek köçläre berençe çiratta zıyan kürüçeneñ ğailäsennän şiklände häm rasaçıl cinayät’ bulu ixtimalın kire qaqtı. Germaniya mediası isä NSU terror oyışması bilgele bulğançı êşlängän cinayät’lärne qabatlanuçı cinayät’lär dip bäyäläde. Germaniya iminlek köçläreneñ küzläw mäğ’lümatların iğ’tibarsız qaldıruı häm cinayät’lär başqaruçınıñ rasaçı terror oyışması bulu ixtimalın kire qağuı arqasında NSU terror oyışması ozaq yıllar buyı cinayät’lären däwam itterä aldı häm bu cinayät’lärdä 10 keşeneñ ğomere özelde.
NSU terror oyışması däğ’wasınıñ tögällänüe belän bergä Germaniyada rasaçılıq häm islamofobiya artışının iñ açıq kürsätkeçe bulğan çiktän tış uñ partiya AfD isä cämäğät’çelek fikeren öyränü näticälärenä kürä Germaniya säyäsätendä iñ küp yaqlaw kürgän ikençe zur partiyägä äwerelde. AfDneñ ikençe iñ zur partiyägä äwerelüe belän bergä rasaçılıq häm islamofobiyanıñ Germaniya säyäsätendä häm cämğiyätendä urnaşuın äytergä mömkin. Ozaq waqıtlar cämğiyät’tä xökem sörgän çit il keşesenä häm İslamğa qarata doşmanlıq Afd belän üzen tağın da nığraq sizderä başladı.
Barı tik AfDnen kütärelüe genä tügel, şul uq waqıtta xökümät urtağı bulğan Xristian sośialistlarnıñ da AfDgä oxşaş totış kürsätep çit il keşesenä qarata doşmanlıq häm islamofobiyanı arttıruçı süzlär söyläwe häm ğamällär başqaruı Germaniyanıñ üzgärüen kürsätä. İkençe bötendönya suğışınnan bügenge köngä qadär alman cämğiyätendä rasaçılıq häm ber dingä qarata doşmanlıq berençe tapqır bu xätle arttı.
Germaniya cämğiyätendäge üzgäreşne çağıldıruçı tağın ber möhim kürsätkeç – Germaniya cıyılma futbol komandası. 2014 nçe yılda dönya çempionı bulğan cıyılma komanda ozaq yıllar garmoniya häm küp mädäniyatlılıqnıñ ürnäge itep kürsätelä ide. Mäsud Özil, İlkay Gündoğan, Sami Xedira, Lukas Podol’ski, Djerom Boateng kebek möhacir ğailäsennän bulğan sportçılar cıyılma komanda danın yaqladı. Fäqät’ cıyılma komanda da rasaçılıqtan üz öleşen aldı. Berençe zur cäncal AfD başlığı Alexander Gaulandnıñ “Millat Boatengnı kürşese bularaq telämi” digän açıqlawı belän barlıqqa kilgän ide. İkençe zur cäncal isä Mäsud Özil häm İlkay Gündoğannıñ Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan belän Angliyada bergä räsemgä töşüennän soñ kilep çıqtı. Şunnan soñ alarnı Germaniya futbol federaśiyäse başlığı Reynxard Grindel 24nçe iyün’ saylawları kampaniyäsendä çara buluda ğayepläde.Berniça kön törek millätennän bulğan alman futbolçısı Mäsüd Özil Germaniya cıyılma komandasınnan kitte. Tanılğan sportçı sośial’ çeltärdä üzeneñ kitüeneñ säbäplären dä añlattı: “Rasaçılıq häm ixtiramsızlıqqa duçar qaluımnı xis itep torğanda xalıqara däräcädä Germaniya öçen çığış yasıy almıym. Germaniya formasın ğorurlıq häm şatlıq belän kiyä idem, ämma xäzer andıy toyğılarım yuq. Bu qararnı birü bik awır buldı. Çönki härwaqıt komandadağı iptäşlärem, trenerlar häm alman canatarları öçen bar köçemne birä idem. Läkin Germaniya futbol federaśiyäseneñ yuğarı däräcädäge citäkçeläreneñ törek çığışımnı xörmät itmäwläre häm mine ber säyäsi propaganda çarasına äwerelderüläre çıdıy almaslıq noqtağa kiterde. Monıñ öçen min futbol uynamıym. Bu xälgä terälep qarap torırğa cıyınmıym. Diskriminaśiyanı qabul itü mömkin tügel”.


text:
İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ idarecisi Abdureşit Cepparovnıñ fikrince, bücet saasında çalışqan qırımtatarlarnıñ bir qısmı, işten çıqaruv qorqusından, sentâbr 18-de Rusiye Devlet Dumasına saylavlarda iştirak etmege mecbur olacaq.
«Saylavlarğa qadar 10 kün qaldı. Sentâbr 18-de saylavlar, elbet, men barmaycam. Vaqtım bar ve rusiyeli pasportım da bar, em de saylav bölügi yanında yaşayım, amma printsip olaraq barmaycam, çünki yüzümni coymağa istemeyim. Bilem ki, bazı adamlar baracaq. Barmağa isteyler, dep aytıp olamayım, amma qırımtatarlar da baracaq. Tabi olğan ealiniñ qısmı baracaq. Meselâ, bücet saasında çalışqanlar, olar işni coymaq qorqusından barmaq mecburlar», – dep añllattı Abdureşit Cepparov Qırım.Aqiqatqa.
Cemaat erbabınıñ malümatına binaen, iş bergen tarafından basım yapıla.
«Adamlarğa böyle de aytalar – saylavlarğa barmasañız, işten çıquv aqqında ariza yazıñız. Ne yapmalı? Men olarnı aqlamayım, amma añlayım ki, bu adamlar saylavlarğa barmasa, kelir menbasından marum qalacaq. Bu adamlar – vaziyet reineleridir, yani isteksiz reineler baracaq. Amma normal, azat adamlar barmaycaq», – dep qayd etti uquq qoruyıcı.
Sentâbr 18-de keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye Devlet Dumasına saylavlar qarışıq sistema boyunca teşkil etilecek: 225 deputat firqa cedvelleri boyunca, 225 deputat bir mandatlı okruglar boyunca saylanacaq. İlk sefer rey berüv işğal etilgen Qırımda da keçirilecek.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırım sakinlerini rusiyeli Devlet Dumasına qanunsız saylavlarnıñ keçirilmesi teşkil etilmesiniñ bütün basamaqlarını boykot etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
MD TEKNİK
izmir teknik servis, izmir süpürge tamiri, karabağlar süpürge tamiri, bozyaka süpürge tamiri, yeşilyurt süpürge tamiri, süpürge tamiri, ütü tamiri, mutfak robotu tamiri, saç düzleştirici tamiri, blender tamiri, epilasyon tamiri, epilasyon aleti tamiri, rondo tamiri, arzum servis, fantom servis, arnica servis, dyson servis, fırın tamiri, süpürge servisi, tefal servis, felix servis, braun servis, blue house servis, rowenta servis, stilevs servis, fakir servis, sinbo servis, moulinex servis, nilfisk servis, philips servis, kenwood servis, delonghi servis, vantilatör tamiri, mikser tamiri, ihlas servis, ketıl tamiri, çaycı tamiri, tost makinası tamiri, halı yıkama makinası tamiri, sulu süpürge tamiri, philips süpürge tamiri, ihlas aqua vac süpürge tamiri, ihlas auro cleanmax temizlik robotu tamiri, dyson süpürge tamiri, tefal ütü tamiri, philips ütü tamiri, braun saç düzleştirici tamiri, babyliss saç düzleştirici tamiri, ekmek yapma makinası tamiri, ufo tamiri, elektrikli soba tamiri, ısıtıcı tamiri, luxell servis, luxell fırın tamiri, kumtel servis, kumtel ısıtıcı tamiri, kumtel soba tamiri, izmir elektrikli küçük ev aletleri tamir, elektrikli ev aletleri tamiri, gold master servis, kahve makinası tamiri,


text:
«Yedinaya Rossiya» firqsınıñ reytingi 37,1%ge tüşti, dep haber ete Bütünrusiye ictimaiy fikirni ögrenüv merkezi (VTSİOM).
«Yedinaya Rossiya» reytingi ükümet QFB bergisini 18%den 20%gece köterecegi ve pinsiya yaşını qadınlar içün 63, erkekler içün 65 yaşınace köterecegi aqqında ilân etkeninden soñ tüşip başlağan. Bu yılnıñ başından berli o 16%ge tüşken.
Devlet duması tarafından birinci oquvdan soñ qabul etilgen pensiya islâhatı içün, Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskayadan ğayrı, «Yedinya Rossiya» adından oturışuvda iştirak etken bütün deputatlar rey bergen.
Mevzuğa dair: «Men Qırımnı qaytardım! Ya sen ne yaptıñ?» Natalya Poklonskaya Devlet dumasındaki yeri içün «Yedinaya Rossiya»nen nasıl küreşe
Sotsiologlar qayd etkenine köre, «Yedinaya Rossiya»nıñ itibarı 2011 senesi dekabr ayında – Devlet duması saylâvlarında yapılğan sahtecilikten soñ (34,4%) eñ aşağı köstergiçke tüşen eken.


text:
Qazaqstannıñ basım böliginde jawın-şaşınsız awa rayı saqtaladı ASTANA. QazAqparat - 24 qazan küni Qazaqstannıñ basım böliginde awa rayı jawın-şaşınsız boladı. Respwblïkanıñ tek batısı men şığısında atmosferalık fronttardıñ ötwine baylanıstı key jerlerde jawın-şaşın jawadı. Jekelegen awmaqtarda jel küşeyedi, tuman, köktayğaq boladı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Belgili promowter Golovkïnniñ kelesi qarsılasın atadı ASTANA. QazAqparat - Promowterlik kompanïyanıñ basşısı Bob Arwm WBA Regular nusqası boyınşa orta salmaqtağı älem çempïonı Rob Brant kelesi jekpe-jegin qazaqstandıq Gennadïy Golovkïnmen ötkizwi mümkindigin ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat sports.kz saytına silteme jasap.
Qazaq dalasın zerttegen francwzdıq tarïxşınıñ eñbekteri qayta basıp şığarıladı ASTANA. QazAqparat - Qazaq dalasın zerttep, ğılımï muralar qaldırğan francwzdıq tarïxşı Ïosïf Kastaneniñ eñbekterin qayta basıp şığarw josparlanwda. Bul twralı Xalıqaralıq Türki akademïyasınıñ (TWESCO) basşısı Darxan Qıdıräliniñ Francïyanıñ Qazaqstan Respwblïkasındağı Tötenşe jäne ökiletti elşisi Fïlïpp Martïnemen kezdeswi barısında aytıldı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Ükimette AÖK-ni swbsïdïyalaw jäne jeñildikti nesïe berw mäseleleri qaraldı ASTANA. QazAqparat - Bügin Ükimet üyinde QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaevtıñ törağalığımen Ekonomïkalıq sayasat jönindegi keñestiñ kezekti otırısı ötti, dep xabarlaydı QazAqparat primeminister.kz saytına silteme jasap.
Jezqazğanda xalıqaralıq teatr festïvali ötedi ASTANA. QazAqparat - Qaraşanıñ 1-nen 4-ne deyin Jezqazğanda Janat Xadjïev atındağı xalıqaralıq mwzıka festïvali ötedi. Oğan Francïya, Serbïya, Qıtay jäne Qazaqstannıñ ärtisteri qatısadı, dep xabarlaydı oblıstıq äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
Ewrazïya aptalığı ayasında birqatar mañızdı şaralar uyımdastırıldı - Marat Qusayınov EREVAN. QazAqparat - Erevanda uyımdastırılğan «Ewrazïya aptalığı» Xalıqaralıq körme forwmı alañında Ewrazïyalıq ekonomïkalıq komïssïya birqatar mañızdı şaralardı ötkizdi, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA menşikti tilşisine bergen suxbatında Ewrazïyalıq ekonomïkalıq komïssïyanıñ Besekelestik jäne antïmonopolïyalıq rettew jönindegi alqa müşesi Marat Qusayınov.
Elordada Aqmola oblısınıñ awılşarwaşılıq järmeñkesi ötedi ASTANA. QazAqparat - 27-28 qazanda Astana qalası «Qazaqstan» sport keşeniniñ alañında Aqmola oblısı awılşarwaşılıq tawar öndirwşileriniñ qatıswımen awılşarwaşılıq järmeñkesi uyımdastırılatın boladı, dep xabarlaydı Astana qalası äkimdiginiñ resmï saytı.
Şımkentte balasın ayawsız urğan äyelge qatıstı qılmıstıq is qozğaldı ASTANA. QazAqparat - Şımkenttiñ jumıspen qamtw ortalığında öziniñ balasın ayawsız sabağan äyelge qatıstı qılmıstıq is qozğaldı, dep xabarlaydı QazAqparat Şımkent qalalıq Polïcïya departamentiniñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Aqtöbede balalarğa arnalğan tolıq metrajdı fïlm tüsirildi ASTANA. QazAqparat - Aqtöbede balalarğa arnalğan tolıq metrajdı fïlm tüsirildi. Bul twralı Öñirlik kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken baspasöz konferencïyasında «MediaPRO» balalar prodyuserlik ortalığınıñ basşısı Janargül Dosova xabarladı.
Aymaq > Aqtöbe oblısı 78
Ïspanïya ömir sürw uzaqtığı reytïnginde Japonïyanı basıp ozbaqşı - Business Insider ASTANA. QazAqparat - Aldağı 20 jılda Ïspanïya ömir sürw uzaqtığı boyınşa Japonïyanıñ ornın baswı mümkin. Business Insiderbasılımınıñ xabarlawınşa, The Lancet ğılımï jwrnalında jarïyalanğan maqalada Ewropanıñ oñtüstiginde ornalasqan bul memlekette 2040 jılı ömir sürw uzaqtığı 85,8 jas bolatını aytılğan.
Älem > Älem jañalıqtarı 118
2019 jılı Sankt-Peterbwrg pen Çelyabïnsk oblısında Astana künderi ötedi ASTANA. QazAqparat - Astana äkimi Baqıt Sultanov jäne Reseydiñ Qazaqstandağı Tötenşe jäne Ökiletti elşisi Aleksey Borodavkïn 2019 jılğa josparlanğan Sankt-Peterbwrg pen Çelyabïnsk oblısında ötetin Astana künderin talqıladı, dep xabarlaydı äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
Almatıda dosımen bästesip qarsı jolmen kölik aydağan jigit jawapqa tartıldı ALMATI. QazAqparat - Almatıda äl-Farabï dañğılında qarama-qarsı bağıtpen kölik jürgizgen 19 jastağı Qwanış Äkimge qatıstı sot talqılawı ötti. Sotta jas jigit nelikten ereje buzğanın moyındadı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Elbası Joldawı älewetti köterwge bağıttalğan serpindi qadam - Gawhar Aldambergenova ASTANA. QazAqparat - Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ bïılğı Joldawı jetistikke jetw jolın tabw üşin nendey jumıstar istelwi qajettigin ayqındaw jolındağı mañızdı äri aytwlı qadam.
Qoğam > Bilim jäne ğılım 112
Türkistanda alğaşqı bes juldızdı qonaq üydiñ qurılısı bastaldı ASTANA. QazAqparat - Türkistan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev «Qala küni» merekesiniñ qarsañında «RIXOS KHADISHA TURKESTAN» bes juldızdı qonaq üyiniñ kapswlasın salw räsimine qatıstı, dep xabarlaydı öñirlik äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
Bïznesti jemqorlıqtan qorğaw arqılı xalıqtıñ äl-awqatı jaqsaradı - Alïk Şpekbaev ASTANA. QazAqparat - Memlekettik qızmet isteri jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qïmıl agenttiginiñ törağası Alïk Şpekbaev bïznestegi sıbaylas jemqorlıqpen küreswge şaqırdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Özbekstan Qazaqstan spwtnïkteriniñ qızmetin tutınadı ASTANA. QazAqparat - «Qazaqstan Ğarış Saparı» Ulttıq kompanïyası» AQ delegacïyası Özbekstanğa saparmen barıp, körşi elmen ğarış salasındağı ıntımaqtastıq twralı qujatqa qol qoyıp qayttı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
Qızılordada turmısı tömen otbasılar bastapqı tölemsiz baspana aladı QIZILORDA. QazAqparat - Sır öñirinde Xalıqtıñ älewmettik jağınan osal toptarın qoljetimdi baspanamen qamtamasız etw maqsatında 3 jılğa eseptelgen «Orda» turğın üy qurılısınıñ «Jol kartası» jüzege asırıla bastadı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Aymaq > Qızılorda oblısı 135
Ewrazïya aptalığı ayasında birqatar mañızdı şaralar uyımdastırıldı - Marat Qusayınov EREVAN. QazAqparat - Erevanda uyımdastırılğan «Ewrazïya aptalığı» Xalıqaralıq körme forwmı alañında Ewrazïyalıq ekonomïkalıq komïssïya birqatar mañızdı şaralardı ötkizdi, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA menşikti tilşisine bergen suxbatında Ewrazïyalıq ekonomïkalıq komïssïyanıñ Besekelestik jäne antïmonopolïyalıq rettew jönindegi alqa müşesi Marat Qusayınov.
Şımkentte balasın ayawsız urğan äyelge qatıstı qılmıstıq is qozğaldı ASTANA. QazAqparat - Şımkenttiñ jumıspen qamtw ortalığında öziniñ balasın ayawsız sabağan äyelge qatıstı qılmıstıq is qozğaldı, dep xabarlaydı QazAqparat Şımkent qalalıq Polïcïya departamentiniñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Elordada Aqmola oblısınıñ awılşarwaşılıq järmeñkesi ötedi ASTANA. QazAqparat - 27-28 qazanda Astana qalası «Qazaqstan» sport keşeniniñ alañında Aqmola oblısı awılşarwaşılıq tawar öndirwşileriniñ qatıswımen awılşarwaşılıq järmeñkesi uyımdastırılatın boladı, dep xabarlaydı Astana qalası äkimdiginiñ resmï saytı.
Qazaq dalasın zerttegen francwzdıq tarïxşınıñ eñbekteri qayta basıp şığarıladı ASTANA. QazAqparat - Qazaq dalasın zerttep, ğılımï muralar qaldırğan francwzdıq tarïxşı Ïosïf Kastaneniñ eñbekterin qayta basıp şığarw josparlanwda. Bul twralı Xalıqaralıq Türki akademïyasınıñ (TWESCO) basşısı Darxan Qıdıräliniñ Francïyanıñ Qazaqstan Respwblïkasındağı Tötenşe jäne ökiletti elşisi Fïlïpp Martïnemen kezdeswi barısında aytıldı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Aqtöbede balalarğa arnalğan tolıq metrajdı fïlm tüsirildi ASTANA. QazAqparat - Aqtöbede balalarğa arnalğan tolıq metrajdı fïlm tüsirildi. Bul twralı Öñirlik kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken baspasöz konferencïyasında «MediaPRO» balalar prodyuserlik ortalığınıñ basşısı Janargül Dosova xabarladı.
Aymaq > Aqtöbe oblısı 78
Belgili promowter Golovkïnniñ kelesi qarsılasın atadı ASTANA. QazAqparat - Promowterlik kompanïyanıñ basşısı Bob Arwm WBA Regular nusqası boyınşa orta salmaqtağı älem çempïonı Rob Brant kelesi jekpe-jegin qazaqstandıq Gennadïy Golovkïnmen ötkizwi mümkindigin ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat sports.kz saytına silteme jasap.
Qazaqstannıñ basım böliginde jawın-şaşınsız awa rayı saqtaladı ASTANA. QazAqparat - 24 qazan küni Qazaqstannıñ basım böliginde awa rayı jawın-şaşınsız boladı. Respwblïkanıñ tek batısı men şığısında atmosferalık fronttardıñ ötwine baylanıstı key jerlerde jawın-şaşın jawadı. Jekelegen awmaqtarda jel küşeyedi, tuman, köktayğaq boladı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Ükimette AÖK-ni swbsïdïyalaw jäne jeñildikti nesïe berw mäseleleri qaraldı ASTANA. QazAqparat - Bügin Ükimet üyinde QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaevtıñ törağalığımen Ekonomïkalıq sayasat jönindegi keñestiñ kezekti otırısı ötti, dep xabarlaydı QazAqparat primeminister.kz saytına silteme jasap.
Jezqazğanda xalıqaralıq teatr festïvali ötedi ASTANA. QazAqparat - Qaraşanıñ 1-nen 4-ne deyin Jezqazğanda Janat Xadjïev atındağı xalıqaralıq mwzıka festïvali ötedi. Oğan Francïya, Serbïya, Qıtay jäne Qazaqstannıñ ärtisteri qatısadı, dep xabarlaydı oblıstıq äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
Realïzacïyu reformı novoy modelï gosslwjbı obswdïlï v Almatı ALMATI. KAZÏNFORM - Novwyu model goswdarstvennoy slwjbı obswdïlï v Almatı - departamentom Mïnïsterstva po delam goswdarstvennoy slwjbı RK po gorodw Almatı provedeno semïnar-soveşanïe v departamente goswdarstvennıx doxodov goroda.
Vlast ï polïtïka > Gosslwjba 26 0
Stoïmost neftï markï Brent opwstïlas do $40,79 za barrel ASTANA. KAZÏNFORM - V xode torgov na Ïnterkontïnentalnoy bïrje stoïmost mayskïx fyuçersov na severomorskwyu neftyanwyu smes markï Brent po sostoyanïyu na 7:07 po moskovskomw vremenï opwstïlas na 0,686% - do $40,79 za barrel. Cena na neft markï WTI vozrosla na 0,983% - do $38,67 za barrel, peredaet "Kommersant".
Ekonomïka ï fïnansı > Neft 19 1 1
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Sentâbr 18 künü, saat 17:00, Aqmescit-Canköy yolu etrafındaki Alabaş Qoñrat köyü yanında belgisiz şahıslar Qırım tamır halqlarınıñ destegi ve taqiqat fondınıñ müdiri Nadir Bekirovğa ücüm ettiler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Bekirovnıñ özü bildirdi.
«Aqmescit-Kiyev» trenine yol al alğan taksini mikroavtobus blok etti.
«Taksi vastası ile Cankoyğa kete edim, çünki Kiyevge taba ketecek trenime keç qala edim. Amma yol boyu artımızdan mikroavtobus keldi, ögümizde toqtap qaldı. Taksi aydavcısı da toqtadı», – dey Bekirov.
Onıñ malümatına köre, avtobustan balaklavanı kiygen 4 insan çıqtı, taksi aydavcısını türtip çıqardılar, Bekirovnı ise topraqqa yatqızdılar, iç cebinden pasport ve telefonını aldılar. Pasportnı baqıp, birisi: «Demek, doğru», dep, pasportı ile aylanıp kettiler»,– tarif ete Bekirov ve vesiqa ve telefonsız qalıp, Aqmescitke qaytmağa mecbur olğanını bildirdi.
Bekirovnıñ añlatqanına köre, o Kiyevge New-Yorkqa yol almaq içün ketken edi. Anda sentâbr 22-23 künleri BMT Baş Assambleyasınıñ «Tamır halqlarnıñ meseleleri boyunca bütün dünya konferentsiyası» serlevalı mahsus toplaşuvı olmaq kerek edi.
«Pasportımnı tutıp alğanları sebebinden Qırımdan çıqıp olamayım, yani bu evelden tüşünip çıqarılğan bir areket olğanına eminim. Menim Baş Assambleyanıñ tamır halqlarnıñ meselelri boyunca konferentsiyasına baracağıma keder etecek oldılar. Menim mevamım belli de, onı evelki devlet, şimdiki devlet de begenmey, amma onı tek devlet küçleri degil de, türlü küçler begenmey. Şunıñ içün bu kimge elverişli olğanı aqqında bir şeyler aytmağa qıyın», – dey Bekirov.
Qırımtatar halqınıñ vekillerini taqip etüv işğal etilgen Qırımda adiy bir şey oldı.
Bu sebepten öz qasevetini bir qaç halqara teşkilâtlarnıñ vekilleri endi bildirdi.


text:
Qırım boyunca rusiyeli Fevqulâde işler nazirliginiñ idaresi yarımada ealisini haberdar etüv tertibatını teşkerecek ola. Yarımada sakinlerini raat olmağa çağıralar.
Bu aqta Qırım rusiyeli ükümetiniñ saytında aytıla.
Şu cümleden, sirenalarnı 2015 senesi noyabr 26 künü teşkerecek olalar.
Malümatqa köre, sirenalarnı (yerli vaqıtqa köre) saat 10:00, 13:00 ve 15:00 işletecekler.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi işğal etkeninden soñ, yarımadada daima Aqmescit ve Aqyarda haber etüv sistemalarını teşkereler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitte, yanvar 26 künü silâlı insanlar tarafından tintüvge oğrağan ATR telekanalı yanında, kanalnıñ seyirci ve mühlisleri, hususan civarında olğan qasabalarnıñ – Yañı Abdal, Bavurçı, Hoş Keldi – sakinleri toplandı.
Qırım.Aqiqat mühbirleri aytqanı kibi, şu daqqaları teleşirketniñ binası yanında yekâne qırımtatar telekanalına qol tutmaq içün kelgen otuzğa yaqın adam tura.
«ATR – halqımıznıñ er şeyidir. Onı şimdi qapatsalar, ileride ne olacağını bilmeyim. Halqımızğa bir toqattır», – dedi Qırım.Aqiqat mühbirine seyircilerden biri Eskender.
Telekanal binası yanında işke kelgen, amma OMON hadimleri yasağı sebebinden içeri kirip olamağan hadimler tura.
Qırım.Aqiqatqa binada bulunğan hadimler aytqanı kibi, telekanalda Wi-Fi söndürdiler. Hadimlerniñ tüşüngenine köre, bunı tintüv aqqında malümat içtimaiy ağlarğa yetmesin, dep yapalar.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi.
«Qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul, qırımtatarlar yerini bilsin, yani. Amma olar bunı böyle radikal şekilde nafile yapalar. Çünki ATR telekanalı siyasetke köre, medeniyet aqqında daa da çoq malümatnı bergen bir kanaldır. Dünyada olğan yekâne qırımtatar telekanalıdır, şunıñ içün halq onıñ ile birlikte soñuna qadar olacaqtır», – dep añlattı o Qırım.Aqiqatqa.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
Silâlı insanlarnıñ kiyiminde OMON dep yazıla, amma Qırım İçki işler nazirligi bu vaqianı izaatlamay


text:
Bunı Aqmescit şeer başı muavini İlya Glazkov bildirdi, dep haber ete Komsomolskaya pravda.
Onıñ sözlerine köre, şeer bücetinden bu maqsat ile 1 158 578 ruble ayırılğan eken.
«Bu parağa sana donatuvını kirağa aldıq, Ukraina muzıkalı teatriniñ hızmetiniñ parasını berdik, fişenklerni ve musafirler içün ediyelerni satın aldıq ve divar ilânlarını azırladıq», – dedi Glazkov.
Memurnıñ sözlerine köre, şeer hazinesi bu tedbirden çoq ziyan körmez.
Hatırlatamız, evelleri belli olğanı kibi, «rusiyeli» Aqmescitniñ şeer akimiyeti iyün 7-de Şeer kününde «havsız meydan»nıñ teşkil etilüvi aqqında ilân etti.
Bu qararnı Aqmescit boyunca «Rusiye içki işler nazirliginiñ idare etüvi içtimaiy hafsızlıq bölüginiñ yolbaşçısı» İgor Mamotenko seslendirdi, dep bildire şeer şurasınıñ matbuat hızmeti.
Onıñ malümatına köre, Rusiye qanunlarına keçüv sebebinden kütleviy tedbirlerniñ keçirilüv talapları ciddiy ola.
«Raatlıq künleri 50-den ziyade tedbirniñ keçirilmesi planlaştırıla, olarnıñ sırasında Lenin meydanında kontsert, yürüş ve ilâhre. Vatandaşlarnıñ telükesizligini temin etmek içün «havsız meydan» teşkil etilecek. Mında Aqmescit sakinleri ve musafirleri yalıñız nezaret kiriş noqtalarından keçe bilecekler»,– dedi İgor Mamotenko.
O, işbu kiriş olacaq yerlerini de qayd etti:
– №1 Nezaret kiriş noqtası (NKN) – «Qırım Cumhuriyetiniñ Nazirler Şurası» binasınıñ yanında, Kirov caddesi tarafından;
– №2 NKN – Kirov caddesi, Gorkiy soq. tarafından;
– №3 NKN – Kirov caddesi, Ukrain teatri tarafından içtimaiy naqliyat turağı;
– №4 NKN – Ukrain teatri – Sevastopolskaya soq. – S.Tsenskiy;
– №5 NKN – Kirov caddesi – Salğır özeniniñ köprüne kiriş olğan yerde;
– №6 NKN – Kirov caddesi – Popova soqağı ile çarpazlaşuvında;
– №7 NKN – Kirov caddesi – Z.Jiltsova soqağı ile çarpazlaşuvında;
– №8 NKN – «Hayat» restoranı tarafından Salğır özeniniñ köprüne kiriş olğan yerde;
Bundan da ğayrı, tedbirlerge silânıñ türlü çeşitlerini, içkini, insan sağlığına zarar ketirgen şeylerni ve ilhr ketirilmesi yasaqtır.
«NKN-dan keçmezden, kütleviy tedbirler olğan yerge vatandaşlarğa kiriş yasaq etile».
Onıñ sözlerine köre, tedbirler keçirilecek künleri Qırım paytahtında uquq qoruycı organlarınıñ 400-den ziyade vekilleri bulunacaq eken.


text:
rayonı yerli ve regional meclisleri ile körüşti. Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Körüşüv devamında bir sıra mesele muzakere etildi, şu cümleden yañı oquv yılınaazırlıq ve region mekteplerinde milliy sınıflarnıñ açılması», – deyler matbuat hızmetinde.
Bildirilgeni kibi, yerli faallerge Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından teşkil etilgen Noman Çelebicihannıñ 98 yıllığına bağışlanğan «Ant etkenmen!» serlevalı edebiyat yarışı aqqında tarif ettiler. Beklenilgeni kibi, yarışta Qırım umumtasil mektepleriniñ 5-11 sınıflarınıñ talebeleri iştirak etecek.


text:
İşğal etilgen Qırımda Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi bazar künü, fevral 8-de, İskender Kantemirovnı fevral 26-da Qırım parlamenti yanında keçirilgen kütleviy tedbirlerde iştiragi içün eki ayğa apis etti.
Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, Taqiqat komiteti hadiminiñ Kantemirovnıñ qapaluvı aqqında muracaatına cumhuriyet prokurorı qol tuttı, dep haber ete «Krıminform».
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Kanmetirov Cinaiy Kodeksiniñ 212 madde, 2 qısmı («kütleviy tertipsizlikte iştirak etüv») boyunca qabaatlana. Taqiqatnıñ fikrine köre, Aqmescitte 2014 senesi fevral 26 künü keçirilgen kütleviy tertipsizlik vaqtında diger insanlarğa zarar ketirgen eken.
Prokuratura Taqiqat komitetiniñ idaresinden kelgen malümat böyle qararnı çıqarmaq içün yeterli olğanı ile razı oldı.
Hatırlatamız, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov uquq qoruyıcıları tarafından Kantemirovnıñ yaqalanğanı aqqında bildirdi. Bundan evel evinde tintüv keçirilgen edi.
Evel Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ azalarından biri Abmecit Suleymanovnıñ yaqın soyu olğan Asan Çebiyev yaqalanğan edi. Onı da aynı şu madde boyunca qabaatlay ediler. Amma birazdan azat ettiler.
Yanvar 29 künü Aqmescitte Meclis reisiniñ başı yaqalandı, soñra ise fevral 19-na qadar apiske qapatıldı. Onı 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamentni yanında kütleviy tertipsizlikniñ teşkil etüvde şekleyler.


text:
Resey prezïdenti Vladïmïr Pwtïn twralı körkem fïlm tüsiriledi. Jobamen Knightsbridge Entertainment kïnokompanïyası aynalısadı.
Bastı rölge tört belgili akter ümitker eken. Osığan deyin Pwtïndi Leonardo DïKaprïo somdaydı degen aqparat tarağan bolatın. Biraq kompanïya ökili bul aqparattı joqqa şığardı. Rejïsserdiñ de esimi äzirge atalğan joq, biraq onıñ eki märte "Oskar" ïegeri ekeni belgili.
"Pwtïn" ("Putin") kïnofïlminiñ tüsirilimi bïıl köktemde bastaladı, premera küni äzirge belgisiz.
Derekközi: kinostan.kz
Kommentarïï


text:
glben ergen
glben ergen başlığı henüz açılmamış!
aşağıda glben ergen ile ilgili başlıklar listelenmiştir. belki onlar işinize yarar.
- her başlığa yeni ateist olmuş ergen yazan ergen
- oruç tutan dindar ergen ve ateist ergen atışmaları
- justin bieber a ergen diyenlerin ergen olması
- ergen kelimesi geçen entryleri eksileyen ergen
- ergen ergen diye başlık açan yazar
- ateistlere ergen diyenlerin genelde ergen olması
- herkese ergen diyen ergen sözlük yazarı
- ergen kızla ergen erkeğin farkı
- gülben ergen in ergen olma ihtimali
- ergen olmayan ergenlerin ergen olması
- gülben ergen in aslında ergen olmaması
- koreli şarkıcıların ergen ergen hareketleri
- ergen olduğunu kabul etmeyen ergen
- kürtlerin ergen ergen entry girmesi
- 26 yaşındaki adama ergen diyen 18 lik ergen
- her önüne gelene ergen diyen ergen
- aman ergen canım cicim ergen
- 40 yaşındaki insanı ergen sanan ergen
- ergenlere ergen diyenlerin ergen olması
- akp ye laf söyleyene ergen diyen öz hakiki ergen
- ergene ergen diyen ergen
- atarlı ergen vs yatarlı ergen
- ergen deyince kızan ergen
- ergen olunmaz ergen doğulur
- ergen ergen aşk acısı çekmek
-


text:
Üzbäkstanda Ramazan bäyräme uñayınnan yarlıqaw iğlan itelde
İlbaşı Şäwkät Mirzizoyev il tarixında berençe tapqır mäxkümnärgä qarata şundıy adım yasadı
Üzbäkstanda täwge tapqır Ramazan Bäyräme uñayınnan yarlıqaw iğlan itelde. İlbaşı Şäwkät Mirzizoyev il tarixında berençe tapqır mäxkümnärgä qarata şundıy adım yasadı. Qarar êşlägän cinayäte öçen ükenüçe 226 keşegä qağıla. Anıñ qısalarında 102 mäxküm törmädän azat iteläçäk, 71e şartlı räweştä irekkä çığarılaçaq, 39ınıñ cäzası üzgärü näticäsendä irekle qalaçaq, 14 mäxkümneñ isä utıru waqıtı kimeteläçäk.
Yarlıqawğa êläkkännärneñ 40ğı – 60 yäş’tän olı keşelär, 39ı – çit il grajdannarı, 37se – xatın-qızlar, 51e – tıyılğan oyışma äğ’zaları.
Qararda azat itelgän mäxkümnärneñ ictimağıy tormışta üz urınnarın tabu häm êşkä urnaşuında däwlät organnarınıñ kiräkle yärdämne kürsätergä tiyeşlege dä belderelgän.


text:
Kreml tarafından tayinlengen işğal etilgen Qırımnıñ ameldeki yolbaşçısı Sergey Aksönov Oleg Belaventsevge yañı vazifede muvafaqiyet tiledi, onı Rusiye prezidenti iyül 28-de Şimaliy-Qavqaz federal okrugında öz temsilcisi vazifesine tayinledi.
Bundan evel Belaventsev Rusiye prezidentiniñ Qırımdaki vekâletli temsilcisi edi.
«Biz, prezidentniñ askerleri olamız ve onıñ emirlerini yerine ketiremiz... Qırım sakinleri Oleg Yevgenyeviç Belaventsevge, «Qırım baari» ğalebesine, Qırımnıñ Rusiyege qoşulmasına büyük isse qoşqanı içün, yüksek qıymet kese. O, Rusiye vatanperveri ve rus zabitiniñ eñ yahşı hususiyetlerini kösterdi. Oleg Yevgenyeviçke yañı mesüliyetli vazifede samimiy muvafaqiyet tileyim», – dep yazdı Aksönov Facebook saifesinde.
İyül 28-de Putin öz fermanınen işğal etilgen Aqyar gubernatorı Sergey Menaylonı istifağa çıqardı ve onı Sibir federal okrugına vekâletli temsilci vazifesine tayinledi. Menâylo yerine vaqtınca Dmitriy Ovsânnikov belgilendi.
Bunen beraber, iyül 28-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Cenübiy federal okrug aqqında» fermannı imzaladı, bu okrugnıñ içine işğal etilgen Qırımnı kirsetti. Böyleliknen, 2014 senesi yarımadanıñ işğalinden soñ teşkil etilgen Rusiyede Qırım federal okrugı yoq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mukâfatnı laureatqa Varşavada Poloniya prezidenti Bronislav Komorovskiy Poloniya sabıq başı Leh Valensa ile taqdim ettiler. Mahsus bu tedbirde iştirak etmek içün Poloniya paytahtına diger memleketlerniñ bir sıra liderleri keldi.
«Leh Valensa ile mukâfatnı Mustafa Cemilevge bermege pek memnünim. İşbu mukâfat yardımı ile öz Avropa birdemligimizni kösteremiz», – dedi Komorovskiy.
Tedbirde, laureattan ğayrı, hayırlav sözleri ile Poloniya çetel işler nazirliginiñ başı Radoslav Sikorskiy, İsveçiya çetel işler nazirliginiñ başı Carl Bildt ve prezident saylavlarında ğalip çıqqan Petro Poroşenko çıqışta bulundı.
Soñkisi Qırım «tezden serbest olacağını» vade etti.
«Birdemlik» mukâfatınıñ para miqdarı – million avro. Cemilevniñ sözlerine köre, bu paranı o «Qırım inkişafı fondı»na masraf etecek eken.
«Bir qısmını, aytqan edim, Nebesnaya sotnâ qaramanlarınıñ ve antiterroristik ameliyatınıñ qorantalarına 100 biñ avro bermege ister edim»,– dedi o.
Mustafa Cemilev bu mukâfatnı qırımtatar halqına ve Ukrainağa kösterilgen maneviy destek olaraq tanıy.


text:
Qazan halqara musulman kino festivali «Merametli qırmısqa» adlı qırımtatarca azırlanılğan mülfilmden başlanacaq.
Bu aqqında festivalniñ art-müdiri Albina Nafigova ayttı, dep haber ete Qırım «akimiyetiniñ» ruporı «Krıminform».
Mültfilm festivalniñ «Animatsion film» qısmınıñ yarış programmasını açacaq.
Nafigovanıñ aytqanına köre, bu mültfilm «Qırımnıñ Rusiyege qoşulmasından soñ» qırımtatar ve tatar animatsion kino ustalarınıñ beraber yapqan işidir.
Film milliy üslüpte yapılğan: qaramanlar qırımtatar milliy qıyafetlerde, masal ormanınıñ terekleri ise ananeviy nağışlarnı añdıra.
Yarış programmasına Turkiye, Portugaliya, İraq, Büyük Britaniya, İran ve Rusiyeniñ 10 animatsion filmi kirdi.
«Bir çoq film biri-birine oşamağan üslüpte yapılğan, mence, jüriniñ işi zor olacaq, seyirciler ise bu levhalarnı baqıp, büyük teessuratlar alacaqlar», – dep añlattı art-müdir.
Qazandaki halqara musulman kino festivali 2005 senesinden berli keçirile. Bu sene tedbir sentâbrniñ 5-11 künleri keçirilecek. Ekseriyette festival iştirakçileri Avropa ve Asiya kinematografnı temsil etken rejissörlar ola.


text:
Çit illärdä tawış birü tärtibe
Çit illärdä yäşäwçe Törkiyä watandaşları 7-19 nçı iyün' könnärendä tawış (TaBыш) birä
Törkiyädä 24 nçe iyün’dä ütkäreläçäk ilbaşı häm 27 nçe däwer xalıq ışanıçlısı ğomum saylawı öçen çit illärdä yäşäwçe töreklär 7 nçe iyün’dä tawış birä başladı.
Çit illärdäge saylawçı isemlegendä terkälgän watandaşlar 60 il häm 123 wäkilçelektä 19 nçı iyün’gä qadär tawış biräçäk.
Tamğaxanä qapqalarında isä tawış birü 7 nçe iyün’dä başlanıp 24 nçe iyün’dä tögällänäçäk.
İllärgä kürä tawış birü könnäre tübändägeçä:
Germaniya, Avstriya, Franśiya: 7-19 iyün’;
Amerika Quşma Ştatları, Avstraliya, Lyuksemburg: 9-17 iyün’;
Daniya: 9-19 iyün’;
Norvegiya: 14-19 iyün’;
İtaliya, Törekmänstan: 15-17 iyün’;
Bel’giya, Niderland, Sveśariya: 15-19 iyün’;
Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte, Kanada, Bolgariya: 16-18 iyün’ ;
Böyekbritan: 16-19 iyün’;
Qıtay,Rusiya Federaśiyäse, Rumıniya, Soğud Ğaräbstanı,Baxreyn,Greśiya,Livan,İzrail’,Ukraina,Berläşkän Ğaräp Ämirlekläre, Bosniya Gerśegovina, Aljir,Finlyandiya,Şveśiya,Qazaqstan, Qırğızstan, Makedoniya,Sudan:16-17 iyün’;
Azärbaycan,Albaniya,Ğıyraq,İran,İrlandiya,İspaniya, Misır, Mal’ta, Üzbäkstan,Serbiya,Çexiya, Vengriya, Pol’şa,Könyaq Afrika,Gruziya,Yaponiya,Kosovo,Kuveyt,Moldova,Singapur, Tailand:17 iyün’;
Byulletennär çit illärdän Törkiyägä oçqıç yäisä diplomatik poçta belän kitereläçäk.
Alar 24 nçe iyün’dä Törkiyädä dä tawış birü tögällängännän soñ sanalaçaq.


text:
Fälästinle balalar şähit bulğan
İzrail ğaskäriläre ike fälästinle balanı şähit itkän
İzrail ğaskäriläre yawlaw astındağı Yordannıñ könbatış üzänlege belän Ğazzä çigendä ike fälästinle balanı şähit itkän, 3 keşene yaralağan.
Ğazzädäge Fälästin sälamätlek saqlaw ministrlığı süzçese Äşräf äl-Kudra Äl-Bäric qaçaqlar şähärçegeneñ könçığış çigendä AQŞnıñ Yerusalim qararına reakśiya öçen oyıştırılğan çaralarda 16 yäş’lek Ämir Abdulxämit Äbu Musaid isemle falästinle balanı İzrail ğaskäriläreneñ atıp üterüen beldergän.
Şul uq waqiğalarda 3 fälästinleneñ yaralanuın açıqlağan Kudra yaralanuçılar arasında awır xäldä buluçılarnı açıqlağan.
Fälästinneñ sälamätlek saqlaw ministrlığınnan yasalğan yazulı açıqlawda da İzrail ğaskäriläreneñ Yordannıñ könbatış üzänlegeneñ tönyağındağı Nablus şähärenä bäyle Ğiraq Burin awılındağı qatışuında fälästinle ber balanın şähit buluı belderelgän.
Şähit bulğan 16 yäş’lek Ali Amr Kaynu isemle balanıñ tuğanı Nasr Kaynu Alineñ Ğiraq Burin awılına kergän urında İzrail ğaskäriläre tarafınnan atıp üterelüen äytkän.
Kaynu Alineñ Nablustağı ber xastaxanädä şähit buluın açıqlağan.


text:
Avgust 24-te Ukraina öz mustaqillik kününi qayd ete. Eki yıldan berli bu bayram Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qayd etilmey. Ukrain bayramı munasebetinen Qırım.Aqiqat mahsus leyhağa başlay – «Qıtadan hayırlavlar».
Kün devamında Qırım.Aqiqat siyasetçi, memur, siyasetşınas ve jurnalistlerniñ yarımadada yaşağan qırımlılar içün qayd etken video muracaatlarını aydınlatacaq.
Ukraina mustaqillik Künü – Ukrainanıñ devlet bayramı, er yıl avgust 24-te Ukrain Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Ukrainanıñ mustaqilligi aqqında qabul etken Seneti munasebetinen qayd etile.
Aqmescitteki cemaat faalleri Ukraina mustaqillik Künü munasebetinen aktsiyanı keçirecek ediler, lâkin Aqmescitniñ şeer memuriyeti buña izin bermedi.


text:
Birinci kütleviy icretniñ ketişatı 1783 senesi Rusiye tarafından Qırım işğal etilgeninden soñ başlandı. Aqibetleri eñ miqyaslı ve facilı – qırımtatarlarnıñ XIX asırnıñ ortasında olğan icretidir: resmiy malümatqa köre, o vaqıt Qırımnı 193 biñge yaqın insan terk etti.
1883 senesi «Vestnik Yevropı» gazetasında basılğan publitsist M. Goldenbergniñ «Qırım ve qırımtatarlar» maqalesinde oquymız: «Qırım saipliginde kederli avdarma tatarlarnıñ Türkiyege tekrarlanıp kelgen icret etüviniñ tarihına sıqı bağlıdır».
Qırımtatarlarnıñ saiplik alına, dey müellif, diqqat ayırılmay edi; topraq aqqı körmemezlikke urula. Topraqlarını er istegen insan – mahkemeci, memur, mırzalar zapt ete edi…
«Qırımtatarlarnıñ topraqları diger, daa da qanunsız yollar ile tutıp alına edi: tatar avullarından büyük topraq damartaları qolaylıq ile ayırıla edi, çekingen qırımtatarı barıp şikâyet etmekni tüşünip te olamay edi». Tabiiy ki, neticede, «yeñilgen millet Rusiye çiftlik saipleriniñ toprağına tüşe, bunıñ ile öz yañı şorbacılarınıñ fadyasına ağır mecburiyetlerni körmek zorunda ediler», – yaza müellif.
Yalıñız topraqqa degil, suvğa bile köz taşlay ediler: temiz suv ayrı insanlarnıñ suv yedeklerine toldurıla, soñra ise yatağına muayyen ödev ile qaytarıla edi… Publitsist çorlanıp yaza: «Topraq saibi olğan tatarlardan bergi alınğanda, sıñırsız qanunsızlıq yüz bere edi; tatar hocalığında saip faydasına muayyen pay ayırılmağan bir şey yoq edi: sabancı oña aşlıq, meyva, şarap, quş, yımırta, yip, toban bere edi; yılda belli bir künlerde çiftlik saipleriniñ toprağında saban sürmek, çalmaq, ormaq, saçmaq kerek edi».
Qırım cenki qırımtatarlarnıñ vaziyetini kerginleştirdi
Qırım cenki qırımtatarlarnıñ vaziyetini kerginleştirdi. «Arbiy yolbaşçılıq, ne içündir, olarda duşmanlarnı köre ve daima olarnıñ tarafından isyan qopmasını bekley edi. Qırımtatarlar ise, esasen köy sakinleri, öz saban ve mecburiyetlerini bilgenler, nizamsızlıqqa mailiyetini iç bir vaqıt köstermey edi. Siyrek allarda ruslarğa meyil olmağanlarını köstere edi, esasen, türkler tüşken yerlerde». Amma böyle allarnıñ sayısı, dey Goldenberg, halqnı şeklemek içün yeterli olmadı. Tatarlarnı taqip etmek içün köylerde kazaklar yüre, yerli sakinlerni tutıp, qaba sürette aqça talap ete ediler…
Tatarlarnı taqip etmek içün köylerde kazaklar yüre, yerli sakinlerni tutıp, qaba sürette aqça talap ete ediler
«Köylerde tintüvler keçirile edi, çoqtan berli bir yerde yatqan qılıç ya tüfek tapılsa, işbu «silâ» saibi birden cinayetçi olaraq tanıla: ve Qırımdan iç güberniyalarğa quvula. Tevqifler o derecede saçmalı edi ki, apiske em 90 yaşında qartlar, em ufaq balalar tüşe bile edi. Bu yaşta olğanlarnıñ havfı yoq olıp körünse de, amma olarnı, zornen yürgenlerni, quvğunlıqqa yollay ediler».
Yoq, yerleşüv degil de, sürgünlik kerek edi, – icret etkenlerniñ topraqları kerek edi… Bunı nasıldır bir çare tapıp añlatmaq içün, dey Goldenberg, «tatarlarnıñ faaliyetini qaralamağa başladılar, olarnı ticaret ve ziraatqa uymağanını qayd etip, tam tersni aks etken tarihiy faktlarnı körmemezlikke urıp, olar aqqında nice olmağan şey ayta ediler, – Qımda ise keçken asırda ziraat inkişaf ete, tatarlar evel ezelden deñiz ve topraq ticareti ile oğraşa edi, hususan Yunanistan ile, Qırımdan kâğıt ve ipek basmaları, aşlıq ve ilhr çıqarıla edi… Böylece, dey müellif, Qırımnı tasvir etken Martin Bronevskiy Qırımnıñ çölü «işlengen, bereketli ve ot bolluğı ile ayırılğan»ını yaza edi. Aytqanı kibi, İnkerman yanında yüzüm bağları ve çeşit meyva bağçaları bar edi. Trahey yarımadası, ya da «Küçük Hersones»ni de Bronevskiy bereketli, ötmek ekilgen ve «soñsuz bağçalar» saçılğan yarımada olaraq tasvir ete. Bu XVI asırda edi.
Şimdi, qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesinden soñ, mında ne koremiz? – dey Goldenberg ve cevap bere: «Qırım çölü… insansız ve suvsız. İnkerman bom-boş, Trahey yarımadası qayalı ve boş yüksekliktir. Qırımğa er zaman işten qorqmağan eller kerek edi, tatarlarnıñ quvğunlığından soñ bu ihtiyac daa da yüksek oldı. İcretçilerniñ taşlağan qocaman topraqlarnıñ yañı saipleri işbu qolay kelgen zenginlik ile ne yapacağını bilmey edi… Etrafta er şey susıp qaldı, sanki cansızlandı: ziraat, ticaret, ünerler. Yaqınları ayat qaynaşqan bir diyar ölüm havfına rastkeldi».
Goldenberg XIX asırda tamır halqınıñ kütleviy icretini yaşağan ve olarnıñ yerine, akimiyetniñ fikrine köre, «daa da istiqballi milletniñ kelgenini» körgen Qırım aqqında böyle yaza: «Qırımğa kelgenler er angi suvnı aqibetsiz içip olamay, yaqqan küneş nurları altında Qırım çöllerinde çalşımaq içün nice seneler devamında şekillenip kelgen alışqanlıq olmalı eken. Niayet, iklim hususiyetlerine alışqan tatarı dayanğan Qırım ummaları aç kelmeşeklerniñ sağlığına pek menfiy sürette tesir ete edi. O vaqıt Qırım, hususan onıñ çöl tarafı içün tatarlarnıñ ketkeni ne derecede emiyetli olğanı añlaşıldı».
Rusiyeniñ Qırımda yüz yıllıq ükümdarlığınıñ ve bunıñ Qırım tamır halqı – qırımtatarları içün neticeleri acınıqlı edi..
Qırımtatarlarnıñ icret neticelerine yekün çekerek Goldenberg böyle yaza: «Medeniy dünya hususiy bir ketişatnıñ şaatı oldı – abadanlıştırılğan hristian devletinden yüz biñlik halqınıñ ükümdarlarınıñ yalanı ve qanunsızlığı ile belli olğan memleketke köçip ketmesi.
1889 senesi icretiniñ miqyası pek büyük edi – o zaman Qırımnı 200 biñge yaqın qırımtatarı terk etmege mecbur oldı
1889 senesi icretiniñ miqyası pek büyük edi – o zaman Qırımnı 200 biñge yaqın qırımtatarı terk etmege mecbur oldı. Bundan evel, 1870 seneleriniñ ortalarında qırımtatarlar ögünde kene bu sual peyda ola – qalmaq yoqsa kene tuvğan topraqnı terk etmek. Bu sefer buña sebep – umumiy arbiy mecburiyetiniñ kirsetilmesi oldı. Qırımtatarlar içün bu neni belgiley edi – olar islâm dinine köre öz farzlarını yerine ketirip olamaycaq arbiy qısımlarında hızmet etmege mecbur ola. Başta bir 300 insan kete, seneniñ soñuna qadar olarnıñ miqdarı – 500 insan ola. İcret, esasen, qanunsız sürette keçe edi, pasportsız, gece Kezlev, Sudaq, Aqyar ve Gurzuftan deñizge çıqqan gemilerde. 1887-1878 seneleri Türkiye-Rusiye cenkiniñ başlağanınen toqtaldı.
Qırımtatarlarnıñ ağır iqtisadiy vaziyeti, topraqtan marum qalması, umumiy arbiy mecburiyetniñ kirsetilmesi 1893, 1901-1902 seneleri icret ketişatını canlandırdı. Bazı malümatlarğa köre, XIX asırnıñ 90-ncı seneleri Qırımnı 30 biñge yaqın qırımtatar terk etti. Akimiyet icret ketişatını nezaret ete edi, kütleviy neticesi olmasın dep, amma, olğanı kibi, akimiyet içün Qırımnıñ ileri müstemlekeleşüv ketişatı daa da emiyetli edi. 1902 senesi yazılğan Novorossiya valisi Maliye nazirine mektübinde qırımtatarlarnıñ çetelge ketmesine qarşı çıqmaq içün sebep olmağanı bildirile: «İmperiya sıñırında ve ruslarnıñ ükmü altında qırımtatarlarnı tutmağa manasız tanıp, olarnıñ qaldırğan topraqlarnı rus qollarına keçmesini lâyıq köre edim. Tatar topraqlarını öz esabına alğan ve soñra rus köylülerine satqan Köylü Topraq bankından rus işine ğayet büyük bir hızmeti olur edi».
İsmail Gasprinskiyniñ ve onıñ safdaşları sımasında qırımtatar ziyalıları qırımtatarlarnıñ yarımadadan icretine qarşı çıqa ediler
İsmail Gasprinskiyniñ ve onıñ safdaşları sımasında qırımtatar ziyalıları qırımtatarlarnıñ yarımadadan icretine qarşı çıqa ediler – «Terciman» gazetası vastası ile Ulu Maarifçi vatandaşlarını köçüv qararını aşıqmayıp almağa, ev ve mülkiyetini bedava satmamağa, eyi taqdirni ğurtbetlikte qıdırmamağa çağıra edi.
Böyleliknen, 1902 senesi mayıs ayında İsmail Gasprinskiyniñ «İcret aqqında» maqalesi basıla, şöyle yaza: «…De o, de bu köyde Türkiyege köçecek olğan tatarlar topraq ve malını satalar. Ciddiy olsa, yapqan areketlerini añlamağan bu insanlarnı acımaq kerek: Vatannı terk etmek içün buña emiyetli sebep olmalı. Aqılsız, negizsiz areketler fuqarelik, yıqıluv ve ölümge ketire. Qırımdan icretni aqlağan sebeplerni körmeymiz, insanlarnı Türkiyege celp etken bir şey körmeymiz. Andan biñlerce insan mında ve Qara deñiz yalısına para qazanmaq içün kele».
Amma bundan soñ da icret areketi toqtalmay ve Rusiye imperiyasınıñ sönmesine qadar devam ete. Böylece, bir buçuq asır devamında Qırım tahminen million qırımtatarnı coydı. Qırım Merkeziy İcraiy Komiteti ve Qırım ükümetiniñ 1925 senesi azırlağan maruzalarında aytılğanı kibi: «Buña Yaponiya imperialistik ve vatandaşlıq cenkleri vaqtında yaş nesilniñ kütleviy yoq etilmesini, 1921-1922 seneleri 80 biñ tatarnıñ açlıqtan ölmesini qoşsaq, Qırımnıñ diger eali miqdarından üstün olğan tatarlarnıñ azlıq olması añlayışlı ola».
Tarih muayyen suallerge cevap bermey ve bütün problemlerni al etmey… Amma fikir yürsetmek içün bir ğıda, zemaneviylik ile qıyaslamağa imkân bere. Nice asırlar evelsi Vatanını terk etken insanlar Qırımda qalsa, bugünki ayatımız, belki, başqa türlü olur edi…
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
1. Jomart äri adamgerşiligi mol
Siz kemel tulğa bolwğa umtılasız. Azdağan täkapparlığıñız da bar. Adamdarmen qarım-qatınas jasawıñız öte qïın. Keyde mineziñizdi öziñiz de tüsinbey jatasız. Jumıstı jan-täniñizben berilip isteysiz. Adamzatqa ortaq müdde üşin qızmet jasağıñız keledi. Birewge birinşi bolıp tïispeysiz, biraq tïiskendi oñdırmaysız. Maxabbat atawlı qudiretti sezimniñ aldında bas ïesiz. Sizdiñ eñbegiñizge şınayı bağasın beretin jandar öte az.
2. Şınayı äri tez eliktegiş jan
Özgelerdi qamqorlıqqa alwdı jaqsı köretin, jawapkerşiligi mol adamsız. Mineziñiz de jaydarlı. Adamdardıñ senimine oñay ïe bolasız. Jıldam qozğalıp, ärdayım köteriñki köñil-küymen jüresiz. Äñgime men «soñğı jañalıqtardı» aytwdıñ şeberisiz.
3. Oylanwdı jaqsı köretin aqıldı adam
Oyşıl adamsız. Bul ömirdegi bastı quralıñız – oylaw qabiletiñiz ben jaña ïdeyalar. Tınıştıqta jatıp oylanğandı jaqsı köresiz. Bilimge qumar jandarmen tez til tabısasız. Özimşildikten awlaqsız. Adamgerşilik jayında köp oylanasız. Tipti, waqıtıñızdı artıq şığındaysız dewge keledi. Durıs joldan adaspaw üşin bükil adamzatqa qarsı turwğa dayınsız.
4. Sezimtal äri fïlosof
Jer betinde siz sekildi adamdar öte sïrek kezdesedi. Öziñizge uqsaytın jandardı tabw da qïın. Köp jağdayda öz oyıñızdı jetkize almay qïnalasız. Sizge jeke keñistik qajet. Şığarmaşılığıñızdı eşkimniñ pikirine qaramastan, damıta tüswge tïissiz. Aq pen qaranı durıs ajırata bilesiz. Öte sezimtalsız, aynaladağınıñ barlığın jüregiñizge jaqın qabıldaysız.
5. Özine senimdi jäne tizgin ustağandı jaqsı köretin jandar
Siz täwelsiz tulğasız. Eşkimniñ qolına qarap jaltaqtamaysız. «Barlığın özim jasaymın» degen ömirlik ustanımıñız bar. Öz küşiñizge ğana senesiz. Bul ömirde ne qalaytınıñızdı, qanday maqsattarğa umtılatındığıñızdı jaqsı bilesiz. Al aynalañızdağı adamdardan sizge adal bolwın ğana talap etesiz. Siz tätti ötirikke qarağanda, aşı şındıqtıñ dämin tatwğa äzirsiz.
6. Meyirimdi äri sezimtal
Adamdarmen qarım-qatınasqa oñay tüsesiz. Dostarıñız köp äri olarğa ärdayım kömekteswge dayın turasız. Adamdar sizdiñ janıñızda bolğanıñızdı unatadı. Siz kün sayın jaqsı bola tüswdiñ amalın oylastırasız. Aynaladağılar üşin qızıqtı bolğıñız keledi. Özgelerdiñ maxabbatına bölenwdi jaqsı köresiz. Sizdi jaqsı körmeytin jandardı da qamqorlığıñızğa alwğa dayınsız.
Derekközi: "PT" toptamasınan
Kommentarïï


text:
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi avgust 10-da keçirilgen toplaşuvda «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan Mustafa Degermenciniñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasına qarşı şikâyet arizasını qanaatlendirmeyip qaldırdı.
Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire.
Onıñ sözlerine binaen, toplaşuv çoqqa sürmedi.
«Video konferentsiyası şeklinde keçirilgen qısqa toplaşuvdan ve teneffüsten soñ mahkeme şikâyetni qanaatlendirmeyip qaldırmaq qararını aldı», – dep yazdı Smedlâyev Facebook saifesinde.
Bundan evel bildirilgen edi ki, işğal etilgen Qırımda mahkeme Mustafa Degermenciniñ apiste bulunma müddeti oktâbr 8-ge qadar uzattırıldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Saba, yanvar 12-de, Keriç boğazından parom keçitiniñ işi kene toqtaldı. FVN Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, paromlar ava şaraitlerinden sebep yürmey.
«Ava şaraitleriniñ eyileşüvine qadar aydavcalırğa Keriç parom keçiti tarafına barmamaq rica etile», – denile beyanatta.
Keçitte toplanğan maşina sayısı aqqında malümat yoq.
FVN Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, gece keçit tumandan sebep bir 5 saat çalışmay edi. Amma yarı geceden soñ Keriç boğazından paromlarnıñ qatnavı ğayrıdan başlandı, deyler matbuat hızmetinde.
Keriç boğazından parom keçiti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar diyarı ile bağlağan yekâne naqliyat arteriyasıdır.


text:
Qıtaiy Ukrainada Donbass ve Qırımdan köçip kelgen 1 million 290 biñ kişi qayd etildi.
Bunı Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Vilâyet ve Kiyev devlet memuriyetiniñ ealisini içtimaiy qoruv bölükleriniñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs 18-ğa qadar Donbasstan ve Qırımdan köçip kelgen 1292834 adam cedvelge alındı», – dep aytıla beyanatta.
Nazirlikniñ malümatına köre, 303 biñ qoranta maddiy yardımnı aldı.
Aprel ayından Birleşken Milletler Teşkilâtı bergen malümatına köre, Ukraina şarqındaki zıddiyetten 5 million insan zarar kördi.
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev bildire ki, Qırım işğali devamında yarımadanı 35 biñ insan terk etti, olardan yarısı – qırımtatarlardır.


text:
Ukraina şarqında keçken seneniñ aprel ayından itibaren cenk uruşları neticesinde 5086 insan elâk oldı. Bunı cuma künü, yanvar 23-te, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ insan aqları boyunca hızmetlerniñ vekili Rupert Colville aytıp, zıddiyet qurbanlarınıñ sayısı daa ziyade olması mümkün, dep qayd etti, – haber ete Radio Svoboda.
Onıñ aytqanına köre, yanvar 13-ten itibaren 262 insan elâk oldı. Onıñ qayd etkenine köre, soñki doquz kün «keçken seneniñ sentâbr 5-te Donbassta başlanğan ateş toqtatılması rejiminiñ eñ qıyın zamanı oldı».
Colvilleniñ bildirgenine köre, aprel ayından itibaren Ukraina şarqında 10948 insan yaralandı.
Rupert Colville dedi ki, BMT-ni Ukrainanıñ şarqiy vilâyetlerinde çetel arbiylerniñ bulunması, ve olarnıñ arasında Rusiye askerleri, em de silâlı birleşmelerniñ nezareti altında olğan mesken yerlerde ağır silâ olması qasevetlendire.
BMT qaçaqlar işleri hızmeti bildirdi ki, Ukraina ükümeti qabul etken havfsızlıq tedbirleri «zıddiyet alanına gumanitar yardım ketirilmesine» keder ete ve cenk uruşlarından sebep evlerini terk etmege mecbur olğan şahıslar içün qoşma qıyınlıqlar doğura.


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ iqtisadiy yükselişi 10% teşkil ete, dep haber ete Kreml nezaretindeki yerli memurlar. Rusiyege bağlı Qırım İqtisadiy inkişaf nazirliginiñ materiallarında region ep ileriley denilmekte: insan başına tüşken kelirler arta, işsizlik seviyesi tüşe. Faqat yarımadanıñ iqtisadiyatı ne esabına "arta", aceba?
2020 senesine barıp Qırım bücetine federal bücetten ayırılacaq maliyeviy yardım ve subsidiyalar 79%ni teşkil etmeli.
Yaqın yıllarda Moskva yollaycaq para miqdarları:
2018 – 129,5 mlrd ruble,
2019 – 143 mlrd,
2020 – 150 mlrdni teşkil etecek.
Bu Rusiyeniñ Ulyanovsk vilâyeti yıllıq bücetiniñ üç misli. Ya da Keriç boğazından keçken köpürniñ yarı fiyatı.
Qırım kelirini – faydalı qazıntılar esabına elde ete. Qırım işhane ve teşkilâtları keliriniñ tahminen 90% gaz ve ham maden satışından elde ete.
Poligrafiya, madencilik, naqliyat vastaları ve donatmalarnıñ istisalı tek zarar ketire.
Qırımnıñ er üçünci işhanesi (35%) zararına çalışqanı aqqında Qırım.Aqiqat 2018 senesi yanvar ayında haber etken edi. Musafirhanecilik ve restoran biznesinde de aynı al – bu saada da er ekinci musafirhane ya da restoran zararğa çalışa (46,7%).
2017 senesi Qırım işhaneleri 5 mlrd rubleden ziyade bergi töledi. Bu köstergiç 2016 senesine nazaran 23% daa az.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ reberi Sergey Aksönovnıñ sözlerine köre, yarımadada yapılğan yatırımlar miqdarı ep arta eken: «Bizler ortaqlarımızğa kârlı ve cazibeli şartlar teklif etemiz. Serbest iqtisadiy zonada ilân etilgen yatırımlar acmi 100 millard rubleni, iştirakçileriniñ miqdarı da bir biñni keçken».
İşbu yatırımlarnıñ tahminen 80%na sıcaq baqıla – paralar qomşu Rusiyeniñ aynı federal bücetinden kelecek. Şahsiy yatırımcılar arasında – kence-Çayka, Kovalçuk, Kostin bar.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ iqtisadiy inkişaf naziri Andrey Melnikovnıñ sözlerine köre, Qırımda yapılğan 186 dane yatırım leyhasınıñ yalıñız 32 danesi amelge keçe eken.
İlhaqnıñ ilk yıllarında tizilgen onlarnen leyhalar artıq lâğu etilgendir. Şu cumleden rusiyeli aktör Mihail Poreçenkovnıñ şirketi ile Aqmescitte kinostudiya teşkil etilecegine dair yatırım muqavelesi de lâğu etildi.
2017 senesi ilhaq etilgen Qırımda, ilhaqtan evelki 963 m2 nazaran, daa az yani 549,5 m2 mesken quruğan.
2016 mal naqliyat miqdarı 10%ge tüşti. 2013 senesi yük maşnalarınen 17,6 mln ton mal yani yedi qat ziyade taşılğan ise – 2017 senesi 2,4 mln ton taşılğan.
Qırımdaki cermay mahsulatlarınıñ fiyatları yüksek sayıla, ancaq akimiyet Keriç köpüri açılğan soñ, olar Rusiyedekilernen bir olacağını vade bereler.
Andrey Tsıgankov


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov, Rusiye Tış işleri nazirliginiñ mayıs 13-te Türkiyeniñ paytahtı Ankarada qırımtatarlar halqınıñ genotsidi qurbanlarını hatırlama mitingine barmaqtan vazgeçmek davetine «Rusiye işğalcilerniñ isteriyası» dedi. Bunı o, özüniñ Facebookında yazdı.
Türkiyedeki Ankara ve İstanbulda, munasip şekilde mayısnıñ 13 ve 20 künlerinde qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına mitingler keçecek.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ malümatına köre, Ankarada mayıs 13-te qararnen 5-6 biñ kişiniñ toplanması planlaştırıla. İstanbulda miting mayıs 20-de Rusiye baş konsullığı qarşısında yapılacaq.
Daa evel Çubarov, qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda mayıs 18-de, Qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etüv qurbanlarını hatırlama kününde umum Ukraina sükünet daqqasına qoşulmağa davet etti.
O, Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri Herson vilâyeti, Geniçesk rayonı, Novoalekseyevka, Odesa, Lviv ve tedbirler ukrain ve yeudi cemaatlarınıñ iştiraki ile Holokost muzeyinde yapılacaq Dneprde keçecekler, dep qayd etti.
Qırımdan qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarını hatırlama künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.


text:
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönov de Devlet şurası reisi Vladimir Konstantinov Qırım akimiyetine nisbeten olğan sanktsiyalar lâğu etilse bile, çetelge barmaycağını bildirdiler. Bunı Konstantinov cumaaqşamı, mart 12 künü, bildirdi, – haber ete TASS.
«Yarın menden ve Sergey Valeryeviçten cezalarnı alsalar da, anda episi bir barmamız. Anda bir şey deñişmek kerek. Qırımlılar ögünde aşalavları içün afu soramaq içün Qırımnıñ bütün tarihını ögrenmek kerekler», – dedi o.
Sergey Aksönov AQŞ ve Avropa birliginiñ Qırım siyasetçilerine nisbeten olğan sanktsiyalarını «manasız» olaraq adladı.
AQŞ, Kanada ve Avropa birligi memleketleriniñ sanktsiyalarına 19 qırımlı kirdi, şu cümleden Qırım başı Sergey Aksönov ve Delvet Şurası reisi Vladimir Konstantinov, Qırım saylav komitetiniñ başı Mihail Malışev, senatorlar Olga Kovitidi ve Sergey Tsekov, em de prokuror Natalya Poklonskaya.


text:
Yaña Zelandiyada poliêtilen tıyılaçaq
İldä här yıl 100 millionnarça polietilen paket qullanıla
Yaña Zelandiyada kiläse yıldan başlap poliêtilen paket qullanunıñ tıyılaçağı açıqlandı.
Prem’yer-ministr Jakinda Ardern ildä här yıl 100 millionnarça polietilen paketnıñ qullanıluın belderep, kiläse yılnıñ iyul’ ayınnan başlap tıyılaçağın açıqladı.
Yaña Zelandiyada ike zur süpermarket çeltäre bu yılnıñ azağına qadär poliêtilen paket qullanunıñ êtaplı bularaq azaytılıp, beterelüen planlawların citkerde.
Franśiya, Bel’giya, Qıtay, Gavayi, Keniya häm AQŞnıñ Kaliforniya ştatı monnan alda polietilennı tıydı yäisä çikläde.
Bar dönyada här yıl yaqınça 1 trillion mondıy paket qullanıla häm alarnıñ 10%ınnan äzräge qabat êşkärtelä.


text:
Amerika Qoşma Ştatları bildire ki, ukrainli Nadejda Savçenkonıñ Rusiyede apiste tutulması ve oña nisbeten yapılğan areketler iç bir şeyge uymay.
AQŞ Devlet departamenti Rusiyeni 2014 senesi sentâbr ayında tizilgen Minsk añlaşmaları ve fevral 12-ge ait olarnıñ amelge keçirilmesi aqqında añlaşmalarğa riayet etip, Savçenkonı ve diger ukrain esirlerini azat etmege çağırdı.
AQŞ-nı mahkemeniñ Nadejda Savçenkonıñ apis cezasını mayıs 13-ke qadar arttırmaq qararı qasevetlendire, dep ayttı çarşenbe künü, fevral 25-te, Devlet departamenti. O, Savçenko 75 kün devamında Rusiye apishanesinde açlıq tutqanını hatırlattı.
Çarşenbe künü, fevral 25-te, Moskva şeer mahkemesi Moskva SİZOsında 70 kün devamında açlıq tutqan ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonı apiste qaldırdı. Mahkemede video bağ vastası ile iştirak etken Savçenko kelecek mahkeme toplaşuvına qadar sağ qalmay bilecegini ayttı.
Rusiyede Nadejda Savçenkonı Donbassta elâk olğan Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası olğanında qabaatlaylar. İyünniñ soñunda separatistler onı esir alıp, Rusiye arbiylerine teslim ettiler. Bundan soñra Savçenkonı Rusiyede apiske aldılar. İmayeniñ malümatına köre, onıñ jurnalistlerniñ ölümine alâqası yoq, çünki o, esarette edi. Savçenko bütün qabaatlarnı red ete.
Yanvar ayınıñ soñunda taqiqatçılar Savçenkoğa qarşı sıñırdan qanunsız keçüv aqqında daa bir cinaiy iş açılğanını bildirdiler.
Nadejda Savçenko 8-inci çağırılış Ukraina halq deputatı, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Yuqarı Radanıñ delegatı olıp, halqara immunitetke saip.
Minsk añlaşmaları esir alınğan adamlarnıñ azat etilmesini belgiley.
Buña baqmadan, Rusiye Savçenkonı azat etmege istemey.


text:
Aqmescit – 13 yaşında olğanda, cenk aqibetinde qorantasından ayırıldı. Tuvğanlarınen körüşmege bir kün qalğanda, qırımtatar halqınıñ sürgünligi başlandı. Öz yaqınlarını ğurbetlik yerlerinde kördi. Doğma Bağçasaray civarı Quvuş köyünden Yaqub Mustafayev şu müşkül yıllarnen bağlı hatırlavlarnen paylaşa.
Büyük Mustafayevler qorantasında o dörtünci bala edi. Yaqubnıñ babası yerli kolhozda qaravul olıp çalıştı, anası tütün tarlasında çalıştı. Quvuş köyü tınç yaşayışını 1941 senesiniñ cenki bozdı. «Mektep qapatıldı, kolhoz işini toqtattı, adamlar işsiz qaldı», – dep hatırlay erkek.
Köy qıyın bir aldı qaldı. Kündüz nemseler kele edi, gece ormandan partizanlar. «Partizanlar ne içün nemselerge çalışasıñız, dep soray ediler. Nemseler ise, köyde kim partizanlıq yapa, dep meraqlana ediler. Amma, olarğa iç kimse iç bir şey aytmay edi», – añlata Yaqub qartbaba. Yerli sakinler partizanlarnı yemeknen teminley ediler.
Künlerden bir kün nemseler köyni telnen qoraladılar – bunı, sakinlerniñ partizanlarnen bağlanıp olmağanları, partizanlarnıñ ise, Quvuşqa kelmemeleri içün yaptılar.
Yaqub Mustafayev o vaqıt 11 yaşında edi, o ev ayvanlarını padada baqa edi. «Men saba erte turıp, sığır, qoy, eçkilerni ormanğa taba alıp kete edim. Köpürden keçkende, nemseler meni er vaqıt teşkere ediler, partizanlarğa malümatnı alıp ketem, dep tüşüne ediler», – dey qartbaba.
Gecelerniñ birinde qomşu köylerden birine partizanlar keldiler, nemseler bunı duyğanlar. Olar Qızıl ordu askerlerini qıdırıp başladılar, bir kimseni tapmadılar, çünki yerli sakinler partizanlarnı saqladılar. Nemseler evlerni yaqıp başladılar.
«Eki köyni yaqqanlarını bildik. Bizge evelden nemseler quvuşqa kelecegini ayttılar, ve saqlanmağa tevsiye ettiler», – dey Yaqub ağa. O dostunen ormanğa barıp, ayvanlarnı otlata ediler, aqşam qaytqanda bir qartnı rast keldiler. «O soradı: qayda ketemiz? Anda köyni yaqalar, dedi, adamlarnı tutıp, belgisiz bir yerge alıp keteler, dep añlattı. Bizge anda barmamağa ayttı». O vaqıt balalar ormanğa qaytmağa qarar aldılar. Biraz soñra, partizanlarnı kördiler, ayvanlarnı olarğa qaldırdılar.
1944 senesiniñ ilk baari eñ qıyın edi, dep hatırlay qartbaba. Nemseler daa Qırımda qalıp, adamlarnı yaqalay ediler, köylüler açıq kök tübünde saqlanmağa mecbur ediler. «Pek suvuq edi, qar yağğan edi, ateş yaqıp, qızına edik», – dey Yaqub qartbaba. Nemseler keri çekilmege başladılar. «Qızıl ordu Qırımğa keldi, sovet askerleri duşmanlarnı bizim toprağımızdan azat etmege başladılar. Nemseler ketken soñ, epimiz köyge qayttıq», – dep, añlata qartbaba. Faqat, Quvuşta tuvğanlarını tapmadı.
«Bir kere bir erkek kelip, qorantam qayda olğanını ayttı. Sabasına anda ketecekmiz, dedi. Amma, maşina öyle de kelmedi. Şu saba- mayısnıñ 18 edi - qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında emir çıqqanını bildik. Biz sürgünlik ne olğanını bilmey edik, çünki küçük edik. Köyge avtomatlarnen silâlanğan Qızıl ordu askerleri keldi: «Çıqıñız!», - dediler. Adamlarnı maşinalarğa oturttılar, Bağçasaraynıñ demiröl vokzalına alıp kettiler, soñra vagonlarğa yüklediler»,– bu şekilde Yaqub Mustafayev müthiş sürgünlik gecesini añlata.
«Açlıqtan qorantalar öle kete edi»
Adamlar bir qaç afta devamında vagonlarda aç ketip, bazıda bir qaç ötmek qurusını tapıp aşay ediler.
«Özbekistanğa kelgen soñ, bizni Kuvasayğa ketirdiler (Ferğan vilâyetindeki şeer. – Mel. qaydları). Ana-babam qayda olğanını öyle de bilmey edim - kiyevimniñ qorantasınen buluna edim. Bizni ayvanlarnı tutqan aranda yerleştirdiler, er odada dörter qoranta yaşay edi», – dey Yaqub ağa. Bir qaç vaqıttan soñ, o Ferğandan erkeknen körüşti. Yaqubnıñ ana-babası qayda olğanını ayttı.
«Biz bütün gece kettik, Ferğananıñ civarındaki bir köyge yettik. Anda, ana-babam, ağam ve qız qardaşımnen körüştim», – dedi qartbaba.
Sürgünlikte keçirgen birinci yılları pek ağır edi, dep hatırlay qartbaba. Açlıqtan qorantalar öle kete edi. Yaqubnıñ ana-babası hastalanğan soñ, ağasınen tarlağa ketti. «O vaqıt traktorlar yoq edi, boğdaynı qolnen cıya edik. Qorantanı açtan qurtarmaq içün, ağamnen ceblerimizni boğdaynen toldurıp, evge alıp kete edik, anam onı işlep ötmek pişire edi», – dey o.
Mektepni bitirgen soñ, Yaqub ağa Taşkentteki politehnik institutına kirdi. oquvdan vazgeçti, çünki oña, stipendiyanı belgisiz bir sebepten bermediler, yaşamaq içün ise, parası yoq edi. O evge qayttı, köy mekteplerinden birinde esap ocası olıp çalıştı ve Ferğanadaki pedagogika institutına kirdi. Anda kelecek apayınen körüşti.
«Kuvasay köyünde qırımtatar sınıfını açmalarına iriştik», – ğururnen ayta Yaqub ağa. Amma, onıñ fikirince, qırımtatarlar Vatanğa avdet etkenleri eñ büyük muvafaqiyettir.


text:
Qırımnıñ akimiyet organlarını qurmaq ğayesi avgust 17-de yarımada meseleleri muzakere etilgen tögerek masada baqıldı. 2014 senesi Rusiye işğalinden soñ Hersonda Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki daimiy temsilciligi, Kiyevde – Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Odessada – Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Ukraina İç işler nazirliginiñ Baş idaresi quruldı. Aynı vaqıtta yarımada meselelerinen oğraşqan bir sıra cemaat teşkilâtı dey ki, bütün bu hızmetler farqlı taraflarda qalğan qırımlılarğa fayda ketirmedi.
Bu vaziyette sürgünlikte olğan Qırımnıñ ukrain ükümetini qurmaq kerekmi? «Free Crimea» leyhasınıñ vekili Roman Ostapçuknıñ fikirince, bu vaziyette başqa çare yoq:
– Menim fikirimce, bugünde-bugün Qırımnı işte degil, kâğıtta baqqan bir sıra organ bar. Asılında ise, Ukrainada 2,5 yıldan berli yarımada meselelerinen oğraşqan kimse yoq – bu meselede umumiy mesüliyetsizlik bar. Amma sürgünlikte Qırım ükümetini alsaq, yarımadanıñ kelecegini baqmağa, işğalden azat etüv strategiyasını azırlamağa mecbur olacaq şahıslar peyda olacaqtır. Cemaat faalleri ve ekspertlerniñ istegini alsaq, mında bücet sermiyasına pek kerek qalmay.
Qırım ekspertler merkeziniñ müdiri Aleksey Starodubovnıñ zanınca, böyle bir ükümet kelecek yıllarğa hızmet etecek:
– Eminim, Qırım ile bağlı er angi mesele – aktual meseledir, soñki eki aftanıñ adise-vaqiaları bunı bütün Ukrainağa isbatladı. Añlaşıla ki, yarımada işlerini baqqan devlet organları bar – sahte, olar bir şey yapmay, köçip kelgenlerge bile yardım etmey. Qırım ukrain Nazirler şurasına muhtac olsa da, bu ükümet memuriy sıñırnı keçüv, işğal altındaki topraqlarda vatandaşlarımıznı qorçalav, içtimaiy yardım meselelerinen oğraşmalı. Uquq ceetinden böyle bir ükümet qurulmasında problem yoq.
Roman Ostapçuk sürgünlikte ola bilecek Qırım Nazirler şurasınıñ erkânını qayd ete:
– Bizge 2013 senesiniñ ükümeti kerekmey: nazirler ve olarnı idare etecek baş nazir olmalı. Men içtimaiy siyaset nazirini qaldırır edim, çünki qırımlı köçip kelgenler ve nefaqacılarğa yardım meselesi al etilmeli; Ukrainada oquycaq olğan mektep talebeleri ve studentler içün tasil naziri olmalı, tam meselelerniñ al etilmesi içün qarar alınmalı.
Ukraina halq deputatı Georgik Logvinskiy hatırlata, Qırımnıñ akimiyet organları işğalden soñ birden qurulacaq edi:
– Bu ğaye 2014 senesi seslendirilgen edi, onı bu şekilde aydınlattılar: o vaqıt Qırımnıñ memuriy sıñırlarını keñleştirip, Herson vilâyetiniñ bir qısmını qaplap alğan soñ yarımada akimiyetiniñ organlarını anda qurmağa imkân olur edi. Bilgenime köre, bu ükümet ve parlament amelde nasıl çalışacağını bilmeyip, plannı kerçekleştirmekten vazgeçtiler. Kim ya da neni idare etecekler? Amma tam bir köntseptsiya, mehanizm yazıla, ğaye şimdi bile ömürge keçe bile. Adı müim degil, semereli bir iş müimdir.
Pavel Kazarin, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi


text:
Ukraina paytahtında Şevçenko adına Kiyev milliy universitetiniñ baş binasından Barışıq yürüşi başlandı.
Onıñ iştirakçileri bu afta Donbasstaki Volnovaha civarında ücüm neticesinde elâk olğanlarnı, em de Ukraina şarqında cenk uruşlarında can bergenlerni añdılar. Adamlarnıñ qollarında «Men – Volnovaham» levhaları bar, dep haber ete Radio Svoboda.
Yürüşke Kiyev patriarhatınıñ Ukrain ortodoks kilsesiniñ papazı Filaret ve Ukrain yunan-katolik kilsesiniñ papazı Svâtoslav qoşuldılar, soqaqlarğa arbiy oquv yurtlarınıñ kursantları da çıqtı.
Malüm ki, salı künü, yanvar 13-te, Donetsk vilâyetiniñ Volnovaha civarındaki Bugas mesken yerinde ukrain arbiyleriniñ «Kiyev-2» blokpostına ateş açıldı. Bunıñ neticesinde blokpost yanında turğan avtobusta 12 insan elâk öldi ve 16 kişi yaralandı, eki ukrain arbiyi de can berdi. Ukrain askerleri bildire ki, ateş «Graddan» açılğan edi. Bunı video levhaları ve vaqia yerinde tapılğan raketa parçaları tasdıqlay. Arbiylerniñ aytqanına köre, ateş Donetsk vilâyetiniñ Dokuçayevsk şeerinden açıldı.
Separatistler ve olarnıñ tarafdarları bildire ki, ücüm ile alâqaları yoq, yolcular avtobusını ise ukrain askerleri yoq ettiler.
Bundan evel separatistler içtimaiy ağlarda Volnovaha civarında ukrain blokpostı yoq etildi, dep maqtandılar. Adamlar öldürilgeni aqqında malümat berilgen soñ ise bu mesaclarnı silip başladılar.


text:
Aqmescit – Ukraina prezidenti Leonid Kuçmanıñ qararı ile 17 yıl evelsi Qırımda qurulğan birinci ukrain gimnaziyası, soñki vaqıtqace yarımadada «ukrainli ada» olaraq olıp qalmaqta edi. İşğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti bu oquv yurtunı ruslaştırıp başladılar. Gimnaziyada tasil berilgen tilni deñiştirmege istekleri yetmegen, endi damında Rusiye bayrağını tiklegenler.
Yañı akimiyetniñ basqısı altında vazifesinden vazgeçken sabıq mektep müdiri Natalya Rudenkonıñ aytqanına köre, iç bir mektepniñ damına bayraqnı tiklemek adeti yoq. Devlet timsalleri daima binanıñ içersinde bulunalar. Bundan da ğayrı, mektepke kirişte flagştoklar mevcut, anda daima mektep, Ukraina ve Qırım bayraqları asılı turğan.
«Rusiye bayrağını kerek yerine degil de, biz bayramlarnıñ timsallerini yerleştirgen damda tiklegenleri, belli bir numayıştır. Asılında devlet bayraqlarını mekteplerde degil, ükümet binlarında tikleyler», – qayd etti Natalya Rudenko.
Oquv yurtnıñ şimdigi reberi – ukrain gimnaziyasında müdir vazifesini eda etken Yelena Beznişçenko emin, bayraqnı qanun boyunca astılar ve bu noqtada dava çıqmamaq kerek. «Biz Rusiye Federatsiyasında yaşaymız, rusiyeli bayraq asılmaq kerekligi aqqında qarar bar, onıñ iççün biz onı tikledik», – dedi Beznişçenko.
Natalya Rudenkonıñ fikirince, er alda bu kibi qarar ana-babalar komitetiniñ iştiraginen qabul etilmek kerek. Amma, Beznişçenkonıñ izaatlarına köre, ana-babalardan bir kimse bir şey soramadı.
Bazı talebelerniñ ana-babası bunıñnen bağlı öz qasevetini bildirdiler. Bir qısımı, ukrain gimnaziyası olğanı kibi qalmaq kerekligini qayd ettiler. Digerleri, yalıñız Rusiye bayrağınen sıñırlanmamağa teklif ettiler.
Birinci sınıf talebesi – Ruslannıñ anası Qırım.Aqiqatqa şunı ayttı: «Qırımda 3 devlet tili mevcut, bu sebepten üç bayraq asılı turmaq lâzim. Balam endi sorap otura, ne içün aynı bu bayraqnı tiklediler».
Ukrain gimnaziyası Rusiye bayrağı asılğan yekâne mektep degil. Böyleliknen, Keriçteki 1-nci ihtisas mektebinde bayraq asılğan tura. Aqmescitteki 9-nci mektep ondan örnek aldı. Ve bu cedvel ep artacağına oşay. Devlet timsalleriniñ qullanuvını keñişletken Rusiye qanuna köre, devletniñ bayrağı bütün oquv yurtlarınıñ binalarında tiklenmek kerek.


text:
Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev Җumhuriyätlik byudjetniŋ orunlinişini nazarät qiliş boyiçä sanaq komitetiniŋ räisi Nurmuhambet Äbdibekovni qobul qildi.
Uçrişiş davamida Nurmuhambet Äbdibekov Dšlät rähbirigä Sanaq komitetiniŋ 2017-jilda atqurğan işiniŋ asasiy nätiҗiliri, şundaqla aldiki vaqitta turuvatqan väzipilär toğriliq doklad qildi.Ötkän jilniŋ yäküni boyiçä idarä 354 ob°ektta 25 täkşürüş çarä-tädbirlirini jürgüzdi. Ularniŋ nätiҗisidä äsligä kältürülüşi şärt bolğan 307,3 milliard täŋginiŋ 198,5 milliardi qayturulğan.
Nursultan Nazarbaev Sanaq komitetiğa «Dšlät auditi vä maliyä nazariti toğriliq» qanunniŋ tegişlik däriҗidä orunlinişini täminläşni tapşurdi.
Uniŋdin taşqiri Qazaqstan Prezidenti Sanaq komitetiniŋ byudjet mäbliğiniŋ nätiҗidarliq paydilinilişini helä puhta bahalaşni jürgüzüşiniŋ muhimliğini atap kšrsätti vä hilapliqlarğa yol qoymasliq boyiçä sistemiliq çarilärni işläp çiqişniŋ zšrür ekänligini täkitlidi.
Dšlät rähbiri Sanaq komitetiniŋ regionlarda täptiş komissiyaliriniŋ işini uyğunlaşturuşni täminläştiki vä ularniŋ paaliyitini yahşilaş boyiçä metodikiliq häm ämäliy tävsiyälärni täyyarlaştiki rolini tilğa aldi.
Uçrişiş yäküni boyiçä Nursultan Nazarbaev ilgiri qobul qilinğan normativliq hoquq hšҗҗätliri vä dšlät programmiliriğa muvapiq dšlät auditi häm maliyä nazariti organliriniŋ paaliyitini mukämmälläştürüş yšnilişidä birqatar eniq tapşurmilarni bärdi.
Sistemiliq çarilär lazim
Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev Җumhuriyätlik byudjetniŋ orunlinişini nazarät qiliş boyiçä sanaq komitetiniŋ räisi Nurmuhambet Äbdibekovni qobul qildi.


text:
Semaşko adına Aqmescit hastahanesinde qırımtatar faali, «Veciye Kaşka işi» figurantı Asan Çapuhnıñ tibbiy baqınuvı bitirilip, o SİZOnıñ tibbiy bölügine keçirildi, dep ikâye ete Qırım.Aqiqatqa advokat Ayder Azamatov.
«Maña haber etkenlerine köre, hulâsa (sağlıq vaziyetinen alâqalı –QA) azır eken ve onı kelecek afta berecek ekenler. Şimdilik anda neler yazılğanından haberim yoq. Özüm içün bir netice çıqaram ve, madem ki hulâsa azır, Çapuh da SİZO da ise, büyük ihtimal ekimler onı anda tutmaq mümkün dep yazğandırlar», – dep qayd etti advokat.
Azamatov, tevqif etilgen şahısnıñ alı eyileşkenini qayd etti. O, aqrabaları ketirgen ilaçlarnı qullana.
«Yani bizim muracaat ve şikâyetlerimiz tesir etti ve oña daa ziyade tibiiy diqqat ayırıla. Daa evel o, oña kimse baqğanı ve yardım etmegenine şikâyet ete edi», – dep hatırlattı advokat.
Dekabrniñ soñunda Asan Çapuh Aqmescitniñ Semaşko hastahanesinde tibbiy baqınuvdan keçkenden soñ, faal SİZOdan baqınuv devam ettirilmesi içün yollanılğan edi.
65 yaşındaki qırımtatar faali Asan Çapuh SİZOda mikroinsult keçirip, acele surette hastahanege yatqızılmasına muhtac edi. Onıñ advokatı Ayder Azamatov, imayesi altında bulunğannıñ şeer hastahanesine keçirilmesini talap etken edi.
Noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte küç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlana. Rusiye küç idaresiniñ hadimleri tarafından tutuluvlar esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramağan edi. Daa soñra qadın vefat etti.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi tutulıp alınğan qırımtatar faallerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırğan edi.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Kiyevskiy rayon mahkemesi mayıs 22-de, bunıñ arfesinde Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etüv şübhesi ile yaqalanğan qırımtatar, musulman Edem Smailovnı 20 künge tevqif etti.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Smailov tahqiqat izolâtorında iyün 9-ğa qadar qalacaq.
Advokat Konstantin Rustemov: «Tarafımdan qorçalanğan şahısqa qarşı tevqif etüv şeklinde sıñırlav tedbiriniñ saylanmasına dair aynı bunıñ kibi qarar alındı. Muddetniñ 20 kün olması, olarnıñ (Smailov ve Mustafayevniñ) işiniñ Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir» gruppasınıñ işinen birleştirilmesine dair qararnıñ artıq alınğanınen bağlı. Ev apisi aqqında muracaat, tahmin etilgeni kibi, red etildi», – dep añlattı.
«Qırım birdemligi» koordinatorı Dilâver Memetovnıñ malümatına köre, Smailov soñki 15 yıl devamında Bağçasarayda musulman diniy merasimleriniñ keçirilmesi ile oğraşa edi.
Daa evel Aqmescitteki mahkeme, Bağçasarayda bunıñ arfesinde yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Server Mustafayevni tevqif etti.
Mayıs 21-de Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçıköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evlerini tintti.
Rusiye FSBsi, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ Qırımda yaqalanğanını bildirdi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Bunı Obozrevatel protestant papası Ruslan Zuyevniñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
«Qırımdan çıqarılacaq tahminen yüz qoranta bar. İç olmağanda bir aileni çıqarmaq içün eñ azı 10 biñ grivna kerek. Çoqusınıñ böyle parası yoq», – dedi Zuyev.
Onıñ malümatına köre, Ukrainağa köçecek olğan qorantalar Bağçasaray, Aqmescit, Aqyar ve Yaltada yaşaylar.
«Çoqusınıñ ufaq balaları bar. Bir qorantanıñ eki yaşında balası bar ve anası ağır ayaqlı yüre. Qırımda qalğan ukrain vatandaşları içün bir de bir içtimaiy qoruv yoq. Bundan ğayrı, er vaqıt mında yaşamağan bir insan olsa, bank esabını açmaq imkânsızdır. Seniñ Rusiye pasportıñ olmasa, sen ekinci derece adamsıñ», – dep qayd etti papas.
Ukraina içtimaiy siyaset Nazirliginiñ resmiy statistikasına binaen, Qırım işğalinden soñ qıtaiy Ukrainada 13-14 biñ qırımlı qayd etildi. Resmiy olmağan malümatqa köre, olarnıñ sayısı 20-30 biñ insannı teşkil ete.


text:
Aydında qaçaqlar taşuçı köymä battı
Näticädä 4 keşe ülde, 4se qotqarıldı
Törkiyädä Aydın töbäge Kuşadası rayonı sulıqlarında migrantlarnı taşuçı köymä battı. Näticädä 4 keşe ülde, 4se qotqarıldı. Köymäneñ äylänep qaplanuı xäbäre yar buyı iminlege saqçılarına kilä. Alar qaza yünäleşendä xäräkät itälär häm aşığıç yärdämne dä çaqıralar.
Berençel mäğ’lümatlar buyınça, köymädä 13 qaçaq bulğan. Ul äylänep qaplanğannan soñ 4se batıp ülä. Aralarında balalar da bar. Yar buyı iminlege xezmätkärläre köymä batqan urında êzläw-qotqaru êşlären däwam itä.


text:
Rusiye prezidenti saylâvlarında iştirak etmege istegenini bildirgen televizion alıp barıcısı Kseniya Sobçak işğal altındaki Qırımda yarımadanıñ statusınen bağlı «yañı referendum keçirmekni» tekli etti. Bu aqta o, oktâbrniñ 27-nde jurnalist ve öz tarafdarlarınen Yekaterinburgda keçirgen körüşüvinde bildirdi.
Sobçaknıñ sözlerine köre, qomşu Rusiye halqara mecburiyetlerini bozğan olsa bile, «Qırımda rus insanları yaşay eken» ve olarğa nisbeten «geosiyaset subyektlerine yapılğan şekilde yanaşmamalı eken». Televizion jurnalisti yarımadada siyasiy teşviqat alıp barmaq niyetinde olmağanı aqqında ikâye etti.
Rusiyeli televizion alıp barıcısı olğan Kseniya Sobçak oktâbrniñ 24-nde Rusiye prezidenti saylâvınen bağlı öz programması aqqında söz yürsetkende, Rusiye Qırımnı işğal eterek, öz mecburiyetlerini bozğanını, ancaq yarımadada «pek çoq rusiyeli yaşağanı» sebebinden, bu mesele muzakere etilmek kerek olğanını beyan etken edi.
«Halqara uquq noqta-i nazarından Qırım – Ukraina toprağı. Noqta», -degen edi Sobçak.
Böyle bir sözler Rusiyede faal şekilde muzakere etilmekte, şu cumleden Sobçak mahküm etilmek kerek olğanı aqqında da aytılmaqta.
Kseniya Sobçaknıñ özü ise, onıñ Qırım aqqında aytqan sözleri içün, o mahküm etilmemeli, dep saya.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Nepal elinde Radja Tapa attı jigit turadı. Ol tayawda awızına 138 qarındaştı sıydırıp, rekord jasadı. Estigen kezde ersi körinetin munday rekord osığan deyin de jasalğan eken. Biraq, ol kezdegi «sıydırğıştıñ» rekordı 92 qarındaş bolğan, dep xabarlaydı The Mirror-ğa siltememen 24.kz.
Jalpı 19 jastağı Tapa estigen adamğa ersi bolıp körinetin rekordtar jasağandı unatadı eken. Endi ol tek awızına qarındaş tığwmen ğana toqtalıp qoymaq emes. Küzetşi bolıp jumıs isteytin Tapa qolı bos kezde köşede şowlar qoyıp, aqşa tabwdı közdeydi.
«Men Nepal köşeleriniñ batırı atanğım keledi», - deydi Tapa.
Kommentarïï