text:
Ukraina İçki işler nazirligi Odessada olıp keçken yañı patlav aqqında bildire. Nazirlikniñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, iyül 20-de saba saat dörtlerde militsiya haber aldı, Rişelyevskaya soq., 60 adresi boyunca «Libertin» barında patlav yüz berdi.
«Militsiya hadimleriniñ malümatına köre, belgisiz şahıs tarafından qapu altında qaldırılğan maddeniñ patlavı neticesinde müessise qaravulı yaralandı. Er kişi tibbiy müessisege alıp ketirildi», – dep aytıla haberde.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, kiriş qapusı biraz boşuldı.
Vaqia yerinde «RGD-5» granatasınıñ parçaları tapıldı, olarnı ekspert-kriminalistik tedqiqine yolladılar. Al-azırda taqiqat-operativ gruppası ve patlav tehnik hızmetiniñ mütehassısları adiseni ögreneler.
Soñki vaqıtları Odessada patlavlar sıq-sıq ola. Çoqusı allarda militsiya bunı yaramazlıq ve mal-mülkke zarar olaraq tanıy. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, Odessa ve Harkov bunıñ kibi cinayetler olğan şeerlerniñ liderleridir.


c: text/html

text:
Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi mayıs 21 künü 10 yaşında oğlançıqnıñ öz-özüni öldürüvini taqiq ete. Bildirilgeni kibi, işbu vaqia boyunca cinaiy iş açıldı.
Qırım Taqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, cinaiy iş Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 110 maddesine köre cinayet terkibi hususiyetleri boyunca açıldı.
«Taqiqatnıñ malümatına köre, 2015 senesi mayıs 21 künü Lenin rayonınıñ köyleri birinde 10 yaşında oğlançıq öz eviniñ azbarında özüni öldürdi. Al-azırda yüz bergen vaqia şaraitleriniñ belgilenmesine yönelgen taqiqat areketleri keçirile», – denile beyanatta.
Cinaiy işnin taqiqatı devam ete. Diger tafsilâtlar aqqında malümat yoq.
Evel Qırım Taqiqat komitetinde Razdolnoye rayonında 16 yaşında qıznıñ öz-özüni öldürüvi boyunca cinaiy işniñ açılması aqta bildirgen ediler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırım ziyareti yarımada Rusiye Federatsiyasınıñ qısmı olğanını kösterer, dep tüşüne Aleksandr Sıtin – 2009 senesine qadar Rusiye Tış istihbarat hızmetine kirgen Rusiye strategik araştırmalar institutında 10 yıl devamında çalışqan ekspert.
Bunı o Radio Svoboda efirinde bildirdi.
«Onıñ ziyareti – Qırım Rusiye terkibine kirgenini kösterecek dep aytar edim», – dey ekspert.
O, Putinniñ Qırım ziyareti vatanperverlikniñ arttırılmasına yol berecegini ve dünyağa kene bir kere Qırım boyunca iç bir muzakerelerniñ olmaycağını hatırlatacağını tüşüne.
«Mesele, elbette, turizm inkişafında degil. Mında eki taraf bar. Biri – içki siyasiy, Qırım işğali ile bağlı vatanperverlik seviyesini kötermek, çünki malüm ki, Rusiye toplulığınıñ büyük qısmında bundan vatanperverlik keyif köterilgen edi. Ve başqa taraftan, bu halqara toplulıqqa bir bildirüv: Rusiye Qırım boyunca iç bir muzakere keçirmeycek ve bu meselede iç bir uyğunlaşuv olamaz», – dey Sıtin.
Evel Kremlniñ matbuat hızmeti Putinniñ avgust 17 künü Qırım ziyareti aqqında bildirdi. Onıñ çerçivesinde Rusiye Federatsiyasında turizm inkişafına bağınşlanğan Devlet şurasınıñ prezidiumı toplanacaq. Putinniñ Qırımnıñ milliy cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ile resmiy olmaycaq körüşüvi planlaştırılğanı aqta da bildireler.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, olarğa Şarqiy Ukrainadan köçkenler de qoşuldı. Faaller Ukraina, Qırım ve qırımtatar bayraqlarını açtılar.
Aynı bu vaqıtta Maydannıñ yüzler Radası aktsiya keçirip, deputatlardan «ameliyet qanun leyhalarınıñ» qabul etilmesini istedi.
Birazdan miting iştirakçilerine Ukraina halq deputatı Vladimir Yüryev çıqtı. Şarqiy Ukrainadan kelgenler oña Ukraina akimiyetine yollanılğan muracaatnı tuttırdılar, qırımlılar ise Qırımdan mecburen ketkenlerniñ birinci qurultay neticeleri aqqında tarif ettiler. Deputat bu malümatnen tanış olmağa ve meseleniñ al etilmesine isse qoşmağa vade etti.
Bunıñ kibi aktsiya iyün 6-da ötkerilecek. Onı «Mecburen köçip kelgenlerniñ birligi» CT reisi Nikolay Podolâka ilân etti. O, halqara teşkilâtlarğa muracaatta bulunıp, ketmege mecbur olğanlar içün gumanitar missiya açılmasını istedi. Podolâkanıñ aytqanına köre, bu adamlarnıñ yaşamaq, gecelemek ve tedaviylenmek yerleri alâ daa yoq.


text:
Aqmescit – Çeşit sebeplerden Ukrainanıñ qıtasına barıp kelgen ya da andan qaytqan qırımlılar paranıñ ketirilüvi meselesinen qarşılaşalar. Ukraina gümrük hızmeti hadimlri, yolculardan 10 biñ grivnadan ziyade para alıp ketesizmi, dep soraylar. Devlet gümrük hızmetinde añlatqanları kibi, bu Qırımda serbest iqtisadiy zona aqqında qanunnıñ qabul etilüvi sebebinden yapıla ve sıñırlav tek rusiyeli rublnen bağlı.
Künlerde Qırım sakini Stepan Aqmescitte evini satıp, qorantasınen Ukrainanıñ qıtasına köçmege qarar aldı. Evelden Kiyev vilâyeti İrpen qasabasında özüne daire taptı. Mülkniñ satıluvından qazanğan parasını alıp, apayı ve 12 yaşlı oğlunen Aqmescitten Kiyevge yol aldı.
«Qırımdan İrpendeki daire saibine para yollamaqnıñ çaresi yoq: Qırımdan Ukrainağa yollanılğan para blok etile, çünki yarımada – tanılmağan bir territoriya, Aqmesjitte ukrain banknıñ esabına para qoymağa imkânsız, onıñ içün qorqa-qorqa paranı yanıma aldım», – dep añlattı Stepan Qırım.Aqiqatqa.
Aynı zamanda, o, er vatandaş Rusiyeden on biñ dollardan ziyade paranı alıp çıqarmağa yasaq olğanını bile edi.
Stepannıñ sözlerine köre, Qırımdan çıqışta – Canköyde - rusiyeli sıñırcılar ve gümrükçiler, vesiqalarnı baqqan soñ, para turğan çantalarnı baqmadılar. Olar, erkek ne qadar para ve qaysı çantada alıp ketkenini de soramadılar.
Amma, ukrain «sıñırında» Melitopolde, gümrük hadimleri meraqlanıp başladılar: 10 biñ grivnadan ziyade parası barmı, yoqmı, dep soradılar. Sualler devam eteceginden saqınıp, Stepan yoq dedi. Onıñ çastına, gümrükçiler çantalarnı teşkermediler. Aksiye alda, paranı tapqan soñ, bir sıra meseleler çıqması mümkün edi.
«Qıtağa köçmege niyet etken, biz,Ukraina vatandaşlarından ne içün o qadar çoq şey osrağanlarını añlap olamayım? Qırım Ukrainanıñ bir parçası olğanını tanısalar, biz bu devletniñ grajdanları olaraq istegen miqdarda para taşıy bilemiz. Misal içün, men Kiyevden Lvovğa, ya da Harkovden Dnepropetrovskqa ketken olsa edim, iç bir kimse ne qadar para alıp ketkenimni soramaz edi»,– dey Stepan.
Qırım.Aqiqatnıñ diger subetdeşi, Stepan aytqanlarına oşağan şeylerni tarif etti. Sentâbrniñ soñunda Kiyevden Aqmescitke qayta edi. Novoaleseyevkada teşkerüv devamında ukrain gümrüçileri yolculardan ne qadar para alıp ketkenlerini soradı. Yaş yigit, özüniñ nevbetinde, Ukraina vatandaşları, qanun boyunca Qırımdan çıqqanda, öz devleti sıñırlarında olıp ta bu kibi talaplarğa cevap kereklegini soradı? Gümrük hadimi ise, keçenlerde, Qırımğa ketken ya da Qırımdan kelgen adamlarga nisbeten yañı qaideler kirsetilgenini ayttı, amma tavsilâtlıca añlatmadı.
Rusiyeli rubl yasaq altında
Belli ki, qaidelerge köre, yazılı şekilde tasdiqlamağan alda, er yolcu Ukrainağa 10000 yevro ya da bu miqdarda paranı alıp kelmesi mümkün. Bu raqam artqaç olsa, mahsus deklaratsiyanı toldurmaq kerek. Adliyeviy şhhıslarğa - bu sıñırsız bir raqam.
Rusiyeden para ketirilse, 10 biñ dollar etrafında olmalı. Em de gümrük deklaratsiyasını toldurmaq lâzim. 3 biñge yaqın dollar olsa, deklaratsiya toldurılmay. 10 biñ dollardan ziyade para olsa, bu sermiyalar Rusiye Federatsiyasında satın alınğanı, ya da ketirilgeni ve da naqil etkenini tasdiq etken vesiqanı qaldırmaq kerek.
Qırım.Aqiqat Ukraina devlet gümrük hızmetine muracaat etip, yañı qaidelerni añlatmağa rica etti. Messise hadimi añlatqanı kibi, «Qırım» serbest iqtisadiy zona» aqqında Ukrainanıñ 9.2. qanun maddesine köre, adiy adamnıñ Ukraina milliy bankı tarafından Nazirler kabinetiniñ avalesine köre tasdiqlağan para miqdarını yarımadadan çıqarmak ya da anda ketirmege aqqı bar.
«Aynı zamanda, tamam şu qanunnıñ 12-nci maddesine binaen, işğalci devletniñ parasını Qırım sıñırından keçirmege yasaqlana, yalıñız, 10 biñ grivna miqdarına teñ kelgen vaqıtta ve gümrük hadimine bildirgen alda mümkün. Bu sıñırlav tek rusiyeli rublenen bağlı», – dedi subetdeşimiz. Qayd etkeni kibi, başqa valüta ile bağlı sıñırlav yoq.
Aynı zamanda, devlet gümrük hızmetinde müessise hadimleri yolcularnıñ qolunda tamam ukrain valütasınıñ mevcutlığınen meraqlanğanlarını añlatıp olamadılar. Müessisede, rusiyeli rublede büyük para alıp ketilse, gümrük hadimleri onı tahmliye etip, protokol tizeceklerini ayttılar.


text:
Kurort mevsiminde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ yolları devlet faalleri portretleri ile bilbordlarnen tolu, dep bildire Qırım.Aqıqat .
Böylece, Qırım yollarınen areket etip Rusiye imperatoru II Yekaterina, çar Nikolay ve şimdiki Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile bilbordlarnı körmek mümkün. Bu bilbordlarnı saylav kampaniyası içün logotipi stendlerde yerleşken «Yedinaya Rossiya» fırqası yerleştiredir. Portretniñ yanında – tasvirlengen faalniñ alınmalarıdır.
Rusiye Devlet Duması saylavları sentâbr 18-de keçecektir. Olar bir künde, qarışıq sistema boyunca keçirilecek: 225 deputat firqa cedvelinden saylanacaq, 225 – vilâyet bir mandatlılardan. Em de yedinci çağırtuv parlamentine beş fayızdan daa çoq alğan firqalar keçecek.
Rusiye 2014 senesi işğal etken Qırımda da saylavlar keçecektir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kezlev şeer şurasınıñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, mında regionıñ 150 iş taqımı iştirak etti. Şu cümleden milliy toplulıqlar, mektep talebeleri, student ve veteranlar.
Qıymet kesilgende er bir devirdeki – Kerkinitida, Gezlev, Kezlev çıqışları baqıldı. Ayırıca zemaneviy Kezlevni taqdim etken taqımlar ve mevzu kollonaları qayd etildi.
Matbuat-hızmetiniñ malümatına köre, «Qadimiy Kerkinitida» namzetliginde «Şimaliy» sanatoriyi ğalebeni elde etti, «Mında asırlarnıñ tozı ve skiflerniñ altını» – «Udarnik» sanatoriyi, «Orta asır Gezlevi» – «Biñ bir gece» şarqiy oyun studiyası ve «Tavriya güberniyası» - Üçünci çağınıñ Universiteti.
Bundan da ğayrı yarışta «Kezlev – balalıq şeeri», «Baq – yırlay ve oynay bütün Sovet memleketi», «Kâinat Kezlevi», «Kezlev – vatanperverlerniñ şeeri» ve diger namzetlerde ğalipler belgilendi.


text:
Istanbulda awstraliyide ötküzülgen 5-nöwetlik Uyghur yash kadirlarni terbiyilesh kursining rohini yetküzüsh yighini chaqirildi
3-Ayning 21-künidin 29-künigiche awstraliyide ötküzülgen 5-nöwetlik Uyghur pa'aliyetchilirini démokratiye bilimliri bilen terbiyilesh kursini axirlashturup türkiyige qaytqan dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi séyit tümtürk ependi, 3-ayning 30-küni istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirining mes'ullirini bir yerge yighip awstraliyide ötküzülgen pa'aliyetler heqqide melumat berdi.
Bu yighin'gha sherqiy türkistan wexpi mudiri ilghar aliptékin, sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti re'isi hidayetullah oghuzxan we sherqiy türkistan yashlar jem'iyiti re'isi tebet yüjetürk , arslan aliptékin hem proféssor doktor alimjan inayet qatarliq kishiler qatnashti.
Biz istanbulda chaqirilghan bu yighin we awstraliye ötküzülgen pa'aliyetler heqqide tepsiliy melumat élish üchün neq meydan'gha téléfon qilip yighin'gha qatnashqan kishiler bilen söhbet élip barduq.


text:
Bunı matbuat-konferentsiyası devamında Federal Migratsion hızmetiniñ qayd-pasport işleri boyunca departamentiniñ yolbaşçısı Oleksandr Aksönov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye pasportlarını elde etmege istemegen Qırım sakinleri bir ay içinde, martnıñ 18-den başlap, qayd organlarına arizalarnı bermek kerekler. Ariza berilüvinden soñ yarımadada yaşamaq içün ruhset azırlanacqtır.
Rusiye pasportlarını almağa istemegen vatandaşlar sürekli protsesslerden keçmeycekler. Çünki Rusiyede bu meselenen memlekette sovet pasportları olğan ecnebiy vatandaşları yaşağanda endi rastkegen ediler, dep añlattı Aksönov.
Arizadan ğayrı vatandaşlar fotosüret ve bergini bermek kerekler. Bundan soñ olarğa Qırımda ecnebiy vatandaşları olaraq yaşamaq içün ruhset berilecek.
Migratsion hızmetine rusiye pasportını elde etmek içün 20 biñ Qırm sakini ariza yazdı, 2,5 biñ endi resmiyleştirildi.


text:
Bildirüv Ukraina çetel işler nazirliginiñ resmiy saytında peyda oldı.
Ziddiyetniñ sebebi Eritreyanıñ çetel işler naziri Osman Mohamedniñ iyün 5-6 künleri ukrain tarafı ile añlaşılmağan Qırım ziyaretidir.
«Ukrainada bunı halqara uquqlarnıñ, Ukraina qanunlarınıñ, mustaqilliginiñ, BMT nizamnamesiniñ ve BMT Baş Assambleyasınıñ «Ukrainanıñ topraq bütünligi» rezolütsiyasınıñ qaba bozuluvı olaraq tanıylar», – denile beyanatta.
Ukraina diplomatları Eritreyanı «Ukrainanıñ topraq bütünligini ve mustaqilligini ürmet etmege ve halqala aqlarnıñ qaidelerine riayet etmege» çağırdılar.


text:
Rusiye Fevqulâde işler nazirligi dekabr 3 künü Qırımğa İl-76 uçağı vastasınen 7,5 kilovatt quveti ile 40 mobil generatornı ve 500 kilovattlı bir generatornı yolladı. Çadır ve suv içün rezervuarlar da ketirildi.
Bu aqta Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Bütün bu ciyezler Qırım ealisiniñ yaşayışını elektrik energiyasınıñ qıtlığı şaraitlerinde teminlemek içün ketirildi. Generatorlar bağ obyektlerine elektrik energiyasınıñ daimiy sürette berilmesi içün işlettirilecek, çadırlar – meskün yerlerde yaşayış teminlev şeerçikleriniñ açılması içün, rezervuarlar – suv yedegini teminlemek içün qullanılacaq», – denile beyanatta.
Qırım Rusiye akimiyetiniñ başı Sergey Aksenov Qırımğa qoşma dizel-generatorlarnıñ ketirilmesini qısqartmağa avale etken edi.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti. Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak aytqanı kibi, 100 MVt miqdarında elektrik energiyasınıñ aqımını dekabr 3 künü tarqatırlar, ekinci 100 MVt kelecek künü toplanır.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.


text:
Bunı «Kapital» biznes portalına şirketniñ marketingi boyunca prezident muavini Vasil Latsaniç bildirdi.
O, fiyatlar miqdarı ne qadar olacaq ve ne vaqıt deñişecegini aytıp olamadı, çünki bunıñ yollarını endi qıdırıp başladılar.
«Roumingde hızmetler fiyatı – operatorlarnıñ añlaşma munasebetlerine bağlı. Bizler şimdi olarnı Qırımda ve umumen Ukraina ve Rusiyede eksiltecek olamız», – dedi o.
Latsaniçniñ aytqanına köre, Qırımda rouming aqqında ayrı añlaşmalar olmadı. Regionda roumingniñ lâğu etilmesi ise aslı muzakere etilmey.
«Büyük üçniñ» eki operatorı, «Bilayn» ve «Megafon» temsilcileri, planlarını aydınlatıp olamadılar.
Neşirniñ yazğanına köre, Qırımda qullanğan nomer resursı Ukrainağa bağlı, şunıñ içün ukrain operatorlarınıñ abonentleri roumingge oğramay. Lâkin +7 işareti ile nomerağa telefon etilse, çetelnen bağlanış olaraq sayılacaq.
Hatırlatamız, Rusiye bağ ve kütleviy alâqalar naziri Nikolay Nikiforov Peterburgdaki halqara iqtisadiy forumda çıqışta bulunır eken, Rusiye operatorları iyün ayından başlap Qırımda çalışmaları mümkün. Al-azırda Qırımda 3 mln. ukrain nomeri çalışa, dep ayta memur.


text:
Mayıs 9-da, bazarertesi künü Sumı vilâyetindeki «Bolşaya Pisarevka» keçirme noqtasında Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ temsilcilerine Rusiye vatandaşı muracaat etti. O özüne Ukraina territoriyasında siyasiy sığınaqnı soradı, bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Aqay kişi Ukrainağa yayav kete edi ve Rusiye içki pasportını kösterdi. Bundan da ğayrı, o Rusiyede taqip etilgeni sebebinden qaçaq statusını almağa istegenini birden bildirdi. Ukraina havfsızlıq hızmetinen beraberlikte alıp barılğan közetüv işleri neticesinde işbu vatandaş Ukrainağa qol tutma merasimlerinde, hususan mitinglerde ve diger siyasiy aktsiyalarda faal şekilde iştirak etkeni belgilendi», – dep bildireler Ukraina Devlet sıñır hızmetinde.
Adam ukrain sıñırcılarına o bir qaç kere Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri tarafından tutulğanını añlattı.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ malümatına binaen, Rusiye vatandaşı köçüv hızmetiniñ bölügine yollanıldı.


text:
Qunaqxanädän turistlarnı urladılar
Meksikada ber qunaqxanädän çit il keşelären alıp kitälär
Meksikada qunaqxanägä bärep kergän qorallı törkem 20 çit il keşesen urladı. Alarnıñ Venesuêla häm Gaitidan kilgän turistlar buluı bilgele.
Meksika matbuğatında çıqqan xäbärlärgä qarağanda, waqıyğa San-Luis-Potosi töbägeneñ Matexuala şähärendä bula.
Töbäkneñ baş prokurorı Federiko Arturo Garza Xerrera bu keşelärne mäcbüri alıp kitülären açıqlawların äytte. Kiñ külämle tikşerü êşe başlanğan.
Waqıyğa urınında centekläp tikşerü uzdırğan poliśiya qorallı törkemneñ qunaqxanägä 3 minibus belän kilüen häm çit il keşelären alıp yuqqa çığuın citkerde.
Urlanğan turistlarnı qotqaru öçen operaśiya başlandı.


text:
İşğal etilgen Qırımda bulğar cemiyetiniñ bazı vekilleri yarımadada regional milliy-medeniy cumhuriyetni qurmağa isteyler. Bunı cumaertesi künü, yanvar 10-da, «Novosti Krıma» neşiri bildire.
«İzvor» bulğar medeniyet merkeziniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, bulğarlarnıñ Paisiy Hilendarskiy adına Qırım cumhuriyet cemiyeti 20 yıllığını konferentsiya ve kontsert ile qayd etti.
«Cemiyetniñ yubileyi Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qaytuv yılına rastkeldi, bu sene yarımadanıñ bütün halqlarına yañı imkânlar bere. Delegatlar Qırımda regional bulğan milliy-medeniy cumhuriyetni qurmağa qarar aldılar», – aytıla beyanatta.
Rusiye qanunlarına köre, cumhuriyet statusı cumhuriyet ve devlet bücetlerinden medeniyet, tarihiy miras, anane ve til saqlanmasına para almağa imkân bere.
«Bulğarlarnıñ yerli milliy-medeniy cumhuriyetleri Aqmescit ve Yaltada endi bar. Olar regional strukturanıñ temeli olacaqlar», – dep bildirdiler «İzvor» medeniyet merkezinde.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko cumaertesi künü, aprelniñ 6-nda, Kyivde ukrainalı faallernen körüşti. Muzakere etilgen meselelerniñ bir qısmı Qırımnen bağlı edi, hususan yarımadanı işğalden qurtaruv, Ukraina Anayasasınıñ deñişmeleri ve Qırımdan köçmege mecbur olğanlarnıñ integratsiyası laf etildi.
Bu aqta körüşüvde iştirak etken «Qırım eviniñ» programm müdiri Alim Aliyev Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Men ve Tamila Taşeva («KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı – QA) Qırım ve köçip kelgenler aqqında sual berdik. Qırımnı işğalden qurtaruv aqqında: insanlar yarın ya da o birisi kün ne olacağını añlamay. Ukraina Anayasasınıñ 10-uncı maddesiniñ milliy-territorial muhtariyetnen bağlı deñişmelerni laf ettik. Köçip kelgenlerniñ rey berüv aqqı ve olarnıñ integratsiyasını muzakere ettik», – dep tarif etti Aliyev.
Onıñ aytqanına köre, Poroşenko faaller kötergen meselelerniñ al etilmesinde yardımcı olacağını vade etti.
«Ara-sıra ğayet duyğulı laqırdı oldı, atta kerçekten sert oldı. Amma, maña köre, Poroşenko pek samimiy edi. Böyle subetler bir qaç yıl evelsi olmağanına yazıqsınam. Üç saat qadar laf ettik», – dep qoştı faal.
Körüşüv Ukraina prezidentiniñ rezidentsiyalarından birinde olıp keçti.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Xirdalan seheri Kristal Abseron yasayis kompleksinde kreditle 3 otaqli menzil satilir..Tam temirli menzildir,menzilde metbex mebeli ve kombi sistemi qalacaq.Umumi sahesi 62kv.mdir..
39000 manat ilkin odenis 178ay,ayda cemi 530 manat odemekle menzil sahibi ola bilersiniz..Menzilin senedi kupcadir,birbasa adiniza kecirilecek..
Menzil 15 mertebenin 7ci mertebesinde yerlesir..Hazir yasayisli binadir,komunal xettleri ve lifti istfadeye verilib,islek veziyyetdedir.Bina 24 saat kamera nazareti altindadir...


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatarlarğa qol tutmaq maqsadınen bir kişilik piketke çıqqan doquz iştirakçiniñ şikâyetlerini red etti. Bu aqta fevralniñ 15-nde, Facebookta «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı haber etmekte.
«D. Halilov, A. İbraimov, R. Emiruseinov, N. Ametov, E. Seit-Eminov, D. Ziyadinov, A. Suleymanov, A. Abibullayev ve A. Ziyadinovnıñ çöremeleri deñiştirilmeden qaldırıldı. R. Asanovnıñ cöremesi 15 biñden 10 biñge deñiştirildi», – denilmekte haberde.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada küç idaresi hadimleriniñ qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Piket iştirakçilerine qarşı, piket ötkerilmesiniñ tayin etilgen tertibini bozğanları içün (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmı) memuriy protokollar tizildi.
Daa soñra Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ şeerlerinde ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında mahkeme oturışuvları ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler umumiy maqsat, niyet ve teşkil etilüv ile birleştirilgen» şeklinde berilgen hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili oldı.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, qırımtatarlar yañı akimiyetke nisbeten muhalifette olğanına baqmadan, duşman degil ve «Avropa atlantik integratsiyasına taba ketmege» yardım etecek.
Bu aqta o, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqasınıñ cedvelinde olmağanını izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Bu firqağa nisbeten allergiyamız yoq. Konstruktiv muhalifet aqqında desek, yañı prezidentniñ muvafaqiyetsizligine quvanmaycaqmız, dep ayttıq. Qırımnıñ işğalden qurtaruv yolu daimiy olsun dep, Avropa atlantik integratsiyasına taba ketmege yardım etmege tırışacaqmız. Buña er daim riayet etseler, biz muhalifet degil, ittifaqdaş olacaqmız», – dep ayttı Cemilev.
Onıñ bildirgenine köre, yaqında Meclis vekilleri Zelenskıynıñ taqımı ile körüşecek, ondan soñ vaziyet «daa belli olacaq».
«Zelenskıynıñ etrafında çeşit gruppalar bar. Bazıları qırımtatarlarsız olmaz, digerleri ise raqip olğanımıznı, aramızda umumiy bir şey olmağanını aytalar. Mence, yaqında körüşüvimiz olur ve er şey belli olacaq», – dep qayd etti Cemilev.
Daa evel Mustafa Cemilev Ukraina prezidenti namzeti Volodımır Zelenskıyge muracaat etip, işğal etilgen Qırımnen bağlı beş sual bergen edi. Zelenskıynıñ taqımı Cemilevniñ açıq muracaatına cevap berdi.
Bundan soñ Cemilev Zelenskıyden qırımtatar muhtariyetini tasdıqlaycaq Ukraina Anayasasınıñ deñişmelerinen bağlı tam cevap almağanını bildirdi.
Bu sene Ukraina akimiyeti saflarında qırımlılarnıñ taqımı quvetleşe bile. Olacaq parlament saylavlarında halq deputatlarınıñ mandatları içün küreşmek niyeti aqqında onğa yaqın qırımlı siyasetçi, memur ve cemaatçı namzetini kösterdi.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Başqortostanda qırağay yänlek-keyektärźeñ ayırım törźärenä hunar başlandı. Aq quyan häm ürğuyandı 31-se ğinuarğa tiklem aularğa mömkin. Könönä ike quyan ğına alıp qaytırğa röxsät itelä. Tölkö, ondatra, teyen, aś, şäşkegä hunar fevral aźağınasa oźaytılğan. Auğa sığıu ösön Täbiğät menän fayźalanıu, urman resurstarı häm tirä-yaq möxitte haqlau ministrlığınan bildälängän tärtiptä litsenziya häm hunar röxsät iteüse oyoşmalarźan yullamalar alırğa käräk. Veterinar häm fitosanitar küźäteü buyınsa federal xeźmätteñ Başqortostandağı iradalığınan xäbär iteüźärensä, Öfö rayonında, däülät zakazniktarı, Başqortostan, Asılıqül, Qandraqül, Moraźım milli parktarında, şulay uq qursaulıqtarźa hunar iteü tıyıla. Respublikala hunar sentyabrźä başlanıp 450 yıllıq yubiley waqıtında tuqtatılğaynı. Xäźer qaytanan tergeźelde.
Başqortostan eźärmändäre eşen Räsäy eźärmändäre arahında ayırım bahağa layıq tip belderälär. Respublikala oşonday törköm täüge tapqır 20 yıl elek oyoştorola. Eźärmändär oşo arauıqta ös tiśtänän aşıu haldattıñ şäxesen asıqlap, ularźıñ tuğandarı häm yaqındarı menän osraşqan. Öfölä Räsäyźeñ eźärmän otryadtarı yıyını ütkäyne. Unda başqarılğan eştärgä yomğaq yahalıp, kiläsäkkä maqsattar quyıldı.
B Fatqullin Öfö


text:
Rusiye işğal etken Qırımnı işğalden azat etüv, devletniñ esas prioritetlerinden biridir, dep bildirdi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Ukraina 30.Halqara siyaset» bütünukraina forumı vaqtında.
«Çetel zenaatdaşlarımıznen er laf ve alâqanı küçlü dünya liderlerinden devletimizge destek yaratmaq içün faydalanam. Tışqı sisâset prioritetlerniñ başında Qırım ve Aqyarnıñ işğalden azat etilüvi qala. Qırımnıñ Qara deñizde arbiy bazağa çevirilmesi bölgedeki telükesizlikni tam şekilde boza», – dedi Zelenskıy.
Bunı köz ögüne alıp, Ukraina Rusiyege halqara tazyıqnı arttırmaq içün avgustnıñ 23-nde olıp keçecek «Qırım platformasınıñ» meydanğa ketirilmesini başlattı.
«Bizim esas milliy merağımız bu bir yerdeki tınçlıq degil, bizim toprağımızdaki tınçlıktır. Bu menim de Ukraian prezidenti olaraq esas maqsadım. Tecavuzcığa qarşı turmaq, suverenitet ni temin etmek, topraq bütünlikni ğayrıdan tiklemek. Bütün bular bizim prioritetimiz», – dep qayd etti o.
Mayısnıñ 20-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitine 30 memleketniñ vekilleri kelecek, dep ayttı. Onıñ bildirgenine köre, Rusiye «Qırım platformasını» pek ağır yanaşa.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom»telekanalınıñ yayınında Ukraina Tış işler nazirligi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platformasında» iştirak etecegini tasdıqlağan memleket sayısını aydınlatmağa daa planlaştırmay, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu qarar Rusiye tirengeni içün qabul etildi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
İyül 23 – 24-ne keçer gecesi dünya musulmanları Ramazan ayınıñ eñ mubarek gecesi sayılğan – Qadır Gecesini qarşıladılar.
Aqmescitniñ Kebir camisinde bu munasebetnen mahsus diniy programma ötkerildi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, tedbir ekindi namazından soñ teşkil etildi. Cami imamı Niyazi Ramazanov türk ocalarınen birlikte Qadır Gecesiniñ hususiyetleri aqqında ikâye etti, bu geceni nasıl etip ötkermek kerekligini, yapılacaq dualarnı bildirdi.
İslam qaynaqlarına köre, tamam bu gece Muhammed Peyğamber (s.a.s)-ge Cebrail melegi eñip, "Oqu!" (Qurannı) dedi.
Bu gece Allahtan afu soranıp, muqaddes Quran oqula. Nafile ve qaza namazları qılına, elâllıq istenile, kelecekke ümütler bağalana.


text:
Qırımda Rusiye kontrol etken prokuratura «internette ruslarğa qarşı ğayelerni paylaşqan» Yalta sakinine qarşı cinaiy işniñ açılması qanunğa uyğanını tasdıqladı.
Bunı işğal etilgen Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Yalta sakini Facebook içtimaiy ağındaki saifesinde milliy çizgilerge köre bir gruppanı teşkil etken insanlarğa qarşı nefret doğuracaq malümatnı yerleştirdi», – dep aytıla prokuraturanıñ beyanatında.
Bu areketler Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesiniñ 1-inci qısmında qayd etilgen cinayet (açıq sürette milliy çizgilerge köre nefret ya da qavğa çıqarılması) olaraq tanıldı.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası içtimaiy ağlarda malümat paylaşqan internet qullanıcılarınıñ cinaiy mesülyietke çekilmesini muntazam sürette bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım ve Sevastopol şeeri Müftisi hacı Emirali Ablayev Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi adından qırımtatar milliy areket veteranı Şefiqa Konsulnıñ qorantası, tuvğanları ve yaqınlarına teren taziye bildire. Şefiqa Konsul 84 yaşına kelip, bu faniy dünyanı terk etti.
Şefiqa Konsul (qızlıq soy adı – İslâmova) 1937 senesi, fevral 18 künü Kökköz (Sokolinoye) köyünde dünyağa keldi.
Qırımtatarlar Qırımdan zorbalıqnen sürgün etilgende, 1944 sene, mayıs 18 künü Şefiqa 7 yaşında edi. Şefiqa Konsulnıñ qorantası Özbekistannıñ Samarqand vilâyetine tüşti. Vaqıt keçkeninen Şefiqa Mustafa Konsulğa aqayğa çıqtı ve olarnıñ qorantası Samarqandda milliy arektniñ eñ teşebbüsçi qorantalardan biri oldı. Toplaşuv ve mitinglerde Şefiqa Konsul vatandaşlarnı kelgen malümatlernen tanış ete edi.
1980 senesi Konsullar qorantası Krasnodar ülkesiniñ Abinsk şeerine köçip keldi ve mında aqlarnıñ tiklenilüvi içün küreşni devam etti.
1987 senesi, TASS-nıñ iftira haberinden soñ, Şefiqa Konsul miting keçirdi. Bundan soñ, o, Qırımtatar milliy areketi teşkilâtınıñ birinci qurultayında ve diger müim tedbirlerde çıqışlar yapqan edi. Şefiqa Konsul ömüriniñ soñki künlerine qadar milletiniñ içtimaiy ömürinde faal iştirak ete edi.
Şefiqa Konsulnıñ ayatı ve faaliyeti – milletke hızmet ve Vatanğa sevginiñ nümünesidir. Onıñ fedakârlığı, sebatkârlığı ve adaletke ıntıluvı sayesinde bugün milletimiz vatanında yaşay ve inkişaf ete.
Biz vatandaşlarımıznıñ, Şefiqa Konsulnı bilgen, onen çalışqan, ğayelerinde ortaq olğan er bir insannıñ acısını duyamız. Qorantasına, yaqınlarına ve dostlarına taziyemizni bildiremiz.
Allah rahmet eylesin. “Epimiz Allah içünmiz ve qaytuvımız Oñadır!” (“Baqara” suresi, 2/156).
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Almaniyanıñ Adidas şirketi, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda özüniñ satıcı şirketleriniñ çalışması aqqında iddialarnı red etti. Bu hususta Deutsche Welle yaza.
Şirketniñ matbuat hizmetinde DWniñ sualine cevaben: «Adidas printsipial olaraq cariy olğan (Ukrainanıñki – QA) qanunğa riayet ete», – dep bildirdiler.
Daa evel Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin Almaniyanıñ Volkswagen ve Adidas şirketlerine qarşı tenqit ile çıqış yapqan edi.
Volkswagen AG matbuat şubesinde, avtoşirket ve onıñ erkânına kirgen bütün brendler ilhaq etilgen Qırımda cariy olğan sanktsiyalar rejimine riayet eteler, dep bildirdiler.
Bundan evel QMC Prokuraturası, Ukraina Telükesizlik hizmeti ilhaq etilgen Qırımda ihtimal ile DHL Express, Adidas ve Puma alman şirketleriniñ çalışması aqqında malümatını teşkerecek, dep bildirdi.
2017 senesiniñ iyüninde, yarımadada termik elektrostantsiyanıñ qurulması içün kerek olğan Siemens alman şirketiniñ turbinalarını Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa ketirilmesi ile alâqalı olaraq büyük bir dava açıldı. Siemens ve onıñ iştiraki ile qurulğan «Gaz turbinalarınıñ Siemens tehnologiyaları» şirketi, Avropa Birliginiñ sanktsiyaları ile yasaq etilgen Rusiyeden Qırımğa turbinalarnıñ ketirilmesine qarşı mahkeme davasını açtılar.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin koronavirus vaziyetine binaen ükümet ile körüşüvden evel memleket sakinlerine hitap ete.
Bir aynıñ içinde bu artıq dörtünci prezident hitabıdır. İlk muracaatında Rusiye prezidenti mart 30 - aprel 5 aftası iş aftası olmağanını ilân etti. Aprelniñ 2-sinde aprelniñ bütüni iş olmaycağını bildirdi ve koronavirusnen küreşmek içün yerli akimiyetniñ selâhetlerini keñleştirdi.
Rusiyede soñki 24 saatta 3388 koronavirus hastası qayd etildi. 28 adam elâk oldı.
Dünyada COVID-19 hastalarınıñ sayısı 2 milliondan aştı. 125 biñden ziyade adam öldi. Hastalarnıñ çoqusı AQŞ-nda - 600 biñden ziyade.


text:
Rusiyede bir künde 12126 insan koronavirusnen hastalandı. İşğali altındaki Qırım da sayıla. Pandemiya başlağanından bu raqam eñ yüksek oldı. Bu aqta COVID-19 ile küreş operativ ştabı bildire.
Bundan evel eñ yüksek raqam mayısnıñ 11-nde qayd etilgen edi. 11656 insan koronavirusnen hastalanğan edi. Pandemiya başlağanından berli Rusiyede aman-aman 1,3 mln kişi COVID-19-ğa oğradı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Rospotrebnadzor, ilk sefer bir künde Rusiyede yarım milliondan çoq test yapıldı, dep bildire. 250 biñ hasta tibbiy közetüv altında qala.
Bugün dünyada da COVID-19 hastalarınıñ sayısında rekord qayd etildi – aman-aman 350 biñ insan (Johns Hopkins Universitetiniñ malümatı)
Pandemiya başlağanından dünyada 36 milliondan çoq insan koronavirusqa oğradı. Milliondan çoq kişi vefat etti.
Tasdıqlanğan COVID-19 hastalarınıñ sayısına köre ABD, İndistan, Brazil ve Rusiye lider ola.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bu işni becermek içün polis hadimleri bir qaç ay devamında çalıştı, bunı, Praga polisiniñ matbut kâtibi Andrea Zoulovağa esaslanıp, Radio Svoboda bildire.
Wotan Jugend rus neonatsist teşkilâtını Çehiyada teşkil etken «Çehiya Cumhuriyetinde daima yaşağan 21 yaşında çetel vatandaşı şimdi zulum faaliyeti içün apiske alınğandır», dep bildirdi ČT24 çeh kanalına Zoulova.
Çeh polisi bu iş boyunca 5 çetel vatandaşına qabaatlavnı bildirdi. Eger de qabaat tasdıqlanılsa, olar 5 yıllıq apis cezasına oğraycaqlar.
Wotan Jugend rus neonatsist teşkilâtı Rusiyede 2008 senesi Moloth muzıkal kapella azalarınıñ tarafından teşkil etildi.
Onıñ serlevası qadimiy-german mifologiyasından kelip çıqa.
Serlevanıñ ekinci qısmı 3-nci reyhnıñ vaqtında gençlik natsist areketi tarafından peyda oldı.
Rusiye natsistleri maliyeyviy destekni futbolka, mayka, disklreniñ satıluvından köre ediler.


text:
İyünniñ 30-dan iyülniñ 5-ne qadar Odessada keçirilgen 6-ncı Halqara islâmşınaslıq mektebi iştirakçileriniñ maruzalarından Qırım mevzusı ayrı bir yer aldı. Bunı «Umma» Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi, forum iştirakçisi Said İsmagilov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırımda islâm ve Qırımdan çıqqan musulmanlar meselesi mektebimizde baqıla. Öz çıqışımda olğan esnaslar aqqında aytacam, diger alimler de sözge çıqacaq. Maruzalar arasında Qırımda islâm mevzusına bağışlanğan tedqiqatlarnen bağlı soyları da bar. Belli alim Mihail Yakuboviç çıqışta bulundı, islâmşınaslıq mektebiniñ birinci ve ekinci künlerinde eki lektsiyası oldı. Çıqışlarnıñ büyük qısmını Qırımda qalğan ve onıñ tışına çıqqan musulmanlarğa ayırdı», – dedi İsmagilov.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırım mevzusı mektep iştirakçileriniñ tedqiqatlarında adet üzre mevcut.
6-ncı Halqara islâmşınaslıq mektebi Odessadaki İslâm medeniyet merkezinde «Zemaneviy dünyada islâm: tarihiy, medeniy, intellektual boşluq» şiarı altında keçirile. Ukraina, Azerbaycan, Belçika, Poloniyadan kelgen otuzdan ziyade kişi iştirak ete. 2017 senesi bu ilmiy forum Ukrainanıñ islâmşınaslıq tedqiqatları merkezi, «Alraid» bütünukrain birligi ve Halqara islâm tüşüncesi institutı (ABD) tarafından teşkil etildi.


text:
Ukraina İç işler naziri Arsen Avakov, "112-Ukraina", NewsOne ve ZIK telekanallarına qarşı sanktsiyalar qoyuluvını “Ukraina topraqlarınıñ, şu cümleden Rusiye işğal etilken Qırımnıñ azat etilmesiniñ başlanuvı”, dep sayğanını bildirdi.
“Rusiye tarafdarı telekanallarını yasaq etkende biz topraqlarımıznıñ, şu cümleden Qırımnıñ azat etilüvini başladıq”, – dedi o “Savik Şusternıñ söz serbestligi” programmasınıñ yaynında.
Kiçik aynıñ 2-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ “Muhalefet platforması – Yaşayış içün” fraktsiyasından millet vekili ve Rusiye tarafdarı siyasetçi Viktor Medveçuknıñ safdaşı Taras Kozakqa ve sekiz uquqiy şahısqa qarşı sanktsıyalar qoyuluvı aqqında qararını işke tüşürdi. Sanktsiyalar "112 Ukraina", NewsOne ve Zik telekanallarnıñ blok etilmesini közde tuta.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy komiteti nevbetteki toplaşuvını Herson vilâyeti Geniçeskte keçirecek ola. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«BQTK İcraiy komitetiniñ toplaşuvı eki ayda bir kere keçirile. BQTK İcraiy komitetiniñ birinci toplaşuvı Köstence (Romaniya), ekincisi – Kivde keçirildi. Üçüncisi Varşavada (Poloniya) keçirilmek kerek edi, amma İcraiy komitetiniñ qararına köre, üçünci toplaşuvnı (2016 senesi yanvar ayı) Geniçeskte (Herson vilâyeti) keçirecekmiz», – yazdı Çubarov Facebookta.
Avgust başında Türkiye paytahtı Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi keçirildi, mında qırımtatarlarnıñ Vatanı – Qırımdaki vaziyeti muzakere etilgen edi. Şu cümleden, beyanatta qayd etilgeni kibi, Sovet Birliginiñ dağıluvından soñ Vatanına qaytqan 350 biñ qırımtatarı şimdi kene totalitar basqı ve yoq olmaq havfı astında buluna. Forumda BQTK İcraiy komiteti saylanıldı.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.


text:
İşğal etilgen Qırımda yarımada kelecegini ve onıñ işğalden qurtarılacağını tüşüngen vatanperverler yete, dep ayta qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilev.
Bu fikirni o, fevralniñ 26-nda Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününe bağışlanğan Kyivdeki «Age of Crimea» forumında kiriş sözünde bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Men qorqunı işğalcilerden nefretke çevirmege ve işğalge qarşı barışıq ve zorbalıqsız tirenüv esaslarına çağıram. Şarqta ikmetli bir ata sözü bar: «Terisi bir kapik olmağan terisini daa çoq tüşüne». Eminim ki, Qırımda öz terisini degil, yarımadanıñ kelecegini, balalarınıñ kelecegini tüşüngen vatanperverler yete. Qırımnıñ sadıq vatanperverleri yaşasın, yaşasın Ukraina!», – dedi Cemilev.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesinden soñ işğal etilgen topraqta bütün demokratik serbestlikler yoq etildi ve yarımadada «kommunist rejiminiñ eñ beter yıllarını añdırğan rejim tiklendi».
Qırımtatarlarnıñ lideri, Yuqarı Rada deputatı Mustafa Cemilev ve Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımnıñ Rusiye işğaliniñ 6-ncı yılına bağışlanğan Kyivdeki «Age of Crimea» («Qırım vaqtı») forumında çıqışta bulundılar.
Age of Crimea forumı çerçivesinde Qırımda insan aqları bozuvları ve tamır halqınıñ aqlarına riayet etüv, yarımadadaki Rusiye propagandası, em de Qara deñiz regionınıñ telükesizlik meselelerini muzakere etmege planlaştırıla.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırğızstannan törek investorlarına möräcäğat’
Cäänbäkov töreklärne ciñel sänäğat’ häm turizm tarmağına öleş kertergä çaqırdı
Qırğızstan ilbaşı Sooronbay Cäänbäkov törek investorların Qırğızstanğa çaqırdı. Bu xaqta ul Bişkäktä uzğan Qırğızstan-Törkiyä êş forumında belderde.
Cäänbäkov Ärdoğanğa zıyaräte öçen räxmät äytep: “Sezneñ kilüegez törek investorlarına ömet birde. Bu forumda çınlap torıp köç quyıp illäreneñ ayaqqa basuına zur öleş kertüçelär qatnaşa,”-dide.
Cäänbäkov forumnıñ ike däwlät iq’tisadınıñ üseşenä çara bulacağına şiklänmi. “Qırğızstan belän Törkiyä arasında ışanıç barlıqqa kilde. İkeyaqlı mönäsäbätlärebez bik äybät üsä,”-dip söyläde ul. Xäzerge waqıtta ike aradağı säwdä äyläneşe 356 million dollarğa yaqınlaştı. Ämma liderlar mömkinleklärneñ äle küp buluın häm barısın da qullanırğa kiräklegen assızıqlıy. Säwdä äyläneşen 1 milliard dollarğa citkerü burıçı quyıldı.
Qırğızstanda Törkiyä êşmäkärläre yözlärçä proyekt tormışqa aşırdı. 1995nçe yıldan birle alar älege ildä 500 million dollardan artıq investiśiyä yasağan. Cäänbäkov töreklärne ciñel sänäğat’ häm turizm tarmağına öleş kertergä çaqırdı.
Ul, şulay uq, Qırğızstannan Törkiyägä êkologik yaqtan çista awıl-xucalığı tovarların kertergä teläwlären dä söyläde.
Bäyläneşle xäbärlär
Azärbaycan 48 meñnän kübräk minanı yuq itte
Azärbaycan yawdan azat itelgän töbäklärdä Ärmänstan ğaskäre quyğan 48 meñnän kübräk minanı häm şartlamağan qorallarnı täêsirsez xälgä kiterde


text:
Rusiye jurnalisti Ayder Mujdabayev «Moskovskiy komsomolets» gazetasından boşatılmasını bildire. Çarşenbe künü, iyün 17-de, «öz istegi ile arizanı» yazdı.
Bu aqta Mujdabayev Facebook saifesindi bilrdi.
«Bazarertesi künü., iyün 22-den soñ, gazeta hadimi artıq olmayım. Bu qararnı tafistilâtlıca ve er kesniñ ögünde añlatmaycam, bu – menim qararımdır», – dedi jurnalist.
O,neşirniñ baş muarriri Pavel Gusev ve diger hadimlerge minnetdarlığını bildirdi.
«Serbest mevzu» rubrikasınıñ müelliflerine, mennen muarrir olaraq işlegen belli Rusiye ve ecnebiy publitsist, jurnalist, cemaat erbapları ve dostlarıma teşekkür etem. Bu soñkii beş yıl zenaat ayatımnıñ eñ yahşı ayları edi. Men içün şeref edi. Eminim, meni añlarsız», – yazdı Mujdabayev.
Ayder Mujdabayev «Moskovskiy komsomolets» baş muarririniñ muavini edi, İnsan aqlarını qoruvı boyunca Moskva Helsinki gruppasınıñ mukâfatı namzetidir. Jurnalist Radio Svobodanıñ daimiy musafiridir. Mujdabayev ile intervyü ve blogları Qırım.Aqiqat saytında aşkâr etile.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi, qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev Kiyevde Almaniya ükümetiniñ çeşit nazirlikleriniñ devlet kâtipleri ile körüşti ve olarnen Qırım vaziyetini muzakere etti.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti bilidre.
Matbuat hızmetinde bildirilgeni kibi, eyyet Kiyevde oktâbr 1-2 künleri Ukraina temsilcileri ile eki taraflama muzakerelerni keçire.
«Ziyaret çerçivesinde Federal tış işler nazirliginiñ devlet kâtibi Stephan Steinlein Mustafa Cemilev efendi ile körüşti. Körüşüv devamında memleket ve işğal etilgen Qırım vaziyeti muzakere etildi», – denile beyanatta.
Bundan evel Mustafa Cemilev AQŞ BMT Baş assambleyasında ukrain eyyetiniñ erkânında buluna edi.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etilgen. Ukraina Yuqarı Şurası bu tarihnı yarımadanıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuvı olaraq belgiley.


text:
Aqmescitte balalar arasında içekler infektsiyalarınen hastalıq bir aftada 13%-ğa arttı, ÖRVİnen (Ötkür Respirator Virus İnfektsiyası) - 23,5%-ğa, dep bildire Qırımda Rospotrebnadzor idaresiniñ malümatına esaslanıp, Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Müessiseniñ malümatına köre, Aqmescitte keçken afta devamında ötkür içekler infektsiyasınen hastalıqlar umumen 9,7%-ğa arttı (keçken aftağa ve keçken yılnıñ aynı müddetine köre), keçken aftağa köre, balalarnıñ arasında içekler infektsiyasınen hastalar 13% çoqça oldı.
Qayd etilgeni kibi, ötkür respirator virus infektsiyasınen hastalıqlar da, keçken aftağa köre, 23,5% fayızğa arttı, keçken yılnıñ aynı müddetine köre hastalarnıñ sayısı 19,2%-ğa çoqlaştı.


text:
Ameldeki ükümetke boysunğan Qırım yarımadasınıñ «Krıminform» agentligi avgust 10-da bildirdi ki, «şimaliy Qırımda sıñırda ukrain keçirüv noqtaları işini yañıdan başladı».
Bunen beraber, neşirde «Çonğar» keçirüv noqtasını tanıp, Qırımnıñ Ukraianğa ait olğanını tasdıqladılar. «Krıminform» agentliginde hatırlattılar ki, Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirligi Qırım baş idaresi «Çonğarğa» müessiseniñ hadimlerini «yarımada sıñırında adam aqını çoqlaşqanı munasebetinen» yolladı. Bundan evel rusiyeli Qırım ükümeti bu keçirüv noqtasını «Canköy» devlet halqara avtomobil keçirüv noqtası» dep adlandırğan edi.
İşğal etilgen Qırımnıñ ameldeki ükümetiniñ memuriy sıñırdaki vaziyet boyunca resmiy izaatları yoq.
Avgust 10-ğa keçer gecesi, saba saat 4:30-da rusiyeli taraf Ermeni Bazar yanındaki «Kalançak» keçirüv noqtasını bloktan azat etti, bu noqta avgust 7-den başlap çalışmadı.
Böyle etip, işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda bütün üç keçirüv noqtası çalışa, dep bildire Ukraina Devlet sıñır hızmeti.
Qırım yarımadası ile memuriy sıñırda kritik vaziyet avgust 7-de saba başlandı, o vaqıttan berli rusiyeli taraf üç keçirüv noqtasında bir qaç sefer keçirüv rejimini deñiştire edi, de olarnı blok etip, de açıp. Evel olğanı kibi, rusiyeli taraf bunıñ sebebini añlatmay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda suv basuvından zarar körgen insanlarğa evniñ bir metr kâresi içün 6-şar biñ ruble bermege vade eteler. Bu aqta bazarertesi künü Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov operativ ştabınıñ toplaşuvında bildirdi.
«Bir metr kâresi içün 6 biñ ruble aqqında aytamız. Devlet yolbaşçısınıñ qararı da bar, şunıñ içün ihtiyacı olğanlarğa ödemeler sayılğanda – ev tamiri, yoq etilgen tehnika – çoqusı insanlar bir metr içün daa 6 biñ ruble alacağını köz ögüne almaq kerek. Bu eñ yaqın vaqıtta olacaq, bütün malzemeler yollanılacaq», – dep bildire Aksenovnıñ aytqanlarını TASS.
Onıñ bildirgenine köre, şimdi Rusiye akimiyet organları olarğa kerekli tazminatlarnen bağlı berilgen malümatnı teşkere.
«Er şey tasdıqlansın, vesiqa şekillendirmege başlaycaqmız. Devlet yolbaşçısınıñ qarar bar, baş nazir muavininen laf ettim, aqibetlerni yoq etmek içün iyül ayında para alacaqmız. Bu 100% olacaq», – dep qoştı Qırımnıñ yolbaşçısı.
Sağanaqlardan zarar körgen Bağçasaray rayonınıñ sakinlerine 40 million rubleden çoq tazminat ödemege vade etken ediler.
Keriçniñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Borozdin Keriçte sağanaq ve suv basuvlarından soñ tazminat aqqında ariza bergen Keriç sakinleri ödemelerini aldı, dep bildirdi.
Qırımda suv basuvlarından soñ vaqtınca qaluv noqtalarında 170-ten çoq insan qala.
Bundan evel Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar sebebinden Yaltada ve şarqiy Qırımda 426 azbarnı, 356 evni, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı, dep bildirgen edi. Umumen suv basqan yerlerden 1783 kişi tahliye etildi.


text:
Qırım işğali qabul etilemiz, qırımtatarlarnıñ izolâtsiyasına yol bermemek kerek, dep ayttı Türkiyede keçirilgen NATO memleketleri tış işler nazirleriniñ körüşüvini açıp Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu.
«Qırım halqınıñ çekkenlerini unutmamaq kerekmiz. Rusiyeniñ illegal Qırım işğali qabul etilemez. Qırımtatarlarnen bağ tutmaq ve olarnıñ izolâtsiyasına yol bermemek pek müimdir», – dep ayttı Davutoğlu.
Türkiye ükümetiniñ yolbaşçısı qayd etti ki, «Ukraina zıddiyeti Avropa havfsızlığınıñ ne qadar dağılğan olğanını köstere».
Türkiyeniñ Antalya şeerinde NATO memleketleri tış işler nazirleriniñ sammiti keçirile. Toplaşuv çerçivesinde Ukraina-NATO komissiyasınıñ muşaveresi de keçirilecek, Ukrainanı Tış işler naziri Pavlo Klimkin temsil etecek.
Ğarp Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımay.


text:
Qırımda tünevin eki yañı koronavirus adisesi qayd etildi, bildire Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov.
Onıñ malümatına köre, hastalarnı hastahanelerge qoydılar. Rospotrebnadzor idaresiniñ mütehassısları epidemiologiya tetqiqatını keçire, hastalarnen alâqada bulunğan adamlar bilindi, olarğa qarşı profilaktika tedbirleri keçirile.
İyün 1-inde Aqmescitte matbuat konferentsiyasında Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Dmitriy Krutikov bildirgeni kibi, bir adise Aluştada, daa birisi ise Kezlevde qayd etildi.
Şimdilik Qırımda 387 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 28-i çetelden keldi, 74 kişi qomşu Rusiyeden keldi. 11 insan vefat etti. Aqyarda 161 COVID-19 hastası bar, üç kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mart 22 künü Kreml nezareindeki Qırım parlamenti 2017 senesiniñ Qırım bücetine kirsetilgen deñişmelerni tasdiqladı. Böylece, qazanç ve masraflar qısımı 1,55 milliard rublege eksildi. Mutenasip qanun leyhası Qırım parlamentiniñ resmiy sitesinde yerleşritildi.
Qırımda Rus akimiyetiniñ «sesi» olğan «Krıminform» sitesi haber ete ki, yarımadanıñ Maliye naziri İrina Kiviko profil bölüginiñ toplaşuvında «federal sermiya programmasına köre bu qadar azca para keldi» dep bildirdi.
2016 senesi dekabr ayında işğal olunğan Qırımda 2017 senesine bücetni qabul ettiler ve olacaq qazançlarnıñ ösmesi «rekordlı» olacağı aqqında esabat berdiler. Qabul etilgen vesiqağa binaen, yarımadanıñ qazançı 132 milliard ruble, masrafları ise 135 milliard rublege yaqın olmalı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımnıñ Yedi Quyu rayonı Davut Eli (Marfovka) köy şurasınıñ reisi yerli bücette aqça olmağanına şikâyet ete, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Bücet boş, çünki aqça kelmey. De bunı ödemeyler, de onı. Al-azırda iç te aqçamız yoq. Aylıqnı ödemek içün zornen aqça toplaymız», – dey o.
Onıñ sözlerine köre, köy şurasınıñ 18 biñ gektar toprağı bar, olardan 5 biñ – Rusiye arbiyleri yerleşken «Opuk» poligonındadır.
Şimdi yerli akimiyet köy şurasına kirgen meskün yerlerniñ abadanlaştıruvını al etip olamay. Yerli memurlarnıñ aytqanı kibi, memuriyetiniñ yekâne vekâletleri şimdi – olğan şeylerni qırsızlamağa imkân bermemektir.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ maliye naziri Vladimir Levandovskiy aytqanı kibi, 2016 senesi büceti 25-26 mlrd rubleni teşkil ete.


text:
Aqyar bazarlarında bal çoq alalar. Limon ve zencefil paalılaşqan soñ, yerli sakinler bal sorap başladı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, bal fiyatı şimdilik deñişmedi, zencefil ise belli bir müddet satılmay.
Qış-baar mevsimi zencefil kilosı 300-500 ruble edi. Amma karantin başlağanınen zencefil fiyatı bir buçuq biñ rublege qadar arttı, soñra ise bir kilogramm 4-5 biñ ruble oldı. Yanvar ayında limon kilosı 100 rubleden satıla edi, amma martnıñ soñunda fiyat dört qat arttı – bir kilogramm 400 ruble oldı.
Satıcılarnıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, Rusiye akimiyetiniñ vekilleri fiyatlarnı kötermemege tevsiye etti.
Şunıñ içün 400 rublelik fiyatlarnı olar açıq köstermeyler.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Aqmescitte zencefil satışta qalmadı, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, soñki künleri onıñ fiyatı 20 qat arttı.
İşğal etilgen Qırım akimiyeti bir sıra mal fiyatı artqanını qayd ete. Hususan, pişken kolbas, tuzlu ve buzlatılğan balıq, soğan, qartop, boğdan, ösümlik yağı paalılaştı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
2018 senesi noyabr ayında Qırım yalısında Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen «Nikopol» (P176) ve «Berdânsk» (U175) Ukraina arbiy gemileri, em de «Yañı Qapu» (A947) buksiri soñki bir qaç ay bulunğan Keriçteki «Genmol» gemi durağından ğayıp oldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Ukraina gemileri belli olmağan yerge avuştırıldı.
Qırım.Aqiqat jurnalistleri Keriç merkezindeki Rusiye yalı qaravulınıñ arbiy bölük limanınıñ fotosını yapıp, iskele divarı yanında maskalav ağı altında bulunğan Ukraina arbiy gemileri olmağanını kördi. Aynı vaqıtta, mında arbiy gemilernen beraber zapt etilgen «Yañı Qapu» ukrain buksiri de bulunğan edi.
Faqat, Qırım.Aqiqat mühbirleri ve şaatlarnıñ bildirgenine köre, iyünniñ 25-nde «Genmol» gemi durağında «Yañı Qapu» buksiri endi yoq.
Rusiye FSBsi sıñır idaresiniñ matbuat hızmeti zapt etilgen Ukraina arbiy gemileri ve buksiriniñ avuştırılğanını açıq-açıq bildirmegen edi.
2018 senesi noyabr ayında zapt etilgen «Nikopol» (P176) ve «Berdânsk» (U175) Ukraina arbiy gemileri, em de «Yañı Qapu» (A947) buksiri Keriç merkezindeki Rusiye FSBsi Sıñır hızmetiniñ arbiy bölüginde «Genmol» gemi durağına avuştırıldı.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Ukraina musulmanlarınıñ diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov Ukraina musulmaları adından Pariste teraktlar neticesinde elâk olğan ve zarar körgenlerge taziyelerini bildirdi.
«Terrorizm, zulum ve qabaatsız insanlarnıñ öldürüvini qatiyen takbih etemiz. Gunâlı cinayetlerni din ile aqlamağa mümkün degil, çünki Yüce Rabbimiz Muqaddes Quranda dey: «Bir insannı öldürgen insan dünya insanlarını öldürdi». Öldürilgen ve zarar körgenler içün dua oquymız, belâğa oğrağanlarğa taziyelerimizni bildiremiz», – yazdı Müfti Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, ukrainler duşmannıñ ücümi ne olğanını bile, çünki olar da tesadüfiy ücümden biñlernen oğullarını coyğan.
Cuma künü keç aqşam Pariste birden bir qaç ücüm yüz berdi, neticede, soñki malümatqa köre, 120-den ziyade insan öldi.
Ücümler Paris merkezinde restoran yanında ve rok-kontsert keçirilgen kontsert salonınıda yüz berdi, soñkide reineler alındı. Paris civarında, Saint-Denis şeerinde, «Stade De France» stadionı yanında patlavlar yüz berdi.
Al-azırda teraktlar içün mesuliyetni özüne kimse almadı. Tahminlerge köre, ücümlerniñ islâmciler tarafından etilmesi mümkün.


text:
Ekinci Bağçasaray “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ iştirakçisi, “Qırım birdemligi” cemaat birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayev Rusiyeniñ Krasnodar şeerindeki SİZOda deşetli şaraitte tutula.
Bu Qırım.Aqiqatqa Mustafayevniñ advokatı Lilâ Gemeci bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Server Mustafayevni ve daa bir mabüsni 4 kvadrat metlik kamerada tutalar.
“Server deşetli şaraitte tutula, Avropa şartnmesine köre – iskenceler şaraiti. Müşterim tutulğan kamera – 4 metr kvadrat. Keçken sefer ziyaretimden soñ Servernen bir kamerağa daa bir kişi yerleştirildi. Şimdi er biri içün 2 metr kvadrat. Anda daa yataqlar, kenef-vanna qavuşağı, yuvunaq, stol”, – dep tarif etti Gemeci.
Onıñ aytqanına köre, vesiqalarğa köre Mustafayev tranzit, umumiy kamerada tutula. Kerçekten ise asla başqa kamerada. Bunıñ ile, Mustafayev Krasnodar taqiqat tevqifhanesiniñ reberine endi 3 şikâyet yazğanını bildirdi.
“Serverniñ aq-uquq qorçalav faaliyeti ve bilgileri esapqa alınsa, bu onı adamlardan, olarğa yardım köstermekten uzaq tutmaq içün yapıla. Ne zaman Rostov-na-Donu şeerine etap etilecegi şimdilik belli degil”, – dedi Gemeci.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileriniñ şaraitlerini yahşılaştırmağa, rusiye akimiyetinden talap ete.
PaHee cooбщaлocb, чTo дBoe фиrypaHToB BToporo бaxчиcapaйckoro дeлa Xизб yT-Taxpиp TиMyp ИбparиMoB и CepBep MycTaфaeB HaxoдяTcя B CИЗO KpacHoдapa, ocTaлbHыe шecTepo oбBиHяeMыx эTaпиpoBaHы B CИЗO PocToBa-Ha-ДoHy. Oб эToM pacckaзaлa MaTb ИбparиMoBa.
Daa evel kkinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Server Zekiryayev ve Memet Belâlov Rostov-na-Donu (Rusiye) şeeriniñ №1 SİZOsına etap etilgeni aqqında bildirile edi.
Avgustta Şimaliy Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçileriniñ tevqifini altı ayğa uzattı.Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev, Ernes Ametov, Server Mustafayev ve Edem Smailov, SİZOda 2020 yılı fevral 13-ünece tutulacaq
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
KrımSOS göñülli cemaat teşkilâtı mart 20 künü Lvivde mecburen köçip kelgenlerge yerli eali ve matbuatnıñ munasebeti aqqında esabatnı taqdim etecek.
Matbuat konferentsiyasında 3 ay devamında keçirilgen sorav neticeleri, tevsiyeler, teñeştirüvler seslendirilecek.
«Üç ay devamında mütehassıslar KrımSOS içtimaiy hadimleri ile yerli ealiniñ mecburen köçip kelgenlerge olğan munasebetini ögrendiler. Matbuat vasatalarınıñ talili da keçirdi, çünki olarnıñ mecburen köçip kelgenlerniñ meselelerine ealiniñ fikrine olğan tesiri büyüktir», – deyler teşkilâtta.
Araştırma cemaat faaleri ve KrımSOS göñülleri tarafından Kanada yerli teşebbüs destegi fondunıñ yardımı ile keçirildi. 2015 senesi yanvar-mart ayları Ukrainanıñ 5 şeerinden (Kiyev, Herson, Harkov, Lviv, Vinnitsa) 900 insan soravdan keçti.
Matbuat konferentsiyası saat 12:00 T.Şevçenko, 11 adresi boyunca yerleşken Lviv matbuat klubında keçecek.
BMT soñki malümatına köre, Ukrainada köçip kelgenlerniñ sayısı 3 million insandan ziyadedir.


text:
Qırımda koronavirus pandemiyası ve yarımadada epidemiologik vaziyet umumen fenalaşqanı sebebinden esli-başlı eali arasında vefat etkenlerniñ sayısı arta.
Bu aqta oktâbrniñ 14-nde Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya koronavirus yuqunçı ile küreş ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Keçken afta vefat etkenler çoq oldı. 21 kişi vefat etti ve soñki eki afta sayılsa, qayd etilgen 89 ölümden 32-si soñki aftada qayd etildi. Hasta ve vefatnen bitken adiselerniñ 71%-ı – 60 yaşından büyük insanlardır», – dep qayd etti Penkovskaya.
Onıñ daa evel bildirgenine köre, Qırımda epidemiologik vaziyet fenalaşa – koronavirus hastalarınıñ sayısı arta, ORVİ, gripp ve hastahaneden tış pnevmoniya hastaları artmaqta.
Keçken künü Qırımda 163 koronavirus hastası qayd etildi. Umumen Qırımda 6331 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. 3533 insan tüzeldi. Bütün müddet devamında 3639 insan tüzeldi, 93 hasta koronavirustan vefat etti. Aqyarda 1385 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 911 kişi tüzeldi, 41 hasta koronavirustan vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bütün dünyadan kelgen eki millionğa yaqın musulman avgustnıñ 30-da Saudiy Arabistanda yerleşken islâm dünyasınıñ eñ muqaddes yerlerine acılıqqa başlay.
Acılar beş kün devamında ibadet qılacaqlar. Mekkedeki Kâbeniñ etrafını yedi kere aylanıp çıqacaqlar.
Acılıq islâmnıñ beş farzından biridir. Onı imkânı olğan er bir musulman ayatında eñ azından bir kere yerine ketirmeli.
Bu sene tahminen 90 biñ iranlınıñ acılıqqa kelmesi beklenile. 2016 senesi eki yıl evelsi olğan ücümge cevap olaraq boykot ilân etilgen edi. O vaqıt eki biñden ziyade insan elâk oldı.
Bu sene acılıq Katar ve diger arap memleketleri, şu cümleden Saudiy Arabistan arasındaki diplomatik buhran vaziyetinde keçe. Soñki yıl içinde «İslâm devleti» ekstremist teşkilâtı bir vaqıtları İraq ve Suriyede kontrol etken topraqlarından marum qaldı.


text:
Keçken künü Qırımda daa eki hasta koronavirustan vefat etti. Bu aqta oktâbrniñ 6-nda derc etilgen Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ malümatında aytıla.
Bu malümatqa köre, Qırımda koronavirus yuqunçından vefat etken hastalarnıñ sayısı 72 oldı.
«Qırımda 2691 insan tibbiy közetüv altında qala, 758 kişi evde dinamik közetüv altında qala, 1748 kişi hastahanede buluna, 185 insan observatorlarğa izolâtsiya etildi», – dep aytıla haberde.
Qırımda keçken künü 107 koronavirus hastası qayd etildi. Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 5170 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, bu müddet devamında 3068 insan yahşı oldı. Yılnıñ başından Aqyarda 1135 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 711 kişi tüzeldi, 29 insan vefat etti.
Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 5063 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 107-si çetelden keldi, 128-i qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 3008 insan tüzeldi, 69 hasta vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı Mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Seyran Saliyevniñ apis müddetini eki ayğa uzattı. Seyran Saliyev, Server Zekiryayev, Marlen Asanov ve Memet Belâlov SİZOda avgust 9-ınace tutulacaq. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Mammet Mambetov bildiri.
“Er şey er vaqıt kibi: oturış qapalı şekilde keçirildi, açıq oturış aqqında muracaat lâğu etildi, Seyran Saliyevni qafesten çıqarılmasına muracaat lâğu etildi. Sıñırlav tedbiri eki ayğa - avgust 9-ınace uzatıldı”, - dep ikâye etti o.
Tevqifniñ apiste uzatılmasınıñ sebebini, qabaatlanğanlar alâ daa dava malümatınen tanışa, dep añlatalar.
“Mantıqqa iç uymay. Yani mahkeme, Seyran Saliyev ev tevqifinde dava malümatınen tanışmaycaq, dep tüşüne. Ve bundan ğayrı er vaqıtki argumentler: makemelengen saqlana bile, şaatlarnı qorquta bile ve delillerni yoq ete bile”, - dep añlattı Mammet Mambetov.
Advokat Seyran Saliyevge, qadını Mümine Saliyevanıñ memuriy taqibatı aqqında da aytıp berdi.
“E” Merkezi hadimleri onıñ qadınını taqip etkeni aqqında da laf etip oldıq. O pek muğaydı. Bu onen bağlı ve, belki de, böylece quvetçiler oña basqı yapmaq istey dep tüşüne”, - dep aytıp berdi Mambetov.
Daa Saliyev advokatınen musulmanlarğa Oraza bayramınen hayırlav mektübini yolladı.
2017 senesi oktâbrniñ 12-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
Canadanıñ büyük şeerlerinden bir olğan Toronto şeeriniñ meriyası 1944 senesi Qırımdan sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ qurbanlarını añma ve ilhaq etilgen Qırımdaki qırımtatarlarnen birdemlik munasebetinen qırımtatar bayrağını köterdi.
Tedbirde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve sabıq siyasiy mabüs, Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz iştirak ettiler.
Tedbir ukrainalı diaspora yardımınen Canadalı qırımtatar cemiyeti tarafından teşkil etilde dep haber etile Çiygoznıñ Facebook saifesinde.
Qırımtatar cemaat erbapları Canadağa Qırımda devam etken etnik taqipler ve siyasiy repressiyalarnen bağlı malümatnen bardılar.
Ukrainanıñ Canada elçihanesi, planlaştırılğan tedbir Canadada qırımtatarlarnıñ sürgünini qayd etüv ananesini devam ettirgeni qayd etildi. 2016 senesi aynı künü qırımtatar bayrağı Ontario parlamentiniñ binası ogünde, 2017 senesi ise – Canadanıñ paytahtı Ottawa meriyası ögünde köterilgen edi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesi Qırımdan qırımtatar halqı sürgüniñ qurbanlarını añıla. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 180 biñden ziyade insan sürgün etilgen.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen mayısnıñ 18-zi qırımtatar halqı sürgüniniñ qurbanlarını añma Künü olaraq ilân etilgen edi.
Rusiye ilhaq etken Qırımda, resmiy soylârından ğayrı diger matem tedbirleri keçirmek yasaq. Keçirmege teşebbüs etkenler cezalandırıla.


text:
Hoca Sâdeddin ve Kepçe Kazan Savaşı
1536 senesinde İstanbul’da doğan Hoca Sâdeddîn Efendi (Rahmetullâhi Aleyh), Osmanlı devrinin 22. Şeyhülislâmıdır. Yavuz Sultân Selim Hân’ın nedimi olarak bilinen meşhur Hasan Can (Rahmetullâhi Aleyh)’in oğlu ve….Devamını oku
İlk Yerli Matbaa ve Şeyhülislâm İshâk Efendi
İsmailağa Camii’nin bânîsi Şeyhülislâm Ebûishakzâde İsmail Efendi’nin oğlu olan Şeyhülislâm İshâk Efendi, 1679 senesinde İstanbul’da doğdu. İlim ehli bir ailenin mensubu olması hasebiyle ilk ilim….Devamını oku
Şeyhülislâm Atâullâh Mehmed Efendi Kimdir?
İsmailağa Camii’mizin bânîsi Şeyhülislâm Ebûishakzâde İsmail Efendi’nin torunu Şerif Mehmed Efendinin oğlu olan Atâullâh Mehmed Efendi, 1760 senesinde İstanbul’da doğdu. Babasına nisbetle Şerifzâde olarak anıldığı….Devamını oku
Şeyhülislâm Esad Efendi Kimdir?
56. Şeyhülislâm İsmail Efendinin oğlu, 61. Şeyhülislâm İshak Efendinin kardeşi, 83. Şeyhülislâm Mehmed Şerif Efendinin babası, 96. Şeyhülislâm Mehmed Atâullah Efendinin dedesi olan Şeyhülislâm Mehmed….Devamını oku
Şeyhülislâm Molla Fenârî (Rahmetullâhi Aleyh)
Devlet-i Aliyyenin ilk Şeyhülislâmı olan Molla Fenârî (Rahmetullâhi Aleyh), 751 senesinde Safer ayında doğdu. Künyesiyle beraber tam adı, Muhammed ibnü Hamza ibni Muhammed ibni Muhammed….Devamını oku
Şeyhülislâm İbni Kemal Paşa (Rahmetullâhi Aleyh)in Hayatı
Adı, Şemseddin Ahmed ibnü Süleyman’dır. Dedesi, Fatih Sultan Mehmed Hân döneminin büyük devlet adamlarından ve aynı zamanda Sultan 2. Bâyezid Hân’a lalalık yapmış Kemal Paşa….Devamını oku
Şeyhülislâm İshâk Efendi Kimdir?
1679 senesinde İstanbul’da doğan Şeyhülislâm İshâk Efendi, pek çok âlim ve devlet adamı yetiştirmiş olan ailesine ittibaen küçük yaşlarından itibaren iyi bir ilim tahsili gördü…..Devamını oku
Şeyhülislâm Hoca Sâdeddîn Efendi
1536 senesinde İstanbul’da doğan Hoca Sâdeddîn Efendi (Rahmetullâhi Aleyh), Osmanlı devrinin 22. Şeyhülislâmıdır. Yavuz Sultân Selim Hân’ın nedimi olarak bilinen meşhur Hasan Can (Rahmetullâhi Aleyh)in….Devamını oku
Şeyhülislam Esad Efendi
Esad Efendi, Ekim 1685, (Zilkâde 1096)’da İstanbul’da doğdu. Şeyhülislâm Ebû İshak İsmail Efendi’nin oğlu ve Şeyhülislâm İshak Efendi’nin kardeşi olan Mehmed Esad Efendi iyi bir….Devamını oku
Şeyhülislâm Ebû İshâk İsmail Efendi
İsmail Efendi (İsmailağa) Cami-i Şerîfinin bânîsi olan Şeyhülislâm Ebû İshak İsmail Efendi (Rahmetullâhi Aleyh), 1645 yılında İstanbul Fatih-Çarşamba’da dünyaya geldi. Alâiyyeli Kadı İbrahim Efendi’nin oğludur…..Devamını oku


text:
Qırımda sentâbr 30-ında, bazarertesi künü küçlü yel ve bazı yerlerde yağmur beklenile. Bunı Qırım gidrometeomerkezi bildire.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Cenübiy yel, kündüz 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq. Gece ve saba küçük yağmur; kündüz yağanaqlarsız. Şimal-ğarbiy yel 10-15 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Cenüp-ğarbiy yel 7-12 m/s, bazı yerlerde 15 m/s qadar. Ava arareti kündüz 22…24º.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Saba bazı yerlerde küçük yağmur, duman. Şimal-ğarbiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Bundan ğayrı, Gidrometeomerkez, sentâbr 20-sinden 25-inece olacaq furtuna ihtarı aqqında bildire.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Marlen Asanov Rostov-na-Donu SİZOsınıñ mahsus blokında gece-kündüz video nezareti altında buluna. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi ömür arqadaşı Ayşe Asanovanıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
O, aqayınen qısqa körüşüvge bardı, dep qayd etti.
«O, mahsus blokta olğanını ayttı – anda video kameraları bar, onı künde 24 saat devamında közeteler. Kamera ölçüleri pek küçük, 2h3 metrlik odaçıq, eki töşek bar ve tar bir boşluq (biriniñ keçmesi içün ekincisi töşekke oturıp, ayaqlarını kötermek kerek). Künde bir kere olarnı bir saatqa kezmege çıqaralar – uzun divarlı odağa, tavanda 4h4 parmaqlıq bar», – dep tarif etti Ayşe Asanova.
Onıñ aytqanına köre, ömür arqadaşınıñ tiş problemleri peyda oldı, tiş ekimi tedaviylemege razı olmadı, çünki «belli şaraitler olmaq kerek».
Rostov-na-Donu SİZOsınıñ memuriyeti bunı izaatlamadı.
Noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy arbiy okrugınıñ mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasını» temelden baqmağa başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesinde iyülniñ 30-nda Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen qırımtatarlarnıñ Milliy lideri Mustafa Cemilevniñ cinaiy davası boyunca ekinci mahkeme oturışuvı yekünlendi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, oturışuvda qabaatlav tarafınıñ şaatı Muzafar Fukala sorğuğa çekildi.
Oturışuv açıq oldı. Şaat, 2014 senesi mayısta olğan adise-vaqialar vaqtında, yarımada Rusiye tarafından endi işğal etilgende, «Ermeni Bazardan soñraki devlet avtoinspektsiyasınıñ noqtasında avtomatlı kamuflâj ve balaklavalı insanlar tura edi. O yerde bronetransportör da yolnı qapatqan edi. Bu insanlar avağa ateş açtı. Silâlı insanlar bir şey talap etmedi. Cemilev ise yarıp keçmege tırışmağan edi».
Sorğuğa çekilgen şaat «kimse Cemilevge kirişi yasaqlanğanını ya da bir de bir areket yasağı aqqında haber etmege tırışmadı», em de «bu yerde Rusiye devlet sıñırı keçkenini köstergen işaretler olmağanını» ayttı.
Bu dava boyunca Ermeni Bazardaki mahkemeniñ nevbetteki oturışuvı sentâbrniñ 10-nda olmalı.
Bugün daa bir mahkeme Aqmescitte olacaq, Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Mustafa Cemilev tutulğanda 2 ayğa apiske aluv qararına qarşı berilgen istinaf şikâyetini baqmalı.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine köre qabaatladı. Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, şimdi Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ ukrain davası qullanıla.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komiteti mayısnıñ 27-nde bu davanıñ tahqiqatını bitirdi.
Cemilevniñ fikirince, işğal etilgen Qırımda Rusiye FSBsi tarafından oña qarşı açılğan dava qırımtatarlarnı yarımadadan çıqarmaq içün qullanıla.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye tahqiqatçılarınıñ qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davasını siyasiy taqip dep saya.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Türkiyeniñ Yuqarı memuriy mahkemesi, İstanbuldaki Ayasofya müzeyi cami olıp olamaycaqmı baqmalı. «Anadolu» agentliginiñ malümatına köre, qarar iyülniñ 2-nde ya da 15 kün içinde alına bile, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Kilse 532-537 yıllarında Bizans imperatorı I Yustiniannıñ fermanınen quruldı. Ayasofya aman-aman biñ yıl devamında Hristian aleminiñ eñ büyük kilsesi edi.
1204-1261 yıllarında yunan ortodoks kilsesi roma-katolik kilsesi oldı. Bu Latin imperatorlığı vaqtında kerçekleşti.
1453 senesi, Osmanlı imperatorlığı Konstantinopolni zapt etken soñ, kilse cami oldı. Binağa dört minare qoşuldı. 1934 senesi Ayasofya müzey oldı. Al-azırda müzey UNESCO dünya mirası cedveline kire.
Bina statusını deñiştirip, cami yapmaq teklifi Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa aittir.
Muhalifet firqalarınıñ fikirince, Türkiye prezidenti vatandaşlarnıñ diqqatını iqtisadiy buhrandan ve koronavirus pandemiyasından çekmege tırışa.
Ayasofya müzeyini er yıl millionlarnen turist ziyaret ete. İstanbul akimiyetiniñ malümatına köre, 2019 senesi müzey 3,7 million turist tarafından ziyaret etildi.


text:
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarınıñ qorçalavı boyunca komitet Qırımda aq bozuluvlarınıñ qayd etilmesi içün «yardım bağı»nı açtı.
Bunı qırımtatar milliy Meclis azası, Komitetniñ idarecilerinden biri Eskender Bariyev Aqmescitte keçirilgen konferentsiyada bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ sözlerine köre, bu kibi areketlerge qırımlılar gece-kündüz: +7 978 0559969, +7 978 0559979, +7 978 0559989 nomeraları boyunca şikâyet ete bileler.
«Bağlarnı anketanı tolduracaq operatorlar qabul etecek. Soñra bu anketalarğa köre aq bozuluvlarınıñ cedveli tizilecek», – dep añlattı Bariyev ve bağlar anonim sürette qabul etilecegini de qayd etti.
Komitet teşkilâtçılarınıñ sözlerine binayen, olarnıñ maqsadı – «akimiyet ile işbirlikni qurmaq» degil, «akimiyetni insan aqlarınıñ halqara qaidelerge köre qorçalavına» celp etmektir.
Evel Bariyev Qırım.Aqiqatqa şunı bildirgen edi ki, teşkilâtqa aqları bozulğan er bir milletniñ vekilleri muracaat ete bile ekenler. Bu kibi Komitetniñ teşkil etilmesine sebep – insanlarnıñ, ayırıca qırımtatarlarnıñ evlerde keçirilgen tinüvler, yaqalavlar olğan eken.


text:
Ukraina ve Poloniya TİNleri Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaq etilmesiniñ uquqiy neticeleri ve onıñ toqtatılması içün ileride yapılacaq areketlerine dair mevamlarını uyğunlaştırdılar. Bunı Poloniyadaki Ukraina elçiligi Facebooktaki saifesinde bildire.
Bildirüvde: «Taraflar, Ukrainanıñ suveren territoriyasınıñ bir qısmı olğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğal etip halqara uquqnı bozğan Rusiyeniñ areketlerini bir manalı tarzda taqbih ettiler. Halqara uquqqa tekrar ürmet qazandırmaq ve Rusiyeniñ işğalini toqtatmaq maqsadınen bundan soñ devam etecek uyğunlaştırılğan halqara ğayretlerniñ emiyeti urğulandı», – denile.
Bildirüvde, Poloniya TİNi «dünya tarafından tanılğan sıñırlar içinde Ukrainanıñ topraq bütünligi ve suverenitetine qol tutuv mevamınıñ deñişmeycegini tasdiqladı», dep işaret etildi.
Bidlirilgenine köre, eki devletniñ tışqı siyaset muessiseleri, «Rusiye, işğal etken territoriyalarını azat etmek için neticeleri körüngen areketler yapmasa, halqara toplulıq tarafından Rusiyege qarşı, Qırım ve Ukrainanıñ Şarqındaki uquqsız areketleri içün tatbiq etilgen sanktsiyalarnı şiddetlerştirmek kerek», dep qayd ettiler.
Ukraina elçiliginde: «Sanktsiyalar, Ukrainanıñ topraq bütünligi tolusınen tiklenilmegence devam etmek kerekler», – dep qayd ettiler.
Mayıs 17-de Poloniya Tış işleri nazirligi, Keriç boğazı üstünden köpürniñ qurulmasına, «halqara uquqnıñ qaba bir bozuluvı» dedi.
MeждyHapoдHыe opraHизaции пpизHaли okkyпaцию и aHHekcию KpыMa HeзakoHHыMи и ocyдили дeйcTBия Poccии. CTpaHы Зaпaдa BBeли pяд эkoHoMичeckиx caHkций. Poccия oTpицaeT okkyпaцию пoлyocTpoBa и HaзыBaeT эTo «BoccTaHoBлeHиeM иcTopичeckoй cпpaBeдлиBocTи». BepxoBHaя Paдa ykpaиHы oфициaлbHo oбъяBилa дaToй Haчaлa BpeMeHHoй okkyпaции KpыMa и CeBacToпoля Poccиeй 20 фeBpaля 2014 roдa.


text:
Zeini quvetli şair-keday em de publitsist – Ziyadin Cavtobeli
Ziyadin Cavtobeliniñ küçlü şair sıması, ötkür nazarı, teren fikirleri halq isteginen, halq meramınen birlikte şiir satırlarında yañğıraylar… Basır ĞAFAR, tedqiqatçı
Ziyadin Meñliaziz Oğlu (Cavtobeli) Qırımnıñ Keriç betinde yerleşken Cavtobe köyünde doğdu, 1905 senesi. O, Cavtobe iptidaiy ve ruşdiye mekteplerinde oqudı. Aqmescid ocalar tehnikumında, Qırım pedagogika institutınıñ içtimaiy-iqtisadiy bölüginde, aspiranturada bilgi aldı. Maarif saalarında çalıştı, “Oquv kitabı” dersligini tertip etti. “İleri” mecmuasında, “Yeñi dünya” gazetasında, Qırım Devlet neşriyatında faaliyet kösterdi.
Ziyadin Cavtobeli 1938 senesi yaqalanılıp “halq duşmanı” tamğası ile mahkeme etilip, apshanege qapatıldı. O, apsten 1946 senesi qurtuldı, halqı ile beraber ceza (repressiya) yerlerinde ömür keçirdi. Çeşit istisallarda, qurucılıqlarda çalıştı. Velâkin qaleminden ayırılmadı, ömüriniñ soñki nefesine qadar icad qalemine sadıq qaldı.
Ziyadin Cavtobeliniñ edebiy asabalığı ğayet zengin ve keniştir.
Şairniñ ilki şiirleri 1923 senesi Qırım matbuatında, daa doğrusı “Yeñi dünya”, “Yaş quvet” gazetaları saifelerinde körünip başladı. Soñra, ardı-sıra, onıñ qalemi astından çıqqan şiirler bir-biri artundan basılıp bardılar. Ziyadin Cavtobeliniñ, hususan H1H yüzyıllıqnıñ yigirminci-otuzıncı yılları yaratqan şiirleriniñ ekseriyet qısımı o zamandaki aqrandaş gençlerge has eñ eyi is-duyğular ile suvarılğan edi. Ziyadin Cavtobeli ve özüne beñzegen qalemdeş arqadaşları, akimiyetni devirip onıñ başına keçken bölşeviklerge bütün barlıqları ile inandılar ve o facialı qurumnı alğışlap eserler yazdılar… Ebet, bularnıñ episi endi keçmişke – tarihke döndü. Söylemek istegenimiz, o zaman yaşağan icadçılarnıñ, bu cümleden Ziyadin Cavtobeliniñ edebiy mirasını çeltekten keçirgende, anda mıtlaqa bayağı bir sağlam fikir-felsefe taşığan eserlerge de raskelesiñ. Bu da, aqiqat!
Ekinci cian cenkinden evel, Ziyadin Cavtobeliniñ “İnqilâbiy şiirler” (1926 s.), “Bahıtlı buvın yırları” (1937 s.) namında kitapları dünya yüzüni kördiler. Cenkten soñ ise, şairniñ “Yırla insan” (1970 s.), “Şiirler” (1978 s.), “Yaş dostlarıma” (1987 s.) serleva astında cıyıntıqları basılıp çıqtı.
Zaten, Ziyadin Cavtobeliniñ kedayğa has usulda yaratılğan nazm eserleri ve hatırlavları em de publitsistika maqaleleri Qırımnıñ edebiyatı, medeniyeti, siyasiy tarihı ile meraqlanğanlar içün ğayet qıymetli menbadır. Şairniñ yaratqan eserlerinde doğrudan doğru o faciialı ayatnıñ-qurumnıñ qoqusı sezile.
Ziyadin Cavtobeliniñ icadiy ömür saifelerini közden keçirgende, o öz deviriniñ qurbanı olğanını bir an bile unutmağanını sezmek mümkün. Velâkin onıñ lirik qaramanı nasıl bir vaziyette bulunmasın o, ruhtan tüşmedi, aksine usanmadan özüne ep melem qıdırdı, onı taptı, parlaq kelecekke eminlik beslep ep ileri ıntıldı.
Ey, ayat! Saña iç yat köznen baqmadım,
Çığırıñdan taypınıp tersiñe aqmadım.
Eñ güzel oylarım tek sennen bayladım,
Küçüñe imannen arqamı tayadım.
Quvançım, qayğımnı tek sennen aradım,
Saña, bay poeziya közünen qaradım.
Dünyada senden üst dülberlik tapmadım
Başqa bir güzellik arap da çıqmadım… –
dey şair lirik qaramannıñ tili ile.
Bitmez-tükenmez ömür sınavlarından keçkenine ve özüniñ ağır vaziyetlerde qalğanına baqmadan, er vaqıt çevre-çetine yalıñız ziya saçıp kelgen Ziyadin Meñliaziz (Cavtobeli) 1991 senesi iyün 11-de Samarqand şeerinde (Özbekstan) vefat etti. Allanıñ rahmetinde olsun.
İHTAR:
Keçken XIX-ncı yüzyıllıqnıñ soñlarında Taşkentte (Özbekstan) çalışqan idarelerimde (“Lenin bayrağı” gaz., “Yıldız” mec.) Ziyadin Cavtobeli ile bir – eki defa körüşmek sırası keldi. Bu ğayet medeniyetli, keniş diapazonlı, teren bilgili zatı aliyleri özüniñ bir tamam mantıqiy fikir yürütüvi ile, tatlı-mulâyim ve aynı zamanda zengin şairane tili ile meni esir ala edi… O aqiqatta, tabiattan doğma şair edi. Sebebi, canıñ istegen şey hususta, ya da canıñ istegen mevzuda deral nazmiyetniñ bütün qaidelerine uyğun kelgen (ağızdan) şiir uydura edi… İşte o, böyle istidat saibi edi.
Bu yerde bir şeyni daa añıp keçmek isteyim. Ziyadin Cavtobeli ile olğan nevbetteki körüşüvde, o er vaqıttakisi kibi, keçmişten bir levha söylep bitirgen soñ, bir kereden mevzunı çevirdi de: “Yusuf berader, sen nasıl tüşünseñ de, yazıcılar birligine kirmelisiñ, – dedi maña. – Men esen-aman evge barıp çıqsam, bir rekomendatsiya yazıp, onı saña Şakirden (Şakir Selim) berip yollarım. Vesiqalarnı azırla!”
Aqiqatta, mezkür laqırdıdan soñ aradan çoq vaqıt keçmedi, “Lenin bayrağı” gazetasınıñ Samarqand velâyeti boyunca mühbiri Şakir Selim Taşkentke kelgende, elime Ziyadin Cavtobeliniñ selâmını – tevsiyenamesini göndergen edi…EDEBİYAT:
- Ziyadin Cavtobeli. Yırla insan. Taşkent. 1970.
- Basır Ğafar. Ömür yolu. “Yıldız”. 1977. № 1.
- Ziyadin Cavtobeli. Şiirler. Taşkent.1978.
- Ziyadin Cavtobeli. Yaş dostlarğa. Taşkent. 1987.
- Ziyadin Cavtobeli. Şiirler. “Yıldız”. 1988. № 4.
Yusuf ALİ
Memba : Leylaemir


text:
Avropa parlamenti, Avropa Birliginiñ devletlerine yöñelgen Rusiye ve DAİŞ tarafından yapılğan propagandağa qarşı rezolütsiya qabul etti. Bunı Radio Svoboda haber ete.
Poloniyalı deputat Anna Elżbieta Fotyga tarafından teklif rezolütsiya leyhasında, ayrıca, Rusiye akimiyeti RT ve Sputnik agentligi kibi kütleviy haber vastalarını qullanıp, ve Rossotrudniçestvo ile «Russkiy mir» fondu vastası ile, Avropa Birliginde propagandasını alıp barıp, AB ittifağını zayıflaştırmağa, bazı siyasiy küçlerge tesir etmege tırışa ve AB ealisinde, onıñ şarqiy qomşuları, hususan Ukraina aqqında yaramay tüşünceler tarqatmağa areket ete.
Rezolütsiyada qayd etile k bu maqsatlarda Rusiye akimiye ya da onnen bağşı olğan strukturalar keñiş surette internetni, şu cumleden içtimaiy ağlarda «trollerni» qullanalar. AB devletlerine rus propagandasına qarşı küreşte küçlerini birleştirmege teklif etile.
Rezolütsiyağa 304 deputat qol tuttı, 179 qarşı çıqtı, daa 208 bitaraf oldı.
Ukraina Haber siyaseti naziriniñ mesleatçısı Yüliya Kazdobina, 22 noyabrede beyan etti ki, Qırımda mevcüt olğan vaziyetniñ neticesine sadece Rusiye propagandası tesir etmedi. İşğalden ögüne Qırım sakinleri siyasiy malümatnıñ ekseriyetini ukrain haber vastalarından ala edi.


text:
Qırım ve Sevastopol müsülmanları Diniy İdaresi yanında çalışqan “Faydalı ilim” medeniy – maarif merkeziniñ talebeleri Qırım hanlarınıñ paytahtı- Bağçasaray şeerini ziyaret ettiler. Leyiha ocaları talebeler içün ekskursiya programmasını tertip ettiler.
Balalar Bağçasaraynıñ tarihiy qısımı “Salaçıq”ta yerleşken Zıncırlı medresede kezdiler. “Yañı baar” kursınıñ kiçik talebelerine Şarqiy Avropada eñ qadimiy oquv yurtu sayılğan Zıncırlı medreseniñ tarihı aqqında ikâye ettiler.
Soñra, balalar Hanlar sarayına bardılar. Şu yerde Hanlar sülâlesi yaşap, devletniñ küçü, adaletniñ merkezi, bütün Şarqiy Avropanıñ taqdirine tesir etken qararlar qabul etilgen edi. Ekskursiyanı alıp barğan mütehassıslar abideniñ müimligi, qırımtatarlarnıñ tarihında alğan yerini añlattılar.
Ekskursiya çerçivesinde kiçik balalar Miniatüra Bağçasını aylanıp çıqtılar ve Qırımnıñ cümle abide ve yadikârlıqlarını kördiler.
Ayvanat bağçası ve oyun bağçası – balalar içün eñ güzel sürpriz oldı. Soñunda, Orta Cami azbarında iştirakçilerni yemek ve tatlılıqlarnen sıyladılar.
Ziyaret devmında balalar ögrengen dua ve zikirlerni oqudılar, camide beraber namaz qıldılar.
Ekskursiya Bağçasaraynıñ yerli din cemaatı, rayon imamı Ramazan Asanov ve Bağçasaray rayon şurası Refat Derdarovnıñ teşebüsinen keçirildi.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Ğayet qısqa ve sade maqale olacaq. Duyğu ve nasiatsız, maddeler boyunca, añlayışlı şekilde.
1.Aileñizde Avropa/Mısır/Türkiyege barmaq içün aqça yetmegenini añlasañız, biliñiz, bu – Qırım.
2.Maşinañıznı tahliye etip, sizge paalılağa tüşken esapnı berseler – bu Qırım.
3.Paalı kommunal ödeme ve bergilerniñ ödenilmesine kvitantsiyalar kelse – bu Qırım.
4. Balalar içün güzel ayaqaplarnı artıq alıp olamazsañız – bu Qırım.
5.Vade etkenleri kibi, metronı sizge uzatmasalar – bu Qırım.
6.Bala/torunlarnı universitetke oqutmaq içün para yetişmese – bu Qırım.
7.GİBDD para cezaları yükseltilse – bu Qırım.
8.Hastahanelerde ameliyatqa nevbetler össe – bu Qırım.
9.Yemekke aile kelirniñ dörtten, üçten bir qısmı, yaqında ise yarısı masraf etilse – bu Qırım.
10.Sevimli qavehaneñiz qapatılsa – bu Qırım.
11.Ödünç almağa, yañı maşinağa aqça toplamağa imkânıñız olmasa – bu Qırım.
12.Paralı dersler – bu Qırım.
13.İşten çıqaruv, qısqartuv, «eyileştirüv»– bu Qırım.
14.İpoteka boyunca meskenniñ alınması imkânsız olsa – bu Qırım.
15.Evelki ödünçlerni almaq içün evleriñizni kollektorlar qaplap alsa – bu Qırım.
Yaqında vazgeçilecek adetiy ve rastkelecek yañı şeyler, – bu Qırım
Telekanallarnıñ aytqanına baqmadan, bu Qırım.
Er bir aileden bir-eki degil de, on biñlerce ruble. İstegiñiz olsa – yazmağa ve saymağa başlañız.
Diqqatıñız içün sağ oluñız, yahşı qalıñız, keyfiñizni bozmağa istemedim, amma er kes, menimce, añlamaq kerek.
Begenseñiz – güzel, demek, er şey kerek olğanı kibi kete.
Ayder Mujdabayev, «Moskovskiy komsomolets» gazetasınıñ baş muarrir muavini, İnsan aqlarınıñ qoruvında Moskva Helseng gruppasınıñ mukâfat namzeti


text:
Avropa Birligi Rusiyeni BMT mahkemesiniñ 2017 senesi aprel 19-ı tarihli qararını ömürge keçirmege ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağını lâğu etmege çağırta.
Bunıñ aqqında Avropa Birliginiñ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı devam etken tecavuzı ve Qırımnıñ qanunsız işğali ile bağlı aprelniñ 30-ında OSCE Daimiy şurasınıñ onlayn oturışında aytılğan beyanatta bildirile, haber ete "Ukrinform".
"AB Rusiye tarafından qanunsız ilhaq etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyarda insan aqlarınıñ vaziyeti içün qasevetlene. Rusiye Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etkeninden dört yıl kecti. Biz Rusiyeni Halqara mahkemeniñ 2017 senesi aprel 19 tarihli qararını amelge kecirmege çağırtamız", - denile beyanatta.
Bundan ğayrı AB Rusiyeni "qırımtatar cemiyetiniñ din, medeniyet, devlet ve şahsiy yaşayışına er bir türlü sıñırlav qoymasında vazgeçmege" çağırttı.
Ayrıca AB Qırım MC-ne OSCE-niñ Ukrainadaki Mahsus monitoring komissiyasınıñ tolu, serbest ve maniasınıñ kirişini temin etmege çağırttı.
Daa evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı yıllığında halqara toplulıqnı «Qırım ve Qara ve Azaq deñizleri üzerinde Ukraina devlet suvereniteti ğayrıdan tiklengenine qadar Rusiyege basqı quvetleştirmesini devam ettirmesine» çağırıp, yarımada meselelerini aprelniñ 30-nda olacaq «normand formatında» muzakere etmege teklif etti.
2016 senesi Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, soñra da Rusiye Yuqarı mahkemesi qırımtatarlarnıñ temsiliy organı olğan Meclisni yasaqlamağa qarar aldı. Onı Rusiye topraq bütünligini bozmağa tırışa ve insanlarnı qorquza dep, ekstremist teşkilât dep sayğanlar.
Meclis yasağı teklifi işğal etilgen Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskayağa aittir.
2017 senesi Ukraina BM halqara mahkemesinde Rusiyeni Ukrainadaki terrorizm tedbirlerine para bergeni ve qol tutqanı, em de Ukrainağa qarşı istilâ yapıp, ırqiy ayırımda iştirak etkeni sebebinden mesüliyetke çektirmek içün oña qarşı dava açtırdı.
Ukraina, BM Halqara mahkemesine muracaat etip, vaziyetniñ acele olğanına emiyet berip, vaqtınca tedbir almağa rica etti. 2017 senesi aprelniñ 19-nda mahkeme Ukraina talaplarınen bağlı Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirlerini kirsetmege qarar aldı.
Vesiqada Rusiyeden Meclis faaliyetini yasaq etmek qararı ile qırımtatar halqınıñ menfaatlarını temsil etmesi mevzusında aq-uquqlarınıñ bozulmasını toqtatmağa ve işğal etilgen yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil berilmesini temin etmekni talap etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.