text:
Qırımtatar Milliy Meclisi, koronavirus tarqalğanı içün uzaqtan çalışıp başladı. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov Facebookta bildirdi.
«Ukrainada koronavirus tarqaluv telükesi bizni, öz seviyemizde, em de müessise seviyesinde, telükeli hastalıqtan qorunmaq ve onıñ Ukrainada tarqaluvına yol bermemek içün muqayt olıp tedbir almamızğa zorlay», – dep yazdı Çubarov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ merkeziy ofis hadimleriniñ faaliyeti aprelniñ 3-ne qadar uzaqtan yapılacaq.
«Bu müddet devamında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofis hadimleri ve azaları musafirlerni uzaqtan qabul etecek», – dep aytıla haberde.
Onıñ bildirgenine köre, mesele uzaqtan al etilmese, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ziyaretçilerni qabul etecek.
Çubarovnıñ aytqanına köre, Ukrainada koronavirus tarqaluvınıñ vaziyeti deñişse, diger qararlar qabul etile ve quvetleştirilgen tenbileyici tedbirler alına bile.
Meclis reisi ofis hadimleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, Ukraina halq deputatları ve yardımcılarınıñ saife adreslerini derc etti.
Martnıñ 16-na qadar Ukrainada beş koronavirus hastası qayd etildi. Bir kişi can berdi.
Ukrainanıñ bir çoq şeerinde sıñırlav tedbirleri alındı.


c: text/html

text:
Mahus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye akimiyeti, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan kelecek bütün insanlarnı ciddiy esapqa almağa teklif etti. Formal sebep olaraq Ukraina tarafından «terroristik telüke» olğanı bildirildi. Asılında ise, Rusiye mahsus hızmetleri öz imkânlarını arttırıp, yarımadada siyasiy nufuzını küçletdirmege istey. Kremlniñ strategiyasında – ukrain vatandaşlarnıñ yerine qıtaiy Rusiyeden insanlar ketirilmek kerek. Moskva içün eñ yahşı vaziyet – Qırımda ukrain pasportlarını ve vesiqalarını özünde saqlağan iç bir kimse çalmaması.
Federaysiya Şurasınıñ seminar-muşaveresinde Rusiye Milletler işleri boyunca Federal agentliginiñ (FADN) monitoring, talil ve tahmin idaresiniñ yolbaşçı muavini Andrey Komissarov, migratsion rejimi teşkil etilecek vaqıtta federal akimiyet Qırımnıñ strategik emiyetini ve Ukraina ile davalı munasebetlerni köz ögüne alınmaq kerek olğanını qayd etti.
«Olğanı kibi, dekabr 13 künü FSB yolbaşçısı Qırımda ukrain diversion taqımlarnıñ telükesi artqanını beyan etti. Bu munasebetnen, Qırımğa Ukrainadan kelecek insanlarnı mümkün olğanı qadar ciddiy şekilde esapqa almaq ve yarımadada bulunğanlarını taqip etmek içün tedbirler alınmaq kerek», – dedi Komissarov.
Agentlik, devlet içinde köçüvler arta bilecegini tahmilep, çetelden işçi köçmenlerniñ sayısıı eksiltmek içün alınacaq tedbirler azırlanmağ kerek olğanını tüşüneAndrey Komissarov
«Agentlik, devlet içinde köçüvler arta bilecegini tahmilep, çetelden işçi köçmenlerniñ sayısını eksiltmek içün alınacaq tedbirler azırlanmağ kerek olğanını tüşüne», – dedi FADN idaresiniñ yolbaşçı muavini. Soñki delil – eñ külkünçli. Rusiye akimiyeti «inkişaf etken putinizm» vaqıtında, rusiyeliler içün iş yerleri açılmaq, Orta Asiyadan daa az işçiler qabul etilmek kerek olğanı aqqında çoq kere seslene edi. Amelde er şey tam tersine yapıla edi. Memurlar ve silâlı quvetler, qanunsız kelgen çetel işkilerniñ aqımında bayağı para qazana ediler.
Komissarovnıñ tilge ketirgeni «devlet içindeki köçüvleri» ise – daa meraqlı mesele. Memur, Kremlniñ asıl niyetlerine ima etip, ukrain vanadaşı olğan (atta 2014 senesi baarde «referendumğa» barıp kelgenlernlern birlekte) bütün yerli sakinlerniñ yerine qıtaiy Rusiyeden insanlar ketirilecegini bildirdi. Federal akimiyet içün eñ yahşı vaziyet – bir-qaç yıldan soñ yarımadada ukrain vesiqalarınen iç bir kimse qalmasın. Böyle taqdirde, yarımadanıñ statusı aqqında istegeniñ qadar «tekrar rey berüvler» keçirmege mümkün olacaq. Keçenleri Rusiye prezidentiniñ Cenübiy federal ogrugındaki temsilci bürosında bildirdiler ki, silâlı quvetler tarafından Rostov vilâyetinde ve Qırımda bir-qaç terroristik ücümniñ ögüni alındı. Keçken ay Aqmescitte öyle bir öşek yaydılar ki, sanki ticaret merkezlerinden birinde özüni patlatmağa niyetlengen eki qadın yaqalanğan edi.
FADN – Rusiye mahsus hızmetlerine doğrudan doğru bağlı olğan bir müessisedir. Onıñ yolbaşçısı – İgor Barinov. Barinov bir zamanları desant ordularında ve FSB mahsus bölüklerinde hızmet etken edi. Soñki eda etken vazifesi – «Alfa» gruppasınıñ regional bölük komandanı. Defalarca Çeçenistanda olğan arbiy areketlerde iştirak ete edi. 2004 senesinden berli üç kere «Yedinaya Rossiya» fırqasından Devlet Dumasına saylanıla edi.
Keçken sene baarden berli Milletler işleri boyunca agentlikte reberlik yapa. Barinov, bese-belli, «hızmetten yollanılğan» müdir ola. Yani FADN agentligini FSB adından idare ete. Rusiyede alıp barılağan «milletler siyaseti» aqqında bilmek içün bu yeterlidir. Milletlerara dialog yerine, milliy medeniyetlerniñ inkişaf ettirilmesi yerine, rus olmağan rusiyeliler Lubânkanıñ qalpaqı astında oturmaq kerekler.
Bizim adisemizde başqa şey emiyetlidir. Andrey Komissarovnıñ seslendirgen teşebbüsi mahsus hızmetlerden çıqadır. Qıtaiy Ukrainadan yarımadağa kelecek er kesni «ciddiy esapqa» almaq qararı – FSB müdiri Aleksandr Bortnikovnıñ yaqında yapqan beyanatınen bağlı ikâyeniñ mantıqiy devamıdır. Hatırlatayıq, keçenleri o dedi ki, sanki ukrain akimiyeti ve «radikal teşkilâtlar» endi «faal surette» Qırımda terroristik ücümlarnı azırlap başlaylar.
Resmiy Kiyev içün yarımadadaki öz vatandaşlarına qarşı qorqutuv aktsiyalarını yapmaq iç te kerekli olmağanı endi defalarca beyan etile edi. Aksine, rusiye «akimiyeti» esaretteki ealini qorquta: faallerni, haber vastalarınıñ hadimlerini ya da sadece uymağan şahıslarnı yaqalap, «ekstremizm» ve «terrorizm» boyunca cinaiy işler uydura.
FSB-ge bu nege kerek? Cevap açıq-aşkârdır: «milliy havfsızlıqnı» qorumaq içün qoşma sermiyalar ve prezidentke nisbetten siyasiy tesir. Silâlı quvetler Krlemldeki yolbaşçı Vladimir Putinni, Washington ve Kyivniñ niyetlerine dair çeşit qorqularnen «aşata». Qırımnıñ işğal etilmesinden, Donbasstaki cenkten ve Suriyedeki qanlı maceradan esas kâr ve qazançnı – arbiyler ve olarnen bağlı olğan Arbiy sanayı kompleksi elde ete. Telükesizlik hızmetçileri, çekistler «terrorizmge qarşı» ve saire uydurulğan telükelerge qarşı küreş içün ayırılacaq sermiyalarnen ceblerini toldurmağa ister ediler.
Qıta ile bağlı olmağan yarımada, arqadan yeterli qadar destek almağan soñ, er zaman zayıf qalacaqtır
Endi defalarca söylenilgeni kibi, Rusiye Qırımnı arbiy bazağa çevirdi. Strategik noqta-i nazardan böyle areketniñ neqadar doğru olğanı aqqında tartışmaq iç te kerek degil. Qıta ile bağlı olmağan yarımada, arqadan yeterli qadar destek almağan soñ, er zaman zayıf qalacaqtır. Keriç köpüri? Bu yerde keñiş darqalğan ibareni qullanmağa mümkün: «İnanğanlar ne çastlı». Şimdiki şaraitlerde Kreml Qırımnı, sapsız çanta şekilinde, tartmaq mecbur ola.
Bir de «muqaddes» yarımadanı tikenli telnen sarıp almağa ve er bir ukrain vatandaşını diqqatnen teşkirmege qaldı. İşğalci memuriyet yerli sakinlerni ve kelgenlerni qorqutmağa tırışa; er angi insannı, «diversant» adlandırıp, yaqalamaq mümkünler. Sözde «ciddiy esap» Qırımnı tosat-tosat ziyaret etken insanlarnı bir cedvelge kirsetip, «ukrain istihbarat agentleriniñ» yañı cedvellerini tertiplemege, olarnı esir etmege ve yañı işler açmağa imkân berecek. Kelmeşek çekistler içün bu kibi cinaiy işler – karyera basamaqlarından köterilmek içün mükemmel bir alettir.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platforması» sammitinde ABD prezidenti Joe Bidenniñ iştiragini beklemege büyük sebepler bar. Bunı fevralnıñ 27-nde, Qırım ve Aqyarnıñ işğalge qarşı tirenüv kününe bağışlanğan «Qırım evi»ndeki tedbirde qırımtatar halqı lideri Musta Cemilev ayttı.
«Tünevin prezident Qırım platforması yaratıluvı aqqında fermannı imzaladı. Biz buña büyük ümütler bağlaymız. Dünyanıñ bir çoq memleketi, şu cümleden AB memleketleri, ABD qoşulmağa istegenlerini bildirdiler. Şimdilik avgustnıñ 23-nde sammitte olacaqlarmı, yoqmı aytıp olamayım. Amma avgustnıñ 23-nde ABD prezidenti Joe Biden mında olacağını beklemege büyük sebepler bar. Er alda bunıñ etrafında çoq şalışacaqmız», – dedi Cemilev.
Şunı da qayd etti ki, «Qırım platforması» yarımadanıñ işğalden azat etüv yolunda büyük bir adımdır.
«İşğal etilgen Donbas meselesi azmı, çoqmı Minsk añlaşmalarında muzakere etile. Amma Qırımnıñ işğalden azat etüv mevzusını Putin muzakere etmege asla istemey. Ve utanmazdan bu Rusiyeniñ topraqları olğanını ve anda, işğal etilgen topraqlarda olayatqan vaqialar içki meseleler olğanını ayta. Ukraina ve dünya toplulığı bunen razı degil ve iç bir vaqıt razı olmaz. Ve işğalden azat etüv içün kerekli tedbirler yapılacaq», – dep qostı o.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, fevralnıñ 26-nda, cuma künü, Qırımnıñ işğalden azat etilüvi ve reintegratsiyası içün yapılğan tedbirler aqqında ferman imzaladı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ukraina er bir devlet ile keçirgen muzakerelerde işğal etilgen Qırım sakinleri çetelge Rusiye Federatsiyası bergen çetel pasportları boyunca çıqmamaq kerekligini ayta.
Bunı Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ siyaset ve bağ departament yolbaşçısı Aleksey Makeyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bir de bir devlet qırımlılarnı Rusiye çetel pasportı ile qabul etse, bu adım dost adımı olaraq tanılmaycaq.
«Bunı bizler er bir paytahtqa bildirgen edik. Konsullıqlarımız qırımlılar Rusiye çetel pasportları ile kirelermi-yoqmı kontrol etip olamaylar. Lâkin bizim elçihanelerimiz paytahtlarğa bunıñ kibi pasportlar işğalge oğrağan regionda berilgenini yetkizeler», – dedi Makeyev.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukrainanıñ esas iş ortağı Avropa birligi ile işğalden soñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde berilgen pasportlar Avropa birligi memleketlerinde qanunsız olaraq tanılacaq, dep añlaştılar.
İşğal etilgen Qırım sakinlerine Krasnodar ülkesinde qayd etilgen Rusiye çetel pasportlarını berip, ğarp memurlarını aldatacaq olalar.
Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımağan Avropa birligi, AQŞ ve diger memleketler Rusiye çetel pasportı olğan Qırım sakinlerini kirsetmeyceklerini bildirgen ediler. Vizanı yalıñız Ukraina çetel pasportları boyunca berecekler.


text:
Canadada Ontario vilâyetiniñ parlamentinde tarihta ilk sefer qırımtatar bayrağını köterdiler. Bayraqnı kötergen Canada qırımtatarları derneginiñ prezidenti Rustem İrsay Qırım.Aqıqatqa bildirdi ki, bu vaqia genotsidke oğranğan qırımtatarlarğa Canada tarafından büyük maneviy destekni añlata.
Onıñ aytqanına köre, dernek qırımtatar bayrağını kötermek içün Ontario vilâyetiniñ Canadadaki ukrain kongressiniñ sabıq reisi ve şimdi halq deputatı olğan İvan Beykerge muracaat etti.
Parlament azasınıñ Qırım.Aqiqatqa aytqanına köre, mayıs 17-de kelgen teklif içün deputatlar firqağa baqmadan oy berdiler.
Ontario vilâyetiniñ parlamenti yanında mayıs 19-da, cumaaqşamı künü, Canadada iş ziyaretinen bulunğan qırımtatarlarınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ iştiraki ile qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma mitingi keçirildi.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetini teminlev ofisinde berilgen malümatqa köre, Mustafa Cemilev Ottava ve Torontonıñ bir qaç universitetinde açıq lektsiya keçirecek, Torontoda matem mitingine qoşulacaq ve Ontarioda qırımtatar bayrağını köterme tedbirinde iştirak etecek.
Ukraina ve halqara uquq qorçalayıcılar Rusiye tarafından yarımada işğalden soñ qırımtatar halqına qarşı repressiyalar aqqında muntazam sürette beyan eteler. Amma Kreml ve boysunğan Qırım akimiyeti bunı red eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml kontrol etken Qırımnıñ Merkeziy rayon mahkemesiniñ «fevral 26 davası» boyunca iyülniñ 7-ne belgilengen oturışını iyülniñ 11-ne avuştırdılar. Bu qarar advokatlar bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mahkeme oturışında iştirak etkeninden qabul etildi. Bunı Radio Svoboda mühbiri Anton Naumlük Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Fevral 26 davasınıñ» mabüslerinden biri Ali Asanov iyülniñ 7-de doğğan kününi qayd ete.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada 2014 senesi fevralniñ 26-da Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkenlerni mahkeme etmege başladılar. Olarğa qarşı o vaqıt Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberiyeti altında «Rus birligi» çıqqan edi.
Mahkeme «fevral 26 davasını» ekige ayırğan edi: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde.


text:
New-York şeerinde Rusiyeniñ Birleşken Milletler Teşkilâtındaki daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkin öldi.
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ bildirüvinde: «Rusiye Tİ Nazirligi qaar ile, fevral 20 künü, 65 yaşını toldurmazdan bir kün ögüne, New-Yorkta BMT Rusiye Federatsiyasınıñ daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkin apansızdan vefat etkenini haber ete. Ulu rus diplomatı iş vazifesinde olıp bu dünyanı terk etti», – dep aytıla.
Vitaliy Çurkinniñ ölümine ne sebep olğanı aqqında daa bildirmeyler.
Vitaliy Çurkin fevral 21 künü 1952 senesi Moskvada doğdı. Sovetlerniñ ve Rusiyeniñ diplomatı oldı. 2006 senesinden berli Birleşken Milletlerde ve BM Telükesizlik Şurasında Rusiyeniñ daimiy temsilcisi edi.


text:
Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri tarafından işkencege oğratılğanını tarif etken saqlı 11-inci sınıf talebesi Server Rasilçaknıñ anası Lilâ Rasilçak davanen bağlı tahqiqat sozulğanı içün Rusiye prezidenti Vladimir Putinge açıq mektüp yazdı.
Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mektüp kopiyasında qadın, qorantası adisege alâqası olğan politsiya hadimlerine qarşı iş teşkerüvi keçirilgenine dair İç işler nazirliginden alâ daa haber almağanını qayd ete.
«Bu cinaiy davanen bağlı ilk tahqiqat bugünge qadar yekünlenmedi ve Saq rayonı prokurorınıñ qabaatlayıcı qararı mahkemege berilmedi. Cinaiy dava açılğanından berli eki aydan ziyade keçti. İşbu cinaiy dava çerçivesinde Saq politsiyasınıñ hadimlerinden iç birisine qabaatı bildirilmedi», – dep qayd etile mektüpte.
Gençniñ anası bu dava «cinayet olmağanı içün» toqtatıla bile, dep ayta. Qadınnıñ mektüpte yazğanına köre, qorantası tahqiqat organlarınıñ hadimleri tarafından muntazam sürette qorquzıla, böyle hulâsalarnıñ sebebi bu oldı.
«Tahqiqatçı balama maneviy basqı yapa, telefonda onı poligrafta teşkerüvden keçmege zorlay. Bu qorquzuv sebebinden çağına yetmegen oğlum Server poligraftan keçmege razı olmadı, çünki politsiya hadimleriniñ oña qarşı cinayet işlegenleri aqqında malümatına inanmağanlarını köre», – dep qayd ete qadın ve «Rusiyede adalet olmağanını ve adalet ümütleri boş olğanını» ayta.
«Şunıñ içün sizge muracaat etem, çağına yetmegen Server Rasilçaknıñ şartname aqlarını qorçalamaq ve onı elektroşokernen işkencege oğratqan politsiya hadimlerini cinaiy mesüliyetke çekmek içün iç olmağanda memleketniñ prezidenti Qırımnıñ savsaq uquq qoruyıcılarına «yerlerini köstersin», – dep muracaat etti qırımlı Putinge.
İşğal altındaki Qırımnıñ Rusiye uquq qoruyıcı organları Qırım.Aqiqatta 17 yaşında Server Rasilçak ve babası Enver Rasilçaknıñ işkencege oğratılğanına dair derc etilgen eksklüziv malümatnı teşkerip başlağan edi.
Server Rasilçaknıñ aytqanına köre, yanvarniñ 28-ne keçer gecesi o, babası, dostu ve qız arqadaşınen beraber maşinanen Aqmescitke ketti. Saqtaki zapravkada olarnı politsiya hadimleri toqtattı, adiy urbada olğanlar bar edi, «maşinadan aytıp», bölükke alıp ketkenler. Rasilçak, uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimi onı qasıqqa urdı, dep ayta.
Gençniñ aytqanına köre, İç işler nazirliginiñ «Sakskiy» bölüginiñ odasında üç politsiya hadimi Serverge bunıñ sebeplerini «tüşünmege» teklik etti, soñra Rasilçaktan maşina yuvucısından para hırsızlağanını tanımasını talap ettiler. Onı elektroşokernen ve qollarnen urıp, millet mensüpliginden sebep de aqaretlegenler.
Servernen beraber maşinada olğan aydavcınıñ qız arqadaşını aydavcı şeadetnamesinden marum etecekler, dep qorquzğanlar.
Qırım.Aqiqat jurnalistleri internet ağındaki mahsus servisler yardımınen fevral ayınıñ başında qırımlı mektep talebesi Server Rasilçaknı köteklegeninden şübheli olğan politsiya hadimleriniñ kimliklerini bildi. Rasilçak, 2016 senesi Saq belediyelerara politsiya bölügi ögünde çekilgen ve yerli matbuatta derc etilgen fotoresimde politsiya hadimlerini tanıdı.
Bular şeerniñ cinaiy qıdıruv yolbaşçısı, mayor (2019 senesiniñ soñuna qadar – QA) Aleksandr Posidaylo, muavini, mayor (2019 senesiniñ soñuna qadar – QA) Dmitriy Kovin, ve operativ vekâletli, kapitan (2017 senesiniñ ortasında – QA) Nikolay Juylov ola. Qırım.Aqiqat Juylovnıñ cep telefonı nomerasını tapıp, bağlanmağa tırıştı, amma politsiya hadimi muarririyetimizge cevap bermedi.
Rusiye İç işler nazirliginiñ «Sakskiy» belediyelerara bölüginde vaziyetni resmiy şekilde izaatlamaylar.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası, qırımlı gençniñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatınen bağlı cinaiy tahqiqat başlatqan edi.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Aqmeçit rayonınıñ sakini Nariman Nejmudinovnıñ Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonında» iştirak etkeninden şübheli sayılıp tutulğanı ve apiske alınğanı içün cinaiy tahqiqat başlattı. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Vaqtınca işğal etilgen yarımadada Ukraina vatandaşınıñ azatlıqtan qanunsız marum etilüvi sebebinden Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden cinaiy tahqiqat başlatıldı», – dep aytıla haberde.
Müessiseniñ bildirgenine köre, mahkemeden evelki tahqiqatnı Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Milliy politsiya idaresi keçire.
Rusiye FSBsi fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda «N.Çelebicihan qanunsız silâlı batalyonında iştirak etkeninden» şübheli sayılğan Aqmeçit rayonınıñ sakinini tuttı, dep bildire. Er adam apiske alındı.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ reisi Lenur İslâmovnıñ bildirgenine köre, Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonında» Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulıp apiske alınğan Aqmeçit rayonınıñ sakinini tanımaylar.
Qırımtatar faalleriniñ malümatına köre, tutulğan kişiniñ adı – Nariman Nejmudinov.
2019 senesi yanvar ayında Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ Yedi Quyu rayon mahkemesi 24 yaşında Qırım sakini Fevzi Sagancini «Ukrainada qanunsız silâlı birleşmede iştirak etkeninde» qabaatlap üküm çıqardı.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov işğal etilgen Aqmescitteki psihiatrik hastahanede olğan şarait aqqında añlattı, bunıñ deşetli olğanını qayd etti. Onıñ sözlerine köre, onı qapısız bir odada diger aqaylarnen beraber tutalar, olarğa mecburen psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi belgilendi. Tıbbiy müessisede temizlik qaideleri saqlanılmay. Bu aqta İlmi Umerov Radio Svobodağa bergen intervyusında bildirdi.
«Bu, psihologik basımdır, onı qıynav dep adlandırmaq mümkün. Çünki normal bir insan böyle şaraitke qoyulsa, o, vaqıt keçken soñ onıñ yanında olğanlarğa oşaycaq. Odada qapı yoq, gece-kündüz qıçırma, sögünç, siydi-sıçtı, davalaştı, daa bir şeyler köresiñ ve eşitesiñ. Böyle şaraitte normal bir insanğa bulunmaq oñaytsızdır... Eñ büyük problema, temizlik qaideleriniñ saqlanmasıdır. Deşetli ayaqyol, deşetli duş. O yerge kirmek aman-aman imkânsızdır. Maña hızmetçiler içün duşnı qullanmağa ruhset ettiler, o yerde şarait pek te yahşı degil, amma, iç olmasa, seyircilersiz», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Başta İlmi Umerov bir özü odağa qoyuldı, amma bundan soñ oña daa eki kişi qoşuldı. Olardan biri boyunca cinaiy iş açılğan, böyle vaziyette psihiatrik ekspertiza mıtlaqa keçirile.
«Ekincisi, kerçekten de, hastadır. Bir şey bir yerde hırsızladı-sattı, oña psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi belgilendi, bundan soñ mecburiy tedaviylenüvni belgilemek içün», – dep qayd etti İlmi Umerov.
İşğal etilgen Qırımğa İlmi Umerovnı psihiatrik hastahaneden azat etmek içün kelgen rusiyeli adliyeci Mark Feygin avgust 29-da bildirdi ki, rusiyeli FSB taqiqatçısı onı azat etmekten vazgeçti.
Rusiyeli FSB bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Sağlıq alına baqmadan, Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar mahkeme-psihiatrik ekspertizadan keçmesi kerek olğanı aqqında qarar aldı. 59 yaşındaki İlmi Umerovnıñ şeker diabeti, Parkinson hastalığı bar, bunen beraber, oña yürek ameliyatı yapılğan edi.
Ukraina, Avropa Birligi, halqara uquq qoruyıcı teşkilâtları Rusiyeni İlmi Umerovnı azat etmege çağırdı.


text:
35 OTUZ BEŞİNCİ DERS
· Yañı yıl arfesinde
Ömrümizniñ bir yılı daa keçip ketti. Endi yañı yılnı bekleymiz, yañı yılda yahşılıqlar olur degen şeyge inanmağa isteymiz. Lâkin özünden özü bir şey olmay. Arzularımızğa irişmek içün qol qaçlap oturmağa da olmay, bunı başqa biri yapar dep işanıp oturmağa da olmay.
Onıñ içün, sayğılı dostlar, keliñiz, bir şeyni adet eteyik. Er yıl Yılbaş arfesinde öz-özümizge sualler bereyik.
Bismillâ dep bugün başlayıq:
– bu bir yıl içinde özüme ve halqıma nasıl yahşı ve faydalı şeyler yaptım?;
– qorantam, bala-çağamnıñ eyiallığı içün ne yaptım?;
– soy-sop, qolum-qomşunı quvandırmaq içün yahşı bir şeyler yaptımmı?;
– yoğurılıp yoq etilgen aq-uquğımız, devletçiligimiz, tilimizniñ statusı qaytarılması içün qayda bardım ve nasıl arektler yaptım, qayda ve qaç mektüp yazdım?;
– baba-dede toprağı, birden-bir Vatanım Qırımnı açköz unsurlarğa çaypatmamaq içün ne yaptım?;
– camilerimiz qurulması içün ve olar boş turmaması içün ne yaptım?;
– birligimiz qaviy, sarsılmaz bir qale kibi olması içün men ne yaptım?
– ana-baba olaraq evlâtlarıma milletimizniñ urf-adetleri esasında yapılğan terbiye berdimmi?, balamız birini ağır vaziyette körse, oña yardımğa aşıqacaq kibi insan oldımı?;
– sevimli evlâtlarım öz tilinde laf etmesi içün ne yaptım?; olar tilini bilmesi içün öz tilimizde er kün olarnen laf ettimmi, evde öz tilimizde yazılğan kitaplarnı oqumaqnı adet ettimmi, şiirler ezberlettimmi, yırlar ögrettimmi, aslında balalarıma nasıl kitap, nasıl luğat alıp berdim, öz tilimizde çıqqan nasıl gazeta ve jurnalğa yazıldım?
Açıq yüreknen cevap bereyik dostlar. Ayneci adamlar kibi birden manaçıq ve sebepler qıdırıp başlamayıq. Özümiz özümizniñ yüzüne baqıp cevap bereyik, yañlışlarıñnı tanıp, açıq yüreknen cevap bermek yengil degil, lâkin bunıñ epimizge faydası olur. Kelip turğan yañı yılda ve ileride, bütün areketlerimiz başqaca olur, alem bizni begenir, maqtar, quvanır, kelecekke ümüt bağlar.
Alla bersin de yañı yılda:
– tek özüni bilip yürgen, tek özüni tüşüngen, tek özüni qayğırğan, maña olsun da qalğanlarınen işim yoq dep yürgen adamlarımız olmasın;
– memuriyet strukturalarında kresloğa yapışıp, babasını unutqan bürokratlarmız olmasın;
– bütünley parağa berilgen, közleri tek dollar körgen, halqını ise kör kibi körmegen, tanımağan ve tanımağa istemegen adamlarımız olmasın;
– balalarımız, Alla saqlasın, tilsiz qalmasın, öz tilini bilmeyip yürmesin, rus, ukrain tilinen bir sırada öz tilini olardan eksik bilmesin, öz tilinde bülbül kibi laf etsin;
– terbiye ceetten balalarımız “başqalarından” ayırılıp tursun, yüzü-beti olsun, sıra bilsin, sayğı-ürmet saibi olsun, namuslı ve insaflı olıp, vicdanları temiz olsun.
Aziz bu isteklerimiz yerine kelmesi içün, sayğılı dostlarım, er kün boynumıznıñ borcunı yapmaq kerek – bu ise yengil degil. Lâkin candan-yürekten istesek, Alla bizge küç-quvet berir, aqıl-fikir, aqıl-feraset berir ve niyetlerimizge iriştirir!
· Şiirler, yırlar
Yañı yıl
Muz. Server Kakuranıñ
Eski yıl tez keçti,
Biz biraz deñiştik,
Türlü şey, türlü kün
Biz körip keçirdik.
Ümütler bağlayıq,
Göñüller açılsın,
Oynayıq, küleyik
Şeñ çalğı yañrasın!
Bağlaması:
Yañı yıl, yañı yıl,
Er evge sen keldiñ,
Yañı yıl, Yañı yıl,
Şeñ bayram ketirdiñ.
Er künüñ, Yañı yıl,
Eyiliknen tolsun,
Yalvaram, Yañı yıl,
Mabetlik tek olsun!
Zametsiz yol olmaz,
Em qaqar, em sallar,
Ögüne baq biraz,
Tüzelir bu allar.
Yañı yılnen kelsin,
Bizlerge şeñ künler,
Cümle halq sevinir,
Yüzleri de küler!
Bağlaması:
Yañı yıl, yañı yıl,
Er evge sen keldiñ,
Yañı yıl, Yañı yıl,
Şeñ bayram ketirdiñ.
Er künüñ, Yañı yıl,
Eyiliknen tolsun,
Yalvaram, Yañı yıl,
Mabetlik tek olsun!
Nasıl olmalı
İlk-evelâ halqqa hızmet etmeli,
Vatanıñçün yürekten işlemeli,
Onıñ içün oqumalı, yazmalı,
Oqumış ve terbiyeli olmalı.
Ana-baba, soy-sopuñnı sevmeli,
Urf-adet ve dinimizni kütmeli,
Ürmet etip qartnıñ elin almalı,
Tatlı söznen mıtlaq hatrin tapmalı.
Aqiqat ve merametni bilmeli,
Muhtaclarğa yardım etip kelmeli,
Adamlarnen dost-muabbet olmalı,
Ömür boyu yahşılıqlar yapmalı!
Yolda saqt oluñız
Yolnı keçmek kerek olsa,
Keçitlerden keçiñiz,
Svetoforda yeşil yansa,
Soñ areket etiñiz.
Qırmızı olsa – toqtañız!!!
Aşıqmañız, pek hafvlı,
Unutmañız – soqaqtamız,
Sabır etkenler aqlı.
Sarı yansa, biraz turıp,
Yeşilni beklemeli,
Yeşilde de diqqat etip,
Yolnı devam etmeli.
Yolğa çıqqan er bir bala
Bularnı bilmek kerek,
Yollarımız tolu maşna –
Saqt olıp keçmek kerek!
· Güzel adetlerimiz
Çoq balalı qorantalarda balasına ad qoyacaqlarğa
Ali – Veli
Emine – Zemine – Mümine
Asan – Üsein
Remziye – Merziye – Meryem
Refat – Ferat
Zeynep – Zeyde – Sayde
Ali – Alim – Akim
Afize – Nafize
Muyedin – Nuredin – Ziyadin
Ayşe – Fatime
Saledin – Aledin – Hayretdin
Ümre – Mamre
Ablâkim – Ablâlim – Ablâmit
Mevser – Mesver – Levser – Miyaser
Settar – Serdar – Alimdar – Abiltar – Qırımdar – İlimdar
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Amin-amin demeknen cın quvulmaz (или Amin-amin demekten fayda yoq) – AMиHoM бeca He oTбyдeшb
İştaa (или madde) aşnen (или yemeknen) kelir – AппeTиT пpиxoдиT Bo BpeMя eды
Belâ üstünde belâ (или Belâ belânı avlay) – бeдa бeдy HakлиkaeT
Belâ bir özü (или tek) kelmez – Бeдa He пpиxoдиT oдHa
Hastalıq batmannen kelir, misqalnen (или direm-direm) çıqar – БoлeзHb пpиxoдиT пyдaMи, a yxoдиT зoлoTHиkaMи
· Frazeologizmler
köz taşlamaq – бpocиTb бerлый Bзrляд
qaçaqlap yürmek – быTb B бerax
aqlıñnı aşadıñmı? – бeлeHы oбъeлcя?
közlerini aqaytmaq – BыпyчиTb бeлbMa
aqılğa zarar aqça – бeшeHыe дeHbrи
süt qardaş – MoлoчHый бpaT
bir şey olmağan kibi – kak Hи B чëM He быBaлo
· Ösümliklerniñ adları
MяTлиk – sarı yonca – ToHkoHir
HaBoзHиk (rpиб) – kübre mantarı – rHoяk, rHoйoBиk
HaпepcTяHka – oymaqot – HaпepcTяHka, HaпepcTHиk
HaплыB – abaq – HaплиB, HapocTeHb
Hapциcc – aq nargiz – Hapциc
HacTypция – frenklâle, tavuq körse qoqumaz – kpacoля, HacTypцiя
HeдoTpora, бaлbзaMиH – lâlemenki – poзpиB-TpaBa
HekлëH – tatar qaşıq ağaçı – чepHokлeH
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
ceлeзeHb – qoçulı – kaчyp
ceлbдb – selödka, ringa – oceлeдeцb
cepHa – dağ eçkisi – capHa
cизoBopoHka – mavı qurğun – cиBopakшa
cипyxa – aq bayquş – cипyxa
cиHицa – baştanqara, sırlı quş – cиHиця
ckBopeц – sığırçıq – шпak
ckoлoпeHдpa – qırqayaqnıñ bir çeşiti – ckoлoпeHдpa
ckopпиoH – aqrep – ckopпioH


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy memleketniñ futbol taqımını İsveçiya taqımı ile oynağan matçta qazanğan ğalebelerinen tebrikledi. O, Ukraina futbolcılarına bütün memleket Qırımnen beraber qol tuttı, dep qayd etti.
«Bugün siz ve biz yoq edi. Bugün BİZ bar edik. Ukraina! 40000000-dan çoq insan olğan taqım. Ujğoroddan Luganskqa qadar. Çerniğivden Aqmescitke qadar», – dep yazdı Zelenskıy içtimaiy ağlarda.
Ukraina taqımı iyünniñ 29-nda Avropa futbol çempionatı finalınıñ 1/8-inde İsveçiya taqımını 2:1 esabınen yeñdi. Çerik finalda Ukraina almanlarnı 2:0 esabınen yeñgen İngiltere taqımınen körüşecek. Matç Romada olacaq.


text:
Ukraina Yuqarı Radasına işğal etilgen Qırım ve Aqyarnı esas Ukrainadan suvnen temin etüv laflarınen bağlı beyanat aqqında qarar leyhası kirsetildi. Vesiqa martnıñ 12-nde Ukraina parlamentiniñ saytında qayd etildi.
Parlament saifesinde derc etilgen malümatqa köre, işbu beyanat baqıluvınıñ teşebbüsçileri «Avropa birdemligi», «Ses» ve «Halq hızmetçisi» ukrain firqalarınıñ 28 deputatı ola.
«Ukraina Yuqarı Radası, vaqtınca işğal altında qalğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerini Şimal-Qırım kanalı ya da başqa bir yolnen suvnen temin etüv ıntıluvları, ya da böyle ihtiyac aqqında laflar Ukrainanıñ halqara vazifelerine zıt kele, insan, azlıq ya da tamır halqlarnıñ aqlarını qorumay ve Ukrainanıñ devlet menfaatlarına zıt kele, Ukraina suvereniteti, topraq bütünligi ve toqunılmamazlığı, mudafaa küçü, devlet ve iqtisadiy telükesizligine zarar ketire, dep bildire», – dep aytıla beyanatta. Onıñ tolu metnini «Ses» firqası derc etti.
Martnıñ 12-nde Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ reisi Yuriy Gotsanük suv hatlarınıñ eskirüvi sebebinden yarımadada içme suvınıñ 50 fayızı coyula, dep bildirdi.
Martnıñ 5-nde Ukraina baş naziri Denis Şmıgal «Akimiyet aqqı» («Pravo na vladu») yayını vaqtında onıñ Nazirler şurası «Qırımdaki ukrainalılar içün suvnı qapatmaycaq» ve suv berilmese, «gumanitar felâket ola bile», dep ayttı.
Daa soñra Facebookta yazğanına köre, Ukraina akimiyeti yarımada işğalden qurtarılğanına qadar Qırımğa suv berip olamay, çünki «insanlarğa ve arbiy bazalarğa (Rusiyege ait – QA) ketecek suvnı bölmege çare yoq».
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ fikirince, Ukraina Qırımğa suv berüv meselesini «şantaj silâsı» olaraq köre.
Martnıñ 6-nda Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Kyiv, işğal etilgen Qırımğa Dnipro suvını berüv imkânlarını baqmay, dep ayttı.
Ukraina akimiyeti, işğal altındaki Qırımnıñ suv teminlevi yalıñız yarımada işğalden qurtarılğan soñ ğayrıdan tiklenecek, dep çoq bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Mart 18 künü, Aqmescitte, şeher trolleybusleriniñ çalışma saatlerini uzatmağa qarar aldılar. Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, böyle qarar bayram tedbirlerinden soñ yerli sakinlerini taşımaq maqsadınen alındı. Belli ki, bayram merasimleri Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ 2 yıllığına bağışlanğan.
Trolleybuslerniñ marşrutı ve cedveli Qırım akimiyetiniñ resmiy saytında yerleştirilgen.
Mart 16 künü yarımadada Qırımnıñ yañı statusı ile bağlı olğan, dünyanen tanılmağan referendumnıñ eki yıllığını qayd etip başladılar.
Kiyev şeherinde bu künü Rusiye tecavuzınıñ qurbanlarını añdılar. Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet departamentinde bildirgenleri kibi, olar 2014 senesi keçirilgen referendumnı qabul etmediler ve etmeycekler, Qırım yarımadası işğalden qurtarılmasına qadar ise, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı toqtatmaycaqlar.
2014 senesi mart - fevral ayında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotınıñ qırım bazalarından keçirilgen belgileri olmağan ordular Qırım yarımadasını işğal etti.
2014 senesi mart 16 künü, Qırımda ve Aqyar şeherinde dünyanen tanılmağan referendum keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti. Ne Ukraina, ne Avropa Şurası, ne de Amerika Qoşma Ştatları mezkür saylavnı qabul etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Mädäni miras kürsätkeçläre
Uzğan yıl Törkiyä külämendäge muzeylar sanı 2017 nçe yıl belän çağıştırğanda 3 tapqırğa artıp 451 gä citkän
Törkiyä statistika oyışması 2018 nçe yılnıñ Mädäni miras kürsätkeçlären açıqladı.
Älege mäğ’lümatlardan kürengänçä,uzğan yıl Törkiyä külämendäge muzeylar sanı 2017 nçe yıl belän çağıştırğanda 3 tapqırğa artıp 451 gä citkän.
Alarnıñ 200e mädäniyat häm turizm minstrlığına bäyle, 251e isä şäxsi muzey kategoriyäsendä urın ala.
Mädäniyat häm turizm ministrlığına bäyle muzeylar häm turistik urınnarğa kilüçelär sanı 37,3%qa artıp 28 milion 169 meñ 615 bulğan.
Mädäniyat häm turizm ministrlığına bäyle muzeylardağı äsär sanı da 2018 nçe yılda annan êlekke yıl belän çağıştırğanda 1%qa artıp 3 million 337 meñ 766 täşkil itkän.
Törkiyädä uzğan yıl ministrlıqqa bäyle tüläwle muzeylarğa häm turistik urınnarğa kilüçelär sanı 2017 nçe yılğa kürä 44.5%qa artqan.
Bäyläneşle xäbärlär
“Xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa ixtıyac bar”
TRT Törkiyä teleradiokompaniyası Ğomum mödire Mäxmät Zahid Sobacı dönyanıñ xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa, bäxäskä, urtaq töple aqılğa, fiker almaşuğa häm yaña añlayış qamilläşterügä ixtıyacı buluın äytte


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi (TİN) BMT Baş Assambleyası tarafından Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında yañartılğan qararnıñ qabul etilmesini selâmlay ve bundan söñki adım, yarımadanıñ işğalden azat etilmesi olmalı, dep bildire.
Ukraina TİNiniñ bildirüvinde aytılğanı kibi, «bugün bunıñ içün endi temel atıldı».
Tış siyaseti muessisesinde, qabul etilgen «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqları saasında vaziyet» serlevalı qarar, «halqara cemaatçılığınıñ, Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutuv boyunca qatiy noqtai-nazarını mantıqiy ve izçen surette tasdıqlay», dep qayd ettiler.
Tış işleri nazirligi: «Qırım meselesinde bizim noqtai-nazarımızğa keniş surette qol tutuv, Rusiye işğalci akimiyetine halqara cemaatçılığı tarafından açıq bir signal yollanğanını tasdiqlay – Qırım meselesi qapatılmadı, dünya işğalciniñ areketlerini diqqatnen közete ve, demek, taqipler ve Qırım sakinlerinde olğan aqlarnıñ bozuluvında qabaatlı olğanlar mutlaqa cezalanacaqlar. İşğalci devlet, vaqtınca işğal etken territoriyasında qanunsızlıqnı toqtatmaq ve halqara uquqnıñ eda etilmesini temin etmek kerek», – dep beyan etti.
Ukraina nazirligi, «ondan ğayrı, bu yıl Baş assambleyanıñ, Qırımnı Rusiyeniñ işğalinden azat etmek içün yapılğan ğayretlerge qol tutqanı aqqında söylegenini» de selâmladı.
Dekabrniñ 19-nda BMT Baş Assambleyası «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqları saasında vaziyet» serlevalı qararnı soñ şekilde qabul etti.
Rey berüv neticesinde 70 ülke vesiqanıñ qabul etilmesine ses berdi, 26 ülke qarşı çıqtı ve 76 ülke rey berüvde iştirak etüvden vazgeçti. Ermenistan, Beyazrusiye, Rusiye, Suriye, Zimbabve ve diger ülkeler bu qararğa qarşı rey berdiler.
Vesiqada Rusiyeden, BMT Halqara mahkemesiniñ Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesini lâğu etüv ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil alınmasını temin etüv boyunca tevsiyelerindeki muvaqqat tedbirlerni amelge keçirmesi talap etile.
Qırımnıñ Rusiyege tabi yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırım boyunca qararnıñ leyhasına, «Rusiyege qarşı hibrid cenkinde qullanılğan silâ» dedi.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda apis etilgen ukrain faal Volodımır Baluhnı Tver vilâyetinniñ koloniyasında kene ştraf izolâtırına qoydılar.
Bu aqta iyün 20-sinde Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende Rusiye yepiskopı ve Sankt-Peterburgnıñ Uquq qoruyıcı şuranıñ azası Grigoriy Mihnov-Vaytenko haber etti.
Baluh ŞİZOda olğanını yepiskop, oña koloniyağa yollamanı yibermege tırışqanda bildi.
"Oña kene yollanmalar qoyuldı... Bugün kettik. Bugün, yollanmalarnı qabul etken qadın, oña bermek mümkünmi, yoqmı, dep soraştırğanda, Baluh kene ŞİZOğa oturtılğanını ve, demek, oña yollanma yibermege qail olunmağanını bildirdi. Bunı tahminen yarım saat evel bildik", - dedi Grigoriy Mihnov-Vaytenko.
Ukraina vatandaşı ŞİZOda qaç vaqıt bulunğanı belli degil.
Baluhnıñ advokatı Olga Dinze, o bunıñ aqqında bir şey bilmey, dep Qırım.Aqiqatqa ayttı. O, müşterisine iyün 21-inde ketmege azırlana.
Mayıs soñunda Volodımır Baluhnı ŞİZOda bulunğanında soñ apishane hastahanesine qoydılar.


text:
Mayısnıñ 29-nda Aqmescitte suv berilüvini sıñırlağanlar. Bunı «Voda Krıma» müessisesiniñ matbuat hızmeti haber etti.
«Mamaq köyünde (Aqmescit rayonı) Pâtihatskaya soqağında tamir işler sebebinden saat 00:00-dan 00:00-ğace Pâtihatskaya, Aprelskaya, Mayskaya, Fevralskaya, Aromatnaya, 40 let Pobedı (qısmen) soqaqlarında ve olarğa yantayğan soqaqlarda suv bürilüvi sıñırlanacaq. Aqmescit şeerinde de Kiyevskay 191 soqağında tamir işler sebebinden saat 00:00-dan 00:00-ğace Davıdovka qasabasında , Sadovod, Yubileynıy, Daçnik, Nikanorova soqağında suv olmaycaq», – dep yazıla bildirmede.
Qırımnıñ Rusiye ükümeti bildirgenine köre, yarımadanıñ suv teminatı ile «eñ yaramay stsenariyge» azırlanalar.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, Rusiye Qırımnıñ suv teminatı vaziyeti fevqulâde olğanını tanıy. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
İyülniñ 17-nde Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz okrugı arbiy mahkemesi oturışuvında işnen bağlı mutehassıs hulâsasını azırlağan tilci Yelena Hazimullinanıñ sorğulanuvı yekünlendi. Bu aqta Qırım.Aqiqat muhbirine adliyeci Edem Semedlâyev haber etti.
«Sorğulanuv esnasında mutehassıs apansızdan biz imaye etken şahıslar laqırdılarınıñ stenogrammasını taqiqatçılar elektron poçta vastasınen yollağanı aqqında hatırladı. Albuki daa evel keçken oturışuvlarda o bu stenogrammalar ne yerden peyda olğanını añlatıp olamağan edi. Maña qalsa bu «teşiklerni yamav» olaraq qanunnıñ qaba bir şekilde bozulğnını köstere. Onıñ mahkemeniñ üç oturışuvında yapqan çıqışaları –muvafaqiyetsizliktir. Mahkeme yahşı çalışsa, onıñ işbu hulâsasını yañlış delil sıfatında dava materiallarından aman alıp taşlamaq kerek. Hulâsa yapıluv esanasında pek çoq protsessual hatağa yol qoyulğan. Taqiqatçı eñ başında onıñ cinaiy cevapkârlıq taşıycağınen bağlı tenbiyelemegeni bile, hulâsanıñ tekmil olmağanını köstere», – dep kâye etti adliyeci.
İmaye tarafı hulâsanıñ işten çıqarılıp taşlanmasınen bağlı olaraq şikâyet bermek niyetinde. «Mutehassısnıñ bu hulâsası qanuğa zıt kele, çünki anda Rusiye Cinaiy-protsessual kodeksine uymağan pek çoq yerler bar. İmaye tarafı, mahkeme işbu hulâsanı işten alıp taşmamaq kerek olğanına dair munasip muracaat azırlaycaq», – dep qayd ete adliyeci Sergey Loktev.
Ayrıca mahkemede Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»nen alâqalı video deliller baqılmağa başlandı. Olar iyülniñ 31-nde ötkerilecek nevbetteki oturışuvda baqılmağa devam etecek.
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi, dedi «112 Ukraina» telekanalında halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavına yekün çekip.
«Afta devamında Ukrainanıñ memuriy sıñırından bir yük maşinası bile keçmedi», – dedi o.
Çubarovnıñ sözlerine köre, qaynaqlarnıñ malümatına binayen, qamaçav devamında «işğalci akimiyet vekillerine kâr ketirgen elastı aqımı tükendi».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Rusiyeniñ Arhangesk vilâyetiniñ Nenetsk muhtar bölgesinde Naryan-Marsk şeer mahkemesi Krsnoye qasabasınıñ sakini Konstantin Ledkovnı 35 biñ rublelik cöreme ödetti.
O, "Qırım ile bağlı aytqanı içün Rusiyeniñ topraq bütünligini bozmağa" açıq çağıruvlar yapqanınen qabaatlı tanıldı, dep haber ete "OVD-İnfo".
Ledkov "VKontakte" içtimaiy ağında eki yazı yaptı. Olardan birinde Qırım ile resim bar edi ve yarımada Ukraina qısmı olğanı aqqında yazılğan edi. Ekincisinde sögünç sözler ve "işğal etilgen Qırımğa kelmek" dep yazılğan edi. Bunı Şimal.Aqiqat haber ete.
Ledkovnıñ evine polis hadimi ve prokuror keldi, onı ekstremiz ile qbaatladılar. Odasını baqmaq içün izin alıp, oda, kompyüter ve kitaplarnıñ fotoresimlerini çektiler. Laf etkende, Ledkov Rusiye FBS-sini meraqlandırğanını ayttılar.
Oña qarşı memuriy dava açtılar. Mahkemede erkek qaç para cöreme ödep olur, dep soradılar ve 35 biñ rublelik para cezasını berdiler.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ Ofisinde, yanvarniñ 3-ünde Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Ukraina ziyareti çerçivesinde Volodımır Zelenskıy ile muzakereleri olacağını haber ettiler, bundan ğayrı işbirlik şurasınıñ oturışı ve biznes forumı keçirilecek.
"Ziyaret çerçivesinde devlet başları köz-közge körüşecek, bundan ğayrı Volodımır Zelenskıy ve Recep Tayyop Erdoğannıñ reisliginde Ukraina ve Türkiye arasında Yüksek Seviyeli Strategiya Şurasınıñ sekizinci oturışı keçirilecek. Strategiya Şurasınıñ oturışı soñunda bir sıra eki taraflı vesiqalarnıñ imzalaması planlaştırıla", - denile beyanatta.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy avgustnıñ 7-sinde Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannen Anqarada qonuşqan edi. Olar Donbass cenki, Qırım ilhaqı ve yarımadada qırımtatarlarnıñ taqibatı aqqında laf etti. Bundan ğayrı iqtisadiy işbirlikni ve ava limanlarınıñ ve yollarnıñ beraberlikte qurulışını muzakere etti.


text:
New Yorkta Rusiye elçihanesi yanında ATR qırımtatar telekanalına qol tutuv numayışı keçti. Mında Halqara çerkes Şurasınıñ vekilleri iştirak etti, haber ete «Tuapse press» saytı.
Neşirniñ yazğanı kibi, aktsiya iştirakçileri Rusiye akimiyetiniñ qırımtatar halqına nisbeten qanunsız areketlerine, şu cümleden ATR telekanalınıñ qapatılmasına diqqatnı çektiler.
Toplanğanlar ellerinde: «Don’t kill ATR», «Hands off ATR», qırımtatar milliy bayraqlarını tuta edi.
Aprel 1 kününden ATR yayınlavı toqtaldı. Buña sebep – Roskomnadzor tarafından yayınlav izniniñ berilmemesidir.
Teleşirket bir qaç kere Roskomnadzorğa vesiqalarını bere edi, amma çeşit sebeplerden olarnı qaytara ediler. ATR şirketine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radiosı, «15 minut» internet neşiri de şimdi aynı vaziyettedir.
Qırımtatar matbuat vastalarından Rusiye qaydını yalıñız rus tilinde basılğan «Golos Krıma» gazetası aldı. Neşirde aytılğanı kibi, gazeta endi 6 biñ nusha ve «Golos Krıma New» serlevası ile çıqacaq.


text:
Aprelniñ 29-nda işke başlağan Estoniyanıñ yañı Tış işler naziri Urmas Reynsalu işğal etilgen Donbas ve Qırım sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ qolaylaştırılğan tertipte berilmesi sebebinden Rusiyege qarşı qoşma sanktsiyalarnı kirsetmege teklifinden başlamağa niyetlene.
Mayısnıñ 14-nde Avropa Birligi Tış işler nazirleriniñ körüşüvinde o, Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı kirsetüv meselesini kötermege istey, dep bildirdi «İnterfaks» Rusiye neşiri «Eesti Paevaleht» Estoniya gazetasınıñ malümatına esaslanıp.
«Rusiye – soñki on yılda qomşu memleketlerge qarşı küç qullanğan nükleer devletidir. Estoniyanıñ menfaatlarına köre, memleketlerniñ mustaqilligi ve topraq bütünligine qoltutmalı, çünki istilânıñ bunıñ kibi adımları uyğun bir şekilde izaatlanmalı», – dep bildirdi Reynsalu.
O, «Rusiyeniñ Minsk añlaşmalarını bozıp, Qırım ve Donbasta qolaylaştırılğan tertipte pasportlarnı bermege başlağan soñ atqan soñki adımlarınen bağlı ola bilecek qoşma tedbirlerni Tış işler nazirliginden talil etmesini rica etti».
Aprelniñ 24-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye qoltutqan aydutlar tarafından kontrol etilgen Ukraina şarqındaki rayonlarnıñ ve işğal etilgen Qırım sakinlerine Rusiye vatandaşlığını qolay almağa imkân bergen buyruqnı imzaladı. Ukraina ve ittifaqdaşları bu qararnı sert bir şekilde tenqit etkenler.
Aprelniñ 27-nde Putin Pekinde olıp, Kreml bütün ukrainalılarğa qolaylaştırılğan esnas boyunca Rusiye pasportlarınıñ berilüv imkânını baqa, dep bildirdi. Mayısnıñ 1-nde o, Qırımda doğğan ve yaşağan ukrainalılarğa üç ay içinde Rusiye pasportlarını bermege imkân bergen buyruqnı imzaladı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye akimiyetiniñ Rusiye tarafdarları küçleri tarafından işğal etilgen Donbas sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ berilüvini qolaylaştırmaq qararını tenqit etti. Ukraina Rusiye akimiyetiniñ işğal altındaki Donbas topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye pasportlarını qolay bermek qararı sebebinden Birleşken Milletler Havfsızlıq şurasına muracaat etti.
Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ taqımı Facebook beyanatında Rusiye memleketimiz tarafından vaqtınca kontrol etilmegen topraqlarımızda bulunğan Ukraina vatandaşlarına Rusiye pasportlarını berüv fermanı ile işğalci devlet olaraq mesüliyetini tanıdı, dep qayd etti.


text:
Bu aqqında maliye müessiseniñ beyanatında aytıla.
Bankta berilgen malümatqa köre, Qırımda maliye sisteması aqqında Rusiye Federatsiyasınıñ bir sıra qanunları çalışıp başladı, bu ise Ukraina qanunlarına uymay.
«Alfa-Bank» Ukraina qanunları çerçivesinde çalışıp, Qırım Cumhuriyetinde iş ve bank hızmetlerini devam etip olamay», – aytıla beyanatta. Aprelniñ 17-ne qadar bank bölükleri ve bankomatlar işini devam etecek, müşteriler esaplarını qapata ve parasını keri qaytara bile.
Bir qaç bank Qırımdan ketecegini endi bildirdi. Olarnıñ arasında «Rayffayzen bank Aval», «Pivdennıy», «Finansı i Kredit», «Kiyevskaya Rus», «Kreşçatik», «Ukreksim», «Pumb», «İmeksbank» ve digerleri bar.


text:
Qırımda Rusiye politsiya hadimleri, eki adamnı öldürgeninde şeklengen aqaynı tutıp aldılar, dep bildire Rusiye İİN-niñ Qırım idaresi.
Müessisege köre, oyülnin 9-ında Bağçasaray rayonında bir kvartirada eki aqaynıñ cesedi tapılğan edi, sıfatlarına köre, olarnı öldürdiler. Politsiya hadimleri ölgenlerniñ şahsiyetini bildi. Olar, 52 yaşındaki kvartira saibi ve onıñ 33 yaşındaki dostu edi. Şimdi bilingenine köre, aqaylar çoqtan-çoq pıçaq yarasından - ekisiniñ de boynu ve qursağında qararnen 10-ar yarası bar edi - vefat etti.
Rusiye politsiyası, öldürüvde evel mahkemelengen 28 yaşındaki Bağçasaray sakini şeklene, dep bildirdi.
Şübeliniñ itiraf etkenine köre, o, alkogol içimliklerni içken soñ çıqqan qavğa vaqtında aşnalarını pıçaqladı. Bildirile ki, onda qanlı pıçaqnı da tapıp aldılar.
Cinaiy dava açıldı. Rusiye Cinaiy Kodeksine köre, oña sekiz yıldan yigirmi yılğa qadar apis cesası, ya da ömür boyu apis, ya da ölüm cezası üküm etile bile.


text:
Mayısnıñ 17-nde Moskva vilâyetiniñ Vlasiha şeer bölgesiniñ İstinaf arbiy mahkemesi beş yıl sert apis cezasına mahküm etilgen Ukraina tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ ükmüni deñişçtirmedi. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Nazim Şeyhmambetov bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, mahkeme qabaatlav tarafınıñ apis müddetiniñ 11 yılğa artması aqqında talabını da qanaatlendirmedi. Advokat, eñ yaqın vaqıtta Prıhodko Rusiye cezahanelerinden birine etap etilecegine ayttı.
Şeyhmambetov, Qırım sakininiñ ayaqları şişkenini ve kamerada onen oturğanlarnen qavğa etmegenlerini bildirdi.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım sakini, ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarılğan ükümni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi, Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıp, 5 yıl sert apis cezasına mahküm etkenine narazılıq bildirdi.
Qırımda Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarğan ükümni takbih etti.
Rostov-na-Donudaki mahkeme beş yıl apis cezasına mahküm etken ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ mudafaası ükümni temyiz etecek.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Rostov-na-Donu (Rusiye) Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» daa beş mabüsi Enver Ametov, Osman Arifmemetov, Yaşar Muyedinov, Ruslan Suleymanov ve Rustem Şeyhaliyevniñ apis cezasını sentâbrniñ 20-ne qadar uzattı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Birleşme, Rusiye prokurorı Konstantin Firsov qırımtatar faalleriniñ apiste qaluv müddetini üç ayğa uzatmağa rica etti, dep bildirdi. O, eski sebepler qala, mabüsler ise «cinaiy faaliyetnen oğraşa» ya da esas Ukrainağa kete bile, çünki qırımlı mabüslerniñ Ukraina vatandaşlığı bar, dep qayd etti.
Faallerniñ aytqanına köre, advokat Lilâ Gemeci sözge çıqıp, imaye qabaatlav muracaatına qarşı itiraz bildire, çünki o, sebepsiz ola, qaçuv ya da mahkeme tahqiqatına mania ihtimalinen bağlı laflar ise isbatlanmadı, dep qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, mabüslerniñ bütün içtimaiy bağları ev, iş, qorantaları olğan işğal altındaki Qırımnen bağlı. Gemeci ve daa bir imayeci, Refat Yunus, azatlıqtan marum etüvnen bağlı olmağan sıñırlav tedbirini belgilemege rica etti.
Yunusnıñ qayd etkenine köre, Yuqarı şura qararına köre, er seferinde yañı sebepler kösterilmeli. Onıñ aytqanına köre, bugünki künde tedqiq etilgen deliller mabüslerniñ qabaatını köstermey.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Moskvanıñ Basmannıy mahkemesi Federatsiya Şurasınıñ Qaraçay-Çerkes azası Rauf Araşukovnı martnıñ 30-na qadar apiske aldı. Oturışuv qapalı şekilde keçirildi, dep bildire Radio Svobodanıñ rus bürosı.
Oturışuvdan evel advokat müşterisinden qabaatını tanımasını talap etkenler, dep bildirdi.
Araşukov çarşenbe künü, yanvarniñ 30-nda, Federatsiya Şurasınıñ oturışuvı vaqtında yaqalandı. Oturışuvda baş prokuror Yuriy Çayka ve Tahqiqat komitetiniñ yolbaşçısı Aleksandr Bastrıkin bar edi.
Araşukov eki öldürüvden, cinaiy birleşme qurğanından ve şaatqa basqı yapqanından şübheli sayıla.
Babası Raul Araşukov cinaiy birleşmeni qurğanında ve büyük miqdarda dolandırıcılıq yapqanında qabaatlana. Tahqiqat malümatına köre, onıñ «Gazprom» şirketinden 30 milliard ruble miqdarında tabiiy gaz hırsızlamasınen bağı bar.


text:
İyül 3-üne keçken gece "Aluşta-Sudaq" yolunıñ 7-nci kilometrinde VAZ 2107 aydavcısı, maşna idaresini becermedi, bundan neticesinde maşna avdarıldı, bir adam elâk oldı, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Yol qazası neticesinde 1 adam elâk oldı, 3 adam yaralandı, olarnı hastahanege alıp kettiler. Qaza yerinde qurtarıcılar, yanğın telükesizligi talap etken bütün tedbirlerni becerdi ve başqa naqliyatnıñ maniasız yürmesini temin etti", - denile beyanatta.
İyün 30-ında Qırım trassasında maşna BMW aydavcısı maşna idaresini baş etip olamayıp, terekke urulğan, bunıñ neticesinde maşna avdarılğan ve yanıp başlağan.
İyülniñ 1-inde Aqmescitniñ (Simferopol) azbarlarından birinde yengil maşna altı yaşındaki balanı urdı, dep bildirdi Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
Qırımlı qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı. Qırımda 2019 senesiniñ birinci üç ayında keçken yılğa baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnıñ apiske alınmasına qarşı berilgen istinaf şikâyeti Aqmescit mahkemesinde oktâbrniñ 1-nde baqılacaq, dep bildirdi advokat Nikolay Polozov.
«İstinaf qurulışınıñ Nariman Celâlovnıñ apiske alınmasına qarşı berilgen şikâyetni baquv oturışuvı Qırım Yuqarı mahkemesinde oktâbrniñ 1-nde saat 12-de olacaq. Nariman Celâlov oturışuvda SİZOdan videokonferentsiya vastasınen iştirak etecek», – dep bildirdi Polozov Facebookta.
Polozovnıñ bildirgenine köre, Nariman Celâlov mahsus blokta tutula – tek tış dünyanen degil, diger mabüslernen bile bağı mümkün olğanı qadar sıñırlanğan SİZOnıñ mahsus bölüginde.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, faalniñ qabaatlavı sertleştirildi, şimdi 20 yılğa qadar azatlıqtan marum etile bile. FSB, Nariman qabaatlanğan diversiya yapıluvına yardım etüvni diversiyada iştirak etüvge deñiştirip, qabaatlavnı sertleştirgen edi.
ABD OSCE missiyası Nariman Celâlnı ve üç doğmuş qardaş Ahtemovlarnı acele azat etmesine çağırğan edi.
ABD OSCE missiyası Nariman Celâlnı ve üç doğmuş qardaş Ahtemovlarnı acele azat etmesine çağırğan edi.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
İlhaq etilgen Qırımnı «davalı topraq» olaraq qayd etip, oquv atlaslarını bastırğan çeh neşriyatı hatanı tüzetti. Yarımada Ukraina territoriyası olaraq qayd etildi. Bunı Ukrainanıñ Çeh Cumhuriyeti elçisi Yevgen Perebıynis sentâbrniñ 17-nde aydınlattı.
«Atlasnıñ oquvda qullanmasına qarşı kösterilgen elçihane narazılığı ve Çeh Cumhuriyeti Tasil nazirliginiñ tevsiyelerinden soñ Kartografie Praha çeh neşriyatı haritalarındaki hatalarnı tüzetti. Qırımnıñ kimge ait olmasınen bağlı şübe artıq yoq. Fotoresimde: eski ve yañı haritalar», – dep yazdı Ukraina elçisi Twitterde.
2018 senesi fevral ayınıñ başında Çehiya Tasil nazirligi Ukraina ve Gürcistannıñ şikâyetlerine emiyet berip, mekteplerde qullanılğan yañı dünya atlasınıñ ruhsetini keri aldı. Macaristannıñ paytahtı Budapeştteki tükânda da ilhaq etilgen Qırım yañlış kösterilgen coğrafik haritalar çekip alındı.
Bunıñ kibi vaziyetler diger memleketlerde de olğan edi. 2015 senesinden itibaren Ukraina Tış işler nazirligi «Dünya haritasında Qırım» leyhasını kerçekleştirip, haritalarda Qırımnıñ yañlış kösterilgenini körgenlerden bunı haber etmelerini rica ete. Bu leyha çerçivesinde Ukrainağa ait işğal etilgen Qırımnıñ Rusiye olaraq kösterilmesini toqtatmağa tırışalar. Birinci basamaqta basma ve elektron haritalar, 2017 senesi yazda başlağan ekinci basamaqta ise navigatsion sistemalar ve mal qayd etilmekte.


text:
Ukraina Mudafaa nazirliginde Rusiye FSB hızmeti tarafından Aqyarda 9 noyabrde «ukrain deversiya taqımınıñ» yaqalanması aqqında malümatnı red etti. Bunı müessiseniñ matbuat jızmetinde bildirdiler.
«Rusiye mahsus hızmetleriniñ bu nevbetteki yalanı (Qırım – QA) yaramada sakinlerine qarşı yapılğan basqılarnı gizlemek içün, ve Ukrainanı dünya toplulığı öğünde alçaqlatmaq içün uydurılğan», – dep buyurıla beyanatta.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti işğal etilgen Aqyarda noyabr 9 künü sanki «Ukraina mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş idaresine bağlı olğan sabotaj-terroristik taqımınıñ azalarını» yaqalanğanını bildirdi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ge keçer gecesi «ukrain diversantları» taqımı yaqalandı, olar sanki Qırımda terakt azırlay ekenler. Bundan ögüne zapt etiilgen Qırımnıñ Rusiye kontrolündeki memuriy sınırnıñ keçitleri üç kün devamında qapatıla edi.
Ukraina ükümeti qabaatlavnı red ete ve yüz bergen vaqianı rusiyeli mahsus hızmetlerniñ «provokatsiyası» dep adlandıra.
Avgust 12 künü REN-TV rus telekanalınıñ sitesinde ukrainalı Yevgeniy Panovnıñ sorğudan keçirüv videosı peyda olğan edi ve o yerde o FSB-niñ bütün qabaatlavlarıını qabul ete. Bundan soñ uquq qorçalayıcıları yaqalanğannıñ bedeninde azaplarnıñ izleri qalğanını bildirgen ediler.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi oktâbrniñ 26-nda ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa qarşı açılğan cinaiy davanı baqmağa devam etti.
Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, mahkeme Rusiye prokurorınıñ prankerler Vovan ve Leksusnıñ (kerçek adları Vladimir Kuznetsov ve Aleksey Stolârov) şaatlığını aydınlatuv muracaatını qanaatlendirmedi. Advokat, Kuznetsovnı zorlap ketirmege qarar aldı, dep bildirdi.
«Davada qabaatlav tarafı delillerni köstere. Prokuror delillerniñ büyük qısmını endi kösterdi, bugünki mahkeme oturışuvı vaqtında mahkeme taraflarnıñ bir sıra muracaatını diñlep qanaatlendirdi. Mahkeme imayeniñ davada olğan delillernen tanış olmaq içün olarnıñ berilüvine dair muracaatını qanaatlendirdi. Laf mahkeme tahqiqatı vaqtında qısmen tedqiq etilgen foto, ses ve video ile 14 disk aqqında kete», – dep bildirdi Polozov.
Nevbetteki oturışuvnıñ keçirilüvi noyabrniñ 9-na belgilendi.
Vladimir Küznetsov ve Aleksey Stolârov mahkeme qararını izaatlamadılar.
2015 senesi Rusiye prankerleri Vovan ve Leksus «Qırımnıñ vatandaş qamaçavınıñ» teşebbüsçileri Mustafa Cemilev ve Lenur İslâmovnen bir sıra subet keçirip, itibardan tüşürgen malümatnı ögrendi, dep bildirgen edi. Prankerlerniñ aytqanına köre, bir ay devamında olar Cemilev ve İslâmovğa sabıq halq deputatı Anton Ğeraşçenko ve Ukraina İç işler naziri Arsen Avakov adından telefon etip, Qırımnıñ memuriy sıñırında elektrik ayaqlarını kimler patlatqanını bildi. İslâmov ise ses qaydı sahte olğanını bildirgen edi.
Rusiye akimiyeti İslâmovnı federal qanunğa zıt bir şekilde silâlı birleşme qurğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 1-inci qısmı), diversiyalar yapıp, büyük mülk zararı ketirgeninde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «a», «b» noqtaları), kütleviy haber vastaları üzerinden Rusiye topraq bütünligini bozmağa çağırğanında (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı) qabaatladı.
İslâmovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, onıñ Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvlarında iştirak etmege niyeti yoq. O, Qırımda oña qarşı esnasnı «sahte mahkeme» dep adlandırdı.
Rusiye FSBsi 2015 senesi oktâbr ayında Lenur İslâmovğa qarşı cinaiy dava açıp, onı federal qıdıruvğa ilân etti.
2015 senesi dekabr ayında Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi İslâmovnıñ yarımadadaki mülkini tevqif etti. Dekabrniñ 21-nde Qırımnıñ Rusiye prokurorı olğan Natalya Poklonskaya İslâmovnı ğıyabiy şekilde diversiyalarda qabaatladı. İslâmov bu qabaatlarnı qanunsız dep adlandırdı.


text:
Qırımda Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmege planlaştıralar. Bu aqta 2016-2020 seneleri Qırımda vatandaş aviatsiyası inkişafı boyunca «yol haritası» merasimleri planınıñ ömürge keçirilmesi meseleleri boyunca toplaşuvda söz yürsetildi.
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, merasim çerçivesinde aviatsiya uçuş-tehnikiy oquv merkeziniñ inkişafı meseleleri muzakere etildi.
«Qayd etmek kerek ki, Qırım territoriyasında çoq aerodrom bar. Uçaq alanları – bu pek çoq maliye talap etken infrastruktura inşaatlarıdır, ve olarnıñ baqımsız qalmasını istemez edik. Bunıñ içün, Qırımğa has olğan meteorologik şaraitni köz ögüne alıp, bu yerde Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmek fikrimiz peyda oldı», – dep ayttı Ava naqliyesi Federal agentliginiñ reisi Aleksandr Neradko.
Sergey Aksönov, Qırım uçucılarnıñ azırlanılması boyunca vazifelerni, bu cümleden, Rusiye Federatsiyası Sanayı nazirligi ve Mudafaa nazirligi qoyğan vazifelerni becerecek, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabuslarını Rusiyede akimiyetni zornen zapt etüv ile qabaatlay bileler, dep bildire Qırım advokatı Emil Kürbedinov Facebookta yanvar 12-de.
«Rusiyede akimiyetni zornen zapt etüv (Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 278-inci maddesi) – yarından başlap Hizb ut-Tahrirde iştirak etmesi ile qabaatlanğan qırımtatar musulmanlarını bu madde boyunca mahküm ete bileler. 205.5 maddesine «ilâve» olaraq Ceza kodeksiniñ 278-inci maddesi qoşula bile, 12 yıldan 20 yılğa qadar azatlıqtan marum etilmeleri mümkün», – dep yazdı Kürbedinov.
Advokatnıñ aytqanına köre, bu neticelerni işğal etilgen Qırımnıñ mahkeme organlarınıñ qararlarını talil etip çıqardı.
«Rusiye Yuqarı Mahkemesi tarafından Ruslan Zeytullayevniñ «pek yımşaq ükmüniñ» lâğu etilmesi, mecburiy ceza psihiatriyasınıñ qullanılması ve Qırımnıñ tamır halqı, qırımtatarlarğa, Qırım musulmanlarına terrorist demeknen beraber Rusiyede akimiyetni zapt etecek telükeli cinayetçiler aytılması – Rusiye mahsus hızmetleriniñ deli añlayışında ve siyasiy yaşayışında bir zıncırnıñ alqalarıdır», – dep qayd etti advokat.
Qırım işğalinden soñ Rusiye mahsus hızmetleri yarımada zaptına qarşı çıqqan qırımtatarlar ve Ukrainağa qoltutqan faallerni taqip etmege başladı. Onlarnen insan, hususan Bağçasaray, Aqyar, Yalta ve Aqmescitten qırımtatarlar apiske alındı. 19 kişi Hizb ut-Tahrir islâm teşkilâtınd iştirak etmesi ile qabaatlanıp apiske alındı. Bundan ğayrı, Qırımda insanlar ğayıp olmağa devam ete. Bazıları ölü tapılğan, qalğanları aqqında bir haber yoq.


text:
Canköy rayonında oktâbr 29-ında yol qazası oldı. FORD TRANSIT ve KIA maşnaları çatıştı, neticede altı adam yaralandı, dep bildire rusiye polisini atıf etip "Qırım haber agentligi".
Qırım cumhuriyet qaza tibbiyeti merkeziniñ başı Sergey Olefirenko, yaralanğan adamlarnın alı aqqında aytıp berdi.
"Yol qazası ciddiy edi: mikroavtobus yengil maşnanen çatıştı. Qazada altı adam yaralandı. Episini Canköy merkeziy rayon hastahanesine yolladılar. Zararlanğanlarnıñ arasında bala yoq edi", - Olefirenkonıñ sözlerinden yaza "RİA Novosti Krım" matbuatı.
Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ saytında yol qazası aqqında beyanat yoq.
Oktâbr 24-ünde Aqmescitte "Volkswagen Passat" yengil maşnası aqaynı cayav keçitinde maşna aqaynı urıp öldürdi.
Qurtarıcılar Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirgen edi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayında keçken senege baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Qırımda mahkeme temsilcileriniñ rusiyeli Federal hızmeti Qırımnıñ eñ büyük naqliye şirketi olğan «SimSitiTrans» işhanesiniñ mülküni müürley, onı Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ lideri Lenur İslâmovnen bağlaylar.
Bu aqta Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ «ruporı» olğan «Krıminform» saytı, Qırımda mahkeme temsilcileri Federal hızmeti idaresiniñ matbuat kâtibi Viktoriya İvanovanıñ malümatına esaslanıp, bildire.
«Bu işhane faaliyetini alıp barmasın dep, onıñ mülküni müürleymiz. İcra faaliyeti bugün saat 6.00-da başlandı ve şimdi daa devam ete. Faaliyet, mahkeme qararına esaslanıp, alıp barıla. Tünevin tahminen saat 12.00-de «SimSitiTrans» şirketiniñ memuriyeti temsilcilerine icra faaliyeti aqqında mahkeme qararı teslim etildi. Bu mahkeme qararı acele ömürge keçirilmek kerek», – dep añlattı İvanova.
Onıñ sözlerine köre, «SimSitiTrans» şirketiniñ faaliyeti mahkeme tarafından 90 künge toqtatıldı.
İyün 29-da çarşenbe künü Qırımnıñ eñ büyük naqliye şirketi olğan «SimSitiTrans» işhanesiniñ işini blok ettiler. Şirket avtobusları marşrutlarğa çıqmadı.
Kremlge boysunğan Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmetinde bildirgenlerine köre, memurlar «işbu taşıyıcınıñ şeer marşrutlarında deñiştirüv» işlerini alıp bardı.
«SimSitiTrans» şirketiniñ yolbaşçılığınıñ işbu vaqia boyunca izaatları daa yoq.
Mayıs 20-de Aqmescit memuriyetiniñ reisi Gennadiy Baharevniñ bildirgenine köre, memuriyet «SimSitiTrans» şirketinen yedi avtobus marşrutı boyunca añlaşma munasebetlerini toqtattı.
Mayıs 20-de rusiyeli uquq qoruytıcılar Qırımnıñ eñ büyük naqliye şirketi «SimSitiTrans» işhanesinde kene de tintüv keçirdi.
Bundan evel, 2016 senesi fevral ayında şirket ofisi endi tintüvden keçirildi. O vaqıt maskalı ve silâlı uquq qoruyıcılar naqliye işhanesiniñ işini blok etti.
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya o vaqıt ilân etti ki, «SimSitiTrans» Aqmescit şirketiniñ faaliyetini kimse blok etmedi, fevral 1-de işhanede iç taqiqat faaliyeti alıp barılmadı. Onıñ sözlerine binaen, uquq qoruyıcılar işhanege bundan evel belgilengen bozmalar aqqında ihtarnı bermek içün keldi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqyarda tünevin 11 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildire şeerniñ Rusiye ükümeti.
"Hastalanğanlarnıñ arasında - eki tıştan kelgen ve doquz yerli adam. Hususan, bir yüklü qadınnıñ diagnozı tasdıqlandı. Hatırlatayıq, eki müsbet testten soñ qadınnı balanen beraber infektsiya hastahanesine qoydılar, anda oña kerekli tibbiy yardım yapıldı. Loqsahanede sanitar ilâclama yapıldı, şiddetli epidemiya rejimi ilân etildi", - deyler akimiyette.
Yılnıñ başından Aqyarda 371 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 306 kişi yahşı oldı, 11 insan vefat etti.
Yerli akimiyetniñ malümatına köre, Qırımda 1410 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 75-i çetelden keldi, 112-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. 1002 adam yahşı oldı, 16 adam vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Advokat Nikolay Polozov, Rusiye tahqiqatçısınıñ işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı açılğan davada onı imayesinden çetleştirmek niyeti aqqında haber ete.
Bu aqta Polozov Facebookta yazdı.
«Tünevin alğan malümatıma köre, bu davanen oğraşqan (Mustafa Cemilevniñ davasını da baqa) tahqiqatçı Magomed Magomedov menim davada imayeci olaraq iştirak etmeme izin bermedi. Tahqiqatçı advokatnı, yani meni, davada iştirak etmekten çetleştirmege qarar aldı», – dep bildirdi Polozov.
Onıñ malümatına köre, tahqiqatçı Polozovnıñ daa evel «fevral 26 davasında» Ahtem Çiygoznı imaye etkenine esaslandı. Tahqiqatçı Refat Çubarovnı «fevral 26 davasınıñ» iştirakçilerinden biri dep saya. Tahqiqatnıñ fikirince, advokatnıñ eki müvekkili arasında «zıddiyet ola bile», Polozov davada iştirak etemez.
«Advokat davada birden çoq iştirakçini imaye etse de, zıddiyet olmağanda çetleştirilemez, bu tek tahqiqatçınıñ hayalı ola bile. Bizde de aynısı oldı», – dep qayd etti advokat.
Onıñ bildirgenine köre, tahqiqatçınıñ bu qararlarını endi temyiz etti.
«Tahqiqatçınıñ davada imayeci olaraq iştirak etmeme izin bermemek, em de advokatnı çetleştirmek qanunsız qararlarını Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde Ceza usuliy kodeksiniñ 125 maddesine köre temyiz ettim. Oturışuv kününiñ belgilenmesini bekleymiz ve qadılar Tahqiqat komitetiniñ bu yapqanlarına ne aytar baqarmız», – dep qoştı advokat.
Tahqiqatçı Polozovnıñ malümatını izaatlamadı.
Martnıñ 31-nde Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı.
Tahqiqat komiteti, Çubarovnı 2015 senesi baarde Ukraina telekanallarından biriniñ yayınında «Rusiye menfaatlarına qarşı ekstremist faaliyetine» ve Qırımnıñ işğalden qurtarıluvına çağırğanında qabaatladı.
«Şimdi meni qalabalıqlarnıñ teşkil etilüvinde qabaatlaycaq olalar. Bu maddege köre 8 yıldan 15 yılğa qadar apis cezası berile. Añlaşıla ki, bu «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» barışıq, zorbalıqsız aktsiya planlarımızğa bir cevap oldı», – dep izaatladı davanı Meclis reisi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.
2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve duşmanlarınıñ büyük mitingi olıp keçti. Qırımtatar ve Ukraina tarafdarı faallerine qarşı Rusiye tarafdarı faaller çıqtı.
2015 senesi yanvar ayında Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi fevralniñ 26-nda mitingde olğan qalabalıqlar aqqında cinaiy dava açtı.
Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar tutuldı: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev.
Daa soñra mahkeme «fevral 26 davasını» ekige böldi: o vaqıt Qırımda Meclis lideriniñ rolüni alğan baş şübheli Ahtem Çiygoz ayrı esnasqa alındı.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsinen faal Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev tahqiqatnen işbirligi yapıp, olarnıñ ifadeleri «fevral 26 davası» diger mabüsleriniñ davalarında delil olmaycaq şartınen qabaatlarını tanıdı. 2015 senesi dekabr ayında Talât Yunusov 3,5 yılğa, Eskender Nebiyev eki yılğa şartlı olaraq üküm etildi.
2017 senesi sentâbrniñ 11-nde Rusiye mahkemesi yarımadanıñ Rusiye işğalinen bağlı narazılıqlarnı «qalabalıqlar» dep adlandırıp, Çiygoznı olarnı teşkil etkeninde qabaatladı ve sekiz yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti. 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, onı Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge keldi.
2018 senesi iyünniñ 19-nda Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» mabüslerine şartlı apis cezalarını berdi. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl, Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ayğa şartlı olaraq üküm etildi, er birine 3 yıl sınav müddeti berildi.
2020 senesi fevralniñ 4-nde sınav müddeti bitmegen «fevral 26 davasınıñ» mabüsi Mustafa Degermencige qarşı cinaiy mahkümiyetniñ lâğu etilgeni belli oldı.


text:
«Qırımtatar qadın-qızlar birligini» Gasprinskiy Cumhuriyet qırımtatar kütüphanesiniñ territoriyasında yerleşken ofisinden quvalar.
Bir-eki afta evelsi ofislerinde elektrik ve qızdıruv sisteması kesildi. Şimdi ise yerni boşatmağa talap eteler. «Kütüphane reberligi böyle qarar aldı. Bizni çoqtan quvacaq olalar, şimdi ise bizni qouraycaq kişi yoq, muracaat etecek kişimiz yoq... 20 yıl devamında balalar, qartlar, öksüzlerge yardım ete edik. Muhtac insanlarğa tonnalarnen gumanitar yardım berdik», - ayta teşkilât reisi Safinar Cemileva, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ömür arqadaşı.
«Qırımtatar qadın-qızlar birliginiñ» hadimleri teşkilâtnı quvmaq teşebbüsi kütüphane reberligine degil, yerli akimiyette oturğan qırımtatar memurlarına ait, dep tüşüneler.
«Qırımtatar qadın-qızlar birligini» quvalar (fotogalereya)
«Qırımtatar qadın-qızlar birligini» Gasprinskiy Cumhuriyet qırımtatar kütüphanesiniñ territoriyasında yerleşken ofisinden quvalar.


text:
Kyivde sentâbrniñ 22-nde işğal altındaki Qırım ve Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarınıñ vaziyetine dair malümat olacaq BM insan aqları monitoring missiyasınıñ maruzası taqdim etilecek.
Missiyanıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, yañı maruzada fevralniñ 16-ndan iyülniñ 31-ne qadar altı aylıq monitoring malümatı olacaq.
Qayd etilgenine köre, insan aqları bozuluvı vaziyetini missiya Kyiv ve Odesadaki ofislerden uzaqtan taqip ete.
Sentâbrniñ başında Kyivdeki BM Monitoring missiyası Ukraina şarqında ve işğal etilgen Qırımda cinaiy tahqiqat ve esnaslardaki insan aqları bozuvlarına dair maruzasını taqdim etti.
Daa evel BM missiyası, Rusiye akimiyeti mabüslerni Qırımdan qomşu Rusiyege avuştırmağa devam ete, dep bildirgen edi.
İyülniñ başında BM insan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bachelet Qırımdaki insan aqları vaziyetine dair maruzanı taqdim etip, yarımadada işkence qullanıla ve söz serbestligi sıñırlanıla, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıla, dep bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Büyük Britaniya ükümeti cumaaqşamı künü karantinni daa üç aftağa uzatacağı aqqında bildirdi. Bunı "Golos Ameriki" bildire.
Britaniya tış işler naziri Dominik Raab jurnalistlerge bildirgeni kibi, fevqulâde vaziyetler komiteti, şimdiki sıñırlav tedbirleri yımşatılsa, bu adamlarnıñ sağlığına ve Britaniya iqtisadiyatına zarar ketire bile.
Raabnıñ aytqanına köre, şimdilik ülkede 103 093 koronavirus adisesi ve 13 729 ölüm qayd etilgen.
Büyük Britaniyada karantin rejimi martnıñ 23-ünde başlandı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Jurnalist Nikolay Semenanıñ davası boyunca nevbetteki mahkeme diñlevleri aprel 18-de saat 14.30-da olacaqtır. Bunı advokat Emil Kürbedinov mart 3-de Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bugün qabaatnıñ 4 şaatı sorğuğa çekildi. Olardan ekisi FSB hadimi, olar Nikolay Semenanıñ tehnikiy vastalarını diñlegen ediler. Daa eki şaat sorğuğa çekildi, bu maqaleni oquğanlarını ayttılar. Olarğa ekstremist kibi keldi. Bu şaatlar içtimaiy işçiler ola. Olarnı taqiqat ne maqsadnen qoştı? Daa renkli olsun dep, mence», – dep tarif etti Kürbedinov.
Aprel 3-de Qırımda Qırım jurnalisti Nikolay Semenanıñ davası boyunca mahkeme diñlevleri olıp keçti.
Dekabr 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirdi.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Nikolay Semenanı «namuslı bir jurnalist» olaraq adlandırıp, onıñ kibi insanlar «işğal etilgen Qırımda basqıncı rejimge razı olmağanını» qayd etti.
Ukraina milliy jurnalistler ittifağınıñ reisi Sergey Tomilenko Semenanıñ mahkeme esnasını «adaletsiz bir mahkeme» dep adlandırıp, onı medeniy bir areket şeklinde kösterece olalar, dep ayttı.
Nikolay Semenanıñ advokatları, Halqara ve Avropa jurnalistleri Federatsiyası, em de OSCE ifade serbestligi meseleleri Temsilcisiniñ ofisi, FSBge muracaat etip, onı Qırımdan tedaviylenmesi içün yibermege çağırdı, lâkin müsbet cevap şimdige qadar daa berilmedi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi bir yıl evelsi ğayıp olğan ve yaqınlarda Bağçasaray rayonında cesedi tapılğan qırımtatarınıñ ölümi öldürüv degil, dep bildire. Bu aqta Qırım kütleviy haber vastaları müessiseniñ matbuat hızmetine esaslanıp bildire.
«Yaşnıñ ölüminde cinayet alâmetleri körünmey, öldürüv izleri yoq», – dep bildirdi Tahqiqat komiteti Qırımnıñ Rusiye akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
Tahqiqatçılarnıñ malümatına köre, Eynar Eyupov özüni öldürmek istegenini bir qaç kere aytqan edi, anasınıñ ölümine pek yanğan edi.
Qırım Tahqiqat komiteti ve diger uquq qoruyıcı organlarınıñ saytlarında resmiy malümat daa yoq. Elâk olğannıñ tuvğanları bir şeyni izaatlamadı.
Sentâbrniñ 16-nda belli olğanı kibi, Bağçasaray rayonınıñ Zalanköy (Holmovka) köyü yanında ğayıp olğan qırımtatarı Eynar Eyupovnıñ cesedi tapıldı.
2018 senesi avgust ayında haber etilgeni kibi, Bağçasaray rayonınıñ Büyük Qaralez (Krasnıy mak) köyünde 1998 senesi doğğan qırımlı Eynar Şevketoviç Eyupov ğayıp oldı.


text:
"Sevastopolenergo" şeerde iyün ayında yarıq söndürilecek künleriniñ cedvelini derc etti. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Cedvelni müessise saytında baqmaq mümkün.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.


text:
Onıñ keçirilmesini ukrain oligarhı Rinat Ahmetov teklif etti.
Üylede şirketlerde düdükler çalındı. Zavod, şirket ve kömür ocaqları bir qaç vaqıt devamında çalışmay edi. «Tınç Donbass içün! Terrorsız, silâ ve qırğınsız Donbass içün!» numayş Donetskte Donbass Arena stadionında olıp keçe, dep haber ete UNİAN. Mında tahminen 400 insan iştirak etti.
Ahmetovnıñ çağıruvına Donetsk şirketleriniñ çoqusı seslendi. Numayışta iştirak etmek içün zenaat birligi ve iş kollektivlerden arizalar keldi, dep bildirdi şeer başı Aleksandr Lukyançenko.
Dnepropetrovsknıñ qomşu vilâyetinde metallurg, istisalcı, naqliyatçılar Donbassnıñ teşebbüsine qol tuttı. Vilâyetniñ zavodları düdükler ile Ukraina barışığı ve stabilligi içün rey berdi ve separatizm ve zulumğa qarşı çıqtı.


text:
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Men bellesem, birisi Rusiye vatandaşlığından vazgeçecek ve ariza yazmağa yetiştirmegen olsa, biz bu müddetni daa eki-üç aftağa arttıracaqmız», – dep ayttı Aksenov.
Onıñ malümatına köre, Qırımda er kün 20 biñ pasport berile.
Yarımada Rusiyege qoşulğan soñ, Ukraina vatandaşları olaraq qalacaq olğan qırımlılar bunıñnen bağlı arizanı aprel 18-ne qadar Rusiye Federal Migratsion hızmetine bermek kerek ediler. Aks alda olar Rusiye vatandaşları olalar. Rusiye pasportını almağa istemegenler Qırımda yaşamaq içün ruhsetnameni almaq kerekler. Olar Qırımda migratsion hızmetine muracaatta bulunıp, 500 ruble miqdarında bergi tölemeliler.