text:
“Üzebez” yaña buın xäräkäte aktual', bäxäsle temalarğa söyläşülär ütkärüen däwam itä. Şuşı könnärdä tatar cırı, moñı, estradası turında bäxäs quptardılar. Döresräge ölkän buın cırçıları belän yaña buın yäşläre ber-bersen añlarğa tırıştı. Lev Tolstoynıñ “Atalar häm balalar” romanınıñ däwamı diäsen. Sovet zamanında tärbiälängän apalar-abıylar tege ğasırda niçek tatar cırların cırlağannar şulay bulırğa tieş häm tağın ber qat tieş dip söyläsälär, yaña buın yäşläre alarğa 21 ğasırnıñ taläplären, yäş buınnıñ nindi cırlarnı tıñlayaçağın äyttelär. “Tatar radiosı”, “Bars Media” oyışması xaqında süzlär yış yañğırasa da alardan ber genä wäkil dä yuq ide. Ä söyläşne başlap cibärüçelär häm kiräkle yaqqa boruçılar xalıq artistı Gölzadä Safiullina häm “Üzebez” yaña buın bäräkäteneñ koordinatorlarınıñ berse Rezidä Safiullina buldı. Oçraşuda Sirinä Latıypova, Asia Yunısova, Şämsiä Cihangirova kebek tanılğan jurnalistlar, şağirä Näcibä Safina, Miñğol Galiev kebek tatar köeneñ serlärenä öyrätüçe uqıtuçı, Georgiy İbuşev kebek tanılğan xalıq cırçısı belän bergä, mädäniät ministrınıñ da wäkile, psixolog, tatar kongressınnan Färit Urazayıwlar bar ide. Yaña ğına tatarça xip-xop cırlıy başlağan “İttifaq” törkemeneñ muzıykal' çığışı bäxäsne tağın da quyırtıp cibärde. Çönki sovet çorında tärbiälängän buınğa bu törkem yat ide, ä yäşlärgä kiresençä.
- Köylär tıñlağanda qaysı tatarnıqı, qaysı tatarnıqı tuğellekne ayırırğa öyränsäk yegetlärneñ dä köylären häm süzlären ikegä ayırsaq. Şul waqıt bez ber äyberne açıqlarbız, köy bit bezneke tügel… (Cүзrә yäşlär quşıla)
- Sez üzegez bezdän sez tatar klassikasın işetkänegez barmı dip sorıysız. Bezneñ sezdän şunı sorarıysıbız kilä, ä sezneñ arzanlı tatar popçasınnan başqanı işetkänegez barmı: rok, rep?..
Söyläşü qızğannan qıza bardı, xätta ölkännär yäşlärne basıp ta kittelär kebek, yäşlär barıber üz fikerlärendä qaldılar.
Gergi İbuşev al’ternativ tatar köe turında süz kitkäç rizasızlığın belderde aña yaña buın wäkile İl'şat Gıymadiev qarşı töşte:
- Al'ternativ cır turında işetkäç minem böten canım, yörägem urınınnan töşep kitte. Dimäk bezneñ yäşlärebezgä ışanıçıbız yuq digän fiker tudı mindä. Cırnıñ tamırınnan ayırılabız ikän bezneñ millät bette digän süz. Bügen ük inde yäşlär rätläp tatarça söyläşä belmilär. Oçraşuğa kilgändä ike yeget rusça söyläşep kildelär, artlarınnan kildem, ruslar dip toram min alarnı.
(İl'şat quşıldı)
- Georgiy abıy citär sezgä! Beläbez, tatarça bik äybät söyläşä beläbez. Duslarım belän nindi teldä söyläşüemä sezneñ eşegez bulmasın!!!
Bäxäsläşüdä “7 yoldız” kebek televizion proyektlar, “Bars Media” çığarğan cırçılar turında süz kitkäç “Üzebez” yaña buın xäräkäte wäkilläre yaña täqdim belän çıqtı:
- Äydägez “Üzebez”neñ köyle xit-paradın buldırabız. İñ naçar, moñsız cır ürnäge häm äybät cır ürnäklärenä nominatsiälär bilgeläp ber çara ütkärsäk, bälki närsägä bulsa da ireşerbez?!
Tatar moñı, cırı, cırçıları turında ğapläşü 4 säğättän artıp kitte. Sallı ğına fikerlär yañğıradı läkin bu temağa ğapläşü tögällänmäde.
Röstäm İsxaqi


c: text/html

text: İzrail sit il eştäre ministrı Silvan Şalom, Quşma Ştattar qarşı bulıuğa qaramastan,Fälestin bilämälärenän autonomiä başlığı Yäsir Arafattı qıuırğa täqdim itkän. Arafattı deportatsiälaw- bögön İzrail yetäkselegeneñ aşığıs räweştä yıyılğan ultırışında töp mäsälälärzeñ berehe. Könbayış ağentlıqtarı xäbär iteüensä, İzrail gäskärzäre İordandıñ Könbayış yarında Ramallaxta Arafattıñ ştab-kwartirahınan yıraq tügel pozitsiälarzı alğan. İzrail fekerensä, Arafat tınıslıq urınlaştırıuğa kamasawlay. Arafat bıl gäyepläwzärze kire qağa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ekrem Çelebi - Sunam
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Sunam
Etiketler : Ekrem Çelebi - Sunam türkü indir, Ekrem Çelebi - Sunam türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Sunam mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Sunam türküsü, Sunam sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Sunam bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bende Bir İnsanoğluyum
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm
Ekrem Çelebi - Oya Yazma Başında
Ekrem Çelebi - Artık Çıkmam Meyhaneden
Ekrem Çelebi - Kara Bahtım Kem Talihim
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Doktor Benim Yaram
Ekrem Çelebi - Gele Gele Geldim


text:
Acarstan belän tuğan kierenkelekne yomışartu öçen Gruziä diplomatik aktivlıq alıp bara
Tbilisi belän anıñ aftonomiäle respubikası Acarstan arasında suverenlıq mäsäläse buyınça bäxäs dävam itä. Görcstan parlamentı räisäse Nino Burjanadze krizisnı yomışartu öçen bügen Batumigä kilde. Ä inde Görcstannıñ Milli İminlek Şurası sekretarı Vano Merabişvili Russiäne tınıçlandıru öçen Mäskävgä kilde.
Audio
"Vazğiät qatmarlı. Bezneñ töp maqsät kierenkelekne yomışartu. Bez problemalarnı tınıç yullar belän xäl qılırğa telibez. Görcstanda konstitutsiäne ğämälgä quyu häm böten ildä saylaularnı ütkärü öçen şartlar tudıru möhim."
Şuşı krizis prezident Saakaşvili regional citäkçelär xökümäteneñ aftoritetın qabul itsen öçen 15-nçe Martta Acarstanğa ekonomik blokada salğaç qabınıp kitte. Ber kön elegeräk isä Acarstan iminlek köçläre Saakaşviline Acarstanğa kertmädelär. Bu inde Putinne Tatarstanğa yäisä Başqortostanğa kertmäv belän ber. Saakaşvilinıñ ekonomik blokada salıunda üzen Acarstanğa kertmäv töp motiv buldı da. Saylaulardan alda Acarstanda vazğiät kierenke. Tbilisi Acarstannıñ xakimdarı cirle parlament räise Abaşidzegä qarşı oppozitsiä buldıru östendä eşli. Anıñ taraftarları belän Saakaşvili yaqlıylar arasında Batumida bäreleşlär buldı. Tbilisi Acarstan xökümäten Görce jurnalistlarına höcüm itüdä dä äyepli. Baş prokuror Okruaşvili Acarstannıñ altı iminlek köçläre xezmätkären, jurnalistlarnı häm militant oppozitsiäne ezärleklävdä ğäyepläp xökemgä tartaçağın belderde. Ul şulay uq Saakaşvilinenñ anda vizit yasauına yul quymağanı öçen Acarstannıñ Eçke Eşlär ministere Cemal Gagitidze häm başqa räsmi şäxeslärgä qarşı cinayät eşeneñ quzğatılaçağın da äytte.
Audio
"Yäkşämbe vaqiğäläre öçen tağı Acarstannıñ iminlek ministere Soso Gagitidze Eçke eşlär ministereneñ urınbasarı David Bukaradze häm Kobuleti administratsiäse başlığı Tariel Xalvaşi dä cavaplılar."
Acarstan xakimiätläre Okruaşvilineñ belderüen kire qaqtılar. Görçe xakimiätläre Acarstannıñ aftonomiäsen yuqqa çığarırğa yäisä Abaşidze rejimın köç belän bärep täşerergä telämävlären belderälär. Läkin, alar saylaular yulı belän Acar citäkçeseneñ xakimiättän kitüen xuplayaçaqların da yäşermilär. Saakaşvilinıñ ğinvar ayındağı prezident saylaularında , acar saylauçılarınıñ 95 protsentınıñ tauışın alğan buluın dağvä itkän Görçe xökümäte saylaular näticäsendä Abaşidze rejimı çitläteläçäk dip ışana. Acar resmiläre isä Saakaşvili populär tügel dip däğvä itälär. Qaysı yaqnıñ xaqlı buluı bilgesez. Läkn, Acar citäkçese xakimiäten saqlap qalu mäsäläsendä Russiä yardämenä tayana ala. Mäskäv märe Lujkov Abaşidzene yaqlauın kürsätü öçen Batumigä kilde, kierenkelek öçen Tbilisine ğäyepläde. Batumidä xärbi bazası bulğan Russiäneñ tışqı eşlär ministerlege uzğan atnadağı belderüendä Görcstan xökümäten Abaşidze rejimın bärep töşerergä tırışuda ğäyepläde. Tbilisi Mäskävne tınıçlandıru öçen bulsa kiräk. İminlek Şurası sekretarın Mäskävgä cibärde. Şuşı vizitlar niçek tämamlanır anısı älegä bilgesez. Läkin, barlıq problemmalar ber vizit belän xäl qılınır dip kötep bulmıy.
Färit İdelle, Praga.


text:
Ütkän atnada Könyaq Korea watandaşın totıq itep alğan radikal möselman törkeme, xärbiläregezne Ğıraqtan çığarığız digän taläbe Seul tarafınnan kire qağılğaç, kiçä totıqnıñ başın çabıp üterde.
AQŞ ğäskäriläre Kim Sun İlneñ mäyeten kiçkä taba Bagdad belän Falluca arasındağı yul çitendä taptı. AQŞ xärbi süzçese general Mark Kimmit Kimneñ mäyete maşinadan ırğıtılğan dide. Kimne urlawçılar K.Korea Ğıraqtağı 600 xärbien çığarırğa häm östämä 3meñ ğäskäri cibärü qararınnan wazkiçergä tieş dip taläp itte. Seul monıñ belän kileşmäwen beldergännän soñ , terroristlar aldan kisätkännären eşläp ,ğämällären video tasmağa töşerep Äl Cäzirä televidiesenä cibärde. Küzläre bäylängän tezländerelgän totıq artında torğan bitlekle terrorçılarnıñ berse tübändäge belderüne uqıdı.(audio)
Bu Monoteizm häm Cihad isemle törkemnän K.Korea xalqına . Bez sezne kisättek, ämma sez tıñlamadığız. Bu sezneñ qullar başqarğan eş. yalğannı tuqtatığız. Sezneñ armiä ğıraqlılar öçen tügel ä läğänätlängän amerikannnar öçen monda Xristian dinen totqan 33 yäşlek Kim teologie häm inglizçä uqığan ,ütkän yılda ul K.Koreanıñ in yaxşı universitetında ğäräb telen uqıp betergän häm şunnan soñ Ğıraqta eşlägän küp kenä K.Korea şirkätläreneneñ bersendä tercimän bulıp eşli başlağan. Şirkät amerikan xärbilären tämin itä.
Üterü küp kenä illär tarafınnan xökem itelde. K.Korea häm koalitsiä köçlärendäge başqa illär Ğıraqta qalaçaqların belderde. BMO İminlek Şurası cıyınında K.Korea ilçese Kim Sam-hoon (audio)
Korea respublikası xalıqara cämäğätçelekneñ irekle demokratik Ğıraq oyıştıru tırışlıqlarına nıq ışana häm Korea bu mäqsatqa turılıqlı qala dip belderde.
Seulnıñ ğıraqqa cibärgän 600 keşeneñ zur öleşen xärbi mediklar häm injinerlar täşkil itä. Ul august ayında anda 3meñ keşe tağı cibäräçäk. Şulay da xökümät Ğıraqta möhim eşe bulmağan sivillärgä kitergä quştı.BMO general sekretarı K.Annan Kimne üterü, bernindi säyäsäi yäki başqa säbäp belän aqlanmağan cinayät digän belderü yasadı. İminlek Şurasınıñ älege prezidentı Filipin tışqı eşlär minsitırı Delia Domingo , şura isemennän yasağan belderüendä xalıqara cämäğätçelekne berdäm bulırğa çaqırdı. şerüçe bulıp eşli . Prezident G.Bush Korea watandaşınıñ üterelüen xökem itep (audio)
Min älegä K.Kore prezidentı Roh belän söyläşä almadım. , Prezident waxşı keşelärneñ bägersez ğämälläre irekle dönyanı qurqıta almayaçağın añlıy dip ömed itäm .Alar bezneñ teläk , ışanıçıbıznı qaqşatırğa tırışa Alar bezne çigenergä mäcbür itep üzläreneñ qaranğı qaraşların tağarğa teli dide .
K.Korea prezidentı Roh televidiniä çığışında şundıy naçar xabär işetterüenä qızğanıç belderep (audio) beräw dä terror aşa mäqsatqa ireşä almıy, bez terror aktın in köçle räweştä xökem itäbez dip äytte.
Xökümät augustta 3meñ ğäskärine Ğıraqqa cibärergä planlaşıtra. Alar ilneñ tönyağına urnaştırılaçaq dip kötelä.Şulay itep Seul Britaniädän soñ in küp ğäskär cibärgän 3nçe il bulaçaq. Korealılarnıñ 56% Ğıraqqa ğäskär cibärügä qarşı . Kimneñ üterelü xabäre protestlarnı arttıraçaq dip kenä kötergä kiräk.K.Korea barlıq neften yaqın könçığıştan import itä häm sonğı waqıtlarda Ğıraqta bik küp tözü kontraktlarına qul quydı. Ğäskär cibärügä qarşı buluçılar Ğäräb dönyasın üzebezgä doşman itäbez , AQŞnı tınıçlandıru öçen genä xärbilär cibärelä dip äytä. Yaqlawçılar isä Seul geopolitik ixtiaçları ayrım alğanda Tönyaq Koreağa qarşı Amerika belän berektäşlek öçen xärbilär cibärergä tieş digän argument alğa sörä.
färidä xämit,praga


text:
Ärmänstanda uram cıyınnarı däwam itä
Ärmän polisiäse uram cıyının quıp taratqannan soñ ber-ike säğat uzğaç oppozisiä wäkilläre yañadan cıyıldı. Elekke prezident Levon Ter-Petrosian öyendä saq astında.
Radiobıznıñ ärmän redaksiäse xäbär itüençä, Yerevan tulı polisiä buluğa qaramastan, oppozisiä wäkilläre töştän soñ yañadan cıyılğan. 10 kön elek uzğan prezident saylawı näticälärenä protest belderep alar "azatlıq" häm "Levon" dip qıçqırğan. Keşe xoquqları wäkile Armen Harutiunian wazğiätne kierenke dip bäyäläde:
"Bik kierenke häm awır wazğiät tudı. Tınıç uram cıyının polisiäneñ köç qullanıp taratu xoquqı yuq ide," - dide Harutiunian.
Elekke prezident Levon Ter-Petrosian mäydanda bulğan xällär turında menä nilär söyläde:
"Keşelär tınıç qına yoqlıy ide. Maxsus köçlär kilep tayaqlar belän alarnı qıynıy başladı. Min mikrofon yanına kilep xalıqnı tınıç bulırğa çaqırdım. İminlek köçläre kilgäç tä qıynıy başlamadı, alar keşelärne uratıp aldı. Min xalıqnı polisiä belän bäreleşmäskä çaqırdım, başta alarnıñ nişliäçägen kürik, didem. Ämma söyläşülär bulmadı, bezgä ber kem ber ni äytmäde, annarı polisiä xalıqnı qıynıy başladı," - dide Ter-Petrosian.
Polisiä üz xezmätkärläreneñ yaralanğan buluın häm oppozisiä çatırlarında qoral tabılğanın xäbär itte. Çatırlarnı cimerer öçen mäydanğa xärbi maşinalar kiterelgäç polisiä böten jurnalistlarnı quğan, dip xäbär itelä.
Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması räise, Finlandiä tışqı eşlär ministrı İlkka Kanerva, uram cıyınına qarşı köç qullanunı täñqitläp çıqtı häm qulğa alınğannarnı irekkä çığarırğa, oppozisiä belän xökümätne söyläşülärgä çaqırdı.
Ärmänstanda 19 fivral bulğan prezident saylawında premyer-ministrı Serj Sarkisian tawışlarnıñ 53% alıp prezident dip iğlan itelde. Ter-Petrosian öçen 21.5% tawış birde. Oppozisiä Sarkisian xärämläşülär yulı belän ciñgän dip däğwa itä. Ciñüçe üze monı kire qağa.
Räsmilär uram cıyının oyıştıruçılarnı qanunsız yullar belän xakimiätne üz qullarına alu tırışlığında ğäyepli. Bügen irtän bulğan xällärgä qadär Yevropa Şurası häm Yevropada İminlek wä Xezmättäşlek Oyışması taraflarnı tınıçlıqqa çaqırğan ide. Oyışmadağı AQŞ wäkile, Waşington Ärmänstanda saylawdan soñğı xällärgä bik borçıla, dip belderde.


text:
Charles Duelfer: Ğiraq suğışı başlanğanda Saddamnıñ tıyılğan qoralları yuq ide
Saylawlarğa ber aydan da azraq waqıt qalğanda, Quşma Ştatlarnıñ xäzerge prezidentı Ğiraq suğışın aşığıp başladı diüçelär üzläreneñ xaqlı buluın raslağan yaña argumentqa iä buldı - amerikan qoral inspektorları törkemeneñ başlığı üzeneñ Ğiraqta yaqın kiläçäktä küpläp yuq itü qoralların tabuğa bik ömetlänmäwen äytte. Senatnıñ qorallı köçlär komitetı qarşında Charles Duelfer, amerikannar Ğiraqqa basıp kergändä Saddamnıñ andıy qoralları inde yuq ide dip belderde.
Audio, Charles Duelfer
"Bez älegä, Ğiraqnıñ küpläp yuq itü qoralları suğış aldınnan ildän çığarıldı, yäisä çığarılmadı dip özderep äytä almıybız. Qalğan qorallarnıñ bulu-bulmawı xaqında da sorawlar cawapsız. Ämma minem fikerem şul, alar ğomumän yuq" di Quşma Ştatlarnıñ qoral inspektorları citäkçse Duelfer. Anıñ süzlärenä qarağanda, ul şäxsän, Ğiraq üzendäge şikle qoral programmaların äle 1991-nçe yılda uq, Farsı qultığı suğışınnan soñ tögälläde dip uylıy. İnspektorlar şul programmalarnıñ soñraq yañartıluına işarä itkän bilgelär tapmağan. Biologik qoral citeştergän soñğı qorılma, äl-Xaqam, Berläşkän Millätlär Oyışması küzätüçeläre tarafınnan 1996-nçı yılda yuq itelgän ide dip belderä Charles Duelfer. Ul, Saddam üzendä küpläp üterü qoralların citeşterü tiräsendäge şawşunı, Quşma Ştatlarğa yanaw öçen tügel, ä kürşe İrannı qurqıtu öçen faydalanğan dip isäpli. Anıñ şuşı fikerlären işetkännän soñ senat komitetındağı aldınğı demokrat senator John Rockefeller Duelfer xisabın Aq yort öçen "tar-mar itärlek" dip atadı, häm "bez Ğiraqqa basıp kerdek, meñlägän keşe ülde, ä ul il citdi qurqınıç tudırmağan da bulıp çıqtı" dip belderde. Duelfer xisabı Quşma Ştatlar citäkçelege genä tügel, Rusiä häm Fransiä kebek illär öçen dä şaqtıy uñaysız açışlar yasıy. Anda Saddam xökümäteneñ, xalıqara çikläwlärne beterügä ireşü maqsatında fransuz häm urıs säyäsätçelärenä, eşmäkärlärenä matdi yardäm kürsätüe faş itelä. Rusiä yağınnan şul isemlektä Gazprom, Lukoil, Yukos şirkätläre wäkillären, Bagdadta berniçä märtäbä bulıp kitkän Vladimir Jirinovskine kürep bula. Fransiädä isä Saddamnıñ şuşı büläklärenä elekke eçke eşlär ministrı Charles Pasquanıñ, saqlanu ministrı Pierre Joxenıñ bäyle buluın kürsätkän dokumentlar açıqlanğan.
Kärim Kamal


text:
Yekaterinbur Tatar Uqıtuçısı belän xuşlaştı, buınnar çılbırı däwam itä
Qaydan kilgän ikän bu keşegä şundıy tatar canı? Roza apa çığışı belän qayçandır Çiläbe ölkäseneñ Troitski şähärendä dan totqan Boğateevlar digän baylar näselennän ikän. Roza apanıñ babası qayçandır üz öyendä Gabdulla Tuqaynıñ üzen qabul itkän. Alar Tuqay belän bik dus bulğannar, dip söylilär. Asıl näsel üzeneñ däwamın taplamağan. Roza apanıñ tormış iptäşe, Böyek Watan suğışı veteranı, suğışta kürsätkän batırlıqları öçen küp kenä ordennar häm medal'lär belän büläklängän söyekle Färite Sverdlov ölkäsendäge “Ural” isemle iñ berençe tatar-başqort cämğiäte räise bulğan. Bik aqıllı, bik bulğan keşe ide dip iskä alalar anı bügen dä. Färit Läbib ulı pedagogik fännär kandidatı, dotsent bulıp eşlägän. Milläte öçen üzen dä, canın da qızğanmağan keşelärneñ berse bulğan ul. Şäñgäräevlarnıñ qızı – Ğäliä xanım üzeneñ ire, Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil' Bikbov belän bergä äti-äniseneñ eşen inde däwlät bieklegendä däwam itä. Bu ğailä törle yaqlap küplärgä ürnäk bulıp tora.
Millät canlılıq bu näselneñ asılına señgänder. Anıñ däwamı bügen Roza apanıñ onığınıñ qızı, Bikbovlarnıñ onığı bäläkäy Kamilädä. Ğäliä xanım üze änise belän onığı arasındağı mönäsäbätne küz yäşläre aşa yılmayıp iskä ala.
- “Kamilä bezgä qunaqqa kilgän çaqta, bezneñ öy äkiät sarayına äwerelä ide, - dip söyli ul, - tatar xalıq äkiätlären, padişahlarnı, patşabikälärne gäwdäländerep, bik qızıq itep uynıylar ide alar. Äkiätlär aşa Kamiläne tatar bulırğa öyrätte ul”. Bäläkäy qız Kamilä tatar telendä matur itep söyläşä, äkiätlär dä söyli belä. Sabıy küñele yaratqan äbekäye belän mäñgegä xuşlaşqanın añlap beterä almıy äle. Ğäliä xanım Kamilägä äbekäye birgän tatar canı däreslären üze däwam itärgä uylıy. “Anıñ belän bergä üzem dä öyränermen matur itep tatarça söyläşergä”, - di ul.
Qayçandır, borınğı tatar näselläre arasınnan ike näsel – Ağafurovlar häm Boğateevlar qan-qardäşlär bulğannar häm dus yäşägännär. Ural cirendä dan totqan ataqlı säwdägärlär bularaq ta, çın tatar keşeläre bularaq ta, alar üz millätlären üsterügä bik zur öleş kertüçe asıl zatlardan bulğannar.
Buınnar çılbırı bügen özelmiçä däwam itä. Anıñ nıqlığı änä şundıy kamilälärdä çağıla.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
Bu atnada İspaniäneñ şuşı şähärendä ütkän berençe xalıqara İslam feminizmı konferensiäse Qor'änne ir-at şovinizmı belän tähsilläwne ğäyepläp çıqtı häm İslam xatın-qıznı azat itä ala dip belderde.
Konferensiäneñ yomğaqlaw belderüendä İslam xatın-qıznı azat itep anıñ statusın üzgärtä ala dielä.
Belderüdä Qör'änne 21-nçe ğasır cämğiätlären isäpkä alıp açığaq täfsillärgä çaqırıla.
Anda İslam feminizmı Qör'änne şovinistik qaraştan uquğa alternativa bularaq tuuçı çınbarlıq dielä. Qör'än patriarxat tärtiben aqlamıy dielä.
Üktäberneñ 27-sennän 29-ına qädär ütkän konferensiäne Katalan İslam Şurası oyıştırdı. Anda 15 ildän belgeçlär qatnaştı.


text: Amerika Quşma Ştatları däwlät sekretarı, Condoleezza Rica bügen İzrail citäkçeläre belän oçraşa. Rice, Amerika uzaçaq Tınıçlıq Konferensiäse aldınnañ İzrael belän Fälestan arasında bulğan ayırmalarnı xäl itärgä cıyına. Läkin Ricenıñ bu soñgı wazifasında ömet bik äz.Rice izrail tışqı eşlär ministrı Tzipi Livni, Premyer Ministrı Ehud Olmert häm Xalıqara Yaqın könçığış wäkile Tony Blair belän oçraştı. İrtägä Düşämnbe könne isä, Rice, Fälesten citäkçeläre belän söyläşäçäk. Söyläşülärnen berençe köne bügen şul uq waqıtta, Ğazza sızığında 4 fälestenleneñ İzrail köçläre tarafınnañ üterelüe xäbäre kilde.


text: Tönyaq Korea bügen qullanılğan atom yağulığın eşkärtüe turında xäbär itte. Monnan çıqqan maddä qoral yasarlıq plutoniy äzerlär öçen yaraqlı bula. Könyaq Korea häm Yaponiä, bu xaqta ber ni dä belmägännären belderde. Tönyaqnıñ däwlät qaramağında bulğan Üzäk mäğlümat agentlığı, Amerika Quşma Ştatlarına bu xaqta uzğan ayda xäbär itelde, dip belderde. Ministrlıqnıñ matbuğat wäkile, “Ğiraq suğışı suğışnı buldırmıyça üz ileñneñ iminlegen häm bäysezlegen saqlap qalu öçen zur köçkä iä bulırğa kiräk ikänen kürsätte”, dide. Bügen Waşingtonda Amerika Quşma Ştatları, Yaponiä häm Könyaq Korea räsmiläre oçraşıp, Tönyaq, Amerika häm Qıtay wäkilläreneñ bulaçaq oçraşuı turında söyläşäçäk.


text:
Tübän Novgorodta R. Wahapov isemendäge II Xalıqara cır festivale açıldı
Tübän Novgorod şähäreneñ iñ zatlı opera häm balet teatrında ul könne alma töşärlek tä urın yuq ide. Bu xäl ölkäneñ citäkçelegen dä şaqqattırdı. Mondıy tulı zallarnı küptän kürgännäre bulmawın äyttelär alar üz çığışlarında.
Rusiä Prezidentınıñ İdel buyı federal' okrugıyndagı wäkile urınbasarı Vladimir Zorin, Tübän Novgorod ölkäse gubernatorı urınbasarı Aleksandr Sapin, Tübän Novgorod ölkäse Zakonnar çığaru cıyını räise urınbasarı Nikolay Karmanov festival'ne qotlap, anıñ eşenä uñışlar telädelär. Yıl sayın traditsion räweştä festival'neñ açılu tantanasın Räşit Wahapovnıñ tuğan yağı - Tübän Novgorodta uzdıru täqdime belän çıqtı gubernator urınbasarı. Festival'neñ citäkçese häm avtorı, “Tatarstan” jurnalı baş möxärrire Rifat Fättäxov moña qarşı kilmäde. Ul 2008 yılnı Wahapovnıñ tuuına 100 yıl buluın häm aña häykäl quyarğa kiräklegen belderde.
Festival'dä Tatarstannan Däwlät Şurası räise urınbasarı Rimma Ratnikova, deputatlar Robert Miñnullin, Rinat Zakirov häm başqalar qatnaştı häm şulay uq qotlawların citkerep, uñışlar telädelär.
Tübän Novgorodnıñ Qızıl Oktäber, Serğaç, Pilnä rayonnarınnan, Sankt-Peterburg, Mäskäw şähärlärennän kilgän millättäşlärebez festival'gä biletlarnı atna-un köndä alıp betergännär.
Qızıl Oktäber rayonı Simoçki awılı kolxoz räise, keçkenädän ük Räşit Wahapov konsertların küzätkän Ramil Fetxullin
Bez rayonnan 9 avtobusta häm 20дәH artıq maşinalarda kildek. Barlığı rayonda 450 keşe bilet aldı. Min üzem keçkenädä Räşit Wahapov konsertın qarağan idem. Ul çaqta xalıq sıymıyça, ul mäydanda maşinağa basıp cırlağan ide.
4 säğät däwamında millättäşlärebez Tatarstan sänğät'kärlären sulış ta almıyça tıñladılar. Qazan-Ğor'ki poyezdınıñ ber vagonın tutırıp kilde cırçılar. Aydar Gabdinov, Al'bina Kincaliewa, İlşat Wäliev, Aygöl Sağınbayıwa kebek yäş cırçılarnıñ çığışları şaqtıy äsir itte tamaşaçılarnı.
Yäşlär belän berrättän, inde şaqtıy tanılğan Ferdinand Säläxov, Zöhrä Säxäbiewa, Zaqir Şahban, İdris Gaziev cırladılar. Xalıq şaqqatıp tıñladı. Tatar cırlarına şaqtıy susağannar. Älfiä Avzalova çıqqaç zal torıp basıp qul çaptı häm 2 cırdan soñ da cibärergä telämäde.
Älfiä Avzalova 3Hчe cırın da başqarırğa mäcbür buldı.
İlham Şakirov üz çığışın Räşit Wahapov turındağı istäleklären urtaqlaşudan başladı
Anıñ üz yöze bar ide, anıñ cırların qabatlap bulmıy.
Räşit Vahapovnıñ 2Hчe Xalıqara cır festivaleneñ açılışı İlham Şakirovnıñ cırlawı belän yabıldı.
Festival'ne alda zur yullar kötä. Bu xaqta festival' başlanır aldınnan “Tatarstan” jurnalı baş möxärrire Rifat Fättäxov
Festival' plannarında Baltıyk buyı – Tallin, Riga, Vil'nyus, ä Saban tuyı waqıtında Almaniägä baru tora. Yaqınraqqa kilgändä İjau, Çabaqsar, Ul'yan, Çiläbedä kötälär. Ä közen gala-konsert Qazanda uzaçaq.
Landış Xarrasova


text:
Öfö aeroportı: kem köslöräk?
Oşo köndärźä yubiley obekttarı la safqa inä başlayasaq. Ularźıñ berehe-Öfö aeroportında äle wäzğiät. Aeroport wäkildäre räsmi beldereü menän sığış yahanı. Doqumenttı general direktor wazifahın başqarıusı Niqolay Odeğov uqıp işetterźe. Huñınan Nikolay Odeğov häm Öfö aeroportı profqomı räyese Tatyana Niqonowa xäbärselärźeñ horauźarına yauap birźe. Niqolay Odeğov äyteüensä, äle wazifalarına kire qaytarılğan elekke etäkselär predpriyatie alğan kilemdeñ yañı etäkselek tarafınan qayźa häm nisek totonolouın asıqlarğa tırışa. Älegä 50 million hum aqsanıñ yuğalıuı asıqlanğan. Tatyana Niqonowa äyteüensä, xalıq–ara eroportqa reyderźar höjüme qurqınısı qala äle. İrek Näźerşin häm unıñ komandahı ağzaları aeroport tiräläy xälgä, qarşı yaq beldereüźärenä ber nindäy źä añlatma birmäy. Respubliqa etäkselege lä wäzğiätte sittän küźäteüźe xup kürä. Ul arala respubliqa prezidentı byudjettı ütäü barışında alınğan 845 million 100 meñ hum tirähe kilemde döyöm grajdandar ösön täğäyenlängän obekttar töźölöşönä yünältergä tigän farman sığarźı. Bıl nindäy obekttar-ul turala äytelmäy.


text:
Miñtimer Şäymiev: KamAZda qısqartu bulmayaçaq
Sişämbe räsmi xäbärlärendä prezident Mintimer Şäymievneñ Çallıda KamAZ berläşmäse xaqındağı wäzğıätkä östämä añlatması çıqtı. Azatlıq radiosı söylägänçä, berençe vitse-premyer Rawil Moratov Çallı şähär şurası sessiäsendä KamAZda 15 meñ xezmätkärneñ qısqartıluına äzer bulırğa kiräk, dip beldergän ide. Çallıda ğına tügel, xätta Mäskäwdä dä bu xäbär cämäğätçelekne şaqqatırdı. KamAZnıñ küptän tügel bilgelängän general' direktorı Sergey Kogogin Rawil Moratov farazın maxsus matbuğat oçraşuında kire qağtı. Häm menä prezident awızınnan da “bez Sergey Kogogin alıp barğan säyäsätne xuplıybız, 10 meñlägän keşe qısqartıla digän süzlär nigezsez”, digän kommentariy işetelde. İnde bolay da elek KamAZda eşlägän 130 meñ keşeneñ 51 meñe genä qalğan. Şuña kürä andıy zur qısqartular buluı mömkin tügel.


text: Tışqı eşlär ministrlığı wäkile Aleksandr Yakovenko Russiä konstitutsiäsenä yaraqlaştırıp äzerlängän bu konstitutsiä proyektı xäzerge waqıtta Yewropa Şurası tarafınnan tikşerelä dide. Yewropa Şurası Yewropada keşe xoquqların küzätüçe töp oyışma. Şuranıñ keşe xoquqları komissionerı Alvaro Gil-Robles bu atnada Russiädä oçraşular ütkärä, Russiä räsmiläre belän söyläşä, Çeçnägä, İnguşetiägä bara. Çeçnä belän İnguşetiädä ul keşe xoquqları torışın bäyäläp, şuranıñ elekke täqdimnäreneñ niçek tormışqa aşırıluın tikşeräçäk. Çeçnädä konstitutsiä referendumı 23-nçe Martta ütäçäk.


text:
Tatarstan radiosınıñ tanılğan diktorı El's Ğädelev wafat buldi
Axırda - qayğılı xäbärlär. Yevropa üzägendä Parij-Vena poyezdında yanğın çıqqaç, şunda häläk bulğan 12 keşe arasında Tatarstan wäkilläre buluı turında xäbär itkän idek. Yal itärgä Fransiägä barğan millättäşlärebez belän bergä, ber ük vagonda barğan 5 amerikalı, 3 Germaniä grajdanı, ber macar häm ber Gretsiä watandaşı bulğan. Rusiäneñ Brüssel'däge general' konsullığı bu turıda xäbär itkän häm häläk bulğan tatarstanlılar Qazanğa qaytarılğan. 10 noyäbrdä Qazan elemtä texnikumı binasında şuşı faciğägä duçar bulğan Rawil Fatıxov häm anıñ tormış iptäşe Rezidä xanım belän xuşlaşu buldı. Fatıxov elemtä ministrı urınbasarı bulıp eşlägän ide.
Tatarstan radiosınıñ diktorı bulıp eşlägän, näşriät xezmätkäre bulğan El's Ğädelevne bik küplär yaxşı belä ide. Anıñ matur tawışı, ütken tele, tatar Levitanı digän quşamatı istäleklärdä genä qalaçaq. Şağir, diktor, jurnalist El's Ğädelev 66 yäşendä wafat buldı. Xezmättäşläre häm dusları anıñ yaqtı istälegen ber waqıtta da onıtmas.
“Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Rimzil Wäli.


text:
Härkemneñ üz bäyräme. 23 fevralğä bağışlanğan soraştıru
23nçe fevral, Watannı saqlawçılar köne Qazan uramnarında ällä ni sizelmi. Bazarlarda, kibetlärdä ğädäti yal könnärdä kebek ığı-zığı küzätelä. Alkogol eçemleklär büleklärendä säwdä aktiv bara, tortlar, salatlar tiz taralıp bara. Qazannıñ Çexov bazarında da satıp aluçılar küp buldı, Watannı saqlawçılar könenä bağışlanğan soraştırunı da şuşında, Bazarğa kilgän satıp aluçılar häm satuçılar arasında ütkärdek.Ölkän yäştäge Firdäüs apa «23 fevral’ne yıl sayın uzdırabız», dide, bu suğışta ülgän ätine iskä alu da, iptäşemne häm kyäwne xörmätläw köne dä, -dip cawap birde ul. Ölkän yäştäge Nikolay abzıy, 30 yıl xärbi bulıp xezmät ittem, min bu könne bäyräm itäm, digän cawap qaytardı. Bazarda timerlär satuçı Rafael abıy, qayçandır armiädä xezmät itkän idek, bu könne iske ğädät belän ütkärep kiläbez, Watan aldına quyası sorawlar yuq, kündek inde xäzer, dide. Uramda könbağış satuçı Rämziä apa, tormışına qänäğät, pensiä citä, Watannı saqlarğa kiräk, dönyalar tınıç bulsın, digän cawap birde. Bazarda äyber satıp aluçı yäş yegetlär, Watannı yaratasızmı digän sorawğa cawap birüdän baş tarttı.
Bikä Timerova.


text:
Fändäs Safiullin: "Putin latinnı tıyğan qanunnı ğämäldän çığarmasa, anıñ belderüläre buş süz bulıp qalaçaq."
Bez «Tatarstan yäşläre» gäzite xäbärçese Flüra Nizamovağa da älege matbuğat oçraşuınnan alğan tä`esirlär belän urtaqlaşunı soradıq. Menä Flüra Nizamova cawabı: «Putin üze söylägändä här waqıt ışandıra. Anıñ ideyaları çınlap tormışqa aşırıla qalsa, döres bulır, dip uylap utırdım. Qazannıñ , xalıqnıñ bay tarixlı buluın tanuı uñay tä`äsir qaldıra. Min oçraşuda bulsam cirle üzidarälär turında täfsilläbräk sorar idem.».Matbuğat oçraşuında Kulikovo qırındağı ciñüne bäyräm itü çaraları turında da süz bardı. Elekke Duma deputatı, cämäğät eşçeklese Fändäs Safiullin Kulikovo qırındağı ciñüne bäyräm itügä qarşı keşelärneñ berse ide. Kulikovo qırı häm matbuğat oçraşuınnan alğan tä`esir turında Fändäs Safiullinıñ fikerläre tübändäge.«Rusiä Prezidentı cawabı - küp millätle däwlätneñ citäkçese cawabı ide.Ä tege bäyräm, ul urıs belän tatarnı ber bersenä qarşı qotırtu öçen uylap tabılğan bäyräm. Milli säyäsät turındağı cawapları küñelgä yatışlı buldı. Ämma Rusiä Prezidentınıñ äylänä tiräse anıñ fikerlären xuplamıy tösle . Tatar xalqına üzenä caylı xäreflärne kertüne tıyıp quyu - Putinnıñ süzlärenä qapma qarşı. Ägär Putin, latinnı tıyğan qanunnı üze ğämäldän çığarmasa, anıñ belderüläre buş süz bulıp qalaçaq.»
Bikä Timerova.


text:
Sişämbedä Sudanğa barırğa cıyınğan AQŞ däwlät sekretarı C.Powell andağı wazğiätne qotoçqıç, bälä qaza dip taswirlıy. Ul xalıqara cämäğätçelekneñ tizlektä xäräkät itep Sudan xalqına yardäm itüe zarur dip äytte .
Powell süzlärençä(audio) Bu katastrofa, xalıqara cämätçelek bergäläp qulınnan kilgän här närsäne eşläp ömetsez xalıqqa yardäm itergä tieş
Xartum xökümäten diskriminatsiädä ğäyeplägän ğıysyançılar 2003yılnıñ fevralendä başkütärgännän birle Sudannıñ Darfur töbägendä in kimendä 10meñ keşe ülde häm ber millionnan artıq keşe öyen-yortın taşlap kitte. BMO Darfurnı dönyadağı in yañan humanitar krizis dip bäyäläde.


text: 2000 nçe yılnıñ martında Çeçnyäda hälaq bulğan mäskäwastı OMONçılarınıñ äşen tikşerü qararı 15 nçe yül könne mäğlüm bulaçaq. Äçke äşlär ministerlığınıñ yuğarı däräcäle ofitserları Boris Fadeyev häm Mixäil Levçenqo cawapsızlıqta gäyeplänä. Tikşerü mäğlümätlärençä, alar Grozní yanında OMON käräwänı ütkändä iminlek täämin itmägännär. Ğäyeplänüçelärneñ advokatları cinayät äşen tuqtatu häm şulay uq dälillärdän qayber doqumentlarnı töşerep qaldıru täqdime belän çıqtı. İke yıl älek Groznínıñ rayon mäxkämäse Fadeyevnı häm Levçenqonı aqladı, ämma Çeçnyänıñ Yuğarı mäxkämäse bu qararnı kire qaqtı. Soñıraq Mozdoq rayon mäxkämäse alarnı 4 yılğa ireklärennän mäxrüm itte, annan soñ amnistiäläde.


text:
Äleumet
Bastı bet Äleumet
Jetisay äkimi 3 mln teñgege salınğan äjethananıñ aşıluına qatıstı
Oñtüstik Qazaqstan oblısı Jetisay qalasınıñ äkimi qalada paydalanuğa berilgen jaña äjethananıñ aşılu räsimine arnayı kelip qatıstı. Bwl turalı NUR.KZ habarladı. Aqparat köziniñ habarlauınşa, Maqtaaral audanınıñ ortalığı Jetisay...
WQK eldegi internet qızmetin qanday jağdayda toqtata aladı?
Wlttıq qauipsizdik qızmeti internet pen baylanıs qwraldarınıñ qızmeti qanday jağdayda toqtatatılatının tüsindirdi dep habarlaydı komitettiñ baspasöz qızmeti. Keybir zañnamalıq aktilerine ekstremizmge jäne terrorizmge qarsı is-qimıl mäseleleri...
Azialıq qauımdastıq Astanadağı öñirlik habpen äriptestigin nığaytuda
Astanadağı memlekettik qızmet salasındağı Öñirlik hab basqaruşı komiteti törağası Alihan Baymenov Memlekettik basqaru salasındağı Aziyalıq qauımdastıq (AAPA) prezidenti, Yonsey universiteti professorı Pan Suk Kimmen...
Twrğın-üy bağası arzandamay twr
Elimizde 17 twrğın üy kombinatı jwmıs istegenimen, baspana bağası arzandamay twr. Nwrlı jol bağdarlaması boyınşa salınğan üylerdiñ de sapasın sın kötermeydi. Bügin Mäjiliste Wlttıq...
Qazkom Halıq bankimen aldın ala kelissöz jürgizude
Qazkom "Halıq bankimen" aldın ala kelissöz jürgizip jatqanın mälimdedi, - dep habarlaydı Tengrinews.kz tilşisi. "Kazkommercbank" AQ jäne Keñes Raqışev "Qazaqstan Halıq banki" AQ-men KKB men...
Aqtauda 6 aylıq balanıñ jüregine ota jasaldı
Mañğıstau oblıstıq auruhanasınıñ kardioortalığınıñ därigerleri 6 aylıq Talğattıñ jüregine sätti ota jasadı, dep habarlaydı QazAqparat. Säbidiñ tua bitken jürek aqauı bar ekendigin ata-anası ol 6...
Aspazdar ne üşin ayıptı boldı?
Aqtöbe oblıstıq Eset batır atındağı darındı balalarğa arnalğan sport mektep-internatınıñ aspazdarı «basşılar balalarğa arnalğan tamaqtı jep, üylerine tasidı» dep prokuraturağa şağım tüsirgen. Keyin janjaldıñ...
Asa auır qılmıs jasağan balalarğa arnalğan mektep qay ministrliktiñ qwzırında?
QR Ädilet ministri Marat Beketaev Bilim jäne ğılım ministrliginiñ qarauına asa auır qılmıs jasağan balalarğa arnalğan mektepti berudi wsındı. «Türli deñgeylerde wstanımımdı birneşe ret...
Şirkeudegilerdi şoşıtqan adam 2 jılğa sottaldı
Almatıda Nikol'sk şirkeuinde jarılıs jasalatını turalı jalğan habar bergen «lañkes» eki jılğa bas bostandığınan ayırıldı, Almalı audandıq sotınıñ baspasöz qızmeti. «Ayıptaluşı J. QR QK 273-babında...
Qandastardıñ atamekenge oraluına Qazaqstan diplomattarı öz ülesin qostı
Şeteldegi qandastarımızdıñ atamekenge oraluına Qazaqstan diplomattarı öz ülesin qostı. Bwl turalı bügin Astanada ötken Saylau Batırşawlınıñ 75 jıldığına arnalğan «Qazaqstan Respublikasınıñ diplomatiyası: qalıptasuı, damuı...


text:
CIA törmäläre: Rice Yewropa säfären başlıy
Quşma Ştatlarnıñ Küzläw idaräse Yewropa illärendäge yäşeren törmälärdä terrorçılarnı tota digän ğäyepläwlär sürätendä AQŞnıñ däwlät sekretare Condoleezza Rice düşämbedä Yewropa säfären başladı. Belgeçlär fikerençä, bu säfär waqıtında Rice Yewropa illärenä terrorğa qarşı suğışta qayçaq qırıs çaralarğa da barırğa turı kilgänen añlataçaq.
CİAnıñ yäşeren törmäläre turındağı mäğlümät matbuğatqa eläkkännän soñ, Yewropa Berlege moñarçı kürelmägän adımğa barıp Waşingtonnan añlatma sorarğa mäcbür buldı. Berlektä räislek itkän Britaniä Bush administratsiäsenä maxsus xat yulladı. Älegä ğäyepläwlär isbatlanmağan. Yewropa Şurası üzeneñ tikşerüen başladı. Yewropa komissiäse CİAnıñ qanunsız ğämällärendä qatnaşqan illärgä sanksiälär belän yanadı.
AQŞ däwlät departamentı älegä ğäyepläwlärne tanımadı da, kire dä qaqmadı. Atna axırında iminlek kiñäşçese Stephen Hadley Waşington üz konstitutsiäse häm xaılqara yöklämäläre nigezendä eş itä, Quşma Ştatlar partner illäreneñ möstäqillegen ixtiram itä, häm keşelärne cazalaw öçen dönya buylap küçerep yörtmi dide. Amerika terrorğa qarşı kürgän çaralar Yewropağa da faydağa dip östäde ul.
Bürusseldäge Yewropa säyäsäte üzäge belgeçe Fraser Cameron süzlärençä, Codolezza Rice üzeneñ säfäre waqıtında şuşı ğäyepläwlärne yomşartırğa tırışaçaq läkin bu ciñel bulmayaçaq. "Bu ğäyepläwlärneñ zıyanı Ğiraq suğışı kebek ük zur bulmas, läkin xalıq fikerenä tiskäre yoğıntısı bulaçaq. Bush administratsiäseneñ abruyı Yewropada bolay da 25%tan tübän. Mondıy wazğiättä säyäsätçelärgä Bush belän xezmätttäşlek itü awır", di Fraser Cameron.
Germaniäneñ Der Spiegel jurnalı Rice säfäre aldınnan ğına, äsirlär utırtqan CİA oçqıçları Germaniädä 400 dän artıq tuqtalış yasağan digän mäglümät bastırdı. Sişämbedä Rice Germaniä kanslerı Angela Merkel belän oçraşa. Germaniäneñ Tışıqı bäyläneşlär şurası wäkile Henning Riecke fikerençä, alman xökümäte Rice''tan añlatma taläp itäçäk, läkin eş kisken qarşılıqqa barıp citmiäçäk. "Bu ike yaqlı qılıç kebek. Qarşılıqqa barsañ, alman xökümätendä bu xällär turında belgän keşelär buluı açıqlanırğa mömkin. Ni öçen alar bu turıda aldanraq añlatma soramağan digän soraw tua ala", di Henning Riecke.
Berlinnan soñ Condoleezza Ricenıñ Buxarst, Kiev häm Brusselgä baruı qaralğan.
/ag


text:
Hindstannıñ iñ zur avtomobil şirkäte Tata, bügen dönyanıñ iñ arzan “xalıq maşinasın” täqdim itte. Maşina bazarına qıyu kergän Tata şirkäte, 2.500 dollar qimmätendäge maşinalarnıñ motosikllarğa köndäş bulaçağın däğwä itä.
Yewropada, maşina bazarı yaña canlana başlağanda berençelärdän bulıp Germaniä Volkwagennı – yäğni “xalıq maşinasın” iğlan itte. Maqsat ğadi xalıq ta anı satıp ala alsın. Läkin bu xalıq maşinası äle dä ğomum xalıqnıñ maşinası tügel, bälki bay xalıqnıñ maşinası bulıp tora. Könbatış belän könçığış maşinaları arasında äle dä qıyu yarış barğanda, Hindstan üz xalıq maşinasın iğlan itte. 100.000 rupia yäğni 2.500 dollar qimmätendäge bu maşina, dönyanıñ iñ arzan maşinası dip sanala. Bügen Hindstannıñ Tata şirkäte, “Nano” isemle bu maşinasın Dählidä maşina yärminkäsendä tanıttı.
Tata şirkäte başlığı Ratan Tata bu maşinanı il öçen yaña ber açılış bularaq bäyäläde.
“Monda kilgänegez öçen räxmät, Min bu maşinanıñ yaña ber açılış bulaçağın ömit itäm”
4 tägärmäç häm 4 urınlı bu maşina, 600 kübiksentimetr motorğa bar. Bu sıyfatta bulğan ber maşina küp xalıqnı üzenä cälep itär dip ömetlänelä. Ber milliardtan artıq xalqı bulğan ildä, xatını balası belän ber motosiklğa töyälgän keşelärneñ yulda cilderüen kürü bik ğadäte äyber. Yullarda motosikllarnıñ küp buluı tığımnar häm qazalarnı da bäräbärendä kiterä. Citmäsä hawanı da küpkä pıçrata. Tata şirkäte wäkilläre yullardağı bu küreneşne tağın da imin buldırunı üz şirkätläre öçen maqsat quyuların belderä.
Hindstanda soñgı arada maşina satışı da küpkä arttı. Şulay da Hindstanda meñ keşedän ni barı 7senä genä ber maşina turı kilä.
Xäzergä benzin belän eşlägän maşina 20 çaqrım yıraqlıqqa, ni barı ber litr benzin sarıf itä, Şirkät wäkilläre yaqın arada bu maşinanıñ dizel modelların çığaraçağın belderä.
Läkin älbättä Tata, Hindstan bazarına ğına qaramıy. Şirkät, maşinalarnıñ Azia, afrika häm Yaqın könçığışqa da satırğa cıyına.
Läkin mondıy arzan bäyäli maşinanıñ ışanıçı ni däräcä bulır digän şik-şöphälär dä bar. Britaniädäge maşina sänäğate kinäşçese Mark Bursa bu maşina turında bolay dide:
“Bez bu maşinalarnı alğa taba ozın waqıtqa yullarda kürergä ömet itäbez. Bik tıynaq qına kürelä, keşelär anı törle äybergä oxşata, şäp ber golfçe maşinasınnañ alıp, köylängän traktor-eşe maşinağa qadär”
Läkin çıñ barlıqta başqa maşinadan ällä ni kim bulmağan, zamança küreneştäge bu maşina, dönyadağı iñ arzan maşina bäyäseneñ yartı bäyäsenä satıla. Bu isä dönya maşina sänäğatenä zur täser yasıyaçaq dip farazlana. Qaysı ber küzätüçelär, maşina bäyälären töşerüdä ber inqilap bulır dip uylıy. Yäisä yaqın bäyädä başqa modellär dönya kürer diyelä.
Hindstan Qıtay buldıralmağannı buldırdı, arzanraq bäyägä maşina çığaruğa ireşte. Älbättä bu yaña köndäşlekkä Qıtay da kiçekmäsdän cäwap birer diyelä. Läkin şulay da bu adım Tatağa älegä kiläçäk wäğdä itä. Tata şirkäte arzan maşinaları ğına tügel sıyfatlı maşinaları da bar. Monnañ qala Tata, Britaniäneñ Ford şirkäteneñ lüks maşina modelläre Jaguar häm Range Rovernı da satıp alu öçen 2 milliard dollar taqdim itkän.


text:
Ğiraq törmälärennän xatın-qızlarnı çığaru xaqına Äl-Qaidä belän bäyle törkem 2 italian xatın-qız totığı turında mäglümät täqdim itä
Ğiraqnıñ waqıtlı prezidentı Ğazi Äl-Yawar bügen Rimda İtaliä premier-ministrı Silvio Berlusconi belän oçraştı. Räsmi Rim Ğiraqta totıq itep alınğan ike italian xatın-qızın azat itü yulların ezli. Totıq aluçılar belän elemtägä kerü maqsatı belän töbäkkä maxsus wäkil cibärelde. İtaliäneñ Ğiraqta 3 meñläp xärbie bar.
Kiçä Äl-Cäzirä televideniese kürsätkän tasmada Osama ben Ladennıñ urınbasarı dip sanalğan Ayman Äl-Zäwähiri Quşma Ştatlarnıñ Äfğanstanda da, Ğiraqta da ciñeläçägen faraz itte. Küzätüçelär äytüençä, Äl-Qaidä menä inde 3 yıl rättän 11nçe sintäber aldınnan şundıy video-tasma çığara.


text:
Rusiä Prezidentı wäkile un Qazan keşeseneñ şikäyäten tıñladı
Rusiä Prezidentınıñ İdel buyı federal okrugındağı wäqälätle wäkile, bilgelänüdän soñ, inde ikençe tapqır Tatarstanğa kilä. Köne buı anı parlament räise Färit Möxämmätşin ozatıp yöri. Könneñ berençe yartısında, Prezident wäkile Aleksandr Konovalov ictimaği qabul itü bülmäsendä, şikäyät itüçe keşelär belän oçraşqan. 1 säğät eçendä ul 10 keşe belän söyläşep alğan. İğtibar üzägendä – pensionerlar, saylawlardağı xärämläşü häm il küläm proyektlar. Aldağı könne, cirle telekompaniä, Rusiä Prezidentı wäkile kilä, aña däğwä, şikäyätläregezne üzegez kilep, belderä alasız, dip xäbär itkän bulğan. Keşelär kilgän, qabul itü urının äyländerep alğan militsiä xezmätkärläre, alarnı borıp cibärde. Üze qabul itmi dip, käğäzlärne qaldırıp kitärgä genä röxsät ittelär. Ber säğät eçendä Aleksandr Konovalov, aldan yazılğan 10 keşe belän oçraştı. Şikäyät itüçelär monı üzläre dä kötmägän, çönki alar Tatarstandağı federal inspektor Marsel Ğälimärdänovnıñ qabul itü könenä genä yazılğan bulğan. Regional ictimaği qabul itü bülmäse citäkçese İdrisova Al’bina Rail qızı äytkänçä, anda bar kilgän keşelärneñ käğäzlären dä alalar, terkilär, küzgä küz küreşergä teläk beldersälär, qabul itü säğätlärenä, bilgele ber waqıtqa yazıp quyalar dide, ul. İctimaği qabul itü bülmäsendäge belgeçlär federal qanunnarnıñ ütälmäw oçraqlarına töp iğtibarnı birä. Bu yulı, Prezident wäkile Aleksandr Konovalovqa berniçä pensionernıñ moñ zarların tıñlarğa turı kilgän. Alar monetizatsiä qanunıñ ütäleşenä däğwä beldergän bulğan. Toraq komunnal xucalıqnıñ torışına qarata da şikäyät bulğan. Ber keşe, saylawlar waqıtında öndäw tärtipläreneñ bozılğan dip, federal xakimiät däräcäsenä barıp citkän. Tağın ber xanım il küläm proyektlarnıñ berse, toraq programmasında niçek qatnaşırğa mömkin, dip mäğlümat birüne sorağan. Aleksandr Konovalov, bar keşe belän söyläşep çıqqaç, jurnalistlar yanına çıqtı häm anıñ külenä bik aptıramasqa çaqırdı. Çönki İdel buyındağı här şähär, här ölkä minem eş urını dip äytte. Aleksandr Konovalov annan soñ, Alabuğa yaqlarına kitep bardı. Ä İrek mäydanındağı ictimaği qabul itü bülmäsendä, Prezident wäkile belän oçraşa almağan ber pensioner abzıy belän söyläşep aldıq. Ul biredä kilüen, taşlamalar belän faydala almawı belän añlattı. Üze Mäskäw keşese, ğömer buyı Qazanda eşlägän, tormış iptäşe ülep kitkäç, Qazanğa qaytırğa mäcbür bulğan. İnvalidlarğa tieşle darularnı Mäskäwdän barıp alırğa quşalar miña, dip söyläde Wäliev Foat abıy. Ul, Prezident wäkile aña yärdäm itä alır, dip ixlas ışana. Regional qabul itü bülmäse citäkçese Albina İdrisova äytkänçä, andıy ışana torğan keşelär, küp kilä. Atnasına 25-30 keşe bula, di ul. Ütkän yılda, 2 meñ yarımınnan artıq keşe şuşı federal xakimiätlärneñ cirle bülekçäsendä döreslek ezlägän. Şikäyät itüçelär, cirle xakimiätlärne yörep çıqqannan soñ, alardan döreslek taba almağannan soñ, federal däräcädäge çinovniklarğa kilä, dip añlattı Albina xanım. Şikäyätlär, härkemnän, atnanıñ 4 könendä, Qazandağı häm cirle ictimaği qabul itü bülmälärendä alına.Bikä Timerova


text:
Başqortstan oppozitsiäsenä basım köçäyä
Atnakiç könne Ufada Başqortstan berläşkän oppozitsiäse wäkilläreneñ xakimiätlärgä qarşı uram cıyının ütkärüe xaqında uzğan programmabızda berniqädär mäğlümat birgän idek inde. Aldan uq xäbär itelüençä, Başqortstan oppozitsiäse köçläre 27 aprel' könne Ufanıñ Lenin isemendäge mäydanında zur miting ütkäräçäkläre xaqında belderep, xakimiätlärgä röxsät sorap xat yazdı. Ul röxsät alındı häm bu uram cıyını oyışqan töstä genä ütäçäk, dip ışanğan ide oppozitsiä köçläre. Ämma bu alay bulıp çıqmadı.
Miting ütäse könne töş aldınnan tanılğan tatar eşquarı, cämäğät eşleklese, Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte idäräse räise Rämil Bignovnıñ eş binasına Başqortstan iminlek xezmäteneñ 15 xezmätkäre tentü belän kilde. Näq menä şul binada Başqortstan Berläşkän oppozitsiäseneñ koordinatsiä şurası äğzaları da urnaşqan. Başqortstan iminlek xezmäte wäkilläre binada biş säğät buyına tentü alıp bara. Tentü ütkärgän säğätlärdä, militsiä xezmätkärläre bu binağa ber keşene dä kertmäde. Ä oppozitsiä wäkilläreneñ kesä telefonnarı tartıp alındı häm böten mäğlümat bazası tuplanğan komp'yuternı da alıp kitte tentügä kilüçelär.
Başqortstan İminlek xezmäte wäkilläre bu tentülärne Berläşkän oppozitsiä tarafınnan çığarılğan “ПpoBиHциaлbHыe BecTиi” häm “Плoщaдb BoccTaHия”' dip atalğan gäzitlärdä Başqortstan xakimiätlären köç qullanu yulı belän vlast'tän töşerergä çaqırıp yazılğan mäqälälär buluı belän añlattı. Ayırıp äytkändä, alarğa bu gäzitlärneñ soñğı sanında başqort milli oppozitsiäse liderı Ayrat Dilmöxämätovnıñ xakimiätlärgä qarata kisken fikerläre oşamağan ikän.
Ämma İminlek xezmäte wäkilläreneñ üzlärenä kilep tentü oyıştıruları häm annan soñ FSB idäräsenä alıp kitep anda tön urtasına qädär soraw aluları säbäben Başqortstan Berläşkän oppozitsiäse citäkçese Ramil Bignov bötenläy başqaça añlata. “Xakimiätlär bezneñ uram cıyının özü maqsatın häm bezne psixologik yaqtan cimerü burıçın quyğan, - di ul. - Şuña da bezne – törle partiälär häm oyışmalar citäkçelären, cämğısı 8 keşene qulğa aldılar häm başta eş urınında, annan soñ fatirlarıbızda tentü oyıştırıp, soñınnan İminlek xezmäte idäräsenä dä alıp barıp soraw alu oyıştırdılar”. Şuşı fikerlärne häm tentü belän bäyle xällärne Ramil Bignov comğa könne töş waqıtı aldınnan oyıştırğan matbuğat konferensiäsendä äytte.
Başqortstan Berläşkän oppozitsiäse koordinatsiä şurası citäkçese, Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte räise Ramil Bignovnıñ comğa könne matbuğat oçraşuında äytkän fikerläre buldı bu. Mäğlüm buluınça, atnaqiç ütäçäk uram cıyının oyıştıru xaqında xakimiätlärgä belderüne Rusiä Kommunistlar partiäseneñ Başqortstan bülege wäkilläre birgän ide. Kiñ qolaçlı tentüne Başqortstan iminlek xezmäte wäkilläre kommunistlar partiäse binasında da oyıştırdı. Anda kilep kergän 20 iminlek xezmätkäre şulay uq barlıq telefonnarnı tartıp alğan häm dürt komp'yuternı alıp kitkän. Berniçä säğät ofista ütkärelgän tentüdän soñ, şundıy uq tentüne partiä citäkçeläre Rinat Galiev belän Vladimir Skakalinnıñ fatirlarında da oyıştırğannar. Annan soñ alarnı şulay uq Başqortstan İminlek xezmäte binasına alıp kitep, kiç buyı soraw alğannar. Bu xaqta Rinat Galiev comğa könne jurnalistlar belän ütkärgän matbuğat oçraşuında belderde.
Äye, oppozitsiä äzerlägän uram cıyını bu yulı barıp çıqmadı disäñ dä bula. Anda nibarı 300-400 tiräse genä keşe qatnaştı. Mitingta qatnaşuçılar az bulsa da, ul uzğan mäydannı uratıp alğan militsiä xezmätkärläre meñgä yaqın ide. Ä şul tirädäge yortlar işeğallarına kilep tuqtağan avtobuslarda tağın da yözlärçä militsiä xezmätkäre avtobuslardan çıqmıyça, östämä komanda kötep utırdı.
Miting ütte, ämma Ufa uramnarında, başqalağa kilüçe zur yullarnıñ tikşerü punktlarında yözlärçä militsiä xezmätkäre haman da köçäytelgän rejimda eşli. Ufağa kergän häm çıqqan cirlärdä maşinalar säğättän artıq çirat kötep tora. Baştanayaq qorallanğan häm etlär iärtkän militsionerlar aeroport, timer yul vokzalı, avtovokzallar yanında täwlek äylänäse dejur itä. Äyterseñ dä Ufada komendant säğäte iğlan itelgän. Xalıq arasında bu xälgä törle imeş-mimeşlär dä taralıp ölgerde. Soñlap bulsa da, bu imeş-mimeşlärne xakimiätlär taratırğa tırışıp qarıy. Mäsälän, premyer-ministr Rafail' Baydäülätov comğa könne Başqortstannıñ Rusiägä quşıluına 450 yıl tuluğa äzerlekne oyıştıru komitetınıñ utırışında bu mäs’älägä ayırım tuqtaldı. “Ufada ğädättän tış xäl yuq. Barı tik bezdä İdel buyı federal' okrugı quät oyışmalarınıñ berlektäge künekmäläre genä ütä”, - dip tınıçlandırdı Xökümät başlığı. - Bu künekmälär kiläse yılda bilgelänäçäk zur yubileyğa iminlek oyışmalarınıñ äzerlegen tikşerü sıyfatında ğına ütkärelä”. Menä şundıy añlatma birde Rafail' Baydäülätov Ufanı meñnärçä militsiä häm OMON xezmätkärläre basıp alu uñayınnan. Läkin monda urınlı ber soraw tua – ni öçen bu künekmälär xaqında cämäğätçelekne beraz ğına aldan kisätmägännär soñ? Törle imeş-mimeşlärgä säbäp tä tumas ide.
Başqortstan Berläşkän oppozitsiäse wäkilläre üzläreneñ comğa ütkärgän matbuğat oçraşularında xakimiätlärgä qarata qarşılıq çaralarınıñ tuqtalmayaçağın belderep, kiläse uram cıyınınıñ 1 may könne ük ütäçägen äytte.


text:
Tatarstan belän Bangladeş arasında iqtisadi xezmättäşlek arta
Tatarstan säwdä häm tışqı iqtisadıy xezmättäşlek ministrı Xafiz Salixov küptän tügel üze Bangladeşta bulğan. Häm ul älege respublika belän duslıqnı arttırırğa kiräklegen yäşermäde, Bangladeş belän xezmättäşlek itü şaqtıy qızıqsındıruın – zur mömkinleklär wäğdä itüen äytte. Oçraşuğa Tatarstannan törle zur şirqat wäkilläre dä kilgän ide.
Soñğı yıllarda Bangladeş belän Tatarstan arasındağı iqtisadıy xezmättäşlek maqtanırlıq bulmağan. 1998 yıldan birle Tatarstan Bangladeşqa barı 16 boralaq, 4 KAMAZ maşinası ğına satqan. Bu bik az dip bilgeläp uzıldı oçraşuda. Häm Bangladeşnıñ iqtisat ministrı urınbasarı Güläm Xössäin monı Rusiä belän Bangladeş arasındağı iqtisadıy xezmättäşlek turındağı maxsus kileşüneñ bulmawı belän añlattı.
70Hчe yıllar başında Rusiä belän Bangladeş arasında kileşü bulğan, ämma anı yañartu sorala. Şulay uq oçraşuda ike respublikanıñ da şirqat'läre ber-berse turında mäğlümatlı tügel dielde. Kiläçäktä ike yaqlı tanışu säfärlären arttıru küzdä totıla.
Tatarstan säwdä häm tışqı iqtisadıy xezmättäşlek ministrınıñ berençe urınbasarı Linar Latıypov Bangladeş qunaqların Tatarstannıñ iqtisatı belän tanıştırdı – şirqat'lär turında söyläde. Güläm Xössäin Tatarstannıñ çağıştırmaça keçkenä respublika buluına qaramastan awıl xucalığı, yuğarı texnologiälärneñ üseş aluına soqlanu belderde. Kiläçäktä Tatarstannan KAMAZ maşinaları, boralaqlar satıp alırğa teläwlären, energetika ölkäsendä eşläwçelär belän elemtälärne nığıtırğa teläwlären äyttelär. Çönki Bangladeş respublikasında elektr energiäsenä qıtlıq ikän. Elek Sovetlar Soyuzı yärdämendä Bangladeşta ike elektr stansiäse tözelgän bulğan. Xäzer alarnı tözekländerü taläp itelä. Şulay uq gaz yärdämendä eşläwçe tağın elektr stansiäläre tözüne küzdä totalar Bangladeşta. Häm Tatarstan wäkillären cälep itmäkçelär.
Bangladeş isä Tatarstannıñ ciñel sänäğät ölkäsenä ütep kerergä uylıy.
Tatarstan bazarında 70 protsenttan artıq kiem-salım çit ilneke ikän. Xafiz Salixov
Sovet zamanında da bezneñ ciñel sänäğät üsmägän ide, xäzer bigräk tä.Bangladeştan kilgän ciñel sänäğät assotsiatsiäse wäkilläre üzläre belän kürsätmä öçen tuqımalarnı da alıp kilgännär. Kiläçäktä Tatarstanda kürgäzmä oyıştırunı küzdä totalar.
Landış Xarrasova


text: BMO general sekretarı Kofi Annan häm imenlek şurahındağı Räsäy, Fransiä, Almaniä wäkildäre Amerikanıñ Ğiraq buyınsa yañı rezolyutsiä proektı menän qänägät bulmawzarın belderze. Annan beldereüensä, Quşma Ştattar unıñ Yañı konstitutsiä qabul itkänse häm demoqratik haylawzar ütkärgänse Ğiraqtıñ tulı möstäkillegen tergezeü turahındağı täkdimdären isäpkä almağan. Räsäy, Fransiä häm Almaniä rezolyutsiä teksına Ğiraqtı tergezeüzä Berläşkän Millättär Oyoşmahınıñ yetäkselek iteüe xaqındağı iskärtmäneñ indereleüen talap itä. Amerika rezolyutsiähı proektı Ğiraqta xaqimiätte yaylap yañı xaqimiättärgä tapşırıuzı küz uñında tota, ämmä bınıñ anıq waqıttarı atalmay. Unda Quşma Ştattarzıñ aldınğı pozitsiähın haqlap Ğiraqtı tergezeüzä Berläşkän Millättär Oyoşmahınıñ äwzem qatnaşıu käräklege äytelä. Amerika däwlät sekretarı Qolin Pawuyıl bildäläwensä, täw siratta Ğiraqta ministrlıqtarzı üzgärtep qororğa, yañı infrastruqtura buldırırğa häm älbittä yañı konstitutsiä qabul itergä käräk. Kire osraqta yañı xaqimiät qanunlı tip tanılmayasaq.


text:
Gruziä Yewropanıñ Rusiägä basımı däwam itär dip ömetlänä
Gruziädä Rusiäneñ 4 küzläw ofitserı qulğa alınğannan soñ Rusiä belän Gruziä arasındağı kierenkelek tağın da artıp kitte. Bu könnärdä Waşingtonda Gruziä parlamentı deputatları Giga Bokeria belän Nika Rurua Azatlıq xäbärçese belän oçraşıp ike il arasındağı mönäsäbätlär, Yewropa Berlegeneñ Rusiägä ğämällären tänqitläwe, Mäskäwneñ Gruziägä qarşı iqtisadıy çikläwläre häm Abxaziä belän Könyaq Osetiäneñ Gruziädän ayırılıu omtılışları turında söyläde.
BOKERIA: Älbättä beraz soñarudan soñ Yewropa Berlegennän açıq reaksiä buluğa biz şatbız. Bez bu äle reaksiäneñ axırı bulırğa tieş tügel dip uylıybız. Rusiäneñ Gruziägä qarata mönäsäbätendä çın üzgäreşlär bulğançığa qädär bu reaksiä däwam itärgä tieş dip uylıym. Ämma başlanğıç öçen bu äybät belderü buldı.
RURUA: Minemçä, bu xäldä Gruziä bulğan problemalarnı kürsätüçe bertörle etärgeç buldı. Moñarçı telgä alınmağan problemalarnı. Häm bu yaxşı başlanğıç. Sez äytkän belderü berençe adım ğına buldı. Min anıñ däwamı bulır dip ömetlänäm.
AZATLIQ: Gruziä Könbatıştan mömkin bulğan qädär yardämne ala dip uylıysızmı?
BOKERIA: Äytkänemçä, Gruziä sivilizatsiäle dönyanıñ, irekle dönyanıñ Rusiä belän bu mäsälädä ezlekle buluına ömetlänä. Yewropa Berlegeneñ şul uq ruxta däwam itüe Gruziä öçen dä Rusiä öçen dä häm böten Yewropa öçen dä bik möhim dip uylıybız.
RURUA: Xäzerge wäzğiät problemalarnıñ Gruziä belän Rusiä arasında ğına tügellegen kürsätä. Könbatış xäzer bu problema Rusiäneñ häm Könbatınıñ yulları, yünäleşläre arasında bulğanlığın kürer häm añlar dip ömetlänäm. Gruziä äytkänemçä zurraq küreneşneñ ber öleşe genä. Könbatışnıñ bu ğämälläre däwam itär dip ömetlänäm. Çönki bu çın säyäsät, çın pragmatik ğämällär yañadan qaralırğa mömkin çaq. Häm xäzer qayber prinsiplarnı, ideallarnı yaqlaw zarur. Bu qayber ozaq ğömerle idellar öçen sınalır çaq. Häm ul ideallar çınnan da ni bulsa añlata ikän, alar Gruziädä bik tä konkret närsälärne añlatırğa tieş.
AZATLIQ: Abxaz parlamentı çärşämbe könne Russiägä Abxaziäne bäysez däwlät bularaq tanunı sorap möräcäğät itte. Könyaq Osetiä isä 12-nçe noyäberdä bäysezlek rederendumı ütkärä. Gruziä moña niçek cawap biräçäk häm ul ayırılrğa teläwçe ölkälärdä sez köç qullanunı yaqlıyaçaq wäzğiät bula alamı?
BOKERIA: Berençedän, Abxaziädä yäşägän 300 meñnän artıq görci üz öylärennän kitärgä mäcbür itelde häm alarğa kire qaytu mömkinlege birelmi. Ägär dä Abxaziäneñ bäysezlege ürnäk bularaq tormışqa aşsa, bu böten dönya öçen qurqınıç bulaçaq. Bu kitärgä mäcbür bulğannarğa qarata bik zur ğädelsezlek kenä bulıp qalmıyaçaq, bu dönyanıñ teläsä qaysı öleşendä çittän yardäm alğan azçılıqnıñ köç belän milli çistartular ütkärä aluın häm annan soñ üzbilgelänä aluın añlata. Bu bik tä qurqınıç.
Bez ike nizağqa da säyäsi çişeleş tabu yaqlı. Bez bu yünäleştä buldıra alğan qädär tırışabız häm tırışaçaqbız. Bez ike nizağ öçen dä tınıçlıq planı häm tınıçlıq xaritası äzerlädek. Bez tüzemsez tügel. Bez döres yünäleştän aqrınlap ämma nıqlı barırğa telibez. Ämma älegä ikençe yaqtan bernindi reaksiä dä bulmadı. Gruziä beryaqlı ğına adımnar yasıy, ämma älegä cawap yuq. İkençe yaqtan, bezneñ abxaz yäki osetin watandaşlarıbız yuq. Abxaziä parlamentı digän närsä qararlarında, yäki Tsxinvali töbäge referendumında alarnıñ öleşe yuq. Anda de facto Mäskäw qaramağındağı xakimiätlär eşli.


text:
39 meñ uqıusı mäktäp tamamlay
Şul uq waqıtta mäğarif xeźmätkärźäre balalar hanı kämeügä borsolowın belderä. Bıltır urta mäktäpte bötöröüselär 2 meñgä küberäk ine. Öfölä mäsälän bıyıl 8 meñ uqıusı 11-sene tamamlay, ä 1-se sinıfqa kileüselär hanı 5 meñdän artmay. Balalar hanı kämeügä bäyle xäl Putin möräjäğätenän huñ yäqşırır tigän ömöttä küptär. Tik bınıñ ösön demografik xäl turahındağı doqumenttıñ tulıhınsa qabul iteleüyı möhim. Yuğihä respublikala yıl hayın tistäläp mäktäp töźölä, ularźıñ ber-nisä yıldan buşap qalıuı la ixtimal. Uźğan yıl Beloret rayonı Ğäbdök awılında la prezident Mortaza Räximov olo tantanalar qorop mäktäp asqaynı. Bıyıl unda 6 uqıusı ğına tamamlay. Mäktäp direktorı Flür Şöğäyepov teyeşle saralar kürelmähä, Ğäbdök mäktäbeneñ kiläsäge bik tomanlı ti. Sönki, awılda balalar hanı yıldan–yıl kämey bara.


text:
IAEA: İranda nıq bayıtılğan uran ezläre tabıldı
Xalıqara Atom Energiä Agentlığı (IAEA) İranda nıq bayıtılğan uran ezläre tabılu turında xäbär itte. Räsmi Tähran, xäbärne kire qaqmıy, läkin, bu uran İranda citeşterelmägän, ä başqa ildän satıp alınğan cihazlarğa elägep kilgän dip belderä...
Xalıqara Atom Energiä Agentlığınıñ baş fatirı Avstria başqalası Venada urnaşqan. Çärşämbedä oyışmanıñ wäkile Melissa Fleming Azatlıqqa birgän äñgämäsendä bolay dide:
Audio (Melissa Fleming)
"Natanz şirkätendä çınlap ta, nıq-bayıtılğan uran ezläre tabıldı. Bu – İrannıñ andıy uranı buluın añlata ala. Läkin, Töhrannıñ üz añlatması da döres bulırğa mömkin, yağni bu qaldıqlar başqa ildän kergän. Qısqası, älegä özderep äytä almıybız, aldağı berniçä atnada açıqlıq kertergä ömetlänäbez."
Bilgele bulğança, atom matdäläreneñ ez qaldıra torğan sıyfatı bar. Xäzer mondıy ezlärne taba torğan zamança texnologiä bar. Melissa xanım äytüençä, Natanztağı nıq-bayıtılğan uran näq menä şulay tabılğan. Ägär inde bu urannıñ İranda bayıtılğanı açıqlansa, bu – İrannıñ yäşeren räweştä atom qoralı citeşterü niätenä işarä bulırğa mömkin.
Audio (Melissa Fleming)
"Nıq bayıtılğan uran atom qoralı öçen kiräk, sivil programmalar öçen anıñ ber kiräge yuq. Atom reaktorlarına ğadi bayıtılğan uran da citä. Nıq bayıtılğan uran ğädättä ber genä maqsat öçen kiräk, ul da bulsa – atom qoralı öçen."
Şuşı tabıldıqnı iskä almağanda Xalıqara Atom Energiä Agentlığınıñ soñğı xisabın, yün ayındağısı belän çağıştırğanda, uñay dip bäyäläp bulır ide. Anda İrannıñ yaxşıraq xezmättäşlek itä başlawı turında äytelä. Misal öçen, inspektorlar, nixayät, küptän barırğa telägän Kalaye elektr şirkätenä bara alğan. Döres, Melissa xanım äytüençä, alar kiler aldınnan anda küp närsä inde üzgärtelgän bulğan.
Räsmi Waşington xisapqa qarata älegä belderü yasamadı. Alay da, däwlät departamentı wäkile Philip Reeker, Tährannı kiçekmästän östämä protokol imzalarğa çaqırdı. Älege dokument inspektorlarğa kisätüsez kilep, tikşerü başlarğa mömkinlek biräçäk. Bügen İrannıñ räsmi IRNA xäbär agentlığı, İran andıy dokumentnı imzalarğa äzer, digän belderü yasadı. Ämmä, İrannıñ Xalıqara Atom Energiä Agentlığındağı wäkile Ali-Aqbar Salehi süzlärençä, İran möstäqillegen saqlap qalırğa teli, şuña kürä, bu "kisätüsez tikşerülär" digän süzlärgä açıqlıq kertüne sorıy.
Xalıqara Atom Energiä Agentlığı xisabı, tanışu öçen, oyışmanıñ idarä şurasına kergän illärgä cibärelde. Şuranıñ çirattağı utırışı sintäberneñ 8-enä bilgelängän.
Ali Gilmi, Praga


text:
Fälestin iminlek xezmätkärläre, xastaxanä xezmätkärläre häm şahitlär äytüençä, boralaq Netzarim isemle yähüd bistäse yanında bu maşinağa raketa atqan.
İzrail' xökümäte wäkile Avi Pazner bu höcüm aqlana, çönki alar İzrail'gä qarşı terror ğämäle äzerlägän bulğan dip belderde
AFP Hamas suğışçan törkemeneñ bu maşinadağı keşelärneñ öçese dä Hamas äğzası ide digän süzlären tapşırdı.
Bügen İzrail'neñ üzäk statistika idaräse iğlan itkän itkän xisapqa qarağanda, okkupatsiälängän Fälestin cirlärendä yähüd bistäläre tözü bıltır 35 protsentqa artqan.
Xalıqara cämäğätçelek täqdim itkän Yul xaritası dip ataluçı tınıçlıq planı isä İzrail'neñ okkupatsiälängän fälestin cirlärendäge tözeleşlären tulısınça tuqtatunı küz aldında tota.
İzrail' premyer ministrı Ariel Şaron ägär dä Yul xaritasın tormışqa aşıruda tärräqiät bulmasa aldağı aylarda İzrail'neñ fälestinlelärdän beryaqlı ayırılu planın ğämälgä quyu belän yanadı. Uzğan ayda İzrail' yähüd bistälären arttıru öçen 20 million dollar birü qararın rasladı.


text: Huñğı ike yılda Räsäy törmälärendä xököm itelgän 120 meñdän aşıu keşe tabiptarğa psixiatrik yarzam horap möräjägät itkän. Yüstitsiä ministrlığınıñ birelgän yazalarzı başqarıu idaralığı baş psixiatrı Oleg Trifonov beldereüensä, bıl mäglümät Räsäyzä psixikahı qaqşağan totqondar artıuın kürhätä. Trifonov äyteüensä, unıñ britan kolleğaları mäglümättärenä qarağanda, Räsäyzä här ösönsö totqonğa nindäyzer psixik awırıu diağnozın quyıp bula. Totqondarzıñ 55 protsentı tiz arala dawalawğa moxtajlıq kiserhä, här bişensehen dawaxanağa halırğa käräk.


text:
Ekrem Çelebi - Kurşun Yedim
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Kurşun Yedim
Etiketler : Ekrem Çelebi - Kurşun Yedim türkü indir, Ekrem Çelebi - Kurşun Yedim türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Kurşun Yedim mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Kurşun Yedim türküsü, Kurşun Yedim sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Kurşun Yedim bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Sen Yoksun Diye
Ekrem Çelebi - Kör Olası Bahtım
Ekrem Çelebi - Güvenme Yalan Dünyaya
Ekrem Çelebi - Halime nin Aşıkları
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Gidenin Üçü Güzel
Ekrem Çelebi - Bu Ne Güzel Bir Düğün
Ekrem Çelebi - Yürü Güzel Yürü
Ekrem Çelebi - Ankara da Yedim Taze Meyvayı
Ekrem Çelebi - Türkü Sever Türkü Söyler


text:
İjaw mäktäpläreneñ tatar sıynıflarında - qom'yuterlar
Udmurtiä tatarlarınıñ milli - mädäni möxtäriäte tatar sıynıflarına tatar xärefläre häm tarixi materiallar belän tuplanğan un komp'yutor tapşırdı.
Bala mäktäptä zaman taläplärenä turı kilgän belem alırğa tieş. Bu - buğenge kön taläbe. Soñğı yıllarda bu şartnı isäpkä alıp, mäktäplärdä maxsus informatika sıynıfları, häm başqa maxsus sıynıflar tuplana. Ä tatar sıynıfları bu taläplärgä turı kiläme soñ? Anda uquçılar bügenge texnik cihazlarnı üzläşterep, irtägä üzleläre alarnıñ üseşen tä'min itä alaçıqmı. Şuña da tatar sıynıfların texnika belän tulılandıru mäs’äläsen respublikanıñ milli-mädäni möxtäriäte üzeneñ burıçı itep quydı.
Mäxtäriätneñ räise İrek Şäripov tatar sıynıfları matematika, çit tellär sıynıfları belän konkurentlaşırlıq bulırğa tieş dip bilgeläde.
Şulay itep mäxtäriät aqça tuplap respublikanıñ un mäktäbenä komp'yuterlar aldı. Älege komp'yuterlar ğadi tügel. Alar tatar xärefläre, tatar xalqı tarixı, Qazan şähäre turında mäğlumatlar, tatar mädäniäte xaqında yazmalar belän tulılandırılğan. İjaw şähäreneñ 12 mäktäbeneñ ana tele uqıtuçısı häm Lenin rayonı mäktäpläreneñ tatar tele uqıtuçıları metodik berläşmäse citäkçese Räsimä Sadıykova bu büläklärne kötelmägän söyeneç dip qabul itülären belderde.
Komp'yutorlar uqıtuçılarğa da uquçılarğa da zur yärdäm itäçäk. Şul uq waqıtta komp'yutorlarnı internet çeltärenä totaştıru buyınça da söyläşülär alıp baralar.
Älegä milli mädäni möxtäriät un komp'yuter ğına tapşırdı. Ä respublikada tatar sıynıfları bulğan mäktäplärneñ sanı yegermedän artıq. Kiläçäktä tatar sıynıflarında belem birü häm balalarnı anda cälep itü buyınça tikşerenü eşe alıp barıla dip urtaqlaştı İrek Şäripov.
Xämidä Ğayfullina, İjaw


text:
Almatıda 17 qazan küni «Arman» kïnoteatrında Ş.Ay`manov atındağı «Qazaqfïlʹm» AQ tüsirgen «Fatïma» attı tolıqmetrajdı derekti fïlʹmniñ tusawkeseri ötti, dep xabarlay`dı Baq.kz Ş.Ay`manov atındağı «Qazaqfïlʹm» AQ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Bul derekti fïlʹm qazaqtıñ üş ulı tulğası — ağartwşı Biläl Süleev, aqın İlïyas Jansügürov jäne jazwşı Muxtar Äwezovtıñ mwzası jäne ömirlik serigi bola bilgen Fatïma Ğabïtovanıñ (1903-1968) kündeligi men xattarınıñ negizinde jasalğan. Fïlʹmdi QR Mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ tapsırısı boy`ınşa Ş.Ay`manov atındağı «Qazaqfïlʹm» AQ tüsirgen.
Fatïma Ğabïtova kündelikti 1916 jıldan bastap jürgizgen. Kündelikte öziniñ oy`ları jäne mädenïet qay`ratkerlerimen jazısqan xattarı arqılı jïırmasınşı ğasırda orın alğan elewli oqïğalar: 1916 jılğı köterilis, töñkeris, azamattıq soğıs, Qazaqstandağı sawatsızdıqtı joyu nawqanı, qazaq ädebïetiniñ damwı, şığarmaşıl zïyalılılar qawımınıñ qalıptaswı, 1930 jıldardağı aşarşılıq, stalïndik qwğın-sürgin, 1940 jıldardağı «jılımıq» körinis tapqan.
«Fatïma Ğabïtova twralı 2010 jılı mağan onıñ İ.Jansügürovpen jazısqan xattarın awdarwdı usınğan kezde bildim. Jazğandarın oqï otırıp onıñ rwxı bïik, jigerli äy`el ekenin añğardım. Bir qızığı, «Fatïma» attı kitaptan onıñ jazğandarınıñ jarıqqa şığwına kömektesken meniñ äkem – Qazaqstannıñ tanımal aqını Ğafw Qay`ırbekov ekenin bildim. Fïlʹm körermenderdi Fatïma Ğabïtovanıñ tawqımetke tolı tağdırımen tanıstıradı. Körermenderdiñ ay`tqandarı orındı, elimiz täwelsizdik alğannan key`ingi jıldarı şığıp jatqan bunday` fïlʹmderdi respwblïkalıq telearnalardan körsetw kerek. Öskeleñ urpaq öz xalqınıñ tarïxın tek oqwlıqtardan emes, sonımen qatar, osınday` fïlʹmder arqılı da tanığanı durıs»,- dey`di Ş.Ay`manov atındağı «Qazaqfïlʹm» AQ Prezïdenti jäne fïlʹm ïdeyasınıñ avtorı Baqıt Qay`ırbekov.
«Fatïma Ğabïtova – öz oy`ında tereñ bilim men mädenïetti uştastırğan äy`el, osınıñ arqasında ol Qazaqstandağı sawatsızdıqpen küres jolında mol üles qosa bildi jäne kündeliginde, xattarında, öleñderinde sol däwirdiñ jılnamasın qaldırdı»,- dey`di İ.Jansügürov atındağı qordıñ teñ jetekşisi, Fatïma jäne İlïyas Jansügürovtiñ nemeresi Janar Jandosova.


text:
Sişämbedä BMO Bagdad ofısınıñ bombalanuı AQŞnıñ Ğıraqta iminlek urnaştıruda duçar bulğan qıyınlıqlarnı bik açıq itep kürsätä.Yaña terror aksiläre turında kisätülär , amerikan ğäskärilärenä höcümnär däwam itä..Köç qullanu dulqının bastıru öçen Waşington närsä eşli ala?
Sişämbedä Bagdadta BMO başkvartirasınıñ bombalanuı säbäplä prezident G.Bush qayber kisken soraular aldında tora. Administrtasiä ğorurın onıtıp, suğış belän parçalanğan ilne totrıqlandıru häm tözüdä BMOnıñ zurıraq rol uynauın sorap Ğıraq krizisın xalıqara mäsälä xälenä kiterergäme tieş? Yäki prezident Bush Ğıraqqa ,kübräk ğäskär häm dollarlarmı cibärergä tieş? Yäisä Waşington Ğıraqtağı köç qullanu dulqınına qarşı ,urında qayber üzgäreşlär kertep,status quonı saqlapmı qalırğa tieş? Däwlät departamantı süzçese Richard Boucher kiçä brifingtä äytep kitkän mäsälälär turında söyläşelgänen äytte.Bugen BMOsı İminlek Şurasında da Ğıraq üzäk urında tora. Anda AQŞ belän Britaniä Bagdadtağı xällär turında xisap birä. Bagdadtağı sonğı höcümneñ soñ G.Bush, BMOnıñ Ğıraqta kübräk qatnaşuına qarşılıq kürsätüdän vazkiçärme, yäki ul anda xärbilärneñ sanın mı arttıraçaq bu xaqta älegä spekulativ fikerlär genä äytelä.Britaniä tışqı eşlär ministırı J,Straw süzlärençä, bombalau İminlek Şurasınıñ BMOğa Ğıraqta zurıraq rol uynauı öçen mandat birergä tieşlegen kürsätä.Waşington bu idea xärbi operatsiälärne qatmarlandırır häm AQŞnıñ kontrolen zagifläter dip uylap qarşı çığa.Ämma dä läkin ayına 4 milliard dollarğa töşkän Ğıraq operatsiläre säbäple Waşington başqa illärneñ dä anda xärbilär häm know-how cibärün teli älbättä.Fransiä ,Hindistan häm başqaları Waşington BMOnıñ zurıraq rol uynauına riza bulğançığa qädär anda yardäm kürsätüne kire qağa.Meksiko häm Fransiä höcüm xalıqara cämäğätçelekneñ kübräk qatnaşuına AQŞnıñ riza bulırğa tieşlegen kürsätep tora dip äytte. AQŞ xökümätendä dä şuña oxşaş qaraşlar bar. Senatnıñ tışqı mönäsäbätlär komitetınnan berse demokrat ikençese respublikan senator Bushğa xat cibärep , BMOğa zurıraq rol birergä häm başqa illärdän kübräk politsiä häm xärbilär sorarğa kiñäş itkän.Quşma Ştatları xalıqara köçlärneñ kübräk qatnaşuı öçen nindi taşlamalar yasarğa tieş digän mävzuda debatlar dewam itä,Waşingtonda Yaqın Könçığış İnstitutında terrornı tikşerüçe belgeç Raymond Tanter fikerençä (audio)
Fransiä kebek berektäşlär BMO başkvartirasınıñ şartlatıluınnan soñ Waşington-London şartların qabul itäçäklär. Minemçä bombalauı tözekländerü protsesında Quşma Ştatlarınıñ rolen quätländeräçäk. Başqaları da quşılaçaq.
Ämma här kem Tanter fikeren urtaqlaşmıy. Elek Kosovoda xezmät itkän AQŞ armiäse generale William Nash qaraşınça BMOnıñ Ğıraqta üzäk rol uynauı öçen Bushqa basım yasala ,ämma Waşington üz pozitsiäsen üzgärtmäs şikelle. Nash süzlärençä
(audio) sişämbedäge orım häm ğomumän Ğıraqta duçar bulğan qıyınlıqlarğa qaramastan , administratsiä min uylağança eşne internatsionalläşterü öçen kiräkle tırışlıqnı kürsätmi.
Administratsiä Ğıraqtağı köç qullanunı kimetü tözekländerü eşlären tizlätü öçen andağı 140meñ ğäskärien ike märtäbä arttırsın digän basım da bar .Ämma saqlanu minsitırı R.Rumsfeld azıraq sanda xärbi kübräk kamil texnologie digän qaraşta ,ul anda östämä köçlär cibärügä qarşı häm AQŞ soldatları Ğıraqta här uramda iminlekne tämin itä almıy dip belderde. Tanter AQŞ Suğut Ğäräbstäne belän Ğıraq arasındağı çiktä patrullärne nığıtır, cihadçılarnıñ ilgä kerüen tuqtatır häm başqa illärneñ koalitsiägä kerüe öçen basımnı arttırır dip uylıy.pantagonnıñ kiñäşçese Ruth Wedgwood isä bombalau AQŞnıñ Ğıraqta terrorğa qarşı kampaniä başlatırğa tieşlegen kürsätep tora dip belderä.Älegä AQŞ Ğıraqta yarım xärbilärne künegülärdän ütkärep alarnı Bagdad , tönyaqta Tikrit kebek şähärlärdä urnaştırırğa teli.8meñ çaması bulır dip uylanılğan bu köçlär AQŞ soldatlarınıñ wazıyfaların alıp alarnıñ cämäğätçelek aldında azıraq kürünüenä säbäp bulır ide. Ğıraq İdarä Şurası äğzası Axmäd Çalabi kiçä, ğıraqlılar protsessnıñ ber öleşe bulmıyça torıp , ildä iminlek tämin itelä almıy dip belderde .Ämma yaña qorallı köçlär xaosnı arttıraçaq qına digän fikerlär dä işetelä,ğıraqlılarnıñ AQŞ oyıştırğan köçlärgä qanunı tügel digän mönäsäbäte qarşılıq kürsätügä säbäp bula,häm kiñäyep watandaşlar suğışına äylänä ala
färidä xämit, praga


text:
Duma latinğa qarşı tawış birde
Comğa könne Mäskäwdän ber küñelsez xäbär kilep töşte. Däwlät Duması «Rusiä xalıqları telläre» qanunına östämälärne beryulı II häm III uqılışta qabul itte. 336 deputat alarnı yaqlap tawış birgän. Nibarı 15 deputat qına qarşı bulğan. Älege qanun nigezendä Rusiä Federatsiäsendäge respublikalarnıñ alfavitı fäqät kirillitsada ğına bulırğa tieş. Bügenge wäzğıättä Tatarstan citäkçeläre bu mäs’äläne Mäskäw aldında qabat quzğatmaslar kebek. Ä menä cämäğät oyışmaları millätneñ tabiği xoquqın yaqlawnıñ qanunıy yulların taba alırlarmı?
Damir Ğısmetdin


text:
Lev Ovrutskiy: Tatarlar üzläreneñ prezidentın saylıy almağanda federalizm bula almıy
Qazanda yäşäwçe häm rus telendä icat itüçe, räsmi xakimiätlärne yış qına tar qaraşlığın häm axmaqlığın faş itep çemetkäläwçe Lev Ovrutskiy bügenge säyäsät turında qalın ğına kitap çığarğan. «Kogda respubliki bıli bol'şimi» isemle bu kitapqa Ovrutskiynıñ Mäskäw gäzitlärendä basılıp çıqqan mäqäläläre kergän.
Ber qarasañ bu waqiğa Tatarstannıñ, tatar xalqınıñ yazmışına bäyle tügel bulıp kürenä. Ämma pänceşämbe kiçendä “Tatmedia“ agentlığında şuşı kitapnıñ täqdir itü kiçäsenä iñ abruylı möstäqil' säyäsätçelär, deputatlar, jurnalistlar, din eşlekleläre dä kilgän ide. Xikmät monda Ovrutskiynıñ däräcäsendä tügel. Xikmät - bu jurnalistnıñ obyektiv fiker yörtep, eçke xaläten, Rusiä häm Tatarstan xakimiäteneñ söyäklären, eçäklären rentgen aşa kürsätüendä.
Älege kitapta häm bügenge publitsistik çığışlarında Ovrutskiy demokratiäne, grajdanlıq cämğiäten, ğädellekne yaqlağanda berkemnän dä qurqıp tormıy. Döres anı yaratmawçılar da bar. Ul üze dä qayçaq mawığa, yalğışa. Anı tege qähär suqqan yähüd bezgä qarşı dip sügep yörüçelär dä yuq tügel. Ämma barıber ul talantlı häm ğädel yaza. Bügenge Rusiä säyäsätendä bu siräk oçrıy. Şuña kürä Ovrutskiy fikerläre defitsit bulıp çığa.
Kitapnı täqdir itüdän soñ, berniçä baş möxärrir, pravoslav çirkäwe wäkile, ike yähüd zıyalısı häm säyäsät ğalime Midxät Färuqşinnıñ Ovrutskiynıñ qotlağanın kötep torıp, aña şuşı kitap häm bügenge wazğiät turında soraw birdem. Lev Ovrutskiy üz kitabınıñ töp teması federalizmnı yaqlaw dip sanıy. Ul Rusiädäge bügenge vertikal' säyäsätne nığıtuğa qarşı. Respublikalarnı häm xalıqlarnı tübänsetü, xoquqsız qaldıru anı bik borçıy. Jurnalist Lev Ovrutskiy tatarlarnı häm säyäsätçelärne üz-üzlären saqlamağannarı öçen tänqitli. Ul äwliä tügel, ämma anı xäzer böten keşe tıñlıy. Anıñ säyäsi diagnozı İrek mäydanında yañğırağan çığışlar häm şiğärlärgä täñgäl kilä. Ä çittän qarağanda qızu tatar millätçeläre häm rusça yazuçı yähüd zıyalısı ber-bersennän bik yıraq, hiç oxşaş tügel bulıp kürenä. Ä tormışta alar bik yaqın. Säyäsi xäter, zamana cilläre alarnı yaqınayta.
Rimzil Wäli


text:
Tatarstanda «äflisun inqilabları»na qarşı xäräkät oyıştırıldı
«Bez»,«Mı» xäräkäteneñ, 12 jun könne bulğan, kiñ cämäğätçelekkä täqdim itü çarası, konsert mäydanında ütkärelgän säyäsi cıyılışnı xäterlätte. G.Kamal isemendäge teatr yanına mäğlüm uzışlarda qatnaşqan KamAZ maşinası quyıldı. Anıñ östendäge cäymä, Rusiä köne belän qotlawlarğa birelgän ide. Uram cıyınında iğlan itelgänçä, älege cäymä, iñ zur täbriklämä räweşendä, Mäskäwgä cibärelgän. Älege bäyräm patriotik ruxta bardı. Başta, «änä, Bulaq uramında, aq bars sını tora, ul üze telägänçä yäşi torğan, irekle haywan», dip iğtibarnı yünälttelär. «Änä, çüllärdä çapqan «KamAZ» maşinası tora. Ul, Rusiäneñ danın artırdı», digän belderälär yañğıradı. «Bezne çittän kilep öyrätmäsennär, çit illär Rusiäneñ üsüen telämilär, äflisun inqilabın Tatarstanda buldırmıybız!»,- dip notıqlar uqıldı säxnädän. Alıp baruçı yeget, iñenä pesi balasın utırtıp, «menä bu mäçe, bik molayım, ämma, kiräk çaqta tırnaqların dä kürsätä ala, digän işärälär yasadı. Kievtağı möstäqillek mäydanın da, alıp baruçılar iskä aldı. Tatarstan yäşläre, Saban tuy mäydanın ğına kürergä teli, didelär. Kamal teatrı qarşında cıyılğan xalıqqa «Fabrika-5» digän Mäskäw artistlarınıñ kilüe wäğdä itelgän ide. Alarnı kötkän arada, Qazan xalqına, Tatarstanda alıp barıla torğan yäşlär säyäsäte turında söylände. Xakimiät firqäsennän saylanğan yäş deputatlar çığıp, «inqilab yasarğa teläweçlärgä qarşı torırğa kiräk!»-, dip çaqırıp kittelär. Şul waqıtta, bäyrämgä kilgän yäşlär belän, kilü maqsatı häm närsägä qarşı toru kiräklege turında söyläşep aldıq. Ber yäş qız, «säxnädän söylängän süzlär belän kileşäm»,- dide, möselmança kiengän xatın-qız, «min tatarça söyläşmim», dip bötenläy cawap birüdän baş tarttı. Ber yeget, «nindi inqilab, belmibez, närsä söylilär, tıñlamıyıbız, «Fabrika-5»ne tıñlarğa kildek», dip añlattı. Oyıştıruçılarnıñ süzlärenä qarağanda, «Mı» «Bez» digän xäräkät monnan 2 ay elek barlıqqa kilgän. Ämma anıñ xäzer genä şulay qalqıp çığuın, küplär, Rusiä Prezidentı eşläre idäräse citäkçese Vladislav Surkovnıñ Tatarstanğa kilep kitüe belän bäylilär. Monnan ber niçä atna elek, däräcäle Rusiä çinovnigınıñ Qazanda bulıp, Tatarstan Prezidentı, qayber yäşlär oyışmaları citäkçeläre belän oçraşular uzdıruı turında xäbär çıqtı. Bezneñ mäğlümatlarğa qarağanda, ul oçraşuda, äflisun inqilablarına qarşı xäräkät oyıştıru mäs’äläse qaralğan. 12 yun kiçendä bulğan bäyrämne oyıştıruda, yäşlär eşläre ministrlığı qatnaştı. Yaña xäräkät tä kübesençä, ministrlıq belän tığız elemtädä tora torğan, studentlar oyışmalarınnan tuplandı. «Mı»,«Bez» xäräkäte räistäşe Artur Konışev xäräkäteneñ maqsatı turında bolay dip belderde :«Bez» - Rusiä däwlätenä qurqınıç tudıra, bötenlegenä yanıy torğan köçlärgä qarşı toraçaqbız. «Bez» Ukraindağı äflisun inqilabın başlap yörüçelärgä qarşı çığabız. Bezneñ uylawıbızça, çittän finanslana torğan teläsä nindi xäräkät, Rusiä iminlegenä qurqınıç tudıra.»
«Mı» xäräkäteneñ räistäşe Artur Konışev, andıy qurqınıç tudıra torğan xäräkätlär isemlegen dä iğlan itte. Berençe itep ul, «PORA» digän yäşlär oyışmasın atadı. Annan soñ, anıñ fikerençä, Limonov tarafdarları da, ideologik doşman. Mäskäwdä, şundıy uq, äflisun inqilabına qarşı oyıştırılğan «Naşi» «Beznekelär» xäräkäten dä, Tatarstandağı «Mı» dağılar fikerdäşlär, dip atıy almıy. Çönki, Tatarstanda, Mäskäwdäge kebek tügel, üzençä bulaçaq, di xäräkät wäkilläre.
Artur äfändä äytkänçä, 2 ayda xäräkät äğzäläreneñ sanı 80nnän alıp, 450 keşegä qädär artqan. Aqçanı, ere şirkätlär birä, dip añlattı «Mı» xäräkäte wäkile.
Rusiä däwlätenä patriotik xislär belän suğarılğan konsertta, ber genä tatar artistı cırladı. Mälikä. Ul da urısça ber cır başqardı. Annan tağın berne tatarça cırladı.
Mälikäne yäşlär yarattı, alqışladı, ämma, «Fabrika -5» yoldızlı törkemgä köçleräk qul çaptı häm sızğırdı. Yäşlär, «Rusiäne yaratabız», dip artistlarğa quşılıp qıçqırıp aldı. Annan, ğadi konsert başlandı.
Bu çaradan alğan tä’sirlär belän, mäydandağı ber yäş keşe büleşte. Ul, «İduşie vmeste» kebek kitaplar yırtmawına qänäğät buluın belderde, « yäşlär eşläre ministrlığında, finanslarğa qıtlıq yuq ikän, säyäsätsez genä yäşlär bäyrämnären uzdırsın ide, ämma küräsez bit ...» dide.
Bäygesez çığanaqlar isäpläwençä, Mäskäwdän artislar kitertü, mäydannı bizärlek zurlıqtağı bannerlar bastıru, oyışmanıñ tuğrasın yasatu, maxsus maykalar häm baş kiemnär bastıru, muzıkantlarnı cälep itü , tawış köçäytü, utlar uynatu häm başqa cihazlar kitertü , 1 yäki 2 million sumğa töşärgä mömkin.
Bikä Timerova.


text:
Bügen Heratnıñ borıñğı mäçetendä provinsiä başlığınıñ ulı, Äfğanstannıñ aviatsiä ministrı Mirwais Sadeq'nıñ cänäzası uqıldı, anda meñlägän keşe qatnaşqan dip xäbär itelä. Äfğan xökümäte Heratqa 2 meñ 250 keşedän torğan xärbi köçlär cibärde. Kümü yolasında şulay uq ilneñ saqlanu häm eçke eşlär ministrları – Mohammäd Fahim häm Ahmad Jalali da bar ide.
Sadeq yäkşämbe könne üterelde. Äfğanstannıñ tışqı eşlär ministrlığınıñ matbuğat wäkile xäbär itüençä, Sadeq, Herat provinsiäse başlığı Yunis Khan'nıñ xärbi köçläre häm Äfğan saqlanu ministrlığı ğaskärläre arasında barğan bäreleşlärdä hälak bulğan.
Äfğanstan prezidentınıñ matbuğat xezmäte wäkile Javed Ludin süzlärenä qarağanda, ul bäreleşlärdä 40qa yaqın keşe hälak bulğan. Bu waqiğalärdän soñ, xökümät, cirle yulbaşçılarnı tizräk qoralsızlandıru turında uylanaçaq, dide prezident wäkile.


text:
Qazan jurnalistları Lev Ovrutskiy häm Tälğät Bariev arasında añlaşu däwam itä
Qazan jurnalistları Lev Ovrutskiy häm Tälğät Bariev arasında añlaşu däwam itä
Şul uq «ЗBeздa ПoBoлжbя» gazetası soñğı sanında Lev Ovrutskiynıñ redaksiägä yazğan xatın kiterä. Anda ul Tälğat Barievnı antisemitizmda tügel, ä Rusiä Federatsiäseneñ cinäyät kodeksınıñ 130-nçe matdäseneñ 2-nçe bülegendä qaralğan, cämäğätçelek aldında, yä bulmasa massaküläm mäğlümat çaralarında xurlawda ğäyeplägäne turında yaza. Menä şulay, inde berniçä yıl Tatarstan qanunnarına, mäğlümät çaralarına tulı ber reviziä ütkärgän, üzen «зaщиTHиk orpaHичeHHoro cyBepeHиTeTa для TaTapcTaHa» dip atağan Lev Ovrutskiy, däwläten, qanunnarın yaqlap çıqqan qalämdäşe Tälğat Barievnı kiçerä almadı.


text:
Qazannan 6 meñ tonna qar tügelgän
Uramdağı körtlär, buran, inde berniçä kön qar yawu Tatarstannıñ tormışına üzgäreşlär kertte. Maşinalar ber tuqtamıy yullarnı çistartıp torsa da, Qazan uramnarınnan cäyäwläp tä ütärgä qıyın buldı. Qazan Mäskäw zurlığında bulmasa da, barıber şul uq problemalarğa oçradı. Qar yawı kebek küreneşkä yul xezmätläre äzer tügel bulıp çıqtı. Cäyen, yañğır küpläp yawğanda da, maşinalarnıñ suda yözep yörüen kürergä turı kilä. Qazan 1000yıllıq bäyrämenä äzerlängän waqıtta, yul xezmätläreneñ eşläw däräcäse sorawlar tudıra. Yal könnärendä Qazan şähär yul çistartu xezmätläre tulı qüätkä eşläp tä, yullarnı düşämbegä açıp beterä almadı. «Tatar-inform» agentlığı mäğlümatlarına qarağanda, 19-20 fevral könnärendä şähärdän 6000 tonna qar tügelgän. Ğädättägeçä yul xezmätläre texnika citmäw häm anıñ iskelegenä zarlana. Yullarnı çistartu tağın 3 kön däwam itäçäk ikän.
Qar yawu arqasında şähärdä ğädättägedän kübräk yul häläkätläre bulğan. Yul xäräkäte iminlege inspeksiäse mäğlümatlarına qarağanda, 2 kön eçendä Qazanda 100dän artıq maşina bärelü oçraqları terkälgän. 2 keşe ülgän, 19zı zıyan kürgän. Yul inspektorları süzlärençä, yullardağı wazğiät kierenke bulıp qala. Däwlät gidro-metereologiä üzäge xäbär itüençä, könbatış rayonnarda, Qaybıç, Layış, Täteştä häm Çüpräledä normanıñ öçtän ike öleşe külämendä qar yawğan. Belgeçlär äytüenä qarağanda, yal könnärendä yullarda ber çaqrımlıq yul ğına açıq kürengän. Bu respublikağa kilgän könyaq-könbatış tsiklon tä’sire bulğan. Yul xezmätläre bäxetenä 22nçe fevraldän respublikada hawa torışı üzgärä baraçaq. Tatarstanğa tönyaq-atnaltik tsiklon kilä. Aldağı könnärdä qar yaw tuqtayaçaq, 18-23, xätta 32 däräcä salqın bulaçaq.
Bikä Timerova.


text:
NATO Ukrainağa yärdäm itü yulların ezli
AQŞ saqlanu ministrı Donald Rumsfeld, kiçä, Ukraina belän bäyläneşlär turında uñay qaraşta buluın beldergän ide: "NATO-Ukraina xezmättäşlege möhim rol uynıy, häm AQŞ Litva, häm NATOnıñ başqa äğzaläre kebek ük, Ukrainağa reformalarnı tizlätergä yärdäm itergä kiräk, digän fikerdä tora. Monda buluıbız öçen bik şatbız, alğa taba Ukraina belän atnalarça häm aylarça eşliäçägebezgä şatbız," dide Rumsfeld.
Prezident Viktor Yuçenko quyğan iñ berençe maqsatlar – Ukrainanı Yevropa Berlege häm NATO äğzase itü.


text:
Möxämmät päyğämbär karikaturalarına Möselman dönyasında protestlar arta barğanda Äfğän prezidentı Xämit Qarzai tınıçlıqqa häm kiçerügä çaqırdı, şul ut waqıtta ul räsemnärne xuplamawın belderde.
"Matbuğat irege başqa xalıqlarnıñ dinen, ışanıçların, mädäniäten mısqıllaw xoquqıbız bulunı añlatmıy. Äfğänstanda da Yewropada da, başqa berär cirdä dä mondıy xoquqlar bulırğa tieş tügel. Matbuğat irege xalıqlarnıñ dinen, äxlağın häm mädäniäten tanu häm xörmät itü prinsipları qısasında bulırğa tieş" dide Qarzai.
Başqa illärneñ citäkçeläre küpkä kiskenräk reaksiä belderä.
Paqstan prezidentı Pärwäz Möşärräf ul karikaturalarnı xökem itte, Paqstan parlamentı alarnı usal, mısqıllı häm provokativ kampaniä dip atap protest resolütsiäse çığardı.


text:
WSJ: Putinnıñ imperiäçel ambitsiälärenä qarşı toru
AQŞ häm Rusiä prezidentları George Bush belän Vladimir Putinnıñ kiläse atnağa bilgelängän oçraşuı aldınnan matbuğatta Waşington Mäskäw mönäsäbätlärenä iğtibar arta bara. Bu uñaydan Wall Street Journalda Putinnıñ imperiäçel amtibsiälärenä qarşı toru dip atalğan mäqälä basıldı.
Anıñ fikerençä, xäzer Putinğa 3 möhim närsäne añlatu zarur. Berençese Mäskäw Gruziä belän Moldovanı yañadan üzenä buysındıru omtılışların tuqtatırğa tieş. İkençese Kaspiy neften häm gazın Yewropağa qudıru Rusiä monopoliäsendä bulmayaçaq. Häm soñğısı, Ukraina häm Belarusnı Rusiä citäkçelegendäge Euraziä İqtisadıy Berlege qısalarına bikläp quyu, şunıñ belän Yewropanıñ bu öleşendä, NATO hämYewropa Berlegeneñ yaña çikläre buyında Mäskäw kontrolen torğızuğa yul quyılmayaçaq.
Putin bu maqsatlarnı üz planınıñ iñ möhim öleşlärennän berse itep kürä. Ämma ul älege illärdä barı tik Könbatışnıñ uñışsızlıqqa duçar buluı aşa ğına ciñä alaçağın añlıy. Ul şundıy säyäsi uñışsızlıqtan Europa häm Quşma Ştatlar öçen iqtisad, iminlek mäs''äläläreneñ qatlawlanuın kötä.
Mäskäwneñ bu yünäleşlärdä ciñügä ireşüe Yewropada salqın suğıştan soñ urnaşqan wäzğiätne üzgärtäçäk, Könbatışnıñ Rusiädän kilüçe energiä çığanaqlarına bäylelegen arttıraçaq, Mäskäwgä ul telämägändä elekke sovet illäreneñ AQŞ citäkçelegendäge koalitsiälärgä quşıluın buldırmaw mömkinlege biräçäk dip yaza gazet häm mondıy misallar kiterä. Bez inde Mäskäwneñ niçek itep Ärmänstannı häm Üzäk Aziädäge berniçä ilne üz yağına awdarıp alarnıñ Ğiraqnı İrekländerü Operatsiäsen xuplamawına ireşüen kündek. Mondıy xällärneñ qabatlanuı NATOnıñ terrorğa qarşı köräşü yäki tınıçlıq urnaştıru mömkinleklären çikliäçäk dielä WSJnıñ 19-nçı sintäber sanında çıqqan, Putinnıñ İmperiäçel ambitsiälärenä qarşı toru digän mäqälädä.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Rasul Guliev Azärbaycanğa qaytaçaq
Uzğan atnada Guliev Azärbaycanğa qaytırğa ber omtılış yasap Ukrainada qulğa alınğan ide. Ukraina aña qarşı citärlek dälil bulmawı säbäple, Gulievnı Azärbaycanğa tapşırmadı. Elek parlament başlığı bulğan Guliev Azärbaycanda urlaşuda ğäyeplänä, üz ul monı kire qağa. Azärbaycannıñ demokratik firqase citäkçese noyaberneñ 7sendä ütäçäk parlament saylawlarına nämzät itep terkälgän, ämma tärtip saqlawçılar, anıñ ilgä kerüe belän qulğa alınaçağın belderä.
Prezident İlham Aliev, deputatlarğa, saylawlarda tawış birüçelärneñ barmaqların qara belän tamğalaw turında qanun qabul itüne sorap möräcäğät itte. Monı könbatış küzätüçeläre taläp itä.


text:
Milli ruxlı rässamnar äzerläwçe fakultetqa 30 yıl
Ä töştän soñ başqalanıñ «Qunaqsaray» säwdä itü – yal üzägendä ikençe kürgäzmä eşli başladı. Anısında xudojestwo – grafika faqültetında bügenge köndä uqıtuçı möğällimnärneñ häm taliplarnıñ kartinnarı urın aldı. Distälärçä talantlı şäxesneñ icadi eşläre belän tanışırğa häm faqültetnıñ yübileye tantanalarında qatnaşırğa Başqortstan şähärlärennän häm rayonnarınnan da, şulay uq Qazannan, Çallıdan da küp kenä qunaqlar kilgän. Pedagogiä universitetınıñ xudojestvo-grafika fakultetı öç distä yıl eçendä milli räsem sänğätenä ällä küpme talantlarnı üsterep çığardı. Biredä çınığu alğan tatar häm başqort yäşläre soñınnan icatlarında yuğarı ürlärgä mende. Soñğı unber yılda xudojestvo-grafika fakultetına üz tatarıbız, Başqortstannıñ Miäkä rayonı yegete, kürenekle rässam Tälğät Mäsälimov citäkçelek itä. Yübiley uñayınnan Ufada oyıştırılğan kürgäzmäne açqanda «Azatlıq» radiosına menä nilär söyläde ul.
Audio (Tälğät Mäsälimov)
Sez Başqortstan däwlät pedagogia universitetınıñ xudojestvo-grafika fakultetı deqänı, kürenekle rässam Tälğät Mäsälimovnı tıñladığız. Milli räsem sänğätebezne üsterügä zur öleş kertüçe faqültetnıñ oyıştırıluına 30 yıl tuluğa bağışlanğan mädäni çaralar universitetnıñ zur aqtlar zalında tantanalı kiçä belän tämamlandı.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Oppozitsion Taciqstan Demokratik Partiäsen başlığı Mähmätruzi İskändärov prezidentlıq öçen köräşergä cıyına
AUDİO: Maqsatım prezidentlıq öçen köräşü. Ämma saylawda qatnaşunıñ mäğnäse bulsın öçen Taciqstanda qanun tärtibe, süz irege häm saylaw irege bulırğa tieş.
İskändärov Taciqstanğa qaytqan oçraqta anıñ aqça üzläşterü häm oyışqan terror törkeme belän bäyle bulu turındağı ğäyepläwlär nigezendä qulğa alınuı mömkin. Uzğan dikäber ayında ul Taciqstan taläbe belän Mäskäwdä qulğa alınğan ide. Kiçä Rusiä xakimiätläre aña belderelgän ğäyepläwlärgä dälillär yuq dip İskändärovnı irekkä çığardı. İskändärov bu ğäyepläwlär artında säyäsät tora di.


text:
Lev Tolstoy muzeyı xäräbä xälendä
Rusiä muzeylar şurası idäräse äğzası, Tolstoy däwlät muzeyı mödire Vitaliy Remizov Qazanda bulğan waqıtta Tatarstannı Çeçnya belän çağıştırdı. Bez Çeçnyada buldıq. Anda suğış uzğan. Ämma alar Çeçnyada üzen rässam bularaq tanıtqan Lev Tolstoy muzeyın saqlağannar häm saqlıylar, dide ul. Ä Qazanda isä, Remizov süzlärençä, Tolstoy muzeyınıñ yazmışı haman xäl itelmägän, xäräbälär xälendä. 6 iyün könne Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymievkä yazğan möräcäğätendä ul, dönyanıñ 2008 yılda Tolstoynıñ 180 yıllığın qarşı alırğa äzerlänüen, ä 2010 yılnı YUNESKO- nıñ yazuçı istälege yılı itep iğlan itüen dä äytep uza. Tolstoynı gennarı ğına böyek dahi itmägän, ä yäş yazuçığa Könçığış häm könbatış bergä ürelep yäşägän Qazan tormışı da zur yoğıntı yasağan, dip ul 4 yıl buyı Tolstoy torğan Gortalov bilämäsen torğızunı, andağı yortta muzey kürgäzmäse açunıñ zur ähämiätkä iä ikänlegen äytep uza. Qazannıñ Dzerjinski uramındağı fligelen torğızırğa kiräklegen dä äytä. Qazandağı Tolstoy muzee älegä torğızılmasa da anıñ mödire wazifaların başqaruçı Svetlana Konovalova äytüençä, Remizov möräcäğätenä konkret cawaplar yuq. Çönki şaw-şu tudırğan bu mäs’älälärgä bağışlanğan matbuğat oçraşuı, häm tügäräk östäl söyläşüe ütkängä dä täwlek kenä uzdı. Qarar qabul itelgängä 7 yıl. Bez härwaqıt xällär uñay yaqqa üzgärer dip yäşädek. Alda torğan Tolstoy yubileyı çaraları moña zur etärgeç yasar dip ömetlänäbez, di Konovalova.
Tolstoy muzeyı Tatarstannıñ milli muzeyı qanatı astında. Milli muzeynıñ redaksiä-näşer bülege başlığı Lyudmila Guşçina äytüençä, monnan 7 yıl elek Qazan universitetında Tolstoyğa bağışlanğan fänni-ğamäli çara waqıtında Şäymiev häm Remizov oçraşıp yazuçığa bäyle urınnarnı tärtipkä kiterü turında kileşkän dä bulğan. Konovalova telgä alğan qarar da şuşı oçraşudan soñ qabul itelgän. 2000 yılnıñ 27 sentäberendä Tatarstannıñ ministrlar kabinetı Tolstoy muzeyı buldıru turında qarar qabul itä. Ämma bügengä qädär qıl da qiymıldatılmağan.
Cir dä bülep birelgän, ämma barsı da käğäzdä genä qalğan kileş. Soñğı kirpeçlärenä qädär urlap betermäsennär öçen milli muzey bu urınnı qoyma belän äyländerep alırğa aqça taptı. Bez anı saqlıybız. Ämma başqa eşlär başqarırğa bezneñ aqçabız yuq, di Tatarstan milli muzey wäkile. Anıñ äytüençä, bulaçaq muzeynıñ fänni konsepsiäse eşlänsä dä, ul da bäxäsle. Tolstoynı öyränüçelär bu urınğa qarata, Tolstoynıñ muzeyı nindi bulırğa tieşlege turında törle fikerlär belderä. Muzey belgeçläre äytüençä, yazuçınıñ 180 yıllığına Tatarstan ällä ni zur eşlär maytara almayaçaq. Şuña kürä, yaxşı ber kürgäzmä eşlänsä dä yaxşı bulır ide. Bu kürgäzmä öçen Mäskäwdäge Tolstoy däwlät muzee Tolstoy qul'yazmaların birergä äzer. Ä inde Tolstoynıñ yazuçı buluına mönäsäbättäge berençe adımnarına kilgändä, ul Qazanda berençe köndäleklären yaza başlıy. Bu yazmalarda Qazandağı yanğın turında da äytelä. 19 ğasırda zur yanğın çığıp şähärneñ iñ matur urınnarın yalmap ala, barı tik Tolstoylar yäşägän bilämä genä isän qala. Bik matur yortlar yanıp betüen äytä Tolstoy. Bügenge köngä kilsäk, Qazan qunaqları qayber tarixi urınnarğa da, yaña tözelgännärgä dä soqlana. Ä qayber kürenekle şäxeslär belän bäyle yortlar xäräbä xälendä. Berse Rusiäneñ böyek yazuçısınıqı.Nail Alan.


text:
Mäskäwdä Sara Sadıyqova festivalendä ciñüçelär çığış yasadı
Mäskäw milli mädäni üzäge qarşındağı “Şatlıq” törkeme Qazannan, Sara Sadıykova festivalennän 3 urınnı ayulap qayttı. Ä inde “Şatlıq” törkeme solistkası Ğolnara Şakirova berençe urınğa layıq bulğan. Bu xaqta törkem citäkçese Zämzämiä Säxäbetdinova xalıq aldında şatlığı belän urtaqlaştı. Häm alar bu uñışların mädäni üzäktä dä qabatladılar.5 nçe noyäberdä milli üzäkkä xalıq Sara Sadıykovanıñ tuğan könenä bağışlanğan çarağa cıyılğan ide. Milli üzäktä yış bulmıy torğan, şığrım tulı xalıq aldında çığış yasağan Mäskäw üzeşçännäre häm tanılğan cırçılar barı tik Sara Sadıykova cırların ğına başqardılar, anıñ icatı turında ğına söylände dä. Bu çarağa mäskäwlelär genä tügel Mäskäw ölkäsennän dä baytaq qına millättäşlärebez kilgän ide. Ä inde Mäskäw ölkäsendä xezmät itüçe tatar möselman soldatları belän tığız elemtädä torğan Xämdiä xanım Ramayıwa baytaq qına soldatlarnı da alıp kilgän bu oçraşuğa. Alarnıñ da äti äniläre tıñlap üskän cırlarnı işetäseläre kilde, dide Xädiä xanım.
Näzifä Kärimova, Mäskäw


text: Palau, Sardiniä. İtaliäneñ şuşı utrawında räsmi säfär yasawçı Vladimir Putin, italyan premyerı Silvio Berlusconi ozatuwında bügen, utrawğa kilgän zur urıs xärbi korabında buldı. Anda Rusiä prezidentı, älege korabnıñ biregä kilüwe, Rusiä belän İtaliä arasındağı xärbi xezmättäşlekneñ artuwın kürsätä dip belderde. İke citäkçe bügen şulay uq, yaqındağı italyan xärbi nığıtmasın da barıp qarıy. Putin häm Berlusconi arasındağı räsmi söyläşülär kiçä ütkän ide, anda alar ikese dä, Ğiraqnı torğızu eşlärenä xalıqara cämäğätçelekne kiñräk qatnaştıru kiräk digän fiker belderde. Vladimir Putin süzlärenä qarağanda, Rusiä Ğiraqta, Quşma Ştatlar citäkçelegendä xalıqara tınıçlıq saqlaw köçlären urnaştırunı xuplıy, läkin Mäskäw monıñ öçen İminlek Şurasınıñ tieşle qararı bulırğa tieş dip isäpli. İkeyaqlı söyläşülärdä italyan premyer-ministrı şulay uq Rusiä prezidentınıñ üz ilen Yevropa belän nığraq bäyläw tırışlıqların maqtap telgä aldı, häm İtaliä aña bu eşendä yardäm itäçäk dip ışandırdı.


text:
Qazan türäse rişwät aluda totılğan
1 mln 600 meñ sum üz kesäse öçen häm tağın kileşü öçen 4 millionnan artıq - şuşı külämdäge aqçanı Nail Sabirov eşmäkär xanımnan Karl Marks uramındağı yortnı aña satıp alırğa yärdäm itü öçen sorağan. Nail äfände şartı ütälmägän oçraqta, Karl Markstağı 62/b yortı başqa keşegä satılaçaq dip beldergän.
Eş şunda, iske genä ike qatlı bu binanı eşmäkär xanım KUKİ, yağni kommunal milek idäräsennän arendağa alıp torğan bulğan. Ämma şähär administratsiäse yortnı tözekländereläçäk binalar isemlegenä kertkän. Ä bu yortnı aldan äytelgänçä, eşmäkär Qazan kommunal milek idäräsennän arendovat itkän bulğan. Xäzer isä şähär administratsiäseneñ qararı nigezendä Qazan kommunal milek idäräse beterelep bara. Häm Karl Marks uramındağı 62/b yortı Nail Sabirov citäklägän toraq säyäsäte İdäräseneñ qaramağında xäzer. Sabirov eşmäkärgä yortnı satıp alırğa yärdäm itärgä wäğdä itkän. Ämma barı tik aqçalata tüläw bulsa ğına. Ul barlığ 6mln sum aqça sorağan. 4 million yarımı kileşü öçen bulsa, million 600 meñe Sabirovqa şäxsän üzenä. Tik xoquq saqlawçılar anı rişwät alu gönahasınnan saqlap qala alğan. Eşmäkär xanım waqıtında prokuraturağa möräcäğät itep, iptäş Sabirovnıñ köçlek belän aqça alırğa tırışuın xäbär itkän. Näq şul könne Nail Sabirov xezmät itü bülmäsendä rişwät alğanda totılğan da. Tatarstan prokuraturası cinayät eşe quzğattı. Sabirovqa caza - saq astında toru.
Albina Zäynulla


text:
Şulay itep yartı ğasır elek oyıştırılğan NATO Yewropadan çittäge berençe operatsiäsenä kereşte.
NATOğa qädär Qabuldağı 5 meñ keşelek tınıçlıq saqlaw köçlären 6 ay buyı Germaniä belän Niderland citäkläde.
Qabulda citäkçelek tapşıru tantanasında Germaniä saqlanu ministrı Peter Struck ta qatnaştı.
Struck NATO Äfğänstanda demokratik struktura bulırırğa yardäm itü häm bu ilneñ yañadan terrorçılar öçen sıyınu urırına äylänüenä yul quymaw eşen däwam itärgä tieş dide.
AQŞ xärbiläre atna axırında Paktia ölkäsendä Taliban suğışçısı buluda şiklänelgän ber keşe üterelde, öçäw qulğa alındı dip belderä.
Kiçä şul uq ölkädä 5 keşeneñ AQŞ maxsus köçläre xärbilärenä ut açuı turında äytelä. Ämma täfsilleräk mäğlümät älegä birelmi.


text:
Yevropa Komisiäse prezidentı itep bilgelängän Jose Manuel Barosso Yevropa Parlamentınıñ veto salu ixtimalä säbäple üzeneñ 24komisarın sonğı mizgeldä täqdim itüdän wazkiçep, yaña törkem oyıştıru öçen östämä waqıt soradı. Parlamenttağı törle firqalar Barossonıñ yustitsiä komisarı itep bilgelärgä telägän şäxesne,anıñ homoseksuallär häm xatın qıznıñ role turında beyan itkän fikerläre säbäple nıq tänqitläp kilde. Romano Prodi citäkçelegendäge eleke yevropa komisiäseneñ mandatı 1nçe noyäberdän başlap ozaytıldı.
Çärşämbedäge täräqiätne Yevropa Berlegendä säyäsi krizis dip bäyäläp bulmıy kiresençä Yevropa Parlamentı möher suğıp utırğan parlament bulmawın kürsätep , yevropa watandaşları aldında xörmäten arttırdı.İyül ayında zur küpçelek tawış belän Yevropa Komisiäse prezidentı itep saylanğan , Portugalneñ eleke premyere Jose Manuel Barosso aylardan birle 24 komisarnı saylaw belän mäşğül ide.Yustitsiä komisarı itep bilgälängän ultra konservativ qaraşlı İtalian Rocco Buttiglione ber ike atna elek homoseksullek ul xästälek , xatın qızlarnıñ eşe bala tudıru kebek süzlär äytep Yevropada kultur suğışına säbäp buldı.Barosso, Papanıñ dustı fälsäfä profesorı Buttiglioni belän qıyınlıqlar bulaçağın kürep anıñ kire çaqırtıluı öçen İtalianıñ konservativ premyere Berlusconingä möräcäğät itsä dä , cawap tiskäre buldı. Barosso parlamentnı künderü diskriminatsiägä yul quymayaçağın añlatu öçen törle çaralar täqdim itep qaradı.Parlamenttağı konservativ firqalar Butiglionine yaqlayaçaqların äytsälär dä bu çın ciñü bulmas ide. Barosso sişämbe kiç parlamenttağı törle fraksiälär belän oçraşular ütkärgännän soñ çärşämbedä ul tawış birüdän 2 säğät elek parlament aldına kilep bolay dide(audio)
Min tawış bügen birelsä näticä Yevropa oyışmaları yäki Yevropa proyektları öçen yaxşı bulmayaçaq digän näticägä kildem.
Töp belä Butiglioni bulsa da, Parlamentta barğan debatlar tağı ber niçä komisarnıñ da kvalifikatsiäläreneñ citärlek bulmawın kürsätte.. Mäğlüm bulğança parlament 24 komisarğa ayrım tawış birmi ä törkem bularaq yä qabul itä yä dä kire qağa. Barosso bügen moñı qabul itep(audio) Şura belän sezneñ belän kiñäşläşü yaña komisiäneñ nıq yaqlaw aluı öçen miña kübräk waqıt kiräk dip söyläde
Yevropa Berlegeneñ çirattağı prezidentı Gollandiäneñ Yevropa mäsäläläre ministırı Atzo Nicolai(audio)
Xasıyl bulğan wazğiät säbäple älege Yevropa komisiäse , Prodi Komisiäse kiräk bulğan qädär eş başında toraçaq dip äytte
Çärşämbädäge täräqiät Yevropa Parlamentınıñ arta barğan köçen kürsätä.Yevropa Parlamentı komisiä yäki berlek citäkçeläreneñ yasağan basımğa qarşılıq kürsätäçägen añlata başladı Parlament citäkçese Borell bügen parlament demokratik oyışma bularaq üz rolen nığıttı dip belderde. Yevropa komisiäseneñ yaña prezidentı Barosso atnalarça dewam itkän parlament basımı näticäsendä bügen ciñelüen qabul itep törkemen tawışqa quymasqa buldı.Bügen ul (audio)
Sonğı könnär Yevropa Berlegeneñ nıq säyäsi qorılış buluın kürsätte,äğza illärneñ xalqı tarafınnan saylanğan Yevropa Parlamentı Yevropanıñ idaräsendä möhim rol uynıy dide
Barosso kiläse ay azağında parlamentarlarnıñ qaraşların küzdä totıp komisarların üzgärtep parlament aldına kiläçäk.
Yevropa Parlamentınıñ utırışınnan soñ yäşellär fraksiäseneñ citäkçse Daniel Cohn Bendit(audio)
Bu yevropada demokratik idel öçen ciñü bulıp tora. Bezdä wazıyfasın ütägän oyışmalar bar. Şura tarafınnan bilgelängän, parlamentnıñ küpçelege tarafınnan qabul itelgän prezident komisiäne bilgeli , ämma bu komisiä küpçelek tawış alalmiyaçağı öçen täqdimen kire ala, ul yaña täqdim belän kilergä tieş. Bu demokratik yäşäw ısulı dip belderde Reutersga
färidä xämit


text:
Oktäberneñ bu könnäre törle ictimaği-säyäsi waqiğalar belän bäyle. Tağı ike könnän NORD-OST faciğäseneñ başlanuına ber yıl tula. Şuşı waqiğa xalıqnıñ mönäsäbäte Tatarstan TV aşa kürsätelü zur cancal uyattı. Ä menä 22nçe oktäberdä, çärşämbe könne, Mari respublikasınıñ zur bäyräme bulırğa mömkin ide. 1990nçı yılda, näq menä şuşı könne mari respublikasınıñ parlamentı möstäqillik turıda Deklaratsiä qabul itte. Ämma, İdel buyındağı şuşı keçkenä respublikanıñ suverenlığı ozaqqa barmadı. Anda 3 tapqır prezident alışındı, moña qädär bersennän dä uñmadılar. Soñğı yıllarda xakimiät vertikale kütärelgäç, Mari respublikası üz teläge belän Mäskäw belän şartnamäne yuqqa çığardı. Läkin Mari xalqınıñ mänfäğätläre, üz mädäniäten saqlarğa omtıluı häm respublikanıñ 1990nçı yılnıñ 22nçe oktäberendä möstäqillek deklaratsiäsen qabul itüe barıber tarixta qalaçaq. Soñğı yıllarda mari respublikasında tatar milli-mädäni üseşe däwam itä. Bäräñge rayonında tatar mädäniäte könnäre Qazan sänğätkärläre belän bergä ütkärelä. Morki, Medvedev rayonında da millättäşlärebez xätsez genä. Uzğan cäydä milli Sabantuyı Bäräñge rayonında ğına tügel, Yoşkar-Olada da ütkärelde. Şunısı beraz moñsu – mari respublikasınıñ möstäqillek deklaratsiäsen iskä aluçılar az bulğandır. Härxäldä qazanğa bu waqiğa turında xäbärlär kilep citmäde. Üz ixtıyarın, üz telägen beldermägän, yaqlamağan oçraqta, xalıqlar da, töbäklär dä onıtılırğa mömkin.
Gölnaz İlgizär


text: Venada urnaşqan Xalıqara Atom Agentlığınıñ idarä şurası İrannıñ atom programmasın täñqitlägän rezolüsiä ölgesen äzerli. Amerika Quşma Ştatları däwlät sekretare urınbasarı John Bolton belderüen 35 äğza cıyılğan utırışta amerikan wäkilçege başlığı Jackie Sanders uqıp birde. Bolton rezolüsiä proektın tulısınça xuplıy. Anda İrannı uran bayıtu programmasın tuqtatırğa çaqıru bar, häm atom programması turında xisap birü waqıtı itep – noyaber ayı bilgelängän: (audio) "Bu atnada Venada näticäle söyläşülär uzdı. Amerika Quşma Ştatları rezolüsiä ölgesen tulısınça xuplıy. İran üzendä atom qoralı citeşterep tulısınça izolyasiädä qala häm rezolüsiä proektında bu xaqta äytelä," dide atom agentlığındağı amerikan wäkilçelege citäkçese Jackie Sanders. Quşma Ştatlarnıñ, İranda atom qoralı citeşterelä digän ğayepläwen Tähran kire qağa.


text:
Pol'şa xakimiätläre ilneñ Baltıyq diñgeze yarlarında tabılğan 3 aqqoş mäyeten berençel tikşerülär alarda qoş kizüe buluın raslamadı di. Germaniä Baltıyq diñgezendäge Ruegen utrawında tabılğan üle aqqoşlarda qoş kizüeneñ keşelär öçen qurqınıçlı H5N1 töre buluı raslandı dip beldergän ide.
H5N1 bügen Sloveniädä dä tabıltı. İlneñ tönyağında tabılğan ber aqqoş mäyetendä bu awırunıñ buluı raslanğan. Şulay itep bu virus bulğan Yewropa Berlege illäre sanı soñğı könnärdä 5-kä tuldı. Yewropa xökümätläre qoş kizüeneñ taraluına qarşı çaralarnı arttıraçaqların belderde.
Bügen Azärbäycan qoş kizüenä qarşı köräştä yardäm sorap Yewropa Komissiäsenä möräcäğät itte. Tışqı eşlär ministrı Elmar Mammadyarov Baqığa kilgän Yewropa Berlege tışqı eşlär komissionerı Benita Ferrero-Waldnerdan yardäm sorawın berlerde. Ämma ul nindi yardäm sorağanlığın äymäde. H5N1 Azärbäycannıñ Kaspiy yarlarında uzğan atnada tabıldı.


text:
Tatarstan Däwlät Şurasınıñ plenar sessiäse ütte
28 fevral' könen Tatarstanda borçılıp köttelär. Bigräk tä tatar cämäğätçelege Tatarstan Däwlät Şurası sessiäsendä qaralaçaq Konstitutsiäneñ yaña redaksiäse nindi bulır, däwlät, xalıq yazmışı qay yaqqa borılır, dip borçılıp kötte. Sessiä aldınnan Tatar ictimağıy üzäge, xalıq forumı wäkilläre piketqa çıqtılar. Piketqa çığuçılar sanı, soñğı waqıtlardağıça, distä yarım çaması ğına bulsa da, piketqa iğtibar bötenläy başqaça ide. Piketçılar yanına xalıq deputatları kilep, söyläşep tordılar.