text:
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov yarın, mayısnıñ 7-nde, yarımadada koronavirus qırğınlığı vaziyetinde mayısnıñ 12-nden soñ olacaq iş tertibi aqqında tarif etmege vade ete. Onıñ aytqanına köre, soñki qararlar qomşu Rusiyeniñ prezidenti Vladimir Putin ile yapılacaq toplaşuvdan soñ qabul etilecek.
«Prezidentimizniñ reberligi altında qoşma qol tutuv tedbirleri ilân etilecek ve federal ükümet azaları 12-nden soñ olacaq iş tertibini teklif etecek toplaşuv bugün keçirilecegine köre, iş planını yarın taqdim etecekmiz», – dep ayttı Aksenov yañı koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvı ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında.
Mayısnıñ 6-nda Putin koronavirus ile küreş qararlarınıñ yerine ketirilüvinen bağlı toplaşuv keçirmege planlaştıra. Matbuat kâtibi Dmitriy Peskovnıñ bildirgenine köre, bu toplaşuvda sıñırlav rejiminden adım-adım çıquv teklifleri de muzakere etilecek.
Mayısnıñ 1-nden itibaren işğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti koronavirus telükesi sebebinden kirsetilgen tedbirlerden soñ bazı saalarnıñ işini yañıdan başlatmağa izin berdi. Bundan soñ Aksenov çalışmasına izin berilecek müessiselerniñ qoşma cedvelini ilân etecek, dep bildirdi.
Al-azırda Qırımda 160 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 21-i çetelden keldi, 17-si – Rusiyeden. 22 hastanıñ Rusiyeden kelgenlernen alâqası oldı, 100 kişi laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada olğan edi. 41 kişi tüzeldi. Bir hasta vefat etti. Aqyarda 98 COVID-19 hastası bar, eki insan vefat etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, mayısnıñ 12-nden itibaren maska rejimini kirsetmege azır. Daa evel Qırımda yüksek seviyeli azırlıq rejimi mayısnıñ 11-ne qadar uzatılğan edi, Aqyarda onı mayısnıñ 30-na qadar uzatqanlar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Eskender Abdulganiyev acele tibbiy yardımğa muhtac, dep bildirdi Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ matbuat hızmeti.
Onıñ malümatına köre, Abdulganiyevniñ tişi ağırdı, yüksek sıcağı köterilgen edi. Penitentsiar müessisesiniñ tibbiy bölüginde tişni çıqarğanlar, amma yara qapanmadı ve qanamağa devam ete.
Bundan ğayrı, Abdulganiyevniñ quyruq kemigi kistiniñ yanğısı oldı, pek ağırdı, amma tibbiy yardım öyle de kösterilmedi.
Denisovanıñ aytqanına köre, bu kefil etilgen İnsan aqları ve esas serbestlikleri şartnamesiniñ 3-ünci maddesine ve BM İqtisadiy ve İçtimaiy Şurası tasdıqlağan mabüslerge yanaşuv qaideleriniñ 22-nci noqtasına zıt kele.
Denisova, Rusiye İnsan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovadan Ukraina vatandaşınıñ aqlarını ğayrıdan tiklemek içün acele tedbir almasını rica ete. Laf ihtisasiy tibbiy yardım kösterilmesi içün kerek olğan tolu tibbiy tedqiq keçirilmesi aqqında kete.
Yanvarniñ 9-nda advokat Lilâ Gemeciniñ bildirgenine köre, Aqmescit SİZOsında 10 kün devamında Eskender Abdulganiyevge tibbiy yardım kösterilmey. Aqmescit SİZOsı advokat ve ombudsmenniñ aytqanlarını izaatlamay.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABD Devlet kâtibi Entoni Blinken tanılmağan «Qırım referendumı»nıñ yedinci yıllığında Rusiyeni işğal etilgen yarımada üzerinde nezaretni Ukrainğa qaytarmağa çağırdı.
Bu aqta ABD-niñ Kyivdeki elçiliginiñ Twitter saifesinde yazıla.
«Sahte referendumdan yedi yıl soña Rusiyeniñ Qırımnı zapt etmesi alâ daa qanunsızdır. ABD Rusiye tarafından Qırımnıñ qanunsız işğalini tanımay ve iç bir vaqıt tanımaz. Qırım bu Ukraina. Rusiyeni Qırımnıñ işğalini deral toqtatmağa, bütün ukrain siyasiy mabüslerini azat etmege ve yarımada üzerinde tam nezaretni Ukrainağa qaytarmağa çağıramız», – elçilik Blinkenniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Büyük Britaniya Rusiye 2014 senesi yarımadaadn keçirgen «Qırım referendumı»nıñ neticelerini tanımay. Bu aqta Twitter saifesinde Büyük Britaniyanıñ Ukrainadaki elçisi Melinda Simmons yazdı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, 2014 senesi Qırımda olıp keçken Rusiye «referendumı»nı «sahte» adlandırdı ve Ukraina akimiyeti işğal etilgen yarımadanı azat etip, keri qaytarmağa tırışqanına inandırdı.
Rusiye Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası tarafından qabul etilgen Qırımnı işğalden qurtaruv strategiyasını ve «Qırım platforması» teşebbüsini «telüke» ve «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligine qast etüv» olaraq saya, dep bildirdi martnıñ 15-nde Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova.
Ukraina TİN Rusiyeni «Qırım platforması»nda iştirak etüv sebebinden «siyasiy bülling» etmemege çağırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Milliy devlet teleradiokompaniyası (UMDT) idare azası Aleksandra Koltsova, Ukraina “Eurovision-2019” yarışında iştirak etmekten vazgeçe bilecegini bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, “Suspilne” şimdi Kazka taqımınen yarış iştiragini muzakere ete.
“Amma men bellesem, şimdiki vaziyet - bu krizis ve mında doğru qarar yoq, çünki cemiyet de bölündi”, - dedi Koltsova.
Tünevin, yarışta ekinci yerni qazanğan, Freedom-jazz taqımı“Eurovision”da iştirak etmekten vazgeçti.
Fevral 25-inde Ukraina Milliy devlet teleradiokompaniyası, «Eurovision-2019» ukrain milliy saylavınıñ finalında ğalebe qazanğan yırcı MARUV yır yarışına barmaycağını bildirdi.
«Eurovision-2019» ukrain milliy saylavınıñ finalında ğalebe qazanğan yırcı MARUV «yarıştaki iştirakini siyasetçilerimizniñ aktsiyalarına çevirmeyip», şiarlarnen çıqışta bulunmağa azır olmağanını bildirdi.


text:
Keçken oquv yılı devamında Aluştada 565 bala – tasil müessiseleriniñ talebeleri, ukrain tilini ögrene edi. Bu esapqa ukrain tilini ders olaraq ve derslerden haric öz isteginen ögrengen ballarnıñ sayısı kire. Böyle malümat Aqmescitniñ Ukrain medeniy merkeziniñ reisi Leonid Küzminniñ resmiy muracaatına cevap olaraq Kremlge itaat etip çalışqan Aluşta şeer memuriyeti tarafından berildi. Fail bu vesiqanıñ suretini Facebookta paylaştı.
«2016/2017 oquv yılı devamında Aluşta şeeriniñ umumtasil müessiselerinde talebelerge ukrain tilinde tasil almaq aqqı berilgen edi: ders olaraq BTM «Mektep-kollegium» esasında – 322 talebe sayısında 15 sınıf; BTM «Partenit mektebinde» – 111 talebe sıyısında 6 sınıf; derslerden haric faaliyet olaraq BTM «№ 3 Mektepte» 52 talebe bilgi aldı», – dep aytıla bildirüvde.
Bundan evel aynı bu kibi muracatlarnı Leonid Küzmin Kremlniñ nezaretindeki Kezlev, Yalta ve Aqmescit memuriyetlerine yollap, cevap alğan edi.
Qırım uquqqorçalav gruppasınıñ aprel ayında derc etken közetüv esabatında, işğal etilgen Qırımda ukrain tilinde tasil alğan talebelerniñ sayısı, 2013 senesine nisbeten, 36 defa eksik olğanı, ukrain tilinde tasil bergen sınıflarnıñ sayısı ise 31 defa eksilgeni yazıla. Şimdi Qırımda ukrain tilinde tasil alğan talebelerniñ sayısı, umumiy sayıda 0,1% teşkil ete.
Yarımadada ukrain tilinde tasil bergen bir mektep qaldı – Kefede № 20 mektep. Onda 9 sınıf çalışa ve 132 talebe oqıy. Rus tilinde tasil bergen 12 mektepte episi olıp 19 ukrain sınıfı çalışa. Olarada 139 talebe tasil ala, dep bildirgen edi Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonarova.
İşğal başlanğanda Qırımda 14 mektep qırımtatar tilinde tasil bere edi, daa 7 mektep – ukrain tilinde. Şimdi bu tillerni ancaq ana-babalarnıñ mektep müdiri adına yazğan mahsus muracaatları sayesinde ögrenmege mümkün ola.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov Venada Ukraina Tış işleri nazirligi tarafından teşkil etilgen keñeşte Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında ikâye ettiler. İlmi Umerov bunı Facebookta bildirdi.
Rusiye tarafından ilhaq etilgen ve Ukrainağa ait olğan Qırımdaki vaziyet, insan aqları ve ürriyetleri saasındaki vaziyet aqqında; tecavuzkâr devletke siyasiy ve iqtisadiy tazyıqnı arttırmaq kerekligi aqqında; Ukrainanıñ topraq bütünligi oğrundaki küreş aqqında ikâye ettik», – dep bildirdi Umerov.
Meclis reisi muavininiñ aytqanına köre, körüşüvde Avropada telükesizlik ve işbirligi teşkilâtı (OSCE) azaları olğan 15 Avropa Birligi devletiniñ vekilleri bar edi.
«Keñeş iştirakçileri Ukrainağa qol tutqanlarını ve ilhaq etilgen Qırımnı azat etmek ile Ukrainanıñ topraq bütünligini tiklemek içün bütün imkânlarnı qullanmağa azır olğanlarını ifade ettiler», – dep yazdı o.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov dekabrniñ 7-nde Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ OSCE azası olğan ülkeleriniñ nazirleri ve em de AQŞ devlet kâtibi Reks Tillerson ile körüşmek içün Venağa uçqanlarını bildirdi.
Ukraina Tış işleri naziri Pavel Klimkin Venada OSCE Nazirler Şurasınıñ oturışuvında Qırımdaki vaziyet içün cümleden yañı sanktsiyalar qabul etilmesi yolunen Rusiyege tazyıqnı arttırmağa davet etti.
Tış işleri nazirliginiñ sözcüsi Maryana Betsa, Klimkinniñ sözlerine esaslanıp, AQŞ, Kanada, İsveç (Şvetsiya), Türkiye, Litva, Latviya, Poloniya, Romaniya, Estoniya, Norvegiya ve Daniyanıñ «Rusiyege tazyıqnı arttırmağa» razı olğanlarını bildirdi.


text:
Ukraina Devlet Sıñır Hızmeti, “Qırımnıñ qanunsız ziyaretinden sebep” eki Rusiye aktörına Ukrainağa 3 yıl devamında kirişni yasaqladı. Bu hususta müessise beyanatında bildirile. Amma aktörlarnıñ adları belgilenmey.
Ukrain sıñırcılarnıñ malümatına köre, aktörlarnıñ birisini “Borispil” ava limanında toqtattılar, o Minsk uçağınen kelgen.
“Ukraina qanunlarına qarşı Qırımğa barğan, o bir Rusiye aktörı ise, Ukrainağa Odessa ava limanından kelgen.O serial çeküvlerinde iştirak etecek edi”, - haber etile beyanatta.
Müessise bildirgeni kibi, yılnıñ başından “Qırımnı qanunsız ziyaret etken” 35 ecnebiyge Ukrainağa kiris yasaq etildi.
Daa evel, Ukraina İİN, başqa memleket vatandaşlarına ve vatandaşlıqsız adamlarğa ilhaq etilgen Qırımğa ziyeretlerden vazgeçmege muracaat etti,
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aprel 20-de saba Yaltada yaqalanğan İnsan aqları Kontakt gruppasınıñ vekili, uquq qorçalayıcı Emir-Üsein Kukunıñ evinde keçirilgen tintüv yekünlendi. Onıñ neticesinde uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri eki bilgisayar, telefon ve kitaplarnı aldılar, uquq qorçalayıcınıñ özüni ise alıp kettiler.
Bunı İnsan aqları Kontakt gruppasınıñ vekili Abdureşit Cepparov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Evde tintüv de olmadı. Emir-Üsein ve ömür arqadaşınıñ bilgisayarlarını aldılar, onıñ telefonını, yasaq etilgen edebiyat cedveline kirmegen yedi kitapnı alıp kettiler», – dedi Cepparov.
Kukunı ne yerge alıp kettiler işdeşi tam bilmey. Yaltadaki uquq qoruyıcı orgalarından birine dep tahmin etile.
Kontakt gruppasınıñ daa bir vekili Mammet Mambetovnıñ Facebookta bergen malümatına köre, Emir-Üsein Kukuğa qarar seslendirildi. Oña binaen, onı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 282-nci maddesine köre «Duşmanlıq ya da nefret qozğalaması, insan itibarını tüşürüv» kibi cinayette şekleyler.
Cepparovnıñ bildirgenine köre, Kuku saba duraqta, tahmin etilgeni kibi, Qırımdaki Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) hadimleri tarafından yaqalandı, amma arbiy urbada adamlarnıñ işaretleri yoq edi.
Uquq qorçalayıcı Gaspra qasaba şurasına işke yol alacaq edi.
İnsan aqları Kontakt gruppasınıñ vekilini Rusiye Federatsiyası 50-nci regionınıñ (Moskva regionı) nomeraları ile beyaz «Gazel» maşinasına oturtıp, taqiqat tedbirlerini keçirmek içün evine yol aldılar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni ki, Emir-Üsein Kukunıñ erkek qardaşları yaqalavnı qayd etmege tırıştılar. Faqat arbiy urbada adamlar buña izin bermediler. Erkeklerden birine beden zarar ketirildi.
Qırım uquq qoruyıcılarınıñ bunıñnen bağlı resmiy izaatları olmadı.


text:
Yokohama
Yokohama (yaponça 横浜市) - Yaponiäneñ iñ zur port şähäre, Kanahawa prefekturasınıñ idärä üzäge.
Şähär mäydanı 437,38 km², xalıq sanı 3 709 686 keşe (2014), tığızlığı - 8481,61 keşe/km².
Yokohawa Tokiodan könyaq-könbatışta 30 km yıraqlıqta urnaşqan.
Şähärdä zur üseş alğan biotexnologiä, yarımütkärgeç sänäğäte häm diñgez transportı bar.
1858 yılda Yokohama häm Kanahawa awılların berläşterü näticäsendä şähär barlıqqa kilgän.
1934 yılda urıs faşistlar xäräkäteneñ üzäge.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]


text:
Salı künü, oktâbr 14-te, Ukraina Yuqarı Radasınıñ kirişi yanında «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi içün Qırım ve Donbasstan köçip kelgen insanlarnıñ iştiragi ile piket ötkerildi. Aktsiya iştirakçileri parlament binası yanında üç saat turdılar, lâkin deputatlardan iç kimse olarnıñ yanına kelmedi.
Bunı aktsiya iştirakçileri Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdiler.
Olarnıñ malümatına köre, UDAR fraktsiyasınıñ azası Sergey Künitsın olarnıñ petitsiyasını alıp, sessiya zalında seslendirecegini vade etken edi. Lâkin halq deputatı miting iştirakçileriniñ yanına öyle de kelmedi.
«Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi içün birinci aktsiya oktâbr 7-de olıp keçti. Lâkin qanun leyhası kün tertibine kirsetilmedi.
Yuqarı Rada oktâbr 14-te «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasını qabul etmesi, gumanitar felâket qopması mümkün, dep bildireler cemaatçılar.
Ukrain ombudsmeni Valeriya Lutkovskaya ve prezident Petro Poroşenko vesiqanı acele sürette qabul etmege çağıralar.
№ 4490-1 qanun leyhası halqara teşkilâtlar ve uquq qorçalayıcılar ile beraber azırlandı. Sentâbr 16-da onı kün tertibine kirsettiler, lâkin öyle de muzakere etmediler.
Qanun leyhası köçip kelgen insanlarnıñ esas problemlerini çezmege yardım etecek.


text:
Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen yarımada sakinleri mayıs 15-te Rusiyege boysunğan Muftiyat tarafından desteklengen Çatır Dağ seferinde iştirak etmemege qararını almalı. Bunı mayıs 9-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov bildirdi.
«Muftiyat tarafından teşkil etilgen Çatır Dağ seferinde iştirak etmek meselesi faal şekilde muzakere etile. Menim fikrim böyledir: añlı, duşmanlarnen işbirlik ne olğanını añlağan ve Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen insanlar 2016 seferinde iştirak etmemek qararını almalı... İşğal bitken soñ, repressiyalar toqtatılğan soñ, biz mıtlaqa ananeviy olğan, yahşı merasimlerni, Matem künü (mayıs 18) ve Bayraq kününi ğayrıdan teşkil etecekmiz... Şimdi ise, işğalci ükümetke ve olarnen iş tutqanlarğa qarşı münasebetni bildirmek kerek», – yazdı Umerov Facebook saifesinde.
Rusiyege boysunğan Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti mayıs 15-te Qırımda qırımtatar sürgünliginiñ 72 yıllığına bağışlanğan «Çatır Dağ seferi» aktisyası teşkil etilecegi aqqında ilân etti.
Bildirilgen malümatqa binaen, aktsiya QMDİ, qırımtatar cemaat ve yaşlar teşkilâtları tarafından teşkil etile. «Er sene keçirilgen merasim çerçivesinde yaşlar Qırım timsallerinden biri olğan Çatır Dağ seferine yol alacaq. Bu yerde iştirakçiler sürgünlik qurbanlarınıñ ruhuna dua etecek, milliy bayraqnı tikleycek ve milliy gimnni icra etecekler», – dep aytıla beyanatta.
Çatır Dağ seferi 1944 senesi sürgünlik qurbanlarını añmaq maqsadınen 2010 senesinden başlap, qırımtatarlar tarafından er sene teşkil etilgen ananeviy aktsiya ola.
Teşkilâtçılardan biri işğal etilgen Qırımda yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi olğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Redakciya keyingi bes jıldağı resmi statistikağa qol jetkizdi. Säykesinşe bıltır, koronavirus pandemiyası tarağan 2020 jılı Qazaqstanda pnevmoniyanıñ koronavirustan özge türleri, yağni halıqaralıq aurular jüyesinde J12-18 kodtarımen belgilenetin tipteri boyınşa 392 mıñnan astam adam auırğan. Bwl 2017, 2018, 2019 jıldardı qosa eseptegendegi jiıntıq körsetkişke teñ. Bwdan özge ötken jıldıñ 1 tamızı men 31 jeltoqsan aralığında 46 mıñ adamnan «KVI-» / «koronavirus pnevmoniyası» anıqtalğan. Zerttelgen pnevmoniyanıñ nelikten kürt köbeygeni turalı mamandardıñ baylamı ortaq.
Olar ministrlik qarapayım pnevmoniyağa şaldıqtı deytin nauqastardıñ basım böligi koronavirustıq türimen auırğanın aytadı.
Redakciya tildesken virusologiya jäne molekulyarlı biologiya salasınıñ PhD, ğalım Äsel Mwsabekova mwnıñ birneşe sebebin bılay tarqatadı.
«Bıltırğı şildedegi derek aytarlıqtay köp. Pnevmoniyanıñ bwlayşa örşuine – äueli koronavirus, ekinşiden bakterialdı infekciyanıñ asqınuı, üşinşiden jappay auruhanağa jatqızu sebep. Pandemiya örşigen jazdıgüni bakterialdı infekciyanıñ ülesi eleusiz ekendigine qaramastan, el arasında antibiotikter keñinen qoldanıldı. Pnevmoniyanıñ qajetti deñgeyi pisip-jetilmey jatıp bir emes, birneşe antibiotikti birdey alğandar az bolğan joq. Äu basta qaulıdağı qatelikter qazir tüzetilgenimen, eldiñ köbi soğan jügindi. Adamdardı jön-orınsız jappay auruhanağa jatqızu da qauipti. Densaulıq saqtau jüyesine ädetten tıs auırtpalıq tüskendikten, tötenşe jağdayğa dayındığı pısıqtalmağan jüye älsiredi, därigerler sozılmalı auruı bar nauqastarğa der kezinde kömek körsete almadı. Qaytıs bolğandardıñ köp böligi resmi esepte «pnevmoniyadan» dep jazıldı. Şının aytqanda, mwnıñ bäri naq pnevmoniyadan emes, pandemiya kezindegi wyımdastıru jwmısınıñ dwrıs bolmauınan», – deydi ol.
2016-2020 jıldarı Qazaqstanda pnevmoniyağa şaldıqqan nauqastar sanı
Neyrohirurg däriger Mıñjılqı Berdiqojaev 392 mıñnan astam keystiñ «tirkelmegen koronavirus pnevmoniyası esebinen artqanın» alğa tartadı. Tipti «barlığın tirkelmegen koronavirus pnevmoniyasına jatqızuğa boladı, statistikada negizinen sayasattıñ ıqpalı körinedi» deydi. Sonday-aq, Şveycariyadağı qazaq därigeri Serik Twrsın da pnevmoniyanıñ topalañdauına koronavirustıñ qatısı bar degen pikirdi quattaydı.
«Ärine, körip otırğanımızday basqa jıldarmen salıstırğanda nauqastar bıltır birneşe ese arttı. Koronavirustan basqa infekciya joq. Bir jağınan qarasaq, ötken jıldıñ kökteminde Qıtay elşiligi «Qazaqstanda basqa pnevmoniya jürip, köp adam qaytıs bolıp jatqanın» älem tilderinde jar salıp edi. Sodan bastap aqparat betterinde mwnıñ koronavirustan ekenin däleldeuge tırıstıq. Ol twsta AQŞ prezidenti Tramp pademiya jauapkerşiligin Qıtay moynına iluge ärekettenip jatqan-dı, al körşi derjava basqa jaqqa tıqpalamaq bop, osınday aqparat tarattı», – degen däriger koronavirus küşeygenin jasırmaydı.
Zerttelgen pnevmoniya jäne koronavirus pnevmoniyasınıñ ayırmaşılığı
Äsel Mwsabek Europa elderindegi nauqastardıñ köptep anıqtaluınıñ bir sebebin PTR testiniñ sapası men testileu ayasınıñ auqımdılığımen baylanıstıradı.
«Pnevmoniya* degenimiz äldebir infekciyanıñ payda boluı, asqınuı desek, sonımen qosa, onıñ türli sebepteri bar. Koronavirus jwqtırğannan keyingi onıñ saldarı tikeley de, pnevmoniya türinde de damitını belgili. PTR teris äri oñ şığuı mümkin. Mwnı är el är qalay qarastıradı. Mäselen, men mekendeytin Franciyada tek PTR arqılı rastalğanı esepke alınuda. Birinşiden, testileu auqımı keñ; ekinşiden, sapası joğarı. Sondıqtan Qazaqstanğa qarağanda jwqqandar qatarı köp tirkeledi. PTR testiniñ sapası elderge baylanıstı ärtürli ekenin ayta ketken jön. Epidemiya kezinde bwl birneşe ret özgergeni esimizde. Spekulyaciya siyaqtı sebepterden PTR keyde 50%, tipti jartısınan köbinde qate körsetti, yağni teris qorıtındınıñ özi jalğan bolıp şığadı. Koronavirustı alğaşqı simptomdarı bayqalğanğa deyin joğarğı tınıs joldarınan anıqtauğa boladı. Al tömengi böligine ötip ketse, onı tabu qiınday tüsedi», – deydi ğalım.
Mıñjılqı Berdiqojaevtıñ sözinşe, ädettegi pnevmoniya köbine pnevmokokktıq infekciya, yağni bakteriyadan bastaladı. Bakterialdı infekciyanı «antibiotikpen emdese, adam bir jwmanıñ işinde qızuı tömendep, jöteli azayıp, klinikalıq jağınan jazıp şığuğa boladı».
– Pnevmoniya qart adamdar men qant diabetimen auıratındarda auır ötui mümkin. Onday jağdayda nauqas auruhanada emdeledi. Mwnday pnevmoniya qan tamırınıñ işinde trom tüzbeydi. Qosımşa auru bolmasa jürekke salmaq tüsire qoymaydı. Antibiotiktermen nauqastıñ beti beri qaratuğa boladı, – deydi.
Al koronavirustıñ pnevmoniyası «alğaşında jedel respiratorlı virustıq infekciyanıñ belgileri türinde bayqaladı: tamağı auırıp, dene qızuı köteriledi» deydi däriger. Jay pnevmoniyağa qarağanda, jötel keşirek bastaladı. 4-5 künde entigu qosılıp, pnevmoniya belgileri ayqındala tüsedi.
Serik Twrsın äriptesiniñ sözin jalğaydı: «jeñil türde jüretin koronavirus pen suıq tiyudiñ arasında aytarlıqtay ayırmaşılıq joq». Ekeuinde de tamağı, bası, dene bwlşıq etteri auıradı, jöteledi, qızuı köteriledi. Bwdan bastapqı satıda aurulardıñ ortaq belgilermen damitının köremiz».
Şamamen 85% nauqasta pnevmoniya belgileri bilinbey, qalğan 15%-ında ortaşa nemese auır türde ötetinin aytqan Berdiqojaev koronavirustıq aqökpege şaldıqqan nauqastıñ emdeu ädisi özgeşe deydi. «Ağzada tromb jii tüzilip, qant deñgeyi kürt köterilui mümkin, işimen jatqan kezde tınıstauı jeñildeydi, ökpeniñ bölikteri aldı-artımen de zaqımdanadı. Deksametazon, geparin, antikoagulyanttar jaqsı kömektesedi. Bwlar ädettegi qarapayım pnevmoniyada berilmeydi».
Europa täjiribesinde jwmıs isteytin därigerdiñ aytuınşa, adam tamağı auırsa da PTR test jasatu qajet. Adenovirus ne basqa twmau dep talğauğa bolmaydı. Sebebi basında bäriniñ sırtqı simptomatikası wqsas keledi. Keyinnen däm-iis sezimderi älsireydi.
– Pnevmoniyağa aydar taqpas bwrın onıñ etiologiyasın zertteu kerek. Bakterialdı bolsa, antibiotikter kömektesedi. Al virustıq bolsa, onda basqa jolmen emdeydi. Qazirgi sapalı PTR testi virustıñ bar-joğın 99% däldikte körsete aladı. Degenmen Qazaqstannıñ qay eldiñ ülgisin, qanday sapadağasın qoldanıp jatqanı belgisiz. Radiologtar men därigerlerdiñ käsibi biliginiñ azdığınan keyde diagnoz qoyuda qatelikter jiberilip, statistika da bwrıs jasaladı. ...Rentgenge qarağanda komp'yuterlik tomografiyanıñ sipattaması arqılı aurudı tereñirek tanuğa boladı. Silekey-qaqırıq ülgisi alınıp, bakteriya ne virustıñ etiologiyası anıqtaladı, – deydi Twrsın.
Mamandardıñ sözine qarağanda, zerttelgen bakterialdı pnevmoniya dene qızuı köterilgende, al koronavirus pnevmoniyası qalıptı jağdayda da berilui mümkin. Eki türinde de aua tamşıları arqılı tasımaldanadı. Alayda kovid tudıratın pnevmoniyanıñ jwğu ıqtimaldığı äldeqayda joğarı. Sonday-aq, simptomsız pacientter infekciya taratpaydı degen qate tüsinik ekenin eskertedi. «Jañadan payda bolğan koronavirusqa immun jüyesiniñ toleranttılığı tötep bere almağandıqtan, äli zerttelip bolmağan infekiya düniejüzilik pandemiyağa wlastı» deydi Serik Twrsın.
392 mıñnan astam nauqastıñ qanşası koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan?
Sarapşı mamandarğa ädettegiden 3 esege ösken qalıptı pnevmoniyanıñ qanşası tirkelmegen koronavirus pnevmoniyası boluı ıqtimal degen saual qoyıldı. Berdiqojaev osı cifrdıñ 4/3 böligi jäne Köneev 70% mölşerindegi 250 mıñday jağday koronavirus pnevmoniyası dep esepteydi.
– Bwl swraq öte kürdeli, naqtı jauap beru qiın. Mäsäle densaulıq saqtau jüyesine tikeley täueldi. Meniñ biluimşe, Qazaqstanda memlekettik medicinanıñ qarjılandırıluı tösek-orın sanına tura proporcional jürgiziledi. Osı sebepti auruhanağa mwqtaj emes köptegen nauqastar simptomsız jäne häliniñ auır emestigi eskerilmegen küyde jappay tösekke tañıldı. Saldarınan köp adamnıñ jağdayın kerisinşe uşıqtırıp aldı. AQŞ, Wlıbritaniya siyaqtı elderde gospitalizaciya eñ soñğı kezekte qabıladanatın şeşim retinde wğınıladı, – deydi Äsel Mwsabekova üylestiru jwmısındağı ketken bastı kemşilikti sınap.
Arnayı saraptamasız nauqastar sanın naqtı atau qiın ekenin aytqan Serik Twrsın öz wsınısın bildirdi. Onıñ pikirinşe, «mausım-şilde qırğınında» qauırt jwmıs istegen kez kelgen diagnostika ortalığınıñ jaz aylarındağı KT tüsirilimderin qayta zerdelese, radiolog köptegen qatelikterdi tüzeter edi. «Onı däleldeu üşin auruhananıñ bir aydağı deregin qayta qarau qajet. Biraq bwğan bilik te, auruhana basşılığı, sol kezde diagnoz qoyğan därigerler de kelise qoymaytını anıq. Bir anığı – zerttelgen pnevmoniyanıñ birneşe esege ösui koronavirus sebebinen» deydi.
2020 jılğı pnevmoniya sal'dosın koronavirus pnevmoniyasınan dep sanau kerek deytin däriger, medicina ğılımdarınıñ kandidatı Qayırğali Köneev qırküyek ayındağı Sandj wyımınıñ äleumettik zertteuin nazarğa aladı. Reprezentatitvti zertteu jürgizdik degen «Sandj» zertteu ortalığı küzge deyin eldiñ besten bir böligi ne 3,7 mln adam koronaviruspen auırğanın habarlağan. Wyımnıñ barlıq aymaqtı qamtığan saualnaması boyınşa, Qazaqstan halqınıñ 4,6%-ı, yağni 865 mıñday adam Covid simptomdarımen, 3,8%-ı (718 mıñday adam) pnevmoniya simptomdarımen, al qalğanı simptomdarı koronavirusqa wqsas jedel respiratorlıq virustıq infekciya jwqtırıp auırğan.
Medicina statistikasına senimsizdik sebepteri
Qazaqstandağı koronavirus jönindegi resmi statistikanıñ aşıqtığı men şınayılığı töñireginde dau köp. Prezident Toqaev bwğan deyin bıltırğı 16 qaraşada jäne 8 qañtarda koronavirus esebin jürgizudegi kemşilikterdi sınağan. COVID-19 pandemiyasınıñ payda bolğanına jılğa juıq uaqıt ötse de densaulıq saqtau salasındağı statistika isiniñ jolğa qoyılmau sebebi jöninde mamandardıñ aytarı mol.
– Ökinişke qaray, bizde köptegen jıldar boyı statistikada ülken mäseleler qordalanğan. Bwl jöninde belgili däriger-ğalım Qayrat Däuletov swhbatında 30 jılday ölim esebiniñ statistikası jasırılıp kele jatqanın aytadı. Şınayı jağday müldem basqaşa. Eger tüpnwsqa derekti jariyalasa, eldiñ halıqaralıq bedeline nwqsan kelui mümkin degen pikir bar. Ökiniştisi biz bwl statistikanı şaruağa jarata almaymız, eşqanday analiz, qorıtındı joq, qateni tüzetuge mümkindik beretin mälimet qoljetimsiz, – dep aşınadı virusolog maman Mwsabekova.
Serik Twrsın statistikanı densaulıq saqtau salasınıñ bağıttarı (jekemenşik-memlekettik), därigerler eñbekaqısı jäne servis siyaqtı jüyeli mäsele retinde qarastıradı.
«Toqaevtıñ özi koronavirus statistikasınıñ jürgiziluindegi kemşilikti körip, moyındap otır. Ol turalı ayttı da. Biraq mwnı jüyeniñ mına jwmıs istesimen özgerte qoyu ekitalay. Öytkeni bas därigerler joğarığa esep bererde özin qızmette jaqsı körsetu maqsatında negativ körsetkişterdi kemitip körsetedi. Cifrda tömendegenimen, jağday jaqsara salmaytını belgili. Qazaqstanda tipti 100 mıñ adamğa şaqqanda qanşa adam auırıp jatqanı turalı qarapayım statistika joq. Mısalı, Batıs elderi 100 mıñ adamnan 60 adam auırsa, karantin şaraların qabıldaydı», – deydi şetelde qızmet etetin däriger Twrsın.
Nevropatolog Qayırğali Köneev statistikanıñ bwrmalanuı qasaqana emes, saladağı jüyesizdikten deydi. Därigerdiñ aytuınşa, şınayı jağdaydı sarapşı-zertteuşiler twrmaq ministr Coydıñ özi bilmeydi.
– DenMin resmi statitistika jasırıp-bwrmalağanğannan emes, şın mäninde naqtı sandı eşkim bilmeytindikten belgisiz küyde qalıp otır. Medicinalıq statistika tolıqtay qwrdımğa ketken. Basqa aurular qatarlı koronavirus esebi anıq emes, birde-bir adam bilmeydi. Sondıqtan resmi esep şındıqtan alıs. Onı bireu ädeyi jasırıp jatqan joq, jay ğana ükimet, ministrliktiñ özi de bilmeydi, – deydi.
Osı orayda Äsel Mwsabekova Şveycariyadağı däriger Twrsınnıñ jüyeli mäsele taqırıbın tolıqtırarda eki birdey sebepti söz etedi. Derek tüpnwsqadan alıstau boluında sayasi müdde barın joqqa şığarmaydı.
– Bir mısal keltirsem, jürek-qan tamırları jetispeuşiliginiñ mamanı Däuletovtiñ sözinşe, däl osı aurudıñ kesirinen ömirden ötkender kemidi degenimen şındığında basqa, naqtı jağday jwmbaqtalıp, derek qolğa timegen soñ bwl boyınşa eşteñe istey almaymız. İs pen esepte qabıspaytın statistikanıñ bolğanınan bolmağanı jaqsı. Koronavirus ta osı keyipte. Kovid mälimeti de jalpı statistika tärizdi şaşau-şaşau. Mwnıñ bir mısalın epidahual «qızarıp» ketken Almatı qalası erteñine, bir şara ötkizer twsta, qajetine qaray birden jasıl aymaqqa ötuinen köruge boladı. Tağı bir sebebi – epidemiolog mamandardıñ jetispeuşiligi jäne därigerlerdiñ derektermen jwmıs isteude, onı taldap-dayındauda bazalıq biliminiñ bolmauı. Pandemiya kezinde de elde epidemologiya salasınıñ ğılımi bağıtı jolğa qoyılmadı, tipti nazar da audarılmadı. Tüyindey aytqanda, sayasi müdde men statistikanı dwrıs jürgizip-öñdeytin mamandardıñ joqtığınan, – deydi ol.
Bwğan 1 tamızdan bastap eseptele bastağan «koronavirustıq infekciya belgileri bar pnevmoniya» dep atalatın nemese U07.2 kodımen belgilenetin koronavirus pnevmoniyasınıñ 45 939 nauqasın (2020 jılğı 31 jeltoqsandağı derek – QT) qosa eseptesek, bıltırğı esep 438 mıñnan astam juıqtaydı.
Toqaev üş soqsa da oñalmaytın out-statistka
Bıltır 17 şildede Toqaev koronavirus statistikasın birizdendiruge mindettegen. «Aqparat qanşa jerden aşı bolsa da, onı qoğam biluge tiis» dep, ministrlikke statistikanı «birizdendirudi» tapsırğan.
Sonda da jüyelenbedi, redakciyanıñ wzaq aylar boyğı talabınan keyin birneşe tüzetu engizildi. Äli de resmi esep aşıq äri tolıq emes. Artınşa 16 qaraşa prezident «birqatar oblıstarda koronavirus indetine qatıstı jaña jağdaylardı jasıru derekteri anıqtalğanın» mälimdegen.
Toqaev «ötirikti şınday söyletu asa qauipti qwbılıs ekenin tüsinu kerek. Öytkeni ol şınayı qauiptiñ betin bürkemeleydi. Sonday-aq bükil elimiz boyınşa koronavirus indetine qarsı jürgizilip jatqan küres strategiyasına ziyanın tigizedi» dep eskertu jasağan. Statistikanı bwrmalau faktisine jol bergen ŞQO,
SQO, Pavlodar, Aqmola, Qostanay oblıstarında jüzdegen jağday uaqıtılı tirkelmegen. Prezidenttiñ aytuınşa, «atalğan problemanıñ densaulıq saqtau jüyesinde de sozılmalı sipat alğanın moyındau kerek». Ol «ötirikpen jasırılğanın» aşıq ayıptasa da, ministrlik pen öñir äkimderi statistikadağı kemşilikti «jüyeniñ jetilmeui, tehnikalıq qatelik, jükteme auırtpalığı men maman tapşılığına» ısırıp, «solay bolıp qaldığa» keltirdi. Prezident sınınan keyin eşbir şeneunik jauapqa tartılğan joq. Arada eki ayday uaqıt ötkende Toqaev statistikadağı olqılıqqa qayta toqtaldı. Üşinşi eskertu.
«Pandemiya kezinde medicina statistikasına senim mäselesi ötkir köterildi. Reyting jolına ayanbaytın jäne jazadan qorqaqtaytın aymaqtar naqtı jağdaydı jasıradı. Osılayşa qarajat jwmsalğanına qaramastan barlıq jwmıstı beker etedi. Halıq tağdırına qatıstı asa mañızdı äri negizdi şeşim qabıldarda aldımızda jwrt densaulığınıñ şınayı esebi boluğa tiis», – dedi 26 qañtardağı sözinde.
Ükimetke «barlıq öñirler men eldiñ jas erekşeligi boyınşa sırqattanuşılıqtıñ naqtı körinisin beretin senimdi statistikalıq zertteudi qolğa aludı tapsırğan. Twraqtı türde jañarıp otıradı delingen jobanı iske asıruğa bir ay mwrsat bergen.
Immunolog-därigerler ädette zerttelgen pnevmoniya qırküyek jäne naurız aylarınıñ aralığında öte sirek kezdesetinin aytadı. Biraq ministrliktiñ bıltırğı esebinde «mausım-şilde qırğınına» twspa-tws pnevmoniyanıñ koronavirustan özge türleri bwrın-soñdı bolmağan deñgeyde örşigeni körsetilgen. Aleksey Coy bastağan basşılar tobı ötken derekterdi qayta qarap, koronavirustıq türin ajıratudı artıq şaruağa balaydı. Prezidenttiñ qatañ eskertulerine qaramastan, ministrlik şınayı statistikağa basın auırtqısı joq.
Bıltır 1 qañtar-2 tamız aralığında elde 256 541 adam (onıñ 35 mıñı mausımda, 152 mıñı şildede) pnevmoniyağa şaldıqqan. Bwl körsetkiş 2019 jılğı däl osı uaqıtpen (76 986 sırqat) salıstırğanda 3,3 esege köp. Mwnımen qosa ölim jağdayı 1,9 esege artqan. 2020 jılı tamız ayınıñ basında DenMin basşısı Aleksey Coy men orınbasarı pandemiya kezinde kürt örşigen pnevmoniyadan koronavirustıq türin ajıratudı artıq is sanap, 256 mıñ keysti qayta qarauğa qwlıqsız ekenin mälimdegen.
*Pnevmoniya turalı tolığıraq mına siltemeden bile alasız – QT


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ğarbiy liderlerni «Putinniñ yüzüni saqlamaq» ıntıluvlarından saqındırdı. Bu aqta o, «Qırım platformasınıñ» ekinci sammitinde çıqışta bulunıp ayttı.
«2024 senesi namzetini ABD prezidenti vazifesine köstermege niyetlengen bir amerikalı siyasiy erbapnıñ ve bazı avropalı erbaplarnıñ fikirince, (Ukrayınada – QA) cenkni toqtatmaq, Putinniñ yüzüni coymayıp cenkten çıqması içün Putinge Qırımnı ediye etmeli. Bizim (qırımtatar – QA) halqımız ve ukrayın halqı bunı hayaliy barışıq içün bir çağıruv dep sayalar, Qırımnıñ tamır halqı Putinge qurban etilecek, halqara uquq normalarından vazgeçilecek ve yahşı silâlanğan aydutnıñ qaideleri qabul etilecek. Medeniy dünyada böyle fikirler bir vaqıt ekseriyette olmaycaq, dep ümüt etemiz», – dedi Cemilev.
Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitini açıp, qırımlılarğa Ukrayına akimiyeti Qırımğa «kesen-kes qaytacaq», dep ayttı.
«Qırım platformasında» iştirak etmek içün Kyivge kelgen Poloniya prezidenti Ancey Duda Rusiye işğal etken Qırımnen beraber Ukrayınanıñ bütün topraqları işğalden azat etilmeli, dep bildirdi.
Avgustnıñ 23-nde bu yıl Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük istilâsından soñ online keçirilgen «Qırım platformasınıñ» ekinci sammiti başlandı.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Telegram kanalında Ukrayına akimiyetini «Qırım platformasını» teşkil etkeni içün tenqit etti.
«Qırım platforması» – Ukrayınanıñ teşebbüsinen qurulğan halqara mesleat-koordinatsion formattır. Onıñ maqsadı Qırım işğaline qarşı halqara cevap semereligini arttırmaq, telükesizlik havflarınıñ artmasına cevap bermek, Rusiye Federatsiyasına qarşı halqara basqını quvetleştirmek, insan aqlarınıñ bozuluvına yol bermemek ve Rusiye rejiminiñ qurbanlarını qorumaq, em de esas maqsadı Qırımnı işğalden azat etip, Ukrayınağa keri almaqtır.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımda devlet hainliginen qbaatlanşğan ve apis cezasına mahküm etilgen Qırım sakini İvan Yatskinniñ advokatı Nikolay Polozov mahkeme qararını temyiz etti. Bunı o Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Şimdilik qısqa şikât berdim, tafsilâtlı şikât içün qolumda mahkeme oturışınıñ qararı olmalı. Protokolnı alâya daa bermediler, çünki reislik yapqan qadı Alla Hineviç diger dava boyunca mesleatlaşuv odasında, onıñ imzası olmadan ise protokolnı bermeyler. Şikâyetni İvan Grigoriyeviç bermege istedi. Bizim mevamımız şunda ki, bir sıra yımşatıcı allarnı köz ögüne alıp, üküm pek qattıdır», – aytıp berdi advokat.
Mayısnıñ 21-nde Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi «devlet hainliginen» qabaatlanğan Qırım sakini İvan Yatskinge üküm çıqardı. Alla Hineviçniñ reisliginde qadılar kollegiyası İvan Yatskinni bir yıl sıñırlav ile 11 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Ukraina TİN dünya toplulığını İvan Yatskinge çıqarılğan ükümge cevap bermesine çağırdılar.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova «devlet hainliginen» qabaatlanğan İvan Yatskinniñ ukmüni takbih etti.
Yatskin «devlet hainliginen» qabaatlandı (Rusiye ceza qanunnamesiniñ 275 maddesi – QA). Bu dava boyunca bütün mahkeme oturışları qapalı keçirildi, mahkeme, dava materiallarında devlet sırı olğanına atfı ete edi.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu dekabr ayında belli oldı.
Rusiye tahqiqatı, Yatskin Qırımda olıp, UMT ile işbirlik yaptı ve «Rusiyeniñ devlet sırı» olğan malümatnı olarğa bildirdi, dep ayta.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi İvan Yatskinni siyasiy mabüs dep tanıdı.


text:
Yalta
Yalta (ukraince ЯлTa, rusça ЯлTa) — Qırımnıñ cenübiy yalı boyunda bir kurort şeeridir.
Yalta şeerinen "Büyük Yalta" arasında farq bar. Qırım Cumhuriyetiniñ Yalta regionı Büyük Yalta denile — bu Yalta şeer şurasına boysunğan bir yer. Bu yer cenübiy Qırımnıñ ğarbındaki Forostan şarqındaki Gurzufqace bulunğan de bu yerge Yalta ve bir çoq qasaba mensüp.
Şeerniñ adı yunan yalos sözünden asıl oldı, tercimesi — «yalı».
İklim[deñiştir | kodunı deñiştir]
Yaltanıñ iklimi — Aq deñiz tipindedir. İyülniñ orta arareti +24°C, yanvarniñ orta arareti +4°C, ayazlı qışlarda suvuq arktik tsiklon ya da Sibir antitsiklonı kelgende araret minus derecege alçaqlaşuvınıñ ihtimalı bar. 2006 senesiniñ yanvari Yalta içün anomal suvuq edi, ayrı künlerde köz etüv bütün tarihınıñ vaqtı içün eñ alçaq araret belgilendi — gecede minus 16°C-ge yaqın ve kündüz minus 11°C. Qar örtüsi yılda tek bir qaç kün tutula. Adetince Yaltada dekabr bayağı issi, ayrı küneşli künlerde araret +17..18°C-ge yete bilir. Yanvarde ava keskin tarzda suvuqlaşa: kündüz araret +5..7°C-ge alçaqlaşa, faqat adetince eñ suvuq ay — fevraldir, amma +10°C-ge ve ondan da ziyade ava yımşamaları sıq ola. Qırım çölüne baqqanda Yaltağa baar keç kele, çünki deñiz avanı suvuta, şunıñ içün fevralden berli aprel ortasınace avanıñ arareti — +10°C-ge yaqın. Yaz mayıstan berli sentâbrge qadar devam ete. Adetince sentâbrde ve oktâbr başında eñ yahşı ava, bu mevsim qadife mevsim denile. Noyabrde furtunalar başlanalar, lâkin ale daa suv avadan issice (farqı 10 derecege qadar yetip ola).
Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]
Yaltanı qararnen I asırda yunanlar qurğan ediler. Efsanege köre furtuna devamında yolunı şaşırğan yunanlar yalını qıdırıp çoq vaqıt dolaştılar ve niayet yalını (yalos) yetip körgende yalığa çıqıp o yerde qurğan şeeriniñ adını Yalos qoymağa qararına keldiler. Orta asırlar devamında şeer Bizans İmperiyası, Feodoro knyazligi ve ceneviz müstemlekeleri (Gotiya Kapitanlığı) terkiplerinde bulunır edi. Şu devirde o Yalita ya da Calita adlı olaraq malüm edi. Yalta Aluşta ve Gurzuftan farqlı olaraq iç bir vaqıt qale yahut müim arbiy tayama noqta olmadı. 1475 senesinden 1774 senesinece Qırımnıñ yalı boyu Osmanlı Devletiniñ parçası ekende Yalta Mangup qadılığı terkibinde bulunmaqta edi.
1778 senesi Rusiye ükümetiniñ emirine binaen Qırırmnıñ hristian ealisi Azaq deñizi yalısına sürgün etilgen edi ve Qırım Rus İmperiyasınıñ terkibine kirsetilgeninen qırımtatarlar kütleviy icretten soñ Yalta deyerli adamsız oldı da XVIII asırnıñ soñunda kiçik balıqçı köyü olmaqta edi.
1837 senesi taşlı qumlu yol Yaltanı Aluşta ve Aqmescitnen bağladı, 1848 senesi ise Aqyarğace yol quruldı. 1838 senesi Qırımnıñ yalı boyunı Tavriya guberniyasınıñ ayrı uyezdi etip ayırmağa qarar çıqarıldı ve ükümet uyezd merkezi olaraq Yaltanı sayladı. Şunıñ içün 1838 senesi Yalta uyezdi teşkil etildi de Yalta şeer statusını aldı. XIX asırdan berli şeer populâr kurort olğanınen tez irileşe. XX asır başında Yalta ve Yalta regionında Rusiye asılzadeleri ve çarlarınıñ yazlıq evleri ve sarayları bulundı.
1920 senesi Vatandaş cenki vaqtında “qızıllar” Vrangel ordusını tar-mar etip Qırımnı işğal etkenden soñ Yaltada bolşevikler esirlikke teslim olğan aq zabitler, askerler ve qaçmağa yetiştiramağan akisinqilâpçilerni kütleviy tarzda ölüm cezasına oğrattılar. Bazı menbalarnıñ malümatına köre Yaltanen onıñ etrafında 1920 senesi zarfında bir qaç on biñlik kişi öldürildi.
1930 senesi Yalta Qırım MŞSCniñ rayonınıñ merkezi oldı. Ulu Vatan cenki vaqtında alman işğali ve Stalin emrinen yapılğan qırımtatarlar sürgünliginiñ şeerge zararı tiydi. 1945 senesi fevral 4 kününden başlap 11 kününe qadar Yaltada Yalta konferentsiyası ötkerildi.
Cenkten soñ şeer kurort olaraq inkişaf olmaqta edi. 1960 senesinden berli bir qaç yıl devamında Yalta terkibine yaqında bulunğan Ay Vasıl, Autka ve Dereköy qasabaları qoşuldılar. Aynı zamanda Yaltadan Aluşta, Aqmescit ve Aqyarğa yolnı çoq qısqartqan Yalı boyu şossesi quruldı ve Aqmescitnen trolleybus qatnav yolu açılğan edi.
Halq sayısınıñ dinamikası[deñiştir | kodunı deñiştir]
- 1805 — 300 kişi
- 1926 — 28 811 kişi
- 1939 — 22 993 kişi
- 1989 — 89 000 kişi
- 2001 — 80 552 kişi
Cedvelde Yalta şeeri ealisiniñ sayısı onıñnen birleşken qasabalar (Massandra, Livadiya ve başqaları) ealisiniñ sayısı esapqa almayıp yazılğan. Büyük Yaltanıñ ealisi — 125 biñden biraz ziyade.
Mahsus itibarğa lâyıq yerler[deñiştir | kodunı deñiştir]
Yaltanıñ eñ meraqlı yerleri bulardır:
- 2003-2004 yıllarda tamirlengen Yaltanıñ yalı kenarı;
- Buhara Emiriniñ sarayı (şimdiki sanatoriyniñ korpusı) (Kommunarlar soqağı);
- "Masal" (“Ckaзka”) ayvanat bağçası (Kirov soqağı);
- "Masallar alanı" (“ПoляHa ckaзok”) bağça-müzeyi (Kirov soqağı);
- Çehovnıñ ev-müzeyi (Kirov soqağı, 112);
- kompozitor Spendiarov yaşağan kariatidalı evi;
- grafinya Vadarskayanıñ yazlıq evi ve başqaları.
Bundan da ğayrı şimdi meskün evler ya sanatoriy korpuslarına çevirilgen bir çoq eski yazlıq ev ve usadba bar.
Yaltada acayip Massandra bağçası buluna (“Yalta” musafirhanesi yanında).
Naqliye[deñiştir | kodunı deñiştir]
1961 senesinden berli Avropa ve MDİ (Mustaqil Devletler İttifağı) içün unikal vızlı şeerlerara Aqmescit—Aluşta—Yalta trolleybus yolu amelde.
Şeer naqliyadı — şeer içindeki trolleybus marşrutları, avtobuslar, marşrut taksiler, taksiler.
Galereya[deñiştir | kodunı deñiştir]
- A WARM NOVEMBER EVENING IN YALTA (by Eugene Badusev).png
- YALTA. WALKING DOWN MORSKAYA STREET (by Eugene Badusev).png
- Yalta Yahts (by Eugene Badusev).png
- YALTA INCOGNITA (by Eugene Badusev).png
- YALTA. KIROV ST. DRUNKEN HOUSES (by Eugene Badusev).png
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Yalta Portal 22 aprelniñ 2010 s. arhivlengen. (Rusça)
- Yalta! Virtual şeer (Rusça)
- "Yalta - Malümat Merkezi" 8 mayısnıñ 2008 s. arhivlengen. (Rusça)
- Yaltadaki musafirhaneler katalogı 1 mayısnıñ 2007 s. arhivlengen. (Rusça)
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Rusiye Federatsiyası Federal meclisiniñ Federatsiya şurası qırımlılarnı vesiqalarnı deñiştirgende ödegen gümrük bergilerini lâğu etken qanunğa qoltuttı. Bunı cuma künü, iyün 26-da, Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Berilgen malümatqa köre, qanun Rusiye Bergi kodeksiniñ «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal şeerinde uquq ceetinden müim olğan areketlerni yapmaq içün devlet organlarına muracaat etken şahıslarnı» devlet gümrük bergisini ödemekten boşatmaq maddesinde qayd etildi.
«Qırım Cumhuriyetini Rusiye Federatsiyasına qabul etüv qanunına köre Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları olaraq tanılğan ve Qırım ve Aqyarda Federal migratsion hızmeti, İçki işler nazirligi ve Rostehnadzor territorial organlarına uquq ceetinden müim olğan areketlerni yapmaq içün, çetel pasportı, aydavcı şeadetnamesi, qayd vesiqaları ve bir sıra diger vesiqanıñ berilmesi ile bağlı muracaat etken şahıslar devlet gümrük bergisini ödemeycekler», – dep aytıla beyanatta.
Bu vatandaşlar mal-mülk aqqını qayd etkende de devlet gümrük bergisini tölemeycekler.
Qanun resmiy şekilde derc etilgen soñ işke tüşürile.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırım akimiyeti narazılıq aktsiyalarından qorqmay, dep bildirdi Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov MİA «Rossiya segodnâ» matbuat konferentsiyasında.
Böyle etip Qırımnıñ Rusiye baş naziri jurnalistniñ ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiya iştirakçileriniñ yaqalanma sebebi aqqında sualine cevap berdi.
«Qırımlılar bir şeyden qorqmaylar, olar bunı endi isbatladılar. Mında memuriy bozuvlar aqqında laf kete, tedbirler keçirilmesiniñ qaideleri bar. Belki de, birisi bundan faydalanacaq olacaq ola. Dünyanıñ er bir memleketinde kütleviy aktsiya keçirilmesi qaideleriniñ bozulması içün politsiya memuriy protokollarnı tizip, qabaatlılarnı yaqalay», – dep tekrarlay Aksenovnıñ aytqanlarını RİA-Novosti.
Mart 9-da Aqmescitniñ Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiya iştirekçileri yaqalanıp, Demir yol rayon politsiya bölügine alıp ketirilgen ediler. Mart 12-de mahkeme olıp keçti, faallerni ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep cezaladılar. Mahkeme faallerni 40 saatlik mecburiy işler ile cezaladı.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Kefe memuriyeti, qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi qurbanları hatırasına tedbirniñ uyğunlaştırılmasını red etti. Bunı Qırım.Aqiqat muhbirine tedbirniñ teşkil eticilerinden biri, Suleyman Kadırov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, o, aprel 26-da sürgünlik qurbanlarınıñ eykeli yanındaki territoriyanı temizlemek maqsadı ile yurtdaşlarınen beraber Qaradağ qoruğına köterilmekni planlaştıra edi. Onıñ aytqanına köre, iştirak etkenlerniñ sayısı 100 kişigece olacaq tedbirniñ keçirilmesine dair arizanı o, evelden bergen edi. Cemiyetçiniñ iddia etkenine köre, Kefe şeeriniñ milletlerara munasebetler bölüginde Qırım muftiyatından ruhset ve «Millet» telekanalınıñ matem tedbirinde mutlaqa bulunmasını talap ettiler. Teşkil eticileri içün bu şartlar uyğunsız olğanından dolayı olar dağğa köterilüvni lâğu etmege qarar berdiler.
Suleyman Kadırov: «Bunıñ kibi tedbirlerni 2014 senesinde yasaq etip başladılar. Muftiyat tarafından «resmen» ötkerilgen tedbirlerge ise bucetçiler ve mekteplilerni zornen ketire ediler. Biz sürgün etilgenlerniñ eykelleri yanında kelgende, bizni izinsiz yapılğan miting aqqında tebiley ediler. Bu şimdi de devam ete», – dedi.
Rusiyege tabi Kefe memuriyetiniñ vekilleri şimdilik vaziyetni izalamadılar.
Qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlama künü er yıl mayıs 18-de ötkerile. 1944 senesi bu künde yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlar ile birinci eşelon yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade qırımtatar sürgün etildi.


text:
Crimea in Crime
Pavel Vrjesç: Biz yarımadanınñ isiminde bir arifni işğal ettik ve Crime Crimea ile deñiştirdik (ФoTo:banda.agency)
Biz aydentikamıznı pek qolay bir usulnen işledik: yarımadanıñ adında bir arifni tutup aldıq. Crime Crimeanıñ yerini aldı. Yarımada Ukrainağa qaytarılmağance biz de Qırımnıñ evelki adını qaytarmamız.
Pavlo Vrjeşç, Banda Agency kreativ agentlikniñ tesisçisi ve müdiri
Er sefer doğğan yerimni yazmaq kerek olğanda, men daima Canköy, Ukraina, dep yazam. Ve «Ukraina» sözüni qalemge ziyadece basaraq yazam. İşğalden itibaren 7 yıl keçti, vucudımnı açuv ve tüşkünlik duyğusı sarıp almaqta. Bir şeyni deñiştirip olamaymız, amma kenardan seyir baqıp oturmaq da pek zor. Başında işğal maña nasldır bir fantastik stsenariy kibi körüldi — zemaneviy ve medeniyetli dünyada böyle şey olabilmez. Közlerim ögünde Qırım dünyağa telüke ketirgen bir arbiy bazağa çevirildi. Vatanımda insanlarnı milleti ve noqtai-nazarı içün takip eteler, qıynaylar, öldüreler. Menim vatanımda areket, söz, fikir serbestligi yoqtır, ayatiy zarur resurslar qapalı. Amma dünya cemiyeti Rusiyenen diplomatiya oyunlarını oynamağa devam etip, ölüm attraktsionında sırada turğanlarını añlamay.
2014 senesi mart 27-de BMT Baş assambleyası Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğalini qanunsız, dep tanıdı ve artıq rus tilinden ğayrı epsi tillerde «Qırım» sözü cinayet demektir. Bu ğaye küreş aleti olması içün biz aydentikamıznı pek qolay bir usulnen işledik: yarımadanıñ adında bir arifni tutup aldıq. Crime Crimeanıñ yerini aldı. Yarımada Ukrainağa qaytarılmağance biz de Qırımnıñ evelki adını qaytarmamız.
Teessüf ki, haritada Qırımnıñ adını deñiştirmek köterilmez bir bürokratik yük olıp çıqtı. Lâkin, biz, ukrainler, mıtlaqa bir şeylerni tüşünip taparmız. Kreativ agentliklerinde daima böyle olaturğan.
ПpиєдHyйTecb дo Hac y coцMepeжax Facebook, Telegram Ta Instagram.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ arbiy obyektlerinde olğan patlavlar yañı siyasiy taqiplerniñ sebebi ola bile. Bu aqta «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı Denis Savçenko Apostrof TV yayınında ayttı.
«Köremiz ki, işğalciler paranoyyağa oğrap başladı, insanlarnıñ areketlerini daa çoq kontrol eteler ve biz Qırımda yerli ealiniñ taqip etilüvi quvetleşe bile, dep tüşünemiz, hususan, qoltutmağanlar ve işğalciler içün telükeli sayılğan eali vekilleri taqip etile bile. Birinciden, qırımtatarlar», – dep bildirdi Savçenko.
Onıñ bildirgenine köre, avgustnıñ 16-ndan 17-ne keçer gecesi Keriç köprü bütünley qapatıldı. Resmiy malümat berilmegen edi.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi.
Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bunı o cuma künü, mayıs 16-da, Kiyevde Ukraina Milliy operasında sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasınıñ 70 yıllığına bağışlanğan rekviyem vaqtında bildirdi, dep haber ete Nazirler kabinetiniñ matbuat hızmeti.
Yatsenük qırımtatarlarnıñ sürgünliginiñ 70 yıllığı «ukrain ve qırımtatarlarnıñ umumiy Vatanınıñ» işğali ile bir vaqıtqa kelgenini qayd etti.
«Biz bugün qırımtatar ve ukrain halqlarından: bizim Vatanımız, bizim torpağımız, ve Qırımnı bizden kimse tutıp alamaz, degen sözlerni eşitmek içün 40 yıl beklemek kerek olmağanını bilemiz. Ğurur ile aytam, ukrain ve qırımtatar halqı – qardaş halqlardır, edi, bar ve bar olacaqlar. Stalin bolşevikler ile sürgünlik neticesinde halqnı yoq ete bilecegini tüşüne ediler. İç bir zaman. Bu halq onı sürgün etken rejimni yoq etti. Qırımtatarlar bar, bolşevikler ise yoq. Öyle de olacaq»,– dedi baş nazir.
Yatsenük Ukraina akimiyeti ve parlamenti tarafından qırımtatarlarnıñ abadanlaştıruvı içün etken areketlerinde halqnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ olğan yaralıqlarını da qayd etti.


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescitniñ Kyiv rayon mahkemesi iyünniñ 7-nde Eski Qırımda keçken tintüvden soñ tutulıp alınğan yerli sakin Abdurahman Rustamovqa nisbeten sıñırlav tedbiri tayin etmek niyetinde.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa tutulıp alınğan şahısnıñ ömür arqadaşından alınğan malümatqa esaslanğan qırımlı adliyeci Mammet Mambetov ikâye etip berdi.
«Aqşam (iyünniñ 6-nda Rustamov – QA) qadınına telefon açıp, yarın Kyiv rayon mahkemesi oña nisbeten sıñırlav tedbiri tayin etecegi aqqında haber etken. Yarın mahkeme qapalı keçeceginden asla şübem yoq. Rustamov qadınına, oña adliyeci tayin etilgeni aqqında da aytqan. Bu ise, telükesizlik hadimleri oña tazyıq yapıp, işbirlik yapmağa zorlağanı içün bir delil sayıla», – dep ikâye etti adliyeci.
Mambetov ayrıca, Rustamov ne yerde olğanına dair «ale daa bir malümat olmağanı» aqqında ayttı.
İyünniñ 6-nda saba Eski Qırımda telükesizlik hadimleri tintüv keçirgen soñ, bir erkek kişini tutulıp alınğan edi.Daa soñra belli olğanına köre, telükesizlik hadimleri tintüv esnasında iç bir türlü vesiqa köstermegenler.
Rusiye telükesizlik hızmet muessiseleri bu hususnen bağlı izaat bermedi.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
2022 s. iyün ayınıñ 20-sinde saat 17de Vitse baş nazir - Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri İrına Vereşçuknıñ matbuat brifingi olacaq.
Tedbir vaqtında nazirlikniñ, cenkniñ 100 künü içinde faaliyetiniñ esas neticeleri ve işteki kelecek prioritetleri muzakere etilecek.
Bu tür mevzular muzakere etilecek: VİETnen ve DAKnen iş, esirlerniñ deñişmeleri, gumanitar koridorlar, grajdanlarnıñ azat etilmesi, Milliy malümat bürosınıñ faaliyeti, sürgün etilgenlerniñ evine qaytarılması, habersiz ğayıp olğanlarğa dait iş, zararlarnıñ qıymetlendirilmesi v.b.
Tebdirde Nazirniñ muavinleri Pavlo Kozırev, Oleksiy Boroday, Anatoliy Stelmah ve Mahsus vaziyetlerde habersiz ğayıp olğan kişiler meseleleri vekili Oleh Kotenko ve Milliy malümat bürosınıñ rebiri Oleksandr Smırnov da iştirak etecekler.
Yer: "Ukrinform" malümat agentliginiñ ofisi (Bohdan Hmelnıtskıy sq., 8/16).
Jurnalistlerni bu tedbirge qatılmağa davet etemiz!
KHVnıñ vekilleriniñ akreditatsiyası: https://docs.google.com/forms/d/1Wl39j1COPhOeR2smLZ3SsVuZX_o4fh84ApYyCVK_GaY/edit?ts=62a993a9
Alâqa nomerası: 044 355 14 68
Diqqat! Tedbirge akreditatsiya ve kimlik vesiqalarınıñ kösterilmesi mecburiydir.


text:
Aqmescit – Qırımtatar halqı yetekçilerine Qırımğa kelmege yasaq etilip, temsiliy organ yerleşken bina apis etilgen soñ, «akimiyet» Meclisniñ reberlerini deñiştirmege istegeni aqqında öşekler peyda oldı. Reis vazifesine keçe bilecek baş namzetlerden biri «Devlet şurası» «reisiniñ muavini» Remzi İlyasovnıñ namzetidir. Meclis azaları, deñişmelerniñ teşebbüsçileri arzularına qavuşıp olamazlar, deyler. Ekspertler ise, er tarafnıñ imkânlarına çeşit türlü baqalar.
Bir qaç ay devamında Ukraina halq vekili Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Qırımda yoqluğı, Aqmescitte Şmidt, 2 menzili boyunca yerleşken binanıñ saibi «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtı mülküniñ apis etilüvi, Meclisniñ özünde deñişmeler yüz berecegi aqqında öşeklerni sebebi oldı.
Sevgi yemini
Qaynaqlarğa binaen, cumhuriyetniñ yolbaşçıları Mecliske raqiplik olıp çalışacaq daa bir qurum ya da şimdiki reisniñ deñiştirilüvi aqqında planlar qurmaqtalar. Temsiliy organğa qarşı çıqqan «Milliy firka» ve «Qırım birligi» ümütlerni aqlamağan soñ, bu ğaye daa da aktual oldı.
Yarımadağa kiriş yasaq etilgen Refat Çubarov yerine, «akimiyet» Meclis reisi vazifesinde añlaşıp olğan Remzi İlyasovnı körmege ister edi. İlyasov yañı çağıruvnıñ «Devlet şurasında» «Yedinaya Rossiya» cedveline köre yer aldı.
Cuma künü, sentâbrniñ 19-nda onı kene de Qırım parlamentiniñ «reis muavini» vazifesine tayin ettiler, böyle etip, temsiliy organnıñ razılığı olmadan akimiyetke qoşulğanı içün «teşekkurler” bildirdiler. İlyasov ale daa Qurultaynıñ vekili ola, Mecliste azalığı ise, («Devlet milletler komiteti reisi» Zaur Smirnov, Aqmescit meri muavini Teyfuk Gafarovnıñ kibi) avgust ayında vaqtınca toqtatılğan edi.
Cumhuriyet yolbaşçılarnıñ ğayelerini, İlyasov özü bivasta şekilde tasdiqlay. «Nazirler şurasına» boysunğan Qırım informatsion agentligine izaat bererek, «spiker muavini» qurum öz faaliyetini devam etmek kerek, dedi. Aynı zamanda, Mecliste azalığı toqtatılğanına baqmadan, kene de özüni bu organnıñ azası, dep saya. «Meni majoritar okrugı boyunca sayladılar. Cemaatçılıqnıñ bir qısımı maña işanç kösterdi. Men Meclisni sevem ve ileride de özümi onıñ terkibinde körem», – qayd etti deputat. Meclisteki vaqialarğa kelgende, o, ayırı temsilciler «halqara işlerge kirişip, qırımtatar halqınıñ yerli meselelerini çezmegenlerini» bildirdi.
Qırım.Aqiqat saytı İlyasovnen bağlanıp olamadı.
Aynı zamanda Meclis reisi muavini Nariman Celâl emin, deñişmelerni ötkermege istegen teşebbüsçiler isteklerini yerine ketirip olamazlar. «Şimdiki vaziyette akimiyette yaqın olğanlar reberlik vazifelerine kelip te, Meclisniñ içinde deñişmeler yüz berecek, dep aytmaq içün sebep yoq», – dedi Nariman Celâl.
Onıñ sözlerine binaen, Meclisniñ şimdiki terkibi soñki yarım yıl içinde çeşit manialarnen rast kelse de, evelden bildirilgen fikirlerden tayamay. «Bu raqiplik degil de, belli bir printsipler esasında dialognıñ qurulmasıdır, – dedi Celâl. – Belli ki, bazı Meclis azaları buña riayet etmediler ve öz başına qararlar aldılar».
«Bu şahıslarnıñ daa küçlü olğanlarını men körmedim, – dedi Meclis reisi muavini. – «Qırım» Fondu»nen bağlı soñki vaqialardan sebep, akimiyetten daa çoq uzaqlaştıq, çünki bir masa başına oturıp ta, meseleni al etmek yerine, akimiyet onıñnen añlaşmaq imkânsız olğanını köstere. Akimiyetnen bir til tapmaq ıntıluvlarnıñ episi neticesiz qaldı, ep bir özcesine areket eteler ve Meclisni qabaatlaylar».
Ukraina halq vekili Mustafa Cemilev tamam bu fikirde. Qırım.Aqiqatqa şunı bildirdi: «Akimiyetniñ deñişmelerni keçirmek istegi bar, amma onı yerine ketirip olamaz, dep belleyim. Olar çakallar şurasına oşağan bir şey yapmağa isteyler, amma halqımız aqıllı. Onıñ içün Graç zamanlarında olğan ayın-oyunlar endi keçmez. Siyaset böyle: doğru, kelişken qırımtatarlarnı tapmaq tırışalar – tarihımızda er vaqıt olğan şey. Amma, bu taraftan milletimiz küçlü, onı parçalap olamzlar».
Soñki vaqıtları Remzi İlyasovnen laqırdı ettiñızmi, degen sualge Cemilev menfiy cevap berdi: «Yoq, laqırdı etmedim, faydası da yoq».
«Meclisniñ alternativası yoq»
Qırımlı siyasetşınas Aleksandr Formançuknıñ fikirince, yañı vaziyette Meclisni deñişmeler bekley. «Meclisniñ terkibinde farqlı insanlar bar, bunıñ içün, pragmatik fikirler ep artacaq. Yarımada Ukrainağa ait olacağı aqqında laflarnı alsaq, Qırım – de sağğa, de solğa atılğan bir top degil, bunı añlap başlaycaqlar», – dedi ekspert.
Formançuknıñ fikirince, şimdiki vaziyette Remzi İlyasovnıñ belli bir perspektivaları bar. «Meclis reisi belgilengen vaqıtta o Refat Çubarov tek bir qaç reyni yutquzğanıı unutmayıq. Qurultay 250 vekilden ibaret olmaqta ve bölünüv ceryanı deva ete», – dedi o.
Siyasetşınasnıñ aytqanına köre, Qurultay ve Meclisniñ rusiyeli qanunlarına köre, deñiştirilüvi bu organlarnıñ tanılmasına sebe pola bile, ve olar «qanunsız statusından vazgeçe bileler». Aynı zamanda Formançuk qayd etkeni kibi, diger teşkilâtlarda o Meclisniñ alternativasını körmey.
«İçtimaiy taqiqatlar İnstitutı» cemaat teşkilâtınıñ müdiri Yusuf Kürkçi aksine, Remzi İlyasovnıñ Qurultaynı deñiştirmege küçü yetmez, dep saya. «Meclis reisi belgilengende, İlyasov bir qaç ses ile yutquzıp, artta qaldı. O vaqıt o vekillerniñ yarısına tesir etip oldı. Amma, imkânı olğan olsa edi, o çoqtan Qurultaynı çağırıp, Meclisniñ reberlerini deñiştirir edi, demek böyle imkânı yoq», – dedi Kürkçi Qırım.Aqiqatqa.
Qayd etmek kerek ki, evelden Qırım akimiyeti Meclis ile til tapamayıp, alternativ teşkilâtlarnı peyda etmege ıntıldı. Amma, olarnı qırımtatar halqı desteklemedi.


text:
«Yarın biz bütün dünyağa, kendimizge de, bizni qorqutmaq imkânsız olğanını ve tuvğan evimizniñ qurucılığını tek biz tüşünmek kerekligimizni bildirecekmiz… Saylayıcılarnıñ kerçek ve açıq-aydın belgidevine keder etecek er şeyni yoq ettik. Ketişatnı qabarcılıqtan, «atlı qarınca» ve yoq olğan merekepten temizlemek içün areket ettik. Çetelden desteklengen aydutlarğa saylavlarğa keder etmek fırsatnı bermedik. Olarnıñ maliye destegini ve uquqiy terimeni temin ettik», – denile muracaatta.
Yatsenük şunı da qayd etti, bu «ğarp, şarq, şimal ve cenüpte yaşağan ukrainlilerniñ adaletli ve maniasız saylavı olacaqtır».
«Bizde mıtlaqa birleşken Avropa paytahtına barıp, Avropa Birligi ile serbest ticareti aqqında añlaşmanı imzalaycaq qanuniy prezidentimiz olacaq. Yañı saylanğan Prezident mıtlaqa ukrain halqından aqsızlıqnıñ boz künlerinden umumiy qıymetler etrafında birleşken serbest insanlarğa ketirecek mandatnı alacaqtır», – dep aytıla muracaatta, dep haber ete ZN.UA.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz siyasiy mabüslerniñ ilhaq etilgen Qırımda yaşağan aqrabaları ile birlikte areket etüv içün mesüliyetli olaraq tayin etildi.
Bunı aprel 30-da özüniñ Facebooktaki saifesnde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
Çubarov: «Qırımtatar Milliy Meclisinde, milletke baqmayıp, Qırım siyasiy mabüsleriniñ aqrabaları ve, ondan ğayrı, mahkemede imayeleri ile alâqalı bütün meseleler boyunca olarnıñ advokatları ile birlikte areket etüv Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygozge avale etildi», – dep yazdı.
Daa evel Refat Çubarov, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevniñ «ölüm telükesi altında» bulunğanını bildirgen edi. Lâkin Kyiv, Aqmescit ve Moskvada türlü insanlar tarafından yapılğan areketler sayesinde «Uzeir içün ölüm telükesi keçti, ve şimdi o, ekimlerniñ kontroli altında buluna», dep qayd etti Meclis başlığı.
Rusiye advokatı Nikolay Polozov, Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları boyunca şura (İAŞ) ve Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovadan Abdullayev etrafındaki vaziyetke qarşılıq köstermekni rica etti.


text:
Vakśina qadatqaç - ülde
Yaponiyädä Moderna vakśinası belän 2 keşeneñ üleme arasında bäyläneş tikşerelä
Yaponiyädä ike keşeneñ Moderna seriyäsennän koronavirus vakśinası qadağannan soñ küpmeder waqıt uzğaç ülüläre belderelde. İlneñ sälamätlek saqlaw ministrlığı uzğan atnada preparatnı qullanunı tuqtatqan bulğan inde. Vakśinanıñ şeşälärendä pıçranu kürenä, qayberlärendä isä çit matdä tabıla. Şunnan soñ ministrlıq qullanılmağan 1 million 600 meñ doza preparatnı kire cıyıp alu qararı çığara....
-
06.10.2022
-
06.10.2022
-
06.10.2022
-
06.10.2022
-

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Mayıs 18-de, çarşenbe künü, qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma kününde Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında havfsızlıq tedbirleri alındı.
Bunı Geniçesk rayonı memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, cemaatnıñ tertip-nizamını temin etmek içün tahminen 500 uquq qoruyıcısı çalışa, qoşma politsiya küçleri, Ukraina Milliy gvardiyası, «Herson» batayonı, Milliy politsiyanıñ patrul-noqta hızmeti, ekim brigadası ve qurtarıcılar celp etildi.
Mayıs 18-de saat 13-ten 18-ge qadar «Çonğar» kiriş-çıqış kontrol noqtası vatandaşlarnı ve naqliyatnı keçirmeycek, dep bildirdi Aleksandr Vorobyov. Ukraina sıñırcıları bu malümatnı alâ daa tasdıqlamadı. Qırım.Aqiqat Ukraina Devlet sıñır hızmetinden tefsir almağa tırışa.
Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında sürgün qurbanlarınıñ añma künyüne bağışlanğan bir sıra tedbir keçirilecek. Böylece, saat 11:30 qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde (Novoalekseyevka, Partizanlar, Sçactlivtsevo, Strelkovoda) vatandaşlarnıñ toplaşuvı keçirilecek, saat 12:00 bütün Ukraina «ses ber» aktsiyasına qoşulacaqlar, saat 13:00 Geniçesk rayonı memuriyetınıñ yanında hatıra mitingi keçecektir.
Tedbirlerniñ iştirakçileri saat 14:00 avto yürüşnen işğal etilgen Qırım memuriy sıñırğa ketecekler, anda ise saat 16:00 «Çonğar» kontrol noqtası yanında miting olacaq.
18 mayıs – qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. Bu künde er yıl 1944 senede olğan facialı künlerni hatırlaylar, yarımadadan tamır halqını Orta Asiyağa yolladılar. Cemi olaraq tahminen 190 biñ insan sürgün etildi.
Ukrainada qırımtatar halqnıñ sürgünini genotsid olaraq qabul ettiler. Bütün ülkede bir sıra tedbirler planlaştırdılar.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden Aqmescitniñ merkezinde matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi. Bu yıl da istisna olmadı. Qırımtatar halqınıñ Meclisinde aytqanlarına köre, maaaliy akimiyetler regional meclislerge ayrı tedbirlerni keçirmege ruhset bermediler ve boysunğan akimiyetniñ tedbirlerge qoşulmağa tevsiye ettiler.
Bunıñ içün Meclis yarımadada olğan vatandaşlarğa abideviy yerlerde sürgün olğanlar içün dua etmege tevsiye ete.


text:
18 şilde küni Baku Äzirbayjan Halıqaralıq Banki qarızın qayta qwrılımdauğa qatıstı dauıs beru nätijelerin jariyaladı. Dauıs nätijesi boyınşa kreditorlardıñ 94 payızı Äzerbayjan tarapınıñ qarızı qayta qwrılımdau turalı wsınısına dauıs bergen.
Al bankke qarjı audarğan iri kreditorlardıñ biri Qazaqstannıñ birıñğay jinaqtauşı zeynetaqı qorı qarızdı qaytaru boyınşa nominaldı sommasın joğaltpay Äzerbayjannıñ täuelsiz obligaciyalarına auıstıru arqılı 2032 jılğa deyin jabu nwsqasın tañdağan.
YAğni Äzerbayjan halıqaralıq bankininiñ BJZQ aldındağı qarız mindetteri irlandıq qor birjasında saudalanatın jaña täuelsiz obligaciyalar şığaru jolı arqılı tolığımen Äzirbayjan Ükimetine ötedi.
Ayta keteyik, 2017 jıldıñ mamırında joğarıda atalğan Äzerbayjannıñ problemalı banki sırtqı qarız mindetteri boyınşa tölemniñ toqtatılğanın jäne qarızdardıñ qayta qwrılımdalatının mälimdegen. Al mamırdıñ 11-i küni ÄHB N'yu-York sotına özderin bankrot dep tanu turalı ötiniş jibergen. Osılayşa bank sırtqı qarızın qayta qwrılımdau üşin memleketten kömek almaq.
Eske salayıq, 2014 jıldıñ qazanında BJZQ zeyneatqı qarjısınıñ 250 mln dollarına AHB-nıñ borıştıq bağalı qağazdarı satıp alınğan. Osığan baylanıstı Qazaqstanda problemalı banktiñ bağalı qağazdarına jwmsalğan qarjığa qatıstı alañdauşılıq tuındağan bolatın.
Al Wlttıq banktiñ bwrınğı törağası Qayrat Kelimbetov Äzerbayjannıñ halıqaralıq bankine salınğan qazaqstandıqtardıñ zeynetaqı qarjısı sol eldiñ ükimettik qarızı retinde konvertaciyalanuı mümkin ekenin aytqan.


text:
Rusiye-Ukraina sıñırı yanında Rusiye tarafından ücüm telükesi yer ala. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko beyan etti.
Mart 20 künü Kyivde, Regional inkişaf şurasınıñ toplaşuvına devlet yolbaşçısı qayd etti ki, bundan sebep Ukrain devleti mudafaağa masraflarnı artırmağa mecbur oldı.
«Qarşımızğa çıqqan vaziyetke tek bir doğru cevabımız bar: 2014 senesi mudafaağa masraflar içki ğayrı safi mahsulatınıñ (İĞSM) 1% teşkil etse, 2016 senesi bütün ğayretimiz ile bu masraflarnı 3,2% qadar ketirdik, ve bu qısım daha artmaq mümkün. Mudafaa ve telükesizlikke umumiy masraflarnı alsaq, olar şimdi ende içki ğayrı safi mahsulatınıñ 5% ziyade oldı», – dedi Poroşenko.
2014 senesi baarde Qırım işğal etilgen soñ, Ukraina şarqında silâlı dava başlandı. Ukraina ve Ğarb Rusiyeni ayırımcılarğa arbiy destek bergeninde qabaatlaylar.Kreml bunı red ete ve Donbassta tek rusiyeli «göñülliler» bulunğanını tanıy. BMT malümatına köre, Donbassta dava başlanğanından 2017 senesi fevral ayına qadar 9,9 biñ insan elâk oldı


text:
Törkiyä häm Ukraina ministrları qanäğat'
Akar belän Kubrakov Ukrainadan aşlıqnı çığaruğa äzerlek turında söyläşte
Törkiyä milli saqlanu ministrı Xulusi Akar Ukrainanıñ asqorma ministrı Aleksandr Kubrakov belän telefon aşa söyläşte.
Ministrlıqtan belderülärençä, Akar belän Kubrakov arasındağı söyläşüdä aşlıqnı çığaru öçen äzerleklär mäs’äläsendäge soñğı wäzğıyät’ qaraldı.
İke ministr da texnik êşçänleklärneñ tögällänü aldında buluın häm täêminatnı tizdän başlaw planlaştırıluın belderde. Alar İstanbuldağı koordinaśiyä üzägendäge xezmättäşlek häm êş barışınnan da qanäğat’.
Bäyläneşle xäbärlär
Qara diñgezdä tabiğıy gaz êşçänlege däwam itä
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Qara diñgez gaz mäydanında kabel’lärne diñgez töbenä salıp quyaçaq köymäneñ Bosfor buğazına kilüen belderde
Ärdoğan: “Bez döres yuldan baruıbıznı isbatladıq”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan: "Kizü belän (“Kovid-19” belän) başlap (Rusiyä-Ukraina) suğışı belän kiñäygän global’ iq’tisadi krizis qarşısında bez kürsätkän çıdamlılıq belän döres yuldan baruıbıznı isbatladıq”, - dip äytte


text:
Herson vilâyetinniñ Geniçesk rayonından yañı TV qullesi vastasınen Qırımğa yapılacaq yayınlar içün Türkiye ukrain dalğalarını uyğun qabul etti, ve Qırımnıñ memuriy sıñırımda «Çonğar» kiriş/çıqış noqtası yanında qulleniñ qurulmasına destekçi oldı. Bunı 3 dekabr künü Ukrinform haber ete.
«Bu dalğalarnı uyğun körgen devletlerden biri de – Türkiye olğanını aymağa isteyim. Yani, olar bu meselede bizim ittifaqdaşımız oldı», – dedi Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şura azası Sergey Kostinskiy.
Qırım.Aqiqat evel yazğanı kibi, Ukrainanıñ TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şurası Rusiyeniñ işğalinde bulunğan Qırımğa Çonğardan, DVB-T2 standartları boyunca, TV yayınlarını tarqatmaq içün kerekli dalğanı esaplamağa sımarladı. Bu aqta qarar Milliy şuranıñ toplaşuvında dekabr 1 künü qabul etildi.
Dekabr 2 künü Çonğarda TV ve radio qullesiniñ temeline birinci blok qoyuldı. Dekabrniñ soñunda Qırım sakinleri gece-kündüz devamında çalışacaq dört ukrain radiostantsiyasını eşitip olacaqları beklenile.
Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şurası Herson vilâyetinde televizyon ve radio yayınlarınıñ inkişaf ettirilmesi ve işğal etilgen Qırımğa yayınlarnıñ tarqatılması içün mahsus strategiya leyhasını azırladı. Strategiyanıñ maqsadı – Herson vilâyetiniñ daa çoq yerine analog ve dijital yayınlarnı yetkizmek, ve işğal etilgen topraqladan çıqqan efir yayınlarını Herson vilâyetiniñ cenübiy taraflarına yibermemektir.


text:
Soqır senim Subscribe to Soqır senim
Aqpan dep qaqpanğa tüsip qalmayıq, «Valentin degen – atı da, zatı da sanamızdı, qaltamızdı qağatın qaqpan»
Äğuzubillähi minaş şaytanir rajim. Bismillahir – rahmnir – Rahim. بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله ، نحمده ، و نستعينه ، و نستغفره ، و نعوذ بالله من شرور… Tolığıraq
Aqırzaman 2012 jılı bola ma?
Osıdan biraz uaqıt bwrın gazet-jurnal betteri men internet jelisinde 2012 jılı aqırzaman bolatının jazıp, ärtürli däleldeumen keltirip birneşe derekter keltirgen edi. Mine adamdar şoşınğan kümändı jılda kelip qaldı. Bwqara halıqtıñ… Tolığıraq
Oy salu — «ISLAMI SAUATSIZDIQTIÑ SALDARI»
Jahandanu tasqını qarqın alıp küşeygen däuirdiñ kuäsi bolıp jürmiz. Qayda qarasañız da, sol swrqiya alıp jılannıñ barmağan tauı, baspağan jeri qalmadı. Swrqiya jılan deuimniñ sebebi, onıñ paydasınan ziyanı qanşama ese… Tolığıraq
MAHABBAT PEN MAŞAQAT (Valentin künin toylau nege örşip baradı?)
Jalpı, halqımızdıñ eliktegiş ekeni ras. Al, mereke toylauda, tipti aldımızğa jan salmaytın şığarmız. Onıñ şığu törkine, parqına da jete män bere bermeymiz. Tipti, adamdı türli bet perde kiip alıp zäre-qwtıñdı… Tolığıraq
Balgerler jaylı (pätuä)
Meyirimdi, rahımdı Allanıñ atımen bastaymın! PÄTUÄ Balgerler jaylı Swraq: Keybir adamdar dertterine şipa, sol siyaqtı t.b. maqsattarmen qwmalaqşı, balger, täuipterge barıp jatadı. Ol jaylı dinimiz ne deydi? Jauap: Bismillahir Rahmanir… Tolığıraq


text:
Bazarertesi künü, fevral 23-te, terakt neticesinde yaralanğan 15 yaşında Daniil Didık Harkov hastahanesinde can berdi. Bunı Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Anton Geraşçenko Facebook saifesinde yazdı.
«Onıñ qabaatı şunda ki, o, yañı Ukrainanıñ vatandaşı olaraq Maydan yıllığına bağışlanğan numayışqa çıqtı... Putin terrorınıñ qabaatsız qurbanlarına ebediy hatıra», – aytıla beyanatta.
Geraşçenkonıñ qayd etkenine köre, fevral 24-te saat 13.30 Harkovnıñ Militsiya medeniyet evinde Harkov teraktı neticesinde elâk olğan militsiyanıñ podpolkovnigi Vadim Rıbalçenko ile vedalaşacaqlar. Evromaydan faali İgor Tolmaçev ile çarşenbe künü vedalaşacaqlar. Tam vaqtı ve yeri daa belli degil.
Baş prokurornın muavini Vladimir Guzırniñ bildirgenine köre, Harkovda tünevin olıp keçken patlavnı ögrenecek mahsus taqiqat gruppası meydanğa ketirildi.
Fevral 22-de Harkovda Menlik yürüşi vaqtında olıp keçken terakt neticesinde 3 insan elâk oldı, 10 kişi yaralandı. Uquq qoruyıcılar ücümni terakt olaraq belgilediler. Ukraina havfsızlıq hızmeti patlavğa alâqası olğanında şeklengen dört insannı yaqaladı.
Bazarertesi künü, fevral 23-te, Harkovda matem künü ilân etildi.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ yolbaşçısı Valentin Nalivayçenko rusiyeli gumanitar yük avuşuvını Rusiyeniñ Ukrainağa istilâsı dep adladı.
Bunı o cuma künü Kiyevde jurnalistlerge bildirdi, dep haber ete İnterfaks-Ukraina.
«Biz buña dos-doğru istilâ dep aytamız», – dedi Nalivayçenko.
«Soñki künleri bizler planlaştırılğan ve havflı, Ukrainağa qarşı bir provokatsiyanıñ şaatları oldıq, Qızıl Haç Halqara komitetini qullanıp, «gumanitar yardım» dep provokatsiya yapalar», – dep qayd etti SBU yolbaşçısı.
Onıñ qayd etkenine köre, 30 yük maşinası Ukrainağa taba «qanunsız alda yol aldı».


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımnı işğalden azat etüv strategiyasınıñ metnni azırladı. Lâkin onı amelge keçirmek içün Meclisniñ Ukraina devlet akimiyeti ile sıqı iş tutması kerek.
Bunı Ukraina Nazirler şurasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departament yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Aslan Ömer Qırımlı Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Devletniñ Qırım yarımadasını işğalden azat etmek içün soñki yarım yıllıq faaliyetini talil etsek, devlet derecesinde işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarılması boyunca aynı fikir yoq degen netice çıqarmaq mümkün», – dedi o.
Qırımlınıñ aytqanına köre, Ukraina Yuqarı Radasınıñ 12.08.2014 sanına ait «Ukraina Yuqarı Radasınıñ qırımtatar halqınıñ Ukraina Devleti terkibinde aq-uquqlarınıñ kefaleti aqqında beyanatı aqqında» qararı ile parlament Nazirler şurasına Ukrainanıñ icra akimiyet organları ve Qırımtatar Milliy Meclisi arasında işbirlik usullarını azırlamağa avale etti.
«Lâkin, şimdilik böyle bir usullar azırlanmadı, böyle etip Qırım yarımadasını işğalden azat etmek içün semereli areket etmege ve qırımtatar halqınıñ resmiy sesini eşitmege imkân yoq», – dedi Qırımlı.
Memurnıñ qayd etkenine köre, Nazirler şurası Ukrainanıñ icra akimiyet organları ve Qırımtatar Milliy Meclisi arasında işbirlik yollarını belgilep, bunı bir vesiqa ile tasdıqlamalı.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlsi Mustafa Cemilev dedi ki, Yuqarı Rada 2015 senesiniñ yedvlet bücetini baqıp, işğal etilgen Qırımnı maliye etüv meselesine qulaq asmadı. Onıñ bildirgenine köre, Qırımnı qaytaruv strategiyası yoq.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Mayıs 3-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi İsmail Ramazanovnıñ, yanında advokatı olmadan qabaatlavını bildirgen tahqiqatçı hanımınıñ areketlerine qarşı apellâtsiyasını red etti.
Daa evel Aqmescit rayon mahkemesi, tahqiqatçı Alisa Gluhovanıñ böyle areketlerini qanuniy tanıp, advokat Aleksey Ladinniñ şikâyetini red etti.
Daa evel Kremlniñ kontroli altında olğan Qırımdaki Aqmescit rayon mahkemesi, ekstremistik ifadeler qullanğanından şübheli tanılğan İsmail Ramazanovnıñ tevqif muddetini mayıs 18-ge qadar uzattı.
Yanvar 23-te Novıy Mirde Rusiye telükesizlik hadimleri, qırımtatar İsmail Ramazanovğa ekstremizmniñ propagandasında qabaatlavnı bildirip, evini tinttiler. Daa soñra mahkeme yaqalanğannı tevqif etti.
Daa soñra Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komitetinde tahqiqatçılarnıñ, internet-radio vastasınen ekstremistik materiallarnı tarqatqanında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı cinaiy iş açqanlarını bildirdiler.
İlhaqtan soñ Qırımnı asılında idare etken Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarında kütleviy surette ötkerilgen tintilüvlerni qullana.


text:
Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkova, ukrain SİZO ve türmelerinde olğan 36 rusiyeliniñ taqdirini közetkenini haber etti, amma almaşuv cedvellerini başqa organlar tize ve tarihlerni daa aytıp olamay, dep qoştı. Bunı "İnterfaks" rusiye haber agentligi bildire.
"Maña özü ya da soyları vastasınen muracaat etken şimdilik 36 adam bar, olarğa ayrıca diqqat etem. Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovağa, olarnıñ sağlıq alını közetsin, dep muracaat etem", - dedi o.
Daa evel Ukraina tış işler naziri Vadım Prıstayko, Radio Svobodağa intervyü bergende, Ukraina ve Rusiye arasında almaşuv muzakereleri soñki basamaqtadır, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya liderleri «norman formatında» körüşken soñ Ukraina ve Rusiye arasında yañı mabüs deñişiminiñ künü belli olacağında emin olğanını, oktâbr 9-ında Qırım.Aqiqartqa ayttı.
Oktâbrniñ 1-nde olğan brifingde prezident Volodımır Zelenskıy, Minskteki Üç taraflı bağ gruppasınıñ toplaşuvında ukrainalı mabüslerniñ azat etilüviniñ ekinci basamağı muzakere etildi, dep bildirdi.


text:
2019 senesi küzde qırımtatar asıllı Ukraina yırcısı Jamala icadiy faaliyetiniñ 10 yılına bağışlanğan Ukraina turuna çıqacaq. Bu aqta yırcınıñ matbuat hızmeti bildire.
Tur 12 şeerni qavrap alacaq, sentâbrniñ 29-nda Obuhivde başlap, dekabrniñ 5-nde Mıkolayıvde kontsertnen yekünlenecek.
Programma «10» adını aldı ve Jamalanıñ eñ eyi eserlerinden ibaret olacaq – You’re Made Of Love debüt müellif yırından başlap platin prodüseri Brian Todd yolbaşçılığında amerikan müellifleri yazğan Solo yañı yırına qadar.
Tur künleri aqqında tafsilâtlı malümat yırcınıñ resmiy saytında mevcut.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Binalar arasındakı mesafe qısaldı
17 Sentyabr 2014 Çərşənbə 11:05
Nazirler Kabineti "Ara mesafesi ile bağlı müfessel Qaydalar"da deyişiklikler edib.
Nazirler Kabineti "Ara mesafesi ile bağlı müfessel Qaydalar"da deyişiklikler edib.
ANS PRESS-in melumatına göre, binalar arasındakı mesafe qısaldılıb.
Bele ki, ara mesafesi olaraq divar hündürlüyünün 0,6 hissesi, xüsusi yaşayış erazilerinde (herbi şehercikler, telebe şehercikleri, müveqqeti meskunlaşma erazileri) divar hündürlüyünün 0,4 hissesi, Azerbaycan Respublikasının Şehersalma ve Tikinti Mecellesinin 80-ci maddesine esasen baresinde melumatlandırma icraatı tetbiq edilen yaşayış evlerine münasibetde ise divar hündürlüyünün 0,3 hissesi, yalnız sahibkarlıq fealiyyetinin heyata keçirilmesi üçün nezerde tutulmuş erazilerde ve senaye erazilerinde ise divar hündürlüyünün 0,25 hissesi qebul olunur.
Diger bir deyişikliye göre ise bu qaydalar kend erazilerine şamil edilmeyecek.
DOSTLARINLA PAYLAŞ:


text:
Kanada tarafından Rusiyege qarşı ceza cedveliniñ kenişletilmesi dostluqqa zıt kelgen bir adım, oña cevap berilecektir. Bunı noyabr 29-da Ottawadaki Rusiye diplomatik missiyasınıñ matbuat kâtibi Kirill Kalinin bildirdi, dep haber ete TASS.
«Kanada akimiyetiniñ Rusiyeniñ resmiy şahısları ve deputatlarına qarşı ceza cedvelini kenişletmek qararından kederlendik. Bu, şübesiz, soñki vaqıtları endi-endi eyilişmege başlağan Rusiye-Kanada munasebetlerine menfiy tesir eter», – dep ayttı diplomat.
Kalinin qayd etti ki, «Rusiye tarafı bu dostsız adımğa emiyet berip, lâyıq bir şekilde cevap berecek».
Tünevin Kanada ükümeti Rusiyege qarşı ceza cedvelini kenişletti. Kanada Tışqı işler nazirliginiñ malümatına köre, onıñ içine 15 insan, şu cümleden Qırımda saylanğan Devlet dumasınıñ 6 deputatı kirdi.
Noyabr ayında AQŞ, Avropa Birligi ve İsviçre Qırım deputatlarına qarşı cezalar kirsetken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Primorskiy qasabasında (Kefe) «Pesçanaya balka» plâjı rayonında iyünniñ 28-nde aqşam balanı yalıdan deñizge yüz metrge alıp ketti. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessise malümatına köre, zarar körgen qızçıq yalığa şaatlar tarafından suv mototsiklinen ketirildi.
«Deñiz suvında boğulmama diagnozınen Kefe bala hastahanesine alıp ketirildi», – dep aytıla haberde.
Keçken afta Kezlevde deñizde yaldağan yedi yaşında qızçıq boğuldı. Bundan evel Yalta yalısında Otradnoye qasabasında iyünniñ 21-nde aqşam er adam boğuldı.


text:
Qırım uquq qoruyıcıları «narazılıq meydanlarında» adamlarğa topraq damartılarını resmiyleştirmege vade etip para toplağan adamlarnı tapacaq.
Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov yanvar 9-da samozahvatlar meselesi boyunca toplaşuvda bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«İçki işler nazirliginiñ taqiqat organları bu işnen oğraşmaqta. Adamlarğa topraq damartılarını resmiyleştirmege vade etip aldata-aldata para toplağan insanlar, emin oluñız ki, tapılacaq. Bu areketlerge uquq ceetten qıymet kesilecek, men kefil etem», – dedi Aksönov.
Malüm ki, Qırım «prokuraturası» Aqmescit rayonınıñ Dubki köyündeki «narazılıq meydanınıñ» iştirakçilerinden qanunsız alda para aluv boyunca cinaiy iş açtı.
Bundan evel Aqmescitte ötkerilgen matbuat konferentsiyasında «Sebat» cemaat teşkilâtını «narazılıq meydanlarında» adamlardan qanunsız alda para alğanında qabaatladılar.
«Sebat» matbuat hızmetiniñ vekili Suleyman Yakubov ise bu qabaatlarnı olmaycaq bir şey dep adladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ büyük oğlu ve qızı Rusiye Federal havfsızlığınıñ Qırım idaresinde sorğuda ifade bermege red ettiler. Bu aqta QHA agentligine Umerovnıñ kiçik qızı Ayşe haber etti.
Qırımdaki rusiyeli uquq qoruyıcı organları tarafından İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açıldı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Bundan evel, mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi.
Sorğuğa onıñ apayı da çekilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım İslâm-Terek rayonında yüz bergen qaza neticesinde eki insan elâk oldı, sekiz kişi, bu cümleden üç bala, zararlandı.
GİBDD Qırım idaresi matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, avgust 1-de saat 13.05-te «Lada Largus» avtomobiliniñ 1981 senesi doğğan aydavcısı Canköy-Kefe-Keriç yolunda kete edi.
«Ekinci dereceli yoldan esas yolğa çıqqanda, areket hafsız olğanında emin olmadı, neticede «Toyota» avtomobilinen çatıştı, onıñ dümeni başında 1956 senesi doğğan, Canköy tarafından Kefe tarafına esas yolda ketken aydavcı edi», – dep bildirdiler müessisede.
Qaza neticesinde «Lada Largus» avtomobiliniñ eki yolcusı elâk oldı.
2002, 2008 ve 2002 seneleri doğğan üç bala zararlandı, olar «Lada Largus» avtomobilinde edi. Olarnıñ el-ayağı yaralandı, köküs qafesi ve yüzniñ yımşaq terisi zararlandı.
Bunen beraber, «Lada Largus» maşnasınıñ 1983 senesi doğğan eki yolcusı, 1981 senesi doğğan «Lada» aydavcısı, 1960 senesi doğğan «Toyota» yolcusı ve 1956 senesi doğğan «Toyota» aydavcısı zararlandı, dep qayd ettiler müessisede.


text:
Lyublyana
Lyublyana — Sloveniyanın' paytaxtı. Lyublyanitse da'ryası boyında, onın' Sava da'ryasına quyılıwı jaqınında jaylasqan. Xalqı 270,5 mın' adam (2000). Transport jolları tu'yini. Aeroporti xalqara a'hmiyetke iye. Mashinasazlıq ha'm metallsazlıq (iri gidrokuwırlar zavodı, elektrotexnika buyımları, priborlar i.sh.) sanaatları rawajlang'an. Ximiya, poligrafiya, farmatsevtika, ka'n-ayaq kiyim, ag'ashsazlıq, toqımashılıq, azıq-awqat sanaatı ka'rxonaları bar. Sloveniya pa'n ha'm ko'rkem o'ner akademiyası, u'niversitet (1595), filarmoniya (1702), yadro izertlew inti ha'm b. ilmiy izertlew mekemeleri, milliy, etnografiya muzeylerı, kitapxanalar, milliy ha'm zamanago'y galereyalar bar. Turizm rawajlang'an. Xalqara yarmarkalar o'tkiziledi. L. slavyanlar awılı spatında 1144 jıldan belgili bolg'an. 13-a.din' 2-yarımınan qala, Krayna tariyxiy wa'layatının' administrativ orayı. . 1335—1918 jıllarda (waqıtı menen) gabsburglar hu'kimranlıgı astında bolg'an. 1918 jılda Serb, xorvat ha'm slovenlar patshalıg'ı (1929 jıldan Yugoslaviya) payda bolıwı menen L. — Sloveniya, 1992 jıldan ga'rezsiz Sloveniya Respublikası paytaxtı. Arxitekturalıq esteliklerden Grad qasiri (9—19-a.ler), yepiskop sarayı (16—18-a.ler), shirkewler, San-Nikolay soborı (18—19-a.ler), ratusha, opera teatrı ima'ratı ha'm b. saqlang'an.[1]
Siltemeler[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- ↑ Бoлbшoe coбeTckaя eHциkлoпeдия


text:
Rusiyeli advokat İlya Novikov iyülniñ 26-nda, Rusiyede mahküm etilgen Ukraina vatandaşı, «Sentsov davasınıñ» mabusı Aleksey Çirniy artıq Bataysk apishanesinde umumiy rejimden türme rejimine keçirilgenini bildirdi. Bunı Novikov, Çirniyden kelgen SMS-mesajını faş etip, Facebookta bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, apishane vekilleri Çirniyge degenler ki, o Rusiye vatandaşı olaraq tanılğanı sebebinden ukrain konsulınen artıq körüşip olamaycaq.
Advokatnıñ yazısında böyle buyurulğan: «Men onı bazarertesi künü, iyülniñ 24-nde, ziyaret etken edim. Alekseyni maña çıqarğamazdan ögüne, mahsus bölük hadimleri oña haber kâğıtını oqumağa bergenler. Vesiqada – Rusiye vatandaşlığından vazgeçmek içün 2014 senesi aprelniñ 18-nde Bağçasarayda yazğan arizası tapılmağanı, ve o endi Qırım istilâsına dair qanun esasında Rusiye vatandaşı sayılacağı bildirilgen. Sentsov ve Kolçenkoğa endi böyle yapılğan edi. Ve artıq iç bir ukrain konsulı oña yiberilmeycek. Ve qalğan cezasını vatanda alması içün başlatılğan ceryan toqtatılacaqtır. Rusiyede Çirniy endi müddetniñ aman-aman yarısını apiste keçirdi».
İlya Novikov hatırlattı ki, Aleksiy Çirniy 2016 senesi oktâbrniñ 6-nda Bataysk apishanesine ketirilgen edi, «ondan berli o çeşit sebeplerden dört kere ceza izolâtorına oturtılğan edi».
Rusiyede ukrain vatandaşına qarşı yapılğan soñki aretlerge dair Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ izaatı şimdilik yoq.
2016 senesi oktâbr ayında Ukraina Adliye nazirligi, muracaat azırlap, qanunsız mahküm etilgen qırımlı Aleksey Çirniyniñ teslim etilmesini talap etecegi aqqında malüm olğan edi.
Rusiye silâlı hızmet vekilleri Çirniyni 2014 senesi, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, mayıs ayında tutıp onı qabaatladı, ayrıca Aqmescitte Leninniñ abidesini yıqmağa istegenini iddia etken edi. Doquz ay devamında ukrain konsulı oña yiberilmey edi, körüşüv devamında ise Çirniy, oña qarşı eskence qullanılğanını bildirgen edi.


text:
Qırımda koronavirus sebebinden hastahanede tedaviylengen 28 hasta ağır alda buluna, 25 hasta reanimatsiyada yata, yedisi aqcigerni suniy avalandıruv cihazına bağlı qala.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq naziri İgor Çemodanov sentâbrniñ 23-nde yuqunç ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
Onıñ malümatına köre, Qırımda koronavirus hastalarını tedaviylemek içün 234 qoşma yer azırlamağa planlaştırıla. 96 insan observatorlarda közetile.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayanıñ bildirgenine köre, Qırımda koronavirus hastalarınıñ sayısı artmağa devam ete.
Keçken künü Qırımda 83 koronavirus hastası qayd etildi. Umumen Qırımda 3972 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 2526 insan tüzeldi.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ev apsinde bulunğan “Veciye Kaşka davası”niñ iştirakçileri, qırımtatar miiliy areketniñ faalleri Bekir Degermenci ve Asan Çapuhqa iş künleri sabadan üylegece hastahanege barmağa razı oldılar.
“Qırım birdemligi” bildirgenine köre, böyle qararnı fevral 5-unde Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qabul etti.
Nevbetteki oturışta advokatlar, Ruslan Trubaçqa da hastahane ziyaret etüv razılığı aqqında muraacat berecek olalar.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi yanvarniñ 24-nde «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçnıñ sıñırlav tedbirini deñiştirdi. Olar SİZOda degil de, ev apsinde bulunacaqlar.
Daa evel Qırımdaki mahkeme dava mabüsi Asan Çapuhnı ev apsine avuştırğan edi.
Yanvarniñ 7-ne keçer gecesi Çapuh Aqmescit hastahanelerinden birine acele sürette alındı. Advokat Ayder Azamatov mabüsni Aqmescitteki №6 şeer hastahanesinde ziyaret etip, alı bir qarar olğanını bildirgen edi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Yanvar 23-ne keçer gecesi yarımada çıqışında Rusiye sıñır bekçileri tarafından yaqalanğan qırımtatar uquq qoruyıcıları ve Meclis azalarını Rusiye Federatsiyasında bulunuv tarzınıñ bozuluvında qabaatlaylar.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Meclis azası, Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyevniñ qadını Zarema bildirip, onıñ ömür arqadaşı diger yaqalanğanlar ile Ermeni Bazarnıñ kiriş noqtasından keçmege areket etkenini tasdiqladı.
Onıñ haber etkeni kibi, Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimleri yaqalanğanlarnı birer-birer çağırıp, olar, çetel vatandaşları olıp, Rusiye Federatsiyasınıñ toprağı olğan Qırımda bulunuv tarzını bozğanı aqqında haber eteler. Meclis temsilcileri ve uquq qoruyıcılarğa olarnıñ Qırımda bulunuvı 90 künden ziyade olmamaq kerekligini bildirdiler.
«Birer-birer subetke çağıralar ve, açıqtan bir şey añlatmayıp, nasıldır bir protokollarnı tizeler», – dedi Zarema Bariyeva ve yaqalanğanlar Qırım qaydı ile Ukraina vatandaşları olğanını qayd etti.
O şunı da bildirdi ki, Sinaver Kadırov yürek ameliyatını yapmaq içün çıqacaq edi.
Qırım.Aqiqat yaqalanğanlar ile bağ qurmağa areket ete, amma telefonları cevap bermey. Tuvğanlarınıñ fikrine köre, Rusiye sıñırcıları telefonlarını tutıp ala bile edi.
Rusiye qanunlarına köre, Rusiye Federatsiyasında çetel vatandaşlarınıñ ya da vatandaşlığı olmağan şahıslarnıñ bulunuv tarzınıñ bozuluvı «memuriy para cezasınıñ berilmesi ile Rusiye sıñırlarından sürgün etilmesini nazarda tuta».
Cuma künü, yanvar 23-de, gece maalde, Qırımtatar halqınıñ aq-uqularını qorçalav komitetiniñ koordinatorları Eskender Bariyev, Abmecit Suleymanov (ekisi de Meclis azası ola) ve Sinaver Kadırov Çonğar «Rusiye sıñırında» uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri tarafından yaqalandılar.
Olarnı bir vagonğa qapattılar, sıñır nezaret vekilleri ile qavğa yüz berdi, bundan soñ olarğa maşinağa qaytmağa musaade ettiler, faqıt maşina anahtarını tutıp aldılar. Uzun vaqıt devamına qırımtatar faalleri maşinada oturıp, iza subetini keçirecek uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimini bekley ediler.


text:
Transkript Tercümesi
Transkript tercümesi: Lise transkript tercümesi, ön lisans transkript tercümesi, lisans transkript tercümesi, yüksek lisans transkript tercümesi, doktora transkript tercümesi, Türkçeden Rusça, İbranice, Kazakça, Boşnakça, Bulgarca, İtalyanca, Fransızca, İngilizce, Almanca, İspanyolca, Lehçe, Sırpça, Farsça, Hollandaca, Rusça, Ukraynaca, Macarca, Hollandaca, Gürcüce, Flamanca, Arapça, Portekizce, Japonca, Ermenice, Korece, Letonca, Ukraynaca, Özbekçe, Norveççe, Romence, Slovence, Arnavutça, Azerice, Çince, İsveççe, Çekçe, Rumca, Hollandaca, Osmanlıca, Fince, Yunanca, Türkmence , Hırvatça, Makedonca, Slovakça, Latince, dillerine transkript tercümesi Ankara, İnfoyed tercüme Ltd Şti uzman yeminli tercüman kadrosu ile Ankara transkript tercümesi hizmeti verilmektedir.
Ankara diploma transkript tercüme, diploma transkript tercüme Ankara, Çankaya, Kızılay, Balgat, Ulus, ODTU, Kızılcahamam, Altındağ, Ümitköy, Keçiören, Bilkent, Oran, Nallıhan, Polatlı, İskitler, Ayaş, Etimesgut, Akyurt, Çayyolu, Elmadağ, Güdül, Yenimahalle, Çubuk, Bala, Haymana, Ostim, Bahçelievler, Sincan Mamak, Şereflikoçhisar, Yüzüncü Yıl, Beypazarı, Çamlıdere, Pursaklar, Çukurambar, Elvankent, Gölbaşı, Evren, Kalecik, Kazan ilçelerinde transkript tercüme hizmeti verilmektedir.
Ankara, Eskişehir, Mersin, Karabük, Urfa, Kütahya, Afyon, İzmit, Bilecik, Kars, Rize, Kocaeli, Adana,Yalova, Iğdır, Kayseri, Isparta, Çorum, Balıkesir, Van, Alanya, Maraş, Artvin, Erzurum, Maltaya, Mardin, Gaziantep, Muğla, Urfa, Iğdır, Bursa, Gümüşhane, Edirne, Samsun, Diyarbakır, Sinop, Osmaniye, Çankırı, Trabzon, Kırıkkale, Hakkari, Antalya, Zonguldak, Konya, Ereğli, Aydın, Kastamonu, Burdur, Gebze, Kırşehir, Manisa, Kırşehir, Sakarya, Denizli, Karaman, şehirlerinde Kızılay, Çankaya, Çay Yolu, Bahçelievler, Balgat, Keçiören, Eryaman, Ulus,Transkript Tercüme Ankara, İnfoyed Tercüme Ltd. Şti. noter yeminli tercümanları ile Ankara transkript tercüme vermektedir.
Ankara Transkript Tercüme Dilleri
İngilizce Transkript Tercümesi – Macarca Transkript Tercümesi – Makedonca Transkript Tercümesi – Moğolca Transkript Tercümesi – Latince Transkript Tercümesi – Yunanca Transkript Tercümesi – Slovakça Transkript Tercümesi – Slovence Transkript Tercümesi – Süryanice Transkript Tercümesi – Rusça Transkript Tercümesi – Tatarca Transkript Tercümesi – Romence Transkript Tercümesi – İbranice Transkript Tercümesi – İtalyanca Transkript Tercümesi – Japonca Transkript Tercümesi – Kazakça Transkript Tercümesi – Lehçe Transkript Tercümesi – Moldovca Transkript Tercümesi – Rumca Transkript Tercümesi – Rusça Transkript Tercümesi – Boşnakça Transkript Tercümesi – Azerice Transkript Tercümesi – Taice Transkript Tercümesi -Fince Transkript Tercümesi – Norveççe Transkript Tercümesi – Ukraynaca Transkript Tercümesi – Portekizce Transkript Tercümesi -Osmanlıca Transkript Tercümesi – Özbekçe Transkript Tercümesi – Urduca Transkript Tercümesi – Ermenice Transkript Tercümesi – Farsça Transkript Tercümesi – Sırpça Transkript Tercümesi- İspanyolca Transkript Tercümesi – İsveççe Transkript Tercümesi Almanca Transkript Tercümesi – Yugoslavca Transkript Tercümesi – Fransızca Transkript Tercümesi – Arapça Transkript Tercümesi – Arnavutça Transkript Tercümesi – Türkmence Transkript Tercümesi – Vietnamca Transkript Tercümesi – Flemenkçe Transkript Tercümesi – Gürcüce Transkript Tercümesi – Hırvatça Transkript Tercümesi – Kırgızca Transkript Tercümesi – Korece Transkript Tercümesi – Bulgarca Transkript Tercümesi – Çekçe Transkript Tercümesi – Çince Transkript Tercümesi – Danca Transkript Tercümesi – Endonezce Transkript Tercümesi