text:
N11, HepsiBurada, GittiGidiyor, ePttAVM, Trendyol, Amazon mağazalarında satış yapmaktayız (google.com.tr /uygunburadaa diye arattırma yaparak mağazalarımıza ulaşabilir, ürünlerimizi görebilirsiniz)
Baskı Hizmetlerimiz
Fotokopi, Çıktı, Kartvizit, Pankart, Bildiri, Broşür, Afiş, Yelken Bayrak, Dijitak Baskı Hizmetleri
Alışverişleri mağazalarımız üzerinden yapacağınız gibi, telefon ile sipariş verebilirsiniz.
GittiGidiyor Mağazamız: https://www.gittigidiyor.com/magaza/uygunburadaa
------------------------------------------------------------------ETİKET---------------------------------------------------------------------
izmir ili balçova ilçesi –
mahallesi -- eğitim fevziçakmak korutürk inciraltı çetin emeç bahçelerarası
teleferik onur
izmir ili bayraklı ilçesi –
mahallesi -- gümüşpala emek fuat edip baksi manavkuyu mansuroğlu körfez çay
cengizhan bayraklı doğançay çiçek alparslan 75. yıl adalet turan yamanlar osman
gazi muhittin erener tepekule soğukkuyu postacılar refik şevket ince onur orgeneral
nafiz gürman
izmir ili bornova ilçesi –
mahallesi -- naldöken rafetpaşa serintepe ümit yakaköy yeşilova yeşilçam merkez
mevlana kurudere kızılay kavaklıdere kayadibi karacaoğlan yıldırımbeyazıt tuna zafer yunusemre sarnıç
birlik beşyol çiçekli çamiçi çamkule çınar atatürk barbaros doğanlar meriç laka
koşukavak ışıklar kazım dirik kemalpaşa inönü karaçam eğridere egemenlik
gürpınar gaziosmanpaşa ergene erzene gökdere evka 3 evka 4
izmir ili buca ilçesi – mahallesi
-- göksu gaziler fırat güven efeler
dumlupınar izkent inönü kırıklar karanfil ınkılap hürriyet kozağaç laleli
menderes doğancılar barış atatürk dicle çamlık çamlıkule çamlıpınar belenbaşı
aydoğdu cumhuriyet çağdaş çaldıran bucakoop adatepe 29 ekim akıncılar zafer
ufuk şirinkapı yıldızlar yıldız yiğitler yaylacık karacaağaç kaynaklar
cumhuriyet kaynaklar merkez kuruçeşme murathan mustafa kemal yeşilbağlar
yenigün vali rahmi bey seyhan evka 5 evka 6 evka 2 esentepe
izmir ili çiğli ilçesi –
mahallesi -- güzeltepe harmandalı gazi
mustafa kemal atatürk egekent izkent inönü kaklıç maltepe köyiçi atatürk
ataşehir çağdaş cumhuriyet balatcık aydınlıkevler ahmet efendi şirintepe uğur
mumcu sasalımerkez küçükçiğli yakakent yenimahalle proffesör doktor ahmet taner kışlalı
izmir ili gaziemir ilçesi –
mahallesi -- yeşil sevgi zafer
beyazevler binbaşı reşat bey 9 eylül aktepe atatürk atıfbey ırmak hürriyet
menderes fatih gazikent gazi emrez
izmir ili güzelbahçe ilçesi –
mahallesi -- maltepe kahramandere atatürk çamlı çelebi yelki siteler payamlı
yalı yaka mustafa kemal paşa küçükkaya
izmir ili karabağlar ilçesi –
mahallesi -- metin oktay osman aksüner muammer akar özgür kibar kavacık
karabağlar vatan uzundere üçkuyular umut peker poligon reis refet bele sevgi
salih omurtak selvili tahsin yazıcı yaşar kemal yüzbaşı şerafettin yunusemre
yurtoğlu sarıyer uğur mumcu tırazlı şehitler cennetçeşme cennetoğlu devrim
barış basın sitesi aydın aşık veysel doğanay ali fuat cebesoy ali fuat erdem
araphasan abdi ipekçi adnan süvari bahriye üçok bahçelievler bahar çalıkuşu
bozyaka ihsan alyanak maliyeciler limontepe kazımkarabekir esenlik esenyalı
esentepe fahrettinaltay günaltay gülyaka gazi general asım gündüz general kazım
özalp
izmir ili karşıyaka ilçesi –
mahallesi -- örnekköy mustafa kemal sancaklı tersane yalı nergiz yamanlar
zübeyde hanım şemikler tuna alaybey aksoy bostanlı cumhuriyet bahariye bahriye
üçok bahçelievler atakent dedebaşı latife hanım mavişehir imbatlı inönü
demirköprü donanmacı fikri altay goncalar
izmir ili konak ilçesi –
mahallesi -- kocakapı konak kocatepe kurtuluş mersinli küçükada kültür
muratreis murat millet mithatpaşa mimarsinan mirali umurbey vezirağa ülkü
yeşildere yeşiltepe yenigün yenidoğan yenişehir sakarya tan oğuzlar
ondokuzmayıs namazgah namık kemal odunkapı pazaryeri pirireis yeni yıldız
yavuzselim ulubatlı suvari selçuk ş. nedim tuğaltay sümer zeybek zeytinlik
saygı zafertepe tınaztepe turgut reis trakya tuzcu uğur türkyılmaz akdeniz akın
simav akıncı akarcalı 26 ağustos altınordu altıntaş anadolu ali reis altay alsancak çahabey bozkurt aziziye
birinci kadriye boğaziçi dolaplıkuyu atamer barbaros ballıkuyu atilla çimentepe
çınarlı çınartepe cengiz topel çankaya dayıemir hilal huzur hurşidiye
kahramanlar kahramanmescit ikinci kadriye mecidiye mehmet akif mehtap güzelyurt
levent lale m. ali akman kubilay kosova kılıçreis kemalreis kestelli kadifekale ismet kaptan ismetpaşa
imariye halkapınar hasan özdemir göztepe faikpaşa etiler emirsultan güzelyalı
fevzipaşa ferahlı güneşli güney güneş güngör fatih ege duatepe
izmir ili narlıdere ilçesi –
mahallesi -- limanreis ılıca huzur çatalkaya çamtepe atatürk altıevler 2. inönü
sahil evleri narlı yenikale
ozalit baskı makinası çekimi
kağıdı afiş baskı fiyatları baskı makinası boyutları baskı ne kadar çıktı copy
center ciltleme center çıktı nedir çıktısı çıktı fiyatları çıktı boyutları
çıktı makinası dijital baskı duvar kağıdı davetiye en yakın etiket baskı e
fatura ozalit fiyatları firmaları firması fotoğraf baskı fiyat hesaplama
fotoğraf baskı fiyatları harita hediye harita nedir işi nasıl yapılır iş
ilanları nedir kaplama kağıt boyutları katlama kopyalama kağıt fiyatları kağıdı
ebatları lazer kesim makineleri özalit matbaa nedir nasıl yapılır ne kadar
nasıl yapılır ne işe yarar ne iş yapar nasıl çekilir ne kadar kazanır online
ofis ölçüleri örnekleri proje pankart pvc kaplama pafta nedir plotter poster
fiyatları pazar günü açık mı pazar günü açık reklam renkli çıktı fiyatları rulo
rulo ölçüleri renkli fotokopi sticker sticker baskı sipariş tarama tdk tablo
tişört baskı tarayıcı ücretleri ürünleri ozalitçi ve anlamı yazıcı yazı zamanı
ozalit makinası 2. el makinaları katlama makinası ozalit makinası 3d 7/24 7 24
acik ozalit açık ozalitçi ozalit 90 lık kağıt ozalit kağıdı 90 lık en uygun
ucuz hemen hızlı acil taksit nakit kredi kartı geçerli fiyat mütenasip oranlı orantılı müsait
münasip reklam reklamcı servis kargo ücretsiz temiz düzgün kağıt ozalit baskı
çıktı kopyalama tarama copy center acil hemen en yakın ucuz uygun ücretsiz A0 proje kargo servis yazıcı fiyatları yazıcılar yazıcı
kablosu yazıcı çeşitleri yazıcı kartuşu yazıcılar makina yazıcı mürekkebi yazıcı
tarayıcı yazıcı a101 yazıcı ayarları yazıcı al yazıcı ara kablosu yazıcı ailesi
yazıcı adaptörü yazıcı arkalı önlü yazdırma yazıcı a3 yazıcı akakçe a yazıcı ne
demek a3 yazıcı yazıcı boyası yazıcı bağlantı kablosu yazıcı brother yazıcı bitmeyen kartuş yazıcı
biriktiriliyor yazıcı biriktiricisi yazıcı bulma yazıcı böcek yazıcı bağlantı
sorunu yazıcıda b ışığı yanıyor yazıcıda b ne demek yazıcıda b ve c ışığı
yanıyor canon yazıcı b ışığı yanıyor canon yazıcı b ışık yanıp sönüyor canon
yazıcı b ve c ışıkları yanıp sönüyor yazıcı canon yazıcı cimri yazıcı camı
kırıldı yazıcı canon mu hp mi yazıcı ctrl yazıcı canon e414 yazıcı chalet c
yazıcıdan çıktı alma yazıcıda c ışığı yanıyor yazıcıda c ve b ışığı yanıyor type
c yazıcı kablosu canon yazıcı c ve b ışıkları yanıyor canon yazıcı c ışığı
yanıyor ayşenur yazıcı c vitamini canon yazıcı c ve b ışıkları yanıp sönüyor yazıcı çeşitleri
nelerdir yazıcı çizgili çıkarıyor yazıcı çoklayıcı yazıcı çıkarmıyor yazıcı
çizimi yazıcı çıktı almıyor yazıcı çalışma prensibi yazıcı drum yazıcı driver yazıcı
deneme yazıcı dolabı yazıcı dünyası yazıcı driver kaldırma yazıcı durumu
toplanıyor yazıcı dolumlu yazıcı epson yazıcı endüstriyel yazıcı en ucuz yazıcı
epey yazıcı etiketi yazıcı encoder yazıcı endüstri e yazıcı nedir yazıcıda e
hatası yazıcının e posta adresi yazıcıdan e posta gönderme yazıcıya e posta
tanımlama e414 yazıcı yazıcı eodev e reçete yazıcı e okul yazıcı simgesi
çalışmıyor yazıcı fotokopi yazıcı fiyatları ucuz yazıcı fiyatları hp yazıcı
fiyatları tonerli yazıcı fiyatları renkli yazıcı fotoğraf kağıdı yazıcı
fiyatları lazer yazıcı fiyatları samsung yazıcı f f/p yazıcı f/p 3d yazıcı f/p
lazer yazıcı 3d yazıcı f samsung 4623f yazıcı samsung 2675f yazıcı yazıcı güç
kablosu yazıcı geçmişi yazıcı görünmüyor yazıcı günlüğü yazıcı güç kablosu hp yazıcı
geçmişi silme yazıcı grup sigorta yazıcı girişi yazıcı g/ç hatası yazıcıda g/ç
hatası g kod yazıcı programlar 3g yazıcı canon g yazıcı samsung yazıcı g/ç
hatası canon yazıcı g serisi canon yazıcı g3411 yazıcı hatalı durumda yazıcı
hepsiburada yazıcı hatalı durumda hp yazıcı hataları yazıcı hakkında bilgi yazıcı
hatalı durumda canon yazıcı hp 2630 h p yazıcı h nurcan yazıcı kimdir yazıcı ip
yazıcı ıp adresi örneği yazıcı ışık yanıp sönüyor yazıcı ıp adresi değiştirme yazıcı
ıp adresi değiştirme canon yazıcı ıp çakışması yazıcı ıp ayarlama yazıcı ıd
bulma yazıcı ıp adresi bulma epson yazıcı ısınma problemi yazıcı ı yazıcı
ikinci el yazıcı inşaat yazıcı indir yazıcı için kartuş yazıcı ingilizcesi yazıcı
ingilizce yazıcı ip bulma yazıcı ip değiştirme yazıcı iptal etme yazıcı indirim
i mac yazıcı ekleme canon yazıcı i-sensys lazer yazıcı i grand yazıcı i yazıcı
java hatası yazıcı jpg yazdırmıyor yazıcı jam hatası yazıcı java printing
hatası yazici jam ne demek yazıcı job japon yazıcı markaları yazıcı kiralama yazıcı
karşılaştırma yazıcı kiralama izmir yazıcı kartuşlu yazıcı kafa temizleme yazıcı
kağıdı yazıcı kampanya hp yazıcı k yazıcı letgo yazıcı lazer hp yazıcılegal yazıcı
limanı yazıcı laserjet yazıcı law yazıcı lsu hatası yazıcı leke bırakıyor yazıcı
l epson l yazıcı epson l yazıcılar l1300 yazıcı l382 yazıcı l386 yazıcı epson
l382 yazıcı epson l565 yazıcı epson l3060 yazıcı yazıcı modelleri yazıcı
mürekkebi siyah yazıcı masası yazıcı marketi yazıcı mürekkep fiyatları yazıcı
motoru yazıcı markası yazıcı makina yazıcı nasıl kurulur yazıcı nasıl çalışır yazıcı
nasıl kullanılır yazıcı ne işe yarar yazıcı ne kadar yazıcı nasıl eklenir yazıcı
nasıl bağlanır yazıcı n11 yazıcı nedir kısaca n11 renkli yazıcı lazer yazıcı n yazıcı
okumuyor yazıcı ofis yazıcı oto yazıcı offline görünüyor yazıcı oki yazıcı
önerisi yazıcı özellikleri yazıcı önerileri 2019 yazıcı öneri yazıcı ölçüleri yazıcı
örnek çıktı yazıcı örtüsü yazıcı önerileri 2020 yazıcı önbellek temizleme yazıcı
paylaşımı yazıcı programı yazıcı parçaları yazıcı programları yazıcı printer yazıcı
portu yazıcı pdf yazıcı paylaşımı nasıl yapılır yazıcı pc bağlantı kablosu yazıcı
power kablosu hp yazıcı hp yazıcı driver hp yazıcı servis izmir hp yazıcı
fiyatları hp yazıcı kablosu hp yazıcı kurulumu hp yazıcı mürekkebi hp yazıcı
kartuş hp yazıcı fotokopi yazıcı renkli yazıcı renk testi yazıcı resetleme yazıcı
resmi yazıcı renkli yazdırma yazıcı renk ayarları yazıcı rulosu yazıcı renksiz yazıcı
renkleri yazıcı ribonu yazıcı satın al yazıcı samsung yazıcı sahibinden yazıcı
sehpası yazıcı sürücü kullanılamıyor yazıcı sıfırlama yazıcı sorunları yazıcı
siyah mürekkep yazıcı seçimi yazıcı servis yazıcı şeridi yazıcı şifresi yazıcı
şeridi nedir yazıcı şok yazıcı şartnamesi yazıcı şifresi öğrenme yazıcı
şifreleme yazıcı şerit yazıcı şablonu yazıcı şeridi ne işe yarar yazıcı toner yazıcı
tamiri yazıcı tanımlama yazıcı tamiri izmir yazıcı türleri yazıcı test sayfası t
shirt yazıcı t-shirt baskı yazıcısı t shirt baskı yazıcı yazıcı usb kablosu yazıcı
usb yazıcı ucuz yazıcı uygulaması yazıcı uygun yazıcı usb girişi yazıcı usb
soket yazıcı usb görmüyor yazıcı usb çoğaltıcı yazıcı üzerinde yazdırma hatası yazıcı
ücretleri yazıcı üzerindeki işaretler yazıcı ünlem işareti yazıcı üstündeki
işaretler yazıcı üzerinde ünlem işareti yazıcı üst üste yazıyor yazıcı üretimi yazıcı üreten firmalar yazıcı üst üste
yazdırıyor yazıcı vatan yazıcı ve fotokopi yazıcı varsayılan olmuyor yazıcı
varsayılan yapma yazıcı varsayılan ayarlarını değiştirme yazıcı ve fiyatları yazıcı
ve tarayıcılar yazıcı ve çeşitleri yazıcı veya mürekkep sistemi hatası yazıcı
yükleme yazıcı yazdırma hatası yazıcı yanıt vermiyor yazıcı yorumları yazıcı
yazdırma yazıcı yusuf yazıcı yazmıyor yazıcı yazdırma programı x y yazıcı 3d
yazıcı y arabası yazıcı zarf yazdırma yazıcı zarf anahtarı yazıcı zarf
boyutları yazıcı zeytinleri yazıcı zeytinburnu yazıcı zarf modu yazıcı
zararları yazıcı züccaciye avcılar yazıcı zeynep julide ataman yazıcı 0709
hatası 00709 yazıcı hatası 0x00000a yazıcı hatası 0 yazıcı 0x803c010b yazıcı
hatası epson yazıcı 0xf1 hatası yazıcı hatası 0xea yazıcı hatası 0x00006d9 yazıcı
hatası 0x61011bed usb 3.0 yazıcı kablosu yazıcı 1 belge bekliyor yazıcı 1 den
fazla kopya yazdırmıyor yazıcı 100 tl yazıcı 1018 yükle yazıcı 1 sayfayı boş
çıkarıyor 1 yazıcı grup 1 yazıcı 2 pc yazıcıda 1 sayfaya 2 sayfa yazdırma yazıcıdan
1 sayfaya 4 sayfa yazdırma yazıcıdan 1 den fazla çıktı alamıyorum yazıcı 1
sayfa yazıyor yazıcı 2.el yazıcı 200 tl yazıcı 2633 yazıcı 2630 yazıcı 2 kağıt
alıyor yazıcı 2 sayfa çıkıyor yazıcı 2620 2 yazıcıyı aynı anda kullanma 2
yazıcılar yazıcıda 2 sayfayı tek sayfada yazdırma yazıcıyı 2 pc de kullanma yazıcıda
2 sayfayı 1 sayfaya yazdırma yazıcıdan 2 taraflı yazdırma a3 yazıcı tanklı a3
yazıcı lazer a3 yazıcı renkli a3 yazıcı tarayıcı a3 yazıcı vatan a3 yazıcı
tavsiye a3 yazıcı teknosa a3 yazıcı sahibinden a3 yazıcı hp yazıcı 49 hatası 4521f
yazıcı 4623f yazıcı 4b yazıcı 4k yazıcı 4623f yazıcı fiyatı 4020 yazıcı yazıcıda
4 sayfayı tek sayfada yazdırma 4 boyutlu yazıcı 4 boyutlu yazıcı nedir 4
kartuşlu yazıcılar 4 boyutlu yazıcılar 4 fonksiyonlu yazıcı yazıcı 55 inşaat yazıcı
5100 hatası yazıcı 5200 hatası 5d yazıcı 5b00 yazıcı hatası 5m yazıcı kablosu 50x70
yazıcı 58mm yazıcı 5011 yazıcı hatası 5d
yazıcı fiyatları 5 metre yazıcı kablosu 5
boyutlu yazıcılar 5 basar yazıcı 5 kartuşlu yazıcılar iphone 5 yazıcıya nasıl bağlanır 5 renkli yazıcı yazıcı 6000
hatası yazıcı 64 bit 6030 yazıcı 650 yazıcı kartuşu l6190 yazıcı 6d9 yazıcı
hatası 6310 yazici 64 bit yazıcı ekleme canon yazıcı 6000 hatası hp yazıcı 652
kartuş 6 renkli yazıcı iphone 6 yazıcı ekleme 6 renk yazıcı iphone 6 yazıcıya
nasıl bağlanır iphone 6 yazıcıya bağlanma 6 kartuşlu yazıcılar iphone 6
yazıcıdan çıktı alma iphone 6 yazıcı tanımlama 6 mürekkepli yazıcı 6 tanklı
yazıcı yazıcı 709 hatası yazıcı 79 hatası 7612 yazıcı 7110 yazici hp yazıcı 79
hatası varsayılan yazıcı 709 hatası hp yazıcı 79 hatası nedir brother yazıcı
7360 hp yazıcı 79 service error yazıcı kablosu 7 metre iphone 7 yazıcıya nasıl
bağlanır windows 7 yazıcı çevrimdışı görünüyor win 7 yazıcı paylaşımı windows 7
yazıcı paylaşımı sorunu eta 7 yazıcı ayarları 80mm yazıcı 85a yazıcı 80x80
yazıcı rulosu 8620 yazıcı 83a yazıcı 8mm yazıcı 8100 yazici termal yazıcı 80mm adisyon
yazıcı 80 mm windows 8 yazıcı ekleme iphone 8 yazıcı ekleme windows 8 yazıcı
paylaşımı windows 8 yazıcılar görünmüyor windows 8 yazıcı görmüyor windows 8
yazıcı tanımlama iphone 8 yazıcıya bağlanma windows 8 yazıcı çevrimdışı
görünüyor note 8 yazıcıya bağlanma windows 8 yazıcı sorunu 9300 yazici hp 910 yazıcı hp 910 yazıcı
fiyatı hp 910 yazıcı kartuşu hp 910 yazıcı driver hp 910 yazıcı yazdırmıyor hp
940 yazıcı kafası hp 910 yazıcı kurulumu
hp 910 yazıcı kartuş fiyatı 9 pin yazıcı yazıcı hatalı durumda yazıcı hatalı
durumda hp yazıcı hataları yazıcı hatalı durumda canon yazıcı hatası 0xf1 yazıcı
hatası 5100 yazıcı hata kodları yazıcı hatalı durumda epson yazıcı hata veriyor
yazıcı hata veriyor hp yazıcı hata giderme yazıcı hata belge bekliyor yazıcı
hata yazdırılıyor hata yazıcı adını iki kez denetleyin yazıcı attention hatası yazıcı
atama hatası yazıcı açma hatası yazıcı ağ hatası hp yazıcı a hatası yazıcı
biriktiriliyor hatası yazıcı bellek hatası yazıcı biriktirici hatası yazıcı
biriktiricisi hatası yazıcı bulunamadı hatası yazıcı bağlantı hatası yazıcı
bağlanma hatası canon yazıcı b ha


c: text/html

text:
Felemenk
Felemenk, resmiy adı Felemenk Qırallığı (felemenkçe Nederland, Koninkrijk der Nederlanden) - ğarbiy Avropada bir memleket. Şimal deñiziniñ sailinde yerleşir (sailniñ uzunlığı – 451 km). Almaniya ve Belçikanen qomşudır (sıñırnıñ uzunlığı – 1027 km).
Paytahtı – Amsterdam, ükümetniñ iqametgâhı – Haaga şeeridir.
Diger iri şeerleri Rotterdam – dünyanıñ eñ iri limanı, Utrecht – ülkeniñ demiryol sistemasınıñ merkezi ve Eindhoven.
Felemenk hususiy statusqa malik olğan Aruba adası ve Felemenk Antil adaları ile birlikte Felemenk Qırallığını teşkil eter. Bu vilâyetler arasındaki munasebetler 1954-ci yılda qabul etilgen "Felemenk Qırallığınıñ Statusı" (Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden) adlı senetnen tertiplenir.
Felemenk konstitutsion monarhiyanen yönetilgen bir Avropa ülkesidir. Felemenk nufus şiddeti fazla olğan bir ülkedir. Ülke topraqlarınıñ şiddeti deñiz seviyesiniñ altındadır. Felemenk Avropa Birligi, NATO, OECD azasıdır. Felemenk aynı zamanda Schengen Zonası ve Benelüks toplulığınıñ bir parçasıdır. Belçika ve Lüksemburgnen birlikte Benelüks ülkelerini oluştırğan 3 ülkeden biridir. Ayrıca Kyoto Şartnamesini imzalağandır. Ülke Eski Yugoslaviya Halqara Ceza Makemesine, Halqara Adalet Divanına, Halqara Ceza Makemesine ve Europolge ev saipligi yapmaqtadır.
Ülke hususan qaşqavalları, yel degirmenleri, ayaqmaşnaları, lâleleri, Holştayn adı berilgen sığırları ve sotsial aqları ile tanılır. Felemenkte bir cınıslı evlenmeler ruhset etilgendir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımtatarlar aqqında
TARİH
Qırımtatarlar — Qırımnıñ tamır halqı; Qırımda tarihiy şekillengen şarqiy avropa türkiy halqı.
ETNOGENEZ
Qırımtatar halqınıñ etnik tarihi biñyıllar devamında Qırım yarımadasında olıp keçti. Bir çoq amilniñ tesiri altında yerli halqnıñ antropolojik körünişi, ırqı, tili, dini, urf-adetleri ve özüne has yaşayışınıñ hususiyetleri inkişaf etmiştir. Bu pek devamlı ve qıyın ilerleme areketi olğan edi. Oña Qara Deñizniñ şimaliy yalısında ve Qırım yarımadasında eski zamanlardan berli yaşap kelgen bir qaç halq ve qabileler birleşmeleri: tavrlar, kimmerler, iskitler, sarmatlar, alanlar, ellinler, got ve hunlar, peçeneg ve qıpçaqlar, italyanlar, Ordu sakinleri ve başqaları qatıldı. Olarnıñ evlâtları bu diyarnıñ sadıq saipleri olıp XV asırda ayrı mustaqil devlet - Qırım Hanlığını qurdılar ve böyleliknen qırımtatar milletiniñ asıl olunmasına öz genetik isseni qoştılar.
Qırımtatarları bir millet olğanlarına rağmen bugün olar üç subetnik taqımınıñ birleşmesini teşkil etmekteler: orta yolaqlılar (dağ ve dağ altı), noğaylar (çöl), ve yalıboylılar (yalı boyu). Özara bu üçleri bet sımadan, şive ve adet hususiyetlerinen biraz farqlaşalar. Olarnıñ böyle olmasına etraf müiti ve yaşayış sayesi tesir etti.
Orta yolaqlılar
Dağ ve dağ eteginde yaşap kelgen qırımtatarları özlerini "orta yolaqlılar" dep adlandıralar. Bunıñ tam manası Qırım yarımadasınıñ "orta bölgesi" degenini añlata. Ve bu, Qırım Dağlarınıñ Baş ve İç taraqları, em de dağ etegi bölgeleri, yani Qırım çölünen dağ arasındaki olğan topraqlardır. Olar adeti üzre Aqyar, Bağçasaray, Aqmescit, Qarasuvbazar, Eski Qırım, Kefe civarında yaşay ediler. Uşbu bölgeniñ etnogenetik qarmaşıqlığına baqmadan kesinlikle o esnasqa, yani "orta yolaqlılarnıñ", asıl olmasına, tavrlar, iskitler, sarmatlar, alanlar, gotlar, ellinler, bulğarlar, qıpçaqlar ve qısmen çerkesler qatıldı demek mümkün. Lâkin taqdim etilgen malümat belli derecede umumiyleştirilgen, çünki sürgünlikten evel Dağ ve dağ eteginde yerleşken er bir köyniñ ealisinde özüne lâyıq bir de bir çizgileri bar edi ve olarğa nisbeten olğan ayrı halqnıñ tesiri körülmekte edi. "Orta yolaq" ealisiniñ subetnos şekillenmesinde müim rolüni got, ellin ve qıpçaqlar oynağanlar dep sayıla. Til qıpçaqlardan qalğan, maddiy medeniyet ve antropolojik hususiyetleri ellin ve gotlardan miraslıq olaraq keçken edi. Got tesiri ekseriyetnen Qırım dağlarnıñ ğarbiy vilâyetlerinde, yani Bağçasaray bölgesinde yaşap kelgen ealiniñ arasında belli olundı.
Noğaylar
Çöl qırımtatarları "noğaylar" subetnik taqımına kireler. Yaşağan yerleri – çöl, Qırımnıñ tüzlük yeri ve Keriç yarımadasından ibaret olğan Çöl tarafıdır. Noğaylarnıñ olmasında qıpçaqlar ve Ordu sakinleri iştirak etip, olarnıñ şivesi, maddiy medeniyeti ve genotipine tesir ettiler. Noğaylarnıñ antropolojik kavkazoid ve 10 fayizi moğol çizgileri bar. Şiveleri türk tilleriniñ qıpçaq taqımına ait olıp, Tarhankut-Kezlev (ğarbiy), Perekop-Canköy (şimaliy) ve Keriç (şarqiy) lehçelerine bölüne.
Yalı boylılar
Cenübiy sail qırımtatarları, yalıboylü - tam manası "cenübiy sailliler" ya da "sailliler" olaraq adlandırılğan qoşullı bir subetnik toplulığına aittir. Muvafıq olaraq, yalıboylılar Qırımnıñ saillerinde – ğarbtaki Forostan başlap ta şarqtaki Kefege barğanı qadar yaşap kelmekteler. Etnograflarnıñ fikrine köre, bu subetnik orta yolaqlılar ve noğaylarğa baqqanda biraz keç şekillendi ve eñ yaş sayılır. Yalıboylılar Qırım dağlarınıñ Ana sırtı ve cenübiy eteglerinde yerleşip kelgenler. Türlü devirlerde cenübiy saillerde tavr ve iskitler, alan ve gotlar, yunan ve peçenekler, qıpçaq ve italyanlar meskünlaşğanlar. Mında qısmen selcuqlar da öz izlerini qaldırdılar. Olarnıñ episi qırımtatarlarnıñ yalıboy subetnosınıñ olmasında yer aldılar. Yalıboy şivesi türkiy tillerniñ qıpçaq taqımına kirmekte, lâkin mında oğuz-selcuq subtaqımı üstün almaqta, bu da öz nevbetinde üç esas lehçege – Balıqlava, Yalta ve Sudaq – ayırılalar. Sonkisine kelgende bir qaç araştırıcılar, Sudaq lehçesini formal olaraq cenübiy sail lehçesine ait olğanını ve ondan sadece fonetik degil, em de leksik baqımından farqlaşa degen fikirdeler. Irqsal baqımından yalıboylılar kavkazoid, moğol belirtisi yoqtır.
QIRIM HANLIĞI
Qırım Hanlığı çoq milletli, farqlı diñler taqipçileri ve zemaneviy tüşüncede bağrıkeñ bir devletti. Bu yerde qırımtatarları, qaraylar, urumlar, gotlar evlâtları, qırımçaqlar, ermenler ve Qırım çingeneleri, yani urmançeller yaşay ediler. Olarnıñ episi Qırım Hannıñ taqırıbı olıp qanunğa uyaraq, barış içinde yaşardı. Qırım ükümdarlarınıñ alıp barğan salmaqlı ve aqıllı siyasetiniñ sayesine özgün bir Qırım toplumınıñ ortağa çıqmasına yardım ketirgen özel bir tengerim, sintez ve bağrıkeñlik qurumı olğan edi. Qırım Hanlığınıñ diniy ve etnik siyaseti İslâm temellerine esaslanıp alıp barılmaqtadı.
Qırım Hanlığında muasir tüşünmesinde millet añlayışı yoq edi. Din esas rolüni oynay edi ve toplumnıñ teşkillenmesini tayinledi. Başqaca aytqanda "tarı" ya da "diniy millet" tizimi mevcut edi. Muhafaza olunğanlar cedveline dail etilgen yeudiler, hristianlar ve bazı başqa dinlerniñ izdaşları bu ya da diger bir "tarığa" - İslâm devletindeki muhtar bir diniy cemaatına dail etildi. "Ahl al-Kitab" adamlarına, yani Tevrat ve İncil izdaşlarına mal-mülk tiyilmemezligi, ticaret, esnaf ve kirişim işiniñ serbestligi kefalet etile edi.
Qırımda birinci han Hacı Geray 1 temel qoyğan Geraylar sülâlesi ükümranlıq etken.
Qırım hanlığınıñ deviri - qırımtatar medeniyeti, sanatı ve edebiyatı eñ çeçeklengen deviri. Aşıq Ömer o devirniñ klassigidir. Şairler arasında eñ bellileri Mahmud Qırımlı ve han Ğazı Geray Bora 11-dir. O zamandan saqlanıp qalğan mimariy yadikârlıqlarnıñ eñ büyügi Bağçasaraydaki (orta asır Qırımnıñ paytahtı) Hansaraydır.
RUSİYE İMPERİYASI
XVIII asırda Qırım hanlığı Türkiye ve Rusiye arasındaki deşetli siyasiy oyunlarda "bozuqlıq para" olıp, asırnıñ soñlarında rus basqısı altına tüşti. 1783 senesi Rusiyeniñ Osmanlı imperiyası üzerinden ğalebe qazanması neticesinde Qırım Rusiye tarafından başta işğal etilip, soñra basıp alındı. Qırımtatarlar tarihında özleri degenleri kibi "Qara asır" deviri başlandı.
Rusiye qoşularınıñ Qırımğa bastırıp kirmesinen yekünlengen Qırım hanlığını ilhaq etüv siyaseti Küçük-Qaynarcada imzalanğan barışıq añlaşmasını doğrudan-doğru bozuv edi. Qırım yerli sakinlerniñ aqları ve serbestligine çoqtan-çoq zarar ketirilgeni alda zapt etildi. Asılında qırımtatarlarnıñ Şain Geray yetekçiligindeki mustaqil devleti basıp alındı.
Qırımnıñ Yekaterina tarafından ilhaq etilmesi qırımtatarlar içün facialı oldı. Qırım hanlığı tamamile serbestligini ğayıp etti. Qırımtatarlarnıñ urf-adetleri, medeniy ve maneviy ömüri, psihologiyası, hocalığına qattı darbe uruldı.
Rus pomeşçikleri tatarlarnı öz topraqlarından quvıp, camilerniñ vaquf topraqlarını bile çekip aldılar. Bundan da ğayrı, rusiyeliler Qırımnıñ topraq saiplerini qullarğa çevirdiler. Yüz biñlernen qırımtatarlarnı qaçıp, Osmanlı imperiyasınıñ topraqlarında sığınaq qıdırmağa mecbur etti.
Qırımtatarlarğa medeniy cenk ilân etildi: imperiya akimleriniñ emirine binaen camiler ve qadimiy mezarlıqlar bozuldı, musmulmanlarnı namazğa çağırğan mazinler qurşunğa tizildiler. Qırımtatarlar öz Vatanında azlıq oldıldar. Qırımğa rusiyeli ve ukrainalı köçebeler keldi. Rusiyeniñ müstemleke siyaseti qadimiy medeniyetni basqı altına aldı.
Amma oñ doquzıncı asırnıñ soñunda qırımtatar ziyalılarınıñ, ilk-evelâ oca, yazıcı ve jurnalist, "Terciman" gazetasınıñ naşırı İsmail Gasprinskpiy (Gaspralı) yetekçiliginde islâat areketi başlandı.
QIRIMTATARLARNIÑ ĞAYRIDAN CANLANUVI
Qırımtatarlarnıñ ğayrıdan canlanuvı ulu mütefekkir, medeniyet erbabı İsmail Gasprinskiyniñ (1851-1914) adınen bağlıdır. Qırımtatar halqınıñ ğayrıdan canlanması oğrunda o, büyük faaliyetlerde bulunıp, semetdeşlerini Qırımnı terk etmemege çağırdı. Özüniñ "Terciman"(birinci qırımtatar gazetası) gazetasınıñ saifelerinde o, qırımtatarlarğa olar Qırım toprağında tamır atqan, tarihı pek teren devirlerden başlanğan, öz Yurtunıñ saibi olmağa aqlı medeniy bir millet olğanını añlatqan.
Gasprinskiy tarihta bütün Şarqnıñ mütefekkiri, müim meselelerni çezmek içün "Tilde, fikirde, işte birlik!" şiarı altında birleşmege çağırğan demokrat ve siyasetçi olaraq tanıldı.
"TERCİMAN"
"Terciman" gazetası Qırımda 1883 senesinden 1914 senesine qadar neşir etilip, rusiyeli musulmanlarnıñ umummilliy neşir organı, Rusiye ümmeti birligini timsali edi. Gazetanıñ ilk maqalesinde "Terciman" imkânı olğanı qadar musulmanlarğa medeniy ayattan sağlam, faydalı malümatlarnı bildirmege, ve aksine ruslarnı musulmanlarnıñ ömüri, baqışları ve itiyaclarınen tanış etecegi aytıldı. Rusiye ümmeti içün gazeta esas informatsiya menbası oldı.
"Terciman"nıñ tili onıñ muvafaqiyetiniñ baş sebebi oldı. Belli olğanına köre Gasprinskiy, umumtürk edebiy tilniñ tarafdarı edi. Onıñ neşir ettigi gazeta epsi türklerge añlayışlı olıp, onı bütün türk dünyası serbest ve raat oquğan. Bu ceetten "Terciman" unikal bir gazeta olğan, çünki ondan soñ çıqıp başlağan neşirler yerli tillerde basılıp, bu sebepten artıq umumtürk emiyetine malik olmağanlar.
"Terciman"nıñ abune fiyatı ucuz olğan. Bundan da ğayrı Gasprinskiy öz matbaasında basılğan kitaplarnı abunecilerge er yılı bedava yollağan ve böyleliknen oquyıcılarnı celp etken.
"Terciman"nıñ keyfiyeti yüksek olğan. İşbu gazetanı Moskva ve Peterburg kütüphanelerinde çoq yıllar devamında tedqiq etken professor İsmail Kerimov gazeta saifelerinde derc olunğan fotolarnıñ, metinlerniñ yüksek keyfiyetini qayd ete. Onıñ fikirince böyle keyfiyet ondan soñ çıqqan bir çoq neşirlerde endi olmağan.
İÇKİ CENK
Rusiyede başlanğan içki cenk qırımtatarlar içün ağır aqibetler ketirdi. 1917 senesi Fevral inqilâbından soñ qırımtatar halqınıñ birinci qurultayı çağırıldı.
Onda çoqmilletli mustaqil Qırım halq cumhuriyetiniñ qurulması oğrunda areket başlanğanı ilân etildi. Qırımtatar siyasetçisi ve cemaat erbabı Noman Çelebicihan Qırım halq cumhuriyeti Anayasasını işlev komissiyasına kire. Qurultay Komissiya taqdim etken leyhanı tasdiqlay, Noman Çelebicihan ise milliy ükümet ve aynı zamanda adliye naziri olaraq saylana.
"Millet" ve "Golos tatar" (Tatarlar sedası) gazetalarında yañı qurulğan ükümet aqqında ilânda böyle denilgen: " Qırımtatar milliy ükümeti yalıñız tamır halqnıñ bahtı ve normal faaliyetini teminlemek degil de, bütün yurtdaşlarnı, yarımada sakinlerini basqı, tertipsizlik ve isyanlardan qorçalamaq, olarnıñ ayatı ve namusını saqlamaq içün quruldı ve bu işni özüniñ muqaddes borcu, dep bile".
Noman Çelebicihan Qırımda yaşağan bütün halqlarnıñ musaviyligi içün küreşken. "Bizim vazifemiz (İsveçre) Şveytsariya kibi devlet qurmaqtır. Qırımnıñ halqları acayip bir güldestedir, er biri içün teñ uquq ve şaraitler yaratılmalı ki, biz el-elge berebar ketecekmiz", - dep yazğan o.
Amma, Rusiyede olğan Oktâbr inqilâbı, qırımtatarlarnıñ ükümetini tanımağan bolşeviklerniñ akimiyetke kelmesi yaş Qırım Halq Cumhuriyetini telüke altına taşladı. 1918 senesi yanvar 26 künü Aqyarda bolşeviklerniñ silâlı otrâdları aktiv arbiy areketlerge keçtiler. dağıtılıp, Qırım üzerinden nezaret vaqtınca bolşeviklerniñ eline keçti. Qırımtatar ükümetiniñ reisi Noman Çelebicihan bolşevikler tarafından yaqalanıp, 27 kün devamında Aqyar apshanesinde tutuldı. 1918 senesi fevral 23 künü Noman Çelebicihan qurşunlandı, cesedi ise Qara deñizge taşlandı.
Cenk vaqtında qırımtatarlarnıñ menfaatları ne "qızıllarnı" ve ne de "beyazlarnı" raatsızladı. 1921-1923 senelerdeki deşetli açlıqtan qırımlılarnıñ 15 fayızı elâk oldı.
SOVETLER AKİMİYETİ
1921 senesi Rusiye Federatsiyası erkânında Qırım muhtar cumhuriyeti meydanğa ketirilip, rus ve qırımtatar tilleri onıñ devlet tilleri olaraq tanıldı. Cumhuriyet yolbaşçıları esasen qırımtatarlardan ibaret edi. Cumhuriyet qurulğan soñ qısqa bir müddet közetilgen köterilüvden (milliy mektepler, teatr açılması, milliy neşirler çıqarılması) soñ 1937 yılınıñ stalin repressiyaları başlandı. Qırımtatar ziyalılarınıñ büyük bir qısmı, şu cümleden belli devlet erbabı Veli İbraimov, dünyaca meşur şarqşınas alim Bekir Çoban-zade, yoq etildi. 1939 senesi keçirilgen cedvelge aluvnıñ neticelerine köre Qırımda qırımtatarlarnıñ sayısı 218179 adamnı, yani yarımada ealisiniñ 19,4 fayızını teşkil etken.
SÜRGÜNLİK
1944 senesi Stalin qırımtatar halqını (191 biñden ziyade insan, 47 000 qoranta) bütünleyin Orta Asiyağa sürgün etmek emirini bere. 1944 senesi mayıs 18 sabası alman işğalcilerinen işbirlikte qabaatlanğan halqnı Özbekistan, Qahazistan ve Tacikistan cumhuriyetlerine sürgün etüv operatsiyası başlandı. Qırımtatarlar hainlikte suçlandılar. Epsi olıp 193 865 qırımtatarı sürgün etilip, şulardan 151 136 insan – Özbekistan, 8597 insan –Mariy muhtar cumhuriyeti, 4286 insan - Qazahistan, qalğanları ise RSFSRniñ diger vilâyetlerine quvuldı.
Qırımdan sürgünlik yollarında 7889 insan elâk oldı. Mahsus yerleştirme yerlerinde sert komendant nezareti şaraitinde açlıq, hastalıq, milliy aqsımlav, zorbalıq ve zulum aqibetinde sürgünlikniñ birinci 1,5 yılı içinde tek bir Özbekistanda halqnıñ 46,2 fayızı ğayıp oldı. 112 biñ aileden 2,1 aile tolusınen yoq oldı, sürgünlikniñ birinci yılındaki ölüm derecesi 30,8 fayıznı teşkil etip, Ulu Vatan cenki yıllarındaki ölüm seviyesinden 1,5 kere ziyade oldı.
Böyleliknen sürgünlik aqibetinde 44 biñ qırımtatarı elâk oldı. Bütün bular halqnıñ diger halqlar içine qarışması ve ğayıp olmasına alıp kelecek edi. Lâkin bu olmadı. Aksine, sürgünlikte Vatanğa qaytmaq arzusınen doğğan yüksek milliy añlı yaş nesil doğdı.
Qırımda bulunğan qırımtatarlarnıñ 1965 senesi noyabr 12-de KPSS Merkeziy komitetine yazğan mektübinde "Ya epsimiz qaytırmız, ya da iç birimiz" denilgen.
AVDET
Keçken asırnıñ 50-nci senelerniñ ekinci yarısında sürgünlik yerlerinde qırımtatar halqı aqlarını ğayrıdan tiklev oğrunda milliy areketniñ temeli qoyula. 1967 senesinden itibaren Qırımğa teşkiliy qaytaruv yolunen birinci qırımtatar qorantaları qaytıp başladı. Bu ceryan pek yavaş ketip, devamlı olmadı. 1967-1977 seneler içinde Qırımda epsi olıp 577 qırımtatar qorantası yerleşti. 1979 ve 1989 seneleri keçirilgen cedvelge aluv neticelerine köre Qırımda qırımtatar ealisiniñ sayısı 33 biñ insanğa artıp, 38,4 biñge yetken. 1989 senesinde daa 30 000 insan qayttı, 1990 senesi - 40000-den ziyade ve endi 1990 yılınıñ soñuna kelip Qırımğa 100000 qırımtatar qaytıp keldi. Avdetniñ eñ yüksek dalğası 1990-91 seneleri oldı. SSSRdeki qırımtatar toplumınıñ merkezi artıq Qırımğa avuştı. 1991 senesiniñ iyün ayında Qırımda 130 000 qırımtatarı yaşap, yılnıñ soñuna ise qırımtatarlarnıñ sayısı 150 000-den ziyade insannı teşkil etti. Şunı qayd etmeli ki, Ukrainanıñ 1991 senesi noyabr 13-te qabul etilgen "Ukraina vatandaşlığı aqqında" qanunına köre o zaman Qırımda yazılğan 73 981 qırımtatarı avtomatik sürette Ukraina vatandaşı oldı.
1989 senesi SSSR Yuqarı Şurası sessiyasınıñ qararına köre qırımtatar halqınıñ problemeleri boyunca mahsus komissiya tizile. 1989 senesiniñ noyabr ayında "Zoraki köçüyürvge oğratılğan halqlarğa nisbeten repressiv aktlarnıñ qanunsız ve cinaiy dep tanılması ve şu halqlarnıñ aqları teminlenmesi aqqında deklaratsiya" ve SSSR Yuqarı Şurasınıñ "sovet nemseleri ve qırımtatarlarnıñ meseleleri"ne ait qarar qabul etildi.
1990 senesi iyül ayında SSSR Nazirler şurası "Qırımtatarlarnıñ Qırım vilâyetine qaytıp kelmesinen bağlı meselelerni çezüvniñ birinci dereceli tedbirleri aqqında" qararnı qabul etti.
Şundan itibaren qırımtatarlarnıñ kütleviy sürette Qırımğa avdeti başlandı
"Amma Qırımda olarnı iç kimse beklemey edi. Bir çoq şeerlerde çadırlar şeerçigi qoyulıp, qırımtatarlarnıñ Vatanğa aqları tanılmasını talap etken şiarlar yazıldı.
Aqmescitte ükümet binası qarşısında turmadan mitingler keçirildi. Qırım tolu degen manaçıqnen tatarlarğa topraq damartıları berilmedi. Öz parasına ev satın alğanlarnı ise yazmadı, evlerini resmiyleştirmediler. Uquqqorçalav organları muntazam sürette ceza aktsiyalarını yaptılar. Amma tatarlar dünyanı şaşırtqan inatlıqnı numayış ettiler. Dağıtılğan, iştirakçileri köteklengen piketniñ yerinde sabasına endi yañısı peyda oldı, - dep hatırlay o künlerni Tatarstan Jurnalistler birliginiñ azası Rifkat Gusmanoviç Yakupov
ZEMANEVİY TARİH
1991 senesi ekinci Qurultay çağırılıp, qırımtatarlarnıñ öz-özüni idare etüv milliy organı meydanğa ketirildi. Er beş yılda yañı Qurultaynıñ saylavları keçirile. Qurultay icra organı olğan Qırımtatar halqınıñ Meclisini şekillendire. Meclis faaliyetiniñ devamında onıñ reisi Mustafa Cemilev oldı. 2013 senesiniñ noyabr ayında Meclis reisi olaraq Refat Çubarov saylandı.
Qırımda Rusiye meyilli ayırımcılıq areketiine qarşı qırımtatarlar daima Ukrainanıñ territorial bütünliginiñ tarafdarları olıp keldiler. Buña baqmadan 2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etti. Qırımtatarlarnıñ Qırımnıñ Rusiyege qoşulmasını qabul etmemesi cemiyet ve yetekçileriniñ yañı Qırım ve Moskva akimiyetinen keskin davasına ketirdi. 2014 senesiniñ martından qırımtatarlar sanki yañı akimiyet tarafından daimiy repressiya ve basqılarğa oğratılmaqtalar.


text:
Kirmän
Kirmän - diwar belän kirtälep alınğan toraq häm saqlanu binaları. Urta ğasırlarda - feodal nığıtılğan toraq binası. Küp kenä kirmännär saqlanğan häm tarix häm mädäniät häykäle bulıp tanılğan.
WazifalarYзrәpTү
Kirmän töp wazifaları:
- xärbi üzäk
- idärä-säyäsi (däwlätneñ säyäsi tormışı bulğan bülge üzäge)
- mädäni-xucalıq üzäge
TözeleşYзrәpTү
Ğädättä kirmän ürdä yäki keçkenä tawda tözelgän bulğan. Kirmändä eçke işeğaldı, xucalıq binaları, qayçaqta baqça, kül yäki çişmälär urnaşqan.
Awrupa kirmännärendä urnaşqan maxsus töp manara donjon dip yörtelä. Donjon ul kirmänneñ eçke töp kirmäne, ğädättä anda feodal torğan. Yış qına donjon saqlanu wazifaların ütägän, anda qoyı, qorallar urnaşqan bulğan.
Kirmän diwarınnan tış saqlağıç çoqır qazınğan bulğan. Mäsälän Qazanda bügenge Bolaq - su belän tutırılğan borınğı saqlağıç çoqır bulıp tora.
Tatar kirmännäreYзrәpTү
Qazan Kirmäne - iñ yaxşı saqlanğan tatar kirmäne. Mäxmüt xan idärä itkän çorda zur diwar häm saqlağıç çoqır tözelgän. Tatar kirmännäre üzägendä Cämiğ mäçet häm zur manara tözelgän, qorallar tuplanması, su çığanağı, xucalıq binaları urnaşqan bulğan. Kirmän eçendä mädräsälär, mäktäplär, bazar (Qazan Kirmänendä täcik çoqırı (Teзицkий oBpar) yanında şäreq bazarı) urnaşqan bulğan. Kirmänneñ töp qapqaları: Xan, Qırım, Noğay, Arça qapqaları bulğan, soñraq şul isemendäge uramnar da bulğan.
Qızğanıçqa qarşı Qazan Kirmänennän tış bütän tatar kirmännäre cimerelgän bulğan.
Küpçelek tatar kirmännäre yılğalar yanında tözelgän häm köymä tuqtalışıına iä bulğan.
ÄdäbiätYзrәpTү
- KaзaH KиpMәHe
- http://www.allkazan.ru/library/history_kazan/book-24/185 2016 eлHың 6 MapT kөHeHдә apxиBлaHraH.
- CpeдHeBekoBыe зaMkи и kpeпocTи co Bcero Mиpa. ИcTopия, apxиTekTypa, фoTo
- ЗaMkи Mиpa
- CpeдHeBekoBыe зaMkи EBpoпы
- CpeдHeBekoBыe cиMBoлы B kyлbType Зaпaдa: ЗaMok
- ИcTopия cpeдHeBekoBыx зaMkoB
- KaTaлor зaMkoB
- ФopyM o зaMkax


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Demir yol rayon mahkemesi fevral 17-de «Nikolay Semena davasınıñ» baqılmasını 2017 senei fevral 28-ne qaldırdı. Bunı Radio Svobodanıñ jurnalisti Anton Naumlk Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Nikolay Semenanıñ işinde ilk oturış fevral 28-ne qaldırıldı, çünki advokat Emil Kürbedinov toplaşuvğa azırlanıp olamadı – iş malümatları ve vesiqalar tintüv vaqtında alınğan bilgisayarlarda qaldı. Tehnika bugün saba (fevral 17-de – QA) qaytarıldı», – dep qayd etti Naumlük.
2016 senesi baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Dekabr 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret, advokatlar malümatlarnı ögrenmege başlay.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirdi.
Nikolay Semenanıñ advokatları, Halqara ve Avropa jurnalistleri Federatsiyası, em de OSCE ifade serbestligi meseleleri Temsilcisiniñ ofisi, FSBge muracaat etip, onı Qırımdan tedaviylenmesi içün yibermege çağırdı, lâkin müsbet cevap şimdige qadar daa berilmedi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.
2017 senesi fevral 13-de Ukrainadaki İnsan aqları malümat merkeziniñ uquq qorçalayıcıları Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat müellifi Nikolay Semenağa qarşı açılğan işniñ mahkemede baqılması başlağanı sebebinden cemaatqa açıq mektüp ile muracaat etti.
Açıq vesiqa altında imzalar daa toplana. Mında imza qoymaq mümkündir.


text:
Lentun Bezaziyev bildrigenine köe, Lenur İslâmov Meclis kvotasından Qırım «ükümet»ine kelip vazifesine memur olaraq degil de, iş adamı kibi davranğanını begenmey. Şunıñ içün içün o vazifesini becerip olamağanı aqqında hulâsa çıqarğan eken. Özü Lenur İslâmov bu haberge bir izaat bermey.
Keçken afta ‘kelişikli’ qırımtatarlar delegatsıtyası Rusiye Presidentı Vladimir Putin ile körüştiler. Körüşüvde qırımtatarlarnıñ meselelerini çezüvi aqqında laf yürsetildi. Delegatsıya erkânında Lentun Bezaziyev, Edip Gafarov, Remzi İlyasov, Zaur Smirnov bulundılar.


text:
Bu aqta söz Türkiyede qırımtatar dispora cemaat teşkilâtlarınıñ beyanatında kete, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Qırımtatarlar, Qırım tamır halqı ve öz Vatanınıñ tarihiy saipleri olaraq, Qırımnıñ işğalini ve onıñ Rusiye tarafından zaptını iç te qabul etmeyler. Fevralniñ ilk vaqialarından ve şimdigece qırımtatar halqınıñ diasporası Türkiyede miting, toplaşuv, konferentsiyalarnı keçire. Mında tek soñki vaqialarğa qarşılıqnı köstermeyler, mında halqara uquqnıñ yerge taptavını tenqit eteler. Çünki bu al nice asırlar devamında halqlarnıñ diplomatiya saasında olğan neticelerini yoq ete bile», – denile beyanatta.
Diasporannı beyanatında qayd etilgeni kibi, «İşğalci-memleket Rusiye akimiyeti öz areketleriniñ qanuniy olğanını ve istilâsına qarşı çıqqan qırımtatarlarnıñ qarşılıqnı yoq etmek içün çeşit türlü medeniyetsiz areketlerni etmege devam ete, şu cümleden, qırımtatarlarnıñ temsiliy organını yoq etmek ıntıluvı da bardır».
«Teşkilâtnı içinden bölmek, qırımtatarlarnıñ liderleriniñ itibarını bozmaq, qırımtatarlarnı terrorizlemek ve işbirlikke celp etmek, halq arasında «temsilci-satqınlarnı» belgilep, ileride olarnı çeşit maqsatlarda qullanmaq ve ilhr», – denile beyanatta.
Qırımtatar diasporasınıñ cemaat teşkilâtlarında qayd ettiler ki, «özlerini Türkiyede qırımtatar diaspora vekilleri ve nasıldır bir uydurılğan cemaat teşkilâtlarınıñ yolbaşçıları olaraq tanıtqan iylekârlar peyda olmağa başladı».
«Cemaat arasından endi çoqtan berli quvulğan ve Rusiye içün belli olğan maqsatlarını amelge keçirmege yardım etken insanlardır. Aynı olardan Rusiye matbuat vastalarında yer tapqan laflar kelip çıqa. Sanki qırımtatarlar Rusiyeniñ Qırım işğaline qol tuta ve öz milliy yetekçileri ile işbirlikten vazgeçkenleri aqqında laflar», – denile beyanatta.
«Biz ne ağır tarihiy zulumlarğa, ne vahşiy sovet rejimine baş egmegen halqımız ile ğururlanamız. Biz qırımtatar milliy areketinde olğan öz demokratik nazarı ile bütün dünyada ürmet qazanğan Mustafa Abdulcemil Qırımoğlu (Cemilev) yetekçimiz ile ğururlanamız ve o bizler içün daima nümüne olacaqtır», – denile beyanatta.
Mında şunı da qayd eteler ki, Türkiyede qırımtatar diaspora vekilleri iç bir vaqıt Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımay edi, tanımay ve tanımaycaq.


text:
Abay Qunanbay ulı
Abay Qunanbay ulı yä Abay (İbrahim) Qunanbayev Qunanbay ulı (qazaqça Aбaй ҚұHaHбaйұлы) (1845-1904) - qazaq şağire, fälsäfäçe, mäğrifätçe, kompozitor, fiker iäse, cämäğät eşleklese, qazaq ädäbiätenä nigez saluçı.
Çın iseme - İbrahim, läkin quşamatı - Abay ("abaylı, iğtibarlı") kübräk tanılğan.
Tärcemäi xäleYзrәpTү
Semey (elekke Cide pulat, Semipalatinsk) öyäze Çıñğız tawlarında, bay Qunanbay Öskenbay ulı ğailäsendä 1845 yılda tuğan.
Semey qalasında mädräsäne tämamlağan (1858).
İcatYзrәpTү
Krılov, Lermontov, Puşkin, Göte, Bayron şiğriäten qazaq telenä tärcemä itkän.
Abaynıñ iñ tanılğan kitabı - "Qara süz" /qazaqça «Қapa cөз»/ (Ğadi süz mäğnäsendä). Şuşı kitap 45 fälsäfä xikäyäsennän ğibärät.
İstälekYзrәpTү
Härber Qazaqstan şähärendä Abay isemendäge uram bar, poçta markası çığarıla, häykällär açıla, toraq punktları Abay dip atala.


text:
Rusiye tarafından Qırım işğaliniñ yıllığı çerçivesinde Keriç şeherinde bördürlerni yuvıp, qoralarnı boyalaylar.
Qırım.Aqiqat agentliginiñ bildirgenine köre, mart 15 künü kommunal hızmetçileri Admiralteyskiy keçiti boyunca, yalı kenarınıñ rayonında bördürlerni boyalamaq içün azırladı. Portaqal tüste jiletlerdeki adamlar yağmur ve sılaq qar tübünde bördürlerni yuvğanlar.
Kommunal hızmetleri şeher merkezindeki bördürlerni yañılatıp, olarnı Keriç şeheri içün tabiy olğan qırmızı tüske boyaladılar. Umumen alğanda, olarnı uzun zaman kimse yañılatmağan edi.
Bunıñnen bir sırada, Deñiz balıq portı rayonında qoralar boyalandı.
Şeher memuriyeti yerli iş adamlardan binalar ögündeki bayraqlarnınıñ yañılatmasını talap etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Yazar: Refat ÇUBAR
Refat ÇUBAR
Çoq haflı ve, körgenimiz kibi, üyken nesilge nisbeten şevqatsızlığını soñ derecede numayış etken maraz hastalıq bu sefer saflarımızdan Milliy areketimizniñ eñ eski ve körümli iştirakçilerinden biri, öz küçük Vatanı – sevimli Sudağında, onıñ terkibindeki Asret qasabasında 30 yıldan ziyade yaşağan şair Refat ağa Çaylaqnı 1 Noyabr’de alıp ketti.
Halqımıznıñ Vatanğa kütleviy avdeti başlağanınen, Aqmescitte nice-nice siyasiy aktsiyalar ötkerilsin – Sudağtan mıtlaq yetip kelgen vekiller arasında Refat ağanıñ olması, o sözge çıqması, “maña mikrofon kerekmey” demesi, “milletim!”, dep çoq yanğıravuq sesnen ateşin nutqını başlaması ve aqlarımıznı tiklemeknen bağlı tesirli sözler aytması nasıldır beklenilgen qaidege çevirilgen edi…
Refat Çaylaq 1933 senesi 13-fevralde Sudaq civarındaki Toqluq köyünde dünyağa keldi. Cinaiy sürgünlikte bu qoranta eñ kiyik bir yerge – Özbekistannıñ Dalverzin çölüne bıraqıla. Babası Smail ağa cebede qan tökken vaqıtta onıñ qorantası ölüm pancasından qurtulmağa tırıştı.
Mektepte oquv, tornacılıq işi, Taşkentte gidromeliorativ tehnikumında tasil almaq, zenaatı boyunca çalışmağa başlamaq – bularnıñ episi, cümle aqranları kibi, ğurbetlik, komendant rejimi, aqsızlıqlar şaraitinde keçip, Refat ağanı studentliginden Milliy areketke ketirdi ve o, soñki künlerinece özüni onıñ saflarında is etip keldi.
1964 senesi R. Çaylaq Krasnodar ülkesiniñ Abinsk şeerine köçti. Vatan davası onıñ içün mında devam etti. O, öz faalligi ile belli oldı. Cemaatnıñ avalesinen ve diger teşebbüsçiler sırasında bir qaç kere, şu cümleden, areket qaynağan 1987 senesi, sovetler imperiyasınıñ paytahtı Moskvada bulundı. Soñra ise Ekinci (1991) ve Üçünci (1996) Milliy Qurultaylarnıñ mebusı saylanıldı.
Refat ağa yaşlığından edebiyatnen meraqlanıp, şiirler yazıp keldi. İlk eseri 1967 s. “Lenin bayrağı”nda derc olundı. Ömür tecribesinen, ket-kete, onıñ nazimge merağı-sevdalığı ve meareti östi. İlk cıyıntığı (“Bosağada”, 1994) derc etilgende ve, birazdan, Qırımtatar ve Ukraına yazıcılar safına qabul olunğanında onıñ yaşı 60-tan keçken edi.
Şairniñ göñlünde yaşağan aqsızlıqqa qarşı itiraz, adalet tiklenmesine doğru areket, Qırımğa nisbeten olğan sıñırsız sevgi, halqına nisbeten temenna, mitinglerde bütün kuçünen bağırğan sesi, tabiiy alda ve bivasta, dersıñ, onıñ şiirlerinde aks-seda oluna edi.
“Seda” (2000), “Menim Vatanım” (2006), “Asret” (2008), “Vatan duyğusınen” (2014) cıyntıqlarındaki ve “Yıldız” mecmuasında dünya yüzüni körgen onıñ eserleri bu mevzular çerçivesindedir.
R. Çaylaqnıñ soñki yıllarda “Qırım” gazetinde basılğan şiirleriniñ serlevaları bile (“Avromeydan”, “Milliy devlet olmağance”, “Vaqıt keldi”, “Milliy küreş”, “Başımıznı egmedik”, “Qorqqan olsaq”) onıñ vatanperver olaraq mevamını, küreşimizni aqqımız tiklenmegence devam etmek kerekligini köstermekteler.
2014 senesi baarinde olıp keçken tecavuz vaqialarnı qabul etmegenini o, bir çoq satırlarında bildirdi. Beyitlerniñ birisinde şair:
Boysunmayıq – biz millet,
Milliy devlet qurayıq.
Cennet Ana-Vatanda
Boysunmayıp yaşayıq!
— dep çağırğan edi (“Boysunmayıq”).
Milliy devletçiligimizniñ tiklenilmesi, halqımız serbest, bahtlı yaşaması, gençler tasilli-bilgili, vatanperver olıp, ana tilinde serbest laf etmeleri onıñ em şair, em de insan olaraq arzu-niyeti edi.
Epimiz çoq sezerli coyuqqa oğradıq, çünki aramızdan qorqubilmez, istidatlı, areketçen, halqımıznıñ taqdiri degende yüregi yanğanını köstermege bilgen ve başqalardan da bunı beklegen aqiqiy milliy erbap ketti. O, hatıramızda öyle olıp da yaşaycaqtır.
Refat ağa Smail oğlu Çaylaq vefat etkeni munasebetinen onıñ qorantasına, cümle yaqınlarına teren taziye bildiremiz ve tükenmez sabırlar ile baş sağlığı tileymiz.
Allah rahmet eylesin.
Qırımtatar Milliy Meclis azaları ve safdaşları.


text:
Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım boyunca keñşçisi Emine Ceppar Herson vilâyetinde Qırım mevzuatında çalışacaq radio yayınlavınıñ inkişaf ettirilmesi müim olğanını bildire.
«Esas meseleler arasında Herson vilâyetinde Qırım sakinleri içün çalışacaq radio yayınlavınıñ inkişaf ettirilmesini körem», – haber ete Cepparnıñ sözlerini nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Nazir keñeşçisi şunı da qayd etti ki, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi Qırım içün çalışacaq radio stantsiyalarınıñ miqdarınıñ arttırılmasını talap ete.
Herson vilâyeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile sıñırdaştır. Qırım.Aqiqatqa ATR telekanalınnı müdiri Lenur İslâmov bildirgeni kibi, Herson vilâyeti Geniçesk rayonından Qırımğa yayınlavnı alıp barmaq niyeti bar.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay


text:
Qırım MC prokuraturası Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ yarımadada 20 qırımtatarınıñ ğayıp oluvı aqqında malümatını ögrendi. Ukraina Baş prokuraturası yanında QMC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, işbu işler boyunca 30 esnas açıldı.
«Şimdilik mahkemeden evel taqiqatı devam etken 30 cinaiy esnasta qanuniyet talaplarına köre ğayıp olğan Ukraina vatandaşlarınıñ qıdıruvı ve qabaatlı şahıslarnıñ mesüliyetke celp etilüvi boyunca tedbirler alına», – denile beyanatta.
2014 senesinden, Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, yarımadada insanlar, şu cümleden qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bu aqta halqara uquq qoruyıcı ve Meclis yolbaşçılığı nice sefer bildirgen edi. Ukraina SNBO da yarımadada 21 qırımtatarınıñ ğayıp oluvı aqqında bildirgen edi. Taqiqatnıñ neticesi yarımadada daa yoq.
Dekabr 15 künü Keriçte kene eki erkek ğayıp oldı – Ruslan Ganiyev ve dostu Arlen. Olarnı alâ daa tapmadılar.


text:
Kórý qabileti nashar adamdar ushin nusqa
Izdeu
Kuntizbe
-
Sonğy jazbalar
Songy pikirler
Murağat
Taqyryptar
Monthly Archives: March 2018
Nawrız meyramı quttı bolsın!
Ulıstıñ ulı küni – Nawrız merekesi barşamızğa quttı bolsın, baqıt äkelsin! Tarïxï tamırı tereñge boylağan äz-Nawrız dana xalqımızda qay kezde de eñsesi bïik eldiktiñ irgesi sögilmes birliktiñ, ırıs pen ıntımaqtıñ merekesi bolıp kelgen.
Körikti köktem arwı
Qazirgi zaman qız bala tärbïesine erekşe män berwdi qajet etedi. Sebebi, qız balanı tärbïelew degen söz – ulttı tärbïelew degen söz. Otbası – qoğamnıñ bir bölşegi. Al otbasınıñ altın qazığı — äyel adam. Besiginde jaqsı tärbïe alğan, ülgi-önege körgen qız … Continue reading
Ustaz ulttı tärbïeleydi.
Raqmet sağan muğalim! Nawrız ayınıñ 13-i juldızında mektebimizdiñ ardaqtı ustazı ayawlı ana, süyikti jar, orıs-tili jäne ädebïeti päniniñ muğalimi Wsenova Jumaqız apaydıñ zeynet jasına kelwine baylanıstı, mektep ujımı Şablan Dildäbekov mädenïet üyinde arnayı keş ötkizdi. Keşke apaymen birge qızmettes bolğan … Continue reading
20 jıldıq kezdesw
Jıldağı dästürden aynımay S. Qojanov atındağı jalpı orta mektebin 1998 jılı bitirgen jïırma jıldıq tülekter yağnï 1981 jılı twılğan tülekter ömirden ötken sınıptas dostarına, ustazdarına arnap as berip, köpşiliktiñ batasın aldı. Toy ïeleri jıldağı dästür boyınşa fwtboldan jarıs beredi. Jülde … Continue reading
8 nawrız merekesine quttıqtaw!
8 Nawrız – xalıqaralıq äyelder künimen şın jürekten quttıqtay otırıp, şınayı köñilden şıqqan eñ izgi tilekterimizdi joldaymız. Osınaw jarqın merekeniñ bizdiñ barlıq ümitterimiz ben armandarımızdı tığız baylanıstıratın köktemniñ alğaşqı ayınıñ basında kelwi, jaqsılıqtıñ nışanı bolsa kerek. Qaşannan bergi dästürimiz boyınşa … Continue reading


text:
Aqyarda Fevqulâde işler nazirligi bildirgeni kibi, Appolon körfezi yanında, №82 qalesi etrafında, yermay töküldi, neticede yağ lekesi peyda oldı.
«Vaqia yerinde ştab teşkil etildi, erkânına Aqyar boyunca Rusiye Fevqlâde işler nazirliginiñ baş idaresiniñ mütehassısları kirdi, 9 insan, naqliyat politsiyası, Aqyar deñiz limanınıñ hadimleri, naqliyat prokuraturası, Rosprirodnazornıñ hadimleri», – denile matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Bildirilgeni kibi, qaza sebepçisi politsiya hadimleri tarafından yaqalanıldı, kim olğanını qurtarıcılar bildirmey.


text:
Qırımtatar Milliy meclis yolbaşçınıñ birinci muavini Nariman Celâl bildirgeni kibi, mart 1 künü Qırımnıñ Yedi Quyu rayonnıñ meclis reisine rus uquq qoruyıcılarnıñ tarafından « ziyaret» etildi, bunıñ sebebi - evniñ emanet qutusında bulunğan av silâsı oldı.
«Soñra belli olğanı kibi, politsiya hadimleri Lenurnıñ evinde rusiye qanunlarğa köre qayd olunmağan av silâsı olğanı içün keldi. Bu sualni çezmek içün özü politsiyağa ketti» - yazdı Feysbukta Celâl.
Onıñ bildirgenine köre, Ablâzimov polis bölügine uquq qoruyıcılarnıñ ricası ile ketti.
«Lenurnıñ özü aytqanı kibi, polis onıñ evinde «silâ ve patronlarnıñ saqlanması baquvını» keçirdiler. Emanet qutusı, vesiqa, seyfniñ içindekilerini közden keçirdiler. Bundan soñ OVD-ge başqa vesiqalarnıñ tizilmesi içün barmağa rica ettiler. » - dep añlattı o.
Qoşma tavsilâtlı malümat belli degil. Qırım uquq qoruyıcı organlarda bu adisenen bağlı resmiy malümat yoq.
Fevral 11 künü, Qırımda, qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde 12 insan tutıp qapatıldı, sorğudan soñ çoqusı azat etildi. Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuror Natalya Poklonskaya «Hizb ut - Tahrir» adlı terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinen bağlı cinayi işniñ açılması aqqında bildirdi.
Fevral 12 künü qapatılğan dört insan Müslim Aliyev, Emir - Üsein Kuku, Enver Bekirov ve Vadim Siruknı Qırımdaki mahkeme apis etmek qarırını aldı. Olarnıñ advokatı Emil Kürbedinov iddia etkeni kibi, taqiqatta apis etilgenlerni «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri olaraq qabaatlamaq içün iç bir delilleri yoq. Fevral 12 künü daa tahminen on tintüv keçirildi.
Qırımtatar halqınıñ Meclisi böyle areketlerni qırımtatarlarğa qarşı yapılğan yañı repressiyalar kibi tanığan. Bundan sebep Ukraina tiş işler nazirligi fevral 12 künü narazlıqnı bildirip, Rusiyege basımnı küçleştirmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali kününen belgiledi. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkar etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Osmanlı Tarzı Çelik Evler
, 2 katlı dubleks evler
, bağ evi modelleri
, çelik kondisyon evler
, çelik kontriksiyon ev modelleri
, dağ evi
, ev proyektleri kataloq
, iki katli ev projeleri
, inşaat yapmak
, küçük villa modelleri
, mustakil betonarme ev modelleri
, osmanlı tarzı çelik ev
, taş ev modelleri
, teraslı ev modelleri
Size Özel Bazı Villa Projelerimiz
Size Özel Villa Yazılarımız
Osmanlı Tarzı Çelik Evler
Dağ evi, taş ev modelleri, bağ evi modelleri, teraslı ev modelleri, çelik kontriksiyon ev modelleri, çelik kondisyon evler, iki katlı ev projeleri, 2 katlı dubleks evler, ev proyektleri kataloq, inşaat yapmak, osmanlı tarzı çelik ev, mustakil betonarme ev modelleri, küçük villa modelleri,
Villa Maliyet Hesaplama Araçları
Osmanlı Tarzı Çelik Evler
Ev Villa Kataloglarımız


text:
Istanbulda awstraliyide ötküzülgen 5-nöwetlik Uyghur yash kadirlarni terbiyilesh kursining rohini yetküzüsh yighini chaqirildi
2011.03.30
3-Ayning 21-künidin 29-künigiche awstraliyide ötküzülgen 5-nöwetlik Uyghur pa'aliyetchilirini démokratiye bilimliri bilen terbiyilesh kursini axirlashturup türkiyige qaytqan dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi séyit tümtürk ependi, 3-ayning 30-küni istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirining mes'ullirini bir yerge yighip awstraliyide ötküzülgen pa'aliyetler heqqide melumat berdi.
Bu yighin'gha sherqiy türkistan wexpi mudiri ilghar aliptékin, sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti re'isi hidayetullah oghuzxan we sherqiy türkistan yashlar jem'iyiti re'isi tebet yüjetürk , arslan aliptékin hem proféssor doktor alimjan inayet qatarliq kishiler qatnashti.
Biz istanbulda chaqirilghan bu yighin we awstraliye ötküzülgen pa'aliyetler heqqide tepsiliy melumat élish üchün neq meydan'gha téléfon qilip yighin'gha qatnashqan kishiler bilen söhbet élip barduq.


text:
Ukraina Yuqarı Şurası
Ukraina Yuqarı Şurası (UYŞ) — Ukraina devlet ükümetiniñ yekâne qanun çıqarıcı teşkilâtı. Ukraina Yuqarı Şurasınıñ meslekdeşlik qurulışı olıp, o, gizli rey berüv vastasınen umumiy, musaviy ve doğrudan saylav aqqınıñ esasında beş yıl müddetine saylanğan 450 Ukraina halq deputatlarındn ibarettir.
Ukraina Yuqarı Şurası qanunlar qabul etmege salâhiyeti olğan qanun çıqarıcı ükümetniñ yekâne teşkilâtıdır.
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ salâhiyetleri, onıñ sessiyası devamında keçirilgen oturışlarda Ukraina halq deputatlarınıñ ortaq faaliyeti sayesinde yerine ketirile.
Ukraina halq deputatlarınıñ salâhiyetleri Anayasa ve Ukraina qanunlarına esaslanıp tayin etile. Ukraina halq deputatları öz isteginen fraktsiyalarğa birleşe bile.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi İlmi Ümerov zenaatdaşlarını Qırım akimiyetiniñ Meclis reisini deñiştirmek teklifini muzakere etmemege çağıra. Onıñ malümatına köre, Qırım akimiyeti acele sürette qırımtatarlarnıñ temsiliy organı reisi vazifesine spiker muavini Remzi İlyasovnı tayinlemege istey.
Bunı Ümerov öz Facebook saifesinde yazdı.
Ümerov aytqanı kibi, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti, şu cümleden onıñ terkibinde olğan qırımtatarlar da, Meclis ile utanmazca bir «işni» alıp bara. Onıñ malümatına binayen, eki kün evelsi Qırım akimiyetiniñ vekilleri Meclis azaları ile körüşti.
«Teklifleri şundan ibaret edi: acele (eki kün içinde) Meclis toplaşuvını çağırmaq, Mecliste İlyasov, Smirnov (Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «Devlet komitetiniñ» reisi) ve Gafarovnıñ (Qırım Devlet şurasınıñ milletlerara munasebetler boyunca komitetiniñ reisi) azalığınıñ toqtatılması aqta qararnı lâğu etmek ve eñ esası R.İlyasovnı Qırımtatar Milliy Meclis reisi vazifesine saylamaq (tayinlemek). İştu, böyle teklifler, menimce, şimdiki Qırım akimiyeti yolbaşçılarına ve olarnıñ qırımtatar tarafdarlarına has olğan tsinizminiñ eñ yüksek noqtasıdır», – dep yazdı Ümerov.
«Ümüt etem ki, Meclis azaları (azalığı toqtatılğan şahıslar da) bunı oqurlar, şunıñ içün muracaatta bulunam: razı olmañız, satılmañız, aks alda biz tarihqa halqını satqan Meclis olaraq kirermiz. Doğrusnı aytsam, becerip olamazlar, eminim, amma anda olğanlarğa ayıp», – dedi o.
Evel bildirilgeni kibi, Kefede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ regional yolbaşçılığını deñiştirecek oldılar. Nezaretçilerniñ fikrine köre, deñiştirüvniñ teşebbüsçisi Devlet Şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasovnıñ «Qırım» areketi oldı. Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyasında ketişatnıñ bozuluvı sebebinden saylav neticelerini tanımaylar. Mütehassıslar işbu areketlerde akimiyette olğan insanlarnıñ menfaatını köreler.
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri – Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım akimiyeti yarımada kirişini yasaq etti.


text:
Rusiyeli milliarder Alişer Usmanov, muhalifetçi Aleksey Navalnıy ve onıñ tesis etkeni «Qabarcılıqqa qarşı küreş Fondınen» (QQKF) tartışa. Aprel 12 künü aqşam Moskvanıñ Lüblin mahkemesine onıñ şikâyeti keldi. Usmanovnıñ şikâyeti neden ibaret olğanı açıqlanılmay, şikâyet baqılacaq müddet daa belgilenmedi.
Bundan evel Usmanov, oña zarar ketirgen ve adını aqaretlegen dercler sebebinden o mahkemege muracaat etecegini bildirgen edi.
Martnıñ başında QQKF Rusiye akimiyetiniñ yolbaşçısı Dmitriy Medvedev qullanğan mülkü aqqında video-taqiqatını derc etti. Taqiqatta ayırıca, Medvedevnen bağlı olğan «İçtimaiy devlet leyhası» fondına Usmanov tarafından 5 milliard ruble fiyatında Rublövka yolundaki ev ve topraq damartısı bahşış etilgeni aytıla. İş adamı, çiftlikni teñ qıymetli añlaşma şartlarında bergenini dey. QQKF ise qabar berilgeni aqqında vesiqaları bar olğanını ve mahkemege deliler bereceklerini beyan ete.
Bundan evel Aleksey Navalnıy, adını ve namusını qorçalanmağa istegen Usmanovnıñ şikâyeti sebebinden uquq qoruyıcı organlar tarafından QQKF-ğa ve siyasetçiniñ özüne basqı yapılmaq mümkün olğanını aytqan edi.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy COVID-19 qırğınlığı bitken soñ Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ qaytarılmasına irişmege niyetlene. Bu aqta Prezident ofisiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Şimdi Rusiyede ya da Qırım apishanelerinde bulunğan siyasiy mabüslerimizniñ COVID-19 qırğınlığından soñ deñişimi aqqında Rusiye Federatsiyasınen laf etemiz», – dep bildire Zelenskıynıñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, tutulğan şahıslarnı azat etüvniñ üç basamaq neticelerine köre Ukraina 130 vatandaşından ziyadesini qaytardı. Hususan bu siyasiy mabüsler ve Keriç boğazı rayonında Rusiye FSBsi esir alğan deñizciler. 76 insan 2019 senesi dekabr ayında Parijde olğan Normand formatı memleketleriniñ liderler körüşüvinden soñ qayttı.
Mayısnıñ 20-nde ötkerilgen matbuat konferentsiyasında Zelenskıy Ukraina işğal altındaki topraqları, hususan işğal etilgen Qırımnı qaytarmaq fikirlerinden vazgeçmey, dep işandırdı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde dayimiy temsilcisi Boris Babin, «küçlü bir arbiy quvet olmadan» ilhaq etilgen Qırımda işğalniñ alıp taşlanması imkânsızdır, saya. Bunı o, Liga.net neşiri içün bergen intervyüde bildirdi.
Babin: «Qırımnı nasıldır aq-uquq qorçalayıcı cemiyet ceryanınıñ çerçivesinde azat etmek mumkün olacağını tüşünmeyim. Qırımnı azat etmek içün, iç şübhesiz, bizim – em de vaziyetten dolayı degil de, samimiy olğan ittifaqdaşlarımız tarafından Rusiyege qarşı halqara siyasiy tazyiq kerek olacaq. Ekincisi, kimse arbiy terkibiy qısımnı lâğu etmedi – küçlü arbiy quvet olmadan işğalniñ alıp taşlanması imkânsız, bu boş bir hayaldır», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, «bütün bular, – strategiya elementleridir; işğal alıp taşlanğan soñ territoriyalarnıñ reintegratsiyası strategiyasından farqlı olaraq, bu strategiya ömürge keçirilmegence, onıñ tafsilâtlarını bildirmek olmay».
Aynı zamanda Babin, Ukraina ukümetiniñ Qırımğa, «kimse zarar körmeden, iç bir lüstra sallanmadan» qaytmaq kerekligini qayd etti.
Poroşenkonıñ Qırımdaki daimiy temsilcisi, bu yılnıñ soñuna qadar yrımadanıñ işğali alıp taşlanğan soñ Ukraina ukümeti yapacaq «areketlerniñ adım-adım planı»nı taqdim etmek istegenini qayd etti.
Mart 27-de Babin, Kyivge, halqqa açıq olğan, bir qaç yıl devamında yapılacağı közde tutulğan yarımadanı reintegratsiya etüv strategiyası kerek, dedi.
Bundan daa evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnıñ sakinleri, «Ukraina prezidenti saylavlarında iştirak etmek kerek ve erte-keç iştirak etecekler», dep beyan etti.
2017 senesiniñ sentâbrinde Poroşenko, BMTniñ azaları olğan ülkelerge, «Ukrainağa ait Qırımnıñ dostları halqara gruppası»nı meydanğa ketirmek teşebbüsinen muracaat etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım maliye naziri Vladimir Levandovskiyniñ aytqanına köre, Qırım akimiyeti rubl fiyatınıñ deñişmeleri ile bağlı Rusiye Federatsiyasınıñ bücetinde masraflarnıñ qısqartılması Qırımğa ait maddelerge tesir etmeycegi aqqında añlaştı.
Bunı o fevral 27-de matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete akimiyetniñ Krıminform saytı.
«Federal bücetinde qayd etilgen raqamlar deñişmedi. Ebet, şimdi Rusiyeniñ maliye nazirligi masraflarnı qısqartacaq ola. Lâkin şimdilik, kelişkenimizge köre, bu adımlar Qırımğa tesir etmeycek. Planlaştırılğan masraflar deñişmemek kerek», – dep ayttı Levandovskiy.
Qırım maliye nazirliginiñ malümatına köre, 2015 senesi yanvar-fevral aylarında Qırım bücetine 1,7 mlrd ruble bergi ve bergilerden tış kâr olaraq keldi, 8,8 mlrd ruble federal bücetten masraflarnıñ ödenmesine berildi ve 145,6 mln ruble federal bücetniñ yardımı olaraq keldi.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ fikirince, yañı saylanğan prezident Mayya Sandu yolbaşçılığında Moldova halqara meydançıqlarda Qırım teşebbüsleriniñ ilerilevinde ortaq olacaq. Bu aqta nazir Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Artıq Qırımdaki adise-vaqialarnı tasnif etken ve halqara alanda Qırımnen bağlı teşebbüslerni ileri sürecek qomşumız bar», – dep ayttı Kuleba.
Onıñ qoşqanına köre, Qırım ve Pridnestrovye meselesi halqara toplulıq tarafından er daim muzakere etilecek.
«Qırım ve Pridnestrovye meselesi halqara alanda daima bayağı sesli yanğıradı. Hususan Qırım meselesi. Bu problemni köterüvde ilâve ortağımız, ilâve ittifaqdaşımız olacaq, dep aytar edim. Yani kene de sesli yanğıracaq, amma daa bir iştirakçi qoşulacaq», – dep qayd etti Ukraina Tış işler naziri.
Daa evel Mayya Sandu «Yevropeyska pravda» içün intervyü berip, Ukraina topraq bütünligini ürmet ete ve Qırımnı Ukrainanıñ bir parçası dep saya, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Migel Servantes
Migel de Servantes Saavedra (ispanca Miguel de Cervantes Saavedra) - dünyaca meşur ispan yazıcısı.
Migel de Servantes 1547 senesi Madridden pek uzaq olmağan, Alkala de Enares adlı şeerçikte doğdı. Servantes soyadı İspaniyanıñ bütün köşelerine cayrağan ve beş asırlıq rıtsarlıq devrine malik olğan bir soyadı edi. Tarih alimi Bu qoranta 500 yıllıq bir devir içinde İspaniya tarihınıñ saifelerinde o qadar şan şüret ile sarılı edi ki, Avropanıñ eñ belli soyadlarına bile Servantesniñ neslini künlemege esas yoq edi - dey.
Buña baqmadan XVI asırda, onıñ parlaq devri keçken, yazıcınıñ babası, sumelegen ispan zadekânlarğa mensüp olğan edi. Yazıcınıñ qartbabası advokat, babası ise qorantasını zar-zornen keçindirgen az melekeli ekim edi. Şay olsa da Servantesniñ, qorantasında eski rıtsar ananeleri ölmegen edi. Bundan sebep Don Kihot yaratıcısınıñ sabiylik ve gençlik seneleri, bir taraftan qorantanıñ maddiy sıqıluvından doğğan aqiqiy iz, diger taraftan qartbabalarınıñ nesil ğururlığı duyğuları doğurğan şanı, şüreti, cenkâverlikleri aqqındaki hatıraları ile eki yaqlı tesir altında aqmaqta edi.
Servantesniñ balalıq ve gençlik devri aqqında pek az malümat bar. Lâkin onıñ bu devrini harakterize etmek içün pek kiçik yaşlarında onıñ şiir sevgeni, ve özü aytqanı kibi, oqumaq içün soqaqtan yırtıq kâğıt parçaları toplağanını qayd etip olamız. Servantesniñ, bilgisi aqqında da doğru malümat yoq. Alkalada olğan universitetniñ qapıları onıñ içün qapalı edi. Zenginleşken tuccarlar öz balalarını mekteplerge yollağanda, Saavedra qorantasınıñ oğlu bu seadetten de marum edi. Bazı bir delillerge köre, üküm etkende, Servantes başta Madridniñ orta derece mektebinde oquğan (olar 1565 yahut 1566 senesi Alkaladan Madridge köçip kelgenler) soñra eki senesini uquq fenlerinen oğraşıp Salamanka universitetinde keçirgen. Lâkin o, orta derece mektepni ve universitetni tedriciy sürette keçmese de, eserlerinden de belli olğanı kibi keniş bilgige saip edi.
1568 senesiniñ başında biz Servantesni Romada Akvaviva adlı bir kardinalnıñ sarayında hızmetçi rolünde köremiz. Onıñ birinci baqışta acayip körüngen bu vaziyeti iç de şaşılacaq kibi degildir. Çünki pek zengin olmağan asılzadelerniñ balaları, cemiyette özleriniñ itibarını yükseltmege imkân qıdırıp, ekseriy qıral, zengin zadekânlar, yahut yüksek rutbeli ruhaniylerniñ saraylarına hızmetçilikke kirerlerdi. Lâkin Servantes az bir müddet çalışqan soñ, qardinalnıñ sarayındaki işini taşlap ağasınıñ çalışqan polkuna, askerlikke kire. Arbiy iş de, edebiyat kibi, Servantesniñ sevgen işi edi. Servantes özüniñ türlü vaqialarnen tolu olğan serseriy yaşav müddetinde körgen ve eşitkenlerini - edebiy eserlerinde bütün açıqlığı ile akis ettirdi.
Bu yerde şunı da qayd etmek kerek ki, onıñ ögünde açılğan bu arbiy memuriyet rıtsar İspaniyasınıñ ve alelhusus Servantes soyadınıñ arbiy ananelerine muvafıq edi. Bu ananeler İspaniya ile Andalus arapları arasında devam etken uzun cenkler ile bağlı edi. O vaqıt musulman dünyasınıñ yüregi olğan Osmanlı Devletiniñ ükümeti Avropa ve Afrikanıñ Aq deñiz yalılarını, Aq deñiz gemi yollarını eline keçirip, Avropanıñ bütün cenüp devletlerini tehdit etmekte edi. İtaliya bütün bu küreşlerniñ merkezi edi. Türklerge qarşı, İspaniya, Venedik ve Roma Papası kirmek şartı ile, üç devletten ibaret "Muqaddes Liga" teşkil oluna. 1571 senesi Lepanto yanında türk flotunıñ yeñilüvinen neticelengen meşur deñiz uruşı ola. Bu uruşta büyük batırlıq ve yigitlik kösterip Servantes de iştirak ete. O eki kere köksünden yaralana, bir qurşun da işke yaraymaycaq derecede sol qolunıñ kemiklerini qıra. Soñunda yazğan eserlerinde o, sol qolunı, sağ qolunıñ artqaç şüreti içün gayıp ettigini yaza edi. Servantes türklerge qarşı olğan bir qaç uruşlarda (Korfu, Navarin ve Tunis yanlarında) da bulundı. Niayet, 1575 senesiniñ sentâbr ayında İspaniyağa qaytmaq içün musaade alıp, yanında İspaniya qıralında İtaliyanıñ ileri kelgen adamlarından tevsiye mektüpleri olğanı alda, ağasınen birlikte yolğa çıqtı.
Lâkin Servantes bulunğan "Küneş" adlı ispan arbiy gemisi, deñiz ortasında Cezair piratlarınıñ gemileri ile sarıldı ve ğayretli qarşılaşuvlarnıñ niayetinde olarğa esir tüşti. Böylelikle vatanındaki şanlı iş meydanı yerine Servantesni beş yıllıq esirlik qapladı. Onıñ yanında bulunğan tevsiye mektüplerine binaen büyük rutbeli esir sayğan piratlar, onıñ içün büyük miqdarda rein almaqnı tüşüne ediler. Beş yıllıq qulluq onıñ ömründe eñ acınıqlı bir devir olsa da, bunıñnen beraber bir taraftan eñ parlaq devir edi.
Cenk ve uruşlar Servantesniñ şahsiy batırlığını tasdıq etken olsa, esirlik ve qulluq da, başına tüşken bahtsızlıqnen küreşte onıñ ruhunıñ dayanıqlığını, yüreginiñ saflığını açıp kösterdi. Esir Servantesniñ bütün tarihı meraqlı bir roman kibi oqula.
Servantes özüniñ güzel tabiatınen, yigitliginen, qaçmaq içün plan azırlağanda köstergen ziyrekliginen arqadaşlarınıñ yüreklerindeki qurtulış ümütlerini söndürmemege muvafaq ola. Oña özüne qaçmaq içün eline çoq fırsat tüşse de o, arqadaşlarını taşlap qaçmaq istemey. Dört sefer qaçmaq teşebbüsinde bulunğan esirler iç birisinde muvafaq olamadılar. Tutulğanları vaqıt, başına çoq belâlar kelse de Servantes bütün qabaatnı özüniñ üstüne ala edi.
Babası, anası ve qız qardaşları büyük fedakârlıqlarnen olsa da 300 altın para toplap, Servantesni satın almaq istegenleri vaqıt o özüniñ yerine ağasını qurtarıp 3 sene daa esirlikte qaldı. Niayet, arqadaşlarınıñ tırışuvınen, diniy cemiyetlerniñ yardımınen yañı bir meblâğ daa toplanıp Servantes de azat etildi.
Esirlik ömrü, Servanteske Afrika yalılarında olğan hristian esirleriniñ vaziyetlerini tafsilâtlı sürette bilmege imkân bergeni kibi, sonuñdan edebiy eserleriniñ büyük bir qısmına da material oldı.
1580 senesi dekabr ayında Servantes Madridge kele. O, qolu, maddiy ceetini temin etmek içün keliri, çalışmaq içün belli bir yeri olmağanı alda öz Vatanında yaşamağa başlay. Keçikmey o, o vaqıtnıñ edebiyatına kire. Yazıcılarnen sıqı sürette bağ tutıp romancı ve alelhusus dramaturg olaraq nam qazana. Onıñ dramaturglıq faaliyeti 80-nci senelerniñ ortasına tüşe, 1584 senesiniñ dekabr ayında evlene. Onıñ maddiy vaziyetini evlenüv de tüzetmegeninden özü aytqanı kibi "qalem ve komediyasını taşlap" başqa işlerge tutuna. 1588 senesiniñ soñundan başlap, bir qaç senege qadar, Yeñilüv Bilmegen Armadağa aşayt taşımaq içün qıral komissarlığınıñ agenti olaraq çalışa.
Bu vaqıtta Servantesniñ yaşavı onıñ şanlı devrinden soñra - er bir faqır adamnıñ yaşavı kibi bir tilim ötmek içün küreşten ibaret edi. Bu onıñ içün pek ağır bir tecribe edi. Bu sebepten o, bütün edebiyat işlerini taşlamağa mecbur oldı. Qorantasını da pek siyrek köre başladı. O pek çoq vaqtını, türlü şeerler, köyler arasında ya bergi toplav, ya da askerlerge aşayt cıyıp keçirdi. Kerçek bu işler onıñ bütün ömrü boyu yapqan işleriniñ episinden ağır olsa da, olar Servanteske İspaniyanıñ köylü ve başqa aşağı sınıflarınıñ kündelik yaşavına daa yaqından baqmağa fırsat berdi. 20 sene qadar vaqtını yollarda, türlü şeer, köylerde keçirip, o, Vatanınıñ içtimaiy qurulışı ve ispan halqınıñ adetleri aqqında pek çoq material topladı, İhtimal Servantes böyle serseriy ömür keçirmegen olsa, biz de "Don-Kihot"qa saip olamaz edik.
Memuriyet işleri Servantesniñ başına başqa yollarnen de pek çoq oñaytsızlıqlar ketirdi. Olar qanun mücibi areket ve büyük diqqat istegenleri alda, Servantesniñ tabiatı ise aksine edi. Meselâ: 1595 senesi, Servantes yanındaki bergi paralarından 7400 realnı Madrid hazinesine teslim etilmesi içün, bir Seviya tuccarına işana. Lâkin tuccar bankrot çıqıp gizlene. Bundan sebep Servantes bütün paralarnı ödep olamağanından başqa 1597 senesi, soñra 1602 senesi olmaq üzre eki kere apishanege tüşe.
"Don Kihot"nıñ birinci qısmı da bu soñki senede yaratılıp başlay. Atta romannı, Servantes apishanede yatqanda yazıp başlağandır degenler de bar. Lâkin "aynı vaqıtta em eñ külünçli, em de eñ acınıqlı kitap" olğan - "Don Kihot"nıñ birinci qısmı yalıñız 1605 senesiniñ yanvarından başlap çıqa. Romannıñ muvafaqiyeti iç körülmegen derecede edi. (1605 senesi beş kere basılıp çıqa) Servantesniñ 20 yıllıq serseriy yaşavı boşqa ketmedi. Niayet, Servanteske de quvançlı künler doğdı. Onıñ başı üzerinde de şüret ziyaları parıldadı. Lâkin onıñnen beraber romannıñ muvafaqiyeti Servantesni faqırlıq kelpedeninden kene de qurtarmadı. "Don Kihot"nıñ ekinci qısmı 1616 senesinden başlap çıqtı, o da birinci qısmı qadar muvafaqayet qazandı. Romannıñ ekinci qısmınıñ muvafaqiyeti Servantesniñ soñ künlerini aydınlattı. O, artıq faqırlıq, yoqsullıq ve hastalıqlardan yorulğan 69 yaşındaki bir qart edi. Artıq onıñ künleri sayılı olıp, şu 1616 senesiniñ 19 aprelinde dünyadan keçti.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Eşref Şemi-zadeniñ yazğan Servantesniñ qısqa tercimeialı
- ↑ 1,0 1,1 http://www.treccani.it/enciclopedia/cervantes-saavedra-miguel-de_(Enciclopedia-Italiana)/
- ↑ 2,0 2,1 2,2 http://web.archive.org/web/20170324033852/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/miguel-de-cervantes-saavedra
- ↑ https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/1691/
- ↑ Miguel de Cervantes Saavedra // Internet Speculative Fiction Database (aHrл.) — 1995.
- ↑ http://www.nndb.com/people/069/000084814/
- Sentâbr 29 künü doğğanlar
- 1547 senesinde doğğanlar
- Bиkипeдия:CTaTbи c иcToчHиkaMи из BиkидaHHыx
- Aprel 22 künü ölgenler
- 1616 senesinde ölgenler
- Bиkипeдия:CTaTbи co ccылkaMи Ha элeMeHTы BиkидaHHыx бeз pycckoй пoдпиcи
- Vikipediya:CTpaHицы c иcпoлbзoBaHиeM пapaMeTpa «HaзBaHиe» B шaблoHe «Infobox»
- Elifbe sırasına köre adamlar
- Yazıcılar


text:
Qırım «parlamenti» iyünniñ 25-de toplaşuvda Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziriniñ sekiz muavinini tayin etti. Böylece, Qırım «baş nazir muavinleriniñ» sayısı ekige arttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Baş nazir muavinler» arasında yañı sımalar bar – Georgiy Muradov, «Qırım Cumhuriyetiniñ» Rusiye prezidenti yanında daimiy temsilcisi, ve «içki siyaset, malümat ve alâqa naziri» vazifesinde qalğan Dmitriy Polonskiy.
«Baş nazir muavinleri» vazifesinde Sergey Doniç, Ruslan Balbek, Nikolay Yanaki, «Nazirler şurasınıñ» apparatını idare etken Larisa Opanasük qalalar.
«Parlament» «baş nazir muavini» vazifesine «baş nazirniñ birinci muavini» Rustam Temirgaliyevniñ istifasından soñ iqtisadiy bloknı idare etken Yevgeniya Bavıkinanı tayin etti. Temirgaliyevniñ yerini «baş nazir muavini» olğan, «Qırım samooboronasınıñ» sabıq reberi Mihail Şeremet aldı.
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov bildirdi ki, «Nazirler şurasınıñ» qurulışı «vazifelerge köre» şekillendirile.
Sergey Aksönov Qırım «ükümetiniñ» yañı qurulışını taqdim etip, er bir muavininiñaltı-yedişer yönelişni idare etecek, dep bildirdi.


text:
Aşağıda yazılı Ukrayna’nın tüm şehirlerine karşılıklı kara nakliyesi hizmeti vermekteyiz. Makul fiyatlı taşıma için bizi tercih edebilirsiniz.Şehir Ukraynaca adı Bölge Zaporijya Зaпopiжжя Zaporijya Oblastı Lviv ЛbBiB Lviv Oblastı Kryvyi Rih KpиBий pir Dnipropetrovsk Oblastı Mıkolayiv MиkoлaïB Mıkolayiv Oblastı Çernobil ЧopHoбилb Kiev Oblastı Mariupol Mapiyпoлb Donetsk Oblastı Lugansk ЛyraHcbk Lugansk Oblastı Makiivka MakiïBka Donetsk Oblastı Vinnitsya BiHHиця Vinnitsa Oblastı Simferopol CiMфepoпoлb Kırım Sivastopol CeBacToпoлb Sivastopol Herson XepcoH Herson Oblastı Poltava ПoлTaBa Poltava Oblastı Çernigiv ЧepHiriB Çernigov Oblastı Çerkassi Чepkacи Çerkası Oblastı Sumi CyMи Sumi Oblastı Horlivka ГopлiBka Donetsk Oblastı Jitomir ЖиToMиp Jitomir Oblastı Dniprodzerzhynsk ДHiпpoдзepжиHcbk Dnipropetrovsk Oblastı Kirovograd KipoBorpaд Kirovograd Oblastı Hmelnitski XMeлbHицbkий Hmelnitski Oblastı Rivne PiBHe Rivne Oblastı Çernivtsi ЧepHiBцi Çernovtsi Oblastı Kremençuk KpeMeHчyk Poltava Oblastı Ternopil TepHoпiлb Ternopil Oblastı İvano-Frankivsk IBaHo-ФpaHkiBcbk İvano-Frankivsk Oblastı Lutsk Лyцbk Volın Oblastı Bila Tserkva Бiлa ЦepkBa Kiev Oblastı Kramatorsk KpaMaTopcbk Donetsk Oblastı
Ukrayna’nınTüm Bölgelerine Nakliyat
Ukrayna’nın tüm bölgelerine karşılıklı kara yolu taşımacılığında hizmet veren firmamız, yüklerinizi güvenli bir şekilde gideceği yere ulaştırmaktadır. Aynı şekilde Ukrayna’dan gelen yüklerinizi de Türkiye’ye uygun fiyatlarla ulaştırmaktadır. Yüklerinizi İstanbul çıkış noktası baz alırsak hava şartları normal seyrederse Kiev’e 4 gün içerisinde ulaştırıyoruz.


text:
Kiyevde qırım siyasiy mabuslarnıñ destegine RF elçiligi ögünde 11 sındırılğan qapını tayin ettiler 12:07, 21 Kiçikay Daa bir ülke “Qırım platformasına” qoşuldı 14:55, 20 Kiçikay Zelenskiy, Rusiyenen mıqyaslı cenkke ne ketirebilecegini tarif etti 13:09, 20 Kiçikay Qırımda ve Aqyarda işğalcılar koronavirusnıñ 2 300 yañı vaqianı qayd ettiler 12:34, 20 Kiçikay Bayden, Ukrainanıñ etrafında vaziyeti sebebinden milliy telükesizlik şurasını toplaycaq 11:46, 20 Kiçikay
İşğal FTH Qırımda teraktnıñ azırluvı davanıñ çerçivisinde altı dane “Pravıy sektor” teşkilâtnıñ azalarını toqtattı 13:38, 23 Kiçikay Aqmescitını ace yüksek azırlıq rejimine keçireler 12:43, 23 Kiçikay MTMŞ Ukrainada fevquale vaziyetnıñ qayd etüvine imdat bildirtti 12:27, 23 Kiçikay Şura “LMC/DMC” tanımanı teşebbüs etken Rusiye Devlet Dumanıñ mebuslerine qarşı sanktsiyalarını qayd etmege teklif ete 11:31, 23 Kiçikay
09:31, 23 KiçikayAQŞ tış işler naziri Entoni Blinken haber etti ki, o Rusiyenen “DMC” ve “LMC” mustaqıl tanıması sebebinden rus zenaatdaşınnen Sergiy Lavrovnen evelsi plan etilgen körüşüvini red etti. Conson ayttı ki, Ğarpnıñ Qırımnıñ işğaline reaktsiyası “yımşaq” edi
15:24, 22 KiçikayBüyük Britaniyanıñ premyer-naziri Boris Conson Rusiyege qarşı sanktsiyalarını qabul etmege Ğarpnıñ niyetini tesvir etti. O fikir ete ki, Ğarpnıñ Qırımnıñ işğaline reaktsiyası “yımşaq” edi.
MiлiTapiзaцiя дiTeй B okyпoBaHoMy KpиMy | TeMa дHя | OлekcaHдp CєдoB, KaTepиHa CoбoлєBa
21:12, 08 Kirazay
HeзakoHHi apxeoлoriчHi poзkoпkи B KpиMy | TeMa дHя | EBeлiHa KpaBчeHko, OлekcaHдp ПaBлiчeHko
21:11, 07 Kirazay
IHTerpaцiя B HATO Ta TepиTopiaлbHa oбopoHa| TeMa дHя | Tapac ЧMyT, AHдpiй Koбзapb
21:10, 04 Kirazay
BcTyп B ykpaïHcbki BHЗ для пepeceлeHцiB | TeMa дHя | Oлer Oxpeдbko, BoлoдиMиp KaзapiH
20:10, 02 Kirazay
Зapaз:
00:08 ДokyMeHTaлbHий циkл "Плiч-o-плiч"
Дaлi:
TeлeпporpaMa BiдcyTHя


text:
Qırımtatarlar devletini coyğan ve Rusiye imperiyası Qırımnı aneksiya etken soñ 1783 senesi qırımtatar halqınıñ milliy-azatlıq areketi başlay. Faqlı basamaqlarda açıq silâlı çatışmadan medeniy-maarif faaliyetine, ükümdarlarğa ricalardan mitinglerge ve boysunmama tedirlerine qadar formalar ve usullarğa saip olaraq o, bazıda sakinleşe ve bazıda yañı küçnen faalleşe edi. Halqnıñ aqlarını yañıdan tiklemek içün küreşniñ tarihı dramatik vaqiaları ve öz ayatlarını bergen milliy qaramanlarnıñ adlarınen toludır. Yañı küçnen milliy areket 1944 senesindeki sürgünlikten soñ faaleşmege başladı.
Qırımtatar milliy areketi
1956-1969 seneleri
XX asırnıñ 50 seneleriniñ başlanğıcında qırımtatarlarnıñ ketirilgeni yerlerde, Orta Asiyadaki cumhhuriyetlerde, Vatanğa qaytmaq ve öz aqlarını yañıdan tiklemek içün milliy areket faalleşe. Halqlarnıñ faal temsilcileri, olarnıñ aralarında başlanğıcında çoq kommunist, sabıq cebeciler, partizanlar, gizliciler areketlerniñ esaslarını qoyalar. 1956 senesi olar Moskvağa ŞSCBniñ merkeziy reberligine biñlerce qırımtatarnıñ imzalağanı hitaplar yollamağa başlaylar. Hitaplarında qırımtatar haqlını ana Vatanına qaytarmağa ve Qırımda muhtar cumhuriyetni yañıdan yaratmağa rica etildi. Umumiy halq hitaplarından ğayrı, akimiyetniñ merkeziy organlarına qırımtatarlar aynı talaplarnen şahsiy ve kollektiv mektüpleri yollay ediler. Faqat çoqusı allarda olar cevapsız qala edi, bu vesiqalarnıñ teşebbüsçileri ve mektüplerniñ müllifleri ise quvğunlıqqa oğray ediler. Bu, yaqın kelecekte tarqatılğan ve areketniñ ilk basamağı içün faal küreş forması olğan petitsiya kampaniyasınıñ başlanğıcı oldı.
İlk muvafaqiyetsizliklerge baqmadan areketniñ teşkilâtçıları ruhundan tüşmep vatandaşlarını birleştirmek işini başlatalar. 1957 senesi küzniñ başlanğıcından 1960 senelerine qadar deyerli bütün meskün yerlerde areket etken ilk teşebbüs gruppaları peyda ola. Birinciden areket Özbekistanda, soñ Qazahistanda, Tacikistanda, Qırğızistanda ve Rusiyede peyda olıp faalleşe. Teşebbüs gruppaları territorial hususiyetlerine (köy/qasaba – şeer – rayon – vilâyet/bölge – cumhuriyet) köre şekillene edi.
Areketke çeşitli şekilde yardımcı olğan ve umumiy halq işine izini qalğan er bir qırımtatar teşebbüsçi (teşebbüs gruppalarınıñ azalarınıñ bu tür adı tamır atıp halq arasında keniş olaraq qullanıla edi) ola bile edi.
Teşebbüs gruppasınıñ özegi, yani eali arasında itibarğa saip olğan bir qaç kişisi bar edi. Özbekistan cumhuriyeti teşebbüs gruppasınıñ (milliy areketni idare etken organ) özeginde Ceppar Akimov, Bekir Osmanov, Mustafa Selimov, Mustafa Halillov, Amza Ablayev ve başqaları edi. Teşebbüs gruppasınıñ toplaşuvlarında farqlı tedbirler, vaiqalar ya da aktsiyalarğa azırlıqlar muzakere etile, saylav vastasınen qırımtatar halqınıñ temsilcileri (vekilleri) sayıla, Cumhuriyet şurasınıñ (yuqarı mesleat organı) qararları haber etile, esabatlar (gizli bülletenler) oquna edi. Teşebbüsçiler vekillerniñ Moskvağa seyaatlarını teşkil etmek, qırımtatarlarnı siyasiy ceryanlarda qoruğan advokatlarğa ödemek içün imzalar ve para toplağandan ğayrı gizli edebiyat neşir ete ediler.
Cumhuriyet şurası er ay toplana edi. Anda eñ tesirli ve faal bölge teşebbüs gruppalarınıñ liderleri iştirak ete ediler. Şura kelecek strategiyası, taktik adımlarını azırlay ve azırlanğan areketler planını tasdıqlay edi. Böylece, areketniñ hususiyetleri arasında demokratiklik, kütleviylik, iyerarhik qurulışnıñ (tışta biraz qarışıq olaraq körüne edi) olmaması, teşebbüslerniñ destegi ve inkişafı, yarım qanunlı faaliyet, qırımtatar milliy meselesini çezmeli olacaq şura akimiyetine ve kommunist partiyasına riayetkârlıq edi.
1964 s. Movska şeerinde Qırımtatarlarnıñ daimiy vekilligi (halq temsilcileriniñ vekilleri) teşkil etile. Halq vekilini tesbit etmek qararı yerli teşebbüs gruppasınıñ edi ve cumhuriyet teşebbüs gruppası tarafından tasdıqlana edi. Vekilge mandat, yani onıñ vazifelerini ve halqnıñ esas talaplarını tesbit etken bir vesiqa berile edi. Başqa kişi Moskvadan ketken halq vekiliniñ yerine keçire edi, bu da qırımtatar halqınıñ temsilcileriniñ paytahtta muntazam mevcut olmalarını temin etmege yardımcı oldı.
Anda olar devlet erbapları, çeşitli ilim müessiseleriniñ reberleri, merkeziy gazetalar ve mecmualarnıñ muarririyetleri, belli yazıcılar, alimler, cemaat erbaplarını qırımtatar halqınıñ milliy meseleri aqqında muntazam tarzda haberdar ete ediler. Vekillerniñ esas maqsadı devletniñ reberliginiñ qabul etmesini irmek edi. Qırımtatarlarnıñ vekilleriniñ eñ yuqarı devlet seviyesinde alınğanları 1957, 1965 ve 1967 seneleri becerdiler. Bundan ğayrı, vekiller çeşitli vaqialar ve müim tarihlar (adetince, mayıs ayınıñ 18-i – sürgünlik künü ve oktâbr ayınıñ 18-i – Qırım MŞSCniñ yaratılğanı kün) namuslarına aktsiyalarnı teşkil ete ediler. Bu tür künlerde Moskvada bir qaç yüzge qadar halq vekili buluna edi. Akimiyet bütün şeerde olarnı qamaçalay, epis ete ve nezaret astında paytahttan çıqara, bazıda bunı yapmaq içün de bir tren azırlay edi.
1966 senesi teşebbüsçiler devlet destegini almadan, öz başlarına qırımtatar halqını cedvelge aldı, onıñ neticesinde öz halqınıñ ve Stalinniñ sürgünligi ve ğurbetlikteki ilk seneler vaqtında qurbanlarnıñ, Ekinci cian cenkiniñ cebelerinde öldürilgenlerniñ, Şura Birliginiñ qaramanlarınıñ ve orden saipleriniñ kerçek sayılarını tesbit ete bildiler.
1966-1969 ss. qırımtatarlarnıñ eñ yüksek faaliyetinen özüni kösterdiler. Areketke kommunist rejimine qarşı olğan kişiler qatılalar, olar qırımtatar halqınıñ aqlarını yañıdan tiklemege endi rica etmeyler, talap etelerdir. Küreşniñ yañı şekilleri peyda ola. Halqnıñ yaşağanı yerlerde ve Moskvada müim vaqialarğa bağışlanğan qalabalıq mitingler, numayışlar, aktsiyalar teşkil etilip keçirile. Faqat akimiyet olarğa şiddetli tarzda qarşılıq köstere.
Faalcilerniñ parçası, devlette peya olğan uquq qorçalayıcı areketnen alâqa tesbit ete. Oleksiy Kosterin, Andriy Saharov, Petro Hrıhorenko ve başqaları kibi belli disidentler sebebinden qırımtatar halqınıñ meseleleri ve onıñ Milliy areketi çet ülkelerde belli ola. Belli ‘Radio Svoboda’ (‘Serbestlik Radiosı’) ve ‘Holos Amerıkı’ (‘Amerikanıñ Sesi’) radio stantsiyaları qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozmaları aqqında reportajlar yapalar.
1967 s. sentâbr ayınıñ 5-inde qırımtatarlarnıñ çoq aylıq mitingleriniñ tesiri vastasınen devletniñ reberligi qırımtatarlarğa qarşı qabaatlarnıñ esassızlığını tanığan faqat onı tolunen yañıdan tiklemegen ŞSCBniñ Yuqarı Şurasınıñ Prezidiumınıñ Emrini qabul etmege mecbur qaldı. Qırımtatarlar bütün devlet boyunca yaşay bile ediler, faqat Qırımdaki Vatanına ketmemeleri içün sıñırlama tedbirleri keçirildi. Buña baqmadan yüzlerce qırımtatar öz başına Qırımğa qayta, amma malümatnamelerni vesiqalaştıramaylar, olarğa yol berilmey, yetişkenler işke, balalar ise mekteplerge qabul etilmeyler. Akimiyetniñ emrine mücibi qırımtatarlarnıñ alğanları evler buldozerler vastasınen viran etile, aileler Qırımndan çıqarıla, eñ faaller ise ‘pasport rejimini bozma’ emrine mücibi esip etile.
Halqnıñ Qırımğa kütleviy qatmaq ıntıluvları ve uquq qorçalayıcılarnen yaqınlaştıruvları neticelerinde qırımtatarlarnıñ yaşağanları bütün bölgelerde areketniñ iştirakçilerine qarşı repressiyalar ciddiyleştirildi. 1968 – 1969 seneleri belli faalciler ve uquq qorçalayıcılar Mustafa Cemilev, İllya Habay, Petro Hrıhorenko, Reşat Cemilev, Yuriy Osmanov, Rollan Kadıyev ve başqaları sahte cinaiy davalar sebebinden farqlı vaqıt içün epis etile.
1970 - 1991 seneleri
Bu devirde Qırımtatar milliy areketi öz faaliyetiniñ birinciden yavaşlaşqan soñ çabik tarzda faalleşe. O, 1991 s. Qurultay milliy toplanmasınıñ ve yani Qırımtatar Milliy Meclisi vekiliy organınıñ saylavınıñ neticesi olğan yañı teşkiliy formalarına saip olmağa başlay. Milliy areketniñ esas muvafaqiyeti halqnıñ öz başına Vatanına kütleviy qaytmalarınıñ başlanmasıdır.
1970 senenleri Milliy areketniñ faalcilerine qarşı çoq dava ve tintüvleri, Qırımğa qaytqan qırımtatarlarnıñ taqipleri, areket içinde bölünmeler ve küreş usullarına fikirlerinde farqlılıqları sebebinden faaliyet yavaşlaşmağa başladı. Devlerniñ reberligine çeşitli hitaplarnı ve mektüplerni imzalatmağa zor ola. 1966 ve 1971 seneleri kompartiyalarnıñ nevbetiy toplamalarına halq hitaplarını rekord olğan 130 biñ ve 60 biñ kişi imzaladı, faqat 1975 s. XXV. toplaşuvğa hitaplarnı 20 biñ kişi, 1977 s. Brejnevge Kasatsiya arizasını ve 1979 s. Umumiy halq narazılığını tek 4 biñ kişi imzaladı. Mitingler ve toplaşuvlar tek eñ müim tarihlar namusına keçirile ve o qadar çoq insan endi iştirak etmey.
Yüzlerce qırımtatarlarnıñ Qırımğa öz başına qaytmaq muvafaqiyetsiz ıntıluvlarına baqmadan teşebbüs gruppaları halqnı qaytramaq içün faal etmege devam eteler. 1971 senesi Taşkent vilâyetiniñ teşebbüsçileri qırımtatarlar aralarında Qırımğa qaytarma aqqında bir sorav keçirdiler. 18 biñ soratılğan yetişken arasında tek 11 kişi cevap bermege istemedi ve 9 kişi qarşı oldı. Tamam bu sene nevbetiy umumiy birlik cedvelge aluvınıñ neticeleri yayınlanğan ve qırımtatarlar ŞSCBniñ milletleriniñ cedvelinde tapılmağan soñ teşebbüs gruppaları öz ğayretlerinen yaşağanları yerlerdeki vatandaşlarını cedvelge almağa becerdiler.
1970 ve 1980 seneleri makeme ceryanları keçirilip Milliy areketniñ çoq faal iştrakçisi (bazıları ilk kere degil) epis etildi. Olarnıñ aralarında Ceppar Akimov, Mustafa Cemilev, Yuriy Osmanov, Rolan Kadıyev, Ayşe Seyitmuratova, Reşat Cemilev ediler.
Akimiyet qırımtatarlarnıñ Qırımğa faal olaraq qaytmamaları içün çeşitli mania tedbirleri keçire edi. Qırımda ve qırımtatar aileleriniñ Vatanında yerleştirmege becermegen soñ eñ çoq yerleşkenleri etraflı bölgelerde pasport rejimini ciddiyleştirgen mahsus qararlar ve emirler qabul etile edi.
Akimiyetniñ bu tür areketleri facialı neticelerine yol açtı. 1968 senesi oktâbr ayınıñ 19-ında esiphanede Moskvadaki Qırmızı meydanda ailesiniñ Qırımdan çıqarılamasında qarşı narazılıq yapqan 35 yaşındaki Fevzi Seydaliyev öldürildi. 1968 senesi iyün ayınıñ 23-ünde 46 yaşındaki Musa Mamut ailesiniñ Qırımdan ekinci kere çıqarmaq ıntıluvına qarşılıq köstererek özüni yaqtı. 1978 senesi noyabr ayınıñ 19-ında Devlet Telükesizlik Eyyetiniñ yerli bölüginiñ tariginden soñ apayı ve üç qızınen beraber Qırımğa kelgen İzzet Memedulayev özü asındı. Evini alma malümatnamesini vesiqalaştıramadı ve çoq vatandaşı kibi makeme taqipleri telükesi astında yaşay edi.
1978 seneni oktâbr ayınıñ 15-inde şura akimiyeti qırımtatarlarnı Qırımdan çıqaruv ceryanını qolaylaştırğan № 700 ‘Qırım vilâyetinde pasport rejimini ciddiyleştirgen ilâve tedbirleri aqqında’ qararı qabul etti. Yüzlerce halq vekili Moskvağa qırımtatarlarnıñ Vatanında taqiplerini toqtatmaq talabınen kete edi. Daa olar, L. Brejnevge Kasatsiya arizasına cevapnı talap ete ediler. Anda 1944-1976 ss. qabul etilgen qırımtatar halqınıñ aqlarını ciddiy tarzda bozğan qanun aktlarını lâğu etmege talap etile edi.
1977 senesi Özbekistanda bu ariza esasında öz kelecek faaliyetini qurmağa qarar bergen teşebbüs gruppalarınıñ vekilleriniñ oturışı keçirildi. 1979 s. noyabr ayında ise areketniñ faalcileriniñ nevbetiy oturışında bu qarar yañıdan tasdıqladı. Devletniñ reberligine mektüpler ve telegrammalar astındaki imzalarnı toplama kampaniyası başlatıldı.
Akimiyet eki kere 1974 ve 1978 seneleri Özbekistanda ‘muhtar bölge’ni teşkil etip ve bazı qırımtatarlarğa reberlik vazifelerini berip qırımtatarlarnı sürgünlik yerlerinde ‘tamırlaştırmağa’ muvafaqiyetsiz olaraq tırışa edi. Amma qırımtatar halqı bu tür muhtar bölgeni körmemezlikke uraraq Qırımğa qaytmağa ıntıla edi.
1980 seneleriniñ ekinci qısmından başlap devletniñ demokratleştirüv ceryanı peyda olmağa başlağanda Qırımtatarlarnıñ Milliy areketi faalleşmege başlay.
1987 senesi aprel ayınıñ 11 ve 12 künlerinde Taşkent şeerinde bütün Özbekistan, Tacikistan, Qırğızstan, Ukraina, Rusiye ve Qırımdan halq vekilleriniñ kelgenleri teşebbüs gruppalarınıñ vekilleriniñ I. Umumiy birlik oturışı keçirildi. Bu oturışta devletniñ yañı reberligine qırımtatar milliy meselesini çezmesi içün qırımtatar vekillerini yollamağa qarar berildi. M. Horbaçovğa tahminen 40 biñ kişiniñ imzalağanı umumiy milliy hitapnıñ menti tasdıqlandı. Bu hitapqa cevap alınmağanı içün Taşkentteki 1987 s. iyün ayınıñ 13 ve 14 künleri keçirilgen kelecek Umumiy birlik oturışında devletniñ ve cemaatnıñ diqqatını qırımtatar meselesine çekmek maqsadınen qalabalıq tınç numayışnı Moskvada keçirmege qarar berildi. Oturışta 15 kişiden ibaret olğan Merkeziy teşebbüs gruppası (MTG) saylandı.
MTGnıñ qararına mücibi tınç numayışlarnı keçirmeleri içün qırımtatarlarnıñ yaşağanları bütün yerlerden Moskvağa halq vekilleri yollandı. 1987 senesi iyül ayınıñ 6-sında ve 23-ünde Qırmızı meydanda yüzlerce qırımtatar devletniñ reberlerinden halq vekillerini qabul etmege talap etip öz aqlarını qorçalamaq içün numayışlar keçirdi. Cevap olaraq berilgen ‘mahsus vekâletler’ vastasınen Moskva militsiyası paytahtta er şeyni nizamğa ketirmek içün qırımtatarlarnı tutıp Moskvadan çıqara edi.
Narazılıq tedbirleri qırımtatarlarnıñ yaşağanları Özbekistan, Tacikistan, Rusiyeniñ Krasnodar krayı ve Qırımdaki yerlerge tarqatıldı. Numayışçılarğa qarşı küç-quvetni qullanğan militsiya taqımları tınç numayışlarnı dağıta ediler.
1987 senesi oktâbr ayınıñ 7-sinde Krasnodar krayınıñ Taman şeerinden Aqmescitke Qırım MŞSCniñ yaratma kününe, yani oktâbr ayınıñ 7-sine qırım paytahtına kelecek olmalı 2000 qırımtatardan ibaret olğan yürgen marş yolğa çıqtı. Faqat Tamandan 7. kilometrde tunç yürüş militsiyanıñ çoq sıñrınen qırşavlandı, çoq iştirakçisi ise tutulıp keri qaytarıldı.
Qırım ŞSCniñ yaratma kününe, yani oktâbr ayınıñ 18-ına qırımtatarlarnıñ yaşağanları yerlerde mitingler teşkil etildi, amma akimiyet olarnı keçirmege çeşitli vastalarnen mania ete edi. Cevap olaraq Bekabat, Taşkent, Qırmsk (Krasnodar krayı) ve Qarasuvbazar (Qırım) şeerlerinde qırımtatarlar repressiyalarğa qarşı çoq biñli narazılıq tedbirlerini keçirdiler.
1987 s. dekabr ayınıñ 24-ünde Qırımnıñ rayonlarınıñ çoqusında ve Krasnodar krayınıñ bazı şeerlerinde ŞSCBbiñ Nazirler Şurası ‘kelgen insanlar içün vaqtınca yazılma sıñırları’ aqqında qarar qabul etti. Amma aynı zamanda Qırımğa Ukraina ve Rusiyeniñ sakinleri aralarında (tahminen 50 biñ) işçiler toplanmağa başladı. Yüzlerce ve biñlerce qırımtatar ailesiniñ Qırımğa öz başına köçip kelmemeleri içün bütün bu tedbirler acele olaraq qabul etile edi. Qırımda olar aynı şekilde yazılmay ve evni alma malümatnamesi vesiqalaştıramay edi.
1988 s. fevral ayınıñ 14-ünde Aqmescitte aqlarınıñ bozmalarına qarşı çıqqan 2 biñden ziyade qırımtatarnıñ iştirakinen bir miting keçirildi. O kün Helencikte (Rusiye) de aynı kişiniñ sayısınıñ iştirakinen narazılıq tedbiri keçirildi. Taşkentte ise qırımtatarnıñ planlaştırğanı mitingni evelden yoq etmek içün militsiyanıñ ve ordularnıñ küçleri brontransporterler vastasınen toplandı, şeerde qamaçalavlar tiklendi. 1988 s. fevral ayından mayıs ayına qadar farqlı şeerlerde ve Moskvada qırımtatarlarnıñ mitingleri keçirildi, bazı qırımtatarar açlıq narazılığını ilân ete ediler.
Qırımtatarlarnıñ sürgünliginiñ 44. yıllığına 1988 s. mayıs ayınıñ 18-inde devletniñ 22 şeerinde 25 biñden ziyade qırımtatarnıñ iştirakinen numayışlar keçirildi. 1988 s. mayıs ayınıñ 26-sında qırım Zuya qasabası yanında 2 biñ asker ve militsiyacını tarafından tamamınen viran etilgen çadır (500 çadırlı) şeerçigi inşaat etildi.
1988 s. iyün ayınıñ 9-ında qırımtatar halqınıñ meselelerini çezme devlet eyyeti bir qarar berdi. Oña mücibi ‘Qırım muhtac cumhuriyetini teşkil etmek temelsizdir’. Eyyet, devletniñ halq vatanına qaytarma ve aqlarını yañıdan tikleme meselelerini çezmege niyetine saip olmağanını açıq aydın tarzda bildirdi.
Qırımtatarlarnıñ eyyetniñ qararına qarşı çoq biñli numayışlar ve narazılıq tedbirleri yaşağanları yerlerde keçirildi. 1988 s. iyün ayınıñ 20-sinde Krasnodar krayınıñ Nıjnöbakansk qasabasında tahminen 5 biñ kişiniñ iştirak etkeni kütleviy bir grev başladı. Qomşu bölgelerde ve Özbekistanda bu teşebbüs destek etildi. İyün ayınıñ 23-ünde bütün yerlerde Musa Mamutnıñ özüni yıqanmasınıñ 10. yıllığına matem mitingleri keçirildi.
İyün ayınıñ 26-sında Taşkent şeerinde 20 biñli numayışlar keçirildi. Militsiya ve arbiy taqımlar rezina tayaqları ve ağlatıcı gaz vastasınen narazılıqçılarnı dağıta ediler. Bir qaç biñ kişi uruldı ve tutuldı. Umumiy birlik fırqa konferentsiyasınıñ vekilleri ögünde öz narazılığını köstermege kelgen tahminen 900 kişi tutulıp şeerden mecburen çıqarıldı.
İyün ayınıñ soñundan başlap avgust ayınıñ ortasına qadar farqlı bölgelerden biñlerce qırımtatar umumiy milliy grevni keçirdiler. ‘İşke kelmegeni’ içün 1500den ziyade kişi işten çıqarıldı.
1988 senesi iyül ayınıñ 23-ünde qırımtatarlar aqqında yalancı ve sahte haberlerni daa bir kere haber etken TASSnıñ arizasınıñ yayınlanmasınıñ 10. yıllığına Krasnodar krayınıñ Temrütsk rayonında (Senna qasabası) 500 kişiniñ iştirakinen künlik açlıq keçirildi.
1989 s. aprel ayınıñ 29-ından mayıs ayınıñ 2-sine qadar Taşken vilâyetiniñ Yanigül şeerinde Qırımtatar Milliy Areket Teşkilâtını (QMAT) yaratqan teşebbüs gruppalarınıñ vekilleriniñ V. Umumiy birlik oturışı keçirildi. QMATnıñ başı, uquq qorçalayıcı ve milliy lider Mustafa Cemilev oldı.
Akimiyetniñ qarşılığına baqmadan qırımtatarlar Vatanına öz başına qaytmağa daa faal olaraq başladılar. Bütün haqlınen beraber Qırımtatar milliy areketi de Qırımğa köçti.
1991 senesi iyün ayınıñ 26-30 künlerinde Aqmescitte teşebbüs gruppalarınıñ ve Milliy areketniñ teşkilâtlarınıñ çoqusını birleştirgen qırımtatarlarnıñ ekinci toplaşuvı yani II. Qurultay toplandı. Qurultaynıñ vekilleri 33 insandan ibaret olğan ve muntazam tarzda çalışqan Qırımtatar Milliy Meclisi aldı vekil organını sayladı.
Bu vaqıttan başlap halqnıñ küreşi özüni Vatanında tasdıqlanma ve özüni tanıma kibi yañı seviyege çıqa.
Müellifler: Dilâra Asanova, Elvedin Çubarov.