text:
Frank Lloyd Wright
Frank Lloyd Wright (aytılıwı: Frenk Lloyd Rayt, 8 iyun, 1867 – 9 aprel, 1959) Amerikalı arxitektor, interyer dizayner ha'm jazıwshı bolg'an. Ol 1,000nan aslam proyektlerdin' dizaynın jaratqan bolıp, solardın' ishinen 500den aslamı tolıq tamamlang'an esaplanadı. Wright organik arxitekturanı qollap-quwatlag'an (mısal retinde Sarqıramadag'ı u'y), Prairie mektebinin' arxitektura ha'reketinin' jetekshisi bolg'an (mısal retinde Robie uyi, Westcott u'yi ha'mde Darwin D. Martin u'yi), Yusoniya u'yinin' konseptin islep shıqqan (mısal retinde Rosenbaum u'yi). Wright sonday-aq o'zinin' imaratlarının' mebel ha'm ren'li aynalar sıyaqli interior elementlerinde o'zi dizayn qılg'an.
Wright 20lag'an kitap ha'm ko'plegen maqalalarg'a avtorlıq qılg'an, sonın' menen birgelikte ol AQSh ha'm Evropada belgili lektor bolg'an.
O'miri dawamında danqı shıqqan bolg'anına qaramay, Wrighttı Amerika Arxitektorlar İnstitutı 1991-jılı "barlıq waqıttın' en' ullı arxitektorı" dep ta'n alg'an.


c: text/html

text:
Bunı Muclisniñ matbuat hızmeti bildire.
Bu aqta malümatnı bügün Federatsıya Şurasınıñ azası Olga Kovitidi bildirdi.
«Prokuraturanıñ» matbuat hızmeti Qırım.Aqiqat sitesine bu malümatnı ne tasdiqladılar ne red ettiler. Olar bunı aytqan adamdan soramağa teklif ettiler.
«Maña kimse bir tenbi teslim etmedi. Men bunu aytqan adam ne aqqında laf etkenini bilmeyim. Biz yañı realiyalarda yaşaymız em de özünü «senator» dep adlandırğan adamlar da yalan aytalar. Kovitidi rus qanunlarına köre salâhiyetii aşuv vazifesinden tış çıqtıp cinayet yaptı. Kimse başqasınıñ salâhiyetlerini özüne alıp olamay», – dedi Çubarov. Bundan da ğayrı, Meclis Reisi aytqanına köre, eger Kovitidi kerçekten de «Eger Çubarov bunı eşitmese Cemilev izinden ketecek» sözlerini aytqan olsa, «o başqa bir cinayet yaptı».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BMT insan aqları boyunca müessisesiniñ başı Nevi Pilley öz arizasında Rusiyege «qoşulğan» Qırımda qırımtatarlarnıñ zulumı ve qorquzuvı aqqında ayta, dep haber ete Radio Svoboda.
Kiyevde cuma künü BMT baş kâtibi muavini İvan Şimonoviç aşkâr etken arizada Ukraina şarqında akimiyetke qarşı çıqqan insanlar tarafından qırımtatarlarnıñ ölüdürüvi, azabı, qıynavı aqqında malümatlar ketirile.
Aynı şu zamanda Rusiye çetel işler nazirligi BMT arizasını qattı tenqitke oğrattı.
Cuma künü öz başına tayin etilgen Qırım baş naziri Sergey Aksönov Ukrainanıñ cenübiy-şarqında yüz bergen adiseler sebebinden Qırım Cumhuriyetine kelmege imkânı olğan ekstremistler tarafından etile bilecek tariklerniñ ögüni almaq ve Qırım Cumhuriyetinde kurort mevsiminiñ olması içün 2014 senesi iyün 6-na qadar kütleviy tedbirlerni yasaqladı.
Qırımtatar milliy Meclis reisi muavini Nariman Celâlov qırımtatarlarnıñ stalin sürgünliginiñ 70 yıllığına bağışlanğan miting ve yürüşlerde mayıs 18 künü tahminen 40 biñ insan iştirak etecegini bildirdi.
Qırımğa kirmege imkânı olmağan Meclisniñ sabıq başı Mustafa Cemilev «Radio Svoboda»ğa bergen intervyüde qırımtatarlarnıñ 98-99% Rusiye akimiyeti Qırımnı terk etkenine ümüt besley ve Rusiye vatandaşlığını qabul etmege istemegenini bildire.
Yuqarı Şurasınıñ reisi, Ukraian prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov öz emri ile mayıs 18-ni qırımtatar halqınıñ aqqı oğrunda küreş künü olaraq ilân etti.


text:
Aqmescitniñ ameldeki akimiyeti maalleler içindeki evlerara keçitlerniñ tamir etilecegini bildire, bunıñ içün 67 million ruble ayırılacaqtır. Bu aqta Kremlge boysunğan Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev ilân etti, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
«Bu para yeterlidir. Şeer şurası deputatlarınen beraberlikte, sakinleri tertip boyunca işbirlik taraftan eñ faal olğan azbarlarnı belgileymiz. Eñ yaqın vaqıtta şeer şurası sessiyasında para ayırılması boyunca mütenasip qarar qabul etilecek. Aqmescit sakinlerini bu mesele boyunca deputat korpusınıñ temsilcileri ile faal şekilde işbirlik tutmağa çağıram, deputatlar paranıñ işke tüşürilmesi boyunca idareciler ola», – dep qayd etti Baharev.
İyül 25-te Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev işğal etilgen Aqyarda yarımada yolları vaziyetinen bağlı toplaşuv keçirdi.
«Qırım baarinden» soñ rusiyeli ükümet Qırım sakinlerine bergen çoq vadeler arasında esas yöneliş yarımadanıñ yol ağınıñ bütünley yañılması edi. Bu planlar soñ 2020 senesine qadar Qırım ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı Federal programmasına kirsetildi. Olarnıñ ömürge keçirilmesine 100 milliard rusiyeli rubleniñ ayırılması belgilendi.
Eki yıl keçken soñ yarımadanıñ strategik avtomobil yollarınıñ çoq qısımları öyle de tamir etilmeyip qala, esas leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi müddetleri başqa tarihlarğa keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İlhaq etilgen Qırımda “Gorod” devlet müessise, fevral 23-ü, cumaertesi kününden başlap, soqaq-yollarnı temizlemek içün 120 tonna reagent qullandı. Bu aqta “Krıminform”ğa “Gorod” müdiri Nikolay Konovalov bildirdi.
“Tünevinki aqşamda işke 10-dan ziyade mahsus maşnalar çıqtı. Bu, hususan, 8 tuz sepken maşna ve üç fırçılı traktor. Buzlavuqnı iritken maddelerniñ 120 tonnası masraf etildi”, - dedi Konovalov.
Aqmescitniñ bütün şeer hızmetleri, fevral 23-ünden arttırılğan iş rejimine keçti.
Fevral 25-inde bazaertesi künü, deñişici bulutlılıq, buzlavuq ve şiddetli ğarbiy yel beklenile, dep bildire yarımada gidromettsentri.


text:
Hatırlatamız, cemaatnı qabul etüv odasını açmaq teşebbüsi milletlerara munasebetler Cumhuriyet komitetiniñ yaqında tayin etilgen reisi Zaur Smirnovğa ait.
Tedbirde tanılmağan Qırım Cumhuriyeti Nazirler Şurasınıñ Reis muavini vazifesini eda etken Lenur İslâmov, Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov, şeer yolbaşçısınıñ muavini Nariman Hayaliyev ve digerleri iştirak etti.
«Cumhuriyet komiteti 4-ünci qatta yerleşe, şu sebepten adamlar içün oñaytsız bir yer. 4-ünci qatqa köterilgen ve taqatını coyğan qart adamlarnı körip, böyle bir şey olmamaq kerek, dedik. Mında sürgün olunğanlar, abadanlaştıruv, yaşav şaraitleri meseleleri boyunca muracaat etmek mümkün», – dep ayttı Smirnov.
Qabul odasında Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ noqtası çalışacaq eken. Mında vatandaşlar pasportnı elde etüv meselesinen kele bile.
Aynı bu yerde Lenur İslâmov da vatandaşlarnı qabul etecek.
Qabul odası er kün saat 08.00 saat 17.00 qadar Puşkin, 20 adresi boyunca çalışacaq


text:
Cumaaqşamı künü, oktâbr 13-de, Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste tutma müddetini arttırma qararından berilgen şikâyet arizasını baqacaq. Bunı Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Twitterde bildirdi.
«Bugün apansızdan Çiygoznıñ işi boyunca daa bir mahkeme toplaşuvınıñ keçirilmesi – şikâyet arizası boyunca – belgilendi. Vaqtında haber etilmedi», – dep yazdı Polozov.
Oktâbr 13-de mahkeme «Çiygoznıñ işi» boyunca zarar körgenlerni de sorğuğa çekti.
«Birinci zarar körgen kişi – Pogorelov Vladimir Vasilyeviç, ekincisi – Yernev Sergey Valentinoviç, «halq göñüllileriniñ» 2-nci rota komandanı», – dep bildirdi Twitterde Polozov.
Polozov tahmin etkenine köre, oktâbr soñuna qadar mahkeme zarar körgenlerni sorğuğa çeker, soñra ise qabaat şaatlarınıñ sorğuları başlaycaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
İşğal etilgen Qırımğa qomşu Rusiyeden ketirilgen 60 biñge yaqın arbiy bulunmaqta. Bu aqta mayısnıñ 30-nda «Mayda inostrannıh del» fondınıñ eksperti Ukrlife.TV kanalına bergen intervyusında söz yürsetti.
«SSCB devrinde Qırımda miqdar olaraq 140 biñge yaqın arbiy mevcut edi. Bizim tahminlerimizge köre, şimdiki künde Qırımda 60 biñge yaqın arbiy bar. Rusiye akimiyeti ta 2014 senesi bildirgenine köre, olar Qırımda yerleşecek arbiyler miqdarını 100-120 biñge yetkizmek niyetinde», dep ayttı Smelânskiy.
2017 senesi mart ayınıñ soñunda Ukraina Yuqarı Radasınıñ yolbaşçısı Andrey Parubiy «Ukraina-Poloniya-Litva» Parlamaenterara assambleyasınıñ toplaşuvında Rusiye yarımadada özek silâ yerleştirmek içün Qırımnıñ arbiy infrastrukturasını azırlay, hususan, sovyetler devrinden qalğan özek silâ ambarlarını tamir etip, modernizatsiya yapmaqta degen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Böyle fikirni Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında qırımlı siyasetşınas Aleksandr Formançuk bildirdi.
«Temirgaliyevniñ istifası Rusiyeniñ qattı siyaseti ile bağlıdır. O qaparcılıq meseleleriniñ çezilüvi ile bağlı areket tarzına olğan yüksek talaplarnı belgiley», – dedi siyasetşınas.
Formançuknıñ sözlerine köre, onıñ içün Temirgaliyevniñ istifası tesadüfiy bir şey oldı. «Onı er vaqıt efektiv bir idareci olaraq tanıy edim», – dedi ekspert.
O tüşüne ki, bu adise «baş nazir muavini ve Qırım yolbaşçılığı içün ökünçli bir şeydir».
Endi boş vazifege kim kele bilecek degen sualge siyasetşınas «Qırım Devlet Şurasınıñ» iqtisadiy siyaset boyunca Daimiy komissiya reisi Vitaliy Nahlupinni qayd etti.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, iyün 11 künü «Qırım nazirler Şurasınıñ reisi muavini» Rustam Temirgaliyev istifağa çıqtı. Bunı o Qırım «parlamenti»niñ toplaşuvında bildirdi.
Mütenasip qararğa 73 deputattan 72 deputat qol tuttı. Qarar Temirgaliyevniñ öz istegi ile vazifeden boşatılması aqqında arizası ile alınğandır, dep yazıla Qırım «parlamenti»niñ saytında.
Temirgaliyev bir ay devamında Qırımnıñ öz başına tayin etilgen «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ keñeşçisi olacaqtır. Yañı namzetniñ adı raatlıq künlerden soñ belli olur.


text:
Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda iş adamı yarımadağa aşayt malını kirsetmege istemeyip, onı qamaçav iştirakçilerine qaldırdı. Bir qaç tonna qartop aqqında söz kete.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyev bildirdi.
«İşbu aktsiyanıñ keçirilmesinde vatanperverlikniñ kerçek numayışıdır. Yük saibi vaziyetni añladı ve narazılıq köstermeyip, yükni qamaçav iştirakçilerine qaldırdı. İş adamınıñ ne adı, ne soyadını bilemiz, amma minnetdarlığımıznı bildiremiz», – dedi Vorobyev.
Onıñ sözlerine köre, eki maşinada 40 tonna qartop bap edi. Şimdi yükni aktsiya iştirakçileri arasında tarqatacaqlar: «Çonğar», «Kalançak» ve «Çaplinka» kiriş noqtalarına, qalğannı ATO zonasına yollaycaqlar.
İş adamınıñ izaatı yoqtır.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Bazarertesi künü, sentâbr 23-ünde, Qırım.Aqiqat muarririyeti, Rusiye esirliginden azat etilgen ukrain rejissör Oleğ Sentsovnı musafirlikke bekley.
O, yarımadada yayınlanğan Qırım.Aqiqat Radiosınıñ canlı yayınında iştirak etecek. Bundan ğayrı, muarririyet, rejissörnen büyük tele intervyü yazıp qoyacaq.
Qırım sakinleriniñ, Qırım.Aqiqat Facebook saifesinde tefsir yazıp, Sentsovğa öz suallerini bermege imkânları bar.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında tutulğanlarnı deñişim kerçekleştirildi. 35 ukrainalı ile uçaq «Borıspil» Kyiv ava limanında qondı.
Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
Advokat Safiye Şabanovanıñ bildirgenine köre, Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini Aqmescit SİZOsından Rostov izolâtorına avuştırmağa qarar berdi.
Bu aqta o, «Qırım birdemligine» haber etti.
Onıñ aytqanına köre, dekabrniñ 30-nda olğan oturışuvda Rusiye mahkemesi imayeniñ bütün muracaatlarını red etti, sıñırlav tedbiri ise daa 6 ayğa uzatıldı.
«Sıñırlav tedbiri 2021 senesi iyünniñ 16-na qadar altı ayğa uzatıldı, mahkeme mabüslerni Rostov-na-Donu №1 SİZOsına avuştırmağa qarar berdi», – dedi advokat.
Nevbetteki oturışuv yanvarniñ 12-ne belgilendi.
Advokatnıñ bundan evel bildirgenine köre, mezkür dava mabüsleri Eskender Suleymanov, Asan Yanikov, Akim Bekirov, Seitveli Seytabdiyev, Rustem Seythalilov, Tofik Abdulgaziyev, Vladlen Abulkadırov, İzzet Abdullayev, Mecit Abdurahmanov, Bilâl Adilov Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ tutuv şaraitlerini şikâyet ete.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina Nazirler Kabineti, sicilge kirsetme arizasını bergende devlet içinde alınğan kişiniñ bildirgeni malümatta hatalarnı tüzetme imkânını esapqa alınğan bir qarar qabul etti.
DAKniñ yañlış belgileri sebebinden yaşama yardımını alamaması vaqiaları olğanı içün Ükümet maqbul qararnı azırladı. Belgilerniñ tüzetilmesi yardımınen endi bu tür ödeme keçirile bilir.
Daa Ükümetniñ bu qararı, Diia qullanımı vastasınen ariza bergenler içün devlet içinde alınğan kişiniñ sicilge kirsetilmesi malümatnamesiniñ kâğıt variantını alma imkânını temin eter.


text:
2021 s. sentâbr ayınıñ 8-indeki oturışta Ukraina Nazirler Kabineti, «Keriç boğazından köpürni» qanunsız quruvğa ve qullanuvğa, RF toprağınen vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ alâqasını teşkil etüvge ve Aqyardadki park topraqlarını ve medeniy mira obyektlerini qanunsız yañıdan planlaştıruvğa alâqası olğanı 24 uquqiy şahısqa ve 6 hususiy şahısqa dair sanktsiyalarnı tasdıqladı ve Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ baqıluvına yolladı.
Tışqı işler nazirligi ve başqa devlet organlarınen orta işiniñ neticelerine köre, bu qararnıñ leyhalarını Ukrainanıñ vaqtınva işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirilgi azırladı.
«Ukraina Ükümeti, ukrain suverenitetini bozuv telükesi olğan kişilerniñ er bir areketine cevap berecek! Ukrain Qırımınıñ toprağında cinayet etken er kesniñ öz areketlerinden mesül olması içün içün kerekli küç-quvetini qoyacaqmız! Bu maqsatnen, halqara ortaqlarımıznen daa yaqın işdeilikni inkişaf etecekmiz. Rus işpal akimiyetiniñ vekillerini ve olarnıñ yardımcılarını cezalarnıñ qaytarılıp olmaması aqqında tüşünmege çekemiz», - dep VİETnıñ reintegratsiya meseleleri naziriniñ muavini İgor Yarememnko bildirdi.
Ukrian toprağında mal-mülkü olsa, mezkür uquqiy şahıslarğa sanktsiyalar qoyulur: malını qullanıp olamaz, ihrac-ital amellerini yapmağa yasaq olur, Ukrainanıñ toprağından kapitalını çıqarmağa imkân bermez, iqtisadiy ve maliyeviy mecburiyetlerni yapmağa ve Ukrainanıñ toprağında litsensiyalanğan faaliyetler toqtatılır.
Aynı zamanda hususiy şahıslarğa sanktsiyalar quyulsa, olar Ukrainanıñ toprağına kiremezler, Ukrainanıñ toprağındaki mal-mülküni qullanamazlar. Daa mezkür hususiy şahıslarğa ve kontrol etkeni ya da faydaları içün kişilerge hususiyleştimege ve devlet mülküni kira etmege yasaq olur.
Sanktsiyalar, 5 sene devamında qullanmağa planlaştırılır.
UMTMŞnıñ kerekli qararını qabul etken ve quvetini alğan soñ aynı sıñırlanğan tedbirlerini kirsetmelerine dair meselelerni baqmaları içün Tışqı işler nazirliginiñ, bu qarar aqqında Avropa Birliginiñ, Amerika Qoşma Ştatlarınıñ, Kanadanıñ ve başqa devletlerniñ kompetentli organlarına haber etmege kerekligini qayd etemiz.


text:
Keriç köprüni Keriç boğazınıñ tübündeki topraq üstünde qurmaq olmay edi. Bunı «Zavtra» yayınınıñ (Azatlıq Radiosı ve «112 Ukraina» telekanalınıñ ortaq leyhası) efirinde Rusiye ilimler akademiyasınıñ üyken ilmiy hadimi, geologiya-mineralogiya ilimleriniñ namzeti Yuriy Medovar bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, tasdiq etilgen qurucılıq leyhası, zelzele telükesi olğan zonada bulunğan boğaznıñ balçıqlı, qumlu toprağına kelişmey.
Rusiye eksperti: «Men defalarca qayd ettim: köpürni qurmaq olmay. Keriç köprüniñ esas telükesi, eñ başından qurucılıq normaları ve qaideleriniñ bozuluvında edi. Olarda aytılğanına köre, kemerli köpür, ve bu tamam kemerli köpürdir, zelzele telükesi olğan rayonlarda, ve bu tamam zelzele telükesi olğan rayondır, yalıñız çökmegen ve yükni tutqan granit kibi ya da oña oşağan topraq soylarında qurulmaq mümkündir. Keriç boğazınıñ tübü ise, suvu ve qumu bol olğan yarı qattı balçıqlar. İşte bu sebepten çatlaqlar ve çökmeler peyda ola», – dep qayd etti.
Bu hususta daa tafsilâtlı malümatnı Qırım.Aqiqat saytındaki «Men qayd etken edim: köpürni qurmaq olmay» – ekspert Keriç köprüniñ esas telükesini bildirdi» materialında oquñız.
Keriç boğazı üstünden qurulğan köpürniñ avtoyol qısmı yengil avtomobillerniñ areketi içün mayıs 16-da açıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa qurulıp bitirilmedi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurulması, Kremlniñ halqara uquqqa itibar etmegeniniñ nevbetteki delilidir, dedi.
Avropa Birligi ve AQŞ Rusiye territoriyası ile ilhaq etilgen Qırım arasında Keriç köprüniñ qısmen açılmasını sert bir şekilde tenqit ettiler.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçit qurmaq niyeti aqqında Qırımnıñ işğalinden aman soñra, 2014 senesiniñ martında ilân etti. Köpür 2018 senesine qadar qurulacaq ve 2019 senesiniñ yazında işletüv içün açılacaq, dep vade etildi. Ukraina tarafı Rusiye ile köpürniñ qurulması aqqında añlaşmadan 2014 senesinde – Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.


text:
2021 s. oktâbr ayınıñ 25-inden başlap Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında yaşağan vatandaşlar içün kiriş qaideleri deñiştirildi. 2021 s. oktâbr ayınıñ 20-sindeki Ukraina Nazirler Kabinetiniñ № 1096 qararı Ükümet portalında endi yayınlandı.
Bu künden başlap VİETnıñ sakinleri ukrain identifikatorınen vaktsinatsiya davetnamesini kösterseler, RFnen sıñırından keçkende özüni izolâtsiya (observatsiya) etmek kerekmeycekler. RFnıñ KÇYKleriniñ işini bloklağanı içün ukrain vatandaşlarına vaktsinatsiya etmege irişim bermek içün qarar tasdıqlandı.
VİETnıñ sakinleri yoqlav keçitlerine yaqın olğan Ükümetiniñ nezareti astında bulunğan Donetsk, Lugansk ve Herson vilâyetlerindeki vktsinatsiya merkerleri ya da aşı noqtalarında vaktsinatsiyağa yazıla ve kerekli davetname ala bileler. Mezkür noqtalar ve merkezlerniñ cedveli - https://bit.ly/3iwT5Or.
COVID-19ğa tirenüv meseleleri sağlıq qorçalav nazirliginiñ kontakt-merkeziniñ nomerasına +38 0 800 60 20 19 telefon etip ya da SQNniñ saytındaki çat vastasınen aşıvaktsinatsiya merkezleri ve aşı noqtalarına yazıla bilesiñiz.
Özüni izolâtsiya (observatsiya) lâğu etilmesinden ğayrı KÇYKnden ve Ukrainağa kiriş devlet sıñırından keçken ukrainler içün Vdoma qullanımınen bağlı da bazı deñişmeler bar. Qullanım endi geolokatsiyanı nezaret etmeycek, 72 saat soñ ise faalleştirmege bitirecektir.
Vdoma qullanımında ya da resmiy portalda qayd etmek içün şahsiy ve pasport bilgileriñizni, alâqa usulı ve özüni izolâtsiya yerini yazmaq kereksiñiz.
72 saat içinde mezkür bilgilernen beraber PZR-testi ya da antigen testiniñ neticesi kösterilmeli. Testniñ neticesi menfiy olsa, Vdoma qullanımı yoq ete bilesiñiz. Eger testiñiz COVID-19nen hasta olğanıñıznı kösterse, aile ekimiñizge yazılmalısıñız.
Aynı zamanda, insan sıñırdan ya da KÇYKnden keçken soñ er angi bir sebepten test yapmasa, 72 saat soñ qullanım faalleştirmege bitirip, kelecekte saylap teşkerecek qanun qoruyıcı organlarğa bilgilerni avtomatikleştirilgen olaraq berilecek.


text:
Fank
Fank (inglizce funk) – 1960-nci yıllar ortasında AQŞnıñ afroamerikan halqnın tarafından yaratılğan yönelişdir. Şekillendirüv başında fank muzıkası bir eglence dayın sayılsa da, soñra, afroamerikanlarnıñ uquqlar içün areket kontekstinde, siyasiy bir renkni de ala. James Brown, George Clinton ve Sly Stone şu tarznıñ esasçılarından olalardırlar.
Asıl, fank ıstılası o jargon sözüdir, manası – şay faal oynamaqtır, terlegence. Mürekkepleşken vezin, er bir aletniñ partiyasılarında maksimal sinkopalar mevcut olmalı (şay, sinkopalı basqa "fank bası" deyler), em muzıkalı ibarelerniñ defalarca tekrarlaması – o fankniñ esas hususiyetleridir.
Fank-yırcılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- James Brown – "Papa’s Got a Brand New Bag", "Funky Drummer" (1965)
- Wilson Pickett – "In the Midnight Hour" (1965), "Funky Broadway" (1967)
- George Clinton, onıñ fank-taqımları: "Parliament", "Funkadelic", "Funkenstain"
- Sly Stone ve onıñ taqımı – Sly & the Family Stone (1966-1975)
- Earth, Wind & Fire
- Eddie Harris
Fank-çalğıcılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Charles Lloyd (saksofonçı)


text:
Dekabr 24 künü elektrik ceryansız qalğan işğal etilgen Qırımda alâ daa ışıq yoq. Bunıñ ile telefon bağı ile problemler peyda oldı.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, ne ev, ne cep telefonlar vastası ile bağ qurmağa imkân yoq. Şu cümleden, MTS Rossiya müşterileri bir-birine telefon etip olamaylar, bağ qurğanlarnıñ subetleri ise qısqa ola. Krımenergo qazaiy hızmetleriniñ telefonları da çalışmay.
Aqmescitte alâ daa tıqanıqlıqlar saqlanıla, trolleybuslar qatnamay, adetiy marşrutlar boyunca areket daa da çoq vaqıtqa uzana.
Işıqnıñ olmağanı sebebinden Qırım paytahtında tükânlar qapatıla.
«İşlemekten ne fayda, buzdolaplar, aqça kassaları çalışmay, satıcılar fiyatlarnı bilmey», – dep añlatalar Qırım.Aqiqatqa tükânlarda.
Qırımlılar öz açuvını gizlemey – çoqusı iş yerlerine vaqtında barıp olamay, aqçalarnı bankomatlardan elde etmege imkân yoq, bala bağçaları ve mekteplerde tedbirler toqtatıla, balalarnı evlerine qaytaralar.
«İşimde bugün azırlanmaq kerekligini ayttılar. Qırımda eki kün ne suv, ne ışıq olacaq. Aytalar ki, Yañı yılda da öyle vaziyet ola bile»,– dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Aqmescit sakini İrina.
Çarşenbe künü, dekabr 24-de, Qırım kene ışıqsız qaldı. Svetoforlar çalışmağanı sebebinden soqaqlarda tıqanıqlıqlar, qazalar yüz bere. Qırım «Minergoda» Ukraina yarımadanı eletkrik ceryandan ayırğanı aqqında bildireler.
Dekabr 23 künü «Krımenergo» şirketi kene de qazaiy söndürüv cedvelini işletti.
Aynı vaqıtta, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov Rusiye ve Ukraina arasında Qırım yarımadasına eletroenergiyanıñ berilüvi aqqında añlaşmanıñ qabul etilgenini bildirdi.


text:
ABD Senatınıñ tış işleri komiteti çarşenbe künü Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirgen bir sıra qanun leyhasına qoltuttı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Laf devlet borcu bazarı, borularnıñ qurucılığına qarşı sanktsiyalar, em de Rusiyeniñ Ukraina şarqında silâlı separatistlerge qoltutqanı içün terrorizm sponsorı olğan memleket olaraq tanılması aqqında kete.
Daa soñra vesiqalar Senatnıñ bütün erkânı baqılmasına berilecek, anda deñişmeler kirsetile bile. Yañı yılğa qadar bu olmaycaqtır.
ABD Senatınıñ halqara komiteti Devlet kâtibini Rusiyeniñ terrorizm sponsorı olaraq tanılmasında qarar bermesine zorlağan qanun leyhasına qoltuttı. Al-azırda böyle memleketler cedvelinde İran, Şimaliy Koreya, Suriye ve Sudan bar. Sanktsiyalar silâ satılmasını yasaqlay ve diger memleketlerniñ ortaqlarınen banklarnıñ işini sıñırlamaqta.
Komitet, Suriye ükümetine qoltutqan Rusiye memurları ve şirketlerine qarşı sanktsiyalarnıñ kirsetilmesini belgilegen qanun leyhasına qoltuttı. Bu aqta komitetiniñ demokratı Robert Menendez içtimaiy ağlarda haber etti.
Qanun leyhasınıñ metnine köre, Rusiye vatandaşlarınıñ «Suriye ükümetine silâ almağa ya da onıñnen bağlı malümat almağa imkân bergen maddiy, maneviy ya da tehnologik yardım köstergeni ögrenilse», olarnı qara cedvelge kirsetecekler.
Cedveldeki insanlar Amerika qara cedvellerine kirsetilmeli. Şirketler de aynı sanktsiyalarğa oğray.
Bundan ğayrı, Komitet, energetik resurslarnıñ ihracı içün Rusiye borularınıñ qurucılığını maliye etken şahıslarğa qarşı sanktsiya kirsetilüvini belgilegen qanun leyhasına rey berdi.
Rusiye ükümetine yatırım yapqan, malzeme ve tehnologiyalarnı satıp yardım köstergenler sıñırlanacaq.
Şimaliy Suriyege arbiy istilâ içün Türkiyege qarşı sanktsiyalarnıñ kirsetilüvini belgilegen qanun leyhası da tasdıqlandı. Senator Menendezniñ bildirgenine köre, yañı sanktsiyalar Ankarağa «Suriyege qarşı areketleri qabul etilmeycegini», Türkiyeniñ S-400 Rusiye uçaqquvar raketa kompleksleriniñ satın aluvı ise «ruhsetsiz» olğanını köstermeli.
Qanun leyhaları ABD Kongressiniñ eki palatası tarafından tasdıqlansa, işke tüşürilecek. Bundan soñ vesiqalarnı Amerika prezidenti imzalamalı, onıñ veto aqqı da bar.
Al-azırda ABDniñ Rusiye şirketleri ve memurlarına qarşı bir çoq sanktsiyaları bar. Bunıñ sebebi Qırım işğali, Ukraina şarqındaki cenk, Rusiyeniñ ABD saylavlarına kirişkeni, Salisburyde Sergey ve Yuliya Skripallerniñ zeerlendirüvi oldı.


text:
Rusiye pasportlarını almağa mecbur olğan Ukrayınanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ sakinleri qanun tarafından taqip etilmemeli. Bunı Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Tamila Taşeva Qırım.Aqiqatqa ayttı.
«Fikrimiz olğan qanunlarğa esaslana. Esas qanun bar, oña köre, bu vesiqalar uquqiy aqibetleri olmağan, işlemegen vesiqa dep adlandırıla. Ve İşğalden azat etüv ve reintegratsiya strategiyası bar, anda pasportlarnıñ zorlap berilüvi halqara gumanitar uquqqa qarşı cinayet olaraq adlandırıla. Biz devlet olaraq halqara mahkemelerge muracaat etken edik, anda böyle pasport alğan insanlarnı cinayetçi degil, qurban dep adlandıramız», – dep ayta Taşeva.
Taşevanıñ aytqanına köre, temsilcilik Ukrayına qanunlarınıñ deñişmelerini muzakere etmege davet etildi. Qanun leyhası azırlanıla. O, Rusiye zapt etken yerlerde Rusiye pasportlarınıñ berilüvini teşkil etüv içün mesüliyet belgilemekte.
«Körgen vesiqamızda işğal etilgen topraqlarda vatandaşlarımızğa qanunsız pasport berilüvinde iştirak etkenler cinaiy mesüliyetke çekilecek, dep aytılğan edi. Meselâ, pasport bölükleriniñ reberleri, esnasnı teşkil etkenler, pasport bergenler. Ekincisi – insan bu pasportnı işğalci memuriyette çalışmaq içün alsa. Ya da Ukrayına devleti tarafından menfaatlarını temsil etmeknen vekâletli olğan, amma ant sözüne sadıq olmayıp, (işğalci devlet menfaatlarında – muar.) çalışmağa ketken insanlar. İşğal etilgen yerlerde yaşağan ve vaziyetniñ reinesi olğan adiy insanlar mesüliyetke çekilmemeli», – dey Taşeva.
Böyle mesüliyet aqqında Ukrayınanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya naziri İrına Vereşçuk da aytqan edi. Nazirniñ haberinde böyle «pasportlaştıruv» esnasından kimler mesüliyetli olacaq aytılmadı.
Qırım.Aqiqat Vereşçukqa muracaat etip, cinaiy mesüliyet teklifini tafsilâtlıca aydınlatmasını rica etti. Muracaat em oquyıcılarımız, em aq qorçalayıcılarnıñ suallerinden ibaret edi. Hususan, angi areketler içün mesüliyet olacaq ve qanun leyhası azırlanğanda aq qorçalayıcı teşkilâtlar mesleatlarğa celp etilecekmi. Ukrayınanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya nazirligine böyle informatsion muracaat yapıldı. Avgustnıñ 3-nde nazir muavini Anatoliy Stelmah bizim suallerimiz «nazirlik aks etken ve qayd etken» malümatqa ait degil, bazı sualler ise «añlatılmalı», dep cevap berdi. Qırım.Aqiqatnıñ muracaatı vatandaşlarnıñ muracaatı olaraq tasnif etildi. Soñra nazir muavini Qırım.Aqiqat jurnalistiniñ muraacaat «müellifini bilmek imkânsız» dep, onı baqmağa razı olmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bugün Nazirler Kabineti Reintegratsiya nazirliginiñ taqımınıñ azırlağanı ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarda işdeşlik içün cinaiy mesüliyeti meselelerini daa tafsilâtlı malümat bermege yönelgen qanun leyhalarını tasdıqladı.
Hatırlatamız ki, bu sene mart ayında Ukrainada işdeşlik faaliyeti ve tecavuzcı bir devletke yardım içün cinaiy mesüliyet kirsetildi. Qanunğa mücibi tecavuzcı bir devletniñ temsilcilerinen işdeşligindeki hocalıq faaliyeti içün 170 biñ grivnalıq cezadan 5 senelik tevqifke qadar cinaiy ceza esapqa alına.
Faqat resmen Ukrainağa zarar ketirmegen, öz ailelerine aş bermek ve öz cemaatınıñ yaşayış faaliyetini saqlamaq maqsadınen VİETdaki kerçekliklerde çalışmağa (misal içün hastalarnı tedaviylemege ya da kritik astyapı obyektleriniñ işini temin etmege) mecbur qalğan insanlar cinaiy mesüliyetke çekile bile ediler.
Reintegratsiya nazirligine yüzlerce hitap yollandı: insanlar bir faaliyetniñ cinaiy qanunnamege ait olıp olmağanını añlatmağa soray ediler.
Buña cevap bermek maqsadınen nazirlik akimiyet organlarınıñ ve biznesniñ 160 vekili, uquq mütehassısı, cemaat teşkilâtından ibaret olğan ve qaysı faaliyetniñ işdeşlik olmağanını açıq-aydın olaraq añlatqan eki qanun leyhasını azırlağan iş gruppasını teşkil etti. Bu cümleden, hocalıq faaliyetindeki tecavuzcınen gönülli işdeşligi cezalandırılacaq. Daa tecazvuzğa yardım bermegen şartlarda VİETda yapıla bilgen faaliyet çeşitleriniñ cedveli yaratmağa teklif etile. Ükümet bu tür faaliyetniñ hususiyetlerini ve qoşma sıñırlamalarını kirsete bilecek.
Nazirler Kabineti Reintegratsiya nazirliginiñ teşebbüsini tasdıqladı. Baqması içün tasdıqlanğan qanun leyhaları Yuraqı Şurasına berile. Şu anda parlamentçilerniñ olarnı tasdıqlamaq vaqtı keldi.


text:
Mart 7 künü Kreml nezaret etken Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabusı Emil Cemadenov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Ayder Saledinov ve Rustem İsmailovke apis cezasını üç ayğa arttırmağa qarar alındı. Apis cezası 2017 senesi iyün 11 kününe qadar uzatıldı, bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev bildirdi.
«Bunıñ sebebi olaraq – taqiq işi yapıp bitirilmegeni, bir sıra ekspertiza azır olmağanı aytıldı», – dep añlattı advokat.
Mahkeme toplaşuvında üç mabus – Cemadenov ve Abdullayev ağa qardaşları bulundılar, Saledinov ve İsmailov daa psihiatrik ekspertizasında bulunalar, qayd etti o.
Oktâbr 12 künü Qırımda beş musulman ailede tintüvler keçirilgen edi. Tintüvlerden soñ beş qırımtatarı yaqalandı ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtaında iştirak etkenlerinde qabaatlandılar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov.
Fevralniñ soñunda Rustem İsmailov ve Ayer Saledinovnı psikiatrik ekspertizasını keçmege yollağanları aqqında belli oldı.
Bundan evel psihiatrik ekspertizasını Muslim Aliyev, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Emir-Usein Kuku, Arsen Cepparov, Refat Alimov, Remzi Memetov ve Enver Mamutov keçtiler.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Oktâbr 8-de Kezlevdeki «Han-Cami» yerli din cemiyeti saqat balalarğa hayriye yardım kösterdi.
Bu aqqında Qırım musulmanları diniy merkeziniñ matbuat hızmeti bildire.
Tavriya müftiyatınıñ müftisi Ruslan efendi yardımğa muhtac olğan ve hasta olğan insanlarğa yardım etmek cemaatte eiy munasebetler doğurmasınıñ sebebi ola.
Aktsiya çerçivesinde farqlı millet vekilleri olğan 14 ailege yardım kösterildi. «Han-Cami» din cemiyeti vekilleriniñ fikirince, böyle etip olar yalıñız yardımğa muhtac olğanlarğa yardım etmeycekler, Kezlevde ve umumen yarımadada dinlerara barışıq ve amanlıqnı pekitecekler.
Milletlerara munasebetler boyunca idare mütehassısı İrina Kulâşova qayd etti ki: «Saqat balalar maddiy yardım aldılar, olar içün dua oqudılar» ve olarnıñ «belâ ile tek başına qalmaycaqlarına bir ümüt peyda oldı».
Hatırlatamız, Qırım Müftiyatı Tavriya müftiyatını tanımay ve Kezlevdeki Cuma Caminiñ zapt etilmesinde qabaatlay.


text:
Rusiyeniñ Vladimerskiy tsentral apishanesinde ceza çekken Qırımlı siyasiy mabüs Oleg Prıhodkoğa qarşı "FSB hadimini aqaretlegeni" içün yañı cinayet davası açılğan. Bunı Qırım.Aqiqatqa qızı Natalya Şvetsova bildirdi.
"Apishanede oña qarşı kene cinayet davası açıldı. Rostoavda qabaatlayıcı olğan prokuror Sergey Aydinov oña qarşı kene cinayet davasını açtı, sebep onıñ davasında gizli şaatlar olağan Rusiye FSB hadimlerini aqaretlegeni oldı. O davanıñ ğayrıdan baqılmasını ve müddetiniñ uzatılmasını istey. Vaziyet pek deşetlidir", - dedi Şvetsova.
Qırım.Aqiqat haberni yayınlamazdan evel Prıhodkonıñ advokatları ile bağlanmağa tırıştı, amma olar cevaplanmadılar. Rusiye quvetçileri yañı cinayet davanıñ açılması aqqında resmiy malümat bermeyler.
Evel Oleg Prıhodkonıñ qızı Qırım.Aqiqatqa babasına qarşı etilgen qılınuvlar ve iskenceler aqqında aytıp bergen edi.
2021 senesi küzde Advokat Sergey Legostov Rusiyede mahküm etilgen ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonen körüşken soñ, anda oña yaramay munabette olğanlarını bildirdi.
Rusiyede mahküm etilgen Qırım sakini, ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ ailesi evel çıqarılğan üküm çerçivesinde mahkeme tarafından oña berilgen 200 biñ ruble cöremeni tam şekilde ödedi.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım sakini, ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarılğan ükümni takbih etti.
Ukraina Tış işler nazirligi, Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıp, 5 yıl sert apis cezasına mahküm etkenine narazılıq bildirdi.
Qırımda Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarğan ükümni takbih etti.
Rostov-na-Donudaki mahkeme beş yıl apis cezasına mahküm etken ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ mudafaası ükümni temyiz etecek.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
YUNESKOnıñ klimat üzgäreşläreneñ yoğıntıları belän köräş proyıktı
BMO Mäğarif, belem häm mädäniyät oyışması YUNESKO Malidä klimat üzgäreşläreneñ yoğıntıları belän köräş maqsatınnan çığıp 208 million dollarlıq 9 proyıktnı tormışqa aşıraçaq
YUNESKO Mali direktorı Êdmond Munkala yasağan açıqlawında klimat üzgäreşläreneñ ildäge täêsirlären azaytu öçen YUNESKOnıñ Malineñ 10 töbägendä 9 proyıktnı tormışqa aşıraçağın belderde.
Proyıktlarnıñ tuplam üzqıymmäteneñ 208 million dollar buluın citkerüçe Munkala finaslaw öçen yaqın waqıtta yärdäm itüçelärgä ireşeläçägen iskärtep uzdı.
Proyıktlar belän su çığanaqlarınıñ koordinaśiyäle idarä itelüe belän klimat üzgäreşlärennän täêsirlängän xalıqqa yärdäm kürsätelüe planlaştırıla.
Bäyläneşle xäbärlär
“Tön’yaq ağım” ütkärgeçlärendä ğadäti bulmağan sarqular açıqlandı
Yosıf äl-Kardavinı soñğı yulğa ozattılar
Bötendön’ya möselman ğalimnär berlegeneñ nigez saluçı räise 96 yäşendä yaqtı dön'yadan kitte


text:
Bew, beyopa dünïe-ay! Qalamdac äriptecimizdiñ beymezgil dünïeden ozwı barlığımızdıñ da qabırğamızdı qayıctırıp ketti. Ocılay boladı, küni keşe ğana ortamızda jarqıldap jürgen äriptecimizden qapïyada ayırılıp qalamız dep kim oylaptı?! «Dünïe-jalğan» degen ocı eken-aw…
Lecbek Turcınbekulı Caylawbek 1961 jıldıñ 20 qaraşacında Jambıl qalacında ömirge keldi. Bozbala jac alğaşqı eñbek jolın oblıctıq «Eñbek twı» (qazirgi «Aq jol») gazetinde 1979 jılı bet jacawşı bolıp bactağan edi. Odan keyingi bar ğumırı bacpacöz calacımen baylanıctı boldı. Qazaq memlekettik wnïvercïtetiniñ jwrnalïctïka fakwltetin cırttay oqıp bitirdi. 1990 jılı «Eñbek twı» gazetine tilşi bolıp qabıldandı. 1993-2002 jıldar aralığında alğaşında Qazaq radïocınıñ Jambıl oblıcı boyınşa menşikti tilşici, keyinnen Jambıl radïocınıñ tilşici qızmetterin atqardı.
Odan keyingi jıldarı öziniñ tucawın kecken, oblıc bacpacöziniñ qara şañırağı «Aq jol» gazetinde uzaq jıl eñbek etti. Qalamı qarımdı jwrnalïct bolıp tanıldı. Äcirece, ékologïya taqırıbına tereñ boylap qalam tarttı. Ol eñbegi elenip, jwrnalïctïka calacındağı bayqawlardıñ jüldegeri atandı. Qalamdac äriptecimiz tanımal balalar aqını da edi. Öziniñ rwxanï uctazı, belgili balalar aqını Acqarjan Cärcekovtiñ amanatına adaldıq tanıtıp, jergilikti bacpalardan jarıq körgen «Buzıqtıñ bir aptacı», «Til tabıcw», «Peyil» attı kitaptarı jac oqırmandar tarapınan layıqtı bağacın aldı. Lecbektiñ cözine jazılğan Aman Maldıbaevtıñ «Jalın keşken» äni qazaq éctradacı juldızdarınıñ orındawında keñinen tanımal boldı.
L. Caylawbekov ömirden ötkenge deyin aqparat böliminiñ meñgerwşici qızmetin atqardı. Ol bölimniñ jumıcın buqaramen, oqırmandarmen baylanıctırıp otırdı. Qayta tülegen «Aq jolğa» belcene atcalıcıp, «Oqırman otawı», «Şökeñniñ şoşalacın» dayındap, gazet oqırmandarınıñ zor ıqılacına bölendi. Conıñ bir ayğağı bıltırğı jıldıñ qorıtındıcında oblıctıñ älewmettik-ékonomïkalıq ömirin jarïyalaw boyınşa buqaralıq aqparat quraldarı aracında ötkizilgen konkwrctıñ «Üzdik pwblïcïctïkalıq materïal» atalımı boyınşa ekinşi därejeli dïplomın ïelendi. Äriptecimizdiñ qwanışına bärimiz ortaqtacıp edik. Lecbektiñ äli de jazarı, oqırmanğa bereri köp edi. Nağız şığarmaşılıq şabıtı tolıcqan şağında edi. Amal neşik, jazmıştıñ ici ocılay boldı.
Aytıp kelmeytin ajal anacın, jan jarı Äcemgüldi, ul-qızdarın añıratıp, qayğığa kömip ketti. Awır qayğığa gazet ujımı da ortaqtacıp, otbacına, twğan-twıctarına köñil aytadı. Baqul bol, äriptec!
Lecbek Turcınbekulınıñ jarqın beyneci ujım qızmetkerleri men onı biletinderdiñ jadında ärkez caqtala bermek.
«Aq jol» gazetiniñ ujımı.


text:
«Artek» Halqara bala merkeziniñ hadimleri müessise hadimleriniñ erkânını eksilteler dep, Qırım yolbaşçılığından yardım soraylar. Böylece, aynı böyle muracaatnen olar Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovğa keldiler.
Bunı KİA Qırım «Devlet şurası» yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Oksana Savenkovanıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Onıñ malümatına köre, Gurzufta olıp keçken körüşüvlerden birinde «Artek» hadimleri merkezde hadimlerni basa-bas işten boşatalar ve aylıq berilmesini sozalar, dep bildirdiler.
Konstantinov işbu problemler acele al etilmesi ve vaziyetni ögrenecek işçi gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi kerek olğanını qayd etti.
Bundan evel Qırım «tasil, ilim ve gençlik naziri» Natalya Gonçarova bildirdi ki, 2015 senesi yanvar 1-de «Artek» federal akimiyetke boysunıp başlaycaq.
Qırım işğaliden sebep Ukraina 118 bala lagerinden marum qaldı. Rusiye akimiyeti «Artek» Halqara bala merkezini Rusiye tasil ve ilim nazirligine avuştırdı.


text:
BM Baş kâtibi António Guterres oktâbrniñ 8-nde Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki insan aqları vaziyetine dair üçünci maruzasını derc etti. Vesiqada 2019 senesi iyülniñ 1-nden 2020 senesi iyünniñ 30-na qadar vaqtınca işğal etilgen yarımadada halqara gumanitar uquq ve insan aqları bozuluvları aydınlatıldı.
Maruzada mahsus hızmetler ve quvetçi qurulışlar tarafından yapılğan işkence ve sert yanaşuv, insan hırsızlanmaları ve qabaatlılarnıñ cezası qalması, cinaiy davalarda qabaatlanğanlarğa kösterilgen bedava uquqiy yardımnıñ semereli olmağanı, azatlıqtan marum etüv yerlerinde tutuv şaraitleri uyğun olmağanı ve tibbiy yardım sıñırlanğanı, mülk aqqı, toplaşuv, söz serbestligi aqqınıñ bozuluvı, Qırımdan zornen çıqaruv ve sürgün etüv aqqında aytıla. BM Baş kâtibi Rusiyeni vaqtınca işğal etilgen topraqta insan aqları bozuvlarını toqtatmasına çağırdı, lâkin Rusiye tarafı resmiy cevabını şimdilik bermedi. Yañı maruza aqqında Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında aytıldı.
BM insan aqları Ukraina Monitoring missiyasınıñ insan aqları mütehassısı Vitaliy Hilko, o ve zenaatdaşları yarımadadaki bozuvlar aqqında malümatnı nasıl toplaycaqlarını Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
Maruzalarımızda yazğan cinaiy ve memuriy davalarnıñ advokatlarınen daima bağ tutamızVitaliy Hilko
– Missiyamız yarımadağa kirip olamasa da, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde insan aqlarına riayet etüv monitoringinen bağlı mesüliyetimiz ve vazifelerimiz qala. Uzaqtan monitoring usullarımız bar, anda şağan ya da o vaqıt anda bulunğan insan aqları bozuvlarınıñ şaatları ve qurbanlarınen subetleşemiz. Esas Ukrainağa çıqqanlarında olarnen ya telefon vastasınen, ya da şahsen tafsilâtlı intervyü yapamız. Memuriy sıñırnı keçken vatandaşlarnen Herson vilâyetiniñ keçiş noqtalarında laf etemiz, er kün nenen qarşılaşqanlarını soraymız. Bundan ğayrı, maruzalarımızda yazğan cinaiy ve memuriy davalarnıñ advokatlarınen daima bağ tutamız. Ebet, er şeyni tekrar teşkeremiz.
Vitaliy Hilkonıñ qayd etkenine köre, BM hadimleri bunıñ kibi usullarnı tek Qırımda degil, kirmeleri mümkün olmağan diger yerlerde de qullana.
Rusiye uquq qoruyıcı organlarını işkence, sert yanaşuv, Ukraina vatandaşlarını qanunsız şekilde tutuv ve sürgün etüvlerni toqtatmasına çağıramızVitaliy Hilko
– BM hadimleri bu maruzanı azırlağanda Rusiye Federatsiyasına monitoring ziyaretini teşkil etüvnen bağlı verbal notanı yolladı. Rusiye Federatsiyası BM Baş Assambleyasınıñ Qırım ve Ukraina mevzusınen bağlı qararlarını qabul etmey degen standart cevap keldi ve Qırım ve Aqyar ziyaretleri tek Rusiye qanunlarına köre kerçekleştirile bile, çünki Qırım onıñ subyetlerinden biri ola, dep aytıldı. Bu cevapqa baqılsa, Qırım ziyaretimiz imkânsızdır, şunıñ içün uzaqtan monitoring yapamız. Rusiye Federatsiyasından talap etken esas şeyimiz aq qorçalayıcı teşkilâtlarğa, BM hadimlerine yarımadağa serbest kirmege imkânını bermesi ola. Rusiye uquq qoruyıcı organlarını işkence, sert yanaşuv, Ukraina vatandaşlarını qanunsız şekilde tutuv ve sürgün etüvlerni toqtatmasına çağıramız.
Bundan ğayrı, BM monitoring missiyası yañı maruzasında Rusiye Federatsiyası yarımadada işkence ve insan hırsızlavlarını tahqiq etmeyip, alâqası olğanlarnı mesüliyetke çekmedi. Vitaliy Hilkonıñ aytqanına köre, resmiy teşkerüvler ve qırımlılarnıñ arizalarına baqmadan, cinayetlerde qabaatlı olğanlar cezasız qalğanını qullanmağa devam eteler.
Rusiyeniñ tahqiqattan evel teşkerüvi insan aqları standartlarına riayet etmey ve kerekli qoruv olaraq sayılamazVitaliy Hilko
– Rusiyeniñ tahqiqattan evel teşkerüvi insan aqları standartlarına riayet etmey ve kerekli qoruv olaraq sayılamaz. Uquqiy yardım aqqınıñ bozuluvını da qayd ettik. Bir örnek: qabaatlanğan kişi mahkemede şaatnıñ sorğuğa çekilmesi içün mahkemege çağırılmasını talap etti – böyle aqqı bar. Prokuratura ise bu şaatlıqnı seslendirmek yeterli olur, dep israr etti. Qabaatlanğannıñ tayin etilgen imayecisi bu meselede qabaatlav tarafına qol tuttı. Monitoring malümatına baqsaq, bu bir adise degil, sistematik bir şey olğanını ayta bilemiz.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinov halqara teşkilâtlar siyasiy mabüs dep tanığan qırımlılarnı qorçalay. O, BM baş kâtibiniñ yañı maruzasına müsbet qıymet kese.
Er bir maruza Qırımda insan aqları bozuvlarını daa tafsilâtlı bir şekilde köstere, sahtesiz köstereEmil Kurbedinov
– Endi bir qaç yıldan berli aytqan şeylerimiz tafsilâtlıca işletildi. Bu tendentsiya quvandıra: er bir maruza Qırımda insan aqları bozuvlarını daa tafsilâtlı bir şekilde köstere, sahtesiz kösterilgen. Qırımda qanunlarğa riayet etilmey, tek halqara qanunlarğa degil, Rusiyeniñ milliy qanunlarına daa qulaq asılmay. Böyle bozuvlarnı qayd etip, halqara qurulışlarğa malümat bermek ve olardan doğru cevap almaq bizim içün pek müim. Rusiye qadılarına halqara qurulışlarnıñ qararları aqqında aytsañ, emiyeti yoq dep areket eteler. Bazı vaqıtları prokurorlar Jeneva konventsiyasına esaslanğan advokatlarnı mesüliyetke çekmege bile rica ete. Ebet, böyle maruzalarnıñ emiyeti bar – hususan apishanelerde insanğa uyğun olmağan şaraitlerde bulunğanlar içün.
BM maruzasında Ukrainağa bergen tevsiyeleri de bar: meselâ, qırımlılarğa esas Ukrainada pensiya berüv imkânlarını temin etmek, Ukraina qanunlarına köre doğuv ve ölüm qaydlarını qolaylaştırmaq, yarımadadan esas Ukrainağa seyaatlarnı qolaylaştırmaqtır.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıç, onıñ müessisesi problemli meselelerni al etmek içün çalışa ve bazılarında muvafaqiyet bar, dep işandıra.
Bu sene qırımlılar ve Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarınıñ sakinleri içün aliy tasil imkânları qolaylaştırıldıAnton Korınevıç
– Ukraina vaqtınca işğal etilgen topraqlarımızda yaşağan vatandaşlarımız içün bağlarnı saqlap qalmaq içün elinden kelgenini yaptı, yapa ve yapacaq. Qırımlılarnıñ Ukraina devletiniñ hızmetlerinden qolay faydalanması içün, memuriy sıñırnı qolay keçmesi içün adım atmağa devam etecekmiz. Er kün bunıñ içün çalışamız. Şimdi temsilcilik vaqtınca işğal etilgen yarımadada doğuv ve ölümlerni qayd etüv meselelerinen oğraşa: mahkeme tedbirleri yerine memuriy tedbirler yapacaq olamız. Bu qanun Yuqarı Radada qayd etildi, onıñ müelliflerinden biri olamız. Şimdi bütün ukrainalılar içün online hızmetlerni kirsetmek içün büyük iş yapıla. Bu sene qırımlılar ve Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarınıñ sakinleri içün aliy tasil imkânları qolaylaştırıldı: mezunlarnıñ Ukraina aliy oquv yurtlarına imtiansız kirmege imkânı bar edi.
Aynı vaqıtta Anton Korınevıç, BM mütehassısları yañı maruzasında Ukraina devleti çoq aytqan qırımlılarnıñ aqları bozulğanını qayd etmedi, dep bildire.
– Diniy aq ve serbestlik – din serbestligi bozuvları bölüginde Ukraina pravoslav kilsesi Qırım yeparhiyasınıñ müminleri ve hadimleriniñ aqları bozulğanını körmegenimiz bizni qasevetlendire. Bu malümat BM maruzasında olmalı, dep tüşünemiz.
Qırım.Aqiqat jurnalistleri Rusiye Tış işler nazirligine muracaat etip, BM baş kâtibiniñ Qırımda insan aqları bozuvlarına dair maruzasınıñ ayrı maddelerini izaatlamasını rica etti, amma bu maqale yazılğanda bir de bir cevap yoq edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Sergey Mokruşin, Qırım.Aqiqat alıp barıcısı


text:
Toğay bey İyün -30 – 1651’de Öldü
Qırım Hanlığınıñ meşur askeriy lideri ve siyasetçisi. Toğay adlı-sanlı Qırım ailelerinden Arğınlardan kelmektedir, tam adı Arğın Doğan Toğay bey. Bey unvanını Or Qapı sancağınıñ başına keçkeni zaman alğandır. Bu sancaq Qırım Hanlığı içün pek müim edi, çünki anda Qırım yarımadasını qıtanen bağlağan Or boynu buluna.
1648 senesi Zaporog Qazaqlarnıñ Lehistanğa qarşı yapqan Hmelnıtskiy İsyanında Bogdan Hmelnıtskiyge yardım etmek içün bir ordu (tahminen 6000 – 20000 kişilik) ketirgen.
İşbu cenk devamında Toğay bey çeşitli müim muarebelerde iştirak etken edi ve soñunda Beresteçko muarebesinde öldürilgendir.


text:
Törkiyädä Kovid 19: ülemnär häm yoqtıru oçraqları arta
İldä soñğı täwlektä 276 keşe koronavirus qorbanı buldı
Törkiyädä sonğı täwlektä koronavirustan 276 keşeneñ ğomere özelde.
Şulay itep kizü başınnan birle ildä älege çirdän yaqtı dön’yadan kitüçelärneñ sanı 32 meñ 943 buldı.
Ber täwlektä 302 meñ 108 test yasaldı häm 2 meň 203 yaña xasta açıqlandı.
Könlek yoqtıru kürsätkeçe isä – 54 meñ 740.
Däwalanuı tögällängän 35 meň 503 keşe belän koronavirusnı ciňüçelär sanı 3 million 194 meň 978gä citte.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan - Putin söyläşüe uzdı
Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Rusiyä däwlät başlığı Vladimir Putin belän telefonnan söyläşte
Aşlıq koridorınnan moña qadär 235 korab uzdı
İstanbulda imzalanğan “Aşlıq taşu kileşüe” - BMOnıñ soñğı yıllarda qul quyğan in zur uñışlarınnan berse


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Aqyarda, Fiolent burnunda, plâjda istiraat qaideleri ile levha asıla. Qaidelerni bozğanlarnı para cezası ve atta tevqif ile qorquzalar. Bunıñ ile tenbiyeviy malümatta Ukraina qanunlarına esaslanalar, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Şu cümleden, ziyaretçilerni plâjlarda köpeklerniñ olması, içki içilmesi, ocaqlarnıñ yaqılması, gecelev aqta tenbiyeleyler. Bunıñ ile Ukraina qanuniyetine köre belgilengen para cezaları qara boya ile boyalanğan. Yalıñız küneşte çıplaq yatqanlarğa olacaq ceza qara boya ile qayd etilmegen. Bu alda, insanlarnı 15 künlük tevqif bekley.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Rusiye Federatsiyasını temsil etken qırımlı-sabıq ukrain çempionı Emin Seferşayev Sarayevoda kadetler arasında yunan-roma küreşi boyunca Dünya çempionatınıñ finalına keçti, haber ete Qırım.Aqiqat.
Dünya çempionatı saytında bildirilgeni kibi, Emin Seferşayev 50 kg qadar yük kategoriyasında küreşti ve finalda İtalyadan kelgen Giovani Frenige yutquzdı.
Evel Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Emin Seferşayev Sırbistanda keçirilgen Avropa birinciliginde Rusiyeni temsil etip, altın medalni elde etken edi.
Emin Seferşayev Qırım işğalinden evel halqara yarışlarda Ukrainanı temsil ete edi. 2013 senesinde Seferşayev yunan-roma küreşi boyunca Dünya ve Avropa çempionatlarında ğalebe qazanğan edi. Bu ğalebeleri tuvğan şeerinde qayd etilgen edi: Keriçte «Altın grifon» şeer reytinginiñ taqdirlev merasiminde 15 yaşında Emin Seferşayev «Yıl insanı» unvanını aldı.


text:
Aqyarnıñ aman-aman er bir sakini Rusiye pasportını aldı, dep bildire RİA Novosti agentligine Rusiye Federal migratsion hızmeti reberiniñ birinci muavini Yekaterika Yegorova.
«Aqyarda bu mesele aman-aman qapatıldı. Aqmescitte berilmegen pasportlar daa bar, lâkin zanımca, belgilengen müddet içinde yetiştireri», – dedi o.
Keçken afta Rusiye FMH yolbaşçısı Konstantin Romodanovskiy bildirdi ki, Qırımda Rusiye pasportına alacaq 1,25 million insandan ariza qabul etildi, o vaqıt 800 biñden ziyade berilgen edi.


text:
Geoffrey Chaucer
Geoffrey Chaucer (aytılıwı: Djeffri Choser; sh. 1343 – 25 oktyabr, 1400) İnglis a'debiyatının' atası dep ta'n alıng'an Orta A'sirlerde jasap o'tken ullı İnglis shayırı bolg'an. Ol o'miri dawamında jazıwshı, filosof, alximik, astronom retinde dan'q arttırg'an bolsada, ma'mleketlik xızmette byurokrat ha'mde diplomat retindede belsendilik qılg'an. Onın' en' ataqlı shıg'arması - Canterbury gu'rrin'leri. Chaucer Britaniyada fransuz ha'm latın tilleri u'stem bolıp turg'an waqıtta İnglis tilinin' ana tiline aylanıwında u'lken rol oynag'an.


text:
Ózbekstan Respublikası Prezidenti tarepinen alǵa súrilgen áhmiyetli 5 baslamanın’ orınlanıwın támiyinlew maqsetinde 2 baslamadan orın alǵan dene tárbiya hám sporttı jaslar arasında eń jaydırıw, studentlerdiń salamatlıǵın bekkemlew, studentlerdiń bos waqtın biykar otkermey hám universitet saylandı komandasına jaqsı oyınshılardı tańlap alıw maqsetinde 2021-2022-jılǵı oqıw jılında universitet studentleri arasında sporttıń voleybol túri boyınsha erler hám qızlar arasında universitet birinshiligi jarısları όtkerilip atır.
Jarıs mart ayınıń 2-sánesinen baslap aprel ayınıń 25- sánesine shekem dawam etedi. Erler hám qızlar arasında 15 fakultetten komandalar qatnasıp, sonan 410 student jas όz belsendiligen kόrsetip, salamatlıǵın bekkemlemekte.
Kelesi oqıw jılınan baslap joqarı hám birinshi liga jarısları sho’lkemlestiriledi.


text:
Bağçasaray yolbaşçılığınıñ matbuat ıhzmeti bildire ki, «Patriot» cemaat teşkilâtı eki yıl evelsi şeer şurası tarafından qabul etilgen «Bağçasaray şeeriniñ vatandaşlarına qurucılıq ve köy hocalıq işleri içün topraq damartılarınıñ ayırılması boyunca leyha azırlanması aqqında» qararını lâğu etmek muracaat etti.
Bağçasaray yolbaşçısı Konstantin Rubanenko cemaat teşkilâtınıñ muracaatını ögrenece ve baqacaq mahsus komissiyanı meydanğa ketirüv aqqında qarar azırlamağa avale etti. Bundan ğayrı, mezkür komissiya Bağçasaray şeer şurasınıñ toplaşuvında baqılacaq topraq damartılarınıñ şeer mal-mülkine keri qaytarılması aqqında qarar leyhasını azırlaması mümkün.
Şeer yolbaşçısınıñ fikirince, Bağçasarayda topraq damartılarını 8 yıldan berli beklegen 5 biñlik nevbet olğanda, şahsiy qurucılıq içün topraq damartılarınıñ ayırlıması aqqında qarar almaq olmay.
Şeer yolbaşçılığınıñ malümatına köre, Rubanenko Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya adına mezkür qararlarnıñ qanun boyunca qabul etilmesi ve topraq damartılarını alğan adamlarnıñ vesiqalarını teşkerüv aqqında muracaat azırlamağa emir etti.


text:
Bunı Radio Svobodağa Ukrainanıñ içtimaiy siyaset naziri Lüdmila Denisova bildirdi.
«Köçme ve yardım etmek içün para ayıruv mehanizmı işletildi. Askerlerniñ ve olarnıñ qoranta azalarınıñ yerleşme programması bar. Bu mesele eñ yüksek seviyede çezilecek. Bütün masraflar devlet bütçetinden alıcaq», – dedi Denisova.
Onıñ aytqanına köre, bu meseleni Nazirler Kabineti 15 kün içinde çezecek.
Aprelnıñ 15-de Ukrainanıñ Yuqarı Şurasında «Ukrainanıñ vatınca işğal etilgen topraqlarından grajdanlarnıñ aq-uquqlarını temin etilmesi» aqqında qanunı qabul etildi.
Bu qanunğa köre, Ukrainanıñ Qırım Muhtar Cuhuriyeti ve Aqyar şeeri, onıñ kokı, içteki suvları ve deñızniñ Ukrainanıñ territorial parçası, suvastı vaqtınca işğal etilgen topraqları olaraq sayıla.


text:
Aqmescit – Qırımtatar halqı Meclisine qarşı yapılğan basqı ep küçleşse de, Aqmescitteki binası üzerinde milliy bayraqnen birlikte ukrain bayrağı da yelpirey. Yerli ealiniñ bir qısımı buña menfiy baqsa da, Meclis azalarınıñ sarı-mavılı bayraqnı alıp taşlamağa niyetleri yoq.
Aynı zamanda, mütehassıslarnıñ fikirince, Rusiye akimiyeti Meclisni idare altına alıp olamasa, ileride bu qurumnı yasaqlay bileler.
«Biz kelecegimizni Ukraina ile köremiz», – miliy areket iştirakçisi
Aprel ayında Qırım «imayecileri» tarafından alıp taşlanğan ukrain bayrağını kene de yerine tiklegen milliy areket iştirakçisi Zodiye Saliyeva aytqanına köre, ileride de ukrain timsalini qorçalamağa azır.
«Biz qorqmaymız… Biz Qırımğa qayttıq ve kelecegimizni Ukraina ile birlikte köremiz, onıñ içün em bu bayraqnı, em bizim bayrağımıznı köz bebegi kibi qorçalaymız. Bunıñ artında bizim devletimiz. Bizim kelecegimiz tura», - dedi Zodiye apte Qırım.Aqiqatqa.
Zodiye apteniñ sözlerine köre, qırımlılarnıñ bazıları qırımtatarlarğa qol tutalar, amma açıqtan-açq fikinlerini bildirmege saqınalar.
Faqat, soravdan keçkenlerniñ büyük bir qısımı Meclis binasındai bayraqnıñ asılı turğanına qarşı çıqtılar.
«Men Qırım sakinim ve Meclis üzerindeki ukrain bayrağınıñ turmasına qarşı çıqam, çünki olar bazılarğa «separatist» dep aytalar, özleri şunı yapalar», - dedi Aqmescitli sakin Vladimir İliç.
Meclisni yasaqlay bileler, – ekspert
Yaqın şarq taqiqatları Merkeziniñ müdiri İgor Semivolosnı yerli ealiniñ menfiy munasebeti iç te taaciplendirmedi.
İgor Semivolos Qırım.Aqiqatqa şunı bildirdi: «Olar evelden de qırımtatarlarnı separatizmde qabaatlay ediler. Bu ruslarnıñ menlik meselesedir, çünki olar eñ başından qırımtatarlarnı «rus dünyasına» qarşı çıqqanlrını añlay ediler».
Ekspert bildirgeni kibi, şimdiki vaqıtta «akimiyet» Meclisni idare altına almağa istey, amma, niyetlerine irişmeseler, qırımtatarlarnıñ temsiliy organını ekstremistik olaraq adlap, yasaqlay bileler.
Vaziyet nasıl etip deñişecegi Qurultaynıñ sessiyasına bağlı olacaq. Semivolosnıñ sözlerine binaen, «kollaboratsionist -satqınlar» vastasınen Qırım «akimiyeti» kendi niyetlerine irişseler ve reberlerni ğayrıdan saylasalar, temsiliy organ olarğa boysunacaq. Qurultay vekilleri toplaşuvnı Herson vilâyetinde keçirseler ve vekiller Meclisniñ siyasetine qol tutsalar, «akimiyet» Meclisni yasaqlamaq içün çalışacaq.
Şimdiki vaqıtta Meclis binası – Qırımda ukrain bayrağı yelpirep turğan yekâne bina, desek yañlış olmaz.


text:
Aqmescit – Qırımda yerli sakinlerniñ evlerinde tintüvler devam ete. Ekstremistik kitaplarnı, afyon, silânı qıdıralar. Esasen İslamnı kütken vatandaşlar diqqat merkezinde bulunalar. Uquq-qorçalayıcılar bu vaziyetke qıymet keserek, rusiyeli akimiyet yerli ealini saylavlar arfesinde qorquzmaq istey, deyler.
Nevbet qırımlı bloger Yelizaveta Bogutskayağa keldi. Liza Bogutski tahallüsi altında, bloger çeşit neşirlerge, hususan Qırım.Aqiqatqa teñqidiy maqaleler yazıp, yollay edi.
Bogutskayanı tintüvden soñra Aqmescit rayonı politsiya bölügine alıp ketip, bir qaç saat soravdan keçirdiler. Tintüv devamında seslendirilgen sebeplerden biri olaraq Bogutskayanıñ mayıs 3 künü Qırım ile Ukraina sıñırında Mustafa Cemilevni qarşılağanı ilân etildi.
Uquq qorçalayıcı: Liza qurum içün telükelidir
Qırımnıñ adliyeviy qabulhanelerniñ ağlarında çalışqan adliyeci Alöna Luneva emin, «satqın ve terroristlerniñ» qıdıruvı – bu razı olmağan adamlarğa yapılğan basqıdır».
Adliyeciniñ fikirince, tintüv dalğası tanılmağan cumhuriyet organlarına ötkerilecek saylavlarnen bağlı. Aynı zamanda, «bu kibi siyaset sayesinde işğalge qarşı olğanlar, onı desteklemegenler qorqıp, Qırımnı terk etmelerini isteyler», – dedi Luneva.
Uquq qorçalayıcı qayd etkeni kibi, qırımlı rejissör Oleg Sentsov apiske alınğan soñ, Ukraina vatanperverleriniñ sayısı yarımadada azlaştı. «Men bellesem, qırımtatarlarnıñ evlerindeki tintüvler bu sebepten ötkerile. Liza – Ukraina vatanperveri olıp bunı gizlemey. Demek, o qurum içün telükelidir. Başqaları, Qırımda yaşap, fikirlerni açıq-aydın bildirmege mümkün olğanını körip, cesaretlene bileler. Qurum içün digerlerni ilhamlandırğan cesür insanlar kerek degil», – de y Alöna Luneva.
Tintüv dalğasından soñ, narazılıq dalğası köterilir, – Smedlâyev
Qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçisi, Qurultaynıñ merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev, Bogutskaya ile bağlı vaqialarda bir qaç aspektni qayd etti.
«Birinciden, tek qırımtatarlarnı, İslamnı kütken, camilerge barğan, ukrain devletiniñ tarafdarlarını qorquzmaq ıntıluvıdır. Ekinciden, şahsiy malümatlarnı elde etmek isteyler. Üçünciden, malümatnı bildirgen çeşit programmalarnı qoymaq nietindeler», – dep qayd etti Smedlâyev.
Milliy areket iştirakçisi, «akimiyet ile birlikte olmağan», Meclis tarafdarlarğa qarşı repressiyalar qullanılacağından saqına.
Qırımda yüz bergen vaqialar, yarımadada vaziyetni kerginleştirmek maqsadında yapıla, dey.
«Bugünki künde qırımtatarlar ve digerlerge qarşı yapılğan aqsızlıqlarğa … belli bir vaqıtqa qadar riayet etilmeycek. Amma, er kes susıp oturmağa razı degil. Narazılıq dalğası köterilir. Saylavlardan soñ, Qırımda vaziyetni kerginleştirecekler. Kimdir, şimdiki akimiyet üküm etken vaqıtta, qırımtatarlar yarımadada qalıp, raat yaşaycaqlarını tüşünse – yañlışa. Ukrainliler ve diger millet vekilleri tamam bu vaziyette», – dey faal.
Smedlâyevniñ fikirince, Qırım arbiy bazası olaraq qabul etilse, adiy adamlarğa mında yer qalmaycaq.
Qırım.Aqiqat evelden haber etkeni kibi, soñki bir qaç afta içinde Qırımda qırımtatarlarnıñ qorantlarında tintüvler sıqlaştı. Hususan, Seyitler rayonında kütleviy tntüvler teşkil etildi.


text:
Rusiye Qırımda olayatqan adiseler içün mesuliyetlidir, şu cümleden insan aqlarınıñ bozuluvı içün, çünki onı işğal etti, dey İnsan aqları boyunca Avolpa mahkemesiniñ işlerinden akimiyet vekâletlisi Boris Babin.
Bunı o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde oktâbr 15 künü bildirdi.
«Rusiye özüne qoşmasa bile, episi bir işbu territoriyada insan aqlarınıñ bozuluvı içün mesuliyetli olacaq edi. Buña misal Rusiyege qarşı Avropa mahkemesiniñ Pridnestrovye boyunca qararı, Türkiyege qarşı Şimaliy Qıbrıstan boyunca ve ilâhre. Yani, işbu ceet şimdi bir şey deñiştirmey», – dey ekspert.
O dey ki, Avropa mahkemesi siyaset ile oğraşmay, o aqiqaten işbu bozuluvlar içün kim mesulieytli olğanını bilmeli.
Ukraina Rusiyege qarşı endi 4 davanı açtı. Bu davalarda Qırım işğali ve Donbasstaki arbiy areketlerden sebep insan aqlarınıñ bozuluvı qayd etilgen. Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin aytqanı kibi, Ukraina halqara mahkemelerde Qırım işğal ve Donbass qısmınıñ işğali içün Rusiyeden 50 mlrd dollar miqdarında tazminni ödemege talap ete.


text:
08 Angi alda orazanı bozmağa mümkün? | Ramazan Nefesi
Ayat öyle ki, insan Allahnı tanır, Allahnıñ aqqını bozmağa qorqar, amma onu yerine ketirmek içün belki de pek zorlanır! Ve bu sıradı şunı qayd etmelimiz ki Allahu Taalâ bir canğa onu taşınılmağan yüknü omuzuna taşlamay. Ve başqa taraftan bütün şeriat insanlarnıñ ayatını qolaylaştırmaq içün, zorlaştırmaq içün yiberildi. Onun içün ResulüLLah (aleyhi-s-selâm) buyurdu ki… Amma ne yerde qolaylıq, ne yerde zorluq onuñ qaideleri bar. Yani bir ibadetni vaqıtında qılmaq ya da qılmamaq, tam şekilde ya da qolay şekilde qılmaq – bunu episini şeriy sebepleri belli ete. Böylelikle, meselâ, yolcu ya da hasta adam orazanı boza bilir. Sefer ve hastalıq – şeriy sebepler sayılır! Amma sebepler qaldırılğan soñ qazasını yapar. Amma hronik (daimiy) hastalığı barsa, fidye berer, qaza yapmaz… Allah epimizni marazlıqtan, belâlardan qorusıñ, Oña eñ mükemmel şekilinde ibadet etmege nasip eylesin!


text:
Kiyevde dekabr 17-de «Qırımtatarlarnıñ tarih ve medeniyet yadikârlıqları» tögerek masası ötkerilecek. Tedbir Eski Qırımdaki Özbek Han camisiniñ 700 yıllığına bağışlana.
Bunı tedbir teşkilâtçıları «Kiyevdeki qırımtatarlar cemiyeti» Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Tögerek masa Ukraina halq deputatı, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ qoltutuvı ile keçirilecek. O, musafirlerni selâmlaycaq.
«Tögerek masa keçirilmesiniñ maqsadı Ukrainada islâm ve qırımtatar tarih ve medeniyet yazma ve mimarcılıq yadikârlıqlarınıñ saqlaması ve imayesi, Qırımda islâm dininiñ peyda olması ve Özbek Han camisiniñ qurucılığını tedqiq etmek kerekligi meselesine diqqatlarnı celp etmekten ibarettir», – dep qayd eteler teşkilâtçılar.
Tedbirge diplomatlar ve Ukrainadaki halqara teşkilâtlarnıñ vekilleri, devlet akimiyet organları, diniy teşkilâtlar ve alimler davet etildi.
Tedbir Kiyev saatine köre saat 11:00 Sofiyevskaya 2-A adresi boyunca GUAM Demokratiya ve iqtisadiyat inkişafı Kâtibiyetinde başlanacaq.


text:
Ermeni Bazarda "Qırım titanı" zavodınıñ taşlantılarından hocalıqlar zarar kördi, hususan yüzümlikler. Bunıñ aqqında Qırım.Aqiqatqa uquqqoruyıcı Abdureşit Cepparov haber etti.
"Bugün zenaatdaşımnen Ermeni Bazarda bulundıq. Pek eziyetli müit. Şeerden tezce ketmege isteysiñ. Soqaqlarda adam az, amma tereklerden tüsken yapraqlar er yerge savurılğan. Sebzeler pek zarar kördi, bundan ğayrı yüzümlikler de - yapraqları ekşilik taşlantılarından yanğan", - dep haber etti uquqqoruyıcı.
Malüm olmağan ilk madde taşlantıları avgustnıñ 23-ünden 24-üne gecesi qayd etildi. Bir gece Ermeni Bazar şeeri ve yaqın köylerde qora, ev damları, aletler ve ösümlikler üstünde yapışaq yeşil tot peyda oldı ve avada keskin ekşilik qoqusı sezile edi.
Sentâbrniñ 4-nde saba Ermeni Bazar mektepleriniñ müdirleri, birinci sınıf talebeliniñ ana-babalarına telefon etip, şeer tışına çıqacaqları aqqında haber etti. Balalarnen beraber analar da sanatoriylerge yollanılacaqları aqqında aytıldı. 2-11 sınıf talebeleri ise özleri ketmek kerek edi.
Qırımnıñ şimalinde zararlı taşlantılarnıñ kölemi normadan tış çıqtı. Qırımnıñ rusiyeli başlığı Aksönovnıñ aytqanına köre, “Qırım titanı” zavodınıñ işi eki aftağa toqtatıldı.


text: Aqmescit civarındaki Lugovoye-2 qasabasında bir soqaqqa belli horeograf ve oyuncı Akim Cemilevniñ adı berildi. Soqaqnıñ başında hatıra tahtası yerleştirildi. Qasabadaki başqa soqaqlar Rusiyeniñ şeerleri : Arhangelskaya, Astrahanskaya, Kostromskaya adlarını taşımaqta. Soqaqlarnı böyle adlarnen Lugovoye-2 qasabası ealisiniñ çoqusını teşkil etken qırımtatarlarğa haber etmeden adlandırdılar. Qasaba aktivistleri bir qaç yıldan berli bu adlarnıñ deñiştirilmesini talap eteler, amma akimler ancaq 4 keçitke qırımtatar adlarını bermege razı oldılar.


text:
Related Articles
-
GERMANIYA NEGE SOĞIS AŞTI?
Jazuşı-publicist Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): Erteñ, 22-mausımda Germaniyanıñ Sovet Odağına qarsı şabuıl bastağanına 81 jıl boladı eken. Jıl sayın osınday kezeñde «1941 jılı 22 mausımda faşistik Germaniya opasızdıqpen soğıs jariyalamastan Sovet Odağına basıp kirdi» degen qwlaqqa siñisti twjırım kezekti ret qaytalanıp jatadı. Osı şındıqqa üylese me? Nemisterdiñ opasızdıqpen basıp kirgeni ras pa? Resey tarihşıları 2009 jılğa deyin bwl taqırıpqa auız aşıp körgen emes. Öytkeni aqiqattı aytuğa jol berilmeytin. Tarihi qwjattar bolsa ne deydi? Tarihi qwjattar Germaniya 1941 jılı 21 mausımda soğıs jariyalau turalı Berlinde äzirlengen qwjattıñ 22-mausımğa qarağan tünde Mäskeudiñ resmi ökilderine tapsırılğanın aytadı. Germaniya elşisi Verner fon der Şulenberg 1941 jılı 22 mauımda Kreml'ge kelip, qabıldau bölmesinde birneşe sağat tosıp,
-
QARATAUDIÑ QARA BEKETİNDEGİ QIS
JWMAT ÄNESWLI (Tarihtıñ bir sabağı– äñgime) QARATAUDIÑ QARA BEKETİNDEGİ QIS Bwl 1917-jıldın keyin bolğan uaqiğa. Qarataudıñ soltüstigindegi Betpaqdalanıñ arğı betindegi köterilistiñ u şuı basılıp, , qızıl men aqtıñ äskeri Betpaqdalanı äli oyqastap jürgen kez. Qarataudağı qara beket qıstıñ qiın kezinde, adasqan, ne toñğan jolauşı jılınıp, esin jinaytın beket edi. Osı bekette elmen birge köşe almay , eluden asqan äyel men jası on toğızğa tolğan qızı Qarğaş amalsız osı Qara beketti qıstap qalğan. Olardıñ bir siırı bar edi, sonı kündelikti qorek qılıp, künderin körip otırğan. Tün qarañğısı tüsken kezi edi. Kire beriste baylanğan jas bwzau men qaşar twr, aldına salınğan azğantay şöpti kürt kürt şaynap twrğan. . Bir kezde qoydıñ
-
AHMETTANUŞI JAZUŞINIÑ JAÑA KİTABINIÑ TWSAUKESERİ
Mädeniet jañalığı Wlt wstazı, Alaş kösemderiniñ biri Ahmet Baytwrsınwlınıñ tuğanına 150 jıl Tayauda Almatıdağı Wlttıq Akademiyalıq kitaphanada aqın, jazuşı Jwmat Äneswlınıñ «Tarihi hikayattar» attı kitabınıñ twsaukeseri ötti. Bwl kitap qazaq älipbii men grammatikasınıñ, ädebiettanu ğılımdarınıñ negizin qalağan, Alaş kösemderiniñ biri Ahmet BAYTWRSINWLINIÑ 1919-1920- jıldarı alğaşqı Qırğız Qazaq avtonomiyalıq respublikasınıñ qwrıluına siñirgen zor qayratkerlik qızmeti bayan etilgen. Jaña kitaptıñ avtorı Wlt wstazı A.Baytwrsınwlın ünemi wlıqtauımen oqırmandarğa jaqsı mälim. Jwmat ÄNESWLINIÑ Ahmet Baytwrsınwlınıñ ömiri men şığarmaşılığın, Alaş qozğalısı men partiyasınıñ tarihı bayan etilgen « Maqtanışı elimniñ», Wltına ğwmırın arnağan twlğa», «Alaş tuın kötergender attı tarihi kitaptarı Wlttıq kitaphananıñ katalogına engen. Jaña kitaptıñ twsaukeserine belgili aqın Ayan Nısanalin, belgili jazuşı , «Balbwlaq» jurnalınıñ
-
Qara teñizde Reseydiñ “Mäskeu” kreyseri suğa battı. Oğan ne boldı?
Mark KRUTOV “Mäskeu” kreyseri Reseydiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı bolğan. 14 säuir keşke Resey qorğanıs ministrligi eldiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı – “Mäskeu” kreyseri suğa batqanın habarladı. Sarapşılar zımıran qaruı bar kreyserden ayırılu Resey flotına eleuli soqqı bolıp tietinin aytadı. 13 säuir keşke Ukrainanıñ Odessa oblıstıq äskeri äkimşiliginiñ basşısı, polkovnik Maksim Marçenko telegram-kanalına Reseydiñ Qara teñiz flotınıñ flagmanı (jolbasşı keme) sanalatın, zımıranmen jabdıqtalğan “Mäskeu” kreyserine Ukrainanıñ kemege qarsı eki “Neptun” zımıranı tigenin jazdı. Birneşe sağattan keyin Resey qorğanıs ministrligi TASS agenttigine kemede ört bolğanın rastadı. Äskeri vedomstvo “Ört saldarınan “Mäskeu” zımıran kreyserinde oq-däri qorı jarıldı. Kemege edäuir zaqım keldi. Ekipaj tolıqtay evakuaciyalandı” dep mälimdep, örttiñ şığu sebebi anıqtalıp jatqanın aytqan.
-
ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN
ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN Itel qağan Kökbörğ atalğan twsta, Kökbörğ atı Kökbwlaq bolıp taralğan twsta… Europağa Abaq tañba köterip barğan wlı Abaqtı atanıp, Keyin kele wrpağı Aqbaqtı bop este qalatın. Aqbaqtıdan Esen tudı da, Esen-Abaqtı delingen, Esen-Abaqtı Esenbaqtı bolıp Karpattıñ iığına kömilgen…. Itelderdiñ jartısı Oral tauda twradı, Itelderdiñ jartısı Altayda işip bwlağın… Biri başqort işinde, Biri qazaqtıñ qoñır tüsinde, Ulap-şulap şığadı… Quraydan tartıp qoñır küy, Tarqatıp işip qwmarın… Edilden alaqanımen kösip işken kezderin eske ap, Selkildep biler “Jorğağa” Qozğaltıp abaq twmarın… Mine, osılay orman elinen tarağan swlu tarih, Itel qağannıñ attarı dala kilemin twyağımen sırğıtıp ağılıp… Kökböri Mübarak Qizatwlı
Pikir qaldıru (Cancel)
İzdeu…
Soñğı jazbalar
- “Qazaqstandı kemsituge tırısadı”. Mäskeu Toqaevtıñ mälimdemesine qalay jauap beredi?
- “Liderleri köregendik tanıtpağanda, birinşi qwrban Qazaqstan boluı mümkin edi”
- “Qısım körsetu qwralı”. Toqaev Resey wsınğan AES-ti saluğa nege asıqtı?
- Maykl N'yutonnıñ «Jan jihanı» kitabınıñ audarmasınan üzindi
- Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?
-
kerey.kz TV
ZAMANBEK NWRQADİLOVTİÑ WLI ÄKE KEGİN QAYTARMAQŞIkerey.kz| Mar 3, 2022 | 1,904 views
-
kerey.kz TV
Qañtar ayında bolğan qayğılı oqiğalar turalı swhbatımnıñ qazaq tilindegi nwsqasıkerey.kz| Feb 12, 2022 | 1,990 views
-
kerey.kz TV
Elordalıq filarmoniyanıñ ärtisteri aq halatı abzal jandarğa än arnadı.kerey.kz| Apr 8, 2020 | 7,120 views
-
kerey.kz TV
Qwtılayıq indetten! Şıqpa sırtqakerey.kz| Mar 31, 2020 | 7,034 views
-
kerey.kz TV
Qazaq Sibir handığına – 800 jıl!kerey.kz| Oct 17, 2019 | 13,135 views


text:
Soñki onyıllar içinde ruhiyatçılar pek çoq acayip keşifler yaptılar. Olardan birisi – bala şahsiyetiniñ inkişafı içün munasebet üslübiniñ manası aqqında. Balağa munasebet ğıda qadar kerekli olğanı, artıq, tartışılmaz bir aqiqat oldı. Eksiksiz ğıdalama ve yahşı tıbbiy baqım alğan, amma devamlı sürette büyüklernen munasebet bağı olmağan balaçıq tek ruhiy ceetten degil de, bedence de yaramay inkişaf ete: o, ösmey, aza, ayatqa nisbeten merağını coya. "Problemli", "ağır", "söz diñlemegen" ve "imkânsız" olğan balalar "kompleksleri olğan balalar", "qorqutılğan", ya da "bahtsız" balaçıqlar – er vaqıt ailede doğru şekilde qurulmağan munasebetlerniñ neticesidir.
Ağır balaçıqlar meselesi boyunca psihologik yardım içün muracaat etken ana-babalarnıñ çoqusı, balalıqta öz ana-babalarınen zıddiyet yaşağan insanlardır.
Mütehassıslar, ana-babalarnıñ arasında olğan munasebetlerniñ üslübi ister-istemez balanıñ psihikasında "yazılğanını" neticesine keldiler. Bu adise pek erte, daa mektep çağından evel başlana ve, elbette ki, añsız ola. Büyügen soñ, insan bu munasebetler üslübini tabiiy bir al olaraq tekrarlay. Böyleliknen, munasebetler üslübi nesilden nesilge içtimaiy miras olaraq aqtarıla. Yani ana-babalarnıñ ekseriyeti öz balalarını, olarnı balalıqta terbiye etkenleri kibi terbiyeleyler. Balaçıqlarnen yahşı munasebetlerni nasıl etip qurmaq? Nasıl etip bala büyük insannıñ sözüni diñlegenini asıl etmek? Munasebet pek kerginleşken soñ, onı nasıl etip tüzetmek? Bu suallerge beraber cevap bermege, em de ana-babalar ve balalar arasında munasebetlerni qurmaqnı ögrenmege tırışacaqmız.
Ruhiyatçı – пcиxoлor
Problemli balalar – пpoблeMHыe дeTи
Ağır balalar – Tяжëлыe дeTи
Söz diñlemegen balalar – HeпocлyшHыe дeTи
İmkânsız balalar – HeBoзMoжHыe дeTи
Kompleksleri olğan balalar – дeTи c koMплekcaMи
Qorqutılğan balalar – зaбиTыe дeTи
Bahtsız balalar – HecчacTHыe дeTи
Birinci ders. Şartsız qabul etme.
Bizim sistematik derslerimizni başlap, sizni umumiy bir printsip ile tanıştırmaq isteyim. Bu printsipke riayet etilmese, balalarnen munasebetlerni tüzetmege yönelgen bütün ıntıluvlar muvafaqiyetsiz olur. İşte, bu madde bizim başlanğıçımız olacaq. Bu printsip – şartsız qabul etme. Şartsız qabul etme ne demek? Balanı şartsız qabul etmek – demek ki, o dülber, aqıllı, istidatlı, alâ oquğan, yardımcı ve ilâhre olğanı içün degil de, onı öylesine, tek BAR olğanı içün sevmektir! Çoqusı allarda ana-babalardan oğlu ya da qızına hitaben böyle sözlerni eşitmege mümkün: "Eger sen yahşı oğlançıq (qızçıq) olsañ, men seni severim". Balaçıqlarğa qarşı pek keniş qıymet kesme munasebetlerniñ sebebi – mukâfat ve ceza – esas terbiye vastaları olğanı inançta saqlıdır. Amma balanı ne qadar çoq sögseler, o qadar da o bala beter ola. Ne içün böyle ola? Çünki balanı terbiyelemek – bu köpeçikke emirlerniñögretmesi degildir.
Psihologlar tarafından isbat etildi ki, sevilmek, bir de bir insanğa ait olmaq, yani başqasına kerekli olmaq – bu fundamental insan ihtiyaclarından biridir. Bu ihtiyacnıñ qanaatlendirüvi – normal bala inkişafınıñ zaruriy şartıdır. Bu ihtiyac balağa o siz içün qıymetli, müim, sizge pek kerekli, ya da pek yahşı bala olğanını aytqanıñızda qanaatlendirile.
Böyle bildirmeler küleryüzlü baqışlarda, şefqatlı toqunmalarda, ya da "Sen bizde bar olğanına men pek sevinem", "Seni körgenime pek quvanam", "Men seni sevem", "Sen evde olğanda menim içün büyük quvanç", "Biz beraber olğanımız vaqıtta men özümni pek yahşı duyam"… sözlerde buluna. Elbette ki, bütün bu areketler ana-babalar öz balalarına iç bir vaqıt açuvlanmaycaq manasına kelmey. Öz menfiy duyğularını saqlamağa ve içinde toplamağa kerekmey. Bu duyğularnı ifadelemege, amma hususiy bir şekilde ifadelemege kerek. Balanıñ belli bir areketlerini begenmemek mümkün, amma bütünley balanı begenmemek doğru degildir. Balanıñ areketlerini yaramay tanımaq mümkün, amma onıñ duyğuları ne qadar istenilmegen ya da "musaade etilmegen" körünse de, olarnı yaramay tanımaq olmaz.
Balanıñ yapqan areketlerinen muntazam sürette memnüniyetsizlik olmamaq kerek, çünki neticede bu balanı qabul etmeme duyğusına çevirile bilir.
Öylesine – пpocTo Tak
İstenilmegen – HeжeлaTeлbHыMи
Musaade etilmegen – HeпoзBoлиTeлbHыMи
Zaruriy şartıdır – HeoбxoдиMoe ycлoBиe
İhtiyacnıñ qanaatlendirüvi – yдoBлeTBopeHиe пoTpeбHocTи
Qanaatlendirile – yдoBлeTBopяeTcя
Ekinci ders. Ana-babalarnıñ yardımı.
Siziñ balañız bir de bir şey ögrene. Umumiy netice bir qaç şahsiy neticelerden ibaret olacaq. Olardan dört danesini qayd eteyik.
Birinci, eñ belli netice – balanıñ menimsegen bilgisi, ya da qazanğan qabiliyeti.
Ekinci netice pek belli olmağan neticedir – bu umumiy oquma qabiliyetiniñ qazanması, yani öz-özüni ögretmek.
Üçünci netice – dersten soñ emotsional teessurat: öz bilgilerinden memnün olmaq, ya da memnün olmamaq, emin olmaq, ya da emin olmamaq.
Dörtüncinetice – sizdersteiştiraketkenolsañız, siziñ munasebetleriñizdeqalğaniz. Mındakineticedeyadamüsbet (biri-biriñizdenmemnünqalmaq), yadamenfiy (biri-biriñizdenmemnüniyetsizlikdaadaziyadeoldı) olabile.
Daimaaqılıñızdatutıñızki, ana-babalarnıñbuneticelerarasındatekbirincineticegeyönelmetelükesibar (ögrendiñmi? oqudıñmı?). İç bir vaqıt qalğan üç neticeni unutmañız. Olar daa da müimdir! Böyleliknen, eger siziñ balañız kübiklerden hucur "saray" yapsa, ya da kesertkige oşağan köpeçik yapsa, qıyış-qunğır yazı ile yazsa, ya da bir de bir film aqqında beceriksiz tarif etse, amma bu daqqada areketine avesli ve diqqatlı olsa – balanı tenqit emeñiz ve doğurtmañız. Eger siz onıñ işine samimiy meraq kösterseñiz, sizge de, oña da pek kerek olğan biri-biriñizge sayğı ve biri-biriñizni qabul etme duyğularıñız quvetleşecek. Eger bala yardım soramasa, onıñ yapqan işine kirişmeñiz. Eger siz kirişmeseñiz, demek ki, siz oña böyle sözler aytasıñız: "Er şey yerinde! Sen er şeyni becerirsiñ!". Eger bala qıynalsa ve o siziñ yardımıñıznı qabul etmege azır olsa, mıtlaqqa oña yardım etiñiz.
Böyle bir alda, tek bala yapıp olamaycaq işni özüñizge alıñız, qalğan işni balanıñ özü yapsıñ!
hucur – cTpaHHый
kesertki – ящepицa
Üçünci ders. Öz-ara munasebetlerniñ qıyınlıqları ve zıddiyetleri.
Çoqusı mecburiy işlerni bala endi menimsedi. O, yengilliknen dağılğan oyuncaqlarnı qutuğa toplay, yatağını yığıştıra, ya da kitaplarnı aqşamdan çantasına qoya. Amma bütün bu işlerni o inatlıqnen yapmay. Er şey balañıznıñ "söz diñlememekniñ" sebeplerine bağlı. Belkim, siz onen keçmege kerek olğan bütün yolnı daa keçmediñiz. Sizge köre, oña bir özüne oyuncaqlarnı yerli-yerine qoymağa qolaydır. Amma eger o sizge "kel beraber yapayıq" rica etse, bu boşuna degildir. Belkim, oña özüni bir tertipke qoymaq ağır, ya da oña siziñ iştiragiñiz, maneviy yardımıñız kerek.
Çoqusı allarda menfiy inatlıq ve red etüvniñ tamırı menfiy qayğıruvlarğa aittir. Bu balanıñ şahsiy problemi ola bile, amma çoqusı allarda bu mesele siziñ ve balanıñ arasında, siziñ munasebetleriñizde peyda ola. Eger siziñ balañıznen munasebetleriñiz çoqtan kerginleşken olsa, bir usulnı qullanıp, birden er şey yahşı olacağını beklemeñiz. Elbette, "usullarnı" qullanmağa kerek. Amma dostane, sıcaq davranış tarzı olmasa, bu usullar netice bermezler. Böyle davranış tarzı muvafaqiyetniñ esas şartıdır. Eger siziñ iştiragiñiz balanıñ derslerinde yardım etmese ve daa da ziyadesi bala siziñ yardımıñıznı red etse, toqtañız ve balañıznen nasıl tarzda qonuşqanıñıznı diñleñiz. Elbette, siz oğluñız, ya da qızıñızdan "kerek" olğan işni yapsıñlar dep israr etken, talap etken vaziyetler ola ve bu al ekiñizniñ de keyfini boza bile. Vaqıtı kelgende "dümenni yollamaq", yani bala yapabilecek işni yapmayıp, oña özüne yaptırmaq. Yavaş-yavaş, amma israrnen balanıñ şahsiy işleri içün mesüliyetlikni ve işlerni özüñizden alıp, balağa teslim etiñiz. Balañızğa öz areketleriniñ, ya da areketsizliginiñ menfiy neticelerinen qarşılaşmağa imkân beriñiz. Tek o zaman evlâdıñız ösip yetecek ve "añlı" olacaq.
Söz diñlememekniñ – HeпocлyшaHия
Dümenni yollamaq – oTпycTиTb pyлb
İsrarnen – HacToйчиBo
Añlı – coзHaTeлbHый
Dörtünci ders. Balanı nasıl diñlemek.
Bala qıyınlıqlarınıñ sebebi çoqusı allarda onıñ duyğularında saqlıdır. Böyle alda ameliy areketlernen, yani köstermek, ögretmek, yönlendirmeknen balağa yardım etip olamazsıñız. Böyle vaziyette eñ yahşısı… onı diñlemektir. Amma biz alışqanımız kibi diñlemek degil, başqaca.
Ruhiyatçılar yañı diñleme usulını – "yardım etken diñleme" usulını tapıp, onı tafsilâtlı tasvir ettiler. Bu usulnı daa "aktiv diñleme" usulı dep adlandıralar.
Birinciden, eger siz balanı diñlemege isteseñiz, mıtlaqqa, onıñ yüzüne baqıp, diñleñiz. Siziñ ve onıñ közleri aynı seviyede olması pek müimdir. Eger bala kiçik ise, onıñ yanına oturıñız, onı elleriñizge alıñız, ya da tizleriñizge oturtıñız; balanı biraz özüñizge çekmege, yanına barmağa, ya da öz kürsüñizni oña yaqınca tartmağa mümkün.
Ekinciden, eger siz laf etken bala keyfsiz, ya da kederli olsa, oña sualler bermege kerekmey. Siziñ cevaplarıñız tasdıqlama şeklinde olsalar, daa da yahşı olur.
Meselâ:
OĞUL (ğamlı çıraynen): Timurnen başqa oynamaycam!
ANA-BABA: Seniñ oña canıñ ağırdı.
Bular ise yañlış sualler:
— Ya ne oldı?
— Seniñ oña canıñ ağırdımı?
Ana-babalar tarafından aytılğan birinci ibare ana-babalar oğlunıñ "emotsional dalğasına" azır olğanlarını, onıñ kederini eşitkenini ve qabul etkenini köstere; ekinci ibare aytılğanda ise bala ana-babası onen olmağanını, tek tış bir iştirakçi olaraq "vaqialarnen" meraqlanğanını, olar aqqında sorağanını tüşüne bilir.
Üçünciden, subette "nefes almaq" pek müim. Siziñ er bir ibareñizden soñ indemeyip oturmaq pek yahşı olur. Bu vaqıt balañızğa ait olğanını unutmañız; onı öz fikirleriñiz ve nasiatlarıñıznen toldurmañız. Toqtama balağa öz raatsızlığını añlamağa ve, aynı vaqıtta, siz yanında olğanını daa da yahşı duymağa yardım ete.
Devamı olacaq…
Yardım etken diñleme – пoMoraющee cлyшaHиe
Aktiv diñleme – akTиBHoe cлyшaHиe
Emotsional dalğa – эMoциoHaлbHaя BoлHa
Nefes almaq – дepжaTb пayзy.
Madina Marzoeva, ekim


text:
Ukraina Baş prokuraturasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası aprel 18-19 künleri yüz bergen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tintüvler ve yaqalanuvlar ve Qırım mühbirlerinde tintüvlernen bağlı cinaiy işlerni açtı. Bu aqta prokuraturanıñ matbuat hızmeti bildire.
«Vaqtınca işğal etilgen territoriyası olğan Qırım yarımadasında qanunsız teşkil etilgen organlar endi qacıncı sefer uydurılğan sebeplerge esaslanıp insan aqları ve serbestligi ve vatandaşnıñ serbestligi aqqını, şahsiy toqunmama ve evge ya da şahısnıñ diger mülküne toqunmama aqlarını bozalar, bu aqlar tek Ukraina Esas qanunı tarafından degil de, bir sıra halqara aktlarnen kefil olunğan», – dep aytıla beyanatta.
Cinaiy işler Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 146 maddesi 2-ci parçasında (insannı qanunsız azatlıqtan marum etme) ve Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 162 maddesi 2-ci parçasında (evge toqunmama aqnıñ bozuvı) qayd etilgen cinayetler alâmetleri boyunca açıldı.
Yuqarıda qayd etilgen cinaiy işlerniñ malümatları Ukraina Baş prokuraturasına teslim etildi.
Aprel 19-da, salı künü Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırım jurnalistine qarşı Rusiye qanunlarınıñ Kütleviy haber vastalarında bastırğan maqaleleri içün «separatizm» aqqında maddesi boyunca cinaiy iş açılğanını bildirdi. O, jurnalistniñ adı ve soyadını aytmadı. Bundan soñ jurnalistnıñ adı Nikolay Semena olğanı belli oldı. Onıñ oğlu Dmitriyniñ bildirgenine köre, uquq qoruyıcılar tintüv keçirgende jurnalistnıñ Radio Svobodanıñ Qırım.Aqiqat leyhası ile alâqalarını qıdırğanlar. Uquq qoruyıcılar eki bilgisayar, malümat taşıyıcılarını alıp, jurnalistni sorğuğa alıp ketkenler.
Mıkola Semena Qırımdan çıqmamaq şartınen azat etildi. O, «Rusiyeniñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvı» boyunca qabaatta özüni qabaatlı olğanını red ete.
Adliyeci Emil Kurbedinov bildirdi ki, tintüvden soñ daa eki jurnalist FSBge alıp ketirildi.
Rusiyeniñ Qırım prokuraturası saytında daa bir qaç jurnalistlerde taqiqat işleri alıp barılğanı aqqında malümat peyda oldı. Olarnıñ adları bildirilmey. Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına binaen, tintüvler Aqmescit, Yalta ve Aqyarda 7 adres boyunca keçirildi.
Ukraina haber siyaseti nazirligi bildirdi ki, nazirlik Rusiye işğal etken Qırımda jurnalistlerniñ evlerinde keçirilgen tintüv ve olarnıñ yaqalanmasından sebep halqara teşkilâtlarğa muracaat etti. OSCE Qırımda ifade serbestligi telüke altında olğanından qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina mustaqil media iş birligi yolbaşçısı Yuriy Lukanov Qırım jurnalistleriniñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni serbest matbuatqa basqı dep adladı. Onıñ bildirgenine köre, UMMİB halqara teşkilâtlardan vaziyetke tesir etmege rica etecek.


text:
Qırımda tintüvlerden soñ apiske alınğanlarnı qorçalamaq içün taqım qurğan advokatlar Ukrainanıñ Rostov-na-Donu (Rusiye) konsulınıñ yardımı ile tutulğan 23 kişiniñ bulunğan yerini ögrenip oldı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi qırımlı advokat Edem Semedlâyevniñ malümatına esaslanıp bildire.
«Vaqıt az olğanına baqmadan, martnıñ 27-nde apiske alınğan ve martnıñ 29-nda Rostov-na-Donuğa (Rusiye) çıqarılğan 23 qırımtatarını, qırımlı musulmannı qorçalamaq içün taqım qurdıq. Ukrainanıñ Rostov-na-Donu konsulı ve Rostov vilâyetindeki Cemaat nezaret komissiyasınıñ yardımı ile er biriniñ bulunğan yerini bildik», – dep qayd etti Semedlâyev.
Advokatnıñ aytqanına köre, 24-ünci qırımtatar faali Edem Yayaçikovnıñ bulunğan yeri alâ jaa belli degil, apayı aqayı hırsızlanğanına dair ariza bergen edi.
«Qırım birdemliginiñ» malümatına köre, 2019 senesi martnıñ 27-nde tintüvlerden soñ tutulğan ve daa soñra apiske alınğan qırımtatarlarnıñ davası boyunca advokatlar gruppasınıñ koordinatorı advokat Edem Semedlâyev oldı.
Cemaat birleşmesiniñ qayd etkenine köre, şimdilik Rostov-na-Donu SİZOsında mabüslernen tek qırımlı advokat Lilâ Gemeci körüşip oldı. Qalğan imayeciler müvekkillerinen kelecek afta körüşmege planlaştıra.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerniapiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım futbol birliginiñ (QFB) Premyer ligasınıñ 16 basamaq matçları mart 9 ve 10-unda Bağçasaray, Kezlev ve Aqmescitte keçecek. Bu hususta QFB-niñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Futbol birliginiñ bildirgenine köre, Agrarnoye qasabasında “Gvardeyskiy” Eski Lez (Skvortsovo) klubu ve “Okean” Keriç klubu oynacaq. O saat 14-te başlanacaq.
“Fiolent” stadionında “TSK-Tavriya” ve “Aqyar” futbol klubu arasında yarış olacaq.Oyun neticesinde, qaysı taqım bu mevsimde ğalip çıqacağı belli olacaq. Oyun saat 15-te başlanacaq.
Daa bir oyun Kezlevde keçecek. Yalta “İnkomsport”ı ve “Yevpatoriya” yarışacaq. Matç saat 15-te olacaq. Bazar künü saat 14-te Bağçasaray rayonında “Qızıltaş” ve “Krımteplitsa”nıñ oyunı olacaq.
2014 senesiniñ soñunda Futbol birleşmeleriniñ Avropa Birligi, Qırım klublarına Rusiye çempionatında iştirak etmege yasaqladı. UEFA yardımınen 2015 senesi Qırım futbol birligi yaratıldı.


text:
Cristoforo Colombo
Cristoforo Colombo (Italiyansha. Cristoforo Colombo, İspansha. Cristóbal Colón; aytılıwı: Xristofor Kolumb) belgili sawdager ha'm sayaxatshı. Ol 1451 jılı tuwılg'an ha'm 1506-jılı 20-Mayda Valladolid qalasında qaytıs bolg'an. Onı bir waqıtları Amerikanı ashqan birinshi Evropalı dep esaplag'an, bıraq ha'zirgi waqıtta Vikingler Amerikanı onnan aldın ashqanlıg'ı belgili.
Cristoforo Colombo İndiya ha'm Qıtayg'a qısqa jol tabıw u'mitinde Atlantika okeanınan ju'zedi. Ol İspaniya patshası Ferdinand II Aragon ha'm xanshayım Isabella I Castile larg'a o'simlikler ha'm altın alıp keliwdi qa'leydi. Ol jer shar formasında ekenligin biledi, bıraq onın' qansha u'lkenligin haqqında xabarı bolmaydı. Cristoforo Colombo Marko Polonın' Qıtaydın' shıg'ısınan ten'iz tapqanın esitken edi ha'm bul ten'iz Evropanın' batısında jaylasqan ten'izdin' o'zi dep isengen edi. Cristoforo Colombo Tınısh okeanı ha'm Amerika kontinenti haqqında hesh qanday mag'lıwmatqa iye emes edi ha'mde Atlantika okeanı tuwrıdan-tuwrı Qıtayg'a alıp barmaytug'ınlıg'ın bilmeytug'ın edi.
Sayaxatının' aqırında Christopher bir neshe atawlardı ushıratadı ha'm Shıg'ıs İndiyag'a jetip keldik dep oylaydı. Sonın' ushın ol sol jerdegi jergilikli xalıqtı "İndiyalılar" dep atag'an. Ulıwma Cristoforo Colombo Amerika kontinentine to'rt ma'rte sayaxat qılg'an. Kolumbiya ma'mleketide onın' atına atalg'an.
Cristoforo Colombonın' kelip shıg'ıwıRedaktorlaw
Cristoforo Colombonın' kelip shıg'ıwı haqqında ko'p tartıslar bar. Ko'pshiliktin' oylawı boyınsha ol İtaliyanın' Djenoa qalasında tuwılg'an. Ekspertler Cristoforo Colombonın' tuwılg'an jeri haqqında ko'p mag'lıwmatlardı u'yrenip shıqqan, biraq usı waqıtqa shekem aqırg'ı sheshimge kelmegen.


text:
Çernogoriyada qorallı höcüm
İldä 3 könlek matäm iğlan itelde
Çernogoriyada ber ğailädä çıqqan talaşudan soñ uramğa çığıp, ut açqan höcümçe 11 keşene üterde 6 keşe yaraladı. Yaralanuçılardan berse – poliŝiya xezmätkäre.
Başqala Podgoriŝağa 36 çaqrım yıraqlıqta urnaşqan Ŝetin’ye şähärendä ğailä êçendä çıqqan ğauğadan soñ uramğa çıqqan ber keşe balalar da bulğan şaqtıy keşegä ut açtı.
Höcümnär näticasendä 11 keşeneñ ğomere özelde, 6 keşe yaralandı.
Yaralanuçılardan 4ese Ŝetin’yedağı ber xastaxanägä ozayıldı, awır yaralanğan 2 keşe isä Podgoriŝadağı ber klinika üzägenä cibärelde.
Tirä-yaqqa ut açqan höcümçe poliŝiya belän çıqqan bäreleştä üterelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyä yulları kemnärgä yabıldı?
Rusiyä xökümäte dus bulmağan illärneñ yul transportında Rusiyä cirlären qullanuların tıydı


text:
Ózbekstan Respublikası Qorǵanıw ministrliginiń Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq orayı janında birinshi márte áskeriy teatr-studiyası – “Turan” shólkemlestirildi. Bul haqqında Qorǵanıw ministrliginiń baspasóz xızmeti xabar bermekte.
Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, bul teatr-studiya tek ǵana áskeriy xızmetkerler menen olardıń shańaraq aǵzalarına xızmet etip qoymastan, barlıq puqaralar ushın tamashalar shólkemlestiredi. Onıń quramında Ózbekstanǵa xızmet kórsetken hám birneshe jıllardan berli tamashagóylerdiń kewlinen shıǵıp kiyatırǵan tájiriybeli aktyor hám aktrisalar bar.
“Turan” teatrı óziniń dáslepki premerasın 8-marttan keyin “Jalaladdin Manguberdi” atamasındaǵı spektaklinen baslawdı rejelestirmekte. Sonday-aq, teatr repertuarınan “Biybixanım”, “Tumaris”, “Bir kúnlik baxıt” atamasındaǵı spektakller de orın alǵan.
Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, bul teatr-studiyası usı jıldıń 28-may hám 2-iyun kúnleri aralıǵında Arqa-batıs áskeriy okrugi, yaǵnıy Qaraqalpaqstan Respublikası hám Xorezm wálayatına gastrol saparına shıǵıwdı rejelestirmekte.
Islam Matekov,
Qaraqalpaqstan xabar agentliginiń sholıwshısı.


text:
Rusiyeniñ Çelâbinsk şeerinde narazılıq aktsiyaları keçirilgen parkta belgisiz şahıslar Leninniñ büstini Ukraina bayrağınıñ renkleri – mavı ve sarığa boyadılar.
Vaqia yerine kelgen Radio Svoboda mühbiriniñ malümatına köre, politsiya hadimleri büstni qara polietilen ile sardılar, soñra ise perdenen qapattılar. Şeerniñ içki işler idaresi bildire ki, büstni boyağan insanlarnı qıdıralar.
Şeer akimiyeti politsiyağa vandalizm areketleri aqqında ariza berdi, dep bildire vilâyetniñ medeniyet idaresiniñ kâtibi Viktoriya Oliferçuk. Cinaiy işni açmaq meselesi baqılmaqta.


text:
Kiyevde sentâbr 25 künü, saat 12:30, Rusiye Federatsiyası elçihanesi yanında faaliyetçiler, uquq qorçalayıcılar ve jurnalistler qırımtatarlarğa qol tutmaq içün numayşnı keçirecekler.
Qırım.Aqiqat saytına belli olğanı kibi, «Areket» Qırım uquq qorçalayıcı merkezi ve Ukraina milliy cemaatlarınıñ Kongressi mitingniñ teşkilâtçıları oldı.
«Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğalinden soñ yarımadanıñ tamır halqı olğan qırımtatarlarğa nisbeten ayırımlarnıñ yañı dalğası başlandı. Reşat Ametovnıñ öldürüvi, Meclis vekilleriniñ ğayıp oluvı, qırımtatarlarnıñ binalarında, oquv yurtlarında tintüvlerniñ keçirilmesi, Qırımğa qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovğa kirişleriniñ yasaq etilmesi, qırımtatar halqınıñ teşebbüsi ile barışıq toplaşuvlarnıñ yasaq olması ve ilâhre», – denile beyanatta.
Teşkilâtçılar şunı qayd ettiler ki, Qırm «anayasasınıñ» 10-ncı maddeinde rus, ukrain ve qırımtatar tilleriniñ serbest qullanuvı aqqında aytıla. Faqat, 2014 senesi mart ayında eki ösmür telefon boyunca ukrain ve qırımtatar tillerinde laf etkende, olarnı rusiyeli teşkilâtlarnıñ azaları dögdiler.
İşğalci akimiyetniñ resmiy temsilcileri de bu maddeni körmemezlikke ura, – deyler narazılıq numayışnıñ teşkilâtçıları ve Qırımğa qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa kiriş yasaqlığını qırımtatar tilinde oqup olamağan Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskayanı añdılar.
«Qırımtatarlarnıñ aqları ep bozulmaqta. Qırım – Ukrainanıñ qısmıdır. Yarımadada qalğan qırımtatarlar qaramanlıq yapalar, çünki medeniyet, adet ve tilni saqlay ve qurtaralar, ve aynı zamanda biz er birisine qol tutmalımız ve tek numayışlarda degil de, qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında er yerde aytmalımız», – deyler numayış teşkilâtçıları.
Numayışta siyasiy timsaller olmamalı, yalıñız Ukraina devlet bayrağı ve qırımtatar halqınıñ bayrağı olacaqtır.


text:
Keçken raatlıq künleri belgisiz şahıslar Bağçasaray rayonınıñ Tav Badraq köyünde (Skalistoye) camini ateşke bermege tırıştılar. Cami binasına yanğın qarışması ile bir qaç şişe atıldı.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Kene yahşı, cami büyük zarar körmedi. Qomşular olğannı ertesi kün saba kördiler. «Yıldız nurı» yerli musulman cemiyetiniñ reisi Safet Zaitov uquq qoruyıcı organlar, FSB hadimlerini, yanğıncılarnı çağırdı», – aytıla beyanatta.
QMDİ malümatına köre, İçki işler nazirligi bölüginiñ taqiqat operativ gruppası qomşu ve yerli sakinlerni sorğuğa çekti, uquq qoruyıcılar parmaq izlerini aldılar, qarışma ve cam parçalarını teşkerüvge aldılar. Elde etilgen malümatlarğa köre, vaqia aprel 26-da saba saat 4.30-da olıp keçti.
«Yerli sakinler, em musulman, em hristianlar, bir şey añlamaylar ve bunı provokatsiya dep tanıylar, çünki böyle bir şey, olarnıñ aytqanına köre, köyde ilk sefer ola, mında farqlı millet ve din temsilcileri barışıqta yaşaylar. Bunı bir-biriniñ qarşısında yerleşken musulman camisi ve ortodoks kilsesi tasdıqlay», – dep qayd ete QMDİ.
«Yıldız nurı» yerli musulman cemiyetiniñ reisi Safet Zaitovnıñ fikirince, cami muqaddes bir yer olıp, büyük zarar körmedi.
Beyanatta aytıla ki, Tav Badraqtaki cami cenkten evel olğan yerde yerleşe. 1844 senesi qurulğan cami sovetler zamanında qırımtatarlar sürgün etilgen soñ yoq etildi, onıñ yerinde ise aşayt tükânı qurulğan edi.
2002 senesi tükân binasını Qırım musulmanları diniy idaresi satın aldı ve yerli musulman cemiyetine berildi. Binanıñ minaresi quruldı ve ibadet yeri olaraq açıldı. Al-azırda bu cami yaqın yerleşken üç köy içün bir sayıla. Binada 100 kişi sığa bile.
Tav Badraqta, yerli musulman cemiyetiniñ reisi bildirgeni kibi, 160 qırımtatar qorantası oturmaqta.


text:
Mariupol
Mariupol (ukraince Mapiyпoлb) - Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde bir şeerdir. Ealisiniñ sayısı 486,856 (2011 senesi).
Mariupol Ukrainanıñ yunan medeniyetiniñ tanılğan bir merkezidir. Şeerniñ temelini qoyğan - 1779 s. Qırımdan sürgün olunğan yunanlardır.
Şeer statusnı tap 1779 s. alğan içün, Mariupol Donetsk vilâyetiniñ territoriyasında birinci şeerdir. Ukrainanıñ "madencilik paytahti" sayıla, ve regional kurortı olaraq bellidir.
Şeer şeklinde qasabalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Donetsk vilâyetindeki şu şeer şeklinde qasabalarnıñ temelini 1779 s. Qırımdan sürgün olunğan yunanlar tarafından qoyulğan. Şunıñ içün olar Qırım şeerleriniñ şerefine adlandırılğan.
Donbass cenki[deñiştir | kodunı deñiştir]
2015 s. yanvar 24-te, saba saat 09.25 DHC (ДHP) separatistleri Mariupolniñ şarqiy civarına "Grad"lardan ateş açtılar, 30 adam elâk oldı, 100-ge yaqın adam yaralandı, olarnıñ içinde balalar da mevcut. Olimpiyskaya soqağında mesken evler viran etildi, adamlar öz evlerini terk etmege mecbur oldılar. Ukrainada Mariupol qurbanlarınıñ hatırasına yanvarniñ 25 künü Matem künü olaraq ilân etilgen edi.