text:
Moskva kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımda apiske alınğan qırımtatar faali Aziz Ahtemovnıñ babasına 8 biñ ruble para cezasını berdi. Bu qararnı Rusiye qadısı Viktor Krapko çıqardı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, mahkeme Eskender Ahtemovnı kütleviy tedbirlerde iştirak etip, yüksek seviyeli azırlıq rejimini bozğanında qabaatladı. Eskender Ahtemov ise FSB binası ögünde FSB hadimleri tarafından tutulğan oğlu aqqında malümat almaq içün bulundı, dep ayttı. Oturışuvdan soñ cemaat imayecisi Hatice Mamutova mahkeme bu davada istisna yapmayıp, sentâbrniñ 4-nde tutulğan insanlarğa qarşı bütün esnaslarnıñ umumiy yönelişinden vazgeçmey, dep qayd etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi sentâbrniñ 24-nde Asan Ahtemov ve Aziz Ahtemovnıñ apiske alınmasına qarşı berilgen istinaf şikâyetini qanaatlendirmedi.
Asan Ahtemovğa qarşı qabaatlav sertleştirilgen edi. Bundan evel o, FSB hadimleri tarafından işkencege oğratıldı, dep bildirdi. Ahtemov tutulğan soñ birden aqımnen işkencege oğratıldı, dep ayttı.
Advokat Azamatov Asan Ahtemovnıñ ağrıları bar ve nefesi tutula, dep bildirgen edi, lâkin Aqmescitteki SİZO №1 oña qarşı basqı qullana ve uyğun olmağan şaraitlerde tuta.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


c: text/html

text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ bildirgenine köre, Qırımda 2902 insan tibbiy közetüv altında buluna, bir künde 196 kişi daa qoşuldı. 66 insan hastahanede buluna.
Bu aqta o, aprelniñ 1-nde koronavirusnen bağlı operativ ştab toplaşuvında ayttı.
«Bugünki künde 2902 insan tibbiy közetüv altında buluna. Dinamik közetüv altında – 2826 insan. Bir künde 196 insan daa tibbiy közetüv altına alındı. 126 insan hastahaneden çıqtı. 56 insan hastahanede qala. Bir künde altı kişi ketirildi, dört kişi çıqarıldı. 13 insan observatorda qala», – dep bildirdi Çemodanov.
Aynı vaqıtta, Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ saytında berilgen malümatqa köre, yarımadada tibbiy közetüv altında 2905 kişi qala.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadşçor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayanıñ qayd etkenine köre, eki kişi özüni tecrit etüv rejimini bozğanı içün Kezlevge observatorğa mecburen yolladılar.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, Keriç köprüde gece blokpostlar qurulacaq. Onıñ fikirince, koronavirus tarqaluv telükesi bar olğanından karantin tedbirleri bir aftağa daa uzatılacaq.
Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirliginiñ martnıñ 31-nde bildirgenine köre, 2832 insan tibbiy közetüv altında buluna, 2758-i evde dinamik közetüv, 64 kişi hastahanede, 10 insan observatorlarda buluna.
Martnıñ 31-nde saba Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov koronavirus yuqunçına oğrağan ekinci yerli insan tasdıqlandı, dep bildirdi. Böylece, Qırımda 16 kişi qayd etildi. Olardan 14-ü kelgenlerde, ekisi – yerli. Aqyarda 5 kişi koronavirusnen hastalandı.
Martnıñ 31-nde Aqyar kirişlerinde blokpostlar quruldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitniñ Ressam evinde Qırımnıñ sürgün olunğan halqlarnıñ er yıllıq 26-ncı ressamlar sergisi açıldı.
Sergide 35 qırımtatar, bulğar, alman, yunan ve ermeni ressamlarınıñ 110 eseri numayış etildi. Resimlerniñ çoqusı Ramazan Üseinov, Ayder Aliyev, Zarema Trasinova, Alim Üseinov, İrfan Nafiyev, İsmet Şeih-zade, Nuri Yakubov, Ali Bekirov, Eldar Güsenov kibi qırımtatar ressamlarına ait.
Sergini Ressamlar birliginiñ Qırım teşkilâtı idaresiniñ reisi Nikolay Morgun açtı.
«90-95% – qırımtatar ressamlarınıñ eserleridir. Bu halqnıñ küçüni köremiz. Kelecekke ümüt er bir işte mevcut   Em facianı, em de kelecekke ümütlerni köremiz... sürgünlikke bağışlanğan sergide mevzunen bağlı işlerniñ daa çoq olmasını ister edik.   Qırımtatar ressamlarını aytsam, büyük potentsialıñız bar», – dep qayd etti Nikolay Morgun.
Zalnıñ ortasında 25 yıl evelsi Qırım halqlarınıñ sürgünligine bağışlanğan birinci sergide yapılğan baner fotosı yerleştirildi. Tedbir soñunda ressam ve seyirciler onıñ üstünde imzalarını qaldırdılar.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasında Qırımda Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ «ğıyabiy apisi» cinaiy sürette cezalana bilecegeni bildirdiler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa QMC prokurorınıñ muavini Nazar Holodnitskiy bildirdi.
«İşğalcilerniñ areketlerinde Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 346 maddesiniñ birinci qısmınıñ bozuluvı qayd etile – halq deputatınıñ serbestligine telüke», – dey Holodnitskiy.
O şunı dey ki, Çubarovdan resmiy muracaat daa kelmedi.
«Tünevin Çubarov ile şahsen körüştik, bu şeylerni muzakere ettik. Bu kibi uquq bozuluvını diqqatsız qaldırmamız. Muracaat kelgeninden soñ QMC prokuraturasınıñ resmiy mevamını aşkâr etermiz», – dey Holodnitskiy ve Çubarov arizanı oktâbr 29 kününiñ soñuna qadar bermege vade etkenini bildirdi.
Mezkür maddege köre 5 yıllıq apis cezası berile bile.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırım kirişi açıq ve onı Qırımda taqiqat organları onı endi bekley.
Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.
Çubarovğa Qırım kirişi açıq olğanı aqqında resmiy vesiqa şimdilik yoq.


text:
Qırım akimiyeti, buña Moskva emri olsa, Qırımda özek silânıñ olmasına qarşı çıqmaycaq. Bunı «Sputnik» agentligine Qırım başı Sergey Aksönov bildirdi.
«Yuqarı baş komandanı böyle bir emir berse, biz oña qol tutarmız», – dedi Aksönov.
Bunıñ ile Aqyar valisi Sergey Menâylo «Ren-TV» kanalınıñ efirinde jurnalistniñ özek silâ aqqında sualine Rusiye yolbaşçılığı bunı talap etse, qarşı çıqmaycağını bildirdi.
«Devletniñ arbiy-siyasiy yolbaşçılığı, mudafaa nazirligimiz bar, silâlı quvetlerniñ ögünde turğan vazifeler bar ve quvetlerniñ yerleşüvi bu vazifelerge uyğun kele. Olğan telükelerge köre, Qırımda qarşılıq köstere bilecek quvetler yerleşecektir», – dedi Menâylo.
Evel Rusiye tış işlep naziri Sergey Lavrov Rusiye Federatsiyasında Qırımda özek silânı yerleştirmek maqsadı olğanını bildirgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar


text:
Saba, yanvar 6 künü, Keriç keçitinde «İonas» ve «Olimpiada» paromları qatnay. Paromnıñ yolcu ve yük yolaqlarında 195 maşina tura.
Bu aqta Yekâne naqliyat müdirliginiñ beyanatında aytıla.
Soñki malümatqa köre, «Kavkaz» limanında nevbette 30 yengil ve 20 yük maşinası, «Krım» limanında» – 20 yengil ve 15 yük maşinası tura.
Yük yolağında: Slavânsk-na-Kubani – 42, Novorossiysk – 32, Keriç deñiz ticariy limanında – 36 avto tura.
Müdirlikte qayd etkenleri kibi, Keriç keçitinde yel suratı 8 m/s yete, aqşamğa yel küçü artacaqtır.
Salı künü, yanvar 6-da, qar yağacaq, yollarnı buzlavuq qaplaycaq.
Yanvar 7-8 künleri Qırımda, arktik tsiklonnıñ kelmesi ile qattı suvuqlar beklenile. Bu künleri yarımadada furtuna havfı ilân etilgen.


text:
Ukrainağa bir qaç kontsertni berecek dünya muzıkasınıñ efsanesi 83 yaşında Michel Legrand keldi. Kiyevde dekabr 14 künü Michel Legrandnıñ kontsertine davet etilgen musafir – ukrain yırcısı Camala çıqışta bulunacaq.
Camala üç yırnı icra etecek: Papa Can You Hear Me «Yentl» muzıkalı melodramasından (1984), The Summer Knows Barbra Streisand icrasından ve I Will Wait For You «LES PARAPLUIES DE CHERBOURG» filminden (1964). Soñki yırnı Legrand ile icra etecektir.
Camala frenk çalğıcısı ile körüşüvinden teessuratları ile endi paylaştı, «aqiqiy dea» olğanını qayd etti.
Dekabr 15 künü Legrand Harkov, 17 – Odessada kontsertni berecek.
Michel Legrand – frenk bestekârı, pianocı, dirijör ve aslı ermeni yırcısı. Üç kere AQŞ milliy «Oskar» mukâfatınıñ saibi, beş defa «Grammy» ve bir «Altın Globus» mukâfatınıñ saibi. Kino ve televizion filmlerge eki yüzden ziyade muzıkalı eser yazdı.
Camala – aslı qırımtatar ukrain yırcısı, muzıkası caz, soul, elektron ve halq muzıkasını qaplap ala. Yaqında Camala ukrain rejissörı Oles Saninniñ «Povodır» filminde baş qadın rolüni icra etti.


text:
Rusiye daa bir gumanitar konvoynı azırlamaq niyeti aqqında Ukrainağa bildirdi, dep ayttı Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov Moskvadaki brifingde, haber ete İnterfaks.
«Bizler eñ yaqın vaqıtta aynı yol, aynı tarzda, ukrain sıñırcıları ve gümrükhane hadimleriniñ iştiragi ile ekinci konvoy ketirilmesi aqqında añlaşacaq olamız», – dedi Lavrov.
«Eminmiz, bunı bu afta yapmaq kerek», – dep qayd etti Rusiye tış işler nazirliginiñ yolbaşçısı.
Rusiyeniñ gumanitar yardımı ile avtokolonna avgust 12-de Moskva civarındaki Naro-Fominskten Ukrainağa yol aldı. Bu yükni avgust 15-te Rusiye-Ukraina sıñırında «Donetsk» kiriş noqtasında (Rostov vilâyeti) baqıp başladılar.
Avgust 22-de Rusiye kolonnası Qızıl Haç hadimleri olmağanda ve ukrain tarafı razılıq bermegende Luganskqa taba areket etip başladı. Rusiye tış işler nazirligi işbu qarar, Moskvanıñ zanınca, yükni resmiyleştirüv vaqtı sebepsiz sozulğanı içün qabul etildi, dep bildirdi. Ertesi künü, avgust 23-te, yük maşinaları Rusiyege qaytıp keldiler.
Ukrain tarafı avtokolonna areketlerini añlaşma şartlarını bozuv olaraq, Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi Valentin Nalivayçenko ise «dos-doğru» istilâ dep tanıdılar.


text:
Qırımtatar tilini bilmege isteysiñizmi? Qırımtatarcanıñ ögrenilmesi boyunca «Elifbe» leyhasınıñ yañı yayını sabalıq yemeginiñ pişirilmesinen bağlı. Bu yayında aş pişirilmesi ve aşhane ile bağlı sözlerni ögreneceksiñiz.
Luğat: aşhane – kuhnâ, sabalıq yemegi – zavtrak, holodilnik – buzdolabı, yımırta – yaytso, sarı yağ – slivoçnoye maslo
«Elifbe» qırımtatar tili dersleri – Qırım.Aqiqatnıñ daa bir leyhasıdır.
Metn müellifi ve alıp barıcı Halise Zinedin, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüser Emine Ceppar.
«Elifbe» ile ögren, idraq et ve qullan!


text:
Mart 11-de Qırımda «fevral 26 işi» boyunca daa bir qırımtatarı yaqalandı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, çarşenbe saba Qurman rayonınıñ Temir köyünde (Yastrebovka) 1984 senesi doğma Talât Yunusov yaqalandı.
Babası Asan Yunusovnıñ aytqanına köre, saba saat 7-de evge silâlı adamlar kirdi.
«Olar bir şey añlatmayıp, Talât fevral 26-da mitingde iştirak etkenini kameralar çıqarğanını aytıp, onı birisine beden zararda şeklegenini bildirdiler. Onı Aqmescitke alıp keteceklerini ayttılar. O, bağğa çıqmay», – dep ayta babası.
Keçken afta bu iş boyunca Asan Çaruhov yaqalanğan edi. Bir qaç saat devam etken sorğudan soñ onı azat ettiler.
Bundan evel Rusiye Taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznı yanvar 29 künü «kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etüvde» şeklep, oña 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgilediler.
«Fevral 26 künü» işi çerçivesinde uquq qoruyıcılar mitingniñ daa bir iştirakçisi Eskender Kantemirovnı da yaqaladılar. Oña eki aylıq apis cezası belgilendi.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımtatar Milliy Meclis ve «Rusiye birligi» tarafdarları ile kütleviy miting keçti.


text:
İyünniñ 25-de GTRK «Krım» qırımtatar yayınları icadiy birleşmesiniñ müdiri Seitislâm Kişveyevni işten boşattılar.
Bunı QHA haber agentligine Seitislâm Kişveyevniñ özü bildirdi.
«Başta reberlik öz istegi ile ariza yazmağa rica etti, men red etken soñ, madde boyunca işten boşattılar. Olar bunı çoqtan yapacaq ediler, mına yaptılar. Sebep olaraq qırımtatar yayınlarınıñ sözme-söz tercimesi olmağanını bildirdiler. Lâkin GTRK «Krım» reberligi tarafından buña zarur olğan donatma ve tecribeli terciman berilmegen edi. Meraqlısı şu ki, daa bir yıl evelsi men özüm Qırımnıñ rus tilli ealisi içün tercime yapmağa teklif etken edim», – dep ayttı jurnalist.
Neşirniñ yazğanına köre, Kişveyevni Ukrainanıñ emek qanunları aqqında Kodeksiniñ 40-ıncı maddesindeki 3-ünci noqtası (öz vazifelerini muntazam sürette sebepsiz eda etmegeni) boyunca işten boşattılar, sebep ise «taqiqat neticeleri» oldı.
Qırım.Aqiqat Kişveyevnen bağlanmağa tırıştı, lâkin onıñ telefonı çalışmay.


text:
Qırım ükümeti yolbaşçısı Sergey Aksönov aprel 17, bazarertesi künü, yani ortodoks Pasha bayramından soñraki kün, raatlıq olacağını ilân etti.
Aksönovnıñ alâqalı fermanı Qırım ükümeti saytında derc etilgen.
Bunen beraber, yarımadada iyün 5 «Muqaddes Üçler bayramı munasebeti ile», iyün 26 «Oraza bayramı munasebeti ile» ve sentâbr 4 «Qurban bayramı munasebeti ile» raatlıq künleri olacağı ilân etildi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Bağçasarayda mayısnıñ 12-nde «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca Bağçasaraynıñ dört sakini tutılğanından bir yıl keçkeni munasebetinen dua keçirildi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Bağçasaraynıñ Hançayır (6-ci mikrorayon) qasabasında camide, Cuma namazından soñra, 200-den ziyade insan: tutılğanlarnıñ ömür arqadaşları, soy-sopları, köydeşleri, failler toplaştı.Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov da duağa qoşuldı, bir yıl evlsi oña da qarşı cinaiy iş açılğan edi. Bu munasebetnen saat 17:00 onıñ ev azbarında daa bir dua ötkerilecektir.
İlmi Umerovğa qarşı ekstremizm maddesi boyunca FSB tarafından cinaiy iş açılğanını 2016 senesi mayıs 12 künü Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskaya beyan etken edi.
Meclis reisi muavininiñ yaqalanuvı, tintüvi ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
Keçken sene mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.


text:
Eçki Dağ – Qaradağ ve Meganom arasında ortadaki ve bu yerde eñ yüksektir. Eñ yüksek töpesi – Qara Oba – 670 metrliktir. Eçki Dağ uzaqtan bile körünip quvandıra: em «Tavrida» yolundan, em Kefe ve Kaygador arasındaki boğaznıñ manzara meydançığından.
Daa keçken asırnıñ 70-inci yıllarından berli turistlerge qapalı Qaradağdan farqlı olıp, Eçki Dağ açıq qaldı ve "kiyik" raatlıq içün sevimli yer oldı. Deñiz tarafından dağda üç çoqraq tapmakh mümkün. Amma bu yaz kibi qurğaq yıllarda suvnı tek bir danesinden almaq mümkün.
Otuz vadiysinde Eçki Dağ aqqında bir sıra efsane bar. Yüz yıl evelsi dağ qasabanıñ av yeri olğan edi. Mında ormanda alâ daa olğan kiyik eçki, qaracalarnı atıp öldürgen ediler. Eçki Dağnıñ belli yerlerinden biri – Qulaq Yerniñ qobası – terenligi 132 metr olğan qaya aralığıdır. Eçki Dağ etrafında bir çoq soqaq ve bir qaç maşina yolu bar. Bir çoq yol şlagbaumnen qapatılğan, anahtarı tek dağcılarda bar.
Qırım.Aqiqat mühbiri Eçki Dağnıñ dülber yerlerini dolaşıp, fotoresim çıqardı.


text:
Kelecek afta ötkerilecek olğan Trump ile Putin arasında körüşüvde, diqqat silânıñ kontroline, Ukraina, Suriye ve Rusiyeniñ saylâvlarğa qarışuv meseleleri muzakere etilecegi beklenile dep haber etti jurnalistlernen yapqan körüşüvde ABD memuriyetiniñ memuru, dep bilidire Politico.
Prezident Donald Trump Rusiye prezidenti Putinnen yüzme-yüz körüşecek dep tasdıqladı ABD memuriyetiniñ memurı.
«Prezidentniñ doğrudan-doğru subetleşmesi içün şimdi tamam kelişken vaqıt», – dep qayd etti ABD memuriyetiniñ memurı.
Helsinkide yüzme-yüz şeklindeki körüşüv iş yemeginde ötkerilecek eki taraflama keniş körüşüvden evel yapılacaq. Soñki eki vaqiada ABD ve Rusiyeniñ yüksek rutbeli memurları iştirak etecek. Bu aqta jurnalistlerge ABD Rusiyedeki elçisi Jon Huntsman haber etti.
Daa evel telefon vastasınen qonuşqan ve dünya liderleriniñ toplaşuvlarında qısqa subetleşken eki prezident arasındaki ilk ayrı körüşüv olacaq.
Sammit esnasında muayyen muqaveleler tizilecegini beklememeli dep qayd etti Beyaz ev memurı
Jurnalistlernen körüşken vaqıtta, sammit esnasında muayyen muqaveleler tizilecegini beklememeli, dep qayd etti Beyaz ev memurı. O, sammitniñ keçirilgeni bile büyük bir yeñiş olğanını qayd etti. «Bizler masa başında saylâvlarğa qarışuv ve qara niyet hususları boyunca qonuşmağan edik, faqat bunı kerçekten de yapmaq şart», – dep ayttı memuriyet memurı.
«Bu seviyede bir sammit keçirilgeni bile, artıq bir netice sayıla. Men bellesem, sammit neticesinde muayyen bir añlaşmalarğa barılır. Muzakere etilecek çoq mesele bar», – dep ilâve etti o.
Aynı zamanda, Obamanıñ memuriyetinde çalışqan bazı memurlar sammitni keçirüv planlarını tenqit ete.
Bu sammmit şimdi keçmemeli. Putin ne yerde ise, böyle bir körüşüvni qazanmaq içün, kösterişli olaraq asla bir şey yapmayTom Donilon
Trump Putinnen yüzme-yüz körüşmemeli dep saya prezident Barak Obama memuriyeti devrinde milliy telükesizlik boyunca mesleatçı olğan Tom Donilon.
«Bu sammit şimdi ötkerilmemeli. Putin ne yerde se, böyle bir körüşüvni qazanmaq içün, kösterişli olaraq asla bir şey yapmay. Bir türlü esas da yoq. Anlaşılğan maqsatlarnı belgilemek, ittifaqdaşlarnen mesleatlaşmaq kerek, eger işbu körüşüvden soñ da ittifaqnı saqlap qalmağa istegi olsa, kimnen iş yürsetilgenini ve munasebetler tarihınıñ aqiqiy manasını añlamaq kerek», – dep qayd etti Donilon.
«Putin er bir mesele boyunca öz pozitsiyasını pek yahşı bile ve iç bir şartlar altında prezident Trumpqa yüzme-yüz şeklinde bir körüşüv keçirmekni tevsiye etmemek kerek», – dep ilâve etti o.
Eger Putinniñ tesiri altında o ğarbiy alyansqa zarar berecek adım atsa, bu stsenariyniñ eñ yaramay şekli olurDaniel Fried
Yüksek rutbeli sabıq diplomat Daniel Fried, eger sammitte muit keçken ay Canadada keçken Yediler Gruppasınıñ körüşüvinde olğanı kibi pek kergin olsa, o zaman prezident Finlândiyağa Putinnen daa ziyade kompromisske mailli olaraq kelir, dep qayd ete.
«Efger Putinniñ tesiri altında o ğarbiy alyansqa ya da amerikan degerliklerlerine zarar berecek adım atsa, bu stsenariyniñ eñ yaramay şekli olur. Öyle olmaz dep tüşünem, amma bu olabilecek stsenariylerniñ bir variantıdır», – dep qayd etti Fried.
Liderler arasındaki «şahsiyet himiyası» belki biraz yardım etebilir, ancaq strategik menfaatlar uyğunsızlığını tazmin etmez; farqlı noqta-i nazar ise büyük problemalar çıqarabilir », – dep qay etti o.


text:
Qırımlı advokatlar Emine Avamileva ve Emil Kurbedinov Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili adından fahriy yarlıqlarnen taqdirlendi. Bu aqta ükümetniñ matbuat hızmeti bildire.
Advokatlar «yüksek ihtisaslılıq, vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda siyasiy sebeplerden taqip etilgen insanlarnıñ aqlarını qorçalav boyunca semereli iş içün ve Uquqçı künü munasebetinen» qayd etildi.
«Temsilcilik taqımı içün – bu adiy bir mukâfat degil, bu işğalde qalğan Ukraina vatandaşlarını qorçalamaq içün yapqan büyük işiñiz, siyasiy sebepli taqip telükeleri şaraitlerinde dayanıqlıq ve cesürlik içün minnetdarlıqtır. Bütün Ukraina içün örnek olasıñız», – dep aytıla haberde.
Emil Kurbedinov – qırımlı advokat, aq qorçalayıcı. Rusiye Qırımnı işğal etkeninden berli qırımtatarlarnı faal sürette qorçalay. O, faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni közete. Bundan ğayrı, içtimaiy mediada malümat paylaşıp, halqara konferentsiyalarda iştirak etip ve insan aqları halqara organlarına maruzalar berip, Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvına diqqat celp ete.
Emine Avamileva Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ prezidium azasıdır. O, qırımtatar tilinde tasil ve qırımtatar tilini Qırımnıñ devlet ve cemaat ayatı saalarına kirsetüv meseleleri bölügini idare ete. Avamileva, siyasiy sebepten açılğan davalarda qırımtatarlarnı qorçalay.
2014 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mustaqil jurnalist, vatandaş faali, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Keriç keçitinde noyabr 5 künü yük yolağında nevbetler saqlanıla.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, Novorossiysk limanında nevbette 170, Keriç deñiz ticariy limanında ise 50 yük maşinası tura eken.
«Keriç keçitinde ava güzeldir, yel yoq kibi körüne. Keçit adiy rejimde çalışa. «Glükofilousa», «Krım», «İonas» ve «Olimpiada» paromları çalışa. «Yeysk» ve «Kerçenskiy 2» paromları «Kavkaz» – «Keriç balıq deñiz limanı» arasında yüreler», – dep bildirdi Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti.
Noyabr 4 künü Novorossiysk limanında Qırımğa yol alğan 180 yük maşinası, Kubande Slavânsk şeerinde – 391 yük maşinaları tura edi.


text:
Onıñ aytqanına köre, Qıtay tarafı ile körüşüvler avgust ayına belgilendi – leyha acele degildir.
«Rubl kirsetilgen ve yarımada suvnen temin etilgen soñ, leyhanı başlaycaqmız», – dep añlattı Temirgaliyev.
Neşirniñ yazğanına köre, 25 metrlik liman Qırımnıñ Saq rayonında Kezlevden 25 kilometr mesafede yerleşken Frunze qasabasınıñ yanında qurulacaq. Leyhanıñ 3 milliard dollarlıq birinci basamağı çerçivesinde büyük yüklerni qabul etecek liman-haba qurulacaq. Bundan ğayrı, zahire ve tökülgen yükler içün 20 million tonnalıq bir qaç terminal qurulması mümkün. Ekinci basamaq olaraq ava limanı, sinilgen tabiiy gaz ve gemilerni qurma terminalı belgilendi.
Qırımda limannı qurma leyhası 2013 senesi dekabr 5-te, Viktor Yanukoviç prezident olıp Qıtaynı ziyaret etken vaqıtta, ilân etilgen edi.
Bunıñnen bağlı añlaşma imzalanğan edi. Lâkin añlaşmanı ömürge keçirüv muzakereleri ve areketleri Maydandaki inqilâbiy vaqialar, Yanukoviçniñ memleketten qaçıp ketüvi ve Qırım işğalinden sebep toqtatılğan edi.


text:
AB azaları olğan devletlerniñ Daimiy temsilciler komiteti mayıs 8-deki oturışuvında, büyük ihtimal ile ilhaq etilgen Qırımda Rusiye saylavınıñ ötkerilmesi munasebeti ile Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalar cedveli aqqında maddeni baqıp çıqacaq.
AB Şurasınıñ saytında derc etilgen kün tertibinde: «Ukrainanıñ topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligini bozğan ya da olar içün telüke doğurğan areketlerge qarşı sıñırlayıcı tedbirler – yañı cedveller, qarar ve reglamentniñ ömürge keçirilmesidir», – denile.
Bu maddege dair vesiqa şimdilik AB Şurasınıñ saytında derc etilmedi.
Aprel 30-da Azatlıq Radiosı jurnalisti Rikard Yozvâk, Avropa Birliginiñ Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi içün cevapkâr olğan beş şahısnıñ aktivlerini buzlatmaq niyetinde olğanını bildirdi.
Yozvâk Twitterdeki saifesinde: «AB, Qırımda mart ayında Rusiye prezidenti saylavınıñ teşkil etilmesi içün cevapkâr olğan beş kişiniñ aktivlerini buzlatmaq ve vizalarını yasaq etmek niyetinde. AB nazirleri olarnı mayısnıñ ortasında yasaq etecekler. Olar, (Ukrainanıñ topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligini bozmaları içün – QA), artıq 150 kişi ve 38 teşkilâtnı içine alğan sanktsiyalar cedveline ilâve etilecekler», – dep bildirdi.
Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda mart 18-de prezident saylavında rey berüv olıp keçti. Resmiy Kyiv ve bir sıra halqara teşkilâtlar ile bir çoq dünya devletleri yarımadadaki saylavnı tanımaylar.
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine «sıfır derecesinde» ve «uquqiy neticeleri olmaycaq», dedi.
Ukraina Yuqarı Radası mart 22-de ilhaq etilgen Qırım territoriyasında Rusiye prezidenti saylavınıñ tanılmaması aqqında qarar içün rey berdi.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda qırımtatarlarnı qırsızlamağa devam eteler. Soñki aylar içinde Timur Şaymardanov, Seyran Zinedinov, İslâm Cepparov, Cevdet İslâmov, Eskender Apselâmov, bir kun evelsi Belâl Bilâlov, Artöm Dayrabekov ğayıp oldılar. Eñ kederlisi şu ki, bugünki künge qadar iç biri tapılmadı, tapılğan ekisi – Reşat Ametov (onıñ ceseti martnıñ 16-nda tapılğan edi) ve Edem Asanov (oktâbr 3 künü asılı tapıldı) endi ebediyen susıp qaldılar.
Reşat Ametovnı Aqmescitniñ merkeziy meydanından «imayeciler» maşinağa oturtıp alıp ketkenlerini köstergen video, «taqiqatçılarğa» yardım etmedi. 8 ay içinde taqiqat nasıl alıp barılğanı aqqında malümat bildirilmey, taqiqatçılarnıñ özü bir qaç kerek deñiştirildi. Ametovnıñ qatilleri tapılacağına, tapılsa da cezalanacağına ümütler sönüp qalayata.
Mesele şunda ki, Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov «Qırım baari» vaqialarnıñ iştirakçilerini afu etmek teklifinen çıqtı. Qayd etmek kerek ki, mart ayında «imaeciler» arasında esasen Aksönovnıñ tarafdarları bulunıp, ekseriyeti «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ azalarıdır. Bu qanunsız birleşmeler tek adiy qırımlılarğa, mühbirlerge degil de, atta BMT vekillerine ücüm ete ediler. İç birisi mesülietlikke çekilmedi, aksine olarnıñ reberi Şeremet, Aksönov tarafından baş nazir muavini vazifesine tayinlendi (şimdi – birinci muavini oldı). Onıñ içün, kim-kimni ve ne içün afu etecegi aqqında sualniñ cevabı belli…
Çalınğan qırımtatarlardan, iç olmağanda, biri tiri tapılğan olsa edi, bir çoq suallerge cevaplar peyda olur edi, amma, iç biri şimdiki künge qadar sağ tapılmadı, ve tek qırımtatarlarnı qırsızlağanlarını köz ögüne alsaq, bu areketler bir merkezden idare etilgenini añlarmız. Yani, bu areketler tesadüfiy degil, olar qırımtatarlarğa qarşı yapıla.
Çaluvlarnıñ eki hususiyeti bar. Birinciden: qırımtatarlarnı çalalar. Ekinciden: bu adiseler işğalden soñ yüz berip başladı. Bu eki hususiyetni bir arağa ketirip, şunı ayta bilemiz, Qırımda işğalge qarşı açıqtan-açıq qırımtatarlar çıqtılar ve onı tanımadılar, işğal Rusiye tarafından yarımadadaki beşinci kolonna tarafından eda etildi.
Vladimir Putin: Cesaret etsinler, baqayıq…
Qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilev matbuat vastalarında soñki bir qaç ay içinde yarımadada 18 qırımtatarı ğayıp oldı, dedi. Olardan iç biri tapılmadı. Politsiya, FSB, Prokuratura olarnı qıdırmayıp, qırımtatar mektep, ev, cami, universitetlerde, Mecliste tintüvlerni keçire. Bu tedbirler tek qırımtatar, musulman oquv yurtlarında, evlerde ötkerile. Neticede, islam boyunca kitaplardan başqa ciddiy şey tapılmadı, iç bir kimse mesülietlikke çekilmedi, amma tintüvler devam ete.
Mart ayında Moskvada bulunğan Mustafa Cemilev, Vladimir Putinnen telefon arqalı laf etkende, qırımlı «imayeciler», rusiyeli arbiyler taarfından qırımtatarlarğa qarşı qanunsız areketeler yapıla bilecegini ayttı. O vaqıt, Cemilev aytqanı kibi, Putin «cesaret etsinler, baqayıq», degen edi. «O, qırımtatarlarnıñ qasabaları yanında atta qaravullarnı qoymağa avale etkenini bildirdi», – dep ayttı Cemilev.
Bugünde bugün qırımtatarlarğa qarşı yapılğan areketlerniñ episi Mustafa Cemilev mart ayında tahmin etken şeyler, degilmi?
Rusiye yaqlı teşebbüsçiler bu şekilde qırımtatrlardan intiqam almağa istegenlerini tahmin etmek mümkün. Bu cinayetlerniñ müellifleri bir taraftan qırımtatarlarnı qorquzmaq, boysundurmaq, sustırmağa isteydiler, ekinciden ise, qırımtatarlar içün Qırımda dayanılmaz şaraitler yaratıp, olarnıñ başqa yerlerge köçip ketkenlerini isteyler. Bu niyetler yerine kelecekmi, ya yoq, belli degil.
İlgiz Şakirov, Qırım.Aqiqatnıñ siyasiy közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar faali, Kefe regional Meclis azası Suleyman Kadırov Rusiyeniñ Qırım ve Aqyar boyunca FSB idaresine sorğuğa çağırıldı. Bunı Qırımtatar Maaliy Merkezi bildire.
Kadırovnıñ sorğusı, oktâbr 11 künü saat 14-00 Amescitte İ. Franko bulvarı, 13 adresi boyunca ötkerilmeli.
Okâbr 5 künü Suleyman Kadırovnıñ evinde tintüv keçirilgen edi.
Qırımtatar Milliy Qurultaynıñ MSK reisi Zair Smedlâyevniñ bildirgenine köre, tintüv içün sebep – qırımtatar ATR telekanalında kösterilgen levha oldı.
«Tintüv, Rusiye Federatsiyasınıñ sıñırlarını tanımağanında ve qırımtatar «Asker» batalyonına destek bergeninde şeklengeni sebebinen, mahkemeci Rodionov İgör İvanoviçniñ qararınen keçirildi. Sanki, mart 29 künü çıqqan levhada, Suleymanovnıñ «Qırım – Ukrainadır» degen sözleri ketirile!» – dep yazdı Smedlâyev.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaleri ve Meclis azalırinda tintüvler sıqlaştı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımnıñ birinci prezidenti Yuriy Meşkov Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenovnıñ sanki dersiñ cinaiy keçmişi ve 90-ncı seneleri – 2000 seneleri başında Ukraina uquq qoruyıcı organları ile işbirligini isbatlağan vesiqalarnı aşkâr etti.
«Olar (vesiqalar – QA) Qırım cumhuriyetiniñ şimdiki başı Sergey Aksenov evel nenen oğraşqanını aydınlata. İşbu delillerni diqqat ile ögrendim… «Goblinniñ» qazançlarını ögrendim, ayrette qaldım – sımarlanğan öldürüvler, cinaiy taqımlarda iştirak ve ilâhre», – yazdı Meşkov Facebookta.
Şu cümleden, Meşkov Aksenovnıñ ve 1997 – 2000 seneleri Qırım millitsiyasınıñ başı ve Ukraina içki işler naziriniñ muavini olğan Gennadiy Moskal ile işbirligine diqqat ete.
Aksenov ve Moskalniñ işbirliginiñ delili olaraq Meşkov Qırımnıñ 321 insandan, esasen, Ukraina halq deputatlarından ibaret olğan «non-grata» şahıslarınıñ cedvelinde Gennadiy Moskalniñ adı olmağanını qayd ete.
Evel Aksenovnıñ cinaiy keçmişi aqqında 6 ve 7 çağıruvlarınıñ halq deputatı Andrey Sençenko bildirgen edi. «TSN» televizion haber hızmeti 2014 senesi mart ayında bildirgeni kibi, Sergey Aksenov siyasetke 90-ncı seneleri tesis etken biznesinden kelgen eken.
Aksenovnıñ tarafından işbu malümat ile bağlı izaat şimdilik yoqtır, Qırım.Aqiqat Qırımnıñ rusiyeli ükümetinden bu aqta izaatnı almağa tırışa.


text:
Aqın dese köz aldıma Parijge asıqqan bala Rembo keledi. Täşkennen Almatı tarapqa qwmarta köz tikken student Tölegen Aybergenov elesteydi.
Rembo on toğız jasında öleñ jazudı qoyıp ketti. Biraq osı jasına deyin jazğan öleñderi-aq oğan älemniñ eñ wlı aqındarınıñ qatarınan oyıp orın alıp bergen.
Otızında ömirden ozğan Tölegen de qazaq poeziyasınıñ aspanında mäñgilik şamşıraq bolıp qalıp qoydı.
Bas-ayağı bes-on jıldıñ işinde olardı wlılıqtıñ şuağına bölep ülgergen sonda ne qwdiret? Tüsinbeymin…
Tüsinetinim, tolıqqandı tekti öleñ tarıqqanda demeuşiñ, adasqanda jol silter aqılşıñ, qısılğanda qoltığıñnan süyer perişteñ bola alatındığı.
Ras, aqınğa mıqtı öleñ jazudı üyretu mümkin emes. Bwl astronomdı ğarış nısandarın, milliodağan jwldızdardan twratın alıp galaktikalardı qoldan jasauğa mamandıruğa boladı degenmen birdey bos äureşilik bolıp şıqpaq. Äytpese, qolına qalam wstağan ekiniñ biri Tölegen, ekiniñ biri Mwqağali bolıp ketpes pe edi.
Öleñnen ümitker jannıñ qaysısı osal aqın bolğısı keledi deysiz. Demek, mıqtı aqınnıñ öleñinde käduilgi esep-qisapqa bağına bermeytin äldebir tılsım sırdıñ da bolğandığı ğoy. Qanşalıqtı şındıq ekenin bilmeymin, Tölegen (Aybergenov) öleñderin audarmaq bolğan orıs aqınınıñ jwmıs üstinde jüregi şıdamay jarılıp ketipti degen äñgimeni estigenim bar. Şaması, audarmaşı Tölegen öleñiniñ işki kerneu quatın igere almay qalğan bolar. Bäri mümkin. Al, Tölegenge sonday öleñder jazu, tudıru üşin qanday jürektiñ iesi boluı kerek edi?
Keudemde jürgen, zerdemde jürgen
Intızar ıqılas ot örip,
Sen mwnı menen beter wq.
Tükpirimdegi dir ete qalğış
Osınau qwyttay jürekpen,
Kelem men bügin qasietti, baytaq
Qazaqstandı köterip.
Dir ete qalğış qwyttay jürek kötergen qasietti, baytaq Qazaqstan. Osı sözdi basqa bireu aytsa senbes ediñiz, al Tölegenge senesiz. Şınaylılığımen, päktigimen, asqaqtığımen sendiredi. Bälkim, aqın jüreginiñ alau bolıp januı degen osı şığar. Tölegen örtenip ketti. Äytpese, ömirden otızında ozuğa asığar ma edi. Bozbala Rembo bolsa öleñdi tastap ketti. Sauda-sattıqqa basıbaylı berildi. Äldekim aytar, Rembonı közi tirisinde eşkim moyındağan joq, onıñ küni özi baqilıq bolğannan keyin ğana tudı dep. Ayta bersin, bilmegesin aytadı. Onı Pol Verlen moyındağan-dı. Iä, iä, ataqtı Verlen. Anatol' Frans:
«Bwl aqınğa käduilgi pendelerge qarağanday ölşemmen qarauğa bolmaydı… Ol bizde joq qwqıqtarğa ie bolatın… bizden ölşeusiz biik twrdı. Ölşeusiz tömende boldı. Biraq bir ğasırda jalğız-aq ret tuılatın aqın edi…» dep bağa bergen Verlen.
Jası ülken bolsa da sol Verlen tarihta Remboğa wstaz boluğa, aqıl aytuğa tırısqan joq, kerisinşe şäkirt közimen qaradı. Soñınan erdi. Tarihta Rembo sekildiler az ba. Bizde jetpisinşi jıldarı Artığali Ibıraev degen aqın bolğan. Jır süyer qauım esimin jaqsı biledi. Öleñderin de. Sol Artığali ömirden ötkende jiırma birde edi. Jiırma bir keybireuler üşin öleñge endi kelip jatatın jas.
Endi-endi merzimdi basılımdarğa jariyalanatın twsı. Al bwl jas Artığali üşin mäñgilikpen tildeser jas boldı. Keşegi Keñes däuirinde on bes-jiırma kitap şığarğan ağalarımızdıñ qaysısı qazaq ädebietiniñ tarihında qaları belgisiz. Biraq jiırma birdegi balamen eşkim talasa almaq emes. Berniyaz, Sattar, Abdolla,..
Artığali da solardıñ biri, solardıñ qatarında.
Iä, qazaq poeziyasında ömirimen de, öleñimen de, qısqa ğwmırda lapıldap ötken şığarmaşılıq şabıtımen de ülgi bolarlıq aqındar az bolmaptı.
Biraq, amal qanşa, ädebiet älimsaqtan kil talanttardıñ ğana bas qosatın jeri bolmağan. Oğan talanttardı tañdau qwqı berilse de, onday erkindik berilmegen. Bloktıñ «Jaza beru kerek deydi, jaza beru kerek deydi… Sonda jazu degenimiz kök siya men aq qağazdı bılğay beru ğana ma eken» dep ökinetinindey bar. Mwnday ökinişten qazaq ädebieti de kende emes.
… Keyde redakciyağa jası alpıstan asıp, jetpisti alqımdağan aqındar keledi. Kezinde aqın bolsa bolğan bolar, biraq qazir aqın emes. Bwl däleldeudi qajet etpeytin şındıq. Aksioma. Bar ayırmaşılığı, qayran Mwqağali, eren Mwqağali jası qırıqtan asqan, tepse temir üzer şağında «Şabıtım şau tartıp baradı ma?» dep öz mümkindigine kümän bildirip qobaljısa, bwlar jetpistiñ törine şığıp alıp ta öleñniñ bäygesin eşkimge bermeymiz dep oylaydı. Öleñ töñiregindegi talası kişkentay balalardıñ eregesin eske tüsiredi. «Öleñimdi jariyalamay, meni öltirgileriñ kelip jür. Biraq, öltirip alıp moyındaysıñdar ğoy» deydi. İştey osı da ädebietke ömirin arnağan aqsaqaldıñ, ya aq şaştı apayımızdıñ auzınan şığatın söz be dep ökinesiñ. İştey öleñge endi kelip jatqan, alıs auılda jatıp alıp bir şumaq bolsa da öleñiniñ (eske Tölegen tüsedi) «Qazaq ädebietiniñ» betine şıqqanın saruayımdanıp emes, sarğaya sağınıp kütetin jas talapkerdi oylaysıñ. Eki astanadan alısta jürse de, qazaq öleñiniñ joğın joqtap, olqısın toltırıp jürgen Tınıştıqbek Äbdikäkimov, Serik Aqswñqarwlı, Ertay Aşıqbaev, Şahizada Äbdikärimov, Sabır Aday, Svetqali Nwrjanovtar eske tüsedi. Quandıq Şolaqovtay aqını bar auıldı añsaysıñ…
Bizdiñ jerles bir wlı orıs aqınımız bolğan. Pavel Vasil'ev degen. Qanı orıs demeseñ janı qazaq sekildi seziletin osı aqındı Mäskeudiñ bilgirleri (Pasternak, Lunaçarskiy, Gor'kiy, t.b.) Sergey Eseninmen terezesi teñ aqın sanağan. Özi jiırma altısında repressiyanıñ qwrbanı bolğan sol aqın jası otızdan asqasın öleñdi qoyıp, tübegeyli prozağa bet bwrudı oylaptı. Aqınnıñ jası otız dep oylasa kerek. Sol kezdegi qazaq auılınıñ ayanıştı tağdırınan sır şertetin «Twz büligi» degen poeması bar. Azuı altı qarıs Oljastıñ da taqır jerden payda bolmağandığın, sol Paveldiñ şekpeninen şıqqanın osı aqın şığarmaşılığımen tanısqan adam bayqay aladı.
Biz bwl jerde Pavel Vasil'evti beker auızğa alıp otırğanımız joq. Onıñ şığarmaşılıqqa adaldığın alğa tartqımız kelgen.


text:
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya bildirdi ki, qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kiriş yasağı «milletlerara dava doğurmağa tırışqan şahıslarnıñ faaliyetini eksiltti». Bunı Poklonskaya TASS neşirine bildirdi.
«Bizim vazifemiz – milletlerara munasebetler saasında davağa yol bermemektir, çünki bu mesele pek müimdir. Mence, eki kere Refat Çubarovğa ekstremistik faaliyet olmamamaq kerekligi aqqında eki tenbi doğru bu qarardır. Yarımadada zıddiyet doğuracaq olğan adamlarnıñ, üçünci şahıslarnıñ, faaliyeti eksildi», – dedi o.
Poklonskayanıñ malümatına köre, Qırım halqları er daim barışıqta yaşadılar, «onıñ içün dava doğurmaq ıntıluvları neticesiz olacaq».
Malüm olğanı kibi, Rusiye qırımtatar halqınıñ liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge 5 yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatar milliy bayramı Hıdırleznen hayırladı.
«Bu baar, bereket bayramınıñ tamırları qadimiy zamanlardan kele ve bir çoq anane ve merasimnen bağlı: evler cıyıştırıla, milliy aşlar pişirile, milliy yır, oyun icra etile, sport yarışları, ateşni atlav, fal baquv ola», – dep aytıla temsilcilikniñ Facebook haberinde.
Zelenskıynıñ qayd etkenine köre, işğal şaraitlerinde bu bayram birleşmek ve milliy ananelerni coymamaq içün daa bir imkân oldı.
«Qırımtatar qorantaları qavuşacaq daa bir bayram künü tezce kelsin isteymiz: ana-babaları işğalden sebep yarımadanı terk etmege mecbur olğan balalarını, balalar qanunsız apiske alınğan babalarını, qadınlar aqaylarını qarşılasın», – dep qayd etti temsilcilik.
Hıdırlez – türkiy halqlarnıñ eñ büyük bayramlarından biri. XIX asırda onıñ şeñlikleri üç kün devam ete edi. Hıdr ve İlyas Peyğamberleri bir arağa kelgen mayısnıñ 6-nda qayd etile. Merasimlerde qadimiy tuvarcılıq ananeleri bar.
Qırımnıñ ilhaqından soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri yarımadada yapılğan Hıdırlez şeñliklerinde iştirak etmekten vazgeçti. Ondan ğayrı olar, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda bulunğan yurtdaşlarını da böyle şeñliklerde iştirak etmekten vazgeçmege davet ettiler.


text:
Ukraina halqara şerikleri işğal etilgen Qırım boyunca devlet strategiyası olmağanı içün köçip kelgenlerge yardım programmalarını toqtata. Bunı Qırım.Aqiqatqa «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ tesisçisi Tamila Taşeva bildirdi.
«Bir mesele, çünki halqara resur bar, amma strategiyanı ne qadar uzatsaq, o qadar çoq şerikimiz kete, devletimiz köçip kelgenlernin meselelerini öz başına çezip olamay. Soñ malümatlarğa köre, bazı teşkilâtlar Avropada qaçaqlar buhranından sebep Ukraina boyunca programmalarını 20-30% qısqartacaq. Da yarım yıl evelsi bugün Ukrainadan ketecek parağa köçip kelgenlerniñ mesken ile meselelrini al etmege imkân bar edi», – dey Taşeva.
«Halqara şerikler bugün dey: «devletniñ Qırım ve Şarqnıñ işğal etilgen teritoriyalarına stragiyasını añlamayıp, yatırımlarnı bere bilemizmi», – dey «KrımSOS» tesisçisi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ qapatılma işinen bağlı makeme oturuşında davacı olaraq şahsen Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya olacaq. Bu aqta o RİA Krım agentligine bildirdi.
«Makemede özüm arizacı tarafını taqdim etecem. Cevap berecek qaydsız meclisi yolbaşçınıñ birinci muavini Nariman Celâlov olacaq, o ise Qırımdaki mezkür teşkilâtnıñ menfaatını qorumaqta» - dep bildirdi Poklonskaya.
Onıñ qaydlarına köre, Meclis aşırıcı teşkilât olğanı ve Rusiyede onıñ yasaq etilmesinen bağlı bütün malümatlar toplanıldı ve Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesine mart 3 künü teslim etilecek.
Rusiye nezaretinde olğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisni yasaq etip, onı aşırıcı olaraq qabul etmesinen bağlı mahkemege ariza yazdı.
Qırımtatarlarnıñ temsil organında böyle ariza özünde bir sıra uquqiy añlaşılmamazlıqlar taşığanı aqqında aytmaqtalar, böyle dava peyda oluvınıñ siyaset sebepleri bar ve maneviy ceetten olar bu yasaqqa endi azırlanalar.
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımdaki Milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek arizası ile muracaatta bulundılar. Mezkür arizada uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Milliy Mecliske qarşı yapılğan siyaset sebebinden taqip etilmesine yol bermemek ve mümkün olğanı qadar buña tesir etmege çağıralar.
Avropa birligi qırımtatar milliy meclisniñ qapatılmasınen bağlı öz raatsızlıqnı endi bildirdi.
2014 senesi Rusiye tarafından Qırım işğal etilgen soñ qırımtatarlarnıñ liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımadağa kelmelerini beş yılğa yasaq ettiler. Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımda 2016 senesi iyül 1-den başlap minimal aylıq seviyesi yükseldi, dep bildireler Rusiyege boysunğan Qırım ükümetinde.
Qırım emek ve içtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, bücet saasında çalışqan işçilerniñ aylığı 7500 rubleden (tahminen 2880 grn), iqtisatnıñ kerçek saası işçileriniñ aylığı 7650 rubleden (2900 grn)az olamaz, bu ise, evelden olğan aylıqtan 608 ruble ziyadedir, dep qayd eteler müessisede.
Bundan evel Qırım nazirliginde bildirdiler ki, iyün soñunda yarımadada aylıq berilmesi borcu 124,8 million rubleni teşkil etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev ve RF DD deputatı Ruslan Balbekniñ yerli regional imamlarnen ve Qırım rayonları ve şeer cemiyetleriniñ başlarınen körüşüv olıp keçti. Körüşüv devamında iştirakçiler eñ zarur ve mürekkep meselelerni köterdiler, bu cümleden, orta umumtasil mekteplerinde ve bala bağçalarında qırımtatar tiliniñ ögrenilmesi probleması da muzakere etildi. Ruslan Balbekniñ sözlerine köre, tilniñ teşviq etilip, mot olması eñ evelâ ealige bağlı.
“Bir misal ketireyim, Aqmescit rayonında, rayon memuriyeti muavini Ruslan Yakubovnıñ teşebbüsinen, bala bağçalarınıñ birinde eki tilli gruppa açıldı, şu gruppağa em qırımtatar, em başqa halq vekilleriniñ ana-babaları balalarını kirsetmege tırışalar. Yani, ana-babalar evlâdları ana tilini bilmelerini isteyler “, – dedi R. Balbek.
Yedi Quyu rayonınıñ imamı Rustem Memet añlatqanı kibi, din cemiyeti ve yerli akimiyetniñ işbirligi sayesinde, Kalinovka köyüniñ yerli mektebinde qırımtatar tili ayrı bir fen olaraq ögrenile.
Din erbapları müsülmanlarnıñ ayatı, rayonlarda ötkerilgen tedbir ve merasimler, meseleler etrafında söz yürüttiler. Hususan, ibadethanelerni resmiyleştirmek, kommunikatsiyalarnı keçirmek kibi problemalar eñ aktual olaraq qayd etildi.
Seyitler rayonı din cemiyeti reisi Rustem Temirov bildirgeni kibi, şu qasabada cami olmağanı sebebinden müsülmanlar ibadetlerini yerine ketirip olamaylar.
Rustem Temirov ya odanıñ satın alınması, ya da boş olıp turğan Medeniyet Eviniñ ibadethane sıfatında qullanmaq teklifinen bulundı. Bunıñnen beraber, sport salonını açmaq teklifi yañğıradı. R. Balbek bu meseleni nezaret astına almağa vade etti ve Müftinen beraber peyda olğan meselelerni çezmege söz berdi.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi, Meclisniñ faaliyeti yasaq etilüvinen bağlı makeme oturışını aprel 7 kününe keçirdi. Ba aqta Feysbuk saifesinde Cemil Temişev bildirdi.
«Memuriy işnen ve qoşma vesiqalarnen tanış olğan soñ, Qırım Cumhuriyeti Prokurorınıñ talapları qanunsız olğanı, belgilengen fikir ise, isbatlanmağanı ve tasdıqlanmağanını qayd etmek isteyim. Memuriy davacınıñ neticeleri işniñ kerçek sebeplerine uymay», - dep qayd etti advokat.
Onıñ hatırlatqanına köre, uquq qaideleri boyunca, hususan 1989 senesi Halqara emek teşkilâtınıñ baş Konferentsiyasında qabul olunğan 169 nomeralı Konventsiyada, tamır halqlar öz urf - adetlerini ve temsil institutlarıni saqlay bileler, bunıñnen bir sırada tamır halqlarınıñ degerliklerne toqunmamazlıqnıñ ürmet etüvi belgilengen.
Aynı uquq Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ deklaratsiyasında keçmekte. O, 2007 senesi baş Assambleyasınıñ 61/295 rezolütsiyasına köre qabul olunğan edi.
Temişevnıñ fikirince, qırımtatar Milliy Meclisi cemaat birleşmesi olmağanı içün, bu makeme protsessinde cevap berici olaraq çıqamaz .
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi Meclisniñ qapatılmasınen bağlı davanı muakeme etmege başladı. Mart 3 künü, birinci oturışta davacılar qırımtatarlarnı temsil etken organnıñ faaliyeti ekstremistik ve qanunsız olğanını isbatlağan işke daa qoşma olaraq vesiqalarnı qullanmağa talap etti. Meclis yolbaşçılarnıñ fikirince, büyük ihtimal makeme prokuraturanıñ talabını qabul eter.
OON birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasına Qırımdaki qırımtatar Meclisiniñ qapatılmasına izin bermemege çağırdı. Avropa birligi de öz tarafından qırımtatar milliy Meclisiniñ qapatılmasınen bağlı öz qasevetlerini açıqladı.
Qırım aq-uquq qoruma gruppası Halqara cemaatçılıqlarğa milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek muracaatınen bulundı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti işğal etilgen Qırımda yaşağan balalarğa «Ukrainanıñ parlaq balaları – bala icadınıñ yarışı» Şarqiy regional yarışında iştirak etmege yasaq etti.
Bu aqta Ukraina prezidentiniñ Yuqarı Rada vekili, Ukraina halq deputatı İrına Lutsenko bildirdi.
«Ukrain medeniyeti inkişaf etkeniniñ parlaq örnegi Ukrainada «Ukrainanıñ parlaq balaları» bala yarışınıñ keçirilüvi ola. Kramatorskta Lugansk, Donetsk ve Qırım balaları içün yarış keçirgen edik. Qırımlı balalarğa ve olarnıñ ana-babalarına Rusiye Federatsiyasınıñ FSBsi yarışqa barmağa yasaq etti. On altı baladan tek dördü keldi – Ukrainanıñ işğal etilmegen topraqlarında yaşağanlar», – dep bildire Lutsenkonıñ aytqanlarını Petro Poroşenko Blokunıñ matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, yarışta balalar ukraince çıqışta bulundı – «devlet tiliniñ ğalebe triumfıdır».
Rusiye FSBsi mezkür malümatnen bağlı bir izaat bermedi.
Martnıñ 14-nde haber etilgeni kibi, Kramatorskta «Ukrainanıñ parlaq balaları – bala icadınıñ yarışı» Şarqiy regional yarışınıñ bayram kontserti olıp keçti. Mında yarış finalında Qırım temsilcisi Qırımnıñ Canköy rayonından 11 yaşında Emiliya Kurtseitova belgilendi. Final martnıñ 29-nda Kyivdeki Ukraina Sarayında olacaq.
Bundan ğayrı, jüri diger qırımlı iştirakçilerni de qayd etti: 1-inci yer, Ukraina halq deputatı Maksim Yefimovdan ve teşkiliy komitetten mahsus bahşış alğan 15 yaşında Asiye Abhairova (Jamalanıñ «1944» yırını icra etti); 2-nci yer ve seyircilerniñ sevgisini qazanğan Alim Osmanov, 14 yaşında («Ne tvoya viyna»); 3-ünci yer ve Ukraina prezidentiniñ Yuqarı Rada vekili İrına Lutsenkodan mahsus bahşış – 12 yaşında Server Karabayev («Barhattsı»).


text:
Rusiye rok-çalğıcısı Andrey Makareviç Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Qırım ve Donbassta etken areketleri olmağan olsa, Ukrainada vaziyet bam-başqa olacağı aqqında bildire.
Bunı o Forbes Kazakhstan gazetasına ayttı.
«Putin Qırım ile yañlışmasa ve biz Donbassqa kirişmese edik, bugün Ukraina vaziyeti bam-bamşqa olur edi. Memleket diger bir inkişaf yolunı seçmege istese, onıñ aqqıdır. Memleketniñ bizim ile olmasını istesek, Ukraina kirmege ıntılğan Avropağa köre daa zengin ve celp etici olmalımız. Tanklar vastası ile slav dünyanı quramazsıñ – yalıñız slav cenkni. Çıqışsız bir yoldır», – dey Makareviç.
Onıñ fikrine köre, Rusiye Donbassta separatistlerni desteklemege toqtasa, bir aftadan soñra bu cenk de biter.
Makareviç Qırım işğali ve Donbass vaziyeti ile bağlı Rusiye areketlerini tenqitke oğratqan rusiyeli artsitlerden biri oldı.
2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından etilgen Qırımnıñ işğalinden soñra Andrey Makareviç defalarca Rusiye jurnalist ve siyasetçileri tarafından taqip etildi. Hususan, Donetsk vilâyetinde qaçaqlarnıñ ögünde çıqış etkeninden soñra, çalğıcınıñ bir sıra kontsertleri nasıldır bir sebeplerden lâğu etile.


text:
Koktebel Jazz Festival Halqara muzıka festivali Qırımdan qıtaiy Ukrainağa köçti, amma teşkilâtçılar yarımadağa onıñ işğalden azat etilmesinden soñ qaytmağa ümüt ete. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında Koktebel Jazz Festival prezidenti Liliya Mlinariç bildirdi.
«Biz bunı pek arzu etemiz. Taqımımız qırımlı, art-müdirimiz Qırımdan, ve Qara Dağ gecelerine qaytmağa hayal etemiz. Onı pek sevemiz, bizim içün bu yerniñ ayrı emiyeti bar. Ve bu yerge, Ukrainada olacağımızdan soñ, kene qaytmağa hayal etemiz», – dedi o.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Koktebel Jazz Festivali mecburen Ukrainanıñ qıtaiy qısmında, evel merasim keçirilgen Köktebel köyünden uzaqta, keçirile. Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, endi bu yerge belli ecnebiy artistlerni ketirip olamaylar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Herson vilâyetiniñ akimiyeti iyünniñ 26-nda memuriyetiniñ binasında Ukraina bayrağınen beraber qırımtatar bayrağını köterip, işğal etilgen Qırımnıñ tamır halqına Ukraina olarnı unutmağanını kösterecek ola, dep bildirdi.
«Bu areketler Qırımda yaşağan ukrainalılarğa işğalcinen biz özleri qalmağanını, memlekette biñlernen insan olarğa birdemlik bildirgenini ve aqlarını qorçalamağa azır olğanını köstere», – dep aytıla Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ haberinde.
Herson vilâyetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gusevniñ qayd etkenine köre, olarnıñ vilâyetine yaqın Qırım «ruhınen oşay».
«Qırım er daim Ukraina edi ve qala. Qırımtatar bayrağınıñ Aqmescitteki Ukraina memuriy binalarında köterilmesi içün ğayret kösteremiz», – dep bildire Güsevniñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Dünyanıñ çeşit memleketinde diplomatik temsilcilikler iyünniñ 26-nda qırımtatar milliy bayrağını kötere.
Ukraina prezidentiniñ ofisinde iyünniñ 26-nda qırımtatarlarnı milliy bayraq kününen tebriklep, Rusiye apsinde tutulğan faaller aqqında hatırlattılar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Ukraina Tış işler nazirligi dünya boyunca memleket elçihanelerine Qırımtatar bayraq kününde, iyünniñ 26-nda, Ukraina devlet bayrağınen beraber qırımtatarlarnıñ bayrağını kötermege vazife berdi.
Kyivde avtoyürüş ve aqşam üstü tantanalı yürüş ve büyük qırımtatar bayrağınıñ çıqarıluvı planlaştırıla.
Qırımtatar resurs merkeziniñ reberi Eskender Bariyevniñ qayd etkenine köre, Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti qırımtatar faallerine qarşı çift standartlarnı qullana. Böylece, iyünniñ 26-nda Qırımtatar bayraq künü munasebetinen aktsiyalarnıñ keçirilüvine keder etmege tırışa.
Er yıl iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır. Tantanalı tedbirler em Qırımda, em esas Ukrainada, em çetele ötkerile.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Estoniya prezidenti Kersti Kaljulaidniñ kantselâriysı, devlet başınıñ yubileyIne bağışlanğan Qırım şampan şişesini Rusiye elçiligine keri yolladı, dep haber etti Estoniya matbuatı.
Ebet, diplomatik müessisede qomşu devletniñ yetekçisi içün bahşışlarnıñ asılını bilmekke diqqat etmediler, dep tüşünmek mümkün. Amma Qırım vaziyetinde degil. Ediyeniñ özü de tesadufiy olmağanı ve bu ediyeniñ red etilmesi ile bağlı malümatnıñ aşkâr olğanı boş yerde peyda olmağanı aydındır.
Kreml, sanki aselet degil, Qırım şarabınen şişelerni Avropa Birligi memleketleriniñ devlet erbaplarına yapılğan bahşışlar arasına qoya. Bar da diqqat etmezler ve içerler. Ve iç olmadan böyleliknen "Qırım bizimki" olğanını qabul eterler
Moskova, dünyağa Qırım ilhaqınıñ qanunlığını tanıttırmaq içün bütün mümkün ve mümkün olmağan areketlerni becere. Yarımadanıñ işğalci akimiyetiniñ vekillerini resmiy Rusiye delegatsiyalarına qoşa. Çeşit-türlü içtimaiy ve medeniy tedbirlerni keçire. Ve mına, sanki aselet degil, Qırım şarabınen şişelerni Avropa Birligi memleketleriniñ devlet erbaplarına yapılğan bahşışlar arasına qoya. Bar da diqqat etmezler ve içerler. Ve iç olmadan böyleliknen "Qırım bizimki" olğanını qabul eterler. Ve er şey becerilse, o ya da bu siyasetçi, yarımadanıñ şübesiz Rusiye Federatsiyasınıñ qısmı olaraq tanımasa da, Qırım şarabından igrenmedi, dep aytmaq mümkün.
Amma sade bir sebep ile böyle şey iç olmaz. Dünyada, Rusiye akimiyeti 2014 senesinde yapqan halqara uquqınıñ bozulmasınen razılaşmağa istegenler yoq. Bir devlet başqa bir devletniñ qısmını ruhsetsiz özümsigeni normal bir şey kibi qabul etilse, bu insaniyetni 100 yılğa keri, Birinci ve Ekinci Cian cenki vaqıtlarına qaytarır, qanun küçü degil, küç qanunı ükümsirgen devirge atar.
Halqara uquqqa böyle munasebetniñ onlarca million adam qurbanı oldı, Avropanıñ bir çoq şeeri berbat etildi, olarnıñ millionlarnen sakinleri qaçaq oldı. Ve ebet, Qırım ilhaqı - o facialı adiselerniñ devamıdır, 1945 senesi uzaqlaşıp olğanımız deşetke qaytuvdır. Ve ceennemge keri qaytmaqnı başlağanlar, sakinleri yıllarnen "tek cenk olmasın" "muqaddes" sözlerinen akimiyetiniñ bütün cinayetlerini aqlağan memleket olğanı - tarihnıñ accı mısqılıdır.
Onıñ içün mesele şu şişede ya da içinde olğanında degil - şubesiz, Qırımnıñ şarapları pek lezetlidir. Mesele, şişe neniñ timsali olğanındadır.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
İşğal etilgen Qırımda suv temini meselesinen oğraşmağa devam eteler. Rusiye tabiat resursları ve ekologiya naziri Sergey Donskoy Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovğa bergen malümatına köre, yarımadada 16 araçıq burğunen teşile ve 5 araçıq tamir etile, İçki rayonında gidroqavuşaq qurula.
Bunı dekabr 2-de TASS Rusiye agentligi bildire.
Rusiye tabiat resursları nazirliginiñ planına köre, 20 mesken yer içün araştırma işletüv araçıqları burğunen teşilmeli.
«Qırım sakinlerine içilecek suvnen temin etüv meselesi yaqın yılları al etilecek», – dep tekrarlay Donskoynıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırım sakinleriniñ malümat aqqını muntazam sürette boza. Bu aqta Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ idare yolbaşçısı Olga Skripnik Qırım.Aqiqat Radiosınıñ intervyüsında bildirdi.
«O, (malümat aqqı – QA) er vaqıt çeşit şekillerde bozula. Eñ parlaq misallerden biri – çeşit saytlarnıñ blok etilüvi. Bütün sayt da blok etilmesi mümkün, misal içün, «Ukrayınska pravda». Ya da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ saytı, onı Meclis yasağı qararı sebebinden blok eteler», – dep tarif etti Skripnik.
Onıñ malümatına köre, farqlı zamanlarda Qırımda 30-ğa qadar ukrain saytı blok etile.
«Ağda olğan er angi malümat saña qarşı qullanıla bile. Em de Qırım kibi zıddiyet alanı ve işğal etilgen topraq aqqında aytsaq», – dep ayttı aq qorçalayıcı.
Olga Skripnik yarımadada aqlar bozulsa, insanlar tutulsa ya da tintüvler keçirilse, içtimaiy ağlarnı qullanmaq müim olğanını qayd etti.
«Sıq-sıq içtimaiy ağlar eñ tez mehanizmlerden biri ola. Bu aletni qullanmağa devam etiñiz, bu kerçekten müim. Bizim içün, aq qorçalayıcılar içün, o bazı vaqıtları yekâne yipçik ola, olıp keçkenlerni bilemiz», – dep ayttı o.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Yaponiye zhurnili: "Rusiye prézidénti putin türkiye mesiliside özige qaynaqsu chéchiwatidu"
Yaponiyedin chiqidighan uniwérisal xaraktéridiki zhurnal "Shukan shin chaw" zhurnilining 17 - dékabirdiki sanigha "Rusiye prézidénti putin türkiye mesiliside özige qaynaqsu chéchiwatidu" namliq siyasiy analiz maqalisi élan qilindi.
Mezkur maqalide 24 - noyabir türkiye - süriye chégrisida türkiye hawa armiyisining f - 16 tipliq küreshchi ayropilani rusiye terepning su - 24 tipliq urush ayropilanini étip chüshürüwetkendin kéyinki ikki dölet arisida peyda bolghan türlük ixtilaplar toghrisida bir qisim siyasiy analizlarni yürgüzgen.
Maqalide, weqedin kéyin putinning türkiye terepni izchil halda eyiblep: "Türkiye rusiye ayropilanini étip chüshüriwetkenlikidin ibaret bu qilmishi üchün chong pushayman qilidu"dep izchil halda enqere hökümitige éghir tehdit salghanliqini otturigha qoyghan hemde ikki dölet arisida peyda bolghan bu xil jiddiy diplomatik sürkilishler hazirqi waqitta bir az peseygendek körünsimu, biraq rusiye prézidénti putinning yenila türkiyening herikitini düshmenlik heriket dep qarap türkiyege türlük iqtisadiy jazalarni yolgha qoyuwatqanliqini bildürgen.
Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyelik qanunshunas yamaguchi türkiyening rusiye urush ayropilanini étip chüshüriwétish mesilisi heqqide toxtilip mundaq dédi: "Xelq'ara qanun boyiche éytqanda, her qandaq bir dölet kichik bolsun, meyli chong bolsun, bashqa bir dölet uning igilik hoquqigha tajawuz qilsa, elwette buninggha qarita herbiy heriket qollinidu. Shunga rusiye özining bu jehettiki xataliqini tonup türkiye bilen bolghan munasiwitini diplomatik tinch yol bilen hel qilishqa tirishishi kérek dep qaraymen."
Maqalide yene, herbiy jehettiki küchige izchil ishinip kéliwatqan rusiye prézidénti putinning oylimighan yerdin türkiye tereptin herbiy hujumgha uchrishi uning rusiyediki yüz abroyigha we süriye mesilisidiki xelq'ara jem'iyettin perqliq bolghan siyasiy meydanigha ghayet zor tesir körsetkenliki heqqide etrapliq mulahiziler bérilgen.
Maqalide putin, türkiye prézidénti rejep tayip erdoghandin epu sorashni kütken bolsimu, biraq erdoghan oylimighan yerdin epu sorash emes, belki türkiyening herikitini yolluq heriket dep qarighanliqi, türkiye rehberlirining rusiyege tutqan qattiq qolluq diplomatiye siyasiti putinning türkiyeni "Térrorchilardin néfit sétiwaldi" dep eyiblishini keltürüp chiqarghanliqi, shundaqtimu erdoghanning buninggha yenila yiterlik jawab bérip rusiye terepniqéyin ehwalda qoyghanliqi körsitilgen.
Aptor maqalisining dawamida, tarixtin buyan türkler bilen ruslar arisida dawamliship kéliwatqan zémin mesililiri we tarixiy adawet sewebidin türklerning ruslarni peqetla yaqturmaydighanliqini tekitlep, eger bu qétimqi ikki dölet arisidiki sürkilish diplomatik yol bilen hel qilinmay bashqiche, mundaqche éytqanda, rusiye herbiy küchini ishlitish arqiliq mesilini hel qilmaqchi bolsa,"Putin türkiye mesiliside özige qaynaqsu chéchiwalidu" dep tekitligen.
Maqalide aptor, ottura sherqte ewjige kötürüliwatqan süriye mesiliside türkiye bilen rusiyening qarmu - qarshi pikirde boluwatqanliqi sewebidin mesilini hel qilishning teske toxtawatqanliqini, eger ikki dölet bu mesilide ortaqliq hasil qilmisa, süriyening yenila dawamliq ot ichide qalidighanliqini, türkiyening süriye mesilidiki meydanining amérika we gherb elliri bilen birdeklikini bildürgen.
Maqalide, tokyodiki islam elliri tetqiqat merkizining mes'uliridin biri osamuning qarishigha alahide orun bérilgen bolup,u: "Rusiye hazirqi waqitta eng qéyin ehwalda qaldi. Rusiye türkiyedin import qilidighan 20% köktat, 15% yémeklikni toxtatti. Eger ikki dölet arisidiki munasiwet tizdin eslige kelmise, rusiye xelqi achliq krizisigha duchar bolidu" déyilgen. Biraq, ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyediki türkiyelik musteqil tetqiqatchi mustafa türkiye xelqiningmu rus xelqige oxshashla iqtisadiy jehettin krizisqa duch kélidighanliqi heqqide toxtilip:"Türkiye her yili rusiyedin sayahetke kélidighan bir yérim milyon sayahetchisidin ayrilip qaldi. Bu türkiyening sayahetchilik kirimige éghir ziyan shundaqla rusiyediki türkiyening soda we qurulush shirketliri waqitliq tijarettin toxtildi" dédi.
Tetqiqatchi osamu yene:"Rusiyening asasliq iqtisadiy kirimi türkiyege néfit we gaz sétishtin kélidu. Hazirqi waqitta xelq'arada néfit bahasi üzlüksiz töwenlewatqan bir peytte,rusiye türkiyege énérgiye éksport qilishni dawamliq toxtatsa, moskwa özining qandaq ehwalda qalidighanliqini mölcherlishi kérek" dégen. U sözide yene:"Eger rusiye shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatining aktip ezalirin biri bolghan türkiyege herbiy heriket qollansa, u chaghda 3 - dunya urushining kélip chiqish éhtimalliqinimu chetke qéqishqa bolmaydu" dep eskertish bergen.
Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyelik ottura sherq mesililiri musteqil tetqiqatchisi arima, rusiye prézidénti putin türkiyege herbiy heriket qollansa, moskwaning éghir bedel töleydighanliqini bildürüp::"Rusiye 1978 - yilidiki afghanistan bilen bolghan sowétler urushini este ching saqlishi lazim. Eger rusiye türkiyege herbiy hujum qozghisa u chaghda u pütkül islam dunyasining, jümlidin ottura asiyadiki türkiy jumhuriyetlerning ortaq bir düshminige aylinidu. Afghanistandiki talibanlar eskiriy küchini kücheytip tajikistan arqiliq rusiyege yeni kafkaziye rayonigha urush otini tutashtursa, aqiwette rusiye yenila bir qisim zéminliridin ayrilip qalidu. Shunga bu mesilide putin soghaq qanliq bilen ish körüshi kérek dep qaraymen" dédi.
Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.


text:
Bunı Azatlıq Radiosınıñ mühbiri Olga Rasskazova bildire.
Miting iştirakçileriniñ qollarında «Za Habarovsk v sostave Rossii», «Moskva – moya stolitsa» , «Habarovsk – eto Krım Dalnego Vostoka», «V Rossii horoşo – a v Habarovske?» plakatları bar edi.
Tedbir maqsadı – Rusiye regionında kerçek vaziyetni köstermek. Malüm ki, Rusiye akimiyeti memlekette yaşayış yüksek derecede olğanını ayta.
«Qırımnı aytqanda, Rusiyede yüksek seviyede yaşayış bar olğanı aqqında söz yürsetildi, lâkin qayd etmek kerek ki, bizim ülkemizge baqsaq, bam-başqa vaziyet olğanını köremiz. Onıñ içün biz Habarovsk ülkesiniñ bahtlı, ilerilegen Rusiyege qoşulmasını isteymiz», – dep ayttı miting teşkilâtçılarından biri, student Vladimir Avramçuk.
Çıqışta bulunğanlardan biri şeer sakinlerini «Putin, onıñ siyaseti ve yalanğa qarşı beraber küreşmege» çağırdı.
Miting şeer akimiyetinen añlaşqan soñ ötkerildi. İştirakçilerniñ sayısı 60 adamnı teşkil etti.


text:
Bunı iyün 7 künü Aqyarda Devlet dumasınıñ deputatı Sergey Mironov bildirdi, dep haber ete Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan «Krıminform» saytı.
«Rusiyede öz milliy merağı bar, biz onı imaye ete ve etecekmiz, şu cümleden, Ukraina şarqında da, anda şimdi insanlar qollarına silâ alıp, insan olmaq, rus tilinde laf etmek, öz taqdiri belgilemek aqlarını qorçalamağa mecburlar. Ümüt etemiz ki, vazifege başlağan Poroşenko bir qaç saat evelsi Normandiyada Vladimir Putinge bergen vadelerini amelge keçirir. Amma bizde aytılğanı kibi, eyilikke ümüt et, beterine azırlıq kör», – dedi Mironov.
O şunı da qayd etti ki, Rusiye şimdi ileride yapılacaq areketlerni tüşünmeli. Bazarertesi künü Devlet dumasına Ukraina şarqında halqnıñ genotsidi aqqında qarar leyhası kirsetilecek eken.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bugün inauguratsiyası devamında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Ukrainalı olğanını ve olacağını ayttı, bunı o Normandiyada Rusiye Federatsiyasınıñ yolbaşçılığına da bildirgen edi.


text:
İlhaq etilgen Qırımda 2018 senesi mart 18-de olıp keçken Rusiye prezidenti saylavında iştirak etüv seviyesi 42%-ni teşkil etti, olardan 8%-i – rey brüv içün bülletenlerni bozdı. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Rusiye FSBsiniñ malümatına atıfta bulunaraq, özüniñ Facebookında bildirdi.
Çubarov: «Saylav vaqtında Qırımda Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ memuriyetinden vekiller bar edi. Olar Rusiye prezidenti saylavınıñ ketişatını közete ediler. Rey berüv neticelerine dair kerçek malümatnı aks etken beyaz denilgen protokolda 42% seviyesinde iştirak etüv köstergiçi buluna. Olardan 8%-i – keçersiz ve bozulğan bülletenler. Yani insanlarnıñ 8%-i saylavğa barmamaqtan qorqtı, lâkin olar bülletenlerni bozdılar. Böylelikle, ideologik ceetten saylavğa doğrultılğanlarnıñ sayısı yalıñız 34% olıp çıqa», – dedi.
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine «sıfır derecesinde» ve «uquqiy neticeleri olmaycaq», dedi.
Ukraina Yuqarı Radası mart 22-de ilhaq etilgen Qırım territoriyasında Rusiye prezidenti saylavınıñ tanılmaması aqqında qarar içün rey berdi.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina ve Türkiye «Kvadriga» formatında siyasiy-mudafaa mesleatlarını keçirip, «Qara deñiz regionında telükesizlik ve mudafaa saasındaki işbirliginiñ terenleşüv yollarını» muzakere etti.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Türkiye tarafını Türkiye Tış işler nazirliginiñ Avrasiya memleketleri departamentiniñ müdiri Yönet Can Tezel ve Türkiye Milliy mudafaa nazirliginiñ mudafaa ve telükesizlik meseleleri baş müdirliginiñ baş müdir muavini Tuğamiral Özgür Özcan Altunbulak temsil ettiler.
«Mesleatnıñ ayrı mevzusı Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadası ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki vaziyet oldı. Türkiye vekilleri Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutqanını, Qırım ilhaqını tanımağanlarını tasdıqladı. Türkiye tarafı devletimizniñ Avropaatlantik kursını ve NATO azası olmaq ıntıluvlarına qol tutqanını qayd etti», – dep aytıla haberde.
Türkiye diplomatı Yönet Can Tezel memleketiniñ «Qırım platforması» işinde iştirak etmege azır olğanını ayttı.
Qırımda martnıñ 16-nda, dünya tanımağan «referendum» yılında, Türkiye Tış işler nazirligi Ukraina suvereniteti ve Ukraina topraq bütünligine qol tutıp, al-azırda Rusiye kontroli altında olğan yarımadadaki «vaziyetni tanımaycaq», dep bildirdi.
Ukraina baş naziriniñ muavini, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikov ve Ukrainada Türkiye elçisi Yağmur Ahmet Güldere Rusiye işğali sebebinden yarımadanı terk etmege mecbur olğan qırımtatarlar içün ev qurucılığı leyhasını muzakere etken ediler.
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen 500 qırımtatar qorantası içün ev qurucılığı aqqında añlaştı, dep bildirgen edi. Daa soñra Türkiye eyyeti Herson ve Geniçeskte topraq baqıp sayladı.


text:
Sentâbr 26-da Aqmescit-Kefe yolunda, çoqusı qırımtatarlar yaşağan Boğurça (Kamenka) qasabası yanında ortodoks haç tiklenildi.
Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi azası Gayana Yüksel Facebook saifesinde bildirdi.
«Demek ki, islâm dinini kütken qasaba sakinleri endi haç tübünde yaşay. Haçnı bir qaç ay evel tiklemege tırıştılar, amma o vaqıt qırımtatarlar çıqtı, olar qarşı oldı. Politsiya kelgen edi. O vaqıt tiklemege bermediler», – dep yazdı Yüksel.
Qırımnıñ ameldeki ükümet ve haç tiklenilmesinen bağlı olğan cemiyetniñ izaatları daa yoq.
Bu sene iyül ayında Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) Aqmescit kirişinde, qırımtatarlar toplu yaşağan qasaba yanında ibadet etilecek haçnıñ tiklenilmesine qarşı narazılıq bildirdi.
Bundan evel kazak cemiyetleriniñ teşebbüsi ile yarımadada onlarca ibadet etilecek haçlar tiklenildi. Farqlı yıllarda, 2000 senesinden başlap, bu, diger dinler temsilcileri tarafından narazılıqnıñ peyda olmasına sebep olğan.
2014 senesi avgust ayında, işğalden yarım yıl keçken soñ, haç Bağçasaray rayonındaki Tav Badraq (Skalistoye) köyünde yol kenarında peyda oldı, evel o yerde, qırımtatarlarnıñ fikrince, eski qırımtatar mezarlığı bar edi. 2015 senesi oktabr ayında eñ büyük, yüksekligi 7 metr, ağırlığı 6 tonna olğan haç Nikolayevka kirişinde qoyuldı. 2016 senesi aprel ayında ibadet etilecek haç Sudaqta, mayıs ayında ise, birden üç haç Aqmescitniñ Yalta tarafından kirişinde, Eski Orda (Lozovoye) ve Anğarada (Perevalnoye) tiklenildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofisi Ukraina Medeniyet nazirligine qırımtatar tiliniñ latin urufatınıñ kirsetilmesi ile bağlı teklifi ile muracaat etti. Mütenasip mektüp Ukraina baş nazir muavini olğan medeniyet naziri Vâçeslav Kirilenko adına yollanıldı.
«Öyle oldı ki, qırımtatar tiliniñ kitabeti bir qaç kere islâattan keçti, amma SSCB vaqtında onıñ kirill elifbesine keçüvi eñ zor mesele oldı. Qırımtatar tiliniñ fonetik tertibatını köz ögüne alğan mütehassıslar defalarca qırımtatar tiliniñ latin urufatına keçüviniñ zaruriyeti aqta sualni kötergen edi», – denile Vekâletliniñ matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Qırımtatar Milliy Qurultayı 1993 senesi qırımtatar tiliniñ latin urufatı esasındaki yañı elifbesini qabul etti. 1997 senesi Qırım Yuqarı Şurası qırımtatar tiliniñ elifbesini latin urufatına keçirmek kibi qararnı aldı, amma işbu qararnı müddetinde öyle de amelge keçirmediler.
«Nazirlikniñ devlet til siyaseti boyunca vekâletini közde tutıp, qırımtatar tiliniñ latin urufatı negizinde qullanılması boyunca sualni baqıp çıqmağa rica etem. Şu cümleden, latin urufatına keçüv vazifelerini, basamaqlarını ve planlaştırılğan tedbirlerniñ yapılması üzerinde nezaretni», – dep yaza qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev.
Nazirge Vekâletliniñ faaliyetini temin etken bölük mütehassıslarınıñ işbu meselege qoşulmağa azır olğanları aqta haber ettiler.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev öz Facebook saifesinde bildirdi ki, Qırımda tintüv ve soravlar muntazam sürette keçirile ve çoq allarda «gizli şekilde» ötkerile. O, onıñ malümatına köre, evelleri yaqalanğan, lâkin bunıñ aqqında kimseniñ haberi olmağan insanlarnıñ adlarını da aşkâr etti.
«Bes-belli, uquq cıyıcılar alem seviyesinde çalışqan terroristik teşkilâtınıñ yaqalaması aqqında stsenariy uydurmağa ve onıñ yoq etilmesi aqqında esabat bermege!» – yazdı o.
Başqa menbaalrdan bu malümat tasdiqlanılmadı, Qırımdaki rusiye mahsus hızmetleri vaziyetni izaatlamadılar.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı.
Halqara meydançıqlarda uquq qorçalayıcılar Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuvlarıaqqında daima bildireler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi fikrine köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ maqsadı – qırımtatarlarnıñ tarihiy hafızasını yoq etmek ve SSCB kommunistik rejimi ve stalinizm cinayetleriniñ aqlavıdır.
Bu aqta Qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Meclisniñ bildirüvinde aytıla.
Bildirüvde qayd etilgeni kibi, yarımadada «akimiyet Stalinniñ şanına ve Qırımda onıñ hatırasınıñ ebediyleşüvine yönelgen areketlerniñ alğışlanılğanı körüne, yani qırımtatar halqınıñ şimdiki şaraitlerde aqlarını qorumaq iradesine basqı kösterile».
Vesiqada yarımada 2014 senesi mart ayında Rusiye nezareti altına keçkeninden soñ Qırımda olğan vaqialarnıñ hronologiyası berile – tintüv, sorğu, qırımtatar matbuat vasatalarınıñ qapaluvı, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalanuvı ve ilâhre.
«Meclis qırımtatar halqınıñ genotsidi – 1944 senesi mayıs 18 künü sürgünliginiñ qurbanları hatırasına er bir qırımtatar ailesi, er bir vatandaşımızğa taziye bildire», – denile bildirüvde.
Temsiliy organ tarihiy havızanı ve halqına sadıqlığını saqlağan vatandaşlarğa, yerli ve regional meclisleriniñ azalarına, qırımtatar milliy areket faallerine. Qırımtatar cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcilerine, musulman cemiyetlerine minnetdarlığını bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi, qırımtatar milliy areketiniñ adetiy demokratik ve zulumsız ümdelerine esaslanıp. Qırımda qırımtatar halqınıñ aqlarını ileride de, halqara uquqiy qaidelerine köre, qorumağa azılığı aqqında bildire», – deyler Mecliste. Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Ukraina ve tışında bir sıra hatıra tedbiri keçirilecek.
Şu künleri Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve diger şeerlerde de bu kibi tedbirler keçirildi.
Er sene Qırımda sürgünlik yıllığı munasebeti ile kütleviy tedbirler, şu cümleden Aqmescit merkezinde matem mitingi keçirile edi. Amma Rusiyeniñ Qırımnı zapt etkeninden soñ Aqmescit merkezinde bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Büyük Britaniya Tışqı işler nazirligi, Rusiye Qırımnı qanunsız işğal etkenini ve o Ukrainanıñ nezaretine qaytarılmaq kerek olğanını ayta. Bunı mart 16 künü müessise öz Twitter saifesinde yazdı.
Beyanatta: «Rusiye Qırımnı ruhsetsiz işğal etken soñ üç yıl keçti, Büyük Britaniya öz fikirinde qattı tura, Qırım – Ukrainadır, ve onı qaytarmağa kerek», – dep yazıla.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında referendum keçirildi, 2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında, dünyada qabul etilmegen, referendum keçirildi, neticede Rusiye Qırımnı özüne qoşqanını ilân etti,. Ukraina, Avropa birligi ve AQŞ bu rey berüvini tanımadılar ve Qırım Rusiye tarafında işğal etilgenini tasdiqlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Facebook, Rusiye tarafından qol tutuv körgen ve içtimaiy ağnı, şu cümleden saylavlar vaqtında, cemiyet fikrini öz istegine köre idare etmek içün qullanğan gruppalar ile «silâlar qoşusı» vaziyetinde buluna. Bunı şirketniñ tesis eticisi Mark Tsukerberg AQŞ Kongressinde bergen ifadeleri esnasında bildirdi.
Tsukerberg: «Rusiyede öyle bir insanlar bar ki, işleri bizim sistemalarımız ve diger internet sistemalarını öz menfaatları içün qullanmaqtır… Yani bu, «silâlar qoşusı»dır», – dedi.
O, Facebooknıñ, saylavlar neticelerini deñiştirmek teşebbüslerini toqtatmaq imkânına saip olması içün paralar yatırmaq pek muimdir, dep ilâve etti.
Tsukerberg, yılnıñ soñuna qadar şirketi 20000-den ziyade telükesizlik meseleleri ve kontentniñ közden keçirilmesi boyunca mutehassısnı işke almaq istey, dep qayd etti.
Ondan ğayrı o, Facebooknıñ, suniy intellekt yardımı ile, sahte esaplarnı tapmaq içün yañı vastalar işlep çıqqanını bildirdi.
Tsukerbergniñ aytqanına köre, o, AQŞta 2016 senesi prezident kampaniyası esnasında Facebookniñ «Rusiye informatsion operatsiyalarınıñ aşkâr etilmesinde yavaş olğanına» peşman ete.
O, istimaiy ağınıñ, 2016 senesinde AQŞtaki prezident saylavına Rusiyeniñ ihtimallı qarışqanını tahqiq etken mahsus prokuror Robert Müller ile emekdaşlıq yapqanını qayd etti.
Malümatnıñ talili ile oğraşqan Britaniyanıñ Cambrige Analytica şirketini, AQŞta saylav aldı kampaniyasında Facebook qullanıcılarınıñ şahsiy bilgilerini qullanğanında qabaatladılar.
Aprel 4-te Facebook şirketi, esas olaraq AQŞta yaşağan 87000000 kişiniñ bilgileri Cambrige Analytica siyasiy mesleat etici şirketininiñ qoluna tüşti, dep bildirdi.
Aprel 6-da Tsukerberg, Facebook dünyada saylavlarğa qarışuv ile küreşmek içün yañı aletler tatbiq ete, dep bildirdi. O, 2016 senesinde AQŞ prezidenti saylavına Rusiyeniñ qarışqanı aşkâr etilgen soñ Facebook tarafından, on biñlerce sahte esaplarnı yoq etmege yardım etken yañı qorçalav aletleriniñ tatbiq etilgenini qayd etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 20 yaşındaki Cohar Melâsanovnıñ ğayıp olması aqqında malümat peyda oldı. Qırımtatar Milliy Meclisi azası Eskender Bariyevniñ Facebook saifesinde yazğanına köre, politsiya gençniñ ğayıp olması aqqında arizanı almağa red etti.
«Nasipköy (Nasıpnoye) köyünde, Vostoçnaya soqağı, 18 adresi boyunca yaşağan ana-baba, 20.05.1996 senesi doğğan olarnıñ oğlu Melâsanov Cohar Rasimoviç, TMU-niñ (QFU) 3-ci kurs talebesi 4 kün evel, iyün 4-te yataqhaneden çıqqanı ve şimdiki vaqıtqa qadar onıñ bulunğan yeri belli olmağanını bildirdi. Bugün ana-babası politsiyağa muracaat etkende, olarğa yarın muracaat etmege tevsiye ettiler», – dep qayd etti Bariyev.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Mayıs 24-te Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov ğayıp oldı.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başladı.
Mayıs 24-te Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Amerikalılarğa birelgän bäbäy belän ni buldı?
Qabul aêroportında çäneçkele timerçıbıq belän uratılğan divar östennän ber bäybäyneñ Amerika xärbilärenä birelüe kürengän ide
Äfğanstanda Qabul aêroportında çäneçkele timerçıbıq belän uratılğan divar östennän ber bäybäyneñ Amerika xärbilärenä birelüe kürengän ide. Video sośial’ mediada taraldı häm bik küp sorawlar uyattı.
AQŞnıñ saqlanu ministrlığı wäkile Djon Kirbi älege bäbäy turında mäğ’lümat birde. Ul balanıñ xastalanuın, şuña kürä däwalaw öçen ğailäseneñ anı amerikalılarğa birergä teläwen äytte. Şunnan soñ ber xärbi qulın suzıp sabıynı ala häm tabibqa iltä. Djon Kirbi beldergänçä, bäbäyne däwalap ğailäsenä kire birgännär. Ul AQŞ xärbiyeneñ bu ğamälen märxämätlelek aktı bularaq bäyäläde.


text:
Ukraina tış işler nazirligi, Türkiyege ziyaretlerni planlaştırğan ve ya şimdiki vaqıtta anda bulunğan Ukraina vatandaşlarını, bu devlette terroristik havfı yüksek derecede olğanını esapqa almağa çağıralar.
«Türkiyede bulunğan vaqıtta Ukraina vatandaşları çarege köre, uyanıqlıq ve muqaytlıqnı köstermek kerek. Mümkün derecede insanlar toplaşqan yerlerden uzaq turmaq, bunıñnen bir sırada, memuriy binaları, politsiya müessiseleri yanında bulunuvlarını sıñırlamaq, yerli içtimaiy naqliyatınen daa az qullanmaq, şahısnı belli etken vesiqalarnı daima yanında tutmağa çağıralar», - dep aytıla mesacda.
Mart 13 -nde aqşam, Türkiye paytahtı Ankara şeerinde küçlü patlav yüz berdi. O, Kızılay meydanı, Güven parkınıñ yanında yerleşken avtobus durağında olıp keçti. Berilgen malümatlarğa köre, arabalarnıñ birinde bomba patlağan. Fışqırğan ateş araba yanında turğan başqa maşnalarğa da keçken. Türkiye akimiyetinde eñ azı 34 elâk olğan ve 125 yaralanğan adamlar aqqında aytmaqtalar.


text:
Qırımda çığarılğan mahsulatlar ealige yetişmey, Rusiyeden ketirilgen mahsulatlar ise keyfiyetsiz.
Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde ğarbiy Qırımda yaşağan fermacı Leonid Zadorojnıy seslendirdi. O rus mahsulatlatına nisbetten öz davranışını añlattı.
«Ucuzca olğan (kolbas – QA), soyalı, köpek bile aşamay, köpekke aşatıp baqtım – qoqlay da kete. Süt Rusiyede ende çoqtan yoq. Bütün qanfetler accı, anda soya soqalar: bütün qanfetlerge, şokoladqa ve er yerge. Aşalacaq mahsulat – tek 50 rubleden tavuq yımırtası, 50 rubleden şeker, alınmaq mumkün, ve ötmek te fena degil. Böyle baqsañ, mahsulat bar, amma onı aşamağa mumkün degil», – dedi o.
2015 senesi sentâbr ayında Herson vilâyetinde yerleşken cemaat faalleri Qırımğa mahsulat qamaçavını ilân ettiler. Budan soñ Ukrainada çıqarılğan mahsulatlar yarımadağa ketirilmey qaldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bazar künü, aprel 19-da, «Praga Maydanı»nıñ iştirakçileri «Cenkke qarşı sanat» aktsiyasını çerçivesinde sanalaştıruv şeklinde Ukraina ve Qırım vaziyeti aqqında tarif ettiler. Fallerniñ esas şiarı – «Putinniñ yeri Gaagada».
Radio Svoboda bildirgeni kibi, qısqa sanalaştıruv – «Praga Maydanı» iştirakçileri tarafından azırlanılğan aktsiyanıñ esas qısmı – seyircilerge sabıq ukrain prezidenti Viktor Yanukoviçniñ rejimi ukrainalılarnı Menlik İnqilâbına itegeni, Kremlniñ Qırım işğali ve Ukraina şarqındaki ziddiyeti aqqında tarif etti.
«Sanalaştıruv çerçivesinde biz memleketimiz içün istenilgen kelecekni kösterecek olamız: yani, azatlıqnı, Qırımnıñ qaytarıluvını ve Putinniñ Gaagada olmasını isteymiz», – dey tarif ete Praga faali Yekaterina.
Aktsiya üç saat devam etti. Bu vaqıt içersinde iştirakçiler Ukraina içün qol tutuv imzalarnı, gumanitar yardımnı topladı, ukrain, çeh, ingliz yırlarını icra ettiler, resim yapıp, onı soñ aprel 19 künü Pragada keçken «Okean Elzı» taqımınıñ kontsertinde satqan ediler. Anda yerli faaller hayriye sergisini azırlap, Ukraina içün yardım topladı.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi işğal etti.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası «Çernomorneftegaz» şirketinde qanuniyet talaplarınıñ amelge keçirilmesi boyunca teşkerüvlerniñ olması aqta bildire.
Matbuat hızmeti haber etkeni kibi, vekâletli şahıslarnıñ tarafından 2014-2015 seneleri bilgisayar ve avtomobil tehnikasınıñ satın aluvı vaqtında suistimal qayd etildi.
«Olğan malümatqa köre, «Çernomorneftegaz» tarafından qabul etilgen añlaşmalar neticesinde 20 mln ruble miqdarında ziyan ketirildi», – denile beyanatta.
Qırım prokuraturınnı başı Natalya Poklonskaya taqiqat organlarına teşkerüv malümatlarını yollamağa avale çıqardı.
«Çernomorneftegaz» yolbaşçılığından, başı olğan Sergey Beymden prokuratura teşkerüvleri aqqında izaatları şimdilik yoqtır.


text:
Aqmescit rayonında 2019 senesine qadar bala bağçalarında qoşma 740 yer açmağa ve 800 talebeni sığdıracaq mektepni qurmağa planlaştırıla. Bunı Krıminform Kreml tayin etken Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı İrina Boykonıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Boykonıñ aytqanına köre, al-azırda Suin-Acı (Denisovka) köyünde 100 yer olacaq bala bağçası qurula, Acı Qal (Çistenkoye) köyünde yılnıñ soñuna qadar 80 yerlik «Alenuşka» bala bağçası azır olacaqtır. Solneçnoye köyünde 80 yerlik «Gvozdiçka» bala bağçasında tamir işleri yapıla ve Bulğanaq Badraq (Pojarskoye) köyünde 240 yerlik «Skazka» bala bağçası bütünley tamir etile.
«2017-2018 seneleri Şumhay (Zareçnoye) ve Mamut Sultan (Dobroye) köylerinde 120 yerlik bala bağçalarınıñ qurulması beklenile», – dep ayttı Boyko.
Boyko şunı da ilâve etti, yarımadanıñ şimdiki akimiyeti Şumhayda qurulacaq mektepniñ leyha vesiqalarını azırlay.
Rusiye işğal etken Qırımnıñ bala bağçalarına ihtiyacı bar. Kreml tayin etken yarımada yolbaşçısı Sergey Aksenov dey ki, nevbetler yarımadağa «iş maqsadınen» kelgen Rusiye devlet hızmetçilerinden sebep peyda oldı.


text:
Mart 29-dan itibaren Herson-İstanbul uçuşlarınıñ sayısı aman-aman eki qat arta, dep haber ete Vesti gazetası.
Herson ava limanı bergen malümatına köre, al-azırda Türk Hava Yollarınıñ İstanbul-Herson uçuşları aftada dört kere (çarşenbe, cuma, cumaertesi ve bazar) yapıla. Mart 29-dan itibaren uçuşlar er künlik olıp, ayırtıla bile.
Herson-İstanbul uçuşınıñ ketüv-qaytuv fiyatı eñ azından 163$ teşkil etecek.
Neşirniñ yazğanına köre, bu yaz Kiyev ve Moskva uçuşları da qoşula bile. Özbekistan, Azerbaycan, Qırğızistan ve atta Poloniya uçuşları aqqında muzakereler keçirile.
«Özbekistan ava şirketleri ile ilk añlaşmalar tizildi. Hersonda büyük özbek diasporası bar, bilet fiyatlarınıñ imtiyazları muzakere etile. Yazıq ki, ne şeer, ne de ava limanı bu imtiyaznı özüne alıp olamay. Lâkin fevral-mart başında bizler ava şirketiniñ vekilleri ile muzakerelerge devam etecekmiz. Hersonda Qırğızistan ve Azerbaycan uçuşları da olması kerek, çünki şirketlerini işbirlik yapa, lâkin, maalesef, Rusiyeden keçmek kerek, uçuşlar bayağı paalı ola», – dep ayttı Herson ava limanınıñ müdiri Grigoriy Usik.
Onıñ aytqanına köre, Poloniya uçuşınıñ açılması baqıla.
«Ava limanı doğru uçuş yapmağa imkân bermey. Lâkin yaqın vaqıtta Varşava-Lvov-Herson tranzit uçuşını açmaq isteymiz. Poloniya tarafı da meraqlandı», – dedi Usik.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel Türk Hava Yollarınıñ Aqmescit-İstanbul uçuşı bar edi. Lâkin 2014 senesi oktâbr 15-ten itibaren ava şirketi Herson-İstanbul uçuşını açtı.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Frenkistan tış işler nazirliginiñ qıtaiy Avropa departamentiniñ müdiri Florence Mangin ile körüşti. Bunı vekâletliniñ matbuat hızmeti bildire.
«Körüşüv devamında işğal etilgen yarımadada vaziyetniñ beterleşüvi aqqında söz ketken edi. Şu cümleden, Mustafa Cemilev qırımtatarlarğa qarşı ayırımlarnıñ artması aqqında tarif etti: faallerniñ yaqalanuvı, mülkniñ zapt etilmesi, tintüvler, insanlarnıñ ğayıp oluvı aqqında ve ilâhre. Ayrı diqqat işğalci akimiyetniñ qırımtatarlarnıñ yuqarı temsiliy organı olğan Meclisniñ faaliyetini yasaq etmek niyetine celp etilgen edi», – denile beyanatta.
«Rusiye qırımtatarlarnı quvmaq içün er şeyni eter. Qırımtatarlarnı tuvğan torpağından ketmege mecbur etecek şaraitlerni meydanğa ketire», – dedi Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatarlar öz qarşılığı ve milliy areketiniñ zulumsız tabiatını saqlay.
Beyanatta bildirilgeni kibi, Florence Mangin Frenksitan tarafından qırımtatarlarğa tam destek olğanını bildirdi ve Frenkistan Ukraina topraq bütünligi boyunca mevamını deñiştirmegenini qayd etti.
«Frenkistan Rusiye tarafından Qırımnıñ qanunsız işğalini tanımay ve tanımaycaq», – dep bildire Florence Manginniñ sözlerini vekâletliniñ matbuat hızmeti.
Poklonskaya Meclis faaliyetini yasaq etmek qararını añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Kreml matbuat-hızmeti bildire, dep haber ete Radio Svoboda.
Beyanatta qayd etilgeni kibi, muzakere devamında Türkiye qırımtatar halqı ile qaviy munasebette olğanı aqqında aytıldı. Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevge Türkiyeniñ eñ qıymetli devlet mukâfatı – Türkiye Cumhuriyetiniñ Nişanı berildi. O, öz nevbetinde, Türkiye akimiyetine Ukrainağa kösterilgen destegi içün teşekkürlerini bildirdi.
Cemilev Ukraina prezidenti vazifesine öz namzetini köstergen Petro Poroşenko ile Türkiyege barıp, Türkiye prezidenti Abdulla Gül ile Ukraina vaziyetini muzakere etti.
Körüşüv devamında Abdulla Gül Ankara Qırımnıñ işğalini iç bir vaqıt tanımaycağını qayd etti. O, Türkiye Kiyevge memleketniñ şarqiy regionlarında nizamnıñ ve Qara deñiz regionında barışıqnıñ pekitilmesine yardım etecegini bildirdi.