text:
KAK KUYRUK
Bu hapar üç adamnı üsünden kuralğandı Alanı eslerinde hıylaçılık, aldavçuluk bolğandı. Ol işni da başhalanı ortasında bolmay, keslerini içlerinde bardırğandıla. Ala Kanamat, İsmail, Askerbiy edile.
Alanı işleri köp adamğa belgili tüyül edi. Tap, keslerini da bir birlerine niyetleri kalay bolğanlarından haparları bek az edi. Kalay ese da, aralarında ışanıvluk cok edi. Bir birge iynanmay edile. Halları, akılları ol halda bolğanlay da aylanñan, cürügen birge ete edile. Bir biri üylerine da bara edile. Teñliklerin cürüte edile. Keñden karağan adamla alağa: «Candan canña cuvukla» - dey edile. Üylerinde katınları da cuvuklarınaça karay, carık bola, üylerinde ne kolayları bar ese da ayamay, konaklanıça sıylı körüp, aşatıp, içirip, aşıra edile.
Bir colda Kanamat üyünde bolmay turğanlay, İsmail bla Askerbiy Kanamatha konakğa bardıla. Arbazına barıp: - Ey, mında kim bardı? Konak alamısız? - dep kıçırdıla. Kanamatnı katını Cannethan, eşikni açıp, tışına çıkdı. Karağanında: Kanamatnı canından süygen tatlı teñleri.
- Karağız bılağa, eşik allında nek tohtağansız? Üyge cuvuk boluğuz, - dep katın alay söleşedi.
- Üyge cuvuk bolurbuz. Kanamat üydemidi? - dep sordula.
- Ol busağatda mında cokdu.
- Kayrı ketgen bolur? - dep, kulak turğuzup cordula.
- Bilmeyme, iynan, «men iñirden alğa kaytmam», dep, çığıp ketgendi. Ol üyde bolmağanlıkğa üy sizge harammıdı? Kirigiz içine, ol da kelir, - dep halal katın alanı üyge kiyiredi. Konaklanı tınç olturtup, Cannethan ullu kara goppan bla kömük etip kaynağan bozanı beredi. Ala ol bozağa bek kuvandıla, alğış etdile. Cannethan allarına aşarık da saldı. Ahşı içdile, sıylandıla. Askerbiy goppandağı bozanı tarta, artha karap, çırdıda tağılıp turğan bir asıralğan irikni kuyruğun esledi. İrikni kalğan etin da Kanamatdan başha aşamağan edile, alay tuzlanıp örge tağılıp turğan kuyruknu va bilmey edile… Ekisi da aşap, toyup, alğış bla çıkdıla. Arlak barğanlay, Askerbiy artharak tohtap: - Ala, İsmail, men Kanamatnı üyünde bir alamat zat körgenme, sen anı eslediñmi? - dedi.
- Ne zat edi, alan? Ollahiy meni közlerim a bir da bir zatha urunmağandıla.
- Men ayak tüpnü içe turup, tüz da otcağanı başında kak kuyruk tağılıp tura edi.
- Eyya, kertimi aytasa?
- Kertidi, İsmail, kerti. Kanamat ol irikni etinden bizge aşata turğandı, kuyruğundan a nek kapdırğan bolmaz? Viz anı urlamay bolmaybız, eşta.
- Da kalay, - dep İsmail ullu sağışlı sordu.
- Keçe kelip urlarbız da aşarbız. Ahşı aytasa, keç bir bolsun.
Ekisi da kuyruknu urlar onovnu tohtaşdırdıla. Alanı ol onovların bir adam eşitmegendi... Keç bolup, Kanamat üyüne kaytdı. Cannethan: - Büğün ol cuvuklarıñ da kelip ketgen edile, - dedi.
- Ne cuvukla?
- İsmail bla Askerbiy.
- Aşathan, içirgen etdiñmi?
- Da aşatmay a? Boza da içirgenme.
- Bozanı kaysı ayak bla bergen ediñ?
- Ullu kara goppan bla.
- Kertimi aytasa?
- Kerti aytama. Bek zavuk etip ketgendile… - Ay alanı zavuk etdirgen seni aşathanıñ tüyül edi. Boza içe turup, ol teren ayaknı örge kötürgenley koyğan bolmazla, örge karağanlarında irik kuyruknu körgen bolurla. Ala bügeçe anı urlarğa kelmey kalmazla Anı tağılğan cerinden al da, başha cerde asırağan et ansı, kuyrukdan kuru kallığıñı bil.
Cannethan, seyirsinip, kuyruknu asıradı. Sora cathandıla da cuklağandıla. Ala da cuklap turğanlay, Askerbiy bla İsmail kuyruknu urlar muratda türlü amalla bla eşikni açıp, Kanamatnı üyüne kirgendile. Kanamat bla Cannethan da bir zat bilmey cuklay edile. Askerbiy kuyruknu tağılğan cerine karadı, izledi, alayda anı tapmadı. Alay bolğannı körgende, İsmail Askerbiyge: - Sen ötürük ayta bolursa, - dep tırman etdi. Askerbiy sağışlanadı, sora Cannethanña kısılıp: - Alan, kuyruknu kayrı salğaneñ? - dep, kulağına şıbırdadı.
Cannethan a cuku arasında, Kanamat sorğan sunup, «kübürge asırağanma», dedi.
- Arı salğan eseñ, açhıçların a ne etgense? - dep sordu.
«Töşek aradadıla», dep biyağı cukusurap aytdı. Ekisi da, kuvanışıp, açhıçlanı alıp kübürnü açdıla da kuyruknu da alıp, sekirdile. Ala da ketip bir kesek zaman bolğanlay Kanamat vyanñandı. Vyanñanlay okuna Cannethanña: - Alan, kuyruknu igi asırağanmediñ? - dep sordu.
- Ket-ket, talanñan, bügeçeli beri başımı beziretdiñ, hata kuyrukğa kalğanma, asırağanma.
- Ay, üyüñe ant cetmesin, men bu col bolmasa sorğanmamı da, turçu, bir kara.
Cannethan turup, kübürge karasa, kübürde kuyruknu tapsañ koyma!
- Alan, men kuyruknu kübürge salğan edim da, endi cokdu.
- Başımı beziretdiñ dep nege ayta ediñ da?
- Da cuku aramda bılay-bılay aytıp sen sorğança boldu da, men a aytdım, sora açhıçlanı da sordu, anı da aytdım.
Kanamat sekirip kopdu, erlay kiyindi. Bılaytın ketgen bolurla degen canına bardı. Colnu bara-bara ketgendi da, allında bir adam kareldile körgendi. «Aha, endi va cetdim, bıla ol cuvuklarımdıla, bayam», dep umutlu bolğandı. Ala da kete, ol da ızlarından bara barğandıla. Karağandı da kuyruknu Askerbiy kötürüp barğanın körgendi. Sora Askerbiy İsmailğa: - Maçı, bılay bir al, - dep, kesi keregine, col canına buruldu.
Bir kesekden Kanamat ızından cetip, İsmailğa: - Berçi, berçi! - degendi.
İsmail da Askerbiy sunup, kuyruknu Kanamatha uzatıp, kesi keregine canladı. Kanamat a kuyruknu da alğanlay olsağat artha aylandı.
Askerbiy İsmailnı cetdi, karadı da anda kuyruknu körmedi.
- İsmail, Kuyruknu ne etdiñ? - dep sordu.
- Kara aña, kuyruknu da alıp, sora maña soradı.
- Kayda berdiñ?
Arsar boluşdula. Ol iş Kanamatdan bolğanın bilip, artha aylandıla, ızından kuvdula.
Kanamatnı üyüne andan ese alğa cetedile. İsmail arlakda col canında bukdu, Askerbiy a terk okuna kölegin teşip, eşik allında katınça bolup çökgendi. Kanamat terk-terk atlap, üyüne cetdi. Bosağa üsünde olturup turğan «katınnı» körüp, Cannethan sunup: - Ma, igi asıra, - dep kuyruknu aña uzathandı, kesi da kesi keregine aşıkğandı. Ol artha burulğanlay. Askerbiy kuyruknu da alıp, İsmailğa berip, kaçarğa bolğandıla...
Kanamat artha kaytıp, üyge kirgendi. Cannethanña: - Katın, kuyruknu kayrı saldıñ? - dep sordu.
- Da, kuyrukğa sen ketgen ediñ da, alıkın a men körgen cokdu.
- Da, bosağa üsünde muğurayıp turğanlay, saña uzathan edim da, ol ne boldu?
- Sen mından ketgenli, men da çıkmağanma.
Biyağı Kanamat erinin kapdı. Ol cuvukları bolğanın sezdi. Kanamat açıvlu carsıv etip, biyağıça colğa çıkdı. Kesi umut etgen taba muştuhul tebiredi Haman atıp, arığınçı tüñülğünçü sürdü, bolmadı. «Mından arı boş barmayım, bıllay birge ozarık tüyüldüle», dep, sağış etip tohtaşdı. Ol kezivde va İsmail bla Askerbiy alaydan uzakda bolmay, «Kanamat bizni ızıbızdan bıllay birge kelmez» dep, bir keşene, şiyakı kabır cerlege kirip, kuyruknu şişler kay-ğığa kaldıla.
Kanamat alaydan artha aylanıp tebiregenley keşenele arasında ot carık çıkğandı. Endi ala ol nacasla bolurla dep, Kanamat ol carıkğa bardı sora buğunup karadı. Karağanında İsmail ayavsuz otnu kuturta, Askerbiy da çıbıkdan şiş ete tura edile.
Kanamat, buğa-buğa, otnu bukusu bla alağa körünmey şiyakı içine kutuldu. Arı ıçhınñanlay, ariv, anadan tuvma kımıca bolup, betine, özgesine da balçık-dan cağıp, birevnü şaytallı eterça boldu.
Ol ekisi da ariv caraşdırılıp, otnu tögeregine çökgenley, Kanamat kıçırık etip, üslerine çaphandı. Askerbiy bla İsmail duniyada bolğan har zatların unutdula, assırı korkğandan canları ketdi, otların, kuyrukların da koyup, alları aylanñan taba kaçdıla. Kuyrukların da koyup, bir birine al bermey kaça edile. Ol kezivde Kanamat da kiyimlerin da kiyip, alanı ızlarından tebiregendi. Sora ala, arıp, oñsuz bolup, akırın bara turğanlay, Kanamat ızlarından cetip, alağa cuvuklaşhandı. Alağa körünmey, aythanlarına tıñılay bara edi. Şiyakıdan Kanamat çıkğandı dep, artallı da eslerine almağanların bildi.
- Ol şiyakığa, kabırla içine nek barğan bolur edik. Arı barmasak kuyrukdan kuru kalmaz edik, - dep, bir birge tırman ete, kuyrukğa da buşuv-buşman bela kele edile.
Kanamat alanı aythanlarına kesi allına küls-küle, tap amal etgenine, kuyruknu kutharğanına kuvana, küle edi. Ol ekisi va türt-mürt ete, açıv basıp, sağışlı üylerine ketedile.
Kanamat: «Ne etgen esem da, kuyruknu alağa aşatmadım. Kıynaldım esem da, alanı horladım. Men etgenni. da bilmegendile, entda da alağa bir zat etmey koymam», - dey, üyüne aşıkdı.
Barğanında eşikleri artından etilip. Ne bolğandı? - dep, tüyüp başladı. Cannethan üynü içinden eşik katına kelip: Kimse? - dep sordu.
Kanamat da öhtem avaz bla: - Menme men, kim bolluk edim, aç eşikni, - dedi. Üyge kirip, Kanamat kuyruknu katınına uzatıp: - Ma endi, kişi kolu tiymezça, katı asıra, - dep berdi.


c: text/html

text:
Qırımtatar tilinde yayın yapqan telekanal Moskva aman-aman bütün mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qapatqan Rusiye işğal etken Qırımdan uydu vastasınen yayınlamağa başladı.
Qırımnıñ şimdiki ükümet reisiniñ muavini bildirdi ki, «Millet» telekanalı «Rusiyege qarşı teşviqat ile» küreşecek.
Avgust ayında telekanal qayd etilgen soñ qırımtatarlar oña «Kremlniñ teşviqat matbuat vastası» dep, narazılıq bildirgen ediler. 2015 senesi sentâbr ayında telekanal yayın yapmağa başladı.
Telekanalnıñ baş müdiri Seyran Mambetov aprel 1-de bildirgenine köre, yayınları Rusiyeniñ «Yamal 401» uydusı vastasınen Rusiye, Ukraina, Orta Asiya ve Türkiyede kösterilecek.
Ukraina televideniye ve radio milliy şurasınıñ azası Sergey Kostinskiy «Milletniñ» uydu vastasınen yayınğa başlağanını Qırım.Aqiqatqa izaatlap, Milliy Şura Ukrkosmosqa Ukrainada mezkür uydunıñ yayınlavınen bağlı muracaatta bulunğanını ayttı.
Mart 30-da Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım işlerinden vekâletlisi Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Ukraina teleradioyayın meseleleri milliy şurası «Millet» telekanalı yayınlarınıñ Ukrainada qanunğa riayet etkenini teşkerecek.
Tam bir yıl evelsi, 2015 senesi aprel 1-de, Rusiyege qoltutqan Qırım akimiyeti ATR qırımtatar telekanalını ve ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastalarını qapattı. AQŞ, Avropa birligi, OSCE, Amnesty International bu adımnı takbih etip, yarımadada qırımtatarlarğa basqı yapılğanını qayd ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yarımadada aprel 1-den itibaren yayınını toqtatqan ATR birinci qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov dey ki, Rusiyeniñ yarımadada tamır halqı ve onıñ milliy kütleviy haber vastalarına qarşı yapqan areketleri rus ealisiniñ bir qısmını raatsızlay.
Bunı o, «Otkrıtaya Rossiya» neşirine bergen intervyüsında ayttı.
«Men mediaholdingimizde çalışqan ruslarnı daa çoq acıyım. Olar da birlik ğayemiznen yaşaylar. Olar daa çoq zarar köreler: olar añlap olamaylar, çünki olar içün ana olacaq Rusiye asılında qara qalpli ögey ana olıp çıqtı. O, olarnı qabul etmey, çünki olar qırımtatarlarnen beraber keteler», – dedi İslâmov.
O, ATR telekanalınıñ qapatılması – qırımtatar ealisine nisbeten ayırımnıñ daa bir adımı, böyle etip tamır halqı kütleviy şekilde köçip kete bilecegine emin.
«Bu Yekaterina zamanında olğan göñülli sürgünliktir. Hatırlağan olsañız, o, böyle yazğan edi: «Qarşı çıqmamaq, ve atta qoltutmaq», – şimdi de bunı körecekmiz. Esnas başladı artıq. Onı toqtatmasaq, halq Qırımnı terk ete bile, ve Rusiye içün bu kederli bir şeydir. Çünki bu artıq genotsidke yaqın olmasa da, amma buña yaqındır», – dep ayttı ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi.
Aprel 1-den itibaren ATR yayınını toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı.
Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.
ATR qapatılğan soñ cumhuriyetniñ akimiyeti cemaat qırımtatar telekanalını açmağa teklif etti. Olarnıñ fikirince, qırımtatarlar kerçek malümatnı almaq aqqını qullanacaqlar.


text:
Bular awrwlarınıñ ayığwı ümit etilmegen jandar men oraza ustawğa şaması jetpegen qart kisiler. Sozılmalı dertke şaldıqqan kisilerdiñ de awız bekitpewlerine boladı. Al eger, az waqıt awırıp qalğan bolsa (mısal üşin swıq tïyu, tımawratw) orazasın qaza etip, keyin qazasın öteydi. Olar orazanıñ ornına ärbir küni üşin bir kedeydi tamaqtandıradı. Fïdïyanı aqşalay berwge de boladı. Bir kedeydi otız kün tañda jäne keşke tamaqtandırw nemese alpıs kedeydi bir kün tañerteñ yakï keşke tamaqtandırw jetkilikti. Quranda Alla Tağala: «Oraza ustawğa şaması kelmeytinder bir jarlınıñ tamağın tölesin»-deydi.
Derekköz: Reactor
Kommentarïï


text:
Is-şara 3 mawsımda sağat keşki 20:00-de almatılıq Panorama klwbında ötti. Jeñimpazğa sıylıq retinde Nyu-Yorkke joldama usınıldı. Budan özge 1 mïllïon teñge men Mwz-TV premïyasına qonaq retinde şaqırtw alğan Bayram Ïsmayılov közine eriksiz jas aldı. Azamat öz jeñisin anasına arnadı. Ol anasın Nyu-Yorkti aralatwğa armandap kelgen eken.
Ekinşi orın 25 jastağı Maqsat Jaqıpqa buyırdı.
Al üşinşi orındı 23 jastağı Evgenïy Krwpoder ïelendi.
Bayqawğa är türli maman ïeleri qatısqan. Olardıñ arasında 18-25 jas aralığındağı jas rejïsserler, modelder, ärtister men sportşılar bar. Şart boyınşa olardıñ boyı 175-190 sm, al salmağı – 60-80 kg bolwı tïis. Al qatıswşılardıñ ultına qatıstı eşqanday şektew qoylmaydı.
Uyımdastırwşı Sabïna Äbdiqulovanıñ aytwınşa, bayqaw maqsatı – Qazaqstanda darındı, jan-jaqtı äri sımbattı jigitterdiñ barşılıq ekenin körsetw. Bayqaw üş kezeñnen quraldı: “Tanıstırw”, “Defïle”, “Ulttıq kostyumder” jäne “Ïntellektwaldıq”.
Sabïna bul bayqaw qatıswşılardıñ qabiletterin arttırıp, xalıqaralıq bayqawlarğa jol aşadı dep senedi. Ol “Mïster Qazaqstan” bayqawı jigitterdiñ sän äleminde öz orındarın tabwına septigin tïgizedi dep esepteydi.
Derekközi: nur.kz
Kommentarïï


text:
Ukrainadaki «Hizb ut-Tahrir» informatsion ofisiniñ yolbaşçısı Fazıl Amzayev, Rusiye ükümeti işbu teşkilâtnı yasağını devlet içinde ve ilhaq etilgen Qırımda taqipler yapmaq maqsadınen qullanmaqta dep saya. Bu aqta o fevralniñ 7-nde Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde ayttı.
«Teşkilâtımız 60 yıllıq tarihke saip, amma bu zaman içinde er kes, bizler yalıñız siyasiy ve mefküreviy iş alıp barğanımıznı, em de zorbalıqsız usullar qullanğanımıznı añlamaq kerek edi. Bir çoq halqara, atta rusiyeli ekspertler bile bunı pek yahşı bile. Buña baqmadan Rusiye 2003 senesinde başlap, 15 yıldan berlibiznen küreşe. Buña beñzer cinaiy işler ve mahkemeler Rusiyeniñ diger vilâyetlerinde daima keçip tura, em de insanlarnı pek uzun, 17 yılğace qapaylar. Ekseriy allarda hususan musulman teşkilâtları zarar köre, Qırımda ise qırımtatarlarnı taqip eterek bütün ealini, şu cümleden ruslarnı da qorquzmağa tırışalar», – dedi 0.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı dep tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı Gündüz Mamedov, Ukraina qanunlarını bozıp, yarımadada Rusiye ve Qırım akimiyeti tarafından teşkil etilgen halqara tedbirlerde iştirak etmek içün Qırımnı ziyaret etken çetel vatandaşlarnı cevapkâtlıqqa çeküvnen bağlı işni quvetlendirmege talap ete.
Bu aqta Qırım MC prokurorı iyülniñ 25-nde ötkerilgen Qırım telükesizlik organlarınıñ koordinatsion toplaşuvında söz yürsetti.
Prokuraturanıñ matbuat hızmeti haber etkenine köre, toplaşuvda Qırımnıñ qapalı limanlarına qanunsız kirgen deñiz gemileri, yapılğan uçaq seferleri, vaqtınca ilhaq etilgen territoriyalarğa çeşit forumlarda iştirak etmek içün kelgen çetel devlet temsilcilerinıñ kiriş-çıqış tertibini bozğanları muzakere etildi.
«Mahsus çetel tahqiqat muessiseleri ve halqara uquqiy yardımdan faydalanmaq kerek olğanını men defalarca qayd etken edim. Afsus ki, bunı tolusınen qullanıp olamaymız. Ebet, bizler, ukrain qanunlarını bozğan şahıslar cedvelini ep tolduramız, lâkin men qabaatlı şahıslarnıñ cevapkârlıqqa çekilmesi içün real adılar atılğanını talap etem. Men prezident Petro Poroşenkonıñ sözlerini tekrarlayım: biz tecavuzcı-devlet içün Qırımnı köterilip olamaycaq yükke çevirmelimiz. Gemi qatnamamağa, uçaqlar uçmamağa ve yabancı gastrollörlar kelmemege başlağan soñ,bu esnas daa ziyade tezleşir», – dedi Gündüz Mamedov.
Prokuraturanıñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, toplaşuvda Qırım MC Milliy politsiyasınıñ Baş idaresi, Qırım MC SBU Baş idaresi, Herson vilâyeti, Qırım MC ve Aqyar gümrük idaresi ve Ukraina devlet Sıñır hızmetiniñ yolbaşçıları iştirak etti.
2017 senesi ukrain sıñırcıları Qırımnı qanunsız ziyeret etken medeniyet ve sanat erbapları olğan 104 çetel vatandaşınıñ Ukrainağa kirişini yasaqladı.
Yabancı artistler ve medeniyet saasınıñ diger erbapları gastrolge kelgende Ukrainanıñ qapalı olğan kiriş-çıqış noqtalarından ilhaq etilgen Qırımnı ziyaret eterek, ukrain qanunını bozalar.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, 2014 senesi Ukrainanıñ qıta qısmınen yarımada arasında memuriy, amma aslında kerçek bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çaplınka» ve «Çonğar» olaraq üç kiriş-çıqış noqtası çalışıp başladı.


text:
Cumaertesi künü, mart 14-de, «Sofiya Kiyevskaya» milliy qoruğınıñ territoriyasında Qırımdan köçip kelgenlerniñ körüşüvi keçti. «Qırımnı sevemiz: Bağçasaray ve onıñ civarı» olaraq adlanğan körüşüvni «Qırım diasporası» göñülli cemaat teşkilâtı azırladı.
Tedbirde musafirlerge foto ekskursiyanı keçirdiler, tabiat manzaralarını kösterdiler, Bağçasaray rayonı tarihiy ve medeniy abideleri ile tanış ettiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, musafirler qavmiy eali ve Qırımnıñ milliy adetleri aqqında malümatnı elde etip, «haytarma» qırımtatar milliy oyunı boyunca ustalıq derste iştirak ete bildiler.
Tedbirge qırımlılar, Donetsk vilâyetinden köçip kelgenler, Kiyev sakinleri qoşuldı. Qırımlılarnıñ çoqusı öz balaları ile keldiler. Ekskursiyanı Ukraina Milliy İlimler Akademiyasınıñ ilmiy hadimi Margarita Aracioni keçirdi.
«Meraqlı birikme: şeer aqqında öz noqtaiy-nazarından tarif etken ekspert, mütehassıs tarihiy kezintini keçire ve Qırımnıñ bu şeeri aqqında işbu şeer sakinleri de kendi izaatlarını qoşa bile. Bizim içün bu pek müim şey, böylece, köçip kelgenlerni qabul etken kiyevliler Qırım aqqında çoqça malümatnı elde ete bile», – de qayd etti «Qırım diasporasınıñ» başı Anatoliy Zasoba.
Eki bala anası, Kezlevden köçip kelgen Oksana Vikarçuk Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, bu kibi körüşüv, subetlerniñ ruhiy desteginden ğayrı, ameliy faydası bar.
«Qırım zaptı başlağanda, bizim Qırım ukrainlileri, Qırım diasporası ile munasebetimiz faal oldı. Kiyevde bulunğan qırımlılarnıñ zenaatları aqqında bilemiz. Misal içün, bizge yuridik yardım kerek edi – adliyecimiz kim olğanını bilemiz, oña muracaat etemiz. Tiş ekimi kerek olsa – bizim stomatologımızğa telefon etemiz. Birleşip, bir-birimizge yardım kösteremiz. Qırımdaki dostlarımız bizden yüz çevirse, mında yañı soyları tapıldı», – dey qadın.
Böyle körüşüvler er ay keçe. Fevral ayında Aluşta ve Ermeni Bazarğa ait olğan körüşüv keçti, nevbette Yalta ve Aqyar. Tedbirge er istegen insan qoşula bile.
İşbu tedbirlerni tarihçı ve Qırım işğalinden soñ qıtaiy Ukrainağa köçken qırımlılar azırlay.


text:
Yaqın üç kün içinde Keriç parom keçiti ava vaziyeti sebebinden işini toqtata bile.
Bu aqta malümat «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketiniñ saytında bildirile.
«İyün 24-te ve, tahminlerge köre, nevbetteki üç kün devamında keçitte ava vaziyetiniñ kerginleşmesi beklenile», – dep aytıla beyanatta.
İş toqtatması aqqında şimdilik malümat yoq, iyün 23-ten 24-ke keçer gecesi parom keçiti ştat rejiminde çalıştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyün 26-da Kyivde Müstaqillik Meydanında Qırımtatar bayrağı künü münasebeti ile miting keçti. Tedbirniñ başında Ukraina ve qırımtatar halqınıñ gimnleri yañğıradı, Meclis azası Eskender Bariyev ise qırımtatarlarnıñ milliy temsiliniñ tarihı aqqında ikâye etti. Ondan ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov kiriş sözü ile çıqışta bulundı.
Qırımtatar bayrağı kününiñ resmiy qapaluvından soñ bir sıra qırımtatar kollektivleri ve artistleri sanağa çıqtı.
Kyivde Qırımtatar bayrağı kününi nasıl keçirdiler (fotoreportaj)
İyün 26-da Kyivde Müstaqillik Meydanında Qırımtatar bayrağı künü münasebeti ile miting keçti. Tedbirniñ başında Ukraina ve qırımtatar halqınıñ gimnleri yañğıradı, Meclis azası Eskender Bariyev ise qırımtatarlarnıñ milliy temsiliniñ tarihı aqqında ikâye etti. Ondan ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov kiriş sözü ile çıqışta bulundı.


text:
Bwl meniñ ömirimdegi wmtılmas oqiğalardıñ biri. Öytkeni, men sol jolı namısımdı qorğap, erlik degen wğımnıñ jay söz retinde emes, şınayı äreket türinde ğana iske asatının sezingen edim. Sonımen oqiğa bılay boldı.
Törtinşi raz'ezdegi kezimiz. Vesnada twratın Sapar degen jol masteri şildehana jasap, oğan bizdi de şaqırğan. «Quanıştı bölisseñ köbeyedi» dep, biz de säbidiñ ömir esigin aşqan aq tileuine barmaqşı boldıq. Alayda, raz'ezdi ien tastap ketuge bolmaydı. Onıñ amalın da taptıq. Qarajıñğıldan keyin bizge jaqın twratın Üşinşi raz'ezde jwmıs isteytin Ol'ga Garbuzova degen qızdan ornımızğa kelip qaray twrudı ayttıq. Ol kelisti. Onıñ raz'ezinde Kim degen korey jigit qalatın boldı.
Sonımen, biz şildehanağa jol jöndeuşilerdiñ maşinasımen kettik. Vesnağa deyingi aralıq on eki şaqırım bolatın. Şildehanağa biraz adam jinalğan eken. Jalğız üy bolğan soñ zerigip, işiñ pısadı ğoy. Jinalğan dos-jaran, tanıs-bilistermen jüzdesip, gül jaynağan dastarqan basında mäz-meyram bolıp qaldıq. Än aytılıp, bi bilenip, öleñ oqılıp degendey otırıs qızıp jatqan. Bir kezde eñgezerdey-eñgezerdey bes hohol sarbaz kirip keldi. Qastarında şala qazaqşa, şala orısşa söyleytin bir proporşik bar eken. Quanış üstine kelgen adamğa eşkim «ket» demeytini belgili. Bärimiz qarsı alıp, ortamızdı toltırğan qonaqtarğa quanıp jatırmız. Olar da jayğasıp otırdı. Meniñ de äskerden kelgenime köp bolmağan kez. Sarbazdardı körgende jaqın dostarıma kezikkendey köñilim köterilip, olarğa şın peyilimmen qwrmet bildiruge kiristim. Qanşa degenmen «kemedeginiñ janı bir» degendey, olardıñ jayınan habarım bar, äskeri ömirdi özim de bastan ötkizgen adammın ğoy. Sol üşin de olarğa jaqsı nietimdi tanıtıp qoyğım kelgen edi. Özderimen aşıq-jarqın äñgimelesip, hal-jayların swradım. Aldarına tamaq qoyğızıp, araq-şaraptan qwyğızıp degendey, iltipatımdı ayağan joqpın. Sıy-qwrmetke bölenip, şaqırılmağan qonaq bolsa da, eşteñeden kende bolmağan olar biraz otırdı da ketip qaldı.
Soldattar ketken soñ, köp ötpey biz de qaytatın boldıq. Raz'ezge deyin basqa bir jol jöndeuşilerdiñ köligi jetkizip saldı. Toy men quanışqa şaşılğan qazaqtıñ darhandığı men jomarttığında şek bar ma, qaytarda üy ieleri sarqıt äri «Ol'ga qızğa da ala barıñdar» dep, pisken et, birer bötelke araq salıp jiberdi.
Üyimizge endi jetip, şildehananı özimizşe jalğastırmaq boldıq. Külän dastarhan jazıp, äkelgen etti turap, Ol'gağa şaraptan qwyıp, otıra bergenimiz sol edi, sırtta güjildegen maşinanıñ dausı şıqtı. «Bwl kim boldı» eken degenşe bağanağı altı sarbaz sau etip kirip kelgeni. Söytsek, olardıñ Ol'gamen bwrınnan tanıstığı bar eken. Qızdı Üşinşi raz'ezge barıp izdeydi, osında ketti degen soñ beri qaray telefon şalıptı. Ol'ga Törtinşi raz'ezde ekenin aytqan soñ izdep keludi jön köripti. «Bir körgen –tanıs, eki körgen – bilis» demekşi, bağana bir jerde bas qosıp, şildehana qızığın ortaq bölisken sarbazdardı ıqılaspen qarsı aldım. Onıñ üstine olar basqa üyge emes, meniñ öz üyime kelip otırğan soñ qalay böten niet tanıtuğa, basqaşa oy oylauğa boladı? Jigi-japar bolıp, tağı da küttim. Meniñ ıñğılıma qaray Külän da «zır» jügirip, as-tamağın dayarlap, şayın qwyıp jür. Tipti, et azdıq etken soñ, jwmırtqa da quırdı tünniñ ortasında.
Du-du äñgimemen otırıp, äkelgen araqtı iştik. Sarbazdardıñ da jolğa alğandarı bar eken. Tost söylep, olarğa densaulıq, jaqsılıq tiledik. Köñilimde eşteñe joq, solar razı bolsın, qonaq qoy dep ağımnan jarılıp jürmin. Sarbazdar biraz masayıp qaldı. Şalıqtap söylep, bir-birine ese bermey dürildep otır. Özderi betpaq daladağı äskeri bölimge kelip, qızmet ötep jatqan sarbazdar eken. Şetinen deneli, eki iığına eki kisi mingendey deuge bolatın alpamsaday jigitter. Biraq, men añqıldağan sayın olardıñ aram nietin jasırıp otırğanın qaydan bileyin? Tün ortasınan auğanda olar qaytpaqşı boldı jäne Üşinşi raz'ezge Olganı ala ketemiz dedi. Men ol qızğa rahmetimdi aytıp, sarbazdarmen birge şığarıp saluğa ıñğaylandım. Alayda, «jılı-jılı söyleseñ, jılan ininen şığadı» demekşi, meniñ qwrmettep jürgenime qarap olar qorqıp otır ne bolmasa qolınan tük kelmeytin bireu dep oylasa kerek. Bir kezde sarbazdardıñ işindegi közi twzday, mwrnı qoñqayğan jalpaq sarı bireui teñsele twrıp: «Brat, biz mına qızben birge seniñ äyeliñdi de ala keteyik, erteñge deyin bizben birge bolsın» demesi bar ma?! Auzınan araq iisi müñkip, közi kilkireye qaraydı. Qapelimde auzıma söz tüspey qaldı. Şın mäninde, ol jerde söyleudiñ de qajeti joq bolatın. Dereu «selk» etip, esimdi jidım. Basımnan tömen baqayıma qaray qwldilağan qanım, tamırlarımdı kerney ağıp, denemdi toq soqqanday selkildetip sala bergenin ğana sezindim. Mümkin, sol qan közime de qwyılıp, älgi sarbazdan basqa eşteñeni körsetpey qalsa kerek. «Tars» etken dıbıstı ğana estidim. Jañağı jalpaq sarı şekeden tigen jwdırığımnıñ soqqısınan kesken terektey «gürs» etti de, bası peştiñ auzına bir-aq kirdi. Boyımdı bir şeksiz küş kernep, qanım qayta basıma şapşıp baradı. Ekinşisi sekire bergende keudeden tepkenimdi bilemin. Ol releykanıñ esigin bwza-mwza sonıñ işine kirip ketti de, qıbırsız qaldı. Adam qattı aşuda şiırşıq atıp, najağayday tez, qabılanday qayrattı, jolbarıstay aybattı bolıp ketetin sekildi. Onıñ üstine qaynağan namıs ta boydı kernep alğan. Qalğandarı esterin jiıp bolğanşa, ekeuin irkes-tirkes wrıp jıqtım. Bireui orındıqtıñ üstine şalqalay barıp qwladı da, bası edenge soğıldı, ekinşisin qabırğadan teuip edim, büktetilip ol qaldı.
Üydiñ işi apır-topır boldı. Üstel qirap, ıdıs-ayaq jerge şaşıldı. Külän men Ol'ga oybay salıp jür. Osınıñ bäri qas-qağım uaqıtta ğana bolğanday äser etti mağan. Besinşi sarbaz twra qaştı, artınan qua şığıp edim, maşinağa otırıp ülgeripti. Qaşıp qwtılmaq bolıp, köligin şegindirdi de, esi şığıp qayta aldığa qaray jürdi. Baspaldaqta twrğan men basqa jaqqa sekirip ülgerdim. Ol maşinanı toqtata almağan küyi verondanı soğıp, bıt-şıt qıldı. Kölik te toqtadı, özi de kabinağa, älde rul'ge bası soğılıp, esinen tanıp sonıñ işinde qaldı. Al, altınşısı, älgi proporşikti tappay qaldım, qayda zıtıp joğalğanı belgisiz.
Üyge qayta kirdim. Jañağılardıñ auzı-mwrnınan, basınan aqqan qan edendi ayğızdap tastaptı. Asımdı işip, ayağımdı tepken teksizderge aşuım äli tarqar emes. «Siır sipağandı, jaman sıylağandı bilmeydi» degen osı şığar. Älinen asıp, adamşılıqtan şıqqandar solay öz aramdıqtarına özderi kömilip, bäri esterinen tanıp jatır.
Köp ötpey bir äskeri tikwşaq jetip keldi, aynalanıñ şöpterin japırıp, şañın bwrqıratqan tikwşaq qondı da, avtomattarın sert wstağan on bes şaqtı sarbaz üydi qorşap aldı. Töbeles bastalıp ketkende Külän dereu telefon soğıp, äskeri policiyağa, Qarajıñğıldağı äkeylerge telefon soğıp ülgergen eken. İle-şala «Ural» motociklge minip, Töleuhan äkey jetti. Bwrınğınıñ jorıqqa attanğan batırlarınday qabağınan qar jauıp, jüzinen qahar şaşadı. Beline oq qapşıq baylap, arqasına ayqış-wyqış eki mıltıqtı asınıp, ayağına wzın qonıştı sarbaz etigin kiip alğan äkem, alğı şepke bet alğan ataqtı barlauşıday aybattı eken. Alayda, jañağı bwzıq nietti sarbazdardıñ bäri jusap jatqan.
Tikwşaqpen kelgen äskeriler dereu sarbazdardı twrğızıp, şetinen kisendep aldı. Söytsek, olar äskeri bölimnen qaşıp jürgender eken. Qaruları da bar bolıp şıqtı. Onı maşinanıñ kuzovında qaldırıptı. «Jalğız adam ne qılar deysiñ, qolmen-aq wrıp jığamız» degen jımısqı oyları bolsa kerek. Alayda, ol dämeleri jüzege aspay, özderi ölimnen äreñ qaldı. Al eger, qwraldarına jetse, meni atıp tastauı da mümkin edi. Qwday saqtap, olardıñ qaruların aluğa mwrsaları kelmey qaldı.
Soqqı tigen sarbazdardıñ jaraqattarı auır bolıptı. Bireuiniñ bası peştiñ auzına kirgende qwyqasın temir tilipti, ekinşi bireuiniñ qabırğası, tağı biriniñ jağı sınğan eken. Bwnı körgen komandir «mına jalğız adamnan qalay tayaq jep jürsiñder» dep swraydı olardan. Sümireyip, jüzi küygen qara bet sarbazdardan ün şıqsın, jerden ün şıqsın. Sosın, komandir mağan kelip: «Mınalardı nemen wrdıñız?» dedi. «Nemen wruşı edim, ärine, qolmen soqtım» dedim. Biraq ol meni basqa qarumen wrdı degen bolu kerek, sengisi kelmey: «mümkin emes» dedi, basın şayqap. Meniñ olardı taldırıp tastağanımdı körip twrsa da, senimsizdik tanıtıp, meni közge ilmey twrğan komandirsımaqqa aşuım keldi. «Mümkin emes bolsa, keliñiz beri, wrıp körseteyin» dep jwdırığımdı tüyip edim: «Kerek emes, qaljıñ ğoy meniki» dep, – ötirik külgen bolıp tayıp twrdı. Biraq men älgi aram niet sarbazdardıñ üstinen arız jazğan joqpın. Qazaqta «taspen wrğandı aspen wr» degen ädemi naqıl bar. Onsız da qılmıstarı üşin jazasın alğan sarbazdar eki jıldan sottalıp kete bardı. Al, erteñinde äskeriler kelip, üydiñ peşi men qirağan mülikterdi jäne verondanı qanttay qılıp jöndep berdi. Biz sol oqiğadan keyin de jañağı üyimizde eki jıl twrıp, raz'ezde öz jwmısımızdı alañsız jalğastırdıq.
Sol oqiğa esime tüsse batırlıq, erlik degen qasietterdi tulağan namıs, jan jarıña qorğan bola bilu degen ülken jauapkerşilik sezim, ömirlik qosağıña degen adaldıq pen süyispenşilik tudıratınına közim jetti. Qanday qauipten bolsa da taysalmay, namısı üşin ot pen sudan tayınbaytın, jan jarı üşin jauımen ayanbay ayqasatın azamat kerek kezde otanı üşin de jan bere aladı. Al, jaqsılıq jaraspağan sarbazdar özderi tilep alğan aramdıqtarına özderi jolıqtı. Men olarğa aq nietpen, aq dastarqanımdı, aq dämimdi arnap otırsam, olar qara nietin jasırıp, qasköyligin saylap otırıptı. Olar turalı men basqa eşteñe aytqım kelmeydi, tek olardı «däm attı» der edim.
Kinolardan ne türli erlik, batırlıq jasağan adamdar turalı körsetip jatadı. Ärine, olar oydan şığarıldı degenmen, tüp negizinde naqtılı ömirdegi şındıq bar. Mine, sol şınayı bolğan oqiğalardıñ biri meniñ basımnan osılay ötip edi. Kinonıñ atı kino. «Rembo» fil'min biletin bolarsızdar, şın mäninde onda bastı keyipker bolıp oynağan «batırdıñ» basına osınday jağday tüsse qayter edi?! Batırlıq, erlik tek maydanda, sın sağatta sınaladı. Bälkim, meniñ ornımda qorqaqtau basqa adam bolsa, bas sauğalap qaşıp ketui de mümkin ğoy. Aydalada, eñgezerdey altı sarbazğa qarsı kelip, olardı soqqığa jığu erlikti tu etken, namıstı jır etken babalardıñ ümitin aqtap, atına kir keltirmeu dep oylaymın. Bwl bügingi wrpaqqa, janwyasın, jan jarın, oşağın dwşpannan qorğauğa baulitın önegeli is desem, maqtanğan da, artıq aytqan da bolmaspın. Sebebi, olar qauipti jau edi, tikwşaqpen suıq qarulanğan sarbazdardıñ kelip, üydi qorşap aluı da olardıñ qarsı şabuılğa şığuınan saqtanğanı bolatın. Arnayı dayındalğan äskeri bölimniñ sarbazdarı da qattı qauiptenip, olarğa ülken dayındıqpen kelgen. Osınday qaterli jaudı Alla jar bolıp, ata-baba aruağı qoldap, betin qaytardım. Jalğızbın dep jasığan joqpın, olar köp eken, küşti eken dep qorıqpadım, sonıñ arqasında öz otbasımnıñ abıroyın saqtap, qazaq wlı degen atıma da kir keltirgen joqpın.
Keyipkerimizdiñ osılay bastalatın äñgimesi ğalamtorda bwrın bir ret jariyalanıp edi. Qazaqtıñ ruhın köteretin erlik oqiğasın köp nazarına qayta wsındıq.
(Oqiğa Qarağandı oblısı, Sarışağan öñirinde ötken-redakciya)
Kendey Ahmetovtıñ «Mereyli otbası» ğwmırbayandıq kitabınan.
"The Qazaq Times"


text:
Moskvağa boysunğan Yalta şeer şurası deputatları gruppası Rusiye Federal havfsızlıq hızmetine yaltalı uquqçı Yuriy Formusnıñ faaliyetini teşkermek muracaatınen mektüp yazdı. Mütenasip muracaat ve Rusiye FSB-sınıñ Yalta idaresinden Formus adına celpname nushaları Qırım uquq qoruyıcı gruppasında derc etildi.
Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ saytında paylaşılğan muracaatta qayd etile ki, sanki Yuriy Formus, Yalta şeer okrugı belediye müessisesiniñ yolbaşçısı Valeriy Kosarevni istifağa çıqarması boyunca teşebbüs bildirmek muracaatınen er yaltalı deputatnıñ adına ariza yolladı.
Bundan sebep, deputatlar, paylaşılğan muracaat nushasında bildirilgenine köre, rusiyeli FSB reisi Aleksandr Bastrıkinniñ diqqatını «Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşulmasına qarşı olğan ve Rusiye Federatsiyasınıñ qayd etilgen subyektleriniñ Ukraina devletiniñ terkibine kirmesiniñ tarafdarı olğan» Yuriy Formusnıñ ukrain noqta-i nazarına celp etti.
İşğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli ükümeti bu malümatnı resmiy olaraq tasdıqlamadı. Rusiyeli FSB de bu vaziyetke izaat bermey.
Qırım.Aqiqat Yuriy Formustan izaat almağa tırışa.
Avgust ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar Yaltada yaşağan Ukraina vatandaşı Larisa Kitayskayağa cinayet yapqanı aqqında şeklenüv ve çıqmama aqqında imzalavnı taqdim etti. Bundan evel Rusiyege boysunğan prokuratura haber etti ki, müessisede bildirilgenine binaen, «internette rusofob fikirlerini tarqatqan» Yalta sakinine qarşı cinaiy iş açıldı.
Bu areketler müessisede Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 282 maddesiniñ 1-ci qısmında belgilengen (millet alâmetleri boyunca nefret ve duşmanlıq duyğularını halq ögünde doğuruv) cinayet alâmetleri boyunca baqıla.
Larisa Kitayskaya qabaatlavlarnı red ete ve o, siyasiy sebeplerden taqip etilgenini qayd ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Neşet Ertaş - Evvel emirde
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Evvel emirde
Etiketler : Neşet Ertaş - Evvel emirde türkü indir, Neşet Ertaş - Evvel emirde türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Evvel emirde mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Evvel emirde türküsü, Evvel emirde sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Evvel emirde bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Sana bir sözüm var
neşet ertaş - suda balık oynuyor (kırşehir)
Neşet Ertaş - Şu Garip Gönlüm
Neşet Ertaş - İki Büyük Nimetim Var
Neşet Ertaş - Yarimiş meğer
Neşet Ertaş - Neredesin Sen
Neşet Ertaş - Çıkar mı çıkar
Neşet Ertaş - Çırpınıpta Şen Ovaya
Neşet Ertaş - Aldın Aklımı Bir Bakışta
Neşet Ertaş - Su Geli Millendirir
Neşet Ertaş - Sevda Olmasaydı
Neşet Ertaş - Gönül
neşet ertaş - çiçek dağı derler var mı sana zararım (kırşehir)
Neşet Ertaş - Avşar elleri
Neşet Ertaş - O Yarin Kaşları


text:
Rusiye ukümeti ilhaq etilgen Qırımğa qomşu Rusiyeden millionğa yaqın kişini ketirip yerleştirdi. Bunı Ukrainanıñ «Ukrinform» haber agentligi içün bergen intervyüde Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili, halq deputatı Mustafa Cemilev bildirdi.
Cemilev: «Olar (Rusiye ukümeti) Qırımğa büyük sayıda (diger bölgelerden) kişilerni ketirip yerleştireler. Lâkin bu, arbiy sır kibi gizlene, çünki olar, bunıñ cinayet olğanını pek yahşı bileler», – dedi.
O, 2014 senesinden soñ yarımadada qalğan Qırım sakinlerinden alğan malümatqa atıfta bulunıp, al-azırda 850 biñden millionğa qadar kişi aqqında söz yürsetilmek mümkün, dep qayd etti.
Deputat ayrıca: «Rusiye bugün, II-nci Yekaterina zamanındaki birinci işğal vaqtında qullanğan strategiyasını aynı şekilde tatbiq ete. O zaman demiryol, vagonlar olmağan içün insanlarnı sürgün etmek içün imkân yoq edi. Olar, insanlarnı icret etmege mecbur etmek içün sadece dayanılmaz yaşayış şaraitini yarattı, ve qırımtatarlar qısqa vaqıt içünde milliy azlıqqa çevirildiler», – dedi.
Aynı zamanda o, Qırımda içtimaiy ve emotsional vaziyetten dolayı yüksek ölüm seviyesi közetile, dep qayd etti.
Cemilev: «Resmiy malümatqa köre, işğal etilgen yarımadada ölüm seviyesi doğuv seviyesinden 38% yüksektir. Ve tarihta ilk defa qadınlardaki ölüm seviyesi erkeklerdekinden yüksek oldı», – dep ikâye etti.
Ekspertler, Rusiye vatandaşlarını ketirip yerleştirüv yolunen Qırım ealisiniñ demografik terkibiniñ deñiştirilmesini, halqara cinaiy mahkede baqılacaq eñ zalım arbiy cinayetlerinden biri, dep adlandıralar.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
12 ON EKİNCİ DERS
· Yañı yılıñız hayırlı olsun!
Sayğılı vatandaşlarım!
2007 senesi de kelip çıqtı. Ömrümizniñ bir yılı daa keçti. Biz ep daa yerleşamaymız, ep daa qasevetlerden ve müsibetliklerden qurtulamaymız. Lâkin pek muğaymayıq, sovet zulumından qurtulğanımız kibi, bugünki ağır vaziyetten de, inşalla, bir hayırlısınen qurtulırmız. 18 yıl içinde bayağı bir neticelerge iriştik, onı körmelimiz ve, şükür etip, talabımıznı devam etmelimiz.
1944 senesi qolumızdan tartıp alınğan devletçiligimizni, aq-uquqımıznı, evlerimizni ve er bir şeyimizni qaytartmağa istesek, biz ep areket etmek kerekmiz. Aqiqat bizim tarafımızda. Alla bizge sabır bersin, küç-quvet bersin, yürek bersin. Yañı yıl bizler içün quvançlı olsun, cümlemiz niyetlerimizge yeteyik!
Birlik bizni birliktirsin. Birlik olğan millet – qaraman millettir. Başqasınen işi olmayıp, tek özüni bilip yürgen aramızda olmasın. Atalarımıznıñ: “Sürüden ayırılğan sürünip öler!” – degen ikmetli sözlerini unutmayıq. Ağa-qardaş kibi olayıq. Bir-birimizni seveyik, bir-birimizge yardım eteyik.
Bizni birleştirgen da bir müim şey bar, bu – milletimizniñ tilidir. Tilimiz – temelimizdir! Tilimizni bileyik, balalarımızğa ögreteyik, olar tilsiz qalmasın. Evlâtlarımız bülbül kibi öz tilinde laf etsin! Bugün, bala-çağamız rus tiline keçip ketip turğan vaqıtta, közümizni açayıq. Daqqası-saatı paalı, tırışayıq da milliy mektepler, milliy sınıflar açtırayıq, neslimiz öz tilinde oqusın, adetlerini ögrensin ve bilsin. Milletimizniñ öz pedagogikası esasında tasil körip, balalarımız ana-babasını, soy-sopunı, Milleti ve Vatanını qayğırğan oqumış insan olsun. Bu işni yarınğa qaldırsaq, keç olur.
Yañı yılıñız hayırlı olsun!
· Toylarımız aqqında
(Yaş nesilge ve ana-babalarğa)
(Devamı. Başı 10, 11-inci derslerde.)
Toylarımızda oyunlar uzundan uzun ola, qararı qaçırıla. Bunı episi ayta.
Adetince, toynıñ başında bir ürmetli adam çıqıp, cemaatqa teşekkür bildire ve kelinnen kiyevge sıcaq, yürekke ve aqılğa yatqan sözler ayta, yahşılıqlar, sağlıq-selâmetlik, uzun ömür, bahtlı künler tiley. Birazdan kelinniñ (kiyevniñ toyunda – kiyevniñ) qardaşları ya da yaqın adamları ortağa çıqarıla, ve olar toynı oyunnen aça. Bu yahşı adet ve buña kimse qarşı degil.
Lâkin oyun başlağanınen, aqça yapıştırmağa çıqalar. Olar er biri çalınğan avanı boza ve özüniñ begengen avasını sımarlap, ortadakilerniñ birine, soñ ekincisine yaqınlaşa, qollarını köterip olarnen oynay, soñ aqça yapıştıra. Buña bayağı vaqıt kete. Ay-ay, aqça yapıştırmağa çıqqanlar çoq olmasa, ya kimerde çalğıcılar yanında bayağı adam toplana. Bir toyda olarnı aselet saydım. Kelinnen kiyev oynay edi. Episi olıp 90 adam oldı (bu 45 çift). Olarnıñ para yapıştırması bir buçuq saat (!) devam etti.
Bu “manzarağa” baqıp toyğan adamlar bir-eki laf eteyim dep, yanındaki adamğa çevirile, lâkin çalğınıñ qulaq tındırıcı sesinden laf etip olamay. Soñ susa ve anda-mında lip-lip baqıp otura.
Başta toy cemaatı oyuncılarğa avesliknen, meraqnen baqa. Lâkin oyunları uzağan sayın meraq söne. Atta sabırı bitken adamlar: “Uf-f… Endi bitirse ekenler… Bezdirdiler”, – dey. Amma avalar ep sımarlana, çalğıcılar ep çala, oyuncılar ep oynay. Daa bir toyda bir tanışım: “Bu ne hıyarnıñ qararsız-qantarsız oyunı… Yeter endi!” – dep, açuvlandı, turdı ve tışarıda sigar içip oturdı. Oyun ise ep devam etti.
Yaqında bir toyda bir saatqa yaqın oynağanlarını men öz közümnen kördim.
Bir toyda kelinniñ qardaşları bir saattan ziyade oynağan. Olar toqtağan soñ ortağa quda taraftan oynamağa çıqarılğan yaşlar da bir saatqa yaqın oynağan. Episi olıp oyunları eki buçuq saatqa yaqın devam etken.
Bu hususta men bir çalğıcınıñ fikrini soradım. “Yo-yo-yoq, ağam, adetni bozmağa olmay. O oyuncılarnıñ öz soyu ve yaqın adamları bar, olar çıqıp aqça yapıştırmasa, ayıp olur”, – dedi. “Ya oyunlar pek uzap kete de!..” – deycek oldım. Sözümni ağzımdan qaqıp alıp: “Uzasa ne? Uzasın. Onıñ içün de oña toy deyler!” – dedi. Men artıq bir şey aytmadım. Çalğıcınıñ bu meselege başqa köznen baqqanını añladım.
Başqa bir çalğıcı ise: “Toyğa biz biraz qazanmağa kelemiz – bu, açıq laf. Bizge: “Çal!” – deyler, biz çalamız. Bala-çağamız bar, bizge para kerek. Az oynaylarmı, çoq oynaylarmı – ayıp etmeñiz, onı özleri baqsın”, – dedi.
Bundan soñ men bir toy saibine barıp, oña: “Osman ağa, ortada oynağanlarnıñ oyunı pek uzadı, ğaliba!” – dedim. “E, doğru aytasıñ, uzadı!” – dedi o. Aysa mikrofonnı qoluñızğa alıp: “Sağ oluñız, civanlarım, yahşı oynadıñız, maşalla. Endi nevbetni daa bir oynaycaq yaşlarımızğa bersek yahşı olur!” – dep aytsañız, ya da attırsañız, olmazmı? “Ebet, aytılsa yahşı olur edi… Lâkin men bunı yapamam… Canları ağırır… Barsın, olğanı kibi ola bersin!” – dedi.
Mına, vaziyet böyle. Toydaki yetişmemezliklerni köremiz, tüzetmek kerekligini añlaymız, lâkin olarnı tüzetmege nedendir saqınamız. Toylarımıznıñ ise lezeti, şırnığı qaça.
Endi ne yapmalı, ne işlemeli dep, çoq tüşündim… ve başıma böyle bir fikir keldi: MESELENİ ÇEZECEK – OYUNCILARNIÑ ÖZÜ!!! Qararını olar bilmek kerek! Bilmeseler, aytmaq kerek. On beş daqqa oynadılarmı, yeter. Toqtap, mikrofonnı qoluna alıp: “Ayıp etmeñiz, bizim oynağanımız yeter. Sağ oluñız, Alla eyiligiñizge qaytarsın!” – dep yerlerine otursa, pek yahşı eterler. İnanıñız, kimse olarnı zorlap bir daa ortağa tartmaz.
Daa bir teklif: para yapıştırmağa dörter adam çıqa, kelinnen kiyevniñ yanına ekişer-ekişer olıp kele ve, çoq uzatmayıp, bir qararınen oynap, yapıştıra. Böyle yapılsa, eki kere az vaqıt keter.
(Devamı bar.)
· Şiirler, yırlar
Yañı yıl türküsi
Muz. S. Kakuranıñ
Eski yıl tez keçti,
Biz biraz deñiştik,
Türlü şey, türlü kün
Biz körip keçirdik.
Ümütler bağlayıq,
Göñüller açılsın,
Oynayıq, yırlayıq
Şeñ çalğı yañrasın!
Bağlaması:
Yañı yıl, yañı yıl,
Er evge sen keldiñ,
Yañı yıl, yañı yıl,
Sen işanç ketirdiñ.
Er künüñ, Yañı yıl,
Eyiliknen tolsun,
Yalvaram, Yañı yıl,
Mabetlik tek olsun!
Zametsiz yol olmaz,
Em qaqar, em sallar,
Ögüne baq biraz,
Tüzelir bu allar.
Yañı yılnen kelsin,
Bizlerge şeñ künler,
Cümle halq sevinsin,
Soñ yüzler de küler!
Samuil Marşak
Sersem sıçan balası aqqında masal
Ana sıçan balasını yuqlata,
Balasına aynenniler o ayta:
“Nenni, balam, nenni-nenni, ay-nenni,
Saba ötmek qurusı bekler seni”.
Sıçan balası erke ösken,
Hatrin saymay, anasına şay degen:
“Sesiñizni begenmeyim – inceçik,
Maña yahşı daya tapıñ şimdiçik!”
Ana sıçan papiyge çapıp bara:
“Dayalıq et balama, – dep yalvara, –
Kelse bugün, aynenniler yırlasa,
Bir yahşılıq et, beşigini sallasa”.
Papiy kele sıçançıqqa vaqıldap:
“Közleriñni yum, – dey, – yuqla, vaq-vaq-vaq,
Gölden çeşit böcek tutıp ketiririm,
Azlıq etse, sıvalçan qoşıp beririm!”
Sersem sıçan balası erke ösken,
Hatrin saymay, papiyge de şay degen:
“Aynenniñiz pek hucur, papiy aptem,
Sözüñizniñ manasına zornen yetem”.
Ana sıçan baqağa çapıp bara:
“Dayalıq et balama, – dep yalvara, –
Kelse bugün, aynenniler yırlasa,
Bir yahşılıq et, beşigini sallasa”.
Baqa kele sıçançıqqa baqıldap:
“Közleriñni yum da yuqla: baq-baq-baq,
Qurt-qırmısqa, komar tutıp kelirim,
Söz diñleseñ, tek saña ondan beririm”.
Sersem sıçan balası erke ösken,
Hatrin saymay, baqağa da şay degen:
“Sesiñiz, menimce, pek qaba,
Komar deysiz?… Aşasın onı baqa”.
(Devamı bar)
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
kaMбaлa – elek balığı, qalqanbalıq – kaMбyлa
kaMышHицa – suv tavuğı – kaMишHиця
kaMышëBka – qamış bülbüli – oчepeTяHka
kaHapeйka – kanarya – kaHapka, kaHapeйka
kaпycTHицa – qapısta köbelegi – kaпycHиця
kapakaл – qara qulaq – kapakaл
kapakaTицa – merekep balığı – kapakaTиця
kapakypT – qara qurt – kapakypT
kapacb – tabon balığı – kapacb
kapп – karp – kopoп


text:
Qazaqstanda päter satwşılar bağanı köteriñki bağammen belgilep jatır, - dep xabarlaydı "Krışa". 2 aqpannan bastap Ïnternettegi xabarlandırwlarda tawar bağası ulttıq valyutamen körsetiledi.
Bağanı dollarmen körsetwge tıyım salınwdan burın Astanada turğın üydiñ şarşı metri 388 mıñ teñge (360 teñge bağamında bul 1078 dollarğa teñ edi) turatın. Endi şarşı metriniñ qunı 447 mıñ teñge. Sondağısı bir apta işinde 59 mıñ teñgege nemese 15,2 payızğa köterilen. Däl osınday jağday Almatıda da bayqalıp otır, bul qalada 10,1 payızğa qımbattay tüsken.
"Ortaşa bağanıñ köterilwine birneşe sebep bar. Birinşisi - satwşılardıñ küteri. Xabarlandırwlarğa qarağanda, avtorlar beyresmï, yağnï boljam boyınşa bağamğa qarap belgilep jatır", - deydi basılımdağılar. Satwşılardıñ jartısınan köbiniñ päter bağasın dollardı 415-420 teñgege teñ bağasında qoyğanı aytıladı.
Astananıñ byudjettik turğın üy keşenderinde bağalar ärqïlı. Mäselen birdey bir bölmeli päterlerdiñ şarşı metriniñ qunı 380-551 mıñ teñge aralığında sawdalanıp jatır. Almatıda bul segmenttegi bağa aytarlıqtay arzan. Keybir nısandardağı qun - 260-430 mıñ teñge aralığında. Ortaşa körsetkiş retinde 335-377 mıñ teñge dep alwğa boladı. Almatı men Astananıñ joğarğı sanatındağı jaña salınğan üylerde 600-760 mıñ teñge aralığında.
Kommentarïï


text:
Bizin tarix bizin tas bolma qoymay
Qumuqlar yañız özleni Elinde yaşap qalmay, saw dünyağa yayılğan. Bizge de qısmatıbız bizin ullu dewletibizni taxşaharında yaşamağa buyurğan. Birler bulay yayılıwdan yamanlıqdan qayrı dağı zat görmey, biz busa bu halda imkanlıqlar da barın mekenli añlağanbız. Qumuqda çıqğan tawuş yañız Qumuqnu qulağın yeler, amma taxşaharda aytılğan söznü güçü ülkebizni tışına yeter. Şu halğa bulay qaray turup, bizin Maskew qumuq qurum «QUMUQLAR» köp işleni başğaça yaşawğa çığara. Eki yılnı uzağında Maskew qumuqlar bek harakatlı abatlar alıp, bizin dünya darajalı qahermanıbız Abdulhakim İsmayılownu atın göterdiler. Eki yıl alda bek eşitilegen, Abdulhakim-ağaynı özleni milletlerine yazağanlanı tawuşu da az boldu, nege tügül, Maskew qurumnu güçü bulan, taxşahardan qayrı, Sankt-Peterburgda, İriston, Mıçığış wa Dağıstan cumhuriyatlarda qumuqlar Abdulhakim İsmayılownu suratların tutup, oramlağa çıqdı, toqtawsuz Yayılış-sayfalarda yazdı wa federal hukumatğa İsmayılow qumuq bolğanın açıq aytdırdı. Ondan soñ başğa millertleni wakilleri qalamlarını şaqıları bitgendey, yazağanın toqtatdı. Ozoqda bu bir misaldır, amma özün xalqın süyegen adamğa mundan ullu süyunçü yoqdur. Har işde bulay birlikde yurümege bizge ne zat çetim bola? Yolda bolağan bir zat sama yoqmu eken?
Awropa millet Awropalı küyde yurür
Dünya bulan yayılmaq qorqunç tügül dep esime gele, tek barğan yerinde tas bolmaq ullu zaraldır. Eki qumuq bar yerde bizin qurum bolma gerek, törelege göre işleygen wa öz milli madaniyatın, dinin, kelpetin, tarixin wa tilin tas etmege qoymayğan. Qumuq xalq Awropa milletleni biri, olay bolğan soñ özünü saqlaw işde bizin xalq Awropalı küyde abatlar alma gerek. Lap başlap özquruluş etip, barı da imkanlıqlanı xalqğa paydağa qollap. Maskewde yaşayğan qumuqlanı işlerini bu prinsip aslu bir kürçüsü. Oğar köpler bek şat wa razi. Olay bolğan soñ, şo biz kant etegen yayılğan halnı, bizin harakatlığıbız bulan, bizge paydağa aylandırma bolabız. Misal uçun cuhut camiyatlar dünya bulan yayılsa da, öz milli gereklerin ne yerde de saqlay wa yaqlay. Qumuq millet bu işde biröwden de osal çı neçik de tügül, köplerden güçlü dese de, şişdiriw bolmas. Maskewdegi milli qurumlanı arasında qumuq qurum aslu yerni tuta. Bu hal eki yıllı harakatlı işin çığışı. Dağı da eki yıl getse, ne bolup da bolar.
Menlik tarixibizden, tarixibiz igitleribizden
Bizin menligibizni bizin tarixibiz qura. Bizin tarixibizni Abdulhakim İsmayılow yimik bizin milli igitleribiz öz qanı bulan tayışmayğan esgeriw kitaplağa yaza. Ozoqda, biz bizin qaherman desek de, Abdulhakim İsmayılow yañız biziniki bolup qalmay, ol saw dünyanı igiti. Tek şo xasiyatnı, igit küyde yurüşnü, oğar bizin millet bergen — qumuq atası, qumuq anası, igitibiz arasında yaşağan Çağarotar camiyat. Olay bolğan soñ xalqaralı darajağa bizin xalq bergen yulduzlanı birisi bizin Abdulhakim İsmayılow. Birinçi innır ay, ozoqda, bizge bayram gün bolma gerek, nege tügül Qumuqnu dünyağa atın aytdırğan yulduzubuz şu gün tuwğan. Bulay günlege özübüz ahamiyat bermesek, biröw de bermes. Dünyada bar barı da qumuq camiyatlar atın esgerip birinçi innır ayda harakatlar etme gerek. Har zaman da Abdulhakim-ağay esibizden taymayğannı biz gelegen naslulağa görsetme gerekbiz. Bizden görgenin olar da etse, bizin tarix de dawam eter, o güçlense, tışda tas boluw uçun bolağan qorqunçlar da osal bolar. Bu pikrunu başğaça aytsa, Abdulhakim-ağay wa onu yimikler bizin yureklerde neçe yaşasa, onça zaman bizin menligibiz tas bolmay, yayılıp turağanlığıbız kemlik bolmay turajaq.
Arslan Xasanlı, QUMUQLAR degen Maskew qumuq qurumnu başçısı


text:
Qazirgi waqıtta ForteBank qarjı narığındağı qïındıqtarğa baylanıstı ïpotekalıq kredït berip jatqan joq. Buğan Ulttıq banktiñ teñgemen salınğan depozïtterge kepildendirilgen sıyaqı mölşerlemesin 14%-ğa köterwi men bazalıq mölşerlemeni 17%-ğa arttırwı sebep bolıp otır. Bul bankterdiñ ïpotekalıq kredït berwine keri äserin tïgizwde, dep xabarlaydı Kapital.kz.
«Ïpoteka boyınşa sıyaqı mölşerlemesin köterw önimge degen suranıstı azaytadı. Sonday-aq, qarız boyınşa joğarğı mölşereme kredïttiñ ötelmey qalwına äkep soğwı mümkin. Ïpotekalıq şart mäselesi jağday özgeretin bolsa osı jıldıñ nawrız-säwir ayında qayta qaraladı. Äzirge bizdiñ bankte kepilsiz kredït pen Qazaqstan damw banki tarapınan bolatın avtokredït berwdi toqtatadı», — dep atap ötken banktiñ call ortalığı.
Ayta keteyik, qazir waqıtşa bolsa da ïpotekalıq kredït berwdi ForteBank-pen qosa «Bank CentrKredït», «Sberbank», «VTB» jäne «Qazkom» toqtatqan. Sarapşılardıñ sözinşe, munıñ birneşe sebebi bar. Onıñ biri — jıljımaytın mülik narığındağı turaqsızdıq. Sondıqtan qarjı ïnstïtwttarı aldağı waqıtta ïpotekalıq kredït berwdi toqtatadı.
Derekközi: 7kun.kz
Kommentarïï


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırımda «ekstremist gruppası»nıñ meydanğa ketirilmesi aqqında beyanatına, Qırımtatar Milliy Meclisini dünya toplulığı ögünde itibardan tüşürmek teşebbüsi, dey. Bu hususta o, mayıs 21-de özüniñ Facebookında yazdı.
«Rusiye FSBsi, vaqtınca işğal etilgen Qırımda er angi provokatsiyanı planlaştırğanda ve amelge keçirgende, adet üzre, ögüne kompleksli vazifeler qoya. Bu vaziyette bu künlerde Qırımda qırımtatarlarğa qarşı başlanayatqan yañı repressiyalar ve provokatsiyalarnıñ esas maqsatlarından biri, iç şübhesizdir ki, Meclisni dünya toplulığı ögünde itibardan tüşürmek teşebbüsi oladır», – dep yazdı o.
Daa evel Ukraina telükesizlik hizmeti (SBU), Rusiye FSBsiniñ, ilhaq etilgen Qırımda Ukrainanıñ mahsus hizmetleri yardımınen «ekstremist gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi» aqqında malümatnıñ kerçekke uymağanını bildirdi.
Bundan evel Rusiye FSBsi, sanki onıñ tarafından Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketi toqtatıldı, dep beyan etti.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSBde, «ekstrimist toplulığınıñ azaları 2018 senesiniñ yanvarinde, tutaştırıcı qarışma ile toldurılğan şişelerni qullanıp, Qırım muftisi Emirali Ablayevniñ evini tutaştırdılar», deyler.
FSB, Steşenkonıñ 2018 senesi aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalanğanını ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» beyan ete. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».
Aprel 12-de «Qırım SOS» cemiyet teşebbüsiniñ faaliyetçileri, Harkiv sakini, ukrain Aleksandr Steşenkonıñ anasına atıfta bulunaraq, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ onı «Çongar» keçirüv noqtasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa kirgende yaqalağanlarını bildirdiler. Rusiye polisiniñ hadimleri tarafından berilgen raportlarğa binaen, aprel 12-de Steşenkonı «qanuniy talapqa boysunmağanı içün yaqaladılar» (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksi, madde 19.3). Aynı şu künü Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi Steşenkonı 12 künge tevqif etti.
Qırım muftisi Emirali Ablayev daa evler Qırımtatar Milliy Meclisiniñ erkânına kire edi. 2015 senesinde o, temsiliy organnıñ erkânından çıqarıldı.
2015 senesiniñ soñunda Ankarada Meclisniñ reisi Refat Çubarovnıñ Qırım musulmanlarınıñ muftisi Emirali Ablayev ile körüşüvi oldı. O vaqıt Çubarov, Ablayev ile konstruktiv dialog aqqında söyledi. Ablayev özü, «qırımtatar halqınıñ Qırımdaki vaziyeti boyunca muayen teklifler olmadı», dep bildirdi. Rusiye tarafı, Çubarov ve onıñ yardımcılarınıñ mufti başlığındaki eyetke ucüm etkenlerini beyan etti.
2016 senesi aprel 26-da Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararı ile Qırımtatar Milliy Meclisi Rusiye ve ilhaq etilgen Qırım territoriyasında yasaq etildi. Meclisniñ qorçalayıcıları Rusiye Yuqarı mahkemesine apellâtsiya yolladı, lâkin 2016 senesi sentâbr 29-da o, red etildi.
2017 senesi aprel 19-da Halqara mahkeme, Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca ara qararı çıqardı. Gaagadaki mahkeme Rusiyeni, qırımtatarlar ve etnik ukrainlerge qarşı aqlarınıñ sıñırlanmasını toqtatmaq ve ilhaq etilgen Qırımda Meclisni ve ukrain tilinde oqutuvnı ğayrıdan tiklemek mecbur etti.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalefet ve Ukrainanıñ tarafdarı olğan cemiyet erbapları ve diniy azlıqlarnıñ vekillerine qarşı muntazam surette yaqalavlar, tintüvler ve sorğular teşkil ete. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiye telükesizlik hadimleriniñ bu areketlerine, siyasiy motiv ile yapılğan areketler, deyler.


text:
Qırımtatarlarnı faşistlernen işbirlik tutqanlarında qabaatlağan ve olarnıñ sürgün etilmesini aqlağan qavğalı belli «Hatırlamağa rica ettiler» Şarqiy Qırım hatıra kitabı» kene de işğal etilgen Qırım territoriyasında tarqatıla.
Bu aqta «Krımskiy telegraf» neşrine bergen intervyusında onıñ müelliflerinden biri Vladimir Şirşov bildirdi.
«Yarımada Rusiyege qoşulğan ve bu yerde Meclis yoq etilgen soñ vaziyet deñişti, endi biz raat-raat kitabımıznı tarqata bilemiz. Lâkin, bizden keçirilmegen taqdimden hırsızlanğan nushalarnı yerli erbaplar, bilgenime ve añlağanıma köre, Qırımdan uzaqça ediye olaraq yollamağa tırışalar», ‒ dep bildirdi Şirşov.
Onıñ qayd etkenine köre, bir qaç kün evel «Sizni hatırlaymız» adlı kitapnıñ ekinci tom boyunca iş yekünlendi.
«Bu kitap «gidrogen bomba» olacaqtır ve Rusiye ve sabıq SSCB territoriyasında bu mevzu boyunca eñ aqiqiy kitap olacaqtır», ‒ dep ayttı Şirşov.
2013 senesi Qırımda bücet parasına «Hatırlamağa rica ettiler» Şarqiy Qırım hatıra kitabı» çıqarıldı, kitapta yarımadada milletlerara munasebetlerni kerginleştirgen ksenofobik fikirler aytıla.
Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına binaen, kitaplarnıñ erbaplarınıñ birinde qırımtatarlar Ekinci cian cenki vaqtında amama-aman episi duşman tarafına keçkeninde qabaatlana. Müellifler, efsaneviy qırımtatar istihbaratçısı Alime Abdennanovağa da «işğalcilerniñ yardımcısı» dep ayttı, o, çoq devat etken qıynavlardan soñ faşistler tarafından öldürildi. Abdennanova, qaramanlığı içün Qırmızı Sancaq nişanına nail oldı.
Kütleviy haber vastalarında malümat peyda olğan soñ, Qırımda narazılıq aktsiyası keçirildi, onıñ çerçivesinde iştirakçiler qavğalı kitapnı yoq etmege talap etti. Bundan soñ neşirniñ bütün tirajı yaqalandı.


text:
Yanvar 7-8 künleri Qırımda, arktik tsiklonnıñ kelmesi ile qattı suvuqlar beklenile. Bu künleri yarımadada furtuna havfı ilân etilgen.
Bunı Qırımda gidrometeorologiya boyunca regional merkez bildire.
Mütehassıslarnıñ aytqanına köre, ava arareti şu künleri gece sıfırdan aşağı 18-23, Qırımnıñ yalı boyunda 10-12 derecege yetecek.
Kündüz – sıfırdan aşağı 11-16 ve 6-8 olacaqtır. Yanvar 7 künü şimaliy-şarqiy yel suratı 15-28 m/s, bazıda 25-28 m/s ola bile.
Salı künü, yanvar 6-da, qar yağacaq, yollarnı buzlavuq qaplaycaq.


text:
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso (aytıwı: Pablo Pikasso; 25 oktyabr, 1881, Malaga, İspaniya - Aprel 8, 1973) İspaniyalı su'wretshi ha'm skulptor bolg'an. Ol XX-a'sirdin' ullı su'wretshilerinin' biri esaplanadı. Onın' tolıq atı Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Clito Ruiz y Picasso. Ol Kubizmnin' tiykar salıwshılarının' biri sıpatında belgili. Kubizm bul su'wretshinin' obektlerdi bo'liwi ha'm olardi abstrakt formada qayta birlestiriwi. Picasso shama menen 13,500 su'wret, 100,000 obraz yamasa gravyura, 34,000 kitap illyustratsiyasi ha'm 300 skulptura yamasa keramika do'retken.
Picasso ju'da' jas waqtınan baslap su'wret salıwdı ha'm sızıwdı bilgen. Onın' birinshi aytqan so'zi lapiz bolıp, ispan tilinde "qa'lem" degendi an'latadı.
Onın' do'retpelerinin' kollektsiyası Parijdegi Luvrda ko'rgizbe qiling'an waqitta ol 90 jasta edi. Ol jasap atırg'an (tiri) waqtında Luvrda ko'rgizbesi bolg'an birinshi su'wretshi bolg'an.
Picassonın' eki hayalınan to'rt balası bolg'an. Ol 1973 jılı ju'rek awırıwınan qaytıs boladı.


text:
Qazaqstandıq sportşı Reseyde örtengen avtobwstan 50-ge jwıq jolawşını qutqardı
10.08.2018 21:59
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstandıq Erjan Ämirxanov janıp jatqan avtobwstan 50-ge jwıq jolawşını qutqardı. Bul twralı QazAqparat Vestï saytına silteme jasap xabarlaydı.
Basılımnıñ jazwına qarağanda, Semeyden Novosibirge ketip bara jatqan avtobwsta ört şıqqan. Osı kezde avtobwsta otırğan qazaqstandıq grek-rïm küresinen jattıqtırwşı Ämirxanov avtobws esigin buzıp aşıp, jolawşılardı janıp jatqan avtobwstan şığarğan. Qutqarğandardıñ işinde balalar da bolğan.
Jolawşılardı qutqarıp jürgen kezde Erjan Ämirxanovtıñ qujattarı men aqşası örtenip ketken. Qazaqstandıq Reseyge kölik satıp alw üşin bara jatqan.
Mïgracïya basqarması qızmetkerleri qazaqstandıq «batırğa» anıqtama berip, jeke qujatın qalpına keltirw üşin jedel kömek körsetken.
Tasımaldawşı fïrmanıñ dïrektorı Ämirxanovtıñ ötemaqı alğanın jäne özderine şağım jasamağanın ayttı.
Jolawşılar avtobwsında örttiñ neden şıqqanı belgisiz.


text:
Aqmescitten Kiyevge köçken Tavriya milliy universitetinde derslerni sentâbr 27-de keçirip başlamağa planlaştıralar.
Bu aqta TMU-ğa destek olaraq narazılıq aktsiyasında «Tavriya gumanitar platforması» cemaat birleşmesiniñ idarecisi Andrey İvanets ilân etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Tasil nazirliginen añlaştıq ve sentâbr 27-de Kirilovskaya soqağı, 164 adresi boyunca Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ talebeleri oquşqa buyuracaq», – dep bildirdi İvanets.
Ukraina Tasil naziriliginiñ tışqı tasil bölügi müdiriniñ muavini Grigoriy Boyko narazılıq aktsiyasında bulundı ve iştirakçilerni nazirlikniñ Tavriya milliy universiteti reberiyetinen işbirlik tutmağa istegeninde işandırdı.
Bundan evel haber etildi ki, Kiyevde Tasil nazirligi yanında faaller, universitet ocaları, talebeler ve olarnıñ ana-babaları TMU-ğa destek olaraq narazılıq aktsiyasını keçirdi.


text:
Moskvanıñ Basman mahkemesine Rusiyede apiste bulunğan ukrain uçucısı, halq deputatı Nadejda Savçenkonı ketirdiler. Toplaşuvda adliyeciler Rusiye Taqiqat komitetiniñ Savçenkoğa nisbeten eki cinaiy işni birleştirmek qararına itiraz bildirecekler. Şu cümleden, Rusiye jurnalistleriniñ ölümi ve Rusiye sıñırından qanunsız keçüvi ile bağlı işler.
Mahkeme toplaşuvına ketirilgen Savçenko imayesi mahkemeciniñ red etüvini talap ettiler,– haber Radio Svoboda.
Mahkeme salonında ekim buluna, – haber ete adliyeci Nikolay Polozov. Onıñ sözlerine köre, «Nadejda Savçenko ile qafesni 12 politsiya hadimi qoruy».
Evel Savçenko Rusiye ekimleri onı sağlığından sebep mahkemege yollamağanlarını bildirgen edi. Mart 16 künü Savçenko açlığına devam etti.
Bıltır dekabr ayında o, tevqifke qarşı narazılıq açlığını ilân etti. Mart 5 künü Savçenko adliyecileri onıñ 80 kün devamında tutqan açlığınıñ vaqtınca toqtatıluvı aqta bildirdiler.
Rusiyede Savçenkonı Donbassta Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde ve sıñırdan qanunsız sürette keçüvinde qabaatlaylar. Ukrainli bunı red ete.


text:
Mahsus noqtalarda añlatalar ki, varaqalarnı 4 kere az ketirmege başladılar eken.
«Biz 400 dane sımarlaymız, 100 ketireler. Olar tez satıla. Şimdi daa 40 grivnalı bir qaç varaqa qalğandır», – dedi hızmetçilerden birisi .
Para yiberme yolunen de problemler çıqa. Hızmet içün komissiya 2 grivna olğan yerlerde aqça qoyuv limiti saba saat 10-da bite, 3 grivna turğan yerlerde - üylede.
Bayağı noqtalar bütünley qapatıldı. Bazı tükânlarda hızmet içün 4-5 grivna alğan terminallar da yoq oldı. Aynı şu zamanda Keriç tükânlarınıñ birisinde martnıñ soñunda Rusiye mobil ve diger hızmetleri içün ödev terminalı peyda oldı.
MTS call-merkezlerinde qayd ettiler ki, «Qırım müşterileri adiy rejimde hızmet köre, iç bir deñişme yoq». «Kiyevstar» şirketinde de bunı red eteler.
Şu vaqıtta yüz bergen vaziyetni yaqında Qırımda Rusiye operatorlarnıñ işi başlaycağınen añlatalar.
Bugün Rusiye kommunikativ nezaretinde qayd ettiler ki, yarımadada işke devam etmek içün Qırım operatorları 2015 senesi yanvar 1-ne qadar vesiqalarnı elde te bileler. Diger hızmetçiler Qırımda boş dalğalar olsa, tek o zaman faaliyet köre bilecekler.


text:
Protest çaralarında 33 yaralanuçı
Yerusalimne İzrail başqalası bularaq tanuına reakśiya belderülär däwam itä
İzrail ğaskäriläreneñ Yordannıñ könbatış üzänlege häm Yerusalimdağı protest çaralarında çın pulya qullanıp qatışuında 33 fälästinle yaralanğan.
AQŞ ilbaşı Tramp 6 dekabr’ könne provokaśiya yasap, Yerusalimne İzrail başqalası bularaq tanuına reakśiya belderülär däwam itä.
Yordannıñ könbatış üzänlege häm Yerudalimda qararğa qarşı çıqqan fälästinlelärgä qarata İzrail ğaskäriläre yänä çın pulya qullanıp, qatışqan.
Waqiğalarda 5 fälästinle çın, 28e dä plastmass pulya belän yaralanğan, 114e isä ırğıtılğan gazlardan täêsirlänep, buılu qurqınıçın kiçergän.
Yordannıñ könbatış üzänlege, Ğazzä häm Yerusalimda oyıştırılğan protestlarda bügengä qadär 4 fälästinle yaqtı dönyadan kitkän, meñnän artıq keşe dä yaralanğan.
Protest çaraları däwam itkändä Marokko başqalası Rabatta çirattantış cıyılğan Ğaräp Parlament şuraları başlıqları Trampnıñ qararın yaraqsız häm qanunsız buluın belderep, AQŞnı tınıçlıqnı xuplaw rolennän çigelergä çaqırğan.


text:
Kiyevde mayıs 10-da «Nivki» bağçasında Hıdırlez qırımtatar milliy bayramını qayd etecekler. Bunı tedbir teşkilâtçıları – Qırımtatar yaşlar merkezi bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Bizim maqsadımız: Kiyevde yaşağan qırımtatarlarnı toplamaq ve birleştirmek, olarğa tanış ve dostlarnı tapmağa yardım etmek, yaşlarğa anane ve urf-adetlerimizni köstermek, halqımıznıñ oyun ve yırlarını unutmamaq, er kesni milliy ananelernen tanış etmek», – dep bildireler teşkilâtçılar.
Olarnıñ malümatına köre, bayram iştirakçileri qırımtatar yırlarını eşite, milliy oyunlarnı köre bilecekler. Farqlı yarış ve sport yarışları keçirilecek. Er kes milliy küreşte, armresling ve santıraçta iştirak ete bile. Ziyaretçilerni qırımtatarlarnıñ milliy yemeklerinen sıylamağa vade eteler. Teşkilâtçılar yanına suv, yemek, savut ve oturmaq içün uyğun olacaq bir şey almağa tevsiye eteler. Olarnıñ malümatına köre, bayram saat 10-dan saat 19-ğa qadar devam etecektir. Tedbir Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yardımı ile keçirile.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 3-te «Şaherezada» medeniyet eglence merkeziniñ yanında (Bağçasaray rayonı, Aqmescit-Bağçasaray yolunıñ 25-inci kilometri) Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ teşebbüsi ile Hıdırlez qırımtatar milliy bayramı qayd etildi.
Qırım akimiyeti bayramğa 35-40 biñ kişi kelgenini bildire. Bayramnıñ teşkil etilmesine qoşulmağan Qırımtatar Milliy Meclisi tedbirde eñ ziyad 5-6 insan iştirak etkenini ayta. Temsil organı semetdeşlerini Qırımdaki «Hıdırlezge» barmamağa çağırdı.


text:
2017 senesi noyabrniñ 16-ndan 2018 senesi fevralniñ 15-ne qadar Qırımda, 2017 senesi oktâbrniñ 14-nde bir kişilik piketler keçirgeni içün 78 qırımtatarınen eki musulman para cöremesinen cezalandı, denilmekte BMT insan aqları boyunca Yuqarı komissarınıñ maruzasında.
Vesiqağa binaen, piketler, qırımtatarnıñ terroristik ya da ekstremistik teşkilâtlarında aza olğanında şeklep, apiske alınuvına qarşı yapılğan narazılıqlar edi. Piket iştirakçileri kün evel izin alınuvını talap etken tedbirlerni keçirüv yolınen cemaatçılıq toplaşuvlarınen bağlı Rusiye qanunını bozğanında qabaatlı dep tanılğan edi. Aynı zamanda bu aktsiyalar kün evel izin alınmasını talap etmegen şahsiy aktsiyalar olaraq keçirilgen edi.
BMT İnsan aqları Baş komissarı İdaresiniñ qararlarında «bir kişilik piket şeklinde ötkerilgen aktsiyalar milliy havfsızlıq, cemaat tertibi, sağlıq, ealiniñ ahlâqı, serbestliginiñ imaye etilüvine zarar ketirecegine dair deliller olmağanını köstere» dep qayd etile.
Martnıñ 19-nda Ukrainadaki BMT insan aqları boyunca Monitoring missiyasınıñ yolbaşçısı Fiona Frazer, Kyivde ötkerilgen matbuat konferentsiyasında Ukrainada insan aqlarınen bağlı vaziyet boyunca nevbetteki 21-nci BMT maruzasını taqdim etti.
2017 senesi oktâbrniñ 14-nde yarımadada küç idaresi hadimleriniñ qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı yapqan repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerilgen edi. «Qırım birdemligi»niñ malümatına köre, aktsiyalarğa 100den ziyade insan qoşulğan. Olarnıñ ekseriyeti tutulıp alınaraq, politsiya bölüklerine alıp barılğan edi.
Rusiye 2014 senesi Qırımnı ilhaq etken soñ, FSB yarımadada muntazam surette, jurnalist, faaller ve qırımtatar cemaat erbaplarını sorğulay, Ukraina tarafdarı, muhalefetçi olğan vatandaşlarnen diniy azlınlıq temsilcileriniñ evlerinde tintüvler keçirip, apiske ala. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç idareleriniñ bu areketleri siyasitnen bağlı dep saya.


text:
Qazaqstanda «Yaqın Ïnkar» uyımı ekstremïstik dep tanıldı
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Bas prokwratwrası «Tablïğï Jamağat» ekstremïstik uyımınıñ (Qazaqstan awmağında tıyım salınğan) negizinde qurılğan «Yaqın Ïnkar» uyımınıñ elimizdegi zañsız qızmetin anıqtadı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Bas prokwratwranıñ resmï saytında mälim etilgendey, «Yaqın Ïnkar» uyımınıñ şınayı maqsatı - jekelegen memleketterde, sonıñ işinde Qazaqstan awmağında konstïtwcïyalıq qurılıstı küştep özgertw, egemendikti buzwdı boljaytın «xalïfat» qurw.
«Atalğan uyımnıñ ustanwşıları qaqtığısqa alıp kelw mümkindigin bile, tura özge dinderdi joqqa şığarwda. Bul äreketter dinï ekstremïzm uğımınıñ belgilerine say keledi. «Yaqın Ïnkar» müşesi bolğan Qazaqstannıñ jekelegen tulğaları bizdiñ elimizdiñ awmağında ekstremïstik äreket jasağandıqtarı üşin bas bostandıqtarınan ayırwğa sottalğan (Astana qalasınıñ Sarıarqa awdandıq sotınıñ 10.04.2018 jılğı ükimi). Qılmıstıq ister şeñberinde osı uyım müşeleriniñ Qazaqstan awmağında toptar qurw nïetteri bolğandığı anıqtaldı. Osınday negizder boyınşa «Yaqın Ïnkar» uyımı Qırğızstanda ekstremïstik dep tanılğan. Osığan baylanıstı, Astana qalasınıñ prokwratwrası, «Prokwratwra twralı» Zañmen közdelgen ökilettikterin iske asırıp, sotqa «Yaqın Ïnkar» uyımın ekstremïstik dep tanw twralı arızben jügindi. Astana qalasınıñ Esil awdandıq sotınıñ 2018 jılğı 10 qazandağı şeşimimen atalğan arız tolıq kölemde qanağattandırıldı», - delingen Bas prokwratwra xabarlamasında.
Atap ötilgendey, sot «Yaqın Ïnkar» uyımınıñ äreketin ekstremïstik dep tanıdı. Sonday-aq aqparattıq materïaldardı taratw jäne buqaralıq aqparat quraldarın, telekommwnïkacïyanı, älewmettik jeliler, messendjerler men beynexostïngterdi paydalanw arqılı qızmetin jürgizwge Qazaqstan Respwblïkasınıñ barlıq awmağında tıyım saldı.
«Qurmetti azamattar, Bas prokwratwra sot şeşiminen keyin «Yaqın Ïnkar» ekstremïstik uyımınıñ äreketine qatısqanı jäne qarjılandırğanı üşin Qılmıstıq kodekstiñ 182, 258 jäne 405-baptarına säykes qılmıstıq jawapkerşilik közdelgenin atap ötedi. «Qatısw» äreketine «Yaqın Ïnkar» uyımınıñ ïdeyasın ügittew jäne nasïxattaw, onıñ jarïyalanımdarın, paraqşaların, posttarın, pikirlerin jäne basqa da aqparattıq materïaldarın dayındaw, şığarw, köbeytw jäne taratw jatadı. «Qarjılandırw» uğımına «Yaqın Ïnkar» uyımına aqşanı, özge de mülikti berw nemese jïnaw, sıyğa tartw, ayırbastaw, qayırmaldıq jasaw, sponsorlıq jäne qayırımdılıq kömek, aqparattıq jäne özge de qızmet türlerin körsetw jatadı», - dep naqtıladı vedomstvodan.


text:
Yarımadanıñ bir sıra arheolok yerlerinde Ukraina studentleri çalışa edi. Şimdi ise yerli tarihçılar olarnıñ kelecegine ümüt etmeyler.
«Er yıl bizge em ukrain, em rus atiqiyatçıları kelgen edi. SSSR vaqıtlarından berli Qırımda Moskva ve Sankt-Peterburg arheologik taqımları çalıştı. Bese-belli, ukrain zenaatdaşlarımız kelmeycek. Lâkin rusiyeliler de işke başlamağa azır olğanını tasdıqlamadılar: keçici müddet, suv problemleri», – dep bildirdi «Qırım.Aqiqat» haber agentligine Qırım qoruğınıñ hadimlerinden biri.
Alimlerniñ aytqanına köre, bu sene arheologik yerler tolusınen maliye etilmeycek. Bundan evel masraflarnıñ bir qısmını talebelerni ameliyatqa yollağan Ukraina aliy oquv yurtları ödegen edi.
Bunıñnen beraber, yarımadada qurulacaq yol ve inşaatlar arheologik mevsimge keder ete bile. Olardan evel arheologik tedqiqler keçirile.
«Qırımda qurucılıq başlansa, bizni anda yollaycaqlar. Anda qazacaqmız, bizim işimizni ise vaqtınca bıraqmaq kerek olur. Böyle bir variant da olması mümkün» – dep qayd etti Qırım atiqiyatçısı.


text:
Rusiyelilerniñ çoqusı memleket yolbaşçılığınıñ Ukrainağa nisbeten etken areketleri sebebinden qasevet çekeler.
Bunı Fokus neşirine «Vatandaşlıq işbirligi» rusiyeli cemaat teşkilâtınıñ reisi Svetlana Gannuşkina bildirdi.
«Bugün Rusiye vatandaşları bu vaziyet sebebinden qasevet çekeler. Qırım işğalinden başlap, «krımnaş» coşqusı ile «namkrış» duyğusı peyda oldı. İnsanlarnıñ çoqusına, hususan gençlerge bu vaziyet ğayet kergin kele», – dedi uquq qoruyıcı.
Onıñ fikrine binayen, Rusiye siyasiy ceetten büyük zararnı köre, Qırımnı işğal etip, «memleket demokratik körünmey başladı».
«Rusiye istilâcı-memleket, havflı, demokratik yolundan vazgeçken memlekettir. Medeniyet aqqında… Aqmescitte yekâne ukrain gimnaziyanıñ qapatıluvınıñ şaatı edim, medeniyet esasında eyi bir şey ola bilirmi? İqtisadiyat aqqında aytacaq olsaq, bizge iç kerek olmağan bir yükni özümizge aldıq. Ne bizim içün, ne Qırım içün iqtisadiy kâr yoqtır», – dey Gannuşkina.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar


text:
Aqmescitte ava araretiniñ tüşmesinden sebep elektronaqliyatnıñ areketi toqtalğan, dep bildire Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Beyanatta bildirilgeni kibi, trolleybuslarnı marşrutkalarğa deñiştirecekler.
Bazarertesı künü Aqmescit memuriyetinde çoq qatlı evlerde liftlerni söndürmege qarar aldılar.
Yanvar 25-de Qırımda furtuna havfı ilân etilgen edi.
Qırım territoriyasında 2015 senesi noyabr 22-den qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyasınıñ berilmesi toqtatılğanından sebep fevqulâde vaziyet rejimi saqlanıla.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ne qadar vade etse ve yalvarsa da, yarımadada 2016 mevsimi olmadı. Raatlanğanlar 2015 senesine baqqanda bile az, er bir iş adamı ise bunı maddiy kârına esaslanıp isbatlar. Resmiy Rusiye ve Qırım kütleviy haber vastalarında bunı aytmaylar, faqat internette soñki ay içinde Qırımdaki tatil aqqında bir sıra malümat peyda oldı. Olarnıñ ekseriyeti, yımşaq aytacaq olsaq, quvanmay. İleride vaziyet daa beter olacağına oşay.
Vatanperver ruslar ve işğalge qoltutqanlar bile razı – Qırım 90-larda qalıp, andan çıqmağa istemey. Qırımlılar Rusiyeniñ Qırım efsanesini darma-dağın etken meşur bloger İlya Varlamovnıñ yazılarını faal sürette paylaştılar.
Servis olmağan bir yerde Moskva fiyatları Qırımdan soñki raatlanğanlarnı quvacaq
Qırım kurortları, Türkiye ve Mısırnı aytmasaq bile, Krasnodar ülkesinen bile qıyaslanmaz. İşğalden evel millionlarnen ukrain ve rus ve belorus turistlerini ucuz fiyatlar ve qolay naqliye imkânları celp etken olsa, şimdi bu hususiyetlerden iç bir şey qalmadı. Qırım paalı bir yer, sebepsiz paalı. Servis olmağan bir yerde Moskva fiyatları Qırımdan soñki raatlanğanlarnı quvacaq. Kurort Rusiye uquq qoruyıcılarınen beraber qala bile, olarnıñ başqa çaresi yoq, devlet memurları ve devlet müessiseleriniñ hadimleri yollamalarnı aldılar. Faqat kurort mevsiminde para qazanğan qorantalar bu şekilde kâr alamaz, yalı boyunda yaşağan on biñlernen aileler içün bu yeterli olmaz. Ne olacaq?
İşğalden evel Qırımnıñ kurort ve turizm nazirligi devlet organlarına ve qırımlılarğa plâj raatlığı Qırımnıñ esas hususiyeti olmağanını añlatmağa tırışqan edi. Bir çoq ceetten yarımada Türkiye ve diger cenüp kurortları ile raqip olamaz. Sabıq nazir Aleksandr Liyev şifahane-kurort yönelişi, tarih, kezinti ve diger turizm çeşitleri vastasınen kurort mevsimini kenişletmege tırışqan edi. Bu yolda ğalebeler de oldı. İşğalden soñ Qırım paalılaşmasınen vaziyet daa aydın ola – yıl-yıldan plâj işleri daa beter olacaq.
Qırım 90-lardan çıqmalı
Yarımada yaşamaq içün plâj turizmi onıñ hususiyeti olmağanını tanımalı, yalıdaki şeer ve qasabalarda tertip-nizam qurulmalı ve ciddiy seviyede inkişaf ettirilmeli. Qırım 90-lardan çıqmalı. Amma bu yol o qadar qolay degil. Mesele şu ki, yarımada yolbaşçıları kapitalizm şekillengen zamanlarnıñ şahısları oldı. Federal yardımğa bağlanıp oturğan keçmiş insanlarından bir de bir teşebbüs olurmı? Pek şübelenemiz. Yerli akimiyet topraqnı satmaycaqmı? Daa çoq şübelenesiñ.
Halqara toplulıq Qırımnı körmegende yarımadanı inkişaf ettirmek – aman-aman imkânsız bir şey. Ne servis ananeleri, ne Rusiyede keyfiyetli bir kurort inkişafı tecribesi bar, halqara şirketler tarafından «renksiz alanğa» yatırım yapılması aqqında laf bile ketmey. Yarımada artıq Kremlniñ sevimli oyuncağı bile degil. Moskva ükümdarları Qırımnı körmey. Olar tış siyaset meselelerine batıp, ucuz cermay fiyatlarına alışmalı. Qırımlılarğa berilgen vadeler artıq eşitilmey. Aksine, federal programmalarnı eki qat qısqartmaq teklifleri sıq-sıq seslendirile. Demek ki, yalı şeerleri ve qasabaları daa beter vaziyetke azırlanmalı. Paramız yoq, amma dayanıñız, degen dayın.
İvan Sergeyenko, Qırım közeticisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
«ŞAYTANNIÑ DAÑĞIRLAĞI…»
TWRARBEK QWSAYINOV («Demos» qoğamdıq birlestiginiñ jetekşisi): Astanadağı Bekbolat Tileuhannıñ üyinde bolğan kezdesu kezinde bolğan bir qızıq jayttı ayta ketkim keledi. Otırıstıñ arasında namaz oqıp alu üşin bärimiz körşi bölmege şıqtıq. Endi namazğa sap tüzep twra berip edik, terezeden soqqan samal qozğağan bolu kerek, qabırğada iluli twrğan arnayı jasalğan qımbat bağalı dombıra jerge tars etip qwlap tüsti. Qwdayğa qwlşılıq jasau aldında tereñ oyğa boylay bastağan biz selk ete qaldıq. Özin Halil wstazdıñ aldında ıñğaysız sezingen Bekbolat «Şaytannıñ dañğırlağı-ay…» dep, jerde jatqan dombıranı jwlqi tartıp ornına ilip qoydı da, kinäli adamşa küybeñdep barıp, qayıra kep sapqa twrdı… (T.Qwsayınovtıñ «Men qalay ruhani jañğırdım» kitabınan üzindi) Serik Abas-şahtıñ facebook paraqşasınan alındı


text:
AQŞ pen Soltüstik Koreya tarihında birinşi ret eki el prezidentteri jüzbe-jüz kezdesip, kelissöz qıldı. Mausımnıñ 12-sinde Singapurda ötken kezdesuden soñ Donal'd Tramp pen Kim Çen In Tüsinistik mälimdemesine qol qoyıp, yadrolıq qarudan bas tartu men äskeri jattığudan tartınu nietterin jariyaladı.
Greta Van Sastern: - Kim Çen Innıñ boyınan tañ qalarlıq ne kördiñiz?
Donal'd Tramp: - Şınında da jaysañ adam eken. Quaqı, öte aqıldı, kelissözge şeber. Halqın jaqsı köredi, oğan tañ qalğan joqpın, elin süyedi eken. Bir tamaşa kelisim bastadıq dep oylaymın. Soltüstik Koreyanı atom qaruınan arıltpaqpız. Bwl is birden bastaladı jäne basqa da jayttar bolıp jatır. Onıñ işinde [Korey soğısınıñ amerikalıq twtqındarınıñ] süyekterin aldırtu bar. Bilesiz be, Greta, Soltüstik Koreyadan habardarsız ğoy, twtqındardıñ süyekterin qaytarudıñ köp adam üşin mäni zor. Mağan habarlasqandarı bar, “Qolıñızdan kele me?” dep hat jazğandarı bar. Ol (Kim Çen In) osığan kelisti, soğısta mıñdağan adam ölgen. Sondıqtan bwl – ülken şarua.
Greta Van Sastern: - Sonımen bügin adam qwqıqtarı mäselesin köterdiñiz ğoy? Onıñ reakciyası qalay boldı?
Donal'd Tramp: - Öte jaqsı boldı. Uaqıttıñ 90 payızın yadrolıq qarusızdanu mäselesin talqılauğa jwmsadıq. Biraq basqa da köp jayttı alğa şığardıq, işinde adam qwqıqtarı da bar. [Ölgen twtqındardıñ] süyekterin qaytaru – ülken faktor, qwjatqa onı da kirgizdik… Kütkennen äldeqayda köp nätije şıqtı.
Greta Van Sastern: - Köp közinen tasa jerde ne bolğanın aytıñızşı. Oğan ul'timatum qoydıñız ba? Ol sizge ul'timatum qoydı ma? Kelissöz qalay ötti?
Donal'd Tramp: - Jo-joq, ul'timatum bolğan joq. Üş ay boyı ökilderimiz arqılı, ğajap jwmıs bitirgen memleket hatşısı Mayk Pompeo arqılı qarastırıp kelgen mäsele ğoy. Bügin kezdeskenşe biraz uaqıt kelissöz jasap ülgergenbiz. Birden til tabıstıq. 25 sağat boyı wyıqtamay jürmin. Bwl bir wzaq kelissöz boldı, biraq razımın. Process bastaldı. Mwnıñ soñı soğısqa wlasıp ketui mümkin edi. Soltüstik Koreyanı jaqsı bilesiz. Bir Seulde (qala mañındağı aymaqtı qosqanda – red.) 28 million adam twradı.Milliondağan adamnıñ opat boluı mümkin edi. Biraq bitim qıluğa qol jetkizbekpiz.
Greta Van Sastern: - Äskerimizdiñ jayı ne bolmaq? Oñtüstik Koreyada qala bere me?
Donal'd Tramp: - Iä, qala beredi. Onı talqılağan da joqpız. Köp şığınğa wşıratqan soğıs oyındarınan bas tartpaqşımız. Olar arandatıp keldi, meniñ sonı toqtatqım keledi. [Soltüstik Koreya] bwğan razı. Öytkeni qitığına tiip keldi. Bwl [äskeri jattığular] biz üşin qımbatqa tüsip twr. Senimdi türde kelissöz jürgizsek, [jattığular] ötkizbeymiz.
Greta Van Sastern: - Jıldar boyğı qır körsetuden soñ Kimdi kelissözge köndirgen jayt ne?
Donal'd Tramp: - Keremet bir qır körsetu boldı dep oylamaymın. Mağan deyingiler ünsiz ğana qarap otırdı. Bwl turalı söylegileri kelmedi. Olay bolmaydı. Bastapqı ritorika öte mañızdı boldı dep oylaymın. Kezinde aytqandarım özime de wnamadı, keybir jwrt qatelesti dep oyladı. Biraq onsız mına jerge jetpes edik. Sonımen qatar ol da kelisim jasağısı keledi, birdeñe qılğısı keledi dep oylaymın.
Greta Van Sastern: - Nege?
Donal'd Tramp: - Öytkeni ol istiñ adamı ekenimizdi biledi. Bwrın mwnday senimi bolmağan dep oylaymın. Adamdar basqa edi. İs alğa baspağan. Biraq qazir iske köşkenimizdi biledi. Keliskimiz keledi, soğan küş salamız. Qazir qolımızdağı närse – köp uaqıt ta ötken joq, birinşi künnen bastap Soltüstik Koreya turalı qattı söylep keldik qoy – bügin köp jwrt oylağannan äldeqayda mañızdı äri jan-jaqtı qwjatqa qol qoydıq. Eşkim mwnday nätijege qol jetedi dep oylamağan.
Greta Van Sastern: - Kelissöz bitken soñ ol öziñiz turalı qanday oy tüydi dep twspaldaysız?
Donal'd Tramp: - Köñilinen şıqtım dep oylaymın, ol da mağan wnadı. Ötkennen habarım bar, ayta berudiñ qajeti joq, beti qattı jigit ekenin bilem. Ne qattı boluına tura kelgen, ne tabiğatınan qattı. Biraq jaqsı tüsinistik. Aqıldı adam, halqın jaqsı köredi, elin süyedi. Köp igilikke qol jetkizgisi keledi, sol üşin tırısıp jatır.
Greta Van Sastern: - Biraq halqın aş wstap otır ğoy. Qatıgezdik qılıp otır. Elin söytip süye me?
Donal'd Tramp: - Ol körgenin istep otır. Bwğan osı jağınan qarar edim. Bügin, keşe jäne birneşe apta bwrınğı jaytqa nazar audarar edim. Eñ mañızdısı sol kezde bastaldı. Älgi ritorikasız, mañızı zor sankciyalarsız [bwl kün tumas edi]. Sankciyalar kelisimniñ jüzege asatınına közimiz jetkenşe qala beredi. YAdrolıq qarulardı joyu anıq bastalğanşa sankciyalar alınbaydı.
Greta Van Sastern: - “Amerika dauısın” Soltüstik Koreya halqı da tıñdaydı. El twrğındarına ne aytar ediñiz?
Donal'd Tramp: - Olardıñ qamqor jetekşisi bar dep oylaymın. Halqı üşin dwrıs närse jasağısı keledi, jaqsı tüsinisip jatırmız. Qarım-qatınasımız äu bastan jaqsı bastaldı, bwl jaytqa qanday män beretinimdi bilesiz. Bwl – öte mañızdı. Keybir adamdarmen qalay tırıssañ da, söziñ jaraspaydı, isiñ jwğıspaydı. Biz basınan wğınıstıq. Ol turalı ayttım da, Soltüstik Koreyanıñ körer jaqsılığı köp boladı.
Greta Van Sastern: - Prezident mırza, Vaşingtonnan alıs bir qiırda swhbattasqanıma quanıştımın.
Donal'd Tramp: - Onıñız ras. Alıs jol. Qaytarda köz ilip alam dep ümittenem. Aytpaqşı, öziñiz de demalıp alıñız.
Greta Van Sastern: - Älbette. Jolıñız bolsın!
Donal'd Tramp: - Raqmet, Greta! Sizben äñgimelesu – zor märtebe.


text:
Ukrainanıñ qırımtatar asıllı rejissörı Ahtem Seytablayevniñ «Kiborglar» draması Ukrainada eki afta soñu devamında 15 million 752 biñ 356 hrivna topladı. Bunı dekabrniñ 18-nde Ukrainanıñ Kino meseleleri boyunca Devlet agentliginde bildirdiler.
Devlet kino agentliginiñ Facebooktaki resmiy saifesinde, bu muddet içinde filmni 212 biñ 182 kişi seyir etti, denile.
Devlet kino agentliginiñ reisi Filipp İlyenko: «Ekinci afta soñunda filmde 184 ekran qaldı. Ve bu, «Yıldız cenkleri» («Star Wars») kibi küçlü bir filmniñ çıqqanına baqmadan, kinoteatrlarnıñ «Kiborglar»ğa işanğanlarını köstergen yahşı bir köstergiçtir», – dedi.
«Kiborglar»nıñ prodüseri İvanna Dâdüra seyircilerge, filmge qol tutqanları ve pervasız qalmağanları içün teşekkürlerini bildirdi.
«İçtimaiy ağlarda sıcaq ve o qadar teren seslenüvler içün er keske teşekkür etem. İnsanlarnıñ filmge bir qaç kere barğanı ise ilerlemek ve keyfiyetli bir Ukraina kinosını çıqarmaq içün ilham bere. Ondan ğayrı, «Men pervasız degilim» teşebbüsiniñ çerçivesinde elâk olğanlarnıñ qorantaları içün toplanğan yardımnıñ miqdarı 1 million 60 biñ 910 hrivna teşkil etkenini qayd etmek kerekim», – dedi prodüser.
Kösterilüviniñ birinci afta soñu içünde film, ülke içinde Ukraina filmleriniñ kösterilüvi neticesinde toplanğan para boyunca yañı rekord qoydı.
«Kiborglar» filmi Ukrainada keniş kösterilüvge dekabrniñ 7-nde çıqtı. Film, Ukrainanıñ ülke Şarqındaki terrorğa qarşı operatsiyası esnasında Donetsk ava limanı içün yapılğan uruşlar aqqında ikâye ete. Rejissör Seytablayev öz filminiñ janrını arbiy drama dey.
Film Ukraina Devlet kino agentliginden 24 million hrivnağa yaqın yardım aldı. Bu, onıñ umumiy istisal fiatınıñ yarısını teşkil ete.


text:
Ukrainada urıp tüşürilgen Malaysia Airlines «Boeing 777» uçağınıñ eki «qara qutusını» Büyük Britaniyağa teslim ettiler. Bunı Azatlıq Radiosı mühbiriniñ sualine cevap olaraq Ukrainada Büyük Britaniya elçisi Saymon Smit ayttı.
Elçiniñ sözlerine köre, felâkette 10 britaniyalı elâk oldı. Olarnı Felemenkte keçirilecek tanuvdan soñ Büyük Britayaniğa qaytaracaqlar, dedi Smit.
Yaqında Harkovğa iyül 17 künü Donetsk vilâyetinde tüşürilgen Malaysia uçağınıñ yolcularınıñ cesetleri ile tren keldi. Bu tren vastası ile «qara qutular» da ketirildi.
Amsterdam (Felemenk) – Kuala-Lumpur (Malaysia) seferi boyunca uçqan Malaysia Airlines «Boeing 777» uçağı iyül 17 künü Ukraina şarqına tüşürildi. 298 insan elâk oldı.
Ğarp ve Ukraina akimiyeti uçaq Rusiye destegi ile boyeviklerniñ tarafından tüşürilgenini bildireler.


text:
Mayıs 27-de Kyivde, 2016 seneinde Qırımda alıp qaçılğan Dünya Qırımtatar Kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimovğa qol tutmaq maqsadınen arqadaşlıq matçı keçecek.
Teşkil eticiler: «Ervin İbragimovnıñ teşebbüsini devam ettirmek içün eki qırımtatar taqımı futbol meydanında bir arağa kelecek. On yıl devamında Ervin futbol oynadı, Qırım territoriyasında gençler arasında futbol turnirlerini teşkil ete ve özü de olarda iştirak etti. Bu yahşı bir anane oldı. Bıltır işğalci ukümet Qırımda faaliyetçilerge Ervinge qol tutuv matçınıñ keçirilmesini yasaq etti», – dep bildireler.
Mevzuğa dair: Ervin İbragimovsız eki yıl
Futbol matçı Şevçenko adına Kyiv milliy universitetiniñ sport kompleksi bazasında Qırımtatar Milliy Meclisi, «QırımSOS» insan aqlarını qorçalav teşkilâtı ve cemiyet faaliyetçileriniñ qol tutuvı ile keçecek.
2016 senesiniñ mayısında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı alıp qaçtılar. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol inspektorları uniformasını kiygen eki kişiniñ, İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, özüni öz mikroavtobuslarına zornen kirsetkenlerini qayd etti.
Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası, bu alıp qaçuvnıñ Rusiye ukümeti ya da onıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından yapılğanını tahmin ete.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca Rusiyege tabi idaresi alıp qaçuv boyunca cinaiy iş açtı, lâkin Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri aqqında malümat bu küngece yoq.


text:
Kiyevde bu raatlıq künleri qırımtatar medeniyetine bağışlanğan sergi keçirildi. Mında resimler, keramika, qırımtatar halqına bağışlanğan video taqdim etildi, haber ete 5 kanal.
Sergide yarımadada işğalci akimiyet tarafından yasaq etilgen şeyler kösterildi.
Şu cümleden, mında evelleri ATR qırımtatar telekanalında kösterilgen «Qırım hanlığınıñ altın devri» leyhalarıdan alınğan video taqdim etildi. Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ, siyasiy sebeplerden bu malümatnı köstermege imkân yoq oldı, dep añlata müellif Gülnara Abdullayeva.
Yarımadadan Rusiye mahsus hızmetleri tarafından sürgün etilgen qırımtatar faali Sinaver Kadırov bu kibi tedbirlerniñ emiyetli olğanını qayd etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısı Refat Çubarovnıñ teşebbüsi ile teşkil etilgen «Çiygoz cedveli» boyunca iş, qırımtatarlar sürgün etilmesiniñ 72 yıllığına, mayıs 18 yekünlenecek. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Meclis azası Eskender Bariyev bildirdi.
Onıñ sözlerine binaen, cedvelge tek «26 fevralniñ işi boyunca» «repressiyalarnıñ icracıları» degil de, Qırımda ukrain vatandaşlarına qarşı qanunsız areketlerini yapqan bütün adamlar kirecek.
«Çiygoz ve onıñ işi Ukraina topraq bütünligi küreşinde bir timsal olğan. Faqat cedvelniñ özü Qırım akimiyeti tarafından yapılğan bütün aq qoruma bozuvlarını qaplap almaq kerek. Bu repressiyalarğa oğrağan bütün qırımlılarnıñ umumiy cedvelidir», - dep ayttı o.
Meclisniñ ümütlerine köre, avropa ve amerika akimiyetlerine bu cedvelniñ teslim etilüvi Halqara qırımtatarlar kongresi ve ukrain diplomatik hızmetleri tarafından kerçekleştirilecek.
«Bugünki künde qırımlılarğa nisbetten qanunsız areketlerni ömürge keçirgen insanlarğa qarşı şahsiy sanktsiyalarnı kirsetmege mümkün. Bu ilk - evelâ bizim faalligimiznen bağlı. «Çiygoz cedveline» biz tek Qırım işğal etici akimiyetini degil de, repressiyalarğa alâqası olğan Kreml vekilleri, qırımtatarlar ve ukrain faallerine qarşı yalan sözlerini aytqan adamlarnı da kirsetecekmiz», - haber etti Bariyev.
«Çiygoz cedveli» mart 9 künü qırımtatar milliy Meclisiniñ yolbaşçısı Refat Çubarovnıñ teşebbüsi ile peyda oldı.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
İşğal etilgen Qırımda sentâbrniñ 15-ne qadar «Nazirler şurası» 2015-2017 seneleri içün inkişaf programmalarınıñ cedvelini belgilemek kerek. Böyle bir qarar avgustnıñ 19-da «Nazirler şurasınıñ» toplaşuvında qabul etilgen edi.
Qırım «iqtisadiyat inkişafı naziri» Svetlana Verbanıñ aytqanına köre, qabul etilgen qarar 2014 senesi devamında programma azırlaması boyunca qısqartılğan müddetni belgiley, çünki yanvarniñ 1-den başlap evelden qabul etilgen programmalarnıñ faaliyeti toqtatıla, – dep haber ete Qırım «ükümetiniñ» ruporı Krıminform.
Qararğa binaen, endiden soñ bütün programmalarnı Qırım «Nazirler şurası» tasdıqlaycaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Bunı Qırım «iqtisadiy inkişaf ve ticaret naziri» Svetlana Verba bildirdi, dep haber ete öz başına tayinlengen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı.
Onıñ aytqanına köre, Nazirler Şurasınıñ qararı bugün alındı.
«Yarından başlap (aprel 16) koeffitsiyent 1 grivnağa 2,8 ruble miqdarında olacaqtır», – dedi Verba.
O şunı da qayd etti ki, maaş ve diger içtimaiy ödevler içün koeffitsiyent yılnıñ soñuna qadar 3,8 olacaq eken.
Ticariy ameliyatlar içün de başta 3,8 koeffitsiyenti kirsetildi, amma grivna kursı eksiltmesinen 3,1 bir oldı.
Yañı koeffitsiyent – 1 grivnağa 2,8 ruble – Nazirler Şurasınıñ nevbetteki qararına qadar saqlanılacaq.


text:
Mañ Kermen
Mañ Kermen (ukraince ЛoxiBka, MaH-KepMeH, rusça ЛoxoBka, MaHrepMeH HeMeцkий) — Qırımnıñ İçki rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 469 kişi (2001 senesi).
AtıflarDeñiştir
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Rusiye uquq qoruyıcısı, Qırımda Alan uquq qoruyıcı merkeziniñ idarecisi Aleksandra Krılenkova dey ki, fevral 16 künü Cankoynıñ Elif bala merkezinde kene prokuratura temsilcileri kelip, «vatandaşlar muracaatlarınıñ baqılması» çerçivesinde vesiqalarnı köstermege talap ettiler.
«Bu sefer teşkerüv sakince keçti – silâlı insan yoq edi. Tek prokuratura hadimleri. Ve iş kününiñ soñunda, bala olmağanda, keldiler», – yazdı Facebookta Krılenkova.
O şunı da qayd etti ki, qanuniy bozuluvlar yüz bergen edi.
«Şu cümleden, teşkerüv tenbisiz keldi, talaplarda vesiqalarnı taqdim etmek içün nasıl bir müddet berilgeni qayd etilmegen edi, olarnı acele köstermege talap ettiler», – dey uquq qoruyıcı.
Qırım Rusiye prokuraturasınıñ bu aqta izaatı yoqtır.
Üç afta evelsi bala merkezinde SES, Fevqulâde vaziyetler nazirligi ve FSB iştiraki ile teşkerüv endi keçirilgen edi.
Fevral 11 ve 12 künleri Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Sport juldızdarı «Je suis Paris», yağnï «Men– Parïj» dep aytıp beynebayan tüsirgen. Oğan Neymar, Krïştïanw Ronaldw, Marïya Şarapova, Zlatan Ïbragïmovïç, Lïonel Messï, Pït Sampras jäne basqa da älemniñ sport juldızdarı qatısqan. Beynabayandı tömennen körwge boladı.
Eske sala keteyik, 13 qaraşa küni keşke Francïyanıñ astanası Parïjde lañkestik äreketter orın aldı. Jergilikti prokwratwranıñ xabarlawınşa, terrorlıq akt bir waqıtta altı jerde orın alğan. Oqïğa saldarınan 120 adam qaza tapqan bolatın.
Kommentarïï


text:
Qırımtatarlarnıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Californiyanıñ Stanford universitetinde çıqış yaparaq, Qırım aqqında lektsiya oquycaq. Bu aqta Cemilevniñ Facebook resmiy saifesi haber ete.
«Bugün aqşam kence Leland Stanford adını taşığan, daa ziyade Stanfordolaraq belli olğan universitette lektsiya oquycam. Bir kün evel ise, Stanford universitetine bağlı demokratiya, inkişaf ve qanun üstünligi meseleleri Merkeziniñ siyasiy ilimler professorı Michael McFaulnen tanışıp qonuşmağa fırsatım oldı», – denilmekte haberde.
«Evromaydan SOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı Oleksandra Matveyçuk haber etkenine köre, Cemilevniñ lektsiyası – «Stanfordta Ukraina studiyası» tsikl çerçivesinde yapılğan ilk körüşüvdir.
«Keçken sene de men Ğarpnıñ ilmiy dairelerinde Ukrainadaki vaqialar Rusiye prizması üzerinden baqıla dep yazğan edim. Sunıñ içün bu vaziyetni biraz tüzetmek istedim. İşte, böyleliknen ortaq areketlernen bizler daa evel tasdıqlanğan tsikl boyunca ilk seminarnı teşkli etemiz. Ve Stanfordta ukrain seminarlarınıñ birincisini qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev açacaq», – dep yaza faal.
Daa evel Washingtonda Mustafa Cemilev demokratiyağa qoltutuv Milliy fondı tarafından (NED) demokratiyağa hızmet etkeni içün medalnen taqdirlengeni aqqında haber etilgen edi.
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev ABDni ziyaret etken vaqıtta ilhaq etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını muzakere etmek içün Beyaz ev temsilcileri, kongressmen ve senatorlarnen körüşmekni planlaştırğan edi.