text:
Almatı qalasında tirkelmegen Dempartiyanıñ kezekti mitingisi ötti. Abay eskertkişiniñ tübinde jinalğan belsendiler bwğan deyin habarlanğanday negizgi üş talaptı köterdi. «Sayasi twtqındarğa bostandıq berudi», «Ükimettiñ elektrondı platformasın reseylik komapniya kömegimen transformaciyalauğa qarsılıq», «memlekettik tildi qorğau» siyaqtı talaptarmen ötken jiında jäne qalanıñ ortalıq aumağında mobil'di internet bwğattaldı.
Redakciya tilşisi sağat 11.45 şamasında qala äkimdik mañayında mobil'di internet istemeuiniñ sebebin swrap wyalı operatorğa habarlasıp kördi. Activ («Ksell» AQ) baylanısınıñ koll ortalıq mamanı «QR Baylanıs turalı zañınıñ» 41-1-babı («Baylanıs jelileriniñ jäne (nemese) qwraldarınıñ jwmısın toqtata twru tärtibi») boyınşa terrorizm qaupine qatıstı qwzırlı organdardıñ tapsırmasımen uaqıtşa, belgisiz merzimge deyin jwmıs istemeytinin» jetkizdi.
Miting bastalarğa birer sät qalğanda policiyanıñ belsendi Arujan Düysebaevanı wstağanı habarlandı. Policiya narazılardıñ qolındağı plakattar men rupordı küşpen tartıp aldı. Janbolat Mamay, Abzal Dostiyarov pen Nwrbol Bäyterekov üşeuin Abay-Dostıq köşeleriniñ qiılısına kelgen kezde arnayı jasaqtıñ 20 şaqtı sarbazı tap berdi. Dempartiya jaqtastarı teketireske tüsip, Mamay men Bäyterekovti alıp qaldı. Omondıqtar Abzal Dostiyarovtı wstap äketti. Oğan deyin Irısbek Toqtasın miting qarsañında 15 täulikke qamauğa sottalğan edi.
Mitingke jinalğandar bilikti sınadı. Olar «Täuelsizdikke qauip töndirgen» Nazarbaev rejiminiñ «bilikten tolıqtay ketuin» talap etip, «Nazarbaev ket!» dep wrandastı. Sonımen qosa, «Aron Atabek bastağan sayasi twtqındarğa bostandıq berilsin», «AES salu äskeri qoymağa ie bola almaytın biliktiñ isi emes», «Sber kerek emes, otandıq mamandardıñ şaması keledi», «Qıtaydıñ industriyalıq-demografiyalıq ekspansiyasına jol joq», «Äleumettik jeliden qolıñdı tart» degen talap-lozungter jii qaytalandı.
«Täuelsizdik degenimiz Nazarbaevtıñ otbası men onıñ aynalasındağılardı bayıtuğa arnalğan qwral emes. Ol bükil qazaqstandıqtardıñ qwndılığı, onı qorğau kerek», – dedi bastamaşıl top jetekşisi Janbolat Mamay.
Oqiğa ornında bolğan redakciya tilşileri Abay men Dostıq köşeleriniñ mañın policiya küzetip twrğanın, twrğındardı jiın mañayına ötkizbey jatqanın kördi. Oqiğa ornında policiya departamenti bastığınıñ orınbasarı Nwrlan Almasbekov pen qoğamdıq damu basqarması basşısınıñ orınbasarı Aydar Esenbekov jürdi.
Küştik qwrılım ökilderi bwl jolı da qoğamdıq kölikterdi igiligine paydalandı. «AlmatıElektroTrans» JŞS avtoparkine tiesili №86 bağıttağı marşurttıñ birneşe avtobus policiya nwsqauımen eskertkiştiñ aldına qoyıldı. İşine ädettegidey qwzırlı organ ökilderi bel jazıp, otıruğa kirip-şığıp jürdi. Policiyanıñ qoğamdıq tasımaldau qızmetiniñ kölikterin qoldanuı qanday da bir qwqıqtıq negizde kelisimşart boyınşa zañdastırılğan ba degen swraqqa redakciya eki aydan beri jauap ala almay keledi.
(Bwğan deyin 6 şildede ötken sankciyalanbağan mitingte arnayı jasaq pen policiya atalğan kompaniyağa qaraytın №32 bağıttağı marşruttıñ tört-bes avtobusın paydalanğan. Soğan baylanıstı redakciya qalalıq äkimdik pen Policiya departamentine swrau hat joldağan, dese de äli künge deyin jauap berilmedi – QT)
Taltüs kezinde, sağat 13.30-te belsendiler Dostıq dañğılı boyımen Ş.Uälihanov eskertkişine, keyin Täuelsizdik monumentine qaray şeruletip bardı. Keyinnen Jeltoqsan, Abay, Masançi köşeleriniñ jiegimen Almatı qalalıq policiya departamentine qaray bettedi. Jol-jönekey joğarıda atalğan talaptarın ayta jürdi.
Şeruletken toptı Almatı qalalıq policiya departamenti bastığınıñ orınbasarı Rustam Äbdrahmanov kütip aldı. Ol departament ğimaratınıñ aldına kelgen narazılarğa jaqtastarınıñ bosatılmaytının, sot şeşimi boyınşa äreket etetinin mälimdedi.
«Äkimşilik qwqıq bwzğanı üşin äkimşilik jauapqa tartılıp jatır. Keybir belsendi 25 tamızdağı sadaqa-asqa qatısqan. Abzal jäne Däuren Dostiyarovtar 6 şilde küngi mitingke şıqqanı üşin äkimşilik sot şeşim şığardı. Bwl kisiler mwnda joq, ...zañ bwzğandıqtan äkimşilik qamauğa alındı» dedi Äbdrahmanov.
Ondağan adam belsendiler bosatılmayınşa ketpeytinin aytıp, esik aldında kütip otırdı. Narazılar Abzal Dostiyarovtıñ keyingi kezde üş ret qatarınan qamalğanın eske alıp, konstituciyalıq bastı qwqıqtarına nwqsan kelgenin ayttı. Sağat 15.30-dan asqanda departament basşılığı Arujan düysebaeva men Gülnär Meyirmanbetovanıñ bosatılatının, al Abzal-Däuren Dostyarovtardı bosatu üşin qorğauşıları appelyaciyağa şağım tüsiru qajettigin habarladı.
Sonımen qosa, departament basşısınıñ orınbasarı Äbdrahmanov qoğamdıq kölikterdi arnayı qwzırlı organdardıñ qızmetine tartılğanınan beyhabar ekenin mälimdep, mäseleniñ jay-japsarı men zañdılığı jöninde redakciyağa jauap beruge uäde berdi.


c: text/html

text:
Qırımda Rusiye politsiyası Muniver Kelâmovağa qarşı açılğan memuriy davanı mahkemege berdi.
«Qırım birdemligi» bildirgenine köre, 13 yılğa üküm etilgen «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Edem Smailovğa soy olğan Kelâmova bir kişilik narazılıq aktsiyası içün mesüliyetke çekile. Bu areketini politsiya Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov 2020 senesi martnıñ 17-nde çıqarğan «Qırım Cumhuriyetinde yüksek seviyeli azırlıq rejimi» buyruğını bozğan açıq tedbir olaraq qabul ete.
Advokat Lilâ Gemeciniñ aytqanına köre, bu memuriy dava malümatı hatalarnen tizilgen.
«Memuriy dava açmaq qararı başqa insanğa qarşı alındı – Kelemova (qadınnıñ soyadı Kelâmova – QA) dep yazılğan. Yani bir qaç vesiqada soyadı farqlı. Memuriy protokol tizilgende aqları da bozuldı. Terciman kerekmi yoqmı soramadılar, aq ve vazifeleri añlatılmadı, şaatlar davet etilmedi. Protokol endi tizilip başlağan soñ şaatlar çağırıldı. Bu şaatlarğa da yanımızda aq ve vazifeleri añlatılmadı. Bütün bularnı protokolğa ilâve etilgen ayrı kâğıtta qayd ettik», – dep izaatlay advokat Gemeci.
Muniver Kelâmova mektüp aldı, anda kiyevine qol tutmaq maqsadınen keçirgen bir kişilik narazılıq aktsiyası sebebinden oña qarşı memuriy tahqiqat başlatıldı, dep aytıla.
Rusiye uquq qoruyıcıları Kelâmovanıñ davasını açıq sürette izaatlamay.
Edem Smailovnıñ soyu sentâbrniñ 16-nda Aqmescit rayonınıñ Qulçuq (Rodnikovoye) köyünde bir kişilik aktsiyasına çıqtı.
Bundan bir kün ögüne «Qırım birdemligi» koordinatorlarından biri, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Mustafayevniñ anası Venera Mustafayeva Bağçasaray merkezinde bir kişilik narazılıq aktsiyasını keçirdi.
Qırımdaki Rusiye İç işler nazirligi Venera Mustafayevağa qarşı eki memuriy dava açtı – Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.6.1 maddesine istinaden (Fevqulâde vaziyet ola bilecek yerde yüksek seviyeli azırlıq rejimi alda qaidelerge riayet etmeme) ve Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2.2 maddesine istinaden (Açıq tedbir keçirilecegine dair haber etmeyip, açıq tedbirni teşkil etüv ya da ötkerüv).
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sentâbrniñ 16-nda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca üküm çıqardı. Marlen Asanov 19 yıl sert rejimli koloniyada, Memet Belâlov 18 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Timur İbragimov 17 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Server Zekiryayev 13 yıl sert rejimli koloniyada; Server Mustafayev 14 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Seyran Saliyev 16 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Edem Smailov 13 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlavğa üküm etildi. Ernes Ametov qabaatsız tanılıp, mahkemede azat etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımnıñ İslâm Terek rayonında yoq olğan Ungut köyünde qazuv işleri keçirilgen musulman mezarlığınıñ kemiklerini arheologlar açıq avada polietilen paketlerde ve karton qutularda saqlay.
Bu aqta qazmalarnen oğraşqan arheologlarğa evni kirağa bergen qadın bildirdi. Bazarertesi künü, sentâbrniñ 16-nda, o, evge kelip, azbarda kemikler tolu qutularnı taptı.
«16-nda evime keldim. Muvaqqat evçikni bu arheologlarğa kirağa bergen edim. Azbarğa kirdim. Qutularda bu kemiklerni kördim. Şaştım. Mında mezarlıq yapqanlar! Qutularğa, paketlerge topladılar. Merumlarnıñ kemiklerini ketirgenler… Azbarda mezarlıq yapqanlar», – dedi qadın qırımtatar faali Nariman Celâl Facebookta derc etken videoda.
Tapılğan kemikler aqqında qadın qırımtatar faallerine haber etti.
«Arheologlarğa kira bergen qadın kemikler mında açıq avada yata, dep bildirdi. Keldik. Kemikler kerçekten laboratoriyalarda degil, ögrenilmey, arheologlar bunı vade etken edi… Mına bu laboratoriya, bu paketler. Demek istegenim, aytqanları ve yapqanları arasında iç bir alâqa yoq», – dep izaatladı faallerden biri.
Arheologlarnıñ kemiklerniñ tetqiqine dair izaatları yoq.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımnıñ İslâm Terek rayonında yoq olğan Ungut köyündeki musulman mezarlığında keçirilgen «arheologik qazmalar» sebebinden Mahkemeden evel tahqiqatlar cedveline malümat kirsetti.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgen şahıslar meseleleri nazirligi Qırımda musulman mezarlıqları ve ibadet yerleri viran etilemez, dep bildirgen edi.
İslâm Terek rayonınıñ eski Ungut köyünde keçirilgen qazma işleri aqqında avgust ayınıñ soñunda qırımtatar faali Zair Smedlâyev bildirgen edi. O, bu yerde eski musulman mezarlığı bar edi, dep aytqan edi.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti mezkür malümatnı daa izaatlamadı.


text:
Qırımda Rusiye tahqiqatçıları «qanun talaplarını bozıp, missionerlik faaliyetini kerçekleştirgeninde» qabaatlanğan imam Ablâkim Galiyevge qarşı memuriy dava açıldı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat imayecisi Seytosman Karaliyevniñ malümatına esaslanıp bildire.
İmayeci, Rusiye quvetçileriniñ malümatına köre, «bozuv yeri» Sudaqnıñ Taraq Taş (Daçnoye) köyündeki cami ola, dep qayd etti.
Karaliyevniñ malümatına köre, Galiyev Rusiye quvetçilerine 2019 senesinden berli «İslâm dinine köre ad bere ve cenazelerni alıp bara», amma «Qırım musulmanları diniy idaresi ya da diger diniy teşkilâtnıñ azası» degil, dep bildirdi.
«Galiyev cuma namazını qıldırğanını inkâr etmedi, amma qanunsız missionerlik faaliyeti qabaatlarınen razı degil. O, memuriy bozuv protokolını imzaladı, çünki uquq normalarını bilmeyip, qabaatlanğan bozuv manasını añlamay edi. Qabaatsız olğanını isbatlamağa niyetlenemiz ve mında açıq siyasiy sebeplerni köremiz», – dep tarif etti Karaliyev.
«Qırım birdemligi» malümatına köre, 2019 senesi mart ayında içtimaiy ağlarda Qırımnıñ Rusiye müftisi Emirali Ablayevniñ «Krımenergo» baş müdiriniñ qullanıcı ile bağ muavinine yazğan muracaatı derc etildi. Anda Sudaqtaki caminiñ elektriklerini kesmek ricası bar edi, Qırım musulmanları diniy idaresi «bu camini qullanmay», dep aytıldı.
Ablayev ve Rusiye uquq qoruyıcıları imam Ablâkim Galiyevge qarşı açılğan memuriy davanı resmiy şekilde izaatlamadılar.
Martnıñ 2-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi.
Avgustnıñ 14-nde Rusiye kontrolindeki Aluşta şeer mahkemesi advokatlar Rustem Kâmilev ve «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlanğan imam Yusuf Aşirovnıñ istinaf şikâyetlerini baqmadı. Aşirovğa 5 biñ ruble para cezası berildi.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ» eksperti Aleksandr Sedovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye işğal altındaki Qırım yarımadasında diniy teşkilâtlarnı taqip ve ayırım areketlerini toqtatmaq talabına qulaq asmay.


text:
Bağçasaray şeer başı qırımtatar milliy Meclisiniñ regional bölügini binasız qaldırmağa istey.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi.
«Bağçasaray şeer başı Bağçaray regional Meclisi bulunğan binanıñ kira müddetiniñ toqtatıluvı boyunca mahkeme işini açtı», – dedi Çiygoz.
Onıñ sözlerine köre, bu «akimiyet»iniñ qırımtatarlarğa etilgen nevbetteki basım areketidir.
Evel qayd etilgeni kibi, salı künü, iyül 22-de, Bağçasarayda qırımtatar qavehaneleriniñ kütleviy tintüvleri keçirildi. Mecliste bunı «tarik ve qırımtatarlarnı qorquzuv numayışı» olaraq tanıdılar.


text:
Rusiye Qara deñiz Flotınıñ Aqyarda ve Qırımda hızmet etken askerleri, işğal etilgen Qırımda ipoteka programmasınen faydalanıp, 2016 senesi mart ayı ve 2017 senesi mart ayı arasında 300-den ziyade daire satın aldı. Böyle raqamnı Rusiye Mudafaa nazirligi seslendirdi.
«Aleksey Mihaylov («Yugregionjilyö» FDRM 1-ci bölüginiñ reberi – QA) tarafından berilgen malümatqa köre, mart 2016 ve mart 2017 arasında İpoteka toplav sistemasına 1060 asker qoşuldı. Ve 450 asker meskenniñ alınılması aqqında şeadetname elde etti. Bundan da ğayrı, işbu müddet devamında İTS iştirakçileri Aqryar ve Qırımda 322 daire aldı», – dep haber etile.
Yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ ekspertler, Qırım ve Aqyarda eali sayısı artqanını qayd eteler. Olar bu vaziyetni «şeerniñ suratnen Rusiye tarafıından arbiyleştirilmesinen» bağlaylar. «Ukrainskiy Meridian» Cemaat tedqiqatlar Merkeziniñ müdir muavini Aleksey Turgan, Aqyarğa köçip kelgenlerniñ sayısı ayda 2,5-3,5 biñ insannı teşkil etkenini bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye Devlet Duması prezident Volodımır Putinniñ Qara deñiz flotu boyunca Rusiye-Ukraina añlaşmalarnıñ bozuluvı aqqında qanun leyhasını qabul etti.
Vesiqa Devlet Dumasında martnıñ 28-de qayd etildi, parlamentnıñ er bir fraktsiyası oña qol tuttı.
Qanun 1997 senesi mayısnıñ 28-de Rusiye ve Ukraina arasında Qara deñiz flotu aqqında tizilgen añlaşması, Ukrainada Qara deñiz flotunıñ bulunuv şartları ve statusı, Ukrainada Qara deñiz flotunıñ bulunuv ve yerleştirüvnen bağlı esaplav, 2010 senesi aprelniñ 21-de Harkovde Ukrainada Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ bulunuv meseleleri aqqında tizilgen añlaşmanı toqtata.
Mustaqil Devletler İttifağı, Avrasiya integratsiyası ve semetdeşlernen alâqalar işleri komitetiniñ reisi Leonid Slutskiy muşaverede komitet mevamını bildirip, böyle dedi: «Endiden soñ Aqyarda Qara deñiz flotunıñ statusı ve bulunuv şartları Rusiye Federatsiyasınıñ anayasasına köre belgilene».
O, Devlet Dumasında Rusiye-Ukraina añlaşmalarnıñ bozuluvı aqqında rey berüvni tarihiy, dep adladı.
Martnıñ 28-de Rusiye prezidenti Volodımır Putin Devlet Dumasına Ukrainada Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ yerleştirüvi boyunca Ukraina-Rusiye añlaşmalarnıñ işini toqtata.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası málimleme kitapxana orayı boylap sayaxat shólkemlestirildi
- By ApMaH --
- Thursday, 16 Sep, 2021
2021 jıl 15 sentyabr kúni Samarqand Veterenariya Medicina institutı Nókis filialı Málimleme-resurs orayı baslıǵı Jumagul Xalmuratova hámde instituttıń 1- kurs student jasların málimleme kitapxana orayına sayaxatqa alıp keldi. Sayaxattı Ulıwma oqıw zalı sektorı baslıǵı B.Uteniyazova alıp bardı hámde jaslarımızdı oraydıń búgingi kúndegi iskerligi menen jaqınnan tanıstırdı. Sonıń menen birge Málimleme-kitapxana orayınıń jabıq fondı hámde elektron kitapxana tuwralı maǵlıwmatlar berdi. Studentlerdi kitapxanadan paydalanıw qaǵıydaları menen tanıstırıp, kitapxanaǵa aǵza bolıwǵa shaqırdı. Jaslar ózleri ushın kerekli bolǵan kóplegen maǵlıwmatlarǵa iye boldı hámde kitapxanaǵa aǵza boldı.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı Günduz Mamedov, Qırım Rusiye tarafından zapt etilgen vaqıt devamında aqları bozulğan qırımlılarnıñ cedveli tertip etilgenini bildirdi. Bunı o «Hromadske» agentligine bergen intervyüsinda beyan etti.
«Aqları bozulğan insanlarnıñ cedveli quruldı. Yaqın zamanda o resmiy sitemizde yerleştirilecek. Er istegen insan, kirip, bilgen malümatnı qoşmağa, haber etmege çaresi olacaq. Ve biz er vaziyetke ayrıca yanaşıp qıymet kesecemiz», – qayd etti prokuror.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatarlarnıñ sürgünligi yıllığında Kiyevde «18.05. Hatıra aqqı» metodik işlenmeler yarışı ilân etilgen. Yarış teşebbüsiçi – Ukraina tasil nazirligi ve Krım SOS hayriye teşkilâtınıñ destegi ile «Almenda» vatandaşlıq tasil merkezi oldı.
Yarış maqsadı – tarihiy afızanıñ, vatandaşlıq terbiyesiniñ, milliy inkişafnıñ saqlanıluvıdır.
Bunı Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında yarış teşkilâtçıları tarif etti, dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Vatandaşlıq maarif merkezi Qırımnıñ ukrain kitaplarından, haber alanından ketmemesi içün bütün zaruriy şeylerni yapa. Mayıs 18 künü tasil nazirligi ile «Hatıra aqqı» yarışını keçirecekmiz.   Yarışta iştirak etecek ocalar içün para mukâfatlarnıñ olması mümkün», – dey merkezniñ tasil programmalarınıñ koordinatorı Valentina Potapova.
Yarışta ocalar, alimler, oquv yurtlarınıñ icadiy taqımları iştirak ete bile. Yarış ğalipleri (I, II, III yerler) 1500-5000 grn miqdarında para mukâfatını elde eter.
Qırımtatar Milliy Meclisi mart 21 künü Aqmescitte keçirilgen toplaşuvda Sürgünlik künü yıllığına matem tedbirlerniñ keçirilmesi boyunca iş gruppasını teşkil etti.
Bıltır işğal etilgen Qırımda ey yıllıq matem mitingini Aqmescitniñ Lenin meydanında keçirmege yasaq ettiler. Neticede matem tedbirleri Aq-Meçit qasabasında keçirildi.


text:
Halq deputatı İrina Geraşçenko ( «Petro Poroşenkonıñ bloku» fraktsiyası) Qırım ve Donbass meseleleri boyunca hızmetlerni semereli bir iş yapmağanları içün tenqit etip, olarnıñ faaliyetini tüzetmege çağıra.
«Bugünde-bugün Donbassnı ğayrıdan tiklev devlet agentligi ve Qırım meseleleri boyunca agentlik çalışmaylar. Ükümet qırımtatarlar basqı altında qalğan Qırım vaziyeti boyunca açıq bir mevam saibi olmamaqtan utanmaymı?» – dep ayttı deputat Yuqarı Radada «ükümetke sual saati» vaqtında.
Ukraina ükümeti yanında Qırım meseleleri boyunca Devlet hızmeti quruldı, em de Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meselelerinden vekâletli vazifesi açıldı.
Noyabr 3-te Kiyevniñ bölge memuriy mahkemesinde «fevral 20» uquq qorçalayıcı gruppası vekilleriniñ Qırım meseleleri boyunca Ukraina Devlet hızmeti ve onıñ reberlerine qarşı açtırğan davası boyunca birinci toplaşuv olıp keçti.
Rusiyeniñ 2014 senesi mart ayında kerçekleştirgen Qırım işğalinden soñ Hersonda Ukraina prezidentiniñ Qırım temsilciligi, Kiyevde Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve Odessada Ukraina İçki işler nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş idaresi çalışmaqta.
Ukraina prezidentiniñ yanında qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ ofisi açıldı. Onıñ reberi Mustafa Cemilev ola.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keriçte Lenin meydanı yanındaki merkeziy "Furşet" supermarketine kirdim, ve, sanki 2014 yılına qayttım, dep dejavü oldı. Farlar boş, mal yoq.
Böyle beş yıl evel endi olğan edi, tükân rafları birden boşanğan edi. Boşluqnı saqlamaq içün, satıcılar bir türlü malnı bütün rafqa sozıp qoya ediler, tamam, raflar domatis şırası bankaları ve deñiz qapıstası ile konservalardan "piramida"larnen tizilgen sovet vaqtında kibi.
Kimer bölüklerde - bom-boş: ne qaşqaval, ne kalbas, ne nasıldır olacaq bir pişken şeyler.
Alıcılar şaşmalap yüre, qırmızı fiyat yarlıçıqlarına baqıp turalar: süt mahsulatını ve başqa tez bozulğan malnı yarı fiyatqa satalar. Pensiyalılar, buz dolaplarını qarıştırıp, ucuzlanğan erzaqlarnı baqa.
Tanış tükâncımdan ne olğanını soradım. "Furşet"ni qapatalar, eken, onıñ yerine ise rusiyeli "MagazinÇİK" kelecek. Satıcılar - dey - şaştı, yañı saipler işke alacaqmı, ya da başqa bir yer qıdırmaq kerek olğanını kimse bilmey. İş ise Keriçte çoq degil, mıtlaqa ticaret saasında.
Sanktsiyalar niayet Keriçkece de kelip çıqtımı? Ya da faqırlaşqan keriçlilerniñ satın aluv qabiliyeti ticaret ağınıñ çalışmasına imkân bermeymi?
Lâkin "Furşet" daa "Ukraina vaqtı"ndan berli populâr edi: alıcılar mallarnı da begene edi, yeri de güzel edi. Sovet vaqtından berli keriçliler sevgen sabıq "Çayka" univermagı binasında nafile çalışmadı da. Yeri qolay: merkezniñ özünde, cayav da, maşnanen de kelmek içün bütün şaraitler bar.
2014 senesinden soñ, rusiye mahsulatına keçken başqa tükânlarda kibi, "Furşet"te de ket-kete mal keyfiyeti yaramaylaşıp, fiyatlar ise paalılaşıp başladı. Amma bu yerge alışıp turğan keriçliler ep bir kele edi.
Fasadda tanış adnı körmege pek hoş edi, mahsulatnıñ çeşitligi denişse bile, oña da alıştılar. Nafile: Qırımda şimdi daimiy şey yoq, mıtlaq biznes saasında. Ve, boş raflarğa baqıp, deñişmelerniñ neticesi tek yaramayca olacağını añlaysıñ.
Şimdi de öyle: Keriç adamlarını - tanış mallardan, satıcılarnı - işten, şeer merkezini - daa beş yıl evel mında yahşı bazar ve biznes inkişafı içün bütün şarait olğanı hatırlavından - marum qaldıralar.
Vasıl Korçev, keriçli Qırım blogeri
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını bildirip, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
ANTALYA MURATPAŞA KEPEZ AKSU ISI SU SES ÇATI YALITIM MALZEMELERİ SATIŞ ANTALYADAKİ MURATPAŞADAKİ AKSUDAKİ KEPEZDEKİ FİRMALARI
antalya yalıtım malzemeleri satış,antalya su yalıtımı,antalya ses yalıtımı,antalya ses yalıtımı,antalya çatı yalıtımı,antalya yalıtım malzemeleri satan yerler,antalyadaki yalıtım firmaları,antalya yalıtım şirketleri,antalya yalıtım fiyatları
muratpaşa yalıtım malzemeleri satış,muratpaşadaki yalıtım firmaları,muratpaşa su yalıtımı,muratpaşada ses yalıtımı,muratpaşada ses yalıtımı,kepez yalıtım malzemeleri satış,kepezde su yalıtımı,kepezde ısı yalıtımı,kepezde ses yalıtımı,aksu yalıtım malzemeleri satış,aksu yalıtım firmaları,aksudaki yalıtım firmaları,aksu su yalıtımı,aksu ses yalıtımı,aksuda ses yalıtımıEtiketler: muratpaşa yalıtım malzemeleri satış muratpaşadaki yalıtım firmaları muratpaşa su yalıtımı muratpaşada ses yalıtımı kepez yalıtım malzemeleri satış kepezde su yalıtımı kepezde ısı yalıtımı kepezde ses yalıtımı aksu yalıtım malzemeleri satış aksu yalıtım firmaları aksudaki yalıtım firmaları aksu su yalıtımı aksu ses yalıtımı aksuda ses yalıtımı antalya yalıtım malzemeleri satış antalya su yalıtımı antalya ses yalıtımı antalya çatı yalıtımı antalya yalıtım malzemeleri satan yerler antalyadaki yalıtım firmaları antalya yalıtım şirketleri antalya yalıtım fiyatları
bu sitede antalya antalyada antalyadaki satış imalat imalatı imalatçısı imalatçıları tamir tamiri tamircisi tamircileri montaj teknik servis servisi servisleri malzeme malzemesi malzemeleri montajı gibi firlaları yer almaktadır
Tasarım ve Programlama: Kar Ajans


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Arnavutlıqnıñ Avropa ve çetel işleri naziriniñ muavini Agron Tare ile video konferentsiyasını kerçekleştirip, bu memleketniñ vekillerini «Qırım platforması» sammitine yañıdan davet etti.
Bu aqta Ukraina Tış işler nazirliginiñ saytında derc etilgen haberde aytıla.
Arnavutlıqnıñ Avropa ve çetel işleri naziriniñ muavini memleketi Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tuta, dep tasdıqladı7
Onıñ qayd etkenine köre, Arnavutlıq Ukrainanıñ «Qırım platformasını» quruv teşebbüsine qol tuta.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitine 30 memleketniñ vekilleri kelecek, dep ayttı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom» telekanalınıñ yayınında Ukraina Tış işler nazirligi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platformasında» iştirak etecegini tasdıqlağan memleket sayısını aydınlatmağa daa planlaştırmay, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu qarar Rusiye tirengeni içün qabul etildi.
Latviya Seymi Qırımnı işğalden qurtaruv ve halqara seviyede tanılğan sıñırlarda topraq bütünligini ğayrıdan tiklev ğayretlerinde Ukrainağa qol tutmaq içün «Qırım platforması» deputatlar gruppasını qurdı.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde dayimiy temsilcisi Boris Babin, «küçlü bir arbiy quvet olmadan» ilhaq etilgen Qırımda işğalniñ alıp taşlanması imkânsızdır, saya. Bunı o, Liga.net neşiri içün bergen intervyüde bildirdi.
Babin: «Qırımnı nasıldır aq-uquq qorçalayıcı cemiyet ceryanınıñ çerçivesinde azat etmek mumkün olacağını tüşünmeyim. Qırımnı azat etmek içün, iç şübhesiz, bizim – em de vaziyetten dolayı degil de, samimiy olğan ittifaqdaşlarımız tarafından Rusiyege qarşı halqara siyasiy tazyiq kerek olacaq. Ekincisi, kimse arbiy terkibiy qısımnı lâğu etmedi – küçlü arbiy quvet olmadan işğalniñ alıp taşlanması imkânsız, bu boş bir hayaldır», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, «bütün bular, – strategiya elementleridir; işğal alıp taşlanğan soñ territoriyalarnıñ reintegratsiyası strategiyasından farqlı olaraq, bu strategiya ömürge keçirilmegence, onıñ tafsilâtlarını bildirmek olmay».
Aynı zamanda Babin, Ukraina ukümetiniñ Qırımğa, «kimse zarar körmeden, iç bir lüstra sallanmadan» qaytmaq kerekligini qayd etti.
Poroşenkonıñ Qırımdaki daimiy temsilcisi, bu yılnıñ soñuna qadar yrımadanıñ işğali alıp taşlanğan soñ Ukraina ukümeti yapacaq «areketlerniñ adım-adım planı»nı taqdim etmek istegenini qayd etti.
Mart 27-de Babin, Kyivge, halqqa açıq olğan, bir qaç yıl devamında yapılacağı közde tutulğan yarımadanı reintegratsiya etüv strategiyası kerek, dedi.
Bundan daa evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnıñ sakinleri, «Ukraina prezidenti saylavlarında iştirak etmek kerek ve erte-keç iştirak etecekler», dep beyan etti.
2017 senesiniñ sentâbrinde Poroşenko, BMTniñ azaları olğan ülkelerge, «Ukrainağa ait Qırımnıñ dostları halqara gruppası»nı meydanğa ketirmek teşebbüsinen muracaat etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
«Rodina» adlı bütünrusiye firqanıñ regional bölügi Qırımnıñ «Devlet Şurası» saylâvlarında iştirak etecek namzetlerni belgiledi. Olarnıñ arasında Qırımnıñ birinci prezidentı Yüriy Meşkov. Bunı «Krıminform» bildire.
Belli olğanı kibi, «Rodina» firqasınıñ saylâv cedveli 69 kişiden ibaret. Olardan 15 namzet majoritar olaraq saylâvda iştirak etecek ola.
Saylâv cedveliniñ başında Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Vadim Kolesniçenko buluna. Cedvelde ekincisi şimdiki «Devlet Şuranıñ» deputatı, «Novıy Svet» şarap zavodnıñ müdiri Yanina Pavlenko. Birinci on namzet arasında Aleksandr Melnik, Vladimir Osipenko, Vladimir Meşkov, Valeriy İvanov ve Konstantin Knırik.
Bu firqadan saylâvlarda iştirak etecekler arasında Yaltanıñ sabıq şeer yolbaşçısı Aleksey Boyarçuk, sabıq deputat, «Tayğan» safari-parkınıñ saibi Oleg Zubkov, Qırım depuptatı Aleksandr Râbkov, sabıq deputat ve «Tavriya» futbol klubınıñ sabıq müdiri Ruvim Aronov.
Qırımnıñ «Devlet Şurası» saylâvları sentâbrnıñ 14-de keçecek. Qırımda 25 bir mandatlı saylâv bölgesi olacaq.


text:
Bunı öz başına ilân etilgen Qırım ükümeti baş naziriniñ birinci muavini Rustam Temirgaliyev bildirdi, dep haber ete İTAR-TASS.
Temirgaliyevniñ aytqanına köre, böyle etip emanet sigortası boyunca Agentlik paranı qısmen qaytarır edi.
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ bildirgenine köre, al-azırda banklarda para miqdarı 700 biñ rubleden ziyade olğanlarnıñ cedveli tizile.
Onıñ qayd etkenine köre, qırımlılarnıñ esaplarını «qapatqan» diger ukrain banklarını da aynı taqdir bekley.
Bundan evel Aksönov ukrain banklarından iç birisi Qırımda işini devam etmek içün ariza yazmağanını bildirdi.
Bugün «PrivatBank» matbuat hızmeti bildirdi ki, Rusiye Merkeziy bankı Qırımda maliye müessiseni zapt ete.


text:
NATOnı Ukraina vaziyeti raatsızlay, – dep ayttı cuma künü, mart 6-da, alyansnıñ baş kâtibi Jens Stoltenberg. Radio Svoboda bildire ki, bunı Stoltenberg Helsinkide Finlândiya baş naziri Aleksandar Stubb ile beraber keçirgen matbuat konferentsiyasında haber etti.
«Bizlerni Ukraina vaziyeti raatsızlay ve şimdi diger Rusiyeni körgenimiz pek müimdir», – dedi o.
Jens Stoltenberg qayd etti ki, bir çoq yıl devamında NATO Rusiye ile işbirlikni inkişaf ettirmege tırışqan edi.
«Ve biz bunı yapmağa devam etemiz. Lâkin Rusiye ile iş ve konstruktiv munasebetler olması içün o qomşularnı ve olarnıñ sıñırlarını ürmet etmek kerek. Eminmiz, mudafaa quvetleştirilmesi ve dialog arasında qarşılıq yoq», – dep qayd etti Stoltenberg.
Cuma künü, mart 6-dp, terrorizm ile küreş tedbirleriniñ matbuat merkezinde Ukraina şarqındaki cenk uruşları alanında separatistler tarafından ücüm etilecegini red etmeyler.
Fevral 12-de tizilgen Minsk añlaşmalarınıñ iç bir noqtası tolusınen yerine ketirilmey. Ukraina tarafı separatistlerni ateş toqtatuv rejiminiñ bozulmasında qabaatlay, boyevikler ise ukrain askerlerini qabaatlaylar. Ağır silâ çekilmekte. Esirlerniñ «episini episine» formatında almaşuvı daa olmadı.


text:
Bazar künü, aprel 19-da, Poloniya ukrainlileri Varşavada Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında Rusiye tarafından 2014 senesi mart ayında işğal etilgen Qırımğa qol tutuv aktsiyasını keçirdiler.
Bunı «Yevromaydan-Varşava» bildire.
Teşkilâtnıñ malümatına köre, ukrain ve qırımtatar timsalleri ile yaraştırılğan büyük avtobusta ukrainliler Varşavanıñ merkeziy soqaqlarını dolaştı. Aktsiyanıñ ilk turağı – Rusiye elçihanesi oldı. Narazıcılar ellerinde ukrain bayraqlarını tutıp «Qırım – Ukraina» dep qıçırmaqta edi.
Miting alıp barıcısı Andrey Golosko aktsiyada tek ukrainliler degil de, Qırım işğaline qarşı çıqqan diger millet vekilleriniñ bulunğanını bildirdi.
«Eñ büyük hatamız – epimiz Qırım imperiyanıñ dağıluvı ile qaytacağını tüşünemiz. Tam tersi. Qırımnı qaytarsalar, demek cinayetleri de azca olur, mahkemede de cezaları qısqartılır. İleride de Qırımnıñ işğalini saqlap tursalar, cezaları müthiş olur. Kemlik imperiyası – birinci degil. Stalin ve Gitlerniñ izdeşleri. Birincisi, ekincisiniñ de soñu bellidir», – dedi aktsiya devamında «Razom» Birdemlik Areketi»niñ yetekçisi Vâçeslav Sivçik.
Elçihane yanından keçken aydavcılar da ukrainlilerge destegini bildirmekte edi.
Faallerniñ fikrine köre, Rusiyeniñ Ukrainadaki istilâsınıñ toqtatılmasını bütün halqara teşkilâtlardan talap etmek kerek. Aktsiyada ukrainlilerni Ukrainada küçlü iqtisadiyatnı qurmaq içün areket etmege çağırdılar.
Aktsiyadan soñ faaller, avtobusqa minip, Ukraina elçihanesine kettiler. Mında olar Qırımda yaşağan ukrain ve qırımtatarlarğa qol tutuv videosını yazğanlar.
Malüm olğan kibi, raatlıq künleri Rusiyeniñ Ukrainadaki istilâsına ve Qırım işğaline qarşı miting Pragada keçti.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, AQŞ prezidenti Donald Trampqa doğrultılğan yılbaş hayırlavında, eki devlet arasında konstruktiv dialognıñ global stabillik içün pek muim olğanını söyledi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat hizmeti dekabrniñ 30-nda bildirgeni kibi, Putin hayırlavında Rusiye ve AQŞnıñ «musaviylik ve qarşılıqlı ürmet» esasında «uzaq istiqbalge doğrultılğan pragmatik emekdaşlıq»nı inkişaf ete bileceklerini qayd etti.
Putin, «Rusiye ile Amerika arasında konstruktiv dialogınıñ inkişaf etilmesi dünyada strategik stabillikniñ pekitilmesi ve global telükeler ile meydan oqumalarğa optimal cevaplarnıñ qıdırılması içün hususan emiyetlidir», dep qayd etti.
Dekabrde Tramp, Rusiye Phenyannı nükleer programından vazgeçirmek içün Şimaliy Koreyağa tazyıq etmege «yardım etmey», dep bildirdi.
Moskva ile Vaşıngton arasındaki munasebetler Rusiye 2014 senesinde Qırımnı ilhaq etken soñ ve bıltır AQŞtaki prezident saylavına qarışuvda qabaatlanğan soñ bozuldılar.


text:
Cemilev musulmanlarnı Ramadan ayı ile hayırlap, milletine yañıdan Vatanda birleşmege tiledi
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev iyün 18 künü bütün musulmanlarnı muqaddes Ramadan ayı ile hayırladı.
Beyanatqa qayd etilgeni kibi, «ruhiy mükemmelleştirüv, deñiştirüvler ayıdır».
«Eyi niyetleriñizde muvafaqiyetler tileymiz. Tuvğan toprağımız Qırımda daa nice bayramlarğa beraber yetecegimizge ümütimiz bar, inşaAllah», – denile hayırlavda.
«Umma» Ukraina musulmanlarınıñ diniy idaresi evel ay devamında keçirilecek gece namazları aqqında bildirgen edi.
Qırımda iyün 18 künü Aqmescitniñ merkeziy Kebir camisinde Qırım musulmanları diniy idaresi tarafından teşkil etilgen birinci umumiy iftar keçirilecektir.
Ramadan muqaddes ayı devamında musulmanlar oraza tutmalı, yani kündüz aş ve suvdan vazgeçmeli. Orazadan ağırayaqlı ve emizdirgen qadınlar, yedi yaşqa yetmegen balalar, hasta ve qart insanlar, seyahatçılar boşatıla.
Evel bildirilgeni kibi, «Ukraina musulmanları Assotsiatsiyası» cemaat teşkilâtı «Qırımtatar cemiyeti» (Kiyev) ile birlikte Ramadan ayında Quran ezberlevi boyunca yarış keçirecektirler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında iş adamı, Bekir Çoban-zade adına milletlerara amanlıq hayriye fondunıñ tesisçisi Resul Velilâyev Qarasuvbazarnıñ Svâto-Nikolskiy katedral kilsesiniñ abadanlaştıruvına maddiy yardım kösterdi.
Bunı bazarertesi künü, aprel 27-de, Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Ortodoks kilsesiniñ abadanlaştıruvına para sertifikatını musulman iş adamı papaz Maksimge aprel 24-te Qarasuvbazarda şeer camisiniñ tantanalı açılış tedbirinde berdi», – aytıla haberde.
Malüm olğanı kibi, iş adamı Resul Velilâyev Qarasuvbazar Cuma Camisini qurmağa teklif etken edi. Qurucılıq işleri bir buçuq yıl sürdi. Cuma Caminiñ tantanalı açılışına 500 insan keldi. Davet etilgenler arasında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırım baş naziriniñ muavini Ruslan Balbek ve Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetiniñ yolbaşçısı Zaur Smirnov bar ediler.


text:
«Anda öz başına ilân etilgen cumhuriyet akimiyeti faaliyetiniñ qanun esasları ve kefil etilgen telükesizlik bar olğanını tasdıqlağan kefaletimiz yoq», – dep qayd etti Deşçitsa.
O, Ukraina qıtası ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti arasında kiriş noqtalarını meydanğa ketirüv aqqında malümatnı red etti.
«Bizler Ukrainağa ekstremistler ya da Rusiye mahsus hızmetleriniñ agentlerini kirsetmemek içün nezaretni quvetleştirüv aqqında aytamız», – dedi TİN yolbaşçısı.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye ile viza rejiminiñ kirsetilmesi kün mevzularından biri olaraq qala.
«Rusiye böyle bir qarar alsa, biz de qarşılıqlı alda Rusiye vatandaşlarına nisbeten aynısını qabul etermiz», – dedi Deşçitsa.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina sıñırlarını imaye etmek içün pasport ve gümrük teşkerüvi ciddiy olmalı, Ukrainada bulunması istenmez şahıslarnı memleketke aslı kirsetmemek kerek.


text:
24 QADIR GECENİÑ ALEMETLERİ | RAMAZAN NEFESI
Ramazan ayı bu düñyada ballar içün degil de, büyükler içün hayal etilmegen bir menqibedir. Çünki bu ayda kerçek Qudret Saibi Allahu Taalâ Öz merhametini, rahmetini esapsız bağışlay! Tek kerçekten onu istemek kerekmiz. Çünki bu ayda Cennet qapuları açıla ve Ceennem qapuları qapatıla Çünki bu ayda Qadır Gecesi bar ve bu gecede bütün insanlıqqa qıyamet kününe qadar vahyiniñ muhur olğan, yani soñ Kitap, yani Quranı Kerim, yiberildi. Çünki bir emir ile er ikmetli işke o gecede üküm etilir (kim doğacaq, kim ölecek, kim zengin olacaq, kim ayrılacaq, kim evlenecek, kim zengin olacaq, kim bay olacaq, kim bahtiyar olacaq, kim ğamda qalacaq). İşte çoq musulmanlar, müminler bu geceye nail olmağa isteyler ve soraylâr: ya ocam bügün mı acaba oldı? Nasıl onu bilmege mümkün. İşte bu avesi (ateştelendirmek içün) kerçekten Peyğamberimiz (sallâLLahu aleyhi ve-s-sellâm) bazı Qadır geceseniñ alemetlerni (işaretlerni) añlattı. Meselâ…


text:
Salı künü, dekabr 15-de, Qırımda yarımadağa Kubanden uzattırılğan energetik köpürniñ ekinci yolağını bekleyler.
Bu aqta Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov bildirdi.
«Yarın energetik köpürniñ işlettirilmesine avale berilecek»,– dedi o dekabr 14 künü FA yoq etilmesi boyunca ştabnıñ toplaşuvında.
«Quvet ket-kete toplanacaq, birden tam miqdarda bermezler», – dedi o.
«TASS» agentligine Rusiye devleti başınıñ matbuat kâtibiDmitriy Peskov bildirgeni kibi, Pütin salı künü Kremlde çalışa ve «Qırımnıñ energetik teminlevi ile oğraşır».
Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak degeni kibi, Qırımğa Kubanden berilgen energetik köpürniñ ekinci yolağı yarımadanıñ bir 90% ihtiyacını yerine ketirir.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Dekabr 8 künü Ukraina energetik tertibatından Qırımğa bir elektrik yolağı boyunca elektrikniñ berilmesi ğayrıdan tiklendi. Amma Qırımda alâ daa ağ qazaları yüz bere.


text:
Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi oña Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı qorumağa izin bermegen soñ Qırım davası boyunca eñ az 16 zarar körgen kişini ve qabaatlav tarafınıñ şaatını sorğuğa çekildi.
«Tek bugünki oturışuvda eñ az 16 zarar körgen kişi ve qabaatlav tarafınıñ şaatları sorğuğa çekildi. Üçünci istinaf mahkemesi Refat Çubarov saylağan advokatnı kirsetmemek qararına qarşı şikâyetni baqacaq 45 kün içinde mümkün olğanı qadar çoq delil ketirmege, eñ yahşısı da üküm çıqarmağa isteydirler», – dep yazdı advokat Facebook saifesinde.
Advokat Nikolay Polozov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ Qırım davasında imaye olamağanı içün Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesinden oña Rusiye umumiy adliye Üçünci istinaf mahkemesine (Soçi) şikâyet etmege imkân bergen vesiqanı aldı, dep bildirdi.
Aqmescitte iyülniñ 23-nde mahkemede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava temelden baqılıp başlandı. Mahkeme vekilleri diñleyicilerni oturışuvğa ve mahkeme binasına kirsetmedi, dep bildirdi «Qırım esnası» teşebbüsiniñ faalleri.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.


text:
Ukraina Qırımnı işğalden qurtaruv meselesini kün tertibinden çıqarmay. Bu aqta Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danilov MTMŞ qapalı toplaşuvından soñ jurnalistlerge bildirdi.
«Qırım meselesini kün tertibinden çıqarmaymız, çünki Qırım meselesi de bizim içün müim ola. Ukrainağa ait topraqlarımıznı, topraq bütünligimizni qoruycaqmız», – dep bildire Danilovnıñ aytqanlarını «İnterfaks-Ukraina».
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «normand formatındaki» sammit arfesinde, dekabrniñ 7-nde, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ toplaşuvını ötkerdi. MTMŞ toplaşuvı Bankovayada qapalı şekilde keçirildi.
«Normand formatındaki» körüşüv dekabrniñ 9-nda Parijde ötkerilmeli. Böyle muzakereler soñki sefer 2016 senesi oktâbr ayında keçirilgen edi. Ukraina prezidenti Zelenskıynıñ aytqanına köre, «norman dördü» memleketleriniñ liderleri esirlerniñ qaytuvı, ateş toqtatıluvı, Ukraina-Rusiye sıñırınıñ kontroli ve Donbastaki saylavlarnı muzakere etecekler.


text:
Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecek. Bu, 2015 senesi yanvar 30-da qabul etilgen Rusiye ükümetiniñ 118-p sanlı fermanınen belgilengen leyhanıñ ömürge keçirilmesi fiyatına köre, 380 million ruble (tahminen 6 million dollar) azcadır, dep bildire «Krımskiy most» («Qırım köprü») haber merkezi.
Yañı sayılğan fiyatqa «Stroygazmontaj» şirketiniñ leyhası icracısınıñ masrafları ve qurucılıq müşterisi «Taman» Federal yol agentliginiñ masrafları kire.
Elde etilgen malümatqa köre, Keriç boğazında köpür leyhası ve quruvına devlet kontraktınıñ umumiy fiyatı (icracınıñ masrafları) 223 142 621 480 ruble miqdarında belgilengen, bunen beraber NDS 18%.
«Köpür qurulmasına devlet kontraktından ğayrı, leyhanıñ ömürge keçirilmesi müşteriniñ qurucılıq nezareti içün masrafları, müellif nezareti, topraq damartılarınıñ satın alınması ve olarnıñ daimiy qullanuvı resmiyleştirilmesi, evelden körünmegen masraflarnı közde tuta», – dep aytıla beyanatta.
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi.
Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde aprelniñ 17-nde «yaltalı yaqıcılar davasınıñ» temyiz talabı baqıldı. Qadı İrina Rıjkova temyiz talabını qanaatlendirip, ükümni lâğu etmege ve davanı Yalta şeer mahkemesine qaytarmağa qarar aldı. Bu aqta «Krımskiy protsess» («Qırım esnası») teşebbüsiniñ Facebook saifesinde haber etile.
Mahkeme vaqtında mahkümler olarnı qabaatlarını tanımalarını mecbur etmek içün işkencege oğratqanlar, dep bildirdi.
Qırım faalleri mabüslerden biri Muyedin Alivapovnıñ davasını Qırım mevzusında Ukrainağa qoltutqanını ve qırımtatarlarğa qarşı yapılğan repressiyalarnen bağlı fikrini açıq bildirgen qardaşınıñ faaliyetinen bağlağan edi.
Yanvarniñ 23-nde Alupkada 21 yaşında qırımtatarı Muyedin Alivapov tutulğan edi. Onı daa eki kişinen beraber Qırımnıñ cenübiy yalısında maşinalarnı tutandırğanlarında qabaatladılar.
2018 senesi yanvar ayında Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi Muyedin Alivapovnı 4,6 yıl yaşav tarzı koloniyasında, Sergey Kudrâşovnı 3 yıl yaşav tarzı koloniyasında, Vâçeslav Butnikni ise 2,5 yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti. Mahküm etilgenler ükümni temyiz etti, faqat Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi onı deñiştirmegen edi.


text:
Rusiyeniñ «Lefortovo» SİZOsında tutulğan qırımlı İvan Yatskin fevralniñ 12-nde bir saat soqaqta qış urbasız ve ayaqqapsız tutuldı, dep bildirdi advokatı Nikolay Polozov Facebookta.
«Lefortovo» SİZOsında kameralarnıñ ara-sıra sanitar işlevi yapıla. Bu kerekli tedbir, em de koronavirus pandemiyası vaqtında. Amma kamerası temizlengende İvan Yatskin başqa boş kamerağa alına edi, bu sefer ya boş kamera yoq edi, ya da başqa sebepler bar edi, amma SİZO hadimleri İvan Yatskinni kezdirmege qarar aldı. Ve kamerada olğan urbada yollağanlar: futbolka üstüne kofta, sport ştan ve yaz ayaqqabı. «Lefortovo» SİZOsınıñ hadimleri müvekkilimni -14 suvuqta kurtkasız qaldırıp, bir saat tutqanlar», – dep yazdı Polozov.
Onıñ aytqanına köre, Yatskin qıçırsa da, 45 daqqa kimse yanına kelmegen edi.
«Bugün İvan Yatskin ayaqlarını kösterdi, üç künden soñ bile parmaqları mos-mor, buzlağanını ifadeley. Bu tahqiqatçığa bildirildi, mor parmaqlar da kösterildi», – dep qoştı advokat.
Nikolay Polozov İvan Yatskinge ayaqlarını ekimler baqması içün ariza yazmasını tevsiye etti.
«Olğan hastalıqlarğa baqılsa, buzlamasınıñ ciddiy aqibetleri ola bile. «Lefortovo» SİZOsında kimler ve ne maqsadnen mabüslerge işkence dep sayıla bilgen böyle yanaşqanını bilecekmiz», – dep qayd etti advokat.
Hatırlatamız, Moskva şeer mahkemesi qırımlı İvan Yatskinni daa eki ayğa – 2021 senesi aprelniñ 16-na qadar SİZOda qaldırdı.
Yanvarniñ 28-nde Qırımnıñ Curçı rayonındaki Toğaylı (Kormovoye) köyünde Yatskinniñ ömür arqadaşı Gülnara Kadırovanıñ evinde Rusiye quvetçileri tintüv keçirdi.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu dekabr ayında belli oldı.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.
Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı siyasiy, milliy ya da diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Rusiye akimiyeti bu sebeplerni inkâr ete.


text:
İşğal etilgen Qırımğa sürgün etilgen 10 biñ alman qayta bile.
Bunı ATR telekanalınıñ efirinde Qırım almanlarınıñ cumhuriyet cemiyetiniñ reisi, «Devlet şurası» deputatı Yuriy Gempel bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, prezidentniñ sürgün etilgen halqlarnıñ aqlavı boyunca avalesi çıqqanınen, cemiyetke repressiyalarğa oğrağan almanlarnıñ ailelerinden mektüpler kelip başladı. Umumen, tahminen 1200 aileden mektüp keldi, olardan 400-den ziyadesi şimdi Almaniyada yaşay.
Gempel qayd etkeni kibi, bugün Qırım, onıñ fikrine köre, işbu meseleni çezip olamay, amma sürgün etilgen nemselerniñ aileleri insanlarğa vatanğa qaytmağa imkân berecek avaleniñ amelge keçirilüvini ep bekleyler.
«Menimce, insanlar qaytıp başlasa, tarihiy adaletlik üstün çıqar edi»,– dedi Gempel.
Alman toplulığınıñ başı qırım nemselerniñ 30-35% sürgünlikte elâk olğanı aqqında da haber etti.
Hatırlatamız, Almaniya yolbaşçılığı Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yaşağan alman qavmiy azlıqqa yardım etmesini toqtattı.


text:
Oraq ayınıñ 19-da Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç ”Qırımnıñ etraftaki müiti: işğal devrindeki deñişmeler ve ziyanlar” mevzsusında Qırım SOS cemaat teşkilâtı tarafından keçirilgen tedqiqatnıñ «Qırımnıñ etraftaki müitini kirletüv ve tabiat menbalarını zayıflatuv» mezusındaki 2-nci bölügini taqdim etüvde iştirak etti.
Tedqiqatnıñ bu qısmı tehnogen facialar ve telükeler, çöplük meselesi, suv menbalarını zayıflatuv, Qara ve Azaq deñizlerini kirletüv, tabiat baylığını nezaretsiz şekilde qullanuv, Qırım çöllerini sürüv ve ormanlaştıruv meselelerine bağışlanğandır.
”Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarındaki ekologik vaziyet meselesi hususan Ukraina Prezidenti tarafından tasdıqlanğan vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv Strategiyası munasebeti ile Temsilcilik içün pek müimdir. Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarındaki ekologik vaziyetini biz daimiy şekilde nezaret etmektemiz. Al-azırda tabiat-qoruq fonduna kirgen bir çoq obyektniñ yoq etilüvi, qanunsız şekilde faydalı malzemelerniñ istisal etilüvi kibi adiseler qayd etildi. Malümat Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri Prokuraturasına taqdim etildi, neticede mütenasip kriminal davalar açıldı ya da mevcüt olğan davalar malümatnen toldurıldı. Ekologiya mesesi Qırım yarımadasını işğalden azat etüvni maqsat etip qoyğan Qırım platformasınıñ faaliyetinde müim bir yer alacaqtır’‘ – dep qayd etti öz çıqışında Daimiy Temsilci.
”Qırım SOS cemaat teşkilâtı tarafından vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki ekologik vaziyet boyunca kerçekleştirilgen ciddiy tedqiqat pek müim, kerekli ve vaqtında yapılğandır. Esabatta yer alğan talil ve tevsiyeler ”Vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv
Strategiyasını” yerine ketirüvni maqsat etip qoyğan tedbirler Planını meydanğa ketirüv esnasında ve Qırım platformasınıñ faaliyetinde işletilecektir”, – dep yekünledi Anton Korınevıç.
Tedbirde tabiatnı qorçalav meseleleri boyunca ekspert Oleksiy Vasılük ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri Prokuraturasında silâlı dava şaraitlerinde işlengen cinayetler, teşkil etilgen ve halqara cinayetçilik ile küreşken organlar ve polis organları tarafından qanunlarğa riayet etüvni nezaret etken idareniñ müdiri Sergiy Turçın iştirak ettiler.


text:
İşğal etilgen Qırım «Devlet şurasınıñ» deputatları cumhuriyet paytahtı aqqında qanunnı soñki oquvda qabul ettiler. Bu statusnı Aqmescit aldı. Bu aqqında dekabr 24-te TASS bildire.
Qanunğa köre, Qırım paytahtı yarımadanıñ memuriy, siyasiy, iqtisadiy, medeniy-tarihiy, ilmiy-maarif merkezi ola. Al-azırda Aqmescitte «Qırım devlet akimiyetiniñ organları, icra akimiyet federal organlarınıñ territorial organları, çetel devletler, Rusiye Federatsiyası ve halqara teşkilâtlarnıñ temsilcilikleri» yerleşe.
Qırım paytahtınıñ vazifeleri olaraq federal ve cumhuriyet obyektleri ve müessiseler faaliyetiniñ temin etilmesi, transport infrastrukturasınıñ inkişafı ve tertip-nizam tedbirleri belgilendi. Qanunğa köre, bu vazifelerniñ amelge keçirilmesine cumhuriyet bücetinden para ayırılacaq.
«Qanunnıñ qabul etilmesi böyle bir status olmağanınen bağlıdr. Aqmescit paytaht sayıla edi, lâkin bu iç bir yerde belgilenmegen edi. Bizim içün bu yañı bir şeydir», – dedi Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev.
Aynı vaqıtta, neşirniñ qayd etkenine köre, qanun ileride başqa şeer paytaht olmasını red etmey.
«Devlet şurasınıñ» qanunlar komitetiniñ reisi Yefim Fiks dedi ki, Qırım anayasasına belli bir deñişmeler kirsetilse ve referendum keçirilse, paytahtnı deñiştirmege imkân olacaq.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin bazarertesi künü, mart 16-da, Sankt-Peterburgda Qırgızistan prezidenti Almazbek Atambayev ile muzakereler keçirecek.
Kremlniñ matbuat hızmeti bildire ki, muzakerelerniñ kün tertibinde ticaret yatırım, medeniyet gumanitar ve energetik saalarda işbirlik meseleleri bar.
Qırgızistan prezidenti Rusiye zenaatdaşı ile bu yıl ekinci kere körüşe, dep qayd ete Kremlniñ matbuat hızmeti.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinni 10 kün, mart 6-dan itibaren, körmediler. Onıñ temsilcisi Dmitriy Peskov izaatlar bermeyip, internette bunıñnen bağlı tahminlerni «baar tesiri» dep adladı. Onıñ aytqanına köre, Putin sağdır ve «onıñ işi çoq».


text:
Qırım MC ve Aqyar şeeri prokuraturası, işğal etilgen Qırım mahkemelerinde çalışqan sabıq mahkemelerge qarşı qabaatlav aktlarını mahkemege yolladı. Olar devlet hainliginen qabaatlana. Bunı müessiseniñ matbuat hızmeti haber ete.
«Qabaatlanğanlar öz areketlerinen ve qararlarınen yarımadada işğal mahkeme organlarınıñ ve umumen Rusiyeniñ işğalci akimiyetiniñ şekillemesine ve çetel devletniñ temsilcilerine Ukrainağa qarşı faaliyet köstermege yardım ettiler», – dep yazıla bildirmede.
Maddege köre olar on ekinden yigirmi yılğa qadar apis cezasına mahküm etile bile.
Ukraina tahqiqatçılarınıñ versiyasına köre, qadılar Qırım işğal etilgen soñ Kreml nezaretinde olğan Sudaq ve Qarasuvbazar mahkemelerinde çalışqan.
Qabaatlanğanlar qırımtatar milliy areketiniñ 10 faaliniñ memuriy uquq bozma ile qabaatlı olğanı aqqında qararlar çıqardı.
«Söz 2014 senesi mayısnıñ 3-nde yüz bergen vaqialar aqqındadır. O zaman "qanun qoruyıcılar" qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevge Qırımğa kirüvni yasaq etti. O zaman qırımtatarlar narazılıq bildirip ve işğalge qarşı çıqıp bir qaç yerde yolnı qapattılar - Aqmescit-Aqyar, Herson-Canköy-Keriç, Aqmescit-Kefe-Keriç. Faallerniñ bu areketleri memuriy uquq bozma kibi hasiyetlendi», – dep yazıla bildirmede.
Yedi yıl evelsi, 2014 senesi mayısnıñ 3-nde, biñlernen qırımtatarı liderleri Mustafa Cemilevni qarşılamaq içün işğal etilgen Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırına keldi. Bir kün ögüne Rusiye akimiyetiniñ Cemilevniñ Qırımğa kirişini yasaqlamaq qararı aqqında belli oldı.
Zırhlı tehnikası olğan Rusiye quvetçileri Ermeni Bazarnıñ «Turetskiy val» keçiş noqtasında qırımtatarlarnıñ avtokolonnasını blok etti. Faaller Cemilevni körmek içün Rusiye quvetçilerini yarıp keçti ve keçiş noqtasına cayav ketti. Anda Qırımğa öyle de kirsetilmegen Mustafa Cemilevnen körüşti.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım memuriy sıñırı yanındaki naqliyatçılarnıñ episi izinsiz, ekseriyeti ise – asıl da naqliyat litsenziyası ve sigorta almadan çalışa.Bu aqta Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki temsilcisiniñ muavini İzet Gdanov beyan etti. O, ayırıca bu meseleni tez vaqıtta çezip, qanuniy yolcu taşımacılığı teşkil etmek kerek olğanını qayd etti.
Martnıñ 1-nden itibaren Qırım memuriy sıñırına qadar qatnaycaq eki dane şeerlerarası tren çalışıp başladı. Vaqıt ceetinden olar şeerge qatnağan Kyiv ve Harkiv trenleriniñ keliş saatine keliştirildi. Şeerlerara trenler «Kalançak» kiriş-çıqış noqtasına 10 km mesafede yerleşken «Vadim» stantsiyasına qadar qatnaycaq. Ukraina prezidentiniñ Qırım MC daimiy temsilcisi Boris Babin bu stantsiya ile memuriy sıñır arasında resmiy yolcu naqliyatı çalışıp başlaycağına söz bergen edi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım MC temsilcisiniñ birinci muavini İzet Gdanov,Qırım memuriy sıñırı civarına yolcularnıñ qanuniy naqliyatı mart ayınıñ ortasına qadar al etilecegine söz bere.
Hersondan Qırım memuriy sıñırına qadar qatnağan bütün naqliyat qanunsız yapıla. Olarnı qanuniyleştirmek ise – yerli akimiyetniñ vazifesiİzet Gdanov
– Biz küç idaresiniñ hadimlerinen beraber bir qaç kere reyd yaptıq ve Hersondan Qırım memuriy sıñırına qadar yapılğan bütün naqliyat qanunsız olğanını tesbit ettik. Olarnı qabuniyleştirmek ise – yerli akimiyetniñ vazifesi ve bunuñ içün olarğa bazı avaleler berdik. Herson valiligi region sıñırları içinde bir yarışma kerirerek, qanuniy bir naqliyatçını saylâmaq kerek edi. Şimdilik Geniçesk rayon memuriyeti vaqtınca bir naqliyatçını tayin ete ve yaqın zamanda o iş mıtlaq bir tertipke ketirilecek. Bu mesele mart ayınıñ ortasına qadar al etilmeli. Men er kesni sakinleştirmek isteyim: er kes qorqqanı kibi iç bir türlü yıqıp taşlav, iç bir türlü aydutlıq yapılmaycaq. Qırım politsiya idaresiniñ mında köçürilgeni sebebinden yerli yolcu naqliyatını bir tertipke kirsetmek içün, bizler belli bir küçke saipmiz.
Vaqtınca işğal etilgen territoriyalar işleri naziriniñ birinci muavini Yusuf Kurkçi, Qırım memuriy sıñırına qadar qanuniy naqliyat abadanlaştırılğanavtostantsiyalar olğan taqdirde yapılması mümkün, dep saya.
Avtostantsiyalarnıñ açıluvu çeşit strukturalarğa marşrutlar işlep çıqarmağa ve dağıtmağa fursat berecekYusuf Kurkçi
– Eger memuriy sıñırdaki kiriş-çıqış noqtalarından yılda 2,5 million insan keçse, demek olar yalıñız turizm niyetinen, ya da yalıñız A noqtasından B noqtasına qadar cesaret ya da meraq niyetinen ketmemektedir. Bu inasanlar muayyen ve belli bir maqsatnen keteler demek. Bügün de-bügün devlet, işğal etilgen territoriyalarnıñ memuriy sıñırını kesip keçken insanlar litsenziyası olğan naqliyat ve diger hızmetlernen faydalanması içün yolcu naqliyatını keregi kibi teşkil etip olamadı. Memuriy sıñır terkibinde avtostantsiya ve yemekhanesinen beraber memuriy hızmet bergen servis zonası teşkil etilmesi planlaştırıla. Amma eñ muimi şudır: avtostantsiyanıñ açıluvı çeşit strukturalarğa marşrutlar işlep çıqarmağa ve dağıtmağa fursat berecek.
Daimiy naqliyat teşkil etmek içün ilk-evelâ uyğun şartlar meydanğa ketirmek kerek, dep qayd ete Yusuf Kurkçi.
Ukraina qanunnamesine köre, Qırımğa resmiy sürette yolcu naqliyatı yapılması yasaq – olar tek kiriş-çıqış noqtalarına qadar qatnaybileYusuf Kurkçi
– İnanıñ ki, akimiyette çalışqan insanlar bunı istemegeni içün degil de, ilk-evelâ bir sürü şartlarnı yerine ketirmek kerek olğanı içün yapmaylâr. Ondan da ğayrı, Ukraina qanunnamesine köre, Qırımğa resmiy sürette yolcu naqliyatı yapılması yasaq – olar tek kiriş-çıqış noqtalarına qadar qatnaybile. Men bütün samimiyetimnen memuriy sıñır yanında memuriy hızmet bergen merkezler çalışıp başlamağanı içün afu sorayım. Biz alâ daa diger müessiselerde çalışqan ve qarar qabul etilüvi içün mesül olğan zenaatdaşlarımızğa bunıñ muim olğanını añlatmağa tırışamız. Afsus ki, Maliye nazirliginiñ daa muim meseleleri bar, lâkin yaqın vaqıtta bunıñ çezileceginden eminim.
Tatyana Kurmanova
(Metinni Vladimir Lentsev azırladı)


text:
Aprelniñ 24-ünde saba dünyada 190 788 adam koronavirustan öldi. Bunı Johns Hopkins Universiteti bildirdi, haber ete Azatlıq Radiosı.
2,7 milliondan ziyade adam COVID-19-nen hastalandı, 4,6 milliondan ziyade adam yahşı oldı.
Ukrainada, Sağlıq Nazirligine köre, aprelniñ 23-ünde saba koronavirus 7170 adamda tasdıqlandı. Ondan 187 adam öldi, 504 adam tedaviylendi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye zenaatdaşı Tatyana Moskalkovadan Rusiye işğal etken Qırımda mahküm etilgen ukrain faali Vladimir Baluhnıñ alı aqqında kerçek malümat bermesini talap ete.
«Vladimir cezasını çekecek yerge Rusiyege avuştırıldı. Siyasiy mabüsniñ apishane aşını aşamaqtan ve mahkümlerniñ urbasını kiymekten vazgeçkeni qasevetlendire. Tatyana Moskalkovadan Vladimir Baluhnıñ kerçek sağlıq vaziyeti aqqında maña amlümat bermesini talap etem. Şimdi aştan tamamen vazgeçse ya da ekimlerniñ tevsiyeleri olmağanda aş aşamağa başlasa, soñu ölüm ola bile», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Daa evel belli olğanı kibi, Baluh açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.
Advokat Dmitriy Dinzeniñ malümatına köre, Baluh 200 künden berli açlıq tutqan soñ ülser ya da pankreatit şübesi bar.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 5 yılğa mahküm etilgen Vladimir Baluhnıñ ükmüni qısmen yımşatıp, onı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. Bir aydan berli bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi.
İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Denis Didenko noyabrniñ 6-nda Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üç mabüsini apiste qaldırdı. Rustem Emirüseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyev 2020 senesi yanvarniñ 13-ne qadar tahqiqat izolâtorında qalacaqlar.
Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qabaatlayıcı taraf endi standart olğan delillerni qullandı. Olar tahqiqattan saqlana, şaatlarğa tesir ete ya da delillerni yoq ete bile eken. Biz qarşı çıqtıq, tahqiqat yekünlendi, şaatlarğa ise lafta bile tesir etmeycekler, çünki bu davanıñ bütün şaatları, diger «Hizb ut-Tahrir davalarında» olğanı kibi, gizlengen», – dedi Gemeci.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Yerli cemaat Eski Qırım (İslâm-terek rayonı) akimiyetiniñ vekillerine muracaat etken soñ şeerniñ yañı musulman mezarlığında qoranıñ yıqmasını toqtattılar. Bu aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Facebook saifesinde aytıla.
Temsil organınıñ malümatına köre, salı künü, mayıs 5-te, bu mezarlıqnıñ meselesi boyunca ükümet komissiyasınıñ toplaşuvı keçirilecek.
İslâm-terek regionınıñ reisi Ekrem Abdulvapovnıñ bildirgenine köre, şeer yolbaşçısı mahkemeniñ qararına esaslana. Mahkeme ise mezarlıqnı kenişletmege izin bermey, rayon yolbaşçısınıñ bundan haberi de yoq.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, bazarertesi künü, mayıs 4-te, Eski Qırımnıñ kommunal hızmetleri yañı musulman mezarlığınıñ qorasını yıqmağa başladılar. Eski Qırımnıñ «Vatan» din cemiyetiniñ reisi Rasim Sadredinovnıñ aytqanına köre, şeer şurasınıñ qararı ile musulman mezarlığı içün yer ayırıldı, bütün vesiqalar azır edi. Sadredinovnıñ bildirgenine köre, nezaret organları bu yerniñ topraq altındaki suvlar suv anbarına kete, dep netice çıqardılar.


text:
Salı künü, oktâbr 14-te, Ukraina Yuqarı Radasınıñ kirişi yanında «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi içün Qırım ve Donbasstan köçip kelgen insanlarnıñ iştiragi ile piket ötkerildi. Aktsiya iştirakçileri parlament binası yanında üç saat turdılar, lâkin deputatlardan iç kimse olarnıñ yanına kelmedi.
Bunı aktsiya iştirakçileri Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdiler.
Olarnıñ malümatına köre, UDAR fraktsiyasınıñ azası Sergey Künitsın olarnıñ petitsiyasını alıp, sessiya zalında seslendirecegini vade etken edi. Lâkin halq deputatı miting iştirakçileriniñ yanına öyle de kelmedi.
«Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi içün birinci aktsiya oktâbr 7-de olıp keçti. Lâkin qanun leyhası kün tertibine kirsetilmedi.
Yuqarı Rada oktâbr 14-te «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligini teminlev aqqında» qanun leyhasını qabul etmesi, gumanitar felâket qopması mümkün, dep bildireler cemaatçılar.
Ukrain ombudsmeni Valeriya Lutkovskaya ve prezident Petro Poroşenko vesiqanı acele sürette qabul etmege çağıralar.
№ 4490-1 qanun leyhası halqara teşkilâtlar ve uquq qorçalayıcılar ile beraber azırlandı. Sentâbr 16-da onı kün tertibine kirsettiler, lâkin öyle de muzakere etmediler.
Qanun leyhası köçip kelgen insanlarnıñ esas problemlerini çezmege yardım etecek.


text:
Ukraina tış işleri nazirligi Rusiyeniñ Qırımda ötkerigen Rusiye saylâvlarını tanımamaslıq aqqındaki qarar leyhasına qol tutqanı beyan etti, lâkin Rusiyedeki prezidentlik saylâvlarınıñ bütünley qanunsız dep tanığan vesiqağa qarşı. Bu aqta TİN Rusiye tehditlerine qarşılıq kösterüv departamenti siyasiy bölüginiñ yolbaşçısı Marko Şevçenko söz yürsetti.
O, Rusiye prezident saylâvlarınıñ qanunsız dep tanılması neticesinde, tiş işleri nazirliginiñ Rusiyede Ukraina vatandaşlarını, hususan, qanunsız olaraq mahküm etilgen şahıslarnı imaye etüv fursatına menfiy tesir etebilecegi aqqında ayttı.
«Tış işleri nazirligi Ukraina topraqlarınıñ bir qısmını ilhaq etip aluv teşebbüsini tanımayuv siyasetini devam ettire ve işğal etilgen topraqlarda Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ saylâvlarını qanuniy dep tanımay, bu ise bu topraqlarnıñ Ukrainağa ait oluv statusını deñiştirüv ya da tasdıqlavına fursat bermeycegini köstere», – dey Şevçenko.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye saylâvlarınıñ faqat Qırım sıñırları içinde keçkenini tanımamaqnen bağlı qarar leyhası, Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosı (DİİAB)/OSCEnıñ Rusiyede keçken prezident saylâvlarınıñ bütünley qanunsız olğanı aqqındaki hulâsalarına yaqınlaşa.
Ukraina parlamentinde Rusiye saylâvlarını tanımamaqnen alâqalı eki qarar leyhası qayd etildi. BPP deputatları saylâvlarnı tek işğal etilgen Qırımda qanunsız dep tanımağa, «Narodniy front» deputatları ise bütünley qanunsız dep tanımağa teklif eteler.
Rusiye prezidentiniñ saylâvları martnıñ 18-nde ötkerildi. Ukraina ile halqara teşkilâtlar yarımadada keçken «saylâvlarnı» tanımaycağına dair narazılıq beyanatlarına baqmadan, Rusiye ükümeti ilhaq etilgen Qırımda da saylâvlar keçirdi.
İlk malümatqa binaen, Vladimir Putin saylâvlarda 76,7 faiz rey qazanaraq, artıq dördünci sefer prezident olaraq saylâna.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/07-16
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Rual Amundsen (16 iyül 1872, Borge awılı, Estfoll guberniäse, Norvegiä — 18 iyün 1928, Barents diñgeze)— norvegiäle säyäxätçe häm tikşerenüçe, Könyaq qotıpqa ireşkän berençe keşe (14.12.1911).
Änise isän çaqta, aña birgän süze arqasında diñgezgä çıqmıy tora (21 yäşkä qadär).
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BBC içün intervyü berip, «cenkni bitirip olamasa» ve «Qırım ve Donbasnı barışıq yolunen» qaytaramasa, prezident vazifesinden ayırılacaq, dep söz berdi. Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov «Qırım problemi yoq», dep bildirdi.
«Bilesiñiz, bu menim içün problem degil. Men birden ayttım, ne reyting, de akimiyet maña kerekmey. Cenkni bitirip olamasam, memleketlerimiz arasındaki bu facialı ikâyeni bitirecek başqa insan kelmek kerek, demek», – dedi Zelenskıy, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina prezidentiniñ aytqanına köre, o, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen barışıq añlaşmasını tizip, Qırımnen beraber Ukraina topraqlarını qaytarıp olur, dep işana.
«Buña inanam. Başqa türlü olsa edi, Ukraina prezidenti vazifesine kelmez edi. Bu pek qıyın, ve mında bütün dünyanıñ yardımı kerek, bu doğru. Amma ümütimni coymayım», – dedi Zelenskıy.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Zelenskıynıñ Rusiye ile barışıq yolunen añlaşıp, Qırımnı ve Donbas topraqlarını qaytarmaq ümütine cevap berdi.
«Eñ esası – Donbas problemini çezmektir. Qırım problemi yoq, ve Rusiyeniñ bir de bir memleketlernen munasebetlerinde olamaz. Bilesiñiz, Rusiye Ukrainağa cenüp-şarq meselesini çezmesi içün yardım ete ve yardım etmege devam etecek. Minsk añlaşmalarını oquñız», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını «RİA Novosti» Rusiye haber agentligi.
Donbastaki silâlı zıddiyet 2014 senesinden berli Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge silâlı yardım köstergeninde qabaatlaylar. Kreml bu qabaatlarnı red ete ve Donbasta ancaq Rusiye «göñüllileri» bar, dep israr ete.
BM malümatına köre, 2014 senesi aprel ayından başlap 2020 senesi iyülniñ 31-ne qadar silâlı zıddiyet neticesinde Donbasta 13100 - 13300 insan elâk oldı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
ABD Ukraina meseleleri devlet departamentiniñ mahsus vekili Kurt Volker, yarımada işğalden boşatılmağance, Rusiyege qarşı Qırım sanktsiyaları lâğu etilmeycek, dedi. Bunı o, «TSN» programmasına bergen intervyüsinde ayttı.
Donbass vaziyetiniñ çezilmesi muzakere etilgende, Qırım meselesi kenarda qaldırılğanı aqqında sualge cevap bergende, Volker, Qırım içün ve Donbass içün Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı ayırmaq kerek, dep ayttı.
“İlk-evelâ sanktsiyalarnı, Rusiye Qırımnı işğal etkeni içün kirsettik, ve daa rusiyeliler Minsk añlaşmalarını yerine ketirmegeni içün. Ve bunıñ ile daa bir qaç diger sebepten, misal olaraq, Büyük Britaniyada Skripaller qorantasına ücüm içün. Eger Rusiye, özüne mecburiyet alğanı kibi, Minsk añlaşmalarını yerine ketirse, o zamam biz bu sanktsiyalarnıñ yımşatılmasını muzakere etecekmiz. Amma Qırım sanktsiyaları, Rusiye Qırım işğalini ne qadar devam etse, o qadar da çoq devam etecek. Diger sanktsiyalarğa kelgende aynı”, – dedi Volker.
2019 yılı iyün ayında Avropa Birliginiñ Şurası Qırım ve Aqyarnıñ ilhaqı neticesinde Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı uzatmaq qararını aldı.
Hususan, Qırım mahsulatını satılması, Qırımğa Avropa yatırımı yapılması, anda köçmemezlikniñ satın alınması, hızmet berilmesi, bizneske para ayırılması yasaqtır.


text:
Aqmescitte Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi köz saqatı olğan Aleksandr Sizikovnıñ imayesi bergen istinafnı red etip, faalni apiste qaldırmağa qarar çıqardı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Faallerniñ malümatına köre, jurnalistler oturışuvğa alınmadı. Qadı, Aleksandr Sizikovğa olarnı advokatlarnıñ aytqanları «şaşırta», dep ayttı, çünki müvekkilleri ağır cinayette qabaatlana.
Advokat Safiye Şabanova müvekkiliniñ aqları bozulğanı içün bu mahkeme qararını nevbetteki qurulışta şikâyet etmek niyeti aqqında bildirdi.
«Mahkeme, imaye indemeyip bir şey şikâyet etmemeli, köz saqatınıñ ev apsi kibi sıñırlav tedbiri olğanına quvanmalı, dep tüşüne», – dep bildire Safiye Şabanovanıñ sözlerini «Qırım birdemligi».
Hatırlatamız, fevralniñ 24-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon makhemesi Aleksandr Sizikovnıñ ev apsini uzatmağa qarar aldı.
2020 senesi iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri yedi qırımtatarınıñ evini tintti: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde Alim Sufyanov, Bağçasaray rayonınıñ Süyür Taş (Belokamenka) köyünde Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) köyünde Vadim Bektemirov ve Aluştada Dilâver Memetovnıñ. O, tintüv keçirilgende evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, mahsus hızmetniñ hadimleri Qırımda «Hizb ut-Tahrirni» teşkil etkeninden ve iştirak etkeninden şübheli sayılğan yedi insannı tuttı. FSB, bu insanlar «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayıp, qırımlı musulmanlarnı öz saflarına celp etti», dep bildire. Rusiye mahsus hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, «(teşkilât) azalarınıñ yaşağan yerlerinde Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir al-İslami» propaganda malümatları, terror faaliyetinde qullanılğan bağ vastaları, elektron malümat taşıyıcıları tapılıp alındı».
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Yuqarı Radanıñ vekâletlerini vaqtından evel toqtatmaq ve 2019 senesi iyülniñ 21-ne nevbetten tış saylavlarnıñ keçirilmesini belgilemek fermanı cumaaqşamı künü, mayısnıñ 23-nde, «Urâdovıy kuryer» ükümet neşirinde derc etildi.
Böylece, buyruq işke tüşürildi.
Zelenskıy Nazirler şurasına nevbetten tış parlament saylavları keçirilmesiniñ maliye etilmesini temin etmege de emir berdi.
Ukraina Yuqarı Radası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ qanun leyhasını ve saylav qanunlarınıñ deñiştirilmesine dair alternativ qanun leyhasını kün tertibine kirsetmedi.
Ukraina Anayasasına köre, nevbetten tış parlament saylavları Ukraina Yuqarı Radasınıñ vekâletleri vaqtından evel toqtatılğanına dair qarar derc etilgeninden 60 kün içinde keçirile.


text:
Aqmescitte Kozlova soqağında Merkeziy bazarnıñ satılış obyektleri yoq etilgende Rusiye silâlı quvetleriniñ OMIN avtobusı bekçilik yaptı.Bazarnıñ etrafında poltsiya hadimleri tizildi. Bunı Qırım.Aqıqat muhbiri bildire.
Bazarğa kiriş qapatıldı, ancaq öz mülküni almağa istegenlerni yibere ediler.
Soqaqtan keçkenler buña farqlı davrandı: birleri yerli akimiyet ve silâlı quvvetlerni destekliy edi, digerleri – satıcılarnı.
Aprel 11 künü saba erte Aqmescitte akimiyet Kozlova soqağında küçük bazarnıñ binalarını küçnen yoq etip başladı.
Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit memuriyetiniñ sitesinde bu yerniñ abadanlaştırılması aqqında planlar aqqında yazılğan.


text:
Aqmescit merkezini Rusdevtsirk terkibine kirsetmege kerek. Bu fikirni sentâbr 24 künü Rusdevtsirk müdirliginiñ azası, SSSR halq artisti İosif Kobzon bildirdi.
Bunı Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı bildire.
«Aqmescit merkezi Rusdevtsirk erkânında olmalı. İşğal aqqında laflarnı malüm areketler ile toqtatmaq kerek: festival, yarış, forumlarnı keçirmek kerekmiz», – dey Kobzon.
Moskva Büyük merkeziniñ müdiri Edgard Zapaşnıy şunı qayd etti ki, Aqmescit tsirkini «umumiy tertibatqa kirsetmek kerek, aks alda çette kalacaq».
Rusdevtsirk baş müdiriniñ aytqanına köre, Aqmescit tsirkiniñ müdiri Rusiye tsirk şirketiniñ umumiy qısmına kirmege istemedi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Livadiya sarayında «Yalta-45: keçmişi, bugüni, kelecegi» Halqara ilmiy konferentsiyası açıldı. Onı Yalta konferentsiyasınıñ 70 yıllığına bağışladılar.
Açılış tedbirinde Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ Qırımdaki vekili Oleg Belaventsev Vladimir Putin adından hayırlavnı seslendirdi. Mında tarihiy falsifikatsiyalarğa qarşılıq ve faşizm ile küreş aqqında laf etildi.
Bunı Krıminform bildire.
«Közlerimizniñ ögünde Ekinci cian cenkiniñ neticelerini ğayrıdan baquv kampaniyası inkişaf etmekte. Qızıl ordunıñ Büyük ğalebege qoşqan issesini eksiltecek olalar. Bunıñ episi bizni lâqayt qaldırmay. Bizler tarihiy vaqialarnıñ falsifikatsiyalarına qarşılıq kösterip, cenk aqqında kerçek malümatlarnı qorumaq kerekmiz», – aytıla Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ selâmlav mektübinde.
Putin 1945 senesi olıp keçken Yalta konferentsiyasınıñ neticelerini «büyük bir miras» dep adladı.
Livadiyadaki konferentsiya eki kün sürecek. Mında Rusiye siyasetçileri, siyasetşınasları, tarihçıları, em de Frenkistan, Poloniya, Büyük Britaniya, Latviya alimleri iştirak ete.
Fevral 5-te Livadiyada «üç büyük adamnıñ» eykelini açacaqlar: Stalin, Churchill, Rooseveltniñ. Zurab Tsereteli azırlağan 10 tonnalıq abideni Yalta konferentsiyasınıñ 60 yıllığına tikleycek ediler, lâkin Ukraina akimiyeti ve Qırımtatar Milliy Meclisi qarşı çıqtılar.
Tedbir teşkilâtçıları Vatandaş cemiyetiniñ inkişaf fondu, Tarihiy perspektiva fondu ve Dünya fondlarınıñ halqara birligi olalar.


text:
Amerika Qoşma Ştatları Rusiyege qarşı prezident kampaniyası vaqtında yapqan kiber ücümlerinden sebep yañı cezalar aqqında bildire. Bunı Radio Svoboda haber ete.
AQŞ Maliye nazirligi bildire ki, cezalar altı insan ve beş rusiye teşkilâtı, şu cümleden FSBge de tesir etecektir. Ceza cedveline Devlet istihbarat idaresiniñ reberi İgor Korobov ve üç muavini de kirsetildi.
Amerikanıñ cumhuriyetçi senatorı Lindsey Graham Moskva ve Rusiye prezidenti Vladimir Pütin AQŞ prezident kampaniyası vaqtında kerçekleştirgen kiber ücümlerinden sebep cezalarğa oğraycağını aytqan edi. Graham bildirdi ki, Kongress Moskvanıñ AQŞ prezidentiniñ saylavlarına Moskvanıñ kirişmesini taqiq etecek.
Rusiye cumhuriyetçi Donald Trump ğalip çıqqan AQŞ prezident saylavlarına er angi kirişmesi olğanını inkâr ete.
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ vekili Mariya Zaharova Moskvağa qarşı yañı iqtisadiy cezalar kirsetilse, Rusiye Amerikağa cevap bermege vade ete, dep bildirdi.


text:
Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Kremlge boysunğan Qırım idaresinde bildireler ki, yarımadada ava arareti 40 derecege qadar yete.
Qırım yalısında ava arareti 37 dereceni teşkil ete bile, çöl ve dağlarğa yaqın olğan rayonlarda – 40 derecege qadar, dağlarda salqınca – 30 derecege qadar.
Qırımnıñ bütün territoriyasında yüksek yanğın havfı devam ete.
Fevqulade vaziyetler nazirligi asfalt ve demiryolnıñ şekli bozula bilgeni, ve bu sebepten yollarda qazalar ola bilecegi aqqında haber ete. Bunen beraber, himik ve patlatıcı maddelerni taşımanen bağlı qazalar ola bile.
Qurtarıcılar ateş yaqmamağa, yerge yanğan sernik, sigar atmamağa çağıra. Pirotehnika qullanmamağa tevsiye etile. Bundan da ğayrı, qurtarıcılar küneş urğan alanlarda şişelerni, cam parçalarını ve diger çöpni qaldırmağa yasaq ete.
Çoq suv içmege tevsiye etile.


text:
Almaniya cenübinde yerleşken Ansbah şeerinde iyül 24-te aqşam patlav yüz berdi, onıñ yekâne qurbanı, politsiya malümatına binaen, özüni patlatqan insan oldı. Daa 12 insan yaralandı, olardan üçü ağır alda buluna.
Bavariya federal toprağı içki işler naziri Yoahim Germannnıñ sözlerine binaen, patlav yapqanında 27 yaşındaki Süriye qaçağı şeklenile. O, Almaniyağa eki yıl evel keldi, sığınaq almaq içün ariza berdi, amma onıñ arizasını red ettiler. Buña baqmadan, onı Almaniyadan sürgün ettiler, çünki Süriyede arbiy faaliyet devam ete.
Bavariya naziriniñ qayd etkenine köre, bu adam, onıñ bileti olmağanı sebebinden muzıka festivaline yiberilmegeninden soñ, özüni patlattı. Yoahim Germann bildirdi ki, ücüm etken kişiniñ maqsatları belli degil –başqalarnı ya da özüni öldürmekmi, çünki şeklenilgen kişi endi eki kere özüni öldürecek edi.


text:
«Ev» («Dom») yañı ukrain telekanalınıñ signalı aman-aman bütün işğal etilgen Qırımğa tarqalacaq. Bu aqta Yuqarı Radanıñ gumanitar ve informatsion siyaseti meseleleri komitetiniñ reis muavini Nikita Poturayev işğal etilgen topraqları içün yañı telekanalnıñ taqdim merasiminde ayttı.
«İşğal etilgen Donbas rayonlarında er yerni qaplap alacaqmız – anda çöl. Qırımda problemler bar. İlk esaplarğa köre, signal dağlarğa tirecek, er vaqıt öyle edi, relyefnen bir şey yapıp olamaymız. Çöl Qırımı – ebet, yalınıñ bir qısmı – ğarbiy ve şarqiy. Amma cenübiy yalığa keçemeycekmiz, ne yazıq ki», – dedi deputat.
Kyivde martnıñ 2-nde vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarına yayın yapacaq «Ev» («Dom») telekanalını taqdim ettiler. Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini Kirill Timoşenko, kanalda diger ukrain telekanallarınıñ yayınları ve kanal azırlağan yayınlar kösterilecek, dep tarif etti.
2019 senesi yazda Ukraina prezidentiniñ ofisi işğal etilgen Donbasta ve Qırımda ukrainalılarnıñ ve Rusiyede rusiyelilerniñ «aqlı» içün küreşecek dünya rus tilli kanalnı quruv ğayesini seslendirgen edi.
Yanvarniñ 13-nde UATV halqara yayın ukrain telekanalınıñ ingliz ve qırımtatar tilli muarririyetleri işini toqtattı.
Ukraina memurları 2020 senesi fevral ayında UATV esasında Ukraina akimiyeti kontrol etmegen topraqlar içün rus tilli telekanal açılacaq, dep ilân etken edi.


text:
Yañı yıldan itibaren Aqmescit tükânlarında müşteriler kene boş raflarğa rastkeleler.
Böyleliknen, Kezlev yolunda «Meganom» ticariy merkezinde yerleşken Fozzy tükânında süt mahsulatı satılğan bölükte boş raflarnı körmege mümkün, dep yaza Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bazıda olarnı perde ile örteler.
Satıcılar yanvarde Ukrainadan Rusiyege süt mahsulatnıñ ketirilmesi azlaşqanı aqqında bildireler. Böyleliknen tükânlarnıñ raflarında mahsulatnıñ yoq olması añlatıla.
Evel içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları Qırımnıñ diger şeerlerinde olğan tükânlardan boş raflarnıñ fotoresimlerini aşkâr etken ediler.


text:
Rusiyeli ve ukrain ekspertler 2014 senesinden soñ, ziyaretni Ukrainanen uyğunlaştırmayıp, işğal etilgen Qırımğa kelgen avropalı siyasetçilerniñ öz devletlerinde siyasiy itibarı yoq olğanı ve olar «öz firqalarında bile ekinci dereceli siyasetçiler» olğanı aqqında bir fikirge keldiler.
Böyle fikirni ekspertler Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdiler.
Avropa-Atlantik işbirligi İnstitutınınıñ eksperti Andreas Umlandnıñ fikirince, bu kibi siyasetçiler Avropanıñ «sağ ve sol ekstremistlerini» temsil eteler.
«Men bu adamlarnı böyle şekilde ayırır edim: bir taraftan büyük siyaset oynamağa istegen, amma öz devletiniñ milliy siyasetinde itibarı olmağan siyasetçiler. Ekinci kategoriya – bu ekstremistlerdir, sağ ekstremistler, sol ekstremistler, qaysı birleriniñ, kene de, öz devletleri siyasetinde büyük rolü olmağan, amma olar böyle yolnen Avropada büyük devletnen iş tutmağa isteyler. Ya da bu siyasiy quvulğanlar, Silvio Berluskoni kibi (İtaliya sabıq baş naziri – QA), olar, belki de, emiyetli şahıslar ola, amma öz devletiniñ milliy siyasetinden, em de Avropa siyasetinden ayırılğanlar ve bunıñ içün olar Putinnen (Rusiye prezidenti – QA) işbirlik tuta», – dep belley Umland.
Onıñ qayd etkenine köre, şimdiki vaqıtta Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ «Avropa Birliginde emiyetli ortaqları qalmadı».
Bu fikirge programmanıñ diger musafiri – rusiyeli siyasetşınas İvan Preobrajenskiy qol tuttı. Onıñ fikirince, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadağa kelgen siyasetçiler «öz firqalarından bile ayırılğan marginallar» ola.
«Bir söznen bütün bu adamlarnı tasvir etmek mümkün degil, çünki olarnıñ maqsatları sıq-sıq farqlı ola. Bazıları, kerçekten, baqmaq içün kele. İç olmadım, 2014 senesiniñ soñunda – 2015 senesiniñ başında ziyaretler böyle edi, olarğa, er alda, Rusiye Federatsiyasınıñ tarafından destek kösterilgeni belgilene. Digerleri, kerçekten, (Rusiye tarafından Qırım işğaline – QA) qol tutmaq içün kele, bu kibi insanlar da çoq. Olarnıñ çoqusı, kiçik istisnanen, öz milliy siyasetinden bile ayırılğan marginallar ola», – dep qayd etti Preobrajenskiy.
10 frenk deputatınıñ eyyeti «Milliy areket içün birlik» firqasından olğan Tyeri Mariani yolbaşçılığında keçken sene iyül 23-24 künleri Qırımnı ziyaret etti. Olar öz ziyaretini Ukrainanen uyğunlaştırmadı, Frenkistan Tışqı işler nazirligi ise ziyaretke qarşı çıqtı.
2015 senesi Yunanistandaki Korinf şeer yolbaşçısı Aleksandros Pnevmatikos, bu sene mart 30-da ise yunanistanlı iş adamları eyyeti Korinf şeeri belediyesiniñ turizm inkişafı boyunca şurasınıñ azasınıñ yolbaşçılığında Qırımnı ziyaret ettiler.
Bu sene fevral ayında Qırımğa Yunanistandaki Aleksandrupolis şeer yolbaşçısı Evangelos Lambakisniñ yolbaşçılığında eyyet, yerli iş adamlarınen beraberlikte buyurdı.
2016 senesi fevral ayında işğal etilgen Yalta memurlarını Frenkistandaki Nitstsa şeer yolbaşçısı Kristian Estrozi qabul etti. Yaltadan eyyet Rusiyege boysunğan şeer memuriyetiniñ yobaşçısı Andrey Rostenko ve Frenkistandaki Rusiye elçisi Aleksandr Orlov ile beraberlikte bu sene fevral 29-dan mart 1-ge qadar Nitstsada bulundılar. Olar işbirlik aqqında añlaşmalar imzaladılar.
Qırım işğal etilgen soñ yarımadağa İsrail knessetiniñ Tasil, medeniyet ve sport komitetiniñ reisi Yaakov Margi ve İtaliya sabıq baş naziri Silvio Berluskoni kelgen ediler. Berluskonini Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Putin qabul etti.
2016 senesi aprel ayında rusiyeli Qırım ükümeti Avropa parlamentiniñ eki deputatı Almaniyalı Markus Prettsel ve Çehiyalı Yaromir Kohliçek Yalta iqtisat forumında iştirak etkenleri aqqında bildirdi. Forum Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda keçirilgen edi. Daa eki deputat – Aksel Kasseger ve Barbara Rozenkrants Avstriya Cumhuriyetiniñ parlamentini temsil etken ediler. Stefano Valdegamberi bu yerde İtaliya vilayet saylav organını temsil ete edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Eki yüz yıl evelsi zemaneviy Odessa vilâyeti Bucak adını taşıy ve Qırım hanlığına kirgen edi. Onıñ sakinleri qırımtatarlar edi, amma bucak noğayları olaraq belli ediler. Bu regionnıñ eñ büyük şeerlerinden biri Tatarpınarı edi, o, XV asırda qıpçaq hanlarınıñ eski rezidentsiyası yerinde peyda olğan edi.
Qırım ve qırımtatarlarnıñ tarih saifeleri – Qırım.Aqiqatnıñ leyhasında,«Tuğra» videobloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda nogaici saytından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.


text:
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenükni «Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğali yıllığına» keçirilecek tögerek masa toplaşuvına çağıralar. Toplaşuv Kiyevde Ukraina Yuqarı Şurasınıñ «Qırım» firqalarara deputat birliginiñ teşebbüsi ile keçirilecek.
Bu aqta Ukraina halq deputatı, «Qırım» birliginiñ reisi Aleksey Gonçarenkonıñ Nazirler kabinetiniñ başına yollanılağan muracaatında aytıla.
«Sayğılı Arseniy Petroviç, sizge, Ukraina baş naziri olaraq, mezkür tögerek masa işine qoşulmağa rica etem», – denile muracaatta.
Vesiqada tedbir iştirakçleriniñ yüksek seviyesi qayd etile – Ukraina devlet ve yerli akimiyet organlarınıñ yolbaşçı ve hadimleri, Ukraina halq deputatları, Ukrainada çetel devletlerniñ elçihane temsilcileri ve ilâhre.
Baş naziriniñ musaadesi ile tögerek masanı mart 10 künü 10:00-13:00 saatler arasında Ukraina Nazirler Kabineti klubınıñ İnstitutskaya, 7 adresi boyunca yerleşken binasında keçirmege planlaştıralar.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye sıñırcıları iyünniñ 20-nde saba erte saatlarından berli Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki «Canköy» keçiş noqtasında yarımadağa kirmege tırışqan qırımtatarını tuta.
Bu aqta qırımtatar faali Nariman Celâl Qırım.Aqiqat mühbirine tarif etti.
«Saba beşten ya da beş buçuqtan berli keçiş noqtasında Rusiye FSBsiniñ sıñır hızmeti Kemal Kurbedinovnı tuta. O, 1894 senesi doğdı, qırımtatarı, Özbekistan vatandaşı, yaqında ameliyat olğan babasını ziyaret etmek içün Qırımğa kirmege tırıştı. Onıñ sağlığını baqacaq edi», – dep bildirdi Celâl.
Onıñ malümatına köre, Kemal Kurbedinov bayağı vaqıt tutula ve bu qasevetlendire, o, tuvğanlarına «er şey yolunda olğanını» bildirip oldı.
«Yarım saat evelsi er şey yahşı olğanını, özü kelecegini tuvğanlarına bildirip yetiştirdi. Faqat onı yiberdilermi ya da yoq şimdilik malümat yoq. Tutulmasınıñ sebebi ne olğanını tahmin etmek zor, koronavirus sebebinden kirsetilgen sıñırlavlar olğanını tahmin ete bilem. Al-azırda Qırımda qayd olmağan ve Ukraina vatandaşlığı olmağan insan Qırımğa kire bilemi? Menim malümatıma köre, böyle insanlar kirsetilmey, amma belli bir sebebi bar olğanı içün anda bir qarar alınır, dep tüşünem», – dedi Celâl.
O, er adamğa yarımadağa kirmege izin berilir, dep ümüt ete.
Rusiye FSBsiniñ sıñır hızmeti bu vaziyetni izaatlamay.
Mayısnıñ 23-nde haber etilgenine köre, Rusiye quvetçileri Qırım ve esas Ukrainanıñ memuriy sıñırında esli-başlı qırımtatarı Dilâver Memetovnı eki kere tuttı.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».