text:
Ukraina baş naziri Denıs Şmığalniñ fikirince, karantin, büyük ihtimalnen, mayısqa qadar uzatılacaq. Bu aqta o, aprelniñ 8-nde ükümet toplaşuvında ayttı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«İlân etilgen ve aprelniñ 24-ne qadar devam etecek ve, büyük ihtimalnen, mayısnıñ başına qadar uzatılacaq karantin rejiminden vazgeçmeycekmiz», – dedi Şmığal.
Martnıñ 12-nde Ukrainada koronavirus yuqunçınıñ qırğınlıq telükesi sebebinden karantin başlandı. O, aprelniñ 3-ne qadar devam etecek edi, amma ükümeti onı daa üç aftağa – aprelniñ 24-ne qadar – uzatmağa qarar aldı.
Aprelniñ 6-ndan itibaren Ukraina Nazirler şurası karantin qaidelerini sertleştirdi: cemaat yerlerinde betinde maska ya da respirator olacaq, ekiden çoq insan beraber yürmeycek ve park, skver ya da yalıdaki alanlar ziyaret etilmeycek.


c: text/html

text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi imayeniñ istinaf şikâyetini qanaatlendirmedi ve qırımtatarı Zekirya Muratovnı tahqiqat izolâtorında qaldırdı, dep haber ete «Qırım birdemligi».
Advokat Nazim Şeyhmambetovnıñ bildirgenine köre, müvekkili mahkeme oturışuvına ketirgenler, şunıñ içün Muratovnen laf etmege çaresi oldı.
«Oturışuv qapalı oldı. Onı mahkemege ketirgenler, laf etip oldım. SİZOda sağlıq vaziyeti fenalaştı, dep bildirdi, soñki afta büyrekleri ağıra. Qan basımı problemleri bar. Onıñ yaşında adam tahqiqat izolâtorı şaraitlerinde tutulmamalı», – dedi advokat.
Şeyhmambetovnıñ aytqanına köre, Muratov dekabrniñ 2-ne qadar SİZOda bulunacaq.
Rusiye quvetçileri Zekirya Muratovnı iyülniñ 7-nde tuttı. FSB, onı «Hizb ut-Tahrir» bölüginde iştirak etkeninde qabaatlay.
Rusiye quvetçileriniñ areketlerini Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi takbih etti, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Milliy politsiya Baş idaresi tintüvler aqqında Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına (mesken tiyilmemezligini bozuv) ve Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına (qanunsız alda azatlıqtan marum etüv) istinaden cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ qızı Gülsum Aliyeva Rusiyede «ekstremist faaliyeti ya da terrorizmge alâqası bar» olğanına dair malümat olğan şahıslar cedveline kirsetildi.
Rosfinmonitoring saytınıñ malümatına köre, duşmanlıq ve nefret doğurğanı maddesine istinaden dava açılğan Aliyeva cedvelde 682 nomerası altında qayd etile.
Rusiyeli advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Aliyeva Rosfinmonitoring cedveline kirsetilgen soñ bank kartlarını qullanamaz ve naqıtsız ödeme yapamaz.
«Devlet alımını ödemege istese bile, red cevabı olacaq», – dep qayd etti advokat.
Ladinniñ bildirgenine köre, «ekstremistler cedveline» kirsetme sebepleri Rusiye Anayasasına ve İnsan aqları ve esas serbestlikni qorçalav Şartnamesine zıt kele.
Bu sene iyülniñ 19-nda Rusiye telükesizlik organlarınıñ hadimleri Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçisi Muslim Aliyevniñ evinde «tahqiqat tedbirler» keçirgeni aqqında haber etilgen edi. Daa soñra belli olğanına köre, onıñ üyken qızı Gülsum Aliyevağa protokol tizilgen. O, Rusiye CK (milletlerara zıddiyet çıqaruv) 282-nci maddesine köre qabaatlana.
«Qırım birdemligi» birleşmesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davası» iştirakçisiniñ qızı Gülsüm Aliyevanıñ evinde ötkerilgen tintüvni onıñ faalligi içün yapılğan tazyıq dep tanıy. Bu aqta birleşmeniñ beyanatında söz yürsetilmekte.
Bu dava boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirip başladı.
Qırım ükümeti yarımadada insanlarnıñ fikir serbestliginen bağlı aqları bozulğanını inkâr ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Antropolog-alim Afrikalı qabileniñ balalarına bir oyun teklif etti.
O, bir sepet meyva terek tübüne qoyıp:
– Balalar, kim birinci olıp terekniñ yanına çapıp barsa, sepetteki meyvalarnı alıp aşar, – dedi.
Balalar biri-birilerniñ ellerinden tutıp, birden, beraber terekniñ yanına çaptılar. Soñra sepetteki meyvalarnı beraber aşadılar.
Alim bunı körip şaştı ve balalardan soradı:
– Ne içün siz beraber çaptıñız ve beraber meyvalarını aşadıñız? Siziñ er biriñizde bütün meyvalarnı aşamağa imkânıñız bar edi.
Bu sualge, balalar, böyle cevap berdiler:
– Obonato! Bir insan bahtlı olğanda, qalğanları qayğı-kederde olsa, mümkünmi?
“Obonato” olarnıñ tilinde:
“Men barım – çünki BİZ barmız!”


text:
Qırımnıñ sabıq baş nazir muavini Rustam Temirgaliyev Qırım «ükümetinde» işini toqtatıp, Qazahistanğa köçti.
Müessiseniñ malümatına köre, şimdi o, Qazahistan Cumhuriyetinde Tataristan Cumhuriyetiniñ temsilcisi oldı, – haber ete 15 minut saytı.
Hatırlatamız, iyül 29 künü Qırım başı vazifelerini eda etken Sergey Aksönov keñeşçisi Rustam Temirgaliyevni işten boşattı.
Bu, Temirgaliyev Moskvada Qırım boyunca muvafaqiyetsiz iqtisadiyat aqqında malümatıı bergeninden soñ, oldı.
Canlı teleefir vaqtında Aksönov sabıq keñeşçisi kibi insanlar içün siyasette yer olmağanını bildirdi.


text:
Aqmescitte, Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesinde aprel 25-te saat 9:30-ğa planlaştırılğan Meclisniñ yasaq etilmesi boyunca toplaşuv yarım saat keç başlandı.
Qırım.Aqiqatnıñ malümatına binaen, mahkeme salonına kirmege istegenler çoq oldı, büyük nevbet tizildi. Toplaşuv saat 10:00-ğa yaqın başlandı. İşniñ teşebbüsçisi olğan Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı zalda yoq, bunı Qırım.Aqiqatqa ceryannıñ iştirakçilerinden biri bildirdi.
Aprel 13-te Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar halqınıñ Meclisi faaliyetiniñ mahkeme qararına qadar toqtatılması aqqında qarar alğanını bildirdi. Aprel 15-te Qırımda Meclisni yasaq etmesi davası boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi, nevbetteki toplaşuvnı aprel 25-te keçirmek qararı alındı.
Aprel 18-de Rusiye Adliye nazirligi Qırımtatar Meclisini «ekstremist faaliyetinden sebep» yasaq etilgen teşkilâtlar cedveline kirsetti. Böyle qarar Ukraina, bir sıra halqara teşkilâtlar ve uquq qoruyıcılar tarafından takbih etildi.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi meselesi «Rusiyeniñ içki işi» olğanını, ve Rusiye tıştan kelgen «tevsiyelerni» diñlemeycegini ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina İnformatsion siyaset nazirligi Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda qırımtatar faaliyetçisi ve cemiyet jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ yaqalanmasını «sert bir şekilde taqbih ete».
Bu hususta Nazirlikniñ mart 25-te derc etilgen beyanatında bildirile.
Beyanatta: «Yarımadanıñ cinayetkâr işğalci «ukümet»i, sahte cinaiy işler açıp ve Kremlniñ kontroli altında olğan «mahkemeler»den qanunsız qararlar keçirip, baiqa fikirde olğanlarğa qarşı repressiyalar qullanmağa devam ete. Maqsatları belli – Qırımnıñ ilhaqına narazılıq köstergen ve vatandaş areketini yapa bilgen insanlarnı qorquzmaqtır», – denile.
Nazirlikte, Memedeminov oğraşqan cemiyet jurnalistikası, «qırımtatar halqınıñ Rusiye işğaline qarşı zorbalıqsız küreşiniñ bir şekli ola», dep qayd ettiler.
Ukrainanıñ İnformatsion siyaset nazirliginde: «Nazirlik, Qırımda insan aqlarınıñ sistematik şekilde bozulğanına dünya toplulığı ve şu cümleden BMT, OBSCE ve Avropa Şurasındaki munasip muessiseleriniñ diqqatını çekip, işğalci devlet tarafından böyle areketlerniñ yapılmasına yol bermemek içün kerekli olğan çarelerni körmege davet ete», – dep ilâve ettiler.
Mart 22-de Rusiye telükesizlik ve uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri Nariman Memedeminovnıñ Bağçasaraydaki evini tinttiler. Bundan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine sorğulamaq içün alıp ketildi. Mart 23-te mahkeme Memedeminovnı mayıs 16-ğa qadar tevqif etti.
2016 senesiniñ fevralinde Memedeminovnıñ evi endi tintilgen edi. 2017 senesi iyül 13-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Bağçasaray rayon mahkemesi Memedeminovğa qarşı memuriy işni baqqan edi. O, güya 2017 senesi aprel 13-te, o zaman evi tintilmekte olğan Seydamet Mustafayevniñ evi yanında resmiy izin alınmayıp yapılğan mitingde iştirak etkeninde qabaatlandı. O vaqıt, yurtdaşına qol tutmaq içün eviniñ yanında pek çoq qırımtatar toplandı, olarnıñ arasında Nariman Memedeminov da bar edi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve bunıñ kibi de Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yaptıra.


text:
Rusiye quvetçileri Qırımda «gaz borusında diversiya yapqanından» şübheli sayılıp apiske alınğan qırımlı Asan Ahtemovğa qarşı qabaatlavnı sertleştirildi. Bu aqta sentâbrniñ 18-nde advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde bildirdi.
«Daa evel tanıtılğan «diversiya yapuv» qabaatına «teşkil etilgen şahıslar gruppası ve bir insan gruppası tarafından patlayıcı maddelerniñ alınması, saqlanması» qoşuldı», – dep aytıla haberde.
Polozovnıñ aytqanına köre, bu maddelerge köre 12 yıldan 20 yılğa ve 10 yıldan 15 yılğa qadar apis cezası berile.
Qırım.Aqiqat, Ahtemovnıñ advokatı Ayder Azamatovğa tefsir almaq içün muracaat etti.
Aqmescit civarındaki Anğara köyüniñ «gaz borusında diversiya» yapqanından şübheli sayılğan Aziz Ahtemov FSB hadimleri oña qarşı işkence qullandı, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda «gaz borusında diversiya» yapqanından şübheli sayılıp apiske alınğan Asan Ahtemov onı tutıp, birden aqımnen işkence ettiler, dep bildirdi.
Rusiye quvetçileri «diversiya davası» mabüsleriniñ advokatları bergen malümatnı açıq şekilde tefsir etmey. Qırım.Aqiqat, apiske alınğan qırımtatar faallerine qarşı FSB tarafından yapılğan işkencelernen bağlı informatsion muracaatnı FSBge yolladı.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olarnıñ arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete. Advokat Nikolay Polozovnıñ sentâbrniñ 8-nde bildirgenine köre, imaye Rusiye kontrolindeki Aqmescit mahkemesiniñ qırımtatar faali Nariman Celâlnı apiske almaq qararını şikâyet etti.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı «Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti», dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba sentâbrniñ 6-nda Ukrainanı ziyaret etken Amerika kongressmenlerine Qırımda keçirilgen yañı tintüv ve tutuvlar aqqında tarif etip, olarnı yarımadada basqılarnı toqtatmaq maqsadınen Kremlge qarşı basqı quvetleştirüvde yardım etmelerine çağırdı.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Herson vilâyetinde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırım akimiyet organları tarafından Maydan faali Aleksandr Kostenkonıñ qanunsız tevqif etilmesi boyunca mahkemeden evel taqiqatqa başladı. Bunı "Tsentr jurnalistskih rassledovaniy" bildire.
Jurnalistlerde Ukraina Baş prokuraturasına Zarutskiy ve Golodnâktan yollanılğan arizaları bar. Kostenkonıñ imayeis Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi mahkemecisiniñ qanunsız areketlerini ögrenmege çağıralar.
Yevromaydan faali Alekandr Kostenkonı 2015 senesi fevral 8 künü yaqaladılar. O şimdi Aqmescitniñ SİZO-1 buluna. Rusiye uquq qoruyıcı organaları onı Kiyevde 2014 senesifevral 18 künü ukrain içki işler nazirliginde taş atqanında qabaatlaylar.
Mart 24 künü Kostenkonıñ işi Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine berildi. Mahkemede qabaatlayıcı tarafnı Natalya Poklonskaya temsil etecek.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi, evel «qanun talaplarını bozıp missionerlik faaliyeti ile» qabaatlanğan imam Ablâkim Galiyevniñ mudafaasınıñ red etilgen istinafını Sudaq rayon mahkemesinde yañıdan baqmağa qarar çıqardı. Bunı «Qırım birdemligine» advokat Rustem Kâmilev haber etti.
«İmam kene diniy faaliyetini yapıp olması içün aqlarını tiklemege tırışacaqmız», – dedi Kâmilev.
«Qırım birdemliginiñ» malümatına köre, evel mahkemeci Lüdmila Sologub imamnı 5000 ruble para cezasına mahküm etken edi. Mudafaa tarafı qarar qanunsız olğanı içün onı temyiz etti, amma mahkme istinafnı red etti.
Qırımda Rusiye tahqiqatçıları «qanun talaplarını bozıp, missionerlik faaliyetini kerçekleştirgeninde» qabaatlanğan imam Ablâkim Galiyevge qarşı memuriy dava açıldı.
Qırımda Rusiye nezaretinde olğan Qarasuvbazar mahkemesiniñ sulh mahkemecisi yerli caminiñ imamı Murtaza Ablâzovnı «Qırım Musulmanları diniy idaresiniñ şeaadetnamesi olmadan cuma namazını keçiregni içün» 15000 ruble para cezasına mahküm etti.
Martnıñ 2-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi.
Avgustnıñ 14-nde Rusiye kontrolindeki Aluşta şeer mahkemesi advokatlar Rustem Kâmilev ve «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlanğan imam Yusuf Aşirovnıñ istinaf şikâyetlerini baqmadı. Aşirovğa 5 biñ ruble para cezası berildi.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ» eksperti Aleksandr Sedovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye işğal altındaki Qırım yarımadasında diniy teşkilâtlarnı taqip ve ayırım areketlerini toqtatmaq talabına qulaq asmay.


text:
Advokat Nikolay Polozov Rusiye FSBsiniñ qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge qarşı Qırımda açqan dava malümatını incelep, kelişiksizliklerni taptı.
Polozovnıñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirgenine köre, davada Rusiye qanunlarına uyğun olmağan üç esas şey bar.
«Birincisi – 224 maddesine istinaden dava malümatınıñ büyük qısmı ukrain tilinde berilgen, hususan tapılğan silâ cenkte qullanılğanına dair ekspertiza. Rusiye qanunlarına köre, bütün dava malümatları rus tilinde olmalı», – dep añlattı Polozov.
322 maddesiniñ 3-nci qısmına istinaden «Rusiye devlet sıñırını qanunsız keçüv» qabaatlavına köre, dava malümatlarında Mustafa Cemilev «Armânsk» Rusiye keçiş noqtasından qanunsız şekilde keçti, dep aytıla, amma 2014 senesi qanunlarğa köre böyle keçiş noqtası yoq edi.
«O, aytılğan cinayetten bir yıl keçken soñ qayd etildi. Böylece, tahqiqat cinayet yapılğan yerni belgilemedi. Dava malümatlarında Mustafa Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağını tasdıqlağan vesiqa da yoq. Bundan ğayrı, Cemilev bu yasaq aqqında kerekli kibi haberdar etilmedi. Yani vesiqa gizli ve onı kimse körmedi: ne men advokat olaraq, ne müvekkilim, ne de tahqiqatçı (pek müim davalar tahqiqatçısı Magomed Magomedov – QA)», – dep qoştı o.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, «silânı qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşımada» Cemilevni mesüliyetke çeküv müddeti daa 2019 senesi bitti.
Polozov, işğal etilgen Qırımda Cemilevge qarşı davanıñ ilk tahqiqatı yekünlendi, dep bildirdi.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine köre qabaatladı. Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, şimdi Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ ukrain davası qullanıla.
Cemilevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, onı Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda taqip etkenlerge qarşı ğarbiy sanktsiyalarnıñ kenişletilüvini talap etmege niyetlene.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye tahqiqatçılarınıñ qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davasını siyasiy taqip dep saya.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnıñ liderleri Refat Çubarov, Mustafa Cemilevniñ yarımadağa kirişini beş yılğa yasaqladı.
2016 senesi yanvarniñ 20-nde qırımlı advokat Cemil Temişev Rusiye kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qararı esasında Mustafa Cemilevniñ ğıyabiy apiske alınması aqqında bildirdi. Bu malümatnı daa soñra Qırımnıñ sabıq Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya da tasdıqladı.
Temişevniñ malümatına köre, Rusiye organları Cemilevni 2014 senesi mayısnıñ 3-nde Ermeni Bazarda Qırımnıñ memuriy sıñırından qanunsız keçkeninde qabaatlay. Rusiye tahqiqatı, Rusiye Cemilevniñ yarımadağa kirişini endi yasaqlağan edi, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Mustafa Cemilevniñ Rusiye mahkemesi tarafından ğıyabiy apiske alınmasını takbih etti.


text:
`qaçaqlar` Näticälär
Xäbärlär [369]
- Bodrumda qaçaqlar totqarlandı
- Qaçaqlar yulğa çıqtı
- Bodrum sulıqlarında 30 qaçaq qotqarıldı
- 37 qaçaq qotqarıldı
- Dön’ya külämendä mäcbüri küçerelgän keşelär sanı 100 millionnan artqan
- "Süriyäle qardäşlärebez turında qayğırtabız"
- 47 qaçaq qotqarıldı
- Qaçaqlar parkovka urınında kön kürä
- Qaçaqlar köymäse batqan
- Tunis sulıqlarında faciğa
- Ayvalık sulıqlarında 30 qaçaq qotqarıldı
- Urta diñgezdä 90 keşe hälaq buldı
- Ukraina suğışında qaçaqlar sanı arta
- AQŞ 100 meñ ukrainalını qabul itäçäk
- Awrupağa sıyınırğa teläwçelär artqan
- Liviyädä qaçaqlar köymäse batqan
- Muğla sulıqlarında 21 qaçaq qotqarıldı
- Ukrainadan kürşe illärgä kitkän qaçaqlar sanı 2 millionğa citkän
- Mila Kunistan qaçaqlarğa yärdäm
- Ukrainadan kürşe illärgä qaçıp kitüçelär
- Bangladeştağı qaçaqlar lager’ları
- Greśiyäneñ yäşeren qaçaqlar üzäge
- Qaçaqlar avtoparkta yäşi
- Gaitile qaçaqlar Meksikada qulğa alındı
- Süriyädäge grek qaçaqları
- Greśiya (Гpeция) häm qaçaqlar
- Qaçaqlar şähärçegendä yanğın
- Yordaniyadağı Zaatari qaçaqlar lagerı
- Çanakkalädä qaçaqlar totqarlandı
- Süriyäle qaçaqlarnıñ Germaniyädäge tormışı
- Lesbos utrawına kitüçe sıyınuçılarnı qotqardılar
- Qaçaqlar diňgezdä ülemgä duçar itelde
- Andjelina Djoli Keniyada
- Könüzäk başçalar 15.10.2018
- Awrupa Berlege qaçaqlarnı totqarlaw öçen tawış bombası texnologiyasın sınap qarıy


text:
Fevral ayında ötkerilecek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ keçirilüv tarzı muzakere etilecek.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Şimdi Meclis azaları Qurultay vekilleri ile qonuşıp, olarnıñ Qurultayda iştirak etmek imkânlarını, onıñ keçirilüv tarzı ve yeri aqqında fikirlerini ögrenecekler», – dedi reis muavini.
O, Meclisniñ fevral ayındaki toplaşuvı Aqmescitte keçirilecegini de qayd etti.
Evel Qurultaynıñ yarımada tışında – ya Kiyev, ya da Türkiyede keçirilmesi muzakere etile edi.
Salı künü, 2015 senesi yanvar 12-de, Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezidiumı toplaştı. Toplaşuvda qırımtatarlarnıñ temsiliy organı olğan Meclisniñ nevbetteki körüşüv tarihını muzakere ettiler.
Qırımtatar Milliy Meclisi fevral 23 künü Aqmescit ve Aqyarda Qırım Halq Cumhuriyetiniñ birinci reisi, I Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ teşkilâtçısı, Qırım, Poloniya, Aqrusiye ve Litvaniya müftisi Noman Çelebicihan ölüminiñ 97 yıllığı munasebeti ile matem mitingini keçirecek ola.


text:
Qırımlılar. Server Abkerimov – muvafaqiyetli ve serbest çalğıcı
Muvafaqiyet qazanğan qırımtatarlar. Server Abkerimov Özbekistanda dünyağa keldi, Moskvada özüniñ birinci muvafaqiyetine irişip, belli çalğıcı olğan, şimdi ise Çeh Cumhuriyetiniñ paytahtı Praga şeerinde qorantasınen beraber yaşay. O, "MOSKONTSERT" adlı Moskva kontsert filormoniya birliginde 20 yıl solist olıp çalıştı. Rusiye Qırımnı işğal etken soñ 2014 senesi oña yarımadada kontsert teşkil etmege teklif ettiler, amma çalğıcı red etti. Bu yıl Abkerimov özüni bütün mesüliyetliklerden boşatmağa ve umumen azat ve serbest çalğıcı olmağa qarar aldı.


text:
Törkiyäneñ sänägät’ citeşterüe arttı
2021neñ soñğı ayına qarağan sänägät’ citeşterü indeksı açıqlandı
Törkiyäneñ sänägät’ citeşterüe 2021nçe yılnıñ dekabr’ ayında yıllıq bazada 14,4%ka arttı.
Törkiyä Statistika oyışması uzğan yılnıñ soñğı ayına qarağan sänägät’ citeşterü indeksın açıqladı.
Moña kürä sänägät’ citeşterü yıllıq 14,4%ka arttı.
Sänägät’neñ asqı tarmaqlarına küz salğanda uzğan yılnıñ dekabr’ ayında taw sänägäte tarmağı indeksı annan aldağı yılnıñ şul uq ayı belän çağıştırğanda 1,5%ka kimede, citeşterü tarmağı indeksı 16,2% häm êlektr, gaz, kondiśioner citeşterü häm taratu tarmağı indeksı 6,0%ka arttı.
Sänägät’ citeşterüe dekabr’da aylıq bazada 1,6%ka arttı.
Bäyläneşle xäbärlär
İñ yuğarı ber aylıq êksport
Törkiyä säwdä ministrı Mäxmät Muş iyün’dä böten waqıtlarnıñ iñ yuğarı ber aylıq êksportnıñ başqarıluın belderde
Antaliyada turist sanı arttı
Antaliyağa bıyıl hawa yulı belän kilgän çit il turist sanı uzğan yılnıñ şuşı uq çorına qarağanda 176%qa artıp 4 million 284 meñ 513 buldı
Törkiyä-Ärmänstan arasında hawa yökläre säwdäse
Törkiyä belän Ärmänstan turıdan-turı hawa yökläre säwdäseneñ iñ yaqın waqıtta başlatıluı öçen kileşügä ireşte


text:
Saqta bazarertesine keçer gecesi şahsiy evde yanğın yüz berdi, haber ete Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ Qırım idaresi.
90 metr kare meydanlığında yanğınnı dört saatten ziyade söndüre ediler. «Zarar körgenler bar. Yanğın yerinde Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ ruhiyatçıları çalışa», – denile beyanatta.
Mında zarar körgenlerniñ sayısını bildirmediler.
Qırım qurtarıcı hızmetleri elektrik ciyezlerini muqaytlıqnen qullanmağa çağırğan edi. Vaziyetni evlerde qızdıruv olmağanı ve fevqulâde vaziyet saqlanılğanı kerginleştire
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 113.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 112.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 112.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 111.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 110.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 109.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 108.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 107.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 106.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 105.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 104.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 102.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 101.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 99.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 97.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 96.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 95.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 94.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 88.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 87.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 86.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 85.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 84.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 83.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 82.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 81.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 80.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 78.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 77.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 74.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 73.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 72.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 71.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 70.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 68.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 67.Bölüm - Tanıtım
Burhan İşliyen ile Hacı Bayram Kürsüsünden 63.Bölüm - Tanıtım


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/31 iyül
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 31 iyül biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
BMO häm Afrika Berlegeneñ Pan-afrikan xatın-qızlar köne (en)
Hawaiilärdä ( AQŞ) - Bayraq köne (en)
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1914 — Lui de Fünes, frantsuz kinoakterı, komik, rejisser, stsenarist.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1936 — Ğibadulla Alparov, xäzerge tatar grammatikasına nigez saluçılarnıñ berse, prafisır.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov qırımlılarnı, zaruriyet olmasa, yarımadanı terk etmemek, Ukrainadan sıñırdaş Rusiye vilâyetlerinden çıqmağa çağırdı. Böylece Qırımnıñ şimdiki başı Qırım ile memuriy sıñırda «vatandaşlıq» qamaçavınıñ keçirilmesine seslendi, dep yaza Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ «ruporı» Krıminform.
«Qırım tışına (Ukrainağa) tek kerek olğanda çıqıñız. Bu aşaalar andan ketmegence, yarımadada qalmaq ya da Qırımğa Rostov vilâyeti ya da Ukraina ile sıñırdaş olğan Rusiye Federatsiyasınıñ diger vilâyetlerinden kirmek», – tevsiye ete Aksenov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yaqında Qırımda yüz bergen yaqalanuvlar «profilaktika reydleri» ile bağlı olğanını ve olarnıñ Ğalebe künü arifesinde havfsızlıq tedbirlerini teminlemek içün yapılğanını añlattı. Bu aqta o TASS agentligine bergen izaatta bildirdi.
«Er yerde reydler keçirilecek, er yerde köçüv qanunlarınıñ ömürge keçirilmesini teşkerecekmiz, vatandaşlar kütleviy şekilde toplaşqan yerlerde işler alıp barılacaq», – dedi o.
Natalya Poklonskayanıñ bildirgenine köre, «profilaktika reydlerinden» biri olğan Kezlev şeer bazarında cumaertesi künü yapılğan teşkerüv neticesinde köçüv qanunlarını bozğan sekiz Özbekistan vatandaşı tutuldı. O, şimdiki vaqıtta olarnıñ Qırımdan çıqarılması meselesi muzakere etilgenini ayttı.
Natalya Poklonskaya onıñ hadimleri dinlerara saadaki aq-uquqlarnı bozmağanlarını qayd etti. Kütleviy haber vastalarnıda camilerde insanlarnıñ kütleviy şekilde yaqalanuvı aqqında malümatnı ihtikâr dep adlandırdı.
«Cami, kilse ve diger diniy müessiselerge uquq qoruyıcılar kirmey. Bütün bu malümat yalan ve ihtikârdır», – dep ilân etti Poklonskaya.
Mayıs 7-de mühbir Osman Paşayev Kezlev merkez bazarında rusiyeli uquq qoruyıcılar 25 qırımtatarnı tutqanını bildirdi. Onıñ sözlerine köre, uquq qoruyıcılar yaqalanuvlar Krasnodarda bir qorantanı öldürgen şahıslarnı tutma operatsiyasınen bağlı olğanını añlattılar.
Adliyeci Emil Kurbedinov mayıs 6-da cuma namazından soñ Molodöjnoye köy camisinde 50-den ziyade uquq qoruyıcı yüz musulmannı tutıp, belli olmağan tarafqa alıp ketkenlerini bildirdi. Bundan soñ o, insanlar avtobuslardan azat etilgenini, amma olardan politsiya bölügine mustaqil şekilde kelmelerini talap etkenlerini bildirdi.
Bu mesele boyunca Qırımnıñ rusiyeli uquq qoruyıcı organlarınıñ resmiy izaatları yoq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırımdan arbiy tehnikanı qaytarmaq teklifi halqara garantiyalar ile tasdiqlanmağance Ukraina akimiyeti onı qabul etmemeli. Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ 2014-2016 senelerdeki komandanı Serhiy Hayduk bu fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ canlı yayınında bildirdi.
Hayduk: «Rusiye tarafı işançsız olğanını endi çoq kere tasdiqları. Ukraina ise ilhaq esnasında marum qalğan mal-mülkü boyunca halqara maqamlarda davalar açtı – bu eñ muimidir. Asılında, bu tehnikanıñ modernlerştirilmesi ve utilizatsiyası içün ne qadar para kerek olacaq, bunı kim yapacaq, yedek parçalar qaydan alınacaq, azır mutehassıslar barmı ve diger meselelerni ögrenmek kerek. Lâkin, er alda, yalıñız halqara seviyede uquqiy ceetten esaslandırılğan açıq-aydın garantiyalar berilgen soñ qaytaruv aqqında ciddiy surette qonuşmaq mümkün olacaq», – dedi.
Daa evel Hayduk, Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta, Kyiv ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainanıñ arbiy tehnikası qatarılmadan evel oña maliy-iqtisadiy ceetten qıymet kesmek kerek, dep bildirdi.
Yanvarnıñ 11-nde Rusiye presidenti Vladimir Putin, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainağa onıñ arbiy tehnikasını qaytarmağa azır olğanını bildirdi.
Buña cevaben Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri komandanı İhor Voronçenko, Putinniñ tehnikanı qaytarmaq teklifi boyunca Ukraina rehberleri qarar berecek, dedi.
2017 senesiniñ dekabrinde sabıq Ukraina halq deputatı Andrey Sençenko, 2014 senesinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında, yarımadadan silâlarnıñ çıqarılması ve arbiy hadimlerniñ qorantaları ile kursantlarnıñ evakuatsiya etilmesi aqqında muzakereler etkenini bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, o, 3502 miqdarda arbiy tehnika ve silânıñ çıqarılmasını temin etti. Olarnıñ soñki qısmı 2014 senesi iyünniñ 16-sında yüklenip çıqarılğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Dekabrniñ 26, salı künü, Aqmescitte Rusiye küç idaresiniñ hadimleri Darvina ve Hayri Emir-Zade soqaqlarında tintüv keçirte.
Bu aqta Facebookta advokat Edem Semedlâyev haber etmekte. Ayrıca bu malümatnı «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı da tasdıqlamaqta.
«Aqmescitniñ Darvina ve Hayri Emir-Zade soqaqlarında tintüv keçirilmekte», – denilmekte haberde.
Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerini bilmege tırışa.
Rusiye küç idaresi hadimleriniñ bu hususnen bağlı daa bir izaatı yoq.
Rusiye işğalinden soñ, Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Bunı Jurnalistik taqiqatlar merkezine (http://investigator.org.ua/) Ukraina VMS Cenübiy arbiy-deñiz bazanıñ serdar muavini Viktor Şmıganovskiy bildirdi.
Serdar muavini geminiñ ucümından soñ serdarnıñ ve qalğan komandanıñ rusiye arbiyleriniñ tarafından esirlikke alınuvı ve Aqmescitke alıp baruvı aqqında peyda olğan malümatnı red etti.
«Komandanıñ 20 insanı ve serdar Dmıtro Kovalenko gemide bulunalar. Olar esirlikte degiller ve antqa sadıq qalalar. «Çerkassı» tralşçikniñ komandası da öz cesürligini kostere. Umüt etemiz ki, Vatan öz qorçalayıcılarnıñ sebatına qıymet keser», – dey V.Şmıganovskiy.
O şunı da qayd etti ki, bugünki künge arbiy qısımlarınıñ vaqtınca işğal olunğan territoriyalardan alıp çıqarıluvı aqqında iç bir qarar yoq edi.
Tünevin aqşam Donuzlav golünde Ukraina Arbiy-Deñiz Quvetleriniñ «Konstantin Olşanskiy» desant gemisini rusiye askerleri zapt ettiler. Ukraina Mudaafa Nazirliginiñ media-merkez başı Vladıslav Seleznövniñ bergen malümatına kore, ucümdan soñ ukrain ofitserlerni geminiñ arttaki meydanına çıqardılar.
«Ekipajnıñ 10 insanı Ukraina gimnini icra eteler, gimn yañğırağanda Ukraina bayrağı tüşürildi. Yalıda insanlar toplanıp, «Slava Ukrayini! Geroyam Slava!», «Olşanskiy» – sizler qaramansıñız!» dep, askerlerniñ goñüllerini kotermege tırışalar", – yazdı o.
Bazarertesi kunü «Konstantin Olşanskiy» desant gemisiniñ ekipajınıñ buyük qısmı yalığa endi, amma Rusiye tarafını almadı. Gemide 20 insan qalğan edi. Bugün «Olşanskiy»de Ukraina gimni yañğıray edi.


text:
Bunı Çubarov öz Facebook saifesinde yazdı.
Çarşenbe künü Qırım «parlamenti» Qırım nazirler Şurasınıñ «reis muavini» vazifesini eda etken Lenur İslâmovnı istifağa yolladı. Onıñ yerine Meclis muhalifi olğan Ruslan Balbekni tayinledi.
«Devlet idaresi saasında iç bir vaqıt çalışmağan, cemaat arasında Moskva ve Qırımda olğan muvafaqiyetli leyhaları ile belli olğan ihtisasiy menecer Lenur İslâmovnıñ istifası aqqında qarar idare meselesi degil de, siyasiy olğanını dey bilemiz»,– dedi Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, «yañı kerçek bile yaqında «makeyevli» olaraq adlanğan Qırım akimiyetiniñ faaliyetini deñiştirmedi – yani vazifege tayinlenüvde şahsiy nazar diger sebeplerden daa da üstün tura».
Lenur İslâmovnıñ Qırım «baş nazir muavini» vazifesinden istifası ve bu vaziyefege Ruslan Balbekniñ tayinlenüvi cumhuriyetniñ «akimiyeti»nde qırımtatarlar ile bağ qurmaq istegi yoq olğanını köstere.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine qırımtatar milliy Meclis reisi muavini Ahtem Çiygoz bildirdi.
«Qırımtatarlar öz toprağında bulunıp, öz merağını qorçalamağa aqqı olğan aqqında bildirüvler aqiqatqa uymağanı añlayışıla», – dedi Çiygoz. – Olarnıñ bu areketleri qırımtatarlar ile qialog olmağanını köstere».


text:
Aqmescitte noyabr 17-de «Çiygoz davasınıñ» 42-nci mahkeme oturışı keçirilmekte. Toplaşuvda qabaat tarafınıñ dört şaatı sorğuğa çekildi, dep bildirdi Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Twitterde.
«Qabaat tarafınıñ bugünki birinci şaatı Kölesnikov Dmitriy Aleksandroviç. Vaqialar vaqtında – Ukraina İçki işler nazirliginiñ hadimi, al-azırda Rusiye politsiyasınıñ hadimidir. Ekincisi – Dorojkin Yuriy Vladimiroviç, «halq göñüllileriniñ» azası. Üçüncisi – Dubikovskiy Valeriy Stanislavoviç, «halq göñüllileriniñ» azası, üçünci rota. Dörtünci şaat olaraq Turçanenko Sergey Anatolyeviç sorğuğa çekile – al-azırda – «halq göñüllileriniñ» polk komandanı. 26.02.2014 Turçanenko deputat Valeriy Kosarevniñ yardımcısı ve «halq göñüllileriniñ» 1-inci rota azası edi», – dep yazdı Polozov.
Ahtem Çiygoz esnasında yüzden ziyade insan sorğuğa çekildi, iç biri oña qarşı bir şey aytmadı. Bunıñ kibi şaatlarnıñ celp etilmesi vaqianı büyük köstermek ve basqıncılıqnı qayd etmek içün yapıla, amma bu malümatlar ükümge tesir eteycektir. Bunı noyabr 15-de Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
«Kün-künden işğal olunğan yarımadadan Ukrainanıñ diger regionlarına ketecek olğanlarnıñ sayısı ep arta. Olarnıñ problemleri esasen mesken meselelerinen bağlı – muracaatlardan er üçü aynı böyle ola, içtimaiy qoruv ise – er altıncı muracaatta qayd etile», – dedi İvankeviç.
O, şunı qayd etti ki, Qırımdan 1315 adam Nefaqa fonduna muracaat etti. Olar mart ayınıñ nefaqasını endi aldılar.
İvankeviçniñ aytqanına köre, müim meselelerden biri qırımlılarnıñ qapatılğan bank esapları ve biznes işleri ola. Milliy bank ve Ukraina Migratsion hızmeti bunıñnen bağlı mesleatlar keçire.
Berilgen malümatqa köre, soñki aylar devamında yarımadada olıp keçken siyasiy adise-vaqialardan sebep Qırımnı tahminen 5 biñ qırımtatarı terk etti.


text:
Tatarstan säyäsäte
21. yözgä kergändä Tatarstandağı íctímağí-säyäsi tormış, nigezdä, yuqqa çıqqan diärgä bula.
Taríx[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1980. yıllar axırında, Sovet däwlätendä demokratik üzgärtep qorular waqıtında, Tatarstanda küpfirkälelekkä wä törle cämğiäwi oyışmalar barlıqqa kilügä cirlek buldırıla. Tatar íctímağí üzäge (TÍÜ) oyışa häm tiz arada tanıla başlí.
Sovet däwläteneñ Konstítusísınıñ 6. mäddäse yuqqa çığarılğaç häm Tatarstan möstäqillege turında Íğlannämä qabul itelgännän soñ (1990), cömhüriät külämendä íctímağí-säyäsi eşçänlek tağın da canlana töşä. «Íttífaq», «Souverenität» (1990), «Yedinstvo i proğress» (Berdämlek wä täräqqiät», 1993) w.b. (barlığı 30ğa yaqın oyışma) íctímağí-säyäsi xäräkätläre barlıqqa kilä.
Tatarstanda şulay uq bötenräsäy külämendä eş alıp baruçı firkä/xäräkätlärneñ bülekläre - «Partia Rossiyskogo yedinstva i soglasia» (Räsäy berlek häm berdämlek partísı), «Naş dom - Rossia» (Räsäy ul bezneñ yort» imeş), «Regionı Rossii» (Räsäy töbäkläre) h.b. oyışa. Ämma Tatarstannıñ säyäsi tormışında alar zur urın alalar.
1990. yıllar axırında - 2000. yıllar başında Räsäydä firkälär häm íctímağí-säyäsi xäräkätlär - «Yedinstvo» (Berdämlek), «Oteçestvo» (Watan), «Vsá Rossia» (Mintimer Şäymi'neñ, Bötenräsäy) h.b.larnıñ bülekläre cirlegendä elekege komunistlarnıñ bötenräsäy “säyäsi firkä” imeş «Yedinstvo i Otetçestvo - Yedinaya Rossia» (Berdämlek häm Watan - Berdäm Räsäy) barlıqqa kilä. Anıñ YuS räistäşe itep Mintimer Şäymi'ev saylana.
Tatarstanda íctímağí-säyäsi xälätkä öç oppozísíon demokrat köçe sizelerlek yoğıntı yasí. Sul oppozísínı kommunistlar täşkil itä. KPSS häm RSFSR KP eşçänlege tíılğannan soñ (1991), TR Kommunistlar oyışması tözelä (1992). Ul 1993. yılda TR KP dip üzgärtelä. 1997. yılda partída üzara kileşmäwçän törkemnär barlıqqa kilä, partí ikegä bülenä. TR KPneñ ber öleşe RF KPneñ Tatarstan töbäge bülege, ikençe öleşe TR KP (bolşevik'lar) bulıp terkälä.
Tatarstannıñ íctímağí-säyäsi tormışında milli xäräkät tä aktíf eş alıpbara. Bigräk tä 1990. yıllar başında anıñ xalıq arasında äberuyı zur bula. Ul yıllarda íctímağí-säyäsi xäräkätlärdän BTÍÜ, «İttífaq», «Souverenität» oyışmaları äydäp baruçı köçlär bula. Räsäy belän Tatarstan arasında üzara şartnamä tözelgännän soñ (1994), milli xäräkätlärneñ yoğıntısı kimi başlí. Bügenge köndä alardan BTÍÜ genä aktíf eşli.
Tatar xalqın berläşterüdä, anıñ mädäniäten üsterüdä Bötendönya Tatar kongressınıñ Başqarma komitäte zur urın ala. Ul Tatar milli-mädäni möxtäriätläre (2002. yılda barlığı 22) yärdämendä üzeneñ eşçänlegen Räsäy külämendä cäyelderä, şulay uq çit illärdä yäşäwçe Tatarlar belän aradaşlıq eşe alıp bara.
Föderälçelärneñ täwge säyäsi-demokrat xäräkäte - 1990. yıllar başında oyışqan «Demokratiçeskaya partia Rossii» (Räsäy demokratlar firkäse, DPR) bula. Anıñ töp säyäsi yünäleşe - berdäm, bülenmäs Räsäy.
Soñraq «Soglasie» (Berdämlek), «Grajdane Rossiskoy Federatsii» (Räsäy Federasísı İldäşläre) h.b. barlıqqa kilä. 1993. yılda alar «Ravnopravie i zaqonnost'» (Tigez xoquqlılıq häm qanunlılıq) xäräkätenä berläşälär. Ul berläşmägä «Yabloko», «Demwıbor Rossii» (Räsäyneñ demokrat yünäleşle) h.b. xäräkätlärneñ cirle bülekläre kerä. Oppozísída toruçı şuşı xäräkät häm partí wäkilläre üz eşçänleklären koordínasílaw maqsatında «Tügäräk östäl» oyıştıralar.


text:
Aqmescitteki «Privoz» bazarında dekabr 15 künü eñ azından beş insan yaqalandı. Bunı Facebook saifesinde advokat Emil Kurbedinov haber etti.
Advokatnıñ malümatına köre, «Privoz» bazarında kene teşkerüv ve tintüvler keçirilip, musulmanlar ve ukrain pasportınıñ saipleri tutıla.
«Bese belli, kene erkstremizge qarşı küreş merkezine ketirip parmaq izlerini alacaqlar ve diger tedbirler körecekler. Bu kibi areketler Qırımda defalarca, insan aqlarınıñ qaba bozuvları ile, ötkerile edi», – dep yazdı Kurbedinov.
Advoktanıñ sözlerine köre, teşkerüv neticesinde eñ azından beş insan yaqalandı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde tintüvler keçirilip başladı, adamlar diniy mensüpligine köre taqip etile, dep qayd ete Meclis temsilcileri ve uquq qorçalayıcılar. Lâkin yarımadadaki Rusiye akimiyeti ve Kreml bunı inkâr ete.


text:
Törkiyädä çit il keşeläre oktyabr’dä 5 meň 893 toraq satıp aldı
Bu xaqta Törkiyä statistika oyışması xäbär itte
Törkiyä statistika oyışması oktyabr’ ayına qağılışlı toraq satu kürsätkeçlären açıqladı.
Älege mäğ’lümatlardan kürengänçä, uzğan ayda Törkiyä külämendä 137 meň 401 toraq satıldı.
Bu isä uzğan yılnıň şul uq ayı belän çağıştırğanda 14,9%qa kübräk.
Törkiyädä çit il keşeläre oktyabr’dä 5 meň 893 toraq satıp aldı.
Çit il keşelärenä toraq satu oktyabr’ ayında yıllıq bazada 12,1 %qa arttı.
2 meň 464 toraq belän İstanbul berençe urında tora.
Antaliya - ikençe urında. Biredä çit il keşelärenä 1 meň 385 toraq satıldı.
Başqala Änkarada isä çit il keşeläre 359 küçmäs milek satıp aldı.
Bıyılnıň ğıynwar – oktyabr’ çorında çit il keşelärenä toraq satu uzğan yılnıň şul uq çorı belän çağıştırğanda 38 %qa artıp 43 meň 372 täşkil itte.
Oktyabr’dä Törkiyädän 1 meň 265 İran watandaşı toraq satıp aldı.
Şulay uq 926 ğıyraqlı, 543 rusiyäle dä Törkiyädä küçmäs milek xucası buldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Sarp çik buyı qapqasınnan êksport artqan
Törkiyäneñ Gruziya çigendäge Sarp çik buyı qapqası aşa başqarılğan êksport uzğan yılda annan aldağı yılğa qarağanda yaqınça 69%qa artqan
Azärbaycannan Törkiyägä tabiğıy gaz êksportı artaçaq
Azärbaycannıñ “SOKAR” däwlät neft’ şirkäte süzçese İbrahim Ahmädov Törkiyägä tabiğıy gaz êksportın arttıraçaqların belderde


text:
Aqmescitte Lenin meydanında dekabr 11 künü esas yılbaş naratını yerleştirmege başladılar. İşçiler beş yıl evelsi Kiyevden ketirilgen suniy naratnıñ demir inşaatını qurmaqta, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Piyadeler şeer kommunal hızmetiniñ işçileri yapqanından ayrette qala, çünki şeerlilerniñ çoqusı bu sene Aqmescit memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharevniñ vade etken Vologda naratını körecek edi. Böylece, kelip-keçkenlerniñ: «Vologdadan ketirecekmiz degenler de» aytqanına hadimler: «Daa ketirmeyler» dep cevap qaytara.
Narat, adet üzre, Lenin meydanınıñ ortasında turacaq. Açılışı dekabr 19-na planlaştırıla. Bıltır Qırımnıñ esas naratı Rusiye bayrağı tüsünde yaraştırılğan edi. Bu sene, memurlarnıñ aytqanı kibi, naratnıñ yaraştırılmasında sürprizler olmaycaq.
Şu künleri Aqmescitniñ Rusiye memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev Qırımğa Vologdadan 25 metrlik naratnıñ ketirilecegini ilân etken edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Fevral 28 künü Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ «yaltalı Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabusları Cepparov ve Alimov boyunca alqan qararını deñişmesiz qaldırdı. Bunı Qırım.Aqıqatqa Radio Svoboda muhbiri bildirdi.
Noyabrnıñ başında qırımlı advokat Edem Semedlâyev bildirgen edi: «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında qabaatlağan Refat Alimov ve Arsen Cepparov içün mecburiy psihiatrik ekspertizası tain etildi.
«Yaltalı Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabusları Refat Alimov ve Arsen Cepparov 2016 senesi aprel 18 künü Qızıltaşta yaqalanğan soñ apiste bulunalar. Birinci dört «Yaltalı Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabusı 2016 senesi fevral 11 künü yaqalanğan edi. Olardan eñ belli insan aqları boyunca kontakt gruppasınıñ azası Emir-Usein Kuku. Ondan ğayrı qurucı olıp çalışqanlar aluştalı Muslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, em de Yaltalı çiçek satıcısı Vadim Sirük tutıqlanğan edi.
Uquq qoruyıcılar tutıqlanğan Yaltalılarnı siyasiy mabuslar olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Çehiya prezidenti Miloş Zeman Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması mümkün olmağanını saya. Bu aqta The New York Times neşri bildire.
«İşğal, halqara añlaşmalarnıñ bozuluvı demektir, ve, şübesiz ki, Ukraina topraq bütünligini kefil etken añlaşmalar bozuldı», – dedi Zeman oquyıcınıñ sualine cevap berip.
«Başqa taraftan, siznen razım, Hruşöv bağışlanmaz bir aqılsızlıq yaptı ve bugün dünya siyasetçileri Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması mümkün olmağanını tanıy», – dep ayttı Zeman.
Bunen beraber, nasıl siyasetçiler aqqında aytqanını qayd etmedi.
Zeman Avropa birligi sanktsiyalarına qarşı çıqa ve sıq-sıq Rusiye tarafını tutqan noqta-i nazarlarını bildire. Bundan da ğayrı, o, Ekinci cian cenki yekünlenmesine bağışlanğan, 2015 senesi mayıs ayında Moskvada keçirilgen merasimlerde iştirak etken yekâne ğarbiy lider oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İlhaq etilgen Qırımda ve Aqyarda mayısnıñ 9-ında "Ğalebe künü" qayd etile.
Daa evel bildirilgeni kibi, ilkaq etilgen Qırımda mayısnıñ 9-ında koronavirus pandemiyasından sebep kütleviy tedbirler olmaycaq. Mayısnıñ 7-sinde Qırımda mayıs 9-ında keçirileck merasimlerniñ cedvelini ilân etiiler, olarnıñ çoqusı onlayn olacaq.
Aqyarda mayıs 9-ında koronavirus epidemiyasına baqmadan bir sıra merasimlerni keçirecekler. Hususan, gemi ve uçaqlarnıñ paradları olacaq.
Rusiye Mudafaa naziri Sergey Şoygu mayıs 9-ında bir sıra Rusiye şeerlerinde ve ilhaq etilgen Qırımda bayram salütlarnıñ patlatılmasını buyurdı.
Rusiye işğal etken Qırımda 2014 senesinden berli sovetlerniñ ve Rusiyeniñ «Ğalebe künü» Qızıl ordu ve sovet halqınıñ natsist Almaniyası üzerindeki ğalebe künü olaraq qayd etile. Ukrainada mayısnıñ 8-nde Hatıra ve barışuv künü qayd etile, mayısnıñ 9-ı ise – Ekinci cian cenkinde natsizmni yeñüv künü olaraq.


text:
Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ daa bır qaç zapt etilgen gemilesi işğal etilgen Qırımdan
çıqarıldı.
Bunı Ukraina mudafaa Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Böyle etip, işğal etilgen Aqyar limanından «Poçayev» gemisi, «Sokal» ve «Korosten» katerleri çıqtı.
Tünevin aqşam olar belgilengen yerge keldiler. Donuzlav gölünden Ukraina limanlarından birine «Dobropolye» alâqa kateri ve daa bir kater keldiler.
Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, 23 gemi ve Ukraina arbiy-deñiz quvetleriniñ yardımcı gemileri Qırımdan Ukraina limanlarına çıqıp kettiler.


text:
Duanın arapçası aşağıdaki resimlerde verilmiştir.
OKUNUŞU:
Allâhümme es'elüke bismik. Allâhullezi lâ ilâhe illa hüvel hayyül kayyumu la te'huzuhu sinetün ve la nevm. El aliyyül azîm. Bismik. Allâhullezi lâ ilâhe illa hüvel melikul kuddususselamul mu'minul muheyminul azizul cebbar. Bismik. Allahullezi lâ ilâhe illa hüve alimul ğaybi veşşehadeti hüverrahmanürrahîm. Bismik. Allahullezi lâ ilâhe illa hüvel haligul bariul musavviru lehül esmâul husnâ. Bismik. Allahullezi lâ ilâhe
illa hüve nûrussemavati vel ardil hayyüllezi lâ yemût. El ehadu
zuddavli lâ ilâhe illa hüve ve ileyhil masîr. Zül havli bedîussemavati
vel ard. El kadîmu zül celali vel ikram. Bismik. Allahullezi lâ ilâhe illa hüvel evvelu vel âhirul melikul hakku lâ ilâhe illa hüve rabbul arşil kerîm. Zül mearici vel kuvâ. Bi izzismikellezi
tunşiru bihil mevtâ. Ve tuhyî bihil ard. Ve tunbitu bihişşecer. Ve
tursilu bihil medar. Ve tekûmu bihissemavatu vel ard. Bi izzismikellezi lâ ilâhe illa hüvel melikul kuddus. La yemessusmellahi nesabun ve la lağvun liteâlî ilmillahi ve liktirabi ilmihi ve lisebâtismih. Allahullezi lâ ilâhe
illa hüve lehul esmaul husnâ. Ellezi hâzihil esmau minhu ve hüve minha.
Ellezi la yudraku ve la yunalu ve la yuhsâ. İstecib liduânî ve gul lehu
ya Allah kun feyekûn.
(altı çizili s peltek s, h kalın ha, ' kesme, ğ ğayın, i aynlı i)


text:
Qırım noqtai-nazarı Donbassnıñ reintegratsiyası aqqında qanunğa Minsk añlaşmasınıñ yerini tutmaq içün kirsetilmedi, dep saya Ukrainanıñ halq deputatı Svitlana Zalişçuk. Bu fikirni o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ canlı yayınında söyledi.
«Minsk añlaşmaları, yerlerine Qırımnı qoymaq içün qanun leyhasından alıp taşlandı, demek yañlıştır. Qırım da, Donbass da aynı şekilde silâlı istilâ neticesinde işğal etilgen sayılalar. İleride qabul etilecek qanunğa Minsk añlaşmalarını kirsetmeyip, biz özümizge manevr içün yer qaldıramız. Bugün qarşı taraf ameliyatta bu añlaşmalarnı blok etip, üç yıl devamında eda etmey. Ukraina bu çatışmanıñ çezilüvinde serbest olmaq ve Qırım ile Donbasstaki vaqialarğa öz körüşini saqlamaq kerek», – dep qayd etti parlament azası.
Noyabrniñ 15-nde Yuqarı Radanıñ milliy telükesizlik ve mudafaa meseleleri boyunca komitetiniñ meclisinde Donbassnıñ reintegratsiyası aqqına qanun leyhasına Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqı aqqında tüzetüvler kirsetildi. Bu aqta Petro Poroşenko Blokundan halq deputatı İvan Vinnyk ikâye etti. Onuñ aytqanına köre, tıpqı Yuqarı Radasınıñ qararında ve Ukrainanıñ halqara mahkemelerinde açqan davalarında olğanı kibi, yarımadanıñ ilhaq etilüvi 2014 senesi fevral 20-sinde başlandı dep tayin etildi.


text:
Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi cuma künü, avgust 12-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ «fevral 26 işini» baqmağa devam ete. Adliyecisi Nikolay Polozovnıñ Twitterde yazğanına köre, saat 10:00 başlanacaq toplaşuv yarım saat keç qaldı.
Toplaşuv videokonferentsiya şeklinde keçirilmekte.
«Ahtem Çiygoz işiniñ mahkemesi yarım saat keç qaldı. Çiygoz yaramay bağ olğanından şikâyetçi. Sözlerniñ yarısı eşitilmey», – dep yazdı adliyecisi.
Onıñ bildirgenine köre, toplaşuvda Çiygoz mahkeme salonında iştirak etmek niyetini ve esnasqa adliyecisi Emil Kürbedinovnıñ kirsetilmesini rica etti. Avgust 9-da mahkeme esnasta Emil Kürbedinovnıñ iştirak etmesini red etti. Keçken toplaşuvda mahkemeciler prokuror Dombrovskiyniñ çekilmesine razı olmayıp, «halq haciziniñ inspektorı» olaraq tanıtılğan zarar körgenlerden birini sorğuğa çekti.
Avgust 2-de Aqmescitte Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Ahtem Çiygozğa qarşı «fevral 26 işini» baqmağa başladı. Mahkeme qararına binaen, toplaşuv video konferentsiyası rejiminde keçirildi. Mahkeme Çiygoznıñ adliyecisiniñ video bağ rejimi boyunca şikâyet arizasını qabul etmege red etti, endi imayeciler kassatsiyanı azırlay.
Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı, dep bildirdi adliyecisi Nikolay Polozov.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kovid-19nıñ yaña variantı Awrupa Berlegen qurqıta
Berlek yaña variant açıqlanğan Afrikanıñ kön’yağına oçışlarnı tuqtatırğa kiñäş itä
Awrupa Berlege, Afrikanıñ kön’yağında koronavirusnıñ xätär variantı açıqlanuınnan soñ, älege töbäktän oçışlarnı tuqtatırğa planlaştıra. Awrupa Berlege komissiyäse başlığı Ursula fon der Leyen Twitterdan yasalğan belderüendä bolay dide: “Komissiyä, äğ’za illär belän yaqın koordinaśiyä êçendä, virusnıñ B.1.1.529 variantınnan şöbhälänü säbäple Afrikanıñ kön’yağınnan oçışlarnı tuqtatunı kiñäş itä”.
Angliyä dä Kön’yaq Afrika häm Botsvanada kürelgän älege variant säbäple älege ike ilne, monnan tış, Namibiyä, Lesoto, Êsvatini häm Zimbabvenı “qızıl isemlek”kä kertte.


text:
“Qızılay” dan Belarus’ - Pol’şa çigendäge qaçaqlarğa yärdäm
Törkiyä “Qızılay” yärdäm oyışması biredäge qaçaqlarğa 1 yök maşinası gumanitar yärdäm cibärde
Törkiyä “Qızılay” yärdäm oyışması Belarus’ - Pol’şa çigendäge qaçaqlarğa 1 yök maşinası gumanitar yärdäm cibärde.
Oyışmanıň bu xaqtağı belderüendä cılıtqıç, urın - cir, odeyal, mendär, yurğan, şäxsi saqlağıç materiallar töyälgän maşinanıň İstanbuldan yulğa çığuı äytelä.
Barlıq yärdäm materialları Qızılay logistik şirkäte belän töbäkkä cibäreläçäk, taläp nigezendä yaňa yärdäm cibärü planlaştırılaçaq.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Sal’vador däwlät başlığına xäyerle yul teläde
İrtägä ul Törkiyägä kilä häm bu turıda bik ğorurlanıp belderä


text:
Qırımnıñ naqliyat «nazirligi» işğal etilgen Qırım ile sıñırda kiriş noqtalarına qadar barğan trenler yolcularınıñ ketirilmesini teşkil etti. Bunı Qırım naqliyat «naziri» Anatoliy Tsurkin bildirdi, – haber ete «Novosti Krıma» neşiri.
Onıñ aytqanı kibi, saba, yanvar 2 künü, insanlarnı Novoalekseyevkadan (Herson viyaleti) ketirmege kerek oldı.
«Qırım aydavcıları Novoalekseyevka stantsiyasına Kiyev vaqtı boyunca saat 4,50 (Moskva vaqtı – 5,50) kelgen Harkov-Aqmescit treniniñ 200-den zide yolcusını Canköy şeerine ketirdi», – haber ete Tsurkin.
O şunı da qayd etti ki, yolcularnıñ Çonğar sıñır noqtasına ketirilmesi de teşkil etilgen eken. Bundan da ğayrı, oınñ sözlerine binayen, insanlar Novoalekseyevkağa qadar Aqmescit ve Canköy şeerlerinden doğru avtobus seferleri ile bara bile eken.
Dekabr 26 künü «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol alâqasını toqtattı ve yarımadağa qatnağan halqara trenlerni de lâğu etti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Herson vilâyeti Geniçesk rayonında qırımtatar siyasiy ve devlet erbabı Noman Çelebicihannıñ hatırasına bağışlanğan tedbirler keçti.
Qırımtatarlarnıñ milliy meclisleri Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yardımı ile Sçastlivtsevo köyünde hatıra aqşamı ve dzüdo yarışı keçirildi. Ğaliplerge Noman Çelebicihannıñ süreti ile naşinlarnı bağışladılar.
Tedbir devamında yerli rayon devlet memuriyeti başınıñ muavini Gülnara Bekirova Noman Çelebicihannıñ «bütün milletler bir-biri yanında, el-elge ketmek kerek» olğanı aqqında sözlerini hatırlattı ve köy şurası başına ukrain ve qırımtatar bayraqlarını bağışladı.
«Menimce, bir kün kelir, Qırımda maniasız bulunıp, Vatanıñızda yaşap olursızsıñız», – dedi o bulunğanlarğa.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında dünyağa keldi. Bağçasaray, İstanbul ve Sankt-Peterburgda oqudı, qırımtatar yaşlarınıñ maarif ve inqilâp teşkilâtlarında iştirak etti. Çelebicihan – qırımtatarlarnıñ «Ant etkenmen!» milliy gimniniñ müellifidir.
Fevral inqilâbından soñ Qırım müftisi oldı, soñra – birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi. 1918 senesi yanvar ayında bolşevikler tarafından apiske alındı, fevral 23-te Aqyar apishanesinde öldürildi. 33 yaşında Noman Çelebicihannıñ cesedi deñizge atılğan edi.
Fevral 23 künü Qırımda Rusiye bayramı qayd etile – Vatan imayecisi künü.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yanvar 17-sinde şiddetli yel sebebinden Bağçasaray rayonınıñ bir qaç meskün yeri yarıqsız qalğan dep bildire “Krımenergo” şirketi.
Muessiseniñ malümatına köre, Aromat, Ğavr (Plotinnoye), Bağatır, Mahuldür (Nagornoye), Tatar Osman (Zelönoye), Büyük Özenbaş (Sçastlivoye) köyleri qısmen elektrikasız qaldı.
“Köyler dağ-orman mıntaqasında yerleşken, bir elektrik ağına bağlı, 700-ge qadar evde yarıq söndi”, - “Krımenergo” hadiminiñ sözlerinde yaza “RİA Krım”.
Şimdilik 19 södürilgen transformator stantsiyasından bir danesi yaqılağanı bildirile.
Daa evel, yanvar 17-sinde Qırımda sılaq qar, yağmur ve buzlavuq beklenilgeni bildirile edi. Bazı yerlerde 15 s/m-ge qadar yel ola bile.


text:
Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova 127 künden berli Rusiye apishanesinde açlıq tutqan Ukraina rejissöri Oleg Sentsovnıñ alını «bir qarar» dep adlandırdı. Bunı sentâbrniñ 17-nde Saratovda jurnalistlerge haber etti.
«Yamalda insan aqlarından vekâletli olğan insandan ve cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetinden er kün malümat alam, o (Sentsov – QA), özüni bir qarar is ete», – dep yaza Moskalkovanıñ aytqanlarını TASS.
Sentsovnıñ eki doğmuş qardaşı Natalya Kaplan rejissörniñ alı ket-kete fenalaşa, dep bildirgen edi Qırım.Aqiqatqa. Onıñ aytqanına köre, Sentsovnıñ qan sisteması «müim müçelerge oksigen taşımasını yapamay».
Sentsovnıñ advokatı Dmitriy Dinzeniñ bildirgenine köre, açlıq tutqan rejissör töşekten zornen tura. Onıñ aytqanına köre, ukrainalınıñ sağlığına «büyük zarar ketirildi».
Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.
Oleg Sentsov mayısnıñ 14-nde Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen muddetsiz açlıq ilan etken edi.
Sentsov ve Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları keçirgeni içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar quvendirilmesi mumkün dep saya Frenkistan tış işleri naziri Jean-Yves Le Drian.
«İnterfaks-Ukraina» haber etkenine köre, Le Drianğa Qırımda prezident saylâvları keçirgeni içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar quvendirilüvi ihtimalinen bağlı sual berilgen.
«Frenkistan adından - sanktsiyalarnı devam ettirüv ve quvetlendirüv, belli olğanı kibi altı ay evelsi uzatılğan belli bir saanen bağlı sanktsiyalar, ayrıca er zaman uzatılabilecek şahslarğa qarşı kirsetilgen sanktsiuyaşlar ğayesi», – dep bildire informagentlik Le Driannıñ Ukraina TİN yolbaşçısı Pavlo Klimkinnen keçirgen matbuat konferentsiyasında aytqan sözlerini.
O, ayrıca, soñki parlment saylâvlarında saylânğan Rusiye Devlet Dumasınıñ bir sıra deputatları, sanktsiyalar cedveline kirsetilgeni aqqında hatırlattı.
Nazir yarımadada insan aqları ve onıñ arbiyleştirilüvinden raaatsız olğanını bildirdi.
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv ve bir sıra halqara teşkilâtlarnen beraber dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Fevralniñ 16-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavlarınıñ neticelerini tanımamağa çağırğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Qırım yolbaşçılığında «endi anayasa maddeleriniñ ealige añlatmaq vaqtı keldi» dep tüşüneler, bildire RİA «Novosti».
RBA bildirgenine köre, esas qanunnıñ metninde «insan, onıñ aqqları eñ büyük degerlik» olğanı añlatıla. Qırım Cumhuriyeti ise «içtimaiy devlet»tir. Qırım devlet tilleri olaraq rus, ukrain ve qırımtatar tilleri sayıla.
Vesiqada yazılğanına köre, «din ve mefkürelerniñ iç birisi devlet ya da mecburiy sayıla bilmez».
Öz başına tayinlengen Qırım Cumhuriyetiniñ paytahtı olaraq öyle de Aqmescit qala.
Halqara cemaatı Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını işğal olaraq tanıy. Moskvanıñ soñki areketleri Ukraina ve Rusiye arasında alâqalarnıñ kerginleşüvine ve Rusiyeniñ halqara munasebetlerinden çetleşüvine ketire. NATO, AQŞ, AB ve Avropa Birliginiñ ayırı memleketleri Rusiyege qarşı maliyeviy ve vizalı cezalarnı kirsetti. Moskva «G8» terkibinden çıqarıldı ve Soçide keçirilecek olğan dünyanıñ eñ nufuzlı memleketlerniñ körüşüvini lâğu etildi. Bu körüşüv Brüsselde ötkerilecek.


text:
1944 senesi mayısnıñ 18-20-nde NKVD-NKGB mahsus tedbirleri vaqtında Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Urağa bütün qırımtatarlar sürgün etildi (resmiy malümatqa köre – 194 111 insan). 2004-2011 seneleri Qurultaynıñ Mahsus komissiyası «Unutma» umumhalq aktsiyasını keçirip, sürgünlik şaatlarınıñ 950-ge yaqın hatırlavını topladı. Qırım.Aqiqat arhivlerdeki hatıralarnı derc ete.
Men, Lenure Temirhayeva (qızlıq soyadım Mercan), Aqyarda K.Marks soqağında, şimdiki Bölşaya Morskaya, 50/60, 2-nci korpus, 1-inci köz, daire 2-de doğdım. Korsunskaya, 8 adresi boyunca şahsiy evimiz bar edi.
Eski Sovet Sotsialistik Cumhuriyetleri Birliginiñ Stalin rejimi kerçekleştirgen sürgünlik şaatı olam, 15 daqqa içinde epimizni Aqyar avtostantsiyasına çıqarıp, maşinalarğa mindirgenler ve Süren stantsiyasına alıp ketkenler.
1944 senesi mayısnıñ 18-nde NKVD orduları keçirgen mahsus tedbirleri vaqtında qorantamıznıñ erkânı böyle edi: babam Usein Mercan (d.s. 1900), anam Sıdıqa Mercan (d.s. 1918), ağam Sabri Mercanov (d.s. 1929), tatam Şemsnur Mercanova (d.s. 1930), ağam Şükri Mercanov (d.s. 1932), tatam Liliya Mercanova (d.s. 1938) ve men, Lenure Mercan (d.s. 1940).
Emcem Yağya Kurt-Seitniñ (d.s. 1889) balaları da yanımızda edi, o, 1930 senesi kollektivizatsiya vaqtında Birleşken devlet siyasiy idaresi yanındaki mahkeme üçlüsi tarafından mahküm etilip, qorantasınen beraber Qırımdan çıqarılmasına ve mal-mülkiniñ musadere etilmesine üküm etilgen edi (balalar öksüz qaldı, babam olarnı yanlarına aldı): Enver (d.s. 1918), Şefiqa (d.s. 1922), Adiha (d.s. 1924), Zeliha (d.s. 1926) ve Ayşe (d.s. 1927). Tizem Şaziye Temirhayeva da balalarınen beraber biznen sürgün etildi – oğlu Qudus, qızları Üriye ve Rugiye.
Ne yazık ki, qırımtatarlarnıñ Qırımdan belli olmağan yerge alıp ketirilgenini köstergen film yoq
Süren stantsiyasından bizni ayvan vagonlarına mindirip alıp ketkenler, insanlar qıçırdı, coyuldı, biri-birini qıdırdı. Ne yazık ki, qırımtatarlarnıñ Qırımdan belli olmağan yerge alıp ketirilgenini köstergen film yoq… İnsanlar biri-biriniñ üstünde, mında qadınlar doğura, balalar yaramay qoqu ve sasıqta. İnsanlar öle, biri saçını qoparıp ala, digeri duraqta bir avuç baqladan taşlar üstünde telde asılğan qazanda bir şey pişirmege tırışa. Tren kete ve insanlar qıçıra-qıçıra ne alıp yetiştirse, onı ala. Birileri tren yolu boyunca sevimli baba, ana ve balalarını defin ete. Bu vayvalav tren sesini bastıra. Saratovğa kelgende insanlar çoqqa ketkenini, amma qaytacağını añladı.
Sıcaq pek çekiştire edi, sıtma ve içekler hastalıqları qırğınlığı başlandı. 1953 senesine qadar böyle devam etti. Açlıq – qorqunç bir şey...
Ağır taqdir qorantamıznı Ulusqa ketirdi. İnsanlarnı etap-etap ketirip, pencere olmağan, yer ise tsement olğan büyük anbarlarğa taşlağan ediler. Ulusta insanlar çoq öldi, tuzlu peynir, tuzlu qavun, qarpız bere ediler, suv ise yoq edi. Er kün onlarnen insannı köme ediler. Er adamlarnıñ küçü yoq edi, naaşlarnı bir şekilde defin etken ediler. Çaqallar cesedlerni köy artında dağıtqan edi. İnsanlar qaplıbaqalarnıñ yımırtalarnı toplay, kepek aşay ediler. Biz, balalar, ayaqlarımıznı ura edik, aşamağa istey edik. İñilti, qıçıruv, insanlarnıñ urbası yırtıq. Sıcaq pek çekiştire edi, sıtma ve içekler hastalıqları qırğınlığı başlandı. 1953 senesine qadar böyle devam etti. Açlıq – qorqunç bir şey.
Sürgünlik ailelerimizni yoq ete, repressiyalar ise halqımıznı yaqıp kül ete edi. Alâ daa bir şey alıp, aqlarımıznıñ ğayrıdan tiklenmesine irişip olamaymız
Babamız hastalandı. Sağ olsun maale milisi Şapkin. Babama ayttı: «Mercan, seni Kattakurganğa çıqaracam». Öyle de yaptı, özü veremge oğradı, amma sözüni tuttı. Kattakurganda qurt, baqa ve baqabaş tolu havuzdan suv içe edik. Baqalarnı eşitseñ, biznen beraber yırlap, ağır taqdirimiz içün ağladılar. Kattakurganğa 1947 senesi dekabrniñ 28-nde keldik ve birden parkqa V.İ.Lenin abidesine baqmağa çaptıq. Biz, Aqyar balaları, arbiy bölükke şeref nasıl berilgenine baqmaq içün keçiş noqtasına çapa edik. Üç yıl keçti, Aqyar aqlımızda qaldı.
Sürgünlik ailelerimizni yoq ete, repressiyalar ise halqımıznı yaqıp kül ete edi. Alâ daa bir şey alıp, aqlarımıznıñ ğayrıdan tiklenmesine irişip olamaymız. Milliy mensüplikke köre genotsid cemiyetni «siziñ» ve «bizim» soylarına böldi. Bu ne vaqıt bitecek eken?
Sovetler akimiyeti ne içün bizni o qadar yoq etti? Kim vazifesini yaptı, kim ğarip ve işkir halqnıñ qadısı oldı, kim cevar berecek?Seytumer Seydametov
1956 senesine qadar qorantamız komendant nezareti altında qaldı. Bir kün emcem Seytumer Seydametov evde soba yaqıp, qapularnı açtı ve ayttı babama: «Sovetler akimiyeti bizni ne içün böyle yaqtı, yaramay bir şey yaptıqmı? Sovetler akimiyeti ne içün bizni o qadar yoq etti? Kim vazifesini yaptı, kim ğarip ve işkir halqnıñ qadısı oldı, kim cevar berecek? Bu dünyadaki büyük derdimiz içün yedinci nesilgece ceza çeksinler! Biz yaşayış körmedik, birileri yaşağanını kördik, halqımız ise çekişe. Cezasını çekmediler, ne ivaz, ne qanun oldı. Biz – sovet adamlarımız, bizni ise aqlamadılar. Elimizde olğan er şeyimizni alıp, özüñkilerine bergenler».
Cesür ve namuslı firqacı Seytumer Seydametov Ay Todor köyünde (1945 senesinden soñ Göristoye, şimdi bu köy yoq – QA) partizan edi. Almanlar olğan köyde ondan ğayrı berilgen vazifeni kimse becerip olamağan edi.
Bu halqqa qarşı bir cinayet edi, qırımtatarlarnıñ aman-aman yarısı, 46%-ı vefat etti! Susıp oturmağa olmay…
(2009 senesi oktâbrniñ 6-nda yazıp alınğan hatırlavlar)
Elvedin Çubarov, Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqı genotsidini ögrenüv ve aqibetlerini yeñüv Mahsus komissiyasınıñ reis muavini azırladı


text:
4 terrorçı iminlek köçlärenä täslim buldı
Terror oyışmasında tarqalu däwam itä
Törkiyä êçke êşlär ministrlığı koordinaśiyäsendä iminlek ğomum mödirlege belän jandarmeriya ğomum komandirlığınıň inandıru - künderü êşçänlekläre näticäsendä “PKK” separatist terror oyışmasınnan qaçqan tağın 4 terrorçı iminlek köçlärenä täslim buldı.
Ministrlıq xäbär itkänçä, alardan berse - maxsus êzlängän terrorçı.
Terrorçılar oyışmağa 2011 häm 2014 nçe yıllar arasında kergän, Süriyä, İran häm Ğıyraqta terror ğamälläre başqarğan.
Şulay itep bıyıl ışandıru - künderü yulı belän birelgän terrorçı sanı 186 ğa citte.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Qara diñgezdäge tabiğıy gaz êşçänlege turında
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Qara diñgezdäge tabiğıy gaz êşçänlegendä 2022nçe yılda böten qoyılarda alciteşterüne tämamlaw operaśiyalarınıñ başqarılaçağın belderep: "İnşallah, bez bu êşne 2023nçe yılğa ölgerterbez”, - dip äytte
Ärdoğan: “Rusiyäneñ Ukrainanı basıp alu ixtimalın real’ dip kürmim”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Rusiyäneñ Ukrainanı basıp alu ixtimalın çınlıqçı dip kürmäwen äytte
Çavuşoğlu - Al Nahyan söyläşüe
Mävlüt Çavuşoğlu Berläşkän Ğaräp Ämirlekläre tışqı êşlär ministrına şaltırattı


text:
-
21 Oca, 2022
-
21 Oca, 2022
-
21 Oca, 2022
-
-
20 Oca, 2022
-
-
Malzeme Bilimi Ve Mühendisliği Kitabı PDF İndir
28 Kas, 2020
-
İbrahim Canan – Kütüb-i Sitte 18 Cilt PDF İndir
26 Kas, 2020
-
Unity 3D Eğitim Seti Türkçe E-Kitap İndir
16 Ağu, 2019
-
Adaçayının Faydaları Nelerdir?
1 Ara, 2018
-
Ahmet Arasan der ki:
-
-
-
-
- Agatha Christie Agatha Christie ekitap Agatha Christie ekitap indir Agatha Christie pdf Agatha Christie pdf kitap Anton Cehov kitap indir Anton Çehov Anton Çehov ekitap indir bunlari biliyor musun bunlari biliyor musunuz corel draw dersleri Evliya Çelebi Seyahatnamesi Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indir Evliya Çelebi Seyahatnamesi indir Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf indir Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir george orwell pdf Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indir Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi indir Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir ilginc bilgiler Maksim Gorki Maksim Gorki Kitap Maksim Gorki PDF Kitap İndir Marcel Proust kitap indir Marcel Proust pdf indir ne len bu nelenbu Nikolayeviç Pertev Naili Boratav photoshop photoshop dersleri Tolstoy Tolstoy kitapları Tolstoy pdf Tolstoy pdf indir Tolstoy pdf kitap indir Ömer Seyfettin Ömer Seyfettin kitapları Ömer Seyfettin PDF Ömer Seyfettin pdf indir Ömer Seyfettin pdf kitap indir
Arşivler
Daha fazla


text:
9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı ÖĞÜN YAYINLARI pdf indir 2021 2022 eba türk dili kitabı meb edebiyat kitabı
2021 2022 Eğitim Öğretim yılının gelmesiyle birlikte 9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı ÖğünYayınları pdf EBA üzerinden sorgulanmaya başladı..”.”9.sınıf edebiyat ders kitabı pdf,9. sınıf edebiyat öğün yayınları,9.sınıf edebiyat öğün yayınları, 9. sınıf edebiyat pdf, 9. sınıf öğün yayınları edebiyat, 9.sınıf edebiyat ders kitabı öğün yayınları, 9 sınıf edebiyat ders kitabı, 9 sınıf edebiyat öğün yayınları, öğün yayınları 9.sınıf edebiyat kitabı, 9 sınıf edebiyat ders kitabı öğün yayınları, 9. sınıf edebiyat kitabı öğün yayınları,9. sınıf edebiyat kitabı pdf eba, 9. sınıf meb edebiyat kitabı, 9. sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı 2021 2022, 9. sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı öğün pdf indir 2021 2022, 9.sınıf edebiyat ders kitabı, 9.sınıf edebiyat ders kitabı pdf, 9.sınıf edebiyat ders kitabı pdf eba, 9.sınıf edebiyat kitabı, 9.sınıf edebiyat kitabı pdf, 9.sınıf edebiyat pdf, 9.sınıf edebiyat pdf indir, 9.sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı, 9.sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı pdf, 9.sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı öğün yayınları pdf indir 2021 2022, 9.sınıf türk dili ve edebiyatı öğün kitabı, edebiyat 9. sınıf ders kitabı, meb 9.sınıf türk dili ve edebiyatı kita bı, meb türk dili ve edebiyatı ders kitabı, meb türk dili ve edebiyatı kitabı, öğün yayınları 9.sınıf türk dili kitabı, türk dili ve edebiyatı 9.sınıf ders kitabı, türk dili ve edebiyatı ders kitabı, türk dili ve edebiyatı ders kitabı meb 9.sınıf, türk dili ve edebiyatı ders kitabı pdf, türk dili ve edebiyatı ders kitabı öğün yayınları 9. sınıf, türk dili ve edebiyatı kitabı pdf, türk dili ve edebiyatı meb kitabı ” en çok sorgulananlar arasında yer aldı.
Meb tarafından hazırlanan 9.sınıf öğün türk dili ve edebiyatı ders kitabı indirmeyi tek tıklamayla hazır hale getirdik.
Aşağıdaki bağlantıyı tıklayarak eba girişi olmadan Google Drive ile meb türk dili ve edebiyatı ders kitabı 9. sınıf indirebilirsiniz.
9.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı ÖğünYayınları pdf indirmek için aşağıdaki bağlantıyı tıklayınız


text:
Rusiye FSBsine ilhaq etilgen yarımadada qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnı quvetlendirmesi avale etildi. Bu aqta martnıñ 13-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Milliy Meclis temsilcileriniñ çetel elçilerinen keçirgen ananeviy körüşüvi esnasında ikâye etip berdi.
Körüşüvden bir kün evel Milliy Meclis qırımtatarlarğa muracaat eterek, yarımadada keçecek Rusiye prezidentiniñ saylâvlarında iştirak etmemege çağırdı.
Qomşu Rusiyede prezident saylâvları fonunda qırımtatarlarınıñ taqdiri aqqındaki esas suallerge Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl cevap bere.
– Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti içün prezident saylâvlarına barılması ne içün bu qadar muimdir?
Qırımda saylâvlarğa kütleviy tarzda qatnaşuv bütün dünyağa 2014 senesi Qırım sakinleri dersiñ, doğru bir qarar bergenlerini numayış etmekten ibaretNariman Celâl
– 2016 senesi Devlet Duması saylâvlarında Qırım ve Aqyar pek yüksek netice kösteralmadı – umumen 40% yaqın. Men bellesem, yerli ve federal akimiyet içün bu bir şok oldı. Vladimir Putin ğayrıdan saylânması içün ilk-evelâ akimiyetke bağlı olğan saylâvcılarğa tazyıq yapıla. Şimdiki künde körgezmeli reklama pek az. Saylâvlarğa barmağa çağırğan bilbordlar ve bir qaç namzetniñ standart basma reklaması bar, lâkin pek az. Alış-veriş merkezlerinde pek çoq audioreklama mevcut, soqaq ekranlarında saylâvlarğa çağırğan rolikler numayış etile.Teşviqatqa para masraf etkenleri körünip tura. Umumen alğanda Qırımda saylâvlarğa kütleviy tarzda qatnaşuv bütün dünyağa 2014 senesi Qırım sakinleri dersiñ, doğru, añlı bir qarar bergenlerini numayış etmekten ve saireden ibaret. Bu saylâv kampaniyası prezident saylâvından ğayrı, image ve geosiyasiy saylâv esaplana.
– Onıñ içün qırımtatarlarnıñ iştirak etmesi, işte bundan dolayı da pek muim, doğrumı?
– Ebet. Bizge asıl da qulaq asmasalar ola: Qırımda «rus dünyası» sevdaları ve başqaları zaten qarardan ziyade. Lâkin yoq işte, teşviqat meselesinde qırımtatarlarğa ve qırımtatar, rusiyeli siyasetçileriniñ faaliyetine Qırımda pek çoq diqqat ayırıla. Birleştirilgen pozitsıyamız içün dört yıl devamında bizler dünyanıñ kün tertibinde muayyen bir yer aldıq, qırımtatar meselesi eñ yüksek seviyelerde muzakere etile. Kreml içün ise, halqımıznıñ fikri deñişti ve o Putinge qol tutqanını numayış etmek pek muim.
– Kreml buna irişip olamı?
– Qırımtatar halqı bir çoq sebepten dolayı bu saylâvlarda (Rusiye prezidentiniñ – QA) iştirak etmez. Ekseriyet Ukraina tarafını tutıp, 2014 senesi yüz bergen territorial deñişmelernen razı degil. Bunıñ içün qırımtatarlarnıñ çoqusı taqip etile. Amma bir qısmı, şu cumleden Ukraina tarafdarı olğan bazı qırımlılar bile saylâvlarda iştirak etecek, çünki ciddiy bir qozquzma mevcut. Bücet saasında çalışqan insanlar, talebeler ve esnaflarnıñ ekseriyeti, çalışqan yerinde problema çıqmaması içün barmağa (saylâvlarğa – QA) mecbur olğanları aqqında aytalar. Amma bir şeyni esapqa almaq kerek: böyle esaretteki saylâvcılar saylâv bülletenni haraplayaraq, üzerini sızıp taşlap, kesen-kes Putinge rey bermeycegi belli.
– Amma qırımtatarlarnıñ bazıları öz ihtiyarınen saylâvlarğa baracaqtır ebet, buña ne dersiñiz?
Qırımtatar halqı bu saylâvlarda iştirak etmezNariman Celâl
– Azlıqnı teşkil etken bir qısmı iştirak eter, çünki yol qurucılığı, pensiyasınıñ arttırıluvı, bedava ameliyat yapıluvı kibi belli bir ictimaiy deñişmeler yapılğanını köreler. Belki birisiniñ azbarında balalar bağçası qurulğanğandır da, insan minnetdardır. Kerçekten de, Rusiye bücetke para masraf ete. Ancaq qırımtatarlarnıñ ekseriyeti prentsipial noqta-i nazarından vazgeçmey. Mesele tek 2014 senesi olıp keçken vaqialarnen bitmey – bunıñ üstüne represssiyalar, daimiy tazyıq, faaller ile tesadüfiy insanlarnıñ tutlıp alınuvı, azaplavlar da qoşula. Aynı zamanda bizler, «Qırımnıñ keri qaytarıluvı içün» medal alğanlarnıñ ve dört yıl evel Rusiye içün teşviqat yapqan insanlarnıñ çoqusınıñ menfaatlarına toqunğanları sebebinden, bugün-de bugün yürekleri qaytqanını ve açuvlanğanlarını köremiz. Olar er şey yañlış ketkenini farq ettiler.
– Saylâvlardan soñ neler beklemeli?
– Bizler martnıñ 18-nden soñ, Rusiye prezidenti tarafından merametlik kösterilmeycegine azırlanamız, çünki deñişmeden aynısı qalacaqtır. Men rusiyeli küç idaresi hadimlerinen körüştim – olar saylâvlardan evel şevqımıznı biraz zapt etmege rica ettiler. Ve olar, fikiriñizni aytıñız, o siziñ aqqıñızdır dediler. Amma biz şunı köremiz ki, basit sözler içün, bazı isim ve teşkilâtlar añğanıñızda ya cöreme, ya da bir qaç künlük apiske oğray bilesiñiz. Kün evelden iç bir şeyni bilip olamaysıñ. Çünki bu özüni beslegen ve toqtap olamağan bir maşna.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qazaqstanğa reyslar qabat başladı
Reyslar il wäqalätleläre belän söyläşülär qısalarında planlaştırıla
Törek hawa yulları aviakompaniyäse Qazaqstanğa reyslarnı yañadan başlap cibärde.
Alar ildäge waqıyğalar arqasında tuqtap torğan ide.
Aviakompaniyäneñ Nursoltanğa oçuçı oçqıçında 238 yulçı bulğan. Nursoltannan İstanbulğa isä 169 yulçı kilgän.
İstanbul-Almatı reysı bügen kiçkä planlaştırılğan.
Antaliya –Almatı reysı 15 nçe ğıynwarda bulır dip kötelä.
Aqtaw säfärläreneñ isä 14 nçe ğıynwarda başlawı küzdä totıla.
Yañadan başlatılğan reyslar il wäqalätleläre belän söyläşülär qısalarında planlaştırıla.
Bäyläneşle xäbärlär
Nazarbayıvnıñ wäqalätläre alındı
Qazaqstan senatı ilneñ berençe ilbaşı belän bäyle qanunğa tözätmälärne qabul itte
Azärbaycannan Törkiyägä tabiğıy gaz êksportı artaçaq
Azärbaycannıñ “SOKAR” däwlät neft’ şirkäte süzçese İbrahim Ahmädov Törkiyägä tabiğıy gaz êksportın arttıraçaqların belderde


text:
Törkiyä häm Ärmänstan wäkilläre Mäskäwdä oçraştı
Törkiyä häm Ärmänstan söyläşülärne tulısınça cayğa salu maqsatı belän alşartsız alıp baraçaq
Törkiyäneñ Ärmänstan maxsus wäkile, tulı wäqalätle ilçe Särdar Qılıç belän Ärmänstannıñ maxsus wäkile Rubin Rubinyan ike il arasındağı mönäsäbätlärneñ cayğa salınuı mäs’äläsen söyläşü öçen Rusiyä başqalası Mäskäwdä oçraştı.
Berençe cıyılıştan soñ yazma belderü yasawçı Törkiyä tışqı êşlär ministrlığı maxsus wäkillärneñ uñay häm konstruktiv atmosferada uzdırğan berençe söyläşülärendä Törkiyä häm Ärmänstan arasında dialog yulı belän alıp barılaçaq normalläşü barışına qağılışlı berençel fiker belän almaşuların belderde.
Belderüdä: "Taraflar söyläşülärne tulısınça cayğa salınu maqsatı belän alşartsız alıp baru mäs’äläsendä kileşte. Maxsus wäkillär arasındağı ikençe söyläşüneñ urını häm waqıtı diplomatik kanallardan soñraq bilgelänäçäk”, - dip äytelde.
Diplomatik çığanaqlar Mäskäwdäge ike yaqlı söyläşüneñ ber säğät yarım däwam itüen belderde.
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu 13nçe dekabr’dä Törkiyä Böyek Millät Mäclesendä yasağan çığışında Törkiyä-Ärmänstan mönäsäbätlärendä yaña çornıñ başlanuı işarätlären citkergän ide.
Tulı wäqalätle ilçe Särdar Qılıç 15nçe dekabr’dä Ärmänstan Cömhüriyäte qarşında Törkiyä Cömhüriyäte maxsus wäkile bularaq wazıyfalandırılğan ide.
Ärmänstan da Parlament başlığı urınbasarı Ruben Rubinyannı Törkiyä belän mönäsäbätlärne cayğa salu qısalarında maxsus wäkil bularaq bilgelägän ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Putin Törkiyägä qayçan kilä?
Törkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Rusiyä İlbaşı Vladimir Putinnıñ Törkiyägä kilü waqıtınıñ Rusiyä liderınıñ Pekin olimpiadalarınnan qaytqannan soñ bilgele bulaçağın äytte


text:
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 6-da, aqşam Kreml kontrol etken Bağçasaray mahkemesi Bağçasarayda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerniñ şaatı Emil Belâlovğa «qanunsız mitingde» tekrar iştirak etkeni içün 150 biñ ruble (tahminen 66 biñ grivna – QA) para cezasını berdi. Bunı Qırım faali Server Mustafayev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mahkemede videolar baqılğanda meraqlı bir şey oldı. Emil ve Emin egiz qardaşlar. Ağaları da bar. O, olardan büyük olsa da, pek oşaylar. Taqiqatçı videoda kim kim olğanını bilmey edi. Lâkin toplaşqan insanlar arasında olar da barlar dep qarar çıqarıldı. Mahkeme aynı madde boyunca ekinci bozuv olğan soñ 150 biñ ruble para cezasını bermege qarar aldı», – dep bildirdi Mustafayev.
Faalniñ aytqanına köre, protokol tizilgen Emin Belâlovnıñ mahkemesi olmadı.
«Taqiqatçı eki protokol tizdi, lâkin Eminni yibermege qarar aldı. Mahkeme bugün olmadı. Nege esaslanğanı belli degil. Mahkeme olacaqmı-yoqmı belli degil», – dedi o.
Mustafayevniñ bildirgenine köre, imaye tarafı «bir şeyge ümüt etmese de», mahkeme qararından şikâyet etecek ola.
İyülniñ 6-da saba işğal etilgen Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları Bağçasarayda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerniñ şaatları Emin ve Emil Belâlovlarğa qarşı eki memuriy protokol tizdi.
Mayısnıñ 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Estoniya prezidenti Kersti Kaljulaid, Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasında (PACE) Rusiyege rey berüv aqqını qaytarıluvını tenqit etti.
"Prodseduralar neticesinde Rusiyege PACEde rey berüv aqqını qaytarıluvı - PACEniñ masqarasıdır. Rusiye bu aqqını ğayıp etkenine sebep olğanından iç bir şey yoq olmadı. Qırım, Ukraina şarqında cenk", - denile Kaljulaidnıñ Twitter saifesinde.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy PACEniñ Rusiye boyunca qararını daa tefsir etmedi.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye eyyetini qaytarmağa imkân berecek PACE qararı «Ukraina içün ciddiy bir işaret ola», dep bildirdi.
Ukraina baş naziri Volodımır Ğroysman Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ sanktsiyalarnı kirsetüv, hususan Rusiyege qarşı, tertibini qıyınlaştırğan qararını «istilâcınıñ intiqamı» dep adlandırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov PACEniñ Rusiye qararı sebebinden Mustaqillik Meydanında umummilliy toplaşuv keçirmege çağıra.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 25-ne keçer gecesi keçirilgen toplaşuvında PACE qaidelerini deñiştirgen ve sanktsiyalarnı qullanuv tertibini, hususan Rusiyege qarşı, qıyınlaştırğan qararğa qoltuttı. Buña 118 PACE azası rey berdi, 62-si qarşı çıqtı, 10-u bitaraf qaldı.
Rusiye eyyeti Assambleya sessiyalarında 2015 senesi yanvar ayından itibaren, eyyetniñ vekâletleri ciddiy şekilde sıñırlanğan soñ, iştirak etmey.
Ukraina aq qorçalayıcılarınıñ fikirince, Rusiye eyyeti Avropa Şurası Parlament assambleyasına qaytsa, Rusiyeniñ teşkilât talaplarına riayet etmegen taqdirde bu devletlerara teşkilâtnıñ «ahlâqiy teslimiyeti» olacaq. Bu aqta aq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ PACE tertip, immunitet ve qurulış işleri komitetine, Avropa Şurası iştirakçi memleketleriniñ milliy eyyetlerine yapqan açıq muracaatında aytıla.
Muracaatqa 12 ukrain aq qorçalayıcı teşkilâtı, şu cümleden «Vatandaş serbestligi merkezi», «Kreml siyasiy mabüsleri soy-soplarınıñ birleşmesi», «KrımSOS», «Qırım aq qorçalayıcı gruppası», «İnsan aqları media teşebbüsi» qoltuttı.


text:
Qırım akimiyeti yarımadağa Türkiyeden kelgen nasıldır bir eyyet aqqında bildire. Eyyet aprel 28-de, salı künü, Rusiye Tış işler nazirligi ile uyğunlaşıp, «Aqmescit» ava limanına Moskvadan kelgen eken. Bunı Qırım baş nazir muavini Ruslan Balbek bildire, – haber ete Qırım ükümetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, eyyet azaları Qırımda Rusiye akimiyetiniñ qırımtatar ve diger aqlanğan halqlarnıñ abadanlaştıruvına yönelgen areketleri ile tanış olmaq niyetindedir.
«Körüşüv neticesinde olarğa Qırım ve qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında Ğarpnıñ efsanelerine qulaq asmayıp, qırımtatarlar diger qırımlılar ile birlikte Qırımnıñ Rusiye terkibine qaytmasından tek kâr qazanğanını öz közleri ile körmege teklif etildi», – dedi Balbek.
Malüm ki, eyyet terkibine Türkiye Büyük millet meclisiniñ sabıq deputatı Mehmet Zafer Üskül, uquq qoruyıcı Levent Korkut, Türkiye aliy oquv yurtlarınıñ ilmiy hadimleri kirdi.
Qırım ziyaretleriniñ ilk künü eyyet akimiyet tarafdarı olğan «Qırım» areketiniñ başı Remzi İlyasov ve «Namus», «Qardaşlık», «İnkişaf», «Sodrujestvo», «Qırımtatar yaşlar komiteti» cemaat teşkilâtlarınıñ vekilleri ile körüşti.


text:
Noman Çelebicihannıñ milliy ğayelerine dair
Noman Çelebicihannıñ milliy ğayelerine dair
İnsanğa has bir çizgidir bu, zaten, insannı insan yapqan bir haysiyettir – yüksek ideallarını tilge almaq, adaletni, asaletni, mertlikni, ruhiy, maneviy, ahlâqiy degerlerni terennüm etmek, olar ile iftiharlanmaq ve kene de olarnı yaşatmaq içün yollarnı aramaq!
Noman Çelebicihan, işte, boyle seçkin insanlardandır – qırımtatarlarnıñ eñ yüksek ideallarınıñ timsaline çevrilgen, haqqında tüşünir ekenmiz, fevqulade ulviy heyecanlarğa tüşürgen, aslımız ve şanlı tarihımız ile iftihar etmek, olar ile ğururlanmaq içün bir vesile olğan, gür ses ile qırımtatarğa da «Men barım!», «Menim de haqqım bar!» dep ayttırğan, qırımtatarnıñ, asıl bir millet olğanını hiç bir zaman unutmaycağına ve milliy davasından hiç bir şekilde vazgeçmeycegine bir delil olğan bir insandır, – Noman Çelebicihan! Böyle insanlarnı doğurğan millet de hiç bir türlü küçük olamaz!
N.Çelebicihannıñ qırımtatar milliy ğayelerine dair fikirlerini onıñ bir qaç yazı, nutuq, hikâye ve şiirlerinde körmek mümkündir. Bular çoq degil, şimdi elimizde on qadar parçası bulunmaqtadır. Bulardan da eñ mühimi de, hiç şubesiz, 1917 senesi Noyabr 3-te Bağçasarayda, Qurultaydan bir ay evvel, Hansarayda Qırımtatar Milliy Müzeyiniñ açılış merasiminde aytqan nutqudır. Aşağıda bu meşhur nutqundan ayrı parçalar teklif etilmektedir:
«Millet! Bizler şanlı ecdadımıznıñ harabeleri içindemiz. O ecdad ki, merd (yigit: qahraman) edi, adil (adaletli) edi, yüksek edi! Ebet, büyük ecdadımıznıñ muqaddes abideleri arasındamız. «Tirilerni yaşatqan ölülerdir!». Ölülerniñ asarıdır (yapqan hizmtleridir). Bizler ölgen dedelerimizniñ şan ile, şeref ile qazanğanları milliy servetni (baylıqnı) eñ eyi bir şekilde qullanmağa qarar berdik, bunıñ içün de milliy Müzeyni açmağa teşebbüs ettik. (…) Biz ecddadımıznıñ şan ile, şevket ile etrafta bıraqqan ne qadar asarı (eserleri) bar ise, hepsini toplap, bu yerge qoymağa qarar berdik!»
«Milletlerniñ, medeniyette ilerilemesi içün dört basamaqtan keçmesi lâzımdır ki, bular edebiyat, ilim, sanai ve ticaret, ve siyasettir. Milletler ancaq bu dört unsur ile yaşay bilirler. Bulardan hiç biri digerinden evvel olamaz, olur ise, ğayrıtabiy olur. Ğayrıtabiy olğan şey ise payidar olamaz, yaşayamaz. İşte biz bu ğayrıtabiylikten qurtulmaq içün şanlı ecdadımız edebiyat, şiir, sanat, ticaret namına ne qadar eser bıraqqan olsa, hepsini toplamağa ve hepsini şu muqaddes binağa, şu muhteşem sarayğa qoymağa qarar berdik.»
«Millet, sen işke Musulman kibi baq! Merkezden iş bekleme! Merkeziyetni artıq kendiñde yaşat!!!»
«Qurultay neçün açıla? Milletimiz bunı yalıñız kendisi hüküm sürmek içün yapmay, Qırımda yaşağan bütün milletler ile beraber el-elge, baş-başqa çalışmaq içün yapa. Milletimiz adildir (adaletli, adaletseverdir). O yalıñız kendisini tüşüngenlerden, yalıñız kendi saadetini temin etmek içün çalışqanlardan degildir. Milletimiz başqa milletlerni de kendi omuzına almağa qarar bere!»
«Milletimiz bütün işlerini Qurultay ile yapa kelgendir. O (millet) pek çoq fedakârlıqlar, pek büyük alicenaplıqlar yaptı. Buña onıñ parlaq ve şanlı tarihı şaattır. O hürdir, hürriyet (serbestlik) ve cumhuriyetni sever, hürriyet ve cumhuriyetke hürmet eter. O kendi huquqını ne derece muqaddes tanır ise, digerlerniñ de huquqını o qadar taqdir eter».
«O (millet) bugünki yigirminci asırda bile başqa milletlerni o qadar saya, olarnıñ huquqlarını o derece taqdir ete, olarğa büyük hürmet besley. Eger o milletler, işçi adamlar becerikli halqlar ise, (Qurultay) olar ile beraber işleycek, olar ile beraber çalışacaq, olar ile birlikte bahtlı olacaqtır. O, Qırımğa, Qırımlılar arasına olar ile beraber nur ve ziya serpecek, olar ile birlikte umumiy bir güzellik, umumiy bahtlı bir hayat yaşatacaqtır!»
«Millet! Qırım yarımadasında türlü renklerde bir çoq zarif güller, şebboylar, zambaqlar, lâleler bardır ve bu zarif (lâtif) çeçeklerniñ hepsiniñ kendilerine mahsus bir güzelligi, özlerine mahsus lâtif qoquları bar. Bu güller, bu çeçekler – Qırımda yaşağan milletler: Musulman, Rus, Yehudi, Rum, Nemse ve başqalarıdır. Qurultaynıñ maqsadı bularnı bir yerde toplap, hepsinden bir güzel, nefis buket yapmaqtır. Güzel Qırım adasında haqiqiy, medeniy bir İsveçre (Şvetsariya) tesis etmektir!»
«Milletimiz kendisini tanımağan, ya ki, tanıp da başka renklerde köstermek istegenlerniñ degeni kibi, hodbin (egoist) degildir. Bunı Qırım musulmanlarınıñ 4-3 yüz senelik saltanatı ve hakimiyeti köstermektedir. Her milletniñ huquqını tanığan, tanıy ve tanıycaqtır! Qurultay, musulmanlarnıñ emel ve maqsatları ile beraber, kendileri ile beraber yan-yana yaşağan Qırımdaki umum milletlerniñ de emellerini yaşatacaqtır. Qurultay diger milletlerni buña davet ete!..»
(Baq: Hatif, Osman Kemal. Gokbayrak Altinda Milli Faaliyet / Yeniden Yayina Hazirlayan: Doc. Dr. Hakan Kirimli. – Ankara, 1998. – S. 58-66)
İşte, büyük liderimizniñ yüksek idealları. Bu idealları ile o yalıñız qırımtatar tarihında degil de, hiç şübhesiz, bütün Qırımnıñ tarihında da eñ seçkin bir yer almağa lâyıqtır.
BiдпoBiдi
-
2009.02.28 | izgoy


text:
Rusiyede Ukrainadan, Rusiye Anayasa mahkemesi akemlerine dair uquqiy yardım etüv boyunca talap alğanlarını tasdiqladılar. Bu akemlerni, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında Ukrainanıñ topraq bütünligi ve toqunılmazlığına qast etüvde ortaq olğanlarından şübheli sayalar.
Bunı Federatsiya Şurasınıñ Anayasa qurucılığı ve Mudafaa ve havfsızlıq komitetleriniñ birlikte ötkerilgen toplaşuvında Rusiye baş prokurorınıñ muavini Saak Karapetân bildirdi, dep yaza Rusiye kütleviy haber vastaları.
TASS agentligi: «Sözniñ tam manası ile tünevin, Rusiye Anayasa mahkemesi akemlerine – bütün akemlerge dair talap keldi. Anda olarnı devletniñ topraq bütünligine qast etüvden dolayı şübheli sayalar. Bizde Ukraina ile halqara uquqiy emekdaşlıq devam ete, lâkin iş kölemi, tabiiy ki eksildi. Ve er teslim etüv, uquqiy yardım etüv meselelerini biz ayrıca baqamız», – dep, Karapetânnıñ sölerini naqil ete.
Ukrainanıñ baş arbiy prokuraturası, Rusiye Anayasa mahkemesiniñ rehberi Valeriy Zorkin ve bu mahkemeniñ 18 akemine Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqı esnasında Ukrainanıñ topraq bütünligi ve toqunılmazlığına qast etüvde ortaq olğanlarından dolayı şübheli sayılğanlarına dair bildirüvni azırladı.
Bildirüvde Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 27-nci maddesiniñ 5-nci qısmı ve 110-nci maddesiniñ 3-nci qısmında qayd etilgen cinayet (ukümet vekilleri tarafından evelden añlaşaraq yapılğan ve ağır neticelerge ketirgen, Ukraina Anayasası tarafından tayin etilgen tertipni bozıp, Ukrainanıñ territoriyası ve devlet sıñırını deñiştirmek maqsadınen qasten yapılğan areketlerge yardım etüv) ile bağlı şübheden bahs etile.
Aprelniñ başında Gürcistannıñ teşebbüsi ile Rusiye Anayasa mahkemesi azalarınıñ Qırımnıñ ilhaqı esnasındaki areketleri, Baltıq deñizi ve Qara deñiz bölgelerindeki devletlerniñ Anayasa mahkemeleri başlıqları ve Anayasa adliyesi birleşmesi azalarınıñ iş körüşüvinde muzakere etildi.


text:
Türkiye Tış işler nazirligi sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda qırımtatar faali Nariman Celâl ve daa dört qırımtatarınıñ tutuluvı sebebinden qasevetlengenini bildirdi.
Bu aqta nazirlikniñ matbuat kâtibi Tanju Bilgiç haber etti.
«Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ bu saba (sentâbrniñ 4-nde) Qırımdaki evinde keçirilgen tintüvden soñ tutulıp belli olmağan yerge alıp ketirilgenini ve şimdilik bir haber alınamağanını bildik. Vaziyetni endişenen taqip ete, Nariman Celâl ve tutulğan daa dört qırımtatarınıñ tez vaqıtta evlerine ve qorantalarına qavuşmalarını tileymiz», – dep aytıla Türkiye Tış işler nazirliginiñ saytındaki haberde.
Hatırlatamız, Aqmescit rayonınıñ Biy Tanış köyünde sentâbrniñ 4-nde saba Nariman Celâlnıñ evinde tintüv keçirildi, bundan soñ onı mavı Volkswagen mikroavtobusınen alıp kettiler. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Nariman Celâl Qırım ve Aqyardaki Rusiye FSBsiniñ binasında buluna, dep yazdı Facebookta.
Çubarovnıñ fikirince, Qırımda sentâbrniñ 3-4-nde başlağan yañı tintüv ve apiske aluv dalğası, hususan qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ tutuluvı, Rusiye akimiyetiniñ Ukraina tarafından teşkil etilgen «Qırım platformasınıñ» sammiti içün intiqam ola.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimi temsilciligi qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ tutuluvını tefsir etip, Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ «Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekillerini taqip etüvnen» bağlı adımlarını takbih etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova sentâbrniñ 4-nde qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ tutuluvını Telegramda yazıp, «Rusiye FSBsiniñ hadimleri işğal etilgen Qırımda sahte davalar esasında Ukraina vatandaşlarınıñ evlerine sürip kirmege devam ete», dep ayttı.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa vaziyetni tefsir etip, Qırımda Rusiye quvetçileriniñ areketlerini «siyasiy basqı» dep adlandırdı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımdaki tutuv ve tintüvler vastasınen «Rusiye «Qırım platformasına» cevap bere», dep qayd etti.
Ukraina aq qorçalayıcı teşkilâtları yarımadada tutulğan qırımtatarlarnı ortaq beyanatta azat etmege talap etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Qırımda sentâbrniñ 3-nde ve 4-nde keçirilgen tintüvler ve insanlarnıñ tutulmasınen bağlı cinaiy tahqiqat başlatılğanı aqqında bildire
Sentabrniñ 4-nde gece qırımtatar areketiniñ faali Nariman Celâl, Aqmescit rayonınıñ Biy Tanış (Pervomayskoye) köyünde saat 1:00 civarlarında Rusiye polisiniñ hadimleri Aziz Ahtemovnıñ evini tintti, soñra ise Ahtemovnı belli olmağan yerge alıp ketti, dep yazdı Facebook saifesinde.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ soñki malümatına köre, Rusiye quvetçileri işğal altındaki Qırımda sentâbrniñ 3-4-nde beş insannı tutıp aldı: Aziz Ahtemov, Asan Ahtem, Nariman Celâl, Eldar Odamanov, Şevket Useinovnı.
Advokat Ayder Azamatovnıñ bildırgenine köre, Asan ve Aziz Ahtemovlarğa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden cinaiy davalar açıldı.
Nariman Celâl – qırımtatar siyasetçisi, oca, siyasetşınas ve jurnalist. 2013 senesinden başlap Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvinden soñ Meclis faaliyeti yasaqlanğanına qadar Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini, informatsion-analitik bölüginiñ reberi.


text:
Bu aqta Ukrainanıñ demiryol taransportınıñ Devlet idaresi bildire.
Onıñ malümatına köre, trenler yürüşünde Korsun-Gorodişe yolnıñ parçasında tamir işleri alıp barılğanınen bağlı deñişmeler oldı.
«Hususan, Aqmescitten Kiyevge, Lvovqa, Mariupolge, Kovelge ve Aqmescitten Donetske, Adlerge, Zaporojyege Aqyarğa ve başqa regionlarğa reyslerge biletini endi evelden almaq mümkün», – dep aytıla beyannamede.
«Ukrzaliznıtsâ» mayısnıñ soñundan başlap işğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti teşkil etilgen «Qırım demir yolu» devlet şirketi ile grafikleri kelişmegen içün Qırımğa biletler satuvını toqtatacağını bildirdi. Bundan evel «Ukrzaliznıtsâ» Pashanen bağlı ananeviy qoşulma poyezdlerini yibermedi.
Bu afta Ukraina, Rusiye ve Belorusiye arasında trenler yürmesi grafikleri kelişilgen. Amma biletler fiyatı daa belgisiz qala.