text:
Yaqında Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirgen ekinci Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi 61 yaşındaki Servet Gaziyevniñ destegine Qırımda aktsiya ötkerildi.
Bunı «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
«Servet Gaziyevni desteklemek içün onlarnen qırımtatar çıqtı, iştirakçiler arasında çoq syında qadın ve bala. Rusiye mahkeme ve tüzetüv sistemasınıñ areketleri ile razı olmağanlar içtimaiy ağlarda fotoresimler ve videolar yayınladı. Esas talaplar arasında siyasiy mabüsniñ iskencelerge oğratılmasını toqtatmaq ve oña acele tibbiy yardım köstermek», – dep yazıla bildirmede.
Faallerniñ plaktlarında «Yaqınlarımıznı apis etmege toqtatıñız, olar iç bir vaqıt terrorcılıqnen oğraşmadılar», «Cezahaneleriñizde qartlarımıznı öldürmege toqtatıñız», «Qartlarnı iskencelerge oğratmağa toqtatıñız», «Semetdeşimizge tibbiy yardım köstermege talap etemiz» şiarları yazılğan edi.
Moskvada qart faal Vera Lavreşina Servet Gaziyevge qarşı basqılarğa narazılıq bildirmek içün çıqtı.
Advokat Aleksandr Stasük bildirgenine köre, o, Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetine, Rostov vilâyetiniñ prokuraturasına, insan aqları vekâletlisine ve izolâtornıñ tibbiy bölügine muracaat yazdı. Onıñ qayd etkenine köre, o, Gaziyevge «tibbiy yardım kösterilmemesinen bağlı» teşkerüv keçirmek talabınen Rostov vilâyetindeki Rusiye İç işler nazirliginiñ baş tahqiqat idaresine şikâyet azırlay.
Gaziyevniñ sağlığı aqqında başqa menbalar bildirmey. Rusiye SİZOsında ve Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetinde onıñ sağlıq vaziyetini izaatlamaylar.
İyülniñ başında Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmedsjitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvı mabüslerniñ sağlıq vaziyeti sebebinden başqa künge qaldırıldı. İlk malümatqa köre, Gaziyevniñ ve Erfan Osmanovnıñ COVID-19-ı qayd etildi.
Rostov vilâyeti Rusiye İnsan aqları vekâletlisiniñ apparat reberi Vladimir NekrasovAqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti fenalaşqanı içün tibbiy teşkerüv keçirmek talabınen muracaat yolladı. Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Gaziyevniñ aqlarını ğayrıdan tiklemege, oña kerekli tibbiy yardım köstermege ve sağlıq vaziyeti sebebinden sıñırlav tedbirini deñiştirmege talap etti.
Rostov-na-Donu (Rusiye) mahkemesi yaramağan dava mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti sebebinden Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvını başqa künge qaldırğan edi. Oña yatıp raatlanmağa tevsiye etilgen edi.
Mayısnıñ 13-nde Rostov-na-Donu mahkeme oturışuvında Servet Gaziyev yaramağan edi. «Acele yardım» feldşeri bir qaç ağrı kesici ine urdı, amma Gaziyev mahkeme soñuna qadar raatsızlanğan edi. Martnıñ 30-nda Gaziyevniñ aşqazan ağrıları sebebinden de mahkemege «acele yardım» çağırılğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetovve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Maşina êksportı arttı
Bu xaqta Maşina êksportçıları berlege citkerä
Türkiyeneñ maşina êksportı 7 ayda uzğan yılnıñ şul uq çorına kürä 7,7%ka artıp, 14,2 milliard dollar buldı.
Maşina êksportçıları berlege mäğlümatlarına kürä Türkiyeneñ maşina êksportındağı artış däwam itä. Maşina citeşterü sänägäteneñ ğıynwar-iyul’ çorı êksportı 14,2 milliard dollarğa kütärelde.
Türkiyeneñ maşina êksportı miqdar yağınnan 1,6%ka artıp, 2 million 200 meñ tonnağa yaqınlaştı. İñ küp maşina êksportı çınğa aşqan ike il Germaniya häm Amerika Quşma Ştatlarına yasalğan satışlarnın tuplamı 2 milliard yarım dollar buldı.
Türkiyedän Rusiyägä maşina êksportı uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda 22,1%ka artıp, 518 million dollarğa citte. italiya, Böyekbritaniya häm Franśiyağa êksport 500 million dollardan arttı.
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya bankı Türkiyägä kreditnı rasladı
Türkiyägä 512 million 200 meñ dollar külämendä kredit bireläçäk
Qara diñgezdä tabiğıy gaz êşçänlege däwam itä
Türkiyä ênergetika häm tabiğıy çığanaqlar ministrı Fatih Dönmäz Qara diñgez gaz mäydanında kabel’lärne diñgez töbenä salıp quyaçaq köymäneñ Bosfor buğazına kilüen belderde

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırım vatandaş qamaçavı aktsiyasınıñ lideri Lenur İslâmov Facebook saifesinde hatırlattı ki, sentâbr 20-de bunıñ başlanuvından bir yıl tola.
«Tamam bir yıl evel saat 12:00-de Qırım qamaçavı başlandı. Qırım vatandaş qamaçavında çoq vatandaş taqımları iştirak etti», – dep hatırlattı İslâmov.
Bunen beraber, o ilân etti ki, sentâbr 24-te Qırım ile memuriy sıñırda miting-yürüş keçirilecek.
«Men, Qırım vatandaş qamaçavı idarecisi olaraq, mennen beraber Qamaçavnı başlağan er kesni saat 12:00-de Çonğarğa QVQ ştabına kelmege çağıram. Miting-yürüşten soñ, QVQ faalleri hatıra işaretler ve fahriy yarlıqlarnen taqdirlenecek», – dep bildirdi İslâmov.
2015 senesi sentâbr 20-de, Qırımğa mahsulat ve malnı alıp ketken yük naqliyeni blok etüv boyunca qırımtatarlarnıñ liderleri teşebbüsinen keçirilgen müddetsiz aktsiyası başlandı. 2016 senesi yanvar ayı ortasında, teşkilâtçılarnıñ sözlerine köre, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyanıñ şekli deñişti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı Rusiye Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Hususan, Rusiyeniñ TİN ‘Pravıy sektor’nı silâsızlandırmaqnı talap ete.
«Bütün qanunsız olğan silâlı gruppalar silâsızlandırmaq kerek. Amma bunu yapmaq yerine Kiyevde, Vaşıngtonda ve bir sıra Avropa paytahtlarında cenüpte ve şarqta öz aqlarını qorçalağan ukrain grajdanları silânı teslim etmege davet eteler. Aynı zamanda «Pravıy sektor» kibi radikal küçleriniñ provokatsıyalarına köz qapatalar», – bildire TİN
Keçekn cümaaqşamı künü Jenevada Jeneva añlaşması imzalanğan edi.
Bu añlaşmanıñ şartlarına köre, bütün «qanunsız olğan silâlı otrâdlar» silâsızlandırmaq kerek, idariy binalarnı zapt etkenleri ise, olarnı azat etmek kerek.
Ondan da ğayrı, binanı zapt etkenleri silânı teslim etseler, olar amnitstiyağa tüşeler.
Amma bu vaqıtta, Ukrainanıñ şarqında Rusiye qol tutuvı ile Ukrainada terrorizm kibi tanılğan areketlerini yapqan seprartisler bu añlaşmanıñ şartlarını yerine ketirmesini red ettiler. Olar öz talaplarını bildireler.
Ğarbiy dünya iste Rusiyege separatistlerge tesir etmege hatırlata.


text:
Bunı müessisenin matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina adliye nazirliginde Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğali sebebinden ziyannı tazmin etken mahsus bölük peyda oldı», - dep bildireler adliye naziri Pavlo Petrenkonıñ sözlerini matbuat hızmetinde.
Bu mesele baş prokuraturasınıñ sabıq yolbaşçıları tarafından qanunsuz yollar ile elde etilgen para ve diger aktivlerniñ qaytaruvı boyunca toplaşuvında muzakere etilgen edi.
Petrenkonıñ aytqanına köre, hırsızlanğan aktivlerniñ qaytaruvı ve ziyannıñ tazmini bir-biri ile sıqı bağlıdır.
«Böyleliknen, biz sabıq akimiyetniñ vekilleri tek Qırımda olğan adiselerge degil de, şarqiy Ukrainada separatist areketlerniñ maliye destegine de bağlı olğanını añlaymız», – dedi o.
Nazir şunı da qayd etti ki, müessisede şimdi halqara qıdıruvda olğan ya da devlet sermiyalarnıñ qanunsız şekilde sıñırdan tış alıp ketüvinen bağlı olğan şahıslarğa nisbeten ğıyabiy cinaiy işniñ qullanması içün qanun leyhasını işlep çıqaracaqlar.
Baş prokurorınıñ vazifesini eda etken Oleg Mahnitskiy toplaşuv devamında Ukraina meydanlığında qayd etilgen sahte şirketlerinden devlet sermiyalarını elde etken bir sıra çetel şirketlerni belgiledi.


text:
Aqmescit şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem tedbiriniñ keçirilmesini resmiy şekilde yasaq etti. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Memuriyetniñ cevabında aytıla ki, bundan evel diger qırımtatar teşkilâtı aynı vaqıtta ve aynı yerde tedbir keçirmege planlaştırğanını bildirgen eken», – dep bildire matbuat hızmeti.
Aqmescit memuriyeti yazma cevabında miting keçirilmesi içün başqa yerni teklif etmedi, çünki Qırım Nazirler şurasınıñ Aqmescitte cemaat tedbirleri içün belgilengen boş yerler aqqında tasdıqlanğan qararı yoq
Aqmescit memuriyeti yazma cevabında miting keçirilmesi içün başqa yerni teklif etmedi, çünki Qırım Nazirler şurasınıñ Aqmescitte cemaat tedbirleri içün belgilengen boş yerler aqqında tasdıqlanğan qararı yoq.
Mayıs 5-te Qırımtatar Milliy Meclisi Aqmescitniñ şeer memuriyetine 1944 senesi mayıs 18 künü qırımtatar halqı genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına matem mitinginiñ keçirilmesi aqqında haber etkenini bildirgen edi.
Aqmescit şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev bildirdi ki, Aqmescit akimiyeti mayıs 18 künü qırımtatar sürgünliginiñ 71 yıllığı munasebeti ile şeer merkezinde matem mitingini keçirmege izin bermez.
Onıñ aytqanına köre, Lenin meydanında «devlet bayramları munasebeti ile keçirilecek tedbirlerden ğayrı» diger kütleviy numayışlarnıñ keçirilmesi mümkün degil. Baharev şunı da qayd etti ki, yaqında meydan etrafında tamir işleriniñ keçirilmesi içün qora qoyulacaqtır.
Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek mayıs 18 künü arfesinde Qırım akimiyeti ve uquq qoruyıcı organları «ukrain siyasetçileri, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov tarafından azırlanğan kütleviy tarikler aqqında malümatnı elde etkenini» bildirgen edi.
Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yarımadanıñ uquq qoruyıcıları «mayıs 18 künü qırımtatar halqınıñ sürgünligi yıllığı ile bağlı olğan tariklerniñ ögüni almağa tırışacağını» bildirdi.
Keçken sene Aqmescitte ananeviy matem mitinginiñ keçirilmesi yasaq etilgen edi.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Memet Belâlovnı nezaret altında qaldırdı. Advokat Edem Semedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Belâlov 2019 senesi fevralniñ 9-na qadar nezaret altında qalacaq.
Advokatnıñ aytqanına köre, oturışuv «standart» oldı, mahkeme Belâlov «saqlana ve şaatlarğa tesir ete bile», dep bildirdi. Mahkemede kerekli ekspertizalarnı keçirmege yetiştirmegenlerini de ayttılar.
«Daa bir kere bizim işimiz olmağanını, mabüsniñ işi olmağanını bildirdik… Semeresiz tahqiqat, tahqiqat tedbirleriniñ semeresiz teşkil etilmesi içün sağlığını berecekmi? Buña emiyet bermediler. Oturışuv qapalı oldı, babası ve anasına qarar seslendirilgende kirmege izin berildi», – dep qayd etti Edem Semedlâyev.
Bundan evel Rusiyeniñ Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Timur İbragimov ve Ernes Ametovnı fevralniñ 9-na qadar apiste qaldırdı.
2017 senesiniñ oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini tutıp alğan edi. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zakiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Polimetilmetakrilat
Polimetilmetakrilat — tössez, ütä kürenmäle häm yaqtılıqqa çıdamlı qatı matdä. Ul bärelgändä ualmıy, kislota häm selte eremälärenä bireşmi. Ütä kürenmäle buluı arqasında polimernı organik pıyala dip yörtälär. Anı buyarğa da mömkin.
Ğädättäge silikat pıyaladan ayırmalı bularaq, organik pıyalanı mexanik ısullar belän telägänçä eşkärtergä, yabıştırırğa mömkin.
Polimetilmetakrilat oçqıç, köymä, aftamabil täräzälärenä quyu, yaqtılıq texnikası kiräk-yaraqları eşläw, linzalar, zuraytıp kürsätüçe pıyalalar yasaw öçen häm lazer texnikası materialı bularaq h. b. faydalanıla.


text:
Qırımnıñ Seyitler rayonındaki Seyitler qasabasında Rusiye politsiya hadimi faalge qırımtatar sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan tedbirler vaqtında milliy bayraqnıñ qullanuvını yasaqlamağa tırıştı.
Adını aytmağan faalniñ Facebookta aydınlatqan videosına köre, o, semetdeşlerinen beraber sürgünlik yıllığına bağışlanğan aktsiyağa ketkende qolunda qırımtatar bayrağı ve matem şeritini tuta edi. Olarnı politsiya hadimi toqtatıp, bayraqnı saqlamalarını talap etti. O, «Seyitler rayonınıñ memuriyet qararına esaslanğan» eken.
Seyitler rayonı memuriyetiniñ resmiy saytında qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan tedbirlerde bayraqlarnı qullanuv yasağı aqqında bir şey aytılmay.
Seyitler rayonı memuriyetiniñ yolbaşçısı Sergey Grişko Qırım.Aqiqatqa izaat berip, qırımtatar milliy bayraqlarınıñ qullanuv yasağı bar olğanını inkâr etti.
«Men böyle meselelerni telefonda muzakere etmeyim. Böyle avaleler (mayısnıñ 18-nde qırımtatar milliy bayraqlarını qullanuv yasağı – QA) olmadı», – dedi Grişko.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
İşğal altındaki Qırımda milletlerara duşmanlıq ve etnik zıddiyetler yoq – mart soñunda yarımadanıñ Rusiye akimiyeti teşkil etken «Moskva-Aqmescit» telekonferentsiyasınıñ iştirakçileri böyle bir hulâsa çıqardı. Çıqışta bulunğanlardan birisi, Devlet dumasına Qırımdan qanunsız saylanğan Ruslan Balbek, ğarbiy memleketler «Rusiye» Qırımında qırımtatar meselesini qullanıp, etnik zıddiyetlerni suniy bir şekilde başlata, dep qayd etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyevniñ fikirince, Rusiye tış telüke laflarını qullanıp, Qırımnıñ milletlerara problemlerini «kilim altına saqlamağa» tırışa:
Yerli sözde memurlar ve uquq qoruyıcılar qırımtatar halqını tamır halq saymayıp, oña milliy azlıqqa kibi yanaşaraq, «diaspora» dep adlandırsa, daa ne aytmaq mümkün?Eskender Bariyev
– İşğalciler yarımadanıñ bütün problemlerini olar çezdi kibi kösterecek olalar. Asılında, er angi çoq milletli regionda milliy mesele er daim aktual ola – onıñ olmaması mümkün degil. Rusiye akimiyeti er şey yahşı kibi yanaşıp, vaziyetni daa beter yapa. Yerli sözde memurlar ve uquq qoruyıcılar qırımtatar halqını tamır halq saymayıp, oña milliy azlıqqa kibi yanaşaraq, «diaspora» dep adlandırsa, daa ne aytmaq mümkün? Qırımda ukraince, qırımtatarca teren ögrenilgen mektepler qapatıldı, Ukrainağa qoltutqan qırımtatar faallerine qarşı mahkeme repressiyaları devam ete. İşğalciler tek bir şey yapa bile – er şeyni kilim altına saqlap, er şey güzel kibi köstermek.
Kreml kontrol etken Qırım Devlet şurasınıñ deputatı – Zaur Smirnov: «Yarımadada yaşağan qırımtatarlarnıñ 99,9 fayızı Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşı ola. Olarnıñ tek küçük bir qısmı, biñden az, şimdilik pasportnı (Rusiye pasportını – QA) almadı, amma almağa pek istey. Bugünde-bugün eñ çoq qırımtatarlar cumhuriyet reberiyetine muracaat etip, Rusiye Qırımı tışında olğan qırımtatarlar içün vatandaşlıqnı alma esnasını qolaylaştırmağa rica ete. Rusiye qırımtatar tilinde kitaplar bastırıp, olarnı mekteplerge yollay, 23 yıl devamında Ukraina yapmağanlarını yapmağa tırışa».
«KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Qırımnıñ Rusiye akimiyeti istegenini bar olğan bir şey kibi köstergeninden emin:
İşğalci akimiyet qırımtatarlarnıñ mustaqil teşkilâtlarını yoq ete, qırımtatar tiliniñ sıñırlanğanını endi aytmayıqTamila Taşeva
– Yapqan esaplarımızğa köre, işğalden soñ yarımadanı terk etkenlerniñ yarısı – qırımtatarlar, yani bir qaç on biñ insan. Çoqusı ayatı telükede olğanını tüşüne. Belki de, bazıları işğal etilgen Qırımğa köçmege istey – tek qırımtatarlar degil, esas Rusiyeniñ sakinleri de. Qırımtatarlar yarımada Ukraina tarafından idare etilgende böyle repressiyalar olğanı lâğu etilmey. Meclis yasaq etilmegen, insanlar qaçırılmağan, olarnı ölü tapmağanlar, o qadar cinaiy iş yoq edi. İşğalci akimiyet qırımtatarlarnıñ mustaqil teşkilâtlarını yoq ete, qırımtatar tiliniñ sıñırlanğanını endi aytmayıq.
Qırım cemaat faali Emine Avamilevanıñ tahmin etkenine köre, yarımadada Rusiye akimiyetiniñ siyasetinden sebep qırımtatar tili telüke altında buluna:
Böyle devam etse, 5-6 yıldan soñ qırımtatar tili iç qullanılmaycaqEmine Avamileva
– Olğan qanunlar (Rusiye qanunları – QA) qırımtatar tilini dernek, fakultativ ya da fen olaraq ögrenmege imkân bere. Maalesef, semetdeşlerimiz bu aqqını yerine ketirmey. Ana-babalar ve balalar öyle bir informatsion müitke oğradı ki, qırımtatarca basılğan kitaplarnı almaylar. Bundan ğayrı, ocalar yoq. «Qırım Cumhuriyeti anayasasınıñ» Rusiye versiyasına binaen, qırımtatarcanıñ devlet tili olaraq işletilmesi içün bir şey yapılmadı. Yerli akimiyetniñ gizlemegen areketsizligilir. Böyle devam etse, 5-6 yıldan soñ qırımtatar tili iç qullanılmaycaq.
(Metin üzerinde Vladislav Lentsev çalıştı)
Sergey Gromenko, Qırım tarihçısı, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi


text:
Yaqın bir qaç saat içinde Qırımda sağanaq ve burçaq yağması ve saniyede 20-25 m tezliginde rüzgâr esmesi beklenile. Bu aqta yarımadanıñ rusiyeli MÇS idaresi bildiirmekte.
««Qırım gidrometeorologiya ve çevre muiti monitoringi idaresi» FGBU bildirgenine köre, iyülniñ 14-nde yaqın 1-2 saat içinde ve kün soñuna qadar Qırımnıñ bazı yerlerinde sağanaq, boranlı yağmur, burçaq yağması ve şiddetli rüzgâr esmesi beklene», – denilmekte haberde.
Bu sebepten idare hadimleri yarımadanın sakinleri ve musafirlerini diqqatlı olmalarını rica ete. Hususan, soqaqlarda reklama ve yol işaret levhalarından, elektrik ağ telleri ve yüksek tereklerden uzaq turulması tevsiye etile. Bundan da ğayrı olarğa yaqın yerlerde maşnalarnıñ park etilmemesi tevsiye etilmelkte.


text:
«Strategiya-30» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri martnıñ 30-nda aqşam Moskvada siyasiy mabüslerniñ azatlığı içün daa bir aktsiya ötkerdi. Olar koronavirus tarqalğanda azatlıqtan marum etüv yerlerinde bulunmaq, hususan Rusiye apishanelerinde tutulğan qırımlılar içün ne qadar telükeli olğanını hatırlattı. Aktsiya pandemiya şaraitlerine köre yapıldı, dep tarif etti tedbir iştirakçisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa.
«Sankt-Peterburgda ve Moskvada bütün narazılıq aktsiyalarına izin berilmey, özümiz de şimdi soqaqqa çıqıp, bir numayış yapmağa tevsiye etmeymiz. Yalıñız internet qullanıcıları içün simvolik bir fleşmob keçirdik – tibbiy maskalar taqıp ve keçkenlernen alâqada olmayıp, Moskvanıñ Ğarbiy okrugında. Bugünki vazifemiz – er keske ve er bir insanğa COVID-19 pandemiya vaziyetinde Rusiye apishanesinde bulunuv mabüslerniñ ayatı içün telükeli olğanını hatırlatmaqtır», – dep añlattı Lavreşina.
Onıñ qayd etkenine köre, internette malümat tarqatmaq pek emiyetli ola.
«Şimdi ağdaki fleşmob pek müim! Bir çoq insan cemaat fikrini deñiştire bile, virus olğan soqaqqa çıqmayıp, ağda, keniş destek almaq mümkün. Ne qadar hucur olsa da, bir çoq insan evde oturıp, birdemlik köstermege ögrene, çünki daa evel belli olmağan şeylerni diqqatnen baqmağa vaqıt bar. Siyasiy mabüsler içün amnistiya – bu ğaye ağnı sarmalı. Bu pek müim», – dep qayd etti Lavreşina.
Aq qorçalayıcı ve cemaat teşkilâtları dünya toplulığına muracaat etip, Rusiye işğal etken Qırım apishanelerinde koronavirus tarqaluv telükesine seslenmesine çağırdı.


text:
TATAR YAÑI KELİNLERGE QULLANILĞAN ADETLER
Ananeler er halqnıñ eñ büyük zenginligidir. Urf-adetler ise onların keçmişini al-azırda akis köstergen küzgüsidir. Bu zenginlikler ise kelecek nesillerimizge berilecek eñ müim miraslarımızdır. Episi türk milletlerde olğanını kibi qadın tatar türklerde de qorantanıñ baş tacıdır. Bu sebeple de qadınların alışqanlıqlarına ve zekâsına çoq itibar kösterilir. Tatar urf-adetlerine köre kelin evlengenden soñra ertesi künü, evine eñ yaqın quyudan su ketirmek mecburiyetindedir.
Suyu tökmeyip ketirmek bir marifettir. O kün maalleliler yañı kelinni közeterler: yürüşine, vucudına ve qabiliyetine baqarlar. Kelinge öz istidatıni ve güzelliğini o kün er keske isbatlamaq kerek. Bir diger anane ise yañı kelinge laqşa kestirmek. Laqşalar dane-dane ve ince kesilecekler. Keskende pıçaq hamurdan ayırılmacaq. Bu da kelinniñ aşhane marifetiniñ isbatıdır. Ayrıca tatar türklerde qız balalar kiçik yaşından itibaren tikme ve nağış işlerini ögrenmek kerekler. Kelin kelgen evde bu qabiliyetini de sergilemek kerek. Ciyez sandığı açılğan zaman içinden eñ az 20 dane nağışlı silecek çıqmasa “tenbel kelin” derler.
Genç evlilerni ufaq balaları doğğan zaman, doğar doğmaz ufaq balanı ağzına bal ve sarı yağ sürterler. Bu ise kelecek ayatında barlık ve toqkluq içinde yaşacaqnı añlama kele. Tatarlar ufaq balanı qırqını çıqqana qadar kimsege köstermezler. Nazarnı ve kem közlerni teserine inanırlar. Bulardan qorumaq içün de yastıqnıñ altına demirden kesici aletler (pıçaq, maqas) yerleştirler. Bebeyni adını da qırqı çıqsa qoyulur. Ad saylağanda bebeyni şahsiyetine ve daa soñraki ayat akımına akis olacaqnı tüşüngenler içün baştan ufaq balanı qulağına ismini bağırıp söylerler. Bebey eşitken zaman külümsirese begengenini ve kelişkenini, ağlasa da begenmeyip, kelişmegenini tüşünürler ve başqa isim qıdırmağa başlarlar. İsim qararı berilse yaqın soylarnı ve qomşularnı çağırırlar ve imamnen beraber ezan çağırıp bebeyni qulağına üç kere ismi söylep ad qoyarlar. Aynı zamanda qorantanıñ kiçikleri tahta bir tasla kelgenlerden para toplarlar.
Tatar türklerde musafirseverlik çoq müim bir unsurdır. Yañı kelgen kelinlerni musafir qarşılama sanatlarına da diqqat eterler. Musafirge başta sofra donatırlar, aşatıp-içirirler daa soñra subet eterler. Tatarlarda ayaqta turıp subet etilmez ve ayıplanır. Atta “musafir sevmegen insan degildir” kibi atalar sözü bile bardır.
Bunıñ kibi ananelerni vaqtınen küçlenip devam etmesi tatar türklerniñ urf-adetlerge olğan vefadarlıqnı ve sadaqatnı köstergiçidir.


text:
Obyektiv olmaq içün bütün qırımtatarlarnı aytmayım, amma tanığan semetdeşlerim sentâbr ayında keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye Devlet duması deputatlarınıñ saylavlarına barmaycaq, elbet de, bir-eki devlet hızmetçisi bar.
Faqat bazı qırımtatarlar Devlet dumasınıñ deputatı olmaq içün namzet köstereler.
Birinci Ruslan Balbek oldı. O, Sergey Aksenovğa niyetini bildirgenini ayttı. Bundan soñ Balbek «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ iç saylavlarında iştirak etip, … ğalip çıqtı. «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ Qırım teşkilâtı mayıs 22-de keçirilgen Rusiye Devlet dumasına firqadan kösterilecek namzetleriniñ ilk saylavlarınıñ neticelerini aydınlattı.
Siyasetşınaslarnıñ malümatına köre, birinci eki ğalip, atta üçünci de ola bile, Qırımdan «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ namzetleri olaraq kösterilecek. Böylece Ruslan Balbek tezden Devlet dumasınıñ deputatı olacaq
Qırımda «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ ilk rey berüviniñ liderleri sırasına Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ reis muavini Mihail Şeremet (91,23%), baş nazir muavini Ruslan Balbek (81,74%) ve Devlet dumasınıñ şimdiki deputatı, Mustaqil devletler ittifağı, Avrasiya integratsiyası ve semetdeşler ile alâqalar işlerinden komitet reisiniñ birinci muavini Oleg Lebedev (78,59%) oldılar. Siyasetşınaslarnıñ malümatına köre, birinci eki ğalip, atta üçünci de ola bile, Qırımdan «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ namzetleri olaraq kösterilecek. Böylece Ruslan Balbek tezden Devlet dumasınıñ deputatı olacaq.
Aytmaq kerek ki, Devlet dumasınıñ deputatları qarışıq sistema boyunca saylanacaq ilk saylavlar olacaqtır. Saylayıcılar akimiyet firqasından memnün degil, bu sebepten reytingleri de tüşe. Saylavlar proportsional sistema boyunca keçirilse edi, «Yedinaya Rossiya» Devlet dumasında anayasa ekseriyetini şekillendirip olamaz edi. Şimdi ise özüni qorudılar, çünki majoritar bölgelerde olarnıñ namzetleri küçlü raqiplerni alıp taşlap, ekseriyette olacaq, bunı qırımlılar 2014 senesi Qırım Devlet şurası saylavlarında da körgen ediler. Şunıñ içün akimiyet firqası kene iqtidarnı alacaq.
Devlet dumasına kirmege istegen başqa qırımtatarlar barmı?
Rusiye biznes-ombudsmeni Boris Titovnıñ yolbaşçılığındaki «Rost» firqasından Vasvi Abduraimov namzet köstergenine dair malümat mevcut. O, «Milli Firqa» cemaat teşkilâtı idare reisi ola. Rusiyege qoltutqanı çoqtan belli. Amma, doğrusını aytqanda, reytingleri yüksek olmağan firqa ile Devlet dumasına kirmesi pek mümkün degil.
Aqyar faali Lenur Usmanov da küçüni sınap baqmağa azır, amma şimdilik güzel bir teklif olmağanını ayta.
Tabiiy ki, diger qırımtatar namzetleri de olacaq, amma Rusiye parlamentine kirmesi sıfırğa yaqın olğanlarnı daa çoq tehnik namzet olaraq qullanacaqlar.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerge ait olıp, muarririyetniñ baqışlarınen aynı olmaması mümkün


text:
Gazeta
Gazeta (ital. gazzetta — shaqa pul) — ku'ndelik waqıyalar tuwrısında materiallar, xabar qılınatug'ın (waqtlı) baspa shıg'arma. Onın' wazıypası jamiyetdin' jan'alıqg'a bolg'an zaru'rligin, intellektual talapların qandırıwdan ibarat. Gazeta tek ja'miyetlik-siyasıy, o'mir obyekti bolıp qalmay, Sol menen birge Gazeta — manawiy tovar ha'm esaplanadı. Gazeta sıyımlılıg'ı 2 betden 100 betke shekem ha'm onnan ko'p bolıwı mu'mkin.
Gazeta ja'miyetlik-siyasıy, ekonomikalıq, ma'deniy ha'm ilmiy o'mirge tiyisli kerekli jan'alıqtı hazirjuwaplıq benen tu'rli a'debiy janrlarda a'lemge jetkizedi ha'm sol jol menen o'z oqıwshılarına ku'ndelik turmıs waqıyalarına mu'na'sibet ha'm tu'sinik payda bolıwına, siyasıy, ekonomikalıq, ideya ha'm etiqadlar payda bolıwına ta'sir ko'rsetedi, jamiyetshilik oyının' belgisi sıpatında payda boladı. Huqıyqıy demokratik jamiyetde Gazeta jumısına tiyisli nızam tiykarında keshedi. Ol o'zi tarqapatqan jan'alıqtın' halıs ha'm haqqanıylıg'ı ushın nızam aldında juwapker esaplanadı, xalıq ma'deniy qu'dretin ju'kseltiriwge, a'lemdi ja'miyetlik rawajlandırıwg'a ko'meklesedi, ha'kimiyat benen ja'miyet ortasında halıs xatker wazıypasın o'teydi. Ja'miyet ha'm xalıq atınan basqarıw mekemelerinin' jumısın tekseriw astına aladı. Demokratik jamiyetde sertifikatlang'an siyasiy erkinlik, ma'selen xabar agentlikleri erkinligi Gazeta jumısının' sapalı bolıwı ushın qolay imka'niyat jaratadı.
Gazetada tu'rli janr ha'm jollardan, a'sirese xabar ha'm b. publitsistik janrlardan paydalanıladı. Olarda xabar agentliklerinin' ra'smiy xabarları, esabatlar, reportajlar waqıyalardı hazirjuwap tarizde jarıtıwga xizmet qıladı; sa'wbet (intervyu), mu'na'sibet ha'm b. waqıyalar ha'm olardı keltirip shıg'arıwshı sebepler tu'sinikler beriledi; maqala, obzorlar ha'm intervyulerde waqıyalıq dodalanadı; bulardan tısqarı Gazetada rolik, osherk, pamflet, felyeton kibi publitsistik janrlardan ha'm paydalanıladı; sonın'day onda gazetxan-lardın' xatları, shıg'armada jazılg'an, sızba ha'm fotosu'wretler basıladı. Gazetanı bezetiw o'zgeshe bolıp, bul a'weli Gazeta mazmunın gazetxang'a qızıqlı ha'm ha'mebap tarizde jetkiziw, kerekli xabar ha'm pikrlerge olardın' itibarın jalp etiwge qaratıladı. Gazeta jumısın bas redaktor, bo'limler operatorlar, tu'rli jo'nelistegi ju'rnalistler (reportyor, sholıwshı ha'm b.)dan iba'rat jumısshılar ta'repinen du'ziledi ha'm basqarıladı.. Ko'plegen Gazetalardın' belgilengen ju'rnalistleri, ma'mleketdin' ishinde ha'm sırt ellerde o'z ju'rnalistleri boladı. Gazetalar faks, Internet dizimi, telefon ha'm teleks a'sbapları arqalı du'nyanın' turli shekkelerinen kerekli jan'alıqlardı alıp turadı.
Siltemeler[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- ИHTepHeT-пopTaл «CTapыe raзeTы» — eski gazetalar materialları.
- ГaзeTa, пeчaTHoe пepиoдичeckoe издaHиe


text:
Aqmescitte keçken afta devamında benzin ve dizel yaqıtınıñ fiyatlarınıñ eksilmesini qayd ettiler. Bunıñ aqqında iyülniñ 31-ine Kremlge boysunğan Krımstat müessisesi haber etti.
“Aqmescit bölgesinde yanıcı-yağlayıcı malzemelerniñ ayrı çeşitleriniñ fiyatları afta devamında nezaret etildi. İyülniñ 23-üne köre, iyülniñ 30-ına dizel yaqıt ve benzin fiyatlarınıñ eksilmesi körüne”, - qayd etile beyanatta.
Müessiseniñ bildirgenine köre, Aİ-92 benzinniñ bir litri 0,43%-ğa ucuzlandı ve 46,42 – 46,49 ruble oldı, Aİ-95 – 0,61%-ğa ucuzlandı ve 47,90-49,4 ruble oldı, Aİ-98 – 0,18%-ğa ucuzlandı ve 54,99-55,69 ruble oldı. Dizel yaqıtnıñ fiyatı 0,27%-ğa ucuzlandı ve 47,9-48,19 ruble oldı.
İyülniñ 23-üne, bazaertesi künü ATAN, eñ büyük Qırım yaqıt şirketi, öz stantsiyalarında benzin fiyatlarını tüşürdi.
Aprel ayında Rusiye antimonopol hızmeti yarımadağa cermay mahsulatlarını teslim etken doquz şirketke qarşı dava açtı.
Qomşu Rusiyege köre Qırımda benzin fiyatları yüksekçe olğanını ve bu Keriç keçitiniñ işine bağlı olğanını iyülniñ ortasında Qırımnıñ rusiyeli başlığı – Sergey Aksönov belgiledi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl dey ki, bazar künü, fevral 21-de, belgisiz şahıslar Aqmescitte Meclis ofislerinden birine sürip kirgen.
«Bugün belgisiz şahıslar Aqmescitte Jidkov soqağı boyunca yerleşken Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofislerinden birine sürip kirdi. Belgisiz insanlar, üç insandır, qapını qırıp, azbarğa kirdi, bundan soñ pencerelerni de sındırıp, içeri kirdiler. İçeride iş odalarına cam qapılarını qırrğanlar. «Qırım» fondunıñ temsilcisi degeni kibi, sanki bir şeyni hırsızlamağanlar», – yazdı Celâl Facebookta.
O hatırlattı ki, 2014 senesi senbât 16 künü «uydurılğan sebeplerden Qırım uquq qoruyıcıları Meclisniñ merkeziy ofisinde 11 saatlıq tintüvni keçirgen edi».
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etmege mümkün olmağanı aqta arizası ile muracaatta bulundı. Beyanatta uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı siyasiy taqiplerge yol bermemek içün areket etmege çağıralar.
Vesiqa Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Qırım Yuqarı mahkemesine Qırımtatar Milliy Meclisini ekstermist teşkilât olaraq tanımağa ve Rusiye Federatsiyası territoriyasında faaliyetini yasaq etmege ricası ile bergen arizasına cevaptır.
«Qırımtatar Milliy Meclisine Rusiye qanuniyetiniñ «antiekstremist» qararlarınıñ qullanuvı tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileriniñ degil de, qırımtatar halqınıñ diger vekilleriniñ cinaiy taqibi ile bite bile», – denile beyanatta.
Uquq qoruyıcılar deyler ki, Meclis yetekçileri Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını tanımay ve Ukraina topraq bütünligine qol tutalar.
Ariza Ukrainada İnsan aqları boyunca BMT nezaret eyyetiniñ başı Fiona Freyzer, Ukrainada AB temsilciliginiñ başı Yan Tombinskiy, İnsan aqları boyunca Avropa Şurasınıñ komissarı Nil Muyjniyeks, Ukrainada Avropa Şurası ofisiniñ reisi Vladimir Ristovskiyge yollanıldı.
Poklonskaya Meclis faaliyetini yasaq etmek qararını añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Noyabr 24-den Yaltada bala bağçaları işini toqtata, umumtasil mektepleri qısqartılğan rejimde çalışacaq.
Yalta şeeriniñ rusiyeli memuriyeti başınıñ muavini Yelena Pereverzeva aytqanı kibi, noyabr 24-den umumtasil mekteplerniñ işi kene qısqartıla.
«Dersler 30, teneffüsler – 5 daqqa olacaq. Dersler saat 8:30 ya da 9:00 (yerli vaqıt boyunca) başlana. Aş – quru aş payı», – tarif etti Pereverzeva.
Aytqanı kibi, şimdi bala bağçalarınıñ işini imkânsız köre.
«Noyabr 24-den bala bağçalarınıñ işini toqtatmağa teklif etemiz. Qoşma tasil müessiseleri tasil ve medeniyet saasında, kitaphane ve müzeyler adetiy rejim boyunca çalışacaq, yarıqlnı künniñ uzunlığına köre», – dedi memuriyet başınıñ muavini.
Onıñ sözlerine binayen, ileride tasil müessiseleri ve bala bağçalarınıñ işi «Krımenergo» cedvellerine köre çalışacaq.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Aqmescitte oktâbr ortasında «Merkeziy ava liman – Trenöva bağçası» yolu boyunca yürecek gece marşrutı kirsetilecek. Bunı Krım Media haber agentligi, «Aqmescit şeer şurası» naqliyat ve alâqa idaresiniñ başı vazifelerini eda etken Yuriy İvaşçenkoğa esaslanıp, bildirdi.
«Aqmescitlilerniñ GRES ve Aeroflot rayonları ile naqliyat bağını eyileştirmek muracaatları sebebinden şeer merkezini ava limanı ile bağlaycaq marşrutnı kirsetmek qarar alındı», – dedi o.
Onıñ malümatına köre, er künü saat 19:00-8:30-qa qadar eki avtobus yürecek.
«Yol fiyatı deñişmeycek, öyle de 10 rubleni teşkil etecek. Marşrut keçici müddet devamında yürecek», – dedi İvaşçenko
Belli olğanı kibi, Aqmescit şeer naqliyatında yol fiyatı iyül 1-den 10 ruble oldı.


text:
İşkenceler, zorbalıq, sahte şaatlıqlar – advokat Polozov ‘Celâlnıñ davası’ aqqında
Meclisniñ başınıñ ilk muavini Nariman Celâlnıñ ve faaciler Asan ve Aziz Ahtemovnıñ böyle degen davası Telükesizlik Federal Hızmeti tarafından sahte etildi. Advokat Mıkola Polzov bunı bildirdi.
Daa o qayd etti ki, taqiplerniñ bir siyasiy sebebi bar. Bu cümleden, işğal şartlarında faal olğan ve işğal ‘akimiyeti’niñ qorutmalarına baqmadan ‘Qırım platforması’nda iştirakm etmege qormağan Nariman Celâlğa ait.
Advokatnıñ sözlerine köre, siayasiy mabüslerniñ ‘dava’sı eki temelde – işkenceler ve gizli şaatlarnıñ tüşünip çıqarğanı sahte şaatlıqlarına – esaslana.
– Birinci temeli – işkenceler ve zorbalıqtır. İşkenceler ve zorbalıq bütün qabaatlanğanlar ve şaatlarına qarşı qullanıldı. Belli ki, bu davada eñ az sekiz kişi basım astına oğradı. Ekinci temeli – gizli şaatlarnıñ, çoqusı allarda bar olmağan insanlarnıñ yalan şaatlıqları. Bu, TFHniñ bir agenturası, – dep Polozov añlattı.
Advokat qayd etti ki, başlanğıcından ‘makeme’niñ qabaatlanğan kişilerge qarşı tarafnı almağa ve qabaatlandırıcı maküm çıqarmağa niyetini köstere edi.
Deliller laf aqqında olsa, Telükesizlik Federal Hızmetiniñ Nariman Celâl, Asan Ahtemov ve Aziz Ahtemovnıñ er bir cinayet yapmalarınen bağlı olğanı bir delil tapmadı.
– Davada gizli deñlimeler, telefon aytışmaları, bilingler mevcut olmay. Yaki kerçekten de er şey ilkingi fikirlerge, işeknceler vastasınen alınğan şaatlıqlarğa ve gizli şaatlarnıñ şaatlıqlarına esaslana. Yani ‘dava’ yalan şaatlıqlarğa esaslana, – dep advokat qayd etti.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-6
Rezeda Sabitovskaya (06.09.1946, TASSRnıñ başqalası Qazan, RSFSR, / SSRB) — muzıkant, möğällimä, kontsertmeyster.
Qazan däwlät konservatoriäsen tämamlağan. 1970 yıldan birle İlyas Äwxädiev isemendäge Qazan muzıka uquxanäse uqıtuçısı, mödire, sänğät citäkçese. Ğäliäsğar Qamal isemendäge Tatar däwlät akademiä teatrı häm Ğabdulla Tuqay isemendäge Tatar däwlät filarmoniäse eşçänlegendä dä qatnaşa.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımda yañı tintüv ve apis etüv dalğası – bu Rusiye mahsus hızmetleriniñ plan ile stsenariy bounca yapqan areketleridir. Böyle fikirni Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov seslendirdi. Yarımadada vaqialar nasıl ketişatnen devam etecekleri ve Rusiye mahsus hızmetleriniñ Qırımdaki areketleri nasıl aqibetlerge çevirilecegi aqqında uquq qoruyıcı Qırım.Aqiqat muhbirine tarif etti.
– Abdureşit, Rusiye mahsus hızmetleri Qırımda yañı küç ile areket etkenleri ve terrorizmde qabaatlap musulmanlarnı apis etkenlerini siz nenen bağlaysıñız?
Qırımda terroristlerniñ bar olması – sade mücerretlik. Başqaca aytılsa – rus akimiyetiniñ uydurğan efsanesi
– Mesele terrorizm ve terroristlernen bağlı degil. Plan eda etile. Eki yıl devamında Qırımda sanki, Rusiyede yasaq etilgen, «Hizb ut-Tahrirnen» alâqalı olğan insanlar apis etile. Ve aynı zamanda soñki eki yıl devamında yarımadanıñ qırımtatar, musulman ealisi tarafından Qırımda iç bir atış, iç bir patlav eşitilmedi. Hulâsa: Qırımda terroristlerniñ bar olması – sade mücerretlik. Başqaca aytılsa – rus akimiyetiniñ uydurğan efsanesi.
– Bu «efsaneniñ» işke çevirilmesini nasıl izaatlarsıñız?
Coğrafik ceetten sistematik davranışlarını körmege mumkün. Lâkin terrorizmniñ territorial bağlılığı olmağanı belli de
– Yaqalav ve apis etüvlerniñ usuliyetine diqqat ayırmağa mumkün. Dört yigitten ibaret birinci gruppanı 2015 senesi yanvar ayında tutıp endi Rostovda terroristler olaraq mahküm ettiler. Bu Aqyar regionınıñ sakinleri edi. Nevbetteki gruppa – bu Qırımnıñ cenübiy qısımında yaşağan altı insan oldı. Soñra, aynı alâmet ile, üçünci gruppa – Bağçasaray sakinlerinden dört insan. Ve soñkisi – bu oktâbr 12 künü Aqmescit regionında beş insannıñ yaqalanması.
Coğrafik ceetten sistematik davranışnı körmege mumkün. Lâkin terrorizmniñ territorial bağlılığı olmağanı belli de. Bir terroristik taqımnıñ azaları farqlı şeerlerde ve regionlarda yaşamaq mumkünler.
– Bu neni ifade ete?
– Bizim vaziyetimizde bu rayonlar boyunca temizlev tedbirlerine beñzey. Nevbetteki temizlev angi rayonda olacağını tahmin etmeycem. Bir şey tam añlaşıla, iç bir terrorizm aqqında söz yürsetmege sıra tüşmey. Be apis etkenler de özleri bunı bileler. Sadece plan boyunca rayon-rayon temizlemeler ötkerile.
– Ya, eger de siz iç bir terrorizmniñ olmağanını deseñiz, bu temizlemeler nege kerek aysa?
– Bese-belli idarecilerge ögünden alınğan tedbirler aqqında esabat bermege kerek. Qırımda terroristlerniñ basqınlı yer alğanı aqqında malümat, raport bermege kerek. Dünya toplulığına mında terrorisler östürülgenini ve olarğa qarşı küreş alıp barılğanını köstermek istegi pek büyük olğanı bes-belli.
Dünya toplulığına mında terrorisler östürülgenini ve olarğa qarşı küreş alıp barılğanını köstermek istegi pek büyük olğanı bes-belli
Ayrıca bu küreşniñ özüne de diqqat ayırmağa mumkün. Çoqbalalı qorantalarğa saba erte urdurıp kirgen, silâlanğan mazallı erkekler «muvafaqiyet» ile kiçkene ve ufaq ballarnen «uruşqanlarını» tasavur etiñiz. Qayd etmeli ki, olar, qorqutılğan balalarnı yeñip, ğalip çıqalar.
Neticede isaiyat azır, taqiqatçı ve mehkemeciler işsiz oturmay. Unvanlar berile, illâ ki mukâfatlar da oladır. Propaganda içün malümat bar, diplomatlar içün malümat peyda ola. Bunıñ episi kerçek, ancaq terrorizmniñ özü – uydurulğan!
– Lâkin uquq qorçalayıcılarnıñ böyle faaliyetinden Rusiye içün menfiy taraflar da bar?
– Rusiyeniñ özü bütün sistemasınen beraber dünyada endi umumiy isim olıp qala. Şimdilik biz menfiy aqibetlerniñ tek başlağıçını köremiz, lâkin kelecekte olar ket-kete daa tesirli olacaqlar. Uquq qorçalayıcılar, halqara teşkilâtlar ve atta çeşit devletlerniñ mahsus hızmetleri vaziyetni taqip eteler. Bundan sebep Rusiyege qarşı sanktsiyalar da şiddetleştirile.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Qırımda «gaz borusındaki diversiya davası» boyunca apiske alınğan qırımtatar faali ve siyasetçisi Nariman Celâlnıñ mektübini aldı. Bu aqta temsilcilik Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Yanvarniñ 28-nde temsilcilik Celâlğa mektüp yolladı ve fevralniñ 1-nde cevap aldı.
Nariman Celâl temsilcilikniñ mektübine cevap berip, hadimlerine qoltutuv sözleri, siyasiy mabüslerni azat ettirüv ğayretleri ve «Qırımnı qurtaruv işinde» qorantalarına kösterilgen yardım ve ğayretler içün teşekkürler bildirdi.
«Qırım platforması» sammiti vaqtında soñki körüşüvimiz aqlımda, anda iştirak etkenimni Rusiye akimiyeti «afu etip» olamadı», – dep aytıla Celâlnıñ mektübinde.
Qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl işğal altındaki Qırımda tahqiqat ve adliyeni «yalancı» ve «sımarlanğan» dep adlandırdı.
Yanvarniñ 25-nde Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Nariman Celâl, Asan ve Aziz Ahtemovlarnıñ apiske alınmasına qarşı imayeniñ istinaf şikâyetini red etti. Olar eñ az fevralniñ 23-ne qadar SİZOda qalacaq.
Advokat Nikolay Polozov Nariman Celâl «tış dünyadan ciddiy bir izolâtsiyada» tutula, dep qayd etken edi.
2021 senesi dekabrniñ 15-nde advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası boyunca ilk tahqiqatnı yekünledi, Nariman Celâlğa daa bir qabaatlav berildi.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Avropa Şurası Parlament assambleyası baar sessiyasında Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanmasını takbih etecek rezolütsiyanı qabul ete bile, dep bildire Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı, ukrain eyyetiniñ azası Georgiy Logvinskiy.
«PACE ekstremist bir teşkilât olaraq Meclis yasaqlanmasını takbih etsin ve bu areketlerni halqara qaidelerniñ bozulması ve qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulmasınıñ ifadesi olaraq tanısın dep, küreşecekmiz», – dep yazdı Logvinskiy Facebookta.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Avropa Şurası Nizamnamesi ve Avropa Şurası immunitetleri Baş añlaşmasında qayd etilgen vazifelerinden vazgeçti, PACEniñ Rusiyede mahküm etilgen Ukraina vatandaşı Nadejda Savçenkonı azat etmek talaplarını yerine ketirmedi, bu sebepten mahsus cezalar kirsetile bile, misal olaraq, Savçenko işine alâqası olğanlarğa viza berilmeycek ve aktivleri buzlatılacaq.
«Bundan ğayrı, PACEden Rusiye Federatsiyasını Ukrainağa qarşı istilâsını toqtatması içün çağırmağa rica etecekmiz! Bu meseleler cumaaqşamı baqılacaq. Er şey olur, dep ümüt etem!», – dep qoştı Georgiy Logvinskiy.
Aprel 13-te Moskva tayin etken Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti aqqında mahkeme qararı olmasa da, Meclis çalışmaycaq, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Meclis şeer ve belediye kütleviy haber vastalarından faydalanamaz, er angi kütleviy tedbirni keçiremez, bank ödemelerini qullanamaz ve asılında iç bir işnen oğraşamaz.
2015 senesi fevral ayında Natalya Poklonskaya Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesine muracaat etip, Meclis faaliyetini yasaq etmege talap etti. Mart başında işbu dava boyunca mahkeme esnası başlandı. Mahkeme taqiqatı devam etmekte.
Meclis reberleri mahkeme prokuraturanıñ talaplarını yerine ketirecek, dep tahmin eteler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclis faaliyetini yasaq etecek olğan Rusiye akimiyetiniñ areketlerine qarşı narazılıq bildirdi. Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesine yol bermemege çağırdı. Avropa birligi de Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetlerinden qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Canköy ve Ermeni Bazarda vaqtınca eki loqsahane qapatıldı, dep bildire «Krıminform» saytı, Kremlge boysunğan Qırım sağlıq saqlav nazirlginiñ malümatına esaslanıp.
Loqsalar Qurman merkeziy rayon hastahanesine ve Kezlev loqsahanesine yollanıla.
Müessisede qayd ettiler ki, Canköy loqsahanesinde sağlıq saqlav zemaneviyleştirilmesi programması boyunca tamir işleri alıp barıla. İşler tahminen 2016 senesiniñ soñunda yekünlenecek.
«Ermeni Bazar loqsahanesi 2016 senesi avgust 1-den plan boyunca odalarnıñ işlenilmesine («yuvunmasına») qapatıla», – dep bildirdi nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Elde etilgen malümatqa köre, Ermeni Bazar loqsahanesi iyül ayından başlap çalışmay, Canköydeki loqsahane ise, keçken sene küzde tamir işleri yapılması sebebinden qapatıldı.
Curçı rayonındaki loqsahane, o yerde ameliyat keçirgen yekâne ekimniñ işten boşatılmasından soñ, qapatıla bile. Curçı köy şurasınıñ deputatı Viktor Pelentsovnıñ bildirgenine köre, loqsahanede ameliyat keçirgen ekim soñraki işten boşatılmasınen tatil aqqında ariza yazdı. Diger ekimler, yerli memuriyet olarğa meskün yerlerni bermegeninden sebep, müessisede çalışmağa azır degil.


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ Ukrainadaki fevqulâde ve salahiyetli elçisi Yönet Can Tezel, «2014 senesi olıp keçken vaqialar, iç bir zaman qanuniyleştirilmez», dep beyan etti, dep haber ete fevralniñ 26-nda «Ukrinform».
«2014 senesi olıp keçken vaqialar (Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqı - QA), iç bir zaman qanuniyleştirilmez. Vaqıt keçken sayın bu bir fakt olayata», – dep bildire KHV diplomatnıñ fevralniñ 26-nda Kyivde keçken «Zapt etilgen yarımada: dört yıllıq tirenüv» adlı dördünci halqara forum çerçivesinde aytqan sözlerini.
Qırım.Aqiqat haber etkenine köre, elçi qırımtatar halqınıñ «Qırımdaki yaşayışı ve barışıq» aqqında da söz yürsetti.
«Ukrainanıñ Qırımğa nisbeten yürsetken siyaseti barışıq dialogı üzerinde qurulğanını da qayd etemiz. Belki de, belli bir vaqıttan soñ, bu dialogqa Rusiye de qoşulır. Qırım añlaşmalar elementi olmalı. Men, bir realist olaraq, ukrainalılar cemiyetçılıqnıñ siyasette emiyetli olğanını köstergenlerini qayd etmek isteyim. Qırımtatarlar da bizim devletimiz qol tutqanı ve ürmet etkeni içün, tesir etip olalar», – dep qayd etti elçi.
2014 senesi martnıñ 20-nde Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 halq deputat rey berdi. Ukraina qırımtatar halqınen diger milliy azlıqlarnıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ saqlap qalması ve inkişafını kefil olmaqta.
Fevralniñ 26ünde Kyivde «Zapt etilgen yarımada: dört yıllıq tirenüv adlı dördünci halqara forum ötkerildi.
Ukrainada fevralniñ 26-sı kününi «Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü» olaraq qayd etilmesi teklif etile. 2014 senesi bu künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina torpaq bütünligine bağışlanğan miting ötkerilgen edi. O zaman miting iştirakçilerine Rusiye tarafdarı olğan faaller, şu cümleden «Rus birligi» firqasınıñ vekilleri qarşı çıqqan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi qararı ile «fevral 26» işi boyunca mabüsleriniñ apiste bulunma müddeti uzatıldı.
Bu aqta Qırım.Aqiqat agentligine advokat Polozov bildirdi. O ise, Ahtem Çiygoznıñ menfaatını qorumaqta.
«Fevral 26» işi boyunca mabüsler Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci, makeme qararı ile apiste aprel 24 kününe qadar yatacaqlar», - dep ayttı o.
Mart 24 künü Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi, Qırım prokuraturasınıñ appelâtsiyasını qabul etmedi. Belli ki, prokuratura, mabüslerge qabaatlayıcı ükümni çıqarmaq içün, cinaiy işni makemege qaytarmağa talap etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksyonov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Memet Nuzet
Memet Nuzet (Tureviç, asıl soyadı Çelebiyev; 1888 mart 13, Aydar Ğazı köyü – 1934 mayıs 4, Kökköz köyü) - qırımtatar şairi.
Memet Nuzet Kezlev uyezdiniñ Aydar Ğazı köyünde Şeyh İslâm çelebiniñ qorantasında doğa. Özüniñ ilki tasilini köy ocapçesinden ala. Soñra babası Şeyh İslâm çelebi 1897 senesi onı Kezlev medresesine yerleştire. 1900 senesi Bağçasaraydaki meşur Zıncırlı medresege oqumağa kire.
Memet Nuzetniñ faal edebiy yaratıcılığı 1905 senesi inqilâbı devrinde başlay. Edebiyatşınaslıq nazariyesinde maarifçilik realizmi dep adlandırılğan yaratıcılıq usulı, yani ratsionalizm, didaktizm ve ahlâq tüzetüv usulınen yazılğan edebiy eserleriniñ tesiri altında icat ete.
1909 senesi politsiya nezareti altında bulunğan yaş şair, inqilâp cellâtları olğan devlet erbapları aqqında epigrammalar yazuvda qabaatlanıp qapatıla ve 4 ay Aqmescit türmesinde sorğu altında buluna. Apishaneden çıqqan soñ o Qırımdan kete. O vaqıtta şair Moskvada, Sankt Peterburgda, Nijniy Novgorodda, Qazanda, Ufada, Uralskte, Orenburgda buluna. 1910 senesiniñ başında, Qazanda Abdulla Toqaynen körüşe, onıñ lektsiyalarını diñley.
Memet Nuzet Kuybışev rayonınıñ Kokluz köyünde ocalıq yapar eken, ağır hastalanıp, 1934 senesi mayıs 4-te Kökköz hastahanesinde vefat etti.
Memet Nuzet şiiriyetniñ çeşit janrlarında eserler yarattı: satirik ve yumoristik şiirler, balalar içün şiirler, ahlâq ve turmuş, terbiye mevzularında şiirler, lirik şiirler, agitatsion şiirler, şiiriy pyesalar, poemalar ve ilâhre. Şairniñ böyle satirik ve yumoristik manzumeleriniñ halq arasında eñ ziyade meşur olğanlarından: “Noğaynıñ adağı”, “Uzun qulaq aziz”, “Ava sertiygen”, “Menden de geceñ hayır”, “Soqur közden seadet”, “Türküli namaz”, “Çoban ve eçki”, “Taqsim dersi”, “Qaydan çıqa?”, “Bizniñ babaylar”, “İçki qurbanı”, “Vaaz”, “Noğaynen molla”, “Tek mağa körünme”, “Ağır ceza” ve daa çoq eserlerini qayd etmek mümkün.
Memet Nuzetniñ büyük kölemli elyazmalar defteri belli şairimiz Abduraman Qadri-zadeniñ Romaniyada yaşağan qızı Piraye hanımda saqlanıp qalğandır. Bu defterdeki bir sıra şiirlerni Eşref Şemi-zade “Lenin bayrağı”nıñ 1967 senesi “Raatlıq saifeleri”nde (mayıs 6, iyun 17) bastırğan edi. Şairniñ saylama eserlerniñ cıyıntığı (“Qırımnıñ çöl ayatından”) Aqmescitte 2003 senesi neşir etildi.


text:
Büyük Britaniya beş Rusiye bankına sanktsiyalar qoyacaq, dep bildirdi memleketniñ baş naziri Boris Conson. Bu "Rusiye", "Promsvâzbank", İndustrial sberbank, Black Sea Bank ve "Genbank" bankları.
Gennadiy Timçenko, İgor ve Boris Rotenberglerge qarşı şahsiy sanktsiyalar qoyuldı.
Sanktsiyalar memleketke kirüvni ve aktivlerniñ bozlatıluvını közde tutalar. Conson, bu tek birinci sanktsiyalar dalğası olğanını qayd etti.
Bloomber , Avropa Birligi "Rusiye" bankı, "Promsvâzbank" ve VEB.RF-ke qarşı sanktsiyalar qoymaq niyetinde olğanını bildirgen edi.
Fevralniñ 22-nde Almaniya kantsleri Olaf Şölts, ükümet "Şimaliy aqım-2" Rusiye-Almaniya gaz borusınıñ sertifikatsiya esnasını toqtatqanını ilân etti. Onıñ sözlerine köre, qarar Rusiye-Ukraina çatışmasınıñ kerginleşmesi ve Kremlniñ "DNR" ve "LNR" gruppalarını "tanıması" üzerinde alınğan. Bunıñ aqqında fermannı Vladimir Putin keçenlerce imzaladı.
"Şimdiki basamaqta ilk sanktsiyalardan ğayrı, çatışmanıñ nevbetteki kerginleşmesini toqtatmaq ve daa bir felâketniñ ögüni almaq müimdir. Bütün dimlomatik ğaretimiz buña yönetilgen", - dedi o.
Fevralniñ 21-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Telükesizlik Şurasınıñ oturışından soñ "DNR" ve "LNR" qanunsız silâlı gruppalarnıñ "tanıluvı" aqqında ilân etti.


text:
Yaqın zamanda Qırımda er aftalıq «Novıy Krım» («Yañı Qırım») gazetası işini toqtatacaq. Bunı neşriat öz saifelerinde haber ete.
2016 senesi noyabr 10 künü tarihı ile çıqqan aftalıq gazetada baş muarrirniñ imzası ile böyle muracaat yazılğan: «Muaririyetniñ ağır tehnik ve maddiy vaziyeti olğanı sebebinden biz noyabr 17 kününden soñ «Novıy Krım» er aftalıq gazetanı derc etilmekten vazgeçmek mecburiyetindemiz».
Muarriyet daimiy oquyıcı ve abunecilerden «samimiy afu sorap», «ancaq añlacaqlarına» ümüt etkenini bildire. Yazıda, gazeta 2017 senesi içün abunelik bermeycegini bildirile.
«Novıy Krım» er aftalıq gazetası 2014 senesi avgust ayında işini başladı. Muaririyetniñ siyaseti – Qırımda olıp keçken siyasiy ceryanlarnı desteklemekten ibaret edi.
Açıq menbaadan alınğan malümatqa köre, gazetasınıñ tesisçisi ve neşir eticisi – SMC (Sıñırlı mesüliyet cemiyeti) «Novıy Krım», baş muarrir – İgor Azarov. Aslında neşirniñ saibi «Çernomorneftegaz» şirketiniñ sabıq baş müdiri, qırımlı iş adamı, ATS «TES» saibi Sergey Beym ola. Er aftalıq neşir 10 000 nusha ile derc etile edi. Gazeta cümaaqşamı künleri çıqa edi.


text:
2018 senesiniñ baarinde qomşu Rusiyedeki prezident saylavı esnasında, ilhaq etilgen Qırımda Avropa missiyalarnıñ vekilleri olmaycaq. Bunı Gazeta.ua bildire.
Avropada telükesizlik ve iş birligi boyunca teşkilât (OSCE) ve Avropa Birligi ilhaq etilgen Qırımda rey berüvni közetmek içün közeticilerini yollamaycaqlar. Bu hususta Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ Almaniya çetel işleri naziri Frank-Valter Ştaynmayer ile körüşüvi esnasında aytılğan edi. Ondan ğayrı körüşüvde Fransanıñ tış işleri naziri Jan-Mark Ero buluna edi, dep yaza neşir.
Bunıñ arfesinde OSCEde, Rusiyedeki rey berüvni 500 mutehassısnıñ közetecegini bildirdiler. Lâkin ilhaq etilgen Qırımğa kimse barmaycaq.
Avropa parlamentiniñ deputatı Tomaş Zdehovskıy: «Brüssel közeticilerini Qırımğa degil de, Rusiyege yollaycaq. Qabul etken taraf ile müzakereler devam ete», – dep qayd etti.
Rusiyede prezident saylavı 2018 senesi martnıñ 18-ne tayin etildi. Şimdiki devlet prezidenti Vladimir Putinden ğayrı onda, cümleden, telealıpbarıcı Kseniya Sobçak, iş adamlarınıñ aqları boyunca vekil Boris Titov, Rusiye Liberal-demokratik fırqasınıñ (LDPR) lideri Vladimir Jirinovskiy, «Yabloko»nıñ qurucısı Grigoriy Yavlinskiy, iş adamı Sergey Polonskiy ve Rusiye Federatsiyası Kommunistik fırqası (RFKF) tarafından namzet kösterilgen «Lenin adına Sovhoz» işhanesiniñ mudiri Pavel Grudin iştirak eteler.
Rusiye muhalifi Aleksey Navalnıy da saylavda iştirak etmek içün vesiqalar berdi, lâkin Merkeziy saylav komissiyası (TSİK), muhalifniñ daa evel mahküm etilgenine sıltap, olarnı red etti. Ondan soñ Navalnıy saylavlarnı boykot etmege davet etip, umum Rusiye narazılıq aktsiyasınıñ yapılacağını ilân etti.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi, noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Türkiye vatandaşından «aqsız yerde para talap etüv işi» boyunca yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Ruslan Trubaçnıñ muvaqqat izolâtorda tutulmasına dair qararnı deñiştirmeyip qaldırdı.
Trubaç muvaqqat izolâtorda (SİZOda) yanvarniñ 15-ne qadar qalacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Onıñ malümatına köre, mahkeme zalına kirecek olğan 50 kişiden içerige yalıñız 11 kişi alındı.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlarnı – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladı. Rusiye FSBsiniñ Qırım boyunca idaresi yaqalanğan faaliyetçilerni Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlay.
Qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonınıñ mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırdı.
Dekabrniñ 5-nde Aqmescitteki mahkemeler Kâzim Ametov ve Asan Çapuhnı muvaqqat izolâtorda tutmaq qararını deñiştirmeyip qaldırdılar. Dekabrniñ 6-nda Ruslan Trubaçnıñ şikâyeti red etildi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, tsivil cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette kütleviy tintüvler yapıla.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi avgust 10-da keçirilgen toplaşuvda «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan Mustafa Degermenciniñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasına qarşı şikâyet arizasını qanaatlendirmeyip qaldırdı.
Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire.
Onıñ sözlerine binaen, toplaşuv çoqqa sürmedi.
«Video konferentsiyası şeklinde keçirilgen qısqa toplaşuvdan ve teneffüsten soñ mahkeme şikâyetni qanaatlendirmeyip qaldırmaq qararını aldı», – dep yazdı Smedlâyev Facebook saifesinde.
Bundan evel bildirilgen edi ki, işğal etilgen Qırımda mahkeme Mustafa Degermenciniñ apiste bulunma müddeti oktâbr 8-ge qadar uzattırıldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Öz-özüni ilân etken Abhazistan cumhuriyetiniñ prezidenti Raul Hacimba istifağa çıqmağa razı oldı, bunı "Eho Kavkaza" matbuatı haber ete.
Haber agentligi bildirgeni kibi, ariza imzalandı ve muhalefet vekillerine berildi.
Yanvarniñ 9-ında Abhazistanda yañı saylavlarnı talap etken kütleviy narazılıqlar başlandı. Bir qaç yüz miting iştirakçileri Suhuminiñ merkezinde toplandı, Abhazistan prezidenti memuriyeti binasınıñ qapısını bozıp açtı ve müessiseni ücüm etti.
Öz-özüni ilân etken cumhuriyetniñ akimiyeti narazılıq aktsiyasına ükümet devrimi ıntıluvı dedi. Hacimba tınçlıqnı saqlamaq nutqunen hitap etti ve fevqulâde vaziyetni ilân etmege azır olğanını bildirdi.
Öz-özüni ilân etken Abhazistan cumhuriyetiniñ parlamenti, prezident Raul Hacimbağa hitap etken qararnı qabul etti. Qararğa köre, akimiyet kergin içtimaiy ve siyasiy vaziyet sebebinden oña istifağa çıqmaqnı rica etti.
Abhazistan, Gürcistannıñ separatist bölgesi, 1993 senesinde Gürcistan ile cenkten soñ mustaqillikni ilân etti. Rusiye Abhazistandaki separatist keylerge daima qol tuta edi, 2008 senesinde ise beş künlik Gürcistan-Rusiye cenkinden soñ, Abhazistannıñ mustaqilligini tanıdı. Gürcistan, Abhazistan ve Cenübiy Osetiyanıñ topraqlarını Rusiye tarafından işğal etilgen, dep saya ve Rusiyeni topraq bütünliginiñ bozmasında qabaatlay.


text:
Amerika Birleşken Devletlerinde Rusiye cermayınıñ italâtını yasaq ettiler. Bunı martnıñ 8-nde ABD prezidenti Joe Biden bildirdi.
"Men yañı sanktsiyalarnı ilân etem. Biz bütün cermaynıñ ital etilmesini yasaq etemiz. Yani, Rusiye cermayı ital etilmeycek", - dedi o.
Bidenniñ aytqanına köre, bu qararğa eki fırqa da qoltutqan.
"Em cumhuriyetçiler, em demokratlar bunıñ yapılması kerek olğanına açıq-aydın qoltuttılar", - dep qayd etti o.
Aynı zamanda ABD prezidenti, Vaşingtonnıñ Avropadaki ortaqları aynı sıñırlavlarnı qoyıp olamaycaqlarını qayd etti.
"Biz, Birleşken Devletler, kerçekten energetik resurslarnıñ ihracatçılarımız, şunıñ içün başqalarınıñ yapıp olamaycaq adımlarını yapa bilemiz. Olarğa (avropalılarğa – muar.), Rusiyeniñ energetik resurslarına tabiligini köz ögüne alsaq, daa uzun müddetli adımlar etmek kerek. Putinge basqı etmek içün taqımlarımız birleşti", - dedi Biden.
O, bu adım ABD-niñ özü içün masraflarğa sebep olacağını ayttı, amma "azatlıqnıñ mudafaası masraflarnı da köz ögünde tutqanı" aqqında sözlerini hatırlattı. O, bu adımnıñ Amerika içün benzinniñ fiyatına tesirini azlaştırmaq içün er şey yapacağına söz berdi.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete. Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Avropanı nükleer silânen açıq-açıq qorquzdı». Bu aqta ABD prezidenti Joe Biden New Yorktaki BM Baş assambleyasında çıqışta bulunıp ayttı.
Biden Ukrayınada «bir insan istegen deşetli, kerekmegen bir cenk» kete, dep hatırlattı.
«BM Telükesizlik şurasınıñ daimiy azası qomşusınıñ toprağına kirdi, suveren bir devletni dünya haritasından silmege tırıştı. Rusiye BM nizamnamesiniñ esaslarını utanmayıp bozdı», – dep qayd etti ABD prezidenti.
Biden Putinniñ qısmiy seferberlik ilân etmek qararını ve, ABD prezidentiniñ aytqanına köre, Kreml Ukrayınanıñ topraqlarını ilhaq etmek içün keçirgen sahte referendumlarını izaatladı.
«Putin Rusiye telükede olğanı içün böyle areket etmege mecbur edi, dep ayta, amma Rusiyeni kimse telükege oğatmadı. Rusiyeden ğayrı, iç kimse zıddiyet olmasını istemedi», – dep ayttı Amerika lideri.
Biden, Rusiyeniñ Ukrayına vatandaş ve medeniyet obyektlerine yapqan ücümlerini, Ukrayına vatandaşlarınıñ kütleviy öldürüvini takbih etti. «Bu cenk Ukrayınanı devlet olaraq bar olma aqqından marum etmek içün yapıla», – dep qayd etti ABD prezidenti.
Biden Ukrayınağa daa bir kere qoltutıp, ABD er kes içün adaletli şartlarda cenkniñ bitmesini istey, dep qayd etti. Washington Rusiye NATO memleketlerine ücüm etmesin dep, ittifaqdaşlarınen sıqı çalışa, dep ayttı Biden.
Sentâbrniñ 21-nde Vladimir Putin Rusiye «topraqlarını» qorumaq içün «elindeki vastalarını» qullanmağa azır, dep bildirdi. Putin işğal etken Ukrayına topraqlarını da «özüne ait» dep saya.
Sentâbrniñ 20-nde işğal altındaki Lugansk, Donetsk, Zaporijjâ ve Herson vilâyetlerinde Rusiye quvetleri Rusiyege qoşuluv «referendumını» belgiledi. İşğalci akimiyet sahte referendumlarnı sentâbrniñ 23-27-nde keçirecek.
Kyiv bu tedbirlerniñ kerçek aqibetleri olmaycaq, dep bildirdi, Ukrayına Tış işler nazirligi ise halqara ortaqlarını Rusiyeniñ işğal altındaki topraqlarda «sahte rey berüvlerni» keçirmek niyetini takbih etmege çağırdı.
İşğal etilgen Ukrayına topraqlarında sahte referendumlar tanılmaycağını Avropa parlamenti, Beyaz saray ve NATO aytqanlar.
Amerika Cenkni tedqiq etüv institutı, Kremlniñ işğal etilgen Ukrayına topraqlarında sahte referendum keçirmek planları iç seyirci içün yapıla, Moskva Rusiye ordusınıñ şekillenüvini eyiliştirmege tırışa, dep tüşüne.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Related Articles
-
“Qazaqstandı kemsituge tırısadı”. Mäskeu Toqaevtıñ mälimdemesine qalay jauap beredi?
Elnwr ÄLİMOVA Reseydiñ Ukrainağa jasağan basqınşılığına qarsı mitingige şıqqan adamdar. Almatı, 6 naurız 2022 jıl. “Qazaqstanda Reseydiñ ıqpalı azayıp keledi, mwnıñ soğıstan basqa da sebepteri bar”, “Toqaevtıñ Peterburgtegi mälimdemesi ayaq astı jasalğan joq, biraq eşqanday kelisim bolmağan”, “Qazaqstandağı narazılıq äleueti joyılğan joq”. AQŞ-tağı wlttıq qauipsizdik universitetiniñ professorı Erika Marat Azattıqtıñ swraqtarına jauap berdi. “PUTIN MEN SIMON'YAN KÖRŞİLERİN JAQTIRMAY, OLARĞA MWRNIN ŞÜYİRE QARAYTININ KÖRSETTİ” Azattıq: Peterbugte ötken ekonomikalıq forumda Qazaqstan prezidenti Toqaev Putinniñ közinşe “LHR”, “DHR” qwrılımdarın moyındamaytının aşıp ayttı. Toqaev osığan deyin National Interest basılımına jariyalağan maqalasında “Qazaqstan Ukraina jereiniñ twtastığın qwrmetteydi” dep jazsa, prezident äkimşiligi basşısınıñ orınbasarı Timur Süleymenov “Qırım men Donbasstağı jağdaydı “moyındamaymız” degen edi. Toqaev Peterburgtegi forumda
-
“Liderleri köregendik tanıtpağanda, birinşi qwrban Qazaqstan boluı mümkin edi”
Reseylik sayasi qayratker, “Wlttıq sayasat institutı” halıqaralıq qauımdastığınıñ basqarma müşesi Andrey Piontkovskiy Qazaq elin janjalşıl alpauıtqa jem boludan ne qwtqarıp qalğanın ayttı. – PMEF-2022-degi atışulı mälimdemesinen keyin Prezident Qasım-Jomart Toqaev Katar ekonomikalıq forumına qatısıp, onda Resey Qazaqstannıñ senimdi odaqtası bolıp qala beretinin jetkizdi. Peterborda Mäskeudiñ solaqay sayasatın qoldamaytının mälimdegen soñ Toqaev Putinmen qayta kezdesip, kelissöz jürgizipti. Osı orayda qazaqstandıq oppoziciya jäne birqatar şeteldik sarapşılar Qazaqstan Prezidentiniñ “demarşın” Mäskeudiñ közboyauşı, qwytwrqı “mnogohodovkası” dep tüsindire bastadı. Jariya türde qoldamağanımen, jasırın kömek körsetpek-mıs… – Mwnday konspirologiyağa negiz joq. Öytkeni Qazaqstan unitarlı memleketterdi özge alpauıttardıñ bölşekteuin ob'ektivti türde qolday almaydı. Kreml' Ukrainanıñ orıstildi oblıstarın bölip alıp, odan kvazirespublikalar qwruğa tırısuda. Mwnday soraqılıqtı qoldasa, Qazaqstannıñ
-
“Qısım körsetu qwralı”. Toqaev Resey wsınğan AES-ti saluğa nege asıqtı?
Elena VEBER Balqaş köli jağasında ornalasqan Ülken auılındağı qañırap twrğan ğimarattar. Almatı oblısı, 13 säuir 2019 jıl. Balqaşqa atom elektr stanciyasın (AES) saludan qanday qauip bar? Reseyden yadrolıq tehnologiya satıp alu Qazaqstandı Mäskeuge “baylap qoyatını” ras pa? Qazaqstan biligi qauipti nısannıñ qwrılısına rwqsat bermes bwrın halıqtıñ pikirin nege swramadı? Azattıq bwl taqırıpta KEGOC korporaciyasınıñ bwrınğı basşısı, energetika jäne ekonomika salasınıñ sarapşısı Äset Naurızbaevpen söylesti. “KÜN ENERGIYASINIÑ BAĞASI – 14 TEÑGE, ATOM ENERGIYASI – 60 TEÑGE. TIİMDİSİ QAYSI?” Azattıq: Jaqında Qasım-Jomart Toqaev şeteldik investorlar keñesiniñ jiınında Qazaqstan AES salınatın jerdi belgilep, tehnologiya tañdap jatqanın, qwrılıs jwmıstarı keler jılı bastalatının ayttı. Prezidenttiñ bwl mälimdemesi asığıs jasalğan joq pa? Äset Naurızbaev. Äset Naurızbaev: Prezident energetika salasınıñ mamanı emes.
-
Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?
Asılhan Mamaşwlı Äriptesim Manas Qayırtaywlına Amangeldi Şabdarbaev qısqa swqbat beripti. Köp närse aytıptı, Köñilime dıq etken twsın jazayın. Wlttıq qauipsizdik komitetin men basqarğanda (2005-2010 j) köşede saqaldılar, anau-mınau islamister aşıq jürgen joq, bärin qadağalap otırdıq depti. 2013 jıldıñ küzi edi. Tañerteñ jwmısqa kelsek, şamamen onnıñ kezinde, qaru asınğan 30-ğa juıq saqaldı jigittiñ Siriyadan Qazaqstanğa ündeu joldap twrğanın kördik. Qıramız-joyamız degen äñgime. Bwlar kim dep dereu äleujeliden izdep, Jezqazğan men Sätbaevtan Siriyağa “jihadşılap” ketkender ekenin jobaladıq. – Barasıñ ba,- dedi redakciya. Ömiri körmegen, eşkimdi tanımaytın jerim. -Baramın,-dedim. Sol küni tüsten keyin Jezqazğanğa wşıp kettim. Erteñine Jezqazğan bazarına barıp, bireudi köke, bäreudi jäke dep jürip, jiptiñ wşığın taptım. Biraz tarqattım. Sonda bayqağanım,
-
GERMANIYA NEGE SOĞIS AŞTI?
Jazuşı-publicist Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): Erteñ, 22-mausımda Germaniyanıñ Sovet Odağına qarsı şabuıl bastağanına 81 jıl boladı eken. Jıl sayın osınday kezeñde «1941 jılı 22 mausımda faşistik Germaniya opasızdıqpen soğıs jariyalamastan Sovet Odağına basıp kirdi» degen qwlaqqa siñisti twjırım kezekti ret qaytalanıp jatadı. Osı şındıqqa üylese me? Nemisterdiñ opasızdıqpen basıp kirgeni ras pa? Resey tarihşıları 2009 jılğa deyin bwl taqırıpqa auız aşıp körgen emes. Öytkeni aqiqattı aytuğa jol berilmeytin. Tarihi qwjattar bolsa ne deydi? Tarihi qwjattar Germaniya 1941 jılı 21 mausımda soğıs jariyalau turalı Berlinde äzirlengen qwjattıñ 22-mausımğa qarağan tünde Mäskeudiñ resmi ökilderine tapsırılğanın aytadı. Germaniya elşisi Verner fon der Şulenberg 1941 jılı 22 mauımda Kreml'ge kelip, qabıldau bölmesinde birneşe sağat tosıp,
Pikir qaldıru (Cancel)
İzdeu…
Soñğı jazbalar
- “Qazaqstandı kemsituge tırısadı”. Mäskeu Toqaevtıñ mälimdemesine qalay jauap beredi?
- “Liderleri köregendik tanıtpağanda, birinşi qwrban Qazaqstan boluı mümkin edi”
- “Qısım körsetu qwralı”. Toqaev Resey wsınğan AES-ti saluğa nege asıqtı?
- Maykl N'yutonnıñ «Jan jihanı» kitabınıñ audarmasınan üzindi
- Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?
-
kerey.kz TV
ZAMANBEK NWRQADİLOVTİÑ WLI ÄKE KEGİN QAYTARMAQŞIkerey.kz| Mar 3, 2022 | 1,905 views
-
kerey.kz TV
Qañtar ayında bolğan qayğılı oqiğalar turalı swhbatımnıñ qazaq tilindegi nwsqasıkerey.kz| Feb 12, 2022 | 1,991 views
-
kerey.kz TV
Elordalıq filarmoniyanıñ ärtisteri aq halatı abzal jandarğa än arnadı.kerey.kz| Apr 8, 2020 | 7,120 views
-
kerey.kz TV
Qwtılayıq indetten! Şıqpa sırtqakerey.kz| Mar 31, 2020 | 7,035 views
-
kerey.kz TV
Qazaq Sibir handığına – 800 jıl!kerey.kz| Oct 17, 2019 | 13,137 views


text:
Ukrayina qanun qoruyıcı organları bugünge qadar Kıyiv vilâyetinde Rusiye ordusı tarafından yapılğan arbiy cinayetlerniñ 1200 faktını qayd etti. Bunı Ukrayina İç işçler naziri Denıs Monastırskıy bildirdi.
"Cenk devamında 600-den ziyade diversant yaqalandı. Eñ çoq arbiy cinayet Kıyiv vilâyetinde qayd etilgen, şimdilik 1200", - dedi o.
Monastırskıynıñ sözlerine köre, azat etilgen şeerlerde pek çoq patlamağan mayın, patlayıcı maddeler qalğan. Ukrayina Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetiniñ hadimleri tek tünevin 5000 nesne tapıp, zararsızlaştırğan.
Monastırskıy adamlarnı şeerlerine qaytmağa aşıqmamağa çağırdı, çünki bu yerler "daa bayağı telükeli".
Aprelniñ 3-nde saba jurnalistler ve Ukraina akimiyeti Kyivniñ şimaliy-ğarbindeki Buça şeeriniñ soqaqlarında elâk olğan onlarnen insan aqqında bildirdi. Qolları bağlı ölgen vatandaşlarnıñ fotoresimlerini Reuters, UNİAN, AFP agentlikleri tarafından derc etildi. Ukraina ordusı şeerni azat etti, Rusiye ordusı çekildi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Kıyiv civarındaki Buçada öldürilgen barışıqsever insanlarnıñ fotoresim ve videolarını «daa bir provokatsiya» ve «Kyiv rejiminiñ ğarbiy kütleviy haber vastaları içün bir sanalaştırması» dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Halqara cinaiy mahkemesini Buçağa missiya yollamağa çağırdı. «Halqara cinaiy mahkemeni ve halqara teşkilâtlarnı Buçağa ve Kyiv vilâyetiniñ azat etilgen diger şeer ve köylerine missiya yollamağa çağıram, Ukraina uquq qoruyıcılarınen beraber rusiyelilerniñ cenk cinayetlerini isbatlaycaq bütün deliller daa tafsilâtlı toplanmalı», – dep qayd etti o.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3enufiq6nhnir.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqmescitniñ Ressam evinde Qırımnıñ sürgün olunğan halqlarnıñ er yıllıq 26-ncı ressamlar sergisi açıldı.
Sergide 35 qırımtatar, bulğar, alman, yunan ve ermeni ressamlarınıñ 110 eseri numayış etildi. Resimlerniñ çoqusı Ramazan Üseinov, Ayder Aliyev, Zarema Trasinova, Alim Üseinov, İrfan Nafiyev, İsmet Şeih-zade, Nuri Yakubov, Ali Bekirov, Eldar Güsenov kibi qırımtatar ressamlarına ait.
Sergini Ressamlar birliginiñ Qırım teşkilâtı idaresiniñ reisi Nikolay Morgun açtı.
«90-95% – qırımtatar ressamlarınıñ eserleridir. Bu halqnıñ küçüni köremiz. Kelecekke ümüt er bir işte mevcut   Em facianı, em de kelecekke ümütlerni köremiz... sürgünlikke bağışlanğan sergide mevzunen bağlı işlerniñ daa çoq olmasını ister edik.   Qırımtatar ressamlarını aytsam, büyük potentsialıñız bar», – dep qayd etti Nikolay Morgun.
Zalnıñ ortasında 25 yıl evelsi Qırım halqlarınıñ sürgünligine bağışlanğan birinci sergide yapılğan baner fotosı yerleştirildi. Tedbir soñunda ressam ve seyirciler onıñ üstünde imzalarını qaldırdılar.