text:
Tatarstanda Estoniä tawarların satıp aludan baş tartmıylar
Estoniädä bu aralarda barğan waqiğalar xaqında Rusiädä bik küp mäğlümät birälär, kürsätälär, yazalar. Sovet soldatına häykälne küçerü uñayınnan älege ilgä qarata bersennän-berse qırısraq çaralar kürergä täqdim itüçelär dä az tügel. Tatarstanda isä bu xällärgä nindi mönäsäbät kürsätelä, xalıq bu xaqta mäğlümätleme? Tatarstanlılar da Estoniädäge waqiğalar xaqında xäbärdar. Çönki Sovet soldatına häykäl tiräsendäge xällär xaqında, Rusiä säyäsätçeläreneñ, qayber cämäğät eşlekleläreneñ añlatmaları, älege ilgä qarata qırıs täqdimnäre xaqında bik täfsilläp, küpläp söylilär häm kürsätälär üzäk mäğlümät çaraları. Bu xaqta işetmi qalmawçılar yuq diärlek. Ä menä Rusiäneñ üzendäge häykällärne küçerä oçraqlarına ällä ni iğtibar itüçe yuq. Menä mäsälän, şuşı könnärdä genä Mäskäw yanındağı Ximki şähärendä Watan suğışında ülüçelär kümelgän oçuçılarnıñ qäberlären küçerä başlağannar. Bu xaqta internetta şaqtıy ğına mäğlümät tabıp bulsa da, Rusiäneñ TV kanalları da, üzäk matbuğatı da xäbär itmäde. Sovet soldatları häykälenä qul tiderergä Estoniägä genä yaramıy küräseñ, ä menä rusiälelärneñ suğış qaharmannarı qäberlären küçerüläre xilaf sanalmıy.
Ğädättä dönyadağı häm ildäge yañalıqları üzäk mäğlümät çaralarınnan ala torğan küpçelek tatarstanlı älbättä Ximkidağı ğämällär turında berni dä belmi. Bezneñ qazanlılardan andağı xällärgä mönäsäbätlären beleşergä teläwebez uñışsız bulıp çıqtı. Şuña da, Azatlıq tıñlawçılarına Ximkidağı wazğiät turında mäğlümät citkerer öçen bez älege şähärdä yäşäwçe Denis Wäligä möräcäğät ittek. Xäzer anıñ belän bulğan äñgämädän özeklär tıñlağız.
Çınlap ta, Ximkida, Leningrad yulında ber aviatsiä berläşmäse bar. Aña kergändä Watan suğışı waqıtında häläk bulğan oçuçılar cirlängän, alarğa häykäl quyılğan. Şähär idäräse şul qäberlekne ziratqa küçerergä uylağan. Şähär xalqı bu eşlärgä nindi dä bulsa qarşılıq kürsätmi, bernindi piketlar da, demonstratsiälär dä yuq şähärdä Şulay itep, Ximkida da Estoniädäge kebek ük suğışta häläk bulğan xärbilärneñ qäberen küçerep yatalar. Läkin şuşı säbäple nindi dä bulsa qarşılıq çaraları şähärneñ üzägendä dä, Rusiäneñ başqa töbäklärendä dä ütmi, bu xaqta xätta yazuçı, belüçe dä yuq. Ä menä Estoniädäge häykäl tiräsendäge wazğiätkä mönäsäbät belderü Rusiädä şaqtıy üzençälekle räweşlär ala. Mäsälän, Yıraq Şärıqta Estoniädä citeşterelgän tawarlarnı satıp almasqa çaqıralar. Xäyer, Tatarstanda andıy uq ğämällärgä barıp citmädelär. Kibetlärdä eston tawarlarınnan baş tartırğa cıyınmıylar, satıp aluçılar arasında da bezgä eston äyberläre kiräkmi, diüçelär kürenmi. Säyäsätçelär, ictimaği xäräkät wäkilläre arasında da Estoniädäge waqiğalar uñayınnan belderülär işetelmäde.
Gölnaz İlgizär


c: text/html

text:
Tatarstan matbuğatına atnalıq küzätü
“Watanım Tatarstan”da 26 ğinwarda Yevropa berlege quyınına kerep baruçı Törkiäneñ rusiälelärgä närsä wäğdä itüe turında Gölgenä Lotfullinanıñ mäqäläse bar. Ägär dä Törkiä Yevropa berlegenä kersä, bez yaratqan ataqlı kurortlarnıñ qimmätlänüe häm ike aradağı viza rejimınıñ yuqqa çığuı ixtimal dip sanıy avtor.
Başqa qızıqlı yazmalarda tuqtalıp tormastan “Mädäni comğa” gazetasınıñ bu atna çığarılışındağı “Korrupsiä zaman çireme?” mäqäläsenä tuqtalıyq. Alabuğa şähärennän Fänis Xäkimov häm Firdäwes Xucin korrupsiä turında külämle yazma äzerlägän. Anda Rusiädäge baylar häm urtaça aylıq keremnäre yäşäw minimumınnan da kimräk bulğannarı turında statistik mäğlümat, korrupsiä töşençäseneñ mäğnäse, korrupsiäneñ Rusiädä barlıqqa kilüneñ säbäpläre, qaysı tarmaqlarda kiñ taraluı häm däwlät citäkçeläre korrupsiägä qarşı alıp barğan eşläre xaqında äytelä. Putin ğına tügel, Şäymiev tä Däwlät Sovetı sessiäsendä cinayätçelek häm korrupsiägä qarşı köräşne köçäytü turında süz quzğatqan ide. Anıñ iskärtüençä, respublikada här altınçı cinayät iqtisat belän bäylängän, 424 iqtisadi cinayät çinovniklar tarafınnan eşlängän. Bu sannar älege küreneşneñ öske öleşen genä kürsätä. Tärtip saqlawçılar nigezdä waq faktlar belän genä eş itä, zurraq türälärne isä cawapqa tartu yuq diärlek, ä bit alar aşa iñ möhim, xälitkeç qararlar ütä dielä älege mäqälädä.
Matbuğat közgese tapşıruınıñ axırında “Mäğrifät” gazetında xäzerge iñ modalı temağa yazılğan xat belän qısqaça tanıştırabız. Estrada cırçıları, bigräk tä xatın-qızlar artıq çişenep taşladılar, dielä bu xatta. Şul turıda Möxämmät päyğämbärneñ ber xädise kiterelgän. “Yarım şärä xatınnar cännätkä kerü tügel, anıñ isen dä tatımayaçaqlar”, dip yazılğan. Şuşı aktual'' temağa iğtibar birmäwçe ul cırçılar nişläp alay cännätneñ tatlı ise turında aldan qayğırtmıylar ikän, digän soraw tua.
Albina Zäynulla, Gölnaz İlgizär

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrainada bäxäsläşelgän prezident saylawları bügen Haagada ütkän Yevropa Berlege Rusiä sumitına da küläge töşerde. Yevropa Berlege sumittan elek premyer Yanukoviçnıñ ciñep çıqqan saylawlarnı tänqitläp çıqtı. Prezident Putin isä bügen Haagaga kilgänçe Yanukoviçnı qotlap ikence täbrik kündermäsen cibärde. Ämma mätbuğat konferensiäsendä citäkçelär Ukrainadağı säyäsi krizis tınıç yullar belän xäl qılınırğa tieş digän urtaq fiker beyan itte.
Yılına 2 märtäbä ütkärelä torğan Rusiä Yevropa Berlege sumitı bu ay başlarında bulırğa tieş ide. Ämma Yevropa komisiäseneñ oyışıp betmäwe säbäple kiçekterelde. Taraflar tışqı iminlek , eçke iminlek , iqtisad fän häm mädäniät kebek 4 ölkäne eçenä alğan strategik partnörlıq kileşüenä qul quyarğa teläsä dä mäsälä körçekkä terälgän. Summitan elek Berlek Rusiä Yevropa Berlegeneñ keşe xoquqları, demokratiä qanun häm tärtip turındağı töp qimmätlären räsmi räweştä tanırğa , şulayuq Moldova häm könyaq Kafkazda Berlekneñ konfliktlarnı çişüen raslarğa telämi dip beldergän ide. Yevropa Berlege, Bloknıñ may ayında kiñäyüennän soñ Belarus Moldova häm 3 Kafkaz respublikasına üze belän Rusiä arasında urtaq kürşelär dip qarıy häm üz rolen artırırğa teli. Rusiä isä eleke 6 sovet respublikasına yaqın kürşelär häm üzeneñ täsir zonası digän qaraşta Yevropa Komisiäseneñ süzçese Emma xanım Udwin kiçä Azatlıq radiosına (audio)
Bu summitta 4mäsälä turında kileşü töp urında tora . Bez bu ölkälärdä urta möddätne küzdä totıp kiläçäk yıllarda xezmätäşlek itü öçen intensiv eşlibez . Ämma bezneñ nıq eşläwebezgä qaramastan küp kenä mäsälälär çişelmi qaldı Ukrainada Rusiä yaqlı prezident kandidatı belän Berlekkä yaqınlaşunı mäqsat itep quyğan ikençe namzät arasındağı bäxäs kierenlekne kiskennäşterde . Bügen bik qısqa sumittan soñ ütkärelgän mätbuğat oçraşuında V.Putin Ukrainadağı eşlärgä çittän tıqşınmasqa kiräk digän kiñäş birde. Saylaw näticäläre turındağı bäxäs uramda tügel ä mäxkämädä xäl qılınırğa tieş dide
Rusiä citäkçese süzlärenä däwam itep (audio) Min zur Yevropa ilen massa küläm tärtipsezleklärgä etärergä moral xoququbız yuq dip ışanam. Bez bäxäslärne uram cıyınnarında çişüne xalıqara praktika xälenä kitermäskä tieşbez bez andıy cancallarnıñ konstitutsiä yulı belän xäl qılınuın üzebez häm başqalarına öyrätergä tieş.
V.Putin
Ukrainada saylaw aldı kampaniäse başlanğannan birle xalıq saylağan här prezident belän eşlärgä äzer buluın da beldergän Rusiä citäkçese
Yevropa Berlegeneñ älege prezidentı Gollandiä premyre Ukraina krizisın çişüdä Rusiä belän häm fiker tügel . Premyrer Balkenendä (audio)
Yevropa Berlege belän Rusiäneñ Ukraina krizisına mönäsäbäte başqa bulsa da bez Ukrainada legitim xökümät tınıç yullar belän eş başına kilergä tieş dip kiläşäbez.
Premyer tağı bolay dide (audio)
Ukraina saylawları xalıqara standartlarğa kileşle tügel ide bez moñı Yevropada iminlek wä xezmättäşelek oyışması birgän mäğlümäkä tayanıp äytäbez şunlıqtan Yevropa Berlege näticälärne qabul itä almıy
Premyer Jan Peter Balkenende Ukrainanıñ kiläcäge ukrain xalqı qulında qalırğa tieş, Ukrainanın citäkçelären saylaw Berlekneñ eşe tügel dip belderde
färidä xämit


text: Respublikanıñ ЗAГC idäräsendä ütkän kebek, kollegiälär çärşämbe könne Finans ministrlığında uzdı, ä pänceşämbe könne İqtisat häm Mädäniät ministrlıqlarında bardı. Bu kollegiälärdä äñgämä alay uq ayanıçlı barmadı. Finans ministrlığı kollegiäsen yomğaqlap, premyer-ministr Röstäm Miñnexanov “xökümät 2002 yıl büdjetı ütäleşe belän bik ük qänäğät tügel, ägär dä federal' maqsatlı programmalar bulmasa, bezneñ küp kenä bilgelängän çığımnarıbız şik astında bulır ide”, dide. İqtisat häm sänäğät, Mädäniät ministrlığı kollegiälärendä dä süz şaqtıy kisken barır, dip kötelä. İqtisat 2002 yılda farazlağan üseşkä ireşä almadı. Ä Mädäniät ministrlığınıñ matdi problemaları xättän aştı, qayber mäğlümat çaraları Mädäniät ministrlığında şul Ministrlar Kabinetınıñ bik tä yaratmağan “HeцeлeBoe иcпoлbзoBaHиe бюджeTHыx cpeдcTB”, yäğni tatarça äytkändä, büdjettan birelgän aqçalarnı kiräkmägän urınnarğa totu ğämälläre turında yazıp çıqqan ide.


text:
Xodorkovskiy: YuKOS tiräsendäge xällär kapital kitügä etärgeç bulaçaq
Salım ministrı urınbasarı Renat Dosmuxametov İnterfaks agentlığına xäbär itep, prokuratura barı tik elekke tikşerülärneñ näticälären genä soratıp aldı dip, açıqlıq kertkän.
Bügen YuKOSnıñ citäkçese Mixail Xodorkovskiy Quşma Ştatlardan biznes elitä ütkärgän xalıqara oçraşudan qayttı. Xodorkovskiy jurnalistlarğa kompaniä üzeneñ eşen däwam itäçäk, şul isäptän, "Sibneft" neftekompaniäse belän berläşüne dä dip belderde. Şul uq waqıtta, ul, YuKOS tiräsendäge wazgiät baytaq qına kapitalnıñ Rusiädän kitäçägenä etärgeç biräçäk digän fikeren dä äytte.


text: 16 ğinwar könne Qazanğa tanılğan ğalim, millättäşebez Roald Säğdiev kilä. İsegezgä töşerep ütik, Roal'd Säğdiev plazma fizikası, kosmofizika buyınça xezmätläre belän bilgele. Ul ozaq yıllar buyı Mäskäwdä Atom energiäse institutı, Novosibirskida atom-töş fizika institutı, Mäskäwneñ Yuğarı temperaturalar institutında eşlägän. Küp yıllar Roald äfände SSSR Fännär akademiäseneñ Kosmik tikşerenülär institutın citäklägän. 1989 yıldan birle ul Amerika Quşma Ştatlarınıñ Meryland universitetınıñ şäräfle professorı häm Rusiä Fännär akademiäse Kosmik tikşerenülär institutınıñ baş fänni xezmätkäre bulıp tora. Tanılğan fizik, SSSR häm Tatarstan Fännär akademiäse akademigı Roald Säğdiev 26 dekaberdä üzeneñ 70 yıllıq yubileyın bilgeläp ütte. Şuşı uñaydan pänceşämbe könne Tatarstannıñ Fännär akademiäsendä ğilmi sessiä uzaçaq. Anda ğalimneñ Novosibirskidağı SSSR Fännär akademiäseneñ Atom-tış fizika, Mäskäwdäge Rusiä Fännär akademiäseneñ Kosmik tikşerenülär institutlarında bergä eşlägän xezmätkärläre häm şäkertläre çığış yasayaçaq. Annan soñ tanılğan millättäşebezne Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev qabul itäçäk, dip kötelä. Yubiley uñayınnan Säğdievkä Tatarstannıñ atqazanğan fän eşleklese digän isem birelgän ide. Mintimer Şäymiev oçraşu waqıtında aña şuşı xaqta tanıqlıq tapşıraçaq. Östäwenä, Roald äfände häm anıñ tormış iptäşe Susan Eisenhower öçen oyıştıruçılar törledän-törle mädäni çaralar da äzerlägän.


text:
Tufan Miñnullin: maqsat - yäşläreneñ tatar telen belüe
Şuşı könnärdä genä Tatarstan Däwlät Şurasında ber qızıqlı wä bik möhim oçraşu bulıp ütte. “Mäğärif” ilküläm proyektınıñ tormışqa aşuın küzätüçe komissiäneñ utırışı ide ul. Anda küp kenä sorawlar qaraldı, läkin töp mäs'älä ikäw ide - Tatarstannan çittä yäşäwçe millättäşlärebezneñ respublika vuzlarında uqu mömkinleklären tikşerü häm Tatarstan, Rusiäneñ başqa töbäklären däresleklär, uqıtu metodik äsbäplär belän tä'min itü. Utırışta “Mäğärif” ilküläm proyektınıñ Tatarstanda tormışqa aşuın küzätüçe komissiä räise Räzil Väliev, älege komissiäneñ äğzälärı, ministrlar kabinetı wäkilläre, deputatlar, Bötendönya tatar kongressı wäkilläre, uqu yortları rektorları, ğalimnär qatnaştı.
Alar çittä yäşäwçe millättäşlärebezne Tatarstanda uqıtu mäs’äläläre xaqında fiker alıştı. Ä bu ölkädä çişeläse mäs'älälär küp. Alarnıñ şaqtıyı finanslaw belän bäyle. Bötendönya tatar kongressı citäkçese Rinat Zakirov çittä yäşäwçe millättäşlärebezgä birelä torğan kvotalar xaqında söyläde. Anıñ äytüençä, älege kvotalar belän respublika vuzlarına kerüçe tatar balalarınıñ sanı yıl sayın arta
Akademik İndus Tahirov isä bezdä sälätle tatar yäşlären tabu häm alarnı uqırğa kertü mexanizmı ğomumän yuq dip belderde. Ul sälätle millättäşlärebezne tabu öçen töbäklärdä yäşäwçe tatar balaların respublika olimpiadalarında qatnaştırıp, alarnı kvota buyınça uqırğa kertü isemlegenä kertergä kiräk dide.
Deputat Tufan Miñnullin üz çığışında kvotalar belän uqırğa kerergä yärdäm itüneñ çın asılın onıtıp cibärmäskä kiñäş itte.
Cıyılışta Tatarstan häm Rusiäneñ başqa töbäklären däresleklär, uqıtu metodik äsbäplär belän tä'min itü mäs’äläläre dä tikşerelde. Ser tügel, küp kenä töbäklärdä, şul isäptä Tatarstannıñ üzendä dä tatarça däresleklär citmi. Ministrlıq wäkilläre däresleklärneñ citmäwendä töbäklär üzläre ğayıple, kitap kiräk dip waqıtında ğariza yazmağannar dide. Ämma eş şunda - bıyıl respublika mäğärif ministrlığına byudjettan birelergä tieşle aqçanıñ nibarı 34%tı ğına tapşırılğan. Näticädä “Mäğärif” näşriäte uzğan yılnıñ oktäber ayınnan birle däwlättän aqça alğanı yuq. Bu isä - tatar telendäge däresleklärgä qıtlıq tudırğan. Ägär dä Mäğärif ministrlığı yäki näşriät üze aqça problemasın waqıtında - Däwlät Şurası sessiäse aldınnan kütärsä, tatar balaları kitapsız qalmas ide.
Al'bina Zäynulla


text:
Akademiädä yaña keşelär, yaña fikerlär
Cıyılışınıñ ikençe könendä akademiklar kiläçäkkä plannar qordılar, citäkçelär sayladılar. Üzgäreşlär çorında kadrlar häm saylawlar ni qädär qatlawlı mäs'älä buluın elek akademiä büleklärendä saylanıp, ğomumi şılışta yaña akademiklar saylaw kürsätte. “İdeyä” texnoparkı citäkçese Sergey Yuşko, texnologik universitet rektorı bulıp yaña ğına saylanğan German D'yakonov äğza möxbir bularaq ğomumi cıyılışta raslanmadılar. Yäşeren tawış birgändä Tatarstan ğalimnäre Mäskäw kollegaların oşatıp üz xolıqların kürsättelär. Tarix fännäre doktorı D.İsxaqov akademiädä tirän üzgäreşlär, ğomumän milli fändä inqilab yasauçı bularaq üzen tanıtqan ide. Saylawda qatnaşın yegerme biş akademiknıñ 13 D.İsxaqovqa tawış birgän, 12 qarşı tawış birgän. Şulay itep, äğza möxbirlekkä tuqtalıp tormıyça turıdan-turı akademik, ä bälki akademiäneñ vitse- prezidentı bulır dip kötelgän D.İsxaqov elekke statusında qaldı. Gumanitar fännär buyınça vitse- prezidentı tabu bik qatlawlı bulğan dilär. Çärşämbe könne bu wazıyfağa pedagogiä institutınıñ elekke rektorı Ruzäl Yosıpov saylandı. Şulay uq texnika häm iqtisat mäs'äläläre buyınça vitse- prezidentlar bulıp Kev Salixov, Ayrat Abdullin, Marat Safiullinnar saylandı. Akademiäneñ baş ğilmi särkätibe wazıyfasına ädäbiät ğileme buınça belgeç akademiäneñ yaña saylanğan äğza möxbire Daniä Zahidullina saylandı.
Bu cıyılışta ximiä, texnologiä mä’säläläre buyınça bik zur problemalar kütärelde, çığışlar yasaldı. Gumanitar tema külägädäräk qaldı. Şulay da säyäsät häm ideologiä yunäleşläre härwaqıt iskä alındı. Cıyılışnıñ berençe könendä Mäskäwdä yäşäwçe kürenekle general, xärbi belgeç, Tatarstan akademigı Mäxmüt Gäräev milli temalarnı kütärep çıqtı. Anıñ fikerläre aktual' häm qarşılıqlı bulıp Tatarstan prezidentın bäxäskä quşılırğa mäcbür itte. Ğädättägeçä, Mäxmüt Gäräev süzen tışqı doşmannarnıñ yaman tä'sire Rusiädä ızğış, talaş çığaru maqsatın quya dip başladı. Ämma tormış xaqıykate anıñ da üzägenä ütkän. Xäzer “Rusiä ruslar öçen genä “ digän şiğerlär barlıqqa kilde. Berdäm Rusiä partiäseneñ dä qayber äğzaları bez rus xalqınıñ partiäse diüen işetergä bula, dide Mäxmüt Gäräev.
Prezident M.Ş.Şäymiev M.Gäräyewne Berdäm Rusiä firqäseneñ rus xalqı oyışması buluı turındağı misalı belän kileşmäde, bu başqa säyäsätçelär eşe, dip üze qatnaşqan firqäne aqlarğa omtıldı. M.Gäräev älege belderüne berdäm Rusiä wäkile yasawın qabatlap duslıq turında söyläde. Ruslar belän mönäsäbätlär yaxşı, tatar bulğan öçen zıyan kürmädem, dide general akademik.
M.Gäräev suğış başlanu könen iskä alu turında söyläp, Gitlernıñ Rusiädä milli ızğış çığuğa ömetlänüe aqlanmadı, dip sanıy.
Şul uq waqıtta M.Gäräev ikençe dönya suğışınnan soñ ille yıl uzğaç Kavkazda suğış çığuı, bıyıl 22 kiçendä Mäskäw üzägendä millär ara suğış-bäreleşlär çığuın iskä almadı. Anıñ öçen islam dine teması da aktual' ikän.
General M.Gäräyewneñ üzen möselman dip tanuı häm Rusiägä berdäm möfti buldıru fikere belän yanuı şaqtıy qızıqlı tä'sir yasadı. Ul Rusiä däwläte barlıq xalıqlarnı berläşterde. Başqa andıy däwlät yuq dip beldergäç zalda utıruçılar Altın Urdanıñ da xalıqlarnı berläşterüen äyttelär.
Monda xärbilär yäki çinovniklar kiñäşmäse tügel, ä fännär akademiäse cıyılışı ikänlege küzgä taşlanıp tordı. El'mira Gazizova


text:
Uzğan atnada Mäskäwdä mäçetlärgä comğa namazına kilgän möselmannarnı militsiä xezmätkäre qarşı alıp dokumentların tikşergän. Din ähelläre bu xaqta aldan xäbärdär bulmawı arqasında añlaşılmawçanlıq häm cäncallar tudı. Ber atna uzdı. Rusiäneñ Yevropa öleşe diniä nazäräte başlığı Rawil xäzrät Ğaynetdin – möselmannar arasında añlatu eşläre alıp barğan häm mondıy xälneñ qabatlanmawı öçen xoquq saqlawçılarğa üz täqdimnären kertkän. Tulıraq mäğlümat Azatlıq radiosınıñ comğa tapşıruında.
Näzifä Kärimova, Mäskäw


text: Mäskäw ölkäseneñ Tolstopal'sevo awılında ber garacda tabıp alınğan şartlatqıç caylanmalarnı zararsızlandıru operatsiäse ütte. Şähitlär bilbawı dip yörtelä torğan şartlatqıç caylanmalar saqlanğan yäşeren urın turında 10 iyüldä Mäskäw urtasında restoran şartlatqanda qulğa alınğan Zarema Mujixoyeva kürsätmälärennän bilgele bulğan. Törle mäğlümätlärgä qarağanda bu garajda 5-6 şartlatqıç caylanma tabılğan. Härberseneñ köçe ber kilogram trotilğa tiñ. Bu bilbawlarnı töyäwdä häm zararsızlandıruda FSB xezmätkärläre robotlar qullanğan. Operatsiä waqıtında yaqın tirä yorttağılar başqa urınğa küçerelep torğan.


text:
Bu oyışma 22nçe ğinwar Ufada uzğan uram cıyınında tözelgän ide. Aña kommunistlar , almaçılar , pensionerlar firqäläre , Başqort töbäkära kongressı , “Rus'“ berläşmäse , Tatar cämägätçelek oyışmaları berlege häm başqa oyışmalar kerä.Utırışta uram cıyınına yomğaq yasaldı , oyışmalarnıñ eşçänlegen kileşterü mäsäläläre qaraldı.Tatar möxtäriäte räise urınbasarı Mäcit Xucin qarşılıq aqsiäsen döres çağıldırmağan respublik xäbärdarlıq çaralarına protest belderde.
Utırışta referendum ütkärü öçen imza cıyu kampaniäse barışı da tikşerelde. Bügenge köndä 15 rayon häm 20 şähärdä 50 000nän artıq imza cıyılğan. Tatar milli-mädäni möxtäriäte räise Rämil Bignov alarnı Başqortstan üzäk saylaw komissiäsenä tapşıruda awırlıqlar buluın söyläde. Aña qarağanda , komissiä citäkçese dokumentlarnı qabul itüdän baş tartqan , barı tik prokuratura qısıluı belän genä mäsälä xäl itelgän.


text:
Rusiädä rasaçalıq köçäyä. Taciq qızın üterüdä ğäyeplänüçelär östennän mäxkämä başlandı
Rusiädä rasaçalıqqa nigezlängän cinäyätlär arta digän borçular sürätendä düşämbedä Peterburda uzğan yıl ber Taciq qız balasın üterüdä ğäyeplängän 8 yäşüsmer östennän mäxkämä eşe açıldı.
Düşämbedä şuşı wahşilektä qatnaşqan 8 başkisär östennän mäxkämä başlandı. Ğäyeplänüçelär bäliğ bulmaw säbäple, ul yabıq işeklär artında bara häm dikäbergä qädär däwam iter dip kötelä.
Şuşı mäxkämä Rusiädä çit il studentlarına qarşı höcümnär dulqını köçäygän waqıtqa turı kilde. Soñğısı şuşı ayda ğına Voronejda buldı. Taqırbaşlar törkeme anda 18 yäşlek Peru studentın qıynap üterde.
Keşe xoquqların yaqlawçılar Rusiädä ksenofobiä xisläre köçäyü uñayınnan çañ suğa. Mäskäwdäge Keşe xoquqları burosı ütkärgän fiker beleşügä qarağanda, "Rusiä urıslar öçen" digän şiğärne bügen Rusiälelärneñ yartısı xuplıy. Başqa millätlärgä qarata bulğan näfrät xisläre, belgeçlär fikerençä, axır çiktä çit il keşelärenä qarşı höcümnärgä äwerelä. Alarnıñ kübese qurqudan Rusiädän kitü yağın qarıy.
Peterburda jurnalist bulıp eşläwçe Tanzaniä yegete Ali Nasr süzlärençä, afrikalılarğa uramda yörü xäzer bigräk tä qurqınıç:
"Höcümgä duçar bulmağan ber genä afrikalı da yuqtır, şul isäptän min dä. Min qurıqmıym, telägän ciremä baram. Tik bu imin digänne añlatmıy. Teläsä qaysı waqıtta, köndezme, kiçme, kibettäme, metrodamı, kilep bäylänä alalar."
Rusiädä ksenofobiä çınlap ta ber afätkä äylänep bara. Şuşı yılda ğına distädän artıq çit il keşese üterelde. Uzğan yılda Mäskäw belän Peterburda ğına Gruziä keşese, Vietnam studentı, Üzbäk eşçese qıynalıp üterelde. Oçraqlarnıñ kübesendä şahitlär monı "taqırbaşlar" eşe dip raslıy. Ämmä cinäyät eşläre rasaçalıq tügel, ä yomşağraq cäza qaralğan "xuliganlıq" matdäse nigezendä açıla.
Soñğı Voronej waqiğasın da, cirle räsmilär "xuliganlıq" dip bäyäläde, yänäse anda ber Rusiä studentı da cäräxätlängän.
Xoquq yaqlawçılar äytüençä, xakimiätlärneñ şuşı törkemnär belän köräşergä telämäwe, alarnı yaña höcümnärgä etärä. Peterburdağı keşe xoquqların yaqlawçı "Grajdanski kontrol" oyışması belgeçe Yuri Vdovin:
"Bu waq şpana alarğa berni bulmayaçağın yaxşı belä. Alar xakimiätkä kiräk. Sotsial-iqtisadi wazğiät belän qänäğät bulmağan xalıqqa moña kilmeşäklär ğäyeple dip añlatu ciñel. Bu küptän bilgele ısul, tik ber waqıt ul kontroldän çığarğa mömkin."
Rusiä xakimiäteneñ mondıy cinäyätlärgä küz yomuı belän Böten Rusiä keşe xoquqları xäräkäte aktivistı Yevgeni İxlov ta kileşä. Xäzerge xökümätneñ xalıqqa millätçelek belän çit il keşelärenä qarata näfrätttän bitär başqa täqdim iter ideologiäse yuq di ul:
"Ksenofobiä däwlät ideologiäsenä äylände. Ul monnan faydalana, çönki terrorğa qarşı köräştän başqa anıñ däwlät belän cämğiätne berläşterä torğan başqa äyberse yuq. Däwlät bügen saqlawçı da, aşatuçı da, tärtip belän qanun täemin itüçe dä tügel."
Räsmi mäglümätlärgä qarağanda Rusiädä 10 meñ çaması taqırbaş bar. Ämmä keşe xoquqların yaqlawçılar häm belgeçlär alarnı kimendä 5 tapqır kübräk dip sanıy. Mäskäwdäge Keşe xoquqları burosı fikerençä rasaçalıqqa nigezlängän bıyılğı höcümnär häm üterülärneñ kübese öçen taqırbaşlar cawaplı.
-Ali Gilmi


text:
Kamal teatrında Fuat Äbübäkerovnıñ icat kiçäse ütte
Milli muzıkanı yaratuçılar, 29nçı noyäber kiçendä cıyılıp Ğaliäskär Kamal teatrında, baş rejiser, xalıq artistı Fuat Äbübäkerovnıñ icat kiçäsen ütkärde. Şuşı şäxes Kamal teatrı säxnäläştergän äsärlärneñ kübesenä muzikant, derijer, kompozitor bularaq üz öleşen kertkän keşe. Fuat Äbübäkerov teatr orkestina 40 yıl elek kilä häm äle dä anda xezmät itä. Muzıkant hönären, Fuat Äbübäkerov, ätise, violançel ostası Xämit Äbübäkerovqa qarap saylanğan. Fuat äfände, çığışı belän, Üzbäkstannan. Şuña, yubiley kiçäsendä, üzbäk köyläre dä yañğırağan. Xäzer Fuat Äbübäkerov, Kamal teatrda eşläwdän tış, Qazannıñ muzika mäktäbendä uqıta. Ul respublika teatrlarında quyıla torğan äsärlärgä dä köylär yaza, muzıkal` bizäleş belän yärdäm itä. Yubiley kiçäsenä, Fuat Äbübäkerov belän xezmättäşlek itkän muzıkantlar, teatr citäkçeläre, dusları kilep, anıñ eşçänlegenä yuğarı bäyä birdelär, 60 yıllığı belän qotladılar. Yübilär, xäzer dä, aktiv xezmät itä. Bu könnärdä ul teatrnıñ premyerasın äzerläwdä, «Xanuma» spektaklen muzıkal bizäleşen eşläwdä qatnaşa.Bikä Timerova.


text:
7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları Gizem Yayınları
7. Sınıf, Türkçe, Çalışma Kitabı, Cevapları, sayfa, sayfa, cevaplar,tamamı, Tüm, Yayınlar, Gizem, Yayınları,
Diğer Makaleler...
- 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları Gizem Yayınları Tüm Sayfalar
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 18
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 27
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 28
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 29
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 30
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 31
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 32
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 34
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 35
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 37
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 38
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 40
- 7.Sınıf Türkçe Gizem Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 41


text:
Çallı:öydä köç qullanu
Xatın qızlarğa ayrılğan bu öleştä Rusiädä ezärleklängän xatın qızlar temasına dewam itäbez. Rusiädä ğailädä irneñ köç qullanuı , xatınıñ qıynawı, xalıqnıñ şaqtıy ğına öleşe öçen xosusi eş .Rusiädä öydä köç qullanunı cinayät dip sanağan qanun bulmağanlıqtan, iserek yäki aynıq ir at xatın qıznı ezärleklärgä däwam itäçäk . G.Azizov Çallıdağı tatar xatınnarınıñ bik zur öleşe qıynalu ezärleklänülären yäşerä, üzläreneñ şäxsi eşe dip sanıy dip äytte redaksibez xezmätkäre FXkä audio-ängämä


text:
UNESCOnıñ izge niät ilçese Mehriban Alieva: «Tatar Saban tuyı dönya mirası bulırğa layıq»
Östäl artında Yevropa häm Tönyaq Amerika illäreneñ wäkilläre utırdı. Älege seminarnı oyıştıruğa Qazan şähär idäräse, Tatarstan xökümäte dä küp köç quydı. Seminarda qarala torğan mäs’älä, material bulmağan mädäni mirasnı saqlaw Konvensiäse Tatarstan öçen bik möhim. Çönki ul käğäz Saban tuynı UNESCO tarafınnan saqlana torğan dönya mirası isemlegenä kertergä mömkinlek birä. İnde xäbär itkänebezçä, älege Konvensiä Rusiä tarafınnan raslanmağan. Şuşı seminar ruxi mirasnı saqlaw Konvensiäseneñ ähämiäten añlatu öçen dä oyıştırılğan. UNESCO tarafınnan izge niyät ilçese itep bilgelängän Azerbaycan Prezidentınıñ tormış iptäşe Mehriban Alieva da älege eşlekle dokumentnı qabul itü kiräklegen qüätlärgä kilgän. Ul, Tatarstan Prezidentı belän oçraşqanda, tatar Saban tuyı dönya mirası bulırğa layıq, ul tatar xalqınıñ milli yözen bilgeläwçe bäyräm, dip belderde. Seminarnıñ açılışında da, ul çığış yasadı. Şulay uq, anda Tatarstan Prezidentnıñ sälämläw xatı uqıldı, TURKSOY oyışması başlığı, Azerbaycan mädäniät ministrı Polad Bülbül oğlı da çığış yasadı, xezmättäşlek turında täqdimnär kertte. UNESCO oyışmasınıñ Mäskäw bülege citäkçese Filippe Keo da, cıyılışta qatnaşqan cämäğätçelek wäkillären sälämläde. Sessiäneñ berençe könendä material bulmağan mirasnı bilgeläw, material häm ruxi miras arasındağı bäyläneşlär turında söyläşülär uzdı. Tatar xalqınıñ mädäni mirasın yaxşıraq küz aldına kiterer öçen çit il qunaqlarına milli suvenirlarnı satu oyıştırılğan ide. Altın ceplär belän çigelgän qalfaqlar, säylännär belän bizälgän mendärlär, yançıqlar, çiteklär, çüäklär häm Qazan sölgese qunaqlarnıñ iğtibarın cälep itte. UNESCO seminarı tağı 2 kön däwam itäçäk.
Bikä Timerova


text:
Waşington Tönyaq Koreyä tiräsendäge kiyerenkelekne älegä diplomatik yullar aşa çişüne alğa sörä
Yaña yılğa dönya Ğiraq mäs’äläse genä tügel, ä yaña ber problema, Tönyaq Koreäneñ atom programması tiräsendä tuğan kiyerenke wäzğiat belän kerä, xörmätle tıñlawçılar. Bagdadqa qarşı nıq torğan häm kiräk ikän aña höcüm dä yasarğa äzer Washington, Pxenyan oçrağında älegä, diplomatik mömkinleklärne qullanu yulın xup kürä. Däwlät sekretare Colin Powell monı yänä ber märtäbä qabatladı.
Audio, Colin Powell
Bez kisätü höcümnäre yasawnı planlaştırmıybız. Quşma Ştatlar qulında bar mömkinleklär dä bar – säyäsi dä, iqtisadi da, diplomatik ta, häm äye, xärbi mömkinlek tä. Läkin xäzerge mizgeldä bez Tönyaq Koreyägä yanap krizis tirälek buldırırğa tırışmıybız dide yäkşämbe könne amerikan däwlät sekretare Colin Powell. Ul bigräk tä, Quşma Ştatlarnıñ, Pxenyannan 90 çaqrım tönyaqta yatqan häm xäzer inde yañadan safqa kertelgän Yoñbyoñ atom qorılmasın bombağa totarğa cıyınmawına basım yasadı, anıñ süzlärenä qarağanda, andıy höcüm tirä-yünne radioaktiv qaldıqlar belän pıçratuğa kiterer ide. Monıñ urınına Washington, xärbi bulmağan mömkinleklärdän faydalanuğa waqıt birergä kiräk dip isäpli. Häm şul waqıt şaqtıy ozaqqa suzıla ala, Powell härxäldä, könnär häm atnalar tügel, ä aylar turında süz alıp bardı. Häm bu Quşma Ştatlarnıñ, älegä ikençe ber qatlawlı problema, Ğiraq mäs’äläsen xäl itärgä tırışuwı, şuña kürä başqa mäs’älälärgä zur iğtibar birä almawı belän añlatıla ala. Gärçä amerikannarnıñ Üzäk Küzläw İdaräse CİA, ägär dä Pxenyan üz reaktorında atom yağulığın plutonigä äyländerü eşen başlasa, ul cäy başına qädär 5 yäisä 6 atom bombasın buldıra ala dip kisätä. Bu äle, inde xäzer ük äzer torğan ike bombanı sanamağanda dip östi, Quşma Ştatlarnıñ küzläw idaräse. Şulay itep beryaqtan Washington, xalıqara terror wä Ğiraq belän mäşğül, häm şuña kürä köçen tarqatıp tağın Tönyaq Koreyäne dä tınıçlandıru aña awırğa kilä ala. İkençe yaqtan ul Pxenyannan yanağan qurqınıçnı da inkär itä almıy. Älegä Quşma Ştatlar citäkçelege, Tönyaq Koreyäneñ atom omtılışların awızlıqlaw eşenä, aña yaqın torğan Qıtay häm Rusiäne cälep itärgä teli. Mäskäw moña qädär, Tönyaq Koreyäneñ üz atom qoralın eşläp çığaru öçen ni iqtisadi, ni fänni, ni matdi mömkinlekläre yuq, aña basımnı arttıru ildäge bolay da awır iqtisadi xälne tağın da naçaraytaçaq qına dip kilgän ide. Häm älegä anıñ şuşı qaraşı, soñğı täräqqiatkä qaramastan, zur üzgäreş kiçermäde diärgä bula. Pekin dä älegä amerikan qaraşın qabul itärgä cıyınmıy, ul Tönyaq Koreyäneñ iñ ere säwdä partnerı bulıp tora. Rusiä belän Qıtaynı üz yağına cälep itmi torıp, Quşma Ştatlarnıñ kommunistik Tönyaq Koreyägä basımı, bigräk tä süz iqtisadi wä säwdä çikläwläre turında bara ikän, ällä ni zur uñışqa kitermäyäçäk, çönki Rusiä häm Qıtaydan ayırmalı bularaq Quşma Ştatlarnıñ Tönyaq Koreyä belän urtaq çikläre yuq.
Kärim Kamal, Praga


text: Wien. Berläşkän Millätlärneñ atom energiäse idaräse başlığı Möxämmäd äl-Baradei, älege idarä İrannıñ üz atom programması turındağı xisabın tikşerä häm anda äle şaqtıy ğına soraw cawapsız qala dip belderde. Anıñ şuşı süzläre bügen Germaniäneñ "Frankfurter Allgemeine Zeitung" basmasında dönya kürde. Näq menä üktäbrneñ 31-e Xalıqara atom energiäse idaräse tarafınnan, İrannıñ üz programması turında tulı xisap birüwe, anıñ yäşeren räweştä atom qoralları citeşterergä tırışmawın isbatlawı öçen soñğı kön dip bilgelängän ide. Kiçä Möxämmäd äl-Baradei, İrannıñ 23-nçe üktäbrdä tapşırğan xisabın nigezdä uñay bäyäläsä dä, anı tikşerü däwam itä dip belderde. Xalıqara atom energiäse idaräse İran xisabın üzeneñ 20-nçe noyäbrgä bilgelägän utırışında qararğa cıyına.


text:
Aralaşsılar yärminkänän qıuıla
Öfö qalahı xaqimiäteneñ yärminkälärźä sauźanı köyläü, aralaşsılarğa yul quymau maqsatında qabul itelgän kürhätmähenä yaraşlı auıl xujalığı tauarźarı eteşterüselärendä maxsus röxsät qağıźźarı bulırğa teyeş. Ular urındarźa uq, munitsipalitettarźa birelä. Bıl doqumentta tauar sifatı buyınsa beleşmä, yäşäü urını turahında terkäü häm er uçastqahına xoquq bireüse tanıtma turahında mäğlümättär bulırğa teyeş.
ti Sowet rayonı munitsipal berämege sauźa bülege belgese Aygöl Ğaysina.


text:
Ğiraqnıñ bärep töşerelgän häm törmägä yabılğan elekke prezidentı Säddam Xösäinne saqlawçı amerikan soldatları äytüençä, Säddam alarğa AQŞ prezidentı George Bush belän söyläşergä häm anıñ belän tatulaşırğa teläwen beldergän.
Soldatlar Amerikada çığuçı GQ jurnalına Säddam Bush häm anıñ atası elekke prezident George Bush yaxşı tügel dip äytte digännär. Säddam Bush mindä berni bulmawın, bernindi küpläp üterü qoralları bulmawın belä, ul alarnı berqayçan da tapmıyaçağın belä dip äytkän.
Saqçılar äytüençä, Säddam Amerikanıñ elekke prezidentı Ronald Reagan turında yaxşı süzlär äytep 1980-nçe 88-nçe yıllarda xakimiättä bulğanda İran belän suğışuçı Ğiraqqa Reagannıñ niçek itep oçqıçlar häm boralaqlar satuı turında söylägän.


text:
Meksikanıñ dingez qultuğı buyındağı yılğalarda, su taşuı säbäble däwam itkän su basularda, 800 meñlägän keşe öyen taşlap kitärgä mäcbür buluı turında xäbär itelä.
Meksika Prezidentı, Felipe Calderon, su basularınıñ soñğı yıllarda oçrağan tabiğiy yuğaltularnıñ iñ zursı buluın äytte. Ilneñ Tabasko töbägendä ber atna buyı däwam itkän yañgırlar näticäsendä taşqan yılğalar, yaqınça töbäktäge toraqlarnıñ 80 prosentın su astında qaldırğan.
Töbäkkä kiräk yaraqlarnı taşuda, Meksika hawa köçläre qullanıla. Räsmilär su säbäble taralğan xastalıqlar turında xalıqnı kisätte.


text:
Rusiä Ukrainağa gaz cibärüen kimette
Räsmi Kiev Mäskäwneñ gaz mäsäläsendä soñğı täqdimen kire qaqannan soñ, Gazprom şirkäte Ukrainağa gaz cibärüen kimette.
Şulay itep, Mäskäw belän Kiev arasında aylar buyı barğan nizaqnı xäl itü tırışlıqları näticä birmäde. Gazprom 1 Ğinwardan başlap Ukrainağa gaznı 4 tapqır qimmäträk sataçağın belderde. Kiev moña qarşı çıqtı, bäyäne aqrınlap kütärergä soradı. Kiev Rusiäneñ Ukraina aşa Könbatışqa quğan gazınıñ ber öleşen alu ixtimalın äytkäç, bäxäs tağı da kiskenläşte.
Yäkşämbe kiçendä Rusiä prezidentı Vladimir Putin, Kievqa soñğı täqdim yasap, ägär Ukraina 1 Aprildän yaña bäyägä rizalaşsa, 3 ay buyına gaznı iske bäyägä satırğa täqdim itte. Bu täqdim dä kire qağılğaç, Gazprom Ukrainağa gaz cibärüne kimetä başlağan. Gazprom wäkile Sergei Kuprianov kilep tuğan wazğiät öçen Kievnıñ üzen ğäyepläde:
"Ukraina xakimiätläre aldan uq nizaqqa äzerlängän, 1 Ğinwardan başlap gaznı urlıy başlarğa cıyınğan. Bezneñ täqdimne kire qağu Ukrainanıñ iqtisadı, xalqı öçen bik zur orım bulaçaq. Ukraina xakimiätlärenä bu ğämällären xalqına añlatu bik awır bulaçaq," dide Gazprom wäkile.
Kiev Könbatış öleşenä kererme-yuqmı, älegä äytü qıyın. Bu anıñ Yevropa illäre belän mönäsäbätenä zıyan kiterer ide.
Rusiä-Ukraina mönäsäbätlärenä kilgändä, alar äflisun inqilabınnan soñ bozıldı. Ul inqilap näticädäsendä xakimiätkä Mäskäw taraflı Viktor Yanukoviç tügel, ä Könbatış taraflı Viktor Yuçenko kilde.
Ukraina räsmiläre Mäskäwneñ gaz bäyäsäen şulay kisken kütärüen dä şunıñ belän añlata. Rusiä belän yaxşıraq mönäsäbättä bulğan başqa illärgä, äytik, şul uq Belarusqa gaz tübän bäyägä satıla.
Rusiäneñ Könbatış Yevropağa satqan gaznıñ zur öleşe Ukraina aşa quıla. Älegä Gazprom Yevropa illären kileşengän külämdä gaz belän tä''min itergä wäğdä itä. Ämmä bu wazğiät Yevropada inde borçılu uyata başladı. Yevropa Berlegeneñ energetika räsmiläre Ğinwarnıñ 4ndä ğädättän-tış oçraşuğa cıyıla.
Älege wazğiät Rusiäneñ Zur 8lektä, bügen başlanğan räislegenä dä külägä töşerä. Mäskäw üzen energetika ölkäsendä ışanıçlı partner itep kürsätergä tırışqanda, mondıy nizaqlar Könbatışnıñ Rusiägä ışanıçın kimetergä mömkin.
ali gilmi


text:
Rusiä Däwlät Duması mäktäplärgä xärbi äzerlek däreslären qaytarmaqçı - Qazan moña barırmı?
Tizdän, tağın ike aydan soñ, tögälräk itep äytsäk, dikäberneñ 20-sendä, "Azatlıq" dulqınnarında berençe märtäbä "Awlaq öy" çığa başlawğa 10 yıl bulaçaq. Ber qarasañ, bu ällä ni zur waqıt tügel, bigräk tä xäzer bik popülär 1000 sanı belän çağıştırğanda. Läkin ayırım ber programma öçen 10 yıl da az tügel. Dimäk, "Awlaq öy" inde üsmer çorına kerep kilä häm aña xäzer bälkem dä üz eçtälegen şuña qarap beraz üzgärtergä dä kiräkter. Andıy ixtimalnı kire qağıp bulmıy...
Dikäberdä yubiley "Awlaq öy"dä genä tügel, "Azatlıq" radiosınıñ tatar-başqort redaksiäsendä dä bula. Häm bu, älbättä, küpkä möhimräk waqiğä. 11-nçe dikäberdä "Azatlıq"nıñ tatarça, başqortça häm qırımtatarça söyli başlawına 50 yıl tula. Bu xaqta bez kiläse atnalarda, yubiley üze yaqınlaşa töşkäç kübräk söylärbez, läkin tıñlawçılarıbız monı aldan belep torırğa tieş - tatar-başqortnıñ milli tormışında ayırım urın alıp torğan "Azatlıq"qa inde çınnan ad yartı ğasır bulaçaq.
Ä bügen isä bez ayırım ber mäs''älägä, Rusiä mäktäplärenä yänä xärbi äzerlek däreslären qaytarırğa cıyınu mäs''äläsenä tuqtalırbız. Häm bu da dikäber ayına bäyle, qäderle duslar. Mäğlüm ki, şul ayda Rusiädä Duma saylawları uzaçaq, aña äzerlek çorı härzaman säyäsi tormışnıñ çamadan tış canlanuwı belän bilgelänä. Xäzerge deputatlarnıñ kübese yañadan saylanırğa teli häm xalıqta yaqlaw qazanu öçen yış qına sovet watandarlığı qılların çiertä başlıy. Şuşı könnärdä Däwlät Duması berençe uqılışta mäğärif turındağı qanunğa kerteläçäk üzgäreşlärne rasladı. Ä alar şunnan ğibarät, mäktäpkä sovet çorındağı mäğlüm "voyenruk" qaytaçaq. Rusiäneñ "salqın suğış" zamanındağı fikerläwe belän yäşägän generalları şatlana ala - üsmerlär yänä Kalaşnikovnı sütep, marş belän yörüne öyränäçäk. Häm iñ möhime, şuşı çaranı yaqlağan häm törleçä ütkärergä tırışqan saqlanu ministrlığı moña üz aqçasın birergä cıyınmıy. Dimäk, här yaqtan qarasañ da zamana yäşläre öçen kiräk bulmağan şuşı däreslär mäğärif ministrlığınnan tülänäçäk. Läkin biredä ber aqça mäs''äläse genä tügel. Uquçılarnı yäştän ük xärbi tormışqa künekterü mädäniatlı dönyada inde küptän yuq, bu fäqät totalitar xakimiatlärgä genä xas. Mäktäpkä xärbi äzerlek däreslären qaytarunıñ Tatarstanda tağın ber qızıqlı aspektı bar. Xäterlisez mikän, anda ber urıs abzıyı, "minem balama tatar telen wä ädäbiatın uqıtu, anıñ zihnen zäğiflätä, başqa fännärne uqu öçen waqıt qaldırmıy" dip ber dä irenmiçä mäxkämä busağaların taptap yörgän ide. Rusiädäge millätlärgä qaraşı şul äfändeneke tösle bulğan Duma deputatları xäzer aña balanıñ intellektın "nıq arttıraçaq" fänne qaytara.
Qäderle duslar, inde şuşı mäs''älägä, xärbi äzerlek däreslären urta mäktäp programmalrına qaytaruğa Qazanda nindi mönäsäbät kürsätelä, şuña tuqtalıyq. Bikä Timerova bu uñaydan mäğärif ähelläreneñ dä, uramdağı ğadi keşelärneñ dä fikerlären beleşte. Xäzer süz aña...
Audio, Bikä Timerova
Qazannan Bikä Timerova. Närsäse qızıq, uramda fikerläre soraştırğannarnıñ tatarça söyläwçeläre xäzerge mäktäpne xärbiläşterügä qarşı, ä menä urısça ğına cibärgännäre monı yaqlıy. Bu oçraqlı da bula ala, älbättä. Läkin tatarlarnıñ bu mäs''älädä tiränräk fiker yörtüwe, xärbi äzerlekneñ, andağı ber marca xanım uylağança, ğadi sport däresläre genä bulmawın añlawı yuqqa tügelder. Safqa basıp marş belän yörüneñ belem aluğa bernindi dä qatnaşı bulmawın bezneñ xalıq yaxşı añlıydır dip uylıysı kilä. Bu axırğı çiktä mäktäplärdän tatar telen, ädäbiatın, ğomumän tatar ruxın qısrıqlap çığaruğa ğına kiterä ala.
Kärim Kamal, Praga


text:
Fälestin premier-ministrı Äxmät Qurei, Yasir Arafat belän, yaña xökümät mäsäläsendä kileşügä ireşüwen belderde. Kilgän mäglümätlärgä qarağanda, Arafat, qüät ministrlıqlarına üz keşelären quya alğan sıman. Ägär şulay bulsa, "yul xaritası" dip atalğan solıx planının ğämälgä quyu yänä soraw astında qalaçaq. İsrael wäkile Raanan Gissin, yaña xökümätkä bäyä näq menä "yul xaritası"nnan çığıp bireläçäk, dide:
Audio (Raanan Gissin)
"Fälestinneñ här xökümätenä, bäyä eşenä qarap bireläçäk. Ul alğan yöklämälären ütärgä, "yul xaritasında" äytelgänçä, terrorçılıqnı tuqtatırğa tieş."
Fälestin parlamentı yaña xökümätne çärşämbedä raslar dip kötelä.


text:
25 Noyäber – Xalıqara xatın-qızlarğa qarşı köç qullanunı beterü köne
"Qırğızstan, Qazaxstan, Üzbäkstan, Äzerbaycan, Gruziädä bu äle dä kön tärtibendä. Xatın-qızlar eş urınnarında censi yaqtan ezärleklänä. Şulay uq ğailädä, çönki irläre eşlären yuğaltıp eçkeçelekkä birelä. Bezneñ moña qarşı maxsus programıbız bar, berernçe çiiratta Üzäk Aziädä" di BMOnıñ Xatın-qızlar fondı citäkçese.
Yäş qızlarnı irtä kiyäwgä birü ğädäte dä fond tarafınnan xatın-qızlarnıñ xoquqın bozu dip sanala. Censi tormışların irtä başlaw alarnıñ fizik häm ruxi sälämätlegenä zıyan kiterä ikän.
BMO mäğlümätlärenä kürä Äfğanstanda qızlarnıñ 57 protsentı 16 yäşe tulğançı kiyäwgä çığa. Bu ğädätneñ tamırları iqtisadqa barıp totaşa. Qız birnäse yış qına kerem çığınağı dip qarala.
Noleen xanım süzlärençä, xatın-qızlarnıñ ğailädä ezärlekänü, qıynalu, xättä üterelü oçraqları äle dä küp kenä illärdä baş bäläse bulıp qala.
"Xättä yaxşı qanunnar bulsa da, bu ğına citmi, bu qanunnarnı äle eşlätergä, mondy oçraqlarnı küzätep barırğa kiräk. Çönki bu wahşi küreneşneñ tamırları bik tirändä yata" di BMOnıñ Xatın-qızlar fondı citäkçese.
Oyışmanı borçığan tağın ber küreneş – Könçığış Yewropa, elekke sovet illärendä xatın-qızlarnı satu ğälämäte. Tögäl sannar yuq, ämmä yıl sayın yartı millionnan alıp 2 millionğa qädär xatın-qız satıla dip sanala. Xatın-qızlar fondı moña qarşı da törle illärdä eşçenlek alıp bara. Anıñ büleçkçeläre Äfğanstan, Ärmänstan, Äzerbaycan, Gruziä, Qırğızstan, Tacıqstan häm Rusiädä buldırılğan.
Xalıqara xatın-qızlarğa qarşı köç qullanunı beterü köne 1961 yılnıñ 25 Noyäberendä Dominikan respublikasında üterelgän säyäsi aktivistlar, Mirabal ğailäsennän bulğan 3 qız tuğan xörmätenä buldırılğan.
Ali Ğilmi


text:
Başqortstan oppozitsiäse Mäskäwdä
Bügen, 5 aprel'dä Başqortstannıñ oppozitsiädäge liderları, tatar başqort rus oyışmalarınıñ citäkçeläre Ramil Bignov, Ayrat Dilmöxämmätov häm Anatoliy Dubovskiy Mäskäwneñ Bäysez matbuğat üzägendä oçraşu ütkärde. Alar oçraşuğa kilgän jurnalistlarğa Başqortstanda soñğı waqıtlarda kilep çıqqan wazxgiät xaqında söylädelär häm oppozitsiä aldında torğan plannar belän tanıştırdılar. Oppozitsiäneñ maqsatı ber, ul da bulsa Raximov rejimın alıp taşlaw didelär alar. Matubgat konferensiäsendä çığışı yasağan Ayrat Dilmöxämmätov Başqortstannıñ Blagoveşenskiy rayonında bulıp ütkän waqiğalarğa da tuqtalıp, omon ütkärgän bu çaralar, berkemgä kiräk bulmağan Çeçnyadağı suğışnıñ näticäse dip atadı. Häm ul Raximovnı xakimiättän çitläştergän oçraqta qanun buyınça respublika başlığın Rusiä federatsiäse prezidentı bilgelärgä tieş, läkin bez andıy qarar belän riza bulmayaçaqbız, çönki respublika başlığın xalıq qına saylap quyarğa tieş dide. Şul uq waqıtta dide Ayrat Dilmöxämätov, bez respublikanı gubernağa äyländerü digän fiker belän dä rizalaşmıybız, respublika isemen başqortlar qoral totıp yaulap aldı, ildä ber genä başqort qalğan oçraqta da bez respublika bulıp qalırğa tieş dide. Matbuğat oçraşuında çığış yasağan Başqortstan respublikası tatarları liderı Ramil Bignov şuşı aralarda ütkärelgän referendum näticäläre belän dä riza bulmawın belderde. Ğomumän, appozisiä plannarına qağılışlı başqa sorawlarğa da cawap birep, Rusiä prezidentı bezneñe möräcäğätlärgä qolaq sala, Başqortstan liderın bilgelägän waqıtta da bez kürsätkän nämzät belän kileşer dip uylıybız, dide. Şulay itep, başqort häm tatar oyışmaları citäkçeläreneñ fikerläre. Berençe qaraşqa ber tösle kürensä dä, qayber prinsipial mäsälälärdä ayırıla. Başqortlar liderı - Rusiä prezidentı täqdim itkän nämzät belän rizalaşmayäçäğın beldersä, tatarlar liderı bez Rusiä prezidentı belän kiñäşep eşlibez digän fikeren äytte. Alğa tabu bu fiker qarşılığı oppozitsiä arasında añlaşılmawçanlıq kiterep çığarmas mikän? Şulay uq matbuğat konferensiäsen oyıştırğan oppozitsiä liderları berse dä yalğışıp ta Räximov urınına kem nämzäten küzallawların beldermädelär. Alda torğan plannarına qarağanda alar Mäskäwdä tağı ber piket oyıştıraçaqlar. Anısı 7 aprel'dä Lubyanka mäydanında ütäçäk. Ä inde 1 maydan alar Ufada çatırlı şähär oyıştırıp,möddätsez piket açunı planlaştıralar. Mäskäwdä bulaçaq piketqa da Ufadan küp sanlı keşe kilergä tieş bulsa da, piketçılar aqça tüläp biletları alınğan oçqıçına Başqortstan xökümäte Mäskäwgä säfär yasarğa rizalıq birmägän. Ägär dä şul eş çişelmäsä, bez oçqıç mäydanına çığıp, barlıq oçıraqlarğa da Ufadan kitü mömkinlegen kisäçäkbez didelär oppozitsiä liderları.
Näzifä Kärimova “Azatlıq radiosı” Mäskäw.


text:
Tatar dönyasınnan alınğan çirattağı xäbär turıdan-turı dönya tarixına bäyle, xörmätle tıñlawçılar. Bilgele bulğança, awgustnıñ 6-sı tarix bitlärenä Yaponiäneñ Hiroshima şähärenä berençe atom bombasın taşlaw belän kerep qaldı, irtägä şuşı waqiğäneñ 59 yıllığı bilgelänäçäk. Quşma Ştatlarnıñ Yaponiä belän qatlawlı, suğışqa kiterep citkergän mönäsäbätlärendä tatar ezen dä kürep bula ikän. Küplär bu uñaydan mäğlüm Richard Zorgene iskä töşerä ala, ämma Washingtonnıñ Tokyo belän araların bozuğa, sovetlarğa eşläwçe İsxaq Äxmärov digän keşe dä zur öleş kertkän.
Ayrat İbrahim


text:
Üzäk Aziädä xökümät häm banklar aqrınlap İslam Bankı ürnägenä küçä
Säğüd Ğarabstandağı İslam Täraqqiät Bankı belän Qırğızstan xökümäte, Qırğızstanda islam finansın tanıtu maqsatında urtaq PİLOT projekt başladı. Qırğzstan Prezidentı belän İslam Täräqqiät Bankı yañağına Bişkäktä kileşü tözede. Ägärdä bu proyekt uñışlı kilep çıqsa, ozaq waqıt Üzäk Azidağı banklarnı islam tärtebe nigezendä eşlägän islam bankı modelına öndägän İslam Täraqqiät bankı öçen, bu zur ber uñış bulaçaq.
Kiñ taralğan İslam Bankçılığı modele, berençe tapqır 1960nçı yıllara Misırda eşli başladı. 1970nçe yıllardağı Neft baylılığına bäyle bularaq, başta Ğaräp yarım utrawına annañ äkrenläp yaqınñkönçığış illäre, İran häm KönyaqKönçığış Azia illärä taraldı. Xäzerge waqıtta Paqstan häm Hindstanda bik tiz üsä başlağan İslam Bankçılığı, möselman sanı küp bulğan Britaniä häm AQŞ kebek könbatış illärendä dä üz yulın taba başladı.
Läkin törle säbäblär arqasında, İslam Bankı Üzäk Azia häm Tönyaq Afrika mäğreb illärenä kerälmägän ide.
Ütkän yıl Qırğız xaqimiäte İslam Bankı modelın buldıru turında fiker quyırta başlağaç, Milli Bank başlığı Marat Alapayev, ilneñ dönyäwi bank modelına basım yasap monıñ barı tik sınawdañ soñ ğına mömkin bulaçağın beldergän ide.
Moña cäwap itep İslam Bankın yaqlawçılar, islam qağidälärençä bilgelängän bank standartlarnıñ, normal bankçılıq belän ällä ni ayırılmawın añlatıp bu fiker belän kileşmäwlären belderde. Alar, İslam finansı xezmäte birgän könbatışda ğadi bankları buluı misalın kiterä. Alar, ğadi bankçılıq belän islam bankçılığı arasındağı töp ayırmanıñ, İslam Bankçılığında, möselman kliantlarnı cälep itkän äxlaq añlayışınıñ, köçleräk buluı dip añlata.
İslam bankı xaqında, başqa ber uñay bäxäs isä, xisapqa salınğan aqça unış häm yuğaltu oçrağı bulğanda ike tarafnıñ monı tegez şartlarda bülüşüe keşelärdä ışanıç tudıra.
Bu sistemneñ töp qağidälärennäñ berse, yuğaltu yäisä tabışnıñ ike yaq tarafınnañ urtaq büleşelüe. İslam Bankçılağında, cıyılğan yäki tülängän aqçağa protsent salu tıyıla.
İslam Bankçılığı, xämer, qumar uyınnarı, pornografi käsebe kebek haram yäğni qanunsız dip sanalğan eşlär belän säwdä itüne, aña aqça berüne tıya.
İslam Täraqqiät Bankı, 1975 yılda, İslam Bankın cäyelderü maqsatında, İslam Konferansiäse oyışması tarafınnañ oyıştırılğan. Bu bank Üzäk Azia illärendä kiñ taralmasa da, anıñ wäkilçelekläre ber distä yıldañ töbäktä eşli ide.
Üzäk Azia illäreneñ küpçelege, 1990nçı yıllarda bäysezleklären alıp, İslam Konferansiäse Oyışmasına quşılğannañ soñ, İslam Täraqqiät Bankı belän berläşte. İslam Täraqqiät Bankı, barlıq İslam illärendä bulğanı kebek uq, üzäk aziada da, faqirliqni kimetü, töbäktäge säwdäne arttıru maqsatında sänäğati proyektlär alıp bara.
Qırğızstan yaqınça İslam Täraqqiät Bankınnañ 61 Million Dollar aqça äcätkä ala häm bu aqça yärdemendä 3 million yarım tabış kertä. Töbäktäge kürşe illärdä törle külämdä bu banktañ burıçqa aqça alğannar.
İnde axır çiktä İslam Bankçılığı modelı üzäk aziada da tarala başladı. Töbäkneñ qabul itüçelär häm xosusi bankları İslam finans xezmätlärenä açıla başladı. Ä İslam bankçılığı dönyanıñ başqa töbäklärendä ireşkän uñışına Üzäk Aziada da ireşä alırmı, äle bu turıda aldağı könnär kürsäter.


text: Tiflis -- Gruziädä isä "gölçäçäk inqilabınıñ" 2 yıllığın bäyräm itü başlandı. 2 yıl elek bulğan uram cıyınnarı näticäsendä Eduard Şevarnadze çitlätelep xakimiätkä Mixail Saakaşvili kilde. Tantana qısalarında "Yevropada demokratiä häm küçeş çorı" digän forum eşliäçäk. Tantanalar çärşämbedä Tiflisneñ Azatlıq mäydanında konsert häm feyrverk belän tämamlana. Çaralarda Estoniä, Ukraina häm Romaniä prezidentları, şulay uq, Quşma Ştatlar däwlät sekretareneñ Yevropa häm Yevraziä mäsäläsendä yärdämçese Matt Bryza qatnaşa.


text: Brussel -- Rusiä belän Ukraina arasındağı nizaqnıñ çişelüenä Yewropa Berlege qänäğätlänü belderde. Bu nizaq arqasında qayber Yewropa illärendä gaz tä'minatı kimegän ide. Berlekneñ Energiä komissarı Andris Piebalgs, Yewropa bu nizaqtan sabaq alırğa, alternativ energiä çığanaqları ezlärgä tieş dide. "Kübräk energiä qullanğan sayın bez başqalarğa kübräk bäyle bula barabız. Yewropanıñ üzendäge energiä çığanaqların qararğa kiräk, älegä bu citärlek qullanılmıy. 2010 yıl alternativ energiä maqsatlarınnan bez äle şaqtıy yıraq," di Berlek komissarı. Berlektä räislek itkän Avstrianeñ İqtisad ministrı Martin Bartenstein – energiä mäsäläsen aldağı 6 ayda Berlekneñ kön tärtibendä töp mäsälä itäçägen äytte.


text:
Äfğän politsiäse Kandaharda 20 keşene ütergän şartlawnıñ oyıştıruçıların ezli
AUDİO: Soñğı arada terror höcümnäre arta bara. Häm bu Äfğänstan doşmannarınıñ, ildäge tınıçlıq häm totrıqlılıq doşmannarınıñ suğışnıñ alğı sızığında ciñelüen kürsätä. Häm xäzer alar ciñelräk hädäflärgä, Xäyriä oyışmalarına, yardäm xezmätkärlärenä häm ğölämälärgä höcüm itä.
Kandahar gubernatorı Gul Ağa Şerzai äytüençä, şartlatuçı äl-Qaidä terror çeltäre belän bäyle bulğan dip şiklänelä. Äfğän eçke eşlär ministrı Ğaliäxmät Cäläli şartlatuçı Äfğänstan keşese bulmağan dide.


text:
Ni öçen bar dönya sunami häläqäten yörägenä şulay yaqın qabul itte?
Aziädä sunami häläqätendä zıyan kürüçelärgä yärdäm itü yözennän bar dönya buylap aqça cıyu eşe kiñ qolaç aldı. Xökümätlär wäğdä itkän 2 milliard dollarğa östäp, ğäyre räsmi oyışmalar, ayırım şäxeslär yözlägän million dollar aqça bülep birde. Xalıqara cämäğätçelekneñ ber yulı bu qädäre küp yärdäm aqçası tuplağanı yuq ide äle. Şuşı miherbanlılıqnıñ säbäbe närsädä?
Çiklärne tanımağan tabiplar oyışmasınıñ Venadağı wäkile Gabriele Faber-Wiener monıñ säbäben, sunami bulğan töbäk – mäşxür yal itü urını ide, şul säbäple, küplär bu häläqätne yörägenä yaqın qabul itte dip añlata:
Audio (Gabriele Faber-Wiener)
"Keşelär monı bik yaqın qabul itte, çönki küpläreneñ qorbannar arasında tuğannarı, yaqınnarı bar. Minem genä şundıy 3-4 keşem bar. Bez yärdäm itkän başqa qazalarda qorbannar arasında turistlar yuq ide. Minemçä, bu zur ayırma."
Hind Okeanında dulqın taşqını 150 meñläp keşeneñ ğömeren özde. 9 meñläp çit il turistı ülgän, yä xäbärsez yuğalğan sanala. Alarnıñ kübese Yevropalılar. Londonnıñ iqtisad mäktäbendä etika professorı Tim Allen süzlärençä, mäglümät çaralarında isän qalğannarnıñ can öşetkeç qissaları da keşelärdä bitarafsızlıq xisen köçäytkän:
Audio (Tim Allen)
"Mäglümät çaraları zur öleş kertte. Äytik, Britan televideniesendä kürsätelgännär bezne tanış urınnarğa bäyläde. Häläq bulğannar turında qotıçqıç xikäyälär. Bolar barısı da bitarafsızlıq tudıra."
Miherbanlılıqnıñ ber öleşe, bu häläqätneñ keşe tudırğan, suğış-fälän tügel, ä tabiğıy qaza buluınnan kilä. Ber ğonahsız keşelärneñ şulay küpläp qırıluı, älbättä, küplärdä qızğanu xise uyata. Şul säbäple keşelär häläqät qorbannarına qullarınnan kilgänçä yärdäm itergä tırışa. Könbatış televideniesendä turı efirda barğan çaralarda xättä mäktäp balaları üzläreneñ kesä aqçaların yärdäm xisabına küçerä.
Xäzer töp mäsälärneñ berse – şuşı tuplanğan aqçanı döres itep qullana belü. Belgeçlär, häläqät bulğan illärneñ mondıy zur külämdä aqçanı tiz arada döres itep qullana aluına şik belderä.
İkençe borçığan närsä – Aziädäge sunami häläqäte sürätendä dönyadağı başqa qazalarnıñ külägädä qaluı. Şul uq Ğiraq, Darfur, Äfğanstan, Congoda yözlägän meñ keşe aşığıç yärdämgä moxtac. New Yorkta urnaşqan Xalıqara Qotqaru Komitetı mäglümätenä qarağanda, Könçığış Congoda ğına soñğı 6 yıl bäreleşlär waqıtında 4 million çaması keşe häläq bulğan. Häm äle dä anda ay sayın 30 meñläp keşeneñ ğömere özelä tora.
-Ali Gilmi


text:
Dönya Säwdä Oyışması cıyını kileşü belän tämamlandı
Dönya Säwdä Oyışması utırışınıñ soñğı könendä yağni bügen nihäyät, aldağı yıllarda global säwdä ölkäsendä torğan qayber kirtälärne cimeräçäk kileşügä ireşelde. Anda qatnaşuçılar awıl xucalığında export subsidiälären 2013 yılğa qadär beterergä riza buldı.
Hong Kongta uzğan matbuğat oçraşuında Hindstannıñ säwdä ministrı Kamal Nath, kileşügä ireşü ciñel bulmadı, dip belderde:
"Söyläşülär küp yaqlı, kierenke häm ozın buldı."
Hindstan, AQŞ häm Braziliä belän berlektä, Yevropa Berlegeneñ fermerlarğa taşlamalarnı 2010nçı yılğa beterüen taläp itkän illär arasında ide. AQŞnıñ säwdä wäkile Rob Portman, alay da, 2013 yılğa qädär dä kötep bula, iñ möhime – waqıtnı bilgeläw, dide.
Hindstan ministrı, Yevropa Berlegeneñ täqdime belän qänäğät qalğanın belderde:
"Bez monı xuplıybız, çönki berençe tapqır, eş kürenä, hiç yuğı bezneñ döres yulda buluıbız kürenä. Alğa kiteş nindi bulır, monsın waqıt kürsäter. Kiläse berniçä ay detallärne eşläp beterügä kitäçäk. Älegä eşneñ qapqası ğına tözelde, ämma ul yaxşı qapqa."
Braziliä tışqı eşlär ministrı Celso Amorim, matbuğat oçraşuı waqıtında, qararnı saq qına xupladı, ämma tağın tulıraq mäğlümat kiräk, dide.
"Qäğäzdä bulğannarnı min citärlek dip bäyäli almıym. Berençedän, ul çiklängän, çönki detallär yuq. Taşlamalarnıñ ni qädär qısqartılaçağın da belmibez. Subsidiälärne beterü küpme waqıtqa suzılaçağı da mäğlüm tügel, tärräqi itkän illärdä bazarnıñ da ni qädär üsäçägen belmibez, şuña kürä – kileşü bik çikle."
Hong-Kongta Dönya Säwdä Oyışmasına qarşılıq belderep meñgä yaqın keşe uram cıyınnarı uzdırdı.
Kiçä isä qarşılıq çarasında qatnaşqan yözlägän keşene polisiä qulğa alğan ide. Alarnıñ kübese – Könyaq Korea fermerları bulğan. Distä yıllar Hong Kongnıñ andıñ köç qullanunı kürgäne bulmağan. Uram cıyınında qatnaşuçılar, Dönya Säwdä Oyışmasınıñ global bazarlarnı açu tırışlıqları barı tik bay illärgä häm zur şirkätlärgä fayda kiterä, häm bu ğadi eşçelär häm xäyerçelär xisabına eşlänä, dip sanıy.
alsu qormaş


text:
Dönya matbuğatı: Putinnıñ yaña Rusiäse häm Könbatış
Anda bolay dip yazılğan. "Könbatış belän Mäskäwneñ bergäläp eşläwe näticäsendä çişelä ala dönyaküläm mäsälälär torğan şul qädär küp bulğanda dönyağa yaña salqın suğış, yäki xättä salqın suğış çorındağıça çığışlar da kiräkmi. Tönyaq Koreanıñ atom programması mäsäläsen çişüdä AQŞ, Rusiä häm Qıtay arasındağı xezmättäşlek kürsätkänçä, dönyanıñ töp köçläre iminlek öçen bergäläp eşlägändä bik küp näsälärgä ireşä ala. Kiñräk Yaqın Könçığış krizista bulğanda barı tik bergäläp kenä çişep bula torğan tağın da kübräk mäsälälär qala birä" dip yaza Financial Times.
Gazeta yazuınça, Waşington üzeneñ beryaqlı iminlek säyäsäteneñ härqayda şiklär uyatuın tanırğa tieş. Quşma Ştatlarnıñ Polşa belän Çeciädä raketa höcümennän saqlanu bazaları buldıru niätenä Rusiäneñ şiklänep qarawın añlap bula.
Soñraq ul bolay dip däwam itä: "Ämma Mäskäw qıyın partner. Ul Sovet imperiäsen yuğaltuın xäzer töbäktä üz täesiren torğızu belän qaplarğa teli. Ul energiä çığanaqların säyäsi qoral itep qullanu belän bergä, täqdim itelgän Çex häm Polşa bazalarına üzeneñ atom qoralların töbäw turındağı belderülär kebek qatıraq çaralarğa da bara. Qoral kontrole kileşülärennän çığu yanawları beräwdä dä ışanıçnı arttırmıy. Mäskäw Yewropa eçendäge büleneşlärne tiränäytü belän dönyaküläm terrorçılıq kebek Yewropadan tışqı qurqınıçlarğa qarşı niçek itep urtaq nigez buldıruğa ömetlänä?
Kremlneñ avtoritar eçke säyäsäte dä iminlekne kimetä. Demokratiä dönyada iñ totrıqlı häm imin idarä ısulı. Putinnıñ Rusiä demokratiäsenä höcüme, şul isäptän kiläse yıldağı prezident saylawlarında üz warisın xakimiätkä kiterü turındağı räximsez planı Rusiäne häm anıñ kürşelären bik nıq torıqsızlandıra ala". Bu mäqälä Financial Times basmasında çıqqan.
Moscow Times gazetı Stalin häm Saxarov turında kitaplar yazğan Richard Lourienıñ Baş osta dip atalğan mäqäläsen bastırğan.
"Putinnıñ Münxendäge qatı çığışı Könbatış öçen kötelmägän xäl buldı kebek. Ul monıñ bulaçağın aldan belergä tieş ide. Bu çığış barı tik anıñ noyäber ayında yaña xärbi küzläw idaräse binasında äytkännären çämäğätçelekkä kiñräk häm açığraq itep açtı ğına" dip yaza Lourie.
Ul fiker beleşülärneñ Quşma Ştatlarğa qarata mönäsäbätneñ naçarayuın kürsätüen iskä alıp Putinnıñ bu çığışı rusiälelär iğtibarına yünältelgän ide, monıñ belän ul saqlanu ministrı Sergey Ivanovnı waris bularaq kütärügä xezmät itte digän fiker citkerä häm bolay dip däwam itä: "Ivanov iñ möhime däwamlılıq bulğan küçeş çorında küpyaqlap Putinğa iñ yaxşı almaş bula ala. Putin kebek ük Leningradta tuıp üsep KGBda eşlägän Ivanov şulay da pedant häm citäkçedän bigräk sorı türä bulıp kürenergä mömkin".
Lourine "Ämma bez şäxeslärgä tügel, säyäsätkä qararşa tieş. Quşma Ştatlarğa häm Könbatışqa qarşı kisken çığışı belän Putin yaña yul aldı, totrıqlılandıru çorınıñ tämamlanuın häm Rusiäneñ xäzer höcümçän çorğa kerüen kürsätte. Putin ilne tübänsetelgän häm tärtipsezlek xökem sörgän xäldä aldı häm xäzer üz warisına yañadan kütärelgän, xörmät itelgän Rusiäne tapşıra" di.
Lourie üz mäqäläsen bu Salqın Suğışnı yañartu tügel, Rusiä barı tik üz mänfäğätlären genä qayğırta digän fiker belän tämamlıy.


text:
Mäskäw matbuğatında respublikalarnı beterep guberniälär yasaw proyektları basıla başlağaç, Bötendönya başqort qorıltayınıñ yaña räise Äxmät Söläymanow häm başqa cämäğät eşlekläre tatar-başqort mönäsäbätlären caylap respublikalarnıñ möstäqillegen bergäläp yaqlaw mäsäläsen kütärdelär. Aralarnı caylawda töp salqın taş bulıp yatuçı problema – xalıq sanın alğanda Başqortostan tatarlarınıñ isäben kimetep, milläten üzgärtü mäsäläse. Bu säyäsi häm ğilmi problema turında bezi tarix fännäre doktorı BTK räise urınbasarı Damir İsxaqovqa möräcäğät ittek.
Audio (Damir İsxaqov üz çığışında xalıq sanın alğan waqıtta Başqortostannıñ Könbatış rayonnarında başqort itep yazu fänni yaqtan nigezsez, dip sanıy.)


text: Ukraina eçke eşlär ministrı urınbasarı Mixail Kornienko, Kievta 20 awgust könne bazarda bulğan şartlawlarnı oyıştıruda şiklänelgän 5 keşe totqarlandı, dip belderde. Alarda şartlatqıç yasaw sxeması häm oppozitsiädäge Ukraina xalıq partiäse äğzaları tanıqlığı tabılğan. Militsiä fikerençä, şartlawlar säyäsi xälne qatlawlandıru öçen oyıştırılğan. Ukraina xalıq partiäse wäkilläre bu gäyepläwne säyäsi provakatsiä dip atıy. 20 awgust könne Troeşçinskiy bazarında bulğan ike şartlaw näticäsendä 11 keşe yaralandı. Alarnıñ berse wafat buldı.


text:
Ekrem Çelebi - Şeker Dağı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Şeker Dağı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Şeker Dağı türkü indir, Ekrem Çelebi - Şeker Dağı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Şeker Dağı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Şeker Dağı türküsü, Şeker Dağı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Şeker Dağı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - O Yarin Kaşları Kara Değil Mi
Ekrem Çelebi - Sen Benimsin Ben Seninim
Ekrem Çelebi - Al Gonca Gül Deremedim
Ekrem Çelebi - Yat Kolumun Üstüne
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Sen Bunu Unuttun Mu
Ekrem Çelebi - Sarı Yazma Yakışmaz Mı Güzele
Ekrem Çelebi - Dayanılmaz Bir Çile
Ekrem Çelebi - Şu Dağlarda Kar Olsaydım


text: Human Rights Watch xalıq-ara xoquq haqlaw oyoşmahı Qırğızstan xakimiättären oppozitsiä yetäksehe Feliks Kulovtı totqından azat itergä häm şunıñ menän 2005 yılda prezident haylawzarınıñ gäzellegen tä'min itergä saqırzı. Xoquq haqlawsılar bildäläwensä, ular Kulovtı säyäsi totqın tip isäpläy. Ütkän yıldıñ mayında oppozitsiänıñ Ar-Namıs partiähı yetäksehe Kulov däwlät çinovniğı bulıp eşlägändä xakimiätte üz mänfägättärendä fayzalanğanı ösön 10 yılğa xököm itelgäyne. Ul Qırğızstan prezidentı Askar Aqaevtıñ iñ köslö säyäsi köndäşe tip isäplänä ine.


text:
“Qomsomol'sqaya prawda“ gäziteneñ Başqortstan buyınça quşımtası İleş rayonında qar keşese — yeti kürülären xäbär itte.Urman keşesen tönlä Yuğarı Mançar awılı yanında kürgännär.
“Qızıl tañ“ gäzite isä küptän tügel Qandraqüldä kroqodıyl kürüläre turında xäbär itkän ide.Aña qarağanda, ber eşquar çit ildän alıp qaytqan ike kroqodıylın külgä cibärgän. Alar mallarğa häm qoş-qortqa zıyan sala başlağan.
Ufada respublika Prezidentı kubogına xokey turnirı bara. Uzğan yal Qazannıñ “Aq bars“ı “Salawat Yulayıv“ belän oçraşıp 3-1 isäbenä ciñügä ireşte. Respubliknıñ xoqkey qomandası iñ artqı urında kilä.Uyınnar 4nçe august tämamlanaçaq.
Mönir Wafin , Ufa


text:
Tönyaq Osetiäneñ Beslan mäktäbendä totıqlar draması qan qoyu belän bette: qorbannar sanı yözlär belän isäplänä
Çärşämbedä Tönyaq Osetiäneñ Beslan şähäre mäktäbendä yözlägän keşene totıq itep aludan başlanğan faciğä comğa könne kötelmägän çişelep taptı. Köndezge sägät berlärdä mäktäp binasında şartlaw häm atu tawışları yañğırağannan soñ Rusiäneñ maxsus köçläre totıqları azat itü operatsiäsen başladı. Totıqlarnıñ kübese isän dielä, ämmä qorbannar da bar, alarnıñ tögäl sanı älegä bilgesez. Totıq aluçılarnıñ ber öleşe qaçıp kitä alğan.
Audio (Tatiana Sobol)
"Keşelär törle yaqqa çabışa, tirä yaqta atışu tawışları, qanğa batqan xatın-qızlar, yarım-şärä balalar, çığu belän su eçergä totınalar, küräseñ sportzal eçendä bik esse bulğan. Mäktäp östendä boralaqlar oça. Närsä dä bulsa belergä telägän ata-analar mäktäpkä taba yabırıla, xärbilär alarnı yaqın cibärmäskä tırışa."
3 kön buyı Rusiä räsmiläre mäktäpkä xöcüm bulmayaçaq, töp maqsat – totıqlarnıñ ğömeren saqlaw dip kilde. Waqiğalarnıñ ni öçen mondıy borılış alğanı älegä bilgesez. Kilgän xäbärlär häm bezneñ xäbärçelär äytüenä qarağanda, uzğan töndä häm irtä belän ütkän söyläşülär waqıtında totıq aluçılar mäktäp eçendä yatqan berniçä mäyetne alıp kitergä rizalıq birgän. Köndezgä berlärdä mäyetlärne alırğa dip kilgän ğädättän-tış xällär ministrlığınıñ ike maşinası işek aldına kergän. Menä şul waqıtta ike şartlaw yañğırağan, atışular başlanğan. Beslandağı xäbärçebez Musa Xasanov däwam itä:
Audio (Musa Xasanov)
"Barısı da 13 sägät 10 minitta başlandı. Mäktäp işek aldına MÇS dip yazılğan ike maşina kilep kerde. Şul waqıtta mäktäpneñ sportzal tübäsendä 2 şartlaw yañığaradı. Monı totıq aluçılar oyıştırğanmı, yä isä Rusiä xärbiläre maxsus operatsiä başlağanmı, äytep bulmıy. Şartlawlardan sportzaldan balalar yögerep çığa başladı, ä maşinalardan spesnaz kiemenä kiengän keşelär sikerep çıqtı."
Moñarçı mäktäp eçendä barlığı 354 totıq bar dip sanala ide. Kiçä totıq aluçılar 26 bala häm xatın-qıznı irekkä çığardı. Şul xatın-qızlarnıñ berse, "sez närsä! bez anda meñnän artıq" dip belderde. Bu mäglümätne comğada Tönyaq Osetiä prezidentı Aleksandr Dzasoxov ta rasladı. Ata-analar häm jurnalistlar belän oçraşuda totıqlar sanı 800-900 bulırğa mömkin dide ul. Tönyaq Osetiä prezidentı şulay uq totıq aluçılarnıñ töp taläben dä iğlan itte. Anıñ süzlärençä alar Çeçnyağa bäysezlek birüne taläp itkän. Kilgän xäbärlärgä qarağanda totıq aluçılarnıñ ber öleşe, qaçıp kitä alğan, 13kä qädär digän san äytelä. Ä menä totıqlar arasında qorbannar sanı älegä bilgesez. Rusiä mäglümät çaraları başta xöcüm waqıtında 7 keşe ülgän, dip kilde. Bezneñ xäbärçelär bu san 100dän dä kim tügel dip xäbär itte. Britaniäneñ İTV News televideniese operatorı Julian Manyon CNN televideniesenä sportzal eçendä kimendä 100 mäyet kürüen äytte. Soñnan bu xäbärne İnterfax ta rasladı. Yaralanuçılar sanı xäzergä 400 çaması dielä. Şularnıñ 200läbe xastaxänägä ozatılğan.
Kiçä Rusiä prezidentı Vladimir Putin totıqlarnıñ ğömeren saqlap qalu öçen barısın da eşlärgä wäğdä itkän ide. Bügen cirle FSB citäkçese Valery Andreev, bezneñ xöcüm başlarğa niät yuq ide, isäp – söyläşülärne däwam itü ide, dide. Ni ayanıç, bu totıq alu faciğäse dä qorbannarsız xäl itelä almadı. İke yıl elek bulğan "Nord-Ost" faciğäsendä şikelle, bu "Nord Osetiä" faciğäsendä dä ülüçelär sanı yözlägän bulır çıqtı. Ayrıma bälki şunda dır, Dubrovkadağı teatrda maxsus köçlär ağulı gaz qullandı, näticädä totıq aluçılarnıñ berse dä isän qalmadı. Bu yulı alarnıñ distädän artığı qaçıp qotılğan dielä.
-Ali Gilmi


text:
Mortaza Räximov: "Balalar äđeräk nuja kürep üsergä teyeş."
Yañıraq Mortaza Räximov ber rayonğa eş säfäre barışında xalıq menän äñgämäläşkändä balalarđı dörös tärbiäläü käräklegen bildälägän. Unıñ äyteüensä, balalar äđeräk nuja kürep üsergä teyeş. Bını här kem üđensä añlağan. Ämmä jurnalistar beldereüđe turanan-tura atay menän ul arahındağı mönäsäbättärgä bäylärgä aşıqtı. Isınında, Mortaza Räximov menän Ural Räximov arahındağı mönäsäbättärđeñ nisek ikänlege xaqında ber kem dä anıq qına yawap birmäy. Ularđıñ arahına qısılmaw xäyerleräk, atay menän ul här saq höyläşep kileşä tigän hüđđärđe lä işetergä mömkin.
Ufaweb ağentlığı anonim sığanaqqa hıltanıp ike aralağı mönäsäbättär küptän kiskenläşkän bulıuı xaqında xäbär itte. Unıñ mäğlümättäre buyınsa, bıltır yađ Başqort Kapitalı yetäksehe üđ wazifahınnan Öfö qala xakimiäte başlığı Pavel Kaçkaevtı buşatırğa la telägän. Unıñ urınına Ural Räximov keşehen quyırğa planlaştırılğan.
Yañıraq Däülät Yıyılışı-Qoroltayđıñ qayhı ber deputattarınıñ Parlament räyese Konstantin Tolkaçevtı wazifahınan buşatıu xaqındağı aldan höyläşep kileşeüe asıqlanğaynı. Mortaza Räximov bıl niättärđe iskärtep, yağıulıq-energetika kompleksınıñ qayhı ber yetäkselären wazifalarınan buşattı. Konstantin Tolkaçev ihä äle bötönläy başqa eştär menän mäşğül. Ul parlamenttıñ un yıllığın bildälärgä äđerlänä. Xäbär iteüyebeđsä, ul 17 martta Räsäyđeñ törlö töbäktärenän kilgän 500 qunaq qatnaşlığında ütäsäk.
Bögön Däülät Yıyılışı-Qoroltay yortonda respublikala parlamentarizmdı üstereügä ayırıusa đur ölöş indereüse deputattarđıñ ber törkömönä Parlament buldırğan Maqtaw gramotaları tapşırıldı. Däülät Yıyılışı-Qoroltay maqtaw qağıđı turahındağı qararnı ğinuar ayında raslağaynı. Büläk däülät töđölöşö, qanuniätte, parlamentarizm häm urındağı üđidaralıqtı üstereügä, parlamen-ara bäyläneştärđe nığıtıuğa kös halğan, aktiv ijtimaği-säyäsi eşmäkärlek alıp barğan deputattarğa tapışırıla. Undayđar bögön 12 keşe ine. Ular arahında ikense saqırılış deputatı, wäkildär palatahı räyese Miñneräyes İşmoratov, qanundar sığarıu palathı räyese Fänis Ämerov, Stärletamaq qala xakimiäte başlığı Spartak Äxmätov, kontrol-isäp palathı räyese Petr Bobılev bar ine. Däülät Yıyılışı-Qoroltay yübileyına Sverdlov ölkähe gubernatorı Eduard Rossel dä kilä. Ämmä Rossel parlament-ara bäyläneştärđe tügel, iqtisadi bäyläneştärđe üstereüđe maqsat itep quya.


text:
Sitemizde yayınlanan çalışma kitaplarının cevapları kesin doğruluk teşkil etmemektedir. Paylaşılan sayfalar, kendi cevaplarınız ile karşılaştırmanız için yayınlanmaktadır. Bu sebeple bu yayınlar ile ancak kendi cevaplarınızın doğruluğunu kontrol edebilirsiniz.
2014-2015 8.Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları -Yıldırım Yayınları-
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 181.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 180.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 179.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 178.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 177.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 176.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 175.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 174.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 173.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 172.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 170.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 169.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 168.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 167.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 166.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 165.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 164.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 163.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 162.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 159.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 158.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 157.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 156.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 155.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 154.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 153.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 152.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 151.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 150.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 149.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 148.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 146.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 147.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 145.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 144.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 143.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 142.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 141.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 140.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 139.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 138.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 137.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 136.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 133.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 132.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 131.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 129.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 128.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 127.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 126.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 125.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 124.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 123.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 122.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 121.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 120.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 119.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 118.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 116.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 115.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 114.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 113.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 112.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 111.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 110.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 109.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 105.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 104.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 103.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 102.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 101.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 100.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 99.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 98.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 97.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 96.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 95.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 94.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 93.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 92.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 91.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 90.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 89.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 88.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 87.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 86.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 85.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 84.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 83.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 82.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 81.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 78.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 77.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 76.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 74.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 73.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 72.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 71.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 70.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 69.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 68.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 67.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 65.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 64.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 62.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 61.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 60.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 59.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 58.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 57.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 56.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 55.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 54.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 53.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 52.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 51.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 50.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 49.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 48.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 47.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 46.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 45.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 44.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 43.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 40.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 39.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 38.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 37.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 36.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 35.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 34.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 33.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 32.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 30.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 28.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 27.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 26.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 25.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 24.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 23.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 22.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 21.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 20.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 19.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 18.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 17.Sayfa Cevaplar
» 8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 16.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 15.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 14.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 13.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 12.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 11.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 10.Sayfa Cevapları
»8.Sınıf Türkçe Yıldırım Yayınları Çalışma Kitabı 9.Sayfa Cevapları


text:
Amerikan xärbi köçläre häm Ğiraq ğaskärläre arasında bäreleşlär Najaf häm Nasiriya şähärläre tiräsendä däwam itte, Amerikan oçqıçları başqala Bağdadnı häm anıñ tirälären utqa tottı. Basrada Britan ğaskärläreneñ matbuğat wäkile, Ğiraq parlamentı xärbi köçläre şähärdän çığıp barğan qaçaqlarğa ut açtı, dip xäbär itte. Tağın ber Britan xärbie polkovnik Chris Vernon, Sky News televideniäsenä Britan ğaskärläre äle Basra şähären kontrolgä alalmıy, dip äytte.
Ğiraqnıñ başqa töbäklärendäge xällärgä kilgändä, Ğiraq kördläre suğışçıları Kirkuk şähärenä yaqınlaşa , Amerikan köçläre tönyaq Ğiraqqa kübräk transport häm ğaskärlär cibärde, dip xäbär itelä. Ğiraq Mäğlümat Ministrı Said al-Sahaf, kiçäge bombalawda 75 keşe häläk buldı, 290ğa yaqını yaralandı, dip belderde.
Ğiraq suğışı başlanğannan birle bügen berençe xalıqara humanitar yardäm Umm Qasr portına kilep citte. Sir Galahad isemle Bitan köymäseneñ kilep citüen –töbäktä däwam itkän bäreleşlär häm şähärneñ minalardan çistartılıp betmäwe totqarladı. Humanitar yardäm berençe çiratta 1 million 300 meñgä yaqın xalqı bulğan Basra şähärenä bülenäçäk.


text: İzrail gäskärzäre Ğaza sektorında fälestindıñ Xamas radikäl törkömsähe huğışsılarına qarşı kiñ külämle operatsiä ütkärergä äzer. Bıl turala İzrail haqlanıu ministrı Şäwl Mofaz belderze. Ministr autonomiä başlığı Yäsir Arafattı Fälestin bilämälärenän qıuırğa saqırzı. Unıñ hüzzärenä qarağanda, ul Yaqın Könsığışta tınıslıq protsessına kamasawlay. Kisä İzrail boralağı Ğaza qalahı sitendä ber maşinanı utqa totqan. Xamas törkömsähe yetäkseläreneñ berehe ülterelgän, 20 fälestin yaralanğan. Bögön yaralanıuzan 11 yäşlek qızıqay häläk bulğan.


text: Rusiä Duması yäki parlamentınıñ tübän palatası bügen qıtğädä awır qorallarğa çiklär quyğan Yevropada ğädäti köçlär kileşüen 28qarşı 355 tawış belän rasladı, 2 deputat tawış birüdän totılıp qaldı. Saqlanu ministırı Sergei İvanov kileşüne Yevropa iminlek sistemasındağı in möhim komponentlardan berse dip atadı.Kileşü Yevropada xärbi oçqıçlar, tanklar häm başqa ğädäti qorallar urnaştırunı tärtipkä sala. Bu kileşügä 1990nçe yılda NATO häm Warşau Paktı imza quyğan ide. SSSRnıñ cimerelüennän yaña versie 1999nçe yılda äzerlände. Kileşüne älegäçä Ukraina ,Belarus, Qazaxstan ğına ratifikatsiäläde. NATO ratifikatsiläwne Rusiäneñ Moldova häm Gruziädäge xärbilären çığaruğa bäyläde.


text: Qorallı suğışçılar bügen Ğiraq sport komitetı wäkillären , şul sanda Ğiraq Olimpiä komitetı başlığı Mähmüd Säid Ahmäd al-Hijiyanı häm alarnıñ 20gä yaqın tänsaqçısın totıq itep alğan. Ğiraq polisiäse kiemen kigän suğışçılar sport komitetı utırışı barğan binağa bärep kerep 2 tänsaqçısın atıp ütergän, utırışta bulğan keşelärne urlap alıp kitkän. Totıqlar arasında şulay uq Ğiraqnıñ box häm taekvondo federasiäläre räisläre, Ğiraq Olimpiä komitetı räiseneñ urınbasar bar dip xäbär itelde. Kiçä genä Ğiraq sportçılar, ostazları atıp üterelgännän soñ, Söğüd Ğäräpstanda barğan köräş bäygesennän kitergä mäcbür bulğan ide.


text:
Mäskäwdäge "Zıyalılar" klubına 10 yıl
Uzğan atna axırında Mäskäwneñ tatar-başqort “Zıyalılar” Klubı üzeneñ un yıllığın bilgeläp ütte. Berençe Bötendönya tatar kongressınnan soñ, Mäskäw delegatsiäse Qazannan qaytqaç ta taralırğa aşıqmadı häm yışraq oçraşırğa mömkinlek birä torğan oyışma buldırırğa kiräk digän qararğa kilde. Ul waqıtta äle ictimaği oyışmalar xaqında qanun bulmağanğa kürä, klubnı oyıştıru eşläre de ber yılğa suzıldı. Läkin niçek kene bulmasın 1993nçe yılda räsmi terkälü alğan “Zıyalılar” klubı un yıl buyına tarqalmıy, eçtälekle eşler alıp bara Mäskäwdä. Ber yaqtan ul Mäskäwneñ tatar-başqort zıyalılarnı tuplasa, ikençe yaqtan alarnı Mäskäwneñ ğomumän ictimaği eşläre belän tanıştırırğa häm ul eşlärgä kerep kitärgä dä yul açtı. Bügenge köndä Klubta barlığı 150 äğzä. Alar arasında Tatarstannıñ Rusiä Federatsiäsendäge wäkälätle wäkile Nazif Mirixanov, ğalimnär Edxäm Tenişev, Şamil Möxämmätyarov, Eğdäs Borxanov, xärbi zıyalılardan armiä generalı Mäxmüt Gäräyev, general polkovnik Räsim Aqçurin, general leytenant Rafayıl Zakirov, möfti Rawil Gaynetdin, eşquarlardan Renat Sitdikov, Räşit Nevretdinov, şulay uq bıyılğı iñ tanılğan 100 eşquar isemlegenä kergän morza toqımı Marat Däwlätkildiev, tağı ber morza - Renat Kudaşev şulay uq kardioxirurg Renat Aqçurin da bar. Klub ütkärgän kiçäläre häm programmalar da küp qırlı. Biredä tatar şäcärälärenä bağışlap ütkärelgän “Sineñ isemeñ”dip atalğan oçraşuğa Qazan ğalimnäre Marsel'' Äxmätcanov häm Ğomär Sattarov kilgän bulsa, Tatarstan, Başqortostan yazuçıları belän oçraşu ike millätnen tanılğan yazuçıların, şağirlären kürergä mömkinlek birde. Şulay uq Ğaliäsqär Qamal isemendäge Tatarstan teatrı kollektivı belän oçraşu, kompozitor Röstäm Yäxinnıñ 80 yıllığına bağışlanğan kiçä häm Almaz Monasıypov, Mäsğüdä Şämsetdinova belän oçraşular onıtılmas tä’sir qaldırdı. Ğomümän äytkändä un yılda Klubta illedän artıq oçraşu uzdı. Äle bit Klub ägzäläre, häm klubnıñ citäkçeläre tatarlarğa bağışlanğan ğomum şähär çaralarında da bik aktiv qatnaşa.
Klub üzeneñ binası yuq dip tormıy, qayda bulsa ütkärer öçen mömkinleklär taba ala. Soñğı öç yılda klubnıñ oçraşuları Ğadättän tış xällär ministrlığınıñ ber binasında uza. Anda 250 keşelek tamaşa zalı da, cäy östäle oyıştırırlıq aşxanäse dä bar. Çönki anda da tatar keşeläre eşli. Klub äğzäse general Rafayıl Zakirov şularnıñ berse. Klub ber oçraşuın xätta, Däwlät duması deputatları yärdäme belän, Däwlät duması binasında da ütkärde. Çönki Däwlät dumasınıñ soñğı ike çaqırılış deputatları da bu zıyalılar Klubına teläp yördelär.
Un yıl däwamında qunaqlar qaydan ğına bulmadı Zıyalılar Klubında! Amerikadan İldar Ağiş, xätta tatar telen öyränergä tırışıp yörgän amerikalı studentlar da kilde klubqa. Finländiä tatarları da, Törkiä , Avstraliädä yäşäwçe millättäşlär dä buldı Klubnıñ kiçälärendä. Ber oçraşuda Klub ägzäläre Avstraliä cırçısı Zölfiä Qamalova belän dä oçraştı. Rusiäneñ törle töbäklärennän Orenbur, Tömän, Peterbur, İjawdan kilgän qunaqlar da yış bula klub kiçälärendä. Ufa belän Qazan turında äytep tä torası yuk.
Ä inde un yıllıq yubiley turında ayırım söylärgä bula. Bäyräm bit ul qunaqları belän dä kürkäm. Şuña kürä Klubnın un yıllıq kiçäsendä bik märtäbäle qunaqlar bar ide. Bu yubileyda klub äğzäläre Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetı räise Renat Zakirov, Tatarstannıñ Ural töbägendäge wäkile, Yekaterinburdan Rawil Bikbov belän oçraştı. Alar Klubnı un yıllığı belän qotlap büläklär dä tapşırdı. Ul könne Zıyalılar Klubı büläklärne Tatarstannıñ wäkälätle wäkillegennän dä, Mäskäw häm Mäskäw ölkäse milli-mädäni moxtariätennän dä, Rusiäneñ Yevropa öleşe dini idäräsennän dä, “Papirus” şirkätennän häm başqalardan da qabul itte.
Yubiley kiçäsenä berençe tapqır bulsa da, Mäskäw kompozitorı Säyär Xabibullin da kilgän ide.Artistlarnıñ çığışları da bäyräm qunaqlarına bik oxşadı. Bäyrämneñ konsert programmasında Ufadan cırçıları İdris Gaziev, Näzifä Qadirova, bayançı Ğali Altıynbaev, skripkaçı Aleksey Voronin, Qırımnan Ukrainanıñ häm Tatarstannıñ atqazanğan sänğat eşleklese cırçı, kompozitor Server Qaqura da qatnaştı. Server äfände ikençe könne Mäskäwdä Qırım tatarları oyışmasında da oçraşu ütkärde. Qazannan milli mädäni üzäk muzıykantları “Vernisa” dip atalğan ansambl’ dä qatnaştı. Gnesinnar isemendäge muzıyka Akademiäse studentı, xalıqara konkurslar laureatı, Alabuğada tuıp üskän İldar Salaxovnıñ bayanda uynawı barısın da şaqqattırdı. Ä inde Mäskäw cırçıları Roza Xabibullina häm Nailä Fatexova Klubnıñ här kiçäsendä dä qatnaşalar. Häm tamaşaçılarğa yaña cırların tägdim itälär. Alarnıñ yaña programması iñ başta Zıyalılar klubında yañğırıy. Bu yulı Zıyalılar klubın un yıllığı belän qotlap, Nailä Fatexova klubnıñ gimnın yazıp kiterde. Häm ul yubiley kiçäsendä yañğıradı da. Ul cırda mondıy süzlär bar:
Beznen oçraşular, Bik yış bulmağanğa, Oçraşunı gel kötä küñel. Sağınularğa tüzmik Ber küreşü üze, Ber küreşü üze ber ğomer.
Mäskäwlärdän Qazan, Ufalarğa qädär Bezneñ klub buldı ber küper, Yuqqa äytmilär bit, Ber küreşü üze, Ber küreşü üze ber ğomer.
Näzifä Kärimova, Mäskäw


text:
"Efirda mädäniät" dip isemlängän III Bötenrusiä televizion festivale däwam itä
Mintimer Şäymiev comğa könne Mäskäwdä Rusiäneñ Saqlanu ministrı Sergey İvanov belän oçraştı. Oçraşu waqıtında süz respublikanıñ maşina tözü şirkätlärendä älege ministrlıqnıñ zakazların urnaştıru turında bardı. Söyläşüdä KamAZ şirkäteneñ general direktorı Sergey Kogogin da qatnaştı.
Tatarstanda Efirda mädäniät dip isemlängän III Bötenrusiä televizion festivale üz eşen däwam itä. Anda qatnaşuçılar comğa könne Aleksandr Suvorov teploxodında Tübän Kama şähärenä kilep citte. Şul uq waqıtta alar bäygegä täqdim itelgän programmalar xaqında fiker alıştılar, täcribäle jurnalistlar ütkärgän törle ostalıq däreslärendä qatnaştılar. Şulay uq alar xäzerge televideniedä mädäniätneñ role häm urını turında da söyläştelär. Läkin älege söyläşülär televizion efirda mädäni programmalarnıñ sanın häm sıyfatın arttırırmı – busın älegä äytäse qıyın.
Gölnaz İlgizär


text:
Tatarstanda uñış bäyräme
Yoqısız tönnär, rizıq ütmägän könnär awıl xucalığı xezmätçännäre öçen artta qaldı diärgä bula. Bu comğada 5000gä yaqın igençe, terlekçe, mexanizator, kombayner häm başqa cir eşe belän bäyle hönär iäläre başqalabıznıñ “Basket-Xol” sport sarayına uñış bäyrämenä cıyıldı. Bäyrämdä Rusiäneñ xisap palatası räise Sergey Stepaşin, Tatarstan respublikası prezidentı Mintimer Şäymiev, awıl xucalığı häm azıq-tölek ministrı Marat Äxmätov häm başqa däräcäle qunaqlar bar ide. “Basket-Xol”da qara käçtümle citäkçelär belän bergä ozaq yıllar buyı kombayner bulıp eşlägän abzıylarnı da aq külmäk qara kostyum belän kürep buldı. Alar öçen bügen bigräk tä dulqınlandırğıç minutlar ide.
Aldınğı rayonnarnı büläkläw aldınnan respublikanıñ här rayonı üz uñışların täqdim itep, teatral'läşterelgän küreneşlär kürsätte. Säxnägä berençe bulıp çıqqan balalarnıñ qullarında ürä torğan at räseme töşerelgän şarlar buldı. Bu - Nurlat rayonı ide. Şundıy uq küñelle häm yarımşayan räweştä Teläçe häm başqa rayonnar täqdim itelde. Här rayonnı täqdim itü töbäkneñ gimnı yañğırawı belän ürelep bardı.
Bäyräm ikmägen qabul itkännän soñ respublikabıznıñ igençelärenä Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev üzeneñ zur räxmäten citkerde.
Prezident üz çığışında ağımdağı yılnıñ respublika häm il tormışı masştabında zur ähämiätkä iä buluın assızıqladı. Ambarıñda aşlıq bulğanda ğına, teläsä nindi däräcädä, teläsä kem belän kükräk kierep söyläşep bula dide prezident. M.Şäymiev respublika iqtisatında raps citeşterü häm eşkärtü proyektı, awıl xucalığına investorlar iğtibarı artuı turında söyläde. Annarı ilbaşı awıl xucalığı ölkäsendä yuğarı näticälärgä ireşkän rayonnarnı büläkläde.
Uraqnı bıyıl da berençelärdän bulıp nurlatlılar tämamladı, alar 201,5 meñ tonna uñış cıyıp aldılar. Nurlattan azğa ğına qalışıp, bualılar 200,3 tonna ikmäk suqtırdı. Arça 193,5 tonna ikmäk belän öçençe urınğa çıqtı. Şulay uq zur uñış alğan Aqtanış, Baltaç, Çirmeşän, Quqmara, Çüpräle, Tübän Qama, Yäşel Üzän, Saba, Ätnä, Teläçe rayonnarın da bilgeläp üttelär.
Bäyrämdä qatnaşqan Bawlı şähäreneñ idärä räise Rinat Fäxriev isä Bawlı yağınıñ bıyılğı uñışın bolay bäyäläde:
Bezdäge awıl xucalığı näticälären yuğarı dip äytep bulmıy. Başqa rayonnar belän çağıştırğanda, Bawlı qalışa. Säbäbe – naçar hawa torışı. Uñış bäyräme ütte dä kitte. Läkin bäyrämdä telgä alınmağan Layış, Balıq bistäse, Piträç häm başqa qayber rayonnarnıñ başlıqları uñış bäyrämendä alğı rätlärdä utırsalar da, bu rayonnarnı kiläçäktä aldınğılar rätendä kürep bulırmı, yuqmı? Ansı bilgesez. Gärçä bu başlıqlarnıñ awıl xucalığı ölkäsendä ireşkän uñışları öçen digän däräcäle isemnäre bulsa da.
Röstäm İsxaqi. Al'bina Zäynulla


text:
Tatar dönyası III Bötendönya Tatar Kongressı turında:
Ber atna elek tatar xalqınıñ keçkenä ber öleşe Qazanğa, III Bötendönya Tatar Kongressına cıyılsa, millätneñ zur öleşe televizor ekrannarı, radioalğıçlar yanına utırıp, yä Internetqa totaşıp dulqınlanıp tatarlarnıñ olı cıyını başlanuın kötte. Bilgelängän waqıt sizelmiçä dä uzıp kitte. Tatar xalqınıñ saylanğan wäkilläre üz yaqlarına qayttı, uzğan utırışlarnı, yasalğan çığışlarnı yañadan küzdän kiçerä. Kongres aldınnan cıyınnıñ niçek uzaçağı turında farazlar ni qadär törle häm qarşılıqlı bulsa, delegatlarnıñ kongresstan alıp qaytqan tä’sirläre dä şul qädär ber bersennän ayırıla. Qazan olı cıyınnı oyıştıruı belän här qunaqnı şaqqatıra alğan. Şul uq waqıtta küplär xalıq cıyınında millät mäs’älälären kübräk kütärelüen telägen. Omskidağı xäbärçebez Sania Mirxaleeva söyli…


text:
Rusiä maxsus köçläre Nal'çik şähärendäge ber toraq yortqa kerep biklängän berniçä suğışçını üterde dip xäbär itelä.
Eçke eşlär ministrlığınıñ Nal'çiktağı räsmie äytüençä, Rusiä xärbiläre yortnı yawlap alıp köne buyı däwam itkän qarşılıqqa noqta quyğan.
NTV xäbärçeläre töşergän videoda Rusiä BTRlarınıñ Nalçiktağı bu yort yanındağı yullarnı yabuı kürsätelä.
Maxsus köçlär başta fatirğa gaz cibärgän annan soñ aftomat qorallar belän höcüm başlağan.
Binanıñ berençe qatında 3 mäyet tabıldı dip xäbär itelä. Binada barlığı niçä keşe bulğanlığı äytelmäde.
Kabarda-Balkar respublikası prokurorı ul keşelär berniçä terror höcümendä häm Çeçnädäge xärbi operatsiälärdä qatnaşqan qanunsız törkemnär äğzaları dide.


text:
İtaliä premyer-ministrı Silvio Berlusconi İtaliä aldağı 6 ayda Yewropa Berlege prezidentı bulğanda östenlekne ğömüm-Yewropa xäräkätenä häm iqtisdıy investitsiälärgä biräçäk dide.
Strassburgta Yewropa Parlamentına İtaliä programmasın täqdim itkändä Berlusconi Yewropa Berlege täwäkkälsezlegen tuqtatırğa häm dönyaküläm ışanıçlı köçkä äwerelergä tieş dide.
Berlusconi İtaliä prezidenlığı öçen, cämäğätçelek häm xosusıy investitisälärne arttıru aşa iqtisadqa yardäm itü eşe berençe urında tora dip äytte.
Berlusconi äytüençä, östenlekkä iä bulğan tağın ike mäs'älä – Yewropa Berlegeneñ sotsial' tä'minät sistemasın ölkänäyä baruçı xalıq mänfğätlärenä yaraqlaştıru häm Berlekneñ xezmät bazarların zamançalaştıru.
Berlusconi älege çığışın başlağanda Yewropa Parlamentınıñ qayber äğzaları İtalian telendä "Qanu härkem öçen ber" digän plakatlar kütärde. Küptän tügel İtaliä parlamentı Berlusconiğa, premyer-ministr bulğanda korrupsiä öçen cinayät çawaplılığına tarttıruğa yul quymawçı, qağılğısızlıq xoquqı birgän ide.


text:
Foto: Ұлapбek Дәлeйұлы
Bügin QR Ulttıq akademïyalıq kitapxanasında Qırğız mädenïeti jäne ädebïeti küni ötip, osınaw mädenï kün ayasında Qırğız ädebïeti ortalığı aşıldı. Bul şara Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına arnalıp otır, dep xabarlay`dı Baq.kz tilşisi.
Atalğan mädenï şarağa Qırğız Respwblïkası Mädenïet, aqparat jäne twrïzm mïnïstriniñ orınbasarı Farxad Bekmanbetov, Qazaqstan Respwblïkasındağı Qırğız Respwblïkası isteri boy`ınşa Waqıtşa senim jüktelgen ökil Kay`narbek Toktomwşev, Qırğızstan Respwblïkası Kitap palatasınıñ dïrektorı Koy`çwman Momwnkwlov, Qazaqstan men Qırğızstannıñ zïyalı qawım ökilderi, jwrnalïster qatıstı.
«Qazaq-qırğız xalıqtarınıñ mädenïeti men salt-dästüri bir-birine öte uqsas äri ejelgi däwirden tereñ bay`lanıs tapqan Sondıqtan Qırğız ädebïeti ortalığınıñ aşılwı qazaqstandıqtarğa bawırlas qırğız xalqınıñ mädenïetimen, önerimen jäne salt-dästürimen tereñ tanıswğa mümkindik beredi. Jaña Ortalıq aqparattıq, mädenï jäne bilim berw fwnkcïyaların orındawğa mindetteledi. Negizgi mindetteri: pay`dalanwşılarğa aqparattıq-kitapxanalıq qızmet körsetw, mädenï-köpşilik is-şaralar ötkizw. Ortalıqta Qazaqstan Respwblïkası Ulttıq akademïyalıq kitapxanasınıñ qorındağı Qırğızstan twralı twındılar men Qırğız Ulttıq kitapxanasınan sıy`ğa tartılğan jüz dana kitap qoy`ılğan. Birqatar söreler qırğızdıñ äy`gili «Manas» éposına, sonday`-aq Qırğızstan men Qazaqstannıñ xalıq jazwşısı, ulı oy`şıl, gwmanïst äri fïlosof Şıñğıs Ay`tmatovtıñ şığarmaşılığına arnaladı. Budan bölek, oqırmandar «Qazaq-qırğız qarım-qatınası» taqırıbı boy`ınşa bïblïografïyalıq ädebïetter tizimimen de tanısa aladı», – dey`di şaranı uy`ımdastırwşılar.
Qırğız Mädenïeti jäne ädebïeti küni «Şıñğıs Ay`tmatov jäne onıñ ädebï murası» attı kitap körmesi, «Qırğızstannıñ kitap qazınası» taqırıbındağı sïrek kitaptar men qoljazbalar körmesi, «Alğaşqı merzimdi basılımdar jäne olardıñ qazaq-qırğız negizderin qalıptastırwdağı röli» taqırıbındağı merzimdi basılımdar körmesi, «Jır joldarında däriptelgen dostıq» taqırıbındağı jas aqındarmen ädebï kezdesw boldı.
Bawırlas qırğız ultınıñ qomızında küy` tartılıp, mwzıkalıq mey`manjay`dağı «Qırğız mwzıkalıq murası» taqırıbındağı keş ötti.
Sonımen qatar, qırğızdıñ «Manas» jırın jatqa ay`tatın aqın Bayanğalï Älimjanovpen şığarmaşılıq kezdesw tärizdi qızıqtı äri tanımdıq is-şaralar ötti.
Bïılğı qazan ay`ınıñ ayağında Qırğızstan Respwblïkasınıñ Ulttıq kitapxanasında Qazaq ädebïeti jäne mädenïeti ortalığı aşılıp, Qazaqstan Respwblïkası Ulttıq akademïyalıq kitapxanası men Qırğızstan Respwblïkası Ulttıq kitapxanasınıñ özara Intımaqtastığı men seriktestigi twralı memorandwmğa qol qoy`ılğan bolatın. Memorandwmğa säy`kes, Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq akademïyalıq kitapxanasında Qırğız mädenïeti jäne ädebïeti ortalığın aşw uy`ğarılğan.
Sonımen, josparlar jüzege asırıldı. Qırğız mädenïeti jäne ädebïeti ortalığınıñ aşılwı bawırlas eki eldiñ rwxanï jaqındaswına septesip, köpşilik qawımnıñ ädebïet pen şığarmaşılıq arqılı bizdiñ elimizdiñ mädenïetimen de jete tanısıp bilwine mümkindik beredi.


text:
Virginiädäge üterüçe üzen mediada tanıtu eşen aldan uq äzerläp quyğan
Quşma Ştatlardağı Virginiä texnik universitetında düşämbe könne 32 keşene atıp ütergän studentnıñ, şul cinayätläre arasında NBC telekanalına xat, fotoräsemnär häm video cibärüe mäğlüm buldı. Mäğlümäti däwerdä medianıñ niçek eşläwe, cinayätlärne niçek yaqtırtuı şundıy yaña cinayätlär qıluğa tä''sir itäme?
Menä 23 yäşlek Ço Seuñ Hui dä üzeneñ başqalardan kim bulmawın kürsätergä teläp bulsa kiräk, azğa ğına da bar dönya buylap tanılır öçen Virginiä texnik universitetında 32 keşene atıp üterä. Alay ğına da tügel, moña aldan uq mäğlümäti yaqtan da äzerlänep quya.
"Sezneñ bügenge xälne buldırmıy qalu öçen yözlärçä milliard mömkinlegegez bar ide. Ämma sez minem qannı tügärgä buldığız. Sez mine poçmaqqa kiterep terädegez häm barı tik ber genä mömkinlek qaldırdığız. Bu qarar sezneke ide. Xäzer sezneñ qullar qanğa batqan, anı inde yuıp bulmayaçaq"
Bu 32 keşene atıp ütepgän Çonıñ üz tawışı. Berençe cinayäten qılğannan soñ ul üzen videoğa töşerep, aña fotoräsemnär häm xat ta östäp, alarnıñ barısın da poçta aşa NBC telekanalına cibärgän. Şunnan soñ ul keşelär üterüen däwam itkän. Virginiädäge mäxşär iğtibarnı şunıñ belän cälep itä dä - cinayätçe üterülärne genä tügel, alarnıñ mäğlümät çaralarında niçek yaqtırtıluın da aldan çamalap quya.
Bu inde üz çiratında medianıñ andıy cinayätlärgä nindi yoğıntı yasıy aluı, alarnı niçek yaqtırtuı häm küpmeder külämdä xätta qotırtuı turında da bäxäs çığara.
1999-nçı yılda Colorado ştatındağı Columbine şähäre mäktäbendä ike şäkert 12 yäştäşen häm ber möğälimne atıp ütergäç, media şuşı waqiğäne atnalar däwamında yaqtırtıp tordı. Cinayätçe yäşlärneñ tormışı, alarnıñ nindi şäxes buluı, elekke ğämälläre törle talk-showlarda, kitaplarda, dokumental'' filmnarda, ğadi tapşırularda, jurnal tışlarında enäsennän cebenä qädär tikşerelde. Yäğni alar media yardämendä zur säyäsätçelär, mäşhür akterlar däräcäsenä kütärelde.
Menä xäzer dä çığışı belän Könyaq Koreädän bulğan Çonıñ NBC-gä cibärgän fotosürätläre häm videosı bar dönya buylap televideniä ekrannarınnan töşmi. Qayber belgeçlär fikerençä, medianıñ näq menä şundıy mönäsäbäte Virginiä texnik universitetında bulğan cinayätneñ kiläçäktä başqa cirlärdä dä qabatlana aluına kiterä ala.
Kärim Kamal


text:
Tatarstannıñ yaña Konstiutsiäse parlament komissiälärendä tikşerelä
Tatarstannıñ yaña Konstiutsiäse parlament komissiälärendä tikşerelä
Mäğlüm ki, böten xalıq tarafına Konstitutsiäneñ yaña redaksiäse barı tik 28 fevral'dä berençe uqılışta qabul itkännän soñ ğına çığarıla. BTİÜ monıñ belän kileşmi. «Timägez Konstitutsiägä» digän möräcäğätendä moña töp zakonnı Rusiäneke belän täñgälläşterüne Konstitutsion komissiäläreneñ yabıq utırışlarında uzegezne saylağan xalıqtan qaçıp alıp barasız, häm anı xalıq tikşerüenä çığarğanda xalıqtan tayanıç sorarğa da cär'ät itä almıysız, digän bäyälämä birä.
Ä inde milli respublikalar, alarnıñ qanunnarın yaqlawçılarğa qarata ezärlekläwgä kilgändä, BTİÜ uzğan Xäter könen ütkärüdä qatnaşuçılarnıñ qayberäwlären prokuraturağa çaqırtıp, cawapqa tartuların häm küptän tügel «BocToчHый эkcпpecc» gazetasında milli mänfäğätlärne yaqlap çıqqan Tälğat Barievqa qarata cinäyät eşe quzğatunı demokratik qısalarğa sıymıy torğan ğamällär, dip sanıy.


text:
İzrael xökümäte fälästinnärgä yaña çikläwlär quya
Fälästin saylawlarında ciñep çıqqan radikal Hamas oyışması yaña xökümätne oyıştıraçaq.Bügen ul İsmail Haniyehnı premyerlek postına namzät itep bilgeläde. Hamasnıñ Fälästin Parlamentın kontrol itüenä cawap itep bügen İzrael kabinetı kisken çikläwlär qabul itte. Kabinet,İzraelneñ Fälästin xakimiätenä ay sayın cibärgän unmillionnarça dollar aqçanı tuqtata . İzrael ministırları xalıqara cämäğötçelekne dä fälästin xakimiätenä yardämne tuqtarğa çaqırdı ämma alar humanitar yardäm däwam itergä tieş dide
Min terrornı finansiäläw öçen aqça küçerügä qarşı.Bez aqçanıñ izrael däwlätenä zarar birü belän qızıqsınğan cinayätçe törkem qulına kerüen telämibez.
Hamas älegä İzraelgä qarata pozitsiäsen üzgärtergä cıyınmıy.Hamasnıñ Gazadağı citäkçese Mäxmüd Zahar ,İzrael bezneñ partnör yäki izrael xoquqi däwlät digän argumentlarnı qabul itmibez dip äytte kiçä.Hamas 2000.yıldan birle İzraelgä qarşı yaqınça 60intihar höcüme oyıştırdı.
Qayberäwlär säyäsi protsessqa qatnaşqan Hamas pozitsiäsen üzgärtäçäk dip uylıy. Dubaida urnaşqan Farsı Qultığı Tikşerü Üzäge ölkän analitiğı Mustafa Alani:
Onıtmasqa kiräk saylawlar ğädel häm demokratik ide , bu fälästin xalqınıñ teläge
Alani fikrençä , sanksiälär quyıp Hamastan qotılıp bulmıy,andıy eş demokratik prinsplarnı ğına zäğifläter ide. Analitik opozitsiädäge Hamas belän xakimiättäge Hamas şuluq närsä tügel,u üzgärergä tieş,şulayuq xalıqara cämäğätçelek häm İzraelneñ Hamasqa qarata mönäsäbäte üzgärergä tieş dip söyli .Alani Hamas söyläşülärdä bälkim dä rişwätçelek häm buldıqsızlıqta ğäyeplängän prezident M.Abbasnıñ Fatax firkasınnan täsirleräk bulır dip uylıy. Ul tağı Fatax ta başta İzraelne tanımağan ide, ämma säyäsi protsessqa qatnaşqaç anıñ da pozitsiäse üzgärde di Ämma İzrael belän Fälästinnär arasında yaqın kiläçäktä tınıçlıq söyläşüläre başlar digän işarälär kürenmi. Bügen İzrael oçqıçları 2 fälästinlene üterde färidä xämit