text:
Lvovda «Qırımtatarlar kimlerdir?» serlevalı lektsiyalar çerçivesinde qırımtatar halqınıñ muzıkası aqqında tarif etecekler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına tedbir teşkilâtçları – Krım SOS cemaat teşkilâtı ve Ukrainada Avropa Şurası Ofisidir.
«Qırımtatar muzıkası: klassik yoqsa modern» degen lektsiyanı medeniyet saasındaki menecer Halil Halilov oquycaq.
«Halil Halilov milliy vezin aqqında aytacaq, hanlıq zamanınıñ muzıkası, qırımtatar nağmeleriniñ hususiyeti, qavmiy reggi, caz, pank-ronk aqqında tarif etecek», – deyler teşkilâtçılar.
Lektsiya çarşenbe, noyabr 26 künü, saat 18:30 Mulârska, 2A adresi boyunca yerleşken Birinci lvov mediateka binasında keçirilecek.
Bundan evel Lvovda qırımtatarlarnıñ adetleri aqqında tarif etken ediler.


c: text/html

text:
Qırımda «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsi Ernest İbragimov, Rusiye Ceza Qanunnamesiniñ 205.5 maddesi boyunca (Terroristik teşkilâtınıñ faaliyetini teşkili ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak) cinayet etkeninen qabaatlandı, dep haber etti advokatı Lilâ Gemeci.
Onıñ sözlerine köre, şimdi İbragimov mahkeme qararına ile Aqmescit hastahanesinde psihiatrik ekspertizasını keçe.
«Mahkme ekspertizasını toqtatıp, müvekkilim adekvatmı, yoqmı ögrenmeyip tahqiqatçı qabaatlav bildirdi», – «Qırım birdemligi» Lilâ Gemeciniñ aytqanlarında alıntı ketire.
Advokatnıñ sözlerine köre, Ernest İbragimovnı cezaiy mesülietke çekmek içün sebep camide ekinci Bağçasaary «Hizb ut-Tahrir davası» iştirakçilerinen körüşkeni olğan.
İbragimov, tuvğan tilinde şaatlıq etmege aqqından faydalanıp, terciman olmasını istegen, mahkeme ise red etken.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye quvetçileriniñ fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda keçirgen tintüv ve tutuvlarğa qarşı narazılıq bildirdi. Müessise, halqara institutlarnı bu areketlerge qıymet kesmege çağırıp, soñki tutuv ve tintüvler aqqında malümatnı BM Baş Assambleyasınıñ sessiya baqıluvına çıqarmağa planlaştıra.
Ukraina Reintegratsiya nazirligi halqara toplulıqnı Qırımdaki tutuvlarğa cevap bermesine çağırdı.
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, sana donatmasını bozıp, alıp keteler.
Bugün malüm olğanı kibi, qırımtatar milliy Meclisi keçirilmesi mayıs 3 kününe planlaştırılğan Hıdırlez bayramını lâğu etti.
Bu qarar Aqmescitte Meclisniñ nevbetten tış toplaşuvında alındı. Onıñ sebebi – qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev ile yüz bergen ziddiyettir. Hatırlatamız, oña bugün Moskva avalimanından Qırımğa yol bermediler. Mustafa Cemilev qayd etüvden keçip olamağan soñ Kiyevge qaytmağa mecbur oldı.
Bunıñnen beraber, yarın Meclis vekilleri öz liderini qarşılamaq içün Ermeni Bazar sıñır noqtasına baracaq olalar.
Aynı şu zamanda öz başına tayinlengen Qırım «akimiyetiniñ» temsilcileri Hıdırlezni Rusiye musafirleri ile qayd etmege niyetleneler. Olarnıñ arasında Tatarstan Cumhuriyetiniñ yolbaşçılığı da bar.
Hıdırlez qırımtatar halqınıñ eñ esas baar bayramı olaraq tanıla. O quralay ayınıñ birinci aftasınıñ cuma künü qayd etile ve saçuv mevsiminiñ başlanmasını belgiley.


text:
Böyle bir fikirni qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev «BELSAT» telekanalına bildirdi.
O, dedi ki, Ğarp Qırım tezden qaytarılacağını vade ete.
«Men, sizler 1979 senesi Afğanistan işğalinden soñ cezalarnı kirsetken ediñiz, ve biz Sovetler Birligi dağıtılmasına qadar 10 yıl beklemege mecbur oldıq», – dep ayttı Cemilev.
Onıñ fikirince, Putin prezident olsa, Rusiye Qırım işğalinden vazgeçmez.
«Bu işğalniñ teşebbüsçisi olğan adam vazgeçmeycek. Onıñ içün ekseriyet Kreml akimiyeti deñişse, o da yekünleycegine ümüt ete», – dedi o.
«Bizler bilemiz de, Putin etrafında er şey yahşı degil. Bu cezalarnıñ aqibetleri endi is etile. İsyan içinde qopacaqtır. Cezalar ne qadar çoq olsa, o qadar tez sürette bu mesele al etilecek», – dep qoştı o.
O, şunı qayd etti ki, «doğrusını aytqanda, bizler Rusiye dağıtılmasından saqınamız».
«Çünki, ne de olsa, özek memleketi. Bu memlekette neler ola bile, bu da bizni raatsızlay», – dedi Cemilev. Hatırlatamız, tünevin Varşavada Cemilevni demokratiya ve insan aq-uquqlarını qoruv içün «Birdemlik» mukâfatınen taqdirlediler.
Mukâfatnı Poloniya prezidenti Bronislav Komorovskiy Poloniyanıñ sabıq prezidenti Leh Valensa ile taqdim ettiler. Tedbirde diger memleketlerniñ onlarnen lideri iştirak etti.
«Böyle bir mukâfatnı Leh Valensa ile birlikte Mustafa Cemilevge bergenimden şeref duyam. Bu mukâfat sayesinde bizler öz Avropa birdemligimizni ifadeley bilemiz», – dedi Komorovskiy.
Tedbirde Poloniya tış işler naziri Radoslav Sikorskiy, İsveçiya tış işler naziri Karl Bildt ve prezident saylavlarında ğalip çıqqan Petro Poroşenko iştirak ettiler.
Soñkisi Qırım «tezden serbest olacağını» vade etti.


text:
Çernomorskaya teleradiokompaniyasınıñ reberligine telekompaniya binasına kirmege ruhset berdiler. Avgustnıñ 4-de saba olarnı politsiya hadimleri kirsetmegen ediler.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, telekompaniya hadimleri ve jurnalistlerden ğayrı prokuratura vekilleri de keldiler, telekanal yanında Qırım samooboronasınıñ temsilcileri de buluna, lâkin ne sebepten jurnalistlerge bir kimse aytıp olamay.
Bu arada, telekompaniya binası yanında politsiya bulunmasını uquq qoruyıcılar «mahkeme qararı boyunca binanı qoruv vastaları» olaraq izaatladılar.
Reberlikke anahtalarnı qaytardılar ve telekompaniya hadimleri diger jurnalistlernen beraber binağa kirip, bütün tehnika çıqarılğanını kördiler – kamera, pült, bilgisayarlar. Olarnı daa cuma künü, avgustnıñ 1-de, çıqarğandırlar.
Avgustnıñ 4-de saba «Çernomorskaya» teleradiokompaniyasınıñ prezident vazifelerini eda etken Lüdmila Juravlövanı politsiya hadimleri «reberlik avalesine» esaslanıp, telekompaniyağa kirsetmediler.
ÇTRK uquqçısı Andrey Bespoyasnıynıñ aytqanına köre, politsiya hadimleriniñ areketleri qanunsızdır, ÇTRK vekilleri mahkeme ve prokuraturağa şikâyet etecekler.
Cuma künü, avgustnıñ 1-de, mahkeme pristavlarınıñ Federal hızmeti Qırımdaki muhalifet telekanalı «Çernomorskaya teleradiokompaniyasına» kelip, mal-mülkini tevqif etti ve bütün hadimlerini binadan quvdı.
Qırım RTPTsniñ «Çernomorskaya teleradiokompaniyasına» qarşı mahkeme davası birinci instantsiya mahkemesi tarafından bile baqılmadı. Buña baqmadan, telekompaniyanıñ bütün mal-mülki ve donatmaları tevqif etildi, böyleliknen şirket işi toqtatıldı, dep haber etti telekompaniya prezidenti vazifelerini eda etken Lüdmila Juravlöva. Teleradiokompaniya binasından tehnikiy donatmalar, esasen bilgisayarlar çıqarıldı.


text:
Fevral 12 künü, aqşam Qırımnıñ memuriy sıñırına yaqın yerleşken Çonğar köyünde, Noman Çelebicihan adına qırımtatar batalyonınıñ bazasında dava yüz berdi. «Küreş» radiosınıñ bergen haberine köre, «arbiy urbağa kiyingen silâlı insanlar bazanı zapt ettiler».
Muarririyetniñ malümatına köre, bazağa BTR kirdi, «silâlanğan insanlar ateş açtı». Zararlanğanlar aqqında haber etilmey.
Dava aqqında malümatnı digerleri de tasdiqlay.
Mudafaa nazirligi, Milliy politsiya ve Ukraina Tekükesizlik hızmeti tarafından izaatlar yoq.
Qırım.Aqiqat batalyonnıñ vekillerinen bağlanıp olamay.
Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi boyunca muzakereler keçken seneden başlap devam ete. Mecliste bu mesele boyunca bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa ve İçki işler nazirligi yolbaşçısı Arsen Avakovğa teslim etilgeni aqqında bildire ediler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ terkibine kirgen Ukraina Milliy Gvardiyasında qayd eteler ki, olarnıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi aqqında beyanatlar şimdilik tek arizalar seviyesinde qala, olar ise qanun tarafından qayd etilmegen.
Lenur İslâmov teşkil etilgen qırımtatar batalyonına arbiy nomerniñ berilmesini talap ete.


text:
Çarşenbe künü, dekabrniñ 18-inde, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyasınıñ oturışı keçecek, anda ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ qorçalavına dair rezolütsiya leyhası baqılacaq. Bunı Ukrainanıñ BMT-nda missiyasınıñ Twitter saifesinde bildireler.
Oturış saat 11:00 başlanacaq. Rezolütsiya qabul olunsa, o birden amelge keçecek.
"Adet üzre Baş Assambleya Yañı Yılnıñ ögünde rezolütsiya leyhalarını BMT-nıñ resmiy vesiqasına çevire. Dekabrniñ 18-inde Qırım yarımadasındaki insan aqlarnıñ qorçalavı aqqında ukrain rezolütsiya leyhası boyunca rey berüv keçecek", - dep BMT-nda Ukrainanıñ vekilliginiñ spikeri Oleg Nikolenko daa evel bildire edi.
Daa evel Ukraina Tış işler nazirligi, işğal etilgen Qırımda ukrain ve qırımtatarlarnıñ aqları «daima bozula», dep bildirdi. Müessise, «al-azırda Qırımda sahte qabaatlavlar boyunca eñ azından 35 qırımtatarı tutuldı», dep qayd etti.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov, noyabrniñ 27-nde işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvına dair laflar uydurıla, dep bildirdi.
Gaagadaki BM halqara mahkemesi Rusiyege Kyiv Moskvanı Ukraina şarqında terrorizmni maliye etkeninde ve Qırımda ırq ayırım yapqanında qabaatlağan Ukraina davasına cevap olaraq vesiqa azırlaması içün 2020 senesi dekabrniñ 8-ne qadar vaqıt berdi.
Ukraina, 2017 senesi dava açtırdı. Kyiv, Rusiye Donbastaki aydutlarğa qoltutıp, Terrorizmni maliye etüv ile küreş şartnamesini ve, işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa ve ukrainlerge basqı yapıp, ırq ayırımınıñ bütün şekillerini yoq etüv şartnamesini boza, dep ayta. 2019 senesi iyün ayında BM Halqara mahkemesi dava diñlevlerine başlağan edi.
Noyabrniñ 14-nde BM Baş assambleyasınıñ Üçünci komiteti Qırımda Rusiye işğali şaraitlerinde insan aqlarını qoruv qararını qabul etti.
Daa evel Birleşken milletler baş kâtip Antoniu Guterrişniñ işğal etilgen Qırımda bozulğan insan aqlarına dair birinci maruzasını aydınlattı. Maruzanıñ metni teşkilâtnıñ saytında derc etildi.


text:
İşğal altındaki Qırımnıñ rusiyeli sıñırcıları Ukraina vatandaşı olğan bir qadından urbası tübüne saqlanğan eki milliondan rubleden ziyade para (826 biñ grinva – QA) musadere etkenleri aqqında bildirmekte.
Bu aqta nazirlikniñ matbuat hızmetine istinaden «RİA Novosti» agentligi bildirmekte.
«Sorav neticesinde qadın, bu paranı «Qırımda ev satın almaq içün balalarına alıp ketkeni ve Ukraina keçiş noqtasında çekip alacaqlarından qorqqanı sebebinden, qayd etmege istemegeni aqqında aytqan», - dep bildire agentlik Rusiye sıñırcılarınıñ sözlerini.
Olar musadere etilgen para Rusiye nezaretindeki Canköy gümrük noqtasınıñ müfettişine berilgeni aqqında bildirmekte.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti bu hususta açıq bir izaat bermey.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından ilhaq etilgeninden soñ Ukrainanıñ esas qısmı ve yarımada arasında memuriy, lâkin aslında tam bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» olmaq üzre, üç kiriş-çıqış nezaret noqtası çalışmaqta.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» 98-inci oturışında imaye şaatı Şevket Kaybullayev yaqalanğan Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası yanında olıp keçken miting vaqtında bir de bir «qanunsız areketler» yapmağanını bildirdi. Bunı advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde yazdı.
«Meclis toplaşuvında (2014 senesi fevral 25 künü – QA) Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası yanında Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitingini keçirmek qararı qabul etildi. Meclis kâtibiyetine alınğan qararnı ealige kütleviy haber vastaları üzerinden bildirmege avale etilgen edi. Regional meclislerni haberdar etmek vazifeleri Meclis reisiniñ muavini Zaur Smirnovğa berilgen edi. Şaat, Meclis toplaşuvında olğan Ahtem Çiygozğa birisiniñ tarafından bir de bir vazife berilgenini körmedi», – dep aytıla advokatnıñ haberinde.
Polozovnıñ bildirgenine köre, 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası yanında şaat Meclisniñ bazı azaları, Zaur Smirnov, Refat Çubarov, Ahtem Çiygoznı körgen edi.
«Olar insanlarnı tınçlandırmağa tırıştılar. Ahtem Çiygoz yaşlı bir erkekni tınçlandıra edi. Şaat olarnıñ aytqanlarını ses-şamata olğanından eşitmedi, amma subet vaqtında olğan mimikağa köre böyle neticege keldi», – dep qayd etti advokat.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayonı Rusiye Taqiqat komiteti mayısnıñ 22-nde fail Bilâl Adilovnı sorğuğa çağırdı. Mart ayınıñ soñunda uquq qoruyıcılar onı Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında mabüslerniñ azat etilmesi içün dua oquğanda tutqan edi.
«Bugün Kiyev rayon Taqiqat komitetine daa bir taqiqat tedbirine ketemiz. Hatırlatayım, Bilâl Adilovğa qarşı Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 318-inci maddesi boyunca cinaiy iş açıldı. Barğan soñ taqiqatçı ne istegenini añlap, ileri planlarımıznı bilecekmiz», – dep ayttı Adilovnıñ advokatı Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa.
Martnıñ 29-nda Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında belgisiz insanlar Bilâl Adilovnı qaçırğan edi.
Video çıqarğan şaatnıñ telefonını yerge atıp, Adilovnı mikroavtobusqa mindirip alıp kettiler. Onı Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ Rusiye idaresine alıp kettiler.
Failge qarşı cinaiy iş açıldı, onı akimiyet vekiline qarşı zorbalıq qullanması ve telükege oğratmasında qabaatlaylar.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi Bilâl Adilovnı azat etmege qarar çıqardı. Taqiqatçınıñ apis cezasını berme muracaatı red etildi. Al-azırda Bilâl Adilov çıqmamaq şartı altında qala.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Qırım Cumhuriyet Devlet şurası» dep adlanğan qanunsız Qırım parlamentiniñ başı Volodımır Konstantinov yarımadada yaşayışınıñ bütün saaları boyunca keçici müddetiniñ plannı azırlaycaq teşkiliy gruppanı meydanğa ketirmege avale etti.
Bunı müessiseniñ press-hızmetinde bildireler.
Olğan malümatqa köre, böyle plan yaqın künleri azırlanmaq kerek.
Volodımır Konstantinov al-azırda Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Volodımır Putinniñ yarımadada Rusiye federal akimiyet organlarınıñ teşkilâtlandıruvı aqqında berilgen avalesi amelge keçirgenini hatırlattı.
Federal organlarınıñ çoqusı endi teşkil olundı, eki aftadan soñ bu iş soñuna yeter.
«Bizim esas vazifemiz, akimiyetiniñ, deputatlarınıñ, nazirler Şurası azalarınıñ esas vazifesi – Qırım Cumhuriyetiniñ sakinleri iç bir qolaysızlıqnen rastkelmesin dep, şimdiki keçici zamannı eñ yüksek seviyede keçirmekten ibarettir».
Bundan da ğayrı, «spiker» qabarcılıqsız yañı Qırımnı qurmağa vade etti.
«Biz yap-yañı Qrım Cumhuriyetini qurmaq kerekmiz. Bunı yapmaq içün unikal fırsatımız bar. Yañı Cumhuriyet qabarcılıq ve bürokratiyadan temizlenmek kerek. Bu bizim strategik yolumız ve printsipial mevamızdır. Qabarcılqnen bağlı olğan adiseler Qırımdan yoq etilecek», – işandıra Volodımır Konstantinov.
Malüm olğanı kibi, Ukraina Yuqarı Şurası Qırım parlamentiniñ dağıtıluvı aqqında qararnı taa martnıñ ortasında aldı.


text:
Aluşta civarındaki Körbek köyünde sovetler zamanında ev qurulmasına işletilgen musulman baştaşları tapıldı.
Bunı Aluşta şeer şurasınıñ milletlerara munasebetler icra komitetiniñ bölük yolbaşçısı Umer Çabanov bildirdi, dep haber ete 15 minut.
Memurnıñ aytqanlarına köre, avgustnıñ 8-de 1944 senesi viran etilgen eski musulman mezarlığında yerli sakinler ve Aluşta aqsaqallar Şurasınıñ vekilleri bir sıra baştaşnı taptılar, em de aman-aman dağılıp ketecek evniñ divarlarında baştaşlar tapıldı.
«Baqılmağan evlerniñ birinde ondan ziyade baştaş taptıq. Olarnı doğru ev temeline qoya ediler. Mencesine, mezarlıq yanında yerleşken hocalıq inşaatlar qurmasına bu baştaşlar qullanılğan edi», – dep qayd etti Umer Çabanov.
Onıñ aytqanlarına köre, baştaşlar zararlandı, lâkin adı, sanı ve doğuv tarihını oqumaq mümkün.
Bundan ğayrı, Körbek köyünde 1909 senesine ait medeniy miras, şu cümleden çeşme ve topraq altındaki suv çıqarılması içün kaptajlar tapıldı.
Eñ yaqın vaqıtta şeer şurası mütehassıslar ve Qırım müzeylerine muracaat etip, tarih içün müim bir yerni alğan yadikârlıqlar aqqında tam bir malümat berilmesini rica etecek.
Bundan evel Körbek köyünde cami qurulacaq yerde eski qırımtatar baştaşını taptılar.


text:
Kyivde faaller Yuqarı Rada binası ögünde qırımtatar bayrağını açtı. İstegen er kes, hususan deputatlar ve yardımcıları, Qırım sakinleri içün tileklerini yazdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bundan soñ bayraq Lvivge baracaq, yarın saat 10:00-da T.Şevçenko binası yanındaki meydanda açılacaq, istegenler tileklerini yazacaq, bundan soñ aynısı Odesada yapılacaq.
Bayraq Donetsk vilâyetinde tikildi ve bütün tilekler toplanğan soñ onı iyünniñ 26-nda – Qırımtatar halqınıñ milliy bayrağı kününde – Qırım ve esas Ukrainanıñ memuriy sıñırından Qırımğa uçuracaqlar.
Qırımtatar bayraq künü
Er yıl iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın tamğa tasvir etilgen kök bayraqtır. Tantanalı tedbirler em Qırımda, em esas Ukrainada, em çetelde ötkerile.


text:
Avropa birligi ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ iqtisadiy qısmınıñ imzalanuvı Avropa birliginiñ energetik infrastrukturası boyunca leyhalarnıñ tasdiqlanuvında ukrain menfaatınıñ esapqa alınacağını közde tuta.
Bunı NAK «Naftogaz Ukrainı» matbuat hızmeti bildire.
«Şu cümleden, Añlaşmanıñ «İnfrastruktura qullanuv saasında işbirlik» maddesi taraflar bir-biriniñ energetik saalarını ve imkânlarını köz ögüne almaq kerekligini belgiley», – denile beyanatta.
Bundan da ğayrı, Añlaşmada nevbetteki noqtalar da qayd etile, taraflar infrastruktura qullanuvına qol tutmalı, ihtiyac olğanda, mesleatlar keçirmeli ve ilâhre.
«Añlaşma Ukraina ve Avropa birliginiñ şirketleri yekâne uquqiy alanda işleycegini nazarda tuta ve memleketimiz Yekâne avropalı gaz çarşısınıñ müim qısmı ola»,– dedi NAK «Naftogaz Ukrainı» yolbaşçılığınıñ reisi.
Şirketniñ malümatına köre, Ukraina Avropa Birligi ile energetik işbirligi meselelrinde menfaatlarını qorçalamaq içün qoşma imkânnı elde ete.


text:
Uzğan atna premier-ministr urınına hiç kötelmägän keşeneñ bilgelänüen dä belgeçlär 8 yıl däwam itkän şuşı täräqqiät mantıyğında yasalğan çirattağı adım dip bäyäli. Tärcemäi xälendä küzläwçe digän yullar bulmasa da, 7 yıl buyına finans küzläw idaräsen citäklgän häm ildäge här milekneñ niçek yatqanın belgän Viktor Zubkov asılda şul uq dairä wäkile, di alar.
Belgeçlär äytüençä, Rusiä häm sovet tarixında da iminlek xezmätläreneñ cämğiättä bu qädär kiñ cäyelgäne äle bulmağan.
FSB başlığı Nikolay Patruşevnı inde äytep torası yuq, eçke eşlär ministrı Räşit Nurgaliev, Tamojnya xezmäte başlığı Andrei Belyaninov, Migratsiä xezmäte başlığı Konstantin Romodanovskiy, Rosoboroneksport başlığı Sergei Çemezov, mädäniät häm massaküläm kommunikatsiälär idaräse başlığı Boris Boyarskov häm tağın küplär prezident ütkän yulnı ütkännär, qayberläre, äytik Belyaninov yä Çemezov kebekläre, xättä anıñ belän bergä xezmät itkän.
Kiläse yılnıñ martında ütäçäk prezident saylawlarında iñ yış telgä alınğan 4 namzätneñ 3se dä – şul uq "siloviklar".
Berençe vitse-premier Sergei İvanov tormış yulın Putin şikelle Leningrad KGBsında başlağan. Tağın ber vitse-premier Sergei Narışkin, şulay uq, Putin şikelle, tışqı küzläw üzägendä belem estägän. Timer yullar başlığı Valdimir Yakunin sovet çorında tışqı säwdä komitetı häm Berläşkän Millätlär oyışmasında xezmät itep xärbi büläklärgä layıq bula alğan.
Mäskäwdäge wazğiät analizı institutı belgeçläre äzerlägän xisapqa qarağanda, bügenge Rusiädä bay eşquar häm oliğarxlarnıñ säyäsi yoğıntısı "siloviklar" belän çağıştırğanda inde yuq däräcäsendä. İqtisadi qüätkä iä bulunıñ ber yulı – däwlät qaramağındağı mega-korporatsiälär tözep alarnıñ başına basu.
Belgeçlär monı Könyaq Aziä illärendäge avtoritar kapitalizm belän çağıştıra.
Soñğı misal itep MiG, Suxoy häm Tuploev şirkätläre nigezendä tözelgän Berläşkän Avia korporatsiäne, yä isä başında şul uq Narışkin bulğan Berläşkän köymä tözüçelär kompaniäsen, yä is Vneştorgbanknı kiterep bula.
Belgeçlär farazına qarağanda, kiläçäktä mondıy mega-korporatsiälär Rusiäneñ saqlanu, atom häm maşina tözü tarmaqların da qabıp yotaçaq.
ali ğilmi


text:
Advokat Nikolay Polozov Rusiye akimiyeti kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa çıqarğan ğıyabiy ükmüne qarşı istinaf şikâyetini berdi, dep bildirdi. İyünniñ 1-nde Aqmescitteki mahkeme onı 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamenti ögündeki «qalabalıqlarnı teşkil etkeninde» qabaatlap, altı yıl apis cezasına ve para cezasına üküm etti.
«Refat Çubarovğa çıqarılğan ükümge ve uydurılğan sebeplerden meni Refat Çubarovnıñ imayecisi olaraq davağa almağan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qadısı Viktor Vasilyevniñ qararına qarşı istinaf şikâyetini berdim. Üküm bar, qanunsız qararnı şikâyet etmege imkân da peyda oldı. Ebet, istinaf baqıluvınıñ keyfiyeti ve neticelerinen bağlı hayallarım yoq, amma bu Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmek içün şart ola», – dep qayd etti Polozov.
Üküm çıqarılğan soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ tayinlengen advokatı Aleksandr Osokin da ğıyabiy ükümni şikâyet etecek, dep bildirdi. Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı esnasnı ve çıqarılğan ğıyabiy ükümni «ayıp mahkeme» dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Çubarovğa qarşı mahkeme ükmüni «qanun ve cenk adetleriniñ bozuluvı» olaraq tasnif etti.
Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Aqmescitte çıqarılğan mahkeme ükmüni «uquq ceetinden boş» dep adlandırdı. O, Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege niyetlene, dep bildirdi.
Mayısnıñ 24-nde olıp keçken oturışuvda qabaatlav Çubarov içün 9 yıl apis cezası berilmesini istedi. Meclis reisi qabaatlav tarafınıñ talabını izaatlap, Qırımdaki «mahkeme» onıñ ayatına tesir etmeycek, dep ayttı.
2020 senesi martnıñ soñunda Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 1-inci maddesine (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq areketlerge çağıruv) açıldı.
Bıltır iyül ayında Aqmescitteki mahkeme Çubarovğa qarşı cinaiy davanı temelden baqıp başladı. Tayin etilgen advokat Aleksandr Osokin Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisine qarşı mahkemeni şikâyet etti.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı yañı repressiya dalğasını başlattı».
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bu davanı qanunsız dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açqan cinaiy dava sebebinden tahqiqat başlatqan edi.


text:
Oktay Üzbäkstan prem’yer-ministrı belän küreşte
Törkiyä ilbaşı urınbasarı Üzbäkstanda oçraşularda qatnaşa
Törkiyä ilbaşı urınbasarı Fuat Oktay Üzbäkstanğa säfäre qısalarında prem’yer-ministr Serdar Umurzakov belän küreşep söyläşte.
Alar Törkiyä – Üzbäkstan qatnaş iq’tisadi komissiyäseneň 6 nçı cıyılışı uzaçaq qunaqxanädä üzara küreşep söyläşkännän soň oçraşu Üzbäkstannıň säwdä häm tışqı êşlär ministrlıqları wäkillekläre belän Törkiyäneň Taşkenttağı tulı wäqalätle ilçese Olgan Bekar qatnaşında däwam itte.
Umurzakov Oktayğa Üzbäkstanğa kilüläre öçen räxmät äytte , Oktay da biredäge qunaqçıllıq öçen Umurzakovqa räxmät belderep Üzbäkstanda üzlären öydä kebek xis itülären citkerde.


text:
Rusiyeli advokat Nikolay Polozov öz Twitter saifesinde 25 noyabrde, onıñ müşterisi Hayser Cemilev, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu azat etilgenini haber etti.
«Hayser azatlıqta!», – dep yazdı Polozov.
24 noyabrde Polozov haber etti ki, Astrahan mahkemesi Heyser Cemilevniñ artından memuriy nezaret alıp barılacağı aqqında qararnı lâğu etkenini haber etken edi. Bu oña Rusiyeden tış çıqmağa imkân berecek.
Cumaertesi künü, 26 noyabrde, Hayser Cemilevge belgilengen ceza müddeti soñuna yetecek. Lâkin, Rusiye qanunlarına köre, onı, müddetniñ biteceginden ögüne soñki iş kününde, yani cuma künü, 25 noyabrde, yibermek kerekler.
2013 senesi o, aileniñ dostu olğan Fevzi Edemovnı muqaytsızlıq ile babasınıñ tüfeginden öldürgeninde qabaatlandı.
Qırım işğal etilgen soñ Rusiye taqiqat organları onıñ işini ğayırdan baqmağa qarar aldılar. Hayserni Aqmescit apishanesinden Krasnodar bölgesine alıp ketti.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yüksek mahkemesi, Hayser Cemilevge Krasnodar mahkemesi tarafından tainlengen 5 yıllıq apis müddetini bir-buçuq yılğa qısqarttı. Bunen beraber Kyivniñ Dnepr mahkemesi 2015 senesi aprel ayında oña ceza müddeti olaraq 3 yıl 8 ay apis cezasını belgilegen edi.


text:
«Strategiya-30» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri martnıñ 30-nda aqşam Moskvada siyasiy mabüslerniñ azatlığı içün daa bir aktsiya ötkerdi. Olar koronavirus tarqalğanda azatlıqtan marum etüv yerlerinde bulunmaq, hususan Rusiye apishanelerinde tutulğan qırımlılar içün ne qadar telükeli olğanını hatırlattı. Aktsiya pandemiya şaraitlerine köre yapıldı, dep tarif etti tedbir iştirakçisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa.
«Sankt-Peterburgda ve Moskvada bütün narazılıq aktsiyalarına izin berilmey, özümiz de şimdi soqaqqa çıqıp, bir numayış yapmağa tevsiye etmeymiz. Yalıñız internet qullanıcıları içün simvolik bir fleşmob keçirdik – tibbiy maskalar taqıp ve keçkenlernen alâqada olmayıp, Moskvanıñ Ğarbiy okrugında. Bugünki vazifemiz – er keske ve er bir insanğa COVID-19 pandemiya vaziyetinde Rusiye apishanesinde bulunuv mabüslerniñ ayatı içün telükeli olğanını hatırlatmaqtır», – dep añlattı Lavreşina.
Onıñ qayd etkenine köre, internette malümat tarqatmaq pek emiyetli ola.
«Şimdi ağdaki fleşmob pek müim! Bir çoq insan cemaat fikrini deñiştire bile, virus olğan soqaqqa çıqmayıp, ağda, keniş destek almaq mümkün. Ne qadar hucur olsa da, bir çoq insan evde oturıp, birdemlik köstermege ögrene, çünki daa evel belli olmağan şeylerni diqqatnen baqmağa vaqıt bar. Siyasiy mabüsler içün amnistiya – bu ğaye ağnı sarmalı. Bu pek müim», – dep qayd etti Lavreşina.
Aq qorçalayıcı ve cemaat teşkilâtları dünya toplulığına muracaat etip, Rusiye işğal etken Qırım apishanelerinde koronavirus tarqaluv telükesine seslenmesine çağırdı.


text:
Ukraina Silâlı Quvetleri Baş ştabınıñ yolbaşçısı Viktor Mujenko, NATO Arbiy komitetiniñ oturışuvında Türkiye Ukrainağa «pek ziyade» qol tuttı, dep bildirdi.
Mujenko: «Türkiye bizge, cümleden, emekdaşlığımıznıñ yañı yönelişleri olğan hümanitar ve konsultativ yardım, Silâlı quvetlerniñ logistikasını meydanğa ketirüv ve Ukrainağa maddiy yardım berüv meseleleri boyunca pek ziyade qol tuttı», – dedi.
O, NATO baş ştabları reisleri tarafından Ukrainadaki ortaqlarına qarşı kritik çıqışlar ya da qaydlarnıñ yapılmağanını, aksine, Arbiy komitetiniñ NATO-Ukraina formatındaki oturışuvnıñ er bir iştirakçisi tarafından Ukrainanıñ topraq bütünligine pek qaviy qol tutuvnıñ ifade etilgenini ilâve etti.
Onıñ aytqanına köre, Ukrainanıñ «Javelin» tipinde tanklarğa qarşı raketa sistemlerini almaycağına dair izaatlar kerçekke zıt kele.
Baş ştabınıñ yolbaşçısı, Ukrainanıñ arbiy hadimleri tarafından bu çeşit silâlarnıñ qullanılmasına azırlıq yapılğanı kibi, bu silâlar ile vastasız şekilde silâlandırılacaq arbiy strukturalarnıñ meydanğa ketirilmesi boyunca teşkiliy tedbirler endi yapıla, dep qayd etti.
2017 senesi dekabrniñ soñunda AQŞ prezidenti Donald Trampnıñ memuriyeti Ukrainağa öldürici silânıñ bir qaç tipini satmaq içün litsenziyanı tasdiqladı. Bundan soñ Amerikanıñ kütleviy haber vastalarında, cümleden, 35 fırlatıcı tertibatı ile 210 raketası olaraq «Javelin» raketa kompleksleri bahis mevzusı olğanları aqqında bildirüvler peyda oldı.


text:
London School of Economics
London School of Economics, LSE (London iqtisad häm säyäsät beleme mäktäbe) – 1895. yılda barlıqqa kilgän maxsus yuğarı belem birü yortı. Ul London Universitetı kollejları sistemasına kerä häm üniversitet däräcäsendä belem birä (BA, MA/MS, PhD). Bu mäktäb üzen dönyanıñ ictimaği fännär ölkäsendä äydäp baruçı institut dip atıy.
"The Guardian" gäzite işäpläwençä, LSE Böyekbritaniädä Oksford universitetınnan qala ikençe yuğarı uqu yortı sanala.
LSE'da uqıp çıqqan Tatarstanlılar: Oskar Prokopyev - Qazan şähäre xakimiate başlığı urınbasarı, şähär xakimiate finans idaräseneñ başlığı [1] [2].
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Çığanaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ Şähri Qazan gäzite(үлe cылTaMa)
- ↑ Qazan şähäre xakimiateneñ räsmi säxifäsendä O.V.Prokopyev biografiäse (Urısça), archived from the original on 2007-12-21, retrieved 2007-12-15


text:
Bunı İTAR-TASS agentligine Qırımnıñ qanunsız ükümetiniñ birinci baş nazir muavini Rustam Temirgaliyev bildirdi.
Müessise şahsiyleştirüvinen meraqlanğan yatırımcılar bar, lâkin Temirgaliyev olarnıñ adlarını seslendirmey.
«Şimdi (bu kim olğanını) aytmağa istemeyim – bazarertesi kününden başlap yarış olacaq, eñ yaqın künleri yarış şartları belgilenecek, o, ilân etilecek», – dedi o.
Temirgaliyevniñ aytqanına köre, «Çernomorneftegaz» yatırımcılar tarafından büyük bir meraq doğura ve birinci mesleatlar endi olıp keçti. Añlaşmanıñ fiyatı daa belgilenmedi, lâkin şahsiyleştirüv yatırımcılardan içtimaiy infrastrukturağa para berilmesini talap ete bile.
«Eñ esası – qoşma şartlar. Şirketniñ fiyatı şimdi o qadar müim degil. Bizler yatırım aqqında aytamız, kim bile, belki de, qoşma bir şart olaraq Qırım mesken yerlerini gaznen temin etüv olacaq», – dep ayttı Temirgaliyev.
Bundan evel Qırım akimiyeti şirketni satuvğa çıqaracaq edi, «Gazprom» ise iddia etecek oldı.
Martnıñ 24-den başlap Qırımda gaz ihtiyacı «Çernomorneftegaz» Qırım cumhuriyet müessisesi çıqarğanları tarafından temin etile. Bunıñ kibi qararnı Qırımnıñ qanunsız parlament deputatları tarafından qabul etildi.


text:
Kenişletüv ve Avropa qomşulıq siyaseti boyunca Avropa komissarı Štefan Füle sentâbrniñ 11-de Kiyevni ziyaret etecek.
Bu aqqında Avropa komissarınıñ bu aftalıq cedvelinde aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Sentâbr 11-13 künleri Füle er yıllıq Yalta Avropa strategiyası konferentsiyasında iştirak etecektir. Bu sefer tedbir Kiyevde ötkerilecek.
Sentâbr 11-12 künleri Ukrainanı Avropa parlamentiniñ prezidenti Martin Schulz de ziyaret etecek.
Sentâbr 12-de ise Avropa komissiyasınıñ prezidenti José Manuel Barroso da Ukrainanı ziyaret etmek kerek.


text:
Noyabr 21-de Ukraina İtibar ve Azatlıq Kününi qayd ete.
Kiyevde ve memleketniñ diger şeerlerinde 2013 noyabr – 2014 fevral aylarında kütleviy narazılıq numayışlarda elâk olğanlarnıñ hatırasına bağışlanğan tedbirler keçirilecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Umumtasil mekteplerde İtibar dersleri, Yevromaydan iştirakçileri ile körüşüvler ve Nebesnaya Sotnâ Qaramanlarınıñ hatırasına bağışlanğan dersler keçirilecek.
Paytahtnıñ merkezinde nizam üç binden ziyade militsiya hadimi tarafından nezaret etilecek, dep haber ete Kiyevde Ukraina İçki İşler Nazirliginiñ Baş idaresiniñ matbuat hızmeti.
İtibar ve Azatlıq Kününi noyabr 13 künü Ukraina prezidenti Petro Poroşenko öz avalesi ile belgiledi.
Noyabr 21 künü Kiyevniñ merkezinde Yevromaydannıñ başlanmasına temel qoyğan kütleviy narazılıq mitingniñ keçirilmesine bir yıl tola. Qırım sakinleri de özlerini Maydanda em tınç mitinglerde, em de ciddiy qarşılıqlarda faal alıp bardılar.


text:
Rusiyeniñ «Kavkaz» limanında yük maşinaları Keriç parom keçitinden keçmek içün 93 saat devamında Keriç parom keçitini beklep tura. Bunı fevral 18 künü «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetinde qayd ettiler ki, al-azırda Rusiye tarafından parom keçitine 952 maşta toplandı, Qırım tarafından – 121 maşna.
Bundan evel Keriç parom keçitinde yolda aşhane ve qızmaq içün punktlar quruldı.
Fevral 16 künü aqşam, yük maşnalarınıñ aydavcıları Rusiyenıñ Krasnodar ülkesinde zapt etilgen Qırımğa alıp barğan Keriç parom keçitine yolunı qapatqanları aqqında haber etilgen edi. Böylece, buz örtüsi ve ava bozulğanı sebebinden çoq beklemege mecbur olğan aydavcılar itiraz bildiler.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesi ile birleştirgen esas naqliye bağıdır. Ukraina qanunlarına köre, Keriç keçiti üzerinden Qırımğa kiriş yasaq etile ve devlet sıñırını keçüv qaideleriniñ bozulması sayıla.


text:
Bazarertesi künü, mayısnıñ 20-sinde, tamirlev sebebinden Aqyarnıñ bir qısmı yarıqsız qalacaq. Bu aqta "Sevastopolenergo" bildirmekte.
Müessise malümatına köre, saat 9:30 - 11:00 bu adresler boyunca yarıq olmaycaq: Gagarina caddesi, 19-29; Yefremova soq., 1-A, 1; Şçelkunova soq., 1-15.
9:00 - 17:00 yarıq böyle adresler boyunca olmaycaq: 19 Portsyezd soq., Kolhoznaya soq., Uzlovaya soq., Çernoreçenskaya soq., Sovhoznaya soq.
Bir kün evel "Sevastopolenergo" şeerde mayıs ayında yarıq söndürilüviniñ cedvelini derc etti.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.


text:
«Grivnanıñ yerine rubl qullanıp başlandı, amma, umumen grivna ğayıp etilecek zamanı belgilenmedi. Bunıñ aqqında biz şahıs ve şirketlerni bir ay evelsi haberdar etermiz», – dedi R. Temirgaliyev.
Grivnanıñ resmiy yürüşi toqtatılğan soñ, Qırımda ukrain paralarnı rusiye parasına problemsiz deñiştirmek mümkün olacaq.
«Grivna naqit ve naqitsiz dönüvinden çıqqan soñ, onı deniştirüv noqtalarda Merkeziy bank kursı boyunca serbest deñiştirmek mümkün olur», – qayd etti R. Temirgaliyev.
Rusiye Merkeziy bankı bazı ukrain maliye müessiselerniñ faaliyetini yasaq etti, olarnıñ arasında «Privatbank» (Dnepropetrovsk ş., Ukraina), «Vseukrainskiy aktsionernıy bank» PAO «ViEyBi Bank» (Kiyev ş., Ukraina),
PAO «Bank «Kiyevskaya Rus» (Kiyev ş., Ukraina) ve AO «İmeksbank» (odesa ş., Ukraina).


text:
Keçirilüvi mayısnıñ 3-ne planlaştırılğan «Qırım yürüşi» COVID-19 pandemiyası sebebinden belli olmağan vaqıtqa qaldırıldı. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi Refat Çubarov Facebookta bildirdi.
«Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız aktsiyasınıñ yañı künü Ukrainadaki epidemiologik vaziyetine köre belgilenecek», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, aktsiyanıñ ştabı uzaqtan bağda olıp, lokal körüşüvler keçire ve aktsiyağa azırlanmağa devam ete.
Meclis reisi Çubarovnıñ qayd etkenine köre, «Qırım yürüşiniñ» keçirilüvine Qırımda Rusiye tahqiqatçıları oña qarşı açqan dava degil, tek koronavirus tesir ete bile.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Avgustnıñ 2-sinde Rostov-na-Donu (Rusiye) şeerinde Şimaliy Kavkaz bölgesiniñ arbiy mahkemesinde, terrocılıqta qabaatlanğan cemaat jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ davası boyunca mahkeme oturışında, onıñ YouTube kanalından videolarnı tetqiq ettiler. Bunı Qırım.Aqiqatqa tefsir bererek, advokat Emil Kurtbedinov aytıp berdi.
"Narimannıñ YouTube kanalından onğa yaqın video yazılarnı baqıp çıqtılar. Bu videolarnı dört kategoriyağa bölmek mümkün. Lâdiniy, yani dinge ait olmağan bayramlar ve İslâmnıñ olarğa munasebeti aqqında videolar. Ekinci kategoriya - musulmanlarnıñ taqibatınen ve "Hizb ut-Tahrir" davalarınen bağlı mevzulı videolar. Üçüncisi - Qırımda mitingler ve islâm bayramları aqqında ve akimiyet olarnı yasaqlamağa tırışqanı aqqında video yazılar. Dırtüncisi ise tarihiy mevzularğa ait, anda Nariman, Halifat ve Osman Devleti dağılması ve Qırımnıñ XVIII asırda ilhaqı aqqında aytıp bere", - dep añlattı advokat.
Kurbedinov, bu videolarda terrorcılıqqa çağıruv yoq, dep saya.
"Anda qanunğa qarşı bir şey yoq. Adamnıñ, islâmiy noqta-i nazardan dünyağa bağmağa aqqı bar. Ve biz bugün baqqan malümatnıñ terrorcılıq propagandasına iç alâqası yoq. Bu - musulman blogeriniñ sade videoları", - dedi o.
Advokatnıñ fikrince, tahqiqat, müşterisiniñ qabaatlavını doğru hasiyetlemey.
"Bu misalde Rusiyede terorristik sayılğan "Hizb ut-Tahrir"ge aitlik aqqında Rusiye CK-niñ 205 maddesi daa "lâyıq" körüne, çünki Nariman bu teşkilât aqqında çoq ayta. Amma, kene de, üçünci şahıs adından, teşkilât azası kibi degil", - qoştı Kurbedinov.
Ristov-na-Donu Rusiye şeerinde Ukraina baş konsulı Taras Malışevskiy, SİZOda terrorcılıq propagandasında qabaatlanğan qırımtatar blogeri Nariman Memedeminovnı ziyaret etti.
2018 senesi martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Mayıs 6-da Zaporojye vilâyetindeki Melitopol şeerinde qırımtatarlar qayd etken Hıdırlez bayramı teşkil etildi. Merasimni Melitopol şeer yolbaşçısı Sergey Minko ve Zaporojye vilâyeti regional meclisiniñ reisi Ridvan İbraimov açtılar. Bu aqta Qırım tarihçısı Gulnara Bekirova Facebook saifesinde yazdı.
«Ava salqın olğanına baqmadan, bayram sıcaq müitte keçti. Şeer akimiyeti ve şeer milliy cemiyetleriniñ temsilcileri, yerli sakinler Melitopol qırımtatarlarınıñ musafirleri oldı. Bu yerde «Güzel Qırım» yır ve oyun qırımtatar halq ansambli, «Çereşnâ» veteranlar horı, Melitopol qaray cemiyetiniñ oyun taqımı kontsert programmasını taqdim ettiler. Adet üzre bayram pilâv ve muzakerelernen yekünlendi», – qayd etti Gulnara Bekirova.
Kiyevde Hıdırlez bayramı mayıs 7-de «Qırım alanında» («Krımskaya polâna») «PaskaFest» festivali çerçivesinde keçirilecek. Ziyaretçilerni Qırım aşları, master-klasslar bekleycek, bu yerde suvenirlerni satın almaq ve hayriye lotereyada iştirak etmek, Cemil Karikov yolbaşçılığında «Maqam» muzıka mektep-studiyası iştirakçileri tarafından ananeviy qırımtatar aletlerinen çalığnan qırımtatar halq muzıkasını diñlemek mümkün olacaq.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayramğa bağışlanğan merasim mayıs 3-te teşkil etile. İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Hıdırlez türk halqlarınıñ eñ büyük bayramlarından biri ola, onı XIX asırda üç kün devamında qayd ete ediler. Onı mayıs 6-da, Hıdır (al-Hıdır) ve İlyas azizleriniñ yer yüzünde körüşkenleri künü olaraq qayd eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırım advokatı Emil Kürbedinovnıñ yaqalanması ve evinde keçirilgen tintüv sebebinden mahkemeden aldın taqiqatnı başlattı. Bunı QMC prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesi (azatlıqtan qanunsız alda marum etüv), 162-nci maddesi (mesken bütünliginiñ bozulması), 397-nci maddesi (imayeci ya da şahıs temsilcisiniñ işine qarışuv) belgilegen cinayet çizgilerine köre üç cinaiy esnasnı taqiq etmege başladı», – dep aytıla haberde.
Matbuat hızmeti mezkür malümatnıñ Ukraina mahkemeden aldın taqiqatlar cedveline kirsetilmesiniñ sebebi İnternet ağında Kürbedinovnıñ yaqalanması ve evi ve diger mal-mülk obyektlerinde keçirilgen tintüvlerge dair bir çoq yazı oldı.
Salı künü, yanvar 31-de, Kyivde Emil Kürbedinovğa qoltutmaq maqsadı ile «İmayesiz imayeciler» adlı aktsiya keçirilecektir. Tedbirde cemaat teşkilâtları, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri, advokat, faal, halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlar ve Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ temsilcileri iştirak etecektir.
Advokat Emil Kürbedinov yanvar 26 künü Bağçasarayda Rusiyeniñ silâlı hızmetleri tarafından yaqalandı. O, qırımtatar faali Seyran Saliyevniñ evine, uquqiy yardım köstermek içün kete edi. Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi advokat Emil Kürbedinovnı Memuriy qanun bozuvları Kodeksiniñ 20.3 maddesi (Natsist timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı) boyunca qabaatlı olaraq tanıdı ve 10 künge apis etti. Bunıñ sebebi – Kürbedinov «Vkontakte» saifesinde 2013 senesi Aqmescitte «Hizb ut-Tahrir» mitingi aqqında yazını paylaşqanı oldı.
Kürbedinov siyasiy işlernen oğraşqan qırımlı advokatlardan biri ola. Onıñ özü ve zenaatdaşları bu yaqalavnı – onıñ advokatlıq faaliyetine qaba şekilde keder etüv olaraq tanıylar.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova, Qırımda tevqif etilgen faal Oleg prihodkoga ilâcı ve közlügini almağa yardım etmege Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa rica etti.
"Alınğan haberge köre, Oleg Prohodkonıñ aşqazan ve urologiya hastalıqları bar. Tuvğanları oña kerekli ilâclarnı ve közlükni yolladı. Amma SİZO hadimleri bu yollamanı oña bermey", - dep yazdı Denisova Facebookta.
O, "Ukraina vatandaşınıñ aqlarını kütmek içün, yani kerekli ilâc ve közlükni almaq içün, acele tedbirlerni körmege" talap ete.
Prihodkonıñ advokatı Nazim Şeihmambetov, tevqif etilgen faal Oleg Prihodkoğa, soyları Aqmescit SİZOsına yollağan ilâclarnı bermeyler, dep Qırım.Aqiqatqa haber etti.
Prihodkonıñ tutulğanını oktâbrniñ 10-nda saba kezlevli ukrain faali, yedinci çağırılış Ukraina halq deputatı Eduard Leonov haber etti. Faalniñ ömür arqadaşı Lübov Prihodko da tutulğan edi.
FSB hadimleri Rusiye Ceza kodeksiniñ 223.1 (patlayıcı maddelerni qanunsız azırlanması) ve 205 (terror ücümi) maddelerine istinaden qabaatlay.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Saq rayonınıñ Orehovo köyünde Oleg Prihodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler. Rusiye quvetçileri Prihodkonıñ evinde keçirilgen tintüvni izaatlamadı. 2016 senesi iyün ayında Rusiye quvetçileri faalni maşinasındaki ukrain nomeraları içün tutqan edi.


text:
İyül 27-sinde, bazarertesi künü, Kyivde üç yaşındaki Musa Süleymanovnıñ duası keçirildi. Balanı iyül 26-sında Aqmescit rayonınıñ Vasiyet qasabasında ölü taptılar. Duağa 120 qadar adam keldi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber etti.
Duağa kelgenlerniñ arasında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis müavinleri Ahtem Çiygöz ve İlmi Ümerov, Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, Meclis azası Eskender Bariyev bar edi.
"Bugün biz mında dua keçirmek içün keldik, çünki tünevin küçük Musa Süleymanovnı taptılar ve bugün defin ettiler. Ve bugün biz, qırımtatarlar, musulmanlar kibi, bütün halqnen beraber Musa içün dua etmek içün mında toplandıq", - dedi qırımtatar faal İsmail Ramazanov.
İyül 27-sinde Aqmescit rayonınıñ Vasiyet (Stroganovka) köyünde, iyül 26-sında bir qaç künlük qıdıruvlardan soñ tapılğan üç yaşındaki Musa Süleymanovnen vedalaştılar.
Aqmescit civarındaki Mamaq (Stroganovka) köyünde iyülniñ 26-nda üç yaşında Musa Suleymanovnıñ cesedi tapıldı.
Oğlançıq iyülniñ 24-nde ğayıp oldı. Balanı Rusiye politsiyasınıñ hadimleri, kinologlar, Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idare vekilleri ve «Liza Alert» teşkilâtınıñ göñüllileri qıdırdı.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi üç yaşında Musa Suleymanovnıñ iyülniñ 24-nde Aqmescit civarında Mamaq köyünde ğayıp oluvınen bağlı cinaiy dava açtı. Qırımnıñ Rusiye prokuraturası Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «v» noqtasına istinaden – küçük bala öldürilüvi – cinaiy dava açtı.
Elâk olğan oğlançıq - cemaat jurnalisti, ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir dava"sınıñ iştirakçisi Ruslan Süleymanovnıñ oğlu.


text:
Amerika Qoşma Ştatları, Rusiyeniñ arbiy iddialarınıñ artması sebebi ile Arbiy deñiz quvetlerindeki Ekinci flotnıñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesi planları aqqında bildirdi.
AQŞ ADF komandanı admiral Con Riçardson, Ekinci flotnıñ mesüliyet zonasına Şarqiy yalı boyu ile Şimaliy Atlantikanıñ kirecegini bildirdi. Admiralnıñ aytqanına köre, bıltır ilân etilgen milliy mudafaa strategiyası, büyük devletler arasındaki arbiy yarışmanıñ ğayrıdan başlağanına açıqtan işaret ete. Bu strategiyada üstünlik Rusiye ve Çinge qarşılıq kösterilmesine berile.
Maliy maqsatlar ve, BBCniñ qayd etkenine köre, «struktura sebepleri»nden dolayı dağıtılğan Ekinci flot, bundan evel olğanı kibi, aynı şu yerde – Virciniya ştatı, Norfolkta yerleşecek. Baş komandan Norfolktaki bazada «Corc Buş» uçaq gemisiniñ kogertesinde çıqış yaptı, dep bildirdi Azatlıq Radiosı.


text:
Mısırda eki trenniñ çatışması neticesinde eñ az 33 insan elâk oldı ve daa 66 kişi yaralandı. Bu aqta Reuters yerli akimiyetke esaslanıp bildire.
Facialı adise Sohag şeeriniñ şimalinde oldı.
Trenler relslerden çıqtı, eki vagon bozuldı, daa bir vagon avdarıldı. Çatışma yerine tahminen qırq acele yardım maşinası yollanıldı. Olar yaralanğanlarnı yaqın hastahanelerge alıp kete.
Mısır tren hatları regiondaki eñ eski ve büyük soylarından biri ola, şunıñ içün, agentlikniñ malümatına köre, böyle qazalar sıq-sıq ola.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Almaniya kantsleri Angela Merkel, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile telefon vastasınen subetleşti.
Devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildire ki, subetdeşler Minsk añlaşmalarına riayet etmeli, dep qayd ettiler.
Ukraina prezidenti mahbüs Nadejda Savçenkonıñ azat etilmek kerekligi aqqında ayttı.
Devlet reberleri Üç taraflı kontakt gruppasınıñ dekabr 24-te ve 26-da Minskte körüşüvi ötkerilecegini belgilediler.
Petro Poroşenko, Angela Merkel, François Hollande ve Vladimir Putin bir qaç künden soñ telefon mesleatlarına devam etmege keliştiler.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ orman ve av hocalığı boyunca «Devlet komiteti» yarımdanıñ tabiat-orman obyektleriniñ ziyareti içün ödevni belgiledi.
Bunı müessiseniñ yolbaşçısı İvan Magda iyül 31 künü Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyası devamında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Faaliyet kene başlandı, evelden ise bütün zaruriy vesiqalar toplanıla edi», – dedi Magda.
O, obyektlerniñ cedveli müessiseniñ resmiy saytında olğanını bildirdi. Bunıñ ile bazı vatandaşlar obyektlerni bedava ziyaret etecek ola. Olarnıñ sırasına Ulu Vatan Cenkiniñ veteranları, ÇAES qazasınıñ aqibetlerini yoq etkenler, yarımadanıñ nasıldır bir rayonınıñ yerli sakinleri kire.
Bunıñ ile Magda işbu faaliyetni amelge keçirgen adamnıñ hızmet şeadetnamesini, çek ya da talonnı talap etmege teklif etti.
«İylekârlar bar olğanı sır degil, bu kibi insanlarnı defalarca tutqan ediler. Kamuflâjnı satın alıp, qanunsız faaliyetni keçirmege qıyın degil», – dedi o.
Evel Qırım «akimiyeti» yarımadanıñ qoruq ve bağçalarınıñ ziyareti bedava olğanını bildire edi.


text:
CTyдeHTы KФy - пoбeдиTeли пpeMии B oблacTи пoддepжkи oдapeHHыx дeTeй и TaлaHTлиBoй Moлoдeжи «CәMpyx-2018»
Kazan uniwersitetınıñ öç studentı el premiyaseneñ «El kuldaşları» häm «El direktorı» nominatsiyalärendä ciñü yauladı. Gabdulla Tukay isemendäge Tatar däülät filarmoniyasendä talantlı balalarnı häm yaşlärne üsterü ölkäsendä birelä torgan «Sämrux-2018» el premiyaseneñ büläkläü tantanası uzdı.
Premiya «Sälät» oeşması tarafınnan oeştırıla häm sälätle yaşlärne üsterü, oeşma belän bergä eşläüçe ostazlarnı, partnerlarnı, awtorlarnı häm oeştıruçılarnı büläkläüne küzdä tota. Bıel tantana Sälätneñ 25 ellıgı uñaennan oeştırılgan ide.
Tantananıñ märtäbäle kunakları arasında RF Däülät Dumasınıñ VII çakırılış deputatı, «Sälät»neñ Popeçitellär sowetı räise Marat Bariew, Tatarstan Respublikası Premer-ministrı urınbasarı Läylä Fazlıewa, TR Yaşlär eşläre ministrı Damir Fättaxow häm başkalar bar ide.
Tamaşaçılar sanı 700gä citte. Alar arasında «Sämrux-2018» premiyase katnaşuçıları, alarnıñ äti-äniläre, Sälätneñ profille smenaları oeştıruçıları häm katnaşuçıları bar ide. Katnaşuçılar geografiyase: Zäy, Yaşel Üzän, Bögelmä, Aksubay, Tukay, Saba, Aznakay rayonnarı, Kazan şähäre häm Samara ölkäse.
Tatarstannıñ mägarif häm fän ministrı Rafis Borhanow Tatarstan Prezidentı Röstäm Miñnexanownıñ sälamen citkerde häm: «Sez – bezneñ terägebez, bez sezgä bik zur ömetlär baglıybız», – dip belderde.
Läylä Fazlıewa: «Sezneñ bik zur baylıgıgız bar – tugan telegezne beläsez. Üz xalkıgıznıñ mädäniyaten saklıysız. Min sezgä şunıñ öçen bik räxmätle. Tagın ber sıyfatıgız oşıy – komandada eşli beläsez häm härwakıt ber-beregezgä teräk bulasız», – dip söyläde.
«25 el däwamında Sälät gadäti yaşlär xäräkätennän cämgıyatne sälamätländerü texnologiyasenä äylände. Ul üz kanatı astına tugan yaknıñ mädäniyaten, tugan tellären yarata häm saklıy, belemgä omtıla torgan sälätle yaşlärne häm osta belgeçlärne tuplıy. Sälät – ul sıyfat bilgese», – dip söyläde Damir Fättaxow.
Premiya üz eçenä 8 nominatsiyane aldı: «El sälkeşe», «El äydamanı», «El ölkän äydamanı», «El direktorı», «El alanı», «El kuldaşları», «El klubı» häm «Sälät cırlıy».
Konkurs etapları şäxsi häm komanda kazanışlarınnan torgan portfolio tuplaudan, ekspertlar soraularına cawap birüdän häm intellektual wiktorinadan tordı. Ekspertlar bularak ministrlık häm wedomstwo wäkilläre, galimnär häm mädäniyat ölkäsendä eşläüçelär, şulay uk tanılgan cämägat eşlekleläre häm yaşlär oeşmaları citäkçeläre çakırılgan ide.
«El kuldaşları» nominatsiyasendä KFUnıñ 2-nçe kurs studentları Azat Bulatow (Mäglümati texnologiyalär häm intellektual sistemalar Yugarı mäktäbe) häm Alinä Näbiullina (filologiya häm mädäniyatara kommunikatsiyalär Institutı) ciñü yauladı. Alar Sälätneñ cäyge «Sälät-Eşmäkär» alanında kuldaşlar bulgan.
Alinä Näbiullina KFUnıñ berdäm mäglümati-näşriyat üzägenä: «Bez konkurska kreatiw yaktan äzerlänergä buldık. Portfoliobızda «äydamannar pasportı» buldırdık, «garantiya talonı» digän närsä uylap taptık», – dip söyläde. «Bu ciñü bik kötelmägän buldı. Bu ciñü – bezneñ eşebezgä yugarı bäya birü», – dip bilgeläp ütte ul.
Kazan uniwersitetı kopilkasında tagın ber trofey – KFUnıñ Jurnalistika häm massaküläm kommunikatsiyalär yugarı mäktäbe magistrantı Bulat Gaynetdinow «El direktorı» nominatsiyasendä ciñü yauladı.
«Bu premiyadä ciñü ciñel birelmäde, çönki monda saylap alu turında kürsätkän ostalıklarıña gına tügel, el däwamında eşlägän eşeñä bäya birelä. Üz-üzemä ışanuım yardäm itte. Min bu premiyadä inde ikençe tapkır katnaşam. Uzgan el «El kuldaşları» nominatsiyasendä ciñgän idem», – dip söyläde ul.
Ciñüçelärgä diplomnar häm «Sämrux» sınnarı tapşırıldı.


text:
Bunı ukrain demir yol matbuat hızmeti bildire.
Biletlerniñ evel satuvı trenniñ yollanuvına 30 kün qalğanda açılacaq.
Müessiseniñ malümatına köre, şimdi istegenler biletlerni 2014 senesi iyül 17-ne qadar ala bileler. Nevbetteki künlerge biletlerniñ satuvı ket-kete açılacaq.
Mında şunı da qayd ettiler ki, qıtaiy Ukraina ve Qırım arasındaki trenlerge bilet fiyatı deñişmey.
2014 senesi iyün 12 künü «Ukrzaliznitsâ» biletlerniñ satuvını iyün 16-30 künlerine açtı.
Bundan evel «Ukrzaliznitsâ» Qırımğa barğan trenlerniñ sayısını 50% azlaştırğanı aqqında malümat bar edi. Yarımadağa er kün Ukraina, Rusiye, Aqrusiyeden 30 çift tren bara.


text:
Mahkemeden evelki tahqiqat esnasında Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası Kremlniñ kontroli altında olğan Kezlev şeer şurasınıñ deputatı Sergey Osminkinniñ areketlerine berilgen haysiyetni deñiştirmek mumkün.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde QMC prokuraturasındaki Cinaiy işniñ alıp barılması boyunca nezaret idaresiniñ rehberi İgor Ponoçovnıy bildirdi.
Ponoçovnıy: «Bu (anayasa qurumınıñ zornen deñiştirilmesi ya da devletteki akimiyetniñ zapt etilmesine doğrultılğan areketler – QA) soñ şekildeki haysiyet degil. Mahkemeden evelki tahqiqat esnasında onıñ (Osminkinniñ – QA) areketleri mahkemeden evelki tahqiqatnıñ bitirilmesinden evel soñ şekilde haysiyetlenecekler. Bu sebepten haysiyet daa deñişe bilir», – dedi.
O, al-azırda Ukraina Cinaiy kodeksine muvafıq olaraq Kezlev deputatına qarşı tayin etile bilecek eñ büyük ceza – 10 yığa qadar azatlıqtan marum etüv, dep tasdiqladı.
Ponoçovnıy: «Şimdi oña, 110-ncı maddesiniñ 2-nci qısmında qayd etilgen cinaytniñ işlemesinden dolayı şübhe bildirildi, oña azatlıqnı sıñırlav tedbiri tayin etildi, onıñ epizodını tahqiq etecekmiz», – dedi.
Aprel 3-te Ukraina Telükesizlik hizmetiniñ (SBU) hadimleri Kezlev şeer şurasınıñ deputatını yarımadanıñ ilhaqına alâqadar olması şübhesi ile yaqaladılar. Oña 10 yıl muddetine qadar ceza berile bile.
Mahsus hizmette, Kezlev deputatı 2014 senesiniñ martında sözde «Qırımnıñ özüni mudafaa»sınıñ faaliyetinde iştirak etti, dep iddia eteler. SBU, Qırımnıñ ilhaqı esnasında deputat «devlet ukümeti ve Ukrainanıñ yerli öz-özüni idare etüv organları bulunğan mimariy binalarnıñ zapt etilmesinde faal iştirak etti», dep yaza. Mahsus hizmetniñ malümatına köre, yaqalanğan şahıs 2014 senesiniñ sentâbrinde «Yedinaya Rossiya» («Birleşken Rusiye») fırqasından Kezlev şeer şurasına saylandı.
Aprel 5-te Herson şeer mahkemesi Sergey Osmininni eki ayğa tevqif etti. Oña azatlıqnı sıñırlav tedbirini saylağanda mahkeme binasında qavğa çıqtı. Qavğa esnasında belli olmağan şahıslarnıñ gruppası Qırım deputatını SBU hadimleriniñ qolundan çekip almaq istedi.
Kezlev deputatınıñ yaqalanması aqqında tafsilâtlarnı Qırım.Aqiqatnıñ materialında oquñız.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Narima Celâl ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylâvları çerçivesinde saylâvcılarğa yapılğan tazyıq faktları aqqında haber ete. Bu aqta o Qırım.Aqiqat bergen izaaatında ikâye etip berdi.
«Sınıf başları ya da yataqhanelerniñ komendantları telefon vastasınen studentlerni azarlap, ciddiy nahoşluq çıqaracaqlarınen qorquzaraq, olarnı saylâv noqtalarına barıp, bülletenlerniñ fotosuretini çekmege mecbur eteler. Beñzer haberlerni çeşit türlü tibbiy, tasil müessiselerinden alamız. Anda vazifedar şahıslar iş kollektivi azalarına telefon açıp, saylâvğa barğan barmağanı aqqında soraylâr. Aslında yalan aytmağa fursatları yoq, çünki saylâv noqtalarınen daimiy bağ bar ve olar şu arada bu insan barğan ya da barmağanı aqqında haber eteler», – dep misal ketire faal.
Celâl ayrıca, ilhaq etilgen Qırımda saylâvlarnı serbest taqip etken kimse olmağanını qayd etti.
Qırım uquqimaye gruppası Qırım sakinlerine daa evel tazyıq yapılğanını qayd etip, hususan işhanelerniñ yolbaşçıları qırımtatar hadimleri saylâvlarğa qatnaşmasa işten boşatılacaq dep tehdit etken.
Martnıñ 18-nde Rusiyede prezident saylâvları ötkerile. Saylâvlar ilhaq etilgen Qırımda da teşkil etildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay. Qırım.Aqiqat metin yayınlavını yürseterek, Qırımda olıp keçkenlerni taqip ete.
Ukraina MİDi martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını beyan ete.
Yanvar ayında Qırımtatar halqı Milliy Meclisinıñ reisi Refat Çubarov çeşit millet mensübi olğan Qırım sakinlerini Rusiye prezidenti saylâvlarını boykot etmege çağırğan edi.
Fevralniñ 16-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavlarınıñ neticelerini tanımamağa çağırğan edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
OSCE Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közeticileri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylâv bölüklerinde iştirak etmegenleri aqqında haber ettiler.
Danimarka, Estoniya, Latviya, Litva, Poloniya, Romaniya, İsveç ve Ukraina MİDleriniñ yolbaşçıları Rusiye Qırımnı ilhaq etkenine dört yıl tolğanı munasebetinen umumiy beyanat azırladılar. Metinde qayd etilgenine binaen, Avropa tış işleri nazirleri «Qırımnıñ halqara kün tertibinden çoyulmasına musaade etmeycekler».


text:
Dekabr 19 künü Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyası, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti aqqında rezolütsiyasını muzakere ete. Bunı Twitterde Ukrainanıñ BM Teşkilâtındaki temsilciligi bildirdi Toplaşuv saat 17.00 başlandı ve canlı yayınlana.
Ukraina TİN matbuat-kâtibi Maryana Betsa «Qırım Haberleri» agentligine bildirdi ki, «bu rezolütsiya – pek müim vesiqa, onda Rusiye akimiyeti Qırımda – işğalci akimiyet olğanı, ve anda insan aqları bozulğanı açıqtan beyan etile».
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ üçünci komiteti toplaşuvında noyabr 15, salı künü Ukraina teşebbüsi ile azırlanılğan «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsiyası qabul etildi. BMT vesiqalarında ilk kere Rusiye «işğalci-devlet» olaraq adlandırıldı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar ise – «vaqıtınca işğal etilgen topraqlar».
15 dekabrde Amnesty International halqara uquq qoruma teşkilâtı, 2014 senesi yarımada işğal etilgeninden berli Rusiye akimiyeti tarafından muntazam surette qırımtatar cemiyetiniñ aqları bozulğanını beyan etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Kremlde Türkiye «erte-keç» Qırım işğaline dair Rusiyeniñ mevamını qabul etecegine inanğanlarını ayttı.
«Türkiyeniñ Qırım ile bağlı mevamını qabul etmeyik, aynı zamanda sabırnen bizim mevamımıznı añlatmağa devam etemiz... Eminmiz ki, erte-keç Türkiye ortaqlarımız Rusiye Federatsiyası mevamınıñ doğrulığını añlarlar», – TASS agentligi Peskovnıñ aytqanlarından alıntı ketire.
Onıñ sözlerine köre, «Qırım ile bağlı Moskva ve Ankaranıñ kelişamamazlığı eki memleketniñ munasebetlerine tesir etmey», çünki Türkiye ve Rusiye – «keñiş ticaret ve iqtisadiy münsebetlerge saip olğan strategik ortaqlardır».
Peskov bu kibi işbirlikni, «munasebetlerniñ esas temeli» dep adlandardı ve «söz uzun müddetli leyhalar, energetika saasındaki işbirlik» aqqında ketkenini qayd etti.
Keçken sene, Türkiye Cumhuriyetiniñ Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu, Ankara Rusiye tarafından Qırımnıñ işğal etilmesini tanımamağa devam etkenini tasdıqladı ve Qırımnı işğalden azat etüv ukrain teşebbüsine destek bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı "Qırım platforması" – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Komissiya, eki taraflı munasebetlerniñ «ğayrıdan canlanuvı» çerçivesinde Barak Obama tarafından teklıif etilip, terrorizm ve narkotiklerge qarşı küreş maqsadında meydanğa ketirildi.
Al-azırda körüşüv ve muzakereler – lâğu etile. Bunı Vaşingtondan radiostantsiyamıznıñ mühbiri Karl Şrek bildire.
Amerika Qoşma Ştatları Rusiyege eki taraflı komissiya işçi gruppassınıñ planlaştırılğan nevbetteki eki körüşüvde iştirak etmeyceklerini bildirdiler.
Memuriyetniñ vekili AQŞ Rusiye tarafınen muzakerelerni «ayrı bir şartlar esasında» keçirecek, dep bildire.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovnıñ Aqmescit yuqarı arbiy-ssiyasiy qurucılıq oquv yurtunıñ (SVVPSU) mezunı olğanı aqqında malümat aqiqatqa uymay. Bu aqta Ukraina mudafaa naziri Stepan Poltoraknıñ deputat Georgiy Logvinskiyniñ soravına olğan cevabında aytıla. Vesiqanıñ kopiyasını Qırım.Aqiqat aşkâr ete.
Ukraina nazirliginiñ malümatına köre, arhiv vesiqalarınıñ teşkerüvi yapıldı ve neticede belli olğanı kibi, 1993 senesi iyün ayında Aksenovnı terbiyesizligi sebebeinden oquv yurtundan quvdılar.
«07.06.1993 senesi SVVPSU başlığınıñ № 0107 emirinde aytıla: «Kursant Aksenov Sergey Valeryeviçni – terbiyesizligi sebebinden quvmaq, şahsiy erkân cevdelinden çıqarmaq ve Moldova Cumhuriyeti Beltsı şeerine yollamaq», – denile vesiqada.
Bunıñ ile şunı bildireler ki, SVVPSU diplomlarınıñ berilmesi kitabında Aksenov diplomınıñ nomerası qayd etilgen. Amma işbu yazını qalem ile sızdılar, «diplomnı elde etken şahısnıñ imzası» yerinde imza bar.
Amma, nazirlik bildiregni kibi, diplomlarnıñ kopiyaları ve SVVPSU «Devlet imtian komissiyasınıñ esabatı ve qararı»nda Aksenovnıñ adı yoq.
Sergey Aksenovnıñ özü arbiy oquv yurtundan quvulğanını ne tasdiqladı, ne red etti. Onıñ SVVPSU diplomı barmı degen sualge Qırımnıñ rusiyeli başınıñ matbuat hızmeti onıñ resmiy saytında olğan tercimeialı ile tanış olmağa teklif etti.
«Qırım Cumhuriyeti Başınıñ matbuat hızmeti ve haber idaresi bildirgeni kibi, Qırım Cumhuriyeti Başınıñ, Qırım Cumhuriyeti Nazirler şurasınıñ reisi Sergey Aksenovnıñ tafsilâtlı tercimeialı ile Qırım Cumhuriyetiñ Ükümeti Portalında tanış ola bilesiñiz», – deyler matbuat hızmetinde.
Aksenovnıñ saytında aşkâr etilgen tercimeialında aytılğanı kibi, o 1993 senesi Aqmescit yuqarı arbiy-siyasiy qurucılıq oquv yurtunı bitirdi.


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ azaları ile körüşüvde Qırım işğali devam etecegini ve bu al ileride: «ebediyen olacaq, bunı bütün siyasetçiler añlamaq kerek» olğanını bildirdi – dep qayd ete Medvedevniñ sözlerini RİA Novosti.
Dmitriy Medvedev Rusiye mevamı adiy olğanını qayd etti: «Ukrainada tınçlıq olacağını isteymiz – bu eñ müimidir, ve bu maqsatqa irişmek içün memleketimiz oña bağlı olğan er şeyni yapmalı dep tüşünem».
«Bunıñ ile bu sene olıp keçken siyasiy aqiqat bardır. Şu cümleden, Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qaytarıluvı da bar. Biz sizlernen yetişken insanlarmız ve Qırımda olğan adiseler ve Rusiyeniñ Qırım ile birleşüvi ebediyen bir al olğanını añlamalımız, bunı siyasetçilerniñ episi bilmeli: memleketimizde ve diger devletlerde yaşağanlar da»,– dedi Rusiye baş naziri.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Peterburgda dünya malümat agentlikleriniñ reberleri ile olıp keçken körüşüvde Rusiye lideri şunı qayd etti ki, Rusiye Ukraina etrafındaki vaziyette Ğarp areketlerine doğru cevap berdi: Ukraina NATO azası olsa edi, Rusiye içün yañı bir vaziyet olacaq edi, aynı bu sebepten Moskva, Qırımnı Rusiyege qoşmaq muracaatı ceetinden de, belli bir areketlerge başladı, dep ayttı Putin.
«Bu yañı suvuq cenk başlanması olacağını tüşünmege istemeyim. Bir kimseniñ böyle bir istegi yoq, ve zanımca, böyle bir şey olmaycaq», – dep ayttı Rusiye prezidenti.
Cumaertesi künü Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev aynısını aytıp, Rusiye öz terkibine Qırımnı qabul etip, Ukrainağa nisbeten halqara şartlarını bozmağanını qayd etti.
Sergey Brilev ile «Vesti v subbotu» yayınında çıqışta bulunğan Medvedev dedi ki, 1994 senesine ait Budapeşt añlaşmasınıñ Rusiye kefilleri yalıñız Ukraina mustaqilligine zararnen bağlı edi.
Ukrainanıñ özek silâ tarqatılmaması aqqında Añlaşmasına qoşulmasınen bağlı telükesizlik aqqında Añlaşmağa binaen, Rusiye, AQŞ ve Büyük Britaniya Ukrainağa onıñ mustaqilligi ve sıñırlarını ürmet etmek, «topraq bütünligi ya da Ukrainanıñ siyasiy mustaqilligine qarşı küçnen ya da ondan faydalanıp havftan vazgeçmekni» tasdıqladılar.
Qırımnıñ Rusiyege qoşulğanından sebep ğarbiy memleketler ve uquq qorçalayıcılar Moskvanı Ukraina boyunca halqara añlaşmalar bozuluvında qabaatlaylar.


text:
İyül 1-den başlap Ukrainanıñ yedi şeerinde «Qırım–Ukraina» tasil merkezleri çalışıp başlaycaq, bu yerde Qırım abituriyentler, VNO-dan (Tışqı mustaqil bilgige qıymet kesüvden) keçmeyip, ukrain tasilini ala bilecek.
Bu malümat Ukraina Tasil nazirliginiñ saytında peyda oldı.
Böyle etip, Qırım sakinlerini nevbetteki aliy oquv yurtları qabul ete bile: Pridneprovye qurucılıq ve mimarcılıq devlet akademiyası, Petro Mogila adına Qara deñiz devlet universiteti, Petro Vasilenko adına Harkov milliy tehnikiy köy hocalığı universiteti, «Lvov politehnikası» Milliy universiteti, «Bank işi universiteti» Devlet aliy oquv yurtu Lvov tasil-ilmiy insitutı, Herson devlet universiteti, Herson milliy tehnikiy universiteti, Herson devlet deñiz akademiyası, Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti (Kiyev), Vadim Getman adına Kiyev milliy iqtisadiyat universiteti, Dnepropetrovsk devlet agrar-iqtisadiy universiteti.
Nazirlikte añlatqanlarına köre, ukrain aliy oquv yurtunıñ talebesi olmaq içün Qırım abituriyenti tasil deklaratsiyasını toldurmaq, Ukraina tarihı ve ukrain tili boyunca imtian bermek, ve aliy oquv yurtuna kiriş imtianını bermek kerek.
Bundan soñ, üç ay içinde, orta tasil aqqında ukrain şeadetnamesini almaq ve aliy oquv yurtunda tasil almağa devam etmek içün, umumtasil seviyedeki fenler boyunca attestatsiyadan keçmek kerek.
Birinci imtiannı abituriyentler endi iyül 12-de berip olacaq.
Qırım sakinlerine qıtaiy Ukrainada aliy oquv yurtuna kirmek içün ukrain pasportı ya da identifikatsiya kodu kerek olmaz, dep haber etile abituriyentlerge. Bundan da ğayrı, Qırım sakinleri içün bücet yerleri ayırılacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen Teymur Abdullayev ve Emil Cemadenov eki aydan berli Rusiyeniñ Salavat şeerindeki koloniyalarnıñ ceza izolâtorlarında tutula. Bu aqta advokat Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, koloniyalarnıñ idareleri Cemadenov ve Abdullayevge basqı yapmaq içün etaptan soñ birden ceza izolâtorına qapattı.
«Teymur Abdullayev koloniyada bulunğan 70 künde eñ azından 15 kere ceza aldı. Anda ne olğanını daa bilmeyim, amma eminim, memuriyet bunı aselet yapa: töşekni yañlış topladıñmı – ceza, yañlış yerge baqtıñmı – ceza, etiketni yañlış tiktirdiñmi – ceza. Bu onı lagerde tutmamaq, diger mabüslerden izolâtsiya etmek ve koloniyadaki apishanege yarım yılğa yollamaq içün yapıla», – dedi advokat.
Emil Cemadenovnıñ ömür arqadaşı Liananıñ aytqanına köre, ceza izolâtorında bulunğan aqayınıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı.
«O, mektüplerde ceza izolâtorındaki şaraitlerni tarif etti: suvuq, sers bir kamera. Töşekni divardan tek 21:00-dan saba 5-ke qadar ayıralar. Anda revmatizmi başlandı. Suvuqtan pek suvuqlanıp hasta olğandır. Bundan ğayrı, pek azdı. Aprel ayında Emil telefon etip, ceza izolâtorında tutuluvı kene uzatıldı, dep tarif etti. Martta telefon etkende şöyle ayttı: «Belki, mında tutulsam, ceza izolâtorından çıqıp olamam. Bunı ne içün yapqanlarını añlamayım. Üç yıl içinde (koloniyağa avuştırılmazdan evel – QA) Emil bir kere bile kartserde oturmadı», – dedi Liana Cemadenova.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ tarif etkenine köre, o, zenaatdaşı Edem Semedlâyevnen beraber müvekkilleri tutulğan №16 ve №2 koloniya reberleriniñ areketlerini şikâyet etti.
«Başkortostan koloniyası, Başkortostan Cumhuriyetiniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ idaresi ve Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetlerine advokat muracaatlarını yolladı. Muracaatlarında angi aytqanları içün ceza izolâtorına avuştırılğanlarını soradı. Cevap qısmen berildi, tek ceza sayısı aqqında haber etildi, sebepleri aqqında bir malümat yoq. Bundan soñ Başkortostan prokuraturasına ariza yazıp, Başkortostan Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ idare yolbaşçısı ve koloniya yolbaşçısını advokatlarğa malümat bermegenleri içün memuriy mesüliyetke çekmege talap etti. Bizim vazifemiz – bu insanlar dünyanıñ o bir ucunda olsa da, biz olarnı ep bir qorçalaycaqmız ve vaziyetlerini bilecekmiz dep köstermektir», – dep ayttı Kurbedinov.
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davası» beş mabüsiniñ ömür arqadaşları aqaylarına Rusiye apsinde yapılğan basqı ve ceza izolâtorında uzun tutuluvı sebebinden Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etti.
Rusiye Yuqarı mahkemesi 2019 senesi dekabrniñ 24-nde istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ (Aqmescitteki birinci gruppa) ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
Böylece, Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov 11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñ ükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Dekabrniñ 26-nda Keriç politehnik kolleci baş binasınıñ bütün qalğan tarafında oktâbr faciasından soñ ilk sefer dersler keçirildi, dep bildirdi Keriçniñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Borozdin.
«Zaliv» gemi yapıcılığı zavodı yardım etti. 70-inci yıllardan berli aman-aman qullanılmağan ve qazaiy vaziyette bulunğan yedek çıqışnıñ ğayrıdan tiklenmesine müessisesi yarım million rubleden ziyade ayırdı. «Zaliv» hadimleri öz teşebbüsinen iş vaqtı tışında kere olğan maden bünyelerni yaptı. Bir ay içinde qapı aldı donatıldı ve zemaneviy qapular qoyuldı. Talebelerniñ oñaytlığı içün eñ yaqın vaqıtta yañı kiriş gruppasınıñ yarığını yapmağa planlaştırıla», – dep aytıla haberde.
Borozdinniñ aytqanına köre, bundan evel talebeler üçünci korpusqa sığmağa mecbur edi.
Şeer yolbaşçısı dey ki, baş kiriş ve müessiseniñ patlavdan eñ çoq körgen qısmı daa qapalı qala. Anda tamir işleri devam ete.
Bundan evel Keriç politehnik kolleci 2019 senesi yanvarniñ 14-nde tolusınen açılacaq, dep bildirilgen edi.
Patlav ve atışuv çarşenbe künü, oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik köllecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
GaWC dep atalatın älemdegi iri qalalardıñ reytinginde Almatı qalası eñ tömengi körsetkişke ie boldı. Bwl soñğı tört jıldağı nätije. 2016 jılğı sarapt..
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Özbekstan basşısı Şavkat Mirzieevtı Täuelsizdik merekesimen qwttıqtadı, dep habarlaydı Özbekstan prezidentiniñ baspasöz q..
Biıl Täuelsiz Qazaqstan Respublikasınıñ Ata zañına 24 jıl toldı. Äueli egemendiktiñ kepili bolğan osı Ata zañımız ärdayım eldiñ, jerdiñ, memlekettiñ ..
AQŞ-tıñ memlekettik hatşısı Reks Tillerson 27 şildede (Astana uaqıtımen 28 şilde tañerteñ) «Fox News» arnasına bergen swhbatında Virjiniya ştatındağı..
Bügin Wlttıq ekonomika ministri Timur Süleymenov ükimet otırısında ında 2018-2022 jıldarğa arnalğan äleumettik-ekonomikalıq damu boljamdarmen bölisti...


text:
Vatandaş jurnalisti, bloger Nariman Memedeminovnıñ cinaiy taqip etilüvi qırımtatarlarnıñ vatandaş birdemligini bastırmaq isteginen bağlı. Bu aqta «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ «Siyasiy mabüslerge qoltutuv» programmasınıñ reberi Sergev Davidis Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Qırımtatarlarnıñ – bu büyük etnik toplulıq – vatandaş birdemligini bastıruv işini köremiz. Akimiyet cemiyetniñ büyük qısımları onı istemegenlerinden qorqa ve akimiyet bunı bastırmağa tırışa. «Qırım birdemligine» qarşı çoqtan devam etken repressiyalar. 24 insan baarde «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp apiske alınğan edi. Memedeminovnıñ taqip etilüvi de aynı ola ve qırımtatarlarnıñ vatandaş birdemligini bastırmaq içün yapıla, dep tüşünem», – dedi «Memorialnıñ» vekili.
Rusiye prokurorı Aleksey Aydinov terrorizmge açıq çağırğanında qabaatlanğan vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminov içün altı yıl umumiy rejimli koloniyada qalmasını istedi.
2018 senesi martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
İşğal etilgen Qırımğa suv satuv imkânı meselesi siyasiy seviyede muzakere etilmeli, çünki bu Ukrainanıñ milliy telükesizlik meselesi ola, dep tüşüne Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Rustem Umerov. Bu fikrini o, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bu siyasiy qarar olmalı. Bazı deputatlar fikirlerini bildireler, men olarnı izaatlap olamayım. Olardan soramaq kerek. Mence, şimdi Qırımğa suv bermege mümkün degil, çünki bu vaqtınca işğal etilgen topraq ola. Ve bu mesele siyasiy seviyede al etilecek milliy telükesizlik meselesidir», – dep qayd etti Umerov.
Halq deputatınıñ qayd etkenine köre, işğal etilgen Qırımğa suv satuv qanun leyhası qayd etilse edi, o, qarşı çıqar edi.
Daa evel Ukraina Yuqarı Radasınıñ bücet komitetiniñ yolbaşçısı Yuriy Aristov Rusiye işğal etilgen Qırımğa suv satmaq ğayesi aqqında Azatlıq Radiosınıñ leyhası olğan «Shemı» mühbirine (video 2019 senesi oktâbrniñ 17-nde çıqarıldı – QA) izaat berip ayttı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bücet komiteti yolbaşçısınıñ ğayesini izaatlap, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Dnipro suvını esas Ukrainadan işğal altındaki Qırımğa satuv meselesini «sert bir şekilde kötere bile», dep qayd etti.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıç, yarımada işğalden qurtarılğanına qadar Şimaliy-Qırım kanalından Qırımnıñ suv teminlevi imkânsız ola, dep işandıra.
Rusiye Devlet Dumasınıñ Qırım deputatı Mihail Şeremet, Rusiye tarafı Dnipro suvınıñ esas Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa satuv ğayesine «tek qoltutacaq», dep ayttı.
Bu afta Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gotsanükniñ bildirgenine köre, «Voda Krıma» müessisesinde toplaşuv ötkerildi, anda qırımlılarnı içme suvınen teminlev ve suv teminlev hatlarında onı coymamaq içün qullanılacaq usulları muzakere etildi.
Ukraina akimiyeti işğal etilgen Qırımnıñ suvnen teminlevi tek yarımada işğalden qurtarılğan soñ yañıdan başlatılacaq, dep çoq bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Rusiye nezareti astındaki Aqmescit Kiev rayon mahkemesi dekabr 13 künü saat 10-da toplaşuv keçirecek. Toplaşuvnıñ maqsadı – İlmi Umerovnıñ işi boyunca şaat olaraq advokat Nikolay Polozovnı celp etmek içün ruhset almaqtır. Bunı advokat Twitterde haber etti.
«Yarın menim işim boyunca Qırım mahkemsinde qarar alacaqlar: Rusiyeniñ Esas qanunı ile qorçalanğan advokat sırı barmı, ya da endi yoqmı», – dep izaatladı Polozov.
Bundan ögüne Polozov dekabr 1 künü, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, bildirdi ki, onı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovnıñ davasında şaat olaraq sorğuğa çekseler, bu onıñ imayeci statusından marum etilmesine sebep olmaq mümkün.


text:
Qırımtatar asıllı ukrain yırcı Jamala ve Cape Cod elektron leyhasınıñ işbirlikte yapılğan "Krok" türküsi dünya yüzüni kördi, dep bildire yırcınıñ matbuat hızmeti.
Yırnıñ muzıkası - eki sanatcınıñ işbirligi neticesidir, metinni ise Camala türkü yazıcısı Aleksandra Makarovskaya ile yazdı, dep qayd etile.
"Cape Codnıñ icadını çoqtan berli közetem. Onıñ muzıkası relizden relizge qadar deñişkenini pek begenem. Onıñ soñki Echoes albomını da pek begendim. Onıñ içün Maks: "Belki de, nasıldır türkü ğayesi aqlına kelir", - dep trekniñ demo versiyasını yollağanda, men pek quvandım. O ses-davuş meni o qadar ilhamlandırdı ki, metin ve muzıka birden fikrimde tizildi. Biz onı tez yazıp qoydıq", - ikâye etti Camala.
"Krok"nıñ kontsert premyerası iyül 10-unda Atlas Weekend festivalinde yapılacaq.
Qırımtatarı olğan ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Qırımda, Qarasuvbazar rayonında, Aq Qayada Qırımnıñ rusiyeli akimiyetinde ğurur doğurğan meşyr Suvorov emeni bar. Kreml propagandacıları emenden efsane ve “rus Qırımı” timsalini uydurdı: sanki bu emen tübünde 1777 senesi mart ayında Aleksandr Suvorov Türkiye sultanınıñ elçisini qarşılay emiş, ve o vaqıt birinci Qırım ilhaqı aqqında laf yürsetilgen emiş.
Birden aytmağa isteyim, Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatarlar içün Suvorovnıñ şahısı şübelidir. Rusiye seraskeri Qırımda ve başqa yerlerde zulum ile cenkleşkeni aqqında ikâyeler ecdatlardan kelip yetti. Tarihke köre, serasker raqipniñ topraqlarında köylerni yaqıp çıqqan, böylece raqibini yardım ve desteksiz qaldıra edi em de tuvğanlarınıñ ölüminen ruhtan tüşüre edi. Böyle cenk usulları, belki de, muvafaqiyetlidir, amma pek müthiş.
Bunıñ içün qırımtatarlar, rusiyelilerge ve Rusiye tarafdarı olğan qırımlılarğa köre, Suvorov emenini o qadar saymay veziyaret etmey. Qırım tamır halqı arasında oña Dört ağa deyler, çünki emenniñ dört qalın pıtağı bar ve olardan 30 metrge qadar diametri olğan tögerek terek tacı östi. Terekniñ yaşını - 800 yıl dep sayalar. Amma emen içün bu pek de çoq degil. Misal içün, Litvada olğan Stelmuj emenine bir yarım biñ yıl deyler, v o Avropanıñ eñ eski emeni sayıla.
Amma Suvorov emeniniñ kelecegi telükelidir. Daa keçken yıl terekniñ temelinde kevdelerniñ arası çatladı, bu - terekni oğru baqmağanlarnıñ neticesidir. Bu yıl ise al fenaaştı.
Daa keçken yıl terekniñ temelinde kevdelerniñ arası çatladı, bu - terekni oğru baqmağanlarnıñ neticesidir
2018 yılınıñ soñunda “Yüksek seviyeli qoruv astında olğan Qırım tabiat yerleri” Devlet muhtar müessisesiniñ mütehassısları, emenniñ alını tetqiq etti. Olar, havflı çatlaqnıñ sebebini terek kevdesiniñ ortası çürügeninde köreler. Bu yerde evelde bir pıtaq quruğan eken ve soñra onı pıçıp aldılar. Amma kerek olğanı kibi, pıtaqnıñ temelinde degil, biraz uzaqça. Yañlış pıtalama içün bu pıtaqnıñ çürümesi terek kevdesine keçti. İşte, aynı şu “mütehassıslar” kene de terekni yahşı etmege tırıştı ve çürügen yerde olğan quvuşqa tsement tökti. Amma onı temizlemediler, plombanı germetik yapmadılar ve, bundan sebep, vaziyet yaramaylaştı.
Ve işte bu yıl çatlaq emenniñ temeline uzandı. Yani küçlü yel vaqtında terek ekige bölünmek mümkün. Böyle alda terekniñ sadece çirkin olmasınen iş bitmez, o yoq olıp keter.
Aynı şu “mütehassıslar” kene de terekni yahşı etmege tırıştı ve çürügen yerde olğan quvuşqa tsement tökti. Amma onı temizlemediler, plombanı germetik yapmadılar ve, bundan sebep, vaziyet yaramaylaştı.
2019 senesi mayıs 7 yerli akimiyet ve regional emiyeti olğan tabiat abidesiniñ teşkerüv ve baquvını keçirgen gruppanın azaları “hasta dev”ni ziyaret etti. Nikita nebatat bağçasınıñ dendrologlar mütehassıslarınen beraber terekni mahsus cihazlar vastasınen teşkerdi. Teşkerüv neticeleri kevdeniñ ortasında olğan çürümelerni kösterdi. Araştırma neticelerine köre, terekniñ alı aqqında yekün çıqaracaq ve onı qurtarmaq içün tevsiler berecek olalar. Şimdilik ise, bir ay keçkeninden soñ, emenni yahşı etmek içün iç bir çareler baqılmadı. Keçken yıl peyda olğan çatlaqtan soñ terekniñ alı bayagı fenalaşqanını köz ögüne alsaq, onı acele qurtarmaq kerektir.
Yaqında bu tarihiy dev yanına barğanda, terek zayıf olğanını kördim, bunı, pıtaqlarnı ücüm etken parazitlerden körmek mümkün.
Terekniñ zayıf olğanını, pıtaqlarnı ücüm etken parazitlerden körmek mümkün
Özü “çatlaq” sözü ise, felâketniñ kerçek alını akis etmey. Terek qabuğı çatladı, amma içinde endi balaban bir teşik bar, bu ise “yüksek seviyeli qoruvga lâyıq” olğan obyektke diqqatsızlıqnı köstere.
Ne ise, bu Rusiye akimiyeti içün yaramay alâmettir - Qırım ilhaqının timsali çürip başladı ve er an yıqıla bile. Ya belki bu alâmettir?..
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ABD Ukraina meseleleri devlet departamentiniñ mahsus vekili Kurt Volker ve ABD Avropa Birligi daimiy temsilcisi Gordon Sondland ile körüşti. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Zelenskıy ABD memuriyetiniñ vekillerinen birleşken quvetlerniñ tedbirleri keçirilgen alandaki vaziyetni, hususan Stanitsa Luganskaya etrafında küç ve vastalarnıñ dağıtıluvını muzakere etti.
Körüşüvde taraflar küçlerni dağıtuv esnasını muvafaqiyetnen yekünlenmege ve sıñır çizgisinde gumanitar vaziyetni eyiliştirmege imkân berecek adımlarnıñ Rusiye desteklegen terrorcılar tarafından atılması kerek, dep qayd etti.
Ukrainanıñ ABD elçihanesi Volker ve Sondland Ukraina ve ABD arasındaki işbirligini muzakere etip, Birleşken Devletler Ukrainanıñ demokratiyası, telükesizligi ve eyiallığına qoltutqanını bildirdi.
İyünniñ 26-nda Ukraina arbiyleri Stanitsa Luganskayadaki keçiş noqtası ögündeki mevzilerden birinden çekildi. Rusiye qoltutqan «LNR» gruppirovkası da Stanitsa Luganskayada küçlerni dağıtqanını bildirip, bu esnas üç kün devam ete bile, dep qoştı.
OSCE mahsus monitoring missiyası terrorcılar Stanitsa Luganskaya civarında küçlerni dağıttı, dep bildirdi.


text:
İran Tehranda MAU uçağınıñ qazasında qabaatlılarnı apis etkenini haber etti, bildire Azatlıq Radiosı.
"Keñiş tahqiqat keçirildi ve bazı şahışlar apis etildi", - aytıp berdi İran mahkeme akimiyetiniñ vekili.
İran prezidenti Hasan Ruhani, itibarlı mahkemeci ve onlarca ekspertler ile mahsus mahkeme teşkil etilmek kerek, dep ayttı.
O qazağa "bağışlanmaz accı" hata dedi.
"Mesuliyetlik birden çoq adamdadır", - dedi o ve "er kes cezalanmaq kerek" dep qoştı.
«Ukraina halqara ava yolları» ava şirketiniñ PS752 seferli Boeing 737-800NG uçağı yanvarniñ 8-nde saba Tehrandan Kyivge yol alıp, İran paytahtınıñ halqara ava limanından çıqıp tüşti. 176 insan elâk oldı, 167-si yolcu ve 9 ekipaj azası edi. Elâk olğanlar arasında – 11 Ukraina vatandaşı (ekipaj azaları ve 2 yolcu).
Uçaq 2016 senesi yapıldı. Şirketniñ bildirgenine köre, bir problemi yoq edi ve yanvarniñ 6-nda uçuştan evel tehnik teşkerüvi yapıldı.
Daa evel bir sıra kütleviy haber vastası ABD ve diger memleketlerniñ istihbarat menbalarına esaslanıp, Ukraina halqara ava yolları ava şirketiniñ «Boeing» uçağı İran raketasınen tüşürildi, dep bildirdi, daa soñra bunı Kanada ve Büyük Britaniya liderleri de ayttı. İran akimiyeti 176 insan elâk olğan Ukraina uçağı tüşürilgenine dair versiyanı inkâr etken edi.


text:
Ukrainlerniñ rusiyelilernen qonuşması daa çoq açuvlı adamnıñ sağır kişinen qonuşmasına oşap kete. Türlü añlav seviyelerinde qonuşuv. Bu, rusiye internet-askerlerniñ büyük ordusını almasaq bile.
Ve rusiyelilerniñ şu seksen dört fayızı, ukrainlerniñ hitaplarını tek Kiselöv ya da Skabeyevanıñ tercimesinde tek añlay, dep körüne. Sade rusiyeli tercimanlarsız tek tükân fiyat yarlıqları, yanğan superjet ve mavzoleydeki ebediy prezident kibi körgezmeli şeylerni añlap ola.
Rusiye halqı, ertarflarında güzel siyevede azırlanılğan kerçekniñ absurdına asıl diqqat etmeyler
Rusiyede halqını, yaqında tayin etilgen “yañı haber tili”nde - yalan, propaganda ve klişelerni qullanğan şartlı tilde - qonuşmağa ögretkenleri içün, olar, ukrainler olarğa muracaat etken normal rus tilini vaqıt keçkeninen yaramayca ve yaramayca añlaylar. İşte, aynı tilni qullanğan öz zeinlerinen de al böyledir.
Amma Rusiye Federatsiyası halqı, ertarflarında güzel siyevede azırlanılğan kerçekniñ absurdına asıl diqqat etmeyler.
Üç nesil evel memlketeniñ aman-aman dörtten birisini qurban etken qanlı cenkte ğalebege bağışlanğan paradda qıtaarası ballistik raketalar ve yap-yañı tanklardan absurd daa ne ola bile? Zemanede cenkni cenk kibi bilgenler, onı Vladivostok gubernatorı, “deñiz tülenleri” ve qıtaylı sportçularında ibaret olğan morjlar taqımınıñ yaldavlarınen bayram etmeyler. Ve zırhlı tehnikağa oştattırıp üslüpleştirilgen bala arabalarınıñ paradınen de qutlamaylar, ebet, anaylarnıñ biraz hastaca fantaziyasını yerli akimiyet rağbetlendirmese.
Kreml akimiyetiniñ teşebbüsinenbütün dünyada bu kiyik aqıl eksperimetine daa ne dersiñ? Karnavalmı? Ebet, “Ölümsiz polk”nıñ yürüşinde karnavalnıñ bütün alâmetleri bar, men bunıñ aqqında endi yazğan edim.
Amma karnavalda ölgen qartbaba-bitaylarnıñ süretlerini taşımaylar. Ve “polk”nıñ yürüşi de sadece daa büyük bir merasimniñ bir parçasıdır.
Aysa ne? Nasıldır bir haçlı yürüşmi? “Yañartılğan” soyumı?
Amma haçlı yürüş vaqtında ölgenlerniñ süretlerini taşımaylar, mıtlaqa da kilse bayraqları ya da miting transporantları sıfatında. İkonalarnı, işte ölgen tuvğanlarnıñ resimlerini kibi, er vaqıt ürmet kösterip elde tutıp taşıy ediler.
Demek, ne ise, ğalebe paradımı?
Amma aysa karnaval kiyimleriniñ, kilse timsalâtnıñ, ve - aqılsızlıqnı eñ yuqarı seviyesi - Qızıl meydanda “Yars” ballistik komplekslerniñbuña ne alâqası bar?
Em de kimerde körüne ki, sanki mına-mına bu Ğalebe kününiñ mündericesi ve manasını añlap olacañ.
Küç kösterilüvimi?
Dünya maneviyligine saip olğanlarnıñ duşmanlarınıñ qorquzuvımı?
Ebet! Mına o - BİZ ER KESKE KÖSTERİRMİZ!
Amma bu karnaval yürüşi, matem ve ebediy hatıranıñ yañı büyük abideleriniñ açıluvı nege?
Añlamaq kerekmey, ğururlanmaq, inanmaq, nefret etmek ve ketmek kerek. Qayda ve ne vaqıt buyursalar
Bu bağ üzülmey.
Añlamaq kerekmey, ğururlanmaq, inanmaq, nefret etmek ve ketmek kerek. Qayda ve ne vaqıt buyursalar. Demonstratsiyağa, paradğa, Donbassqa, Süriyege ve Vatanğa kerek olğan başqa yerlerge…
Ebet, daa Vatannı sevmek mümkün. Amma tek rushet bergenleri kibi ve izin berilgen yerde ve vaqıtta, Vatannı begenmeseñ ise, yahşıca susmaq. Sağlamca qalırsıñ.
Men bu metinni ukrainler içün yazmayım. Olar öyle de er şeyni añlay, ve mennen razı olmasalar bile, öz başına malümatr toplaması ve şahsiy noqta-i nazarı olması mümkün.
Em rusiyeliler içün degil - mında bir kereden bir şeyler añlatmaq küçüm yetmeycek. Televizornen küreşmek zor.
Men qırımlılar içün yazam, rusiyelilerge köre, olarnı rus tevevizionı imperatorlıq hammalı kibi azca terbiyeley, ve rusiyelilerge köre, şeerde pasportsız yürmek ve maden qıdırıcınıñ ögünde turmamaq ne olğanını olar daa hatırlay.
Baqıñız, aqiqiy qaar, hatıra ve ölgenlerge ürmet nasıl olmalı.
Aqiqiy Hatıra Künü nasıl olmalı.
Bu pek qısqa video, bir yarım daqqa.
Mında ne Pioroşenko, ne Zelenskıy, ne de Putin bar.
Mında öksüz qalğan analardan ğayrı kimse yoq.
Bütün dünyada olardan ğayrı kimse yoq.
Bu analarğa o bir dünya küçleri kerekmey, olarnıñ arqasında melekler uça
Bu analarğa qabirlerinden çağırılğan ölgenlerniñ taqımları kerekmey.
Bu analarğa, öz emiyetini añlamaq içün o bir dünya küçleri kerekmey, olarnıñ arqasında melekler uça.
Bu analar oğullarınıñ süretlerini tayaçıqlarda degil, ellerinde alıp kete.
Olar şeñ “Katüşa”nı yırlamaylar.
Olar sükünette yüre.
Bu videonı da, tefsircilerni diñlemeyip, sessizlikte baqıñız.
Bu oğullarını coyğan analar kibi sakin olıp baqıñı.
Rusiye silâsınen öldürilgen.
Rusiye akimiyetiniñ buyruğınen.
Kelmeşek rusiye askerlerinen öz toprağında öldürilgenler.
P.S. “İç savaş” aqqında delliler mayıs 5-inden temelsizdir - Donbassta Ukrainağa qarşı tek Rusiye Federatsiyası vatandaşları cenk ete, tek kimerleri daa pasport alıp yetiştirmedi.
Karnaval bitti, maskalar çıqarıldı.
Mına daa bir video, azçıq uzunca soyu.
Maksim Kobza, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkü


text:
Saq rayonınıñ Urçuq (Lugovoye) köyünde qararnen 800 metr kvadrat quru ösümlik yandı, şimdilik belli olğanı kibi, yanğın sebebini elektrik naqil hattınıñ üzülmesinde köreler, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Fevqulâde müessiseniñ mütehassısları, yüksek volt elektrik naqil hattınıñ üzülmesi oldı ve, şimdilik olğan fikirge köre, bundan sebep köy çetinde açıq tarlada quru ösümlik yanıp başladı, dep bildireler. Yel sebebinden ateş köyge taba ketkeni icün, yanğınnıñ tarqaluv telükesi bar edi", - denile beyanatta.
Bildirüvge köre, yanğın taqımınıñ hadimleri 30 daqqada ateş tarqalmasını toqtattı ve onı söndürdi. Yanğınğa oğrağanlar olmadı.
Daa evel Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi, iyünniñ başından berli Qırımda 140 yanğın çıqtı, dep bildirgen edi.
İyül 29-ında İçki (Sovetskiy) rayonınıñ Sarğıl (Luçevoye) köyüniñ çetinde açıq tarlada quru ösümlikler yana edi.
İyül 7-sinde Aqyar (Sevastopol) yanında baqımsız yüzümlikte büyük yanğınnı söndürdiler. Ateş 12 gektarnıqaplap aldı.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.