text:
QITAY QAZAQTARINIÑ OSIMANLIMEN BAYLANISI BOLĞAN BA?
Qıtay qazaqtarında “Istambol” nemese “Türkiya” deytin kisi esimderi bar. Jäne bwl esimder 1905-1950 jıldar arasında tuğan kisilerde jiı kezdesedi. Bala künimde “Mısır Şärisi” deytindi şeşemniñ auzınan köp estitinmin. Şeşemniñ wlı äkesi tügenşe degen kisi Jalbağay ükirdaydıñ xatşısı bolıp qosımşa Şäueşek konsulında qızmette jürgende qajığa barıptı, sonda Istamboldağı “Mısır Şärisin” aralaptı. Demek qıtaydağı qazaqtardı eñ äuelde Osımanlımen baylanıstırğandar- qajışılar ekeni anıq bilinip twr. Altayda twñğış ret Mämi Beysiniñ bas boluımen “Abaqiya” attı zamanaui jäditşi mekteptiñ aşıluın mısalğa keltirsek onda Osımanlışa jäne Francsuzşa biletin biraq kelgen tegin jasırın wstaytın äpendilerdiñ bar ekenin derekten oqıp bilemiz. Tipti, bizdiñ auıldağı Isa qajınıñ medresesindegi (1907-j) qara äpendi atanğan Osımanlı adamı da ülken mindetermen kelgenge wqsaydı. Juırda qolıma bir kitap tüsti. Avtor Osımanlı jağınan arnayı Şığıs Türkistanğa jiberilipti, sosın segiz jılğı ğwmırın İle añğarında, Erenqabırğa baurayında, Qaşqariyada jwmsap soñında Şanxaydan (上海) biraq şığıptı. Endi sonıñ közimen körgen joğardağı jerler turalı estelikterin oqıp jatırmın. Bizdiñ 1900-jıldar basındağı qilı tarixımız turalı basqanıñ közimen keltirilgen tıñ derekter bar.
Osımanlı swltanı ekinşi Äbdülqamit qıtaydan kelgen otız qanşa qazaqtı jeke qabıldağanın estip be ediñiz? Olar xan sarayında qanday kelsimşarttardı aqıldastı? Äbdülqamit qıtay Qazaqtarı arqılı neni közdedi? bwğan qatıstı derekter ärine mwrağatta jatır. Ekinşi Äbdülqamit arnayı qabıldaudan soñ qazaqtardı öziniñ arnayı kemesine (onı Täbarik nemese Hedie dep ataydı eken) mingizip Hijazğa (Meke-Medineniñ twrğan öñirine) at-kölik aman jetkizipti. Sosın ayta keteyin, Mekede (mekke) qıtay qazaqtarın arnayı kütip alatın tüsel (qonalqı jer) aşılğan. Swltan ekinşi Äbdülqamittıñ arnayı qabıldauında bolu qıtay Qazaqtarınıñ Osımanlımen baylanısınıñ eñ şırqau şıñı deuge boladı. Osı kezdesuden keyin qıtay Qazaqtarı Osımanlımen baylanısı tipten qoyulay tüsken. Osımanlı memleketi Balqan soğısımen äbiger bolıp jatqanda Altaydağı Jäke bi ösiet qaldırıp Osımanlınıñ qara teñizdegi äskeri flotına arnayı keruenmen kömek jiberui şınımen sirek kezdesetin tarixi oqiğa sanaladı. Bwl eki jaq auıs-küyisiniñ bizdiñ jadımızda saqtalğan faktileri ğana. Osımanlı memleketi jibergen astırtın ağartuşılar tobı, tıñşılar, şarlauşılar Altay men İle añğarında, Erenqabırğa baurayında türli bürkenşik atpen jwmıs atqarğanın biluimiz kerek. Bizdiñ pälen äpendi, tügen äpendi dep jürgen medrese tälimgerleri nemese kelgen tegi belgisiz ğwlamalar äne solar. Eñ qızığı Istanbwlğa kep oqığan qıtay Qazaqtarı turalı bolmaq. Qolımdağı derekter boyınşa Istanbwlğa türli jolmen kelip oqığan qıtay Qazaqtarı turalı biraz derek bar. Sonıñ eñ qızıq deregin aytayın, Istanbwl Darillmwğalimde oqığan (Pedakogikalıq Mektep) bir qıtay Qazağı Istanbwldıñ futbol qwramasında teñbil dop oynap (Fenerbaxçe nemese Galatasaray qwramasında) europa elderine jarısqa barıptı. Bwl sol däuir üşin tıñ jañalıq. Oquların tamamdağan Qazaq oquşıları qıtayğa qaytıp ondağı qazaqtarğa jaña zamanaui mektep pen öndiris oşağın aşuğa wmtılıptı, keybiri ükimet qızmetin atqaruğa tırısqan. Biraq, 20-ğasır basındağı sayasi mümkindik ayağına twsau bolsa kerek, Şığıs Türkistandağı Osımanlı mamandarın jappay wstau, qudalau kezinde olar da qosa ketip qiday sıpırılğan eken.
Jalpı, qıtay Qazaqtarınıñ Osımanlımen baylanısı biz üşin tıñ taqırıp äri qızıq taqırıp. Qoldağı derekter arqılı keyin ğılmi saraptama jasauğa boladı. Qazirşe äleumettik jeli arqılı qaymana jwrttıñ pikir talqısına salayın dedim.
Eldes ORDA 08.01.2018


c: text/html

text:
Eger biz işanğa anıqtama bere alsaq, qazaqtıñ wlttıq dini wstanımı ayqındala tüsedi. Tipti bizdiñ wlttıq minezimiz de, aşıq-şaşıq körinetin qalpımız da dini wstanımımızğa tikeley baylanıstı. Onıñ negizi – işandıq mektepten bastau aladı. Sonımen, işan dep kimdi aytamız? Bilgen jön, dindardıñ bäri işan bola almaydı. Bügingi dini tüsinik twrğısında saralasaq, işandıq ötken tarih enşisinde qalğanday äser qaldıradı. Sebebi işandıqqa dayındaytın joğarı oqu ornı joq. Onday oqu ornı bwrın da bolmağan. Jalpı, işandıq oqu arqılı qalıptaspaydı. Ol – beriledi. Işandıqtıñ tağı bir anıqtaması – pirlik. Pirge baylanu bizdiñ tabiğatımızğa tän. Pir jäne mürid. Tarihtı qauzamay-aq köneköz qariyalardıñ sözine qwlaq salsaq, işansız auıl bolmağanına köz jetkizesiñ. Olardıñ qay-qaysısı da «bizdiñ pirimiz Pälenşe», «biz tügenşeniñ müridimiz» dep jatadı. Jalpı, pirlik auıl-aymaqtan bastalıp, üş jüzdiñ basın qosuğa deyingi deñgeyge köterilgen. Onı payğambar äuletine degen qwrmetten de añğaruğa boladı. Oğan dälel – sayın dalada boy kötergen keseneler.
Şınında da, işandıq mektep bizde äli künge deyin jabulı küyinde qalıp keledi. Bwl twrğıda tek belgili ğalım N.Nwrtazinanıñ ğana eñbekterin aytuğa boladı.
Işandıq mektep… Biz onı qalay qabıldap, qalay tüsinip jürmiz? Şıntuaytına kelgende, işandıq mektep – bizdiñ dästürli dinimiz. Ökinişke qaray, biz äli künge deyin dästürli dinimizdiñ özin tolıqtay tüysinip, sezine qoyğan joqpız. Äzirge biz tek şariğat töñiregindegi mäselelermen ğana şektelip kelemiz. Bir süysinerligi, Qazaqstan mwsılmandarı Dini basqarması öz wstanımdarın ä degennen-aq dästürli dinimizge negizdey qalıptastırdı. Bwl twrğıda bwrınğı bas müftiler Rätbek pen Äbsattar qajılardıñ eñbekteri zor bolğandığın ayta ketken jön. Rätbek qajı özine tän aduındı minezben sırtqı küşterdiñ dinimizge ıqpal etuine boy bermese, Äbsattar qajı Dini basqarmanıñ mädeni deñgeyin köterip, imamdar mektebin qalıptastırdı. Bağımızğa qaray qazirgi müftiimiz Erjan qajı Malğajıwlı da sol qalıptasqan wstanımdı äri qaray örbitip keledi. Dini basqarmanıñ «Din men dästür» attı köp tomdıq kitaptardı şığara bastauı sonıñ ayğağı. Alayda Dini basqarmanıñ dästürli dinimizdiñ işki iirimderine üñiletin kezi keldi. Sebebi ol – bizdiñ wlttıq bolmısımız.
Dästürli dinimizdiñ işki iirimderi degenimiz… Şıntuaytına kelgende, ol bizdiñ ömir saltımız. Ökinişke qaray, keyingi kezderi biz onı din, dästür, mädeniet dep bölşekteuge kiristik. Bir qarağanda jeti şelpek pisirui men islam qwndılıqtarı arasında eşqanday baylanıs joq siyaqtı. Sol siyaqtı kelinderdiñ sälem saluı men otqa may qwyuı da keybir «jañaşıl» dindarlarğa wnaması anıq. Al aruaq auızğa alınğan jerde tıpırşıp otıra almay ketetin «dindarlar», tipti kün sanap beleñ alıp baradı. Sonıñ bäri kezinde en dalamızda saltanat qwrğan işandıq mekteptiñ jabılıp qaluına baylanıstı tuındap jatqan keleñsizdikter. Biz bwl künde özimizdiñ dästürli dinimizdiñ män-mağınasına dendep boylay almaytın jağdayğa keldik. Kün sanap beleñ alıp bara jatqan jat ağımdarğa tosqauıl qoyıp, köpşilik qauımğa dästürli dinimizdiñ özindik erekşeligin wğındıra almay jatqandığımız da sondıqtan. Sebebi bizdiñ dästürli dinimizdiñ özindik erekşeligin dindarlarımızdıñ özi jete wğındıra almaydı. Onı wğınu üşin Appaq işan siyaqtı ğwlamalar qalıptastırğan işandıq mekteptiñ, yağni dästürli dinimizdiñ işki iirimderin qayta saralağan jön. Ökinişke qaray, ol «iirim» twñğiığına şomu köp dindardıñ mañdayına jazıla bermegen. Al kezinde bükil qazaq sol bastaudan susındağan edi. Nätijesi – wlan-baytaq dalamızdağı qadam basqan sayın kezdesetin äulie-ämbieler kesenesi. Eger biz işandıq mektepten köz jazıp qalmağanda kesenelerge köz süzbey, äulielerdi är auıldan kezdestirgen bolar edik. Bügingi medreseler, tipti arab elderindegi müyizi qarağayday joğarı dini oqu orındarı äulielik tüsinikti şäkirt boyına darıta almaydı. Soğan oray äuliege degen senim de tarih qoynauına ketti. Sebebi äulie – işandıq mekteptiñ jemisi. Sonda işandıq mektepte bügingi dini oqu orındarı bere almaytınday qanday tälim, qanday jasırın sır bar? Bwl saual jauabın Imam Rabbanidıñ «Maktubınan» (Hatınan) jäne Jalal-ad-din Rumidıñ «Mäsnauiınan» (Egiz şumaqtar) tabuğa boladı. Ras, bwl eki kitap özge el dindarlarına da jat emes. Biraq olar bwl qos kitaptı körkem şığarma retinde ğana qabıldaydı. Bwl kitaptardı saralau üşin kimge de bolsın adamzat balasınıñ aldına wdayı köldeneñ qoyılıp kelgen materiya birinşi me, joq älde sana birinşi me degen saualğa jauap beruine tura keledi.
Ärine, qay dindardıñ da Allağa senetindikten sana birinşi dep birden-aq jauap qaytaratını kümänsiz. Alayda ol solay degenimen älgi kitaptardı bäribir qabılday almaydı. Sebebi materialistik tüsinik öz tanım şeñberi auqımınan arğını köre almaydı. Jer betindegi dinge qatıstı keleñsizdikterdiñ kün sanap örşip bara jatqandığı soğan baylanıstı. Dinge qatıstı materialdıq közqaras – islam qwndılıqtarın tärk etti. Din bar asılınan, gauharınan ayırıldı. Alayda ol joğalıp ketken joq. Bizdiñ maqsatımız – sonı qayta jañğırtu. Adamzat balasına qoyılıp kelgen mäñgilik saualdı dini twrğıda saralasaq, ol – jan birinşi me, joq älde tän birinşi me degenge keledi. Jauap ayqın – jan birinşi. Solay degenmen, biz joğarıda tilge tiek etken eki kitap bizge bäribir qwpiyasın aşpaydı (Aytpaqşı, ol kitaptar qatarına YAsauidiñ «Hikmetin» de jatqızuğa boladı). Sebebi ol kitaptar hal ilimine oray jazılğan. Hal ilimi – bizdiñ jan düniemiz. YAğni biz jan düniemizge qatıstı jayttı tüsine almadıq. Demek, bizdiñ közqarasımız, jandı birinşi deuimiz – ötirik. Biz bärin körinip twrğan närsemen – tänmen, materiyamen ölşeymiz. Bir sözben aytqanda, materialdıq közqarastan ajıray almay kelemiz. Özimizdiñ materialist ekenimizge köz jetkizu üşin mına bir jaytqa nazar audarayıq. Biz kämil mwsılman adam dep kimdi qabıldaymız? Dwrıs. Dindar, islamnıñ bes parızın orındaytın, wdayı meşitke barıp twratın adam. Jaraydı ol adam qwran jattağan qari, oyın-toyğa barmaytın, kümändi tamaq işpeytin, mwsılman adamğa üylespeytin özge jat ädetterden aulaq taqua jan bolsın. Biraq solay bola twra mwnıñ bäri materialdıq ölşem. Biz ol adamdı materialdıq közqaras arqılı tarazılap, bağaladıq. Al jan – ölşemge sıymaydı. Sondıqtan biz onı materialdıq közqaraspen tüsine almaymız. Wğınıqtılıq üşin mına bir jaytqa nazar audarayıq. Qwran Kärimde aytılğanınday Alla adamdı özine wqsatıp jaratqan. Bwl – hal ilimi. Osı wğımdı materialdıq twrğıda tüsinip, taldasañ – käpir bolasıñ. Sol siyaqtı biz materialdıq twrğıda kämil mwsılman dep bağa bergen dindar da sol materialdıq ğibadatımen şektelip hal ilimin qabılday almasa – mwnafıq (ekijüzdi) adamnan eş ayırmaşılığı bolmaydı. Iä, Alla adamdı özine wqsatıp jaratqan. Bwl jerde materialdıq körinis ölşem emes. Sebebi Alla jaratılğan närselerge wqsamaydı. Alla tek Özine wqsaydı. Demek, adam… Iä. Özi. Biz Özi dep keskindi, suretti, formanı, tändi aytıp otırğanımız joq. Tän – materiya. Bizdiñ küretamırımız da materiya. «Alla senderge küretamırlarıñnan da jaqın» degen ayat bar. Demek, biz tän emespiz, Alla da tände emes, janda. Tän, yağni materiya, mına 18 mıñ ğalam Alladan tısqarı twradı. Alladan tısqarı twrğan närse, ol meyli ğibadat bolsın, eşqaşan qabıl bolmaydı. «Öziñdi tanısañ – Allanı tanisıñ». Belgili jayt. Biz Allanıñ janımızda ekenin bildik. Demek, bizge materialdıq körinis bergizip twrğan – jan. Jan, yağni Alla bolmasa biz joq bolıp ketemiz. Joq bolu – bizdiñ tüsinigimizdegi ölim. Ölim – materialistik tüsinik. Ajalğa qarsı twru, qayğıru, qamığu, tüñilu – şıntuaytına kelgende, materialistik wğım-tüsinik şeñberinde qalıp qoyğanımızdı äygileydi. Bizdiñ negizimiz – jan. Al ol mäñgilik. Sol siyaqtı biz biletin, bilmeytin 18 mıñ ğalamnıñ da negizi bar. Sol negizge üñilmey 18 mıñ ğalamdı qanşa şarlasañ da Allanı tappaysıñ. Negizdi tanısañ – Allanı tanisıñ. Ol negizdiñ şınayı atı – aruaq. Biz aruaqtı tek ölgen adamdardıñ ruhı dep qana tüsinemiz. Ol tüsiniktiñ özi jındar älemimen astasıp, tipti basqa bağıtqa bwrılıp ketti. Bolmasa aruaqsız Allanı tanu äste mümkin emes. Eger biz aruaq turalı tüsinigimizdi qayta qalıptastıra alsaq, onda özge bağıttağı dini ağımdarğa da tosqauıl qoyıp, elimizdegi bükil mwsılman qauımın dästürli dinimiz töñireginde toptastıra alğan bolar edik. Bärinen bwrın köpşiliktiñ dinge degen közqarası özgerip, kim de bolsın jan men tän, sana men materiyanıñ arajigin ajırata alatın deygeyge köterilip, şınayı ğibadat mänin wğınar edi. Sonda ğana islam dinine teline aytılatın barlıq keleñsizdikterdiñ dinge mülde qatısı joqtığın tüysinip, ata-babalarımız qalıptastırğan wlı daladağı işandıq mekteptiñ sonşalıqtı wlıqtığın, onıñ deñgeyine özge elderdegi bir de bir oqu ornınıñ şendese almaytındığına köz jetkizgen bolar edik. Bwl – özimizdi asıra däripteu emes, biz aytıp jetkize almay jürgen şındıq. Qaytalap aytayıq, bar gäp – jan men tän, sana men materiyağa qatıstı qalıptasqan tüsinikke baylanıstı. Bizdiñ ata-babalarımız jan, yağni hal ilimin (huziri ilim) meñgerdi de, biz bolsaq materialistik tüsinik deñgeyinde qalıp qoydıq. Qanşa jerden ğwlama, qanşa jerden dindar bolsaq ta. Özimizdi bosqa küstänalağanday bolmas üşin işandıq mektep deñgeyin şamalı saralay öteyik. Qwran Kärimde aruaq turalı «Ruh – Allanıñ ämirinen» degen ayat bar. Ökinişke qaray, bwl ayat mänin aşatın «kilt» işandıq mekteppen birge ğayıp boldı. Al keyingiler ol «kiltti» izdemek tügili aruaqtıñ özin joqqa şığarıp, taza materialistik bağıtqa bwrılıp ketti. Şıntuaytına kelgende, sana birinşi me, joq älde materiya birinşi me degen mäñgilik saualdıñ jauabı «Ruh – Allanıñ ämirinen» degen ayatta twr. Payğambarımızdıñ «Alla äueli meniñ nwrımdı jaratqan» degen hadisi bar. Joğarıdağı ayatta aytılğan ruh – osı nwr. Demek, ämir osı nwrğa beriledi. Bwdan nwrdıñ ämirdi orındauşı ekendigi mälim boladı. Orındauşınıñ şınayı atı – qwl. Barlıq dindarlar moyındaytın mınanday aqida (közqaras) bar. Absolyutti bar närse ol – Alla. Alla äueli Arşını jarattı. Arşıdan Kürsi jaratıldı. Alla – bar. Onı bilemiz. Arşı dep otırğanımız Payğambarımızdıñ hadisinde aytılğanınday eñ äuelgi jaratılıs – nwr. Nwr – ol ruh.
Ayatta aytılğanınday ruh – Allanıñ ämirinen. Ämirge bağınğan ruh ömirge Kürsidi alıp keldi. Kürsi – materialdı älem. Osı jüyege sengen adamdı biz mwsılman deymiz. Sözimiz däyekti bolu üşin kälima şahadattı qaytalap aytayıq «Alladan basqa täñir joq, Mwhammed onıñ qwlı äri elşisi». Osı kälima şahadatta biz joğarıda aytqan üş tizbekti jüye körinis beredi. Birinşi – Alla. Iä, odan basqa täñir joq. Ekinşi – qwl. Bwl – ämirdi orındauşı ruhani älem. Üşinşi – elşi. Elşi (Kürsi) – materialdı körinis. Jalal-ad-din Rumi öziniñ «Mäsnäuiında» «Mına älemniñ üstinde tağı bir älem bar. Qolıñdı körpeniñ astına tıq. Biz onı Äbu Hurayranıñ qaltası etemiz» deydi. Äbu Hurayranıñ qaltası – Payğambarımızdıñ mwğjizası. Onıñ işi bos bolıp köringenimen, qolıñdı salıp qalağanıñdı ala beresiñ. Jalal-ad-din Rumi Payğambarımızdıñ osı mwğjiza-sünnetin biz de orınday alamız degendi aytadı. Jäne de ol tügesilmes qazınanıñ mına materialdı älemniñ sırtındağı älemge tän ekendigin «Mına älemniñ üstinde tağı bir älem bar» dep wğındırıp twr. Ol älemdi Imam Rabbani öziniñ 290-ınşı maktubında «Kenetten men közge körinbeytin jasırın älemge enip kettim. Joqtıq älemniñ şeti türilip edi, men japadan-jalğız şeksiz, wşı-qiırı joq bir twñğiıq teñizge süñgip kete bardım. Osı teñiz keñistiginde ğalamat ülken ğalamşardıñ, galaktikalardıñ jer betindegi şañnıñ tozañınday tım köp ekendigine köz jetkizdim. Jaratılıstardı qwrap twrğan barşa älemderdiñ, ğalamşarlardıñ, galaktikalardıñ barlığı bir suret qana ekenin kördim» deydi. Biz bwl mäselelerdi uaqıtı jetken soñ aytıp otırmız. Bağımızğa oray işandar mektebi jetistigin dindarlar emes, qazirgi ğılım däleldep otır. Kvant fizikteri mına älemniñ jay ğana illyuziya, onıñ negizi – antimateriya ekendigin älemge jariya etti. Kvant fizikteri jañalığına qarsı twrar qauqar tanıta almağan ateister men bügingi teris bağıttağı dindarlar jwmğan auızdarın aşa almay: «Men de añ-tañ, apam da añ-tañnıñ» küyin keşip otır. Äytse de, olardıñ öz bağıttarınan bwrıla qoyuı neğaybıl. Sondıqtan bizge dästürli dinimizdiñ negizi – işandıq mektepti qayta jañğırtu qajet.
Qwdiyar BİLÄL,«Aqparat salasınıñ üzdigi»

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ öldürüvde qabaatlanğan oğlu Hayserge mahkeme ükümi çıqarılmadı. Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi iyün 10-ğa qadar teneffüsni ilân etti.
Bunı Hayser Cemilevniñ adliyecisi Nikolay Polozov bildire.
Onıñ malümatına köre, mahkemede qabaat tarafı Hayserni 5 yıl ve 6 ayğa qadar azatlıqtan marum qaldırmağa rica etti.
«Müimi şu ki, diqqatsızlıqtan yapılğan öldürüv afu etile, Cemilev 2 yıldan ziyade apiste yata, bu da sayıla», – dep qayd etti adliyecisi.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Ömür cezasını belgilegen öldürüv qabaatı lâğu etildi. Cemilevniñ imayesi qarardan memnün qaldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Tahqiqat izolâtorında (SİZOda) bulunğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevde bir qaç künden berli yüksek sıcağı bar, sol ayağı tizine qadar şişti, qızarğan şişiklik ve dayanamaz ağrılar bar. Anası, Dilâra Abdullayevanıñ bildirgenine köre, bu alâmetler qannıñ zeerlenmesine işaret etmek mümkünler.
Bunı o, özüniñ Facebook saifesinde yazdı.
Abdullayeva: «SİZOnıñ kirişi yanında bekleyim. Tsivil urbada bir erkek kele, ve oña birden qapını açalar. Men birden oña muracaat etem ve rehberge ketse, oña men – işi tergevcide baqılğan Uzeir (Abdullayev – AQ)niñ anası olğanımnı, ve ortada oğlumnıñ yaşam ve ölüm meselesinñ turğanını aytıp bermekni rica etem. Tek bir şey isteyim – oğlumnı hastahanege yatqızılmasını…», – dep yazdı.
Onıñ aytqanına köre, tevqif etilgen oğlu vaziyetiniñ ciddiyligini bilmemek mümkün degil.
Abdullayeva: «General yarım saattan soñ (SİZOnıñ – QA) rehberi ile çıqtı. Olar Uzeirniñ, ayağını basıp bile olamağanına şahsen özleri qandı. Klinika ile añlaşacaqlarını, hastahanege yatqızacaqlarını, amma bayramlardan soñ, şimdi ise ine ile antibiotikler ve sıcaqnı tüşürgen ilâclar bereler, dediler. Men, tekrar-tekrar, er bir daqiqa muim desem de… O, maña, buyruq bergenini: vaziyeti fenalaşsa – hastahanege yatqızacaqlarını söyledi», – dep bildire.
Tahqiqat izolâtorınıñ hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta izaatlar berilmedi.
Daa evel Uzeir Abdullayevniñ advokatı ve apayı yaqın vaqıtta Cezalarnı içra etüv federal hizmetiniñ idaresi (UFSİN), tahqiqat izolâtorı, prokuratura ve FSBge, tsivil hastahanede uyğun tibbiy yardımnıñ kösterilmesini temin etsinler ve qabaatlanğanğa diagnozını bildirsinler dep, bir sıra arizalar bereceklerini bildirdiler.
Bundan evel Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Teymur Abdullayev, Uzeir Abdullayev, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnıñ qorçalayıcıları tarafından sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsiyalarnı red etti.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Birinci mayıs, ya da Emekdarlar birdemligi künü, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda Baar ve emek künü olaraq qayd etile. Yarımadada bu yıl bayram programması ananeviydir: kontsertler ve büyük şeerlerde paradlar. Artıq 2015 senesinde Birinci mayısnıñ arfesinde Qırım sakinleri içtimaiy ağlarda, rehberler olarnı numayışlarğa çıqmağa mecbur ete, aks alda işten çıqaracaqları ile qorquzalar, dep şikâyet ete ediler. Em de, hususiy iş adamlarını bile paradda iştirak etmege mecbur ete ediler.
2017 senesinde Rusiyege tabi Qırım parlamentiniñ başlığı Vladimir Konstantinov Birinci mayısnıñ ekinci nefesi aqqında aytıp başladı. Tamam o vaqıt numayışta, Qırım medeniyet hadimleriniñ professional birligi, Rusiye milliyleştirilmesi dep bilingen milliyleştirme neticesinde ondan «Salüt» balalarnı sağlamlaştıruv lageriniñ qanunsız olaraq alınğanını beyan etti. Faqat professional birliginiñ azalarına bayram yürüşi esnasında narazılıqnı bildirmege bermediler.
Qırım faaliyetçisi, tarihçı Maksim Osadçuk, yarımadada Birinci mayıs Rusiye ukümetiniñ ğayreti ile değradatsiya etkeninden emin.
İnsanlarnıñ öz aqları içün küreşmesi saasında Ukraina zamanında elde etilgen progressiv deñişmeler bile yoqqa çevirildi. Qırım ve Rusiye pek tez keri, soñ devir Sovet Birligine doğru yuvarlanıp ketelerMaksim Osadçuk
– Ne deseñiz de, Birinci mayıs – esas olaraq küreş künüdir. Bu bayram degil. 19-nci asırnıñ eñ soñunda bu künde işçiler, sekiz saatlıq iş künü talap etip, munayışqa çıqtılar. Lâkin bir provakatsiya neticesinde polisler olarğa qarşı ateş açtı. Faqat Sovet Birliginde o, bir merasimge, baar ve emek bayramına çevirildi, ve onıñ esas manası qısırlaştırılğan edi. Sabıq SSCBniñ devletlerinde bu, birinci nevbette, ukümetke sadıq küçlerniñ – devlet işhaneleriniñ memuriytlerine bir de-bir şekilde bağlı olğan teşkilâtlar ve professional birleşmelerniñ mumayışıdır. Soñki yıllarda Qırımda bu sovet trendi tekrar üstünlik qazandı, ve atta insanlarnıñ öz aqları içün küreşmesi saasında Ukraina zamanında elde etilgen progressiv deñişmeler bile yoqqa çevirildi. Teessüf ki, Qırım ve Rusiye pek tez keri, soñ devir Sovet Birligine doğru yuvarlanıp keteler.
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescit şeer şurasınıñ Rusiye KPRF (Rusiye Fedratsiyası Kommunistik fırqası) fırqasından deputatı Stepan Kiskin, Qırım tam olaraq Sovet Birligine qaytsa, zarar olmaz edi, dep saya.
İnsanlarnıñ memnüniyetsizligi arta, oligarhlarğa ise sanktsialar tatbiq etilgeni içün yardım eteler. Yani «keri kelecekke», sotsializmge doğru ketmek kerekStepan Kiskin
– Bizde Qırımda asılında emekdarlar aman-aman qalmadı. Bütün fabrikalar, zavodlar endi çoqtan berli qapaldı. Bu sebepten hizmet berüv saası, bank hadimleri, turistik saa denilse doğru olacaq, tam manada emekdarlarımız pek az. Umumen aqlar kütüle, lâkin kapitalizm şartlarında er şey keregi kibi degil. Bizge sotsializm kerek – o zaman em emekdarlar, em pensionerler, em de balalarnıñ aqları qorçalanacaq. Kapitalizmde ise er şey olmaq mümkün. Er keske qıyın – em pensionerlerge, em çalışqanlarğa, em de çoq balalı qorantalarğa. Bizde fiyatlarnıñ öskenini özüñiz körip turasız: ayrıca beñzin soñki eki kün içinde 40 kapikke paallaştı. İndeksatsiyalar artlarından yetmey. Aylıqlar pek yüksek degil. İnsanlarnıñ memnüniyetsizligi arta, oligarhlarğa ise sanktsialar tatbiq etilgeni içün yardım eteler. Yani «keri kelecekke», sotsializmge doğru ketmek kerek.
Qırım tarihçısı, Qırım.Aqiqatnıñ muellifi Sergey Gromenko, Birinci mayıs numayışlarınıñ nasıl etip memuriy mecburiyetke çevirilgenleri aqqında fikir yürsete.
Qırımda Birinci mayıs – sovetler devri bayramınıñ hatıra künüdir. Anda Rusiye olmasa ise – o, şu daqqada emekdarlarnıñ degil de, kebap bayramına çevirilecekSergey Gromenko
– SSCB, yeñgen işçi sınıfınıñ devleti sayıla edi. Buña köre, sovet proletariatına, kapitalistik devletlerde yapılğanı kibi, aqlar oğrunda küreşmek içün çıqmaq olmay edi, çünki onda öyle de er şey bar. Ve bu sebepten sovetler devriniñ Birinci mayıs numayışları tantanalı, zaferane surette, dülber bayraqlar ve diger beñzer şeylernen yapıla ediler. Amma Sovet Birligi dağılğan soñ bütün bu bayram muiti ve oña ilâve olaraq raatlıq künü ve memurlarğa işhaneler, mektepler ve diger muessiselerniñ mudirlerinden, isteklerine baqmadan, adamlarını yollamaqnı talap etmege imkân bergen idare sisteması miras olaraq qaldılar. Bu vaziyette işçiler sınıfı içün nasıl küreş olmaq mümkün? Bu vaziyette, bu mecburiyetni tezce eda etip, kebap aşamağa ketmek istek peyda olmaq mümkün. Qırımda Birinci mayıs – sovetler devri bayramınıñ hatıra künüdir. Anda Rusiye olmasa ise – o, şu daqqada emekdarlarnıñ degil de, kebap bayramına çevirilecek.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye telükesizlik hizmetleri ve bunıñ kibi de Donbassta «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ uruşmacıları insan aqlarını kütleviy surette boza.
Bu aqta AQŞ Devlet departamentiniñ 2017 senesiniñ neticeleri boyunca insan aqlarını qorçalav faaliyeti aqqında maruzasında aytıla.
Vesiqada: «Rusiye ukümeti, Qırımda yerleştirilgen arbiy telükesizlik quvetleri üzerinde kontrolini öz qolunda tuta. Rusiye telükesizlik hizmetleri Qırım üstünde kontrolini arttırmağa ve insan aqlarını sıñırlamağa devam eteler. Qırımnıñ işğalci memuriyeti Ukrainağa ait Qırımda Rusiye qanunlarını saylamalı tarzda qullana», – denile.
Devlet departamentinde ayrıca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi, söz serbestliginiñ sıñırlanması, jurnalistlerge qarşı zorbalıq, internette sıñırlanmalarnı tatbiq etüv ve yarımadada er yerde toplaşuv serbestliginiñ bastırılğanını qayd eteler.
Aynı zamanda vesiqada, Qırımda ve Donbassta Ukraina ukümetiniñ kontroli yeterli derecede olmağanı ve Rusiye ile onıñ tarafından yönetilgen ukümetlerniñ cinayetlerni tahqiq etmekten vazgeçkeni sebebinden bu territoriyalarda insan aqlarınıñ ihtimallı bozuluvlarınıñ tetqiqatları tolu kölemde yapılmadı, denile.
Esabatta: «Rusiye işğalci ukümeti, 2014 ile 2015 seneleri arasında Qırım sakinlerini alıp qaçuv ve öldürüv vaqialarınıñ kerekli seviyede tahqiqatını keçirmedi. Ukraina Tış işleri nazirliginiñ malümatına köre, işğal esnasında ğayıp olğan 12 Qırım sakini daa soñra ölü tapıldı», – denile.
Vesiqada, Qırım ukümeti qırımtatar faaliyetçisi Ervin İbragimovnıñ ğayıp olmasını tahqiq etmek içün iç bir areket yapmadı, dep qayd etile.
Maruzada: «İbragimovnıñ bulunğan yeri ale daa belli degil edi. Cinayetni ihtimal ile tahqiq etken polis, İbragimovnıñ qorantasına tahqiqat aqqında malümat bermekni red etti», – denile.
Vesiqada qayd etilgenine köre, Donbassta insan aqları ile alâqalı eñ muim problemalar sırasına idamlar ve insanlarnı siyasiy sebepten öldürüvler, eziyetlevler ve apishanelerde ayat içün telükeli olğan şaraitlerde tutuluvlar kire.
AQŞ Devlet kâtibi vazifesini eda etken Con Sallivan, aprel 20, cuma künü, AQŞ Devlet departamentiniñ dünyada insan aqları aqqında bir yıllıq maruzasınıñ taqdim tedbirinde çıqışta bulunıp, Rusiyeni Qırımdaki vaziyet, Donbasstaki problemalar ve Çeçenistandaki insan aqlarını qorçalav meselelerine diqqat etmege davet etti.
Aprel 20-de Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekiliniñ ofisi, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda bulunğan aq-uquq qorçalayıcılarını yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvları aqqında bildirmege davet etti.
Daa evel Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekili Lüdmila Denisova, Rusiyedeki zenaatdaşı Tatyana Moskalkovağa, 2018 senesiniñ aprelinde Aqmescit tahqiqat izolâtorında eñ azından dört kişiniñ ölmesi aqqında malümatnı teşkermek ricasınen mracaat etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ekrem Çelebi - Şeker Dağı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Şeker Dağı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Şeker Dağı türkü indir, Ekrem Çelebi - Şeker Dağı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Şeker Dağı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Şeker Dağı türküsü, Şeker Dağı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Şeker Dağı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Öldürme Beni
Ekrem Çelebi - Açmayın Pencereyi
Ekrem Çelebi - Kızlar Maraş a Gider
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Gel Sevelim
ekrem çelebi - mektup derken şiir oldu bak yine (kırıkkale)
Ekrem Çelebi - Eyvallah Şahım
Ekrem Çelebi - Sefaleti Çeksinler De Görelim
ekrem çelebi - can özümden besmeleyi çekince-sultanım (kırıkkale)
Ekrem Çelebi - Kızılırmak
Ekrem Çelebi - At Üstüme Toprağı
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Kör Olası Bahtım
Ekrem Çelebi - Ah Yalan Dünya
Ekrem Çelebi - Bedir


text:
Ükimet basşısı DSW bas direktorınıñ orınbasarı Alan Vulfpen kezdesti
Astanada QR Prem'er-Ministri Baqıtjan Sağıntaev Qazaqstan elordasına XI Astana ekonomikalıq forumına qatısu üşin kelgen Düniejüzilik sauda wyımınıñ (DSW) bas direktorınıñ orınbasarı Alan Vulfpen kezdesu ötkizdi. Bwl turalı primeminister.kz saytı jazdı.
Kezdesu barısında Qazaqstannıñ DSW-men ıntımaqtastığın odan äri nığaytu, sauda-sattıq räsimderin jeñildetu boyınşa DSW-nıñ kelisimin tiimdi iske asıru, sonımen qatar köpjaqtı sauda jüyesine Ortalıq Aziya aymağın belsendi ıqpaldastıru mäseleleri talqılandı. Bwdan özge, elektrondıq sauda-sattıqtı damıtu, investiciyalardı ıntalandıru, şağın jäne orta käsiporındardı halıqaralıq sauda-sattıqqa integraciyalau mäseleleri qaraldı.
Anıqtama: DSW qwrıluınıñ resmi küni — 1995 jılğı 1 qañtar. Wyımnıñ ştab-päteri Jeneva qalasında (Şveycariya Konfederaciyası) ornalasqan. 2017 jılğı 1 qırküyekten bastap Düniejüzilik sauda wyımınıñ bas direktorı bolıp Roberto Azevedo tağayındaldı, ol ekinşi 4 jıldıq merzimge qayta saylandı. 2013 jılğı 1 qırküyekte R. Azevedo Düniejüzilik sauda wyımınıñ altınşı Bas direktorı boldı.
2017 jılğı 1 qazandağı jağday boyınşa 164 memleket DSW-nıñ tolıq qwqıqtı qatısuşısı bolıp tabıladı, olardıñ ülesine älemdik tauar aynalımınıñ 98% tiesili.
Qazaqstan Respublikası 2015 jılğı 30 qaraşada Düniejüzilik sauda wyımınıñ tolıqqandı müşesi boldı. 21 memleket DSW-ğa baqılauşı märtebesine ie jäne olardıñ köpşiligi osı Wyımğa qosılu turalı kelissözderdi jürgizip jatır. 60-tan astam halıqaralıq wyım DSW türli qwrılımdarında baqılauşı märtebesine ie.
Qazaqstannıñ DSW-ğa müşelik etuiniñ alğaşqı 2,5 jılında elimizdiñ Wyım jwmısına belsendi qatısuı bayqaladı. 2017 jılı Sauda jäne qorşağan orta jönindegi DSW Komitetiniñ törağalığın sätti ayaqtağannan keyin Qazaqstan 2018 jılı DSW-nıñ Sauda-sattıq qızmetteri boyınşa arnayı sessiyasınıñ törağası retinde saylandı, bwl elimizge degen müşe elderdiñ senimi men Qazaqstannıñ joğarı bedelin körsetedi.
Abai.kz


text:
Waqıt öte kele, olardan alınğan saraptama nätïjeleri jemis kemirgişterdiñ ïmmwnïtetin küşeytkenin körsetipti. Sebebi olardıñ qanındağı xolesterïn deñgeyi tömendegen. Al bul jürek-qan tamırları awrwına şaldığwdı toytaradı. Ekinşi täjirïbe kezinde adamdarğa şïe şırını usınılıp, bul da ïmmwnïtetke oñtaylı äser etken. Şïe quramındağı antïoksïdanttar ağzadağı qışqıldardı rettep, därwmen, mïneraldar men özge mïkroelementterdiñ waqıtılı jetkizilwin qamtamasız etedi. Şïe jegen adamnıñ täbeti de jaqsı boladı, dep jazadı epochtimes.ru. Sonday-aq dene temperatwrasın birqalıptı ete aladı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Bölmeniñ sänin keltiretin üy ösimdikteri men gülder erekşe kütimdi qajet etedi. Sondıqtan olardı aptasına 1-2 ret jılı swmen jwıp turw kerek. Odan özge gülderdi ösirw, baptaw täsili sanqırlı. Nazarlarıñızğa bölme gülderin ädemi etip ösirw men baptawğa arnalğan keybir keñesterdi usınamız.
• Bölme ösimdikterin boyına qaray retimen ornalastıradı. Sonda olardıñ barlığına awa men jarıq jetkilikti, öswi qarqındı boladı.
• Jaz mezgilinde kün közi gülderge tikeley tüsse, qwrap ketpes üşin kölegeylew qajet.
• Gül ädemi bolıp ösw üşin, oğan quyatın swdı 1 kün burın ıdısqa quyıp, bölme işine beti aşıq küyinde qoyadı.
• Bölme gülderiniñ tübindegi topıraqtı qopsıtıp barıp sw quysa, jıldam öswine oñ äserin tïgizedi.
• Är kezde qant salınğan sw quyu arqılı bölme ösimdikteriniñ tüsin balğın küyinde jäne qwratıp almay ösirwge boladı.
• Eger gül tübindegi topırağı qurğap, jarılıp ketse, özen jağasındağı qumnan nemese ağaş ügindisinen az mölşerde qosadı.
• Et jwğan swdı süzgiden ötkizip gülge quysa, ösw jıldamdığı eki esege artadı.
• Üy işinde ösetin rawşan gülderi jarıqtı unatatındıqtan, öte jarıq, biraq kün közi tikeley tüspeytin jerde ustaw kerek.
• Bölmede ösetin rawşan gülin jazda jïi sw quyıp, topırağın ılğal etip ustaw qajet. Eger de topırağında mayda şirkeyler payda bolğanın bayqasañız, sw quyudı 5-6 künge toqtatıñız.
• Rawşan gülderdiñ japırağın aptasına bir ret kün batqan kezde jwıp ne sürtip turadı.
• Kaktws güline 2-3 aptada bir ret qana sw quyğan durıs. Öytkeni bul ösimdik ılğaldıqtı unatpaydı.
• Kaktws egilgen ıdıstı jaz mezgilinde ağaş taqtayşalarmen kölegeyleydi. Sebebi qattı ıstıqtan onıñ tamırı qwrap ketedi.
• Kaktws otırğızılğan ıdıs öte ülken bolmağanı durıs. Sebebi ıdıs tübindegi topıraq qunarın tez joğaltadı da, tamırına zïyan tïgizedi.
• Eger uzaq waqıt üyde bolmay, gülder qarawsız qalıp jatsa, onıñ şeşimi bar. Gülderdi vannağa salıp ıdıstarı jartısına deyin batqanşa sw quyıp, 40 mïnwtqa qoyadı. Sodan keyin ıdısınıñ sırtınan polïetïlen paket kïgizedi. Tağı bir şeşimi, vannağa gül ıdıstarı 4-5 sm batatınday sw quyıp, gülderdi salıp, esigin aşıq küyinde qaldırasız.
massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
İbne Fazlan
Äxmät ibne âl-Ğabbas inbe Raşid ibne Xammad ibne Fazlan (ibne Fađlan) (Ğäräpçä:Aḥmad ibn Faḍlān أحمد ابن فضلان)
(10. yöz) Ğäräp säyäxätçese. Bağdad xälifäse âl-Moqtädir sarayında xezmät itkän. 921-922. yıllarda Bağdad xälifäse âl-Moqtädir ilçelege särkätibe (Bolğarğa âl-Moqtädir ilçelege). Säyäxätnamäsendä Urta Asía, İdel belän Ural töbägendä yäşäwçe Bolğar, Xäzär, Başqort, Törekmän, Rus (Viking), Komi häm başqa xalıqlarnıñ tormışı häm ğöref-ğädätläre xaqında qimmätle mäğlümatlar tuplanğan. R. Fäxretdin ibne Fazlannıñ yazmaların 20. yöz başında Tatar telenä tärçemä itä (1993. yılda näşär itelä). Säyäxätnamäneñ tulıraq nösxäsen Äxmätzäki Wälidi 1923. yılda İrandağı Mäşhäd şähäre kitapxanäsendä taba.
Äxmät ibne Fazlan süräte The 13th Warrior Hollywood filmendä gäwdäländergän. Aktórı – Antonio Banderas.


text:
Üstimizdegi jılı qırküyek ayında juldızdı jup Erlan Orınbasarov pen onı jarı Bayan Nurmışevanıñ üyine urı tüsken bolatın. Urılar üydegi bağalı zattarmen qosa, änşiler üşin mañızdı bolıp tabılatın beyneklïpteri men änderdi alıp ketken edi. Erlan men Bayan osı keleñsiz jayttı ırımdadı ma eken, älde basqa sebepteri boldı ma olar jaqında basqa üyge köşpek.
«Qayırlı tün jaqsılarım! Erlaşım syurprïz jasaymın dep edi! Allağa şükir, sol künge jettik. Bügin Erlan Orınbasarov jaña qonısımızdıñ kiltin tapsırdı»,- dep jazdı Bayan öziniñ jelidegi paraqşasında.
Eske salay keteyik, Bayan Nurmışeva men Erlan Orınbasarov osı jıldıñ basında şañıraq kötergen bolatın. Al jazda olardıñ ortaq säbïi dünïe esigin aştı.
Avtorı: Abay Aysara
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Mayısnıñ 6-sı kün devamında Ukraina sıñırcıları «Çonğar» kiriş-çıqış kontrol noqatsında kene de Rusiye tarafı işğal etilgen Qırımğa doğru areketni yavaşlatqanı ve suniy nevbet yaratqanını qayd etkenler.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Ukraina sıñır hızmeti Berdânsk sıñır otrâdınıñ matbuat hızmeti ikâye etmekte.
«İleride bir daa Ukrainanıñ esas qısmından kelgen turistlerniñ «inanılmaz» aqımı aqqında ikâye etmek içün, «Çonğar» kontrol noqtası qarşısında işğalciler bir daa keçirüv operatsiyalarını yavaşlataraq, istilâ altındaki Qırımğa ketken areketni tosmenge tutalar», - denile idareniñ haberinde.
Aydınlıq kirsetmek maqsadınen Devlet sıñır hızmeti, «Çonğar» kiriş-çıqış kontrol noqtasından (KPVV) mayısnıñ 6-da 40 ziyade maşna Ukrainanıñ esas qısmından çıqmaq içün beklegen.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ Berdânsk sıñır otrâdınıñ matbuat kâtibi Nelâ Dotsenko Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, aqşamğa doğru beklegen maşnalarnıñ sayısı «Çonğar» KÇKN -15, «Kalançak»ta – 5, «Çaplınkada» asla olmağan eken.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ Ukrainanıñ esas qısmı ve yarımada arasında memuriy, lâkin aslında tam bir «sıñır» peyda oldı.
Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» olmaq üzre üç kiriş-çıqış kontrol noqtası çalışmaqta.


text:
Antarktika
Antarktika bul jer sharının' en' to'meninde jaylasqan materik. Hawa-rayı ol jerde ju'da' suwıq. Antarktikanın' 98% ke shamalası muz benen qaplang'an. Jag'ada jaylasqan McMurdo ha'm Palmer kishkene qalaların esaplamag'anda, ol jerde ju'da' az adam jasaydı. Qubla polyuste ilim stantsiyası jaylasqan bolıp, ol jerde tiykarınan hawa-rayı ha'm kosmos izertlewleri menen baylanıslı ta'jiriybeler alıp barıladı. Antarktikag'a barıwdı qa'legen adamlar tek g'ana hawa arqalı barıwına boladı. Antarktika maydanı jag'ınan Evropadan u'lken.
Antarktika hesh qanday ma'mleketler jaylaspag'an jalg'ız materik esaplanadı. Xalıq aralıq pitimge tiykarlanıp, Antarktika jerinin' hesh biri hesh ma'mleketke tiyisli emes.
Antarktikada o'simlikler ju'da' az; hawa menen dem alıwshı haywanlardan tek pingvin, tyulen ha'm kitler bar.
Antarktika Tınısh okeanı, Atlantika okeanı ha'm the Hind okeanı menen qorshalg'an, biraq keyingi waqıtları onı qorshag'an ten'izler bir at penen yag'nıy "Qubla okeanı" dep atalmaqta. Antarktikag'a en' jaqın materik bul Qubla Amerika.
Antarktikada a'dette qısta qarang'ı, jazda jaqtı.
Antarktikada ot ha'm taslar atıwshı bir vulkan bar. Ol Erebus dep ataladı.


text:
Rïoğa älemniñ är tükpirinen jïnalğan tilşiler qawımı bir jerge ornalastı. Äli de kelip jatqandar bar. Qonaq üy qalanıñ şetinde, taw etegine ornalasqan. Awlada ne kerek bäri bar. Işpek-jemek satatın dükender de, demalatın jaylı orındar da, tamaqtanatın asxana da jaqsı jumıs istep tur. Şomılatın basseyinde jwrnalïsterge qol jetimdi. Kim qay waqıtta şomılğısı kelse, sol waqıtta şomıla aladı.
Qonaq üydiñ sırtı bïik dawalmen qorşalğan. Batıs jäne şığıs jağında eki ülken qaqpa bar. Kirip şıqqanda sol jerden qatañ tekseredi. Moyınıñızdağı ilip jürgen akredïtacïyañız bolmasa jwrnalïster awılına kire almaysız. Tipti, avtobwsqa da akredïtacïyağa qarap otırğızadı.
Jwrnalïster tamaqtanwda. Asxananıñ sırtında da, işinde de erkin tamaqtanwğa boladı
Qazaqstandıq tilşilerde osı jerden tamaqtanadı
Asxanadağı aspazdar qarbalas üstinde
Qızmetkerlerdiñ qonaqtarğa iltïpatı öte jaqsı
Asxanağa tañğısın erterek barmasañız tamaqtarı tügep qaladı
Jwrnalïsterdi tasïtın avtobwstar. Kirgende qatañ tekserip kirgizedi
Qonaq üydiñ qaqpasınan bögde adamdar öte almaydı. Küzet öte küşti. Akredïtacïyağa qarap kirgizip, şığaradı
Dükende işpek-jemektiñ bäri bar. Araq-şaraptı da, temekiniñ de tür-türin tabwğa boladı. Qıtay lapşaları da tolıp tur. Bağaları asa qımbat emes
Jwrnalïsterge qızmet körsetetin orın
Qonaq üydiñ işinde äli tolıq bitpegenderi de bar. Jöndew jumıstarı jürip jatır
Rïo olïmpïadasınıñ belgisimen bezendirilgen kölik
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Onlar
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Onlar
Etiketler : Osman Öztunç - Onlar türkü indir, Osman Öztunç - Onlar türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Onlar mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Onlar türküsü, Onlar sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Onlar bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Dönersem
Osman Öztunç - Hasretin Düşer
Osman Öztunç - Şahım
Osman Öztunç - Yan Çizdim
Osman Öztunç - Kadınım
Osman Öztunç - Karnım Aç
Osman Öztunç - Vur
Osman Öztunç - Kerkük Ağıtı
Osman Öztunç - Usta
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak
Osman Öztunç - Gölgeler
Osman Öztunç - Karahan Dede
Osman Öztunç - Yastadır
Osman Öztunç - Bu Aşk
Osman Öztunç - Bekliyorum


text:
AQŞ-tan Gavay araldarına uşqalı turğan Alaska Airlines kompanïyasınıñ layneri äwege waqıtınan 25 mïnwt keş köterildi. Munıñ barlığı jolawşılardıñ Künniñ tutılwın tamaşalawı üşin jasaldı, dep xabarlaydı kompanïyanıñ baspasöz qızmeti. Bul qadam osı uşaqtıñ jolawşısı bolğan astronom Djo Raonıñ ötinişine baylanıstı jasalğan. Sebebi onıñ aytwınşa, «eger däl osı reys aspanğa öz waqıtınan 25 mïnwt keş köteirlse, onda uşaqtağılar Künniñ tutılwın köre aladı» eken. Endi aspan deneleriniñ tutılwın «añdwşı» men özge jolawşılar 2 mïnwttıq tañğajayıp qubılıstı qızıqtaytın boladı, dep jazadı gazeta.ru.
24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Vannanıñ işin kündelikti tazalap otırsaq ta, sarğayıp, key jerin tot basıp qaladı. Alayda onı ağartwdıñ türli täsili bar. Kezekti materïalımızda solardıñ birin usınamız.
Onı tazalaw üşin qolda bar äri arzan zattardı paydalanayıq. Ol – därixanada satılatın müsätir spïrti men swtek totığı.
Qospanı äzirlew:
1. Äynek bankanı alıp, işin jaqsılap jwamız.
2. Işin qağaz sülginiñ kömegimen jaqsılap keptiremiz.
3. Qolımızğa reziñke qolğap kïip, bankağa 100 g müsätir spïrtin quyamız.
4. Müsätir spïrtiniñ üstine 50 g swtek totığın quyamız.
5. Ekewin bankanı şayqaw arqılı aralastıramız. Osımen qospamız dayın.
Taza şüberekti dayın bolğan qospamızğa salıp, onımen vannanıñ sarğayğan jerlerin sürtemiz. 10-15 mïnwtqa qaldırıp, artınşa taza swmen jwamız.
Eger vannanı tazalawda osı täsildi paydalanıp körgen bolsañız, nätïjesimen bölise otırıñız.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
ЦиTaTa(CaбиT БarиpoB @ 1.4.2007, 2:11) [snapback]47017[/snapback]
ЦиTaTa:
Bes qerb shirketlerinin Azerbaycan kimi olkelerde etraf muhitin korlanmasini oz olkelerindeki qeder diqqet gostrmemekle ve ya Azerbaycandaki ishchi quvvesine oz olkelerindeki eyni sosial teminatlar heyata kechirmemekle elde etdikleri geliri nece edaletli saymaq olar? Bele chixir ki, bu tip qanunlar zeif oldugundan bizde "elave" gelir elde etmek olar amma bu sheraitde istehsal olunmush mallari Avropa bazarina chixartmaq olmaz ki edaletsiz reqabet sheraitinde istehsal olunmushdur.


text:
Bul talaptarmen kelisip, üyine qonaq qabıldağısı keletin ïtalïyalıqtar eki aptalıq arnayı kwrstan ötedi. Mïlandıq äkimşilik soñğı kezde wşıqqan bosqındar mäselesin osılayşa şeşpek. Bïliktiñ mälimdewinşe, bul qadam kelimsekterdiñ ewropalıq turmısqa jıldam beyimdelwine septigin tïgizedi. Jalpı, Ïtalïya 93 mıñ mïgranttı qabıldağan. Olardıñ ärqaysısına kündelikti ükimet qazınasınan 35 ewro bölinedi. Al mına tıñ joba byudjet qarajatın ünemdewge de mümkindik bermek. Matteo Rencï, Ïtalïya mïnïstrler keñesiniñ prezïdenti: - Ewropa mïgranttar mäselesin jalpılama şeşwge tırıswda. Biz budan naqtı qadamdar körip otırğan joqpız. Bosqındar mäselesimen tek Ewroodaq qana emes, dünïejüzi bolıp jumılğanda ğana bul tüytkildiñ tüyini şeşiledi dep oylaymın.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Bиkипeдия:General disclaimer
Ğomumi cawaplılıqtan baş tartu - Wikipediadä päyda bulğan mäğlümatqa ışanu xäwef-xätärle buluı ixtimallığı! - Wikipediä meditsina ölkäsendä kiñäşlär birmi - Wikipediä eçtälege xoquqi mäsälälärdä dälil bularaq qullanıla almıy - Wikipediädä qortqıçlar häm sezgä qabul itelä almaslıq dip kürengän eçtälek bar
WİKİPEDIÄ ÜZ EÇTÄLEGENEÑ DÖRES BULUI TURINDA GARANTIÄ BİRMİ
Wikipediä - ul açıq eçtälekle online entsiklopediä, yäğni keşelek belemeñ tuplawçı resursnı buldıruçı ireklelär törkemnäre häm ayırım şäxeslärneñ urtaq kerteme näticäse. Proyektnıñ strukturası İnternetqa bäyläneşe häm päräwezdäge web-säxifälärne qaraw mömkinlegen birüçe gizgeçe bulğan härber şäxeskä monda päyda bulğan eçtälekne üzgärtergä mömkinlek birä. Şul säbäple, Wikipediä tabılğan bar mäğlümatnı ayrım belem ölkäsendä professional ekspertlar tarafınnan tikşerelmägänen istä totu zarur häm monda tabıla alğan materialnı teläsä nindi tema buyınça tulı, döres häm ışana alırlıq çığanaq dip kürü döres bumıy.
Tik bu Wikipediäde qıymmätle häm döres mäğlümat az buluı bilgese tügel, ämmä
-
- Mäqälä avtorları, başqa kertem yasawçılar, sponsorlar, idaräçelär, sistema administratorları yäki Wikipediä belän niçek bulsa da bäyle bulğan bernindi başqa şäxeslär monda döres bulmağan yäki yalğışlığı turında däğwalarğa säbäp bula alğan mäğlümatnıñ päyda bula aluı yäki sezneñ bu säxifälärdä yäki sıltalğan tışqı resurslarda urnaşqan mäğlümatlarnı niçek qullanğanığız öçen bernindi cawaplılıqnı üz östenä ala almıy.
Monı uquğa waqıt tapqanığızğa räxmät. Wikipediägä räxim itegez.


text:
Olimpiada dese, birden esimizge änwrandar asqaqtağan sporttıq olimiadalar eske tüsedi. Bizdiñ aytpağımız, bwdan özge atağı men dañqı, aybını men auqımı odan alasalau bolsa da, mañızı odan kem qalmas ğılım bäsekesiniñ alğaşqı äri mañızdı basqışı – pän olimpiadası.
Pän olimpiadası – ğılımnıñ alğaşqı basqışı, bala sanasına ğılımnıñ alğaşqı izdenisterin qalıptastırıp, bolaşaq ğalımdardı baulitın, ğılımğa erkin boylaytın jastar qosının qalıptastıratın eñ ülken jäne eñ tamaşa bağdarlamalıq bäseke. Jalğasın oqu…


text:
Sentâbr 2-de saba Özbekistan ükümeti ilân etti ki, devlet prezidenti İslam Karimov insulttan soñ pek ağır alda buluna. Beyanat «Halq sözü» resmiy gazetasında derc etildi.
Beyanatqa binaen, Karimov avgust 24-te hastahanege ketirildi ve soñki künler devamında onıñ alı «pek yaramaylaştı, ekimler onıñ soñ derece ağır olğanını saya».
«Ürmetli vatandaşlar, teren qaar-qasevet ile bildiremiz ki, soñki kün içinde Prezidentimizniñ sağlığı birden yaramaylaştı ve ekimler onıñ alı soñ derece ağır olğanını ayta», – dep qayd etile özbek ükümetiniñ beyanatında.
Sentâbr 1-de Özbekistannıñ 25-ci Mustaqillik kününe bağışlanğan bayram merasimlerinde 78 yaşındaki Karimov iştirak etmedi.
Resmiy tasdıqlanmağan bazı beyanatlarda qayd etilgen edi ki, Karimov avgust 29-da vefat etti. Bu öşeklerge sentâbr 1-de yañı beyanatlar qoşuldı ki, Karimovnıñ tuvğan şeeri Samarkand merkezinde soqaqlar merkeziy meydanda temizlik ve qurucılıq işleri içün qapatıldı.


text:
Törekmänstanda yaña BMO ofisı
Berläşkän Millätlär Oyışması Törekmänstanda yaña ofis aça
Urta Aziya illärenä barğan Berläşkän Millätlär Oyışması ğomüm särqätibe Antonio Guterres belän Törekmänstan däwlät başlığı Gurbanguli Berdimuhammedov söyläşüendä Aral küleneñ bügenge wazğiyätenä bäyle bularaq klimat üzgäreşe häm tirä-yaq moxitnıñ saqlanuı mäs’älälare alğı planğa çıqqan.
Törekmänstan xökümäte häm Berläşkän Millätlär Oyışması däwam itterelä alına torğan qalqınu ölkäsenä qarağan urtaq ofis açu östendä êşli.
Törekmänstan liderı Berdimuhammedov açıluı planlanğan ofisnıñ Törekmänstan häm BMOnıñ tirä-yaq moxitnı saqlaw häm klimat üzgäreşe ölkäsendä başqaraçaq urtaq êşçänleklärne planlayacağı häm alıp baraçağın äytkän.
40 yıl êlek başlanğan igençelek säyäsätläre näticäsendä Aral külen yäşätüçe Amudär’ya häm Sırdär’ya yılğalarınıñ suları Aral mäydanına barıp citmiçä betä. Çülgä äylänü qurqınıçı yanawçı Aralnı qotqaru öçan qabul itelgän ber törkem qarar häm qorılğan fond bar. Aral diñgezen qotqaru xalıqara fondı belän 2017-2019nçı yıllarda Törekmänstan citäkli.
Törekmänstan liderı Aral küle mäs’äläsenä zur ähämiyät birä. BMO ğomüm särqätibe belän küreşep söyläşkännän soñ yasalğan urtaq açıqlawda da bu mäs’äläne kön tärtibenä kitergän.


text:
Qırım ve Aqyar müftisi acı Emirali Ablayev Moskvadaki Cuma Cami açılışında iştirak etecek. Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Cuma Cami açılışı Moskvada Qurban bayramı arfesinde, sentâbr 23-te ötkerilecek. Tedbirge Qırım eyyeti de qoşulacaq.
«Tedbirde Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin, Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayip Erdoğan, Filistin, Urdun, Katar, Küveyt, Saudiy Arabistan, Qazahistan, Qırğızistan, Azerbaycan, Turkmenistan, Tacikistan, İran, Özbekistan ve diger memleketlerniñ liderleri iştirak etecek», – dep aytıla haberde.
Moskva Cuma Camisi 1904 senesi tatar iş adamınıñ parasına qurulğan edi. Onı 2005 senesi tamir etmege başladılar. Böylece caminiñ meydanı 20 qat arttı. Yañı cami 10 biñ kişini sığdıracaq. Qurucılıq işlerine 170 million dollar sarf etildi. Mında 6 qat, 20 biñ metr kâre bar. Camide islamnıñ zemaneviy müzeyi de açılacaq. Umumen Moskvada, Cuma Caminen beraber, resmiy şekilde qayd etilgen beş cami bar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqmescitte Qurban bayramınıñ ekinci künü, sentâbr 25-te Cuma Caminiñ qurucılıq işleri başlaycaqtır.


text:
Keşegi ötken demalıs kün Astanalıq, Astanadağı şow bïznes ökilderine biraz qarbalas kün boldı. Biri Luqpan Joldasovtıñ 50 jasına arnalğan koncertke asıqsa, biri Marjan Arapbaevanıñ qızı Aylïnnıñ bir jasqa tolğan twğan küni men tusaw keserine arnalıp jasalğan toyına asıqtı.
Marjan Arapbaeva qızı Aylïnnıñ birinşi twğan künine arnap Astanada ülken toy jasadı. Şow bïznes ökilderiniñ barlığı derlik osı toydıñ qonağı boldı. Al kişkentay arw Aylïnnıñ tusawın tanımal änşi Qaraqat Äbildïna kesti.
Toyğa Qaraqat Äbildïna men Qıdıräli Bolmannan basqa Mayra Ïlyasova, Qayrat Baekenov, Altınay Jorabaeva, MuzArt tobınıñ änşileri, Madïna Sadwaqasova, Serik Ïbragïmov jäne~tağı basqa änşiler~qonaq bolıp keldi. Änşiler kişkentay Aylïnnıñ toyında änderinen şaşw şaştı.
baistars.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Şadan Adanalı - Garibin Dostu Olmaz
Sanatçı : Şadan Adanalı
Türkü : Garibin Dostu Olmaz
Etiketler : Şadan Adanalı - Garibin Dostu Olmaz türkü indir, Şadan Adanalı - Garibin Dostu Olmaz türkü dinle, Şadan Adanalı türküleri, Garibin Dostu Olmaz mp3 indir, Şadan Adanalı türküleri Garibin Dostu Olmaz türküsü, Garibin Dostu Olmaz sözleri, Şadan Adanalı mp3 dinle, Şadan Adanalı download, Garibin Dostu Olmaz bedava mp3, Şadan Adanalı türkü sözleri, Şadan Adanalı türkü dinle, Şadan Adanalı son albüm indir
Şadan Adanalı Türküleri
Şadan Adanalı - Dere Boyunda
Şadan Adanalı - Garibin Dostu Olmaz
Şadan Adanalı - Bende Mecnundan


text:
Vïskonsïn ştatınıñ turğını Merï Xant orta mekteptiñ tülegi boldı. Dïplomdı salattı tapsırw şarasına ol akademïyalıq bas kïim men dästürli qara mantïyamen keldi.
«Bul meniñ burınnan jasağım kelip jürgen dünïem. Burındarı meniñ oğan mümkindikterim bolğan joq, endi mine, 100 jıl ötkennen keyin meniñ armanım orındaldı!» dedi keywana Wkow portalında. Endige kezekte ol ara qaray kolledjge tüswdi josparlap otır.
Zeynetkerdiñ sözine qarağanda, ol mektepti 1928 jılı ayaqtamay tastap ketken. Ol özinen keyingi inileri men siñililerine qamqorlıq jasaw maqsattarında segizinşi sınıptan keyin oqwın tastawğa mäjbür bolğan. Biraq mektepti tämandaw twralı oy Merïdiñ 87 jıl boyı mazalap kelgen.
Keywana oğan kütim jasaytın medbïkeniñ kömegi arqasında dïplom aldı.
«Älewmettik qızmet jumısşısı, öziniñ qomqorlığındağı zeynetker üşin mektepten ketw onıñ ömirin köñilsizdendire tüsti»,- dedi älewmettik qızmetker.
Derekközi: dni.ru
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Kreml nezareti altındaki Ermeni Bazar akimiyeti şeerde ekim ve oca yetişmegeni aqqında bildirmekte. Bu aqta mayısnıñ 4-de videokonferentsiya esanasında Rusiyege bağlı Ermeni Bazar memuriyetiniñ yolbaşçısı Vasiliy Telijenko ikâye etti dep bildire Qırımdaki Rusiye ükümetiniñ «ruporı» olğan «Krıminform» saytı.
«Şeerimizniñ hastahanesi 20den ziyade ekimge, tasil saasında da bir o qadar ocağa muhtac. Bu yılnıñ soñunda biz ilâve bala bağçası açacaq olamız, demek bizim daa 50-70 ocağa ihtiyacımız olacaq», - dey Telijenko.
Onıñ sözlerine köre, Ermeni Bazarnın Rusiyege bağlı memuriyeti mekteplerden mezun olacaqlar arasından tibbiyet ve pedagogika fakultetlerine kirecek talebelerni saylâmaqta.
2017 senesiniñ başında Qırımda kadrlar yetişmegeni aqqında aytılğan edi. Kreml nezareti altındaki afatlar tibbiyeti ve tibbiy yardım Qırım cumhuriyet merkeziniñ müdiri Sergey Astankin «acele yardımnıñ» kadr terkibinde biñ kişilik«eksik» bar dep esaplağan edi.
İşğal altındaki Qırımda tibbiyet saasındaki mutehassıslarnıñ yetişmemezligi aylıqlarnıñ pek az olmasınen bağlanmaqta.


text:
Harry Potternı tatarça uqıp bula
Törek wä tatar dönyasında
Tatarstan başqalası Qazanda urnaşqan “Ğilem” inernet-proyektı ingliz yazuçı J.K. Rowlings yazğan “Harry Potter” kitaplarınnan “Harry Potter häm Fälsäfä taşı”n tatar telenä tärcemä itte. Kitap “Harri Potter häm fälsäfäçe taşı” isemen yörtä.
Proyektnı oyıştıruçılardan Aydar Şayhin kitapnı täqdir itkändä tübändägeä belderde: “Uquçılarıbız tärcemäbezne oşatırlar dip ışanam. Çönki bezneň tärcemä rus telenä tärcemä itkän Mariya Spivaknıň tärcemälärennän yaxşıraq.”
Kitapnıň tatarçağa tärcemäse proyekt säxifäsendä urın alaçaq. Anı tüläwsez uqıp bula.
Proyekt iyäse citkergänçä kitapnı tatarçağa tärcemä itüçelär tekst östendä uzğan yılnıň dekabr’ ayınnan birle êşläde.
Kitapnı tärcemä itüdä 13 üzixtiyari köç quydı. Alar arasında soňğı sıynıflarda uquçı yäşlär häm studentlar, tatar tele uqıtuçıları da bar ide.
Aydar Şayhinğa kürä “Harry Potter” kitabınıň tatarçağa tärcemä itelüe belän çit illärgä tärcemä sanı 80gä citte.
Bolar arasında latin, êlekke grek häm valli telläre dä bar.
Şayhin çığışında 3 yıl êlek üzläreneň 5nçe kitapnıň ber öleşen tatarça tärcemä itülären häm bu tärcemäne Tatarstan mäktäpläreneň rus sıynıflarında tatar tele däreslärendä qullanuların, tatarça öyränü öçen monıň bik faydalı buluın äytte.
Aydar Şayhin bu yünäleştäge êşçänleklär öçen tögäl plannarınıň bulmawın, läkin kiläçäktä “Harry Potter”nıň 8 kitabın da tatarçağa tärcemä itärgä teläwlären belderde.
Tatarstan ilbaşı Röstäm Miňnexanov tatar diň ähele, fälsäfäçe, tarixçı häm mäğrifätçe Şihabetdin Märcanineň tuuına 200 yıl tulu uňayınnan ütkäreläçäk tantanalı çaralar turında Ukaz imzaladı.
Yubiley çaralarına äzerlek êşlären alıp baru öçen oyıştıru komitetı tözeläçäk. Respublika matbuğat çaraları mäğlümatı buyınça oyıştıru komitetın Tatarstan mäğarif häm fän ministrı Êngel’ Fättaxov citäkläyäçäk.
Qazanda Uşu çempionatı uzdı. 6 kön däwamında Rusiyä, İran, Qıtay häm başqa illärdän köräşçelär çempion iseme öçen yarıştı.
Çara aldınnan Röstäm Miňnexanov Xalıqara olimpiya komitetı viŝe-prezidentı, Xalıqara uşu federaŝiyase prezidentı Yuy Ŝzayŝin belän oçraştı.
Çempionatta Törkiyä dä 11 sportçısı belän köç sınaştı.
Törek yegete Okean Gülär “Tatar-inform” xäbärçesenä tatar tele häm Tatarstan turındağı fikerläre beläň urtaqlaştı.
Gülär - KFUnıň Filologiya häm mädäniyätara bağlanışlar institutınıň 1nçe kurs magistratura studentı.
Ul Tatarstanğa tatar telen öyränergä kilgän.
Gülär tatar telen İstanbul şähärendä universitetta öyränüen, anda uqığan waqıtta tatar telen tirännän üzläşterergä 1 aylıq programma belän Yar Çallı şähärendä kilüen belderä. Kire universitetka qaytqaç, tatar telen “Ana tele” proyektı aşa üzläşterüçe däwam itkän.
Qazanda tatar telendä söyläşergä keşe küp dip äytep bula, ämma başta ul keşeneň tatar buluın belergä kiräk. Min başta aptırap qalğan idem: keşelär törkem belän bulğanda tatarça, ä inde ikäü genä qalğanda rus telendä söyläşä. Kibetlärdä dä tatar isemle satuçılarnıň qayberläre tatarça êndäşügä rus telendä cawap qaytara. Tik şulay da min Qazanda tatar tele belän genä yäşäp bulmağanın aňlıym,” – di ul.
Okean Gülär tatar teleneň xalıqara aralaşu tele buluın äytä.
“Minemçä, törki xalıqlar öçen tatar tele awır tel tügel. Tatar telen öyränsäň, barlıq törki millätlär belän dä aralaşıp bulaçaq. Mäsälän, min tatar telen öyrängänçe qazaq telen bötenläy aňlıy almıy idem, ämma monda kilgäç, alarnın ayırım xalıq ikänlegen anladım. Miňa Tatarstan bik tä oşıy, şulay uq tatarlarnı da bik nıq yaratam,” – di Okean.


text:
Kiyevde Dmitriyevskaya soqağında yerleşken «İnter» telekanalınıñ binası yanına, narazılıq aktsiyası keçirilgen yerge şinalar (çemberler) ketirildi. Radio Svoboda mühbiriniñ bildirgenine köre, narazılıq bildirgenler şinalarnı qora yanında qoydı.
Telekanal binası yanında onlarnen adamlar buluna, esasen ATO veteranları, hususan «Aydar», «Donbass», «Svâtaya Mariya» batalyonlarınıñ timsallerinen adamlar bar.
Mühbirniñ malümatına binaen, «İnter» temsilcileri aktsiya iştirakçilerine çıqmadı, beyanatlar olmadı.
Bundan evel bazarertesi künü narazılıq bildirgenler telekanalnı blok etüv boyunca müddetsiz aktsiyanı başlağanlarını ilân etti.
Sentâbr 4-te, bazar künü Kiyevdeki Şuseva soqağında, diger programmalardan ğayrı, «İnter» telekanalı içün «Podrobnosti» programmasını çıqarğan şirketniñ binasında yanğın yüz berdi.
Kiyev politsiyasında bildirdiler ki, sentâbr 4-te şahıslar taqımı, tahminen 20 adam, Şuseva soqağındaki bina yanına keldi, turistik çadırlar qoydı ve çemberler (şinalar) ketirdi, bundan soñ çemberlerni yaqtılar ve binağa, ilk malümatlarğa binaen, tuman şaşkasını attılar, yanğın başlandı. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, tıbbiy yardım almaq içün yedi kişi muracaat etti. Vaqia Ukraina Cinaiy kodeksiniñ «yaramazlıq» ve «malnı mahsus bozuv ya da zarar ketirüv» maddeleri boyunca taqiq etile.
Bundan soñ «İnter» telekanalı ilân etti ki, yanğın neticesinde «Podrobnosti» programmasınıñ studiyası bütünley yandı, bunen beraber, bazı hadimler zararlandı.
Terkibine «İnter» telekanalı kirgen Inter Media Group vaqia şaraitini obyektiv şekilde taqip etmesini talap ete, bunen beraber, Ukraina prezidentine «qanunnı ve uquqqa qarşı areketlerden saqlavnı tiklemek» maqsadınen vaziyetke kirişmek çağıruvınen muracaat ete.
Ukraina Fevqulade vaziyetler devlet hısmetinde haber ettiler ki, bu yanğın neticesinde elâk olğanlar ya da yaralanğanlar olmadı.
Ukraina Mühbirler milliy birligi telekanalğa yapılğan ücümni takbih etti.
«İnter» telekanalına qarşı endi bir qaç sefer piket yapılğan edi, hususan fevral ayında yüz bergen vaqia sebebinden, o vaqıt «Podrobnosti nedeli» («Afta tafsilâtları») programmasınıñ prodüseri rusiyeli Mariya Stolârova canlı yayında sögüş sözlerini ayttı, bundan soñ onı Donbasstaki silâlı taqımlarğa nisbeten simpatiya duyğanında qabaatladılar ve devletten sürgün ettiler.
2013 senesiniñ başında Dmitriy Firtaşnıñ GDF Media Limited şirketi Valeriy Horoşkovskiyniñ K.H. Media Limited şirketinden Inter Media Groupnı satın aldı.
«İnter» telekanalı Ukrainanıñ üç eñ populâr telekanalından biri ola.


text:
Fïlm ağılşın tilinde tüsiriledi. Kastïngke azïat näsildi er adam qatısa aladı.
Tüsirilim tobı 55-65 jastağı qazaq tilinde erkin söyleytin er adamdı izdestirip jatır.
Sonday-aq, Mustafa Şoqay rölin somdaw üşin 30-40 jastağı, ağılşın tilin «Intermediate» deñgeyinde meñgergen er adam qajet.
Tildi osı deñgeyde meñgergen 25-35 jastağı jäne 55-65 jastağı äyel adam, qazaq tilinde erkin söyleytin 13-16 jastağı bozbala kerek.
Ämire röline 25-40 jastağı, ağılşın tilin «Upper Intermediate» deñgeyinde meñgergen, akterlik şeberligi şıñdalğan, dramalıq tenor dawsı bar, dombıranıñ qulağında oynaytın er adam izdestirilip jatır.
Kastïngke qatıswşılarğa berilgen üş ändi orındap, vïdeosın amre@cast.kz adresine jiberw kerek. Ämire Qaşawbaev - Ewropanı eñ alğaş qazaq önerimen tanıstırğan ataqtı änşi, akter äri mwzıkant.
1925 jılı Parïjde ötken Bükil dünïejüzi körmesinde «Ağaş ayaq», «Qanapïya», «Üş dos», «Jalğız arşa», «Qosbalapan» änderdi orındap, 2-şi bäygemen qosa kümis medal aldı.
Fïlmde 8 iri mwzıkalıq nömir orındaladı. Kastïng respwblïkanıñ barlıq qalalarında ötip jatır.
Ayta keteyik, Qaşawbaev Ämire - qazaqtıñ ataqtı änşisi, akter äri mwzıkantı. 1925 jılı Parïjde ötken Dünïejüzilik sän öneri körmesinde etnografïyalıq koncertte «Ağaş ayaq», «Qanapïya», «Üş dos», «Jalğız arşa», «Qos balapan», tağı basqa änderdi orındap ekinşi orın alıp, kümis medal ïemdenedi.
«Parïj aptalığı» gazeti men «Le myuzïkl» jwrnalı Ämire Qaşawbaevtıñ sïrek kezdesetin talant ekenin jazsa, Sarbonna wnïversïtetiniñ professorı Perno fonografqa Ämireniñ orındawında birneşe än jazıp alğan. Osılayşa Ämire Qaşawbaev şet elde öner körsetip qazaq elin tanıtqan tuñğış änşi boldı. 1927 jılı Mäskew konservatorïyasında qazaq änderin tamıljıta şırqadı. Germanïyanıñ Mayndağı Frankfwrt qalasındağı koncertke qatısıp, qazaqtıñ xalıq änderin tağı da älemge paş etti. Ämire Qaşawbaevtıñ änderi dünïe jüzi mädenïetiniñ iri ökilderi Romen Rollan, Anrï Barbyus tağı basqalar tarapınan joğarı bağa alğan.
Derekközi: Cast.kz
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Almatıda tabïğat apatınıñ saldarınan bolğan jağdayğa änşiler qawımı da qur qarap qalmadı.
«All Davay» tobınıñ änşisi Şoqan birinşi bolıp äriptesterine usınıs tastadı. Ğadilbek Jañay, Rano Omarova, Dïlnaz Axmadïeva, Turar Raxımberlïn, Karïm sındı öner ïeleri qolday tüsti. Olar qayırımdılıq keş berip, tüsken qarjını baspanasız qalğan turğındarğa bermek. Äli de qoldaytındar sanı köbeyetinine senim mol.
Qayırımdılıq keş 26 şilde küni «Grand Opera» meyramxanasında ötedi.
Ayta keteyik, keşe tañğa jwıq taw basınan sel jürip, biraz köşeni sw şayıp ketken edi. Mıñğa jwıq adam qawipsiz aymaqqa köşirildi. Qazir oqïğa ornında mamandar jumıs istep jatır.
Derekközi:baistars.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Tarqata kelgende narıq sazğa batqan sayın alpawıt memleketterdiñ ortalıq bankteri belsendilik tanıtıp, qol uşın soza bastaydı. «Ebin tapsa, onıñ paydasın damwşı elder de körip qalwı mümkin»,- deydi sarapşı.
Vyaçeslav Dodonov, QR Prezïdenti janındağı Qazaq strategïyalıq zerttewler ïnstïtwtınıñ bas ğılımï qızmetkeri:
– Dağdarıs küşeyip ketken jağdayda AQŞ-tıñ federaldı qor jüyesi monetarlı ıntalandırw jüyesin qosadı. Yağnï el ekonomïkasına mol qarajat quyadı. Onıñ bir böligi alıpsatarlar arqılı narıqqa jetse, bizdiñ munayımızdıñ bağası köterilwi mümkin.
Älemdik ekonomïkanıñ tamırın basıp, axwaldı zerttep jürgen mamandarğa sensek, Qazaqstan üşin eñ awır kezeñ artta qaldı. Öytkeni 2008 jılğı dağdarıs jağdayındağıday elimiz sırtqı nesïelewge täweldi emes. Sondıqtan ol el ekonomïkasına äser etpewi tïis.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
İşğal etilgen Qırımdan qıtaiy Ukrainağa çıqmağa istegen bütün erkeklerni Rusiye mahsus hızmetleri tetamatlı sorğudan keçire. Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ reisi Viktor Nazarenko bildiri.
«Ayrıca, yolculıqnıñ maqsadı, şahıs belgileri, telefon nomeraları, yaşağan yerleri ve diger gizli malümatlar sorala. Melez cenkniñ farqlı çeşitleri ola. Bu sadece onıñ daa bir misalidir. Neiçün şimdi böyle yapılğanını vaqıt kösterer», – dey Nazarenko Glavkomğa bergen intervyüsında.
Onıñ sözlerine köre, Qırım ile memuriy sıñırda yerleşken keçit noqtalarınıñ bütün üçünde de böyle vaziyet mevcut.
Viktor Nazareko qayd ete ki, Rusiye Federatsiyasınñ tarqatqan «ukrain vatandaşları tarafından terror eylemleri azırlanğanı aqqında sahte haberleri» –bu bizim vatandaşlarımızğa qarşı yapılğan basqını gizlemek içün yapılğan ıntıluvlar, çünki memuriy sıñırnı, ekseri allarda, tek ukrainliler keçe», – dedi Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ reisi.
O hatırlata ki, avgust 7 kününden başlap rus mahsus hızmetleri ara-sıra keçit noqtalarını qapatqanları vaqıtta, «bizim taraftan vaziyet köntrol altında edi ve tahmin etile bile edi».
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdaki vaziyet avgust 7 künü mürekkepleşti. O Vaqıt Rusiye mahsus hızmetleri ara-sıra keçit noqtalarını qapata edi.
Avgust 10 künü Rusiye Qırımda sabotaj taqımı yaqalanğanı aqqında beyan etti. Ukraina bu qabaatlavlarnı inkâr ete.


text:
Qupïya satı arqılı terezesiz bölmelerge şığıp, köz ilindirwge boladı. Bul ärïne styuardessalar men uşqıştarğa arnalğan. Munday jatın bölmeleri 18 sağattıq uşw kezinde tamaşa mümkindik. Jolawşılardı onda jibermeydi.
Jolawşılar salonınıñ janındağı qupïya satı.
Uşaqta bir orınğa bir adamnan artıq ornalaswğa ruqsat etilmegen.
Boeing 777 uşağınıñ resmï jatın bölmesi.
Bul bölmeler qızmetkerler üşin barınşa jaylı etip jasalğan.
Mına “sxemada” qızmetkerlerge arnalğan bölmeniñ ülken kabïnanıñ janında ekenin bayqawğa boladı.
Baspaldaqtıñ töbeden qarağandağı körinisi.
Lyukke kirgennen keyin osınday jatın bölmelerine tap bolasıñ.
Munıñ barlığı osı alıp uşaqtıñ işinde ornalasqan.
Derekközi: http://stan.kz/
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Adamnıñ bärine birdey unaw mümkin emes. Öytkeni ärkimniñ tañdawı men talğamı basqa. Biri - meyirimdi, ärdayım külimsirep jüretin jandı unatsa, ekinşisi - eşkimniñ pikirimen sanaspay, tek öz betinşe ömir süretin jandardı dos etedi. Osığan baylanıstı nazarlarıñızğa köpşiliktiñ köñilinen şığwğa kömektesetin keñester usınamız.
1. Äzil-qaljıñdı jïi aytw. Äzildese bilwdi twa bitken minez dep qarawdıñ qajeti joq. Kez kelgen adam özine senimdilik, äzilqoylıq, jarqın minezderdi qalıptastıra aladı. Äsirese ünemi janındağı jandarğa qwanış sıylap, küldirip jüretin adamdı jaqtırmaytındar az boladı.
2. Kisini bağalay bilw. Jağımpazdanw men maqtawdıñ tük qajeti joq. Dosıñnıñ nemese janıña jaqın jannıñ artıqşılığın şınayı bağalay bil.
3. Qarapayımdılıq. Öziñizdi dostarıñızdıñ, jaqın jandarıñızdıñ aldında qarapayım ustañız. Istegen jaqsılıqatrıñızdı aytıp jarïyağa jar salwdıñ qajeti joq. Az söylep, köp is tındırsañız, ol jayında jurttıñ özi-aq aytatın boladı.
4. Qayırımdılıq. Özgelerge kömek qolın sozwğa dayar turatın jandar jurtşılıqqa unaydı.
5. Naqtılıq. Özgege ötirik aytpañız. Aytqan söziñizde turıñız. Jawaptılıqtı sezinip, kez kelgen isti waqıtında orındawğa küş salatın jandar jurtşılıqqa unaydı.
6. Özgelerdi tıñday bilw. Äñgime barısında kisiniñ sözin bölmey, muqïyat tıñdasañız onıñ sizge degen közqarası burınğısınan da jaqsara tüsetin boladı.
7. Sıpayılıq. Özgelerge unağıñız kelse öziñizdi kez kelgen ortada tärtipti, mädenïetti ustañız.
massaget.kz
Tegï: Psïxologïya,
Kommentarïï


text:
Galileo Galilei
Galileo Galilei (15 fevral, 1564 – 8 yanvar, 1642) İtaliyalı astronom (kosmostı uyreniwshi adam) ha'm ataqlı oyshıl bolg'an.
Ol juldızlardı ha'm basqa planetalardı baqlaw ushın teleskoptı oylap tapqan birinshi adam bolg'an. Ol Qus jolı ko'plegen mayda juldizlardan turatug'ının, aydın' to'beshikleri bar ekenligin ashqan ha'm Yupiterdin' to'rt joldasın tapqan.
Galileo zatlardın' qalay qulawın ashqan. Bul qag'ıdalar fizikanın' bir bo'limi.
Galileo jaqtılıq tezligin anıqlawg'a ha'reket etken. Ol mınaday etken: Ol bir to'beshikke mingen ha'm onın' ja'rdemshisi ekinshi to'beshikke mingen, ekewinde de qaqpag'ı bar, basta jawılıp turg'an lampası bolg'an. Keyin ol o'z lampasının' qaqpag'ın ashqan. Ja'rdemshisine Galileonın' lampasın ko'rgennen keyin o'zinikin ashıwdı buyırg'an. Galileo keyin ja'rdemshinin' qaqpaqtı ashıw waqtın esaplag'an. Waqıttı ha'm to'beshikler aralıgın bilip, ol jaqtılıq tezliginin' anıqlag'an.
Galileo a'lemnin' orayı jer emes, al quyash ekenligin aytqanlıg'ı ushın Katolik shirkewi onı qamaqqa alg'an ha'm o'ltiremiz dep qorqıtqan. Ol o'limnen qutılıw ushın o'z pikirinen qaytqanlıg'ın aytqan. Shirkew onı qalg'an o'mirin o'z uyinen shıqpastan o'tkerige ma'jbu'rlegen.


text:
Neşet Ertaş - Arife Tarif
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Arife Tarif
Etiketler : Neşet Ertaş - Arife Tarif türkü indir, Neşet Ertaş - Arife Tarif türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Arife Tarif mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Arife Tarif türküsü, Arife Tarif sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Arife Tarif bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Yare Gidemem
Neşet Ertaş - Hata Benim
Neşet Ertaş - Ağla Sazım
neşet ertaş - bir kökte uzamış sarmaşık gibi (kırşehir)
Neşet Ertaş - Çıkar mı çıkar
Neşet Ertaş - Kurusa Fidanım
Neşet Ertaş - Dost ile Sohbet
Neşet Ertaş - Gel yanıma gel
Neşet Ertaş - Avşar elleri
Neşet Ertaş - Suda Balık Oynuyor
neşet ertaş - bad-ı sabah bir mevlayı seversen (kırşehir)
Neşet Ertaş - Hoş muhhabbet
Neşet Ertaş - Kız Pınar Başında
Neşet Ertaş - Arafe tarif
Neşet Ertaş - Kahpe Felek


text:
Jumıs barısında issaparlarğa şığw qajettiligi twındap turadı. Eger basşılıq sizdi mañızdı kezdesw ne şarağa jiberse, demek, siz öz kompanïyañızdıñ ökili bolwğa layıqsız.
Uşaqqa iskerlik kezdeswge arnalğan kostyum ne köylegiñizben otırmañız. Uşwğa qalıñ, sapalı, mıjılmaytın matadan jasalğan kïim alıñız. Maqta, zığırdan jasalğan kostyumder mıjılıp qaladı, sondıqtan olardı üyde qaldırğanıñız jön. Issaparğa köp kïimniñ qajeti joq. Demalıs sayaxatı kezinde de adamdar toltırıp alğan şabadanınan tek 2-3 türli kïim şığarıp kïedi. Qalğanı sol boyda üyge qaytadı.
Issapar kïiminiñ matası vïskoza men polïester bolğanı jön. Aqşıl tüsti kostyumge tamaq ne köliktiñ şañı juğıp qalwı mümkin. Sondıqtan kök, qara, sur tüsti kostyumderiñizdi alğanıñız durıs.
Blwza, jeydeniñ aqşıl tüsterin tañdawğa boladı, alayda awıstırıp kïetin basqa blwzañız dayın bolğanı jön. Eger beldemşe kïetin bolsañız, birneşe jaña kolgotkanı sömkege salıp alıñız. Ayaq kïim (twflï) kostyummen üyleswi kerek ekenin umıtpañız.
Issaparğa köp kosmetïkanıñ qajeti joq. Negizgi tonalka, sürme, köz boyawış (tenï) pen dalap alsañız, jetkilikti. Mindetti türde makïyajdan tazalaytın loson men ïismaydı salıp alıñız.
Maqta, maqta tayaqşası, swlıq pen qalta oramalın sömkege salıp qoyıñız.
Bas awrwı, jürek aynwı men tumawdı emdeytin däri-därmekter jaylı umıtpañız. Ünemi işip turatın däri, därwmenderiñiz bolsa, öz qalañızda satıp alıñız. Siz baratın jerde qajetti däriler bolmay qalwı mümkin.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Xalıqara ğälämi stantsiä
Xalıqara ğälämi stantsiä yäki XĞS, XKS (rusça MeждyHapoдHaя kocMичeckaя cTaHция, MKC, inglizçä International Space Station, ISS) - xalıqara pilotlı orbital' stantsiäse, küp maqsatlı ğälämi tikşerenü kompleksı.
Xalıqara ğälämi stantsiä - urtaq xalıqara proyekt, 15 il qatnaşa: Rusiä, AQŞ, şulay uq Yaponiä, Almaniä, Belgiä, Braziliä, Daniä, İspaniä, İtaliä, Kanada, Niderlandlar, Frantsiä, Eswiçrä, Şvetsiä.
Xalıqara ğälämi stantsiä ike töp bülektän (segment) tora: Rusiä module Korolöv şähärendäge Ğälämi oçışlar belän idärä itü üzägennän (Mäskäw ölkäse), AQŞ module Lyndon B. Johnson ğälämi üzägennän (Hyuston) idärä itelä. Täcribäxänä (laboratoriä) modulläre: Awrupanıñ "Kolumbus" häm Yaponiäneñ "Kibo" module Awrupa ğälämi agentlığı üzägennän idärä itelä (Oberpfaffenhofen, Almaniä, Tsukuba, Yaponiä).
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1971 yılda SSRB berençe tapqır dönya tarixında ğälämi orbital' stansiä Salüt-1 cibärä. Soñraq SSRB 14 orbital' stantsiä yasap cibärä.
1986 yılda SSRB iñ ozaq waqıtlı küp bülekle orbital' stantsiä Mir (Salüt-8) cibärä. İñ tanılğan Mir stansiäse 1986-2001 yıllarda 5514 täwlek däwamında eşli.
AQŞ üz orbital' stantsiäsen yasıy almağanğa kürä, 1984 yıldan «Freedom» proyektın eşkärtä. Läkin AQŞta häm Könbatış illärendä bu mäs'älädä citärlek täcribä bulmağanğa kürä, proyekt tormışqa aşmağan.
1992 yılda Rusiä häm AQŞ ğälämne tikşerüdä xezmättäşlek turında kileşü tözilär. "Mir-Şatl" urtaq programması eşkärtelä: Speys-Şatl qorabları yärdämendä AQŞ astronavtları Mir stantsiäsenä oça başlıy.
1993 yılda Energiä berläşmäse başlığı Yuriy Semenov NASA citäkçese Deniel Goldin ğa berdäm Xalıqara ğälämi stantsiäne tözergä täqdim itä.
1993 yılda küp kenä AQŞ säyäsätçeläre berdäm Xalıqara ğälämi stantsiägä qarşı bula, läkin 1 tawış östenlege belän (216 - riza, 215 - qarşı) qarar AQŞ Kongressında qabul itelä.
1994 yılda Yuriy Koptev häm D. Goldin berdäm stantsiäne tözü turında kileşü imzalıylar.
1998 yılnıñ 20 noyaberendä Rusiä Xalıqara ğälämi stantsiäneñ berençe segmentı - funktsional'-yök bülege "Zarä" (Şäfäq) Proton raketası yärdämendä cibärä. 7 dekaberdä İndevor şatlı yärdämendä Zarä modulenä AQŞ bülege "Unity" (Yuniti) totaştıra.
2000 yılda Zarä funk.-yök bülegenä "Zvezda" (Yoldız) xezmät module totaştırıla.
2000 yılda 2 noyäberdä Soyuz yök pilotlı qorabı Xalıqara ğälämi stantsiägä berençe ekipajnı iltä.
2001 yılda "Destini" AQŞ fänni bülege Xalıqara ğälämi stantsiägä totaştırıla.
2003 yılda bulğan Kolumbiä şatlı häläkätennän soñ yöklär Rusiäneñ "Progress" yök qorabları yärdämendä oçışlar yasala.
2007 yılda "Harmoniä" digän AQŞ bülege totaştırıla.
2008 yılda "Kolambus" digän Awrupa module häm "Kibo" digän Yaponiä module totaştırıla.
2009 yılda "Poisk" (Ezläw) digän dürtençe Rusiäneñ module totaştırıla.
2010 yılda "Rassvet" (Tañ) digän Rusiäneñ tikşerenü module Zarä (Şäfäq) bülegenä totaştırıla.
AQŞ idäräse 2024 yılğa qädär stantsiäne faydalanu waqıtın bilgeli.
Rusiä vitse-premyerı Rogozin äytelgänçä, 2020 yıldan soñ Rusiä stantsiäne faydalanunı suzmas.
Tözeleş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
2013 yılğa Xalıqara ğälämi stantsiägä 14 töp bülek kerä:
- Rusiäneke: "Zarä" (Şäfäq), Zvezda (Yoldız), Pirs, Poisk (Ezläw), Rassvet (Tañ)
- AQŞnıqı: Yuniti, Desteni, Kvest, Trankviliti, Kupola, Leonardo, Harmoniä
- Awrupa: Kolumbus, Yaponiä: Kibo
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ПpяMaя TpaHcляция c Beб-kaMepы Ha MeждyHapoдHoй kocMичeckoй cTaHции и cлeжeHиe зa opбиToй
- MeждyHapoдHaя kocMичeckaя cTaHция B любиTeлbckиe Teлeckoпы
- PKK «ЭHeprия». MeждyHapoдHaя kocMичeckaя cTaHция
- ЦyП ФeдepaлbHoro kocMичeckoro areHTcTBa: MKC
- ЦyП ФeдepaлbHoro kocMичeckoro areHTcTBa: ApxиB пoлëToB k MKC
- ДHeBHиk kocMoHaBTa MakcиMa CypaeBa
- KoMпbюTepы ocoбoro HaзHaчeHия: cTaTbя oб иcпoлbзyeMыx Ha MKC ЭBM
- Cпиcok oHлaйH cepBиcoB для MoHиTopиHra пepeдBижeHия и pacчeTa koopдиHaT MKC


text:
Qırımda insan aqlarından vekâletlisi Lüdmila Lubina bloger Zair Akadırovnıñ yaqalanuvı vaqtında uquq qoruyıcılarnıñ areketlerinden çorlana. Bunı Facebookta Akadırovnıñ özü yazğan.
Onıñ sözlerine köre, Lubina Qırım blogeri ile körüşti ve Akadırovnıñ şikâyetini ögrengenini bildirdi. Şunı da dey ki, Lubina politsiya hadimlerine onı ekstremizmge qarşılıq merkezine alıp ketmege bermegen «ziddiyetke qarşıqan cemaatçılıqnıñ rolüni qayd etti.
«Şikâyetime kelgende, ombudsmen degeni kibi, federal qanunı oña uquk qoruycı organlarınıñ işine qarışmağa çare bermey. Aynı zamanda, Lubina aytqanına köre, o bu meselede yardımcı olmağa istey. Onıñ tarafından bu arizamnı Qırımnıñ İçki işler nazirligi ve Taqiqat komitetine yollamağa teklif keldi», – denile beyanatta.
Zair Akadırov şunı da qoştı ki, Lüdmila Lubina blogerge qarşı politsiya hadimlerinden olğan laf qorquzuvlarnı da qayd etti.
«Bundan soñ vekâletliniñ teşebbüsi ile subetimiz «fevral 26 işi» boyunca mahkeme esnasınıñ muzakeresine keçti. Lüdmila Lubina, fikrime köre, aselet bu işke diqqat ayırdı ve bir de bir qıymetni keçti. Birinciden, onı «siyasiy» dep adladı. Ve 2014 senesi fevral 26 künü olğan vaqialarnıñ hatırası ile paylaştı».
Qırım blogeri Zair Akadırov Qırım Rusiye prokuraturasına Aqmescitte yanvar 15 künü onı yaqalamağa tırışqan politsiya hadimleriniñ qanunsız areketleri boyunca qararlarnı almağa ve teşkerüvni keçirmege ricası ile muracaat etken edi.
Yanvar 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında, «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başlanmasını beklegen qırımtatar jurnalisti Zair Akadırovnı yaqaladılar. Zair Akadırovnı onıñ zenaat faaliyeti aqqında soraştırdı ve bir saat devam etken sorğudan soñ azat ettiler. Bunıñ ile, jurnalistniñ aytqanına köre, onı mecburen Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge alıp ketmege istey ediler, qorquzdılar.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi.


text:
Dekabrniñ 19-nda BMT (OON) Baş Assambleyası Qırımda insan aqları boyunca rezolütsiya qabul etti.
Rey berilgen soñ, vesiqanıñ qabul etilmesine 70 devlet qol tuttı, 26-sı – qarşı çıqtı ve 76-sı – bitaraf oldu. Rezolütsiyağa qarşı çıqqanlar arasında Ermenistan, Beyazrusiye, Rusiye, Suriye, Zimbabve ve başqaları bar.
Vesiqada Rusiye BMT Halqara mahkemesiniñ Qırımda qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ yasaqlanmasınen bağlı qararnıñ lâğu etilmesi ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil berilüvinen bağlı muvaqqat tevsiyelerniñ temin etilmesi talap etile.
Noyabrniñ 14-nde New-Yorkta, BMT (OON) Baş Assambleyasınıñ oturışuvında, ilhaq etilgen Qırımda insan aqları boyunca yañartılğan rezolütsiyanıñ leyhası qabul etilgen edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Üçünci komitetniñ Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti boyunca BMT (OON) Baş Assamblayesınıñ küçlendirilgen rezolütsiya leyhasını qabul etüv qararını alğışladı ve onıñ Qırımnı azat etüv meselesinde halqara cemaatçılıq içün Rusiye akimiyetine berilgen bir signal dep adlandırdı.
Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımnen bağlı işbu rezolütsiya leyhasını «Rusiyege qarşı qullanılğan gibrid silâ» dep adlandırğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Marlen Asanovnı bütün Bağçasaray musulman adetine köre alğan Suleyman adınen tanıy. Asanov – turistler arasında qırımtatar koloriti ile meşhur olğan «Salaçıq» adle yerli kervan-sarayınıñ saibi.
«Salaçıq»ta İslâm ananelerine er vaqıt itina ile riayet ete ediler: içki ve domuz eti – yasaq, aqaylarnen apaylar bir-birinden ayrı çalışa, ayaqçıları tek aqaylar, mubarek Ramazan ayında restoran qapatıla edi.
Lâkin Bağçasaraydaki restoran saibi ve dört balasınıñ babası Marlen (Suleyman) Asanov bir an içinde «Hizb ut-Tahrir»niñ «terroristik ücreniñ teşkilâtçısı»na çevirildi.
Oktâbrniñ 11-nde tañ vaqıtta Asanovlar qorantasınıñ evine telükesizlik hadimleri bastırıp kirgende aile başı yañıçıq saba namazını qılıp camiden qayttı ve işke ketmezden evel biraz raatlanacaq edi. «Balalar pek qorqtı, – hatırlay Marlen (Suleyman)nıñ ömür arqadaşı Ayşe. – Babalarınıñ qolları buğavlı, ev silâlı adamlarnen tolu. «Bular»dan biri oğullarımıznıñ yanına kelip: «Qorqmañız, biz mında yalıñız kino çıqaramız. Kino ne olğanını bilesizmi?» – dedi.
Ayşe pek duyğulanıp aqayı aqqında ikâye ete: «Bilesizmi, evimde eñ çoq sevgen bir vazam bar. İşte o, aqayım evde olğanda iç bir vaqıt boş turmay edi», – dey qadın, közyaşlarını silip.
Qadın, aqayınıñ işi çoq olğanına baqmadan, eñ müimi olğan – Allah ve balaları içün o, er zaman vaqıt tapa edi, dey.
Ayşeniñ aytqanına köre, Marlen (Suleyman) Qırımda qalmaq qararında iç bir vaqıt şübhelenmedi. O: biz qardaşlarımızğa yardım etmek kerekmiz, dey edi. Öyle de oldı: diger faaliyetçilernen birlikte o, terrorizm şübhesi ile tevqif etilgen Qırım sakinleriniñ qorantalarına yardım ete, mahkemelerine bara, olar aqqında içtmaiy ağlarda yaza edi.
«Tintüv vaqtında o, metanet ve ırız kösterdi. Ve men oña: «İnşaAllah, saña uymaq içün men de böyle apay olacam, men de böyle metanetli olacam», dedim», – dey Ayşe.


text:
Sorğular, tevqifler ve narazılıqlar aqqında esas şeyler.
Keçken afta Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından yaqalanğan qırımtatar iş adamı ve hayriyecisi Resul Velilâyev eki ayğa tevqif etildi ve Moskvadaki «Lefortovo» tahqiqat izolâtorına yollanıldı. İçtimaiy ağlarda, «repressiyalar katogı er bir kişini basıp keçmek mümkün», dep yazalar. Velilâyevni ne sebepten taqip eteler – Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde al etemiz.
Suhbetmi ya da sorğumı?
«Sadece suhbet etecekmiz…» Tahqiqatçıdan bunı eşitseñ, ne yapmalı? Advokat Oksana Jeleznâk, suhbetniñ sorğudan farqını ve bu vaziyette insan özüni nasıl tutmaq kerek olğanını añlata.
Suhbet, sorav protokolı ya da, başqaca, sorav veraqası şeklinde qayd etile – o, protsessual vesiqa olmayıp, delil olaraq qullanılmaz. Sorğu protokolı şeklinde qayd etilgen sorğu ise – protsessual areketler sırasına kire. Sorğuda bütün aytqan şeyleriñizniñ neticeleri ola bilir.
Sorğuda ne yapmalı
İlk evelâ – advokatnı celp etmek. Sıq-sıq olğan şey: insannı şaat olaraq sorğulaylar, ondan soñ ise bu ifadeler esasında o, şübheli ve qabaatlan ola, dey Oksana Jeleznâk. İşte bu sebepten öz vaqtında advokatta muracaat etmek kerek – o, aqqıñıznı tafsilâtlı surette añlatır.
Sorğuğa şaat sıfatında çağırılğanda neler yapılacağı aqqında bu yerde añlatamız. Şübheli tanılğan şahıs ne yapmalı, bu yerde oquñız.
Unutmañız! Özüñiz, yaqınlarıñız ve aqrabalarıñızğa qarşı şaatlıq etmemege ve iç bir ifade bermemege aqqıñız bar!
Qırım izolâtorlarınıñ sırları
Qırım ombudsmeni Lüdmila Lubina Aqmescit tahqiqat izolâtorında ciddiy bir problemalar tapmadı. Mabüslerniñ aqrabaları ve advokatları ise izolâtordaki «felâketli vaziyet» aqqında çoqtan berli aytalar. Ve iş yalıñız tutuluv şaraitlerinde degil – aq-uquq qorçalayıcıları tahqiqat izolâtorındaki ölümler sebebinden telâşlana. Bu hususta belli olğan bütün tafsilâtlar aqqında – bu maqalede ikâye etemiz.
Ticaret merkelerzi kilitli
Bütün Qırımda bir-biriniñ artından ticaret merkezleri ve medeniyet muessiseleri qapala – prokuratura, teşkerüvler esnasında anda yanğın telükesizligi qaideleriniñ buzuluvları tayin etildi, dep bildire. Bazı obyektlerdeki vaziyet aqqında daa tafsilâtlı surette ikâye etemiz.
Narazılıqlarda teneffüs dögmesi basıldı
Ermenistanda narazılıqlar ğayrıdan başlandı: olarda iştirak etkenler Cumhuriyet fırqasınıñ akimiyetten çekilmesini ve baş nazir vazifesine muhalefet lideri Nikola Paşinânnıñ tayin etilmesini talap eteler. Narazılıq köstergenler metro, demiryol, bir qaç avtomobil yolu ve ava limanınıñ yolunda sed çektiler. Daa soñra Nikola Paşinân tarafdarlarını «teneffüs alıp raatlanmağa» davet etti.
Suvuq cenkniñ travması
Moskva bundan soñ da, er kesni özüniñ yañı Sovet Birligi olğanında qandırıp, keskinleşmeler doğuracaq. Lâkin Kreml Ğarp ile añlaşıp olamaz. Ne içün – ПaBeл KaзapиH.


text:
Marokkodağı Agadïr porttı qalasında dene bitimin ayqındap turatın tar köylek kïip serwendegeni üşin “ädepsizdik tanıttı” dep ayıppen ustalğan eki äyeldi sot bosatıp jiberdi dep xabarladı olardıñ qorğawşıları. Bul twralı BBC xabaraydı.
Äytpegende, sol qılığı üşin olar Marokka zañı boyınşa eki jılğa deyin bas bostandığınan ayırılwı mümkin edi. Äyelderdi 16 mawsım küni bazardağı sawdagerler ısqırıp jürgizbey qoğan soñ ustap äketken.
Alayda, köptegen quqıq qorğawşılar qızdardı qorğap şıqtı, al älewmettik jelilerinde olardı qoldaytın toptar aşılıp, qorğaw nawqanı jürgizildi. Jüzdegen marokkalıq advokat qızdardı sotta qorğawğa dayın ekenderin jetkizdi.
Äyelderdiñ quqığı üşin küresetinder serwendep jürgen äyelderdi qorlağandardı da endi jawapqa tartw kerek dep otır.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Astanada Prezident Nursultan Nazarbaevniŋ qatnişişi bilän Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ XXVİ sessiyasi bolup štti. Teçliq vä razimänlik sariyida “Bäş iҗtimaiy täşäbbus – җämiyätniŋ iҗtimaiy birliginiŋ platformisi” kün tärtivi bilän štkän sessiyagä 1,5 miŋdin oşuq adäm – mämlikätniŋ barliq regionliridin QHA väkilliri, etnomädäniyät birläşmiliriniŋ rähbärliri, Parlament deputatliri, märkiziy iҗraiy organlarniŋ, diniy birläşmilärniŋ rähbärliri, aliy oquş orunliriniŋ rektorliri, “Qazaqstandiki 100 yeŋi isim” layihisiniŋ ğalipliri, diplomatlar, çätällik mehmanlar, iҗadiy ziyalilar väkilliri vä ammiviy ähbarat vasitiliriniŋ rähbärliri qatnaşti. Mälumki, här jili QHA sessiyasiniŋ mavzusi mämlikät üçün äŋ muhim täräqqiyat väzipilirigä mas kelidu. Kün tärtivini şäkilländürüştiki mundaq yandişiş QHAniŋ mämlikät hayatidiki muhim roli bilän munasivätlik. Çünki Dšlät rähbiri birnäççä qetim täkitligändäk, Assambleya җämiyättiki teçliq vä turaqliqniŋ kapaliti, barliq muhim җäriyanlarniŋ aktiv qatnaşquçisi bolğan vä bolup qelivatidu, dšlät işliriniŋ aldinqi sepidä boluvatidu, çoŋ täşäbbuslar bilän islahatlarni qollap-quvätlävatidu.
Biyil sessiyaniŋ mavzusi “Bäş iҗtimaiy täşäbbus – җämiyätniŋ iҗtimaiy birliginiŋ platformisi” däp bälgüländi.
hazir Qazaqstanni yeŋilaş yolida Assambeyagä birqatar väzipilärni orunlaşqa toğra kelivatidu. Biyil martta män Prezidentniŋ bäş täşäbbusini otturiğa qoydum. Ularni utuqluq ämälgä aşuruş grajdanlirimizniŋ keläçäkkä, dšlätkä, җämiyätkä vä bir-birigä bolğan işänçisini küçäytidu, däp täkitlidi Prezident.
Nursultan Nazarbaev novättiki sessiyaniŋ mavzusiğa diqqät ağdurup, Qazaqstanniŋ iҗtimaiy integratsiya amilini işqa qoşuş arqiliq җämiyättä birlikni tehimu küçäytidiğanliğini atap kšrsätti. Alämşumul duniyada küçlük dšlätlär – bu җipsilaşqan millätlär bolup, ular birpütün ohşaşliqqa tayinip yeŋilinivatidu. Nursultan Nazarbaevniŋ täkitlişiçä, bizniŋ mämlikätmu moşu yolğa çüşti.
İҗtimaiy birlik säyasitiniŋ ohşaş, җipsilaşqan millätkä bolğan muhim qädäm ekänligigä işinimän. Biz taşqi ähvallarğa qarimay, bäş yeŋi layihini başliduq. Bizdä mäbläğ vä resurslarniŋ oşuqluğidin ämäs, bälki qazaqstanliqlarniŋ hayatini yahşilaşqa yeŋiçä küç-quvät beriş niyitidä ekänligimizdin başliduq, – dedi Prezident.
Nursultan Nazarbaev yeŋi iҗtimaiy täşäbbuslarni alğa sürüş üçün üç asasliq säväpniŋ bolğanliğini täkitlidi.
Dšlät rähbiriniŋ sšziçä, birinçi novättä, HHİ äsirniŋ ikkinçi on jilliğida štkän vaqitni tählil qiliş duniyaniŋ türlük regionlirida orun elivatqan silkinişlär päqät ayrim mämlikätlärniŋ başqa suveren dšlätlärniŋ içki işiğa arilişişi bilänla päyda boluvatmaydu. Uniŋ başqa sävävi bar – bu җämiyättä iҗtimaiy birlik vä integratsiyaniŋ yoq boluşi.
Prezidentniŋ täkitlişiçä, ikkinçi säväp – moşu väzipilärni ämälgä aşuruşniŋ yeŋi ihtisadiy bilimni täräqqiy ätküzüşkä küç-quvät beridiğanliğidin ibarät, uniŋ elementliri iҗtimaiy vä mädäniy kapitalniŋ tamamän başqa süpitini täläp qilidu.
Üçinçi säväp – kšpmillätlik dšlät şaraitida iҗtimaiy vä milliy säyasät bir-biri bilän çämbärças bağliq. Nursultan Nazarbaev täkitligändäk, şuŋlaşqimu moşu mavzuni QHA sessiyasidä muhakimä qiliş qarari qobul qilindi.
Dšlät rähbiri Qazaqstanniŋ etnoiҗtimaiy säyasitiniŋ duniyada – häm kšpligän mämlikätlär täripidin, häm BMT, EBhT vä başqimu abroyluq häliqara qurulumlar täripidin juquri bahalinişi täsadipi ämäs ekänligini täkitlidi. Äŋ nazuk mäsililär boyiçä mämlikättä qobul qilinğan kšpligän muhim qararlar җämiyättiki mänpiyätlärniŋ täŋpuŋluğini täminläşkä imkaniyät yaratti. Prezident misal süpitidä dšlätniŋ til säyasitini kältürüp, Qazaqstanda qolğa kältürülgän moşu sahadiki umummilliy razimänlikniŋ “altun qarari” ekänligigä çoŋqur işänçisini bildürdi.
Bizniŋ iҗtimaiy säyasitimizniŋ asasiy alahidiligi nemidä? Birinçidin, u umumgrajdanliq, umummilliy mäzmunğa egä. Biz härqaçan asas selip bärgüçi konstitutsiyalik normiğa – barliq grajdanlarniŋ täŋligigä asaslanğan vä asaslinimiz. İkkinçidin, alämşumul trendlarni diqqät bilän kšzdin käçürüvatimiz. Biz Evropida vä Amerikida kšpligän mämlikätlärniŋ demokratik mähsätliri bilän billä şäklän mul'timädäniy säyasät jürgüzüp, problemilarğa duç kelivatqanliğini kšrüvatimiz. Ämäliyatta җämiyätniŋ içki integratsiyasi asta yüz beridekän yaki tamamän tohtap qalidekän. Buniŋdin keyin «Duniyada nemä bolidu?», degän soal tuğulidu. İstiqbalda mul'tietnik trendlar nägä elip kelidu? İşinimänki, bizniŋ yolumiz toğra vä uni hämmisi üginidiğan bolidu, – dedi Nursultan Nazarbaev. – Üçinçidin, biz šzimizniŋ pragmatikiliq hulasimizni çiqirişimiz keräk. İşinimänki, alämşumul milliy väziyät bizniŋ içki säyasitimiz strategiyasiniŋ toğra ekänligini ispatlimaqta. Biz mämlikitimizniŋ grajdanlirini heçqaçan bšlmigän. Pütkül җämiyät üçün birpütün җipsilaşturğuç säyasiti moşu barliq jillarda meniŋ tälivim bolğan. Barliq grajdanlar vä etnoslar üçün tälivim bolğan.
Prezidentniŋ täkitlişiçä, Qazaqstan җämiyitiniŋ birligini tehimu küçäytiş vaqti käldi. hazir kšpligän җiddiy tavakälçiliklär hovuplarğa uçravatqan iҗtimaiy säyasät buniŋ üçün asasiy resurs bolup hesaplinidu.
Dšlät rähbiri Qazaqstanniŋ miqiyasliq iҗtimaiy layihiliri toğriliq gäp qilip, ularniŋ asasida üç muhim printsipniŋ bar ekänligini täkitlidi.
Nursultan Nazarbaev birinçi printsipni mundaq şärhilidi: Qazaqstanniŋ milliy bayliği – bu җämiyätniŋ bayliği.
Mustäqillik jillirida mämlikätniŋ milliy bayliği grajdanlar üçün işlävatidu. Bu mämlikät ihtisadiniŋ vä rezervliriniŋ šsüşi arqiliq, bizniŋ iҗtimaiy infraqurulumni neminiŋ hesaviğa jürgüzüşimiz vä iҗtimaiy sahani täräqqiy ätküzüşimiz arqiliq yüz berivatidu, – däp täkitlidi Dšlät rähbiri.
Bu işniŋ eniq nätiҗilirini Prezident kältürgän räqämlär kšrsitidu. Mäsilän, mustäqillik jillirida mämlikättä 12 miŋ kilometr avtomobil' yoli selindi vä rekonstruktsiya qilindi, 2,5 miŋ kilometrdin oşuq yeŋi tšmüryoli paydilinişqa berildi. Zamaniviy meditsiniliq җabduqlar bilän täminlängän 1300din oşuq ağriqhana, şipahana vä ambulatoriya selindi. 1545 yeŋi mäktäp vä 500din oşuq balilar bağçisi bärpa qilindi. 70 stadion, 36 sport sariyi, 8 miŋdin oşuq sport mäydani vä zalliri eçildi. Muzeylarniŋ sani 2,7, teatrlarniŋ – 1,5, kitaphanilarniŋ – 1,4 hässä kšpäydi.
İkkinçi printsip – bu iҗtimaiy kapitalğa investitsiyalärni kšpäytiş. Prezidentniŋ täkitlişiçä, ahaliniŋ җan beşiğa çeqip hesapliğanda umumiy içki mähsulat kšrsätküçliri boyiçä Qazaqstan mustäqillik jillirida çoŋ šsüşni kšrsätti – u 600 dollardin tähminän 10 miŋ dollarğiçä yätti. Dšlät rähbiriniŋ sšziçä, mana moşu iҗtimaiy kapitalğa investitsiyani kšpäytiş imkaniyitini beridiğan asas bolup hesaplinidu.
Bir misal: biyil yanvar'da Duniyaviy ihtisadiy forumda dšlätlärni bahalaşniŋ yeŋi sistemisi җariy qilindi. Bu – umumiy içki mähsulatniŋ šsüşini vä başqa 11 kšrsätküçni šz içigä alidiğan inklyuzivliq täräqqiyat indeksi. İndeksniŋ asasiy kšrsätküçi – paravänlik däriҗisi. 74 täräqqiy etivatqan mämlikätlär reytingida Qazaqstan 15-orunni egilidi. Oylaymänki, bu yahşi nätiҗä! – ortaqlaşti Nursultan Nazarbaev.
Prezident qazaqstanliqlarniŋ mämlikät utuqliri vä şähsiy paravänlik arisidiki uttur alaqini eniq kšrüvatqanliğiğa işänçä bildürdi – HHİ äsirniŋ beşidin tartip bügünki küngiçä mämlikitimiz sezilärlik halda šzgärdi vä buni uniŋ barliq grajdanliri šzliridä his qilivatidu.
Biz buniŋdin keyinmu härbir qazaqstanliq ailiniŋ rivaҗlinişi üçün iҗtimaiy kapitalni härtäräplimä kšpäytimiz. Meniŋ üçün adämniŋ šzini işiğa pişşiq ğoҗayin, šz işi vä çoŋ mämlikitimiz üçün җavapkär sezişi muhim. Näq şu çağda, män 5-martta eytqandäk, “Qazaqstan – bizniŋ umumiy šyümiz” ideyasi yeŋi mäzmun bilän toluqturulidu. Moşu printsiplarni ämälgä aşuruşniŋ häliqniŋ šz keläçigigä bolğan işänçisini küçäytidiğanliğiğa işinimän, – dedi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev šziniŋ Bäş iҗtimaiy täşäbbusiniŋ iҗtimaiy birlikni toluq küçäytiş üçün ämälgä aşuruş zšrür bolğan çarilär ekänligini täkitlidi vä ularniŋ härbiriniŋ asasiy päytlirini qisqiçä äslitip štti.
Mäsilän, birinçi täşäbbus turuşluq šyi yoqlarniŋ šy setivelişi üçün yeŋi imkaniyätlärni açidu vä turuşluq šy ipotekisidin paydiliniş problemisini häl qilidu. İkkinçi täşäbbus – iş häqqi az hadimlar üçün seliq jüklimisini tšvänlitidu. Şuniŋ arqiliq ikki milliondin oşuq adämniŋ iş häqqi kšpiyidu.
Üçinçi täşäbbus aliy bilim eliş vä uniŋ süpitini aşuruşqa munasivätlik. Uniŋ dairisidä dšlät bilim grantliriniŋ (bolupmu tehnikiliq mutähässisliklär boyiçä) sani üç hässä kšpiyidu, şundaqla studentlarni yataqhanilar bilän täminläş problemisi häl qilinidu. Tšrtinçi täşäbbus mikronesiyäni käŋäytişni kšzdä tutidu, bu šz işliri bilän bänt bolğuçilar vä işsizlar (bolupmu yezilarda) arisida tiҗarätçilikni täräqqiy ätküzüşkä nişan qilinğan.
Bäşinçi täşäbbus – mämlikätni gaz bilän täminläş. Bu täşäbbus dairisidä Märkiziy vä Şimaliy Qazaqstanda gaz provodliri selinidu, layihä moşu jilniŋ iyul' eyida başlinidu.
— Şundaq qilip, Prezidentniŋ bäş täşäbbusi – bu bäş miqiyasliq iҗtimaiy layihä. Äŋ muhimi, ularniŋ hämmisi härbir qazaqstanliqniŋ paravänligigä nişan qilinğan, pütkül җämiyätkä qaritilğan. Bu – umummilliy layihilär. Män җay-җaylarda QHA äzaliriniŋ moşu işqa paal qatnişip, “Nur Otan” partiyasi bilän billä ularniŋ orunlinişini nazarät astiğa elişini haliğan bolar edim, – däp ortaqlaşti Nursultan Nazarbaev šz pikirliri bilän.
Dšlät rähbiri iҗtimaiy täşäbbuslarni ämälgä aşuruşqa nurğun – 2,6 trillion täŋgidin oşuq mäbläğ ävätilivatqanliğini täkitlidi.
— Bu bizniŋ grajdanlirimizğa vä ularniŋ keläçigigä selinğan investitsiyalär. Häliqniŋ buni munasip bahalaydiğanliğiğa ümüt qilimän. Şundaqla mundaq iҗtimaiy säyasät davamlişidu, – däp vädä qildi Prezident.
Dšlät rähbiri Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ dšlät säyasitini ämälgä aşuruşqa tehimu nätiҗidarliq qoşuluşi üçün u häl qilidiğan birqatar väzipilärni atap kšrsätti.
Nursultan Nazarbaev birinçi novättä QHAniŋ muhim yeŋilaş väzipilirini orunlaşqa grajdanlarniŋ qatnişişini käŋäytişi keräkligigä diqqät ağdurdi. Uniŋ üstigä bu җähättin qurulumniŋ ihtidari nahayiti çoŋ, uniŋ tärkividä miŋdin oşuq etnomädäniyät birläşmisi, bäş miŋğa yeqin җämiyätlik razimänlik keŋişi vä anilar keŋäşliri bar.
— Bu ihtidarni toluq däriҗidä җanlanduruş üçün meniŋ tapşurmam boyiçä “Qazaqstan hälqi Assambleyasi toğriliq” Qanunğa šzgirişlär kirgüzüldi, – däp täkitlidi Prezident. – Ändi yeŋilanğan qanunni ämälgä aşuruş boyiçä eniq plan keräk. Җümlidin etnomädäniyät birläşmiliri vä dostluq šyliri mädäniyät, til, än°änilär sahalirida iş jürgüzüvatidu. Bu paaliyätni davamlaşturuş lazim. hškümät qazaqstanliq etnoslarniŋ mädäniyitini täräqqiy ätküzüşkä dšlät iҗtimaiy buyrutmisini şäkilländürüşi zšrür. İҗtimaiy birlik boyiçä işni hesapqa alğan halda, hškümätlik ämäs täşkilatlar üçün grantlar tematikisini käŋäytiş keräk.
Dšlät rähbiri din işliri vä grajdanliq җämiyät ministrligigä “Nur Otan” partiyasi vä QHA bilän birliktä “Ruhani jaŋğıru” programmisini häm yeŋi iҗtimaiy täşäbbuslarni ilgirilitiş boyiçä ilmiy-aqartiş lahiyisini işläp çiqişni tapşurdi.
Uniŋdin taşqiri yeŋilaş ävzälliklirini, iҗtimaiy säyasätni “Ruhani jaŋğıru” programmisini hesapqa alğan halda, 2025-jilğiçä bälgülängän Kontseptsiyani vä Assambleyani täräqqiy ätküzüş planini süpätlik qoşumçä işläş tapşuruldi. Ändi Prezidentniŋ täkitlişiçä, QHAniŋ “Jaŋğıru jolı” yeŋi yaşlar härikiti bolsa, yaş ävlatni yeŋilaş ätrapiğa җipsilaşturuşi keräk, uniŋğa qoşumçä küç-quvätni yaşlarniŋ muhim startaplirini qollap-quvätläşkä qaritiş zšrür.
Nursultan Nazarbaevniŋ sšziçä, Assambleya şundaqla dšlät organliri bilän birliktä hazir šzi utuqluq jürgüzüvatqan häyrihahliq işni davamlaşturuşi keräk. Päqät štkän jilila 60 miŋ hal-oqiti tšvän ailä vä 8 miŋ iҗtimaiy täşkilat yardämgä egä boldi.
Dšlät rähbiri QHAğa, Astana, Almuta şähärliriniŋ vä vilayätlärniŋ hakimliriğa җämiyätlik razimänlik keŋäşlirini nahiyälärdä häm okruglarda yärlik byudjetlarni nätiҗidarliq tähsim qiliş vä paydiliniş işiğa җälip qilişni tapşurdi. Uniŋdin taşqiri Assambleya tärkivigä kiridiğan bu qurulumlar şundaqla agrar-sanaät sektorida “äqillik” tehnologiyalärni ilgirilitişkä yardäm qilişi keräk. Prezidentniŋ sšziçä, bu yärlik šzini šzi başquruşni täräqqiy ätküzüşkä, yeŋi Mäktüpni vä iҗtimaiy täşäbbuslarni ämälgä aşuruşqa qoşulğan tšhpä bolidu.
— Biyil biz paytähtniŋ 20 jilliğini nişanlaymiz. Astana – birlik vä razimänlikniŋ umummilliy ülgisi. Ançä çoŋ bolmiğan çättiki Aqmola şähiri ändi milliondin oşuq ahalisi bar paytähtimizgä aylandi. Şähär hakimiyiti Mädäniyät vä sport ministrligi bilän birliktä “ülgilik standart” süpitidä paytähtlik QHAniŋ programmisini işläp çiqişi zšrür. Astanada Dostluq šyini eçiş mäsilisini häl qiliş vaqti käldi. Buniŋ üçün Teçliq vä Razimänlik Sariyi muvapiq kelidu däp oylaymän, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Yänä bir väzipä – Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ yeqinda yeŋilanğan mul'timediyalik portalini İnternetta umummilliy җipsilişişniŋ muhim resursiğa aylanduruş. Äynä şuniŋğa bağliq Dšlät rähbiri Ähbarat vä kommunikatsiyalär ministrligigä QHAni hazirqi ähbarat mäydanida ilgirilitişni täminläşni, teçliq vä razimänlik mavzusi boyiçä iҗtimaiy roliklar türkümini täyyarlaşni tapşurdi.
— Җämiyätniŋ birligi turaqliq ilmiy çüşinişni täläp qilidu. Assambleyaniŋ ilmiy-ekspertliq birläşmisi vä meniŋ tapşurmam boyiçä qurulğan millätlärara munasivätlär häm demografiya boyiçä märkäzlär, şundaqla QHAniŋ yetäkçi aliy oquş orunliridiki 40 kafedrisi vä märkizi näq şuniŋ üçün işlävatidu. Päqät štkän jilila Assambleya qurulumliri onliğan kitap vä yüzligän maqalilarni täyyarlidi. Bu işni sistemiliq uyğunlaşturuş keräk. QHAğa dšlät organliri bilän birliktä 2018 – 2020-jillarğa bälgülängän iҗtimaiy-demografiyalik vä millätlärara sahasidiki ilmiy işlarniŋ umumiy planini işläp çiqişni tapşurimän, – däp täkitlidi Prezident.
Nursultan Nazarbaev šzi bälgüläp bärgän moşu väzipilärniŋ orunlinişiniŋ Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ işini yeŋi baldaqqa kštiridiğanliğiğa işänçä bildürdi.
Prezident şundaqla mämlikätniŋ barliq grajdanlirini Qazaqstan hälqiniŋ birligi küni bilän täbrikläp, salamätlik, paravänlik vä teçliq asman tilidi.
Andin keyin QHAniŋ HHVİ sessiyasiniŋ qatnaşquçiliri sšzgä çiqti. Ularniŋ besim kšpçiliginiŋ sšzi bilim beriş sahasini täräqqiy ätküzüş, Qazaqstan ihtisadini täräqqiy ätküzüş vä küçäytiş, häliqara mäydanda mämlikät abroyini aşuruş vä başqimu muhim mäsililärgä beğişlandi. Mäsilän, sessiyadä Çimkänt şähiridiki “Oquğuçilar sariyiniŋ” mudiri Natal'ya Romanova, İnguşetiya Җumhuriyitiniŋ tunҗa prezidenti, Rossiya Federatsiyasiniŋ qährimani, Qazaqstanda tuğulup šskän Ruslan Auşev, bilim vä pän ministri Erlan Sağadiev, Şimaliy Qazaqstan vilayätlik “Yaşlarniŋ resursliq märkizi” ähbarat-mäslihät bšlüminiŋ rähbiri Roksana Orınbasarova, җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi Astana şähärlik şšbisiniŋ räisi Rustäm Abdusalamov (uniŋ nutqi maqaliğa qoşumçä berilivatidu – red.), Milliy bank räisi Daniyar Aqışev, rossiyalik yazğuçi, Qazaqstanda tuğulğan Sergey Luk'yanenko, “Almatı aqşamı” gezitiniŋ baş muhärriri Qali Särsenbay, Berlindiki Şärqiy Evropa vä häliqara tätqiqatlar märkiziniŋ ilmiy hadimi, professor Beate Eşment, “Bayserke-Agro” ҖÇYniŋ mudiri Kirill Pavlov, N'yu-York universitetiniŋ professori Diaz Musalimov, “Qazaqşa sšyleyik” klubiniŋ rähbiri Oksana Draçeva, Phënçhanda bolup štkän Paralimpiada çempioni Aleksandr Kolyadin, Qarağanda dšlät meditsina universitetiniŋ studenti Vyaçeslav Litvinov, Özbäk mädäniyät märkiziniŋ räisi Şerzod Pulatov, Almuta şähärlik Anilar keŋişiniŋ äzasi Malika Taşpolatova sšzgä çiqti.
Sessiya qatnaşquçiliri yeŋi layihilärdin sirt şundaqla QHA bšlünmiliriniŋ paaliyiti toğriliq mäsililärni muhakimä qildi. Şundaqla QHA Räisiniŋ ikki orunbasariniŋ namziti täklip qilindi.
Assambleya sessiyaliridä jiliğa bir qetim almaşturuş tärtividä QHA Räisiniŋ türlük regionlarniŋ etnomädäniyät birläşmilirigä vakalätlik qilidiğan ikki yeŋi orunbasari tayinlinidu, – dedi Dšlät rähbiri. – QHA Keŋişi biyil moşu lavazimlarğa LİTUANİSA җämiyätlik birläşmisiniŋ räisi Vitaliy İono Tvareonas bilän QHA äzasi, häyrihahliq paaliyät bilän şuğullinivatqan metsenat İslambek Saljanovni tayinlaşni täklip qildi.
Prezident şu yärdila QHA Räisiniŋ ikki yeŋi orunbasarini tayinlaş toğriliq buyruqni imzalidi.
Räsmiy qisim ayaqlaşqandin keyin än°änä boyiçä etnomädäniyät birläşmiliri iҗadiy kollektivliriniŋ qatnişişi bilän kontsert bolup štti.


text:
Özbekistannıñ bütün musafirhanelerinde diniy kitaplar, hususan Quran ve namazlıqlar bulundırılacaq. Bu aqta Özbekistannıñ turizm boyunca Devlet komitetinden alınğan malümatqa bazanğan Azatlıq Radiosı haber etmekte.
Mütenasip qaydeler 2018 senesi yanvarniñ 1-nden itibaren küçke kirecek.
Akimiyetniñ malümatına köre, bu yañılıq «Özbekistannı ziyaret etecek musafirlerge diniy merasimlerini eda etmekte qolaylıq yaratılması içün yapılmaqta».
Musafirhanelerde İncil ve Tevrat da bulundırılması beklene.
Özbekistan Anayasası diniy ve itiqat serbestligi garantiyası berse de, din serbestligi bayağı sıñırlı olıp, akimiyetniñ şiddetli nezareti altında bulunmaqta.


text:
QR DSÄDM "Jumıspen qamtw problemaları jönindegi aqparattıq-saraptama ortalığı" AQ mälimetinşe, respwblïka turğındarınıñ boljaldı sanına säykes 2018 jılğa deyingi kezeñde eñbekke qabiletti jastağı turğındar sanınıñ ösimi aldıñğı jıldarğa qarağanda edäwir tömen boladı. Bastı sebep TMD elderinde, onıñ işinde Qazaqstanda 1990 jıldarı bolğan demografïyalıq quldıraw bolıp otır.
"Ol kezde ekonomïkada bolğan dağdarıstıq körinister 21 ğasırdıñ basına deyin tww körsetkişterine keri äserin tïgizdi. Sarapşılar soñğı jıldarı eñbekke qabiletti jastağı turğındar sanınıñ ösimi birtindep tömendep kele jatqanın aytadı. Mısalı, bïılğı ösim - 0,2 payız, kelesi jılı - 0,14 payız, 2017 jılı - 0,08 payız, al 2018 jılı eñ tömen körsetkiş 0,03 payız boladı", - delingen xabarlamada.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï