text:
Qırım tarihınıñ saifeleri: Usta Amet Kalafatov
Qırımtatar medeniyetini bilgen tarihçı ve sanatşınaslardan çoqusı öz icadiy işi üzerinde tüşünip oturğan insannı aks etken bu eski fotonı tanıy… Belli, unikal usta Amet Kalafatovdır – ressam, silâcı, sülâle başı.
Şusı belli ki, usta Amet Kalafatov Qarasuvbazarda doğdı. Amma doğuv tarihı boyunca çeşit fikirler bar. «Qırımtatar medeniyet erbapları» luğatına köre Kalafatov 1880 senesi yanvar 8 künü, Qırım etnografı Polina Çepurinanıñ 1930 ss yazğan maqalesine binayen, 1870 senesi doğğanı bildirile. Zemaneviy qaynaqlardan büyük bir qısmı – 1860 senesini qayd ete, atta 1850 senesi doğğanı aqqında aytqanlar bar.
Böyle bir qarışıqlıq bile Kalafatovnıñ irişken yeñişeler miqyasını veXX seneleri qırımtatar medeniyetiniñparlaq vekili olğanını eksiltmey. Öz icadiy faaliyeti devamında divar yazıları, basma, nağış, oyma işleri içün örneklerni uydurdı.
Amet Kalafatovnıñ torunı Asan Galimovnıñ aytqanı kibi, qartbabasınıñ ayatı çeşit vaqialarğa tolu edi. Ailesi Romaniyağa ketip, keri qayta ve Qarasuvbazarda yaşay.
«Ufaq Amet pek yahşı resim çıza edi ve yerli altın tikicileri ve kergefçiler oña kelip, öz işleri içün örneklerni soray edi»,– dey Galimov .
Ametniñ babası demirci ve ekim edi, anası ev hocalığı ile oğraşa, altı balağa terbiye bere edi. Ametni yır, ressamcılıq aveslendire eken. Deyler ki, oğlan o derecede qabiliyetli edi ki, atta mekeptke barmayıp, yazmaq ve oqumaqnı öz başına ögrendi.
Qırımda sadef, demir, morj suyegi ve fil tişi ile bezetilgen sandıqlarnıñ sayısı çoq edi. Amet işbu ustalıqnı da ögrenmege başlandı. Bunıñ ile marama, el qapaq, evciyar, uçqur içün nağışlarnı uydura edi. Babası ölgende, Amet on eki yaşında edi, Amet aliyeniñ qonaqbayı oldı. Oğlan demir oymalay edi, birazdan sandıqçı ustahanesine yardımcı olaraq işke kirdi. İstidatlı ösmür aqqında laf belli ressam İvan Ayvazovskiyge barıp yetti. O, gençniñ istiqbalinden o qadar şaştı ki, onı öz utahaanesine davet etti. Amma Ametniñ anası onı qattı musulman adetleri çerçivesinde terbiyelep, oğluna ressamlıqqa ögrenmege izin bermedi. Gençniñ tekrarlanmaz istidatına ürmetini bildirmek maqsadı ile usta oña çoqraq ve Çatırdağnıñ tasviri ile etüdni bağışladı.
«Birazdan, baqır-demir oymalacı olaraq yetişken soñ, bir esli başlı silâcı qartnıñ şegirti ola ve işbu sanatnı da menimsey. Amet Kalafatov altın ve kümüş elementler ile silânı yapa edi. Namlunı bile özü kese edi. Bu işte büyük muvafaqiyetlerge irişti», – dey Kalafatovnıñ torunı Asan.
Kalafatov Qırımda birinci ve Rusiyede birincilerniñ sırasına kirgen ayaqmaşnanı meydanğa ketirdi
Yaş Amet er vaqıt oquy, bilgilerini kenişlete edi – birazdan bir qaç ecnebiy tilni ögrendi, çeşit muzıka aletlerini çala, çoq oquy edi. Deyler ki, Kalafatov Qırımda birinci ve Rusiyede birincilerniñ sırasına kirgen ayaqmaşnanı meydanğa ketirdi. O vaqıt olar endi Avropada peyda olmağa başlağan edi.
Amet mecmualardan birisinde bu eki köpçekli tertibatnıñ resimini kördi. Tabiiy ki, Kalafatovnı paytahttan uzaq küçük şeerçikniñ soqaqlarında bu acayip keşifte körgenler o vaqıt şaşıp qaldı.
Yıllar kete edi, Kalafatovnıñ ustalığı ep ileriley, aqiqiy Usta oldı – demir ve sandıq işinde, ince örnekler ile bezetilgen müteşem silâ, pıçaqlar işinde.
1934 senesi devlet havfsızlıq organları Ametniñ ustahanesini ve aletlerini tutıp aldılar
1920 seneleri qadın ve balaları ile Aqmescitke köçe, Kadiesker soqağında ev ala, qomşu Kantarnayada ise silâ utstahanesini aça. Usta tek Qırım degil de, umumbirlik sergilerinde de iştirak ete edi. Ressamlarnıñ qırım ve umumbirlik birleşüviniñ azası ola. 1925 senesi işleri Pariste keçirilgen Bütündünya halq icadı sergisinde taqdim etile.
1934 senesi devlet havfsızlıq organları Ametniñ ustahanesini ve aletlerini tutıp aldılar. Bahtına, Ametovnı yaqalamadılar, o zaman ise aqiqiaten qorqunç vaqıtlar edi – qırımtatar medeniyet erbaplarınıñ kütleviy yaqalanuv zamanı. Ressam örneklerni renkli qalem, çini merekebi, qalem ucu ile çıza edi. Onıñ mücizeviy örneklerini divarlarnıñ bezetüvinde, nağışlarda qullanalar. Usta elinden çıqqan bir av silâsı şimdi Tula silâ müzeyinde saqlıdır.
«Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ halq ustalarından yetmiş yaşında Amet Kalafatov eñ parlaq, eñ istidatlı edi desek de olur», – zevq ile yaza maqalede belli ressam, atiqiyatçı, etnograf, qırımtatar medeniyetiniñ bilgiri Polina Çepurina 1939 senesi.
Cenk vaqtında, Qırım işğali seneleri, Kalafatov gizlerek partizanlar içün silâ toplay edi. Künlerniñ birinde usta küçük yeudi qızçıqnı qorçalağanı aqqında ikâye saqlandı: azbar qapısı yanında tura eken, qızçıqnıñ anasınıñ közlerini kördi – yeudilerni idamğa alıp kete ediler. Usta Ametov sezdirmeden öz qapısını açtı, anası qızını azbarğa teberti… Soñra qızçıqnı azbarda yaşağan ermenliler qız etip aldılar. Amet Kalafatov Qırımnıñ azat etilmesini körmedi – 1942 senesi vefat etti.
Ustalarnıñ işleri bugün Moskvada Tretyakov galereyasında, Sankt-Peterburg Qavmiyat müzeyinde, Paris, Londra, Pekin ve , elbette ki, Vatanı – Qırımda şahsiy toplamlarında saqlıdır. Onıñ ayat işini bala ve talebeleri devam ete – Asan Galimov, onıñ nefis cezveleri ve sandıçıqları qırımlılarnıñ çoqusında bar, nağışçı Safiye Vaapova, ressam Riza Vaapov ve qırımtatar ustalar sülâlesiniñ diger vekilleri.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, PEN-klubınıñ azası


c: text/html

text:
Qırımlılarnı qoyu tuman ve tayğaq yollar aqqında tenbiyeleyler
Qırımda yanvarniñ 13-ne qadar furtuna havfı saqlanılacaq.
Bunı Qırımnıñ Gidrometeorologiya regional merkezi bildire.
«Yanvar 13 künü Qırımda bazı yerlerde qoyu tuman, yollarda buzlavuqnıñ olması tahmin etile», – denile merkezniñ beyanatında.
Bunıñ ile, yanvar 13 künü, Ay-Petri civarında çığnıñ olması mümkün. Ğarbiy yelniñ suratı 4-9 m/s qadar artacaqtır. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 3-5 derece, kündüz sıfırdan yuqarı 4-6 derecege yetecek.
Bazarertesi künü, yanvar 12-de, Qırım boyunca furtuna havfı ilân etilgen edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Vardım Bir Doktora
Etiketler : Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora türkü indir, Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Vardım Bir Doktora mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Vardım Bir Doktora türküsü, Vardım Bir Doktora sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Vardım Bir Doktora bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bizim Elin Yayla Zamanı
Ekrem Çelebi - Sen Bunu Unuttun Mu
Ekrem Çelebi - Gidenin Üçü Güzel
Ekrem Çelebi - Ölmem Mi
Ekrem Çelebi - Darıldım Darıldım
Ekrem Çelebi - Halime nin Aşıkları
Ekrem Çelebi - Boz Bulanık Nehir
Ekrem Çelebi - Yavaş Yavaş
Ekrem Çelebi - Değirmene Taş Koydum
Ekrem Çelebi - Yele Karşı
Ekrem Çelebi - Beyaz Gül Kırmızı Gül
Ekrem Çelebi - Eyvallah Şahım
Ekrem Çelebi - Dayanılmaz Bir Çile
Ekrem Çelebi - Mihriban
Ekrem Çelebi - Can Yoldaşım


text:
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesinde Qırım işğalinden sebep Rusiyege qarşı yigirmi şikâyet bar
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine «Ukraina Rusiyege qarşı» eki devletlerara ve işğal etilgen Qırım boyunca 20-ge yaqın şahsiy şikâyet yollanıldı.
Bunı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi kâtibiyetiniñ yuridik bölüginiñ başı Olga Çernışeva ayttı, dep haber ete Dojd.
«Birincisi (devletlerara şikâyet – muar.) 2014 senesi mart ayından Qırım ve Ukraina şarqında yüz bergen adiseler ile bağlı», – tarif ete Çernışeva.
Onıñ sözlerine köre, bundan soñ aynı şu mesele boyunca tahminen 180 şahsiy şikâyet yollanıldı.
«Olardan bir yigirmi şikâyet Qırım ile bağlı. Mında bir sıra mesele köterile: yaşayış aqnıñ bozuluvı, insanlarnıñ ğayıp oluvı, sert munasebet, azatlıqtan marum etüv, matbuat vastalarınıñ sıñırlavı, mülk aqqınıñ bozuluvı ve ilâhre», – añlattı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Daa bir qırımtatar qorantası soyunıñ ğayıp olması aqqında bildire
Qırımda 29 yaşında Kefe sakini Usein Seitnabiyev ğayıp oldı, dep haber ete 15 minut agentligi.
Ğayıp olğan insannıñ doğmuş qardaşı İbraim Seitnabiyevniñ bildirgenine köre, oktâbr 21-de erkek işten evge qaytqan edi, amma öyle de kelip çıqmadı.
«İşten evge cayav ketken edi. Saat 19.30 soñki kere ağama telefon ettim, evge qaytqanını ayttı. Evge kelmedi. Bundan soñra onıñ telefonı qapalı, bağ da yoq», – dep tarif etti ğayıp olğannıñ qardaşı.
O kün aqşam, İbraimniñ bildirgenine köre, ğayıp olğan adamnıñ apayı Alime politsiyağa muracaat etti.
Aqrabası Usein olğan borcları içün ğayıp olğanını tahmin ete, lâkin olmaycaq laflardan sebep de zarar köre bilecegini red etmey.
«Onıñ ğayıp olmasınıñ sebebini añlap olamayıq. Borclardan sebep olması mümkün, lâkin apayı bile bir şey bilmey. Onıñ içün emin degilim. O, atik birisi, bir yerde bir şey tüşünmeyip aytması mümkün edi. Aytqanlarına diqqat etmey», – dedi İbraim.
Ğayıp olğan Usein Seitnabiyevniñ üstünde qara sport qıyafetleri bar edi. Onıñ bulunuv yeri aqqında haberi olğan er bir insannı +7 978 895 08 33 nomerası boyunca bildirmesi rica etile.
Qırım işğalinden soñ yarımadada adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladı. Sentâbr 22-de Qarasuvbazar rayonında eki qırımtatarını esir aldılar. Bir afta soñra Kezlevde 25 yaşında Edem Asanov ğayıp oldı. Bir qaç künden onı asılğan alda taptılar. Oktâbr 3-te Büyük Onlar qasabasında Eskender Apselâmov ğayıp oldı. Aqşam üstü erkek Aqmescitteki Trubaçenko soqağında yaşağan kiradan çıqıp, işine yol tuttı. Lâkin işke öyle de kelmedi.
Qırım «Nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ işlerinen oğraşqan kontakt gruppası meydanğa ketirildi.


text:
Qalp haberler Qırım işğaline yardımcı oldı – Gontar
StopFake levhasınıñ tesisçilerinden biri Margo Gontar dey ki, Qırım işğalinden evel yarımada sakinlerini «rus tilli ealiniñ zulumı aqqında yalan malümatqa qandırdılar».
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«İşimizde ilk haberlerden biri Qırımda rusiyeliler, rus tilli ealiniñ zarar körgeni aqqında edi. Birazdan rusiyeli resmiy şahıslar özleri işbu malümatnı red ettiler, öyle degil dep. Amma bu rus tilli ealiniñ qoruvı boyunca ğayeni başlamaq içün fırsat yarattı», – qayd etti Gontar.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda teşviqat bundan bayağı evel başlandı ve «insaniyetsiz «banderovets»lerniñ obrazlarını» meydanğa ketirmege yardım etti.
Yalan malümatnen küreşke yönelgen StopFake levhası bıltır mart ayında başlandı.
Evel AQŞ Devlet departamentinde bildirilgeni kibi, Rusiye er yıl teşviqatqa 1 milliard 400 million dollarnı masraf ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
OSCE: Donbassta beş biñ insan zıddiyet qurbanı oldı
Donbasstaki zıddiyet beş biñden ziyade insannıñ ölüm sebebi oldı, on biñlernen insan yaralandı, aman-aman bir million kişi evini terk etmege mecbur oldı – bu raqamlarnı OSCE monitoring missiyasınıñ vekili Maykl Bokurçiv aydınlata.
BBC bildire ki, eki tarafnıñ malümatına köre, soñki kün içinde 34 insan öldürildi. Olarnıñ arasında yerli sakinler de bar – Donetskte yanvar 22-de açılğan ateş qurbanı, ve uruşlarda elâk olğan 10 ukrain askeri.
Öz başına ilân etilgen Donetsk halq cumhuriyetiniñ komandan muavini Eduard Basurinniñ bildirgenine köre, daa on kişi Gorlovkada öldürildi, bir qadın – Luganskta.


text:
Osventsim kontslageriniñ azat etilüvine 70 yıl ola
Salı künü, yanvar 27-de, Holokost qurbanlarınıñ halqara hatıra künü qayd etile. 70 yıl evelsi sovet orduları Poloniya territoriyasındaki Auşvits (Osventsim) kontslageriniñ mabüslerini azat ettiler, haber ete Radio Svoboda.
Sabıq kontslagerniñ territoriyasında esas tedbirler yanvar 27 künü üyleden soñ Auşvitsa qapıları ögünde başlanacaq. Mında 300 sabıq mabüs iştirak etecek, hususan Poloniya ve İsrailden.
Osventsimge 42 memleketniñ temsilcileri de kelecek, şu cümleden Poloniya, Almaniya, Frenkistan ve Ukraina prezidentleri. Amerika eyyetiniñ başında maliye naziri Jack Lew, Rusiye eyyetiniñ – prezident memuriyetiniñ reberi Sergey İvanov olacaq.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ iştiragi, belli olğanı kibi, beklenilmyey.
Osventsimazat etilüviniñ 70 yıllığını Çehiyada da qayd etecekler. Pragada, soñra Çehiyanıñ eñ büyük kontslageri yerleşken Terezinada. Yaqında Pragada dünya antisemitizm ve ekstremizm meseleleri boyunca halqara forumı açıldı.


text:
Özbekistanda qalğan qırımtatar ressamınıñ icadı Qırımda kösterile
Aqmescitte ressam evinde sürgnlikten soñ Özbekistanda yaşağan qırımtatar ressamı Kâzim Eminovnıñ «Üzülgen yol» sergisi numayış etile, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Seyircilerniñ diqqatına 59 işi taqdim etilgen – 30 resim ve 29 fotoreproduktsiyası, asıl nushaları Özbekistan Cumhuriyetiniñ müzeylerinde saqlanıla. İcatnıñ farqlı yılları yazılğan resim ve grafikaları.
Eykeltraş ve ressam Ayder Aliyev aytqanı kibi, Qırımda Kâzim Eminovnıñ icadı ile az tanışlar ve işlerniñ sergisini endi çoqtan azırlamağa kerek edi. «Teessüf ki, işleriniñ esas qısmı Özbekistan müzeylerinde saqlı. Kâzim Eminov aqqında studentlerge tarif etmege kerek, buña lâyıqtır», – dey o.
Halqnıñ Qırımğa avdet olunuvı oğrunda faal küreşken, Golos Ameriki ve Radio Svobodanıñ sabıq mühbiri, SSCBde sürgün etilgen halqlarnıñ ayırımı ve sovet rejiminiñ cinayetleri aqqında bütün dünyağa tarif etken Ayşe Seytmuratova onıñ porteri nasıl yazılğanını hatırlay: «Özümni meşin plaşçta ve başımda qırmızı şal ile körgende, soradım: Ne içün? Men antikommunistim de. Kâzim maña dey: Sen – qırımtatar halqınıñ komissarı. Vaqıt öyle».
Kâzim Eminov – qırımtatar ressamı, 1944 senesi mayısta qırımtatar halqınıñ sürgünligini aks etken resimlerniñ müellifi Rustem Eminovnıñ babası ola.
Kâzim Eminov 1928 senesi mayıs 24-de Qırım Muhtar SSC-niñ Aluşta şeerinde dünyağa kele. Balalıqtan resim yapmağa seve. Aqmescitte belli ressam Nikolay Samokişniñ studiyasında şegirt ola.
Qırımtatar medeniy-tarihiy asabalığı müzeyinde bu ressamnıñ bir işi bile taqdim etilmegen. Özbekistan SSC medeniyet erbabı, 1955 senesinden – SSCB Ressamlar birliginiñ azası ola. Taşkent devlet pedagogik universitetiniñ ressamcılıq kafedrasınıñ dotsenti olaraq çalışa edi.
1976 senesi yol qazasında vefat etti.
Sergi noyabrniñ ortasına qadar devam etecek.


text:
İslâmov Qırım reberliginiñ «genotsid» aqqında bildirüvinden ayrette qaldı
Qırım vatandaşlıq qamaçavı boyunca aktsiyanıñ reberi Lenur İslâmov Qırım Rusiye Devlet şurasınıñ yarımada qamaçavına olğan cevabından ve spiker muavini Remzi İlyasovnıñ bu aktsiya boyunca halqara mahkemelerge muracaat etmek ğayesinden ayrette qaldı. Bu aqta o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Olar (Qırım siyasetçileri – QA) bundan evel bu olar içün sivrisenek tişlevi kibi olğanı aqqında aytqan ediler. Rusiye er kesni qurtarır ve er keske yardım eter degen ediler. Olar dey edi: kökten taş tüşse de, biz Rusiyege ketemiz. Bundan da ğayrı, halqara cemiyet olar içün emir olmağanını aytqan edi. Kremlde Avropa halqara uquğından çıqqanını bildirgen ediler. Şimdi İlyasov degen biri muracaat etecek ola. Etsin. Biz de bizge ait territoriyada bu qalp siyasetçiler tarafından etilgen areketlerniñ taqiqatını isteymiz», – dedi İslâmov.
O, İlyasovnıñ qamaçav – istiqbalsiz bir kampaniya olğanı aqqında bildirüvini de izaatladı.
«İstiqbalsizmi? Neden, öyle olsa, fevqulâde vaziyetni kirseteler, nazirlerni işten boşatalar, canlı efirde küfür sözlerni aytalar?», – dey o.
Remzi İlyasov çarşenbe künü Devlet şurası toplaşuvında Qırım vatandaşlıq qamaçavı boyunca aktsiyanı «insaniyetsiz ve istiqbalsiz kampaniya» olaraq adladı. İlyasov deputatlarnı öz mevamını bildirmege ve qamaçav sebebinden peyda olğan meselelerniñ BMT tarafından taqiqini teşebbüs etmege çağırdı.
Qırım Rusiye Devlet şurası Ukrainanı «Qırımğa nisbeten genotsid etüvinde» qabaatladı ve 2015 senesi sentâbr ayından devam etken yarımada qamaçavı boyunca aktsiyağa işmar etti. Şu cümleden, arizada aktsiya iştirakçilerinden olğan «terroristik telüke» aqqında aytıla. Deputatlar qıtaiy Ukrainadan elektrikniñ berilmesi toqtatılğanı aqqında hatırlattılar, olarnıñ fikrine köre, bundan sebep «sağlıq saqlav müessiseleri» ve hastalar içün telükeni meydanğa ketirildi. Qırım deputatları «Qırım Cumhuriyetine nisbeten genotsid»niñ taqiqatı ve toqtatılmasını talap etecek ola. Arizada «Qırım qamaçavı boyunca meseleniñ BMT Havfsızlıq Şurasınıñ kün tertibine kirsetilmesi ve neticede Halqara cinaiy mahkemege berilmesini» talap eteler. Devlet şurasınıñ vesiqasında «Ukrainanı qanunsız teşkilâtlarnıñ silâsızlandıruvı ve Qırımğa qarşı terkatlarnıñ azırlanuvını toqtatmaq içün tedbirliniñ keçirilmesi» ile bağlı talaplar bar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi. Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.


text:
Rusiye «Ğarp-2017»den soñ Beyazrusiyede ordusı qalğanını inkâr ete
Rusiye Mudafaa nazirligi «Ğarp-2107» talimlerinden soñ Beyazrusiyede ordusı qalğanını inkâr ete.
Nazirlik temsilcisi olğan general-mayor İgor Konaşenkov beyan etkenine köre, bütün bölükler özleriniñ devamlı bulunğan noqtalarına qaytqan eken. Bu aqta o sentâbrniñ 30-nda rusiyeli jurnalsitlerge bildirdi.
«Rusiye ordusınıñ bölüklerine kelgende, olarnıñ episi «Ğarp-2017» ortaq strategik talimlerden soñ, özleriniñ devamlı bulunğan noqtalarına qayttı», – dep ayttı o.
Bunıñ arfesinde Ukraina Silâlı quvetleri General Ştabınıñ başlığı olğan Viktor Mujenko «Reuters»ke bergen intervyusında, Rusiye ordusınıñ bir qısmını Beyazrusiyede qaldırıp, tek az bir qısmını keri qaytarğanı aqqında ayttı. O ayrıca, Rusiye ordusını çıqarğanını köstermek maqsadınen, 300-400 km mesafeni keçmek içün pek az vaqıt talap etken aviatsiya bölüklerini öz aerodromlarına qaytardğanı da ilâveetti.


text:
Başqort akademia drama teatrı icat mizgelen açtı
Mäcit Ğafurıy isemendäge Başqort däwlät aqädemiä drama teatrı comğa könne yaña icat mizgelen açıp cibärde. Här yıldağıça, bu sezonnıñ da täwge kiçendä tamaşalar başta teatr binası aldındağı mäydanda başlandı. Biredä aqädemteatr artistları Ufa xalqına cır-biyülärdän torğan teatrlaştırılğan tamaşa kürsätte. Annan soñ icat mizgelen açu tantanası teatrnıñ tamaşa zalına küçte. Teatrğa bu köngä biletlar alğan tamaşaçılar öçen «Närkäs» melodraması täqdim itelde.
Başqort aqädemteatrınıñ direktorı, kürenekle artist Xörmätulla Ütäşev süzlärençä, yaña icat mizgelenä danlıqlı teatr kollektiwı berniçä yaña premerä da äzerläp betep kilä. Şularnıñ berse xalıq şağire Mäcit Ğafurıynıñ «Qızıl yoldız» äsäre nigezendä säxnäläşterelgän tamaşa. Ul oqtyäbr ayında kürsäteläçäk. Ä 30 sentäbr könne aqädemiä drama teatrında Mäcit Ğafurıynıñ tuuına 125 yıl tuluğa bağışlanğan zur bäyräm – tantanalı kiçä häm küp teatrlar artistları qatnaşlığında matur tamaşa bulaçaq.
Fänis Fätxi, Ufa.
Başqort aqädemteatrınıñ direktorı, kürenekle artist Xörmätulla Ütäşev süzlärençä, yaña icat mizgelenä danlıqlı teatr kollektiwı berniçä yaña premerä da äzerläp betep kilä. Şularnıñ berse xalıq şağire Mäcit Ğafurıynıñ «Qızıl yoldız» äsäre nigezendä säxnäläşterelgän tamaşa. Ul oqtyäbr ayında kürsäteläçäk. Ä 30 sentäbr könne aqädemiä drama teatrında Mäcit Ğafurıynıñ tuuına 125 yıl tuluğa bağışlanğan zur bäyräm – tantanalı kiçä häm küp teatrlar artistları qatnaşlığında matur tamaşa bulaçaq.
Fänis Fätxi, Ufa.


text:
Kïnorejïsser Talğat Jänibekov mïnïstr Arıstanbek Muxamedïulın para suradı dep ayıptap, şwlı mälimdeme jasadı. Talğat Jänibekov “Fenïks” attı fantastïkalıq trïllerdi waqıtılı ayaqtay almaytının aytqan. Ğarışkerler künine tüsirilip bitwi tïis fïlmniñ turalap qalğanına rejïsser mïnïstrdi kinäladı.
“Biz “Fenïks” fïlmin Ğarışkerler künine jaqın ayaqtaymız dep josparlağan bolatınbız. Alayda Mädenïet jäne sport mïnïstri Arıstanbek Muxamedïulı bolğalı beri bar josparımız iske aspay qaldı. Jaña basşılıq bizdiñ kartïnanı zañsız qısıp tastadı. Endi biz äri qaray jıljï alar emespiz”, – dep nazın bildirdi rejïsser.
“Arıstanbek Muxamedïulı xalıqtı küldirip, talay bılıqqa kirdi. Alayda bul jay külki emes, küyinişke tolı külki bolıp otır. Közimizge jas alıp külwimizge twra kelip otır. Onday adam mädenïet salasın basqarğannan keyin bükil älem biz twralı ne oylaydı?”, – deydi.
Onıñ aytwınşa, joba toqtap qalğasın, tüsirilim tobı sotqa jügingen.
“Biz bılıqqa tolı birneşe sottıñ aldınan öttik. Munıñ bäri qoñırawmen şeşiletinin jaqsı bilemin. Amerïkalıq äriptesterim barlıq däleldi qujattar bola tura, sotta jeñilgenimizge tañ boldı”, – degen kïnonı qarjılandırw üşin mïnïstrdiñ özinen para surağanın alğa tarttı.
“Bïlik jumıs istemeydi. Biz urlıq bolıp jatqanın däleldeytin qujattardı körsetwdemiz. Urlıqqa qatısı barlar arasında akter, prodyuser, “Qazaqfïlm” prodyuserlik ortalığınıñ vïce-prezïdenti Serik Jubandıqov jäne mïnïstr Arıstanbek Muxamedïulı bar. Muxamedïulınıñ adamdarı mağan müldem kelisimimdi bere almaytın suraqtarmen keldi. Joq degennen keyin jobamızdı toqtatıp tastadı”, – deydi Jänibekov.
Ayta keterligi “Fenïks” töñireginde daw-damay 2015 jıldan bastalğan. Arıstanbek Muxamedïulı key jerleri jönge keltirilmegendikten, jobanı qarjılandırw waqıtşa toqtaytının alğa tartqan bolatın.
“Fïlmniñ bastapqı jumıstarına 100 mln teñge bölindi. Men rejïsserge fïlmdi qoldaytınımdı ayttım. Alayda özine odaqtas retinde üzdik tanımal şeberlerdi tartwı kerektigin ayttım. Alayda özi rejïsser, özi prodyuser, özi scenarïy avtorı bolsa, bul kümän keltiredi. Ol Ermek Tursınov, Ardaq Ämirqulov sekildi öz isiniñ şeberi bolsa, äñgime basqaşa bolar edi. Ol özim tüsiremin dep qoymaydı. Fïlmdi tüsirw üşin 550 mln teñge surap otır, bul degeniñ 3 mln dollardan köp. Men “Fenïkske” qarsı emespin. Tek jaqsı twındı şığwı üşin bärin eskergenin qalaymın”, – dep tüsindirdi mïnïstr.
Derekköz: juldizdar.kz
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Yaña bitle İsabelle Dinoire jurnalistlar aldına çıqtı
Fransiäneñ bu şähärendä tarixta berençe tapqır bitenä plastik operesiä yasatqan 38 yäşlek İsabelle Dinoire bügen berençe tapqır jurnalistlar aldına çığıp, tormışın däwam itä alğanı öçen räxmätle bulğanın belderde:
"Operasiädän soñ xäzer minem bitem başqalarnıqı kebek. Min awızımnı aça alam, aşıy alam, irennärmne sizäm, borınım, awızımnı sizäm."
Dinoireğa söyläşü äle dä awır. Xatın-qıznıñ biten tulısınça, 15 säğätkä suzılğan operasiä waqıtında, baş mie ülgän ber başqa xatın-qıznıñ bitenä almaştırğannar ide. Dinoirenıñ bitenä uzğan yılnıñ may ayında üzenä et taşlanğaç zur ziyan kilgän ide.
"Operasiädän soñ xäzer minem bitem başqalarnıqı kebek. Min awızımnı aça alam, aşıy alam, irennärmne sizäm, borınım, awızımnı sizäm."
Dinoireğa söyläşü äle dä awır. Xatın-qıznıñ biten tulısınça, 15 säğätkä suzılğan operasiä waqıtında, baş mie ülgän ber başqa xatın-qıznıñ bitenä almaştırğannar ide. Dinoirenıñ bitenä uzğan yılnıñ may ayında üzenä et taşlanğaç zur ziyan kilgän ide.


text:
Pavlodarlıq zeynetker öziniñ äserli bïimen Qaznet juldızına aynaldı, - dep xabarlaydı Tengrinews.kz tilşisi.
Qarttıñ bïi tüsip qalğan "Pozïtïvnıy dedwlya" vïdeosın Rïnat Ermekbaev esimdi ïnternet qoldanwşısı YouTube arnasına jüktepti. Vïdeodağı kadrlardan zeynetkerdiñ Pavlodardağı ortalıq sayabaqta bïlep jatqanı körinedi. Onıñ bïi barlıq turğındı tañğaldırmay qoymaydı.
Vïdeonıñ keyipkeri pavlodarlıq 65 jastağı Amangeldi Minkenov bolıp şıqtı. Zeynetkerdiñ äyeli Nadejda Klïmovanıñ aytwınşa, ol käsibï bïşi de emes, biraq ömirin bïsiz elestete almaydı eken. Eñ qızığı, ol bolaşaq jarımen bï alañında tanısıptı. Ol waqıtta olardıñ ekewi alpıs jasqa kelip, ärqaysısınıñ üş balası men altı nemeresi bolğan eken.
Äyeliniñ aytwınşa, ol barlıq qalalıq şarada bïlep, öner körsetedi. Tipti, Ombıdağı bï alañın jawlap aldı. Keyde ol üşin qorqamın, jas jigit emes qoy, biraq onı eşteñe toqtatpaydı", - dedi Klïmova.
Köşede bïlep jatqan kezderiniñ birinde bir külkili jağday boldı. "Merekelerdiñ birinde bïlep jatıp, ol barlığınıñ nazarında boldı. Adamdar onı qorşap, telefondarın tüsirip, qol şapalaqtap, al jigitterdiñ biri ortağa qorap qoyıp, oğan barlığı aqşa salıp jattı. Birde polïcey meniñ qasıma jaqındap bılay dedi: Küyewiñiz mas pa? Küyewim bolsa, qasımızğa jügirip kelip, polïceymen äzildese bastadı. Ol mülde şekpeydi jäne işpeydi. Jay özi köñildi adam"- dedi äyeli.
Sonımen qatar, zeynetker özin ärdayım sergek äri jaqsı sezinw üşin künde alañda jügiredi eken. Fwtbol, voleybol oynaydı, bïleydi. Demalıs sayın äyelimen birge qart kisilerge arnalğan bï keşterine baradı. "Munda men barınşa dem alamın, küş jïnaymın. Bï meni sergitip, ömirimdi uzartadı", - dedi zeynetker.
Tegï: Glavnaya, Älewmettik jeli,
Kommentarïï


text:
Medvedev Qırımda Rusiyeniñ Ukraina ile sıñırını acele sürette donatmağa avale etti
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev Rusiye sıñırınıñ yañı yolbaşçısı Konstantin Busıginge Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye terkibine «kirüvini» esapqa alıp, Rusiye Federatsiyası ve Ukraina arasında sıñırnı donatmağa emir etti.
Bunı öz başına ilân etilgen Qırım akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» ükümet yolbaşçısı Natalya Timakovağa esaslanıp bildire.
«Ükümet reisiniñ Rusiye sıñırınıñ yañı yolbaşçısı Konstantin Busıginge bergen ilk emri Qırım ve Aqyarnıñ RF terkibine kirüvini köz ögüne alıp, Rusiye Federatsiyası ve Ukraina arasında devlet sıñırını donatuv işlerine başlamaq avalesi oldı», – dep ayttı Timakova.
Onıñ bildirgenine köre, Busıgin eñ yaqın vaqıtta Qırımğa kelecek. Bunı baş nazir tanılmağan Qırım cumhuriyetiniñ yolbaşçı vazifelerini eda etken Sergey Aksönovğa telefon subetinde bildirdi.
Bunı öz başına ilân etilgen Qırım akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» ükümet yolbaşçısı Natalya Timakovağa esaslanıp bildire.
«Ükümet reisiniñ Rusiye sıñırınıñ yañı yolbaşçısı Konstantin Busıginge bergen ilk emri Qırım ve Aqyarnıñ RF terkibine kirüvini köz ögüne alıp, Rusiye Federatsiyası ve Ukraina arasında devlet sıñırını donatuv işlerine başlamaq avalesi oldı», – dep ayttı Timakova.
Onıñ bildirgenine köre, Busıgin eñ yaqın vaqıtta Qırımğa kelecek. Bunı baş nazir tanılmağan Qırım cumhuriyetiniñ yolbaşçı vazifelerini eda etken Sergey Aksönovğa telefon subetinde bildirdi.


text:
Qırımnıñ eñ yüksek noqtasında Ukraina bayrağını tiklegen Rusiyelini «E» merkezine sorğuğa çağırdılar
Yañı yılda Roman Qoş dağında Ukraina bayrağını tiklegen Rusiyeli Aleksandr Poltavskiyni Ekstremizmge qarşı merkezge çağırdılar. Bunı o, Jivoy Jurnalda bildirdi.
«Bugün Keriçte «Ekstremizmge qarşı merkez»de Yañı yıl hayırlavım boyunca izaat bergen edim. Bugün, yanvar 23-de çağırdılar, yani seferden 3 afta keçkenden soñ! Aceba, olar aqıllarını toplap, buña diqqat etmezlermi, dep tüşüngen edim! Amma, yoq», – yazdı Poltavskiy.
Aleksandr Roman Qoşta tiklegen bayraqnı hayriye internet-mizattan satacaq edi, amma şimdi onıñ keçirilmesi havflıdır.
«Mizat ve hayriye işni keçirmege izin bermezler, ğaliba, bu aqqında bayraqnı ala bilecek insanlarnı haberdar ettim», – dedi o.
2015 Yılbaş gecesi işğal etilgen Qırımnıñ eñ yüksek noqtasında Ukraina bayrağı tiklengen edi. Onı Rusiyeli Aleksandr Poltavskiy tikledi ve bunı aks etken videonı internetke yükledi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Konstantinov 2014 senesiniñ muqavemet-mitingi sebebinden Meclis reberligini cezalamağa istey
Qırım Devlet Şurası başı Vladimir Konstantinov Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yolbaşçılığını 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında keçirilgen muqavemet-mitingde yüz bergen eki insannıñ ölüminde qabaatlay. Konstantinovnıñ fikrine köre, Meclis işbu vaqialarnıñ teşebbüsçisi olıp, cezasını körmeli.
Bunı o, bıltır fevral 26 künü keçken vaqialarğa bağışlanğan hatıra tahtasınıñ açılış tedbiri vaqtında bildirdi.
«Parlamentniñ binası yanında keçken ziddiyet Qırım cemiyeti içün adetiy bir al degil edi. Qırım akimiyetini qanunsız ete bilecek mahsus tehnologiya ve kütleviy tarikke yol bermek içün bir ıntıluv edi. Akimiyetni mecburiy sürette devirmek – icracılarnıñ esas maqsadı edi», – dedi o.
Konstantinov emindir ki, parlamentniñ yanında narazılıq numayışına çıqqan qırımtatarlar öz semetdeşleri arasında keñ destek saibi degil ediler.
«Bu qanunsız areketniñ başında Çubarov edi. Siyasetçilerniñ tar bir taqımınıñ öz siyasiy meselelerini çezmek içün ıntıluvı edi. Belki de, vazifelerniñ elde etilmesi içün. Çünki o vaqıtta Meclisniñ ğayesi müflis olğanı endi belli edi. İnsanlarğa artıq yañı bir şey berip olamaz edi. Rus dünyasına qarşılığı ve muhalif mevamınıñ neticeleri artıq yoq edi», – dedi Qırım spikeri.
«Fikrimce: e, şu insanlar cezasını körmeli. O «tarik»niñ sayesinde islâ olmaz bir şey yüz berdi – adiy qırımlılar elâk oldı», – dedi o.
Hatırlatamız, Rusiye Taqiqat komiteti yanvar 29-da yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozğa nisbetten «kütleviy nizamsızlıqınñ teşkil etüvi» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırılmasına qarşı çıqqanlarnıñ ve bunıñ tarafdarları olğanlarnıñ büyük mitingi olıp keçken edi. Birinciler saflarında qırımtatarlar, Meclis vekilleri ve Ukrainağa qoltutqan faaller bar edi, olarğa qarşı Sergey Aksenov yolbaşçılıgında «Russkoye yedinstvo» teşkil etken Rusiyege qoltutqan faaller çıqtılar.
Ertesi künü Qırımnıñ memuriy binaları «yeşil adamçıqlar» tarafından zapt etilgen edi, mart 16-da ise «referendum» ötkerildi.
Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina säyäsi firqäläre tügäräk östälgä cıyıla
Ukraina prezidentı Viktor Yüşçenko çärşämbe könne Yuğarı Rada deputatları häm säyäsi firqälär başlıqları qatnaşında tügäräk östäl söyläşüe ütkäräçäk. Parlamentnıñ spikerı Aleksandr Moroz söyläşü ildäge säyäsi krizisqa bağışlanaçaq, dip belderä. Yüşçenko Yuğarı Radanıñ parlament utırışına çaqıruın qabul itmäde. Konstitutsia nigezendä, yaña xökümät buldıru waqıtı çıqtı. Xäzer prezidentnıñ parlamentnı taratırğa xoquqı bar. Sişämbe könne Töbäklär firqäse başlığı Viktor Yanuqoviç Yuğarı Radada utırışında çığış yasap, eşne däwam itergä äzerlegen belderde.“Xalıq mänfäğäten yaqlağan här säyäsätçe belän bez eşlärgä äzer. Şulay uq krizisqa qarşı koalitsiane dä kiñäytergä äzer ikänlegebezne belderäbez”, - dide Yanukoviç.


text:
STAR ÇELİK KAPI BURSA BAYİİ
Bursada Bursa Bursadaki Nilüfer Beşevler Star Çelik Kapı Mağazaları Bursa, Bursada Bursa Bursadaki Nilüfer Çelik Kapı Satış Mağazaları Bursa, Bursada Bursa Bursadaki Nilüfer Beşevlerde Çelik Kapı Satan Mağazalar, Bursada Bursa Bursadaki Nilüfer Çelik Kapı Satış Noktaları Bursa, Bursada Çelik Kapı Satış Mağazası, Bursadaki Çelik Kapı Satan Mağazalar, Bursada Uygun Çelik Kapı Satış Mağazaları Bursa, Bursada Kaliteli Çelik Kapı Satış Mağazaları Bursa, Bursada Ardil Çelik Kapı Mağazası Bursa, Bursada Ardil Madencilik Çelik Kapı Bursa, Bursadaki Çelik Kapıcılar, Bursa Çelik Kapıcıları, Bursada Çelik Kapı Mağazası, Çelik Kapı Mağazası Bursa,
- Görüntülenme sayısı: 3024


text:
Mühterem dostlar, 1944 senesi qırımlarnıñ sürgünlikte – cezağa oğratılğan yerlerde, Allanıñ ikmetile bir sıra milliy medeniyet ocaqları doğdı. İşte o zamanları sovet imperiyasınıñ türlü yerlerine sepilip taşlanğan qırımlar içün, o milliy medeniyet ocaqları maneviy yemek sıfatında hızmet etip bardı. Böyle maneviy yemeklerden birisi Özbekstan devlet Radiosında çalışıp başlağan qırım tilinde yayınları muarririyetidir.
Bu medeniyet ocağı, yani radio, Vetanından biñlerle kilometr mesafede – rezervatsiyalarda ep qırılıp elâk olup barğan qırımlarnı misli yoq maneviy yemek ile teminlep başladı. Bu maneviy yemek ise, aman-aman er bir qırımlığa barıp çıqa edi. Sebebi, ekinci cian cenki devirinde sovet imperiyası içerisindeki cemi köylerde ve şeerlerde direklerge (stolbalarğa) endi radiouzeller yerleştirilgen olup, ondan muntazam sürette cebe haberleri oqula edi. Söylemek istegenim, cezağa oğratılğan qırımlarğa da (hususan Özbekstanğa tüşkenlerge) mezkür radiouzellerniñ faydası büyük oldu.
Özbekstan radiosında qırım tilinde ilki yayınlar bir qaç daqqa devam etilip, özbek diktorı eşittirilecek türküniñ serlevasını ve artistniñ adını özbek tilinde oquy edi. Soñra, kettikçe, "mustaqil" qırım tilinde yayınları muarririyeti çalışıp başladı.
Özbekstan Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetinde bir sıra hadimler çalışıp keldi. Bu yerde olarnıñ adlarını añıp keçmek istedim. Fatma Ametova, Amet Mefayev, Timur Dağcı, Server Arifov, Dilâra Seitcelileva, Cevdet Ametov, Server Bekirov, Qurtümer Şakirov, Zera Rustamova, Fikriye Cemaledinova, Fevziye Haybullayeva, Leonora Nuriyeva ve bu sözlerniñ – metnniñ müellifi Yusuf Ali Özbekstan Radiosı qırım tilinde yayınları muarririyetinde faaliyet kösterdiler…
Bu yerde, menim bala qalbimde bir ömür siñip qalğan bir levhanı ikâye etmek isteyim... Men, qararle altı – yedi yaşlarında, ufaq balayım. Yaz künleri. Evimizniñ artından balaban taşölı keçe. Men aqrandaş balalarle oynap toysam kerek, yol boyu evimizge taba doğruldım. Evniñ artında sırtını ev divarına tayandırıp, tizlerine çökken anamğa közüm tüşti. Anamnıñ dülber közlerinden çıpır-çıpır yaşlar tamlay. Mendeki bala yüreçigi raatsızlanıp – çapalanıp başladı. Şu an qulağıma qırım tilinde yañğırağan yır eşitildi. Yır nağmeleri bizden eki – üç kilometr mesafede yerleşken "MTS" denilgen qasabadan pamuq zanlarından keçip kelmekte. Radiouzelden qadın icrasında halq türküsi yañğıray edi. Allanıñ rahmetinde olsun anam Ayşe Kerim qızı, işte o vaqıtı türküniñ tesirinden ağlamaqta edi…
Bu vaqiadan soñ çoq yıllar kelip keçti. Allanıñ ikmetile, taqdir meni aynı şu Radioğa (endi o, Özbekstan devlet Teleradiokompaniyası, denile edi) ketirip qoydı. Daa doğrusı, Özbekstan Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetinde başta diktor, soñra muarrir, daa soñra müdir vazifelerinde çalıştım.
Özbekstan devlet Teleradiokompaniyasında aman-aman on sene çerçivesinde faaliyet köstergen olsam da, bütün vaqıt – hususan er keresinde studiyada mikrofon qarşısına oturğanımle, Özbekstannıñ kenar bir bucağında yerleşken Kattamiñ köyü, taşöl, evimizniñ artına – divarğa tayanıp oturğan anamnı, anamnıñ közyaşlarını, uzaqtan eşitilgen bese-belli Sabriye Erecepova icrasında olsa kerek, türkü nağmeleri… kinotasma kibi ardı-sıra közlerim ögünden keçe. Aziz Anamnıñ Aziz Ruhı menimle beraber studiyada – yanaşamdaki skemlede oturğanını bütün barlığımle sezem. Bu da tabiatnıñ bitmez-tüknmez sırlarından biri olsa kerek…
Bizim saytımıznıñ aziz mühlisleri, aydıñız, endi keçmişke döngen mezkür radioarhivine dalayıq ve andaki saqlanılıp qalınğan bazı bir radioyayınlarnı diñleyik. Zanımızca, mındaki, yani arhivdeki yayınlar ve ileride yerleştirilecek yazılar iç birimizni lâqayd qaldırmaz İnşalla!
Tarihiy radioyayınlarına keçmezden evel, bu yerde bir şeyni daa qayd etmeli ki, Özbekstan devlet Teleradiokompaniyası qırım tilinde yayınları muarririyetiniñ, (obrazlı aytqanda), altın deviri, keçken biñ yıllıqnıñ soñki senelerine doğru kele. Sebebi, bu devirde, Sovetler Birligi çerçivesinde başlanğan yañıdan quruv (perestroyka) ceryanı endi bayağı surat alğan edi.
Bu tarihiy ceryandan mahsuldarlı faydalanğan qırım tilinde yayınları muarririyeti ğayrı zenaatdaş muarririyetlerge nisbeten bayağı farqlı edi. Bu fikirniñ kerçek – aqiqat olğanına, keliñiz beraber emin olayıq!
Böylelikle, VETANIMNIÑ HOŞ AENKİ saytında Özbekstan devlet Radiosı, qırım tilinde yayınları muarririyeti arhivinden yayınlar…


text:
Tbilisida Rusiә hәm Gruziә xalıqara oyışmaları wәkillәre qatnaşlığında Abxaziәdәğe nizagnı xәl itü turında fiker alışular başlandı
Gruziә tışqı eşlәr ministrı urınbassarı Qaxa Sixarulidze xәbәr itkәnçә, yaqlar BDB illәre tınıçlıq urnaştıru kөçlәre kontolendә bulğan iminlek zonasınıŋ çiklәren kiŋәytü, Abxaziәneŋ Gal rayonında waqıtlı xalıqara idarә tөzü hәm qaçaqlarnı qaytartu mәs`әlәlәren tikşererğә tieş. Sөylәşülәrdә Bәysez Dәwlәtlәr Berlәşmәsenә kerğәn illәrneŋ qayber xezmәtlәre, Berlәşkәn Millәtlәr Oyışmasınıŋ Gruziәğәde wәkilçelege qatnaşa.
Rusiәneŋ Gruiziә cirennәn üz ğәskәrlәreneŋ ber өleşen - elemtә xәrbi bülegen çığara başlawı da bilgele buldı. Elemtәçelәrneŋ tağın ike tөrkemen başqa urınğa küçerü yaqın arada bulaşaq. Bu xәrbi büleklәr xәzer Armeniә cirendә urnaştırılaçaq. Әzerbaydjan, qürşe respublikada Rusiә ğәskәrlәreneŋ sanı kubәwüenә, borçılu belderde.
Rusiәneŋ Gruiziә cirennәn üz ğәskәrlәreneŋ ber өleşen - elemtә xәrbi bülegen çığara başlawı da bilgele buldı. Elemtәçelәrneŋ tağın ike tөrkemen başqa urınğa küçerü yaqın arada bulaşaq. Bu xәrbi büleklәr xәzer Armeniә cirendә urnaştırılaçaq. Әzerbaydjan, qürşe respublikada Rusiә ğәskәrlәreneŋ sanı kubәwüenә, borçılu belderde.


text:
Pänderdi ağılşın tilinde oqıtu ata-ananıñ jazbaşa rwqsatımen jüzege asadı
Bilim jäne ğılım ministri Erlan Sağadiev aymaqtağı wstazdar qauımımen kezdesuin jalğastıruda, - dep habarlaydı Abay-aqparat ministrliktiñ baspasöz qızmetine silteme jasap. Oñtüstik Qazaqstan, Jambıl, Şığıs Qazaqstan, Almatı oblısınıñ mektep direktorları men mwğalimderi ministrlik basşısınan bilim men ğılımnıñ damuına qatıstı jalpı jospar turalı bilip, özderin mazalağan saualdarğa jauap alğan bolatın. Al juırda ministr Almatı qalasınıñ wstazdar qauımımen kezdesti, jiınğa 700-den astam adam qatıstı. Ministrdiñ 10 naurızdağı Almatı men
Mektepke deyingi bilim
Mektepke deyingi bilim men tärbie beru mäselesi turalı aytqanda Erlan Sağadiev memlekettik-jekemenşik äriptestigi äri qaray da jalğasatının, öytkeni bwl balabaqşadağı orın tapşılığın retteudiñ tiimdi şeşimi bolıp otırğanın ayttı. 2016 jılı 825 mektepke deyingi bilim beretin mekeme aşılsa, sonıñ 600-i jekemenşik balabaqşa eken. Osınıñ esebinen 3-6 jas aralığındağı balalardı mektepke deyingi tärbiemen qamtu 85%-ğa ösken.
Memlekettik-jekemenşik äriptestigin qolday otırıp, zamanaui talaptarğa say jaña sanitarlıq normalardı engizu josparlanıp otır. Jaña sanitarlıq normalar 3 ay boyı mamandardıñ qatısuımen talqılanıp, qazirgi kezde qol qoyu üşin jauaptı ministrlikterge jiberilgen. Sonday-aq, ministr balabaqşanıñ kezegin de tärtipke keltiru, jemqorlıqqa jol bermeu turalı ayttı.
Bwl maqsatta bükil balabaqşalardıñ kezegi birıñğay respublikalıq kezekke biriktiriledi, balabaqşağa joldama beru avtomattandırıladı jäne elektrondı ükimetten beriledi. Osılayşa, ata-analar eñ üzdik mekemeni tañday aladı (memlekettik bolsın, jekemenşik bolsın), memlekettik tapsırıs sol tañdalğan mekemege beriledi. 2016 jılı tärbieşilerdiñ biliktiligin köterudiñ birıñğay bağdarlaması jañartılğan bolatın, osınıñ esebinen balabaqşa büldirşinderine bilim men tärbie berudiñ de sapası artpaq. Mektepke deyingi bilim men tärbie beru salasına endi dayarlıq sınıbı engizilmek. Mektepter men balabaqşalardıñ dayarlıq sınıbında balalar «Älippeni» oqidı. Biıl dayarlıq sınıbı pilottıq joba retinde 1000 mektep pen balabaqşağa engizilmek.
Orta bilim
Orta bilim berudegi bastı jüyeli özgeris retinde jañartılğan mazmwnğa köşudi aytuğa boladı. Ministr Qazaqstannıñ jañartılğan mazmwndı keşigip engizip jatqanına nazar audardı. Jañartılğan mazmwnğa say, funkcionaldı sauattılıqqa erekşe män beriledi, yağni bilip qana qoymay, istey alu kerek. EIDW-ğa kiretin 35 el bwl jüyege 15 jıl bwrın köşken, öytkeni 20 jıl bwrın zamannıñ talabın tüsingen, naqtıraq aytqanda, är eki jıl sayın aqparattıñ eki eselenetinin, al 5 jılda keybir mamandıqtardıñ joyılıp ketetinin tüsingen.
Degenmen, Erlan Sağadiev 4 jılda bwl auısudı tiimdi jüzege asıruğa bolatının ayttı. 2016 jıldan bastap birinşi sınıptar jañartılğan mazmwnmen oqi bastadı, al biıl 2, 5 jäne 7-sınıptar jaña jüyege köşedi. Jaña bağdarlamanı igeru üşin 2016 jıldıñ jazında 74 mıñ mwğalim käsibi biliktiligin arttırdı, al pedagogtarmen jwmıs isteu jıl boyına jalğasıp keledi. Biıl tağı da 75 mıñ mwğalim oqıtıladı.
Mwnımen bir mezgilde 5 kündik oqu jüyesine köşu jäne bastauış sınıp oquşıları üşin bazalıq oqulıq engizu de jürip jatır. Ministr köpşilikti tolğandıratın üştildilik mäselesine de toqtaldı. Erlan Sağadiev qazaq tiline basımdıq berilip kelgenin, solay jalğasa beretinin ayttı. Onıñ üstine, qazir qazaq mektepterinde oqitın balalardıñ jağdayı da quantarlıq, qazaqşa söyleytin balalardıñ 90%-ı qazaq mektepterinde oqidı. Alayda, orıs mektepterinde oqığan balalar 11 jıl oqığannan keyin de tildi tiisti deñgeyde meñgermeytini negizgi mäsele bolıp otır. Osığan oray ministrlik orıs tilinde bilim beretin mektepterde qazaq tilin oqıtudıñ ädistemesin de jañartıp, ğılımi negizdelgen, kommunikativti ädiske süyengen deñgeyli bağdarlamağa köşirmek. Bwl ädisteme biıl jekelegen mektepterde sınaqtan ötkiziledi. Jaña ädis auızeki söyleudi damıtatın sözdik minimumına negizdelgen, bwrınğıday oqıp, mätin audaru degen mwnda joq.
Ministr orta mektepterdegi ağılşın tiline qatıstı da söz qozğadı, biılğı jıldan bastap pänderden ağılşın tilinde sabaq beretin 5 mıñ mwğalimdi 9 ayğa deyin mektepten tıs tereñdetilgen tildik kursta oqıtu josparlanıp otır. Biılğı küzden bastap bügingi künge deyin ağılşın tilinde oqıtıp jürgen 120-dan astam mekteptegi 2700 mwğalimniñ qatarı köbeyip, jüzdegen sınıp ağılşın tilinde oquğa köşetin boladı. Pänderdi ağılşın tilinde oqu erikti türde jüredi, ol üşin ata-ananıñ jazbaşa rwqsatı kerek. Erlan Sağadiev biılğı jılı köp swraqtıñ jauabı tabılatının, atap aytqanda, dayındıq uaqıtı, oqıtu sapası, mwğalimder men balalardıñ dayındığı sındı mäseleler şeşiletinin ayttı. Öytkeni, osı jwmıstıñ qorıtındısına say, joğarğı sınıpta 4 pändi ağılşın tilinde oqıtu kestesine köşu 2018 jıldıñ ayağında qabıldanadı.
Bwl özgeristerden bölek, ministr elimizdegi mektep oquşılarına beriletin üy tapsırmasınıñ kölemine de toqtaldı. Balalardıñ üy tapsırmasın orındauğa jwmsaytın uaqıtı jöninen Qazaqstan 65 eldiñ işinde 4-orında. Al halıqaralıq zertteu nätijeleri üy jwmısınıñ kölemi men bilim salasındağı tabıstıñ arasında tikeley baylanıs joq ekenin körsetedi. Bwl mäseleni talqılau üşin wstazdar men bilim beru salası mamandarınıñ qatısuımen 2 ret auqımdı jiın ötip, onıñ qorıtındısı boyınşa üy jwmısın oñtaylandırudıñ eki nwsqası wsınıldı. Birinşi nwsqa boyınşa üy jwmısı barlıq pännen qısqartılsa, ekinşi nwsqa jekelegen pänder boyınşa üy jwmısın qısqartudı wsınadı. Eki nwsqa boyınşa da üy tapsırmasın orındau uaqıtı orta eseppen künine bir sağatqa qısqaradı.
Ministrliktiñ mektep mwğalimderin oqu processinen tıs jwmıs pen jüktemeden bosatu üşin tiisti şaralar qabıldau turalı qadamın kezdesuge jinalğan wstazdar qauımı quana qoldadı. Erlan Sağadiev basqa memlekettik organ basşılarımen kezdeskenin, aldağı uaqıtta äkimdik jäne aymaqtıq bilim beru basqarmalarınıñ ökilderimen jinalıs jasaudı josparlap otırğanın ayttı.
Mekteptegi aqşa jinau mäselesi de ministrdiñ nazarınan tıs qalğan joq. Erlan Sağadiev demeuşilik jasaudıñ örkenietti jolı bar ekenin, bükil älemde sol koncepciya qoldanılatının ayttı. Garvard siyaqtı jetekşi oqu ornınıñ özi sol demeuşilerdiñ qarajatımen damıp kele jatqanına toqtaldı. Mekteptegi aqşa jinau mäselesin şeşu üşin är mektepte qamqorşılıq keñesi qwrılmaq, oğan oquşılardıñ ata-anası, «Atameken» palatası men mäslihattıñ ökilderi kirmek. Sonday-aq, ministr mektep oquşılarına şkaftar qoyu isin Ükimet qoldağanın jetkizdi.
Erlan Sağadievten keyin söz kezegin alğan mwğalimder men mektep direktorları köptegen swraqtardı qoyıp, bilim beru salasın damıtuğa qatıstı ideyaların wsındı. Mwğalimder qauımın mazalağan negizgi mäselelerdiñ biri jañartılğan mazmwnğa qatıstı boldı, wstazdar oquşığa bağa qoyu jüyesin qayta qaraudı wsındı. Ministr mamandardıñ saualdarına jauap berip, pedagogtar men mektep basşılarınıñ qatısuımen talqılau wyımdastıruğa uäde berdi.
Abai.kz


text:
Qırım avtomobil mektepleri qapala bilelermi?
Aqmescit – Rusiye İçki İşler Nazirliginde Qırımda avtomobil mekteplerniñ qısqartıluvı aqqında haber ettiler. Esas sebep – 2014 senesi avgust ayından başlap, vesiqalarnıñ yañı qaideler boyunca berilüvidir. Mekteplerde vesiqalarnı elde etip, yañı yıldan soñ, çalışmağa devam eteceklerine ümüt besleyler. Amma, bugünki künde aydamağa ögrenmege istegenler belli bir qolaysızlıqlarnen qarşılaşalar.
Bugünki künde Qırımda 69 avtomobil mektebi mevcut, amma, olarnıñ sayısı adım-adım qısqartılacaq. Bu malümatnı Aqmescitte matbuat-konferentsiyası devamında Rusiye İçki İşler Nazirliginiñ yol areketi havfsızlığını temin etken Baş idareniñ reberi muavini Vladimir Şvetsov ayttı.
Onıñ sözlerine köre, rusiyeli avtomobil mektepleri de ağır vaziyette bulunalar, çünki litsenziya ile bağlı yañı qaideler 2014 senesi avgust ayında kirsetildi. «Qırımda biz bir kimseni aşıqtırmaycaqmız», – dedi Vladimir Şvetsov. («Krım Media»dan alınğan tsitata). Ukraina zamanında berilgen vesiqalar 2016 senesi yanvarniñ 1-ne qadar çalışacaqlar. «Amma, bu vaqıtqa qadar müddeti yekünlese, yañı rusiyeli qanunlarına binaen almağa kerek olacaq», – dedi o.
Yañı litsenziyanı almaq içün, mektepler donatmalarnı Devlet Avtoinspektsiyası tarafından tasdiqlamaq mecburlar. Avtomobil mektepleri yañı talaplarğa uymaq kerekler – 0,24 ga meydançığı, tibbiy donatmaları olmalı. Bundan da ğayrı, mektepniñ saytı olmaq kerek, nizamı qabul etilmeli, ocaları aliy tasilli olmalı.
Şevtsovnıñ malümatına köre, bugünge qadar Qırımda qayd etilgen 69 mektepten iç biri donatmalarnı köstermek ve uyğunlaştırmaq içün ariza bermedi. Aqyarda 8 mektepten 3 mektep ariza yolladı.
Oqutuv fiyatı paalılaşa
Qırım.Aqiqat muracaat etken bir sıra mektep vekilleri, yañı talaplarğa baqmadan, 2015 seyenesi de faaliyetlerini devam ettireceklerini ayttılar. Litsenziyanıñ aluvınen problemler çıqmaz, deyler.
Aqmescitteki Kirov 1, caddesinde yerleşken DOSAAF mektebinde, «V» kategoriyasınıñ aydavcılıq vesiqalarını almağa istegenler, 2015 senesiniñ fevral 9 kününden başlap, cedvelge yazıla bileler, şimdi ise yer yoq. Oquş fiyatı 22 biñ ruble etrafında olacaq, şimdi 20 biñ ruble tura. Oquv müddeti 3 ay.
«2015 senesi yanvarniñ 1-nden bizim mektebimiz işini devam etecek, – dedi Qırım.Aqiqatqa mektep vekili. – Nasıl olsun, bütün mektepler öz işini toqtatsın. Em de, mudafaa nazirligi (Rusiye. – Müel. qaydl.) mutlaqa yaş askelerni oquşqa yollamaq kerek».
Aqmescitniñ Mayakovskiy, 6 menzili boyunca yerleşken Qırım devlet avtouçkombinat tamam bu kibi vaziyetti. Mında gruppanı fevralniñ 9-ndan başlap tertip etecekler.
Aqmescitniñ Kreyzer soqağındaki mektepte bu seneniñ dekabr 10 kününden başlap oquycaq gruppağa boş yerler bar, deyler. «Oquşnıñ fiyatı 17 biñ ruble etrafında, buña daa A-95 benzinniñ 100 litrni almaq kerek. Oquş eki ay devam ete», – dediler mektep vekilleri. Aynı zamanda, bu talaplar şartlı olğanını ayttılar: «Oquş müddeti ve parası arta bile – kelecek afta daa tekmil bilecekmiz». Bundan evel aydavcılıq kurslarına yazılğanlar, oquş içün 12 biñ berip, daa 100 litr benzin içün para berecekler.
Çehov 2, menzili boyunca avtomobil mektebinde oquşqa bir kimseni almaylar. «Oquşnıñ konkret müddeti ve fiyatını daa bilmeymiz»– dep añlattılar mektepte. Qırım.Aqiqatqa bildirgenleri kibi, Ukraina tasil, ilim ve yaşlar nazirliginden alğan vesiqalar 2015 senesiniñ mayısnıñ 25 qadar kerçek sayılacaq.
Avtomobil mektepleri saasınıñ kerginleşüvi?
Aynı zamanda rusiyeli Matbuat vastaları qasvetleneler: memlekette avtomobil mekteplerniñ ekseriyeti qapatılmaq mümkün. Yañı qaidelerge uyğun olmamaları içün, er dörtünci mektep faaliyetlerini devam ettirip olur, dep yaza Gazeta.ru.
«Gildiya avtoşkol» idaresiniñ reisi Sergey Lobarevniñ aytqanına köre, mekteplerniñ eñ büyük meselesi - 0,24 ga meydançıqnı tapmaq problemasıdır. Moskvanıñ özünde bu kibi meydançıqnı ayırmaq içün arizanı bir ay devamında baqalar. Ekspertler esaplağanları kibi, bütün kerekli donatmalarnı almaq içün mektepler 300 biñ ruble sarf etmeliler. Böyle etip, oquş fiyatları da eki qat artacaq. Moskvada talebeler 45 biñ ruble bergen olsalar, ileride 80-100 biñ ruble bermeleri mümkün.
Moskva avtomobil mektepleri birleşmesi icra müdiri Yelena Zaytseva aytqanı kibi, bu vaziyet avtomobil mektepleri saasınıñ kerginleşüvine ketirecek. Devlet avtoinspektsiyasında ise, er şey yerinde, attestatsiya devam etkeni ve mekteplerde şamata olmağanını bildireler.


text:
FSB qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanı sorğuga çekti
Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı 80 yaşında Veciye Kaşkanı FSB sıñır idaresine sorğuğa çağırdılar. Qadın mayıs 3 işinde şaat olaraq keçe, dep haber ete Gromadske radio.
Onıñ aytqanına köre, dekabr 10-da onıñ yataqhanege yatması kerek edi – onıñ yüregi hasta, amma FSB celpnamesini körmemezlikke urıp olamadı.
«Men hastahanege yatmaq kerek edim, men qorqaq degilim, men bir yerde saqlanmayım ve iç bir vaqıt saqlanmadım ve saqlanmayım», – dedi Veciye Kaşka.
Sorğuğa adliyeci Emil Kürbedinov ile keldi. Onıñ aytqanına köre, qadınnı davet etken iş numarasına köre – o, cinaiy iş şahsı ola.
«Añlağanıma köre, onı mayıs 3 işi boyunca çağırdılar, qırımtatarlar Mustafa Cemilevni qarşılağan ediler – onı bu sebepten şaat olaraq davet ettiler», – dep ayttı Kürbedinov.
80 yaşında Veciye Kaşkanı FSB sıñır idaresinde aman-aman bir saat tuttılar: «Olar meni körip, alıñıznı ne içün añlatmadıñız, dediler».
Kürbedinovnıñ aytqanına köre, sorğu olmadı: o, kendisi ve tuvğanlarına qarşı malümat bermekten vazgeçti. Şaat malümatını uquq qoruyıcılar almadılar.
«Yaşlı olğanından ğayrı, bu adam qırımtatar milliy areketiniñ veteranı ola. Bu olar içün yañı bir şey oldı, ve olarnı eñ çoq şaşırttı», – dep qayd etti adliyeci.
FSB qadınnı daa bir kere çağırmamağa vade etti, yollağan celpnameni ise keri aldı.
Qırımda mayıs 3 işi boyunca adamlarnı sıq-sıq yaqalamağa başladılar. Mustafa Cemilevni qarşılağan qırımtatarlarnı ara-sıra sorğuğa çekeler. Bazı iştirakçilerniñ mahkemesi keçirildi, olar para cezasını aldılar. Uquq qorçalayıcılar bunı basqı ve siyasiy sımarış olaraq tanıylar.


text:
Yalğan däwalawçı eşe tikşerelä
Mäskäw -- Mäskäwneñ Tağan mäxkämäse, däwalıym dip keşelärne aldawda ğäyeplängän Grigori Grabovoy eşen, qabat tikşerü öçen, baş prokuraturağa tapşırğan. Monı anıñ advokatları sorağan ide.
Tikşerü näticälärenä kürä, Grabovoy Beslan faciğäsendä ülgän balalarnı tereltäm, awır çirlärdän intekkän keşelärne däwalıym dip, alardan aqça cıyğan bulğan.
Tikşerü näticälärenä kürä, Grabovoy Beslan faciğäsendä ülgän balalarnı tereltäm, awır çirlärdän intekkän keşelärne däwalıym dip, alardan aqça cıyğan bulğan.


text:
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçisini psihiatrik hastahanege alıp kettiler – ömür arqadaşı
Yaltada «Hizb ut-Tahrir» davası çerçivesinde yaqalanğan altı insandan biri Müslim Aliyevni psihiatrik hastahanege yolladılar. Bunı noyabr 17-de yaqalanğannıñ ömür arqadaşı Naciye Aliyeva Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Onı (Müslim Aliyevni – QA) bugün psihiatrik hastahanege avuştırdılar. Anda ne qadar qalacağını bilmeyim, oña ne yapılacaq belli degil, taqiqat tenbiyelemedi», – dep ayttı Aliyeva.
Ömür arqadaşınıñ bildirgenine köre, yaqalanğan altı kişini «psihiatrik hastahanege subetke endi alıp ketken ediler».
«Tekrar subet olacağını aytqan ediler, amma bu sefer adiy bir subet olmaycağını añladıq», – dep qayd etti Aliyeva.
Noyabr başında Qırım advokatı Edem Semedlâyev bildirdi ki, «Hizb ut-Tahrir» davasında qabaatlanğanlarğa mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Tatarstan xökümätendä üzgäreşlär kötelmi
Rusiäneñ yaña xökümäte bilgelänüenä çärşämbe könne Tatarstanda da räsmi räweştä añlatmalar yañğıradı. Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Vladimir Putinnıñ xökümätne saylawlarğa qädär alıştıruı anıñ ikençe mötdätkä saylanaçağına inanuın häm kiräkmästän waqıtnı suzarğa telämäwen kürsätä, dide. Älege xökümät yaña prinsiplar buyınça bilgelängän, dimäk küçeş periodınıñ zur öleşe inde ütelgän häm bez yaña çorğa kerdek, digän süz. Bu byurokratik apparatnı beterü yulı, dip äytte ul. Şulay uq Mintimer Şäymiev xäzergä administrativ reforma federal’ däräcädä ütä, läkin töbäklärgä dä aña yaraqlaşırğa kiräk bulaçaq, xäyer, respublika xökümätendä bez älegä üzgäreşlär kertergä cıyınmıybız, dip tä östäde.
Läkin berençe bulıp älege waqiğağa reaksiäne vitse-premyer Zilä Wälieva belderde. Yaña ğasır telekompaniäseneñ VİP-zal tapşıruında sorawlarğa cawap birgändä, ul bu temanı da çitlätep uzmadı. Yaña xökümät bilgelänü respublika xakimiätendä ällä ni üzgäreşlärgä kitermäs, dide. Anıñ süzlärençä, Tatarstanda xökümätne reformalaw inde 2 yıl elek başlanğan. Qayber ministrlıqlarnı qısqartıp, qalğannarnıñ eşlären kamilläşterü bolay da bara ide, dide Zilä Wälieva. Şulay itep, Tatarstan bu eştä dä aldınğılardan bulıp, Rusiä citäkçelegenä ürnäk tä kürsätkän ikän äle.
Tatarstan prezidentı kiñäşçese Rafail Xäkimov ta säyäsi belgeç bularaq Azatlıq radiosı öçen yaña Rusiä xökümäte turında üzeneñ fikerlären belderde.
Tatarstan öçen älege xökümätneñ faydası yäki zıyanı turında äytergä äle awırraq. Anısın kürerbez. Läkin bu xökümätneñ uñay yaqları da bar. Berençedän, ul xäzer qısqardı. Min küptännän äytep kilä idem monıñ kiräklegen. Annarı, andağı keşelär tanış, alar sälätle, eşli alırlar dip uylıym
Bu Rafail Xäkimovnıñ fikerläre ide.
Gölnaz İlgizär


text:
Qırımda zapt etilgen ukrain arbiy tehnikasını Donbass boyeviklerine bere bileler – Çubarov
İşğal etilgen Qırımda ukrain ordusından zapt etilgen arbiy tehnikanıñ areket etüvi qayd etile, dep bildire Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
«Soñ künleri Qırım yollarında 2014 senesi Rusiye işğalcileri tarafından zapt etilgen ukrain arbiy tehnikasınıñ areket etüvi qayd etile. Nezaretçilerniñ aytqanı kibi, bu tehnika Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde bir sıra rayonı öz nezareti altında tutqan boyeviklerge bermek içün Rusiye qıtasına yollay bileler», – yazdı o Facebookta çarşenbe künü.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Celâl: silâlı insanlar Çiygoz mahkemesine ketken faallerniñ maşinasını üç kere baqtı
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire ki, avgust 12-de saba Rusiye arbiyleri İçki rayonınıñ Ferngeym (Urojaynoye) köyünden Aqmescitke Ahtem Çiygoznıñ mahkemesine yol alğan qırımtatar faalleriniñ maşinasını toqtattı.
«Maşina Aqmescit yolunda üç kere baqıldı. Soñki kere yolnı KamAZ qapattı ve uquq qoruyıcılar maşina ve vesiqalarnı teşkerdiler», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Celâl.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye silâlı arbiyleri ile blokpostlar yarımada yollarında tura. Celâl qayd etti ki, erkeklerni teşkereler.
Cuma künü, avgust 12-de, Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ «fevral 26 işi» baqılmaqta. Adliyecisi Nikolay Polozovnıñ malümatına köre, saat 10:00 başlanacaq mahkeme yarım saat keç qaldı.
Avgust 9-da mahkeme esnasta Emil Kürbedinovnıñ iştirak etmesini red etti. Keçken toplaşuvda mahkemeciler prokuror Dombrovskiyniñ çekilmesine razı olmayıp, «halq haciziniñ inspektorı» olaraq tanıtılğan zarar körgenlerden birini sorğuğa çekti.
Avgust 2-de Aqmescitte Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Ahtem Çiygozğa qarşı «fevral 26 işini» baqmağa başladı. Mahkeme qararına binaen, toplaşuv video konferentsiyası rejiminde keçirildi. Mahkeme Çiygoznıñ adliyecisiniñ video bağ rejimi boyunca şikâyet arizasını qabul etmege red etti, endi imayeciler kassatsiyanı azırlay.
Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı, dep bildirdi adliyecisi Nikolay Polozov.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keriç merkezinde keçitten naqliyatnı keçirgen köpür çatladı
Keriçte şeerniñ merkezini Voykov zavodı yerleşken rayon ve Keriç parom keçiti ile birleştirgen naqliyat köprü çatladı. Qırım.Aqiqatqa şaatlar bildirgeni kibi, yol üstünde çuqurlar bar olğanına baqmadan, köpürde naqliyat areketi toqtatılmay.
Köpürde yük maşinaları, şahsiy ve cemaat naqliyatı yürmege devam ete, trolleybuslar da, şu cümleden.
Şimdi çuqurlarnı asfalt ile toldurdılar, amma, aydavcılarnıñ sözlerine köre, bu meseleni al etmedi.
Keriç şeer şurası saytında köpürniñ tamirlenecegi aqqında iç bir malümat yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Neticesi olsun dep, Qırım qamaçavını qışqa qadar devam etmek kerek – Gromenko
Ekspertler deyler ki, Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavınıñ iştirakçileri talapları boyunca neticelerni körmege isteseler, aktsiyaları devamlı olmalı.
«Malnıñ ketirilmesi içün nasıldır bir «boz portal» açılsa, ya da faallerniñ qamaçavnı soñuna qadar alıp barmaq içün sabırı yetmese, onı başlamağa da kerekmey. Qışqa dayanıp olsalar, o vaqıt Qırım öz-özüni aşatıp olamaycağı körünecek. Qırımlılarnıñ açuvı birden artar», – dey Qırım tarihçısı, Milliy hatıra ukrain institutınıñ hadimi Sergey Gromenko Kiyevde sentâbr 24 künü.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri erzaq qamaçavınıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Qırım Müftiyligi Aqmescitte olacaq Cuma Cami territoriyasında ofisini quracaq – QAMDİ
Aqmescitte olacaq Cuma Cami territoriyasında memuriy bina qurulacaq, içinde Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi yerleşecek. Bunı Qırım müftiyliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Fevral 10 künü «Simmaster» Aqmescit şirketiniñ mütehassısları Qırım Musulmanları Diniy İdaresiniñ yolbaşçılığına Cuma Cami terkibine kirecek müftiylikniñ memuriy binasınıñ interyerini taqdim etti. Müftiylikniñ teklifine köre, memuriy bina qırımtatar mimarcılıq üslübinde olmalı», – denile beyanatta.
Umumiy leyhağa köre, Cuma Caminiñ kompleksi eki qısımdan ibaret olacaq: qubbe ile cami, şadirvan ile içteki azbar, memuriy bina. Evel Cuma Cami binasınıñ eñ eyi leyhasına yarış ilân etilgen edi, birinci yerni İdris ve emil Yunusovlar qazandı.
QAMDİ Qırım işğalinden soñ öz areketlerini Meclis ile uyğunlaştırmay. Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ toplaşuvında yanvar 16-17 künleri Müftiylikni qıtaiy Ukrainada açmağa qarar berdiler.


text:
Aqmescitte qızdıruv noqtalarını açtılar
Aqmescitte ava şaraitleriniñ bozuluvı vaqtında qızdıruv noqtaları çalışacaq.
Bunı Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Aqmescit memuriyetiniñ memuriy organlarını idare başınıñ muavini Andrey Domanitskiy aytqanı kibi, Merkeziy, Kiyev ve Demiryol meskün servsileriniñ negizinde yerleşken qızdıruv noqtalarında Qırım paytahtınıñ sakinleri isinip, sıcaq çay içe bileler.
Memuriy organlar idaresinde aytılğanı kibi, fevral 17-19 künleri qızdıruv noqtalarına 65 insan muracaat etti.
Bu afta Qırımda ava şaraitleri bozuldı – yarımadada qar yağuvından sebep naqliyat yürüşi zorlaştı, Keriç keçiti qapatıla edi.


text:
Ukraina Haber siyaseti nazirliginde fevral 26 kününi Qırım işğaline qarşılıq Künü olaraq ilân etmege teklif eteler
Ukraina Haber siyaseti Nazirliginde fevral 26 kününi yarımadanıñ Rusiye işğaline qarşılıq künü olaraq ilân etmege teklif eteler. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Emine Ceppar bildirdi.
Aytqanı kibi, bu kün Qırımnıñ Rusiye işğaline yol bergen vaqialarnı aks ete. Şu cümleden, Qırım parlamenti yanında keçirilgen kütleviy miting aqqında söz kete, o zaman faaller qanunsız «referendum»nıñ belgilenmesine keder etmege tırıştılar.
«Bugün qırımlılar Qırımnı teslim etti ve Rusiye işğaline qarşı çıqmadı kibi efsaneler yaşay. Bu efsane yalan olğanını köstermege ister edik ve fevral 26 kününi Ukraina haber alanına Qarşılıq künü kibi kirsetir edik. Çünki o kün bizde bar edi ve bu aqta aytmaq kerek», – dedi o.
Fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında keçirilgen miting Qırım deputatlarınıñ «referendum»nı belgilemege qararını biraz uzattı.
Neticede Qırımnıñ Rusiye prokuraturası fevral 26 künü olğan kütleviy tertipsizlikler sebebinden cinaiy işlerni açmağa başladı. «Fevral 26» işi boyunca bir sıra qırımtatar faali keçe.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kiyevde mayıs 14-te qırımtatar sürgünligi yıllığına bağışlanğan tedbirler başlanacaq
Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bağışlanğan esas tedbirler Kiyevde mayıs 14-te başlanacaq. Bu kün Mustaqillik Meydanında Glavpoçtamt kirişinde qırımtatar halqına bağışlanğan mektüp pullarını taqdim etecekler. Tedbirni er kes ziyaret ete bile.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde bildirdi.
Tedbirler planına binaen, mayıs 15-te Lavrskaya, 19 adresi boyunca «Müzey İvana Gonçara» Ukrain halq medeniyeti merkezinde «Zıncır: hatıra alqaları. Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatırası ve qaar-qaseveti» sergisini açacaqlar.
«Müzeyniñ büyük zalında ziyaretçiler qırımtatar eviniñ odası (sürgünlikten evel olğan oda), milliy qıyafet, ev eşyaları ve resimler ile tanış ola bilecekler. Bunıñnen bağlı video levhaları kösterilecek», – dep aytıla Çubarovnıñ ilânında. Sergi saat 18:00 açılacaqtır.
Mayıs 17-de Vladimirskaya, 2 adresi boyunca Ukrainanıñ milliy tarih müzeyinde üyle vaqtında qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan «Hatıra albomı» sergisiniñ açılışı planlaştırıla. Haberde aytıla ki, sergide aile arhivleriniñ fotoresimleri numayış etilecek. Aynı bu kün saat 20-den saat 22-ge qadar Mustaqillik Meydanında «Yüreginde ateş aç» hatıra aktsiyasınıñ ötkerilmesi planlaştırıla.
«Çıraqlardan Qırım yarımadası ve 71 raqamı, «Tamğa» qırımtatar milliy timsali ve «No genocide» yazısı yapılacaq. Çıraqlar qoyulğanda 1944 senesi mayıs 18 adiseleri ve olarnıñ aqibetlerine bağışlanğan qırımtatar halq yırları icra etilecektir», – dep aytıla beyanatta.
Mayıs 18-de saat 16-da Ukrainanıñ milliy operasında «hatıra aqşamını» keçirmek niyetindeler. Tedbirde Ukraina devlet akimiyeti organlarınıñ reberleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, Ukraina halq deputatları, cemaat erbapları ve studentler iştirak etecektir.
Saat 19-da Mustaqillik Meydanında qırımtatar halqı genotsiditsiniñ qurbanları hatırasına bütünukrain matem mitingi ötkerilmeli. Tedbirde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberleri ve azaları, siyasiy firqalar ve cemaat teşkilâtlarınıñ vekilleri, Ukraina halq deputatları çıqışta bulunacaqtır.
Malüm olğanı kibi, Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti.
Aynı vaqıtta Meclis işğalci akimiyet tarafından provokatsion mitinglerniñ ötkerilecegini red etmey.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.


text:
Ötken küzde bul şölde dawıldar men nöserli jañbırlar bolıp, jergilikti joldardıñ köp böligin şayıp tastadı. Jañbır swı birneşe ondağan jıldar boyı şölge jelmen uşıp kelgen talay ösimdikterdiñ tuqımdarına ömir berdi. Endi alqap köptegen twrïsterdi tartıp otırğan alwan türli gülderge toldı.
Ölim alqabı ğalamşardağı eñ ıstıq awmaqtardıñ biri bolıp sanaladı. Şöldegi ortaşa awa temperatwrası +46 gradwstı quraydı. Jer betinde +57 gradws bolğan eñ joğarı temperatwra da osı jerde tirkelgen. Key jıldarı şölde jawın-şaşın müldem bolmağan.
Ğalımdar şölge tüsken jawındardı soñğı kezde belsendiligi joğarılağan El-Nïno qubılısımen baylanıstırıp otır.
Tegï: Älemge sayaxat,
Kommentarïï


text:
Aksenov, Frenkistan akimiyeti deñişse, memleketni ziyaret etecek ola
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov Frenkistanda akimiyet deñişse, yarımada tışına çıqıp, işbu memleketni ziyaret ete bilecegine ümüt besley. Bunı o «Russkaya slujba novostey» radiosına bildirdi.
Onı özüne davet etken frenklerniñ davetini qabul etermi degen sualge, Aksenov dedi: «Meni anda kimse kirsetmez de. Memleket yolbaşçılığı deñişse, ve bu Tış işler nazirligi ile uyğunlaştırılğan resmiy davet olsa, bararım».
Bildirilgeni kibi, iyül soñunda işğal etilgen Qırımnı bir qaç frenk deputatı ziyaret etti. Frenkistan Tış işler nazirligi bunı halqara uquqnıñ bozuluvı olaraq adladı.
Ukraina Tış işler nazirligi er bir memleketke işğal etilgen Qırımğa kiriş qaidelerini yollağan edi – ziyaretni Ukraina tarafı ile uyğunlaştırmaq kerek.


text:
Qırım parlamentinde üç komitetniñ yañı yolbaşçıları tayin etildi
Kreml kontrol etken Qırım parlamenti çarşenbe künü, oktâbr 19-da, üç komitetniñ yolbaşçısını tayinledi. Aleksandr Şuvalov emek, içtimaiy imaye, sağlıq saqlav ve veteranlar işleri komiteti, İgor Budanov agrar siyaseti, ekologiya ve tabiat resursları komiteti, Nina Permâkova ise medeniyet ve medeniy mirasnı qoruv meseleleri komitetiniñ yolbaşçısı oldı.
Bunı Kreml kontrol etken Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
Vladimir Konstantinov bildirdi ki, komitetlerniñ yañı yolbaşçıları – yerli idare organlarında çalışqan tecribeli insanlardır.
Bundan evel Qırım parlamenti Natalya Malenkonı parlament reisiniñ muavini vazifesine, yarımada ükümeti reisiniñ muavini olaraq ise İgor Mihayliçenkonı sayladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qazanda “Park House” säwdä-küñel açu üzäge açıldı
Şimbä könne Qazannıñ Yaña Savin rayonında bik zur säwdä küñel açu üzäge tantanalı räweştä açıldı . “Park House”dip atalğan bu üzäk açılu tantanasında Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev tä qatnaştı.
“Park Youse”dip atalğan zur säwdä üzäge ul - Tatarstan cirendä tözelgän Rusiäneñ häm Auropanıñ ere investorlarınıñ urtaq proyektı. Bu70 meñ kv metr cirne biläp torğan säwdä üzägendä 50 meñ kv metr säwdä mäydanı eşli. Xäzerge waqıtta Volgograd, Samara , Tol''yatti, Yekaterinburg şähärlärendä tözelgän komplekslar arasında Qazandağı kompleks- mäydanı buyınça iñ zurısı. Kompleksnıñ konsepsiäsen italiäneñ “Studio Bartolli” arxitektura byurosı eşlägän. “Odak” törek kompaniäse anıñ general'' tözüçese.
“Park House” säwdä- küñel açu üzägendä törle arendatorlarnıñ kibetläre urnaşqan. .İñ zur mäydannı alman “Real” gipermarketı bili.
Alarnıñ kiştälärendä bulğan tawarlar arasında Tatarstan citeşterüçeläreneke niçä protsent alıp tora ikän digän soraw belän gipermarketnıñ direktorı Roman Polivanovqa möräcäğät ittek.
“Bezneñ kiştälärdä Tatarstanda citeşterelgän tawarlar-60% protsent yomırqa, 40% protsent söttän eşlängän tawar, 30% qoş-qort ite. Şulay uq Bögelmä farforları, ikmäk häm 20-25:% yäşelçä”.dide ul. Tatarstan kitap näşriätınıñ tawarları da tizdän bezneñ kiştärlärdä tizdän urın alaçaq” dip cawap birde ul . Çönki
Tatarstan kitap näşriätınıñ 25 millonlıq tawarları satılmıyça yata. .
Yaña Savin rayon xakimiät başlığı Timur Alibaev bu säwdä- küñel açu üzäge yaña eş urınnarı buldıra di:
“Respublikada investorlarğa aqça eşläw öçen mömkinçelek tudıruın, Respublikanıñ döres sotsial'' -ekonomik kurs buldıruın kürsätä. Şulay uq bu kompleksnıñ eşçänlege yärdämendä byudjetqa kerteläçäk aqçalar Yamaşev uramı belän Musin uramı çatında cir astınnan yulnı çığu urını tözergä yärdäm itäçäk. Häm sazlıqta utırğan tuzğan toraqnı küçerergä häm parknıñ tözeleşen tämamlarğa yärdäm itäçäk. Ä şähär öçen bu üzäktä 3000 keşelek eş urını buldırıldı.” dide ul.
Ämma bu säwdä üzägendä satılırlıq tawarlarnı buldırır öçen Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev Tatarstan citeşterüçelärenä tawarnı dön''yaküläm sıyfatlı itep häm alarnıñ törelep satıluın da buldıru turında uylanırğa kiräklege turında assızıqlap äytte. Şulay itep ul üzeneñ Yıllıq yullamasında citkergän süzlären tağın ber tapqır qabatladı.
Mälikä Basıyr


text:
Amerïkalıq lïngvïst Djonatan Vaşïngton: Balamnıñ atı Jolan - Töle bïdiñ ulımen attas
ASTANA. QazAqparat - Amerïkadağı Pensïlvanïya ştatında turatın Djonatan Vaşïngton esimdi azamattıñ mektep bitirgennen keyin türki tilderin meñgerwge añsarı awıptı. Jıldar boyı Ewrazïya keñistiginiñ tükpir-tükpirin şarlap, tübi bir türki tildes elderdiñ tilderin zerttegen Djonatannıñ bul künde bildey türkolog degen därejesi bar. Professor qurlıq assa, Almatı men Bişkekke soqpay ketpeydi. Bunıñ da öz sebebi barın Djonatan mırzamen bolğan suxbat barısında surap bildik.
Djonatan qazir otbasımen Amerïkanıñ Pensïlvanïya ştatınıñ Delaver graftığında turadı. Jergilikti Swortmor wnïversïtetiniñ lïngvïstïka kafedrasında jumıs isteydi. Jas professormen kezdeswdiñ säti tüspegenimen, Amerïkağa qoñıraw şalıp, telefon arqılı tildeswge mümkindik aldıq. Professor wnïversïtette «Qazaq jäne qırğız tilderiniñ qurılımı» attı pännen sabaq beredi eken.
- Djonatan mırza, Qazaqstanğa jïi kelip turasız ba?
- Men birinşi ret Qazaqstanğa 2004 jılı barğanmın. Atap aytqanda, Almatıda boldım. Darın ïnstïtwtında bolğan edim. Ol waqıtta stwdentpin. Bir tanısım arqılı ïnstïtwt dïrektorınıñ şaqırtwımen Qazaqstanğa sol kezde tuñğış ret jolım tüsti. Men olarğa ağılşın tilinde biraz kömekteskenmin. Olar mağan qazaq jäne orıs tilin üyretti. Qazir de elderiñizde jïi bolmasam da anda-sanda, jol tüskende barıp turamın. Burın Ïndïana ştatında turğan edim. Köbinese sondağı Ïndïana wnïversïtetinde oqığan nemese kelip ketken qazaq stwdenttermen aralasamın. Äli künge deyin xabarlasıp turamız. Burındarı tört-bes ret birneşe künge barıp qaytqanmın. Soñğı ret osı jazda Qırğızstanğa barğanda Almatıda bir kün bolıp qayttım.
- Qazaq tilin qalay meñgerdiñiz?
- Qazaq tilin üyrenbes burın eki jıl boyı türki tilderin meñgere bastağan edim. Aldımen bastapqı deñgeyde tatar jäne özbek tilin üyrenip aldım. Sodan keyin-aq türki tilderine qızığwşılığım arta bastadı. Qazirgi waqıtta türkolog jäne lïngvïspin. Tatar jäne özbek tilin meñgergennen keyin sol negizde qazaq tilin üyrenw de köp qïınğa soqpadı. Qazaqstandağı til üyrenw täjirïbemmen qosa keyin Ïndïana wnïversïtetinde sabaq aldım. Oğan deyin 2007-2008 jıldarı Qırğızstanda bolıp, bolaşaq jarımmen tanısıp, sol waqıtta qırğız tilin üyrendim.
- Zayıbıñız qırğız qızı ma?
- Ïä, jubayım - qırğız. Atı - Tolğanay. Qırğızstanğa küyewbala bolıp kelemin. Qırğızstanğa barıp qayın jurtpen öz tilderinde söylesemin. Bir ulımız bar. Onıñ amerïkalıq atı - Even, qırğızşa atı - Jolan. Töle bïdiñ bir ulınıñ atı Jolan ekenin bilesizder. Amerïkalıqtar balaların eki esimmen atay beredi.
- Öte qızıq eken. Türki tilderiniñ qurılımın zerttew üşin wltradıbıstı wzï apparatın qurap şığarğanıñızdı bilgen edik...
- Durıs aytasız. Wltradıbıstı wzï apparatı negizi amerïkalıq qurılğı. Adam tiline üñilip, ärbir äripti dıbıstar kezde tildiñ qalay qozğalatının zertteydi. Mısalı, medïcïnada jürekti, büyrekti nemese dünïege keletin säbïdi qaraw üşin osınday apparat qoldanıladı. Al meniñ apparatım türki tilderiniñ dıbıstalwın adamnıñ tili arqılı zertteydi.
- Qazaq tiliniñ dıbıstalwınıñ özge türki tilderinen ayırmaşılığı bar ma eken?
- Türkolog retinde aytarım: türki tilderi arasında fonetïkalıq jağınan aytarlıqtay ayırmaşılıq bar. Negizinen ündi dıbıstarın zertteymin. Meniñşe, türik pen qırğız tili bir-birine öte uqsas. Al qazaq tili olardan säl özgeşe körinedi. Mısalı, emen degendegi «e» ärpi qırğız tilinde «e» nemese türik tilinde de «e» jäne «a» ärpine jaqın dıbıstaladı. Bir sözben, orıs tilindey aytıladı. Al «e» ärpiniñ qazaq tilinde dıbıstalwı özgeşe.
- Qazaqstannıñ latın älipbïine köşkeli jatqanın estigen bolarsız...
- Ïä, bul jañalıqtı köp estidim. Sol proceske türkolog retinde qosılğım da keledi.
- Swortmor wnïversïtetinde qanday sabaq beresiz?
- Bizde türkologïya salasın oqığan stwdentter joq. Biraq, türki tilderine qızığatın stwdentter bar. Lïngvïstïka salası boyınşa sabaq beremin. Är professor özi bilgen tili turğısında stwdentterdi oqıtadı. Mısalı, men «Qazaq jäne qırğız tiliniñ qurılımı» degen pännen sabaq beremin. Wnïversïtettegi tağı bir muğalimimiz twva tilderi boyınşa sarapşı. Ol twva tilin oqıtadı.
- Amerïkada qazaq dostarıñız bar bolar...
- Amerïkada qazaq dostarım köp. Biraq, bıltır Ïndïana ştatınan osı jaqqa köşip ketkenmin. Men köşip kelgen Delaver graftığında qazaqtar az eken. Bizdiñ qalada turatın bir qazaq qızı bïıl Swortmor wnïversïtetin bitirgen. Biraq, sol qız «bul jerde jalğızbız, basqa qazaqtar joq» degen edi.
- Suxbatıñızğa raxmet! Jumısıñızğa tabıs tileymin!
- Sizge de köp raxmet!


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ vekili Putinniñ maqsatları aqqında tarif etti
Rusiye akimiyeti qırımtatarlardan olarnıñ öz vatanı – Qırımnı terk etmesini istey. Bu kibi bildirüvni Ankarada keçirilgen Bütündünya qırımtatar kongressinde çıqışta bulunıp, Ankara Bilkent universitetiniñ professorı Hakan Kırımlı seslendirdi, – haber ete Ankaradan Qırım.Aqiqat mühbiri.
«İşğal – halqara uquqnıñ canavar ve qaba bozuluvıdır. Rusiye akimiyeti qırımlılar bizni davet etti, dey, amma bu yalan. Biz, qırımtatarlar, bu kerçekten yalan olğanını kösterdik. Bunen razı olğanımız içün bizni qorquzmağa tırışalar», – dedi Kırımlı Kongresste çıqışta bulunıp.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye akimiyeti qırımtatarlar «öz Vatanını terk etkenini, Qırımnı terk etkenini» istey. «Qalğanlar ise – ruslaştırılğan insanlar, olar akimiyetke boy egerler».
«Putinniñ maqsadını bilmege isteseñiz, bugün tilini coyğan bir qaç yüz qarayğa baqıñız. Ekinci variant – Tataristan. Belki, camilerni qurarlar, festival teşkil eterler, biri qırımtatar qalpağı ile çıqar, ve, belki, «Haytarmanı» töşer, amma bu saçmalıqtır», – dey Kırımlı.
O, Türkiye, Qırımda ve diger regionlarda «yalanğa inanğan insanlar bar olğanından» yazıqsınuvını bildirdi.
«Tatarlardan bazılarını vitrina kibi köstereler, amma bir şey deñişmez. Biz – qırımtatarlar – iç bir vaqıt bunen razı olmamız. Qırımtatarlar iç bir vaqıt teslim olunmay», – dep bitirdi öz çıqışını Kırımlı.
Kongress vekilleri onıñ sözlerini el çırpmalar ile qarşıladılar.
Rusiye yarımadanı işğal etken soñ 2014 senesi fevral 27-den bugünki künge qadar 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi, demokratik yollar vastasınen saylanğan ve bütün dünyada yerli halqlarnıñ idare organlarınıñ örnegi olğan – Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisi – faaliyetlerini devam ettirmek imkânından marum qaldılar, olarnıñ mal-mülki ise musadere etildi.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Rusiye ombudsmeni Baş prokuraturadan Savçenkonıñ bulunğan yerini bildirmege talap ete
Rusiyede insan aqlarından vekâletlisi Ella Pamfilova ukrain arbiyi Nadejda Savçenkonıñ bulunğan yerini aydınlatmağa talap etti.
Pamfilova bunıñnen bağlı muracaatlarnı Rusiye baş prokurorı Yuriy Çayka ve Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ yolbaşçısı (FSİN) Gennadiy Korniyenkoğa yolladı.
İyül ortalarında Savçenkonı Moskva SİZOsından Rostov vilâyetine avuştırdılar, anda onıñ işi boyunca mahkeme keçirilecek edi. Faqat ukrain arbiyiniñ adliyecilerine mahküm qayda bulunğanını bugünge qadar aytmadılar.
Rusiyede Savçenkonı keçken sene yazda Donbassta Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde qabaatlaylar. İyül başında Taqiqat komiteti qabaatnı daa ciddiy cinayetke deñiştirdi. Savçenko qabaatını red etip, Rusiyege onı separatistler yollağanını, jurnalistler öldürilgende ise o esir bulunğanını bildire.
Rostov vilâyetiniñ Donetsk şeer mahkemesi ukrain arbiyiniñ işini iyül 30-da baqmağa başlaycaq. Bu kün diñlevler qapalı şekilde keçirilecek.


text:
İşğal etilgen Qırımda saylavlar başlana
Bazar künü, sentâbrniñ 14-nde işğal etilgen Qırımda birinci kere Rusiye qanunlarına köre, «Devlet şurası», Aqyarda ise, «Şeerniñ qanun çıqarıcı toplaşuvı» akimiyet organlarına saylavlar başlana. Bunen beraber yerli akimiyet organlarna da saylavlar ötkerilecek.
Yarımadada 1205 saylav uçastkası bar, olardan 43 - muvaqat sayıla, olar saba saat 8.00-den aqşam saat 20.00-ge qadar çalışacaqlar. Qırımda 27 territorial saylav komissiyası, Aqyarda - 4 saylav komissiyası meydanğa ketirildi, 190 bölük açıldı.
Qırım parlamenti ya da Devlet şurası kibi bilingen organğa saylavlar qarışıq sistema boyunca ötkerilecek. 75 deputtan 50-si firqa cedvelleri boyunca, 25 – bir mandatlı majoritar bölükler boyunca saylanacaqlar.
Aqyarda «Qanun çıqarıcı toplaşuvğa» saylavlar qarışıq sistemağa köre keçirilcek. 24 halq vekilinden 16 siyasiy firqalarnı temsil etecekle, 8 – zi bölüklerde saylanacaqlar.
Qırım İçki İşler Nazirliginiñ beş biñ hadimi ve şahsiy qoruv teşkilâtlarnıñ 200 vekili saylavlar devamında tertip nizamnı temin etecekler.
İşğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti saylaycılarnıñ sayısı 80%dan çoq olacağını tahmin eteler.
Bundan evel Meclis reisi Refat Çubarov Qırım sainlerni sentâbr 14 künü ötkerilecek saylavlarnı boykot etmege çağırğan edi.
Ukraina baş prokuraturası, işğal etilgen Qırımda saylavlarnıñ ötkerilüvi akimiyetni elde etmek ıntıluvı, dep bildirgen edi. Saylavlar teşkilâtçılarnı 10 yılğa qadar müddet bekley.


text:
Mehmet Zafer Üskül Qırımnıñ milletlerara munasebetler devlet komiteti onıñ adından yapqan beyanatnı red etti
Türkiye eyyetiniñ reberi Mehmet Zafer Üskül Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komitetiniñ matbuat hızmeti bergen haberni red etti. Olarnıñ bildirgenine köre, Mehmet Zafer Üskül «qırımtatarlarnıñ yaşayış şaraitlerinden memnün qalğanını» ayttı. Mehmet Zafer Üskül onıñ adından yapılğan bir de bir beyanatnı red ete, çünki eyyetniñ işi daa yekünlenmedi, – dep ayttı o QHA agentligine.
«Men Qırımda bulunğan Türkiye eyyetiniñ reberi olam. Ziyaretimizniñ esas maqsadı eñ evelâ qırımtatarlarnıñ, ve umumen, qırımlılarnıñ vaziyetini ögrenmek, bar olğan problemlerni belgilemek. Ziyaret maqsadını yerine ketirmek içün bir sıra körüşüvni keçiremiz, ve şimdilik işimiz devam ete. Lâkin bugün menim adımdan bir şey bildirildi ve internette peyda oldı. Aytacağım, bu laflar menim fikir-tüşüncelerimni aks ettirmey. Ziyaret ve körüşüvlerden soñ netice çıqaracaqmız, ve bundan soñra cemaatqa hulâsalarımıznı aydınlatacaqmız. Aynı bu sebepten aytmaq isteyim ki, menim adımdan aytılğan şeyler fikirlerimni tam bir şekilde ifadelemey», – dep ayttı Mehmet Zafer Üskül.
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komiteti Türkiye eyyetiniñ reberi Mehmet Üskülniñ aytqanlarına esaslanıp, beyanatnı aydınlattı.
«Eyyetimiz mında bulunğan eki kün içinde bizler Qırım ükümeti, cemaat vekilleri ile körüştik, qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerni ziyaret etti. Bugün körgenimiz – meni tınçlandıra, Qırım tarafına teşekkür bildirip, olarnı da Türkiyeni ziyaret etmege davet etem», – dep tekrarladı Üskülniñ aytqanlarını Qırım komitetiniñ matbuat hızmeti.
Bazarertesi künü, aprel 27-de, Aqmescitke ğayrı resmiy Türkiye eyyeti keldi. Qırımtatarlarnıñ Qırımdaki vaziyetini ögrenecek olğan eyyetniñ erkânında alim ve uquq qorçalayıcılar bar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Türkiye parlamentiniñ vekilleri eyyetiniñ Qırım ziyareti boyunca neticeler çıqarmağa aşıqmamağa çağırdı. Çubarov çarşenbe künü, aprel 29-da, Facebook saifesinde bildirdi ki, bunıñ kibi eyyetniñ yollaması, onıñ maqsat ve vazifeleri, Qırımdaki iş cedveli er bir taraf, şu cümleden qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ile muzakere etilgen edi.


text:
Köp jasar ösimdikter
Become a KPR member, and enjoy cheaper prices immediately. Register here.
Delivery to 24 countries is now much cheaper. Click here to learn about new shipping fees to your country.
Tapsırıstıñ eñ kişi tek ğana 1 oraw! Köterme türinde satılsa jenildikterdi jasaymız! Urıqtardı jäne ösimdikterdi bukil dünïye jüzi boyınşa jiberemiz!
Bizdiñ katalogta kerekti urıqtardı nemese ösimdikterdi tabalmay jatırsız ba? Talaptarıñız turalı bizge xabarlañız, al biz olardı Sizge jiberwge tırısamız.


text:
Rusiye bayraq künü munasebetinen Hanlar sarayına kiriş bedava olacaq
Rusiye Federatsiyasınıñ devlet bayraq künü, avgustnıñ 22-de, Hanlar sarayınıñ meydanına kiriş serbest olacaq.
Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ matbuat hızmeti bildire ki, saat 9-dan saat 18-ge qadar saray meydanına kiriş serbest olacaq.
Saat 16:00 kontsert ötkerilecek.
İyülniñ 1-de Bağçasaraydaki Hanlar sarayına kiriş paralı oldı. Endiden soñ Hanlar sarayı territoriyasına kirmek içün kezinti parasını tölemek kerek: 225 ruble büyükler içün ve 115 ruble balalar içün.
Bağçasaray ve Bağçasaray rayonınıñ sakinleri pasportnı kösterip, bedava keçe bileler. Bundan ğayrı, camige kirip, ibadet etecek olğan adamlar içün de kiriş serbest olacaq.


text:
Uquq qorçalayıcılar: Çeçenistanda boyeviklerniñ tuvğanlarınıñ evlerini yıqalar
«Memorial» uquq qoruyıcı merkez Çeçenistanda Groznıy şeerine dekabr 4 künü ücüm etken boyeviklerniñ tuvğanlarınıñ daa 5 evi yıqtırılğanı aqqında haber ete. Böyleliknen, uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, yıqtırılğan evlerniñ umumiy sayısı – 15 oldı, dep haber ete Radio Svoboda.
Güdermeste, Koşkeldı, İşhoy-Yurt, Geldagan ve Alpatovo köylerinde evlerni yıqtılar. Geldagande atta ağır tehnika qullanıldı, «evniñ yerinde qurucılıq çöplüginiñ obası qaldı», denile «Memorial»nıñ beyanatında.
Groznıy şeerine dekabr 4 künü olğan ücümden soñra Çeçenistan başı anna-babalar balalarnıñ areketleri içün mesülietli olğanını bildirdi. Onıñ aytqanı kibi, boyeviklerniñ qorantalarını Çeçenistandan quvıp, evlerini yoq etecekler.
«Azaplarğa qarşı komitet»niñ reisi İgor Kalâpin Kadırovnıñ bu kibi sözlerini vazife salâhiyetleirnden üstün çıquvı olaraq tanıdı ve Çeçenistan başına nisbeten cinaiy işni açmağa talabı ile Baş prokuratura ve Taqiqat komitetine muracaat etti.
Soñra Kadırov ücüm etken boyeviklerge aqça bir Kalâpin tarafından berilgeni aqqında aytıp, şimdi ise «nasıldır bir Kalâpin bandit ve olarnıñ tuvğanlarını qorumağa turğanı» sebebinden öz tüşüncelerini bildirdi.
Bunıñ ile, dekabr 18 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin jurnalistlerniñ Çeçenistan vaziyeti aqqında sualine cevap berir eken, Kadırov, Rusiye vatandaşları kibi, memleketniñ qanunlarına riayet etmek kerekligini bildirdi.


text:
Qırım qasabasında sürgünlik qurbanlarını şiirler ile añdılar
Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında sürgünlik qurbanlarınıñ abidesi yanında 1944 senesi sürgünlik neticesinde elâk olğanlarnı añmaq içün eki biñge yaqın insan toplaştı. Bunıñ kibi tedbirlerde icra etilgen qırımtatar gimni bu sefer yanğıramadı. Toplaşuvda iştirakçiler şiir oqudılar.
Tedbir teşkilâtçısı, Büyük Onlar regional meclisiniñ reisi Nuriddin Seytablayev Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, tedbir yerli akimiyet ile muzakere etilgen edi.
«Qasaba yolbaşçısı adına evelden ariza berdik, izin aldıq, politsiya, prokuratura yolbaşçısı ile bir de bir provokatsion areketler olmaycağını muzakere ettik – bunı üzerimizge aldıq», – dep qayd etti o.
Seytablayevniñ aytqanına köre, qomşu qasabalardan da adamlar keldi.
«Elâk olğanlarğa olğan borcumıznı yerine ketirmek içün er yıl bu abide yanında toplaşa edik», – dep qayd etti yerli Meclisniñ reisi.
Seytablayevniñ malümatına köre, bir çoq adamnıñ qolunda qırımtatar bayrağı, elâk olğan soy-soplarnıñ fotoresimleri, cenk iştirakçileriniñ fotosüretleri bar edi.
«Bir de bir rezolütsiya ya da muracaatnı qabul etmedik, toplaşuvdan soñ er kesni camige barıp sürgünlikte elâk olğanlarn dua ile añmağa çağırdıq», – dep ayttı Büyük Onlar Meclisiniñ reisi.
30 daqqa sürgen tedbirde Qurman rayonı memuriyetiniñ yolbaşçısı Vladimir Ganaga, qasaba yolbaşçısı Vasiliy Grabovan, yerli faaller ve cemaatçılar iştirak etti.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Bu sene Qırımtatar Milliy Meclisine miting keçirmege izin bermediler.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.
Ukrainada ve çetelde mayıs 18-de qırımtatar sürgünliginiñ 71 yıllığına bağışlanğan bir sıra hatıra tedbiri ötkerilecek. Kiyevde Bütün Ukraina matem mitingi keçirilecek.
Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve Ukrainanıñ diger şeerleri, em de çetelde çoq biñli aktsiyalar ötkerildi.


text:
Qırım qamaçavınıñ iştirakçileri: qırımtatar muhtariyeti aqqında billboardlar bütün kiriş noqtalarında peyda olacaq
Qırımtatar muhtariyeti aqqında billboardlar Qırım ile memuriy sıñırda bütün kiriş noqtalarında peyda olacaq.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım qamaçavınıñ teşkilâtçılarından biri, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, «Çonğar» kiriş noqtasında billboardlarnı Qırım qamaçavınıñ iştirakçileri öz esabına yerleştirdiler. Yazıları ukrain ve qırımtatar tillerinde yazılğan.
«İşğal etilgen ve serbest territoriyalar arasındaki bitaraf zonasında eki boş billboard olğanını qayd ettik. «Çonğar»da insanlar 4,5 km cayav kete. O taraftan insanlarnı maşina ile alıp ketireler, ukrain tarafından cayav ketmege mecburlar. İnsanlar ketkende, baqılmağan territoriyanı köre, kesilmegen ot, eki totlu billboardnı köreler. Bugünden, Qırımdan çıqqanda – «Sizni serebst Ukraina selâmlay», Qırım yarımadasına kirgende, Ukraina terkibinde qırımtatar milliy cumhuriyeti olğan territoriyağa ketkenleri aqqında yazını oquylar», – dey o.
İslâmovnıñ sözlerine köre, ileride billboardlar Herson vilâyetiniñ «Çaplinka» ve «Kalançak» kiriş noqtalarında peyda olacaq.
Herson vilâyeti Qırım kirişindeki «Çonğar» kiriş noqtasında yarımadanıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!» yazısı ile billboardnı yerleştirdiler
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler. Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.


text:
«Çonğar»da çarşenbe künü qamaçavğa qarşı aktsiyanı toplaylar – Herson vilâyetiniñ militsiyası
Herson vilâyeti Qırım ile memuriy sıñırdaki «Çonğar» kiriş noqtası yanında çarşenbe künü qamaçavğa qarşı aktsiyanıñ keçirilmesi planlaştırıla. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine vilâyet militsiyasında bildirdiler.
«Narazılıq aktsiyası degil. İnsanlar körüşmege istey, taksi aydavcıları, qonuşmaq. Köy şurasına aktsiyanı keçirmege istegenleri aqqında ariza yazdılar», – dep ayttı Herson vilâyetinde İçki işler nazirligi idaresiniñ uquq qoruyıcı organları, arbiy ve vatandaşlıq teşkilâtlarınıñ faaliyeti nezaret eken bölüginiñ reberi Aleksandr Anohin.
Çarşenbe künü, oktâbr 28-de, «Çonğar» kiriş noqtası yanında saat 10:00 Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavına qarşı aktsiyanıñ keçirilmesi planlaştırılğan aqqında Qırım.Aqiqatqa ATR telekanalanıñ baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev bildirdi.
«Em de işbu aktsiya Qırımdan teşkil etilgen. ATRge ştab bildirgeni kibi, aktsiyada Geniçesk rayonınıñ taksi aydavcıları ve iş adamları iştirak etmeli», – dey o.
Mujdabayev dey ki, tedbirni «Geniçesk rayon memuriyetiniñ sabıq başı, şimdi yarımadada akimiyetke yaqın olğan qırımtatar teşkilâtlarından biriniñ reberi Seytumer Nimetullayev» azırladı.
Nimetullayevniñ özü işbu malümatnı izaatlamay.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Diniy liderler şurası Qırım Müftiyligi etrafında olğan zıddiyetni al etüv yolu olaraq
Milliy ve diniy liderlerimizni çeşit siyaset oyunlarında qullanmağa tırışqanda, siyasiy erbaplarımız ve din adamlarımız farqlı yalanlarnı, telüke ya da ekiyüzlülikni vaqtında körmek içün diqqatlı olmağanda, cemaat zamanımıznıñ telükeli vaqialarına kerek olğanı kibi qıymet kesip olamağanda, halq ikmet ve sabır kösterip, birden cevap bermemek kerek.
Bizler teklif etilgen «tabiiy» qararlarğa birden qoltutmamaq kerekmiz, olarnıñ aqibetlerini talil etmek kerek.
Bizler qırımtatar halqını qoruycaq mehanizmlerni yıllar devamında şekillegen edik
Bizler qırımtatar halqını ve yaşayışımıznıñ farqlı saalarında temsil ve teşkil işlerini yapacaq qurulışlarnı qoruycaq mehanizmlerni yıllar devamında şekillegen edik.
Böyle mehanizmlerden biri Qırımdaki tarihiy topraqlarına qaytıp yerleşken halqnıñ temeli etrafında farqlı memleketlerde yaşağan qırımtatarlarnıñ birleşmesi oldı.
Neticede Bütün dünya qırımtatar kongressi (BDQK) şekillendirildi, o, Qurultay ve Meclis faaliyetleri sıñırlanğan ve olarğa açıq sürette basqı yapılğan soñ temsil vazifeleriniñ bir qısmını öz boynuna alıp, açıq munaqaşa ve eñ müim milliy meselelerde umumiy bir baqış şekillendirilmesi içün bir platforma oldı.
Qırımtatarlarnıñ diniy organı da zor şaraitlerde qaldı. Ekseriyetniñ baqışlarını qabul etip olamağan siyaset adamları yıllar devamında Qırım musulmanları Diniy idaresi qazanğan ürmet ve sayğını qullanıp, üküm sürgen siyasiy vaziyette qırımtatar halqını boysundıracaq olalar.
Qırım musulmanları Diniy idaresini Qırımnıñ tışında olğan semetdeşleri ile ananeviy alâqalarnı üzmege mecbur etecek olalar
Qırım musulmanları Diniy idaresini Qırımnıñ tışında olğan semetdeşleri ile ananeviy alâqalarnı üzmege mecbur etecek olalar.
Qırım Müftiyligi içinde ve etrafındaki vaziyet çeşit fikirlerni doğura: bazıları belli qoqlalarğa em siyasiy, em diniy ceetten boysunmağa çağıralar, digerleri bu teşkilâtnı takbih etip, ondan uzaqlaşmağa teklif eteler.
Faqat, bizim fikirimizce, eñ doğru yol başqa olmalı. Yaqın vaqıtta BDQK örnegini qullanıp, qırımtatar halqı diniy liderleriniñ şurasını qurmaq kerek. Onıñ erkânına Qırım Müftisi ve qırımtatar diasporalarınıñ diniy reberleri, em de Ukrainağa köçmege mecbur olğan Qırım musulmanları diniy teşkilâtlarınıñ reberi kirmek kerek.
Bunıñ kibi bir diniy teşkilât halqnıñ maneviy canlanması ve inkişafından ğayrı aşağıdaki imkânlar berecek:
– birinciden, soñki eki yıl içinde Qırım musulmanlarınıñ üzülgen ananeviy maneviy-diniy bağlar pekitilecek;
– ekinciden, işbu şura azaları arasında din saası içün mesüliyet bölünecek;
– üçünciden, bir taraftan, Qırım Müftiyligi etrafında olğan siyasiy oyunlar içün imkânlar eksilecek, diger taraftan ise – onıñ bir de bir areketleri sert bir şekilde takbih etilmeycek.
İşbu leyhanıñ ömürge keçirilmesi ilk evelâ Qırım müftisiniñ iradesini talap ete
İşbu leyhanıñ ömürge keçirilmesi ilk evelâ Qırım müftisiniñ iradesini talap ete.
Bunıñ kibi bir şura çalışıp başlasa, qırımtatar halqına faydası tiyecektir.
Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Qapsihor köyünde uquq qoruyıcılar qırımlınıñ evinde tintüv keçire – fail
Qırımnıñ Qapsihor (Morskoye) köyünde mayısnıñ 8-de uquq qoruyıcılar qırımtatarı Yusuf Toroznıñ evinde tintüv keçireler. Bunı qırımtatar faili Lenora Dülber Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Toroz Yusufnıñ evine keldiler. Tintüv sebebi şimdilik belli degil. Qorantada fail yoq, hocalıqnen oğraşalar. Toroz oturğan maalle kirişinde uquq qoruyıcılar tolu avtobus tura, evniñ yanında – ekincisi. Urbalarında SOBR (mahsus taqım – QA) işareti, uquq qoruyıcılarnıñ üstünde qurşun keçirmegen yelek ve yanında avtomatları bar», – dep tarif etti Dülber.
Onıñ aytqanına köre, qırımlınıñ evine kimse yaqlaştırılmay, uquq qoruyıcılar evniñ ekinci qatını baqıp çıqqan soñ birinci qatında tintüv keçirmege başladı.
Rusiye uquq qoruyıcılarnıñ izaatları şimdilik yoq.
Mayısnıñ 8-nde saba Lenora Dülber qırımtatarlar toplu yaşağan Qapsihor köyü silâlı insanlar tolu üç avtobusnen sarıp alınğanını bildirdi.
«Bundan evel bu avtobuslar Sudaq-Qapsihor yolunı qapattı, 20 daqqa devamında avtobuslar kirsetilmegen edi», – dedi Dülber.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.


text:
Şurada qırımlılarğa devlet aliy oquv yurtlarında devlet büceti esabına tasil bermege qarar alındı
Vaqtınca işğal etilgen territoriyada yaşağan, ya da andan köçip kelgen Ukraina vatandaşlarında Ukrainanıñ diger regionlarında devlet büceti esabına oqumağa ve yataqhanelerde yaşamağa aqları bar, dep bildire İnterfaks-Ukraina.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyada insan aqlarnıñ teminlevi aqqında Ukraina qanunına tasil aqqı ile bağlı deñişmelerniñ kirsetüvi» qanunına 316 deputattan 233 qol tuttı.
Qanunğa köre, devlet ve kommunal oquv yurtlarında migratsion organdan alınğan vesiqanı taqdim etip, tasilni almaq mümkün.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyada insan aqlarnıñ teminlevi aqqında Ukraina qanunına tasil aqqı ile bağlı deñişmelerniñ kirsetüvi» qanunına 316 deputattan 233 qol tuttı.
Qanunğa köre, devlet ve kommunal oquv yurtlarında migratsion organdan alınğan vesiqanı taqdim etip, tasilni almaq mümkün.