text:
Qırım MC ve Aqyar şeeri Prokuraturası, yanvarnıñ 14-nde Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davasında Qırımdaki bozuvlar ile bağlı Avropa insan aqları mahkemesiniñ ara qararınıñ qabul etilmesiniñ müimligini qayd etti. İdarede, ileride de Rusiyege qarşı devletlerara davalarnı azırmalmaq içün materiallar bermege azır olğanlarını bildirdiler.
“Rusiyege qarşı devletlerara davası azırlanğanda, Qırım MC Prokuraturasınıñ cinayet dvalarınıñ materiallarında qayd olunğan Qırımdaki insan aqaları bozuvlarına dair bir çoq isbatlar qullanıldı. Muhtariyetniñ prokuraturası devletlerara davalarnıñ azırlanması içün öz materiallarını bermege azır", – dep yazıla bildirmede.
Yanvarnıñ 14-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırım ile bağlı Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca Büyük palatanıñ qararını ilân etti. Oña köre, mahkeme davanı “qısmen maqbul” tanıdı ve onıñ aslını baqıp başladı.
Avropa insan aqları mahkemesiniñ matbuat içün beyanatında, Ukrainanıñ Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuluvı faktlarına dair “yeterli qadar delil olğanı” aqqında yazıla:
- merametsiz davranuv ve qanunsız yaqalavlar;
- yarımada sakinlerine Rusiye vatandaşlığını qabu ettirüv;
- ROK ait olmağan diniy liderlerni taqip etüv ve qorqutuv, kilse ve camilerde tintüvler keçirüv;
- kütleviy haber vastalarnıñ işini sıñırlav;
- cemaat ögünde toplaşuvlar keçirilüvini yasaq etüv, numayışlarnıñ teşkilâtçılarını yaqalav ve qorqutuv;
- vatandaşlar ve hususiy şahıslardan mal-mülküni tutıp aluv;
- mekteplerde ukrain tilini sıñırlav ve mektepte ukrain tilinde laf etken talabelerni taqip etüv;
- Qırım ve Ukraina qıtası arasında dolaşuv serbestligini sıñırlav;
- qırımtatarlarnıñ aqlarını bozuv.
Aynı zamanda, mahkeme bir sıra beyanat isbatlanmağanını bildirdi.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Büyük palatanıñ Qırım ile bağlı qararını “Ukrainanıñ ğalebesi”, dep adlandırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, noyabr 16 künü yarımada yollarında buzlavuq ve suvlı qar olacaq. Qutarıcılar bütün naqliyat çeşitleriniñ işi kerginleşecegini ve yollarda qazalar çoqlaşacağını bekleyler.
«Yollarda naqliyat qazaları, yol qazaları, yükniñ havflı taşıması, insanlarnıñ qazalanmazınen bağlı kerkinlik Yalta, Aluşta, Sudaq, Bağçasaray, Qarasubazar, Aqmescit rayonlarında ve Aqyarda ağır vaziyet beklenile(havflı vaziyetlniñ sebebi – buzlavuq, yol areket qaideleriniñbozulması, yollarnıñ yaramay seviyesi, naqliyatnıñ tehnik bozuluvları)», – dep bildirile müessiseniñ sitesinde.
Qutarıcılar ayatberici obyektler de bozulmaq mümkün olğanını köz ögüne alalar, Keriç parom keçiti de işini toqtata bile.
Kremlge bağlı Aqmescit memuriyetiniñ şimdiki yolbaşçısı Genadiy Baharev şeer sakinlerini kommunal hızmeti qışqa azır olğanında işandırğan edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye FSB-si zapt etken ukrain deñizcilerniñ azat etilmesi - "yaqın kelecekniñ perspektivası, çoqqa sürecek soyu degil". Böyle fikirni iyül 31-inde advokat Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa ifade etti.
"Mahkeme, deñizcilerniñ apis müddetini oktâbr ayına qadar uzattı. Men, o müddetten evel olarnıñ azat etilmesi aqqında siyasiy qarar ola bile, dep tüşünem. Bu kelecek aftamı, avgusttamı ya da sentâbrdemi olacaq, dep cevaplanıp olamayım", - dedi Polozov.
Onıñ aytqanına köre, deñizcilerniñ ileride tutulması rusiye akimiyetine zarar ketire bile, amma "olar buna, elbette ki, yol bermezler".
Moskva mahkemesi iyülniñ 17-nde zapt etilgen 24 ukrainalı deñizciniñ apis müddetini uzattı. Andrey Artemenko, Andrey Eyder ve Vasiliy Soroka oktâbrniñ 26-na qadar, qalğanlarnı 24-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Ukraina Tış İşler naziri Pavlo Klımkın, zapt etilgen ukrain deñizcilerni qaytarmaq içün bütün olğan küçlerini qullanmağa G20 memleketlerine muracaat etti.
Mayıs 25-inde Deñiz uquqı Halqara Tribuanlı, Rusiye zapt etken ukrain deñizcilerniñ davası boyunca Hamburgde keçken oturışta, uzatmadan arbiy gemilerni azat etmek ve Ukraina nezareti altına qaytarmaq Rusiyeni mecbur etti.
Iyün 25-inde qarar çıqarılğanından bir aylıq müddet keçti.
Rusiye Tış İşler Nazirligi, BMT Tribunalınıñ ukrain deñizcilerniñ tutulıp alınğanı aqqında davanı baqmaq aqqı yoq, dep bildirdi.


text:
Rusiye Federal toplaşuvınıñ Federatsiya Şurasınıñ azası Sergey Tsekov Qırım «23 yıl devamında» Rusiyeniñ ayırılmaz qısmı olğanında emindir. Bunı o Vladimir Vısotskiy serefine qoyulğan abideniñ açılış tedbirinde ayttı, bep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Soñki dört ay devamında bizni Vatanımız, Yurtumız ile birlrştirgen nice deñişüv olıp keçti. Biz 23 yil devamında yaşağan memleket ile birleştik», – dedi Tsekov.
O emindir ki, bu 23 yıl içinde qırımlılar «adaletsizlikke çıdap yaşay ediler».
«Qırımnıñ rus cemaatı bu yıllar devamında pek qıyın ömür yaşadı. Amma çoq arz etken şeyni qazandı. Ulu, büyük, itibarlı Rusiye ile birleşmege arz ete edik», – dedi Tsekov.
Sergey Tsekov 1990 senesi iyül 16 künü Ukrainanıñ devlet mustaqilligi aqqında Deklaratsiyağa qol tutmağan USSR Yuqarı Şurasınıñ deputatlarından birisi edi. 1991 senesi Ukrainanıñ mustaqilligi aqqında referendumnıñ arfesinde Sergey Tsekov qırımlılarnı Ukrainanıñ mustaqilligi aqqında Fermanğa qarşı rey bermege çağırğan yekâne Ukraina halq deputatı oldı.


text:
Qayd etilgeni kibi, yazıcı öz romanını qırımtatarlarğa bağışladı – mında Safinar adlı qırımtatar qızçıqnıñ eyecanlı ikâyesi aydınlatıla. Kitapta tuvğan topraqtan, tuvğanlardan ayırıluvuv, ölüm, açlıq, belgisizlik, adaletsizlik, hatırlavlar ve dert – Qırım tamır halqınıñ tarihı aqqında yazıla.
Qaramanlar ile olıp keçken adiseler ayatta kerçek olğan vaqialar esasında yazılğan.
«Hayal mekânı» ilk sefer 2008 senesi Büyük Britaniyada neşir etildi. 2011 senesi fransızcağa, 2013 sensei – qırımtatarcağa tercime etildi.
Tedbirde kitapnıñ müellifi, qırımtatar medeniyet erbapları ile qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov da çıqışta bulundı.


text:
Rusiye Taqiqat komiteti Kyivde rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenkonıñ öldürilüvi sebebinden cinaiy iş açtı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Rusiye TİN Ukraina ükümetini «taqiqat tezce yapılması içün bütün imkânlarnı qullanmasına» çağırdı.
«Bu devlette KHV hadimleriniñ öldürilüvi, olarnı çekiştirüv seviyesi barğan sayın artmaqta, taqiqat neticesi ise, cenayetçilerniñ cezalanmasına ketirmey. Qanlı cinayetler ve asla cezalanmayüv Kyiv rejimi içün muntazam olıp qaldı», – dep ayıla Rusiye TİNnde.
Rusiye jurnalistler birligi de jurnalistniñ öldürilüvine nisbeten öz munasebetini bildirdi.
«Rusiye jurnalistler birligi arbiy jurnalist Arkadiy Babçenkonıñ öldürilüvi sebebinden çorlandı. Şimdiki zamanda jurnalisteler öz vazifesini eda eter eken öldürilgenine çoq yazıqsınamız. Jurnalistniñ milleti ve noqta-i nazarı muim degil. Olar- jurnalist. Olar malümat toplay. Olarnı bunıñ içün öldürmege olmay», – dep qayd ete Birlikniñ kâtibi Yuliya Zagitova.
Daa evel Kyiv politsiyası rusiyeli jurnaist Arkadiy Babçenko Kyivde elâk olğanı aqqında haber etken edi.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy açtı. Politsiyanıñ malümatına köre, Babçenkoğa bir qaç sefer qurşun atılğan.
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.


text:
Frenkistannıñ Normandiya regionında yerleşken Ruan şeerindeki meyhanesinde yüz bergen yanğın neticesinde eñ azdan 13 insan elâk oldı ve altı kişi yaralandı. Bildirilgen malümatqa köre, elâk olğanlar 18-25 yaşında edi. Zararlanğanlardan biri ağır alda buluna.
Yanğın şeer merkezinde yarı gecede «Kuba Libre» meyhanesiniñ mağazında ziyaretçilerden biri doğğan kününi qayd etken vaqıtta yüz berdi.
İlk malümatlarğa binaen, bayram tortındaki yarıqlar yanğın sebebi olğandır. Gençler, er alda, tavan yanğanından çıqqan gaznen zeerlengen.
Frenkistan içki işler naziri Bernar Kaznov avgust 6-da bildirdi ki, şimdiki vaqıtta uquq qoruyıcılar yanğın sebebini ögrene. Taqiqat işleri devam ete.


text:
Rusiye ve Türkiye arasındaki turistik yönelişniñ yañıdan açılması işğal etilgen Qırımda raatlıq fiyatlarına müsbet tesir ete bile. Böyle fikirni Rusiyege boysunğan yarımada parlamentiniñ sanitar-kurort kompleksi ve turizm boyunca komitetiniñ reisi Aleksey Çernâk bildirdi.
«Rusiyeli raatlanıcılarnı celp etmek içün, türkiyeli turistik saasında fiyatlar siyaseti yañıdan baqılacaqtır, putövka ve ava taşımasına fiyatlar eksilecektir. Eminim ki, bu, otelyerlerimiz, taşıcılarımız ve restoratorlarımız içün «ayınıqtırıcı duş» olacaqtır, çünki olar esassız fiyatlarnı köterdiler, özlerini monopolist duydılar. Kerçek raqiplik vaziyetinde Qırım kurortları berilgen hızmetlerniñ fiyatları ve keyfiyetiniñ nisbetini yañıdan baqıp çıqacaqtırlar», – ilân etti Çernâk, dep bildire Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti.
Deputatnıñ fikrince, rusiyelilerniñ Türkiyege raatlıqqa ketmeleri yarımadada kurort mevsimine tesir etmezdir. Çernâk emin ki, Rusiye ve Türkiye arasındaki turistik munasebetleriniñ tolusınen yañıdan tiklenilmesi içün, turoperatorlarnen añlaşmalarnıñ tizmesi, çarter seferleriniñ teşkil etilmesi içün daa tahminen eki ay kerek olacaqtır.
«Böyle etip, dep qayd ete Çernâk, Qırımda 2016 kurort mevsimine bu vaziyet tesir etip olamaz», – dep bildirdiler matbuat hızmetinde.
Rusiye ve Türkiye prezidentleri Vladimir Putin ve Recep Tayip Erdoğan iyün 29-da telefon lafı çerçivesinde turizm saasında işbirlik yañıdan tiklemesi ve ticariy-iqtisadiy munasebetlerniñ eyileştirilmesi başlaması aqqında añlaştılar.
Kremlniñ qayd etkenine köre, bu, Erdoğan 2015 senesi noyabr ayında elâk olğan uçucınıñ qorantasından afu sorağanı ve taziye bildirgeninden soñ mümkün oldı. O vaqıt Türkiye arbiy ava quvetleri Türkiye ve Süriye arasındaki sıñır yanında rusiyeli Su-24 cenk uçağını urdı. Bundan soñ Moskva Ankarağa qarşı sanktsiyalar kirsetti.
Turistik yollamalar yañıdan satılıp başlağan soñ üç kün devamında Türkiye rusiyeliler arasında eñ populâr yöneliş oldı.


text:
Bağçasaraydaki Büyük Süyren (Tankovoye) köyünde yerleşken «Qırımnıñ istidatlı balalar içün gimnaziya-internatına» sentâbrniñ 9-da tintüvnen keldiler. Adiy urbağa kiyingen eki er kişi oquv yurtında tintüv keçirmege keldi.
Bunı gimnaziya talebeleriniñ ana-babaları Qırım.Aqiqat saytına bildirdiler.
Bu malümatnı oquv yurtınıñ hadimleri de tasdıqladılar. Olarnıñ aytqanına köre, kelgenler doğrudan gimnaziya kütüphanesine yol alıp, anda yasaq etilgen edebiyat cedvelindeki üç kitapnı taptılar. Tintüv neticelerine köre, memuriy protokol tizildi.
Hadimler eminler, tapılğan kitaplarnı aselet qoydılar, çünki bundan evel kütüphanede bunıñ kibi edebiyat olmağan edi.
Talebelerniñ ana-babaları pek qasevetleneler. Olarnıñ aytqanına köre, balalar qorqalar. Dersler yekünlendi, balalar mektepte yüreler, lâkin olarnı milliy qırımtatar timsallerini alıp taşlamağa zorladılar.
Qırım.Aqiqat saytı oquv yurtınıñ müdiri Memet Kangiyev ile bağlandı, lâkin o er şeyni inkâr ete.
İşğal etilgen Qırımda qırımtatar qorantalarında, musulman oquv yurtalarında, em de faallerniñ evlerinde tintüvler sıq-sıq ötkerilip başladı.
Böylece, medreselerde tintüvler keçirile – yasaq etilgen edebiyatnı qıdıralar. Avgust 13-te Aqmescitniñ üç musulman oquv yurtında tintüv keçirilgen edi.
Sentâbrniñ 8-de ise Qırım faali ve bloger Yelizaveta Bogutskayanıñ evinde de tintüv keçirildi.


text:
«Wiki Yerni seve» tabiat qoruqlarınıñ halqara fotoresim yarışınıñ ukrain qısmında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ eñ güzel fotosı saylanıldı, haber eteler yarış teşkilâtçıları.
«Ğalebeni 2013 senesi noyabr ayında yapılğan ve yarışqa 2015 senesi mayıs ayında yüklengen Anastasiya Saknıñ «Cenübiy Demirci tañda» fotoresimi qazandı», – dep tarif etti «Wikimedia Ukraina» cemaat teşkilâtınıñ icraiy müdiri Natalya Tımkiv.
O şunı da qayd etti ki, 2015 senesi QMC tabiat obyektleriniñ eñ çoq resimlerini Kristina Fedoroviç yükledi, wiki mağazını 28 resim ile toldurdı.
«Wiki Yerni seve» – foto yarışınıñ iştirakçileri tabiatnıñ diqqatqa lâyıq yerlerini fotoğa çeke ve Wiki mağazına yükleyler.


text:
İşğal etilgen Qırımda aprel 21-de keçirilmesi planlaştırılğan yañı milliy cemiyet – «qırımtatar milliy-medeniy muhtariyetiniñ» taqdim merasimini ilân eteler. Bunı Kremlge boysunğan yarımada ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Reabilitatsiyası yapılğan halqlarnıñ canlanuv kününe bağışlanğan bayram tedbirleri belgilendi. Tedbir planlarına köre, reabilitatsiyası yapılğan vatandaşlarğa daire anahtarları berilecek, qırımtatar milliy-medeniy muhtariyeti taqdim etilecek ve «Vetan sedası» radiosı yayınğa başlaycaq», – dep aytıla haberde.
Eglence programması Aqmescitteki Trenev bağçasında keçirilecek. Kontsert, Qırımnıñ dekorativ-ameliy sanatı eserleriniñ sergisi keçirilecek, Qırım halqlarınıñ yemekleri taqdim etilecek.
Qırım milletlerara munasebetler Devlet komitetiniñ saytında milliy-medeniy muhtariyet olaraq milliy-medeniy cemiyetler tanıtıla. Sayt malümatına köre, yarımadada bunıñ kibi aman-aman 10 cemiyet mevcut.
Qırımnıñ reabilitatsiyası yapılacaq halqlarınıñ canlanuv künü Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ «Ermeni, bulğan, yunan, italyan, qırımtatar ve alman halqlarınıñ reabilitatsiyası tedbirleri ve olarnıñ canlanması ve inkişafına kösterilecek devlet yardımı aqqında» buyruğı imzalamasınıñ ekinci yıllığına bağışlana. Buyruq aprel 21-de imzalanğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyülniñ 10-da Bağçasaray şeer yolbaşçısı Konstantin Rubanenko I-inci çağırılış «Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ» saylavlarında №15 bir mandatlı saylav bölgesi boyunca namzet köstermek içün Bağçasaray territorial saylav komissiyasına resmiy şekilde vesiqalarnı teslim etti.
Bu aqqında malümat Bağçasaray şeer yolbaşçılığınıñ saytında yerleştirilgen.
«Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ» saylavları aqımdaki seneniñ sentâbrniñ 14-ne belgilendi. Qırım «parlamenti» 25 bir mandatlı bölgeden shemanı tasdıqladı, iyünniñ 16-da ise Qırım «Saylav komitetiniñ» toplaşuvında şeer ve rayonlarda territorial saylav komissiyalarınıñ cedveli belgilendi, ve olarnıñ reisleri tayin etildi.


text:
«Biz Ukraina destegimizde, bu afta alınğan Halqara para fondınıñ programası ile bağlı meselede de aynı bir fikirdemiz», – dedi AQŞ prezidenti Barak Obama. O, 17 milliard dollar miqdarında olğan eki yıllıq programmanı nazarda tuta. Böyle ilân ile amerikalı lideri AQŞ paytahtında iş ziyareti ile bulunğan Almaniya Federativ Cumhuriyetiniñ kantsleri Angela Merkel ile körüşüvinden soñ çıqışta bulundı.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye Ukraina şarqındaki vaziyetini sanki Rusiye tarafdarlarınıñ apansızdan olğan isyanı kibi köstermege tırışa eken. Aqiqatta ise, AQŞ prezidentiniñ aytqanı kibi, eki ukrain vertolötnı urğan «yer-ava» raketalarnıñ qullanuvı bu sözlerniñ yañlış olğanını köstere.
«Ukraina quvetleri Ukraina şarqında nizamnıñ tiklenmesinde ne qadar ögge ketse, o derecede dünyada Rusiye tarafından desteklengen gruppalar sakin narazılar olmağanını añlaylar. Olar Rusiyeden müim destekni körgen silâlı boyeviklerdir. Ukraina akimiyetinde öz toprağında qanun ve nizamnı saqlamaq içün aqqı bar, Rusiye ise, öz nevbetinde, işbu arbiyleşken taqımlarnı silâsızlandırmaq kerektir» – dedi AQŞ prezidenti.
«Biz Ukraina şarqında tutıp alınğan OBSE nezaretçilerine nisbeten kösterilgen munasebet sebebinden de açuvlımız. Boyevikler alâ daa 7 nezaretçini esirde tuta, olarnıñ arasında 4 alman ve olarnıñ ukrain yardımcıları bardır. Olarnı matbuat vastalarnıñ temsilcilerine kösterip, nişan altında bildirme yapmağa mecbur ettiler. Ayıp ve bağışlanmaz arekettir», – qayd etti Amerika lideri.


text:
-Sherzad, Sherzad aynalayın tur! Azadanıń oyanǵanı qashshan. Turaǵoy, balam.
Gúlshaxa apa hár kúnı Sherzadtı usılay oyatadı. Tańǵı altıda Sherzad shiyrin uyqısın qıyıp, jıllı kórpesinen turıp, uyqısınan oyanıwı shárt. Ájapası Azada Ózbekstan chempionı. Azada chempion bolsa, Sherzad nege erte turadı dep oylawıńız múmkin. Qıstıń aylarında tańǵı altıda dala tastay qarańǵı boladı. Ájapam qorıqpasın dep, Sherzadta qara suw bolıp terlep, ájapasınıń izinen qompańlap juwıra beredi. Sherzad ta ájapasınıń keyninen erip, shep bolǵan joq. 6-klass bolıwına qaramastan gúres sport túrinen eki márte Qaraqalpaqstan chempionı boldı. Azada Medetbaeva paytaxtımızdaǵı 25-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń 9-klass oqıwshısı. Treneri Shıńǵıs Bimbetovtan gúres sport túriniń sırların úyrenip kelmekte. Azada hár jarısqa atlanarda jası 89 jastan asqan Medetbay atanıń aq pátiyasın alıp ketedi. Atasınıń, ata-anasınıń aq pátiyası hám treneriniń miynetleri arqasında Azadanıń arqası jerge tiymestey palwan qızǵa aylandı. Ol ótken jılı noyabr ayında 2005-2006-jılları tuwılǵan jas óspirimler hám qızlar arasında ótkerilgen Qaraqalpaqstan chempionatında 57 kg. salmaqta birinshi orındı iyelegen bolsa, dekabr ayında Xorezm wálayatında ótkerilgen Ózbekstan chempionatında ózi qatarlı qızlar arasında gilemge túsip ekinshi orındı jeńip aldı.Usı jıldıń 25-26-yanvar kúnleri jıl atamasına baylanıslı gúres sport túrinen ótkerilgen Nókis qalası prokuror kubogi jarısında «Eń jaqsı sportshı qız» nominaciyasın aldı. Azada elimizge áyne kirip kelgen kóklem báhár paslın da zor tabıslar menen basladı. 1-mart kúni ózi qatarlı sportshı qızlar arasında ótkerilgen Qaraqalpaqstan chempionatında 1-orındı iyelep, ata-anasın quwanıshqa bóledi. Azadanıń bul tabısı anası Gúlshaxa apa ushın 8-mart—Hayal-qızlar bayramı ushın berilgen eń úlken sawǵa boldı. Bizlerde elimizde usınday chempion qızlar kóbeyip, islegen tınımsız miynetleriniń jemisi olardı joqarı dárejelerge kótere beriwine tileklespiz.
E.Niyetbaeva


text:
Cuma künü, aprel 8-de, Kyivdeki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında qırımlı ukrain siyasiy mabusları Oleg Sentsov, Gennadiy Afanasyev, Aleksandr Kolçenkonıñ azat etilmesini talap ettiler. Aktsiya iştirakçilerinden biri Evelina Ganskayanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, narazılıq aktsiyası cumaertesi künü, aprel 9-da, devam etecek.
«Aprel 9-da prokurorlar mahkemeniñ uzaqtan ceza çekmesi qararından şikâyet ettilermi-yoqmı belli olacaq. Yoq ise, üküm işke tüşürile. Böylece Afanasyev evine yaqın bir yerge avuştırılacaq», – dedi o.
Rusiyede mahküm etilgen ukrainler Qırımda terroristik areketlerniñ teşkil etilmesi boyunca cinaiy işniñ iştirakçileridir. Rejisser Oleg Sentsov ve faal Aleksandr Kolçenko 20 ve 10 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldırıldı.
Gennadiy Afanasyev Rusiyeniñ Sıktıvkar şeerindeki 25 apishanesinde yata. Mart 9-da mahkeme Afanasyevni yaşağan Qırım yarımadasına yaqın bir apishanege avuştırmağa qarar aldı.
«Memorial» uquq qorçalayıcı teşkilâtı Afanasyev, Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Mart 10-da Ukraina Adalet nazirligi Rusiyege Oleg Sentsov, Yuriy Soloşenko, Aleksandr Kolçenko ve Gennadiy Afanasyevniñ Ukrainağa qaytarılmasınen bağlı talapnı yolladı. Ertesi künü Rusiye Adalet nazirligi işbu muracaat 30 kün içinde baqılacağını bildirdi.
Aprel 7-de belli oldı ki, Ukraina Adalet nazirligi Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkonıñ Ukrainağa berilmesinen bağlı talapnı Rusiyege tekrar yolladı.


text:
Mayısnıñ 16-nda Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan qırımtatarı, Bağçasaray sakini Memet Belâlovğa qorantasınen körüşmege kene izin bermedi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebookta haber ete.
«Qadı advokatnıñ şikâyet arizasını red etip, qoranta ile körüşüvge izin bermemek qararını deñiştirmedi», – dep aytıla haberde.
Oturışuvda Memet Belâlov bir buçuq yıl devamında tahqiqat aselet sozulğanını aytıp, qorantasınen körüşmek yasağını «olmaycaq şey» dep adlandırdı.
«O, oña ve «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca diger qabaatlanğanlarğa qarşı cinaiy davanı halqara normalarğa köre qanunsız sayıp, qabaatını inkâr ete», – dep aytıla haberde.
2017 senesi oktâbrniñ 12-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqmescit tükânlarında zencefil fiyatı tüşti, sarımsaq fiyatı ise 15-20% arttı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Aşan» gipermarketinde zencefil tamırınıñ kilosı 2787 rubleden (1 biñ ğrıvnâdan paalı) satıla, «Yabloko» ağ tükânında – bir kilosı 1999 ruble (726 ğrıvnâ). Sebze ve meyva satış noqtalarında zencefil kilosı 900-1200 rubleden (327-436 ğrıvnâ) saytıla. Onıñ fiyatı bir kilo içün 5000 rublege qadar (1800 ğrıvnâ) artqan edi.
Tükânlarda sarımsaq fiyatınıñ artuvı qayd etildi. Onı 300-500 rubleden (100 ğrıvnâdan çoq) satqan olsalar, şimdi bir kilosını 400-500 rubleden (145-181 ğrıvnâ) satalar.
Limon fiyatı bir kilo içün 450-500 rubleden (163-181 ğrıvnâ) 350-400 (100-145) rublege tüşti.
Rusiye kontrolindeki Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rumşinniñ bildirgenine köre, «borşç mahsulatı» fiyatları artmağa devam ete.
Koronavirus tarqalğanına dair malümat peyda olğan soñ, Qırımda zencefil pek paalılaşqan edi, daa soñra Aqmescitte satışta iç qalmadı. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, bir qaç kün içinde onıñ fiyatı 20 qat arttı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Martnıñ 4-nde, Rusiye nezaretinde olğan Ermeni Bazar şeer mahkemesinde qırımtatar halqı milily lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca nevbetteki oturış vaqtında dava materialları baqılğan. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Onıñ malümatına köre, mahkeme Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ davası çerçivesinde keçirilgen evini baqıp çıquv protokolını tetqiq etmege qarar alğan. Advokat Nikolay Polozov isbatlar qabul etilmez, dep tanımağa muracaat etken, çünki olar Cemilevniñ davasına ait degil, amma mahkeme muracaatnı red etken.
Bundan ğayrı mahkemede Mustafa Cemilevniñ oğlunıñ davası boyunca şaat olaraq bergen şaatlığı ilân etilgen. Buñ köre, karabin ve arbiy yedekler 1996 senesi qanuniy olaraq satın alınğan. Teşkerici organlar bu predmetlerniñ saqlap tutuv şaraitini sıq-sıq teşkerip, iç bir bozuv qayd etmegen ediler.
Bu yerde mahkeme oturşnı toqtattı ve teneffüs ilân etti. Nevbetteki mahkeme oturışı martnıñ 5-nde saba saat 9:30 olacaq.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ Ukraina davası qullanıla.
Mustafa Cemilev, işğal etilgen Qırımda oña qarşı açılğan cinaiy davalarda «Rusiye tarafınıñ qabaatlavları saçma olğanını» Avropa insan aqları mahkemesinde isbatlamağa niyetlene, dep bildirdi.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba Letoniya TİN başı Edgars Rinkeviçs ile telefonnen laf etip, Rusiye tarafından Qırım ve Donbasta vaziyetniñ kerginleşmesini muzaker etti.
«Dmıtro Kuleba Letoniya zenaatdaşına Rusiyeniñ turğunsızlaştıruv arekteleri aqqıda aytıp berdi. Bularnıñ arasında Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde ve Qırımda vaziyetniñ kerginleşmesi, ateşni toqtatuv rejimini bozuv, devletimizniñ sıñırları yanında orudsınıñ toplaması, şiddetli Rusiye propagandası», – dep yazıla Ukraina TİN matbuat hızmetiniñ bilidrmesinde.
Letoniya TİN başı Ukrainağa birdemlik ve Letoniya Ukraina toparq bütünligi ve suverenitetini desteklemege devam etkenini bildirdi.
«Edgars Rinkeviçs, Ukraina Rusiye tecavuzına qarşı turıp olması içün halqara destekni arttırmaq maqsadınen Letoniya Ukrainanı yalıñız ekitaraflı seviyede degil, amma AB, NATO ve diger halqara formatlarda da desteklemege devam etecegine inandırdı», – dep yazla bildirmede.
Evel Ukraina Silâlı Quvetleri Baş ştabınıñ yolbaşçısı Ruslan Homçak bildirdi ki, martnıñ başında Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bildirgenine köre, «Rusiyeniñ memleket topraqlarında istegeni kibi ordu avuştırmağa aqqı bar».
Beyaz ev ABD prezidenti Joseph Biden ve Ukraina devlet başı Volodımır Zelenskıy telefondan laf etkenlerini resmiy tasdıqladı ve Amerika devlet başı «Rusiyeniñ Qırım ve Donbastaki devam etken tecavuzı qarşısında Ukrainağa» destegini tasdıqlağanını bildirdi.
Qırım işğali
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi keçirilüvi mayısnıñ 6-na planlaştırılğan Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» oturışuvı lâğu etildi, dep bildirdi. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine bildirdi.
«Mahkeme kâtibinden belli oldı ki, epidemiologik vaziyet sebebinden üç mabüs Rustem Emiruseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevniñ cinaiy davasınen bağlı mayısnıñ 6-na planlaştırılğan oturışuv lâğu etildi. Kelecek oturışuv aqqında haber etilmey», – dep qayd etti advokat.
Gemeci qayd etkenine köre, oturışuv ne vaqıt olacağını bilmey.
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi (Rusiye) yanvarniñ 29-nda Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Rustem Emirüseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevniñ davası temelden baqılıp başlandı.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinovalındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
ATR telekanalınıñ baş muarririniñ muavini Ayder Mujdabayev sentâbr 28 künü «Qırım maydanınıñ» faalleri Herson vilâyetinden «Krımskiy titan» zavodına qadar demiryolnı blok etkeni aqqında bildirdi.
«Herson vilâyeti Çervonıy Çaban köyü rayonında Firtaşnıñ «Krımskiy titan» zavodına qadar olğan demiryol blok etilgen. Yolda eki büyük beton bloku ve tanklarğa qarşı yapı qoyulğan», – yazdı o Facebookta.
Evel bildirilgeni kibi, «Vadim» stantsiyası tarafından (Herson vilâyeti, Çervonıy Çaban köyü) demiryol boyunca «Krımskiy titan» zavodına malzemeler ketirile edi. İşbu yol boyunca areket blok etilgen. Zavodnıñ şahsiy yaqlaşma yolu ve vagonlarnıñ berilmesi ve memuriy sıñırdan keçirilmesi içün şahsiy treni bar. Endi ise tren işbu yol boyunca keçip olamay.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Qırımlılar ukrain kütleviy haber vastalarınıñ haberlerini paylaşqanları içün Rusiye Devlet duması qabul etken yañlış malümat yasağı qanunına köre ceza ala bile.
Qırım aq qorçalayıcı gruppası bildirgenine köre, ukrain matbuatında derc etilgen Qırım haberleriniñ ekseriyetini Rusiye akimiyeti «şübheli malümat» dep adlandıra.
Aq qorçalayıcılarnıñ qayd etkenine köre, esas Ukrainada Qırım aqqında çıqqan bir çoq haber «vatandaşlarnıñ ayatı ve (ya da) sağlığı, cemaat nizamı ve (ya da) cemaat telükesizligi, yaşav, naqliyat ya da içtimaiy infrastruktura obyektleriniñ işini toqtatacaq ya da diger ağır aqibetlerge ketirecek doğru malümat olaraq tarqatılğan şübheli malümat» dep tanılması mümkün.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, bunıñ kibi maqalelerni paylaşqan Qırım sakinleri 30 biñden 100 biñ rublege qadar para cezasını ala bile; memurlar 60 biñden 200 biñ rublege qadar; şirketler ise – 200 biñden 500 biñ rublege qadar». «Memuriy bozuv nesnesi» ise musadere etilecek.
Haber etilgeni kibi, qanun qapalı gruppalardaki paylaşuvlar içün taqip etmege imkân bere.
Aq qorçalayıcılar, Rusiyeniñ yañlış malümat qanunında «doğru malümat olaraq tarqatılğan cemaat içün müim olğan şübheli malümat» nege köre qayd etilecek aytılmay, dep qoşa.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, Rusiyeniñ yañı qanunı er keske fikrini serbest şekilde bildirmege imkân bergen İnsan aqları Avropa konventsiyasınıñ 10-uncı maddesini boza. Bu aq devlet akimiyeti ya da devlet sıñırlarına baqmadan, öz fikrinde olmağa ve malümatnı ve ğayelerni alıp paylaşmağa imkân bere. Maddedeki sıñırlar devlette mustaqil adil mahkeme olsa ve tahqiqat mustaqil olsa qullanıla bile. Bundan ğayrı, Rusiyeniñ yañı qanunına köre qırımlılar Rusiye akimiyet organları, Rusiye timsallerine sayğısızlıq köstergeni içün ceza ala bile.
Martnıñ 7-nde Rusiye Devlet duması akimiyet organları, devlet timsalleri ve cemaatqa qarşı sayğısız ifadeler qullanuvı ve «yañlış» malümat paylaşuvı aqqında qanun leyhalarını soñki, üçünci oquvda qabul etti.


text:
İyün 7-de İstanbul merkezinde yüz bergen patlav neticesinde 11 insan elâk oldı, 36 kişi yaralandı, dep bildire Türkiye ükümeti. İstanbul şeer yolbaşçısı Vasip Şahinniñ malümatına köre, elâk olğanlarnıñ arasında yedi politsiya hadimi oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına binaen, bombalı avtomobil onıñ yanında politsiya hadimlerini taşığan avtobus keçken vaqıtta uzaqtan patlatıldı.
Bildirilgenine köre, patlav çoq adam olğan vaqıtta şeer merkezinde, İstanbul universiteti ve tarihiy kvartal yanında yüz berdi, o yerde çoq tarihiy obyektler yerleşe.
Patlav yüz bergen yerni köstergen fotoresimde zararlanğan avtobus ve binalarnı körmek mümkün.
Bundan da ğayrı, patlavdan soñ rayonda ateş açılması eşitilgeni bildirile. İç kimse bu vaqia boyunca mesüliyetni boynuna almadı.
Soñki vaqıtta Türkiyede ucumlarnı kürd silâlı taqımları, «İslâm devleti» taqımınıñ ekstremistleri ve «Kürdistan iş firqası» silâlı taqımları yapa.


text:
Bir yıl evelsi – 2018 senesi mayısnıñ 21-nde – Qırımda «Qırım birdemliginiñ» koordinatorı, aq qorçalayıcı Server Mustafayev ve faal Edem Smailov tutıp alınğan ediler. O künü Rusiye quvetçileri erkeklerniñ evlerini tintken edi. Olarnı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı («terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv») ve 30 maddesiniñ 1-inci qısmı ve 278 maddesi («akimiyetni zornen zapt etüv azırlığı») istinaden qabaatlaylar.
Mustafayevler eviniñ ayatında tumba tura. Üstünde – Server Mustafayevniñ eki fotoresimi, tutquçına ise «I love you» yazısı ile yürek şeklinde qırmızı ava kürresi asılğan. Bu sevgi duyğusı Serverniñ tuvğanları – babası Rustem ve anası Venera, ömür arqadaşı Mayye ve balaları – onıñ aqqında aytqan er sözünde bardır. Bir buçuq yaşını toldurğan küçük Naciye bile «baba» dep aytqanda onı ayrı bir samimiyetnen telâffuz ete.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Server Mustafayevni 2018 senesi mayısnıñ 22-nde apiske aldı. Oña qarşı qabaat Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» qoşuldı. Soñki yılnıñ büyük qısmını Server Aqmescit SİZOsında keçirdi, faqat bir ay psihiatrik hastahanede qaldı. Bu davanen başından berli oğraşqan advokat Sergey Legostovnıñ qayd etkenine köre, Mustafayev psihiatrik hastahanege qapatılmasını «cezalandırıcı psihiatriya» dep adlandırdı.
«Server psihiatrik hastahanege qapatılmasını aqlarınıñ bozulması, bu hastahanede bulunmasını insan itibarınıñ bozulması dep adlandıra. Daa evel cezalandırıcı psihiatriya Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginde qullanıldı, dep ayta, bunıñnen qıyaslay. Menden bunı yetkizmemni istedi», – dedi o vaqıt Legostov.
Mustafayev psihiatrik hastahanege tibbiy teşkerüvge 2018 senesi dekabrniñ 13-nde avuştırılğan edi, yañı yılnı da anda qarşıladı ve hastahanede kündeligini yazıp başladı. Bu aqta advokatı Lilâ Gemeci tarif ete: «Server hastahanede olğan er şeyni er kün yazıp qayd etken edi: rejim, kün tertibi, tutuv şaraitleri, berilgen aşlarnı. Qorqutqan şeylerni tarif etken edi, meselâ, aftada bir kere tibbiy müessisege qadın kelip, er kes içün bir maqas teklif etken edi. İnsannıñ mmmunitet qıtlığı virusı ve diger telükeli hastalığı olğan insanlar olarnı alıp, tırnaqlarını kesken edi», – dep tarif ete Gemeci.
Bunıñ kibi kündelikler yahşı bir örnek olur, olğan esnaslarnıñ içi kösterilecekLilâ Gemeci
Onıñ aytqanına köre, Mustafayev SİZOğa qaytarılğan soñ kündeligini yazmağa devam etti ve yaşağan er şeyni tafsilâtlıca tarif etti. «Bizler öz tarafımızdan bu kündelik derc etilmesini ister edik. Adiy insan körmegen bütün şeyler anda yazıla. Müvekkillerimizniñ vaziyetini – aqlarınıñ bozuluvı ya da insan itibarınıñ aşalavını – aytqanda ne içün böyle tüşüngenimizni er kes añlamay. Bunıñ kibi kündelikler yahşı bir örnek olur, olğan esnaslarnıñ içi kösterilecek. Oqup insan uzun bir müddet devamında esas şeylerni alıp olamağanını añlaysıñ. SİZOda olıp, o, pişken yımırta bile aşap olamay», – dedi Gemeci.
Öz ekspertler ve öz şaatlar
Server Mustafayev ve Edem Smailov 2016 senesi dekabrniñ 6-nda Bağçasaray camisinde cuma toplaşuvlarından birinde bulunğan ediler. O künü camide 70 insan bar edi. Toplaşuvda ses qayd etildi, o, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» sekiz mabüsi – Timur İbragimov, Memet Belâlov, Server Zekeryayev, Seyran Saliyev, Marlen (Suleyman) Asanov, Ernest Ametov, Edem Smailov ve Server Mustafayevniñ – qabaatını isbatlağan esas delil oldı. Davanıñ üç gizli şaatı da bar.
Akmulla Başqır devlet pedagogika universitetiniñ (Rusiye) üç hadimi – Yelena Hazimulina, Timur Urazmetov ve Yuliya Fomina – umumiy lingvistik-dinşınas ekspertizasını keçirdi. Bu hadimler Rusiyeniñ Rostov-na-Donu mahkemelerinde muntazam sürette ekspert ola, olarnıñ qararları Qırımdaki aman-aman bütün «Hizb ut-Tahrir davalarında» bar.
Advokat Lilâ Gemeciniñ fikirince, «ekspertiza iç bir tenqitke dayanamay». Onıñ aytqanına köre, ekspertlerniñ qararında toplaşuv gizli edi, dep yazıla, amma cuma künü cami er kes içün açıq edi. «Serverniñ davası tek onıñ bir tefsirine esaslana. Toplaşuv devamında o, tek bir ibare ayttı. Bu ekspertiza nasıl yapılğanını añlamaq içün ekspert hulâsasınıñ 25-inci saifesine baqmaq kerek. Anda bulunğanlarnıñ bir cümlesi bar, şöyle ayta: «Birisi bir şey qoşacaq olsa». Ekspertizada «qoşacaq» yerine «uracaq» sözü bar, ve küç qullanuv çağıruvları qayd etile. Ekspertlerniñ hulâsasında qırımtatarlarda iç qullanılmağan sözler de bar», – dep ayta Lilâ Gemeci.
Advokatnıñ bildirgenine köre, tahqiqat tedbirlerinden birinde Seydamet Mustafayevniñ davasında da olğan şaat iştirak ete: «Buña esaslanıp, imaye tarafı olaraq (Rusiye – QA) mahsus hızmetler hadimleriniñ tek öz ekspertleri degil de, öz şaatları da bar, dep hulâsa çıqara bilemiz».
«Balalarğa babasını qaytarırlar, dep ümüt etemiz»
Serverniñ anası Venera Mustafayeva oğlu tutulğanından on bir ay keçken soñ tahqiqat izolâtorında ilk ve yekâne körüşüvleri oldı, dep ayta. Venera Mustafayeva eki torunını alıp ketti, olar sekiz buçuq saat nevbetini bekler turğanlar: «Saba saat yedi buçuqta keldik ve aqşam saat dörtte bizni kirsetkenler. Qapu açıla, anda Server otura. Boldurğanımıznı birden unuttıq. Er vaqıt kibi, külümsirgen, açıq yüzlü, er şeynen meraqlanğan biri. Şimdilik sağlığı yerinde. Bu bir buçuq saat uçıp ketti».
Bizler balalarğa babalarını, ana-babağa ise oğullarını qaytarırlar, dep ümüt etemizVenera Mustafayeva
Bir yıl evelsi apiske alınğan oğulnıñ anası Mustafayeva Server olmağanını er kün is etkenini ayta: «Bizge er vaqıt yardım ete, qasevetlensek, tınçlandıra, er angi bir vaziyette ne yapılacağını bile edi. Ve bizler, elbette, balalarğa babalarını, ana-babağa ise oğullarını qaytarırlar, dep ümüt etemiz. Bizge tek Server kerek».
Server Mustafayev apiste olğanda küçük qızı Naciye yürip başladı. Serverniñ qartbabası keçindi. Server Mustafayev küçük qızınıñ ilk adımlarını körip olamadı, qartbabasınıñ cenazesine de baralmadı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi azaları fevqulade vaziyetlerde qararlarnı aluv vekâletini Meclis reisine ve mahsus Şurağa teslim etti. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyası reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi azalarına ve milliy öz-özüni idare etüv organlarınıñ bütün azalarına qarşı kelecekte repressiyalar yapılağacını tahmin etip, fevqulade vaziyetlerde qararlarnı aluv vekâleti Meclis reisine ve mahsus Şurağa teslim etildi», – dep aytıla beyanatta.
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ sözlerine binaen, mahsus Şura 8 adamdan ibaret olacaq, onıñ azaları «Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından basım zonasından tış» bulunıp, halqnıñ menfaatlarını temsil etecek.
Zair Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, böyle tedbirler, qırımtatar halqınıñ yuqarı temsilci-icra organı yerine «Qırımda nasıldır sanki milliy birleşmelerni» qoymaq ıntıluvlar muvafaqiyetli olmasın dep, yapıla.
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Türkiye zenaatdaşı Şeref Malkoç ile körüşüv vaqtında oña Rusiye apsinde tutulğan qırımtatarlarnıñ cedvelini berdi. O, "ukrain siyasiy mabüsleriniñ Vatanına qaytması içün mümkün olğan bütün vastalarnen yardım etmege" rica etti.
Bunıñ aqqında Denisovanıñ içtimaiy ağlarda yayınlanğan beyanatında yazıla.
Ombudsman Türkiye prezidentiniñ Qırımnıñ ilhaqı ile bağlı deñişmez destegi ve tevqif etilgen qırımtatar faallerniñ azat etilmesine yardım ve Rusiyege tazyıq içün minnetdarlıq bildirdi.
«Öz nevbetinde Şeref Malkoç Ukraina vatandaşlarınıñ ve topraqlarınıñ keri qaytarılması oğrunda küreşte işbirlikni ve yardımnı quvetleştiricegine söz berdi», – dep yazıla bildirmede.
Şeref Malkoç Ukrayna vətəndaşlarının və ərazilərinin geri qaytarılması uğrunda mübarizədə əməkdaşlığı və yardımı gücləndirəcəyini vəd etdi.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, işğ etilgen Qırımda ve Rusiyede 127 ukrain siyasiy mabüsi tutula.
Qırımlı siyasiy mabüslerniñ azat etilüv meselesi tamamınen toqtatılğan. Putin ile vastasız aytışuvlar kerek –Zelenskıy.
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov Qırımda «kesen-kes» siyasiy mabüsler yoq, dep bildirdi.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba sentâbrniñ 6-nda Ukrainanı ziyaret etken Amerika kongressmenlerine Qırımda keçirilgen yañı tintüv ve tutuvlar aqqında tarif etip, olarnı yarımadada basqılarnı toqtatmaq maqsadınen Kremlge qarşı basqı quvetleştirüvde yardım etmelerine çağırdı.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresine şaat olaraq sorğuğa çekeler, dep haber ete QHA.
Çiygoznıñ aytqanına köre, taqiqatçı ile körüşüv dekabr 10 künü saat 15-ke belgilengen. Subetniñ ilk mevzusı – mayıs 3-te keçirilgen narazılıq aktsiyası.
«Maña telefon etip, mayıs 3 işi boyunca Taqiqat komitetine davet ettiler. Men mıtlaqa kelecegimni ayttım. Ve biz taqiqatçınen çarşenbe künü saat üçte körüşmege keliştik», – dedi Çiygoz.
Onıñ qayd etkenine köre, soñki vaqıtları olğan apis ve para cezalarınıñ qanunğa köre belgilenmemesini köz ögüne alsaq, «bunıñ kibi tedbirlerniñ qanunğa köre yapılacağına» ümüt etmemek kerek.
«Ne bekleyim? Semetdeşlerimizge qanunsız alda para cezaları belgilene, «sımarışqa köre» apiske alalar, elbet de, bunıñ kibi tedbirler keçirilmesinde er şey qanunğa köre yapılacağına ümüt etmemek kerek. Onıñ içün Taqiqat komitetine özüm baracam, Allah bile ne olacaq», – dep ayttı Çiygoz.
Mayıs 3-te Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bundan sebep qırımtatarlar Ermeni Bazardaki «sıñırda» narazılıq aktsiyasını keçirdiler.
Soñra Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovnı «ekstremistik faaliyeti aqqında tenbiyelep, buña riayet etilmese, Meclis yoq etilecek ve onıñ faaliyeti yasaq etilecek», dep bildirdi. Bundan soñra narazılıq aktsiyasınıñ iştirakçilerine nisbeten mahkemeler ötkerildi, ve para cezası belgilendi.
Küzde yarımadada mayıs 3 işi boyunca yañı bir sıra yaqalavlar oldı. Uquq qorçalayıcılar ve Meclis bunı siyasiy sımarış dep adlaylar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ davası boyunca mahkeme oturışında Ümerov Eyvaz Asanoviç – 77 zarar körgen ve 48 qabaat tarafınıñ şaatından birincisi – Çiygozğa qarşı malümat berdi. Bunı noyabr 22-de advokat Nikolay Polozov Twitterde bildirdi.
«Qabaat tarafınıñ üçünci şaatı – Ümerov Eyvaz Asanoviç. Onıñ bergen malümatına köre, Çiygoz qırımtatarlarğa «bas», dep emir etken edi», – dep yazdı Polozov.
Polozov bildirdi ki, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ davası boyunca mahkeme oturışında «Donbasstaki cenk areketleriniñ iştirakçisi» sorğuğa çekildi.
Advokatnıñ malümatına köre, sorğu vaqtında belli oldı ki, şaat «Minasân Qırımnıñ yalı boyundaki «halq göñüllileriniñ» yolbaşçısı edi ve Donbasstaki uruşlarda iştirak etti».
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Tesladan 137 million dollar "qayırdı"
Qara tänle xezmätkär İlon Masknıñ şirkäten rasaçılıqta ğayepläde
İlon Masknıñ şirkäte Tesla rasaçılıqqa duçar bulğan êlekkege xezmätkärenä 137 million dollar kompensaśiya tüläyäçäk. Anda lift operatorı bularaq êşlägän afroamerikalı Ouên Diaz 4 yıl êlek Kaliforniyadağı mäxkämägä möräcäğat’ itä. “Miña doşmança qarawçılar arasında êşlädem. Rasaçılıqqa duçar buldım,”-di ul.
Ouên Diaz mäxkämädä xezmättäşläreneñ üzenä häm şirkättäge başqa q...
-
19.10.2021
-
19.10.2021
-
19.10.2021
-
-
19.10.2021

seg_langs: uzn_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
EYCE, Berrin
-
Sayı 11 (1997): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
TÜRKİYE'DE YAŞLILAR VE KURUM BAKIMI
Öz PDF
-
Sayı 13 (1999): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
SOSYAL TABAKALAŞMA TİPOLOJİSİNDE WEBERİYAN MODEL
Öz PDF
-
Sayı 14 (2002): Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi / Selçuk University Faculty of Science and Letters Journal of Letters - Makaleler / Articles
DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE TÜRKİYE'DE BOŞANMA
Öz PDF


text:
Mayıs 11-de dünyanıñ bir çoq memleketinde faaller ukrain uçucısı, Yuqarı Rada deputatı Nadejda Savçenkonıñ doğğan künü munasebeti ile tedbirlerni teşkil etecekler. Nadejdanıñ 34-ünci doğğan künü onıñ azatlıqtan marum qalğanınıñ 329-ıncı künü olacaq. Bunı Radio Svoboda yaza.
#FreeSavchenko aktsiyasınıñ iştirakçileri Kiyevniñ merkezinde em Savçenko, em de Rusiyede ukrain siyasiy mabuslarını azat etmege talap etecekler.
«Mayıs 11-de saat 12:00 Maydanda Kiy, Şçek ve Horiv abidesi yanında beyaz balonlarnen toplaşamız. Balonlarda markernen #FreeSavchenko ve Rusiyede ukrain mabuslarına nisbeten diger talaplarını yazarmız», – dep bildireler aktsiyanıñ teşkilâtçıları Facebook saifesinde.
Olarnıñ aytqanına köre, bunıñ kibi çağıruvlar çetel ukrainler arasında da tarqaldı.
Nadejda Savçenkonıñ adliyecisi Mark Feygin bunıñ kibi aktsiya Moskvada da keçirilecegine ümüt ete.
Rusiyede Savçenkonı Ukraina şarqında Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası olğanında ve sıñırnı qanunsız keçüvde qabaatlaylar. O, bütün qabaatlarnı red ete.


text:
TÜRK TARİH KURUMU
Ord. Prof. Enver Ziya Karal
Osmanlı Tarihi (VII Cilt)
Dil: Türkçe
>> Kitabı indir <<
Bilgi:
Çevrimiçi oku:888
Kitabı indir:1006
Fiyat e-kitabı:
Osmanlı Tarihi (VII Cilt).kitap { e-kitap} – TL(0.00 lirası)
Osmanlı Tarihi (VII Cilt).sesli kitap – TL(0.00 lirası)
Osmanlı Tarihi (VII Cilt).pdf
Osmanlı Tarihi (VII Cilt).epub
TAGS:
okumak internet üzerinden PDF Osmanlı Tarihi (VII Cilt) Docx epub;
PDF Indir Türk Osmanlı Tarihi (VII Cilt) dvd kindle;
PDF Indir Osmanlı Tarihi (VII Cilt) Epub torrent Txt;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) epub ücretsiz türkçe;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) download ücretsiz pdf;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) torrent;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) pdf türkçe;
bedava Osmanlı Tarihi (VII Cilt) indirin;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) online okuyun;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) free download;
Osmanlı Tarihi (VII Cilt) kitabı nerede?;


text:
Maruzada böyle aytıla: «Ukraina grajdanlıqnıñ saqlanıp qalması ve neticede Rusiye Federatsiyasınıñ grajdanı tanılmaması aqqında arizalarnıñ qabul olunuvı 2014 senesi aprel 1-den başlandı. Aqmescitte Rusiye Federatsiya grajdanlığından red etüv arizalarnı tek bir punkta qabul ete edile. Bütün Qırımda ise tek 3 bölük bar edi (Aqmescit, Qarasuvbazar, Bağçasaray). Al-azırda 8 bölük çalışa (Yalta, Kezlev, Saq, Kefe, Canköy, Aqmescit, Aqyar, Bağçasaray), amma bu da yeterli degil. Neticede vatandaşlarda belgilengen müddette arizanı bermege imkânları yoq oldı. Vatandaşlarnıñ çoqusı Rusiyeniñ «grajdnları olmağan» insanlarnıñ vaziyeti aqqında aqiqiy malümatnı bilmegeni içün de 2014 senesi aprel18-ye qadar kendi içün müim qararnı alıp olamadı».
Bunıñnen beraber maruzada: «Qırım sakinlerine Ukraina grajdanlıqnıñ saqlanması aqqında qararnı iç olmağanda 2014 senesi dekabr 31-ne qadar almaq imkâniyetni bermege. Ukrainanıñ diger vilâyetlerinde yaşağan soy-soplar ile munasebetler coyulmaması içün Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşı olmağa istemegen Qırım sakinlerine nisbeten mahsus bir qanuniy aktlarnı qabul etmemek», – degen tevsiyeler bardır.


text:
İşğal etilgen Qırımda mektep ve diger umumtasil müessiselerde yañı tintüvlerni keçirecekler. Qırım tasil «nazirliginde» şunı qayd eteler ki, yarımadanıñ şeer ve rayonlarında yerli tasil idarelerine ekstremist edebiyatnıñ ve yasaqlanğan malümatnıñ saqlanuvı boyunca teşkerüvlerni keçirecek olalar.
«Gromadske radio» bergen malümatına köre, bu cedvelge 2442 noqta kirsetildi, olarnıñ arasında kitap, maqale, risaleler ve atta bir qaç yırnıñ metinleri bar.
«İşbu teşkerüvni mekteplerde uquq qorçalayıcı organlarnıñ hadimleri tasil idaresiniñ mütehassısları ile keçirecek. Yasaqlanğan edebiyat tapılğan olsa, onı yoq etecekler», – denile beyanatta.
Tasil «nazirlikniñ» mektübi yerli idare organlarına endi yollanıldı.


text:
«Ukrainskiy dom» Qırım emek ve medeniy işbirlik merkezi» cemaat teşkilâtınıñ başı Andrey Şçekun işğal etilgen Qırımda ukrain tilinde tasil yasaq etilgenini bildire, şu cümleden böyle imkândan yuqarı sınıf talebeleri marum qalğan.
Bu aqta o Kiyevde iyül 8 künü «Ukrainada 2014-2015 seneleri ukrain tiliniñ vaziyeti» serlevalı esabatnıñ taqdimi vaqtında ayttı, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bunı Qırımda lingvotsid olaraq adlayım. Bağçasarayda ukrain tilli sınıf bar edi, işğalden soñ onı böldiler, balalarnı bile beraber qaldırmadılar, rus tilli sınıfta olsa da. Yani ukrain tilli ana-baba ve talebeler arasında bağ olmasın dep, balalarnı farqlı sınıflarğa avuştırdılar», – dey o.
Şçekun aytaqanı kibi, Qırımda 400 ukrain tilli sınıftan şimdi 50 çalışa, yekâne ukrain gimnaziyası al-azırda «ruslaştırılğan».
«Tek bir muvazi qaldı, 1-9 sınıfları, Rusiye qanuniyetine köre, yuqarı sınıflarda ukrain tili, ya da başqa bir tilde oqumağa yasaqtır»«, – dey Şçekun.
Mında taqdim etilgen malümatqa köre, Qırımda ukrain tili fakulteti de qapatıldı, o endi Qırım Federal universitetiniñ slav filologiya ve jurnalistika fakultetinde kafedra oldı.
Cemaatçılar deyler ki, Qırımda ukrain tilini ya fakultativ şeklinde, ya aftada bir kere ögrenmege mümkün.
Bunıñ ile faaller mecburen köçip kelgenler muracaat ete bilgen ukrain tiliniñ bedava ögrenilmesi boyunca leyhanı taqdim ettiler: movaua.org.ua.


text:
Qırım devlet şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov aytqanı kibi, «elektrik ağı – Qırımnı Ukraina ile bağlağan soñ yipçiktir».
«Ukrain suvu ve ukrain mahsulatı olmadan yaşamağa ögrengenimiz kibi, ukrain elektrik ağı olmasa da, yaşap olurmız – şübesiz. Ukraina – good bye!» – yazdı o Facebookta.
«Küreşmege azırmız ve eminmiz, Rusiye bizni taşlamaz, er vaqıt yardımğa keler. Bundan yeñilmez olamız, er angi duşman areketine azırmız. Tınç ve er zaman azır olacaqmız», – denile Konstantinovnıñ beyanatında.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi. Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini tamirlemege başlağanlar.


text:
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında muracaatnıñ mahkemege berilmesi aqqında bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesine Rusiye Federatsiyasında resmiyleştirilmegen qırımtatar milliy meclisi faaliyetiniñ, «Ekstremist faaliyetine qarşılıq aqqında» federal qanunına köre, yasaq etilmesi aqqında arizanı imzaladım. Bunıñ ile resmiyleştirilmegen meclis reisiniñ muavini Nariman Celâlovğa işbu teşkilâtnıñ faaliyeti yasaq etilmesi aqqında davanıñ kopiyasını berdim», – yazdı o Facebookta.
Poklonskaya işbu qararnı añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca qabaatlanğan «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı, vatandaş jurnalisti Server Mustafayevniñ SİZOda bulunuv müddetiniñ uzatılmasını qanunğa uyğun dep tanıdı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Advokat Lilâ Gemeciniñ aytqanına köre, oturışuv qapalı şekilde keçirildi, «bir çoq bozuv oldı».
Gemeciniñ qayd etkenine köre, mahkeme imayeniñ Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ aprelniñ 5-nde çıqarğan qararına qarşı temyiz arizasını baqtı, aynı vaqıtta, fevralniñ 6-nda nezaret altında tutuv müddetini uzatmaq qararına Yuqarı mahkeme qulaq asmayıp, onı alâ daa baqmadı.
Advokatnıñ bildirgenine köre, mahkeme esnas iştirakçileriniñ telükesizligini temin etmek içün onı qapalı yaptı. Gemeci esnasnı qapatmayıp, telükesizlikni başqa bir usulnen temin etmege rica etti.
«Qadılar bunıñ içün salonğa qaç vekil kirsetilecegini soradı – 10 ya da 100 insan? Ve kimniñ menfaatları içün muracaat bergenime qarar almağa ayttılar, çünki ne mahkeme, ne de prokuror içün bir telüke yoq. Bizler bu mahkemeniñ aytqanları ve özümiz de bu qararnı añlamağa tırışamız, dep ayttıq, muracaatnı ise mahkemenıñ açıq olmasını temin etmek içün müvekkilimniñ menfaatları içün berem», – dep añlattı imayeci.
Gemeciniñ qayd etkenine köre, bu oturışuvda mahkeme qararı ğayet müim ola, çünki imayeniñ Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» qapalı mahkeme oturışuvları ile küreş buña bağlı.
«Dialogımız oturışuv protokolına kirsetilse, bugün niayet mahkemeniñ izaatını alacaqmız, mahkeme esnasınıñ iştirakçileri içün bir telüke yoq, mahkeme bu ibareni esnasnı qapatmaq içün qullana. İnsanlar mahkeme esnasınıñ ketişatını taqip etip olamasın ve qabaatlanğanlarğa qoltutmasın dep», – dedi advokat.
Gemeci bütün muracaatlarda mahkemede qabaatlayıcı tarafqa qoltuttı, dep bildirdi. Prokurornıñ iç bir delili yoq edi, imayeniñ «birinci instantsiya mahkemesiniñ açıq oluv printsipi, qanunnıñ yañlış izaatlanması, tahqiqatnıñ sebepsiz muracaatı» delillerine qulaq asmadı.
Server Mustafayev 2019 senesi iyünniñ 9-na qadar SİZOda qalacaq.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Cumaertesi künü, iyülniñ 18-nde, Qırımda 30 derecege yaqın sıcaq olması beklenile, Qırımda yağmurlar yağacaq. Bu aqta yerli Gidromettsentr matbuat hızmeti bildire.
Aqmescitte ara-sıra bulutlı ava olacaq. Yağanaqlar çoq yağmaycaq. Şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 7-12 metr olacaq, kündüz bazı yerlerde saniyede 15 metr olacaq. Ava arareti gece 16…18°; kündüz 28…30° olacaq.
Aqyarda az bulutlı ava olacaq. şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 5-10 metr olacaq. Gece ava arareti 16…18°; kündüz 26…28°.
Qırımnıñ yalı boyunda az bulutlı ava olacaq. Yağanaqlar yağmaycaq. Şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 7-12 metr olacaq. Gece ava arareti 21…23°; kündüz 27…29°.
Keriçte de ara-sıra bulutlı ava olacaq. Saba ve kündüz biraz yağmur yağacaq. Şimaliy, şimaliy-şarqiy yel süratı 6-11 metr, kündüz bazı yerlerde saniyede 14 metr olacaq. Ava arareti gece 19…21°; kündüz 26…28° olacaq.


text:
Oktâbrniñ 17-nde kütleviy öldürüv olğan Keriç politehnik kolleciniñ talebe ve ocaları binağa mayın qoyma telükesi sebebinden tahliye etile.
Yerli kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, al-azırda kollec binasına qurtarıcılar ve Rusiye politsiyası keldi.
Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmeti ve Qırımdaki Rusiye iç işler nazirliginiñ idareleri resmiy saytlarında Keriç aqqında bir malümat yoq.
«Tışarıda bala ve ocalar tura. Bir çoqu evge ketti. Patlav olğan korpus yanında politsiya, Yol areketi devlet inspektsiyası ve Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ hadimleri çalışa. İlk yardım maşinaları yoq», – dep bildire «Kerç FM» saytı.
Matbuat vastası adise yerinden fotoresimlerni derc ete ve politehnik kollecinde telâş aqqında haberlerni paylaşa.
«Kerç moy gorod» haber saytı yazğanına köre, talebelerniñ aytqanına köre, kollec binasında «telâş dögmesi çalıştı». Voykov, 5 adresindeki korpustan talebelerni çıqarıp, evge kete bileler, dep haber etildi.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Rusiye işğal etken Qırım akimiyeti bildirnenine köre, Keriç politehnik kollecinde yaralanğan er keske ivaz berildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/01-1
Stepan Andrey ulı Bandera (ukrainça CTeпaH AHдpiйoBич БaHдepa, 1909-1959) - Ukraina säyäsi eşleklese, ukrain millätçelegeneñ nigezläwçese häm ideologı, faşist Almaniä belän xezmättäşlek itüçe, suğış cinäyätçese, anıñ citäkçelegendä 5 million Könbatış Ukrainada torğan watandaşlar üterelgän Könbatış Ukrainada (Galitsiä) ukrain milli xäräkäteneñ citäkçeläreneñ berse, Ukrainanın bäysezlege öçen sovet häm bäysez Ukrain däwlätenen bar başqa doşmannarına qarşı köräşkän Ukrain millätçeläre oyışmasınıñ (OpraHiзaцiя ykpaïHcbkиx HaцioHaлicTiB (OyH)) başlığı. Ukrainnarnı vengrlaştıru, poläkläşterü häm ruslaştıruğa, şulay uq kommunist ideologiäsenä qarşı köräşkän, küp qarşılıq tudırğan şäxes.
Avstro-Vengriä imperiäsenä kergän Galitsiä häm Lodomeriä patşalığın Kaluş rayonındağı Uxrınıv Strın (Uxrynyv Stryn ) isemle awılda (bügenge könge Ukraina) tua. Ätise Andriy Bandera, cirle ukrain grek-katolik çirkäwenen ber ruxanie, änise Miroslava şul uq awılındağı başqa ruxaninen qızı. Stepan balaçağın Uxrıniv Starıi awılında ätiläre-babaları yortında ütkärä. 1922 yılnın yazında änise ülä. 1927 yılda mäktäpne betergäç Çexoslovakiäneñ Podebradı şähärendäge Ukrain iqtisad häm texnologiä kölliätenä kerä, tik Poläk xökümäte ana ildän çığu öçen kiräkle käğäzlärne birmi. 1928 yılda Ukrain milläte şäxeslärenä açıq bulğan çikle uqu programmalar isemlegennän saylap, Bandera Lviv politexnik institutınıñ agronomiä programmasın buyınça uqırğa kerä.
Mäktäp häm yuğarı uqu yortında törle millätçe törkemnärdä aktiv qatnaşa. Polşa xökümätlärenen ukrainnarnı poläklaştıruğa, iqtisadi yaqtan poläk monopolialarğa qarşı köräşe däwamında terroristlıq aktların qullanuları öçen 1934 yılda qulğa alına. 1936-1939 yılda Polşa törmälärendä utıra. Stepan Bandera 1941 yılnın 30 iyün Lviv şähärendä yasalğan Bäysez Ukrain däwlätenen iğlan itelüe öçen cawaplı. Proklamatsiädän çigenergä telämägän Bandera 1941 yılnın 6 iyüldä qulğa alına häm 1944 yılnın sentäber ayına qädär Zaksenhauzen kontslagerendä utıra. 1959 yılda KGB agentı Bogdan Staşinskiy tarafınnan üterelä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Moskvanıñ nezareti astında olğan Aqyarnıñ Lenino rayon mahkemesi Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtında iştirak etüv ile qabaatlanğan Rustem Tairovnıñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bunı Qırım.Aqiqatqa "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi bildirdi.
Böylece, advokat Siyar Paniçniñ añlatqanına köre, mudafaa tarafı sıñırlama tedbiriniñ ev apsine deñiştirilmesini istegen. Amma mahkeme tahqiqatçınıñ arizasını qanaatlendirip tevqif müddetini 2021 senesi yanvarnıñ 11-nece uzattı.
Rustemniñ qızı Sevdiye Tairovanıñ aytıp bergenine köre, babası tişler ağırğanına aytına, amma ekimge kösterilmesi aqqında arizası eki aftadan berli baqılmay.
Hatırlatamız, avgustnıñ 17-nde Rusiye quvetçileri Qırımda birden beş qırımtatarınıñ evini tintti. Soñra faaller Rustem Murasov ve Rustem Tairov, Aqyarnıñ Balıqlava rayonında Cebbar Bekirov, Bağçasaray rayonında Zaur Abdullayev, Aqmescit rayonında Raif Fevziyev tutuldı.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Aleksey Ladinniñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, tutulğan qırımtatarlar «terror teşkilâtını qurğanından ve iştirak etkeninde» şübhelene.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova avgustnıñ 17-nde tintüvlerden soñ tutulğan qırımtatarlarğa çıqarılğan qararnı «qanunsız» dep saya.
Sekiz aq qorçalayıcı teşkilât Rusiyeden avgustnıñ 17-nde tutulğan qırımtatarlarnı azat etmesini talap etti.
Advokat Edem Semedlâyev avgustnıñ 17-nde Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyünde yerli imam Raif Fevziyevniñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi. Advokat tintüvge kirsetilmedi. İmam 205.5 maddege istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – QA) qabaatlana.
Faaller Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Eski Şüli (Ternovka) köyünde Cebbar Bekirov, Bağçasaray rayonınıñ Zalanköy (Holmovka) köyünde Zaur Abdullayev, Aqyarnıñ Nahimov rayonındaki Belbek (Fruktovoye) köyünde Rustem Murasov, Aqyarnıñ Nahimov rayonındaki Povorotnoye köyünde Rustem Tairovnıñ evinde keçirilgen tintüvler aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası yañı tintüvler ve qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerni ve qırımtatarlarnıñ tutuluvını «adden aşır bir insan aqları bozuluvı» dep adlandırdı, Ukraina Tış işler nazirligi ise Rusiyege qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova dünyanı qırımtatarlarnıñ Rusiye tarafından taqip etilüvine cevap bermesine çağırdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım.Aqiqatqa belli olğanı kibi, Qırım sakinleri Rusiye rublelerni grivnalarğa bozıp, aqça qazanalar.
Böyle imkân «Qırım akimiyeti» tarafından belgilengen kursından kelip çıqtı.
«Al-azırda Qırımda rubeleler birleminde ödenilgen maaşlar aqqında – mesele. Maaşıñız – 1000 grivna. Şimdiki akimiyetiniñ belgilegen kursına köre, 1 grivna = 3,8 ruble, sizge 3800 rubleni bereler. Para deñiştirüv noqtasında biñ rusiye rublesini 300 grivnağa alalar. Eger de insan bütün paranı deñiştirse, qollarında 1140 grivna olacaq. Kelir 14%», – dep añlata içtimaiy ağlarda mehanizmni jurnalist Pavlo Kazarın.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, böyle imkâniyetni Qırım sakinleriniñ çoqusı qullandı, şu surada bazı memurlar da bardır.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin mart 14-te, ilhaq etilgen Qırımğa kelmek niyetinde.
Kremlniñ matbuat hizmetiniñ bildirgenine köre, Putin «iş ziyareti» esnasında qurulmaqta olğan Keriç köprü ve «Simferopol» ava limanınıñ yañı aerovokzal kompleksini körip, Aqyarnı ziyaret etecek.
Kremlniñ matbuat hizmeti, köpürniñ qurucılığına 10 biñden ziyade işçi celp etilgenini, grafik boyunca Keriç köprüniñ avtoyol qısmınıñ işletmege teslim etilmesi 2018 senesiniñ dekabrine ve demiryol qısmınıñ – 2019 senesiniñ soñuna planlaştırılğanını bildirdi.
Kremlde, Putin tarafından ziyaret etilecek «Simferopol» ava limanında işlerni 2018 senesiniñ yazına qadar bitirmek planlaştırğanlarını bildirdiler.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçit qurmaq niyeti aqqında Qırımnıñ işğalinden aman soñra, 2014 senesiniñ martında ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa ve 2019 senesiniñ yazında işletmege açmağa vade ettiler.
Ukraina tarafı Rusiye ile köpürniñ qurulması aqqında añlaşmadan2014 senesinde – Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.
Putin ne sebepten Rusiye prezidenti saylavından evel Qırımnı ziyaret etmege qarar bergeni aqqında tafsilâtlıca Qırım.Aqiqat materialında oquñız.