text:
Ukrainanıñ BMTdeki daimiy temsilcisi Volodımır Yelçenko «Yevropeyska pravda» içün bergen intervyude, Ukrainanıñ Qırımda insan aqları saasındaki vaziyet meselesinde BMT Telükesizlik şurası vekilleriniñ ğayretlerini birleştirüv ve pekitüv yolunı saylağanını bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bu «öz başına Qırımnıñ statusı meselesini çezmez ve onı qaytarmaz, lâkin bunıñ içün, atta BMTde bile, diger formatlar ve meydançıqlar bar».
Yelçenko: «Bu em altıncı uquqiy komitet, em de BMT Halqara mahkemesidir: baqayıq, açqan davamız boyunca nasıl qarar alınacaq ve, oña esaslanıp, daa ciddiy meselelerge – misal içün, Qırımnıñ statusı meselesine keçe bilirmiz», – dedi.
Buña ilâve olaraq o, Telükesizlik şurasında «Rusiyeniñ vetosı er zaman olacaq», dedi, lâkin Ukrainanıñ BMTdeki daimiy temsilcisiniñ fikrine köre, «kelişken bir vaqıt tapıp, Baş Assambleyanı celp etmek mümkün olur».
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası işğal etilgen yarımada territoriyasında Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnıñ ğayıp olması boyunca mahkemeden evelki taqiqat işlerini alıp bara. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina qanunlarına köre, insannıñ belgisiz ğayıp olması vaziyetinde vekâletli şahıs bu vaqia boyunca malümatnı Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 115 maddesiniñ 1-ci qısmına esaslanıp cinayetniñ ilk kvalifikatsiyası boyunca mahkemeden evelki taqiqatlarnıñ Yekâne cedveline kirsete», – dep aytıla beyanatta.
Müessiseniñ malümatına binaen, bu madde boyunca 7-den 15 yılğa qadar apiske qapatılması cezası belgilene bile.
Mayıs 25-te, saba Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov bu gece ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Mayıs 24-te tahminen saat 23:00-te Ervin babasına telefon etip, ondan maşna vesiqaları aqqında soradı. Bundan soñ Ervinnen bağ bozuldı.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Onıñ babası Moskvağa boysunğan yarımada prokuraturasına onıñ oğlunı tapmaq içün ariza yazıp muracaat etti.
Adliyeci Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, rusiyeli FSB-niñ Qırım idaresinde Ervin İbragimovnıñ soy-soplarından onıñ ğayıp olması aqqında arizanı ve mütenasip videonı almağa red ettiler.
Yerli uquq qoruyıcılarnıñ resmiy izaatları alâ daa yoq.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün, «Fikir» rubrikası
«Haber vakuumını toldurmasañız – siziñ yeriñizge onı sizge qarşı çıqqan biri toldurır». Qırımda qırımtatar territorial cumhuriyeti aqqında bir şey eşitsem, er vaqıt bunı tüşünmege başlayım.
Qırım cumhuriyeti statusınıñ islâat meselesi yañı degil. Bundan ğayrı, yarımadada olğan muhtar cumhuriyetiniñ şimdiki formatı 80-90-ıncı seneleri sürgünlikten qaytqanlar tarafından bu talapnı beklemek içün teklif etilgen edi. Cumhuriyet ğayesiniñ müelliflerinden biri maña böyle añlatqan edi: bu mevzunı «toqtatmaq» müim edi, qırımtatar siyasiy talaplarını ozmaq içün cumhuriyetni milletten tış yapmaq istediler.
Qırım işğalinden soñ bu mevzu tekrar canlandı. Meclis reberleri yarımadanıñ kütleviy haber vastalarında bu mevzunı aydınlatalar. Bundan ğayrı, ekinci Dünya qırımtatar kongressi vaqtında Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin de Qırımğa böyle bir status berilmesi aqqında ayttı.
Meclis ukrain akimiyetiniñ esas qusurlarından birini menimseycek kibi bir telüke bar
Bugünde-bugün Ukrainada Qırım mevzusını aydınlatqan yekâne oyuncı Qırımtatar Milliy Meclisidir. Kiyevde yarımada boyunca kün tertibini belgilese de, şaşılacaq bir şey yoq. Faqat Meclis ukrain akimiyetiniñ esas qusurlarından birini menimseycek kibi bir telüke bar. Telükeniñ adı da – bağ qıtlığı.
Resmiy Kiyevniñ olmaycaq bir ananesi bar: o, haber vakuumını toldurmay. Ya da onı pek keç yapa – kütleviy haber vastaları olıp keçkenini özüne köre ifadelegen soñ. Petro Poroşenko prezident vazifesine saylanğanda böyle olğan edi – inauguratsiyadan soñ on kün devamında devlet yolbaşçısı intervyü bermegen edi. Bu sene fevral ayında Minsk añlaşmalarında da aynısı oldı. Yaqında Parijde olıp keçken «norman dörtüniñ» toplaşuvı da aynı vaziyetke oğradı. Kiyev er daim keç qalıp, faal olğanlarnıñ izaatlarını red etmege mecbur.
Bugünki künde qırımtatar milliy-territorial cumhuriyeti ğayesi aynı vaziyette.
Bunıñ kibi bir cumhuriyet bir etnik gruppasınıñ digerlerden üstün çıqacağını ifadelemey
Çünki bunıñ kibi cumhuriyetler farqlı formatlarda bar. Misal olaraq, Finlândiya terkibinde Aland adaları İsveçiya cumhuriyeti bar. Memleketniñ diger yerlerinde eki devlet tili bar – fin ve isveç, bu adalarda ise yalıñız bir resmiy til qullanıla – isveç tili. Cumhuriyetniñ öz vatandaşlığı bar, yalıñız oña saip olğan biri akimiyet organlarına saylana, mal-mülk saibi ve iş adamı ola bile. Yerli parlament şartlı olaraq fin ükümetine boysuna. Aland adalarınıñ sakinleri fin ordusında hızmet etmey. Ola bilecek eñ büyük cumhuriyetlerden biri aqqında laf kete – resmiy Helsinki eki dünya cenki arasında İsveçiyağa keçe bilecek topraqnı öz terkibinde qaldırmaq içün bu adımnı attı.
Aland adaları – cumhuriyet çeşitleriniñ yekânesi degildir. Cenübiy Tirol misali bar – Avstriya ve İtaliya arasındaki dava sebebi olğan topraq. Romanıñ alman tilli ealini assimilâtsiyağa oğratmaq ıntıluvları cenkler arası devrinde devam etip, 70-inci seneleri yekünlendi. Bugünki künde region İtaliya terkibinde almanca laf etken vilâyet statusını taşıy, onıñ sakinleri alman tilinde tasil ala bileler. Region sakinleri parlamentnen beraber prezident ve region nazirleri saylaylar. Bir çoq vazifege ardı-sıra alman ve italyan cemiyetleriniñ vekilleri tayin etilmek kerek.
Asılında milliy-territorial cumhuriyet misalleri pek çoq.
Bunıñ kibi bir cumhuriyet bir etnik gruppasınıñ digerlerden üstün çıqacağını ifadelemey: sıq-sıq er kes razı olacaq bir qarar aqqında laf yürsetileyü
Er bir adamnı belli olmağan bir şey qorquza: er kes yarınnıñ mimarcılığını ve bu mimarcılıqtaki yerini añlamaq istey
Cumhuriyetniñ bir sıra usulı bar. Tasil programmaları, saylav kvotaları, yerli şura qurulış hususiyetleri, yerli idare hususiyetleri – bir sıra şey bar, olar qarışqan soñ neticesi de farqlı ola.
Qırımtatar cumhuriyetiniñ mevzusı ukrain kün tertibinde peyda oldı, onı Meclis kirsetti. Etraftaki insanlarnı adiy bir sual meraqlandıra: «Nasıl olacaq eken?». Sual olsa, amma cevap berilmese, buña qarşı çıqqanlar özüne köre izaat bere bileler.
Mesele bağ ile bağlı. Teşebbüs müellifleri teklif etken kelecek levhası ile bağlı. Er bir adamnı belli olmağan bir şey qorquza: er kes yarınnıñ mimarcılığını ve bu mimarcılıqtaki yerini añlamaq istey.
Cevap bermekten qorqmañız. Sual bermekten de qorqmañız.
Pavel Kazarin, Qırım.Aqiqat közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, Qırımda koronavirus hastalarınıñ sayısı biraz eksilse de, yaqın aftalarda bu virus tarqaluvınıñ artması beklenile.
«Soñki eki afta keçken aftalarğa baqqanda hasta sayısı biraz eksile. Keçken aftağa baqqanda şimdi hasta sayısı 0,8% arttı. Bu yañı yıl bayramlarından çıquv raqamlarıdır. Soñki künlerniñ raqamları arta ve, mence, kelecek afta yarımadada hasta sayısını aks etecek tarafsız raqamlarnı körecekmiz», – dedi Penkovskaya yanvarniñ 13-nde COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında.
Onıñ malümatına köre, 65 yaştan büyük hastalarnıñ sayısı 30% arttı.
«Bunı em vefat sayısında, em yañı koronavirus hastalarınıñ sayısında köremiz. Bunı bu künleri olğan faalliknen bağlaymız – soy-sop ve büyüklerni ziyaret etüv, elbette, kelecek eki-üç afta devamında bu hasta sayısına tesir etecek», – dedi Penkovskaya.
Keçken künü Qırımda 213 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi ki, koronavirus pandemiyası sebebinden cemaat aşağan yerlerniñ iş sıñırlavları yanvarniñ 15-nde lâğu etile.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Çukurovada üsterelgän cimeş üsenteläre 14 ilgä cibärelä
Bıyılğı maqsat -1 million üsente citeşterep satu
Törkiyäneň möhim awıl xucalığı üzäklärennän berse bulğan Çukurovada üsterelgän yaqınça 1 million cimeş üsentese 14 ilgä satıla.
Biredä śitrus, töçe ciyä, persik, Trabzon xörmäse, banan, çikläwek ağaçları citeşterelä häm çit illärgä cibärelä.
Adana awıl häm urman xucalığı mödirlege mäğ’lümatlarına qarağanda uzğan yıl dönya bazarına 900 meň üsente êksportlanğan häm annan yaqınça 3 million dollar tabış alınğan.
Bıyılğı maqsat isä -1 million üsente citeşterep satu.
Êksportta Azärbaycan, Liviya, Üzbäkstan, Niderland, Gruziya ,Ğıyraq, Albaniya , Angliya, Çernogoriya, Marokko, Aljir, Livan,Tunis, Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte ayırılıp tora.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä qarbızın kemnär yarata?
Ğıynwar-sentäbr’ aylarında 21 million 166 meñ dollarlık qarbız satıldı


text:
Aqmescit rayonınıñ dağlarında paraplanerist yaralandı. Bunı Qırım FVN-niñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Müessisege köre, bazar künü, avgust 11-inde Taz Tav dağında 42 yaşındaki sportsmen yıqılıp, yaralandı. Qaza yerine "Krım-SPAS" Aqmescit otrâdınıñ nevbetçi deñişi keldi.
"Qaza yerine kelgen qurtarıcılar, yaralanğan adamnıñ belkemiginiñ boyun qısmı pek ağırğanını bildi. Oña ilk tibbiy yardım yaptılar ve sediye ile qurtarıcılarnıñ maşnaşına alıp kettiler", - dep bildirdi Qırım fevqulâde müessisesiniñ başı Sergey Şahov.
Bundan soñ paraplaneristni Büyük Yanköy (Mramornoye) köyünde acele yardım ekimleriniñ eline berdiler.


text:
Roskomgadzor bildire ki, Qırımda 5 qırımtatar telekanalı, 8 qırımtatar radiosı ve 10-dan ziyade qırımtatar neşiri mevcut. Bu aqqında Roskomnadzornıñ ATR telekanalınıñ reberligine bergen cevabında aytıla. Bunı QHA bildire, neşirde vesiqa metni bar.
Roskomnadzor mektübinde aytıla ki, telekanal vesiqalarnı resmiyleştirgende bir qaç kere hata yapqan edi.
«Qayd etmek kerek ki, ATR telekanalı Qırım Cumhuriyetinde yekâne qırımtatar telekanalı degil. 2015 senesi aprel 6 kününe qadar Roskomnadzor ve onıñ territorial idaresi 20 kütleviy haber vastasını qayd etti, olardan 5 telekanal, 8 radio ve 10-dan ziyade neşir Qırım Cumhuriyetinde qırımtatarca faaliyet köstere», – dep aytıla Roskomnadzornıñ reber muavini Viktor Garkavenko imzalağan vesiqasında.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi aprel 1-de ATR ve Lâle qırımtatar telekanalları, Meydan ve «Lider» radioları Rusiye qaydınıñ olmağanından sebep işini toqtattılar.
Aprel 2-de «Qırım» qırımtatar cemaat areketi cumhuriyetti qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasını açmağa teklif etti. Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına 177 million ruble ayırılacağını bildirdi.
Yañı cemaat qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ adı «Millet» olacaq. Bunı Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek bu künleri bildirdi.


text:
Ukrainada qırımtatarlarnıñ alem-aşkâre diplomatiyasınıñ strategiyasını azırlaylar, dep bildire Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım işlerinden keñeşçisi Emine Ceppar.
Onıñ sözlerine köre, vesiqanı Qırımtatar Milliy Meclisi ve Qırım ile çalışqan teşkilâtlarğa tevsiye etecekler.
«Vesiqamız qırımtatarlarnıñ dünyada taqdimi ve aqlarınıñ qoruvı boyunca strategiyası ola. İş çerçivesinde şunı belgilediler ki, qırımtatarlar daima çekişken halq olaraq tanılmağa istemey. Mında şusı müim ki, facialı tarihqa baqmadan, halq öz aqları içün küreşmege devam ete, em de yarım asırdan ziyade sürgen küreşi yalıñız zulumsız şekilde olğan edi. Halqnıñ eñ büyük qıymeti – tasil. Aman-aman er bir qırımtatar gençi eñ azından üç tilni bile – ana tili, devlet ve rus tillerini», – dey Ceppar.
O şunı da qayd etti ki, fevral 5-6 künleri qırımtatarlarnıñ alem-aşkâre diplomatiyasınıñ strategiyası üzerinde çalışqan ediler.
«Biz Ukrainada çetel devletlerniñ diplomatlarını, jurnalist, qırımtatar faali ve Qırım yönelişinde çalışqan mütehassıslarnı topladıq. Bütün olarnıñ tevsiyeleri bu sene baar ayında taqdim etilecek stragiyanıñ qısmı olur», – dey Ceppar.
BMT tamır halqlarınıñ meseleleri boyunca Daimiy forumınıñ prezident muavini Oliver Loode halqara toplulıqnıñ qırımtatarlar aqqında az bilgenini qayd etti.
«Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar kim olğanı ve işğalde tamır halqlarınıñ zemaneviy vaziyeti aqqında bilmege istegenlerniñ sayısı büyük oldı», – dedi Loode.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
«Qırım birdemligi» birleşmesi bildirgenine köre, noyabrniñ 2-nde aqşamdan berli Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine üküm çıqarılacaq Rostov-na-Donuğa Qırımdan yol alğan yüzlernen qırımtatarı Keriç köpründe Rusiye yol patrul hızmetiniñ hadimleri tarafından tutula. Rusiye uquq qoruyıcı organları vaziyetni resmiy şekilde izaatlamay.
«Qırımnıñ farqlı rayonlarında ve Keriç köprü kirişinde yol patrul hızmetiniñ hadimleri tuta, şahsiyet teşkerilecek dep, bütün yolcularnıñ pasportlarını toplağanlar. Bazı aydavcılarnı 200 biñ ruble para cezasınen qorquzalar, yol patrul hızmetinen keri qaytmağa teklif eteler. Keriç köpründeki yol patrul hızmetiniñ noqtasına OMON ve Rosgvardiya keldi», – dep bildirdi faaller.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ bildirgenine köre, Keriç köpründe aman-aman 200 qırımtatarı blok etildi.
«Aman-aman 200 qırımtatarı Keriç köprü rayonındaki inspektsiya-baquv radiometrik kompleksinde blok etildi. Köpür saba saat 8-ge qadar qapatıldı, dep haber etile. Emir qaydan keldi – ögrenile. Maşinalarnı turaqlarğa yollaylar. İnsanlarnı aqşam 9-dan qanunsız tutıp, sağlıqlarını telükege oğratalar – aş, sıcaq içecek yoq. Bu gece ava arareti +12. Tutulğanlar arasında esli-başlı insanlar ve qadınlar bar», – dep bildirdi Zudiyeva.
Daa soñra insanlarğa pasportları yavaş-yavaş qaytarıla, amma köpür keçişi qapalı qala, dep haber etildi.
«Aydavcı şeadetnamelerini daa kimsege qaytarmadılar. Hadimler tutuv sebeplerini daa kimsege añlatmadı», – dep bildirdi faaller.
Olarnıñ fikirince, uquq qoruyıcılar insanlarğa bugün ükmü çıqarılacaq semetdeşlerine yardım etmelerine imkân bermemege tırışa.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde noyabrniñ 2-nde Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Rustem Emiruseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyev soñki sözüni ayttı.
Noyabrniñ 3-nde mezkür dava mabüslerine üküm çıqarılacaq, dep beklenile. prokuror qırımtatarlarnı qabaatlı tanıp, sert rejimli koloniyada qalmalarına üküm etmege talap etti: Rustem Emiruseinov içün 1,5 yıl nezaret ile 18 yıl apis, Arsen Abhairov içün 15 yıl, Eskender Abdulganiyev içün 16 yıl.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
“Zäytün botağı” xäräkätenä häykäl
Märsin şähärendä “Zäytün botağı” xäräkätendä qatnaşuçılar häm şähitlär istälegenä häykäl quyıldı
“Zäytün botağı” xäräkäte istälegenä häykäl quydılar. Bu Märsin şähäre xakimiyäte tarafınnan êşlände. Adnan Mändäräs bul’varındağı parkta tözekländerü êşlärennän soñ häykäl quyarğa uylanıla. Anda şähitlär yäisä suğış invalidların iskä alu planlaştırılğan bula. Näticädä, Törkiyä qorallı köçläre tarafınnan uñışlı räweştä alıp barılğan “Zäytün botağı” xäräkätenä bağışlarğa qarar qılına. Häykäl 15 kön êçendä xäzerlängän. Anda qorallı törek soldatı häm kulına zäytün talı totqan törek xatın-qızı sürätlängän. Häykälgä Mostafa Kämal Atatürkneñ solıx, berdämlek häm xaqsızlıqqa qarşı toru turındağı cömläläre dä yazılğan.
Bäyläneşle xäbärlär
Kuşadasına ike kruiz qorabı belän 570 turist kilde
Aydınnıñ Kuşadası ilçäsenä berse Norvegiya, ikençese Bagamı bayraqlı ike kruiz köymäse belän 570 turist kilde


text:
Keriçte Kapkanı mikrorayonı ve oña yaqın olğan rayonlar, suv tulumba stantsiyasında yapılğan temizlev ve yuvma işleri sebebinden suvsız qaldı.
Bildirile ki, suv saba saat 8-den gece saat 12-ge qadar olmaycaq. Halq ve müessiseler bu vaqıtqa yetecek suv yedeklerini yapmalı.
Aqmescitniñ bir qısmı mayıs 21-inde suv borularınıñ tamiri sebebinden suvsız qalacaq.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
İraqta Bağdad şeerindeki ticariy merkezde yüz bergen patlavlarnıñ qurbanlarına bağışlanğan üç kün matem ilân etildi. Teraktlar neticesinde 119 insan elâk oldı, tahminen 200 kişi yaralandı.
İyül 4-te İraq baş naziri Hayder al-Abadi ücüm yerini ziyaret etti. O, memurlarğa vaqianı bütünley taqiq etmege, bütün qabaatlılar cezalansın dep, avale etti.
114 insan Karrada merkeziy rayonında yük maşnası patlavı neticesinde elâk oldı. Bu vaqia içün mesüliyetni «İslâm devleti» boynuna aldı.
Diger patlav Şaab şimaliy rayonında yüz berdi, neticede daa 5 kişi elâk oldı.
Beyaz Saray patlavlarnı takbih etti, ve ücümler Amerika Qoşma Ştatlarınıñ «İslâm devletine» qarşı turmağa qararını qaviyleştirgenini ilân etti.


text:
Başqortstan Tatar cämäğätçelek oyışmaları berlegenä kerüçe yegermegä yaqın milli oyışma citäkçeläre häm aktiv wäkilläre comğa könne üzläreneñ çirattağı zur kiñäşmäsen ütkärde. Anda respublika rayonnarınnan häm şähärlärennän dä Başqortstan tatar milli-mädäni moxtariäte bülekläre häm BR Tatar kongressı filialları citäkçeläre dä kilgän ide.
Kiñäşmädä ağımdağı baytaq qına mäs'älälär tikşerelde häm kiläçäkkä uy-niätlär äytelde. Başqortstan Tatar cämäğätçelek oyışmaları räise urınbasarı, professor Mäcit Xucin utırışnı açtı häm berençe bulıp çığış yasadı. Ul, nigezdä, küptän tügel Qazanda ütkän Federal' Tatar milli-mädäni moxtariäte konferensiäsendä bilgelängän burıçlar belän tanıştırdı. Anıñ süzlärençä, Başqortstan tatar milli-mädäni moxtariätläreneñ eşen canlandıru ayıruça töp şart bulıp tora. İl buyınça moxtariätlärgä xäzer küp mömkinleklär açıla. “Şuña kürä dä Başqortstan rayonnarında häm şähärlärendä tatar moxtariätläre büleklären açu häm näticäle eşlätü çaraların kürergä kiräk, - dide M. Xucin. – Älbättä, bu eştä xätta tatar rayonnarı xakimiätläre dä ayaq çala. Här cirdä başqort qorıltayları bülekläre tözügä yäşel ut yanıp torsa da, tatar oyışmaların açuğa teşe-tırnağı belän qarşı kilälär. Qazanda federal' tatar moxtariäte cıyınında Başqortstan tatarları xäle xaqında bäyän itüne dä respublikada yala yağu dip qabul ittelär”, - di Mäcit Xucin.
Töbäklärdäge tatar oyışmaları, iñ berençe çiratta, Başqortstanda tatar telen saqlap qalu, tatar mäktäplären başqortlaştıruğa qarşı mömkin bulğan barlıq çaralarnı kürergä tieş, - di Mäcit äfände.
Başqortstan Tatar cämäğätçelek oyışmaları berlege räise urınbasarı, professor Mäcit Xucin fikerlären işettegez.
Ufada ütkän kiñäşmädä rayonnardan kilgän wäkillär dä çığış yasadı. Alar bigräk tä üzlärendä tatar tele yazmışı xaqında küp söyläde. Çaqmağış, Dürtöyle, Kuşnarenko kebek saf tatar rayonnarınnan kilgän wäkillär raslawınça, alar yäşägän töbäklärdä xäzer tatar mäktäplärendä uqıtu barışında Tatarstanda çığarılğan däresleklär qullanılmıy. Ayıruça altınçı-cidençe sıynıflarğa xätle xäzer gel Başqortstanda näşer itelgän kitaplar ğına faydalanıla ikän. Ä ul däresleklärdä materialnıñ 80-90 protsentı çaması barı tik Başqortstan xaqında, başqort yazuçıları, başqort ğalimnäre turında ğına. Şulay itep tatar balaları xäzer berniçä yıldan Tatarstanda yäşäwçe millättäş yazuçılarnı da belmäyäçäk, ğomumän, andağı yäşäyeştän dä, tarixtan da xäbärdar bulmayaçaq, dip bilgelände.
Kiñäşmädä Başqortstan tatar uqıtuçıları arasında bäyge oyıştırılmawğa da tänqit fikerläre yañğıradı. Mäğärif ministrlığı başqort häm urıs uqıtuçıları arasında yıllıq konkursnı oyıştırdı, ä tatar uqıtuçılarınıqın ütkärü turında läm-mim, dip äytelde. Xäzer inde bu bäygene Başqortstan tatar oyışmaları, üz köçläre belän bulsa da, oyıştırırğa cıyına ikän. Bu xaqta da täqdimnär buldı. Bäygedä ciñüçelärne büläkläw öçen, tatar milli xäräkäte citäkçeläreneñ berse Ramil Bignov üz isäbennän 200 meñ sum aqça küçerä.
Utırışta Başqortstan Tatar kongressı Başqarma komitetı räise Ruşan Ğallämov ta çığış yasadı. Ul bıyıl respublika tatarları kongressınıñ çirattağı qorıltayın ütkärü mäs’älälärenä qağıldı. Bu qorıltaynı cäyge aylarda ütkärü bilgelängän ide. Ämma şuşı xaqta respublika citäkçelegenä möräcäğät itkäç, alar bıyıl 450 yıllıq yubiley mäşäqätläre küp buluın iskärtkän. Qorıltaynı kiläse yılda ütkärüne kiñäş itkän alar. Ämma Ruşan Ğallämov başqa çığanaqlardan matdi yärdäm tabıp bulsa da, bu yıl azağına taba qorıltaynı ütkärü kiräk dip sanıy.
BR Tatar kongressı Başqarma komitetı räise Ruşan Ğallämov buldı.
Tatar oyışmaları kiñäşmäsendä qatnaşuçılar cäyge yallar çorında da eşçänlekne aktiv alıp baru kiräklegen bilgeläde. Ayıruça rayonnarda yaña uqu yılı aldınnan ata-analar arasında tatar mäktäpläreneñ kiläçäge xaqında añlatu eşläre alıp barunı canlandıru xaqında kileştelär.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
AQŞ Ğiraqqa däwlät xezmätkärlären cibärä
AQŞ Däwlät Departamentı üz xezmätkärlärenä berär yıl Ğiraqta eşläp qaytırğa quşa, yuqsa eştän quu belän yanıy. İminlek bulmağanğa Ğiraqqa eşkä barırğa teläwçelär yuq. Däwlät Departamentınıñ kadrlar bülege başlığı Harry Yhomas kiläse yılda Ğiraqqa 300läp diplomat eşläp qaytırğa tieş, dip belderde. Ul arada Bağdadta şartlawda kimendä 8 keşe häläk buldı, 13 keşe yaralandı. Şartlaw avtobuslar tuqtalışında bulğan. 3 kön elek monda şartlawda 5 keşe häläk bulğan ide.


text:
Törkmänstan BDB-ga qaytırmı?
Başlıq: -
Bäysez Däwlätlär Berlegendäge 12 äğzä il eçendä, Törkmänstan ğına xäzergäçä tulı wäkillek belän qatnaşmıy ide. İrtägä Aşqabatta başlayaçaq BDB cıyılışınıñ könüzäk mäsälälärennän berse, Elektrik eneregiäse xezmäşlege.
Törkmänstan, BDB illäre cıyılışın iñ soñ 1993nçe yılda qunaq itkän ide.15 aradañ soñ BDB illäre premyer ministrları Pänceşämbe könne tağın Aşqabatta oçraşalar. Şulay da bu oçraşunıñ Aşqabatta uzuı iğtibarnı cälep itä. Yaña Prezident, Saparmarat Niyazov waqıtında yıllar buyına üz eçenä yabılğan ilne izolatsiädän çığarırğa omtıla digän farazlar tua.
Berdimöxämmädov, soñgı waqıtta yaña reformalar citäkle. Bu yañarış säyäsäte belän ul, elgärese Saparmarattan ayırmalı buluı küzgä çalına. Üzgäreşlär kiçergän Törkmanstanda, ber genä närsä üzgärme qaldı. Törkmänstanda äle dä premyer ministrlıq urını yuq. Şuña da Törkmän başlığı, BDB illäreneñ Premyer Ministrları därcäsendä uzğan bu cıyılışqa Prezident bularaq qatnaşa.
Cıyılışta, möhim könüzäk mäsälä isä, BDB illäre eçendä tawar äyläneşe häm elektrik kebek energiä baylıqların büleşüdä, çik problemnären beterü. Läkin bu cıyılışta bu temadan tış älbättä Berdimöxämmädovnıñ taqdimnäre häm süzläre dä zur qızıqsınu belän küzäteler dip kötelä. Bigräk tä, Prezidentnıñ, Azärbaycan wäkilläre belän bulaçaq mönäsäbätenä iğtibar küp bulır. Çönki monnañ alda ike ilneñ dä elekke prezidentläre Saparmarat Niyazov häm Xäydär Aliev waqıtında mönäsätlär körçekkä terälgän ide. Bigräktä Kaspidäge neft qırlarıñ bülüşü mäsäbälärendä. Läkin soñgı arada ike ilneñ dä yaña citäkçeläre belän ike il arasında tağın da açıq häm añlaşuçan mönäsäbätlär başlandı.
BDB illäreneñ premyer ministrlıq däräcäsendä uzaçaq cıyılış belän bergä, Azerbaycan häm Törkmänstan arasında da ike yaqlı söyläşülär bulaçağı aldañ uq iğlan itelgän ide. Eşen asılında isä ike il arasında bulaçaq bu söyläşülär, Yewropanıñ ömetlängäne, Kaspi aşa gaz ütkärü proyektın tormışqa aşıru öçen möhim ber adım bula ala. Törkmänstan xäzergäçä zur gaz baylıqların barı tik Rusiä belän büleşä ide.
Ä iñ zur soraw isä Törkmänstan berlekkä yañadañ tulı wäkillek statusına qaytuı mäsäläse. Niyazov BDB cıyılışlarına bik siräk bara ide. 2005nçe yılda 2005nçe yılda bulğan cıyılışta, Niyazov monnañ arı, cıyılışlarğa küzätüçe bularaq qatnaşaçağın iğlan itkän ide.
BDBnıñ yuğarı komitetı başlığı, Sergey Lebedev isä, cıyılış aldınnañ Törkmänstanıñ äkrenläp äwzem rol alıun xezmättäşlek öçen konstruktiv ber adım bularaq bäyäläde.
Şulay da, Berdimöxämmädov soñgı arada NATO tarafınnan tanılğan neutral statusın saqlıyaçaqların beldergän ide. Bärdemöxämmädovnıñ bu süzlärennäñ, Törkmänstan BDB xezmättäşlegeneñ qaysı ber öleşendä yaxşıraq xezmättäşlek kürsätsätä alsada, äle tulı äğzälekkä öçen äzer bulmawın añlap bula.


text:
Qırım Müftiligi “Qalpte iman ile” kitabınıñ nushalarını İ.Gasprinskiy adına qırımtatar kitaphanesine ve Qırım müendislik ve pedagogika universitetine taqdim etildi.
Müellifler, Gülnara İlyasova ve Zenife Ablayeva, kitaplarnı İ.Gasprinskiy adına kitaphaneniñ direktorı Gülnara Yağyayeva ve Qırım müendislik ve pedagogika universitetiniñ rektorı Çingiz Yakubovğa tapşırdılar.
Körüşüvler devamında müellifler sürgünlik şaatlarınıñ hatıralarını toplamaq ğayesininiñ nasıl peyda olğanını añlattılar ve kitapnıñ qahramanları qırımtatar halqı keçirgen o qara künler aqqında tarif etkenlerini köstergen “Hatıralar” videofilmi aqqında tarif ettiler.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Avropada havsızlıq ve işbirlik teşkilâtı belli rusiyeli jurnalist Arkadiy Baçenkonıñ öldürilüvini takbih etti.
«Men bu deşet areketten çorlandım. Men ükümetni bu öldürüvnen bağlı vaziyetni tezce ögrenip mesuliyetli şahıslarnı ve bu buyruqnı bergenlerni cevapkârlıqqa çekmesini isteyim», – dep bildire OSCE saytı teşkilâtnıñ kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi boyunca temsilcisi Arlem Deziranıñ sözlerini.
O, Babçenkonıñ ailesi, dostları ve zenaatdaşlarına taziye bildirdi.
Rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenko mayısnıñ 29-nda aqşam Kyivde öldürildi. Bu vaqia o tükândan qaytqan arada kvartirasına kireyatqanında olğan. Sırtından yaralanğan Babçenko «acele yardım» maşnasında vefat etti.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Politsiya qatil fotorobotını aşkâr etti.
Ayrıca şunı oquñız: Arkadiy Babçenko: «İnfantilizm Rusiyeniñ milliy ğayesine çevirildi»
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Federal migratsion hızmeti 1 million 734 biñ 880 biñ rusiyeli pasportnı berdi.
Bunı Federal migratsion hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırım ealisiniñ 97% Rusiye pasportlarını elde etti», – denile beyanatta.
Qırımnıñ işğalinden berli Federal migrafion hızmeti Qırım sakinlerinden Rusiye pasportlarnıñ berilmesine 1 mln. 780 biñ vesiqanı aldı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Aqmesctitte «Argumenti nedeli – Qırım» haber saytınıñ muarriri Aleksey Salov yaqalandı. Bu aqta vaqia şaatları olğan yerli mühbirler bildire.
Hususan, jurnalist Anastasiya Medıntsevanıñ aytqanına köre, iyün 14-te o, Franko bulvarındaki qavehanelerniñ birinde muarrirni, oña kelepçe (naruçniki) taqıp, alıp ketkenlerniñ şaatı oldı.
Neşir muarririyetinde yüz bergen vaqia aqqında tafsilâtlı malümat yoq.
«Özümiz daa bir şey bilmeymiz. Şimdiki vaqıtta uquqçılarnen bağlanamız ve tafsilâtlı malümatnı ögrenmege tırışamız», – dep ayttılar Qırım.Aqiqatqa «Argumenti nedeli – Qırım» muarririyetinde.
Salovnıñ yaqalanması boyunca uquq qoruyıcılarnıñ resmiy izaatları yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresi hadimleri mühbirlerde tintüvler keçire ve olarnı sorğuğa çeke. Halqara mühbir teşkilâtları Qırımda matbuatqa basqınnı toqtatmağa bir qaç kere çağırğan edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda kütleviy haber vastalarına nisbeten yapılğan qanunsız areketlernen bağlı olğan kişilerge qarşı şahsiy sanktsiyalarnıñ qullanması meselesini baqıp çıqmasını avale etti.
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ qayd etkenine köre, yarımadada insan aqları bozuvı aqqında uquq qoruyıcılarnıñ beyanatları qabartılğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
BMT halqara mahkemesi Rusiyege Qırımtatar Milliy Meclisi yasağını lâqu etüv mecburiyeti aqqında hatırlattı dep bildire iyülniñ 19-nda Ukraina tış işler nazirligi.
Haberge binaen, cumaaqşamı künü BMT Halqara mahlemesi ukrain tarafını, Rusiyege qarşı 2017 senesi aprelniñ 19-nda çıqarılğan ve Moskvanı «qırımtatar halqınıñ vekâlethanelerini, şu cumleden Meclisni imaye etüv aq-uquqlarını sıñırlamaqtan qaçınması»nen bağlı buyruğını becergenine dairpozitsiyası aqqında malümat berdi.
«Rusiye Federatsiyası işbu açıq-aydın buyruqnı bozdı ve 2016 senesi aprel ayında qabul etken Meclisnen bağlı yasağını lâğu etmedi. Taraflarğa yollağan mektübinde mahkeme işbu buyruqnı becerme mecburiyetini tasdıqlay ve 2019 senesi yanvarniñ 18-ne qadar Rusiyeden buyruqnıñ becerilüvinen bağlı atılğan konkret adımlar boyunca malümat bergemege mecbur ete», – denilmekte haberde.
Ukraina Rusiyeden Meclis faaliyetiniñ yasağını lâğu etüv yolunen özüniñ halqara mecburiyetlerini becermege çağıra dep qayd ete Ukraina TİN.
Mevzunen bağlı olaraq: «Meclisni terrorist etip köstermek»: BMT Halqara mahkemesine FSB ne şekilde «azırlana»
2017 senesi Ukraina BMT Halqara mahlemesine, Ukrainağa nisbeten tecavuz yapıluvı çerçivesinde ırqçılıq ceetinden diskriminatsiya areketlerinde iştirak etüv ve Ukrainada terrorizmge qol tutuvnen bağlı maliyeviy yardım köstergeni sebebinden Rusiyege qarşı dava açqan edi.
Ukraina BMT Halqara mahlemesine işbu vaziyetniñ uzatılmamaq kerek olğanını bildirerek, muvaqqat tedbirler körülmesi ricasınen ayrıca soratma yollağan edi. 2017 senesi aprelniñ 19-nda mahkeme Ukraina talabına binaen Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirler qabul etken edi.


text:
Aprelniñ 24-ünde, Qırım.Aqiqatnıñ beş yıllığına bağışlap,“Mıstetskıy Arsenal”, “Qırım Evi” ve Azatlıq Radiosı, “Ukraina cemiyeti ve Qırım - kelecekke baqış” açıq muzakeresi keçirilecek.
Spikerler - qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina Prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ aqları boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilev; ukrain yırcısı, şair ve bestekâr, “Antitela” taqımınıñ lideri Taras Topolâ; ukrain jurnalist, publitsist, yazıcı, Qırım.Aqiqatmüellifi Vitaliy Portnikov.
Moderator - Qırım jurnalisti, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ muarriri Oleksandr Yankovskıy.
Alıp barıcı - prodüser ve Qırım.Aqiqat Radiosınıñ müellifi Katerına Nekreça.
Merasim saat 17:00-da başlanacaq.
Muzakere Qırım.Aqiqat Facebook saifesinde de yayınlanacaq.
Qırım.Aqiqat – Azatlıq Radiosınıñ ukrain hızmetiniñ Qırım leyhası – 2014 senesi mart ayında, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım yarımadasınıñ işğali ve ilhaqınıñ ilk künlerinde çalışıp başladı.
2014 senesi iyün ayından başlap Qırım taqımı er afta çıqqan eki unikal televizion programmasını azırlay – umummilliy ve regional telekanallar içün «Qırım.Aqiqat» ve halqara uyduda «Nastoyaşçeye vremâ» telekanalında ve Şarqiy Avropa ve Merkeziy Asiyanıñ 25 memleketten ziyadesinde uydu ağlarında çıqqan «Qırım.Aqiqat».
2015 senesi sentâbr ayında Qırım taqımı Qırım.Aqiqat Radiosını açtı. O, Qırımnıñ büyük qısmı, Ukrainanıñ cenübi-şarqına ve Rusiyeniñ Şimaliy Kavkaz dağ aldı rayonlarına 549 AM orta dalğalarında yayın yapa, 2017 senesi sentâbr ayından başlap ise Qırım.Aqiqat Radiosınıñ kanalı 105,9 FM dalğasında gece kündüz çalışa, onı Qırımnıñ şimali-şarqında diñlemek mümkün.


text:
Reseyde 2021 jıldıñ qırküyeginen keyin sayasi, aqparattıq, ügit-nasihat jobaları men saylauşılardıñ nazarın audaruğa bağıttalğan saylaualdı şaralar ..
Keşe, 21 qazan beysenbi küni 40-tan astam memleket Birikken Wlttar Wyımında mälimdeme jasap, Qıtaydıñ Şıñjañdağı az sandı mwsılman wlttarına jasağan q..
AQŞ-tıñ Federaldı Barlau qızmeti Resey oligarhına tiesili üy-jaylarğa tintu jürgizdi. Resey prezidenti Putinmen baylanıstı bar degen milliarder Oleg D..
Juırda Qazaqstannıñ azamattıq qoğamın eleñdetip, elde rezonans tudırğan «13-tiñ sotı» isine qatıstı qwqıq qorğauşılar «sayasi twtqın» dep tanığan birn..
Oñtüstik Koreya, Japoniya jäne AQŞ barlau qızmetiniñ lauazımdıları Soltüstik Koreya mäselesin talqılau üşin Seulde bas qosqan edi. Bwl bas qosuğa jaua..


text:
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi mayıs 25-ke keçer gecesi Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovnıñ qıdırılmasını ilân etti. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım cumhuriyeti boyunca Taqiqat organları tarafından İbragimov Ervin Umeroviçniñ bulunğan yeri belgilene. 2016 senesi mayıs 24-te İbragimov evden çıqtı ve şimdiki vaqıtqa qadar onıñ bulunğan yeri belgilenmegen. Bu vaqia boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komitetiniñ Qırım boyunca Baş taqiqat idaresi tarafından Rusiye Federatsiyasınıñ Cinaiy kodeksiniñ 126 maddesiniñ 2-ci qısmındaki «a,v» maddeleri (insannı hırsızlav) boyunca açılğan cinaiy iş taqiq etile», – dep aytıla beyanatta.
Beyanatta Ervin İbragimovnıñ ayrı belgileri qayd etilgen.
Mayıs 25-te, saba Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov bu gece ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Mayıs 24-te tahminen saat 23:00-te Ervin babasına telefon etip, ondan maşna vesiqaları aqqında soradı. Bundan soñ Ervinnen bağ bozuldı.
Ğayıp olğan Ervin İbragimov mayıs 25-te Meclis azalarınen Sudaqqa barmağa niyetlene edi, o yerde qırımtatar faalleri mahküm etilecegi planlaştırılğan.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiyenin Gürcistanğa ücüm etkeniniñ yıllığı aqqında aytılğanda, ilk-evelâ tecavuz ve halqara aq-uquq bozulğanını aqqında hatırlaylâr. Amma Rusiye «barıştırıcılığınıñ» eñ muim neticesi yani etnik temizlevi kölgede qala.
Rusiye er vaqıt öz ücümlerini birisini «qorumaqnen» aqlamağa tırışa. Qırımnıñ zapt etilmesinden evel bütün bu «dostluq trenleri», «rus tilinde qonuşqan ealiniñ» telüke altında kirmesi kibi Rusiye propagandasınıñ işini bir hatırlap baqayıq. Lâkin fakt, fakt olaraq qala: 26 yıllıq ukrain mustaqilligi zarfında kimse etnik sebepke esaslanğan iç bir türlü repressiya olmağan edi ve olması mümkün degil. Atta bügünki künde ukrain devletçiligi ve devletniñ Avropa yolunı saylâması tarafdarlarınen rusiyeli kiralıq qatiller arasındaki qarşılıq etnik degil de, siyasiy renk taşınamqta. Ukraina içün yalıñız etnik ukrainler degil de, atta ruslar, ermeniler, azerbaycanlar, gürciler, çufutlar, qırımtatarları ve daa niceleri cenkleşmekte. «Rus dünyası» tarafdarları yani em kiralıq qatil, em de olarnıñ moskvalı «şorbacıları» arasında tek ruslarnı degil de, etnik ukrainlerni de rastketirmek mümkün. Bu pozitsiyalar küreşidir, yahşılıq ve yamanlıq arasındaki çarpışma ve Ukraina bu vaziyette Kreml rejiminiñ vahşiyligi ve barbarlığına qarşı medeniy dünyanıñ qıymetlerini qorçalay.
Kavkazda vaziyet farqlı edi. Belli ki, Abhaziyanıñ gürci ealisiniñ noqta-i nazarı farqlı olğan, lâkin kimse bu noqta-i nazar aqqında soramağan. Sadece gürciler Abhaziyadan quvuldı. Aman-aman epsi. Gal rayonında qalğan gürci eali zulumğa oğratıla, ana tilinde tasil almaqtan marum etile (olarnı da abhaz tiline degil de, rus tiline çevireler), asla gürci degilsiñiz deyler.
Halqlarnıñ biri-birinden nefret etmesi Moskva içün pek kârlı bir mesele. İşte bu nefret – Rusiyeniñ Kavkazdaki tesiriniñ teminatı
Doquz yıl evelsi aman-aman bunıñ aynısı Cenübiy Osetiyada da tekrarlanğan edi. Bu yalıñız yabancı bir ordunıñ ücümi degil edi. Bu tam manada kerçek bir etnik temizlik areketi edi. Gürciler asırlar boyu yaşağan köylerinde quvulğan edi. Köylerni ise yaqıla edi. İnsanlarnıñ hatırası siline, ev-barqsız bıraqıla edi.
Bunı yapqan tarafnıñ ektsessi diye añlamamalı. Bu Kremlniñ añlı taktikası edi. Moskva içün abhaz ve gürci, osetin ve gürci, ermeni ve azerbaycanlar arasında qanlı uçurum keçmesi kârlı bir meseledir. İnsanlar degil de, halqlar biri-birinden nefret etmeli. İşte bu nefret, bu orta asırlar konservatsiyasında – Rusiyeniñ Kavkazdaki tesiriniñ teminatıdır.
Rusiye başqalarnı yüz yıllar boyunca özü yapıp kelgen meselelerde qabaatlay. Bütün eminliknen er kes vahşiyce davranmalı degen şekilde qabaatlay. İşte bu sebepten ayaqqa turıp öz territorial bütünligini saqlap qalmağa istegen medeniy devletniñ esas maqsadı – deşetli Etni Temizlevler İmperiyasına beñzememege areket etmesinden ibaret olmalı.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Saq şeerinde aprelniñ 29-nda kündüz yollarda Rusiye arbiy tehnikasınıñ kolonnası areket etti. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Kolonnanıñ erkânında beş raketa tertibatı ve bir qaç arbiy maşina bar edi. Birazdan aynı yoldan Arbiy piyade tehnikası keçti.
Martnıñ soñunda şaatlar Şarqiy Qırımda, hususan – «Tavrida» yolunda, arbiy tehnikanıñ faal areket etkenini bildirgen edi.
Martnıñ 26-nda Qarasuvbazar rayonında dört zırhlı taşıyıcıdan ibaret kolonna ve Arbiy maşina inspektsiyası «Tavrida» yolunda tıqanıqlıqnıñ sebebi olğanlar.
Daa evel haber etilgeni kibi, Qırımda yedinci gvardiya desant-ücüm diviziyasınıñ desant-ücüm ve top alayları ile büyük taktik talimleri başlağan edi.
Rusiye mudafaa naziri Sergey Şoygu martnıñ 11-nde Rusiye ilhaq etilgen Qırımda ordunı quvetleştirdi, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, bu «yarımadanıñ qoruvını ve Rusiyeniñ Qara deñizdeki menfaatlarını temin ete».
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye yarımadada arbiy talimlerni muntazam sürette keçirip başladı. Ukraina Baş ştabı Rusiye arbiyleriniñ Qırımda yapqanları qanunsız ola, dep bildire.


text: Yalqınlı oppozitsioner Ayrat Dilmöxämätovtıñ ,,Voinı protiv ublyudkov,, tigän broşyurahı donya kürźe. Avtor unı başqort xalqına häm irekle keşelärgä bağışlağan. Ayrat Dilmöxämätov unda berläşkän oppozitsiya etäkselären tänqitlägän. Broşyurala tatar gimnaziyahınıñ ni säbäple yabılıuına la asıqlıq inderelgän. Mortaza Räximov başqort erenän tatar gimnaziyahın tügel, tatar Bignovtıñ milken emerep taşlanı.Ul hatlıqyände - kadrźar säyäsäteneñ hülpän oyoştorolouın iśkä töşöröp torğan höykälde emerep taşlanı, tielä broşyuranıñ ber bülegendä. Berläşkär oppozitsiya wäkile Mäxmüt Xuzin broşyurala başqort keşeheneñ üź prezidentın xurlauın kire bahalanı häm başqorttar Mortaza Räximovqa häykäl quyırğa teyeştär tip belderźe. Unıñ fekerensä, üź prezidentına bısraq yaqqan keşe üźe lä bısraq. Rämzit Äbüläev, Öfö


text:
AQŞ raketa qalqanın İran häm Tönyaq Koreadan saqlanu öçen tözergä cıyına. Mäskäw, qalqannı Yevropada urnaştıruğa qarşı, çönki cihazlar Rusiä raketaların küzätäçäk, dip belderä.
Putinnıñ Qarbala bazasın täqdime töbendä – AQŞnıñ İrannı küzätüe, alar belän bergä eşlägän Rusiä xärbiläreneñ isä AQŞ eşçänlegen küzätü niäte yata.
Şotlandiä Universitetınıñ İrannı öyränü bülege belgeçe Peter Lehr, Putin täqdimeneñ citdi buluına ışanmıy. NATOğa kermägän il köçläre NATO äğzase iminlege öçen cawaplı bula almıy, di ul:
"Azärbaycandağı ul qorılmanı küz aldığızğa kiteregez. Azärbaycannar, ruslar häm amerikannar bergä eşliäçäk. Eşne oyıştıru yağınnan bu qotoçqıç bulaçaq."
Amerikan räsmiläre Putin täqdimen iminlek säbäplärennän kire qaqtı inde. Rusiä saqlanu ministrı Anatoly Serdyukov belän oçraşqannan soñ bu xaqta Brüsseldä AQŞ saqlanu ministrı Robert Gates belderde:
"Min oçraşuda qatği itep äyttem, bez radarnı Çexiädä tözü eşen däwam itäçäkbez."
İrannıñ bu belderüen Rusiä raslamadı. Putin, bu süzlärne, AQŞ Rusiä täqdimen kire qaqtı, dip äyter öçen yasadı, diä alır ide, di belgeçlär. Azärbaycannıñ elekke iminlek kiñäşçese Wafa Quluzade, uzğan atnada Azatlıq radiosına, Rusiä anıñ tormışqa aşa almayaçağın belep äytte, dide:
"Putin ul täqdimne, AQŞ Azärbaycanda radar quyarğa telämägänen belep yasadı."
İrannıñ bügenge köndä Quşma Ştatlarğa barıp citärlek raketası yuq. Qayber belgeçlär süzlärenä qarağanda, İrannıñ iñ yıraqqa, 1300 çaqrımğa oça alğan Şahab-3 raketası Könçığış häm Könyaq Yevropa, şulay uq könyaq Rusiägä citä ala.


text:
İlhaq etilgen Qırım ve işğal altındaki Donbassnı Rusiye nezaret etkence inqilâp bitti, dep sayılmaz. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta yazmaqta.
«Rusiyeniñ arbiy tecavuzı, Qırımnıñ vaqtınca işğal etilmesi ve Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ bazı rayonları kontrolden çıqqan vaqıtta, Ukraina halqından Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri de şu cumleden olmaq üzre, tanılğan halqara sıñırlar içerisinde Ukraina devletiniñ topraq bütünligini tiklemesi içün bütün resurs ve küçüniñ mobilizatsiya yapılması talap etile», – dep yaza Çubarov.
Bu arada, Milliy Meclis reberiniñ fikrine köre, tış siyasette elde etilgen körümlü neticelerge nisbeten, iç siyasetteki ciddiy muvafaqiyetsizlikler, cemaatnıñ al-azırdaki akimiyetke qarşı raatsızlığınıñ artmasına sebep ola.
«Mından yañı Maydan başlatılmasınen bağlı sesler yañğırap başlay. Bu maaalde yañı Maydan ğayesi pek telükeli bir adımdır ve Rusiye bu fursatnen faydalanmağa areket eter. Onıñ içün 2014 senesi baar-yaz aylarında ayatqa keçirip olamağan planlarını tekrar sınamaq pek cazibeli olıp körünir», – dep qayd ete Milliy Meclis reberi.
2013 senesi noyabrniñ 21-nde Ukrainada Yevromaydan dep adlandırılğan narazılıq aktsiyaları başlanğan edi. Soñradan bu vaqialar Menlik İnqilâbı dep adlandırıldı.
Ukraina Baş prokuraturasınıñ malümatına köre, Yevromaydan devamında 2000 biñden ziyade insan zararlana, olardan 104 insan elâk ola. Olarnıñ ekseriyeti 2014 senesi fevralde elâk olalar. Narazılq aktsiyalarınıñ qurbanları Kök Yüzü Qaramanları dep anlandırılmaqta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda soñki künde tibbiy közetüv altında olğan insanlarnıñ sayısı arttı, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye baş naziri Yelena Romanovskaya yañı koronavirus yuqunçına qarşı operativ ştab toplaşuvında.
Onıñ aytqanına köre, 1100 insan tibbiy közetüv altında buluna, 786-sı evde ve 84-ü hastahanede qala. 230 insan observatorlarğa alındı.
Qırımda aprelniñ 26-nda daa eki COVID-19 hastası qayd etildi. Hastalar arasında 95 yaşında qadın bar.
Umumen Qırımda 69 koronavirus hastası qayd etildi, Aqyarda – 31.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kiyevde cumaertesi, aqşam, «Master Klass» tasil ve medeniyet Evinde yazıcı, şair ve jurnalist İgor Pomerantsevniñ radioarhivi aqqında vesiqalı filmni kösterecekler.
Azatlıq Radiosı bergen malümatına köre, «Vremâ isteklo» serlevalı film – «Azatlıq Radoisı Avropa/Azatlıq Radiosı» ve Mediatopos Films harkov studâsınıñ umumiy işidir. Film negizinde – İgor Pomerantsevniñ Azatlıq Radiosı ile işbirligi devamında toplanğan ses arhivleri tura.
Filmde, çeşit yıllarda «Poverh baryerov» leyhasında iştirak etken İosif Brodskiy, Gennadiy Ayga, Sergey Averintsev, Aleksey Parşçikov ve diger şairlerniñ sesleri qullanıla.
Vesiqalı filmni Praga ve Harkovde çıqarğan ediler. Stsenariy müellifi ve rejissör – harkov medeniyet tarihçısı – Lidiya Starodubtseva oldı.


text:
Avgustnıñ 20-sinde Rostov-na-Donu şeerinde Şimaliy Kavkaz arbiy mahkemesinde prokuror, Hizb ut-Tahrir azalığında qabaatlanğan Enver Seytosmanovnıñ davası boyunca delillerni kösterip başladı. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Advokat Emil Kurtbedinov aytqanına köre, tahqiqat onıñ müşterisini "Hizb ut-Tahrir"niñ Aqyar bölüginiñ ekinci teşkilcisi, dep saya. Yani bu dava boyunca evel mahkemelengen Ruslan Zeytullayevnen bir sırada.
"Tahqiqat, Seytosmanov, evel mahkemelengen Ruslan Zeytullayevnen beraberlikte "Hizb ut-Tahrir"niñ Aqyar bölüginiñ teşkilcisi ola, dep tasdıqlamağa tırışa. Atta Seytosmanovnıñ davasına Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ vesiqaları qoşuldı", - dep aytıp berdi advokat.
Mahkeme oturışınıñ başında gizli şaat ve Enver Seytosmanov arasında olğan sübetniñ gizli-qapalı yazılğan audiosınıñ stenogrammasını oqıp başladılar.
"Eñ müim delil - bu audio, nasıldır bir arap adamınıñ yazğanı. Söz sırası, o, birinci Aqyar davası boyunca mahkemelengenlernen de sübetlerni gizli yazıp qoyğan edi. Bu şaat Seytosmanovğa "Huzb ut-Tahrir" aqqında provokatsion suallerni bere edi ve er şeyni gizli audioğa yazdı. Bu yazılarnı ekspertlerge berdiler ve olar, elbette ki, olarnı "Hizb ut-Tahrir" azalarınıñ gizli körüşüvleri, dep saydı, Seytosmanovnı ise bölük teşkilcisi dep", - añlattı Kurbedinov.
Avgustnıñ başında Şimaliy Kavkaz arbiy mahkemesinde, iştirakçisi Enver Seytosmanov olğan, Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ birinci oturışı keçirildi.
İyülniñ başında Rostov-na-Donu mahkemesi, video alâqasınen Seytosmanovnıñ tevqif müddetini dekabrniñ 20-sine qadar uzattı.
İyülniñ soñunda ise Enver Seytosmanovnı Aqmescit SİZOsından Rostov-na-Donu şeeriniñ SİZOsına etep ettiler.
Rusiye quvetçileri, ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı 2018 yılı mayıs 10-unda Aqyarnıñ Balıqlava rayonınıñ Hayto (Tılovoye) köyünde, tintüvlerden soñ tutıp aldılar.
Ernesni soñra yiberdiler, Enverge ise cinaiy dava açılğanı aqqında qarar berildi.


text:
Zañdı tulğanıñ memlekettik qayta räsimdew twralı kwäligi № 3834 - 1904 -JŞS Aqtöbe qalası 1998 jıldıñ 23 jeltoqsanınan
Qızmetiniñ kezeñinde "SVÏM" JŞS- gi Aqtöbe qalasınıñ barlıq awdandarında, Alğa qalası jäne Alğa awdanınıñ awıldarınıñ sapalı telefon baylanısına jäne keñjolaqtı Ïnternet qızmetine qol jetkizwdi kamtamasızdandıratın öziniñ ortaq paydalanımdağı 40 cïfrlıq ATS telefondıq jelisin saldı , abonentteriniñ ortaq sanı 25000 astam..
Bizdiñ jelimizdiñ abonentteri retinde "CNPC-Aktobemwnaygaz" AQ, "Kazxrom"TNK, "BTA bank" AQ AF sekildi şeteldik jäne qazaqstandıq kompanïyalar bolıp tabılad
"SVÏM" JŞS-niñ baylanısınıñ kabelderiniñ sozılımdılığı 190 kïlometrden asadı, optïkalı-talşıqtıq käbildiñ sozılımdılığı 60 kïlometrden asadi
Özimizdiñ menşiktegi jelilerdegi jumıstan basqa özge uyımdardıñ telekommwnïkacïyalıq qurılım qurılısı jumıstarın orındaymız.
Öziniñ telekommwnïkacïyalıq qızmet körsetw qızmetinde "SVÏM" JŞS-gi qoldanıstağı QR-niñ "Baylanıs twralı" Zañın, Erejelerin jäne texnïkalıq şamaların mültiksiz basşılıq etedi.
«SVÏM" JŞS-gi tapsırıs berwşiniñ texnïkalıq tapsırmasına jäne QR qoldanıstağı normatïvtik qujattarına säykes jumıs keşeniniñ orındalwın tïyanaqtı säykestikte orındalwına kepildik beredi.


text:
İşğal etilgen Qırımda siyasiy mabuslar em cemaat teşkilâtlarınıñ, em de devletniñ destegine muhtac. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında «Qırım siyasiy mabuslarına yardım fondu» birleşmesiniñ idarecisi Ayşe Umerova bildirdi.
«Adamlar, devlet tarafını tutıp, ukrain tarafını tutıp, öz noqta-i nazarını ve 2014 senesi bozulıp başlağan halqara uquq qaidelerini qorçalağanları içün qıynala. Devlet bunda iştirak etmeli. Bu, repressiyağa oğratılğan qorantalarnıñ probleması degil»,– dedi o.
Ayşe Umerovanıñ fikrince, yarımada toprağında repressiyalar ziyadeleşe bile, ve Meclisniñ yasaq olunuvı «bütün qırımtatar halqınıñ yasaq etilmesidir».
«Çeşit seviyeli Meclislerniñ doğru azaları olğan eki yarım biñ insan. Ve biz umumen bütün qırımtatar halqı aqqında aytamız, çünki bütün bu Meclis azaları, Qurultay delegatları ve Qırımtatar Milliy Meclisi yuqarı organı demokratik yolnen saylanıldı, er insannıñ buña nasıldır bağı bardır», – dedi o.
Aprel 26 Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
«Freedom House» programmalarınıñ idarecisi Metyü Şaaf Qırımda insan aqları saqlanuvı ep kerginleşkenini qayd etti, o yarımadada halqara teşkilâtlarnıñ bulunması kerek olğanını bildirdi.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı.


text:
«Agora» halqara aq qorçalayıcı gruppasınıñ advokatı Aleksey Ladin Qırımnıñ Aqmescit rayon mahkemesine Tahqiqat komitetiniñ tahqiqatçıları Timofey Piven ve Dmitriy Kosâkinniñ areketsizliginen bağlı şikâyet arizasını berdi. Advokatnıñ fikirince, olar İsmail Ramazanovğa qarşı davanı toqtatmaq muracaatınıñ baqılmasını soza. Bu aqta advokat Qırım.Aqiqat mühbirine ayttı.
«Bizler 7 künden berli Ramazanovnıñ cinaiy işini toqtatmaq muracaatınen bağlı qarar çıqarmağan tahqiqat areketsizligine dair şikâyet arizasını mahkemede qayd ettik», – dep bildirdi Ladin.
Advokatnıñ şikâyet arizasında qayd etkenine köre, tahqiqatçı Kosâkin telefonda iş ziyaretinde olğanını bildirip, Ramazanovnıñ davası tahqiqatçı Pivenge berildi, dedi. Lâkin ne Ramazanov, ne imayecisi bundann yazma şekilde haberdar etilmegen edi.
«Tahqiqatçı Piven Ramazanovğa telefonda bildirgenine köre, bu muracaatnen bağlı qararnı çıqarmaq içün 10 künü bar, faqat angi qanunğa esaslanğanı belli degil. Mence, mında tahqiqatçınıñ areketsizligi bar», – dep qayd ete şikâyet arizasında Ladin.
Haber derc etilgende tahqiqatçılarnıñ bir de bir izaatı yoq edi.
Daa evel haber etilgeni kibi, advokat Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetine muracaat yollap, Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesine istinaden Zello internet ratsiyası üzerinden nefret ve duşmanlıq doğurğanında qabaatlanğan İsmail Ramazanovğa qarşı cinaiy davanı toqtatmağa rica etti.
İsmail Ramazanov 2018 senesi yanvarniñ 23-nde tutulğan edi, Novıy mir köyündeki evinde tintüv keçirilgen edi. Rusiye Tahqiqat komiteti, onı Zello internet-radiosı vastasınen ekstremizm teşviqatında qabaatladı.
İyülniñ 14-nde İsmail Ramazanov SİZOdan çıqtı, çünki bu cinaiy iş boyunca şeklengenler yarım yıldan ziyade nezaret altında qalmay.
Avgustnıñ 2-nde belli oldı ki, Ramazanovğa qarşı cinaiy iş qoşma tahqiqatqa qaytarıldı.


text:
Ukrainada mayısnıñ 8-inde Hatıra ve barışıq Künü qayd etile. Bu kün 1945 senesi Almaniya Ekinci cian cenkinde teslim olğanını ilân etii.
Bu tarihni Ukraina Yuqarı Şurası, dekommunizatsiya (kommunizm timsalâtından vazgeçüv) siyasetini kerçekleştirerek, 2015 senesi aprel 9-ında tayin etti. O zaman mayısnıñ 9-ını, sovet vaqtından qalğan 1941-1945 seneleri Ulu Vatan cenkinde Ğalebe künü kibi degil de, Ekinci cian cenkinde natsizm üzerinde Ğalebe künü kibi qutlamağa qarar alındı. Hatıra timsali olaraq qaşqaş çiçegi saylanıldı.
2004 senesi BMT-niñ Baş Assambleyası, mayısnıñ 8-i Hatıra ve barışıq künü kibi tayinledi.
İlhaq etilgen Qırımda 2014 senesinden soñ, “Ğalebe künü” - Qızıl ordu ve sovet halqınıñ natsist Almaniya üzerinde yeñiş bayramı kibi - sovet ve Rusiye bayramı qutlana.


text:
Traktate
Prof. Dr. Werner Gitt
Noghaisch: Wie komme ich in den Himmel? (lateinisch)
ÖMIRLIK YAŞAVGA KALAY YETEYIM?
Die grundlegende Frage, die suchende Menschen sich stellen, wird hier von Prof. Dr. Werner Gitt beantwortet. "Wie findet man den Himmel?" Auf jeden Fall nicht durch eigene Anstrengungen oder Konzepte. "Was aber bringt uns wirklich in den Himmel?" Gott hat die Einladungen für den Himmel schon verteilt wie im Gleichnis des Menschen, der zu einem großen Fest Einladungen verschickte. Doch viele Menschen redeten sich heraus.
Prof. Dr. Gitt ruft dazu auf, nicht so "kurzsichtig" wie diese Leute zu sein. Jesus will uns vor der Hölle erretten und diese wird kein Vergleich zu der sogenannten "Hölle von Auschwitz" sein. Er hat am Kreuz für unsere Schuld bezahlt, wir müssen diese Einladung nur annehmen, dann ist ein Platz im Himmel "gebucht". Ein Entscheidungsgebet soll den Lesern dabei helfen.
Dieses Traktat eignet sich besonders gut zur Weitergabe an suchende Menschen!
8 Seiten, Best.-Nr. 120-64, Kosten- und Verteilhinweise | Eindruck einer Kontaktadresse
ÖMIRLIK YAŞAVGA KALAY YETEYIM?
Ädemlerdiñ köbisi ömirlikten sebep oylangan da etpeydiler. Solardiñ arasinda öz yaşaviniñ ahiri akinda oylataganlar da, ömirlik yaşav akinda oyga berilmeydiler - olardiñ şarklari topirak bolgannan soñ ne bolar eken dep.
Drew Berrymore degen amerikan artisti (tuvgan yili – 1975), bala zamanda “Baska planetşi” degen filmde oynaganda, bulay aytkan bolgan: “Eger men menim misigimnan erte öle kalsam, oga menim otta yagilgan şarkimnin külin aşatuv kerek. Süytip men misigimnin şarkinda bolsa da yaşavimdi uzaytarman”. Ölim akinda munday bilimsizlik, oysizlik özi bolarma?
Isa Masihtiñ künlerinde Oga köp ädemler kelgenler. Olardiñ bäri buyimlari da dunaylik yaşav man baylanisli ediler:
- on avur teri marazli ädem savlik tilediler (Luk. 17:31);
- sokirlar közlerine yarik engenin izlediler (Mat.9:27);
- kaybirler asabalik ülesüvde yardam küttiler (Luk.12:13-14);
- kesarga yasak tölemege tiyislime yade tuvilma degen sorav man Oga pariseyler kelgen boldilar (Mat.22-17).
Em tek bir neşev ädem Isadan Köktegi ömirlik yaşavga kalay köşuv akinda bilmege keldiler. Bir yas ädem Isadi izlegen eken sosinday sorav berer üşin: “Yahşi Ustaz, ömirlik yaşavga yeter üşin maga ne etpege kerek?” (Luk. 18:18). Isa oga bäri bolgan zatin satip, bäri yanina baa em yuvik bolganinnan ayirilgan soñ, kelip Oga izlamaga bolayagin aytti. Tek ol yas ädem bek bay bolgan em Isadiñ keñesine izlamaga süymedi. Tübinde ol ömirlik yaşavdan özin ayirdi. Baskalar da bar ediler: derya Kökte ömirlik yaşav izlemegenler, tek Isa man raskanda, olar sol zatti bilip, ömirlik yaşavga tiyisli boluv amali man paydalanganlar. Misaliga, Zakhey Isadi tek bir körgisi kelgen edi, ama kütkeninnen kayda köpke tiyisli etildi – Isa Zakheyde konakta bolganda, tap sol şay işe turgan vakitinda Zakhey ömirlik yaşavga yol aldi. Isa bulay aytti: ”Sosi vakittan alip bu üyge kutkariluv keldi”. (Luk.19:9)
ÖMIRLIK YAŞAVGA TIYISLI BOLUVDIÑ YOLLARI
Yogarida aytilgannan sosinday tamamlav şigarmaga bolamiz:
- Kök Patşaligina ädem bir künniñ birinde tiyisli etiledi. Sizge, äziz okuvşilarga, bilmege kerek zat - bu: siz tap bügün Tengri men ömirlik yaşavga tiyisli etilmege bolasiz;
- Kök Patşaligina tiyisli etilüv kayday da bir borişlardi tolturuv man baylanisli tuvil;
- Kök Patşaligin izlev ayirim äzirlikti talaplamaydi.
Ömirlik yaşavdi izlevde bizim özimizdiñ küş saluvimiz bosina keteek. Eger biz sol yolimizda Tengri Sözine tayan-sak. Bir yirşi öziniñ halk yubantatagan artist akinda yirinda bulay yirlaydi: «Ol artist ömirlik yaşavga tiyisli bolayagi belgili, nege dese ol ädemlerge kuvaniş äkeledi». Baska bir bay hatin, Savaplik fondtiñ basşisi, baspana üyin salgan. Sol üyde 20 yarli hatin ak tölemei yaşamaga bolgan, tek bir şartti toltirayak bolsalar: olar är kün sayin bir säat boyinşa olardi saklavşi hatinniñ yanina kutkariluv tilep dua etseler.
AKIYKATLAY DA, BIZ KALAY ÖMIRLIK YAŞAVLI BOLARMIZ?
Sol zatti bizge tüsindirer üşin, Isa bizge sosinday akil söz aytti (Luk.14:16): Bir ädem (habarda ol Tengridiñ Özi eken) ulli ziyapet tizip (habarda - Kökte), köp ädemlerdi şakiradi. Tek soñ bolgan zat seyirdi tuvdiradi. Bäri şakirilganlar da birinnen soñ biri, keşirüvdi tilep, kelmeektiñ amalin ettiler. Bäri bir tilden bolganday, keşirüvdi tilediler:
Birinşi aytadi: men yer satip alganman…
Ekinşisi: men bes kosak ögiz satip alganman…
Üşinşisi: men üylengenmen, soniñ üşin barip bolmayman…
Isa akil sözin şakirmaga yiberilgenniñ sözleri men kutildi: «Sol sebepten sizge aytaman: men şakirganlardiñ birisi de Menim asimdi avizina salmayak». (Luk.14:24).
Sonnan sebep, Kök Patşaligina tiyisli bolmaga da, tap süytip oni yoymaga da boladi. Ayirgiş zat bu erde: şakiruvdi hoş körip alarmizba, yade essiz kaldirarmizba? Munnan baska bir yeñil bolgan zat barma eken? Eş te yok! Eger kaşan da bolsin bizim aramizdan köpler Kök Patşaligina kirip bolmasalar, sol zattiñ sebebi – olardiñ kalay onda kirmege keregin bilmegenlerinnen tuvil. Kerisinşe, şakiruvdi hoş körip almaganlarinda bolayak. Isadiñ akil sözindegi ol üş insan bizge körim bolmaska kerekler, nege deseñ, üşevdiñ birisi de şakiruvdi almagan em ziyapetke kelmegen! Bolsa da ziyapet halksiz kalmadi!
Şakirilganlardiñ kelmege unamagan soñ, Iye şakiruvdi är yerde yaşagan är kimge yiberdi. Tek ol endi altinsuv man yazilgan ayirim şakiruvlar tuvil, bulay aytilgan: «Keliñiz!» –degen söz boldi. Em är bir, sosi şakiruvdi hoş körip algan insan. Sol ziyapet salingan yerde özine dep simarlangan ornin tabadi. Em de ne? Ädemler kelüvde boldilar. Toparlasip ta kelediler. Biraz zaman ketken soñ, Iye endi de köp bos orinlar bar ekenin köredi! Öziniñ yalşisina: «Bar. Endi de keleek bolganlardi sol oylarinda berkit…» - deydi. Sosi akil söz bizim äligi zamandagi ällerdi bek te tuvra belgileydi.
Kökte endi de köplegen bos orinlar bar em Tengri: «Kel, öz orniñdi Kökte biyle. Akilli bol. Ömirlikte öz orniñdi alip kal. Tap bügün sol zatti et!» - deydi.
Kök aytip bolmastay älemet, soniñ da üşin Isa Masih oni mol ziyapetli toy man teñlestiredi. Korinfşilerge atalgan birinşi hatta (2:9) Kök akinda bulay aytiladi: «Köz de körmegen, kulak ta esitpegen. Ädem yüregine de kelmegen Tengridiñ Oni süygenlerge äzirlegenin». Sosi yerdiñ us-tinde Köktegi men teñlestirip bolganday eş birzat ta yok. Sonday älemet onda! Kök sol kader de baali, em biz onda baruvdiñ eş bir amalin yoymaska kerekpiz. Tengridiñ uli Isa bizge Kökke esik aşti em Ol arkali bizge onda tüsüv – aylak ta eñil. Endi tek bizim öz ihtiyarimiz bärin ayiratagan zat boladi. Em de tek ol habardagi kiska akilli üş insanday ädemler şakiruvdi almaslar.
KUTKARILUV ISA MASIHTEN KELEDI
Elşilerdiñ Isleri akinda Kitapta (2:21) biz bek mäneli sözlerdi tabamiz: «Rabbiydi (Masihti) şakirgan är kim de kutkarilayak». Yañi Antlasuvdiñ tüp negizindegi sözler bu. Elşi Paul Pilip kalasiniñ zindaninda turganda, öz karavilşisi man sözin bulay bitirdi: «Iynan Rabbiy Isa Masihke, em de kutkarilarsiñ, öziñde, savlay üyiñde» (Elş.16:31). Sosi sözdiñ, kiskaligina da karamay, ädemniñ yaşavin tanimastay türlendiretagan küşi bar. Sol ok keşe karavilşi tevbe kilip, Isaga iyergen boldi.
Tagi da bir äldi biz amalsiz bilmege tiyislimiz: Isa bizdi ömirlik ölimge, yahanemge äketetagan yoldan taydirmaga süyedi. Kie Kitaptiñ aytuvinşa, ädemler Kökte (yennette) em Yer astinda (yahanemde) ömiri turayaklar. Birinşisi – älemet, ekinşisi – yamanniñ yamani. Üşinşi yer degen yok. Ölimnen soñ bes takiyka ozganlay, ölim men bäri zat ta kutiladi degen eş birev de bolmas. Bäri zat ta Isa Masihtiñ emiri men şeşiledi. Bizim ömirlikke köşüvimiz tek bir siñar Isadiñ kolinda, em bizim Oni man tüzgen aykaslarimizga köre şeşiledi!
Bir kere lekcion okuv programmasi man men Poloniyada bolganda, biz Osvencim atli ävelgi kontslager’de ekskursionda boldik. Üşinşi reih zamanlarinda munda esapsiz avur özgerisler ozdilar. 1942-1944-nşi yillarda bu yerde bir million yarimnan artik ädemler (köbinşe - juutlar) gaz kameralarda yagilganlar. Adabiyatta sol baylanisli «Osvencimniñ yahanemi» degen söz tuvip berkitildi. Sol söz akinda men ekskursionda gaz kamerada turgan zamanda oylay edim. Bir keresine gaz kamerada alti yüz ädem öltirilgen bolgan. Tek sol ma edi akiykat yahanem?
Bizim ekskursion kübimiz sol gaz kameralardi karap yürmege bola edi, nege deseñ, munda endi birevdi de yazalamaydilar. Sosi epsiz kiyanatşilik 1945 yilda toktatilgan. Osvencimniñ gaz yahaneminiñ zaman mazhalari bolgan, Kie Kitap aytatagan yahanem – ömirlik zat.
Osvencim muzeyinde menim karamim tamdagi kaştiñ süvretine tigildi. Lagerde tutilganlardiñ birisi tamda öziniñ ümitin mik pan tirnap süvretlegen. Sosi süvretşi baska tutilganlardiñ saninda gaz kamerada öltirilgen, tek ol Kutkaruvşi Isadi bilgen. Em ol sosi yaman erde ölgen bolsa da, oga Kök aşik edi. Bizdi Yañi Antlasuvda Isa Masih sakin-diratagan yahanemde (Mat. 7:13; 5:29-30; 18:8) ädemge kutkariluv yok. Osvencim men teñlestirsek, yahanem ömiri «isleydi», soga köre yahanemde kiska ekskursion ozgarip eş bolmaydi.
Kök te ömirlik zat. Sosi yerge bizdi Tengri äkelgisi keledi. Soga köre şakiruvdi hoş körip aliñiz em de Tengrige keliñiz. Rabbiydiñ atin şakiriñiz em sol arkali öziñizge Kökte orin äzirleñiz.
Bir kün menim lekcionimnan soñ bir hatin maga tinişsizlanip sorav berdi: «Ömirlikte öziñe orin äzirlegen degen ol ne? Bu zat elgezerliktiñ burosin eske tüsiredi». Men bolsam oni man unastim: «Kim erterek äzirlenmese, sol tübinde miradina etpeek. Eger siz Gavay aralina barmaga süyseñiz, sizge billet boluvi kerek». Ol bolsa mennen tagi soraydi: «Ama billet üşin ak tölev kerek?!» «Äşe, Kökke billet üşin de tölev kerek. Tek ol billet sonday bir baa, bizim aramizda oni satip alarday kisi yok. Sosi zatka burşav bolatagan zat – bizim künalarimiz. Öz Patşaliginda Tengri eş bir künadi de körip unamaydi. Bu yaşavdiñ ahirinda Tengridiñ Kök ömirliginde bolgisi kelgen ädem bas dep öz künalarinnan bosanmaga kerek. Künalardan bosanuvdi tek künasiz bermege bolayak – em ol – Isa Masih. Tek Ol özi bizdi kutkarip bolayak! Sol zat üşin Ol öz kanin tökken, Kaşta yazalanuvdi alip».
Endi men bolsam ömirlik yaşavga tiyisli bolar üşin ne etpege kerekpen? Tengri bizim är birimizge Kutkariluvga şakirip öz sözin karatadi. Kie Kitaptiñ köp yerleri bizdi Tengri şakiruvina yavaplamaga şakiradi:
- «Tar kapidan kirmege bäri küşiñizdi saliñiz». (Luk.13:24)
- «Tevbe kiliñiz, nege dese Kök Patşaligi yuviklaydi». (Mat.4:17)
- «Tar kapilardan kiriñiz, nege deseñ keñ kapilar em keñ yol – ölimge äketediler, em köpler solar man yurediler; nege deseñ ömirlikke äketetagan kapilar tar, yol tar em köp bolmagan kaybirler olardi tabadilar» (Mat. 7:13-14)
- «Ömirlik yaşavdan ayirilma, sen oga şakirilgansiñ» (1 Tim. 6:12)
- «Rabbiy Isa Masihke iynan em de kutkarilgan bolarsiñ…» (Elş. Isl. 16:31).
Bular bäri de – bek iynandirgan bizge karatilgan şakiruvlar. Olarda äller bu zaman bek te mäneli ekeni seziledi. Soga köre, siñar duris abit – sol şakiruvga sosinday dua kepte yavap bolayak:
«Rabbiy Isa, älige deyim men tap Sen yoktay körip ayşadim. Tek bügün men Seni tanidim, soniñ da üşin birinşi kere Saga sosinday dua man ün sözimdi karataman. Men endi yennet te, yahanem de bar ekenin bilemen. Men tileymen Saga, meni yahanemnen kutkar. Oga men tiyisli etilgenmen bäri özimniñ künalarim üşin, birinşilei bolip özimniñ Saga iynanmavim üşin. Menim äligi siñar avasim – bir zamanniñ birinde em ömirlerge Seniñ yaniñda Kökte boluv. Menim bir yetimisim de, iygi islerim de maga Kökte orin simarlap bolmayagi maga belgili, tek Saga iynanuvim maga Kökke yoldi aşayak. Nege deseñ Sen meni süesiñ, nege deseñ, Sen menim üşin Kaşta ölimdi aldiñ em Öz ölimiñ men meni kutkardiñ. Soniñ üşin men Saga razilikti aytaman. Sen menim bäri künalarimdi da köresiñ– menim tuvganimnan alip älige deyim. Saga menim yaşav boyi etken künalarim belgili: men özim bilgen em de köpten mutip ta kutilgan künalarim. Sen men akinda bärin de bilesiñ. Saga menim yüregimniñ är bir imtilisi, kuvaniş bolsin, kaygiruv bolsin, belgili. Seniñ aldiñda men – aşik kitap. Äligi kebimde em de älige deyim yaşagan kebimde men Seniñ em akiykat Tengridiñ aldina kelip, em de Kökke barip bolmayman. Soga köre, tileymen Saga: maga bäri künalarimdi keşir, böten de men olar bolgani üşin ak yürekten ökinemen. Bu vakittan alip men Seni özimniñ Rabbiyim dep bilemen. Menim yaşavimdi Öziñniñ basşiligiña al. Men Sen süygendey etip yaşagim keledi.
Maga Seni men bolmaga orav etken är ne zattan tazalanmaga maga yardam et dep tileymen. Maga yañi, Sen yaratkanday, kasiet-kilikti ber. Maga Seniñ Söziñniñ - Kie Kitaptiñ akiykatligin - aş. Seniñ ol arkali maga aytayak bolgan zatiñdi añlamaga maga yardam bol, ol arkali yaşavda yañi küş-karuvdi em kuvanişti tabip üyret. Munnan alip Sen menim yan tapşirgan em izlagim kelgen RABBIYIM. Körsetşi maga endiden alip yürmege tiyisli yoldi. Meni esitkeniñ üşin Saga razilik sözimdi aytaman. Saga kelip, Tengridiñ säbiyi bolganim em zaman yetkende Seni men ömiri Kökte bolayagim akinda Seniñ söziñe iynanaman. Munnan alip endi kayday da yaşav ällerinde em de är zaman Sen meni men bolayagiñdi bilgenim – maga aylak ta üyken näsip em kuvaniş. Maga dayim da Tengri Sözin esitip turar üşin, Saga ak yürekten iynangan ädemlerdi, Kie Kitaptiñ sözinnen taymay yaşagan ümmetti tappaga Sen yardam etşi. Amin».
Professor, teknikalik ilmileriniñ
doktori Verner Gitt
Neue Bücher
-
Werner Gitt
In 6 Tagen vom Chaos zum Menschen
240 Seiten, Taschenbuch
€ 4,95
Prof. Dr. Werner Gitt
Der Himmel – Ein Platz auch für Dich?
96 Seiten, Taschenbuch
€ 2,90
Yildiz, Jasmin
Maria Magdalena
96 Seiten, Fester Einband
€ 2,95
Gitt, Werner
Was war der Stern von Bethlehem?
140 Seiten
€ 3,00
-
Yildiz, Jasmin
Nicht die Hälfte hat man mir gesagt
192 Seiten, Taschenbuch
€ 3,95
Werner Gitt
Schatzfinder - Himmlisches und Erlebtes
352 Seiten, Paperback
€ 6,50
Werner Gitt
Zeit und Ewigkeit
160 Seiten, Taschenbuch
€ 2,50
Prof. Dr. Werner Gitt
Wunder und Wunderbares
320 Seiten, fester Einband
€ 6,90
Neue Verteilschriften
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Wer hat die Welt am meisten verändert?
Prof. Dr. Werner Gitt
Der Gottesbeweis durch die Liebe
Prof. Dr. Werner Gitt
Corona und das Leid in dieser Welt – Broschüre
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Was hat Corona mit Gott zu tun?
Prof. Dr. Werner Gitt
Leben im All – Spekulationen und Fakten
Prof. Dr. Werner Gitt
Warum ich als Wissenschaftler der Bibel glaube
12 Seiten, DIN-A5, Broschüre, Kosten- und Verteilhinweise
Prof. Dr. Werner Gitt
Kann ich leben, wenn ich sterbe?
-
Werner Gitt
In 6 Tagen vom Chaos zum Menschen240 Seiten, Taschenbuch€ 4,95Prof. Dr. Werner Gitt
Der Himmel – Ein Platz auch für Dich?96 Seiten, Taschenbuch€ 2,90Yildiz, Jasmin
Maria Magdalena96 Seiten, Fester Einband€ 2,95Gitt, Werner
Was war der Stern von Bethlehem?140 Seiten€ 3,00
-
Yildiz, Jasmin
Nicht die Hälfte hat man mir gesagt192 Seiten, Taschenbuch€ 3,95Werner Gitt
Schatzfinder - Himmlisches und Erlebtes352 Seiten, Paperback€ 6,50Werner Gitt
Zeit und Ewigkeit160 Seiten, Taschenbuch€ 2,50Prof. Dr. Werner Gitt
Wunder und Wunderbares320 Seiten, fester Einband€ 6,90
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Wer hat die Welt am meisten verändert?Prof. Dr. Werner Gitt
Der Gottesbeweis durch die LiebeProf. Dr. Werner Gitt
Corona und das Leid in dieser Welt – Broschüre
-
Prof. Dr. Werner Gitt
Was hat Corona mit Gott zu tun?Prof. Dr. Werner Gitt
Leben im All – Spekulationen und FaktenProf. Dr. Werner Gitt
Warum ich als Wissenschaftler der Bibel glaube12 Seiten, DIN-A5, Broschüre, Kosten- und VerteilhinweiseProf. Dr. Werner Gitt
Kann ich leben, wenn ich sterbe?


text:
Şimdiki vaqıtta Aqmescit apishanesinde bulunğan Qırım siyasiy mabusı, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Ukraina Mustaqillik künü ile hayırlay ve ukrainlerni öz devletiniñ mustaqilligini qorçalamağa ve onı coymamağa çağıra, prezident Petro Poroşenkoğa ise, bunıñ kefili olmağa rica ete.
Ahtem Çiygoznıñ muracaatı nushasını içtimaiy ağlarda Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov ve Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı meseleleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilev paylaştı.
«Endi üç yıl devamında Ukraina Mustaqillik kününi Qırım işğali şaraitinde qayd etmek mecburmız. Bizden bazıları ar-namusını, tuvğan topraqqa sevgisini, öz halqına, Ukrainağa sadıqlığı saqlağanı ve Qırımnı rusiyeli olğanını tanımağanı içün apishanelerge qapatıldı», – dep aytıla beyanatta.
Onıñ fikrince, Ukraina halqınıñ mustaqilligi coyması telükesi olsa, er bir kişi «öz vazifesini yapmaq ve öz kelecegini ve kelecek nesillerniñ kelecegini qorçalamaq mecbur». Çiygoznıñ qayd etkenine köre, qırımtatarlar muvafaqiyetli, demokratik, avropalı Ukraina içün küreşmege devam ete.
«Ürmetli Ukraina prezidenti! Devletniñ bir qaç ükümet dalı bar, amma hususan prezident Esas qanun kefili ola ve öz halqı ve devletiniñ bugünki alı ve kelecegi içün mesüliyetlidir», – dep Çiygoz ukrain prezidentine ayrı muracaat etti.
Avgust 24-te, çarşenbe künü Ukrainada Mustaqillik künü qayd etile. 25-ci doğğan kününde bütün devlet boyunca tantanalı merasimler keçirilecek. Prezident Petro Poroşenko, arbiy parad merasiminde sözde bulunıp, Ukrainada işğal etilge Qırım ve Donbass sakinleri aqqında hatırlağanlarını qayd etti.
Ahtem Çiygoz Qırımda «fevral 26 işi» boyunca mahküm etile, onı yarımadada Rusiye tarafından işğalden soñ açtılar. Bu iş boyunca Ali Asanov ve Mustafa Degermenci de apiste buluna.
Qırımtatarlarnı, Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan Ukraina topraq bütünligi tarafdarlarınıñ mitinginde iştirak etüv içün mahküm eteler.


text:
Aqyar akimiyeti sakinlerge salı künü, avgust 4-de, şeerde haber etüv elektrosirenaları işletilecegi aqqında bildire.
Bu aqta Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ saytında aytıla.
Malümatqa köre, saat 10-12 arasında telüke ya da fevqulâde vaziyetlerniñ peyda oluvı şaraitlerinde şeer ealisiniñ haberdar etüvi boyunca temrin keçirilecek.
Aqyar sakinlerini tınç olmağa ve «yerli radio, telekorüv ve telli radioyayınlav kanalları boyunca haberlerni diqqat ile diñlemege» çağıralar.
Evel bu kibi teşkerüv Aqmescitte keçirilgen edi.


text:
Aqyarnıñ Appelâtsion mahkemesi yerli cemaat faali Viktor Neganovğa şeerde Ukraina Mutsaqilligi Künü munasebeti ile teşkil etken mitingi sebebinden 30 biñ ruble para cezasını belgiledi.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Neganovnıñ özü bildirdi.
Bu kibi qararnı mahkemeci Yevgeniy Solovyev aldı.
Belli olğanı kibi, evelden Neganovdan para cezasını almaq qararnı Aqyarnıñ Gagarin rayon mahkemesi qabul etken edi. Bu cezanı cemaat faali dostları ile Ukraina Mustaqilligi Kününde Aqyarda Sagaydaçnıy abidesi yanında ukrain bayraqları ile turğanı sebebinden belgilediler.
Neganov aytqanı kibi, o, insan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etecek ola. Onıñ fikrine köre, Rusiyeniñ uquq qorçalayıcı organları bunı «ukrain Aqyarda onıñ faaliyetini toqtatmaq içün» yapmaqtalar.


text:
Rusiye Mudafaa nazirliginde, keçken gece Suriyedeki obyektlerge yüzden ziyade qanatlı raketanıñ uçurılğanını bildirdiler. Rusiye muessisesiniñ bildirgenine köre, Suriyeniñ arbiy ve tsivil infrastruktura obyektlerine raketalar darbesi AQŞ uçaqları ve gemileri ile birlikte Büyük Britaniya ve Fransanıñ Arbiy-ava quvetleri tarafından endirildi. Rusiye Mudafaa nazirliginde, ittifaqdaşlar 100-den ziyade qanatlı raketa ve «ava-yer» sınıfındaki raketelar uçurdı, dep bildirdiler.
Rusiyeniñ «TASS» haber agentligi, Rusiye Mudafaa nazirligine atıfta bulunıp, Rusiyeniñ Ava mudafaası sistemaları iç bir raketanı urıp tüşürmedi, çünki darbeler Rusiyeniñ Ava mudafaası quvetleri tarafından Suriyede imaye etilgen obyektlerge yönetilmedi, dep bildirdi.
Rusiyedeki menbalarnıñ malümatına köre, Suriyeniñ Ava mudafaası sisteması öz vastaları ile «onlarca» raketalarnı urıp tüşürdi.
Fransanıñ Mudafaa nazirliginde, AQŞ, Fransa ve Büyük Britaniya arbiy quvetleriniñ Suriyede ortaq operatsiyası aqqında Rusiyeniñ evelden haberdar etilgenini bildirdiler.
Aprel 14-te AQŞ prezidenti Donald Tramp, Başar Asad başlığındaki Suriye ukümetiniñ tsivil şahıslarğa qarşı himiyeviy silânıñ ihtimallı qullanılmasına qarşılıq olaraq Suriye arbiy obyektlerine endirilgen «noqtalı darbeler» aqqında bildirdi. Tramp, darbelerniñ Fransa ve Büyük Britaniya ile birlikte, bunıñ kibi kütleviy mahv etüv silâsınıñ qullanılmasını toqtatmaq içün endirilgenini ilâve etti.
Pentagon başlığı Cim Mettis, operatsiyada keçken sene qullanılğan silânıñ eki qat ziyadesi qullanılğanını bildirdi. O vaqıt AQŞ silâlı quvetleri prezident Başar Asadnıñ aviabazasına qarşı 59 «Tomagavk» raketasını uçurdı, dep bildire Reuters.
Reuters agentligi, Büyük Britaniya Mudafaa nazirligine atıfta bulunıp, qanatlı raketalarnıñ, Homsnıñ ğarp tarafında, ondan 15 mil uzaqlıqta bulunğan arbiy obyektke qarşı qullanılğanını bildirdi. Tahminlerge köre, o, himiyeviy silânıñ elementleri istisal etilgen yer ola.
Büyük Britaniyanıñ baş naziri Tereza Mey, Suriye ukümetine qarşı «küçniñ qullanılmasına iç bir ameliy alternativa yoq», dedi.
Rusiye, darbelerniñ «qarşılıqsız» qalmaycağını bildirdi. Aynı zamanda Suriye ile İran, ucümge «halqara uquqnıñ qaba bir bozuluvı» dediler. İrannıñ Tış işleri nazirligi, bunıñ «regional aqibetler»i olacağını bildirdi.
Fransa tış işleri naziri, Suriyedeki darbeler qanuniy, sıñırlı ve muvazenetli, dedi.
Ukümetke muhalif olğan «Beyaz miğfer»niñ vekilleri ve diger gruppalarnıñ faaliyetçileri, aprel 7-de Suriyedeki Duma şeerine helikopterden toksik gazlı bombalar atıldı, dep iddia eteler. Onlarca elâk olğanlar ve yüzlerce zararlanğanlar aqqında bildirilgen edi.
Suriyeniñ ukümeti ve onıñ ittifaqdaşı Rusiye bu bildirüvlerni inkâr eteler.
Duma – Şarqiy Guta bölgesinde, Damask yanında isyancılarnıñ kontroli altında olğan soñ şeeridir.


text:
Ukraina prezidenti namzeti Volodımır Zelenskıynıñ saylav ştabı, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ açıq hitabına cevap berdi.
Bu aqta Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan, Zelenskıynıñ ştabınıñ arizasında aytıla.
“Qırım, şübesiz, Ukrainanıñ işğal etilgen qısmıdır. Belli olğanı ve bütün dünyada tanılğanı kibi, bu işğal qanunğa qarşı ve zorbalıq usulınen yapılğan edi. “Referendum” dep denilgen şey, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ealisiniñ rey berüvi serbest saylav sayılmaz, çünki tüfek-silâ astında yapıldı ve qırımtatar, ukrain ve atta rus halqınıñ iştiragisiz keçirildi”, - denile cevapta.
Zelenskıyde, Qırım Ukraina qısmı edi, bar ve olacaq, dep ayttılar. Ve o “Ukraina terkibine Rusiye işğal vaqtında ketirgen zararlarınıñ ivaz etüvinen beraber qaytmalı”.
“Bir serbest Ukraina topraqlarınıve onıñ ealisini bermege, bağışlamağa, kiralatmağa azır degilmiz - bu añlaşma ve muzakere muvzusı olmaz! Noqta-i nazarımız keskin ve deñişmez. Qırımnı ve QMC-de qalğan vatandaşlarımıznı qurban etip, Donbass cenkiniñ toqtatılması aqqında añlaşmalar iç yapılmaz”, - dep aytıldı Zelenskıynıñ komandasında.
Zelenskıyda, Ukrainanıñ bütünlik, serbestlik ve mustaqilligi iç bir halqara añlaşma ve muzakerelerniñ mevzusı olması imkânsız olğanını, qayd ettiler.
“Qırımnı Donbass barışığına deñiştirmek lafları iç bir alda olmaycaq. Bundan ğayrı, biz endi bir qaç kere qayd etkenimiz kibi, Qırım ve Donetsk em Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonları serbest ve mustaqil Ukrainanıñ terkibinde qalsa edi, olarnıñ Rusiyede ola bilecek aq ve vekâlitliklerine köre, şimdilik endi daa çoq aq ve vekâletlikleri olacaq edi”, - dep aytıla Cemilevniñ suallerine berilgen cevapta.
Aynı zamanda Ukraina prezidenti namzetiniñ komandasında, Rusiyenen çatışmanıñ cenk vastası ile çezüvini mümkün olmağan dep sayalar. Olar, Rusiye ükümetinen muzakere ve laf etmek kerekligini ayta, amma bu mıtlaq ğarbiy ortaqlar iştiraginen yapılmalı.
“İşğalci akimiyetniñ altında olğan vatandaşlarımıznen bağda olmalımız. Amma bu bağ sadece medeniy, haber ve gumanitar olmalı. Rusiye Donbass ve Qırımda yapqanını közde tutıp, vaqtınca işğal topraqlarnıñ iqtisadiy blokadası toqtatılıp olamaycaq”, - denile cevapta.
Zelenskıynıñ komandası, Donbass, Qırım ya da Qara deñiz meselelerini ayırmaycaqlarını aytıp berdiler.
“Amma qırımtatar halqınıñ tarihi ve stalin ve şimdiki putin basqılarında qurbanları, olarnıñ mustaqil Ukrainanıñ tiklenüv ve inkişafına issesi, şübesiz, Qırımnıñ azat etilmesinden soñ qırımtatarlarğa milliy inkişafınıñ ayrı rol ve perspektivasını teklif etmek sebeptir. Bizimce, bu rol ve perspektiva boş siyasiy vadelerden ibaret olmamalı. Biz eminmiz ki, qırımtatar halqı, devlet ve ğarbiy ortaqlardan konkret destek ve kefalet planını almalı. Biz eminmiz ki, qırımtatarlar mustaqil Ukrana ile azat yaşamaqnıñ açıq-aydın perspektivasını alacaq”, - dediler Zelenskıyda.
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Ukraina prezidenti namzeti, alıp barıcı ve şoumen Volodımır Zelenskıyge muracaat etip, işğal etilgen Qırımnen bağlı beş sual berdi.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
2017 senesi mayısnıñ 2-nde Bağçasaraynıñ “Han Çair Cami”sine ücüm etildi.
Belgisiz şahıslar cami qapısını qırıp, içeride turğan dolaptan Quran Kitaplarını alıp yırttılar, bundan soñ, muqaddes Kitapnı yaqacaq oldılar.Amma, bu vaqıt namaz qılmağa kelgen müsülmanlarnıñ maşina sesini eşitip, Qurannıñ yırtılğan saifelerini dağıtıp qaçmağa yetiştirdiler. Bunıñ aqqında “Vatan” yerli din cemiyetiniñ reisi Rustem Sadredinovğa haber etildi. Qırım müsümalnları Diniy İdaresi öz nevbetinde İçki işler nazirligi ve yerli akimiyet organlarına muracaat etti. Cinayet yapılğan yerge rayon politsiyası bölüginiñ reberi ile politsiya hadimleri keldiler. Olar, vaqia şaatları ve yerli sakinlerni sorğuladılar. Cinaiy iş açıldı. Böyle etip, Qırım Müftiyatı vandallarnı yaqalamaq içün kerekli tedbirlerniñ alınmasını talap ete. Dindaşlarğa ise, daa da diqqatlı olıp, provokatsiyalarğa uymamağa, din cemiyetlerine cami azbarlarında videokameralarnı qoymağa, ibadethanelerni qorumağa rica ete.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine çıqarılacaq üküm arfesinde qırımlı faaller semetdeşlerine qol tutmaq içün Rostov-na-Donuğa yol aldı. Keriç köpründe aqşam saat 9-larda olarnı Rusiye yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtattı. Tutulğan faallerniñ bildirgenine köre, şahsiyetlerini teşkermek içün pasportları alındı.
Qırım aq qorçalayıcısı Lutfiye Zudiyevanıñ Facebook saifesinde haber etkenine köre, köpürde tahminen eki yüz qırımlı tutuldı, aralarında qadın ve esli-başlı insanlar bar edi. Gece +12 derece olğanda episi soqaqta edi, sıcaq aş ve içecek yoq edi, dep ayta Lutfiye Zudiyeva.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinovnıñ fikirince, faallerni «destek istegini yoq etmek» içün tutqanlar.
Saba saat 7-lerde köpürde tutulğanlarğa vesiqaları qaytarıldı. Qırımlılar mahkeme oturışuvına keç qalğanları içün evge qayttı.
Noyabrniñ 3-nde saba saat 10-da Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkeme oturışuvı olıp keçti. Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmü çıqarıldı. Rustem Emiruseinovğa 17 yıl apis cezası berildi, ilk eki yılı apishanede, qalğanı sert rejimde keçecek. Arsen Abhairov 13 yılğa üküm etildi, ilk eki yılı apishanede keçecek. Eskender Abdulganiyev 12 yılğa üküm etildi, ilk eki yılını apishanede keçirecek.
Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrirni» «terror» birleşmeleri cedveline kirsetip yasaqladı. Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri tintüvler keçire ve qırımtatarlarnı tuta. «Hizb ut-Tahrir davaları» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgen qırımlılarnıñ imayecileri olarnıñ taqibi siyasiy sebeplernen bağlı, dep tüşüne.


text:
Qırımnıñ bazı köyleri qaza neticesinde elektrik teminlevsiz qaldı, bu aqta Qırmnıñ Rusiye ükümeti saytında aytıla.
«Elektrik yolağında olğan qaza neticesinde Livadki, Qaraç, Acı Qal köyleri qısmen elektriksiz qaldı. Tamir işleri alıp barıla», – dep haber ete Aqmescit raonynıñ RESı.
Saba yanvar 7-de Qırımnıñ çeşit rayonlarında Cadra, Üç Cılğa, Yalan Tuş, Vinnitskoye köyleri elektrik teminlevsiz qaldı.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur. Rusiye FVN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Aqmescitniñ Rus akimiyeti, çetel vatandaşlarğa qarşı 210 memuriy qanun bozuvı aqqında protokol tizilgeni ve 20 ecnebiyniñ Rusiyeden tış çıqarılğanı aqqında haber ete. Olranıñ ekseriyeti – Özbekistan ve Orta Asiyanıñ diger cumhuriyetlerinden kelgen vatandaşlar. Kremlniñ nezaretinde çalışqan Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmeti, bu insanlar ruhsetsis ticaretnen oğraşqanını bildire.
«Belediyeniñ nezaret hızmetleri er kün qanunsız ticaretke qarşı areket alıp bara. Başqa devletniñ vatandaşı olıp, bulunğanı memleketniñ qanunlarına riayet etmegen, basqıncı kibi davranıp, eñ çoq qanun bozğan şahıslarğa qarşı malümatlar bütün operativ hızmetlerge yollanıla ve olarnıñ quvulmalarıda dair tedbirler alına», – dedi Yüriy Bravnikov, Kremlniñ nezaretinde çalışqan memuriy-tehnik nezaret bölüginiñ müdiri.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanı kibi, bu sualni «baş nazir muavini»niñ faaliyetini tenqit etken deputat Lentun Bezaziyev kirsetti.
Prezidium kün terkibinde olğan meseleni alğışladı ve işbu sualni mayıs 21-de, çarşenbe künü, Qırım «parlamenti»niñ toplaşuvında muzakere etecek. Mında deputatlar «baş nazir muavini» işten boşatmaq ya yoq degen qararnı alacaqlar.
Qırım Cumhuriyetiniñ «ban nazir muavini»niñ matbuat hızmeti bu malümatnı izaatlamay.
Matbuat kâtibi Elmaz Asanovanıñ sözlerine köre, cumhuriyetiniñ başı vazifelerini eda etkeniniñ muavini meşğuldir ve bu malümatnı izaatlap olamay.
«Lenur Edemoviç pek meşğuldir ve bu malümatnı izaatlap olamay. Ne derecede meşğul olğanını tasavur etmeysiñz. İzaatlar içün Bezaziyevge muracaat etiñiz», – dedi Asanova.
Qıqırımtatar milliy Meclis reisi Refay Çubarov da Qırım.Aqiqatqa izaatlarnı bermege razı olmadı.
2014 senesi aprel 2-de «Qırım Cumhuriyet Devlet Şurası» Qırım nazirler Şurasında «reis muavini» vazifelerni eda etmege Lenur İslâmovnı, milletler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ «reisi» Zaur Smirnovnı tayinlemege qarar aldı. Ekisi de bu vazifelerge qırımtatar milliy Meclis tarafından yollanıldı.


text:
«Demokratik teşebbüsler» fondunıñ müdiri İrina Bekeşkinanıñ fikirince, Ukraina haber saasında işğal etilgen Qırım pek az añıla. Ve yarımada aqqında daa çoq halqara siyasette laf eteler.
Böyle fikirni o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdi.
«Qırım meselesini unutmaq mümkün degil. Elbet, Qırım meselesini açmaq kerek. Amma, mence, içki siyasetke baqqanda, halqara siyasette bu mesele daa çoq muzakere etile. Kerçek aytsam, Qırım aqqında az qonuşamız. O yerde neler olğanını, belli sebeplerden, bilmeymiz. Amma, bellessem, bu aqta laf etmek kerekmiz», – dedi içtimaiyatçı.
Programmanıñ diger musafiri, Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar ukrain kütleviy haber vastalarında yarımada aqqında malümatnıñ yeterli derecede olğanını qayd ete. Onıñ fikirince, işğalden soñ Qırım aqqında daa çoq laf etmege başladılar.
«Közetmelerime köre, şimdiki zamanda olğanı kibi, Qırım aqqında iç bir vaqıt o qadar çoq laf etmey ediler. Umumen olaraq resmiy Kiyevde olğan muzakerelerni alsaq, ve ilâhre, Qırım aqqında o qadar çoq laf etmey ediler. Bellesem, milliy telekanallarnıñ seviyesini alsaq, olarnıñ haberlerine baqsaq, Qırım aqqında eñ azdan bir qaç haber er kün bar», – qayd etti Emine Ceppar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa bergen intervyusında Donbass ve Qırımnı kesen-kes ğayıp etilgen taqdirde, Ukrainanıñ maneviy ayatında bir sınav olaraq, devletniñ yañıdan sarsılmasına sebep olur.
«Biz Donbass ve Qırımnı ğayıp eterek, mustaqil sürette inkişaf etip olurmız dep tüşüngenler, pek yañlışa. Belki de, iqtisadiy ceetten bir ilerileme olur, lâkin maneviy ceetten öyle bir sınav olur ki, bu ukrain cemiyeti içün yañı sarsıntılar ketirir. Bu sınavğa yol bermemek içün, bu topraqlarnıñ qaytarmaq ve anda bizlerni, Ukrainanı beklegen vatandaşlarımıznen birleşmek oğrunda bütün küçümizni qullanmaq kerekmiz», – dedi Çubarov.
Milliy Meclis reberi, devletni saqlap qalmaq içün Ukraina birleşmek kerek dep saya.
«Biz – devletni saqlap qaluv ve pekitüv kibi eñ muim maqsad içün seferber olmalımız. Ancaq bu topraqlar qaytarılmağance saqlap qalmaq ve pekütmek imkânsız.İşte bizim bütün şartlı ifademiz bundan ibaret», – dep ilâve etti Çubarov.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Qırım abituriyentleri içün “Qırım - Ukraina” tasil merkezleri Ukrainanıñ qıta qısmında iyünniñ 3-ünde işini başlaycaq.
Tasil ve ilim Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bu merkezlerniñ vastası ile vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan studentler ukrain aliy oquv yurtlarına ve tehnikumlarına qolayştırılğan sistemanen kire bile. Merkezlerniñ işi sentâbrniñ 27-sinece devam etecek.
“Qırım-Ukraina” merkezleri bu yıl Ukrainanıñ çeşit köşelerinde - Kyiv, Lviv, Odessa, Mıkolayiv, Harkiv, Herson, Zaporijjâ - 35 aliy oquv yurtunıñ esasında çalışacaq. Merkezlerniñ cedvelini ve kontaktlarını mında baqmaq mümkün.
Bildirilgeni kibi, bu yıl vesiqa tapşıruv tarihleri deñişti. Qırım ve Aqyar studentleri içün olar böyledir:
Bakalavr (tibbiyet, veterinar ya da farmatsevt yönelişiniñ magistri) derecesine büdjetke:
- Vesiqa qabul etüvi - iyülniñ 19-ınace
- Kiriş imtianları -iyülniñ 19-ınace
- Oquşqa qabul etüv -iyülniñ 22-sinece
11-inci sınıftan soñ kiçik mütehassıs derecesine büdjetke:
- Vesiqa qabul etüvi - iyülniñ 29-ınace
- Kiriş imtianları -iyülniñ 28-inece
- Oquşqa qabul etüv -avgustnıñ 4-ünece
9-ıncı sınıftan soñ kiçik mütehassıs derecesine büdjetke:
- Vesiqa qabul etüvi - iyülniñ 13-ünece
- Kiriş imtianları -iyülniñ 21-inece
- Oquşqa qabul etüv -iyülniñ 29-ınace
Soñki eki yıl devamında qırımlılarğa esas Ukrainadaki aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmege yardım etken «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ sayısı üç qat arttı, şimdi 35 danesi bar.
Nazirlikniñ malümatına köre, «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ 3 yıllıq işinde bu merkezler vastasınen oqumağa kirgenlerniñ sayısı eki qat arttı: 2016 senesi 153 qırımlı, 2017 senesi 204 qırımlı, 2018 senesi ise 227 insan oldı.
Daa evel Ukraina tasil ve İlim nazirligi Qırım ve Donbass abituriyentleri içün talimat derc etken edi.


text:
Çayka şunı qayd etti ki, Rusiye tarafı Yanukoviçni alâ daa prezident olaraq tanıy.
«Viktor Yanukoviç – tam bir prezident. Kiyevniñ bugünki akimiyeti ise silâlı devirim neticesinde keldi. Men bunı uquqçı olaraq aytam», – dep ayttı Rusiye baş prokurorı.
«Bizde olğan malümatlarğa köre, o, bir de bir cinayet yapmadı, şu sebepten onı keri qaytarmağa sebep yoq», – dedi Çayka.
Bu arada, onıñ aytqanına köre, «yañı akimiyetke bir sıra sual bar». «Bir sıra cinayetler bar, olarnı taqiq etmeli», – dep qayd etti Rusiyeniñ baş prokurorı.
Ukrainada Yanukoviçni kütleviy öldürüvlerde qabaatlaylar. O, özüni qanuniy prezident olaraq tanıtmağa devam ete.


text:
Qırımda iyünniñ 7-nde sekiz yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, sekiz hastadan ekisi epidemiologik tahqiqat ve laborator skriningi neticesinde qayd etildi, altısı – tibbiy yardım içün muracaat etkende. Hastalar yuqunç hastahanelerine alındı.
İyünniñ 8-i sabasına qadar Qırımda 446 koronavirus hastası qayd etildi. 33-ü "çetelden ketirildi", 78 hasta qomşu Rusiyeniñ subyektlerinden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 318 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende ve hastalarnen alâqada olğanı içün qayd etildi, 17 sağlam şahıs laborator skriningi neticesinde qayd etildi. 317 insan tüzelip yahşı oldı.
Daa evel Qırımda iyünniñ 6-nda 14 yañı COVID-19 hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
(Qırımda mahküm etilgen ukrain faili Vladimir Baluhnıñ soñ sözü, avgustnıñ 1-i 2017 senesi)
Bütün taqiqat ve prokuraturanıñ mahkemedeki bütün areketleri bir şeyni tasdiqlay: taqiqat organları biriniñ sımarışını eda etmekte. Maña iç bir zaman ait olmağan evde tapılğan eşyalarnen nasıl bağlı olğanıma, olarnı qaydan alıp, nasıl saqlağanıma dair iç bir delil, eñ azından dolayılı olğan iç bir isbat kösterilmedi. O evde ancaq eşim yaşay, men anda öz şeylerimi bile tutmadım. Yaşağanım evde ise er zaman menim ihtiyar anam buluna, etrafta çoq qomşularımız yaşay, olarnıñ köpekleri bar, er şeyimiz körüne. Anda sezdirmeden keçmege er vaqıt pek qıyındır, patlayıcı aletni ise anda qaldırmağa daa zor. Evimniñ dört çardağı bar, amma olardan iç biri eşimniñ evindeki çardaq kibi közden keçirilmedi. Barnauldan kelgen bu aletler o yerge nasıl ketirilgen, kim olarnı alıp, o yerge qoyğan? Bu hususta iç bir taqiqat tedbiri alınmağan, albu ki maña qarşı yapılğan cinayetniñ taqiq etilmesi içün bu yekâne yoldır.
Ya da, belki, uquq qoruyıcılar yasaqlanğan eşyanı qabaatsız adamnıñ evine özleri ketirgenleri tarihta iç bir vaqıt olmadımı? Menim davamda ameliy malümat gizlenilgen! Men devlet sırını taşığan biri olammı, yoqsa? Nasıl etip, gizlenilgen malümat esasında prokuror menim qabaatıma işana bile? 19 qurşunnıñ qalımtısını men nege alğan ekenim ve qanunsız saqlağan ekenim, aytarsıñızmı? Ya da men o qurşunlarnı bir yerde qullandımmı? Aysa, angi silânen?
Er biri öz günahları içün cezasını alacaq. Sadece maña qarşı degil de, yer yüzünde bütün insaniy şeylerge qarşı yapılğan cinayetniñ cezası berilecektir
Bu tecribeli bir munafıqlıqtır: üzerinde Ukraina bayrağı pekitilgen evniñ damı tübüne yasaqlanğan bir şey ketirip qoyıp, soñra haince ve yüzsüzce ırcayıp bunı çıqarmaq ve soñra mında mahkemede, men tintüv vaqıtında nasıl tarsıqqanım aqqında tarif etmek. Meraqlısı şu ki, taqiqatçı Popov, maña qarşı ifadelerini berip, öz Volgograd vilâyetine keri qayttı – mavr öz işini becergen. Mennen oynalğan bütün bu uydurmanıñ ilhamcısı ve rejissörı tamam odır. Bu adam er zaman adiselerniñ merkezinde edi ve maña qarşı yapılğan areketni idare ete edi.
Menim ayatıma sert şekilde kiriştiler, ayaq astına aldılar, ve maña qarşı yapılğan bu provokatsiyanıñ bazı icracıları endi özleri de taqiqatqa oğradı, birisi atta apishanede otura. Men şübesiz eminim ki, er biri öz günahları içün cezasını alacaq. Sadece maña qarşı degil de, yer yüzünde bütün insaniy şeylerge qarşı yapılğan cinayetniñ cezası berilecektir
Fitneñizni gizlemek içün meni apishanede saqlamaq – bu sizge iç bir zaman yardım etmez
Mahkeme devamında köz ögümde şaatlarğa «doğru» ifadelerni fısıldamaq içün çapıp kelgenlerini köre edim. İddianıñ uydurılğanını tasdiqlay bilecek iç bir ekspertizanı keçirmege imayecilerime musaade etilmedi. Meni atta yalan detektörinde sınap baqmağa istemediler, ta ekstremizm aqqında evelki dava esnasında. Bu yerde teren talilniñ keregi de yoq, er şey ayan-beyandır.
Aslında, aqiqatnı tasdiqlamaq içün bizler soñuna qadar başqa mahkemelerge muracaat etecemiz. Fitneñizni gizlemek içün meni apishanede saqlamaq – bu sizge iç bir zaman yardım etmez.
Üriyet – bu ayat tarzıdır, insannıñ mevcudiyet usulıdır.
İşğal etilgen Qırımda cuma künü, avgustnıñ 4-de, ukrain faali Vladimir Baluhnıñ ükümi çıqarıldı – umumiy rejimli apishanesinde 3 yıl ve 7 ay yatacaq, 10 biñ ruble miqdarında para cezasını ödeycek. O silâ ve patlav aletleriniñ saqlavında qabaatlana. Baluh, oña qarşı atılğan iddialar siyasiy sebeplerden peyda olğanını tasdiqlay.
Vladimir Baluh, Qıımda Rus mahkemesi tarafından mahküm etilgen urain faili
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün.


text:
Aqmescitte küçlü yağmur sebebinden bazı yerlerde yarıq söndi. Bu aqta "Krımenergo" müessise bildire.
Müessisege köre, Severnaya - Vostoçnaya VL 110 kV hatınıñ teli üzüldi.
"Energetikler olduqça tez qaza aqibetlerini tüzetmege tırışa", - denile beyanatta.
Yekâne şeer nevbetçi-dispetçer hızmetinde, 98,2 biñ qullanıcı elektrik teminatsız qalğanını bildirdiler. Ekseriyeti - Aqmescitniñ Kiyevskiy ve Jeleznodorojnıy rayonınıñ sakinleri.
Aqmescitte furtuna ihtarı ilân etildi. Yaqın eki-üç saatta ve iyün 24-üniñ soñuna qadar Qırımda küçlü yağmur, iri burçaq, furtuna ve küçlü yel beklenile.