text:
Mahkeme «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca yaqalanğanlarnıñ biri olğan Muslim Aliyevniñ şikâyet arizasını lâğu etti, bu aqta onıñ qızı Gulsum Aliyeva bildire.
«Er vaqıt olğanı kibi, «mahkeme» başlanğıç mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip qaldırdı, şikâyet arizası qanaatlendirilmedi», – dep yazdı Gulsum Aliyeva.
Bunen beraber, Aliyeva ilân etti ki, Muslim Aliyev Aqmescit SİZO-sında 2016 senesi dekabr 8-ge qadar bulunacaq.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


c: text/html

text:
Avgustnıñ 17-ne keçer gecesi Odesadaki «Tokio Star» otelinde yanğın çıqtı. Qaza neticesinde 8 kişi elâk oldı, daa 10 insan yaralandı, dep bildire Ukraina Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetiniñ matbuat hızmeti.
«Avgustnıñ 17-nde saat 1:34-te Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetine Odesanıñ Vodoprovodnaya, 1a soqağındaki «Tokio Star» musafirhanesinde yanğın çıqqanı aqqında haber keldi. 4:32-de 10 metr kârelik meydanda yanğın söndürildi. Yanğında 8 kişi elâk oldı ve 10 insan yaralandı (olardan 7-si FVDH bölükleri tarafından qurtarıldı)», – dep aytıla haberde.
Adise yerinde Odesa vilâyetindeki FVDH Devlet idaresiniñ operativ gruppası çalışa. Hızmetniñ 65 hadimi ve 13 dane tehnika yanğın söndürilüvine celp etildi. Yanğın sebepleri ve elâk olğan ve yaralanğanlarnıñ şahsiyetleri aqqında tafsilâtlar şimdilik haber etilmey.
Şaatlar çıqarğan videoda yanğın büyükligi ve büyük tütün körüne. Ekimlerniñ elâk olğanlarnı ve yaralanğanlarnı acele yardım maşinalarına alıp ketkenleri körüne.
Odesadaki Tokio Star musafirhanesi – küçük odalı biznes ötelidir. Musafirhane şeerniñ demiryol vokzalı ve Privoz bazarından eki kvartal mesafesinde yerleşmekte. Otel binası – tamir etilgen eski tramvay deposıdır.
Aqyarda avgustnıñ 16-nda saba Çelüskintsev №10 soqağındaki mesken evde yanğın çıqtı.
Avgustnıñ 16-nda Bağçasaray rayonınıñ Pesçanoye qasabasında «Mandarin» bala lagerinde minder yanğanı içün 150 insan tahliye etildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABD Devlet kâtibi Mike Pompeo Ukraina diplomatiyasınıñ Donbastaki vaziyetni tertiplemek ğayretlerine qoltutıp, ABD Ukrainağa «qararlı bir destek» köstere, dep qayd etti. O, Rusiye Qırım işğalini toqtatqanına qadar ABD onı mesüliyetke çekmege devam etecek, dep bildirdi.
Bu aqta Pompeonıñ Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba ile kerçekleştirgen telefon subeti neticelerine köre Devlet departamentiniñ beyanatında aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Devlet kâtibi Ukrainanıñ Rusiyeniñ qalışmağan ve tecavuziy areketleri şaraitlerinde vaziyetni tertiplemek ğayretlerine müsbet qıymet kesti. Devlet kâtibi ABDniñ Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutmaqta qararlı olğanını tasdıqlap, Birleşken Devletler ileride de Minsk añlaşmaları yerine ketirilgenine qadar ve Qırım işğali toqtatılğanına qadar Rusiyeni hususan sanktsiyalar vastasınen mesüliyetke çekecek, dep qayd etti», – dep aytıla beyanatta.
Berilgen malümatqa köre, taraflar Tış işler nazirleriniñ aprelniñ 30-nda «normand formatında» körüşüviniñ neticelerini muzakere etti.
Devlet kâtibi Pompeo, Rusiyeniñ yalan haberlerni tarqatıp ve Ukraina şarqındaki OSCE ve gumanitar teşkilâtlarnıñ faaliyetini sıñırlap, COVID-19 pandemiyasını qullanğanını takbih etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye Mudafaa nazirliginiñ kollegiya toplaşuvında, işğal olunğan Qırım ve Arktikada ordularınıñ qısımlarını donatacaq «2018 – 2025 senelerge devlet silâlandırma programması» leyhası muzakere etildi. Bu aqta aprel 12 künü Rusiye Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Rusiye Mudafaa naziri Sergey Şoygunıñ sözlerine köre, «leyhanıñ maqsadı – Silâlı quvetler, diger ordular, arbiy qısımlar ve organlarnıñ silâlanuv sistemasını kerekli derecefe teminlemek».
Yañı programmanıñ leyhasına köre Qırımda ve Arktikada ordularınıñ qısımları donatılacaq, qayd ettiler Rusiyedeki müessisede.
Ukraina istihbaratı işğal etilgen Qırım askerleştirgeni aqqında haber ete. Rusiye yarımadağa arbiy tehnikasını ve Silâlı quvetlerniñ şahsiy qısımını ketirmege devam ete.
2016 senesi Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa kâtibi Aleksandr Turçinov Rusiye faal surette asketrileştirgen Qırım – havflı olğanı aqqında bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiyeniñ Vlasiha şeerindeki Arbiy istinaf mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan arap tili mütehassısı İsmet İbragimovnıñ davası boyunca sıñırlav tedbirini 6 ayğa uzatuv istinaf şikâyetini baqtı.
Qarar deñiştirilmedi, dep haber ete «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi.
Advokat Ayder Azamatov İbragimovnı qorantasından uzaq tahqiqat izolâtorında tutmaq içün sebep yoq dep, oña nisbeten Ukraina vatandaşına olraaq IV Jeneva şartnamesini qullanmağa rica etti. Mahkeme keç başladı, esnas videokonferentsiya vastasınen keçirildi – qadı Vlasihada, tercimannen advokat Qırım garnizon arbiy mahkemesinde, İsmet Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki SİZO-1-de bulundı.
«Mahkeme beklenilgeni kibi sıñırlav tedbirini deñiştirmedi», – dep qayd etti Azamatov. Böylece, İsmet İbragimov 2021 senesi iyülniñ 1-ne qadar apiste qalacaq.
İbragimov tayinlengen advokattan azat etilüv aqqında muracaat etti ve mahkeme bu ricasını qabul etti.
Advokatnıñ aytqanına köre, martnıñ 25-nde Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi İsmet İbragimovnıñ davasını temelden baqacaq, müvekkil advokatınen beraber mahkemede olacaq.
Hatırlatamız, Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi fevralniñ 3-nde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan arap tili mütehassısı İsmet İbragimovnıñ sıñırlav tedbirini yarım yılğa uzattı.
Aqmescitte Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi istinaf şikâyetini red etip, İsmet İbragimovnı 2021 senesi martnıñ 2-ne qadar apiste qaldırdı.
İsmet İbragimov 2020 senesi iyülniñ 7-nde Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında tutuldı. O künü daa altı qırımtatarı tutulğan edi. İbragimov Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» faaliyetini teşkil etkeninde qabaatlana.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırımtatar yırcısı Camala, yılnıñ yekünlerini çekerek, o, onıñ içün ömürinde eñ bahtlı yıllardan biri olğanını qayd etti. Bunı artist hanım, özüniñ Facebooktaki saifesinde yazdı.
Yırcı: «Bir çoq kişi, 2017 senesi ağır edi, dey. Mence, adamlar yahşı şeylerni pek tez unuta ve menfiy şeylerge oqtalalar. Lâkin ayatımızda yahşı ve yaman şeyler er vaqıt bir-birine teñ kele. 2017 senesi menim içün eñ bahtlı yıllardan biri edi», – dep yazdı.
Camala, keçken senede em onıñ şahsiy ayatında, em de icadında bir çoq muim adiselerniñ olıp keçkenini bildirdi. Esas adiseler aqqında söz yürsetkende, Sport sarayında yapılğan büyük solo kontserti, Ukrainada «Eurovision»nıñ ötkerilmesi, eki yañı singlınıñ çıqqanını qayd etti.
Ondan ğayrı yırcı «Ülkeniñ sesi» yarışında akemlik tecribesi qazanğanını ve süt beziniñ kanserine diqqatnı çekmek maqsadınen teşkil etilgen «Özüñe muqayt olacağıña söz ber» içtimaiy programında iştirak etkenini hatırladı.


text:
Keriçte Yeñi Qalede cenübiy araba qapısı kemeriniñ tış yüzünde tolalarnıñ bir qısmı tüşti. Bunı yanvarniñ 24-nde Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Bu malümatnı Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Medeniyet nazirliginiñ matbuat hizmetinde de tasdiqladılar.
Matbuat hizmetinde: «Yeñi Qaleniñ cenübiy araba qapısı kemeriniñ tış yüzünde bir çatlaq peyda oldı. Bu sebepten kemerden bir qaç tış yüzü tolası tüşti. Taşıyıcı konstruktsiyalar zararlanmadı. Olarda çatlaqlar yoq», – dep bildirdiler.
Muessisede, Rusiyeniñ medeniy mirasını muafaza etüv boyunca Devlet komiteti vaqia aqqında haberdar etildi, dep qayd ettiler. Yaqın vaqıtta ekspertiza keçirilecek ve qazağa qarşı tamir işleriniñ yapılmasına ruhset almaq içün zarur olğan çareler körülecek, dep vade eteler.
Şimdi araba qapısına alıp barğan yollar qoralandı ve olardan keçüv yasaqlandı.
Yeñi Qale Keriç boğazınıñ kenarında buluna. O, XVIII asırda osmanlılar tarafından quruldı. Qale Azav deñizi ile Qara deñiz arasında gemilerniñ keçmesini kontrol ete edi.
2015 senesinde Keriçniñ esas simvollarından biri olğan Büyük Mitridat merdiveni, qısmen avdarılğanından zararlandı. Merdivenniñ bir közündeki kemer bütün meydanlığı boyunca çatladı.


text:
Qırımdaki “Artek” bala merkezi “koronavirus yuqunçı az olğan bölgelerden” balalarnıñ ekinci nevbetke qabul etmege başlağanını bildire.
Bildirmede yazılğanı kibi, “İlmiy keşifler arfesinde” adlı nevbet yanvarnıñ 29 başalana.
“Al-azırda “Artek” balalarnıñ telükesiz qalmasını temin etmek içün faal şekilde çalışa. “Artek”niñ qolay olmağan keçken yıldaki faaliyetiniñ müsbet tecribesi, ola bilgen yuqunçnıñ aldını almaq maqsadınen yañı iş tertibini azırlamağa imkân berdi. Merkezniñ hadimleri PTSR testini yapalar ve tasil merkezleriniñ hadimleri içün ilk nevbette teşkil etilgen aşılamada iştirak eteler”, – dep bildireler merkezde.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İslâm Terek rayonında musulman mezarlığına zarar ketirgen suv borunıñ qoyulmasını toqtattılar.
Bu aqta Qırımnıñ medeniy asabalığı qoruvı boyunca «Devlet komiteti»niñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mında qayd etkenleri kibi, işçiler «Kemal ata» obasına zarar ketirmediler, işbu yerge «Devlet komiteti»niñ hadimleri kelgen edi. Bunıñ ile mında topraqnıñ taqiqatını keçirmek içün atiqiyatçılarnı celp etecekler.
Qırım musulmanları diniy idaresinde qayd etkenleri kibi, baştaşlarda tapılğan arap yazılarını şimdi müftiyat mütehassısları ögrene. Tapılğan insan naaşlarnı musulman adetleri boyunca kömecek olalar.
Evel Qırım müftiyatı qadimiy mezarlıq olğan yerde suv borunıñ qoyulmasını toqtatmağa ricası ile akimiyetke ricada bulundı.


text:
Qırım akimiyeti Qırımğa Ukraina energetik tertibatından elektrik energiyasınıñ ğayrıdan berilmesi aqqında malümatnı bilmey. Jurnalistlerge salı künü Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov aytqanı kibi, ileride Qırım özü qıtaiy Ukrainanı elektriknen teminley bile.
«Mende malümat merkezinden haber daa yoq. Bu aqta malümatnı energetika federal nazirligi izaatlaycaq», – dedi o, «Kahovka – Titan» yolağı boyunca elektrikniñ ğayrıdan berilmesi aqqında malümatnı izaatlap.
Aksenovnıñ aytqanı kibi, Kubanden energetik köpürniñ ekinci nevbeti işlettirilse, Qırım elektrikni Herson vilâyetine de bere bilecek.
Qıtaiy Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yolaqlardan biri «Kahovka – Titan» yolağı elektrik energiyasına bağlandı.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.


text:
Advokat Nikolay Polozov Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ davasına imayeci olaraq bu sene oktâbr ayında qaytmağa ümüt ete. Bu aqta advokat Qırım.Aqiqatqa ayttı.
«Üçünci istinaf mahkemesi meni imayeci olaraq kirsetmemek qanunsız qararına qarşı şikâyetimni baqar dep bekleymiz. Sentâbrniñ ortasına qadar olmalı. Oktâbr ayına qadar esnasqa («Çubarovnıñ davası» boyunca – QA) qaytarım, belki», – dedi Polozov.
Çubarovnıñ tayin etilgen advokatı Aleksandr Osokin Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi olmağan mahkemeni şikâyet etti.
Aqmescitte iyülniñ 23-nde mahkemede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava temelden baqılıp başlandı.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.


text:
Kahovka suv anbarında Şimaliy-Qırım kanalına Dnepr suvı keçirildi. Qırım yolunda suvnı qurıp bitirilmegen bent (damba) tutacaq.
Şimaliy-Qırım kanalı idaresiniñ müdiri Aleksandr Romanenkonıñ haber etkenine köre, mart 23-te tehnikiy suv keçirilüvi endi yapıldı.
Onıñ sözlerine binaen, şimdiki vaqıtta suv kanalnı toldura ve tahminen 36 kün devamında rezervuar Herson vilâyeti suvarma sistemasınıñ tolusınen çalışması içün yeterli derecede toldurılacaq.
Quruluvı daa yekünlenmegen ve işke tüşürilmegen yañı bent kanalda kerekli suv seviyesini tutacaq, dep bildire Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırımnıñ aman-aman bütün rayonlarında mart ve aprelde olğan ayazlardan sebep meyva terekleri zararlandı.
Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rümşin bildirdi.
Rümşinniñ aytqanına köre, Bağçasaray, Qatrasuvbazar, Canköy, İslâm Terek, Qurman, Yañı Qapı, Yedi Quyu, Aqşeyh, Seyitler, Aqmeçit rayonlarında meyva bağçalarınıñ 3 916,53 gektarı zarar kördi.
"Nikita nebatat bağçası laboratoriyasınıñ malümatına köre, kiraznıñ 50-60%-ı Bağçasaray rayonında, 90%-dan ziyade Qurman, Yañı Qapı, Yedi Quyu, Aqşeyh, Seyitler rayonlarında ve 60%-ı Aqmescit rayonında zarar kördi", - yazdı Rümşin Facebook saifesinde.
Bundan ğayrı, memurğa köre, Qırımda alma gönceleriniñ 35-80%-ı zararlandı.
Tünevin Qırımdaki Rusiye akimiyeti baar ayazları sebebinden bereketni sigortalamağa teklif etti.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/26 iyün
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 26 iyün biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
BMOda - Xalıqara narkotiklarnı qanunsız satıluı häm qullanıluına qarşı köräşne iskä alu köne (en) häm Xalıqara ğazaplaw qorbannarına yärdäm itüne istä totu köne (en),
Qırım tatarları milli bayrağı köne, h.b.
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1937 — Änäs Comağilov, tatar uylap tabuçısı.
- 1959 — Asaf Wäliev, cırçı (bariton), TRnıñ xalıq artistı.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 363 — Flaviy Klavdiy Yülian, Borınğı Rim imperatorı.
- 1838 — Tacetdin Yalçığol, tatar din ähele, tarixçı, yazuçı.


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusı Refat Alimov SİZOda soñki aftalar içinde üçünci kere büyrek hastalığından yaramadı, dep bildirdi Facebookta yanvar 17-de «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali Anna Bogaçeva SİZOğa barıp kelgen advokatnıñ aytqanlarına esaslanıp.
«Ekimlerni çağırdılar, birden kelmediler, ine yaptılar. Refat daa beter oldı: ağrıdan yerge yattı, yürek bulantuvı oldı. Ekim tekrar çağırılğanda kene birden kelmegen, soñra ise Refat ağrı olğanını uydura, dep ayttı. Kamerada yatqan diger mabuslar onı tibbiy bölükke alıp ketmege talap ettiler, bunı yaptılar. Anda ağrı kesici berildi, Refat özüne keldi. Onı er kün ağrı çekiştire», – dep aytıla haberde.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusları Emir-Üsein Kuku ve Refat Alimovnıñ apis cezasını 2017 senesi fevral 8 kününe qadar uzatqan edi.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kiyev şeer şurası şeer tükânlarını Rusiyeden kelgen mallar içün ayrı fiyat işaretlerini belgilemege ve bunıñ kibi mallar içün ayrı raflar kirsetmege mecbur etti.
Böyle bir qarar Rusiye tarafından istilâ vaziyetinde Kiyevde devletniñ informatsion havfsızlığını imaye etmek ve informatsion faaliyetni ögrenmek içün tedbir programması çerçivesinde qabul etildi.
«Rusiye Federatsiyasında işlep çıqarılğan maldan er bir kapik – Pütin silâğa qullanğan kapiktir, bu para Ukraina şarqında bizim balalarımız, bizler, devletimizge qarşı qullanğan sermiyadır», – dep qayd etti «VO Svoboda» fraktsiyasından deputat Ruslan Andriyko, dep yaza UNİAN.
Deputatnıñ aytqanına köre, Ukraina paytahtınıñ ağlarından biri Rusiye mallarını işaretlep başladı. Bundan ğayrı, İvano-Frankovsk, Lvov ve Çerkassı vilâyetleriniñ akimiyetleri aynı qararğa keldiler.
Andriyko emin ki, Kiyev tükânlarında işbu leyha bir qaç kün içinde ömürge keçirile bile.


text:
Bunı matbuat hızmeti bildire.
«Prokuraturada» qayd etkenlerine köre, bunıñ kibi qaide-uquq senetleri «bir taraftan, vatandaşlarnıñ barışıq aktsiyalar keçirmek anayasa aqqına riayet etecek, ekinci taraftan, menfiy tesir ete bilecek tedbirler keçirilmesiniñ havfsızlığını kefil eter edi».
Hatırlatamız, mayıs 16-dan iyün 6-na qadar, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönovnıñ emiri ile, yarımadada bir de bir kütleviy aktsiyalar keçirilmesi yasaq etildi. Bundan sebep qırımtatarlar Sürgünlik künü munasebetinen Aqmescitniñ Lenin meydanında ananeviy matem mitingini keçirip olamadılar.


text:
İyülniñ 17-nde ABD prezidenti Donald Trump Vladimir Putin ile körüşken soñ ötkerilgen matbuat konferentsiyası neticesine nisbeten yapılğan tenqitke qarşılıq kösterdi.
«Şimdilik, büyük meblağlar celp eterek, men NATO ile pek yahşı körüşüv keçirdim, Rusiyeden kelgen Vladimir Putinnen de eñ yahşı körüşüvimni ötkerdim. Afsus ki, bu aqta haber etilmey – yalan haberler aqıldan azğan», – dep yaza o Twitterde.
Mevzunen bağlı olaraq: «Körüşüv nasıl keçecegini kimse bilmey edi»: Donald Trump ve Vladimir Putin ne aqqında añlaştı
Americanıñ Cumhuriyetçi ve Demokrat firqaları, iyülniñ 16-nda Helsinkide Vladimir Putin ile körüşken soñ, Rusiyeniñ Amerika saylâvlarına qarışqanınen bağlı amerikan istihbaratınıñ hulâsalarına qol tutmağanı sebebinden prezident Donald Trumpnıñ çıqışından çorlanğanlarını bildirdi.
İyülniñ 16-nda Helsinkide Trump ile Putin arasında körüşüv keçti. Matbuat konferentsiyası devamında Trump bir kere de olsa Ukraina lafını açmadı, albuki körüşüvden evel taraflar, diger mevzularnen biraber Ukraina aqqında da laf etecekler denilgen edi.


text:
Qırımda apis etilgen Qırım cemaat jurnalisti, ekinci Aqmescit "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Rustem Şayhaliyevniñ babası - Dinar Şeyhaliyev vefat etti.
"Bir yarım ay evel 63 yaşındaki qırımtatarğa apansızdan rak diagnozını qoydılar. Onkologiya hastalığı tez ileriledi, adam 2019 senesi martta olğan oğlunıñ apsinden soñ stressni baş etip olamadı. Onıñ eñ büyük arzusı - oğlunı serbest körmek edi", - bildirdiler faaller.
"Qırım birdemligi"niñ malümatına köre, cenaze yarın olacaq.
Rustem Şeyhaliyev 2015-inci yıldan başlap Qırımdaki apis ve tintüvlerni aydınlata edi. 2019 yılda martnıñ 27-sinde onı apis ettiler. Rusiye FSB-si onı "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtına ait olğanında şekley.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Herson vilâyetinde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırım akimiyet organları tarafından Maydan faali Aleksandr Kostenkonıñ qanunsız tevqif etilmesi boyunca mahkemeden evel taqiqatqa başladı. Bunı "Tsentr jurnalistskih rassledovaniy" bildire.
Jurnalistlerde Ukraina Baş prokuraturasına Zarutskiy ve Golodnâktan yollanılğan arizaları bar. Kostenkonıñ imayeis Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi mahkemecisiniñ qanunsız areketlerini ögrenmege çağıralar.
Yevromaydan faali Alekandr Kostenkonı 2015 senesi fevral 8 künü yaqaladılar. O şimdi Aqmescitniñ SİZO-1 buluna. Rusiye uquq qoruyıcı organaları onı Kiyevde 2014 senesifevral 18 künü ukrain içki işler nazirliginde taş atqanında qabaatlaylar.
Mart 24 künü Kostenkonıñ işi Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine berildi. Mahkemede qabaatlayıcı tarafnı Natalya Poklonskaya temsil etecek.


text:
Kurortlıq Aluştada ve bütün Qırımda olğanı kibi baarde ava deñişe ve keç qala. Bunı açqan tereklerge baqıp körmek mümkün: badem, alıça ve qaysı.
Keçken yılları bu vaqıt olarnıñ (olar erte soyları ola) çeçek açıluvı bitken edi, şimdi ise er şey endi başlana.
Kündüz ve hususan gece olğan stabil alçaq ava araretinen beraber yağmur ve sılaq qar yerli nebatatnıñ faal ösmesini subtropik iklimde bile «biraz toqtattı». Kene de baar yavaş, amma qaçırılğanlarnı astronomik «cedvelde» yerine ketire.
Deñiz yanındaki şeerde neler ola – Qırım.Aqiqatnıñ fotoresimlerinde baqıñız.


text:
CENGİZ DAĞCI 90 YAŞINDA
Cengiz DAĞCI
Keçmişler bu yerde tarihlar yazdı,
Soyuma-sopuma mezarlar qazdı.
Baq, bugün evladıñ bir aenk sozdı…
Anamsın, babamsın, sevdigim Yalta!
Dağlarıñ üstüne qanatım çezdim,
Kün boyu qızlarnen bağıñı kezdim.
Bağıñdan şıralı yüzümler üzdüm,
Bağrıñda doğdum men, sevdigim Yalta!
Dağları terekli, dağları çamlı,
Dağından suv aqar, şerbetten damlı.
Bu topraq şerefli, bu topraq namlı,
Ne güzel yaraştın, sevdigim Yalta!
Yigitler toplanıp bir qoran tepse,
Qızlarnıñ başına çeçekler sepse,
Topraqqa yıqılıp topraqnı öpse,
Hayalım dolaşır, sevdigim Yalta!
Bar ketiñ, bulutlar, küneşim külsin,
Sefalı Yalta‘mnı düşmanlar körsin,
Küneşin şavqından közü kör olsun,
Bermem yat ellerge, sevdigim Yalta!
1939
*
Cengiz Dağcı’nın bu şiiri, rahmetle andığımız Yunus Kandım ve Mikola Miroşniçenko’nun 2003 yılında Kiev’de basılan “Küneşten Bir Parça” adlı Kırım Tatar Türkçesi ve Ukraince basılan şiir antolojilerinin 464. sayfasından alınmıştır. Kırım ve Kırım Türklerinin dramını en iyi anlatan, Kırım’ı bizlere sevdiren büyük yazarımız Cengiz Dağcı’ya nice sağlıklı yıllar diliyoruz. EMEL


text:
Kremlin kontrolü astındaki Qırım Yuqarı mahkemeside oktâbr 27 künü «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatarınıñ apis etilmesine qarşı itirazlar baqılacaq. Bunı Facebookta advokat Emil Kurbedinov bildirdi.
«27 oktâbrde saat 13-te Qırım cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca Aqmescitte apis etilgen beş qırımtatarı boyunca itiraz şikâyetleri baqılacaq», – dep yazdı advokat.
Oktâbr 12-de Qırımda beş musulman qorantasınıñ evinde tintüv keçirildi. Beş qırımtatarı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenleri qabaatınen yaqalandı: Rustem İsmailov, Abdullayev Uzair, Abdullayev Teymur, Cemadinov Emil, Saledinov Ayder.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń turizm potencialı
Búgúngi kúnde Qaraqalpaqstan Respublikası házirgi dáwir menen áyyemgi ótmishti baylanıstırıp turatuǵın janlı baylanıs obekti bolıp tabıladı. Bunıń ayqın dálili sıpatında usı úlkeden 131 arxeologiyalıq izleniwler nátiyjesinde tabılǵan obektlerdi, 25 arxitekturalıq obektlerin, 89 monumental kórkem óner esteliklerin hám 40 qa shamalas dıqqatqa ılayıqlı orınlardı keltıriw múmkin.
Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında 40 tan aslam turistlik shólkem jumıs alıp barmaqta, Bul Qaraqalpaqstan Respublikası turistlik potencialınıń qanshelli dárejede joqarı ekenligin kórsetedi. Respublikada jaylasqan derlik 18 ásirlik tariyxtan saza beretuǵın Ayazqala-1, Ayazqala-2 hám Ayazqala-3 tariyxıy-mádeniy estelik orınları óz arxitekturasın jaqsı saqlap qalǵan hám biziń eramızǵa shekemgi IV ásirge tiyisli bolǵan Topıraq qala hám Sultan Uvaysbaba, Keshirmes ata hám Dawıt ata sıyaqlı ziyarat orınları turistler sanınıń artıwında óz úleslerın qosıp kelmekte.
Bir waqıtları kólemi boyınsha 4-orında turatuǵın, házirde sheginiwdi dawam etip atırǵan Aral teńizine sayahatlar shólkemlestirilip kelinbekte. Búl sayahat dawamında siz Aral teńizine jol saylamaytuǵın avto mashinalar menen sayaxat etiwiniz, teńiz suwında shomılıw hám Aral teńizi boylarında ashılǵan turistlik komplekslerde dem alıw sıyaqlı xizmetler firmalar tárepinen jolǵa qoyılǵan hám turistlerdiń itibarın ózine tartıp kelmekde.
Aral teńizin ózinde sáwlelendiretuǵın Moynaq úlketanıw muzeyi menen Aral teńiziniń tasqın suwlarında júzip, házirgi waqıtta bizge tek ǵana teńız haqqında sóylewshi «Kemeler qábiristanı» sıyaqlı kóplegen dıqqatqa ılayıqlı orınlar shet elli turistlerdi ózine tartıp kelmekte.
Qaraqalpaqstan Respublikasına sapar etken hár bir turist I.V.Savickiy atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik kórkem óner muzeyine kirip, álbette, ol jerdegi biybaha eksponatlardı tamasha etip ketiwi dástúrge aylanǵan. Muzeyde xalıq ámeliy kórkem óneri, áyyemgi hám orta ásirler Xorezm kórkem óneri, 1920-1930-jıllardaǵı ózbek hám russ úwretlew kórkem óneri, qaraqalpaq zamanagóy súwretlew hám músinshilik óneri, ilimiy-aǵartıwshılıq bólimler, 1920-1930-jıllarda dóretilgen zergerlik, aǵash oymashılıq ónerleri, toqımashılıq hám milliy kiyimler sıyaqlı 90 mıńnan aslam eksponatlar házirde turistlerdiń tiykarǵı dıqqat orayında bolıp tabıladı.
Áyyemgi kárwan saraylardıń ornın iyelep kiyatırǵan miymanxanalarǵa da házirgi kúnde talap oǵada joqarı. Áynewaqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında 30 ǵa shamalas miymanxanalar hám miyman úyler bolıp, olar tárepinen jergılikli hám elimizge kelgen shet elli turistlerge zamanagóy hám sapalı xızmet kórsetilip kelinbekte. Bırǵana 2018-jıldıń II sheregine bolsa usı miymanxanalarımızda 7561 turistlerge xızmet kórsetilgen bolıp, olardan 942 sın shet elli turistlerdi quraydı. Usı kórsetkishtiń ózi-aq Qaraqalpaqstan Respublikasında turizm potencialınıń qanshelli joqarı ekeninen dárek beredı.
Transport tarawına názer awdaratuǵın bolsaq, aldınǵı waqıtlarda turistler mánzilge jetkenshe birneshe aylap waqıt jumsaǵan bolsa, al búgıngıkúndebulwaqıttekǵanabırneshesaattıquraydı. Sebebı, házirgi dáwirdegi turistlik firmalar arnawlı avtobus hám mikroavtobuslar menen támiyinlengen. Aral teńizine sayaxat shólkemlestiriwde usı turistlik firmalar jol tańlamaytuǵın transportlardan paydalanıp kelmekte.
Qaraqalpaqstan Respublikası tek tariyxıy hám ápsanawiy qalaları menen ǵana emes, al onda ekoturizm de rawajlanbaqta. Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikasında11 mıń 568 gektar qorıqxana zonası bolıp, usı qorıqxanalarda 826 bas Buxara suwını, suw basseynlerinde bolsa 43 túrdegi balıqlar, jer bawırlawshılardıń 11 túri, túlki, saǵal sıyaqlı 10 nan aslam haywan túrleri bar. Ellikqala rayonı Nawayı awılı «Bostan-straus» fermer xojalıǵında túye quslar, Ellikqala rayonı orayında-ǵı ÁmirTemur botanika baǵında dúnyanıń hár qıylı regionlarında ósetuǵın 200 túp terek, 200 ge shamalas putalar hám 80 nen aslam hár qıylı reń-báreń gúller ósirilmekte.


text:
Tөpek MaTбyraTыHa kүзәTү - Törek matbuğatına küzätü 01.07.2021
1Hчe июлbдә бacылып чыkkaH kaйбep Tөpek raзeTлapыHa kүзәTү / 1nçe iyüldä basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü
“Watan” gazetı: “Ğadäti tormışqa qaytuda yaña çor başlandı”
Yaña tör koronavirus (Kovid-19) belän köräş qısalarında ğamälgä kergän çikläwlär beterelde. Düşämbe belän şimbä könnäre aralığındağı Törkiyä waqıtı belän kiçke unnan irtänge bişkä qadär bulğan häm böten yäkşämbe kön bulğan kommendat säğäte belän şähärlär arasındağı säyäxät çikläwläre beterelde. Êş urınnarı bilgelängän açılış-yabılu säğätläre qısalarında êşli başladı. Niqax häm tuy mäcleslärendä qatnaşuçı sanında çikläwlär bulmayaçaq.
“Yäni Şafak” gazetı: ““Kanal İstanbul”ğa zur iğ’tibar bar”
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu belän Rusiyä wazıyfadaşı Sergey Lavrov Antaliyada oçraştı. Çavuşoğlu urtaq matbuğat cıyılışında (1936nçı yılda imzalanğan Montryo (Buğazlar kileşüe) häm Kanal İstanbul belän bäyle sorawğa: “Kanal İstanbul öçen anıq adımnar yasıy başladıq. Xalıqara şirkätlärdän dä iğ’tibar bar. Montryoda üzgäreş bulmayaçaq”, - dip cawap birde.
“Star” gazetı: “NATO xärbi künegülärendä Törkiyäneñ keşesez qorallı hawa apparatları üz êzen qaldırdı”
Ukraina belän Amerika Quşma Ştatlarınıñ Qara diñgezdä bergä oyıştırğan “Sea Breeze-2021” xärbi künegüläre uza. Zur xärbi künegülärdä Törkiyäneñ “Bayraktar TB2” keşesez qorallı hawa apparatları da qatnaştı. Törkiyä apparatları berençe tapqır NATO künegülärendä qullanıldı. "Sea Breeze-2021" Ukraina-AQŞ urtaq xärbi künegüläre 28nçe iyün’dä başlağan ide. Xärbi künegülärdä NATO äğ’zase 30dan kübräk il qatnaşa.
“Xäbär Türk” gazetı: “İyün’ ayınıñ tışqı säwdä kürsätkeçlärendä rekord êksport sannarı kötelä”
Säwdä ministrı Mäxmät Muş comğa könne açıqlanaçaq iyün’ ayınıñ tışqı säwdä kürsätkeçlärendä rekord êksport sannarın kötülären belderde. Muş: “2021nçe yıl axırında êksportıbıznı Urta möddätle programmanıñ 2022nçe yıl maqsatı bulğan 198 milliard dollarğa citkerep, 200 milliard dollardan kübräk bulaçağına ışanam”, - dip äytte.
“Xörriyät” gazetı: “A basketbol cıyılma taqımı yarım finaldä”
Törkiyä A irlär basketbol cıyılma komandası FIBA Olimpiada saylap alularınıñ Kanadada oyıştırılğan turnirınıñ B törkemendä ikençe matçında Çexiyanı 87-70 isäbe belän ciñde. Bu näticä belän 2dä 2 yasağan Törkiyä törkemen lider bulıp tämamladı häm yarım finalgä uzdı.
Bäyläneşle xäbärlär
Tөpek MaTбyraTыHa kүзәTү - Törek matbuğatına küzätü 15.10.2021
15Hчe үkTәбpbдә бacылып чыkkaH kaйбep Tөpek raзeTлapыHa kүзәTү / 15nçe üktäbr’dä basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü
Tөpek MaTбyraTыHa kүзәTү - Törek matbuğatına küzätü 14.10.2021
14Hчe үkTәбpbдә бacылып чыkkaH kaйбep Tөpek raзeTлapыHa kүзәTү / 14nçe üktäbr’dä basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü
Törek matbuğatına küzätü 13.10.2021
13 nçe oktyabr' könne basılıp çıqqan qayber törek gazetlarına küzätü


text:
Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri «fevral 26» işi iştirakçisi Ali Asanov ile dostlaşqan qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv keçirdiler. Bunı Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ azası Eskender Bariyev bildirdi.
«FSB qırımtatarlarnı qorquzmağa devam ete!!! Bugün, saat 9-dan FSB İçki rayonı Ferngeym (Urojaynoye) köyüniñ üç evinde tintüv keçirdi. Olardan ekisinde qırımtatarlar yaşay. FSB hadimleri tintüvni keçirmege aq bergen mahkeme qararını kösterdiler. Oña köre, tintüv sanki moped ve cep telefonınıñ ğayıp oluvı ile bağlı. Tintüvge öz şaatlarını ketirdiler. Bitaraf şaatlarnıñ olmasına razılıq bermediler. Qaba davrandılar. Evlerni darma-dağın ettiler», – yazdı o Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatar aileleri Asanov Ali ile dostlar, üçünci slav qorantası Asanovlarnıñ qomşuları ola.
«Fevral 26» işiniñ iştirakçisi Ali Asanov aprel 15 künü uquq qoruyıcılar tarafından İçki Rayonı Ferngeym (Urojaynoye) köyündeki evi yanında yaqalanıldı, soñra apiske atıldı.
Taqiqatnıñ malümatına köre, Asanov 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina bütünliginiñ ve «Rus birliginiñ» tarafdarlarınıñ iştiraki ile keçirilgen miting devamında peyda olğan tertipsizlikniñ iştirakçisi edi. Ali Asanovnıñ tevqifte bulunuv müddeti oktâbr 15 künü bite.
İyünde Asanovnıñ dörtünci balası doğdı.


text:
ABD Kongressi 2019 maliyeviy yılda Ukrainağa yardım etmekni tevsiye etti. Bu aqta 2018 senesi oktâbrniñ 1-nde başlanacaq kelecek madafaa bücetiniñ maliyeviy senesinen bağlı maruzada söz yürsetilmkte. Bücet leyhasını Kongressniñ eki palatası da tasdıqladı.
«Prezident istegini, şu cumleden uçucı mudafaa silâları içün 250 million dollar ayıruvnı finansirlemek», – denilmekte vesiqada.
Ayrıca Kongress Pentagonnıñ Rusiye mudafaa nazirliginen işbirlik yasağını uzattı. Vesiqa, hususan, Moskva ve Washington arasındaki arbiy isbirlikniñ finansirlenüvini yasaqlamağa tevsiye ete. Faqat ABD mudafaa naziriniñ muayyen buyruqları istisnadır.
Keçken afta ABD mudafaa nazirligi, işbirligi ve devlet havfsızlığını pekitüv programması çerçivesince Ukrainağa 200 million dollar berecegine dair qararnı tasdıqladı. Amerikan arbiy muessisesiniñ malümatına binaen, bu paralar«Ukraina arbiyleri içün ilâve meşğuliyetler keçirmek, arbiy tehnika satıp almaq ve Ukraina ordusınıñ mudafaa qabiliyetini quvetlendirmek içün arbiy mesleatçılar faaliyeti» içün qullanılmaq kerek.
Böyleliknen, 2014 senesinden başlap bu küngece, Ukrainağa berilgen amerikan arbiy yardımınıñ miqdarı 1 millard dollarnı teşkil etecek.


text:
İslâm dini içtimaiy munasebetler, ahlâqiy areketler, insanlıq aqlarınıñ qorçalanuvı, işanç, raatlıq ve muabbetlik müitini yoq etecek qavğa, tartışma ve küskünliklerge sebep olacaq areketlerden uzaq turmasına büyük emiyet bere. Bu sebepten içtimaiy munasebetlerge zarar ketirgen, temel aqlarnı bozğan ve ahlâqiy zayıflıqqa sebepçi olğan öşek, beftan, yalan, munafıq, fesat, casuslıq, hased kibi söz, fiil ve areketlerni yasaq etti. Bu maqalede eñ büyük hastalıqlardan ekisini baqıp çıqacamız:
1. Öşek
"Öşek" bir insannı özü olmağanda yamanlamaq ve onıñ begenmeycek sözler aytmaqtır. İnsannıñ bedeni, soyu, ahlâqı, işi, urbası, evi, kibi şeyler öşekniñ sebebi ola bile. Közleriniñ qıyışlığı, saçlarınıñ tökülmesi, uzun ya da qısqa böylü, qara ya da sarı teñli olması, kibi sıfatlar aqqında aşağılap laf etilse, öşek olur. Peyğamberimiz (s.a.s.) sahabelerinden: "Öşek nedir bilesiñizmi?", - dep soradı, sahabeler: "Allah ve Resuli daa yahşı bile", - dep cevabını berdiler. Peyğamberimiz (s.a.s.): "Qardaşıñnı o, begenmegen bir sıfat ile añmañdır", - dep tarif etti. Oña: "Ya qardaşımda aytqan sıfat olsa, ne aytarsız?", - dep sorulğan soñ, "Eger aytılğan sıfat qardaşıñda olsa, işte, o vaqıt öşek olur. Eger olmasa, oña beftan ve iftira etken olursıñ", - dep buyurdı (Müslim).
Körgenimiz kibi, laf etilgen sıfat o insanda olmasa, buña ğıybet degil de, "beftan", dep aytıla. Beftan öşekten daa yaramay bir arekettir. Çünki öşekte laf etilgen şeyler adamda bar, beftanda ise yoq.
Peyğamberimizniñ (s.a.s.) hanımı Hazreti Ayşe anamız añlata: "Bir kün Hazreti Peyğamberge: "Ey, Allahnıñ Rasulü! (Qısqa böylü olğanına işaret etip) böyle- böyle olğan Safiye saña yeter", - dedim. Bunıñ üstüne maña "Ey, Ayşe! Öyle bir söz ayttıñ ki, eger o söz deñizniñ suvunen qarışsa, er alda onı bozar, dadını ve qoqusını bozar edi", - dep buyurdı. "Bir kün Hazreti Peyğamberge bir insannı areketlerini taqlit etip añlattım. Bunıñ üstüne Allahnıñ Resuli "Qarşılığıñda maña dünyanı berseler bile, bir insannı begenmeycegi bir şeynen taqlit ve sıfatlandırmağa kesen-kes sevmem", - dep buyurdı (Ebu Davud).
Peyğamberimiz (s.a.s.) bu sözlerinen bizge öşekniñ yaman bir areket olğanını bildire. Yüce Allah Quranda bu ayetnen ğıybetni kesen-kes olaraq yasaq etti: "Ey, iman etkenler! Zannıñ çoqusından saqınıñız. Çünki zannıñ bir qısmı günahtır. Biri-biriñizniñ qusurlarıñıznı araştırmañız. Biri-biriñizniñ ğıybetini yapmañız. Angi biriñiz ölü qardaşıñıznıñ etini aşamağa ister? İşte, bundan igrendiñiz! Allahqa qarşı kelmekten saqınıñız. Şübesiz, Allah tövbeni qabul eticidir, pek merhametlidir" ("Hucurat" suresi, 49/12 ayet). Bu ayet-i kerimede Yüce Allah, insanlıq aqlarını bozğan üç davranuvdan saqınılmasını emir ete. Bular: "yaman zan etmek", "insanlarnıñ gizli allarını araştırmaq" ve "öşek yapmaq"tır. Bu üçü aqlarnı bozğan, cemiyetniñ raatlıq ve sağlamlığını yoq etken areketlerdir. Er üçü de insan ve toplum ayatında tedavisi pek qıyın olğan yaralarnı açqan hastalıqlardır. Hususan, öşek, pek çirkin bir arekettir. Bu çirkinlikni Allah ölgen bir insannıñ etini aşamaqnen qıyaslay. Ölü bir insannıñ etini aşamaq ne qadar çirkin olsa, öşek de o qadar çirkin bir arekettir. Bu beñzetüv müminlerni işbu areketten uzaqlaştırmaq ve öşek günahınıñ büyüklügini köstermek içündir.
Sahabeden Sufyan b. Abdullah (r.a.) añlata: "Ey, Allahnıñ Resuli! Maña sım-sıqı sarılacağım bir amel söyle", - dedim. Peyğamber Efendimiz: "Rabbim Allah de, soñra dos-doğru ol!", - dep buyurdı. Oña "Ey, Allahnıñ Resuli! Aqqımda qorqacağım şeylerniñ eñ telükelisi nedir?", - dedim. Tilini (elinen) tuttı ve soñra "İşte, budır", - dep buyurdı (Tirmizi).
Öşek, söz, yazı ve fiil ile yani el, qol, köz, qaş işaretlerinen de yapıla bile. Öşekçi içindeki yaman tüşüncesini işaretlernen köstergen ola.
Öşek yapqan insanğa qarşı ne yapmaq kerek?
Bir insannıñ onıñ aqqında öşek yapqanlarını eşitse, men de olar aqqında laf etecem, dep aytmaq aqqı yoq. Çünki eger böyle yapsa, özü de öşek yapqan insanlarnıñ alına tüşer, büyük günah işler.
Bir insannıñ yanında öşek yapılsa, iç bir şey aytmayıp, öşekni diñlemek, dinimizge köre, yañlıştır. Mümin qardaşımıznıñ arqasından laf etilmesine, öşek yapılmasına ruhset bermemek kerek. Bunıñ eki yolu bar.
1) Bunı söznen toqtatmağa tırışır. Ğıybet etmekniñ haram ve büyük günah olğanını aytar. Bu - müminniñ, eyilikni emir etip, yamanlıqtan uzaqlaştırmaq vazifesidir. Qurannıñ pek çoq ayetinde bu mevzu müminlerge vazife olaraq yüklendi. Allahu Tealâ: "Mümin erkek ve mümin qadınlar biri-birileriniñ dostudır, eyilikni emir eter, yamanlıqtan uzaqlaştırırlar..." ("Tövbe" suresi, 9/71 ayet). Peyğamberimiz (a.s.) ise: "Sizden kim bir yamanlıq körse, onı elinen deñiştirsin, elinen deñiştirmege küçü yetmese, tilinen deñiştirsin, til ile deñiştirmege küçü yetmese, qalbinen (fikirnen oña qarşı çıqsın). Bu imannıñ eñ zayıf olğanıdır", dep buyura (Müslim). Körgenimiz kibi, mümin bu emirlerge boysunıp, bir haram işlenmesine izin bermemek kerek, mania olmalı.
2) Sözlerinen öşek yapılmasını toqtatıp olamasa, iç olmadım, öşekke ortaq olmamalı, öşek sözlerini diñlememeli, öşek yapılğan yerni terk etmelidir.
Öşek etmekniñ cezası nedir?
Öşek aqqında ayet ve hadislerde dünyada körülecek bir ceza bildirilmegen. Ancaq tövbe etilmese, ya da afu sorulmasa, ahirette cezasını çeker. Onıñ içün mümin öşek etmemeli. Yapqan olsa, günahına tövbe etmeli, öşek yapqan insandan afu ve elâllıq soramaq kerek. Aks alda ahirette "Müflis" (bankrotqa oğrağan) vaziyetine tüşecek, sevaplarından öşek etken kimsege bermek mecbur olacaq (Tirmizi). Tabiin alimlerden Hasan Basri onıñ aqqında öşek yapqan birisine bir tabaq hurma yollağan ve: "Eşitkenime köre, amelleriñden bir miqdar maña ediye etkensiñ, men de hurma yollap, qarşılıq berdim, ediyemni qabul et", - degen edi.
Buña köre, aqılnı qullanğan, ayet ve hadislerni tüşüngen, ahiretke iman etken musulman özüni ğıybet belâsından qorçalamalı.
Allah cümlemizni em dünyada, em de ahirette zarar bergen bu hastalıqtan qorçalasın!


text:
Yüzge yaqın qırımtatarı Aqmescitte mart 31 künü ATR telekanalına qol tutmağa keldi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, insanlar qırımtatar bayraqları ile kele. «Yanıñızda olmaq içün kelemiz», – deyler seyirciler.
Aprel 1 kününden ATR yayınlavınıñ toqtatılması mümkün. Eger de telekanal martnıñ soñuna qadar Rusiye qanuniyetine köre matbuat vastası olaraq qayd etilmese, işi toqtatılacaq.
Teleşirket bir qaç kere Roskomnadzorğa vesiqalarını bere edi, amma çeşit sebeplerden olarnı qaytara ediler. ATR şirketine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radiosı, «15 minut» internet neşiri de şimdi aynı vaziyettedir.


text:
Rusiyeniñ büyüklik istegi, ilk olaraq nezaret şartlarınıñ yaratılmasını közde tuta. Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, yarımadanınıñ aliy tasilinde deñişmeler başlandı. Bu, "Qırım Federal Universitetiniñ" yaratılmasınen başladı (2014 senesi avgust 4-ünde Rusiye akimiyetniñ № 1465-p qararınen yaratıldı).
Büyük tozyutar kibi, KFU bir yıl devamında Qırım yarımadasınıñ (Aqyardan ğayrı) aman-aman bütün aliy oquv yurtlarını özüne "çekip aldı". Başta onuncı federal universitetiniñ terkibine Qırımnıñ 8 akademiyası ve institutı, 5 kolleci ve merkezi, 11 filialı ve 7 ilmiy teşkilâtı kirdi. Biraz keççe KFU başqa oquv yurtlarını ve ilmiy teşkilâtlarnı da (cedveli aşağıda - müel.) "qoşıp aldı". Ve şu vaqıt "uçurumğa" alıp ketken yol başlandı.
KFU, Qırım oquv yurtlarını "yutqan" soñ, studentlerniñ sayısı 30%-ğa azlaştı
Rusiye ilhaqından evel Qırımda 60 biñge qadar student oqusa, KFU, Qırım oquv yurtlarını "yutqan" soñ, olarnıñ sayısı 30%-ğa azlaştı. 10 biñden çoq yarımada studenti qıta Ukrainanıñ oquv yurtlarına avuştı, daa bir qaç biñ - qomşu Rusiyeniñ universitetlerine, bundan ğayrı abiturientlerniñ miqdarı azlaştı.
Yıl-yıldan KFU talebeleriniñ sayısı eksile. Bu yıl da istisna degil - umumen KFU stutentlerniñ miqdarı 6%-ğa (1878 adamğa) azca oldı.
Böylece, KFU studentleriniñ azlaşmasınen oquv fiyatınıñ öskeni, ilhaqtan soñ Qırımda aliy tasiliniñ vaziyeti pek qıyın olğanını açıq-aydın köstere.
2019 yılınıñ başında KFU terkibine böyle oquv yurtları kire edi:
- Tavriya akademiyası
- S. İ. Georgiyevskiy adına Tibbiy akademiya
- Qurucılıq ve mimarlıq akademiyası
- Fizika ve tehnika institutı
- İqtisadiyat ve idare institutı
- Gumanitar pedagogika akademiyası
- Kezlev İçtimaiy ilimler institutı
- Pedagogika tasili ve menecment institutı
- Aqyar iqtisadiyat gumanitar institutı
- Tavriya kolleci
- Tibbiy kollec
- Bağçasaray qurucılıq, mimarlıq ve dizayn kolleci
- Çiftçilik-sanayı kolleci
- Pribrejnoye agrar kolleci
- Gidromelioratsiya ve köy hocalığınıñ mehanizatsiya tehnikumı
Oleg Ohredko, “Almenda” şirketiniñ ekspert ve analitigi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün


text:
Çantalar
Filtreli Ara
Izgara Görünümü:
Kamuflaj Desenli Köpek Taşima Çantası
109,90TL
ÇANTA by Kemique Köpek Taşima Çantası Çapraz yada tek omuzdan asılarak kullanılabilinir. Çamaşır Makinasında 30 derecede YIKANABİLİR. ..
Köpek Taşima Çantası - GRİ
109,90TL
ÇANTA by Kemique Köpek Taşima Çantası Çapraz yada tek omuzdan asılarak kullanılabilinir. Çamaşır Makinasında 30 derecede YIKANABİLİR. Maksimum..
Köpek Taşima Çantası Lacivert
109,90TL
ÇANTA by Kemique Köpek Taşima Çantası Çapraz yada tek omuzdan asılarak kullanılabilinir. Çamaşır Makinasında 30 derecede YIKANABİLİR. &nbs..
Gösterilen: 1 ile 3 arası, toplam: 3 (1 Sayfa)


text:
Qırımtatar nağışı – ayruntılı ve özüne has unikal medeniyet adisesidir. Qırımtatar nağışçılığında, Qırımnıñ bütün tarihi aks olunğandır. Onda, qırımtatarlarğa temel bergen episi halqlarnıñ sanat parçaçıqları öz yerinin tapqandır.
Qırımtatarlarnı tavr, got, yunan, roma, genuez, skif, alan, gunn, türk qabilelerinden oluşqanını bir çoq alimler aytalar, onıñ içün bu milletlerniñ medeniyetleri bizim medeniyetimizde birleşip, ayrı, ayenkli bir medeniyet peyda etkendir. Belli şair ve ressam Maksimilian Voloşin, qırımtatar medeniyetiniñ zenginligini ve çoqqatlığını pek yahşı is etip, böyle satırlar yazğan: «Mimarcılıqta, evlerniñ bezetilmesinde, basmalar ve yüzbezler üstünde olğan nağışlarda, ebediy olğan bizans ve italiyan mozaikası körünip tura».
XVIII – XIX asırları yapılğan nağışlar, pek keyfiyetli ve güzel basmalar üstünde yapılğandır: sukno, qadife, atlas ve ince beyaz, el tezyasında toqulğan kiseyada. Nağış içün altın, kümüş, ipek, pamuq yipleri qullanğanlar.
Nağış nağışlağanda, esasen ösümlik, çiçekler örnekleri qullanğanlar. Bu örneklerniñ peyda olma tarihi aqqında Useyin Bodaninskiy böyle yazğan: «Qırımnıñ güzel tabiyatı ve manzaraları: küneşnen nurlanğan çölleri, mavı dağları, özen böyları, deñizi, ösümlikleri – qırımtatarlarnıñ halq sanatında silinmez bir iz qaldırğandır». XIX – XX asırlarnıñ nağış sanatı ayleler içinde qalğandır.
Amma inqilâp, Stalin repressiyaları, cenk, sürgünlik milliy nağışlıqnı yoq etti dememiz mümkün. Bir çoq şey ğayip oldı, amma ana – bitalarımız öz qızlarına temel bilgilerni qaldırmağa tırıştılar. Yazıq ki, müzeylerde yerleşken qırımtatar nağışçılıq nümüneleri, tek nemseler işğal etken vaqtında degil de, millet vatanından sürgün olunğan soñ da, büyük miqdarda ğayip olğandır. Onıñ içün araştırmacılarğa eski nağışlarnı ogrenmege çare qalmadı, dep ayta bilemiz. Qırımtatarlar avdet olğan soñ, nağış çeşitleri yañı ayatqa kireler. Gençler nağış işlemege ögreneler.
Bugünki künde, ğayırdan tiklengen nağış sanatı zemaneviy şekiller ala. Vatanımızğa millionlarnen kelgen turistler, hatıra olaraq, biñler yıllarğa mensüp olğan tamır halqnıñ medeniyetinden bir parça alıp ketmege isteyler. Buda, çoqusı vaqıt, nağış örnekleri ola.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Milliy Havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ toplaşuvında Qırım Muhtar Cumhuriyetine elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta meseleni ve bu mevzu ile bağlı añlaşmalarnı ögrenmege çağırdı. Bu aqta o dekabr 23 künü keçirilgen toplaşuvda bildirdi.
Çubarov dey ki, ukrain vekâletli şahıslar tarafından Moskva ile Qırım elektrik teminlevi aqqında imzalanılğan ve onıñ Ukraina territoriyası olğanı yazılmağan er angi vesiqa «Ukraina mevamınıñ teslim etilmesi, devlet hainligi olacaqtır».
Siyasetçi «yañı hainlikniñ ögüni almaq» içün SNBO toplaşuvında bulunmasını zaruriy saya.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bir yıl evel Keriç boğazında zapt etilgen gemilerniñ Qırımdan qaytarılması plan boyunca yapıla. Bunı UNN haber agentligine Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Arbiy Deñiz Quvetleriniñ başı İgor Voronçenko haber etti.
"İş baslandı. Zabitler añlaşılğan noqtadalar. Er şey plan boyunca", - dedi Voronçenko.
Noyabr 17-sinde Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñır idaresiniñ matbuat hızmetine atıf etip TASS haber agentligi, zapt etilgen gemilerni noyabr 18-inde berecekler, dep yazdı.
Qırım matbuatınıñ malümatına köre, "Berdânsk" ve"Nikopol" arbiy katerleri ve "Yañı Qapu" buksiri Ukrainağa neytral suvlarda berilmek kerek.
Qırım.Aqiqat daa evel haber etkeni kibi, bazar künü noyabr 17-sinde Keriçte "Genmol" limanınıda tutulğan "Berdânsk" ve "Nikopol" zapt etilgen ukrain katerlerni yollamaqqa azırlap başladılar.
Daa evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ yardımcısı Andriy Yermak, 2018 senesi noyabrde Rusiye silâ yardımınen zapt etken Ukraina Arbiy Deñiz Quvetleriniñ üç gemisiniñ Ukrainağa qaytarılmasınıñ soñki basamağı aqqında aytıp berdi.
"Bıltır noyabrde zapt etilgen "Nikopol" ve "Berdânsk" arbiy katerlerini, "Yañı Qapu" buksiriniñ qaytarılması soñki basamağına keldi", - dedi o HB matbuatına.


text:
Bunı öz başına tayinlengen Qırım akimiyetiniñ ruporı olğan Krıminform agentligi bildire.
«Prezidentniñ portretleri bizde bugün peyda oldılar, olarnı yahşı alalar, ögüñizden 2 portretni satın aldılar. Ufaq portretiniñ fiyatı – 10 grivna, büyük – A3 şeklinde – 20 grivna (tahminen 80 rusiye rublesi), çerçivede olğan portret – 65 grivna tura. Diger Rusiye ya Qırım siyasetçileriniñ portretleri daa yoqtır», – tarif ettiler Qırım tükânlarınıñ birisinde.
Satıcılarınıñ aytqanlarına köre, Rusiye qanunlarınen olğan risalelerni sorağanlar çoqtır. Onı endi bir qaç kün devamında satalar.
«Memuriy, Grajdanlıq, Bergi Qanunnamelerini aman satın alalar. Yol areket qaidelerni de qaldırmaylar. Şimdi yañı partiyalarnı sımarlaymız», – ikâye etti agentliginiñ subetdeşi.
Olğanı kibi, şeer sakinleri arasında Rusiye timsalleri de pek popullârdır – devlet tuğra ve bayraqları.
Aqmescitte soñki ay devamında maşna saipleri, arabalarınıñ şirketlerine baqmadan, öz maşnalarına Rusiye bayraqlarını pekitip yüreler.


text:
Ukraina qırımtatarlarğa bergen tamır halqı statusı – Qırımnıñ Ukraina nezaretine qaytarılmasına yol bere bile. Bu aqta Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Tamır halqları meseleleri boyunca Daimiy forumınıñ 15-ci sessiyasında ilân etti.
«Qırımnıñ işğalden azat etilmesinden soñ tamır halqı, öz-özüni idare etüv aqqı ömürge keçirilse, Qırımda Ukrainanıñ imayecisi olacaqtır», – dep bildire Haber nazirliginiñ matbuat hızmeti Emine Cepparnıñ sözlerini.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda tamır halqına nisbeten «bütün seviyelerde, tilden başlap beden zorbalıqlarına qadar, yoq etüv siyaseti» saylandı.
BMT Forumınıñ 15-ci sessiyası mayıs 20-ge qadar devam etecek. Er sene dünya tamır halqlarınıñ temsilcileri BMT sessiyasında toplaşıp, öz halqlarınıñ meselelerini muzakere etip, olarnıñ çezüv yollarını qıdıra. Bu sene merasim «Tamır halqları: dava, barışıq ve qararlar» şiarınen keçirile.
Ukraina Haber nazirliginiñ beyanatında qayd etilgenine köre, qırımtatarlar Forumda qırımtatar halqınıñ temsilci organı Meclis tarafından temsil etile. Eyet terkibine Eskender Bariyev, Ayla Bakkalı ve Aslan Ömer Qırımlı – Nyu-Yorkta Meclis temsilcileri kirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keriç keçitinde aydavcılarnı oktâbr 24-26 künleri Keriç boğazı rayonında olacaq ava şaraitleri aqqında tenbiyleler.
Qırım gidrometeomerkeziniñ malümatına köre, yaqın künleri yarımadada ava araretiniñ 10-12 derecege tüşmesi beklenile, şimaliy-şarqiy yelniñ suratı 23 metr/s yete bile, oktâbr 25-26 künleri 25 metr/s olması mümkün.
«Yelniñ suratı ile bağlı fevqulâde vaziyetniñ ola bilecegi sebebinden yük ve yolcu yolağı ava şaraitlerine köre işleycek», – deyler Yekâne naqliyat müdirliginde.
Aydavcılarğa oktâbr 25-26 künleri yolğa çıqmamağa çağıralar.


text:
Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «devlet komitetiniñ» reisi Zaur Smirnov Türkiye tış işler naziriniñ Qırımda qırımtatarlarğa basqı yapılğanı aqqında beyanatını yalan dep adladı.
Bunı «komitetniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Şunı qayd etmeli ki, Türkiye tış işler nazirine berilgen malümat, mence, izaatlar berilmesini talap ete. Qırımtatar tili Qırımda Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası qabul etilgeninden itibaren devlet tili sayıla, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Vladimiroviç Putin ise Qırımnıñ repressiyalarğa oğratılğan halqlarnıñ reabilitatsiyası aqqında buyruqnı imzaladı, böylece qırımtatarlar meselesinde tarihiy adalet ğayrıdan tiklenmeli. Ukraina bunı 23 yıl devamında körmemezlikke urğan edi», – aytıla Smirnovnıñ izaatında.
«Komitet» yolbaşçısı qayd etti ki, «aman-aman er bir nazirlik ve icra akimiyet organında qırımtatar halqınıñ vekilleri yer almaqta».
«Er keske, şu cümleden Türkiye tış işler nazirligine aytam ki, qırımtatarlarnıñ aq-uquqları qorunmaqta», – dey Smirnov.
O, 2014 senesi mayıs 3-te Mustafa Cemilevni qarşılağan qırımtatarlarnı apiske aluvnı doğru tanıp, işbu körüşüv teşkilâtçılarını tenqit ete.
«Uquq qoruyıcı organlar bozuvlardan sebep bir sıra cinaiy işni açtı. Maalesef, bu tedbirniñ teşkilâtçıları olğan şahıslar iştirakçilerni, adiy grajdanlarnı, taşlap kettiler. Bu memuriy mesüliyetke çekilgen adamlarnıñ para cezaları ve uquq yardımı ile bağlı. Bizler cezalarnı yımşatmaq içün elinden kelgenini yaptıq. Cinaiy mesüliyetke çekilgen adamlarnı endi aytmayıq – adamlar apiste qalıp, Kiyevde bulunğan teşkilâtçılardan yardım isteseler de, olarnıñ ricaları eşitilmedi», – dep tekrarlay Smirnovnıñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Memur dedi ki, yarımadada ğayıp olğan qırımtatarlarnı qıdıralar ve «bu faciağa oğrağan er bir qorantanıñ menfaatları köz ögüne alına».
O, Türkiye eyyetini Qırımğa davet etip, tamır halqnıñ aqları sıñırlanmağanını kösterecek ola.
«Eminim, Türkiye tış işler nazirine qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında malümat bergen insanlarnıñ maqsadı bam-başqa edi, olar Qırım Cumhuriyetiniñ akimiyetini, em de Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Vladimiroviç Putinni lekeleycek olalar. Türkiye tarafı qırımtatarlarnıñ aq-uquqları sıñırlana degen malümatqa cevabımıznı körer, dep ümüt etem», – dedi Smirnov.
Türkiye tış işler naziri Mevlüt Çavuşoglu bildirdi ki, Rusiye Türkiyege qırımtatarlar ile bağlı bergen vadelerni yerine ketirmedi. Çavuşoğlunıñ aytqanına köre, Vladimir Putin Qırımğa resmiy Türkiye eyyetini kirsetmege razı oldı. İşbu eyyet qırımtatar halqınıñ vaziyetini ögrenecek. Türkiye eyyeti eñ yaqın vaqıtta Qırımğa yol alacaq, dep ayttı Çavuşoğlu.
Uquq qorçalayıcılar qırımtatarlarğa yapılğan basqı aqqında bir çoq kere aytqan ediler. Ukraina tış işler nazirligi qırımtatarlarnıñ vaziyetini ekinci sürgünlik dep adladı.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, BM Baş Assambleyasınıñ yubiley sessiyasında çıqışta bulunıp, keçmiş aqqında ayttı – o, Putin içün, ğaliba, em şimdiki zamannıñ, em kelecekniñ yerini ala. Ekinci cian cenkindeki ğalebe aqqında ayttı. BM Telükesizlik Şurasınıñ beş daimiy azasına toplaşıp, dünya nasıl olacağını belgilemege teklif etti. Alışılğan duşmanlarnı Ekinci cian cenkiniñ tarihını yañlış tarif etkenlerinde qabaatladı.
Mence, yañı bir şey yoq. Amma «yañı olmağan şeyler» – keçmişteki ayatnıñ bir resmidir. Putin şimdiki kerçegini körmege istemey, ğaliba. BM semereligi ve BM qararlarınıñ mecburiy olğanını aytta. Amma Rusiye içün bu qanun çalışamı? BM Baş Assambleyası Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası terkibine qoşulması qanunsız olğanına dair qararnı qabul etkende Kremlde oña qulaq asqanlar bar edimi yoqsa? Rusiye özü bozğan şeylerni başqalardan ne içün talap ete?
Rusiye prezidenti keçmişte raattır – anda istilâcı degil, ğalip ola, dünya kelecegine dair munaqaşalarda iştirak ete
Putin, BM Telükesizlik Şurasınıñ daimiy azaları dünyanıñ kelecegi aqqında laf etsin istey – Yedi gruppasında iştirak etmekten çetleştirilgeni içün artıq tek Telükesizlik şurasına ümüt ete bilgeni içündir. Amma BM qurulğanda ve Ekinci cian cenkinde ğalip çıqqan memleketlerniñ yasaq aqqı olacaq dep qarar alınğanda bu memleketler diger devletlerge qarşı istilâcı olmaycaq dep aytılğan edi de. Sovetler Birliginiñ istilâiy areketleri aqqında daa bir kere hatırlatmaycam, amma, eñ azından, Ekinci cian cenkinden soñ Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birligi diger memleketlerniñ topraqlarını öz terkibine endi qoşmağan edi – Latviya, Litvaniya ve Estoniya 1940 senesi işğal etildi, Tıva 1944 senesi ilhaq etildi. Qalğan topraq qazançları Ekinci cian cenki neticesinde ittifaqdaş memleketlerniñ razılığınen oldı. Lâkin Putinniñ Rusiyesi Ekinci cian cenkinden soñ tiklengen nizamnı Qırım işğalinen bozdı. Amma Vladimir Putin Baş Assambleya sessiyasında bunı aytmay. Ondan evel söz alğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ayta.
Ukraina prezidentiniñ keçmişte yaşamaq imkânı yoq – çünki topraqları zapt etilgen memleketniñ yolbaşçısı ola, bu devlet ise işğal ve cenk neticesinde peyda olğan problemler kelecekte çezilecek, dep bekley. Rusiye prezidenti ise keçmişte raattır – anda istilâcı degil, ğalip ola, dünya kelecegine dair munaqaşalarda iştirak ete. Rusiyeniñ keçmişte yaşamaq istegi ve Ukrainanıñ kelecekke olğan ümütleri – eki memleketni ayırğan ve Rusiye istilâsı ve Qırım işğalini evelden belgilegen esas şeydir.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
1783 senesi aprel 19 künü Qırım Rusiye imperiyası tarafından işğal etildi. Qırımtatarlarnıñ tarihında yañı facilaı saife açıldı. Endiden qorqunçlı adiseler başlana: eali miqdarınıñ suniy sürette azlaşuvı, maliyeviy ve ruhiy medeniyetiniñ eskilmesi, iqtisadiy buhran. İşğal Qırım ve halqına dağıluvnı ketirdi.
Qırımtatar tarihınıñ müim saifeleri ve olarnıñ Qırım devletçiligi ve serbestligi oğrunda küreşi aqqında – Qırım.Aqiqatnıñ yañı leyhası, Qırım tarihçısıGülnara Abdulanıñ «Tuğra» adlı videoblogunda.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Nizami İbraimovnıñ kollektsiyasından resimler, Hanlar sarayınıñ kollektsiyasından fotoresimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracılar Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında aydınlatılğan fikirler müelliflerge ait ve muarririyetniñ fikir-tüşünceleri ile aynı olmaması mümkün


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Rusiye mustaqil arbiy jurnalisti Arkadiy Babçenko bildirdi
«Er taraftan atalar. Bloklarnıñ birisine yol qapalıdır, ekincisine de, belki», – yazdı o.
Onıñ malümatına köre, qomşu bayırlardan granatometçikler çalışa.
Bundan da ğayrı, Himzavodnıñ rayonında snayperler çalışqanlarını yazdı.
Twitterde de şeerde arbiy areketlerniñ başlanmasını tasdiqlaylar.
«Slavânsk endi 1,5 saat deamında toplarnıñ çalışmasını diñley. Ukraina ordusınıñ bölügi etrafında atışlar yüz bere, rayon üzerinde tuman», – dep yaza Sloviansk qullanıcı.
Keçken gece Donetsk vilâyetinde boyevikler üç kere blokpostlarğa ateş açqan edi. Bunı öz Facebook saifesinde operativ gruppasınıñ yolbaşçısı Vladislav Seleznöv bildirgen edi.


text:
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi baqqan «Ukraina Rusiyege qarşı» işlerinden biri qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevnen bağlı. Aynı bu iş Qırım mahkemeleriniñ qararlarından şikâyet etmekniñ sebebi ola bile.
Bunı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesiniñ işleri boyunca ükümet vekâletlisi Natalya Sevastyanova Azatlıq Radiosına bildirdi.
«Bu iş ileride işlerniñ ekseriyetinde pretsedent olacaq. Çünki belli ki, şimdi Qırım Muhtar Cumhuriyetinde çalışqan mahkemeler halqara uquq ceetinden mahkeme sayılmazlar. Bu qanunsız alda işğal etilge territoriyadır, ve andaki mahkemeciler – sabıq ukrain mahkemecileri, olar Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları boyunca qarar çıqarıp, Ukraina müürini qoyalar. Bu vesiqalar Rusiye Federatsiyasından ğayrı, dünyanıñ iç bir başqa memleketinde tanılmaz», – dedi Sevastyanova.
Şeklengen şahıs olaraq belgilengen Hayser Cemilev Qırım SİZOsında bulunğan edi, lâkin onı Qırımdan Rusiyeniñ Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Sevastyanovanıñ aytqanına köre, Hayser Cemilevni Rusiyege avuştırmaları qanunsız ekstradatsiya sayıla, çünki Ukraina Qırımnı kendi topraqları olaraq tanıy, Mustafa Cemilevniñ oğlu ise Ukraina vatandaşıdır.
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Ukraina tarafından Rusiyege qarşı açtırğan üç işni baqa, olardan ekisi Qırımnen bağlı, ve daa biri – Donbasstan Rusiyege alıp çıqarılğan öksüz balalarnen bağlı. Ukrainağa qarşı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesinde iç bir memleket dava açtırmadı. Ukrainanıñ zanınca, Avropa mahkemesi sayesinde işğal etilgen Qırımda ve separatistler zapt etken Donbassta vatandaşlarnıñ aqlarını qorumaq daa da qolay olacaq.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ doğğan künü arfesinde «Opozitsionnaya platforma – Za jizn» lideri Viktor Medvedçuk ile körüşüvi aqqında haber keldi – Kreml Ukraina lideri olaraq kimni körmege istegenine dair bir işaret kösterdi. Baqışları Rusiye siyasiy kün tertibine tam uyacaq birini körmege istey.
Mence, Viktor Medvedçuk bu sıfatqa uymaq içün elinden kelgenini yapa. O, Vladimir Putinniñ doğğan kününi tebriklemek içün Novo-Ogarövoğa kele. O, Ukraina parlamentiniñ yerli saylavlar qararını qabul etkeni içün takbih ete, çünki onıñ ve, ebet, Putinniñ fikirince, bu qarar Minsk esnasını toqtata. Emin ki, Rusiye eyyeti degil, Ukraina eyyeti muzakerelerni blok ete. Ve o, ebet, qorantasınen Qırımda raatlana – Rusiye ile dostluqnıñ bütün emiyetini bilgen aqiqiy Ukraina siyasetçisi daa qayda raatlansın? Qırımda özüne ve aile azalarına Rusiye çıqarğan koronavirus aşısını da yapa, amma dünya tibbiyetiniñ onıñ aqibetlerinen bağlı ciddiy şübheleri alâ daa bar. Rusiye siyasiy elitasınıñ loyal vekili kibi areket ete – olar da aşı yaptıra ve sual bermey. Aynı vaqıtta Vladimir Putinden bu aşınıñ Ukraina içün almasına yardım etmesini rica ete. Ve eskiden Rusiye bazarı içün çalışqan Ukraina müessiselerine yardım etmesini istey. Ve Vladimir Putin Ukraina işçileri aqqında tüşüngende yüregi nasıl sızlağanını aytsa, başını sallay.
Medvedçuknı akimiyetke ketirmek meselesi Kreml içün Ukraina yönelişinde eñ müim mesele ola
Bu tsinizm bayramı – Rusiye siyasetiniñ özüdir. Ve Medvedçuk bu qaranlıq gölde özüni, ğaliba, pek raat is ete. Ve Putin ve Rusiye siyasiy elitasınıñ diger vekilleri kerçek siyaset böyle olğanından şübhelenmey. Mence, Moskva Ukraina prezidenti olaraq böyle birini körmege istey. Zaten Moskva bunı bir vaqıt gizlemedi. Amma bir sual bar – Medvedçuk prezident olaraq nasıl saylanacaq? Çünki bütün ukrainalılar deputatlarnıñ işğal etilgen Qırımda raatlanğanına quvanmay. Çünki bütün ukrainalılar Ukrainağa qarşı altı yıl devam etken cenk, Qırım ve Donbas işğali, ölüm ve yıqıluvlardan soñ Putinniñ Ukraina problemleri aqqında aytqanda yüregi sızlay laflarına inanmay. Çünki bütün ukrainalılar Putinniñ rezidentsiyasında Rusiye prezidentine loyal eski sovet ziyaretçileri ile keçirilgen körüşüvlerde olğan şapitonıñ siyaset olğanını tüşünmey. Kreml başqa bir siyasetni bilmese de – bir vaqıt tatlı aşamağan insan desert ne olğanını bilmegeni kibi.
Eminim: Medvedçuknı akimiyetke ketirip, Rusiye ve Ukraina munasebetlerinde olğan bütün problemlerni bir kereden al etmek meselesi Kreml içün Ukraina yönelişinde eñ müim mesele ola. Cenk toqtatıluvı, Qırım ve Donbasnıñ qaytarıluvı, Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesi ve eyi qomşulıq munasebetleri degil. Kremlge Putinniñ aytqanlarına razı olacaq Ukraina prezidenti kerek, dep tüşünem. Başqasına Moskva razı olmaycaq.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Mayısnıñ 19-nda Rusiyeniñ Cenübiy bölgesiniñ arbiy mahkemesinde ekinci Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca oturışında, mahkemelengenlerden biri Raim Ayvazovnıñ evel iskenceler ile qabaatlağan FSB operativcisi Rinat Valiulin sorğuğa çekildi. Bunı «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
«Yañı bir şey şaat aytmadı, qabaatlav hulâsasından ezberlengen laflarnı tekrar-tekrar ayttı, mahkemelengenlerniñ terroristik faaliyeti aqqındaki suallerge bölük azaları olğanı ve ekspertizağa atfı etip cevap berdi. Sorğu bir saattan az devam etti», – aytıp berdiler «Qırım birdemliginde».
Rinat Valiulinniñ mahkeme oturışı aqqında açıq tefsirleri yoq.
Bundan ğayrı, mahkemede mahkemelengenlerden biri Vladlen Abdulkadırov keçken oturışta ilân etilgen isbatlarnı tenqit etken.
Nevbetteki mahkeme oturı iyunniñ 2-nde olacaq.
Evel, ekinci Aqmescit «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Raim Ayvazov mahkemede, Rusiye FSB hadiminiñ tehdidi ve iskenceleri altında dava boyunca diger mabüsler aqqında yalan atqanını bildirdi.
Hatırlatamız, FSB Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini beş gruppağa böldi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi dava mabüslerini siyasiy mabüs dep tanıdı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.


text:
Qırımtatar milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirgenine köre, Meclis advokatlarına, Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuraturasınıñ istegi ile açılğan, organnıñ qapatılma davası boyunca vesiqalarnı tek mart 7 künü teslim ettiler.
«Şimdi tek advokatnen beraber prokuraturadan kelemiz. Bizge vade etilgen, Mecliske qarşı dava vesiqalarnı tek bugün, dört kün keçken soñ teslim ettiler. Berilgen yedi künden dörtüni ğayıp ettik. Biz tedqiq işlerini keçirmek içün makemeden on kün soradıq, amma oturış devamında prokuror bizim ihtimal uzatmaq isteycegimizni bildirgen edi. İşler ise böyle», – dep yazdı Facebookta Celâl.
Böyleliknen dava işiniñ malümatlarnı, olar ise 600 - den ziyade saifeni teşkil etmekte, ögrenmek içün 3 künden az qaldı.
Celâl bergen malümat boyunca prokuratura vekilleriniñ resmiy izaatları yoq.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi Meclisniñ qapatılmasınen bağlı davanı muakeme etmege başladı. Mart 3 künü, birinci oturışta davacılar qırımtatarlarnı temsil etken organnıñ faaliyeti ekstremistik ve qanunsız olğanını isbatlağan işke daa qoşma olaraq vesiqalarnı qullanmağa talap etti. Meclis yolbaşçılarnıñ fikirince, büyük ihtimal makeme prokuraturanıñ talabını qabul eter.
Mecliske dava işinen tanış olmaq içün yedi kün berildi. Nevbetteki makeme oturışı mart 10 künü keçirilecek.
OON birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımdaki qırımtatar Meclisiniñ qapatılmasına izin bermemege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırım matbuatı, quvetçiler "Krımavtotrans" müessisesiniñ ofisinde tintüv yapa, dep bildireler. Bu hususta "Krım 24" televizion kanalı haber etti.
Olarnıñ malümatına köre, müessise azbarına 20 tahqiqatçı ve başqa Rusiye küç organlarınıñ hadimleri kirdi.
Aynı vaqıtta "RİA Novosti" mediası, müessise matbuat hızmetine esaslanıp, "Krımavtotrans" çalışqanı kibi çalışa ve ofisinde iç bir türlü tahqiqat tedbirleri keçirilmey, dep bildire.
Tintüv aqqında haberni İçki İşler Nazirligi, FSB ve Qırım Tahqiqat komiteti de tasdıqlamay.


text:
Ukrainada işğal etilgen Qırımnıñ suv meselelerini çezmege istegen Rusiyeniñ areketlerinen bağlı munaqaşalar devam ete. Bazı siyasetçi ve ekspertler Rusiye yarımadağa Dnipro suvınıñ berilmesi içün faal areketke keçe bile, dep tahmin ete. Ukraina akimiyeti ise yarımada işğali bitkenine qadar suv bermeycegini bildire.
Qırımnıñ sabıq baş naziri, Aqyar şeer devlet memuriyetiniñ sabıq reisi Sergey Kunitsın emin ki, Rusiye işğal etken Qırımda tatlı suv yedekleri az qaldı, tek eki ayğa yetmesi mümkün. Şu sebepten Kreml arbiy kerginleşüv qararını ala bile ve Ukraina buña azır olmalı.
Bu fikirni Sergey Kunitsın obozrevatel.tv yayınında bildirdi.
Suv vaziyeti kritik, Ukraina olmasa, bu problemni çezip olamazlarSergey Kunitsın
«Suv vaziyeti kritik, Ukraina olmasa, bu problemni çezip olamazlar, çünki o qadar suv yoq. Olar, Singapur kibi, 100 mlrd dollar sarf etip, deñiz suvını tatlılaştırıp olamay», – dep qayd etti Künitsın.
Onıñ aytqanına köre, şimdi Qırımdaki quyulardan alınğan tatlı suv artqan yarımada ealisi içün endi yetmey.
Rusiye belli areketlerge, arbiy kerginleşüvge keçe bileSergey Kunitsın
«Rusiye belli areketlerge, arbiy kerginleşüvge keçe bile. Herson olarğa kerekmey, olarğa Kahovka suv anbarı ve Tavriysk ve Kahovka rayonındaki şlüzler kerek, olar olmasa, Qırımğa suv berilmez. Buña ciddiy diqqat ayırılmalı, çünki em Qırımnı, em Donbasnı endi kördik… Kimse beklemedi, amma oldı. Azır olmaq kerek», – dep tüşüne Künitsın.
Bunıñ kibi qorqular siyasetçi ve ekspertler tarafından ilk sefer seslendirilmey. Rusiye tarafı ise arbiy ücüm ve Şimaliy-Qırım kanalını zapt etüv ihtimali aqqında bir şey aytmay.
«Bu bazarlıq lafı degil»
Ukraina baş naziri Denıs Şmığal iyünniñ 11-nde Kyivdeki matbuat konferentsiyasında Qırımğa Dnipro suvınıñ berilüv meselesi Ukraina kün tertibinde yoq ve bazarlıq malı degil, dep ayttı.
Qırımğa suv berüvni aytsaq, neticesini köresiñiz: Qırımğa suv berilmeyDenıs Şmığal
«Bu pek ince meseleler. Muzakere etilgen şeylerni aytmaycam. İnanıñız ki, olar tek Ukraina ve Ukraina halqınıñ menfaatları içün muzakere etile. Qırımğa suv berüvni aytsaq, neticesini köresiñiz: Qırımğa suv berilmey. Anda berilmeycegini añlaymız, bölünmez. Diger taraftan, Qırımnı işğal etken Rusiye anda yaşağan insanlar ögünde vazifelerini, halqara şartnamede yazğanlarnı er vaqıt yapmay», – dedi Şmığal Ukraina akimiyeti Qırımğa suv berüv aqqında ne tüşüne degen sualge cevap berip.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımda Rusiye tarafından vazifeleriniñ yerine ketirilmemesi «qasevetlendire».
«Amma Şimaliy-Qırım kanalı üzerinden suv berilüvi kün tertibinde yoq ve bu bazarlıq lafı degil», – dep ayttı Şmığal.
«Bir nomeralı mesele»
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, iyünniñ 11-nde, Herson şeer şurasınıñ sessiyasında deputatlar prezident, Yuqarı Rada reisi ve Ukraina baş nazirine işğal etilgen Qırımğa suv berilmeycegine dair muracaatqa rey bermedi.
Talap etilgen 28 deputattan 27-si «ebet» dedi. Ad-ad rey bermek teklifine deputatlar qol tutmadı.
Qırımğa suv yañıdan berilecek degen laflar olğanda, mence, bu qabul etilmeycek şeylerVolodımır Mıkolayenko
«Teklif – bu meselege pek diqqatlı yanaşmaq. Şimdi bir nomeralı mesele (Qırımda – QA) – içme suvı problemi. Qırımğa suv yañıdan berilecek degen laflar olğanda, mence, bu qabul etilmeycek şeyler», – dep bildirdi Herson şeer yolbaşçısı Volodımır Mıkolayenko.
Sessiya soñunda deputatlar meseleni tekrar baqmağa tırıştı, amma buña tek 19 deputat rey berdi.
Muracaatqa qol tutmağan deputatlar «cenkke ve insanlarnıñ elâk olmasına qarşı olğanını» aytıp, bu mesele, olarnıñ fikirince, «yerli şura vekâletlerine ait degil», dep qayd etkenler.
Deputatlarnıñ muracaat leyhasınen bağlı sualleri de oldı, olar onı deputat komissiyalarında baqmalı, dep bildirgenler.
Böyle temel vesiqalar deputat komissiyalarında baqılmalı, dep tüşünemDmıtro İlçenko
«Birinci rey berüvde bitaraf oldım. Yigirmi sekizinci reyim menim. Böyle temel vesiqalar deputat komissiyalarında baqılmalı, dep tüşünem. Biz böyle muracaatlarnı yahşı oqumayıp sıq-sıq rey beremiz. Şimdi işdeşimiz İsrail devleti Gazze işğalini kerçekleştire degen beyanatnı şeer şurasınıñ fikri olaraq aydınlatmağa iqna ete. Metinde şöyle yazılğan: «Meselâ, İsrail devleti Gazzeni ve Ürdün özeniniñ ğarbiy yalısını işğal ete»… Bu leyha komissiyağa çıqarılmalı, dep tüşünem, çünki bu kontseptual kerek, amma İsrailniñ Gazzeni işğal etkenine rey bermege azır degilim», – dep añlattı deputat Dmıtro İlçenko.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ qurğaq oldı. Mayısta Qırım suv anbarları 7,1 mln metr kubqa daa az toldı, dep bildirdi Qırımnıñ suv hocalığı komiteti.
Ukraina arbiyleri Herson ve Mıkolayıv vilâyetlerinde «Rusiyeniñ Şimaliy-Qırım kanalını kontrol altına almaq içün yapa bilecek istilâ» malümatı sebebinden infrastruktura obyektleri qorumasını quvetleştirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi, Rusiye işğal etken Qırım ve Aqyarğa Şimaliy-Qırım kanalından suv berilüvi tek yarımada işğalden qurtarılğan soñ ola bile, dep hatırlattı.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan tedbirler çerçivesinde keçirilgen altıncı Çatırdağ seferinde (deñizden 1527 metrlik yükseklikte) aman-aman 4 biñ insan iştirak etti, dep bildireler onıñ teşkilâtçılar. Qırım dağınıñ töpesinde toplaşqanlar sürgünlik qurbanlarını dua ile añdılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, cumaertesi künü, mayıs 16-da, saba saat 9-da aktsiya iştirakçileri Anğara boğazında toplaştılar. Sefer başlamazdan evel Qırım musulmanlarınıñ Müftisi acı Emirali Ablayev dua oqudı. Mında em gençler, em orta yaşlı insanlar, em de balalar bar edi.
Yol üç saatten ziyade sürdi. Yol devamında iştirakçiler «Millet! Vatan! Qırım!» şiarlarını seslendirdiler, em de «Allahu akbar!» ayttılar. Bazıları «Yaşasın Ukraina! Qaramanlar yaşasın!» dep qıçırdılar. Seferniñ bazı iştirakçileri - Ukrain medeniyet merkeziniñ temsilcileri - hatıra olaraq foto çıqarmaq içün Ukraina bayraqlarını aldılar.
Çatırdağnıñ töpesinde sefer iştirakçiyeri 1944 senesi sürgünliginde elâk olğanlarnı dua ile añıp, qırımtatar milliy gimnini icra ettiler. Bayraq altında berebar foto çıqarılğan soñ toplaşqanlar qaytmağa başladılar.
Tedbir teşkilâtçıları qayd eteler ki, qaytqan soñ Anğara boğazında «Qırım arslanları» adlı «samooborona» vekilleri tura edi.
Sefer iştirakçilerinden biri Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, o, dağğa çıqqanda yolçıqlarda biri qoyğan keskin mıhlar ile 10 tahtaçıqnı taptı. «Ne içün bunı yaptılar belli degil», – dep qayd etti o. Aktsiyanıñ diger iştirakçileri bunı eyi niyetleri olmağanlar yapqanını tahmin eteler.
Umumen alğanda, tedbir yahşı keçti.
«Çatırdağ seferi ananemiz ola – mayıs 18 sürgünliginiñ künü arfesinde, elâk olğanlarnı añmaq içün. Bu sene dört biñden ziyade kişi iştirak etti, keçken sene – üç biñ», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa tedbir teşkilâtçılarından biri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Seydamet Yağyayev.
Onıñ qayd etkenine köre, seferni teşkil etken Qırımtatar Milliy Meclisi, Qırım musulmanları Diniy idaresi, qırımtatar cemaat ve gençler teşkilâtları tedbir keçirilmesi içün zarur olğan bütün vesiqalarnı aldılar.
Seydamet Yağyayev kelecekte de bu anane saqlap qalacağına ümüt ete, çünki yıl-yıldan töpege çıqmağa istegenlerniñ sayısı ep arta.


text:
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" Word Dosyaları
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" ile İlgili Word Dosyası Bulunamadı!.
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" PDF Dosyaları
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" ile İlgili PDF Dosyası Bulunamadı!.
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" PowerPoint Dosyaları
"7. Sınıf Türkçe seyir defteri bilfen yayinlari 7. Sınıf cevapları" ile İlgili Sunum Dosyası Bulunamadı!.


text:
Salı künü, noyabr 4-te, Aqyarda yol areketi toqtatılacaq.
Bu aqqında Aqyar «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Suvorov ve Nahimov meydanları arasında yol areketi toqtatılacaq. Berilgen malümatqa köre, yol areketiniñ sıñırlanması «Halq birligi kününiñ» qayd etilmesinen bağlı.
Nañliyat areketini saat 8:30 saat 9:40 qadar sıñırlaycaqlar, saat 9:40 saat 11:30 qadar ise kolonnalarnıñ yürüşi olacaq vaqtında – yollar bütünley qapatılacaq.
Halq birligi künü – Rusiyeniñ devlet bayramıdır. Onı 2005 senesinden berli noyabr 4-te qayd eteler. Bu künni raatlıq künü olaraq ilân ettiler. Bu sene rusiyeliler noyabr 3-te de raatlanacaqlar, çünki bu künge 2014 senesi fevral 24-ten resmiy raatlıq keçirilgen edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
8 SEKİZİNCİ DERS
· Balalarıñıznı nasıl mekteplerde oqutacaqsıñız?
Adetince, er yıl sentâbr yaqınlağanda ana-babalar balalarını mektepke azırlay. Bazarğa, tükânlarğa barıp olarğa kerek şeylerni ala.
Sentâbrniñ 1-inde kiyinip-quşanğan, ellerine çiçek demetleri alıp mektepke ketken balalarımıznı körip yüregimiz quvana. Sağ olsun ana-babalar! Balam cail olmasın, oqusın ve oqumış bir insan olsun dep tırışa.
Lâkin, balamnıñ baracaq mektebi nasıl mektep, bu mektepte balam oqusa, öz tilini, adetlerini bilip çıqacaqmı, balamnıñ milletimizge bir faydası tiyecekmi, yoqsam milletini tanımayıp, tek özüni bilip yürecekmi? – degen sualler episi ana-babalarnı raatsızlaymı? Aytıñız tuvğanlarım? Bir-biriñizge çetten bir baqsañız, körersiñiz, bu sualler üstünde keregi kibi tüşünip taşınğan ana-baba, yazıqlar olsun, çoq degil. Ya ana-babalarımıznıñ daa bir çeşiti bar da. “Menim balama qırımtatar tili kerekmey”, “Milliy mekteplerde balalarğa yahşı bilgi bermeyler”, “Qırımtatar tilinde oqusa, balam bir yerge kirip olamaz” degen sözlerni tarqatqanlar da bar da. Böyle ana-babalar milliy tasilimizniñ tamırına balta ura, başqa ana-babalarnı şaşmalata. Olarnıñ em özüne, em cümlemizge pek büyük zararı bar.
Bilmiş olayıq, balalarımız öz tilini ve öz adetlerini bilmese, halqı içün qayğırmasa, onı tanımasa, ürmet etmese, sevmese – bizim kelecegimiz yoq. Biz yoq olıp ketermiz. Bizge ve sizge, sayğılı ana-babalar, keregi bumı, biz bunı isteymizmi? Endi kelip-kelip bizim yoq olıp ketmemizni sabırsızlıqnen beklep turğanlarnı quvandırayıqmı?
Közümizni açayıq, ürmetli insanlarımız, balalarıñıznı çaptıra-çaptıra rus ve ukrain tilinde oqutılğan mekteplerge alıp ketmezden evel yahşı etip bir tüşüniñiz, aşıqmañız, meseleni añlağan adamlarımıznen fikirleşiñiz, soñ yañlışmazsıñız. Arağa şeytan qarışmasın, balalarıñız öz halqını tanımağan ve ne tilini, ne dinini, ne de adetini bilgen bir “alöşa” olmasın.
Epiñizni yañı oquv yılınen hayırlaymız ve aqıl-ferasetnen iş körmeñizni, evlâtlarıñıznı milliy sınıf ve mekteplerimizge bergeniñzni Alladan tileymiz.
Maarifçiler.
MAARİFÇİLERNİÑ DUASI
Ya Rabbim! Bugün epimizni ziyade raatsız etken – tilimizniñ acınıqlı vaziyetidir.
Balalarımıznıñ çoqusı rus mekteplerinde ve oquv yurtlarında oquy , anda olar derslerni öz ana tilinde degil de bütünley rus ve ukrain tilinde keçe, olarnıñ terbiyesini köre ve o terbiyeni ögrene.
O mekteplerde balalarımızğa öz tilinde laf etmege, öz adetini ögrenmege imkân yoq. Neticede o mekteplerni bitirgen balalarımıznıñ rus balalarından bir ayırılığı olmay. Adları bile deñişip kete: Ayşe – Ayşeçka, Zöre – Zöreşka, Cemil – Cema, Şemi – Şema olıp qala. ise – anaşka, anaka ya da “ma”; babaları – babaşka, babaka ya da “pa”"; bitaları – bitaşka, “babulâ”; qrtbabaları – qartbabaşka, “dedulâ”; tizeleri – tizeşka, tizeka; emceleri – emceşka ve Alla bile daa ne ola. Arada “Tı çto, dura, tatarca oqumağa nepristijno!” – degen soyu da çıqa.
Er yıl, mekteplerde soñki çañ qaqılğan soñ, aramızdan öz tili ve adetlerinden çette qalğan 3000-ge yaqın balamız (!?) halqımızdan ayırılıp kete ve barıp başqa milletke qoşula. Bu al bir faciağa çevirilip tura. Lâkin ana-babalarımız ale daa bunıñ farqına baramay.
Öz tilimizde laf etmegen ve laf etamağan yaşlarımıznıñ sayısı yıl-yıldan degil de, kün-künden arta. Böyle ketse, tezden qırımtatar tilinde laf etken adam, tövbe ya Rabbim, qalmaycaq. Bizler ne olacaqmız? Rus tilinde laf etken, bir millet olacaqmızmı? Qırımğa biz ne içün qaytıp keldik? Tilimizni, adetlerimizni coymaq içün qayttıqmı?
18 yıldan berli bu laf ola, lâkin közge körüngen kibi müsbet deñişmeler ep yoq.
Onıñ içün, ya Rabbim, saña yalvaramız, bu belâlardan halqımıznı qurtar, bizlerni, öz qullarıñnı, aqıl-ferasetten ayırma. Bizge tuvğan tilimizni unuttırma.
Balaları ve halqı ögünde öz borcunı unutqan ana-babalarğa vicdan ber ve namus ber.
Fedakâr ocalarımızğa muqaddes vazifesini eda etmek içün küç-quvet ve sabır ber. Ana tili oğrunda küreş yolunda yürekleriniñ alevi sönmesin. Ocalarımız birer yarıq meşal olıp adamlarımıznı caillik qaranlığından yarıqqa alıp çıqsın.
Devlet kürsülerinde oturğan semetdeşlerimizni imandan ayırma, maarif işlerinde olar bizim işançlı yardımcımız olsun.
Tilimiz bizge suv kibi can kibi kerekligini añlayıq, tilimizni yoq etmege yol bermeyik, bala-çağamız, umumen cümlemiz bir sağlam millet olıp yaşayıq ve öz tilimizde laf eteyik.
Vatanımız – Qırımnen qavuşmağa qısmet ettiñ, şükürler olsun, ya Rabbim. Til belânıñ tübünden de bir hayırlısınen çıqmağa ve yahşı künler körip yaşamağa nasip eyle.
Rabbim, bu duamıznı qabul et. Amin.
· Şiirler, yırlar
Kelmeşekke boyun egme
Kelmeşekke boyun egme,
O saña boyun egsin.
Cennet kibi bu topraqnıñ
Kimdir saibi, bilsin.
11-inci sınıf talebesi Adil Murtazayev
· Güzel adetlerimiz
Meryem apte daa yuqlağan oğlunıñ yanına kelip:
– Asan, balam, tur endi, balaçığım, vaqıt oldı.
– Şimdi turayım, anaçığım, – dey Asan ve bir kerile de soñ tura.
– Saba şerifiñ hayırlı olsun, balam.
– Siziñ de saba şerifiñiz hayırlı olsun, anaçığım.
– Bar, oğlum, betiñni-közüñni yuv da, sofrağa kel, babañ beklep otura, aşaycamız, – dey Meryem apte ve aşhanege kirip kete.
Asan anası degeni kibi yapa, bir daa çantası içine qoyğan şeyleini teşkere ve sofra başına kele, babasına saba şerifler ayta ve sofra başına keçip otura.
– Buyurıñız, – dey Meryem apte, – bugün çibereklerim pek yahşı oldı, aşañız.
– Sağ ol, anaçığım, siziñ pişirgen aşlarıñız er vaqıt lezetli ola, – dey Asan.
– Sağ ol, balam, yañçıq babañ da maña öyle dedi. Siziñ bu sözleriñizden soñ men daa yahşı, daa lezetli pişirmege istegim peyda ola.
– Asan, balam, sen em aşa, em diñle. Bugün milliy mektebiñizde yañı oquv yılı başlay. Beşinci sınıfta oquvıñ bir yıl devam etecek. Babañ ve men saña, oğlum, Alladan başta sağlıq tileymiz. Er şeyniñ başı sağlıqtır degenler. Ve onıñnen beraber saña yıl boyu dersleriñni yahşı oqup, yahşı işaretler almağa nasip olsun. Tırış balam, dalap et, yahşı oqu ve oqumış adam ol, balam. Mektepte dostlarıñnen çoqça öz tilimizde laf etmege tırış.
– Yahşı anaçığım, men sizge yahşı oqumağa söz berem. Körersiñiz, men siziñ yüzüñizni qızartmam!
– Maşalla evlâdımızğa, böyle balanı kim sevmez.
– Aydı, endi tur da ket mektebiñe.
Asan azırlana ve ana-babasına çevirilip: “Sağlıqnen qalıñız, anam, sağlıqnen qalıñız, babam”, – dep çıqıp kete.
Artından anası ve babası: “Sağlıqnen bar, balam”, – dep qollarını sallaylar.
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Ayırılğanlarnı ayuv yer, bölüngenlerni börü yer.
Aqıllı yerden söz çıqar, aqılsız yerde baş teşilir, köz çıqar.
Tavşanğa – qaç, köpekke – tut degenler.
Güzellik – özüñe, zenginlik – özüñe, tabiatıñ – halqqa.
Beş yaşında balağa doqsan yaşında qart turıp kelgen.
Er kesniñ balası özüne tatlıdır.
Yahşı bala quvandırır, yaramay (yaman) bala ağlatır da ağlatır.
Anasına baq da qızını al.
Qızım saña aytam, kelinim sen diñle.
Kiyeviñ yaramay olsa, qızıñdan kör.
· Frazeologizmler
ağzından tüşmemek – Bcë BpeMя roBopиTb oб oдHoM и ToM жe, TBepдиTb oдHo и To жe
ağzına kelgenini aytmaq – roBopиTb He дyMaя; roBopиTb, чTo BзбpeдëT B roлoBy
ağzınıñ qaşığı olmamaq – He быTb B чbeй-л. koMпeTeHции, бyTb He пo cилaM koMy
ağız qavğası – (cлoBecHaя) пepeпaлka, пepeбpaHka
ağzı qulaqlarınace kerildi – y Hero poT (pacTяHyлcя) дo yшeй (oT yдoBoлbcTBия)
quvançı içine sığmay – oH BHe ceбя oT paдocTи
ağzınıñ pervası yoq – y Hero языk бeз kocTeй
ağzını tıqamaq – зaTkHyTb poT koMy-либo
ağzınıñ suvu aqa – y Hero cлюHkи пoTekли
ağzıñdan yel alsın – TипyH Teбe Ha языk


text:
Soçi yalısı yanında Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ Tu-154 uçağı, yükselmege yetiştirmeyip, qazağa oğradı. 92 insan elâk oldı.
Elde etilgen malümatqa binaen, uçaqta sekiz erkân azası ve 84 yolcu bar edi. Olarnıñ arasında rusiyeli arbiy adamlar, bunen beraber, Süriyede «Hmeymim» aerodromında Rusiye Ava-kâinat quvetleriniñ aviagruppasını Yañı yıl ile hayırlamaq içün ketken Aleksandrov adına ansambliniñ 68 artisti ve rusiyeli kütleviy haber vastalarınıñ doquz temsilcisi oldı.
Uçaq, dekabr 25-te Moskva saatınen saat 05:27-de, Soçiden çıqqan soñ radarlardan ğayıp oldı. O yerge uçaq Çkalovskiyden yaqarlıq almaq içün keldi. Süriyeli Latakiyağa ketken ava gemisi uçıp çıqqanından yedi daqqa keçken soñ, yalıdan tahminen beş kilometr uzaqlığında suvğa tüşti.
Elâk olğanlar arasında Aleksandrov adına yır ve oyun ansambliniñ bediiy reberi, baş arbiy dirijör Valeriy Halilov, «Spravedlivaya pomoşç» («Adaletli yardım») fondunıñ yolbaşçısı Yelizaveta Glinka (daa çoq Doktor Liza adınen belli olğan), RF Mudafaa nazirligi medeniyet idaresiniñ müdiri Anton Gubankov, Birinci kanalnıñ üç mühbiri, NTV ve «Zvezda» telekanallarınıñ çıqarıcı taqımları oldı.


text:
İnsan qalpsız yaşap olamağanı kibi,
Vatansızda yaşap olamay.
K. Paustovskiy
Er bir qırımtatarı, doğğan ve yaşağan yerine baqmadan, öz vatanı, dep ecdadlarınıñ toprağı olğan Qırımnı saya. Bu yerniñ emiyetini ve onıñ içün ne yapmağa azır olğanını añlamaq, insan içün pek müimdir.
Vatan – bu sevip – sayğan ve özüñni bu topraqnıñ parçası dep is etken yeriñdir. Bu topraqlar seniñ ecdatlarıñ doğıp yaşağan ve vefat etken yeridir.
Ve daa Vatan – bu milletiñ, yüregiñe yaqın insanlarıñ, ana tiliñ, medeniyetiñ ve urf – adetleriñdir.
Vatanğa sevgi – bu maneviy bir duyğudır, yani qalbde olğan semaviy ateşniñ bir qığılçımıdır.
Bir telüke peyda olıp başlağanda, ya da seni ve milettiñni vatanıñdan ayırmağa isteseler, qalbiñde bulunğan bu qığılçımdan büyük yanğın peyda ola. Göñlüñde peyda olğan yaralar ise, yahşı olamağan yaralardandır. Vatandan uzaq olğan yerlerde, sen onı er vaqıt sağınasıñ ve oña nisbeten qalbiñde bulunğan sevgi köterilip çıqa ve yaralarıñnı küydire. Vatanıña, hatıralarıña qaytmağa isteysiñ. Unutmaysıñ. Uyanasıñ. Açuvlanasıñ, bundan asretlik, baş etip olamağan köz yaşlarıñ peyda ola.
Kimniñ vatanına olğan sevgisi balaban, yarıq, başqalarnı qızdırğan ateşnen yanar, kimilerinki pek yarıq olmaz. Qorqaq ve lâqayt insanlarda ise, vatanına olğan sevgisi zornen qorlana.
Elbette, bu sevgi, qıyınlıqlarnı yeñmek içün insanğa küç bere.
İnsan öz ecdadlarınen ve vatanınen üzülmez bir bağnen bağlıdır. Vatanına olğan sevgi – bu ecdadlarımızdan kelgen maneviy mirastır. Bu miras bizim içimizde, qanımızda bardır ve doğğanımıznen, mirasımız qalbimizge keçip, sönmez qığılçım olıp yanıp başlay. Ve er vaqıt balaban, yarıq ateş olıp yanmağa azır tura.
Bir yerlerde, yükseklerde, ogrenilmegen, yıldızlar tolu alemlerde, bizden ketkenlerniñ ruhları yaşay. O diyarlarda, ruh ayatta toplağan küçlerini deñiştire, amma bizlerni sevmege devam ete, bazı vaqıtları ise, belkide vasiylik etip, yardım köstere. Kerçektende, oyle, ola, çünki, bazıda olar aqqında laqırdı etkende, ya da yazğanda, olarnı bizlernen bulunğanını is etemiz. Demek, bağlarımız üzülmey. İnsannıñ ölmez ruhunda, vatanına olğan ölmez sevgisi ebediy bulunmaqta. Olar atomlar kibi, biri birinen qarışıp yüreler, biri birine urulalar, yahşılıq ve yamanlıq, sevgi ve nefret doğuralar.
Bizni, ğurbette doğğan ballarnı, vatan sevgisine ogrettiler. Bizlernen tek ana tilinde laqırdı etip, başqa tillerni böylede ogrenirler dediler. Sıq – sıq eski türkülerni yırladılar, nezaket ve ğururnen vatan topraqlarınıñ güzelliklerini añlattılar. Keçken künlerni qayğınen añdılar. Vatanlarına qaytma küreşlerini toqtatmayıp, devam ettiler. Kimse olarnı Vatanından red ettiremedi.
Bizler bala olaraq, olarnıñ bu küreşlerne şaat ola edik ve olarnı añlay edik. Vatanımıznı körmeden onı seve edik ve mında yaşamağa arzu ete edik. Vatan aqqında bilgilerimizni masallar, efsaneler ve rivayetler de çoqlaştıra edi. Bu eserlerde aytılğan vaqıalar doğru sayılıp, şube altına alınmay edi. Aksine, millet tarihi, ikmeti ve vatan aqqında tasavurlarımıznı çoqlaştıra edi. Olarda olğan teren manalar, bizlerni tüşünmege celp ete edi. Masal ve efsanelerimizni diñlep, bizler, quvana, kederlene ve arzu ete edik. Çoq yıllar keçti, amma men alȃ daa, vatanimnen bağlı, bu bala hayallarımı hatırlayım.
Qırımda bir ayuv yaşay eken, o büyük qayğı sebebinden taş kesilip Ayu-Dağ olğan. O özüniñ qızı kibi, bir qızçıqnı östürip çıqqan, lȃkin bu qız onı taşlap kettken. Onıñ içün, endi kimsesiz qalğan ayuv deñiz çetinde yata, uzaqqa baqa ve bekley, sevgen insanlarını er vaqıt bekleyler. O pek acınıqlı, onıñ yanında bulunıp, yardım etmege, kederini bastırmağa pek ister edik.
Men Qara – Dağda er şey: dağ, ösümlikler, atta kök ve bulutlar qara olğanını, anda balaban, er yerni tılsım etici Aj-daha bulunğanını tasavur ete edim. Qara – Dağ yanında Aziz dağı bar eken. Tek anda bu acderhanıñ tılsımını almaq mümkün eken. Onıñ içün, nazarıñnı üzmeden acderhanıñ közlerine baqmaq kerek edi. Ondan soñ acderha merametli ola eken ve onıñ üstüne minip kezinmege ve yuqarıdan aşağa baqmağa mümkün ola eken.
Eçki – Dağda ise, men ille «Yerniñ akisseda» adlı qobasını tapar edim. Bir efsanege köre, eger de bu qobağa özüñniñ eñ büyük istegiñni aytsañ, topraq onı eşitip yerine ketire eken. Bu istek – arzumız, vatanğa qaytmaq edi.
Arzı qız adlı suv anasını körmege istey edim. Onı evelki alına qaytıp, güzel qız olıp, oğlunene Mishorda yaşamasını istey edim. Men ondan çoq deñiz sırlarını biler edim, o meni yaldamağa ve deñizni añlamağa ogretir edi. Ve soñ, men onen tek tüşlerimde degil de ayınıqta da yaldar edim.
Arzı – Qız
Qarabiy – Yaylȃda pek çoq qobalar olğanını bile edim. Bu qobalarnıñ birinde ise, altın beşik bar, o beşikniñ ayneni aytqanını diñlep, tapsañ, o er kezge ana vatanında bahtlı yaşamağa yardım eter edi.
Qarabiy – Yalȃ
Boyle balalıq hayaları çoq ola edi, amma olar göñüldeki arzularımıznı bildire ediler. Vatanımızğa qaytma isteklerimizni aks ettire ediler.
Çoq vaqıt ğurbette yaşağanımızda ruhtan tüşmey edik, öşek – lafqa baqmay edik. Vatanımız Qırımğa qaytacağımızğa inana edik, aslında, başqa türlü olamaz edi. Bir vaqıtları bir qırımtatarı aytqan edi: «Vatan, onı sevgenlerni er vaqıt çağıra ve sabırnen bekley».
Özüñni, göñlüñni diñle, ayatıña baq ve seniñ vatanıñ olğan «dünyanı quçaqlaycaq» istegiñden bahtlı ol.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
“ Bu êpidemiya – vakśina qadatmawçılar êpidemiyäse”
AQŞ ilbaşı Djo Bayden bu xaqta matbuğat oçraşuında belderde
Amerika Quşma Ştatları ilbaşı Djo Bayden Aq Yorttağı matbuğat oçraşuında Kovid -19 belän köräş qısalarında qabul itelgän yaña çaralarnı açıqladı.
Ul koronavirus taralmasın öçen vakśina kebek köçle qoral barlığına basım yasadı häm “AQŞta 80 million keşeneñ äle haman da privivka yasatmağanın kürü - küñelsez xäl” dide.
Djo Bayden Del’ta variantı arqasında ilneñ awır könnär kiçerüen belderep, “ Bu êpidemiya – vakśina qadatmawçılar êpidemiyäse” dide.
Bayden yaña qararnamä belän vakśina mäcbirilegeneñ barlıq federal’ häm sälamätlek saqlaw xezmätkärläre belän 100 dän kübräk personalı bulğan êş urınnarındağı xezmätkärlärne üz êçenä alaçaq räweştä kinäyteläçägen äytte.
“Vakśina yasatu – şäxsi irek tügel, äylänä –tirägezne saqlaw” dide AQŞ ilbaşı.
Ul äle dä vakśina qadatmawçılarğa möräcäğät’ itep, ” Privivka yasatu öçen närsä kötäsez? Döres bulğannı êşlägez häm vakśina yasatığız”dide.
Bayden, kiräkle çaralar kürep, mäktäpläne açıq totu öçen bar köçlären quyaçaqlarına basım yasadı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Qırımda çalışqan Rusiye Taqiq komiteti bölükleriniñ yolbaşçılarını tayin etti.
Mütenasip ferman Rusiye devletiniñ yolbaşçısı tarafından endi imzalandı.
«Adliye general-leytenantı Moroz Yuriy Petroviçni Aqyar şeeri boyunca Qırımdaki Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiq komitetiniñ Taqiq bölüginiñ yolbaşçı vazifesine tayinlemek, onı şimdiki vaqıtta eda etken vazifesinden boşatmaq; adliye general-leytenantı Nazarov Mihail Anatolyeviçni Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiq komitetiniñ Baş Taqiq bölüginiñ yolbaşçı vazifesine tayinlemek, onı şimdiki vaqıtta eda etken vazifesinden boşatmaq», – dep bildirile fermanda.
Yolbaşçılar 5 senelik müddetke tayinlendi.
Evel Nazarov ve Moroz işbu müessiselerniñ vazifelerini eda etken ediler.