text:
Soqpaqbaev romanınıñ cenzurağa tüsken bir böligi «tabıldı»
«Abay» aqparattıq portalı Berdibek Soqpaqbaev mwrasın üzdiksiz nasihattap kele jatır. Osıdan biraz uaqıt bwrın biz Berdibektiñ eşqanday kitabına enbegen, KSRO-nıñ totalitarlıq jüyesine qarsılıq bildirgen «Ergejeyli eline sayahat» attı hikayatın jariyalağan edik. Mwnan keyin jinaqtarğa enbey jürgen birneşe äñgimesin oqırman nazarına wsındıq. «Balalıq şaqqa sayahat» povesindegi bir keyipkerdi tauıp alıp, sol keyipkerdiñ jazuşı jaylı esteligin de jariyaladıq.
Bügin sol ürdisti tağı jalğastırmaqpız. Bizdiñ biluimizşe, «Keñestik däuirdiñ bar şındığın ayparaday aşıp körsetken» delinetin Berdibek Soqpaqbaevtiñ «Ölgender qaytıp kelmeydi» romanınıñ özi talay qidalaudan ötken. Abai.kz aqparattıq portalı bügin şeñgeldi cenzuranıñ saldarınan qiılıp ketken sol şığarmanıñ bir böligin («Halıq jauınıñ» otbasınıñ bastan keşken qiındığı turalı) oqırman nazarına wsınıp otır. Aldağı uaqıtta bwl şığarmanıñ tüpnwsqasın qaydan «tapqanımızdı» jariyalaytın bolamız.
***
«Ölgender qaytıp kelmeydi» romanı
Älginde Nwräli ayttqan Mamırbay – bizdiñ äkemiz. Bwl söz meniñ qwlağımdı eleñ etkizip qana qoymay, jüregimde qadalıp jatqan tikendi oqıstan qozğap jibergendey boldı. Twla boyım şımır ete qaldı...
Oquşı osı arada nelikten dep swrar. Bwl swraqqa tüsinikti etip jauap beru üşin äñgimelep otırğan uakıttan üş jarım jılğa keyin şeginuge tura kep twr.
1938 jıl. YAnvar'. Qaqağan qıs. Ol kezde men özimizdiñ Twyıqtağı mekteptiñ törtinşi klasında oqimın. Särsebek ağayım Almatıda esep-kredit tehnikumında oqidı.
Äkem Mamırbay kolhozda jılqı bağadı. Jazı-qısı bel şeşuge mwrşası kelmeydi, mal soñında.
Bir küni tañerteñ şay-suımızdı qaynatıp, şeşem, kişkentay Biğayşa (romannıñ qazirgi nwsqasında Biğayşa degen qız joq) qarındasım üşeumiz äkemizdiñ jılqıdan oraluın tosıp, kütip otırdıq. Qündegi ädetimen qazir ol saqal-mwrtın qırau basıp, sıqırlap keluge tiis. Şaydı bärimiz birge otırıp işemiz.
Bwl jolı äkem kele qoymadı, keşige berdi: endi kep qalar dep, eleñdeumen biz otırmız. Kenet esik aldında jatqan qar sıqırladı. E, bärekeldi, äkemiz bolar dep edik, ol bolmay, basqa bireuler tıq-tıq etkizip esikti qaqtı. Balalıq minezim wstap:
– Da! –dep, ayqaylap jiberdim. Sau etip üş-tört adam kirip keldi.
Keybirin tanısaq ta, keybiriniñ tüsi basqa, suıq. Aldıñğı bireui sölbireytip şinel' kigen, portupeya asınğan, belinde nagan. Şeşem ekeumizdiñ közderimiz atızday bolıp ketti.
– Tintemiz, – dedi şinel'di.
«Nege?», «Ne üşin?» dep swrauğa bizde şama joq. Bireudiñ üyin tintu, adamın wstap äketu ol kezde onşa qiın emes.
Tinte bastadı. Jük, tösek-orın, qora-kopsınıñ äpter-täpterin şığardı. Ne izdep jürgenderin qwdayım özi bilsin. Kümistegen eski erdiñ kwyısqan, tartpa, ömildirigimen qosa eski kwrandı da äketti.
Soñınan bildik, älgiler bizdiñ üyge tintu jasap jatqanda, eki milicioner Jabırda jılqıda jürgen jerinen äkemizdi qamauğa alıp, Karasazğa aydap äketipti.
Oylamağan jerden şañırağımız ortamızğa tüsip, astan-kesteñ boldıq ta qaldıq. Şeşem zar jılap:
– Jwrtım-au, bwl ne swmdıq? Qanday päle bolğanın aytsañdarşı? – dep, birese zır jügirip auıl sovet keñsesine, birese kolhoz keñsesine baradı. Biraq eşkim oğan eşteñeni tüsindirip ayta koymadı.
Ol kezde Twyıqta kolhoz predsedateli Nwräli.
Äkem qamalğannıñ soñınan: «Mamırbay halıq jauı bolıp wstalıptı. Qıtaydağı bandamen baylanısı bar eken!» degen tajaldap suıq habar düñk ete qaldı. Mässağan, kerek bolsa! Bwl biz üşin kün jarqırap twrğanda töbemizden şart etip jay tüskenmen birdey edi.
Äkemizdiñ qamaluına baylanıstı... biz basqa swmdıqtıñ bärin kütip edik. Biraq däl osını kütken joq edik. Sauatsız, qarañğı adam. Osı kolhozdı koldan twrğızısqan ku taqır kedey. Qarşadayınan bastap ömiri baylarda jalşılıqpen ötken. Qoy auzınan şöp almas momın. Sonday adam kaytıp halıq jauı boladı? Qısı-jazı bel şeşuge mwrşası kelmey mal soñında jürip, Qıtaydağı bandamen kalay baylanıs jasaydı?
Bwlay dep ün köterip, auız aşuğa äl kayda. Jwrttıñ bäri köleñkesinen qorqadı.
Sol ketkennen äkem bayğws zım-ziya kete bardı. Qarasazğa bir tünetipti de, Jarkenttiñ türmesine äketipti. Soñınan bir-eki aydan soñ qayta äkep, jasırın sot jasaptı. Bizdi oğan qatıstırmaq tügil jolatqan da joq. Şeşem bayğws neşe kün sırtınan toruıldap jürip, jolığa da almay qaldı. Tek: «Mamırbayğa on jıl beripti» degen habarın bir-aq esittik.
Kwday-au, ne üşin? Ne qılmısı üşin? Kimder kuä bolıptı?
Biz jauap taba almaymız. Tek el auzında är aluan pış-pış alıp qaştı ängime bar. «Mamırbaydı bandamen baylanısı bar dep, qamatuşı da, oğan negizgi qaralauşı, kuä boluşı da Nwräli eken», –deydi.
Kim biledi, bolsa bolar deymiz. Bwlay oylap, seziktenuge birsıpıra sebep te bar. Nege ekenin men öz basım anıq bilmeymin, biraq äyteuir äkem Nwrälini jek köretin. Onıñ atı estilse, jiırılıp twratın. Tehnikumğa oquğa ketkenge deyin Särsebek ağayım keñsede Nwräliniñ qarauında esepşi bolıp istedi. Sonda äkemniñ birneşe ret: «Balam, Nwräli jaman adam, bayqa. Saq jür!» dep, aytıp otırğanın estitin edim. «Ne-si jaman?» dep, män berip swramay qoymauşı edim.
Jäne bir sebep: sol äkem wstalardan üş-tört ay bwrın, 1937 jıldıñ küzinde, bizdiñ Twyıqtan Bökey, Mämbet degen adamdar halıq jauı bolıp wstaldı. Bökey – wsta, al Mämbet eti tiri belsendileu adam. Ärtürli qızmetter atqarıp jüretin. El solardı da: «Nwräli wstatıptı. Nwräli tıñşı eken» degen sözder aytıp jürdi.
Üşinşi sebep: äkemiz qamalğan soñ Nwräli bizge tipti qırın qarap aldı. Halıq jauınıñ balası, halıq jauınıñ qatını dep, töbemizge talay ret kamşı oynatqan kezderi boldı. Mine, osınıñ bäri tegin be?
Al biraq äkemdi qamatıp aydatuşı däl osınıñ özi dep, biz tap basıp ayta almaymız. Onı öz közimizben körip, öz kwlağımızben estigen joqpız. Rasında da däl solay ma? Joq, solay emes pe dep, köñilge küdik kiretin kezderimiz de boladı.
* * *
Äkem qamalğannan soñ bir aydan keyin kiim-keşegin arqalap, ağayım sümireyip üyge kelip twr. Söytse onı halıq jauınıñ balası dep, äri oqudan, äri komsomoldan şığarıp jiberipti.
***
Ol tipti öziniñ 1917 jılı tuğanın da maqtanış köretin. Jası on törtke tolar-tolmastan komsomolğa jazılğan. Endi mine, sütke tigen küşiktey bärinen alastalıp otır.
***
Bir küni oynap-külip Nüsipbay ekeumiz beldeuge talasıp janjaldasıp qaldıq.
Nüsipbay:
– Halıq jauınıñ balası ket! Jolama bizdiñ üyge dep! – meni wrıp, quıp jiberdi.
Men kete bardım. Wrğanı eşteñe emes, «halıq jauınıñ balası» degen sözi etimnen ötip, süyegime bir-aq jetti. Töbeleseyin desem älim kelmeydi.
Üyge keldim de, et kesetin müyiz sap qara pışaqtı alıp, Nüsipbayğa qayta bardım. Pışaq wstağan qolım artımda jasırulı. Nüsipbay meni körip:
– Nege keldiñ? Men sağan bwl arağa jolama dep aytpadım ba? – dep, qodilanıp, qarsı jürdi.
Men ündemey jaqındap keldim de, pışaqpen Nüsipbaydıñ betinen köldeneñdey tartıp kep jiberdim. Nüsipbayım baj etip, betin basıp, otırdı da qaldı. Qara qan qolınıñ sırtın jauap ketti. Men jalt berip, zıta jöneldim.
Üyge de soqpastan qırqanı asıp, basım auğan jaqqa tartıp otırdım. Sol küni auılğa jolağan joqpın. Eginjaydağı eski qırmanğa tünep, erteñinde qarañğı tüse üyge bir-aq keldim. Meni jazım bop qaldı ma dep oylap, üydiñ işi, bükil auıl-aymaq bolıp izdep jür eken...
Nüsipbaydıñ beti tırtıq bop bitti. Menen qalğan tañba.
Redakciyadan. Soñğı syujet romanğa basqalay sıpatpen engen. Tüpnwsqa qanşalıqtı özgeriske tüskenin bağamdau üşin onı da nazarlarıñızğa wsınamız!
«...Altınşı oqıp jürgen kezim. Äkem juırda qaytıs bolğan. Qıstı kün. Top bala jar qabaqtan sırğanaq teuip jürmiz.
Nüsipbay deytin menen eki-üş klass alda oqitın, sotqarlau juan bilek bir balamen janjaldasıp qaldım. Ekeumiz boqtastıq. Nüsipbay:
– Äkeñniñ auzın... jetim, – dedi.
Jetim degen sözi etimnen ötip, süyegime jetti.
Ekeumiz jatta kep töbelestik. Nüsipbay menen äldi, küşim kelmeydi. Tayaqtı köbirek jep qaldım.
Öşim ketip bara jatır.
Jetim dep qorlağanı tağı bar.
Sazarıp üyge keldim. Nüsipbaydan qalay da öş aluım kerek. Qalay alam?
Et kesetin müyiz sap qara pışağımız bar. Älgini jeñimniñ işine tığıp aldım da, sırğanaqtıñ basına qayta bardım. Ün-tünsiz kep, Nüsipbaydıñ betinen pışaqpen köldeneñdey tartıp jiberdim...
Nüsipbay baj etip, betin basıp, twrıp qaldı. Qara qan qolınıñ sırtın jauıp ketti».
Jalğası bar
Dayındağan Qanat Birlikwlı
MATERIALDI PORTALDIÑ RWQSATINSIZ KÖŞİRİP BASUĞA BOLMAYDI
Abai.kz


c: text/html

text:
İyün 30 künü Keriç şeer şurası nevbetten tış toplaşuvında Keriç şeer başı Oleg Osadçiyni istifağa yolladı. Deputatlar şeer başınıñ birinci muavini vazifesinine Roman Romanovnı tayinledi ve o, şeer başı vazifelerni eda etecektir.
Bunı Keriç şeer şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Romanov şuranıñ icra organlarınıñ faaliyeti meseleleri boyunca şeer başınıñ birinci muavini vazifesine tayin etilgen edi, bundan soñ deputatalar 17 yıl devamında Keriç şeer başı olğan Oleg Osadçiyni vazifelerinden boşattılar.
Toplaşuvda Osadçiy deputatlarğa ve şeer şurasınıñ icra komiteti hadimlerine teşekkürlerini bildirdi.
Resmiy istifadan soñ deputatlar şeer başı vazifesine «Yedinaya Rossiya» firaqsınıñ azası olğan Romanovnı tayinlediler.
O, vazifelerine iyül 1-den başlaycaq.
Osadçiy vazifelerinden vazgeçüv aqqında arizanı yazğanı iyün 20-de belli oldı. Bundan evel o Qırımnıñ öz başına tayinlengen baş nazir Sergey Aksönov ile körüşti. Soñki aftaları istifağa Kezlev şeer başı Andrey Danilenko ve Aluşta şeer başı Stanislav Kolot kettiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Havfsızlıq şurası daimiy azalarınen operativ toplaşuv keçirdi. Avgust 11-de Kreml matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, işğal etilgen Qırımdaki vaziyet muzakere etildi.
«Yarımadada Rusiye Federatsiyası mahsus hızmetleri teraktqa yol bermegenleri munasebetinen vatandaşlarnıñ ve Qırım infrastrukturasınıñ müim obyektleriniñ havfsızlığı teminlenmesi boyunca qoşma tedbirler muzakere etildi. Sıñır, deñiz ve Qırım ava boşluğında antiterroristik havfsızlığı boyunca tedbirlerniñ stenariyleri tafsilâtlıca baqıldı», – dep aytıla beyanatta.
Elde etilgen malümatqa köre, toplaşuvda Rusiye prezidentiniñ Azerbaycan, İran, Türkiye ve Ermenistan liderleri ile halqara körüşüvlerinde irişilgen añlaşmalar muzakere etildi.
Bunen beraber bildirile ki, iştirakçiler, halqara mevzulardan ğayrı, Rusiye içindeki içtimaiy-iqtisadiy meseleler boyunca söz yürsetti.
Toplaşuvda ükümet reisi Dmitriy Medvedev, prezident memuriyeti yolbaşçısı Sergey İvanov, Devlet Duması reisi Sergey Narışkin, içki işler naziri Vladimir Kolokoltsev, Havfsızlıq şurası kâtibi Nikolay Patruşev, mudafaa naziri Sergey Şoygu, tışqı işler naziri Sergey Lavrov, Federal havfsızlıq hızmeti müdiri Aleksandr Bortnikov, Tışqı istihbarat hızmeti müdiri Mihail Fradkov, Havfsızlıq şurası kâtibiniñ muavini Raşid Nurgaliyev iştirak ettiler.
Avgust 10-da, çarşenbe künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Ukraina «Qırımda terakt» azırlağanı aqqında rusiyeli FSB-nıñ beyanatına izaat berip, ilân etti ki, Kiyev muzakereler yollarını qıdırmay, amma terrorğa keçe.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım boyunca qabaatlavlarını «mantıqsız ve utanmazca» dep adlandırdı.
Ukraina Silâlı quvetler Baş ştabında Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatını red ete.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada Kiyevniñ işğal etilgen Qırımda «terrorizm» ile bağlı olğanı aqqında Rusiyeniñ beyanatlarını takbih eteler, bunıñ Kreml tarafından nevbetteki provokatsiya olğanını aytalar ve bütün bu qabaatlavlarnı delilsiz dep red eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kezlevdeki «Küçük Qudüs» rekonstruktsiyadan soñ (fotogalereya)
Kezlevniñ eski rayonında «Küçük Qudüs» ekskursiya marşrutı – kurort şeeriniñ turistler içün baş eglencesidir. O, daa 2006 senesinde tantanalı surette açıldı. Bunıñnen beraber bu yerde insanlarnı yalıñız raatlıq künlerinde – hususan şeer ükümeti tarafından teşkil etilgen halq şeñlikleri ve «Karaimskaya soqağında yaz aqşamları» yarmalığı yapılğanda körmek mümkün. O vaqıt turistlerni aynı şu adını taşığan ve eñ çoq turistik obyekti olğan soqaqqa muzıka ve oyunlar ve, ondan ğayrı, yerli esnaflar, antikacılar ve ressamlarnıñ suvenirleri ve malları ile ticaret sıraları. Bu yıldaki kurort mevsimi içün «Küçük Qudüs»te yolnıñ taş töşemesi ve arıqlarını deñiştirdiler.


text:
Neşet Ertaş - Biter Kirsehirin Gülleri Biter
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Biter Kirsehirin Gülleri Biter
Etiketler : Neşet Ertaş - Biter Kirsehirin Gülleri Biter türkü indir, Neşet Ertaş - Biter Kirsehirin Gülleri Biter türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Biter Kirsehirin Gülleri Biter mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Biter Kirsehirin Gülleri Biter türküsü, Biter Kirsehirin Gülleri Biter sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Biter Kirsehirin Gülleri Biter bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Gönül
Neşet Ertaş - Yare Gidemem
Neşet Ertaş - Karga Gül Kiymeti Bilmez
Neşet Ertaş - Bu benim divane gönlüm
Neşet Ertaş - Şad Olup Gülmedim
Neşet Ertaş - Kız Pınar Başında
Neşet Ertaş - Vur Sineme
Neşet Ertaş - Eyer benim ile
Neşet Ertaş - Türkü Sever Türkü Söyler
Neşet Ertaş - Kahpe Felek
neşet ertaş - kenardan geçeyim yol sizin olsun (konya-bozkır)
Neşet Ertaş - Ah şu yalancı dünya
Neşet Ertaş - Amanın Leyla
Neşet Ertaş - Ruhum Ben
Neşet Ertaş - Atı Olan


text:
QırımTatar masalları
Aqıllı qız
Yolda pek güzel bir qız kete eken. Bir oğlan qıznı köre ve onıñ artından kete. Qız artından oğlannıñ kelgenini duüp, diger soqaqqa burula. Baqsa oğlan kene artından kele. Qız tez-tez cüre. Oğlan da aşıqa. Qız toqtap oğlandan:
- Saña ne kerek. Ne içün artımdan cüresiñ ? - dey.
- Sen pek dülber qızsıñ. Saña sevda oldım! - cevap bere oğlan.
- Nasıl etip, sen maña sevda oldıñ? Asılında men dülber degilim. Menim artımdan tatam kele. Onıñ dülberligini körseñ kerçekten de şaşarsıñ. Sevda olursıñ, - dey.
Oğlan qıznıñ laflarından soñ, şu dülber qıznı körmek içün tez-tez, artına qayta. Arttan kelgen qıznı körip şaşa. O pek çirkin eken! Aman artına aylanıp, kelgen yolundan çapa-çapa kete ve aldatqan qıznıñ artından yete.
- Sen ne içün maña yalan ayttıñ? - dey açuvnen.
- Qabaat mende degil, asılında sende, - dey qız. -Eger maña kerçekten de sevda olğan olsañ, başqa qıznıñ artından çapmaz ediñ, - dep, qız yolunı devam ete.
Qayıqçı ve oqumış adam
Bir oqumış adam özende kezingen qayıqçını köre. Onıñ yanına kelip:
- Meni kezdir, - dep yalvara.
Qayıqçı razı ola. Olar qayıqqa oturıp, yaldap keteler. Oqumuş adam özüni köstermege, maqtan-mağa istey.
- Sen bir de-bir yerde oqudıñmı? - dep soray.
- Yoq, oqumadım, - dey qayıqçı.
- O-o, sen yarı ömüriñni coydıñ, - dey oqumış adam.
- Sen ne, qayıqnen suvda yaldamaqtan başqa bir şey bilmeysiñmi?
- Men qayıqçım, bu menim işim, menim zenaatım, -cevap bere qayıqçı.
- O-o, öyle olsa sen yigit degilsiñ. Qayıq üstünde ürmekten gayrı bir şey bilmemek, ayıp degilmi? - dey.
Bu adamnıñ aytqan laflarına qayıqçınıñ canı ağıra.
- Ne, men yigit degilimmi? - dey ve qayığını bir tarafqa, soñ ekinci tarafqa çevirip yalday, soñ turğan yerinde aylandıra.
- Kördiñmi men nasıl etip aydamaga bilem. Soñ, men yigitimmi, ya da yoqmı? - dep soray.
Oqumuş adam özüni qayıq içinde tutalmayıp, suvga yıqıla. Qayıqçı bu adamnıñ saçından tuta, bir qaç kere suvga batırıp çıqara. Soñ ondan:
-Qara, aytsa maña, men yigitimmi, ya da yoqmı? - dey.
Bu_adam qorqqanından:
- Yigitsiñ, sen yigitsiñ. Sen yerde yigitsiñ, Alla töpede, - dep qıçıra.
Qayıqçı onı daa bir kere suvğa batıra, suv içirte de soñ qayığına çıqarıp:
- Soñ añladıñmı, endi, menim nasıl yigit olganımnı, -dey.
- Doğru aytasıñ, amma da yigit ekensiñ. Bütün dünyada böyle yigitt tapılmaz. Men bir yerde böyle yigit körmedim, - dey okumuş adam qayıqçığa.
Qayıqçı bu adamnı yalığa ketire. Oqumuş adam qayıqtan çıqa ve «sağ ol» dep kete. Ketken yolunda: «Ey, allam, bu adamğa ilişmege maña ne kerek edi. Yahşı adam iken. Oña özümniñ oqumış olğanımnı köstermege istedim. Doğru yaptı. Menim kibi maqtançaqqa böyle akıl, qoyarlar», -dep öz-özüni sögüp kete.
Öksüz bala
Bir balaçıq babasız öse. Künlerniñ birinde anasından:
- Ana bütün balalarnıñ babası bar. Ne içün menim babam yoq, - dep soray.
Anası: - Ey, evladım, er kes kibi seniñ de babañ bar edi. O evge kelmek içün mına bu özenni yal-dap keçmege istedi, amma keçip olamadı. Boğulıp öldi, - dey.
-Ana, ya özenniñ üstünde köpür yoqmı?
- Köpür bar, tek o bizim evimizden biraz uzaqta yerleşken. Babañ anda barmaga erinip, tez olur dep, özenni yaldap keçecek ola,
- Ana, eger babam köpürge barğan olsa, bu künge qadar köpürni keçip, evge qaytıp kelir edimi?
Ana oglunıñ sualine külümsirey ve böyle dey:
- Eger babañ seniñ kibi böyle teren tüşüngen olsa, özende boğulıp ölmez edi. Köpürden keçip, evge sağ-selamet qaytıp kelir edi, - dey.
kalgay dergisinden


text:
«Semey ormanı» basşılığı orman örtine qatıstı pikir bildirdi
SEMEY. QazAqparat - «Semey ormanı» tabïğï rezervatı awmağındağı ört şığwına qatıstı qorıqtıñ bas dïrektorı Murat Däwletov pikir bildirdi, dep xabarlaydı QazAqparat.
Esteriñizge sala ketsek, 21 mamır küni sağat 14.00-de «Semey ormanı» tabïğï rezervatı awmağınan ört şığıp, qarağay ormanı örtengen edi.
Örttiñ jalpı awmağı 300 şarşı metr. Tilsiz jawdı söndirwge 350 adam jäne 40 arnayı texnïka jumıldırıldı. Qazir ört tolıq öşirildi. Degenmen mamandar kezekşilik atqarıp, ormandağı jağdaydı baqılawda. Örtengen awmaq qayta qalpına keltiriletin boladı. Äzirge şığın kölemi belgisiz. Munı arnayı komïssïya esepteydi.
«Sağat 13.50-de Energetïk awdanındağı ört baqılaw munarası awmaqta tütin şığa bastağanın bayqağan. Sağat 14.08-de ört söndirwşiler öşirwge kiristi. Bizge qosımşa kömektiñ qajet emes ekenin ayttı. Biraq, ört uşqını tarap, odan sayın küşeygen. Qoyu tütinnen eşteñe körinbey, qay jer janıp jatqanın anıqtaw qïınğa tüsip ketti. Sondıqtan 2 tikuşaqtı kömekke şaqırdıq. Sağat 19.50-de örtti söndirdik. Ayta ketw kerek, örtti öşirwge qattı jel de kedergi keldirdi. Qazir oqïğa ornında baqılaw jürgizilip, mamandar jumıs istep jatır», - dedi «Semey ormanı» tabïğï rezervatınıñ bas dïrektorı Murat Däwletov.
Mamandar örttiñ şığwına adam kinäli degen boljam jasap otır. Jaz şıqsa, ormanğa demalwğa keletinder sanı artadı. Biraq, turğındar ört qawipsizdik erejelerin saqtaymaydı. Qoqıs qaldıqtarın jağıp, temeki tuqılın tastap jüre beredi. Sondıqtan orman şarwaşılığınıñ basşılığı turğındardan qawipsizdik erejelerin saqtawdı suraydı.


text:
Ózbekstan Respublikası Oraylıq banki Qaraqalpaqstan Respublikası Bas basqarmasında Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2018-jıl 23-marttaǵı «Bank xızmetleriniń ǵalabalıǵın arttırıw boyınsha qosımsha ilajlar haqqında»ǵı qararınıń mazmun–mánisin keń jámiyetshilikke, sonıń ishinde, isbilermenlerge jetkeriwge baǵıshlanǵan oqıw-seminarı bolıp ótti.
Ilajda Ózbekstan Respublikası Oraylıq banki Qaraqalpaqstan Respublikası Bas basqarması baslıǵınıń orınbasarı Mars Mamutov, Ózbekstan Respublikası Oraylıq banki departament baslıǵınıń orınbasarı Shuxrat Karimov, akcionerlik-kommerciyalıq «Turanbank» baslıǵınıń orınbasarı Oleg Kim shıǵıp sóylep, Prezidentimizdiń qararınıń mazmun-mánisi, elimizde bank sistemasında ámelge asırılıp atırǵan reformalar, jańadan engizilgen bank xızmetleri, xalıqqa hám jeke tártiptegi isbilermenlerge jaratılǵan imkaniyatlarǵa toqtap ótti.
Atap ótilgenindey, búgingi kúni barlıq tarawlar sıyaqlı bank sistemasında da keń kólemli reformalar ámelge asırılmaqta. Atap aytqanda, kommerciyalıq banklerde bank xızmetlerin kórsetiwdiń bazar mexanizmlerin engiziw, olardıń túrlerin keńeytiw, xalqımız hám isbilermenler ushın qarjı ashıq-aydınlıǵın támiyinlew máselelerine ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Xalıq ushın valyuta almastırıw ámeliyatların ámelge asırıwdı jeńilletetuǵın jańa bank xızmetleri engizildi, jeke tártiptegi isbilermenler tárepinen shet el valyutasın satıp alıw ushın imkaniyatlar jaratıldı.
Sonıń menen birge, bank xızmetleri tutınıwshılarınıń huqıqları menen nızamlı máplerine, ásirese, aymaqlarda ámel etiw jáne qarjı ashıq-aydınlıǵın keńeytiw, sonday-aq, xızmet kórsetiw mádeniyatı hám bank sistemasına bolǵan isenimdi bunnan bılay da arttırıwda bir qatar mashqalalar da orın almaqta. Joqarıda atap ótilgen qarar usı mashqalalardı saplastırıwǵa, bank xızmetleri tutınıwshılarınıń huqıqların qorǵawdı támiyinlew mexanizmlerin bunnan bılay da jetilistiriw hám innovaciyalıq rawajlanıwdıń tendenciyaların esapqa alǵan halda qarjı ashıq-aydınlıǵı dárejesin arttırıwǵa xızmet etedi.
Usı qararǵa muwapıq, bank xızmetleriniń ǵalabalıǵın arttırıwdı támiyinlew hám bank xızmetleri tutınıwshılarınıń huqıqların qorǵaw Ózbekstan Respublikası Oraylıq bankiniń tiykarǵı wazıypalarınan biri etip belgilendi. Onıń orınlanıwın támiyinlew máseleleri tikkeley Ózbekstan Respublikası Oraylıq bankiniń quramlıq strukturasında shólkemlestirilgen bank xızmetleri tutınıwshılarınıń huqıqların qorǵaw xızmetine júkletildi. Bul wazıypanı atqarıwda tiykarǵı itibar, bank sistemasında sistemalı kemshilikler hám bank xızmetleri tutınıwshılarınıń huqıqları buzılıwınıń aldın alıwǵa, buǵan jol qoyǵan kredit shólkemlerine juwapkershilik ilajların kóriwdi támiyinlewge, olardıń buzılǵan huqıqların tiklewde másláhát beriwge hám kómeklesiwge, qarjı ashıq-aydınlıǵı dárejesin jáne tutınıwshılardıń sawatlılıǵın arttırıwǵa qaratıladı.
-Bul ilajdı ótkeriwdegi maqset, Prezidentimizdiń qararınıń mazmun-mánisin keń jámiyetshilikke jetkeriwden ibarat,-deydi Ózbekstan Respublikası Oraylıq banki Qaraqalpaqstan Respublikası Bas basqarmasınıń basqarma baslıǵı Azamat Abdikarimov.-Aldaǵı waqıtları bunday oqıw-seminarın respublikamızdıń barlıq rayonlarında ótkeriwdi rejelestirip otırmız.
Ilaj qatnasıwshıları ózlerin qızıqtırǵan bir qatar sorawlarǵa juwap aldı.
D.ABIBULLAEV,
Qaraqalpaqstan xabar agentliginiń xabarshısı.
28.04.2018, 13:34 | 77 ma'rte ko'rildi


text:
Keçken gece Rusiyeden Ukrainağa, terrorizmge qarşı tedbirler (ATO) alanına, tank ve Gradlar kirdi, dep haber etti ATO vekili Andriy Lısenko.
«Fevral 12-ne keçer gecesi İzvarino mesken yeri yanında Rusiye-Ukraina sıñırından elli tank, qırq «Grad», «Uragan», «Smerç», ve bu qadar BTR kirdi», – dep bildirdi o, RNBO haber analitik merkeziniñ malümatlarını aydınlatıp.
«Duşman eñ telükeli taraflarda – Lugansk vilâyetiniñ şimal-şarqında ve Debaltsevo tarafında – küçlerini quvetleştirmege devam etmekte», – dedi Lısenko.
Fevral 11-niñ aqşamından fevral 12-niñ sabasına qadar Misnkte Ukraina, Rusiye, Almaniya ve Frenkistan liderleriniñ Ukrainadaki vaziyeti boyunca körüşüvleri keçirildi. Taraflar Donbassta fevral 15-ten itibaren ateş toqtatılması aqqında añlaştılar. Bundan ğayrı, ağır silâ çekilmek kerek.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ aytqanına köre, Rusiye Kiyevge qabul etilmeycek şartlarnı seslendirdi. Onıñ bildirgenine köre, Ukraina Donbass içün federalizatsiya ya da muhtariyetke razı olmadı.
Frenkistan prezidenti François Hollande Minsk añlaşmalarını «Avropa içün qolaylaştıruv» ve «Ukraina içün ümüt» dep adladı.
Almaniya kantsleri Angela Mepkel Minsk muzakereleriniñ neticesinde bildirdi ki, Ukraina içün «ümüt peyda oldı».
Rusiye Ukraina şarqında ordusı ve tehnikası olğanını red ete.


text:
Lenur İslâmov 2014 senesinde Qırımdaki Rusiye akimiyetine ne içün kirdi? Rusiyede ve Qırımda nasıl işni qaldırdı? «Qırımnıñ vatandaşlar qamaçavı»ndan memnünmi ve yarımadanıñ işğalden azat etilmesi boyunca nasıl planı bar? Bu hususta Dünya Qırımtatar Kongressi prezidentiniñ muavini, ATRniñ baş mudiri ve iş adamı Qırım.Aqiqat içün bergen intervyüniñ birinci qısmında ikâye ete.
– Nasıl etip muvafaqiyetli iş adamı oldıñız?
– Çek tükânı, soñ «Berözka» bar edi, nasıldır cinsalarnı ketire edik… Soñ Taşkentte evler qurıp başladım, kvartiralar, tamirler… Asılında, ev qurucılığı pek güzel başlanğıç sermaye bere edi.
– Sizde Rusiyede ve Qırımda nasıl mal-mülk, iş, kreditleriñiz qaldı?
– Moskvadaki kvartiralarım. Em de olardan biri menim adıma bile yazılmağan edi. Olar onı bir manaçıq uydurıp tutıp aldılar. iCom – Qırımda Apple satqan şirketler – yedi tükân. Tükânnı idare etken qıznıñ boğazına pıçaq qoydılar da, başqa bir şey uydurıp oturmadılar… Olar de-facto maña ait edi, de-jure ise er kimge ait olmaq mumkün ediler.
– Şimdi sizde Rusiyede ya da Qırımda kelir ketire bilecek taşınılmaz mal-mülk ya da işiñiz barmı?
Er şey alıp ketildi, tutıp alındı. Biz ortaqlaşıp çalışqan şirketler üstüne dünyaca cöremeler yazıldı
– Yoq. Er şey ya buzlatıldı, ya tutıp alındı, ya da nasıldır cöreme meydançıqlarında buluna. Biñden ziyade avtomobil parkovkada, olarnıñ taqdiri belli degil. «SimSiti»de dünyaca maşina, avtobuslar bar edi… Biz şimdi bunı kontrol etalmaymız, çünki er şey alıp ketildi, tutıp alındı. Biz ortaqlaşıp çalışqan şirketler üstüne dünyaca cöremeler yazıldı: bergilerniñ, nasıldır qoşulğan fiyatqa bergilerniñ ödenmemesi… Qırımda qalğan idareciler başta by bergilerni ödemege bile tırışa ediler. Albuki men, birinci künden başlap, bunıñ perspektivasız olğanını saya edim.
– Siziñ Qırım ilhaqına qol tutmañız içün Rusiye tarafı sizge neler vade etti?
– Bankıña Gazpromnıñ paralarını kirsetirmiz, bankıñ Qırımnıñ büdjetinen çalışacaq, dediler.
– Ya nasıldır vazife?
– Yoq. Anda büyük miqdarda para ve meni qırımtatarlar arasında başlıq yapmağa vade etile edi. Şimdi Balbek olğanı kibi (Ruslan Balbek, 2016 senesiniñ oktâbrine qadar – ilhaq etilgen Qırımda Nazirler şurası reisiniñ muavini – QA).
– Amma siz Zair Smirnovnen beraber Meclis tarafından Aksönovnıñ ukümetine kirdiñiz de?
– Bizge bir şey etip sağ qalmaq kerek edi, bu sebepten Meclisten ukümetke eki kişi yollanğan edi. Anda şöyle yazılğan edi: eki afta içinde İslâmov baş nazirniñ muavini ve Smirnov Reskomnats reisi vazifelerini icra etecekler… Ve bundan soñ: tayin etilüvniñ, Qırım ilhaqınıñ tanılması ile alâqası yoq, dep yazılğan edi. Bu kâğıt ruslarnı açuvdan patlaycaq derecelerine ketirdi!
– O vaqıt Mustafa Cemilev vekillerniñ yollanmasına qol tuttımı, yoqsa buña qarşı edimi?
– Men onıñ noqtai-nazarını bilmeyim. Lâkin maña o, ne «e», ne «yoq» dedi.
– Eger o, sizge «yoq» degen olsa?
Er birimiz doğru sayğanını yapa edi. Lâkin qararnı Meclis ala edi – bu pek muimdir
– O zaman barmaz edim. Mustafa Cemilev de aselet vaqıt soza edi. Biz epimiz mahsus etip vaqıt soza edik. Biz halqımıznı qurtara edik, men öz kollektivimni, öz işhanelerimni qurtara edim. Ve er birimiz doğru sayğanını yapa edi. Lâkin qararnı Meclis ala edi – bu pek muimdir.
– Siz Qırım kütleviy haber vastalarına, Qırımnıñ Rusiye subyekti olğanını ayta ediñiz.
– Böyle bir şey olmadı.
– Bu, (2014 senesi – QA) aprel 4-te derc etilgen edi.
– Men o vaqıt tez qarar bere edim. Biz qolumızdan kelgenini yapa edik, lâkin çerçiveler tışına çıqmay edik. Referendumğa barmadıq, ATR telekanalında Rusiye bayrağını asmadıq. O vaqıt neler dedim, neler demedim, tam olaraq aytamam. Eger bir şeyler aytqan olsam bile, buña soñundan afu istegenim yüzümni qarartmaz edi, kerçekten.
– Qırımnıñ ilhaqından dört yıl keçken soñ bilgeniñizni o vaqıt bilse ediñiz, yapqanlarıñıznı kene de yapar ediñizmi?
– Şahsen özüm içün aytayım: halqnı ayaqqa köterir edim. Yahşı-yaman, mende qaravullar strukturaları bar edi, tüfekli 100 kişim bar edi, uruşmağa azır olğan pek çoq kişi bar edi. Büyük qan tökip, bunı yapmaq mumkün edi. Men bütün bu işniñ başında birinci turar edim.
– 2015 senesinde siz «Qırımnıñ vatandaş qamaçavı» tedbiriniñ teşebbüsçisi oldıñız. O vaqıt Ukrainanıñ qıtadaki qısmından yarımadağa azıq malları ve daa soñra elektrik energiyanıñ naqil etilmesi toqtatıldı. Menim fikrimce, siz bunıñ içün ğurur duyasız. Siz qamaçavnı tekrarlar ediñizmi?
– Mutlaqa tekrarlar edim. Mennen beraber olğan ve yapacaq işlerini yapqan insanlar, azat insanlar olğanından ğurur duyam.
– Energiya direklerini belli olmağanlar patlattımı?
– Ne içün belli olmağanlar? Bunı rus terroristleri yaptı.
– Pek çoq kişi, siz yaptıñız, deyler. Ğaliba er şey aşkâr, siz ise yoq deysiñiz.
Qıtadaki Ukrainanıñ ukümeti o anda Qırımnen alış-veriş yapa edi. – Bu, vatandaş cemiyetiniñ bütün areketlerini yoqqa çevire edi
– Qırımnıñ zapt etilgeni aşkâr. Qıtadaki Ukrainanıñ ukümeti o anda Qırımnen alış-veriş yapa edi. – Bu, vatandaş cemiyetiniñ bütün areketlerini yoqqa çevire edi. Qırım ve Donbasstaki ölümlerni yoqqa çevire edi.
– Ya Ukrainanıñ Qırımğa elekrik energiyanı naqil etmesi?
– O Ukrainanıñ yüzü qara olsun. Men Ukrainanıñ ukümetini közde tutam.
– Siz qamaçavnıñ neticelerinden memnünsizmi?
– Biz Putinni Qırım ilhaqı içün qoşumça para tölemege mecbur ettik. Biz, temin etüvni yañılamağa azır olğan Ukraina ukümeti tarafından bu elektrik direkleriniñ tamirini blok ettik. Biz işğal etilgen territoriyanen insaniyetsizce alış-veriş yapılmasına yol bermedik. Bizler (qırımtatarlar – QA) olmasaq, iç bir vatandaşlar teşebbüsi çalışamaz edi.
– «Asker»den musadere etilgen silânıñ arbiy olğanına dair Milliy polisten alınğan malümat bar. Amma siz bunı inkâr ete ediñiz.
– Asker – vatandaşlar birleşmesi, onda silâ yoq. O, sıñır hizmeti ile beraber tura ve muvaqqat memuriy sıñırnı qaravullay.
– O zaman Milliy polis kimniñ silânı musadere etti ve arbiy silâ dep tanıdı?
– İsteseñiz polisten sorañız.
– Siz olarğa inanmaysızmı?
– Bizde vesiqa bar. Oña binaen bizge, aqılımda olğanına köre, deñiz piyadeleriniñ 57-nci brigadası içinde ayrı batalyon bermek kerekler.
– Aysa ne içün batalyonlarıñız Donbassqa cenk etmege ketmeyler?
– Biz Donbassta mahv etilsek, Qırımnı azat etmege kişi qalmaycaq.
– Maña öyle bir kele, sanki siz, yarınğa qaldırmayıp, bugün silâ alıp Qırımğa ketmege azırsıñız. Bu, böylemi?
Er kes barışıq istey, lâkin duşman kelgende biz azırlanmaq kerekmiz. O, qolunda silâ tutıp bizge keldi, ve biz, qolğa silâ alıp, azat etmege azırlanmaq kerekmiz
– Tamam böyledir. Er kes barışıq istey, lâkin duşman kelgende biz azırlanmaq kerekmiz. O, qolunda silâ tutıp bizge keldi, ve biz, qolğa silâ alıp, azat etmege azırlanmaq kerekmiz. O, bizim Qırım içün cenkleşmege azır olğanımıznı körmek kerek. Yuqlamağa yatqanda yanında bizim diversantımız yoqmı, yanında telüke yoqmı eken, dep tüşünmek kerek… Bizde yumruqlar olmaq kerek. Ordusız devlet yoq, olmay. Bizde öz, Qırım ordusı olmaq kerek. Ukrainanıñ bir qısmı olğan qırımtatar muhtariyetiniñ şu cümleden ordusı da olmaq kerek.
– Petro Poroşenko, qırımtatar muhtariyetine qol tutqanını bildirdi. Lâkin o, medeniy muhtariyet aqqında aytqan edi.
– O, yañıldı, çünki bazı şeylerni bilmemek mumkün edi. Aynı zamanda o, Mustafa Cemilevni diñlemege kerek edi. Çünki o, yahşımı-yamanmı – prezidentniñ mesleatçısı ola, ve Mustafa Cemilevniñ ağzından «medeniy muhtariyet» sözü iç bir vaqıt çıqmaz edi. Milliy-territorial muhtariyet qırımtatarlarnıñ milliy areketinde qayd etilgen şey. Qurultay bu hususta er vaqıt ayta edi, Meclis bunı er daim ayta. Esası, Anayasanıñ maddesi deñiştirilsin.
– Siz nasıl sayasız, muhtariyet olacaqmı?
Qırımtatarlarğa şimdi muhtariyet olmaycaq, denilse, bu büyük bir darbe olacaq. Qırımtatarlarda öz devleti bar edi
– Menim fikrimce, başqa variant yoq. Qırımtatarlarğa şimdi muhtariyet olmaycaq, denilse, bu büyük bir darbe olacaq. Qırımtatarlarda öz devleti bar edi. Eki hanımız Moskvanı üç kere temeline qadar yaqqan ediler. Biz bu insanlarnıñ nesillerimiz. Bu sebepten, eger biz Ukraina ukümetiniñ Ukraina içinde azat Qırımnıñ bar olmasınıñ emiyetini añlamağanını körsek, o zaman biz zaten mustaqilligimizni talap etecekmiz.
– Eger Yuqarı Rada Anayasağa kirsetilecek deñişmelerge qol tutmasa?
– Aynen öyle. Eger bu şey olmasa, dmek, Meclis ya da Kongress qarar alacaq. Biz Qırımnı azat etmek içün daa da aletler taparmız. Halq iç bir vaqıt ellerini aşağı yibermez. Azatlığımız içün 10 ya da 20 yıl kerek olsa bile, biz buña doğru ketmek kerekmiz. Bu yol qaçınılmaz.
– Siz Meclisniñ oturışuvlarında bulunasızmı?
– Elbette. Men Kongress prezidentiniñ muavini olam da.
– Ve, añlağanıma köre, kün tertibine tesir etesiz.
– Ebet, tesir etmege tırışam.
– Meclis tarafından ciddiy qararlarnıñ qabul etilmesi aqqında aytqanımızda, siziñ tesiriñiz ne derecede büyük?
– Men şimdilik büyük bir tesir körmeyim. Bir şeyge tesir etemiz, bir şeyge daa ziyade tesir ete bilir edik, eger epimiz qarar alsaq. İşte bunı körem. Bizde ukümet ile laf etken ve añlaşqan vekiller olğance biz pek çoq adamlarnıñ faalligine tesir etip olamaymız.
(Metinni Katerina Kovalenko azırladı)


text:
Mäşür SASİQOV,
«Uyğur avazi»
Ötkän päyşänbä küni Almuta şähiridiki Dostluq šyidä Almuta şähärlik Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ, dostluq šyliriniŋ paaliyitini täminläş hizmitiniŋ, şähärlik mediatsiya kabinetiniŋ uyuşturuşi bilän Mediatsiya künigä beğişlanğan aktsiya bolup štti. Uniŋğa aktiv paaliyiti bilän kšzgä çüşkän җumhuriyätlik, şähärlik etnomädäniyät märkäzliriniŋ rähbärliri, şähärlik vä nahiyälik sotlar bilän käspiy ittipaqlardin väkillär, prokuratura organliriniŋ hadimliri vä käspiy häm işqivaz mediatorlar qatnaşti.Märasimniŋ eçilişida uniŋ moderatori – D.Qonaev namidiki Evraaziya ädliyä akademiyasidiki QHA kafedrisiniŋ yetäkçisi Bolısbek Battalhanov kšpçilikni kün tärtividiki mäsililär bilän tonuşturğaç, bügünki mediatsiyaniŋ җämiyitimizdiki roliğa tohtilip štti. Şundaqla u uşbu çarä-tädbir davamida mediatsiya häqqidä ätrapliq sšz bolidiğanliğini yätküzüp, ayrim grajdanlarğa käspiy mutähässislär yardämgä kelidiğanliğinimu eytti. Andin mediatsiya toğrisida pikir eytqan Almuta şähärlik QHA räisiniŋ orunbasari Kazbek Mamsurov jumhuriyitimizdä istiqamät qilivatqan millätlär arisidiki šzara dostluqni saqlinişiğa mediatsiyaniŋ yätküzüvatqan roli alahidä ekänligini täkitläp, kšpmillätlik Qazaqstanda mediatsiya arqiliq yeşilidiğan mäsililär pat-pat yüz berip turidiğanliğini vä bäzi çağlarda tiymaqqa turmaydiğan işlarni sotqa yätküzmäy šzara kelişimgä keliş häm teçliq yol bilän birtäräp qilişniŋ muhimliğini alahidä qäyt qildi. Natiq bügünki çarä-tädbirniŋ Dostluq šyidä štküzülüvatqanliğimu äynä şu millätlär arisidiki razimänlikni tehimu rivaҗlanduruşqa, juqurida eytilğan kündilik turmuşta uçrişidiğan kelişmäsliklärniŋ aldini elişqa qaritilğanliğini qoşumçä qildi.
Mediatsiyani ahali arisida tärğibat qilişqa qaritilğan aktsiya davamida sšzgä çiqqan şähslär, җümlidin «Ahıska» җumhuriyätlik Türk etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Şahismail Asiev, Medev nahiyäsiniŋ sud'yasi Kamçat Umbetalieva, käspiy mediator Segizbay Erjigit vä jurnalistlarğa mediatsiya boyiçä maharät-däris bärgüçi İrina Rodionova mäyli u җinaiy bolsun yaki mämuriy hoquqqa hilapliq qilinğan bolsun, ularni sotqa yätküzmäy, ikki täräpni yahşi qilip qoyuşniŋ äŋ yahşi amili – mediatsiya ekänligini täkitläp, šzliriniŋ täҗribisidin birmunçä misallar arqiliq kšpçilikkä çüşänçä bärdi. Bolupmu bu küni natiqlardin rus mädäniyät märkiziniŋ räisi Vsevolod Lukaşev bilän җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Şämşiqämär Abdurahmanovniŋ nutqi qatnaşquçilarda çoŋqur täsirat qaldurdi. Mäsilän, däsläpki natiq mediatsiyaniŋ paydiliq täräplirini addiy til vä eniq misallar bilän çüşändürsä, ikkinçisi uyğur hälqiniŋ šzliri yaşavatqan tävädiki çoŋ-kiçik mäsililärni aldi bilän jutniŋ jigitbaşliri yaki aqsaqalliriniŋ arilişişi bilän birtäräp qilinidiğanliğiniŋ qedimdin qeliplaşqan än°änä ekänligi mediatsiyaniŋ bir türigä yatidiğanliğini eytip štti.
Märasim ahirida mediatorlar bilän hškümät organlirini hadimliri yardäm sorap, muraҗiät qilğan birqatar grajdanlarğa paydiliq mäslihätlirini bärdi.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilev dey ki, qırımtatarlar şimdi sürgünlik yerlerinden – Özbekistan ve Tacikistandan yarımadağa qaytmağa aşıqmay. Onıñ sözlerine köre, qaytmağa istegen qırımtatar aileleri içün yarımadada şimdi zaruriy şaraitler yaratılmay.
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«İşğalniñ başlanuvından ve bugünge qadar, bilgenime köre, Qırımğa ya 87 aile, ya insan kelgen edi. Kimsege Qırımda yerleşmege izin bermediler. Çünki olarda (Qırımda – Q.A) kvota bitken eken. Böyle vaziyet ve şunıñ içün qırımtatarlar şimdi işğal etilgen Qırımğa qaytmağa ister dep tüşünmez edim», – dey o.
Mustafa Cemilev bu insanlar içün Herson vilâyetinde şaraitlerni yaratmağa teklif etti.ü
Qırımnıñ Rusiye akimiyetine yaqın olğan ekspertler bildirgeni kibi, qırımtatar halqınıñ tarihiy vatanına adveti soñuna yetkendir. Olarnıñ fikrine köre, Qırımda tamır halqınıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı içün bütün zaruriy şarait bardır. Qırımtatar memurları ve Meclis temsilcileri bunıñ ile razı degil. Hatırlatqanları kibi, yarımada tışında yaşağan qırımtatarlarnıñ sayısı on biñlerge yete. Amma Vatanğa qaytqanlar pek çekişedir.
2001 senesi yapılğan teşkerüvge köre, Qırımda sürgünlik yerlerinden qaytqan bir 250 biñ qırımtatarı yaşay.


text:
Detaylı Bilgi İçin Arayınız.
0216 387 65 55
0545 387 65 55
Samsung Galaxy S6 Ekran, Samsung Galaxy S6 Ekran tamiri, Samsung Galaxy S6 Ekran değişimi ne kadar, Samsung Galaxy S6 Ekran değişimi video, Samsung Galaxy S6 Ekran fiyatı, Samsung Galaxy S6 Ekran kırıldı, Samsung Galaxy S6 Ekran kırıldı garanti, Samsung Galaxy S6 Ekran koruyucu,Samsung Galaxy S6 Ekran değişimi, Samsung Galaxy S6 Ekran ekran değişimim,Galaxy S6 Ekran, alaxy S6 Ekran tamiri, Galaxy S6 Ekran değişimi ne kadar, alaxy S6 Ekran değişimi video,Galaxy S6 Ekran fiyatı,Galaxy S6 Ekran kırıldı,Galaxy S6 Ekran kırıldı garanti,Galaxy S6 Ekran koruyucu,Galaxy S6 Ekran değişimi, Galaxy S6 Ekran ekran değişimim


text:
Qırımda mahbüslerge Rusiye vatandaşlarınıñ pasportlarını bermege ve qararlarnı deñiştirmege başladılar. «Golos Ukrainı» gazetası yaza ki, birinci Rusiye vesiqalarını Aqmescitteki ceza kolonnalarından birinde bulunğan mahbüsler elde etti.
Aynı vaqıtta ğıyabiy şekilde yañı qararlar çıqarıla – Ukraina cinaiy kodeksiniñ maddeleri Rusiye CK maddelerine keliştirildi.
Bazı allarda ceza daa da ciddiy ola, çünki Rusiye qanunları bayağı sert, qayd ete gazeta.
«Golos Ukrainı» bildire ki, Qırım SİZO ve apshanelerinde aşayt mahsulatı ve ilâclar ketirilmesinen bağlı problemler peyda ola.


text:
İşğal etilgen Qırım sakinleri şahsiy hastahanelerde tedaviylev bedava olmasını talap ettiler. Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov Qırım nazirler şurasınıñ toplaşuvında sentâbr 11-de bildirdi, – dep yaza «Kafa» gazetası.
«Añlaşıla ki, er bir hastahanede deñişmeler keçirile, lâkin er şeyni añlatmaq kerek. Adamlar devlet hastahanelerinde olğan bedava hızmetler aqqında bilmek kerekler, çünki bazıları şahsiy hastahanelerge kelip, bedava yardım alacaq olalar, bu, elbet de, imkânsızdır», – dep qayd etti o.
Aksönovnıñ qayd etkenine köre, Qırım içün 1,7 mlrd. ruble yarımada hastahaneleriniñ donatmalarına ayırıldı.
Onıñ bildirgenine köre, körüşüvlerde adamlar ondan ve Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovdan esasen tibbiyet, donatma ve ilâclar aqqında soraylar.


text:
İşğal etilgen Qırımda yerli sağlıq saqlav «nazirliginde» kene de deñişmeler yüz berdi. Oktâbr 3-te Qırım sağlıq saqlav «naziriniñ» muavini vazifesine Svetlana Çernitsova tayin etildi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet ruporı Krıminform saytı.
44 yaşında Çernitsova Qırım sağlıq saqlav nazirliginde 2009 senesinden berli çalışa. Soñki vazifesi – mahsus ve şifahane müessiseler bölüginiñ baş mütehassısı. Çernitsova Qırım «Devlet şurası» reisiniñ sağlıq saqlav meseleleri boyunca mesleatçısıdır.
Cumhuriyet sağlıq saqlav naziriniñ birinci muavini Ablâmit Ziyadinov sentâbr 1-de işten boşatılğan edi. Qırım akimiyetiniñ bildirgenine köre, onıñ qanun bozuvları ve ilâclarnı devlet satın aluvında nizamnı bozğan areketleri qayd etildi.


text:
Kreml nezaretindeki Qırımnıñ rusiyeli akimiyetine bağlı millitlerara munasebetler komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bir kişilik piketler zıncırı ve öz saasını tertipke qoymağa qabiliyeti olmağanı sebebinden istifağa yollandı. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde qırımtatar halqı Meclisiniñ azası Gayana Yüksel bildirdi.
«Büyük ihtimal, onıñ istifası keçken afta yarımadada keçken bir sıra piketlernen bağlı. Daa da teren baqacaq olsaq – rusiyeli akimiyetniñ olarğa sadıq olıp devlet vazifelerinde çalışqan qırımtatarlarınıñ işinden memnün olmamasındadır. Olarnıñ vazifesi bütün halqnı öz tarafına çekip, işğalni qabul ettirmeknen bağlı edi ve alâ daa devam etmekte. Bir sürü piketler, repressiya ve tintüvler aqqındaki laflar – işğalciler içün imkânsız ve istenilmegen şeylerdir. Zaur Smirnov bunıñ başına çıqamadı», – dep qayd ete Yüksel.
Zaur Smirnov oktâbrniñ 16, bazaertesi künü istifa etti.
Ondan soñ, Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov, Smirnov semeresiz çalışmaları sebebinden onıñ talabınen istifa etti, dep bildirgen edi.
1999-2013 seneleri arasında Smirnov Yalta şeer şurasında milletlerara munasebetler ve migratsiya idaresiniñ başlığı olıp çalışqan edi.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, 2014 senesi aprel ayından itibaren o, Qırımnıñ rusiyeli akimiyetine bağlı millitlerara munasebetler ve sürgün olunğan vatandaşlar komitetiniñ reisi vazifesine tayin etilgen edi.


text:
Qoyaş tawışın işetep bulamı?
Qoyaş çığarğan tawış dulqınnarı SOHO tarafınnan terkälde
Qoyaş çığarğan tawış dulqınnarı Awrupa Ğaläm agentlığı häm AQŞnıñ ğaläm programması êşçänleklärennän cawaplı bulğan oyışması NASAnıñ Qoyaş häm geliosforik küzätüxanäse SOHO tarafınnan terkälde.
Cibärelgän tawış dulqınnarı häm küreneşlär Stênford fizika laboratoriyasendä tikşerenüçelär tarafınnan fil’trlanıp, tizlätelä häm näticädä alarnı qarap bula.
AQŞnıñ Mêrilênd ştatındağı Goddard ğalämgä oçu üzägendä urnaşqan Heliofiziks sayns bülegennän cawaplı mödir urınbasarı Aleks Yañ: “Qoyaş êçen kürä almıybız. Andıy mikroskop yuq. Anıñ urınına ber yoldız yäisä qoyaş vibraśiyase yärdämendä êçlären kürep bula. Qoyaş êçendä zur qoyaş ênergiya yılğaları ağa. Şul räweşle qoyaşnıñ qatlamnarın häm butalçıq tözeleşen tağın da yaxşı añlıy başlıybız. Bu tawış bezgä ber yoldız êçennän mäğlümat birä.”


text:
Qanun leyhasını LDPR deputatı Andrey Lugovoy azırladı ve teklif etti. Lugovoy «Rusiye grajdanlığı aqqında» qanunğa ekinci grajdanlığı olğan Rusiye vatandaşını bir ay devamında FMH haberdar etmege mecbur etken maddeni kirsetmege teklif etti.
Bu talapnıñ yerine ketirilmemesi içün Devlet dumasınıñ profil komiteti ya 200 biñ ruble miqdarında para cezasına, ya da 400 saatlı mecburiy işler ile cezalamağa teklif etile.
Devlet dumasınıñ profil komiteti qanun leyhasına qol tuttı. Ekinci oquvda parlamentariyler vesiqanı qoşma olaraq baqıp çıqmağa niyetindeler.
Devlet dumasında deputat Sergey İvanovnıñ da qanun leyhası bardır. Oña köre eki grajdanlığı olğanını gizlegen insannı ya 3 yılğa apske almağa, ya da 300 biñ rubel miqdarında para cezasına oğratmağa teklif etile.
O, Rusiye vatandaşı ekinci grajdanlıqnıñ qabul etilmesini FMH-ne bildirmese, onı 1,5 biñden 2,5 qadar para cezasına oğratmağa teklif ete.
Devlet dumasınıñ spiker muavini Sergey Neverov «Yedinaya Rossiya» firqası da bu qanun leyhasına qol tutqanını bildire.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Halqara mahkemesi Rusiyede insan aqlarınıñ bozulması toqtatılsın dep alğan tedbirler işğal etilgen Qırımda repressiyalarnı eksiltecektir, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa.
«Bu Ukraina vatandaşları ve, ilk evelâ, qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnı azlaştırır edi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ işi, söz serbestligi, insan aqları, barışıq toplaşuvlar aqqı aqqında laf kete. Bularsız cemiyet yaşap olamay, amma al-azırda Qırım bu adiy şeylersiz yaşay», – dep ayttı Çubarov.
O, BMT Halqara mahkemesinde dava baqılğanda Ukrainanıñ imkânlarına qıymet kesip, esnas uzun olacaq, amma «bunı yapmaq kerek», dep qoştı.
Yanvar 16 künü Ukraina BM Halqara mahkemesine muracaat etip, terrorizm ve ırq ayırımına maddiy destekekniñ toqtatılması aqqında halqara konventsiyalar Rusiye tarafından bozulğanına şikâyet etti. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qıtaiy Ukraina ve Qırım arasında demir yol ve avtobus munasebetiniñ toqtatuvı vaziyetni kerginleştirir ve yarımadanıñ Rusiyege qoşuluvını tezleştirir.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Ukraina nazirler Kabinetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departamentniñ başı, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Aslan Ömer Qırımlı bildirdi.
«Qırım ile naqliyat munasebetniñ toqatutvı Rusiye diversantlarnıñ ola bilecek ücümi ile bağlı olğanı aqqında bildirüvler aqiqatqa uymay,– dedi Qırımlı. – Bizde Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırlarında kiriş noqtaları çalışa. Ukrainanıñ mahsus ve uquq qoruyıcı hızmetleri havfsızlıqnı temin etmek içün nezaret noqtalarında teşkerüvni daa da ciddiy sürette keçire bile. Eger de sizde Rusiye ile teftiş etilmegen yüzlernen sıñır kilometrleri olsa, Qırım ile sıñırnı qapatmağa acet barmı? Misal içün, Vaşington sentâbr 11 künü olğan teraktlardan soñ devlet sıñırlarını qapatmadı, amma AQŞ vatandaşları tarafından eyi şekilde qabul etilgen havfsızlıq qararlarını kirsetti».
Qırımlı şunı da qayd etti ki, ukrain memurları qırımlılar nişan altında keçirilgen mart ayındaki qanunsız referendumğa qol tutmağanı aqqında defalarca bildirgen edi. «Bugün ise ne köremiz? Ukrainağa sadıq qalğan Qırım sakinleriniñ memleketimiz toprağı boyunca serbest areket etmege ve soy-sopları ile körüşmege imkânlarını yoq ettiler. Bizni bağlağan yipni yırtamız! Qırım sakinlerinden ada ealisini yapıp, Qırımnı qıtadan ayırıp, Ukraina kendi vatandaşları tarafından tenqitke oğratıla bile. Eger de böyleliknen Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını tezleştirmege isteseler, o vaqıt, usullar doğrudır», – dedi Qırımlı.
Ukraina nazirler Kabinetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departamentniñ başı aytqanı kibi, Ukraina akimiyeti «vatandaşlarnıñ ayatını daa da qıyın etmek yerinde, olarnıñ işğalge nasıl dayanacağını» tüşünmek kerek. «Bizde ise Nazirler kabinetinde bile Qırımda yalıñız Rusiye vatandaşları yaşağanı aqqında fikirler bar. İç bir şeyge yaramağan bir yol. Belki de, bir kimse «qırğıy» olmağa istep, Moldova ve Gürcistan tecribesini toprağımızğa keçirmege areket ete. Amma er bir vaziyet şahsiydir. Resmiy Kişinöv Pridnestrovye olarğa yevrointegratsiya meselesinde keder etkenini endi añladı ve işbu topraqtan vazgeçmege bile azır. Yani, bu kibi qararnı alğanlar Qırımnı Ukrainağa Avropağa keçmege keder etken bir lengen olaraq tanıy», – dep qoştı Aslan Ömer Qırımlı.


text:
Qırımda «TSK-Tavriya» futbol klubı Qırım futbol birliginiñ premyer-ligası superkubogınıñ saibi oldı. Avgust 15-te «Krıminform» saytı bildirgen malümatqa köre, Aqmescit futbolcıları matçta «KFU-Bağçasaray» taqımını yeñdi.
Bildirilgenine köre, matç Aqmescit rayonındaki Agrarnoye köyünde keçirildi, oyun 2:0 esabınen yekünlendi.
Qırım futbol birliginiñ premyer-ligası ekinci çempionatı avgust 20-de başlanacaq.
2014 senesiniñ soñunda Avropa futbol assotsiatsiyaları birligi Qırım klublarına Rusiye çempionatında iştirak etmege yasaq etti. UEFA işbirliginen Qırım futbol birligi teşkil etildi. Yazda-küzde birlik Qırımda premyer-liga çempionatınıñ birinci qısmını keçirdi. Qırımnıñ sekiz şeerinden sekiz taqım iştirak etti.
UEFA Qırım boyunca mahsus temsilcisi Avropa futbol assotsiatsiyaları birligi (UEFA) icra komitetiniñ azası Frantişek Laurinets oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Çarşenbe künü, sentâbr 24-de, işğal etilgen Qırımdan 150 musulman Mekkege yol aldı. Qırım musulmanları diniy idaresinde hacılarğa vizalar ile pasportlarnı, «Müslim-Tur» rusiyeli şirketi tarafından azırlağan şeylerni tarqattılar ve musulmanlar ava limanına kettiler.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Ava limanında musulmanlarnı Qırım Müftisiniñ muaivni Ayder İsmailov, Qırım «Nazirler Şurası» reisiniñ muavini Ruslan Balbek, milletlerara munasebetlerniñ ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca qırım komitetniñ reisi Zaur Smirnov ozğardılar.
«Bu sene qırım seyyacıları Hacılıqqa Rusiye Müftiler Şurasınıñ imtiyazları boyunca kettiler. Taşuvnı «Müslim Tur» rusiyeli turoperatorı amelge keçire. Qırım musulmanları diniy idaresi Rusiye Müftiler Şurasına, reisi şeyh Ravil Gaynutdinniñ şahsiyetinde, berilgen imtiyazlar ve hacılıqqa maqbul fiyatlar boyunca barmağa imkân bergenleri içün öz minnetdarlığını bildire», – denile beyanatta.
Qırım musulmanları içün hacnıñ fiyatı 2,5 biñ dollar tura.
Seyyalarnı Saudiya Arabistanğa Moskvadan ava naqliyatı ile alıp ketecekler. Qırımğa oktâbr 13 künü qaytmaq kerekler.


text:
"Qıyadağı Greśiya bayrağı alındı"
Binali Yıldırım Didim su kiñlegendäge Hurşid qıyasına tergezelgän Greśiya bayrağınıñ alınuın äytte
Törkiyä prem’yer-ministrı Binali Yıldırım comğa könne Aydınnıñ Didim ilçäse su kiñlegendäge Hurşid qıyasına tergezelgän Greśiya bayrağınıñ alınuın äytte.
Greśiyağa çaqıru yasağan Yıldırım: “Kürşebez Greśiya Ägäy diñgezendä qaywaqıt kiyerenkelekne arttıruğa qarağan ber törkem êşçänleklär başqara. Soñğı waqıtta alarda artış küzätelä. Ägäy diñgezendä iyäse bilgese bulmağan qıyalar bar. 1996 yılda Kardak qıyasında oxşaş kereşü bulğan ide. Didim su kiñlegendä Antrofotos (Hurşid) qıyasına Greśiya bayrağı tergezelde. Yar buyı iminlek törkemnärebez kiräkle çaralar kürde, bayraqnı aldı,” – dide.
Yıldırım tübändägeçä däwam itte: “Bez Greśiyağa şunı kiñäş itäbez: yaxşı kürşelek mönäsäbätläre qısalarında kiyerenkelekne arttıraçaq provakaśiyalärdän, qotırtulardan taypılsın. Kürşelek xoquqına yaraqlı bularaq êş başqarsın.”


text:
Dünya musulmanları iyül 5-te mubarek Ramazan ayınıñ soñunı – Oraza bayramını qayd etmege başlaylar.
İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanırRefat Çubarov
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov semetdeşleriniñ bayramını hayırlap, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün kösterilgen bütün ğayretler muvafaqiyetli olmasını tiledi.
«İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanır ve biz, qırımtatarlar, Ukraina musulman ümmetiniñ bir qısmı, evlerimizge qaytıp, Allah meramet etken Qırımda yaqınlarımızğa qavuşacaqmız», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etildi. Moskva tayinlegen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov iyül 5-te «Raatlıq künü aqqında» buyruğını imzaladı.
2016 senesi iyün ayınıñ ortasında Qırım ve Aqyar meseleleri Ukraina Devlet hızmeti Oraza ve Qurban musulman bayramları olğan künleri devlet seviyesinde raatlıq kününi ilân etmek teşebbüsini bildirgen edi.
Ramazan (Ramadan) ayı bütün musulmanlar içün müim olğan bir aydır. Ramazan bitken soñ musulmanlar Oraza bayramını qayd ete. Bu kün olar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şeñleneler.
Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyülniñ 30-nda ötkerilgen Qırım parlamentiniñ nevbetten tış otuırışuvında Qırımdaki almanlar Milliy-medeniy muhtariyetine yolbaşçılıq etken Yuriy Gempelni parlametniñ milletlerara munasebetler komitetiniñ başı etip saylâdı.
Bunen bağlı malümat Qırım parlamentiniñ saifesinde derc etildi.
Gempelniñ namzetini daa evel Qırım spikeri Vladimir Konstantinov teklif etken edi.
Milletlerara munasebetler komitetiniñ sabıq yolbaşçısı Edip Gafarov rusiyeli Qırım baş naziriniñ muavini vazifesine tayin etildi.
İyülniñ 23-nde Kreml nezareti altındaki Qırım parlamenti baş naziriniñ muavini Remzi İlyasov istifa arizası yazğan edi.
Yuriy Gempel 1957 sensi martnıñ 19-nda Çerkassı vilâyetinde dünyağa kele, 2000 senesi Moskvada Devlet uquq akademiyesınıñ ğıyabiy bölügini bitire. 2000 senesi Yuriy Gempel «Qırım almanlarınıñ Vidergeburt cemiyeti»ne yolbaşçılıq etip başlay.Milletlerara munasebetler komiteti yolbaşçısınıñ muavini vazifesine Gempel 2016 senesi aprel ayında tayin etilgen edi.


text:
Munay eksporttaytın elder şïkizat kölemin qalıptı ustap turw twralı kelisimge kele almadı. Sebebi Ïran ökiliniñ Doxadağı kezdeswge kelmewi şeşim qabıldawğa kedergi keltirgen.
Bloomberg agenttigi xabarlağanday, eksporttawşı elderdiñ munay öndirw kölemin qısqartwğa qatıstı kelisimge kele almawı dağdarıstan şığwğa keri äserin tïgizwi mümkin.
Al Doxada usınılğan jobağa kelissözge qatıswşı barlıq tarap onı maquldağan jağdayda ğana qol qoyıladı.
Ayta keteyik, Doxdağı konferencïyağa 16 munay öndiretin eldiñ ökilderi keldi, olardıñ arasında OPEK quramına kirmeytin Resey sekildi memleketter de bar.
Derekközi: 7kun.kz
Kommentarïï


text:
Jastıq pen teri sawlığın ärdayım baqılawda ustaw üşin türli maskalar jasap turwdıñ mañızı mol. Al jumırtqadan jasalatın bul maska bet terisin tazalaydı, jumsartadı, närlendiredi jäne tartıp turadı. Sonımen qatar eñ arzan, qoljetimdi maska bolıp esepteledi. Öytkeni sizge keregi tek jumırtqa ğana.
Jumırtqanıñ ağı terini tazalap, tartıp turatın bolsa, sarısında teriniñ sırtqı qabatın tereñnen tazalap, jumsartıp turatın lecïtïn köp mölşerde kezdesedi. Sonday-aq jumırtqanıñ quramındağı A, D, V därwmenderi teriniñ jas qalpın saqtawğa septigin tïgizedi. Sondıqtan da jumırtqa maskasın kez kelgen jastağı qız-kelinşekterdiñ jasawına boladı.
Sizge keregi:
1 jumırtqa
qağaz maylıq (salfetka)
şanışqı
2 ıdıs
Jasalwı:
Jumırtqanıñ ağı men sarısın bölip alıñız. Ağın azdap aralastırıp, betiñizge jağıp, onıñ sırtınan qağaz maylıqtı qajet mölşerde kesip, jabıstırıñız. Odan keyin betiñizge jabısıp turğan qağazdardıñ sırtınan tağı bir ret jumırtqanıñ ağın jağw kerek. Biraq tım köp jağwdıñ qajeti joq.
Jumırtqa jaqsılap kepken soñ, yağnï 20-30 mïnwttan keyin maskanı tömen, yağnï ïek jağıñızdan bastap, joğarı, mañdayğa qaray eppen tarta otırıp, alıp tastañız. Maskanı alıp jatqanda azdap awırw sezimi bolwı mümkin. Degenmen, jumırtqa maskasınıñ nätïjesin körgende-aq ol twralı umıtıp ta ketesiz!
Maskanı alğannan keyin bağana bölip qoyğan jumırtqanıñ sarısın aralastırıp, betiñizge jağıñız. Al onıñ küşi äldeqayda arttırw üşin oğan birneşe tamşı zäytün nemese kokos mayın qoswğa boladı.
10 mïnwttan keyin betiñizdegi jumırtqanıñ sarısın jılı swmen jwıp tastañız.
Eger bet terisi qurğaq bolsa, derew närlendiretin krem jaqqanıñız jön.
Munday maskanı aptasına 2 ret jasap turğan artıq bolmaydı.
anabol.kz
Kommentarïï


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde cumaaqşamı künü, mart 23-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ davası ve «fevral 26 davasınıñ» oturışları keçirilecektir. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildire.
«Bugün, mart 23-de, saat 9.30-da Ahtem Çiygoz davasınıñ mahkeme oturışı devam etecektir. Saat 13.00-da Aqmescit şeeriniñ Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 davasınıñ» Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Eskender Emirvaliyev ve Arsen Yunusovğa nisbeten oturışı devam etecek», – dep yazdı Smedlâyev.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Aldar köse men Qojanasır
Aldar köse men Qojanasır
1. ALDAR KÖSE
Aldar köse men şaytan birlesip bïday egedi. Egin pisken soñ orıp, bastırıp, bïdayın bir bölek, salamın bir bölek qoyıptı da, şaytanğa körsetip aytıptı:«Köbin alasıñ ba? Azın alasıñ ba?» – dep, şaytan: «Köbin alamın!» – depti. Köbi mınaw dep, salamdı şaytanğa berip, bïday bitkendi özi alıptı.
* * *
Bir küni Aldar köse men şaytan ekewi tülki qwıp soğıp alıp, qay jası ülkenimiz alayıq deydi.
Aldar köse şaytanğa: «Kəni, sen neşedesiñ? Jasıñdı ayt»,– deydi. Şaytan: «Men twğanda kök tabaqtayğana, jer kesedey ğana edi», – deydi. Aldar köse eñirep qoya beredi. Şaytan:
«Nege jılaysıñ?» – deydi. «Meniñ ülken balam naq sol jılı twıp edi, qurdas eken-aw dep jılap turmın», – depti. Süytip, Aldar köse ülken şığıp, tülkini aladı.
2. QOJANASIR
Qojanasır jarlı bolğan adam. Bir küni jayaw kire tasıp, kəsip qılıp, tamaq asıramaq bolğan. Bazarğa kelip,jayaw kireşilerdiñ janında turğanda, bir sandıqkese, şını-ayaq, tas tabaq sïaqtı şetin nərselerdi alıp barwğa jaldanbaqşı boladı. Nərse ïesi aytadı:«Alıpbarw aqıña men sağan üşawız mağanalı, qasïetti söz üyretemin», – deydi. Aqşa basqalardan da tabıladı ğoy, munıñ qasïetti, zor mağanalı sözderin estip qalayın degen oymen Qojanasır jaraydı deydi.
Sandıqtı köterip ïesine erip kele jatıp, biraz jer jürgen soñ: «Kəni, qasïetti mağanalı sözderiñizdi aytsañız eken», – deydi. Jaldawşı aytadı: «Birinşi söz mınaw: egerde birew aştıq toqtıqtan jaqsı dese, eş waqıtta nanbağaysıñ!».
«Jaqsı, bul bek mağanalı söz eken», – deydi Qojanasır.
Tağı biraz jürgen soñ: «Endi ekinşi söziñdi aytsañ eken»,– deydi. Jaldawşı aytadı: «Ekinşi söz mınaw: attıdan jayaw jürw janğa tınış dese, eş waqıtta nanbağaysıñ», – deydi.
«Buda zor mağanalı söz eken», – deydi Qojanasır.
Üydiñ janına kelip qaqpağa kirerdiñ aldında turıp: «Endi üşinşi söziñdi aytsañ eken», – deydi. «Üşinşi sözim: egerde jayaw kireşiniñ senen de aqılsızırağı bar dewşi bolsa, asılan nanbağaysıñ», – deydi.
Qojanasır töbesindegi sandıqtı jerge alıp urıp: «Eger- de birew bu sandıqtıñ işinde sınbay qalğan nərse bar dese, eşwaqıtta sen de nanbağaysıñ», – deydi.
1. QOJANASIR AQILI
Jïın üy. Jïılğan jurt. Ərkim minbege şığıp, jurtqa bilgen aqılın, ügitin aytıp jatır. Bir waqıtta minbege Qojanasıreddïn şığıp: «Jamağat, meniñ söyleyin dep turğanım ne nərseniñ jayı, bilesinder me?» – dedi. Jurt: «Joq, bilmeymiz», – deydi. «Bilmeseñder, bilmeytin nərseleriñ jayı- nan qalay söyleymin», – dep Qoja minbeden tüsedi.
Jurt qamtama qalıp, bilmeymiz dep ağat aytqan ekenbiz, endi surasa, bilemiz dep aytayıq desedi.
Basqalar söylep jatqan soñ, Qoja şıdap tura almaydı, tağı qalıqtan suraydı: «Jamağat, men ne jayın söylemekpin, bilesiñder me?» – deydi. Jurttıñ bəri: «bilemiz, bilemiz», – dep şwlay qoya beredi.
«Özderiñ bilip tursañdar, men nesin aytayın», – dep Qoja söylemeydi. Tağı minbeden tüsedi.
Jïında bolğan adamdar, Qoja endi suray qalsa, biletinimiz de, bilmeytinimiz de bar delik, onda ne der eken deydi.
Basqalar minbege şığıp, anaw jaqsı, mınaw jaqsı, olay etw kerek, bulay etw kerek dep, aqıldarın aytıp jatqan soñ, Qoja tözip otıra almaydı, tağı minbege şığadı.
Jurttan üşinşi ret tağı suraydı. «Jamağat, men neni aytayın dep turmın, bilesiñder me?» – dep. Jurt: biletinimiz de, bilmeytinimiz de bar», – deydi.
«Olay bolsa, biletinderiñ bilmeytinderiñdi üyretsin, bil- meytinderiñ biletinderiñnen üyrensin», – dep Qoja minbeden tüsedi.
A.Baytursınulı / "El - şejire"


text:
Bunı öz başına tayinlengen Qırım «akimiyetiniñ» matbuat-hızmeti bildire.
Onıñ bergen malümatına köre, Qırım taqiqatçılarından imtianlarnı Rusiye Federatsiyasınıñ içki işler nazirliginiñ taqiqat departamenti tarafından teşkil etilgen komissiya qabul ete edi. Onıñ başında Rusiye içki işler nazirliginiñ Baş idaresiniñ taqiqat qısmınıñ yolbaşçısı Vitaliy Şevçenko turdı.
Komissiya erkânına «Qırım Cumhuriyeti boyunca içki işler Naziriniñ muavini» – taqiqat idaresiniñ başı, adliye polkovnigi Oleg Kirilin ve Rusiye içki işler nazirliginiñ taqiqat departamentiniñ merkeziy apparatnıñ hadimleri kirdi.


text:
İyül 27 kününe binayen Qırım ve Donbasstan 1,4 million köçip kelgen insan qayd etildi, haber ete Ukraina İçtimaiy siyaset Nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Vilâyet ve Kiyev şeer devlet memuriyetiniñ ealiniñ içtimaiy qoruvı bölükleriniñ malümatına köre, Qırım ve Donbasstan köçip kelgen 1 mln 99 biñ 852 qoranta qayd etildi.
Nazirlikniñ malümatına köre, 458 biñ 774 qoranta nefaqağa ariza yazdı, 428 biñ 330 aile böyle yardımnı elde ete. Ödenilgen nefaqa miqdarı – 1,87 mlrd grn teşkil ete.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayından işğal etkeninden soñ yerli sakinler yarımadanı terk etip, qıtaiy Ukrainağa köçmege başladı. 2014 senesi baarde Donbassta terrorizmge qarşı ameliyat başlandı ve alâ daa devam ete.


text:
Türkütolia - Kahpe Felek
Sanatçı : Türkütolia
Türkü : Kahpe Felek
Etiketler : Türkütolia - Kahpe Felek türkü indir, Türkütolia - Kahpe Felek türkü dinle, Türkütolia türküleri, Kahpe Felek mp3 indir, Türkütolia türküleri Kahpe Felek türküsü, Kahpe Felek sözleri, Türkütolia mp3 dinle, Türkütolia download, Kahpe Felek bedava mp3, Türkütolia türkü sözleri, Türkütolia türkü dinle, Türkütolia son albüm indir
Türkütolia Türküleri
Türkütolia - Yağmur Yağar
Türkütolia - Yollarına Baka Baka
Türkütolia - Halil İbrahim
Türkütolia - Ah Bir Ataş Ver
Türkütolia - Eklemedir Koca Konak
Türkütolia - Yahşi Balam
Türkütolia - Çökertme
Türkütolia - Zeybek
Türkütolia - Anadolu Güzellemesi
Türkütolia - Çayırda Buldum Seni
Türkütolia - Harman Yeri
Türkütolia - Haydar Haydar
Türkütolia - Gerizler Başı
Türkütolia - Türkmen Kızı
Türkütolia - Sabahın Seherinde


text:
«Küz keskinleşmesi»: Qırım Birdemliginiñ körüşüvinde neler laf etildi (video)
Qırımda «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ toplaşuvında siyasiy mabüslerniñ soy-sopları, faaller ve advokatlar körüşti. Advokatlarnıñ aytqanına köre, küz kelgeninen uquq qoruyıcılar qırımtatarlarğa daa çoq basqı yapmağa başladı. Keçken ayda uquq qoruyıcı organları 5 tintüv keçirdi ve faallerge qarşı 7 memuriy iş açtı. Uquqçılar, qadınlar ve ayrı qorantalar taqip etilgenini qayd ete. Advokatlarnıñ qayd etkenine köre, uquq qoruyıcılarnıñ areketleri bütün halqnı qorquzmaq içün yapıla: «faal olmamalı, bir şey izaatlamamalı ve tintüvlerge kelmemeli».


text:
Qarağandıdan 130 şaqırımda, Astana-Almatı küre jolınıñ boyındağı Şet audanınıñ ortalığı Aqsu-Ayulığa tüske taman jettik. Şortanbay Qanaywlınıñ 200 jıldığı qarsañında säti tüsken saparımızdıñ bastı maqsatı – jıraudıñ esimimen baylanıstı jerlerde bolıp, tarihına qanu. Zar zaman aqınınıñ jambası tigen jerine ziyarat etu edi. Tobımızdı bastap barğan kinodokumentalist Qalila Omarov bolsa, qatarımızdı jas rejisser Nwrjan Äzimbaywlı, jezqazğandıq mecenat Bekzat Altınbek, Şortanbay mwrasın zertteuşi ğalım Nwrlan Manswrov toltırdı. Arqanıñ qazaqtıñ qasietti jerinde bizderdi tek şortanbaytanuşı-jazuşı Kämel Jünistegi ağamız ğana emes, bükil auıldıñ ülken-kişisi qarsı aldı deuge boladı. Osı künge oraylastırıp, audan oquşıları arasında şığarma jazudan, jır tağılımına arnalğan konferenciya wyımdastırılıptı. Şaranı bastap bergen qonaqtar auıldan eki şaqırımday jerdegi qorımğa barıp, jıraudıñ ruhına qwran bağıştadı.
Aqsu-Ayulıdan 15 şaqırım jerdegi Qatpar tauınıñ eteginde Şortanbay jırauğa qatıstı tağı bir orın bar eken. Jalpaqsazdıñ sulı sayınan sırğıp ötip, taudıñ biik bökterin betke alıp, tez jetip aldıq. Qatpar tauınıñ bwl böligi kezinde jıraudıñ nağaşısı Naqıp qojanıñ wrpaqtarınıñ qıstauı bolğan eken. Osındağı biik töbeniñ basına jal bolıp üyilgen jerge Şortanbaydıñ üyi degen jerge belgi qoyıptı. Üyindige üñilgende jiegi topıraqpen kömkerilgen jerdiñ birneşe bölikke bölingenin kördik. Birin-biri qualaytın qorjın tamnıñ swlbasına wqsaydı. Kämel ağa şığıs jağınan şığarılğan esikten kirip, «mına bölmesinde bolıp edim-au» dep eske aldı. Jaqın jerde mal qora men malşınıñ şağın üyi twr. Qazirginiñ fermeri boluı tiis. Sol üyden şıqqan mısıq bizdiñ ayağımızğa oratılıp, janımızdan ketpey qoydı. Elsiz jerde mısıq ta es eken.
Bökterden tömen köz salsañız, tal teregi ösken tereñ say jatır. Onıñ bir jağası Qatpar tauımen wştasıp jatır. Bwl taudıñ jıqpıl-jıqpıldarında qasqır wyalaydı eken. Kämel ağamız añşılığınıñ arqasında o
sı üydiñ qwpiyasın bilgenin
ayttı. Jas kezinde añ aulay şığıp, osı üydiñ twsınan ötken. Mwnday Tiışbay degen üy iesimen amandasıp, qımız işip säl kidiredi. Aqsaqal qaytar joldarıñda soğıñdar degen soñ, biraz aynalıp qayta keledi. Etti asqızıp qoyıp, qariya da kütip otır eken. Sözden söz şığıp, Tiışbay aqsaqal anda-sanda tün işinde osı üydiñ işi kündizgidey jarıq bolıp ketetinin aytadı. Tañ qalğan añşılarğa «äulieniñ üyi ğoy» dep, Şoranbay jıraudıñ üyinde otırğanın aytadı. «Eluinşi jıldarğa deyin, üydiñ qabırğaları qwlamay twrğan-dı, bütin edi» dep Kämel ağamız eske aldı. Uaqıt degenin aladı ğoy, biraq auıl azamattarı es bolıp, jıraudıñ bwl belgisin de eleusiz qaldırmaptı.
Aqsu-Ayulı men Qarqaranıñ arası 140 şaqırımday. Joldıñ eki ortasında taudıñ quısınan şımırlap aqqan bwlaq – Şortanbay atımen atalıptı. Onıñ da el auzında jürgen añızı b
ar. Jıraudıñ mwrasın jinap jürgen Kämel Jünistegi bwlaqtıñ jayın bılayşa äñgimelep berdi. «Qamen Ibraev degen tarih päniniñ mwğalimi kezinde direktorı da bolğan. Birde onıñ Şortanbay bwlağın köresiñ be degenine quana kelissem de, tirlikten qol timey, arası sozılıp ketti. Söytip jürgende ol kisi dünieden ötip ketti. Bwlaqtı körsetetin jan qalmadı-au dep, işimnen ökinip jürdim. Odan beri biraz jıl öttip ketti. Bıltırğı jılı Şet audanınıñ 90 jıldığına oray, «Tasqa twnğan qwpiya» degen kitaptı baspağa dayarladım. Onıñ aldında, Aqşoqı audanınıñ äkimi Rauşanmen biraz jerlerdi aralap, suretke tüsirip jürdik. Aqşoqıdan ötip kelesi audannıñ jer-suın tügendep, hattau üşin Taldınıñ äkimi Boranbay degen jigitpen kezdestim. Amandıqtan soñ, Boranbay bauırım: «Kämeke, Şortanbaydıñ bwlağına bardıñız ba?» degeni. Qolımdağı qımız qwyılğan kesemdi tüsirip ala jazdadım. «Bwl bwlaqtıñ Qarqaralınıñ jolında. Sol jaqqa bet alğan Şortekeñdi babalarımız osı jerde üy tigip kütip aladı eken. Qolqalap jır aytqızıp, aptalap jibermeytin körinedi. Aynaladağı jwrtşılıq jır tıñdauğa osında jinaladı. Eleñdep jürgen halıq qaytar jolında da osı jerde kütedi.Osılayşa halıqtıñ jinalıp jır tıñdaytın qasietti bwlağına aynalıp, Jartıbwlaq atı wmıtılıp, Şortanbay bwlağı atalıptı. Eldiñ azamattarı mwnı da eskerip, belgi qoyıp, Şortekeñ izderin jañğırtıptı.
Şortanbay jıraudıñ jırın jatqa aytqan, onı osı künge jetkizgen Şoqatwlı Aynabek degen aqsaqal ötken. Marqwmnıñ jatqan jerine barıp, qwran oqıp ketudi de ziyaratşılar tobı maqwl kördi. Sol sebepti äñgimeniñ ağını marqwmnıñ törtqwlağınıñ basında örbidi.
«Bazar babamız ben Şortekeñniñ äkesi Qanaymen ekeui baja. Mine osı kelip otırğan kesene Şoqatwlı Anarbek, Bazar babamızdıñ nemeresi. Bwl kisi 18 jılın quğında ötkizse de, Şortekeñniñ mwrasın jırlap, keyingi wrpaqqa jetkizu üşin köp jwmıs jasağan. Jäne de köpke kömek körsetken emşi bolğan» dedi Äbdiraş ağa. Anarbek jırşı Şortanbaydıñ jırların aytqanı üşin aldımen on jıl türmede otırıp elge keledi. Merzimin ötep, elge kelip, jwrtımen körisip, mauqın basıp otırğanda, halqı «jırıñdı sağındıq» dep ötiniş aytadı… On jıl dombıranı qolına almağanı bar, keñ kösilip termeletkendi özi de sağınğanı şığar. Esik-terezeni jastıqpen qımtap, azğana ortada Anarbek än saladı. Alayd
a ertesine qızıljağalılar kelip, Şortanbaydıñ jırın aytqanı üşin tağı da moyına segiz jıl jamap, türmege jiberedi.
Aqınnıñ jırın aytqanı üşin aydalğandı bügingi zamannıñ adamdarı tüsine qoymaytın bolar. Onı ğalım Nwrlan Manswrov bılayşa tüyindedi:«Osı Äbdiraş ağanıñ auzınan aytılğan äñgimelerge ğılımi twrğıdan qaraytın bolsaq, bügingi tañdağı Şortanbay änderiniñ äli künge deyin öz deñgeyinde däriptelmegenine közimiz jetedi. Anarbek jırşınıñ qamaudağı 18 jılınan Şortanbay jıraudıñ änderi men jırlarınıñ halıqqa qanşalıqtı jaqın ekendigin bilip, ökimettiñ qanşalıqtı alıstatuğa tırısqanın köruge boladı. Osı künge deyin aytılıp jatqan ğılımi twrğıdağı toptamalardıñ işinen Şortanbaydıñ änderiniñ halıqtıñ kökireginde saqtalıp twrğandığı, susağanınıñ körinisi sol halıq ta jırşı da basın täuekelge bayladı. Biz kelip twrğan ruhına qwran bağıştağan Anarbek babamızdıñ öz tarapınan ädemilep täptiştep jetkizip, onı halıqtıñ sanasına qwyıp jetkize alğanınıñ körinisi dep atauğa boladı. Sebebi nede degende, halıq sol Şortanbay jıraudıñ öleñderine qwştarlığı, onıñ mağınasın tani alğandığı, sonı qalağandığı. Bwdan tüyetin oy qanday
degen zamanda jırlarınıñ da sipatı qarapayım halıqqa jaqın bolğandığın, ol jırlarğa qwştarlığına eşteñe kedergi bolmağanın jürekkke tüyemiz».
Rasında da, Şortanbay jırlarında halıqtıñ jüregine ümit oyatıp, sanasında şıraq twtandıratın küşi bar.
Aqınnıñ jırların jatqa aytqan halqı, Şortanbay jırau wstağan zattardı da saqtap kelgen eken. Onıñ wstağan jez legeni, diirmen tasınıñ biri, päueskesi men asa tayağı büginge jetken. Bwl zattar jırlarınıñ qasında eşteñe emes degenmen, Şortanbay esimimen baylanıstı jädiger retinde közge ıstıq.
Aygül UAYSOVA
Astana-Qarağandı-Aqsu-Ayulı


text:
Wkraïnanıñ Poltava qalasında qañğıbas ït maşïna qağıp ketip, jaraqat alıp jatqan 20 jasar qızdı aman saqtap qaldı. Bul twralı «Komsomolskaya pravda» xabarladı. Üy-küysiz ït awır jaralı qızdıñ qasına kelip jatıp, onı esin jïnağanşa denesimen jılıtqan.
Polïcïya qızmetkerleriniñ mälimetinşe stwdent qızdı sabaqqa bara jatqan jolında maşïna qağıp ketken. Osı jol-kölik oqïğasınıñ nätïjesinde ol awır jaraqat alğan. Al jürgizwşi qılmısınıñ izin jasırw üşin qızdı köligine salıp, jaqın mañdağı ormannıñ işine aparıp tastap ketedi.
«Qızdı anıq ölimnen sol mañayda qañğıp jürgen ït qana qutqarıp qalğan. Ol qızdıñ janına kelip jatıp, denesimen jılıtqan», – dedi oblıstıq polïcïya basqarmasınıñ basşısı Oleg Bex.
«KP»-nıñ wkraïn basılımınıñ xabarlawınşa, stwdent qızdıñ kenetten joğalıp ketkenin polïcïyağa onı üyinde turğızıp jatqan twıs äpkesi jetkizgen. Osıdan keyin tärtip saqşıları onı altı sağattan keyin tawıp alğan. Tün işinde polïcïyanıñ kezekşilik bölimine may quyu stansasınıñ qızmetkeri xabarlasıp, qızdıñ jayın bayandaydı. Onıñ aytwınşa, zardap şegwşi onıñ beketine kelip, özine ne bolğanın aytıp, kömek körsetwdi suraydı. Qız közin aşıp alğanında, özin ïttiñ jalap jatqanın körgenin mälimdeydi.
Keyin anıqtalğanınday, stwdent qız jol-kölik oqïğası saldarınan aytarlıqtay awır jaraqat alıptı. Onıñ mïı qattı qozğalğan. Qazir öz-özine birtindep kelip jatır. Köp närseni umıtıp ta qalğan.
Fakt boyınşa qılmıstıq is qozğaldı. Qızdı qağıp, qaşıp ketken qasköy izdestirilip jatır. Biraq qutqarwşı ït tağdırı jayında eşteñe aytılmaydı.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda apiste bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini Ahtem Çiygoz yarımadadaki nizamsızlıq aqqında bütün dünya bilsin dep, «bile-bile mahkemeleşkenini» bildire.
Aprel 29-da keçirilgen «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğanlarnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasınen bağlı mahkemede Ahtem Çiygoznıñ nutqunı Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde paylaştı.
«Men bile-bile mahkemeleşem. Men mahkemege muracaat etem ve qayd etmege isteyim: maña nisbeten yapılğan bu nizamsızlıqnı körmemezlikke urmaq içün irade küçüm bar. Amma men bile-bile mahkemeleşem, çünki Qırımda insan aqları ve qırımtatarnıñ aqları taqiqat, prokuratura ve mahkemeler tarafından ne derecede körmemezlikke urulğanını bütün dünya bilmeli. Qanunda olğan bir, amma episi yapqanı başqa», – dedi Ahtem Çiygoz.
O, onıñ Qırımnı terk etmege niyeti yoq olğanını ve o telükeli olmağanını kene tekrarladı.
«Ve men soñuna qadar mahkemeleşecem, meni apiske qapatacaqlarını bilip, qapatıñız. Men mahkemeleşecem ve epiñiz siyasetçilerniñ emirlerini yerine ketirgen qoqla olğanıñıznı isbat etecem... Eliñizde Rusiye Ana yasası, qanunlar, cinaiy-uquqiy kodeks, Rusiye Cinaiy kodeksi bar, ve siz bular boyunca çalışmaysıñız. Bütün yapqan işiñiz qalplıq, sımarıştır... Men ar-namusımnı qorçalamaq içün küreşecem», – qayd etti siyasetçi.
Aprel 29-da, cuma künü Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetini mayıs 22-ge qadar uzattırdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. 2016 senesi fevral ayında rusiyeli Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar alındı.
2016 senesi fevral ayında rusiyeli Qırım Yuqarı mahkemesi bu dava işini tekrar taqiqatqa teslim etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Qırım.Aqiqat korrespondentine qırımtatar halqnıñ lideri, Ukraina halq deputatı ayttı.
«Meclis semetdeşlerniñ havfsızlığı aqqında tüşüne, şunıñ içün o tedbirlerni şeerlerde ve rayonlarda keçirmege qarar aldı. Amma, men bellesem, halq ep bir Lenin meydanına çıqacaq. Em doğru yaparlar. Öz aqlarımız içün kureşmek kerekmiz. SSSR zamanında da bizlerge çoq şey yasaq ete ediler», - dedi Mustafa Cemilev.
Mustafa ağa özü mitingte olmaycağına yazıqsındı.
«Men yarın kelip olamaycam. Yasaqnı lâğu etmediler. Şunıñ içün bir kün coyup ta anda barıp olamayım», - dedi Mustafa Cemilev.
Hatırlatamız, Milliy Meclis qararına binaen, Mayıs 18 künü dua ve hatıra tedbirlerni hatıra taşlar yanında keçirmege teklif etildi.
Ondan evel, Qırım Cumhuriyetiniñ reis vazifesini eda etken Sergey Aksönov kütleviy merasimlerni İyün 6-na qadar yasaq etti.


text:
Kiyevniñ Moskvağa qarşı Halqara mahkemesinde baqılğan davasında iştirak etip, Rusiye, alınacaq qararğa etecek. Bunı jurnalistlerge Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov aytqan.
İnterfax-Ukraina, Peskovnıñ böyle sözlerini ketire: «Rusiye, baqılğan davanıñ azası ola. Demek ki, eger Rusiye tarafı alınacaq qararlarğa riayet etmeycek olsa edi, bu davanıñ baqılmasında da iştirak etmez edi».
2017 senesi yanvar 16 künü Ukraina, Rusiyeniñ Ukrainağa nisbeten yapqan zulumı munasebetinen, terörizm ve ayırımcılıq areketlerinde qabaatlap Halqara mahkemede dava açtı. Dava terörizmge maddiy destek köstermesine qarşı Halqara añlaşma ve er türlü ırq ayırımınıñ yoq etilmesi boyunca Halqara añlaşmalarına esaslanıp açıldı.
Ukraina Gaagada Rusiyege qarşı iş baqılacaq vaqıtta üküm sürecek muvaqqat tedbirlerniñ alınılmasını rica ete. Bu çareler sırasında – Rusiyeniñ «Ukrainada vatandaşlarğa qarşı terrorizm areketlerini yapqan taqımlarğa» maddiy ve diger destek bermesini toqtatmaq, ve bu taqımlarğa attıq böyle areketler yapmamaları içün tesir etmesini, em de Qırımda diskriminatsiyadan vazgeçmege, ayrıca, Qırımtatar Milliy Meclisi ve onıñ faaliyetini yasaq etmemesini ve ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ taqiqatını alıp barmasını talarp etmek.


text:
Yokohama
Yokohama (yaponça 横浜市) - Yaponiäneñ iñ zur port şähäre, Kanahawa prefekturasınıñ idärä üzäge.
Şähär mäydanı 437,38 km², xalıq sanı 3 709 686 keşe (2014), tığızlığı - 8481,61 keşe/km².
Yokohawa Tokiodan könyaq-könbatışta 30 km yıraqlıqta urnaşqan.
Şähärdä zur üseş alğan biotexnologiä, yarımütkärgeç sänäğäte häm diñgez transportı bar.
1858 yılda Yokohama häm Kanahawa awılların berläşterü näticäsendä şähär barlıqqa kilgän.
1934 yılda urıs faşistlar xäräkäteneñ üzäge.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]


text:
Iman - mwsılmandıq «formağa» üş qaynasa sorpası qosılmaytın qwndı qasiet...
Qwrmetti Taubol wstaz!
Siz bwl swraqtıñ jauabın menen jaqsı bilesiz. Amal ne, wstaz swrap twrğan soñ jauap bermey bolmaydı. Sizdiñ ne maqsatpen swrağanıñızdı, qanday qajeti bolğanın zerttemey-aq qoyayın. Siz biletin mäsele dep ünsiz qalsam, ülesimnen qwr qalarmın. Eleusiz tastasam, qwrmetsizdik bolar. Şäkirttiñ mindeti wstazdıñ aldında öz ädebin saqtap älinen aspau ekenin bilemin. Jauabım dittegen jerden şıqsa, ol sizdiñ wlağatıñızdan jwqqanı. Aytqanım teris-qağıs ketip keyitse, ärine, şäkirtiñizdiñ şäkene bolğanı, söyte twra jiptiñ bir wşı öziñizdiñ qolıñızda ekeninde jasırmaymın...
Olay bolatını, bizdey älsiz pendeniñ sanasın jarıqtandırıp, qiyalın qiırğa qanat qaqtıra almağan, wyqıdağı tüysikterdi oyata almağan jauapkerşilikten aynalıp öte almaytınıñızdı bilesiz. Bwl sözim ıñğaysız, ädepten attağandıq bolıp twr, söyte twra aytıp qalğanım, «söylemes bwrın oylanıp alıñdar, süzgiden ötken pikirdi irikpeñder!» - dep, ediñiz. Sol üşin turasınan tarttım.
Osı jerde bir mäseleni aytar bolsam, adamdar «wstaz» dese, aq saqalı beline tüsken, aq şaştı qariyanı elestetedi. Üstine wzın şapan kiip, qolına imek tayağın wstap kele jatqanın, nemese asıqpay söylep, aynalasın üyirip twrğanın elestetedi. Al, jası kişi, özine şaq kostyum kiip, galustok baylağan jigitti köz aldına keltire almas. Onday bolsa, egde jastağı eresek wstazdar qayda? Jolauşı ketken be? Tipti de olay emes, osı kezge deyin biz oqığan bilim jwrtında, joğarı oqu orındarında ne ağaylar men ne apaylarğa jolıqtıq. Därisin aldıq, tapsırmasın orındadıq... Şınına kelsek, sol ağaylar men apaylar şın tärbieşi, nağız wstaz bola bildi me? Bilim kitap oqudan, estuden, jattığudan keledi eken... onı adamnıñ sebebinen alıp otırğanımızdı bilsek te, wstazdıq önege, jürektiñ süyispenşiligine bölenu bola qoydı ma?.. Kim biledi!...
«Wstaz» söziniñ tereñ astarına bara almaymın, söyte twra mağan «wsta» bolıp seziledi. YAğni ol adam bilim de, öner de, önege de, wsta, şeber degendi bildirip twrğanday. Ekinşi jaqtan, eteginen wsta, qolınan wsta, sonda ğana adaspaysıñ dep twratınday. Üşinşiden, «wstas» dep twrğanday, qolına qolıñdı berip wstas! Täniñ bölek bolğanımen janıñ toğıssın, köñiliñ közdessin, qalauıñ birge, qadamıñ künde jalğassın degenge sayadı dep tüyemin. Endeşe, sizge deyin wstazğa kezdespegenimdi qarapayım körgenimmen däleldep bere alamın.
Siz birde söylep twrıp, «Bwrınğı taqualar jamandıqqa jolamaytın, istegen jaqsılığın jasıratın. Al, bügingi adamdar jamandığın erlikke balap, jaqsılığın bazarğa saladı» - dep, qaldıñız.
Sonda qalay bolğanı, öner jerdiñ betine şıqtı. Adamdar aqıldı, jer astında tığılıp jatqan kömirdi otqa jağıp, mwnaydı öñdep kölikke qwydı. Tehnologiya wşqan qwstay damıp qiyal jetpeytin qızıqqa tap boldıq. Kiimniñ neşe türlisi tigilip iiniñe ilinse, tamaqtıñ san aluanı dasdarqanımızdan orın aldı. Ayşılıq jol altı sağatqa qısqardı. Söyte twra adamdar arsızdanıp azıp-tozıp baradı. Qarapayım ğana adamğa kerekti süyispenşiliktiñ ornın jekköru sezimi, kömektesudiñ ornın orğa teuip tüsirip ketu qatigezdigi, özara qwrmettiñ ornın mensinbeuşilik, takapparlıq ielendi. Bwlay boluına Iman «ölşeuiştiñ» joqtığı dep nıq sezimmen aytamın. Söyte twra, Iman degennniñ mwsılmandıq «formağa» üş qaynasa sorpası qosılmaytın qwndı qasiet ekenine közim jetti. Nege deseñiz, adamdar Islam men Mwsılmannıñ arasın ajırata almaydı. T
ağı bir märte aytayın «Islam» taza din. Jan bitkenge zäredey qiyanatı joq, qalıptı ömir sürudiñ eñ abzal qağidası. Al, mwsılman islamdı twtınatın, onı qabıldağan «adam». Pendeler aluan türli minezde bolğandıqtan boyındağı bar «baylığın» süyrep äkelip islamğa kiredi. Nätijede onıñ säldesi, saqalı, şapanı ğana özgerip, tüpki tegi qaz-qalpımen öte saladı, sapası tittey körkeygen joq. Islamğa kirgen adam arınıñ kirin ketirip, jüregindegi qoymasın qopara tazalap, aqiqatqa bas iip Müsilim boluğa tiis. Namaz oqıp, taspih tartıp jürgen saqaldı sabazımnıñ özi mwsılman boludıñ islam ruhın qanına siñiru ekenin añğarmaydı. Üydi bılay qoyğanda meşitke namazğa barıp otırğan pende özi sekildi bireuge sıbırlap körşisin jamandap otıradı. Ülkendigi üydey köligin jürginşilerdiñ jolına köldeneñinen tastap, özi säjdege bas qoyıp Qwdaydan Jwmaq swrap jatadı. Al, onıñ kesirinen pendeler sağat boyı tosılıp jolınan qaladı.
Otız jıl boyı «dos» bolıp kele jatqan jaqınıñ, dostıq turalı tereñinen tolğanıp söylep twrıp, bardı-joqtı termelep, tırnaq astınan kir izdep, betiñdi tırnasa, jüregiñdi auırtıp, köñiliñdi tüsirse, qırsıq sözdermen qıjırtıp twrsa, osı «dostıqta» bereke bar ma? sol sözderdi aytıp bolğan soñ: «Äy, jarandar, qwptan uaqıtı kiripti tezdetip namaz oqıp alayıq!» dep aldı-artına qaramay attap-pwttap dasdarqannan şığa jönelse... hamolionday qwbılğan qılığına qarap qatıp qalasıñ.
Bir ğwlama «San qaytara qajığa barsañ da, qwrandı jatqa oqığan qari bolsañ da beyküna bir kisiniñ köñilin auırtsañ, onda sen mwsılman emessiñ!» depti. Menşe osı sözde män bar. Meniñ anıq bilgenim mwsılmannıñ imanı oqumen, jattaumen kelmeydi eken. Süyekke siñbese, jürekke ornığıp qanıñ arqılı alpıs eki tamırıña taramasa bäri bekerşilik ekenin bildim.
Qarapayım namazsız jwrttıñ arasında sonday bir adamdar boladı, ädebi, bilimi, qadiri, kişpeyildigi, qayırımı, qaltqısızdığı tañ qaldıradı jäne sonıñ bäri şınayı. Ätteñ, «kalima aytıñızşı!» deseñ, jäy ğana jüre beredi. «Jüregim taza, köñilim tüzu deydi». Ol şın aytadı, dese de, nağız mwsılmandardıñ sapına kelip körkemdigin twtas qauımğa ülgi etse deysiñ ğoy!.. Onıñ esesine qaradürsin qataldau pendeler müsılmannıñ qarasın köbeytip, islamğa kir keltirip jürgen de jüregiñ auıradı. Jañağı janıñdağı «dostıq» turalı filosofiya soğatın «dänişpan» aynalasın apırıp-japırıp, jemir siırday jep tastaydı da, jelpinip otıra beredi. mine, mwsılmannıñ siqı.
Älgi avtomattan oq boratatındar, adamdı borşalap soyatındar sondaylardıñ soyqan irisi. Ötken jılı bir joldasımız Abğanstanğa konferensiyağa barıp keldi. «Tälipterdiñ oyranı basılayın dep pe?» dep swraq qoydım. Ol, «tälip bolıp soğısatındardıñ aylıq jalaqısı 500 dollar bolğan eken, soñğı kezde DAIŞ bolıp soğıssa eñbegine 1000 dollar alatındıqtan olardıñ köbi sol jaqqa ketipti» dep jauap berdi. Endeşe, dünieni dürliktirip jatqan mwsılman emes, aqşa jäne sayasi oyın ekenin biletin kez jetti.
Qwrmetti Taubol wstaz, swrağıñızğa kelesi jolı jauap bereyin.
Sizge degen qwrmetpen: Däuletbek Baytwrsınwlı
Abai.kz


text:
Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek, Aqmescitte Cuma Cami 2019 senesi aprel 21 künü açılacağını beyan etti. Bunı RİA Krım haber ete.
Balbek: «Cuma Camini 2019 senesi 21 aprelde açmağa qarar alındı. O künü cumhuriyette, repressiyalarğa oğratılğan halqlarnıñ aqlanması aqqında feramnnıñ çıqması munasebetinen, beşinci sene yañı bayram qayd etilecek», – dep aytqan.
Cuma Caminiñ qurucılığı 2015 senesi sentâbr 25 künü başlanğan edi. O Aqmescit suv anbarı civarında, şeerniñ cenübiy töpesinde qurula. Leyhağa köre, onıñ eki qısımı olacaq: 28 metr yükseklikte qubbe ile esas bina (37-ge 37 metr büyükliginde) ve iç azbarında sutun sırası ve şadırvan olacaq. Caminiñ dört minaresi olacaq, er biri 50 metrdir.
Ruslan Balber 2016 senesi 18 sentâbrde ötkerilgen saylavlar neticesinde Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı oldı. Ğarbiy devletler bu Qırımda ötkerilgen bu saylavlarnıñ qanuniyetini qabul etmedi ve Balbeknen beraber yarımadada saylanılğan diger deputatlarğa da şahsiy sanktsiyalarnı qabul etti.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev öz Facebook saifesinde bildirdi ki, Qırımda tintüv ve soravlar muntazam sürette keçirile ve çoq allarda «gizli şekilde» ötkerile. O, onıñ malümatına köre, evelleri yaqalanğan, lâkin bunıñ aqqında kimseniñ haberi olmağan insanlarnıñ adlarını da aşkâr etti.
«Bes-belli, uquq cıyıcılar alem seviyesinde çalışqan terroristik teşkilâtınıñ yaqalaması aqqında stsenariy uydurmağa ve onıñ yoq etilmesi aqqında esabat bermege!» – yazdı o.
Başqa menbaalrdan bu malümat tasdiqlanılmadı, Qırımdaki rusiye mahsus hızmetleri vaziyetni izaatlamadılar.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı.
Halqara meydançıqlarda uquq qorçalayıcılar Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuvlarıaqqında daima bildireler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
“BMO iranlılarnıñ tınıç maqsatlı cıyılu xoquqına,süz iregenä xörmät kürsätüne kötä”
Bu xaqta BMO beldergän
Berläşkän Millätlär Oyışması İranda däwam itkän protest çaraları belän bäyle İran xalqınıñ tınıç maqsatlı cıyılu xoquqına häm süz iregenä xörmät kürsätü kiräklegen beldergän.
BMO ğomum särqätibe süzçelärennän Farxan Xak könlek matbuğat oçraşuında ğomum särqätip Antonio Guterresnıñ İrandağı rizasızlıq belderü çaraların yaqınnan küzätep baruın, İran xökümäte yäisä başqaları belän êlemtä urnaştıru östendä êşläwen citkergän.
Xak Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ nindi tördäge êlemtälärneñ faydalı bulaçağın qarawın häm qırıslıq waqiğalarınıñ däwam itmäwenä ömetlänülären citkergän.
Xak :”BMO iranlılarnıñ tınıç maqsatlı cıyılu xoquqına häm süz iregenä xörmät kürsätüne kötä”,-dip beldergän.
İrandağı waqiğalar 28 nçe dekabr’dä ildä bäyälärneñ bik yuğarı buluı , êşsezlek häm korrupśiya problemalarına rizasızlıq belderü belän başlanıp kitkän ide.
Qısqa waqıtta rejimğa rizasızlıq belderügä äwerelgän protestlar ilneñ şaqtıy şähärenä cäyelgän.
İl külämendäge waqiğalarda xäzergä qadär 20 dän kübräk keşeneñ ğomere özelgän, 500 dän kübräk protestçı qulğa alınğan.


text:
Qolbasşı bolğan däwiri: b.z.b. 247-210 jj.
Cïn Şï Xwan b.z.b. 221 jılı Qıtaydı biriktirip Cïn denastïyasınıñ alğaşqı ïmperatorı bolğan. Ol zamanınıñ ğalımdarın arnayı tapsırıs arqılı öltirip otırğan. Öziniñ tüsinigimen qayşı şıqqan adamdardıñ barlğınıñ aldınan kütkeni ölim bolğan.
Şï Xwannıñ kezinde «Ulı Qıtay qorğanı» salına bastağan. Jäne de mwmïya äskerlerdiñ qorı jasalğan. Bul äskerdiñ qay jerde jerlengenin eşkim bilmesi üşin, onda jumıs istegen barlıq qızmetkerlerdi mert qılğan. Bul twralı mälemetti Gonkong wnïversïtetiniñ ustazı Syun Çjow mälimdegen.
2.Gay Yulïy Cezar Avgwst Germanïk (Kalïgwla)
Qolbasşı bolğan däwiri: b.z. 37-41 jj.
Tarïx betinde Kalïgwla degen esimmen qalğan. Ol öziniñ barlıq sayasï qarsılastarın qırıp salğan. Sonımen qatar olardıñ jazalaw räsimin ata-analarınıñ közinşe ötkizgen. Öziniñ qarındastarımen jınıstıq qatınasqa tüsken, olardı basqa erketerge satıp otırğan. Quldarın zorlap, artınşa jan türşigerlik jolmen öltirip otırğan.
Aqır soñında Cezardı kelisim jasasqan bir top sayasatkerler qanjarmen 30 ret soqqı jasap öltirgen.
3.Atïlla (Edil patşa)
Qolbasşı bolğan däwiri: b.z. 434-453 jj.
Öziniñ ağasın öltirgen soñ, Atïlla Ğun ïmperïyasınıñ patşası bolğan. Osığan oray ol Rïm ïmperïyasınıñ eñ qawipti qarsılasına aynalğan. Qazirgi Germanïya, Resey, Wkraïna terïtorïyaların bağındırıp otırğan. Soğıs waqıtında asqan qanişerlikpen tanılıp otırğan.
4.W Czetyan
Qolbasşı bolğan däwiri: 690 -705 jj.
Qanişer qolbasşılar tizimindegi alğaşqı äyel. Ol 14 jastağı küñnen Qıtay patşayımınıñ lawazımına deyin ösken. Ol öziniñ jolındağı barlıq qarsılastarın ayawsız öltirip otırğan. Keybiri öziniñ otbası müşeleri bolğan degen de derekter bar.
Ol qatıgezdigimen qatar öte aqıldı qolbasşı bolğan deydi tarïxşılar.
5. Şıñğıs xan
Qolbasşı bolğan däwiri: 1206-1227 jj.
Şıñğıs xannıñ 9 jasında onıñ äkesin wlap öltiredi. Bala küninde kedeylik pen aştıqta er jetken onıñ jawgerşilik kezinde qarapayım xalıqtı asqan qatıgezdikpen qırğanı belgili. Öz erkimegen berilmegen qamaldardı jermen-jeksen etip otırğan.
6. Tomas Torkvemada
Qolbasşı bolğan däwiri: 1483-1498 jj. (Ulı ïnkvïzïtor)
Ïspanï korli Ferdïnand pen korolevası Ïzabellanı evreylerdi qwğındawğa usınıs bildiredi. Tarïxşılardıñ payımdawınşa ol 2000-ğa jwıq adamdı örtep jibergen.
Tağı bir erekşe zerttewge süyensek, Tarkvemadanıñ özi de evrey otbasınan bolğan.
7. Vlad III, Valaxïya knyazi Vlad (Drakwla nemese Vlad Cepeş)
Qolbasşı bolğan däwiri: 1448; 1456-1462; 1476 jj.
Öziniñ barlıq qarsılastarın qonaqqa şaqırıp, tügeldey qırıp tastağan. Patşa bolğan waqıtında asa qatañ jolmen Valnxïya knyazdiginde tärtip ornatqısı kelgen.
8. Ïvan Groznıy
Qolbasşı bolğan däwiri: Mäskewdiñ ulı knyazi — 1533-1547 j.; Bükil Rws knyazi — 1547-1584 jj.
Ïvan Groznıy jarı qaytıs bolğannan keyin asqan qatıgez adamğa aynalğan. Onıñ däleli öziniñ eki qabat qızın tayaqqa jığwı, jäne ulın urıp öltirwi.
Nazarlarıñızğa XX ğasırğa deyingi bolğan qanişer qolbasşılar twralı aqparattırdı usınıp otırmız. Aldağı waqıtta XX ğasırdıñ qatıgez basşıları xaqında aqparat jarïyalaytın bolamız.
Ayan Meyraş
Derekköz: qamshy.kz
Kommentarïï


text:
Qırımda 2014 senesi mart ayından itibaren akimiyetniñ areketleri muayyen bir maqsat ile yapıla. Qırımtatarlarğa nisbeten mahsus etilgen bir arekettir. Bugün bunı endi er kes añlağandır. ATR telekanalındaki tintüv, Aqyarda qırımtatarlarnıñ yaqalanuvı ve, niayet, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalanması – işbu adiseler akimiyette oturğanlarnıñ aqiqiy mevamını kösterdi.
Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Şurası binasınıñ yanında kütleviy numayışlarnıñ teşkil etilmesinde qabaatlı tanılğanda, parlament yanında Rusiye tarafdarları, şu cumlden Sergey Aksönovnıñ yolbaşçılığında «Rusiye birligi» firqasınıñ faalleri olğanını hatırlatmaq kerek. Malüm ki, Qırım Yuqarı Şurası ferval 26 künü qanunsız mitingge insanlarnı qırımtatarlar çağırmadılar.
Bunı ögrengen qırımtatarlar mustaqillik ve Qırımnıñ Rusiye yuridik alanına keçmesi aqqında qararlarnıñ ilân etilmesiniñ ögüni almaq içün Qırım Yuqarı Şurası yanına kelmege başladılar. Fevral 26 künü qırımtatarlar öz mevamını qorçalap oldılar. Qırımtatarlar bu ğayeni amelge keçirmege izin bermeycegi añlaşılğanda, fevral 27 künü QMC Yuqarı Şurası ve Nazirler Şurasınıñ silâlı zaptı keçirildi.
Sergey Aksönov fevral 26 künü öz tarafdarlarını yatışıp ketmege çağırğanı şunı tasdiqlay ki, Qırım parlamenti yanında mitingni teşkil etken Ahtem Çiygoz degil edi… QMC Yuqarı Şurası yanında biñlerce insan arasında onıñ bulunuvı – şimdiki taqibi içün bir sebeptir.
Yaqalanuvnıñ aqiqiy sebebi başqa bir meselede saqlıdır ve bunı er kes pek yahşı añlay. Akimiyet qırımtatarlarnı boysundırmağa istey, bunı etmek içün ise Meclis yetekçilerini cemaattan uzaq tutmaq kerektir. Olar – birinci eşelon. Diger itaatsız qırımtatarlarnıñ cedveli endi tizilgendir, ğaliba.
ATR tintüvi aqqında aytacaq olsaq, mında fevral 26-da olğan adiselerniñ video malümatını şu künü yürekleri tutuşqan eki insannıñ ölüminde qabaatlı olğanlarnı belgilemek maqsadı ile «qıdıra ediler». Ne içün ATR, diger kanal ve nice saytlarda degil? Printsip aynıdır – qırımtatar kanalıdır. Maqsat aynıdır – telekanal hadimlerini qorquzmaq ve qırımtatar seyircileri arasında qorqu ve telâşnı saçmaq. Bunı yapıp olamadılar. Aksine, qırımtatarlarğa kim ile iş alıp barılacağı aqqında daa bir işmar etildi...
Amma ne içündir, 2014 senesi mart 3 künü Aqmescitniñ Lenin meydanından «halq imayesi» Reşat Ametovnı belgisiz yönelişke alıp ketkenini köstergen ve taqiqat komitetine teslim etilgen video qabaatsız Reşat Ametovnıñ ölüminde qabaatlı insanlarnıñ yaqalanuvı ve cezalanuvı içün delil olmadı. Çünki qabaatlı şahıslar yaqalansa, cezanı tek olar degil de, o facialı vaqialarnıñ aqiqiy rejissörları da körecek edi, degilmi? O qanunsız halq imayesiniñ «ölüm taqımları» kimniñ tarafından teşkil ve idare etilgeni aqqında şimdi er kes bile...
Yani, mart vaqialarından soñ qırımtatarlarğa başqa bir şeyni beklemege acet yoq edi. Akimiyetniñ ekiyüzlüligi ve yalanı, tabiiy ki, basqığa ketire. İşbu basqı ne derecede açıq ve kergin olsa, qırımtatarlarnıñ narazılığı da o derecede ciddiy olacaqtır. Ve aynı şu basqı ve qorquzuvlar sayesinde qırımtatarlar Vatanında qalıp, yaşamağa ve aqları oğrunda küreşmege devam etecekler.
İlgiz Şakirov, Radio Azatlık mühbiri
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Atalğan smartfonnıñ jarılw qawpi bolğandıqtan Amerïkanıñ tutınwşılardıñ quqığın qorğaw uyımı Samsung Galaxy Note 7 smartfondarın resmï türde keri qaytardı.
Smartfondı satıp alğan tutınwşılar onı jaña telefonğa awıstırıp nemese aqşasın qaytarıp ala aladı.
Galaxy Note 7 smartfonına qatıstı twındağan daw koreyalıq kompanïyağa qımbatqa tüskeli tur. Sarapşılar Samsung 5 mlrd dolların joğaltadı dep boljam aytwda.
Blwmberg agenttiginiñ esebine süyensek, osı dawğa baylanıstı Samsung birneşe kün işinde 22 mlrd dollarğa arzandağan.
Buğan deyin AQŞ pen özge birqatar eldiñ bïligi Galaxy Note 7 smartfondarın uşaqta qoldanwğa tıyım salğan bolatın. Sebebi smartfonnıñ batareyası qızıp ketedi. Birneşe märte jarılğan.
Endi kompanïya älem boynışa 2,5 mln telefonın keri qaytarıp almaq. Tamızdıñ soñında Galaxy Note 7 satılımı toqtatılıp, qosımşa sınaqtar jürgiziletini xabarlanğan bolatın.
Derekköz: VVS
Kommentarïï


text:
Törkiyäneñ iñ zur yabulı sport kompleksı
Bursa qalasında tözelüçe sport kompleksı Törkiyädä iñ zurısı bulaçaq
Törkiyäneñ iñ zur yabulı sport kompleksı Bursanıñ Yıldırım rayonında tözelä. Bu êş Yäş’lär häm sport ministrlığınıñ yärdäme belän Bursa vilayate idaräse citäkçelegendä alıp barıla. Älege sport kompleksı xalıqara yarışlarnı uzdıru öçen dä qullanılaçaq. 34 meñ kvadrat metrlı mäydanda tözelüçe kompleksnı Törkiyädä iñ zurısı bulır dip kötälär.
Sport märkäze xälenä kiläçäk qorılma êçendä 2 meñ 500 tamaşaçığa isäplängän sportzal, yabulı olimpik basseyn, yäş’lär üzäge, şäxsi trenirovka bülmäläre, gimnastika zalı häm tağın bik küp sport töre belän şöğillänü (şöğıl’länü) öçen mömkinleklär bar.
Tözeleşneñ 70 %ı tämamlanğan häm kompleksnıñ bıyıl qullanılışqa tapşırıluı kötelä.


text:
Nomwr ïnstïtwtınıñ sarapşıları Japonïyada keñ tarağan käsipterge qajetti dağdılar men bilimderdi taldawdan ötkizgen. Robototexnïkalardı damw boljamdarı boyınşa bolaşaqtağı jasandı ïntellekti apparattar 601 jumıs türiniñ 235-in mültiksiz orınday alatındığın körsetti. Qazirgi waqıtta munday jumıstarmen şamamen 25 mïllïon adam, yağnï Japonïyanıñ 49 payızı qamtılğan.
Alayda qanşa jerden ïntellektisi joğarı bolsa da rottar jasay almaytın jumıstar jeterlik eken. Olar muğalim, ekskwrsovod, däriger jäne şaştarazşı t.b. adamdarmen qarım-qatınastar ornatatın mamandıqtardı mülde ïgere almaydı-mıs. Jalpı bul zerttew Japonïya xalqınıñ jıldam qartayu problemalarımen tikeley baylanıstı.
Eske sala keteyik, Japonïya xalqı jıldam qartayım kele jatqandıqtan, bolaşaqta elde jumıs küşiniñ jetispewşiligi bayqalwı ğajap emes. Mamandardıñ boljamınşa, qazirgi demografïyalıq axwal saqtalğan jağdaylarda, 2040 jılğa qaray eldiñ 65 jastan asqan turğındar sanı jalpı xalıqtıñ 36 payızın qurawı mümkin.
Kommentarïï


text:
Rusiyeli «YuVT Aero» uçaq kompaniyası Aqmescitten qomşu Rusiyeniñ yedi şeerine qatnaycaq yañı uçaq seferler aça. Bu aqta Aqmescit avalimanı matbuat hızmeti bildirmekte.
«Bugulma, Nijnevartovsk, Belgorod, Voronej, Perm, Ufa ve Qazan şeerlerine yapılğan seferler sentâbr ayınıñ soñuna qadar devam etecek.
İyün ayınıñ başında «Aqmescit» avalimanınıñ binasında Qırımdaki meşur yönelişlerge qatnağan avtobus biletleri satqan kassa açıldı.
Rusiye Qırımnı zapt etken soñ, Ukraina bir devlet olaraq, onıñ semasını ve vatandaşlarğa hızmet bergen bütün Qırım avalimanlarını qapattı. Keççe Qara deñiz üzerinden vatandaşlarnıñ uçması içün hızmet etken bazı uçaq yolaqları ğayrıdan açıldı. Rusiyeli uçaq kompaniyaları, yasaqqa baqmadan, halqara normalarnı bozaraq, işğal etilgen Qırımğa uçaq seferleri yapmağa devam ete.


text:
Sondıqtan sizderge eñ köp talarğan paydalı aqparattarmen böliswdi jön kördik. Nätïje bolw üşin barınşa tırıswıñız kerek, bäri öz qolıñızda ekendigin esten şığarmañız.
1. Eger Siz tutınatın kalorïya mölşerin azaytwğa köñil bölseñiz, birneşe kïlogramnan arılw eş qïınğa soqpaydı. Kalorïyanı sanaw – bul dïetologtar älemindegi uğım. Sondıqtan bul keyde artıq mäselege alıp äkelip soğwı da mümkin. Siz bastısı minsiz dene bitimine alıp keletin kilt ol kalorïyalardıñ sanı emes, siz tutınatın önimniñ quramındağı paydalı mïneraldar ekendigin uğınwğa tïissiz. Kalorïyanı eseptep waqıt ötkizgenşe özinizdiñ tağamdarıñızdıñ arasınan zïyandı tağamdardı, fast fwdtı da alıp tastañız. Köbinese tabïğï tağamdar men jemis jïdek, kökenisterdi qoldanwğa köşiñiz.
2. Maylı tamaq jeseñiz, artıq salmaq tez jïnaladı. Sizdiñ teriñiz qışıp, qurğaqtanıp, şaşıñız tüsip, este saqtaw qabiletiñiz naşarlağan kezder boldı ma? Munıñ barlığı sizdiñ tağamdarıñızdıñ quramında maydıñ jetispeytindiginiñ ayğağı. Adamnıñ organïzmi maylı mmïneraldarğa muqtaj, eger jetispegen jağdayda ïmmwnïtet tüsip ketedi. Sondıqtan tabïğï mayğa tolı önimderdi jïi qoldanıñız, äsirese Omega 3, dïeta üşin taptırmas önim bolıp tabıladı. Balıq mayı, kokos mayı sındı paydalı maylardı tütınıp jürgendigiñizge köz jetkizgeysiz.
3. Sarımaydan göri margarïn mayı artıq. Margarïnniñ quramı asa qattı maylı emes, sondıqtan onı sarımayğa qarağanda paydalı dep esepteydi. Alayda ol qoldan jasalğan önim, tabïğï tağam emes, ökinişke oray. Quramı xïmïyalıq zattarğa tolı bolğandıqtan adamzattıñ densawlığına zïyanı da bar. Sondıqtan onıñ ornına zäytün nemese kokos mayın qoldanwğa keñes beremiz.
4. Dïetalıq swsındar - muzdı swsındarğa paydalı balama. Sondıqtan adamnıñ densawlığına zïyandı esepteledi. Bul toksïnder mïdıñ jumıs istewine kedergi jasap, salmaqtıñ da artwına äser etedi.
5. Maylığı tömen nemese müldem maysız tağamdar taptırmas önim! Marketolog mamandarı maysız nemese maylığı az tağamdardıñ sizdiñ densawlığına paydalı äri artıq salmaqtan arılwğa ıqpal etetindigine sendirgileri keledi. Alayda tamaqtanw qorınan maydı alıp tastasaq dämsäz bolıp qalwı mümkin. Sol sebepti onıñ ornına qant nemese boyağıştar qosıp jatadı. Sondıqtan satıp alınğan taağamdardan bas tartıp, tabïğï önim qoldanwğa şaqıramız!
http://zhenskoeschastie.com
Kommentarïï


text:
«Ükümetniñ» matbuat hızmeti S. Aksönovnıñ bu fikirini bildirdi: «Qırım imayesi tertip nizamnı temin ete ve ileride de bu yöñelişte çalışacaq. Onıñ faydası pek büyük, post turğan yerde bulunıp, tehnikanı teşkermege yardım eteler. Qırım imayesi qanun bozuluvlarnıñ 50 fayızını toqtata bildi. Kimdir begense de, begenmese de, amma, bu teşkilât çalışacaq».
İyül ayında Rusiye devlet dumasında «Rusiye Federatsiyasında tertip nizamını cemaat vekilleri de temin ete bilecekleri aqqında» qanun işke tüşürilecek ve yerli akimiyetke er kesni idare etmege aq berecek. Qırımda bu işni «şan-şüret» qazanğan imaye vekiilerine işandıracaqlar.