text:
Soñki yarım yıl devamında Ukrainada yüz bergen vaqialar sebebinden içtimaiy ağlardaki qorqu, telâş tolu keyflerniñ tarqatuvını köz etmege ögretti. Olarnıñ ekseriyeti «Satalar!» şiarı altında belli. (Maydan, Qırım, şarq, arbiylerni ve ilâhre…)
Qırım sakini olğanım içün meni daa çoq yarımada raatsızlay. Soñki vaqıtları «Qırım bizge nege kerek, özü qarar aldı» kibi fikirler «Tatar olğan Qırım nege kerek?» tüşüncilerge deñişkeni körünip tura. Yani, olardan «ne fayda bar?», deyler. Ya da ğalebeni duydılarmı, ya da Ukraina Nazirler kabineti yanındaki Qırım işleri boyunca nazirliginde vazifelerni bölüşip olamaylarmı?
Siyasetçi-deputat Lâşko (fevral ayında Qırımğa kelip, avalimanından tış ayaq basmağa cesaret etalmağan son) ve siyasetşınas-ekspert Soskin qırımtatar batalyonlarnıñ peyda etilüvini arz eteler.
Olarnı facebook qullanıcıları da destekleyler, aynı zamanda arbiy areketlerde iştirak etken Semön Semönçenko kibi adamlar bu kibi olmaycaq fikirlerni seslendirmeyler.
Bazıları, matbuat vastalarında daa çoq qırımtatarlarğa diqqat ayırılğanını begenmey. Bağışlarsıñız, amma, biz qırımtatarlar, yarımdada 15%-nı teşkil etip havflı bir vaziyetke oğradıq. Em de, başqaları özlerini çoq kösterip oturmaylar, Liza Bogutskayağa oşağan soyları çoq degil de.
Bundan da ğayrı, tamır halqnıñ mevamını közge alaraq Ukraina Qırımnı silâsız qaytara bilecek. Bir qaç ay devamında, milletke baqmadan, er kesniñ ümüti Mustafa Cemilevge bağlı edi, o da, Moskvanıñ vadelerine işanmay, bütün dünyanı kezdi, halqara cemaatçılıqnıñ diqqatını işğalge celp etmege istedi.
Kimdir Qurultayda Ukraina gimni yañğıramağanını hatırladı, amma, asılında Aqmescitniñ merkezindeki Meclis binası üzerinde ukrain bayrağı asılı turğan yekâne binadır.
Em de alınğan rus pasportlarınen öpkeleyler. Bilesizmi, dava başlağanda, Ukrainanıñ vaqtınca akimiyeti Mecliske aytqan edi: «Yardım etip olamamız, em de mahküm etmemiz – nasıl yaşap olsañız, yaşañız». Bu sebepten, «İşğal etilgen territoriya aqqında» qanunı da mecburen alınğan vesiqalarğa emiyet berilmey.
Soñki vaqialar, kimi içün bütün Ukraina - tuvğan ev olğanı, kimi içün tek Qırım kerek olğanını kösterdi. Ukrainli rus vatandaşlığından vazgeçip, devletniñ er angi köşesine barıp olsa, qırımtatarı bunı yapamaz.
1783 senesi Qırım işğal olunğan soñ, yüz bergen icret dalğası aqibetinde halqnıñ sayısını qat-qat eksiltti ve 1944 senesiniñ sürgünligini qolaylaştırdı.
Onıñ içün de, pasport olaraq adlandırılğan kâğıtnı alıp ta, birden Rusiye vatandaşı olmaylar. Bazıları asılında, ne rus vatandaşlığından vazgeçtiler, ne de pasport aldılar.
Kelmeşeklernen bir yerde yaşamağa istemegenlerge cevabım - olarnen degil, tuvğan topraqta yaşaymız. Er şeyni körip, alışqanmız, 80-nci senelerniñ soñunda olar bizni menfiy şekilde qarşılağan ediler.
Onıñ içün, tecribemiz bar, em de soylarımız çoq, olarnen bağ tutıp, «rus dünyasından» çette turarmız.
Söz kelimi, qaçaqlar – fevqulade vaziyeti sebebinden daimiy yaşağan yerlerni terk etken adamlardır. Cenkke batqan Ukrainanıñ şarqına baqqanda, mından çoq adam ketmedi. Çoqusıları şeylerni toplap ketti. Onıñ içün, Qırımdan ketkenlerge «qaçaq» demege tilim aylanmay.
Maydan ğalebe qazanğan soñ, «Tatarlarğa Qırım parlamentinde kvotalar nege ve ne içün mıtlaqa qırımtatarlar aytmaq kerek» kibi laflar yevromaydan forumlarından birinde tarqalıp başladı.
Soñra, «tatarlar ayaqqa turıñız, cesaretiñiz yetalmaymı?» kibi laflarğa deñişti. Bunı er kesten çoq aytıp yürgenler, ukrain ordusı kibi atışsız, Qırımnı birinci nevbette terk etti. Atta, «Facebook»ta körünmediler.
Biz, Qırımda qalğan çeşit milletlerge ait Ukraina vatandaşları biri-birimizni desteklemege tırışamız.
Belki de, biz bugünki künniñ vaziyetini daa eyi añlaymız. Menim içün, birinci kere Aqmescitniñ merkezinde ötkerilmesi yasaqlanğan matem mitingine demir yol vokzalından cayav şeerniñ başqa çeti – Akmeçetke ketken ukrainliler - vatanperverlerdir. Soñra olarnı Borçoqraq qasabasında, iyün 26 künü rast ketirgen edim.
Kelgenler, ukrain bayrağı ya da gimni içün toplanmadılar. Şu daqiqaları meslekdeşler ile bir arada olmaq müim edi.
Belki de, Ukrainanıñ serbest ruhı, kimgedir daa çoq «vatanperverligini» numayış etmege yardım ete. Amma, devletniñ birligine o isse qoşmaz, ğaliba!.
Elzara Beşuyli, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


c: text/html

text:
Qazir şekara aşıq, adamdar qatınaydı, bïznes pen sawda jürip jatır. Jäne siz şekaradan asqan kezde nemese tipti şekarağa jetpey jatıp tarïfter özgeredi. Biz munı durıs dep sanamaymız. Biz adamdarğa jaqsı jağdaylar usınwımız qajet», — dep mälimdedi N.Aldabergenov. Onıñ aytwınşa, rowmïngtiñ 10%-ğa qısqarwı qızmetter köleminiñ osınday kölemde artwına äkelip soqtıradı. Buğan qosa, qazaqstandıq abonentter 2,2 mlrd teñge ünemdey aladı.
«Jalpı EAEO-nı alsaq, 5,5 mlrd teñge ünemdeledi. Baylanıs operatorlarınıñ tabısı şamamen 79 mlrd teñgege artadı, Qazaqstannıñ ülesi 23 mlrd teñge bolmaq. Bul tïimdi. Osı bağıtta biz alğa jıljwımız tïis», — dedi EEK müşesi. Sonımen qatar N.Aldabergenov uyalı baylanıs operatorları rowmïngten bir waqıtta bas tarta almaytının, biraq olar rowmïng tarïfterin tömendetw qajet ekenin tüsinetindigin ayttı. «Kelissözder jürigizilwde, biraq awqımdı keñesw äli bolğan joq. Tüsinistik bar, ïä, biraq birden bolmaydı. Lïcenzïya berw jäne zañnamanı özgertw mäseleleri bar. Bul şamamen 3-4 jıl waqıt aladı», — dep tüsindirdi N.Aldabergenov.
Derekközi: turkystan.kz
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eldegi qawipsizdik deñgeyi barınşa küşeytilgen. Mektep-wnïversïtetter men metrolar jumısın toqtattı. Belgïya äskeri men tärtip saqşıları küş biriktirip, Bryusseldiñ birneşe awdandarında arnayı operacïya jürgizdi. Qala köşeleriniñ köbi jabılıp, turğındarğa üyden şıqpawğa keñes berilgen.
Belgïyalıq «Le Soyr» agenttiginiñ xabarlawınşa, Parïjdegi lañkestikke tikeley qatısı bar degen küdikti Salax Abdeslam Lej awdanında közge tüskenimen, polïcïya wısınan sıtılıp, Germanïyağa qaray BMV avtoköligimen qaşıp ketken. Tağı bir lañkes operacïya kezinde polïcïya jasağına şabwıl jasap, köligimen qorşawdı buzıp ötipti. Alayda köp uzamay ol Bryusselde qolğa tüsti.
Kommentarïï


text:
Yanvar 26-da Moskvada Federal havfsızlıq hızmetiniñ binası yanında Nadejda Savçenkoğa qoltutmaq içün keçirilgen aktsiyada iştirak etken adamlarnı 10 künden 45 künge qadar apiske aldılar. Bunı UNİAN bildire.
«Aktsiyanıñ dört iştirakçisini mahkemeden soñ mahsus penitentsiar müessisege alıp kettiler. Oleg Yelançik 15 künge apiske alındı, bundan evel iç bir memuriy mesüliyetke çekilmegen Yuliya Javoronkova 15 künge apiske alındı, Vera Lavreşina – 10 künge qadar. 19 yaşında student Aleksandr Şelkovenkov «rekord» 45 künlik apis cezasını aldı», – dep tarif ettiler aktsiyanıñ teşkilâtçıları.
Aktsiya iştirakçilerini Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 19.3 maddesi boyunca – politsiya hadimlerini boysunmaması ve 20.2 maddesiniñ 8-inci qısmı boyunca – nizam bozulması ya da toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket ötkerilmesi – apiske aldılar.
Yanvar 26-da Ukrainada ve dünyanıñ farqlı memleketlerinde Moskva SİZOsında açlıq tutqan Nadejda Savçenkoğa qoltutuv mitingleri olıp keçti.


text:
Alğaş ret aqşa bizdiñ eramızğa deyin birneşe ğasır burın payda boldı. Solw waqıtta-aq aqşalay qarjını belgili bir ösimmen beretin kredïtorlar payda boldı. Keyinirek tuñğış bank aşıldı. Bank öz tutınwşılarına nesïe berip qana qoymay jïnaqtaw depozïtin aşwdı usındı. Bank salasınıñ damw tarïxında nesïe twralı ne bir qızıqtı oqïğalar orın alıp, bankter twralı qızıqtı derekter payda boldı.
Nesïe berw degen uğım bankten burın payda boldı. Alğaşqı bankter 16 ğasırda payda boldı. Älemdegi tuñğış bank 1580 jılı resmï türde Venecïyada aşıldı. Odan keyin 1608 jılı Nïderlandta aşılsa, 1694 jılı tuñğış bank uyımı Ulıbrïtanïyada öz jumısın bastadı.
Alğaş nesïe berw jönindegi maquldaw qujatın arxeologtar ejelgi Egïpet pen Vavïlon jerinen taptı. Qazba jumıstarı VIII ğasırda-aq aqşanı nesïege ösimmen beretin qarjıgerler bolğanın rastap bergen. Sonday-aq arxelogtar hudu dep atalğan zamanwï qundı qağazdıñ analogın tapqan eken.
Nesïe twralı qızıq endi bastaladı. Vavïlon patşası Xammwrapïdiñ zañı eñ ädil jäne dana zañ dep esepteldi. Onıñ jarlığı boyınşa nesïe alğan tutınwşı qarızın waqıtında qaytara almasa ötemi retinde öz balaların quldıqqa bergen eken.
Şveycarïya tarïxında da bank twralı birqatar qızıqtı derekter kezdestirwge boladı. Bügingi tañda bul elde jalpı şotı 52 trïllïon dollardı quraytın 450-den astam kommercïyalıq bank sätti jumıs jasap otırğanına qaramastan, tuñğış şvedtik bank tek 19 ğasırda aşılıptı. Osınday qısqa merzimde atalmış eldiñ qarjı salasındağı jetistigi öte jaqsı damığındığı aytpasa da tüsinikti.
Älemdegi eñ körikti elderdiñ biri sanalatın Şveycarïyanıñ nesïe tarïxında qızıqtı derekter köp. Mäselen, birneşe jıl burın bankterdiñ birinde bolğan revïzïyada kenetten Vladïmïr Ïlïç Lenïnniñ atında şot bar ekeni anıqtalğan. Şotta 13 jarım frank jatqan.
Aleksandr III esimdi Rïm Papasınıñ jarlığı kütpegen jañalıq boldı. 1179 jılı ol barlıq bankïrlerdi cerkovten alastattı. Dinï ökildiñ şeşimi boyınşa bankïrlerge ğïbadat etwge tïım salındı. Olardı tipti xrïstïandıq jolmen jerlewge ruqsat etilmedi. Eñ qızığı äli künge deyin osı zañ öz küşinde.
Sizderge «ïpoteka» degen söz tanıs pa? Ejelgi Grecïya elinde ömir sürgen nesïe berwşi özine qarızdar adamdardıñ üyiniñ awmağına hypotheke (ïpoteka) dep jazılğan taqtayşa ornatqan eken. Bul taqtayşa nesïeni durıs qaytarmağan jağday da jer nesïe berwşige ötetinin añğartsa kerek.
Älemdegi barlıq bank uyımdarında erekşe qupïya tizim boladı. Köp jağdayda osı tizimge äskerï mamandar, swdyalar, jekemenşik käsipkerler, jwrnalïster men zañgerler kiredi.
Rïm ïmperïyasınıñ tarïxında nesïe twralı kelesidey qızıqtı derekter kezdesedi. Ejelgi Rïmde eger qarızger nesïesin qaytara almasa qarızgerlerdi otırğızatın orğa qamağan. Bir aydıñ köleminde oğan nesïesin jabwğa eşkim kömektespese onda onı zañ şeñberinde birjola quldıq qızmetke alıp ketetin bolğan.
Ulıbrïtanïyanıñ Sırtqı ister jönindegi mïnïstrligi şvedtik bankterde ultşıldardıñ 4 mïllïard dollar kölemindegi baylığı jatqanın birneşe ret resmï türde jarïyalağan edi. Alayda sol waqıttan beri sol qarjı banktiñ enşisinde qalıp otır.
el.kz
Kommentarïï


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımda avgust 14 künü Devlet Duma deputatları ile körüşüvde çıqışta bulunıp, Qırımda Rusiye arbiy bölüginiñ teşkil etilmesi ve inkişafı aqqında leyhanı imzalağanı aqqında bildirdi.
«Mudafaa Nazirligi tarafından Qırımda arbiy bölüginiñ teşkil etilmesi ve inkişafı boyunca ayırı leyha işlep çıqarıldı. Men onı tasdiqladım», – dedi Putin.
Onıñ sözlerine köre, qırım bölüginiñ pekitilmesi Rusiyeniñ Silâlı quvetleriniñ planlarına kire eken.
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar. Ukraina içki işler nazirliginde ise Putinge qarşı cinaiy işniñ çıqarılmasını tüşüneler.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.


text:
ATR qırımtatar telekanalı sentâbr 1 künü on yıllıq yubileyini qayd ete, bu künni hadimler Kiyevde qarşılaylar.
Bunı Qırım.Aqiqatqa telekanal baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, «memleket ve halq içün bu ağır vaqıtta keyf çatmağa yersizdir. Bugün Kiyevde on yıllıq yubileyni qarşılasaq, demek – ATR telekanalınıñ ağzını kimse qapatıp olamadı. Qırımtatarlarnıñ öz şimdiki vaziyetine boyun egeceklerine ümüt bile olmamaq kerek», – dey Ayder Mujdabayev.
O şunı da qayd etti ki, telekanal hayırlavlarnı Qırımdan da qabul ete, anda telekanalnı, Mujdabayev degeni kibi, «dünyada eñ sadıq seyirciler» baqa.
ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-den Qırımda işini toqtatmağa mecbur edi. 2015 senesi iyün 17-den kanal Kiyevde işlemege başladı.
Qırımda salı künü, sentâbr 1-de, «Millet» cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası işke başladı.


text:
Herson vilâyeti Geniçesk rayonında XX yüzyıl başında qırımtatarlarnıñ milliy ve maneviy lideri olğan Noman Çelebicihannıñ hatırasına bağışlanğan tedbir keçirmege azırlanalar. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyeti reisiniñ muavini Gulnara Bekirova ikâye etip berdi.
Qırımtatar erbabınıñ facialı ölümine 100 yıl toluvı munasebetinen mektep talebeleri, yerli idare temsilcileri, cemaat teşkilâtlarını celp eterek, fevralniñ 22-nde Arabat belinde yerleşken Sçastlivtesevo köyünde, fevralniñ 23-nde Novoalekseyevkada hatıra aqşamları, fevralniñ 20-23 arasında rayonnıñ umumtasil ve medeniy muessiselerinde edebiy oquvlar, «tögerek masalarnıñ» bu mevzupa bağışlanğan toplaşuvları, vatanperverlik dersleri, fevral ayı zarfında ise, ayrıca sergi ve ekspozitsiyalar ötkerilecek.
Onıñ sözlerine köre bundan da ğayrı, «Öz halqınıñ meşur evlâdı» leyhası tanıtıluvınıñ ötkerilmesi ve tedbirlerniñ resmiy web-saifesi teşkil etilmesi planlaştırıla.
Tedbir yerli memuriyet tarafından keçirilmesi planlaştırılaraq, qırımtatar meclislerinen uyğunlaştırılğandır.
Geniçesk rayonı Ukrainanıñ qıta qısmında toplu olaraq qırımtatarlarınıñ eñ çoq yaşağan yekâne region sayıla. Region Rusiye ilhaq etken Qırımnen sıñırdaş.
Noman Çelebicihan (1885-1918) – qırımtatar yazıcısı, qırımtatarlarnıñ milliy gimniniñ muellifi, 1917-1918 seneleri qurulğan qırımtatar halqı birinci Qurultaynıñ esasçısı olğan diniy, cemaat ve siyasiy erbabıdır.
1918 senesi fevralniñ 23-nde Noman Çelebicihan Qırımda rusiyeli bolşevikleri tarafından öldürilip, cesedi deñizge atılğan edi.


text:
İyülniñ 26-nda ilk malümatqa köre, Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonı Qışlav köyüniñ bir qaç evinde tintüvlet ötkerile. Bu aqta «Qırım birdemligi» teşkillâtınıñ Facebook saifesinde haber etile.
«İlk malümatqa köre, Qarasuvbazar rayonı Qışlav köyüniñ iç olmağanda üç qırımtatarnıñ evinde tintüvlet ötkerile», – denilmekte haberde.
Aynı zamanda qırımtatar faali Zair Smedlâyev Qışlav köyündeki tüntüv Umer Abduveliyevniñ evinde ötkerile dep qayd ete.
Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerniñ inceliklerini ögrenmege areket ete. Al-azırda yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti iç bir malümar bermedi.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirip başladı.


text:
Aqmescitte bala bağçasında qırımtatar gruppasını açtılar, mında rus tilinde laf etken balalar da terbiye alacaqtır. Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Aqmescitniñ «Jemçujinka» («İnciçik») №7 bala bağçasında qırımtatar gruppasınıñ açıluvına bağışlanğan tantanalı tedbir keçirildi… Qırımtatar gruppası 25 baladan ibaret, olardan üçü – slav ailelerinden rus tilli baladır. Balalarnıñ ana-babaları qırımtatar medeniyeti ile meraqlana ve balalarnıñ qırımtatar gruppasına qatnavına istegini bildirdiler», – denile beyanatta.
Qayd etilgeni kibi, gruppanıñ açılmasına ocalar, balalarnıñ ana-babaları büyük isse qoştılar.
Mecliste işbu gruppanıñ açıluvı «tolerantlı cemiyetniñ teşkil olunuvına adım» olacağına ümüt besleyler.
Evel Qırımtatar Milliy Meclisinde yerli memuriyetlerniñ milliy sınıflarnı açmaq ve qırımtatar tiliniñ ögrenilmesini teşkil etmege istegi olmağanına ana-babalardan kelgen şikâyetlerniñ sayısı büyük olğanını qayd ete ediler.


text:
Ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluh açlıqnı toqtatmay, sağlığı ise ağır alda qalmaqta. Bunıñ aqqında qırımtatar Milliy Meclisniñ reis muavini Ahtem Çiygöz Qırım.Aqiqatqa haber etti.
“Onıñ alı yahşıca olmadı. O evelkisi kibi ağır”, - dey Çiygöz.
Daa evel, Ahtem Çiygöz Volodımır Baluh bütün dünyadan sıq-sıq qoltutuv ve alğışlav mektüplerini alğanını Qırım.Aqiqatqa habet etti.
Kremlniñ nezareti altında olğan Aqşeyh (Razdolnoye) rayon mahkemesi ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnı 5 yılğa umumiy rejimli koloniyağa ve 10 biñ ruble (qararnen 4 biñ hrivna) cöremege mahküm etti.
Baluh soñ sözünde cinayet işiniñ siyasiy sebebi olğanını qayd etti.
Baluh 2018 senesi martnıñ 19-ına başlağan açlıqnı devam etmekte.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ imayesi ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler


text:
Qırımda FSB hadimleri aman-aman 10 saat devam etken tintüvden soñ evel BlackSeaNews Qırım neşiriniñ baş muarriri olğan Tatyanı Guçakovanı sorğuğa alıp ketti. Bunı BlackSeaNews baş muarriri Andrey Klimenko öz Facebook saifesinde bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, FSB hadimleri Tatyana Guçakovağa cumaaqşamı, aprel 9-da, saba saat 7.45 keldiler. Tintüvden soñ onı belgisiz yönelişke adıp kettiler.
Evde olğan bütün bilgtsayarlar tutıp alındı. Bundan soñ Tanânı alıp kettiler.
«Tintüv aman-aman 10 saat devam etti. Evde olğan bütün bilgtsayarlar tutıp alındı. Bundan soñ Tanânı alıp kettiler. Saat 17:00-den soñ. Bu yıl devamında Kiyevge köçken muarririyette çalışmağanına baqmadan, Ukraina jurnalistleriniñ milliy birliginiñ azası ola, yani, bizim zenaatdaşımızdır», – dedi Klimenko, ve Guçakova endi bir yıldır BlackSeaNews ile çalışmağanını qayd etti.
«Maydan inostrannıh del» fondunıñ başı Bogdan Yaremenko aytqanı kibi, Guçakovanıñ yaqalanuvı – «Qırım Rusiyeniñ işğalci akimiyetiniñ farqlı tüşüngenlerge qarşı alçaq ve qanunsız küreşiniñ daa bir misalidir».
Federal havfsızlıq hızmeti bugün reine aldı
«FSB bugun reine aldı. Bu teraktnıñ maqsadı – meni ve Andreyni (Klimenko – muar.) «Maydan inostrannıh del» ve BlackSeaNews faaliyetimizde qorquzmaqtır. Biz bu malümatnı tarqatamız ve ne işimizni, ne Tatayana Guçakovanıñ azat etilmesi içün küreşimizni iç bir zaman toqtatmamız», – dedi o.
Tatyana Guçakova Qırımda 2010-2014 seneleri çalıkşan «Qırım siyasiy dialogı» halqara teşebbüsiniñ azası edi. Yarımada işğalinden soñ teşkilâtnıñ faaliyeti toqtaldı.
«BlackSeaNews» internet resursı endi bir yıldır Kiyevden çalışa. Baş muarriri Andrey Klimenko aytqanı kibi, taqipke oğrağan sayt jurnalistleri Qırımnı terk etmege mecbur edi. Qalğanlarnı qasevet etip, olar aqqında matbuat vastalarında bir şey aytmamağa areket ete eken. «Menimkilerni anda öyle de qıdıralar, öz izaatlarım ile bu işke sebep doğuracağımdan qorqa edim. Duşmanlarğa artqaç manaçıq bermege istemeyim. Tış mühbirlerimiz çoq, olarnı tüşünem. Bütün bu alçaq erifler meni oquğanını billem. Olar lâqayt degiller. Qıdıruv faaliyetleriniñ arttırılmasına sebep bermege istemeyim», – dey edi o Qırım.Aqiqatqa.


text:
Yoldaş MOLOTOV,
«Uyğur avazi»
Şärqiy Qazaqstan vilayiti Tarbağatay nahiyäsidiki «Eleke sazı» qorğanlirida ataqliq arheolog Zeynolla Samaşevniŋ rähbärligidä qeziş işlirini jürgüzüvatqan ekspeditsiya Qazaqstan tarhiniŋ yeŋi sähipisini açti — yeŋi «Altun adäm» tepildi.«Eleke sazı» ätrapida tepilğan bu yeŋiliq alimlarni häyran qaldurmaqta. Buniŋ ilgiri heçqaçan adäm qoli tägmigän, miladimizdin ilgärki 8-7 äsirgä täälluq qedimiy saq qorğini ekänligi eniqlandi. Antropologlarniŋ eytişiçä, qorğanda 17-18 yaşliq jigit däpin qilinğan. Uniŋ boyiniŋ egizligi tähminän 165-170 santimetr. Qäbirdä tepilğan barliq närsilär yahşi saqlinip qalğan. Şuŋlaşqa uniŋ toluq äksini kältürüş imkaniyiti bar. Kiyimi baştin ayaqqiçä altun monçaqlar bilän tikilgän. Boynida bolsa altun grivna esiqliq bolğan. Bu uniŋ aliy täbäqigä täälluq ekänligini kšrsitidu. Jigitniŋ yenida altun ğilapta oqdan vä hänҗär turğan.
Vilayät hakimi Danial Ahmetovniŋ eytişiçä, bu Qazaqstan tarihi üçün çoŋ vaqiä.
– Biz miladimizdin ilgärki 8 äsirlärdä metallni qayta işläşniŋ äҗayip tehnologiyaliri bolğanliğini kšrüvatimiz. Demäk, metallurgiya vä zärgarliq yahşi täräqqiy ätkän. Mana moşundaq yeŋiliqlar şu zamanniŋ täräqqiyatiniŋ juquri däriҗisini kšrsitidu, bizniŋ mädäniyitimiz toğriliq çüşänçilärni käŋäytidu. Kšçmänlärniŋ hayat tärizi, qolhünärvänçilikniŋ yahşi däriҗisi insanniŋ täbiät bilän uyğunlaşqanliğini, uniŋ şu zamanniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy muhitiğa yahşi maslaşqanliğini namayiş qilidu. hazir biz Şärqiy Qazaqstan vilayitidä tarihiy-arheologiyalik mirasgahniŋ layihäsini täyyarlavatimiz. Bu mirasgahta arheologiya sahasida ilmiy-tätqiqat işlirini täräqqiy ätküzüş programmisini ämälgä aşuruş dairisidä tepilğan artefaktlar qoyilidu — dedi vilayät hakimi.
Alim Zeynolla Samaşevniŋ pikriçä bolsa, «Altun adämni» tätqiqat qiliş boyiçä keläçäktä çoŋ işlar turidu.
Baş süyigi boyiçä jigitniŋ tarihiy üzini äsligä kältürimiz. Süyäklär qalduqliridin DNK alimiz. Bu ähbaratlar tarihiy mälumatlarni tätqiq qiliş üçün haҗät. Ular qandaq şaraitta šmür sürgänligi, mäişiy ähvali, mädäniyiti häqqidä mälumatlarni eniqlaymiz,– dedi alim.
Moskvadin mähsus täklip qilinğan antropolog Egor Kitovniŋ tähminiçä, jigitniŋ murdisi mumiyaläştürülgän boluşi ehtimal.
Tepilğan murda vä qorğanniŋ yoğanliği däpin qilinğan adämniŋ juqarqi täbäqigä täälluq ekänligini kšrsitidu. Bu kişi bilän hoşlişiş üçün adämlär jiraq җaylardin keliş keräk bolğan. Şuŋlaşqa uni uzaq saqlaşqa tirişqan, – däydu antropolog.
Täkitläş lazimki, bu tätqiqatlar arheologiya sahasida üçjilliq kompleksliq ilmiy-tätqiqatlar programmisi dairisidä ämälgä aşurulmaqta. Üç jil davamida ilmiy işlarğa 430 million täŋgä bšlündi. hazir tätqiqat işliri ayaqlaşmaqta. Uniŋ yäkünliri bolsa, biyil 7-sentyabr'da Öskämän şähiridä štidiğan «Altay – türk duniyasiniŋ altun bšşügi» namliq ilmiy-ämäliy konferentsiyadä tävsiyä qilinidu.


text:
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde bildireler ki, eñ azdan yedi kişi işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda rusiyeli mahsus hızmetlerniñ areketleri sebebinden beklep turğanları içün zararlandı.
«İşğalcilerniñ areketleri sebebinden yarımadadan çıqqan adamlarnıñ çoqusı bir künden ziyade memuriy sıñırdan keçip olamağan. Olarnıñ çoqusı yaramay alğa tüşe edi ve olarnıñ sağlığı yaramaylaşqanı qayd etilgen. Olarnıñ er birine nezaret noqtalarına kelgenleri vaqıtta ukrain sıñırcıları kerekli tıbbiy yardım köstergen edi. Bu kibi vaziyet eñ azdan edi kere yüz berdi. Çoqusı esli-başlı adamlar yaramaylaşqan, bazıları esini coyğan», – dep bildire avgust 10-da müessiseniñ matbuat hızmeti.
Avgust 10-ğa keçer gecesi, saba saat 4:30-da rusiyeli taraf Ermeni Bazar yanındaki «Kalançak» keçirüv noqtasını bloktan azat etti, bu noqta avgust 7-den başlap çalışmadı.
Böyle etip, işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda bütün üç keçirüv noqtası çalışa.
Qırım yarımadası ile memuriy sıñırda kritik vaziyet avgust 7-de saba başlandı, o vaqıttan berli rusiyeli taraf üç keçirüv noqtasında bir qaç sefer keçirüv rejimini deñiştire edi, de olarnı blok etip, de açıp. Evel olğanı kibi, rusiyeli taraf bunıñ sebebini añlatmay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Ğarp icracılardan iç kimse o qadar seyircini toplamadı. Kontsert üç buçuq saat devam etti, taqımnıñ 35 yırı yanğıradı», – deyler matbuat hızmetinde.
«Okean Elzı» taqımnıñ yırcısı Svâtoslav Vakarçuk 1994 senesi yazda Lvov şeerinde birinci erkânnıñ çalğıcıları ile repetitsiyalarnı keçirmege başladı. Olarnıñ arasında Pavlo Gudimov (gitara), Yuriy Hustoçka (bas-gitara) ve Denis Glinin (uruv aletleri) edi.
«Okean Elzı» taqımınıñ birinci çıqışı 1995 senesi yanvar 12 künü edi. O vaqıt kontsertte yedi biñ insan bulundı.


text:
İlânlar
Komiksler, super qaramanlar, memleket qoruyıcıları: cenk şaraitinde halq sanatı aqqında
18 Qara qış ayı, 15:19
Qırımtatarlardan “Muabbetlik örnekleri”
12 Qara qış ayı, 16:42
İşğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları aqqlarınıñ qoruvı: uquq qorçalayıcılarnıñ esabatı
11 Qara qış ayı, 15:43
Dekabr 22 künü “2016 sene içün HSN faaliyetiniñ esabatı” Ukraina haber siyaseti Nazirligi vekilleriniñ press-konferentsiyası keçecek
22 Qış ayı, 10:00
Halq ögünde keçirilecek diplomatiya – Qırımda insan aqqlarınıñ qoruvı içün esas alet kibi
14 Qış ayı, 11:52
UA/TV tış yayınlav kanalınıñ qırımtatar muarririyeti işini başlay
13 Qış ayı, 09:34
Andriy Saharov: kelecekke baqtırılğan baqış
9 Qış ayı, 09:00
“Ğirki jnıva” filminiñ temsil tedbiri
22 Boş ay, 14:28
“Qırım işğalden soñ. Devlet siyaseti, çağıruvlar, qararlar ve areketler. Beyaz kitap” araştırmasınıñ temsil tedbiri
18 Boş ay, 14:02


text:
Bunı şeer akimiyeti toplaşuvında şeer başı muavini Sergiy Çerevko bildirdi. Onıñ sözlerine köre, Popoviçniñ Hersonda 100-den ziyaden hızmetçisi olacaq, dep bildire Herson onlayn.
«Bugün onıñ gübernatorğa olğan tilegi seslendirildi. Anda hızmetçilerniñ olduqça keñ ştabı teşkil etilecek. Tahminen 140 insan… Muavinleri, idare, bölükleri olğan gübernator kibi olacaq»,– dedi Çerevko.
Şeer başı muavini hızmetçilerniñ meselesini baqmağa avale etti.
«Biz munasip insanlarnıñ namzetleri ile sıq rastkelemiz. Vaziyetni ögrenip çıqıñız ve lâyıq olğan insanlarğa vazifelerni teklif etiñiz»,– dep ayttı Çerevko.
Evelleri Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov Qırımda Ukraina prezidenti temsilciliginiñ yañı strukturasını tasdiqladı. Oña köre, daimiy temsilcide üç muavin olmalı. Şu sırada birinci muavin da (evelleri dört muavin edi).
Mayıs 16 künü Turçinov daimiy temsilcilikni Hersonğa keçirmege avale etken edi.


text:
Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı – «zorbalıq areketlerine cevap ve azalarınıñ millet mensüpliginen bağlı olmağan bir şeydir». Bunı Rusiye Tış işler nazirliginiñ vekili Grigoriy Lukyanets mart 7-de Gaagaaki Halqara mahkemede bildirdi.
«Ukraina Meclisni tatarlarnıñ temsil organı olaraq iç bir vaqıt tanımay edi... Ukraina akimiyeti Qırımnıñ statusı deñişken soñ bu qararlarnı qabul etti. Ket-kete Meclis maqsadına irişmek içün zorbalıq usullarına bağlana edi», – dep bildire Rusiye Tış işler nazirliginiñ vekili.
Mart 6-da Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Halqara mahkemesinde (Gaaga, Felemenk) Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan davası boyunca açıq diñlevler başladı. Mart 7-de mahkemede Rusiye vekili çıqışta buluna.
Ukraina Halqara mahkemeden dava baqılğan müddet devamında tedbir almağa rica ete. Böyle tedbirler arasında – Rusiyeden «Ukrainada vatandaşlarğa qarşı terrorist areketlerini yapqan taqımlarğa» maddiy ya da bir de bir diger yardım kösterilmesini toqtatmasını talap etmek, bunıñ kibi gruppalarğa ise tesir etip, ileride böyle bir areket yapmamalarını temin etmek, em de Qırımda millet ayırımı, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasağınıñ toqtatılması ve qırımtatarlarnıñ qaçırılmasını taqiq etilmesini talap etmektir.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mart 7-de BMT Halqara mahkemesi «tez vaqıtta» qarar alıp, Kyivniñ kontroli altında olmağan Donbass topraqlarına silâ berilmesi toqtatılır ve işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı lâğu etilir, dep eminliknen bildirdi.


text:
Aqmescit – İşğal etilgen yarımada ve Ukrainanıñ Herson vilâyetini birleştirip, yekâne ukrain cumhuriyetni meydanğa ketirmek ğayeni mütehassıslar alğışladılar, amma bunıñ içün qoşma muzakereler keçirmek ve ğayeniñ tamamlanması kerek olğanını qayd ettiler.
Birinci kere bu kibi ğayeni qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev, Meclisniñ Geniçsekte ötkergen toplaşuvında seslendirdi. O, Ukraina yolbaşçıları Herson vilâeti ve Qırımnıñ birleşüvi ve Geniçesk qasabasınıñ memuriy merkezge çevirmekni tüşüneler, dep aytqan edi. Cemilevniñ fikirince, bu kibi cumhuriyette Qırım sakinleriniñ aq-uquqları meseleleri baqılmaq mümkün edi.
Meclisniñ tış alâqalar bölüginiñ reberi Ali Hamzin, Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında aytqanı kibi, bu cumhuriyet halqara cemaatçılığı tarafından tanıla bile.
«Anda, ilk evelâ Türkiye ve Özbekistandan kelgen semetdeşlerimizge qonmağa teklif etmek mümkün edi», – dedi Hamzin.
Qayd etkeni kibi, «Rusiye bir taraflı olaraq Qırımnı özüne qoştı», ve qurulması mümkün yañı ukrain cumhuriyeti Ukrainanıñ işğalge cevabı kibi sayılır.
Ukrain cumhuriyetinde qırımtatarlarnıñ Qurultaynı keçirmege imkânları olacaq, - ekspert
Kiyevdeki yaqın şarq taqiqatları Merkeziniñ müdiri İgor Semivolos qayd etkenine köre, şimdiki vaqıtta bu ğayeni nasıl etip ömürge keçirmege tüşüneler. Qırım.Aqiqatqa o şunı añlattı: «Teklif etilgen şekilde onı yapmazlar, amma, bir de bir usulda ömürge keçirirler».
Onıñ bildirgenine köre, Qırım işleri boyunca nazirlikniñ, «yarımadadan tış çalışacaq ükümet» ve Qırımnen bağlı diger müessiselerniñ meydanğa ketirilüvi aqqında söz yürütilgende, bu qurumlarnıñ, iç olmağanda bir qısımınıñ aq, vazife ve territoriyası olmalı.
Semivolosnıñ fikirince, «bu tek laqırdılarnıñ başı, muzakerlerge merkeziy ukrain, Herson yerli akimiyeti ve qırımtatarlarnıñ davet etilüvidir».
Bunen beraber, Kiyevli ekspertniñ fikirince, bu kibi cumhuriyetniñ meydanğa ketirilüvi ile, işğalcilerniñ Qurultaynı istegenleri kibi keçirüvlerine keder eter.
«Memuriy cietinden Qırımğa bağlı olmağan ondan tış territoriyadaa, Qurultaynı keçirmek mümkün», – dey Semivolos.
Hersonnı Qırım, dep adlandırmaq – esassız, – ukrain deputatı
Aynı zamanda, Ukraina deputatı Andrey Sençenko Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, Qırım ve Hersonnıñ birleştirilmesi mantıqsızdır.
«Prezidentniñ Qırımdaki temsilciligi Hersonda çalışmağa başlağanı ile, Herson vilâeti Qırımğa qoşuldı, dep aytmaq küç. Hersonnı Qırım, dep adlandırmaq – esassız», – dey halq vekili.
İyül 16 künü, Ukraina Yuqarı Şurasında Qırım işleri boyunca ayırı icraiy akimiyet organnıñ meydanğa ketirilüvi muzakere etildi, ve Ukraina nazirleri Kabinetine Qırımnıñ Ukraina terkibine qaytarıluvı boyunca programmanıñ işlep çıqarıluvı ve tasdiqlanması tevsiye etildi.
Mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı boyunca «referendum» ötkerildi, onıñ neticelerine köre, Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ukraina, Avropa Şurası, AQŞ bu saylavlarnıñ neticelerini qabul etmedi ve Rusiye Qırımnı işğal etti, dep sayalar.


text:
“Tınıç, basınqı İslam” bäxäsläre
Global' perspektiva 22
Global' perspektiva 22
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
Waqıtı belän qayber üzäklär ,qayber illärneñ küzläw oyışmaları çınbarlıqnı bilgele itmäw öçen yasalma bäxäslär belän daimi räweştä kön tärtiben bilgelärgä tırışalar. Yuğisä tarix bezgä şunı kürsätä ,çın kön tärtibe waqıtı citkäç üzen bik açıq räweştä bilgele itä.
Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul’tetı dekanı professor doktor Kudrät Bülbülneñ mäs’älä belän bäyle añlatmasın täq’dim itäbez.
Bu wäzğiyät’kä iñ konkret misallarnıñ berse –“tınıç, basınqı İslam” bäxäsläre.Könbatışta yaqın däwerdäge täräqqiyät’lär könbatış häm keşelek öçen qurqınıç risklar tudırğanda daimi räweştä kön tärtibenä “basınqı, tınıç İslam” bäxäsläre kiterelä. Könbatış İkençe bötendönya suğışınnan êlek üze häm keşelek dönyası öçen tudırğan qurqınıç,yanawnı kürmiçä gel yähüdilekne bäxäsläşkän kebek ,xäzer dä qarañğılıq,neonaśizm, neofaşizmnı kürmiçä “tınıç, kileşü yaqlı
İslam”nı bäxäsläşä. 300 franśuz nigezdä könbatış çire bulğan qırıslıq häm yähüd doşmanlığın täşwiq itüe nigeznamäse belän Qor’ännän qayber ayät’lärne çığaru öçen beldergegä imza quya. Ämma şul uq zıyalılar Amerika Quşma Ştatlarınıñ tulı wäqalätle ilçelegen Qudüskä küçerügä reakśiya beldergän fälästinle tınıç xalıqqa İzrail’neñ xoquq,xalıqara cämğiyät’ häm keşelek vöcdanın ayaq astına salıp taptap turıdan –turı ut açuına, tınıç xalıqtan distälärçä keşene şähit itüenä ,meñnärçä keşeneñ yaralanuına tawış tınsız qala. Yuğisä monnan da zur,monnan da köçle qırıslıq, rasaçılıq,İslam häm keşelek doşmanlığı bula alamı?
Basınqı, tınıç İslam digändä din isemennän terror başqarğan , yäşägän cirlärendä bernindi äxlaq, vöcdan ,İslam çige,qısaları tanımağan oyışmalar belän köräşüne añlıybız ikän ,mondıy köräşkä aqılı bulğan beräw dä qarşı kilmäs. Ämma bu ixtıyacnı tınıç, basınqı İslam ixtıyacı bularaq tügel, terrorğa qarşı köräş bularaq bäyäläw kiräk. Terror kem isemennän başqarılsa da terrordır. Soñğı waqıtlarda tağın da artqan xristianlıq belän bäyle terrorçı xäräkätlär “tınıç,basınqı xristianlıq” bularaq bäxäsläşelmi. Şulay uq İzrail’neñ BMO qararlarına häm keşelek vöcdanına qarşı distä yıllar fälästinlelärgä qarata başqarğan qırıslıq häm terror “tınıç yähüdilek”kä toyılğan ixtıyac bäyläneşendä bäyälänmi.
Ğamälgä, çınbarlıqqa qarağanda “basınqı İslam” ğıybaräseneñ terrorğa qarşı çığu bulmawı bik açıq kürenä. Ägär maqsat terrornı beterü ikän terrorğa qarşı urtaq totış bilgeläw qıyın tügel.
Çınbarlıqta bulğannarğa, qaysı illär yäisä küzläw üzäkläreneñ nindi totış kürsätülärenä ,kemnärgä yaqlaw kürsätülärenä küz salğanda “tınıç, basınqı İslam” süze ğayepsez illärneñ ciröste häm cirastı çığanaqların urlaw ,basıp alu,ülem,zolım, çit cirlärgä sörüne yäşerep qalu öçen qullanıla. İmperialist köçlär Yaqın Könçığışta üz mänfäğät’läre öçen çapqanda bu cirlärdä yäşäwçe keşelär häm ideologiyäläre yänä ğayeple itep kürsätelä.
Bu geografik kiñleklärdä yäşäwçe keşelärneñ nigä üzlären êkspluataśiyälärgä mömkinlek birüläre ,üzläre belän bäyle problemalar älbättä bäyälänergä tiyeş. Ämma alar aşa global’ imperialist êzlänülärne dä bilgele itü,açıp salu kiräk.
“FETÖ”, “DEAŞ”, “PKK”, “PYD” terror oyışmalarınıñ mönäsäbätlär çeltärenä,qorallarına küz salğanda bu oyışmalarnıñ qayber könbatışlı küzläw oyışmaları belän bergä buluı kürenä.
Qayber könbatışlı illär üz xalıqları da xuplamayaçaq räweştä möselman illärdäge basım yasawçı citäkçeleklär belän êş başqarudan taypılmıy. Küpçelek könbatışlı il İzrail’dän tış Yaqın Könçığışta ber genä demokratik täräqqiyät’ne dä yaqlamıy.
İlendä şaqtıy küpläp üterü başqarğan Misır citäkçelege belän bernindi problemaları yuq. Xalıqlarına qarşı xakimiyatlären däwam ittergän qayber monarxiyalar belän dä araları ğayät’ yaxşı. Bu qısada ber ilne “monnan soñ xatın-qızlar avtomobil’ yörtä ala” dip maqtağanda täwge saylawın 1876 nçı yılda ütkärgän, demokratiya tarixı şaqtıy Könbatış ileneñ tarixınnan borınğıraq bulğan ,xatın-qızlarğa saylanu xoquqın yänä şaqtıy könbatış ilennän êlek 1934 nçe yılda birgän Törkiyäne tänqit’lilär ,aña yala yağalar.
Qayber könbatışlı illärneñ Yaqın Könçığış säyäsätlärenä küz salğanda Yaqın Könçığışta xalqı, tarixı belän bergä, ozaq yıllar däwamında śivilizaśiya berekmäsenä iyä töp ağımnarnıñ tügel,marginal’,mäzhäbçe,xalqı belän suğışuçı qatlamnarnıñ telänüe kebek töşençä barlıqqa kilä. Bälki dä bu säbäptän Misır häm qayber Farsı qultığı monarxiyalarında bulğanı kebek xalqına qaramastan xakimiyätlären däwam ittergän keşe häm rejimnar izgeläşterelgändä Törkiyä häm ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan kebek xalqı belän berdäm ,demokratik rejim häm keşelär şäytanlaştırılırğa tırışıla.
Qayber könbatış illäreneñ häm üzäklärneñ ğamäldäge bu totışların kürgäç basınqı,tınıç İslamnan añlağannarı yäisä kötkännäre xalqına zalim, yawız ,ämma üzlärenä tınıç,basınqı añlayış härxäldä.İlendä häm töbägendä könbatışlı operaśiyälärgä tawış-tınsız ,imperialist maqsatlarğa iğ’tibarsız qalğan citäkçeleklär tınıç, uñay, basınqı, moña qarşılıq kürsätkan keşelär häm rejimnar qatı,diktator. Qısqaça ğına äytkändä könbatıştağı qayber üzäklär öçen basınqı, tınıç, ileneñ keşeläre,möselmannar öçen zalim häm xain.
Xalıqara qayber üzäklär Yaqın Könçığışta nigezsez ,nıqlap urnaşmağan ,xalqı tarafınnan legal’ kürelmägän citäkçeleklärne yaña çıqqan terror oyışmalarına yaqlaw kürsätüne üzläre cähätennän tağın da tabışlı kürä alalar.
Yuğisä ozın möddättä Könbatıştağı irekle qaraşlı häm plyuralist qatlamnar öçen dä,Yaqın Könçığış xalıqları öçen dä ,keşelek dönyası öçen dä döres häm faydalı bulğanı - nigezle tradiśiyägä iyä demokratik ,plyuralist , libertarist ısullar häm citäkçeleklärne yaqlaw. Śivilizaśiya tradiśiyäsenä nigezlänmägän ,yaña çıqqan, kübräk könbatışlı üzäklär yaqlaw kürsätkän terrorçı xäräkätlär aşa nigezle śivilizaśiya berekmase bulğan illärne häm xäräkätlärne beterü tırışlığı tügel. Bolay qarasañ bügenge köndä Balkanda häm Yaqın Könçığışta bäreleşüçe yaqlarnı ozaq yöz yıllar “pax ottomana”, yäğ’ni Ğosmanlı solıxı belän tınıç şartlarda bergä yäşätü täcribäsenä iyä Törkiyäneñ başqaraçaq zur êşläre bar.
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı


text:
Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) yarımadada derc etilgen bütün islâm neşirleri QMDİ tarafından uyğunlaştırılmaq kerek, dep teşebbüsini bildirdi.
Bu aqta iyün 2-de Aqmescitte keçirilgen Hac-missiya toplaşuvında Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev ayttı, dep bildire QMDİ matbuat hızmeti.
«Muvaziy strukturalarnıñ çeşit neşirlerni derc etmesi mümkün degil. Çoq vaqıt devamında bunen oğraşa edik, yaramay neticelerge yol bermemek içün cumhuriyet ealisi arasında neşirlerniñ tarqatılmasını uyğunlaştırmaq aqqını QMDİ-ge belgilemege rica etemiz», – dep ayttı Qırım müftisi.
Bundan da ğayrı, iyün 2-de Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) yarımadada «hac seferini teşkil etmek içün onıñ yekâne aqqı» olğanını ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ğalımdar balalardıñ ülken jastağı anasınıñ densawlığı biraz jaqsı bolatının däleldegen.
Keş ana bolw buğan deyin alcgeymar, gïpertonïya jäne qant dïabeti awrwların twdıradı degen qawip bar edi. Alayda demograftar medïcïna men bilim deñgeyiniñ köterilwi bul kedergilerdi şeşedi deydi.
Keş ana bolw batıs elderi üşin tïimdi bolwı mümkin. Sebebi ondağı köp memleketterde jigitter men qızdar turmıs qurıp, otbası bolwğa onşa asıqpaydı.
Mäselen, 1950 jılı twğan äyel 20 jasında alğaşqı balasın bosanadı. Eger, ol munı 1990 jılı jasasa, yağnï, 40 jasqa tolğan kezinde, onda onıñ balası äldeqayda mıqtı densawlığı bar äri joğarğı oqw ornına da tüsw mümkindigi joğarı bolwı mümkin eken. Ğalım öz zerttewinde 1960-1991 jıldar aralığındağı 1,5 mïllïon şved er adamdarı men äyelderiniñ mälimetterin paydalanğan. Mälimetter jas ayırmaşılığı, boyı, salmağı, balalardıñ bilim deñgeyi boyınşa jiktelgen.
Eger ana 40 jasqa kelgenşe asıqpay bosansa, onda balasınıñ wnïversïtetke tüsw mümkindigi asa joğarı boladı. Tïisinşe özge jas analardan twğan qurdastarına qarağanda da oyı ozıq boladı eken.
Kommentarïï


text:
Qıtayda ötip jatqan «Men änşimin» (I Am a Singer) konkursınıñ üşinşi kezeñi tartıstı ötti. Bwl turda qazaq änşisi, jas talant Dimaş Qwdaybergen üşinşi orınnan körindi. Al, birinşi orındı qıtaylıq änşi, Tan Jiñ (谭晶, Tan Jing) jeñip aldı.
Tan Jiñ – Qıtaydıñ Memlekettik birinşi därejeli änşisi. Ol 1977 jılı 11 qırküyek küni Şanşi (山西) provinciyasınıñ Houma (侯马) qalasında düniege kelgen. Negizi, Şanşi Qıtaydıñ soltüstik öñiri sanaladı. Ol kezindegi Türkler mekendengen aymaq. Tan Jiñnıñ Wltı – hanzu. Alayda, osı öñirdegi twrğındardıñ köbi keşegi dala köşpendilerimen tığız aralasqan. Qazir «qıtay» atalğan halıqtıñ birazı tarihtağı köşpendi türkterdiñ jwrnağı dep aytılıp jür. Sondıqtan da, änin jaqsı qabıldadıq. Änşiniñ özi de Dimaştı jäne onıñ jaqınnan qoldauşısı bolıp jürgen qıtaydağı qandasımız, änşi Aray Aydarhanwlı ekeuin üyine şaqırıp, qonaq qılıptı. (Tömendegi surette)
Al, Tan Jiñ orındağan äniniñ atı «Sezim seli». (欲水, Yu Shui) (negizgi mağınası osınday) Änniñ tolıq mazmwnın jeldirte audarğanda bılay bolıp keledi: «Samal esti, jañbır tökti, tüsinedi olar jürekti. Jañbır, jel barlığın biledi, Al, seniñ dauısıñ tım älsiz, estilmeydi. Mwñımdı tabiğat tüsingedey, Adamdar kekesinmen küle qaraydı, Jürektegi mwzdar erip, köz jası bolıp tögildi. Täñirim bizge jartı baqıt sıyladı. Esiñde äli barmın ba?!.» Bwnıñ da negizgi mağınası osılay.
Dauısı men än mazmwnı, tür-kelbeti säykesken äri sahnalıq obrazı sätti şıqqan änşiniñ tıñdarmandı özine baurap, birinşi orındı alğanı sodan bolsa kerek.
Eskerte keterligi, bayqau barğan sayın kürdelenip keledi. Biz, Dimaş bauırımızğa Täñir jar bolıp, tek jeñisti orınnan körinuge tilektespiz.
«The Qazaq Times»


text:
Oqıs jağday twralı avtobws jolawşısı xabarladı.Ol bolğan jayttıñ fotosın Otyrar.kz redakcïyasına joldaptı.
«Är türli qalalarda qoğamdıq kölikterge mingen edim. Alayda Şımkenttiñ jürgizwşileri men kondwktorları körsetken ädepsizdikti eş jerde keziktirgen emespin. Olar waqıtqa jumıs istep jürip, özgelerdiñ waqıtı twralı umıtıp ketedi. Ayaldamalarda 5 mïnwt qana turıp, är qızıl bağdarşamdı kesip ötedi. Kondwktorlar är ayaldamada öz marşrwttarın aytıp, ayqayğa basadı, al joldağı äreketterin körseñizder tipten eseñgireysizder!», – deydi kwäger.
Jürgizwşiniñ esimi kim ekeni jäne qay marşrwtpen jüretini äzirge aytılmağan.


text:
MÄDÄNİYÄT, SÄNĞÄT HÄM SPORT
Tizdän kük yöze belgeçläreneñ iñ ähämiyätle sanawçı waqıyğalarınnan berse - Perseid meteorit yañğırı bulaçaq
Norvegiyäle tikşerenüçe Raol’d Amundsennıñ 100 yıl êlek Tön’yaq Qotıpnı öyränü öçen yulğa çıqqan köymäse ilenä kire qayttı
Könbatış Gollivud xakimiyäte Trampnıñ Dan alleyasındağı yoldızın alıp atunı taläp itä
Germaniyäneñ qartlar yortında yäşäwçe ike ölkän yäş’täge keşe qaçıp çığıp Awrupanıñ iñ zur xêvi-metal festivalendä qatnaşqan
Kappadokiyada taş qıya êçenä çoqıp yasalğan cir astı müzeye açıla
AQŞ ilbaşı Donal’d Tramp häm xatını Melaniya Tramp arasında Lebron Djeyms belän bäyle kiyerenkelek tudı
Batmannıñ Xäsänkäyf ilçäsendäge 1 meñ 500 tonna awırlığındağı Artuklu xamamı (törek munçası) başqa urınğa küçerelde
Kön’yaq Afrikanıñ Keyptaun şähärendäge Ğosmanlı kriket klubınıñ citäkçeläre komandanıñ 136 yıllıq tarixında täwge tapqır Törkiyägä kilä
Amerikalı aktyer Stiven Sigal Rusiyä tışqı êşlär ministrlığına êşkä kerde
Törkiyäneñ iñ borınğı turizm noqtalarınnan berse - Êfes 8500 yıllıq tarixı belän här yıl törle töbäklärdän 2,5 million turistnı cälep itä
Konśert 3 millätneñ balaların bergä tuplawı belän dä üzençälekle ide
Amerikalı model’, aktrisa häm cırçı Peris Xilton ber qunaqxanädä ütäçäk çarada qatnaşu öçen Tön’yaq Kipr Törek cömhüriyätenä kilde


text:
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, şeer şurasınıñ icra komiteti qararı ile, olarnı Stroygorodoknıñ №10 mektebinde ve imkânları sñırlı olğan bala ve yaşlarnıñ içtimaiy-ruhiy reabilitatsiya Merkezinde açtılar.
Bundan da ğayrı, qaçaqlarnıñ qabul ve yerleştirüv ştabı açılğan.
Bala ve yaşlarnıñ reabilitatsiya merkezinde 40 insan buluna bile. Şunıñ içün memurlar yerli matbuat vastalardan keriçlilerge qaçaqlarnıñ yerleştirüvi ile yardım etmege çağırdı.
Köçip kelgenlerni qayd etilmege mecbur eteler. Böyle alda insanlarğa tibbiy ve mesken yardımını köstere bilecekler.
Köçip kelgenlerge qaçaqlar statusı berile bilecek. Amma insanlar bundan vazgeçeler, çünki vesiqalarnı teslim etmek içün Aqmescitke barmağa kerek.
Qırım «memurlarnıñ» sözlerine köre, yarıdmağa Donbasstan endi beş biñ insan keldi. Qaçaq statusını tek üçü aldı.
Terroristlerge qarşı ameliyatnıñ ştabındaki matbuat-merkeziniñ yolbaşçısı Vladislav Seleznöv aytqanı kibi, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerini on biñ insan terk etti.


text:
Ewropa çempïonatına qatısatın fwtbolşılar belgili boldı
QOSTANAY. QazAqparat - Fwtzaldan Qazaqstan quramasınıñ bas bapkeri Kakaw 2018 jılğı Ewropa çempïonatınıñ fïnaldıq kezeñine baratın keñeytilgen quramdı jarïyaladı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Şağın fwtboldan ötetin «käri qurlıqtıñ» bastı bäsekesin Slovenïya memleketi qabıldaydı. Oğan deyin el quraması Ïranda ötetin xalıqaralıq twrnïrge attanadı. Dop dodası jeltoqsan ayında Ïsfaxan qalasında ötedi.
Bas bapker keñeytilgen tizimge 25 oyınşını alıptı. Negizgi ötinimge 14 sportşı iligedi. Olardıñ arasında Rwdnıylıq «Ayattıñ» 4 fwtzal şeberi bar.
Qazaqstan quraması:
Qaqpaşılar: Grïgorïy Şamro ("Aqtöbe"), Ïgïta ("Qayrat"), Aleksandr Gwrov ("Jetisw")
Alañdağı oyınşılar: Arnold Knawb, Nïkolay Pengrïn, Aleksandr Dovgan, Andrey Twrsagwlov, Orazov Aleksandr, Ïlya Mwn (barlığı - "Jetisw"), Däwren Nurğojïn, Serik Jamanqulov, Leo, Dinmuxambet Süleymenov, Şıñğıs Esenamanov, Mïxaïl Perşïn, Dwglas (barlığı - "Qayrat"), Takw Pavel, Qayrat Ïmanalïn, Albert Akbalïkov, Töreğazïn Rïnat, Asxat Kölbaev (barlığı - "Aqtöbe"), Anton Rındïn, Ersultan Sağındıkov, Aleksey Lopatyuk, Azat Valïwllïn (bäri - "Ayat").
Qostanaylıq janküyerler üşin tağı bir jañalıq, «Ayattıñ» bastı «köziri» 22 jastağı brazïlïyalıq legïoner Maykon Sïlva komandamen qoş aytıstı. Ol endi äzerbayjandıq «Araz» komandasınıñ namısın qorğaydı.


text:
Tabela Çiçekçi
Esenyurt Tabela Çiçekçi
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi
Esenyurt Çiçekçilik - Esenyurt Tabela Çiçekçi
"Esenyurtta Çiçekçi ,Bütçenize Uygun Fiyatlar İle Taze ve Kaliteli Çiçek Siparişi. Esenyurtun heryerine çiçek teslim ediyorruz... 0212 590 60 61"Esenyurt Tabela nöbetçi çiçekçi
Tabela Çiçekçi- çiçekçilik , sipariş lerinizde yenilikçi hızlı garantili teslimat Çiçek |ÇİÇEK MAĞAZASI , ÇİÇEK SATIM MERKEZİ ,AÇIK, ÇİÇEKÇİ DÜKKANI ,
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçekçi
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçekçilik -
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçekçiler -Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçek siparişi -
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçek - Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçek yolla -
Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçek gönderimi -Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi çiçekçi - Tabela Çiçekçi , Esenyurt Tabelada çiçekçi , Tabela Çiçek siparişi -


text:
Qıtaiy Ukraina ile sıñırda, Canköy kiriş noqtasında, ant sözlerinden vazgeçken ve Rusiye Silâlı quvetleri ile añlaşma tizgen birinci Qırım arbiyi yaqalandı, dep haber ete TSN.
Nikolayev vilâyetinde doğğan asker eki yıldan beş yılğa qadar apske alına bile. Ukraina arbiy prokuraturasınıñ taqiqatçısı bildire ki, bu asker Ukrainada birinci olıp yaqalandı.
Neşirniñ malümatına köre, bir yıl evelsi Vladimirniñ bölüginde çoqusı Rusiye tarafına keçti. Apske alınğannıñ anası 22 yaşında oğluna tüşünmege rica etkenini bildire.
«Men aytqan edim, er şeyni taşlap, evge qayt. O, razı olmadı, balalarını qaldırmaycağını ayttı. Kimse doğru yolnı köstermedi, şimdi ise peşman ete, lâkin keç oldı. Qanun qanundır», – dedi o.
Malüm ki, arbiy prokuratura keçken sene Rusiye işğal etken Qırımda qalğan aman-aman 5 biñ arbiyni devlet hainliginde qabaatlay.


text:
“Faydalı ilim” mektebi mezunlarnı hayırladı (FOTO)
Qırım müsulmanları Diniy İdaresiniñ “Faydalı ilim” oqutuv-maarif merkezinde mezunlar bayramı olıp keçti. Mektepke üç yıl devamında qatnağan talebeler attestatlarnı aldı. 14 insan üç yıllıq kurslarını yekünlegeni aqqında diplomlarnı aldılar. Mezunlar bayram programmasını azırlap, bilgilerini numayış ettiler, şiirler oqudılar ve sanalıştıruvlarda iştirak ettiler. Olarnıñ ögünde “Emanet” vokal taqımı çıqışta bulundı. Aynı zamanda “Faydalı ilim” mektebinde birinci kursnı yekünlegen 18 talebeni ekinci kursqa keçkenlerinen hayırladılar. Ekinci kursta olar Quran oqumaqnı ögrenecekler. Tedbirniñ soñunda mezunlar içün iftar keçirildi.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Korjekti jasaw üşin:
• 3 jumırtqa
• 150 g qant
• 100 g un
• 50 g kraxmal
• 3 as.q. kakao
• 1 paket qopsıtqış
• 3 as.q. kokos joñğası
Krem jasaw üşin:
• 0,5 lïtr süt
• 5-6 as.q. manka
• 200 g. sarı may
• 2/3 st. qant
• 200 g. kokos joñqası
Arasına jağatın ezbeni dayındaw üşin:
• 8 as.q. qant
• 12 as.q. sw
• 4 as.q. konyak
Şokoladtı glazwr üşin:
• 4 as.q. qant
• 4 as.q. süt
• 2 as.q. kakao
• 50 g. sarı may
Torttı dayındaw joldarı
Korjekti dayındaw:
• qant pen jumırtqanı qosıp, köpirşik bolğanğa deyin aralastırw
• undı, kraxmal, qopsıtqıştı qosıp, barlığın jaqsılap aralastırw.
• kokos joñqası qosw - aralastırw
Dayındalğan qamırdı formağa jayıp, şamamen t 180-ta 25 mïnwttan pisirw kerek. Dayın pisken bïskvïtti swıtıp 2-3 korjkke bölw kerek.
Kremdi jasaw:
Sütti pisirgennen keyin oğan aqırındap mankanı sebezgilep sala otırıp, manka botqası dayın bolğanşa aralastırw kerek. Azdap swığan manka botqasına kokos joñğasın qosıp aralastırw qajet. Jeke ıdısqa bölme temperatwrasında jibitilgen sarı maydı qant qosıp, may tolıq erigenşe aralastırw qajet. Sodan keyin oğan dayın turğan kokos botqanı qosıp jaqsılap aralastırıñız.
Arasına jağatın ezbeni dayındaw:
Swdı qant qosıp qaynatıñız, azdap swıtıñız jäne oğan konyak qosıp aralastırıñız.
Şokolad lazwrleri üşin:
Qant, süt, kakaonı qosıp aqırın otqa qoyasız, olardı qoyulanğanğa deyin jaqsılap aralastıra berw qajet. Boldı-aw degen kezde oğan sarı maydı qosıp, may tolıq erienşe aralastırw qajet. Azdap swıtqan jön.
Torttı jïnaw: tömengi korjdarğa aldın-ala konyak sïroptarın siñirtip alw qajet, sodan keyin dayındalğan kremdi, şokolad glazwrin jağıp torttı qatparlaw qajet. Torttı jïnap bitkennen keyin onıñ toñazıtqışta biraz waqıtqa deyin turğanı durıs. Tort dayın boldı!
Asıñız dämdi bolsın!!!
Kommentarïï


text:
Astanadağı järmeñke: Aqmola oblısı 700 tonnadan astam azıq-tülik äkeledi KÖKŞETAW. QazAqparat - Astana qalasında aldağı demalıs künderi, 27-28 qazanda Aqmola oblısınıñ awıl şarwaşılığı tawarların öndirwşilerdiñ azıq-tülik järmeñkesi ötkiziledi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi Aqmola oblısınıñ Işki sayasat basqarmasına silteme jasap.
Qayrat Nurtas, Qaraqat Äbildïna, Ïbragïm Eskendir «Densawlıq elşisi» atandı ASTANA. QazAqparat - Bügin QR Densawlıq saqtaw mïnïstri Eljan Birtanov elimizdiñ belgili sportşıları, änşileri jäne akterlerimen kezdesti. Jüzdesw barısında olarğa «Densawlıq elşisi» atağı berildi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Membasqarw akademïyasında transformacïyalıq lïderlikke arnalğan semïnar ötti ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ janındağı Memlekettik basqarw akademïyasında «Qubılmalı älem jağdayındağı transformacïyalıq köşbasşılıq» attı semïnar-trenïng ötti. Oğan Prezïdent Äkimşiliginiñ ökilderi, ortalıq memlekettik organdardıñ jawaptı xatşıları, oblıstardıñ, Astana, Almatı jäne Şımkent qalaları äkimderiniñ apparat basşıları qatıstı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA.
Jas darınnıñ älemge aytarı bar: Qazaq «Mocartınıñ» öneri twralı bir pikir ASTANA. QazAqparat - 16 qazan küni «Astana Opera» teatrınıñ Ülken zalında jas kompozïtor jäne pïanïst, köptegen xalıqaralıq bayqawlardıñ lawreatı, Ïtalïyanıñ Santa Cecilia di Bergamo mwzıka akademïyasınıñ doktorantı 19 jastağı Raxat-Bï Äbdisağïnniñ şığarmaşılıq keşi ötti. Osığan oray Astana turğını Gülnar Raxmetovanıñ koncertten tüygen oy-pikirin nazarlarıñızğa usınamız.
Astanada densawlıq saqtaw boyınşa xalıqaralıq üzdik IT jobalar anıqtaladı ASTANA. QazAqparat - Elordada 25-26 qazan aralığında densawlıq saqtawdı damıtw men sala boyınşa cïfrlıq, ïnnovacïyalıq jobalardı tanıstıratın «Astana Digital Health» attı xalıqaralıq IT körme ötedi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
BMT halqara mahkemesi Rusiyege Qırımtatar Milliy Meclisi yasağını lâqu etüv mecburiyeti aqqında hatırlattı dep bildire iyülniñ 19-nda Ukraina tış işler nazirligi.
Haberge binaen, cumaaqşamı künü BMT Halqara mahlemesi ukrain tarafını, Rusiyege qarşı 2017 senesi aprelniñ 19-nda çıqarılğan ve Moskvanı «qırımtatar halqınıñ vekâlethanelerini, şu cumleden Meclisni imaye etüv aq-uquqlarını sıñırlamaqtan qaçınması»nen bağlı buyruğını becergenine dairpozitsiyası aqqında malümat berdi.
«Rusiye Federatsiyası işbu açıq-aydın buyruqnı bozdı ve 2016 senesi aprel ayında qabul etken Meclisnen bağlı yasağını lâğu etmedi. Taraflarğa yollağan mektübinde mahkeme işbu buyruqnı becerme mecburiyetini tasdıqlay ve 2019 senesi yanvarniñ 18-ne qadar Rusiyeden buyruqnıñ becerilüvinen bağlı atılğan konkret adımlar boyunca malümat bergemege mecbur ete», – denilmekte haberde.
Ukraina Rusiyeden Meclis faaliyetiniñ yasağını lâğu etüv yolunen özüniñ halqara mecburiyetlerini becermege çağıra dep qayd ete Ukraina TİN.
Mevzunen bağlı olaraq: «Meclisni terrorist etip köstermek»: BMT Halqara mahkemesine FSB ne şekilde «azırlana»
2017 senesi Ukraina BMT Halqara mahlemesine, Ukrainağa nisbeten tecavuz yapıluvı çerçivesinde ırqçılıq ceetinden diskriminatsiya areketlerinde iştirak etüv ve Ukrainada terrorizmge qol tutuvnen bağlı maliyeviy yardım köstergeni sebebinden Rusiyege qarşı dava açqan edi.
Ukraina BMT Halqara mahlemesine işbu vaziyetniñ uzatılmamaq kerek olğanını bildirerek, muvaqqat tedbirler körülmesi ricasınen ayrıca soratma yollağan edi. 2017 senesi aprelniñ 19-nda mahkeme Ukraina talabına binaen Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirler qabul etken edi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetini temin etüv bölüginiñ başı Arsen Jumadilov Odessa vilâyetinde Belâyevsk rayon devlet memuriyeti başınıñ vazifesine yarış basamaqlarından keçti.
Bu aqta Jumadilov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Odessa vilâyet devlet memuriyeti seviyesinde saylav basamaqlarını keçtim, rayon merkezinde – Belâyevka şeerinde cemaat diñlevlerinden de keçtim. Tünevin Prezident memuriyetinde subet olğan edi, onı da keçtim. Şimdi resmiy momentler qaldı, vesiqalarnı toplap, çeşit müessiselerge bermelim», – dey Jumadilov.
Onıñ malümatına köre, eki afta içinde onı tayinlemek kerekler.
Arsen Jumadilov ile onıñ yañı vazifesi ve Mustafa Cemilevniñ ofisinde iş neticeleri aqta Qırım.Aqiqatnıñ maqalesini birazdan oquñız.
Belâyevsk rayon devlet memuriyetleriniñ başı vazifesine üç namzet kösterilgen edi: Odessa adliyecisi Oleg Varivoda, Teplodar iş adamı Andrey Dotsenko ve yarımada işğalinden soñ Kiyevde yaşağan ve çalışqan Qırım siyasetşınası Arsen Jumadilov. Vilâyet devlet memuriyetinde bildirilgeni kibi, «Ukraina tarihında ilk sefer rayon devlet memuriyetleriniñ başını tayinlev ketişatına yerli sakinler ile körüşüv kirsetildi.
Belâyevsk rayonı – Ukraina Odessa vilâyetiniñ cenübiy-şarqındaki memuriy birlemdir.


text:
«Çernomorskaya teleradiokompaniya» binasından Aqmescitte tehnikiy donatuvnı çıqardılar. Esasen bilgisayarlarnı. Donatuvnı bozuluvlar ile yüklediler, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
«UAZ-ğa sistem bloklarnı oba-oba atıp yüklediler. Tehnikadır, o soñra nasıl işleycek?» – dep aytalar ÇTRK hadimleri.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mahkeme hadimlerniñ federal hızmeti Qırımda muhalif sayılğan «Çernomorskaya teleradiokompaniya»sına sürip kirdi ve adamlarnı azbarğa çıqarıp, mülkni apis etti.


text:
Bunı Avropa Birliginiñ AB Şurası tarafından cedvelge 13 adam ve 2 Qırım şirketini kirsetmek qararını derc etken mecmuası bildirdi.
Poklonskaya, AB Şurasında qabul etilgen qararğa köre, «Rusiyeniñ Qırım işğali yönelişinde faal adım ata». Onıñnen beraber cedvelde Slavânsk şeer yolbaşçısı Vâçeslav Ponomaröv, «Regionlar fiqası» firqasından prezident vazifesine sabıq namzet Oleg Tsaröv, Rusiye prezidenti memuriyetiniñ reber muavini Vâçeslav Volodin, anayasa qanun çıqarıcı duma komitetiniñ reisi Vladimir Pligin, Rusiye VDV komandanı Vladimir Şamanov, memurlar Pötr Yaroş, Oleg Kozüra, İgor Şevçenko, öz başına ilân etilgen Donetsk halq cumhuriyetiniñ reberlerinden biri İgor Kakicanov, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde «referendum» keçirilmesi boyunca saylav komissiyasınıñ reisi Aleksandr Malıhin adları bar.
Böyleliknen, Ukraina buhranından sebep cezalanacaq şahıslarnıñ sayısı 61 adamnı teşkil etti. Olarğa AB memleketlerine kiriş yasaq etile. Bunıñnen beraber olarnıñ Avropa Birliginde olğan esapları ve olarğa bağlı teşkilât ve müessiselerniñ para esapları qapatıla.
AB tış işler nazirleri Qırım ve Aqyarda şirketler esaplarını qapatmaq içün uquqiy sebep taptılar. Bu – «Çernomorneftegaz» ve «Feodosiy» şirketleri. Bu eki şirket Qırım «parlamentiniñ» qararınen Rusiye devletiniñ mal-mülkine keçti.


text:
Rusiye telükesizlik hadimleri ilhaq etilgen Qırımda alıp qaçılğan Harkiv sakini Aleksandr Steşenkoğa işkence ettiler. Bunı mayıs 21-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Kyivde bergen matbuat konferentsiyasında ikâye etti, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Çubarov: «Bu seneniñ aprel 11-nde oña (Steşenkoğa – QA) işkence ettiler: iradesini qırmaq içün çoq kere deñizde batırıp boğdılar. İfadeler bergeninden bir qaç vaqıt keçken soñ onı, yaqın adamlarına telefon açıp, bizge onıñ bulunğan yeri ve vaziyeti aqqında haber etken advokatlarından vazgeçmege mecbur ettiler», – dedi.
Mayıs 21-de Rusiye FSBsi, sanki Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketini toqtattı, dep beyan etti.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSB, Steşenkonıñ 2018 senesiniñ aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalanğanını ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» iddia ete. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».
Ukraina telükesizlik hizmeti (SBU), Rusiye FSBsiniñ, ilhaq etilgen Qırımda Ukrainanıñ mahsus hizmetleri yardımınen «ekstremist gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi» aqqında malümatı kerçekke uymay, dep bildirdi.
Aprel 12-de «Qırım SOS» cemiyet teşebbüsiniñ faaliyetçileri, Harkiv sakini, ukrain Aleksandr Steşenkonıñ anasına atıfta bulunaraq, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ onı «Çongar» keçirüv noqtasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa kirgende yaqalağanlarını bildirdiler. Rusiye polisiniñ hadimleri tarafından berilgen raportlarğa binaen, aprel 12-de Steşenkonı «qanuniy talapqa boysunmağanı içün yaqaladılar» (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksi, madde 19.3). Aynı şu künü Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi Steşenkonı 12 künge tevqif etti.
Aprel 24-te Steşenkonı memuriy cezalarnı çekken şahıslar içün mahsus qabul etilüv yerinden (spetspriyomnikten) belli olmağan tarafqa alıp kettiler. Daa soñra advokat Ayder Azamatov Harkiv sakininiñ alıp qaçılması aqqında bildirdi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalefet ve Ukrainanıñ tarafdarı olğan cemiyet erbapları ve diniy azlıqlarnıñ vekillerine qarşı muntazam surette yaqalavlar, tintüvler ve sorğular teşkil ete. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiye telükesizlik hadimleriniñ bu areketlerine, siyasiy motiv ile yapılğan areketler, deyler.


text:
Bunı Yalta tasil idaresiniñ yolbaşçısı Valentina Kabanova bildirdi, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
Kabanovanıñ sözlerine köre, işbu mektepte gimnniñ icra etilüvinden soñ ocalarnı işten boşatmağa istegenleri aqqında malümat aqiqatqa uymay eken.
«Resmiy şekilde aytam, bu malümat yañlıştır. Ne talebelerge, ne zenaatdaşlarğa ve mektep hadimlerine iç bir basım kösterilmedi, bu doğrudan-doğru bir kimseniñ tarafından uydurılıp çıqarılğan malümattır. Nasıl basım, hususan mezunlarğa basım ola bilirmi?», – dedi o.
№15 ukrain «mektep-gimnaziya-bala bağçasınıñ» hayriye inkişaf fondınıñ şurası başı Leonid Yakimiv de bu malümatnı red ete. Onıñ sözlerine köre, soñki çañ bayramında Ukraina gimnini icra etmege yalıñız talebelerniñ teşebbüsi edi.
«Ebet, nasıldır bir qasevtni doğurdı. Tasil idare yolbaşçısı da meraqlandı. Mahsus degil, elbette, çağırdı, bazı iş sualleri edi, o soradı, işte. Añlatuv arizalarnı kimse yazmadı, ne talebe, ne mezunlar»,– dedi Leonid Yakimiv.
Bunıñ ile beraber şusı da qayd etile ki, Yalta ukrain mektebiniñ müdiri ve ocaları ile subetleşmege imkân olmadı. Mektepte bulunğan ocalar matbuat vastalarınıñ temsilcileri ile subetleşmege razı olmadı.
Hatırlatamız, Yaltada şeer mekteplerinden birisinde mezunlar soñki çañ bayramında Ukraina gimnini icra ettiler. Rusiye gimni yañğırağanda, talebeler ellerini bağrına basıp, Ukraina gimnini icra ettiler. Olarnıñ çıqışını elçırpmalar ile alğışladılar.
Telebelerni bu sebepten añlatuv arizalarnı yazmağa mecbur eteler. Bunı mektepniñ mezunlarından birisi bildirdi.


text:
İşğal etilgen Qırımda noyabr 10-dan «Rossiya segodnâ» radiostantsiyası işlemege başladı. «Sobıtiya Krıma» bergen malümatına köre, radiostantsiya «Rossiya segodnâ» devlet şirketiniñ terkibine kire.
Qırım regional bölüginde haber etkilgeni kibi, «Rossiya segodnâ» «programmaları qırım diñleyicilerine tanış olğan alıp barıcılardan, region haberlerinden, Qırım aqqında leyhalardan» ve Sputnik halqara radionıñ rusiyeli köntentinden ibaret olacaq.
«Sputnik auditoriyası – dünyada yaşağan millionlarnen insanlardır, eminim ki, olarnı bugün radio, gazeta, televideniyede olğan meynstrim-teşviqat qozğalta. Bu kibi teşviqat açıqtan-açıq halqara uquqnı, doğrulıqnı ve real faktlarnı bozıp köstere. İnsanlar başqa bir noqtaiy-nazarnı qıdıralar, biz de Sputnik radiosignalını dünyağa tarqatıp, olarğa şunı teklif etemiz. İhtiyac bar», – dep bildirdi «Rossiya segodnâ» baş müdiri Dmitriy Kiselev.
Neşirniñ bergen malümatına köre, al-azırda «Rossiya segodnâ» Qırımda künde dört saat çalışa, ileride sekiz saatlıq efirge keçmege planlaştırıla, bunıñ ile Aqmescitte matbuat-merkezniñ ve şahsiy saytnıñ açılması közde tutıla.


text:
Ukrainada Qırım işğaline qarşı informatsion kampaniyası başlandı, teşebbüsçileri Qırımdan köçip kelgenlerniñ cemaat teşkilâtları oldı. Kampaniya çerçivesinde fotosergiler, brifing, telemarafon, konferentsiyalarnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Teşkilâtçılardan biri Yevromaydan-Qırım areketiniñ koordinatorı Andriy Şçekun aytqanı kibi, informatsion kampaniyasınıñ maqsadı – «Qırımnı kün tertibine qaytarmaq ve matbuat vastaları ile akimiyetniñ diqqatını bu meselege celp etmektir».
İnformatsion kampaniyası aprel 10-na qadar sürecek ve Ukraina Yuqarı Şurasında Qırım işğaliniñ yıllığı mevzusında cemaat muzakereleri ile yekünler. Kampaniya çerçivesinde Qırımnıñ barışıq qaytarılması boyunca ğaye yarışı, Ukraina Yuqarı Şurasında fotosergi, Ukraina Nazirler Kabinetinde Qırım işğali ile bağlı problemlerniñ al etilmesi boyunca tögerek masa ötkerilecektir.
Teşkilâtçılar arasında – «Krım SOS» cemaat teşebbüsi, «Ukrain evi», «Almenda» maarif merkezi, Strategik taqiqatlarnıñ Qırım institutı, «Yevromaydan SOS», «Gromadske» radiosı ve Qırımdan köçip kelgenlerniñ diger teşkilâtları bar.
Malüm olğanı kibi, Ukrainada fevral 23 künü faaller «Qırım – Ukrainadır» twitter aktsiyasını keçirdiler, aynı şu künü Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında Qırım işğaline qarşı narazılıq numayışı keçirildi.
Yıl evelsi – 2014 senesi yanvar 23-de Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından yarımadanıñ işğaline yol bergen vaqialar yüz berdi. Bu künü Aqyarda Rusiye bayraqları altında kütleviy miting keçti, neticede şeerniñ yañı başı Aleksey Çalıy, yerli iş adamı, Rusiye vatandaşı, ola.
Aynı şu vaqıtta Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından teşkil etilgen kütleviy miting keçti. Onıñ iştirakçileri Ukraina Yuqarı Şurasından Qırım parlamentini dağıtmaq ve QMC yañı anayasası üzerinde işni başlamağa talap ete ediler. Aqşam «Russiye birligi» firqası Qırım şeerlerini nezaret etecek on «cemiyet nizamını qoruv bölükleri»niñ teşkil etilmesi aqqında ilân etti.


text:
Mart 16-da Aqmescitniñ merkeziy meydanında «Qırım baari» olaraq belli vaqialarnıñ, şu cümleden sahte referendumnıñ, yıllığına bağışlanğan bayram kontserti olıp keçti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, kontsert programmasında «Arhipelag», «Eskadron» taqımları, «Dobrı molodtsı» ansambli, Kubanskiy kazaçiy hor, em de Rusiye sanatçısı Oleg Gazmanov iştirak ettiler. O, «Men Sovetler Birliginde doğdım», «Zabitler» ve diger yırlarnı icar etti.
Adet üzre kontsert yerini ve oña yaqın soqaqlarnı uquq qoruyıcılar sarıp aldı. İcracılarnıñ çıqışları yerli saatke köre saat 22:00 bayram feyyerverki ile yekünlendi.
Mart 16-da Aqmescitte Qırım işğaliniñ yıllığına bağışlanğan bir sıra tedbir olıp keçti. Mart 18 künü yarımadada tatil olacaq.
Aynı zamanda bütün dünya işğal etilgen topraqlarnı tanımağanını daa bir kere hatırlattı. Avropa birliginiñ çetel işler yüksek temsilcisi Federica Mogherini yarımadada toqtamayıp arttırılğan Rusiye orduları sebebinden qasevetlengenini bildirdi. AQŞ Devlet departamenti işğal etilgen Qırımda insan aqları vaziyetiniñ kerginleşmesini qayd ettiler.
Em Avropa birligi, em de Amerika Qoşma Ştatları qayd eteler ki, Rusiye ve Rusiyege qoltutqan Qırım separatistlerine qarşı kirsetilgen cezalar Rusiyeniñ Qırım işğali bitkenine qadar lâğu etilmeycek.


text:
Yuqarı Radanıñ insan aqlarından vekâletlisi Valeriya Lutkovskaya ve Rusiyeniñ insan aqlarından vekâletlisi Tatyana Moskalkova Qırımda ve esas Ukrainada apiste yatqan bazı Ukraina ve Rusiye vatandaşlarınıñ ziyaret etilmesi aqqında añlaştılar. Bunı Tatyana Moskvalkovanıñ matbuat kâtibi Aleksey Zlovedov TASS agentligine bildirdi.
«Bu ziyaretler insan aqlarından vekâletlilerniñ mabuslarnıñ apishanedeki şaraitlerinen tanış olmaq, vatandaşı olğan devletniñ toprağında cezasını çekmek imkânlarını baqmaq isteklerinen bağlıdır», – dep qayd etti Zlovedov.
Onıñ aytqanına köre, ziyaretlerniñ vaqtı daa muzakere etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
Olğan malümatqa köre, böyle belgi «milliy havfsızlıqnıñ temini içün ve Ukraina territoriyasına radikal şahıslarnıñ kirsetilmemesi içün» işlep çıqarıldı.
«Bu belgi devlet sıñır qoruvı organınıñ vekâletli şahısınıñ qanuniy qararı ile Ukraina devletine kirişi yasaq olğan çetel vatandaşları ya da grajdanlığı olmağan şahıslarnıñ pasport ve diger vesiqalarında qoyula», – denile beyanatta.
Devlet sıñır hızmette böyle yañılıq Ukrainağa tekrar kirmege tırışqan, amma devlet sıñırdan keçmege musaadesi olmağan insanlarnı tez tanımaq içün imkân yaratacağına ümüt besleyder.


text:
42 QIRQ EKİNCİ DERS
· Yaz tatili bitip tura, ögde – yañı oquv yılı
Sentâbrniñ birinde, er yıl olğanı kibi, mekteplerde oquv başlanacaq. Mektepke azırlanır ekenmiz, evlâtlarımız mekteplerniñ qaysı birine barıp oquycağını biz endi bilemiz, çüki bunı evelden tüşündik, assimilâtsiya degen canavar balalarımıznı qolumızdan qaqıp alıp özüniñ qobasına alıp ketmesin dep, areket etik. Böyle etken ana-babalar, qartana-qartbabalar sağ olsun! Olar pek doğru yaptı. Bugün közümizni açmasaq, yarın keç olur ve soñ biñ peşman da hayır etmez.
Ebet, mektep direktorları, zavuçlar, rayono, gorono müdirleri ve ilâhrelernen çekkeleşmek qolay degil. Bu tartışmada yeñmek içün yüregimizde büyük istek, küçlü irade, başımızda aqıl-fikir ve bir de cesürlik kerek.
Balasınıñ kelecegini tüşüngen ana-babalar, kerekli çarelerni köre, öz maqsadınıñ peşinden küçsünmeyip yüre, milliy mektepler, milliy sınıflar, iç olmağanda eki tilde oqutılğan mektepler ve sınıflar açtıra, balasını oqumağa anda bere ve soñ ğururnen: “Naptım-yaptım – boynumnıñ borcunı yaptım! Endi, inşalla, balam mında menim istegenim kibi oqur, yahşı terbiye körer ve milletimizni sevgen, onıñ qaydını çekken, oña hızmet etmege azır olğan bir insan olur”, – dey.
Yazıq ki, beş parmağımız bir-birine beñzemegeni kibi, ana-babalar da çeşit-çeşit. İleride balasınıñ ruslaşıp ketecegini tüşünmegen, vatanı ve milletiniñ kelecegini qayğırmağan, tek özüni bilip yürgen ana-babalar da bar. Biz olarnı körip turamız. Böyle ana-babalarğa men qıçırıp-bağırıp: “Uyanıñız, közüñizni açıñız!” – demege isteyim. – “Bürokratlar ve şovinistlernen küreşmege küçüñiz yetmese ya da imkânıñız olmasa, evde balañıznen işleñiz: oña öz tilini, adetlerini ögretiñiz. Öz halqı ve Vatanına sevgi aşlañız. Böyle etseñiz, balañız öz tuvğan (doğmuş) halqınıñ büllür kibi bir parçaçığı olur, siziñ de halq ögünde yüzüñiz açıq olur”.
Sayğılı dostlar, ana-babalarımıznıñ daa bir çeşiti bar. Bular – özleri de, balaları da bütünley ruslaşıp ketken. Olarda halqımıznıñ qoqusı bile qalmağan. Yazıqlar olsun da yazıqlar olsun. Olar öz halqından pek uzaqlaşıp ketken ve başqa millet arasında (olarğa yaltaqlanıp) öz bahtını qıdıra, olarnıñ arasında şaşmalap yüre. Böyle soylarına menim bir tanışım: “Şaşqan papiyler!” – dey edi. Kimseniñ canını ağırtmağa istemeyim. Böyle adamlarımızdan bizim milletke fayda yoq, zararı bar. Lâkin çaresi tapılmağan vaziyet yoq, yürekte istek olsa, er şeyniñ çaresi tapıla. Böyle ana-babalarımızğa ayta-ayta añlatmaq kerekmiz, olarnı doğru yolğa çekmek kerekmiz. Olar yañlışını tanır. Epimiz “halqnen ağlap, halqnen külmek” kerek olğanını añlamaq kerekmiz.
Biz kimseden eksik degilmiz, biz aqıllı, istidatlı, işkir, cesür ve dülber bir milletmiz. Men bu sözlerni biñ kere qaytarıp aytmağa azırım.
Biz küçlüklerniñ tübünden çıqmağa bilemiz, çoq küçlükniñ tübünden çıqtıq ve, inşalla, ögümizde turğan küçlüklerniñ tübünden de muvafaqiyetnen çıqarmız. Ağzını açıp turğan assimilâtsiya bizni qolaylıqnen yutamaz, ondan başımıznı qurtarırmız. Buña emin olayıq.
Dünyada neñ olmasa, olmasın – öz Vatanıñ ve öz milletiñ olsun!
· Şiirler, yırlar
Mektep çañı çıñılday
Mektep çañı çıñılday,
Sesi keskin yañğıray,
Derske vaqtında kirem,
Keç qalmayım bir direm.
Mektepke istep baram,
Ocamnı sevip-sayam,
Derslerde ğayret etip,
Bilgimni ep arttıram.
Masallar oqup kelem,
Ezberden şiir bilem,
Yahşı yazam ve sayam,
Yüksek-yüksek bal alam!
Ne bilmeli ve nasıl olmalı
İlk-evelâ halqqa hızmet etmeli,
Vatanıñçün yürekten işlemeli,
Er kün, er kün oqumalı, yazmalı,
Oqumış ve terbiyeli olmalı.
Ana-baba, soy-sopuñnı sevmeli,
Urf-adet ve dinimizni kütmeli,
Ürmet etip qartnıñ qolun almalı,
Tatlı söznen mıtlaq hatrin tapmalı.
Aqiqat ve merametni bilmeli,
Muhtaclarğa yardım etip kelmeli,
Adamlarnen dost-muabbet olmalı,
Ömür boyu yahşılıqlar yapmalı!
Menim sözüme inanmayıp eşekniñ sesine inanasıñmı?
(Nasreddin oca aqqında lâtifelerden)
Qomşulardan biri:
– Nasredin oca, maña bazarğa barıp kelmek kerek, cayav barmağa erinem, eşegiñizni berip tursañız, – dey.
– Eşek mında degil. Degirmenge boğday yolladım, – dey Nasredin oca.
Şu arada aranda eşeginiñ sesi eşitile. Qomşusı:
– Eşegiñiz mında da, ana, sesi çıqtı, – dey.
Nasreddin oca elinen saqalını tutıp:
– Alla-Alla, qomşu, menim sözüme inanmayıp eşekniñ sesine inanasıñmı? – dey.
Ferğanada çetten eşitilgen laf
– Olar, po-moyemu, saña znakomıyler.
– Mir tesnıy da, mir tesnıy.
– Biz uje mayısta anda edik. Olar bizni ugostili. Okazıvayetsâ, o avtoşkolada işley.
– Çoq eşitken edim, çto o yaşhı adam edi.
– Nedavno o, barğan sığırnı perestavit mestom etmege. Sığır onı silno türtken. Onı balnitsağa alıp ketkenler daje. Anda çerez duval onıñ plemânigi yaşay. O onı naveşçat ete eken.
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik
· Atalar sözleri
Er kim bilgenini yapa – Bcяk пo cBoeMy c yMa cxoдиT
Er kes öz aqlınen iş köre – Bcяk cBoиM yMoM жиBëT
Er şeyniñ öz yeri bar – Bcяkaя Beщb xopoшa Ha cBoëM MecTe
Er şeyniñ öz vaqtı bar – Bcяkoй Beщи cBoë BpeMя
Er quş öz yuvasını qoruy – Bcяkaя пTицa cBoë rHeздo бepeжëT
Er tuccar öz malını maqtar – Bcяkий cBoй ToBap xBaлиT
Baynıñ da fuqarege künü tüşe – бoraTый Toжe MoжeT k бeдHoMy oбpaTиTbcя
· Frazeologizmler
(boğazınace) borçqa batmaq – Becb B дoлry, пo caMoe ropлo
ne kördim, ne eşittim; bir şey körmedim, bir şey eşitmedim – BидoM He Bидaл, cлыxoM He cлыxaл
bunıñ da bir hayırı bardır – Bo BcяkoM xyдe He бeз дoбpa
deliden doğru cevap – дypak ckaжeT kak ecTb
vaqıt beklemey – BpeMя He ждëT
uydursañ uydur, qararını qaçırma – Bpи, дa зHaй Mepy
erte turğan yol ala – kTo paHo BcTaHeT, ToT ocилиT пyTb
· Ösümliklerniñ adları
плeBeл – loliuy – пaжиTHиця; дypiйka
пoBилиka – küsküt – пoBиTиця
пoraHka – ağuv mantar – пoraHka
пoдбepëзoBиk – aqqayın mantarı – пiдбepeзHиk
пoддyбHиk – emen mantarı – пiддyбHиk
пoдopoжHиk – baqayapraq, dammar yapraq, beştamar yapraq – пoдopoжHиk
пoдocиHoBиk – titrek qavaq mantarı – kpacHoroлoBeцb, пiдocичHиk
пoдcHeжHиk – aqbardaq – пiдcHiжHиk
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
TapaHTyл – tarantul, qaya biyi – TapaHTyл
TeTepeB – kiyik tavuq – TeTepeB, TeTepюk
Tиrp – qaplan – Tиrp
Tpecka – treska, morina (balığı) – Tpicka
TpиToH – triton – TpиToH
TpyTeHb – azman – TpyTeHb
Typaч – turaç, ular – Typaч, yлap
TyшkaHчиk – yer tavşanı – TyшkaHчиk, зeMляHий зaєцb


text:
Çayka şunı qayd etti ki, Rusiye tarafı Yanukoviçni alâ daa prezident olaraq tanıy.
«Viktor Yanukoviç – tam bir prezident. Kiyevniñ bugünki akimiyeti ise silâlı devirim neticesinde keldi. Men bunı uquqçı olaraq aytam», – dep ayttı Rusiye baş prokurorı.
«Bizde olğan malümatlarğa köre, o, bir de bir cinayet yapmadı, şu sebepten onı keri qaytarmağa sebep yoq», – dedi Çayka.
Bu arada, onıñ aytqanına köre, «yañı akimiyetke bir sıra sual bar». «Bir sıra cinayetler bar, olarnı taqiq etmeli», – dep qayd etti Rusiyeniñ baş prokurorı.
Ukrainada Yanukoviçni kütleviy öldürüvlerde qabaatlaylar. O, özüni qanuniy prezident olaraq tanıtmağa devam ete.


text:
Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimleri qırımlılarnıñ evlerinde tintüvlerni keçirmege devam ete. Bunı Aqyar sakini Galina Denisova bildire. Saba aprel 3-de Facebookta yazğanı kibi, dairesinde Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) hadimleri tintüvni keçire edi.
Birazdan beyanatı astında «mahkeme olacaq» degen izaatını yazdı.
«2014 senesi avgust ayında «Ektremizm» maddesine uyğan bir şey yazğanım sanki. Bu endi aqlımda da yoq», – dey o.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, aprel 2-de saba Seyit Eli (Juravki) köyünde politsiya blok-postlarnı tiklep, qırımtatar timsalleri ile maşinalarnı teşkermege başladı. Qırım boyunca silâlı insanlar şeer ve qasaba kirişlerinde blok-postlarnı tiklemege devam etip, bunı terrorizmge qarşı talimlerniñ keçirilmesi ile añlatalar. Bunı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar areket faali, Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev bildire


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti Litvaniyadaki Ukraina elçihanesi binasında Ukraina bayrağınıñ yanında köterilgen qırımtatar bayrağınıñ fotoresimini aydınlattı.
«Tesirli. Litvaniyada Ukraina elçisi qırımtatarlarğa olğan ürmetini köstermek içün (qaidelerge qarşı) Ukraina bayrağınıñ yanında qırımtatar bayrağını astı», – dep qayd etme matbuat hızmeti.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı. Konferentsiya devamında Rusiyeniñ Qırım işğali ve yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair bir qaç muracaat ve beyanname seslendirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Video
Qırımtatarlar destegine HSN ve studentlerniñ aktsiyası
18 Qural ay, 20:20
Nazirniñ birinci muavini tamır halqlar Daimiy Forumında iştirak etti
12 Qural ay, 16:35
İSN studentler Şurası Yevrovideniyede Camalağa qol tutuv olaraq fleş mobnı ilân etti
12 Qural ay, 15:58
Emine Ceppar: “Meclis, temsilci organ olaraq, qırımtatarlar içün sadece teşkilâttan artıq”
9 Qural ay, 15:44
Nazirniñ birinci muavini Emine Capparova "Kommunikativ terkibi-cemiyetniñ akimiyet tarafından eşitilmege bir imkânıdır"
4 Qural ay, 13:35
Nazir Yuriy Stets ICTV telekanlınıñ saba yayınında 5 daqqa içinde 55 sualge kerçek cevapnı berdi
28 Çiçek ayı, 23:09
Yayınlavnıñ ğayrıdan tiklenilmesi: Şimdi ATO zonasındaki informatsion siyaseti neden ibaret
20 Çiçek ayı, 18:00


text:
Gasprada Qırmızı kitapqa kirsetilgen bir asırlıq ardıçlarnı pıçıp başladılar. Bu yerde yaşağan sakinlerniñ fikrine köre, böylelikle, nevbetteki kâşaneniñ qurulması içün yer azırlaylar. Qırım toplulığı içtimaiy ağlarda afaqanlana ve tereklerniñ alıp taşlanmasına qarşı neler yapıla bilecegini tüşüne.
Deşet, deşet ve deşet! Vatanımıznen neler yapalar!
Cinayet!!!!:-(Eger Qırmızı kitapqa kirsetilgen tereklerni baltalap kesseler, Qırım!, Yalta!, Cenübiy yalı boyu! kimge kerek olacaq? Ne de cinayetkâr qarar! Bizim unikalligimiz – tabiattadır!
Tezden er şeyni baltalap kesecekler. Ondan soñ ise, Qırımğa kimse kelmek istemey, dep qıçıralar. Tezden yalıñız avtomobillerniñ sasığı qalacaq!!
Bu ürmetsizlik daa ne qadar devam etecek? Aman da bezdirdiñiz, oduncılar! Ardıçlarımıznı tınç bıraqıñız. Olar onsuz da endi qalmamaq üzreler…
Ayvanlar… Bu adam olmağanlar içün başqa söz yoq.
Özümni bilgenimden berli tabiatqa böyle varvarlıqça munasebetni hatırlamayım. Bu «adamlarğa» ne oldı?
Cenübiy yalı boyunıñ işi çataq!
Bizden er şeyni tutıp alalar:( Açıq irişüvde olğan plâjlarnıñ er yerlerinde qoralar quralar, Qırmızı kitapqa kirsetilgen ardıç terekliklerini kesip taşlaylar, ve yapqanlarnıñ soñu körünmey:( Er kes, olayatqanlarnı köremiz, dep öz sözüni aytmaq kerek
Ey, balalar… tınçlanıñız, tereklerniñ peşinden… biz ketecekmiz…
…Vangalıq etem… boş topraq bitecek… eski fonddan o yerde yaşağan sakinlerni çıqarıp atmağa başlaycaqlar… hususan birinci zonada… Kirov soqağını daa bıltır geodezistler… endi bütünley ölçep-piçip taşladılar))) Yani azırlanamız… eşyalarımıznı alıp, çıqışqa doğru… Qırımda yaşadıq – yeter… endi Magadanğa. Biz ise B…qa yani bizim limanımız olğan tarafqa ketkenimizni tüşüne edik… Ey, balalar, Rusiyede oligarhlar… çoq… Ukrainağa baqqanda bayağı çoqtır… em de sıñır tışından basa-bas kelip başladılar… olar, biçareler, paralarını qayda yatırsınlar??? Uralğa degil de? Umüt etem ki, qaytqan yerimiz SSCB olmağanını añlay ediñiz…
Qırım Moskva kibi olacaq. Yoqsullar def oluñ. Qırım – yalıñız cüzdanları para tolu olğanlar içün. Yalıñız zarur olğan hizmetçilerni qaldırır, qalğanlarnı ise paalılıq ile sıqıştırıp çıqaracaqlar.
doğrusını aytsam, qorqu sarıp ala… istegen şeylerini yapalar… ve olarnı tertip-nizamğa çekecek kimse yoq
Ne içün adamlar begengen, eñ hoş duyğular doğurğan, sevgi, quvanç, bolluq issini doğurğan er şey aşalana ve mahv etile? Ne içün o qadar ağrı berile? Bu qurıcılıq saipleri psihopatmı???? Belki de, böyle etip bizni öz aqlarımıznı qorçalamağa ögreteler?..
Böyle bir qanunsızlıqnıñ bütün Qırım boyunca yapılğanından qorqu basa! Bu yuqunçlı bir epidemiyamı ya da añlı bir ziyankârlıqmı!?
Nege rey bergen olsaq, tamam onı elde ettik!
Baltalap kesilgen ardıçlarnıñ yerinde qurucılıqnı Rusiyeden kelgen birisiniñ yapacaq olğanı, Qırım sakinlerini eñ ziyade açuvlandırdı.
…Demek, Rosprirodnadzordan (Tabiat qullanıluvı saasında nezaret boyunca federal hizmetten – QA) şimdilik belli olmağan yolnen izin alğan Lipetskten kelme musafir bizler, Qırım sakinleri içün bu, sağda solda baltalap kesile bilecek adiy bir ösümlik olmağanını bilmeydir. Bu, azmı-çoqmı – Cenübiy yalınıñ simvolıdır…
Başqasına ait olğanını baltalap kesmek – onlarca yıl devamında östürmek ile bir degildir!..
Olarğa ne farq bar, olarğa qurmaq ve paalıca satmaq kerek. Qırım talanma içün berildi.))))))
Ardıçnı balta ile kesmek – yigitler, şaştıñızmı…, bu Sizge Sibir degil, şaqa etmeñiz – soñu fena olacaq!!!
Ondan ğayrı, Gasprada tereklerni kesmek içün izinniñ munasip Qırım organları tarafından degil de, Rosprirodnadzornıñ Rusiye federal strukturası tarafından berilgeni belli oldı.
Moskva – o, böyledir
Bizim baba evimizge baltalar ve pıçqılar ile adamlar keldi.
Lânetli sarınçqalar!!!(((((((((((((((((((((((((((((
İçerige yiberdik öz başımızğa…(((
Mende söz yoq, yalıñız küfür sözler! Lâkin bu, beklenilgen şey edi, men 14-ten soñ bir şeyge taaciplenmeyim
Yuqarıda kerçekten de bir şeyden haberdar olmağanlarını belleysizmi? Tıpqı deñiz yanındaki park kibi, – er şeyni çekip almaq, satmaq ve mümkün olğanı qadar çoq şeyniñ menimsenmesine meyil bar. Qıta, Qırımda yazlıq evlerge saip olmasında bundan az menfaatdar degildir.
Yuqarıda, bizim bunı yutacaq ve tüyülmeycegimizni yahşı bileler
Buña taaciplengenler barmı? Ya baş üstüne taşlarnıñ yağmasını istegen kim edi?


text:
Taldıqorğanda 2017 jılğı 11 mamırda düniege kelgen Muslima Samatqızı Qazaqstannıñ 18 millionınşı twrğın boldı, dep habarlaydı Wlttıq ekonomika ministrliginiñ baspasöz qızmetine silteme jasap Sputnik Qazaqstan.
ILLYUSTRACIYALIQ FOTO: NETMUMS.COM
Taldıqorğan twrğınınıñ düniege keluimen Qazaqstan halqınıñ sanı 18 millionğa jetti.
“Muslima Samatqızı 11 mamır küni Almatı oblısınıñ Taldıqorğan qalasında düniege keldi. Tuğan kezdegi näresteniñ salmağı 3300 gramm, al boyı 51 sm boldı. Säbidiñ ata-anası Taldıqorğan qalasında twradı: anası – Omarhanova Diana Erikqızı – defektolog, 1991 jılı, äkesi Bestıbaev Samat Erkinbekwlı — mwğalim 1982 jılı düniege kelgen”, — dep atap ötti ministr.
Vedomstvoda atap ötkendey, 18-şi millionınşı twrğınnıñ tuğan künin anıqtau barlıq demografiyalıq oqiğalardı: halqı sanınıñ ösim (tuu jäne immigraciya) jäne tömendeu (ölim jäne emigraciya) komponentterin eskere otırıp jasaldı.
Jalpı, täuelsizdiktiñ jıldar işinde halıq sanı 1 562,5 mıñ adamğa nemese 9,5%-ğa ösip, ağımdağı jıldıñ 1 mausımında 18 014,2 mıñ adamdı qwrağan. Derekköz: Sputnik Kazahstan nur.kz


text:
Noyabrniñ 18-nde Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası qırımtatar falli Abdullah Yakubovğa tenbiyelev kâğıtı taqdim etti. Avvokat Emil Kurbedinov haber etkenine köre, faal kütleviy tedbirler keçirüvnen bağlı qanunnı bozmaması boyunca tenbiyelene.
«Tenbiyelev kâğıtı, namusnen çalışmağa, özü yaşağan şeerni kötermege istegen ve namuslı temiz biznes içün küreşken insanğa berile! Abdullah yerli cemaat faali. Sizler onıñ tintüv ve tutıp alınğan insanlar, mahkeme ve piketlernen bağlı pek çoq video-strimlerini körgen olmañız mümkün», – dep yaza Kurbedinov.
Qırım prokuraturasınıñ saytında faalge taqdim etilgen tenbiyelev kâğıtı aqqında iç bir malümat yoq.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, FSB yarımadada muntazam surette insanlarnı tutıp ala, tintüvler keçire, mustaqil jurnalist, qırırmtatar faalleri, muallefet ve Ukraina tarafdarı olğan cemaat erbapları ve diniy azınlıqlarnı teşkil etkenlerni sorğulay. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç hadimleriniñ işbu areketlerini siyasiy ceetke esaslı dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Mamır 11, 2014 | avtor shalqar
Jasalmağan metal, kümis, altınnan, Kezdeý taqtaý tek eki işek tartılğan. Élektron däwreninde dombıram, Dyanzıçïnmen üniñ birge şalqığan. Sol zamandar
Jeltoqsan 11, 2008 | avtor shalqar
– Qurmetti Köben ağa, Atajurtqa xoş keldiñiz. Asqar Tatanaýdıñ Qıtaýdağı Qazaq ädebïetiniñ tağannın qalağan alıp tulğalardıñ biri retinde jaqsı tanïmız,
Qaraşa 11, 2008 | avtor shalqar
Almatı oblısı Tekeli qalasınıñ Jumıspen qamtw jäne Älewmettik bağdarlamalar bölimi bastığınıñ orınbasarı Erlan Jeñisbaýulı Äbdälïev mırzamen azdı-kem suxbatta bolğan edik.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerindenvekâletlisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Mustafa Cemilev işğal etilgen Qırımnıñ aqiqiy vaziyeti aqqında malümatnıñ Avropa memleketlerine barıp yetmesiniñ emiyetini qayd ete.
Bunı o Avropa birliginiñ 28 memleket-azasınıñ elçileri ile körüşüvde bildirdi, haber ete vekâletliniñ matbuat hızmeti.
«Siziñ haberdar olğanıñız biz içün pek müimdir. Bunı vatandaşlarımız talap ete. Çünki şimdi serbest eyyetler Qırımnı ziyaret etip olamay», – dey Cemilev.
O, yarımada işğali devamında Qırımnı tek eki ecnebiy nezaret eyyeti ziyaret etkenini qayd etti: biri – insan aqları boyunca Avropa komissarı Nils Muižnieks reberliginde, ekinci – Türkiyeden resmiy olmağan eyyet.
«Şimdilik Rusiye Federatsiyası işğal etken yarımadağa yalıñız özü istegen gruppalarnı kirsete», – dey Cemilev.
Elçiler ile körüşüv yarım saat sürdi. Bu vaqıt içerisinde Ukraina devleti başınıñ vekâletlisi Qırımda içtimaiy-siyasiy vaziyet, yarımada ealisiniñ keyfi ve qasevetleri aqqında tarif etti.
Şu cümleden, denile beyanatta, Cemilev Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Qırımnıñ «mal qamaçavı» ile bağlı teşebbüsini añlattı.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Şurası yarımadanıñ muvaqqat işğali aynı şu künü başlanğanını bildire.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler. Qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev aytqanı kibi, «Ukraina Qırmınıñ işğalci rejimini temin etmemeli».
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov yarımada qıtaiy Ukrainadan malnıñ ketirilmemesine bütünley azır olğanını bildirdi. Bu mevzuda «iç te qorqu olmağanını» da qayd etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov sentâbr 16 künü parlament toplaşuvında bildirgeni kibi, qırımtatarlar sentâbr 20 künü, üylede, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa mahsulatnı ketirgen yük maşinalarınıñ areketini blok etmek niyetindeler.


text:
İşğal olunğan Keriçte mektepniñ üyken sınıf talebeleri içün «Rusiyeniñ zemaneviy tarihı» boyunca deñev derslerini keçirmege niyetliler. Bunı «RIA Krım» sitesi, Kremlinge ait olğan Qırım Tasil Nazirliginiñ beyanatına esaslanıp, bildire.
Haber etile ki, «Rusiyeniñ zemaneviy tarih derseri» leyhası Keriçteki 11 sanlı mektepte keçirilecek.
«Bu leyha sayesinde üyken sınıf talebeleri bizim mleketimiz içün müim olğan, soñki 15-20 yıl devamında olıp keçken, lâkin mektep dersliklerinde daa yer almağan adiseler aqqında bilecekler», – dep aytıla beyanatta.
Nazirlikte bu leyha «Rusiyeniñ zemaneviy tarih derseri» Umumrusiye leyhasınıñ yolbaşçısı, «Yerli cemiyetlerniñ inkişaf institutı» ğayri ticariy teşkilâtnıñ mudiri Sergey Neverov ile tizilgen añlaşma çerçivesinde çalışacağını qayd eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Moskvanıñ Basman mahkemesinde çarşenbe künü, mayıs 6-da, ukrain arbiyi Nadejda Savçenko içün acele yardımnı çağırdılar.
Nadejda Savçenkonıñ adliyecisi Twitterde bildirdi ki, Savçenko yaramadı ve yürek ağrısından şikâyet etti.
Bu sebepten mahkemede teneffüs ilân etildi. Moskvanıñ Basman mahkemesi taqiqatnıñ Savçenkonıñ apis cezasını iyün 30-ğa qadar arttırmaq muracaaatını baqa.
Berilgen malümatqa köre, Moskvanıñ Basman mahkemesi mayıs 6-da Rusiyede apiste bulunğan Nadejda Savçenkoğa Ukraina delegatı olaraq Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ (PACE) sessiyasında iştirak etmege izin bermegen taqiqatçınıñ areketlerini qanunğa uyğun kibi tanıdı.
Nadejda Savçenko keçken seneniñ iyül ayından itibaren Rusiye apishanesinde buluna. O, qabaatını red etip, separatistler tarafından esir alınğanını ve Ukrainadan Rusiyege qanunsız alda çıqarılğanını bildire.
Oktâbr 26-da olıp keçken Ukraina Yuqarı Radasınıñ nevbetten tış saylavlarında Savçenko «Batkivşçına» firqasınıñ cedvelinde birinci yerde edi ve sekizinci çağırılış Ukraina parlamentiniñ halq deputatı olaraq saylandı. Rada onı PACE eyyetiniñ erkânına kirsetti.
Mart 16-da ukrain uçucısı SİZOda açlıqqa tekrar başladı.


text:
Qırımda «VKontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde bir şey yazğan yerli sakinni natsizmde şekleyler.
Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirdi ki, «İnternet» ağında milliy nefret ve duşmanlıq sebebi ola bilecek malümatlarnıñ tarqatılması boyunca cinaiy iş açılmasınıñ qanunğa uyması teşkerildi.
«İnternet qullanıcısı natsizm mefküresiniñ qafadarı olıp, «VKontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde, ekspertlerniñ qararına köre, millet mensüpligine köre adamlarnıñ itibarını aşalağan, em de olarğa qarşı zorbalıq, duşman areketlerini aqlağan metn, ses ve fotoresimlerni yerleştirdi kibi qarar çıqarıldı», – dep aytıla haberde.
Prokuratura Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 282-nci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca («İnternet» haber-alâqa ağı vastasınen millet mensüpligi boyunca insan ya da bir qaç insannıñ itibarını aşalağan nefret ya da duşmanlıq sebebi olacaq areketler) cinaiy işniñ açılmasını qanuniy olaraq tanıdı.
İlk taqiqatnıñ ketişatı ve neticeleri Qırım prokuraturası tarafından nezaret etile.
Qırımlını yüz biñden üç yüz biñ rublege qadar para cezası, ya da yüz seksen saatlik mecburiy işler, ya da bir yıllıq tüzetüv işleri, ya da eki yıllıq apis cezası bekley.


text:
Mayıs 18-de qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığında saat 11-den saat 13-ke qadar Twitter qullanıcıları qırımtatarlarğa qoltutuv birdemlik aktsiyasına qoşula bilecekler. İşbu aktsiyanıñ teşebbüsçileri OO «Tsentr UA», Krım SOS teşkilâtı ve «ÇESTNO» Cemaat areketi oldılar, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Bizler er kesni aktsiyamızğa qoşulıp, qırımtatarlarğa qoltutuv tweetini yollamağa çağıramız», – dep aytıla teşkilâtçılarnıñ beyanatında.
Qullanıcılarğa Twitter saifesini qullanıp, #SaveCrimeanTatars # QirimSurgunu hashtagleri ile mesac yazmağa teklif etile.
Teşkilâtçılarnıñ fikirince, yarımada işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatar halqınıñ temsilcilerine basqı yapmağa, faal ve jurnalistlerni taqip etmege başladılar, bir sıra qırımtatar matbuat vastası qapatıldı.
«Bu sene işğal akimiyet daa beterini yaptı ve barışıq toplaşuvlar aqqını sıñırlap, Aqmescitte keçirilecek olğan qırımtatar sürgünligi yıllığına bağışlanğan aktsiyanı yasaq etti. Bu vaziyette Ukraina vatandaşları bunıñ kibi şaraitlerde qalğan semetdeşlerine qoltutmaq kerekler», – dep qayd eteler aktsiyanıñ teşkilâtçıları.
Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti.
Aynı vaqıtta Meclis işğalci akimiyet tarafından provokatsion mitinglerniñ ötkerilecegini red etmey.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev ilhaq etilgen Aqyarğa keldi dep haber ete iyülniñ 28-nde Kreml nezareti altındaki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov ictimaiy ağlarda.
«Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı Dmitriy Anatolyeviç Medvedevnen beraber Rusiye çoqundırılğanınıñ 1030 yıllığına bağışlanğan tantanalı kontsertte iştirak ettim», – dep yaza Aksönov Facebookta.
Yerli KHV malümatına köre, Medvedev Rusiye çoqundırılğanınıñ 1030 yıllığı munasebetinen «Rusiye hor sanatınıñ şah eserleri» adlı Sreten monastırı ötkergen «Hersones-Tavriçeskiy» muzey qoruğındaki kontsertni ziyaret etken.
Medvedev Aqyarnı soñki defa 2017 senesi avgust ayında ziyaret etken edi.
Halqara cemaatçılıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.