text:
Qosqan waqıtı Mawsım 18, 2017 | 369 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Jaqsını körmek üşin… Norvegïya jäne qaýtw jolı Gollandïya
(Jalğası.)
Norvegïya – Soltüstik Ewropada, Skandïnavïya tübeginiñ soltüstik jäne batıs böliginde, Şpïcbergen araldarı tobında, YAn-Maýen aralında ornalasqan memleket. Şığısında Şvecïyamen, soltüstik-şığısında Fïnlyandïyamen jäne Reseýmen şektesedi. Batıs jağalawın Atlant muxïtı, soltüstik jağalawın Barenc teñizi, oñtüstigin Soltüstik teñiz jäne Skagerrak buğazı şaýıp jatır.
Norvegïya awmağınıñ 1/3 böligi soltüstik polyar şarında jatır, jerdiñ basım böligin Skandïnavïya tawları alıp jatır.
Norvegïya Xİİ ğasırğa deýin jeke memleket bolıp, 1997-1814 jıldarı Danïya qarawına enip, keýingi 1814-1905 jıldarı Şvecïyanıñ otarı bolıp, tek 1905 jılğı referendwm nätïjesinde öz derbestigin jarïyaladı. Qazirgi Norvegïya quramındağı Şpïcbergen aralınıñ erekşe märtebelik jağdaýı 1920 jılı anıqtaldı. Norvegïya teñizdik şekaralarınıñ asa uzındığımen sïpattaladı.
Norvegïya – demokratïyalı konstïtwcïyalıq monarxïya bolıp tabılatın memleket.
1814 jılı qabıldanıp, köptegen ret özgerister men tolıqtırwlardı bastan keşirgen el konstïtwcïyasına saý, koroldiñ wısına eldiñ üş bïligi birdeý berilgen.
Mïnïstrler kabïneti Premer-mïnïstr men 16 mïnïstrden quraladı. Ükimetbasığa eldiñ atqarwşı bïligi tabıstalğan. Stortïng atalatın el parlamentine 169 depwtat müşe bola aladı. Koroldikte köppartïyalıq jüýe mıqtap qalıptasqan. Koroldiktiñ jer awmağı — 386 960 km2 quraýdı. Bul jağınan kelgende Norvegïya Skandïnavïya elderi işinde ekinşi orında.
Norvegïyanıñ jer qırtıstarın söz etsek, soltüstikten bastalğan alasa tawlar legi oñtüstikke qaraý bïiktep, tawlı ölkege aýnalıp sala beredi. Memlekettiñ eñ bïik nükteleri — Gallxeýpïgen (2469 m) men Glïttertïnn (2452 m) şıñdarı bop esepteledi.
Norvegïyanıñ eñ iri özenderi şığısta ornalassa, batısında qısqa, biraq ağıstı özenderi ağadı. Eldiñ oñtüstik ölkesi kelbetti kölderge baý. Degenmen jasılmen jan bağatın eldermen salıstırğanda, Norvegïyanıñ önim beretin ösimdikteri joqtıñ qası. Şıñın muz basqan tawlı, qırattı aýmaqtıñ bar bolğanı 4 paýızı ğana egistikke qolaýlı bolıp keledi. Sol sekildi janwarlar älemi de koroldikte asa mäz emes.
Norvegïya jeri 19 oblısqa bölingen (jergilikti tilde oblıstı fülke ataýdı). Är oblıs qalalar men awıldıq okrwgterden (kommwna) quraladı. Onıñ ärbiri tört jılda bir saýlanatın keñeske ïe.
Xalıq sanı jer awmağına qaraý şaqqanda az jäne qonıstanwı da ärkelki. Aýtalıq soñğı jasalğan xalıq sanağı boýınşa elde 4 mïllïon 574 mıñ xalıq turadı. Al osı az xalıqtıñ üşten biri – bir Oslo-Ford aýmağına ğana şoğırlanğan. Statïstïkalıq mälimetterge süýensek, ärbir törtinşi norveg awıldıq jerdi meken etedi eken.
Xalqınıñ ömir sürw sapası joğarı, XİÖ öndirwdi jan basına şaqqanda dünïe jüzindegi aldıñğı orında . Eñbekpen şuğıldanatın xalıqtıñ basım böligi qızmet körsetw salalarında, sol sïyaqtı önerkäsipte jumıs isteýdi.
Xalqınıñ tabïğï ösimi tömen, mundağı jalpı xalıqtıñ quramında egde adamdardıñ ülesi köp jäne adamdardıñ orta jasınıñ uzaqtığı jağınandünïe jüzindegi eñ joğarğı körsetkişti aýmaq. Osı sebepti bul aýmaq özine, basqa elderden qonıs awdarwşılardı qızıqtırwda. Norvegïyanıñ sırtqı jäne işki sayasatında köşi-qon jağdaýı asa keleli mäsele bolıp tabıladı.
Norvegïyanıñ negizgi xalqı – germanïyalıq birtekti ult. Al eldiñ soltüstiginde jalpı sanı 20 mıñğa jwıq saam xalqı meken etedi. Elde norveg tiliniñ eki türi kezdesedi – bwkmol jäne nyunorsk.
El ékonomïkasındağı negizgi sala – munaý men gaz öndirisi. Alaýda eldegi énergïya közi osı munaýdan alınıp otır dew jañsaq. Öýtkeni Norvegïya munaýı tügelimen éksportqa şığarıladı. Al énergïyanı olar sw közinen aladı. Aldağı waqıtta oğan «étanol» atalatın xïmïyalıq qosalqı énergïya közin qosw josparda. Bul degeniñiz qaldıqtardı qaýta öñdew arqılı onı benzïnge aralastırıp, taza ékologïyalıq énergïya şığarw degen söz. Norvegïya ükimeti xïmïya texnologïyasına qattı män beredi.
Degenmen bul jerastı baýlığın ïemdenem degenge deýin Norvegïya ékonomïkalıq turğıda ülken qïındıqtardı bastan keşirgeni belgili. Öýtkeni 19 -ğasır men 20- ğasır orta şenine deýin eldiñ negizgi ékonomïkalıq salası – awıl, orman jäne balıq şarwaşılığı bolğanı belgili.
Koroldik ejelden teñizşiler eli sanaladı. Soğan oraý xalıqtıñ ülken böligi jağalawğa qaraý qonıstanğan. Bul erte däwirden-aq Norvegïya jerinde teñiz şarwaşılığınıñ keñ öris alğanınan xabar berse kerek. Buğan elde saqtalıp qalğan zäwlim sawda flotı men joğarı damığan balıq şarwaşılığı da dälel bola aladı.
Awıl şarwaşılığı Norvegïya xalqı üşin tïimsiz sala, sebebi geografïyalıq jağadaýlardıñ qolaýsız bolwı. Mısalı egin egwge koroldiktiñ tawlı, qırattı, qunarsız topıraqtı geografïyası men jazı salqın, asa mol jawın-şaşındı awa raýı da qolaýsız.
Norvegïyanıñ öñdew önerkäsibinde alğa qoýılğan salalar — élektrometallwrgïya, radïoélektronïka men keme jasaw jäne jöndew önerkäsipteri. Bul salalarğa jalpı eñbekke jaramdı xalıqtıñ 25 paýızı tartılğan.
Norvegïya jaýlı ïnternet derekteri osılaý deýdi. Endi közimizben körgendi bayandasaq, Norvegïyanıñ mädenï körnekti orındarı astanası – Osloda (Kon-Tïkï Fram murajaýı, paleontologïya, étnografïya, mïneralogïya, qolöner buýımdarı, vïkïngterdiñ kemeleri, Mwnka murajaýı, Skandïnavïya tawındağı taw şañğılı kwrorttar (Stryun); önerkäsiptik twrïzmniñ nısandarı (Rerws) jäne basqaları erekşelenedi.
Oslo qalasında Slottet patşa saraýı; köne norvektik qaýıq-üý stïlindegi Fram murajaýı; Fronger-park (müsinşi Gwstav Vïgelwndtıñ 150-ge jwıq twındısı); Vïkïngterdiñ keme murajaýı; R. Amwndsenniñ üý-murajaýı; awıldıq säwlet öneriniñ jïıntığı bar xalıqtıq murajaý; Akersxyus (Skandïnavïya qamalınıñ alınbas qorğanısı twralı erekşe murajaý).
Bizge erekşe äser qaldırğanı – Vïkïngter murajaýı boldı. Erterekte, dälirek aýtqanda bizdiñ däwirdiñ 1000 jj. vïkïngter atalatın täjirïbeli qaraqşı-teñizşiler tobı Atlant muxïtın kesip ötip, Jaña älemniñ esiginen engen.
Vïkïngter – norvegterdiñ, dattar men şvedterdiñ babaları. “Vïkïng” sözi twra mağınasında “qoýnawdan şıqqan adam” dep awdarıladı. Qoýnawlar men şığanaqtarda jasırınıp jüretin teñiz qaraqşıların osılaý atağan. Vïkïngterdiñ süýikti isteri ekew edi – soğısw jäne toý toýlaw. Olar kememen sayaxatqa şığıp, jağalawdağı öñirlerge şabwıl jasaýtın bolğan. Jaña jerlerdi basıp alıp, turğındarın özderine bağınıştı etip, olardan turaqtı türde alım-salıq alıp turğan.
Vïkïngterdiñ mïfterinde alğaşqıda şeksiz keñistik qana bolğan waqıt bastawı twralı äñgimelenedi. Sodan keýin ğalamnıñ ortasınan alıp ağaş – Ïggdrasïl, älemniñ negizi, ömir men tağdır ağaşı ösip şığıptı. Älem ağaşı bükil toğız älemdi biriktiredi, al onıñ tamırları üş patşalıqqa taraýdı dep bilgen.
Bir patşalıqtıñ ıstıq bolğanı sonşalıq, onda eşkim ömir süre almağan. Onı ottı semsermen qarwlanğan däw qorğap turadı. Soltüstiktegi tamırınıñ astında swıq pen muz patşalığı ornalasqan. Al soñğı, üşinşisi – qudaýlardıñ jarqın patşalığı. Älemdik ağaştıñ tamırların jawız aýdahar Nïdxegg jalıqpaý kemire bergen. Köne añızdar mınanı eskertken: aýdahar ağaştı tügel kemirip bitirgen kezde, aqır zaman boladı.
Ïggdrasïl ağaşı adamdar älemin qudaýlar patşalığımen kempirqosaq arqılı biriktirgen. Älemder arasındağı osı köpirmen adamdar keýde qudaýlarğa da bara alatın bolğan. Vïkïngter qan tögip qurbandıq şalatın bolğan. Köbinese qurbandıqqa janwarlardı şalğan. Abızdar keýde mundaý ulı qurbandıqqa qudaýlar razı bolmaq dep koroldi de öltiredi eken.
Vïkïngterdiñ joğarğı qudaýı – Odïn. Ol şaýqastardıñ jäne öliler patşalığınıñ qudaýı bolğan, sondaý-aq sïqırşılıqqa jebewşilik etken. Onı qolına balta men naýza ustağan qatal jawınger keýpinde beýnelegen. Odïn jalğız közdi bolğan, sebebi bir közin sïqırlı bal qaýnarınan bir jutım danalıq alw üşin beripti.Bastapqıda Odïn danalıq qudaýı sanalğan. Onıñ aspandağı joğarğı qudaýğa aýnalwı äskerï odaqtardıñ nığayuımen baýlanıstı. Ol äskerï jasaqtardıñ jebewşisi boldı, al mundaý mindet waqıt öte kele neğurlım mañızdı dep sanala berdi. Sonımen qatar, adamdardıñ o dünïe twralı tüsinikteri özgerdi. Qudaýdıñ bir böligi aspanda dep şeşti olar. Ölilerdiñ bul qurmetti patşalığı şaýqasta qaza tapqan erjürek jawıngerlerge arnalğan eken
Osıdan birneşe jıl burın Qazaqstanğa özderiniñ arğı ata-babalarınıñ qazirgi qazaq dalasınan şıqqanına köz jetkizw üşin Norvegïyadan bir top ğalımnıñ kelgenin estigemiz. «Norvegïya qaýda, Qazaqstan qaýda?» dep tañırqastıq. Eki el arasında qanşama mıñ şaqırım, qanşama tili-dini bölek memleketter, türli qawımdar jatır. Degenmen, ğalımdardıñ boljamdarına qarap, oýlanıp qaldıq.
Ğılımda qazirgi norveg tili ündiewropa tobınıñ german tarmağına jatqızıladı. Jalpı, bul ülken til tobın quraýtın xalıqtardıñ ortaq ata-babalarınıñ tüp atamekeni twralı közqaras qaýşılıqqa tolı. Degenmen, pikirlerdiñ biraz böliginiñ «ündiewropalıqtardıñ arğı ata-babaları bügingi Oñtüstik Reseý, Soltüstik Qazaqstan aýmağında qawım bolıp qalıptasıp, sodan soñ jan-jaqqa taraldı» degen wäjge uýïtını ras: olardıñ bir böligi – oñtüstikke (ündi-ïran tobı), bir böligi – Kavkaz bağıtına, al basım köpşiligi – batısqa, yağnï, Ewropağa qonıs awdardı delinedi. Oñtüstikke jıljığandarınıñ biraz böligi qazirgi Qazaqstan jäne Orta Azïya topırağında qalıp, keýin osındağı türki xalıqtarınıñ quramına engen.
Oljas Süleýmenov öziniñ «AZ ï YA» kitabında: «Birtutas protoündiewropa qawımı teorïyasın batıs ğalımdarı oýlap tawıp, damıtqan; meniñ boljawımşa, äw basta şığısta paýda bolğan, ejelgi sanskrït tilin twdırğan bir xalıq batısqa jorıqqa attanıp, ewropalıq taýpalardı jawlap, olardıñ til erekşelikterine birşama äser-ıqpalın tïgizgen. Ündi-ïran tarmağı men ewropalıq tilderdiñ morfologïyasındağı uqsastıq – sol ejelgi äser-ıqpaldıñ nätïjesi. Äýtpese, keşe Gïtler öz näsiliniñ tektiligine balağan «taza qandı arïýlik» uğımı, jalpı «arïý» termïni – negizinen ündi-ïran qawımına tïesili», – dep jazğan-dı.
Norvegterge qaýta oralsaq, olardıñ (jäne dat, şved, ïsland xalıqtarınıñ da) «vïkïngter» degen atpen tanımal dañqtı ata-teginiñ tüp mekeni jönindegi pikirtalastı jañağı «bügingi Oñtüstik Reseý, Soltüstik Qazaqstan aýmağında qawım bolıp qalıptasqan» degen közqarastıñ töñireginen izdegen jön. Norvegtiñ äýgili sayaxatşısı, antropolog-ğalım Twr Xeýerdal lïngvïstïkalıq salıstırwlar arqılı «vïkïngter äw basta Kaspïý teñizi aýmağınan, Oral tawlarınıñ bawraýınan şıqqan» dep osıdan talaý jıl burın-aq jazıp ketken eken. Tipti, özi közi tirisinde Kaspïýdiñ arğı jağasına – Äzirbaýjanğa barıp, ondağı jartasqa qaşalğan köne tañbalardı zerttep, Bakw mañında turatın «wdïn» rwınıñ salt-dästürine qızığıptı. Vïkïngterdiñ ejelgi mïftik qaharmanı Odïn batırdıñ esimi men äzirbaýjandar işindegi älgi qawımnıñ atawınan tılsım baýlanıs izdepti.
Äýgili antropolog-sayaxatşınıñ qızı Bettïna Xeýerdal: «Vïkïngter Täñirideý tabınğan Odïn batır twralı añızdarda quz-şıñdı, jaqpar-jartastı tabïğat emes, uşı-qïırsız ulanğaýır dala köbirek swretteledi, sondıqtan biz Kaspïý teñizinen şığısqa qaraý kösilip jatqan aýmaqtı – Qazaqstan jerin de zerttep körwge bel bwdıq», – deýdi. Bettïna xanım Astanağa at basın tiregen älgi ğalımdar tobınıñ quramında bar. Olar qazaqstandıq äriptesterimen birge elimizdegi köne qorımdardan, qorğan-obalardan qajetti derek, DNK-materïal jïnap, Kopengagendegi älemge äýgili genetïkalıq laboratorïya wnïversïtetine aparıp, zerttep-zerdelep, taldap-tarazılaýtın bolğan.
«Al norvegterdiñ ata-babasına qazaqtardıñ qandaý qatısı bar?» degen sawal twwı mümkin osı tusta. Tüsindireýik. Bağana «Arïýlerdiñ biraz böligi oñtüstikke (yağnï, Ïran, Awğanstan, Ündistanğa qaraý) qonıs awdarsa, biraz tobı Qazaqstan, Orta Azïya awmağında qalıp qoýdı» dedik. Sol qalıp qoýğan taýpalar köp uzamaý jılnamalarda «saq», «skïf» esimderimen atala bastadı. Al bulardıñ türki xalıqtarınıñ, onıñ işinde qazaq xalqınıñ étnogenezinde mañızdı röl atqarğanı belgili. Ğılımda olardı türki tekti deýtin közqaras ta jetkilikti, biraq, äzirge qalıptasqan jüýe boýınşa «arïý tekti», dälirek aýtqanda, «ïran tekti» degen wäj basımıraq. Osı eki ustanımnıñ ortasınan şığıp, «biraz böligi ïran, birşama tobı türki näsildi bolğan» degen de közqarastar bar. Äýtewir bir anığı: saqtar men skïfterdiñ ewropoïd näsildi – aquba öñdi, kökşil közdi, aqsarı şaştı bolğanı tarïxtan mälim. Demek, kim biledi, vïkïngter sol saq-skïfterdiñ mekeninen soltüstikke köşken bolsa, yağnï, oğan deýin qazaq topırağın qatar jaýlağan bolsa, norvegtermen säl de bolsın twıstıq baýlanısımızdıñ bolwı äbden ıqtïmal.
Vïkïngter mwzeýinde qoýılğan zattar da qazaqtıñ turmıstıq zattarın elestetedi. Öz ata-babalarımızdıñ mwzeýin aralap jürgendeý küý keştik.
Tağı bir este qalatın orın – Xolmenkollen demalıs aýmağı. Ondağı şañğı tramplïni.
Oslodan soltüstikke qaraý Xolmenkollende – Nwrmark demalıs zonası bar, ol şañğı sportınıñ damığan ortalığı (älemdegi köne Xolmenkolle tramplïni, onıñ işinde şañğı murajaýı bar, onda ejelden qazirgi kezge deýingi şañğınıñ türlerin kezdestirwge boladı).
Şañğı tramplïnin qarap jürip, sol mañda jelbirep turğan Qazaqstan jalawına közimiz tüsti. Negizi, Norvegïyada üýlerdiñ köpşiligi jalawlar ilip qoýğan. Birewleri – Norvegïyanıñ qazirgi jalawın, endi birewleri vïkïngterdiñ üşburıştı jalawların ilip qoýğanın baýqadıq. Endi teñiz jağasındağı mına üýde Qazaqstan jalawı ilinip tur. Üý ïeleri kimder ekenin bilgimiz kelgen äreketimizden eşteñe şıqpadı. Qaqpaları qulıptawlı, teñiz jağalawı arqılı üýdiñ kelesi jağınan barsaq dep aýnalıp jürsek, körşi üýlerdiñ ïtteri şwlap, üý ïeleri olaý ötwge bolmaýtının eskertti. Sonımen ol üý biz üşin jumbaq küýinde qaldı…
Negizi, Norvegïyanıñ Qazaqstanmen qarım-qatınası jaqsı jolğa qoýılğan. Barıs-kelis köp. Sondaý, dïplomatïyalıq nemese iskerlik saladağı, nemese sport salasındağı baýlanıstarımızdıñ bir nışanı bolar. 1992 jıldıñ 2 qañtarında Norvegïya Koroldigi Qazaqstan Respwblïkasınıñ memlekettik täwelsizidigen moýındadı. 1992 jıldıñ besinşi mawsımında dïplomatïyalıq qatınastar bastaldı. 21 mawsım küni 2004 jılı Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdentiniñ Jarğısı boýınşa Norvegïyanıñ Oslo qalasında elşiligi aşıldı.
Eki memleket arasındağı xalıqaralıq baýlanıstar 2-4 säwir aralığında 2001 jılı Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti N.Ä.Nazarbaevtı Norvegïya Koroli arnaýı şaqırttı. Bul saparda Qazaqstandıq delegacïya Korol Xaraldpen, premer – mïnïstr Ï. Stoltenberg, Parlament prezïdenti X. Rossordpen kezdesti. Onda Qazaqstan Respwblïkasınıñ sayasatı twralı lekcïyalar oqıldı. Eki memleket arsındağı kezdeswde Qazaqstannıñ dünïe jüzilik uýımdarğa kirwin jäne Qazaqstanda kişi jäne orta käsipkerlikti damıtw kerek dep osı otırısta Norvegïyalıq éksperïmentter aýtıldı. Norvegïya Qazaqstannıñ munaý –gaz ken orındarın barlawğa öz kompanïyasın usındı. Bul saparda «Döñgelek stol» ötti. Ol da Norvegïyalıq 13 kompanïya usınıldı, olardıñ negizgi qızmeti munaý men gaz , tele kommwnïkacïya, twrïzmdi damıtwğa arnalğan proektiler jäne qurılıs materïaldarı. Memleketter arasındağı, yağnï Qazaq – Norvegïya qarım – qatınasınıñ bastı fwndamenti kedeswi ötti. Köptegen qujattarğa qol qoýıldı, Norvegïyalıq kompanïyalar öz qarjıların Qazaqstanğa quýdı…
Bälkim, bul üý osı barıs-kelistiñ nätïjesi, käsipkerlerimizdiñ biriniñ üýi bolar, bälkim tramplïn janınan üý alıp turıp jatqan Lïlexamer Olïmpïadasınıñ jüldegeri şañğışı Smïrnovtıñ üýi bolar…
Kelesi küni Oslo qalasınıñ soltüstiginde 170 şaqırım jerde ornalasqan Lïlexamerge attandıq. Bar bolğanı 22 000 adam turatın tınış, kişigirim, jaýlı qala – Lïllexammer 1988 jılğı Qısqı Olïmpïada oýındarın ötkizwmen äýgili bolğan. Biz sol keşenderdi körip tamaşaladıq.
1994 jılğı qısqı Oýındar üşin arnaýı qurılğan Lïllexammerdegi bastı Olïmpïada keşeni Oýındardıñ aşılw jäne jabılw saltanattarına arnalğan 50 000 orındıq stadïonmen qosa salınğan eki tramplïnnen, Olïmpïada sayabağınan, frïstaýl, bïatlon, şañğı jarıstarına arnalğan arenalardan, 10 500 körermenge arnalğan xokkeý jarıstarınıñ Saraýınan, jeñimpazdardı marapattawğa arnalğan saltanattı räsimder stadïonınan turdı. Olïmpïada stadïonına jaqın 2500 adamdı ornalastırwğa bolatın olïmpïada awılı salındı.
Lïllexammerden şamamen 50 şaqırım qaşıqtıqta ornalasqan norvegïyalıq kişigirim Xamare qalaşığında 10 000 körermenge arnalğan konkïmen tez jügirw jarıstarına, mänerlep sırğanaw jäne şort-trekke arnalğan 6000 orındıq saraýlar salınğan. Osında, sondaý-aq, osı sport türinen jarıstarğa qatısatın sportşılarğa arnalğan ekinşi Olïmpïada awılı ornalastı. Lïllexammerdiñ mañındağı Gýovïkte xokkeý jarıstarı üşin teñdesi joq «Mawntïn Xoll» – «Taw saraýı» – jerastı muz aýdını salındı. Saraýda xokkeý alañı, 5 500 adam sıyatın körermenderge arnalğan zalmen qosa, jüzw basseýni bar.Taw şañğısına arnalğan trassalar, sondaý-aq, şanaşılar men bobsleýşilerge arnalğan trassalar tabïğatı körkem jerlerge ornalastırılıp, barlıq talaptarğa jawap berdi.
Osı Olïmpïadada jerlesimiz Vladïmïr Smïrnov top jarğan edi. Qazaqstan tuñğış ret Lïlexamerde Olïmpïada çempïonın şığarğan. Elbası sol kezde Vladïmïr Smïrnovqa bılaý dep jedelxat joldağan edi: «Bul tabıs Olïmpïadada komandası Qazaqstandı täwelsiz, egemen memleket retinde alğaş ret körsetken bizdiñ respwblïka üşin erekşe mañızdı boldı. Biz qazaqstandıq sportşılarğa jäne respwblïkanıñ barlıq jastarına keremet ülgi bolğan jerlesimizdiñ erligin maqtan tutamız, — delingen Elbasınıñ Vladïmïr Smïrnovqa joldağan telegrammasında. — 50-şaqırımdıq dïstancïyada Olïmpïada şımıldığınıñ astında siz sportşınıñ eñ üzdik sapaları – joğarı şeberlik pen jeñiske degen erik-jigeriñizdi körsete bildiñiz. Biz Sizge sendik, Siz bizdiñ ümitimizdi aqtadıñız. Bul jeñis – Sizdiñ sporttağı tabıstarıñızdıñ täji. Siz tuñğış Olïmpïada çempïonı boldıñız jäne bul Qazaqstannıñ ulttıq quraması tarïxındağı tuñğış Olïmpïada altını».
Aýta ketw kerek, Olïmpïada qurılıstarın jürgize otırıp, norvegïyalıq säwletşiler men qurılısşılar olarğa ulttıq boyaw berw, zamanawï Olïmpïada sportınıñ talaptarına säýkestikti qamtamasız etwmen qatar, olardı Oýındardan keýin sportşılar da, qısqı sport türine qızığwşılar da tolıqqandı paýdalanwı da oýlastırılğan.
Sonıñ nätïjesinde qaladağı sol nısandarda türli sporttıq jarıstar uýımdastırılsa, twrïster de qalanı bir körwge asığadı. Solardıñ qatarında biz de barmız.
Norveg teñizi jağalawına keletin twrïsterdiñ basım böligi jaz mezgilinde keledi eken. Norvegïyağa jıl saýın 2,84 mln-daý adam twrïstik maqsatta keledi eken, biraq Norvegïya twrïzm salası enjar türde damıp otırğan elder qatarında körinedi.
Osılaýşa, Skandïnavïyanıñ soñğı nüktesi- Norvegïyadağı sayaxatımızdı Lïlexamermen ayaqtadıq. Amsterdam äwejaýı Ewropadağı 4-şi iri äwejaý bolıp tabıladı. Biz qaýtw bïletimiz KLM äwekompanïyasına tïesili bolğandıqtan, Amsterdam qalası arqılı uştıq. Ol qala jaýlı da az-kem toqtalıp ötsek.
Amsterdam — Nïderlandtıñ eñ iri qalası, äri astanası.Qala atı Amstel özeniniñ boýında ornalasqanına bögenge qatıstı atalğan. Qala negizi 12 ğasırda kişkene balıq awlawşılar eldimekeni retinde paýda bolıp, bügingi tañda 172 ulttardı qamtïtın Nïderlandtıñ iri qalası. ABN Amro, Akzo Nobel, Heineken International, ING Group, Ahold, TomTom, Delta Lloyd Group jäne Philips t.b. sïyaqtı köptegen nïderland iri korporacïyaları men bankteriniñ bas-keñseleri osı qalada ornalasqan.
Nïderland Altın däwiri kezinde Älemniñ iri sawda kemejaýı, qarjı jäne gawhar ortalığı bolğan. Xalıq sanı 821 mıñnan astam adam. Kölemi: 219,4 şarşı şaqırım. Resmï tili: nïderland tili, frïzsk tili Valyutası: ewro.
Nïderlandtıñ twrïsterge usınar orındardıñ qatarında – Patşa saraýı, Amsterdamnıñ tarïxï mwzeýi, Nemo murajaýı, Jawxarlar mwzeýi, Qızğaldaqtar mwzeýi, «Madam Tyusso» mwzeýi, Amstel kanaldarın jäne t.b. atawğa boladı.
Nemo murajaýı – Nïderlandıdağı balalarğa arnalğan ülken ğılımï-texnïkalıq ortalıq. Ol Ortalıq vokzal mañında, Teñizde jüzw murajaýınıñ qasında orın tepken. Murajaý alıp teñiz tolqını tüsti keme türinde ïtalyan säwletşisi Renco Pyanonıñ jobası boýınşa salınğan. Ol alıstan da közge tüsedi.
Ïnteraktïvti murajaý öz qonaqtarına ğılım men texnïkanıñ qazirgi älemin zerttewdi usınadı. Äri onda barlıq éksponattardı qolmen ustawğa boladı, sonımen qatar täjirïbe jürgizwge, damba salwğa, adam mïınıñ jumısın zerttewge, DNK-nıñ ne ekenin bilwge jäne jasöspirim kezinde adam ağzasında ne bolatındığın bilwge boladı. Qızıqtıratın oýın türinde balalar xïmïya, fïzïka, bïologïya jäne aqparattıq texnologïyalar negizimen tanısadı.
Qızğaldaqtar mwzeýi Kyokenxof qızğaldaqtar sayabağımen baýlanıstı. Ol – Nïderlandıdağı ulttıq patşalıq gülder sayabağı, sonımen birge ol Ewropa sayabağı dep te ataladı. Sayabaq orasan zor qızğaldaq plantacïyalarımen, äri jıl saýın ötetin taqırıptıq gülder körmesimen tanımal. Qızğaldaqtar güldew mawsımında sayabaqqa şamamen bir mïllïondaý adam keletin körinedi.
Sayabaq awdanı 32 ga jerdi alıp jatır. Kyokenxofta otırğızılğan qızğaldaqtar sanı adamdı qaýran qaldıradı — jüz surıptı 4,5 mïllïon ösimdik. Sayabaq awmağında üş oranjereya ornalasqan: birewinde (Oranje Nassau) närkes, qızğaldaq, börtegül ösiriledi, ekinşisinde (Beatrix) — orxïdeyalar, al üşinşisinde (Willem Alexander) — rawşandar ösiriledi.
Sayabaqtı ataqtı golland landşaft säwletşileri Zoxerlar 1840 jılı jasadı. Sayabaqta köptegen alleyalar, kögaldar, kanaldar, toğandar, gülzarlar gülderden jasalğan kilemder bar. Kafe men meýramxanalar, sonımen birge swvenïr jäne gül dükenderi bar. Ol jerden qızğaldaqtıñ badanasın jäne basqa ösimdikterdiñ köşetterin satıp alwğa boladı. Budan bölek, sayabaqta nağız şınaýı dïirmen ornalasqan. Bunda sayaxatşılardı dästürli gollandïyalıq un tartw procesimen tanıstıradı.
Amstel kanaldarı. Amsterdamda Amstel özeniniñ qanşa kanalı bar ekenin naqtı eşkim aýta almaýdı. Amsterdam kvartaldarın jartı şeñber ğıp belbewleýtin Amsteldiñ bes bastı kanalı özara orlarlarmen baýlanıstı, nätïjesinde qalada ataqta sw labïrïnti qalıptastı.
Amsterdamdağı Amstel qanaldarı täwliktiñ kez-kelgen waqıtında tandandıradı. Keşki jäne tañerteñgi waqıtta kün säwleleri olardı külgin tüske boyaýdı. Al kündiz olar jağalawdağı otırılğızğan ağaştar swğa şağılısatındıqtan jasıl bolıp körinedi.
Bul kanaldar Amsterdamnıñ äşekeýleriniñ biri ğana emes, sonımen birge köşpendi ömirdi unatatın adamdardıñ turatın mekeni. Kanaldarda köptegen baraktar ornalasqan, jäne olardıñ qojaýındarı özderin osındaý jüzbeli päterlerde jaqsı sezinedi.
Jalpı, Amsterdam jaýlı ötken saparlarımız barısında jazğan bolatınbız…
…Qaýtar jolda tağı da Germanïya arqılı kelemiz. Berlïnde jürgenimizde Myunxendegi Kayum ağamen xabarlasqanbız. «Qaýtarda mindetti türde üýge soğıñdar, ötkende asığıs kettiñder. Asıqpaý otırıp äñgimeleseýik» degen soñ, qaýtarda Kayum ağanıñ üýine soqtıq. Fatïma jeñgeý ädettegideý etin asıp, dastarxanın daýındap otır eken.
Qayum ağanıñ otbasımen twıstaý aralasıp ketkenimizge biraz boldı. Öte mädenïetti, bilimdi, ïntellïgentter otbası. «Qazaq» dese işken asın jerge qoyadı. «Segiz qırlı, bir sırlı» Kayum ağamen äñgimelesseñiz aýtarı köp, oqığan-toqığanı mol, körgeni köp. Ol kisi talaý jıl jwrnalïst bolğan (Ewropadağı «Azattıq» radïosınıñ qazaq redakcïyası), talaý jıl ustazdıq etken (Germanïya wnïversïtetterinde sabaq bergen), ğalımdığı (sayasattanw ğılımınıñ doktorı), sayasatkerligi (köptegen xalıqaralıq basılımdarda qoğamğa bağa bergen, sayasï közqarasın bildirgen maqalaları jarıq körgen. Ğalamdıq deñgeýdegi ülken basqoswlarda bayandamalar jasap jür), qoğam qaýratkerligi (Ewropadağı qazaqtardı toptastırwda, jastardı sol ortağa siñip ketpeý, qazaq etip tärbïelewde köp eñbek etip, qoğamdıq jumıstardıñ bel ortasında jürgendigi) tağı bar. Biz Almatıdan Myunxenge barğan 9 säwir küni osı kezge deýin basqarıp kelgen Ewropa qazaq qoğamdarı federacïyasınıñ (budan äri – FEKA) basşılıq qızmetin jas izbasarı Şvecïyada turatın Murat Ermişke tapsırğan eken. Sapar barasında kezdesken qandastarımız Qayum ağanıñ qaýratkerligin, FEKA basşılığındağı uýımdastırwşılıq qabiletin, uýımdı zañdı türde ömirge äkelip, onı jaña beleske, joğarı deñgeýge jetkizgenin aýtıp jattı. Jastar jağı, sol ağalar salğan izdi jalğastırıp, FEKA-nıñ qazirgi deñgeýin odan äri köterwge küş salatındarın aýtadı.
Rasında, Kayum ağanıñ qaýratkerlik eñbekterin biz de körip, bilip jürgenimiz jasırın emes. Ol kisiniñ qazaqılığın, jüregi «qazaq» dep soğatının, basqanı aýtpağanda, otbasındağı balalarınan-aq baýqawğa boladı. Ülken qızı Özgejandı büginde köziqaraqtı bar qazaq tanïdı dep aýtwğa boladı. Ol qazaqtıñ ulı qaýratkerlerin – Alaş arıstarın şetelderge tanıstırıp jürgen ğalım. Bes tilde erkin söýleýdi. Aqındığı da bar. Abaýdı, Mağjandı süýip oqïdı. Kayum ağanıñ ekinşi qızı – Märwa da wnïversïtet stwdenti. Özi oqığan ağılşın-nemis tildi mekteptiñ bitirwşilerine arnalğan jïnaqta, öziniñ ultın qazaq dep tanıstıra kele Märwa özin jäne Qazaqstan men qazaq ultı jaýlı tüsinik bergen. Sol arqılı özimen qatarlas 100-den asa jastar men ustazdarı qazaq jaýlı mälimet alsa, keleşekte qazaqtı tanıtw üşin odan da ülken qadamdarğa barwğa izdenip jürgenin aýtadı. Al, kişi qızı Şolpan, aldımen «özim nağız qazaq bolwım kerek deýdi. Sosın zamandastarıma, bükil Ewropağa qazaqtı tanıtatın bolam» degen armanı bar. Bïıl mektep bitirgeli otırğan Şolpan, jaña ömirin 2-3 aýğa Qazaqstanğa kelip, qazaqşanı tübegeýli üýrenwden bastamaqşı. Äri qaraýğı ömirin ol da Qazaqstanmen, qazaq ultımen baýlanıstırmaqşı.Kişkentaý jürekteri «Qazaq» dep soqqan qandastarımızğa, sät sapar tiledik. Osındaý urpaq tärbïelep otırğan Kayum ağa men Fatïma tätedeý ultjandı jandarğa alğıstan basqa aýtar joq.
Qayum ağamen äñgimelese otırıp, köp tarïxtan xabardar boldıq, köptegen estelikter aýtıldı. Ağağa endi osı jasağan jaqsı isteriñiz ben önegeli ömiriñiz jaýlı estelik bolar kitap jazıñız dep qolqa saldıq. Qayum ağa da öziniñ de estelik jazw oýında bar ekenin aýttı… Endigi estimegen estelikter men qızıqtı äñgimelerdi ağanıñ kitabınan oqïmız dep ümittenemiz…
Osılaýşa Ewropağa saparımız ayaqtaldı. Sayaxattaý jürip Ewropa mädenïetiniñ äldeqaýda alda ketkenin baýqadıq. Ewropa mädenïeti nege alğa damıp ketti? Ewrazïya (Evrazïya) – eki birdeý qurlıqtı biriktirip jatqan materïk. Jer planetasındağı eñ ülkeni de – osı. Biri – Ewropa, biri – Azïya. Eki qurlıq bir-birimen tutasıp jatqanımen, ekewiniñ mädenïeti, damwı, ékonomïkası jer men kökteý. Ewropa, Azïya tügili älemde barlıq örkenïetten 100 jılğa alğa damıp ketken. Nege? Eñ birinşi sebep, geografïyalıq ornalaswı. Ewropadağı memleketter bir-birine jaqın äri körşi ornalasqan. Özara bäsekelestik, özara täjirïbe almasw köp. Bilim salası, mädenïeti jağınan alsañız da keremet. Fwtboldıñ da ağılşındardıñ arasında jaqsı damwı, Ewropada älemdegi eñ mıqtı fwtbol klwbtarınıñ barlığı da osıdan. Odan bölek Ewropanıñ geografïyalıq ornalaswı öte mañızdı jağdaýda qalıptasqan. YAğnï sayaxatşılar arqılı eldiñ ékonomïkasın köterw maqsatında türli jağdaý jasalğan. Bir Jerorta teñizi men Qara teñizdiñ jağalawında ornalasqan elderdiñ özi-aq tikeleý xalıqaralıq ıntımaqtastıqtı mädenïet arqılı, adamdardıñ demalwı arqılı qalıptastırıp otır. Ärbir el işki twrïzm mäselesin jaqsı damıtıp alğan. Ekinşiden, eñ mıqtı tulğalardıñ qalıptaswı jäne eñ mıqtı örkenïettiñ bolwı da äser etti. Evreý jurtınıñ aqıldılığı men Napoleon, Gïtler sındı mıqtı qolbasşılardıñ ömir sürwi. Üşinşiden, äskerï texnïkalar men xalıqaralıq deñgeýdegi barlıq qawımdastıqtıñ ştab-päterleriniñ osında ornalaswı. Ewropa, sonıñ işinde Anglïya, Francïya, Türkïya, Ïspan äskerï küşteri älemniñ eñ üzdikteriniñ qatarına kiredi. BUU sındı türli qawımdastıq pen uýımdardıñ osında bolwı jan-jağındağı elderdiñ qarqındı damwına äserin tïgizdi. Osınıñ işine SAKU-nı (NATO) qosa ketw kerek. Qazir demalw üşin, bilim alw üşin, mädenïetaralıq baýlanıs ornatw üşin eñ birinşi Ewropağa barasız. Ewropa – älemdik deñgeýdegi brendke aýnalıp ketken qurlıq. Sondıqtan onıñ mädenïeti 100 jılğa alda. Tipti kişkentaý ğana awmaqtı alıp jatqan Ulıbrïtanïya alıp aýdaharlı Qıtaý elin kezinde esirtkimen jawlap alğanın bilesiz be? Şağın ğana Germanïya alıp KSRO-ğa soğıs aştı. Napoleon bastağan jasaq Mäskewdi otqa oradı. Jer betindegi eñ baý adamdardıñ da köbisi osında. Teginde Alaşordanıñ kösemderi Şığıstan göri Batısqa eliktew kerektigin, solarğa qaraý bet tüzew kerektigin aýtsa kerek. Al qazir Şığıs elderinde ewropalıq mädenïetpen ömir sürip otırğan jalğız el bar. Ol – Japonïya. Mümkin, biz de Ewropağa qaraý bet tüzesek, qatelespespiz…
Sonımen «Öz üýim, öleñ tösegim» degendeý, az waqıtta sağınıp qalğan Almatımızğa asıqtıq. Aman-esen elge oraldıq. 16 kün işinde Ewropanıñ 7 memleketinde bolıp, alıstağı ağaýındarmen arqa-jarqa qawışıp, mol äsermen elge oraldıq. Avstrïyanıñ Zalcbwrg, Germanïyanıñ Myunxen, Trïr, Gambwrg, Berlïn, Belgïyanıñ Bryussel, Danïyanıñ Orxws, Kopengagen, Şvecïyanıñ Stokgolm, Wpsala, Vasteros, Norvegïyanıñ Oslo, Lïlexamer, Nïderland Koroldiginiñ Amsterdam qalaların qamtığan saparımız qızıqtı da mağınalı boldı. Sol elderdegi qandas bawırlarmen mümkindiginşe kezdeswge tırıstıq. Norvegïya jerinde de birşama qandastarımız turadı. Alaýda, olardıñ aqsaqalı Maxmut Baştaş ağamız Türkïyada jür degendi estip, kezdese almağanımızğa ökingen edik. Söýtsek, ol kisi jaýlı jañsaq aqparat alğan ekenbiz. Biz elge kelgen soñ artımızdan xabarlasıp, «Skandïnavïyanıñ tübine kelip turıp qazaqtardıñ jağdaýın bilmeý kettiñder. Bizdiñ şañıraqqa Norvegïyağa kelgen kez-kelgen qazaq soqpaý ketpewşi edi. Aýtwlı tulğalardıñ da talaýı şañırağımızdan däm tatqan…» dep ökpesin jetkizipti. Ökpesi orındı, ärïne. Biz qwana-qwana kezdeser edik, tek ol jerde Maxmut ağa joq degen soñ, kimmen xabarlasarımızdı bilmedik. Şvecïyadağı ağaýındar tanïtın qazaq jastarına telefon şalğanda, olar jumıstan bosamaýtındıqtarın aýtıptı. Sondıqtan eşkimdi mazalamağan edik…
Alıstağı ağaýınnıñ umıtpağan salt-dästürin, qonaqjaýlığın, bizge degen qurmetin körip, erekşe sezimde boldıq. Köp dünïeden xabardar boldıq. Ewropadağı ağaýınnıñ jaqsı turmısın körip masattandıq. Oqığan, bilimdi, ïntellekti joğarı, qazaq atın abıroýmen tanıtıp jürgen jastardı körip qwandıq.
Qazaqtıñ ulttıq bolmısın saqtap, urpağına siñirip otırğan orta bwın ökilderine rïzaşılığımızdı bildirdik. «Urpağımız qazaqtığın, tüp-tamırın umıtpasa eken» dep şarq urıp jürgen azamattardı körip qwandıq. Ultjandı sondaý qandastarımız barda, «qazaqpın» dep maqtanar urpaqtar jalğasa beretinine sendik.
Myunxendegi Kayum ağa, Patïma äpke, Märwä, Şolpan Kesïjïlerge, Orxwstağı Qajï Akpar, Nazgül Ayubïlerge, Kopengagendegi Nur-Arman, Äsem Ayubïlerge, Alï Axmet mırzağa, Kılış Xan Metïnge, Zwra Xalelbekqızına, Vasterostağı Murat Ermïş, Ïbragïm Qusşı, Zexra Qaxrïman, Maxmwtdïn Serbes, Baýram Keser qandastarımızğa erekşe alğısımızdı bildiremiz.
Aman bolıñızdar, alıstağı ağaýındar! Jaqsı künderde köriskenşe!
Jañıl Äpetova


c: text/html

text:
Ïnstagram jelisindegi toptıñ jeke paraqşasında qızdar «Qımbattı bizdiñ tıñdarmandarımız, oqırmandarımız! Ökinişke oray Aqbota toptan ketwge mäjbür boldı. Biz Aqbotağa tek sättilik tileymiz! Endi qustıñ qos qanatınday bolıp Sara men Elïzat «Laşın» tobınıñ abıroyın asqaqtatadı degen ümittemiz» dep xabarladı.
Aqbotanıñ toptan ketwine densawlığı sebep bolğanın Bayan öziniñ ïnstaparaqşasında aytıp ötti. Ol: «Bota, biz seniñ ornıñdı basatın qız izdemeymiz. Jazılıp ket! Mümkin bäri oñına kelip, topqa da qaytıp oralarsıñ», - dep jazdı.
Aqbota bul topqa Bayan Esentaeva uyımdastırğan kastïng arqılı kirdi. Onıñ Bayannıñ prodyuserlik ortalığında än aytwına toğız ayday waqıt ötken edi.
«Laşın» tobı jaqında «Jasa, twğan jer!» attı äwen men beynebayan şığarıp, xalıqqa tanıstırğan edi. Patrïottıq rwx, sulwlıq pen batıldıqtı nasïxayttaytın bul beynebayan köptiñ köñilinen şıqtı.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavını tanımağanı içün Almaniya kantsleri Angela Merkelge minnetdarlığını bildirdi.
Bunı o, özüniñ Twitterdeki saifesinde bildirdi.
Bildirüvde: «Qırım boyunca printsipial noqtai-nazarı – yarımadanıñ ilhaqı ve Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Rusiye prezidentiniñ saylavı neticelerini tanımağanı içün Angela Merkel hanımefendige teşekkürler. Bu – Almaniyanıñ sesi quvetli bir terkibiy qısmı olğan, dünyanıñ sesidir», – denile.
Rusiye ukümeti mart 18-de ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavını keçirdi. Vladimir Putin altı yıllıq muddetke ğayrıdan saylandı.
Saylavnıñ arfesinde Almaniya Tış işleri nazirligi, Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını beyan etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Evge kirmege aqqı olmadan dört yıl. Mustafa Cemilevge Qırımnıñ ziyaret etilmesi nasıl yasaq etildi (video)
2014 senesi mayıs 3-te Rusiyeniñ mahsus hizmetleri qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge ilhaq etilgen Qırımğa kirmekni yasaq ettiler. Onıñ aytqanına köre, o künü qırımtatarlar milliy bayramları olğan Hıdırlez şeñliklerini yapacaq ediler. Olarnı lâğu etmek mecbul oldılar. Bu qarşılavnıñ neticesinde Cemilevni qarşılap almağa kelgen faaliyetçilerge qarşı işler açıldı. Bunıñ artından mahkemeler olıp, cöremeler tayin etildi. Mustafa Cemilev Rusiye Federal migratsiya hizmetine qarşı, Qırımğa kirimesini yasaq etkeni içün dava açtı. Şimdi bu iş boyunca davalar Moskvanıñ mahkemelerinde baqıla.


text:
Sportşılar şöleytti Mañğıstaw jerinde 5 künde 5 kezeñ boyınşa baq sınap, jol talğamaytın kölikterimen 1775 şaqırımdı bağındırwı tïis. Aqtawdan bastalğan rallïde avtoşabandozdar teñiz jağalawımen jürip ötip, taw-tasqa tolı. Üstirt jazığına deyin baradı. Sayısqa Ulıbrïtanïya sport federacïyasınıñ mamandarı men Qazaqstannıñ avto/motosport federacïyasınıñ ökilderi törelik etedi. Avtorallï jeñimpazdarı 5 mawsımda anıqtaladı. Jalpı bïıl alğaş ret uyımdastırılıp otırğan «Rallï Qazaqstan» jarısın bolaşaqta älemdik deñgeyde ötkizw josparı bar. Arslan Saxïmov, Mobilex Racing Team komandasınıñ ştwrmanı: - Öte mıqtı maşïna, qara jolda jürwge jaqsı. Aldağı jarısta qızıq rallï körseteyik degen maqsatımız bar. Är sportşınıñ maqsatı – birinşi bolıp kelw, biraq köremiz.
Derekközi:24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
20 jastağı azamatşa Aqjarqın Turlıbay esirtki zattarın tasımaldadı degen küdikpen ustalğan bolatın. Ol 2014 jıldıñ nawrız ayında Gwançjow äwejayında ustaldı, ol Malayzïyağa uşıp ketpekşi bolğan. Qızdıñ jüginde esirtki zattarı tabıldı.
"Gwançjow sotımen ömir boyına bas bostandığınan ayırılğan Qazaqstan azamatşası Aqjarqın Turlıbaydı otanına ekstradïcïyalaw twralı Qazaqstan Bas prokwrorınıñ atına Turlıbay A.E. anasınıñ atınan ötiniş joldandı", — dedi jwrnalïsterge Turlıbaydıñ qorğawşısı Suñqar Nurmağambetov.
Qorğaw tarabı ayıptaw ükimi özgerissiz qalğan jağdayda boyjetkendi Qazaqstanğa ekstradïcïyalaw qajet bolatının tüsindirdi.
"Qazirgi waqıtta Aqjarqınnıñ qorğaw tarabı jäne otbası qılmıstıq proceske qatısw üşin appelyacïyalıq sot otırısı waqıtınıñ belgilenwin kütwde", — dep qorıtındılanğan xabarlamada.
Kommentarïï


text:
Muharrem Temiz - Mektebi irfanda
Sanatçı : Muharrem Temiz
Türkü : Mektebi irfanda
Etiketler : Muharrem Temiz - Mektebi irfanda türkü indir, Muharrem Temiz - Mektebi irfanda türkü dinle, Muharrem Temiz türküleri, Mektebi irfanda mp3 indir, Muharrem Temiz türküleri Mektebi irfanda türküsü, Mektebi irfanda sözleri, Muharrem Temiz mp3 dinle, Muharrem Temiz download, Mektebi irfanda bedava mp3, Muharrem Temiz türkü sözleri, Muharrem Temiz türkü dinle, Muharrem Temiz son albüm indir
Muharrem Temiz Türküleri
Muharrem Temiz - Yarim Gurbet Elde
Muharrem Temiz - Gönül Sabreyle
Muharrem Temiz - Giz Pinar Basinda
Muharrem Temiz - Gazel
Muharrem Temiz - Şu Dünyada
Muharrem Temiz - Gel Güzelim
Muharrem Temiz - Nasip Bizi Atmış
Muharrem Temiz - Gayanin Dibinde
muharrem temiz - bugün canan geldi bize (erzincan-tercan)
Muharrem Temiz - Eski Libas Gibi
Muharrem Temiz - Firat Kenarinda
Muharrem Temiz - Bu Gelin
Muharrem Temiz - Irgaliyi
Muharrem Temiz - Gitmir Bir Ufacik
Muharrem Temiz - Göster Cemalin SemaIni


text:
Ğosmanlı atnalığı
Bügennän başlap aldıbızdağı atna buyı Ğosmanlı imperatorlığın iskä alu atnalığın qotlıybız
Ğosmanlı imperatorlığı öç qitğağa cäyelgän cirläre belän ğasırlar buyı dönyanı tärtipkä saldı. Aziyäle ana watanınnan başın Awrupağa suzğan büre kebek yözlärçä yıl däwam xökem söräçäk häm yoğıntıları bügenge köndä dä yäşänüe däwam itäçäk śivilizaśiyanıñ insani torışı täqdir itelgän matur könnär ide Ğosmanlı imperatorlığı çorı. Üzennän bulmawçılarğa da qaqşamas ğadälät wäğdä itelgän şuşı däwer ber ük waqıtta keşelek tarixı.
Ğosmanlı çorın qaramıyça Rusiyänen, Germaniyanıñ, Balkan töbägeneñ, Yaqın Könçığış häm tön’yaq Awrupanıñ tarixın añlap bulmıy. Urını berniçek tä tutırıla alınmağan şuşı ğadälät, ğadellek añlayışı, bälki dä, bügenge köndä dä bu cirlärdä qoyılğan qannıñ häm tügelgän küz yäşeneñ dä daruı bulıp tora.
Keşelek tarixına tiñsez êzlär qaldırğan buluınnan häm śivilizaśiyanı däwam itüennän bez ğorurlanğan Ğosmanlı imperatorlığın iskä alu atnalığı qotlı bulsın.


text:
Qazaq ädebieti, jalpı türki ädebieti tarihında «Qisasul änbiya» nemese «Qisasi Rabğuziy» («Rabğuzi qissaları») attı şığarmanıñ ornı bölek.
Äygili ädebiet zertteuşisi Beysembay Kenjebaev 1969 jılı «Qisasul änbiyağa» arnalğan maqalasında onıñ Qazan töñkerisine deyin qazaq arasında köp tarağanın, hat tanığan qazaq onı oqığanın, bilgenin aytqan bolatın. Ataqtı «Birjan sal men aqın Saranıñ aytısında» Sara osı «Rabğuzi kissasınan» mısal keltirgen bolatın:
Ey, Birjan, kimge däri amandığıñ,
Söz bilseñ bwl da seniñ jamandığıñ.
«Qisasul änbiden» estimep pe eñ?
Belgili mağlwm boldı nadandığıñ.
Adamdı topıraqtan jarattı Haq,
Nadandığıñ bilinsin, bwl sözge baq.
Haua anağa bwrın barğan Adam Ata,
Esitken joq pa ediñ, mwnı da aqımaq?!
Zertteuşi Alma Qıraubaevanıñ pikirinşe, «Qisasul änbiyadağı» qazaq arasına keñ tarağan, qazaq ädebietinde osı taqırıptağı ertegi, dastandardıñ tuuına äser etken qissalardıñ biri «Eskendir Zwlqarnayın» bolğan. Abay köpşilikke mälim «Eskendir» poemasın jazğanda «Qisasul änbiyanı»da oqıp bilgen degen boljam bar.Twrmağanbet İztileuovte Rabğuzi äñgimeleriniñ keybirin öleñge aynaldırıp jazğan eken. Rabğuzi şığarmasında tälim tärbielik mäni bar äñgimeler qazaq arasında keñ tarağan. Zertteuşilerdiñ pikirinşe, Rabğuzi kitabı payğambarlar, sahabalar turalı qissa-hikayalardı, añızdardı qamtığan türki tilindegi birinşi şığarma boldı. Maylıqojanıñ balası Isabek aqın:
Qisasul änbieniñ kitabında,
Artıq jeseñ qoy eti aram degen, – deydi.
Qazirgi zertteulerde onıñ tuğan jeri Horezm nemese Orta Aziya aumağı delinude. Alayda biz jinağan arheologiyalıq, toponomikalıq, kartografiyalıq derekter Rabğuzidiñ tuğan jeri Oñtüstik Qazaqstan dep aytuğa mümkinşilik beredi. Biz osı jerde Horezm atalğan aymaqqa jergilikti tüsinik, wğım boyınşa az tüsinik berip körelik. Mädeni, twraqtı qala, memleket tüsiniginde Horezm Amudariyanıñ Aralğa qwyğan atırauında ornalasqan kögaldı aymaq (oazis). Bir qızıq jayı Horezm wğımı Amudıñ sol jağasına jürmegen. Bwl Horasannıñ jeri. Al köpşilik, halıqtıq wğımda Horezm aymağı bolıp Amudariyanıñ oñ jağası men Sırdariyanıñ sol jağasın tu Bwharağa deyingi aymaqtı atap kelgen.
Tarihtan belgili bwl aymaq Şıñğıshannıñ jorığına deyin köp jıldar Horezm bileuşileriniñ qol astında boldı. Bwğan qanday dälelderimiz bar? Professor Beysembay Kenjebaevtıñ 1969 jılğı maqalasındağı mälimetterge süyensek, Rabğuzı Oğız Rabat degen şahardıñ qazısı bolıp istegen adam. «Qisasul änbiyanıñ» ol älgi şahardıñ äkimi, äygili bek Nasıretden Toqboğa degen kisiniñ tapsıruı, ötinişi boyınşa sol Toqbağağa sıyğa tartqan. Al Toqboğa mwsılman dinine, türik ädep-ğwrpına engen ädebietti süyetin monğol bolsa kerek. Rabğuzi atalğan şığarmanı 710 jılı qıjırada, jañaşa jıl sanau boyınşa 1310 jılı jazğan.
A. Qıraubaevanıñ kitabına süyensek, onıñ äkesi Rabat Oğız qıstağınıñ qazısı bolğan, al Rabğuzi degen laqaptı tuğan jerine baylanıstı alğan eken. Rabat atauınıñ şığuı «rabat»-«belgili araqaşıqtıqta ornalasqan qarauıl bekettermen» baylanıstı. Bwl sözben keruender toqtaytın orındı da belgilegen. Ärine, jalpı Rabat attı eldi mekender ortağasırda az bolmağan. Özbekstanda Rabati-Mälik, Qırğızstanda Taşrabat, Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ Qazığwrt tauınıñ eteginde de Rabat bar. Alayda Nasreddin Rabğuzidiñ tuğan jeri jay Rabat emes. Ol «Rabat Oğız» delinuimen erekşelenedi. Sondıqtan biz Oñtüstik Qazaqstan osı künge deyin Rabat dep atalatın jäne bayırğı eldi meken ornı, arheologiyalıq eskertkişke nazar audarmaqpız. Rabat attı arheologiyalıq eskertkiş töbeşik Sırdariyanıñ sol jağasında, Mayaqwm eldi mekeninen oñtüstik şığısta 7 şaqırım qaşıqtıqta ornalasqan. Rabat eskertkişi Sırdariya boyımen Şınazdan Türkistanğa tayau Üşqayıq ötkeline deyingi aumaqtı aralap ötken, N.V. Rudnevtiñ 1900 jılı 24 aqpanda «Turkestanskie vedomosti» attı gazette jariyalanğan «Zabroşennıy ugolok» attı maqalasındağı bayırğı eldimekender tiziminde kezdesedi. «Qazaqstannıñ tarihi jäne mädeni eskertkişter jiıntığı. Oñtüstik Qazaqstan oblısı» attı enciklopediyalıq basılımda ol IV-VIII ğ.ğ. eskertkişine jatqızılğan.
Alayda, onıñ üstinde jatqan küydirgen kirpişterge qarağanda ol ortağasırlıq däuirdiñ eskertkişi. Bwl Rabattıñ bastı erekşeligi Ögizsay dep atalatın Sırdariyanıñ bayırğı arnasına tayau ornalasuında. Osı eki arada bas ştabtıñ Türkistan degen 1:500000 masştabtağı 1963 jılğı dayındalğan jäne 1970 jılı qayta basılğan kartasında Ögizsay (Ogizsay), 1982 jılı basılğan Türkistan (II-42-09 K-42-IX) degen 1:200000 masştabtağı kartada jäne 1982 jılı basılğan Baltaköl (II-42-08 K-42- VIII) degen 1:200000 Sırdariyanıñ sol jağındağı qwrğaq arna Ögizsay (Suhoe ruslo Ogizsay) dep belgilengen.Ögiz jılğası jayında V.A. Kallur (1900 j.) men I.A.Kastan'e (1910 j.) bir top materialdar jariyaladı.I.V.Zaharovanıñ«Şımkent oyazındağı qazaqtardıñ XIX ğ. ayağı XX ğ. basındağı eginşiligi jöninde» degen zertteuinde Köksaray qasınan Sırdariyadan şığarılğan köne «Ögizjılğa» attı arıq bolıptı delinedi. Ögizsaydı kanal dep tüsinu soñğı kezge deyin el arasında keñ tarağan. Dästürli közqaras Ä. Şilterhanov tıñ bayandauında tömendegidey: «Sırdariyanıñ qazirgi bögen salınğan, teñiz jasalğan wrımtal twsınan ilgeri VIII – XX ğasırlarda babalarımız dariyanı demiktire baylap, tört taram su ağızğan. Sol tört tarammen dariyanıñ qazirgi arnası men Arnasay ekeui elge mälim. Al, qalğan ekeui qwm astında jatır. Äytse de, birjolata qwrıp ketken joq. Wzındığı 300 şaqırımğa sozılğan Ögiz arıqtıñ jobasın är jerden äli köruge boladı. Qazirgi ataqtı Şardara arnası da sol Ögizarıqtıñ jobasımen salınğan. Mayaqwm, odan tömengi köne Oqsız qalalarınıñ twsında Ögizsay atap jürgen arıqtıñ jobaları qazir de tipti anıq. Sonımen, biz qarastırıp otırğan Rabattı basqa Rabattardan ajıratu üşin orta ğasırda Rabat Oğız nemese Rabat Ögiz dep atalauı äbden mümkin.
Özbek zertteuşisi E.I.Fozilovtıñ pikirinşe, ol Horezmniñ Rabutuğuz degen jerinde tuğan. Tarihi jäne arheologiyalıq ädebietten Horezmniñ töl aymağında Rabat Oğız, Rabotuğuz degen eldi mekendi izdep tappadıq. Al, Otırar ieligi Şıñğıshan keler aldında Horezmge qosılğanın eskersek, bwl jağdaydıñ köp ğasırlar ötse de wmıtılmağının Mahmud ibn Uälidiñ «Bahr al-asrar fi manakib al-ahyar» – «Önegeli adamdardıñ erlikteri jaylı ğalamat qwpiyalarındağı» eñbekten añğaru qiın emes. XVII ğasır ortasında jazılğan şığarmada «Otırar – Iassınıñ arjağında ornalasqan qala, Swltan Mwhammed Horezmşah kezinde onıñ memleketiniñ şığıs jağındağı şekaralıq qalası boldı», – delinedi. Sondıqtan, Otırar alqabındağı Rabattı Horezmdik dep sanau dästüri XIV ğasırda, yağni Rabğuzi zamanında saqtaluı ğajap emes.
S.A. Qasqabasovtıñ pikirine süyensek, äygili şığarmanıñ avtorı Mauarannahrda, Rabati Oğız degen jerde tuğan jäne onıñ Rabğuzi degen bürkenşek atı sodan şıqqan. Otırar alqabındağı Rabat eskertkişi Sırdariyanıñ sol jağalauında bolğandıqtan ol Sırdariya men Amudariya ortasın alıp jatqan Mauarannahr aymağına kiredi. Mine, osı Nasreddin Rabğuzidiñ tuğan jerine tän belgileriniñ Otırar alqabındağı Rabatqa say kelui bwl eskertkiştiñ Rabat Oğız ekenin däleldeytin bastı ayğaq bola aladı. Biz onı XIV ğasır basında «Qisas-i Rabğuzi» nemese «Qisas-ul' anbiya» degen attarmen mälim bolğan qoljazbanıñ avtorı Nasreddin Rabğuzidiñ tuğan jeri dep boljaymız. Sonımen, biz qarastırıp otırğan Rabattı basqa Rabattan ajıratu üşin orta ğasırda Rabat Oğız nemese «Rabatuğuz» der ataluı äbden mümkin. Qızılorda oblısınıñ Jañaqorğan audanında Qırğı Özgent jäne Tömengi Özgent degen eki eski qalanıñ ornı bar. Negizi Özgent emes Oğızkent. Bir kezderi qazirgi Orta Aziya atalıp jürgen aymaqtıñ Türkistan ekenin wmıtpauımız kerek. Al osı Türkistan attı ölkede Oğız handığı bolğandığı şındıq. Oğız handığınıñ ortalığı, yağni Oğızkent biz aytıp otırğan jerde boluı kädik emes. Olay bolsa kentten barı joğı 200 şaqırım jerdegi ağın sulı saydıñ atauı Ögiz suı emes, Oğız suı boladı. Demek, biz izdep otırğan meken Rabat Uğuz, yağni Oğız suındağı Rabat bolıp şığatın şığar. Al, Rabattıñ atauı men mindetin täptişteudiñ asa köp qajeti joq dep bilemiz.
1990 jılı Taşkent qalasınan «Ezuvçi» baspası «Qisası Rabğuzi» kitabın eki tom etip basıp şığardı. Bwl jayında kitaptı dayındauşılar bılay deydi: «Kitaptıñ eñ köne qoljazba nwsqası XV ğasırda köşirilgen bolıp, ol Britaniya muzeyinde saqtalıp keledi. Osı nwsqanıñ faksimilesi belgili ğalım K.Gronbek basşılığımen 1948 jılı Kopengagende basıp şığarıldı. Mine, osı faksimile qolıñızdağı kitaptı dayındauşılar üşin negiz etip alındı». İlgeri aytqanımızday qazaq, özbek arasında «Qisasul änbieniñ» birneşe türi bar. Biraq, mına nwsqaday ärbir qwbılıs, is-äreket, özgeristerge Qwran ayattarı men payğambar (s.ä.u.) hadisterinen dälel keltirip, Ilohiy qwdirettiñ nwsqauınsız eşnärse bolmaytının däläldegen emes. Onıñ üstine mına nwsqa eski türki tiliniñ dialektinde jazılğan. Bwl jaylı özbek zertteuşisi E.I. Fozilov bılay aytadı: «Qisasi Rabğuzidiñ tiline kelgende sonı moyındau kerek, onıñ til mädenieti Orta Aziyadağı Türki tilderdiñ barşası üşin birdey ğılımi mänge ie.Tabiği närse,kitap tilindegi kezdesetin sözderdiñ keybireu leri bügingi oquşı üşin tüsiniksiz bolıp qalğan. Uaqıttıñ ötui, ärtürli zaman ağımdarınıñ äseri, sayasattıñ auısuı men mädeniettiñ auısuı nätijesinde keybir sözder öz mindetin ötep bolğan jäne aynalımnan şığıp qalğan. Sonımen birge ömirdiñ auır sınaularına tötep bergen jäne bügingi künde tilimizde keñ qoldanılıp jürgen sözder Rabğuzi jazıp qaldırğan bağasız jädigerliktiñ är söyleminde wşıraydı». (Özbek tilinen audarğan S.S.)
Osı küngi aynalımnan şığıp qalğan, eski jır-añızdarda kezdesetin sözder bar. Bwl nwsqanıñ bir erekşeligi Oñtüstik Qazaqstandağı Sayram atauın Payğambar Qızır äleykisalamğa äkeledi.Ol bılay bayandaladı:«Qızır» mağınası jasıl bolar. Qaysı tasqa Qızır äleykisalam otırsa,ol tas jasıl bolar edi. Sol üşin Qızır atadı. Aytadı, qay jerge otırsa, sol jer kögerer edi. Key bireuler Qızır payğambar edi. Keybireuler aytar, payğambar emes, ğalım, muslih edi dep. Tegi Sayramdıq. Bani Israilde er jetti. Mäñgi susın işip tiri qaldı. (Qisasi Rabğuziy, 2 kitap, 68 bet.) Osı sözderdi oqıp alıp men (Seyit Omar Sattarwlı) Sayramdağı Ibrahim ata mazarınıñ şıraqşısına barıp: «Mına kitapta osılay dep jazılıptı, qanşılıqtı senimdi? Siz ne aytasız?»,- degenimde – «Iya, ol solay. Osı mañda Qızır äleykisalam anda-sanda osında soğıp twradı eken, – dedi. Soñınan bwl sözdi qazir Şığıstanu ğılımi zertteu institutı direktorınıñ orınbasarı, tarih ğılımdarınıñ doktorı Äşirbek Momınov rastaydı. Türkistan qalasında twratın şejireşi, tarih ğılımdarınıñ kandidatı Zikiriya Jandarbek te Qızır payğambardıñ Sayramda tuılğanın rastap otır.
Sonımen, wzın sözdiñ qorıtındısı «Qisasul änbie» (Qisasul Rabğuziy) Oñtüstik Qazaqstan onıñ işinde Otırar audanı jerinde jazılğan kitap. Qazaq topırağınan bir payğambar şıqqan. Bwl kitap M.Äuezov atındağı mädeniet jäne öner institutınan jas ğalım Töre Äli Qıdırdıñ audaruımen qazaq tiline audarıp, XIV ğasırda ömir sürgen babamızdıñ asıl jädigerligi halıqqa jetti. Endigi mindet osı asıl jädigerlikti söz bwydağa salmay, ğılımi türde jete zerttep, babamızdıñ twğan jerine belgi, eskertkiş qoyıp, jer, meken atauın berip ürim-bwtağımen tabıstıruğa asığayıq. Babamızdıñ kitaptı jazğandağı maqsatı da halıqtıñ «ğalımıñ hatı ölmeydi»demek atı da ölmeydi degeni osı şığar.
Mwhtar Qoja
tarih ğılımdarınıñ doktorı,
Seyit Omar Sattarwlı,
şejire zertteuşi, din tanuşı.
Mine mına qarta Rabat mañınıñ qay jerde ekenin körsetedi


text:
Alpide mwmïyası 5000 jıl saqtalğan «muz adam» joyılıp ketken popwlyacïya ökili bolıp şıqtı, onıñ denesi Tïrolde 1991 jılı tabılıp, Otcï degen at qoyıldı. Bastapqıda onı qaza tapqan alpïnïst dep qabıldağan, keyinnen ğalımdar onıñ 5000 jıl burın ömir sürgenin anıqtadı. Denesi muz bolıp qatqandıqtan dene jaqsı saqtalıp, oğan osı waqıtqa deyin eşkimniñ qolı tïmegen, dep jazadı Rosbalt.
Onıñ kene borrelïozımen sırqattanğanı, äke jağınan jaqın twıstarı - Tïrren teñiziniñ jağalawı men Sardïnïya turğındarı ekeni belgili boldı. Budan basqa muz adam ïnfarktqa beyim bolğan jäne süt işe almağan, sebebi onda süt qantın kötere almaytın gen anıqtaldı.
Otcï men onıñ anası jağınan twıstarı Tïrol Alpisiniñ bayırğı turğındarı. Bul şağın, tuyıqtalğan popwlyacïya tawdan alıstamay, Ortalıq Ewropanıñ basqa turğındarımen aralas-quralastığı bolmağan. Bizdiñ waqıtqa deyin saqtalsa da, onıñ artınan urpaq qalmağan.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Cengiz Özkan - Munzur Dağı
Sanatçı : Cengiz Özkan
Türkü : Munzur Dağı
Etiketler : Cengiz Özkan - Munzur Dağı türkü indir, Cengiz Özkan - Munzur Dağı türkü dinle, Cengiz Özkan türküleri, Munzur Dağı mp3 indir, Cengiz Özkan türküleri Munzur Dağı türküsü, Munzur Dağı sözleri, Cengiz Özkan mp3 dinle, Cengiz Özkan download, Munzur Dağı bedava mp3, Cengiz Özkan türkü sözleri, Cengiz Özkan türkü dinle, Cengiz Özkan son albüm indir
Cengiz Özkan Türküleri
Cengiz Özkan - Allı Gelin
cengiz özkan - çırpınıp içinde döndüğüm deniz (sivas-şarkışla-sivrialan köyü)
Cengiz Özkan - Ne Feryat Edersin Divane Bülbül
Cengiz Özkan - Geldim Şu Alemi
cengiz özkan - karadır kaşların eymeli değil (sivas-zara)
cengiz özkan - izzetli hürmetli bilirim seni (tokat-zile)
Cengiz Özkan - Aşıklarda Olan Efkar
Cengiz Özkan - Ayağına Giymiş Kara Yemeni
cengiz özkan - bir incecik duman tüter (bilecik-söğüt)
Cengiz Özkan - Bugün Canan Geldi Bize
cengiz özkan - arpa ektim biçemedim (van)
Cengiz Özkan - Pencerede Perde Ben
Cengiz Özkan - İzzetli Hürmetli Bilirim Seni
Cengiz Özkan - Yenice Yolları
cengiz özkan - pencerede perde ben (amasya)


text:
Mart 22-de Rusiye mahsus hizmetleriniñ hadimleri qırımtatar faaliyetçisi Nariman Memedeminovnıñ evine sürip kirdi. Onıñ apayı Lemara, telükesizlik hadimleriniñ başta aqayını yerge yıqqanlarını ve ondan soñ tintüvge izinlerini köstergenlerini hatırlay. Faaliyetçini Aqmescitke sorğuğa alıp kettiler ve «terrorizmge davet» içün cinaiy iş açtılar. Mahkeme onı eki ayğa tevqif etti.
«Qırım birdemligi» faaliyetçisiniñ taqip etilmesi içün 2013 senesinden başlap 2015 senesine qadar YouTube’de alıp barğan kanal sebep oldı. Anda o, İslâm ve «Hizb ut-Tahrir»niñ faaliyeti aqqında ikâye ete edi. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye telükesizlik hadimlerinde Nariman Memedeminovnı taqip etmege aqları yoq, çünki Rusiyede yasaq etilgen teşkilât aqqında material derc etilgende Qırım daa ilhaq etilmegen edi, dep iddia ete.
«Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayev Nariman Memedeminovnıñ tevqif etilmesiniñ sebepleri aqqında fikir yürsete.
Rusiye prokuraturasınıñ açıq bir maqsadı bar – er türlü narazılıqlar ve ğadapqa yol bermemekServer Mustafayev
– Narimannıñ tevqif etilgeniniñ kerçek sebebi, onıñ pervasızlığı, öz halqınen birdemligidir. O, ne musulman, ne de qırımtatar olaraq susıp turamaz edi. Oña daa evel, sözde izin alınmayıp yapılğan tedbirde iştirak etkeni içün endi 10 biñ ruble miqdarında cöreme tayin etilgen edi. – Biz onı onar rublelik maden aqçalarınen ödegen edik. Rusiye prokuraturasınıñ 2018 senesi içün açıq bir maqsadı bar – er türlü narazılıqlar, er türlü ğadapqa yol bermemek. Diger faaliyetçilerniñ evleri tintilgende Nariman telefonğa çıqara edi. Lâkin bildirüvge terrorizm dep qıymet kesemeyler. Ğaliba, telükesizlik hadimleri videoroliklerniñ mundericesi terrorizmge davet ete, dep sayalar. Ve bundan soñ, mahkemede, gizli şaatlar onıñ bundan başqa daa bir şeyler azırlağanını ikâye eterler. Qırımda insannı qabaatlamaq ve 5-10 yılğa ya da ömürlik oturtmaq – bir şey degil
Qırım uquqçısı Lilâ Gemeci, Nariman Memedeminov kibi vatandaş jurnalistleriniñ Rusiye akimiyeti içün havflı olğanlarını tüşüne.
Rusiye telükesizlik hadimleri içün Qırımda repressiyalarnıñ aydınlatılmaması, tintüvlerniñ sesi çıqmadan keçmesi muimLilâ Gemeci
– Teessüf ki, büyük ihtimal ile bu adise, apis muddeti ile yekünlenecek. Bunı Qırımda Ruslan Zeytullayevniñ işi, «Yalta altılığı»nıñ işi ve buña oşağan diger misaller tasdiqlaylar. Rusiyedeki mahkemelerniñ ameliyatında insanlar esassız qabaatlavlar içün kerçek, uzun muddetler ile cezalandırılalar. Narimannıñ adisesinde başqa bir azatlıqtan marum etüv tedbirini, misal içün ev apisini saylap almaq mumkün edi, lâkin onı tevqif ettiler. Buña köre, faaliyetçige kerçek bir muddet bermek mumkünler. Bunıñ tek bir musbet noqtası bar: böyle adaletsiz qabaatlavlardan soñ halq uyana. Rusiye telükesizlik hadimleri içün Qırımda repressiyalarnıñ aydınlatılmaması, tintüvlerniñ sesi çıqmadan keçmesi muim. Nariman kibi vatandaş jurnalistleriniñ işleri sayesinde dünya toplulığı bu cinayetler aqqında haber ala.
Ukrainadaki İnsan aqları boyunca informatsiya merkeziniñ reisi Tatyana Peçonçik, Nariman Memedeminovnıñ taqdiri, büyük ölçüde onıñ dünyağa bildirilmesi ile alâqalı, dep hulâsa çıqara.
Şahsiy sanktsiyalarnıñ qullanmasına sebepniñ olması içün bu adisege mumkün olğanı qadar çoq diqqat çekmek kerekTatyana Peçonçik
– Vatandaş jurnalistleri Qırımda büyük rol oynay. Onı professional jurnalistler bile beceremeyler. Olar muim malümatnı yetiştirgen şu strimerlerniñ tamam özleridir. Böyle yaqalanuvlar olğanda, birinci bir qaç künde seslenmek pek muimdir. Bu sebepten biz, Narimanğa qol tutuv bildirüvini yaptıq ve Ukraina ukümetini, halqara teşkilâtlarını buña seslenmege davet etemiz. Bu qanunsız taqip etüv ile bağlı olğanlarğa qarşı daa soñra şahsiy sanktsiyalarnıñ qullanmasına sebepniñ olması ve qıtadaki QMC Prokuraturası Qırımda vekâletlerni yaman maqsatnen qullanuv vaqiaları boyunca cinaiy işni baqıp başlaması içün bu adisege mumkün olğanı qadar çoq diqqat çekmek kerek.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
İlhaq etilgen Qırımda raatlanğan ukrainalılar içün turistik alım tatbiq etmekni teklif etile. Munasip arzual Ukraina prezidentiniñ saytında aprel 27-de qayd etildi.
Arzualnıñ muellifi, Qırımda iqamet qaydı olmağan Ukraina vatandaşlarına Qırımnı ziyaret etkenleri içün mahsus turistik alım töletmekni teklif ete.
Al-azırda baqılması içün kerek olğan 25000-den 13 kişi arzualğa qol tuttı.
Ukrainanıñ cariy olğan qanunlarına binaen, turistik alımlardan kelgen paralar yerli bücetlerge yollanıla.
Alımlarnı, memuriy-territorial birlemge kelgen ve üzerlerine turistik alım aqqında qararnıñ işlemesi kenişletilgen Ukraina vatandaşları, ecnebiyler ve vatandaşlıqları olmağan şahıslar töleyler.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kyivde yapılğan tintüvlerden soñ tutulıp alınğan «RİA Novosti-Ukraina» agentliginiñ reberi Kirill Vışinskiy Rusiye mukâfatını alğan eken. Bu aqta mayısnıñ 15-nde SBU reisiniñ muavini Viktor Kononenko haber etti.
O ayrıca, tüntüvler beş yerde – yani eki ofis ve üç evde yapılğanı aqqında haber etti.
Vışinskiy SBUnıñ işbu beyanatlarına daa bir izaat bermedi.
Mayısnıñ 15-nde Ukraina Havsızlıq Hızmeti «RİA Novosti-Ukraina» ofisinde tintüv yapqan edi. SBUnıñ matbuat kâtibi Olena Gitlyanskaya agentlikniñ reberi tutulğanı aqqında haber etken edi.
Daa evel SBU Qırım MC Prokutraturasınen birlikte Rusiye nezareti altında çalışqan mediyastrukturalar ağını keşif etkeni ve bunı «tecavuzcı-devlet Ukrainağa qarşı alıp barğan gibrid informatsion cenk çerçivesinde qullanğanı» aqqında haber etken edi.
Baş prokuror Yuriy Lutsenko «RİA Novosti-Ukraina» agentligi hadimleriniñ areketlerinde devlet hainliginiñ alânmetleri mevcut olğanı aqqında ayttı.
«RİA Novosti-Ukraina» Rusiye devlet «RİA Novosti» haber agentliginiñ bir temsilciligi olaraq, Ukrainada eñ az altı yıldan berli çalışıp kelmekte.
SBU «Ukraina menfaatlarına zarar bergen faaliyet içün» esasen Rusiyeden kelgen bir sıra jurnalistlerni sürgün etken edi. Bunı bazı bir uquqimaye ve jurnalistik teşkilâtlar tenqit etken ettiler.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetinde bildireler ki, «Kuban-Qırım» gaz borusı quruvı vaqtından evel ömürge keçirile. Ameldeki Qırım yaqarlıq ve energetika naziri Svetlana Borodulinanıñ ilân etkenine köre, Kubandan yarımadağa gaznıñ keçirilmesi bu qışta başlanacaqtır.
Bu aqta Qırım Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«İcracı teşkilâtları er afta maña qurucılıq ceryanı aqqında bildire. Biz olarğa peyda olğan meselelerni çezmege yardım etemiz. Qurucılıq işleri müddetten evel yapıla», – dep ayttı Borodulina.
Bundan evel o, kelecek qışta gaz qıtlaşacaq dep qorqqanını bildirgen edi.
Energetika qamaçavı aqibetlerini yengilleştirmek içün 2015 senesiniñ soñunda Qırım TES-leri gaznı, er zamankige baqqanda, daa erte qullanmağa başladı. Bunen beraber, Qırımnı tabiiy gaznen temin etken yekâne «Çernomorneftegaz» şirketi onıñ istisalını eksiltti. Bu ise, yarımadada gaz qıtlaşmasınıñ sebepçisi ola bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Raxat-lukum “Soltan”
Lukumnı üzegez dä öydä bik caylı räweştä yasıy alasız
“Soltan” isemle raxat-lukumnı yasar öçen bezgä tübändäge äyberlär kiräk bulaçaq:
1 stakan mannıy
2 aş qaşığı on
1 stakan şikâr qomı
5 stakan söt
1 aş qaşığı sarımay
1 çäy qaşığı vanilin
1 paket qorı slivki (törekçäse - krem şanti)
Waqlanğan kokos
Yasalışı:
Kästrül’gä mannıy, on, şikâr qomı häm söt salabız. Yaxşılap bolğatabız. Qaynap çıqqaç, 1-2 minut bolğatıp, qaynatabız. Kästrül’ne uttan alıp, vanilin, sarımay quşabız, bolğatabız häm suıtabız.
Suınğannan soñ söt yäki su belän küpertelgän slivkilarnı quşabız. Suıtqıçqa 10 minutqa quyabız. Massanı yaxşılap küpertäbez.
Buş tabaqqa waqlanğan kokos, ikençe buş tabaqqa beraz su salabız. Qaşıq belän massadan tuplar yasıybız häm yüeş qullar belän alarnı tiz genä kokoska mandırabız. Raxat-lukumnarnı tabaqqa tezäbez. Äzer tuplar östenä barmaq belän bastırabız. Barlıqqa kilgän buşlıqnı funduq yäisä fistaşki belän tutırabız. Raxat-lukumnı berniçä säğatkä suıtqıçqa quyabız. Lukumnar äzer.
Aşığız tämle bulsın!


text:
Osman Öztunç - Hasretin Düşer
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Hasretin Düşer
Etiketler : Osman Öztunç - Hasretin Düşer türkü indir, Osman Öztunç - Hasretin Düşer türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Hasretin Düşer mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Hasretin Düşer türküsü, Hasretin Düşer sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Hasretin Düşer bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Bekliyorum
Osman Öztunç - Suları Islatamadım
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Selam Olsun
Osman Öztunç - Hep Mi Ağlayacak Bu Adam
Osman Öztunç - Hapishane
Osman Öztunç - Birader
Osman Öztunç - Ölümü Gör
Osman Öztunç - Yastadır
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak
Osman Öztunç - Göçtü
Osman Öztunç - Final
Osman Öztunç - Devlet Ki
Osman Öztunç - Ağlama Küçüğüm
Osman Öztunç - Dadaloğluyam


text:
Aprel 4-7 künleri Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ maruzacıları Mariluize Bek ve Kristin Zelenkova şarqiy Ukrainada insan aqlarınıñ bozulması ve zıddiyetniñ siyasiy aqibetlerine dair maruza azırlamaq içün Ukrainada bulunalar.
«Qırımtatar Milliy Meclisi, halqara ve diplomatik toplulıq, vatandaş cemiyeti ve kütleviy haber vastalarınıñ vekilleri, insan aqlarınıñ bozulmasınıñ şaatı olğan insanlarnen körüşüvler keçirilecek», – dep aytıla haberde.
PACE maruzacıları Yuqarı Radanıñ reisi Vladimir Groysman, tışqı işler ve içki işler nazirleri, em de siyasiy fraktsiya ve PACE ukrain eyyetiniñ azalarınen körüşecek olalar. Mariluize Bek ve Kristin Zelenkova Kyivden ğayrı, Dnepropetrovsk ve Mariupolni ziyaret etecekler.
2016 senesi aprel 18-22 künleri Strasbourgda Avropa Şurası parlament assambleyasınıñ baar sessiyasında şarqiy Ukrainada insan aqlarınıñ bozulması ve zıddiyetniñ siyasiy aqibetlerine dair maruza muzakere etilecektir.
Fevral 4-te Avropa parlamenti Rusiye işğal etken Qırımda qırımlılar, hususan, qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarınıñ bozulmasını takbih
etip, bunıñnen bağlı rezolütsiyanı qabul etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada insan aqları bozulmağanını bildire.
Qırımtatar resurs merkezi mart ayı devamında Qırımda aq ve serbestlik bozulmasını 68 kere qayd etti. Merkez Qırımda insan aqlarınıñ bozulması artqanını bildire. Fevral malümatına binaen, 40 bozuv qayd etilgen edi. Tintüv, yaqalav, qorquzuv, çeşit türlü yasaqlar Qırımda adiy bir şeyge çevirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Özbekstan prezïdenti Ïslam Karïmov özbekstandıq qızdardı 19-20 jasqa tolğan soñ ğana turmısqa şığwğa şaqırdı.
BBC-diñ xabarlawınşa, Namanganda söylegen Karïmov "Bul meniñ tapsırmam" dep, prokwrorlarğa tapsırmasınıñ orındalwın qadağalawdı tapsırğan. Karïmovtiñ aytwına qarağanda, mektepti ayaqtağannan soñ qızdar kem degende tağı üş jıl oqıp, sodan keyin ğana otbası qurwı tïis. Prezïdenttiñ söylegeni eldegi barlıq telearnalardan körsetildi.
Erte turmısqa şığw negizinen Özbekstannıñ şığıs oblıstarında keñ taralğan. Bul aymaqta eldiñ basqa aymaqtarına qarağanda xalıqtıñ dinşildigi joğarı. Azattıqtıñ Özbek redakcïyasınıñ xabarlawınşa, şığıs oblıstarda qızdardıñ 15-16 jastan turmısqa şığwı jïi kezdesedi.
Özbekstan zañdarı boyınşa, qızdarğa turmısqa 17 jastan bastap, şığwğa, erlerge 18 jastan bastap üylenwge ruqsat etiledi. Biraq is jüzinde qızdar 16 jasında da turmıs qura beredi. Özbekstannıñ otbası kodeksinde jergilikti bïlik tek erekşe jağdaylarğa otbası qurğısı keletinderdiñ jasın azayta aladı, biraq onıñ özi bir jıldan artıq bolmawı tïis.
Erte otbasın qurwdıñ jïilewine baylanıstı 2013 jılı özbek bïligi neke jası twralı zañ talabın buzğanı üşin qoldanılatın jazanı küşeytken. Ol boyınşa, erte nekege otırğandarğa eñ tömengi jalaqınıñ jüz esege deyingi köleminde ayıppul nemese üş jıl tüzew jumıstarı, ya altı ayğa deyin qamawğa alw jazası köriledi.
Derekközi: Azattıq
Kommentarïï


text:
"Zäytün botağı" operaŝiyase ikençe atnasında
Kön tärtibe 05
Süriyädä möhim täraqqıyät’lär küzätelä. Törek qorallı köçläreneň Afrindağı terror oyaların yuqqa çığaruğa qarağan operaŝiyase ikençe atnadan artıq däwam itä. Uňışlı baruçı operaŝiyağa östäp Törek qorallı köçläre İdlibtäge kiyerenkelekne azaytu töbägen tikşerü öçen yaňa küzätü urınnarın qora. Alandağı täraqqıyät’lär AQŞnıň Süriyädäge rölenä dä tä’êsir itä.
Säyäsät, iqtisad häm ictimaği tikşerenülär waqıfı äğzase, tikşerenüçe Can Acunnıň mäs’älä belän bäyle anlatmasın täqdim itäbez.
“Zäytün botağı” xäräkäte domino taşları kebek PKK/YPGne qalğan töbäklärdä dä zäğiflätäçäk. Mänbiç, Hasäkä, Rakka häm Säyr Äz-Zorda terror oyışması tarafınnan bastırılğan töbäk xalqı rizasızlıq kürsätä başladı. Şul räweşle Mänbiçtäge xalıq YPGğa qarşı baş kütärde. Törkiyäneň Astana barışı qısalarında Rusiyä häm İran belän Süriyädä çişeleş êzlänüläre AQŞnı töbäktä yalğız qaldıra. Ayıruça Törek qorallı köçläreneň İdlibtä küçü barışı qısalarında strategik ähämiyätkä iyä bulğan Äl-Äys qalqulığına urnaşuı Törkiyäneň Süriyädäge köçle poziŝiyasen kürsätte.
“Zäytün botağı” operaŝiyase Törek qorallı köçläre häm Süriyäle oppoziŝiyaçellärneň alğa baruı belän däwam itä. Afrin töbäge geografik yaqtan problemalı buluğa qaramastan Törek qorallı köçläre häm süriyäle oppoziŝiyaçellär tiz räweştä alğa bara. Qalqulıqlar berämläp qulğa töşerelgän operaŝiya çınında berençe êtapta uq üz täêsiren kürsätte. YPGneň töbäktä ciňelmäs buluı fikere yuqqa çıqtı. YPGneň Süriyädäge bu aň-fikeren AQŞtan terror oyışmasına kürsätelgän yärdäm tudırdı. Belgänebezçä YPG Süriyädä kontrol itkän töbäklärneň kübesendä ğaräp häm törekmännär yäşi. Ayıruça “DEAŞ” terror oyışmasınıň töbäktän zur ülçämdä çitläşterelüennän soň YPGneň legallege cirle xalıq tarafınnan tikşerelä başladı. Törkiyäneň ğaräp, törekmän häm kördlärdän toruçı süriyäle oppoziŝiyaçellär belän bergä êş başqaruı töbäk öçen al’ternativa barlıqqa kiterde.
Ayıruça Mänbiç kebek cirle xalıq YPGneň qırıs diktaturasınnan tınıçsız bulğan töbäklärdä YPGğa qarşı rizasızlıq belderü törkemnäre qorıla başladı. “Zäytün botağı” xäräkäteneň här uňışı YPG zolımına qarşı bulğan ğaräp, törekmän häm kördlärne qıyulandıra.
Şul räweşle “Zäytün botağı” operaŝiyase YPG ğına tügel, ä şul uq waqıtta Süriyädäge barlıq investiŝiyalären YPG aşa kertüçe AQŞnı berüzen qaldıra. AQŞnıň Törkiyä häm Afrin operaŝiyase belän bäyle küp törle açqlaw yasawı AQŞnıň üz êçendäge butalçıqlıqnı kürsätä. Amerikan oyışmalarınıň törle säyäsät alıp baruı soňğı tapqır CİAneň YPGne terror oyışması bularaq isemlekkä kertüe kürelde.
Rusiyä, İran häm Törkiyä garantlığında baruçı Astana barışına kermägän AQŞ töbäktä yalğız qala bara. Terror oyışması yärdämendä başqa terror oyışmasın yuqqa çığarırğa tırışuçı AQŞnıň säyäsätläre töbäktä tınıçsızlıq tudıra. YPGneň Süriyäneň cir bötenlegen qurqınıç astına quyuçı totışına häm AQŞnıň töbäktä çik buyın saqlaw armiyasen qoru plannarına Rusiyä, İran häm Törkiyä reakŝiya kürsätte. AQŞ YPG belän mönäsäbäteneň DEAŞ belän köräş qısalarında çikle buluın citkergän ide. Şul räweşle xäzer Süriyädä küp sanda xärbi baza qorıp, qalırğa planlıy.
Süriyädä ikençe möhim waqiğa – Törek qorallı köçläre İdlibkä küçü barışı qısalarında yaňa küzätü urını qordı. Kön’yaq Xäleb töbägendä strategik Äl-Äys şähärçegendä qorılğan yaňa küzätü urını kiyerenkelekne azaytu töbägeneň tikşerelüe öçen möhim adım bulıp tora.
Törkiyä soňğı waqıttaa ayıruça Astana barışı qısalarında Süriyädä häm xalıqara cämäğat’çelektä strategik häm qarar birüçe uyınçığa äylände. Törkiyä köçle wazğiyäten ber yaqtan Süriyädäge keşelek dramasın beterü öçen qullanğanda ikençe yaqtan Süriyäneň tağın da yaxşı kiläçäge öçen adımnar yasıy.
Törkiyäneň Süriyädä qarar birüçe uyınçığa äylänüe ayıruça Törkiyäneň Süriyä xalqın xuplawına bäyle. Ber yaqtan üz çiklärendä 3 million süriyälene qabul itkändä Süriyädä dä 4 million keşegä şaqtıy yärdäm kürsätä.


text:
Mäskewde orıstıñ aqını Aleksandr Pwşkïn jäne kommwnïster kösemi Vladïmïr Lenïn bolıp kïingen eki er adam janjaldasıp qaldı.
Kreml janındağı tarïxï tulğalardıñ kïkiljiñiniñ vïdeosı YouTube vïdeoxostïngide 24 säwirde jarïyalandı.
Töbeleske «klïentke» talas sebepşi bolğan. Daw bitken kezde Pwşkïn bolıp kïingen adam qarsılasın bir tewip qaşıp keti.
Oqïğanıñ ädeyi uyımdastırılğanı bolmasa şınayı janjal ekeni äzirge belgisiz.
Körgenderdiñ aytwına qarağanda Qızıl alañda twrïstermen birge swretke tüsetin «Lenïn» men «Pwşkïnniñ» töbelesi jïi bolıp turadı eken.
Kommentarïï


text:
27 iyuldä Diniya näzarätendä “Altın urta” sälätle möselman yaşläre lagere – I Proektlar mäktäben açu tantanası buldı. Möselman yaşläre proektlar mäktäbenä yul aldı
Çallıda «Sälamät tän — sälamät rux» milli lagere açıla
28 iyul könne «Salavat küpere» sanatoriesendä «Sälamät tän — sälamät rux» profille smenası eşli başlayaçak.
Üzäk bazarda xäläl rizıklar säüdä räte barlıkka kilä
Ramazan aenda Kazan xäläl xabı Xäläl citeşterüçelär assosiasiese belän berlektä başkalanıñ «Üzäk bazarı»nda xäläl tovarlar säüdäsen oeştıra. Üzäk bazarda xäläl rizıklar säüdä räte barlıkka kilä
Kazan tatar yaşlären berläşterä
«Rubin» Kievta ciñügä ireşte
Çempionnar ligası kvalifikasion raundınıñ berençe uenında Kazan futbolçıları Kiev «Dinamo»sın ottı. Ukraina başkalasında sişämbe kiçendä uzgan matç «Rubin»faydasına 2:0 xisabı belän tämamlandı. Çirattagı uen inde Kazanda, 3 avgustta uzaçak. «Rubin» Kievta ciñügä ireşte
Gorabiya tämle bulsın!
Tatar rizıkları tuklıklı, maylı bula. Bäyräm tabını isä tatlı rizıklarga bay. Şuşındıy bäyrämçä çäy östälen bizäüçe gorabiya peşerü serlären açıyk.Gorabiya tämle bulsın!
Sabantuylarnıñ soñgı şaukımı
24 iyul könne Karaçay-Çerkes respublikasınıñ Çerkesski şähäre Oktyabrskiy bistäsendä tatar milli bäyräme Sabantuyuzdırıldı. Ul tatarlarnıñ «Yaktaş» cirle milli-mädäni avtonomiyase tarafınnan oeştırılgan ide. Sabantuylarnıñ soñgı şaukımı
ПoдпиcaTbcя Ha: CooбщeHия (Atom)


text:
Ayasofiya
Törkiyäneñ mädaniyät xäzinäläre 07
Bügen sezgä İstanbulnıñ simvollarınnan häm xäzerge könnärgä bezgä elektän nıq kilgän şähärdäge iñ borıñğı binalardan berse bulğan Ayasofiyanı tanıtaçaqbız.
Törkiyäneñ mädäniyät Xäzinalareneñ alda baruçılardan bersen İstanbul siluetenä öleş kertkän Ayasofiya oyıştırır.
Aysofiya dönyanıñ iñ mohim mädäniyät barlıqları arasında tora.
Moqatdäs urınnıñ änise bularaq belengän bu isketkeç Çirkäw şähärneñ här cirennän, Galata häm diñgez tarafınnan da bik yıraqtan kürenä. Adımlap öskä kütärelgän yartı gömbäzlär häm üzäk gömbäze şähärne qoçaqlağan kebek tıyıla.Äni qoçağı kebek iminle bulıp tora.
Böyek Könstantin şähären Rimnı ürnäk alıp qorğan. Böten mäydannar, ippodrom, saray, ğibadätxanälär häm toraq alannarı Rimğa oxşağan ide.
Sarayanıň yanında häm ireşelüe ciňel bulğan zur ber çirkäw tözegänen häm bu çirkäwneň Ayasofiyanıň bügenge waqıttağı cirendä urın alğanı belenä. Cirteträwlärneň näticäsendä bu çirkäw cimerelä. Justiniannıñ imperiyäse iske küreneşenä ireşer öçen bik tırışa.
Rim imperiyäseneň iň zur diyärlek çik buylarını qabat üzenä alıp idarä itä başlıy.
Bu uňdırışlılığınıň artınnan cimerelgän çirkäwneň urınına üz böyeklegen kiläse buwınnarğa qaldırır öçen Ayasofiyanı tözergä qarar bira.
532-537nçe yıllarda zur mömkinleklärne tämin itep yaqınça 10 meňnän artıq eşçeneň eşläwe belän çirkäw xezmätkä açıla.
Çirkäwneň arxitekturası qadär kolonnarı, öst qattağı galereyalar, böten cirdä bulğan mozaikalar sänğät qımmäten arttıra . Bu mozaikalardan iň tanılğanı da Märyäm Ananıň qoçağında utırğan balası İsağa ike yaqtan da yaqınlaşqan Büyük Konstantin qulında totqan İstanbul maketı belän şähärne, başqa yaqtan da bulğan Justinian Ayasofiya maketı belän çirkäwne täqdim itälär.
“Ayasofiya” süze İzge ğiylem mäğnäsenä turı kilä. Soňınnan şaqtıy şähärdä tözelgän çirkäwlär oxşaş räeştä yasala. Törkiyädäge iň tanılğannardan berse Trabzon Ayasofiyası.
Justinian çirkäwne däwlät xezmätkärläre häm xalıqnıň qatnaşuwı belän häm bik söyeneçle räweştä xezmätkä aça.
Bik yaratılğan gömbäzneň astında Qudüs-Yerusalimdäge Söläyman ğibadätxanäsenä bağışlap: “Söläyman, sine uzıp kittem” ,-dip äytüe söylänelä.
İslam ışanıçına kürä yasağannan soň qısqa waqıt eçendä cimerelgän gömbäzneň qabat tözeleşe däwam itkändä Päyğambärneň 5 wäkile belän cibärgän xatları belän dönya liderlarını İslamğa çağırğanı belenä.
Ayasofiyanıň gömbäzeneň cimerelüe belän möselmannarnıň häm xristiyannarnıň bu çirkäwneň cimerelüenä borçılğannarın , Päyğambärneň İstanbulğa wäqile belän bergä ber büläk cibärgänen häm bu büläkneň tözeleşneñ çığımnarnıñ qatışuwı belän Allahnıň röxsäte belän gömbäzneň qıyamätkä qadär ayaqta qalaçağın söylägänenä ışanıla.
Bu waqığanıñ çın bulıp bulmawı belenmiy ämma strukturada qayber mäsälälärne taşığan gömbäzneñ xäzerge waqıtqa kilüenä Möselmannarnıñ kritik yärdämnäre bula.
Soltan 2nçe Bäyazit häm Yawuz Soltan Sälim çorında Ayasofiyağa östälgän manaralar häm arxitektor Mimar Sinannıñ yasağan östälgän teräklär binanıñ xäzerge waqıtqa kilüenä zur öleş kertte.
Fatih Soltan Mäxmätneñ İstanbulnı yawlap aluwı belän Ayasofiya mäçetkä äyländerelä.
Berençe namaz monda Fatih tarafınnan qıldırıla. Cömhüriyät çorına qadär mäçet bularaq qullanılğan Ayasofiya 19 yöz yılında Soltan Abdülmäcidneñ Fosatti tuğandaşlarına yasatqan tözäkländerü belän bu waqıtqa qadär kilä ala. Atatörekneñ boyırığı belän 1934tän başlap Vizantiya müzeyi bularaq xezmätkä açıla.
1958nçe yılda İstanbul tarixı töbäkläre belän bergä Unesco Mädäniyät miras isemlegenä alına. Xäzerge waqıtta da İstanbulğa kilgännärneñ motlaq räweştä şuşı tanılğan urınnarnı kürmiyçä kire qaytırğa telämägännärneñ sanı bik küp bulıp tora.
Ayasofiya üzäkle bazilika şäklinde ozın turıpoçmaq strukturasınıñ urtasında böyek ber gömbäze bulğan kürkämle ber çirkäw. Gömbäze şul qadär biyek häm kürkämle ki kürgännär xäyrän bulıp qalalar. Gömbäzdä häm diwarlarda urın alğan yaqtılıq eçne şul qadär yaqtırta ikän -tönnä qoyaş çıqqan kebek tıyıla. Çirkäw iñ zur cimerüen 1204nçe yılda 4 nçe Haçlı säfäre qısasında Qudüs-Yerusalimne yawlap alırğa telägän Haçlılarnıñ fiker üzgärtep İstanbulnı yawlap aluwı belän yäşıy. Böten İstanbul häm Ayasofiya da basıp talana. İmperator şähärdän qaçırğa duçar qala.
Ayasofiyada bik zur yämsezleklär, äxlaqsızlıqlar yäşäner. Bu mizgellärneñ täsire belän İstanbulnıñ yawlap alu waqıtında şähär xalqı Latinnär tarafınnan qotqarulu urınına töreklär tarafınnan idarä itelüen saylap ala.
Çirkäwneñ töp urınnıñ tönyaq-könbatışı kereşendä haqqında şaqtıy riwayät telgä alınğan Teläk Kolonnası bar. Bronza taqtalar urtasında urın alğan keşeneñ baş barmağınıñ kerä alatorğan kiñlektä tişekkä kilüçelär barmakların quyıp äyländergän kebek yasıylar, şuşı räweştä teläklärneñ üteläçäğenä ışanıla. Ayasofiyanı yasatqan İmperator Yustiniannıñ başı bik qatı awırtqanda bu kolonnağa başını terägändä awırtunıñ şul uq waqıtta yuqqa çıqqanın xalıq arasında söyläwe tarala.
Awırularnı däwalanğanına ışanıla. Tişekneñ eçendä yuweşlängän barmaqnıñ awıru bulğan urınnarğa sörtelgändä şifalı buluwına ışanıla.
Başqa riwayätkä kürä, bu su Märyäm Ananıñ küz yäşläre. İslami riwayätenä kürä, Hızırnıñ teläk kolonnası belän mäçetne Qudüs-Yerusalim urınına Mäkkägä äyländerüen teläp ämma yasıy almağanına, eşneñ yartı yulda qalğanına ışanıla.
Ayasofiya yawlap alınğannan soñ Ğosmanlı mäçet arxitekturasını tirennän täsirlägän ide. Arxitektor Mimar Sinan üzäk zur gömbäzneñ astında cämäğätneñ bötenese bergä ğibadät iterğä mömkin bulaşaq kiñ alannı oyıştıru öçen Söläymäniyä häm Sälimiyädä Ayasofiyäne uzıp kitä alğan. Sälimiyä betkändä Ayasofiyädän yaqınça 1 meñ yıldan soñ mäsäläsez ber räweştä üzäk gömbäzle kiñ ğibadät itü urınınıñ mäsäläse çişelgän bulğan.
1500yıldan soñ bu waqıtqa qadär dönyanın iñ ähämiyätle ğibadät urınnarınnan berse bulğan Ayasofiya yäşägän yözlärçä tarixı waqığalarnıñ täsirläre, kürsätelgän säñğät moğcizaları belän kilüçelärne kötep qala.


text:
Törkiyädä balalar bäyräme başlandı
39nçı TRT Xalıqara 23nçe aprel’ Balalar bäyräme başlandı
Nävşähir vilayät başlığı İlhami Aktaş häm şähär xaqimiyäte başlığı Xasän Ünvär Törkiyä teleradokompaniyase TRTnıñ bıyıl “Balalar – kiläçägebez” teması belän oyıştırğan bäyräm qısalarında dönya balaların qabul itte.
Nävşähirdäge çara qısalarında çärşämbe könne parad uzdı.
Borsa yulçatında cıyılğan cirle häm çit il balaları milli kiyemnären kide, qullarına üz il bayraqlarına totıp, yöreştä qatnaştı. Yöreş Diriliş mäydanına qadär däwam itte.
Üzläre belän alıp kilgän büläklären İlhami Aktaş häm Xäsän Ünvärgä tapşırğan qunaq balalarğa da büläklär birelde.
Törkiyä Cömhüriyäten qoruçı Mostafa Kämal Atatörekneñ Törkiyä Böyek Millät Mäcleseneñ açıluı belän balalarğa büläk itkän “23nçe aprel’ Milli möstäqillek häm balalar bäyräme” 39 yıl buyı TRT oyıştıruçı “TRT Xalıqara 23nçe aprel’ Balalar bäyräme” bularaq xalıqara däräcädä qotlana.


text:
Perwdiñ And tawlarındağı Kelkkayya – jer betindegi eñ ülken tropïkalıq muzart. Biraq soñğı 30 jılda mundağı muzdıqtardıñ besten biri erip ketti. Muzdardıñ erwi el ekonomïkasına ülken awırtpalıq artıp otır. Sebebi muzdıqtar Perwdegi sw qorınıñ birden bir qaynar közi bolıp tabıladı. Sw tapşı bolğannan keyin, awılşarwaşılığına jaramdı alqaptar men mal jayılımdarı qurğap baradı. Budan basqa, osı eldegi elektr energïyanıñ 40 payızı swdan öndiriledi. Manwel Pwlgar Vïdal, Perwdiñ Qorşağan ortanı qorğaw mïnïstri: - Perw klïmat özgerisiniñ zardabın tartwda. Biz sw elektr energïyasına qattı täweldimiz. Al qazir sw qorı azayıp jatır. Bul tapşılıq bolaşaqta ülken qïındıqtar äkelwi mümkin. Älemdegi tropïkalıq muzdıqtardıñ 71 payızı osında ornalasqan. Bul muzarttardan alınatın sw qorı qazir 30 payızğa kemidi. 1978 jıldarı And tawlarındağı muzdıqtardıñ erw jıldamdığı 6 payızdı qurağan. Al qazir bul körsetkiş 10 ese östi. Freddï Saavedra, Sw elektr stancïyasınıñ ağa ïnjeneri: - Qurğaqşılıq kezinde biz swdı jer astınan jäne And tawındağı muzdıqtardıñ tabïğï erwiniñ nätïjesinde jïnalğan sw qorlarınan alamız. Endi muzdıqtardıñ kemwinen sw da tapşı. Lïma – älem boyınşa şölde ornalasqan Kaïrden keyingi ekinşi astanalıq şahar.
Munda 10 mïllïon adam turadı. Ortalıq qala atanğanımen, jergilikti jurttıñ basım böligi – taqır kedey. Köbiniñ baspanası – jataq pen laşıq. Onıñ barlığı zañsız salınwı sebepti elektr jelisi men sw qubırı tartılmağan. Sw tapşılığı onsızda jadaw tirşilik keşip jatqan xalıqqa «judırıq» bolıp tïyude. Djïanïna Semïnarïo, Lïma turğını: - Bul – osında keletin jalğız kölik. Keyde olar mülde kelmey qoyadı. Sodan 20 künge deyin swsız otıramız. Felïpe Takwïrï Paromïno, Lïma turğını: - Bul elde ömir sürw qïın. Osı jerge tirşilikke say beyimdelip, kün ötkizemiz. Äytpese köp swdı qaydan tabamız? Sw – adamzattıñ bastı tirşilik közi.
Eldegi awırtpalıq bul ğana emes. Klïmattıñ özgerwinen ösimdikter men janwarlar älemi de zardap şegwde. Bul twralı qorşağan ortanıñ qubılw tarïxın zerttewşi ğalımdar aşına äñgimeleydi. Lonnï Tompson, paleoklïmatolog: - Adam balası bolaşaq tağdırına äser etetin jaylardı der kezinde eskere bermeydi. Mına muzdıqtarğa keler bolsaq, olardıñ sayasatpen eş şarwası joq, biraq fïzïkalıq jäne xïmïyalıq özgerister eşqayda qurıp ketpeydi.
Tek ökiniştisi, boları bolıp, boyawı siñgen waqıtta, eş qayran qıla almay, san soğıp qalwımız äbden mümkin. 2009 jılı Dünïejüzilik bank ğalamdıq klïmat özgerisine baylanıstı adamzattı alañdatarlıq mälimetter jarïyaladı. Uyım ökilderiniñ esebinşe, 20 jıldan keyin And tawlarındağı tropïkalıq muzdıqtar birjola joyıladı degen qawip bar. Al munıñ soñı aymaqtağı sw, azıq-tülik jäne energïya tapşılığın odan äri ulğaytadı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Japonïyada asa iri bolıp esepteletin Aso janartawı atqılay bastadı, - dep xabarlaydı TASS eldiñ bas meteorologïyalıq basqarmasına silteme jasap.
Janartaw bïiktigi qawiptiligi bes baldıq şkalamen alğan kezde üşinşi deñgeyine jetken. Janartawğa jaqındawğa qatañ tıyım salınğan.
Janartawğa irgeles ornalasqan awmaqtardan twrïsterdi qawipsiz jerge köşirw bastaldı. Aso atırabında kişigirim jerastı dümpwleri sezilwde, al janartawdıñ atqılawınan şığıp jatqan ıstıq kül 30 k qaşıqtıqtağı awmaqqa tüsip jatır.
Aso –älemdegi eñ iri janartawlardıñ biri. Onıñ bïiktigi – 1592 metr.
Kommentarïï


text:
Türkimenstanda 300 mln dollarğa qonaq üy twrğızıladı
Türkimenstan prezidenti Gurbangwlı Berdımwhamedov Aşhabade jaña qımbat qonaq üyler twrğızuğa bwyrıq berdi. Memlekettik TDH aqparat agenttiginiñ habarlauınşa, mwnday şeşimin ol 9 qañtarda tikwşaqpen qala aralau kezinde ayttı.
Resmi aqparat boyınşa, isker ortalığı bar jaña qonaq üy halıqaralıq äuejayğa jaqın mañda twrğızıladı. Nısan 6,9 gektarğa ornalasadı, 9 qabattan twradı, onda 90 nömir, sonımen birge sauda ortalıqtarı boladı. Memleket basşısı onı "Qaraqwm" dep atadı.
Ekinşi qonaq üy Kopetdag bökterinde boy köteredi. Bilik ğimarattar qwnın atamadı. Olardıñ kimderdiñ twrğızatını da beymälim. Türkimenstan astanasında jaña qonaq üyler qwrılısına tender jariyalanğanbadı.
"Qonaq üyler qwrılısı tendersiz jüredi. Onı francuzdıñ "Buig" kompaniyasına tapsırğan, qwnı - 300 mln dollar", - dep habarladı Azatlık derekközi.
Derekköz bwl qonaq üylerdiñ üş jıldan soñ Aşhabadta ötetin halıqaralıq konferenciya qarsañında salınıp bitui tiis ekenin ayttı. Qwrılıs materildarın äkelgen. Qwrılıs şığındarı 500 mln dollardan asıp ketui mümkin.
"Buig" (Bouygues) Türkimenstanda 1993 jıldan beri isteydi. Kompaniya Aşhabadta prezidenttik saraydı, parlamenttik ğimarattı, «Yıldız» qonaq üyin, Jinalıs sarayın jäne basqa da ğimarattardı twrğızğan.
Abai.kz


text:
1. Jeke bas mälimetterdi qorğawşı
Sizdiñ älewmettik jelidegi akkawnttarıñızdağı, elektrondı poştañızdağı, menedjerleriñizdegi jäne t.b. jeke mälimetterdiñ qawipsizdigi men saqtalwın qamtamasız etetin maman.
2. Qala baqılawşısı
Megapolïstegi jas köşetter sarapşısı. Osı saladağı maman üy şatırında jäne köp qabattı üylerdiñ üstinde ösimdik ösirwge kömektesetin boladı.
3. Tabïğï ïnterfeyster dïzayneri
Jaña bwın gadjetterin qatardağı qoldanwşılardı basqarwğa beyimdeytin programmïst. Onıñ mindeti qarapayım qoldanwşılardıñ ım-ïşarası men dıbıs komandaların qurılğılarğa anıqtap tanwın bağdarlama arqılı üyretw.
4. Krawdfandïng mamanı
Startaptarğa arnalğan quraldardı kickstarter-ge uqsas servïsteriniñ kömegimen jïnaqtawşı maman. Bul avtorlarğa qurılğıların jasap şığarw üşin qanşa qarajat qajet ekenin jäne anıqtamasın jazwğa bolatın sayt.
5. Qosımşa şınayılıqtı jasawşı
Gadjetterge arnalğan Google Glass-ke uqsas bağdarlamalardı jasaytın maman. Mısalı, däriger pacïentke erekşe közildirik arqılı qarap, rentgen tüsirilimin jäne analïzder nätïjesin proekcïyalay alatın boladı.
6. Qaldıqtardı qayta öñdew sarapşısı
Bul salanıñ mamandarı qaldıqtardı qayta öñdew mümkindikterin saralap, qwat közi retinde paydalanwğa bolatın-bolmaytının anıqtaydı.
7. GMA ïnjeneri
GMA qoldanbay älemniñ tez ösip kele jatqan jurtı öz-özin qunarlandıra almaydı. GMA ïnjenerleri agroönerkäsip keşeninde suranısqa ïe birden-bir maman ïeleri boladı.
8. Bilmekke qumarlıqtı tärbïelewşi
Adamnıñ qorşağan ortanı bilwge qumarlığın arttırw üşin jaldanatın jeke keñesşi. Bilimi boyınşa psïxolog bola alatını sözsiz.
9. Nanotexnolog
Medïcïna, elektronïka, IT-ïndwstrïyada nanotexnologïya paydalanw arqılı nısandar jasaytın ïnjener. Nanorobottar jasaw eñ tanımal bağıt boladı.
10. Ïmplantanttar dïzayneri
Medïcïna men dïzaynnıñ damwınan twındağan mamandıq. Bülingen nemese awrw müşeler men ayaq-qoldardı «aqıldı» ïmplantattarmen almastıratın mamandar.
bilim-all.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aynuddin Muradi: “Auğan qazağı atamekenge qaytqısı keledi”
Nwrtay LAHANWLI Auğanstannan Qarağandığa kelip oqıp jürgen etnikalıq qazaq Aynuddin Muradi. (Suret Aynuddinniñ jeke mwrağatınan alındı.) Auğanstannıñ Qwndız uälayatı Imam-Sahib audanında tuıp-ösken Aynuddin Muradi bıltır küzde Qarağandı politehnikalıq universitetiniñ dayındıq kursına tüsken. Aynuddin Azattıqqa bergen swhbatında Auğanstandağı qazaqtardıñ atamekenge oralğısı keletinin ayttı. Azattıq: – Soñğı jıldarı Auğanstannan Qazaqstanğa bilim aluğa keletin qazaq jastarınıñ sanı köbeyip keledi. Ol jaqta qazaq otbası köp pe? Aynuddin Muradi: – Otbasında bes balamız. Qazir ata-anam, bauırlarım twrıp jatqan aymaqta 20 üy qazaq bar. Basqa jerde qazaq bar ma, joq pa, bilmeymin. Bizdiñ atalarımız ötken ğasırdıñ basında Oñtüstik Qazaqstan oblısı Türkistan aumağınan köşken eken. Ötken ğasırdıñ toqsanınşı jıldarı keybir tuıstarımız Qazaqstanğa köşip kelgen, qazir osında twrıp jatır.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Aqmescitte ekstremizmge qarşı küreş Merkezine çağırttırıldı. Bunı Qırım.Aqiqatqa Qurultaynıñ MSK reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Million çeşit fikirler olmaq mümkün. Çıqsa – tam olaraq bilecemiz... Bir tek dediler ki, felânça biri şikâyet yazğan eken», – dep ayttı Smedlâyev.
Şimdilşk, Qurultaynıñ MSK reisiniñ malümatına köre, Celâlnıñ özü «E Merkezinde» buluna, Qırım.Aqiqat onnen bağlanıp olamay.
Qırım Rusiye nezaretine keçkeninen FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulana, qırımtatar vatandaşları yaqalana. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı fikirlerge qarşı küreş» kibi köreler.
2016 senesi aprelde Rusiyeniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi işğal etilgen yarımadada Meclisniñ areketini yasaq etti. Dünya cemaatı, Rus akimiyetiniñ böyle areketlerine qarşı çıqıp, qattiyen narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiyeniñ Yükek mahkemesine itiraz yolladı, lâkin apellâtsiya mahkemesi de Meclisniñ yasaq etilmesine qol tuttı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinen raatsız olğanını bildirdi ve basqılarnı toqtatmağa çağırdı.
Yanvar 16 künü Ukraina, BM Teşkilâtınıñ aliy mahkeme organına – Halqara mahkemege muracaat etti ve Rusiye tarafından terrorizmge maddiy deste berilmemesi ve ırq ayırımcılığınıñ toqtatılması aqqında halqara añlaşmalar bozulğanına şikâyet etti.


text:
Aqmescit rayonınıñ Novıy Mir köyünde yaşağan qırımtatar İsmail Ramazanovnıñ evinde tintüv keçirilgen soñ, o milletlerara zıddiyet çıqaruv ve nefret doğıruvnen bağlı malümatlar tarqatuvda qabaatlanmaqta. Rusiyeli küç idaresi hadimleriniñ versiyasına köre o, malümatnı Zello internet-radiosı vastasınen tarqatğan eken.
Qırım.Aqiqatqa rusiyeli Azatlıq.Radiosınıñ muhbiri haber etkenine köre, küç idaresiniñ hadimlerinde Ramazanovqa ait ve «ekstremizm alâmetleri» olğan audioqayd mevcut eken.
Bu arada Ramazanovnıñ babası, rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri tintüv esnasında Makarov pıştavına kelişken içinde patronlar olğan paketçik ketirip taşlağanlarını iddia ete.
Tintüvden soñ Ramazanovnı tutup alaraq, şu geceniñ özünde muvaqqat izolâtorğa yollağanlar. Aqrabalarına bu aqta haber etilmegen ve olar oğlunıñ ğayıp olğanı aqqında beyan eterek, oğlunı geceniñ yarısına qadar qıdırğanlar.
Tutulıp alınğan şahısnıñ sıñırlav tedbirinen bağlı otırışuv yanvarniñ 24-nde Aqmescit rayon mahkemesinde ötkerilecek.
Yanvarniñ 23-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Aqmescit ve İslâm-Terek rayonlarında rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri tintüvler ötkerdi. O künü Novıy Mir köyünde yaşağan qırımtatar İsmail Ramazanovnıñ evinde tintüv keçirilerek, özü ekstremizm teşviqatında qabaatlandı.
Ondan soñ Qırım Taqiqat komiteti internet-radio vastasınen ekstremizstk materiallar tarqatuvında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine nisbeten cinaiy iş açılğanı aqqında haber etken edi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Son Mesaj: dogrusms
Son Mesaj: ekremyigiter
Son Mesaj: sekhil
Son Mesaj: osie01
Son Mesaj: sekhil
Son Mesaj: Kıroğlumarket
Son Mesaj: webmasterStudent
Son Mesaj: emresonmezesk
Son Mesaj: Kıroğlumarket
Son Mesaj: mukoonline
Adres Defterlerim adres eklemek indir, Adres Defterlerim adres eklemek Videosu, Adres Defterlerim adres eklemek online izle, Adres Defterlerim adres eklemek Bedava indir, Adres Defterlerim adres eklemek Yükle, Adres Defterlerim adres eklemek Hakkında, Adres Defterlerim adres eklemek nedir, Adres Defterlerim adres eklemek Free indir, Adres Defterlerim adres eklemek oyunu, Adres Defterlerim adres eklemek download


text:
Antaliyağa kilüçe turist sanı artqan
Bıyılnıñ ğıynwar ayında biregä 98 meñ 378 çit il turistı kilgän
Ağımdağı yılnıñ ğıynwar ayında Antaliyağa kilgän turist sanı uzğan yılnıñ şul uq ayı belän çağıştırğanda 13%qa artqan.
Urta diñgez turistik qunaqxanälär häm êşxanälär berlege Antaliya turizmında artış küzätelüen belderde.
Berlekneñ Antaliya hawa mäydanı mäğ’lümatların nigez itep alğan belderüendä uzğan yılnıñ ğıynwar ayındağı çit il turistı sanınıñ 87 meñ 310 buluı ,bıyılnıñ şul uq ayında isä 98 meñ 378 gä citüe ,13%qa artış küzätülüe citkerelde.
Älege belderüdän kürengänçä, 2017 nçe yılnıñ ğıynwar ayında kilep kitkän yulçı sanı 496 meñ 264 bulğan, bıyılnıñ şul uq däwerendä isä 589 meñ 696 ğa kütärelep 19%qa artış küzätelgän.


text:
Egey teñizi akvatorïyasında türik seyneri Reseydiñ «Smetlïvıy» küzet kemesine taranğa kele jatqanında, qarsı oq atılıp toqtatıladı. Bul twralı «Rossïya 24» telearnası xabarladı.
«Reseydiñ «Smetlïvıy» kemesi türiktiñ balıq awlawşı kemesiniñ özimen soqtığıswınıñ aldın aldı. Bul kezde Reseydiñ küzet kemesi Egey teñiziniñ soltüstik böliginde zäkir tastap turğan bolatın. RF qorğanıs mïnïstrliginiñ mälimeti boyınşa, Mäskew waqıtımen tañğı toğız kezinde oñ jaq borttan özine qaray jaqındap qalğan korabl körinedi. Onıñ öz kemesine kelip soğwınan saqtanğan Resey jağı türik kemesimen radïobaylanıs jasap köredi, biraq jawap bolmaydı. Sosın jarıq semafor men sïgnal raketaların paydalanadı. Alayda, türik jağı bularğa da eşqanday nazar awdarmaydı.
Nätïjesinde eki ara 600 metrge deyin jaqındaydı. Sol kezde kele jatqan kemeniñ kelip soqpawı üşin Resey kemesi atıs qarwın iske qosadı. «Osıdan keyin türik kemesi birden kilt burılıp, Resey jağımen eşqanday baylanısqa şıqpastan, kete baradı», – dep tüsindirdi vedomstvodağılar.
Osığan baylanıstı RF qorğanıs mïnïstriniñ orınbasarı Anatolïy Antonov Türkïyanıñ Reseydegi elşiligi janındağı äskerï attaşeni şuğıl özine şaqırttı, dep xabarlaydı «Rossïya 24».
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Yuriy Stets: “Ukrinform “ArtHub”ı – “Evrovision” vaqtında ecnebiy KHV içün lokatsiyalardan birisidir”
Mayıs 1-14 devamında “Ukrinform”, “Evrovision”ğa kelgen ecnebiy jurnalistlerniñ işi ve qonuşması içün meydanğa çevirile. Bu vaqıt devamında, dünyada Ukraina imidjini ileriletmek maqsadınen, Ukraina haber siyaseti Nazirligi ve “Ukrinform” haber agentligi istekliler ve cemiyet iştiragı ile ukrain etnik, tarihiy ve medeniy irişmeleri taqdim etilüvinden ve ileriletüvinden tedbirler keçirüvini planlaştıra.
Ukraina haber siyaseti Naziri yuriy Stets: “Bu leyha HSN yanındaki Studentler Şurasınen ömürge keçirilgeni meni pek hoşlandıra. Bu, devlet organı (HSN), jurnalistler (“Ukrinform” haber agentligi), cemiyet (hususan T.G.Şevçenko adına KMU Halqara munasebetler institutı) birleşip bir de-bir neticege irişkenleriniñ konkret misalidir”.
Qayd etemiz, “Ukrinform” Ukraina milliy haber agentligi “Evrovision-2017” Yır yarışınıñ Milliy haber ortağı oldı. Mayısnıñ 1-den 14-nece Ukrinform “ArtHub”ı yır yarışınıñ keçirilmesi vaqtında ecnebiy KHV vekilleriniñ işi ve qonuşması içün meydançıq olacaq lokatsiyalardan birisidir.
Cedvel