text:
Cuma künü, avgust 12-ne keçer gecesi, Rusiye mahsus hızmetleri tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdaki «Kalançak» kontrol-kiriş noqtasınıñ qarşısındaki kiriş qapatıldı. Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırım ile memuriy sıñırdaki kontrol-kiriş noqtaları yavaş çalışa. Tünevin kiriş bir qaç kere toqtatıldı ve aqşam üstü ara berildi: rusiyeliler «Kalançak» kontrol noqtasında işğal etilgen yarımağa kiriş-çıqışnı qapattılar. Teneffüs bir buçuq saat sürdi. Gece insanlarnıñ kirişi açıldı», – dep ayttı o.
Slobodân qayd etti ki, Ukraina devlet sıñır hızmeti vatandaşlarına Qırım ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye ete.
Rusiye tarafı memuriy sıñırnıñ qapatılmasını izaatlamadı.
Şaatlarnıñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, insanlar diger kiriş noqtalarına, şu cümleden Herson vilâyetindeki «Çaplınka» noqtasına keçmege mecbur edi. Al-azırda anda 500 insan nevbetini bekley. Qırımdan çıqmaq içün beş saat beklemek kerek, ukrain tarafında kiriş-çıqış bir saat içinde bite.
«Kalançak» ve «Çaplınka» kiriş noqtaları yanında yarımada tarafından yolnı KamAZlar qapata, nişancılar tura. Genç erkeklerni maşinalardan çıqıp urbanı çıqarmağa zorlaylar, aynı yerde de insanlar sorğuğa çekile. Sorğu eki ve ziyade saat devam ete. Uquq qoruyıcalar ziyaret maqsadını soray.
Yarımadadan çıqqan maşinalar da baqıla.
Qırım ile memuriy sıñırdaki vaziyet avgust 7-de kerginleşti.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti bildirdi ki, işğal etilgen yarımadada kerçekleştirilecek teraktlarnıñ ögü alındı. Moskva Ukrainanı qabaatlay. Rusiye prezidenti Vladimir Pütin FSB beyanatını izaatlap, Kiyev muzakereler yolunı degil, terrorğa keçe, dep ayttı. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım qabaatları «sebepsiz ve tsinik» olğanını ayttı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatlarını red etip, bular provokatsiya olğanını aydınlattı. Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, Rusiye işğal etken Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnikanen temin etilgen askerlerni qoydı, ukrainlerge yarımada ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye etile.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ bildirgenine köre, Ukraina Rusiyeniñ Kiyev Qırımdaki «terrorizm» ile bağlı olğanına dair malümatlarını takbih ete, Kreml kene de provokatsiya yapa ve bu lafları sebepsiz ola.
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt bildirdi ki, AQŞ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı «Qırım istilâsı» qabaatlarınıñ delillerini körmedi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Ukrainağa qarşı yalan qabaatlar aytıp, özüniñ yañlış areketlerini gizleycek ola».
Ukraina prezident Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırım ile memuriy sıñır rayonlarında ve Donbass yolunda ordunı cenk alına ketirmege emir etti.


c: text/html

text:
AQŞ KXDR arada beybit kelisimşart dayındawdan bas tarttı. Bul twralı AQŞ-tıñ Soltüstik Koreya boyınşa arnayı ökili Son Kïm Kongress Senatınıñ Sırtqı ister komïtetindegi tıñdaw kezinde mälimdegen. Bul twralı Lenta.Ru. xabarlaydı.
Amerïkalıq dïplomat Pxenyannıñ beybit kelisim jasaw usınısınan «jeñildikter alw jolındağı kezekti oyın» belgisin bayqağan. AQŞ ökilderi Soltüstik Koreya jalğan äreketterge barğannan göri yadrolıq mäsele zımırandar tüyitkili men adam quqıqtarın jaqsartw boyınşa oñ qadamdar jasawı kerek dep esepteydi.
AQŞ kommwnïstik elge qarsı birjaqtı sankcïyalardı äri qaray küşeyeytwdi közdep otır,- dedi Son Kïm.
Ayta keteyik, Koreya Xalıqtıq Demokratïyalıq Respwblïkası 2 qazanda AQŞ-pen arada tolıqqandı beybit kelisimge qol qoyu twralı usınısın BUU-nıñ 70-sessïyasınıñ minberinen aytqan bolatın.
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İnauguratsiya merasiminde tahminen 60 çetel eyyeti bulundı. Olarnıñ arasında 23 devlet, ükümet, parlament başları ve halqara teşkilâtlarnıñ yolbaşçıları, şu cümleden Poloniya, Aqrusiye, Litvaniya prezidentleri - Bronislav Komorovskiy, Aleksandr Lukaşenko, Dalia Grybauskaite, İsveçre federal prezidenti, OBSE reisi Didier Burkhalter, Kanada baş naziri Stephen Harper, Avropa şurası prezidenti Herman Van Rompuy, OBSE baş kâtibi Lamberto Dzannyer, BMT baş kâtibi muavini JeffreyFeltman.
AQŞ eyyetini prezident muavini Joe Biden, senator John McCain ve devlet kâtibi yardımcısı Viktoriya Nuland taqdim etti. Rusiye eyyetinde Rusiyeniñ Ukrainada elçisi Mihail Zurabov edi.
Bundan da ğayrı merasimde üç sabıq prezident – Leonid Kravçuk, Leonid Kuçma ve Viktor Yuşçenko bulundı.
İnauguratsiyada çıqışta bulunıp, Porşenko Qırım Ukrainalı olğanını ve bar olacağını aytıp, musafirlerniñ alğışlarını qazandı.
Parlamentte resmiy qısım bitkeninen Poroşenko Sofiyevskaya meydanına yol aldı. Mında arbiy hızmetçileri yañı Baş komandanğa ant ettiler.
Petro Porşekno mayıs 25 künü keçirilgen prezident saylavlarında reylerniñ 54,7% qazanıp, ğalip çıqtı.


text:
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1
Sanatçı : Mehmet Özbek
Türkü : Kerkük Divanı 1
Etiketler : Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1 türkü indir, Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1 türkü dinle, Mehmet Özbek türküleri, Kerkük Divanı 1 mp3 indir, Mehmet Özbek türküleri Kerkük Divanı 1 türküsü, Kerkük Divanı 1 sözleri, Mehmet Özbek mp3 dinle, Mehmet Özbek download, Kerkük Divanı 1 bedava mp3, Mehmet Özbek türkü sözleri, Mehmet Özbek türkü dinle, Mehmet Özbek son albüm indir
Mehmet Özbek Türküleri
Mehmet Özbek - Giderim Burdan Artık
Mehmet Özbek - Baba Bögün Geyipsen Karalar
mehmet özbek - kalenin dibinde bir daş olaydım (kerkük)
Mehmet Özbek - Bakar Kapı Zarınnan
Mehmet Özbek - Ezo Gelin
Mehmet Özbek - Altın Hızma
Mehmet Özbek - Karaköprü Narlıktır
Mehmet Özbek - Muradı Böyle
Mehmet Özbek - Bülbülüm Uçar
Mehmet Özbek - Kapıyı Çalan Kimdir
Mehmet Özbek - Öllem Öllem
Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı
mehmet özbek - gülüm di gel men seni seveli-kerkük divanı (kerkük)
Mehmet Özbek - Kar Mı Yağmış Şu Harput un Başına
Mehmet Özbek - Baba Bugün


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putinniñ BMT Baş assambleyasındaki çıqışını saat 8:35, salı künü, sentâbr 29-da, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde muzakere etecekler. Programma musafirleri – siyasetşınas Aleksandr Paliy, Global strategiyalar institutınıñ müdiri Vadim Karasev ve Rusiye siyasetşınası Dmitriy Oreşkin.
Qırım.Aqiqat radiosı – Radio Svoboda ve Ukrainske radio Birinci kanalınıñ umumiy leyhasıdır. Programmanıñ birinci efiri bazarertesi künü, sentâbr 21-de, çıqtı. Programma er kün saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında çıqacaq.
Efirge (044) 490-29-05 nomerası boyunca telefon etmege mümkün, ve diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.


text:
Derslik serlevhası altında daha "Muharriri Hasan Sabri Ayvazov, Qırımda Alupka mektepnin sabıq muallimi" kibi söz ibaresi tamamınen bu hususta olğan şüphelerimizni yoq ete. Ümüt etem ki, derslik icatkarnın faaliyetinen oğraşqan hocalar ve talebelerimiz içün büyük fayda ketirir.
Home » 1906 , Derslikler , Hasan Ayvazov , Kitaplar » H. Ayvazov. Usul-ı tedris ve talim-i terbiye. 1906. Endir
H. Ayvazov. Usul-ı tedris ve talim-i terbiye. 1906. Endir
By Tahir Kerim Mart 15, 2017 No comments
Birinci Qırımtatar Qurultayı Devrinin körümli adamı olğan Hasan Sabri Ayvazovnı çoqsu hallarda yazıcı, gazetacı, siyasetçi olaraq tanıymız. Bugün, kene de Türkiyenin "digital kampanyası"na kirgen kütüphanelerinin birisinde mezkürnin 1906 senesi basılğan "Usul-ı tedris ve talim-i terbiye" kitabını taptıq işte.
Derslik serlevhası altında daha "Muharriri Hasan Sabri Ayvazov, Qırımda Alupka mektepnin sabıq muallimi" kibi söz ibaresi tamamınen bu hususta olğan şüphelerimizni yoq ete. Ümüt etem ki, derslik icatkarnın faaliyetinen oğraşqan hocalar ve talebelerimiz içün büyük fayda ketirir.
Derslik serlevhası altında daha "Muharriri Hasan Sabri Ayvazov, Qırımda Alupka mektepnin sabıq muallimi" kibi söz ibaresi tamamınen bu hususta olğan şüphelerimizni yoq ete. Ümüt etem ki, derslik icatkarnın faaliyetinen oğraşqan hocalar ve talebelerimiz içün büyük fayda ketirir.
kitapnın tili: qırımtatar;
elifbesi: arap;
umum sahife; 39.
Sayğı ile Tahir Kerim


text:
Qañtar ayınıñ ortasınan bastap Ewropa elderinde turmıstıq texnïkağa ornatılğan elektrondıq sağattar waqıttı körsetwden jañılısa bastağan. Bul rette olar şınayı waqıttan 6 mïnwtqa keş qalıp otır. Munday jağday Ewropadağı 25 memlekette anıqtaldı, dep xabarlaydı jwrnal "Ekspert".
Keyinirek belgili bolğanday, texnïkağa ornatılğan sağattar energetïkalıq jeliniñ jïiligin paydalanatını anıqtalğan.
Bul jeli Ewropada turaqtı 50 gerc jïilikte jumıs isteydi nemese sekwndına 50 cïkl degen söz. Elektrondıq sağattar osı cïkldı eseptey otırıp, özderiniñ waqıttı körsetwin rettep otıradı. Alayda, jïilik uzaq waqıt boyı awıtqığan kezde problemalar twındaydı.
ENTSOE – elektr energïyasınıñ jüyelik operatorlarınıñ ewropalıq jelisi bïılğı qañtar ayınıñ ortasınan bastap Ïspanïyadan Türkïyağa deyingi jäne Nïderlandıdan Polşağa deyingi aralıqta 50 gerc jïilikten üzdiksiz awıtqwlar tirkelgenin xabarladı. Bul qajetti energïya tapşılığınan orın alğan. Qazirgi waqıtta energïya tapşılığı sağatına 113 gïgavattı quraydı. Burın munday awıtqwşılıqtar eşqaşan bolmağan.
ENTSOE kompanïyası buğan SMM (Serbïya, Makedonïya, Çernogorïya) baqılaw blogında, naqtı aytqanda Kosovo men Serbïyada problemalardıñ twındawı bastı sebep bolıp otır degen qorıtındı şığardı.
Kommentarïï


text:
Qırımtatarlar içkini alğışlamasa da, Qırımnıñ işğalci akimiyeti içki satuvına sıñırsız irişimni açtı. Bunı Vesti ukrain radiosına Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Anda içki çoq olacaqtır. Bizde bu kibi tedbirlerde içki içilmey, amma bu sene akimiyet içkige sıñırsız irişimni açtı», – dedi Refat Çubarov.
Bundan da ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclis reisi tedbirge mektep talebelerini ketirgenleri aqta bildire.
«Diger millet vekillerini ketireler. Aqyardan Rusiyelilerni ketirgenleri aqta haber keldi. Talebe, balalarnıñ sayısı çoqtır», – dey Çubarov.
Evel Qırım.Aqiqat haber etkeni kibi, Qırım ükümeti Hıdırlezge 40 biñ insannıñ qoşulması aqta ayta eken.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Bağçasaray regional meclisiniñ toplaşuvında aprel 18-de Qırımnıñ şimdiki akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy bayramı Hıdırlez ile bağlı tedbirlerde iştirak etmemek qararı qabul etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aprel 26-da aydınlatılğan muracaatında Qırım akimiyeti Hıdırlez bayramını qırımtatar halqını bölmek içün qullana, – dep aytqan edi.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Vilniusta Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvında bulunıp, qırımlılar Qırımnı azat etüv meselelerinde «dünya toplulığınıñ fikirleri sağlam olacağına» ümüt eteler, dep ayttı.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti Facebookta bazarertesi künü, aprel 11-de, bildirdi.
«Dünya toplulığınıñ fikirleri sağlam olacağına ümüt etemiz. Yalıñız bizler telükede degilmiz – bütün dünya zarar köre bile. Dünya toplulığını körmegen rejimnen qarşılaştıq. Küreşimizge faal sürette devam etip, dünyada demokratik quvetlerniñ yardımına işanamız», – dep ayttı qırımtatarlarnıñ lideri.
Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, Rusiye işğal etken Qırımda onıñ halqı «totalitar ve faşist rejimniñ altında» qaldı.
«Qırımtatar halqı zor bir vaziyette. On yıllar devamında demokratiya ve Vatan oğrunda küreşken halq kene totalitar ve faşist rejiminen qarşılaştı, bir çoq insan Vatanını terk etmege mecbur», – dedi Mustafa Cemilev.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Çarşenbe künü, iyün 24-de, Qırımnıñ Ermeni Bazar şeer mahkemesinde Tair Smedlâyevge nisbeten «mayıs 3» işi boyunca mahkeme toplaşuvı başlandı. Tair Smedlâyev Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyası reisi Zair Smedlâyevniñ qardaşı ola.
Onıñ Qırım.Aqiqatqa añlatqanı kibi, çarşenbe künü azırlıq toplaşuvı keçti, taraflar iş malümatı ile tanış oldı.
«Şimdi er kes işni ögrene. Nevbetteki toplaşuv avgust 4 künü keçecek, o vaqıt endi şaatlar diñlenilecek», – dey Zair Smedlâyev.
Tair Smedlâyev 2014 senesi oktâbr ayında yaqalanıldı. 2014 senesi dekabr ayında onı kefalet ile azat ettiler.


text:
Böyek yefäk yulı
Böyek yefäk yulı (qıtayça 絲綢之路, qazaqça Жiбek жoлы, qırğızça yлyy жибek жoлy, üzbäkçä Buyuk Ipak Yo'li / Бyюk Ипak йўли, farsı جاده ابریشم, ğäräpçä طريق الحرير, hindi रेशम मार्ग) - borınğı zamanda häm urta ğasırlarda Könçığış Aziä häm Urta diñgez buyı illären totaştırğan kärwan yulı.
Berençe çiratta Qıtaydan yefäk çığaru maqsatı belän qullanılğan.
II ğasırda b.e.q. yul ütkärelgän, Sian töbägennän, Lançjou aşa Dünxuan' qädär, soñraq ayırıla: tönyaq yulı - Turfan, Pamir tawları, Färğana häm qazaqlar dalaları aşa, könyaq yulı - Taqla-Maqan çüle, Yarkend, Pamir, Baktriä, Parfiä, Hindstan, Yaqın Könçığış aşa Urta diñgezgä qädär barğan.
İstilax alman geografı Pixthofen tarafınnan 1977 yılda kertelgän.
VIII-X ğasırda Şäreq belän säwdä yaña säwdä-xärbi üzäklären buldırğan: İdel buyı Bolğarı, Xäzär Qağanlığı, Urıs Qağanlığı.
Tatar-mongol buysındıruları näticäsendä qüät Altın Urda däwläte barlıqqa kilgännän soñ tatar xannarı säwdä yulların yaqlıylar häm üsterälär.
Altın Urda bulğan çorda Könçığış belän säwdä çäçäk ata, zur säwdä tatar şähärläre tiz üsälär: Saray-Bärkä, Ükäk, Gölstan, Bolğar, Qazan, Xacitarxan, İske-Seber, Alabuğa, Baqçasaray, Qafa, Sarısu, Çallı, Solxat, Tömän (Çınğı Tura), Altın Urda könyaq öleşendä: Ürgäneç, Säwran, Utrar, Cänd, Sığnaq.
Böyek yefäk yulı zur ähämiätenä iä bulğan: yul aşa yaña texnologiälär taralğan.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- CTaHoBлeHиe Beлиkoro шëлkoBoro пyTи B cиcTeMe TpaHcциBилизaциoHHoro BзaиMoдeйcTBия HapoдoB EBpaзии
- ЭkoHoMичeckaя иcTopия: xpecToMaTия пoд peдakциeй A. Д. KyзbMичeBa и C. K. HиkиTиHoй
- MaMлeBa Л. A. CTaHoBлeHиe Beлиkoro шëлkoBoro пyTи B cиcTeMe TpaHcциBилизaциoHHoro BзaиMoдeйcTBия HapoдoB EBpaзии // Vita Antiqua. 1999. № 2. C. 53—61.


text:
Bugün Rusiyede Ukraina elçihanesine telefon etkeninden sebep devlet hainliginde qabaatlanğan yedi balanıñ anası Svetlana Davıdovanı apisten azat ettiler.
Bunı Radio Svoboda bildire.
Onıñ adliyecisi İvan Pavlov dey ki, qadın yaşağan yerini terk etmemek kerek.
Bugün Moskvada «Yabloko» muhalifet firqası Davıdovanı azat etmege çağırdı. Aktsiya Rusiyeniñ Federal havfsızlığı hızmetiniñ Lubânka meydanındaki baş binası yanında keçirildi.
40 000 insan Rusiye prezidenti Vladimir Putinge Svetlana Davıdovanı azat etmek muracaatını imzaladı.
Davıdova yaşağan Smolensk vilâyetiniñ Vâzma şeerinde onıñ aqayı, tatası, anası ve babasını sorğuğa çektiler.
Yanvar 21-de Smolensk vilâyetiniñ sakinine qarşı Ukrainağa fayda ketirmek maqsadı ile yapılğan devlet hainligi boyunca cinaiy işni açtılar. Svetlana Davıdova 2014 senesi aprel ayında Ukraina elçihanesine muracaatta bulunıp, evine yaqın olğan arbiy bölükte askerler körünmegenini bildirgen edi. Onıñ fikirince, arbiylerni Donetskke yolladılar.


text:
İlk sefer qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtında «qırımtatar filologiyası» bölügi açıldı. Sentâbr 1-de Şevçenko adına Kiyev milliy universitetiniñ studentleri Qırımnıñ tamır halq tili ve edebiyatını ögrenip başladılar. Yañı bölükke oqumağa kirgen birinci kurs studentleri arasında qırımtatar halqınıñ vekilleri yoq.
Fakultetniñ tantanalı açılış tedbirinde bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, qabul etüv pek keç ilân etildi.
«Diger millet vekilleriniñ qırımtatar tilini zenaat olaraq saylap alğanları bizni quvandıra. Kiyev milliy universitetinde oquğan qırımtatarlar bu gruppağa yardımcı olacaqlar, dep keliştik. Mence, mında pek qaviy studentler gruppası pekitilecek», – dep ayttı Meclis reisi Qırım.Aqiqat saytına.
«Maydan inostrannıh del» fondunıñ yolbaşçısı Bogdan Yaremenko emin ki, qırımtatar filologiyasında oquğan studentler Qırımnı qaytaruv ve yarımadanıñ tamır halq vekilleriniñ aq-uquqlarını qoruv meselelerinen oğraşqan icra akimiyet organlarında kerek olacaqlar.
Birinci kurs studentleri Qırım.Aqiqat mühbirinen laf etip, bu zenaatnı almaq qararlarınıñ farqlı sebeplerini aydınlattılar. Bazıları Qırımnıñ tamır halqınıñ tilini ögrenmege istediler, bazıları ise yarımada işğalinden soñ böyle qararğa keldiler.


text:
2016 senesi Aqmescit bücetinden şeerde içtimaiy emiyeti olğan leyhalarğa 65 mln bürle masraf etecekler. Bunı Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev bildirdi, haber ete şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Baharevniñ sözlerine köre, paranı şeer cemaatçlığınıñ yardımı ile leyhalarğa tarqatacaqlar.
Aqmecit memuriyeti başınıñ muavini dey ki, 2016 senesi sport, medeniyet, şeer hocalığı ve tasil saasında 24 belediye leyhası çalışmağa başlaycaq.
Yaqında Aqmescitniñ deputat-kommunisti Stepan Kiskin şeerniñ akimiyetini şeerlilerge bergen vadelerini yerine ketirmegeninde qabaatladı.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasında vaqtınca işğal etilgen territoriyalarnıñ tam qamaçavı aqqında qanun leyhası qayd etilgen.
Vesiqa müellifi – Oleg Lâşkonıñ Radikal firqasından Dmitriy Linko demiryol, avtobus ve yük maşinalarınıñ areketini qapatmağa teklif ete. Yuqarı Rada saytında qanun leyhasınıñ metni yoq.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.
Bundan da ğayrı, sentâbr 25 künü Ukraina Nazirler kabineti Ukrainada bir qaç Rusiye ava şirketleriniñ uçuşlarını yasaq etti. Cevap olaraq Rusiye de ukrain şirketlerine oktâbr 25-den uçuşlarını yasaqladı.


text:
Oktavian Avgust
Oktavian Avgust (23 sentyabr, b.e.sh. 63 – 19 avgust, 14) birinshi ha'm en' a'hmiyetli Rim İmperatorlarının' biri. Ol Rimnin' du'nya ju'zindegi en' qu'diretli imperiya bolıp jetilisiwinin' birinshi basqıshın basladı.
Oktavian Avgust Sezar Rim Respublikası diktatorı Yuliy Sezardın' saqlap alıng'an balası bolg'an. Oktavian ekinshi triumviratta (Rim İmperiyasın bir basshı sıpatında u'sh adamnın' basqarıwı), Mark Antoniy ha'm Lepiduslar menen bir qatarda basshıliqqa iye bolg'an. Avgust ha'm Antoniuslar b.e.sh. 44-jılı o'ltirilgen Yuliy Sezarg'a sadıq bolg'an. Onın' o'liminen keyin Sezar ta'repdarları ha'm Sezardın' qarsılası Pompeydin' ta'repdarları arasında Rim boylap puxaralıq urısı baslanadı. Triumvirat basshılıg'ı da'wirinde urıs toqtaydı, biraq Lepidustın' o'limi ha'm Mark Antoniydin' Mısırda Kleopatra menen bolıwı urıstın qayta dawam etiwine sebepshi boladı.
Bul ku'shli qanlı urısta jen'iske eriskennen keyin, Oktavian b.e.sh. 31-jılg'ı Aktium urısı ta'repdarı bolg'an Senat ta'repinen birinshi Rim İmperatorı bolıp saylanadı ha'm "Avgust" atın aladı. Ol b.e.dın' 14 jılı onın' o'gey ha'm ku'yew balası Tiberius (Tiberiy) onın' ornına İmperator bolg'ang'a shekem basshılıq etedi.
Onın' patshalıg'ı da'wirinde, onın' hu'kimetine qarsı bolg'anlar massalıq tu'rde mın'lap o'ltirilgen. Ol Rim qaytadan Respublikag'a aylandırıwg'a wa'de etken, biraq bunın' ornına ol o'zine ko'p ataqlardı, sonın' menen birge Bas ruwxanıy atag'ın bergen ha'm awıllıqlardag'ı ko'plegen shirkewler onı qudaylarının' biri esaplag'an. İnglis tilindegi ha'm basqa da ko'plegen Evropa tillerindegi "Avgust" ayının' atı onın' atınan kelip shıqqan.


text:
Qostanayda 27 mıñ jaldamalı jumısşı medsaqtandırw jüyesine tirkelmegen
QOSTANAY. QazAqparat - Qostanayda 285 mıñ adam memlekettik kiris organdarına şağın käsipkerlik, nätïjeli jumıspen qamtw swbektisi retinde tirkeldi. Bul twralı oblıstıq jumıspen qamtwdı üylestirw jäne älewmettik bağdarlamalar basqarması bastığınıñ orınbasarı Aïda Qusayınova mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Özderiñizge belgili, bıltır elimizde mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırw jüyesi engizildi. Osığan baylanıstı oblısta azamattardıñ märtebesin anıqtaw jumıstarı jürip jatır. Oblıs öñirlerinde äkimdikter men jumıspen qamtw qızmetiniñ ökilderi, wçaskelik ïnspektorlardan jumısşı tobı jasaqtalğan.
«Bizdiñ mindetimiz - üy-üydi aralaw arqılı azamattardıñ märtebesin naqtılaw. Osı arqılı mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırw qorına qarjı awdarwğa qawqarsız azamattarmen tolıqqandı jumıs isteymiz. Büginde oblısta osınday 322 mıñ adam anıqtaldı. Atqarılğan jumıstardıñ nätïjesinde 285 mıñ adam memlekettik kiris organdarına şağın käsipkerlik, nätïjeli jumıspen qamtw swbektisi retinde tirkeldi»,-deydi A.Qusayınova.
Qostanay oblısında 37 mıñ adamnıñ märtebesi naqtılanbağan. Olardıñ 6,5 payızı jaldamalı jumısta isteydi. 16 mıñğa jwığı özin-özi jumıspen qamtïdı. Al 5,5 adam basqa elderge qonıs awdarğan. Budan bölek, 7 mıñ äyel üy şarwasında.
«Qazir basqarma özin-özi jumıspen qamtıp otırğan 16 mıñ adammen belsendi türde jumıs istep jatır. Olardı jumısqa ornalastırw maqsatında tïisti mekemelerge xabarlasw usınıldı. Al tek otbasılıq şarwaşılıqpen aynalısatın jandarmen memlekettik kiris organdarı jumıs isteydi»,-deydi basqarma bastığınıñ orınbasarı.
Sonday-aq, oblıs boyınşa 1400 adamnıñ stwdenttik märtebesi anıqtalğan joq. Aïda Qusayınova bilim mïnïstrligi tarapınan tïisti jumıstar atqarılıp jatqanın ayttı. Eñbek ïnspekcïyası osınday 27 mıñ jaldamalı jumısşığa eskertw qağazın jiberdi. Budan bılay medïcïnalıq qızmet tek saqtandırılğan azamattarğa körsetiledi. Xalıq osını uğınsa deydi mamandar. Sondıqtan, öñirlerde aqparattıq-nasïxat jumıstarı jalğasın tabadı.


text:
Aqmescit şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem tedbiriniñ keçirilmesini resmiy şekilde yasaq etti. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Memuriyetniñ cevabında aytıla ki, bundan evel diger qırımtatar teşkilâtı aynı vaqıtta ve aynı yerde tedbir keçirmege planlaştırğanını bildirgen eken», – dep bildire matbuat hızmeti.
Aqmescit memuriyeti yazma cevabında miting keçirilmesi içün başqa yerni teklif etmedi, çünki Qırım Nazirler şurasınıñ Aqmescitte cemaat tedbirleri içün belgilengen boş yerler aqqında tasdıqlanğan qararı yoq.
Mayıs 5-te Qırımtatar Milliy Meclisi Aqmescitniñ şeer memuriyetine 1944 senesi mayıs 18 künü qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarınıñ hatırasına matem mitinginiñ keçirilmesi aqqında haber etkenini bildirgen edi.
Aqmescit şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev bildirdi ki, Aqmescit akimiyeti mayıs 18 künü qırımtatarlarnıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile şeer merkezinde matem mitingini keçirmege izin bermez.
Onıñ aytqanına köre, Lenin meydanında «devlet bayramları munasebeti ile keçirilecek tedbirlerden ğayrı» diger kütleviy numayışlarnıñ keçirilmesi mümkün degil. Baharev şunı da qayd etti ki, yaqında meydan etrafında tamir işleriniñ keçirilmesi içün isar qoyulacaqtır.
Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek mayıs 18 künü arfesinde Qırım akimiyeti ve uquq qoruyıcı organları «ukrain siyasetçileri, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov tarafından azırlanğan kütleviy tarikler aqqında malümatnı elde etkenini» bildirgen edi.
Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yarımadanıñ uquq qoruyıcıları «mayıs 18 künü qırımtatar halqınıñ sürgünligi yıllığı ile bağlı olğan tariklerniñ ögüni almağa tırışacağı» aqqında bildirdi.
Keçken sene Aqmescitte ananeviy matem mitinginiñ keçirilmesi yasaq etilgen edi.


text:
Telekanalnı Ukraina Yuqarı Radasınıñ plenar toplaşuvınıñ sessiyası afresinde söndürdiler. Salı künü, iyün 17-de, muşaverede şarqiy vilâyetlerdeki vaziyet, em de Rusiye ile gaz añlaşmaları muzakere etildi, dep haber ete Ukrinform.
«Rada» telekanalınıñ yasağı izaatlanmadı ve evelden haber etilmegen edi. Aynı böyle vaziyette bu sene mart ayında, Qırım işğali vaqtında, ukrain telekanallarını söndürip, rusiyeli kanallarını qoyğan ediler.
Al-azırda Qırımnıñ kabel ağlarında «İnter», «1 +1», «112», NTN, «Ukraina», TET, ICTV, «Futbol», STB, «2 +2» ve bir sıra muzıka-eglence kanalları qala.
«Volâ-Kabel» şirketi 2014 senesi iyül 1-de Qırımda hızmet etmesini toqtata. Şirketniñ bildirgenine köre, bu vaziyette işğal etilgen yarımadada Ukraina qanunlarına riayet etmege imkân yoq.


text:
Qırımnıñ separatist akimiyetiniñ yasaq etüvine baqmadan, Aqmescitte bu facialı künge bağışlanğan hatıra tedbirleri olıp keçe.
Tedbirler Vernadskiy adına Tavriya Milliy universitetiniñ Salğır bağçasında dua ve gülçemberler qoyuvından başlandı.Bundan soñ miting olıp keçti.
Matem mitingler Aqmescitteki Demir yol vokzalınıñ bağçasındaki temel taşı yanında da keçti.
Sürgünlikte elâk olğanlarnıñ hatırasına umumqırım dua merasimi Aqmescitteki Aq-Meçet qasabasında saat 13:00 (Kiyev saatı boyunca – 12:00) olıp keçecek.
Mayıs 17 künü qırımtatar milliy Meclisi nevbetten tış toplaşuvında hatıra tedbirlerni yarımadanıñ er bir köşesindeki temel taşları, hatıra tahtaları yanında keçirmege qarar aldı.
Mayıs 16 künü Qırım «akimiyeti» Qırımda «Cenübiy-Şarqiy Ukrainadaki vaziyeti» sebebinden Qırımda kütleviy tedbirlerni keçirmege yasaq etti.
Qırım.Aqiqat ve Radio Svoboda vaqia yerinden canlı yayınnı alıp bara.


text:
Qırımğa seferlerniñ miqdarı aqqında aytqanda, o qayd etti ki, eger de bugün Qırımğa Rusiyeniñ çeşit şeerlerinden künde 290 sefer olsa, iyünden 25 olacaq.
Uçaqlarnıñ kölemi de deñişecek. Qırımğa «Boing 747» (467 yolcu) ve «Aerbas» (400 yolcu) baracaq. Qayd eteyik ki, şimdi uçaqlar 200-250 insannı ala.
Aqmescit ava limanınıñ köterilüv-minüv yolağı da, nazirniñ fikrince, qanaatlendiricidir ve «Boing 747» ve«Aerbas 330» uzaq magistral uçaqlarnı qabul ete bile.
Ava limanı rekonstruktsiyadan keçecek, Sokolov aytqanı kibi, bu maqsat ile federal programmağa teklif azırlana.
«O, şübesiz, halqara olaraq açılacaq, – dedi nazir. – Bunıñ qullanılması siyasiy vaziyetniñ ilerilemesine bağlı olacaqtır, amma mıtlaqa olur».
Ukraina infrastruktura Nazirligi işğal etilgen Qırım ava limanları uçaqlarnıñ havsızlığı telüke astında olğanı içün qapalı olğanını qayd etken edi.
Avropa ava boşluğında hızmet etken Avropa nezareti aviataşıyıcılarnı Aqmescit ve Aqyarğa uçuşlar yasaq olğanı aqqında haberdar etken edi. Halqara aviatsion idare qaidelerine esaslanıp, avropalı teşkilât yalıñız ukraina akimiyeti tarafından berilgen qararlarğa riayet etkenini bildire edi.


text:
Biñlernen genç qız ve oğlanlar monitorlarğa baqıp, Ukraina aliy oquv yurtlarına (AOY) kirgenler cedvelinde öz soyadlarını tapmağa areket eteler. Ekseriyet özüni tapar, faqat işbu «tıslımlı» satırlarda özüniñ soyadını körip olamağan soylârı da çıqar. Afsus ki, bu ayattır, konkurs esasında kirüv şartları da işte, böyledir.
Hususan bu ilhaq etilgen Qırımdan kelgen abituriyentler içün mıim. Oquvğa kirmek içün olar yekâne fursatqa saip (oquvğa kirmeknen bağlı mahsus şartlarğa binaen, olar 35 ukrain AOY esasında çalışqan «Qırım - Ukraina» Tasil merkezlerniñ yalıñız bir danesine vesiqa teslim etip ola).
Faqat, menfiy neticege baqmadan, ruhtan tüşmege acet yoq. Qırımlı abituriyentler içün başqa yollar da mevcut:
- «Qırım - Ukraina» Tasil merkezleri olğan AOY bağlı kollejge;
- «Qırım - Ukraina» Tasil merkezleri olğan AOY paralı oğuvğa kirmek;
- Meslek-tehnik oquv yurtına kirmek.
Bundan da ğayrı, daa bir yol bar, o da - devlet büceti esabına oqumaq.
Qanunğa binaen 35 dane AOY oquycaq talebeler içün devlet büceti esabına oquycaq 2600 dane yer ayırdı. Bu AOY ve hususan işbu zenaatlarğa kirip oqumağa istegenler olmağanı içün, bu yerlerniñ bir qısmı olğanı kibi boş qalacaq. Bundan da ğayrı, devlet sımarışına binaen AOY epsi öz kvotasını toldurıp olamaz.
Avgust ayınıñ soñunda Ukraina tasil ve ilim nazirliginde «boş» yerlerniñ angi oquv yurtına yollanacağını muzakere etecek komissiyanıñ oturışuvı ötkerilecek. Rektrorlar Ukraina Qanunınıñ 7 maddesi esasında (2013 senesi aprel 15-nde çıqqan№1207-VII «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında yaşağan vatandaşlarnıñ serbestligi ve aq-uquqlarını teminlev») bücet yerleri olarnıñ oquv yurtına berilsin degen manada muracaat berebileler. Böyleliknen bıltır ve ondan evelki sene qırımlı sakinleri içün Ukrainanıñ qıta qısmında yerleşken AOY bücet yerler açıldı. Bunıñ içün rektor ya da qabul komissiyasınıñ reisi adına ariza yazmaq kerek.
Bu qolay bir yol olmağanını qayd etip keçmek kerek, çünki er bir AOY öz «nüansları» bar, şunıñ içün muayyen AOYnen aqıl tanışmaq kerek – meselâ, qabulğa yazılıp, rektornı ziyaret etmek kerek, - em de bu arada hususiyetlerini esapqa alıp, saylânğan AOY ariza yazmaq kerek.
Oleg Ohredko, TsPG «Almenda» vatandaş tasil merkeziniñ eksperti ve talilcisi
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz noqta-i nazarlarını aks etip, muarririyetniñ noqta-i nazarını aks etmesi şart degil


text:
Rusiye Bankı Qırım işğaline bağışlanğan 100 rublelik aqçanı azırlaycaq.
«Bu sene, yılnıñ soñunda çıqarılacaq», – dep ayttı Rusiye Bankı idaresiniñ reis muavini Georgiy Luntovskiy.
Yañı para qullanılacaqtır.
«Eñ azından, ümüt etem. Bu vaqia aqqında hatıra olaraq qullanmasalar. O, güzel olacaq», – dep qayd etti Rusiye Bankınıñ vekili.
Onıñ aytqanına köre, şimdilik yañı para sayısı belli degil, Merkeziy bank qarar almaq kerek.
2014 senesi Rusiye Merkeziy bankı Qırımğa bağışlanğan 10 rublelik eki aqçanı çıqarğan edi.


text:
Qırımdaki Rusiye baş naziriniñ muavini Georgiy Muradov, yarımadanıñ ukümeti Ğarpnıñ sanktsiyalarını atlamaq içün kriptovalütanı qullanmaq mumkün, dep iddia ete.
Onıñ aprel 18-de jurnalistlerge bildirgenine köre, bu munasebet ile yarımadada «kriptovalüta yatırım fondu»nı meydanğa ketirmek ğayesi muzakere etile.
«Krıminform»: «Biz sanktsiyalarnı atlama yollarını muzakere etemiz. Bunıñ yollarından biri – Qırımda kriptorvalüta yatırım fondunıñ meydanğa ketirilmesidir. Onda biz kriptovalüta resurslarını toplap ve itibariy, yani adiy parağa çevirip, Qırım toprağında er angi yatırım leyhaları içün qullana bilecekmiz», – dep, Muradovnıñ sözlerini naqil ete.
Kütleviy haber vastalarında naqil etilgen sözlerine köre, «Qırımda iqtisadiy inkişafnıñ ananeviy usulları çalışmay, ve yañı variantlarnı qıdırmaq kerek».
Mart ayında Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti apparatınıñ sabıq hadimleri, « qanunsız olaraq kriptovalütanı elde etkenleri içün» cöremege mahküm etildi. Qırım memurları, 2016 senesiniñ sentâbrinden 2017 senesiniñ yanvarine qadar ukümet binasında bulunıp, bitkoinlerni elde ete ediler.
Kriptovalüta bu, raqamlı (virtual) valütadır. Şimdi kriptovalüta ve şu cümleden eñ keniş tarqalğan bitkoin Ukrainanıñ qıtadaki qısmında belli bir uquqiy statusqa malik degil. 2017 senesiniñ ağustosında Ukrainanıñ Milliy bankında, bitkoinlerniñ uquqiy statusını doğrulamaq niyetleri aqqında bildirdiler.
Qomşu Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda kriptovalütalarnıñ statusı şimdilik qanuniy ceetten doğrulanmadı.
Soñki vaqıtta bir çoq devletniñ ukümetleri kriptovalütalar bazarınıñ regulirlenmesi içün çareler köreler. Bu qararlar alınırken yanvar ayında bitkoinniñ fiyatı birden bayağı eksildi. 2018 senesi dekabriniñ ortasında bitkoin 20 biñ dollar turğan olsa, yanvarde o, eki kere 10 biñ dollardan aşağı tüşken edi.


text:
Oleg Sentsov apiske alınğan soñ şöyle dedi: – «Men topraqnen beraber berilecek qul degilim». Rusiye akimiyetini bitmegen horlav ve aqaret olaraq qabul etken qırımlılar aynı bunıñ kibi vaziyette qaldı – olarnı bu vatandaşlıqqa zorlap berdiler.
Esas Ukrainağa köçken qırımlılar anda qalğanlarnıñ er kün is etken duyğularını aks ettirmek pek qıyındır. Qısmen tasavvur ete bileler, amma yalıñız bir qısımnı... İşğal çoq sürmez ümütleri yavaş-yavaş ğayıp ola.
Anda qalğanlarnıñ vaziyeti ise qat-qat beterdir: öz toprağında gizli qalalar, işğalcilerniñ akimiyeti altında yaşaylar
Köçip kelgen qırımlılar yañı qaçaq turmuşını abadanlaştıralar, olar Qırımdan uzaq olsa da, tolu nefes ala ve özüni tapa bileler. Zengin olmasa da, serbest bir şekilde, tuvğan şeerinde olmasa da, öz memleketinde yaşaylar. Anda qalğanlarnıñ vaziyeti ise qat-qat beterdir: öz toprağında gizli qalalar, işğalcilerniñ akimiyeti altında yaşaylar. Eski dost, ortaq, semetdeşleri olğan işbirlikçi qırımlılarnen qomşu olmağa mecburlar. Satqınlar er yerde, betlerine baqıp, bir şey de aytıp olamaysıñ, çünki seni çaqmağa er daim azırlar.
Kyivdeki İnqilâp vaqtında Qırımda tınçlıq ve amanlıq edi, bu ise daa qorqunçtır
Hatırlayım, Kyivdeki İnqilâp vaqtında, qurbanları endi bar edi, maşinalar yana ve «tituşkalarnıñ» avtobusları qatnay edi, nasıl olsa da Kyiv Aqmescitten qat-qat şeñ ve öptimistik edi. Qırımda o vaqıt tınçlıq ve amanlıq edi, bu ise daa qorqunçtır. Aqşam evge qaytqanda qapunıñ ögünde bir pusu bekleysiñ. Qırımlı dostlarım bir qaç yıldan berli böyle yaşay.
Qırımlılar başqa vaziyetke oğradı – olar saqlanalar. Olar bir şey yapmayıp, devletniñ gizli duşmanları olğanlar
Rusiyede şimdi mod bir şey bar – «iç icretke» ketmek. Misal olaraq, Kalugada yaşaysıñ, amma oña sanki uzaqtan baqasıñ. Seni alâqadar etmez kibi. Qırımlılar başqa vaziyetke oğradı – olar saqlanalar. Olar bir şey yapmayıp, devletniñ gizli duşmanları olğanlar. Çünki bir devlet yerine birden başqa devlet keldi. Amma bu büyük mertlik talap ete – Qırımda yaşamaq!
İvan Ampilogov, rus yazıcısı, qırımlı, ATO iştirakçisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Ekrem Çelebi - Nenni Bebek
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Nenni Bebek
Etiketler : Ekrem Çelebi - Nenni Bebek türkü indir, Ekrem Çelebi - Nenni Bebek türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Nenni Bebek mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Nenni Bebek türküsü, Nenni Bebek sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Nenni Bebek bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Yozgat Sürmelisi
Ekrem Çelebi - Allı Sunam
Ekrem Çelebi - Vefasız Leyla
Ekrem Çelebi - Sitem Taşlarına Vurdum Başımı
Ekrem Çelebi - Beymali
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Yat Kolumun Üstüne
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Ölmem Mi
Ekrem Çelebi - Fidayda
Ekrem Çelebi - Edalı Gelin
Ekrem Çelebi - Gayrı Dayanamam
Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez
Ekrem Çelebi - Kara Toprak
Ekrem Çelebi - Bir Doktora Vardır


text:
Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasınıñ sakinleri işğal etilgen Qırımğa trenlerniñ lâğu etilmesinden soñ öz qasabasını «dünya merkezi» olaraq adlaylar, dep haber ete Novıy vizit neşiri.
Neşirniñ qayd etkeni kibi, qasabanıñ demir yol vokzalında şimdiki areketni kurort mevsimi ile qıyaslamaq mümkün.
«Yerli sakinlerniñ çoqusı buña quvana, çünki qasaba, kerçekten de, yaşardı: ticaret başlandı, hızmet saası bir tertipke ketirildi. Amma bu sebepten daa da çoq taksi aydavcıları quvana. Olar kelgen yolcularnı perronda birinci sırada qarşılaylar. Yerli aydavcılarnıñ çoqusı qırımtatarlarıdır. Olar digerlerden öz vatanperverligi ile farqlana. Misal içün, bir-birini er vaqıt – «Ukraianağa şan-şüret», «Qaramanlarğa şan-şerefler olsun» kibi şiarlar ile qarşılaylar. Akimiyetniñ Qırımda naqliyat qamaçavını teşkil etmek qararını aydavcılar, yarımadada tuvğanları yaşasa bile, müsbet olaraq tanıy», – haber ete Herson veb-portalı.
Dekabr 26 künü «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol alâqasını toqtattı ve yarımadağa qatnağan halqara trenlerni de lâğu etti.


text:
Aqmescitte oktâbr 21, cuma künü «Fes» art-merkezinde qırımlı tarihçi, yazıcı ve TV alıp barıcısı Oleksa Gayvoronskiyniñ «Qırım Yurtu» kitabı taqdim etildi. Bunı Facebookta «Bizim balalar» birleşmesiniñ Şura azası Elzara İslâmova bildirdi.
«Bügün «Fes» Art-merkezinde sıcaq, aman-aman aile müitinde Oleksa Gayvoronskiyniñ «Qırım Yurtu» kitabınıñ taqdim merasimi ötkerildi. Bu ğayet meraqlı, çoq renkli resimlernen yaraştırılğan kitap, qırımtatarlar ve Altın Ordu ve Qırım Hanlığınıñ devirinen meraqlanğan er biri içün taze ava yutumı kibidir», – yazdı İslâmova.
«Qırım Yurtu» kitabınıñ müellifi Oleksa Gayvoronskiy Facebookta yazdı ki, kitapnıñ taqdim merasimini o «umumiy ev ile birleştirilgen köydeşlerniñ körüşüvine» beñzetti.
«Bügün «Qırım Yurtu» dünya yüzüni körgeni, daa ziyade, köydeşler körüsüvini hatırlattı: umumiy ev ve umumiy taqdir ile birleştirilgen insanlarnıñ büyük, «aileviy», sıcaq bayramı. Bizim vaziyetimizde böyle bir umumiy ev ve taqdir bizim «Qırım yurtumız» oldı – bu dünyada daa bizim artımızda qalğan soñki diyar. Bizim başqa baracaq yerimiz yoq, eñ bozğun avada bile. Atta Mars avası olsa da», – yaza tarihçı.
Kitapnıñ taqdim merasimine Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov onıñ qızı Ayşe Umerova keldiler.
«Oleksanı bilip ve onıñ bütün evelki kitaplarını oqup, bu da – nevbetteki şaheser olğanında iç te şübelenmeyim. Çünki onıñ er bir kitabı – bu kerçek Qırım tarihınıñ boşluqlarını toldurmaq içün ğayet emiyetli olğan ve ağır yapılğan iştir», – yazdı Umerova.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Kiyevde İsveçiya ve Litvaniya Tış işler nazirleri – Margot Wallström ve Linas Linkeviçius ile körüşti.
«Subet devamında Qırımda Rusiye işğalci akimiyeti tarafından alıp barılğan ayırım siyasetiniñ ilerilevi aqqında tarif ettik. Margot hanımnıñ: «Qırımda Ukraina ve dünya tarafından yardım duyulamı? Vatandaşlarıñız içün ne yapa bilemiz?» kibi suallerine: «Bar küçümiz Qırımnıñ azat etilmesi içün sarf etilmeli, yapa bilecegimiz budır» dep cevap berdik,– qayd ete Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ matbuat hızmeti.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi noyabr 17 künü fevral 26 vaqiaları boyunca yaqalanğan ve apiste bulunğan eki qırımtatar faali Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ tevqif müddetlerini 2016 senesi fevral 19-na qadar uzattırdı, olar şimdi Aqmescitniñ SİZOsında bulunalar. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ ceza qararı boyunca mahkeme toplaşuvı keçti, neticede apis müddetini 2016 senesi yanvar 29-na qadar uzattılar.
Yılnıñ başından QMC prokuraturası tarafından qırımlılarnıñ aqları bozuluvı boyunca 156 cinaiy iş açıldı. Bu işlerde Qırımda vatandaşlarnıñ öldürüvi, hırsızlavı ve diger cinayetler qayd etildi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
StopFake levhasınıñ tesisçilerinden biri Margo Gontar dey ki, Qırım işğalinden evel yarımada sakinlerini «rus tilli ealiniñ zulumı aqqında yalan malümatqa qandırdılar».
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«İşimizde ilk haberlerden biri Qırımda rusiyeliler, rus tilli ealiniñ zarar körgeni aqqında edi. Birazdan rusiyeli resmiy şahıslar özleri işbu malümatnı red ettiler, öyle degil dep. Amma bu rus tilli ealiniñ qoruvı boyunca ğayeni başlamaq içün fırsat yarattı», – qayd etti Gontar.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda teşviqat bundan bayağı evel başlandı ve «insaniyetsiz «banderovets»lerniñ obrazlarını» meydanğa ketirmege yardım etti.
Yalan malümatnen küreşke yönelgen StopFake levhası bıltır mart ayında başlandı.
Evel AQŞ Devlet departamentinde bildirilgeni kibi, Rusiye er yıl teşviqatqa 1 milliard 400 million dollarnı masraf ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde çalışqan Qırım akimiyetiniñ yolbaşçınıñ muavini Georgiy Muradov dey ki, Çin şirketleri yarımadada bir sıra leyharnıñ eda etilmesini başlattı. Bunı Rusiyeli RİA Novosti.Krım agentligi haber ete.
Muradovnıñ sözlerine köre, Asiyalı şirketler, Avropalılarğa nisbeten, Qırımda «daa da raatlar», çünki öz niyetlerinde sanktsiyalarnen sıñırlı degiller.
Baş nazir muavini: «Bugünki künde Qıtay – eñ büyük iqtisadiy devlettir, bu sebepten olarğa sanktsiyalar iç te meraqlı degil, asıl emiyetsiz ve iç bir şekilde tesir etmey. Bunı bizge ciddiy yatırım yapmağa istegen ortaqlarımız aytmaqtalar. Çin şirketleri endi Qırımğa kire, Qırımda çalışalar, ayrıca, Aqmescitniñ avalimanı kibi büyük leyhalarda almağa işleyler», – dep tasdiqlay.
Georgiy Muradov, Çin şirketleri Qırımda artacaqlarından emin olğanını ayta.
Ukraina akimiyeti, AB ve AQŞ yolbaşçıları Rusiyeniñ qanunlarını Qırımda qabul etmegenleri içün, 2014 senesinden berli Qırımda sankstiyalar rejimi üküm sürmekte.


text:
Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde ukrain filologiya fakultetini yoq ettiler.
Üç kafedranı (ukrain tiliniñ medeniyeti, ukrain tilşınaslığı, ukrain edebiyatınıñ nazariye ve tarihı birleştirip, dekan Galina Bogdanoviç başlığında slavân filologiya ve jurnalistika fakultetine qoştılar, dep haber ete 15 minut.
Ukrain filologiya kafedranıñ başı ukrain edebiyatınıñ nazariye ve tarihı kafedrasınıñ sabıq reberi, filologiya ilimler namzeti, professor Viktor Gümenük oldı.
Fakultetniñ sabıq dekanı Yuriy Pradidniñ taqdiri aqqında bir şey belli degil. Fakultetniñ ocalarından çoqusı işten boşatıldı, studentlerniñ sayısı da azlaştı, olardan bir qısmı Ukrainanıñ diger aliy oquv yurtlarına keçti, dep yaza neşir.
Birinci kurs studentlerniñ sayısı bu sene tahminen otuz insannı teşkil ete – evel olğanına köre, olarnıñ sayısı eki qat azlaştı. Qalğan studentler TMU yañı korpusında oqumağa devam eteler, amma fakultet binasından ukrain tilinde yazılğan leyhaçıqnı yañı oquv yılnıñ başında aldılar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, Aqmescitte Tavriya milliy universitetiniñ qırımtatar edebiyatı kafedrası endi qapatıldı.


text:
İraqta eki bombanıñ patlavı aqibetinde eñ azından 26 insan elâk oldı ve 58 kişi yaralandı. Bu adise çarşenbe künü, iyül 22-de, Bağdadnıñ şiiyler raonlarında olıp keçti, – dep haber ete yerli akimiyet.
Birinci ücüm Al-Bayya fuqare rayonında oldı, onıñ neticesinde 18 kişi elâk oldı ve 36 insan yaralandı. Ekinci ücüm Bağdadnıñ şimal-şarq rayonındaki Aş-Şabab rayonında oldı, eñ azından 8 kişi elâk oldı.
İyül 21-de Bağdadnıñ şiiyler kvartallarında yüz bergen patlavlar neticesinde 19 insan elâk oldı. Patlavdan mesüliyetni kimse almadı.
İraqtaki şiiyler kvartalları «İslâm devletiniñ» nişanı ola.


text:
Sentâbr ayında Aqmescitte yol omravı aqibetinde zarar körgen bir buçuq yaşında Selim Saliyev eki aylıq tedaviylevden soñ Moskvadan Aqmescitke ketirildi.
Oğlançıqnı uçaqnen alıp keldiler.
Ekimlerniñ bildirgenine köre, balanıñ alı bir qarar, dep yaza Qırım akimiyetiniñ ruporı Krıminform saytı.
Noyabr ayınıñ başında Qırım «ükümeti» sentâbr 28-de yüz bergen yol eşilüviniñ ilk neticelerini aydınlattı. Böylecek, maşina yolu ve tonnel leyhasında bir sıra hatalar tapılğan eken.
Hatırlatamız, sentâbr 28-de gece Aqmescitte yol omradı. VAZ maşinası peyda olğan çuqurğa tüşti.
Altı insan, şu cümleden eki üç yaşında bala, elâk oldı. 12 yaşında qızçıq ve bir yaşında oğlançıq sağ qaldılar. Birazdan balanı Moskvağa tedaviylevge yolladılar. Onıñ tatası Leviza Qırımda tedaviylev kursından keçti.


text:
«Älem arwı» atağınıñ ïegeri, belgili sänqoy Marketa Korenkova Ïslam dinin qabıldap, endigi ömirin BAÄ-de ötkizetin bolıp şeşti. Asıl dinimizdegi äyelder märtebesin jaylı oqıp-bilw onıñ aqır soñında musılman atanwına alıp kelipti.
London qalasındağı kïim öndiretin jäne Praga qalasında jarnama kompanïyalarınıñ qojayını bola tura ol öziniñ uzaq waqıt boyı küyzeliste bolğanın aytadı. Budan arılw üşin ol, tipti, xrïstïan dinine tereñ boy usınğan. Biraq, birde-bir kömegi bolmağan körinedi.
Ol öz izdegenin qasïetti Qurannan tapqasın musılmandıqtı qabıldap, Alla dinin üyrenwge den qoyğan. «Dwbayda turğım keledi. Alla dinin tereñirek tanıp-bilwime osı jerde turğanım oñ septigin tïgizedi», – deydi ol.
muslim.kz
Kommentarïï


text:
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ divarları altında keçken kütleviy tertipsizlik aqqında malümatlarnı mahkemege avgustnıñ soñunda – sentâbr başında berecekler. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
«Tertipsizlikler aqqında cinaiy işni mahkemege 2015 senesi avgustnıñ soñunda – sentâbr başında berecekler», – yazdı o Facebookta bazar künü.
Poklonskaya dey ki, bugün bu işte birinci şeklengen insan – apiste bulunğan Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozdır. «A.Çiygoz ve onıñ tarafdarlarınıñ yapqan cinayetleri neticesinde elâk olğan eki insan bar. Şunıñ içün qırımtatar halqınıñ aqları bozuluvında mühtekirlik etmege, sanki qanunsız taqiplerni teşkil ettiler, kerekmey. Eki vefat etken insan aqqında tüşünmek kerek, olardan biri – qırımtatarıdır. Bunı afu etmek kerekmizmi?!» – yaza Qırımnıñ Rusiye prokurorı.
«Kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyül 28 künü Çiygoznı 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Qırım sakinleri, Kreml tarafından Qırımda martnıñ 18-nde ötkerilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylavında iştirak etmeseler, Rusiye qanunlarına binaen mesuliyetke çekilmeycekler, dep bildirdi.
Martnıñ 8-nde «5-nci kanal»nıñ efirinde Çubarov: «Biz (Qırımdaki – QA) er bir kişige irişmek isteymiz. İşğal etilgen Qırımda da cariy olğan ameldeki Rusiye qanunlarınıñ variantında, insanlarnıñ saylav bölüklerine kelmegenleri içün mesuliyet aqqında madde yoq. Memuriy taqip de közde tutulmay. Yani şimdi yapılğan tazyıq, ahlâqiy-psihologik harakterge maliktir. Amma añlaşıla ki, bazı işhanelerde muayen neticeler de olmaq mumkün. Misal içün, işten çıqaruvlar…», – dedi.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kezlev akimiyeti qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan İsmail-bey mikrorayonınıñ abadanlaştıruvı aqta bildire. Şu cümleden, Ablâmit-Acı soqağında fenerlerni yerleştirdiler.
Şeer Rusiye memuritiniñ matbuat hızmeti bildirgei kibi, akimiyet planlarında – mikrorayonnıñ esas soqaqlarında asfalt qoyulmasıdır.
«Kelecek sene mikrorayonnıñ esas soqaqlarında asfalt qoyulması planlaştırıla. Bu maqsatlar içün şimdilik leyhalar azırlanıla», – dep bildire memuriyet başınıñ muavini Elmar Mambetov.
Evel Qırım akimiyeti Rusiye bücetinden sürgün etilgen vatandaşlarnıñ abadanlaştıruvına 800 million ruble ayırılğanı aqta bildirgen edi.


text:
Atalğan maşïna şamamen 1925 jılı şığarılğan. Onı awkcïonda 150-250 mıñ ewroğa satw josparlanğan.
Jalpı munday maşïna 12 dana bolıp ğana şığarılğan. Olardıñ şamamen törtewi attarı atalmağan otbasına tïseli bolğan. Atalğan 3 avtomobïldi 1970 jıldardıñ soñında ïeleri satıp jibergen. Qalğan birewi garajda qalıp qoyğan. Däl osı kölik Automobiles sur les Champs 22 mawsımğa josparlanğan parïjdik bässawdada satılatın boladı.
Avtomobïldiñ texnïkalıq sïpattamaları twralı tolıq mälimetter joq. Tek, avtomobïldiñ L Maron francwzdik atelne eki metrlik qısqa bazdı kwzov ornatılğanı, qozğaltqışı eki otalğışpen jabdıqtalğanı ğana belgili bolıp otır.
Avtomobïldiñ bastapqı nusqası usınıladı.
Kommentarïï


text:
Rusiye Federatsiyası ükümetinde bazarertesi künü Qırımdan 1944 senesi sürgün etilgenler içün mesken aluv imtiyazlarını muzakere etecek olalar.
Rusiye matbuat vastaları bildirgeni kibi, işbu sual ükümet toplaşuvınıñ kün tertibine kirsetilgen.
«Qanun leyhasına köre, Qırım MSSC territoriyasından qanunsız sürgün etilgen vatandaşlar ya da olarnıñ soyları (bita, qartbaba, baba, ana, aqay, apay, balları, torunları, qardaşları) içün mesken aluv imtiyazları berile bile», – denile qanun leyhasında. Bundan evel işbu qanun leyhası Rusiye ükümetiniñ mahsus komissiyası tarafından desteklengen edi.
Qanun leyhasınıñ müellifleri degeni kibi, şimdi bir 40 biñ öyle insan bar.
Ukraina Yuqarı Radası noyabr 12 künü «Qırımtatar halqınıñ genotsidi aqqında» qarar leyhasına rey berdi. Zaruriy 226 deputattan 245 qol tuttı.
Qırımtatar halqı 1944 senesi mayıs 18 künü yarımadadan mecburen sürgün etildi. Sovet akimiyeti bunı «qırımtatarlarnıñ Ekinci cian cenki vaqtında natsist Almaniya ile işbirlikte buluması» ile añlattı. 1989 senesi SSCB Yuqarı Şurası sürgünlikni qanunsız ve cinaiy tanıdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Vatan KIRIM.
Türkiye
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Şubelerinin internet sitesi : www.kirimdernegi.org.tr
Ankara’daki genel merkeze bağlı dernekler bakanlar kurulu kararı ile “kamu yararına” statüsü kazanmışlardır.
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Şubeleri (Alfabetik sıra ile)
- Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Deneği Genel Merkezi – Ankara
Meşrutiyet Cad. 20/14 Kızılay-ANKARA
info @ kirimdernegi.org.tr
Tel:+90 (312) 419 47 49-50
- Afyon Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Aksaray Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Amasya Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Balıkesir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ballıkpınar Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Bandırma Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Bursa Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ceyhan Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çatalca Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çorlu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çorum Alaca Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Edirne Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Gebze Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Gönen Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ilgın Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- İstanbul Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Akkoyunlu Sok. No:52 Çapa – İstanbul
Telefon : +90 (212) 534.92.31 – Belgegeçer : +90 (212) 635.26.11 info @ istanbulkirim.org
- İstanbul Anadolu Yakası Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kırıkkale Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kocaeli Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Konya Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Manavgat Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Mersin Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Nevşehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ordu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Seydişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Sungurlu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Toydemir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Tekirdağ Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Yalova Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Diğer Dernekler
- Düzce Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
- Eskişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- EKHAD-Eskişehir Kırım Halkbilim Araştırma Gençlik ve Spor Kulübü Derneği
- Etimesgut Kırım Tatarları Dayanışma ve Kültür Derneği
- İzmir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kocaeli Kırım Tatarları Derneği
- Polatlı Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Sakarya Kırımlı Türkler Eğitim Kültür Dayanışma Yardımlaşma Derneği
Vakıflar
-
- Emel Kırım Vakfı
- Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı
- Kırım Gelişim Vakfı
Kırım Tatar Teşkilatları Platformu
ABD
Kanada
Almanya
Romanya
- UDTTMR – Uniunea Democrată a Tătarilor Turco – Musulmani din România
Bulgaristan
- Asabay
- Navrez


text:
Qırımda İçki işler nazirligi qırımlılarnı qanunsız mitinglerde iştirak etüv içün para ve apis cezaları ile qorquza. Yarımada sakinlerine muracaat çarşenbe künü, fevral 25-te, nazirlikniñ resmiy saytında peyda oldı.
«Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre toplaşuv, miting, numayış, yürüş ve piket ötkerilmesini 2004 senesi iyün 19-ğa ait «Toplaşuv, miting, numayış, yürüş ve piketler aqqında» N 54-FZ qanunı ve Qırım Cumhuriyetiniñ 2014 senesi avgust 21-ge ait «Rusiye Federatsiya vatandaşınıñ Qırım Cumhuriyetinde toplaşuv, miting, numayış ve piket aqqını temin etüv şartları aqqında» №56-ZRK qanunı belgilemekte», – aytıla beyanatta.
Qanunsız tedbirlerniñ iştirakçilerini 15 künge qadar apiske ala bileler.
Yol qaidelerini bozıp, yolda bulunğan ve «politsiya hadiminiñ yolnı terk etmek talabına qulaq asmağan» qırımlılarnı 500-1500 rublelik para cezası bekley.
Malüm olğanı kibi, Qırımtatar Milliy Meclisine fevral 22-de cemaat erbabı Noman Çelebicihannıñ ölüminiñ yıllığına bağışlanğan miting keçirilmesini yasaq ettiler.


text:
Basqaq
Basqaq - buysınğan cirlärdä tatar xanı xärbi wäkile. Basqaq süze "basarğa" (basıp alu) tatar fiğelennän kilep çıqqan.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Basqaqlar Altın Urda nigezlängännän soñ kilep çıqqanar.
Altın Urda däwläteneñ säyäsi häm ictimaği tormışında basqaqlar belän daruxaçılar (daruxalar) zur urın totqannar. Basqaqlar xärbi xezmättä bulıp, xökümätneñ iminlegen saqlaw wazifasın ütägännär; daruxalarnıñ töp wazifaları isä yasaq cıyunıñ barışın küzätep toru bulğan.
Basqaqlar XIV yözneñ başında uq beterelsä, daruxaçılar äle darux-ölkälärneñ xäkimiät başlıqları sıyfatında Qazan xanlığında dä yäşäp häm eşläp kilgän. Yasaq cıyuda alarğa yärdämçeläre bulışqan; boların bitekçe dip yörtkännär. Xäyer, Cuçi Olısında bitekçe xäyran zur däräcäle keşe sanalğan. Bitekçe xan diwanında da bula, anısı baş bitekçe dip atalğan; annarı ulus sayın bitekçe bulıp, şaqtıy eşne änä şular başqarğan.
Soñraq Altın Urdağa kerüçe olıslarda salım cıyu wazifaları cirle xakimnärgä tapşırıla. Rus Olısında İvan Kalita çorınnan rus kenäze salımnarnı üze cıya häm Böyek xanğa cibärä.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- PaBил ФәxpeTдиHoB. TATAP XAЛKЫ hӘM TATAPCTAH TAPИXЫ.
- ФëдopoB-ДaBыдoB Г. A. OбщecTBeHHый cTpoй ЗoлoToй Opды. — M.: ИздaTeлbcTBo MockoBckoro yHиBepcиTeTa, 1973. — C. 30—31.


text:
Muşavere iştirakçileri ögünde AQŞ-da Ukraina elçisi Aleksandr Motsik çıqışta bulunıp, qırımtatar halqınıñ sürgünligini Stalin rejiminiñ Qırımnıñ tamır halqına qarşı genotsidi dep adladı. O, hatırlattı ki, 1944 senesi esasen qadın, bala ve qartlar sürgün etildi. Sürgünlikke oğrağanlarnıñ aman-aman yarısı ya yolda, ya Özbekistan, Uralda elâk oldı, dep bildirdi Ukraina elçisi.
Toplaşuv iştirakçileri Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlarğa qarşı repressiyalar ve sıqıştırmalar olması mümkün, dep bildirdiler. Çıqışta bulunğanlardan biri qırımtatarlarnıñ çoqusı mart 16-da keçirilgen «referendumnı» boykot etti ve qırımtatarlar özüni «Ukraina vatanperverleri» olaraq köstergenlerini qayd etti.
Aqşam Turkiye televideniyesi tarafından çıqarılğan «Qırım oğlu» vesiqalı filmi numayış etildi. Levha qırımtatarlarnıñ lideri ve meşur uquq qorçalayıcı Mustafa Cemilevge bağışlanıla. Filmde qırımtatarlar, yunan, ermeniler sürgünligi tasvir etile ve sürgünlikke oğrağanlarnıñ hatırlavları aks ettirile.
İştirakçiler repressiyalar qurbanlarınıñ hatırasını sukünet daqqası ile añdılar.
Bazar künü, mayıs 18-de, qırımtatarlar Stalin sürgünliginiñ 70 yıllığını qayd ettiler. Qırım «akimiyeti» yarımada işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde matem tedbirler keçirilmesini yasaq etti. Matem tedbirleri OMON ve FSB nezareti altında keçirildi.


text:
TEKTİLİK TURALI TÜSİNİK
Älginde osı äleumettik jeliden qazaq halqı men qalmaq halqınıñ «tektiligi» turalı pikirler oqıp qaldım da osı posttı jazuğa qwlqım auğanı. Jalpı «tektilik» degen qwbılıs twtas etnosqa baylanıstı aytılmaydı. Mısalı francuzdar – tekti, berberler – teksiz, konkistadorlar – tekti, Çigançuk – teksiz dep ayta almaymız. Tekti adamdar da, teksiz adamdar da barlıq wltta, brlıq etnosta kezdesedi.
Qazaq halqı älemdegi eş halıqtan artıq ta emes, kem de emes. Anığın aytqanda qazaq halqında tektiler de köp, teksizder de jetip jatır. Eger wlt retinde keremet tekti bolsaq, 1937 jılı bir-birimizdi oqqa baylap, wstap bermes edik. Däl bügingi küni Ata zañımızdı ayaqqa taptatıp, orıs tiline üstemdik berip qoymas edik.
Ana bir jılı mäskeulik qalmaq jazuşısı Oleg Manjievpen tarih turalı äñgimelesip otırğanımızda «1771 jılı Edildiñ jağasınan atamekeni Joñğariyağa sarbazdar bolsa bir säri, beybit köşip bara jatqan 30 mıñnan astam qalmaq otbasın («Şañdı jorıq» -M.T.) qazaqtar nege ayausız qırdıñızdar?» degende bwğan sebep retinde «ata jauğa öşpendilik pen kek ädilettiligin» köldeneñ tartqanbız. Artınan oylanıp qalğanmın. Qazaq tekti bolsa bälkim olardıñ bala-şağasın qırmay aman-esen jiberer me edi, kim bilsin? Alayda öter is ötti, jeñimpazğa sot joq. Biraq tektilik wltqa qatıssız wğım ekenine osı mısaldar jetkilikti dep oylaymın.
Sonımen tektilik degen ne? «Tektilik – adam boyındağı asıl qasietterdiñ, parasattılıqtıñ ülgisi retinde wrpaqtan-wrpaqqa ruhani sabaqtastıqpen berilui» deydi Uikipediya. Al häkim Abay: «Adam-adamnan, tek bilimi arqılı artıq» dey otırıp: «Äueli adamnıñ adamdığı aqıl, ğılım degen närselermenen. Mwnıñ tabılmaqtığına sebepter – äueli hauas sälim (izgi sezim – M.T) häm tän saulıq. Bwlar tuısınan boladı, qalmıs özgeleriniñ bäri jaqsı ata, jaqsı ana, jaqsı qwrbı, jaqsı wstazdan boladı», – deydi öziniñ 38 qarasözinde. YAğni tektilik degenimiz äri qanmen, äri tärbiemen keletin asıl qasietter eken. Al asıl qasietke «talap, eñbek, tereñ oy, qanağat, raqım» jatatının Abay atam aytıp qoyğan. Ziyalı qauım oğan öz tarapınan sıpayılıq pen keşirimşildikti de qosıp jatadı.
Qanday qiın jağdayda da adamdıq, adamgerşilik biiktikten tüspeu – tektiliktiñ körinisi. Sondıqtan “qazaq – tekti”, “qalmaq – tekti” dep bağalau asıra aytılğan söz. Qalmaqtı qaydam, Alla tağalam, qazaq halqın sonday tektilik deñgeyine jetkize körsin!
facebook paraqşasınan alındı


text:
Ximik qorallarnı tıyu oyışması çirattan tış cıyıldı
Cıyılışta Süriyädäge ximik qoral höcüme xaqında süz bardı
BMOnıñ ximik qorallarnı tıyu oyışması Süriyädäge ximik qoral höcüme xaqında söyläşü öçen cıyıldı.
Ximik qorallarnı tıyu oyışmasınıñ 42 äğ’zası Niderlandnıñ Gaaga qalasındağı üzägendä çirattan tış cıyılış ütkärde.
Amerika Quşma Ştatları wäkile Rusiyäneñ Süriyädä ximik qoral qullanu belän bäyle êzlärne küptän yuqqa çığara aluın alğa sörgändä Angliya dä Rusiyäne ximik qorallarnı tıyu oyışması wäkillegeneñ Dumada tikşerülär ütkärüen totqarlawda ğayepläde.
Rusiya wäkile isä AQŞ häm berlektäşläreneñ şimbä irtäsendä Süriyägä xäräkät oyıştıruı säbäple wäkillekneñ haman da Dumağa kerä almawın yaqladı.


text:
AQŞ Devlet kâtibi John Kerry, Minsk añlaşmaları eda etilmese, Rusiyege qarşı sankstiyalar devam ettirilecegini beyan etti.
«Minsk añlaşmalarınıñ becerilmesi içün biz Rusiyege basqı yapmaq kerekmiz. Açıqtan beyan etmelimiz ki, nevbetteki aylar devamında bu añlaşmalar amelge keçirilmese, yaptırımlarnıñ mıtlaq devam ettirilecekler. Bu bizim istegimiz degil, lâkin, biz ileri keçip olamasaq, bu bizim yekâne çaremiz olacaq», – dedi Kerry okâbr 7 künü Washington şeerinde Frenkistan Tışqı işler naziri Jean-Marc Ayrault ile birlikte matbuat konferentsiyası devamında.
Ukraina ve Ğarp devletleri defalarca Rusiyeni Donbasta ve Qırımda vaziyetniñ bozulmasını toqtatmağa çağırdı. Qırımnıñ işğal etilmesi ve Ukrainanıñ şarqında cenkâverlerge destek berilmesi sebebinden Moskvağa qarşı sanktsiyalar qullanıldı.
Rusiye Ukrainanıñ şarqındaki vaqialarda iştiraq etkenini inkâr ete. Ayrıca, Moskva Donbasnıñ işğal olunğan qısımında rus ordusı olmağanını, ancaq «göñülliler» olğanını tasdiqlay.
Minsk añlaşmaları, hususan, Ukrain topraqlarından çet devletlerniñ arbiy tehnikasınıñ ve qurumlarnıñ çıqarılmasını talap ete.


text:
Avropa Şurasınıñ insan aqları boyunca komissarı Nils Muižnieks kene bir kere işğal etilgen Qırımğa kelecek ola.
Bunı o aprel 23 künü PACEde çıqışta bulunıp ayttı.
«Qırım ziyaretlerimiz devam etecek, maña izin berseler», – dedi o.
Yevrokomissarnıñ aytqanına köre, yarımada ziyareti neticeleri boyunca arizasınıñ peyda olğanından çoq vaqıt keçmedi, şunıñ içün anda şimdi degil, yılnıñ devamında baracaq ola.
Nils Muižnieksniñ 2014 senesi sentâbr ayında Qırım ziyaretinden soñ o, yarımadada milliy azlıq, matbuat vastaları ve uquq qoruyıcılarğa basqı etilgenini bildirdi.


text:
Bunı bir sıra menbalar bildirdt, dep haber ete Qırım «akimiyetine» yaqın olğan Krıminform.
«Bugün Keriç şeer yolbaşçısı Oleg Osadçiy ve Kezlev şeer yolbaşçısı Andrey Danilenko Qırım Nazirler şurasına cumhuriyet yolbaşçısı vazifelerini eda etkenge çağırıldı. Bundan soñ ekisi de kendi istegi boyunca işten boşatuv aqqında ariza yazdılar», – dep bildire menbalardan biri.
Menbalarnıñ malümatına köre, Kezlev şeer yolbaşçısı vazifelerini şeer yolbaşçısınıñ birinci muavini olğan Marina Vedmetskaya vaqtınca eda etecek. Keriçte yolbaşçılıq etecek şahısnıñ adı daa belli degil.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Keriç şeer yolbaşçısı istifağa çıqtı.


text:
Avgust 29-da, bazarertesi künü Aqmescit ava limanında Rusiyeli Moskva, Voronej, Kursk, Mineralnıye Vodı şeerlerine beş uçaq seferi lağu etildi. Bu aqta malümat ava limanı saytınıñ online tablosında bildirile.
Moskvağa, bu cümleden «Aeroflot» şirketiniñ seferleri keçiktirile.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler.
O vaqıttan berli vaziyet aynı qalmaqta, Qırımğa uçaq seferleriniñ vaqtında yapılmasınen bağlı problemalar diger rusiyeli ava şirketlerinde de bar. Aqyarnıñ vaqtınca tayinlengen yolbaşçısı Dmitriy Ovsânnikov bildirdi ki, Aqmescit ava limanı imkânlarnıñ sıñırında çalışa ve bu Rusiyenen ava seferlerini telüke astına qoya.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Simferopol» ava limanı Türkiyege halqara ava seferlerini toqtattı, dep haber etti Rusiye Qırım işleri naziriniñ muavini Andrey Sokolov RİA Novosti agentligine.
«Halqara ava seferleri şimdilik toqtatıldı. Ne sebepten olğanını aytıp olamayım, halqara ava şirketleriniñ tenbileri bardır», – dedi Sokolov.
2014 senesi iyün ayınıñ başında Rusiye ükümetiniñ reisi Dmitriy Medvedev «Simferopol» ava limanınıñ halqara ava seferleri içün açılması aqqında buyruqnı imzaladı.
İyül ayında Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti tarafından belgilengen birinci ava seferi Aqmescitten Türkiyege yol alıp, Anapada endi, Türkiye ava limanında Simferopol ava limanınıñ iç bir işareti olmasın dep, anda bagaj ğayrıdan qayd etildi.
«Groznıy Avia» ava şirketi avgust 11-de «Aqmescit-İstanbul» ava seferini keçirdi.
Rusiye akimiyeti bu sene sentâbr-oktâbr aylarında yerine ketirilecek Yerevan ve Antaliya ile Qırımnıñ çarter seferi aqqında ilân etken edi.
Mart ayından berli, Qırım işğalinden soñ, Aqmescit ava limanı yalıñız Rusiye ava seferlerini yolladı ve qabul etti.


text:
Şekerleme mahsulatı ile oğraşqan «Qırım sultanı» müessisesinde ofiste silâlı adamlar olğanını ve «devletleştirüv» keçirilgenini red eteler.
«İşhanemizde böyle bir şey olmadı, ne silâlı adamlar, ne de teşkerüvler bar, raat çalışamız», – dep ayttı müessise vekili Qırım.Aqiqatqa.
Bundan evel vaqia şaatları olğan adamlar Qırım.Aqiqatqa bildirdiler ki, fevral 5-te silâlı adamlar «Berejnoy» ve «Qırım sultanı» ofislerini sarıp aldılar. «Berejnoy» işhanesi de bu malümatnı red etti. Mında qayd etkenlerine köre, ofiste plan boyunca vesiqalarnı teşkerdiler, teşkergen adamlarnıñ yanında 4 silâlı hadim bar edi.
Soñki vaqıtları Qırımda silâlı adamlarnıñ yardımı ile müessiseler sıq-sıq devletleştirile.
Yaqında bunıñ kibi vaqialar Bağçasaray rayon istimalcılar birliginde olıp keçti. Onıñ işini bir qaç kün devamında blok etken ediler. Fevral 2-de mında silâlı adamlar keldi. Paycılarğa olarnıñ müessisesi artıq «Qırım ticaret şirketiniñ» bir qısmı olğanını haber ettiler.


text:
Terrorizmge qarşı tedbirler devamında 258 arbiy hızmetçi elâk oldı, 922 yaralandı, 45 arbiy insan esir alındı, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bu malümatnı RNBO malümat merkeziniñ spikeri Andrey Lısenko iyülniñ 15-de brifingde aydınlattı.
Bundan evel Amerika Qoşma Ştatları Rusiyeni Ukraina şarqında arbiy tehnika, şu cümleden tanklar vastasınen separatistlerge qol tutqanında qabaatladı.
AQŞ Devlet departamenti aydınlatqan analitik malümatında aytıla ki, Vaşingtonnıñ «Rusiyeniñ separatistlerge qol tutuvı toqtatılğanını tasdıqlağan deliller» aqqında haberi yoq.


text:
Ukrainağa has Qırımnıñ Putin tarafından işğal etilüvi daa çoq vaqıt devamında dünyada köterilgen mevzulardan birincilerden olacaqtır. Çünki, böyle operatsiyanıñ ihtimalına baqmadan, Yanukoviçniñ diktator rejiminiñ tar-mar etilmesinden soñ, Putinniñ isteklerinden aqıl-idraq üstünlik alacaqqa şans mevcut edi.
Amma, Qırımnıñ işğali endi yüz bergeninden biraz başqa şeyge diqqatnı doğrutaraq, Qırımnıñ «mustaqilligi» içün berilgen uydurma 97% reyge baqmadan, Qırım sakinleriniñ çoqusı Rusiyenen «qavuşması»na nasıldır sebeplerden coşıp ketmegenini eslemege mümkün.
Ukrainada ise reaktsiya çeşit manalı. Putin ukrainalılarğa ait meydanlığından büyük bir parçanı hırsızlağanına baqmadan, Ukraina belli bir «sovok» fikir tarzına teren batqan, dotatsiyalar vastasınen ayat keçirgen regiondan vazgeçti.
Lâkin Rusiyege Qırım özü azlıq ete edi, aynı zamanda o Qara deñiz şelfinde ukrainalı cermay ve gaz yedegini de mülküne qoştı.
Bir taraftan, umumiy duşmannıñ peyda oluvı Ukrainanıñ şarqiy ve ğarbiy qısımları arasındaki kerginlikni yatıştırğanında bir müsbet tarafı bar.
Amma, diger taraftan, tış agressiya Ukrainada bulunğan revolütsiya deñişmelerini ve korruptsiya ile öligarhiyadan temizlenüv ceryanını çanalatıp başladı, ve bu Ukrainanıñ normal inkişaf areketini eksilte bile.
Bundan da ğayrı, Ukrainanıñ iç bir akimiyeti «bizler Qırımnı, kerçekten, ğayıp ettik, amma, vaqtınca olsa da, onıñnen, diger devletniñ meydanlığı olğanına razı olıp, munasebetler quracaqmız», - dep olamaz.
Ukraina iç bir alda Qırımnıñ işğalini qabul etip olamay, çünki, böyle tarzda, o özüniñ diger meydanlıqlarnıñ anneksiyasını qabul etmek ihtimalını bildire, demektir.
Putin Ukrainağa qarşı «büyük oyun»nı başladı
Bugün Ukraina pek mürekkep vaziyettedir. Putin oña qarşı «büyük oyun»nı başladı. O doğrudan-doğru cenk etmekni sevmey, amma gizli zarar ketirici faaliyet, agentlerniñ yollanması, ahlâq bozuqlıqnı, demoralizatsiya, ealiniñ aldatması ve satıp aluvı kibi mahsus operatsiyalarını ğayet begene. Tamam ile bularnıñ episi Ukrainağa has Qırımda olıp keçkenini közetmek mümkün edi.
Platsdarm azır olğanda ise, alemniñ bütüni közlerini lipildetip, saçmalap, bir şey añlamayıp, ya da añlamamazlıqqa urdurıp turğan vaqıtta, yıldırım suratte banditçesine ücüm ve hırsızğa has «sıdırıp aluv» yapıla.
2008 senesi böyle areketler Gruziyada yüz berdi, şimdi ise Qırımda tekrarlandı. Amma, yıldırım suratlı spetsoperatsiyanıñ neticeleri keregi kibi çıqmadı (o, ğayet aşkâr oldı), Putinge bu «sıdırıp aluv»nı biraz vaqıtqa çekmek kerek oldı.
Amma strategiyası kene de şu: olğan vaziyetni tınç qoymayıp, eñ azı Cenüpnen Şarqnı eline alaraq, Ukrainanı parçalarğa bölmektir.
Ukrainada şimdi ordusınıñ pekitvünden ğayrı, Rusiyeden yollanılğan agentler ve provokatorlarnıñ meydanğa çıqarmaq, interventnen beraberlikte keçirilgen «birdemlik» mitinglerniñ toqtatuvı ve rus tilli ealide añlatma işi kibi, terrorizmge qarşı, areketler ögge qoymalı.
Sovet Birliginiñ dağılmasına şübeli qarşılıq
Kreml-KGB-kommunist rejimi Ukraina üzerinde evelde Sovet Birliginiñ dağılması içün revanş almağa tırışa.
Amma Qırımda onı tek kommunistlerge aldanğan nefaqacılar ve sovet keçmişinde batıp qalğan qartanalar, em de aydın kelecekni bağışlayıcı, bedava toyduracaq padişağa ümütler bağlağan bir parça tenbeller beklep turdılar.
Ukraina devletçiligini yoq etmege maqsat qoyğan, Putinge itaat etken Rusiye, agressiv siyasetini alıp bararaq, özüni er keske «superdevlet» ekenini qızğınlıqnen köstermege tırışqan, dünyeviy cemiyetiniñ taşlantısı, «sovok» bataqlığı ve ham madde qoşumçası olaraq qala.
Putin özüni ğalip kösterip qabarğanı esassız ve yalıñız, öz istegini kerçek dep, bar küçünen köstermege ıntıluvdır.
Rusiye Ukrainağa nisbeten alıp barğan kolonizatorlıq siyasetinde, ukrain cemiyetindeki tarz-alını daa da çoq yerinden köçürmek maqsadınen, «beşinci kollonna»ğa tayana.
Lâkin Ukrainada mustaqillik ilân etkeninen, Qırımnıñ rus ealisi ögünde ya da ğayrıdan evelki, topraqlar zapt etici, tarzda Rusiyege qaytmaq, ya da mustaqil yañı Ukrainanıñ loyal vatandaşları olmaq meselesi peyda oldı.
Olar ise üçünci yolnı seçtiler, Qırımnıñ bugünki zapt etici devletniñ revanşist tayançısı oldılar.
Bu gruppanıñ areketlerine tamam ile böyle qıymet kesmelidir, em buña Sovet Birliginiñ darqaluvından soñ meydanğa kelgen diger memleketlerde yaşağan, buña beñzegen, halq közge alınıp, Rusiye polittehnologlarnıñ işi ayatqa keçirile.
Olarnı, bu meydanlıqta tamır atqan azlıq diye degil de, özleri yaşağan yañı devletniñ duşmanı olğan kelmeşekler, dep belgilemege ve şu imperialist-kolonial revanşist basqıncı akimiyetke qarşılıq köstermege lâzim.
Belki de, bu (32% -ge teñ «çoqluq»nen «Qırım muhtariyeti»ne rey bergen) ealini halqara munasebetlerinde ve aq-uquq vesiqalarında tamam böyle etip köstermelidir.
Çünki, böylece, revanş ihtimalını beklep, Qırımnıñ rusları 1991 senesinde yaşamaq içün Rusiyeni saylamadılar.
Kommunist nefaqacılar ordusına tayanması
Qırım sakinleri yalıñız yaz mevsiminde para qazana ediler ve doğrudan-doğru Ukrainadan kelgen dotatsiyalardan ğıda ala ediler.
Qırım deñiz limanları közge alınsa, Keriç ve Kefe (Feodosiya) portları, Ukraina kontinenti tarafından keçirilgen demir yolu olğanı sebebinden, belli bir tertipnen çalışmaqta edi.
Qalğanları ise, misal içün, Yalta deñiz limanı, demir yolu olmağanı sebebinden, kezinti katerlerini faydalanıp, qazana, bu ise Qırım ve Ukraina içün kelirsiz edi. Bugün episi portlar işini toqtattı, yalıñız Keriç keçiti çalışa.
Okkupantlarğa birinci künlerde quvanğanları bile, yarın vaziyet fenalaşmaq mümkünligini añlap, bugün memnün degiller.
Qırım daima nefaqacı çağına kelgen insanlarnı özüne çeke edi. Yaşlar ise Ukrainanıñ qıta qısmına oqumaq ve çalışmaq içün ketmege areket ete, Qırımğa ise soy-sopuna, raatlanmaq içün, kelip kete edi.
Qırım – bu, saylavlarğa qatnap-qatnap, Kommunist fırqasına rey bergen, kommunist nefaqacılar ordusıdır. Olar, Qırım sakinleri içün Milât ya da Yılbaş degil de, 9 mayıs künü – eñ büyük bayram degenleridir.
Qırım, daima, iqtisadiy, siyasiy, ahlâqiy ve ideologik ceetten Ukrainanı artqa çekip tura ve çanalata edi, em de tamam kommunistlerniñ ocağı olğandır.
Amma Qırım sakinleri, Rusiyeniñ basqıncılığı altında bir yıl yaşasalar bile, er şeyni añlar ve kommunizm ğayelerinden Ukrainanıñ yavaş-yavaş inkişaf etken qısımlarından da tez qurtarılırlar.
Kommunizm devletke inkişaf etmege bermegenini, ögge areketni kestire ve çanalatqanını añlarlar.
Rusiye taraftan zapt etilgen ukrainalı Qırımnıñ vaziyeti şunıñnen emiyetli ki, Putin nefaqacılıq reformasına, sağlıq qoruyıcı reformasına, ve, cedvelge köre, diger saalardaki deñişmeleriniñ yolunı kestirdi.
Sebebi şunda ki, Qırımğa ğıda bermek içün sermiya qaydandır alınmalı, Putin ise onı öz cebinden çıqarıp bermez.
Ve bundan soñ bir-eki ay keçse, atta kommunist tarafdarları olğan Qırım nefaqacılarınıñ eyforiyası keçer, ve adiy künler başlanır.
Ondan soñ masraflarnı da azlaştırmaq kerek olur, çünki Rusiye nevbetteki «qardaş» halqqa yardım etmege mecbur olacaq.
Bugün Putinniñ Rusiyesi Qırımnıñ anneksiya olmasından eyforiyada buluna. Amma Moskva ilân etken ğalebe – bu daa ğalebe degildir. Çünki Ukrainanıñ vaziyeti o qadar ümütsiz degil, em de Qırımnıñ zapt etilmesi, Kremlniñ fikirine aksi, daa soñuna barmadı.
Ukraina küçlerini toplar ve öz devletinde tertip-nizamnı yerine ketirir. O, Moskvadan kösterilgen agressiyağa qarşı turmağa ögrenir.
Putinniñ yolbaşçılığında olğan Rusiye halqara izolâtsiyasına oğraycaq ve, böyle aldan özüni qurtarmağa istese, Kremldeki napoleonçıqtan vazgeçecek.
«Fikir» rubrikasında ifade etilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ tarihı – bir çoq adamnıñ taqdiri ve ıntıluvlarıdır. Nesillerniñ sayğı ve hatırasına lâyıq olğanlardan biri Müksim Osmanov da ola.
Müksim Osmanov 1930 senesi fevral 23-te Qırımnıñ Aluşta civarındaki Demirci köyünde dünyağa keldi. 7 sınıfnı bitirdi. 1944 senesi diger qırımtatarlarnen beraber sürgün etilgen edi – qorantası Özbekistannıñ Ferğana civarına tüşti. Babası 1946 senesi vefat etti.
Onıñ bir çoq yaşdaşı kibi Müksim pek erte çalışmağa başladı. 1945 senesiniñ aprel ayından başlap 1952 senesiniñ mart ayına qadar o, yerli pamuq fabrikasında çilengir olıp çalışa. Bu zararlı işte közlerini boza. Osmanov soqur qalıp, saqatlıqnıñ birinci gruppasını aldı ve işten vazgeçmege mecbur oldı.
1953 senesi Müksim Osmanov Ferğanağa köçip kele. Mında milliy areketniñ faalleri Bekir Osmanov, Ceppar Akimov ile tanış olıp, onıñ saflarına qoşula. Onı bilgenler er daim bunı qayd etken ediler, Müksim ağa aliy tasili olmağanına köre, ğayet aqıllı ve yahşı afıza saibi edi. Tezden o milliy areketniñ faali olıp, onıñ meşur erbapları arasına kire.
Milliy areketniñ «teşebbüsçilerinden» biri olğan Müksim Osmanov 1965 senesi Moskvada ömür arqadaşı olacaq Leylâ Aliyeva ile tanış ola. Bu sene olar evleneler. Tezden aileniñ qızı Elmira ve oğlu Krımdar dünyağa keleler. Müksim Osmanov halq temsilcisi olaraq bir qaç kere paytahtnı ziyaret etken edi – semetdeşlerinen beraber devlet erbapları, firqa reberleri ile körüşken edi, olarğa qırımtatarlar yazğan mektüplerni yetkizgen edi. Bir qaç kere «Pravda» ve «İzvestiya» gazetalarınıñ muarririyetlerini ziyaret etken edi. Müksim ağa qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev meselesini aytıp, adamlarnıñ diqqatını celp etken edi. Böylece, 1958 senesi mart 18-de ve 1965 senesi avgust 4-te Osmanov qırımtatarlarnıñ temsilcileri gruppasında Sovet Sotsialistik Cumhuriyetleri Birliginiñ (SSCB) Yuqarı Şura Prezidiumınıñ reisi Anastas Mikoyan ile körüşip, qırımtatar halqınıñ talapları ile bir sıra vesiqalarnı bergen edi. 1966 senesi Ferğanada qırımtatarlarnıñ mitinginde iştirak etken Osmanov 15 künge apiske alındı – «küçük yaramazlıq sebebinden».
1967 senesi iyül 21-de semetdeşlerinen beraber Kremlge kele. KGB yolbaşçısı Yuriy Andropov qırımtatarlarnıñ temsilcilerine halqnıñ reabilitatsiyası aqqında siyasiy vesiqa azırlanğanını bildirdi, lâkin Politbüro olarnıñ Qırımğa qaytuv meselesinde bir fikirge kelemedi. «Reabilitatsiya» da yalıñız kâğıtta qayd etilgen edi – 1967 senesi sentâbr 5 künü çıqqan SSCB Yuqarı Şura Prezidiumınıñ Emri qırımtatar meselesini öyle de çezemedi.
Men ğayet telükeli cinayetçi oldım, bu sebepten mayıs 17-de Moskvadan uçaq ile quvuldım. Üç kün devamında KGBge davet etilip, Moskvağa kirişim yasaq olğanını menimsemek kerek edimMüksim Osmanov
1968 senesi mayıs ayında areket faalleri Moskvada aktsiyanı keçirmege qarar aldılar – akimiyetten halqnıñ Qırımğa qaytarılmasını talap etecek ediler. Cevap olaraq belli areketler yapıldı, Müksim Osmanov buña şaqa etip yanaştı: «Men ğayet telükeli cinayetçi oldım, bu sebepten mayıs 17-de Moskvadan uçaq ile quvıldım. Üç kün devamında KGBge davet etilip, Moskvağa kirişim yasaq olğanını menimsemek kerek edim».
Osmanovnıñ evinde bir qaç kere tintüv keçirildi. Prokuratura ve KGB onı sorğu ve subetlerge çağırğan ediler.
1970 senesi aprel 11-de Müksim Osmanov qırımtatarlarnıñ temsilcileri gruppası erkânında Sovet Birliginiñ Kommunistler Firqasınıñ Merkeziy Komitetini (TSK KPSS) ve SSCB Yuqarı Şurasını ziyaret etken edi – 1967 senesiniñ Emri yerine ketirilmegenini ve yerli akimiyetniñ qırımtatarlarğa vatanına avdet olmağa keder etkenini bildirgen vesiqalarnı bere. Neticede onı yaqalaylar ve semetdeşlerinen beraber yaşağan yerlerine yollaylar.
Ukrain Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ (USSR) Nazirler Şurası yanındaki KGB reisi Vitaliya Fedorçuknıñ Ukrain kommunistik firqasınıñ Merkeziy komitetinde bergen malümatında şunı ögrenemiz: «Alğan malümatımızğa köre, 1972 senesi mayıs 7-8 künleri Özbek SSC Margilan şeerinde tatar «teşebbüsçileriniñ» yolbaşçıları cumhuriyet toplaşuvına kelgen ediler, Özbekistannıñ farqlı şeerinden tahminen 40 «vekil» keldi... Toplaşuvda SSCB meydanğa ketirilmesiniñ 50 yıllığınıñ qayd etilmesi ve qırımtatarlarnıñ «olarnıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklemek» talapları baqıldı. Toplaşuv reberleri Akimov Ceppar ve Osmanov Müksim ükümet temsilcilikleri içün yañı vesiqalarnı azırlamağa, imzalarnı toplamağa ve «vekillerni Moskvağa yollamaq içün» para toplamağa teklif ettiler».
Fedorçuknıñ mahsus beyanatı böyle bitken edi: «Cumhuriyetniñ devlet havfsızlığı organları tarafından qırımtatar milletçileri ve «cumhuriyetçileriniñ» cemaatqa qarşı faaliyetiniñ toqtatılması içün tedbirler keçirilmekte».
1972 senesi iyül 12-de Osmanov ve qırımtatar milliy areketi faalleriniñ çoqusınıñ evinde qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığı munasebeti ile mayıs 18-de keçirilgen matem tedbirlerine qoşulğanlarından sebep tintüv keçirile. Özbekistanda 18 tintüv keçirilgen edi. Ferğana prokuraturasınıñ taqiqatçısı Osmanovnıñ evinde «meraqlı malümatlar» tapa. Tintüv protokolında adres yazılğan kâğıttan başlap qırımtatarlarnıñ SSCB Yuqarı Şura Prezidiumına yollağan mektüpleri ve Qırımtatar halqınıñ Politbüroğa yapqan bütünhalq soratmasına qadar er şey qayd etilgen.
1974 senesi Margilan şeerinde Qırımğa qaytuv oğrunda küreşmek çağıruvları ile risalelerni tarqatqan mektep talebeleri cinaiy mesüliyetke çekilgen ediler
Milliy areketniñ iştirakçisi Bekir Ümerov bunı hatırlay.
1974 senesi Margilan şeerinde Qırımğa qaytuv oğrunda küreşmek çağıruvları ile risalelerni tarqatqan mektep talebeleri Ümerov İlmi, Suleymanov Elver ve Bekir cinaiy mesüliyetke çekilgen ediler.
Mahkeme olacaq künü mahkeme binası yanında balalarğa ve olarnıñ ana-babalarına qoltutmaq içün adamlar toplaştılar. «Devlet qabaatlayıcıları ve mahkemeciler ile Müksim ağa Osmanov laf etken edi. O, soqur olsa da, çoq fayda ketirdi. Müksim ağanıñ qabiliyeti aqqında efsaneler uydurılğan edi. Risaleler vaqiasından evel babam Müksim ağanı Kökand civarında teşebbüsçiler ile körüşüvge nasıl alıp ketkenini tarif etken edi. Yüz kilometrden ziyade yol boyunca o, yolnı kösterip, er bir çuqur aqqında tenbiyeley ve olarnı nasıl etip keçecegini aytqan edi».
1974 senesi iyül 22-de teşebbüsçiler Ferğana vilâyetiniñ reberligi ile işimiz aqqında laf etmek içün körüşüv ötkerilmesini talap ettiler, dep hatırlay Bekir Ümerov. Vilâyet komitetiniñ birinci kâtibi Şamsutdinovğa Bekir ve İlmi Ümerovlar, Elver Suleymanov ve Müksim ağa ömür arqadaşı ile kirdiler.
«Şamsutdinov yahşı yaşağanımıznı, devlet bergen yardımdan faydalanğanımıznı aytıp, teşekkür bildirmek yerine sovetlerge iftira atqanımıznı añlatqan edi. Müksim ağa qırımtatarlarnıñ milliy meselesini tafsilâtlıca añlatıp, oña cevap berdi. Şamsutdinov başta pek açuvlanğan edi. Lafını bölik, qıçırmağa başlağan edi: «Bunı nasıl aytarsıñız... Ne tüşünesiñiz». Bir arada onıñ yardımcıları Müksim ağanı tutacaq oldılar. Yardımcılarnı Lilâ tata itti. Delillerni eşitken Şamsutdinov o yerde deñişken edi. Açuvdan bir şey qalmadı. O, rica etmege başladı: «Biz ne yapa bilemiz ki... Bizge bağlı olğan bir şey yoq...». Müksim ağanıñ lafını zornen bozğan Şamsutdinov uçaqqa keç qalacağını aytıp, neticeler çıqardı: «Balalarnıñ ömürini bozmayıq. Oqusınlar ve raat-raat yaşasınlar. Faqat qırımtatarlarnıñ milliy meselesini Ferğana vilâyetinden tış al etmege rica etem».
1970-inci seneleriniñ ortalarında Qırımğa qaytuv qaramanlıq sayıla edi
Müksim Osmanov 1970-inci seneleriniñ ortalarında ciddiy bir adım ata – Qırımda yerleşmege tırışa. Qırımtatarlarnı qayd etmey ediler, Qırımğa qaytuv ise qaramanlıq sayıla edi, onı yapqanlar ise ağır yaşayışqa azır olmaq kerek ediler.
O, 1976 senesi qorantasınen Qırımğa köçip, Qarasuvbazarda ev ala. Ve vatanda yaşamaq aqqı oğrunda küreşi başlana. Osmanov qanunlarnı bozmağa istemeyip, oña ve qorantasına evniñ resmiyleştirmek ve qayd olmaq içün izin istegen edi, lâkin oña ruhset bermey ediler. Neticede 1976 senesi avgust 15-te Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonınıñ içki işler bölügi Müksim Osmanovnı «pasport qaideleriniñ bozulmasında» qabaatlap, oña qarşı cinaiy iş aça.
Sentâbr 27-de Osmanov mahkemege barmaqtan vazgeçip, iş qanunğa zıt kelgeninden şikâyetni bergenini bildirdi. Militsiya hadimleri Qarasuvbazar RİŞB yolbaşçısı Babiç ile beraber onı mahkemege zorlap ketirdiler. Noyabr 24-te Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonınıñ halq mahkemesi onı qabaatlı olaraq tanıp, 2 yılğa azatlıqtan marum qaldıra. Qabaatlı 1-inci gruppa saqatı olğanından sebep sovet mahkemesi USSC Cinaiy kodeksiniñ 45-inci maddesine esaslanıp, onıñ apis cezasını şartlı olaraq belgiley.
Osmanov 1976-1979 senelei devamında mahkeme qararına itiraz bildirmege tırışa. Tabiiy ki, onıñ bu faaliyeti organlarnıñ diqqatını celp ete. USSC KGB yolbaşçısı Fedorçuknıñ Ukraina kommunistler firqasınıñ Merkeziy komitetine 1978 senesi fevral 8-de bergen beyanatında şunı oquymız: «Berilgen malümatlarğa köre, ekstremizm ile bağlı olğan şahıslar üküm sürgen vaziyetni qullanıp, bazı qırımtatarlarnı cemaatqa qarşı areketler yapılmasına çağıralar. Aqımdaki seneniñ yanvar 21-de ekstremist Osmanov M. evde 15 adamnı topladı. Subet devamında qayd etilmegenlerni «faal olıp, rayon ve vilâyetlerniñ reberlerini sıq-sıq ziyaret etmege ve «Bizge iş beriñiz» şiarlarını seslendirmege çağırğan edi».
1980 senesi yanvar 24-te Qırımdaki Ukraina KGB operativ bölüginiñ yolbaşçısı polkovnik Pavlenko Müksim Osmanov ile daa bir subetni keçire. Pavlenko oña şunı degen edi, bir de bir yerde qırımtatarlarnıñ faaliyeti qayd etilse, o, mesüliyetli olacaq, çünki «adamlar oña barıp keleler, o, ise oturıp, tevsiyeler bere».
Müksim ağa Osmanov 1997 senesi yanvar 5-te Aqmescitte devamlı hastalıqtan soñ vefat etti. 1980-inci yıllarınıñ soñunda qırımtatarlar Qırımğa kütleviy sürette qaytmağa başladılar, Müksim Osmanov resmiy akimiyet vekillerine barıp, Sürgün olunğanlarnıñ işi boyunca komitetniñ meydanğa ketirilmesi, qırımtatar drama teatriniñ ğayrıdan tiklenmesinde iştirak ete ve «Dostluq» qırımtatar gazetasını çıqarmağa başlağan insanlardan biri edi.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca qabaatlanğan Qırımnıñ siyasiy mabusları FSB hadimleri tarafından faal maneviy ve beden basqığa oğraylar. Bunı «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorı Abdureşit Cepparov Aqmescitte dekabr 24-de olıp keçken doquzıncı toplaşuvdan soñ ayttı, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Körüşüvde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» şahısları SİZOdan FSBge ketirilgende aşalanğanını aytılar. Bundan ğayrı, qollarını arqadan baylap, başlarına çuval kiydirip, yerge yatqızıp, maşinadan ayaqlarından tutıp çıqarğanlar. Köteksiz de olmadı. Elbet de, bu vaziyette olarğa er angi maneviy yardım kerek», – dep ayttı Cepparov.
Onıñ bildirgenine köre, apishanede davanıñ bir çoq şahsı sağlığı fenalaşqanını ayta. «Körüşüvde Qırım siyasiy mabuslarınıñ sağlığına dair malümat seslendirildi – yalıñız ekisiniñ sağlığı bir qarar kibi qala, qalğanları ciddiy problemler aqqında bildireler», – dep qayd etti uquq qorçalayıcı.
2016 senesi dekabr 6-da Aqyarda Qırım insan aqları bağ gruppası Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları apiske alğan musulmanlarnıñ qorantalarını topladı. Körüşüvge advokatlar da davet etildi.
«Qırım birdemligi» birleşmesi Rusiye uquq qoruyıcıları «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile bağlı olmasınen qabaatlağan insanlarnıñ tuvğanlarından ğayrı, Qırımnıñ diger siyasiy mabusları, em de qaçırılğan ve ğayıp olğan musulmanlarnıñ aileleri içün açıq oldı.


text:
Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev Pavlodar vilayitidä iş babidiki säpärdä boldi.Säpär “Pavlodar” ärkin ihtisadiy zonisini ziyarät qiliştin başlandi. Nursultan Nazarbaev “GiessenHaus” ҖÇYniŋ territoriyasidä arilaşma alyuminiy vä quyulğan avtomobil' disklirini çiqirişniŋ tehnologiyalik җäriyani bilän tonuşti, ärkin ihtisadiy zoniniŋ başqa industrial layihiliridin hävärdar boldi. Şundaqla Dšlät rähbirigä bu yärdä işläp çiqirilğan mähsulat – issitiş radiatorliriniŋ, avtomobil'larniŋ zapas qisimliriniŋ, tšmüryol vagonliri çaqliriniŋ ülgilirini kšrsätti.
Dšlät rähbiri Pavlodar neft'-himiya zavodida karhaniniŋ tehnologiyalik yeŋilanğandin keyinki paaliyiti bilän tonuşti. Bu yärdä Prezident içki vä çätäl bazarliriğa yätküzüş üçün häliqara ülgilärgä mas kelidiğan täyyar mähsulatni nurğun çiqiriş arqiliq neft'ni çoŋqur qayta işläşni kšpäytişniŋ zšrür ekänligigä diqqät ağdurdi.
Andin keyin bolup štkän keŋäşmidä regionniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyati toğriliq ätrapliq sšz boldi.
Nursultan Nazarbaev keŋäşmini eçip, vilayät rähbärliginiŋ mälum işni ämälgä aşuruvatqanliğini, iҗabiy šzgirişlärniŋ bayqilivatqanliğini alahidä qäyt qildi. Prezident vilayätniŋ sanaät, energetika, transport vä yeza egiligi sahalirida juquri iqtidarğa egä ekänligini täkitlidi.
Dšlät rähbiri vilayätniŋ geografiyalik җähättin qolayliq orunlaşqanliğini tilğa elip, Pavlodar regioniniŋ Rossiya Federatsiyasiniŋ sanaät täräqqiy ätkän vilayätliri bilän çegaridaş ekänligigimu tohtaldi. Nursultan Nazarbaev infraqurulumluq täräqqiyat vä tegişlik ob°ektlar quruluşiğa munasivätlik Astana vä Pavlodarni hazir birinçi klassliq avtobanniŋ bağlaşturuvatqanliğini, ändi bu ikki ariliqni besip štüşkä 5-6 saat ämäs, bälki 3 saat särip qilinidiğanliğini, demäk, vilayätniŋ tranzit iqtidariniŋ käŋiyivatqanliğini eytti.
– Män bügün karhanilarda boldum, adämlär bilän sšhbätlişip, ularniŋ käypiyatini säzdim. Region ihtisadi täräqqiy etivatidu. Ötkän jili šsüş 3,6 payizni täşkil qildi. Vilayät ihtisadida sanaät 50 payizni degidäk egiläydu. Bu Qazaqstan regionliri arisida juquri kšrsätküç, – däp täkitlidi Dšlät rähbiri.
Keŋäşmidä Pavlodar vilayitiniŋ hakimi Bolat Bakaukovniŋ täkitlişiçä, 2017-jilniŋ yäkünliri boyiçä, umumiy regional mähsulatniŋ kšlämi däsläpki qetim 2 trillion täŋgidin aşti. Umumiy regional mähsulatniŋ җumhuriyät kšlämidiki ülüş salmiği – 4,3 payiz. Umumiy regional mähsulat ahaliniŋ җan beşiğa çeqip hesapliğanda – 2,9 million täŋgä, bu ottura җumhuriyätlik däriҗidin 3 payiz oşuq. Ötkän jili region ihtisadiğa 484 milliard täŋgä investitsiya җälip qilindi (šsüş 4 payiz).
Vilayät hakimi sanaät täräqqiyati toğriliq gäp qilip, štkän yerim jilniŋ yäküni boyiçä, moşu sektor kšläminiŋ 4,6 payizğa kšpäygänligi, karhanilarniŋ tehnologiyalik җähättin qayta qurallinip, buniŋ üçün 200 milliard täŋgidin oşuq mäbläğ ävätilgänligi, Qazaqstanda keyinki ikki jilda tohtap qalğan vagon yasaş kompaniyasiniŋ işläpçiqirişni äsligä kältürüş tüpäyli maşina yasaş sahasida kšrsätküçniŋ 1,2 hässä šskänligi toğriliq doklad qildi.
Nursultan Nazarbaev Pavlodar regioniğa qilğan iş babidiki säpiri dairisidä tonuşqan karhanilar toğriliq gäp qilip, istiqbalni kšzdä tutup işläşniŋ muhim ekänligini täkitlidi. Bu yärdä sšz yeŋi işläp çiqiriş orunlirini eçiş vä işlävatqanlarni yeŋilaş arqiliq hamäşiya ihtisadidin jiraqlişiş toğriliq boluvatidu.
Keŋäşmidä mäsililärniŋ çoŋ türkümi regionniŋ alyuminiy klasteriğa beğişlandi.
– Bügün män alyuminiy, kabel' mähsulatini çiqiridiğan kompaniyalärniŋ vä başqa karhanilarniŋ paaliyiti bilän tonuştum. Alyuminiydin quruluş materiallirini, derizä kasäklirini, qaça-qomuç, fol'ga çiqiriş toğriliq oylaşturuş lazim. İnvestitsiyalärni näq moşu yärgä җälip qiliş vä küç-quvätni särip qiliş keräk, – degän pikirni eytti Dšlät rähbiri.
Alyuminiy klasteriniŋ buniŋdin keyin qandaq täräqqiy etidiğanliği toğriliq ERG mudirlar keŋişiniŋ räisi Aleksandr Maşkeviç ähbarat bärdi.
Keŋäşmidä “Prommaşkomplekt” ҖÇY mudirlar keŋişiniŋ räisi Däulet Sızdıqov tšmür yol maşina yasaş sanaitini täräqqiy ätküzüş, “Stal'montaj” ҖÇYniŋ baş mudiri Aleksandr Terent'ev agrar sektorida yeŋi tehnologiyalärni җariy qiliş, “Kazenergokabel'” aktsionerliq җämiyitiniŋ baş mudiri Oleg Kruk tiҗarätçilikni qollap-quvätläş toğriliq dokladlar bilän sšzgä çiqti. Natiqlarniŋ hämmisi Prezident qoyğan mähsulatni qayta işläşni täräqqiy ätküzüş, investitsiyalärni җälip qiliş, zamaniviy tehnologiyalärni җariy qiliş väzipiliri toğriliq oy-pikirlirini otturiğa saldi.
Barliq regionlarniŋ işqa şundaq yandişişini kšrgändä käypiyatiŋ kštirilidu. Qezip çiqirivatqan närsidin mähsulat işläp çiqirişimiz lazim. Hamäşiyani az setip, qayta işlängän mähsulatni kšpiräk setiş keräk, – däp täkitlidi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev keŋäşmidä problemilar moҗut sahalarğimu tohtilip, birqatar eniq tapşurmilarni bärdi.
Täkitläş keräkki, keŋäşmä S.Torayğırov namidiki vilayätlik birläşkän universal kitaphanida bolup štti. Bu yärdä Prezidentqa imkaniyiti çäklängän kitaphanlar üçün ihtisaslaşturulğan җabduqlar, bilim beriş vä salamätlikni saqlaş sahalirini räqämläştürüş boyiçä layihilär, şundaqla “Ruhani jaŋğıru” layihä idarisiniŋ kšrgäzmä zali tonuşturuldi.
Dšlät rähbiri Pavlodar vilayitidä boldi
Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev Pavlodar vilayitidä iş babidiki säpärdä boldi.Säpär “Pavlodar” ärkin ihtisadiy zonisini ziyarät qiliştin başlandi. Nursultan Nazarbaev “GiessenHaus” ҖÇYniŋ territoriyasidä arilaşma alyuminiy vä quyulğan avtomobil' disklirini çiqirişniŋ tehnologiyalik җäriyani bilän tonuşti, ärkin ihtisadiy zoniniŋ başqa industrial layihiliridin hävärdar boldi. Şundaqla Dšlät rähbirigä bu yärdä işläp çiqirilğan mähsulat – issitiş radiatorliriniŋ, avtomobil'larniŋ zapas qisimliriniŋ, tšmüryol vagonliri çaqliriniŋ ülgilirini kšrsätti.