c: text/html

text:
Qırımda kene qırımtatar faaliyetçisini alıp qaçtılar. Mayıs 23-te GİBDD (Devlet yol areketiniñ telükesizligi inspektsiyası – QA) uniformasını kiygen belli olmağan şahıslar Qurultay delegatı Asan Egizni avtobusqa süreklep kirsettiler. Onı bir qaç saat kezdirip, fizikiy zorbalıq qullana ediler, ondan soñ Aqmescit civarındaki ormanda qaldırdılar. Asan Egiz, Qırım.Aqiqat içün bergen intervyüde alıp qaçqanlar oña nasıl munasebet kösterdi ve ne içün bu qadar tez yibergenlerini ikâye etti.
– Evelâ, alıñız nasıl?
– Yahşı, sağ oluñız. Endi daa yahşı.
– Yani tünevinki adise sağlığınıznıñ vaziyetine tesir etmedi?
– Travmalar yoq, yalıñız siyarğan yerler bar. Betim ve bedenimde kötek izleri bar. Ciddiy travmalar ise, çastıma, yoq.
– Mümkün olsa, sizge ne olğanını qısqadan aytıp beriñiz, esas adiselerni sayıp çıqıñız.
Artımdan bir qaç kişi çapıp keldi, tuttı, qayırdı, maşinağa kirsetti, başıma çuval keçirdiler. Qollarımnı arqama qayırıp, buğavlar taqtılar. Bir qaç kere bedenime urdılar. Tabanda yüzüqoyun yatqızdılar
Saat 14:20-de men şahsiy naqliyat vastasınen evden çıqıp, Aqmescit tarafına kettim. Maşinada bir özüm edim. 5-6 kilometr keçer-keçmez meni DPSke (Yol devriye hizmeti – QA) oşağan bir gruppa toqtattı. Olarda atributlar, unforma, tayaq kibi vastalar bar edi. Men toqtadım, maşinadan çıqtım, vesiqalarımnı berdim. Ondan soñ DPS hadimi uniformasında bir kişi, birden qoluna ratsiya alıp, birisini çağırdı. «Volkswagen» avtobusı keldi. Maña, şahsiyetimni teşkermek içün maşinağa keçmek kerek, dediler. Men bunı red ettim, artqa ve çetke bir adım attım. Birden artımdan bir qaç kişi çapıp keldi, tuttı, qayırdı, maşinağa kirsetti, başıma çuval keçirdiler. Qollarımnı arqama qayırıp, buğavlar taqtılar. Bir qaç kere bedenime urdılar. Tabanğa yüzüqoyun yatqızdılar.
Bundan soñ qararnen bir saat ya da biraz daa ziyade, aydavcınıñ aydav usulından añlağanıma köre, trassa boyunca kezdirdiler. Bir qaç kere topraq yoluna çıqtıq, şeerde oldıq, soñ şeer tışına çıqtıq. Maşina bir qaç kere toqtadı. Adamlar kire ve çıqa edi, yük bölügini aça, bir şeyler yükley ve kene boşata ediler. Ondan soñ kene topraq yolğa çıqtıq. Men otnıñ maşına tübüni ışqılağanını eşite edim, tarlağa, orman yolağına kirdik.
O yerde meni maşinadan çıqardı, yerge yüzüqoyun yatqızdılar. 200-gece saymaq kerek dedi ve kettiler. Meni qaldırdılar. Ondan soñ men açıq yerge çıqtım, bu yerni bilmegenimni, evelden bu yerge kelmegenimni kördim. Bir soqaçıq ile esas yolğa çıqtım. Cemaat naqliyatına minip Aqmescitkece keldim, anda taksinen aqrabalarıma bardım.
– Sizni alıp qaçqanlardan, olarnıñ kim olğanını, sizni ne içün alıp qaçqanlarını bilmege areket ettiñizmi?
Meni maşinağa kirsetti, buğavlar taqtı ve pek qaba, ultimativ şekilde bir şey aytmamaq, qıbırdamamaq, susmaqnı talap ettiler
– Yoq. Meni maşinağa kirsetkennen buğavlar taqtı ve pek qaba, ultimativ şekilde bir şey aytmamaq, qıbırdamamaq, sual bememek ve yalıñız olarnıñ suallerine cevap bermekni talap ettiler.
– Özleri bir şey ayttımı?
– Olar yalıñız adımnı soradı ve tosat-tosat sağ olıp-olmağanımnı soray ediler. Asılında, maşinada şarait pek ağır, dayanılmaz edi. Başımda çuval, qollarım qayırılğan edi. Olar üstüme ayaqlarınen basa edi. Şarait pek ağır edi, ve bu sebepten olar tosat-tosat nabızımnı teşkere ediler. Ve esimni coymağanımda qanmaq içün tosat-tosat özümni nasıl is etkenimni soray ediler.
– O vaqıt özüñizni nasıl is ete ediñiz, nasıl bir netice bekley ediñiz?
– Teessüf ki, Qırımda bu, bunıñ kibi birinci adise degil. Tabiiy ki, men onıñ, Qırımda bundan evel de olğan böyle alıp qaçuvlardan birisiniñ olğanını añlay edim. Meni alıp qaçqanlarını añlay edim, lâkin ne yerge ve ne maqsatnen alıp ketkenlerini bilmey edim. Olardan ise bunı sorap oturmadım. Evelâ bunıñ manası yoq edi. Ekincisi ise, olar özleri, olarnen laf etmemekni ve asıl da bir şey yapmamaqnı talap ettiler.
– Siz bundan evelki alıp qaçuvlarnı añdıñız. Teessüf ki, olarnıñ soñu acınıqlı oldı – alıp qaçılğanlarnıñ çoqusı aqqında iç bir şey malüm degil. Fikriñizce, sizni ne içün yiberdiler?
Bilmeyim, bir şey aytalmayım. Buña dair iç bir tahminim yoq.
– Siz, sizni toqtatqan adamlarnı «GİBDD hadimleri» degil de, «GİBDD uniformasını kiygen adamlar» dediñiz. Yani sizde, bu adamlarnıñ GİBDDde çalışmağanlarına dair şübhe barmı?
Bütün atributları – uniforma, tayaq, avtomobil ve ilâhre ile olar Devlet avtomobil inspektsiyasınıñ standart bir ekipajını añdıra ediler
– Bunı eminliknen aytıp olamayım. Olarda GİBDD ya da DPS hadimleriniñ bütün atributları bar edi. Amma olar kerçekten de böyle hadimler edimi, eminliknen aytamam. Çünki, bilgenim qadar, insanlarnı alıp qaçuv, böyle hizmetlerniñ vazifeleri arasına kirmey. Bu sebepten olarnıñ DPS hadimleri olğanını 100 faiz dep aytamam. Bütün atributları – uniforma, tayaq, avtomobil ve ilâhre ile olar Devlet avtomobil inspektsiyasınıñ standart bir ekipajını añdıra ediler.
– «Krıminform» saytında bir bildirüv derc etildi. Onda, alıp qaçılğanıñıznıñ bir şaatı olğanını ve onıñ poliske muracaat etkenini yazalar. Poliske muracaat ve şaatlarnıñ olması sizin yiberilgeniñizge tesir etmek mümkün edimi?
– Belki de. Bunı inkâr etmeyim, lâkin kene de eminliknen aytalmayım. Olarnı tamam böyle yapmağa mecbur etken sebepler, motivlerni bilmeyim.
– Öz telükesizligiñiz içün artıq neler yaptıñız ve neler yapmaqnı tüşünesiñiz?
Bugün Qırımda insanlarnıñ telükesizligi ve alıp qaçılması ile bağlı olğan mutlaq qanunsızlıq ve qanunlarğa sistematik ürmetsizlik vaziyeti bar
– İlk evelâ biz insannıñ alıp qaçılması boyunca ariza ile polis ve Tahqiqat komitetine muracaat ettik. Umüt etem ki, olar munasip çareler körecek. Qabaatlılarnıñ qıdırılması ve mesüliyetke çekilmesi içün bütün qullanıla bilecek qanuniy usullarnı qıdırmağa devam etecekmiz.
– Şimdi ayatıñız ve sağlığıñız içün qorqmaysızmı?
– Bugün Qırımda insanlarnıñ telükesizligi ve alıp qaçılması ile bağlı olğan mutlaq qanunsızlıq ve qanunlarğa sistematik ürmetsizlik vaziyeti bar. Bu sebepten, yalıñız men degil, Qırımnıñ er angi başqa bir sakini de bu vaziyette özüniñ telükesizlikte olğanını is etmey. Hususan, bundan evelki alıp qaçuvlarnı kerçekleştirgen cinayetçilerden iç birisi tapılmağan olsa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2017 senesi fevral ayından başlap, İnsan aqları boyunca Ukraina Helsinki gruppası Hersonda Qırım ve vaqıtınca yaşağan yerini deñiştirgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca cemaat qabulhanesini çalıştıracaq.
İnsan aqları boyunca Ukraina Helsinki gruppasırnıñ işleri boyunca cemaat qabulhanesiniñ Facebook saifesinde böyle aytıla: «Qırım sakinleri içün Hersonğa yetişmege daa oñaytlı ola, onıñ içün de adliyeviy yardım almaq içün muracaat etmege daa qolay olacaq. Biz muvaqqat işğal sebebinden zarar körgen ve mecburen yerini avuştırğan şahıslarnıñ aqlarını qorçalaymız».
2016 senesi noyabr ayında Qırım «vatandaşlıq blokadası» qıtaiy Ukrainanen memuriy sıñırında qırımlılar içün uquqiy yardım köstermek maqsadınen cemaat qabulhanesini qurıp başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Almatı qalasınıñ Almalı audanında Aquastars basseynder jelisiniñ birinde onnan astam bala ulanıp, «Balalar şwğıl medicinalıq järdem ortalığına» jetkizilgen. Bwl turalı aqparat qwraldarı habarladı.
Qalalıq Sanitarlıq-epidemiologiyalıq baqılau qızmeti departamenti taratqan aqparat boyınşa, därigerler 17 adamdı qarap, 14 balanıñ on biri auruhanağa jetkizilgen. Olardıñ jağdayı ortaşa dep aytıladı.
Jüzuge baulu şeberlik sabağı kezinde 12 men 14 jastağı balalar hlor buına ulanğan. Aldın ala aqparatqa qarağanda, dozalau stanciyasınan aqau payda bolıp, basseyndi tazalaytın «Emoveks» swyıtılğan hlorınıñ mölşeri qalıptı normadan asıp ketken.
«Tergeudiñ aldın ala mälimetteri boyınşa, basseyn ökiliniñ aytuınşa, bir apta bwrın sudı hlorlau boyınşa jaña apparat ornatılğan, ol kenetten isten şığıp, hlor basseyn suına aralasıp ketken», – delingen departament habarlamasında.
Qazirgi kezde datçik auıstırılğan. Oqiğa ornında tötenşe jağday mamandarı jwmıs istep jatır. Aua men sudıñ qwramı tekseriledi.
Almatı policiya departamenti balalardıñ ulanu faktisi Qılmıstıq kodekstiñ 306-babı («Qauipsizdik talaptarına jauap bermeytin tauarlardı şığaru nemese satu, jwmıstardı orındau ne qızmetterdi körsetu») boyınşa sotqa deyingi tergep-tekserudiñ birıñğay tizimine tirkelgenin habarladı. Qılmıstıq is boyınşa is jürgizudi Almalı audandıq policiya basqarması jürgizedi.


text:
Men Qırım küzini baarinden daa ziyade begenem. Bu sene ise mıtlaq bu mevsimge sevinem: baar ve yaznı kelip-keçkenini duymadıq, küz ise, er daim olğanı kibi quvandıra.
2014 senesiniñ baari suvuq yeller, közyaşlar, qorqu ve küçsizlik ile aqılımda qaldı. Ve daa bir şey, yolda tizilip, süt, yeşillik, sebzelerni satqan apaylarnı hatırlayım, olarnıñ arasında bir qırımtatar qadını biraz çetçikte tura edi. O, özüni qolaysız duyğanı is etile etile. Ondan sebze satın aldım, ve eiylikler tilep ketecek oldım. O apansızdan ağlap yiberdi.
Mart 8 kününi de hatırlayım, Kezlevden çıqış yoluda qadınlar qollarına tablo, sarı-mavı tüste puska ve şiarlarnen yol boyu tizildiler. Soñra yanlarına erkekler yaqınlaştılar, qadınlarğa qaranfil çeçeklerni bağışladılar.
Bu aktsiyanıñ iştirakçileri esasen qırımtatar qadınları ediler.
Mart 9 künü Taras Şevçenkonıñ doğğan künü munasebetinen keçirilgen mitingde de ekseriyetnen qırımtatarlar iştirak ettiler.
Onıñ içün qırımtatarlarnı öpkelep, ne içün narazılıqnı köstermediñiz kibi fikirlerni eşitsem, olarnıñ yanında kimler bar edi, dep hatırlayım. Ukrainliler ya da ruslar? Ya da qırımtatarlarnıñ özleri?
Soqaqta ketkende, mavı qısqa yeñli kölmeginde tamğası körüngen yigitni rast kelem. Onıñ urbasını pek begengenimni ve oña kelişkenini aytam. İşançsızlıqnen baqa, amma teşekkürler bildire.
Soqaqta qırımtatar toy maşinaları keçip keteler, üstlerinde tamğalı bayraqlar yelpirey. Dostumnen olarğa el sallaymız, cevap olaraq signal bereler.
Avtobustan çıqqanda, qırımtatar aydavcığa «sağ ol!» deyim, o da maña külümsirep baqa.
Maña, Qırımda milletlerara davalar aqqında beyan etmege kerek degil. Men, kimi dost, kimi duşman, kimi pervasız adam olğanını yahşı bilem.
Tatyana Deyko, Qırım sakini, bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Fevral 12 künü aqşam Qırım memuriy sıñırı yanındaki Çonğar köyünde yüz bergen adise içtimaiy ağlarda bir çoq muzakerelerge sebep oldı. Davanıñ eki tarafı da – Ukraina Silâlı Quvetleri ve «Asker» cemaat birleşmesi tartışma yekünlengenini aytsalar da, cematnıñ cevaplanmağan sualleri qaldı.
İçtimaiy saifelerde adise aqqında izaatlar duyğulı oldı. Çoqusını bu adise hoşlandırmadı ve şaşırdı.
Pek çirkin areket. Malümat pek az, amma ne olsa da, vatanperver cemaat teşkilâtınıñ ordu tarafından zapt etilmesi mümkün degil.
Akimiyette üç yıl devamında Qırımnıñ qaytaruv ve yañıdan integratsiya strategiyasını öyle de azırlap olamadılar, lâkin içimizdeki tartışmalar içün «brigadanı» endi teşkil ettiler. Devletimizde qanun degen şey barmı?
Bu devlet yeñilmez. Keregi de yoq. O özü bunı becerir.
Erfan Kudusov: «Moskoviya! Titrep otur! Qırımtatar batalyonı bütün Cenübiy komandanlıqnı qorquttı! Olar polk teşkil etseler, ne olacağını tasavur etmeyim bile!»
Bu daa olarğa silâ berilmedi )
Albu ki, silâ meselesi pek de aydın olmadı. Meselâ, Çonğada tapılğan silânıñ böyle bir cedveli derc etildi:
Şahsen meni bu pek de şaşırtmadı...
Nasıl da olsa, davanıñ eki tarafı da çatışma bitkenini ayta. Lâkin cemaatnıñ sualleri qaldı.
Afu soramaq – yarın aynısını yapmamaq manasına kelmey
Ve kene de bu kibiadiselerniñ esas sebebini qayd etmeli. Qomşu devletniñ ucumlarına qarşı davranğan Ukraina vatandaşlarınıñ areketlerini mahkemede qabaatlamaq vahşiyetiniñ sebebi de aynı. Sebep – Ukraina ukumetiniñ areketsizliginde.
Bu ikâyeniñ soñu bir-az beklenilmegen kibi oldı. Mudafaa nazirliginiñ yolbaşçıları «Asker» teşkilâtınıñ azalarından ibaret Ukraina Silâlı Quvetleriniñ ayrı qırımtatar arbiy bölügini teşkil etmek meselesini baqmağa azır.
Demek ki, er şeyniñ bir hayırı bar. Yaşasın batalyon! ))


text:
Cumaertesi künü, mayıs 16-da, qırımtatar halqınıñ genotsid qurbanlarınıñ añma tedbirleri çerçivesinde «Çatırdağ seferi 2015» aktsiyasınıñ keçirilmesi planlaştırıla. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi.
«Tedbir maqsadı Qırım gençleriniñ Qırımnıñ eñ yüksek dağlarından biine çıqıp, sürgünlikte ölgenlerni dua ile añmaq ve milliy gimnni icra etmektir», – dep aytıla haberde.
Meclis hatırlattı ki, «Çatırdağ seferi» 2010 senesinden itibaren gençler tarafından keçirilgen ananeviy aktsiyadır. Genç nesilniñ temsilcileri yarımadanıñ farqlı köşelerinden kelip, 1944 senesi sürgünliginiñ qurbanlarını añalar.
Bu sene 2-3 biñ insannıñ qoşulması beklenile.
Aktsiya iştirakçileri cumaertesi künü, mayıs 16-da, saat 8:30-da Anğara boğazında toplaşalar. Saat 9:00-da sefer başlana. Tedbirni Qırımtatar Milliy Meclisi, Qırım musulmanları diniy idaresi, qırımtatar cemaat ve gençler teşkilâtları teşkil etmekte.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Seydamet Yağyayev QHA agentlige bildirdi ki, aktsiyanıñ iştirakçileri bu tedbirniñ keçirilmesine daa ruhset almadılar, lâkin buña bir kimse keder etmeycegine eminler.
«Mence, cemaat olğan yerlerde keçirilmegen tedbirni ötkermege izin berirler. Çünki cemaat çoq olğan yerde toplaşmağa yasaq eteler. Tedbir anane oldı, ruhset vesiqalarına da acet yoq. Fevqulâde vaziyetler hızmeti qurtarıcı hızmetiniñ qaydı ve qoruq reberliginiñ izni kerek», – dep qayd etti Yağyayev.


text:
Aqmescit SİZOsında bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı Rusiye uquq qorçalayıcısı, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti yanındaki vatandaş cemiyetiniñ inkişafı ve insan aqları boyunca Şurasınıñ azası Andrey Yurovnıñ şahsiy kefaleti ile azat etmediler.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti Çiygoznıñ adliyecisi bergen malümatına esaslanıp bildire.
«Qırım Cumhuriyetinde Rusiye Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresi ve Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesine Ukraina ve Tataristan Cumhuriyetinde nam qazanğan sanat erbabı, «Qırım» ansambliniñ bediiy reberi Server Kakura, em de «Qırım» gazetasınıñ baş muarriri, filologiya ilimleri namzeti, Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ qırımtatar ve türk filologiyası fakultetiniñ dekan vazifelerini eda etken Bekir Mamutovnıñ Ahtem Çiygoz içün kefil olmaq arizaları berildi», – dep bildire Meclis.
Rusiye Cinaiy protsessual kodeksine binaen, şahsiy kefalet yazma şeklinde berile, kefil şeklengen ya da qabaatlanğan kişi içün mesüliyetni taşıy, bu şahısnıñ taqiqat ya da mahkeme izni olmasa, yaşağan yerini terk etmemesini ve bütün sorğularğa kelmesini kefil ete.
Çiygoznı 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesi ve iştirak etmesinde» şeklep, taqiqat çerçivesinde yaqaladılar. Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da bu müddetni mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Çarşenbe künü, mayıs 6-da, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi ki, Qırımda Aqmescit SİZOsında bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı kartserge attılar.
Mecliste deyler ki, böyleliknen Çiygozğa basqı etip, kerek olğan şaatlıqnı elde etmege isteyler.
Mayıs 8-de Çiygoznı kartserden adiy kamerağa qaytardılar, o, ilân etilgen açlıqnı toqtattı.


text:
Sinoptikler Aqmescitte yel quvetleşecegini bildireler. Şeerniñ Rusiye memuriyeti saytında haber etilgenine köre, fevralniñ 7-nde şimaliy-şarqiy yel süratı saniyede 12 metrge qadar yetecek.
Bazı yerlerde ruzgâr süratı 15 metrge qadar artacaq.
Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi acele haber aydınlatıp, fevralniñ 7-8-nde ava bozulacaq, yel quvetleşecek, buzlavuq olacaq ve qarnen yağmur yağacaq, dep bildirdi.
Yanvar ayınıñ ortasında qurtarıcılar Anğara boğazında çığ tüşti, neticede snoubordist yaralandı, dep bildirgen edi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye ava şirketlerine vatandaşlarnı Rusiyeden Gürcistanğa taşımağa yasaq etti. İşbu yasaq iyülniñ 8-nden başlap çalışacaq. Buyruq imzalanğan künü işke tüşürile – iyünniñ 21-nden itibare, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Turistik operatorlarğa yasaq devam etkenine qadar bu memleketke yollanmaları satmamağa tevsiye etile. Yasaq «milliy telükesizlikni temin etmek maqsadınen» kirsetildi, dep haber etile. Ne qadar devam etecegi belli degil.
Gürcistan tarafı Putinniñ qararını daa izaatlamadı.
Gürcistannıñ paytahtı Tifliste iyünniñ 20-nde başlağan narazılıq aktsiyaları devam ete. Rusiye Devlet dumasınıñ deputatı Sergey Gavrilov Tifliste keçirilgen Parlamentlerara pravoslavlıq assambleyasınıñ sessiyasını Gürcistan parlamentiniñ spikeri yerinde oturıp açqan soñ narazılıqlar başladı.
Gürcistannıñ bir çoq vatandaşı Gavrilovnıñ Tifliske kelmezden evel Abhaziya ve Cenübiy Osetiya Gürcistannıñ separatist regionlarınıñ Rusiye tarafından mustaqil devletler olaraq tanılmasınıñ lâğu etilmeycegine dair laflarına açuvlandı.
İyünniñ 20-nde narazılıq aktsiyaları politsiya ile çatışmalarğa çevirildi. İyünniñ 21-nde bu adise-vaqialar sebebinden Gürcistan parlamentiniñ spikeri İrakliy Kobahidze istifağa çıqtı. Onıñ istifası miting iştirakçileriniñ talaplarından biri edi.
Narazılıq aktsiyalarınıñ iştirakçileri iç işler naziriniñ istifasını ve nevbetten tış parlament saylavlarınıñ belgilenmesini talap ete.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanı kibi, al-azırda ufaq paranı satmağa istegenler yoq, amma yaqında vaziyet deñişe bile: işğal etilgen Qırımdan grivna daa çıqarılmağanına baqmadan, şimdi de ufaq paranı tükân ve cemiyet naqliyesinde almağa aves etmeyler.
Misal içün, avtobuslarda yolcudan 50 kapikten ziyade ufaq para alınmaması aqqında ilânlar peyda oldı. Buña oşağan qaideler tükânlarda da asıla.
İlândan añlaşılğanı kibi, alıcılar 1 grivna, 50 ve 25 kapiklerni satın almağa azırlar.
Federal qanunına köre, Qırımda ukrain para birlemi Rusiye rublesi ile 2016 senesine qadar yürecektir.


text:
Jurnalistlerniñ qorçalama komiteti Rusiyeden Qırım.Aqiqat mühbiri Taras İbragimovnıñ Qırımğa kiriş yasağını lâğu etmege talap ete. Bunı yanvarniñ 30-ında komitetniñ matbuat hızmeti haber etti.
"Rusiye akimiyeti jurnalist Taras İbragimovnıñ yasağını deral lâğu etmeli ve onıñ Qırımdaki davalarnıñ serbest aydınlatuvını razı olmalı", - denile Jurnalistlerniñ qorçalama komitetiniñ beyanatında.
Jurnalistlerniñ qorçalama komitetiniñ Avropa ve Merkeziy Asiya boyunca programmasınıñ koordinatorı Gülnoz Said, jurnalistler, şu cümleden Taras İbragimov da, Qırım vaziyetini aydınlatmaq içün, yarımadağa serbest barmalı, dep ayttı. Akis alda, Rusiyeniñ "gizlenecek şeyleri bar"dır.
Bildirile ki, komitet talapnı Rusiye FSB-sine yolladı, amma cevap olmadı.
anvarniñ 18-nde Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırım.Aqiqat muarririyetinen işbirligi yapqan ukrainalı jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve onıñ işğali altındaki Qırımğa kirişini 2054 senesi mayısnıñ soñuna qadar yasaqladı.
Ukraina milliy jurnalistler birligi, ukrainalı jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve işğali altındaki Qırımğa kiriş yasağını «repressiv arsenalnıñ bir parçası» olaraq adlandırdı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi de İbragimovnıñ Qırımğa kiriş yasağını takbih etti. Ukraina aq qorçalayıcıları ise halqara toplulıqnı işğal etilgen Qırımda jurnalist, bloger ve faallerge basqı quvetleştirilüviniñ toqtatılması içün Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çağırdı.
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye quvetçileri bir qaç Ukraina jurnalistiniñ yarımadağa ve Rusiyege kirişini yasaqladı.
2016 senesi fevral ayında Rusiye FSBsiniñ hadimleri «Ukrayınska pravda» jurnalisti Anastasiya Ringisniñ Qırımğa kirişini 2020 senesine qadar yasaqladı. Rusiye quvetçileriniñ jurnalistke bergen vesiqağa köre, onı «Rusiye telükesizligi içün telükeli» dep sayalar.
2019 senesi fevralniñ 18-nde Qırım.Aqiqatnen işbirligi yapqan fotoressam Alina Smutkonıñ Rusiye işğal etken Qırımğa kirişi 2028 senesine qadar yasaqlandı. Smutko, yasaqnıñ sebebi onıñ zenaat işi oldı, dep bildirdi. Alina Smutkonıñ fotoresimi Radio Free Europe/Radio Liberty Culture & Traditions umumşirket fotoresimler yarışınıñ üç ğalebe işinden biri oldı.
2018 senesi noyabr ayında Rusiye FSBsi Qırım.Aqiqatnen çalışqan ukrainalı jurnalist Alena Savçuknıñ Qırımğa ve qomşu Rusiyege kirişini 2028 senesine qadaryasaqladı. Onıñ aytqanına köre, kirişi Rusiyege kiriş ve çıqış tertibine dair Federal qanunnıñ 27-nci maddesiniñ 1-inci qısmına köre («Devletniñ mudafaası ya da telükesizligi, ya da cemaat nizamı, ya da eali sağlığını qorumaq maqsadınen») yasaq etildi.
2020 senesi yanvar ayında Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırım.Aqiqat muarririyetinen işbirligi yapqan ukrainalı jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve onıñ işğali altındaki Qırımğa kirişini 2054 senesi mayısnıñ soñuna qadar yasaqladı. Jurnalistniñ aytqanına köre, yasaqnıñ sebepleri ne qararda, ne de ağzaviy şekilde oña bildirilmedi.
Jurnalistler Rusiye quvetçileriniñ böyle areketleri zenaat faaliyetlerinen bağlı, dep tüşüne. Alena Savçuk, Alina Smutko, Taras İbragimov Qırımda qırımtatar ve ukrain faalleriniñ taqip etilüvini muntazam sürette aydınlatqan ediler.
Ukraina aq qorçalayıcıları böyle yasaqlarnı Qırımdaki jurnalistlerge basqı dep saya. Olar işğal altındaki yarımadada söz serbestliginiñ sıñırlanmasını toqtatmaq içün dünya toplulığını Rusiyege qarşı basqı quvetleştirmesine çoq çağırğan edi.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, sergide numayış etilgen resimlerni sürgünlik mevzusı birleştire.
Viktor Sorokinniñ aytqanına köre, azır malümat yoq edi, onıñ içün onı İnternette qıdırmağa kerek oldı, em de sürgünlikniñ canlı şaatlarından malümat alındı.
Resimler üzerinde ressam tahminen bir yıl devamında çalıştı. Qırımtatarlarnen bağlı işlerni azırlamaq ğayesi ressamnıñ dostu, iş adamı Nariman Kurtseitovğa ait.
Sorokin ileride de qırımtatar mevzusında resimlernen oğraşmağa planlaştıra.
«Hatıra közyaşları» sergisi «Larişes» müzeyinde iyül ayınıñ soñuna qadar çalışacaq.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım sebebinden Rusiyege qarşı Ğarpnıñ cezalarını «aqılsız ve zararlı qarar» olaraq adladı. Aytqanı kibi, ğarbiy şeriklerniñ reaktsiyası «yañlış ve Ukraina destegine degil de, Rusiye imkânlarınıñ sıñırlavına yönelgen».
Bu aqta o yanvar 11 künü basılğan Bild alman gazetasına bergen intervyüde ayttı.
Rusiyeniñ Qırımnı dünya tarafından tanılmağan referendum vastası ile öz territoriyasına qoşmaq qararnı Putin «demokratiya ve halq iradesi» dep adladı.
«Bilesiñizmi, Rusiye ealisi is ete ve olayatqan adiselerni em yürek, em aqıl ile añlay. Napoleon aytqan edi, adalet – yer yüzünde Allahnıñ aksi. Qırımnıñ Rusiyege qoşulması – adaletli qarar», – dedi Putin.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Anadolunıñ berence xastaxanäse Asklepion
Berwaqıt Anadoluda 19
Bergama patşalığınıñ başqalası Pergamon - Rim imperatorlığınıñ könçığıştağı üzäge. Borınğı däwerdän başlap bügenge çorğa qadär şaqtıy sivilizasiyäne qabul itä. Avangardları belan üz çorınıñ aldınğı şähärlärennän berse bula ul.
Parşömen täwge tapqır Pergamonda icat itelä, ike yöz meñ tomlıq kitap bulğan Aziyanıñ berence häm iñ zur kitapxanäse şuşı şähärdä. Basımlı su tufraq ütkärgeç belän berençe tapqır qudırılğan urın da Pergamon, häykällärgä toyğılar täwge tapqır çağıldırılğan urın da. Miğmarlıq, sänğät, şähär planlaştıru häm sälamätlek saqlaw mäs’äläsendä bügenge sivilizasiyanıñ äydäp baruçısıdır şuşı kürkäm qala. Ämma anı başqa borınğı şähärlärdän ayırmalı qılğan üzençälek - dönyanıñ täwge xastaxanälärneñ berse, yäğ’ni Asklepion izge mäydanına iyä buluı.
Sälamätlek täñrese Asklepios sälamätlek saqlaw ölkäsendä şul xätle sälätle bula ki, anıñ yärdämendä ülemnär azaya. Näq menä şuşı täñre isemennän salınğan ğibadätxanä häm şifa üzäkläre bula Asklepionnar.
Êlinistik däwerdän başlap Rim imperatorlığı çorına qadär qullanıla, sannarı ike meñgä citä. Tabiblekneñ, medisinanıñ simvolı bulıp qabul itelgän tayaqqa bäylängän yılan täwge märtäbä biredä qullanıla başlıy.
Bügenge xastaxanälärdän ayırmalı bulsa da xastalar sawığu öçen kitkän, tabiplär däwalağan urın bu. Bügenge bez iyäläşkän xastaxanälärdän ayırması nidä soñ?
Şaqtıy awıru däwalansa da, här xasta qabul itelmi ide. Ülemçel awırularnıñ häm balağa uzğannarnıñ kerüe tıyılğan bula. Ber riwayätkä kürä, bügen Viran qapqası bularaq belengän kerü qapqasında “Biregä ülem kerä almıy” dip yazıla. Qapqadan kergän xastalar yaqınça ber çaqrım ozınlığındağı “Via Tecta” yäğ’ni “İzge yul”dan yörep kerü işeğaldına barıp citä. Bu işeğaldında alarnı sälamätlek üzägenä kemneñ baraçağına qarar biräçäk ruxani tabiblär kötä. Däwalanuı mömkin bulmağan xastalar biredän kire qaytıp kitärgä mäcbür bula. Qalğannarı isä ul mizgeldän soñ sälamätlänäçägenä ışanıp adım yasıylar. Könbatış Anadolunıñ şuşı iñ möhim sälämätlek saqlaw üzäge Bergama Asklepionnı kiñäş belän, ışandıru ısulı belän däwalanu yasalğan urın bula.
Sälamätlek saqlaw üzägenä qabul itelgän awırular başta izge basseynnarda yuıla, üzlärenä birelgän aq kiyemnärne kiyä häm teläk teli. Şifalı häm izge basseynnarnıñ yanında yoqı bülmäläre bula.
Asklepionda töş yulı belän ışandıru däwalanuı ütkärelä. Yoqı bülmälärenä alıp barılğan xastalar kürgän töşlären monax tabiblärgä añlatırğa tiyeş. Töşneñ yullaması qayçağında bik açıq häm anıq, qayçağında da monaxlar tarafınnan añlatunı zarur qılaçaq qadär butalçıq bula. Monaxlar töşneñ mäğ’näsen çişkännän soñ däwalaw başlana. Çönki borınğı çorda töşlärneñ uzğan çorlardan häm kiläçäktän xäbär birüenä ışanıla, döres mäğ’lümatkä ireşüneñ töp êlementı bularaq qabul itelä.
Asklepion ğibadätxanäsendä baş awırtudan suqırlıqqa, qısırlıqtan isteriyägä, cäräxätlärdän paraliçqa qadär törle awırular däwalana. Törle xastalıqlar öçen törle däwalanu ısulları bula. Qullanılğan ısullarnı borınğı çornıñ tanılğan söyläm ostası Balıkäsirle Aristides yärdämendä öyränäbez. Üze dä küp tapqırlar Asklepionğa kitä häm däwalana Aristides. Anda qalğan çaqta kürgän töşlärne, başqarılğan däwalanu ısulları häm däwalanu barışların “Hieroi Logoi” yäğni “İzge süzlär” isemle äsärendä añlata. Qitapta yazılğannarğa kürä, däwalawnıñ töp êlementı ışandıru ide häm monax tabibläre täñre isemennän kiñäş-täqdimnär yasıy.
Awırunıñ sälamätlänäçägenä, monaxlarğa häm tabiblärgä ışanu bik möhim ide. Açlıq, susaw däwalawları, balçıq vannaları, şifalı su, üsemlek mayları belän yasalğan massajlar däwalaw ısulları arasında bula.
Ayıruça qoyaş häm su terapiyäläre dä başqarıla ide Asklepionda. İzge häm zur barlıq bularaq kürengäne öçen sunıñ urını ayırım ide. Psixoterapiya ğamällärendä sunıñ yaxşırtuçı köçennän faydalanıla ide. İzge basseynnarda yuınu häm izge çişmädän su êçü - häm başqarıluı zarur mäcbüri ğamäl, häm dä däwalawnıñ ber öleşe ide. Ğibadätxanäneñ yanında tire xastalıqlarında yaxşı kilüe belengän termal su da bula. Şifalı sular bulğan urınnarğa SPA dip äytelä. Bügenge köndä dä qullanılğan şuşı süz SPA latinça “Salus Per Aqua” süzläreneñ qısqartılğan variantı häm “sudan kilgän sälamätlek” mäğnäsenä turı kilä.
Asklepionda su terapiyası qadär qoyaş terapiyasına da ähämiyät birelä. Çönki qoyaşnıñ keşegä yaxşı buluı ul däwerdä dä belenä. Älbättä, qoyaş täñrese Apollonnıñ sälamätlek täñrese Asklepiosnıñ ätise buluınıñ yoğıntısı da bula bu terapiyağa birelgän ähämiyättä. Xastalar qoyaşta qızınıp, häm tabınğan häm izgeläşkän, häm dä şifa tapqan bula.
Muzıka, kitap uqu häm teatr uyınnarı, spektakllär dä däwalawnıñ ber öleşe bula. Xastalarnıñ ruxın yuğarı totu öçen töbäk xalqı çaqırılğan festivallär oyıştırıla, şiğir häm muzıka bäygeläre ütkärelä.
Bergama Asklepionında ütkärelgän qazılmalarda sawıqqan xastalarnıñ isemnäre häm räxmät süzläre yazılğan yazu taşları tabıla. Belgeçlär bu yazularnıñ keşelär kürä alaçaq urınğa êlenep quyıluın, bu räweşle ğibadatxanäneñ ışanıçlı buluı pasiyentlarnıñ üzlärennän citkerelüen söyli. Qazılmarda ayıruça ênä, pıçaq, spatula, kistergeç, forseps kebek medisina qoralları da tabıla. Fäqat bu üzäktä mäcbüri bulmıy torıp xirurgiya çaraları saylanmağan.
Êlinistik, Rim häm Ğosmanlı çorlarına qarağan qatlamnar arqasında YUNESKO Bötendönya mirası isemlegeneñ “Küp qatlamlı mädäniyät peyzaj mäydanı” kategoriyasenä kertelä Bergama borınğı qalası. Bu kürkäm şähärneñ medisina häm psixoterapiya çaraları başqarılğan Asklepion ğibadätxanäse keşene üzäkkä aluçı möğamäläse belän iğtibarnı cälep itä. Öç meñ biş yöz keşelek teatrı, kitapxanäse häm izge alannarı belän, yıllar buyı törle geografiyalardan kilgän awırularğa xezmät birä. Bügenge kön keşese bügen sälamätlege öçen törle êzlänülär artınnan çabıp yörsä, nigezdä oxşaş terapiyalärneñ meñnärçä yıl êlek Bergama Asklepionında qullanılğan buluı belenä.
Näslihan Däğirmäncioğlu


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi yanınında iyül 11-inde tutulğan qırımtatarlarğa qarşı altı memuriy cinayetler davası, avgustnıñ 20-sinde, salı künü, Moskovanıñ Meşçanskiy rayon mahkemesinde baqılacaq.
Mahkeme saytında olğan malümatqa köre, oturışlar saba keçirilecek.
Moskvanıñ Taganskiy rayon mahkemesi iyülniñ 29-nda Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün iyülniñ 11-nde Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde toplaşqan 18 qırımlığa 20 biñ ruble miqdarında para cezasını berdi. Tutulğanlar umumen 360 biñ rublelik para cezalarını aldı.
Moskvada iyülniñ 11-nde Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre.
"Qırım birdemligi" birleşmesi iyülniñ 11-nde Moskva Yuqarı mahkemesi ögünde kütleviy aktsiyada iştirak etken qırımtatar faalleriniñ cöremelerini ödemek içün «Qırım marafonı» cemaat teşebbüsi çerçivesinde para toplamağa başladılar.


text:
Ukraina Yuqarı Radası ekinci oquvda umummilliy telekanallardaki kontentniñ 75% ukrain tilindeki olması şart olğanınen bağlı qanun leyhasını qabul etti. Bu aqta mayısnıñ 23-de Radio Svoboda bildirmekte.
269 halq deputatı mütenasip qanun proyektine qol tuttı.
Qanunğa binaen, saat 7:00-18:00 ve 18:00-22:00 arasında çıqqan umumiy yayınlar ve kösterilgen zaman bölümü arasında ukrain tilindeki yayın, film ve haberlerniñ umumiy müddeti eñ az 75% teşkil etmeli.
Yerli kategoriyada yayınlamağa saip olğan teleradiokompaniyalar efirleriniñ eñ az 50%ni ukrain tilinde yapmalı.
Şartlarğa uymağan teleradiokompaniya litsenziya alımı umumiy miqdarınıñ 5% qadar ceza töleycektir.
Qanun derc etilgen künden itibaren dört aydan soñ küçke kirecek.
Martnın 9-da Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko teleyayınlardaki ukrain tili payınıñ arttırılmasınen bağlı qanun qabul etilmesine çağırğan edi.
2016 senesi noyabrniñ 8-de qabul etilgen qanundaki deñişmelerge istinaden, radiostantsiya efirinde çıqqan devlet tilindeki yırlarnıñ sayısı 25%den, ukrain tilinde çıqqan yayınlar sayısı ise, 50% az olmamaq kerek.


text:
Cumaaqşamı künü, oktâbrniñ 22-nde, Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi FSB üyken tahqiqatçısı Sergey Mahnevniñ muracaatını qısmen qanaatlendirip, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» daa bir mabüsi Enver Ametovnıñ dava malümatını ögrenüv müddetini noyabrniñ 20-ne qadar qısqarttı. Ametov, advokatı Emil Kurbedinovğa «tahqiqat izolâtorındaki insaniyetsiz şaraitler ve bu sebepten peyda olğan hastalar» aqqında haber etti.
«SİZO memuriyeti şikâyetlerge qulaq asmay, acele yardım çağırmay, hastanıñ sıcağı çıqsa, bir şey yapılmay», – dep bildire Kurbedinovnıñ aytqanlarını «Qırım birdemligi».
Bundan ğayrı qayd etilgenine köre, tahqiqat tedbirleriniñ cedveli çekiştire.
«Aftada bir künü olarğa tahqiqat izolâtorında özüni baqmağa imkân berile, aftada 6 kün olarnı FSBge malümat ögrenmesi içün alıp keteler. Saba 5-te turdıq, gece 10-11-de kamerağa qayttıq. Bu cedvel boldurta, mahkeme buña qulaq asmalı, dep tüşünem», – dep qoştı advokat.
SİZO memuriyeti bu malümatnı şimdilik izaatlamadı.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi oktâbrniñ 16-nda Aqmescitniñ ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Şaban Umerov, Remzi Bekirov ve Farhod Bazarovnıñ dava malümatlarını baquv müddetini sıñırladı. Oktâbrniñ 21-nde – Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Yaşar Muyedinov ve Rustem Şeyhaliyev içün.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Sudaqta eki yaşında qızçıq vefat etti. Tuvğanları emin ki: balağa kerekli yardım kösterilmedi. Amina Osmanovağa «keskin nefes virus yuqunçı, atsetonemik al» diagnozı qoyuldı, hastahanege almadılar. Cinaiy dava açıldı. Qırım sağlıq nazirligi bildirgenine köre, iç teşkerüv keçirile.
Elzara Osmanova noyabr altısınıñ er daqqasını hatırlay. Bundan bir kün ögüne eki yaşında qızı Aminanı Taraqtaş (Daçnoye) köyündeki bala ekimine kösterdi. Anasınıñ aytqanına köre, balanıñ sıcağı yüksek olmadı ve boğazı biraz qızarğan edi. Qızçıq sıq-sıq siymege istegenini aytqan edi. Evde yazılğan antibiotik berip başladılar, saba talillernen Sudaq şeerine ketkenler. Kündüz Elzara Osmanova talil neticelerini aldı, tanış tibbiy hadimlerine yolladı.
Aqşamğa Amina qusıp başladı, qoranta Sudaq hastahanesiniñ qabul bölügine ketti. Nevbetçi ekim balanı baqtı.
Hastahane qapalı, bölük qapalı, dep aytqanlarElzara Osmanova
«Bala ekimini çağırmadılar, hastahanege yatqızmadılar. Hastahane qapalı, bölük qapalı, dep aytqanlar. Qusmasın dep ine urğanlar: no-şpa ve tserukal. «Alı daa beter olsa?» dep soradım. «Bölük qapalı, fenalaşmaycaq, evge barıñız, bol-bol suv içsin degenler», – dep ayta Aminanıñ anası.
Elzaranıñ aytqanına köre, qızınıñ qandaki oksigen seviyesi bile baqılmadı. O, balanıñ hucur bir nefes alması bar dep, buña diqqat etmesini rica etti.
Qandaki oksigen seviyesi baqılmadı, qan basımı ölçelmediElzara Osmanova
«Bir şey tura sanki, dedim. Diñledi, boğazını baqtı. Bu bile olarnıñ diqqatını celp etmedi, rentgen yaptırmadılar. Qandaki oksigen seviyesi baqılmadı, qan basımı ölçelmedi», – dep qayd ete Elzara.
Qadınnıñ aytqanına köre, olar evge qaytqanınen Amina yaramadı. Qoranta hastahanege qayttı.
«Qusmağa başladı, bu közçikler… pek qorqtım. Feldşer dey: mına, kene qayttı. Ya qayda barayım?! Qayda muracaat eteyim?!», – dep ayta Elzara.
Ekinci kere kelgende Aminanı cerrah da baqtı. Ve bundan soñ bala ekimini çağırdılar. Elzaranıñ aytqanına köre, onı qırq daqqadan çoq beklediler, soñra kâğıtlarnı çoq toldurdılar. Aminağa kimse tamçılıq taqıp olamağan: damarını tapamağanlar. Neticede ana ve qız bala bölüginiñ odasına alıp ketildi.
Közlerine baqsam, sırlı közlerine, birden qaverenki olğanElzara Osmanova
«De suv, de evge ketmege, de babasına istedi. Soñ alıp qızdıracaq edim onı, çünki artıq qol ve ayaqları pek suvuq edi. Közlerine baqsam, sırlı közlerine, birden qaverenki olğan. Qıçırıp başladım: «Yardım etiñiz, yardım etiñiz, yaramay!». Emşire ayta: «Aşağı çapamız, reanimatsiyağa», – dep ağlap ayta Elzara.
Aminanıñ ölüm sebebi ne edi?
Elzara Aminanı reanimatsiyağa alıp ketti. Amma, onıñ aytqanına köre, olarnı kirsetmediler, çünki anda koronavirus hastaları yata. Balanı tedaviy odasına setke yatqızğanlar. Elzara odağa telefon almağa çaptı, sanitar aviatsiyanı çağırmaq içün telefon etmegen yeri qalmadı. Amma Amina tezden can berdi. Mahkeme-tibbiy ekspertiza malümatına köre, ölüm belli olmağan pnevmoniya sebebinden toksik şok neticesinde oldı.
«Gistologik neticelerni bekleymiz. Tahqiqatçılar bunı bile bermedi… Aqmescitte ya da Aqyarda mustaqil mahkeme-tibbiy ekspert yarıp baqsın istedik. Bala hasta, amma yüre, evge istegenini ayta edi, soñunace laf etti, añlaysıñızmı?», – dep añlata Elzara.
Mahkeme-tibbiy ekspert hulâsasında patologik esnas 30 daqqa devam etti, belli olmağan pnevmoniya ise beş kün oldı, dep aytıla. Elzara qızınıñ soñki daqqaları ekimler ne yapqanını körmedi, amma onı qurtarmağa tırışqanlarına inanmay.
«Eki ekim çıqtı. «Biz qurtarmağa tırıştıq, bir şeyler yaptıq» bile demediler. «Daa yaşsıñız, sabır etiñiz» degenler. «Keskin nefes virus yuqunçı, atsetonemik al» diagnozını qoyğan ve qandaki oksigenni, qan basımını ölçmegen, rentgen yaptırmağan, başqa bir tedqiq istemegen, bir şey yapmağan ekimler reanimatsion areket yapa bildimi?», – dep ayta Aminanıñ anası.
Elzaranıñ aytqanına köre, mahkeme-tibbiy ekspertiza malümatına köre, balanıñ sol aqcigeri endi yoq edi. O, üç ekim bu aqciger çalışmağanını nasıl eşitmegenini añlap olamay.
Bu yalıñız ekimlerniñ emalıElzara Osmanova
«Yarıp baquvda bir şey yoq edi, bir şey. Aqcigeri zarar kördi, amma üç ekimden birisi bile bunı aytmadı… Men ekim degilim, bir şey eşitirip, körerim dep tüşünmeyim. Rentgen, ultrases talili cihazı, bir sıra talil olğan yigirmi birinci asırda olar bir şey yapmadılar, yardım etmediler. Hastahane reberligi, Sudaq memuriyetiniñ yolbaşçısı, Qırım Cumhuriyetiniñ yolbaşçısı qayda baqalar, qayda? Bu ekimler olğan ilk adise de degil. İnsanlar maña aynı ekimlerniñ iştiraki ile böyle adiseler olğanını yazıp başladı. Bu yalıñız ekimlerniñ emalı. Anda ne içün oturğanlarını unutqanlar. Pandemiyadan evel de aynı edi», – dep eminliknen ayta Elzara Osmanova.
Qoranta advokatı Mammet Mambetovnıñ aytqanına köre, «zenaat vazifeleriniñ kerekli kibi yerine ketirmeme» maddesine istinaden cinaiy dava açıldı.
Tahqiqat komiteti eki yaşında Amina Osmanovanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açtıMammet Mambetov
«(Rusiye – QA) Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 109 maddesiniñ 2-nci qısmına (Şahısnıñ muqayt olmayıp, vazifelerini yerine ketirmeme ve ölüm sebebi olma) istinaden Sudaq şeer hastahanesiniñ qabul bölüginde eki yaşında Amina Osmanovanıñ ölüminen bağlı cinaiy dava açtı. Dekabrniñ 1-nde Sudaq şeerinde keçirilgen tahqiqat tedbirleri vaqtında meni ve müvekkilim Osmanova Elzara Ernesovnanı cinaiy dava açılğanına, onıñ zarar körgen taraf olaraq tanılmasına ve çeşit mahkeme-tibbiy ekspertiza yapılacağına dair qararlarnen tanıştırıp, sorğuğa çekkenler», – dep yazdı advokat Mammet Mambetov Facebook saifesinde.
Qırım.Aqiqat, Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetine muracaat etip, keçirilgen ekspertizalar ve şübheliler aqqında soradı. Maqale derc etilgende muarririyet daa cevap almadı.
Hastahane hadimleri ve idaresi adiseni açıq şekilde izaatlamay.
Rusiye kontrolindeki Qırım sağlıq nazirligi bildirgenine köre, Aminanıñ ölüminde ekimlerniñ qabaatı barmı dep bilmek içün iç teşkerüv keçire.
Bütün mesüliyetnen bildirem – kimse kimseni qorumaycaqAleksandr Ostapenko
«Bütün mesüliyetnen bildirem – kimse kimseni qorumaycaq. Ekimlerniñ işinde emallıq ve hastalarğa diqqatsız munasebetke yer yoq. Eminim, tahqiqatçılar mahkeme-tibbiy ekspertlernen beraber çalışıp, bu adisede tibbiy hadimlerniñ qabaatı barmı dep baqacaqlar», – dep bildirdi Facebook saifesinde Aleksandr Ostapenko.
Qırım.Aqiqat, Sağlıq nazirligine muracaat yollap, teşkerüv neticeleri aqqında ve Amina Osmanova vefat etkende bölük çalışa edimi dep soradı. Nazirlik muracaat qabul etilgenini tasdıqladı, amma maqale derc etilgende cevap daa yoq edi.
Nazirlikniñ matbuat hızmeti «Krıminform» agentligine bildirgenine köre, Sudaq hastahanesiniñ bala bölügi çalışa, anda 15 yer bar, bir ekim çalışa (o, vazifesiniñ dörtte birini yapa), orta ve küçük tibbiy hadimleri bar.
Qırım.Aqiqat, bu maqalede añılğan bütün taraflarğa fikirlerini bildirmelerine imkân bermege azır


text:
«Qırım birdemligi» birleşmesi Moskvada narazılıq aktsiyasına çıqıp para cezasını alğan qırımtatar faalleriniñ cöremelerini ödemek içün ekinci marafonnı başlattı. Mahkeme olarnı 360 biñ ruble miqdarında para cezalarına üküm etti. Yañı marafonnıñ simvolik adı bar – «Birlik para cezalarından daa qıymetlidir».
Mahkeme, faallerge 3 million 600 biñ ruble miqdarında cöreme bermesi mümkün edi – bir şey deñişmez edi. İnsanlar halqnıñ aqları oğrunda küreşkenler içün kerek olğan paranı toplar edi. Qırımtatar halqınıñ birligi ayat qaidesi oldı. «Menim işim yoq» – muabbet qırımtatar halqı aqqında degil.
Qırımtatar halqınıñ birligi ayat qaidesi oldı
2017 senesi yüzlernen qırımlı musulman «terrorizm» ve «ekstremizm» qabaatlavlarına razı olmağanını bildirmek içün bir kişilik narazılıq aktsiyalarına çıqıp para cezasını alğan soñ «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi «Qırım marafonı» çerçivesinde para toplamağa başlağan edi. İnsanlar cöremelerni ödemek içün kerek olğan paranı (daa ziyadesini) topladı. Söz sırası, paranı tek qırımtatarlar degil, diger milletler de berdi. Qırımtatarlarğa küreşleri ve barışıq tirenüvi içün minnetdar olğan ukrainalılar esas Ukrainadan çoq para yolladı.
Eminim, «Birlik para cezalarından daa qıymetlidir» yañı marafonı birincisi kibi muvafaqiyetli olacaq. Er bir insan belli sebeplerden bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqamaz ya da belli aktsiyada iştirak etemez, amma bir çoq kişi faallerge birdemligini kösterip, olarnıñ küreşine maddiy ceetten qoltutmağa azır. Halq birligi budır, iç bir repressiya onı yeñip olamaz. Atta aksine: bu repressiyalar halqnı daa ziyade birleştire.
Qırımtatarlarnıñ Moskvada keçirgen narazılıq aktsiyasınıñ büyük rezonansı ve semereli neticesi oldı. Bir çoq tanışımdan eşitkenim kibi, Rusiye saylavlarında yerli şuralarnıñ deputat namzetleri olaraq iştirak etmege aman-aman qandırılğan qırımtatar cemaatçıları bu «meraqlandırğan tekliflerden» vazgeçti. Moskva aktsiyası imperiyalar ebediy ve atta uzun ömürli olmağanını, halq hatırası ise qaviy olğanını hatırlattı. Qırımnıñ şeer ve rayonlarında qırımtatarlar Rusiye deputatlarına namzet köstermekten vazgeçmege başladı. Rusiyege qoltutqan «Qırım» areketinen beraber «Yedinaya Rossiya» firqası 15% qırımtatar deputat namzetini köstermege planlaştırğan edi – olar içün bu buyun bir darbe!
Halq birligi em cöremelerden, em deputat mandatlarından, em diger şahsiy kârlardan daa qıymetlidir
«Ne içün deputat olmaq kereksiñ, halqına yardım etmek içünmi?» – dep soray özünden cemaatçı ve faaller. İstegiñ olsa, yahşı bir işni deputat mandatı olmağanda da yapmaq mümkün. Meselâ, Qarasuvbazarda yerli cemaat faali esli-başlı Eldar Şabanov parası ve mandatı olmasa da, qırımtatarlar toplu yaşağan Sarı-Su qasabası yanında ışıq qoydırıp oldı. Ebet, memurlarnıñ odalarından çıqmay edi, amma maqsadına irişti! Qasabanıñ bütün sakinleri oña pek minnetdar.
Halqnıñ meseleleri tek deputat olsañ, çezile bile kibi lafları manaçıq ola. İlk evelâ şunı hatırlamaq kerek ki, Rusiye akimiyeti halqnıñ 2014 senesi «referendumnı» tanımayıp köstergen birligini ve neticelerini bozmaq içün qırımtatarlarnı deputat yapacaq ola. Amma asırlar devamında qırımtatar halqınıñ genetik seviyede şekillengen birligi Rusiye akimiyetine «böl ve üküm et» taktikasını tolusınen kerçekleştirmege bermey.
Şu sebepten halq birligi em cöremelerden, em deputat mandatlarından, em diger şahsiy kârlardan daa qıymetlidir.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Mezkür malümatnı qanunsız Qırım Cumhuriyetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Qırım Cumhuriyetinde Rusiye pasportlarınıñ resmiyleştirüvi ve berüvi 3 aynen sıñırlanmaycaq, – dedi Fomenko. – Bu müddet devamında FMH Qırım sakinleriniñ ekseriyeti içün pasportlarını azırlar. Soñra Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar ealisi içün pasportlarnıñ berüv ketişatı er zamanki sürette olıp keçecek».
Mında şunı da qayd ettiler ki, Qırım Cumhuriyetiniñ Rusiya Federatsiyasına qoşuluvı ve Rusiye Federatsiyası terkibinde yañı subyektleriniñ peyda oluvı aqqında añlaşmanıñ 5-nci maddesine binayen, Ukraina vatandaşları ya da grajdanlığı olmağan, amma 2014 senesi mart 18 kününe Qırım Cumhuriyetinde ya da Aqyarda daima yaşağan insanlar Rusiya Federatsiyasınıñ vatandaşları olalar.
Olğan vatandaşlığını ve (ya da) çağına yetmegen balalarınıñ Ukraina vatandaşlığını saqlamağa ya da grajdanlıqsız yaşamağa isteklerini bir ay devamında bildirgenler bu qarardan istisna olalar.
Migratsion hızmetine Rusiye pasportnı almaq içün 20 biñ Qırım sakini ariza yazdı, olardan 2,5 biñden ziyadesi endi resmiyleştirildi.
Rusiye vatandaşlığını qabul etmege istemegen Qırım sakinleri 2 biñ rusiye rublesi (500 grn) miqdarında bergini ödemek kerekler.


text:
Qırımnıñ naqliye "naziri" Yuriy Şevçenko bildirgenine köre, bu 160 yengil araba ve 600 passajir yüklemege imkânı olğan, zemaneviy, oñaytlı, eki qatlı gemidir.
Parom Port "Qırım" ve Port "Kavkaz" arasında yürmek içün faydalanacaq. Gemi Rusiye Naqliye nazirligi sımarışınen Birdem naqliye direktsiya adından kirağa alındı. Parom Qırımda oktâbrgece çalışacağı közde tutula.
Esaplarğa köre, bir kün-bir gecede Keriç keçitinden eñ azı 8000 turist keçirilecek eken. Bu mıqdarğa avtotransport saipleri de qoşulsa, bu sayı artmaq da mümkün, dedi Şevçenko.
"Şunıñnen birge, eñ yaqın vaqıtlarda keçitten 50 avtobus reysi yürip başlaycaq. Bir aydan soñra olarnı 70-kece arttıracaqlar", - dep, ikâye etti "nazir".


text:
İşğal etilgen Aqmescitte bu sene soñunda yol tamirine 142 mln. ruble ayıracaqlar. Bunı bazarertesi künü, noyabr 3-de, «memuriyet başı» vazifelerini eda etken Gennadiy Baharev bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetine yaqın olğan Krıminform saytı.
Onıñ sözlerine köre, bu paranıñ büyük bir qısmı Ğalebe caddesiniñ kenişlevi boyunca leyhanıñ bitirilmesine ketecek.
«74 mln ruble Ğalebe caddesiniñ tamirlevine ve 68 mln – diger işlerge ayırılacaq», – dedi o.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Dekabrniñ 15-nde Rusiye idaresi astındaki Qırım Yuqarı mahkemesi Tofik Abdulgaziyevge qarşı uydurılğan "dava"nıñ materialları ile tanış oluv müddetiniñ qısqartılmasına dair advokatnıñ istinaf şikâyetni red etti.
Advokatı Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, Qırımdaki tahqiqat tevqifhanesinde tutulğan Abdulgaziyevniñ eşitüv qabiliyeti fenalaşqan.
“Bu mutlaq ayneciliktir. Ne men ne de menim müvekkilim öz aqqımıznı suistimal etmedik ve esnasnı sozmadıq. Materiallar FSB tarafından kerekli kibi azırlanmadı. Bunı imaye tarafı ve bizim müvekkilerimizge qarşı qullanmağa istediler, tez-tez yılnıñ soñunace davanı Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesine bermek içün… Men istinaf şikâyetni berdim, bugün ise o baqıldı ve elbette qanaatlenidirilmedi”, – aytıp berdi Kurbedinov “Qırım birdemligi” cemaat birleşmesine.
Oña belli olğanına köre, dava materialları artıq Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesindedir.
“Biz ballarnıñ Rostov-na-Donuğa etap etilmesini bekleymiz”, – dedi o.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Tofik Abdulgaziyeaniñ sağlığı fenalaşqan – şu cümleden eşitüv qabiliyeti de.
“Endi yarmay eşite. Ne olğanını añlamay, amma eşitüv qabiliyeti fenalaştı. Bir qulağı azçıq eşite, ekincisi pek yaramay eşite”, – aytıp berdi advokat.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden "Qırım birdemligi" faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. "Memorial" aq-uquq qoruyıcı merkezi olarnı siyasiy mabüsler olaraq tanıdı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ "Qırım birdemligi" faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Poloniyanıñ Ukraina elçihanesi Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ beşinci yılında Ukraina topraq bütünligine qoltuttı.
«Poloniya ve poloniyalılar Ukrainanı ve işğal altındaki Qırımda qalğan vatandaşlarını unutmadı. Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesinen bağlı areketlerde toqtamaycaqmız. Devlet sıñırlarını küçnen deñiştirilüviniñ qanunlaştırılmasına yol bermeycekmiz. Qırım – Ukrainadır», – dep aytıla Poloniyanıñ Kyiv diplomatik temsilciliginiñ haberinde.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Onıñ aytqanı kibi, saylavlarda Ukrainada uzun müddet devamında çalışqan 100 nezaretçi olacaqtır. Bundan da ğayrı,OBSEge kirgen memleketlerden de közeticeler kelecek ola, dedi o.
Lamberto Zannier Ukrainada eyyet hadimleriniñ yetişmemezligine şikâyet etti. Onıñ aytqanı kibi, arizalarnıñ azırlanması ve insanlarnıñ çeşit şeerlerge yollanılması içün resurs yetişmey eken. O, OBSE taqımları bütün Ukraina boyunca bulunmaq ve öz közünen körgen şeyler aqqında bildirmek kerekligini qayd etti. «Bizim içün bu pek müim», – dedi o.


text:
«Bu Yavorivşçinadan 24-ünci brigadanıñ arbiy hızmetçileri», – dep ayttı deputat. Seh şunı bildirdi ki, bir qaç afta evelsi qadınlar yolnı qapatıp, erkeklerge arbiy operatsiyağa ketmege bermey ediler.
Seh qayd etti ki, «terrorial imayesiniñ 3-ünci batalyonınıñ ne broni, ne de bronejiletleri bar», ve onı Ukraina şarqına yollaycaq olalar.
Onıñ aytqanına köre, «Svoboda» fraktsiyası Yuqarı Radada Mudafaa nazirliginiñ terrorizmge qarşı tedbirler keçirilmesi aqqında esabatını talap ete.
Yuqarı Rada spikeri Oleksandr Turçinov yarın, şübesiz, ükümetniñ er bir azası, şu cümleden Mıhaylo Koval de davet etilecek.
Mudafaa nazirligi saytında İrina Seh bildirgenleri aqqında bir de bir malümat yoq.


text:
Rusiye prezidentiniñ Qırımda vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsev «Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ eñ müim meseleleriniñ çezilmesine ayrı diqqat etmege» vade etti. İşbu qoruqnıñ terkibine Qırım hanlarnıñ iqametgâhı – Hanlar sarayı da kire.
Bunı o, avgust 28 künü Bağçasaray toplulığı ile körüşüvde bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına taiyn etilgen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı.
«Bu acayip bir yer, onı yaşartmaq kerek. Qırımnıñ, Qırım hanlığınıñ tarihını ğayrıdan tiklemek kerek. Bizim içün bu çet tarih degil, bizim çoq milletli devletimizniñ tarihıdır», – dedi Oleg Belaventsev.
Neşirniñ malümatına köre, Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ müdiri Elmira Ablâlimova şunı qayd etti ki, al-azırda saray kompleksiniñ rekonstruktsiya meselesi ğayet kergindir.
«Daa bir qaç yıl evelsi restavratsiya leyhası azırlanğan edi. Oña köre, 35 mln. grn ayırılmaq kerek edi. Şimdi bu esapnı rublelerge çevirdiler. Leyha teşkerüvden keçti ve «Rusiye medeniyeti» federal programmasına yollanıldı», – dedi Ablâlimova.
Onıñ aytqanı kibi, Belaventsev eñ müim meselelerniñ çezilmesine qol tutmağa vade etti, şu cümleden Han sarayınıñ ekinci qatnıñ ğayrıdan tamirlev işlerinde de.


text:
«Normand dörtü» Minsk añlaşmalarınıñ neticelerini telefon vastası ile muzakere etecek.
Bu aqta Frenkistan, Almaniya ve Rusiye yetekçileri fevral 14-de aqşam añlaştılar, dep haber ete Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ matbuat hızmeti.
«Yetekçiler fevral 12 künü Minskte qabul etilgen ve Ukraina Cenübiy-Şarqında vaziyetniñ barışıq çezilmesine yönelgen qararlarğa riayet etilmesiniñ emiyetini muzakere ettiler», – denile beyanatta.
Fevral 13 künü Ukraina prezidenti fevral 15-ne keçer gecesi eki taraflama ateş toqtatuvı olmasa, Ukraina Avropa Şurasınıñ fevqulâde toplaşuvını çağıracağını bildirdi.


text:
Ukraina Tış işler nazirliginde 1783 senesi aprel 8 künü olğan tarihiy vaqianı hatırlattılar. Şu künü II Yekaterina beyannamesi ile «Qırım yarımadası, Taman adası ve Kuban tarafını nezaret altına almağa» avale etti.
«Yekaterina II beyannamesi ile Qırım işğali aqta ilân etti. 2014 senesi olğanı kibi, cinayetniñ delili – tsinizmniñ soñ derecesi», – yazdı twitterde Ukraina Tış işler nazirliginiñ temsilcisi Yevgen Perebiynis.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Berlinde yanvar 12-de Almaniya, Frenkistan, Ukraina ve Rusiyeniñ tış işler nazirleri Ukraina şarqında zıddiyet toqtatılmasınıñ yollarını muzakere etmege başladılar. Bunı Deutsche Welle neşiri bildire.
Almaniya tış işler naziri Frank-Walter Steinmeier davetinen bazarertesi künü, yanvar 12-de, Berlinge Frenkistan, Rusiye ve Ukraina zenaatdaşları teşrif buyurdılar.
Neşirniñ malümatına köre, «norman formatındaki» muzakereler Almaniya tış işler nazirliginiñ kâşanesinde keçirilmekte.
Steinmeier toplaşuvdan evel «bugün aqşam bir qararğa keleceklermi-yoqmı» bilmegenini ayttı.
Aynı vaqıtta onıñ fikirince, «şimdi, yılnıñ başında, böyle bir fursattan faydalanmamaq hata olur edi».
Ukraina tış işler naziri Pavlo Klimkin yanvar 12-de Berlinge kelip, Ukraina, Almaniya, Frenkistan ve Rusiye tış işler nazirleri körüşüvinde iştirak etecek.


text:
Urlanğan ikonalar tabıldı
2007nçe yılda Törkiyädäge tarixi çirkäwlärdän urlanğan äsärlär kire qaytarıla
Törkiyä mädäniyät häm turizm ministrı Mäxmät Nuri Ärsoy 2007nçe yılda Çanakkalä töbägendäge Gökçäada tarixi çirkäwlärennän urlanğan ikonalarnı ildäge grek çirkäwe patriarxı Varfolomeyğa tapşıraçaq. Monıñ öçen irtägä Troya muzeyında ministr häm ruxani qatnaşında tantana uzdırılaçaq. Anda patriarx Varfolomeyğa 12 äsärne tapşıru küzdä totıla.
Bäyläneşle xäbärlär
Fil’m töşerü törkeme dön'yağa qayttı
Rusiya törkemne 5 nçe oktyabr’dä fil’m töşerü öçen Xalıqara ğaläm stanśiyäsenä cibärgän ide


text:
«Bugünde-bugün logistika ve yarımadağa turistler ketirilmesinen bağlı meseleler çezilmedi. Raatlanğanlarnıñ 80% qullanğan demir yolu bunıñnen temin etip olamay, çünki Ukraina tarafı bizlerge böyle imkân bermey. Böyle etip, sutkada 16-20 biñ yolcunı ketire bilemiz, lâkin eñ azından eki qat ziyade olmaq kerek», – dep ayttı Aksönov.
Bunıñnen beraber, onıñ bildirgenine köre, yarımadanıñ bütün raatlıq noqtaları turistlerni qabul etmege daa azır degil. Ukraina devlet şifahaneleri aqqında söz yürsetile.
O, Medvedevge «Gazprom» ve «Rosneft» büyük Rusiye müessiseler hadimlerini Qırımğa raatlanuvğa yollamağa teklif etti.
Medvedev mayıs 25-de Qırımğa keldi. Ukraina tış işler Nazirligi bu ziyaretni provokatsiya dep adladı.


text:
«Bu insaniyetke qarşı cinayet Moskvada bizim bir işğalcimiz – Rusiye, onıñ Devlet mudafaa komiteti, qırımtatarlarnı nemse rejimi ile işbirlik tutqanında qabaatlap, Qırımdan SSSR şarqiy rayonlarına köçürüv aqqında 1944 senesi mayıs 11-ne ait qararnen qanunlaştırıldı», – aytıla beyanatta.
Zabitler ukrain ve qırımtatar halqınıñ umumiy küreşini hatırlaylar. Olar «Kiyev Rusie ve Qırımtatar askerleriniñ bir duşmanğa qarşı küreşini qayd eteler: başta Moskva çarlığı, Soñra Reç Pospolitayağa qarşı uruş, olar er daim büyük zaferlerge irişken ediler...»
Bir vaqıtları arbiy adam – general Petro Grigorenkonıñ qırımtatarlarğa köstergen qol tutuvı qayd etile, şimdi o, eki halqnıñ Qaramanıdır.


text:
Êtlär xucalarınıñ qayğısın urtaqlaşa
Ğalimnär küpçelek êtlärneñ qayğıılı xucaları belän ruxi êlemtägä kerüen häm yärdäm itärgä teläwen açıqladı
Ğalimnär küpçelek êtlärneñ qayğıılı xucaları belän ruxi êlemtägä kerüen häm yärdäm itärgä teläwen açıqladı.
Êşçänlekne AQŞnıñ Djon Xopkins universitetınnan Êmili M.Sanford citäkçelegendäge törkem alıp bara. Alar êtlärneñ uñay häm qayğırtuçan tabiğate turındağı qaraşnıñ çınbarlıqqa turı kilüen belergä teli.
Törkem êtläre bulğan 34 keşe belän täcribä ütkärä. Qatnaşuçılar yabılğan işek artında utırıp yılaw yäki ıñğıraşu tawışı çığara. Tikşerenüçelär êtlärneñ reakśiyäsen qarap qına qalmıy, alarnıñ yöräk tibeşen dä ülçi.
Xucaları yılağan êtlär işekne tağın da tizräk aça. Alarnıñ başlanğıçta alınğan ülçäwlärgä qarağanda älege minutta tağın da az stresslı buluı açıqlandı. Bu xäl êtlärneñ üz borçuların bastırıp xucaları öçen xäräkätkä kiçüläre añlamına kilä.
Täcribädä qatnaşqan xaywannarnıñ 16sı däwalaw ête bularaq öyrätelgän. Ämma tikşerenü waqıtında alar da başqa êtlär şikelle ük işek aça.
Bu êtlärneñ barı tik bilgele ber keşelärgä genä teläktäşlek kürsätmäwen, qayber oçraqlarda anıñ östennän xäräkät itä aluların kürsätte.
Sanford monı balalarnıñ başqalarğa yärdäm itüenä oxşattı. Alar da üzläreneñ şäxsi borçuların bastıra alğan waqıtta ğına yärdäm itä ala.
Bäyläneşle xäbärlär
Ukrainadan Rusiyägä çikläwlär
Qırımda saylaw ütkärüe belän bäyle bularaq tağın 237 keşegä çikläw kertelde


text:
«Artek» Halqara bala merkezinde 1308 bala, şu cümleden – 473 qırımlı raatlana. Bunı istimalcı aqları ve insan amanlığı qoruvı saasında nezaret boyunca Federal hızmetinde bildirdiler.
Qırım işğalinden sebep Ukraina 118 pioner lageri, şu cümleden «Artek» Halqara bala merkezinden marum qaldı. Rusiye akimiyeti onı Rusiye tasil ve ilim Nazirliginiñ rebeligi altına avuştırdı.
«Artekniñ» yañı tayinlengen reberi Aleksey Kasprjak bildirdi ki, bala merkezi ükümet statusını almaq kerek.
İşğal etilgen Qırımda «Artek» Halqara bala merkeziniñ inkişafına Rusiye ükümeti 894 985,2 biñ ruble ayıracağını vade etti.


text:
YAVURLARDAN HALQNI SAQLA, ÇANAQQALE
Çanaqqale savaşınıñ 100 yıllığına
Kene bugün ortalıqqa çökken zulmat, Kene sarğan Vatanımnı manqurt afat, Biñ asırlıq mecalımız olmaz berbat, Duşmanlardan halqnı saqla, Çanaqqale!
Közyaşlardan qurumağan yurt toprağım, Hırpalanğan aziz yerim, Çatırdağım, Tiken tolu Hansaraynıñ bağça- bağı, Yabanlardan bağnı saqla, Çanaqqale!
Birge oldıq, birge küldik, birge öldik, İç bir zaman ayaq altı olmaz er Türk, Büyük şanı, qurucısı bu Atatürk! Aqsızlardan halqnı saqla, Çanaqqale!
Lâle açar şeitlerniñ aqqan qanlar, Mezarlarda boyun egip sessiz ağlar, Melâyikeler öpmek içün kökten qonar, Afatlardan kökni saqla, Çanaqqale!
Kelinlerniñ yaslı qalğan al duvağın, Analarnıñ közyaşların, ai-zarın, Balalarnıñ ümüt bergen lâlezarın, Cefalardan qurtar, saqla, Çanaqqale!
Al bayrağın, şeitlerniñ aqqan kanın, Ay yıldızlı askerlerniñ saf vicdanın, Altaylardan Avroppağa – haq meydanın, Türküñ Turan ilin saqla, Çanaqqale!
Bütün yerni sarğan büyük Turanım bar, Ecdatlarnıñ mecalında mecalım bar, İzin basıp arttan kelgen askeriñ bar, Namertlerden yerni saqla, Çanaqqale!
Haq yolunı soñ nefeste şeit sağlar, Türküm diye şeit qatar türk, em tatar, Türk birligin qurtarır o, tevhid tutar, Yavurlardan halqnı saqla, Çanaqqale!Emine Usein


text:
Qırımnıñ Rusiye ükümeti yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi ki, yarımadadaki mektep ve bala bağçalarında silâlı qaravul olmasını talap etecek. Bunı Aksenov bazarertesi künü, oktâbrniñ 22-nde, haber etti.
Onıñ aytqanına köre, aftanıñ soñuna qadar Qırım ükümeti oquv yurtlarındaki telükesizlik tedbirleriniñ quvetleştirilmesinen bağlı teklifler azırlaycaq.
«Vaziyetke baqmadan, mektep ve bala bağçalarında daimiy sürette tasil alğan silâlı hadimler olmasını israr etecek. Bu meselenen bağlı qarar federal seviyede qabul etilgen soñ belli olacaq, o vaqıtqa qadar qırımlılarnıñ telükesizligini temin etmek içün bizler elimizden kelgenini yapamız», – dep yazdı Aksenov Facebookta.
Bazarertesi künü Sergey Aksenov oktâbrniñ 17-nde Keriç politehnik köllecinde olğan patlav ve atışuvdan soñ ilân etilgen fevqulâde vaziyet rejimini lâğu etti.
Patlav ve atışuv çarşenbe künü, oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik köllecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Rusiye ve ilhaq etken Qırım hastahanelerinde Keriçteki ücümde yaralanğan 46 insan buluna, üçü ağır alda. Qırım hastahanelerinde Keriçte yaralanğan 14 genç ve 11 büyük qala. Olarnıñ alı orta ağır dep sayıla.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.


text:
Emirali Seitibraim oğlu Ablayev 1962 senesi, iyül 11 künü Özbekistanda, Taşkent vilâyetine bağlı Bekabad
rayonınıñ Dalverzin köyünde dünyağa keldi.
1978 senesi o, №11 Dalverzin orta mektebini yekünledi.
O, sovet ateistik akimiyetiniñ yasaqlarına baqmadan, İslâmnı kütken, saqlağan ve onı balalarına aşlağan
qorantada östi.
Bir çoq qırımtatar yaşdaşlırı kibi, yaşlıqta Emirali Ablayev qırımtatarlarnıñ tarihiy Vatanına qaytması içün
küreş saflarına qoşula.
1988 senesi qorantasınen beraber Qırımğa qayta ve mında İslâm Terek rayonınıñ Aqçora (Gvardeyskoye)
köyünde yerleşe.
1993 senesinden başlap, Aqçora köyüniñ camisinde itibarlı İslâm ilâhiyatçısından şahsiy dersler ala.
1995 senesi Caylav (Zolotoye Pole) köyüniñ imamı olaraq saylana, soñra, İslâm Terek rayonınıñ bölge
imamı olıp hızmet ete. Şu vazifeni o, 1999 senesine qadar eda etti.
1998 senesi Türkiyede, Manisa şeerindeki medresede bilgi ala ve, aynı şu sene, hacılıqqa barıp kele. 1999
senesi Livanda arap tili boyunca bilgilerini tekmilleştire.
1999 senesi qırımtatar milletiniñ içtimaiy ayatında faal iştirak etkeni ve Qırımda urf-adetler ve İslâmnıñ
ğayrıdan tiklenilüvi işinde salmaqlı isse qoşqanı içün Qırım musulmanlarınıñ II Qurultayında Qırım
musulmanlarınıñ Müftisi olaraq saylana.
Qırım Müftisi vazifesindeki ilk müddeti devamında, özüni güzel teşkilâtçı, işiniñ mütehassısı ve yetekçi
olaraq kösterdi. III ve IV Qurultayda hacı Emirali Ablayev tekrar Qırım Müftisi vazifesine saylandı.
Hacı Emirali Ablayevniñ esas maqsadı – evelâ Qırım musulmanları diniy idaresiniñ taqımına, ileride de –
yerli musulman din cemiyetlerine aliy diniy tasili olğan yaş mütehassıslarnı celp etmektir.
O, hususiy diqqatnı qadimiy musulman diniy binalarnıñ qaytarıluvı ve yañı camilerniñ qurulmasına ayıra.
Müfti efendi Qırım musulmanlarınıñ bütün diniy binalarınıñ ve İslâmnıñ medeniy mirası obyektleriniñ
qaytarılması içün çalışa.
Vazifede olğan müddeti içinde QMDİ-ne aman-aman 80 musulman diniy obyekt qaytarıldı, 60 cami
quruldı ve 3 medrese açıldı.
Onıñ idareciligi devamında Qırım Müftiligi Aqmescit akimiyetinen Büyük Cuma camisiniñ qurulması içün
topraq arsasınıñ ayırılması maqsadınen küreşni alıp bardı, Bağçasaraydaki tarihiy "Azizler" mekânınıñ
qaytarılması içün büyük gayrte ler sarf etti.
Onıñ, Qırım musulmanlarınıñ Müftisi olaraq, müim işlerinden biri – Qırım musulmanları arasında
milletimizge, İslâm qıymetlerine ters kelgen ekstremistik mefkürelerniñ yayılmasınen küreşidir.
Bundan da ğayrı, Emirali Ablayev IV ve V Milliy Qurultaylarınıñ vekili, Qırımtatar halqı Milliy Meclisi
prezidiumınıñ azasıdır.
2013 senesi, sentâbr ayında keçirilgen Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayında hacı Emirali Ablayev bir
ağızdan Qırım musulmanlarınıñ müftisi olaraq dörtünci müddetke saylandı.
2018 sene, oktâbr 27 künü olıp keçken Qırım musulmanlarınıñ VI Qurultay vekilleriniñ açıq rey berüvi ile
hacı Emirali Ablayev ğayrıdan Qırım Cumhuriyetiye ve Sevastopol şeeri musulmanları Müftisi olaraq
saylandı.
Emirali Ablayev evlidir, onıñ eki qızı, bir oğlu ve beş torunı bar.
Ayder Suleyman oğlu İsmailov 1977 senesi, mayıs 24 künü Özbekistanda, Ferğana vilâyetiniñ Marğilan
şeerinde dünyağa keldi.
1978 senesi qorantası Krasnodarğa (Rusiye) köçip keldi, bundan soñ, 1987 senesi Qırımda, Bağçasaray
şeerinde yerleşti.
1994 senesi Ayder İsmailov №2 Bağçasaray orta mektebini yekünledi, 1995 senesi ise, Türkiye
Cumhuriyetiniñ Könya şeerinde yerleşken Selcuq universitetiniñ ilâhiyat fakultetine oquşqa kirdi. 2001
senesi, o, universitetni yekünledi ve "ilâhiyatçı, İslâm temelleri ocası" ihtisasını qazandı. Aynı şu sene
İstanbul şeerinde (Türkiye) yerleşken Marmara universitetiniñ İçtimaiy ilimler institutındaki "İslâm
uquqı" kafedrasına aspiranturağa oquşqa kirdi.
2004 senesi "Qırımtatar cemiyetinde peyda olğan diniy-uquqiy meseleler ve olarnı çezüv yolları"
mevzusında dissertatsiyanı qorçaladı ve İslâm uquqı (fıqıh) boyunca ilimler namzeti ilmiy dereceni
qazandı.
Aspiranturanı yekünlegenden soñ, o, Qırımğa qaytıp keldi ve 2004-2008 seneleri boyunca Qırım
musulmanları diniy idaresi erkânında çalışqan Qalay islâmiy ilimler medresesinde ocalıq yaptı.
2008 senesi, Qırım musulmanlarınıñ IV Qurultayında Qırım Müftisiniñ muavini olaraq saylandı.
2011 senesi "Azizler" cemaat teşkilâtınıñ esabat-saylav konferentsiyasında teşkilâtnıñ reisi vazifesine
saylandı.
2013 senesi, Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayından soñ, Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ
qararı ile Qırım musulmanları Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
2018 senesi, noyabrniñ 6 künü Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ qararı ile Qırım musulmanları
Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
Ayder İsmailov evli, onıñ eki oğlu ve eki qızı bar.
Esadullah Talât oğlu Bairov 1980 senesi, sentâbr 22 künü Qazahstannıñ Alma-Ata vilâyetindeki Kaskelen
rayonınıñ Kamenka qasabasında dünyağa keldi.
1989 senesi qorantası Qırımğa köçip keldi ve Cürçi rayonınıñ Sarıbaş köyünde yerleşti.
1997 senesi Qurman litseyini yekünledi ve Türkiye Cumhuriyetiniñ Ankara şeerindeki Anqara
universitetiniñ ilâhiyat fakultetine oquşqa kirdi. 2003 senesi Anqara universitetinde oquşnı bitirdi ve
"ilâhiyatçı, İslâm ilimleri ocası" ihtisasını qazandı. Oquşnı bitirgen soñ, Qırımğa qayttı ve 2003-2009
seneleri devamında Qırım musulmanları diniy idaresi erkânında çalışqan Qalay islâmiy ilimler
medresesinde oca olıp çalıştı.
2009-2013 seneleri devamında QMDİ-niñ neşriyat bölüginde, Qırım medreseleri içün dersliklerniñ
azırlanuvı boyunca komissiyanıñ başında çalıştı.
2009-2012 seneleri Esadullah Bairov cumhuriyet teleyayınlarında diniy-maarif programmalarnı alıp
bardı.
2013 senesi, Qırım musulmanlarınıñ V Qurultayından soñ, Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ
qararı ile Qırım musulmanları Müftisiniñ muavini vazifesine saylandı.
2018 senesi, noyabrniñ 6 künü Qırım musulmanları diniy idaresi Şurasınıñ qararı ile Qırım musulmanları
Müftisiniñ muavini vazifesine yañıdan saylandı.
Esadullah Bairov evli, onıñ üç qızı ve oğlu bar.


text:
Mayısnıñ 2-nde olğan malümatqa köre, soñki künde Rusiyede 9623 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu rekord oldı, dep haber ete «Nastoyaşçeye Vremâ».
Memlekette hastalarnıñ umumiy sayısı 124 biñ insan oldı. Yañı COVID-19 hastalarınıñ yüzde 47-siniñ hastalığı alâmetsiz keçe.
Eñ çoq yañı hasta Moskvada (+5358), Moskva vilâyetinde (+807), Sankt-Peterburgda (+323), Nijniy Novgorod (+320) ve Murmansk (+143) vilâyetlerinde qayd etildi.
Bir künde 57 hasta vefat etti. Keçken künge köre vefat sayısı bir buçuq qat eksildi. Mayısnıñ 1-nde 96 insan vefat etti. Rusiyede qayd etilgen vefat sayısı 1222 oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım İçki İşler Nazirliginde (İİN), öz maşnasında sanki qanunsız adam yürgüzmesini becergen çetel adamını tutıp alğanları aqqında bildireler.
"Qomşu devletniñ vatandaşı qanunsız iş faaliyetini becergeni belli oldı. 29 yaşındaki çetel adamı, kerekli vesiqalarsız adam yürgüzmesinen oğraşa edi", - denile müessiseniñ beyanatında.
Qırım İİN-niñ malümatına köre, Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesiniñ mahkemecisi, aqayğa "memuriy quvulma" ile 5000 rublelik para ödetti.
Tutulğan aydavcınıñ adı ve soyadı, em de vatandaşlığı bildirilmey, onıñ tefsirleri yoq.
Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov, "yarımada avtomobil yolcu taşımasınıñ yarısından çoqu qanunsız", - dep aytqan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti, iyülniñ 25-inece qanuniyleştirmek içün vaqıt bergen edi, ondan soñ kütleviy teşkerüvlerni ilân etti.


text:
Ukraina Yuqarı Radası, Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ işğal etilgen Qırımda “fahriy konsullıqnıñ” açılması içün Nikaragua Cumhuriyetine qarşı sektor sanktsiyalarnıñ qoyulması aqqında qararnı tasdıqladı. Muvafıq qararnı parlamentniñ baqıluvına Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy teklif etti.
Bu qararğa 322 millet vekili qoltuttı ve beş yıl müddetine qoyulğan sanktsiyalar quvetini aldı. Nikaragua konsulı vazifesine 2020 senesi noyabr ayında “Qırım baariniñ” faal iştirakçisi, Ukrainada 13 yıl apis cezasına mahküm etilgen Rusiye vatandaşı Oleg Belaventsev tayin etildi. Özü Belaventsev bu cinayet davasını tefsir etmedi, Qırım.Aqiqat muarririyeti onen öyle de bağlanıp olamadı. Yarımadadaki konsullıqnıñ işi içün Nikaraguağa qarşı sanktsiyalar qoyuluvı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında muzakere etildi.
“Yaşayış içün muhalefet platforması” fraktsiyasından milliyet vekili Oleg Voloşin, zenaatdaşlarınıñ ekseriyetinden farqlı olaraq sanktsiyalarnıñ qoyulmasına ne içün qarşı rey bergenini aytıp berdi.
Qırım içün böyle bir küreşke ihtiyacım yoq – bu öz iqtisadiy menfaatlarğa qarşı küreştirOleg Voloşin
– Faqriy konsullıqnıñ açılmasını böyle şekilde körmek içün büyük bir mizahçı olmalısıñ. Fahriy konsul statusını alğan Nikaragua vatandaşı bile degil, Rusiye vatandaşıdır. Bu sanktsiyalar Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması istiqbaline nasıl etip tesir ete? Bir söznen, bunıñ sebebi tamamınen uydurma olğanını tüşünem. Bu kibi qararlarda eñ yuqarıda iqtisadiy menfaatlar olmalı. Nikaragua ile kiçik mal dönümi olsa da, böyle bir temsiliy şey içün bir ya da eki iş yerini coysamız, ne deyim, bağışlañız. Vatanperverlerimizden bir kimse iş yerini coyğanlarğa para bermege azır olsalar, öz cebinden bersinler. Rusiyege ve diger memleketelrge qarşı qoyulğan sıñırlavlar sebebinden bunsız da biñlernen iş yerini coydıq. Qırım içün böyle bir küreşke ihtiyacım yoq – bu öz iqtisadiy menfaatlarğa qarşı küreştir.
“Avropa birdemligi” fraktsiyasında Ukraina halq mebusı İvanna Klimpuş-Tsintsadze ise aksine tüşüne. Onıñ fikrince, resmiy Kyiv Qırımğa dair er angi sebeplerden halqara emsaller yapmalı.
Bunı yapmasaq, yarın bütün Qırımda ticaret başlanacaq, konsullıqlar açılacaqİvanna Klimpuş-Tsintsadze
– Ukraina topraq bütünliginiñ ve suverenitetiniñ ğayrıdan tiklenilmesi oğrunda küreşmeli. Ukraina topraqlarınıñ mensuplügini şübe altına qoymq içün er angi memleketniñ er angi adımı deral toqtatılmalı. Ukraina TİN Nikaragua ile iş birligininiñ bütün imkânlarını qapattı. Cevapsız qalğan bir çoq narazılıq notaları bar edi. Neticede Ukraina devleti cevap bermeli ve Nikaraguağa qarşı bu kibi sanktsiyalarnı qoymalıdır. Bunı yapmasaq, yarın bütün Qırımda ticaret başlanacaq, konsullıqlar açılacaq – ve neticede memleketniñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklemek içün bir vasta olaraq halqara tesir küçüni ğayıp etedecekmiz.
İvanna Klimpuş-Tsintsadze, Ukraina iqtisadiy ceetten Nikaraguağa qarşı qoyulğan sanktsiyalardan iç bir şey ğayıp etmey, amma olarnı qoymasa edi, diplomatik mevamlarını bayağı derecede ğayıp eter edi, dep saya.
Ukraina TİN birinci muavini Emine Ceppar, sanktsiyalarnıñ qoyulmasınıñ sebebi Kyivniñ talaplarına cevap olaraq Nikaragua başlıqlarınıñ susması oldı, dep qayd ete.
Deral cevap berip başladıq. Tış işler nazirinden, cevabımız sert olacağına dair açıq bir birldirme oldıEmine Ceppar
– Nikaraguanıñ 2019 senesiniñ yazında fahriy konsullıq açmağa ve Oleg Belaventsev kibi sevimsiz bir admnı fahriy konsul vazifesine tayin etmege planlaştırğanını bilgen soñ, deral cevap berip başladıq. Tış işler nazirinden, cevabımız sert olacağına dair açıq bir birldirme oldı ve bizim notalarımızğa iç bir cevap kelmegen soñ diger nazirliklernen beraberlikte deral muvafıq sanktsiya protseduralarını başladıq. Olarnıñ arasında, Nikaraguadan Ukrainağa ital etilgen mallarğa embargo qoydıq, Ukraina topraqlarından resur tranzitini, uçuşlarnı ve taşuvlarnı tamamınen toqtattıq, Ukrainanıñ iqtisadiy ve maliyeviy mecburiyetleriniñ icarsını toqtattıq ve diger bazı sıñırlavlar.
Emine Cepparnıñ bildirgenine köre, ABD ve Kanadanıñ sanktsiyaları soñ yıllarda Nikaraguanıñ vazifedar şahıslarına artıq quvette.
– Aynı zamanda Kanada vaqtınca işğal etilgen Qırımda fahriy konsullıqnıñ açılması sebebinden qoşma sanktsiyalar qoymağa azır olğanını bildirdi ve biz de AB memleketleri, Büyük Briatniya ve digerler ile cevap berme imkânları üzerinde çalışamız.
Nikaragua yalıñız Rusiyeniñ geosiyasiy menfaatını ileriletmek içün qullanılğan bir vastadır, dep inana ukrain siyasetşınas Petro Ohotin.
Qırım ile bağlı er angi bir temsilcilikniñ uquq ceetinden tanılması blok etilmeliPetro Ohotin
– Fikrimce, şimdi Zelenskıy adaleleri ile oynay ve Rusiyege o qadar Rusiye tarafdarı olmağanını köstere. Fahriy konsullıq – diplomatik müessiseniñ hususiy statusıdır. Adetince öz menfaatını lobbi etken iş adamları bu kibi levhalarnıñ altında çalışa. Qırım ile bağlı er angi bir temsilcilikniñ uquq ceetinden tanılması blok etilmeli. Buña köre biz de devletmiz ve hatırlatmalımız: Qırım bu Ukraina, Rusiye başqasınıñ toprağını işğal etip, pek yaramay emsal yarattı. Nikaragua o qadar büyük oyuncı degil, amma bu devlet Şuralar Birligi devrinden berli Moskva ile çalışa. Bugünde Rusiye bi işbirlikni digerniñ bayrağı altında işlemek içün qullana – öz qararlarını qanuniyleştirmek içün memleketni qullana.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Yanvarniñ 24-nde qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz, Avropa Parlamentinde Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınen bağlı vaziyetke bağışlanğan diñlevlerde çıqış yapacaqlar.
Brüsselde AB qanun çıqaruv organındaki diñlevlerde, Avropa Parlamentiniñ yarımadada uquq bozıluvlarnıñ ögüni aluv ve temel aqlarnıñ imaye etilüvine yardım etüv mevzuları da muzakere etilecek.
Avropa Parlamentiniñ insan aqları alt komitetinde keçecek muzakereler esnasında, «Ukrainada insan aqlarınen bağlı vaziyet ve Avropa Parlamentiniñ mütenasip faaliyetinen beraber Avropa Birliginiñ cevabı» adı altında Avropa müessisesiniñ analitik tedqiqi taqdim etilecek.
Rusiye akimiyeti 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.
Yanvarniñ 23-nde Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası rezolütsiya qabul eterek, Rusiyeni ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarına sayğı kösterilip, telükesizligi garantiya etmesine, qırımtatar Milliy Meclisi ve qırımtatar liderleriniñ kirişinen alâqalı yasaqlarnıı lâğu etmesine, bütün ukrain mabüslerini azat etilip, halqara teşkilâtlarnıñ Qırımğa kirmesine garantiya bermesine çağırğan edi. Ayrıca PASE Moskvadan ilhaq etilgen Qırımda «ealini köçürüv» siyaseti bitirmesini talap ete.
Yanvarniñ 18-nde Human Rights Watch halqara uquimaye teşkilâtı dünyadaki insan aqlarınen bağlı esabatında, Qırımdaki rusiuyeli akimiyet yarımadanıñ ilhaqına qarşı çıqqan ukrainalı tarafdarlar ve qırımtatar faallerini taqip etkeni aqqında beyan etken edi. Uquqimayecileri Rusiyeden böyle areketlerni toqtatmasını talap etken edi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve memuriyeti ile Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden tutulğan Ukraina vatandaşlarını azat ettirmege yardım ete bilecek malümatnı paylaşmağa azır. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov mayısnıñ 24-nde Qırım.Aqiqatqa ikâye etti.
«Bundan evel yapılğanlarnı, şimdi yapılğan işler ve eñ esası – yapılması kerek olğanlarnı – paylaşmağa azırmız. Prezident istese – yaparmız. Şimdilik oturıp Qırım aqqında laf etecegimizniñ bir işareti yoq, olmadı», – dedi Meclis reisi.
Çubarovnıñ aytqanına köre, Ukraina prezidenti Qırım ve qırımtatarlar meselesini çette qaldırıp olamaz.
«Ukraina topraq bütünligini ğayrıdan tiklemege istegen prezident, areketleri işğal etilgen Qırımda insanlarnıñ aqlarını temin etüvge yönelgen prezident – Qırımnı ve qırımtatar meselesini çette qaldıramaz», – dep tüşüne o.
Meclis reisi prezidentniñ yañı memuriyeti «şimdilik neden başlaycağını ögrene», dep qoştı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Yolcu uçağı qaza sebebinden Aqmescit ava limanında qonmağa azırlana, dep bildirdi ava areketi idaresiniñ organlarındaki menba «İnterfaks» agentligine.
«Komandir şassi toplanmağanını bildirdi. Qonmağa azırlanalar», – dep aytıla haberde.
TASS malümatına köre, laf Airbus A320 uçağı aqqında kete. Uçaqta 135 insandan ziyade buluna.
Yanğın-qurtaruv bölükleri ava limanına yol aldı.
Ava limanınıñ saytında bunı tasdıqlaycaq resmiy malümat daa yoq.
2018 senesi aprelniñ 16-nda Aqmescitte Rusiye akimiyeti ava limanınıñ yañı terminalını açtı. Onı 22 ay içinde aman-aman 32 mlrd ruble (13 mlrd ğrıvnâ – QA) sarf etip qurğanlar.
Ukraina Qırım üzerindeki ava boşluğından mesüliyetli olğan devlet olaraq Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ onıñ uçaq areketlerini ve ava limanlarını qapattı. Anda ve andan kerçekleştirilgen uçaq seferleri Ukraina ve halqara qaidelerini boza. Daa soñra Qara deñiz üzerindeki bazı yollar vatandaş aviatsiyası içün kene açılğan edi. Rusiye ava şirketleri yasaqqa baqmadan, halqara uquqnı bozıp, ilhaq etilgen Qırımğa uçmağa devam ete.


text:
Rusiyede er söz paalığa tüşe: evelden yasaq etilgen metinlerniñ tarqatuvı içün çarlar katorgağa yollay ediler, sovetler devirinde siyaset mevzusında şaqa ya da basılğan malümat içün aqılı zayıf olğanlar içün hastahanelerge qapata ediler, lagerlerde çalıştırta ediler.
Bugünki künde devletni idare etkenler, DHK-de (KGB) yıllar devamında faaliyet kösterip, serbest fikir ve sözlerni bastıralar. Ukrain inqirazı zamanında özlerini daa beter, daa namussız alıp baralar.
Bugün de bugün Kremlni teñkid etkenleri içün ya da Ukrainağa destek kösterilgeni içün adamlarnı kötekleyler, öldüreler, avtozaklarğa nıqtaylar, memuriy ve cinaiy apis cezası belgilene. Mühbirlerniñ aqqından keleler, saytlarnı blok eteler, içtimaiy ağlarnı tolusınen nezaret eteler.
Kelişmegen sözlerge «nefretniñ teşviqatı» deyler, devlet nefretni özü beslep, belli bir telekanallarda açıqtan-açıq açuv ve nefetni numayş etmekte. Balalarnı da telükeli malümattan qorçalaycaqmız, dep, akimiyet belli Dumb Ways to Die serlevalı mültfilmden başlap, Vikipediya maqalelerine qadar er şeyni yasaqlay.
Donbassta separatistik ayın-oyunlarını alıp barğan Kreml, özüne kelgende qattı cevap bere. «Separatizmge çağıruv» adlı mahsus qanun qabul etildi. «Sibiriyanıñ federalizatsiyası içün yürüş» neticesinde veb saytlarnıñ tsenzurası ile yekünlendi. Bu kibi teşebbüs Kubande kösterilgeni içün repressiyalar qullandı, teşebbüsçilerden biri apiste buluna.
Pütinni teñkid etken publitsist Boris Stomahin ekinci kere apiste müddet keçirmekte – onı terrorizmge çağırvlarda qabaatladılar.
Ekinci cian cenkini resmiy tefsirden farqlanğan fikirler içün cinaiy ceza belgilendi.
Quturğan printer ile qıslanğan qanun çıqarıcı organı ile politsiya, prokurorlar, nezaretçiler saçma-sapan şeylerni yapalar. Belli blogerlerniñ devlet nezareti aqqında qanun qabul etildi, adiy qullanıcılarğa qarşı basqı alıp barıla. Sorğuğa er türlü sebepten, internetteki izaat, video astındaki bildirme, malümatnıñ tarqatılması da ola bile.
Mühbirlerniñ leyhaları çetelge köçip başladı (Lenta. Ru-nıñ baş muarriri Rigada rusiyeliler içün cemaat-siyasiy saytnı aça), qullanıcılar blok etilgen saytlarnı açmağa ögreneler, siyasiy sanatnıñ parlaq nümüneleri peyda olıp başladı.
Bizim Grani.Ru saytımız Rusiyede yarım yıl devamında «belgilenmegen kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvine çağıruvlar içün» blok etile – böyle şekilde prokurorlar siyasiy mabüslerge qol tutuv aktsiyaları aqqında reportajlarnı adlandıralar.
Biz malümatlarnı olğan kölemde derc etmege devam etemiz, rusiyeli oquyıcılar içün saytımıznıñ tıpqısını arttırmağa tırışamız (şimdi Roskomnadzornıñ qara cedveline 40-qa yaqın saytımıznıñ tıpqısı kirsetildi), içtimaiy ağlarda malümatnı tarqatamız.
Biz Rusiyede saytnıñ blok etilüvi boyunca bütün mahkemelerni yuturdıq, amma oquyıcılarımıznıñ sayısını coymadıq. Biz partizanlıq şaraitlerde işimizni devam etemiz. Bizim içün Grani saytını serbest muzakerlerniñ meydanı olaraq olıp qalması ve grajdanlıq qarşılıqnıñ bir timsali kibi saqlanması müimdir. «Gizli faaliyetimiz»niñ tecribesi diger internet leyhaları içün kerekli olur, dep sayamız.
Serbest Rusiyeniñ sesleri ille yañğıraycaqlar.
Yuliya Berezovskaya, Rusiyede blok etilgen Grani.ru internet qaynağınıñ baş müdiri
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Aqmescitte iyülniñ 19-da aqşam qavehane, tükân yerleştirilmesi ve ofis binalarınıñ qurulması içün berilgen topraq damartılarını qullanma meseleleri boyunca cemaat diñlevleri olıp keçti. Sakinlerniñ narazılığı Salğır özeninden 35 metr mesafedeki yalı kenarında maşina turağınıñ qurucılıq ğayesinen bağlı, dep bildire «Qırım haber agentligi».
«Aqmescitliler şeer memuriyetinen yañı «Naberejnıy» ticaret-ofis merkezi ve Naberejnaya 28A adresi boyunca onıñ maşina turaqlarınıñ qurulması mevzusında bir qarar kelmedi. Obyekt 16 qatlı bina ve şeer amamı arasında yerleşecek. Qurucılıq leyhasına köre, qavehane ve maşina turaqları olacaq 14 qatlı yañı bina Salğır özeninden 35 metr mesafede aman-aman 10 biñ metr kârede yerleşip, Suvorov obası adlı tarihiy yerine yaqın olacaq», – dep haber ete neşir.
Qurucı vekiliniñ bildirgenine köre, ticaret merkezi mümkün olğan turaq yerleriniñ sayısından ziyadesini quracaq
Aqmescit sakinleri qarşı çıqtı – Rusiye qanunları özenlerniñ suvları baqılğan alanlarda açıq maşina turaqlarını qurmağa yasaqlay.
Şeer sakinleri meseleni baqmamağa talap etti, lâkin Aqmescit memuriyetiniñ Rusiye yolbaşçısı Gennadiy Baharev diñlevlerni devam ettirdi.
Diñlevlerde iştirak etkenlerniñ aman-aman 50 fayızı narazılıq bildirip, toplaşuv salonını terk etti. Qalğan iştirakçiler rey bergen soñ davalı mesele çezildi.
Qurucı bir de bir izaat bermey.
Aynı künü «Aktivnıy Simferopol» areketiniñ temsilcileri Kreml kontrol etken Aqmescit memuriyeti ve şeer şurasına işanmağanını bildirip, yerli akimiyetten bir sıra şey talap etti. Şu cümleden cemaat ve şeer qurucılığı şuralarını dağıtmağa talap etildi. Faaller iyülniñ 22-de piketke çıqacağını bildirdiler.


text:
QMDİ MDT terkibinde çalışqan “Faydalı ilim” merkezinde 3-15 yaş arasında balalar içün yazlıq meydançığı çalışa. Programma iyülniñ 22-ne qadar devam etecek. Balalar İslâm esasları, Quran oqumaqnı, Peyğamberlerniñ ayatı, tuvğan tilni ögrenecekler. Oquv umumen interaktiv şekilde ötkerile. Bunıñnen beraber, çeşit master-klass teşkil etilecek. Derslerni din ocaları, tecribeli psiholog, til ocaları keçireler. Balalarnı aftada eki kere salı ve cumaertesi künleri saat 10:00-dan 13:00-ke qadar bekleyler. Aqmescit ş., Pobeda c., 128 “Faydalı ilim” merkezi. Malümat içün telefon: +7 (978) 803-05-34 +7 (978) 038-17-05
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Mudafaa tarafı Rusiye Ceza qanunnamesiniñ 205.6 maddesine binaen (cinayet aqqında haber etmeme) qabaatlanğan qırımlı Enver Topçige çıqarılğan ükümni i temyiz etecek ola. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Emil Kürbedinov bildirdi.
«Elbette İçki rayon mahkemesiniñ qararını temyiz etecekmiz. İlk-evelâ halqara instantsiyalarğa muracaat etip olmamız içün. Çünki bu saçma-sapan üküm boyunca adaletni tek anda qazana bilemiz», – dedi Kürbedinov.
Rusiye nezaretinde olğan Qırımnıñ İçki rayon mahkemesi qırımlı Enver Topçige üküm çıqardı. Mahkemeci Topçini 40 biñ ruble para cezası berilmesine mahküm etti.
Martnıñ başında olğan mahkemede dinşınas, bundan evel ise FSB şaatları ve gizli şaat sorğuğa çekildi.
Avgustnıñ 31-nde Rusiye quvetçileri Sudaq, İçki ve Seyitler rayonlarında Enver Topçi, Ayder Ablâkimov, Ridvan Umerov ve Ayder Kadırovnıñ evinde tintüv keçirdi.
Dört qırımlığa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesine istinaden (cinayet aqqında haber etmeme) dava açıldı. Oña köre 100 biñ rublege qadar para cezası, 1 yılğa qadar mecburiy işler ya da aynı müddetke apis cezası berile bile.
Mabüsler uquq qoruyıcı organlarına Umicon Dadajonov ile içtimaiy ağlarda yazışqanını bildirmegeninde qabaatlana. O, FSB bildirgenine köre, «Rusiyede terror teşkilâtı tanılğan «IŞİD» teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etken edi».
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve politsiyası qırımtatar faalleriniñ evlerinde keçirilgen qanunsız tintüvlernen bağlı cinaiy tahqiqat başlattı. Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde saba keçirilgen tintüvlerni takbih etti.


text:
Qurman Kemelçide yerleşken hafızlar medresesinde eñ Quran oquğanlarnı belgilemek içün musabaqa keçirildi. Yarışta 15-ten ziyade medrese talebesi iştirak etti. Talebelerge medrese ocalarından ibaret jüri qıymet kesti.
Yarış şartları boyunca iştirakçiler Qurandan berilgen bir parçanı oqumaqtan ğayrı, tecvid (Qurannı orfoepik qaideler boyunca oquv ve Qurannıñ yañlış añlaşılmasına yol bermemek içün Allahnıñ Kitabını doğru oqumaqnı teminlegen quraniy bir ilim) ve mahrec (arap arifleriniñ doğru telâffüzi) boyunca bilgilerini numayış etmek kerek ediler.
Bundan da ğayrı, jüri azaları oquvnıñ maqamlı ve güzel olmasına diqqat ettiler.
Yarışnıñ neticeleri boyunca birinci yerni İslam Ahmetzânov ve Mahir Vodopyanov qazandılar. Ekinci yerni Arslan Polukarov ve Osman Emir-ali aldılar, üçünci yerge ise, Edem Vaitov ve İsmail Suleymanov nail oldılar.
Ğaliplerge qıymetli ediyeler taqdim etildi. Yarışnıñ diger iştirakçileri de bahşışsız qalmadı.
Böyle yarışlar medrese talebeleri arasında er ay keçirile.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımda mahkeme etilgen Euromaydan faali Aleksandr Kostenkonıñ adliyecisi Dmitriy Sotnikov bildire ki, sentâbr 1-de saba Aqmescitte «Qırım» ukrain batalyonınıñ komandanı Stanislav Krasnovnıñ anasınıñ dairesinde tintüv başlandı.
«Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesiniñ reisi Dolgopolov A.N. tintüv keçirmek qararını çıqardı. Şaatlarnı tabiiy ki yanına alıp keldiler», – dep yazdı o Facebookta.
Onıñ malümatına köre, tintüvge 12 insan keldi. Sotnikovnıñ bildirgenine köre, Stanislav Krasnovnıñ anası 69 yaşında, olardan 40 yılnı o Qırımdaki Halqara Qızıl Haçqa bağışladı.
«Yüksek dereceli emşire, tibbiyet saasında bir sıra mukâfatı bar», – dep yazdı adliyeci.
Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları bu malümanı izaatlamaylar.
Qırım.Aqiqat yazğanı kibi, iyün başında Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları Stanislav Krasnovğa qarşı cinaiy iş açtılar. Onı ekstremizm ve «Pravıy sektor» teşkilâtı ile alâqalarında şekleyler.
Batalyon komandanı Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesiniñ 1-inci qısmında (kütleviy haber vastalarını qullanıp, içtimaiy gruppağa munasebetlerde nefret ve davanı çıqaruv) qayd etilgen cinayet yapılmasında şekleyler.
Qırımdaki FSB hadimleri «Qırım» batalyonı komandanınıñ anasına yarımadanı terk etmege yasaq ettiler. Federal havfsızlıq hızmetinde keçirilgen sorğudan soñ ondan Qırımdan çıqmaycağını tasdıqlağan vesiqanı aldılar. Krasnovnıñ aytqanına köre, anası tükândan çıqqanda yaqalanğan edi.


text:
Yerli meclis reisi Enver Alâdinovnıñ evinde tintüv yekünlendi, Rusiyege boysunğan politsiya hadimleri narkotiklerni tapmadı, bundan soñ Alâdinovnıñ babasınıñ evine ketti. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
«O, (Enver Alâdinov – QA) maña telefon etti, ayttı ki, onıñ evinde bir şey tapmadılar, em de, taşlap qoymasa ediler, bir şey tapalmaz ediler. Ve ayttı ki, endi olar aynı köyde onıñ babasınıñ evine keteler», – dep añlattı Celâl.
Onıñ sözlerine binaen, uquq qoruyıcılar şimdiki vaqıtta hastahanede bulunğan onıñ babasınıñ boş evinde tintüv keçirecek edi. Bunıñ içün Alâdinov olarnen ketmege niyetlendi.
Bundan evel Nariman Celâl Facebok saifesinde bildirdi ki, Qırımnıñ Curçı rayonındaki Toqulçaq (Grişino) köyünde yerli meclis reisi Enver Alâdinovda Rusiyege boysunğan politsiya hadimleri tintüv keçirdi – narkotikler qıdırğan ediler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde tintüvler çoqlaştı, adamlar diniy sebeplerden taqip etile, dep qayd eteler Meclis temsilcileri ve uquq qoruyıcılar. Amma yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti ve Kreml bunı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.