text:
HSN: Arbiyler içün plakatlar Kramatorskta Qara quvetler komandanlığına yiberildi
2018 senesi iyülniñ 12-de Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ devlet kâtibi Artem Bidenko ve HSN-nıñ Qırım ve Donbass haber reintegratsiyası sektorınıñ başlığı Viktor Litvinenko iş ziyareti ile Donetsk vilâyetiniñ Kramatorsk şeerine bardı.
Ziyaret çerçivesinde bir sıra körüşüvler ötkerildi, hsusan, Donetsk memuriyetiniñ başlığı Öleksandr Kütsnen ve Ukraina silâlı quvetleriniñ Qara quvetleri komandanınıñ muavini Öleksandr Golodnüknen körüşüvler keçirildi.
Tedbirler vaqtında Donetsk ilâyetiniñ ilhaq etilgen territoriyalarına ukrain yayınlavınıñ yañartıluvınen bağlı vaziyet muzakere etildi ve informatsion materiallar alınması ketişatı qabul etildi.
HSN vekilleri Donetsk vilâyetiniñ arbiy qısımları içün “Orduğa plakatnen yardım et” konkursı ğalipleriniñ bastrılğan plakatlarını ve Nazirlik desteginen neşir etilgen kitaplarnı yolladı.
Hatırlatamız, iyülniñ 6-da HSN ukrain ordusınıñ populârlaşmasından kommunikatsion leyhalarnı taqdim etti.
Cedvel


c: text/html

text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeriniñ mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» esnasında, obyektiv ihtiyac olğanına baqmadanterciman bermey, dep ikâye etti Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde qabaatlanğanlardan Emir-Usein Kukunıñ adliyecisi Sergey Loktev.
«Muracaatlardan biri – qırımtatarca bilgen tercimannıñ iştirak etmesi edi. Afsus ki, mahküm etilgenler rica etkenine baqmadan, mahkeme bizlerge böyle bir fursat bermedi. Bu rica daa ziyade, biz çağırıp sorğulaycaq imaye tarafınıñ şaatları qırımtatar tilini bilgeni, amma rusçanı yahşı bilmegenleri sebebinden yapılğan edi», – dep qayd etti adliyeci.
Sergey Loktevniñ şikâyeti, onıñ fikrine köre, qabaatlavnen bağlı lingvistik-diniy ekspertizanı munasip malümatı olmağan mutehassıs – yani Orta asırlar boyunca dissertatsiya qorçalağan, lâkin islâm dini boyunca bilgisi olmağan tarihçı yapqanınen bağlı.
Mevzu boyunca: «Qarar yaz soñunda çıqacaq»: «Yaltalı altı kişi»nıñ işi nasıl kete
Mayısnıñ soñunda Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» altı iştirakçisiniñ apiste qaluv muddetini üç ayğa uzattı.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» mahkemelerini 2016 senesi fevral-mart ayları arasında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Üsein Kuku, Muslim Aliyev, Enver Bekirov ve Vadim Sirük tutulıp alınğan edi. Olar Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqası olğanındsa qabaatlanğan edi.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» mahkemelerini Aqmescitte köçme oturışuvda keçire edi. Ondan soñ tevqif etilgen qırımlılar Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Ukraina tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» altı iştirakçisiniñ azat etilmesi talap etken edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.Halqara uquq işğal etilgen territoriyalarda işğalci devlet qanunlarınıñ kirsetilmesini yasaqlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Urıs tele
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Tatar Ensiklopediä Süzlege. Qazan, Tatar Ensiklopediäse İnstitutı, 2002.
Urıs tele (pycckий языk , russkij jazyk), Urıs xalqınıñ milli tele, Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ 6 räsmi telennän berse, elekke SSSR-da häm Warşaw blogında yäşägän xalıqlarnıñ millätara aralaşu çarası, Tatarstanda ike däwlät telneñ (Tatar tele belän berrättän) berse. Hind-Awrupa telläre ğäilälegenä kerä. Slaván telläreneñ Könçığış törkemenä qarıy. Urıs teleneñ nigeze itep Urta Urıs söyläşäläre alınğan. Yazuı – Kiril älifbası.
Monı da qara: Urıslar.


text:
Ïnternet jelisinde tanımal änşi Qayrat Nurtastıñ kostyumı satılatındığı twralı jarnama jarïyalandı. Aydos Sandıbaev esimdi azamat änşiniñ kïimi üşin 500 mıñ teñge surap otır dep jazadı Tengrinews.kz.
Jarnama avtorınıñ aytwınşa, qımbat tüymelermen bezendirilgen aq tüsti kostyumdı ol Semeyde ötken koncert barısında qağıp alğan. "Bul 28 mawsım küni bolatın. Men öz otbasımmen "Spartak" stadïonındağı koncertke bardım. Qayrat Nurtas än aytıp jatıp üstindegi kostyumın şeşti de, körermenderge qaray laqtırdı. Meniñ jolım bolıp, qağıp aldım" deydi Sandıbaev.
Onıñ aytwınşa, jarnamağa qızığwşılıq tanıtqandar köp, biraq köpşiligi bağasın arzandatwdı surap otırğan körinedi. "Bul qundı kïim. Men jaldamalı päterde turğandıqtan, mağan qazir qarajat awaday qajet. Satıp alğısı kelgender onı 300 mıñ teñgege surap jatır. Biraq men kelispeymin. Tipti, Audi köligin usınğandar da bar" dep atap ötti satwşı jigit.
Derekközi: Baq.kz
Kommentarïï
-
nero2015-07-21 17:32:22Tryapka kılw kerek qoy kostyumın


text: 9jabaze Müge Anl Wikis Müge Anlı ile wikibaze Müge Anlı ile Tatl wikipedia Müge Anlı ile wiki Müge Anlı ile notjustok Müge Anlı ile Tatlı Se naijaextra Müge Anlı ile Tatlı Sert 14 jambaze ile Tatlı Sert 14 Mp3Baze.Net wapbaze.com ı Sert 1428. Bölüm - atv wapbase Mp3Baze.Net Müge Anl wapbom Müge Anlı ile Tatl muviza If you, or your students, appreciated this video please support our effort to include more character development in public schools and subscribe by clicking: Latest movie film Müge Anlı ile Tatl today Müge Anlı ile Tatlı Se No yesterday ı Sert 1428. Bölüm - atv this week this month ile Tatlı Sert 14 last month Müge Anl last week Müge Anlı ile Tatl Notjustok this year Müge Anlı ile Tatlı Se Tooxclusive Müge Anlı ile Tatlı Sert 14 No ı Sert 1428. Bölüm - atv 2017 ı Sert 1428. Bölüm - atv 2018 wapbaze.com.ng com.ng


text:
Qurultay Teftiş komissiyasınıñ yolbaşçısı Ali Özenbaş bildire ki, Rusiye FSB hadimleri salı künü saba Aqmescitte babasınıñ evine keldiler. Bunı o Qırım.Aqiqatqa ayttı. Onıñ aytqanına köre, silâlı uquq qoruyıcılar saba saat 6-da kelgenler.
«Kelgenler, qapunı qaqqanlar, zil çalğanlar, qoradan keçkenler, amma Allahqa şükür, qapunı sındırıp kirmegenler. Saat 8-ge qadar beklep, evde kimse olmağanını añlap ketkenler», – dep ayta o.
Ali Özenbaşnıñ aytqanına köre, kelgenlerniñ yanında silâ bar edi. «8 kişi ediler», – dedi o.
Sebebi belli – birinciden, etraftaki insanlarğa, ekinciden, maña olarnıñ küçüne boysunacağımıznı, telükesiz bir yerde olmağanımıznı ve indemememiz kerek olğanımıznı kösterecek olalarAli Özenbaş
Qırımtatar Milliy Qurultayı Teftiş komissiyasınıñ reisi qayd etti ki, o, saqlanmay ve kerek olsa, telefon etsinler dey.
«Rica etse ediler, men kelir edim ve olar bunı yahşı bileler. Yani, sebebi belli – birinciden, etraftaki insanlarğa, ekinciden, maña olarnıñ küçüne boysunacağımıznı, telükesiz bir yerde olmağanımıznı ve indemememiz kerek olğanımıznı kösterecek olalar», – dep qayd etti Ali Özenbaş.
Keçken sene dekabr ayında uquq qoruyıcılar bu adreske kelgen ediler, amma evde kimse yoq edi.
Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları adet üzre qırımtatar faallerine yapqan «ziyaretlerini» izaatlamaylar.
Fevral ayında Avropa parlamenti Rusiye işğal etken Qırımda qırımlılar, hususan, qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarınıñ bozulmasını takbih etip, bunıñnen bağlı rezolütsiyanı qabul etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada insan aqları bozulmağanını bildire. Qırımtatar resurs merkezi mart ayı devamında Qırımda aq ve serbestlik bozulmasını 68 kere qayd etti. Merkez Qırımda insan aqlarınıñ bozulması artqanını bildire. Fevral malümatına binaen, 40 bozuv qayd etilgen edi.
Tintüv, yaqalav, qorquzuv, çeşit türlü yasaqlar Qırımda adiy bir şeyge çevirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yarımadada qırımtatarlarnıñ ğayıp oluvı Rusiye itibarına halqara toplulığı ögünde menfiy tesir eter, dep tüşüne Qırım tamır halqlarnıñ destek ve taqiqat halqara fondınıñ müdiri Nadir Bekirov.
«Qırımda da bu al olğanı pek yaramay. Böyle ameliyat Şimaliy Kavkazda da bar edi. Eger de Rusiye akimiyeti, regional akimiyeti de, bu al Qırımda Rusiyeniñ peyda oluvı ile bağlı olmağanını tüşünse, bunı izaatlamaq kerek. Bu cinayetçilerni tapıp, cezalamaq kerek. O vaqıt bu vaziyet Rusiye siyaseti ile bağlı olmağanına inanırmız», – dedi Bekirov Qırım.Aqiqat jurnalistlerine.
«Referendum» vaqtına Qırımda Ukraina tarafını tutqan insanlarnı tutıp esirge ala ediler, döge ediler, soñra ise bazıları cansız alda tapılğan edi.
İşbu areketler alâ daa devam ete, qırımtatarlarğa basım arta.
Şu cümleden, sentâbr 27 künü Qarasuvbazar rayonı Sarı-Su köyünde belgisiz şahıslar İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnı tutıp esirge aldılar. Olarnı alâ daa tapmadılar.
Sentâbr 29 künü Kezlevde qırımtatarı Edem Asanov ğayıp oldı. Oktâbr 6 künü onı cansız alda taptılar. Birazdan qırımtatar milliy Meclisinde Qırım.Aqiqatqa oğlan asılğan alda tapılğanını bildirdiler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini İlmi Ümerov dey ki, Meclis azaları ile Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından sıq sürette keçirilgen sorğularnıñ maqsadı – olarnıñ Ankaradaki (Türkiye) Qırımtatarlarnıñ Kongressinde iştirak etmesine yol bermemektir.
«Sorğuda edim. Fevral 26 künü boyunca. Nevbetteki celpname – iyül 31-ne. Şübesiz ki, böyle sıq sorğularnıñ maqsadı – kongresste iştirak etüvimizge imkân bermemek. Añlayışıla, Qırımda yaşağan Meclis azalarınıñ çoqusına çıqmağa bermezler, belki, er keske», – yazdı o Facebookta çarşenbe künü, iyül 29-da.
Evel bildirilgeni kibi, iyül 28 künü Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi vaqtında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyevge Qırımdan çıqmağa yasaq etti. Calı künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Smedlâyev ve Celâlnı «fevral 26» işi boyunca şaatlar olaraq sorğuğa çağırdı


text:
Ukrainada, Rusiyede cemaatçılıq ekige bölüngenini tüşüneler. Birinci, büyükçe olğan gruppa, DHC (DNR) ve LHC (LNR)ge qol tutıp, Ukrainanıñ dağıluvını arz ete. Diger – azlıqnı teşkil etken gruppa – Rusiye Sovet Birligi sıfatından vazgeçkenini istey, çünki zaman köpçegi devletni 1961 senesi, Gagarin ve sputnik devirine degil de, 88 senesine, cumhuriyetlerniñ mustaqillik ilân etken vaqıtlarına alıp ketmesi mümkün.
İşte, bu, cenk zamanınıñ hususiyeti – er şey qara-beyaz tüslerge boyalana. Asılında ise, er şey daa çoq mürekkep. Hususan, DHC ve LHC-ni desteklegen, «#putinordunıkirset» dep qıçırğanlarnıñ al-vaziyeti diqqat çeke. Çünki, olar bir soy olıp körünseler de, ep bir farqlanalar.
Olar da ekige bölüneler. Birinciler – akimiyet etrafında bulunıp, onıñ alğışını qazanmağa isteyler. Olarnıñ fikirleri «sovet» ükümetiniñ mevamını añdıra: Ukrainanıñ eyi ve merametli şarqiy topraqları bar, anda «faşistlernen» küreşeler ve eñ esas maqsad – olarğa «halqlar qorantasına» keri qaytmağa yardım etmekten ibaret. Bu vilâyetlerni Rusiyege qoşmaq degil, «federativ Ukrainanıñ» terkibinde qaldırıp, onı idare etmek, Kiyevden mustaqil olğan ve merkezniñ qararlarını istegeni kibi eda etken bir regionnı teşkil etmek mümkün, dep sayalar. Ukraina ile olğan sıñırlar iç bir zaman bozulmasın, bufer – qaviy olmalı, Donetsk ve Lugansk ise, vaqtınca qaçırılğan Kiyev olmalı.
Bu kibi fikirde olğanlar atta, sovet usullarnı qullanalar – onıñ içün, «faşistler», «banderovetsler», «kollaboratsionitler» aqqında aytmağa pek seveler. Em de Ulu Vatan Cenkine ait alâmetlerni işleteler: er kesni azat etermiz, Varşava blokunı qoşarmız ve yerli an-anelerni inkişaf etermiz, çünki biz «doğru» halqlarnen dostluqnı pekitemiz. Bu sebepten Novorossiya olar içün - «Ukrainanıñ doğru parçasıdır».
Ekinci gruppağa kirgen adamlar da bar. Onıñ tarafdarları, Ukraina soñki 20 yıl devamında milliy menlikni tikledi, dep saya. Bu ceryannıñ eñ yüksek noqtası – Maydan oldı. Şu Maydanda, Ukraina Rusiyeden ayırıldı. Parçalanğan savutnı yañıdan yasamaq yerine, Ukrainanıñ degerliklerni qabyl etmegen insanlarğa yardım etmek kerekligini tüşüneler. Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine Ukrainanıñ bir qısımını qoşmaq ya da şu topraqlarda diger Rusiyeni qurmaq mümkün, deyler. Bundan sebep, olar içün, Ukrainanıñ şarqındaki vaqialar «faşizm» ile küreş degil, «cenüp-şarqta» yaşağan ruslarnıñ ukrainlilernen küreşi.
Birinci gruppa – bu resmiy ve oña yaqın küçler: Lavrovdan başlap, Sergey Markovğa qadar, «Rossiya 24»ten Sergey Kürginânğa qadar. Ekincisi – radikallıq seviyelerine köre farqlanğan milletçilerdir: Holmogorovdan başlap Ölşanskiyge qadar, Prosvirninden başlap Krılovğa qadar. Birincilerniñ maqsadı – er şeyni keri qaytarmaq, Maydannıñ yeñişlerini yoq etmektir. Ekincilerniñ istegi – ukrain milliy tiklevini qullanıp, tamam bu kibi ceryannı bütün Rusiye boyunca olmasa da, iç olmadım «Novorossiya»nıñ topraqlarında başlamaqtır.
Birincileri, Rusiyeniñ özünde deñişmeler yüz bergenini istemeyler: olar içün er şey yeterli. Ekinciler aksine, şu deñişmeler aqqında arzu eteler, Rusiye aqiqiy imperiya olıp ta, tek ruslarnıñ devletine çervirilmesini isteyler.
Birincilerniñ vazifesi – Ukrainada vaziyet kergin, ekincilerniñ - DHC ve LNC-niñ vaziyeti eyi olmalı. Birinciler içün, «Novorossiya» Kiyevniñ küçsiz qalması içün, ekincilerge, milliy menlik tikleviniñ bir misali içün kerek.
Eñ meraqlısı şu ki, bu gruppalar arz etken Rusiyeni qurmaq niyeti peşinde olıp, Ukrainanı tikleyler. Olarnıñ faaliyeti sayesinde, 20 yıldan soñ, Donbasstaki vaziyet aqqında ukrain kitaplarında neler yazılacagını men pek yahşı bilem.
Bunıñ episi, Rusiyeniñ, bazı yerli sakinlerge tayanıp yapqan istilâsı dep yazılacaq. «Uzun ve qanlı uruşlardan soñ ukrain ordusı devletniñ mustaqilligini qorçaladı», ya da «ukrain ordusı, ale daa Donetsk ve Lugansk vilâyetlerini qanunsız şekilde basıp alğan separatistlerniñ, ilerige areketini toqtattı» dep qayd eterler. Yani, olacaq esas vaqialar endi belli.
Ruslarnıñ tarih kitaplarında neler yazılacağını men bilmeyim. Olar, «Moskva, Donbasstaki vaqilarğa lâqayd davranıp olamadı ve ordularını yolladı», ya da «Moskva provokatsiyalarğa aldanmayıp, ordularnı yollamadı», ya da «Moskva yollağan ordular öz vazifesini eda etip, keri qayttılar», ya da asılında bir şey yazmamaları mümkün.
Biz, 20 yıldan ziyayde bu deñişmeler sebebinden Rusiyeniñ alı ne olacağını tahmin etip olamaymız. Çünki, siyasiy yöñelişi, esas degerlikleri, sıñırını bilmeymiz. Çünki şimdiki vaqıtta, Donbassta, Ukrainanıñ taqdiri degil, daa çoq Rusiyeniñ kelecegi belgilene. Ukrainanki endi belli.
Pavel Kazarin, qırımlı mühbir, Qırım.Aqiqatnıñ moskvalı közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Ündistan ğalımdarınıñ zerttewinşe, eger keñsede tabïğat dıbıstarı şığıp tursa, qızmetkerlerdiñ köñil-küyi köterilip, eñbek önimdiligi arta tüsedi, dep jazadı «Rosbalt». «The Hindustan Times» basılımınıñ jazwınşa, osı maqsatta ğalımdar arnayı ğılımï zerttew jumısın jürgizgen. Onda keñse qızmetkerleriniñ jartısınıñ kompyuter monïtorına qoñıraw şalw, gübir-gübir äñgime, keñse texnïkasınıñ tırsılı sekildi dıbıstar engizedi de, jartısına tabïğattıñ äsem dawısın, swdıñ sıñğırın, japıraqtıñ sıbdırın, qustardıñ sayrağan ünin şığarıp qoyadı.
Nätïjesinde, tawdağı özennen aqqan sıldırlağan sw sıñğırı jumısqa böget keltirmeytini , tipti, ol özge ayqay-şwğa köñil awdarmay, oydı jïnaqtawğa jaqsı äser etkeni anıqtaladı. Osıdan keyin, keñsede ornalasqan awdïojüye arqılı osı sındı tabïğï dıbıstardı oynatwğa keñes beriledi. Zerttew körsetkendey, tabïğat üni adamdarğa tek oñ äser etip, eñbek önimdiligin arttıradı. Sarapşılar munday täsildi keñsede ğana emes, awrwxanalarda da paydalanwğa bolatının aytadı.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasında Qırımda Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ «ğıyabiy apisi» cinaiy sürette cezalana bilecegeni bildirdiler.
Bunı Qırım.Aqiqatqa QMC prokurorınıñ muavini Nazar Holodnitskiy bildirdi.
«İşğalcilerniñ areketlerinde Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 346 maddesiniñ birinci qısmınıñ bozuluvı qayd etile – halq deputatınıñ serbestligine telüke», – dey Holodnitskiy.
O şunı dey ki, Çubarovdan resmiy muracaat daa kelmedi.
«Tünevin Çubarov ile şahsen körüştik, bu şeylerni muzakere ettik. Bu kibi uquq bozuluvını diqqatsız qaldırmamız. Muracaat kelgeninden soñ QMC prokuraturasınıñ resmiy mevamını aşkâr etermiz», – dey Holodnitskiy ve Çubarov arizanı oktâbr 29 kününiñ soñuna qadar bermege vade etkenini bildirdi.
Mezkür maddege köre 5 yıllıq apis cezası berile bile.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırım kirişi açıq ve onı Qırımda taqiqat organları onı endi bekley.
Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.
Çubarovğa Qırım kirişi açıq olğanı aqqında resmiy vesiqa şimdilik yoq.


text:
Könyaq ağım
Könyaq ağım (inglizçä South Stream, rusça ЮжHый пoTok) - tormışqa aşmağan xalıqara gazütkärgeç proyektı, Anapa rayonınnan Varna - Bolgariä portına qädär Qara diñgez töbendä urnaştırğanı planlaştırılğan, yıraqraq Balkan yarımutrawı aşa İtaliägä häm Avstriägä taba uzarğa tieş ide.
2012 yılda tözeleş başlana, 2015 yılda tämamlanırğa tieş ide, läkin Rusiägä qarşı Awrupa Berlege kertkän çikläwläre säbäple 2014 yılnıñ 1 dekaberendä Vladimir Putin gazütkärgeç tözeleşen tuqtıy.
Bäyäse - 16 mlrd doll. Qayber çığanaqlar buyınça tözeleşkä 4,66 mlrd. doll. aqça totılğan inde[1], läkin barlıq aqça yuqqa çıqmağan, çönki öleşe Rusiä gazütkärgeçenä totılğan, öleşe - yaña torbalar citeşterügä barğan (alar saqlnğan)[2].
Maqsatı: tranzit illäre Ukrainadan häm Törkiädän bäylelegen kimetü.
2014 yılnıñ 17 aprelendä Awrupa parlamentı gazütkärgeçne tözeleşetän baş tarta.
2014 yılnıñ 1 dekaberendä Vladimir Putin gazütkärgeç tözeleşen däwam ittermägänen belderä häm Törkiä ağımın tözeleşne iğlan itä.
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- OфициaлbHый caйT пpoekTa «ЮжHый пoTok»
- «ЮжHый пoTok» c пpeпяTcTBияMи. ЭлekTpoHHый жypHaл «Bokpyr raзa»


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ birinci muavini aytqanı kibi, qırımtatarlarnıñ temsiliy organı faaliyetiniñ Rusiye ve nezareti altında olğan Qırımda yasaq etilecegine azır.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«E, yasaq ete bileler, buña ruhiy ceetten azırmız. Qırımda yasaq etseler, qıtaiy Ukrainada Meclis işine devam etecek. Qırımtatarlarnıñ yetekçisi anda buluna, Meclis reisi andadır, Meclisniñ daa altı azası anda yaşay. Qırım aqqında aytacaq olsaq, bugün özlerini qırımtatar halqınıñ taqdiri içün mesuliyetli sayğan, qırımtatar halqı tarafından saylanılğan insanlar özlerini Meclis azaları olaraq adlamasa da, bu olarğa qırımtatar halqınıñ aqlarını, insan aqlarını qourmağa, qırımtatarlarnıñ medeniyetini saqlamağa keder etmeyceginden eminim», – dedi o.
Celâlnıñ sözlerine köre, Mecliste cemaat faaliyetiniñ diger şekillerini taparlar.
«Böyle qararnı alıp, olar Qırımda cemaat faaliyetiniñ, söz serbestliginiñ sıñırlanuvını tasdiqlarlar», – dey Celâl.
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.


text:
«Buğan iri munay eksporttawşı Sawd Arabïyasında Ewropa men Soltüstik Amerïkadağı klïentter üşin bağanıñ öswi sebep boldı. Sirä, bul aymaqtarda munayğa suranıs kütkendegiden küştirek bolğan tärizdi», - dep mälimdedi Frans Press agenttigine Forex.comï taldamaşısı Favad Razakzada (Fawad Razaqzada).
Saudi Arabian Oil Co. (Aramco) memlekettik munay kompanïyası soltüstik-batıs Ewropa klïentterine Arab Light munay qospasın satwdıñ mawsım ayına barreliniñ bağasın mamırdağı bağağa qarağanda 1,3 dollarğa ulğayttı. AQŞ üşin mawsımğa munay bağası mamırmen salıstırğanda 20 centke arttı.
Sarapşı dollardıñ älsirewi dollarmen satılatın keybir şïkizat tawarlarına qoldaw boldı. Mäselen, mäskew waqıtımen sağat 20:05-te dollar ïndeksi (AQŞ-tıñ negizgi sawda äriptesterinde - altı eldiñ valyuta qorjınınıñ dollarlıq bağamı) 0,51 payızğa - 94,96 pwnktke deyin tömendedi.
Sonımen qatar Lïvïyadağı Zueitina termïnalınıñ jabılwı twralı xabarlama munay bağasına qoldaw körsetwde. Zueitina - basqa köptegen termïnaldar soğıs qïmıldarınıñ saldarınan jabılğan kezde munay jöneltwdi jalğastırıp jatqan azdağan lïvïyalıq porttardıñ biri bolatın.
Derekközi: QazAqparat
Kommentarïï


text:
Tizimge, atap aytqanda, TMD, Ewroodaq memleketteri, AQŞ jäne tağı basqa da elder kirdi.
Qujatqa säykes Ewroodaq elderiniñ azamattarı jolaqı qujattarı, BUU tölqujatı, esimi, tegi, twğan küni men fotosı bar kwälikpen Grwzïyağa bara aladı.
Sonday-aq Geomigrant.com portalında şetel azamatı bul elge vïzasız barw quqığına ïe bolıp, onda ayrıqşa jağdayda, ükimettiñ şeşimi boyınşa turwına bolatını atap ötiledi.
Grwzïyada 2014 jılğı 1 qırküyekten bastap qoldanıstağı burınğı vïzalıq erejeler öz küşin toqtattı. Atap aytqanda, olar elde osı kezeñde 90 kün bolw quqığımen 180 künge jaramdı merzimmen köprettik vïza berwdi közdedi. Grwzïyamen vïzasız rejimge ïe elderdiñ azamattarı respwblïkada jartı jıl aralığında 90 kün bola alatın edi.
Vïzsız rejim Grwzïyada osı eldiñ mañızdı äriptesi bolıp tabılatın, ekijaqtı, köpjaqtı kelisimder resimdelgen elder men Ewropa elderi, NATO men TMD-ğa müşe elder üşin qarastırılğan.
Derekközi: http://www.inform.kz/
Kommentarïï


text:
Mayısnıñ 18-nde Aqmescitte bir kün ögüne ötkerilgen qırımtatar halqınıñ sürgün Kününe bağışlanğan «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyasınıñ iştirakçisi mahkeme etilecek.
Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkenine köre, oturışuv saba saat 9-da Kreml nezareti altındaki Merkeziy rayon mahkemesinde başlamaq kerek eken.
Tutulıp, mayısnıñ 17-nde keç vaqıtta Merkeziy ROVDğa ketirilgen şahıs, politsiya hadiminiñ qanuniy buyruğına boysunmamaqta qabaatlana (Rusiye Memuriy uquq Kodeksiniñ 19.3 maddesi). Tutulğan şahısnıñ adı belli degil ve izaatları da yoq.
Bir kün evel Aqmescit rayonınıñ qırımtatarlar kütleviy yaşağan Aq-Meçit Camide – «Qalbiñde ateş yaq» – aktsiyası ötkergen qırımlılar tutulıp alınğan edi. Tutulğan şahıslar beş dane politsiya maşnasınen Aqmescit rayon politsiya idarelerine dağıtıldı.
Tutulğan şahıslar daa soñra Rusiye politsiya bölüklerinden çıqarılıp yiberildi. Rusiye telükesizlik küçleriniñ bu hususnen bağlı izaatları yoq.
Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgün etilüv künü er yıl mayısnıñ 18-nde qayd etile. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 200 biñden ziyade insan sürgün etilgen.


text:
Ukrainada şimdi resmiy olaraq 21570 mecburen köçip kelgen insan qayd etildi. Bunı Yuqarı Şuranıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, şimdilik Harkov vilâyetinde tahminen 4400 mecburen köçip kelgen insan, Kiyevde 3000, Kiyev vilâyetinde 2000 ziyade ve Zaporojye vilâyetinde 2000 ziyade insan qayd etilgen.
Lutkovskaya qayd etkeni kibi, qayd etilmegen insanlarnıñ sayısı da ğayet çoqtır. Ombudsmenniñ aytqanına köre, mecburen köçip kelgenerniñ sayısı 35-39 biñ insan miqdarında ola bile.
Valeriya Lutkovskaya Yuqarı Şurada bu ay qabul etilgen qanun prezident tarafından imzalanmaq kerekligini bildirdi.
BMT malümatına köre, Qırım ve Donbass buhranı sebebinden Ukrainada şimdi köçip kelgenlerniñ sayısı 55 biñ insannı teşkil ete.


text:
Atalğan kompanïya qala basşısı Axmetjan Esimovtıñ tapsırmasımen qoğamdıq kölikte körsetiletin qızmet jüyesin jaqsartw, jañğırtw jumıstarın jürgizgen.
Jaña bağdarlama qazanda bastalıp, jıl soñına deyin kezeñ-kezeñimen jüzege asatın boladı.
Qunı 320 teñge bolatın tölem kartaları 4 türli bolmaq. Birıñğay kartalardan bölek oqwşılarğa, stwdentterge, zeynetkerlerge arnalğan kartalar jasaladı.
Serik Jumabaevtıñ aytwınşa, elektrondı bïlettendirw jüyesi jolawşılarğa qızmet körsetwdi jaqsartıp, qarjınıñ jılıstawın tosqawıl bolmaq.
Zakon.kz.
Kommentarïï


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko «Doljanskiy» kiriş noqtası üzerinde nezaretni ğayrıdan tiklegen arbiy hızmetçiler ve sıñırcılarnı terrorizmge qarşı tedbirler ğayrıdan başlağan soñ birinci ğalebe ile hayırladı.
Bu aqqında Ukraina prezidenti resmiy temsilciliginiñ beyanatında aytıla.
Kiriş noqtaları ve yollarda patlav maddeleri yoq etildi.
İyünniñ 30-da aqşam Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Milliy Havfsızlıq ve Mudafaa Şurasınıñ toplaşuvı neticelerine köre Donbassta bir taraflı ateş toqtatılması rejimini yekünlemek qararına keldi.
Bundan soñ ATO faal qısmı başlandı.


text:
Qırımtatar sürgünligi qurbanlarını añma künü (fotoresimler)
Mayıs 18 – qırımtatar sürgünligi qurbanlarını añma künü. 1944 senesi bu kün birinci qırımtatar eşelonı Qırımdan Orta Asiyağa yollanıldı. Umumen 180 biñ insan sürgün etilgen edi. Er yıl Qırımda sürgünlik künü yıllığı munasebetinen kütleviy tedbirler, şu cümleden matem mitingi keçirile edi. Lâkin 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etip, Aqmescit merkezinde bunıñ kibi tedbirlerniñ keçirilmesini yasaq etti. Ukraina şeerleri ve dünyanıñ diger memleketlerinde hatıra tedbirleri nasıl keçirildi fotoresimlerimizde köre bilesiñiz.


text:
Öskemende tıñ janrdağı kitaptıñ tusawı kesildi
ÖSKEMEN. QazAqparat - Öskemende aqın, jwrnalïst Muratxan Kenjexanulınıñ «Qoñır qaljıñ» attı epïgrammalar jïnağınıñ tusawı kesildi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Şona Smaxanulı, Qaltay Muxamedjanov, Ospanxan Äwbäkirov, Jarasqan Äbdiräşterden qalğan epïgramma janrı Öskemende qayta bür jardı. «Qoñır qaljıñ» degen erekşe atpen jarıq körgen kitaptıñ avtorı - Şığıs Qazaqstan oblıstıq «Dïdar» gazetiniñ tilşisi, aqın Muratxan Kenjexanulı. Twındınıñ tusawkeserine öñirdiñ zïyalı qawımı, stwdentter men oqwşılar qatıstı.
Üş bölimnen turatın kitaptıñ alğaşqı tarawında qazaq ädebïeti men öneriniñ körnekti ökilderine arnalğan inilik äzilder berilse, ekinşi böliminde üzeñgiles äriptesterine arnalğan äzil-sıqaqtarı engen. Üşinşi bölimde qoğamdağı keleñsiz qubılıstar äkim men kölik jürgizwşisi sındı türli sala ökilderiniñ monologı arqılı jırlanğan.
«Epïgrammanıñ bärine elimizge tanımal swretşiler şarj sızdı. Erkin Nurazxan, Raswl Qasımov, Merey Qaynarulı sındı qılqalam şeberlerine alğısım şeksiz. Bul twındı Kitap palatasına täwelsiz Qazaqstan tarïxındağı tuñğış epïgramma jïnağı retinde tirkeldi» - deydi kitap avtorı.
Tusawkeserdiñ soñı poezïyalıq keşke ulasıp, jırdan şaşw şaşıldı.


text:
Senegal
Senegal, resmiy ad Senegal Cumhuriyeti (frenkçe Senegal, République du Senegal) - Senegal özeniniñ cenübinde, Ğarbiy Afrikada bir memleket. Senegal ğarpta Atlantik okean, şimalde Muritaniya, şarqta Mali, cenüpte ise Gvineya ve Gvineya-Bissau ile qomşudır. Yeşil Burun adaları Senegal yalısından 560 km uzaqlıqtadır.
Senegalnıñ paytahtındaki pempe göl bakteriyalardan başqa iç bir canlınıñ yaşap olamaycağı qadar tuzludır.
- Ortalama ömür: 62,93 yıl (2002 tahmini)
- Oqur-yazarlıq seviyesi: 39,1% (2001 tahmini)
- Kişi başına tüşken milliy kelir: $ 1 580 (2001 tahmini)
Tış bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Senegal ükümeti resmiy internet saytı (Frenkçe)
- BM Senegal haritası (pdf formatında)
- Senegal memleket malümatı


text:
Qırımda Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qapar berüvi vaqtında yaqalanğan Qırım Federal bergi hızmeti idaresiniñ başı Nikolay Koçanovğa ev apisnii belgiledi. Qırım Taqiqat komiteti apisniñ eki ayğa uzattırılmasını talap etti, dep bildire Krıminform saytı.
Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasında deyler ki, mahkeme iyül 2 künü taqiqatçınıñ ceza aqqında şefaatını qabul etti.
«Ceza qararını belgilegende, mahkeme tedaviylevde bulunğan şahısnıñ sağlığını köz ögüne aldı», – deyler prokuraturada.
Taqiqatnıñ malümatına köre, bergi hızmetiniñ müdiri şirkette cinayet alâmetleriniñ saqlanılması içün uquq qoruyıcığa 300 biñ ruble miqdarında qapar berdi.
Koçanovnı iyün 29 künü FSB hadimleri qapar berüvi sebebinden yaqaladılar.
Bundan evel FSB hadimleri Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ sanayi siyasetiniñ naziri Andrey Skrıpnikni yaqaladılar.


text:
Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Bu Dağın Karı Erimez
Etiketler : Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez türkü indir, Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Bu Dağın Karı Erimez mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Bu Dağın Karı Erimez türküsü, Bu Dağın Karı Erimez sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Bu Dağın Karı Erimez bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Şu Dağlarda Kar Olsaydım
Ekrem Çelebi - Niğde Bağları
Ekrem Çelebi - Aşan Bilir
Ekrem Çelebi - Kahveyi Kavuranlar
Ekrem Çelebi - Karanfil Suyu Neyler
Ekrem Çelebi - Kurşun Yedim
Ekrem Çelebi - Bende Bu Dünyaya
Ekrem Çelebi - Sultanım
Ekrem Çelebi - Bad
Ekrem Çelebi - Sitem Taşlarına Vurdum Başımı
Ekrem Çelebi - Sarı Kız
Ekrem Çelebi - Al Fadimem
Ekrem Çelebi - Ben Yanarım Gurbet Elde Ölene
ekrem çelebi - mektup derken şiir oldu bak yine (kırıkkale)
Ekrem Çelebi - Unutma Dost


text:
Bunı o, salı künü, mayıs 6-da, bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Esas diqqat eñ kütleviy sürette keçirilecek üç tedbirge ayırıldı. Mayıs 10-da sürgünlik qurbanlarını añma maqsadınen Çatırdağ seferi ötkerilecek. Mayısnıñ 17-de, aqşam – «Yüreginde çıraq yaq» aktsiyasını keçirmege planlaştıramız, mayıs 18-de ise – Aqmescitniñ merkeziy meydanında umumqırım mitingini keçirecekmiz», – dep qayd etti Çubarov.
Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Qırımda yüz bergen vaziyetten sebep dünyanıñ çeşit köşelerinde yaşağan qırımtatar diasporalarınıñ temsilcileri mayıs 18-de Umumqırım matem mitingine kelip olamaycaqlar.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisini «ekstremizm faaliyetini yasaq etüv» aqqında tenbiyeledi ve aks alda qırımtatarlarnıñ temsil organını yoq etecegini bildirdi.


text:
Yalta şeer memuriyetiniñ başı Andrey Rostenko politsiya hadimlerinden cemaat tertibiniñ nezaretini qaviyleştirmege talap ete. Yalta şeer şurasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, kurort mevsimi vaqtında politsiya hadimleriniñ sayısını artacaqlar.
«Yalta – kurort şeeri, yazda bizge çoq musafir, turist kele. Olarğa, em yerli insanlarğa tınçlıq-amanlıqnı temin etmelimiz», – dedi Andrey Rostenko.
Şeer idaresi politsiyası başınıñ muavini Oleg Topolnitskiy «regionda insanlarnıñ havfsızlıq meselelerine İçki işler Nazirliginiñ hadimleri ayrı diqqat ayıracağı» aqta bildirdi.
«Yaz mevisimi arfesinde Yalta şeeri boyunca İçki işler Nazirligi idaresiniñ yolbaşçılığı qoşma quvetlerini işletti. Al-azırda şeerge bir 30 hadimi endi keldi», – dey Oleg Topolnitskiy.
O şunı da qoştı ki, yañı insanlar işke endi başladı ve soñ üç kün devamında «qanunsız kelgen ve muayyen yaşav yerleri olmağan insanlarnı qıdıra»
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda politsiya hadimleri «Nelegal-2015» ameliyatını keçiriler. Qırım İçki işler Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, ameliyat çerçivesinde musafirhane, yataqhane, hastahane, mektepler teşkerile.


text:
Qırım mahkemeleri rusiyeli qanunlarnı ömürge keçirmey, bunı İlmi Umerovnıñ işi boyunca şikâyet arizasınıñ baqılması misalinde körmek mmkün, dep ayttı rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov.
Onıñ sözlerine köre, imayeciler, bunen beraber, yuqarı müessiselerge şikâyet etip de, adaletni qazanmağa niyetlene.
«Eger Qırım ükümeti, Qırım mahkemeleri Umerovğa nisbeten qanunnı ömürge keçirmese, demek ki, Kremlge uracaqmız. O yerden olarnıñ başlarına ursınlar. Ümüt etem ki, bu nasıldır neticege ketirecektir», – dedi Polozov.
Sentâbr 13-te işğal etilgen Qırımda, mahkemeciler Fedorov ve Plastitinanıñ iştiraginen, apellâtsion müessiseniñ İlmi Umerovnıñ imayesi boyunca üç mahkeme toplaşuvı keçirildi. Adliyeciniñ sözlerine köre, bütün bular «aynı bir neticenen yekünlendi».
«Birinci dava, başlanğıç mahkemesiniñ cinaiy iş açılması aqqında qararnı qanunsız tanımasını red etkenine şikâyet arizamıznen bağlı edi. O yerde ciddiy tehnikiy hatalar olğanına baqmadan, mahkemeciler bunı normal olğanını saydı. Ekinci mahkeme faş etmeme aqqında imzalav meselesinen bağlı edi. Bu, aqiqaten, Umerovnıñ taqiqatçısı tarafından qanunsız qabul etildi», – dedi adliyeci.
«Maña olar mından Esas qanun mahkemesine tükürgenler kibi keldi. Bu yönelişte işimizni devam etecekmiz, çünki bu qanun boyunca olacaq», – dep qayd etti Polozov.
Adliyeciniñ aytqanına köre, üçünci mahkeme toplaşuvında İlmi Umerovnıñ psihiatrik hastahanede mecburiy ekspertizadan keçirilmesi belgilenmesi aqqında qarar baqıldı. Şikâyetni aynı baqılmayıp qaldırdılar.
«Elbet, bu yerde qanun ve uquq qaideleri iç çalışmay. Bunıñ içün, bizge tek diger seviyelerde, diger mahkemelerde, mahkemelerden tış, halqara seviyede küreşimizni devam etmek qala», – dep qayd etti Nikolay Polozov.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.


text:
Ärdoğan – Makron söyläşüe
Alar ike yaqlı mönäsäbätlär häm regional’ mäs’älälär xaqında süz alıp bardı
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Franśiya ilbaşı Êmmanuel Makron belän telefonnan söyläşte.
İlbaşı idaräse çığanaqları beldergänçä, alar ike yaqlı mönäsäbätlär häm regional’ mäs’älälär xaqında süz alıp bardı.
Ärdoğan häm Makron Törkiyä – Franśiya mönäsäbätlären üsterü häm dialognı däwam itterüneñ ähämiyätenä basım yasadı.
Söyläşüdä Süriyädäge soñğı täräqqiyät’lär, terrorğa qarşı köräş häm qaçaqlar probleması, regional’ mäs’älälär quzğatıldı.
Törkiyä ilbaşı Ärdoğan belän Franśiya ilbaşı Makron 24 nçe iyün’dä Törkiyädä uzaçaq saylawğa qadär êlemtädä torırğa süz birde.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin BMT Havfsızlıq Şurasınıñ oturışuvında mayısnıñ 29-nda Kyivde elâk olğan rusiyeli jurnalist Arkadiy Babçenko aqqında haber etti.
«Rusiyeli belli jurnalist ve Rusiye rejiminiñ sert bir tenqitçisi Arkadiy Babçenko bugün Kyivde elâk oldı. Taqiqat yapılğan maalde bir hulâsalar çıqarmaq erte. Lâkin Rusiye qızıştırğan siyasiy turğunsızlaşuvnen bağlı acayip bir beñzerlikler mevcut», – dep bildire Ukraina tış işleri nazirligi Klimkinniñ Twitterdeki sözlerini.
Rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenko mayısnıñ 29-nda aqşam Kyivde öldürildi. Bu vaqia o tükândan qaytqan arada kvartirasına kireyatqanında olğan. Sırtından yaralanğan Babçenko «acele yardım» maşnasında vefat etti.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Politsiya qatil fotorobotını aşkâr etti.
Ayrıca şunı oquñız: Arkadiy Babçenko: «İnfantilizm Rusiyeniñ milliy ğayesine çevirildi»
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.


text:
Qırımtatar rejissörı ve aktörı Ahtem Seytablayev, Qırımda elâk olğan Reşat Ametovnı «Qırım ve Ukraina mustaqilligi içün ölgen ilk askeri» olaraq körgen. Bu aqta, Qırım.Aqiqat agentligine Seytablayev, mart 16 künü Kiyev şeeriniñ Sofiya Meydanında Reşat Ametovnıñ añına keçirilgen sessiz fleşmobı devamında bildirdi.
«O, Qırım ve Ukraina mustaqilligi içün canını feda etken ilk askeridir. O, şahıs, adam, üç balasınıñ babası. Menim içün, bugün mında bulunmaq şereftir», - dep ayttı Seytablayev.
Mart 16 künü, qırımtatar rejissörı başqa faallernen birlikte, Reşat Ametovnı ürmetnen añmaq maqsadı ile Kiyev merkezinde ötkerilgen sessiz fleşmobğa teşrif buyurğan.
«Men ukrain halqına minetdarlığımnı bildirmek isteyim. Qırım meselesi informatsion ceryanından yoq olmaması içün, ukrain cemaatçılığı pek çoq areket yapmaqta. Men eminim, eger epimiz, birinci nevbette qırımtatarlar, yarımadanı qurtarmaq kerekligi aqqında unutmasaq, halqara cemaatçılıq ta buñı unutmaz», - dep ayttı Seytablayev.
2014 senesiniñ mart 3 künü, Reşat Ametovnı tutıp esir ettiler. Mart 15 - nde Ametovnıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonınıñ dağında tapıldı.
Moskva nezareti astında bulunğan Qırım akimiyeti, qırımtatar faaliniñ öldürüvinen bağlı işiniñ açılması içün mukâfat vade etken edi. Amma faalniñ qatiyi bu künge qadar tapılmadı.
Kiyevde mart 16 künü Reşat Ametovnıñ añına sessiz fleşmob ötkerildi.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Küçük Alqalı
Küçük Alqalı (ukraince ЗaBiT-ЛeHiHcbkий, Kючyk-Aлkaли, rusça ЗaBeT-ЛeHиHckий, Kyчyk-Aлkaлы) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 567 kişi (2001 senesi).
AtıflarDeñiştir
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Herson militsiyası işğal etilgen Qırımğa yük maşinalarınıñ kirişini blok etecek faaller içün çadır ve keneflerni qoyacaq. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine Herson vilâyetinde İçki işler nazirliginiñ idaresi başınıñ muavini İlya Kiva bildirdi.
«Çadır şeerçigi, keneflerni azırlaymız, suv, erzaqnı ketiremiz», – dey Kiva.
İçki işler nazirliginiñ idaresi başınıñ muavini şunı da qayd etti ki, çadırlarnı sıñırnıñ er üç yönelişinde de quracaqlar, miqdarı qamaçavda iştirak etecek faallerniñ sayısına bağlı.
«Milliy gvardiyanı celp ettik, bugün vaziyetni tam nezaret etemiz, faaller ile, aktsiyağa qoşulmağa istegen teşkilâtlar ile muşaverelerni keçiremiz. Bu esnasnıñ nezaret altında olğanını isteymiz, aleket olmasın, duşmanımız bunı memleket vaziyetini kerginleştirmek içün qullanmamalı», – dey Kiva.
Qırımtatarlar Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa malnı ketirgen yük maşinalarnıñ areketini sentâbr 20 künü, üylede, blok etecek ola.


text:
«Qırımnıñ ticaret birligi»niñ başı Sergey Makeyev dey ki, şimdi ve ileride de Qırım Herson vilâyeti tarafından keçirilgen «erzaq» qamaçavını duymaz. Emindir, yarımada çarşıları boşatılğanda, mında Rusiye Krasnodar diyarınıñ satıcıları kelip çıqar.
Bunı Makeyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, Qırımda «Aşan» ve «Metro» ticaret ağları daa yıl evelsi Rusiye malına keçti, aynı böyle, Makeyevniñ sözlerine köre, «Furşet», «Silpo», «Yabloko» tükânları da etti.
«Çarşı ve ufaq tükânlarda Ukrainadan ketirilgen malnıñ miqdarı büyük edi. Amma o da farqlı. Misal içün, domuz ve tuvar etiniñ bir 50% Ukrainadan edi. Amma şimdi bu zonada istimal azlaşacaq», – dey ekspert.
Emindir, aktsiya iştirakçileri «Qırım qamaçavını degil de, ukrain istisalcılarınıñ qurşavını teşkil ettiler».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Aqtöbe oblısında iri qaranıñ qırılwına wlı aramşöp sebep bolğan - AŞM
ASTANA. QazAqparat - Aqtöbe oblısında belgisiz awrwdıñ saldarınan iri qaranıñ jappay qırılğanı, ol awrwdıñ äli de taralatını twralı aqparat şındıqqa säykes kelmeydi. Bul twralı QR Awıl şarwaşılığı mïnïstriniñ keñesşisi Säken Qalqamanov Feysbwktegi paraqşasında jazdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Keşe keybir Feysbwk qoldanwşıları Aqtöbe oblısında qaydağı bir belgisiz awrwdıñ saldarınan köp sïırdıñ jappay qırılğanı, ol awrwdıñ äli de taralatını twralı aqparattı tarata bastadı. Bunıñ bäri şındıqqa säykes kelmeydi. Vïdeonıñ astına men şarwaşılıq ïesiniñ akkawntınıñ siltemesin qaldıramın. Ol (fermer - avt.) fwrajïrdiñ (mal azığına jawaptı adam - S.Qalqamanovtıñ tüsindirwi) qarawınsız iri-qaralarğa kädimgi aqmïya berilip qoyğandıqtan, sïırdı eriksiz soyuğa twra kelgenin aytadı. Bul - öte qawipti aramşöp. Wïkïpedïyadan aqtarsañız, bul aramşöptiñ burşaq tuqımdas ekenin bilwge boladı. Ol birden maldıñ wlanwına äkep soğadı», - deydi ol.
Mïnïstrdiñ keñesşisiniñ aytwınşa, osı sebepti maldı soyuğa twra kelgen.
«Soyılğannan keyin et toñazıtqışta saqtalıp, odan oblıstıq veterïnarlıq zertxanasında sınama alınğan. Jawaptı qızmetkerlerdiñ buğan eşqanday da awrwdıñ qatısı joqtığı, maldıñ wlanğanı twralı qorıtındısı bar. Älbette, atalmış fermerdiñ - awıl şarwaşılığı tawarın öndirwşiniñ salı swğa ketip, jağdayı qïınday tüskeni anıq. Baqqan malın joğaltw oñay emes. Qudayğa şükir, maldıñ saqtandırılğanı belgili bolıp otır», - deydi ol.
Eske sala ketsek, Aqtöbe oblısı Xromtaw awdanı, Qopa awılındağı şarwa qojalıqtardıñ birinde jüzden asa iri-qaranıñ közi joyılğanı twralı jazğan bolatınbız.
Keyin Aqtöbe oblıstıq veterïnarïya basqarması Xromtawdağı jağdayğa qatıstı tüsinikteme bergen bolatın.


text:
Aqmescitniñ aylanma yolunda tamir işleri keçirilgen Saraylı Qıyat – Bötke (Mirnoye – Dubki) qısmı açıldı, dep haber ete Qırım Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Berilgen malümatqa köre, iyül 20-de yolnı Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov açtı.
Aksenov keçken sene sentâbr ayında bu yerde elâk olğan qırımlılarnıñ soy-soplarına taziyelerini bildirdi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, 2014 senesi sentâbr 28-de yerli saatke köre saat 3.30 aylanma yolunıñ bir qısmı omradı. Yolda çuqur peyda oldı. Bir maşina çuqurğa tüşti. Yol qazası neticesinde altı insan, şu cümleden eki bala elâk oldı. Olar toydan qayta ediler.
Çuqur diger maşinanıñ aydavcısını da yaraladı.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, Aqmescitte omrağan yol soñki bir qaç yıl içinde Qırımnıñ eñ paalı qurucılıq obyektlerinden biri edi. PAO «Yujdorstroy» yolnı qurğan edi. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresi işğal etilgen Qırımda cinaiy iş açtı.
Aksenov yol omravını ögrenecek ükümet komissiyasını meydanğa ketirmege avale etip, elâk olğanlarnıñ soy-soplarına 400 biñ rublelik yardım bermege vade etti.
Tamir etilgen yolnı başta baarde, soñra yazda açmağa vade etken ediler.


text:
Qırımda 2015 senesiniñ soñuna qadar biñden ziyade yeri olacaq on eki qoşma bala bağçasını açmağa vade eteler, bunı Qırım Devlet şurasınıñ tasil, ilim, gençlik siyaseti ve sport boyunca komitetiniñ toplaşuvında Qırım rusiyeli ükmetiniñ tasil naziri Natalya Gonçarova bildirdi, haber ete ükümet tarafdarı «Krıminform» saytı.
Nazirniñ sözlerine köre, daa 7 obyekt içün qoşma vaqıt ve para kerek.
Gonçarova 2014 senesi Qırım bala bağçalarında qoşma yerlerniñ olmasına 577 mln ruble elde etkenini hatırlattı.
Yarımadada, Qırımınıñ Tasil nazirligi bildirgeni kibi, bala bağçalarına nevbet 19 biñ baladan ibarettir, 3-7 yaşında.


text:
Şšhrät MÄSİMOV,
“Uyğur avazi”
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Milliy ihtisat ministrligi Statistika boyiçä komitetiniŋ hävär qilişiçä, 2018-jilniŋ 1-avgustiğa qädär Qazaqstan ahalisiniŋ sani 18292,7 miŋ adämni täşkil qildi.
Mämlikät ahalisiniŋ sani štkän jilniŋ moşu vaqti bilän selişturğanda, 238,7 miŋ adämgä yaki 1,3 payizğa kšpäydi. Buniŋda şähär ahalisi 10544,3 miŋ (57,6 payiz), yeza ahalisi 7748,4 miŋ (42,4 payiz) adämni täşkil qildi.
Grajdanliq halät aktlirini royhätkä eliş organliri bärgän mälumatlarğa qariğanda, 2018-jilniŋ yanvar'-iyul' aylirida 228 miŋ bala tuğuldi, bu bolsa, štkän jilniŋ moşu vaqti bilän selişturğanda, 2,3 payiz oşuq.
2017-jilniŋ yanvar' – iyul' ayliri bilän selişturğanda, җumhuriyät ahalisiniŋ täbiiy šsüşi 4,4 miŋ adäm yaki 3,1 payiz kšpiyip, 150 miŋ adämni täşkil qildi.
Mavzuğa munasivätlik şuni täkitläşkä toğra keliduki, qarilivatqan vaqitta vapat bolğanlarniŋ sani 78 miŋ adämni täşkil qildi, bu 2017-jilniŋ yanvar' – iyul' ayliridikigä qariğanda, bir payiz oşuq.
Ändi migratsiya hizmiti organliri bärgän mälumatlarğa asaslansaq, 2018-jilniŋ yanvar' – iyul' aylirida mämlikättä royhätkä elinğan migrantlarniŋ sani 2017-jilniŋ moşu vaqti bilän selişturğanda, 24,8 payiz qisqirap, 7306 adämni täşkil qilsa, mämlikättin kätkänlärniŋ sani 12,8 payiz kšpäygän, yäni 21894 adäm başqa ällärgä kätkän.


text:
Kiyev – Ukrainanıñ qıtaiy qısmında qırımtatar halqı sürgünliginiñ 71 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ keçirilmesine azırlanalar. Yarımadada matem mitingleriniñ keçirilmesi yasaq etildi, Ukraina Yuqarı Radası ise sürgünlik qurbanlarını devlet seviyesinde añmağa qarar aldı. Qıtada yalıñız soqaq aktsiyaları degil, bediiy sergiler, kontsert, mekteplerde bu mevzuda dersler keçirilecek.
44 senesi sürgünliginiñ yıllığına bağışlanğan bir sıra tedbir Ukrainada başladı. Mayıs 14-te Mustaqillik meydanında Glavpoçtamp kirişinde qırımtatar halqınıñ tarihına dair mektüp pulları taqdim etildi. Bir künden soñ İvan Gonçar Müzeyinde «Zıncır: hatıra alqaları» sergisi açıldı. «Tamğa» esnaf ve medeniyet merkezi sürgünlikten evel qırımtatar eviniñ odasını kösterdi, milliy urbalar, turmuş eşyaları ve video levhaları taqdim etildi.
İleride daa bir sıra tedbir bar. Kiyevde mayıs 17-de qırımtatarlarnıñ qoranta arhivlerinden alınğan fotoresimler taqdim etilecek «Hatıra albomı» sergisi açılacaq. Aynı o kün aqşam Meydanda ananeviy «Yüreginde ateş yaq» aktsiyası keçirilecek. Teşkilâtçılar Qırım yarımadasını ve 71 raqamını, em de «Tamğa» ve «No genocide!» yazısını çıraqlardan yapacaq olalar.
Çubarov: Bütün dünyağa bildiremiz
Mays 18-de Kiyevde eki büyük tedbir ötkerilecek – Ukraina Milliy operasında keçirilecek hatıra kontserti ve sürgünlik yıllığına bağışlanğan bütün Ukraina matem mitingi. Kontsertte qırımtatar halqınıñ liderleri, em de ukrain akimiyetiniñ vekilleri iştirak etecekler. Ukraina prezidentiniñ etrafındaki menba Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi ki, tedbirni Petro Poroşenko da ziyaret etmesi mümkün.
Meclisniñ Kiyev temsilciligi bütün Ukraina mitingi kütleviy olacağına ümüt ete.
«Elbet de, Qırımda olğanı kibi kütleviy olmaycaq. Amma mında, tahmin etkenimiz kibi, aman-aman 3 biñ qırımtatarı endi bar. Başqaları da qoşulacaqlar. Keçken sene o qadar çoq adam köçip kelmegen edi, amma kene de bayağı adam oldı», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev.
Mitingniñ esas şiarı: «Mayıs 18 künü epimiz – qırımtatarmız»
Ukraina malümat siyaseti Nazirligi miting keçirilmesine malümat ceetinden yardım ete. Nazirlik tarafından Kiyevde şeer sakinlerine aktsiyağa kelmek çağıruvları ile citylightlar qoyulğan edi. Mitingniñ esas şiarı: «Mayıs 18 künü epimiz – qırımtatarmız».
Mayıs 14-te Ukraina Yuqarı Radası «2015 senesi hatıra ve yubiley künleri aqqında» qararına sürgünlik qurbanlarını añma 2015 senesi mayıs 18 kününi devlet seviyesinde keçirmek maddesini qoştı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa qayd etti ki, parlamentniñ qararı Qırımnıñ işğalden azat etilmesine taba atılğan kiçik bir adım ola.
«Qırım toplulığına tam ve küçlü işaret beremiz, halqara toplulıq içün mevamımıznı qayd etemiz. Qırımda işğalci rejimni pekitmege tırışqanlarğa da işaret beremiz. Bütün bu taraflarğa baqılsa, işbu qarar müsbet ola», – dep ayttı Meclis reisi.
Ukraina tasil ve ilim Nazirligi de sürgünlik yıllığına azırlandı. Qırımdan sürgün etilgen qırımtatarlar ve diger halqlarnıñ temsilcilerini añmaq maqsadı ile mayıs 18-de yekâne dersni keçirmek tevsiyesi ile mektüp er bir mektepke yollanıldı.
«Oğrağanımız vaziyette müimi şu ki, talebelerimiz bu facianı, qırımtatar halqınıñ ağır taqdirini bilmek kerekler. Keçirilecek ders buña diqqatnı celp etmeli», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa umumiy orta ve mektepten aldın tasil departamentiniñ müdiri Yuriy Kononenko.
Onıñ bildirgenine köre, sürgünlik aqqında ders keçirilmesi mecburiy degil. Nazirlik mekteplerge bunıñ kibi dersni keçirmege tevsiye etip, usulşınaslıq malümatlarını yolladı. Oquv yurtlarınıñ memuriyeti ve ocaları dersni keçirmekmi-yoqmı özleri qarar alacaqlar.
Lviv, Melitopol ve Novoalekseyevkada mitingler
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, matem tedbirleri yalıñız Kiyevde degil, çoq semetdeşi yaşağan Herson, Zaporojye ve Lviv vilâyetlerinde de keçirilecek.
«Vilâyet memuriyetleriniñ tafsilâtlı tedbirler planları bar, bunı resmiy akimiyet Qırımtatar Milliy Meclisi ve yerli cemiyetler ile beraber yapa», – dedi Çubarov.
Keçken seneleri Geniçesk rayonınıñ qırımtatar eyyetleri avtobuslarnen Aqmescitke bara ediler
Herson regional Meclisiniñ reisi Asan Aliyevniñ bildirgenine köre, keçken seneleri Geniçesk rayonınıñ qırımtatar eyyetleri avtobuslarnen Aqmescitke bara ediler, lâkin bu yıl böyle bir şey olmaycaq, çünki Qırımdaki mitingniñ keçirilmesi yasaq etildi.
«Bizim esas tedbirimiz – qırımtatarlarnıñ Qırım sürgünliginiñ 71 yıllığına bağışlanğan miting – qırımtatarlar toplu yaşağan yerde – Geniçesk rayonınıñ Novoalekseyevka qasabasında keçirilecek. Saat 10-da miting başlaycaq», – dedi Aliyev.
Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonındaki tedbirler planında – dua, akimiyet vekilleriniñ çıqışı, Herson regional Meclisi reisiniñ muracaatı, veteranlarnıñ sürgünlik hatıraları, balalarnıñ icadiy çıqışları, sergi. Medeniyet evinde «Haytarma» filmini kösterecekler, sürgünlik qurbanlarınıñ abidesine çeçekler qoyulacaq.
Zaporojye vilâyetiniñ regional Meclisi Melitopolde hatıra aktsiyasını ötkermek niyetinde. Teşkilâtçılar onıñ iştirakçileri şeer soqaqlarından yürüş ile keçip, merkeziy meydanda mitingde toplaşacaqlarını planlaştıralar.
Sürgünlik yıllığına bağışlanğan bir sıra çeşit tedbir Lvivde de ötkerilecek. Krım SOS teşebbüsiniñ koordinatorı Alim Aliyev Qırım.Aqiqatqa qayd etti ki, hatıra aktsiyalarınıñ keçirilmesi anda pek müim, çünki keçken sene devamında Qırımdan köçip kelgen bir çoq qırımtatarı Lvivde yerleşti.
Lviv demir yolu qırımtatarlarnı sürgün etkende qullanğan vagonlarğa beñzegen vagonnı açacaq
«Elimizde olğan malümatqa köre, tahminen 2 biñ qırımtatarı Lvivge köçip keldi. Mayıs 18 bizim içün büyük bir emiyet taşıy. Bu kün Stalin repressiyalarınıñ qurbanlarını añmaqnen beraber özümizge sual beremiz – halqımıznı saqlap qalmaq içün neler yapmaq kerekmiz», – dep ayttı Alim Aliyev.
Onıñ bildirgenine köre, Lvivde tedbirlerni azırlağanda medeniy aktsiyalarğa emiyet berildi.
«Lviv demir yolu qırımtatarlarnı sürgün etkende qullanğan vagonlarğa beñzegen vagonnı açacaq. Anda oyunnı sanalaştıracaqmız, adamlar sürgünlik ikâyelerini oquycaqlar, ve fotosergisi de keçirilecek. Kiçik lektsiyalar ile matem aqşamı keçirilecek, Lviv sakinleri sürgünlik yıllarınıñ yırlarını icra etecekler», – dep añaşttı Krım SOS koordinatorı.
Lvivdeki tedbirler, Kiyevde olğanı kibi, – mayıs 18 künü aqşam Svoboda meydanında matem mitingi ile bitecek.


text:
«Çiygoznıñ işi» boyunca mahkeme oktâbr 25 künü Aqmescitte noyabr ayına şiddetli grafik tainledi, endi toplaşuvlar aftada dört kün keçirilecek.
Bunı öz Twitter saifesinde Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Çiygoznıñ işi bıyounca mahkeme noyab ayında keçirilecek toplaşuvlarnıñ grafigini qabul etti. Mahkeme ceryanı daa şiddetli surette ötkerilecek – aftada üç yerine dört toplaşuv keçirilecek», – qayd etti advokat.
Polozov tahmin etti ki, ceryannıñ küçlenmesi akimiyetniñ vaqialarnıñ kününe – 26 fevralge qadar qarar çıqarmağa istegenlerinen bağlıdır.
Bundan ögüne Kremlin nezaretindeki Qırım mahkemesi «Çiygoznıñ işi» boyunca mahkemeci Aleksey Kozırevniñ çekilmesini red etti.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Kiyev – Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ reberleri yarımadada yüz bergen vaqilarnen razı olmağanlarğa qarşı daa sert davranacaqları aqqında endi bir qaç kere aytqan ediler. Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov diger fikirde olğanlarnı atta Qırımdan quvıp yiberecegini bildirgen edi.
Ekspertlerniñ fikirince, «akimiyetniñ» esas duşmanı olaraq qırımtatar halqı ilân etildi, onıñ temsiliy organı Meclis – endi mahsus hızmetlerniñ diqqatı merkezinde buluna. Amma, tarihten belli olğanı kibi, qırımtatar halqı sovet totalitar qurumı üküm sürgende bile millet olaraq saqlanıp qaldı. Şimdiki vaqıtta, Sovet birligi devirinde qırımtatar milliy areketi qullanğan küreş yolları ve usullarnı işlete bileler.
İşançsızlıq – qırımtatarlar içün eñ büyük telüke, – ekspert
Qırım.Aqiqatqa intervyü bererek Kiyevdeki yaqın şarqiy taqiqatlar Merkeziniñ müdiri Sergey Danilov şunı qayd etti: «Meclis muhalifetke keçken soñ, Qırım musulmanları ve teşebbüsçilerniñ sıqışıruvı bir taraftan, diger taraftan ise, Ukrainanıñ şarqındaki vaqialar Rusiyege kelişmegen bir şekilde devam etmesi, tahmin etile edi».
«Amma, rusiyeli mahsus hızmetleri muvafaq olğan şey – meclis azaları, meslekdeşler arasında qorqu ve işançsızlıq duyğularnı asıl etmeleridir, biri-birini satqınlıqta şeklep, Meclis ve qırımtatar cemaatçılığı içinde olğan vaqialar aqqında malümatnı mahsus hızmetlerge yetkizgenlerden saqınalar, – dedi ekspert. – Özara munasebetlerniñ, işançnıñ bozuvı, Meclis binasını zapt etüvinden daa çoq telükelidir, çünki işanç olsa, sistema çalışmağa devam etecek, qurumnı yañıdan çalıştırtmaq mümkün, amma, bu duğu olmasa, ve kimge muracaatta bulunmağa bilseler, o vaqıt, binanı qaytarıp ta, iç bir şey yapıp olamazlar. Bu, qırımtatarlar içün eñ büyük telüke».
Danilovnıñ fikirince, qırımtatarlar milliy idre qurumını yañıdan qurmaq mecburlar, «bu işte baş rolüni qıtaiy Ukrainada bulunğan qırımtatar diasporası oynacaqtır».
Ukrain devleti olğan olsa edi, bu kibi vaziyet olur edimi, kibi sualge ekspert «kütleviy tintüvler ve qırımlı musulmanlarnıñ qorquzuvlarğa iç bir Ukraina prezidenti yol bermez edi».
«Tek Qırımnıñ işğalci akimiyeti bu kibi basqı usullarnı qullana bile»,– dedi Danilov.
Em de ukrainliler ve ruslar qırımtatarlarğa farqlı davranğanlarını qayd etti, «ruslar qırımtatarlarnı işançsız, daa çoq ğarpqa yaqın, rus olmağan kibi tanıylar».
Ekspert aytqanı kibi, eali tarafından işanç qazanğan, öz özüni idare etken qurumlar yarımadanıñ qanunsız akimiyeti içün telükelidir.
Aynı zamanda, Danilovnıñ fikirince, Meclis çalışmaq içün diger yollar qıdıracaq. «Amma, başqa yerlerde toplaşsalar da, teşebbüsçiler, Meclis azalarını ep bir sıqıştıracaqlar, olarnı ekstremistik faaliyetinde qabaatlaycaqlar. Men bellesem, açıqtan-açıq toplaşuvlar yasaq etilir, ve bütün areketler nezaret etilecek. Rusiye qorquzuv siyasetini pekite», – dedi Danilov.
Qırımtatar halqı totalitar ve avtoritar qurumları üküm etken vaqıtta bile yaşadı, – Meclis reisi muavini
Meclis reisi muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Meclis şimdiki vaziyette küreşniñ başqa yollarını qıdıracaq.
«Biz Mecliste soñki imkânımızğa qadar çalışacaqmız. Biz Meclisniñ işini toqtatacaqları, yasaqlaycaqları, ekstremistik teşkilât olaraq adalandıracaqlarını tahmin ete edik. Amma, qırımtatar halqı totalitar qurumları üküm etkende bile, yaşadı, faaliyet etti. Onıñ içün birleşip, şimdiki siyasetke uyğun küreş usullarını araycaqmız»,– dedi Celâl.
Qırım.Aqiqatqa izaat bererek, Meclisniñ tış alâqalar bölügi reisi Ali Hamzin, şimdiki vaqıtta qırımtatarlarnıñ inkişafı boyunca köntseptsiyasınıñ yañartılması lâzim.
Hamzin şunı qayd etti: «Meclis – bu qırımtatar milliy areketiniñ küreşinde tek bir parçadır. Meclis – qırımtatarlarnıñ bütün küreşi degil. 20-nci asırnıñ milliy areketniñ eñ büyük yeñişi halqnıñ avdetidir. Endi ise, Rusiye üküm etken vaqıtta ilerideki inkişafnı tüşünmek kerek».
Evelden haber etilgeni kibi, Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov «Kommersant» gazetasına bergen intervyüsında Rusiyeli akimiyetni qabul etmegenlerini Qırımdan quvıp yiberecegini aytqan edi.
Qırımtatar halqı işğal etilgen Qırımda ep taqip etilmekte. Mahsus hızmetler mektep, ev, medreselerde, camilerde tintüvlerni keçirmekteler.


text:
«Yalan ve qaba tariktir», – dedi Çurkin çarşenbe künü BMT Havfsızlıq Şurasınıñ toplaşuvında, dep bildire öz başına tayinlengen Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminofrm» saytı.
Onıñ aytqanına köre, yarımadada yaqında qabul olunğan «Anayasa»ğa köre, qırımtatar tili, ukrain ve rus tilleri ile bir sırada, devlet tili olaraq belgilendi.
«Ealiniñ qırımtatar temsilcileri içün Qırım nazirlik ve müessiselerinde yüksek vazifeler ayırıldı, evelelri ise böyle olmağan edi. Endi Qırımnıñ tatar ealisiniñ içtimaiy, iqtisadiy ve diger problemlerini tek Rusiye yolbaşçılığı degil de, Tatarstan da – Rusiye Federatsiyasınıñ eñ küçlü ve muvafaqiyetli subyektlerinden birisi çezecektir. Rusiye ve Tatarstan yolbaşçılığı arasında bu aqta añlaşma endi bardır», – dedi dplomat.
BMT Havfsızlıq Şurasınıñ temsilcileriniñ ekseriyeti Ukrainanı memleketniñ cenübiy-şarqında narazılıqlarnıñ «meydanğa ketirüvinde» qabaatlağan, Ukrainada vatandaş ara cenk başlanmasınıñ imkânını ilân etken ve Kiyevge separatistler ile küreşmege kerek olmağanını qayd etken Rusiye mevamını tenqit etti.


text:
Mahküm etilgen Qırım faali Kurtseit Abdullayev Aqmescitniñ Demir yol rayon mahkemesiniñ qararı ile razı degil. Malüm olğanı kibi, mart 30 künü mahkeme oña memuriy bozuluvdan sebep – Aqmescitte mart 9 künü Taras Şevçenko hatırasına keçirilgen aktsiyada Ukraina bayrağını kötergeninden sebep mecburiy işlerni berdi.
«Soqaqlarnı sipirmecem», – dedi o Qırım.Aqiqat mühbirine ve evel aytqanı kibi, mecburiy işlerniñ yerinde 15 kün apiste oturmağa razıdır.
O, qanunsız iç bir şey yapmağanını tüşüne ve bunı mahkemelerde isbaatlamağa azırdır.
«Qanunsız bir şey yapmadım ki. Bu devletniñ bayrağını elimde tutmağa aqqım bar edi, çünki Şevçenko ukrain şairidir. İtirazımnı bildirecek olam, Qırımda toqtalmam, ğaliba, Moskvağa barıp yetecekmiz», – dedi faali.
Aqmescit Demir yol rayon mahkemesinde mart 30 künü Aqmescitte mart 9-da ukrain şairi TarasŞevçenko hatırasına keçirilgen aktsiyada iştirak etken Kurtseit Abdullavniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Oña 20 saatlik mecburiy işlerni maküm ettiler.
Malüm olğanı kibi, Aqmescitte «politsiya» hadimleri Şevçenko doğğan kününe bağışlanğan mitingniñ teşkilâtçısı Leonid Kuzmin ve daa eki iştirakçini yaqaladılar. Politsiya hadimleriniñ sözlerine köre, sebep – mitingde ukrain timsalleriniñ olması. Mahkeme üç faalni mecburiy işler ile cezaladı. Faaller mahkeme qararına şikâyet ettiler.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya Rusiye Federatsiyasınıñ insan aqları boyunca Vekâletli Ella Pamfilovağa Hayser Cemilev ve qırımtatar halqı aq-uquqlarınıñ bozulması aqqında açıq muraacaatta bulundı.
Bu aqqında vekâletliniñ matbuat hızmeti bildire.
Sentâbr 28-de şeklengenniñ babası, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev onıñ oğlu Hayser Cemilevni Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesine alıp ketkenlerini aydınlattı.
Valeriya Lutkovskaya kendi muracaatında qayd ete ki, 2013 senesi mayıs ayında Hayser Cemilevge qarşı Ukraina Cinaiy protsessual kodeksine köre cinaiy taqiqat başlanğan edi, şeklengen ise apste buluna edi. Şunı da qayd etmeli ki, Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi Hayserniñ areketlerini muqaytsızlıqtan öldürüv olaraq tanıp, onı azat etüv aqqında qarar aldı.
Bundan ğayrı, o, Rusiye zenaatdaşınıñ diqqatını insan aqlarını qoruv ve esas serbestlik aqqında Konventsiyanıñ 5,6 ve 8-inci maddeleriniñ talaplarına qarşı, Hayser Cemilev azatlıq aqqlarından, adaletli mahmeke ve şahsiy ve aile ayatınıñ aqlarından marum qalğanına celp etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları boyunca Vekâletli Ella Pamfilovanıñ Hayser Cemilevniñ işine şahsiy ve acele kirişmesini talap etip, bozulğan aqlarını ğayrıdan tiklemege çağıra.


text:
«Ukrzaliznıtsâ» matbuat hızmetiniñ malümatına köre, öz başına ilân etilgen «Qırım demir yolu» devlet müessisesi 2014-2015 seneleri trenler areketiniñ cedveline deñişmeler kirsetip başladı.
Müessiseniñ bildirgenine köre, biletler ne devlet içinde, ne de halqara trenlerge satılacaq.
Matbuat hızmeti bildire ki, yolcularnıñ sayısı eksildi, şu sebepten areket cedvelini ğayrıdan baqıp çıqmaq lâzim.
Böyle bir qarar aqqında malümat demir yol memuriyetleri, şu cümleden OAO «RJD» ve Aqrusiye demir yollarına, yollanıldı.
Bundan ğayrı, öz başına ilân etilgen «Qırım demir yolu» devlet müessisesiniñ reberi Andrey Karakulkin «Ukrzaliznıtsâ» yolbaşçılığına muracaata bulunıp, biletler satılmasını toqtatuv ve yolcu trenleriniñ areket cedveline deñişmeler kirsetilmesini istedi.
«Ukrzaliznıtsâ» er bir demir yol memuriyetinen areket cedveli boyunca añlaşıp, biletlerni satmağa devam etecek.


text:
Qırım Müftiligi küçük sportsmenlerni hayırladı (FOTO)
Qırımnıñ Saq rayonınıñ Çotay köyünde gençler ve qızlar arasında Halqara balalar kününe bağışlanıp, dzüdo sport çeşiti boyunca küreş ötkerildi. Tedbirde 9 taqım iştirak etti. Bu Canköy, Seitler qasabası, Aqmeçit rayonı, Aqmescit şeeri ve Aqmescit rayonı, Saq şeeri ve Saq rayonından kelgen balalardır. Umumen, 23-65 kilo çekimi kategoriyasında 135 qız ve oğlan iştirak etti. Tantanalı taqdirlev merasiminde turnir ğalipleri ve iştirakçilerini Kezlev ve Saq rayonınıñ imamı Eskender Memetov ve imamnıñ yardımcısı Nariman Mamedaliyev hayırladı. Eskender Memetov sportsmenler ve yarış iştirakçilerine Qırım Müftisi ve Qırım müsulmanları Diniy İdaresi adından selâmlar ayttı. Olarğa qaviy sağlıq, maqsadına irişmek içün daa çoq ğayret köstermege tiledi. Balalarğa şeadetnameler, medaller ve hatıra kitapları berildi. Bundan da ğayrı, müsulman sportçılarnı Ramazan ayı munasebetinen hayırladılar.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Jas dïzayner Aqbota Qalel “Etnos bizdiñ işimizde” attı ulttıq naqışta kömkerilgen kïimder toptamasın usındı. Ol ädettegi tüs palïtralarınan bas tartıp, mülde basqa reñk pen körkemdik berwge tırısqan.
Almatı sändik-qoldanbalı öner kolledjiniñ tülegi Aqbota Qalel qazaqtıñ ulttıq kïimderiniñ tarïxımen tereñ tanısqan. Ol ärbir qızdıñ kïim ilgişinde etno stïlde tigilgen kïimder bolwı tïis degen pikirde. Sän bir orında turaqtap qalmaytındığı sebepti, Aqbota köne dästürli stïl men zamanawï feşn ülgilerdi biriktirgen kïimder jüyesin usındı. Ol är kïimdi türli oyularmen jäne asıl tastarmen bezendirgen.
“Bul sännen şığıp qalmaydı äri özektiligin joymaydı. Oğan waqıt bïligin jürgize almaydı. Eger siz stïldi, kerbez, sulw köringiñiz kelse ulttıq erekşelikpen kömkerilgen köylek, beşpent kïiniñiz. Seniñiz kez-kelgen keştiñ juldızı bola alasız”, – deydi Aqbota.
Derekköz: Stan.kz
Kommentarïï


text:
Adamğa şabwıldağan sätin öziniñ YouTube-kanalına Fox News telekanalı jüktegen.
Janwardı körgen sätte adamdar polïcïya qızmetkerleri men janwarlar qorğawşılarına xabar bergen.Salınıp jatqan ğïmaratta tığılıp qalğan qabılandı öz küşimen şığarmaq bolğan er adamğa janwar tap berip jerge qulatqan.
Er adamnıñ ömirine eş qawip joq.Degenmen sol sätti paydalanıp qabılan adamdardan qaşıp ülgergen.
Waqtılı ülgerip kelgen mamandar janwardı trankvïlïzator arqılı tınıştandırıp klïnïkağa alıp ketken. Veterïnarlardıñ tolıq tekserisinen ötken soñ qabılan öziniñ üyrenşikti meken ortasına qaytarıladı.
Derekközi: life.ru
Kommentarïï


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Rusiyede Meclis faaliyetini yasaq etmek dava arizasınıñ kopiyasını aydınlattı.
Facebookta derc etilgen Qırım Rusiye Yüksek mahkemesine berilgen arizada Natalya Poklonskaya memuriy davalı olaraq «Qırımtatar Milliy Meclisi cemaat teşkilâtını» qayd ete.
Aynı vaqıtta Qırımnıñ Rusiye prokurorı 2004 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayında qabul etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetine dair nizamnamege esaslana.
«Meclis maqsatlarından biri qırımtatar halqınıñ milliy ve siyasiy aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi ve onıñ milliy toprağında serbest milliy-devlet aqqınıñ yerine ketirilmesi ola... Bu maqsatqa irişmek içün teşkilât qırımtatar halqınıñ kelecegini belgilemek aqqınıñ yerine ketirilmesi esasında milliy-territorial printsipke köre Ukraina terkibinde Qırım statusını belgileycek ola», – dep aytıla arizada..
Facebooktaki Meclis saifesinde yerleştirilgen metinde Meclis Rusiyede «devlet qaydını almağan ve böyle bir muracaatı olmadı», dep aytıla.
Derc etilgen dava arizasınıñ kopiyasında aytıla ki, Meclisniñ eñ «rezonanslı» aktsiyası 2014 senesi fevral 26-da Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radası yanında olıp keçken miting ola. Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqasınıñ faalleri keçirgen eki mitingde yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 insan zarar kördi.
Berilgen arizanıñ kopiyasında qayd etile ki, «Meclis faaliyeti Rusiye Federatsiyasınıñ anayasa qurumı, devlet ve cemiyet havfsızlığı içün telükeli ola bile». Bundan sebep, arizada aytılğanı kibi, Poklonskaya «Qırımtatar Milliy Meclisini ekstremistik teşkilât olaraq tanıp, Rusiye Federatsiyasında onıñ faaliyetini yasaq etmege» çağıra.
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, dava arizasınıñ kopiyası Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlğa berildi.
Poklonskaya dava arizasını izaatlap, «soñki vaqıtları qırımtatarlar Rusiye Federatsiyasında qayd olmağan işbu teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve provokatsion tanımağa talap eteler», dep qayd etti.
YouTube kanalında video «Qırım Cumhuriyetiniñ prokurorı»
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ uquqçıları Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Rusiyede Meclis faaliyetini yasaq etmek muracaatını ögrenmekte. Bunı Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Ariza bizde bar. Uquqçılarımız nasıl bir şekilde yanaşacağımıznı ögreneler. «Bağlana bilecegimiz» bir çoq şey kördik. Közge çarpqan eñ büyük şey – «Meclis cemaat birleşmesiniñ» yasağı aqqında ariza», – dep ayttı Celâl. Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar halqınıñ temsil organı cemaat birleşmesi degil ve «ne Ukraina, ne Rusiyede, ne de başqa bir yerde böyle bir statusı oldı».
Celâlnıñ aytqanına köre, Meclis faaliyeti «Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqları aq-uquqlarına dair beyannameniñ qaidelerine esaslanğan edi».
Celâlnıñ qayd etkenine köre, Meclis bunıñ kibi adiselerge «maneviy olaraq azır edi», çünki Meclis yasağı kibi laflar çoqtan bar, şimdi ise «laftan işke keçtiler».
Reisniñ birinci muavini qayd etti ki, Poklonskayanıñ dava arizası mahkemege yollanıldımı daa belli degil.
2015 senesi oktâbr 23-de Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetini ekstremizm ceetinden teşkermege rica etti.
Bu muracaatnıñ sebeplerinden biri Qırımnıñ «ticaret» qamaçavı oldı, onı Herson vilâyetinde qırımtatar liderleriniñ teşebbüsi ile başlattılar. Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, Meclis «ekstremistik teşkilât» ola bile ve onıñ faaliyeti yasaq etile bile.
Qırımtatar Milliy Meclisi – Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ icra organı, 1991 senesi qurulğan edi. 2014 senesi mart ayında Yuqarı Rada Ukrainada Meclisni qırımtatar halqınıñ yüksek temsil organı olaraq resmiy şekilde tanıdı.
2014 senesiniñ başında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qırımtatar halqınıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yarımadağa kirişleri beş yılğa qadar yasaq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Qırım ve Aqyar işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı buyruq imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırım işğalini qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy ceza kirsettiler. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, oña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklenmesi» dey.


text:
Ukrainanı «Eurovision-2016» yarışında temsil etecek yırcı Jamala mayıs 4-te İsveçiya paytahtı Stokgolmge halqara yarışta iştirak etmek içün keldi. Bu aqta o Facebook saifesinde yazdı.
Ava limanında yırcını onıñ mühlisleri ukrain bayrağınen ve ukrain ve qırımtatar tilinde selamlavnen qarşıladı.
Jamala yarışta Stalin tarafından yapılğan qırımtatar halqınıñ sürgünligi aqqındaki «1944» yırını icra etecek.
61-ci «Eurovision» yır yarışında 42 devlet iştirak etecek. Yarım finallar 2016 senesi mayıs 10 ve 12 künleri, final ise mayıs 14-te keçirilecek.


text:
Ülke xasiyatlı millet qalarmı?
Qumuqlanı madaniyatını halı dewletlikni saqlawunu indikatorudur
Biraz alda göterilgen quwun, endi eşitilmey. Qızışıwlar söngen – ayıq haqıl bulan oylaşma zaman gelgen. Bizin saw Qumuq milletni namusun tüpge urğan adamlanı biz cawapsız qoymayıq. Bir yayağıbızğa ursa, xalqlanı aralıqları buzulmasın dep, ekinçi yayaqnı qapaslama hazirlemeyik. Lap da ahamiyatlısı bu işde biz törege göre durus ekenikdir. Olay bolğan soñ, töre beregen imkanlıqlardan özübüznü qısmayıq, olanı qollayıq.
Töreli cawap nege ahamiyatlı?
Bizin millet götergen topuraq mas’ala uçun bizden birler tış ülkelege işleygen, satılğan xalq etme qaradı. Onu bulan bitdirip qoymay, milletibizni üyu-ojağı yoqlar bulan teñleşdirip, külküge salma qast etdiler.
Belgili yırda aytılağan küyde, hey xalq, qaçan bizin esibiz cıyılajaq? Qaçan bir gün bizge tağılağan atlağa qarap, daw bolmasın dep, maslahat salıp turajaqbız?
Biröw de aytmay tutup biröwnü tüyme gerek dep. Olay zatlanı üyu-ojağı yoq, dewletsizler ete. Bizin milli dewletibiz bolmasa da, biz milletbiz. Bu söz halgi zamanlarda yañız xalqnı añlatıp qoymay, ülkü degen ma’nada qollana. Qumuq xalqğa öz madaniyatın, ülkeçi xasiyatın saqlamaq uçun, bu yolda töreli abatlardan qayrı dağı abat alma gerekmey.
Biz dewlet xasiyatlı milletbiz, törege göre öz gerekleribizni yaqlamaq bizge borçdur. Bu küyde etilgen işler bizin xalqnı paçalıq mentalitetge baylawluğun dağı da güçletejek.
Qahpalar öz atın başğalağa tağar
Taw milletler bulan topuraq mas’ala sayalı buzuq aralığıbız bolsa da, olanı günahsız xatirin qaldırağan laqırtlar yurütmege bizge oşamay, barı da zatnı törege göre çeçmege bizge bizin dewlet mentalitet ta’sir ete.
Tawlulanı arasında Qumuqlanı köp qardaşları bar, o sayalı bir it hawlağan dep, saw milletni yamanlı etmege yaramas. Amma hawlağan itge de, artı-yerli haplamay, insan (dewlet) darajada cawap bermege tarıq. İt xapsa, onu adam xapmas, tek cazasız da qoymas. Bizin it xapdı, hali biz oğar qodu salağan gezik geldi.
Qumuqlar çaqda-çaqda ayta, lap da ullu qahpa barından da bek qahpa değen atnı başğalağa tağıp qıçıra dep. Bu işde de olay. Kim satılğan busa, ol başğalağa o atnı berme süyup harakatlana. Tek biz añlayğan küyde, sawlay millet satılıp bolmay, ayrı adamlar bola.
Qumuq millet ayıplanmağa heç bir qolaysız zat etmegen. Har zaman da halal bolup, kömek gerekge, har bir tilep gelgenge, tilewün qabul etgen. Bizin millet zulmuğa qarşı, azatı geñ camiyat tizgen sayalı, erkinlikge sağınğan adamlar bizge göçgen. Bu iş de bir zatnı añlatadir. Bizin artıwubuz bizin xonşulağa ülgü bolup, ülkede neçik bolmaqnı görsetgen. O uçun bizge göçe, biz göçmeybiz. Amma bu işde bizin madaniyatnı azatlığın wa dewlet darajasın saqlamaq bizge zor bek tarıqlıdır. Bizin ülküçü mentalitetibiz bolmasa, bizin tüzler de zulmu örlüknü alğan yerlege aylanajaq. Olay bolğan soñ, saqlanayıq, cawap bereyik!
Mikail Töbenawullu


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Romaniyada Parlament saylavlarında ğalebe qazanğan sotsial-demokratik fırqası tarafından beklenilmegen adım yapıldı. Olar yañı akimiyetiniñ yolbaşçısı olaraq qırımtatar qadını Sevil Şaidehni saylamağa teklif ettiler, bundan evel o Romaniya Regional inkişaf naziri edi.
Keçken sene Şaideh hanım, Romaniya nazirlerinden birinci olıp, Quranğa el qoyıp yemin etken edi. Şimdi ise o Romaniyada baş nazir vazifesine tain etilgen ilk qadın, ve Avropa Birliginde ilk musulman baş nazir olmaq mümkün. Em de Sevil Şaydeh bu maqamğa saylanılsa, o Klaus Iohannis ile birlikte çalışacaq – o ise alman ve protestanttır. Romaniyanıñ siyasiy leyhasını bundan daa güzel şekilde tasvir etmege, belki de, mümkün degildir.
Qırımda qırımtatarlarnıñ vekili akimiyet yolbaşçısı iç bir vaqıt olmadı
Sevil Şaideh Romaniya tatarlarınıñ vekili ola. Bu halq – Rusiye iperaratorluğı Qırımnı işğal etken soñ, yarımadanı terk etken musulman muacirlerini birleştire. Elbette ki, bu toplulıqnıñ esası – qırımtatarlar. Az sayıda olsalar da, romaniya tatarları er zaman Köstenceniñ içtimaiy ve siyasiy yaşayışında emiyetli yer ala ediler, mında qurulğan camiler ise olarğa Qırımnı hatırlara edi. Romaniyanıñ olacaq baş naziri de öz siyasiy yolunı Köstencede başlağan edi. Ve şimdi onıñ tain etile bileceği, atta sotsial-demokratik fırqanı desteklemegenlerni coştura: Şaydeh hanım – sadece mutehassıs degil de, öz firqasınıñ popülist safsatasını (şu cümleden, saylavaldı kampanyası devamında çoq kere seslendirilgen şovinistik şiarlarnı) yeñe bilecek birisidir.
Parlametteki çoqluq desteklese, Sevil Şaideh – 20 000 insanı teşkil etken milliy azlıqnıñ temsilcisi – Romaniya akimiyetiniñ yolbaşçısı olmaq mümkün.
Qırımda ise, ne birinci, ne de ekinci Rusiye işğalinden soñ akimiyet yolbaşçısı vazifesini iç bir qırımtatarı almağan edi.
Vitaliy Portnikov, jurnalist ve siyasiy izaatçı, Radio Svoboda közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırım ve Aqyarda ealiniñ çerigi qadarı deñiştirdi. «İnformatsion muqavemet» gruppasınıñ talilcileri böyle neticege keldi. Olar Rusiye ve Ukraina statistikasınıñ resmiy malümatlarını qıyas etti ve, misal içün, Qırım ealisiniñ 2014 senesinde, büyük ihtimal ile Qırım sakinleriniñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmına köçmeleri neticesinde, 70 biñ kişige eksilgenini tayin ettiler.
Rosstatnıñ (Federal Devlet statistikası hizmeti – QA) bildirgenine köre, ilhaqtan soñ keçken yıllar içinde yarımadağa 247 biñden ziyade kişi keldi ve 140 biñ kişisden az ziyadesi yarımadadan çıqıp ketti. Aynı zamanda 145 biñ Qırım sakini öldi. Böylelikle, Rusiyeniñ resmiy malümatına köre yarımadanıñ ilhaqı esnasında eali deñiştirüv seviyesi qararnen 17%-ni teşkil etti. Ukraina talilcileri, hata ola bilecegini köz ögüne alaraq tüzetüv yapıp, kerçekte Rusiye yarımadada ealiniñ çerigi qadarını deñiştirdi, degen neticege keldiler.
İçtimaiyat professorı, demografiya ilimleri doktorı, Ukraina milliy akademiyası yanındaki İçtimaiyat institutınıñ yetekçi ilmiy hadimi İrina Pribıtkova, ilhaq etilgen Qırımda al-azırdaki demografik ceryanlar ile tarihiy paraleller çize.
– Ealiniñ böyle areketi, yani o yerde işğalden evel yaşağan sakinlerniñ toqtamağan çıqıp ketüvi, arbiyleştirilgen zona içün has. Böyle ceryan barışıqlı ayat devri içün has degil. Men Qırımda 1990 senesinden soñ çalıştım: o zaman, elverişli bir vaziyetten faydalanıp, yarımadağa pek çoq qırımtatar, ermeni, bulğar, yunan ve diger milletlerniñ vekilleri keldi. Şimdi buña beñzer al tekrarlana, lâkin endi Rusiye tarafından.
Ealiniñ böyle areketi, yani o yerde işğalden evel yaşağan sakinlerniñ toqtamağan çıqıp ketüvi, arbiyleştirilgen zona içün hasİrina Pribıtkova
Aqyar, o yerge bütün sabıq SSCBden pensiyağa kelgen Rusiyeniñ istifadaki arbiler sebebinden Ukraina içün er vaqıt ihtimallı problemalar çıqa bilecek yeri edi. 2014 senesinden soñ ise ealiniñ planlı surette deñiştirilmesi aqqında söylemek mümkün. Daa bir beñzeyiş – 1944 senesinde Qırımğa sovet Rusiyesiniñ Rostov, Voronej, Oröl ve diger vilâyetlerinden ketirilgen kolhozcılarnı ketirip yerleştirilmesidir.
İrina Pribıtkova, yarımadanıñ, asılında, cenk vaqtı rejiminde bulunğanı içün bundan soñ yahşı bir şey beklenmeycegini qayd ete.
Mence, köpür arbiy tehnika ile insanlarnıñ taşılması şartlarını daa optimal şekilge ketirmek içün quruldıİrina Pribıtkova
– Rusiyeliler iqtisadiyatnı inkişaf ettirmeyip, ilk nevbette mudafaa mevzilerini pekitecek ve ucümini devam ettirmek içün azırlanacaqlar. Mence, köpür bu maqsatnen – arbiy tehnika ile insanlarnıñ taşılması şartlarını daa optimal şekilge ketirmek içün quruldı. Er ne ise, demografik ceryan devam ete, onda öz trendleri bar, ve bu taşımalarnıñ neticesini añlamaq içün o, Ukraina tarafından daimiy bir şekilde közetilmek kerek. Qırımtatarlarğa qarşı, Qırımdan ketsinler ya da vatandaşlıqlarını Rusiye vatandaşlığına deñiştirsinler dep, toqtamayıp provokatsiyalar yapacaqlar. Narazılıq bildirgenlerni, qorqutmaq içün apis etecekler.
Qırım tarihçısı ve siyasetşınası Yevgeniya Gorünova, Rusiyeniñ Qırım ealisiniñ deñiştirilmesinde mantıqiy soñuna qadar baracağını zan ete.
Narazılıq ocaqları olğance, yarımada tolusınen integrirlenmegence ealiniñ deñiştirilmesi devam etecekYevgeniya Gorünova
– İç şübhesizdir ki, Rusiye Qırımdaki demografik ceryanlarını idare ete. Zanımca, ealini deñiştirüv seviyesi kene de 25% degil de, 15%-dir. Men buña, Qırım sakinleriniñ yımşaq sürgün etilüvi, der edim. Olarnı yarımadadan daa yahşı bir yaşayış qıdırmaları içün yavaş-yavaş sıqıştırıp çıqaralar. Olarnıñ yerine şimalden, Sibirden ruslar kele ve özlerinen beraber öz ananelerini ketireler. Lâkin eñ esası, olarnıñ Kremlge sadıq olmasıdır. Olardan ne meydanlar, ne de tenqit bekleyler – ukümetke de tamam bu kerek. Bundan ğayrı, iqtisadiy problemalar bar: Qırım – dotatsiyalar bölgesi olıp, onıñ içün 2 millionlıq eali – pek çoq. Rusiyege olarnı keçindirmek elverişsizdir. Soñ üç yıl içinde federal bücetten Qırım içün yalıñız dotatsiyalar içün 300 milliard ruble ayırıldı. Bu miqdarğa Pensiya fondu ayırğan paralar ve diger masraflar kirmey. Narazılıq ocaqları olğance, yarımada tolusınen integrirlenmegence ealiniñ deñiştirilmesi devam etecek.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Bunı Ukraina tele ve radioyayınlav sualleri boyunca devlet komitetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
Mezkür añlaşma ile taraflar eki devletniñ halqı bir-biri aqqında keñ malümatnı bilmesi içün şaraitler yaratmaq kerek edi.
Onı toqtatmaq teşebbüsi «Rusiye tarafından Ukraina ve Rusiye ükümeti arasında añlaşmalarnıñ daimiy sürette bozuluvı» sebebinden kelip çıqtı, deyler komitette.
Ayırıca mında, añlaşmalarğa baqmadan, Rusiye Ukrainağa qarşı informatsion cenkni başlağanını qayd eteler.
«Rusiye matbuat vastaları endi uzun müddet devamında devletimizniñ topraq bütünliginiñ bozuluvını teşviqat ete. Böyleliknen milletlerara ziddiyetler, zorbalıq ve ksenofobiya peyda ola. Rusiye teşviqatı totalitar rejiminiñ izinden ketip, media saasında olğan añlaşmalarnı nazarda tutmayıp, «deşetli teleküniniñ aqiqatını» meydanğa ketire», – dep aytıla beyanatta.
Mında şunı da qayd eteler ki, Rusiye teşviqatı ukrain halqınıñ öz mustaqil, demokratik, avropalı devletinde yaşamaq istegini başqa türlü köstere.
Aynı Rusiyeniñ Ukraina içki işlerine qarışuvınen yerli ve çetel jurnalistlerniñ işlerinde manialar peyda olmağa başladı. Rusiye ekstremistleri teleradiokompaniyalarnı zapt ete, jurnalistlerni tutıp ala, devlet teleradiokompaniyalarınıñ mülkini qanunsız sürette şahsiyleştire ve ilhr.


text:
Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnı FSBde bir qaç saatlıq sorğudan soñ yiberdiler. Qırım.Aqiqatqa Spiridonov aytqanı kibi, subet üç saat devam etti, esasen Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov aqqında soraştırdılar.
Rusiye uquq qoruyıcıları ile subeti aqqında tafsilâtlarnı jurnalist bildirmedi.
Dekabr 10 künü Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnıñ Aqmescitteki evinde ve ana babasınıñ evinde tintüvler Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnıñ cinaiy işi çerçivesinde keçirilgen, dep bildirgen edi Qırım advokatı Cemil Temişev. Spiridonovnı tintüvden soñ FSB sorğuğa çağırdı.
Qırım uquq qoruyıcı organları tintüvni izaatlamaylar.
Dekabr 9-da FSB hadimleri tarafından nevbetteki tintüv Elzara İslâmovanıñ evinde keçirildi. Qırım qamaçavı idarecisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgen ekinci tintüvdir.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Ukrainada fevral 26-27 künleri Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ekinci yıllığına bağışlanğan tedbirler keçirilecek.
Cuma künü bir qaç mektepte Rusiye işğaline Qırım qarşılığı künü munasebetinen ders keçirilecektir. Kyivde «Qırım – Ukrainadır. İşğal etilgen yarımada keçmiş ve kelecek arasında» halqara forumı olıp keçecek. Tedbir iştirakçileri Qırımnıñ içtimaiy-siyasiy kelecegi formulasını tapmağa tırışacaqlar.
Lvivde «Başqa ev yoq» ve «Qırım hatıraları» fotosergileri açılacaq. Bu kün Belli Lviv rekordsmeni Oleg Skavış tramvaynı tişnen çeküv boyunca Ukraina rekordını qoyacaq ola. «Böyle etip Oleg Qırım işğali meselesine diqqat celp etmek istey», – dep aytalar teşkilâtçılar.
Fevral 27-de Taras Şevçenko eykeli yanında Svoboda caddesinde «yarımadada insan aqlarınıñ bozulmasına» bağışlanğan «Krım» performansı keçirilecek.
Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda «Vatanperver avtoyürüşiniñ» keçirilmesi planlaştırıla – Novoalekseyevkadan Geniçeskke qadar.
«Qırım – Ukrainadır» haber kampaniyası fevral 22-de – Rusiyeniñ yarımada işğaliniñ ekinci yıllığı munasebetinen başlandı. Belli ukrain jurnalistleri ve oyuncıları «öz Qırımını» tarif eteler. Kampaniya çerçivesinde levhalar azırlandı, meşur ve adiy ukrainler Qırım sakinlerine qoltutqanlarını bildireler. Ukrainanıñ teleradioyayın milliy şurası levhalarğa içtimaiy reklama statusını berdi. Böylece levhalarnıñ Ukrainanıñ merkeziy ve vilâyet telekanallarında kösterilmesi tevsiye etile.
Qırımnıñ kütleviy haber vastaları, şu cümleden ATR qırımtatar telekanalı ve Çernomorskaya teleradiokompaniyası kampaniyağa qoltuttı.
Qırım işğali ve Qırımdaki ukrainlerge qarşı yapığan siyasiy basqı aqqında vesiqalı film kelecek afta kösterilecektir. O da «Qırım – Ukrainadır» kampaniyasınıñ bir qısmı olacaq.
Qırım meselesinen oğraşqan onlarnen kütleviy haber vastaları «Qırım meselesi» leyhası çerçivesinde Qırımda işğalge qarşılıq künü munasebetinen marafon keçirecekler.
2014 senesi fevral 26-da QMC Yuqarı Radası yanında Ukrainanıñ topraq bütünliginiñ tarafdarları ve olarğa qarşı çıqqan Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov reberliginde «Rus birligi» firqası faalleriniñ mitingi olıp keçti. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda Qırım müendis ve pedagogika universitetiniñ ruhiyat ve pedagogika tasili fakultetiniñ ocası Sultaniye Harahadı vefat etti. Bu aqta «Avdet» gazetası bildire.
Sultaniye Harahadı qırımtatarlarnıñ vatanğa avdet olunğan soñ çıqarılğan ilk qırımtatar elifbesiniñ müellifi edi.
Neşirniñ malümatına binaen, o, mektepten aldın ve kiçik mektep çağındaki balalarnı ögretüv ve terbiyelev boyunca oquv-metodik derslikleriniñ de müellifi ola.
Sultaniye Harahadı üç oğulnıñ anası, üç torunnıñ bitası, altı ağa ve qardaşnıñ tatası edi. O, 6 yıl devamında Taşkentte bala bağçasında terbiyeci olaraq çalıştı, 1981 senesinden başlap logoped olaraq işley edi, Aqmescit bala bağçalarında logoped gruppalarını açqan edi.
Avdetniñ bildirgenine köre, Sultaniye Harahadınıñ cenazesi Aqmescit civarındaki Mamaq (Strogonovka) köyünde oldı.


text:
Novoalekseyevka – Ayat ve zaman ile eskirgen resimler. Bunıñ episi 87 yaşına kelgen Safiye Çelkonıñ qolunda qalğan Qırımdan mirastır. Bu resim ve hatırlavlardan ğayrı iç bir şey saqlanıp qalmadı.
1944 senesi Safiye hanım 17 yaşında genç qız edi. Faqat, eki qardaşınen beraber yanıq ve keder ne olğanını endi is etken edi. Allı-taqatlı köylülerni şimalge köçürgende, ana-babsı elâk oldı. Mayıs 18 künü 1944 senesi qızlar tizeleriniñ evinde ediler.
«Saba erte silâlanğan adamlar kelip, bizni qabristanğa quvdılar. Aqşamğa qadar anda edik. Yolda ekseriyetnen qartlar ve yaş balalar olıp kete edi. Aşamağa şey yoq edi. Stantsiyada askerler ne berseler, onı aşay edik. Künlernen bir şey aşamamaq ta mümkün edik», - dep hatırlay qartana.
Qızlarnı Aqmescitniñ demir yol vokzalında vagonlarğa yüklegende, eñ kiçik qardaşları – Zera, başqa vagonğa tüşti. Onı, diger adamlarnen beraber Orta Asiyağa, Özbekistanğa sürgün ettiler. Safiye, ekinci tatası, tizesinen Uralğa tüştiler. Ğurbetlikte 11 yıl yaşağan soñ, tata-qardaşlar biri-birini tapıp oldılar.
Uralda yaşayış qıyın edi – qızlarnı tereklerni pıçmağa yolladılar, anda, yaşlar yaz, qış demey, erkeklerniñ işini becerdiler – tereklerni pıçıp, vagonlarğa yükley ediler.
Bunıñ episi kiçik qardaşı Zera, tatalarını tapıp, Özbekistanğa çağırtmağance, devam etti. Böyle etip, 1955 senesi Safiye qardaşı ve qartlanğan tizesinen beraber Orta Asiyağa köçtiler. Taşkent vilâyetiniñ kolhozlarından birinde yerleştiler. Qadınlar işke kirdiler: kimi sığır sağıcı oldı, kimi tarlalarda pamuq cıymağa ketti.
Özbekistanda Safiye apte Emirsuin degen yigitke aqayğa çıqtı. 1959 senesi Suleyman oğlu oldı. Bir qaç yıldan soñ, yaş qoranta Vatanğa avdet etmege qarar aldı. Qırımda olğanı olacağı üç kün olıp, kene de sürgün etileler. Böyleliknen, Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasına tüşip, mında 46 yıl devamında yaşaylar.
Bu vaqıt içinde ev qurdılar, oğlunıñ kendi qorantası peyda oldı. Novoalekseyevkada Safiye qartananıñ torunları dünyağa keldi, tamam bu qasabanıñ qabristanında Vatanğa qaytıp olamağan aqayı kömülgen. Amma, qartana ep bir yarımadağa qaytıp, tuvğan toprağında ölmege arz ete.
Qırımnıñ bugünki vaziyeti qırımtatarlar ve diger millet vekilleriniñ sıqıştırıluvı bu qorantanı raat qaldırmay. Safiye qartana haberlerni baqqan soñ, daa sıq ağlay ve sağlığına şikâyet ete. Oğlu Suleyman, şimdiki vaqıtta daa çoq Qırımğa qaytmağa istey: «Sürgünlikten soñ, biz er şeyni coydıq. Em maddiy, em maneviy cietinden coymağa mümkün olğan er şeyni coydıq. Halq tarafından asırlar devamında toplağan er şey yoq oldı. Tarihçiler ne yazsa, yazsınlar, amma, biz qırımtatarlar qadimiy qabilelerniñ mirasçısı olğanını bilemiz. Ve bizim halqımız asırlar devamında yarımadada yaşap kelgen. Halqımız Allahnıñ yardımınen kene Vatanda yaşaycağına işanam. Bizge Qırımdan ğayrı ketmege yerimiz yoq. Qorquzmağa da kerekmey ve acet yoq. Bizni o qadar qorquzğan ediler ki, atta qorqmağa boldurdıq».


text:
Jaqında Ïndonezïya Respwblïkasınıñ Jakarta qalasında «Oñtüstik Şığıs jäne Azïya elderiniñ Assocïacïyasımen Azïya jäne Tınıq muxït elderiniñ arasında Sultan Bïn Abdwlazïz äl-Sawd xanzadasınıñ qasïetti Qurandı jadında saqtaw» attı Xalıqaralıq Quran Kärimdi oqw sayısı ötti. Sayısqa Qazaqstan musılmandarı dinï basqarmasınıñ dinï bilim jäne ğılım böliminiñ usınısımen Qalaqul Dwlat Bolatbekulı qatısqan bolatın.
Atalmış sayıstıñ 1-ornı Ïndonezïyağa, 2-ornı Avstralïyağa, 3-ornı Malayzïyağa buyırsa, elimizden barğan Dwlat Bolatbekulı 4-orınğa qol jetkizdi. Qarïımızdıñ qırağatı men Quran oqw maqamına tänti bolğan qazılar alqasınıñ törağası, Mädïna qalasındağı Payğambarımız Muxammed Mustafa (sallallahw aleyhï wä sälläm) meşitiniñ Bas ïmamı Abdwl Mwqsïn äl-Qosïm mırza tek Dwlat qarïımızdı xalıq aldına şığarıp, alğısın bildirip, Qarïlardıñ ülgi alwın surap, "Qurandı oqısandar osılay oqındar", – dep öz qolımen Quran kitap sıyğa tarttı.
Abdwl Mwqsïn äl-Qosïm mırza qarïımızdı arnayı Mädïna qalasına şaqırtıp, Ïjaza beretindigin ayttı. Qarïlar üşin Ïjaza alw bas jüldeden de joğarı jäne en ülken sıy. Jas qarïımız jergelikti Ïndonezïya kanalına suxbat berip, Quran oqıdı.
muslim.kz
Kommentarïï


text:
Mäsällär häm balalar öçen xikäyälär
Mäxşärneñ qurqınıçlı mäydanına ike keşene xökemgä kitergännär ide. Berse — oluğ cullarnı kisüçe, küp keşelärneñ qannarın tügep, malların aluçı; ikençese — bik danlıqlı, böten dönyağa isem-çabı taralğan Möxärrir — kitap yazuçı. Bu Möxärrirneñ süzläre...
Orakul
Qaysı dinsezlärdäder, Orakul isemendä ağaçtan yasalğan ber mäğbüd (sanäm) bar ide. Bu sanämneñ ber ğacäp xasiäte bar ide ki, ägär ber keşe nindi bulsa da ber eşkä ğaqıl taba almıy kilsä, sanäm aña ana...
Ğawwaslar
İske zamannıñ ber Padişahı, üzeneñ käkre fikere ilä, ğilemneñ faydasınnan kübräk zararı barlığın taptı. Ul ğilem keşeneñ kükrägen çeretä, qulların neçkärtä, imeş. Ägär dä üz mämläkätendä bulğan barça ğalimnärne qudırsa, üzen-üze bik zur izgelek qiluçılardan...
Sanduğaç
Nindider ber qoş Awlawçı, urmannardan, quaqlıqlardan awlap, berniçä Sanduğaç totqan ide. Miskinçeklärne härqaysın üz öendä sayratır öçen, poçmaqlarda asılğan çitleklärgä yabıp quydı. Bu biçaralarnıñ sayrar häm käyefläner urınnarı quaqlar başı ide. İnde zindanğa yabılğaç, sayraw...
Wağiz
Wağiz mäçettä, bal yanına cıyılğan çebennär şikelle xalıqnı üz äylänäsenä cıyıp, här izgeleklärgä boyırıp, här äşäke eşlärdän tıyıp, üzeneñ davudi tawışı ilä köyläp-köyläp wäğäz äytäder ide. Wağizneñ süzläre ike iren arasınnan balday ağıp çığa,...
Mäçe ilä Sanduğaç
Mäçe, Sanduğaçnı totıp, biçaranıñ tänenä ütken tırnaqların batırdı, häm şul arada tämle genä, söçük kenä tel ilä Sanduğaçqa bu süzlärne äytä başladı: «İ Sanduğaçım, canım! Min sine dönyada berençe sayrawçı dip işetä idem, sineñ sayrawıñ...
Märxämätle Tölke
Awçı yaz könendä Qarlığaçnı atıp ülterde. Bu bäxetsezlek Qarlığaçnıñ ülüe ilä genä betmäyençä, biçaranıñ artında ike-öç baş yaña ğına yomırqadan çıqqan Balaları qaldı. Mesken Balaçıqlar ayanıçlı wä can awırttıra torğan tawışları ilä çereldäp, uyanmas yoqığa...
Ber Göl
Urmannıñ ber poçmağında, awlaqta ğına, çäçäklängän ber Gölneñ kisäktän genä çäçäge şiñä başladı häm az ğına waqıt eçendä yartısı şiñep tä betä yazdı. Biçara Göl, başın bögep, xäsrät ilä üzeneñ tämam betüen kötä ide....
Mut ilä Qarlığaç
Atasınıñ wafatınnan soñ, bik bay miras alıp qalğan ber yäş Yeget, artıq däräcädä mutlıq wä israfqa kereşep, berniçä kön eçendä mal-mölekneñ barısın urnaştırıp, östendä ber iskeräk tunnan başqa närsäse qalmadı; ul tunnı da satar ide,...
Bäxet
Ber şähärneñ çitendä genä öç ağay-ene toralar ide. Bolarnıñ, nindi genä eşkä totınsalar da, ni säbäptänder eşläre uñğa kitmi ide. Bu ağay-enelär eşläre uñmawında üz-üzlären ğayıplärgä uylap ta qaramıyça, haman Bäxet yuqlığınnan ğına kürälär ide....


text:
İzraille xatın-qızdan fälästinle mäxkümgä teläktäşlek
Fälästinle Ähäd ät-Tämimigä teläktäşlek kürsätüçe ber izraille xatın-qız mäxkämädäge poliśiyä xezmätkären yañaqladı
İzrail’dä saq astında xökem itelüçe 17 yäş’lek fälästinle Ähäd ät-Tämimigä teläktäşlek kürsätüçe ber izraille xatın-qız mäxkämädäge poliśiyä xezmätkären yañaqladı. Monıñ belän ul dön’yağa üzeneñ ber suğudan törmägä atılmayacağını häm İzrail’neñ fälästinlelärgä ayırımçılıq kürsätüen dälillärgä telägän. Bilgele bulğança, Ähäd ät-Tämimi işegallarına bärep kergän xärbineñ yanağına suğuı öçen xökem itälär.


text:
AQŞ-tıñ Oñtüstik Karolïna ştatındağı xaywanattar bağında masaï tekti keriktiñ töli jurtqa tanıstırıldı. Süykimdi janwardıñ dünïege kelgenine bar bolğanı 11 kün bolğan. Twğan kezde onıñ boyı 1,8 metrdi, al salmağı 71 keli bolğan. Zoobaq qızmetkerleri ğalamtor qoldanwşılarına kişkentay kerikke at qoyudı usınıp, köpşiliktiñ qoldawımen oğan «Tatw» esimi berildi. Bir qızığı, bul şarağa jergilikti amerïkalıqtar emes, Ewropa men Latın Amerïkasınıñ turğındarı belsene atsalısqan. Ayta keteyik, masaï kerikteri Afrïkadağı Kenïya men Tanzanïyada tirşilik etedi. Olar jer betindegi janwarlardıñ işindegi eñ uzını.
24.kz
Kommentarïï


text:
Qırımtatarlar sentâbr 20 künü, üylede, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa mahsulatnı ketirgen yük maşinalarınıñ areketini blok etmek niyetindeler.
Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov sentâbr 16 künü parlament toplaşuvında bildirdi.
«Sentâbr 20 künü, saat 12:00, Qırımğa erzaqnı ketirgen yük maşinaları içün qıtaiy Ukrainanı Qırım ile bağlağan üç yolnı da qapatcaqmız», – dedi o.
Bunıñ ile Çubarov insanlar ve yengil maşinalar içün iç bir mania olmaycağını qayd etti.
«Aktsiyamız devamlı olacaqtır», – dedi o ve aktsiyağa qoşulmağa çağırdı.
Deputatnıñ sözlerine köre, aktsiya ştabı Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş noqtasından biri yerleşken Çonğarda (Herson vilâyeti) olacaqtır.
Meclis başı şunı da qayd etti ki, qırımtatarlar serbest iqtisadiy zonanıñ işğal etilgen Qırım ile sıñırdaş olğan Herson vilâyetinde teşkil etilmesiniñ tarafdarlarıdır.
Siyasetçi Ukrainanıñ işğal etilgen yarımada ile alâqası meselelerini al etecek qanunlarnı qabul etmege çağırdı.
Ekspertler Qırımğa ukrain malınıñ ketirilmemesi ile bağlı aktsiyanı – qaparcılıqqa cevap olaraq adladılar. Ukrainanıñ icraiy akimiyeti ve prezidenti Petro Poroşenko qırımtatarlarnı Qırım ile memuriy sıñırnıñ qamaçavı ile bağlı niyetlerini izaatlamaylar.


text:
Qırım Rusiye Federatsiyasınıñ uquqiy alanına keçkeninden soñ, bir on qırımtatarı Rusiye taqiqatı altında buluna, daa yedisi endi apiste yata, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev.
Bunı o oktâbr 6 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
Aytqanı kibi, vatandaşlarına nisbeten cinaiy işlerniñ esas qısmı sebepsizdir.
«Er angi işniñ delilleri sebepsizdir. «Mayıs 3» işi boyunca qabaatlar – akimiyet temsilcilerine küç qullanuvı, o vaqıt ise atta Rusiye qanuniyeti çerçivesinde kimse akimiyetni temsil etmegen edi… Şunıñ içün bu areketler ufaq yaramazlıq kibi añlatıla bile edi», – dedi Smedlâyev.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini noyabr 19-na qadar arttırdılar.
«Mayıs 3» işi de keçken sene adiselerine bağlı, o vaqıt qırımtatarlar Rusiye tarafından Qırım kirişi yasaqlanğan qırımtatar milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarğa qarışılamağa çıqqan ediler, bundan soñ aktsiya iştirakçilerine nisbeten cinaiy işler açılmağa başlandı.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi mayıs 16-ğa qadar qırımtatar faaliyetçisi Nariman Memedeminovnıñ tevqifini quvette qaldırdı. Bunı «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Cemiyet birleşmesinde bildirilgenine köre, mahkeme videoalâqa vastasınen keçe edi, oturışuvda qabaatlanğannıñ advokatı Emil Kurbedinov iştirak etti.
Mart 22-de Rusiye telükesizlik ve uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri Bağçasaray rayonında Memedeminovnıñ evini tinttiler. Bundan soñ faaliyetçini Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine sorğulamaq içün alıp kettiler. Mart 23-te mahkeme Memedeminovnı mayıs 16-ğa qadar tevqif etti .
2016 senesiniñ fevralinde Memedeminovnıñ evi endi tintilgen edi. 2017 senesi iyül 13-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Bağçasaray rayon mahkemesi Memedeminovğa qarşı memuriy işni baqqan edi. O, 2017 senesi aprel 13-te, o zaman evi tintilmekte olğan Seydamet Mustafayevniñ evi yanında resmiy izin alınmayıp yapılğan mitingde güya iştirak etkeninde qabaatlandı. O vaqıt, yurtdaşına qol tutmaq içün eviniñ yanında çoq sayıda qırımtatarlar toplandı, olarnıñ arasında Nariman Memedeminov da buluna edi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Rusiye ukümet olganları mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve bunıñ kibi de Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapalar.