text:
Qazaqstanda rekord citeşterü
2017 yılda 86,2 million tonnalık neft eşläp çığarılğan
Qazaqstannıñ Milli iqtisad ministrı Timur Söläymanov uzğan yılnı ilendä 86,2 million tonna neft’neñ citeşterelüen açıqlağan.
Söläymanov Ministrlar kabinetında oyıştırğan matbuğat oçraşuında uzğan yılnı citeşterelgän neft’neñ 86,2 million tonnağa citüen beldergän.
“Bu - il tarixında rekord. Açıq itep äytsäk, bu Milli tulayım tabışnıñ 4%ına. Açıq itep äytsäk, bu Milli tulayım tabışnıñ 4%qa çığuın täêmin itte,” – digän Timur Söläymanov bıyıl da neft’ citeşterüdä şul uq külämneñ kötelüenä işarät itkän.
Söläymanov: “Makroiqtisadi çamalawlarnı açıqlağannan soñ bu yılnıñ tögäl sannarın açıqlayaçaqbız,” – digän.


c: text/html

text:
Rusiye Federatsiyası işğal etilgen Qırımda insan aq-uquqlarına qarşı yapılğan cinayetler içün mesülietlidir. Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov yaqınlaşqan İnsan aqları künü munasebetinen bildirdi.
«1948 senesi dekabr 10-da Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyası insan aqları Umumiy deklaratsiyasını qabul etti. Er sene, 1950 senesinden itibaren, dekabr 10-da halqara toplulıq İnsan aqları kününi qayd ete.
Bu hatıra künü qırımtatar milliy areketi içün de ğayet müim ola. Qırımtatar milliy areket faalleriniñ sürgünlik zamanında İnsan aqları kününe diqqat etmesi qırımtatar halqınıñ Vatanına avdet olması devamında yañı şekillerni aldı», – dep yaza Çubarov.
Meclis reisiniñ qayd etkenine köre, bu künü Qırımtatar Milliy Meclisi ve qırımtatar cemaat teşkilâtları keçirgen kütleviy tedbirlerde Qırımnıñ farqlı millet vekilleri faal sürette iştirak etken ediler.
«Qırımtatarlar qırımtatar halqınıñ aq-uquqları oğrunda zorbalıqsız küreşip, insan aqları ve bütün halqlarnıñ Vatanında serbest yaşamalarına qol tutalar.
Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım işğali Qırım toprağında halqara uquq tarafından insaniyetlikke qarşı yapılğan cinayet olaraq tanılğan deşetli içtimaiy adiselerni asıl etti: insanlarnı esir aluv ve öldürüv, kütleviy ve qanunsız tintüv, apiske aluv, mahkeme taqibi ve milliy, diniy ve siyasiy mensüplikke köre repressiyalar.
İşğal akimiyeti tamır qırımtatar halqına basqı etip, onı Vatanını terk etmege mecbur ete. Bunıñ kibi siyasetni amelge keçirüv qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ve Meclis reisiniñ mesleatçısı İsmet Yükselniñ Qırımğa kiriş yasağınen başladı.
Halqara gumanitar uquğına binaen, işğal etilgen Qırımda insan aqlarına qarşı yapılğan cinayetler içün bütün mesüliet Rusiye Federatsiyasına aittir.
Bu vaziyette Qırımtatar Milliy Meclis reisi olaraq 2014 senesi dekabr 10-da İnsan aqları künü munasebetinen tedbir keçirecek olğan qırımtatar teşkilâtlar içün esas şiarlarnı ilân etem:
– «Qırımda repressiya ve quvğunlıqlarğa yoq deymiz!»,
– «Adalet ve insan itibarı qırımtatarlarğa da mensüp!»,
– BMT aza devletleriniñ ükümetleri ve parlamentleri! Qırımda tamır qırımtatar halqınıñ telükesiz yaşayışını temin etecek ve onıñ aqlarını qoruycaq semereli areketlerniñ yapılması kerek»,
– «Qırımtatar Milliy Meclisi – qırımtatar halqınıñ yuqarı temsil organına – Qırım meseleleri boyunca halqara muzakerlerniñ subyekti statusı berilmeli».
Qırımda 2014 senesi dekabr 10-da İnsan aqları künü munasebetinen qırımtatar teşkilâtları keçirecek tedbirler Qırımtatar Milliy Meclisinen muzakere etilecek, Qırımdan tış – Kiyevdeki Qırımtatar Milliy Meclis temsilciliginen», – dep yazdı Çubarov.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pariste Eyfel qullesiniñ yarığı Charlie Hebdo satirik mecmuasınıñ muarriyetine olğan ücüm neticesinde vefat etkenlerniñ hatırasına söngen edi. Bunı Fran Press bildire.
Cumaaqşamı künü, saaat 20, yarıqnı söndürdi, soñra ise kene berdiler.
İllüminatsiyanı ilk sefer söndürdiler, çünki qulle er kün qaranlıqnıñ tüşmesi ile yarıq saçmağa başlay edi. Yarıqnıñ söndürilmesi – Charlie Hebdo mecmuasınıñ ve politsiya hadimleriniñ öldürüvi sebebinden keçirilecek matem tedbirlerniñ bir qısmıdır. Cumhuriyet meydanında eki gece devamında çıraqlar ile terakt qurbanlarını aña ediler.
Frenkistan medeniyet ve alâqa naziri Flör Pelren jurnalğa million yevro ayırmaq niyeti aqqında bildirgen edi. Charlie Hebdo muarririyeti «Liberasyon» gazetasınıñ ştab-dairesinde yerleşecek, maliye destegi ise «Mond» neşriyat evi ve «Kanada plüs» gruppası tarafından berilecek. Bunı Frans Presske neşirniñ adliyecisi Rişar Malka bildirdi.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, teraktan soñ Charlie Hebdo öz faaliyetine devam etermi degen sual peyda oldı, çünki onıñ eñ eyi hadimleri elâk oldı – Stefan Şarbonye (Şarb), Jan Kabü ve Jorj Volinski. Soñkileri siyasiy karikaturanıñ yıldızları edi, öz icadiy yolunı daa 1960 seneleriniñ başında başladılar.
Frans Press haber etkeni kibi, kelecek afta Charlie Hebdonıñ million nushası çıqacaq.


text:
Qırımnıñ Rusiye uquq qoruyıcı organları Aqmescitte Mokrousova soqağında yerleşken caminiñ silâlı insanlar tarafından sarıp aluvını añlatmaylar. Bunı Qırım.Aqiqatqa Qurultaynıñ Merkeziy Saylav komissiyanıñ başı Zair Smedlâyev bildirdi.
«Qorquzuv aktsiyasıdır. Sanki kimse qarşılıq köstere. Bu maskalar, balaklava ve qalğanı nege kerek? Menimce, qorquzuv aktsiyasını keçirmek kerekler, nasıldır bir islâm terrorizmi aqqında aytmaq. Demek, terroristler ile küreşseler, ciddiy azırlıq olmalı», – dey Smedlâyev.
Onıñ sözlerine köre, bu shemağa Canköyde Elif bala qırımtatar merkeziniñ teşkerüvi de kire. «Bu bir zıncırnıñ alqalarıdır. Vazife – islâm terrorizmi ile küreşkenini kösterecek olalar».
Elıf merkeziniñ müdiri Lutfiye Zudiyeva Facebookta yazğanı kibi, mahsus hızmetleriniñ teşkerüvinden soñ, prokuraturada «subet» keçirildi: «Neticeler: yarınğa teşkerüv boyunca añlatuv ve şikâyetlerni azırlayım, bunıñ ile beraber teşkerüv, bala merkezimizniñ faaliyetiniñ qanuniyligi boyunca. Bizim bala edebiyatımız ne yerde olğanını ögrenmek kerekim», – yazdı o.
Qırım Rusiye akimiyeti ve yerli uquq qoruyıcılar bu vaqialarnı izaatlamay.


text:
Kömir bağasın kötergender mïllïondap ayıppul töleydi
KÖKŞETAW. QazAqparat- Kökşetawda kömir bağasın negizsiz kötergen birqatar kəsipkerler əkimşilik jawapkerşilikke tartıldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi sottıñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
QR Ulttıq ekonomïka mïnïstrliginiñ Tabïğï monopolïyalardı rettew, bäsekelestikti jäne tutınwşılardıñ quqıqtarın qorğaw komïtetiniñ Aqmola oblıstıq departamenti tarapınan tekseris jürgizildi.
Onda «Kosıgïn» JK, «Joldıqov» JK, «Qazaqstannıñ bölşek kömir jelisi» JŞS, «ÏVVÏ» JŞS, «SeverEnergoWgol Snab» JŞS özara kelise otırıp, 2017 jıldıñ nawrız-səwir, tamız-qazan aylarında Kökşetawda kömir bağasın eş negizsiz kötergeni jəne ustap turğanı anıqtaldı.
Osılayşa, olar QRƏQbK 159 babınıñ 2 böligine səykes zañ buzwşılıq jasağan.
Sol kezeñde turğındar tarapınan kömirdiñ tapşılığı twralı köptegen şağım tüsken. Kömir satatın orındarda kömirdiñ tapşılığın paydalanıp, köterme sawda-sattıq jasawşılar onıñ bağasın eş negizsiz kötergen.
«Quzıretti organdar narıq swbektileri usınğan materïaldardı zerttey kele, tekseris jürgizilgen merzimde jetkizip berwşiler tarapınan kömir bağasında özgeris bolmağanın anıqtadı. Buğan qosa, salıq jəne QR özge de zañnamasında, tutınw dïnamïkasında, tabïğï monopolïyalar swbektileriniñ qızmet körsetw tarïfinde, öndiriste qoldanılatın tawarlar jəne şïkizat bağasında özgerister bolğan joq, sonday-aq, aytılğan merzimde tawar satw da jürgizilmegen», -dep körsetilgen qawlıda.
Osığan oray, qarağandılıq «Kosıgïn» JK-ge 3,416 mïllïon teñge ayıppul salındı. Zañsız tüsken tabıs 23,3 mïllïon teñge aqşası memleketke kiris retinde tärkilendi.
Sonımen qatar, astanalıq «SeverEnergoWgol Snab» JŞS-na 2,9 mïllïon teñge köleminde ayıppul salındı.
Bulardıñ da zañsız tapqan 27,8 mïllïon teñge aqşası memleketke kiris retinde tärkilendi.


text:
Aqmescit rayonı mekteplerinden birisiniñ memuriyeti ukrain ve qırımtatar timsalleri ile resim yapqan talebeniñ ana-babasını subetke çağırdı, dep bildire «15 minut» haber saytı.
«Etraftaki dünya» dersinde «Vatan nedir?» bölüginde «Rusiye bayrağını boyala» vazifesini becergende, talebe trikolor yerinde bayraqnı sarı ve mavı tüslerine boyaladı ve bir qaç sefer tamğanıñ resmini yaptı ve «Krımnaşarodina» (Qırım bizim vatanımız) yazısını yazdı», – dep yaza neşir. Saytnıñ malümatına köre, bundan soñ talebeniñ ana-babasını mektepke çağırdılar.
Bildirilgeni kibi, 2014 senesi Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ qırımtatar ve ukrain timsallerinden sebep oquv yurtlarında olğan ziddiyetler sıq yüz bere.
Yaqında Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonlarında turaqlarda peyda olğan ukrain timsalleri aqqında bildirilgen edi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ malümatına köre, bundan soq qırımtatarlarnıñ evlerine kazaklar ve FSB hadimleri keldi.


text:
15 Mausım, 2018 sağat 07:31
12 Naurız, 2018 sağat 02:36
5 Naurız, 2018 sağat 08:44
23 Jeltoqsan, 2016 sağat 10:59
Deklaraciyanıñ tolıq mätini tömendegidey:
15 Jeltoqsan, 2016 sağat 10:22
Asıl twqımdı şoşqa satıp aludı subsidiyalau 16,5 millionnan 315 million teñgege, yağni 19 esege artıp otır, al asıl twqımdı jılqı satıp aludı subsidiyalau 387 millionnan 126 million teñgege deyin, yağni 3 ese kemigen».
15 Jeltoqsan, 2016 sağat 09:44
Barlığına beriletin üş ayda bir keletin qısqa uaqıttağı kezdesu men altı ayda bir keletin wzaq merzimdegi (üş täulikke deyin beriledi) kezdesuden ayrılıp, “bostandıqpen” tek hat arqılı ğana habarlasıp jürgenime de bir jıldan asıp ketti.
17 Qaraşa, 2016 sağat 13:35
Beru bar jerde alu da bar. Para beru jäne paraqorlıqqa deldal bolu.
2 Qaraşa, 2016 sağat 18:49
Talğat Ayanov Isatay-Mahambet alañında miting ötkizuge rwqsat berilmeytinin bwrınnan bilgenin, degenmen, qasaqana sol alañda ötkizudi közdegenin ayttı.


text:
Ne içün «yeşil adamçıqlar»nı kimse toqtatmadı? (video)
Rusiye Qırımnı nasıl zapt etti? Mahkemede Ukraina arbiyleri öz versiyasını ikâye ettiler. Olar Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçniñ devletke hainligi aqqında cinaiy iş boyunca şaatlıq ettiler. Rusiye ordusınıñ qaysı bölükleri yarımadanıñ işğalinde iştirak etti, tam olaraq belli. Öyle olsa, ne içün Ukraina arbiyleri ateş açmadı, ve bunıñ içün emir kerek edimi? Evelden belli olmağan ve şimdi yemin altında ikâye etilgen faktlar aqqında Qırım.Aqiqatnıñ süjetinde seyir etiñiz.


text:
QMC prokuraturası ilhaq etilgen Qırımda kütleviy harakterge malik olğan ukrain ve qırımtatar faaliyetçileriniñ taqip etilüvi vaqialarını maksimal şekilde vesiqalaştıruv üzerinde çalışa. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde muessisedeki cinaiy işniñ alıp barılması boyunca nezaret idaresiniñ rehberi İgor Ponoçovnıy bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, yarımadada qırımtatarlarğa, ukrainlerge, diger milletlerge ait vatandaşlarğa tazyiqnıñ, diniy alâmet boyunca, siyasiy baqışlarğa köre tazyiqnıñ bütün vaqiaları, cinaiy işler alıp barılmalarınıñ başlatılmasında aks etile ve daa soñra olar Halqara cinaiy mahkemede baqılacaqlar.
QMC Prokuraturasınıñ vekili: «İşimizniñ esas yönelişlerinden biri – Qırımda vatandaşlarnı qorçalav. Teessüf ki, olarnı Qırım territoriyasında işğalci ukümetiniñ areketlerinden vastasız şekilde qorçalap olamaymız. Lâkin biz, daa soñra bu şahıslarnı cinaiy mesuliyetke çekmek mumkün olsun dep, bütün bu vaqialarnı maksimal şekilde vesiqalaştırmağa tırışamız», – dedi.
Muessisedeki cinaiy işniñ alıp barılması boyunca nezaret idaresiniñ rehberi İgor Ponoçovnıyden alınğan intervyüniñ tolu şeklini Qırım.Aqiqat saytında oquñız.
İlhaqtan soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq kütleviy surette tintile.


text:
Kriminologiya
Kriminologiya ataması latınsha krimen - jınayat, grekshe logos - ta'liymat so'zlerinin' birikpesinen turıp, jınayat haqqında ta'liymat degendi an'latadı. Kriminologiya - jınayatshılıqtı, jınayatshının' shaxsın, jınayatshılıqtın' sebep ha'm sha'rayatın, onın' aldın alıwdın' metod ha'm usılların ilimnin' ulıwma metodologiyası sıpatında dialektikalıq ko'z qarastan izertleytug'ın ja'miyetlik-huqıqıy, teoriyalıq a'meliy ilim.
Kriminologiya tu'sinigin ha'm ta'biyatın ja'miyetlik, yuridikalıq yaki ta'biy pa'n sıpatında ta'n alıw mashqalası shet el kriminologiyasında elege shekem tartıslı. Kriminologiyanın' anglosaksoniyalıq sisteması onı sotsiologiyanın' bir tarawı dep esaplap sotsiologiyalıq kolledjlerde o'tedi. Frantsiya iliminde kriminologiyanın' klinikalıq ta'repine-psixologiyalıq, psixiatriyalıq anomaliya ta'repine, Germaniyada eki ag'ım-biologiyalıq ha'm sotsiologiyalıq ha'reket etedi.
1960 jılı burıng'ı SSSR da shıqqan birinshi kriminologiya kitabı huqıqıy ilim, jınayat huqıqının' bir tarawı sıpatında edi. BMSh kriminologiyanı sotsiologiyalıq ha'm yuridikalıq kompleksli sistema retinde ta'n aldı. 1970 jıldan baslap kriminologiyanı ja'miyetlik ilim, sotsiologiya-huqıqıy ha'm distsiplinarlıq kompleksli ilim sıpatında tu'sine basladı.
Kriminologiya iliminin' obekti - predmetinen ken' bolıp jınayatshılıqtı, onın' aldın alıw ma'selelerin sheshiw menen baylanıslı barlıq ja'miyetlik qatnasıqlardı o'z ishine aladı (ekonomikalıq, ja'miyetlik-siyasiy, ideologiyalıq, ma'deniy, diniy ha'm basqa da qatnasıqlar). Predmeti - jınayatshılıq, jınayatshılıqtın' sebebi ha'm sha'rayatı, jınayatshının' shaxsı ha'm jınayattın' aldın alıw sharalarınan ibarat.
- Jınayatshılıq - jınayatlar jıyıntıg'ınan ibarat bolg'an tariyxıy o'zgermeli, ja'miyetlik-huqıqıy qubılıs. Sanlı-sapalı ko'rsetkish retinde jınayatshılıqtın' da'rejesi ha'm dinamikası menen ha'rekterlenedi.
- Jınayatshının' shaxsı - jınayat subektler ja'miyetlik - demografiyalıq, ja'miyetlik wazıypası, ja'miyetlik-ruwxıy qa'siyetlerinin' jıyındısı retinde u'yrenedi.
- Jınayatshılıqtın' sebebi ha'm sha'rayatları - bul ja'miyettin' rawajlanıwının' belgili bir basqıshına xarakterli, jınayatshılıqtı o'zinin' aqıbeti retinde payda etetug'ın ha'm onın' kelip shıg'ıwına ta'sir etetug'ın (determinatsiyalaytug'ın) zıyanlı ja'miyetlik-ekonomikalıq, demografiyalıq, ideologiyalıq, ja'miyetlik-ruwxıy, siyasiy, sho'lkemlestiriwshilik qublıs ha'm protsesslerdin' jıynag'ı.
- Jınayatshılıqtın' aldın alıw - jınatshılıqtın' sebep ha'm sha'rayatın kemeytiw, ha'lsizlendiriw, onın' aldın alıwg'a bag'darlang'an ma'mleketlik ha'm ja'miyetlik sharalar sisteması.
Kriminologiya tek huqıqıy emes al, ja'miyetlik huqıqıy pa'n. Ha'rekettin' jınayat ekenligin jınayat huqıqı belgilesede, jınayat sebepleri ja'miyetshilikten kelip shıqqanı ushın kriminologiya sol ja'miyetlik qatnasıqlardın' jınayattı keltirip shıg'arıwshı sebeplerin u'yrenedi. Jınayat huqıqı menen baylanısı - Kriminologiya izertleytug'ın jınayat ha'm onı islegen shaxs jınayat huqıqınan alınadı. Ja'miyetke qa'wipli ha'reket jınayat dep ta'n alıng'annan keyin g'ana kriminologiya ushın jol ashıladı. Jınayat huqıqı ha'reketti jınayat dep belgilep beredi. Kriminologiya jınayat huqıqına, nızam shıg'arıwshı uyımlarg'a jınayatshılıqtın' jag'dayı, strukturası, dinamikası, onın' aldın alıw sharaları haqqında mag'lumatlar, ja'miyetke qa'wipli ha'reketlerdin' keleshegine boljawlar beredi. Qaysı jınayatlardın' ja'miyetke qa'wipliligi asadı, qaysısı kemeyip baratırg'anın boljaydı. Jınayattın' aldın alıw onın' kelip shıg'ıw sebeplerin ha'm sha'rayatın joq qılıw jolları u'yrenedi ha'm huqıq qorg'aw uyımlarına usınıslar beredi. Kriminalistika menen baylanıslılıg'ı sonda, kriminalistika jınayatlardı islew sha'rayat ha'm sebepleri haqqında haqıqıy mag'lıwmatlardı, jınayat islew jag'dayların tipologiyalıq xarakteristikasın, jınayatshılıqtın' ha'reket etiw usılların h.t.b. keltirip baradı, usının' menen nızam qorg'aytug'ın ja'miyetlik qatnasıqlar qa'wipsizligin ha'm qorg'alıwın ta'miyinlew, jınayat islewdi qıyınlastırıw arqalı jınayatshılıqqa qarsı gu'resiwge ja'rdem beredi. Kriminologiya kriminogen jag'daydan kelip shıg'ıp jınayatshılıqtın' strukturasın ha'm dinamikasın ko'rsetiwshi mag'lıwmatlarg'a tiykarlanıp, olardın' tiykarg'ı bag'darların islep shıg'ıwdın' jolların jınayatshılıqtın' aldın alıw sharalarının' quramalı bo'legine kirgizip, bul sharalardın' aldın alıwda qanday na'tiyje berip atırg'anın ko'rsetip beredi.


text:
FİFA 2018:öçençe kön näticäläre
Dönya futbol berençelegeneñ öçençe könendä 4 matç uzdı
Rusiyädä uzuçı dönya futbol berençelegeneñ öçençe könendä 4 matç buldı.
Qazanda uzğan Franśiya-Avstraliya uyını 2-1 isäbe belän franśuzlarnıñ ciñüe belän tögällände.
Daniya –Peru matçında Daniya komandası ciñügä ireşte.
Uyın 1-0 isäbe belän tämamlandı.
Argentina –İslandiya matçı 1-1 isäbe belän bärabärgä bette.
Xorvatiya –Nigeriya komandaları köç sınaşqan matçta uyın Xorvatiyanıñ faydasına 2-0 isäbe belän tögällände.


text:
Qırımlı Ruslan Zeytullayevniñ davasını baqqan Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi aprel 21-de taraflarnıñ muzakerelerine keçe. Bunı Zeytullayevniñ advokatı Emil Kürbedinov Facebookta bildirip, «ükümge de az qaldı», dep qayd etti.
O, aprel 14-de olıp keçken mahkeme oturışını da tarif etti.
Onıñ aytqanına köre, Ruslan Zeytullayev mahkemede malümat berdi. Mahkeme imayeniñ bir sıra muracaatını red etip, cinaiy işniñ bir sıra malümatını da seslendirmege razı olmadı.
«Gizli şaat «Aleksandr» mahkemege ketirilmedi – Qırım sıñır hızmetiniñ gizli vesiqasına esaslandırlar – uzaqqa ketip, qaytacağını vade etmedi dep. Ruslannen beraber «Aleksandr» sorğusı protokolınıñ seslendirilmesine qarşı çıqtıq», – dep yazdı Kürbedinov.
Advokat dedi ki, Zeytullayevniñ küçü olmasa da, o, aprel 4-de ilân etken açlığına devam ete.
Aprel 14-de Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Zeytullayevge acele yardım çağırıldı. Advokat Emil Kürbedinovnıñ bildirgenine köre, Ruslan Zeytullayev 10 kün açlıq tutıp, 6 kilogramm azdı ve ayaqta turıp laf etip olamay.
Ruslan Zeytullayev aprel 4-de Rostov-na-Donu şeerinde Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesiniñ toplaşuvında müddetsiz açlıq tutacağını ilân etti. O, Rusiye tarafına bir sıra talapbını seslendirdi: qırımtatarlarnı «terrorizm» ve «ekstremizm» maddeleri boyunca taqip etmemek, Ukraina TİN temsilcilerini oña muvaqqat apiske yibermege ve Aqyarlı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» başqa mabüslerini azat etmege talap etti.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, 2016 senesi sentâbr 7 künü Zeytullayevni «terroristik cemiyette iştirak etkeninde» qabaatlı tanıdı ve oña 7 yıl apis cezasını berdi. Rusiye prokuraturası Rusiye Aliy mahkemeniñ bu qararına itiraz bildirdi ve dava, tekrar baqılmaq içün, kene de Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine yollanıldı. Taqiqat organları, Zeytullayevnıñ terroristik cemiyet iştirakçisi degil de, teşkilâtçı olaraq tanılğanını istey. Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ böyle maddesi, eñ azından 15 yıl ve atta ömürlik apis cezasına ketirmek mümkün.


text:
Fwtbolşılarğa til üyrenwge mol mümkindik bar dep qarawğa boladı. Äsirese älemniñ azwlı fwtbol ujımdarınıñ quramında bir ulttıñ ğana teñbil dop şeberleri dop teppeydi. Türli ult ökilderin kezdestirwge boladı. Olar özara til tabısw üşin ağılşın tilinde, nemese bir-biriniñ tilin üyrenwge qulşınıs tanıtadı. Nätïjesinde bir emes, birneşe tildi meigerip alğan fwtbolşılar jeterlik. Bügin solar twralı ayta ketkendi jön sanap otırmız.
Zlatan Ïbragïmovïç
Şvecïya ulttıq quraması men Parïjdiñ «PSJ» klwbınıñ şabwılşısı Zlatan Ïbragïmovïç 5 tilde erkin söyley aladı. Äriptesteri nağız polïglot dep ataytın şabwılşı ïspan, ağılşın, ïtalyan, golland jäne bosnïya tilin biledi.
Genrïx Mxïtaryan
Armenïya ulttıq quraması men dortmwndtıq «Borwssïya» oyınşısı Genrïx Mxïtaryan da 5 tildi erkin meñgergen. Olarmyan, orıs, ağılşın, francwz jäne portwgal tilderinde söylese aladı.
Meswt Ozïl
Germanïya quraması men londondıq «Arsenal» oyınşısı Meswt Ozïl türik, nemis, ïspan, ağılşın tilindeerkin söyleydi.
Petr Çex
Eñ köp til biletin fwtbolşılardıñ biri – Petr Çex. Çexïya ulttıq quraması men londondıq «Arsenal» qaqpaşısıçex, ağılşın jäne francwz tilderin erkin meñgergen. Sonday-aq nemis, ïspan jäne orıs tilderinde de til tabısa aladı eken.
Tïbo Kwrtwa
Belgïya ulttıq quraması men Londonnıñ «Çelsï» klwbınıñ qaqpaşısı Tïbo Kwrtwa da polïglot fwtbolşılardıñ biri. Ol ağılşın, francwz, nïderland, ïspan jäne portwgal tilderin meñgergen.
Fernandïno
Brazïlïyalıq fwtbolşı da birneşe tildi meñgergen. Onıñ işinde ağılşın, portwgal jäne orıs tilinde erkin söyley aladı eken.
Al fwtbol jattıqtırwşıları arasınan «Vest Xem» (Anglïya) klwbınıñ bas mamanı Slaven Bïlïç xorvat, ağılşın, nemis, orıs, wkraïn tilin meñgergen. Anglïya quramasınıñ bapkeri Roy Xodjson ağılşın, francwz, nemis, ïtalyan, şved, dat tilin biledi. Lwï van Gal («Mançester Yunayted») bolsa nïderland, ağılşın, ïspan jäne nemis tilderinde erkin söyley aladı eken.
massaget.kz
Kommentarïï


text:
Qırımda avgust 3-te Rusiyege boysunğan mahkemesiniñ «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasına qarşı şikâyet arizası boyunca toplaşuvınıñ keçirilmesi planlaştırıla. Bu aqta onıñ adliyecisi Nikolay Polozov bildire.
«Bildirdiler ki, yarın saat 10:00-da Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasına qarşı şikâyet arizası boyunca mahkeme keçirilecek», – dep yazdı Polozov Twitterde.
Avgust 2-de, salı künü Aqmescitte Rusiyege boysunğan QırımYuqarı mahkemesi Ahtem Çiygozğa qarşı «fevral 26 işini» baqmağa başladı. Polozovnıñ malümatına binaen, video konferentsiyası rejiminde keçirilgen mahkeme diñlenilmesi teneffüslernen keçirildi, çünki SİZO-dan video bağı er 5 daqqa bozula edi. Neticede eki saatlıq teneffüs ilân etilgen edi.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan diger kişiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Rusiyede «Fevral 26 işi» boyunca qabaatlanıp apiste bulunğan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni qoşma taqiqatqa yollamaq qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Zarema Seitablayeva: Qırımtatarlarnıñ barışıqsever küreşi rusiyeli generallarını sersemletip taşlay
2014 senesi Qırım «tuvğan limanına qaytqanda», yañı ükümet qırımtatarlar bu vaqiqlarğa nasıl davranır eken dep pek qasevet ete edi. Olarnıñ ekseriyeti «referendumde» iştirak etmedi ve neticelerini alâ daa tanımay. Onıñ içün: rusiyeli geostrateg generallarğa bu «aborigenlerni» «basmağa», kerek olsa «ortalıqtan coymağa» açıq-açıq emir etken edi. Olar selâm berip, azırlanğan ediler. Olar narazılıq aktsiyaları, terrakt ve atışlar beklep oturğan maalde, asla beklenilmegen bir neticenen qarşılaştılar.
Qırımtatarlar bilerek özlerini avropalı dep sayalar. Olarnıñ küreş ve qarşılıq usulları – bütünley medeniyetli ve barışıq doktrinası çerçivesinde yürsetile. Ve bu usullar silâ küreşke köre, daa da semereli olıp çıqa. Onıñ içün qırımtatar halqınıñ adı ve problemaları halqara minderlerde yüksek sesnen yañğırağanına şaşmağa şey yoq. Qırımtatar halqınıñ liderleri rusiyeli geostrategke nazaran – bütün dünya müessiselerinde istenilgen musafirler dep sayıla.
Rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri işbu barışıqsever faallikke küçnen cevap bermege mecbur qala. İç bir türlü provokatsiyalar qırımtatarlarnı küçnen küçke cevap bermege mecbur etalmaz. Bu ise, rusiyeli generallarnı sersemletkeninde şube yoq. Olar qırımtatar faallerini toqtatıp, qızıştırıp olamaylar. İşte bu sebepten bu qarama-qarşılıqta hususan küç idaresi yutquza.
Urulğan er biri içün onlarnen yañısı ayaqqa turğanda, nasıl etip qorquzmalı? Ayırmağa istegenlerinde bütün Qırımdan insanlar kelse, nasıl etip ayırmalı?
Qırımtatar halqınıñ aktivligi ketken sayın arta, yañı faaller peyda ola. Kölgege çekilgen soylârı yerine yañı soylârı kele, em de ketken bir kişi yerine eki-üç kişi kele. Qırımnıñ zemaneviy kerçekleri qırımtatar faalleriniñ ğayrıdan doğması içün bir katalizator oldu. Keçken yigirmi yıl devamında qırımtatar milliy areketi içine pek çoq opportunist ve amelperest kelip qoşulğan edi. Şimdi ise milliy areket temizlendi. Artıq bonus içün degil de, aksine, daima telüke altında küreşmege azır olğan soylârı qaldı. Bu sebepten milliy areket yaşardı. Tamam böyle genç yigitler öz printsipleri ve kelecegi içün riskke atılmağa azır.
Bu şartlarda küç idaresi hadimleriniñ areketleri ters reaktsiya bere. İnsanlarnı qorquzmağa çare tapılmay, faallerniñ sayıs ep arta. «Qırım birdemligi»niñ ilk toplaşuvlarına sayuvlı insanlar kele edi. Şimdi yüzlenen insan toplaşa. Em de ükümetniñ «qara cedveline» tüşme telükesi olğan taqdirde bile.
Qırımtatar faalleri Rusiye generallarina işte mına böyle bir tapmaca berdiler. Generallar buña alışmağan, ebet. Saña qarşı tamamile barışıqsever ve medeniyetli bir usullarnen küreşkenlerinde, nasıl areket etmeli? Urulğan er biri içün onlarnen yañısı ayaqqa turpanda, nasıl etip qorquzmalı? Kün sayın ictimaiy ağlarda daa ziyade bloger ve stimerler peyda olğanda, nasıl etip susutırmalı? Ayırmağa istegenlerinde bütün Qırımdan semetdeşler kelse, nasıl etip ayırmalı? Qabaatı isbatlanmağanda, nasıl etip mahkeme etmeli? Generallarnıñ buña beñzer pek çoq suali bar. Olarnıñ geostrategi bile bu suallerge cevap berip olamaz.
Olarnıñ probleması, baş geostrateginiñ hata yapqanından, yani başqa birisiniñ malına qol uzatqanından ibaret. Artıq ne özü, ne de generallarına raatlıq yoq. Kiçik bir millet, özüniñ barışıqsever küreşinen olarğa büyük problemalar çıqarabilecegini beklemey ediler.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke havfından dolayı muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.


text:
Qırım.Aqiqat saytı YouTube ağında kendi kanalını qayd etti. Endiden soñ sayt oquyıcıları kanalğa abune olıp, işğal etilgen Qırım ve qıtaiy Ukrainağa köçip ketken qırımlılarnıñ yaşayışı aqqında video haberlerini ala bileler.
YouTube kanalında sayt mühbirleriniñ levhaları, ekspertlerniñ izaatları ve video levhaları yerleştirilecek.
«Qırım.Aqiqat saytı – adise-vaqialar yerinden Qırım kerçegi: meraqlı haber, fotoresim, video ve bloglar», – dep aytıla saytnıñ kanalında.
Kanal bir qaç kün evelsi qayd etilgenine baqmadan, seyircilerniñ sayısı yüzlerni teşkil ete. Dekabr 1-de qoyulğan «Qırımtatarlarnıñ Putinge qoltutuv mitingi» videosını tahminen 1000 kişi baqtı.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Bunı Qırımnıñ qanunsız parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
İşğal etilgen Qırımnıñ yañı Anayasasına 88 deputat qol tuttı.
İşbu vesiqa qabul etilgende, salonda Qırım parlamentiniñ sabıq deputatı, artıq Rusiye Federatsiyası Federal Keñeşi Federatsiya Şurasınıñ azası olğan Sergey Tsekov, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve «Qırım ükümetiniñ» azaları, sabıq halq deputatı Boris Deyç, Rusiye Federatsiyasınıñ Aqmescitteki Baş konsulı Vâçeslav Svetliçnıy, şeer yolbaşçıları ve rayon devlet memuriyetleriniñ reisleri bulundı, – aytıla beyanatta.
Tünevin Qırımtatar Milliy Meclisi toplaşuvında işbu Anayasa leyhasını tenqid ettiler ve qırımtatarlarğa maqbul olmağanını qayd ettiler.


text:
Cumaertesi künü, yanvar 21 künü, «Birinci Lviv Mediateka»sında «Qınalama» qırımtatar örnegi aqşamınıñ keçirilmesi planlaştırıla.
İlânğa köre, aqşam musafirlerine dünya halqlarınıñ medeniyetlerinde qınalama adetleri, qırımtatar milliy örnegi ve timsallerniñ çeşit ve emiyeti aqqında tarif etelerler, «Qına gecesi» qırımtatar toy adetini kösterecekler.
Musafirlerniñ iştiraki ile qınalama boyunca master-klassnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Aqşam saat 16:00 başlanacaq, onı «Tamğa» medeniyet ve üner merkeziniñ ve «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ yardımı ile keçirilecek.
Bundan evel qınalama sanaatına Kiyevde ögrete ediler.


text:
Maysnıñ 23-de saba Kyivde yarımadanıñ azat etilüvinen bağlı «Qırımnıñ istilâsı: neticeler, vaziyeti, tahminler» mevzusına bağışlanğan konferentsiya çalışmağa başladı, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Konferentsiyanıñ kün tertibindeki meseleler – Ukraina siyasetiniñ şekillendirüv yolları: sanktsiyalar üküm sürgen devirde vaqtınca istilâ altında bulunğan topraqlarnıñ iqtisadiyatı ve olar arasındaki transport bağ, ayat keyfiyeti ve mecburen köçken insanlar, yarımadada insan aqlarını zarar berelebilecek yañı musibetler, uquq modeli ve qırımtatar muhtariyeti, esas Ukrainada ğayrıdan meydanğa ketirilgen Qırım territorial idariy organları çalışuv hususiyetleri.
Forumda çetelden kelgen musafirler ve nezaretçiler, cemaatçılar, qırımtatar Meclisiniñ reberiyeti, ekspert, jurnalist, Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ temsilcileri ve Ukraina halq deputatları iştirak etmekte.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Pakistan musulmanlar içün muqaddes Ramadan ayı devamında idamlarnı toqtattılar. Memleketniñ baş naziri Navaz Şarif «aynıñ muqaddesiligini» saqlamaq içün böyle qararnı qabul etti.
Pakistan rayonlarından çoqusında Ramadan iyün 19 künü başlaycaq.
2014 senesi dekabr ayında Pakistan ölüm cezalarınıñ amelge keçirilmesine yasaqnı qısmen lâğu etti. Bu qarar Peşavara mektebinde taliblerniñ ücüminden soñ alındı, neticede 150 insan qurban oldı.
Neticede Şarif bütünley idam yasağını lâğu etti, o vaqıttan Pakistanda bir 150 insan öldürildi.
Ramadan muqaddes ayı devamında musulmanlar oraza tutmalı, yani kündüz aş ve suvdan vazgeçmeli. Orazadan ağırayaqlı ve emizdirgen qadınlar, yedi yaşqa yetmegen balalar, hasta ve qart insanlar, seyahatçılar boşatıla.


text:
Uquq qorçalayıcı Yelena Vasilyeva Donbassta Rusiyege qol tutqan separatistler tarafında cenkleşken ve cenk uruşlarında elâk olğan qırımlılarnıñ cedvelini derc etti. Bunı o, Facebook «Yük-200 Ukrainadan Rusiyege» saifesinde bildirdi.
«Yük-200 Rusiyege ketmege devam ete. Şimdi Qırımğa da. Qırım morglarnı tolu, er kesni ise çinkede evge ketirmezler», – dedi Vasilyeva.
Uquq qorçalayıcı Qırımdan Donbassqa cenkleşmege ketkenlerniñ soyadlarını yazdı.
Olarnıñ arasında – Aqmescit, Bağçasaray, Yalta ve Aluşta sakinleri. Vasilyevanıñ cedvelinde umumen doquz adam bar.
«Novoye Vremâ» bildire ki, Vasilyevanıñ malümatına köre, dekabr başından itibaren Ukrainada tahminen üç yüz Rusiye askeri elâk oldı. Faal Rusiyege cesedleri ketirilgen adamlarnıñ cedvelini de aydınlattı.
Bundan ğayrı, uquq qorçalayıcınıñ malümatına köre, Donbasstaki cenk areketleri devamında Rusiyede añlaşma esasında askerlik yapqan beş yüz kişi öldürildi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtınıñ mal-mülkini, şu cümleden Meclisniñ Aqmescitteki binasını, bir de bir diger strukturağa bermek teşebbüsine qoltutmay.
Böyle etip Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ fondnıñ tevqif etilgen mal-mülkini Qırım musulmanları Diniy idaresine bermek teşebbüsini Qırım.Aqiqatqa izaatladı.
«Bizler «Qırım» Fonduna» qarşı açılğan işniñ «fevral 26 işi» ve «mayıs 3 işi» kibi sebepsiz olğanını tüşünemiz, fondnıñ mal-mülkini tevqif etüv qanunsız, para cezaları ise adaletsiz olğanını aytamız. Bu sebepten, tabiiy ki, bunıñ kibi teşebbüslerge menfiy yanaşamız», – dedi o.
Celâl Qırım Müftiyatı fond mal-mülkini nasıl etip qullanacağını tahmin etmedi.
«Qırım Müftisi aqıllı adam, amma belli şaraitlerniñ basqısı altında buluna. Böyle bir şey olsa (mal-mülk Müftiyatqa berilse – muar.), o, bunı fayda ketirmek içün qullanır», – dedi o.
«Qırım» Fondunıñ» baş müdiri Riza Şevkiyev Qırımnıñ şimdiki akimiyetiniñ tevqif etilgen fondnıñ mal-mülkini, şu cümleden Aqmescitteki Meclis binasını Qırım musulmanları Diniy idaresine bermek teşebbüsini talaf dep adladı.
Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grujdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov dedi ki, «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtınıñ mal-mülki Qırım musulmanları Diniy idaresine berilmek kerek. Bu teşebbüs Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönovğa da seslendirildi.


text:
Soñki dört yıl içinde Qırımda 100 bıñge yaqın terekke balta uruldı. Bu raqamlarnı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde, yarımadada ösümliklerniñ ğayıp etilüvinen bağlı vaziyetni izaatlağan qırımlı ekolog Margarita Litvinenko bildirdi.
«Aqyarda çalı ve terek olaraq, onar biñ ösümlik aqqında aytmaq mumkün. Bizde olarnı «Tavrida» trassasını qurğandan ğayrı, tamir esnasında yol kenarlarından ve şeer merkezinde bile pıçıp almağa bağladılar. Umumen Qırımnı alacaq olsaq, belki yüz biñge yaqın terekke balata urulğanı aqqında aytmaq mumkündir», – dep qayd etti ekolog.
Margarita Litvinenko kesen-kes raqamnı aytmaq qıyın olğanı, ancaq söz onlarnen biñ terek aqqında ketkenini ayttı. Bu arada ekolog hastalıq ve zararlı aşeratlar zararlanğanlar ösümlikler aqqında ketmegenini qayd etti.
Mevzunen bağlı olaraq: 200 yıllıq zarar faaller Gasprada qırımızı kitapqa kirgen ösümliklerni ne şekilde qurtarmaqta
«Terekler hastalansa bile, olarnı tedavi etmek mumkün. 99,9% allarda bularnıñ epsi boş laf. Aynı şekilde terekler qartaydı dep aytıla. Medeniy devlerlerde böyle tereklerni aksine, saqlap qalmağa tırışalar, çünki olar tabiat tarihı ola, bizde ise, aksine kesip atıla», – dep yekünley Litvinenko.
Baarde Aqmescitniñ rusiyeli ükümeti park ve skverlerde pek çoq terekke baltı urıp çıqtı. Memurlar, yalıñız telükeli terekler kesilip alınacağını iddia etip, yerine yañı fidanlar oturtılacağına söz bergen ediler.
Aqmescit sakinleri ictimaiy ağlarda daa evel Yuriy Gagarin parkınıñ rekonstruktsiyasını muzakere etken ediler. Şeer sakinleri iş keyfiyeti ve tereklerniñ ğayıp etilgeninden memnün qalmadılar.
Videoblog qaydlarına köre Gasprada büyük miqdarda çam, ardıç ve fıstıq terekleriniñ pıçılıp alınğanı aqqında belli oldı. Yerli faaller, ğayıp etilgen terekler arasında bir qaç yüz yıllıq terekler olğanını iddia etmekte.


text:
Soñki künleri cemiyet naqliyesinde yol parası ufaq aqçanen qabul olunmay. Ufaq paranı bermege istegen yolcularnı kimerde arabadan enmege rica eteler. Qaytımnı ise yalıñız ufaq paranen bereler.
Marşrutka aydavcısınıñ aytqanına köre, ufaq paranı «çoq olğanı» içün qabul etmeyler.
Neşirde yazıla ki, ufaq paranı Aqmescitniñ bazı tükânlarında da qabul etmeyler. Sebebini añlatmaylar, tek «yolbaşçılarnıñ yasaqları» aqqında aytalar.
Bunıñnen beraber Qırım sakinleri şu paranı küpüralarğa da deñiştirip olamaylar. «Sberbank Rossii» Aqmescit bölükleriniñ birisinde ufaq aqçanı «Natsbank sıñırlağanı» içün qabul etmegenlerini bildirdiler.
«Natsbank Qırım boyunca sıñırlavnı kirsetti. Olar banklardan ufaq paranı qabul etmeyler», - dedi keñeşçi.
İşbu banknıñ diger bölüginde aqçalarnı tek bir aftadan soñ boza bileceklerini añlattılar, çünki al-azırda «yapılacaq iş pek çoqtır». «ÇBRR» bankında ise öz areketlerini «yuqarıdan kelgen yasaq»nen añlatalar.
Ukraina Milliy bankınıñ Qırım bölüginde bildirdiler ki, «ufaq aqçalar sıñırlavsız, ödevlerniñ bütün çeşitlerinde qabul olunmalıdır».


text:
Galemníñ her noktası, üzíne oxşaş bulmagan, sengatçe yaratılışı bílen Allahnıñ barlıgına işaretler bílen tulı. Küz aldıbızga küríngen hernerse Allahnıñ soñsız köçön hem böyöklígín çagıldıra. Cir yözöndegí bötön barlıklarnıñ nigízleríndegí tögel xisap hem Dönyanı tutırgan sansız fizik hem kosmik kanunnar; Galaktika, Koyâş sistíması, Koyâş birgen cılılık, kosmosnıñ kiñeyû tizlígí, sunıñ sıyfatları, Ay bílen Cir arasındagı yıraklık, atmosfíradagı gazlarnıñ xereketí hem bular kíbík sansız fizik küríníşler, diñgízler, okíannar, taular, kübelekler, tiínner, arıslannar hem sanap bítírgísíz başka bötön barlıklar östön hem böyök Rabbıbız – Allahnıñ barlıgın şiksíz ikenlígín açıklıy.
Kíşí , kosmostagı nindi de bulsa barlıknı ye ise yanındagı nindi de bulsa can iyâsín cíntíklese cíntíklesín, bu barlıkta ye ise canlıda yaratılışların çagıldıruçı yugarı derece akılga iye yaratuçısına kürsetüçí bilgíler kürír. Kíçkíne bírer böcek ye ise diñgíz karañgılıgında yeşeüçí bírer balıknıñ tözílíşí alarnıñ yaratıluvına işaret itüçí iskitkíç hem küp sanlı bilgílerge iyâ.
Kosmosnıñ her noktasına xakim bulgan bu böyök akıl, elbette ki, hernersege xakim bulgan östön bír yaratuçıbıznıñ , yâg`ni Allahnıñ barlıgına delil. Allah bötön canlılarnı yugarı derece sıyfatlarga iye bulgan üzínçelíkler bílen yaratkan hem mondıy bilgíler aşa kíşílerge Üzíníñ barlıgına hem köçöne kagılışlı ap-açık deliller kürsetken. Bu çınbarlıknı küre alu öçön bioximiyâ laborotoriyâleríníñ ye ise gíologik kazılmalarınıñ bik kiregí de yûk. Allahnıñ barlıgı xetta bala añlarlık kader ap-açık. Kük yözíníñ , taularnıñ , yoldızlarnıñ , böceklerníñ , orlıklarnıñ , xayvannarnıñ , hem hertaraftagı sansız barlıklarnıñ yaratılışı (kilíp çıgışı) xakında ez gíne de bulsa töşíngen kíşí, Allahnıñ yaratu sengatíne şahit bulaçak, şulay ittíríp üzín hem bötön Dönyanı yûktan bar itken Rabbıbıznı tanıp, Aña yûneleçek.
Allahnıñ barlıgı her tarafta çagıla
Kíşílerníñ kaybírlerí matdení, küz allarında ceílgen dönyanı bírínçí küríníştegí gadilík bílen kabul iterler hem monı kamil bularak añlagannarın töşínírler. Allahnı ise (Allahnı bötön kimçílíklerden pak bílírbíz), bu barlıknı sarıp algan bír xıyal bularak tanırlar. ye ise , Allahnı küzlerí bílen kürmegenlíklerí öçön, “herxelde Allah bízníñ küre almaganıbız bír cirde, galemníñ ye ise küklerníñ íragındagı bír barlık” diyerler. Allah xakında bulgan (Allahnı bötön kimçílíklerden pak bílírbíz) bularnıñ barısı da böyök bír yâlgışlık.
Çönki Allah , barıtik küklerde tügíl, çınlıkta ise herkayda. Allah, absolyût Zat bularak, bötön Dönyanı: kíşílerní, cirlerní, küklerní - heryâknı (idaresí, kanunnarı bílen) sarıp algan hem (idaresí, kanunnarı bílen) Allah bötön barlıklarda hem galemnerde çagılış taba. Xedislerde de rivayât itílgençe, Peygamberíbíz (s.a.v.) Allahnıñ kükte bulganlıgın söylegen bír şexíske dörös eytkenín bíldírgen. Emma, bu rivayât Allahnıñ heryâkta buluvı çınbarlıgına karşı kilmi. Çönki, dönyanıñ síz bulgan noktasında bírer kíşí kulların kükke yûneltíp Allahka doga kılsa hem Allahnıñ kükte bulganlıgın töşínse, Könçıgışta başka bírer kíşí de şulay uk Allahka yûnelse, Könbatış yaklarındagı bírer başka kíşí de şulay uk kulların (dogada) kükke yûneldírse, YÂponiyâdege kíşí, Amírikadagı kíşí, Íkvatordagı kíşí da şul uk xelde kulların kükke yûneltíp Allahka dogada bulsalar, bu şartlarda her eytíp kitílgen yûnelíşní küzallap, Allahnıñ urının bilgílep, Anıñ xakında süz yörtü mömkin tügíl. Şul uk xelde kosmosnıñ hem yıraklıklarındagı törlí noktalarınnan bulgan cínner, feríşteler, şaytannar da kükke yûnelíp doga kılsalar, bilgílí bír yâk ye ise urın xakında süz yörtü mömkin bulmas, bu xel bötön galem öçön üzgeríşsíz kalaçak.
Allah vakıt hem urın töşínçelerínnen pak`. Anıñ möstekıyl hem absolyût Zat buluvın onotmaska kirek. Allahnıñ idaresí ise heryâkta. Bírer kíşí bírer bülmege kírse hem “monda Allah yûk” – dise, Allahnı inkar itüçílerden bulır. Allahnıñ idaresí ul bülmede de bar hem hercirde. Síz kaysı yâkka yûnelsegíz de, Allahnıñ idaresí, kanunnarı, sengatí şunda bulır. Allahnıñ heryâknı sarıp aluvı, bízge muín (şaH) tamırınnan da yakın buluvı, herkayâ yûnelsek te Allahnıñ yözín, yâg`ni yaratılış sıyfatların küreçegíbíz Kör`enníñ bik küp ayâtlerínde xeber itíle. Ürnegí, Allah Bakara süresíníñ 255 nçí ayâtínde: “... Anıñ texítí (idaresí), bötön küklerní hem cirní kaplap tuldırgandır...” diíp bíldírte. Xud süresíníñ 92 nçí ayâtínde ise: “... Şiksíz, miním Rabbım íşliyâçeklerígízní (kılaçak gamellerígízní) saruçıdır ” diíp, Allahnıñ kíşíler kılaçak gamellerní aldan bílüvín bíldíríle.
Kör`ende bíldírílgen çınbarlık açık: Allah barıtik küklerde tügíl. Allah heryâknı (idaresí bílen) tuldırgan. Bu bízge Kor`en aşa bíldírílgen. Matde artındagı sír bílen beylí çınbarlıknı añlau ise, bu ayâtlerníñ kíşíler tarafınnan tagın da açık ittíríp añlaşıluvına hem cíntíklenüvíne sebep bulaçak. Matdeníñ kamil barlık bulmaganlıgın añlagan kíşíler, Allahnıñ heryâkta bulganın, herzaman üzlerín küzetüvín hem işítüvín, hernersege şahit bulganın hem üzleríne şah tamırınnan tagın da yakın bulganlıgın, her doga kılgannıñ dogasın işítüvín bötön açıklık bílen añlayâçaklar.
Bílím Allahnıñ barlıgın isbatlıy
Kosmos hem íçíndegí bötön barlıklarnı cíntíkleü hem Allahnıñ yaratu sengatín bíldírtüçí açışlarnı urtaga salu hem kíşílerge iríştírüníñ yulı – bílím. Şulay itíp, din bílímní Allah yaratılışındagı dítallerge iríşüde aradaşçı bularak alıp, aña (bílímge) yûneldíre,ítere.
Din fenni ízlenülerge ítergení sebeplí, din bíldírgen xakıykatler buyınça yûnelgen fenni ízlenüler de bik tiz hem tögel açışlarga kitírír. Çönki, din kosmosnıñ hem canlılarnıñ niçík barlıkka kilüví soravına iñ dörös hem tögel cavap birüçí bírden bír çıganak. Gomümen, dörös bír noktadan başlangan ízlenüler , kosmosnıñ hem canlılarnıñ bar buluvına kireklí şartlar turındagı sírlerní , iñ az tırışlık bílen hem meg`nesíz vakıt yûgaltudan saklanıp, döp-dörös açışlarnı urtaga salaçak. 20 nçí gasırnıñ iñ böyök bílím şexísleríníñ bírsí sanalgan Albírt Ínştíynnıñ da eytkení kíbík: “Dinsíz bílím aksaktır.” YÂg`ni din kürsetmegen yulnı algan fen alga kite almas, netice birmes , tögel açışlarga iríşü öçön bik küp vakıt sarıf itíleçek hem ízlenülerníñ kübísí soñına kader citíştírílmeyâçek, temamlanmayâçak. Bílím barıtik Allahnıñ soñsız kodretín, kosmostagı yaratılışnı kürsetüçí delillerní tabu niyâtín kabul itíp, bu maksat bílen xereket itken vakıtta gına dörös cavaplarga iríşeçek. Dörös yûnelíş şartlarında xereket yâsauçı fen, kıska vakıt íçínde dörös neticelerge iríşír.
Allah kíşílerní kük yözín, yâñgırnı, böceklerní, xayvannarnı, tuunı, gíografik üzínçelíklerní hem başka meselelerní cíntíklerge öndi. Allah kíşílerní kireklí meseler xakında töşínüleríne öndeví kaybír ayâtlerde şulay bíldírtíle:
Ul gafiller ösleríndegí kükke karamıylarmı? Bíz anı niçík tíreksíz tözídík ve ul kükní yoldızlar bílen zinnetledík ve ul kükte hiç nindi yârık, kimçílík yûktır. Dexi cirní kiñ kıldık ve anda taular saldık ve cirde üstírdík her üsímlíkní atalı-analı itíp, ul üsímlíkler küñíllerní xuş kıladır. Küñíl küzí ile küríp fikírlemek hem vegazlenmek öçön herbír Allahka kaytuçı inabetlí (íçínnen Allahka yûnelüçí) bendelerge. Dexi Bíz kükten faydalı bulgan sunı iñdírdík, anıñ bílen bakçalar üstírdík ve üstírdík urıp alına torgan igínnerní. Ve ozon, töz xörme agaçın üstírdík, ul xörmeníñ tízílgen börílerí bardır. (Kaf süresí 6-10 ayâtler)
Ul – Allah kat-kat itíp cidí kükní yarattı. Allah yaratkan nerselerde ülçeüsízlíkní kürmessíñ. Küzíñní kaytarıp kükke karagıl, anda bírer yârıknı, kimçílíkní kürírsíñmí? (Mülík süresí 3 ayât)
Adem balası üzíne karasın, nerseden yaratıldı? (Tarıyk süresí 5 ayât)
Kíşíler döyâlerge karamıylarmı, niçík xalık kılıngannar-yaratılgannar? Ve kükke karamıylarmı – niçík küterílgen? Ve taularga karamıylarmı – niçík bírkítílgen ul taular? Ve cirge karamıylarmı – niçík taralıp tüşelgen? (Gaşıye süresí 17-20 ayâtler)
Fenni ízlenüler neticesínde urtaga çıkkan bilgíler kíşílerge yaratılış sírlerín, Allahnıñ çiksíz gıylmín, akılın hem köçön açıklar. Hem tarix buyınça kíşílíkke böyök xízmetler kürsetken galimnerníñ böyök ölöşö Allahka inangan dindar şexísler bulularınıñ sebebí de şuldır ki – fenníñ Allah ködretín isbatlauçı bír yul buluı.....2011-04-22 15:06:54


text:
İzrail’ ğaskärläre fälästinlelärne qulğa alğan
İzrail’ armiyäse alarnıñ terror ğamällärendä qatnaşuların alğa sörgän
İzrail’ ğaskärläre Yordannıñ könbatış üzänlegendä tönlä ütkärelgän operaśiyälärdä 9 fälästinlene qulğa alğan.
İzrail’ armiyäse beldergänçä, alarnıñ terror ğamällärendä qatnaşuları alğa sörelgän.
Basıp alınğan Yordannıñ könbatış üzänlege häm Könçığış Qudüstä öylärdä bik yış tentü ütkärgän İzrail’ köçläre törle däğ’walar belän fälästinlelärne qulğa ala.
Fälästin räsmi mäğ’lümatlarına kürä,İzrail’ törmälärendä yaqınça 6500 fälästinle bar.
Alarnıñ 300eneñ balalar buluı belderelä.


text:
Lvovda keçirilgen «Qırımtatarlar kimlerdir?» interaktiv lektsiyalarnıñ çerçivesinde nevbetteki lektsiya Qırımdaki islâm dini aqqında olacaq.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına tedbirniñ teşkilâtçıları – Krım SOS cemaat teşkilâtı ve Ukrainada Avropa Şurasınıñ Ofisi ola.
«İslâm Qırımda: tarihiy aqiqatlar ve zemaneviy kerçek» serlevalı lektsiyanı islâm boyunca mütehassıs Elmira Muratova oquycaq.
«O, Qırımda islâmnıñ peyda oluvı, onıñ qırımtatarlarğa olğan tesiri ve yarımadada bugünki diniy vaziyet aqqında tarif etecek», – deyler teşkilâtçılar.
Tedbir cumaertesi künü, dekabr 6-da, yerli vaqıtqa köre saat 14:00 Mulârska soqağı, 2A adresi boyunca yerleşken İlk Lvov kütüphane binasında keçecek.
Qırımnıñ işğalinden soñ Lvov vilâyetine tahminen bir buçuq bin qırımtatarı köçip keldi. Lektsiyalarnıñ maqsadı – Lvov sakinlerini ve şeer musafirlerini qırımtatar halqınıñ tarih ve dini ile tanıştırmağa, medeniyetlerara dialognıñ peyda olmasına yol bermektir.
Leyha çerçivesinde qırımtatar halqınıñ adetleri ve muzıkalı medeniyeti aqqında lektsiyalar keçti.


text:
İşğal etilgen Aqmescit sakinleriniñ yalıñız 27,2% özüni Rusiye vatandaşı olaraq is ete. Bunıñ kibi neticelerni «Cemaat alı ve aqmescitlilerniñ qıymetleri. Saylavaldı vaziyet» («Sotsialnoye samoçuvstviye i tsennostnıye oriyentirı simferopoltsev. Predvıbornaya situatsiya») tedqiqi kösterdi. Tedqiqni Siyasiy alâqalar regional institutı keçirdi.
Tedqiq malümatlarına köre, aqmescitlilerniñ daa 48,1% özüni Qırım sakinleri olaraq, 17,3% ise – Aqmescit sakinleri olaraq tanıtalar. Cevap bergenlerniñ 3,7% öyle de cevap berip olamadı.
Qırımda sentâbrniñ 14-ne keçirilmesi belgilengen saylavlarnı aytsaq, aqmescitlilerniñ 25,3% yarımadanıñ içtimaiy-iqtisadiy problemleri al etilecek, dep tüşüne.
Aqmescitlilerniñ 24,3% bolluq seviyesi artacağına, 22,4% ise akimiyette yañı sımalarnı körmege ümüt ete.
Soraştırğanlarnıñ yarısından ziyade (51,4%) «Devlet şurası» saylavlarında soñ qoranta alı eyilişecegine ümüt besley. Aqmescit sakinleriniñ 33,8% aile alı eyilişecegini, 7,8% ise, aksine, fenalaşacağını tüşüne.
«Cemaat alı ve aqmescitlilerniñ qıymetleri. Saylavaldı vaziyet» tedqiqi Siyasiy alâqalar regional institutı tarafından 2014 senesi avgust 26-dan sentâbr 2-ne qadar keçirildi. Cevap bergenlerniñ sayısı 968 adamnı teşkil ete.
Siyasiy alâqalar regional institutı akimiyet tarafdarı ola.


text:
«Qudrat media» studiyası tárepinen Ájiniyaz Qosıbay ulınıń ómiri haqqında sóz etetuǵın «Ziywar» atlı tariyxıy kórkem film súwretke alınbaqta.
Filmdi súwretke alıw jumıslar usı jıldıń may ayında baslanǵan bolıp, házirgi waqıtta juwmaqlanıw aldında tur. Súwretke alıw jumısları Xiywa qalasında hám Qaraqalpaqstannıń belgili tariyxıy orınlarında bolıp ótpekte.
Rejissyorı Qudrat Atajanov, scenariya avtorı Muratbay Nızanov esaplanǵan bul tariyxıy filmde Qaraqalpaqstan Respublikasınıń belgili kórkem óner ǵayratkerleri rol atqarmaqta.
Filmde bas qaharman – Ájiniyazdıń rolin Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń muzıkalıq tálim baǵdarınıń 3-kurs studenti Aybek Jamalov atqarmaqta.
Bas qaharmannıń roli ushın kastingde 250 den aslam talabanlar qatnasqan bolıp, onda NMPI studenti Aybek Jamalov aytıs ónerindegi qábileti sebepli film dóretiwshileri tárepinen bas rolge saylap alınǵan.
Maǵlıwmat ushın, Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń studenti Aybek Jamalov 2014- hám 2016-jılları Qazaqstan Respublikasınıń Almatı qalasında ótkerilgen «Jas aqındar sayısı» xalıqaralıq tańlawında 1- hám 3-orın jeńimpazı bolǵan. Sonday-aq, 2017-jılı Almatıda ótkerilgen «Aqındar» xalıqaralıq tańlawına qatnasıp, 3-orındı jeńip alǵan. 2017-jılı dekabr ayında Nókis qalasında jas atqarıwshılar arasında ótkerilgen «Qutlı bolsın jańa jıl» baqsılar aytısında 2-orındı iyelegen.
Islam Matekov,
NMPI baspasóz xatkeri.


text:
Salı künü, martnıñ 1-de, Kiyevdeki Halqara munasebetler institutında Qırımda apis etilgen qırımtatar meclisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygozğa bağışlanğan açıq lektsiya ötkerilecek. Bu aqta Ukraina malümat seyasetiniñ nazir mesleatçısı Emine Ceppar bildirmekte.
«Aynı o Qırım tarafından Rusiyeniñ işğaline yapılğan qarşılıq timsali oldı. Etraf müitten ayırılğan kamera, işniñ 30 tomı, normal aşnıñ yerine pişken qapısta ve işğalciniñ başqa yalanları - aynı böyle şekilde qırımtatar liderlerniñ biri Ahtem Çiygoz apiste oturmaqta », – dep yazdı Ceppar.
Onıñ qaydlarına köre, Çiygoznıñ işi ve ayatı aqqında qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov tarif etecekler.
Bunıñnen bir sırada tedbirde «Qırım – bu Ukraina» kampaniyasınıñ çerçivesinde «Qırım. Qarşılıq» adlı vesiqalı - bediy film kösterilecek.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text: Atatürk Klima Servisi Midea =*- 0532 457 27 95 (_{ Midea Klima Servisi ~_\ 250 25 00 ¨?( Atatürk Midea Servisi Midea klima montaj servisi Atatürk Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servisleri Atatürk, Atatürk Servis ,Atatürk Midea Klima Servis Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servis Atatürk Özel servis olarak hizmet vermekteyiz Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis Atatürk Midea Klima Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Midea Klima Servis Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis Atatürk, Midea Klima Servis , Atatürk Midea Klima Servis, Atatürk Servis , Atatürk Servisleri Atatürk, Atatürk Servis ,Atatürk Midea Klima Servis Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servis Atatürk, Midea Klima Servis Atatürk Midea Klima Servisi , Atatürk teknik servis


text:
«Novaya poçta» şirketi sentâbr 8-den itibaren Qırımdan ve Qırımğa yollanmalarnı qabul etmey.
Qırım.Aqiqat mühbirine şirkette bergen malümatlarına köre, yaramadağa ketken yollanmalar keri qaytarıldı, çünki olarnı qıtaiy Ukraina ile sıñırda keçirmeyler.
«Bu ne qadar vaqıt devamında olacaq, bilmeyik. Bugün saba Ukrainağa yük yollağan adamlarğa telefon etip, onı kelip almağa rica ettik», – dep bildirdiler «Novaya poçta» şirketiniñ Qırım bölüklerinden birinde.
«İntaym» şirketi Qırımğa yollanmalarnı sıñırlasa da, qabul ete. Rusiyege qarşı ceza kirsetken memleket mahsulatnı işlep çıqarğan olsa, onı yasaq eteler.
Şirket vekili bildirdi ki, Qırımğa yollanılğan er bir malnıñ çeki ve keyfiyet sertifikatı, em de gümrükhane vesiqaları olmaq kerek. Bundan ğayrı, şirketke yollayıcınıñ pasport kserokopiyasını bermek kerek.


text:
«Bu sene iyün 20-ne qadar Aqmescitte eñ kerekli 23 aşayt malından 17-siniñ fiyatı eksildi, Keriçte – 15, Canköyde – 11, Yaltada – 9. Fiyatlarnı eksiltüv işi iqtisadiyat inkişafı ve ticaret Nazirligi tarafından cumhuriyet prokuraturası ile birlikte keçirile», – dep qayd etti Verba.
Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov er kün fiyatlarnı teşkermege avale etip, fiyatlarnı arttıracaq iş adamlarını cezalamağa vade etti.
Qırım iqtisadiyat «naziri» Rusiye fiyatları Ukraina fiyatlarından 100%-ğa qadar yüksek olğanını tanığan edi. Rusiyede insan aqları boyunca vekâletli Ella Pamfilovanıñ malümatına köre, Qırımda aşayt malları, ilâc fiyatları, em de işsizlik seviyesi arta.
Qırım «iqtisadiyat inkişafı ve ticaret nazirligi» işğal etilgen yarımada tükânlarında fiyatlarnıñ foto- ve video nezareti başlanğanını bildirdi.
Ticaret ağlarını nezaret taqımlarğa yardım etmege ve keder etmemege çağırdılar.


text:
Latviyanıñ paytahtı Rigada cumaaqşamı künü, mayıs 21-de, «Şarqiy işbirlik» eki künlik sammiti başlana. Avropa Birliginiñ liderleri altı qomşu memleketinden iş ortaqlarınen körüşecekler: Ukraina, Aqrusiye, Gürcistan, Moldova, Azerbaycan ve Ermenistan.
«Şarqiy işbirlik» sammiti keçken sefer 2013 senesi noyabr ayında Vilniuste olıp keçken edi, o vaqıt Ukraina prezidenti olğan Viktor Yanukoviç Ukraina Assotsiatsiya añlaşmasını baqmaycağını bildirdi. Maydan adiseleri bitken ve Yanukoviçniñ rejimi yoq etilgen soñ yarım yıldan soñ Ukraina Avropa Birligi ile añlaşmanı imzaladı.
Riga forumı arfesinde Ukraina tış işler naziri Pavlo Kpimkin bildirdi ki, Rigadaki «Şarqiy işbirlik» sammitinde ukrain tarafı içün eñ müim netice Avropa Birliginiñ vizasız rejimi aqqında müddetler malümatı olmaq kerek.
«Şarqiy işbirlik» sammitinde Ukraina Avropa Birligi ile vizasız rejimni, soñra ise eñ azından onı ne vaqıt kirsetecekler kibi malümatnı almaq istey. Keçken afta Avropa komissiyası Ukrainanıñ vizasız rejimni almaq içün yapqan areketleri boyunca esabatnı aydınlattı, oña köre Ukraina bu sammitte istegenini alamaz: esabatta Ukraina şimdilik bütün vazifelerini yerine ketirmegeni qayt etile. Brussel bildirdi ki, bu seneniñ soñunda vizasız rejimge azırlıq aqqında esabatnı taqdim etmege azır. O, müsbet olsa, Ukraina vatandaşları 2016 senesi Avropa Birligi ile vizasız rejimni qazana bileler.
«Şarqiy işbirlik» programması – 2009 senesinden itibaren Avropa Birligi memleketleri tarafından meydanğa ketirilgen teşebbüstir.
O, altı memleketni qaplap ala: Ukraina, Aqrusiye, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Moldova. Programmanıñ maqsadı – bu memleketler ile farqlı alanlarda işbirligini kenişletmek, siyasiy assotsiatsiya, serbest ticaret alanını muzakere etmektir.


text:
«Bu Yavorivşçinadan 24-ünci brigadanıñ arbiy hızmetçileri», – dep ayttı deputat. Seh şunı bildirdi ki, bir qaç afta evelsi qadınlar yolnı qapatıp, erkeklerge arbiy operatsiyağa ketmege bermey ediler.
Seh qayd etti ki, «terrorial imayesiniñ 3-ünci batalyonınıñ ne broni, ne de bronejiletleri bar», ve onı Ukraina şarqına yollaycaq olalar.
Onıñ aytqanına köre, «Svoboda» fraktsiyası Yuqarı Radada Mudafaa nazirliginiñ terrorizmge qarşı tedbirler keçirilmesi aqqında esabatını talap ete.
Yuqarı Rada spikeri Oleksandr Turçinov yarın, şübesiz, ükümetniñ er bir azası, şu cümleden Mıhaylo Koval de davet etilecek.
Mudafaa nazirligi saytında İrina Seh bildirgenleri aqqında bir de bir malümat yoq.


text:
Qwralaydıñ salqını amalı qalay şıqqan…
Edil Alash
Wlan ğayır aymaqtar Qıstan endi şığıp jatqanda, oñtüstik jwrtşılığı jazğı kiimge auısıp aladı. Dese de qazirgidey mamırdıñ orta twsınan bastap jeñil kiimdiniñ bäri ahılap-ühilep, twmauratıp qaladı. «Jaz kelgende salqındağanı nesi» deytinder de bar. Bwğan sebep jastar men qala twrğındarı arasında «Qwralay salqını» wğımınıñ wmıtılıp bara jatqanı bolsa kerek. Äytpese jaz äbden öz tağına otırmay, halıq jılı kiimin tastamağan.
«Qwralay salqını» degen ne?
qazaq halqı mamır ayınıñ ekinşi jartısında orın alatın 2~3 tauliktik kün suıtuın «Qwralay salqını» dep atağan.
Atalu sebebi qanday? ülkenderdiñ auzınan oqtın-oqtın estip qalatın bwl atau qazaq halqı üşin qaşan da kieli sanalğan kiikterdiñ töldeytin mezgiline baylanıstı atalıp ketken. Qwralay ─ kiiktiñ töli.
Aua rayı qalay özgeredi?
Qwralay salqını kezinde kün tünerip, taulı-töbeli jerge qaray bwlt üyiriledi. Mwnday qolaysızdıq bir jetige ne on şaqtı künge sozıladı. Osı kezde töldeui jaqındağan qoñır añdar bwlt üyirilgen jerlerge toptasatın körinedi. «Kiik laqtağan jerge Nayzağay oynaydı» dep otıratın qariyalar, bwl da qoñır añdar künniñ közinen tasa jerge töldeytinine baylanıstı bolsa kerek. Bir ğajabı, kiik qanşa köp bolsa da, olar 2~3 kün işinde tügeldey töldep ülgeredi eken.
Künniñ suıtıp, jel twruınıñ ıqpalı?
Kiik töldegen kezde künniñ suıtuı qwralaydıñ ayaqtanuına tikeley äser etedi. Jaña tuğan töl jerdiñ qara suığına şıdamay, tez twrıp ketedi eken.
Jeldiñ de özindik funkciyası bar.
Kiik özge törtayaqtılarsekildi şuın jalap tüsirmeydi. Januar jelge qarsı jürgende bwl üderis tabiğattıñ ıqpalımen jüzege asadı.
Dala tağılarınıñ tabeti joyıladı
Qwralay salqınınıñ tağı bir ğajabı, dalanıñ näzik erkelerine sonday qwmar jırtqıştardıñ däl osı «Qwralay salqını» kezinde tabeti qaşıp, etke jaqınday almay qaladı eken. Qwralaylar ayağınan twrıp ketken kezde ğana jırtqıştardıñ etke degen tabeti qayta oraladı.
Qwstardan tüyetäbän qorğaydı
Bwl az künniñ qasietin bildiretin tağı bir jağday bar. Bizdiñ dalada ösetin tüyetabandi da tek osı kezeñ de köruge boladı. Keremettigi sonda, onıñ ülken qızğılt jasıl tüsti japıraqtarı jañatuğan qwralaydı jasırıp twradı eken. YAğni, qırağı bürkitterdiñ özi tabiğattıñ qorğauında jatqan qwralaydı köre almaytınday jağday tuğızadı.
Kie
Qazaq danalığı ğasırlarboyğı ömir täjiribesinen jinaqtalğan. Kiikti qasietti dep bağalauı da sebepsizemes. Januar töldeytin uaqıtta tabiğat ─ ananıñ özi amal jasaytını sol kieniñ belgisi emes pe? !


text:
Alupkada FSB hadimleri Naciye Kaydanovanıñ evini tintip, ondan soñ özüni idarege sorğuğa alıp ketti. Bunı iyün 20-de «Qırım birdemligi» birleşüvi bildirdi.
Bildirüvde: «Alupkadaki evi tintilgen soñ Naciye Kaydanovanıñ FSB idaresine alıp ketilgeni aqqında haber alındı. Ömür arqadaşı, telükesizligini temin etmek ve refaqat etmek içün onıñnen beraber ketti. Ondan ğayrı FSB binası yanına Naciyeniñ babası keldi», – denile.
Yaqalanğanlardan alınğan bilgilerge atıfta bulunğan faaliyetçilerniñ malümatına köre, Kaydanova ve onıñ ömür arqadaşı sorğudan soñ serbest bıraqıldılar.
Bildirilgenine köre, tintüv esnasında telükesizlik hadimleri bütün tehnikanı ve şu cümleden Naciye Kaydanovanıñ anasına ait telefonnı müsadere ettiler.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından bu hususta açıq menbalarda izaat berilmedi. Qırım.Aqiqat vaqianıñ tafsilâtlarını ögrene.
2016 senesinde Kaydanovanıñ evi endi tintilgen edi. Onıñ neticesinde planşet ve telefonlar müsadere etildi, yaza «Qırım birdemligi».
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ faal iştirakçisi Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri eki aydan berli belli degil. Mayıs 24-te gece Bağçasaray yolunda kimligi belgisiz Rusiye yol politsiyası urbasında insanlar onı maşinağa oturtıp alıp kettiler. Rusiye uquq qoruyıcıları Ervinniñ qaçırılmasını taqiq etmege başlap, taqiqat ketişatını aydınlatmaylar.
«Ervin İbragimov – Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası, faal bir kişi. Onı ve ğayıp olğan bütün insanlarnı aytmaq kerekmiz. Qırımda cenk ketmese de, anda insanlar ğayıp ola ve apiste yata. Bizler ğayıp olğan insanlarnı hatırlatmasaq, olarnı unutıp ketecekler», – dep ayttı KrımSOS teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Kyivdeki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında.
İyül 27-de mında farqlı tillerde #Ervin_qayda yazısı ile levhalar ve qırımtatar bayraqlarını alıp kelgen tahminen 20 kişi toplaştı. Aktsiya iştirakçileri Qırımda insanlarnıñ ğayıp olmasından Rusiye uquq qoruyıcıları ve «Qırım samooboronası» mesüliyetli, dep qayd ettiler.
Elçihaneden kimse çıqmadı. Bir yıldan ziyade binası qapalı ve sançqan tel yapıldı. Boş elçihaneni saqlağan qorağa faaller «Ervin qayda?» sualini astılar.
«Malümat yoq»
Soñki sefer İbragimov soy-soplarınen mayıs 24-te gece laf etken edi. Babası Ümerge telefon etip, maşina vesiqalarını tapmağa rica etti. O vaqıttan berli eki ay keçti, bu müddet içinde oğludan bir haber yoq.
Video nezareti kamerası Bağçasaray yolundaki Ervinniñ qaçırılmasını qayd etti. Videoda körüne, Rusiye yol politsiyasınıñ eki hadimi İbragimovnıñ maşinasını toqtata. O, maşinadan çıqa, ve kimligi belgisiz insanlar onı mikroavtobusına oturtacaq olalar. Ervin qaçmağa tırışa, amma yapamay. Onı maşinağa oturtıp, Bağçasaray suv anbarı tarafına alıp kettiler.
Qırımtatar Milliy Meclisi mında Rusiye uquq qoruyıcıları ya da «Qırım samooboronası» olğanını bildirdi. Qırımtatar milliy areketi liderleriniñ fikirine köre, bu cinayet semetdeşlerini daa ziyade qorquzmaq içün yapıldı.
Üçünci versiya – Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarını aqaretlemek ve iftira atmaq içün Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen kerçekleştirilgen qaçıruv ola bileNatalya Poklonskaya
Ervin ğayıp olmasından üç künden soñ Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi «insan qaçırılması» maddesi boyunca cinaiy iş açılğanını bildirdi. Bir aydan soñ Rusiye kontrol etken Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya taqiqatnıñ üç esas versiyasını aydınlattı.
«İbragimovnıñ ğayıp olmasına dair üç esas versiya mevcut. Evelden aynı sebepten mahküm etilgen insanlar soy-sopları ve tuvğanlarından para almaq içün qaçıra bileler. Ekinci versiya – İbragimovnıñ ticaret işinen bağlı şahıslarnı onı qaçıra bile. Üçünci versiya – Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarını aqaretlemek ve iftira atmaq içün Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen kerçekleştirilgen qaçıruv ola bile», – dedi Poklonskaya.
Añlaşıla ki, Rusiye taqiqatı «razı olmağanlar» ve qırımtatarlarnı qorquzmaq içün yapılğan bir cinayet olğanını tüşünmey.
Ervinniñ babası Ümer İbragimov Qırım.Aqiqat mühbirine dedi ki, taqiqat bir yerde tura ve uquq qoruyıcılar bir de bir malümat bermey.
«Ne vaqıt telefon etsem, aynısını aytalar – haber yoq, çalışamız. Bu qadar. Aman-aman er kün telefon etem. İçki işler rayon bölüginiñ yolbaşçısına telefon etem, malümat çoq, ve olar onı inceleyler, dep ayta. Taqiqatçığa telefon etsem, bir de bir haber olmağanını ayta», – dep ayttı o.
İbragimovnıñ soy-sopları ve dostları boş oturmay – Bağçasarayda ilânlarnı tarqatalar, şaatlarnı qıdırıp soraştıralar. Ervinni tapqan kişige İbragimovlar qorantası 1 million ruble bermege vade ete.
Aynı vaqıtta Ukraina ve dünyada Ervinge qoltutuv kampaniyası keçirilmekte. Amnesty International ve diger uquq qorçalayıcı teşkilâtlar onıñ qaçırılmasını taqiq etmege talap etti. Qırımda dostları ve ortaqları miting keçirip olamaylar. Amma beraber olıp, adiseni laf etmek içün bir qaç kere İbragimovlarnıñ evinde duağa toplaşqan ediler.
Ğayıp olğanlarnıñ cedveli
Cemaat ve uquq qorçalayıcı teşkilâtları, em de ukrain akimiyeti Qırımda qaçırılğan insanlarnıñ sayısına dair farqlı malümat bereler. Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ malümatına köre, olarnıñ sayısı 16 kişini teşkil ete. İyül 27-de Kyivdeki Rusiye elçihanesi yanında keçirilgen miting iştirakçileri 15 kişi ğayıp sayılğanını bildirdiler.
Qaçırılğan insanlarnıñ vaziyetini nezaret etken Qırım uquq qorçalayıcı gruppası (QUQG) bildire ki, Rusiye uquq qoruyıcıları ya da «samooborona» yardımınen ğayıp olğan insanlarnıñ sayısı 9 kişini teşkil ete.
QUQG malümatına köre, böyle bir adise ilk sefer Rusiye Qırımğa istilâ etkende yüz berdi – 2014 senesi mart 3 künü. Qırımtatarı Reşat Ametov Aqmescitniñ merkeziy meydanına çıqıp, yarımada işğaline qarşı tek kişilik narazılıq aktsiyasına başladı. Qırım «samooboronasınıñ» vekilleri onı tutıp alıp kettiler, bir qaç künden soñ Reşatnıñ cesedi Qarasuvbazar rayonında tapıldı.
Mart 7-de Aqmescitte İvan Bondarets ve Valeriy Vaşçuk ğayıp oldılar – eki dost ve Rovno vilâyetinden kelgen Euromaydan faalleri, Qırımğa ukrain areketine qoltutmağa keldiler. Qırım statusı aqqında referendumdan bir kün ögüne, mart 15-te Aqyarlı Avtomaydan faali Vasiliy Çernış ğayıp oldı.
Qarasuvbazarda belli qırımtatar uquq qorçalayıcısı Abdureşit Cepparovnıñ oğlu İslâm ve eki doğmuş qardaşı Cevdet İslâmov qaçırıldı
Daa bir insan 2014 senesi mayıs soñunda qaçırıldı. Ukrain areketiniñ iştirakçileri Timur Şaymardanov ve Seyran Zinedinov ğayıp oldılar.
QUQG malümatına köre, daa bir insan aynı seneniñ sentâbr ayında qaçırıldı. Qarasuvbazarda belli qırımtatar uquq qorçalayıcısı Abdureşit Cepparovnıñ oğlu İslâm ve eki doğmuş qardaşı Cevdet İslâmov qaçırıldı.
Soñki – doquzıncı kişi – Ervin İbragimov qaçırıldı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, daa üç kişi qaçırıldı dep sayıla bile. 2014 senesi sentâbr ayında Saqta yerli şifahanede çalışqan Edem Asanov ğayıp oldı. Oktâbr 6-da onı asılğan alda taptılar. Soy-sopları Edemniñ ölümi Qırımda olıp keçken siyasiy vaqialarnen bağlı olmağanını tüşüneler.
2015 senesi avgust ayında Aqmescitte beden terbiyesi ocası Muhtar Arislanov ğayıp oldı. Qız qardaşı politsiya urbasında insanlar ağasını avtobusqa oturtqanını bildire. 2015 senesi mart ayında Qırımnıñ siyasiy mabusı Aleksandr Kostenkonıñ babası Fedor Kostenko ğayıp oldı. Tahminlerge köre, adise esas Ukrainada yüz berdi. Qırım uquq qorçalayıcı gruppası bu üç kişi de qaçırılğan ola bile, dep ayta, amma bunı isbatlamaq içün deliller yeterli degil.
QUQG malümatına köre, 2014 senesi mart ayından itibaren Qırımda diger insanlar da (Eskender Apselâmov, Bilâl Bilâlov, Arlen Terehov, Ruslan Ganiyev, Arsen Aliyev, Abdurahman Ayubov ve digerleri) qaçırılğan edi, amma, uquq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, olarnıñ qaçırılmasına dair şimdilik tam bir delil yoq.


text:
Londra jurnalisti Uilyam Li Adams dey ki, tata-qardaş Tolmaçövalarnıñ Shine yırında Ukraina ve Rusiye arasında yüz bergen Qırım zıddiyeti aqqında söz yürütile.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye temsilcileriniñ çıqışı provokatsiya olması mümkün. «Bir sıra muzıka tenqidçileri «Yevrovideniye» teşkiliy komitetini Rusiyeni yarışta iştirak etmek imkânından marum qaldırmağa çağıra», – dep qayd ete Heat neşiri.
Şimdige qadar teşkiliy komitet mezkür talapqa cevabını seslendirmedi.
Hatırlatamız, 2014 senesi Yevrovideniye 59-ıncı yır yarışı Daniyada mayıs 6-dan başlap 10-na qadar keçirilecek.


text:
Aqmescitte Tolerantlıq kününe bağışlanğan «Qırım medeniyetleriniñ top çeçegi» cumhuriyet festivali seyircilersiz keçti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Lenin meydanında mevzularğa bölüngen kontsert programması içün «Dostluq yarımadası» sanası qoyuldı. Amma Qırımnıñ milliy taqımları ve milliy-medeniy muhtariyetlerniñ icadiy taqımları boş sana ögünde çıqışta bulundı. Yağmurdan sebep seyirciler kelmedi.
Festival «Halqlar dostluğı evi» tarafından teşkil etildi. Teşkilâtçılarnıñ aytqanı kibi, festivalniñ maqsadı – yarımada halqlarınıñ urf-adetleriniñ rağbetleştirüvi ve milletlerara barışıqnıñ pekitilmesidir.
Milliy çadırlarnıñ planlaştırılğan prezentatsiyası olmadı. Aqşam Devlet akademik muzıkalı teatrinde gala-kontsert keçti.


text:
Rusiye Federatsiyası Qırımda 40 biñden ziyade arbiyni topladı. Bunı çarşenbe künü, fevral 25-te, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «5 kanal» telekanalına bildirdi, – dep haber ete RBK-Ukraina.
«Eñ azından, anda 40 biñ asker bar. Sıñırda eñ çoq... Canköyde bizim tarafımızğa uçacaq olğan tahminen 60 arbiy uçaq tura», – dep ayttı Mustafa Cemilev.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda «arbiy küç quvetleştirile».
«Qızıltaş... Yaltağa yaqın, sovetler zamanında anda radiatorlar anbarı bar edi... Şimdi onı ğayrıdan tikleyler, gece-kündüz tsementni ketireler... Özek silânı taşığan raketalarnı alıp keleler», – dep qayd etti Cemilev.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dedi ki, Ukraina Qırım aqqından iç bir vaqıt vazgeçmeycek.


text:
Aqmescit – Nesibe Bürseitovanıñ qorantası qırımtatar halqınıñ adaletsiz sürgünliginiñ bütün accını özü is etti. Babasını – cebeden qolsız qaytqan adamnı – er kesken beraber uzaq Özbekistanğa sürgün ettiler.
Nesibe Bürseitova 1934 senesi Yedi Quyu rayonınıñ Cermay-Kaşık köyünde dünyağa keldi. Oca olıp çalışqan babasını 1940 senesi cenkke aldılar, anası ise bir özü ev hocalığına ve beş balasına baqmağa qaldı.
«Babam Çehoslovakiyağa qadar barğan edi, anda elsiz qalıp, evge yollanıldı. Ermeni Bazarda onı almadılar, Qırım yolu qapalı olğanını aytqan ediler. O, kene de keçip oldı, deñiz boyu cayav ketken edi. Öyle de 1944 senesi mayıs 15-te aqşam saatlerinde cenkten kelgen edi», – dep tarif ete Nesibe apte.
O, cebede elâk olğanlarnıñ dualarını ve qomşularnıñ babasını qaytmasınen tebriklemege kelgenlerini hatırlay.
«Babam 15-te qayttı, 16-da evde edi, NKVD babamnı qaytmasınen hayırlağan ediler, eki künden soñ ise Qırımdan sürgün ettiler, – dep hatırlay Nesibe apte. – Sürgün etmege kelgende babam inanmağan edi. Vesiqalarını kösterdi, dört yıl askerlik yapqanını ayttı. Onıñ bir eli yoq edi, vesiqalarnı sol elde tuta edi... Silânen qolğa urıp, evden çıqardılar. Toplanmaq içün 5 daqqa berdiler, yanımızğa bir şey almağa yetiştirmedik, çünki bizge er kesten soñ keldiler. Em de 5 daqqada ne alırsıñ ki? Elbet de, urba aldıq, böyle etip bizni Özbekistanğa alıp kettiler».
Yolnıñ qıyınlıqları Nesibe apteniñ aqılında qaldı.
«Vagonda çoq adam bar edi, tizem yüklü edi, anda da doğurdı. Bala sağ qalamadı, cesedini ise pencerege attılar, çünki askerler qapularnı açmağan edi. Bala olıp, bizler qartlardan bitlerni alıp, taşlarnen ezgen edik. Bazı duraqlarda bizge aş bergen ediler, suv pek az edi, adamlar «Suv, suv!» dep qıçırğan ediler», – dep hatırlay subetdeşimiz. 18 kün sürgen yoldan soñ sürgün etilgenlerni Andijan vilâyetiniñ sovhozlarından birinde qaldırdılar. «Bundan soñra balalığımnı yahşı hatırlayım, sabadan çalışmağa yolladılar, bizni çekiştirdiler», – dep ayta Nesibe apte.
Birinci vaqıtları qırımtatarlar mahkümler içün qurulğan baraqlarda yaşağan ediler. Anda ne suv, ne ışıq bar edi, hastalıq ve çeşit qırğınlıqlar sebebinden adamlar biri-biri artından ölmege başladılar. «Ağlağan bala can bergen anasınıñ köküsini emgenini hatırlayım. Ölgenlerni kömecek adam ve kömülecek yer yoq edi, olarnı çaqallar aşağan edi. Çaqallar aqqında eşitkende pek qorqqan edik. Soñra, avgust ayında, bizler temizlikten soñ qalğan başaqlarnı toplağan edik. Bir oğlançıq çuvalçıqta başaqlarnı saqlaycaq edi, bunı körip, onı atqa bağladılar, ve oğlançıq can bergenine qadar onı aydadılar», – dep tarif ete Nesibe apte.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatar balalarına oqumağa bermegen ediler, ana-babalarına ise ocalıq yapmağa, em de ekim olmağa yasaq etilgen edi. Stalin vefat etken soñ mahsus yerleştirüv rejimi yımşatıldı. O vaqıt bir çoq sürgün etilgen adam birden oqumağa ketti. 1988 senesi beş balanı östürgen Nesibe Bürseitovanıñ ailesi Qırımğa qaytıp keldi. Onıñ ana-babası ise öyle de anda, ğurbette, qaldılar...


text:
Bu aqta FSBniñ matbuat hızmeti bildire.
FSBde bildirgenlerine köre, bu terroristler Sentsov O.G., Afanasyev S.G., Çirniya A.V., Kolçenko A.A. Olar evelden Qırımda ğayıp olğanlar, soñra olar terraktnı teşkil etmesinde tömet olğanı içün Federal Havfsızlıq Hızmeti tarafından tutıp alınğanlar ve Moskvağa çıqarılğanlar.
FSBnıñ malümatına köre, bu gruppanıñ maqsadı Aqmescit, Yalta ve Aqyarda teraktlar teşkil etmek ve soñra demiryol köpürlerini, eletroenergiya ağlarını ve bir talay başqa şeer ve devlet obyektlerini yoq etmek istey ediler.
Şunıñ içün FSBnıñ tedqiq idaresi yaqalanğanlarğa qarşı cinai iş açılacaq. Olarnı Ceza kodeksine köre böyle nevbetteki areketlerde qabaatlaylar: 205 maddesiniñ, 2-ci parçası («terroristik akt»), 205.4 maddesiniñ 2-ci parçası («terroristik aktnıñ teşkil etüvi ve iştirak etmesi»), 222 maddeniñ 3-ci parçası («qanunsız silâ qullanması»).
«Yaqalanğanlarnıñ yaşağan yerinde tintüv neticesinde böyle şeyler tapılğan: patlav maddeleri, nariye silâsı, arbiy maddeleri, yaqarlıq ile kanistralar, quruculıq kaskalar (Maydanda qullanılğan kibi soyular) respiratorlar, gazdan saqlanmaq içün betlik, boyanen tolu balonlar (aerozol), milliyetçilik alâmetleri ve deger şeyler», - dep aytıla beynnamede.
Yaqalanğanlarnı şimdi qaravullaylar ve yaqın zamanda olarnı resmiy şekilde añılğan areketlerde qabaatlaycaqlar.
«Yaqalanğanlar «Pravıy sektor» Qırımda terroristik aktlarını teşkil etmesinde iştiragi aqqında iqrar eteler ve Qırım Cumhuriyetini Rusiye Federatsıyası erkânında çıqarılması aqqında qarar almaq içün akimiyetke basqı etecekleri tanıdılar»,- dep aytılar FSBnıün matbuat hızmeti.
Oleg Slentsov Mayısnıñ 10-da onıñ evine rus mahsus hızmetleriniñ temsilcileri tintüv etmek içün kelgen vaqıtta yaqalandı. Aleksandr Kolçenko Mayıs 16-da Aqmescitniñ merkezinde şoqaqta dostlar ile kezgende yaqalandı.
Oleg Sentsov ukrain rejısörı ve Avtomaydan faali. Aleksandr Kolçenko – cemaat faali, antifaşıst areketiniñ faal iştirakçisi. O studentleriniñ ve işçileriniñ aqlarını qorçalamaq içün ve ekologiyanen bağlı bir çoq aksıyalarınıñ teşkil etici ve iştirakçisi.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Qırımdaki siyasiy mabüslerni azat etmege talap ete edi ve Ğarbiy dünyadan yardımnı soradı.
Rusiyedeki Ukraina elçiligi daa bir kere mabüslernen körüşmek istegini bildirdi.


text:
Qırımnıñ Rusiyege boysunğan prokuraturasınñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek arizası 2016 senesi mart 3-de mahkemede baqılacaq. Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi ki, mahkeme saat 9:30 başlaycaq.
«Elbet de, daa bir mahkemege azırlanamız, amma neticede adalet aqqında aytmaq mümkün olmaycaq. Mahkeme ve umumen uquq qoruyıcı sistemasına itibar olğanını da aytamazsıñ. Akimiyet yapqan areketlerinde mantıq ve sağlam fikir qıdırmayım endi», – dep yazdı Celâl Facebookta.
O, Qırımnıñ Rusiye akimiyetini «qarşılıqqa yönelgen dünyanı» toqtatacaq şaraitlerde «vaziyetni kerginleştirgen eñ büyük faktor» dep adladı.
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya mahkemege muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etip, ekstremistik bir teşkilât tanımağa talap etti. Qırımtatarlarnıñ temsil organı bildirdi ki, dava arizasında bir sıra uquq hatası mevcut, em de dava siyasiy sebeplerden çıqarıldı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa muracaat etip, Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesi mümkün degil, dep bildirdi. Uquq qorçalayıcılar halqara teşkilâtlarnı elinden kelgenini yapıp, qırımtatarlar ve Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı siyasiy sebepli basqığa yol bermemege rica eteler.
Avropa Birligi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq ete bileceginden qasevetlengenini bildirdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatar liderleri Refat Çubarov, Mustafa Cemilevniñ yarımadağa kirişleri yasaq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Yerli sakinlerge şeer merkezinden ketmege avale etiñiz – evlerden çıqmasın, pencerelerge yaqın kelmesinler. Separatistler muzakerelersiz spetsnaz hadimlerine ateş açtı», – dep yazdı Avakov öz Facebook saifesinde.
Bugün saba Avakov Donetsk vilâyeti Slavânskta Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ yolbaşçılığında antirroristik ameliyatnıñ başlanmasını ilân etti.
Cumaertesi künü Donetsk vilâyetinde separatistler milisniñ rayon bölüklerini zapt etmege başladılar: Slavânsk, Kramatorsk, Krasnıy Limanda. Arbiy ekspertlerden bazıları bu areketlerde Rusiye istihbaratnıñ tarzını tanıdılar.


text:
Derc
HSN: "Ukrayinski amazonkı" Vışıvanka Kününe milliy urbalarnı taqdim etti
15 Qural ay, 13:11
HSN Qırımda nam qazanğan ukrain jurnalisti Mıkola Semenanı 68-cı yıllığınen hayırlay
14 Qural ay, 19:13
HSN BQO zonasında: Nova Poltavkada esas ukrain telekanalları çalışa
13 Qural ay, 13:21
HSN: Ükümet Ukraina brendini tasdıqladı
10 Qural ay, 12:52
HSN BQO zonasında: Varvarivsk köy şurası territoriyasında teleefirde 6 ukrain telekanalı bar
7 Qural ay, 13:49
Nazirniñ feyk qararı tarqalması boyunca HSN-niñ bildirmesi
4 Qural ay, 17:14
E.Ceppar AQŞ Devlet kâtibiniñ muavini V.Mitçell ile körüşti
4 Qural ay, 11:05
HSN BQO zonasında: Bilozerska şeer şurası territoriyasında ukrain telekanalları kabel ağında irişimli
4 Qural ay, 11:00


text:
PKK külägäsendä Törkiyä-AQŞ mönäsäbätläre
Kön tärtibe 08
Törkiyäneñ häm Süriyä oppoziśionerlarınıñ Afrinnı “YPG” terrorçılarınnan çistartu öçen başlatqan “Zäytün botağı” xäräkäte berençe ayın uzdırğan bulsa, Törkiyä-Amerika Quşma Ştatları mönäsäbätläre AQŞnıñ terrorçılıqnı yaqlawçı totışı arqasında citdi räweştä qarşılıqlar êçendä. Törkiyä häm Süriyäneñ cir bötenlegen, häm dä üz milli iminlegen yanaw astında kürgän bulsa, Amerika Quşma Ştatları isä Süriyädä “PKK” terror oyışması belän bulğan kerle, pıçraq ittifaqın däwam itterüdä üzsüzle kürenä. İke NATO berlektäşe arasındağı kiyerenkelek soñğı waqıtta “terrorçılıqqa yaqlaw” arqasında citdi kriziskä kergän bulsa da, nigezdä uzğan çorlarğa barıp totaşqan citdi strukturalı, qorılış problemaları da bar. Ğaräp yazında alınğan törle poziśiyalar, Amerika Quşma Ştatlarınıñ Misır tüntäreleşen yaqlawı häm bar närsädän êlek 15nçe iyül’ tüntäreleş kereşüeneñ artındağı “FETÖ” qorılışı belän bulğan angajement – Törkiyä belän Amerika Quşma Ştatları mönäsäbätlären qaqşatqan wazğiyättä.
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Törkiyä-AQŞ mönäsäbätläre belän bäyle bularaq: “Mönäsäbätlärebez bik kritik noqtada. Mönäsäbätlärne cayğa salaçaqbız yäisä bu mönäsäbätlär tulısınça bozılaçaq”, - dip äytüe Törkiyä belän Amerika Quşma Ştatları arasındağı mönäsäbätlärneñ kilep citkän totışın kürsätä.
Amerika Quşma Ştatları tarafı Törkiyäneñ citdilegen añlamawda qarşı torsa da, Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlunıñ Tillersonnıñ “DEAŞ” cıyılışında äytkän “Törkiyäneñ borçıluların añlıybız” süzlärenä tuqtalıp uzıp: “Bez monnan arı süzlärdän kübräk ğamällärne kürergä telibez”, - dip äytüe – Törkiyäneñ Amerika Quşma Ştatlarına toyğan ışanıçın yuğaltuın kürsätä, ayıruça birelgän, läkin totılmağan süzlärneñ ütälüen dä taläp itä, Amerika Quşma Ştatları Törkiyägä birgän süzlären ütämägän oçraqta Törkiyäneñ radikal’ qararlar qabul itäçägen äytergä bula. Amerika Quşma Ştatları berlektäşlek añlayışına turı kilgän adımnar yasap, Törkiyä belän mönäsäbätlärgä qağılışlı qayber adımnar yasasa da xätta, ike yaqlı ışanıçnıñ yañartıluı öçen ozaq waqıt kiräk bulaçaq.
Premyer-ministr urınbasarı häm xökümät süzçese Bäkir Bozdağ, Törkiyäneñ çige buyında tözelüe planlaştırılğan terror koridorı häm terrorçılıqnıñ däwlätläşterelüe proyektın tar-mar itäçäklären belderep: “AQŞ “PKK/KCK/PYD/YPG” terror oyışmaları mäs’äläsendä Törkiyäneñ iğ’tibarın çitkä yünältüdän waz kiçergä tiyeş, isemne almaştırıp terror oyışmaların häm terrorçılarnı yäşertä almayaçağın, bu räweşle çınbarlıqnı üzgärtä almayaçağın häm berkemne dä aldata almayaçağın belergä tiyeş. “PYD” häm “YPG”neñ terror oyışması buluın fäqätsez itep qabul itärgä, terror oyışmaları belän xezmättäşlegen häm terror oyışmalarına kürsätkän öyrätü, qoral, xärbi kiräk-yaraqlar, texnika häm başqa böten yärdämen beterergä, terror oyışmasına birgän qoralların cıyıp alırğa tiyeş”, - dip belderü yasadı.
Böten şuşı täräqqiyätlär xökem sörgän çaqta Amerika Quşma Ştatları däwlät särkätibe Tillerson Törkiyägä möhim säfär yasadı. İlbaşı Ärdoğan belän ozaq itep küreşep söyläşkän Tillerson xezmättäşe Çavuşoğlu belän dä ike yaqlı söyläşü ütkärde. Uzdırılğan söyläşülärdä taraflarnıñ ber-bersen strategik urtaq (partnyor) bularaq kürüläre raslanğan bulsa, Törkiyä tağın ber märtäbä Amerika Quşma Ştatlarına taläplären citkerde. Münbiç belän bergä Süriyäneñ tön’yağına qağılışlı söyläşülärne alıp baru mexanizmın buldıru qararına kilende. Fäqät Törkiyä, Amerika Quşma Ştatları belän söyläşülärenä däwam itkän bulsa, şul uq waqıtta turıdan-turı “PKK/YPG” terror oyışmasın maqsat itep alırğa däwam itäçägen anıq räweştä bilgele itte.
Älbättä, Amerika Quşma Ştatları belän Törkiyä arasında yäşängän problemalar barı tik “PKK/YPG” mäs’äläse arqasında ğına xasil bulmıy.
Nigezdä Törkiyäne töbäktä qoruçı aktyor itep kürmäw awışlığında bulğan Amerika Quşma Ştatlarında Ärdoğannıñ şäxesenä yünälgän, abaylap aluğa tayanğan Törkiyäneñ islamlaştırıluı häm avtoritarlaştırıluı süzläre qısalarındağı totışnıñ xakim buluın küräbez.
Ozaq waqıt buyı media organnarı tarafınnan señderelep taratılğan häm Törkiyädäge astırtın xezmättäşlek urnaştıruçılar tarafınnan yaqlanğan qaraş Törkiyäneñ milli mänfäğätlärenä zıyan kiterä häm bäxäs nigezen awıştıra. Äytik, Amerika Quşma Ştatlarında Törkiyä “keşe xoquqları” häm “humanitar qimmätlär” diyep bäxäsläşelgän bulsa, Yaqın Könçığışta Amerika Quşma Ştatlarınıñ äydäp häm küzätep baruçanlığındağı Berläşkän Ğaräp Ämirlekläre, Soğud Ğaräbstanı häm Misırdağı “keşe xoquqları” häm “humanitar qimmätlär” ähämiyätle tügel. Amerika Quşma Ştatlarınıñ ike totışlı bulunıñ töp säbäbe – Törkiyäneñ üzenä xas original’ häm bäysez tışqı säyäsät alıp baruı.
Mäsälän, 15nçe iyül’ “FETÖ”çı tüntäreleş kereşüe waqıtında Amerika Quşma Ştatlarınıñ “Tüntäreleş bulğanmı yuqmı ikänlegen bäyälibez”, - dip açıqlawı, tüntäreleştän soñ törek xalqınıñ yanında buludan kübräk tüntäreleşçelärneñ torışı belän borçıluı häm İncirlik bazasınıñ tüntäreleştäge töp role nigezdä ike il arasında borılış noqtasın täşkil itä. “FETÖ” terror oyışması liderınıñ Amerika Quşma Ştatlarında buluı, “CIA”neñ häm AQŞnıñ başqa oyışmalarınıñ “FETÖ”nı yaqlawı – Törkiyä belän mönäsäbätlärne kiyerenke qıldı. Amerika Quşma Ştatlarınıñ Törkiyä yağınnan täq’dim itelgän unnarça dälil üzençälegendäge dos’yelärgä qaramastan “FETÖ” terror oyışması atamanın Törkiyägä qaytarmawı häm xaqında xoquqi barış başlatmawı – Amerika Quşma Ştatlarınıñ 15nçe iyül’ “FETÖ”çı tüntäreleş kereşüennän tınıçsız bulmawın kürsätüçe möhim mäğ’lümatlär.
Amerika Quşma Ştatları belän Törkiyä arasında möhim ayırılışunı täşkil itüçe başqa ber mäs’älä isä Misırda tüntäreleş näticäsendä bärep töşerelgän Möxämmäd Mursi xökümäte. Törkiyä Misırnıñ demokratik yullar belän saylanğan berençe Däwlät başlığın yaqlağan bulsa da, Amerika Quşma Ştatları küzlegendä Törkiyä islamçı xökümätne yaqlağan.
AQŞ Sisineñ tüntäreleşen qanäğät bulıp qarşılağan bulsa, Törkiyäneñ Mursi xökümätenä yaqlawın däwam itterüe – Yaqın Könçığış öçen Amerika Quşma Ştatları häm Törkiyä arasında möhim fiker üzgälegen kürsätä. Mäsälän, Törkiyä Yaqın Könçığıştağı däwlätlärneñ xökümätlären xalıqlarınıñ saylawın telägän bulsa, Amerika Quşma Ştatları üz mänfäğätläre nigezendä xäräkät itäçäk xökümätlärne teli.
Amerika Quşma Ştatlarında kiñ taralğan qaraş totışına kürä, Yaqın Könçığışta irekle saylaw belän xakimiyätkä kiläçäk xökümätlär AQŞ yaqlı tügel, Amerika Quşma Ştatlarınıñ mänfäğätlären qurqınıç astına quyaçaq.


text:
Matias Rust
Mathias Rust (1968 tua, Wedel) — ul Alman häwäskär pilotı, 1987. yılda Hamburgtan Mäskäwgä sanksiälänmägän oçış yasap, Qızıl Mäydanğa töşte. Rustnıñ iskitkeç totqarsız oçıp ütüe Sovetlar Berlegendä zur yañğırış taptı, hawa höcümenä qarşı sistemasınıñ köçsezlegen belderde häm saqlaw ministerlegendä küp otstavkalar quzğattı.
Oçış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1987.neñ 28. Mayında 19-yäşle Mathias Rust aéroklubnıqı dürturınlı ciñel Cessna-172B Skyhawk oçqıçında Hamburg yanındağı Uetersen'nän oçıp kitä. Helsinki-Malmi aeroportında tutırıp salu öçen utırıp, dispätçergä Stockholm'ğa oçuın belderä. Kinät Rust elemtäne tuqtata, häm Mäskäwgä kurs alıp, Sipoo yanında Fin radarlarınnan yuğala. Şundí urınğa cibärelgän qotqaruçılar kerosin timgellären tabalar, bu timgellär häläkät dälilläre bulıp sanalar.
Şul waqıtta Rust Estoniädä SSSRnıñ däwlät çigen boza. 14:29 ul saqlaw radarında barlıqqa kilä. "Üze-çit" sistemasına cawap birmägännän "tsel nomer 8255" bilgelänä. Öç division anı kötkän, läkin töşeregä boyırıq bulmağannan anı tüşermilär. PVO suğışçan äzerlegenä äylänä häm ike oçqıç anı tabarğa cibärelä. 14:48 Gdov yanında ber pilot "Yak-12 şikelle" aq sport oçqıççığın taba, anı töşerergä röxsät sorí, läkin sorawnı kire qağalar. Annan soñ oçuçılar anı yuğaltalar häm Staraya Russa yanında Rust radarlarınnan çığa. Radar sayın, Rust yuğala häm barlıqqa kilä. Läkin Pskov yanında xärbi öyränülär bulğanlıqtan cirle PVO başlıqları anıñ "üze-çit"-kä cawap qaytarmawı täcribäsez yäş pilotlarğa xas totış bulıp sanalar häm bu rayonda cawap qaytarmawçı oçqıçlarğa "üzelär" statusın birälär. Torjok yanında töşkän oçqıçnı ezläw eşläre säbäbennän Cessna'ğa iğtibar itmilär. Anı boralaq yä öyränü oçqıçı dip uylílar. Monısı da qızıq: Şeremetyevo yanında Rust oçqan waqıtında PVO özelgän bula, häm bu zonada böten oçışlar tíıla. Şundí waqíğalarnıñ säbäbe açıq tügel. 19:00 Rust Mäskäw üzäge östennän oça. Ber bocra oçudan soñ, ul Vasilyevski Spuskqa töşä häm Vasili Blajenní Çirkäwennän 100 meterdä oçqıç tuqtata.
Töşüdän soñ[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
19:10 Rust, oçqıçtan töşep, autograflar birä. Un minuttan soñ ul qulğa alına. Anı huliganlıqta häm çikne bozuda ğäyeplilär.
Mäxkämädä Rust üz adımnı "solıxqa çaqıru missiäse" atlí. 4. Sentäberdä ul 4 yılğa xökem itelä. 1988. 432 kön utırudan soñ, 3. Augustta ul amnistiälänä häm FRGğa qayta.
Näticälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bu insident näticäsendä Mixail Gorbaçov üz säyäşi doşmannarın, saqlaw ministeren, Sergey Sokolovnı, PVO başlığın, Aleksandr Koldunovnı, xärbi hawa köçlär başlığın, Aleksandr Yefimovnı, Mäskäw PVO okrugı bağlığın, Anatoli Konstantinovnı otstavkağa cibärä. Yaña minister, Dmitri Yazov Gorbaçovnıñ tarafdarı bula.
Cessna'ğa taläp barlıqqa kilä (Rustnıñ atası bu oçqıç belän säwdä itkän). Cessna xäzer dä bik tä populár.
1987. yılnıñ 31. Mayında, Rusttan 3 könnän soñ, ber pilot üz Cessna'nı AQŞnıñ Panamadağı xärbi bazasında utırılğan.
Rustnıñ kiläse yäşäwe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Alternativ xezmätendä bulğanda, 1989 Noyaberendä, Rissen hospitalendä eşläwçe şäfqät tutaşın pıçaq belän qada. 1991. yılda anı 4 yılğa xökem itelä, läkin 5 aydan soñ ul azat itelä. 1994. Räsäygä kilä, balalar baqçasına yärdäm itä. Şunnan soñ Mäskäwdä ayaq kieme belän säwdä itä. 28 yäşlek Rust watanına qayta. Bombay çäy säwdägäre qızı Geetha belän niqaxlaşa. 2001. Äprilendä käşemir switere urlaw säbäbennän mäxkämä aldında kilep basa. 2002. yılda ikençe xatını Athena belän Hamburgta yäşi.
Rust oçqan Cessna'ğa xäzer ber Yapon eşmäker iä bula. Anıñ işanuınça, oçqıçqa bäyäse artırır.


text:
Rusiye Federatsiyası prezidenti Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönovnı Rusiye devlet bayramı – Halq birligi künü ile hayırladı.
Bunı Qırım «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bildirdi.
Putin öz hayırlavında «Rusiye daima halq birligi adetleri ile küçlü bir devlet» olğanını bildirdi.
Bunıñ ile Halq birligi künü ile Aksönovnı Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev hayırlap, «Rusiye eşqına işinde muvafaqiyet ve sağlıqnı» tiledi.
2005 senesi noyabr 4 kününden Rusiye Federatsiyasında devlet bayramı – Halq birligi künü qayd etile. Bu sebepten işğal etilgen Qırımda 4 raatlıq künü lân etilgendir. Noyabr 1-2 künlerinden ğayrı, 3-4 künleri de raatlıq künleri sayıla.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Şimaliy Kavkaz okrugı arbiy mahkemesi dekabrniñ 11-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca azırlıq oturışuvını yanvarniñ 10-na avuştırdı, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Oturışuv, qabaatlanğanlar Rostov-na-Donu şeerine ketirilmegenler içün avuştırıldı. Olar şimdilik Aqmescitniñ muvaqqat izolâtorında (SİZOsinda) bulunalar.
Oturışuv saat 11:00-ge tayin etildi ve qapalı şekilde ötkerilecek.
Dekabrniñ 4-nde Aqmescitte Rostov okrugınıñ arbiy mahkemesi, seyyar oturışuvında «Yaltadaki Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantları Muslim Aliyev, Emir-Useyin Kuku, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Refat Alimov ve Arsen Cepparovnıñ apis muddetlerini 2018 senesi mayısnıñ 27-sine qadar uzattı.
«Yalta altılığı»nıñ işi boyunca tahqiqat işleri bitirildi. Qabaatlanğanlarnı Rostov-na-Donu şeerine yollamaq içün azırlıqlar yapıla.
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir (Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq etilgen teşkilât) işi»niñ fiqurantları Arsen Cepparov ve Refat Alimov 2016 senesi aprelniñ 18-nde Qızıltaşta (Krasnokamenkada) tevqif etilgen soñ apiste bulunalar. Bu iş boyunca qabaatlanğanlarnıñ ilk dörtü 2016 senesi fevralniñ 11-nde tevqif etildi. Bular: İnsan aqları boyunca alâqa grubunıñ azası Emir-Useyin Kuku, qurucılar olaraq çalışqan Aluşta sakini Muslim Aliyev ile Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov ve Yaltada yaşağan çeçek satıcısı Vadim Siruk.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Qurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd ete.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Ukraina Tasil ve ilim nazirligi 2017 senesinde Qırım abituriyentleri içün qıtada 2600 yer ayırdı, lâkin yeterli derecede malümat berilmegen içün bu sadeleştirilgen kiriş tarzından yalıñız eki yüz kişiden biraz daa ziyadesi faydalana bildi.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ aliy malümat şubesi yanındaki köçürilgen aliy oquv yurtları bölüginiñ rehberi Svetlana Kretoviç bildirdi ve, Rusiye artıq Qırım sakinlerine aliy oquv yurtlarında imtiyazlı yerler ayırmay, dep qayd etti.
Memure: «Umumen, 2017 senesinde sadeleştirilgen kiriş tarzından 206 kişi faydalandı – ve bu 2016 senesine nisbeten daa çoqtır. Menim fikrimce, böyle köstergiçniñ sebebi, Qırım sakinleriniñ bu imkân aqqında bilmegenleridir. Bu sebepten biz, bütün cemiyet teşkilâtlarını, hususan Qırım sakinlerini haberdar etüv saasında Ukraina Tasil ve ilim nazirligine yardım etmege davet etemiz. Ondan ğayrı, biz Rusiye aliy oquv yurtları boyunca vaziyetni közetemiz: 2016 senesinde olar Qırım sakinleri içün nasıldır kvotalar ayırğan olsa da, 2017 senesinde endi böyle şey iç de olmadı. Şimdi Rusiyede yarımadanıñ sakinleri içün iç bir imtiyaz yoq», – dep qayd etti.
Svetlana Kretoviç, Tasil nazirligi öz ögüne, Ukraina aliy oquv yurtlarına kirgen Qırım sakinleriniñ tam sayısını esaplamaq vazifesini qoymay, çünki bu obyektiv surette qıyın, ve açıq irişüvde olğan er angi malümat Rusiye ukümeti tarafından abituriyentlerniñ ailelelrine qarşı qullanıla bilecek, dep ilâve etti.
2018 seneside iyün 4-ten sentâbr 28-ne qadar Qırım sakinleri Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bulunğan aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen kiriş tarzda, tışqı mustaqil baalavdan (VNO) keçmeden oqumağa kire bileler. Keçken sene olğanı kibi, ilhaq etilgen yarımadadan kelgen abituriyentlerge devlet sımarışı yerlerine kvotalar ayırılacaq: bıltır 2600 yer ayırıldı; bu yıl qararnen kene o qadar yer ayırılacağı beklenile. Kefalet etilgen kvota boyunca oqumağa kirmek içün Qırım sakinleri iyül 23-ke qadar vesiqalarnı teslim etmek kerekler.


text:
Mehmet Özbek - Öllem Öllem
Sanatçı : Mehmet Özbek
Türkü : Öllem Öllem
Etiketler : Mehmet Özbek - Öllem Öllem türkü indir, Mehmet Özbek - Öllem Öllem türkü dinle, Mehmet Özbek türküleri, Öllem Öllem mp3 indir, Mehmet Özbek türküleri Öllem Öllem türküsü, Öllem Öllem sözleri, Mehmet Özbek mp3 dinle, Mehmet Özbek download, Öllem Öllem bedava mp3, Mehmet Özbek türkü sözleri, Mehmet Özbek türkü dinle, Mehmet Özbek son albüm indir
Mehmet Özbek Türküleri
Mehmet Özbek - Dalda Yeri
Mehmet Özbek - Ezo Gelin
Mehmet Özbek - Kar Mı Yağmış Şu Harput un Başına
Mehmet Özbek - Muradı Böyle
Mehmet Özbek - Karaköprü Narlıktır
mehmet özbek - gülüm di gel men seni seveli-kerkük divanı (kerkük)
Mehmet Özbek - Kapıyı Çalan Kimdir
Mehmet Özbek - Öllem Öllem
Mehmet Özbek - Dön Beri
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1
Mehmet Özbek - Baba Bögün Geyipsen Karalar
Mehmet Özbek - Evlerinin Önü Kavak
Mehmet Özbek - Gül Güle
Mehmet Özbek - Keram
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 2


text:
2014 senesi mart-aprel ayında bütün Ukrainada Qırım köçebelerniñ mevzusı yañğıradı. Bir çoq adamlarnıñ fikirince, qırımlılar endi öz yolunı seçip, qıtağa artıq köçmeyler. Amma, Qırım «icretiniñ» dalğaları devam ete.
Mart ayında ukrainlilerni desteklegen ve öz havfsızlığı içün qorqqan adamlar köçip keldiler. Olarnıñ arasında ilk evelâ teşebbüsçiler, mühbirler bar edi.
«Etrafımda çoqlaşqan rusiyeli bayraqlardan yüregim bulana edi. Men, Ukrainada ösip büyügen insanım. Menim içün, ukrain bayraqları tuvğan bayraqlardır. Ukraina topraqlarına ayaq basqanımnen, közlerim yaşlandı, çünki tuvğan timsallerni kördim, – dey yarımadadan köçken Yekaterina. – Yañı meskenge kelgen soñ, ukrain bayraqları yanında Avropa birliginiñ bayraqlarını körip, özümni asılında evde kibi is ettim».
O vaqıt qıtağa qırımtatarlar da yol aldılar. Esasen Rusiyede yasaq etilgen islam aqıntılarnıñ vekilleri.
Amma, insanlarnıñ ekseriyeti cenk olacağındn qorqıp köçtiler. «Kerçek aytsaq, Qırımda atışlar olacağında emin edik. Etrafımız tank ve avtomatlarnen silâlanğan arbiyler bulunğanda daa neni tüşüneceksiñ? Onıñ içün kettik. Amma, soñra atış olmaycağını añladıq. Er alda yañı yerge alışıp başladıq ve Qırımğa qaytmağa istemedik», – dey Marina. Onıñ qorantası Qırımdaki daireni satıp, qıtağa mart ayında köçti,.
Amma, Marina kibi cenkten qorqqanlarnıñ büyük qısımı endi keri qayttılar. Yazda asılında köçip kelgenler az edi.
Küzde icretniñ yañı dalğası yüz berdi. Sentâbrniñ soñunda, oktâbrniñ başında «yarımadada iqtisadiy ve siyasiy saçmalıqlarğa» dayanmağan gençler Qırımdan qaçıp başladı.
Yaşlarnıñ ekseriyeti faal areket etken soyları – aliy tasil saipleri, yaşına baqmadan, büyük tecribe qazanğan, Avropa ve çetelni körgen soyları. Qayd etmeli ki, olarnıñ siyasetnen alıp berecegi yoq. Vatanperverlik duyğuları müim olsa da, başqa esaslarğa tayanıp kettiler. Başından, rusiyeli yaşayışnı begenirler dep, bellediler, amma, çıdamadılar.
"Keçici müddetniñ bütün ağırlıqlarını başımızdan keçirgen soñ, ketmek kerek olğanını añladıq, – dey 25 yaşlı İrini. – Añlaşılmağan sebeplerden mobil bağını söndürdiler, men şeerniñ ortasında, anahtarsız, ve bağsız qaldım. Em de fiyatlar yüksek. İşte, köçmege qarar aldıq. İç te yazıqsınmaymız, çünki qıtada daa yahşı. Fiyatlar alçaq, eali daa da medeniyetli, em de özümizni evde kibi is etemiz».
Şimdiki vaqıtta, küzde köçip kelgenlerniñ sayısı belli degil. Çünki baarde köçebeler devlet organlarında qayd etile ediler, soñki vaqıtları klegenler ise, bunı yapmaylar. Amma, Lvovda misal içün, mart-aprel kelgenlerden alsaq, tahminen 30% fayızı köçti.
Qırım köçebeler akqında söz yürütkende, Rusiye ve Sovet Birliginden yapılğan icretlerni misal olaraq ketirmek mümkün. Tarihke bir nazar taşlasaq, bu devlet içün icret - adiy bir şeyler. Asılında, aqıllı- taqatlı adamlar bu memleketni ekseriyetnen terk ete ediler. Şaire Tsvetayeva, bu soy adamlar aqqında «çerçivelerge sıqmağan» dep aytqan edi.
1918-1923 seneleri ğalebeni elde etken bolşeviklerden qaçıp, Sovet Birliginden köçe ediler. 1941 -1945 seneleri cenkten qurtulmağa istegenler kettiler. 1948 – 1990 seneleri esasen ziyalılar ve dissidentler köçkenler. 1990 senesinden bugünki künge qadar intellektuallar tuvğan yerlerni terk etmekteler.
Belki de, Qırım icretiniñ de bir qaç dalğası olur. Birincisi, mart-aprel ayında olğan soyunı men ğayeviy, kibi adlayım. Ekincisi, iqtisadiy sebeplerden olğan icret. Üçüncisi, kene de iqtisadiy ve içtimaiy meselelerden olması mümkün. Misal içün, yarıqnı söndürip başlasalar, ya da fiyatlar rusiyeli fiyatlarğa qadar köterilse…Bu tek tahminler, amma, diger meseleler de ola bile.
Ukrainada qış bitken soñ, adamlar suvuqlardan qorqmayıp, qıtağa yol alacaqlar.
Ve, arbiy areketler bitken soñ, qırımlılar kene de qıtağa ıntılırlar.
Elbette, buña aqiqiy icret dep aytıp olamazsıñ, belki otuz yıldan soñ, tarihçiler olarnı birleştirirler. Amma, bugün biz, çetten baqıp olamaymız, er şeyni yürekten duyamız.
Belki de çoqusıları özlerinden: Rusiye akimiyeti içün Qırımnı terk etkenleri elverişlimi, dep soraydırlar. Men tekmil cevap berip olur edim: elverişli. Böyle etip, Putin, kelişmegen insanlardan territoriyanı temizley. Neticede, ne qadar az qalsa, o qadar yahşı. Amma, bu yaqın kelecekke kelişken bir plan. Uzaq kelecekte ise, Rusiye yutquzar. Ne sebepten dep sorarsıñız, bunı diger maqalelerimde añlatırım.
Nastâ Drozd, bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün