text:
Rusiye akimiyeti 2019 senesi baarde 2,5 biñ qırımlı ve aqyarlını askerlikke yollamağa planlaştıra. Bu aqta akimiyetke qoltutqan «Krıminform» neşiri Rusiye Qara deñiz flotunıñ haber teminlevi bölüginiñ malümatına esaslanıp bildire.
«Qırım yarımadasından 2,5 biñ insannı saylap, askerlikke yollamağa planlaştırıla. Askerlikke alınacaqlar içün toplaşuv yerinde qabul, genç arbiy taqımlarınıñ yerleşüv ve yollav, aşatuv yeri açıldı. Arbiy bölüklerge yollamadan evel gençlerge arbiy urba ve para yollanacaq şahsiy bank kartları berilecek», – dep yaza Rusiye Qara deñiz flotu matbuat hızmetiniñ malümatını neşir.
Flotnıñ haber teminlevi bölüginiñ malümatına köre, askerlikke alınacaqlarnıñ ekseriyeti qomşu Rusiyeniñ regionlarına yollanılacaq.
«Gençlerniñ çoqusı Qırım tışına, Cenübiy ve diger arbiy okruglarnıñ arbiy bölüklerine yollanacaq. Askerlikke alınacaqlarnıñ büyük qısmı Ordu, aviatsiya ve flotqa yardım göñülli cemiyeti sistemasında alınğan arbiy zenaatlar – yaqıt vastaları, kran ve çekici maşinalarnıñ aydavcıları boyunca yollanacaq», – dep yaza matbuat hızmetiniñ malümatını kütleviy haber vastası.
Qayd etilgenine köre, baarde askerlikke aluv 2019 senesi iyülniñ 15-ne qadar devam etecek.
Kyiv Rusiyeden işğal etilgen Qırım sakinlerini silâlı quvetlerine çağıruvını toqtatmasını talap ete.
QMC prokuraturası qırımlılarnı Rusiye ordusında hızmet etüv içün celpname alğanda telefon ya da elektron poçta vastasınen muracaat etmege rica ete.
Ukrainadaki BM insan aqları monitoring missiyası bildirgenine köre, 2017 senesi eñ az 4800 Qırım sakini Rusiye silâlı quvetlerine çağırıldı.
OSCE ABD işleri vaqtınca vekâletlisi Garri Kamiannıñ malümatına köre, 2018 senesi 5600 qırımlı Rusiye ordusına çağırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, Rusiyeniñ Qırım işğali başlağanından berli Rusiye 15 biñ qırımlını askerlikke çağırdı.


c: text/html

text:
«Hizb ut-Tahrir» işi boyunca yaqalanğanlardan biri olğan Uzair Abdullayev Qırım Yuqarı mahkemesinde, apishanede bulunma müddetiniñ devam ettirilmesi aqqında şikâyet baqılğan vaqıtta, azaplar aqqında ilân etti.
«Uzair taqiqat faaliyeti alıp barılğan şartlarınen bağlı malümat bildire. Olarnı, bir yerden başqa yerge ketirgen vaqıtta, avtomobilniñ tabanında bağlanğan ellerinen tutalar ve uralar. (…) Uzair ayta ki, qursaqqa ve ayaqlarğa urğan ediler», − dep yazdı faal Osman Arifm Facebook saifesinde.
Mahkeme, öz nevbetinde, Abdullayevniñ aytqanlarına diqqat etmedi ve şikâyetni qanaatlendirmeyip qaldırdı. Adliyeci Emil Kurbedinov böyle munasebet ile «mahküm etilgenlerniñ aqlarını körmemezlikke uruv ve halqara konventsiyalarnıñ bozuluvı aqqında» ilân etti.
Bundan da ğayrı, mahkeme bugün Teymur Abdullayevniñ apiste bulunma müddetiniñ devam ettirilmesi aqqında qararnı deñiştirmeyip qaldırdı.
Hatırlatamız ki, oktâbr 12-de Qırımda 5 qırımtatarnıñ evinde tintüvler keçirildi, bundan soñ olar, Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanıp, yaqalandı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımdaki riyeltorlarnıñ bildirgenlerine köre, yarımadada mülkni satın almağa istegen rusiyelilerniñ sayısı çoqtır. Amma, yerli sakinler er bir metre kareni palıca satmağa tırışqanları içün, qırım mülküniñ fiatları yüksektir.
«Alliance De Luxe» şirketiniñ Qırım ofisinde qayd etkenleri kibi, Rusiyeniñ çeşit regionlarında yaşağan adamlar, yarımadanıñ mülkünen pek meraqlanalar. Bu sırada birinci yerni Aqyar şeheri almaqta. «Rusiye regionlarınıñ sakinlerini qırım mülkü daha çoq Qara deñiz içün celp etmekte. Bu alış - verişiniñ eñ müim faktorıdır».
Ekseriy allarda, mülkni elde etmege istegenler Rusiyeniñ farqlı köşelerinde yaşağanlardır. İşğal sebebinden yarımadada yüz bergen problemlerni ve vaziyetni köz ögüne almayıp, rusiyeliler büyük paralarnı yatırmağa azırlar. Yerli riyeltorlarnıñ sözlerine binaen, qırımlılar mülkni dollarlarğa satmağa tırışalar.
Qırım blogerı Alöna Bardovskayanıñ qaydlarına köre, Aqmescitte bir odalı, 40 metre kareli kira 2,7 mln rubleni teşkil etecek. Aqyarda aynı kira 3,5 mln ruble olacaq, Yaltada aman-aman 4 mln rubleni teşkil etecek. Bunıñnen bir sırada, mülkniñ fiatları ne yarımadadaki infrastrukturasına, ne de yerli maaşlarğa uymamaqta.
«Rusiye regionları arasında, paalı mülk saasında, Qırım Moskvadan soñ ekinci yerni almaqta. Onıñ içün Qırımğa köçmege isteseñiz, mülk ucuz olmağanı, maaşlar ise moskavadaki kibi olmağanını unutmañız. İnfrastruktura baqımsız olğanı içün, fiatlar yüksektir», - dep ayttı Bardovskaya.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Ukraina Anayasa Künü hayırlavında memleketniñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklev müim ola, dep bildirdi.
«Altı yıldan berli devam etken Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı arbiy istilâsı neticesinde devletimizniñ topraq bütünligi bozuldı – Qırım işğal altında ve Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında kontrol coyuldı. Kimsege – ne tış duşmanğa, ne iç işbirlikçilerge, ne de ayrı devletlerge – Ukrainanıñ topraq bütünligini şübhege oğratmağa ve Ukrainanıñ bir qısmını işğal etken Rusiye ile añlaşmağa bermeycekmiz», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina topraq bütünliginiñ halqara seviyede tanılğan sıñırlarda, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnen beraber, ğayrıdan tiklenmesi Ukrainanıñ saqlap qaluv ve kelecek meselesidir.
«Ukraina devletiniñ kelecegi içün Qırım statusınıñ Ukraina terkibindeki qırımtatar milliy-territorial muhtariyet olaraq belgilenmesi pek müim ve belgileyci ola. Memleketimizniñ müim bayramlarından biri – Ukraina Anayasa Künü – munasebetinen samimiy tileklerimizni bildiremiz», – dep bildirdi siyasetçi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiyeniñ Ukrainada yapqanları, hususan Qırım işğali, Donbastaki istilâsı ve halqara añlaşmalarnıñ bozuluvı «olmaycaq şeyler» degil. Bu aqta Ukrainanıñ Poloniya elçihanesi Poloniya «Birdemliginiñ» sabıq lideri, Poloniyanıñ sabıq prezidenti ve Nobel laureatı Leh Valensanıñ aytqanlarına cevap berip Twitterde qayd etti.
«Halqara uquq bozuluvı, Qırım işğali, Donbasta ukrainalılarnı öldürüv, qırımtatarlarğa qarşı repressiyalar çetke qoyulacaq «olmaycaq şeyler» degil. İlk evelâ Putin onıñnen «barışıq quruluvı» aqqında laf etmege başlasınlar dep, böyle areketlerini toqtatmalı», – dep qayd etti elçihane.
Valensa TASS Rusiye haber agentligine intervyü berip, Rusiye «kelecekni tüşüngen bütün qurulışlarğa mümkün olğanı qadar tez kirmeli», dep ayttı. Onıñ qayd etkenine köre, o, Rusiye prezidentinen «yahşı munasebetler» olmasını istey, Putin «dünyağa kerek olğanı» içün «olmaycaq şeylernen» oğraşmamalı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım karantinge ketti: martnıñ 28-nden aprelniñ 5-ne qadar yarımadada maşina yuvucı, qave ve restoranlar, bir sıra tükân, lombard, kinoteatr, sport salonları, berberhane ve diger müessiseler qapalı olacaq. Bunı tenbi levhaları isbatlay.
Yalta yalısına da kiriş qapatıldı. Aqyardaki «Hersones Tavriçeskiy» müzey qoruğı ve Bağçasaraydaki Han sarayı işini toqtattı.
Bazı cemaat aşayt müessiseleri işine devam ete: evge aş sımarlamağa ya da kelip almağa mümkün. Qırımlılarnı evde qalıp, kerek olmasa, soqaqqa çıqmamalarına çağıralar.
Martnıñ 31-ne qadar Qırım ve Aqyarda 21 koronavirus hastası qayd etildi. 3953 insan tibbiy közetüv altında buluna.


text:
Aqmescitteki Borçoqraq (Fontanı) qasabasında yañı mektep quruldı. Bunı Kreml kontrol etken şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Müessiseniñ vazifesi – umumtasil esnasnıñ çerçivelerinden çıqmaqtır. Rusça ve qırımtatarca tasil bermeknen beraber qasabada tasil, medeniyet, gumanitar merkezini qrumaqtır. Umumtasil oqu yurtunda bala bağçasınıñ qurucılığı başladı», – dep ayttı Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ reisi Vladimir Konstantinov.
Kreml kontrol etken Aqmescit yolbaşçısı Viktor Ageyev «Borçoqraq qasabasında bir de bir oquv yurtu olmağanını ve balalar 38-inci, 15-inci mektepke, 11-inci gimnaziyağa qatnamağa mecbur olğanını aytıp, oquv yurtunıñ açılması mezkür mekteplerde ekinci nevbetni qapatmağa imkân berir», dep bildirdi.
Mektepke qırımtatar istihbaratçısı Alime Abdennanovanıñ adını bermege planlaştıra ekenler.
Yañı mektep 900 talebeni sığdıra ve «Rusiye Federatsiyasınıñ talaplarına uyğun» zemaneviy donatma, şu cümleden yanğın havfsızlığı ve video nezareti ile temin etilgendir.
Noyabr ortasında Borçoqraq qasabasınıñ sakinleri yarımadanıñ şimdiki akimiyetini mektepke qırımtatar statusını bermege çağırdılar.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ milliy mekteplerde bile dersler rusça ola, qırımtatar mektepleri ne ders kitapları, ne de dersliklernen temin etile. Bunı er vaqıt Qırımtatar Milliy Meclisi ve qırımtatar cemaat teşkilâtları qayd ete.


text:
NATO, Rusiyeniñ Qırım ve Donbastaki arektlerini köz ögüne alıp, onen munasebetlerniñ yañı strategiyasını azırlamaq kerek. Bu aqta Alyansnıñ baş kâtibi Yens Stoltenberg martnıñ 9-nda Stenford universitetinde çıqışta bulunğanda bildirdi.
«Evelki kontseptsiyada, biz strategik işbirlik (Rusiye ile – QA) olmasını isteymiz, dep yazılğan edi. Bu Qırım, Donbas ve diger tecavuziy areketlerden evel edi... Bu yıl NATO liderleri Brükselde keçirilecek sammit vaqtında yañı strategik kontseptsiyanıñ yapıluvı kerek olğanına razı olacaqlarına ve kelecek yılı kesen-kes onıñ aqında añlaşacaqlarına ümüt etem», – TASS agentligi Stoltenbergniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Ukraina Rusiye ile sıñır boyu ava vaziyetiniñ nezaret etilmesinde NATO-nıñ destegine ümüt ete. Memleket NATO ava ameliyatları içün Ukrainanıñ suveren toprağı ve Qara deñizniñ açıq suvları üzerindeki Aqmescit uçuş malümat bölgesiniñ ava boşluğını qullanmağa teklif etti. Anda ava areketi hızmetleri içün mesüliyetni halqara añlaşmalarğa köre devletniñdir.
NATO uçaqları Qırım üzerinde uçıp başlağan kibi olsa, bu yarımadanıñ işğal etken Rusiye ile ciddiy çatışuvğa sebep olacaq, dep saya «Yevro-patrul» cemaat teşkilâtınıñ uçaq mütehassısı Vâçeslav Konovalov.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Breksit 31 üktäbrgä kiçekterelde
27 il häm Angliya bu mäs’älädä kileşüen belderde
Awrupa Berlege häm Angliya Breksit yägni Angliyaneñ berlektän çığuı barışın 31 üktäbrgä kiçekterde.
Awrupa Berlege Şurası başlığı Donal’d Task berlek äğzase bulğan 27 il häm Angliyaneñ Breksitnı 31 üktäbrgä qadär kiçekterü mäs’äläsendä kileşüen belderde.
Bel’giya başqalası Bel’giyada oyıştırılğan Breksit oçraşuı waqıtında Twitterda açıqlaw yasağan Task bu kiçekterüneñ iñ yaxşı çişeleş öçen Angliyağa östämä 6 ay waqıt birüenä iğtibarnı cälep itte.
Task oçraşudan soñ Awrupa Berlege Komissiyase başlığı Jan klod Yunker belän ütkärgän matbuğat oçraşuında da Angliyağa: “Zinhar, bu waqıtnı buşqa uzdırmağız,” – digän ide.
Donal’d Task: “31 üktäbrgä qadär yul kartası Angliya qulında bulaçaq. Angliya bu köngä qadär Beksit kileşüen raslıy ala, Breksit strategiyasen küzdä kiçerä ala yäisä Awrupa Berlegennän kitüdän waz kiçä ala,” – dide.
Awrupa Berlege komissiyase Yunker isä: “Kileşüsez Breksit fäläkätkä äylänä ala ide, monıñ buldırılmawı öçen qulıbızdan kilgänne başqaraçaqbız,” – dide.
Angliyaneñ üz cawaplılıqların cirenä citkeräçägenä ışanuın beldergän Yunker Angliya belän Awrupa Berlege arasında täêmin itelgän kileşüdän komissiyaneñ qanäğat’ buluın äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
AQŞ Rusiyädäge Äfğanstan cıyılışında qatnaşmayaçaq
Amerika Quşma Ştatları Rusiyäneñ çärşämbe könne ütkäräçäk “Äfğanstan" temalı cıyılışta qatnaşmayaçaq


text:
Qırımtatar milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev noyabrniñ 13-nde 75 yaşını qayd ete.
Kyiv şeer Devlet memuriyetinde Cemilevniñ yubileyi munasebetinen tantanalı merasim planlaştırıla.
Mustafa Cemilev 75 yaş yubileyi arfesinde Rusiye ve Qırımda siyasiy sebeplerden tutulğan qırımlılarnıñ balalarına yardım etmege çağırğan edi.
Mustafa Cemilev, qırımtatar halqınıñ aqları oğrunda küreşip, halqınıñ ürmetini ve qırımtatar milliy lideri statusını qazandı.
1966-1983 seneleri devamında o, altı kere apiske alınğan edi. Yedi kere mahküm etilgen Cemilev «sovetler qurumını aqaretlegen fikirleri» içün 15 yıl apiste yattı. 1975-1976 seneleri Omsk apishanesinde 303 kün açlıq narazılığını tuttı. 1986 senesi azatlıqqa çıqtı.
1991 senesinden 2013 senesine qadar Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi edi. Mustafa Cemilev – III-VII çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı. 2014 senesi noyabr ayından berli – VIII çağırılış Ukraina halq deputatıdır.
2014 senesi avgustnıñ 20-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ №657/2014 fermanı esasında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi olaraq tayin etildi.
Mustafa Cemilev Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.


text:
«Delo çesti» (Ğurur meselesi) uquq qoruma komiteti koordinatsion merkeziniñ Qırımdaki yolbaşçısı Viktoriya JukovskayaRNKB bankınıñ SWIFT sistemasından kesilmesini Qırımdaki müşteriler is etmezler dep saya.
Bu fikirinen Jukovskaya Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde paylâştı.
«RNKB kerçekten de, pek muim bir bank, ancaq halqara para yollama sistemasından Qırım, taa 2014 senesi kesip taşlanğan edi. Eñ muimi şudır ki, müşterilerge degil de,tek banklarnıñ işine tesir eter. Şimdilik men RNKBniñ SWIFTten kesilmesi nege alıp baracağına baqıp beklemekni teklif etem», – dep qayd etti uquq qıruyıcı.
Rusiyeniñ KHV haber etkeni kibi, SWIFT Finastranen çalışqan programmasınıñ aq saibi olğan büyük şirket Rusiyeniñ sanktsiya altında bulunğan banklarınen çalışmaqnı red etti ve bu mesele Qırımdaki «Tempbank» ve RNKBnen alâqalıdır.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ankarada ciñüne bäyräm itärgä cıyılğan tarafdarları aldında çığış yasap Erdogan Törkiädä demokratiä sınawnı uñışlı uzdı häm bu saylawlardan Törkiä respublika tağın da köçleräk bulıp çıqtı dide Erdogan ilneñ tışqı säyäsäten alğa taba da şulay uq däwam itärgä wäğdä birde.
"Bez respublikabız maqsatları nigezendä Yewropa Berlegendä äğzalıqqa taba barunı ezlekle däwam itäçäkbez. Xalqıbıznıñ mänfäğätläre häm yaxşıraq tormış teläge härwaqıt bezgä yul kürsätkeç häm bezneñ maqsat bulaçaq" dide Erdogan.
Törkiädä äle ber genä firqäneñ däm 1960-nçı yıllardan birle saylawlardan monıy kiñ yaqlaw kürgäge yuq ide.
Törkiädäge säyäsi küzätüçe Murat Akgun Reuters televideniesenä Erdogannıñ däwamlılıq turındağı wäğdälärenä qaramastan, mondıy kiñ yaqlaw alu AK partiäneñ yünäleşen üzgärtüenä dä kiterä ala di.
"Xäzer AK Partiäneñ Törkiädä küpçelek yaqlawına iä buluı açıq kürende. Xäzer alarğa härtörle üzgäreşlär başlaw küpkä ciñelräk bulaçaq. Ämma min hiçyuğı yaqın arada bulsa da alarnıñ säyäsätendä ällä ni zur zur üzgäreşlär kötmim" di Akgun.
Dönyawi däwlätçelek tarafdarları isä tıyılğan islamçı partiä nigezendä oyışqan AK Partiä säyäsi islam belän uynıy başlarğa mömkin dip borçıla.
Törkiädä waqıtınnan elek parlament saylawlarına kitergän şartlarda alarnıñ borçıluı tağın da açığraq kürende.
Erdogan ul çaqtağı tışqı eşlär ministrı Abdulla Gulne prezident urınına täqdim itkäç häm parlament monı kire qaqqaç waqıtınnan elek parlament saylawları iğlan itelde.
Oppozitsiä yalqınlı möselman häm elekke islamçı Gul Törkiädä Mostafa Kemal Ataturk urnaştırğan zamança dönyawi däwlätçelekkä qurqınıç tudıra dip isäpli.
Gul prezidentlıqqa täqdim itelgäç dönyawi däwlätçelekne yaqlawçı milllionnarça törek uramnarğa çıqtı. Armiä generalları dönyawi däwlätçelekne yaqlarğa kiräk bulsa däwlätçelek eşlärenä tıqşınırğa äzer buluların äytep tön urtasında belderü çığardı.
Erdogan isä qat-qat AK Partiä din belän däwlät eşlären quşarğa cıyınmıy dip täqrarlap kilä. Yäkşämbe kiçendä ciñü açıqlanğaçtın ul monı tağın ber märtäbä qabatladı.
"Kürüegezçä, bezneñ barıbıznı da berläşterüçe närsä ul bezneñ maqsatlarıbız. Bez sotsial qanunnarğa nigezlänüçe demokratik, dönyawi xökümät bulaçaqbız" dide Erdogan.
AK Partiäneñ saylawlarda kiñ yaqlaw aluı Törkiä armiäsen qıyın xälgä quydı. Älegä xärbilär saylaw näticälärenä üz mönäsäbätlären beldermäde. Ämma alar xalıqnıñ bu partiägä çınnan da ışanıçı buluın istä totarğa tieş.
Törkiädäge Bilkent Universitetı analitigı Oktay Aksoy saylawçılar üzläre öçen iñ möhime dönyawi däwlätçelek mäsäläse tügel, ä iqtisad torışı ikänen kürsätte di.
Yewropa Berlege isemennän Yewropa Komissiäse prezidentı Jose Manuel Barroso saylaw näticälären xuplap monı Erdogannıñ täesirle ciñüe dip atadı.
Britaniä belän Şwetsiä dä AK Partiäneñ ciñüen döres yünäleştäge adım dip bäyäläde. Britaniädä matbuğat oçraşuında premyer ministr Gordon Brown "Min bu Yewropa belän Törkiäne ber-berenä yaqınaytır dip häm Törkiä xökümäte üzeneñ reformalar programmasın däwam itä alır dip ömetlänäm" dide.
Saylaw näticälärenә finans bazarları da uñay mönäsäbät kürsätte. Istanbul qimmätle qäğäzlär bazarında törek xissäläre, yäğni aksiäläre moñarçı kürelmägän däräcägä kütärelde. AK Partiä citäkçelegendä Törkiädä yıllıq iqtisadıy üseş 7 protsentqa citte, inflätsiä awızlıqlandı häm turıı cit il investitsiäläre kilä başladı.
Naif Aqmal


text:
«Bes-bellidir ki, Qırım içün yerli organlarğa saylavlarnıñ uzatılması istenilmezdir. Bizni Ukraina ile, işbu serlevalar ile bağlağan er şeyni bu yılda qaldırmalımız ve 2015 senesine siyasiy akimiyetniñ yañı tertibatı ile kirmelimiz. Şunıñ içün biz yerli akimiyet organlarına nevbetten tış saylavlarında israr etecekmiz. Biz bu yönelişte çalışamız, adliyeciler zaruriy vesiqalarnı azırlaylar, biz saylavlarnı bu sene, misal içün, dekabrniñ soñunda, keçirmek imkâniyetini ögrenemiz», – dedi Konstantinov.
Bugün Qırım «parlamenti» yarımadada deputat saylavlarını 2014 senesi sentâbr 14 künü keçirmek içün bütün zaruriy vesiqalarnı qabul etti.


text:
Aqmescit – Bu yılnıñ Qırım «devlet şurası» ve yerli akimiyet organlarğa saylav kampaniyası bundan evel keçken saylavlarnıñ tıpqısıdır: yarımada şeerleriñiñ soqaqlarında sılı turğan siyasiy bilbordlarda namzetlerniñ küler yüzleri, vadeler tolu nutuqlar, poçta qutuları çeşit türlü teşviqiy mektüplernen tolu. Amma, er alda yañı hususiyetler de bar. 2014 senesiniñ saylav kampaniyasınen bağlı izaatlarnı Qırım.Aqiqatqa siyasetşınas Sergey Kostinskiy berdi.
Sergey Kostinskiyniñ fikirince, «devlet şurasına» saylavlar devamında rusiyeli siyasiy küçler Qırımnıñ boş qalğan siyasiy alanlarında öz firqalarnı pekitmege isteyler. Marketingde buña «lonç» (launch) deyler.
«Bu işte çeşit reklama ve PR bildirmeler, media vastalar imkânı olğanı qadar qullanıla», – dey ekspert. Aytqanına köre, lonç-kampaniyasınıñ esas vazifesi eñ qısqa vaqıt içinde siyasiy küçniñ tanılması ve tarafdarlarnıñ celp etilmesidir.
«Mında, kampaniyanıñ mündericesi, vadelerniñ tekmilligi müim degil de, esasen añlayışlı ve sıq çıqqan reklama emiyetli. Siyasiy küçlerniñ angisi media saalarını ne qadar tez basıp alsa, messacları ne qadar añlayışlı olsa, oña köre, ğalebeni elde eter. Ve aksine: saylav kampaniyasınıñ keçirilüvine paranı iqtisad etken küçler iç bir şeyge irişip olamazlar. Çünki, olarnıñ eskiden qalma tarafdarları yoq», – dey Kostinskiy.
Onıñ içün rusilei firqalarnıñ ekseriyeti, Qırımda belli olğan yerli ya da rusiyeli siyasetçilerge işançnı bildirdiler. «Böyleliknen, saylav cedvellerniñ birinci sıralarında evelden ukrain firqa ve teşkilâtlarnıñ reberlerini körmek mümkün, – dep qayd ete ekspert. – Aynı zamanda, «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ cedvelinde birinci basamaqlarda Qırımnıñ işğali içün mesülietli olğan – Aksönov ve Konstantinov bulunalar. Rusiyeniñ Liberal Demokratik Firqası Qırımda bilingen Vladimir Jirinovskiyni birinci yerge qoydı».
Ekspertniñ fikirince ,bir sıra firqalar yarımadada evelden olğan ukrain küçleri kibi özlerini köstereler. Misal içün, «Yedinaya Rossiya» Regionlar firqası yerini aldı, Rusiye kommunistik firqası - Ukrain kommunistik firqasınıñ yerine keçti. «Söz kelimi, Rusiyeniñ Liberal Demokratik Firqası PSPU ve «Soyuz»nıñ tarafdarlarına yaqın», – dey siyasetşınas.
Episi siyasiy firqalarnıñ hususiyeti «rus konservatizmi»dir
Kostinskiy tahmin etkenine köre, «Yedinaya Rossiya» - «ğalipler taqımı»nıñ saylav kampaniyasınıñ esas ğayesi, şu firqanıñ Rusiye prezidentine yaqınlığını köstere. «Bu, tek saylaycılarğa bildirilgen messec degil, siyasiy raqiplerge de bir tenbiyelevdir - bir mandatlı saylav bölüklerinde ğalebege çoq işanmasınlar», – dep añlata ekspert.
Firqanıñ diger ğayesi - «tınçlıq ve amanlıq» - Regionlar firqasınıñ meseclerini añdıra, ve «Ukrainadaki vatandaşlarar cenkni» «Qırımdaki tınçlıqnen» teñeştire. «Firqa 35 yaşından keçken adamlarnıñ siyasiy deñişlernen bağlı qorqularını qullana ve çeşit deñişmeler tek cemaatçılıqnı telüke astına qoya bile, dey», – dey Kostinskiy.
LDPR-niñ kampaniyası mündericesiz, dey ekspert. Onıñ esas ğayesi olaraq Vladimir Jirinovskiyñ özüdir. Kampaniya «bala kibi er şeyge işanğan rusiye tarafdarlarnıñ qısımına yöñelgen, bu soy saylaycılar daima populistlerge qol tuta».
«KPRFniñ kampaniyası – siyasiy keçmişke bir nazardır, – dey siyasetşınas. Olar KPU kibi ihtiyarlarnıñ Sovet Birligine olğan sevgi ve sağınuv duyğularnı qullanalar. Bu kampaniya da mantıqsız, onıñ esas çizgisi siyasiy mana degil. kommunistik hususiyetleridir».
«Ğalebe qazana bilecek firqalarnıñ episi «rus konservatizmi» hususiyetinen belgileneler, avtoritarizmge muracaat etip, demokratik esaslarğa qulaq asmaylar», – dey ekspert.
Kostinskiyniñ fikirince, saylavlarnıñ neticesinde bütün akimiyet atta 2010 – 2013 senelerinden daa ziyade bir küçniñ qolunda qalacaq. Kerçke olğan muhalifet azlıqnı teşkil etecek.


text:
Mayısnıñ 27-nde Qarasuvbazarda qırımlı fallerniñ körüşüvinde «Qırım ğayesi» cemaat areketi teşkil etilecegine qarar berildi dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Mayısnıñ 27-nde Qarasuvbazarda Qırımnıñ çeşit regionlarından kelgen faller toplaştı. Qırımdaki vaziyetni muzakere etüv esnasında «Qırım ğayesi» adlı cemaat areketi teşkil etilecegine qarar berildi. O açıq bir areket olacaq ve kelecekte yarımadanıñ ictimaiy ömürinde büyük rol oynaycaq degen maqsatnen teşkil etile», – dep ikâye etti Qırım.Aqiqatqa yañı ictimaiy areket teşkil etilüviniñ teşebbüsçilerinden biri olğan İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov.
Adliyeci Mammet Mambetovnıñ sözlerine köre, yarımadada yaşağan qırımtatarlarnıñ bütün problemalarını çezmege yardım etmek maqsadınen Qırımda böyle bir ictimaiy birleşmeniñ teşkil etilmesine kerek duyılğan.
Faaller «Qırım ğayesi» areketi nenen oğraşacağını dair bir izaat bermedi.
Aprelniñ 9-nda Aqyarda İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppası ilk defa Qırımda Rusiye telükesizlik organları tarafından tevqif etilgen bütün musulmanlarnıñ aileleriniñ körüşüvini teşkil etken edi. Anda qabaatlanğan şahıslarnıñ adliyecileri de kelgen edi. O zaman çıqış yapqan İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ adliyecisi Emil Kurbedinov bu kün Qırımda tevqif etilgen musulmanlarnıñ aileleri ortaq areket etecek bir meydanğa çevirilgenini aytqan edi.


text:
Ukrainada «Qırım malümat maarif merkeziniñ» işini canlandırdılar. Qırım işğalinden evel Aqmescitte yerleşken «Bütünukrain malümat maarif merkezi» faaliyetiniñ ğayrıdan tiklenmesi aqqında buyruqnı Devlet televideniye ve radio komitetiniñ (Goskomteleradio) reisi Oleg Nalivayko imzaladı.
Komitetniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, buyruqlardan biri merkezniñ Kiyevge köçmesini tasdıqlay. Teşkilât Bogdan Hmelnitskiy soqağında yerleşken Goskomteleradioğa boysunğan Ukrteleradiopressintitutında yerleşecektir.
Merkezniñ yañı nizamnamesi tasdıqlandı ve merkezniñ adı «Qırım malümat maarif merkezi» oldı.
«Ğayrıdan tiklengen merkezniñ esas vazifesi Ukraina vatandaşları, şu cümleden vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan tamır halqlar ve milliy azlıqlarnıñ temsilcileri ile malümat ve medeniyet bağlarınıñ qurulması ve teminlevidir», – dep ayttı Goskomteleradio reisiniñ birinci muavini Bogdan Çervak.
Onıñ bildirgenine köre, merkez işğal etilgen yerlerden Ukrainanıñ diger regionlarına köçip kelgen adamlarnıñ aq-uquqları ve serbestliginiñ temin etilmesine yardım etecektir.
«Qırım malümat maarif merkezi» halqara, devlet ve cemaat teşkilâtları ile işbirlik tutıp, Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarnıñ azat etilmesine yardım etecektir.
Merkez faaliyetiniñ yönelişleri arasında – ukraince, qırımtatarca ve diger tillerde neşirlerni azırlaycaq malümat ve neşriyat bazasını tiklev; Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen yerlerinde Ukraina vatandaşlarınıñ aq-uquqlarınıñ bozulmasını qayd etüv.
Goskomteleradio qayd ete ki, işğal etilgen Qırımdan köçip kelgen cemaat erbapları merkezniñ faaliyetini ğayrıdan tiklemege yardım eteler. Cemaat erbabı, «Euromaydan – Krım» areketiniñ koordinatorı olğan Andrey Şçekun devlet teşkilâtını yañı yerde ğayrıdan qayd ete.
«Bütünukrain malümat maarif merkezi» 1996 senesi Aqmescitte Goskomteleradioğa boysunğan ve kâr qazandırmağan teşkilât olaraq meydanğa ketirilgen edi. Qayd etile ki, bu merkez Qırımda siyrek rastkelgen ukrain tili ve medeniyetiniñ yeri edi.


text:
Qırım Ukrain medeniyet merkezinde salı künü qayd etilgen Ukraina Anayasası künü ile hayırlaylar. Merkezniñ esasçılarından biri olğan Leonid Kuzmin mütenasip hayırlavnı içtimaiy ağlarda paylaştı.
«İyün 28 – Ukraina Anayasası künü – er ukrain içün müim bir kündir. Anayasamız, vatandaşlarnıñ aqları ve serbestligini, mustaqilligini qorçalağan esas kefalettir, onıñ Esas qanun dep adlandırılması tesadüfiy degil. Endi 20 yıl devamında bu vesiqa devletimizniñ, onıñ siyasiy nizamı ve vatandaşlar cemiyetiniñ pişkinligini tasdıqlay», – dep yazdı Kuzmin Facebook saifesinde.
«Biz tek beraberlikte küçlü, hayırlı demokratik devletni qurmaq mümkün olğanını daima hatırlamaq kerekmiz. Anayasa künü ile hayırlayım! Sizge sağlıq, amanlıq, tınçlıq ve sevgi tileyim! Yaşasın Ukraina!» – dedi Kuzmin.
2015 senesi mayıs ayında Aqmescitte faaller Ukrain medeniyet merkeziniñ teşkil etilmesini taqdim etti, o, yarımadada ukrain tili ve medeniyetini tikleycektir.
İyün 28-de, salı künü Ukrainada Esas qanun künü qayd etile. Ukraina Yuqarı Radası bu munasebet ile salı künü tantanalı toplaşuv keçirecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Herson vilâyetinde Çaplınkada Suspilne-niñ ilk eki radio stantsiyasınıñ yayınlamasını azırlaycaqlar.
Bu hususta Ukraina radio ve televizion yayınlavı milliy şurasınıñ azası Serğiy Konstinskıy öz Facebook saifesinde haber etti.
"Milliy şura bergen litsenziyalar esasında, Radio alâqa, Radio yayınlav ve Televizion Kontserni, UA: Suspilne-niñ ilk eki radio stantsiyalarınıñ yayınlavını azırladı - UA: Radio Luç - 106.4 MGts ve UA: Radio Kultura - 95,3 MGts", - dep yazdı Kostinskiy.
O, Millliy Şura böyle radio stantsiyalarına litsenziya bergenini qoştı: Armiya FM; UA: Ukrainske radio; Herso FM; Perets FM; Stilnoye; Meydan FM; UA Radio Luç; UA Radio Kultura.
Ukrainanıñ Milliy içtimaiy radio şirketi ile beraber de ilhaq etilgen Qırımda orta AM dalğalarındaki 549 kHz sıqlığında eşittirüvlerini yayınlağan Qırım.Aqiqat Radiosı, 2017 senesi sentâbrniñ 4-nden başlap, FM diapazonınıñ 105,9 MHz sıqlığında künde 24 saat içinde Qırım içün radioeşittirüvlerini translâtsiya etmege başladı. Ukrainanıñ Şarqındaki şeerlerde FM diapazonında çalışqan ve Ukrainanıñ Dünya radio hizmetiniñ orta dalğalarında (1431 kHz) radioeşittirüvlerini yayınlağan Donbass.Aqiqat Radiosı leyhası, 2016 senesi yanvarniñ 23-nden başlap, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ Ukrainanıñ kontroli altında olmağan rayonları içün yayınlarını translâtsiya ete.


text:
Ukraina Tış işler nazirliginiñ bildirgenine köre, Rusiye 70-ten ziyade ukrainalını qanunsız şekilde tuta. Radio Svobodanıñ muracaatına berilgen cevapqa köre, Qırım yalısında Rusiye tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı asker sayılmadı.
«2019 senesi fevralniñ 6-na qadar 70-ten ziyade Ukraina vatandaşı Rusiye Federatsiyası tarafından uydurılğan davalar boyunca qanunsız şekilde tutula: Rusiyede eñ az 30 insan (Keriç boğazı yaqınlarında esir alınğan Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ 24 askeri sayılmay) ve vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda 40-tan ziyade kişi», – dep bildirdi Tış işler nazirligi.
Ukraina Yuqarı Radası reisiniñ birinci muavini İrına Geraşçenko bildirgenine köre, Ukraina, Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutılğan ukrainalı reine ve siyasiy mahkümler azat etilsin dep, Ukraina devletine qarşı cinayet işlegen 60 Rusiye vatandaşını bermege azır.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, Rusiye ve o ilhaq etken Qırımda 60-tan ziyade Ukraina vatandaşı siyasiy sebeplerden dolayı serbestlikten marum etilgen buluna. Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyege, anda tutulğan ukrainalılarnı azat etmesi talabınen 300-ge yaqın nota yolladı.


text:
2018 senesi Rusiyeniñ nezaret komiteti, Facebook içtimayi ağını qanunğa uyğunlığını teşkerecek.
Bu aqta idareniñ başı Aleksandr Jarov haber ete.
Facebooknıñ temsilcilerine keçirilgen körüşivge baqmadan, “nezaret tedbirleri” ille de keçirilecek, dep ayttı Jarov. Olar Rusiyege dekabrniñ soñuna, yanvarniñ başına kelmege isteyler, dedi Jarov.
Eger bu şirket, şahsiy malümatlarnı saqlamaq aqqında qanunnı yerine ketirmese, Facebook içtimayi ağı Rusiyede qapatılacaq, degen edi Jarov sentâbr ayında. Onıñ aytqanlarına köre, içtimayi ağınıñ temsilcileri Rusiye nezaret komitetine, bu qanunnı yerine ketirme variantları ögrenile, dep aytalar.
Şahslar aqqındaki qanun, rusiyelilerniñ şahsiy malümatlarını memleket içinde saqlanmaq kerekligine mecbur ete. Bu qanunğa boysunmağan saytlar, nezaret komiteti tarafından, mahsus reyestrge kirsete, ve qanunğa boysunmağan vaqtında olarnı bloklay.
Keçken sene bu idare LinkedIn ağını blak yapqan edi.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Aqşeyh (Razdolnoye) rayonınıñ üç köyünde mayıs 8-iniñ sabasından tuman sebebinden yarıq berilmesi kesildi, dep bildire “Krımenergo”.
Bu malümatqa köre, saat 6-da saba Niva, Releyevka, Yuqarı Baqqal (Stereguşçeye) köylerinde yarıq söndi. Elektrikler, bunıñ sebebi tuman, dep ayta.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-nde işğal etilgen Qırımda eki yañı elektrik stantsiyası çalıştırıldı.


c: application/epub+zip

text:
Bul xattı elshi Pavel Kolosa qalasındag'ı iseniwshi ja'ma'a'tke jazg'an.
Kolosa qalası Aziya u'lkesinin' (ha'zirgi Turkiyanın' qubla-batıs bo'legi) paytaxtı Efes qalasınan 160 shaqırım uzaqlıqta jaylasqan kishkene tawlı qala edi. Bul jerdegi iseniwshi ja'ma'a't qala turg'ını bolg'an Epafras degen adam arqalı payda bolg'an edi (Kolosa. 1:7). Epafras Xosh Xabar sebepli Rimde qamaqta bolg'an Pavelge barıp, og'an Kolosada jalg'an ta'liymatlardın' bar ekenin aytıp berdi. Bul jalg'an ta'liymatlardı u'yretiwshiler iseniwshi adam İysag'a iseniwden tısqarı yahudiylerdin' u'rp-a'detlerin orınlawı, bul du'nyag'a tiykarlang'an filosofiyalarg'a boysınıwı, perishtelerge sıyınıwı, ayrıqsha ku'nlerdi belgilewi ha'm iship-jewden o'zin tıyıwı tiyis, dep ta'lim berdi.
Biraq Pavel o'z xatında bul jalg'an ta'liymatlardın' ma'nissiz ekenin aytıp, iseniwshi adamnın' İysa Masix penen tıg'ız baylanısta bolıwının' jetkilikli ekenin na'siyatlaydı. O'ytkeni qudaylıq ta'biyattın' tolılıg'ına iye bolg'an Masix sebepli, iseniwshiler Masixtın' tolılıg'ına iye ekenin tu'sindiredi. Qudaydın' O'z Ulı İysa arqalı aspan ha'm jerdegilerdi O'zi menen jarastırg'anın aytadı ha'm xattın' aqırg'ı babında iseniwshiler qalay jasaw kerekligi haqqında so'z etedi.
11Qudaydın' qa'lewi menen Masix* İysanın' elshisi bolg'an men, Pavelden ha'm tuwısqanımız Timofeyden,+ 2Kolosa qalasındag'ı iseniwshilerge*, yag'nıy Masixqa sadıq bolg'an tuwısqanlarımızg'a sa'lem! A'kemiz Quday sizlerge miyrim ha'm tınıshlıq bersin!
3Sizler ushın duwa etkenimizde, İyemiz İysa Masixtın' A'kesi – Qudayg'a ba'rqulla shu'kirlik bildiremiz+. 4Sebebi sizlerdin' Masix İysag'a degen isenimin'iz ha'm pu'tkil iseniwshilerge* degen su'yispenshiligin'iz haqqında esittik. 5Sizlerdin' bul isenimin'iz ha'm su'yispenshiligin'iz aspanda sizler ushın saqlawlı turg'an u'mitke negizlengen. Sizler usı u'mit haqqında haqıyqat so'zleri, yag'nıy Xosh Xabar arqalı esitkensizler+. 6Bul Xosh Xabar sizlerge de jetip keldi. Ol pu'tkil du'nya boylap adamlardı jaqsılıqqa jetelep, tarqalmaqta. Sol sıyaqlı, sizler Qudaydın' miyrimi haqqında esitip, Onın' haqıyqatın bilip alg'an ku'nin'izden baslap, Xosh Xabar sizlerdi de jaqsılıqqa jetelep, tarqalmaqta+.
7Sizler Xosh Xabar haqqında bizler menen birge xızmet etetug'ın su'yikli Epafrastan ta'lim aldın'lar. Usı Epafras – sizler ushın miynet etip atırg'an Masixtın' sadıq xızmetshisi+. 8Sizlerdin' Muxaddes Ruwxtan* alg'an su'yispenshiligin'iz haqqında da bizlerge ol bildirdi.
9Sol sebepten usılar haqqında esitken ku'nimizden baslap, bizler de sizler ushın u'zliksiz duwa etip, Qudaydın' qa'lewin pu'tkil ruwxıy danalıq ha'm tu'sinik penen tolıq biliwin'iz ushın sorap atırmız+. 10Bizler ja'ne sizlerdin' İyemizge ılayıqlı bolıp jasawın'ız, Onı ha'r ta'repleme ırza qılıp, ha'r bir jaqsı iste jemis beriwin'iz ha'm Qudaydı biliwde o'sip barıwın'ız ushın da duwa etip atırmız+. 11-12Onın' ullılıg'ının' qu'diretinen tolıq ku'sh-quwat alıp, ha'mme na'rsege sabırlılıq penen shıday alıwın'ız ushın ha'm Quday A'kemizge quwanısh penen shu'kirlik ete alıwın'ız ushın da bizler duwa etip atırmız. Quday A'kemiz bizlerdi nurdag'ı muxaddeslerdin'* miyrasına sherik bolıwg'a miyasar qıldı+. 13Quday bizlerdi qaran'g'ılıqtın' hu'kimdarlıg'ınan qutqarıp, su'yikli Ulının' Patshalıg'ına ko'shirdi+. 14Bizler Qudaydın' Ulının' qanı arqalı qutqarıldıq, yag'nıy gu'nalarımızg'a keshirim aldıq+.
15Qudaydın' Ulı bolg'an Masix ko'zge ko'rinbeytug'ın Qudaydın' qanday ekenin ko'rsetedi ha'm Ol jaratılg'an ha'mme na'rseden burın bar bolg'an+. 16O'ytkeni aspandag'ı ha'm jerdegi ko'zge ko'rinetug'ın ha'm ko'zge ko'rinbeytug'ın na'rselerdin' ha'mmesi Masix ta'repinen jaratılg'an: taxtlar, hu'kimdarlıqlar, ha'kimshilik ha'm biylikler, ha'mme na'rse Ol arqalı ha'm Ol ushın jaratıldı+. 17Masix ha'mme na'rseden burın bar bolg'an ha'm ha'mme na'rse Ol sebepli bar bolıp turıptı. 18Masix – iseniwshiler ja'ma'a'tinin', yag'nıy O'z denesinin' bası ha'm ja'ma'a'ttin' tiykarı. Ol ha'mme na'rseden joqarı bolıw ushın, o'liler ishinen birinshi bolıp tirildi+. 19Sebebi Quday O'zinin' pu'tkil tolılıg'ının' Onda bolıwın maqul ko'rdi+. 20Masixtın' atanaq ag'ashtag'ı qanı arqalı tınıshlıq ornatıp, Quday Ol arqalı jer ha'm aspandag'ılardın' barlıg'ın O'zi menen jarastırıwdı qa'ledi+.
21Sizler bir waqıtları jaman is-ha'reketlerin'iz sebepli, kewillerin'iz benen Qudayg'a jat ha'm dushpan edin'ler+. 22Endi bolsa, Quday sizlerdi O'zinin' aldında muxaddes, kemshiliksiz ha'm ayıpsız qılıp qoyıw ushın, Masixtın' denesinin' o'limi arqalı sizlerdi O'zi menen jarastırdı+. 23Tek g'ana isenimde ba'rqulla turaqlı ha'm bekkem bolıp, o'zlerin'iz esitken Xosh Xabardın' u'mitinen taymasan'ız bolg'anı. Men, Pavel, aspan astındag'ı pu'tkil adamzatqa ja'riyalang'an usı Xosh Xabardın' xızmetshisi boldım+.
24Ha'zir men sizler ushın azap shegip atırg'anıma quwanıshlıman. O'ytkeni Masixtın' ko'rgen qıyınshılıqlarının' jetpegen mo'lsherin Onın' denesi bolg'an iseniwshiler ja'ma'a'ti ushın men o'z denem menen azap shegip toltırıp atırman+. 25Qudaydın' mag'an bergen tapsırması boyınsha Onın' so'zin sizlerge tolıq jetkiziw ushın, men iseniwshiler ja'ma'a'tinin' xızmetshisi boldım+. 26Qudaydın' Xosh Xabarı o'tken a'sirler menen a'wladlarda jasırın tutıldı. Biraq endi usı sır Onın' muxaddeslerine* ayan boldı+. 27Bul sırdın' basqa milletler ushın da qanshelli ullı ha'm bay ekenin Quday O'z muxaddeslerine bildiriwdi uyg'ardı. Usı sır – ullılıqqa erisiwge u'mit beretug'ın ishin'izde jasawshı Masix+. 28Bizler usı Masix haqqında ha'mmege ja'riyalap atırmız. Masix penen qatnasta bolg'an ha'r bir adamdı Qudayg'a jetilisken qılıp usınıw ushın, bizler ha'r bir adamdı eskertip, tolıq danalıq penen ta'lim bermektemiz. 29Masixtın' qu'direti menen mende ha'reket etiwshi ku'sh boyınsha, men de bul maqset ushın bar ku'shimdi salıp miynet etpektemen+.
21Men sizler ushın, sonday-aq, Laodikiyadag'ılar ha'm meni ju'zbe-ju'z ko'rmegenlerdin' ha'mmesi ushın qanshelli g'ayrat salıp atırg'anımdı biliwin'izdi qa'leymen. 2Menin' usı g'ayrat salıwımnın' maqseti – sizlerdin' kewillerin'iz jubanısh tawıp, su'yispenshilik penen birlesiwin'izden ibarat. Solay etip, sizler minsiz tu'sinikten payda bolatug'ın ka'mil isenim menen, Qudaydın' sırı bolg'an Masixtı bilip alasızlar+. 3Masixta aqıl-danalıqtın' pu'tkil g'a'ziynesi jasırılg'an+. 4Bunı men hesh kimnin' sizlerdi maylı til menen aldap ketpewi ushın aytıp atırman+. 5Sebebi menin' o'zim aran'ızda joq bolsam da, ruwxım sizler menen birge bolıp, aran'ızdag'ı ta'rtipti ha'm Masixqa degen isenimin'izdin' bekkemligin ko'rip, quwanıp atırman+.
6Sonlıqtan Masix İysanı İyemiz dep qabıl etken bolsan'ız, Onın' menen tıg'ız qatnasta bolıp jasan'lar+. 7Onda tamır jayıp ha'm tiklenip, o'zlerin'iz u'yrengendey, isenimde bekkemlenip barın'lar ha'm Qudayg'a sansız shu'kirlik bildirin'ler+. 8Saq bolın'lar! Masixqa emes, al adamlardın' u'rp-a'detlerine ha'm bul du'nyadag'ı ma'nissiz qag'ıydalarg'a tiykarlang'an filosofiya, bos ha'm o'tirik so'zler menen hesh kim sizlerdi olja etpesin+. 9O'ytkeni qudaylıq ta'biyattın' pu'tkil tolılıg'ı Masixtın' denesinde jasaydı+. 10Sizler de ha'r qanday ha'kimshilik ha'm biyliktin' bası Masix penen qatnasta bolıp, usı tolılıqqa eristin'iz+.
11Sizler Masix penen qatnasta bolıp, su'nnet etildin'iz. Bul su'nnet adamnın' qolı menen qılınatug'ın su'nnet emes, al Masix ta'repinen islengen su'nnet bolıp, usı arqalı gu'nakar ta'biyatın'ız kesip taslanadı+. 12Suwg'a shomıldırılg'anın'ızda Masix penen birge ko'mildin'ler ha'm Onı o'limnen tiriltken Qudaydın' ku'shine isenip, sol waqıtta Onın' menen birge tirildin'ler+. 13Sizler gu'naların'ız ha'm gu'nakar ta'biyatın'ızdın'* su'nnetsizligi sebepli o'li edin'ler, biraq Quday sizlerdi Masix penen birge tiriltti. Ol barlıq gu'nalarımızdı keshirdi+. 14Muxaddes Nızam talapları boyınsha bizlerge qarsı ayıp tag'ıp, hu'kim belgileytug'ın hu'jetti Quday o'shirdi ha'm onı atanaq ag'ashqa shegelep, joq qıldı+. 15Ol ruwxıy ha'kimler menen biylewshilerdi quralsızlandırdı. Olardı Masixtın' atanaq ag'ashtag'ı o'limi arqalı jen'ip, ko'pshiliktin' ko'z aldında masqara etti+.
16Solay etip, jeytug'ın ha'm ishetug'ın na'rselerge, bayramg'a, jan'a ayg'a yamasa dem alıs ku'nine baylanıslı hesh kim sizlerdi hu'kim etpesin+. 17Bular tek keliwi tiyis na'rsenin' ko'len'kesi, al haqıyqatlıq bolsa Masixta+. 18Jalg'an kishipeyillikten ha'm perishtelerge sıyınıwdan la'zzet alatug'ın hesh kim sizlerdi sıyın'ızdan ayırmasın. Olar tek o'zleri ko'rgen ayanlarg'a g'ana berilip, o'z gu'nakar ta'biyatının' aqılı menen sebepsiz ko'kirek ko'teredi. 19Bundaylar iseniwshiler ja'ma'a'tinin' bası bolg'an Masix penen baylanıstı u'zgen. A'ne usı bastan pu'tkil dene buwın ha'm sin'irdin' ja'rdemi menen ku'sh alıp ha'm birlesip, Qudaydın' qa'legen jolı menen o'sip baradı+.
20-21Eger sizler Masix penen birge bul du'nyanın' ma'nissiz qag'ıydaları ushın o'lgen bolsan'lar, onda nege bul du'nyag'a tiyisli adamlar sıyaqlı: «Uslama», «Jeme» ha'm «Qol tiygizbe» degen qag'ıydalarg'a qulaq asasız++? 22Bunday qag'ıydalardın' ha'mmesi qollanıw arqalı joq bolatug'ın na'rselerge baylanıslı bolıp, adamlardın' buyrıq ha'm ta'liymatlarına tiykarlang'an+. 23Awa, bul qag'ıydalar jalg'an dindarlıq, jalg'an kishipeyillik ha'm deneni qıynaw boyınsha aqıllıday bolıp ko'rinedi. Biraq gu'nakar ta'biyattın' qa'lewlerin ju'wenlewde olardın' hesh qanday paydası joq.
31Solay etip, Masix penen birge tirilgen bolsan'ız, onda aspandag'ı na'rselerdi izlen'ler. Masix sol jerde, Qudaydın' on' jag'ında otırıptı+. 2Jerdegi emes, al aspandag'ı na'rselerdi oylan'lar. 3Sebebi sizler du'nya ushın o'lgensizler ha'm jan'a o'mirin'iz Masix penen birge Qudayda jasırılg'an+. 4O'mirin'iz bolg'an Masix kelgende, sizler de Onın' menen birlikte saltanat penen ko'rinesiz+.
5Sonlıqtan o'zlerin'izdegi jerge tiyisli bolg'an jaman a'detlerdi: buzıqshılıq, haramılıq, na'psiqumarlıq, jaman qa'lewler ha'm na'psiqawlıq bolg'an butqa tabınıwshılıqtı joq qılın'lar+. 6Bular sebepli, so'zge qulaq aspaytug'ınlarg'a Qudaydın' g'a'zebi keledi+. 7Burın sizler de usınday adamlardın' arasında jasag'anın'ızda, sonday is-ha'reketlerdi isledin'ler+. 8Biraq endi ha'mmesin: ashıw, g'a'zep ha'm jek ko'riwshilikti qoyın'lar. Awzın'ızdan hesh qanday o'sek ha'm so'gis so'z shıqpasın+. 9Bir-birin'izge o'tirik so'ylemen'ler. O'ytkeni sizler eski ta'biyatın'ızdı onın' jaman isleri menen taslap,+ 10jan'a ta'biyatqa iye boldın'lar. Bul jan'a ta'biyatqa iye adam Qudaydı tolıq biliw ushın, o'z Jaratıwshısına uqsap baradı+. 11Solay etip, jan'a ta'biyatqa iye adamlar arasında grek ha'm yahudiy, su'nnetli ha'm su'nnetsiz, varvar* ha'm skif*, qul ha'm azat adam bolıp bo'liniw joq. Al en' a'hmiyetlisi, ha'mme iseniwshilerde jasaytug'ın tek Masix g'ana bar+.
12Qudaydın' tan'lap alg'an muxaddes ha'm su'yikli adamları sıpatında rehimlilik, jaqsılıq, kishipeyillik, mu'la'yimlilik ha'm sabırlılıq penen jasan'lar+. 13Bir-birin'izge shıdamlı ha'm keshirimli bolın'lar. Eger kim de kim birewden o'kpeli bolsa, İyemizdin' sizlerdi keshirgeni sıyaqlı, sizler de bir-birin'izdi keshirin'ler+. 14Bulardın' ha'mmesine qosımsha su'yispenshilik penen jasan'lar. Ol minsiz birlikke eristiredi+. 15Ju'reklerin'izde Masixtın' tınıshlıg'ı hu'kimdarlıq etsin. Sizler bir denenin' mu'sheleri bolıp, usı tınıshlıqqa shaqırıldın'ız. Ja'ne de, shu'kirlik bildirin'ler+. 16Masixtın' so'zi pu'tkil baylıg'ı menen ishin'izde jasasın. Bir-birin'izge tolıq danalıq penen ta'lim berip, aqıl-na'siyat etin'ler. Qudayg'a shu'kirlik bildirip, Og'an Zabur jırların, alg'ıs-maqtaw qosıqların ha'm Muxaddes Ruwxtın' ilhamı menen jazılg'an qosıqlardı shın ju'rekten aytın'lar+. 17So'zin'iz yamasa isin'iz benen qılg'an ha'r bir na'rseni İyemiz İysanın' atı ushın, Ol arqalı A'kemiz Qudayg'a shu'kirlik etip islen'ler+.
18•Ha'y hayallar, ku'yewlerin'izge boysının'lar. Bul İyemizge tiyisli bolg'an hayallarg'a mina'sip+. 19Ha'y ku'yewler, hayalların'ızdı su'yin'ler. Olarg'a qopal qatnasta bolman'lar+. 20Ha'y balalar, ha'mme na'rsede ata-anaların'ızdın' so'zin tın'lan'lar. Sebebi bul İyemizge unaydı+. 21Ha'y a'keler, ruwxı tu'spewi ushın, balaların'ızdın' ashıwın keltirmen'ler. 22Ha'y qullar, du'nyadag'ı xojayınların'ızg'a ha'mme na'rsede boysının'lar. Bunı tek olarg'a jag'ınıw ushın ko'zabag'a emes, al İyemizden qorqıp, shın ju'rekten islen'ler+. 23-24İyemizden sıylıq retinde miyras alatug'ının'ızdı bilip, ne islesen'iz de adamlar ushın emes, al İyemiz ushın islep atırg'anday bolıp, shın ju'rekten islen'ler. O'ytkeni sizler İyemiz Masixqa xızmet etip atırsızlar+. 25Nahaq is islegen adamg'a nahaqlıg'ına ılayıq qaytarıladı. Quday hesh kimdi ayırmaydı+.
41Ha'y xojayınlar, aspanda sizlerdin' de İyen'iz bar ekenin bilip, qulların'ızg'a a'dillik ha'm ten'lik penen qatnas jasan'lar.
2Ba'rqulla duwa etin'ler. Duwa etkenin'izde shu'kirlik bildirip, sergek bolın'lar+. 3Bizler ushın da duwa etin'ler: Masixtın' sırı haqqında O'z so'zin ja'riyalay alıwımız ushın, Quday bizlerge jol ashsın. Men usı sır ushın tutqındaman+. 4Bul sırdı tiyisli tu'rde, tu'sinikli etip ayta alıwım ushın da duwa etin'ler.
5Waqıttan jaqsı paydalanıp, ja'ma'a'ttin' sırtındag'ı adamlarg'a aqıllılıq penen qatnas jasan'lar+. 6So'zin'iz ha'mme waqıtta jag'ımlı ha'm duzlı bolsın. Sonda sizler ha'r bir adamg'a qalay juwap beriw kerekligin bilip alasızlar+.
7•İyemizge menin' menen birge xızmet etetug'ın isenimli xızmetshi bolg'an su'yikli tuwısqanımız Tixik men tuwralı ha'mme xabardı sizlerge bildiredi+. 8Mine, men usı maqset penen onı sizlerge jiberip atırman. Ol hal-jag'dayımızdı bildirip, sizlerdin' kewillerin'izge jubanısh beredi+. 9Tixik penen birge jerlesin'iz, isenimli ha'm su'yikli tuwısqanımız bolg'an Onisimdi de jiberip atırman. Olar sizlerge bul jerde bolıp atırg'an barlıq waqıyalar haqqında aytıp beredi+.
10Menin' menen birge qamaqta otırg'an joldasım Aristarx ha'm Barnabanın' atalas inisi Mark sizlerge sa'lem aytıp atır. Sizler Mark haqqında nusqaw alg'an edin'ler: eger ol sizlerge barsa, onı qabıl etin'ler+. 11Yustus dep atalatug'ın Eshu da sizlerge sa'lem aytıp atır. Yahudiyler ishinen tek usılar g'ana menin' menen birge Qudaydın' Patshalıg'ı ushın xızmet etpekte. Olar mag'an jubanısh boldı+. 12Masix İysanın' xızmetshisi bolg'an jerlesin'iz Epafras sizlerge sa'lem aytıp atır. Sizlerdi Qudaydın' ha'r bir erkine tolıq isensin ha'm minsiz adamlar bolsın dep, ol sizler ushın bar ku'shi menen u'zliksiz duwa etip atır+. 13Sizler ushın ha'm Laodikiya menen Erapolda bolg'anlar ushın, onın' ko'p miynet etkenine men gu'waman. 14Su'yikli shıpaker Luka menen Dimas ta sizlerge sa'lem aytıp atır+.
15Laodikiyadag'ı tuwısqanlarg'a, Nimfag'a ha'm onın' u'yindegi ja'ma'a'tke sa'lem aytın'lar+. 16Bul xat aran'ızda oqılg'annan son', onı Laodikiya ja'ma'a'tinde de oqıtın'. Sizler de Laodikiyadan kelgen xattı oqın'lar+. 17Arxipke mınanı aytıp qoyın'lar: «İyemizden qabıl etken xızmetin'di orınlawg'a intalı bol!»+
18Men, Pavel, bul sa'lemnamanı o'z qolım menen jazıp atırman. Menin' tutqınlıg'ımdı umıtpan'lar. Qudaydın' miyrimi sizlerge yar bolsın!+


text:
Bunı Qırım «akimiyetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Federal migratsion hızmeti Ulu Vatan cenkiniñ er veteranına Rusiye pasportını berdi. Bazı tehnikiy meseleler Canköyde yüz berdi – eki veteran hatalar olğan pasportlarını elde etti», – dedi Qırımda Federal migratsion hızmetiniñ idaresiniñ başı vazifelerini eda etken Pötr Yaroş.
Onıñ aytqanı kibi, hatalar olğan pasportlarnı yañı soylarğa deñiştirip, veteranlarğa taqdim ettiler.
Evelleri FMH qayd ete edi ki, Qırım ve Aqyardan ğayrı diger Rusiye regionlarında qırımlılardan Rusiye pasportını almaq içün 13,844 biñ ariza qabul etildi. Bunıñnen beraber olarnıñ arasında Qırımdan 3979 ve Aqyardan 1106 veteran bardır. Qırım ve Aqyarda endi 552 biñden ziyade Rusiye Federatsiyasınıñ pasportı berildi.


text:
«Referendum» ve Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası terkibine kirgeninden soñ yarımadanı 500 nefer qırımtatarı terk etti, dep bildirdi Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «Devlet komitetiniñ» reisi Zaur Smirnov, dep bildire RİA Novosti.
Onıñ fikirince, buña kütleviy terk etüv demezsiñ.
«Şunı ayta bilem ki, Qırımnı farqlı sebeplerden terk etken qırımtatarlarnıñ sayısı beş yüz insandan ziyade degil. Bazıları din ceetten, bazıları iş ya da aile vaziyetinden sebep kettiler. Qırımtatarlarnıñ Qırımdan kütleviy ketüvi aqqında aytmaq – ayıptır», – dedi Smirnov.
Onıñ bildirgenine köre, Qırım Rusiye terkibine qaytqan soñ, yarımadağa sürgünlikte qalğan qırımtatarlar avdet olıp başladılar. Onıñ malümatına köre, tahminen 50 qırımtatar qorantası Qırımğa köçti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadanı 17-20 biñ sakin terk etti, olardan 7-8 biñ kişi – qırımtatarıdır.
Uquq qorçalayıcı teşkilâtlar Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa qarşı yapılğan basqı aqqında er daim aytalar. Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Ukrainada insan aq-uquqlarına riayet etüv aqqında soñki maruzasında Qırımdaki vaziyet, şu cümleden qırımtatar halqı vekillerine nisbeten basqı qayd etile.
BMT İnsan aqları boyunca idare Qırım akimiyeti ve Rusiye akimiyetine qırımtatarlarğa qarşı basqı, qorquzuv areketlerini toqtatmağa ve yarımadanıñ er bir sakinine esas aqlarını kefil etmege çağıra.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Yanvarniñ 17-sinde Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzair Abdullayevniñ ömür arqadaşi Fera Abdullayevanıñ memuriy uquq bozuvını baqtı
2017 senesi dekabrniñ 8-nde «Hizb ut-Tahriri» işi boyunca oturışuv esnasında Fera Abdullayevanı oturışuvğa yibermediler. Ondan soñ ise memuriy protokol tizmek içün alıp kettiler. O, Rusiye memuriy uquq bozuv aqqında kodeksiniñ (KoAP) «mahkemeler içün tayin etilgen faaliyet tertibini temin etüv boyunca akem ya da mahkeme icracısınıñ talabına boysunmama» hususındaki 17.3 maddesiniñ 2-nci qısmına muvafıq olaraq uquq bozuvda qabaatlandı.
Mahkeme oturışuvı saba saat 10-ğa planlaştırıldı, lâkin dört saat keçikip başladı.
Ne içün o qadar çoq?
Er şey uquqçı Lilâ Gemecige imaye etmek imkânınıñ berilmegeninden başlandı. Sebebi: ağzaviy şekilde yapılğan muqavele yeterli degil. Fera Abdullayeva ariza yazdı, ve aq-uquq qorçalayıcısını içerige yiberdiler. Lilâ Gemeci video ve foto çıqartılmasına izinniñ berilmesini ve oturışuvğa kelgen bütün diñleyicilerniñ mahkeme zalına kire bilmelerini istep, muracaat etti. Ondan soñ oda tapmaq içün birinci tehnik teneffüs ilân ettiler. Lâkin zalğa yalıñız on eki diñleyici kire bildi, qalğanları koriderda bekledi. Ekinci tehnik teneffis birincisinden aman soñra, imaye tarafı «iş»niñ materiallarınen tanış olsın dep, ilân etildi. Oturışuvnıñ ortasında daa bir teneffüs – imaye şaatlarınıñ vesiqalarını resmen azırlamaq içün ilân etildi.
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ diger bir figurantınıñ ömür arqadaşı Fatma İsmailova: «Doğrusı, biz endi buña alıştıq. Aqaylarımızğa oturışuvlarğa barğanda bizni adet üzre içeri yibermeyler. Mahkemede iş künü bitmegence bütün kün koridorlarda turğanımız ola. Baqıñız, bu iş boyunca diñleyicilerniñ ekseriyeti qadınlar. Olarnıñ bir çoqu – öz aqaylarınıñ mahkemelerine kirmege imkânları berilmegen, siyasiy mabüslerniñ zevceleridir», – dep izalay. Adet üzre kirmege izinniñ berilmegeni, aqrabalar tarafından oturışuvlarnıñ qapalı şekilde keçirilgenine qarşı şikâyetlerniñ berilmesi ile yekünlene. Bu sefer qadınnıñ aqayını köremek teşebbüsi, memuriy uquq bozuv aqqında protokolnen yekünlendi.
2017 senesi dekabrniñ 8-nde ne oldı?
O künü Aqmescitteki «hizbler» işi boyunca nevbetteki oturışuv yapılmaqta edi. Mahkeme icracısı, Abdullayevanıñ yanına kelip, Fera bir qat aşağı – ekinci qattan birincige enmek kerek, dep israr etti.
(Protokolnı tizgen mahkeme icracısı) Berezko: «O, mahkemeniñ zalına qapalı oturışuvğa kirecek oldı. Men enmesini talap etkende o, şamata çıqarıp başladı», – dedi.
Fera qabaatını red ete ve asılında koridorda degil de, merdiven meydançığında bulunğanını bildire. O, ne akemniñ soyadı, ne zalnıñ nomerası, ne de oturışuv açıq ya da qapalı şekilde olacağı aqqında haberi bar edi, dep qayd ete: «Mende iç bir malümat yoq edi – yalıñız oturışuvnıñ künü ve saatı, – bu sebepten menim içün koridorda turmaqnıñ iç bir manası yoq edi».
Mahkeme icracısı çıqışını, bir-birine zıt kelgen beyanatlardan başlay:
– Men evelden bu vatandaş hanımını tanımay edim ve oña qarşı iç bir menfiy munasebetim yoq edi, – dey o. – Onıñ tertip bozup areket etkenini körgenim endi birinci kere degil.
Gemeci, doğrusını bilmege tırışa:
– Bunı nasıl añlamalı: siz onı birinci kere kördiñizmi, yoqsa bundan evel de böyle şey oldımı?
Protokol tizilgen vaqıtta Fera, bütün yazılğanlarnıñ böten olğanını aytıp başladı. «O ise yılmaydı ve, közüme baqıp: «bu sizge öyle kele», dey».
Fera Abdullayevanıñ tam bulunğan yeri aqqında sualge protokol tizgen mahkeme icracısı ve zenaatdaşlarınıñ fikirleri bir-birine uymay. Birincisi onıñ koridorda olğanını, qıçırğanını ve diger mahkeme oturışuvlarına zarar ete bilgenini ayta. Berezko tarafından ratsiya ile çağırılğan diger «qanun vekilleri» onıñ, ne olsa da, merdivende olğanını, lâkin «sesni pek çıqarıp laf etkenini» bildireler.
« Qırımdaki bütün «akimiyet»ni asabiylendiremiz»
Mahkeme icracısı Berezko, qırımtatarlar mahkemege kelgen sayın olarnıñ tarafından anda çarpışmalar ve memnüniyetsizlik kösterüvleri ola. «Misal içün, mahkemege 50 kişi kele, ve olarğa koridordan çıqmağa rica etilgende, mahkeme icracılarını qorquzıp başlaylar».
– Yani sizin tarafıñızdan qırımtatarlarğa qarşı menfiy munasebet bar, öylemi? – soray uquqçı.
– Elbette yoq.
– Aysa bunı nege ikâye etesiñiz?
Oturışuvdan soñ Fera Abdullayeva, mahkeme icracısı oña qarşı memuriy protokol tizgen kününden başlap, onıñ tarafından menfiy munasebetni is etkenini söyledi. «O, mahkeme zalındaki beyanatlarınen bu duyğularımnı tasdiqladı».
Mahkeme icracısı «akimiyet»niñ kerçek yüzüni kösterdiLilâ Gemeci
Aq-uquq qorçalayıcısı Lilâ Gemeci, Fera Abdullayevağa qarşı açılğan «tertip bozucısı işi»nde qabaatlav qararınıñ çıqarılması, mahkeme icracıları içün bir «kartblanş» ola bilecegini tüşüne:
«Olar yurtdaşlarımıznıñ mahkemege bir-birine qol tutmaq içün kelgenlerine ğayet menfiy munasebet köstereler. Böyle beyanatlar ile mahkeme icracısı iqtidarda olğan ve şimdi qırımtatarlar ve musulmanlarğa qarşı (repressiyalar – QA) yapqan «akimiyet»niñ kerçek yüzüni kösterdi. Olğanı-olacağı olarnı asabiylendiremiz.
Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesinde nevbetteki oturışuv fevralniñ 6-sına tayin etildi.


text:
Aqrabalar, dostlar, aq-uquq qorçalayıcıları, cemiyet faaliyetçileri ve pervasız insanlar «fevral 26 işi» boyunca oturışuvlar keçken Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesi yanına kelmege devam eteler. Bütün bu vaqıt içinde qırımtatar faaliyetçileri muhakeme etilgenlerge tışarıdan qol tuta, çünki olarnı içerige yibermeyler.
Bir gruppa qırımtatar faaliyetçileriniñ mahkemesi 2015 senesinde başlandı. Olar, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Radası binasınıñ yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan miting esnasında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlana.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Bir gruppa qırımtatar faaliyetçileriniñ mahkemesi 2015 senesinde başlandı. Olar, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Radası binasınıñ yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan miting esnasında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlana.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.


text:
Onıñ sözlerine köre qırımtatarlar arasında öz otradlarnı kamuflâj ve milliy bayraq tüsü olğan kok tüslü şeritçiklernen olmasını ve Qırımda uquqıy nizamını qorçalamasınen oğraşacaqlar.
«Eger bir grup özünü akimiyet olaraq saysa ve öz başına areketler yapsa, ne içün qırımtatar imayesiniñ başqalarını qırımtatarca laf etmesini nezaret etip olamay? Qırımtatar tili Qırım anayasasına köre, devlet tili olaraq sayıla. Soñ öyle halq imeyesi olğanlar rus gimnaziyasına barıp onı qorımtatar gimnaziyası olaraq ilât etip olalar. Aynı vaziyette Ukrainanıñ şarqıy vilâyetlerinde Rusiye öyle halq imayecilerge küç qulanmamağına davet ete» – ayttı Smedlâyev.
«Er adım atqanda seniñ vesiqalarını teşkirseler, çantalarını teşkirseler, qayda ve nasıl bayrağını ilmek kerek olğanını aytsalar, qaysı ibadethanege qatnamağa kerek olğanını bildirseler kim bunı begener? Eger Qırımdaki vaziyet nezaret altından çıqsa er kes peşman eter» - dedi Zair Semdlâyev.
Bundan evel Meclis Qırım «halq imayesini» dağıtmağa talap etti. Meclisniñ bildirgenine köre, olar Qırımda «qanunsızlıqnıñ ve provokatsıyalarnıñ esas menbası olaraq sayılalar».


text:
2018 Senesi ABD sanktsiyalarına oğrağan «Mriya Resort & SPA» şifahane-kurort kompleksi Rusiye ükümetinden «2018 senesi turizm inkişafı içün» million ruble mukâfat aldı. Böyle bir qarar Rusiye ükümetiniñ saytında derc etildi.
Vesiqağa binaen, böyle mukâfatnı 10 şirket alacaq, qalğan doquzı Rusiye regionlarında çalışa, hususan – Tümen, Oröl, Leningrad, Tver vilâyetlerinde ve Krasnodar ülkesinde.
Rusiye ükümeti qayd etkenine köre, mukâfat alacaq namzetler saylanğanda «olarnıñ içtimaiy ve iqtisadiy qıymeti, Rusiyedeki turist sanayısına qoşqan issesine» emiyet berildi.
Daa evel Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi ki, «Mriya Resort & SPA» öteline Yaltada şarap kompleksiniñ qurucılığı içün topraq damartısını ayırılacaq.
Qırımnıñ yalı boyundaki Mriya Resort & SPA oteli 2014 senesi sentâbrniñ 12-nde sanktsiyalarğa oğrağan Rusiyeniñ «Sberbankı» ile alâqaları bar olğanı içün ABD sanktsiyalar cedveline kirsetilgen edi.
ABD, 2014 senesi Qırım işğaline cevap olaraq Rusiye şahısları ve şirketlerine qarşı sanktsiyalar ilk sefer sanktsiya kirsetken edi. Donbasta silâlı zıddiyet başlağan soñ siyasiy sanktsiyalarğa iqtisadiy tedbirler de qoşuldı. ABD ile beraber Avropa Birligi ve Ukraina akimiyeti sanktsiyalar kirsete.


text:
İşğal etilgen Qırımda sentâbrniñ 15-ne qadar «Nazirler şurası» 2015-2017 seneleri içün inkişaf programmalarınıñ cedvelini belgilemek kerek. Böyle bir qarar avgustnıñ 19-da «Nazirler şurasınıñ» toplaşuvında qabul etilgen edi.
Qırım «iqtisadiyat inkişafı naziri» Svetlana Verbanıñ aytqanına köre, qabul etilgen qarar 2014 senesi devamında programma azırlaması boyunca qısqartılğan müddetni belgiley, çünki yanvarniñ 1-den başlap evelden qabul etilgen programmalarnıñ faaliyeti toqtatıla, – dep haber ete Qırım «ükümetiniñ» ruporı Krıminform.
Qararğa binaen, endiden soñ bütün programmalarnı Qırım «Nazirler şurası» tasdıqlaycaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Rusiye kontrol etken Qırım parlamenti «Qırım ealisine nisbeten yapılğan er angi ekstremizm ve terrorizm şekillerini» takbih etmege çağıra. Bu aqqında Qırımnıñ Rusiye parlamenti iyül 8-de qabul etken beyanatında aytıla. Deputatlar Qırımtatar Milliy Meclisi telükeli olğanını qayd eteler.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası terrorizm ile bağlı ve «Qırımtatar Milliy Meclisi» adını taşığan cemaat birleşmesi ve hadimleri tarafından teşkil etilgen cinayetler ve terrorist taqımlarnıñ artqan faaliyeti, ekstremist areketler sebebinden qasevetlene», – dep aytıla beyanatta.
Vesiqada qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovnıñ ukrain matbuat vastalarında aydınlatılğan işğal etilgen Qırımğa dair fikirleri qayd etile.
Qırım deputatları ticaret ve energetik qamaçavnı qayd etip, onıñ teşkil etilmesi Meclis azalarınen bağlı olğanını aytalar.
«Deñiz qamaçavı planları aqqında laflar qasevetlendire, deñiz qamaçavı 14.12.1974 Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş Assambleyasınıñ 29-ıncı sessiyasında qabul etilgen Rezolütsiyanıñ «İstilâ ıstılasına» köre, istilâ sayıla ve halqara mesülietke çekilmesini belgiley», – dep aytıla vesiqada.
Qayd etile ki, Qırımnıñ Rusiye parlamenti «siyasiy, iqtisadiy, içtimaiy, milletlerara, dinlerar ve diger meselelerniñ al etilmesi içün ekstremizm, terrorizm yollarını takbih ete ve Qırım Cumhuriyeti Yuqarı Mahkemesiniñ «Meclisni» ekstremist teşkilât olaraq tanıp, faaliyetini yasaq etmek qararına qoltuta».
«Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası dünya toplulığına muracaat etip, Meclis ve onıñ qurğan silâlı birleşmelerine bir de bir maneviy, maddiy, tehnik yardım köstermemege çağıra», – dep aytıla beyanatnıñ soñunda.
Devletini, halqını satqan, halqara uquqqa köz yumğan, Qırım ve onıñ sakinlerini iqtisadiy haosqa oğratqan şahıslar yapqan cinayetleri içün ceza çekeceklerini añlaylarRefat Çubarov
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye kontrol etken Qırım parlamenti deputatlarınıñ iyül 8-de Mecliske qarşı qabul etken beyanatlarını izaatlap, «işğalci akimiyet telâşlanmağa başlay», dep ayttı.
«Eki yıl evelsi devletini, halqını satqan, halqara uquqqa köz yumğan, Qırım ve onıñ sakinlerini iqtisadiy haosqa oğratqan şahıslar yapqan cinayetleri içün ceza çekeceklerini añlaylar», – dep yazdı Çubarov Facebookta.
Onıñ fikirince, Qırım Rusiye parlamentiniñ Mecliske qarşı beyanatı «Qırım cemaatınıñ diqqatını yaşayışnıñ er saasında vaziyet kerginleşkeninden uzaqlaştırmaq içün» qabul etildi.
Çubarov NATO sammitiniñ ekspertler forumı toplaşuvında iştirak etip, Qırım mıtlaqa azat etilmeli dedi.
Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildire ki, Kreml kontrol etken Qırım parlamenti deputatlarınıñ Qırımtatar Milliy Meclisine qarşı beyanatı manasız olıp, halqara toplulıq içün iç bir şey ifade etmey. Onıñ aytqanına köre, iyül 8-de qabul etilgen beyanat – «em menim, em de, eminim, halqara toplulıq içün boş laf».
Meclis reisiniñ birinci muavini qayd etti ki, OSCE rezolütsiyası, em de Avropa parlamenti ve Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ aynı vesiqaları bunı isbatlay. Olar ise «Mustafa Cemilev, Refat Çubarov ve diger ortaq ve dostlarımıznıñ faal halqara faaliyetleri sayesinde» qabul etildi.
Celâlnıñ fikirince, işğal etilgen Qırımda qabul etilgen vesiqa keç qalıp, «Qırım akimiyetiniñ toqtamağan hataları vaziyetinde bu yañlışlarnıñ baş «qabaatlısı» kim olğanını işaretlemek içün» yapılğan.
Bu beyanat – em menim, em de, eminim, halqara toplulıq içün boş lafNariman Celâl
«Bunı vesiqanıñ qabul etilgen künü isbatlay – Rusiye prezidenti «Yarovayanıñ paketini» imzaladı ve Varşavada NATO sammiti keçirile, Cemilev ve Çubarov anda iştirak eteler», – dep qayd etti Celâl.
O, «Satqınlarğa boykot» halq flash mobunı» devam ettirmege çağırdı.
Aprel 26-da Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi yarımadada Meclis faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı Rusiye akimiyetiniñ yapqanlarına sert bir cevap berdi.
Meclis imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine apellâtsion şikâyetini berdi, faqat şikâyet baqılacaq künü şimdilik belli degil.
Rusiye hızmetleri 2014 senesi yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Mustafa Cemilevniñ Qırımğa kirişini yasaq etti. Beş yıllıq kiriş yasağı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa da berildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
2021 sene, mart 9 künü Aqmescitniñ Seit Settar cami külliyesinde “Ezan sedası” yarışınıñ nevbetteki saylav basamağı olıp keçti. Yarışta 8 insan iştirak etti. Jüri erkânına islâmiy ilimler medresesiniñ ocaları ile Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ hadimleri kirdiler. Ezannıñ oqulmasına bir qaç kriteriy boyunca qıymet kesildi: doğru telâffuz, ezan metininiñ doğru oqulması, maqam, sesniñ temizligi, ifadeli eda, özüni sanada güzel tutmaq. Yarış neticesinde eñ güzel oquyıcılar olaraq Qayser Asanov, Server Şabanov ve İmran Ümerov tanılıp, finalğa çıqtılar.
Yarışnıñ birinci turu Cürçi qasabasında olıp keçken edi. Ezannıñ oqulması boyunca yarışnıñ finalına keçmek içün 6 ile 50 ve daa yuqarı yaşta olğan er kişiler iştirak ete bile.
Hatırlatamız, saylav turları mart-aprel ayları devamında, Ramazan ayına qadar ötkerilecek. Yarışnıñ finalı ise, Ramazan ayından soñ ötkerilecek.
Eñ güzel ezan oquyıcılarını mütehassıs jüri azaları belgileycek, ğaliplerni taqdirnameler ve yarış sponsorlarından hatıra bahşışları bekley.
Nevbetteki saylav turı 2021 sene, mart 11 künü Bağçasaray şeerinde olıp keçecek.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Türk akimiyeti, yarımadanı mecburen terk etken qırımtatarlar içün, Herson vilâyetinde biñ tane evniñ qurulışına para ayırmağa azır. Bu aqta, Zerkalo nedeli agentligine qırımtatar milliy Meclisi reisi Refat Çubarov bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, bu leyhanı ömürge keçirmek içün, icra akimiyetiniñ struktura ğayretlerini uyğunlaşmaq kerek. Mında topraq ayırıluvı, kerekli vesiqalarnıñ azırlanması, qarar aluv aqqında söz yürütilmekte.
«Mezkür bir biñ evlerini biz Herson vilâyetinde qurmaq niyetindemiz. Bu qırımtatarlar yaşağan toplu yerleriniñ eki ya da üç qasabası olacaq. Adamlar bütün Ukraina boyunca tarqatılmasın, olarnıñ tuvğan tilinde tasil almaq aqqını, başqa medeniy ihtiyaclarını yerine ketirmek içün böyle qarar aldıq», - dep qayd etti Çubarov.
Petro Poroşenko mart 9-10 künleri Turkiyede iş ziyareti ile bulunıp, memleket akimiyetinen körüşüvlerni keçirdi. Çarşenbe künü Poroşenko ve Turkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan, eki devletniñ strategik işbirligi aqqında umumiy deklaratsiyasını imzaladılar.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Kelecek sene Bağçasarayda musulmanlar içün diniy aliy oquv yurtu AOYu)qurulacaq, dep haber ete ilhaq etilgen Qırım adına Rusiye devlet dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek. Onıñ sözlerine köre, aliy oquv yurtınıñ teşebbüsçisi Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ Diniy idaresi olğan eken. Balbek oquv yurtu rusiyelilerni ekstremistik mefküreden qorçalaycağından emin.
Qırımnıñ rusiyeli ükümeti oquv yurtunı, 1500 senesi Qırım hanı Mengli Giray tarafından qurulğan Zıncırlı-medrese esasında teşkil etmek niyetinde. Öz zamanında o Şarqiy Avropada eñ belli oquv yurtlardan biri sayılğan ve aman-aman 1920 yılğace çalışqan.
Ukrainalı tarihçı, «Ukrainada islâm dini» kitabınıñ muellifi Mihail Yakuboviç efsaneviy oquv yurtunıñ tarihı aqqında qısqa bir taqrizini yapa.
– Zıncırlı-medrese – aslında Şarqiy Avropada açılğan ilk AOY dep esaplana. Ondan evel, ta Uzbek-Han ve Altın Ordu devirlerinde, Qırımda diger medrese çalışqan, şimdi onıñ tek yıqılğan divarları qalğandır. XV asırda yarımada bu beñzegen ondan ziyade oquv yurtu olğan eken. Lâkin Zıncırlı-medrese – qırımtatar tasiliniñ timsali ola, bir de aliy derecedeki diniy fenler medreselerniñ epsinde berilmey edi. 1783 senesinden soñ menfiy deñişmeler ola. XVIII yüzyılnıñ soñunda qırımtatarlar icret etip başlay – hususan zekâ ve aqıl saipleri ketip başlaylâr. Tasil seviyesi de tüşe. Aynı zamanda Qazan, Peterburg, Orenburg arasında ilmiy bağlar quvetleşe, Osmanlı İmperatolığınen ise, ep zayıflaşa. Ondan soñ inqiraz başlay ve XIX asırnıñ soñunda İsmail Gasprinskiy yolbaşçılığı esasında yañartuv oğrundaki intellektual areket başlay.
Mihail Yakuboviç 1925 senesi Sovetler Birliginde daa islâm boyunca diniy tasil almaq mumkün olğanını, ancaq 1927 senesinden başlap din adamlarına qarşı repressiyalar başlatılıp, cami ve medreseler qapatılğanını, 1930 senesinden itibaren tasil alınuvı sıñırlanğanını qayd ete. Tarihçı 80-nci senelerniñ soñunda ise, Qırım musulmanları Diniy idaresi peyda olğanı ve arap sponsorlarınıñ paralarına cami ve medreseler açılıp başlağanını ayta.
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi Qırım.Aqiqar Radiosı içün yañı musulman AOY-nıñ açıluv teşebbüsinen bağlı izaat bermekni red etti.
Qırım ve Kyiv musulmanları Diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustamov yarımadada medrese şeklinde bir AOY açılacağından şubelene.
Rusiye musulman cemaatçılığını içerden yıqmaq içün iç bir zaman iç bir şeyni ihmal etmegen ediAyder Rustamov
– Bu piar sayıla. Oquv yurtu acılacağı aqqında «Musulman devletlernin jurnalistleri medeniyetler işbirligi» adlı forumda beyan etilgen edi. Qırımdaki vaziyet ve Rusiyeniñ işğalden dolayı halqara seviyedeki imacini esapqa alaraq, onı Yaltada keçirilmesine qarar berilgen edi. Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi qırımtatarlar halqınıñ közünde öz itibarını bütünley coydı. Olar anda bir şeyler yapmağa ıntılğan taqdirde bile, bizler olarnıñ özlerine tarafdar tapmağa areket etkenlerini körermiz. Rusiye musulman cemaatçılığını içerden yıqmaq içün iç bir zaman iç bir şeyni ihmal etmegen edi. Bu esnasta, şübesiz ki, Ukrainanaıñ qıta qısmında yañı oquv yurtunıñ açılmasına ihtiyac bar ve bu açıq-aydın körünip turmaqta. Kyiv ve Kyiv vilâyetinde qırtımtatarlar sayısı ep artıp bara. İlk başta universitette bir fakultet açılsa yaramay olmaz edi.
Şarqşınas, Yaqınşarq tedqiqatları Merkezi müdiriniñ muavini Sergey Danilov Qırımda rusiyeli ükümet siyasiy maqsatlarına yetmek içün din saasını qullanğanını tahmin ete.
– 1990 senelerniñ soñunda Rusiye musulman tasiliniñ tolu tsiklıne saip olmağa isteyerek, buña para ayırıp başladı. Muayyen muvafaqiyetlerni elde eterek, insanlarnı azırlap başladılar ve diniy idarelerde çalışacaq insanlarğa diniy saada aliy tasil berip başladılar. Ondan da ğayrı Vladimir Putin müftilernen yapqan körüşüvinde, Rusiyeni dünyadaki islâm ilâhiyatı merkezlerinden biri yaparaq, rusiyeli musulmanlarnı çetel diniy merkezleriniñ tesirinden qurtarmaqnı maqsat etip qoyğan edi. Qırımda olar QAMDİ-ni bütünley öz sisteması içine kirsetken ediler. AOY teşkil etilüvi ise, Türkiyeli sporsorlar yardımınen qurulğan infrastruktura yerine bütünley özleri azırlağan kadrlarnı ketirmekniñ temin etilmesinen bağlı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Ukraina telükesizlik hizmeti (SBU), Rusiye FSBsiniñ, ilhaq etilgen Qırımda Ukrainanıñ mahsus hizmetleri yardımınen «ekstremist gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi» aqqında malümatı kerçekke uymay, dep beyan ete. Bunı mayıs 21-de Qırım.Aqiqatqa SBU spikeri Yelena Gitlânskaya bildirdi.
O, mevzuğa dair qoşumça malümat bermek istemedi.
SBUnıñ spikeri: «Biz FSBniñ nevbetteki hayallarını iza etmeymiz», – dedi.
Daa evel Rusiye FSBsi, sanki onıñ tarafından Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketi toqtatıldı, dep beyan etti.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde meydanğa ketirilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSBde, «ekstrimist toplulığınıñ azaları 2018 senesiniñ yanvarinde, tutaştırıcı qarışma ile toldurılğan şişelerni qullanıp, Qırım muftisi Emirali Ablayevniñ evini tutaştırdılar», deyler.
FSB, Steşenko 2018 senesi aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalandı ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğan edi», dep beyan ete. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».
Qırım.Aqiqat, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovdan izaat almağa areket ete.
Aprel 12-de «Qırım SOS» cemiyet teşebbüsiniñ faaliyetçileri, Harkiv sakini, ukrain Aleksandr Steşenkonıñ anasına atıfta bulunaraq, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ onı «Çongar» keçirüv noqtasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa kirgende yaqalağanlarını bildirdiler. Rusiye polisiniñ hadimleri tarafından berilgen raportlarğa binaen, aprel 12-de Steşenkonı «qanuniy talapqa boysunmağanı içün yaqaladılar» (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksi, madde 19.3). Aynı şu künü Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi Steşenkonı 12 künge tevqif etti.
Qırım muftisi Emirali Ablayev daa evler Qırımtatar Milliy Meclisiniñ erkânına kire edi. 2015 senesinde o, temsiliy organnıñ erkânından çıqarıldı.
2015 senesiniñ soñunda Ankarada Meclisniñ reisi Refat Çubarovnıñ Qırım musulmanlarınıñ muftisi Emirali Ablayev ile körüşüvi oldı. O vaqıt Çubarov, Ablayev ile konstruktiv dialog aqqında söyledi. Ablayev özü, «qırımtatar halqınıñ Qırımdaki vaziyeti boyunca muayen teklifler olmadı», dep bildirdi. Rusiye tarafı, Çubarov ve onıñ yardımcılarınıñ mufti başlığındaki eyetke ucüm etkenlerini beyan etti.
2016 senesi aprel 26-da Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararı ile Qırımtatar Milliy Meclisi Rusiye ve ilhaq etilgen Qırım territoriyasında yasaq etildi. Meclisniñ qorçalayıcıları Rusiye Yuqarı mahkemesine apellâtsiya yolladı, lâkin 2016 senesi sentâbr 29-da o, red etildi.
2017 senesi aprel 19-da Halqara mahkeme, Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca ara qararı çıqardı. Gaagadaki mahkeme Rusiyeni, qırımtatarlar ve etnik ukrainlerge qarşı aqlarınıñ sıñırlanmasını toqtatmaq ve ilhaq etilgen Qırımda Meclisni ve ukrain tilinde oqutuvnı ğayrıdan tiklemek mecbur etti.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalefet ve Ukrainanıñ tarafdarı olğan cemiyet erbapları ve diniy azlıqlarnıñ vekillerine qarşı muntazam surette yaqalavlar, tintüvler ve sorğular teşkil ete. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiye telükesizlik hadimleriniñ bu areketlerine, siyasiy motiv ile yapılğan areketler, deyler.


text:
Qazaqstanda inflyaciya ösip, jeti aydıñ özinde 8,4%-ğa artqan.
11 tamızda ötken Ükimet otırısında Wlttıq bank törağası Erbolat Dosaev resmi mälimdemesinde inflyaciya ösimi jöninde dabıl qaqtı.
«Elde mausım ayında 7,9%-ğa kürt köterilgen inflyaciya ösimi odan arı jalğastı. Şilde ayında körsetkiş 8,4%-ğa arttı. Bwl 2017 jıldan bergi eñ joğarı män», – dedi Dosaev.
Ol inflyaciyanıñ şarıqtauın azıq-tülik narığındağı twraqsızdıq pen şettelderdegi şikizattıñ qımbattauı jäne Resey siyaqtı iri sauda seriktes eldegi aqşanıñ qwnsızdanuımen baylanıstıradı.
Ädette jaz aylarında qoljetimdi bolatın kökönisterdiñ tosınnan jäne et-swyıq maydıñ qımbattauı saldarınan azıq-tülik inflyaciyası 10,1%-dan 11,0%-ğa wlğaydı. Azıq-tülikke jatpaytın inflyaciya janar-jağarmay men wzaq uaqıt paydalanatın tauarlar bağasınıñ ösuine baylanıstı 6,9%-dan 7,2%-ğa köbeydi. Al kommunaldıq qızmetterge tarifter jäne jekelegen narıqtıq servisterdiñ qımbattağandıqtan, aqılı qızmetterdiñ inflyaciyası 5,6%-dan 6,1%-ğa deyin aspandağan.
Bas bankir jıl soñına qaray inflyaciya 6-7% şamasında boluı mümkin deydi. Tamız-qırküyek aylarında boljam jañarmaq.
Biıl azıq-tülik önimderiniñ narıqtağı şınayı ösimi resmi nwsqadan edäuir joğarı bolğanı dausız. Düken jağalağan jwrttı aşındırğan qımbatşılıqtı mausımda Toqaev moyındap, bağanı wstauğa Ükimetke tapsırma bergen edi. Degenmen «bağa bii» är salada äli jalğasıp jatır. Aq nan bağası bir jıl işinde birden 5,9%-ğa, qara nan 9,2% qımbattadı. Bwqara köp twtınatın makaron önimderiniñ bağası 10,3%-ke köterildi. Köktem-jaz aylarında kökönis, qwrılıs materialdarı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyde eselep öskeni belgili. Saldarınan Qazaqstannıñ türli öñirinde kirisi ortayıp, şığını wlğayğan jwmısşılar tabı äleumettik sayasattı oñaltudı, eñbek jağdayın jaqsartıp, jalaqını arttırudı talap etip, ereuildetuge mäjbür boldı.
Osınşama qwldırauğa qaramay jurnalistermen birde-bir märte aşıq brfiing ötkizbegen «Estuşi Ükimettiñ» basşısı, prem'er-ministr Asqar Maminniñ «el ekonomikasında senimdi ösim bayqaladı» deui resmi mälimetke kümändi küşeytti.


text:
Bunı «Qırım.Aqiqat» haber agentligine Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Bugün qabul etilgen anayasa aslı bir şeyge uymay. Bizler akimiyetniñ angi pıtağı vekâletlerniñ ekseriyetini aldı muzakere etmeyik. Bizler içün qırımtatar halqı ve onıñ vekilleriniñ akimiyet organlarında iştirak etüvinen bağlı meseleler müim», – dedi o.
Mecliste «Anayasanı» gizli-gizli qabul etüv esnası, em de andaki til meselesi memnüniyetsizlik doğura.
«Anayasa gizli bir şekilde qabul etildi... Anayasada ukrain, qırımtatar ve rus tilleri devlet tilleri olaraq tanılmasından ğayrı başqa bir şey yoq, qanunlar üç tilde basılmaq kerek, aliy resmiy şahıslar devlet tillerini bilmek kerek kibi şeyler qayd etilmegen», – dep qayd etti Celâl.
Aprelniñ 11-de tanılmağan Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurasınıñ nevbetten tış umumiy toplaşuvında «Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası» qabul etildi.
Bundan evel Meclis separatistlerge «Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasasını» cemaatçılıqnen beraber muzakere etmek ve qırımtatar halqınıñ menfaatları ve aq-uquqlarını köz ögüne alaraq deñiştirmege teklif etip, qabul etmege çağırdı. Meclis beyanatına binaen, qırımtatar halqı tamır halq olaraq tanılmalı, «qırımtatarlarnıñ cumhuriyetniñ cemaat-siyasiy ayatında semereli iştirak etüvi kefil etilmeli» ve Qurultay ve Qırımtatar Milliy Meclisi resmiy şekilde tanılmalı.


text:
Latviya tışqı işler naziri Edgars Rinkeviçs Københavnde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ (BMT) baş kâtibi Pan Gi Mun ile körüşti. Rinkeviçs Ukrainadaki vaziyetni muzakere etip, işğal etilgen Qırımda milliy azlıqlar aq-uquqlarınıñ bozulmasını qayd etti.
Bunı Latviya tışqı işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Bizler qırımtatarlarğa qarşı yapılğan basqı, olarnı qorquzuv, yaşav yerlerinden quvuv ve esir aluv aqqında haber alamız. BMT ve diger halqara teşkilâtlar buña emiyet berip, Rusiyeni milliy azlıqlar aq-uquqlarına riayet etüv qaidelerine uymasına çağırmalılar», – dedi Latviya naziri.
Ukraina ve halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtlar Qırımda millet mensüplii boyunca ayırım ve repressiyalar aqqında ep bildireler. Ukraina tışqı işler nazirligi qırımtatarlar oğrağan vaziyetni «ekinci sürgünlik» dep aldadılar. Şimdilik Qırımda repressiyalarnı toqtatmaq mevzusında yalıñız halqara toplulıq yardımcı ola bile, dep bildire MİD.


text:
Böyle bir ilân bank saytında peyda oldı.
«Bizler soñuna qadar Qırımda çalışmağa imkân olur, dep ümüt ete edik, lâkin aprelniñ 9-dan başlap Qırımda bank bölükleriniñ faaliyeti toqtatıla, çünki Ukraina bank müessiseleriniñ Qırımda faaliyetini devam etmek içün bir de bir uquqiy ve tehnikiy temelleri yoq», – aytıla ilânda.
Aynı vaqıtta, bank müşteriler ögünde olğan borclarını Ukraina qanunları boyunca yerine ketirmege vade ete.
«Pivdennıy» aktsionerler bankı ödünç alğanlardan añlaşmağa köre borclar yerine ketirilmesini talap etecek», – qayd eteler «Pivdennıy» bankında.


text:
Aqmescitniñ Demir yol mahkemesinde mart 9 künü Gagarin bağçasındaki ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına bağışlanğan aktsiyanıñ üçünci iştirakçisi Leonid Kuzminniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı soñuna yetti. Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, oña 40 saatlik mecburiy işlerni belgilediler. Onı Rusiye qanunlarına köre «toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket ötkerilmesiniñ teşkil etüv qaidelerini bozuvda» qabaatlı olaraq tanıdılar.
Leonid Kuzmin mahkeme qararına itiraz bildirecegini qayd etti.
«Mahkeme qararı ile razı degilim, qanun boyunca itiraz bidirecek olam», – dey Kuzmin.
Faalniñ adliyecisi Emil Kürbedinov de işbu qararğa itiraz arizası berilecegini bildirdi.
«Küzminge nisbeten mahkeme qararı boyunca mıtlaqa itiraz arizasını berecekmiz. Aktsiyanıñ cemaat işleri ile cezalanğan daa eki iştirakçisi itiraz bildirmege-yoqmı, daa tüşüneler», – dedi Emil Kürbedinov.
Evel bildirilgeni kibi, ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyanıñ daa eki iştirakçisine 40 saatlik mecburiy işler belgilendi.
Leonid Kuzmin, Vildar Şukurciyev ve Aleksandr Kravçenko mart 9-da Aqmescitniñ Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyada yaqalanıp, Demir yol rayon politsiya bölügine alıp ketirilgen ediler.
Qırım.Aqiqatnıñ bildirgenine köre, Leonid Kuzminni Aqmescitniñ mektebinden işten boşattılar.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemeleriniñ ükümleri sebebinden bugünde-bugün yüzden çoq bala babasız qaldı. Bazıları babasını mektepteki tedbirde körip olamaycaq, babaları merasimge kelmeycek, qızına toy künü qoltutmaycaq, baba sport yarışlarında ğalip çıqqan oğlunı quçaqlap olamaycaq. Bu balalardan bazıları babalarını doğğanından berli körmedi. Olarnıñ babaları mabüs ola, aq qorçalayıcılar olarnı siyasiy mabüs olaraq tanıy.
Ana qorantanı birleştire, balalarını baqa, ev işlerinen oğraşa. Şimdi ana küreşçi de oldı.
Qırım.Aqiqat, Qırımdaki siyasiy dava mabüsleriniñ ömür arqadaşlarınıñ ikâyelerini derc ete. Bu maqalede Sevil Ömerova aqqında (Mümine Saliyevanıñ ikâyesini mında, Liana Cemadnovanıñ ikâyesini ise mında oquñız) ikâye etilecek.
«Daa çoq dua etsem, babam tezden qaytacaq»
Riza Ömerovnıñ evinde tintüv keçirilgende apayı Sevil dörtünci balasını beklegen edi. Tintüv vaqtında stress sebebinden az qaldı erte doğuracaq edi. Qadın aqayı tutulğanda bile oña yardım etmege tırışqan edi.
«Allah maña aqay, dost, menim içün bir tayançnı bağışladı. Er şeyni beraber yapa edik, sıq-sıq şaqalaşa edik. Bazıları «Qavğa etesiñizmi?» dep soray ediler. «Yoq», – dep ayta edik. Qavğa etmege bilmey edik», – dep ikâye ete siyasiy mabüs Riza Ömerovnıñ ömür arqadaşı Sevil.
Lemara – Sevilniñ qaynanası – Rusiye quvetçileri evine kelgen künni hatırlap, közyaşlarını tutıp olamay. Bir künde oğlu Riza ve aqayı Enver tutıp alındı. Lemaranıñ ömür arqadaşını ve oğlunı Rusiye FSBsi «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde qabaatlay. Qadınnıñ aytqanına köre, Qırımda apiske aluvlar oña sovetler vaqtını añdıra, qartanası dua etmek içün saqlanmağa mecbur edi.
«Stalin vaqtında oğullarından qaravul etmelerini rica etken edi, çünki Qurannı tutıp ala, atta yaqqan ediler. Balalarğa er vaqıt ağır-sabırlı, yımşaq ve emin olmalarını ögretemiz – bu qadar. Bu terrorist sayılamı? Rusiye bizni böyle köre», – dep ayta Lemara Ömerova.
Fatma – Lemaranıñ qızı – az ağlağanını ayta, anasınıñ yanında ağlamamağa tırışa.
«Onıñ yanında darılmayım, dayanmağa tırışam, vaziyeti zor olğanını añlayım. Bu vaziyetni közyaşnen deñiştirip olamam, dayanmağa tırışam. Şimdi künlerim belli: vesiqalarnı azırlayım, advokat, elimden kelgenini yapam, bularnen oğraşam», – dep ayta Fatma.
Üç yıl evelsi onıñ aqayı da apiske alındı. Onıñ ükmü endi çıqarıldı – 14 yıl apis cezası – «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde qabaatlandı. O vaqıt beş aqmescitli qırımtatarı qabaatlanğan edi.
«Elbette, er biri bu siyasiy taqip olğanını ayttı, em olarnı, em bütünley qırımtatar halqını 21-inci asırda terrorist dep adlandırıp taqip eteler. 1944 senesi de aynısı olğan edi, halqımıznı satqın dep adlandırmağa tırışqan ediler», – dedi oturışuv künü advokat Emil Kurbedinov.
Fatma, aqayı apiske alınğan soñ üç yıl devamında qardaşı ve babası onıñ tayançı olğanlar, dep ayta. Şimdi olarnı da alğanlar – qabaat aynı.
«Babamnen ğururlanam. Oña er şey içün minnetdarım, bizni terbiye etti, yüksek tasil berdi: maña da, qardaşıma da», – dep ayta Fatma.
O, balalarınen beraber anasınıñ yanına köçti. Eki qorantada – yedi bala. Ortancı Suleymannıñ doğğanından yürek qusurı bar. Oğlançıq şöyle ayta: daa çoq dua etsem, babam tezden qaytacaq.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
2015 senesi istimal fiyatlarnıñ artması 17,5% teşkil etecek.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Fiyatlar artması mesken-kommunal hızmet tarifleriniñ paalılaşması, içki ve tütün mahsulat fiyatlarınıñ artması, em de umumen Rusiye Federatsiyasında inflâtsiya beklenilgeni sebebinden tahmin etile», – aytıla beyanatta.
Aynı vaqıtta, 2015 senesi Qırımda orta aylıq miqdarı 18,6 biñ ruble olması beklenile.
Hatırlatamız, Qırımdaki aphanelerde ilâclarnıñ fiyatları sebepsiz arttı.
Aksönovnıñ «muavini» Larisa Opanasük Qırım «Nazirler şurasınıñ» toplaşuvında aytqanına köre, bu aqqında adamlar ükümetke haber eteler.


text:
Bağçasaray mahkemesi Bağçasarayda qırımtatarlarda keçirilgen tintüvlerniñ şaatı olğan Osman Belâlovnı qanunsız kütleviy aktsiyada iştirak etmesi ile qabaatlap 10 biñ ruble para cezasını berdi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildirdi.
Qabaat tarafınıñ malümatına köre, 2016 senesi mayıs 12-de Bağçasaray sakinleri qırımtatarlarda keçirilgen tintüvlerden sebep «Salaçıq» qavehanesi yanında toplaşıp, qanunsız aktsiyanı keçirgenler. Tintüvler neticesinde Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalandı. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesi ile qabaatladılar.
Osman Belâlov qabaatını tanımayıp, sakinler vaqianı muzakere etmek içün toplaştı, bir de bir timsal ya da şiarları olmadı, videoğa köre, maşinalarnıñ areketine de keder etmediler, dep bildirgen edi.
«Toplaşuvnıñ başında bir sıra muracaat berdik, olarnı red etkenler. Tahmin etken edik. İş malümatlarını ögrenmeyip, şaatlarnıñ malümatını aydınlatmayım ve ögrenmeyip, şaatlarnı çağırma muracaatını bermege imkân bermeyip, mesleat odasına ketti. Bizni diñlep başını salladı ve 10 biñ ruble para cezasını berdi. Şikâyet arizasını bermek içün 10 künümiz bar. Mıtlaq şikâyet etecekmiz», – dep ayttı Belâlovnıñ imayecisi Lilâ Gemeci.
Berilgen malümatqa köre, al-azırda aynı sebepten qavehane saibi Marlen Asanov ve daa bir qaç insan, şu cümleden Enver Şerfiyevge memuriy ceza berildi. O, şikâyet arizasını berdi. Onı yanvar 24-de Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi baqacaqtır.
Mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirdi. Bağçasaraynıñ dört sakini terrorizm ile qabaatlanıp yaqalandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukrain ükümeti «Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde bütün usullarnı» qullanmalı, dedi Qırım.Aqiqat aqşam efirinde Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv komitetiniñ idarecisi Sinaver Kadırov. O dey ki, «Rusiye qolay kelgen ve ketken bir memleket degildir».
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qoruv komitetiniñ idarecisi dey ki, noyabr 6 künü Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında qırımtatar halqınıñ temsilcileri tarafından teşkil etilgen aktsiya devamında tek Rusiye degil de, ukrain akimiyetine de talaplar bildirildi.
«Ukraina ükümetine berilgen bütün talaplarnı aytmacam, amma aktsiya teşkilâtçılarınıñ esas maqsadı – Ukrainanı Qırımnıñ işğalden azat etilmesinde siyasiy iradesiniñ kösterilmesine çağırmaq», – qayd etti Sinaver Kadırov.
Aytqanına köre, «Qırım Rusiyege paalığa tüşse, Rusiye Qırımnı tezce terk eter».
«Rusiye arbiyleri Sivaşnıñ o bir tarafında olğanda, birazdan ise Qırımğa kirgeni, menimce, nasıldır bir gizli muzakereler neticesinde yüz berdi. Bundan qorqam, Rusiyeniñ bir de bir işmarı ola bile edi. Aynı o zaman Rusiye Qırım meselesinde er şeyni öz faydasına yapa bilecegine işandı», – dey Kadırov, bundan soñ kene de ukrain akimiyetine siyasiy iradeni köstermege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyünniñ 1-nde Bağçasaraydaki Han sarayında eki işçi yükseklikten yıqılğan. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe, şaatlardan alğan malümatqa esaslanıp özüniñ Facebook saifesinde yaza.
Şaatlarniñ sözlerine köre, dep yaza Umerova, saraynıñ esas binası üzerinde yapılacaq demir çerçive montaj yapılğan arada, beş qatlı bina yüksekliginde olğan bu çerçive üzerinde eki kişi bar eken, ancaq olarnı tutqan sıcım qopqan ve çerçive üstündeki insanlarnen beraber havuz azbarına yıqılğan.
«Muzeyniñ memuriyeti zararlanğanlar aqqındaki malümatnı gizley. Şaatlarnıñ haberine köre, «acele yardım» maşnası tek bir kişini alıp ketken, reberiyet de zaten, başından berli bir kişi bar edi dep iddia ete. Ancaq vaqianı körgen şaatlar, yıqılğan maalde konstruktsiya üzerinde eki kişi olğanını iddia eteler. Vaqiadan soñ, muzeyniñ qapusı şu arada qapatılğan. Tahminlerge köre, bu ekince qurucının ölgenini gizlemek maqsadınen yapılğanıdır denilmekte», – dep yaza Ayşe Umerova.
Al-azırda işbu vaqianen bağlı ne Bağçasaray tarih-medeniyet muzey-qoruqığınıñ, ne Qırımdaki rusiye MÇS idaresi ve Qırımdaki Rusiye İİN idaresiniñsaytlarında ne tasdıq ne de inkâr yoqtır.
Aprelniñ 19-nda Bağçasaraynıñ «Han saray» kompleksiniñ kirişi ögünde yarımada tamır halqınıñ medeniy mirasını qorçalav adına eki dane bir kişilik piketler ötkerildi. Keçirilgen ilk bir kişilik piket iştirakçisi Edem Ablayev yanına rusiyeli politsiya hadimi kele. Bundan soñ bu tedbir yekünlene, onı «subet» keçirmek içün bir kenarğa çekeler. Daa soñra daa bir kişi elinde üzerinde «qırımtatarlarnıñ tarihını ğayıp etmege yeter» degen yazılı plakatnen çıqa.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Bağçasaraydaki Han sarayında «fevqulade vaziyetke ilk yardım» yapmağa devam ete. Ukraina Medeniyet nazirligi, bu işler keçirilgeni içün Han sarayınıñ esas binası yıqıluv telükesi altınnda olğanını iddia etmekte.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımda olğan Geray hanlarına ait yazlıq rezidentiya yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar. O, UNESCOnıñ Dünya mirası cedveline kirsetilmege namzettir.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Anayasa komissiyasınıñ toplaşuvında onıñ iştirakçilerini qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorumağa çağırdı. Bunı Devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Prezident vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve serbestligini anayasağa köre temin etüvniñ eyiliştirmesi aqqında aytıp, Anayasa komissiyasına qırımtatar halqınıñ aqlarını Ukrainanıñ tamır halqınıñ olaraq qorumağa, onıñ etnik, medeniyet, til ve din hususiyetlerini saqlap qalmaq ve inkişaf ettirmege teklif etti», – dep aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Bundan evel Ukraina prezidenti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Anayasa komissiyasınıñ erkânına kirsetken edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavını bütün Ukrainada tiklemege avale etti. Devlet yolbaşçısınıñ qayd etkenine köre, bu Ukraina akimiyeti içün şeref meselesidir. Poroşenko bildirdi ki, Ukraina ATR telekanalını Strasburgnıñ İnsan aqlarını qorçalav halqara mahkemesinde qorumağa azır.


text:
Mart 28 kününden başlap, Qırım blokadasından ibaret olğan «Asker» grajdanlıq şekillenmesi, Ukraina devlet sıñır hızmetinen birlikte, işğal etilgen yarımadanen memuriy sıñır noqtalarında hızmet etecek.
Bu aqta Qırım.Aqiqat agenligine Geniçesk rayon memuriyetiniñ reisi Aleksandr Vorobyov bildirdi.
«Yarın «Asker» vekilleri öz hızmetlerini başlaycaqlar. Bütün çezilecek meseleler baqıldı, vesiqalar alındı, er şey uyğunlaştı. Memuriy sıñırnı er ceetten quvetleştiremiz. Aynı zamanda başlanğan taqım talimatınen biz de başlaymız», - dep qayd etti o.
2015 senesiniñ sentâbr 20 qırımtatarlarnıñ teşebbüsi ile, Qırım sıñırından keçken aşaiyt mallarınen tolu olğan yük maşnalarınıñ müddetsiz blokadası teşkil olunğan edi.
2016 senesiniñ yanvar ayında Qırım blokadası boyunca aktsiya öz formatını deñiştirdi. Blokada iştirakçileri ukrain sıñırcıları ve «Asker» adlı birleşmesinen beraber umumiy areketlreni teşkil etmege planlaştıralar. Ukraina sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân bildirgenine köre, mahsus azırlıq körgen 60 faaller arasında 33 sınavnı tapşırdı.
Slobodânnıñ qaydlarına binaen, «Asker»niñ faalleri nezaret hızmetleriniñ işlerine kirişmeycekler. Vesiqa ve ya da yüklerni teşkermeycekler. Olar mesleat etecekler. Bir de bir şey boyunca tevsiye ete bilecekler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Aprel 19-da «Qırım evi» devlet müessisesiniñ «Autonomuos» medeniy meydançığında «Tamır halqlar» filmi taqdim etilecek.
Bunı leyha reberi Veldar Şukurciyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«İcadiy taqım Ukrainanıñ tamır halqları aqqında tarif etecek. Film müellifleri ukrainler aqqında ve qırımtatarlarnıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq aq-uquqları aqqında maarif analitik-informatsion faaliyetinde ilk adım atmağa tırıştılar. Bu filmde farqlı insanlarnıñ fikirlerini aydınlatmağa tırıştıq: ekspert, siyasetçi, tamır halqnıñ temsilcileri ve adiy ukrainlerniñ yarımadanıñ keleceginen bağlı fikirlerini ögrendik. Bu film ukrain cemiyetinde faydalı bir subet temeli olacağına ümüt etemiz», – dep qayd etti Veldar Şukurciyev.
Natalya Belitser ve Yuliya Tişçenkonıñ ekspert yardımı ile «Golos Krıma» («Qırım sesi») malümat agentliginiñ icadiy taqımı çalışqan film Ukrainada Büyük Britaniyanıñ maddiy destegi ile «Ukrain barıştırıcı mektebi» leyhası çerçivesinde çıqarıldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Canköy ve Ermeni Bazarda vaqtınca eki loqsahane qapatıldı, dep bildire «Krıminform» saytı, Kremlge boysunğan Qırım sağlıq saqlav nazirlginiñ malümatına esaslanıp.
Loqsalar Qurman merkeziy rayon hastahanesine ve Kezlev loqsahanesine yollanıla.
Müessisede qayd ettiler ki, Canköy loqsahanesinde sağlıq saqlav zemaneviyleştirilmesi programması boyunca tamir işleri alıp barıla. İşler tahminen 2016 senesiniñ soñunda yekünlenecek.
«Ermeni Bazar loqsahanesi 2016 senesi avgust 1-den plan boyunca odalarnıñ işlenilmesine («yuvunmasına») qapatıla», – dep bildirdi nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Elde etilgen malümatqa köre, Ermeni Bazar loqsahanesi iyül ayından başlap çalışmay, Canköydeki loqsahane ise, keçken sene küzde tamir işleri yapılması sebebinden qapatıldı.
Curçı rayonındaki loqsahane, o yerde ameliyat keçirgen yekâne ekimniñ işten boşatılmasından soñ, qapatıla bile. Curçı köy şurasınıñ deputatı Viktor Pelentsovnıñ bildirgenine köre, loqsahanede ameliyat keçirgen ekim soñraki işten boşatılmasınen tatil aqqında ariza yazdı. Diger ekimler, yerli memuriyet olarğa meskün yerlerni bermegeninden sebep, müessisede çalışmağa azır degil.


text:
Bunı Rusiye turistik sanayi birliginde bildirdiler, dep haber ete Eho Moskvı.
Birliginiñ matbuat kâtibi İrina Türinanıñ fikrince, bunıñ esas sebebi – naqliye meselesidir. Bütün turistlerni, şu cümlede evel poyezdlar vastası ile kelgen insanlarnı ketirmek içün aviaseferler yeterli olmaz, eñ azından aftada 600 sefer lâzimdir.
Olarnı teşkil etmek ise imkân yoqtır. Türinniñ aytqanı kibi, vaqıt endi cöyülğandır, turoperatorlarda satış ketmey.
Rusiye turoperatorlar Assotsiatsiyasında rusiye turistleri Ukrainağa biletlerni artıq almağanını da bildirdiler. Adet üzre ise mayıs bayramları vaqtında Ukraina eñ populâr yönelişlerden biri edi.