text:
Ertde, burun zamanlada, bir elde bir hannı katını bolgandı. Ol katın bir küzgüge karagandı da: - Duniyanı başında menden aruv bolurmu? - degende, küzgü artından bir zat: - Da senden aruv a Fatimat dep öksüz kız bardı; anı bir ciyagı ayça, bir ciyagı wa künça carıtadı, kesi da bu elde caşaydı, - degendi. Ol hannı va bir kurthası bolgandı da, hannı katını kurthanı çakırıp: Bu elde bir kız bardı, ol kıznı duniyadan kalay bla koratayık? Bir amal tap, - dep kıshandı. Kurtha: - Da sen endi «kıyın avruyma» dep cat. Darman derle, sen a kurthaga aytıgız derse, ala manga kelsele men a: «Bu elde Fatimat dep bir ciyagı ayça, bir ciyagı künça cıltıragan bir öksüz kız bardı da anı kanından bir tamıçı keltirip içirsegiz, sav bollukdu» desem, ala anı koratırla, dep kurtha ol aman akılnı caraşdırgan edi.
Hannı katını kıyın avruydu, öledi dep hapar çıkdı. Da darman dep izlegenlerinde, darman ustaga kurthanı çakırgan edile. Kurtha: - Bu elde bir ciyagı ayça, bir ciyagı künça cana, Fatimat dep öksüz kız bardı da, ol kıznı kesip, kanından bir tamıçını keltirip içirsegiz, sav bollukdu, - dedi. Olsagat han karavaşlarına elde it öltürüvçüleni tabarga, çakırırga dep, buyruk beredi. İt tutuvçulanı çakırdıla. Alaga: «Busagatdan ol aytılgan kıznı, Fatimatnı kesip, kanından bir tamıçını alıp, kelirge», dep buyurdu. Ala terk oguna elge cayılıp, Fatimatnı tabıp, elden bir canına çıgardıla. Fatimat bir zat da bilmey edi. Ol kızçıknı betini nürü asırı aruv tögülgeninden, ol asırı bek aruv carıthandan, ala anı öltürürge közleri kıymay, Fatimatha bılay aytadıla: Da biz seni öltürürge keltirgenbiz, alay biz seni bılayda öltürmey koyabız. Ekinçi bu elge, bu curtha kelseng a, senden da cok bizge hayır, bizden da cok sanga hayır, degendile. Fatimat:
- Da sav boluguz, siz manga allay bir cazıksındıgız esegiz, bir da korkmagız, men bu curtha ayagımı basdırmam, - dep, col köl alıp ketdi.
Ol da elden çıgıp ketgenley, it tutuvçula olsagat bir itni urup öltürüp, kanından tamıçı ol katınga eltgen edile. Katın kan tamıçını calaydı, kıznı kanı sunup: - Oh, oh, - dep ahsındı. Yeledi dep avrugan katın olsagat oguna sav boldu. Fatimat alaydan ketip, uzak col bara ketgenden sora bir ullu agaçnı içinde, bir aruv özende, asırı kiyik tükden tuman bashanlay bolup, koşlarını başı da kiyik terile bla cabılıp, ceti da karındaşnı koşlarına tüşgen edi. Anı körgende, karındaşla barı birden:
- Ma allah bizge egeç berdi, - dep Fatimatnı sıylı egeç etip, kuçakladıla.
Ceti da karındaşnı va kesleri bla itlerinden sora, bir zatları coq edi. Altısı altı itni da alıp, uvga ketivçü edile, kiçi karındaş a Fatimatha karay, üyde kalıvçu edi. Bir kün, ala da alay uvga ketgenley, Fatimat ceti tükenge da kirip aylanıp, izlep bir aruv kumaç tabıp, andan cetisine da başdan ayak kiyim etgendi. Da, ingirlikde, kiyimlerin alıp, kesi da omak kiyinip, karındaşlarını allarına barganda, asırı aruvdan karındaşları kıynalıp tanıgan edile. Kiyimle caşla-nı barısına da önçelep etgença bolgandıla. Barısı da kiyimlerin kiygendile. Fatimatnı asırı bek süygenden ingirde uvdan kelsele: «Fatimatha kim alga», dep çabıp, kuçaklavçu edile. Ol bıstırlanı alay aruv etgenli va bütün da bek süyüp, bütün ullu tansıklay edile. Alay, köp zaman turgandan sora, biyagı hannı katını küzgüge karap: - Oh, duniyada menden aruv bolurmu? - dep sorganda, biyagı küzgünü artından bir tavuş:
- Da senden aruv bir bardı, sabiylikden oguna bir ciyagı künça, bir ciyagı ayça carıthan bir öksüz kızçık Fatimat dep, kesi va ullu agaçnı ullu özende ceti da karındaşha egeç bolup turadı, - dep cuvaplagandı. Sora hannı katını kurthanı çakırıp, açıvlanıp:
- Alıka da biyagı kız ölmegendi. Ma ol cerde ceti da karındaşha egeç bolup turadı, - degeninde, qurtha anı duniyadan koratmay, ekinçi beri kaytıp kelmezge aytıp, çıgıp ketdi. Kurtha, kart katın sıfatlı bolup, bara-bara ketgendi da ol kız caşagan cerlege cete bolurma, dep işekli bolganda, otunçukla cıygan kibik ete barganlay, uvga bara turgan karındaşlaga tübegendi. Ortançılarını iti çabıp, kurthanı talarga başlagandı. Ortançı aythandı:
- Talarga koyuguz, meni itim hatasızga tiymevçüdü degendi, alay bolganlıqğa, itni ayırıp, talarga koymagandıla. Kalganları aythanlarına ol da boyun salgandı. «Ma allah bizge ana berdi» dep, ayagın cerge cetdirmey, üyge eltgen edile.
Karındaşla biyagı Fatimatnı biyagıça sıylı körüp, kuvanıp, caşay edile. Kurtha katın Fatimatha bir aman zat kapdırgandı. Fatimat artına avgan bla «endi öldü» dep, kuvanıp, hannı katınına barıp haparın aythandı. Hannı katını da kuvanç etip, kurtha alay macarganı üçün, kurthanı caragança aşatıp, içirip, cibergen edi. Bir belek zaman caşagandan sora hannı katını biyagı küzgüge karap:
- Duniyanı başında menden aruv can bolurmu? - degende, küzgünü artından bir zat:
- Da senden aruv va bir bardı: sabiylikden oguna bir ciyagı ayça, bir ciyagı da künça cıltıragan öksüz kızçık, ullu agaçnı içinde aruv talada ceti da karındaşha da egeçlik etip turadı, - dep cuvaplagandı.
Hannı katını, açuvlanıp, cüregi atılırga cetip, kurthasın çakırıp:
- Sen ol kıznı entda da öltürmegense, anı öltürmey caşav cokdu! - dep kıçırırga kalgandı. Ol zamanda kurtha: - Ne ölürme, ne anı ahırın eterme, - dep, biyagı cerge tebiregen edi.
Biyagı kurtha erttenlikde, kart kişi sıfatda kiyinip, karındaşlanı uvga barır collarında cetip, alayda tohtagandı. Col canında congurçha cıygan kibik ete turganlay, anga karındaşla, bek kiçilerin da üyde koyup, uvga bara turganlay, anga tübegendile. Ortançılarını itleri talap tebiregendi. Ortançı:
- Ey, talama koyuguz , meni itim hatasız adamga tiymevçüdü», - dep kıçırgandı. Birsile va, çabıp, itni kıstap: - Ma allah berdi, ata tapdık, - dep kuvanıp, keslerini birgelerine üyge eltgendile.
Erttenlikde koşnu töben canında bir oyulgan cerçigi bar edi da, anı da işlep çıkgan edi. Da andan sora caşla bütün da ullu kuvangan edile. Bir kün kartha «Fatimatha da igi karay tur» dep, ketgen edile. Ala da uvga ozganlay, kurtha, ol Fatimatlanı katlarında caşavçu kart kibik, kesin alay sundurup, Fatimatha:
- Sen meni tanımaymısa, kızım? Men ol sizni katıgızda caşavçu ak sakallı kişime da. Kel, üyge keteyik, mında nek turasa?dep kıznı aldap tebiregendi.
Ol kün bolmasa va kiçi caşnı caratılganlı allından kiyik atlamagan edi. Alay, ol kün a tüz da allından bir kiyik kaçıp çıkgan edi. Kiyik da kaça, kiçi karındaş da kuva, ullu sırtladan ava, ullu kolladan öte, teren agaçha kirgendile. Kiçi karındaş anı, şkok bla da atmay, kuva ketip, agaç içinde cetip, art ayagından tuthandı. Caralı bolgan kiyikni, sırtına kötürüp ullu agaçnı içinde bir gitçe colçuk bla bara turganlay, bir adam ayak tavuş eşitip, kiyikni da alay catdırıp, şkoknu içine da ok salıp, hazır bolup tohtagandı. Ol da alay tohtaganlay, Fatimatçık bla «kart ataları» inçge colçukga çıkdıla. Alayga deri alda kurtha kelgen edi, alayda va: «Endi urayım da öltüreyim», dep, artına ötgen edi.
Alanı körgende, kiçi karındaş ullu seyirge kalgandı Alanı anı tap iş bolmaganın cüregi angılap, ilişanga kurthanı mangılayın tutdurgandı. Kurtha betin da algasındırıp: Fatimatnı öltüreyim dep, koluna bir ullu kazık algandı. Sora ururga kazıknı örge kötürgenley, kurthanı ertteden ilişanga alıp turgan kiçi karındaş sampaldan basıp, kıznı urgunçu kurthanı kaplagandı. Bilmey turganlay sadak atılganga Fatimatçıknı da künça cangan betçigi, asırı korkgandan ak kagıtça agargandı. Olsagat kiçi karındaş kiyikni da alıp, colga tüşüp, Fatimatçıknı katına barganında, Fatimat anı tanıp, katı kuçaklagandı. Fatimat:
- Kim öltürdü, ne öltürdü? - dep kaygı bolgandı.
Caş anga haparnı aytıp angılathandı. Haram cürek kart kurthanı da ölügün col tübüne atıp, ekisi da sav kiyikni da alıp, üyge barganlarında, karındaşla da kelip, ekisini kaygıysın ete tura edile. Haparların aythandan sora, sav kiyikni körgüztgenlerinde, bek ullu seyir bolgandıla.
Alay bla karındaşla artda, Fatimatçıknı da adamga ışanmay, har kün sayın kiçi caşnı üyde koyup, kalganları va uvga cürüp, aşap-caşap turgandıla.
Alay hannı katını kurthanı ne kadar saklasa da, kurtha kaytıp kelmegendi. Ölgen kurtha kayrı kaytıp kellik edi. Alay biyagı bir kün, biyagı kız ölgen bolmazmı - dep, biyagı küzgüge karap:
- Oh, duniyada menden aruv can bolurmu? - degende, anga cuvapha küzgünü artından:
- Da senden aruv a bir bardı, sabiylikden oguna bir ciyagı ayça, bir ciyagı künça carıthan, Fatimat dep bir öksüz kızçıkdı. Ma ol bügün da ullu agaçnı içinde, aruv özenni ortasında ceti da karındaşha da egeçlik etip turadı, - degendi.
Hannı katını va açıvdan ölüp kala edi. Assırı adırgı etgeninden, olturup cerinde çıdayalmay tohtağan edi. Bar amalın tavusup, askerni cıyıp, kurap, sav-utlandırıp, ullu agaçnı içinde aruv talada caşagan karındaşla bla uruş eterge, sora Fatimatnı öltürürge tebiregendi.
Bir erttenlikde tang bek aruv edi, kökde bir da bulut kalmagan edi. Karındaşla uvga barırga ertte turgan edile. Bir kızıl çıpçık a kelip, alanı allarında konup, «çu-uyt!» - dep cırlay edi. Karındaşla anı eslep: «Ne ese da bir palah bardı», dep, uvga da barmay, koşda kalgan edile. Kiçi caşnı karavçu cerge cibergen edile. Ol barıp, kesini ertteden şagırey bolgan, ullu butaklı terekge minip karaganında, ullu asker cetip kele edi. Caş, erlay tüşüp, artha kuvulup barıp, askerni kelgen haparın aythandı. Olsagat uruş kereklerin, şkok ot, ok taphanların bir da koymay karavçu cerge eltgen edile.
Hazırlanıp, askerni allın saklay edile. Askerni bek allında hannı caşı kele edi. Karındaşla cetisi da şkok atarga cathan edile. Fatimatçık a alaga kerekli zatnı tapdırırga hazır edi. Karındaşla askerni, halknı kırmaz üçün, kan tökmez üçün, öltürmez üçün: «Tohtagız, kelmegiz, kelsegiz da urlukbuz», degen maganada, tamata karındaş kökge atdırgan edi. Şkok atılgan bla, asırı korkgandan hannı caşını kolundan tüşgen edi, asker da tohtagan edi Hannı caşı askerni art canına barıp:
- Hahay, alga! - dep kıçıra edi. Kesi da korkgandan cerinden tepmey edi. Ol zamanda asker tebiredi, karındaşla cibermezden boldula. Uruş başlandı. Hannı caşı algarak sekirip:
- Oy amanla, kan berip, kan alıv! - dep, halknı alga kozutup, kesi artha kaçarga umut etgenley, kiçi karındaş sadakga uzalıp: - Da halknı entda da bir alda, - dep, atıp tüz da mangılayından urup, atdan çüeltgen edi. Asker ne bir da ayamay küreşse da cerge bavurlanıp ilişanlagan cigitle askerden bir kavumun kırgan edile.
Askerni kaytıp kelgenin körgende, han em anı katını «karındaşlanı, Fatimatnı horlap, öltürüp keledile», dep, kuvangan edile. Alay, sediregen askerni körgende va, kuvançları cilavga burulgan edi Elde ullu buşuv bolup bir ıyık turgan edile Elde köpleni üyüne kan cavgan edi. Köpleni üyürleri cangız kişileri, cangız caşları ölüp, köple cilav bolgan edile.
Karındaşla da, bir ciyagı ayça, bir ciyagı künça carıthan Fatimatçıknı da sıylı egeç etip, ullu agaçnı içinde aruv talada aşap, caşap kalgandıla.


c: text/html

text:
Terroristik faaliyet yapqanında qabaatlanıp, FSB tarafından yaqalanğan Vadim Siruknıñ qorantasında bala doğdı. Mühbir ve şaire Lilâ Bucurovanıñ Facebook saifesinde bildirgenine köre, yaqalanğannıñ apayı Anna Bogaçeva ekinci qıznı doğurdı. Qıznıñ adı daa bildirilmey.
«Yazıq ki, bu yañı qızçıqnıñ ilk nefesi, onıñ babası azatlıq nefesini alıp olamağan anda alındı. Amma o apisten çıqqan soñ (bu ise, İnşallah, mıtlaqa olacaq), evde, apayı ve büyük qızı Amiradan (bügün o 2,5 yaşında) ğayrı, onı daa bir güzel qarşılaycaq», – dep yazdı Bucurova.
Yalta sakini Vadim Siruk bu sene fevral ayında Yaltada rusiyeli mahsus hızmetler tarafından yaqalandı. O, Rusiyede terroristik sayılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlana.
Ondan ğayrı, aynı vaqıtta uquq qoruyıcı Emir-Usein Kuku, Aluşta sakini Muslim Aliyev ve Yalta rayonı sakini Enver Bekirov yaqalandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi FSB tahqiqatçısınıñ muracaatını qanaatlendirip, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Aleksandr Sizikovnı 2021 senesi martnıñ 2-ne qadar ev apsinde qaldırdı. Bu aqta advokat Safiye Şabanova «Qırım birdemligine» bildirdi.
«Biz bu sıñırlav tedbirine qarşı çıqtıq. Amma mahkeme, elbette, qabaatlav tarafını tuttı», – dep izaatladı Şabanova.
Mahkeme vekilleri tibbiy maskanı ara-sıra çıqarğan Sizikovğa qarşı memuriy protokol tizmege tırıştı. Diñlevler devamında qadı ise, advokatnıñ aytqanına köre, maskanı iç qullanmadı.
«Mahkeme oturışuvından soñ müvekkilim Sizikovğa qarşı memuriy protokol tizmege tırışqanlar. Sizikov bedava advokatnı talap etti, qanuniy vekilni talap etti, bütün protokol «qaideler boyunca» olsun dep talap etti. Neticede protokol tizmegenler. Bizni bir saat tutıp yibergenler», – dep tarif etti imayeci.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi oktâbrniñ 14-nde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Aleksandr Sizikovnı Aqyar şeer psihiatrik hastahanesine mahkeme-psihiatrik ekspertizasına bir ayğa yollamağa qarar aldı.
Ukraina Rusiyeden FSB tarafından «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanında qabaatlanğan qırımlı Aleksandr Sizikovnı azat etmesini talap ete.
İyülniñ 7-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanından şübheli sayılğan Sizikovnı ev apsine yolladı. Sizikov birinci derece saqatı olı, 2009 senesi soqurlaştı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Tam bir yıl evelsi, 2014 senesi aprel 13-te, Ukraina Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası (RNBO) Ukraina şarqında terrorizmge qarşı tedbirler keçirilmesini ilân etti. Böyle qarar Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir sıra şeerinde başlağan Rusiyege qoltutuv numayışlarğa, silâlı taqımlarnıñ memuriy binalarnı ve militsiya bölüklerini zapt etmek ıntıluvlarına cevap olaraq qabul etilgen edi, dep yaza Radio Svoboda.
O vaqıt Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Aleksandr Turçinov bildirdi ki, Rusiye Federatsiyası Ukrainağa qarşı cenkke başladı. Aprel 14-te o RNBOnıñ «Terroristik telüke ve Ukrainanıñ topraq bütünligini saqlav qaluv boyunca acele tedbirlerniñ keçirilmesi aqqında» qararı ile bağlı buyruqnı imzaladı.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ malümatına köre, Donbasstaki cenk areketleri aqibetinde 6 biñden ziyade insan elâk oldı. Evlerini terk etmege mecbur olğan insanlarnıñ sayısı 2 million insannı teşkil etti, olardan 1,2 million kişi Ukrainanıñ diger regionlarına, 700 000 adam Rusiyege köçip ketti.
ATO ve separatistlerniñ zararları tam belli degil. Baş ştabnıñ ilk malümatlarına köre, Ukraina Silâlı quvetleri 1,5 biñ arbiyni ğayıp etti.
Rusiye Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki zıddiyette iştirak etkenini red ete. Ukraina reberligi ve NATO vekilleri ise Donbasstaki zıddiyetke alâqası olğanını isbatladılar.
Rusiyeniñ Ukrainağa qargı istilâsından sebep dünyanıñ bir sıra memleketi Rusiyege qarşı iqtisadiy cezalar kirsetti.


text:
Novoalekseyevka – Ayat ve zaman ile eskirgen resimler. Bunıñ episi 87 yaşına kelgen Safiye Çelkonıñ qolunda qalğan Qırımdan mirastır. Bu resim ve hatırlavlardan ğayrı iç bir şey saqlanıp qalmadı.
1944 senesi Safiye hanım 17 yaşında genç qız edi. Faqat, eki qardaşınen beraber yanıq ve keder ne olğanını endi is etken edi. Allı-taqatlı köylülerni şimalge köçürgende, ana-babsı elâk oldı. Mayıs 18 künü 1944 senesi qızlar tizeleriniñ evinde ediler.
«Saba erte silâlanğan adamlar kelip, bizni qabristanğa quvdılar. Aqşamğa qadar anda edik. Yolda ekseriyetnen qartlar ve yaş balalar olıp kete edi. Aşamağa şey yoq edi. Stantsiyada askerler ne berseler, onı aşay edik. Künlernen bir şey aşamamaq ta mümkün edik», - dep hatırlay qartana.
Qızlarnı Aqmescitniñ demir yol vokzalında vagonlarğa yüklegende, eñ kiçik qardaşları – Zera, başqa vagonğa tüşti. Onı, diger adamlarnen beraber Orta Asiyağa, Özbekistanğa sürgün ettiler. Safiye, ekinci tatası, tizesinen Uralğa tüştiler. Ğurbetlikte 11 yıl yaşağan soñ, tata-qardaşlar biri-birini tapıp oldılar.
Uralda yaşayış qıyın edi – qızlarnı tereklerni pıçmağa yolladılar, anda, yaşlar yaz, qış demey, erkeklerniñ işini becerdiler – tereklerni pıçıp, vagonlarğa yükley ediler.
Bunıñ episi kiçik qardaşı Zera, tatalarını tapıp, Özbekistanğa çağırtmağance, devam etti. Böyle etip, 1955 senesi Safiye qardaşı ve qartlanğan tizesinen beraber Orta Asiyağa köçtiler. Taşkent vilâyetiniñ kolhozlarından birinde yerleştiler. Qadınlar işke kirdiler: kimi sığır sağıcı oldı, kimi tarlalarda pamuq cıymağa ketti.
Özbekistanda Safiye apte Emirsuin degen yigitke aqayğa çıqtı. 1959 senesi Suleyman oğlu oldı. Bir qaç yıldan soñ, yaş qoranta Vatanğa avdet etmege qarar aldı. Qırımda olğanı olacağı üç kün olıp, kene de sürgün etileler. Böyleliknen, Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka qasabasına tüşip, mında 46 yıl devamında yaşaylar.
Bu vaqıt içinde ev qurdılar, oğlunıñ kendi qorantası peyda oldı. Novoalekseyevkada Safiye qartananıñ torunları dünyağa keldi, tamam bu qasabanıñ qabristanında Vatanğa qaytıp olamağan aqayı kömülgen. Amma, qartana ep bir yarımadağa qaytıp, tuvğan toprağında ölmege arz ete.
Qırımnıñ bugünki vaziyeti qırımtatarlar ve diger millet vekilleriniñ sıqıştırıluvı bu qorantanı raat qaldırmay. Safiye qartana haberlerni baqqan soñ, daa sıq ağlay ve sağlığına şikâyet ete. Oğlu Suleyman, şimdiki vaqıtta daa çoq Qırımğa qaytmağa istey: «Sürgünlikten soñ, biz er şeyni coydıq. Em maddiy, em maneviy cietinden coymağa mümkün olğan er şeyni coydıq. Halq tarafından asırlar devamında toplağan er şey yoq oldı. Tarihçiler ne yazsa, yazsınlar, amma, biz qırımtatarlar qadimiy qabilelerniñ mirasçısı olğanını bilemiz. Ve bizim halqımız asırlar devamında yarımadada yaşap kelgen. Halqımız Allahnıñ yardımınen kene Vatanda yaşaycağına işanam. Bizge Qırımdan ğayrı ketmege yerimiz yoq. Qorquzmağa da kerekmey ve acet yoq. Bizni o qadar qorquzğan ediler ki, atta qorqmağa boldurdıq».


text:
2018 senesiniñ kelir beyannamelerine köre, Qırımnıñ rusiye parlamentiniñ eñ bay mebusı OOO “FM” şirketi”niñ başı Frunze Mardoyan oldı. Qırım parlamentiniñ saytında yerleştirilgen resmiy malümatqa köre, 2018 senesi Mardoyannıñ resmiy keliri 103,4 million ruble oldı.
2017 senesi içün derc etilgen resmiy malümatqa köre, onıñ keliri 10 million rublege artqan.
Onıñ mülkünde umumen 33 555 metr kvadrat olğan dört yer parçası, 32 823 metr kvadrat olğan FM ticaret merkezi, ofis-sergi merkezi, dört mesken olmağan bina ve bir mesken ev. Mebusnıñ avtomobil parkında altı maşna bar.
Daa evel öz keliriniñ beyannamesini Qırımnıñ rusiyeli parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov aydınlattı.


text:
Bunı Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası olaraq adlanğan Qırım parlamentiniñ yerli idare organlarınen çalışuv ve memuriy-territorial teşkil etüv boyunca daimiy komissiyasınıñ reisi Nikolay Kolisniçenko bildirdi, haber ete matbuat hızmeti.
«Soñki yılları Ukraina hazine idaresi yerli şuralar tarafından cemiyet ve saylayıcılar içün toplanılğan paralarnı qaytarmağan edi», – dey o.
Bundan sebep o, Qırımnıñ yerli şura reberlerine Ukraina Devlet hazine idaresiniñ esaplarında qalğan sermiyalar esasında peyda olğan borclarnı sayıp çıqmağa avale etti.
«Olarnı Qırım Cumhuriyetiniñ maliye Nazirligine taqdim etmeli. Sermiyalar qaytarılması Rusiye Federatsiyası ile tizilgen añlaşmalarğa köre belgilenecek», – dep qayd etti Kolisniçenko.
Qırımda 300 ziyade yerli şura mevcut.


text:
Mütenasip muracaatnı çetel işler nazirliginiñ informatsion siyaset departamenti aşkâr etti.
Vesiqada qayd etilgeni ikbi, yarımadanıñ işğali neticesinde qırımtatarlarnıñ avdeti ketişatı toqtatıldı. Bundan da ğayrı, olar «zulum ve terror havfı» astında bulunalar.
«Nice horluqlarnı körgen qırımtatar halqı 1944 senesiniñ sürgünliginden soñ kene de zulum ve terror havfı astında bulunalar. Kreml ve Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «akimiyet» er kün qırımtatar halqınıñ vekillerine nisbeten basımnı arttıra. Ukrainliler şimdi qırımtatarlarnı ve Qırımda repressiyalarğa oğrağan diger halqlarnı pek yahşı añlay», – qayd eteler çetel işler nazirliginde.
Bu sebepten mında qırımtatarlarnı qorumaq içün bütün dünyanı çağıralar.
«Biz halqara toplulıqnı Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı etken istilâsını toqtatmağa ve işğal etilgen Qırımda ağır vaziyette olğan qırımtatarlarnı qorumağa çağıramız. Qırım Ukrainanıñ ayırılmaz qısmı edi, bar ve bar olacaqtır. Qırımtatarlar ise – Ukraina halqınıñ qısmıdır», – deyler çetel işler nazirliginde.


text:
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Meclis kâtibiyetiniñ yolbaşçısı Dilâver Akiyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, işbu qararnıñ sebebi – aynı şu künü meydanda «Russkaya obşçina Krıma» tarafından keçirilecek tedbirler oldı.
«Şeer yolbaşçılığı «Russkaya obşçina Krıma» teşkilâtından tedbirlerniñ keçirilüvi aqqında arizanı alğan ve Lenin meydanı sabadan aqşamğace meşğul olacaq eken»,– dedi Akiyev.
O qayd etti ki, cuma künü iyün 20-de Meclis prezidiumınıñ toplaşuvı olacaq. Mında Qırımtatar bayraq Kününiñ keçirilüv yerini belgideycekler.
İyün 26 künü saat 9:00-21:00 «Russkaya obşçina» cemaat teşkilâtı Lenin meydanında «Mordoviya Qırımğa» avtonaqliye vastaları kollonasınıñ Gumanitar kervanınıñ qarşılav çerçivesinde tedbir-marafonnı keçirecek.
Evel işğal etilgen Qırımda Qırımtatar bayraq Künü munasebeti ile tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler. Meclis olarnı iyün 26 kunü Aqmescitniñ Trenöv bağçasında keçirmege planlaştıra edi. Yasaqnı bağçağa ziyaret ile kelgen «yüzlernen balalarğa» telüke olacağı ile añlatalar. Qırımatatar bayraq Künü munasebeti ile avto yürüşni de keçirmege yasaq ettiler.
Şeer şurasınıñ resmiy cevabında «avtonaqliyatnıñ belgilengen sayısı ile (115) avto yürüşniñ iş vaqıtta keçirilüvi taşıyıcı ve yolcular içün qolaysızlıqnı ketire ve olarnıñ aqlarını boza bilecek» dep yazılğan edi.
Bundan evel yarımadada iyün 6 kününe qadar kütleviy tedbirlerni, şu cümleden mayıs 18 künü Sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra Kününi keçirmege yasaq etken ediler.


text:
İşgal etilgen Qırım ve Aqyar sakinleri Ukrainanıñ diger bir de bir regionda oktâbrniñ 20-ne qadar devlet qayd etüv organına ariza berseler, nevbetten tış halq deputatlarınıñ saylavlarında rey berecekler.
Bunı jurnalistlerge Merkeziy saylav komissiyasınıñ reis muavini Andriy Magera bildirdi.
«Qırım boyunca, şimdilik umumiy qaideler qala – saylav adresini deñiştirmeyip, rey berüv adresini deñiştirmek imkânı. Böyle bir arizanı saylavlardan 5 kün ögüne, yani oktâbrniñ 20-ne qadar, Ukrainanıñ diger regionında cedvel organına bermeli», – dep añlattı o.
Mageranıñ qayd etkenine köre, qırımlı saylayıcı yalıñız çoq mandatlı saylav bölgesi boyunca rey bere bilecek.
«Yevromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorları Merkeziy saylav komissiyasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde yerleşken majoritar bölgelerde saylavlar keçirilmesini red etmek qararınen razı degiller.
Faaller qırımlılarğa internet vastasınen rey bermege imkân berecek sistemanı azırlamağa teklif eteler.


text:
Keriç boğazında Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrainalı deñizcilerni qorçalamaq içün advokatlarnıñ işğal etilgen Qırımdan Moskvağa barıp kelmesini qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev maliye etken edi.
Bu aqta ukrainalı deñizciler Rusiyeden azat etilgen soñ Qırım.Aqiqatqa advokat Nikolay Polozov bildirdi.
«Advokatlarımız dekabrniñ başında davağa kirişti. Bütün advokatlar añlaşıp «pro bono» («hayır içün», «bedava» – QA) çalıştı. Amma Moskvada tahqiqat tedbirleri endi başlağan edi ve qırımtatarlarğa Moskvağa deñizcilerge barmaq kerek edi, o vaqıt bizge Mustafa Cemilev maddiy yardım kösterdi, o, özü bu davada iştirak etti. Onıñ sayesinde birinci basamaqta qırımlı advokatlarnı Moskvağa ketirip oldıq, olar vaqtında ve kerekli kibi uquqiy imayeni temin etti», – dedi advokat.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
BWW-nıñ reseylik diplomat Boris Bondarevtiñ Ukrainadağı soğıstı ayıptauı älem aqparat qwraldarınıñ nazarın audardı. Bondarev soğıstı «Puinniñ Ukrainağa jasağan soğısı» jäne ol «ukraina men orıs eline qarsı jasalğan qılmıs» dep mälimdegen bolatın.
Boris Bondarev öz wstanımın hat arqılı jariyalağan. Onıñ bwl äreketi endi Kreml' jağınan «satqındıq» qatarı bağalanatını anıq. Degenmen, BWW-dağı diplomatiyalıq qızmetinen bas tartqan Bondarev öziniñ közqarasında tabandı ekenin bildirdi, äri ol öziniñ äriptesterine «qandı, mağınasız, qajetsiz jäne wyat iske bwdan arı aralasa almaytının bildirgen». Osılayşa ol öziniñ 20 jıldıq diplomatiyalıq kar'erasınan bas tartqan.
Reseydiñ özinde Ukrainadağı soğıstı «soğıs» dep atauğa tıyım salınğan, memlekettik aqparat qwraldarı bwl tek «arnayı äskeri operaciya» dep ataydı. Batıs aqparat qwraldarı bolsa, Ukrainadağı jağdayğa baylanıstı «Batıs älemi Mäskeu biligin qıspaqqa alğan kezde, Putin el işinde şındıqqa qarsı soğıs aştı» dep sipattap jatır.
Sarapşılardıñ pikirinşe, Reseydiñ şeneunikteri arasında mwnday qadam jasau tım sirek, degenmen bwnıñ asa auqımdı ıqpalı bar. Putin rejiminiñ Ukrainadğı soğıs turalı bwrmalağan mälimdemelerine qaramastan türli faktiler Reseyde soğısqa qarsı azamattar men resmi twlğalardıñ bar ekenin bildiredi.


text:
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Ukrainadaki AB Missiyasınıñ yolbaşçı muavini Annika Valdemann ile körüşip, silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyetini muzakere etti. Bu aqta o, Facebookta yazdı.
Ombudsmenniñ subet vaqtında qayd etkenine köre, Bekirov ekimlerniñ yardımına ve kerekli tutuluv şaraitlerine muhtac.
Bundan ğayrı, Denisova ve Valdemann ukrainalı Pavlo Grıbnıñ sağlığını muzakere ettiler. Valdemann «erkekke Kirill Vışinskiyge ekimler kirsetilgende mustaqil ekimler kirecegine ümüt etkenini» bildirdi.
«Körüşüvde yaralanğan üç ukrainalı askerge yardım aqqında da aytıldı: Vasıl Soroka, Andriy Eyder ve Andriy Artemenko. Moskalkovanıñ malümatına köre, Vasıl Soroka ameliyattan evel endi baqıldı, amma ameliyat ne içündir sozula. Saqatlıq telükesi bar, ameliyat sozulacaq vaqıt yoq», – dep yazdı Denisova.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
2017 senesi avgustında Pavlo Ğrıb Beyazrusiyeniñ Gomelinde ğayıp oldı, daa soñra ise Rusiyeniñ Krasnodar SİZOsında tapıldı. Onı terrorizm maddesine istinaden cinayet işlegeninde qabaatlaylar. Ukraina Baş prokuraturası ukrainalınıñ ğayıp oluvınen bağlı tahqiqat açtı.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım işleri boyunca nazir muavini vazifesine Yelena Abramova tayin etildi. Bunıñnen bağlı buyruq Rusiye ükümetiniñ saytında derc olundı.
Vesiqanı Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev imzaladı.
Abramova Yelena Viktorovna 1967 senesi martnıñ 25-de dünyağa keldi. Halqara iqtisadiyat ve uquq institutı (zenaat – uquq); Rusiye Federatsiyasınıñ Prezidenti devlet hızmeti Rusiye akademiyasını (zenaat – devlet ve şeerni idare etüv) bitirdi. İqtisadiy ilimler namzeti.
2008 senesinden başlap Rusiye Federatsiyasınıñ iqtisadiyat inkişafı Nazirliginde türlü vazifelerni eda ete edi. İşlerni idare etüv Departamentiniñ müdiri, Kadrlar ve teşkiliy inkişaf Departamentiniñ yolbaşçısı edi.
Qırım işleri boyunca Nazirligini martnıñ 31-de Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ buyruğı esasında meydanğa ketirdiler. Onıñ esas vazifesi – icra akimiyet federal organlarınıñ Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye iqtisadiy, maliye, kredit ve uquq sistemasına bağlanış faaliyetiniñ semereligini arttırmaqtır. Nazirlik yolbaşçısı vazifesine iqtisadiyat nazir muavini olğan Oleg Savelyev tayinlendi.


text:
«Artek» Halqara bala merkezinde 1308 bala, şu cümleden – 473 qırımlı raatlana. Bunı istimalcı aqları ve insan amanlığı qoruvı saasında nezaret boyunca Federal hızmetinde bildirdiler.
Qırım işğalinden sebep Ukraina 118 pioner lageri, şu cümleden «Artek» Halqara bala merkezinden marum qaldı. Rusiye akimiyeti onı Rusiye tasil ve ilim Nazirliginiñ rebeligi altına avuştırdı.
«Artekniñ» yañı tayinlengen reberi Aleksey Kasprjak bildirdi ki, bala merkezi ükümet statusını almaq kerek.
İşğal etilgen Qırımda «Artek» Halqara bala merkeziniñ inkişafına Rusiye ükümeti 894 985,2 biñ ruble ayıracağını vade etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayıs 30-da Kiyevde «Qırımnıñ kelecegi» halqara yaşlar forumınıñ açılışında bu merasimde iştirak etken gençler bütün qırımtatar halqınıñ maqsatlarına irişmek içün yardım etecegini ilân etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bu körüşüvniñ maqsadı qırımtatar halqınıñ maqsatlarına irişmek, vazifelerini ömürge keçirmek içün qırımtatar yaşlarınıñ imkânlarını birleştirmektir. Eminim ki, çalışacağıñız bu eki kün devamında işbirlik, diger devletlerdeki qırımtatar diasporaları ile işbirlik meselelerini muzakere eteceksiñiz», – dep qayd etti Çubarov.
Forum programması podium muzakereleri ve iştirakçilerniñ gruppalarda çalışmalarından ibaret.
Forumda çıqışta bulunacaqlar arasında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, mühbir Sevgil Musayeva-Borovik, «Qırım SOS» cemaat teşebbüsi idarecisiniñ muavini Alim Aliyev ve digerler qayd etile.
«Qırımnıñ kelecegi» halqara yaşlar forumı 31-ge qadar devam etecek. Forum idarecisi Gulnara Muratovanıñ bildirgenine köre, teşkilâtçılar tahminen 400 ariza aldı, olardan Ukraina ve tış ülkelerdeki qırımtatar diasporalarından 18-35 yaşındaki tahminen 200 iştirakçi saylandı. Forumğa Türkiye, Poloniya, Romaniya, Litvaniya ve Almaniyadan temsilciler kelecek.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukrainağa biñlerce insanlar köçip ketti. Mecliste tahminen 35 biñ qırımtatar kişi aqqında aytalar, olar yarımadanı terk etmege mecbur oldılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
“Bez 21 nçe ğasırda ğadellek urnaştırırğa tırışabız, läkin 31 kön däwamında moña ireşä almadıq"
Bu xaqta Ukraina däwlät başlığı Vladimir Zelenskiy belderde
Ukraina däwlät başlığı Vladimir Zelenskiy Doxa forumına turıdan - turı totaşıp çığış yasadı.
Ul konferenśiyädä qatnaşuçılarğa möräcäğät’ itep tübändägelärne citkerde:
“Bez 21 nçe ğasırda ğadellek urnaştırırğa tırışabız, läkin 31 kön däwamında moña ireşä almadıq. İlebezne yaqlawnı däwam itäbez. Xalqıbız belän bergä tınıçlıq urnaştırırğa tırışabız.
Katar tabiği gaz häm neft’ citeşterüne arttırırğa, kiräkle taläpne qanäğät’länderergä häm Rusiyägä ênergiyäneñ qoral tügellegen kürsätergä tiyeş.
Rusiya atom - töş qoralı qullanu belän yanıy. Ägär şulay êşläsä, ul ber ilgä genä tügel, ä böten keşelekkä qarata bulaçaq.
Ukrainada 1 millionnan artıq möselman yäşi. Daimi räweştä tınıç xalıq maqsat itep alına. Olı yäş’tägelär, xatın - qızlar, balalar sıyınu urınnarında yäşi. Rusiya gumanitar yärdämnärneñ şähärlärgä barıp citüenä dä mömkinlek birmi.
Rusiya çirkäwlärgä genä tügel, mäçetlärgä dä höcüm itä. Kreml’neñ säyäsäte möselmannarğa qarşı.
Rusiya Ukrainanıñ portların häm awıl xucalığı asqormasın da bombalıy, bu dönya azıq-tölek qurqınıçsızlığına yanıy.
Ukraina dön’yada azıq-tölek êksportlawçı iñ zur illärneñ berse. Dön’yada azıq-tölek qurqınıçsızlığın berkem dä garantiyäli almıy. Rusiya barlıq portlarnı, awıl xucalığı öçen kiräkle barlıq asqormanı bombağa tota”.
Bäyläneşle xäbärlär
İran: “Totrıqlı kileşü öçen çikläwlär beterelergä tiyış”
İran İlbaşı İbrahim Räisi atom-töş söyläşülärendä totrıqlı kileşügä ireşelüe öçen ilenä qarşı “nigezsez” gäyıpläwlärdän waz kiçelüe häm çikläwlärneñ beterelüeneñ zarurlığın äytte


text:
Yañı yıl arfesinde Qırım siyasiy mabuslarınıñ çağına yetmegen balaları 5 biñ Rusiye rublesi miqdarında maddiy yardım alacaqtır. Bunı «Bizim balalar» leyhası şurasınıñ azası Elzara İslâmova dekabr 24-de Aqmescitte olıp keçken «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ doquzıncı toplaşuvı vaqtında ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Elzara İslâmovanıñ aytqanına köre, bu sermiya leyhağa qoltutqan iş adamları sayesinde toplandı. «Bizim balalar» noyabr ayında da aynı miqdarda maddiy yardım köstergen edi.
Leyha şurasınıñ azası qayd etkenine köre, kelecek sene bu balalar psiholog yardımını da körecekler. «Kelecek yıldan başlap balalarğa psihologik yaranı tedaviylemege yardım etecek psiholog çalışmağa başlay. Bala psihologınıñ işini maliye etecek teşkilâtlar bar. Psiholog leyhamız ile daimiy olaraq çalışacağına ümüt etemiz», – dep ayttı o.
Elzara İslâmovanıñ bildirgenine köre, tezden siyasiy mabuslar qorantalarınıñ fotoresimleri aydınlatılacaqtır. Böyle etip cemaatnıñ diqqatını bu problemge celp etecek olalar.
«Bizim balalar» leyhası bu sene mubarek Ramazan ayında çalışıp başladı. Leyha teşebbüsçisi jurnalist Lilâ Bucurova olğandır. Onıñ maqsadı – Qırımnıñ siyasiy mabusları ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına yardım etmektir.
Leyha çerçivesinde siyasiy taqiplerge oğrağan insanlarnıñ balalarına yardım kösterile: para, urba ve oyuncaqlar, raatlıq ve tedaviylev, psihologik yardım ve ilâhre.


text:
170-180 yolcusı olğan Ukraina "Boeing"i Tegeran ava limanı yanında qazağa oğradı. Bunı İran matbuatına atıf etip Azatlıq Radiosı haber etti.
Fars haber agentliginiñ malümatına köre, uçaqnıñ köterilüvinden soñra birden olğan qazanınıñ sebebi tehnikiy problemalar oldı.
Elâk olğanlar ya da yaralanğanlar aqqında şimdilik malümat yoq.
FlightRadar24 servisine atıf etip Associated Press agentligi haber etkeni kibi, uçaqtan kelgen malümat bugün saba o avağa köterilgeninden soñ aman-aman birden kesildi.
Ukraina "Boeing"iniñ qaza yerinde tahqiqat gruppası çalışa, dep haber etti memleketniñ aviatsiya matbuat kâtibi Reza Cafarzade.


text:
TRT fil’mnarı İstanbul fil’m festivalendä 5 büläk aldı
TRT Törkiyä teleradiokompaniyasınıň urtaq fil’mnarı İstanbul mädäniyät sänğät waqıfı (İKSV) oyıştırğan 41nçe İstanbul fil’m festivalendä 5 büläkkä layıq buldı
TRTdän yasalğan belderügä kürä, 8nçe-19nçı aprel’ könnärendä kinosöyüçelär belän oçraşqan "41nçe İstanbul fil’m festivale”neň Milli bäyge bülegendä yarışqan TRT urtaq fil’mı "Klondike" "İň yaxşı fil’m" häm "İň yaxşı kinematografiya rejissyorı" büläklären aldı.
Ukraina-Rusiyä çigendä yäşäwçer balağa uzğan xatın-qız bulğan Iranıň separatist törkemnär tarafınnan awılınıň qamaw astına alınuına qaramastan öyen taşlap kitmäwneň xikäyäsen aňlatuçı "Klondike" fil’mı zur büläk "Altın lalä”ne qazandı.
Festival’neň industriya bülege "Küperdä oçraşular”da isä TRT urtaq fil’mnarı "Quyan imperatorlığı" belän "Bars" fil’mı 3 büläkkä layıq buldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä 96 medal' belän berençe urında
19 nçı Urta diñgez uyınnarınıñ 9 nçı könendä Törkiyä 96 medal’ belän ğomumi reytingta berençe urının saqlap qaldı


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi, Kyiv şeer yolbaşçısı Vitaliy Klıçkoğa mayıs 18 Qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma kününen bağlı muracaat yazdı. Bu aqta Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
O, vesiqanı Facebook saifesinde derc etti. Qayd etilgenine köre, koronavirus şaraitlerinde bu sene qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma kününe bağışlanğan hatıra tedbirleriniñ çoqusına azırlanmaq imkânsız oldı. Şu sebepten «Kyiv soqaqları ve meydanlarınıñ uyğun bir şekilde süslenmesi» pek büyük emiyet taşımaqta.
Meclis, Kyiv yolbaşçısından «2020 senesi mayısnıñ 18-nde Kyiv şeer şurası ögündeki bayraq sırıqlarında ve memuriy binalarda, rayon şuralarında, şeer ve rayon akimiyeti qurulış bölüklerinde (baş idareleri, mustaqil bölük idareleri) ve olarnıñ emri astındaki müessiseler, diger devlet ve kommunal müessiselerinde olğan Ukraina devlet bayraqlarınıñ qara şeritlernen süslenmesinen» bağlı emir bermesini rica etti.
Vesiqada «Qırım evi» azırlağan «1944 senesi mayıs 18-niñ qırımtatar halqı faciasını aks etken» resimni reklamada yerleştirmek ricası da bar.
Bundan ğayrı, Meclis «2020 senesi mayısnıñ 18-nde şeer soqaqları ve meydanlarında eglenceli kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvinden vazgeçmege» rica ete.
Hatırlatamız, 2019 senesi mayısnıñ 18-nde qırımtatar genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına umumukrain sükünet daqqası keçirildi. Matem tedbirleri tek Ukrainada degil, bir çoq dünya memleketinde de keçirildi.
Rusiye işğal etken Qırımda 2019 senesi resmiy olmağan matem tedbirleriniñ keçirilüvi yasaqlandı, keçirmek ıntıluvlarına ise keder etildi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Mamışbirde
Mamışbirde (Mämeşbirde) (?-1556), Qazan cirlärendä azatlıq suğışlarında (1552-1556) qatnaşawçı.
Çirmeş morzası belän Çuaş xatınınıñ balası.
1555. yılda ğäskäri berämlek tuplap, Bolın yağı belän Taw yağı Urıs basqınnarına qarşı köräş başlí. İdelneñ uñ yarındağı Sender tawında köräştäşläre belän Çalım qälğäsen tözi, şunda Urıs ğäskärläre qarşı suğışa. Üze Çıñğızxan näselennän bulmíça, üz yağına köräşergä Nuğay morzası Ğäli Äkrämne çaqıra. Alarnıñ berläşterelgän köçläre 1556. yılda İvan IV cibärgän ğäskär tarafınnan ciñelgäç, äsirlekkä elägä. Mäskäwgä kiterelä häm cäzalap üterelä.


text:
Bıltır işğal altındaki Qırım yarımadasını Kyiv ile añlaşmayıp ve Ukraina devlet sıñırlarını bozıp ziyaret etken Frenkistan siyasetçileri, hususan Avropa Parlamentiniñ Frenkistan deputatları Virjini Joron, Filipp Olivye ve Jan-Lin Lakapel olarğa qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı «qanunsız» dep saya, dep bildire.
«Deputatlar Virjini Joron, Filipp Olivye ve Jan-Lin Lakapel mandatları çerçivesinde areket etken parlament vekillerine qarşı basqı ile aynı olğan sakntsiyalarğa qarşı itiraz bildire. Parlament vekilleriniñ oğraşqan vaziyetlerinen bağlı fikirlerini serbest şekillendirmek aqqı er bir demokratik parlamentniñ müim printsipi ola. Bu er alda deputatlarnıñ serbest areket etmesini ve er angi zorlavdan vazgeçmesini talap ete», – dep aytıla «Kimlik ve demokratiya» gruppasınıñ Frenkistan eyyetiniñ saytında derc etilgen beyanatta.
Qayd etilgenine köre, mezkür siyasetçiler ve 2015 senesinden berli sanktsiyalar altında olğan «Frenkistan-Rusiye dialogı» birliginiñ reisdeşi Tyerri Mariani «vekâletlerini yerine ketirmeleri içün kerek olğan printsipniñ bozulğanı sebebinden» Avropa parlamentiniñ prezidentine muracaat etecekler.
Hatırlatamız, martnıñ 24-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Milliy telükesizlik şurasınıñ 26 çetel vatandaşı ve 81 şirketke qarşı sanktsiyalar kirsetilecegine dair qararını işke tüşürecek buyruqnı imzaladı.
Şahsiy sanktsiyalar aktivlerni blok etecek, vizalarnı lâğu etecek ve Ukrainağa kirişini 3 yılğa yasaqlaycaq.
«Halqa areketi birligi» firqasından Tyeri Mariani reberliginde 10 Frenkistan deputatından ibaret gruppa 2015 senesi iyülniñ 23-24-nde ziyaret etken edi. Bu meselede Ukrainanen añlaşmağan, Frenkistan Tış işler nazirligi ise ziyaretke qarşı çıqqan edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası 2016 senesi bildirgenine köre, çetel siyasetçileriniñ Qırım ziyaretiniñ qanunğa uyğun olıp olmağanı tahqiq etilmekte.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Qırım işğalinden soñ Ukraina yarımadanıñ bütün halqara keçiş noqtalarını qapattı. Qırımğa qanunğa köre kirmek içün Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki keçiş noqtalarını qullanmaq kerek. Bu qaideni bozğan insanlar sürgün etilecek ve para cezasını alacaq.
Ukraina Tış işler nazirligi 2016 senesi iyül ayında muracaat derc etip, çetel vatandaşlarını ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı qanunsız Qırım ziyaretleri aqqında tenbiledi.
Ukraina müessisesi, çetel siyasetçileriniñ Qırım ziyaretleri resmiy olamaz, dep qayd ete.
Çetel artistleri ve diger medeniyet erbapları Rusiye işğal etken Qırımğa Ukraina qapatqan keçiş noqtalarından kirip, Ukraina qanunlarını boza. Qırımğa gastrollerge kelgen ya da Qırımnıñ Rusiye işğaline qoltutqan bazı artist ve yırcılarğa esas Ukrainada çıqışta bulunmağa yasaq ettiler.
Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti çetel vatandaşlarını Qırımğa davet etip, ilhaqını qanunlaştırmağa tırışa.


text:
Älemge tanımal qazaqstandıq jas änşi Dimaş Qwdaybergen Çehiya astanası Pragada jeke koncertin ötkizedi.
Qazaq äniniñ HHİ ğasırdağı älemdik fenomeni Dimaş öziniñ Instagram paraqşasında «Çehiyanıñ Praga qalasındağı «Tipsport Arena» stadionında kezdeskenşe», – dep jazdı.
Koncert 2020 jıldıñ 25 naurızına belgilengen. Al biıl 29 qaraşa küni Sankt-Peterburgte qalasında, 10 jeltoqsan küni N'yu Yorktegi Bruklinde Barclays Center sahnasında jeke än keşi ötpek. Bwğan deyin «älem üni», «öner elşisi» atanğan Dimaştıñ London men Mäskeude jeke öner keşteri ötken edi.


text:
Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde (QMDİ) Rusiyege boysunğan Qırım uquq qoruyıcı organları Molodöjnoye köy camisi ziyaretçileriniñ vesiqalarını teşkergen soñ Qırım musulmanlarına şahıs şeadetnamelerini yanında taşımağa tevsiye ettiler.
QMDİ matbuat hızmetinde, uquq qoruyıcılarnıñ malümatına esaslanıp, yüz bergen vaqia teşkerüv olğanını bildirdiler.
«Köçüv qanunlarınıñ bozulmamasını teşkermek maqsadınen keçirilgen operativ-qıdıruv tedbirlerniñ sebebi camide ya da onıñ yanında iqamet izini ve vatandaşlığı olmağan Orta Asiya regionından şahıslarnıñ yaşabilmeleri oldı», – dep qayd ettiler QMDİ matbuat hızmetinde.
Muftiyatta qayd etkenlerine köre, teşkerüvler cuma künü keçirildi, bu kün ise musulmanlar içün muqaddestir, ve musulmanlar içün bu vaqia «menfiy keldi».
«QMDİ vatandaşlarğa özüne ve bir-birine diqqatlı olmağa, şübe doğurğan insanlarğa diqqat etmege muracaat ete, ve yanında şahıs şeadetnamelerini taşımağa çağıra», – dep bildirdiler matbuat hızmetinde, ve mayıs 6-da vesiqalar teşkerilgen soñ bütün musulmanlar evge yiberilgenini qayd ettiler.
Mayıs 6-da cuma namazından soñ Molodöjnoye köy camisinde 50-den ziyade silâlı insan musulmanlarnı yaqaladı.
Yüz bergen vaqia boyunca Qırımnıñ rusiyeli uquq qoruyıcı müessiseleriniñ resmiy izaatları yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde pek çoq tintüvler keçirilip başladı, bunı Meclis ve uquq qoruyıcılar qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Öz kezeginde jiında dinbası el halqınıñ 70 payızı wstanatın Islam dininiñ ruhani etikalıq talap-erejeleri men adaldıq, ädildik turasındağı twstarına toqtaldı. Asıl dinimizdi ardaqtay otırıp, maqsattas, müddeles Otandastarımızdı alda twrğan izgi de asqaralı mindetterdi jüzege asırudı közdegen ıntımaq pen birlikke ündedi. Radikaldıq, ekstremistik bağıttağı jatjerlik Islam atın jamılğan äldekimderdiñ jımısqı tapsırmasımen mwsılman jwrtşılığınıñ arasına jik salğısı keletin adasqan bauırlarımızdı bölinbeuge, Otan, el, din mwratı jolında birlese qızmet etuge şaqırdı.
«Qazir dindi öz paydasına qaray bwrmalap, nanım-tanımdardı şatastıruşılar köptep kezdesedi. Biz köterip otırğan kökeykesti mäsele körşiles elderde de küntärtibinde twr. Biz öz jerimizdiñ tınıs tirşiligimen susındağan otandıq medreseler men joğarğı oqu orındarın aşıp dini mamandardı köptep tartumen atalğan kemşilikterdi toqtata alamız. Ärine, bwğan sabır men uaqıt kerek. Otandıq tarih Islammen baylanısın eşqaşan üzgen emes, tipti Islam dästürlerinsiz qazaq mädenietin elestete almaymız. Sol sebepti är kezde Islam bizdiñ ruhani damuımızdıñ negizgi wyıtqısı bolıp keldi jäne de solay bola bermek», - dep tüyindedi sözin Bas müfti. QazAqparat.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımlı Yunus Maşaripovnıñ qabaatlavından patlayıcı maddelerniñ qanunsız yapıluvını (Rusiye Ceza kodeksiniñ 223.1 maddesi) çıqardı. Bu aqta Maşaripovnıñ advokatı Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Hatırlatam, temyiz mahkemesi Qırım Yuqarı mahkemesiniñ ükmüni yañı baqıluvğa qaytardı. Bugünki mahkeme oturışuvında qadılar Yunus Maşaripovnıñ qabaatlavından patlayıcı maddelerni qanunsız azırlav ve patlayıcı maddelerni satın aluv aqqında bir qısımnı çıqardı. Faqat Yunus Maşaripovnı zorlap tedaviylemek qararını mahkeme deñiştirmedi. Ve Maşaripov Volgograddaki qapalı psihiatrik hastahanesinde mecburiy tedaviylevde bulunacaq», – dep tarif etti Ladin.
Advokatnıñ bildirgenine köre, imaye tarafı istinaf mahkemesiniñ qararını temyiz qurulışında tekrar şikâyet etmege niyetlene.
«Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararına qarşı tekrar temyiz şikâyetini berecekmiz. Ve şikâyetimizniñ yañıdan baqılmasını bekleycekmiz», – dep qoştı advokat.
Martnıñ başında Rusiyeniñ Krasnodar Dördünci temyiz mahkemesi patlayıcı işlep çıqarğanında qabaatlanğan qırımlı Yunus Maşaripovnıñ cinaiy davasını tekrar baqılmasına yollamağa qarar aldı.
Maşaripov 2017 senesi sentâbr ayında tutulıp apiske alındı. Onıñ aytqanına köre, Rusiye FSBsiniñ hadimleri onı kötekledi ve aqımnen eziyetlediler, şunıñ içün özüne iftira atmağa mecbur edi. O, 2014 senesinden berli «bala ve pensiyalılarnıñ aqları bozulğanını teşkilâtlarğa bildirip», aq qorçalayıcı faaliyetinen oğraşqan edi.
Rusiye kontrolindeki Yalta şeer mahkemesi Maşaripovnı patlayıcı maddelerni yapqanında ve saqlağanında qabaatlap, 4 yıl koloniyada qalmasına ve 110 000 para cezası (tahminen 41 biñ ğrıvnâ) tölemesine üküm etti.
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Temyiz instantsiyası Maşaripovnıñ şikâyet arizasını qabul etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Yunus Maşaripovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım devlet statistika hızmeti yarımadada orta aylıq miqdarınıñ 22687 rubleni teşkil etkenini qayd etti, bu aqta hızmetniñ saytında bildirile.
«Qırım Cumhuriyetiniñ bütün teşkilâtlar boyunca 2016 senesi fevral ayında berilgen orta aylıq miqdarı 22687 ruble teşkil etti. Yanvar ayına köre, aylıq miqdarı 0,5 fayızğa, 2015 senesi fevral ayına köre, 20 fayızğa arttı», – dep yazılğan saytta.
Qırım statistiklerniñ malümatına binaen, aylıq boyunca borclarnıñ miqdarı artmağa devam ete.
«Umumen olaraq iqtisat faaliyetiniñ nezaret astında tutulğan çeşitleriniñ dairesinde aylıq boyunca borcnıñ miqdarı 2016 senesi aprel 1 kününde 83031 biñ rubleni teşkil etti, ve 2016 senesi mart 1 kününe köre 0,6 fayızğa, yani 530 biñ rublege arttı», – dep bildire Krımstat.
Qırım ealiniñ emek merkeziniñ malümatına köre, 2016 senesi mart ayınıñ soñunda qayd etilgen meşğul olmağan vatandaşlarnıñ sayısı 10,3 bin insan oldı, olardan işsiz olğanlar – 8,5 biñ, qayd etilgen işsizlik seviyesi ise iqtisadiy taraftan faal olğan ealiniñ 0,9 fayızını teşkil etti.
Moskva devlet universitetiniñ professorı, İçtimaiy siyaset mustaqil institutınıñ regional programmanıñ müdiri Natalya Zubareviçniñ fikirince, Qırımda ealiniñ kerçek kelirleriniñ seviyesi Rusiye Federatsiyasına köre daa tez eksile, bu ise yarımadada inflâtsiya seviyesi yüksek olğanından sebeptir. Onıñ sözlerine binaen, Qırımda, Rusiyeniñ diger regionlarına köre, fiyatlar daa tez öse edi, demek ki, eali kelirleri eksile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Özlerini Noman Çelebicihan adına batalyonnıñ askerleri dep adlandırğan ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda bulunğan, Qırımdan olğan göñülliler yarımada tarafına ukrain bayrağı tüslerindeki ava kürreçiklerini yolladı.
Bu aqta Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ idarecisi Lenur İslâmov bildirdi.
«Bugün Noman Çelebicihan batalyonınıñ askerleri sıñırdan işğalci içün ava mektüplerini yolladı. Kürrelerdeki yazılarnı oquñız, toprağımızda sizge raat olmağa bermeycekmiz», – dep yazdı İslâmov Facebook saifesinde.
Böyle mektüplerge Qırım tarafından rusiyeli temsilcilerniñ izaatı daa yoq.
İyün 20-de Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi ki, Herson vilâyetine Qırımdan göñülliler çıqtı, olar qırımtatar batalyonınıñ resmiy teşkil etilmesini bekley.
Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi boyunca muzakereler keçken seneden başlap devam ete. Mecliste bu mesele boyunca bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa ve İçki işler nazirligi yolbaşçısı Arsen Avakovğa teslim etilgeni aqqında bildire ediler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ terkibine kirgen Ukraina Milliy Gvardiyasında qayd eteler ki, olarnıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi aqqında arizalar şimdilik tek arizalar seviyesinde qala, olar ise qanun tarafından qayd etilmegen.
Lenur İslâmov teşkil etilgen qırımtatar batalyonına arbiy nomerniñ berilmesini talap ete.
Kremlge boysunğan Qırım ükümeti ve Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi qırımtatar liderlerini, olarnıñ ukrain ordusı terkibinde qırımtatar batalyonını teşkil etmek planları içün, bir qaç sefer tenqit ete ediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bazar künü, aprel 15-te, Aqmescitniñ merkez meydanında AQŞ, Fransa ve Büyük Britaniya tarafından Suriyege endirilgen raketa darbelerine qarşı narazılıq tedbiri esnasında bu devletlerniñ liderleri Donald Tramp, Emmanüel Makron ve Tereza Meyniñ suretleri yaqıldı.
Bunı Facebooktaki saifesinde ilhaq etilgen Qırımdan Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı olğan Ruslan Balbek bildirdi.
«Elbette, Ğarp liderleri bugünki fleşmobnı körmez, – olarğa «er şey tınç» ve «ğalebe bizim» olğanını bildirecekler. Lâkin bu, yañlıştır. Aqmescitte yapılğan bugünki tedbir, kimseniñ olarnıñ ağzında yaltaqçasına baqmaycağını, ve halqara uquq ile Ğarp demokratiyasınıñ Qırım gençleri arasında er kün reytinglerni coyğanını kösterdi», – yazdı Belbek.
Aynı zamanda, Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Rusiye cemiyetçisi İlya Bolşedvorov, Rusiye prokuraturasına toplaşqanlarğa qarşı «tedbirniñ qanunnı qaba surette bozup keçirilgeni» içün muracaat azırladı.
Onıñ fikrine köre, bu tedbir, «Rusiye birligi»niñ eñ yaman körüniş yaratuv ananelerine uyğun ucuz bir populizm»dir.
Cumaertesi, aprel 14-ke keçer gecesinde AQŞnıñ arbiy gemileri ve uçaqları Büyük Britaniya ve Fransanıñ arbiy-ava quvetleri ile birlikte Suriyedeki obyektlerge raketalar darbesini endirdiler. Amerika tarafınıñ bildirgenine köre, himiyeviy silânıñ işlep çıqılması ve istisal etilmesi ile alâqalı olğan işhaneler ve anbarlar ucümniñ nişanı oldılar.
Moskva, Ğarp devletlerini tsivil obyektlerge endirilgen darbelerde qabaatladı. Aynı zamanda Rusiye mudafaa nazirliginde, Hmeymim ve Tarturstaki Rusiye arbiy bazalaırnı mudafaa etken avadan mudafaa sistemasınıñ areket etüv zonasına iç bir raketa kelip tüşmedi, dep iddia eteler.
AQŞ, Suriyedeki darbeniñ, Duma şeerinde yapılması tahmin etilgen himiyeviy silânıñ qullanılmasına cevap olğanını bildireler. Moskva ve Damask himiyeviy ucümniñ olğanını inkâr ete ve onıñ aqqında haberlerge provokatsiya deyler.


text:
Advokat Emil Kürbedinov halqara toplulıq işğal etilgen Qırımdaki «nizamsızlıq», şu cümleden küç idareleri tarafından qırımlı Renat Paralamovnıñ qaçırılması ve köteklenmesi aqqında bilmeli, dep ayttı.
«Halqara toplulıq Qırımda olğanlarnı bilip bizni eşiter, dep ümüt etemiz. Birleşken Milletlerniñ azaplarğa qarşı komitetine ariza berecek olamız», – dedi Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa.
Sentâbrniñ 13-de maskay kiygen ve urbasında kim ekenligi belgisiz olğan şahıslar tarafından belli olmağan tarafqa alıp ketirilgen qırımlı Renat Paralamov sentâbrniñ 14-de soy-soplarınen bağlandı. O, Aqmescit avtovokzalında tapıldı.
Paralamovnıñ Qırım.Aqiqatqa tarif etkenine köre, «belgisiz şahıslar başına çuval kiydirip, oña toknen azap çektirgenler».
Sentâbrniñ 13-de saba Qırımnıñ Seitler qasabasında yaşağan qırımlı Renat Paralamovnıñ evinde küç idaresiniñ hadimleri «tedqiqat ve taqiqat areketleri» dep adlandırğan tintüv ötkergen edi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ tahminlerine köre, «teşkerüv» Paralamovnıñ diniy saadaki faalliyetinen bağlıdır. Şaatlarnıñ aytqanlarına köre, maska kiygen ve urbasından kim ekenligi belgisiz olğan şahıslar Parlamovnı belli olmağan tarafqa alıp ketken. Keççe belli olğanı kibi, olar onıñ kitap ve notebookını çekip alğanlar.
Qırımdaki rusiyeli küç idarfeleri mesele boyunca resmiy izaat bermegen edi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Rusiyeni qırımtatarlarnıñ repressiya ve ayırımını toqtatmasına çağırdı.
Qırım Rusiye nezaretine keçkenden soñ, FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbaplarını sorğulay, qırımtatar vatandaşları tutup ala. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı tüşüngenlerge qarşı küreş» dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqyar limanına “Tsezar Kunikov” ve “Azov” Qara deñiz flotunıñ eki desant gemisi kirdi, dep bildire Rusiye Qara deñiz flotunıñ matbuat hızmeti.
Gemiler, Qırımnıñ Opuk poligonında keçirilgen ava-desant ordularınıñ ögrenüvlerinden soñ qayttı.
“Ögrenüv devamında“Tsezar Kunikov” ve “Azov” gemileriniñ ekipajları, şahsiy taqımınıñ minme ve enmesini idman etti, deñiz ve topraq nişanlarına atuvlarnı yaptı”, - dep bildirdiler flotnıñ matbuat hızmetinde.
Daa evel Rusiye askerleri ilhaq etilgen Qırımda 10 biñ topçu ve 3 biñ dane silânı qullanıp, arbiy ögrenüvler keçirecek ola edi. Rusiye matbuatı bildirgeni kibi, ögrenüv vaqtında “İskander-M”, “Bal”, “Bastion” raketalı kompleksleri ve başqa silâdan atışlar yapılacaq. Ögrenüvler 20 poligonda keçirilecegi bildirile: Astrahan, Rostov, Volgograd vilâyetlerinde, Krasnodar ve Stavropol ülkelerinde ve Şimaliy Kavkaz cumhuriyetinde, bundan ğayrı Abhaziya, Ermenistan, Cenübiy Osetiya ve ilhaq etilgen Qırımda yerleşken Rusiye arbiy bazalarında.
2014 senesi Qırım işğalinden soñ, Rusiye yarımadada arbiy ögrenüvlerni muntazam tarzda keçire. Ukraina Baş ştabında, rusiye arbiy adamlarınıñ Qırımdaki areketleri qanunlarğa qarşı kele dep aytalar.


text:
Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqa cenkinden evel 18 yaşında Vâçeslav anası 37 yaşında Marina, eki kiçik qız qardaşı ve eki oğlan qardaşınen Donetsk vilâyetiniñ Verhnetoretskoye köyünde yaşay ediler, dep yaza «Nastoyaşçeye Vremâ» («Amerikanıñ Sesi» iştiraki ile RFE/RL şirketi tarafından quruldı).
O mart künü anasınen beraber evge qayta ediler, yanlarında biri-biri artından eki snarâd patladı.
Közlerimni açsam, anam yan yata ve soñki sözlerini ayta: «Er şey yahşı olacaq»Vâçeslav
«Bizden bir on adım uzaqlıqta birinci snarâd tüşti. Tüşkenini kördim. Anam yattı, men oturdım. Yanımda edi. Pek yaqın. Közlerimni açsam, anam yan yata ve soñki sözlerini ayta: «Er şey yahşı olacaq», – dep hatırlay Vâçeslav.
Patlav qadınnıñ bütün iç müçelerine zarar ketirdi. Vâçeslav anasınıñ yaralarını urbanen sarmağa tırışıp, yardımğa çapıp ketti. Qaytqanda keç edi.
Genç ve çağına yetmegen dört qardaşı öksüz qaldılar.
Evge kirdim, ve balalar özleri añlağanlar. Özleri er şeyni añlağanlar
«Evge kirdim, ve balalar özleri añlağanlar. Özleri er şeyni añlağanlar. Tek Nikol soradı: onı qurtarmağa çare bar edimi, Men elimden kelgenini yaptım», – dep ayta Vâçeslav.
Marina can bergen yerniñ yanında defin etildi. Mezarlıqta olmay. Mezarlıqta mayınlar qoyuldı.
Bir ay evelsi tanışları öksüzlerge tahliye olmağa yardım etti. Şimdi telükesizlikte, Lviv vilâyetiniñ Droğobıç şeerindeler. Göñülliler olarnı yataqhanelerge yerleştirdi. Vâçeslav oğlan ve qız qardaşlarınıñ vasiyligini aldı. Balalar mektepke qatnam başladı. Ağaları tibbiyet universitetine kirmege azırlana ve çalışa.
«Balalıqları olsun isteyim. İnkişaf etsinler, istegenleri kibi kelecekleri olsun isteyim. Bunıñ içün elimden kelgenini yapqanımnı bilem», – dep ayta Vâçeslav.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov oktâbrniñ 30-ndan noyabrniñ 7-ne qadar raatlıq künlerini ilân etti.
«Oktâbrniñ 30-ndan noyabrniñ 7-ne qadar Prezidentniñ buyruğına köre Qırım Cumhuriyetinde raatlıq künleri ilân etile, hadimlerniñ aylıqları saqlana», – dep yazdı Aksenov içtimaiy ağlarda.
Onıñ aytqanına köre, bu raatlıq künleriniñ maqsadı – yañı epidemiya dalğasını toqtatmaq.
«Vaqtınca kirsetilgen sıñırlavlarğa añlap yanaşmağa rica etem, raatlıq künleri tabiatqa ya da başqa regionlarğa barmaqtan, insanlarnen raatlanmaqtan vazgeçmege, bağlarını eksiltmege ve, ebet, kerekli epidemiologik telükesizlik tedbirlerine riayet etmege rica etem – olar qolay ve er kes olarnı yahşı bile», – dep yazdı Aksenov ve bu müddet devamında koronavirus aşılarını yaptırmağa çağırdı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin oktâbrniñ 30-ndan noyabrniñ 7-ne qadar raatlıq künlerini ilân etti. Akimiyet eali arasında virusnıñ tarqaluv zıncırlarını toqtatmaq içün böyle tedbir aldı.
Keçken künü Qırımda 621 COVID-19 hastası qayd etildi, bu pandemiya vaqtında daa bir rekord ola. Qırım akimiyeti epidemiologik vaziyet fenalaşqanı sebebinden yarımadada koronavirus yuqunçı ile küreş tedbirlerini quvetleştirdi.
Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi qayd etkenine köre, oktâbrniñ 20-ne qadar 560 528 insan ya da 46,2% birinci aşısını yaptırdı,515 037 kişi ya da 42,5% kişi ekinci aşısını yaptırdı, daa tahminen 700 biñ kişi koronavirus aşısını yaptırmalı.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
«Mayıs 17-den «Danon Dnipro» Herson zavodınıñ mahsulatınıñ toqtatılması aqqında malümat bar. Al-azırda biz bunıñ sebeplerini ögrenemiz, soñra ise çeziliş yollarını tüşünecekmiz. Eminmiz ki, qırımlılar bekleyler ve ukrain mahsulatını eñ yaqın zamanda ala bilecekler», – dep haber etti agentlikke şirketniñ devlet organları ile işbirligi boyunca müdiri Sergey Movçan.
Evelleri matbuat vastalarında yüklerniñ Qırım kiriş noqtalarında Rospotrebnadzor Qırım bölüginiñ izini olmaq kerekligi sebebinden toqtatılması aqqında malümat peyda ola edi.
Bunıñnen beraber Qırım sakinleri işğalden soñ bazı mallarnıñ qıtlığını duyalar, tükânlarnıñ beştahtaları boştır.


text:
Bunı o, Ukraina şarqında yüz bergen adiselerni izaatlap, Rostov na Donu şeerinde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, yañı ukrain akimiyeti memlekette olıp keçken vaqialar içün cinaiy mesülietni çekecek eken.
«Ukraina endi bir ayağı ile vatandaşlıq cenkine adım attı, bugün Ukraina içün «acele saylavlar degil de, muzakereler müimdir», – dedi sabıq prezident. Yanukoviç şunı da bildirdi ki, Ukrainadaki adiselerine AQŞ alâqası da bar ve olar «bu memlekette başlanğan vatandaşlıq cenki içün mesülietlidir».
Viktor Yanukoviç Ukraina Yuqarı Şurası tatarfından fevral 22 künü vazifesinden boşatılğan edi, memleketten qaçıp, Rusiyede buluna. Ukrain akimiyeti onı Kiyevdeki kütleviy narazılıq numayışlarda mahsus öldürüvlerde ve anayasa qurulışnıñ yoq etmek içün çağıruvlarda qabaatlay.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/11-10
Martin Lüter (10.11.1483 - 18.02.1546, Aysleben, / Saksoniä elektoratı, / İzge Rim imperiäse) — xristian dine belgeçe, Bibliäne alman telenä tärcemäçeläreneñ berse.
Erfurt Universitetınnan irek sänğät magistrı däräcäsen ala. Avgustin monastırendä monax näzeren qabul itä, Wittenberg Universitetında uqıta başlıy.
Reformatsiäne başlap cibärüçe . Anıñ xörmätenä protestantizmnıñ ber yünäleşe Lüteranlıq dip atalğan.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Xosep Guardiola
Xosep Guardiola yäki Jozep (Pep) Mariä Guardiola-i-Sala (katalonça Josep Guardiola i Sala; 1971, Barselona, İspaniä) - İspaniä futbolçısı häm futbol trenerı. Xäzerge waqıtta "Mançester Siti" ingliz futbol taqımı trenerı. Barselona futbol taqımınıñ iñ mäşhür trenerı, tarixında iñ küp titul alğan.
Yarım saqçı pozitsiäsendä uynağan. "Barselona", Breşiä, Roma, Äl-Axli, Dorados de Sinaloa häm İspaniä cıyılma taqımında uynağan.
Uyınçı bularaq İspaniä altı tapqır çempionı, İspaniä kuboğı ike tapqır iäse, İspaniä Superkuboğı 4 tapqır iäse, Awrupa çempionnar kuboğı, Kuboklar kuboğı, UEFA Superkuboğı iäse.
2007 yıldan trener bulıp eşli. Xosep citäkçelegendä Barselona dönyada bar klub titulların yawlağan.
2009 häm 2011 yıllarda Guardiola dönyanıñ iñ yaxşı trenerı bulıp tanılğan.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ИcTиHHaя пpичиHa ycпexa : http://www.youtube.com/watch?v=1mJbC02BtFg
- Xoceп ГBapдиoлa. «B pиTMe CapдaHы» 2015 eлHың 21 aпpeлb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Qırımda müzeylerge imtiyazlı kirişi olğan şahıslarnıñ cedveli qısqartıldı. Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ böyle qararı fevral 25-inden amelge keçecek.
Vesiqada bildirilgenine köre, 16 yaşınace balalarnıñ bedava kiriş aqqı inkâr etildi, şimdi o tek 7 yaşqa qadar balalarğa üküm süre.
Bundan ğayrı turistik sanayınıñ hadimleriniñ bedava kiriş aqqı da yoq oldı.
“Bedava kiriş aqqı olğan şahıslar, imtiyaz almaq içün kerekli vesiqalarnıñ köstermesi lâzim”, - denile beyanatta.
Yanvarniñ 27-nde Moskvadaki Tretyakov galereyasından ressam Arhiv Kuinciniñ resimi hırsızlandı. Er kişi müzey hadimi olaraq areket etip, resimni çerçiveden çıqarıp saqlandı.
Arhip Kuinciniñ hırsızlanğan «Ay-Petri. Qırım» resimi Moskvadaki Tretyakov galereyasınıñ sergisine qaytarıla, anda resim fevralniñ 17-ne qadar olacaq.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/2 noyäber
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 2 noyäber biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 69 (b. e. q.) — Kleopatra, Borınğı Misırnıñ ellinistik çor patşabikäse.
- 1919 — Ğäli Xösäyenov, teatr häm televidenie rejissyorı.
- 1939 — Vasil Mäcitov, Tatarstannıñ atqazanğan terlekçese.
- 1987 — İmil Şäräfetdinov, Bilbawlı köräş buyınça dönya çempionı.
Wafatlar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1999 — Tahir Yaqupov, tatar cırçısı.


text:
Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova PACE komitetiniñ online körüşüvi vaqtında işğal etilgen Qırımda «milletlerara ve dinlerara birlik» bar ve tamır halqqa yardım etile, dep ayttı.
Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar ve ukrain tilleri yarımadada «devlet tili» olaraq qabul etildi.
«Bu yıl repressiyalarğa oğratılğan ve sürgün etilgen qırımtatarlar içün Aqyarda ev aluv nevbeti qapatılacaq. 31 biñ mektep talebesi qırımtatar tilinde tasil ala. Yerli akimiyet organlarında 107 qırımtatarı faal sürette çalışa. 2014 senesinden başlap er yıl yarımadada 4-5 cami açıla, 2014-2019 seneleri 3 biñ insan acılıqqa yollanıla», – dep bildirdi Moskalkova körüşüvden soñ Facebookta.
Bir kün ögüne Moskalkova işğal altındaki Qırım ve Aqyar ombudsmenleri, Rusiye kontrolindeki Müftilik ve Qırım ükümetiniñ vekilleri ile online körüşüv keçirip, yarımadada «milletlerara birlik» bar, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova PACE musaviylik ve ayırımsızlıq meseleleri komitetinde çıqışta bulunıp, Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarına riayet etmey, tamır ealini ayırımğa oğrata, dep ayttı.
Bundan evel «Halq hızmetçisi» fraktsiyasınıñ Ukraina halq deputatı, Ukrainanıñ PACE daimiy eyyetiniñ reisi Liza Yasko, oktâbrniñ 13-nde PACE komitetiniñ toplaşuvı vaqtında Rusiye işğal etken Qırımda ukraince tasil aluv ve subetleşüv meselesini köterdi, dep bildirdi.
ABD dünyada din serbestligi Devlet departamenti derc etken maruzada Rusiye Qırımdaki diniy azlıqlarnı, «İyegova şaatlarını», Ukraina Pravoslav kilsesini ve musulman qırımtatarlarnı taqip ete qorquza, dep aytıla.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda fevralniñ 17-nde «Qırım marafonı» aktsiyası çerçivesinde 2019 senesi iyül ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde narazılıq bildirgen qırımtatar faalleri Siyar Gafarov, Sinaver Nimetullayev ve Enver Seytmemetovnıñ 10000 rublelik para cezalarını ödediler.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi haber ete.
Hatırlatamız, Aqmescitte dekabrniñ 2-nde «Qırım marafonı» aktsiyası çerçivesinde qırımtatar faalleri Server Mecitov ve Seydamet Gafarov iyül ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde keçirgen narazılıq aktsiyaları içün er birine berilgen 10000 ruble para cezalarını ödedi.
Dekabrniñ 1-nde Eski Qırımda faaller Aziz Karahalilov ve Arsen Yakubov iyül ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde keçirgen narazılıq aktsiyası içün berilgen para cezalarını 10 rublelik kapiklernen ödedi.
Daa evet haber etilgeni kibi, iyül ayında Moskvada aktsiya keçirgen qırımtatar faalleriniñ para cezalarını ödemek içün «Qırım marafonı» çerçivesinde 1 161 000 ruble toplandı.
İyülniñ 11-nde Moskvada Rusiye politsiyası Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ binasına kelgen 45 insannı tuttı. Faallerniñ qollarında yazuvlı şiarlar bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirlernen küreştir», «Bizim balalarımız terrorist degil» ve ilâhre. Rusiye mahkemesi olarğa para cezalarını berdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Şiiriyet
Şiiriyet (yunanca πoίnσις — ‘icat, yaratıcılıq’ πoιέw sözünden— ‘yapam’, ‘yaratam’), tilniñ denotatsiya añlamından ğayrı ya da onıñ yerine bediyat ya da belgi-temsillik (evokativ) maqsadınen qullanılğan bediiy-sımalı söz yaratıcılığı. Şiiriy bir metinde baş rol adetince ifade şekiline berile. Nazm, til vastalarını maksimal qullanmaqnı, em de yañı nazm sımalarını, yani metinni mecazlaştıruv ve metonimleştirüv yolunen til birlemleri arasındaki yañı mana bağlarını yaratmaqnı közde tutqan til sanatıdır.
Istıla bir çoq manada qullanılır. Nazm adet üzre nesirge qarşı qoyulır. Şiiriyet sıq diger sanatlarnen birleşe, bu alda şiiriy destan, şiiriy drama, nesriy şiiriyet kibi ara janrlar asıl ola.


text:
Satış / Bina evi, Baki, 180 000
Məlumat
Bakida ucuz kiraye evler Bakida kiraye evler telebeler ucun kiraye evler qizlar ucun kiraye evler qaxda kiraye evler qebelede kiraye evler 9cu mikrorayonda kiraye evler Əhmədlidə satılan evlər Zabratda satılan evlər Xirdalanda ev alqi satqisi Gündəlik kirayə evlər Mastagada satilan evaler Gencede satilan evler Ismayillida kiraye evler Hovsanda satilan evler Bakixanovda kiraye evler Bakixanovda satilan evler masazirda satilan evler bileceride kiraye evler kreditle satilan evler qebelede kiraye evler Sulutepe qesebesinde evlerin satisi Neftciler metrosuna yaxin satilan evler 8ci mikrorayonda kiraye evler montinde satilan evler Neftcilerde kiraye evler 5ci mikrorayonda evler Turkanda bag evi almaq Bakida ev almaq Evin qiymetini hesablamaq ucun kalkulyator
Elanın vaxtı bitmişdir


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi ilhaq etilgen Qırımda Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı yapılğan nevbetteki tintüvler ve yaqalanuvlarğa narazılıq bildirdi. Bunı yanvarniñ 25-nde Twitterde Ukraina TİN sözcüsi Maryana Betsa bildirdi.
Ukraina tış işleri muessisesiniñ matbuat hizmeti derc etken bildirüvde: «Rusiye qırımtatarlarnı bastıra. Utanmayıp ve yüzsüzce. Narazılıq bildiremiz. Diskriminatsiyanıñ delillerini Halqara mahkemede taqdim etecekmiz», – denile.
Rusiye telükesizlik hadimleri yanvar 25 sabasında ilhaq etilgen Qırımnıñ Canköy şeerinde ve Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonında tintüvler yaptılar. Bundan soñ Canköy faaliyetçisi Enver Kroşnı şeerniñ rayon polis bölügine ve Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yaqalanğan Ebazer İslâmovnı Seyitler rayon polis bölügine ketirdiler.
Mahkeme, Canköyde tintüvden soñ yaqalanğan Enver Kroşnı 10 künge apis etti. Onı Rusiye kodeksiniñ 20.3 maddesi 1-nci qısmı (ekstrimistik teşkilâtlarnıñ atributları ya da simvolikasını propaganda etüv ya da açıq olaraq numayiş etüv) boyunca memuriy uquq buzuvında qabaatlaylar.
Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonınıñ Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde tintüvden soñ yaqalanğan ve polis rayon bölüginden mahkemege ketirilgen Qırım musulmanı Ebazer İslâmovğa rayon mahkemesi binasına «acele yardım» çağırdılar.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Hamırğa:
400 g – peçenye,
yarım banka qoyurtılğan süt,
yarım paçka sarı yağ,
vanilin,
kakao tozu,
badem.
Bezetmek içün: şeker ve kakao tozu, badem daneleri.
Azırlav usulı:
1. Peçenye ve bademni ufatamız.
2. Sarı yağ ve qoyurtılğan sütni qarıştırıp, vanilin ve 2 aş qaşığı kakao ilâve etemiz.
3. Bu qarışmağa ufatılğan peçenye ve badem qoşıp hamır yapamız.
4. Hamırdan kirpiniñ şekilini yasaymız.
5. Kakao ve şeker tozunı qarıştıramız, içinde kirpilerni yuvarlatamız.
6. Kirpilerge bademden ine sançıymız ve qattırmaq içün buzdolapqa qoyamız.


text:
Äfganstanda qabat cir teträw
İlneñ Badaxşan töbägendä 4,3 ball zurlığında cir teträw buldı
Äfganstannıñ tön’yaq-könçığışındağı Badaxşan töbägeneñ Feyzabad şähärendä 4,3 ball zurlığında cir teträw bulğan.
Bu xaqta ilneñ seysmologiya üzäge xäbär itä.
Amerika Quşma Ştatlarınıñ geologik tikşerenülär oyışması zilziläneñ cir östennän 220 çaqrım tiränlektä buluın beldergän.
Kiçä ilneñ Paktika töbägendä bulğan 5,9 ball zurlığındağı cirteträwda 1000 nän artıq keşe ğomeren yuğalttı, 1500 keşe cäräxätlände.
Bäyläneşle xäbärlär
“Rosneft’” zur neft’ çığanağı tapqan
Ul ilneñ tön’yağındağı Peçora diñgezeneñ Medınsko-Varandeyskiy töbägendä tabılğan


text:
Aqmescit rayonı Saraylı Qıyat köyünde kontslager mabüslerine «Qızıl» memorialınıñ qurucılığını mayısnıñ 8-ne qadar bitirip olamay bileler. Tantanalı açılışı mayıs 9-na planlaştırıla.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine işbu kompleksniñ quruculığı ile oğraşqan teşkilât hadimi bildire.
«Bir aydır, tatil ve bayramlarnı körmeyip, çalışamız. Obyektni müddetinde taqdim etmelimiz. Amma mayıs 9-na bir qaç kün qaldı, qurucılıq işi ise daa bitmedi. İnsanlar da endi boldurğanlar», – şikâyet ete adam.
Şimdilik mında damnıñ qoyulması ile oğraşalar. Memorialğa qasaba kirişinden yolnı qoyalar. Bundan sebep, deyler yerli sakinler – şeerge tarlalardan keçmege mecburlar.
«Merkeziy yolnı qapattılar, asfalt qoyalar. Şimdi qasabadan çıqmaq içün ya tarlalardan, ya diger soqaqlardan keçmege kerek, ama soqaqlarda er vaqıt tıqanıqlıq, onıñ içün tarlalardan keçmege daa da qolay, toz çoq olsa da», – tarif ete Qırım.Aqiqatqa yerli sakin Sergey.
Digerler yañı yol ve keçitler sebebinden quvançını bildireler.
«Böyle yol mında çoqtan yoq edi. Bu quruculıqnıñ başlanması eyidir. Endi em maşina, em piyadeler içün yollarnıñ vaziyeti yahşı olur», – dey yerli sakin Anastasiya.
Memorialnıñ qurucılığı bıltır yazda başlandı. 1942 senesi baar ayından 1944 senesi barine qadar, çeşit malümatqa köre, 8-15 biñ insan öldürilgen edi.


text:
Qırımda keçken künü altı yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında.
«Eki kişi – Yalta, eki kişi – Aluşta, bir kişi Aqmescitte ve bir kişi – Kefede», – dedi Aksenov.
Onıñ malümatına köre, ekisi daa evel qayd etilgen yerde qırğınlıq ile küreş tedbirleri ve laborator tedqiqleri neticesinde qayd etildi. Dört hasta keskin virus yuqunçı alâmetlerinen tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçı muavini Dmitriy Krutikovnıñ qayd etkenine köre, hastalarnıñ bir qısmı hastalanğan insanlarnen alâqada olğanlar, bir qısmı da Rusiyeden kelip tibbiy yardım istegenler ola.
Onıñ bildirgenine köre, hastalar arasında 14 yaşında bala bar.
Böylece, Qırımda 245 koronavirus hastası qayd etildi. 24-ü çetelden keldi, 21-i Rusiyeden, 84 insan tüzelip yahşı oldı. Eki insan vefat etti, daa ekisiniñ ölüm sebebi belli degil, amma COVID-19 diagnozı qoyulğan edi. Aqyarda 130 koronavirus hastası qayd etildi, eki hasta vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis rwisi Refat Çubarov, qırımtatat yazısını kiril urufatından bütünley latin urufatına keçirmek içün Ukraina akimiyetiniñ qararı qabul etilmek kerek olğanını bildirdi. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
Çubarov qayd etti ki, Qırımda 90-cı yıllarnıñ ortasında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası tarafından qabul etilgen qarardan soñ latin urufatına keçüv başlanğan edi, lâkin Qırım Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ bu iş toqtadı.
«Er alda, devletniñ resmiy izini noqta-i nazarından bu meselede toqta qoyulmaw kerek. Ve Nazirler Şurasınıñ qararı qabul etilmeli», – dedi Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatar yazasınıñ latin urufatına keçirilmesi meselesinde memurlarnıñ fikirleri farqlana.
«Nazirler Şurasında bazı memurlar dey ki: «Elifbeni tasdiqlamaq aqqımız barmı eken?» Yeter ki – siz qabul etiñiz», – dedi o.
Meclis reisi böyle davranışnı «aynecilik» olaraq tanıttı, çünki akimiyetniñ qararı olmasa dersliklerni bir elifbeden başqasına çevirmege mümkün degil. Ve o dedi ki, o qırımtatar yazısınıñ latin urufatına keçirmeknen bağlı işniñ toqtatılmasını Ukraina Tasil ve ilim naziriniñ şahsiyetinen bağlamay.
2015-2016 seneleri devamında Ukraina Tasil ve ilim nazirliginde qırımtatar yazısını latin urufatına keçirmek azırlıqlarınen oğraşqan gruppa çalışa edi. Bu gruppanıñ yolbaşçısı olğan Nazirniñ sabıq mesleatçısı Elhan Nuriyevniñ bergen malğmatına köre, nazir vazifesine Liliya Grineviç tainlengen soñ bu gruppanıñ işi toqtatılğan.


text:
Aprelniñ 29-nda Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ İçki rayon mahkemesi imam Dlâver Halilovnıñ Savurçı (Zavetnoye) köyünde qıldırğan cuma namazını halqqa açıq tedbir olaraq sayıp, oña 30 biñ ruble para cezasını berdi. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Qabaatlı olaraq celp etilüvine dair qararda imamnıñ angi bir tedbirni keçirgeni añlaşılmay. Qabaatlav tarafı cuma namazını nasıl tasnif etti: yürüş, piket ya da miting olaraqmı? Bular añlaşılmay. Qabaatlav tarafı bunıñ yerine memuriy kodeks maddesiniñ mevzusını ğayrıdan yazdı. Qanunsız faaliyet delilleri de kösterilmedi. Mahkeme, köy sakinleri yazğan 52 müsbet hasiyetnamege emiyet bermeyip, qabaatlayıcı qarar çıqardı», – dep ayttı Kemeci.
Advokatnıñ bildirgenine köre, imamnıñ fikirince, Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ reberligi yarımadanıñ mustaqil din cemiyetlerine basqı yapa.
«İmaye bunı QAMDİ siyasetine boysunmağan mustaqil imam, mustaqil din cemiyetleriniñ taqip etilüvi dep saya. Bu din cemiyetiniñ yoq etilüvi QAMDİniñ bu regionda (İçki rayonında – QA) diniy yaşayışnı kontrol altına almaq istegini köstere. Söz sırası, müfti Emirali Ablayevni çağırmaq muracaatımız red etildi», – dep ayttı Gemeci.
Daa evel Dlâver Halilov malümat bermesi içün prokuraturağa çağırılğan edi, Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 5.26 maddesiniñ 4-ünci qısmına istinaden (qanunsız missionerlik faaliyeti) memuriy cinayet qararı berildi.


text:
Mahuldür
Mahuldür (ukraince HaripHe, Maxyлbдюp, rusça HaropHoe, Maxyлbдyp) – Qırımnıñ Bağçasaray rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 124 kişi (2001 senesi).
Belli qırımtatar yazıcısı Şamil Alâdin Mahuldürde doğdı. 1995 senesinde o, “Mahuldürge bardım, ağlap qayttım” ikâyesini yazdı[4].
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Şamil Alâdinniñ resmiy saytı


text:
Bu könne närsälär bulğan?
Tarixta bügen - 19.01.2020
Bügen 2020 nçe yılnıñ 19 nçı ğıynwarı. Bu kön tarixqa nindi wağıyğalar belän kerep qalğan soñ?
1798 nçe yılnıñ 19 nçı ğıynwarında sośiologiyaga nigez saluçı häm pozitivizm ağımın äydäp baruçı Ogyust Kont Franśiyanıñ Monpel’e qalasında dönyağa kilä. Kont “3 törle xäl qanunı” belän sośiologiya fänenä nigez sala.
2012 nçe yılnıñ älege könendä Törkiyädä ilbaşınıñ xalıq tarafınnan saylanuı häm saylawnı 5 yılda ber tapqır ütkärüne küzdä totuçı İlbaşın saylaw qanunı” Törkiyä Böyek Millät Mäclesendä qabul itelä.
2013 nçe yılnıñ 19 nçı ğıynwarında Bolgariya Xoquq häm irek xäräkäte liderı Äxmät Doğan üterü kereşüennän isän - saw qotıla. Tribunağa çıqqan Doğannı atıp üterergä telägän höcümçeneñ mıltığı atmıy. Höcümçene zaldağı wazıyfalı xezmätkärlär totıp ala.


text:
Rusiye gümrükhanesiniñ hadimleri, Qırımnen Herson vilâyeti arasındaki memuriy sıñırda "Perekop" ("Çaplınka") kiriş-çıqış noqtasında eki künge teçhizat qoyacaqlarını bildire. Bundan sebep, mahsulatnıñ keçirüv qaideleri vaqtınca deñişecek, Cenübiy gümrükhane idaresine atıf etip bildire "Krıminform" matbuatı.
"Krasnoperekopsk gümrükhane postunıñ "Perekop" eki taraflı avtomobil kiriş-çıqış noqtasında gümrükhane organlarınıñ server donatmasınıñ tehnikiy teşkerüvi sebebinden, 2019 senesi noyabr 26 ve 27-sinde saat 10:00-dan saat 16:00-ğace, bu donatmanı toqtatıp, teşkerüv işleri keçirilecek", - dediler müessisede.
Bildirile ki, bu kiriş-çıqış noqtasında "mahsulat, şahsiy naqliyat, halqara taşımalarını becergen naqliyatnnen" bağlı gümrük operatsiyaları keçirilmeycek.
Şahsiy qullanuv içün mahsulatnıñ keçirilmesi sade rejimde yapılacaq, dep qoştılar müessisede.


text:
Bügin Şveciya men Finlyandiyanıñ arnayı delegaciyası Türkiyağa barıp, atalğan elderdiñ NATO-ğa müşe boluına qatıstı talqı ötkizedi. Bwdan bwrın NATO müşesi retinde Türkiya Şveciya men Finlyandiyanıñ wyımğa müşe boluına qarsı dauıs bergen bolatın.
NATO-ğa müşe boluğa ümitker soltüstik europalıq elderdiñ delegattarın Türkiyanıñ kelissözge dayındağan arnayı delegaciyası kütip aladı. Şveciyanıñ kelissöz ökilderin ministrler kabinetiniñ hatşısı Oskar Stensterm bastasa, Finlyandiya delegaciyasın SİM baspasöz hatşısınıñ orınbasarı YUkka Salovara jetektegen.
Türikter tarabınan prezident apparatınıñ bas hatşısı Ibrahim Kalın men SİM basşısınıñ orınbasarı Sedat Öñal kezdesuge qatıspaq. Taraptar Şveciya men Finlyandiyanıñ NATO-ğa müşe boluına qatıstı qauipsizdik jäne geostrategiyalıq mäselelerdi qarastırmaq.
Altınay Mwrat


text:
Bütündünya qırımtatar kongressiniñ icraiy komiteti nevbetteki toplaşuvını Herson vilâyeti Geniçeskte keçirecek ola. Bunı Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«BQTK İcraiy komitetiniñ toplaşuvı eki ayda bir kere keçirile. BQTK İcraiy komitetiniñ birinci toplaşuvı Köstence (Romaniya), ekincisi – Kivde keçirildi. Üçüncisi Varşavada (Poloniya) keçirilmek kerek edi, amma İcraiy komitetiniñ qararına köre, üçünci toplaşuvnı (2016 senesi yanvar ayı) Geniçeskte (Herson vilâyeti) keçirecekmiz», – yazdı Çubarov Facebookta.
Avgust başında Türkiye paytahtı Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi keçirildi, mında qırımtatarlarnıñ Vatanı – Qırımdaki vaziyeti muzakere etilgen edi. Şu cümleden, beyanatta qayd etilgeni kibi, Sovet Birliginiñ dağıluvından soñ Vatanına qaytqan 350 biñ qırımtatarı şimdi kene totalitar basqı ve yoq olmaq havfı astında buluna. Forumda BQTK İcraiy komiteti saylanıldı.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası «SimCityTrans» şirketi tarafından avtomobil naqliyatı vastasınen yolcularnıñ taşıması saasında qanuniyetke riayet etilmesiniñ teşkerüvi aqqında bildire, teşkerüvden soñ şirketke 850 biñ ruble miqdarında cöreme belgilendi.
«Bir sıra bozuluv qayd etildi, şu cümleden yol areketi havfsızlığınıñ teminlevi boyunca talaplarnıñ yerine ketirilmemesi ile bağlı. Yolğa çıqmazdan evel bazıda aydavcılar seferden evel tibbiy baquvdan keçmey ve domen başında mümkün olğan vaqıttan çoq buluna edi, avtobuslarnıñ seferden evel tehnikiy baquvı ya da yapılmay, ya da mütenasip zenaatı olmağan mehaniklerniñ tarafından etile edi», – denide prokuraturanıñ beyanatında.
İşbu bozuluvlar sebebinden yedi memuriy iş açıldı, deyler prokuraturada. Toplanğan malümatlarğa köre, şirketke cöreme belgilendi.
«SimCityTrans» şirketi iş adamı Lenur İslâmovnıñ adına bağlı, işbu şirketniñ territoriyasında onıñ ATR telekanalı yerleşe edi. «SimCityTrans»ta birazdan Qırım.Aqiqatqa prokuratura areketlerini ve para cezalaranı izaatlamağa vade ettiler.
Yaqında Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya mahkeme İslâmovnıñ mülkini apis etkeni aqqında bildirgen edi. Aqmescitte Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçisine ait olğan iCom tükânı qapatılğan.


text:
Herson şeeriniñ Meclisi mayısnıñ 18-nde qırımtatar sürgünligi qurbanlarınıñ hatıra taşına çeçek qoyıp, bu faciada elâk olğan ve zarar körgenlerni añmağa çağıra.
Meclis, koronavirus yuqunçınen bağlı sıñırlavlarğa riayet etmege de çağıra.
«Herson şeer Meclisi ve bir qaç cemaat teşkilâtı bu vaziyette belli olmağan müddetke qaldırılğan medeniy-maarifçilik tedbirlerini planlaştırğan ediler. Hersonda çeçek qoymağa teklif etemiz, saat 9:00-dan 12:00-ğa qadar, küçük gruppalarnen, sıñırlavlarğa riayet etip», – dep aytıla ilânda.
Meclis, Qırımnıñ tamır halqı ile birdemlik olaraq qırımtatar bayraqlarını asmağa ve qara şeritni bağlamağa çağıra.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayısnıñ 17-18-nde keçirilecek qırımtatar halqınıñ genotsid qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan añma tedbirleriniñ azırlanılğanını ilân etken edi. O, Kyiv şeer yolbaşçısı Vitaliy Klıçkoğa Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma kününen bağlı muracaat etti.
Aprel ayında Qırımda Rusiye politsiyası qırımtatarlarğa tenbi vesiqalarını berip başladı. Aralarında qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, «Qırım birdemliginiñ» aq qorçalayıcıları ve jurnalistleri bar edi. Bu tenbilerde «ekstremist faaliyeti qabul etilmeycek» dep aytıla, hususan mayısnıñ 18-nde, qırımtatarlar 1944 senesiniñ sürgünlik qurbanlarını añğanda.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
2022- jıldıń yanvar-mart aylarında Ózbekstan 41 shet el mámleketlerinen qunı 34,8 mln. AQSH dollarına teń bolǵan mebel jáne onıń bólimlerin import qılǵan.
Mebel hám onıń bólekleri importı kólemi ótken jıldıń sáykes dáwirine salıstırǵanda derlik 16,5 mln. AQSH dollarına asqan.
Ózbekstan 2022- jıldıń yanvar-mart aylarında mebel hám onıń bóleklerin eń kóp import qılǵan mámleketlikler:
Koreya - 10 mln.
Turkiya - 9, 9 mln.
Qıtay - 7, 6 mln.
Rossiya - 2, 5 mln.
Italiya - 761 mıń
Ukraina - 593 mıń
Qazaqstan - 419 mıń
Belarus - 373 mln.
Polsha - 370 mıń
Germaniya - 197 mıń
Ispaniya - 63, 4 mıń AQSH dolları
Málimleme xızmeti


text:
Karolus Magnus
Karolus Magnus (latınsha: Carolus Magnus, ingl.: Charles the Great, nem.: Karl der Große, goll.: Karel de Grote) (742 yamasa 747 - 28 yanvar, 814) Awliye Rim İmperiyasına tiykar salg'an Franklar patshası bolg'an.
O'miriӨңдey
Franklar — nemis xalqının' biri bolıp olardın' u'ylerin Reyn da'ryasının' arg'ı shetine Rim İmperiyasına ıdırap atırg'anlıg'ı sebepli ko'shirgen - olar 700-jıllarg'a kelip Galliya ha'm Reyn da'ryasının' shıg'ısın basqarg'an. Olar Papalıqti ha'm Rim Katolik dinin qorg'ag'an. Olardın' patshası Kelte Pepin o'lgennen keyin, onın' balaları Karolus Magnus ha'm Karloman patshalıqtı bo'lisiwi kerek bolg'an. Olar onı eki bo'limge bo'lgen: yarımı Karolus Magnus ushın ha'm ekinshi yarımı Karloman ushın. Karloman 771-jılı 4-dekabrde qaytıs bolg'an ha'm Ullı Karl pu'tkil Frank patshalıg'ının' basshısına aylang'an.
Ol 786-jıldan baslap Franklardın' patshası ha'm 774-jıldan baslap Lombardlardın' patshası bolg'an. Ol Leo III papası ta'repinen 800-jılı Christmas ku'ni taqtqa otırg'ızılg'an ha'm A'wliye Rim İmperiyasın basqarıp baslag'an. Ko'plegen urıslardan keyin, ol o'z İmeriyasın Batıs Evropa boylap jayıwg'a erisken.
Charles patshalıg'ı da'wirinde barlıq waqıt urısqan. Ol o'zinin' "Joyeuse" dep atalg'an qılıshın qatnasqan otız jıl urısta ha'm 18 gu'reste qollang'anlıg'ı menen belgili. Ol aqırında Rim İmperatorı Oktavian Avgust onnan 800 jıl aldın erise almag'an jetiskenlik, yag'nıy Saksonlardı basıp alıwg'a erisedi. Ol Saksonlardı sonday-aq Katolik dinine qaratıwg'a miyassar boladı. Ol xalqı bilim beriw ushın ko'plegen mekteplerdi salg'an.
Ullı Karl 814-jılı qaytıs boladı, patshalıq onın' jalg'ız balası Lyudovik I ge qaladı.


text:
Rusiye esirliginden azat etilgen qırımlı ukrain rejissör Oleğ Sentsov, Qırımnı Rusiye qısmı olaraq iç bir vaqıt tanımaycağını ve bu mesele "atta muzakere de etilmey", dedi. Bunı o, sentâbr 18-inde "Ğromadske" ukrain haber resursına intervyü bergende ayttı.
"Men Qırımnı Rusiye qısmı olaraq iç bir vaqıt tanımaycağım. Bu atta muzakere de etilmey. Aynısı - Rusiyeniñ suniy satellitleri olğan Donbass "cumhuriyetleri". Bu da Ukraina qısmı, ve men olarnıñ ayırıcılıq niyetlerine qol tutmayım", - dedi Sentsov.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
Rusiye uquq qoruyıcısı, Qırımda Alan uquq qoruyıcı merkeziniñ idarecisi Aleksandra Krılenkova dey ki, fevral 16 künü Cankoynıñ Elif bala merkezinde kene prokuratura temsilcileri kelip, «vatandaşlar muracaatlarınıñ baqılması» çerçivesinde vesiqalarnı köstermege talap ettiler.
«Bu sefer teşkerüv sakince keçti – silâlı insan yoq edi. Tek prokuratura hadimleri. Ve iş kününiñ soñunda, bala olmağanda, keldiler», – yazdı Facebookta Krılenkova.
O şunı da qayd etti ki, qanuniy bozuluvlar yüz bergen edi.
«Şu cümleden, teşkerüv tenbisiz keldi, talaplarda vesiqalarnı taqdim etmek içün nasıl bir müddet berilgeni qayd etilmegen edi, olarnı acele köstermege talap ettiler», – dey uquq qoruyıcı.
Qırım Rusiye prokuraturasınıñ bu aqta izaatı yoqtır.
Üç afta evelsi bala merkezinde SES, Fevqulâde vaziyetler nazirligi ve FSB iştiraki ile teşkerüv endi keçirilgen edi.
Fevral 11 ve 12 künleri Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Cumaertesi künü, noyabr 22-de, Ukrainada Golodomor qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirler keçirile.
Berilgen malümatqa köre, «Ukrainada golodomor qurbanları hatırasına abide» milliy müzeyinde 1932-1933 seneleriniñ Golodomornıñ qurbanı olğan millionlarnen insannıñ hatırasına matem mitingi keçirile.
Mitingde akimiyet, çetel devletlerniñ elçihane, cemaat ve diniy teşkilâtlarnıñ vekilleri iştirak eteler. Aktsiya iştirakçileri abidege çeçek qoyıp, elâk olğanlarnı sükünet daqqası ile añalar.
Aktsiyağa Ukrainanıñ merkeziy telekanalları da qoşuldı – sükünet daqqalarını köstereler.
Ukrain evinde 1932-1933 seneleriniñ Golodomor vaqtında ukrainlerniñ qarşılığı aqqında milliy hatıra aqqında Ukraina institutınıñ ekspozitsiyası çalışa.
Ukraina ilimler milliy akademiyasınıñ malümatına köre, 1932-1934 seneleri Ukrainada Golodomor neticesinde tahminen 4,5 million insan elâk oldı.
Ukrainlilerniñ ekseriyeti (72%) 1932-33 seneleriniñ Golodomorını ukrain halqınıñ genotsidi olaraq tanıy.