text:
Herson vilâyeti Geniçesk rayonı Novoalekseyevka qasabasında fevralniñ 1-nde memuriy hızmet berecek merkezniñ açılışınen bağlı cemaat diñlevleri ötkerilecek. Bu aqta özüniñ Facebook saifesinde Ukraina prezidentiniñ Qırım Mutar Cumhuriyetindeki temsilcisi Boris Babin yazmaqta.
«Eger cemaatçılıq maqullese, bu Qırımğa yaqın yerleşken ve kesen-kes 2018 senesi açılacaq dördünci Memuriy hızmet berüv merkezi (MHBM) olacaq», – dep qayd ete Babin.
Novoalekseyevka territorial cemiyetine esaslanğan «Novıy vizit» neşiri qayd etkenine köre, cemaat diñlevlerinde yerli akimiyet organları, Ukraina prezidentiniñ Qırım Mutar Cumhuriyetindeki temsilciligi, Herson vilâyetindeki Ukraina devlet migratsion hızmetiniñ temsilcileri, Herson vilâyetiniñ devlet memuriyeti ve Novoalekseyevka territorial cemiyetiniñ teşebbüsçi gruppası iştirak etecek.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukraina qıta qısmınen yarımada arasında resmiy olaraq - memuriy, aslında - aqiqiy bir sıñır peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka» olaraq üç kiriş-çıqış noqtası çalışmaqta.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


c: text/html

text:
Endi qazaq köşiniñ ekinşi "Altın däuiri" bastaladı
Sonımen, "Nur Otan" partiyasınıñ kezekten tıs ötken HİH S'ezinde Elbası Nwrswltan Nazarbaev kelesi prezident saylauına ümitker retinde Qasım-Jomart Kemelwlı Toqaevtıñ kandidaturasın wsındı.
S'ezde Wlt Köşbasşısı Nwrswltan Nazarbaevtıñ wsınısı ortağa qoyılğan soñ, Ädil Ahmet, Nwrlan Noğaev, Jaqsılıq Üşkempirov bastağan onşaqtı memleket jäne qoğam qayratkerleri söz söyledi. Söz ieleri jaña kandidat Qasım-Jomart Kemelwlınıñ qazirgi tañda eñ layıqtı kandidat ekenin tilge tiek etumen birge, Elbasımızdıñ Wlı eñbekteri turalı keñ kösilip söyledi. Ärkim öz salası boyınşa jetkizip ayttı.
Ärine, Täuelsiz Qazaqstandı qwru, bükil düniejüzine tanıtu jolındağı Elbası eñbegi bügingi bir s'ezdiñ ayasına sıyması anıq. Mäñgilik Elimizdiñ aldağı asar asuları men bağındırar biikterinde bolaşaq wrpaqtıñ auzımen añızğa bergisiz tarih bolıp mäñgi aytıla bereri dausız!
Endi prezidettikke kandidat Qasım-Jomart Kemelwlı Toqaevqa kelsek, söz joq, ol kisi bügingi tañda memleket basqaruğa eñ layıqtı twlğa.
Biz de öz tarapımızdan aytar bolsaq, Qasım-Jomart Kemelwlı Qazaqstan Respublikasınıñ Sırtqı ister ministri bolıp qızmet atqarğan twsta Elbası erte jolğa qoyğan köşi-qon sayasatınıñ öz deñgeyinde jüzege asırıluı üşin birqatar tiimdilikter jolğa qoyıldı. Sonıñ biri – şet elde twratın wltı qazaq adamdarğa Qazaqstanğa kelu üşin räsimdeletin vizannıñ konsuldıq alımdardan bosatıluı. Atalğan jeñildik sol kezdegi köşi-qon sayasatınıñ mañayında jürgen belsendi azamattardıñ biri aqın Almas Ahmetbekwlınıñ wsınısımen jüzege asqanın ayta ketuimiz kerek.
Ärine, atajwrtına kelgisi keletin ağayındar üşin bes-on teñgeniñ jarası jeñil. Qaytse de tabadı. Biraq onıñ moral'dıq jağın eskersek Qazaqstannıñ alıstağı ağayınğa degen kün nwrınday jıluın sezdiredi.
Köşi-qon sayasatın jolğa qoyıp, alıs-jaqın şetelderdegi qandastarımızdı Atajwrtına tartuda, basqa memleketterge qarağanda Şığıstağı körşimiz Qıtaymen til tabısıp, mämilege kelu oñayğa soqpağanı bärimizge belgili. Bwl taraptağı jwmıstardıñ maydan qılşıq suırğanday etilip dwrıs jolğa qoyıluı da Elbasımızdıñ bet-bedeli men ıqpalınıñ arqası ekenin biz jaqsı bilemiz. Al, ekinşi jağınan qıtay tilin jettik biletin Qasım-Jomart Toqaevtıñ da zor eñbegi bolğanın eşkim joqqa şığara alması anıq. Bwl mäseleniñ 1995 jıldıñ qırküyek ayındağı Elbasımızdıñ Qıtayğa jasağan saparı kezinde sol kezdegi Qıtay Halıq Respublikasınıñ Törağası Czyan Czemin'men kezdesui barısında oñ şeşim tapqanın Qasım-Jomart Kemelwlı öziniñ «Belasu» attı kölemdi eñbeginde «... degenmen, bwl mäsele jöninde de principti uağdalastıqqa qol jetkizdik: Qazaqstanğa twraqtı twruğa köşkisi keletin wltı qazaq QHR azamattarına Qıtay ükimeti tarapınan eşbir kedergi jasalmaydı. Bwl mañızdı kelisim Qıtaydan köşip kelem degen oralmandar sanın arttıra tüsuge järdemdeseri anıq» (Q.Toqaev, «Belasu» kitabı, 212-bet) dep jazadı.
Qasım-Jomart Toqaev Qazaqstan Respublikasınıñ Prem'er-ministri qızmetin atqarğan 1999- 2002 jıldar aralığında da qazaq köşi irkilgen emes. Mısalı, 1997-2001 jıldarı 82 335, 2002-2006 jıldarı 384 106 qandasımız Qazaqstağa oralğanın eske alsaq, bwl kezeñ – Qazaq köşiniñ «Altın däuiri» bolıp tarihqa qaldı.
Elbasımız özi bastap, aqsatpay alıp kele jatqan köşi-qon sayasatı Nwrswltan Nazarbaev prezidenttik ökilettigin toqtatqan soñ qalay bolar eken degen swraq alıstan kelgen ağayınnıñ är biriniñ tün wyqısın tört bölgeni şın.
Memleketşildik pen dästür sabaqtastığın tu etip wstağan jäne oğan degen qwrmeti men adaldığı şeksiz Qasım-Jomart Kemelwlı prezident retinde «Egemen Qazaqstan» men «Ayqın» gazetine bergen twñğış swqbatında bwl mäselege nükte qoydı. «Qoğamdıq pikirge qozğau salğan otandastar mäselesin qoldan sayasattandıruğa bolmaydı. Şeteldegi qandastarımızdı («oralman» degen sözge men qarsımın) Atamekenge qaytaru isi eşqaşan nazardan tıs qalğan emes, qalmaydı da. Älemniñ tükpir-tükpirindegi qandastarımızdıñ basın tuğan jerde biriktiru – bizdiñ parızımız» dedi, Qasım-Jomart Toqaev.
Prezident bwl sözin 2019 jığı 12 säuirdegi Mañğıstau öñirine jasağan saparı kezinde «Düniejüzindegi qandastarımızdıñ basın tuğan jerde biriktiru – bizdiñ qasietti parızımız» dep jwrt aldında tağı qaytaladı. Bwl jolı jay aytqan joq, «Qasietti» degen sözdi qosıp ayttı. «Bizdiñ qasietti parızımız» degen söylemge salmaq tüsirip ayttı.
Demek, «Nwrswltan bastağan Nwrlı köş» dästür sabaqtastığın üzbey öz jalğasın tabatın boldı. «Jalğasın tabatın boldı» degen jay söz, Alla qalasa, Qazaq köşiniñ «Ekinşi altın däuiri» bastalatınına meniñ senimim kämil!
Endi aldağı jerde prezidenttikke ümitker Qasım-Jomart Toqaevtıñ «Saylau ştabı» qwrılıp, respublika köleminde qoldau is-şaraları bastaladı. Osı jwmıs barısında qandastarımız tığız qonıstanğan öñirlerde köşi-qon sayasatınıñ tarihın, mañızın, jetistigin jan-jaqtılı tüsindiruimiz kerek. Jaña kandidattıñ wstanımın jüyeli jetkizgenimiz abzal!
Bwl – zañ şığaruşı organ men atqaruşı biliktiñ kezinde ketirgen qatelikteriniñ äserinen ağayındardıñ köñil tükpirinde qalğan reniş pen ökpe-nazdı juıp-şayudıñ, ornıqtılıq pen senim ornatudıñ tabılmas orayı.
Elbasımızdıñ qamqorlığınıñ arqasında Otanına oralıp, ösip-öngen qandastarı "Nur Otan" partiyasınıñ kelesi prezidettikke Qasım-Jomart Toqaevtıñ kandidaturasın kandidat retinde wsınuın 100 payız dwrıs şeşim dep qoldaytınına meniñ kümänim joq!
Auıt Mwqibek
Nwr-Swltan qalası
Abai.kz

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Litvaniya prezidenti Dalâ Gribauskayte Kyivge yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasına kelecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Ukraina – bizge pek yaqın olğan memleket. Litvaniya halqı on yıllar devamında azatlıq oğrunda küreşti, şu sebepten ukrain halqınıñ devletiniñ Avropa kelecegini qurmaq ıntıluvlarını añlay ve olarğa qoltuta, Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligine qoltuta», – dep bildirdi Gribauskayteniñ memuriyeti.
Almaniyanıñ sabıq prezidenti Kristian Vulf da Zelenskıynıñ inauguratsiyasına kelecegini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası mayısnıñ 16-nda yañı saylanğan prezident Volodımır Zelenskıynıñ inauguratsiyasını mayısnıñ 20-ne saat 10:00-ğa belgiledi. Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ matbuat hızmeti parlamentniñ qararını qabul etti, lâkin belgilengen kün kyivliler ve çetel eyyetleri içün bir sıra qıyınlıqlarğa yol açacaq, dep bildirdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım parlamenti ükümet reisi vazifesine Yuriy Gotsanükni tayin etti. Qarar oktâbrniñ 1-nde nevbetten tış parlament sassiyasında qabul etildi.
Gotsanükniñ namzetine bir ağızdan qoltutqanlar.
Bazarertesi künü, sentâbrniñ 30-nda, Aksenov Qırım yolbaşçısı ve ükümet reisi vazifelerini birleştirmekten vazgeçip, Qırım parlamentine vekâletlerni ayırmağa teklif etti.
Sentâbrniñ 20-nde Qırım parlamentiniñ sessiyasında Aksenov beş yılğa Qırımnıñ yolbaşçısı olaraq tekrar saylanğan edi.
Gotsanük 2016 senesinden berli Qırım Nazirler şurasınıñ reis muavini vazifesinde edi. Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel o, Seyitler ve Curçı rayon devlet memuriyetleriniñ reisi olğan edi. «Ukrainada nam qazanğan köy hocalığı işçisi» ve «Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan yerli idare hadimi» unvanlarına nail olğan edi.


text:
Bağışlañız, bu metin tek “ykp” tilinde mevcuttır.
Vatandaşlarnıñ muracaatları
Qırımlılar içün karantin aqqında müim malümatlar. Eñ sıq rast kelgen suallerge cevaplar
- Karantin ne sebepten başlana?
Ukraina Nazirler Şurası 2020 senesi saban ayı 11 künü qabul etken 211 sanlı qararğa binaen, karantin Ukraina topraqlarında COVİD-19 koronavirusınıñ darqatılmasına qarşılıq kösterüv maqsadınen ilân etildi.
- Karantin ne vaqıtqace devam etecek?
Ukraina Nazirler Şurası 2020 senesi saban ayı 11 künü qabul etken 211 sanlı qararğa binaen, karantin 2020 senesi saban ayı 12-den başlap, çiçek (aprel) ayı 3-ce devam etecek.
- Karantin deviri devamında neler yasaq etile?
(devamını oqumaq içün, başlıqqa basıñız) “Qırımlılar içün karantin aqqında müim malümatlar. Eñ sıq rast kelgen suallerge cevaplar”
Ürmetli vatandaşlar!
Ukraina Nazirler Şurası 2020 senesi saban (mart) ayı 11 künü qabul etken «Ukraina topraqlarında COVİD-19 koronavirusınıñ darqaluvına qarşılıq kösterüv aqqında» 211 sanlı qararğa binaen ve COVİD-19 virusınıñ darqaluvına qarşılıq köstermek maqsadınen Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Temsilciligi vatandaşlarnı şahsen qabul etmekni vaqtınca toqtata.
Aynı vaqıtta şunı qayd etmek isteymiz ki, Temsilcilik vatandaşlarnıñ muracaatlarını:
– (0552) 49-59-39 nomeralı telefon ve 0 800 502 192 nomeralı bedava «sıcaq ağ»;
– Skype ağında ark predstavnictvo adlı qullanıcı;
– zvernennia@ppu.gov.ua elektron menzili vastasınen ve
– Uşakov caddesi, 42, Herson şeeri, 73003 poçta adresi boyunca qabul etmege devam ete.
Vatandaşlarımıznıñ diqqatına!
COVID-19 koronavirus infektsiyasınıñ Ukrainada darqaluvınıñ ögüni almaq maqsadınen Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ muavini Tamila Taşevanıñ Herson şeerinde 2020 senesi saban ayı 16 kününe planlaştırılğan qabulı başqa künge avuştırıldı.
Qabul künü ve vaqıtı aqqında ayrıca haber etilecektir.
Qoşma malümatnı (0552)49-59-39 nomeralı telefon boyunca almaq mümkün, bedava «sıcaq ağnıñ» nomerası – 0 800 502 192.
Bundan ğayrı, Temsilcilikke yazılı şekilde
Uşakov caddesi, 42, Herson şeeri, 73003 poçta adresi boyunca, ya da
zvernennia@ppu.gov.ua elektron menziline muracaat etmek mümkün.
Ürmetli vatandaşlar!
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini Darya Svırıdova 2020 senesi saban (mart) ayı 10 künü Herson şeerinde vatandaşlarnı şahsen qabul etecek edi, amma qabulı aynı aynıñ başqa kününe avuştırıldı. Qabul künü ve vaqıtı aqqında ayrıca haber etilecektir.
Qoşma malümatnı (0552)49-59-39 nomeralı telefon boyunca almaq mümkün, bedava ”sıcaq ağnıñ” nomerası 0 800 502 192.
Darya Svırıdova Hersonda vatandaşlarnı şahsen qabul etecek
2020 senesi saban (mart) ayı 10 künü saat 10:00-dan 12:00-ge qadar Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini Darya Svırıdova Herson şeerinde Uşakov caddesi, 42 adresi boyunca yerleşken Temsilcilikniñ binasında Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım toprağında yaşamağa devam etken, ya da yarımadadan köçken vatandaşlarnı şahsen qabul etecek.
Vatandaşlar ”Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında” Ukraina Qanunınıñ 22 maddesine binaen qabul etilecekler.
Qabulğa yazılıp, qoşma malümatnı (0552)49-59-39 telefonı boyunca almaq mümkün, bedava ”sıcaq ağnıñ” nomerası 0 800 502 192.
Darya Svırıdova Hersonda vatandaşlarnı şahsen qabul etecek
2020 senesi kiçik ay (fevral) ayı 10 künü, yani bazarertesi künü saat 10:00-dan 12:00-ge qadar Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini Darya Svırıdova Herson şeerinde Uşakov caddesi, 42 adresi boyunca yerleşken Temsilcilikniñ binasında Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım toprağında yaşamağa devam etken, ya da yarımadadan köçken vatandaşlarnı şahsen qabul etecek.
Vatandaşlar «Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina Qanunınıñ 22 maddesine binaen qabul etilecekler.
Qabulğa yazılıp, qoşma malümatnı (0552)49-59-39 nomeralı telefon vastasınen almaq mümkün, bedava «sıcaq ağ» – 0 800 502 192.
Vatandaşlarnıñ muracaatları
Ukraina vatandaşlarınıñ muracaatları içün Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ poçta adresi:
Uşakov caddesi, 42, Herson şeeri, 73003
Muracaatlar içün Temsilcilikniñ elektron menzili:
Devlet akimiyeti organlarınıñ ve matbuat vastalarınıñ muracaatları içün Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ elektron menzili:
Qoşma malümat içün telefonlar:
+380 (552) 49–59–39 – yuridik şahıslardan (devlet akimiyeti organlarından, yerli öz-özüni idare etüv organlarından, şirketlerden, müessiselerden, teşkilâtlardan) kelgen mektüplerni qayd etüv aqqında malümat; vatandaşlarnıñ muracaatlarını qayd etüv, vatandaşlarnı qabul etüv aqqında malümat; Temsilcilik reberiyetiniñ şahsiy qabulına evelden yazıluv içün telefon vastası.
0 800 502 192 – bedava «sıcaq» ağ.
Yuqarıda qayd etilgen telefonlar vastasınen malümat bazarertesi kününden cuma kününece belgilengen iş saatleri devamında berile.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ iş cedveli
Bazarertesi – cuma saat 09.00 – 13.00 ve 14.00 – 18.00
Cumaertesi, bazar – raatlıq künleri.
Ürmetli vatandaşlar!
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında, yani Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde yaşağan, ya da qıtağa köçken vatandaşlar Temsilcilikke öz tekliflerinen (mulâazalarınen), arizalarınen (ricalarınen) ve şikâyetlerinen yazılı şekilde ya da ağızdan muracaat ete bileler.
«Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunınıñ 5-ci maddesine binaen, muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı ile babasınıñ adı, yaşağan yeri yazılmalı, em de koterilgen meseleniñ, izaatnıñ, teklifniñ, ariza ya da şikâyetniñ, rica ya da talapnıñ mündericesi aks etilmelidir. Vatandaş muracaatınıñ üstünde tarihnı belgilep, muracaatını imzalamalıdır. Bu talaplarğa riayet etmegen muracaatlar baqılmay.
Elektron muracaatlar ve elektron petitsiyalar boyunca «Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunına 2015 senesi oraq (iyül) ayı 2 künü kirsetilgen deñişmeler aqqındaki № 577-VIII Ukraina qanunı esasında, 2015 senesi ekim (oktâbr) ayı 28 kününden başlap, yazılı muracaatlar İnternet ve elektronik alâqa vastaları yardımınen (elektron muracaat olaraq) yollanıla bile. Muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı ile babasınıñ adı, yaşağan yeri yazılmalı, em de koterilgen meseleniñ, izaatnıñ, teklifniñ, ariza ya da şikâyetniñ, rica ya da talapnıñ mündericesi aks etilmeli. Vatandaş yazılı muracaatınıñ üstünde tarihnı belgilep, muracaatını imzalamalı. Bundan ğayrı, elektron muracaatqa cevap yollanılacaq elektron menzil, ya da muracaat etken şahıs ile basqa bağlanma vastaları yazılmalı. Elektron muracaat yollanğanda, elektron imzanıñ keregi yoq.
Diqqatıñıznı şuña da celp etmege isteymiz ki, Ukraina Prezidenti 2017 senesi qural ay (mayıs) 15 künü imzalağan № 133/2017 Ferman ve Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası 2017 senesi çiçek (aprel) ayında qabul etken ‘‘Mahsus şahsiy iqtisadiy ve başqa sıñırlama tedbirlerni (sanktsiyalarnı) qullanuv’’ mevzusında qarar ömürge keçirilip, Ukrainada Yandex.ru, Yandex.ua ve Mail.ru kibi İnternet vastalarına irişim sıñırlandı. Elektron poçta vastasınen yollanğan muracaatlarıñıznıñ Temsilcilikke kele bilmesi içün, lütfen, Rusiye şirketleriniñ poçta hızmetlerini qullanmañız.


text:
«Koronavirus pandemiyası sözsiz bizneske, älem ekonomikasına ıqpal etedi. Käsipkerlerdiñ aktivteri ğana emes, mindetteri de bar. Olarğa virus ta, narıqtı şayqaltıp jatqan aqparattıq tolqın da äser etedi. Pandemiya aldında bäri teñ, Alla bwl aurudan aman-esen şığuğa jazsın»,- degen Alişer Usmanov.
Usmanov qazir öziniñ Taşkentke oralğanın aytqan.
«Men özim qaterli topqa jatatındıqtan, tarihi otanım Taşkentke kelip, oqşaulandım»,- deydi ol.
Özbekstan biligi jası 65-ten asqandarğa üyinde otıruğa keñes bergen.
Soñğı mälimet boyınşa, Özbekstanda koronavirus jwqtırğandar sanı 55-ke jetti.
Abai.kz


text:
Bиkипeдия:Qızıqlı faktlar
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu baş bittäge "Beläseñme?" bülege arxivı. Yaña çığarılış äzerläw.
Baş bittägese[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Başkortstannıñ Rus däwlätenä quşıluı ğomümän alğanda tınıç ütsä dä, XVII-XVIII ğasırlarda qöçläp xristianlaştıru omtılışlarğa, sotsial-iqtisadi xoquqları bozu, häm başqa zolımğa qarşı kütäreleşlär çılbırı urın alğan.
- İGİL tarafınnan oyıştırğan dip sanalğan soñğı terrorçılıq ğämälläre arasında iñ teträndergännäre: Orlando, Atatürk hawa alanı, Nitsa, Kvetta häm Gaziantep waqıyğaları.
- 1914 yılda energiä saqlanu qanunın şik astına saldırğan kisäkçekne 1956 yılda tabu öçen Nobel büläge 2015 yılda birelä.
- 2016 yılnıñ 1 ğinwarınnan İndoneziä yañadan Neft çitkä çığaruçı illär oyışması äğzalığına kerde.
- Bügenge köndäge tatar milläte Batu xannıñ İdel buyı Bolğarın yuq itep, anıñ xalqın (bolğarlar, barsillär, iskillär, sawirlar h.b) bütän törki xalıqlar belän (xäzärlär, bortaslar, qıpçaqlar h.b.) yaña däwlättä berläşterüe arqasında barlıqqa kilä.
- Amur ölkäsendä urnaşqan Könçığış ğäläm alanınnan berençe pilotlı ğälämi apparatlarnı kosmosqa cibärü 2018 yılda ğına kötelä.
- 2016 yılnıñ 23 iyünendä Böyekbritaniädä häm Gibraltarda uzğan referendumda qatnaşqannarnıñ küpçelege Awrupa Berlegennän çığu yaqlı tawış birde.
- Xristos-Yoluçı küzätüe astında uzğan Könyaq Amerikadağı berençe Olimpiä uyınnarında medallär alğan tatar atletları — Artur Äxmätxucin (fextovanie, RUS), Güzäl Manürova (irekle köräş, KAZ), Aliä Mostafina (sport gimnastikası, RUS), Ruslan Nuretdinov (awır atletika, UZB) häm Timur Safin (fextovanie, RUS).
Oktäber-noyäber 2004[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Lamantinnarnıñ diñgez síırı dip tä ataluı turında?
... Tatar tele kamillege, wä anıñ ímlası bik mantíqlı buluı turında?
... İdel-Uralnıñ berençe ilbaşı Tatar buluı turında?
... Maxsus çağıştırmalılıq theorise buyınça c ul yaqtı tizlegeneñ daimi zurlıq buluı turında?
... Ğäräp älifbasında suzıqlar öçen ayırım xäreflär bulmawı turında?
... Klaipėda şähärenä Almanlılar nigez saluı turında?
... Amerikan biüçe xatın Isadora Duncan'nıñ wafatı säbäbe ozın şarf buluı turında?
Dekäber 2004[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Elä wilâyätendä Uyğır telendä berençe gäzetneñ möxärrire Tatar keşese buluı turında?
... Räsäy İmperisendä Ortodoks Xristianlıq räsmi din buluı turında?
... 1 dekäberdä AİDS köne buluı turında?
... Fin-Uğır häm Törki tellärendä sínharmonizm qanunı eş itüe turında?
... Yähüd yazuçısı Şolom Aleyxem üz äsärlärendä Qaragruhçılar kürsätüe turında?
Mart 2008[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
... Qazan xanlığında İslamnıñ resmî bolıp iğlan etilgenin?
Avgust 2010[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Boz küle barlıqqa kilgän waqıtta, Baltıyq diñgeze (räsemdä) tozlığa äylänä.
- Ğinness reqordlar qitabı 1955 yıldan bırle çıga.
- Muzıqağa mäxäbbät häm sälat Motsartqa 3 yaştä barlıqqa kilgän.
- Prittsker premiäse Nobel' premiäseneñ analogı bularak kabul itelä.
- Ädäbiät buença Nobel' bülägeneñ berençe laureatı — Fransua Arman Syulli-Pryudom.
- Millätlär Ligasına iñ kübe 58 däwlät kergän.
- «Rayan» isemle İslam tematiqasına cırlauçı törkem (räsemdä) Ramazan ayenda oyeşa.
- Oqean burannarı (räsemdä) öç yelğa qädär yäşı ala.
- Ike yel sayenuniversiada uzdırıla.
- 2010 yılnıñ 30 iyünennän bashlap Yandeks tatar telendä eşli başladı.
- Lissabon şähäre Pireney yarımutrawınıñ kön'yak-könbatış yarında urnaşa.
Avgust 2010-2[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Altın Minbär kinofestivale Qazanda ütrkärelä torğan kinofestival (räsemdä).
- Ütämeşgäräy xan (1546-1566), Qazan xanı (1549-1551), Safagäräy belän Söyembikäneñ ulı.
- İttifaQ ul Tatar telendä hip-hop häm r'n'b başqaruçı törkem.
- Şäriğät (Ğäräpçä: شريعة ) İslam qanunnarınıñ tuplanması bula. Töp mäğnädä bu süz "turı yul" yäki "(çişmägä alıp barğan) döres yul"nı añlata ul.
- Ürmäle göl ligası (YpMәлe rөл лиracы). AQŞnıñ tönyaq könçığışında urnaşqan sigez xosusi universitetnı berläştergän sport-ictimaği oyışması.
Aprel 2014[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Nikola Tesla - böyek uylap tabuçı, radio, elektrostantsiä, skin-effekt, rezonans küreneşlären tikşerenüläre ğilemgä zur öleş kertkän. Çıbıqsız radioelemtä häm energiä tapşıru ısulları belän şöğellängän.
- Enriko Fermi - böyek İtaliä-AQŞ fiziğı, Nobel premiäseneñ iäse, Manhetten proyektında qatnaşuçı, atom bombasınıñ töp avtorı, 1939 yılğa qädär İtaliädä faşist firqäsendä torğan.
- Qırımda urnaşqan borınğı şähär Ur Qapqa 1920 yılda bulğan Qızıl Ğäskär häm Aq Ğäskär arasında suğış näticäsendä tulısınça cimerelgän häm yuqqa çıqqan.
- Klassik elektrodinamikağa nigez saluçı Ceyms Klerk Makswell dönya tarixında berençe tapqır tösle fotosurät yasağan.
- Neçkä qızıl sızıq - ingliz telendä häm xalıqara xärbi, fälsäfä töşençäse Qırım suğışınnan soñ kilep çıqqan.
- Qırım suğışında 1853-1856 yıllarda öç imperiä häm ber patşalıq Rusiägä qarşı suğışqan.
- Keriç şähärendä böyek Pont patşası, Rim İmperiäsenä qarşı köräşçe Mitridat (Mitridat VI Eupator) isemendäge taw bar.
- Alan Tyuring, berençe Britan sanağın uylap tabuçı, faşist Enigma-şifratorın watıp açuğa ısulların eşkärtä.
- Qırımda urnaşqan Kizläw şähäre rus telendä böyek Pont patşası Mitridat VI Eupator istälegenä Yevpatoriä dip atalğan.
Sentäber 2015[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1937 yılda "Hindenburg" dirijabl-laynerı yanıp betkännän soñ, yulçılarnı taşuçı hawa transportı bularaq dirijabl qullanışı tulısınça tuqtala diärlek.
- Berençe planörlar BEQ 2500-1500 yıllarda Borınğı Misırda barlıqqa kilğännäre uylanıla.
- Oçqıç massası 25-34% oçu apparatı planerı masssasınnan tora.
- Xäzär qahanlığınıñ VIII ğasır başqalası bügenge Dağstan Respublıkası cirlärendä urnaşa.
- XIX ğasır azağında / Rusiä İmperiäsenä kergän Färğänä üzäne, / SSRB zamanında Qırğız, Tacik häm Üzbäk SSRları arasında bülengän.
- BEQ I ğasırda lezginnar tarafınnan barlıqqa kitergän borınğı Qawqaz Albaniäse däwläte, xäzärlär häm ğäräplär yawları astında bireşmıçäBöyek Sälcük Däwläte barlıqqa kilüenä qädär yäşi birä.
- Xäräzem ileneñ soñğı xanlığı, 1920 yılda Xäräzem Xalıq Sovetlar Cömhüriäte iseme astinda RSFSR sostavına kerä.
- Qazaqstan başqalası Astanada 2010 yılda Qazaq xanlığınıñ berençe xanına häykäl açıldı.


text:
Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresi işğal altındaki yarımadada içilgen suv keyfiyeti aqqında esabat berdi. İdareniñ malümatına köre, 2018 senesi Qırım suvınıñ 6,1%-ı gigiyena normalarına uymadı. Ekseriy allarda suvnıñ albavı, umumiy mineralizatsiyası, hlorid, sulfat, renk, bulanıqlıq, nitratları normadan tış qayd etildi.
Haber etilgeni kibi, sanitar-himiyeviy köstergiçlerge köre gigiyena normalarına uymağan içilgen suv eñ çoq Krasnoperekopsk, Ermeni Bazar, Kezlev, Saq şeerlerinde, Krasnoperekopsk, Saq, Aqşeyh, Aqmeçit, Curçı, Yedi Quyu, Aqmescit rayonlarında qayd etildi.
Bundan ğayrı, keçken sene suv nümüneleriniñ 1,5% mikrobiologik köstergiçlerge köre gigiyena normalarına uymağan edi. Bu köstergiç Qırımnıñ umumiy köstergiçine köre Yedi Quyu, Qurman, Aqmescit, Bağçasaray, Qarasuvbazar rayonları ve Keriçte daa yüksek.
Fevral ayınıñ soñunda vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri naziriniñ birinci muavini Yusuf Kürkçi bildirdi ki, işğal etilgen Qırımnıñ 5 sakininden biri keyfiyetli suvğa irişip olamay.
2019-2020 seneleri Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti Qarasuvbazar rayonındaki Tayğan suv anbarından yarımada şimalini suvnen temin etecek suv borusını qurmağa planlaştıra. Yanvar ayında Qırımnıñ Rusiye akimiyeti suvnı Qarasuvbazar suv anbarından qomşu Tayğanğa bermege başlağan edi.
«Tayğan» arslanlar parkınıñ saibi Oleg Zubkovnıñ fikirince, Qarasuvbazar suv anbarları şimaliy Qırımdaki suv problemini çezip olamaz.
Qırımda Ermeni Bazarnıñ suvnen temin etilüvini eyiliştirmek ve «Krımskiy titan» ve «Krımskiy sodovıy zavod» müessiselerini tehnik suvnen temin etmek içün Şimaliy-Qırım kanalınıñ rekonstruktsiyasını yapacaq olalar.
Leyha müellifiniñ fikirince, Şimaliy-Qırım kanalınıñ yañı obyektleri çalışıp başlasa, «Krasnoperekopsk, Canköy ve Seyitler rayonındaki meskün yerlerniñ suvnen temin etilüvi eyiliştirilecek».
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
Posted on Ağustos 25, 2017 by tiadmin
Leave a Comment
Günümüzde Kemalizm DÜZENLENECEK.
Category: Tags: 6 ok, Altı ok, atatürkçü, atatürkçülük, cumhuriyet, günümüzde kemalizm, kemalist, kemalizm, Mustafa Kemal, tarih, türkiye
Posted on Ağustos 23, 2017 by tiadmin
Leave a Comment
Category: Tags: 6 ok, Altı ok, atatürk devrimleri, atatürkçüler, başkomutan, başkumandan, cumhuriyet, cumhuriyet tarihi, ebedi önder, gazi paşa, ihtilal, kemalist, kemalizm, mustafa kemal atatürk, sarı paşa, tarih, türk devrimi, türk inkılabı, türkiye devrim, ulu önder


text:
"Dünie jañarıp jatqanda dinge de bir silkinis, serpilis kerek"
Papa Francisk: "Men de, meniñ sözim de dogma emes..."
"Dünie jañarıp jatqanda dinge de bir silkinis, serpilis kerek. Men de, meniñ sözim de dogma emes bwdan bılay..." deydi papa Francisk.
Rim pontifigi bop saylana sala Papa Francisk özinen bwrınğılar bwljıtpay orındağan birneşe protokoldı bwzadı.
Ädette jañadan saylanğan papalar sän saltanatı kelisken, jağası susardıñ terisinen tigilgen, alqızıl mantiya kiip şığadı eken eldiñ aldına.
Sol mantiyadan bas tartadı papa Francisk.
"Ülde men büldege oranğannan opa tabam ba osı? Öytkennen eldiñ aldında süykimim arta qoymas. Karnavalğa baratınday kiingenim wyat. Mwndaydıñ zamanı äldeqaşan ötken..." deydi ol.
Deydi de aq matadan tigilgen ädepki kiimmen şığadı el aldına.
Kardinaldarına (özinen keyingilerge) ündeu jasau üşin älgilerdiñ töbesinen tönip twratın taqqa da otırmaydı.
"Tömende twrıp söylesem ötim jarılıp ketpes..." deydi papa Francisk.
Söytip tağı bir taptaurın tüsinikti bwzadı.
Keyin äulie Petr soborınıñ aldında papanıñ tür-twlğasın köruge jinalğan toptı tañ-tamaşa qıladı.
"Halqım, senderge bata bermeymin bwl jolı. Özderiñ dwğa jasañdar. Tilegen tilekteriñ bolsa Jaratqan iem aldarıñda twrğan men arqılı qabıl qılsın..." deydi ol.
El arasında "papanıñ köligi" atanıp ketken wzındığı esik pen tördey limuzindi de (Mersedes Benz) kerek etpeydi. Rimniñ işinde eski Ford fokuspen jüredi ol.
Papalarğa arnalğan zäulim penthausqa qonıstanudan bas tartıp, Vatikan sarayınıñ tübindegi qonaq kütetin üyge ornalasadı. Papa Francisk älige deyin sonda twradı.
Borsıp, işten şirip, künäğa belşeden batqan şirkeudi däl osı Francisk qwtqarıp qaladı.
Vatikan bankindegi korrupciyamen küresedi aldımen. Banktiñ basındağı jıldar boyı tapjılmay otırğan jemqorlardı tağınan taydırıp, ornına reformatorlardı qoyadı.
Dini doktrinalar men dogmalardı özgertuge qatıstı jabıq esik jağdayında ötetin jıl sayınğı Sinodtıñ tärtibin bwzadı papa Francisk.
"Neni özgertip, neni özgertpeu kerektigin nege biz şeşuimiz kerek? Eldiñ pikirin de eskereyik. Eldiñ de alıp-qosarı bar şığar bwğan..." deydi papa.
Bir jolı Braziliyadan Rimge qaytıp kele jatqan Franciske jurnalister saual qoyadı: "Kögildirlerge közqarasıñız qalay?" dep...
"Olardı ayıptaytınday men sonşama kimmin?.." deydi ol.
Deydi de osı künge deyin kögildirlerge kün körsetpey kelgen şirkeudiñ kanondarın küyretip tınadı.
Keyin bwl sözin bılay dep tüsindiredi ol:
"Dünie jañarıp jatqanda dinge de bir silkinis, serpilis kerek. Adamdı äulieler men künäharlarğa böletin dinniñ däuiri ötti. Kimniñ jwmaqqa, kimniñ tozaqqa attanarın şirkeu şeşpeydi.
Qwdaysızdardı qarğap-sileuge de qaqımız joq. Men de, meniñ sözim de dogma emes bwdan bılay...
Şirkeu endigi jerde mwnday daudan aulaq jürui kerek. Dinniñ maqsatı jaqsılıq jasau, jarlı-jaqıbayğa kömektesu. Dinniñ doktrinası - meyirim..." deydi papa Francisk.
Demokratiyalı Batısta minsiz adam joq.
Papanıñ boyında da min köp. Jer-jerdegi katolikterdiñ bala zorlağanı jariya bolğalı Francisktiñ tirnektep jinağan abıroyı, şelektep tögilude..
Duman Bıqaydıñ facebook paraqşasınan
Abai.kz


text:
Tünevin Qırımda Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında bir qaç yol qazası oldı, olarda eki adam elâk oldı, 11-isi yaralandı.
Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildirmekte.
"Yedi Quyu rayonında türlü vaqıtta üç yol qazası oldı. Birisinde aydavcı, "Tavrida" trassasınıñ qarşı yolağına çıqtı, bunıñ neticesinde altı adam yaralandı, bir kişi elâk elâk oldı. Ekinci qazada VAZ2106 maşnasınıñ aydavcısı idareni baş etip olamayıp, qorağa uruldı, neticede dört adam yaralandı, birisi keçindi", - denile beyanatta.
Keçken bazar künü Qarasuvbazar (Belogorsk) rayonında "Tavrida" trassasında yol qazası oldı. "Kamaz" aydavcısı idareni baş etip olamayıp, avdarıldı, bir adam yaralandı.
Yañı "Tavrida" trassasına, sıq-sıq olğan qazalar içün "ölü yolu" deyler.


text:
Duanın arapçası aşağıdaki resimlerde verilmiştir.
Allahümme eselüke bismik, Allahüllezî Lâ ilâhe illâ hüvel hayyül gayyûmü lâ te’hüzühü sinetün velâ nevmül aliyyül azîmü, bismik; Allahüllezî lâ ilâhe illâ hüvel melikül güddûsüs selamül mü’minül müheyminül azîzül cebbârü, bismik; Allahüllezî lâ ilâhe illâ hüve âlimül ğaybi veşşehâdeti hüverRahmânür rahîmü, bismik; Allahüllezî Lâ ilâhe illâ hüvel hâligul bâriül müsavvirü lehül esmâül hüsnâ, bismik; Allahüllezî lâ ilâhe illâ hüve nûrüssemâvâti vel erdıl hayyüllezî la yemûtü, el ehadü züddavli la ilâhe illâ hüve ve ileyhil masiru, zül havli bedî-ussemâvati vel erdi, el gadîmü zülcelali vel ikrâmi, bismik; Allahüllezî Lâ ilâhe illâ hüvel evveli vel âhirül melikül haggu lâ ilâhe illâ hüve rabbül arşil kerimi, zülmeârici velgüvâ, bi-izzismikellezî tünşiru bihil mevtâ, ve tühyî bihil erda, ve tünbitü bihişşecera, ve türsilü bihil metara, vetegûmu bihis-semâvâtü vel erdu, bi-ızzismikellezî Lâ ilâhe illâ hüvel melikül güddûsü, Lâ yemes-süs mellahi nasabün ve lâ lağvün liteâlî ilmillahi ve ligtirabi ilmihi velisebâtismihi, Allahüllezî Lâ ilâhe illâ hüve lehül esmâ-ül husnâ, ellezî hâzihil esmâ-ü minhü vehüve minhâllezî lâ yüdrakü velâ yünalü velâ yühsâ, istecib liduâ-î ve gul-lehü ya ellâhu kün feyekü-n.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Bugün Misnkte ve başqa Belorus şeerlerinde olıp kecken vaqialarnı bir anomaliya kibi, Belorus siyasiy ayatınıñ inkisafında bir sapma kibi körmege kerekmey. Menimce, anomaliya - bu bundan evel - Aleksandr Lukaşenkonıñ aman-aman üç onyıllıqnıñ devamında olğan şeylerdir. Belarusta eñ azından - Lukaşenkonıñ akimiyetke kelgeninden berli iç bir kere açıq-aydın saylavlar olmadı.
Bu ülkede saylav dep adlandırğan şeyleri, utanmazsız devlet propagandası, raqiplerniñ yoq etmesi, neticelerniñ sahleleştirmesi ve avtoritar rejiminiñ basqa alâmetlerinen deñiştirile edi. Körüne ki, bu yalıñız diktatornıñ özüniñ ve mühlisleriniñ hayallarında episi bir ağızdan qol tuta ve rey bere. Amma kerçekten bu birlikni yalan ve zorbalıq temin ete. Ve qannen bite. Ertemi, keçmi.
Birlikni yalan ve zorbalıq temin ete. Ve qannen bite. Ertemi, keçmi
Devlet propagandası, başqa fikirde olğanlarnen küreş, rey berüvniñ sahteleştirmesi - bularnıñ episi Sovet keçmişiniñ izleri qalğan ya da onıñ ğayrıdan tiklemege istegen er yerde yapıla. Rusiyeniñ Qırım ilhaqı - daa yaqında serbest saylavlar keçirilgen ve çeşit-türlü siyasiy küçler küreşken bölgede "bahtlı" birlik tiklenilgenniñ pek güzel körgezmesidir. Bu "bahtlı" resimge kelişmegenler ise türmelerge tüşe ya da ayatnıñ kenarında qala. Eminim ki, Lukaşenkonıñ Belarustaki rejimi tamam öyle pekitildi - referendumlar, başqa fikirde olğanlarnen küreş, televizion efirlerinde yalan, qardaşlıq aqqında laflarnıñ rusiye paralarına deñiştirüvi. Sadece Qırım ilhaq etildi, Belarus ise yoq, amma bundan bir şey denişmey. Postsovet avtoritarizmi - bu er vaqıt sahteleştirme ve yalan, er vaqıt muzakereni prokuraturanen deñiştirmek ıntıluvıdır.
Avtoritar akimiyetniñ basqısı yıl-yıldan sadece kerginleşe ve şu yaşamaq zorunda olğanları sert müitniñ körmemezligini kimse arytıq urıp olamay. Belarusta bugün olğan şeyler, belki de, yarın Rusiyede olur. Qırımlılarğa ise, serbest avanen iç nefes almağan rus ve beloruslarğa oşamayıp, daa yaqınlarda nefes alğanlarını hatırlamağa daa qolay olur.
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
«Batkivşçyna» fırqasınıñ lideri Yuliya Timoşenko, 2014 senesi Qırımnıñ işğali esnasında Ukraina tarafından silâlı qarşılıq kösterilmesi, bütün Ukraina toprağınıñ zapt etilmesine ketirecek edi, dep saya. Bunı o, Azatlıq Radiosınıñ muhbirine bergen intervyusında söyledi.
«O zamanki vaziyetni hatırlasañız, Herson vilâyetinde endi ücüm başlanayata, Odesa, Harkiv ve Dnipropetrovsk vilâyetlerinde provakatsiyalar başlanğan edi. Qırımda bizim taraftan yapılğan er angi provokatsiya, Ukrainanıñ bütün toprağınıñ öz-özünden başlanğan işğal etilmesine ketirmek mümkün edi», – dedi o.
Millet vekiliniñ fikrine köre, Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali başlanğanda Ukrainanıñ milliy telükesizlik ve mudafaa keñeşiniñ (SNBO) yarımadağa ordunı kirsetmemek qararı, doğru qarar edi.
«SNBOnıñ bir ağızdan qabul etilgen qararı doğru edi. Biz eñ azından on biñlerce ukrainlerniñ ayatını ve Ukraina toprağınıñ büyük qısmını qorçaladıq», – dep qayd etti Timoşenko.
Aynı zamanda o, Ukrainanıñ mudafaa naziri, SBU yolbaşçısı ve baş nazir Arseniy Yatsenük tarafından yapılğan çıqışlarnıñ stenogrammasını hatırlattı.
«Olarnıñ çıqışları, Qırımnıñ işğali başlanğanda Ukrainada arbiy areketler yapa bilecek quvetniñ olmağanını köstereler. O vaqıt Tenüh efendi, mudafaa naziri olaraq, arbiy qarşılıq kösterilmesine taba iç olmadı bir adım atılsa, Ukrainada on biñlerce ölüler olıp, Rusiyeniñ ordusı Kyivge kelip çıqacaq, degen edi», – bildirdi Timoşenko.
Deputat, Qırımnıñ işğali vaqtında Ukraina ordusınıñ çaresizliginde qabaatlı olğanlarnı tapmaq içün «bütün prezidentlerniñ işlerini ğayrıdan baqıp çıqıp, emirleri, siyaseti, orduğa alâqalı strategiyaları ve olarğa doğrudan boysunğan mudafaa nazirleriniñ yapqanlarını teşkermek kerek, dey.
Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko munasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.


text:
Qırım yalısı yanında zapt etilgen, yaralanğan ukrain arbiy Vasıl Sorokanıñ el şişigi qaytmay, bir qaç parmağı çalışmay.
Bu hususta onıñ imayecisi, rusiye advokatı Sergey Badamşin Facebook saifesinde yazdı.
Onıñ aytqanına köre, Sorakanıñ daima ağırları bar, Moskovanıñ “Lefortovo” SİZOsında tedaviylev ise, vitamin B aşılavınen bite. Yaqın vaqıtta onı başqa Moskova hastahanesinde baqmalılar.
“Buña baqmadan, keyfi köterinki. Cenk esirleriniñ episi yahşılıqqa ümüt ete, bir birine qol tuta. Deñizcilerniñ episi özüne cenk eserine kibi munasebette olmaqnı talap ete”, - dep qayd etti advokat.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ inanuv reytingi yañı tarihiy azğarğa yetti ve 32 fayıznı teşkil ete. Bu aqta Bütünrusiye cemiyet fikrini ögrenüv merkeziniñ soravları köstere, dep haber ete Azatlıq Radiosınıñ rus bölügi.
Bu köstergiç Rusiye prezidenti fevral 20-sinde federal toplaşuvda yapqan çıqışından soñ qayd etildi. Kreml, mebuslarğa müsbet muracaatlar etip bu tüşüvni toqtatmaq istedi, dep yaza “Vedomosti” Rusiye gazeti.
“Dojd” televizion kanalı prezidentniñ çıqışından evel haber etti ki, Kreml prezidentniñ hitabına müsbet mevzular azırlamağa tırıştı. Bu alçaq reytingler olğanı içün yapıla edi, dep bildire matbuat. “Halq raketelardan boldurdı”, - öz menbalarından birisiniñ sözlerinden ayttı kanal.


text:
Ğäräp älifbası
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Ğäräp älifbası bügenge dönyada ayıruça kiñ taralğan yazulardan berse. Qayber mäğlümätlärgä qarağanda, ul dönyada barlıq xalıqnıñ yaqınça yözdän unına xezmät itä. Berençe näwbättä ul – Ğäräp tele öçen. Monnan tış, Ğäräp älifbası İranda Farsı tele, Päqstanda Urdu tele, Äfğänstanda Puştu wä Däri tele öçen, öleşçä Hindstanda milli älifba bularaq qabul itelgän. Ul şulay uq İslam dine kiñ taralğan başqa illärdä dä (Bangladeş, Xäbäşstan, Filipin, İndoneziä, Malayziä, Mozambik, Nigeriä w.b.) aktif qullanılışta yöri. XX ğasırnıñ 30 yıllarda tulısınça Latin älifbası belän alıştırılğança, Sovetlar Berlegendä yäşäwçe törki xalıqlarnıñ, şulay uq Ğosman imperiäsendäge törekläreneñ milli yazuları da şuşı älifbağa nigezlängän ide.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp yazuınıñ borınğı watanı – Üzäk Ğäräbstan. Anıñ berençe ürnäkläre (Lixyäni, Samudi, Safi kebek taşyazmalar) Ğäräbstan yarımutrawı cirendä häm Süriäneñ Könyaq töbäklärendä tabılğan. Alarnıñ yazılu waqıtları 1.–4. yözlärgä qarıy.
Üzeneñ üseş yulında Ğäräp yazuı törle üzgäreşlär kiçergän. Anıñ çişmä başında borınğı Finiki älifbası tora. Ämma Ğäräp yazuınıñ kamilläşterüenä Nabati wä Arami yazularınıñ da zur yoğıntı yasağanlığı mäğlüm.
Xäzerge waqıtta ğälimnär Ğäräp yazuınıñ iñ borınğı ürnäge itep Qufi yazuın sanıylar. Ul Yefrat yılğası buyında urnaşqan Ğäräp xälifäte zamanında (7.-9. yözlär) başqala xezmäten ütägän äl-Qufa şähärendä tabılğan. Soñğıraq çorlarda, xattatlar tırışlığı belän, Ğäräp yazuı haman kämilläşä barğan, anıñ küp törle şäkelläre barlıqqa kilgän. Ğälimnär raslawınça, alarnıñ sanı yöz yegermegä citä. Ämma bügenge köndä bu ölgelärneñ altı-cide töre genä aktíf qullanıla. Alarnıñ Ğäräpçä atamaları: Qufi, Näsx, Söls, Röqğä, Nästäğliq, Diwan, Şikästä.
Älifba tozeleşe[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp älifbası 28 xäreftän tora, alar barısı da tartıqlarnı bilgeläw öçen.
Ğäräpälif belän yazılğan süzlär uñnan sulğa taba yazıla wä ber yuldan ikençe yulğa süz küçerü närsä yuq.
Xäreflär barlıq oçraqlarda da ber genä bieklekta yazıla, yäğni Ğäräp älifbasında baş xäreflär yuq.
Ğäräp süzläre härçaq tartıqtan ğına başlana, älif xärefe dä hämzä belän başlana.
Ğäräp älifbasında xäreflarneñ dürt törle yazılu räweşe qullanıla:
- ayırım yazılışı,
- süz başında,
- süz urtasında,
- süz azağında.
Töp xäreflär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp älifbasında altı xäref özek xäreflär dip atala:
- ﺍ älif
- ﺩ däl
- ﺫ zäl
- ﺭ rä
- ﺯ zä
- ﻭ waw
Şul özek xäreflär üzlärennän soñ kilgän xäreflär belän (sul yaqtan) totaşmıylar wa süzda urın aluınnan üz qıyäfäten üzgärtmilär. Özek xäreflärdän soñ kilgän xäref süz başındağıça yazıla.
Menä älif xärefe genä aldan barğan xäref belän totaşıla.
Tartıqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp telendä icek yasawçı awazlar bularaq suzıqlar yörsälär dä, alarnıñ neçkä/qalın buluı tartıqnıñ neçkä/qalın buluına qarıy. Yäğni bu yaqtan Ğäräp yazuı elekke Orxon älifbası kebek, suzıq awazları öçen öç xäref kenä bar, wä alarnıñ qalın/neçkälege nindi tartıq belän toruların bilgeli.
Ğäräpçädä 7 istiğälä (qalın tartıq) belderüçe xäref bar: ﻕ ﻍ ﻁ ﻅ ﺹ ﺽ ﺥ. Bu xäreflär belän fätxä [a] itep, käsrä [í] itep, wä zämmä [u] itep uqıla.
Başqa xäreflär istifälä (neçkä tartıq) belderälär, wä alar belän fätxä [ä] itep, käsrä [i] itep, wä zämmä [ü] itep uqıla.
Xäräkälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp telendä xärefneñ öst/astında quyıla torğan berniçä xäräkä qullanıla. Uqığanda, başta xäref uqıla, annarı ğına xäräkä.
Suzıqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp telendä altı suzıq awaz bar, wä bik yış oçraqlarda alar bötenläy yazılmıylar, bu närsä qayçaqta ikemäğnälelekkä dä kiterä ala.
Suzıqlarnıñ öçese qısqa: [ä], [i], [u]. Qısqa suzıqlar yazuda ayırım xäref ilä tügel, xäräkä aşa ğına bilgelänä:
- َ – qısqa [a] – fätxä
- ِ – qısqa [i] – käsrä
- ُ – qısqa [u] – zämmä/damma
Ozın suzıqlarnı mäd (suzu) xärefläre ilä kürsätelä wä xäräkälärgä qarağanda ike märtäbä suzıbraq uqıla:
- fätxäle xäreftän soñ xäräkäsez älif kilsä, şul fätxä+älif ozın [ā] kebek uqıla: دَا – [dā]
- käsräle xäreftän soñ xäräkäsez yä kilsä, şul käsrä+yä ozın [ī] yä ki [iy] kebek uqıla: دِي – [diy]
- zämmäle xäreftän soñ xäräkäsez wäw kilsä, şul zämmä+wäw ozın [ū] yä ki [uw] kebek uqıla: دُو – [duw]
- fätxäle wä hämzäle äliftän soñ tağın ber xäräkäsez älif kilsä, şul ike älif urınına ber dulqınlı älif yazıla wä ul ozın [ā] kebek uqıla. أَ + ا = آ
Tänwin xäräkäläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ً – fätxä tänwin – [än] uqıla. Mísal: بَابًا – [bābän]
- ٍ – käsrä tänwin – [in] uqıla. Mísal: بَابٍ – [bābin]
- ٌ – zämmä tänwin – [ün] uqıla. Mísal: بَابٌ – [bābün]
- İskärmä: Fätxä tänwinle xäreftän soñ xäräkäsez älif kilsä, şul älif uqılmıy.
Başqa xäräkälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Täşdid[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp telendä ber ük tartıq awazlar ber-ber artlı kilsälär, berençese genä yazıla wä ikençese urınına täşdid xäräkäse (täşdidläw/ikelätkeç bilgese) genä quyıla: ّ
Täşdidle tartıq käsrälä bulsa, käsräse tartıq ilä täşdid arasına quyıla.
Sükün/Säken[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp icege ike törle bula, yä açıq, yä yabıq. Menä ْ – sükün ul tartıqnıñ yomıqlıqnı beldergeç bularaq qullanıla, icek yabuçı xäräkä, wä säkenle tartıq äytkändä awız yomıla. Mísal: بَبْ [bä+b]
Säken quyılmağan oçraqlarda tartıq barıber suzıq belän uqıla: قلب [qäläba]. Wä [qälb] äyteleşen bilgeläw öçen [l] ilä [b] tartıqlardan torğan iceklärne säken belän yabalar da: قلْبْ [qälb] (xäreflärne ayırım yazğanda: قلْبْ).
Hämzä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Hämzä atlı tawışsız tartıq ayırım ﺀ xärefe bularaq ta yazıla, wä başqa teräk xäref belän xäräkä bularaq ta:
- älifneñ öst/astında: إ أ
- wäw östendä: ؤ
- yä östendä: ئ
- İskärmä: älif, wäw, yä xärefläre hämzä xäräkäse öçen nigez/teräk bulıp qına toralar, wä uqığanda äytelmilär.
Grammatik cenes bilgese (Märbütä)[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp telendä ike cenes bar:
- mözäkkär – ir cenese
- möännäs – xatın-qız cenese
Märbütä Ğäräp älifbasına ayırım xäref bularaq kermi, çönki ul cenes belderü öçen genä wä mäğnäse anıñ [t] awazı. Möännäs isemnär “tä märbütä” (tügäräk [t]) belän tämamlanalar.
Misal: قَرِيلَةٌ
Başqa xareflar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp älifbasında xäreflär berläşmäläre dä qullanıla, yäğni berniçä xärefneñ ber-bersenä totaşılıp yazıluı. Şul berläşmälärneñ lām älif genä mäcbüri, başqalarnı ayırım xäreflär aşa da yazarğa mömkin, çönki alarnıñ säkeldä bulmawı da ixtimal. Misallar:
- Allah süze bolay da yazıla: ﷲ
- Sall-Allahu-äläyhi-wäs-sälläm: ﷺ
Assimilätsiä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sannarnıñ yazılışı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp älifbası başqa tellärdä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bügen Ğäräp älifbası bu tellärdä yazu öçen qullanıla:
- Törki tellär söylämnäre öçen Şeñcan, Äfğänstan, Ğıyraq, İranda qullanıla
- Farsı tele öçen İranda
- Körd tele öçen Ğıyraqta
- Urdu, Kaşmir, Sindhi wä Baluçi tele öçen Päqstanda
Elek qullanıldı:
- Törki teleneñ bar söylämnäre öçen (1926-1928 yıllarına qädär)
- Afrikaans tele öçen (Möselmannar arasında)
- Belarus tele öçen (Tatarlar qullandı)
- Qıtay tele öçen (Möselmannar arasında)
Ğäräp tele wä sanaq[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğäräp xärefläre Unicode eçendä “Ğäräp öleşendä” (U+0600–U+06FF) yatalar. Ğäräp xärefläreneñ Berençe töre U+FB50–U+FDFF urınnarın alğannar, wä Ğäräp xärefläreneñ İkençe töre U+FE70–U+FEFF urınnarda. Sanaqta Ğäräpçä mäten uqılış buyınça saqlana, törle programnar isä anı inde üzençä kürsätälär.
Monnan tış Ğäräp älifba belän yazu öçen berniçä berbaytlı bilgelämä dä qullanıla, mäsälän ISO-8859-6.
Monı da qara[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Päräwezdä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Omniglot.com: Ğäräpälif – İnglizçä
- HәHиләprә rapәп aлфaBиTы
- Гapәп әлифбacы дәpece. БepeHчe дәpec, TaTapчa Bидeo Vk.com


text:
Osventsim
Kontsentratsion häm ülem lagere Osventsim (almança Konzentrationslager Auschwitz, poläkçä Obóz Koncentracyjny Auschwitz), Kontsentratsion häm ülem lagere Birkenau (almança Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau, poläkçä Obóz Koncentracyjny Birkenau) - alman kontslagerläre häm ülem lagerläre kompleksı, 1940-1945 yılda Osventsim şähäre yanında (Krakov qalasınnan 60 km arada) urnaşa.
1939 yılda Adolf Hitler ämere buyınça Osventsim Öçençe Reixka quşıla häm yaña isemen "Auşwits" birelä.
Dönyada yağni faşist Almaniäda qullanılğan "Auşwits" iseme astında tanılğan , läkin sovet häm Rusiä kitaplarında poläk iseme astında - Osventsim dip yörtelä.
Osventsim ülem lagerendä 1941-1945 yılda 1 400 000 keşe üterelgän, şul isäptän 1000000 yähüd.
Osventsim - iñ zur alman natsist ülem lagere, Holokostnıñ töp simvolı bulıp sanala.
Azat itü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1945 yılnıñ 27 ğinwarında palkawnik Fedor Krasavin citäkçelegenäge Sovet ğäskärläreneñ 263-nçe uqçı tömäne häm yanaral-palkawnik Kuroçkin citäkçelegendä 1-nçe Ukrain frontınıñ ğäskärläre Osventsim ülem lageren azat itälär.
1945 yılnıñ 27 ğinwarında Qızıl Ärme yanaral-mayor Krasavin citäkçelegendä ğäskärläre Auşwits ülem lageren azat itälär.
1945 yılda Oswentsim şähäre häm andağı kontslagernı azat itü burıçı quyıla. 4,5 meñ gektar cirne bilägän ülem şähären ike pexota diviziäse, tanklar, ayırım batalionnar, ä lagerne SS batalionı saqlağan. Sovet ğäskärläre artilleriä faydalana almıy, çönki totqınnarğa da zıyan kiterüdän qurqa. Şturm 1945 yılnıñ 27 ğinwarında irtänge säğät 7dä başlana. Töşkä sovet ğäskärläre şähär östenä qızıl bayraq qadap, isän qalğan un meñ totqınnı irekkä çığara. Şturm waqıtında Krasavin diviziäse 67 suğışçısın yuğalta, 119 keşe yaralana. Krasavin üzeneñ xärbi beldermäsendä faşistlar üzläreneñ cinäyätlären yäşerü öçen biş krematoriynıñ dürtesen şartlatırğa, häm yuq itelgän totqınnarnıñ äyberlären, kiem-salımın Germaniägä cibärü öçen saqlağan 35 skladnıñ 29ın yandırırğa ölgerüen xäbär itä. Qalğan skladlarda ğına da 800 meñ xatın-qız kieme, 350 meñ ir-at kieme häm ayaq kiemnäre, 7 tonna xatın-qız çäçe, distälägän meñ altın teş protezları tabıla[1].
Soñraq Krasavin Qazannıñ garnizonı komandirı itep bilgelängän. 1947 yılda Fedor Krasavin ülgännän soñ, Qazannıñ Arça ziratında kümelgän.
Azat itü suğışında 234-350 sovet soldatı wafat bulğan.
1947 yılda Osventsim lagerendä muzey açıla, ul YUNESKO Bötendönya Mirası isemlegenä kertelgän.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Marty Bloomberg, Buckley Barry Barrett. The Jewish Holocaust: an annotated guide to books in English / Buckley Barry Barrett.. — 2. — Wildside Press LLC, 1995. — 312 p. — (Studies in Judaica and the Holocaust). — ISBN 9780809504060
- Heckoлbko пopTpeToB Ha фoHe koлючeй пpoBoлokи
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц. 38 фoTo.
- OcBeHциM: koHцлarepb AyшBиц-БиpkeHay
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц: фoToaлbбoM B Myзee Яд BaшeM
- ДeлoBaя raзeTa Bзrляд: KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц MoжeT иcчeзHyTb.
- AyшBиц B rлaзax CC — djvu Bepcия kHиrи
- KoMeHдaHT K л AyшBиц. ABToбиorpaфичeckиe зaпиckи Pyдoлbфa Гecca (пoлHoe издaHиe)
- ФCБ oбHapoдoBaлa HoBыe дaHHыe o koличecTBe пorибшиx B OcBeHциMe
- KoHцeHTpaциoHHый лarepb AyшBиц rлaзaMи Xecca (Гecca)
- Video Tour AUSCHWITZ — BIRKENAU — Schindler Factory


text:
Halıqtı qınaday qırasız ba, Birtanov mırza?
Qazir bizdiñ elimizde bir närseni mindetti türde reformalau qajettigi degen närse «jazılmas sırqatqa» aynalğan sıñaylı. Qanday da ministr kelmesin, ol jwmısın eñ aldımen öz salasın müldem jañğırtudı mıqtap twrıp qolğa aladı. Al mwnday jañğırtu sol bağıttağı jwmıstı jaqsarta ma, qayta müldem aqsata ma, onda müldem şaruası joq. Eñ jamanı, mwnıñ özi bükil halıqtıñ jağdayın müşkil halge tüsiru tipti de ğajap emes. Ol äsirese eñ bir küyip twrğan densaulıq mäselesine kelip tirelse, tek bir Qwdaydan ğana ümit kütuden basqa eşteñe de qalmaydı.
Halqımız qazir däl osınday asa auır jağdaydı bastan keşip otır desek, şındıqqa qiyanat jasay qoymaspız. Jaqında osı densaulıq saqtau ministrligimiz «endi barlıq därihanadağı däri-därmekter därigerlerdiñ arnayı receptisinsin satılmasın» degen bet qaratpas şeşim qabıldadı. Ol qazir jedel küşine enip, äbden qaharına minip twr. Endi jağdaydıñ qalay kürt özgeretinin elestetudiñ özi qorqınıştı. Mäselen, siz köpten beri jüregiñiz qısılatın sırqatqa wşıradıñız delik. Betin aulaq qılsın, ärine. Alayda bwl sırqat elimizde köp tarağanın eşkim de joqqa şığara qoymas. Endi bwrınğıday janıñızdağı därihanağa barıp, kerekti därini ala qoyayın degen armannan arılıñız. Ol üşin eñ aldlımen öziñiz bekitilgen emhananıñ uçaskelik därigerine jazılasız. Al onı keminde bir jeti, ne on kün kütesiz. Tipti bwdan erterek qabıldandıñız degenniñ özinde ol kisi sizdi salalıq däriger, yağni kardiologqa jiberedi. Oğan endi qaytadan jazılasız. Bwğan da onşaqtı kün ketedi. Mine bas-ayağı jiırma şaqtı künnen keyin asa kütken receptiñiz qolıñızğa tiip, aqırındap öziñizdiñ därihananañızğa qaray ayaldaysız. Oğan jete alsañız, ärine.
Jwrttıñ jürek auruınan basqa da sırqattarı jetip artıladı emes pe? Mäselen, ayaq astınan qan qısımıñız qattı köterilip, tösek tartıp jatıp qaldıñız delik. Ou, onday jağdaydı basıñızğa bermesin. Endi qan qısımın tüsiretin, änşeyinde öziñiz işetin därini "alıp kel" eşkimdi de därihanağa jibere almaysız. Olar qazir "hal üstinde jatırmın" deseñ de bermeydi. Öytkeni ministrimizdiñ şeşimi osınday. Endi ne isteu kerek? Oğan atalmış ministrliktiñ tauarlar men qızmetterdiñ sapası men qauipsizdigin tekseretin komitettiñ törayımı Lyudmila Burabekovanıñ jauabı dayın. «Qinalsañız, "jedel järdem» şaqırıñız", - deydi ol. "Au, mwnday auru asa qauipti emes törtinşi sanatqa jatatındıqtan oğan jañağı "jedel järdem" kele qoymaydı ğoy. Onıñ üstine emhanalardıñ barlığında birdey kündiz-tüni küzetetin "jedel järdem" maşinaları da joq. Demek, sırqat adam onı tañ atqanşa küte ala ma?" degen swraqqa, eş qinalmastan: "Ol bizdiñ, yağni farmacevterdiñ mäselesi emes. Ol medicinalıq kömektiñ qanşalıqtı dwrıs wyımdastırıluına baylanıstı" dep qarap otır. Endi bwdan artıq ne deuge boladı?
Jalpı, mwnday asa kürdeli dünielerdi qolğa almas bwrın, oğan qanşalıqtı jağday bar degen saualğa jauap izdelmes pe edi? Alayda oğan bizdiñ ministrligimizdiñ bası auırmaytın sekildi. Al därigerlerdiñ jetispeui elimizde bastı problemağa aynalğalı qaşan. Eger sol därigerlerdiñ özi asa qat bolıp twrğanda oğan kirudiñ özi qanşa uaqıtqa sozılatının aytıp jatudıñ özi artıq qoy. Mäselen, özgeni bılay qoyğanda bizdiñ Qostanay oblısında ğana 350 däriger jetispeydi. Mwnıñ 100-ge juığı auıldıq jerlerge qatıstı. Onıñ üstine oblısımızdağı barlığı 1 777 därigerdiñ basım köpşiliginiñ zeynetkerlik jasqa jetip qalğanın da eskeriñiz. Osınıñ saldarınan bir mamanğa tüsetin ortaşa salmaq bizde 2600 adamdı qwraydı. Al elimizde bwl körsetkiş 1700 adamdı qwraydı. Demek, bwl mäsele bizde asa kürdeli äri jaqın arada şeşile qoymaytın problema. Mwnday derekti anau-mınau adamnan emes, oblısımızdıñ densaulıq saqtau basqaramasınıñ basşısı Vyaçeslav Dudniktiñ öz auzınan estidik.
Maqalamızdıñ soñında mına bir jağa wstataın jayttı ayta ketudi jön kördik. Qostanaylıq Diana Beysembaevanıñ aytuına qarağanda ol kisi jaz şıqqan sayın qışıma auruına wşıraytın körinedi.
- Men endi allergiyamdı säl de bolsa basatın qarapayım därilerdi satıp ala almaymın, - deydi ol. - Mäselen, qazir diazolin nemese tavegil degender közden bwl-bwl wştı. Meniñ üyde kişkentay eki säbiim bar. Balalarıma antivirustıq preparattar da asa qajet. Al allergolog-därigerge kemi bir ay bwrın jazıluım kerek. Men olarmen qalay wzaqqa sozılğan kezekke twra alamın? Aqılı därigerlerge körinuge mümkindigim joq.
Minekey, bizdiñ densaulıq saqtau salasındağı bügingi qalıptsıp otırğan asa kürdeli jağñday osınday. Bwğan Birtanov mırza ne der eken?
Jaybergen Bolatov, Qostanay
Abai.kz


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası tevqif etilgen «Nord» adlı Keriç gemisiniñ kapitanı Vladimir Gorbenkoğa yañı bir şübhe ilân etti. Onı, «qanunsız olaraq balıq, ayvan ve diger suv avı çeşitlerini avlama» boyunca şübheli sayalar.
Prokuraturanıñ spikeri Tatyana Tihonçikniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Gorbatenkoğa Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 249-nci maddesiniñ 1-nci qısmı boyunca yañı bir şübhe bildirildi.
Ukraina qanunlarına köre, gemi kapitanına yüzden eki yüzge qadar vatandaşlarnıñ bergilerden azat olğan kelir minimumı miqdarında cöreme ya da üç yılğa qadar muddetke azatlıqnı sıñırlav şeklinde ceza tayin etile bile.
Nezaret etici muessisede, Hersonda kün devamında Gorbenko içün azatlıqnı sıñırlav tedbiriniñ saylanması boyunca mahkeme keçirilecek, dep bildirdiler.
Bundan daa evel prokuratura Gorbenkoğa «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasına kiriş ve ondan çıqış tertipleriniñ bozuluvı» boyunca şübhe bildirdi. Aprel 6-da mahkeme onı eki ayğa tevqif etti. Aprel 10-da rein para tölengen soñ o, izolâtordan çıqtı.
Mart 25-te Ukrainanıñ Devlet sıñır hizmeti Azav deñiziniñ suv meydanında Rusiyeniñ bayrağı altında bulunğan balıqçı gemisini yaqaladı. QMC prokuraturası «Nord» gemisiniñ Kyiv tarafından qapalğan ilhaq etilgen Keriçteki limanından çıqması vaqiası boyunca cinaiy işniñ alıp barılmasını başladı. Mart 30-da Ukrainanıñ mahkemesi «Nord» gemisini tevqif etti.
Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, kapitan öz qabaatını inkâr ete ve Ukraina ile Rusiye arasındaki halqara añlaşmalar çerçivesinde areket etkenini iddia ete. Gemi eyetiniñ azalarına qarşı memuriy cöremeler tayin etildi.
2014 senesiniñ iyül ayındn başlap, Ukraina ukümeti Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımdaki bütün limanlarınıñ faaliyetini resmen toqtattı. Yarımadanıñ limanları halqara gemicilik içün qapalıdırlar.
2017 senesi ağustos 1-den 2018 senesi yanvar 31-ge qadar Qırımnıñ qapalı limanlarına 591 qanun bozğan gemi kirdi.


text:
Oraza bayramnıñ ekinci kününde Kyivde em bayram merasimi, em de Milli Bayraq kününe bağışlanğan miting olıp keçti. Tedbirler Qırımtatar Milli Meclisi ve Qırım ve Aqyar şeeri musulmanları dini idaresi ile bir sıra cemaat teşkilâtlarnıñ qoltutuvınen kerçekleşti.
Sabadan Kyivdeki Sergi Merkezinde (Vystavkovyi Tsentr) keçirilgen Oraza bayramına kelgen musafirler biri birini hayırlamağa imkân bulıp, faalciler tarafından azırlanğan ziyafetke qoşuldılar. Meclis reisi Refat Çubarov ve Qırım müftisi Ayder Rustemov ile sanağa çıqqan cemaat teşkilâtlarnıñ yetekçileri bayramda toplanğan vatandaşlarımıznı hayırladılar ve eyi tileklerni seslendirdler. Soñra musafirlerniñ ögüne çıqqan balalar şiirler oqup, diniy mevzularda öz bilgilerini numayış ettiler. Bayramnıñ devamında sport musabaqaları ve balalar içün çeşitli oyunlar keçirildi.
Üyleden soñra bir sıra yaş aktivistler öz avtomobillerine qırımtatar milli bayraqlarını taqıp, bayram meydanından merkezge doğru areket ettiler. Bir buçuq saat devamında Kyiv şeerni boylap, Hreşçatik soqağınıñ başına kelgen avto-yürüşniñ iştirakçileri şu yerde başlağan cayav yürüşke qoşuldılar. Müstaqillik meydanına qadar cayav ketken vatandaşlar qollarında bayraqlar tutaraq, yüksek sesnen "Millet! Vetan! Qırım!", "Millet! Bayraq! Qırım!" ve "Qırım - bu Ukrayina!" degen şiarlarnı tekrarladılar.
Cayav yürüşniñ devamında Kyivniñ Mustaqillik meydanında Milli Bayraq kününe bağışlanğan miting başladı. Mitingte çıqışta bulunğan Milli Meclisniñ reisi Refat Çubarov, Qırımda yaşağan semetdeşlerimizge seslenip, olarğa sıcaq selâmlarnı yolladı ve eñ qısqa vaqıtta halqnıñ biri-birine qavuşıp birleşecegi aqta umüt bildirdi. Bunıñnen beraber, "Eki bayraq - bir devlet" - degen Refat Çubarov, dünya boyunca Ukrayin elçiliklerinde köterilgen qırımtatar milli bayraqları sebebinden Ukrayin devleti, halqı ve ükümetine teşekkür bildirdi. Qırımnıñ mutlaqa azat etilecegini qayd etken Meclis reisi, yarımadanıñ kesen-kes Qırımtatar muhtar cumhuriyeti olacağını beyan etti. Qonuşmasınıñ devamında o, ayırca, 1917-ncı senesinde olıp keçken Birinci Qurultaydan berli dalğalanğan altın tamğalı kök bayraqnıñ, artıq iç bir vaqıt endirilmeycegini ve yerge tüşmeycegini ayttı.


text:
Doğma Qırımdan ukrain boksçu Oleksandr Usik, oktâbr 12-sinde felemenkli Tayron Spongnen küreşmek içün Amerikanıñ Chicago şeerine keldi. Bu, super ağır çekide onıñ birinci küreşi olacaq. Bunı Instagramda onıñ promouteri Egis Klimas haber etti.
Bir qaç kün evel Usik, Californiyada Spongğa qarşı uruşqa azırlıqnı bitirgenini içtimaiy ağlarda bildirdi.
Daa evel BoxingScene, Usik, super ağır çekide ilk uruşını oktâbr 12-sinde Çikagoda Wintrust Arenasında Fedosovnen yapacaq, dep bildire ediler. Keççe Usik uruştan vazgeçti, çünki sport yarışınıñ siyasiy alanğa çevirilmesini istemey.
2018 senesi noyabrniñ 11-nde Usik britaniyalı Toni Bellyüni Mançesterde nokaut etip, 90,7 kilogrammğa qadarki çekide mutlaq dünya çempionı unvanını qorçaladı. Usik WBC, WBA, WBO, IBF versiyalarına köre çempion quşağını ve The Ring mecmuasınıñ unvanını qorçaladı.
Daa evel Aleksandr Usik 90,7 kilogrammğa qadar çekide dünyanıñ mutlaq çempionı oldı. Ukrainalılarnıñ dünya boks superseriyasınıñ final uruşında rusiyeli Murat Gassiyev ile yarışlaştı. 12 raund neticelerine köre Aleksandr Usik akemlerniñ qararı ile ğalebe qazandı.


text:
Qomşu Rusiyede üç yaldayıcı Baykal gölüni yaldap keçti ve dünya rekordını qoydı. Olarnıñ arasında - eki qırımlı, dep bildirdi Kreml nezaretindeki Qırım sport nazirligi.
"Üç ekstremal yaldayıcı dünyanıñ eñ teren gölüni yaldap keçti. Olarğa, 45-inci kilometrden 55-incigece mesafeni keçmek içün bir künden az kerek oldı. Yaldav, İrkutsk vilâyetiniñ Listvânka köyünde avgust 5-inde saba saat 5:30-da başlandı ve Burâtiyada Vıdrina köyünde avgust 6-sında saat 4:35-te yekünlendi", - aytıp berdiler matbuat hızmetinde.
Yaldavnı, "Slava" Keriç sambo klubunıñ teşkilcisi Vâçeslav Timoşenko, klub sportçusı Yevgeniy Semenâkar ve Çeçenistan zemaneviy qılıç uruşı federatsiyasınıñ başlığı Zaur Zakrailov yaptı, dep bildirdiler müessisede.
"Temiz Baykal içün" adlı yaldavnıñ maqsadı - gölniñ bulaştıruvı meselesine cemiyetni diqqatını celp etmektir.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi advokatlar Ayder Azamatov ve Lilâ Gemeciniñ Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında 2020 senesi iyülniñ 7-nde tutulğan İsmet İbragimov ve Seyran Hayretdinovnıñ sıñırlav tedbirine qarşı bergen istinaf şikâyetlerini red etti.
Bu aqta imayeciler «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine tarif etti.
Berilgen malümatqa köre, advokatlarnıñ şikâyetleri qapalı şekilde baqıldı, «esnas iştirakçileri içün telüke bar» dediler, amma oturışuv vaqtında mabüsler tahqiqat izolâtorında bulunğan edi.
Mahkeme oturışuvında advokat Azamatov müvekkiliniñ sağlıq problemleri aqqında bildirgen vesiqalarnıñ davağa qoşuluvı aqqında muracaat etken edi. İmayeciniñ mahkemede hatırlatqanına köre, İsmet İbragimov Ukraina vatandaşı ola, böylece, dördünci Jeneva şartnamesine uya. Faqat Qırımdaki mahkeme eki advokatnıñ delillerine emiyet bermedi.
Tintüvler iyülniñ 7-nde saba erte yedi qırımlınıñ evinde keçirildi: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yaşağan Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında yaşağan İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde yaşağan Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan Vadim Bektemirov ve Aluştada yaşağan Dilâver Memetovnıñevinde. Memetov tintüv vaqtında evde yoq edi, onı qıdırmağa devam eteler.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayğan, qırımlı musulmanlarnı özüne celp etken» «Hizb ut-Tahrir» bölügini qurğanından ve iştirak etkeninden şübheli sayılğanlar tutuldı. Rusiye mahsus hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, «(teşkilât) azalarınıñ yaşağan yerlerinde Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir al-İslami» propaganda malümatı, terror faaliyeti vaqtında qullanğan elektron malümat taşıyıcıları» alındı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Tünevin Yaltada doquz qatlı evniñ dörtünci qatında yanğın çıqqan, 10 adam tahliye etilgen, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Qurtarıcılar, yanğın ocağı 4-ünci qatta olğanını ve ateşniñ bütün kvartira ve qomşu kvartiralarğa yayılmaq telükesi olğanını tayin etti.
“Mesken ev teşkirildi, yaralanğan adam olmadı. Amma tütünlengen binadan 10 adam - qomşu kvartiralarda yaşağanlar - tahliye etildi. Yanğınnı muvaqiyetnen söndürdiler. Ateş şahsiy eşyanı ve ev tehnikasını yaqqan. Yanğın 36 metr kvadratlıq mıntaqanı qaplağan. Yanğın sebeplerini ekspertler bilmege tırışa”, - denile beyanatta.


text:
Ukraina ve Poloniya TİNleri Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaq etilmesiniñ uquqiy neticeleri ve onıñ toqtatılması içün ileride yapılacaq areketlerine dair mevamlarını uyğunlaştırdılar. Bunı Poloniyadaki Ukraina elçiligi Facebooktaki saifesinde bildire.
Bildirüvde: «Taraflar, Ukrainanıñ suveren territoriyasınıñ bir qısmı olğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnı işğal etip halqara uquqnı bozğan Rusiyeniñ areketlerini bir manalı tarzda taqbih ettiler. Halqara uquqqa tekrar ürmet qazandırmaq ve Rusiyeniñ işğalini toqtatmaq maqsadınen bundan soñ devam etecek uyğunlaştırılğan halqara ğayretlerniñ emiyeti urğulandı», – denile.
Bildirüvde, Poloniya TİNi «dünya tarafından tanılğan sıñırlar içinde Ukrainanıñ topraq bütünligi ve suverenitetine qol tutuv mevamınıñ deñişmeycegini tasdiqladı», dep işaret etildi.
Bidlirilgenine köre, eki devletniñ tışqı siyaset muessiseleri, «Rusiye, işğal etken territoriyalarını azat etmek için neticeleri körüngen areketler yapmasa, halqara toplulıq tarafından Rusiyege qarşı, Qırım ve Ukrainanıñ Şarqındaki uquqsız areketleri içün tatbiq etilgen sanktsiyalarnı şiddetlerştirmek kerek», dep qayd ettiler.
Ukraina elçiliginde: «Sanktsiyalar, Ukrainanıñ topraq bütünligi tolusınen tiklenilmegence devam etmek kerekler», – dep qayd ettiler.
Mayıs 17-de Poloniya Tış işleri nazirligi, Keriç boğazı üstünden köpürniñ qurulmasına, «halqara uquqnıñ qaba bir bozuluvı» dedi.
MeждyHapoдHыe opraHизaции пpизHaли okkyпaцию и aHHekcию KpыMa HeзakoHHыMи и ocyдили дeйcTBия Poccии. CTpaHы Зaпaдa BBeли pяд эkoHoMичeckиx caHkций. Poccия oTpицaeT okkyпaцию пoлyocTpoBa и HaзыBaeT эTo «BoccTaHoBлeHиeM иcTopичeckoй cпpaBeдлиBocTи». BepxoBHaя Paдa ykpaиHы oфициaлbHo oбъяBилa дaToй Haчaлa BpeMeHHoй okkyпaции KpыMa и CeBacToпoля Poccиeй 20 фeBpaля 2014 roдa.


text:
Çavuşoğlu Boris Djonsonnıñ xälen beleşergä kerde
Törkiyä tışqı êşlär ministrı räsmi säfär belän Angliyägä kitte
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlet Çavuşoğlu Angliyägä räsmi säyäxäte waqıtında koronavirustan däwalanğan xökümät räise Boris Djonsonnıñ xälen belergä kerep çıqtı. Oçraşudan soñ ul jurnalistlarğa bolay dip belderde: “Djonsonnı ğayät’ yaxşı xäldä kürdem, sälamätlängän. Aña ilbaşıbıznıñ sälamen citkerdem. Şulay uq, ilbaşıbıznıñ anı Törkiyägä çaqıruın xäterlättem häm balası tuu belän qotladım”.
Çavuşoğlu, Angliyägä säyäxäte qısalarında, başta Böyekbritaniyä parlamentınıñ Törkiyä törkeme räise Djeffri Donaldson, annarı wazıyfadaşı Dominik Raab belän oçraşuın belderde. Ul älege söyläşülärdä süzneñ Kovid-19 belän köräş, sälamätlek tarmağında xezmättäşlek, irekle säwdä kileşüe, iq’tisadi mönäsäbätlär, Brerksittan soñ bağ’lanışlarnı qaysı mäydannarda üsterä alu turında baruın äytte. Turizm, sälamätlek turizmı, saqlanu sänäğatendä xezmättäşlek mäs’äläläre dä qaralğan.
“Şul uq waqıtta Liviya, Süriyä, başqa regional’ temalar, NATO mäs’äläsen dä çittä qaldırmadıq,”-dide Çavuşoğlu. Ul säyäsi çişeleş häm Liviyäneñ bötenlege mäs’äläsendä Böyekbritaniyä belän Törkiyäneñ fikerläre berdäy buluın assızıqladı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyädän Paqıstanğa bitlek yärdäme
Törkiyä yaña tör koronavirus (Kovid-19) belän köräş qısalarında Paqıstanğa 300 meñ bitlek yärdämen cibärde
İlbaşı Kuveytnıň yaňa ämiren täbrik itte
Ärdoğan Kuveytnıň yaňa ämire Şäyex Nevvaf äl-Ähmäd äl-Cabir äs-Sabah belän telefonnan söyläşte


text:
Mart 19 saat 6 vaziyetine köre, Rusiyeniñ Merkeziy saylav komissiyası (MSK) prezident saylavı bülletenleriniñ 99,75%-ni işlep çıqtı.
İlk malümatqa binaen, faaliyette olğan Rusiye prezidenti Vladimir Putin seslerniñ 76,67%-sini qazanmaqta. Ekinci yerde Kommunist fırqasınıñ namzeti Pavel Grudinin (aman-aman 12%), üçünci – LDPR lideri Vladimir Jirinovskiy (aman-aman 6%) ve dörtünci yerde «Vatandaşlar teşebbüsi» fırqasınıñ namzeti Kseniya Sobçak (1,5%-den ziyade) keleler.
Mart 18-de aqşam Putin Moskvadaki Manejnaya meydanında öz tarafdarları ögünde çıqış yapıp, olarğa, qol tutqanları içün minnetdarlıq bildirdi. O, Rusiyeni «muvafaqiyet bekley», dedi.
65 yaşlı Vladimir Putin, asılında, 1999 senesi dekabr 31-de sabıq prezident Boris Yeltsin istifa etken soñ Rusiyeni idare etmekte. 2008-2012 yıllarında prezident vazifesine Dmitriy Medvedev saylandı. O vaqıt Putin baş nazir vazifesinde bulundı.
Mart 18-de Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda prezident saylavı ötkerildi. Moskva vaqtı boyunca 21:00-da Kaliningrad vilâyetinde saylav bölükleri qapatıldı.
Resmiy Kyiv ve ondan ğayrı bir sıra halqara teşkilât ve bir çoq dünya devleti yarımadadaki saylavnıñ neticelerini tanımaylar. Qırım.Aqiqat metin yayınını alıp bardı ve Qırımda olğanlarını taqip ete.
Daa evel Ukraina TİNinde, Qırımda mart 18-deki rey berüv, qomşu Rusiye prezidenti saylavınıñ qanuniyliginde şübhe doğura, dep bildirdiler.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda kelecekteki Rusiye prezidenti saylavınıñ neticelerini tanımamağa davet etti.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylavınıñ tanılmaması aqqında ABniñ tış işleri ve telükesizlik siyaseti boyunca Yüksek temsilcisi Фeдepиkи MorepиHиniñ beyannamesinde bildirile.
OSCE yanındaki Demokratik muessiseler ve insan aqları boyunca bürosınıñ közeticeleri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylav bölüklerinde bulunmaycaqlarını bildirdiler.
Daniya, Estoniya, Latviya, Litva, Poloniya, Romaniya, İsveç ve Ukraina TİNleri, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgeniniñ dörtünci yıllığı munasebeti ile otraq beyanatta bulundılar. Metinde, Avropa tış işleri nazirleri «Qırımğa, dünyadaki kün tertibinden ğayıp olmağa yol bermezler», denile.


text:
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Jemçujina Krıma köyüniñ Dilâver Gafarovnı apiske aldı. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ advokat Seyar Paniçniñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, Gafarov dekabrniñ 25-ne qadar nezaret altında qaldırıldı.
Advokatnıñ aytqanına köre, prokuraturanıñ malümatı formal şekilde baqıldı.
«Qadı dava malümatlarına, Gafarovnıñ şahsiyetine diqqat etmedi. O, mahküm etilmegen edi, bundan evel uquq qoruyıcı organlarınıñ oña nisbeten iddiaları yoq edi. Qadı buña emiyet bermedi», – dep qoştı Seyar Paniç.
Malüm olğanı kibi, Dilâver Gafarov silâlı birleşmede iştirak etmesinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 208-inci maddesiniñ 2-nci qısmı) şeklene.
Oktâbrniñ 30-nda saba İslâm-Terek rayonınıñ Jemçujina Krıma köyünde Rusiye uquq qoruyıcıları yerli sakin, tükân satıcısı Dilâver Gafarovnıñ evinde tintüv keçirdi.
«Qırım birdemliginiñ» Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Gafarovnıñ evinde silâ qıdırıp, «bir şey tapmadılar». Uquq qoruyıcılar Gafarovnıñ bilgisayarı, telefonı, vesiqaları, Ukraina ve Rusiye pasportları alındı. Uquq qoruyıcılar eki qıznı Kefeden şaat olaraq ketirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesiniñ zapt etilgen ukrainalı askerler davası oturışuvında qadı Albina Galimova üyle teneffüsini ilân etti. Ukrainalı askerler mahkeme salonından çıqarılğanda toplaşqanlarnıñ bir qısmı «Yaşasın Ukraina» dep qıçırdı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qadı Sergey Râbtsev saat 15-te qararını seslendirilmeli.
Daa evel haber etilgeni kibi, Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesiniñ qadıları Galimova ve Râbtsev imayeniñ sekiz askeriniñ dava maddesini deñiştirmek muracaatını red etti. İmaye, Jeneva şartnamesine esaslanıp, tevqif müddetiniñ uzatılmasını arbiy mahkemede baqmağa talap etti.
Qırım yalısında FSB tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı asker tahqiqatqa cenk esirleri olğanını bildirdi.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Oleg Zubkov parkları ile alâqalı Rusiye akimiyeti tarafından açılğan informatsiya cenkini közetip, bunıñ ne içün yapılğanını añlap başladım. Bilesizmi, arbiy ilimde tütün perdesi degen bir usul bar - duşman, esas telükeniñ qaydan kelgenini añlamasın dep, tütün çıqaralar. "Ğalipler taqımı" da, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten diqqatnı ayırmaq içün, bunı yapa.
Nişan olaraq Oleg Zubkov ve onıñ "Taygan" safari parkını ve "Skazka" Yalta ayvanat bağçasını nafile saylamadılar. Zubkovnıñ boysunmağan tabiatını ve halq destegini tapmaq qabiliyetini er kes bile. Bu sefer de, "ğalipler taqımı"nıñ Zubkovğa qarşı ücümi, büyük rezonans doğurdı. İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve oña qarşı olğanlarnıñ arasında davalar toqtanmay. "Taygan"ğa qoltutuv istidanamesi yüz biñden çoq rey topladı, meselege bağışlanğan maqalelerniñ sayısı ise bütün rekordlardan aşa.
Öylese, "ğalipler taqımı" o qadar tütün nege çıqardı? Bellesem, sadece istenilmegen ve añlaşmağa istemegen Zubkovdan intiqam almaq içün degil. Amma, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten - suv qıtlığı meselesinden - diqqatnı ayırmaq içündir.
Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı
İşte, "ğalipler taqımı" beş yıl devamında propaganda etken Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ, ğaliba, soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı.
Qırım, 80%-dan çoq suvnı qıta Ukrainadan Şimaliy Qırım kanalından alğanı sır degil. Qırım, Kyiv suv destegi olmadan, bu meseleni özü çeze bile, dep tüşünmek sadedilliktir. "Ğalipler taqımı", bu meseleni çezmek mümkün dep, qırımlılarnı işandıra edi, amma körgenimiz kibi, suv meselesi çezilmey edi, aksine, yıl-yıldan kerginleşe edi. Qırımlılarnıñ çastına, bu beş yıl içinde asırlarnen toplanğan temiz artezin suvunı içe ediler, yağanaqlar da quvandıra edi, amma bu çast, qazanılğan muvafaqiyet kibi degil, o, çoqqa sürmey.
2019 senesi küzden Qırımda suv kollapsı başlandı. Men, Qarasuvbazar yapma gölünde oldım. Alı, kerçekten aytsam, qorqunçlı. Suv anbarında normal köleminden yalıñız on fayız qaldı.
Aqmescit suv anbarına da aselet bardım. Aynı acınıqlı ve müşkül vaziyet. Göl, tanılmaycaq qadar "azdı".
Qurğaqlıqtan sadece göller degil, Qırım ormanları da zarar köre. Aqmescit sakinleri, noyabrnıñ soñunda böyle şey köre edi - FVN-niñ uçağı Aqmescit yapma gölüne qonıp, suvnı çekip ala edi ve şeer civarında yanıp turğan derelerni söndürmege uça edi.
Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül
Köylüler telâşlana - çoqusınıñ quyu ve skvajinalarda suvu yoq oldı. Amma kim olarnıeşitmege istey? Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül, amma onıñ perspektivaları daa qorqunçlıdır. "Ğalipler taqımı", qırımlılardan yaqınlaşqan meseleni olduqça gizlemege tırışa, amma bu vazifeni kün-künden yaramayca becereler. İşte, onıñ içün "tütün perdesi" kibi, Zubkov parkları meselesini uydurdılar.
Bütün tahminlerge köre, dekabrde de yağanaqlar olmaycaq. Demek, "ğalipler taqımı", suvnıñ saat-saat berilmesini başlamağa mecbur olacaq ve soñra bu, bütün Qırımnıñ degil, şahsiy er qırımlınıñ probleması olacaq. İşte, "krımnaş"lar, bu kökten tüşken taşlar degil, ebet, amma Allahnıñ ğazabına oşay...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Bunı Qırım.Aqiqatqa Meclisniñ reis muavini Nariman Celâl bildirdi.
O bunı izaatlap, qırımtatarlar Qurltayda Cemilevniñ bulunğanını ister eken, onıñ bütün bu olıp keçken adiseler aqqında fikirini bilmege aves etkenlerini aytıp keçti. Amma siyasetçiniñ sıq grafigi oña bu toplaşuvda iştiraq etmege imkân bermey.
N.Celâlnıñ aytqanı kibi, al-azırda Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov Türkiyedeler.
«Şunıñ içün Cemilevsiz Qurultaynı keçirmege istemedik», – dedi Celâl.
Amma bunıñnen beraber Qurultaynıñ nevbetteki sessiyasınıñ maysnıñ başına qadar keçire bilecegini de inkâr etmedi.
Mart 29 künü Bağçasarayda Qurultay sessiyası, soñki 10 yıl içersinde, 1-nci kere Cemilevsiz keçti, o özü ise onıñ keçirilmesini başqa künge avuştırmağa rica etken edi.
Evelleri Çubarov Qurultaynıñ nevbetteki sessiyası aprel 15-ne qadar keçirelecegini ayta edi.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileri Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen Muslim Aliyevniñ qızı Gülsum Aliyevanı dört saattan berli tuta. Onı yarımada ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında tutqanlar.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, Aliyeva Rusiye politsiyasınıñ bölüginde qala.
Tuvğanları onı politsiya binasınıñ azbarında bekley.
Gülsum Aliyeva Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında tutulğan soñ Ermeni Bazardaki Rusiye politsiyasınıñ bölügine alıp ketirildi. Advokatnıñ aytqanına köre, Gülsumnıñ yanında oña qarşı cinaiy dava qapatılğanına dair bütün vesiqaları bar edi.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ malümatına köre, Aliyeva tibbiy vesiqalarnı resmiyleştirmek ve ihtisasiy tibbiy mesleat almaq içün Hersonğa kete edi.
Rusiye quvet müessiseleriniñ izaatları şimdilik yoq.
Qırım.Aqiqat, vaziyetni közetip, tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
2018 senesi iyül ayında Rusiye telükesizlik organlarınıñ hadimleri Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçisi Muslim Aliyevniñ evinde «tahqiqat tedbirler» keçirgeni aqqında haber etilgen edi. Daa soñra belli olğanına köre, onıñ üyken qızı Gülsum Aliyevağa protokol tizilgen. O, Facebookta paylaşqanları içün Rusiye CK (milletlerara zıddiyet çıqaruv) 282-nci maddesine köre qabaatlanğan edi.
2019 senesi yanvar ayında Aluştadaki Tahqiqat bölügi Gülsum Aliyevağa qarşı cinaiy davanı qapattı.
2019 senesi iyünniñ 12-nde Gülsum Aliyeva Facebookta paylaşqanları içün «nefret ya da duşmanlıq doğurğanında» (Rusiye MCK 20.3.1 maddesi) qabaatlanıp, memuriy sıñırda Rusiye quvetçileri tarafından tutuldı. Bir qaç künden soñ Aluştanıñ Rusiye prokuraturası Gülsum Aliyevanıñ memuriy davasını toqtatıp, mesüliyetke çeküv müddeti bitti, dep bildirdi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Tbiliside suv taşqını sebebinden elâk olğan insanlarnıñ tuvğanlarına taziyelerini bildirdi.
Bu aqta Meclis matbuat hızmeti bildire.
«Tabiat felâketi neticesinde olğan telefler sebebinden gürci halqına öz taziyelerimizni bildiremiz. Zarar körgenlerge şifa tileymiz. Gürcistan halqara toplulıqnıñ yardımı ile felâket neticelerini yoq etecegine inanamız», – denile beyanatta.
Tbiliside cumaertesi suv taşqınından 13 insan elâk oldı, ondan ziyade – ğayıp oldı. Gürcistanda iyün 15 künü matem künü olaraq ilân etilgen.


text:
Bugün Ukrainada Ğolodomor qurbanlarını añma künü qayd etile.
Kyivde cumaertesi künü, noyabrniñ 23-nde, dualar oquldı, hatıra tedbirleri keçirildi, sergiler açıldı ve «Çıraq yaq» ananeviy aktsiyası keçirildi, medeniyet ve oquv müessiselerinde sergi keçirilmesi, film kösterilüvleri planlaştırıla, dep bildirdi Kyiv şeeriniñ devlet memuriyeti.
«Er yıl noyabrniñ dördünci cumaertesi künü qayd etilgen Ğolodomor qurbanlarını añma kününde paytahtta matem tedbirleri, dualar, hatıra tedbirleri, sergiler ve «Çıraq yaq» ananeviy aktsiyası keçirilecek. Olarnıñ maqsadı 1921-1923 ve 1946-1947 seneleriniñ ukrain halqınıñ genotsidi ve açlıq olğan 1932-1933 seneleriniñ Ğolodomor qurbanlarını lâyıq seviyede añmaqtır, tedbirlerniñ planı tasdıqlandı», – dep aytıla paytahtnıñ yolbaşçılıq saytında.
Noyabrniñ 23-nde Ğolodomor-genotsid milliy müzeyinde (Lavrskaya soq., 3) matem tedbirleri keçirilecek. Devlet akimiyet organları, yerli idare, cemaat vekilleri, diniy liderler, çetelden kelgen musafirler qoşulacaq.
Saat 16:00-da (Qırımda 17:00-da) ğolodomor qurbanlarınıñ hatırasına sükünet daqqası ilân etilecek, «Çıraq yaq» umumukrain aktsiyası keçirilecek. Er kes elâk olğanlarnı añıp, penceresinde çıraq qoya bile.
Cumaertesi künü Kyivde Ukraina devlet bayrağı endirilecek.
Eglence tedbirleriniñ keçirilüvi sıñırlanacaq ve kütleviy haber vastalarınıñ yayınları deñiştirilecek.
Noyabrniñ 23-nde ibadethanelerde Ukrainada ğolodomor neticesinde elâk olğanlar añılacaq.


text:
Japon aqparat qwraldarınıñ jeksenbide tarağan deregine qarağanda, Qıtay sırtqı ister ministri Van I qazan ayınıñ basında Tokioğa resmi is-saparmen barıp, Japoniyanıñ sırtqı ister ministri Motegimen kezdesui mümkin. Sonımen qatar, Japoniyanıñ jaña prem'er-ministri Sugamen kelissözder jürgizilip jatır. Bwl 16 qırküyekte Suga qızmetke kirisken kezinen bastap Qıtay basşılarımen jasasqan alğaşqı kelissözderiniñ biri.
Ötken jwmada Suga men Qıtay törağası Şi Jinpiñ telefon arqılı söylesip, ekijaqtı kelissözder jäne halıqaralıq mäseleler boyınşa kelisimge keldi.
Kyodo News-tiñ habarlauınşa, Suga Ioşihide Şi Jinpiñmen tildesu barısında «Japoniya-Qıtay qatınastarınıñ twraqtılığı aymaq pen halıqaralıq qoğamdastıq üşin öte mañızdı» degen. Habarlamada Qıtay kemeleriniñ Senkaku mañında jüzuine rwqsat beru jağın qarastırılatını aytılğan.
Qıtaylıq Sin'hua jañalıqtar agenttigi 25-küni Şi Jinpiñ Japoniyanıñ jaña ükimetimen sayasi özara senimdi arttıruğa dayın ekenin, sonday-aq Qıtay törağası Japoniyağa kelesi jılı Olimpiada oyındarın ötkizuge qoldau bildirdi. Alayda eki basşısı keyinge qaldırılğan Şi Jinpiñniñ Japoniyağa saparın talqılamağan.
Eki el de Senkaku araldarınıñ egemendigin talap etedi jäne bwl üşin bwrınnan beri ortaq şeşimge kele almağan. Japoniya osı jıldıñ mausım ayında Senkaku araldarınıñ äkimşilik okrugin «Tonnodjo Senkaku» dep özgertu turalı qarar qabıldadı. Beyjiñ tarapı atalğan qwjattı Qıtaydıñ aymaqtıq egemendigine jasalğan ülken arandatuşılıq, zañsız jäne jaramsız dep tanıp, araldı özine tiesili dep mälimdegen edi.
Japoniya QHR basşılığınıñ juırda Şığıs Qıtay teñizindegi daulı araldar mañındağı äskeri qimılın küşeytkenine alañdaydı jäne Qıtaydan mwnday äskeri arandatuşılıqtı toqtatudı talap etedi.
Japon ükimeti Qıtay kemeleri Künşığıs eliniñ baqılauındağı araldar mañınıñ su alabına birneşe ret kirdi dep ayıptaydı. Japoniyanıñ qorğanıs ministri Taro Kono 4 tamızda Qıtay kemeleri Senkaku araldarınıñ aynalasında öz qızmetin küşeyte berse, japondıq qorğanıs küşteri şara qoldanıtının eskertken.
Al Qıtay tarapı Senkaku (Dyaoyuydau) araldarı öz territoriyası ekenin alğa tartıp äri özin bwl jerde qwqıq qorğau qızmetimen aynalısuğa qwqılı dep sanaydı.


text:
İldar İbrahimov
İldar Ğabdulla ulı İbrahimov (Илдap Гaбдyллa yлы ИбpahиMoB) – tanılğan ğälim, fän eşleklese, texnika fännäre doktorı (1966), RFA akademigı (1997), RFAneñ V.A.Steklov is. İnstitutında kiñäşçe.
Tormış yulı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İldar İbrahimov 1932nçe yılda Leningrad şähärendä tua. 1956nçe yılda Leningrad universitetın tämamlıy. 1972nçe yılda İldar İbrahimov RFAneñ V.A.Steklov is. İnstitutında statistika metodları laboratoriäsen citäkli. Töp fänni eşläre matematika statistikası, oçraqlıq teoriäse alımnarına bağışlanğan.
1997nçe yıldan İldar İbrahimov Pitırbur däwlät universitetınıñ oçraqlıq teoriäse häm matematika statstikası kafedrasın citakli.
Büläklär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Lenin premiäse (1970)
- Duslıq ordenı (2002)


text:
Bibigula(audio)
Qayğı bulmağan ber genä yort ta yuq. 3 balası bulğan kürşe xatın 4 nçe märtäbä qorsaqqa ütte. Tudıru waqıtnda min anda idem. Anıñ xäle yaxşı tügel ide. bala tuğaç bez platsenta-soñğılıq öçen köttek. Bik küp qan yuğaltu näticäsendä ul ülde balası yätim qaldı.Bezdä sälämätlek saqlaw üzäge yuq.
Bibigulanıñ söylägännäre dönyanıñ bik küp täräqi itüçe ilendä här kön qabatlanğan xällär. WHOda ğailä häm cämğiät sälämätlege general direktorı Joi Phumaphi yıl sayın 11 million bala 5 yäşenä dä citmi ülä di
Phumaphi(audio)
Min sezneñ belän söyläşkän waqıtta här minut sayın tudırğan yäki yökle ber xatın ülä bu qabul itelmäslek xäl.Şulayuq yılsayın tuqtatıp bula torğan säbäplärdän 4million balanıñ 28kön dä yäşämi ülüe qabul itelmäslek xäl.
Phumaphi bik ğadi çara häm darular belän alarnıñ bik zur öleşen däwalap ,ülemdän qotqarıp bulır ide di.
2005nçe yılğı Dönya Sälämätlek Xisabın ezerläwçelärdän Thomson Prentice süzlärençä,monda süz qıyın yäki ciddi şartlar däwalap bulmıy torğan çirlär turında barmıy,bala belän ananı saqlap qalu öçen küp aqça da yuğarı texnologiä dä kiräk tügel.BMO xisabı çınlap ta täsir yasıy alamı son? Printiss 2005nçe yılğı xisab qaysı illär ana, bala sälämätlegenä ähämiät birä nigezle ayırma yasıy ala dip ışana .Ämma bu täsirlär ozın möddätle , keşelärneñ sälämätlegendä şunduq üzgäreşlärgä kitermiäçäk dip äytä.
Prentiss(audio)
Bez eleke xisaplardan birelgän kiñäşlärneñ kiñ külämdä qabul itelüen beläbez.Küp kenä illär sälämätlek saqlaw sisteması säyäsätlären üzgärtte.
İllärneñ xisabtağı kiñäşlärneñ üz sälämätlek sistemasına kileşle öleşlären aluı töp mäqsat bulıp tora. WHO xisabında xatın qız bala sälämätlegen saqlawda nıq ezleklelek bulırğa tieş dip basım yasala. Yäğni böten yöklelek waqıtı , tudıru ,häm tudırğannan sonğı atna, aylarda ana, bala sälämätlegenä iqtibar itelergä tieş. Prentiss älegä qädär küp kenä illär xatın qız sälämätlelegenä bilgele waqıtlarda ğına ähämiät birep kilde. Yäğni beräwlär yöklelek waqıtında ananı qarap barsa bala tuğaç ähämiät birmiy başlıy .İkençe ber ildä isä balanı tudıruğa ähämiät birelä ämma soñraq bernindi iqtibar bulmıy. WHOnıñ yaña xisabın äzerläwçelärdän Dr Van Lerberghe süzlärençä, xisab illärne 4 törkemgä ayıra , ana-bala ülemen kimetüdä yaxşı progress yasağan, progress aqrın barğan illär, üzgärmi qaluçılar ä dürtençe törkemgä ber waqıtnı progress yasap xäzer naçarlanğan illär kerä
Van Lerberghe(audio)
Albaniä; Ärmänstan, Xorvatiä,Serbiä-Çernogoriä,Makedoniä kebek illär yaxşı progress yasıylar. aqrınraq progress barğan illär Azärbaycan, Bosnia Qırğızstan Latvia, Litva Taciksran . Bu illärdä bala üleme kimegän ämma berençe törkemdäge kebek küp tügel.
İran ana bala sälämätlege ülemne kimetüdä yaxşı progress yasağan illär isemlegenä kertelsä, Rusiä öçen şuluq närsäne äytep bulmıy. Rusiä, Ukraina, Üzbäkstan aqırn qımıldağan illär isemlegendä .Äfganstan ana , bala üleme bik yuğarı bulğan in yaman kategoriägä kertelgän Qazaxstan, Qırğızstan kebek illär ber waqıtnı progress yasap xäzer xälläre naçarlanğan yäğni ana , bala üleme artqan illär rätenä kertelgän WHO yılsayın 6 millionnan artıq balanı vaksin-privıvqa yasap ülemnän qotqarıp bulır ide, bu in yarlı illärdä dä mömkin dip belderä WHO färidä xämit


text:
Fevral 1-inde, cuma künü, Aqyarnıñ (Sevastopol) bir qaç soqağı adam ve naqliyat yürüşi içün “terrorcılıqqa qarşı ögrenüvler keçirilmesi” sebebinden qapatılacaq. Bu aqta Kreml nezaretindeki şeer akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
“Fevral 1-inde Timirâzeva, Şubikovam Artöma Boyko soqaqlarında adam ve naqliyat yürüşi saat 10:00-dan 16:00-ğa qadar sıñırlanacaq”, - dep aytına beyanatta.
Bu adresler boyunca kiriş yalıñız anda yaşağan adamlarğa ruhset etilecek.
2014 senesi Qırım işğalinden soñ, Rusiye yarımadada arbiy ögrenüvlerni muntazam tarzda keçire. Ukraina Baş ştabında, rusiye arbiyleriniñ Qırımdaki areketleri qanunlarğa qarşı kele dep aytalar.


text:
Cumaertesi künü, avgustnıñ 23-de, Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı ötkerilecek. Tedbirde Qırım akimiyeti ile işbirlik tutqan azalarını Meclisteki vazifelerinden vazgeçmege çağıracaqlar.
Bu aqqında 15 minut saytı Mecliste olğan qaynaqlarğa esaslanıp bildire.
Milliy Meclis toplaşuvında eki esas mesele baqılacaq. Olardan biri Devlet şurası ve Qırım akimiyet organlarınıñ saylavlarınen bağlı olacaq. Malüm ki, qırımtatar halqınıñ temsil organı mezkür saylavlarda iştirak etmeycegini bildirdi.
Kün tertibiniñ ekinci meselesi kadrlarnen bağlı olacaq. Meclis azaları yerli akimiyet ile işbirlik yapqan işdeşleriniñ areketlerine qıymet kesecekler.
Böylece, reis muavini Zaur Smirnov ve uquq idaresiniñ reberi Teyfuk Gafarov Mecliste yapqan işlerinden vazgeçe bileler. Malüm olğanı kibi, Gafarov bu afta Aqmescit şeer yolbaşçısınıñ muavini vazifesine tayin etildi.
Hatırlatamız, Qırımtatar Milliy Meclisi Zaur Smirnovnıñ namzetini Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ yolbaşçısı vazifesine teklif etse de, birazdan, daa doğrusı bu yılnıñ iyül ayında, öz qararını lâğu etti. Buña baqmadan Smirnov bugünge qadar bunı yapmadı.
15 minut saytınıñ subetdeşi bildire ki, meclis azaları saflarından çıqarmaq aqqı yalıñız Qurultayda bar. Onıñ içün Gafarov uquq bölüginde vazifesinden marum qalacaq, Smirnov ise – Meclis reisiniñ muavini vazifesindendir. Demek ki, ekisi de Meclis prezidiumınıñ azaları olmaycaqlar.


text:
İş adamı, ATR telekanalınıñ saibi, Qırım vatandaşlıq qamaçavı boyunca aktsiyaınıñ idarecisi Lenur İslâmov aytqanı kibi, oña qarşı Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından açılğan cinaiy işniñ mündericesi evel Rusiyede öz başına ilân etilgen Çeçen Cumhuriyetiniñ prezidenti Cahar Dudayev ve çeçen boyevikleriniñ yetekçisi Şamil Basayevge nisbeten açılğan işlerniñ mündericesi kibidir.
«Bu maddelerge köre, elbette ki, tek interpol degil de, dünya mahsus hızmetleri qara cedvelge kirsetmeli. Olar nasıl inkişaf etecek, bilmeyim. Şamil Basayevniñ torunı ve Cahar Dudayev ğayeleriniñ, Meclis ve Ukraina tarafdarı olğanımdan soñ, tabiiy ki, maña bütün bu talarlar seslendirilecek ve, añlağanım köre, iqtisadiy talaplarnıñ olması da bekenile», – dey İslâmov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Başqort drama teatrı Talxa Ğiniätullindıñ äsärzäre buyınsa spektakldeñ premerahın äzerläy
...Huğış ber kem menän dä isäpläşmäy. Gospital. Auır yaralanğan haldattar. Ularzıñ här bereheneñ üz yazmışı, üz xästäre, tigändäy. Här qayhıhı üz ğailähen, üz yorton hağına. Toma huqır qalğan Şämsetdin dä huğış qaldırğan yaraları tözäler, bäxete bulır tip ömötlänep: «Qatınıma hoqlanıp tuya almayım, ul ber qasan da mıcıp, qurqıp tormay, qatınımdan uñdım yıgettär, Allağa şökör», — tip maqtanıp ala başqalar aldında.
Şäfqät tutaşı Şämsürä aşa yazğan xattarına yauap kilmähä lä, ömötön yuğaltmay ul, ämmä tıuğan yaqqa qaytıu menän barıhı la añlaşıla... Şämsetdindeñ tän yarahına qarağanda yän yarahı nığıraq ärney. Ul yaralarzı nisek uñaltırğa? Bäxetle bulırğa ömöt barmı?
Spektakldeñ xudocestvo yıtäksehe – Ayrat Abuşaxmanov. Recisser — Xörmätulla Ütäshev, rässam — Albert Nesterov, xoreograf — Rämizä Möxämätşina. Muzıkal yaqtan bizäleş – Ural Izelbayiv.
Şämsetdin rolendä – Morat Rafiqov, Şämsürä — Milena Sirayiva. Spektakldä akterzar Xörmätulla Ütäshev, Almas Ämirov, Alhıu Bäxtiyiva, Gölfiä Rafiqova, Ayzar Şämsetdinov, Almaz Yosopov, Ruslan Ğälimov, Azat Välitov, Älfirä Zahizullina qatnaşa, şulay uq Başqort drama teatrı xezmätkärzäreneñ balaları uynay.
8 months ago
45 visists
Source: bashinform.ru


text:
Qırımda doğğan
Ukrain sözlerini qoşıp rusça laf etken büyük qorantada büyüdim. Er vaqıt özümni ukrain olaraq duya ve bundan ğururlana edim. Ana-babalarım 30 yıl evelsi Qırımğa qıtaiy Ukrainadan köçip kelgenler. Anam o vaqıt babamdan: «Biz Ukrainağa ketemizmi?» («Mи ïдeMo B ykpaïHy?») – sorasa, babam: «E» («Tak») dey edi. Avropa üslübinde qurulğan ukrain şirketinde çalışa edim. Bu vaqıt içinde ukrain tilinde serbest laf etmege ögrendim, buña işim fırsat yarattı. Talap etmedi, fırsat berdi.
Şimdi er şeyge «köz perdesinden» baqqanımnı añlayım, yaqınlaşqan işğal alâmetlerine qulaq asmayıp, yaşap keldim. Yaqında aqayıma 2008 senesi ediye etilgen «Rusiye birligi» yazısı ile futbolkanı taptım!
Yañı akimiyet Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluv künü ne zaman qayd etilmek kerekligini tüşünip otura… Bu künlerniñ deşeti bir türlü edi
Yañı akimiyet Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluv künü ne zaman qayd etilmek kerekligini tüşünip otura… Bu künlerniñ deşeti bir türlü edi. İçimni tırmalağan bir duyğu ile yaşay edim. Sanki tuvğan şeerim maña yabancı oldı. İnsanlar kederli, etrafta açuv ve nefret yaşara. Bir ande bütün dostlarımnı ğayıp ettim. Qırım boyunca ise yaşağan qornatamız ise aksine birleşti. Göñüllerimizge belâ keldi. Robotlar kibi yaşay, işley, haberlerde saatlernen nasıldır bir ümütni qıdıra edik.
Qorantamız Qırımda qaldı. Rusiye vesiqalarnı soñuna qadar almayıp, şahsiy aqiqatımızda yaşay edik. Ateşte qızdırılğan baqalar kibi.
Şahsiy noqtaiy nazarı olmağan, er şeyni sözü-sözüne Rusiye haberlerinden tekrarlağan insanlar arasında yaşamağa qolay degil edi. Mektep sınıfında tahta üzerinde asılğan Şevçenko sözleri aqlıma keldi: «Ögreniñiz, qardaşlarım, tüşüniñiz, oquñız». İnsanlar tüşünse ve olayatqan adiselerniñ aslını añlasa, ne qadar facia ve ölümniñ ögüni almağa mümkün olur edi...
Ümüt etem ki, bu sefer Rusiye tarafından Qırımnıñ soñki işğali olur ve Rusiye itibarı ve rusiyeli Qırımnıñ muqaddesliginde noqta qoyulır
Bir yıl içinde olğan adiseler qanunğa muvafıq olaraq körüne. Kimse sebep ve aqibet qanunlarını lâğu etmedi. Amma ümüt etem ki, bu sefer Rusiye tarafından Qırımnıñ soñki işğali olur ve Rusiye itibarı ve rusiyeli Qırımnıñ muqaddesliginde noqta qoyulır.
Direk ve tereklerde sarı-mavı bayaraqlarnı yañartıp kelgen gençlerge minnetdarım. Şeer merkezinde Vakarçuknıñ yırlarını icra etken yaşlarnı körmege ne hoş.
Qırımda qalğan ukrainlilerge ruhtan tüşmemek tileyim. E, şimdi Ukraina vaziyeti qıyın, amma er vaqıt öyle olmaz ki. Memleketniñ yıllar devamında tedaviylenmegen eski qoturları açıldı. Yaşayış bir nizamğa kelgence, çoq vaqıt keçer. Esası, barışıqnıñ tiklenmesi.
Qırımda doğğan, qırımlı
«İşğal delilleri» rubrikasında bildirilgen fikirler müelliflerniñ fikir-tüşüncelerini aydınlatıp, muarririyetniñ fikirleri ile aynı olmay bile
Körgen ve bilgen şeyleriñizni bizlernen paylaşıñız, emailge yazıñız: krym_redaktor@rferl.org


text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri tarafından ilân etilgen Qırımnıñ «erzaq qamaçavı»ndan yarımada sakinleri içün sebzeler paalılaşır, Herson ve Nikolayev vilâyetleriniñ istisalcıları içün menfiy aqibeti olur. Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım ticaretine yardım» birliginiñ başı Sergey Makeyev bildirdi.
«Problemler yalıñız tez bozulğan mahsulat ile ola bile edi, çünki parom keçiti bazıda furtunalardan sebep çalışmay tura. Amma üç künden ziyade olmay. Eali içün ciddiy aqibetlerni körmeyim. Herson ve Nikolayev vilâyetleriniñ istisalcılarına ve sebzelerge zarar olur», – dey Sergey Makeyev.
Fikrine köre, yarımada sakinlerini sebze ile Kuban teminley bile.
«Qartop biraz paalılaşır, belki, çünki uzaqtan ketirilecek, amma Kuban de uzaq degil, mında da o çoqtır», – qayd etti o.
«Qırım ticaretine yardım» birliginiñ başı aytqanı kibi, bugün Qırımnıñ raflarında biraz ukrain malı bardır.
«Sebze – yarısından çoq, ukrain eti – bir 30%. Ukrain mahsulatı biraz bar, süt mahsulatı, şu sıradan», – dey Sergey Makeyev.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov sentâbr 16 künü parlament toplaşuvında bildirgeni kibi, qırımtatarlar sentâbr 20 künü, üylede, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa mahsulatnı ketirgen yük maşinalarınıñ areketini blok etmek niyetindeler.


text:
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Rusiye işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması boyunca muzakerelerni keçirmeycegini bildirdi.
«Qaytarılacaq bir şey yoq, Qırımnıñ qaytarılması aqta muzakerelerni kimsenen keçirmeymiz. Qırım halqınıñ iradesi boyunca Qırım Rusiye territoriyasıdır», – dey Lavrov.
Rusiye tış işler naziri Qırımnıñ qaytarılması mümkün olmağını aqqında defalarca bildirgen edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımnıñ işğal etilmesi boyunca muzakerelerniñ yañı halqara şeklini kirsetmek zaruriyeti aqqında bildire. Yanvar 14 künü Poroşenko matbuat konferentsiyasında işbu muzakerelerge Ukrainanıñ Avropa birligi ve AQŞ şeriklerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımğa kelip, Rusiye haber vastalarında «Türkiye eyyeti» olaraq tanıtılğan taqımda Türkiye Cumhuriyetniñ resmiy akimiyet vekilleri yoq. Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, Tükriyeniñ Ukrainadaki elçihane işlerinde Vaqtınca vekâletli olğan Özgün Talunıñ malümatına atıf etip, Facebookta haber etti.
«Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımnı, Ukraina qanunlarına riayet etmeyip, ziyaret etmege istegen Türkiye vatandaşlarına, Türkiyeniñ Moskvadaki elçisi tarafından bu kibi ziyaret qanunsız olğanı ve onıñ aqibetleri ola bilecegini evelden bildirilgenini de bilemiz», – dedi Çubarov.
O, şunı da qayd etti ki, Qırımdaki türk eyyetiniñ yetekçisi Hasan Cengizniñ beyanatları Türkiye Cumhuriyetiniñ Ukrainanıñ topraq bütünligine dair resmiy beyanatlarında tam ters kele.
«Rusiye mahsus hızmetleriniñ kontrolü astında azırlanılğan ve kerçekleştirilgen bu ziyaret çerçivesinde Türkiye vatandaşlarınıñ vaqıtınca işğal olunğan Qırımğa kelmelerini, Qırımtatar Milliy Meclisinde nevbetteki kere Rusiye Federatsiyası tarafından yapılğan, dünya toplulığını aldatmaq, ve ukrain ve türk halqları arasında işançsızlıq peyda etmek ıntıluvı olaraq tanıla», – dep qoştı Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclisi adından Refat Çubarov Ukraina telükesizlik hızmetini ve Ukraina baş prokuraturasını «vaqıtınca Rusiyeniñ işğalinde bulunğan Qırımğa, ukrain tarafınen uyğunlaşmayıp ve qanun qaidelerine riayet etmeyip, kelgen bütün ecnebiylerge qarşı cinaiy ceryan taqibini başlatmağa» çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keriçte elektrik energiyası 9 saatqa keçilecek. «Krımenergo» devlet müessisesiniñ matbuat hızmeti bildire ki, söndürüvler «planlaştırılğan tamir işlerinen» bağlı.
Keriçte elektrik kesilmesi cedveline köre, ışıq söndürilyesi 9 saat devam ete bile.
«Krımenergo» devlet müessisesi bildire ki, mayısta saat 8-den 17-ge qadar elektrik donatmalarınıñ tamir işlerinden sebep elektrikler aşağıdaki cedvelge köre kesilecektir. Keriç şeer bölgesiniñ ürmetli sakinleri! Eletrik donatmalarnıñ tamir etilmesi istiqrarlı energetik teminlevni berir. Buña añlayışlı yanaşmağa rica etemiz», – dep aytıla ilânda.
Keriçlilerge hatırlatalar ki, «elektrik cihazlar zarar körmesin dep, olarnı söndürmege tevsiye etile».
Qayd etile ki, «iş vaqtında cedvelde bazı deñişmeler ola bile».
Rusiye 2016 senesi baarde energetik köpürniñ üçünci ağını qoşqan olsa da, işğal etilgen Qırımda elektrik temin etüvinde problemler bar. 2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.