text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımda Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.6 maddesine istinaden açılğan birinci çaqmamazlıq davasını baqmağa başladı. FSB tahqiqatınıñ malümatına köre, qabaatlanğan kişi soyu Suriyege «İslâm devleti» birleşmesi tarafında cenkleşmege ketkenini uquq qoruyıcılarğa bildirmedi.
«Çaqmamazlıq maddesi» nedir? Qırımda ve qomşu Rusiyeni onı kimge qarşı qullanalar? Bu madde insan aqlarını nasıl boza ve terror telükesi ile küreşte ne qadar semereli ola? Qırım.Aqiqat Radiosınıñ kündüz yayınında alıp barıcı Yelena Removskaya bu suallerniñ cevaplarını jurnalist Taras İbragimov ve Rusiye aq qorçalayıcısı Sergey Şarov-Delone ile qıdıra.
– Başqasını çaqmağanında qabaatlanğan qırımlı aqqında ne belli, Taras?
İbragimov: Şimdilik pek az malümat bar. Advokat Emil Kurbedinovnıñ aytqanına köre, adı Osman, ömür arqadaşınıñ doğmuş qardaşı Suriyege «İslâm devleti» terrorcılarınıñ tarafında cenkleşmege ketken. Osman bunı bile eken, amma uquq qoruyıcı organlarına haber etmedi, taqip etilüviniñ sebebi de bu oldı. Eki cinaiy dava bar: birisi onıñ tuvğanına qarşı açıldı, ekincisi – Osmanğa qarşı. Evinde eki tintüv keçirildi, cep telefonı alındı, anda yazışuv tapıldı, apayınıñ qardaşı yolculıqnıñ tafsilâtlarını bildirgen eken. FSB hadimleri Suriyege ketken kişini diñlep, onı taqip etkendir – böylece de Osman diqqatlarını celp etti.
– Emil Kurbedinov bu davada bazı deliller yañlış ola, dep bildire. Uquq qoruyıcılar qabaatlanğannıñ soyu Suriyege terrorcılar tarafında cenkleşmege ketkenini isbatlap oldımı?
İbragimov: Emil dava malümatlarını şimdilik paylaşmadı, amma qabaat şöyledir: Suriyege ketken adam bar ve bunı haber etmegen insan bar. Añlağanıma köre, mahkeme oturışuvlarında Osmannıñ soyu terror faaliyetinen oğraşmağa ketti, dep bildireler.
– 2016 senesi Rusiyede qabul etilgen «Yarovaya qanunında» çaqmamazlıq tam olaraq nasıl ifadelene?
Bu dava uquq qoruyıcılar içün deñev olaTaras İbragimov
İbragimov: Bu madde 16 maddeden ibaret, esasen terrorizmnen bağlı, insan olarnı uquq qoruyıcı organlarına haber etmeli. Mahkümiyet 14 yılğa tüşürildi. Qırım içün hususiy ola, çünki yarımadada 205.5 maddesi pek populâr ola. Qomşu, yaqın soyuñız ya da tanışıñıznıñ, tahqiqat versiyasına köre, Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında aza olğanını bilip, bunı uquq qoruyıcı organlarına haber etmeseñiz, bu insan kibi mahkemege oğramañız mümkün. Bu dava uquq qoruyıcılar içün deñev ola.
– Onı ne qadar baqacaqlar, nasıl tüşünesiñiz?
İbragimov: Bu tez bir esnas olacaq. Meni qasevetlendirgen tek bir şey bar – oturışuv mayısqa avuştırıldı. Mence, mahkeme tahqiqatı 5-10 oturışuvnen sıñırlanacaq, üküm ise ya şartlı olur, ya da para cezası olur, çünki bu deñev davası. Malüm olğanı kibi, Osman bu yazışuv cep telefonında yoq edi, dep israr ete, sahte olğanını bildire, meraqlısı şu ki – yazışuv Viberde tapıldı. Qırımdaki insanlar adiy maqsadlarda bile daa ziyade imaye etilgen messengerlerni qullanmağa alınştı.
– Sergey, Rusiyede çaqmamazlıq davaları çoqmı?
Şarov-Delone: Bilgenimiz kibi, Qırım davası ve daa bir dava Astrahanda – bu qullanılğan ilk eki deñev davası. Ölü madde olaraq uzun müddet yatqan qanunlar çoq qabul etilgen, soñra kerek olsa olarnı çıqaralar – esasen tahqiqat birisini apiske almağa istep, sebep tapıp olamağanda. Çoq yuqlağan «İldar Dadinniñ qanunı» da aynı, mitingdeki bir çoq bozuvlar cinaiy davağa çevirile. Onı sınap baqqanlar, soñra Anayasa mahkemesi ciddiy sıñırlar kirsetti, ve qanun kene buzlatıldı. Şimdi onıñ yañı versiyasını Kolomnada Vâçeslav Yegorov üzerinde sınap baqalar. Uquq qoruyıcılar neticesi ne olur, dep baqalar.
– Bir çoq insan azırlanğan cinayetler aqqında haber etmekte ne zarar bar, dep sorar?
Bu qanunnıñ terrorizm ile küreşke iç bir alâqası yoqSergey Şarov-Delone
Şarov-Delone: Birinciden, rus ananesi bar: çaqmaq yaramay, ayıp ve ilâhre. Bu akimiyetke, tahqiqatqa, mahkemege işanç meselesidir – Rusiyede o iç yoq. İnsanlar böyle areketlerni ahlâqsız dep sayalar. Ekinciden, bu qanunnıñ terrorizm ile küreşke iç bir alâqası yoq. Mahsus hızmetlerniñ gizli tedbirleri, cinayetçi terror qurulışlarına kirüv, agentura ve ilâhre. Mında ise terrorizm ile küreşkenini köstermege tırışqanlarını köremiz, er angi vatandaş narazılıqları, aktsiyalarına, vatandaşlarnıñ memleketteki er angi faaliyetine basqı yapıla. Çaqmamazlıq qanunı bu maqsadnen yapıldı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


c: text/html

text:
Usı jıldıń 9- sentyabr kúni Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalası №35-sanlı orta bilim beriw mektebi oqıwshılarına Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2020-jıl 11-noyabrdegi «Ózbekstan Respublikasında 2023-jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlanıw hám onı ótkeriw ilájları tuwrısında»ǵı 710-sanlı Qararınıń orınlanıwı barısında úgit-násiyat jumısları alıp barıldı.
Ilájda Nókis qalası statistika bólimi xızmetkerleri tárepinen Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 710-sanlı Qararınıń mazmun-mánisi tuwrısında túsinikler berip, xalıqtı dizimge alıwdıń maqseti, dizimge alıwdıń ne ushın zárúrligi hámde qararda xalıqtı dizimge alıw sorawları tastıyıqlanǵanlıǵı tuwrısında túsinikler berip ótildi.
Úy-jaylardıń nomerleniw jaǵdayları tuwrısında tiyisli túsindiriw jumısları alıp barılıp usı máhálle aymaǵındaǵı shańaraq iyelerinen shańaraq nomerlerin úydiń diywalları yamasa darwazalarına jaylastırıp qoyıwları barısında túsinik berildi.
Bul qararda «Ózbekstan Respublikasında 2023- jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlanıw jáne onı ótkeriw tártibi tuwrısında» nızam, xalıqtı sınaw tárizinde dizimge alıw processine biriktiriletuǵın shaxslar miynetine haq tólew muǵdarı, Ózbekstan Respublikasında 2023- jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlıq kóriw hám onı ótkeriw hámde nátiyjelerin járiyalaw boyınsha «Jol kartası» tastıyıqlanǵanlıǵı barısında túsinikler berildi.
Málimleme xızmeti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı yarımadanıñ öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ ruporı olğan «Krıminform» haber agentligi bildire.
Böylece, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen ükümetiniñ «Malümat Nazirligi» mezkür «matbuat-kezintini» aprel 15-de ötkerecek ola.
Jurnalistlerge Ukraina sabıq prezidentiniñ Mağaraç qasabasında yerleşken «Çay evçigi», Simeiz qasabasında yerleşken Baranov adına şifahane (Viktor Medvedçuknıñ kâşanesi), Gurzuf qasabasında yerleşke «Ay-Danil» şifahanesi (Rinat Ahmetovğa ait), Gurzuf qasabasında yerleşken Nautilus mesken kompleksiniñ plâjı («Privat» gruppası) ve Gurzuf yalısı yanında plâjnı («Puşkin-Azarov» yalısı) kösterecekler.


text:
Evel Qırım «parlamenti»niñ küz saylavlarınıñ boykot etilmesine qarşı çıqqan Meclis azaları bu meseleni baqmaq maqsadı ile Qurultaynıñ nevbetten tış sessiyasını keçirmege isteyler.
Bunı Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan Krıminform agentligine iyün başında Aluşta şeer başı muavini olğan Meclis azası Enver Arpatlı bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Meclis bu kibi müim qararlarnı qabul etip olamaz, olarnı keñ cemaat meydanında muzakere etmek kerek. Bundan soñ Qurultayda «uyğun qarar» alınmalı.
«Yaqında Meclis toplaşuvı olacaq, mında kene de saylavlar suali köterilecek. Muzakere devamında boykotqa qol tutqanlar bu mesele cemaat ve Qurultay tarafından baqılmaq kerekligini añlasalar, o vaqıt özleri de doğru qarar alıp, Qurultaynı toplarlar. Eger de añlaşılmağan, şu sırada Meclis azalarınıñ çoqusına da añlaşılmağan siyasiy oyunlar devam etse, Qurultay çağırıluvı aqta imzalarnı toplamağa kerek olur», – dey Arpatlı.
O şunı da añlattı ki, Qurultaynıñ nevbetten tış sessiyasını teşkil etmek çün azalarnıñ üçte bir qısımınıñ imzalarını toplamağa kerek. Olarnıñ umumiy sayısı ise 250 nefer insandır.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Şeer şurası» küz saylavlarınıñ boykot etüvi aqqında qararnı qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirgen edi.
Bundan soñ, Qırım «spiker muavini» olğan Meclis azası Remzi İlyasov Meclisniñ işbu qararı acele alınğanını qayd etken edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi, İdlib vilâyetinde «Başar Asad rejimi ve Rusiye arbiy komandanlığınıñ tecavuz areketleri sebebinden» tez kerginleşken ve askerler ve adiy insanlarnıñ ölümine yol açqan vaziyetniñ maqsadı «Türkiyeniñ İdlib vilâyetinde barışıqnı temin etmek ıntıluvlarını bozmaq edi», dep bildirdi. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beyanatında aytıla.
«2020 senesi fevralniñ 27-nde Suriye ve Rusiye arbiy uçaqlarınıñ türk ordusınıñ konvoyına qarşı kerçekleştirgen ücümi neticesinde 33 türk askeri öldürildi, bir qaç on insan yaralandı. Qırımtatar Milliy Meclisi elâk olğan türk askerlerniñ tuvğanları ve yaqınlarına, bütün türk halqına samimiy ve teren taziyelerini bildire», – dep aytıla haberde.
Meclis, yaralanğan insanlarnıñ tuvğanları ve yaqınlarına da taziye bildire.
«Qırımtatar Milliy Meclisi, Başar Asadnıñ diktator rejimi de şu cümleden, eñ qorqunç ve avtoritar rejimlerniñ Rusiye Federatsiyası tarafından arbiy yardımınıñ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqan cenki ve 6 yıl devam etken Ukrainağa bağlı Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğali ışığında temin etilgenine halqara toplulıqnıñ diqqatını celp etemiz», – dep aytıla Meclisniñ beyanatında.
Qırımtatarlarnıñ temsiliy organı, Rusiyeni halqara uquqqa riayet etmesi, diger devletlerniñ topraq bütünligini ve suverenitetini ürmet etmesine zorlamaq maqsadınen halqara teşkilâtlarnı bütün halqara mehanizmlerni, hususan energiya menbalarına tam bir embargo qoyulmasını, qullanmasına çağıra.
Fevralniñ 27-nde Suriye prezidenti Başar Asad quvetleriniñ memleketniñ şimal-ğarbinde yapqan ücümi neticesinde eñ az 33 türk askeri elâk oldı, 36-sı yaralandı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan cuma künü telefonda laf etip, İdlib vaziyetini muzakere ettiler.
Daa evel berilgen malümatqa köre, NATOnıñ 29 aza memleketiniñ elçisi kirgen Şimaliy atlantik şura Suriyedeki vaziyetten sebep toplaşacaq.
Soñki aftaları Suriye prezidenti Başar Asadnıñ ordusı Rusiyeden destek alıp, memlekette kontrol etmegen soñki isyancı anklavını yoq etmek içün ücüm etti. Böyle etip İdlib vilâyetiniñ cenübinde ve qomşu Aleppo vilâyetinde topraqlarnı zapt etti.
Türkiye, muhalifetke yardım etmek içün Asadnıñ ücümine cevap olaraq İdlibte askerleriniñ sayısını arttırdı. Türkiye ordusınıñ yardımınen silâlı muhalifetniñ ğalebeleri aqqında haber etile. Berilgen malümatqa köre, olar İdlib vilâyetindeki Sarakib şeerini kontrol altında aldı ve Aleppodan Dimaşqqa yolnı qapattı.


text:
Sovetlar waqıtında, Üzäk aziada töp säyäsätçe häm citäkçelärneñ kübesenen Rus xatınnarğa öylänüe mäğlum. Alar arasında elekke Taciq başlığı Bobocan Ğafurov. Gärçä Taciqlär Ğafurovnı, “taciqlär” isemle tarix kitabına xörmätenä äle anı milli qaharman bularaq kürä. Läkin Mäskäwdäge sovet citäkçelegenen milli üzençäleklärgä basım yasağan bu kitapnı oşatmawı säbäple, Gafurovnı Rus xatını buluı qaramastan urınından alğannar ide. Şulay da Rus telle xatın belän öylänüe säbäple urnıñ ozın yıllar saqlap qalğan citäkçelär küp. Qırğızstan prezidentlarınnan Bakiev häm elekke Törkmänstan prezidentı Saparmarat Niyazov ikese dä Rus xatınına öylängän ide.
Äle dä prezidentlığın däwam ittergän Üzbäkstan prezidentı İslam Kärimov isä ike tapqır öylängän. Elekke häm xäzerge xatınınıñ ikese dä Rus telle.
Älege xäl citäkçelärdän qala, möhim säyäsilärgä qağılğan. Rus telle digännän, Rus millätennän qala tatarlar belän öylängän Üzäk aziada säyäsätçelär häm mäşhür başlıqlar da bar.
Qaysıberlär öylänüne çıñ mäxäbbät belän añlatsa, monnañ qala citäkçelärneñ Rus telle xanımnarga öylänüe alarnıñ alğa taba säyäsi şöhrätenä dä şaqtıy yoğıntı yasağan.
Monı Taşkenttä yäşägän bäysez belgeç Abdulqadiroğlu bolay añlata:
“Öylänü säbäblärennän berse dä säyäsättä ber basqıçqa yugarığa menü bulğan. Yuğarı däräcäle ber räsmi ber eş tabu häm anda qaluğa tiñ bulğan. Ägär dä tarixkä küz salsaq, üzbäklärdä mäsälän Mäskäw tarafınnan bilgelängän citäkçelärneñ barısının da Rus xatınnarı buluın küräbez. Mäskäw xaqimiäte cirle citäkçelärne saylanğanda alarnıñ barı tik Rus xatını belän öyle buluına qaramağan, şul uq waqıtta citäkçelärneñ tulısınça üzbäk bulmağannarın xup kürgännär.
Äye, Üzbäkstan ürnägendäge kebek, Sovetlär waqıtında cirle citäkçelärne saylağanda Mäskäw tarafınnañ Ruslar belän yäisä Rus telle tatarlar belän öylängän säyäsätçelär, Sovet töräläre tarafınnañ “ışanıçlıraq” dip kürelgän häm bu sıyfat alarnıñ saylanuında zur rol uynağan.
Ğomumän äytkändä, Rus telle xatınnar belän öylänü, sovetlär waqıtında säyäsi ölkädä üsü öçen ber basqıç bulğan.
Citäkçelärneñ Rus telle xatınnarga ğailä qoru ğadäte, sovetlär berlege cimerelsä dä xaman däwam itä. Läkin xäzer inde bu säyäsi ölkädä üsü öçen inde şart tügel.
Läkin eş ezläp Rusiägä küçenep kitkän millionlagan Üzäk azialıları barğan cirlärendä, eş belän bergä mäxäbbät dä taba ala. Xäzer Rus belän öylänü, watandaşlıq aluda yärdäm itä. Şulay itep ğadättä çittän kilgän eşçelärdän aqça qubarırğa xıyallanğan polisiäğa eläkmi, eşlären däwam itterergä bulışa.
Äye xäzer elekke sovet illärendä Rus xatınnar belän öylänü prestij öçen şart tügel. Zamanalar üzgärde. Citäkçelär digännän, zämani citäkçeläre elekke ğadätlärne küptännän üzgärtkän. Mäsälän Ukraina Prezidentı Viktor Yuschenko Amerikan belän öyle. Gruzia prezidentınıñ xatını isä Nederlandlı.
Könbatış yaqlı älege prezidentlar, tösle inqilab waqıtında xaqimiät başına kilgän ide. Bu xäl isä yaña soraw tudıra, Alarnıñ könbatışlı xatınnarga öylänüe oçraqlı ğınamı kilep çıqqan ällä bu yaña köreşneñ ber öleşe bulıp toramı?


text:
Bir kletkalı haywanlar
Bir kletkalı haywanlar - A'piwayılar XVII a'sirdin' ekinshi yarımında, a'sirese mikroskop payda bolg'annan keyin belgili bola baslaydı. 1845-jılı en' birinshi ret Zibold ha'm Këlliker a'piwayılardın' bir kletkalı organizmler ekenligi tuwralı tusinik islep shıg'adı. XIX a'sirdin' aqırınan baslap adam ha'm haywanlarda awır keselliklerdi payda etetug'ın parazit bir kletkalılardın' dene du'zilisi ha'm olardın' rawajlanıw tsikli haqqındag'ı izertlewler jurgizile baslaydı.
XX a'sirdin' basında Germaniyada Shaudin' ta'repinen kontsidiyanın' tirishilik tsikli izertlenedi. Grassi (İtaliya), Danilevskiy (Rossiya) ta'repinen bezgek (malyariya) keseli menen gu'reste u'lken a'hmiyetke iye bolg'an qan sporoviklerinin' tirishilik tsiklin jazadı.
XX a'sirde a'piwayılardın' du'zilisin ha'm fiziologiyasın izertlewdin' jan'a metodların islep shıg'ıw menen baylanıslı bolg'an jumıslar tez pa't penen rawajlanadı.
Bir kletkalılar kishi du'nyasına kiretug'ın haywanlardın' denesi bir kletkadan yamasa bir-birine usas duzilgen kletkalar toplamınan ibarat. Olardın' kletkasıda tiykarınan ko'p kletkalılar kletkasına usas duzilgen, biraq olardan fiziologiyalıq jaqtan keskin parq qıladı. Sebebi bir kletkalılar erkin o'mir keshiretug'ın organizmler bolıp, olar zat almasıw, ha'reketleniw, ta'sirleniw, ko'beytiw ha'm tiri organizmler ushın ta'n bolg'an basqa barlıq qa'siyetlerge iye. Bunday funktsiyalardı kletkadag'ı arnawlı organoidlar (organellalar) orınlaydı. Bir kletkalılardın' organoidları kletkanın' bir bo'limi bolıwı menen ko'p kletkalılardın' organlarınan parq qıladı.
Bir kletkalılar jalg'an ayaqlar, arnawlı kirpiksheler ha'm qamshılar ja'rdeminde ha'reketlenedi. Dem alıwı dene ju'zi arqalı boladı. Olardın' kislorodqa bolg'an za'rurligi birdey emes. Suw tu'binde ha'm balshıqta o'mir keshiretug'ın haywanlar kislorodtı az talap qıladı.
Bir kletkalılardın' 70 mın'nan ziyat turi ma'lim bolıp, olar Sarkadalılar, Mastigoforalar, Sporalılar, Miksosporidiyalar, Mikrosporidiyalar ha'm İnfuzoriyalar tiplerine ajıratıladı.


text:
«Mayıs 3 işi» iştirakçilerinden biri Edem Osmanov bir yıllıq şartlı apis cezasına maküm etildi, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl.
«Bugün Ermeni Bazar şeer mahkemesinde «mayıs 3 işi» iştirakçi Edem Osmanovğa qarar seslendirildi. Prokuror eki yıllıq apis cezasını talap etken edi, amma mahkeme bir yıllıq şartlı tevqif ükmüni belgiledi. Dekabr 6 künü mında Tair Smedlâyevniñ işi baqılacaq», – yazdı o Facebookta.
Qırımda 2014 senesi mayıs 3-de qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılav vaqtında uquq qoruyıcı organlar hadimlerine zarar ketirüvde şeklengen qırımtatar faalleri Tair Smedlâyev ve Edem Osmanovnıñ işleri boyunca evelki mahkeme toplaşuvı oktâbr 27-de oldı.
Qırımtatar faali Tair Smedlâyev Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından Eski Qırımda 2014 senesi oktâbr 22 künü yaqalandı. Bıltır dekabr ayında apis cezasını kefaletke deñiştirdiler.
Edem Osmanovnı 2015 senesi yanvar 19 künü yaqaladılar. Yanvar 21-de mahkeme onı eki aylıq apis cezasını maküm etti. Fevral 25 künü Osmanovnı kefalet boyunca SİZOdan azat ettiler.
Evel Qırımnıñ Rusiye prokuraturası bildirgeni kibi, Ermeni Bazar şeer mahkemesi Aqmescit rayonı 45 yaşında Edem Ebulisovnı «mayıs 6 işi» boyunca qabaatlı tanıdı, oña 40 biñ ruble miqdarında para cezası berildi.


text:
Bugün Aqmescitteki matbuat konferentsiyası devamında Rusiye FMH Qırımdaki İdaresiniñ yolbaşçı vazifesini eda etken Pötr Yaroş, al-azırda Aqmescitte pasportlarnı resmiyleştirgen 20 noqta çalışqanını ayttı.
Onıñ malümatına köre, Qırımda büyük müessiseler, uquq qorçalayıcı organlaır ve icra akimiyet bölüklerinen iş tutqan bir sıra gruppalar da bar.
Cumhuriyetniñ öz başına ilân etilgen akimiyetniñ «Krıminform» saytı, yaqın vaqıtta rayonlarnıñ köy şuralarında iş başlanacaq, dep yaza
«Bizler nevbetler olmasın dep, yerli hadimlerni ögretip, pasportlarnı resmiyleştirüv esnasına celp etecekmiz», – dedi Yaroş.
Mart ayınıñ soñunda Qırım ve Aqyar sakinlerine Rusiye Federatsiyası vatandaşlarınıñ 15 biñ pasportı berildi.


text:
Aqmescit merkezinde salı künü, aprel 28-de «Toqta arsız» aktsiyası keçti, onıñ çerçivesinde faaller on beş maşinanıñ camına «Farqsız, qayda istesem, anda toqtayım» stikerlerini yapıştırdılar, – haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Leyha reberi Matvey Buharov aytqanı kibi, nakleykalarnı aselet Moskvadan ketirdiler.
«Leyha şeer merkezinde, «Silpo» tükânı yanında keçirildi. Aktsiya çerçivesinde tertipni bozğan 15 maşinağa nakleyka yapıştırıldı», – dedi Buharov.
Aynı zamanda, bazı insanlar faalerniñ teşebbüsine qol tuttılar.
«Yaşlar doğru yaptı, olarnı (yolcu keçitinde maşinalarnı qaldırğan aydavcılarnı) cezalamaq kerek. İnsanlarğa keçmege yer yoq. Merkezni bütünley qapatmaq kerek, insanlar şeerni raat-raat kezip baqsın dep», – dey yerli sakin.
İştirakçilerniñ aytqanına köre, yaqın vaqıtları «Toqta arsız» aktsiyasını Aqmescitniñ diger rayonlarnda da keçirecek olalar.


text:
Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığı sentâbr 25 kününe planlaştırılğan, Qurban bayramnıñ ekinci künü. Bu aqta Qırım musulmanları diniy idaresi bildire.
«Sentâbr 25 künü, Qurban bayramnıñ ekinci künü, Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığınıñ başlanuvı ile bağlı tedbir keçirilecek. Tedbir Yaltinskaya, 22 adresi boyunca keçirilecek. Başlanuvı saat 10-ğa planlaştırıla», – denile beyanatta.
Al-azırda qurucılıq olacaq yerde isarlarnı yerleştireler, zaruriy qurucılıq aletlerni ketireler.
Sentâbr 17 künü, Aqmescitte Cuma caminiñ qurucılığına ayırılğan Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca topraq damartısında Qırımda esas musulman ibadethanesiniñ quruluvı içün territoriyanı azırlamağa başladılar.
2011 senesi Qırımda Vasiliy Cartı baş nazir olğan vaqıtta Aqmescitte Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca Cami-Caminiñ qurucılığına kapsula qoyğan ediler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov qıtaiy Ukrainada Qırım Müftiyligini teşkil etmek qararınıñ esas sebebi olaraq – Qırım musulmanları diniy idaresiniñ şimdiki başı hacı Emirali Ablayevniñ «kollaborant mevamını» ve yarımadanıñ işğalden azat etilmesi oğrunda kürşeken qırımtatarlarnıñ liderlerine olğan munasebetini qayd etti.
Bunı o yanvar 18 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«Qırım musulmanlarınıñ şimdiki müftisiniñ areketleri çoqtan qırımtatarlarnı açuvlata. Çünki o açıq-aydın sürette satqınlıq mevamını aldı, Rusiye Federatsiyasınıñ müftiler şurasına kirdi. Şunıñ içün Qırım tışında, qıtaiy Ukrainada yaşağan qırımtatarlarnıñ büyük qısmı Qırım Müftiyliginiñ tesirinden çıqtı. Sebeplerden biri. Esas sebebi ise – kollaborant mevamı. Sergey Aksenov (Qırımnıñ Rusiye başı – QA) ile körüşüvde o (müfti – QA) dedi: «Siziñ dostlarıñız – menim dostlarım, siziñ duşmanlarıñız – menim duşmanlarım», yani bütün dünya boyunca qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruğan qırımtatarlarnıñ yetekçileri onıñ duşmanı oldı. Şunıñ içün müftini qıtaiy Ukrainada saylamağa ğaye peyda oldı», – dey o.
Keçken raatlıq künleri Herson vilâyetinde Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ toplşauvı keçti. Mında Qırım müftisiniñ areketlerini takbih ettiler ve qıtaiy Ukrainada Qırım Müftiyligini teşkil etmek teşebbüsi seslendirildi.


text:
Rusiyeli silâlı hızmet hadimleri çarşenbe künü, avgustnıñ 9-nda, İslâm Terek qasabasınıñ sakini Umer Emiramzievniñ evini tintmek içün kelgen. Bunı içtimaiy ağlarda qırımlı uquq qorçalayıcı ve failler haber etti.
Tintüv tahminen saat 7:30 başlandı, evni silâlı hızmetçiler sarıp aldı. Qırımlı Abdullah Yakubovnıñ bildirgenine köre, Umerni desteklemek içün onıñ yanına adamlar kele.
Yakubov adise yüz bergen yerde çekilgen video-levhanı da yayınladı. Video resimlerinde Emiramziyevni desteklemek içün kelgen bir-qaç onluq adam, ketirilgen silâlı hızmetçiler ve o yerniñ yanında qoyulğan apis maşnası körünmekte.
«Umer Emiramziyev yerli molladır ve İslâm Terek rayonında üemtli adamdır, yerli sakinler onı dindar adam olaraq, ancaq yahşı taraftan tanıy. O çoqbabalı babadır ve özü de çoqbalalı ailede doğğan», – dep qayd ete Abdullah Yakubov.
Qırımdaki Kremlniñ nezaretindeki silâlı hızmetlerniñ saytlarında tintüvniñ sebepleri aqqında iç bir şey bildirilmegen.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Odessada iyül 7-sinde, Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Arbiy Deñiz Quvetleriniñ Kününe bağışlap, "Ukraina sizni bekley" yazılı "Ukrpoşta" markası tamğalandı, dep bildire ADQ ştabı, dep habet ete Azatlıq Radiosı.
"Zarfta ressam Beyata Kurkulniñ "Küçük gemiçik, qayt evge" resmi bar, o, 2018 senesi noyabr 25-inde Keriç boğazınıñ yanında Rusiye quvetçileri zapt etken ukrain deñizcilerge qol tutmaq içün resimlengen edi", - denile ştabnıñ Facebook saifesinde.
Merasimde Ukrainanıñ mudafaa naziri Stepan Poltorak iştirak etti.
Deñiz aqları boyunca halqara tribunal, Hamburgda mayıs 25-inde zapt etilgen ukrain deñizcilerniñ davası boyunca oturışta, arbiy gemilerni uzatmazdan Ukrainağa qaytarmağa talap etti. İyün 25-inde qarar alınğanıñ müddet bitti, ondan soñ Rusiye tribunal qararınıñ ömürge keçirgeniniñ esabatını köstermek kerek edi.
Rusiye Tış işler Nazirligi ise, BMT tribunalınıñ bu davanı baqmağa aqqı yoq, dep aytqan ediler.


text:
2014 senesi dekabr 28-den 2015 senesi yanvar 2-ne qadar «Çonğar» kiriş noqtasında memuriy sıñırdan tahminen 2 biñ insan keçti.
Bunı öz Facebook saifesinde Qırım naqliyat naziri Anatoliy Tsurkin bildirdi.
«Añqav qomşularnıñ aytqanına baqmadan, Qırım Naqliyat nazirligi yolcularnı kendi ve yabancılarğa bölmey, vatandaşlarğa tuvğanlarına barıp çıqmağa yardım ete»,– dedi Tsurkin.
Onıñ sözlerine binayen, 2014 senesi dekabr 28-den 2015 senesi yanvar 2-ne qadar Canköy şeerinden Çonğarğa 802 yolcu, Aqmescitten Novoalekseyevkağa – 937 yolcu ketirildi. Qırımğa 1936 yolcu keldi.
Tsurkinniñ malümatına köre, bufer zonasında avtobus yüre.
Belli olğanı kibi, 2014 senesi dekabr 26 künü «Ukrzaliznıtsâ» Qırım ile demir yol alâqasınıñ toqtatılması aqqında ilân etken edi, bunıñ ile yarımadağa qatnağan halqara trenlerni lâğu etti. Qırım yönelişi boyunca qatnağan trenler Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar yüre.
Yolcular Qırım-Herson sıñırından öz başına ya da maşina vastası ile keçmege mecbur edi. Bufer zonasında yürgen avtobuslarnı yolcular körmeyler.


text:
Transnatsional korporatsiyalar
Transnatsional korporatsiyalar (TNK) BMSh ekspertlerinin' pikirinshe "Du'nya ekonomikası dvigateli" bolıp tabıladı. Bunday etip BMShnın transnatsional korporatsiyalar haqqındag'ı dokladın'da aytılgan edi. 90-jıllar ortasında du'nyada 40 mın' TNK funktsiyalastırıldı. Olar o'zlerinin' ma'mleketi shegarasındag'ı 250 mın' ka'rxananı qadag'alap turadı. Olardın' sanı son'g'ı jıllarda (1970-jılda 7 mın firma bolg'an) 5 esege shekem astı.
100 iri xalıq aralıq kompaniyalardın' mu'lkinin' bahasının' 40 %i basqa ma'mleketler territoriyasında negizlengen. Transnatsional korporatsiyalardın' tiykarg'ı bo'legi AQSh, Evropa elleri ha'm Yaponiyada ja'mlengen. TNK du'nyanın sanaat o'ndirisinin' 40 %n qadagalaydı, bul xalıq aralıq sawdanın' yarımına tuwra keledi. TNK ka'rxanalarının' o'ndiretug'ın o'niminin' ko'lemi jıl sayın 1 trln. AQSh dollarına osip otıradı. Bunda 73 mln. isshi jumıs isleydi, yag'nıy du'nyadag'ı ha'r bir jumıs penen ba'nt onınshı adam tuwra keledi (awıl xojalıg'ın esaplamaganda).
Ha'zirgi waqıtta firmalardın' xalıq aralıq statusı haqqındag'ı ko'rsetkish guwalıq etedi, yag'nıy rezident-ma'mleketler shegarasında onın' tovar satıw protsent o'lshemi ko'rsetkishi. Usı ko'rsetkish boyınsha Shveytsariyanın "Nestle" (98 %) firması lider esaplanadı. BMSh metodologiyası ha'm strukturası boyınsha xalıq aralıq korporatsiyalardın' aktivlerin anıqlawga boladı. En' iri shet el transnatsional korporatsiyalar aktivleri arasında (finans sektorın esaplamag'anda) transnatsional bankler (TNB) anglo-gollandiyalıq kontserni "Royal Dutch Shell", son' AQShtın' "Ford", "General Motors", "Exxon" ha'm "IBM" firmaları iyeleydi.
Transnatsional korporatsiyalardın' huquqlı rejimi ha'r qıylı ma'mleketlerde o'zlerinin' filiallarının' ha'm onın' kompaniyalarının' ko'megi menen payda bolıwı aktiv iskerlikti boljaydı. Bul kompaniyalar belgili da'rejede o'z betinshe o'ndirislik xızmet ha'm tayar o'nim jetistiriw, ilimiy izertlew isleri ha'm tutınıwshılarg'a xızmet ko'rsetiw menen shug'ıllanadı. Olar bir pu'tin iri o'ndirislik kompleks du'ze otırıp, aktsionerlik kapital u'stinen usı sho'lkemlestiriwshi ma'mleketler birdey huqıqka iye. Sol waqıtta filiallar ha'm o'zlerine tiyisli kompaniyalar artıqmash milliy qatnasıqqa iye ka'rxanalar menen aralas bolıwı mu'mkin.
Transnatsional korporatsiyalardın' kelip shıgıwının' ulıwmalasqan sebebi bolıp, milliy ma'mleket shegarasında o'sip atırg'an o'ndiriwshi ku'shlerdin' rawajlanıwı tiykarında kapital ha'm o'ndiris internatsionalizatsiyası bolıp tabıladı.
O'ndiris ha'm kapitaldın' internatsionalizatsiyası shet ellerde o'zinin' iri kompaniyalarının' bo'limlerin doretiw jolı menen xojalıq baylanısları ekspansiyasının' xarakterin u'yrenedi, bunnan milliy korporatsiyalar transnatsional formaga o'zgeredi. Kapital shıg'arılıwı xalıq aralıq korporatsiyanın' rawajlanıwı ha'm formallasıwındag'ı a'hmiyetli faktor bolıp qaladı.
Transnatsional korporatsiyalardın' payda bolıw sebepleri quramına joqarı payda alıwg'a umtılıw jatadı. O'z gezeginde "bekkem konkurentsiya" bul gu'reste qarsı turıw o'ndiris kontsentratsiyası ha'm kapitaldın' xalıq aralıq masshtabta ha'm TNKnın' payda bolıwına mu'mkinshilik jaratadı.
Obektiv protsesslerdin' na'tiyjeli bolatug'ın, du'nya xojalıg'ında bolıp otetug'ın, transnatsional korporatsiyalar spetsifikalıq qa'siyetler qatarına iye. TNK xalıq aralıq miynetti bo'listiriw ha'm onı rawajlandırıwdın' aktiv qatnasıwshısı.
Transnatsional korporatsiya kapitallarının' ha'reketi, haqıyqatında da ma'mlekettegi bolıp atırg'an korporatsiyalar negizindegi protsesslerden g'a'rezsiz boladı. TNK filiallardın' jaylastırılıwına tiykarlang'an ha'm bir qansha ma'mleketler boylap o'zlerinin' kompaniyaların ornalastırıwga tiykarlang'an xalıq aralıq o'ndiris smetasın quraydı.
Transnatsional korporatsiyalar joqarı kvalifikatsiyalı personal ha'm iri investitsiya talap etetug'ın bilim ko'lemi, u'lken o'ndiris tarawları, joqarı texnologiyalıq tarawlarg'a kirip keledi.
80-jıllar ortasında kapitalistlik du'nyanın 3/4 sanaat o'nimlerin 2 mınga shamalas iri korporatsiyalar shıg'ardı. Olardan ju'zlegeni en' a'hmiyetli tovarlardın' turlerin 50% ten 80% ke shekem shıg'ardı. Bul transnatsional korporatsiyalar tiykarg'ı o'ndirislik ha'm ju'klemeni o'zine algan.
500 en ‘iri quwatlı transnatsional korporatsiyalardan 85i barlıq shet el investitsiyalarının' 70% in qadag'alaydı. Bul 500 gigant elektronika ha'm ximiya o'ndirisi ulıwma o'nimnin 80% in, farmatsevtika 95% in, mashina qurılısı 76%in realizatsiyalaydı.
Ku'shli o'ndirislik bazag'a iye transnatsional korporatsiyalar tovar bazarı, o'ndiristi joqarı na'tiyjelilikte jobalastırıwdı ta'miyinleytug'ın sawda-siyasat o'ndirisligi alıp baradı. Jobalastırıw en' bas kompaniyadan baslanıp, onnan kishi bolg'an firmalarg'a shekem tarqatıladı.
Transnatsional korporatsiyalar ta'repinen xalıq aralıq ha'm kontinental masshtabtag'ı ilimiy-izertlew jumısları ha'm kapital qoyıw tarawında dinamikalıq siyasat ju'rgiziledi. Xalıq aralıq korporatsiyalardın' payda bolıwı ha'm rawajlanıwı haqqında konkret mısal etip TNK "Elektromons" u'skenelerinen du'nya bazarındag'ı elektropriborlardın' o'z qollarındag'ı 25% in atap o'tsek boladı.
1912-jılı 2 shved kompaniyasının' ayırılıwı na'tiyjesinde payda bolg'an "Elektromons" 20-jıllardın' aqırında Avstraliya ha'm Jan'a Zelandiya bazarına shıqtı ha'm onda o'zlerinin' o'ndirislik AQShta u'shinshi xojalıq texnikanı "Vestem-gauz", "Gibson" markasında shıg'aratug'ın "Ayt Konsoliteyted" kompaniyasın ashtı.
Sonın' menen birge Qubla Evropa ha'm İtaliyadag'ı elektrotovar islep shıg'arıwshı "AEG" - Germaniyada elektrotovar islep shıg'arıwshı bolıp esaplanadı. Usı u'sh firmanın birlesiwi na'tiyjesinde "Elektrlyuks" o'zinin' tarawında du'nya boyınsha liderge aylandı. Ol du'nya ma'mleketlerinde elektrotexnika o'ndiredi.
90-jıllar ortasında transnatsional korporatsiyalar ka'rxanalarında 110 mın'nan aslam adam isleydi, jıllıq aylanısı 1994-jıl boyınsha 16 mlrd. dollardı quragan. O'zinin' ekspansiyasın ken'eyte otırıp transnatsional korporatsiya du'nya bazarın o'zlestiriwdin' ha'r qıylı formaların qollanadı. Bul formalar belgili da'rejede kontraktlıq qatnaslarg'a tiykarlanadı ja'ne basqa firmalardın' aktsionerlik kapitalında qatnasıwı menen baylanıslı emes. Usınday TNK ekonomikası forması qatarına mınalar kiredi:
- litsenziyalı;
- franchayzing;
- basqarıw kontraktları;
- marketingli ha'm texnikalıq xızmet ko'rsetiw;
- ka'rxananın' "gilt astına" beriliwi;
- bo'lek operatsiyalardın' orınlanıwına ha'm qospa ka'rxanalar qurıw boyınsha sheklengen kelisimi.
Praktikada tez-tezden anaw yaki mınaw transnatsional korporatsiya xızmeti forması arasında da'l shegara belgilew qıyın. Olar differentsiallanbay qollanıladı, tez buzıladı. Bul formalardın' rawajlanıwının' a'hmiyetli o'zgesheligi bolıp, orayg'a umtılıwshı tendentsiyalardı sa'wlelendire otırıp, transnatsional korporatsiyalardın' o'zleri arasındag'ı qollanıwı esaplanadı. Arnawlı ken' tarqalıwdı litsenzion kelisimler aldı. 1990-jılı TNKnın' litsenzion kelisimler ko'lemi 1970-jıldag'ı ko'rsetkishti 10 esege u'lkeytti.
Litsenzion kelisim yuridikalıq sha'rtnama bolıp, bunnan litsenziar litsenziatqa belgili waqıtka sıylıq ushın anıq huqıqlar belgilep beredi. Litsenziyanın beriliwi transnatsional korporatsiya ishindegi firma dogovorları sıyaqlı texnologiya beriliwi kanalları boyınsha a'melge asırıladı.
Litsenzion kelisimnin arnawlı turi bolıp - franchayzing (franshiza) esaplanadı.
Franchayzing - bul uzaq muddetke esaplang'an litsenzion kelisimi. Bunda franchayzerler klient-firma ushın anıq huqıqlar belgileydi. Bul huqıqlar o'z ishine sawda markasının' qollanılıwı yamasa firma atının' qollanıwın, sol sıyaqlı texnikalıq ja'rdem boyınsha xızmetler, jumısshı ku'shinin' kvalifikatsiyası koteriliwine, anıq bolg'an tolemdi basqarıw ha'm sawda qılıwdı o'z ishine aladı.
80-jıllardın' aqırınan baslap transnatsional korporatsiyalardın' marketingli ha'm basqarıw xızmetlerin ko'rsetiw ekspansiyası forması ken tarqalg'an edi.
Texnikalıq ja'rdem ko'rsetiw kontraktları boyınsha transnatsional korporatsiyalar berilgen firmanın qandayda bir spetsifikalıq aspekt xızmetine qatnasıwshı texnikalıq xızmet ko'rsetiwdi a'melge asıradı. Bunday kelisimler mashina ha'm uskenelerdin' remontı ha'm profilaktikası "nou-xau" dı qollanıwdag'ı ma'sla'ha'tlar, sapanı qadag'alaw ha'm avariyanın aldın' alıw menen baylanıslı. Bir qansha ken' tarqalıwdı zavodlardın' "gilt astına" beriliwi iyelik etip atır. Bul jag'dayda transnatsional korporatsiya barlıq xızmetlerdin' a'melge asıwın oz moynına aladı, sebebi bular belgili bir obekttin' jobalastırılıwı yamasa qurılıwın ta'miyinleydi. TNKnın ozi rawajlang'anlıg'ı sıyaqlı bir pu'tinlikte ha'r qıylı ekonomikalıq baylanıslar forması da rawajlanıp atır.
Transnatsional korporatsiyalar ta'repinen bolg'an ja'ne bir jetiskenlik bul shet ellerde arnawlı investitsion kompaniyanın qurılıwı. Onın' sha'rtli wazıypası bolıp regionlıq bazarda o'zlerinin' o'niminin' ha'reketke keliwinin' stimulı bolıp investitsiyalardın' o'zlerinin' ha'm partner ka'rxanalardag'ı strukturası bolıp tabıladı. Bunday jaylasıwdı alkogolsız ishimlik shıg'aratug'ın "Pepsi-Cola", "Coca-Cola" (Afrika) satatug'ın iri xalıq aralıq kompaniyalar qollanadı.
Transnatsional korporatsiyalar zamanagoy du'nya xojalıg'ında ha'reket etiwshi ta'rep bolıp qaladı. Olar xalıq aralıq ekonomikalıq qatnaslar sistemasında bahalaw qıyın bolg'an roldi oynaydı.
Jetekshi o'ndirisi rawajlang'an ellerdin' shet eldegi xızmeti ha'm olardın' TNKsı sırtqı ekonomikalıq baylanıslar xarakterin anıqlaydı.
80-jılları transnatsional korporatsiyalardın' shet eldegi o'ndirisi ko'lemi menen ishki firmalar sawdasınan tazartılgan eksportın salıstırsaq AQSh, Yaponiya ha'm Germaniya ushın to'mendegishe sa'ykeslik bar: 4,1:1; 2,6:1; 1,5:3.
Bul eller eksportında ma'mleketlerdin' o'zlerinin' shet eldegi filiallarına qoyg'an xızmet ha'm tapsırmalar roli ullı bolıp tabıladı. 80-jıldın' 2-yarımında firma ishindegi sawda 14% ten 20% eksportqa (AQSh) shekem, al Yaponiya 23-29% ha'm Germaniya 24-28 % eksportka shekem qoydı. Barlıq transnatsional korporatsiyalardın' shet el investitsiyaları jıyındısı ha'zirgi waqıtta sawdag'a qarag'anda joqarıraq rol oynaydı. TNK barlıq du'nyanın jeke sektorının' o'ndirislik kapitalının' 3 bo'legin, shet eldegi tuwrı investitsiyanın 90 % ten aslamın qadagalaydı.
Transnatsional korporatsiyanın tarawlıq-o'ndirislik strukturası belgili da'rejede ken'. Xalıq aralıq kompaniyalardın' 60 %i o'ndiris tarawında, 37 %i xızmet ko'rsetiw salasında ha'm 3 % i sanaat ha'm awıl xojalıg'ında.
"Fortune" amerikalıq jurnaldın' xabarlawınsha du'nyanın 500 iri TNK arasınan tiykarg'ı roldi 4 kompleks: elektronika, neftti qayta islew, ximiya ha'm avtomobilsazlıq oynaydı. Olardın' satılıwı TNKnın ulıwma aktivliginin' 80 %ke shamalasın ha'm 500 "grandtı" quraydı.
Transnatsional korporatsiyalardın' investitsiyaları regionlıq tarawlarg'a bagıtlang'anlıg'ı belgili. Haqıyqatında da olar "jan'a industrial eller" sanaatın qayta islewshi tarawlarg'a kapital qoyadı ha'm belgili da'rejede rawajlang'an ha'm rawajlanıp kiyatırg'an ellerge de kapital qoyadı. Bul jag'dayda kapital alıwshı eller arasında ba'seke ketedi.
Al, rawajlanıwı to'men eller siyasatı basqasha, yag'nıy transnatsional korporatsiyalar ken'eyip atırg'an o'ndiriske maqset tovar eksportın o'siriw. Bul jag'dayda sol TNK nın o'zleri arasında jergilikli bazarda tovarların ha'reketke keltiriw ushın bekkem ba'sekedegi en jaydırıw payda boladı.
Transnatsional korporatsiyalar ulıwmalasqan u'lken xalıq aralıq ekonomikalıq baylanıslar sistemasında anıqlawshı faktor bolıp qaladı, ol du'nyadag'ı ma'mlekettin' ornın belgileydi. BMSh aspektlerinin' aytıwı boyınsha TNK aktiv o'ndirislik, investitsiya, sawda xızmeti, du'nyadag'ı ekonomikalıq integratsiyaga ta'sir etetug'ın ha'm o'ndiristi xalıq aralıq qadag'alawdı ha'm o'nimdi bo'listiriwshi funktsiyasın atqarıw mu'mkinshiligin beretug'ın qadag'alawshı bolıp qaladı.
Transnatsional korporatsiyalar tek ma'mleket qaraytug'ın tarawlarg'a da basıp kirip atır dedi BMSh ekspertleri YuİKTAD dokladına (1993-j). Bunda soz transnatsional korporatsiyalardın' du'nya ekonomikasının' tolıq integratsiyag'a baratırg'anı haqqında emes. Al, haqıyqatında TNK xızmeti integratsiyag'a aparıwshı maksimal payda alıwga qaratılg'an internatsionalizatsiya. Bulardın' jaqsı ta'replerin atap ote otırıp, xalıq aralıq ekonomikalıq qatnaslarda sol ma'mleketlerdin' ekonomikasına negativ ta'sirin ko'rsetiw kerek ha'm ol o'zleri funktsialastırıp atırg'an ma'mleketler qa'nigeler sanı ko'rsetedi:
- TNK o'zinin' xızmetin do'retip atırg'an ma'mlekettegi ekonomikalıq siyasattın' realizatsiyası keri ta'siri;
- ma'mleketlik nızamlardın' buzılıwı;
- TNKnın' o'zinin' kompaniyalarında, ha'r qıylı ellerde ha'reket etiwshi transport bahalardı monopulizatsiyalap, salıq salıwdan paydanı jabıw maqsetinde nızamlardı ko'rmey ketedi, bul bir ma'mleketten ekinshisine ta'rtıp ju'rgende ju'z beredi;
- monopol bahalardın' qoyılıwı, sha'rtler diktatı.


text:
Mayıs 3-te, salı künü Qırımda «Şaherezada» medeniy-eglence merkeziniñ territoriyasında (Aqmescit-Bağçasaray yolunıñ 25-ci kilometr) Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından qırımtatar milliy «Hıdırlez» bayramına bağışlanğan merasim teşkil etilecek.
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ Kurort ve turizm nazirliginiñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, merasim çerçivesinde davulcılar ansambliniñ refaqatında bayraq şou, Qırımnıñ icadiy taqımlarınıñ kontserti, programma iştirakçileri ve musafirleri tarafından ananeviy Horan oyunı, qırımtatar milliy küreş yarışı keçirilecek.
Bayram programmasında Qırımnıñ çeşit regionlarından ketirilgen milliy çadırlar tiklenilecek. Bu yerde qırımtatar halqınıñ ayat tarzı ve adetleri, dekorativ-ameliy sanat ustaları işleriniñ sergisi, milliy aşlar taqdim etilecek.
Matbuat hızmetiniñ malümatına binaen, ilk sefer Hıdırlez bayramı meydanında canbazlar (arqanda yürgen insanlar) iştirak etecek. İcadiy köstermelerni Dağıstan Cumhuriyetiniñ ustaları taqdim etecek.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Qırımdan köçkenler Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerni qıtaiy Ukrainada teşkil eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Avropa Birliginiñ Şurası iyülniñ 11-nde, soñ olaraq, Ukraina ve AB arasında tizilgen Birleşüv añlaşmasını tasdiqladı. Bunı Twitterde Radio Svobodanıñ Brükseldeki muhbiri bildirdi.
«Ukraina ile Birleşüv añşlaması niayet tasdiqlandı ve sentâbrniñ 1-nde amelge keçecek», – dep yazdı o Twitterde.
Ukraian ve AB arasında Birleşüv (assotsiatsiya) añlaşmasınıñ taqdiri, Felemenkte 2016 senesi ötkerilgen referendumden soñ muayyensizlikte qalğan edi. Tevsiye şekilinde ötkerilgen referendum neticesinde rey bergenlerniñ ekseriyeti (albu ki iştirak etkenler ealinin ancaq 32% teşkil etken edi) Ukraina ile bu kibi añlaşmanıñ imzalanmasına qarşı çıqqan edi.
Bu sene mayısnıñ 30-nda Felemenk parlamenti Ukraina ve AB arasında tizilgen Assotsiatsiya añlaşmanı desteklegen etken edi.


text:
«Ukrainada kene qan töküldi. Memleket cenk arfesindedir. Bu pek kederli bir al», – dep yazdı Medvedev.
Onıñ aytqanına köre, memleketniñ regionlarında memuriy binalarnıñ zaptı başlağanda, ükümet bunı toqtatmaq içün bir şey yapmağan eken.
«Akimiyetniñ erini narazılıq aldı. Amma er şeyniñ hayırlısı bardır. Endi insanlarnıñ çoqusı Kiyevde ükümetni zapt etken insanlarnıñ kerçek yüzüni körip oldı. Demek, adaletli cemaatnıñ peyda oluvı içun yol açıldı. Yani, halq öz taqdirini özü belgiley bilecek. Öz iradesini qanuniy yollar ile bildirecek. Halq ve tiller musaviyligi temelinde qurulacaq ukrain devletiniñ inkişafında iştirak ete bilecek. Öz başına. Milletçi ve banditlersiz. Tank ve BTRsız. Ve bunı Baş istihbarat idaresiniñ müdiriniñ gizli ziyaretleri olmağan vaqıtta etecek», – dep qayd etti Rusiye baş naziri.
Ukrain akimiyeti ve Ğarp memleketleri, şu cümleden AQŞ, cenübiy-şarqiy vilâyetlerde separatistlerniñ numayışlarını Rusiye mahsus hızmetleri idare etkenini tüşüne. Kreml bunı red ete.


text:
BMT Telükesizlik Şurası Şimaliy Koreyağa qarşı yañı sanktsiyalar kirsetti. Bu sentâbrniñ 3-nde Phenyan keçirgen altıncı ve o küngece eñ küçlü sayılğan özek sınavğa qarşı yapılğan bir cevap. Ekspetler, Şimaliy Koreya rejimi gidrogen bombası yapqanını tahmin ete. Qabul etilgen qarar mücibi, KHDC tekstilniñ ihracatı, o devletke tabiiy gaznıñ ketirilmesi, cermay ve cermay mahsullarınıñ ketirilmesiniñ limiti sıñırlana.Ondan da ğayrı, bütün dünya devletleri Şimaliy Koreyağa yollanğan ya da andan çıqqan gemilerni teşkermesine çağırıla.
Kyiv halqara munasebetler institutı halqara munasebetler ve tışqı siyaset kafedrasınıñ dotsenti Aleksey Samoylov yañı Koreya cenki perspektivalarına inanmay.
– Elbette ki, bu davanı barışıq yolunen çezmek kerek. Şubesizdir ki, Phenyannıñ kütleviy qırma silâsı ve onı naql etüv vastaları mevcut. Men bellesem, Washington Şimaliy Koreyağa arbiy basqı yapmaqnıñ yersiz olğanı ve masa başında añlaşmaq kerek olğanını añlay. Rusiye aracı olabile, lâkin Kreml tarafından daa böyle bir teklif yapılmadı. Vladimir Putin şimdilik añlaşmaq kerek olğanı aqqında aytmaqta.
Halqara jurnalist, Ukraina çincinler Assotsiyasıyasınıñ azası Aleksey Koval, dünyanıñ qorqmasına sebep bar dep tüşüne.
Özek şantajı eninde-soñunda bir yalan olıp çıqması da mümkünAleksey Koval
– Eki yıl evelsi Phenyanda keçlen arbiy paradnı közetken analitikler Şimaliy Koreya raketalarınıñ parametrleri deñişip başlağanını qayd eteler. Esasen bu dolaylı delillerdir, onıñ içün özek şantajı yalan olabile. Ancaq soñki yıllarda Phenyan kerçekten de öz bombalarınıñ sınavını keçirip tura. Olar qorquzmaq içün qullanğan şeyleri – ğayrıdan işlengen yarım asırlık sovet tehnologiyalarıdır. Belki de olar Rusiyeden yardım almadan raketa motorları yapqandırlar. O ya da bu şekilde olsa da, dünya telükeli tehnologiyalarnıñ dağılmasına mania olamadı. Cenk başlağan taqdirde ilk olaraq darbe altına Cenübiy Koreya tüşer: çoq millionlı Seoul toplarnıñ mermileri yetecek mesafede yerleşmekte.
Arbiy ekspert, Ukraina mudafaa naziriniñ sabıq yardımcısı Leonid Polyakov, Şimaliy Koreyanıñ bu tarzdaki areketleri al-azırda kim içün kârlı olur degen sualni bere.
Şimaliy Koreya bizim ittifaqdaşlarımıznıñ diqqatını Rusiyeniñ Donbassqa yapqan tecavuzı ve Qırım işğalinden ayırmağa areket eteLeonid Polyakov
– Ekspertlerniñ: Şimaliy Koreya yalıñız ballistik raketanı degil de, gidrogen bombasını effektiv şekilde başqa qıtağa naql etip olurmı? - degen esas suali alâ daa cevapsız qalmaqta. Yañı özek tertibatı bayağı kompaktmı? Amma bu kerçekten de şubeli mesele. Lâkin ne yazıq ki, Şimaliy Koreya bizim ittifaqdaşlarımıznıñ diqqatını Rusiyeniñ Donbassqa yapqan tecavuzı ve Qırım işğalinden ayırmağa areket ete. Soñki zamanlarda ziyade faalleşken Kim Çen In, amerikalılarnen avropalılarnı Yaqın Şarq işlerinden uzaqlaştırmaq maqsadınen yapılmasında üçünci bir küçniñ iştirak etmesi istisna degildir. İşte Rusiye içün bu vaziyet elverişli olma ihtimali bar.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qırım «nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ qıdıruvı ile oğraşaycaq taqımnı teşkil etecekler.
Bunı oktâbr 1 künü Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş nazir Sergey Aksönov ile körüşken Qarasuvbazar rayonında Sarı Su qasabasında ğayıp olğan İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnıñ baba ve dayısı Abdureşit Cepparov QHA agentligine bildirdi.
Abdureşit Cepparovnıñ aytqanı kibi, subet «mündericeli» edi.
«Nazirler şurası yanında qırımtatarlardan ibaret olğan qıdıruv taqımı teşkil etilecegini ayttı. Mında ğayıp olğan insanlarnıñ yaqınları, adliyeci, mütehassıslar, mahsus organlar ile munasebette bulunacaq insanlar kirecekler», – dep tarif etti o.
O şunı da bildirdi ki, işbu taqım daima insanlar ile körüşip, olarğa olğan malümatnı bildirecek eken.
Ğayıp olğanlarnıñ tuvğanlarına böyle bir taqım tahminen eki aftadan soñ teşkil etilecegini bildirdiler. Ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ meselelerinden ğayrı, mında qırımtatar halqınıñ diger problemleri de çezilecektir.
Hatırlatamız, sentâbr 27-de Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde belgisiz şahıslar eki genç qırımtatarını maşinağa oturtıp, belgisiz bir yerge alıp kettiler.
Hırsızlanğan gençlerden birisiniñ babası birden Qarasuvbaza boyunca politsiya ve FSB bölügine muracaat etti, amma anda bundan haberleri olmağanlarını bildirdiler.


text:
Keriçte yaramay ava ve küçlü yel sebebinden tere az qaldı gaz borusına tüşe edi. Bu aqta Rusiye kontrolindeki şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Sergey Borozdin haber etti.
«Yekâne nevbetçi dispetçer hızmetine Goloşçapov soqağındaki №17 ve №19 evleri arasında qaza vaziyeti aqqında haber keldi. Küçlü ruzgâr neticesinde terek gaz hatları üstünde telükeli şekilde asılıp qaldı. Tedbir alındı. «JilservisKerç», «Krımgazseti» ve «Gorsvet» hadimleri qaza vaziyetini al etti. Mütehassıslar terekni qazıp pıçtı, qazağa yol bermedi», – dep yazdı Borozdin Facebook saifesinde.
Berilgen malümatqa köre, qar çoq yağğanı içün Aqmescitte cemaat naqliyatı işi zorlaştı.
Bundan ğayrı, yaramay ava «Aqmescit» ava limanında tahminen 20 uçuşnıñ keç qalmasına sebep oldı.
Aqmescit yaqınlarında 32 maşina çatışqan yol qazası yüz berdi.
Qırımda ayaz ve qar aqqında furtuna havfı devam ete. Fevralniñ 18-ne qadar ava arareti iklim normasından 7-8 derece az olacaq.


text:
Oktâbr 22-de Aqmescitteki Zenaat birlikleri medeniyet sarayında (DKP) ekinci sefer büyük «HİP-HOP QIRIM» RAP kontserti teşkil etilecek.
Musafirler içün belli qırımtatar repçisi Seyran 7`62, Emciel, Red Neks Chatalov, Deli Damir sanağa çıqacaq.
Seyircilerni yañı programma, yañı trekler taqdimi, bunen beraber, «HİP-HOP QIRIM»dan ediyeler bekley.
Bilet fiyatları 400-den 500-ge qadar rubledir. Teşkilâtçılarnıñ malümatına binaen, kontsert keçirilecek kün bilet fiyatı 600 ruble olacaq.
Qırımda birinci «HİP-HOP QIRIM» RAP kontserti iyün 4-te keçirildi.


text:
Avropa Şurası Parlament assambleyası sentâbr 18-de Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnı takbih etti.
Oktâbr 12-de bu mesele boyunca PACE rezolütsiyası qabul etildi, vesiqada qayd etile ki, işbu saylavlarnıñ keçirilmesi halqara uquqnı boza ve saylanılğan Dumanıñ qanuniyetini şübeli yapa.
Bunen beraber, rezolütsiyağa ukrain eyyeti tarafından teklif etilgen Avropa Şurası devletlerine Rusiyeden sanktsiyalarnı, Donetsk ve Lugansk bazı vilâyetleri ve Qırımnıñ Ukraina nezaretine qaytarılacağına qadar lâğu etmemek tevsiyesinen tüzetme kirsetildi.
Bundan da ğayrı, çarşenbe künü PACE Qırımda, Donetsk ve Lugansk halq cumhuriyetlerinde insan aqları saqlanuvına bağışlanğan qararnı qabul etti. İşbu topraqlarda insan aqları saqlanuvı içün, rezolütsiyada aytılğanı kibi, «olarnı aqiqaten nezaret astında tutqan» devlet olaraq, Rusiye mesüliyetlidir, dep bildire «Qırım.Aqiqat».
Qırımtatarlarnıñ aqları ve serbestligi saqlanuvı aqqında ayrıca qayd etile.


text:
Qırımda «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ mabusı Enver Bekirovnı SİZOda taqiqatçı ziyaret etip, Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 278-inci maddesi «Akimiyetni küçnen zapt etüv ya da küçnen tutuv» qoşma qabaatına dair kâğıt ketirdi. Bunı «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali Anna Bogaçeva Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırım musulmanlarını Rusiyede akimiyetni küçnen aluv ile qabaatlamağa başladılar. Cuma künü Enver Bekirovnı SİZOda taqiqatçı ziyaret etip, Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 278-inci maddesi «Akimiyetni küçnen zapt etüv ya da küçnen tutuv» qoşma qabaatına dair kâğıt ketirdi. Advokatnıñ aytqanına köre, bu qabaat Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 30-ıncı maddesi «Cinayet azırlaması ve cinayet teşebbüsi» maddesi üzerinden ola bile», – dep yazdı Bogaçeva.
Yanvar 12-de Qırım advokatı Emil Kürbedinov «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabuslarını Rusiyede akimiyetni küçnen zapt etüv ile qabaatlay bileler, dep tenbiyelegen edi.
Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 278-inci maddesi 12 yıldan 20 yılğa qadar apis cezasınıñ berilmesini belgilemektedir.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Dekabr 4-ünde Keriçte bulunğan Qırım.Aqiqat jurnalistleri, Qırım yalısı yanında FSB zapt etken ve sanki ğayıp olğan “Nikopol” ve “Berdânsk” ukrain arbiy katerlerni taptı. Katerler, Keriçte, Rusiye FSB Devlet sıñır hızmeti nezaret etken, “Genmol” akvatoriyasında iskele divarı yanında buluna.
Daa evel Keriç saytlarınıñ birisinde “Genmol”da ukrain arbiy katerleri yoq olğanını aqqında malümat peyda oldı.
“Nikopol” ve “Berdânsk” arbiy katerlerni limanınıñ içine avuştırdılar. Olar, 2014 senesine qadar ukrain deñiz qaravulınıñ Keriç müfrezesine ait olğan mıntaqada, Qırım ilhaqından soñ ise bu yerde Rusiye FSB sıñırcılarınıñ müfrezeleri yerleşti.
Keriçni sarıp alğan tumanğa baqmadan, Qırım.Aqiqat jurnalistleri ukrain arbiy gemilerniñ süretini çekip oldı. Sürette maskirovka ağınen sarılğan kater nomeriniñ bir parçası körüne.
“Yañı Qapu” reyd buksiri aynı yerde, iskeleniñ soñuna yaqın tura.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabr 25-te Rusiye sıñır gemileri, Keriç boğazınıñ neytral suvlarında ukrain gemilerine attı ve olarnı zapt etti. Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Bütün arbiylerni Moskovadaki "Lefortovo" apishanesine alıp kettiler.
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri Keriç hastahanesinde bulunğan 3 yaralanğan askernen beraber 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen Ukraina deñizcilerini cenk esiri dep tanıdı.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve AQŞ tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Yılnıñ başından Qırımda dört teraktnıñ aldı alındı, dep bildirdi salı künü Rusiye telükesizlik şurasınıñ kâtibi Nikolay Patruşev, dep haber ete «İnterfaks».
«Mahsus hızmetler ve uquq qoruyıcılarınıñ ortaq işi (2020 senesi) sekiz terror tarzlı cinayetni, hususan dört terror ücüminiñ aldını almağa imkân berdi», – dep ayttı salı künü Telükesizlik şurasınıñ kâtibi işğal etilgen Qırımdaki milliy telükesizlik meseleleri toplaşuvınıñ videokonferentsiyasında.
Patruşevniñ fikirince, keçken kurort mevsimi vaqtında Qırımda alınğan telükesizlik tedbirleri «regionda cinaiy vaziyetniñ kerginleşmesine, tabiiy ve tehnogek fevqulâde vaziyetlerniñ peyda olmasına yol bermedi».
Patruşev, yarımadada yol qazalarınıñ sayısı eksile, dep qayd etti.
«Yol qazalarınıñ ve anda elâk olğan vatandaşlarnıñ sayısı aman-aman 13% eksildi. Yol qazalarında zarar körgen balalarnıñ sayısı (aman-aman üçte birine) eksildi», – dep bildirdi o.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Nikolay Patruşev salı künü Qırımdaki milliy telükesizliknen bağlı online toplaşuv keçire.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mart 8 künü arfesinde Aqyar bazarlarında baarniñ ilk çiçekler deste-deste satılıp başlandı, şu sırada qbardaqlar da. Bunı Qırım.Aqiqat bildire.
Aqyarnıñ bazar ve soqaqlarında aqbardaq, aynısefa, tsiklamen, çançiçegi, çuhaçiçegi, mayıs sinegi ve başqa çiçeklerini satalar. Qırım.Aqiqat muhbirinen laf etip, satıcılar, olarnıñ yanına bir kere ne politsiya ne de ekologik inspektsiyasınıñ qadimleri kelmegenlerini ayttılar.
Bazı ösümlikler, meselâ aqbardaq – Qırımda endemik çiçegidir. O sadece yarımadada öse. Ekologlarnıñ fikirine köre, ösümliklerniñ kütleviy şekilde qoparılması olarnıñ sayısını eksilte ve kelecekte ğayıp olmasına ketire bile.
Rusiye nezaretindeki Qırım ekologiya ve tabiyat resurslar nazirligi, 2017 senesi fevral ayında Qızıl kitabqa kirsetilgen aqbardaqnıñ28 misalde 12 biñ tanesi satılğanını kördi.


text:
Ukraina Yuqarı Şurası insan aqları vekâletlisiniñ
Onlayn qabulhanesi
Ürmetli arizacılar!
«Ukraina Yuqarı Şurası insan aqları vekâletlisi aqqında» ve «Vatandaşlarnıñ arizaları aqqında» Ukraina Qanularına köre, aqlarıñız devlet akimiyeti organları, yerli akimiyet organları ve olaranıñ vazifedar şahısları ve hadimleri, uquqiy ya da hususiy şahıslar tarafından bozulsa, siz Ukraina Yuqarı Şurası insan aqları Vekâletlisine muracaat ete bilesiñiz.
Mahkemeden evel ya da mahkeme baqıluvınıñ (cinayet, grajdanlıq davası, memuriy uquq bozuvı çerçivesinde), iş davasınıñ ya da iqtisadiy reqabet, icra işleri, qabarcılıq uquq bozuvı ile bağlı işlerniñ qoruvı aqqında qanunlarnıñ çerçivesindeki davanıñ sebebi olğan aq ve serbestlik bozuluvı aqqında arizalar Vekâletli tarafından baqılmay
İnsan ve vatandaşnıñ aq ve serbestliginiñ bozuluvı belli olğan soñ, bir yıl devamında Vekâletlige muracaat etip, ariza yaza bilesiñiz. İstisna allar olsa, Vekâletli müddetni eki yılğa uzata bile.
Biz ile bağlanğanıñız içün sağ oluñız
Diqqat! Ariza qoyulmağan vesiqa baqılmaycaq.


text:
Qırım adliyecisi Cemil Temişev mayıs 6-da Aqmescit rayonınıñ Molodöjnoye köyünde rusiyeli uquq qoruyıcılar yapqan areketlerine mahkemede itiraz bildirmege teklif etti. Bu aqta adliyeci Facebook saifesinde yazdı.
«Bugün Molodöjnoye köyünde yaqalanğanlarğa muracaat etem. Uquq qoruyıcılarnıñ areketlerine mahkemede itiraz bildirmege azır olğanlar bar ise, maña şahsiy mesaj yazıñız», – yazdı Temişev.
Qırım.Aqiqatqa bergen izaatta Cemil Temişev şimdilik rusiyeli uquq qoruyıcı müessiseleri temsilcilerine qarşı mahkemege muracaat etmege istegenler yoq olğanını bildirdi.
Cemil Temişev Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım territoiyasında yasaq etilmesi davası boyunca imaye tarafında adliyeci vazifesini eda etti.
Mayıs 6-da cuma namazından soñ Molodöjnoye köy camisinde 50-den ziyade silâlı insan musulmanlarnı yaqaladı. Resmiy sebep – vesiqalarnıñ teşkerilmesi. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, tahminen 100 adam yaqalandı.
Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde (QMDİ) Qırım musulmanlarına şahıs şeadetnamelerini yanında taşımağa tevsiye ettiler.
Yüz bergen vaqia boyunca Qırımnıñ rusiyeli uquq qoruyıcı müessiseleriniñ resmiy izaatları yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatarlarnıñ evlerinde, camilerde pek çoq tintüvler keçirilip başladı, bunı Meclis ve uquq qoruyıcılar qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Advokat Edem Semedlâyev Aqyarnıñ psihiatrik hastahanesinde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Aleksandr Sizikovnı yoqladı. Bu aqta «Qırım birdemligi» bildire.
Aleksandr Sizikov birinci derece saqatıdır, 26 künden berli mecburiy psihiatrik ekspertizasında hastahanede buluna.
«Alı bir qarar, amma hastahane şaraitlerinden pek boldurdı. Saşa bir şey körmegeni içün pek zorlanğanını ayta. Onı ayrı baqqan kimse yoq. Advokatnıñ istinaf şikâyeti baqılğan ve 30 künlik ekspertiza müddeti belgilengen mahkeme oturışuvı olıp keçti, dep haber ettim. Müddet cuma künü bite. Bunı ekspertiza keçirgen ekim de tasdıqladı», – dedi Semedlâyev.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Sizikovnı statsionar-psihiatrik ekspertizasında tutuv müddetini 30 kün olaraq belgilegen edi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, qırımlı Sizikov psihiatrik hastahanesindeki şaraitlerni şikâyet ete.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi oktâbrniñ 14-nde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Aleksandr Sizikovnı Aqyar şeer psihiatrik hastahanesine mahkeme-psihiatrik ekspertizasına bir ayğa yollamağa qarar aldı.
Ukraina Rusiyeden FSB tarafından «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanında qabaatlanğan qırımlı Aleksandr Sizikovnı azat etmesini talap ete.
Bundan evel Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi, qırımlı Sizikovnı «ceza psihiatriyasından qorumağa» niyetlene, dep bildirdi.
Tintüvler iyülniñ 7-nde saba erte yedi qırımlınıñ evinde keçirildi: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yaşağan Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında yaşağan İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde yaşağan Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan Vadim Bektemirov ve Aluştada yaşağan Dilâver Memetovnıñ evinde.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayğan, qırımlı musulmanlarnı özüne celp etken» «Hizb ut-Tahrir» bölügini qurğanından ve iştirak etkeninden şübheli sayılğanlar tutuldı.
İyülniñ 7-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanından şübheli sayılğan Sizikovnı ev apsine yolladı. Sizikov birinci derece saqatı olı, 2009 senesi soqurlaştı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırımnıñ on provayderi 14 ukrain haber saytını, 2 içtimaiy ağnı, Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ saytlarını blok ete, dep haber etile 2019 senesi mayıs-iyün aylarında Qırım aq qorçalayıcı gruppası keçirgen monitoring neticelerinde.
«2019 senesi iyünniñ soñuna qadar bu provayderler esas Ukrainada serbest çalışqan eñ az 19 saytnıñ kirişini qapata: «tsenzor.net», «sled.net», «UAinfo», «5 kanal», «Fokus», «Glavnoye», «Depo», «Ukrainskaya pravda», RBK, «Ukrinform», «Levıy bereg», «Glavkom», «Zerkalo nedeli», «Striçka», Linkedin ve Telegramm içtimaiy ağlarınıñ saytları ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ saytları, İyegova şaatları ve «Hizb ut-Tahrir» saytları», – dep aytıla haberde.
İlhaq etilgen Qırımnıñ müessiseleri bu malümatnı şimdilik izaatlamadı.
Hatırlatamız, Ukraina tele ve radio yayınları meseleleri milliy şurası iyülniñ 4-nde evelki izinleri bitken kütleviy haber vastalarınıñ Donbasnıñ işğal etilgen yerleri ve işğal etilgen Qırımda vaqtınca yayınlanmasına izin berdi.
2017 senesi Ukraina BM Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı dava açtırıp, onı Ukrainada terrorizmnm maliye etip qoltutqanı içün, em de Ukrainağa qarşı istilâ çerçivesinde ayırım yapqanı içün mesüliyetke çekilmesini talap etken edi. Vaziyetni köz ögüne alğan mahkeme 2017 senesi aprelniñ 19-nda Ukrainanıñ talabınen Rusiyege qarşı vaqtınca tedbir almağa qarar qabul etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırım ve Aqyar müftisi acı Emirali Ablayev Moskvadaki Cuma Cami açılışında iştirak etecek. Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Cuma Cami açılışı Moskvada Qurban bayramı arfesinde, sentâbr 23-te ötkerilecek. Tedbirge Qırım eyyeti de qoşulacaq.
«Tedbirde Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin, Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayip Erdoğan, Filistin, Urdun, Katar, Küveyt, Saudiy Arabistan, Qazahistan, Qırğızistan, Azerbaycan, Turkmenistan, Tacikistan, İran, Özbekistan ve diger memleketlerniñ liderleri iştirak etecek», – dep aytıla haberde.
Moskva Cuma Camisi 1904 senesi tatar iş adamınıñ parasına qurulğan edi. Onı 2005 senesi tamir etmege başladılar. Böylece caminiñ meydanı 20 qat arttı. Yañı cami 10 biñ kişini sığdıracaq. Qurucılıq işlerine 170 million dollar sarf etildi. Mında 6 qat, 20 biñ metr kâre bar. Camide islamnıñ zemaneviy müzeyi de açılacaq. Umumen Moskvada, Cuma Caminen beraber, resmiy şekilde qayd etilgen beş cami bar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqmescitte Qurban bayramınıñ ekinci künü, sentâbr 25-te Cuma Caminiñ qurucılıq işleri başlaycaqtır.


text:
Avropa Şurası Parlament assambleyası baar sessiyasında Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanmasını takbih etecek rezolütsiyanı qabul ete bile, dep bildire Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı, ukrain eyyetiniñ azası Georgiy Logvinskiy.
«PACE ekstremist bir teşkilât olaraq Meclis yasaqlanmasını takbih etsin ve bu areketlerni halqara qaidelerniñ bozulması ve qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulmasınıñ ifadesi olaraq tanısın dep, küreşecekmiz», – dep yazdı Logvinskiy Facebookta.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Avropa Şurası Nizamnamesi ve Avropa Şurası immunitetleri Baş añlaşmasında qayd etilgen vazifelerinden vazgeçti, PACEniñ Rusiyede mahküm etilgen Ukraina vatandaşı Nadejda Savçenkonı azat etmek talaplarını yerine ketirmedi, bu sebepten mahsus cezalar kirsetile bile, misal olaraq, Savçenko işine alâqası olğanlarğa viza berilmeycek ve aktivleri buzlatılacaq.
«Bundan ğayrı, PACEden Rusiye Federatsiyasını Ukrainağa qarşı istilâsını toqtatması içün çağırmağa rica etecekmiz! Bu meseleler cumaaqşamı baqılacaq. Er şey olur, dep ümüt etem!», – dep qoştı Georgiy Logvinskiy.
Aprel 13-te Moskva tayin etken Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti aqqında mahkeme qararı olmasa da, Meclis çalışmaycaq, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Meclis şeer ve belediye kütleviy haber vastalarından faydalanamaz, er angi kütleviy tedbirni keçiremez, bank ödemelerini qullanamaz ve asılında iç bir işnen oğraşamaz.
2015 senesi fevral ayında Natalya Poklonskaya Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesine muracaat etip, Meclis faaliyetini yasaq etmege talap etti. Mart başında işbu dava boyunca mahkeme esnası başlandı. Mahkeme taqiqatı devam etmekte.
Meclis reberleri mahkeme prokuraturanıñ talaplarını yerine ketirecek, dep tahmin eteler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclis faaliyetini yasaq etecek olğan Rusiye akimiyetiniñ areketlerine qarşı narazılıq bildirdi. Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesine yol bermemege çağırdı. Avropa birligi de Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetlerinden qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Latviya Cumhuriyetiniñ prezidenti Raimonds Vējonis Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile Kiyevde oktâbr 27 künü keçirilgen körüşüvde Latviya iç bir vaqıt Qırım işğalini tanımaycağı aqqında bildirdi.
Bu aqta Ukraina prezidentiniñ saytında aytıla.
«Latviya Qırım işğalini iç bir vaqıt tanımaz ve Ukrainağa er daim yardım etecek», – dedi Raimonds Vējonis.
O Rusiye tarafından halqara uquqnıñ bozulması mümkün olmağanını qayd etti. Beyanatta aytılğanı kibi, Latviya prezidenti Avropa Birligi ve onıñ memleketi Ukraina topraq bütünligine ve mustaqilligine qol tuta ve halqara uquqqa mıtlaq riayet etilmesiniñ tarafdarı olğanını qayd etti.
Poroşenko Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş assambleyasındaki sessiyasında ve Ukrainağa BMT muvaqqat azası statusınıñ berilmesi içün rey berüvde Ukrainağa destek köstergen Latviyağa minnetdarlığını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Rusiyede büyük apis cezalarına üküm etilgen Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri olğan üç qırımlı Rusiyeniñ Novoçerkassk şeerindeki tahqiqat izolâtorınıñ mahsus blokuna qapatıldı.
Bu aqta mabüslerden biri Vadim Siruknıñ ömür arqadaşı Anna Bogaçeva «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine haber etti.
Qadın, yanvarniñ 9-nda aqayından kelgen mektüpte qırımlılarnıñ mahsus blokqa avuştırılğanını ögrendi.
«Meni, Emir-Useinni, Muslim ağanı Novoçerkassknıñ SİZO-3-ne avuştırğanlar. Qalğanlarını bilmeyim. Mahsus bloknıñ bir kişilik kameralarında yatamız. Uzaq ve sessiz bir yer», – dep ayta mektüpte yazılğanlarnı Bogaçeva.
Onıñ aytqanına köre, tutuv rejimini sertleştirüv sebepleri belli degil.
«Advokatlarnıñ fikirince, izolâtor memuriyetleriniñ böyle areketleri qırımlı siyasiy mabüsler tutulğan çeşit SİZOlarda tendentsioz şeklini ala ve madde boyunca keçkenlerniñ menfiy hasiyetnamesini şekillendirmege yardım ete», – dep aytıla birleşmeniñ haberinde.
Bu malümat diger menbalarda tasdıqlanmay. SİZO reberliginiñ de izaatları yoq.
Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi noyabrniñ 12-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsini koloniyada qalmasına üküm etti. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Rusiyeniñ Amnesty International reisi Aleksandr Artemyev işbu ükümni «siyasiy taqip» dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
su yalıtımı tüm bölgelerine mahallelerine su yalıtımı hizmeti verilmektedir. Web sitemiz üzerinden bize ulaşın 0530 205 47 62.En kısa sürede size yakın su yalıtımı için saha ekiplerimizi tarafınıza yönlendiriyoruz.
İmrahor su yalıtımı,İslambey su yalıtımı,Merkez su yalıtımı,Yavuzselim su yalıtımı,Atatürk su yalıtımı,Bahşayış su yalıtımı,Boğazköy su yalıtımı,Boğazköy su yalıtımı, Bolluca su yalıtımı, Ambarlı su yalıtımı, Cihangir su yalıtımı, Denizköşkler su yalıtımı, Firuzköy su yalıtımı, Gümüşpala su yalıtımı, Merkez su yalıtımı, Mustafa Kemal Paşa su yalıtımı, Tahtakale su yalıtımı, Üniversite su yalıtımı, Yeşilkent su yalıtımı,Bağlar su yalıtımı,
Barbaros su yalıtımı, Çınar su yalıtımı, Demirkapı su yalıtımı, Evren su yalıtımı, Fatih su yalıtımı, Fevzi Çakmak su yalıtımı, Göztepe su yalıtımı, Güneşli su yalıtımı, Hürriyet su yalıtımı, İnönü su yalıtımı, Kâzım Karabekir su yalıtımı, Kemalpaşa su yalıtımı, Kirazlı su yalıtımı, Mahmutbey su yalıtımı, Merkez su yalıtımı, Sancaktepe su yalıtımı, Yavuzselim su yalıtımı, Yenigün su yalıtımı, Yenimahalle su yalıtımı, Yıldıztepe su yalıtımı, Yüzyıl su yalıtımı, Bahçelievler su yalıtımı, Cumhuriyet su yalıtımı, Çobançeşme su yalıtımı, Fevzi Çakmak su yalıtımı, Hürriyet su yalıtımı, Kocasinan su yalıtımı, Siyavuşpaşa su yalıtımı, Soğanlı su yalıtımı, Şirinevler su yalıtımı, Yenibosna su yalıtımı, Zafer su yalıtımı, Ataköy su yalıtımı, Basınköy su yalıtımı, Cevizlik su yalıtımı, Kartaltepe su yalıtımı, Osmaniye su yalıtımı, Sakızağacı su yalıtımı, Şenlikköy su yalıtımı, Yenimahalle su yalıtımı, Yeşilköy su yalıtımı, Yeşilyurt su yalıtımı, Zeytinlik su yalıtımı, Zuhuratbaba su yalıtımı, Altınşehir su yalıtımı, Bahçeşehir su yalıtımı, Başakşehir su yalıtımı, Güvercintepe su yalıtımı, Kayabaşı su yalıtımı, Şahintepe su yalıtımı, Ziya Gökalp su yalıtımı, Altıntepsi su yalıtımı, Cevatpaşa su yalıtımı, İsmetpaşa su yalıtımı, Kartaltepe su yalıtımı, Kocatepe su yalıtımı, Muratpaşa su yalıtımı, Orta su yalıtımı, Terazidere su yalıtımı, Vatan su yalıtımı, Yenidoğan su yalıtımı, Yıldırım su yalıtımı, Abbasağa su yalıtımı, Akatlar su yalıtımı, Arnavutköy su yalıtımı, Balmumcu su yalıtımı, Bebek su yalıtımı, Cihannüma su yalıtımı, Dikilitaş su yalıtımı, Etiler su yalıtımı, Gayrettepe su yalıtımı, Konaklar su yalıtımı, Kuruçeşme su yalıtımı, Kültür su yalıtımı, Levazım su yalıtımı, Levent su yalıtımı, Mecidiye su yalıtımı, Muradiye su yalıtımı, Nisbetiye su yalıtımı, Ortaköy su yalıtımı, Sinanpaşa su yalıtımı, Türkali su yalıtımı, Ulus su yalıtımı, Vişnezade su yalıtımı, Yıldız su yalıtımı, Adnan Kahveci su yalıtımı, Barış su yalıtımı, Büyükşehir su yalıtımı, Cumhuriyet Beylikdüzü su yalıtımı, Dereağzı su yalıtımı, Gürpınar su yalıtımı,
Kavaklı su yalıtımı, Marmara su yalıtımı, Sahil su yalıtımı, Yakuplu su yalıtımı, Arapcami su yalıtımı, Asmalımescit su yalıtımı, Bedrettin su yalıtımı, Bereketzade su yalıtımı, Bostan su yalıtımı, Bülbül su yalıtımı, Camiikebir su yalıtımı, Cihangir su yalıtımı, Çatmamescit su yalıtımı, Çukur su yalıtımı, Emekyemez su yalıtımı, Evliya Çelebi su yalıtımı, Fetihtepe su yalıtımı, Firuzağa su yalıtımı, Gümüşsuyu su yalıtımı, Hacıahmet su yalıtımı, Hacımimi su yalıtımı, Halıcıoğlu su yalıtımı, Hüseyinağa su yalıtımı, İstiklal su yalıtımı, Kadı Mehmet Efendi su yalıtımı, Kamerhatun su yalıtımı, Kalyoncukulluğu su yalıtımı, Kaptanpaşa su yalıtımı, Katip Mustafa Çelebi su yalıtımı, Keçecipiri su yalıtımı, Kemankeş Kara Mustafa Paşa su yalıtımı, Kılıçalipaşa su yalıtımı, Kocatepe su yalıtımı, Kulaksız su yalıtımı, Kuloğlu su yalıtımı, Küçükpiyale su yalıtımı, Müeyyetzade su yalıtımı, Ömeravni su yalıtımı, Örnektepe su yalıtımı, Piripaşa su yalıtımı, Piyalepaşa su yalıtımı, Pürtelaş su yalıtımı, Sururi su yalıtımı, Sütlüce su yalıtımı, Şahkulu su yalıtımı, Şehit Muhtar su yalıtımı, Tomtom su yalıtımı, Yahya Kahya su yalıtımı, Yenişehir su yalıtımı, 19 Mayıs su yalıtımı, Ahmediye su yalıtımı, Alkent su yalıtımı, Atatürk su yalıtımı, Bahçelievler su yalıtımı, Batıköy su yalıtımı, Celaliye su yalıtımı, Cumhuriyet su yalıtımı, Çakmaklı su yalıtımı, Dizdariye su yalıtımı, Fatih su yalıtımı, Güzelce su yalıtımı, Hürriyet su yalıtımı, Kamiloba su yalıtımı, Karaağaç su yalıtımı, Kumburgaz Merkez su yalıtımı, Mimarsinan su yalıtımı, Muratbey su yalıtımı, Muratçeşme su yalıtımı, Pınartepe su yalıtımı, Türkoba su yalıtımı, Ulus su yalıtımı, Yenimahalle su yalıtımı,


text:
Rusiye ordusı salı künü, dekabr 9-da, işğal etilgen Qırım ile sıñırda Herson vilâyetiniñ bir qısmını terk etti. Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Viktor Nazarenkonıñ bildirgenine köre, topraq Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ teşebbüsi ile qurulğan işçi gruppasınıñ Rusiye tarafı ile muzakereler neticesinde olğan añlaşmalar esasında azat etildi.
Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı bildirdi ki, Rusiye ordusı Strelkovoye köyünde Arabat belinden 8 km, Çonğar kiriş noqtası rayonında (Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonı) 2 km ve Ad yarımadasında (Qazan Tip burnu) 1 km qadar çekildi.
Salı künü, dekabr 9-da, işğal etilgen Qırımnıñ mezkür sıñırlarından Ukraina ordusı da çekile, azat etilgen topraqlar ise Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ nezareti altına keçe, – dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
Jurnalistlerniñ Rusiye ve Ukraina tarafları arasında muzakerelerde kim iştirak etti ve añlaşmalar aqqında bergen sualine, – Nazarenko «bu aqqında aytmaq vekâletleri olmağanını» dedi.
2014 senesi fevralniñ soñunda, martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Qırımda rusiyeli memuriyet Qırımtatar akademik muzıkalı-dramatik teatriniñ dağıtımasınen bağlı areketlerni devam ettire denilmekte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ beyanatında.
Çubarovnıñ sözlerine köre, “bütünley uydurılğan ve üfürtilgen sebeplenden dolayı” 2018 senesi avgust ayınıñ başında teatrniñ bediy reberi Bilâl Bilâlovnıñ qanunsız boşatıluvı, “işğalci memuriyet tarafından qırımtatar teatrini ğayıp etüv areketleriniñ başlanğıçıdır”.
Çubarov, teatr taqımı öz reberini qorçalap başladı, “lâkin teatr bediy taqımınıñ professional delil ve tenbiyelevleri rusiyeli işğalcige asla tesir etmedi», dep qayd ete.
Milliy Meclis yolbaşçısınıñ sözlerine köre, daa evel hocalıq meseleleri boyunca teatr mudiriniñ muavini vazifersinde çalışqan Mecide Melgaziyevanıñ mudir vazifesine, bediy reber vazifesine ise – aktör Eldar Celilovnıñ tayin etilgeni, taqım hadimleriniñ işten boşamasına sebep oldı. Narazılıq kösterip işten boşağan teatrniñ on altı hadimi arasında – beşi Ukrainada, üçü Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan artistlerdir.
“Qırımtatar artistleriniñ öz halqınıñ medeniyetine sadıq olması ve cesareti, öz zenaatınıñ ğayelerine sadıq qalğanlarına qırımtatar cemaatlığı, halqara professional teatr hadimleri qolttuttı ve alğışladı. Qırımtatar Milliy Meclisi adından dünyada yekâne olğan qırımtatar professonal teatrini qorçalağan Qırımtatar akademik muzıkalı-dramatik teatri taqımına qol tutqanımnı bildirmek isteyim”, – denilmekte beyanatta.
Çubarov “Ukraina devlet organları ile halqara partnörlernıñ ortaq areketleri birleştirilüvi neticesinde qırımtatar artistleriniñ professional faaliyetiniñ tiklenmesi içün uyğun şartlar teşkil eteleceğine” ümüt ete.
Haber etilgeni kibi, Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatriniñ hadimleri onıñ bediy reberi Bilâl Bilâlovnıñ işten boşatılğanı aqqında qarar alınğan soñ işten boşaycağına dair ariza yazğan edi.
Avgustnıñ 7-nde Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatriniñ bediy reberi, Ukraina nam qazanğan sanat erbabı Bilâl Bilâlov işten boşatıldı. Rejissör uydurıq bir sebeplerden dolayı işten boşatıldı dep saya.
Rejissör işten boşatılğanı içün mahkemege muracaat etecegini haber etken edi. Teatr taqımı yolbaşçısına bütünley qol tuttı. Oña qol tutqanı aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da aytqan edi.
Bilâlov Qırımtatar muzıkalı-dramatik teatrinde 1989 senesi çalışıp başlay, 1994 senesinden itibaren onıñ bediy reberi-mudiri ola.


text:
Aqmescitte oktâbr 28-inden başlap, çoq qatlı evlerni qızdırıp başladılar, haber etti Rusiye nezaretindeki Aqmesit memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
"Qızdıruv hızmetlerini becergen şirketlerge, oktâbr 28-inden iribaren çoq qatlı evlerde merkezleştirilgen qızdıruv sistemasını çalıştırıp başlamağa tevsiye ettiler", - denile beyanatta.
Aqmescit şeeriniñ çoq qatlı binalarına sıcaq bermek aqqında qararnı Aqmescit memuriyeti oktâbr 25-inde qabul etti.
Oktâbr 15-inden başlap Aqmescitte mektepler, bala bağçaları, tibbiy ve içtimaiy müessiselerni qızdırıp başladılar.


text:
Rigada Avropa birliginiñ ve «Şimaliy ortaqlıq» memleketleriniñ yetekçileri bazı kelişamamazlıqlarğa baqmadan umumiy beyannameni qabul ettiler.
Evel bildirilgeni kibi, Ermenistan ve Aqrusiye «Qırım işğali» degen ibare yazılacaq er türlü vesiqağa imza qoymaqtan vazgeçti. Neticede Erivan ve Minskniñ mevamı belgilengen vesiqanı işlep çıqarğanlar.
Vesiqada qayd etilgeni kibi, AB aprel 27 künü Ukraina-AB sammitinde Ruiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ qanunsız sürette qoşuluvı aqta bildirüvine sadıq qalğanını tasdiqlay.
Soñ vesiqağa Nagornıy Karabah ziddiyeti aqta maddeden sebep Azerbaycan eyeyti de qarşı çıqtı.
Avropa Birligi Şurasınıñ başı Donald Tusk aqtqanı kibi, «Şimaliy ortaqlıqnıñ» bütün memleketleri AB ülkeleri ile viza rejiminiñ sadeleştirüvine qol tuttılar.
2009 senesi teşkil etilgen «Şimaliy ortaqlıq» programmasınıñ azaları Ukraina, Gürcistan, Moldaviya, Azerbaycan, Ermenistan ve Aqrusiye memleketleri ola. Birinci üç memleket Avropa birligi ile daa da sıqı bağ qurmaq niyetindedir.


text:
Ukraina Tış işler Nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin aprel 29 künü New-Yorkta keçirilecek BMT konferentsiyasında qırımtatarlarnıñ aqları aqqında tarif etecek. Onıñ ile birlikte konferentsiyağa Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov da qoşulacaq.
Bu aqta Ukraina Tış işler Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessisede qayd etilgeni kibi, konferentsiyada nazirniñ çıqışı – «Tamır halq olğan qırımtatarlarnıñ aqları» – ziyaret programmasınıñ ayrı qısmı olacaqtır.
Nazirlikte qayd etilgeni kibi, konferentsiyada özek silânıñ saqlanması boyunca añlaşma mevzusı köterilecek. Klimkin tış siyasiy müessise başları ile körüşüvlerni keçirecek.


text:
Kremlge tabi olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi salı künü, oktâbrniñ 3-nde, keçende tevqif etilgen qırımlı Seyran Mustafayevni noyabrniñ 29-na qadar evinde qapadı, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Onıñ ev apisine alınmasını rus prokurorı rica etken, Mustafayevniñ imayesi buña itiraz bildirmedi.
İstilâ etilgen Qırımda oktâbrniñ 2-nde dört qırımtatarı – Renat Suleymanov, Arsen Kubedinov, Seyran Mustafayev ve Talât Abdurahmanov – öz evlerinde tintilgen edi. Rusiye silâlı hızmetçileri protokollar tizip, qırımlılarnı namalüm (belli olmağan) tarafqa alıp ketken edi. Bundan soñ, olar Aqmescitniñ muvaqqat apishanesinde bulınğanları malüm oldı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi, «Tebliğ Cemaatı» islâm teşkilâtınıñ üç üceyresi yoq etilgeni aqqında esabat seslendirdi.
«Tebliğ Cemaatı» – siyasetten çette turğan diniy areket. 1926 senesi İndistanda Mevlâna Muhammed İlyas tarafından tesis etilgen edi. Areketniñ esas maqsadı – keniş eali arasında islâmiy maneviy deñişmeler yapmaq ve, içtimaiy ya da iqtisadiy vaziyetine baqmadan, bütün musulmanlarğa hitab etmektir. 2009 senesi Rusiye Aliy mahkemesi bu teşkilâtnı ekstremistik olaraq tanıdı ve faaliyetini yasaqladı.
Qırım yarımadası Rusiye tarafından istilâ etilgen soñ, yarımadada FSB tarafından muntazam surette jurnalistler, failler, cemaatçılar tintile ve sorğuğa keçile. Uquq qorçalayıcılar bunı «uyğunsız fikirlerge qarşı kureş» kibi tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescitte «fevral 26» işiniñ mahkeme esnası devam ete. Men bu işte Ali Asanovnıñ menfaatlarını temsil etem.
Bazarertesi künü, oktâbr 3-de, esnas Ceza-tedbir kodeksiniñ bozulmasından başladı, esnas iştirakçilerine eki kün ögüne haber etilgen olsa, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci bunıñ arfesindeki aqşam Aqmescit şeeriniñ Merkeziy rayon mahkemesine alıp ketirileceklerini ögrendiler.
Maña, mahküm etilgenniñ resmiy temsilcisine, haber bile etilmedi, tayin etilgen advokatnı davet ettiler.
Mahkemeci prokurornıñ Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ apiste yatma müddetini uzatma muracaatını baqmağa başladı, faqat advokat Solodkov A.Y. mahkemege bundan evel bir toplaşuv keçirmege rica etkenini bildirdi, bundan soñ mahkemeci 2016 senesi oktâbr 7 kününe qadar teneffüsni ilân etti. Faqat böyle bir adım atıp, mahkeme Rusiye Federatsiyasınıñ CTK 231-inci maddesiniñ 4-ünci noqtasını kene bozdı: «Taraflar mahkeme toplaşuvı keçirilecek yer, kün ve saatini onıñ başlamasına eñ az 5 kün qalğanda ögrenmeli».
Amma hoş daqqalar da oldı. Ali balalarını körip, olarnen biraz subetleşti. Fotoresimde küçük oğlunıñ quvanç tolu közleri körüne.
Edem Semedlâyev, advokat, Qırımnıñ uquq qorçalayıcısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Konteyner êçenä yäşerelgän cäzalaw bülmäläre
Niderlandta poliśiyä internet çeltäre aşa taba
Niderlandta poliśiyä yök konteynerları êçendä tawış ütkärmi torğan materiallar belän qaplanğan yäşeren bülmälär taptı. Alar törle cäzalaw cihazları belän tulğan. Poliśiyä basqını waqıtında 6 keşe saq astına alındı.
Waqıyğa 22nçe iyün’dä Niderland-Bel’giyä çik buyındağı Vouvse Plantaj awılı yanında bula. Poliśiyä şifrlanğan internet çeltärendä bu bülmä turında mäğ’lümat taba. Anda qayber keşelärne cäzalaw turında süz baruı açıqlana. Bulaçaq qorbannarnı kisätälär. Şuña kürä şöbhälelär poliśiyä basqınına qadär cäzalaw bülmälären qullanırğa ölgermi.
Konteynerlar êçendä tüşämgä berketelgän çılbırlar, idängä qadaqlanğan boğawlar, ağaç butaw öçen qullanıla torğan zur qayçı, pıçqı, teş tabibı urındığı, skal’pel’ tabıla. Monnan tış, poliśiyä operaśyä waqıtında 24 kilo narkotik matdä, 2 BMW markalı maşina häm 24 qoral qulğa töşerä.
Konteynerlarğa yıraqtan küzätü öçen kameralar berketelgän.
Bäyläneşle xäbärlär
Qan banklarındağı ürnäklär analizlanaçaq
Qıtay Uxan' şähärendä qan banklarında saqlanuçı ürnäklärne koronavirus kilep çığışın tikşerü öçen ala


text:
2014 senesi Qıtayda separatizmde qabaatlanıp ömür boyu apis cezasına üküm etilgen uyğur alimi ve aq qorçalayıcısı İlham Tohti 2019 senesi Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ Vatslav Gavel mukâfatına lâyıq tanıldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Qıtayda musulman uyğur azlığınıñ qorçalayıcısı olğan Tohtiden ğayrı, Balkan insan aqları gençler teşebbüsi de qayd etildi. Bu gruppa çeşit etnik gruppaları, region ve memleketlerinden yaşlar arasında bağ qurıp, barışıq olmasına yardım ete. Namzetler cedveline apiske alınğan tacik uquqçısı Buzurgmer Yorov de kirgen edi.
Vatslav Gavel mukâfatı 2011 senesi vefat etken devlet erbabı, 1989 senesi Qadife inqilâbınıñ liderlerinden biriniñ adını aldı.
Mukâfat 2013 senesi tesis etildi ve insan aqları qorçalavında yeñişlerni qayd ete. Mukâfat 60 biñ euro ola.
Keçken sene mukâfatnı «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ çeçen bölügi reberi, çeçen faali Oyub Titiyev aldı. O, narkotiklerni saqlağanında qabaatlanıp apiste yatqan edi. 2019 senesi iyünniñ 21-nde Titiyev azatlıqqa çıqtı.


text:
Fevralniñ 17-nde saba Qırımda Rusiye quvetçileri tintüv keçirgen musulmanlar mahsus hızmetlerniñ hadimleri olarnıñ Ukraina pasportlarını aldı, dep bildire.
Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi Qırım.Aqiqatqa haber etti.
«Er şey baqıp, vesiqalarnı ve bütün pasportlarnı alğanlar. Ukraina pasportımnı bermedim, olar qarıştırıp tapqanlar ve alıp ketkenler. Aqayımnı alıp ketkende bir şey demediler, bir şey aytmağa mecbur degil ekenler», – dep bildirdi birleşme faallerine tutulğan Azamat Eyupovnıñ ömür arqadaşı.
Pasportlar alınğanını tutulğan Timur Alkabovnıñ soyu da haber etti: «Pasportlar, cep telefonını alğanlar, şaatlar olarnıñ edi».
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine keldi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescit rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgen qırımlı Edem Smailovnıñ qaynanası Muniver Kelâmovağa qarşı tizilgen memuriy protokolnı politsiyağa qaytardı. Protokol Aqmescit rayonındaki bir kişilik narazılıq aktsiyası sebebinden tizilgen edi. Politsiya onı Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ yüksek seviyeli azırlıq rejiminiñ buyruğını bozğan açıq tedbir dep saya. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci «Qırım birdemligine» bildirdi.
«Protokolda memuriy bozuv künü yoq edi. Kün olaraq protokol tizilgen künü qayd etildi, bu da dava malümatlarına ters kele. Bundan ğayrı, protokolda Kelâmovanıñ aqları añlatılmadı, dep aytıla, amma qanunğa köre politsiya hadimleri bunı yapmaq kerek edi. Bunı red etken malümatnı politsiya hadimleri mahkemege bermedi», – dep ayttı Gemeci.
Edem Smailovnıñ soyu sentâbrniñ 16-nda Aqmescit rayonınıñ Qulçuq köyünde bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı – o künü Smailovnıñ ükmü çıqarılğan edi. Rusiye mahkemesi onı terror teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlap, bir yıllıq sıñırlav ile üç yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilev İndoneziya vitse-prezidenti Yusuf Kallanen Cakartta körüşti. Bunıñ aqqında qırımtatar halqınıñ lideriniñ matbuat hızmeti haber ete.
“Körüşüv devamında, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ meseleleri ve tecavuzcı devlet Ukrainanıñ vatandaşlarına qarşı yapqan insan aqları bozulması muzakere etildi”, - dep aytıla beyanatta.
Mustafa Cemilev “Ukrainanıñ memleketlerara tanılğan sıñırlarda bütünligine qoltutmaq ve Rusiyege basqınçnı arttırmaqta daimiy ortaq halqara noqta-i nazarnıñ kerekligini” ayrıca qayd etti dep bildirile.
İndoneziyanıñ vitse-prezidenti alâ daa körüşüvniñ neticelerini tefsir etmedi.
İyülniñ soñunda Avropa ve Avrasiya meseleleri boyunca AQŞ devlet kâtibiniñ yardımcısı Wesley Mitchell qırımtatar halqı meseleleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi, halq deputatı Mustafa Cemilevnen körüşti.


text:
Rusiye FSBsi, Qırımda sanki Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kontroli altında ekstremist gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında bildirerek, Qırımtatar Milliy Meclisini BMTniñ Halqara mahkemesi ögünde itibardan tüşürmek istey. Bu fikirni Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Meclisniñ azası, Qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyev bildirdi.
Bariyev: «Bu, Qırımtatar Milliy Meclisi, onıñ reisi Refat Çubarov ve qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniniñ itibardan tüşürilmesine doğrultılğan informatsion ve uquqiy iftiradır. Ve emiyetlisi şu ki, bu, BMT Halqara mahkemesiniñ nevbetteki oturışuvı arfesinde ve onıñ, Rusiye Federatsiyası Meclisniñ faaliyetine yasağını lâğu etmek kerek, degen ara qararından bir yıl keçken soñ olıp keçe. Menim fikrimce, Rusiye, yañı oturışuvlarğa qadar, Meclisniñ sanki ekstremist ya da terrorist teşkilâtı olğanına dair mümkün olğanı qadar çoq yalan şaatlıqlarnı toplamaq istey» – dep qayd etti.
Mayıs 21-de Rusiye FSBsi, sanki Qırımda, Ukraina Yuqarı Radası deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketini toqtattı, dep bildirdi.
Rusiyeniñ versiyasına köre, Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı «sabıq boksçu sprotçular» Steşenko ve Tretyakov kirdiler.
FSB, Steşenkonı 2018 senesiniñ aprelinde «Qırım territoriyasına kirgende» yaqalağanını ve «onıñ anda Veliyev tarafından provokatsiyalar azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» bidlirdi. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».
Ukraina telükesizlik hizmeti, Rusiye FSBsiniñ, ilhaq etilgen Qırımda Ukrainanıñ mahsus hizmetleri yardımınen «ekstremist gruppasınıñ meydanğa ketirilmesi» aqqında malümatı kerçekke uymay, dep bildirdi.
Aprel 12-de «Qırım SOS» cemiyet teşebbüsiniñ faaliyetçileri, Harkiv sakini, ukrain Aleksandr Steşenkonıñ anasına atıfta bulunaraq, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ onı «Çongar» keçirüv noqtasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa kirgende yaqalağanlarını bildirdiler. Rusiye polisiniñ hadimleri tarafından berilgen raportlarğa binaen, aprel 12-de Steşenkonı «qanuniy talapqa boysunmağanı içün yaqaladılar» (Rusiye Memuriy cinayetler kodeksi, madde 19.3). Aynı şu künü Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi Steşenkonı 12 künge tevqif etti.
Aprel 24-te Steşenkonı memuriy cezalarnı çekken şahıslar içün mahsus qabul etüv yerinden (spetspriyomnikten) belli olmağan tarafqa alıp kettiler. Daa soñra advokat Ayder Azamatov Harkiv sakininiñ alıp qaçılması aqqında bildirdi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalefet ve Ukrainanıñ tarafdarı olğan cemiyet erbapları ve diniy azlıqlarnıñ vekillerine qarşı muntazam surette yaqalavlar, tintüvler ve sorğular teşkil ete. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiye telükesizlik hadimleriniñ bu areketlerine, siyasiy motiv ile yapılğan areketler, deyler.


text:
Kyivde yanvar 18 künü «Uzorı mira» («Dünya örnekleri») leyhası taqdim etildi, onıñ maqsadı – qırımtatarlarnı birleştirmek, cemiyetke qoşmaq ve etnik kimligini saqlamaqtır. Leyha çerçivesinde qırımtatar el sanatlar kolektsiyası azırlandı, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Ukraina Medeniyet naziriniñ Qırım sualleri boyunca mesletçısı ve «Uzorı mira» leyhasınıñ reberi Esma Aciyeva dey ki, bu leyha – Qırım işğali şaraitlerinde qırımtatar cemiyetini birleştire bilecek faktorlardan biridir.
«Bizim leyhamız – bu barışıq ğayeleriniñ kösterilmesidir. Bir taraftan bu – qırımtatar halqında evel-ezelden bar olğan medeniy diplomatiyanıñ bir qısımıdır. İçtimaiy medeniyet ve medeniy tedqiqatlar mutehassısları deyler ki, sanaat vastası ile özüni tanımaq – müşkül şaraitlerde cemiyet içün birleşüvniñ küçlü faktorlardan biri ola», – dep ayta nazirniñ mesleatçısı.
Aciyevanıñ sözlerine köre, leyha çerçivesinde dört ustahane açıldı, ve olarda qırımtatarlarnıñ el sanatı yañıdan tertip etile.
«Leyhanıñ eñ başında bizler quyumcı ustahanesi içün kerekli donatmalarnı alğan edik. Rustem Skibinniñ («El-Çeber» CT yolbaşçısı, ressam – QA) azır resursı – çolmekçilik ustahanesi endi azır bar edi. Daa eki iş yeri: demircilik ve unikal qırımtatar nağış ustahaneleri. Tecribeli qırımtatar ustaları genç talebelerni ögretip, neticede – qırımtatar el sanatlar koleksiyasını tertip ettiler, onda ğayırdan yaratılğan qadın ve ekrek milliy qıyafetleri, ayaqqap, maişet ve quyumlar toplanılğan», – dedi Aciyeva.
Leyha teşebbüsçileriniñ sözlerine köre, tertip etilgen kolektsiya yanvar 21 kününden başlap Kyivde İvan Gonçar adına müzeyde er kes içün kösterilecek.


text:
DİGER MALÜMAT|HAYRİYET|ÖMÜR|İÇTİMAYET
Nial Abduraşitova yardımğa muhtac. Qızçıq bir buçuq yaşında olğanda oña «rak-neyroblastoma» diagnozı qoyuldı. 3 yıldan berli qızçıq şu hastalıqnen küreşe, 7 kurs himioterapiya, kemik iligi üceyreleriniñ naqlini keçirdi. Amma tolusınen tüzelmek içün oña immunoterapiya zarur. Küçük Nialnıñ ayatını 11 547 900 ruble qurtarabilir. Para miqdarı pek büyük, onı toplamaq içün vaqıt ise pek az. 2 ay içinde para azır olsa avgust-sentâbr aylarında tedaviyniñ 1-nci kursı başlanır. Aileniñ bu qadar parası yoqtır. Epimiz birleşsek, qızçıqnıñ ayatını qurtarabilir ve aydın kelecegini teminleyebilirmiz. Aşağıdaki esapqa para keçirip, Nialge yardım etmek mümkün: SBERBANK: 4817 7600 1713 6072 Abduraşitov Ruslan (babası) RNKB: 2200 0202 2646 1293 Abduraşitov Mustafa Selveroviç (emcesi)
oпyблиkoBaHo: 19.06.2021
ИзBиHиTe. ДaHHыx пoka HeT.


text:
Ukraina Haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Sergiy Kostınskıy ATR qırımtatar telekanalı yayınlavınıñ Kiyevde yañartılacağı aqqında bildirdi.
Onıñ malümatına köre, bu mevzuda iyün 18 künü Ukraina paytahtında telekanal saibi Lenur İslâmov ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ iştiraki ile matbuat konferentsiyası keçirilecek.
Matbuat konferentsiyası saat 11:00 «Ukrinform» agentliginde keçecektir.
Telekanalnıñ resmiy saytında yayınlavnıñ yañartıluvı aqta malümat şimdlik yoqtır. Qırımda telekanal hadimleri Kostınskıynıñ aytqanını izaatlamay.
ATR haber muarririyeti telekanal saytında aşkâr etilecek haber süjetlerini ve mahsus levhalarnı çıqarmağa devam ete
Aprel 1-den dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı, Rusiye litsenziyasını elde etalmayıp, yarımadada yayınlavını toqtattı.
Birazdan telekanalda şunı bildirdiler ki, ATR haber muarririyeti telekanal saytında aşkâr etilecek haber süjetlerini ve mahsus levhalarnı çıqarmağa devam ete eken.
ATR yayınlavınıñ toqtatılması ile cumhuriyet akimiyeti qırımtatar cemaat telekanalını teşkil etmek teşebbüsini bildirdi. Onıñ fikrine köre, bu kanal qırımtatarlarnıñ doğru malümatnı elde etmek aqqını teminler.


text:
Aqmescit merkezinde mayısnıñ 16-nda aqşam Vışıvanka künü munasebetinen ukrain cemiyetiniñ körüşüvi keçirile.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, körüşüvge ondan ziyade insan keldi. Olar biri-birinen ukraince laf ete.
«Dünya vışıvanka kününe qoşulamız ve er şey tınç ve barışıq şekilde keçer, dep ümüt etemiz», – dep ayttı Qırım.Aqiqat mühbirine Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ vekilini Alena Popova.
Vışıvanka künü – soñki on yıl içinde şekillengen resmiy olmağan bayram, mayısnıñ üçünci çarşenbe künü qayd etile, onı mahsus iş kününe belgilegenler ve devlet ya da din bayramına bağlamağanlar, bunıñ maqsadı vışıvanka tek bayram atributı degil, ukrainalılarnıñ er künlik yaşayış parçası olğanını köstermektir.
Çoqusı allarda raatlıq künleri vışıvankağa kiyingen insanlarnıñ büyük yürüşleri keçirile.


text:
Şäntopnıñ Venada tığız parlamentariy diplomatiyası
Törkiyä parlamentı başlığı Şäntop Awstriya başqalasında parlamentariy diplomatiyasın alıp bara
Törkiyä Böyek Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop 5nçe Bötendönya parlament başlıqları konferenśiyasında qatnaşu öçen kitkän Awsriya başqalası Venada tığız parlamentariy diplomatiyası êşçänlegen alıp bara.
Şäntop üzäge Jenevada urnaşqan häm 179 parlament äğzase bulğan Parlamentlarara Berlek (PAB) oyıştırğan häm ber yözdän artıq ilneñ parlament başlıqları cıyılğan konferenśiyada qayber parlament başlıqları belän oçraştı.
Parlament başlığı Şäntop Latin Amerika Parlament Berlege başlığı Jorge Pizarro, Urta diñgez parlamentariy assambleyası başlığı Gennaro Migliore, Ğıyraq Wäkillär Şurası başlığı berençe urınbasarı Hasan Kareem Al-Chaabawi, Bosniya-Hersegovina Wäkillär Şurası başlığı Denis Zvizdic, Ruanda Senat başlığı Augustin Iyamuremye, Niger Milli Mäcles başlığı Seini Oumarou, Qırğızstan parlamentı başlığı Talant Mamıtov häm Gruziya parlamentı başlığı Kakha Kuchava belän ayırım ayırım küreşep söyläşte.
Mostafa Şäntop Venada törek cämğiyäte wäkilläre belän dä oçraşqan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Azärbaycan häm Gruziya wäkillekläre Törkiyä parlamentında qabul itelde
Törkiyä, Azärbaycan häm Gruziya öç yaqlı tışqı êşlär komissiyası cıyılışında wäkilleklärara söyläşülär ütkärelde
Törkiyä Nigeriyädäge terror höcümen ğayepläde
Törkiyä tıışqı êşlär ministrlığı:" Höcümne kisken räweştä ğayeplibez. Nigeriya xalqı häm xökümäteneñ qayğısız urtaqlaşabız”


text:
Aqmescitte Tolerantlıq kününe bağışlanğan «Qırım medeniyetleriniñ top çeçegi» cumhuriyet festivali seyircilersiz keçti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Lenin meydanında mevzularğa bölüngen kontsert programması içün «Dostluq yarımadası» sanası qoyuldı. Amma Qırımnıñ milliy taqımları ve milliy-medeniy muhtariyetlerniñ icadiy taqımları boş sana ögünde çıqışta bulundı. Yağmurdan sebep seyirciler kelmedi.
Festival «Halqlar dostluğı evi» tarafından teşkil etildi. Teşkilâtçılarnıñ aytqanı kibi, festivalniñ maqsadı – yarımada halqlarınıñ urf-adetleriniñ rağbetleştirüvi ve milletlerara barışıqnıñ pekitilmesidir.
Milliy çadırlarnıñ planlaştırılğan prezentatsiyası olmadı. Aqşam Devlet akademik muzıkalı teatrinde gala-kontsert keçti.