c: application/epub+zip

text:
251«Eki adamnın' arasında ja'njel shıqsa, olar qazılardın' aldına barsın. Qazılar sol eki adamnın' arasındag'ı dawdı qarap shıqsın ha'm ayıpsızdı aqlap, al ayıplı adamdı jazag'a tartsın+. 2Eger de ayıplı adam sabawg'a ılayıqlı bolsa, qazı onı jerge jatqarsın ha'm o'zinin' ko'z aldında ayıbına jarasa sabatsın. 3Ayıplı adam qırıqtan artıq sabalmasın. Eger qırıqtan asıp ketse, onda tuwısqanın'ız sizlerdin' ko'z aldın'ızda xorlanıp qaladı+.
4Tu'yek aydap atırg'an o'gizdin' awzın buwıp taslaman'lar+.
5Eger birge jasap atırg'an ag'alı-inililerdin' biri perzentsiz qaytıs bolsa, marhumnın' hayalı jat adamg'a turmısqa shıqpasın. Marhumnın' tuwısqanı jesir qalg'an hayalg'a u'ylensin ha'm o'zinin' qa'yinlik yamasa qaynag'alıq wazıypasın orınlasın+. 6Sol hayal tuwg'an tun'g'ısh ul marhumnın' atın dawam etsin. Solay etip, marhumnın' atı İzrail xalqınan o'ship ketpeydi+. 7Biraq sol adam marhum ag'asının' yamasa inisinin' jesir qalg'an hayalına u'yleniwden bas tartsa, jesir hayal qala da'rwazasına barıp, aqsaqallarg'a bılay dep aytsın: „Marhum ku'yewimnin' tuwısqanı onın' atın İzrail xalqının' arasında dawam ettiriwdi qa'lemey, o'z wazıypasın orınlawdan bas tartıp atır“. 8Sonda qalanın' aqsaqalları sol adamdı shaqırıp alıp, onın' menen so'ylessin. Eger ol adam: „Og'an u'yleniwdi qa'lemeymen“, – dep turıp alsa, 9jesir hayal marhum ku'yewinin' tuwısqanının' qasına kelsin. Hayal qala aqsaqallarının' ko'z aldında onın' bir ayaq kiyimin sheship alıp, ju'zine tu'kirip: „Tuwısqanının' a'wladın tiklewdi qa'lemegen adamg'a usınday islenedi“, – dep aytsın+. 10Usıdan keyin, sol adamnın' a'wladı İzrailda „Ayaq kiyimi sheshilgen“, dep atalatug'ın boladı».
11«Eki adam bir-biri menen to'belesip atırg'anda, birewinin' hayalı kelip, urıp atırg'an adamnan ku'yewin ayırıp alıw ushın, sol adamnın' jınısıy ag'zasınan uslasa, 12onda hayaldın' qolın shawıp taslan'lar. Onı ayap otırman'lar.
13Dorban'ızda birewi awır, ekinshisi jen'il eki tu'rli ta'rezi taslar bolmasın. 14U'yin'izde birewi u'lken, ekinshisi kishkene sıyımlılıq o'lsheytug'ın ıdıslar bolmasın+. 15Ta'rezi tasların'ız da, sıyımlılıq o'lsheytug'ın ıdısların'ız da hadal ha'm durıs bolsın. Sonda Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge berip atırg'an jerinde o'mirin'iz uzaq boladı. 16Qudayın'ız Jaratqan İye sonday nahaqlıq qılatug'ınlardan jerkenedi.
17Sizler Mısırdan shıqqannan keyin amalek xalqının' sizlerge ne islegenin umıtpan'lar+. 18Sizler joldan sharshap, ha'lsizlenip qalg'anın'ızda, olar Qudaydan qorqpay sizlerge hu'jim qılıp, artın'ızda qalg'an barlıq ha'lsiregenlerdi o'ltirgen edi. 19Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an elde a'tirapın'ızdag'ı barlıq dushpanların'ızdı jen'ip, tınıshlıqqa eriskenin'izde, amalek xalqın joq qılıp, olardın' atın jer ju'zinen o'shirip taslan'lar. Bunı umıtpan'lar!»+
261«Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an elge kirip, ol jerdi iyelep, jaylasıp alg'anın'ızda, 2sol eldin' jerlerinen jıynap alatug'ın barlıq zu'ra'a'tlerin'izdin' birinshi o'nimlerinen alıp, sebetke salın'lar. Keyin olardı Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'z atın ornalastırıw ushın tan'laytug'ın jerine alıp barın'lar+. 3Sol waqıtta xızmet etip atırg'an ruwxaniydin' aldına barıp, og'an bılay dep aytın'lar: „Jaratqan İyenin' bizlerge beremen dep, ata-babalarımızg'a ant ishken eline keldim. Bu'gin men usını Qudayın' Jaratqan İyenin' aldında moyınlayman“. 4Ruwxaniy qolın'ızdan sebetti alıp, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornının' aldına qoysın. 5Sonnan keyin, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında bılay dep aytın'lar: „Ata-babam ko'shpeli aramlı edi. Ol azg'antay adamı menen Mısırg'a barıp, sol jerde kelgindi bolıp jasay basladı. Biraq ol ullı, ku'shli ha'm sansız xalıqqa aylandı+. 6Mısırlılar bizlerge jaman qatnasta bolıp, zulımlıq etti ha'm awır jumıs islewge ma'jbu'rledi+. 7Sonda bizler ata-babalarımızdın' Qudayı Jaratqan İyege jalbarınıp, dad saldıq. Jaratqan İye dadımızdı esitti ha'm bizlerdin' azap shegip atırg'anımızdı, islep atırg'an awır miynetimizdi, mısırlılardın' bizlerge islep atırg'an eziwshiligin ko'rdi+. 8Sonnan keyin, Ol qu'direti ha'm sozılg'an ku'shli qolı, ullı ha'm qorqınıshlı isleri ha'm ka'ramatlı belgileri menen bizlerdi Mısırdan alıp shıqtı+. 9Ol bizlerdi usı jerge alıp keldi, su't ha'm pal ag'ıp turg'an usı eldi bizlerge berdi+. 10Endi, Jaratqan İye, bizlerge bergen jerin'nin' birinshi zu'ra'a'tin Sag'an alıp keldik“.
Keyin sebetti Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldına qoyıp, Og'an sıyının'lar. 11Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge ha'm shan'araqların'ızg'a bergen barlıq iygilikli zatları ushın quwanıp, shadlanın'lar. Lebiyliler ha'm aran'ızda jasap atırg'an kelgindiler de sizler menen birge bayramlasın.
12Sizler u'shinshi jılı, u'sir beretug'ın jılı, barlıq zu'ra'a'tin'izden onnan bir bo'legin ayırıp qoyın'lar. Sol onnan birin'izdi lebiylilerge, kelgindilerge, jetim-jesirlerge berin'ler. Solay etip, olar da qalaların'ızda iship-jep toysın+. 13Sonnan keyin, Qudayın'ız Jaratqan İyege bılay dep aytın'lar: „U'yimnen muxaddes u'sirlerdi tolıg'ı menen shıg'arıp, O'zin' buyırg'anın'day, bulardı lebiylilerge, kelgindilerge ha'm jetim-jesirlerge berdim. Senin' hesh bir buyrıqların'dı buzbadım, olardın' hesh birin de umıtpadım. 14Aza tutqan waqtımda, muxaddes u'sirden jemedim, haram bolg'an waqtımda da, olarg'a tiymedim ha'm o'lilerdin' a'rwaqlarına usınbadım. Qudayım Jaratqan İye, Senin' so'zin'e qulaq saldım ha'm mag'an buyırg'anların'nın' ha'mmesin orınladım+. 15Endi aspandag'ı muxaddes ma'kanın'nan bizlerge na'zerin'di tu'sir! Ata-babalarımızg'a ishken antın' boyınsha bizlerge bergen su't ha'm pal ag'ıp turg'an elge ha'm İzrail xalqın'a bereket ber“»+.
16«Bu'gin Qudayın'ız Jaratqan İye usı qag'ıydalarg'a ha'm nızamlarg'a a'mel qılıwın'ızdı buyırıp atır. Bulardı shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen muqıyatlı tu'rde orınlan'lar. 17Bu'gin sizler: „Jaratqan İye bizlerdin' Qudayımız, Onın' jollarınan ju'remiz, Onın' qag'ıydalarına, buyrıqlarına ha'm nızamlarına a'mel qılamız, Og'an boysınamız“, – dep ashıq ta'n aldın'ız. 18Jaratqan İye bergen wa'desi boyınsha, bu'gin sizlerdi O'z g'a'ziynesi sıpatında ja'riyalaydı. Onın' barlıq buyrıqlarına a'mel qılın'lar+. 19Ol sizlerdi O'zi jaratqan barlıq xalıqlardan joqarı qıladı. Sizler alg'ıs-maqtawg'a ha'm hu'rmetke erisesiz. Onın' bergen wa'desi boyınsha, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' muxaddes xalqı bolasız»+.
271Muwsa menen İzraildın' aqsaqalları xalıqqa bılay dep buyırdı: «Bu'gin men sizlerge bergen buyrıqlarg'a a'mel qılın'lar. 2Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge berip atırg'an elge kiriw ushın İordan da'ryasınan kesip o'tkenin'izden keyin, u'lken taslardı ornalastırıp, olardı ha'klep shıg'ın'lar+. 3Ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyenin' sizlerge bergen wa'desi boyınsha, Ol sizlerge beretug'ın su't ha'm pal ag'ıp turg'an elge kirgenin'izde, bul nızamdag'ı barlıq so'zlerdi sol taslarg'a jazın'lar. 4İordan da'ryasınan kesip o'tkennen keyin, bu'gin sizlerge buyırg'anımday, taslardı Ebal tawına ornatıp, olardı ha'klep shıg'ın'lar. 5Ol jerde Qudayın'ız Jaratqan İyege arnap basqa taslardan bir qurbanlıq orın qurın'lar. Qurbanlıq orın sog'ılatug'ın taslarg'a temir a'sbap tiygizben'ler+. 6Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sol qurbanlıq ornın jonılmag'an taslardan qurın'lar. Qurbanlıq orınnın' u'stinde Qudayın'ız Jaratqan İyege jandırılatug'ın qurbanlıqlar usının'lar. 7Tatıwlıq qurbanlıqların da sol jerde shalıp, jen'ler ha'm Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında shadlanın'lar+. 8Sol ornatılg'an taslarg'a nızamnın' barlıq so'zlerin tu'sinikli etip jazıp shıg'ın'lar»+.
9Sonnan keyin, Muwsa menen lebiyli ruwxaniyler pu'tkil izraillılarg'a: «Ha'y, İzrail, u'nsizlik saqlap, qulaq salın'lar! Bu'gin Qudayın'ız Jaratqan İyenin' xalqı boldın'ız+. 10Qudayın'ız Jaratqan İyege qulaq salın'lar, bu'gin men sizlerge berip atırg'an Onın' buyrıqlarına ha'm qag'ıydalarına a'mel qılın'lar», – dedi.
11Sol ku'ni Muwsa xalıqqa bılay dep buyırdı: 12«İordan da'ryasınan o'tkenin'izden keyin, xalıqqa aytılatug'ın jarılqawdı tastıyıqlaw ushın, Gerizzim tawında mına urıwlar tursın: Shimon, Lebiy, Yahuda, İssaxar, Yusup ha'm Benyamin+. 13Al aytılatug'ın na'letlerdi tastıyıqlaw ushın, mına urıwlar Ebal tawında tursın: Ruben, Gad, Asher, Zebulon, Dan ha'm Naftaliy. 14Lebiyliler pu'tkil İzrail xalqına ba'lent dawıs penen bılay dep aytsın:
15„Jaratqan İyege jerkenishli bolg'an qoldan sog'ılg'an oyma yamasa quyma but islep, onı jasırın tu'rde ornatqan adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
16„Ata-anasına hu'rmetsizlik qılg'an na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
17„O'z qon'sısının' jer shegarasın jılıstırg'an adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
18„Soqır adamdı joldan adastırg'an adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
19„Kelgindi ha'm jetim-jesirler hu'kim etilgende, olardın' huqıqın ayaq astı qılg'an adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
20„A'kesin shermende qılıp, onın' hayalı menen jatqan adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
21„Qanday da bir haywan menen jınısıy qatnas islegen adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
22„Anasınan yamasa a'kesinen tuwılg'an a'japası yaki qarındası menen jatqan adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
23„Qa'yin enesi menen jatqan adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
24„Birewdi jasırın tu'rde o'ltirgen adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
25„Ayıpsız birewdi o'ltiriw ushın, para alg'an adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın+.
26„Usı nızamg'a a'mel qılmay, bulardı orınlamag'an adam na'letiy bolsın!“
Pu'tkil xalıq: „Awmiyin!“ – dep aytsın»+.
281•«Eger Qudayın'ız Jaratqan İyenin' so'zine qulaq salıp, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Onın' barlıq buyrıqların muqıyatlı tu'rde orınlasan'ız, Ol sizlerdi jer ju'zindegi pu'tkil xalıqlardan joqarı qıladı+. 2Qudayın'ız Jaratqan İyenin' so'zin tın'lasan'ız, u'stin'izge mına bereketler jawadı ha'm bereketli bolasız:
3Qalada da, atızda da bereketli bolasız.
4U'birli-shu'birli bolıp jarılqanasız. Jerin'izdin' zu'ra'a'ti mol boladı, malların'ızdın' to'lleri – pada ha'm su'riwlerin'izdin' buzawları menen qozıları ko'p boladı.
5Da'n sebetlerin'iz ha'm qamır tabaqların'ız bereketli boladı.
6U'yde de, du'zde de ha'r bir isin'iz bereketli boladı+.
7Jaratqan İye sizlerge hu'jim qılg'an dushpanların'ızdı jen'iliske ushıratadı. Olar sizlerge bir ta'repten hu'jim etse, sizlerden tumlı-tusqa qashıp ketedi+.
8Jaratqan İyenin' buyrıg'ı menen g'a'llexanan'ız tolı boladı. Qol urg'an ha'r bir isin'izdi Jaratqan İye bereketleydi. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge berip atırg'an elde sizlerdi jarılqaydı+.
9Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqlarına a'mel qılıp, Onın' jolları menen ju'rsen'iz, Jaratqan İye sizlerge ant ishkenindey, sizlerdi O'zinin' muxaddes xalqı qıladı+. 10Jer ju'zindegi barlıq xalıqlar sizlerdin' Jaratqan İyege tiyisli ekenin'izdi ko'rip, sizlerden qorqatug'ın boladı. 11Jaratqan İye sizlerge beremen dep, ata-babaların'ızg'a ant ishken elde molshılıqta jasawın'ızdı ta'miyinleydi. U'birli-shu'birli bolasız, malların'ızdın' to'lleri ko'beyedi ha'm jerin'izdin' zu'ra'a'ti mol boladı. 12Jaratqan İye elin'izge o'z waqtında jawın jawdırıw ushın aspandag'ı bay g'a'ziynesin ashadı ha'm qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi. Ko'p xalıqlarg'a qarız beresiz, o'zlerin'iz bolsa, qarız almaytug'ın bolasız+. 13Bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqların tın'lap, olardı muqıyatlı tu'rde orınlasan'ız, Ol sizlerdi quyrıq emes, al bas qıladı. Sizler to'mende emes, al joqarıda bolasız. 14Bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlardan on'g'a da, solg'a da shıg'ıp ketpen'ler, basqa qudaylarg'a erip, olarg'a tabınban'lar».
15•«Biraq, eger de Qudayın'ız Jaratqan İyenin' so'zine qulaq salmay, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Onın' barlıq buyrıqların ha'm qag'ıydaların muqıyatlı tu'rde orınlamasan'ız, mına na'letler basın'ızg'a tu'sedi:+
16Qalada da, atızda da na'letli bolasız.
17Da'n sebetlerin'iz ha'm qamır tabaqların'ız na'letli boladı.
18Ul-qızg'a zar bolıp, jerin'iz zu'ra'a'tsiz, sıyırların'ız ha'm su'riwlerin'iz ko'beymey, na'letiy bolasız.
19U'yde de, du'zde de ha'r bir isin'iz na'letiy boladı.
20Jaratqan İyeden ju'z burıp, jawızlıq islegenin'iz ushın, qol urg'an ha'r bir isin'izde Ol sizlerdi na'letke ha'm ba'le-qadag'a duwshar qıladı. İsin'iz on'ınan kelmeydi. Aqırında, tez arada u'stin'izge apat jawıp, pu'tkilley joq bolasız. 21Sizler mu'lik etiw ushın baratırg'an elin'izge Jaratqan İye illet jiberip, sizlerdi joq qıladı. 22Ol sizlerdi o'kpe keselligine, ısıtpa ha'm qaltıratpag'a duwshar qıladı. Sonın' menen birge, jazdın' saratan ıssısın ha'm qurg'aqshılıq jiberip, eginlerin'izdi quwratıp taslaydı ha'm kesellendiredi. Sizler o'lip ketkenin'izshe, usı apatlar izin'izden qalmaydı+. 23To'ben'izdegi aspan qola sıyaqlı, ayag'ın'ızdın' astındag'ı jer temir sıyaqlı bolıp qaladı. 24Sizler joq bolıp ketpegenin'izshe, Jaratqan İye aspannan jawınnın' ornına elin'izge shan'-tozan' jawdıradı+.
25Jaratqan İye sizlerdi dushpanların'ızg'a ta'slim etedi. Sizler olarg'a bir ta'repten hu'jim etsen'iz, olardan tumlı-tusqa qashıp ketesiz. Jer ju'zindegi barlıq patshalıqlar sizlerdin' ayanıshlı awhalın'ızdı ko'rip, hu'reyleri ushıp ketedi+. 26O'liklerin'iz barlıq quslarg'a ha'm jabayı haywanlarg'a jem boladı, olardı quwıp jiberetug'ın hesh kim bolmaydı+. 27Jaratqan İye mısırlılarg'a jibergen dawası joq shıyqanlar, qotır jaralar ha'm qıshımalarg'a sizlerdi duwshar etedi+. 28Sonın' menen birge, Ol sizlerdi jinlilik, soqırlıq, esten ayırılıw ba'leleri menen jazalaydı. 29Soqır adam tu'nde sıypalanıp ju'rgenindey, sizler ku'ndizgi waqıt sıypalanıp ju'resiz. İslegen ha'r bir isin'izde tabıssız bolasız, u'zliksiz ezilip, tonalasız ha'm sizlerdi qutqaratug'ın hesh kim bolmaydı+.
30Bir qız benen nekeden o'tesiz, biraq onı basqa birew zorlaydı. U'y salasız, biraq onın' ishine kirip, jasay almaysız. Ju'zim bag'ın otırg'ızasız, biraq ju'ziminen jey almaysız+. 31Malın'ız ko'z aldın'ızda soyıladı, biraq go'shinen jey almaysız. Eshegin'izdi sizlerden zorlap tartıp aladı ha'm qaytarıp bermeydi. Qoy-eshkilerin'iz dushpanların'ızg'a beriledi. Sizlerdi qutqaratug'ın hesh kim bolmaydı. 32Ul-qızların'ız ko'z aldın'ızda basqa xalıqlarg'a qul etip beriledi. Qolın'ızdan hesh na'rse kelmegenlikten, ha'r ku'ni olardın' qaytıp keliwin ku'tip, jolına ko'z tigip, ko'zlerin'iz taladı+. 33Sizler tanımaytug'ın bir xalıq kelip, jerin'izdin' zu'ra'a'tin ha'm barlıq miynetin'izdin' miywesin jeydi. O'mirin'iz boyı ja'birlenip, ezilesiz+. 34Usılardı ko'zlerin'iz benen ko'rip, aqıl-esin'izden ayırılasız. 35Jaratqan İye sizlerdi basın'ızdan ayag'ın'ızdın' ushına deyin dawası joq jara ha'm shıyqanlar menen qaplaydı+.
36Jaratqan İye sizlerdi ha'm o'zlerin'izge tayınlag'an patshan'ızdı o'zlerin'iz de, ata-babaların'ız da tanımaytug'ın bir xalıqqa su'rginge aydatıp jiberedi. Ol jerde ag'ashtan ha'm tastan islengen basqa qudaylarg'a tabınıp, xızmet etesiz+. 37Jaratqan İye sizlerdi sol basqa xalıqlarg'a alıp barg'anda, olar basın'ızg'a tu'sken apattı ko'rip, hu'reyleri ushıp ketedi. Olar sizlerdi a'psana qılıp, masqaralap ju'redi+.
38Atızların'ızg'a ko'p tuqım egesiz, biraq az zu'ra'a't alasız. Sebebi zu'ra'a'tin'izdi shegirtke jep ketedi+. 39Ju'zim bag'ın otırg'ızıp, ta'rbiyalaysız, biraq onın' sharabın ishpeysiz, ju'zimin termeysiz. O'ytkeni olardı qurt jep ketedi+. 40Elin'izdin' ha'mme jerinde za'ytu'n bag'ı bolsa da, onın' mayın u'stin'izge jag'a almaysız. Sebebi za'ytu'n ag'ashlarının' miyweleri to'gilip qaladı. 41Sizler ul-qızlı bolasız, biraq o'zlerin'izge buyırmaydı, olardı su'rgin qılıp alıp ketedi+. 42Barlıq miywe ag'ashların'ızdın' miywelerin ha'm jerin'izdin' zu'ra'a'tin shegirtkeler jep ketedi.
43Sizlerdin' aran'ızda jasap atırg'an kelgindilerdin' jag'dayı joqarılap ku'sheyedi, al sizler bolsa, to'menleysiz. 44Olar sizlerge qarız beretug'ın boladı, al sizler bolsa, olarg'a qarız bere almaysız. Olar bas, al sizler quyrıq bolasız.
45Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege qulaq salmay, Onın' bergen buyrıqlarına ha'm qag'ıydalarına a'mel qılmasan'ız, usı na'letler basın'ızg'a jawıp, sizlerdi joq qılmag'ansha, izin'izden qalmay, jetip aladı. 46Bul na'letler sizler ha'm urpag'ın'ız ushın, Quday bergen jazanın' ma'n'gi belgisi bolıp qaladı. 47Sebebi ha'mme na'rse molshılıq waqıtta, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege shadlı ha'm quwanıshlı tu'rde xızmet etpedin'iz+. 48Sonın' ushın, Jaratqan İye sizlerge jibergen dushpanlarg'a qullıq etesiz, ash, suwsız ha'm jalan'ash qalıp, ha'mme na'rsege mu'ta'j bolasız. Jaratqan İye sizlerdi joq etpegenshe, moynın'ızg'a temir moyıntırıq salıp qoyadı+.
49Jaratqan İye sizlerge qarsı uzaqtan, du'nyanın' basqa shetinen bir xalıqtı to'menge taslanıp atırg'an bu'rkittey etip jiberedi. Sizler olardın' tilin tu'sinbeysiz+. 50Bul xalıq qorqınıshlı bolıp, jası u'lkenlerge rehim, jası kishilerge miyrim-sha'pa'a't ko'rsetpeydi. 51Olar sizlerdi joq qılmag'ansha, malların'ızdın' to'llerin ha'm jerin'izdin' zu'ra'a'tin jeydi. Sizlerge da'n de, sharap ta, za'ytu'n mayın da, sıyırların'ızdın' buzawların da, qoyların'ızdın' qozıların da qaldırmaydı. Sonda sizler joq bolıp ketesiz+. 52Olar Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge berip atırg'an eldegi barlıq qalalardı qamal qıladı. Sizler isengen biyik ha'm bekkem diywallar jer menen jeksen boladı+.
53Dushpanın'ız qamal qılıp, qısqıg'a alg'anda, sizler o'z perzentlerin'izdi, Qudayın'ız Jaratqan İye o'zlerin'izge bergen ul-qızların'ızdı jeysiz+. 54Aran'ızdag'ı en' mu'la'yim, en' na'zik adam da tuwısqanına, hayalına ha'm aman qalg'an balalarına janı ashımay, 55o'zi jep otırg'an balasının' go'shin qızg'anıp, olardın' hesh biri menen bo'lispeydi. O'ytkeni sizlerdi dushpanın'ız qamal qılıp, qısqıg'a alg'anı sebepli qalaların'ızda hesh qanday awqat qalmaydı. 56Aran'ızdag'ı en' mu'la'yim, en' na'zik hayal, mu'la'yimligi ha'm na'zikliginen ayag'ın jerge basıwdı qa'lemeytug'ın hayal su'yikli ku'yewine, o'z ul-qızına janı ashımay, 57ash bolg'anlıqtan, tuwg'an balasın ha'm balasının' joldasın jasırınsha jep, olar menen bo'lispeydi. Sebebi dushpanın'ız sizlerdi qamal qılıp, qısqıg'a alg'anlıqtan, usınday qıyın awhalda qalıp qoyasız+.
58Usı kitapta jazılg'an nızamnın' barlıq so'zlerin muqıyatlı tu'rde orınlamay, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' ullı ha'm aybatlı atınan qorqpasan'ız, 59Ol sizlerdi ha'm urpag'ın'ızdı qorqınıshlı, ullı ha'm u'zliksiz apatlarg'a, ja'ne de, awır ha'm dawasız keselliklerge duwshar qıladı. 60Sizlerdi qorqınıshqa salg'an Mısırdag'ı barlıq keselliklerdi sizlerge ja'ne jiberedi ha'm olardan hesh qashan shıpa taba almaysız+. 61Sizler joq bolıp ketpegenin'izshe, Jaratqan İye usı Nızam kitabında jazılmag'an ha'r tu'rli awırıwlar menen apatlardı basın'ızg'a do'ndiredi. 62Sizler aspandag'ı juldızlar sıyaqlı ko'p edin'iz, biraq Qudayın'ız Jaratqan İyege qulaq salmag'anın'ız ushın, sanın'ız azayıp qaladı+. 63Jaratqan İye sizlerge jaqsılıq qılıp, ko'beytkeninen qanshelli su'ysingen bolsa, sizlerdi qulatıp, joq etkende de, sonshelli su'ysinedi. Mu'lik etip alıw ushın baratırg'an elden sizlerdi suwırıp, ılaqtırıp jiberedi+.
64Jaratqan İye sizlerdi du'nyanın' arg'ı shetinen bergi shetine deyin, barlıq xalıqlardın' arasına tarqatıp jiberedi. Ol jerde o'zlerin'iz de, ata-babaların'ız da tanımag'an ag'ashtan ha'm tastan islengen basqa qudaylarg'a tabınasız+. 65Biraq sol xalıqlardın' arasında tınıshlıg'ın'ız da, dem alatug'ın bir jerin'iz de bolmaydı. Ol jerde Jaratqan İye sizlerge titiregen ju'rekler, u'mitsizlik ha'm u'mitsiz ko'zler beredi. 66O'mirin'iz qıl u'stinde turg'anday bolıp, ku'ni-tu'ni o'limnen qorqıp jasaysız. 67Tu'nde ju'regin'izdi biylep alg'an qorqınısh sebepli „Qa'nekey, azan bolg'anda ma edi!“ deysiz, al azanda o'z ko'zin'iz benen ko'retug'ın waqıyalar sebepli „Qa'nekey, kesh bolg'anda ma edi!“ deysiz+. 68Jaratqan İye sizlerge Mısırg'a qaytıp barmaysız, dep aytqan bolsa da, Ol sizlerdi kemeler menen Mısırg'a qaytadan jiberedi. Ol jerde sizler o'zlerin'izdi dushpanların'ızg'a qul ha'm shorı qılıp satıwg'a ha'reket etesiz, biraq sizlerdi satıp alatug'ın qarıydar bolmaydı»+.
291Jaratqan İye izraillılar menen Xoreb tawında du'zgen kelisiminen tısqarı, Moabta izraillılar menen kelisim du'ziwdi Muwsag'a buyırdı. Bul kelisim to'mendegiden ibarat:+
2Muwsa pu'tkil İzrail xalqın bir jerge jıynap, olarg'a bılay dedi: «Jaratqan İyenin' Mısırda ko'z aldın'ızda faraong'a, onın' xızmetkeri menen xalqına ne islegenlerin ko'rdin'iz. 3Onın' jibergen ullı apatların, belgilerin ha'm qu'diretli ka'ramatların o'z ko'zin'iz benen ko'rdin'iz. 4Degen menen, Jaratqan İye usı ku'nge deyin sizlerge tu'sinetug'ın ju'rek, ko'retug'ın ko'z ha'm esitetug'ın qulaq bermedi+. 5Ol sizlerdi qırıq jıl sho'lde alıp ju'rdi. Sonda sizlerdin' u'st kiyimin'iz de, ayaq kiyimin'iz de tozbadı+. 6Jegenin'iz nan emes, ishkenin'iz sharap yamasa basqa da o'tkir ishimlik emes edi. Bulardın' barlıg'ın Onın' Qudayın'ız Jaratqan İye ekenin tu'siniwin'iz ushın qıldı+.
7Usı jerge kelgenimizde, Xeshbon patshası Sixon menen Bashan patshası Og bizlerge qarsı urıs ashtı. Biraq olardı jen'iliske ushırattıq+. 8Olardın' jerlerin iyelep, Ruben, Gad urıwlarına ha'm Menashshe urıwının' yarımına mu'lik etip berdik+. 9Endi ha'r bir isin'izde tabıslı bolıwın'ız ushın, usı kelisim sha'rtlerin muqıyatlı tu'rde orınlan'lar+.
10-11Bu'gin ha'mmen'iz – urıw basshıların'ız, aqsaqalların'ız, qadag'alawshıların'ız, pu'tkil İzrail erkekleri, balaların'ız, hayalların'ız ha'm aran'ızda jasap atırg'an otının'ızdı shabatug'ın ha'm suwın'ızdı tasıytug'ın kelgindiler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında turıpsız+. 12Bu'gin Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizler menen du'zetug'ın kelisiminin' ku'shke miniwi ushın, onı ant iship tastıyıqlaw ushın usı jerde turıpsız. 13Solay etip, Ol ata-babaların'ız İbrayımg'a, Isaqqa ha'm Yaqıpqa ant iship, sizlerge wa'de bergenindey, bu'ginnen baslap, Ol sizlerdi O'z xalqı etip belgilesin ha'm sizlerdin' Qudayın'ız bolsın+. 14-15Mine, Jaratqan İye ant penen du'zetug'ın kelisimin usı jerde bizler menen birge Onın' aldında turg'an tek g'ana sizler menen emes, al ele du'nyag'a kelmegen a'wladların'ız benen de du'zip atır.
16Mısırda qalay jasag'anımızdı, basqa xalıqlardın' jerlerinen qalay o'tip kelgenimizdi o'zlerin'iz de bilesiz. 17Olardın' ag'ashtan, tastan, gu'misten ha'm altınnan islengen jerkenishli butların ko'rdin'iz. 18Abaylı bolın'lar, sizlerdin' aran'ızda sol xalıqlardın' qudaylarına tabınıw ushın, Qudayımız Jaratqan İyeden ju'z buratug'ın erkek yamasa hayal, tiyre yamasa urıw bolmasın. Aran'ızda bunday za'ha'r ha'm ashshı miywe beretug'ın tamır bolmasın+. 19Aran'ızda hesh bir adam usı kelisimdegi na'letlerdi esitip turıp, kewlinde: „O'z qa'lewim boyınsha jasasam da, baxıtlı bolaman“, – dep oylamasın. Bunday pikir ha'mmen'izdin' basın'ızg'a apat alıp keledi. 20Jaratqan İye bunday adamdı keshirmeydi. Jaratqan İyenin' g'a'zebi ha'm qızg'anıshı ol adamg'a qarsı lawlap janadı. Usı kitapta jazılg'an barlıq na'letler onın' basına jawıp, Jaratqan İye onın' atın jer ju'zinen o'shirip taslaydı+. 21Usı Nızam kitabında jazılg'an kelisimdegi barlıq na'letler boyınsha, Jaratqan İye onı İzrail urıwlarının' arasınan jazalaw ushın ayırıp aladı.
22Keleshek a'wladlar, balaların'ız ha'm uzaq elden kelgen jat jerli adamlar Jaratqan İyenin' usı elge jibergen apatların ha'm keselliklerdi ko'redi. 23Pu'tkil eldi otlı ku'kirt ha'm duz ku'ydirip taslaydı. Jerge hesh na'rse egip te bolmaydı, hesh na'rse o'sip te shıqpaydı, hesh qanday sho'p te ko'germeydi. Elin'iz Jaratqan İyenin' lawlag'an g'a'zebinen jer menen jeksen bolg'an Sodom, Gomora, Adma ha'm Seboyım sıyaqlı bolıp qaladı+. 24Pu'tkil xalıqlar: „Jaratqan İye bul elge ne ushın bunday qıldı? Bunday g'a'zeptin' to'giliwinin' sebebi nede eken?“ – deydi+.
25Sonda olarg'a mınaday juwap boladı: „Bul xalıq ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyenin' kelisiminen bas tarttı. Jaratqan İye olardı Mısırdan alıp shıqqanda, olar menen usı kelisimdi du'zgen edi+. 26Olar o'zleri tanımag'an, Jaratqan İye o'zlerine u'les qılıp bermegen basqa qudaylarg'a xızmet etip, tabınıp ketti. 27Sol sebepli Jaratqan İyenin' g'a'zebi qaynap, usı kitapta jazılg'an barlıq na'letlerdi usı elge jawdırdı+. 28Ol qattı ashıwlanıp, ku'shli g'a'zebi menen olardı o'z elinen suwırıp alıp, bu'gin ko'rip turg'anın'ızday, basqa elge ılaqtırıp jiberdi. Olar bu'ginge deyin sol ellerde jasap atır“+.
29Jasırın qılmıslar Qudayımız Jaratqan İyege tiyisli. Biraq ashılg'an qılmıslardı usı nızamnın' sha'rtleri boyınsha jazalaw ma'n'gige bizlerge ha'm urpaqlarımızg'a tapsırılg'an»+.
301«Men sizlerge aytqan usı barlıq jarılqawlar yamasa na'letler basın'ızg'a tu'skende, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi tarqatıp jibergen xalıqlardın' arasında usılardı esin'izge tu'siresiz+. 2Sol waqıtta bu'gin sizlerge buyırg'anımday, sizler ha'm urpaqların'ız Qudayın'ız Jaratqan İyege qaytıp, shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen Og'an qulaq salsan'ız,+ 3Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge rehim qılıp, burıng'ı abadanshılıg'ın'ızdı tikleydi. Sizlerdi arasına tarqatıp jibergen xalıqlardın' ishinen qaytadan jıynap aladı+. 4Du'nyanın' basqa shetine su'rgin bolsan'ız da, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi jıynap, qaytarıp alıp keledi+. 5Sizlerdi ata-babaların'ızdın' mu'lik etip alg'an eline alıp keledi. Sol jerdi mu'lik etip alg'anın'ızda, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge jaqsılıq alıp keledi ha'm sizlerdi ata-babaların'ızdan da go're ko'beytedi. 6Sizlerdin' ha'm urpaqların'ızdın' ju'reklerin o'zgertedi. Sonda Onı shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen su'yip, o'mirge iye bolasız+. 7Qudayın'ız Jaratqan İye barlıq na'letlerdi sizlerdi jek ko'rip, quwdalag'an dushpanların'ızdın' u'stine jawdıradı+. 8Sizler Jaratqan İyenin' so'zine ja'ne qulaq salıp, bu'gin men sizlerge berip atırg'an buyrıqlardın' ha'mmesine a'mel qılasız. 9Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi qol urg'an ha'r bir isin'izde tabıslı qıladı. Sizler u'birli-shu'birli bolasız, malların'ız ko'beyedi ha'm jerlerin'izdin' o'nimi mol boladı. Jaratqan İyenin' ata-babaların'ızdan qanshelli kewli tolg'an bolsa, sizlerden de sonshelli kewli toladı ha'm sizlerdi tabısqa eristiredi. 10Biraq Qudayın'ız Jaratqan İyege qulaq salın', usı Nızam kitabında jazılg'an Onın' buyrıqlarına, qag'ıydalarına a'mel qılıp, shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen Jaratqan İyege qaytın'.
11Bu'gin men sizlerge berip atırg'an buyrıq sizler ushın qıyın emes yamasa sizler jetip bara almaytug'ınday uzaqta emes. 12Sizler: „Bizler buyrıqtı tın'lap, onı orınlawımız ushın, kim aspang'a shıg'ıp, onı alıp keledi?“ – dep aytatug'ınday, ol aspanda emes+. 13Sizler: „Bizler buyrıqtı tın'lap, onı orınlawımız ushın, kim ten'izdin' arg'ı jag'ına barıp, onı alıp keledi?“ – dep aytatug'ınday, ol ten'izdin' arg'ı jag'ında da emes. 14Kerisinshe, Qudaydın' so'zi sizlerge ju'da' jaqın, orınlawın'ız ushın, ol sizlerdin' awzın'ızda ha'm ju'regin'izde.
15Mine, bu'gin men sizlerdin' aldın'ızg'a o'mir menen iygilikti, o'lim menen jawızlıqtı qoyıp atırman+. 16Bu'gin men sizlerge Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yiwdi, Onın' jolı menen ju'riwdi, buyrıqlarına, qag'ıydalarına ha'm nızamlarına a'mel qılıwdı buyıraman. Sonda sizler aman jasaysız, ko'beyesiz ha'm mu'lik etiw ushın baratırg'an elde Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi jarılqaydı.
17Biraq, eger de sizler ju'regin'izdi basqa jaqqa burıp, bularg'a qulaq salmay, joldan azg'ırılsan'ız ha'm basqa qudaylarg'a tabınıp, xızmet etsen'iz, 18onda sizlerge so'zsiz joq bolatug'ının'ızdı bildiremen. İordan da'ryasınan o'tip, mu'lik etip alatug'ın elde ko'p jasamaysız.
19Bu'gin men sizlerge o'mir yamasa o'limdi, jarılqaw yamasa na'letti tan'law mu'mkinshiligin berdim. Bug'an aspan menen jerdi sizlerge qarsı gu'wa etip qoyaman. O'mirdi tan'lan', sonda sizler de, balaların'ız da jasaysız. 20Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yin', Onın' so'zine qulaq salıp, Og'an sadıq bolın'. O'ytkeni Ol sizlerdin' o'mirin'izdur. Jaratqan İye ata-babaların'ız İbrayım, Isaq ha'm Yaqıpqa beremen, dep ant ishken elde sizlerdin' o'mirin'iz uzaq boladı»+.
311Muwsa pu'tkil İzrail xalqına joqarıdag'ı so'zlerdi aytıp bolg'annan keyin, 2bılay dedi: «Ha'zir men bir ju'z jigirma jastaman. Bunnan bılay, men sizlerge basshılıq ete almayman. Onnan qala berse, Jaratqan İye mag'an: „İordan da'ryasının' arg'ı jag'ına o'tpeysen'“, – dep aytqan edi+. 3Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' basshılıg'ında İordannın' arg'ı jag'ına o'tesiz. Ol sol jerde jasaytug'ın xalıqlardı joq qıladı. Sizler olardın' ellerin mu'lik etip, iyelep alasız. Jaratqan İyenin' so'zi boyınsha Eshua sizlerge basshılıq qıladı+. 4Jaratqan İye amor xalqının' patshaları Sixon menen Ogtı o'ltirip, olardın' elin joq qılg'anınday, usı xalıqlardı da joq qıladı+. 5Jaratqan İye olardı sizlerge ta'slim qıladı. Olarg'a men sizlerge buyırg'anımday islen'ler+. 6Ku'shli ha'm batır bolın'lar! Olardan qorqıp, seskenip ju'rmen'ler. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye sizler menen birge baradı. Ol sizlerdi ta'rk etpeydi ha'm taslap ketpeydi»+.
7Sonnan keyin, Muwsa Eshuanı shaqırıp alıp, pu'tkil izraillılardın' aldında og'an bılay dedi: «Ku'shli ha'm batır bol! Sebebi sen Jaratqan İye ata-babaların'ızg'a beremen dep ant ishken elge bul xalıq penen birge barasan' ha'm eldi mu'lik etip, olarg'a sen beresen'+. 8Jaratqan İyenin' O'zi senin' aldın'da ju'rip, sag'an yar boladı. Ol seni ta'rk etpeydi ha'm taslap ketpeydi. Qorqpa ha'm qa'weterlenbe».
9Muwsa usı nızamdı jazıp, Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ın alıp ju'rgen lebiyli ruwxaniylerge ha'm İzrail xalqının' barlıq aqsaqallarına berdi. 10Keyin Muwsa olarg'a bılay dep buyırdı: «Ha'r jetinshi jıldın', qarızlar keship jiberiletug'ın jıldın' aqırında, Qos bayramında usı nızamdı oqın'lar+. 11Qudayın'ız Jaratqan İyenin' tan'lag'an jerinde, Onın' aldında jıynalg'an pu'tkil İzrail xalqına usı nızamdı oqıp berin'ler+. 12Barlıq erkeklerdi, hayallardı, balalardı ha'm qalaların'ızda jasap atırg'an kelgindilerdi jıynan'. Solay etip, olardın' ha'r biri onı esitip, u'yrenip alsın ha'm Qudayın'ız Jaratqan İyeden qorqsın. Usı nızamnın' barlıq so'zlerin muqıyatlı tu'rde orınlasın+. 13Nızamdı bilmeytug'ın urpaqların'ız da esitsin. Solay etip, sizler mu'lik etetug'ın İordan da'ryasının' arg'ı jag'ındag'ı elde, olar o'miri dawamında Qudayın'ız Jaratqan İyeden qorqıwdı u'yrensin».
14Jaratqan İye Muwsag'a: «Senin' o'limin' jaqınlap qaldı, Eshuanı shaqır ha'm ekewin'iz de Ushırasıw shatırına kelin'. Men og'an orınlaytug'ın wazıypaların tapsıraman», – dedi. Muwsa menen Eshua Ushırasıw shatırına barıp turdı+. 15Keyin Jaratqan İye minara sıyaqlı bult ishinde ko'rindi. Bult shatırdın' kirer awzının' aldında turdı+. 16Jaratqan İye Muwsag'a bılay dedi: «Jaqında o'lip, ata-babaların'a qosılasan'. Al bul xalıq o'zleri kiretug'ın elde Mag'an opasızlıq qıladı, sol eldin' qudaylarına erip, xızmet etip ketedi. Olar Mennen bas tartıp, olar menen du'zgen kelisimimdi buzadı+. 17Sonda Men olarg'a g'a'zeplenip, taslap ketemen ha'm olardan ju'zimdi jasıraman. Olar basqalarg'a an'sat olja bolıp qaladı. Baslarına sansız qayg'ılar ha'm apatlar kelgen ku'ni, olar: „Usı qayg'ılardın' basımızg'a tu'siwi Qudayımız bizler menen birge bolmag'anı ushın emes pe?“ – deydi+. 18Basqa qudaylarg'a erip, qılg'an jawızlıqları ushın, sol ku'ni Men so'zsiz olardan ju'zimdi jasıraman.
19Endi o'zlerin'iz ushın mına jırdı jazıp alın', onı izraillılarg'a u'yretin' ha'm olar yadlap alsın. Solay etip, bul jır izraillılarg'a qarsı Menin' gu'walıg'ım bolsın+. 20Men ata-babalarına ant ishkenimdey, olardı su't ha'm pal ag'ıp turg'an elge alıp kiremen. Olar iship-jep toyınıp, semiredi de, basqa qudaylarg'a eredi ha'm olarg'a xızmet etip ketedi. Olar Meni ko'zge ilmey bas tartıp, kelisimimdi buzadı+. 21Al baslarına sansız qayg'ı ha'm apatlar tu'skende, bul jır olarg'a qarsı gu'walıq boladı. Sebebi olardın' a'wladları bul jırdı umıtpaytug'ın boladı. Men beremen dep ant ishken elge olardı alıp kelmesimnen aldın, olardın' qanday niyetleri bar ekenin bilemen». 22Sol ku'ni Muwsa usı jırdı jazıp alıp, izraillılarg'a u'yretti.
23Jaratqan İye Nun ulı Eshuag'a mınaday buyrıq berdi: «Ku'shli ha'm batır bol! Sen İzrail xalqın Men olarg'a beremen dep ant ishken elge alıp barasan'. Men senin' menen birge bolaman»+.
24Muwsa nızamnın' barlıq so'zlerin aqırına deyin orama kitapqa jazıp bolg'annan keyin,+ 25Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ın alıp ju'rgen lebiylilerge mına buyrıqtı berdi: 26«Mına Nızam kitabın alıp, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ının' janına qoyın'. Bul ol jerde sizlerge qarsı gu'walıq bolıp tursın+. 27Sebebi men sizlerdin' qozg'alan'shı ha'm qaysar ekenin'izdi jaqsı bilemen. Bu'gin men sizlerdin' aran'ızda tiri bolg'anımnın' o'zinde Jaratqan İyege qarsı shıg'ıp atırsız, al o'lgenimnen keyin, bunnan da beter bolasız. 28Endi urıwların'ızdın' barlıq aqsaqalların ha'm qadag'alawshıların mag'an shaqırıp kelin'ler. Olarg'a usı so'zlerdi aytayın. Aspan ha'm jer olarg'a qarsı gu'wa bolsın. 29Menin' o'limimnen son', sizlerdin' azg'ırılıwg'a tu'setug'ının'ızdı, sizlerge buyırg'an joldan shıg'ıp ketetug'ının'ızdı bilemen. Waqıttın' o'tiwi menen baxıtsızlıqqa duwshar bolasız. O'ytkeni sizler Jaratqan İyenin' na'zerinde jawız bolg'an islerdi islep, Onın' g'a'zebin keltiresiz»+.
30Sonnan keyin, Muwsa pu'tkil İzrail ja'miyetine mına jırdı aqırına deyin aytıp berdi:
9«Egindi orıp baslag'an waqıttan baslap, jeti ha'pte sanan'lar+. 10Keyin Qudayın'ız Jaratqan İyege arnalg'an Ha'pteler bayramın bayramlan'lar ha'm sol waqıtta Onın' sizlerge bergen bereketine jarasa, ıqtıyarlı sadaqaların'ızdı berin'ler. 11Sizler ul-qızların'ız, qul ha'm shorıların'ız, qalaların'ızda jasaytug'ın lebiyliler, aran'ızda jasaytug'ın kelgindiler ha'm jetim-jesirler menen birge O'z atın ornalastırıw ushın tan'laytug'ın jerinde, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında shadlanın'lar. 12Mısırda qul bolg'anın'ızdı umıtpan'lar ha'm usı qag'ıydalardın' birewin de qaldırmay orınlan'lar»+.
13«Qırmanın'ızdan da'nin'izdi jıynap, ju'zimin'izdi sıg'ıp sharabın alg'annan keyin, jeti ku'n dawamında Qos bayramın bayramlan'lar+. 14Sizler ul-qızların'ız, qul ha'm shorıların'ız, qalaların'ızda jasaytug'ın lebiyliler, kelgindiler ha'm jetim-jesirler menen birge usı bayramda shadlanın'lar. 15Qudayın'ız Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerinde jeti ku'n dawamında Og'an arnap bayram o'tkerin'ler. Qudayın'ız Jaratqan İye zu'ra'a'tin'izdin' barlıg'ın ha'm qol urg'an ha'r bir isin'izdi bereketleydi. Sonlıqtan, u'lken quwanıshqa bo'lenin'ler.
16Solay etip, barlıq erkeklerin'iz jılına u'sh ma'rte: Ashıtqısız nan bayramında, Ha'pteler bayramında ha'm Qos bayramında Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında bolıwı ushın, Onın' tan'laytug'ın jerine kelsin. Hesh kim Jaratqan İyenin' aldına qurı qol kelmesin. 17Ha'r birin'iz Qudayın'ız Jaratqan İyenin' o'zlerin'izdi bereketlegenine jarasa sıylar alıp kelin'ler».
18«Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge beretug'ın qalalarında ha'r bir urıw ushın qazılar ha'm qadag'alawshılardı tayınlan'lar. Olar xalıqtı a'dillik penen hu'kim etsin+. 19Olar hu'kim etkende, a'dillikti burmalamasın, eki ju'zlilik qılmasın ha'm para almasın. Sebebi para dana adamnın' ko'zin soqır qılıp qoyadı ha'm haqtı nahaqqa shıg'aradı+. 20O'mir su'riwin'iz ushın ha'm Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge berip atırg'an eldi mu'lik etip alıwın'ız ushın a'dillikke, tek g'ana a'dillikke umtılın'lar.
21Qudayın'ız Jaratqan İye ushın quratug'ın qurbanlıq orınnın' qasına kiyeli ag'ash ornatpan'lar!+ 22Kiyeli tas ta ornatpan'lar! O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye bulardan jerkenedi».
171«Ha'r qanday kemshiligi bar iri mal yamasa mayda maldı Qudayın'ız Jaratqan İyege arnap qurbanlıq qılman'lar. Qudayın'ız Jaratqan İye bunnan jerkenedi+.
2Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge berip atırg'an qalalarının' birinde Onın' na'zerinde jawızlıq bolg'an is qılıp, kelisimine qıyanet etetug'ın bir erkek yamasa hayal shıqsa 3ha'm buyrıqlarıma qaramastan, basqa qudaylarg'a xızmet etse, sol qudaylarg'a, quyashqa ha'm ayg'a yamasa basqa da aspan denelerine tabınsa, 4keyin bul haqqında sizlerge xabar jetse, esitkenlerin'izdi jaqsılap tekserin'ler. Eger de İzrail xalqının' arasında shınında da sonday jerkenishli is islengeni da'lillense, 5onda sol erkekti yamasa hayaldı qala da'rwazasının' sırtına alıp shıg'ıp, tas boran qılıp o'ltirin'ler+. 6Degen menen, o'limge hu'kim etilgen adam eki yamasa u'sh adamnın' gu'walıg'ı menen o'ltiriliwi tiyis, biraq bir adamnın' gu'walıg'ına tiykarlanıp o'ltirilmesin+. 7Sol gu'na islegen adamg'a birinshi bolıp gu'walar tas ılaqtırsın, sonnan keyin pu'tkil xalıq tas boran qılsın. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar+.
8Eger qalan'ızda abaysızdan yamasa qastan adam o'ltiriwshilik, huqıq talasıw ha'm bir-birewge zorlıq qılıw tuwrısındag'ı dawlardı sheshiwin'iz qıyın bolsa, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerine barın'lar. 9Sol jerde sizler lebiyli ruwxaniyler ha'm sol waqıtta xızmet etip atırg'an qazılar menen ma'sla'ha'tlesin'ler. Olar hu'kim shıg'arıp, o'z qararın sizlerge ma'lim qıladı+. 10Jaratqan İyenin' tan'lag'an jerinen olardın' sizlerge aytatug'ın qararın muqıyatlı tu'rde orınlan'lar. 11Olar tu'sindirip bergen nızamdı ha'm shıg'arg'an hu'kimdi tolıg'ı menen orınlawın'ız tiyis. Olar ja'riyalag'an qarardan on'g'a da, solg'a da shıg'ıp ketpen'ler. 12Kim de kim o'z basımshılıq qılıp, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında xızmet etip atırg'an ruwxaniyge ha'm qazıg'a qulaq salmasa, ol adam o'ltirilsin. Usılay etip, İzraildan jawızlıqtı joq qılın'lar. 13Pu'tkil xalıq bul waqıyanı esitip qorqadı ha'm ja'ne o'z basımshılıq qılmaytug'ın boladı».
14«Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge beretug'ın elge barıp, ol jerdi mu'lik etip, jaylasıp alg'annan keyin: „A'tirapımızdag'ı xalıqlar sıyaqlı bizler de o'zlerimizge patsha saylayıq“, – dep aytarsız+. 15Sonda sizler saylaytug'ın patsha Qudayın'ız Jaratqan İye ta'repinen tan'lanatug'ın adam bolıwı tiyis. Saylaytug'ın patshan'ız İzrail xalqınan bolsın. O'z xalqın'ızdan bolmag'an jat jerli adamdı patsha qılıp qoyman'lar+. 16Patshanın' ko'p atı bolmasın, ja'ne de at satıp alıw ushın adamlardı Mısırg'a jibermesin. O'ytkeni Jaratqan İye sizlerge: „Ol jerge qaytıp barman'lar“, – degen edi+. 17Saylaytug'ın patshan'ız ko'p hayal almasın, bolmasa, ol Jaratqan İyeden ju'z burıp ketedi. Ja'ne de, ol o'zi ushın ko'p mug'darda gu'mis ha'm altın jıynamasın+.
18Ol patshalıq taxtqa otırg'anda, lebiyli ruwxaniyler saqlap qoyg'an usı Nızamnan bir ko'shirmeni o'zi ushın jazdırıp alsın. 19Sol Nızamnın' ko'shirmesi ha'mme waqıtta patshanın' qasında bolsın. Patsha onı ha'r ku'ni o'miri dawamında oqısın. Solay etip, ol Qudayı Jaratqan İyeden qorqıp, usı Nızamnın' barlıq so'zlerine ha'm qag'ıydalarına a'mel qılıwdı u'yrensin+. 20Ol o'zin tuwısqanlarınan joqarı sanamasın ha'm Jaratqan İyenin' buyrıqlarınan on'g'a da, solg'a da burılmasın. Sonda o'zi de, urpag'ı da İzraildın' u'stinen uzaq jıllar dawamında patshalıq etedi».
181«Lebiyli ruwxaniyler, pu'tkil Lebiy urıwı menen birge basqa izraillılar sıyaqlı u'les te, mu'lik te almaydı. Olarg'a tiyisetug'ın u'les Jaratqan İyege beriletug'ın sıylar bolıp, olar solardan jeydi. 2Tuwısqanları arasında olardın' mu'lki bolmaydı. Jaratqan İyenin' lebiylilerge wa'de bergenindey, Onın' O'zi olardın' ırısqı-nesiybesin beredi+.
3Mal yamasa qoy qurbanlıq etilgende, ruwxaniylerge tiyisli pay mınalardan ibarat: maldın' aldıng'ı san jiligi, jag'ı ha'm asqazanı+. 4Da'nin'izdin', taza sharabın'ızdın', za'ytu'n mayın'ızdın' birinshi o'nimin ha'm qoyların'ızdın' birinshi qırqılg'an ju'nlerin ruwxaniyge berin'+. 5O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye Lebiy urıwı O'zinin' aldında turıp, Jaratqan İyenin' atı menen ma'n'gi xızmet etiwi ushın, olardı pu'tkil urıwların'ızdın' ishinen tan'lap aldı.
6Eger bir lebiyli İzraildag'ı o'zi jasap atırg'an qaladan Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerine o'z qa'lewi menen barsa,+ 7sol jerde Jaratqan İyenin' aldında xızmet etip atırg'an lebiyli tuwısqanları sıyaqlı ol da Qudayı Jaratqan İyenin' atı menen xızmet etiwine boladı. 8Ol ata-babalarının' miyrasınan qalg'an zattı satıp, o'z paydasına alg'an bolsa da, basqa lebiyliler menen birdey o'zine tiyisli u'lesin alıwı kerek».
9«Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge berip atırg'an jerine kirgenin'izde, ol jerdegi xalıqlardın' jerkenishli islerin u'yrenben'ler+. 10Sizlerdin' aran'ızda o'z ulın yamasa qızın otta qurbanlıq qılatug'ın, pal ashatug'ın, adamnın' keleshegin boljaytug'ın, belgilerdi jorıytug'ın, sıyqırshılıq qılatug'ın,+ 11zikir salatug'ın, a'rwaqlardı ha'm ruwxlardı shaqıratug'ın yamasa o'liler menen tillesip, ma'sla'ha't alatug'ın birde bir adam bolmasın+. 12Sebebi Jaratqan İye sonday isleytug'ınlardan jerkenedi. Qudayın'ız Jaratqan İye usınday jerkenishli isleri sebepli sol xalıqlardı sizlerdin' aldın'ızdan quwıp shıg'arıp atır. 13Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında minsiz bolın'lar».
14«Sizler elin alıp atırg'an sol xalıqlar boljawshılar menen palkerlerdin' u'git-na'siyatına qulaq saladı. Biraq Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' bulay islewin'izge ruxsat bermeydi. 15Qudayın'ız Jaratqan İye sizler ushın aran'ızdan, o'z tuwısqanların'ızdan men sıyaqlı bir payg'ambar shıg'aradı. Og'an qulaq salın'lar+. 16Sizler Xoreb tawında jıynalg'an ku'ni Qudayın'ız Jaratqan İyeden o'zlerin'iz mınaday dep tilegen edin'iz: „Qudayımız Jaratqan İyenin' dawısın ekinshi ma'rte esitpeyik, sol ullı ottı da basqa ko'rmeyik, bolmasa o'lip qalamız“+. 17Sonda Jaratqan İye mag'an bılay dedi: „Olardın' aytqanları durıs+. 18Olar ushın o'zlerinin' arasınan sen sıyaqlı bir payg'ambar shıg'araman. Men onın' awzına O'z so'zlerimdi salaman ha'm ol Men ayt dep buyırg'anlarımnın' ha'mmesin olarg'a jetkeredi+. 19Ol Menin' atımnan so'yleydi, og'an qulaq salmag'an adamdı Men O'zim juwapkershilikke tartaman. 20Biraq bir payg'ambar Men buyırmag'an so'zdi Menin' atımnan so'ylewge ju'reksinse yamasa basqa qudaylardın' atınan so'ylese, ol o'liwi tiyis“+.
21Sizler: „Jaratqan İyenin' aytqanın yamasa aytpag'anın qayaqtan bilemiz?“ – dep oylawın'ız mu'mkin. 22Eger de bir payg'ambar Jaratqan İyenin' atınan so'ylese, biraq aytqan so'zleri orınlanbasa yamasa a'melge aspasa, onda sol so'zdi Jaratqan İye aytpag'an boladı. Payg'ambar o'z atınan so'ylegen, onnan qorqpan'lar».
191•«Qudayın'ız Jaratqan İye jerlerin sizlerge berip atırg'an xalıqlardı joq qılg'anda, sizler sol jerlerdi mu'lik etip alıp, qalalarına ha'm u'ylerine jaylasıp alasız. 2-3Sonda eldi u'sh bo'limge bo'lin'ler. Ha'r bir bo'limnen bir pana qaladan ajıratın'lar. Sol qalalarg'a baratug'ın jollar salın'lar, solay etip, adam o'ltirip qoyg'an adam sol qalalardın' birine qashıp, panalasın.
4Sonday jag'day basına tu'sken adamg'a baylanıslı qag'ıyda mınaday: eger bir adam aldınnan jawızlıq qılıw niyeti bolmay, abaysızda birewdi o'ltirip qoysa, onda ol sol jerge qashıp qutılıwı mu'mkin. 5Mısalı: bir adam birew menen birge ag'ash tayarlawg'a tog'ayg'a barıp, ag'ash shabıw ushın baltasın ko'tergende, baltanın' temiri sabınan shıg'ıp ketse ha'm qasındag'ı adamg'a tiyip ketip, onı o'ltirip alsa, onda usınday abaysızda adam o'ltirip qoyg'an adam sol pana qalalardın' birine qashıp, janın qutqarıp qalsın+. 6Bolmasa, o'lgen adamnın' o'shin alıwshı a'menger ashıwlanıp, qanxordın' izinen quwıwı mu'mkin ha'm pana qalag'a baratug'ın jol uzaq bolg'anı ushın, og'an jetip alıp, onı o'ltiriwi mu'mkin. Degen menen, o'ltirgen adam o'limge ılayıqlı emes, sebebi o'lgen adamg'a onın' aldın ala qaslıg'ı bolmag'an. 7Sizlerge u'sh qalanı o'zlerin'iz ushın ayırıp qoyın'lar, dep buyırg'anımnın' sebebi usı edi.
8-9Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yip, ha'mme waqıtta Onın' jollarınan ju'rin', dep sizlerge buyrıq berdim. Eger de, sizler usı buyrıqlardın' birewin de qaldırmay orınlasan'ız, Qudayın'ız Jaratqan İye ata-babaların'ızg'a ishken antı boyınsha jer shegaraların'ızdı ken'eytedi ha'm wa'de qılg'an pu'tkil eldi sizlerge beredi. Sonda sizler ayırıp qoyg'an u'sh qalan'ızg'a ja'ne u'sh pana qala qosın'lar. 10Solay etip, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip beretug'ın elde ayıpsız adamnın' qanı to'gilmesin. Ayıpsız adamnın' to'gilgen qanı ushın ayıplı bolıp qalman'lar+.
11Biraq bir adam birewge qaslıq etip, buqqıda jatsa ha'm hu'jim etip, onı o'ltirse, keyin ol sol qalalardın' birewine qashıp barsa,+ 12onda sol jınayatshı jasag'an qaladag'ı aqsaqallar onın' izinen adam jiberip, onı qaytarıp alıp kelsin. Jınayatshı o'lgen adam ushın o'shin alıwshının' qolına tapsırılsın. Solay etip, ol o'ltiriliwi kerek. 13Onday adamdı ayap otırman'lar. Ayıpsız qandı to'giw gu'nasınan İzraildı tazalan'lar. Sonda abadan turmıs keshiresiz+.
14Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an elde qon'sın'ızdın' burınnan belgilengen jer shegarasın jıljıtıwshı bolman'lar»+.
15«Birewdi qanday da jınayat yamasa gu'na islegen, dep ayıplaw ushın bir gu'wa jeterli emes. Bul eki yamasa u'sh adamnın' gu'walıg'ı menen tastıyıqlanıwı kerek+.
16Eger de bir adam jalg'an gu'walıq berip, birewdi jawız niyette ayıplasa,+ 17onda ekewi de Jaratqan İyenin' aldına, sol waqıtta xızmet etip atırg'an ruwxaniylerdin' ha'm qazılardın' aldına kelsin+. 18Qazılar sol ma'seleni jaqsılap tekserip shıqsın. Eger sol gu'wanın' tuwısqanına qarsı jalg'an gu'walıq berip atırg'anı anıqlansa, 19tuwısqanına qarsı oylag'an jawız niyetin o'zine qaytarın'lar. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar+. 20Basqalar usı bolg'an waqıyanı esitip, qorqadı ha'm usınday jawızlıqtı hesh kim islemeytug'ın boladı. 21Jalg'an gu'walıq bergen adamdı ayap otırman'lar: jang'a jan, ko'zge ko'z, tiske tis, qolg'a qol ha'm ayaqqa ayaq»+.
201«Sizler dushpanların'ızg'a qarsı sawashqa shıg'ıw ushın barg'anın'ızda, olardın' atları, sawash arbaları ha'm sizlerden go're ko'p a'skerleri bar ekenin ko'rsen'iz, olardan qorqpan'lar. O'ytkeni sizlerdi Mısırdan alıp shıqqan Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge yar boladı+. 2Sawash baslamasın'ızdan aldın ruwxaniy kelip, a'skerlerdin' aldına shıg'ıp, so'z so'ylep, 3olarg'a bılay dep aytsın: „Ha'y, izraillılar, qulaq salın'lar! Bu'gin sizler dushpanların'ızg'a qarsı sawashqa baratırsız. Ruwxın'ız tu'spesin, qorqpan'lar. Qa'weterge tu'sip, olardan seskenben'ler. 4Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'zi sizler menen birge urısqa baradı! Ol sizler ushın dushpanların'ızg'a qarsı urısıp, sizlerge jen'is beredi!“
5Qadag'alawshılar a'skerlerge bılay dep aytsın: „Aran'ızda taza u'y qurg'an ha'm og'an ko'ship barıp, qollanıwg'a u'lgermegen adam bar ma? Eger bar bolsa, u'yine qaytsın. Ol urısta qaytıs bolsa, onın' u'yine basqa birew ko'ship barıp, jasaydı. 6Ju'zimzar egip, onın' miywesinen tatpag'an adam bar ma? Eger bar bolsa, u'yine qaytsın. Ol urısta qaytıs bolsa, onın' ju'zimin basqa birew terip aladı. 7Bir qız benen atastırılıp bolıp, u'ylenbegen adam bar ma? Eger bar bolsa, u'yine qaytsın. Ol urısta qaytıs bolsa, sol qızg'a basqa birew u'ylenip ketedi“+.
8Qadag'alawshılar ja'ne bılay dep aytsın: „Aran'ızda qorqıp, ruwxı tu'sken adam bar ma? Bar bolsa, u'yine qaytsın. Bolmasa, tuwısqanları da og'an uqsap qorqısıp qaladı“+. 9Qadag'alawshılar a'skerlerge usı so'zlerdi aytıp bolg'annan son', a'skerbasılar a'skerlerdin' u'stinen basshılıq etsin.
10Bir qalag'a qarsı hu'jim etiw ushın, og'an jaqınlasqanın'ızda, qala xalqına tınıshlıq jolı menen ta'slim bolıwın usının'lar. 11Eger de olar usı tınıshlıq usınısın'ızdı qabıllap, da'rwazaların sizlerge ashıp berse, onda qalada jasaytug'ınlardın' ha'mmesi erksiz xızmetshige aylanıp, sizler ushın jumıs isleydi. 12Biraq tınıshlıq usınısın'ızdı qala xalqı qabıllamay, sizler menen urısıwdı qa'lese, onda qalanı qorshap alın'lar. 13Qudayın'ız Jaratqan İye qalanı sizlerge ta'slim qılg'anda, ol jerde jasap atırg'an barlıq erkeklerdi qılısh ju'zinen o'tkizin'ler. 14Hayallardı, balalardı, haywanlardı ha'm qaladag'ı ha'r bir na'rseni o'zlerin'izge olja etip alın'lar. Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge bergen dushpanın'ızdın' mal-mu'liklerin qollanıwın'ızg'a boladı+. 15Sizler iyelep alatug'ın elin'izden uzaqta jaylasqan qalalarg'a usılay islen'ler.
16Biraq Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an jerdegi qalalarda hesh bir tiri jan qaldırman'lar. 17Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge buyırg'anınday, xet, amor, qanan, periz, xiw ha'm ebus xalıqların pu'tkilley qırıp taslan'lar+. 18Bolmasa, olar o'zlerinin' qudaylarına tabınıp, isleytug'ın jerkenishli islerin sizlerge u'yretedi ha'm sizler de Qudayın'ız Jaratqan İyege qarsı gu'na isleysiz.
19Eger de bir qalanı qolg'a alıw ushın, uzaq waqıt qorshap tursan'ız, onın' do'geregindegi miywe ag'ashlardı shawıp, joq qılman'lar. Olardın' miywelerin jewin'izge boladı, biraq shawıp taslaman'lar. O'ytkeni daladag'ı miywe ag'ashlar qorg'annın' ishine qashıp ketetug'ınday adam emes-g'o+. 20Tek g'ana miywe bermeytug'ın tereklerdi shawıp, joq qılıwın'ızg'a boladı. Qalanı qolg'a alaman degenshe, qamal qılatug'ın u'skeneler sog'ıw ushın, sol tereklerden paydalanıwın'ızg'a boladı».
211«Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an elde dalada jatırg'an bir o'li dene tabılsa ha'm onı kimnin' o'ltirgeni belgisiz bolsa, 2aqsaqalların'ız ha'm qazıların'ız barıp, sol o'linin' do'geregindegi jaqın qalalardın' aralıg'ın o'lshep shıqsın. 3O'lige jaqın bolg'an qalanın' aqsaqalları ele jumısqa qosılmag'an, moyıntırıq tag'ılmag'an bir qashardı alsın+. 4Qala aqsaqalları qashardı jeri su'rilmegen, g'a'lle egilmegen ha'm ishinde ha'mme waqıtta suw ag'ıp turatug'ın bir sayg'a alıp barsın. Sol sayda qashardın' moynın sındırsın. 5Lebiyli ruwxaniyler de sol jerge barsın. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye Mag'an xızmet etsin ha'm Menin' atım menen xalıqtı jarılqasın dep, Lebiy urıwın tan'lap aldı. Ha'r tu'rli ja'njellerdi ha'm bir-birewge zorlıq qılıw ma'selelerin olar sheshedi+. 6O'li dene tabılg'an jerge en' jaqın bolg'an qalanın' aqsaqalları sayda moynı sındırılg'an qashardın' u'stine qolların juwıp, 7bılay dep aytsın: „Bul adamnın' qanın to'kken bizlerdin' qollarımız emes, bunı kimnin' qılg'anın da ko'rmedik. 8Jaratqan İye, O'zin' Mısırdan azat etken xalqın' izraillılardı keshire go'r. Xalqın' İzraildı ayıpsız to'gilgen qang'a juwapker qılma“. Sonnan keyin, olar to'gilgen qannın' juwapkershiliginen azat boladı+. 9Sonda Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı islerdi qılg'an bolasız, aran'ızdag'ı ayıpsız qandı to'giw gu'nasınan o'zlerin'izdi tazalaysız»+.
10«Qudayın'ız Jaratqan İye sawashta dushpanların'ızdı sizlerge ta'slim qılg'anda ha'm sizler olardı tutqın qılg'anın'ızda, 11olardın' arasınan sulıw bir qızdı ko'rip, unatıp qalsan'ız, onda og'an u'yleniwin'izge boladı. 12Sol qızdı u'yin'izge a'kelin'. Qız shashın qırqıp, tırnaqların alıp taslasın+. 13Ol u'stindegi tutqınlıq kiyimin almastırsın ha'm bir ay dawamında a'ke-sheshesin joqlap, u'yin'izde jasasın. Keyin jigit qızg'a jaqınlap, og'an ku'yew, qız onın' hayalı boladı. 14Eger keyinirek qız jigitke unamay qalsa, onı azat qılıp jibersin. Sol qızdı hayal bolıwg'a ma'jbu'rlegeni ushın, onı pulg'a satpasın ha'm og'an qul sıpatında qatnas jasamasın».
15«Eger bir adamnın' eki hayalı bolsa, ol birewin su'yip, ekinshisin jaqsı ko'rmese, ekewi de og'an bir uldan tuwıp berse, tun'g'ısh ulı jaqsı ko'rmeytug'ın hayalının' balası bolsa,+ 16onda ol adam mal-mu'lkin ullarına miyras etip bo'listirgen ku'ni jaqsı ko'rgen hayalının' balasın u'stin qoyıp, og'an tun'g'ıshlıq huqıqın bermesin. 17Jaqsı ko'rmeytug'ın hayalının' balasın tun'g'ısh ul dep ta'n alsın ha'm og'an barlıq mal-mu'lkinen eki ese etip miyras bersin. O'ytkeni sol ul a'kesinin' belindegi ku'shtin' birinshi jemisi boladı. Tun'g'ıshlıq huqıq og'an tiyisli»+.
18«Eger de bir adamnın' tentek, qaysar, ata-anasına boysınbaytug'ın, onı qansha jazalasa da, tın'lamaytug'ın bir ulı bolsa,+ 19onda ata-anası onı uslap, qala da'rwazasında ma'sele sheshetug'ın qala aqsaqallarının' aldına alıp kelsin. 20Balanın' ata-anası olarg'a bılay dep aytsın: „Ulımız tentek ha'm boysınbaydı. Bizlerdin' so'zlerimizge qulaq salmaydı. Ol tamaqsaw ha'm ma'sku'nem“+. 21Sonnan keyin, qalanın' barlıq adamları sol balanı tas boran qılıp o'ltirsin. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar. Pu'tkil İzrail xalqı bul haqqında esitip, qorqatug'ın boladı».
22«Eger bir adam o'lim jazasına tartılatug'ın gu'na islese, sizler onı o'ltirip, ag'ashqa asıp qoysan'ız,+ 23o'li deneni tu'n boyı ag'ashta asıwlı qaldırman'. Onı sol ku'ni jerlen'ler. O'ytkeni ag'ashqa asılg'an adam Quday ta'repinen na'letlengendur. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an eldi haramlaman'lar»+.
221«Eger de bir izraillı tuwısqanın'ızdın' adasqan sıyırın yamasa qoyın ko'rsen'iz, o'zin'izdi ko'rmegenge salman'lar. Onı o'z iyesine aparıp berin'ler+. 2Eger de maldın' iyesi sennen uzaqta bolsa yamasa kimnin' malı ekenin bilmesen', onı o'zin'nin' u'yin'e alıp bar. Maldın' iyesi malın izlep kelgen waqıtta, og'an qaytarıp beresen'. 3Tuwısqanın'nın' eshegin, kiyimin yamasa basqa da joytqan na'rselerin tawıp alg'anın'ızda da anıq solay islen'ler. O'zin'izdi ko'rmegenge salman'lar.
4Ja'ne de, izraillı bir tuwısqanın'ızdın' eshegi yamasa sıyırı jolda qulap jatırg'anın ko'rip qalsan'ız, onı ko'rmegenge salman'lar. Olardı ayaqqa turg'ızıw ushın tuwısqanın'ızg'a ja'rdem berin'ler.
5Hayallar erkektin' kiyimin, erkekler hayal adamnın' kiyimin kiymesin. Qudayın'ız Jaratqan İye bunday qılg'anlardan jerkenedi.
6Jol-jo'nekey terekte yamasa jerde bir qustın' uyasına dus kelip qalsan'ız, qus ma'yek basıp atırg'an yamasa palapanları menen otırg'an bolsa, qustı palapanları menen birge qosıp alman'lar+. 7O'zin'izge tek g'ana palapanların alıwın'ızg'a boladı, biraq anasın bosatıp jiberin'ler. Sonda sizler abadan turmısqa erisip, o'mirin'iz uzaq boladı.
8Taza u'y salg'anın'ızda, to'besin jiyeklep, qorshaw islep shıg'ın'lar. Sonda u'yin'izdin' to'besinen birew jerge qulap, o'lip qalsa, shan'arag'ın'ız bug'an juwapker bolmaydı.
9Ju'zimzarın'ızg'a ju'zimnen basqa egin ekpen'ler. Bolmasa, ekken tuqımın'ız da, ju'zimzarın'ız da haram bolıp, o'zlerin'iz qollana almaysız+.
10Jerdi su'riw ushın eshek penen o'gizdi bir gu'ndege qospan'.
11Ju'n ha'm zıg'ırdan aralastırılıp toqılg'an kiyim kiymen'.
12Kiyimin'izdin' eteklerinin' to'rt mu'yeshine shashaq isletip, tiktirip qoyın'lar»+.
13«Eger birew u'ylenip, qız benen jatqannan keyin, onı unatpay qalsa 14ha'm onı ayıplap: „Bul qızg'a u'ylendim, biraq onın' menen jatqanımda, ol qız bolmay shıqtı“, – dep jaman atlı qılsa, 15qızdın' ata-anası qızının' pa'kligin da'lilleytug'ın to'sektegi qızlıq belgini alıp, aqsaqallarg'a ko'rsetiw ushın qala da'rwazasına alıp barsın. 16Qızdın' a'kesi aqsaqallarg'a bılay desin: „Qızımdı mına jigitke uzatqan edim. Al keyin ol qızımdı unatpay qalıptı. 17Endi bolsa, qızın'ız qız bolıp shıqpadı, dep jalg'an ayıplap atır. Biraq mınaw qızımnın' pa'kligin da'lilleytug'ın qızlıq belgisi!“ Keyin qızdın' ata-anası qızının' qızlıq belgisi bar to'sekti aqsaqallardın' ko'z aldında jayıp, ko'rsetsin. 18Qala aqsaqalları u'ylengen jigitti a'keldirip, sabalap jazalasın. 19Ja'ne de, aqsaqallar sol jigitke ayıbı ushın ju'z shekel* gu'mis to'letsin. Jigit izraillı pa'k bir qızdı jaman atlı qılg'anı ushın, gu'misti qızdın' a'kesine bersin. Qız sol jigittin' hayalı bolıp qalsın ha'm jigit o'miri dawamında qız benen ajırasıw huqıqına iye emes.
20Al eger de sol adamnın' aytqanları durıs bolıp, qızdın' pa'kliginin' da'lili bolmasa, 21qızdı a'kesinin' u'yinin' esigine alıp barsın. Qala xalqı sol qızdı tas boran qılıp o'ltirsin. O'ytkeni ol a'kesinin' u'yinde jasag'an waqtında buzıqlıq qılıp, İzrailda jerkenishli is qıldı. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar.
22Eger de bir adam basqa birewdin' hayalı menen jatqan jerinen uslansa, onda erkek te, hayal da o'ltirilsin. Usılay etip, İzraildan jawızlıqtı joq qılın'lar+.
23Eger bir adam qalada basqa birew menen atastırılıp qoyılg'an bir qızdı ushıratıp qalıp, onın' menen jatsa, 24ekewi de qala da'rwazasının' qasına alıp barılsın ha'm tas boran qılıp o'ltirilsin. Sebebi qız qalanın' ishinde bolsa da ja'rdem sorap, dawıslap baqırmadı, al erkek bolsa, basqa birewdin' bolajaq hayalının' abırayın to'kti. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar.
25Eger de bir adam atastırılıp qoyılg'an bir qızdı dalada ushıratıp qalıp, onı uslap alıp zorlasa, onda tek sol zorlag'an adam g'ana o'ltirilsin. 26Qızg'a hesh na'rse qılman'lar. O'ytkeni qızdın' o'limge ılayıq hesh qanday ayıbı joq. Bul biyma'lel birewge hu'jim qılıp, onı o'ltirgen adamnın' isine uqsaydı. 27Sebebi ol adam atastırılg'an qızdı ashıq dalada uslap alg'an, al qız bolsa, ja'rdem sorap, baqırg'an. Degen menen, qutqaratug'ın hesh kim bolmag'an.
28Eger de bir adam atastırılmag'an bir pa'k qızdı ushıratıp, onı uslap alsa ha'm onın' menen jatqan jerinen uslansa, 29qız benen jatqan adam qızdın' a'kesine eliw shekel gu'mis bersin. Ol qızdı zorlag'anı ushın, og'an u'ylensin ha'm o'miri dawamında qız benen ajırasıw huqıqına iye emes+.
30Hesh kim a'kesinin' hayalına u'ylenbesin, usılay islep, a'kesin shermende qılmasın»+.
231«Tuqım bezi ezilgen yamasa jınısıy ag'zası kesilgen adam Jaratqan İyenin' ja'miyetine kirmeydi+.
2Nekesiz tuwılg'an bala Jaratqan İyenin' ja'miyetine kirmeydi, ha'tteki, onın' keyingi onınshı a'wladına deyin Jaratqan İyenin' ja'miyetine kire almaydı.
3Ammon yamasa moab xalqınan bolg'an adam Jaratqan İyenin' ja'miyetine kirmeydi. Ha'tteki, olardın' onınshı a'wladına deyin Jaratqan İyenin' ja'miyetine hasla kire almaydı+. 4O'ytkeni Mısırdan shıg'ıp kiyatırg'anın'ızda, olar jolda sizlerdi nan ha'm suw menen ku'tip almadı. Ja'ne de, Aram-Naharayımdag'ı Petor qalasınan bolg'an Beor ulı Bilamdı sizlerdi na'letlew ushın jallag'an edi+. 5Degen menen, Qudayın'ız Jaratqan İye Bilamg'a qulaq salıwdı qa'lemedi. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi su'ygeni ushın, na'letti jarılqawg'a aylandırdı+. 6O'mirin'iz dawamında olardın' tınıshlıg'ı ha'm iygiligi ushın ha'reket etpen'ler.
7Edomlılardan bolsa, jerkenben'ler, olar sizlerdin' tuwısqanın'ızdur. Mısırlılardan da jerkenben'ler. O'ytkeni olardın' jerinde sizler kelgindi bolıp jasag'an edin'ler+. 8Olardan tuwılg'an u'shinshi a'wlad Jaratqan İyenin' ja'miyetine kire aladı».
9«Dushpanların'ız benen urısıw ushın orda qurg'anın'ızda, ha'r qanday haramılıqtan saq bolın'lar. 10Eger aran'ızda bir adamnın' tu'nde urıg'ı ag'ıp, haram bolsa, ol ordadan shıg'ıp ketsin ha'm sol jerde qalsın+. 11Ol keshke qaray juwınıp alsın, ku'n batqannan keyin ordag'a qaytıwına boladı.
12Ordanın' sırtında da'retke shıg'atug'ın jerin'iz bolsın. 13Qural-jarag'ın'ızdın' arasında jer qazıw ushın bir belshe bolsın. Da'retke shıg'arda, shuqır qazıp, keyin onı ko'mip taslan'. 14Ordan'ızdı pa'k saqlan'lar, sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi qutqarıp, dushpanların'ızdı sizlerge ta'slim qılıw ushın, ordada sizler menen birge ju'redi. Eger de Jaratqan İye aran'ızda qanday da a'depsiz islerdi ko'rse, Ol sizlerden ju'z buradı»+.
15«Xojayınınan qashıp, İzraildan pana izlep kelgen quldı xojayınına qaytarıp berip jibermen'ler. 16Ol sizlerdin' aran'ızda, o'zi unatqan jerde, qa'legen qalalardın' birinde jasasın. Og'an jawızlıq qılman'lar.
17Butxanalarda buzıqlıq penen shug'ıllanatug'ın izraillı hesh qanday hayal yamasa erkek bolmasın+. 18Qudayın'ız Jaratqan İye buzıqlıq penen shug'ıllanatug'ın hayal ha'm erkeklerden jerkenedi. Olardın' is haqısın Qudayın'ız Jaratqan İyenin' İbadatxanasına wa'de boyınsha beriletug'ın sıy etip alıp kelmen'ler.
19İzraillı tuwısqanın'ızg'a puldı, nandı yamasa basqa da zatların'ızdı qarızg'a bergenin'izde, onnan u'steme talap qılman'lar. 20Basqa jat jerli adamnan u'steme alıwın'ızg'a boladı, biraq izraillı tuwısqanın'ızdan alman'lar. Sonda sizler mu'lik etip alıw ushın baratırg'an elde, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi+.
21Qudayın'ız Jaratqan İyege qanday da bir wa'de bersen'iz, onı keshiktirmey orınlan'lar. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerden wa'den'izdi orınlawın'ızdı talap qıladı. Eger wa'den'izdi orınlamasan'ız, o'zlerin'izge gu'na arttırıp alasız+. 22Eger wa'de bermegen bolsan'ız, gu'nalı bolmaysız. 23Al awzın'ızdan shıqqan wa'den'izdi so'zsiz orınlan'lar. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İyege o'z qa'lewin'iz benen wa'de berdin'iz.
24Tuwısqanın'ızdın' ju'zimzarlıg'ına kirgenin'izde, ju'zimnen toyg'anın'ızsha jewin'izge boladı, biraq onnan ıdısın'ızg'a terip alman'lar. 25Tuwısqanın'ızdın' egisligine kirgenin'izde, qolın'ız benen masag'ın u'zip alıwın'ızg'a boladı, biraq onın' eginlerin orıp alman'lar»+.
241«Eger de bir adam u'ylenip, keyin ala hayalınan shermendelik bir na'rse tawıp, onı unatpay qalsa, hayalına talaq xat jazıp berip, onı u'yinen shıg'arıp jiberiwi mu'mkin+. 2Hayal ku'yewinin' u'yinen ketkennen keyin, basqa birewge turmısqa shıqsa, 3ekinshi ku'yewi de onı unatpay qalıp, ol da og'an talaq xat jazıp berip, u'yinen shıg'arıp jiberse yamasa sol ekinshi ku'yewi o'lip qalsa, 4ajırasqan birinshi ku'yewi hayalg'a qaytadan u'yleniwine bolmaydı. Sebebi hayal haramlang'an. Eger u'ylense, bunnan Jaratqan İye jerkenedi. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an eldi gu'nag'a batırman'lar+.
5Jaqında u'ylengen adam urısqa barmasın, og'an ha'r tu'rli wazıypalar berilmesin. Ol bir jıl dawamında u'yinde bolıp, hayalın baxıtlı qılsın+.
6Hesh kim kepillik sıpatında digirmandı yamasa digirmannın' u'stindegi tastı da almasın. Bunday is qılıw adamnın' janın kepillikke alg'an menen barabar boladı.
7Eger birewdin' izraillı tuwısqanlarınan birin urlap, og'an qul sıpatında qarap, zulımlıq qılg'anı yamasa onı qul qılıp satıp jibergeni ma'lim bolsa, onda bunday urı adam o'ltirilsin. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar+.
8Jaman teri keselligi ma'selesinde, lebiyli ruwxaniylerdin' sizlerge u'yretetug'ınlarının' ha'mmesin muqıyatlı tu'rde orınlan'lar. Menin' lebiylilerge bergen buyrıqlarıma a'mel qılın'lar+. 9Sizler Mısırdan shıqqannan keyin, jolda Qudayın'ız Jaratqan İyenin' Ma'riyamg'a ne qılg'anın* esin'izde saqlan'lar+.
10İzraillı tuwısqanın'ızdın' birewine bir na'rseni qarızg'a bergenin'izde, kepillikke zat alıw ushın, onın' u'yine kirmen'ler. 11Sırtta ku'tip turın'lar. Ol adam kepillikke beretug'ın zatın o'zi sırtqa alıp shıqsın. 12Eger ol ka'mbag'al adam bolsa, onın' kepillikke bergen kiyimin tu'n boyı o'zin'izde qaldırman'lar. 13Onnan alg'an kiyimdi quyash batar waqıtta qaytarıp berin'ler. Ol o'z kiyimin kiyip uyıqlasın ha'm sizge aq pa'tiya bersin. Usılay islep, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında durıs is qılg'an bolasız+.
14Ka'mbag'al ha'm mu'ta'jlikte jasap atırg'an jallanba jumısshının' is haqısın uslap qalman'lar. Ol izraillı bolsın, qalan'ızdın' birinde jasap atırg'an kelgindi adam bolsın, onday qılman'lar+. 15Onın' is haqısın ha'r ku'ni quyash batpastan aldın berin'ler. Sebebi ol ka'mbag'al bolg'anı ushın, tirishiligi usıdan ibarat. Bolmasa, ol adam sizlerge qarsı Jaratqan İyege nalıydı ha'm o'zin'izge gu'na arttırıp alasız+.
16A'keler balalarının' gu'nası ushın, balalar a'kelerinin' gu'nası ushın o'ltirilmesin. Ha'r bir adam o'z gu'nası ushın o'lim jazasın alsın+.
17Kelgindi adamlardın' ha'm jetimlerdin' huqıqın ayaq astı qılman'lar. Jesir hayaldın' kiyimin kepillikke alman'lar+. 18Mısırda qul bolg'anın'ızdı ha'm Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerdi sol jerden azat etkenin esin'izde saqlan'lar. Sonın' ushın da, men sizlerge usı buyrıqtı berip atırman.
19Atızın'ızdag'ı egindi org'anın'ızda, orılg'an bir bawdı umıtıp qaldırg'an bolsan'ız, onı alıw ushın keynin'izge qaytpan'lar. Onı kelgindilerge ha'm jetim-jesirlerge qaldırın'lar. Sonda Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi+. 20Za'ytu'n ag'ashların'ızdın' miywelerin qag'ıp alg'anın'ızdan keyin, shaqalarda qalıp qoyg'anlardı ja'ne terip alıw ushın barman'lar. Olardı kelgindilerge ha'm jetim-jesirlerge qaldırın'lar. 21Ja'ne de, ju'zimzarın'ızdın' miywelerin tergenin'izde de, shaqalarında qalıp ketken ju'zimlerdi qaytadan terip alman'lar. Bulardı kelgindilerge ha'm jetim-jesirlerge qaldırın'lar. 22Mısırda qul bolg'anın'ızdı esin'izde saqlan'lar. Sonın' ushın da, men sizlerge usı buyrıqtı berip atırman».
11Muwsa İordan da'ryasının' shıg'ıs jag'asındag'ı sho'lde izraillılarg'a to'mendegi so'zlerdi ayttı. Bul sho'l Suftın' qarama-qarsısındag'ı İordan tegisliginin' bir bo'leginde, Paran menen Tofel, Laban, Xaserot ha'm Diy-Zahab arasında jaylasqan edi. 2Xorebten tawlı Seir jerine alıp baratug'ın jol menen ju'rgende, Qadesh-Barniyag'a deyin on bir ku'nlik jol edi+. 3İzrail xalqı Mısırdan shıqqannan keyin, qırqınshı jıldın' on birinshi ayının' birinshi ku'ni Muwsa olarg'a Jaratqan İyenin' buyırg'an so'zlerin ja'riyaladı+. 4Bunnan aldın Muwsa Xeshbonda hu'kimdarlıq qılg'an amor xalqının' patshası Sixondı, Ashtarotta ha'm Edreyde hu'kimdarlıq qılg'an Bashan patshası Ogtı jen'iliske ushıratqan edi+.
5Muwsa İordan da'ryasının' shıg'ıs jag'asındag'ı Moab jerinde Jaratqan İyenin' nızamın bılay dep tu'sindire basladı:
6«Qudayımız Jaratqan İye Xorebte bizlerge bılay dedi: „Bul tawda uzaq waqıt turıp qaldın'ız+. 7Qa'nekey, jolg'a shıg'ın'lar. Amor xalqının' tawlı jerine ha'm sol jerge qon'sılas bolg'an barlıq ellerge: İordan tegisligine, tawlı u'lkege, batıstag'ı taw eteklerine, Negebke ha'm Jer Orta ten'izinin' boylarına kirip barın'lar. Yag'nıy, pu'tkil Qanan eli menen Lebanong'a, ja'ne de, ullı Evfrat da'ryasına deyin barın'lar+. 8Sol jerlerdi sizlerge berip atırman. Barın'lar, ata-babaların'ızg'a – İbrayımg'a, Isaqqa, Yaqıpqa ha'm olardın' a'wladlarına beremen dep ant ishken jerlerdi mu'lik etip alın'lar“»+.
9«Sol waqıtta sizlerge bılay dep ayttım: „Sizlerdi bir o'zim jetelep alıp ju're almayman, sebebi sizler men ushın awır ju'k bolasızlar+. 10Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi ko'beytti. Mine, bu'ginlikte aspandag'ı juldızlar sıyaqlı sansız bolıp, ko'beydin'iz+. 11Ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İye wa'de bergenindey, sizlerdi ele de mın' ese ko'beytsin ha'm jarılqasın!+ 12Biraq sizlerdin' awır ju'klerin'iz benen dawların'ızdı bir o'zim qalayınsha ko'teremen? 13Endi ha'r bir urıwdan dana, aqıllı ha'm ta'jiriybeli adamlardı tan'lap alın'lar. Olardı sizlerge basshı etip tayınlayman“.
14Sizler de bunı jaqsı dep maqulladın'ız. 15Sonda urıwların'ızdan dana ha'm ta'jiriybeli bolg'an adamlardı sizlerge mın'bası, ju'zbası, eliwbası, onbası ha'm bazıların ja'miyettin' qadag'alawshıları etip tayınladım+. 16Sol waqıtta tayınlang'an qazılarg'a bılay dep buyırg'an edim: „Tuwısqanların'ızdın' arasındag'ı dawlarg'a qulaq salın'. Bir adamnın' izraillı tuwısqanı menen yamasa kelgindi bir adam menen bolg'an dawların a'dillik penen sheshin'+. 17Hu'kim waqtında bir ta'replilik qılman', bay adamg'a da, jarlı adamg'a da qulaq salın'. Hesh kimnen qorqpan', o'ytkeni hu'kim Qudaydandur. O'zlerin'iz sheshe almag'an bir ma'sele bolsa, mag'an alıp kelin', onı o'zim sheshemen“+. 18Sol waqıtta sizlerge islewin'iz kerek bolg'an ha'r bir isti tapsırg'an edim».
19•«Sonnan keyin, Qudayımız Jaratqan İyenin' bizlerge buyırg'anınday, bizler Xoreb tawınan shıg'ıp, amor xalqının' tawlı jerine baratug'ın joldan ju'rip, o'zlerin'iz ko'rgen ken' ha'm qorqınıshlı sho'l arqalı Qadesh-Barniyag'a bardıq. 20Sol jerde men sizlerge: „Mine, Qudayımız Jaratqan İye bizlerge berip atırg'an amor xalqının' tawlı jerine jetip keldik. 21Qaran'lar, Qudayın'ız Jaratqan İye usı jerlerdi sizlerge berdi. Qa'ne, ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyenin' sizlerge aytqanınday, barıp ol jerdi mu'lik etip alın'lar. Qorqpan'lar, qa'weterge tu'spen'ler“, – dedim+.
22Al sizler ha'mmen'iz mag'an kelip, bılay dedin'ler: „Eldi aralap, ko'zden o'tkerip shıg'ıw ushın, aldımızdan jansızlardı jibereyik. Olar qaysı joldan baratug'ınımızdı ha'm baratug'ın sol qalalar haqqında xabar alıp kelsin“.
23Bul pikir mag'an da maqul boldı. Solay etip, aran'ızdan on eki adamdı, ha'r bir urıwdan bir adamnan tan'lap aldım. 24Olar tawlı u'lkege ko'terildi ha'm Eshkol sayına barıp, eldi aralap shıqtı. 25Qaytıp kiyatırıp, sol jerdin' jetistirgen miywelerinen alıp keldi. Olar: „Qudayımız Jaratqan İyenin' bizlerge berip atırg'an jeri jaqsı eken“, – dedi.
26Degen menen, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıg'ına qarsı shıg'ıp, ol jerge barıwdı qa'lemedin'iz. 27Sonda o'z shatırların'ızda ton'qıldap, bılay dedin'iz: „Jaratqan İye bizlerdi jek ko'redi. Ol bizlerdi amorlarg'a ta'slim qılıp, joq etiw ushın Mısırdan alıp shıqtı. 28Ol jerge ne ushın baratırmız? Tuwısqanlarımız ol jerdegi xalıqtın' bizlerden go're ju'da' ku'shli ha'm boyları da ba'lent ekenin aytıp, ruwxımızdı tu'sirip jiberdi. Olardın' u'lken qalaları aspang'a tiyer diywallar menen qorshalg'an, ha'tteki, ol jerde Anaq a'wladınan shıqqan da'w adamlardı da ko'rgen eken“.
29Sonda men sizlerge bılay dedim: „Olardan qorqpan'lar, qa'weterge de tu'spen'ler. 30Aldın'ızda baratırg'an Qudayın'ız Jaratqan İye Mısırda urısqanday, sizler ushın urısadı+. 31Qudayın'ız Jaratqan İye sho'lde sizlerge g'amxorlıq qılıp keldi. Ol a'kenin' o'z balasın alıp ju'rgenindey, sizlerdi usı jerge deyin jol boyı ko'terip keldi+. 32Sonda da sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege isenbey atırsız. 33Al Ol bolsa, shatırların'ızdı qurıwg'a jer izlew ushın, ju'retug'ın jolın'ızdı ko'rsetip tu'nde ot, ku'ndiz bult ishinde aldın'ızda ju'rip keldi“»+.
34•«Jaratqan İye sizlerdin' so'zlerin'izdi esitip, g'a'zeplendi ha'm ant iship bılay dedi: 35„Ata-babaların'ızg'a beremen dep ant ishken sol jaqsı jerdi usı jaman a'wladtın' hesh biri ko'rmeydi. 36Sol jerdi tek g'ana Efunne ulı Kaleb ko'redi. Ayaq basqan jerlerin og'an ha'm onın' a'wladına beremen. O'ytkeni ol pu'tkil ju'regi menen Jaratqan İyege, yag'nıy Mag'an sadıq qaldı“+.
37Jaratqan İye sizler sebepli mag'an da g'a'zeplenip, bılay dedi: „Sen de sol jerge kirmeysen'+. 38Biraq ja'rdemshin' Nun ulı Eshua ol jerge kiredi. Onı jigerlendir. İzraillılarg'a jerdi mu'lik etip, alıp beretug'ın adam Eshua boladı+. 39Sonda sizler balalarımız tutqın boladı dep, aytqan edin'iz. Bu'ginlikte sol aq penen qaranı ayıra almaytug'ın balaların'ız sol elge kiredi. Eldi olarg'a beremen, sol jerdi olar mu'lik etip, iyeleydi. 40Al sizler artın'ızg'a qaytın'lar, Qamıs ten'izine baratug'ın joldan sho'lge ketin'ler“.
41Sonda sizler mag'an: „Bizler Jaratqan İyege qarsı gu'na isledik. Qudayımız Jaratqan İyenin' buyrıg'ı boyınsha barıp urısamız“, – dedin'iz. Sizler sol tawlı u'lkeni basıp alıw an'sat boladı, dep oylap, ha'r birin'iz quralların'ızdı aldın'ız.
42Biraq Jaratqan İye mag'an bılay dedi: „Olarg'a ayt, urısıwg'a shıqpasın. Sebebi Men sizler menen birge emespen. Dushpanın'ızdan jen'ilip qalasız“.
43Sizlerdi eskertken edim, biraq qulaq salmadın'ız. Jaratqan İyenin' buyrıg'ına qarsı shıqtın'ız. Sizler menmenlikke berilip, urısıw ushın tawlı u'lkege shıqtın'ız. 44Tawlı u'lkede jasaytug'ın amorlar sizlerge qarsı shıg'ıp, olar pal ha'rrelerindey bolıp, izin'izden quwdı. Olar Seirden Xorma qalasına deyin sizlerdin' izin'izden quwıp qıyrattı. 45Aman qalg'anların'ız qaytıp kelip, Jaratqan İyenin' aldında jıladın'ız. Biraq Jaratqan İye dadın'ızg'a qulaq salmadı, sizlerge itibar da bermedi. 46Solay etip, uzaq waqıtqa deyin Qadeshte qaldın'ız»+.
21«Keyin, Jaratqan İyenin' mag'an buyırg'anınday, bizler keynimizge qaytıp, Qamıs ten'izine baratug'ın jol menen sho'lge kettik. Seir tawlarının' a'tirapında uzaq waqıt ju'rdik+.
2Aqırında Jaratqan İye mag'an bılay dedi: 3„Usı tawlı u'lkenin' do'gereginde ju'rgenin'iz jeter. Endi arqa ta'repke qaray ju'rin'ler“. 4Sonnan keyin, xalıqqa mına buyrıqlardı beriwimdi ayttı: „Seirde jasaytug'ın tuwısqanların'ız bolg'an Esawdın' urpaqlarının' jerinen o'tesizler. Olar sizlerden qorqadı. Degen menen, o'zlerin'iz de abaylı bolın'lar. 5Olarg'a qarsı urıs ashpan'lar. Sizlerge olardın' jerinen bir qarıs ta jer bermeymen. O'ytkeni tawlı Seir jerin Esawg'a mu'lik etip berdim+. 6Olardan jeytug'ın awqatın'ızdı ha'm ishetug'ın suwın'ızdı gu'miske satıp alın'lar. 7Qudayın'ız Jaratqan İye, yag'nıy Men sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izdi jarılqadım. Usı ushı-qıyırı joq sho'lde aylanıp ju'rgenin'izde, sizlerdi qorg'adım. Men qırıq jıl dawamında sizler menen birge boldım ha'm sizlerdin' hesh qanday mu'ta'jligin'iz bolmadı“+.
8Solay etip, bizler Seirde jasap atırg'an tuwısqanlarımız Esaw urpaqlarının' janınan o'ttik. Elat ha'm Esion-Geberden İordan tegisligine baratug'ın joldan ju'rdik, keyin jolımızdı Moab sho'line qaray burdıq+.
9Sonda Jaratqan İye mag'an: „Moablılarg'a hu'jim qılıp, urıs ashpan'lar. Olardın' jerinen sizlerge mu'lik bermeymen. O'ytkeni Ar qalasın Luttın' urpag'ına mu'lik etip berdim“, – dedi»+.
10Burın ol jerde anaqlar sıyaqlı uzın boylı, ku'shli ha'm ko'p sanlı em xalqı jasaytug'ın edi+. 11Anaqlar sıyaqlı, em xalqı da refa xalqı dep esaplanatug'ın edi. Biraq moablılar olardı em xalqı dep atag'an edi+. 12Seirde burın xor xalqı jasaytug'ın edi. Esawdın' urpaqları ol jerdi olardan tartıp alg'an edi. İzrail xalqı Jaratqan İyenin' mu'lik etip bergen jerinde xalıqlardı joq qılg'anınday, Esawdın' a'wladları da xor xalqın joq etip, jerlerine jaylasıp alg'an edi+.
13«Jaratqan İye: „Qa'nekey, jolg'a shıg'ın'lar, Zered da'ryasınan o'tin'ler“, – dedi. Bizler Zered da'ryasınan o'ttik+. 14Qadesh-Barniyadan jolg'a shıg'ıp, Zered da'ryasınan o'temen degenshe, otız segiz jıl jol ju'rdik. Jaratqan İyenin' ant iship aytqanınday, usı waqıtqa kelip, İzrail xalqınan bunnan aldıng'ı a'wladtın' barlıq urısqa jaramlıları joq bolg'an edi+. 15Ha'tteki, Jaratqan İye olardı ordadan joq qılıw ushın, olarg'a qarsı qol ko'terdi.
16Sol urısqa jaramlılardın' barlıg'ı o'lip, xalıq arasınan joq bolg'annan keyin, 17Jaratqan İye mag'an bılay dedi: 18„Bu'gin Ar qalasının' jolınan, Moab jerlerinen o'tesizler. 19Ammon xalqına jaqınlasqanın'ızda, olarg'a hu'jim qılıp, urıs ashpan'lar. Sebebi ammonlardın' jerinen sizlerge mu'lik bermeymen. Men ol jerdi mu'lik etip Luttın' urpag'ına berdim“»+.
20Burın bul jer de refa xalqının' eli dep esaplanatug'ın edi. Refa xalqı olardan aldın sol jerde jasag'an edi. Ammon xalqı olardı zamzumlar dep ataytug'ın edi+. 21Zamzumlar anaq xalqınday uzın boylı, ku'shli ha'm ko'p edi. Biraq Jaratqan İye olardı ammon xalqının' aldında qıyrattı. Ammonlar zamzumlardın' jerlerin basıp alıp, sol jerge jaylasıp alg'an edi. 22Jaratqan İye Seirde jasaytug'ın Esaw urpag'ı ushın da solay islep, xor xalqın olardın' aldında qıyrattı. Esaw a'wladları xorlardın' jerlerin basıp alıp, sol jerge jaylasqan edi. Olar bu'gin de sol jerde jasaydı+. 23Kaftordan kelgen kaftorlılar da Gazag'a deyin sozılg'an awıllarda jasaytug'ın aw xalqın joq etip, olardın' jerlerine jaylasıp alg'an edi+.
24•«Bizler Moab jerinen o'tkenimizden keyin, Jaratqan İye bizlerge: „Endi jolg'a shıg'ın'lar! Arnon da'ryasınan o'tin'ler! Mine, amor xalqının' Xeshbondag'ı patshası Sixondı ha'm onın' elin sizlerge ta'slim qılaman. Og'an hu'jim qılıp, jerin iyelep baslan'lar. 25Bu'ginnen baslap Men jer ju'zindegi xalıqlardı sizlerden hu'reyi ushıp, qorqatug'ın qılaman. Olar sizler tuwralı esitkende, qorqıwdan titireytug'ın boladı“, – dedi»+.
26«Sonnan keyin, men Kedemot sho'linen Xeshbon patshası Sixong'a elshiler arqalı tınıshlıq kelisimin usınıp, mına xabardı jiberdim: 27„Sizin' elin'izden o'tip ketiwimizge ruxsat berin'iz. Bizler on'g'a da, solg'a da burılmay tuwrı joldan o'tip ketemiz+. 28Jeytug'ın awqatımızdı da, ishetug'ın suwımızdı da sizden gu'miske satıp alamız. Tek g'ana jerin'izden o'tip ketsek boldı. 29Seirde jasaytug'ın Esaw a'wladları menen Arda jasaytug'ın Moab xalqı o'z shegaralarınan o'tiwimizge ruxsat berdi. Siz de jerin'izden o'tip ketiwimizge ruxsat bersen'iz. İordan da'ryasınan o'tip, Qudayımız Jaratqan İye bizlerge beretug'ın jerge jetip alayıq“.
30Degen menen, Xeshbon patshası Sixon jerinen o'tiwimizge ruxsat bermedi. Sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye bu'gin ko'rip turg'anın'ızday, Sixondı sizlerge ta'slim qılıw ushın, onın' ju'regin tas etip, o'jet qılıp qoyg'an edi.
31Jaratqan İye mag'an: „Mine, Sixondı ha'm onın' elin sag'an ta'slim qılıp atırman. Endi onın' elin qolg'a kirgizip, iyelep alıwdı basla“, – dedi. 32Sixon bizler menen urısıw ushın, Yahasta barlıq a'skerleri menen bizlerge qarsı shıqtı. 33Qudayımız Jaratqan İye onı bizlerge ta'slim qıldı. Sixondı, onın' ulların ha'm pu'tkil xalqın qırıp tasladıq. 34Olardın' barlıq qalaların qolg'a kirgizip, ha'mmesin joq qıldıq. Erkek, hayal ha'm balalarınan hesh birin aman qaldırmadıq. 35Tek g'ana olardın' haywanların ha'm qalalarındag'ı mal-mu'liklerin o'zlerimizge olja etip aldıq. 36Arnon sayının' shetinde jaylasqan Aroerden ha'm saydın' ishindegi qaladan baslap Giladqa deyin hesh bir qala bizlerden u'stem kelmedi. Sebebi Qudayımız Jaratqan İye ha'mmesin bizlerge ta'slim qılg'an edi+. 37Biraq Qudayımız Jaratqan İyenin' buyrıg'ı boyınsha ammonlardın' eline, Yabboq da'ryasının' boylarındag'ı ha'm tawlı u'lkedegi qalalarg'a jaqınlamadıq».
31•«Solay etip, bizler Bashang'a qaray jol aldıq. Bashan patshası Og bizler menen urısıw ushın barlıq la'shkerlerin alıp, Edreyde aldımızdan shıqtı. 2Jaratqan İye mag'an: „Ogtan qorqpa! O'ytkeni onın' o'zin, la'shkerlerin ha'm pu'tkil elin sag'an ta'slim qılaman. Amor xalqının' Xeshbonda jasag'an patshası Sixong'a ne islegen bolsan', og'an da sonı isleysen'“, – dedi+.
3Solay etip, Qudayımız Jaratqan İye Bashan patshası Ogtı ha'm onın' la'shkerlerin bizlerge ta'slim qıldı. Olardın' hesh birin aman qaldırmay, ha'mmesin qırıp tasladıq. 4Qolg'a kirgizbegen birde bir qala qaldırmay, Ogtın' barlıq alpıs qalasın, Bashandag'ı onın' patshalıg'ına kirgen barlıq Argob u'lkesin qolg'a kirgizdik+. 5Bul qalalardın' ha'mmesi biyik diywallar, da'rwazalar ha'm da'rwazalardı qulıplap qoyatug'ın ta'mbiler menen bekkemlengen edi. Bulardan basqa diywallar menen qorshalmag'an ko'p awıllar da bar edi. 6Xeshbon patshası Sixong'a islegenimizdey, olardın' ha'mmesin joq qıldıq. Ha'r bir qalanı erkek, hayal ha'm balaları menen birge pu'tkilley joq qıldıq+. 7Olardın' barlıq haywanların ha'm mal-mu'liklerin o'zlerimizge olja etip aldıq.
8Solay etip, sol waqıtta bizler Arnon sayınan Xermon tawına deyin sozılg'an İordan da'ryasının' ku'nshıg'ıs jag'asındag'ı jerlerdi amor xalqının' eki patshasının' qolınan tartıp aldıq. 9Xermon tawın sidonlılar Siryon tawı, al amor xalqı Senir tawı dep ataydı+. 10Sol tegisliktegi barlıq qalalardı, pu'tkil Giladtı, Ogtın' patshalıg'ına tiyisli Salka menen Edrey qalalarına deyin sozılg'an barlıq Bashandı qolg'a kirgizdik».
11Refa xalqınan tek g'ana Bashan patshası Og tiri qalg'an edi. Ogtın' Rabba qalasındag'ı jatatug'ın ornı temirden edi, a'piwayı o'lshemde bul orınnın' uzınlıg'ı tog'ız, eni to'rt shıg'anaq edi+.
12«Sonda bizler qolg'a kirgizgen sol jerlerden Arnon sayının' shetinde jaylasqan Aroer qalasının' arqa ta'repin, Gilad tawlı u'lkesinin' jartısın ha'm ol jerdegi qalalardı Ruben ha'm Gad urıwlarına berdim+. 13Menashshe urıwının' jartısına bolsa, Giladtın' qalg'an bo'legin ha'm Ogtın' patshalıg'ına tiyisli Bashandı berdim. Bashandag'ı Argob u'lkesi refa xalqının' eli dep esaplanatug'ın edi. 14Menashshe urıwınan bolg'an Yair pu'tkil Argob u'lkesin iyelep aldı. Bul u'lke geshurlılar menen maaxalılardın' shegaralarına deyin sozılg'an edi. Yair Bashan dep atalg'an bul u'lkeni o'zinin' atı menen atadı ha'm ol jerler bu'ginge deyin Yairge tiyisli qalalar dep ataladı+. 15Menashshe urıwınan bolg'an Maxirdin' urpag'ına Giladtı berdim+. 16Ruben ha'm Gad urıwlarına Giladtan Arnon sayına deyin sozılg'an jerlerdi berdim. Arnon sayının' ortası olardın' qubla shegarası, bir bo'legi ammonlardın' shegarası bolg'an Yabboq da'ryası arqa shegarası boldı+. 17Olardın' batıstag'ı shegarası bolsa, İordan tegisligindegi İordan da'ryası boylap, arqadag'ı Kinneret ko'linen qubladag'ı O'li ten'izge deyin ha'm onın' shıg'ısındag'ı Pisga tawının' janbawırlarına deyin sozılg'an edi+.
18Sonda men sizlerge bılay dep buyrıq berdim: „Qudayın'ız Jaratqan İye usı İordan da'ryasının' shıg'ıs ta'repindegi jerdi sizlerge mu'lik etip berdi. Endi sizlerdin' barlıq urısqa jaramlı adamların'ız qurallanıp, da'ryadan kesip o'tsin. Olar izraillı tuwısqanlarının' aldında ju'rsin. 19Al hayalların'ız benen balaların'ız men sizlerge bergen qalalarda qalsın. Malların'ız ko'p ekenin bilemen, olar da qalaların'ızda qala bersin+. 20Jaratqan İye sizlerge ra'ha't bergenindey, tuwısqanların'ız da ra'ha'tke erissin ha'm Qudayın'ız Jaratqan İye berip atırg'an İordan da'ryasının' arg'ı ta'repindegi jerdi iyelep alıwına ja'rdem berin'. Sonnan keyin, ha'r birin'iz o'zlerin'izge berilgen usı jerge qaytıp keliwin'izge boladı“»+.
21«Sol waqıtta men Eshuag'a: „Qudayın' Jaratqan İyenin' bul eki patshag'a ne islegenin o'z ko'zin' menen ko'rdin'. Jaratqan İye sen basıp o'tetug'ın sol barlıq patshalıqlardı da sonday awhalg'a saladı+. 22Olardan qorqpa! Qudayın'ız Jaratqan İye sizler ushın urısadı“, – dedim+.
23Keyin men Jaratqan İyege bılay dep jalbarındım: 24„Quday İye, ullılıg'ın'dı ha'm qu'diretli qolın'dı O'z qulın'a ko'rsetip basladın'. Aspanda da, jerde de Senin' a'jayıp ha'm ullı islerin'di isley alatug'ın basqa hesh qanday quday joq!+ 25Mag'an ruxsat ber, men İordan da'ryasınan o'tip, arg'ı jag'adag'ı a'jayıp eldi, sol sulıw tawlı u'lkeni ha'm Lebanon tawların ko'reyin“.
26Biraq Jaratqan İye sizler sebepli mag'an g'a'zeplenip, jalbarınıwıma qulaq salmadı. Ol mag'an bılay dedi: „Jeter, boldı! Mag'an bul haqqında artıq so'z aytpa+. 27Pisga tawına shıq. Batısqa, arqag'a, qublag'a ha'm shıg'ısqa ko'z taslap, jaqsılap o'z ko'zin' menen ko'rip al. Sebebi sen İordan da'ryasının' arg'ı jag'asına o'tpeysen'+. 28Eshuag'a xızmetti tapsır. Onı jigerlendirip, ruwxlandır. O'ytkeni bul xalıq İordan da'ryasının' arg'ı jag'asına Eshuanın' basshılıg'ı astında o'tedi. Sen ko'retug'ın jerlerdi xalıqqa ol mu'lik etip, alıp beredi“+. 29Solay etip, bizler Beyt-Peordın' qarsı aldındag'ı oypatlıqta toqtadıq»+.
41«Endi, ha'y İzrail, men sizlerge u'yretetug'ın qag'ıydalar ha'm nızamlarg'a qulaq salın'lar. O'mirge iye bolıw ushın ha'm ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyenin' o'zlerin'izge berip atırg'an jerine kirip, onı mu'lik etiwin'iz ushın, bulardı orınlan'lar+. 2Men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlarg'a hesh na'rse qospan'lar, hesh na'rse alıp ta taslaman'lar! Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sol buyrıqlarına a'mel qılın'lar!+
3Jaratqan İyenin' Baal-Peorda neler islegenin o'z ko'zin'iz benen ko'rdin'iz. Qudayın'ız Jaratqan İye Peordag'ı Baaldın' izine ergen ha'r bir adamdı sizlerdin' aran'ızdan joq qıldı+. 4Qudayın'ız Jaratqan İyege sadıq qalg'anlar bu'gin de tiri.
5Mine, Qudayım Jaratqan İyenin' buyrıg'ı boyınsha men sizlerge qag'ıyda ha'm nızamlar berdim. Solay etip, mu'lik etiw ushın baratug'ın elde usılarg'a a'mel qılın'lar. 6Usılardı orınlasan'ız, basqa xalıqlar sizlerdin' qanday danalıqqa ha'm aqıl-parasatqa iye ekenin'izdi ko'redi. Olar usı qag'ıydalardı esitip: „Bul ullı xalıq shınında da dana ha'm aqıl-parasatlı eken!“ deydi+. 7Qudayımız Jaratqan İyeni qashan shaqırsaq ta, Ol bizlerge jaqın. Qudayı o'zlerine usınday jaqın bolg'an basqa bir ullı xalıq bar ma+? 8Bu'gin men sizlerge bergen usı nızam sıyaqlı a'dil qag'ıydaları ha'm nızamları bar basqa bir ullı xalıq bar ma+?
9Abaylı bolın'lar, ko'zlerin'iz benen ko'rgenlerin'izdi umıtpay, o'mirin'iz dawamında ju'regin'izde saqlan'lar. Bulardı balaların'ızg'a ha'm balaların'ızdın' balalarına aytıp berin'ler+. 10Xoreb tawında Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında turg'an ku'nin'izdi eslen'ler. Sol ku'ni Jaratqan İye mag'an bılay dep aytqan edi: „So'zlerimdi tın'lawı ushın xalıqtı Menin' aldıma jıyna. Solay etip, olar o'miri dawamında Mennen qorqıwdı u'yrensin, balalarına da u'yretsin“+.
11Sonda sizler jaqınlasıp, tawdın' eteginde turdın'lar. Taw bolsa, aspang'a deyin ko'terilip turg'an ot ha'm qap-qara bultlar menen qaran'g'ılıqqa qaplang'an edi+. 12Jaratqan İye ottın' ishinen sizlerge so'yledi. Sizler aytılg'an so'zlerdi esittin'iz, biraq Onın' su'lderin ko'rmedin'iz. Tek g'ana dawıstı esitken edin'iz. 13Sizlerdin' orınlawın'ız ushın Jaratqan İye O'z kelisimin, yag'nıy On buyrıqtı bergen edi. Olardı eki tastın' u'stine jazdı+. 14O'zlerin'iz mu'lik etip alatug'ın elde orınlawın'ız kerek bolg'an qag'ıydalar ha'm nızamlardı sizlerge u'yretiwimdi mag'an buyırdı».
15«Jaratqan İye Xoreb tawında ottın' ishinen sizlerge so'ylegen ku'ni hesh qanday su'lder ko'rmedin'ler. Sonın' ushın, qattı abaylı bolın'lar. 16Ja'ne, joldan azg'ırılıp, o'zlerin'iz ushın erkektin' yamasa hayaldın' su'lderindegi,+ 17jerde jasaytug'ın janıwardın' yamasa aspanda ushıp ju'retug'ın quslardın' su'lderindegi, 18jer bawırlap ju'riwshi janıwardın' yamasa suwdag'ı balıqtın' su'lderindegi hesh qanday but islep alman'lar. 19Sonday-aq, aspang'a qarap, quyash, ay, juldızlardı – aspan denelerin ko'rip azg'ırılıwg'a tu'spen'ler, olarg'a tabınıp, xızmet etpen'ler. Qudayın'ız Jaratqan İye bulardı jer ju'zindegi basqa xalıqlar ushın arnap qoyg'an+. 20Sizlerge kelsek, Jaratqan İye bu'gingidey O'zinin' xalqı qılıw ushın, sizlerdi temir eritetug'ın oshaqtın' ishinen – Mısır jerinen alıp shıqtı+.
21Jaratqan İye sizler sebepli mag'an g'a'zeplendi. „İordan da'ryasının' arg'ı jag'asına o'tpeysen' ha'm Men xalıqqa mu'lik etip beretug'ın sol jaqsı jerge sen kirmeysen'“, – dep Qudayın'ız Jaratqan İye mag'an ant ishti+. 22Men İordan da'ryasının' arg'ı jag'ına o'te almayman, usı jerde o'lemen. Biraq sizler İordannın' arg'ı jag'ına o'tip, sol jaqsı jerdi mu'lik etip alasızlar. 23Sonda abaylı bolın'lar! Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizler menen du'zgen kelisimin umıtpan'lar, Ol qadag'an qılg'an hesh bir zattın' su'lderine megzetip, o'zlerin'izge but islep alman'lar. 24O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye jandırıp joq qılıp jiberetug'ın ot ha'm Ol qızg'anshaq Qudaydur+.
25Sol elde uzaq waqıt jasap, balalı ha'm aqlıqlı bolg'annan keyin, joldan azg'ırılman'lar. O'zlerin'iz ushın ha'r tu'rli zattın' su'lderine megzetip but islep, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' na'zerinde jawızlıq bolg'an islerdi islesen'iz, Onı g'a'zeplendiresiz. 26Bu'gin sizlerge qarsı jerdi ha'm aspandı gu'wa qılaman: eger mag'an qulaq salmasan'ız, İordan da'ryasınan o'tip, mu'lik etiw ushın baratug'ın elde so'zsiz ha'm tez o'lip ketesizler. Ol jerde uzaq waqıt jasamaysızlar, pu'tkilley joq bolasızlar+. 27Jaratqan İye sizlerdi basqa xalıqlardın' arasına tarqatıp jiberedi. Sol xalıqlardın' arasında bazıların'ız g'ana aman qalasızlar+. 28Ol jerde ko'zi ko'rmeytug'ın, esitpeytug'ın, jemeytug'ın ha'm iyis sezbeytug'ın adamzattın' qolınan islengen ag'ash ha'm tas qudaylarg'a tabınatug'ın bolasızlar+. 29Degen menen, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyeni shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen izlesen'iz, Onı tabasızlar+. 30Qıyınshılıqqa duwshar bolg'anın'ızda ha'm usılardın' barlıg'ı basın'ızg'a tu'skennen keyin barıp, Qudayın'ız Jaratqan İyege qaytasızlar, Onın' so'zine qulaq salasızlar. 31Sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye rehimli Qudaydur. Ol sizlerdi taslap ketpeydi, joq qılıp jibermeydi ha'm ata-babaların'ız benen ant iship du'zgen kelisimin umıtpaydı.
32Sizler du'nyag'a kelmesin'izden aldıng'ı ku'nlerdi, Qudaydın' jer ju'zindegi adamzattı jaratqan ku'nnen usı ku'nge deyin o'tken da'wirdi sorastırıp ko'rin'ler. Du'nyanın' bir shetinen ekinshi shetine deyin sorap ko'rin', sonday ullı waqıya ulıwma boldı ma eken yamasa kim bolsa da, usıg'an uqsag'an bir waqıyanı esitti me eken+? 33Sizlerge uqsap, ottın' ishinen so'ylegen Qudaydın' dawısın esitip, aman qalg'an basqa bir xalıq bar ma+? 34Qudayın'ız Jaratqan İyenin' Mısırda neler islegenin sizler o'z ko'zin'iz benen ko'rdin'iz. Qaysı quday sonday apatlar, ka'ramatlı belgiler, tan' qalarlıq isler, sawash, sozılg'an ku'shli ha'm qu'diretli qol, ullı ha'm qorqınıshlı isler arqalı basqa bir xalıqtın' arasınan o'zine bir xalıqtı ayırıp alıw ushın bardı?
35Jaratqan İyenin' Quday ekenin ha'm Onnan basqa quday joq ekenin bilsin, dep bul waqıyalar sizlerge ko'rsetilgen+. 36Ol sizlerdi tuwrı jolg'a salıw ushın, aspannan dawıslap so'yledi. Jer ju'zinde Ol sizlerge ullı otın ko'rsetti. Ottın' ishinen Onın' so'zlerin esittin'iz+. 37Ol ata-babaların'ızdı su'ygenlikten ha'm olardın' urpag'ın tan'lag'anı ushın, sizlerdi ullı ku'shi menen Mısırdan O'zi alıp shıqtı. 38Bundag'ı Onın' maqseti sizlerden ko'p ha'm ku'shli bolg'an xalıqlardı aldın'ızdan quwıp, olardın' jerlerine kirgizip, bu'gingidey mu'lik etiwin'iz ushın jerlerin sizlerge beriw edi.
39Sonın' ushın, bu'gin Jaratqan İyenin' aspanda ha'm jer ju'zinde Quday ekenin, Onnan basqa quday joq ekenligin bilip alın'lar ha'm ju'regin'izde saqlan'lar+. 40Sizler ha'm urpaqların'ız abadan turmıs keshiriwin'iz ushın, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' ma'n'gige sizlerge berip atırg'an bul jerlerde uzaq jıllar jasawın'ız ushın, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Jaratqan İyenin' qag'ıydalarına ha'm buyrıqlarına a'mel qılın'lar».
41•Sonnan keyin, Muwsa İordan da'ryasının' shıg'ıs ta'repinen u'sh qalanı ajırattı. 42Solay etip, aldınnan jawızlıq qılıw niyeti bolmay, bir adamdı abaysızda o'ltirip qoyg'an adam usı qalalardın' birewine qashıp, o'z janın qutqarıp qalıwı mu'mkin. 43Bul qalalar mınalar edi: Ruben urıwı ushın tegislikte jaylasqan Beser qalası, Gad urıwı ushın Giladtag'ı Ramot qalası, Menashshe urıwı ushın Bashandag'ı Golan qalası.
44Muwsa İzrail xalqına to'mendegi nızamlardı berdi. 45İzraillılar Mısırdan shıqqannan keyin, Muwsanın' olarg'a bergen ta'rtipleri, qag'ıydaları ha'm nızamları mınalar. 46Muwsa bulardı İordan da'ryasının' shıg'ıs ta'repinde, Beyt-Peordın' qarsı aldındag'ı oypatlıqta bayanladı. Bul jerler aldın Xeshbonda hu'kimdarlıq qılg'an amorlardın' patshası Sixong'a tiyisli edi. Muwsa menen izraillılar Mısırdan shıqqannan keyin, Sixondı jen'iliske ushıratqan edi. 47İzrail xalqı Sixonnın' ha'm Bashan patshası Ogtın' jerlerin, yag'nıy İordan da'ryasının' shıg'ıs ta'repinde jasaytug'ın amor xalqının' eki patshasının' elin qolg'a kirgizgen edi+. 48Bul jerler Arnon sayının' shetinde jaylasqan Aroer qalasınan Siyong'a deyin, yag'nıy Xermon tawına deyin sozılg'an edi+. 49Ja'ne de, Pisga tawının' janbawırlarındag'ı O'li ten'izge deyin sozılg'an bul jerler İordan da'ryasının' shıg'ıs jag'asındag'ı pu'tkil tegislikti de o'z ishine alatug'ın edi+.
51•Muwsa pu'tkil izraillılardı bir jerge jıynap, olarg'a bılay dedi: «Ha'y, İzrail, bu'gin sizlerge aytatug'ın qag'ıydalar ha'm nızamlarg'a qulaq salın'lar! Olardı u'yrenip, muqıyatlı tu'rde orınlan'lar! 2Qudayımız Jaratqan İye Xoreb tawında bizler menen bir kelisim du'zdi. 3Jaratqan İye ata-babalarımız benen emes, al bizler menen, bu'gin usı jerde tiri bolg'an ha'mmemiz benen kelisim du'zdi. 4Jaratqan İye sol tawda ottın' ishinen sizler menen ju'zbe-ju'z so'ylesti+. 5Sol waqıtta men Jaratqan İye menen sizlerdin' aran'ızda turıp, Onın' so'zin sizlerge jetkerdim. Sebebi sizler ottan qorqıp, tawg'a shıqpadın'ız. Sonda Jaratqan İye bılay dep ayttı:+
6„Men – seni Mısırdan, qul bolg'an jerin'nen alıp shıqqan Qudayın' Jaratqan İyemen+.
7Senin' Mennen basqa qudayların' bolmasın+.
8Joqarıdag'ı aspanda, to'mendegi jer ju'zinde ha'm jer astındag'ı suwlarda bolg'an hesh bir na'rsenin' ko'rinisin sog'ıp, o'zin'e but jasama+. 9Olarg'a tabınba ha'm xızmet qılma. Sebebi Men – senin' Qudayın' Jaratqan İye, qızg'anshaq Qudayman. Meni jek ko'rgenlerdi a'kesinin' gu'nası ushın balaların, olardın' u'shinshi, to'rtinshi a'wladına shekem jazalayman+. 10Biraq Meni su'ygenlerge ha'm buyrıqlarımdı orınlag'anlarg'a mın'ınshı urpag'ına deyin jaqsılıq qılaman+.
11Qudayın' bolg'an Jaratqan İyenin' atın jo'nsiz tilin'e alma. O'ytkeni Jaratqan İye atın bosqa tilge alg'anlardı jazasız qaldırmaydı+.
12Qudayın' Jaratqan İyenin' buyrıg'ına muwapıq, Shabbat ku'nin muxaddes tutıwdı este saqla+. 13Altı ku'n jumıs islep, barlıq islerin'di isle. 14Al jetinshi ku'n Mag'an, Qudayın' Jaratqan İyege arnalg'an Shabbat ku'ni. Sol ku'ni hesh qanday is qılma. Ulın' da, qızın' da, qulın' da, shorın' da, o'gizin', eshegin' ha'm basqa malların' da, aran'ızdag'ı kelgindi adam da hesh qanday is qılmasın. Solay etip, qul ha'm shorıların' da o'zin'dey dem alsın. 15Mısırda qul bolg'anın'dı ha'm Qudayın' Jaratqan İye seni sol jerden ku'shli ha'm qu'diretli qolın sozıp shıg'arg'anın esle. Sonın' ushın, Qudayın' Jaratqan İye Shabbat ku'nine a'mel qılıwın'dı buyırdı.
16Qudayın' Jaratqan İye buyırg'anınday, ata-anan'dı hu'rmetle. Sonda Qudayın' Jaratqan İyenin' sag'an beretug'ın jerinde o'mirin' uzaq boladı ha'm abadan turmıs keshiresen'+.
17Adam o'ltirme+.
18Neke hadallıg'ın buzba+.
19Urlıq isleme+.
20Hesh kimge qarsı jalg'an gu'walıq berme+.
21Hesh bir adamnın' hayalın ku'seme. Onın' u'yin, atızın, qulın, shorısın, o'gizin, eshegin, hesh bir na'rsesin ku'seme“+.
22Jaratqan İye bul so'zlerdi pu'tkil ja'miyetin'izge sol tawda ottın', bulttın', qoyıw qaran'g'ılıqtın' ishinen ba'lent dawıs penen ayttı. Bul so'zlerge basqa hesh na'rse qospadı. Sonnan keyin, Ol bul buyrıqlardı tegis eki tastın' u'stine jazıp, mag'an berdi+.
23Taw ot bolıp janıp turg'anda, qaran'g'ılıq ishinen dawıs esittin'iz. Sonda barlıq urıw basshıların'ız ha'm aqsaqalların'ız menin' aldıma kelip, 24bılay dedi: „Mine, Qudayımız Jaratqan İye bizlerge saltanatın ha'm ullılıg'ın ko'rsetti ha'm ottın' ishinen shıqqan Onın' dawısın esittik. Bu'gin bizler Qudaydın' adamzat penen so'yleskenin ha'm adamzattın' tiri qalg'anın ko'rdik. 25Biraq endi bizler ne ushın o'mirimizdi ja'ne qa'wip astına qoyıwımız kerek? Bul u'lken ot bizlerdi jag'ıp, joq etedi-g'o! Eger Qudayımız Jaratqan İyenin' dawısın ja'ne bir ma'rte esitsek, onda so'zsiz o'lip qalamız+. 26Ottın' ishinen so'ylegen tiri Qudaydın' dawısın bizler sıyaqlı esitip, tiri qalg'an adam bar ma? 27Sen barıp, Qudayımız Jaratqan İyenin' so'zlerin tın'la. Sonnan keyin, Onın' barlıq so'zlerin bizlerge aytıp ber. Bizler qulaq salıp, orınlaymız“+.
28Jaratqan İye sizlerdin' mag'an aytqanların'ızdı esitip, mag'an bılay dedi: „Men bul xalıqtın' sag'an ne aytqanların esittim. Olardın' barlıq aytqanları durıs+. 29Qa'nekey, olardın' ju'rekleri ha'mme waqıtta usınday bolsa, Mennen qorqıp, barlıq buyrıqlarıma a'mel qılsa! Sonda o'zleri de, urpaqları da ma'n'gi abadan turmıs keshirer edi.
30Endi sen olarg'a barıp, shatırların'ızg'a qaytın', dep ayt. 31Al sen usı jerde, Menin' qasımda qal. Men sag'an barlıq buyrıqlarımdı, qag'ıydalarımdı ha'm nızamlarımdı beremen. Bulardı xalıqqa sen u'yretesen'. Solay etip, Men olarg'a mu'lik etip berip atırg'an elde bulardın' ha'mmesine a'mel qılsın“.
32Endi on'g'a da, solg'a da burılmay, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge bergen buyrıqların muqıyatlı tu'rde orınlan'lar+. 33Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyırg'an barlıq jolları menen ju'rin'ler. Sonda sizler mu'lik etip alatug'ın jerde aman bolıp, abadan turmıs keshirip, uzaq o'mir su'resizler»+.
61«Bular Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge u'yretiw ushın mag'an bergen buyrıqları, qag'ıydaları ha'm nızamları. İordan da'ryasınan o'tip, mu'lik etiw ushın baratırg'an elde olarg'a a'mel qılın'. 2Men sizlerge berip atırg'an barlıq qag'ıyda ha'm buyrıqlarg'a o'zlerin'iz, balaların'ız ha'm balaların'ızdın' balaları da a'mel qılıp, o'mirin'izdin' aqırına deyin Jaratqan İyeden qorqıp jasan'. Sonda o'mirin'iz uzaq boladı+. 3Ha'y, İzrail xalqı qulaq salın'! Bulardı muqıyatlı tu'rde orınlan'. Sonda ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyenin' sizlerge aytqanınday su't ha'm pal ag'ıp turg'an elde o'sip-o'nip ko'beyesiz ha'm abadan turmıs keshiresiz+.
4Ha'y, İzrail xalqı, qulaq salın'! Qudayımız Jaratqan İye – jalg'ız Jaratqan İyedur+. 5Qudayın'ız Jaratqan İyeni shın ju'regin'iz, jan-ta'nin'iz ha'm bar ku'shin'iz benen su'yin'+. 6Bu'gin men sizlerge berip atırg'an bul buyrıqlardı ju'rek to'rin'izde saqlan'. 7Bulardı balaların'ızg'a da muqıyatlı tu'rde u'yretin'. U'yde otırg'anda da, jolda ju'rgende de, jatqanda da, turg'anda da usılar haqqında aytıp berin'+. 8Bulardı belgi qılıp, qolların'ızg'a baylap qoyın', man'layın'ızg'a nıshan sıpatında tag'ıp qoyın'+. 9U'yin'izdegi esigin'izdin' jaqlawlarına, qalaların'ızdın' da'rwazalarına jazıp qoyın'»+.
10«Qudayın'ız Jaratqan İye ata-babaların'ız bolg'an İbrayımg'a, Isaqqa ha'm Yaqıpqa beremen dep ant ishken jerge sizlerdi alıp kiredi. Ol sizlerge o'zlerin'iz qurmag'an u'lken ha'm jaqsı qalalardı,+ 11o'zlerin'iz jıynamag'an jaqsı mal-mu'liklerge tolı u'ylerdi, o'zlerin'iz miynet etip qazbag'an suw saqlag'ıshlardı, o'zlerin'iz ekpegen ju'zimzarlardı ha'm za'ytu'n bag'ların beredi. Ol jerde iship-jep toyasızlar. 12Sol waqıtta abaylı bolın'lar! Sizlerdi Mısırdag'ı qullıqtan alıp shıqqan Jaratqan İyeni umıtpan'lar.
13Qudayın'ız Jaratqan İyeden qorqın'lar. Tek g'ana Og'an xızmet etip, Onın' atı menen ant ishin'ler+. 14Basqa qudaylarg'a, do'geregin'izdegi xalıqlardın' qudaylarına ermen'ler. 15Sebebi aran'ızda bolatug'ın Qudayın'ız Jaratqan İye qızg'anshaq Qudaydur. Eger Ol g'a'zeplense, sizlerdi jer ju'zinen joq qılıp jiberedi+. 16Massada islegenin'izdey*, Qudayın'ız Jaratqan İyeni sınaman'lar+. 17Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqların, sizlerge bergen ta'rtip ha'm qag'ıydaların birewin de qaldırmay orınlan'lar. 18Jaratqan İyenin' na'zerinde durıs ha'm jaqsı bolg'an islerdi islen'ler. Sonda sizler abadan turmıs keshiresiz, Ol ata-babaların'ızg'a beremen dep ant ishken jaqsı jerdi mu'lik etip alasız. 19Jaratqan İyenin' O'zi aytqanınday, Ol sizlerdin' barlıq dushpanların'ızdı ol jerden quwıp shıg'aradı+.
20Eger de keleshekte balaların'ız sizlerden: „Qudayımız Jaratqan İye usı ta'rtiplerdi, qag'ıydalardı ha'm nızamlardı sizlerge ne sebepten berdi?“ – dep sorasa,+ 21olarg'a bılay dep aytın'lar: „Bizler Mısırda faraonnın' qulı edik. Jaratqan İye bizlerdi ku'shli qolı menen ol jerden alıp shıqtı+. 22Ol bizlerdin' ko'z aldımızda Mısırg'a, faraong'a ha'm olardın' shan'araqlarına qarsı ullı, qorqınıshlı ka'ramatlar ha'm belgiler ko'rsetti+. 23Ol ata-babalarımızg'a ant iship, wa'de qılg'an jerge bizlerdi alıp keliw ushın ha'm ol jerdi bizlerge beriw ushın bizlerdi Mısırdan alıp shıqtı. 24Bizlerdin' ba'rha baxıtlı o'mir su'riwimiz ha'm bu'gingidey tiri ju'riwimiz ushın, Qudayımız Jaratqan İye usı qag'ıydalardın' ha'mmesine a'mel qılıp, Onnan qorqıwımızdı buyırdı. 25Qudayımız Jaratqan İyenin' aldında usı buyrıqlardı muqıyatlı tu'rde orınlasaq, bizler haq bolamız“»+.
71«Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi mu'lik etip alatug'ın jerin'izge alıp barg'anda, ko'p xalıqlardı – xet, girgash, amor, qanan, periz, xiw ha'm ebus xalıqların sizlerdin' aldın'ızdan quwıp shıg'aradı. Bul jeti xalıq sizlerden go're ko'p ha'm ku'shli+. 2Qudayın'ız Jaratqan İye bul xalıqlardı sizlerge ta'slim etkende, olardın' u'stinen jen'iske erisesiz. Sonda olardın' ha'mmesin tolıg'ı menen joq qılın'lar! Sol xalıqlar menen kelisim du'zben'ler, olardı ayaman'lar+. 3Olar menen quda-tamır bolıp, o'z qızların'ızdı olardın' ullarına turmısqa bermen'ler ha'm olardın' qızların ulların'ızg'a alıp bermen'ler+. 4Sebebi olar ul-qızların'ızdı Jaratqan İyeden ju'z burdıradı ha'm ul-qızların'ız basqa qudaylarg'a xızmet etetug'ın boladı. Sonda Jaratqan İye sizlerge g'a'zeplenip, sizlerdi sol waqıttın' o'zinde joq qılıp jiberedi+. 5Kerisinshe, ol xalıqlarg'a mınaday qılın'lar: olardın' qurbanlıq orınların buzın'lar, kiyeli tasların sındırıp taslan'lar, kiyeli ag'ashların shawıp taslan'lar ha'm butların jag'ıp jiberin'ler+. 6O'ytkeni sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' muxaddes xalqısız. Jer ju'zindegi barlıq xalıqlardın' arasınan Ol sizlerdi O'z g'a'ziynesi sıpatında tan'lap aldı+.
7Jaratqan İye sizlerdi basqa xalıqlardan ko'p bolg'anın'ız ushın su'yip, tan'lamadı. Sizler basqa barlıq xalıqlardan az edin'iz+. 8Al Jaratqan İye sizlerdi su'ygeni ushın ha'm ata-babaların'ızg'a ishken antın orınlaw ushın sizlerdi ku'shli qolı menen Mısırdag'ı qullıqtan, Mısır patshası faraonnın' qol astınan azat etti+. 9Solay etip, Qudayın'ız Jaratqan İye – haqıyqıy Quday ekenin bilip alın'lar. Ol sadıq Quday, O'zin su'yip, buyrıqlarına a'mel qılg'anlardın' mın'ınshı a'wladına deyin O'z kelisiminde sadıq qalıp, jaqsılıq qıladı+. 10Biraq O'zin jek ko'rgenlerdi bolsa, ekilenbesten joq etedi. Awa, olardı jazalawg'a keshikpeydi+. 11Sonın' ushın, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlardı, qag'ıydalardı ha'm nızamlardı muqıyatlı tu'rde orınlan'lar».
12«Eger de usı buyrıqlarg'a boysınıp, olardı tolıq orınlasan'ız, onda Qudayın'ız Jaratqan İye ata-babaların'ızg'a ant ishkenindey, sizler menen du'zgen kelisimine sadıq qaladı+. 13Ol sizlerge beremen dep, ata-babaların'ızg'a ant ishken elde sizlerdi su'yip, jarılqap, ko'beytedi. Sizlerdin' urpaqların'ızdı o'nip-o'stirip, jerin'izdin' zu'ra'a'tin, da'n o'nimlerin, jan'a sharaptı, za'ytu'n mayın, pada ha'm su'riwlerin'izdi mol qıladı. 14Basqa xalıqlardan go're, sizler ko'p bereketli bolasız. Sizlerdin' aran'ızda na'silsiz erkek te, bala ko'termeytug'ın hayal da, qısır mal da bolmaydı+. 15Jaratqan İye sizlerdi ha'r tu'rli awırıw-sırqawlardan saqlaydı. Mısırda o'zlerin'iz ko'rgen qorqınıshlı keselliklerdin' hesh birin sizlerdin' basın'ızg'a salmaydı, al olardı dushpanların'ızg'a jiberedi+. 16Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge ta'slim qılatug'ın xalıqlardın' barlıg'ın qırıp taslan'lar, olardı ayap otırman'lar. Olardın' qudaylarına tabınban'lar. O'ytkeni olardın' qudayları sizler ushın duzaq boladı+.
17Sizler: „Bul xalıqlar bizlerden go're ju'da' ku'shli-g'o, olardı qalayınsha quwıp shıg'aramız?“ – dep oylap atırg'an shıg'arsız. 18Biraq olardan qorqpan'lar. Qudayın'ız Jaratqan İyenin' faraong'a ha'm pu'tkil Mısır xalqına neler islegenin esin'izde saqlan'lar. 19Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerdi Mısırdan shıg'arıw ushın, olarg'a jibergen ullı apatların, ko'rsetken ka'ramatların, tan' qalarlıq islerin, ku'shli ha'm qu'diretli qolın sozg'anın o'z ko'zin'iz benen ko'rdin'iz. Qudayın'ız Jaratqan İye ha'zir sizler qorqıp atırg'an usı xalıqlardın' ha'mmesine de solay isleydi+. 20Ha'tteki, sizlerden jasırınıp, aman qalg'anlarg'a da eshek ha'rre* jiberip, olardı o'ltiredi+. 21Olardan qorqıp, qa'weterge tu'spen'ler. Sizlerdin' aran'ızdag'ı Qudayın'ız Jaratqan İye ullı ha'm aybatlı Qudaydur+. 22Ol usı xalıqlardı aldın'ızdan az-azdan quwadı. Sizler olardı birden joq qıla almaysız. Bolmasa, a'tirapın'ızdı jabayı haywanlar basıp ketedi+. 23Qudayın'ız Jaratqan İye sol xalıqlardı sizlerge ta'slim qıladı ha'm olardın' ha'mmesin albırawshılıq ishinde qaldırıp, joq qıladı. 24Olardın' patshaların da sizlerge ta'slim qıladı. Sizler olardın' atların jer ju'zinen o'shirip taslaysız. Hesh kim sizlerge qarsı tura almaydı, sizler ha'mmesin qırıp taslaysız+. 25Olardın' qudaylarının' mu'sinlerin jag'ıp jiberin'ler. Sol mu'sinler qaplang'an gu'mis ha'm altıng'a qızıg'ıp, olardı o'zlerin'izge alman'lar. Eger alsan'ız, onda olar sizlerge duzaq boladı. Bul mu'sinler Qudayın'ız Jaratqan İyege jerkenishlidur+. 26Usı jerkenishli zatlardı u'yin'izge alıp barman'lar, bolmasa, olar sıyaqlı sizler de joq qılınasız. Sizler sol butlardı jek ko'rip, olardan jerkeniwin'iz kerek, sebebi olar g'arg'ıstın' astında bolıp, joq qılınıwı kerek».
81«Bu'gin men sizlerge berip atırg'an buyrıqlardın' ha'mmesin muqıyatlı tu'rde orınlan'lar, sonda jasaysız ha'm ko'beyesiz. Jaratqan İyenin' ata-babaların'ızg'a beremen dep ant ishken jerin mu'lik etip alasızlar. 2Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi qırıq jıl dawamında sho'lde alıp ju'rdi, sol ju'rgen uzaq jolın'ızdı este saqlan'lar! Sizlerdin' ju'regin'izde ne bar ekenin ha'm Onın' buyrıqlarına boysınatug'ının'ız, ya boysınbaytug'ının'ızdı biliw ushın, sizlerge qıyınshılıq jiberip, sınadı+. 3Ol sizlerdi ash qaldırıp, boysındırdı. Keyin o'zlerin'iz de, ata-babaların'ız da ko'rmegen manna menen toydırdı. Bunı adamnın' tek g'ana nan menen emes, al Jaratqan İyenin' awzınan shıqqan ha'r bir so'zi menen jasaytug'ının sizlerge u'yretiw ushın isledi+. 4Sol qırıq jıl dawamında ya kiyimlerin'iz tozbadı, ya ayaqların'ız isip ketpedi+. 5Mınanı este tutın'lar: a'ke balasın qalay ta'rbiyalasa, Qudayın'ız Jaratqan İye de sizlerdi solay etip ta'rbiyalaydı+.
6Sonlıqtan Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqlarına boysınıp, ko'rsetken jolı menen ju'rin' ha'm Onnan qorqın'. 7Ol sizlerdi jaqsı bir jerge alıp baradı. Ol jerdin' da'ryaları, bulaqları ha'm tawlar menen oypatlıqlarda jer astınan shıg'atug'ın suwları,+ 8biydayı, arpası, ju'zimi, a'njiri, anarı, za'ytu'n ag'ashları ha'm palı bar. 9Sol elde toyıp nan jeysizler, hesh qanday mu'ta'jlik ko'rmeysizler. Ol sonday el, taslarınan temir, tawlarınan mıs alasızlar.
10Sol jerde iship-jep toyg'anın'ızda, sizlerge bergen o'nimdar el ushın, Qudayın'ız Jaratqan İyege shu'kirlik bildirin'ler. 11Qudayın'ız Jaratqan İyeni umıtpan'lar, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Onın' buyrıqların, nızamların ha'm qag'ıydaların orınlamay qalıwdan saq bolın'lar. 12Ja'ne, qarnın'ız toyıp, sulıw u'yler salıp, jaylasıp alg'anda, 13iri ha'm mayda malların'ız ko'beyip, gu'mis-altınların'ız ha'm mal-du'nyan'ız artqanda, 14menmen bolıp ketpen'ler! Sizlerdi Mısır elindegi qullıqtan alıp shıqqan Qudayın'ız Jaratqan İyeni umıtpan'lar!+ 15Jaratqan İye sizlerdi za'ha'rli jılanlar ha'm shayanlarg'a tolı sol u'lken ha'm qorqınıshlı sho'lden, qurg'aq ha'm suwsız jerlerden alıp o'tti. Ol jerde sizler ushın jartastan suw shıg'ardı+. 16Ata-babaların'ız ko'rmegen manna menen sho'lde sizlerdi toydırdı. Aqıbetinde sizlerge jaqsılıq alıp keliw ushın, sizlerdi qıyınshılıqqa duwshar etip, sınadı+. 17Sizler: „Usı mal-du'nyanı o'z ku'sh-quwatım menen taptım“, – dep oylaman'lar+. 18Al sol mal-du'nyanı jıynawg'a sizlerge ku'sh-quwat bergen Qudayın'ız Jaratqan İye ekenin esin'izde tutın'lar. Ol ata-babaların'ız benen du'zgen kelisimine sadıq bolg'anı ushın, onı bu'gin orınlap atır.
19Bu'gin men sizlerdi qatal eskertemen: eger Qudayın'ız Jaratqan İyeni umıtıp, basqa qudaylardın' izine erip ketsen'iz, olarg'a xızmet etip, aldında tabınsan'ız, onda so'zsiz joq bolıp ketesiz! 20Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' aldın'ızdan basqa xalıqlardı joq qılıp atırg'anınday, Og'an boysınbag'anın'ız ushın, sizlerdi de joq qıladı»+.
91«Qulaq salın', ha'y, İzrail xalqı! Sizler bu'gin o'zlerin'izden ko'p ha'm ku'shli bolg'an xalıqlardın' jerlerin mu'lik etiw ushın, İordan da'ryasınan o'tesiz. Olardın' u'lken qalaları aspang'a tiyer diywallar menen qorshalg'an. 2Sol ku'shli, uzın boylı xalıq Anaq a'wladınan. Olardı o'zlerin'iz bilesiz. Olar haqqında: „Anaq a'wladlarına kim qarsı shıg'a alar eken?“ – degen so'zlerdi esitkensizler+. 3Biraq bu'gin mınanı bilip qoyın'lar: Qudayın'ız Jaratqan İye jalmamay jutatug'ın jalın sıyaqlı sizlerdin' aldın'ızdan baradı. Ol Anaq a'wladların jen'iliske ushıratıp, sizlerge bas iydiredi. Sonda Jaratqan İye sizlerge wa'de bergenindey, olardı quwıp, bir maydanda joq qılasız+.
4Qudayın'ız Jaratqan İye sol xalıqlardı sizlerdin' aldın'ızdan quwıp shıg'arg'annan keyin, sizler o'zlerin'izshe: „Jaratqan İye haqlıg'ımız sebepli bul eldi iyelewimiz ushın, bizlerdi usı jerge alıp keldi“, – dep oylap ju'rmen'ler. O'ytkeni Jaratqan İye bul xalıqlardı islegen jawızlıqları ushın, sizlerdin' aldın'ızdan quwıp atır+. 5Sizler o'z a'dilligin'iz ha'm kewlin'izdin' haqlıg'ı sebepli olardın' jerlerin mu'lik etip alıp atırg'an joqsız. Qudayın'ız Jaratqan İye bul xalıqlardı islegen jawızlıqları sebepli sizlerdin' aldın'ızdan quwıp atır. Usılayınsha, Ol ata-babaların'ız İbrayım, Isaq ha'm Yaqıpqa ant iship, bergen wa'desin orınlaydı+. 6Mınanı bilip qoyın'lar: Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge bul jaqsı jerdi haq bolg'anın'ız ushın berip atırg'an joq. Kerisinshe, sizler qaysar bir xalıqsız»+.
7«Qudayın'ız Jaratqan İyeni sho'lde qanshelli g'a'zeplendirgenin'izdi esin'izde saqlan', hasla umıtpan'lar. Mısırdan shıqqan ku'nnen baslap, usı jerge jetip kelgenge deyin ha'mme waqıtta Jaratqan İyege qarsı bas ko'terip keldin'iz. 8Xoreb tawında Jaratqan İyenin' g'a'zebine tiygenin'iz sonshelli, Ol sizlerdi joq qılıp jibereyin dep qaldı+. 9Sonda men eki tastı, yag'nıy Jaratqan İyenin' sizler menen du'zgen kelisim tasların alıw ushın, tawg'a shıqqan edim. Men ol jerde qırıq ku'n, qırıq tu'n bolıp, hesh na'rse iship-jemedim+. 10Jaratqan İye O'z qolı menen jazg'an eki tastı mag'an berdi. Bul taslarda sizler tawda jıynalg'an ku'ni Jaratqan İyenin' ot ishinen sizlerge aytqan buyrıqlarının' ha'mmesi jazılg'an edi+. 11Sol qırıq ku'n, qırıq tu'nnen keyin Jaratqan İye mag'an eki tastı, kelisim tasların berdi.
12Sonnan keyin, Jaratqan İye mag'an: „Qa'ne, bul jerden da'rhal to'men tu's. Sebebi Mısırdan alıp shıqqan xalqın' joldan azg'ırıldı. Olar Men buyırg'an joldan shıg'ıp, o'zlerine bir but mu'sinin islep aldı“, – dedi+. 13Jaratqan İye mag'an ja'ne: „Bul xalıqtın' haqıyqattan qaysar xalıq ekenin ko'rdim! 14Endi Meni toqtatıp qalma. Men olardın' ha'mmesin joq qılıp, atların jer ju'zinen o'shirip taslayman. Al sennen olardan go're ku'shlirek ha'm ko'birek xalıq do'retemen“, – dedi+.
15Solay etip, men tawdan to'menge tu'stim. Taw ot bolıp janıp turg'an edi. Menin' qolımda eki kelisim tası bar edi. 16Sonda men sizlerdin' Qudayın'ız Jaratqan İyege qarsı gu'na islep, o'zlerin'izge tananın' su'lderindegi buttı islep alg'anın'ızdı ko'rdim. Sizler Jaratqan İyenin' bergen jolınan da'rhal shıg'ıp ketken edin'iz. 17Sol sebepli qolımdag'ı eki kelisim tasın ılaqtırıp jiberip, sizlerdin' ko'z aldın'ızda sındırıp tasladım. 18Sonnan keyin, men ko'p gu'nan'ız sebepli, ja'ne Jaratqan İyenin' aldında uzaq waqıt, qırıq ku'n, qırıq tu'n hesh na'rse iship-jemey, et betimnen jerge jatıp, sizler ushın jalbarındım. Sebebi Jaratqan İyenin' na'zerinde jawız bolg'an isti islep, Onın' g'a'zebin keltirgen edin'iz+. 19Men Jaratqan İyenin' janıp turg'an g'a'zebinin' aldında qattı qorqqan edim. Onın' g'a'zebi sonshelli lawlap ketkenlikten, Ol sizlerdi joq qılmaqshı edi. Degen menen, Jaratqan İye bul ret te menin' jalbarınıwıma qulaq saldı. 20Jaratqan İye Xarong'a da qattı g'a'zeplenip, onı o'ltirmekshi edi. Biraq sol waqıtta Xaron ushın da jalbarıng'an edim. 21Al men sizlerdin' gu'nalı isin'izdi, yag'nıy tanag'a megzetip islegen butın'ızdı alıp, jag'ıp jiberdim. Onı bo'leklep, untaqlap ezdim de, keyin onı tawda ag'ıp turg'an bulaqqa shashıp jiberdim+.
22Sizler ja'ne, Taberada da, Massada da, Kibrot-Hattaawada da Jaratqan İyenin' g'a'zebin keltirdin'iz+. 23Jaratqan İye Qadesh-Barniyadan sizlerdi jiberip: „Barın'lar, sizlerge berip atırg'an eldi mu'lik etip, iyelep alın'lar“, – dep buyırg'anda da, sizler Onın' buyrıg'ına qarsı shıqtın'ız. Sizler Og'an isenbedin'iz, so'zlerine de qulaq salmadın'ız+. 24Men sizlerdi tanıg'anımnan baslap, ha'zirge deyin Jaratqan İyege qarsı shıg'ıp, bas ko'terip kiyatırsız.
25Jaratqan İye sizlerdi joq etetug'ının aytqanlıqtan, men Onın' aldında sol qırıq ku'n, qırıq tu'n boyı et betimnen jerge jatıp alg'an edim. 26Sonda men Jaratqan İyege bılay dep jalbarıng'an edim: „Quday İye, Sen O'z ullılıg'ın' menen azat etip, qu'diretli qolın' menen Mısırdan alıp shıqqan xalqın'dı, O'z mu'lkin'di joq etpe+. 27Qulların' İbrayımdı, Isaqtı ha'm Yaqıptı esle. Bul xalıqtın' qaysarlıg'ına, jawızlıqları menen gu'nalarına itibar berme. 28Bolmasa, Sen bizlerdi alıp shıqqan eldin' xalqı: Jaratqan İye olardı wa'de qılg'an jerine alıp bara almadı. Ol sol xalıqtı jek ko'rgeni ushın, sho'lde joq qılıw maqsetinde olardı Mısırdan alıp shıqqan eken, – dep aytadı+. 29Biraq olar ullı ku'shin' ha'm qu'diretli qolın' menen Mısırdan alıp shıqqan O'zin'nin' xalqın' ha'm mu'lkin'dur“»+.
101•«Sol waqıtta, Jaratqan İye mag'an bılay dedi: „Burıng'ı tasqa uqsag'an eki tas jonıp alıp, Menin' aldıma, tawg'a shıq. Ja'ne, ag'ashtan bir sandıq isle+. 2Men usı taslarg'a aldın o'zin' sındırıp taslag'an taslardag'ı buyrıqlardı jazaman. Keyin sen taslardı sandıqqa salıp qoyasan'“+.
3Solay etip, men akatsiya ag'ashınan bir sandıq isledim. Burıng'ı taslarday etip, eki tas jonıp aldım. Sonnan keyin, eki tastı alıp, tawg'a shıqtım+. 4Tawda jıynalg'an ku'nin'izde, Jaratqan İye ot ishinen sizlerge aytqan on buyrıqtı aldıng'ıday etip, sol eki tasqa ja'ne jazdı da, onı mag'an berdi+. 5Men tawdan to'men tu'sip, Jaratqan İye buyırg'anınday, taslardı sandıqtın' ishine salıp qoydım. Taslar ha'zir de sol sandıqtın' ishinde turıptı»+.
6İzraillılar Beerot-Bene-Yaaqannan shıg'ıp, Moserag'aju'rip ketti. Xaron sol jerde o'lip, jerlendi. Onın' ornına balası Elazar bas ruwxaniy boldı+. 7İzraillılar ol jerden Gudgodag'a, keyin bolsa, ag'ın suwlar u'lkesi bolg'an İotbatag'a bardı+. 8Sol waqıtta Jaratqan İye Kelisim sandıg'ın ko'terip ju'rsin ha'm da'rgayımda xızmet etip, Menin' atım menen adamlarg'a aq pa'tiya bersin, dep Lebiy urıwın tan'lap alg'an edi. Olar bu'gin de usı xızmetti orınlap kiyatır+. 9Sonın' ushın, lebiyliler tuwısqanları bolg'an basqa urıwlar sıyaqlı jerden u'les almadı. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İyenin' olarg'a bergen wa'desi boyınsha Jaratqan İyenin' O'zi olardın' ırısqı-nesiybesin beredi+.
10«Men aldıng'ıday, tawda ja'ne qırıq ku'n, qırıq tu'n qaldım. Sonda Jaratqan İye ja'ne bir ma'rte menin' jalbarınıwımdı esitip, sizlerdi o'ltirmeytug'ın boldı+. 11Sonnan keyin, Ol: „Qa'ne, tur, bul xalıqtı baslap bar. Olardı Men ata-babalarına beremen dep ant ishken jerge alıp bar. Olar sol jerge barıp, onı mu'lik etip, iyelep alsın“, – dedi»+.
12«Endi, ha'y, İzrail xalqı, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerden bir na'rseni g'ana talap qıladı: Qudayın'ız Jaratqan İyeden qorqıp, Onın' jolları menen ju'rin'ler, Onı su'yin'ler, shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen Og'an xızmet etin'ler+. 13Men bu'gin sizlerge berip atırg'an Jaratqan İyenin' buyrıqlarına ha'm qag'ıydalarına a'mel qılın'lar, sonda abadan turmıs keshiresiz+. 14Aspan da, pu'tkil aspan a'lemi de, jer ju'zi ha'm onın' ishindegi barlıq ta Qudayın'ız Jaratqan İyege tiyislidur+. 15Degen menen, Jaratqan İye sizlerdin' ata-babaların'ızdı su'ydi. Mine, Ol bu'gin ko'rip turg'anın'ızday, olardın' urpag'ı bolg'an sizlerdi barlıq xalıqlardın' arasınan tan'lap aldı+. 16Ju'reklerin'izdi Jaratqan İyege bag'ıshlan'lar, bunnan bılay qaysar bolman'lar+. 17Sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye, qudaylardın' Qudayı, iyelerdin' İyesidur. Ol hesh kimge eki ju'zlilik qılmaytug'ın, hesh qanday para almaytug'ın ullı, qu'diretli ha'm aybatlı Qudaydur+. 18Ol jetim-jesirlerdin' huqıqın qorg'aydı, kelgindilerdi su'yip, olarg'a awqat ha'm kiyim beredi+. 19Sizler de kelgindilerdi su'yiwin'iz kerek, o'ytkeni o'zlerin'iz de Mısırda kelgindi bolg'an edin'iz+. 20Qudayın'ız Jaratqan İyeden qorqıp, tek g'ana Og'an xızmet etin'ler. Og'an sadıq qalıp, Onın' atı menen ant ishin'ler+. 21Ol sizlerdin' dan'qın'ızdur. O'z ko'zin'iz benen ko'rgen sol ullı ha'm tan' qalarlıq islerdi sizler ushın islegen Qudayın'ızdur. 22Sizlerdin' ata-babaların'ız Mısırg'a barg'anda, olar barı-jog'ı jetpis adam edi. Al ha'zir bolsa, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdi aspandag'ı juldızlar sıyaqlı sansız etip ko'beytti»+.
111«Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yin'ler. Onın' tapsırmalarına, qag'ıydalarına, nızamlarına ha'm buyrıqlarına ha'mme waqıtta a'mel qılın'lar. 2Bu'gin mınanı esin'izde tutın'lar: Qudayın'ız Jaratqan İyenin' ta'rbiyasın alıp jasag'an balaların'ız emes, al sizler bolasız. Sizler Onın' ullılıg'ın, ku'shli qolın sozg'anın, qu'diretin, 3Mısırda faraon ha'm onın' pu'tkil eline islegen ka'ramatların ha'm belgilerin, 4Mısır la'shkerlerine, atlarına, sawash arbalarına neler islegenin, mısırlılar sizlerdin' izin'izden quwg'anda, olardı Qamıs ten'izinin' astına qalay mantıqtırıp, olardı qalayınsha tolıg'ı menen joq qılg'anın ko'rdin'iz+. 5Usı jerge jetip kelemen degenshe, Jaratqan İye sizler ushın sho'lde ne islegenin,+ 6Ruben urıwınan Eliabtın' ulları Datan menen Abiramg'a ne islegenin bilesiz. Pu'tkil İzrail xalqının' ko'z aldında jer ashılıp, olardı, shan'araqların, shatırların ha'm olarg'a tiyisli bolg'anlar menen barlıq janıwarların jutıp jiberdi+. 7Jaratqan İyenin' islegen barlıq ullı islerin o'z ko'zin'iz benen ko'rdin'iz».
8«Sonlıqtan bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlardın' ha'mmesine a'mel qılın'lar. Sonda sizler ku'shli bolasız ha'm İordan da'ryasınan o'tip, mu'lik etip alatug'ın eldi qolg'a kirgizesiz. 9Jaratqan İyenin' ata-babaların'ızg'a ha'm olardın' urpaqları bolg'an sizlerge beremen dep ant ishken su't ha'm pal ag'ıp turg'an elde uzaq o'mir su'resiz+. 10Sizler mu'lik etip, iyelew ushın baratırg'an el, o'zlerin'iz shıg'ıp kelgen Mısır elindey emes. Palız atızın ta'rbiyalag'anday, Mısırda tuqım egip, awır miynet penen eginlerin'izdi suwg'arar edin'ler. 11Biraq sizler mu'lik etip, iyelew ushın baratırg'an el taw ha'm oypatlıqlardan ibarat bolıp, onın' jeri jawın menen suwg'arıladı+. 12Bul jerge Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'zi g'amxorlıq qılıp, jıl basınan aqırına deyin ol jerdi O'zi gu'zetip turadı+.
13Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yip, shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen Og'an xızmet etiw ushın, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlarg'a jaqsılap qulaq salsan'ız,+ 14Jaratqan İye jerin'izge gu'z ha'm ba'ha'r jawınların o'z waqtında jawdıradı. Solay etip, da'nin'izdi, taza sharabın'ızdı ha'm za'ytu'n mayın'ızdı jıynap alasız+. 15Jaratqan İye atızların'ızda malların'ız ushın ot-sho'p o'siredi, sizlerdin' nanın'ız mol boladı+. 16Biraq abaylı bolın'lar! Ja'ne, azg'ırılıp joldan adaspan'lar. Basqa qudaylarg'a xızmet etip, olarg'a tabınban'lar. 17Bolmasa, Jaratqan İye sizlerge g'a'zeplenip, aspandı jawıp taslaydı ha'm jawın jawmay, jer o'z o'nimin bermey qaladı. Na'tiyjede, Jaratqan İye sizlerge berip atırg'an jaqsı elde tez qırılıp, joq bolıp ketesiz+.
18Menin' usı so'zlerimdi aqıl-oyın'ız benen ju'regin'izde saqlan'lar ha'm qolın'ızg'a belgi qılıp baylap, man'layın'ızg'a nıshan qılıp tag'ıp qoyın'lar+. 19Bulardı balaların'ızg'a u'yretin'. U'yde otırg'anda da, jolda ju'rgende de, jatqanda da, turg'anda da usılar tuwralı aytıp berin'+. 20Esiklerin'izdin' jaqlawlarına, qalaların'ızdın' da'rwazalarına jazıp qoyın'+. 21Solay etip, Jaratqan İyenin' ata-babaların'ızg'a beremen, dep ant ishken elde sizlerdin' de, balaların'ızdın' da o'miri uzaq bolsın ha'm jerdin' u'stinde aspan qansha tursa, sol jerde sonsha jasan'lar.
22Men bu'gin sizlerge jetkerip atırg'an bul buyrıqlardın' ha'mmesin muqıyatlı tu'rde orınlasan'ız, Qudayın'ız Jaratqan İyeni su'yip, Onın' jollarınan ju'rsen'iz ha'm Og'an sadıq bolsan'ız, 23Jaratqan İye bul xalıqlardın' barlıg'ın sizlerdin' aldın'ızdan quwıp jiberedi. Sizler o'zlerin'izden go're, ko'birek ha'm ku'shlirek bolg'an xalıqlardın' jerlerin mu'lik etip, iyelep alasız. 24Ayag'ın'ız tiygen ha'r bir jer sizlerdiki boladı. Sizlerdin' jer shegaraların'ız qubladag'ı sho'lden arqadag'ı Lebanon tawlarına, shıg'ıstag'ı Evfrat da'ryasınan batıstag'ı ten'izge deyin sozıladı+. 25Sizlerge hesh kim qarsı tura almaydı. Sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge wa'de bergenindey, ayag'ın'ızdı basqan ha'r bir jerdegi adamlardı sizlerden qorqıp, titireytug'ın qıladı+.
26Mine, bu'gin men sizlerge tan'lawın'ız ushın, jarılqaw menen na'letti usınıp atırman+. 27Eger de bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqlarına boysınsan'ız, onda jarılqaw alasız+. 28Biraq eger de Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyrıqlarına qulaq salmay, o'zlerin'iz tanımaytug'ın basqa qudaylardın' izinen ketip, sizlerge bu'gin buyırg'an joldan azg'ırılsan'ız, onda na'letke ushıraysız+. 29Qudayın'ız Jaratqan İye mu'lik etip berip atırg'an elge sizlerdi alıp kirgennen keyin, Gerizzim tawında jarılqawlardı, Ebal tawında na'letlerdi ja'riyalan'lar+. 30Bul eki taw İordan da'ryasının' batıs ta'repinde, usı da'ryanın' tegisliginde jasaytug'ın qananlılardın' jerinde jaylasqan. Olar Gilgalg'a jaqın More terebinf terekligi qasında+. 31Sizler tez arada Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge beretug'ın eldi mu'lik etip, iyelew ushın, İordan da'ryasınan o'tesiz. Ol jerdi qolg'a kirgizip, jaylasıp alg'annan keyin, 32men bu'gin sizlerge jetkerip atırg'an qag'ıydalardın' ha'm nızamlardın' birewin de qaldırmay orınlan'lar».
121«Ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İye sizlerge mu'lik etip berip atırg'an elde o'mirin'iz dawamında usı qag'ıyda ha'm nızamlardı muqıyatlı tu'rde orınlan'lar. 2Sizler jerlerin iyeleytug'ın xalıqlardın' biyik tawlardag'ı, to'beshiklerdegi ha'm qoyıw japıraqlı tereklerdin' astındag'ı o'z qudaylarına tabınatug'ın orınların buzıp, pu'tkilley joq qılın'lar+. 3Olardın' qurbanlıq orınların buzın', kiyeli tasların sındırıp taslan', kiyeli ag'ashların jag'ıp jiberin' ha'm qudaylarının' mu'sinlerin maydalap taslan'. Solay etip, olardın' qudaylarının' atların ol jerden joq qılın'lar+.
4Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege sol xalıqlardın' tabıng'anınday etip sıyınban'lar. 5Qudayın'ız Jaratqan İye O'z atın ornatıw ushın, urıwların'ız arasında bir jerdi tan'lap aladı. Sizler sol jerge barıp, Og'an sıyının'lar+. 6Sizler jandırılatug'ın qurbanlıqların'ızdı, basqa qurbanlıqların'ızdı, u'sirlerin'izdi, bag'ıshlag'an zatların'ızdı, wa'de etip atag'an ha'm ıqtıyarlı sadaqaların'ızdı, iri ha'm mayda malların'ızdın' birinshi to'llerin sol jerge alıp barın'lar. 7Ol jerde sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında o'z shan'arag'ın'ız benen birge iship-jep, Onın' barlıq islerin'izge bereket bergeni ushın shadlanın'lar+.
8Bu'gin bizler usı jerde islep atırg'an islerimizdi sol jerde islemen'ler. Bul jerde ha'r kim o'zi qa'legenindey sıyınıp atır+. 9O'ytkeni sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' mu'lik etip berip atırg'an, tınıshlıqqa eristiretug'ın jerine ele kirmedin'iz+. 10Degen menen, tez arada sizler İordan da'ryasınan o'tip, Qudayın'ız Jaratqan İye mu'lik etip, sizlerge beretug'ın jerge ornalasıp alasız. Jaratqan İye sizlerdi do'geregin'izdegi barlıq dushpanların'ızdan qorg'ap, tınıshlıqqa bo'leydi. Keyin sizler qa'wip-qa'tersiz o'mir su'resiz+. 11Qudayın'ız Jaratqan İye O'z atın ornalastırıw ushın, bir jerdi tan'laydı. Sonda men sizlerge buyırg'an barlıq jandırılatug'ın qurbanlıqların'ızdı, basqa qurbanlıqların'ızdı, u'sirlerin'izdi, bag'ıshlag'an zatların'ızdı ha'm Jaratqan İyege wa'de etip atag'an en' jaqsı sadaqaların'ızdı sol jerge alıp barın'lar+. 12Sol jerde ulların'ız, qızların'ız, qulların'ız ha'm shorıların'ız, ja'ne de, qalaların'ızda jasaytug'ın lebiyliler menen Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında shadlanın'lar. O'ytkeni sizler sıyaqlı, lebiylilerdin' o'zlerine tiyisli jer u'lesi joq+. 13Jandırılatug'ın qurbanlıqların'ızdı dus kelgen jerde usınıwdan awlaq bolın'lar. 14Bulardı tek Jaratqan İye urıwların'ız arasınan tan'lag'an orında g'ana usının'lar. Men sizlerge buyırg'anlardın' ha'mmesin sol jerde orınlan'lar.
15Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge bergen bereketine jarasa, jasap atırg'an ha'r bir qalan'ızda qa'legenin'izshe mal soyıp, go'shin jewin'izge boladı. Adam haram bolsın, pa'k bolsın, jeyran yamasa suwın go'shinen jegendey, bul go'shten jewine boladı. 16Biraq sizler maldın' go'shin qanı menen birge jemen'ler, onın' qanın suwday etip, jerge ag'ızıp jiberin'ler+. 17Ja'ne de, da'nlerin'izdin', taza sharabın'ızdın', za'ytu'n mayın'ızdın' u'sirlerin, iri ha'm mayda malların'ızdın' birinshi to'llerin, wa'de etip atag'an ha'm ıqtıyarlı sadaqaların'ızdı ha'm bag'ıshlag'an sadaqaların'ızdı jasap atırg'an qalaların'ızda jemen'ler. 18Al sizler bulardı ul-qızların'ız, qulların'ız, shorıların'ız ha'm qalaların'ızda jasap atırg'an lebiyliler menen birge Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında, Onın' tan'lag'an jerinde jen'ler. Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' barlıq islerin'izge bereket bergenine shadlanıwın'ız kerek. 19Elin'izde jasag'an waqtın'ızda, lebiylilerdi umıtıp ketiwden awlaq bolın'lar+.
20Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge bergen wa'desi boyınsha shegaran'ızdı ken'eytkende, go'sh jewdi qa'lesen'iz, qa'legen waqtın'ızda go'sh jewin'izge boladı. 21Qudayın'ız Jaratqan İye O'z atın ornatıw ushın tan'lag'an jer sizler turg'an jerden uzaq bolsa, men buyırg'anday, Jaratqan İye sizlerge bergen iri ha'm mayda malların'ızdan soyıp, o'z qalaların'ızda qa'legenin'izshe go'sh jewin'izge boladı. 22Haram adam bolsa da, pa'k adam bolsa da, jeyran yamasa suwın go'shindey, sol go'shten jewine boladı. 23-24Biraq onın' go'shin qanı menen birge jemen'ler. Sebebi denege jan beretug'ın qandur. Go'sh penen birge jan jemen'ler, qandı suwday etip, jerge ag'ızıp jiberin'ler+. 25Usılay islesen'iz o'zlerin'iz de, a'wladların'ız da abadan turmıs keshiresiz. Solay etip, sizler Jaratqan İyenin' na'zerinde durıs bolg'an isti qılg'an bolasız.
26Al muxaddes qurbanlıqların'ızdı ha'm usıg'an kiretug'ın wa'de etip atag'an qurbanlıqların'ızdı bolsa, Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerine alıp barıwın'ız tiyis. 27Jandırılatug'ın qurbanlıqların'ızdı, olardın' go'shin ha'm qanın Qudayın'ız Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornında usının'lar. Basqa qurbanlıqların'ızdın' qanı Qudayın'ız Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornının' qasına to'gilsin, al olardın' go'shinen jewin'izge boladı. 28Men sizlerge berip atırg'an bul buyrıqlardın' birewin de qaldırmay orınlan'lar. Sonda o'zlerin'iz de, a'wladların'ız da ha'mme waqıtta abadan turmıs keshiredi. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İyenin' na'zerinde jaqsı ha'm durıs bolg'an isti islegen bolasız».
29«Qudayın'ız Jaratqan İye sizler jerlerin iyeleyin dep atırg'an xalıqlardı sizlerdin' aldın'ızdan quwıp, qırıp taslaydı. Keyin sizler olardın' jerlerin iyelep, sol jerlerde jaylasıp alasız. 30Sol xalıqlardı joq qılg'anın'ızdan keyin, olardın' diniy da'stu'rlerin islep, duzag'ına tu'siwden abaylı bolın'lar. Sizler: „Bul xalıqlar qudaylarına qalay tabıng'an eken? Bizler de sonday qılayıq“, – dep olardın' qudayları haqqında sorastırman'lar+. 31Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege olardın' tabıng'anınday etip, sıyınban'lar. Sebebi olar Jaratqan İye jek ko'retug'ın ha'r tu'rli jerkenishli islerdi isleydi. Ha'tteki, ol xalıqlar qudaylarına arnap, ul-qızların otta jandıradı+.
32Men sizlerge buyırg'anlarımnın' ha'mmesin muqıyatlı tu'rde orınlan'lar. Bul buyrıqlarg'a hesh na'rse qospan' da, alıp taslaman' da»+.
131«Eger sizlerdin' aran'ızdan bir payg'ambar yamasa tu'sinde ayan ko'retug'ın birew payda bolıp, ol: „Bir nıshan yamasa ka'ramat ko'rsetemen“, – dep aytsa,+ 2usı aytqan nıshan ha'm ka'ramatlardı islep, keyin ol adam: „Kelin'ler, sizler tanımag'an basqa qudaylardın' izine erip, olarg'a xızmet qılayıq“, – dese,+ 3sizler sol payg'ambardın' yamasa tu'sinde ayan ko'riwshinin' so'zlerine qulaq salman'lar. Qudayın'ız Jaratqan İye O'zin shın ju'regin'iz ha'm jan-ta'nin'iz benen sizlerdin' su'yetug'ının'ız yamasa su'ymeytug'ının'ızdı biliw ushın, sınap atırg'an boladı. 4Sizler tek g'ana Qudayın'ız Jaratqan İyenin' izinen ju'rip, Onnan qorqın'lar. Onın' buyrıqlarına boysınıp, so'zlerine qulaq salın'lar. Jaratqan İyege xızmet etip, Og'an sadıq qalın'lar. 5Al sol payg'ambar yamasa tu'sinde ayan ko'retug'ın adam o'ltiriliwi tiyis. Sebebi ol u'gitlep, Mısır elinen alıp shıqqan, Mısırdag'ı qullıqtan azat etken Qudayın'ız Jaratqan İyege sizlerdi qarsı qoymaqshı boldı. Qudayın'ız Jaratqan İyenin' buyırg'an jolınan shıg'arıp, azg'ırmaqshı boldı. Solay etip, aran'ızdag'ı jawızlıqtı joq qılın'lar+.
6Ha'tteki, bir anadan tuwılg'an tuwısqanın'ız yamasa ul-qızın'ız, su'ygen hayalın'ız yamasa en' jaqın dostın'ız sizlerdi o'zin'iz de, ata-babaların'ız da tanımag'an basqa qudaylarg'a tabınıwg'a qupıya tu'rde u'gitlewi mu'mkin. 7Olardın' biri sizlerdi a'tirapın'ızdag'ı alıs-jaqın jerde jasap atırg'an, du'nyanın' bir shetinen ekinshi shetine deyin jasaytug'ın xalıqlardın' qudaylarına sıyınıwdı u'gitlewi mu'mkin. 8Biraq sizler bug'an ırazı bolıp, og'an qulaq salman'lar. Onday adamg'a rehimlilik ko'rsetpen'ler, onı qorg'aman'lar+. 9Onday adamdı so'zsiz o'ltirip taslan'lar. Onı o'ltiriw ushın birinshi bolıp sen qolın'dı ko'ter, keyin pu'tkil xalıq qol ko'tersin+. 10Onı tas boran qılıp o'ltirin'ler. Sebebi ol sizlerdi Mısır elindegi qullıqtan alıp shıqqan Qudayın'ız Jaratqan İyeden ju'z burdırıp, azg'ırıwg'a ha'reket etti+. 11Sonda pu'tkil İzrail xalqı bul haqqında esitip, qorqadı. Bunnan keyin, aran'ızda hesh kim usıg'an uqsag'an jawız is qılmaytug'ın boladı.
12Eger de Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge jasawın'ız ushın berip atırg'an qalalardın' birinde, 13jaman adamlar shıg'ıp: „Ju'rin'ler, o'zlerin'iz tanımaytug'ın basqa qudaylarg'a tabınayıq“, – dep qala turg'ınların azg'ırg'anın esitsen'iz,+ 14onda olar haqqında sorastırıp, jaqsılap tekserin'. Eger sol jerkenishli waqıya shınında da ju'z bergen bolsa, esitkenlerin'iz da'lillense, 15sol qalanın' pu'tkil turg'ınlarınan baslap, haywanlarına deyin qılıshtan o'tkizin'ler. Sol qalanı ha'm ondag'ı barlıq zatlardı pu'tkilley joq qılın'lar. 16Qaladan alıng'an oljalardın' barlıg'ın qala maydanına jıynan'lar. Qalanı ha'm sol jerdegi barlıq oljanı Qudayın'ız Jaratqan İyege tolıg'ı menen jandırılatug'ın qurbanlıq etip jag'ıp jiberin'ler. Sol qala ma'n'gige qarabaqanag'a aylang'an halında qalsın, ol hesh qashan qayta tiklenbesin+. 17Joq qılınatug'ın zatlardan hesh birewin de o'zlerin'izge alman'lar. Sonda Jaratqan İyenin' lawlag'an g'a'zebi qaytıp, Ol ata-babaların'ızg'a ant ishkenindey, sizlerge miyrim-sha'pa'a't, rehim ko'rsetip, sizlerdi ko'beytedi+. 18Sonın' ushın, sizler Qudayın'ız Jaratqan İyege qulaq salın'lar, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an buyrıqlarg'a boysınıp, Onın' na'zerinde durıs bolg'an islerdi islen'ler».
141«Sizler – Qudayın'ız Jaratqan İyenin' balalarısız. Marhumg'a aza tutqanın'ızda, denelerin'izdi tilip, shashın'ızdın' aldın qıydırman'lar+. 2Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' muxaddes xalqısız. Jaratqan İye jer ju'zindegi barlıq xalıqlardın' arasınan sizlerdi O'z g'a'ziynesi sıpatında tan'lap aldı»+.
3•«Sizler jerkenishli sanalatug'ın haywanlardın' go'shin jemen'ler. 4Mına haywanlardın' go'shin jewin'izge boladı: sıyır, qoy, eshki, 5suwın, jeyran, qızıl antilopa, taw eshkisi, jabayı o'giz, aq antilopa ha'm taw qoshqarı. 6Tuyaqları teren' etip ekige ayırılg'an asha tuyaqlı ha'm gu'yis qaytaratug'ın haywanlardın' ha'mmesin jewin'izge boladı. 7Biraq bul haywanlardan tek mınalardın' go'shin jewin'izge bolmaydı: tu'ye, qoyan ha'm daman*. Bular gu'yis qaytaradı, biraq asha tuyag'ı joq. Sonlıqtan olar sizler ushın haram boladı. 8Shoshqa asha tuyaqlı bolg'anı menen, ol gu'yis qaytarmaydı. Sonlıqtan ol sizler ushın haram boladı. Usı haywanlardın' go'shin jemen'ler ha'm olardın' o'ligine de qol tiygizben'ler.
9Suwda jasaytug'ın qalashlı ha'm qabırshaqlı janıwardın' go'shin jewin'izge boladı. 10Biraq qalashsız ha'm qabırshaqsız haywanlardın' hesh birin jemen'ler. Bular sizler ushın haram sanaladı.
11Hadal sanalatug'ın barlıq quslardı jewin'izge boladı. 12Go'shin jewge bolmaytug'ın quslar mınalar: bu'rkit, ku'shegen, qara qus, 13shayqus, lashın ha'm onın' tu'rleri, 14g'arg'anın' barlıq tu'rleri, 15u'ki, batpaq bayıwlısı, shag'ala ha'm qarshıg'anın' tu'rleri, 16u'y bayıwlısı, qulaqlı japalaq, aq quw, 17uzaqsha, sipa, qarabay, 18la'ylek ha'm qutannın' tu'rleri, o'pepek ha'm jarg'anat.
19Qanatlı shıbın-shirkeyler sizler ushın haram sanaladı. Olardın' hesh birin jemen'ler. 20Biraq qanatlı shıbın-shirkeylerdin' bazıları hadal bolıp, olardı jewin'izge boladı.
21Haram o'lip qalg'an haywannın' go'shin jemen'ler. Onday o'li haywandı jewi ushın qalan'ızda jasap atırg'an kelgindi birewge beriwin'izge yamasa basqa bir jat jerli adamg'a satıwın'ızg'a boladı. Sizler Qudayın'ız Jaratqan İyenin' muxaddes xalqısız.
Ilaqtı o'z anasının' su'tine pisirmen'ler»+.
22«Ha'r jılı atızların'ızda jetistiriletug'ın barlıq o'nimlerdin' onnan birin ayırıp qoyın'lar+. 23Da'nin'izdin', taza sharabın'ızdın', za'ytu'n mayın'ızdın' onnan birin, iri ha'm mayda malların'ızdın' birinshi tuwılg'an to'llerin Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'z atın ornalastırıw ushın tan'laytug'ın jerinde, Onın' aldında jen'ler. Solay islep, ha'mme waqıtta Onnan qorqıwdı u'yrenesiz. 24Al eger de, Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'z atın ornatıw ushın tan'laytug'ın jeri uzaq bolıp, Qudayın'ız Jaratqan İye bereketlep bergen o'niminen onnan birin sol jerge alıp barıwg'a mu'mkinshiligin'iz bolmasa, 25onda sol zatlardı gu'miske almastırın'lar. Gu'misti Qudayın'ız Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerine alıp barın'lar. 26Sol gu'miske qa'legen na'rseni: iri yamasa mayda mal, sharap, o'tkir ishimlik yamasa kewlin'iz ku'segen basqa bir na'rse satıp alıp, o'z shan'arag'ın'ız benen birge Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında iship-jep, shadlanın'lar.
27Qalaların'ızda jasap atırg'an lebiylilerdi umıtıp qaldırman'lar. Sebebi olardın' o'zlerine tiyisli u'les jeri joq+. 28Ha'r u'shinshi jıldın' aqırında, sol jılı alg'an o'nimin'izdin' barlıq onnan bir bo'legin alıp, o'z qalan'ızg'a jıynap, saqlap qoyın'lar+. 29Solay etip, u'les jeri bolmag'an lebiyliler, ja'ne de, qalaların'ızda jasap atırg'an kelgindiler, jetim ha'm jesirler kelip, sonnan iship-jep toysın. Sonda Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi».
151«Ha'r jetinshi jıldın' aqırında sizlerge qarızdar bolg'anlardı qarızlarınan keship jiberin'ler+. 2Qarızlardı keship jiberiw ushın bılay islen'ler: izraillı bir tuwısqanına qarız bergen ha'r bir adam qarızın keship jibersin ha'm onnan qaytıp talap qılmasın. Sebebi Jaratqan İyenin' O'zi qarızlardı keship jiberiliwdi ja'riyaladı. 3Jat jerli adamnan qarızın'ızdı sorasan'ız boladı. Biraq izraillı tuwısqanın'a bergen qarızın'nan keship jiberiwin' tiyis+.
4Sizlerdin' aran'ızda hesh qanday jarlı adam bolmasın. Qudayın'ız Jaratqan İye mu'lik etip berip atırg'an elde sizlerge bereket beredi. 5Tek g'ana Qudayın'ız Jaratqan İyenin' so'zine qulaq salıp, bu'gin men sizlerge jetkerip atırg'an usı buyrıqlardı muqıyatlı tu'rde orınlawın'ız kerek. 6Qudayın'ız Jaratqan İye O'zi wa'de bergenindey sizlerge bereket beredi. Sonda sizler ko'p xalıqlarg'a qarız beretug'ın bolasız, al o'zlerin'iz qarız almaysız. Ko'p xalıqlardın' u'stinen hu'kimdarlıq qılasız, biraq olar sizlerge hu'kimdarlıq etpeydi+.
7Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge beretug'ın eldegi qalalardın' birinde izraillı tuwısqanın'ızdın' biri jarlı bolsa, ju'reklerin'izdi tas qılmay, ja'rdem qolın'ızdı ayaman'lar. 8Kerisinshe, sizler ashıq qol bolın'lar ha'm og'an mu'ta'jligine qarap, qarız berin'ler+. 9Saq bolın'lar, qarızlardı keship jiberetug'ın jetinshi jıl jaqınlap qalg'anı ushın, jarlı tuwısqanın'ızg'a ja'rdem beriwden bas tartpan'lar. Kewlin'izde usınday jaman oyg'a jol qoyman'lar. Eger de sonday tuwısqanın'ızg'a ja'rdem beriwden bas tartsan'ız, onda ol Jaratqan İyege nalıydı ha'm o'zlerin'izge gu'na arttırıp alasız. 10Og'an qıynalmastan ashıq kewlin'iz benen qarız berin'ler. Sonda Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi. 11Elin'izde ha'mme waqıtta jarlı adamlar boladı. Sonın' ushın, elin'izdegi ja'rdemge mu'ta'j jarlı tuwısqanların'ızg'a ha'mme waqıtta ja'rdem qolın'ız ashıq bolıwın buyıraman»+.
12«Eger evrey tuwısqanın'ızdan bir erkek yamasa hayal sizge o'zin xızmetke satsa, ol altı jıl sag'an xızmet etsin, al jetinshi jılı onı azat qılıwın' tiyis+. 13Onı azat qılg'anın'ızda, qolın bos jibermen'. 14Og'an su'riwin'izdegi malın'ızdan, da'nin'izden ha'm sharabın'ızdan mol-mol etip berin'. Qudayın'ız Jaratqan İyenin' sizlerge bergen bereketinen, og'an da berin'. 15Mısırda qul bolg'anın'ızdı ha'm Qudayın'ız Jaratqan İye sol jerden sizlerdi azat etkenin este tutın'lar. Sonın' ushın da, bu'gin men sizlerge usı buyrıqtı berip atırman.
16Eger qulın'ız sizdi ha'm shan'arag'ın'ızdı jaqsı ko'rip, sizler menen birge qalıwdı qa'lese ha'm „Sizin' qasın'ızdan ketiwdi qa'lemeymen“ dep aytsa, 17onda onı esigin'izdin' qasına alıp barın'. Keyin onın' qulag'ın esikke qoyıp, biz benen tesin'. Sonda ol o'miri boyı qulın'ız bolıp qaladı. Shorın'ızg'a da solay islewin'iz kerek+. 18Qulın'ızdı azat qılg'anın'ızda o'kinben'. Sebebi sizge xızmet etken sol altı jıl dawamında, ol jallanba xızmetshiden go're eki ese ko'p jumıs isledi. Onı azat qılsan'ız, Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerdin' qol urg'an ha'r bir isin'izge bereket beredi».
19«İri ha'm mayda malların'ızdın' birinshi tuwılg'an ha'r bir erkek to'lin Qudayın'ız Jaratqan İyege bag'ıshlan'lar. Malın'ızdın' birinshi tuwılg'an bug'asın jumısqa qospan', birinshi tuwılg'an mayda malın'ızdın' ju'nin qırqıp alman'+. 20Bulardın' go'shin shan'arag'ın'ız benen birge ha'r jılı Qudayın'ız Jaratqan İyenin' aldında, Onın' tan'lap alatug'ın jerinde jen'ler. 21Eger de sol mal aqsaq yamasa soqır bolsa yamasa onın' basqa bir kemshiligi bolsa, onı Qudayın'ız Jaratqan İyege qurbanlıqqa bermen'+. 22Bunday mallardı o'z qalan'ızda jesen'iz boladı. Pa'k adam bolsa da, napa'k adam bolsa da, jeyran yamasa suwınnın' go'shindey etip sonday maldın' go'shinen jewine boladı. 23Biraq onın' go'shin qanı menen birge jemen'ler. Onın' qanın suw sıyaqlı topıraqqa ag'ızıp jiberin'ler»+.
161•«Abib ayında* Qudayın'ız Jaratqan İyege arnalg'an Qutqarılıw bayramın bayramlan'lar. O'ytkeni Qudayın'ız Jaratqan İye Abib ayında, tu'nde sizlerdi Mısırdan alıp shıqtı. 2Qudayın'ız Jaratqan İyenin' O'z atın ornalastırıw ushın tan'laytug'ın jerinde mayda ha'm iri malların'ızdan Qutqarılıw qurbanlıqların shalın'lar. 3Qurbanlıqtın' go'shi menen birge ashıtqı salıng'an nan jemen'ler. Jeti ku'n dawamında ashıtqısız nan, yag'nıy qıyın ku'nlerde jeytug'ın nan jewin'iz kerek. Sebebi sizler Mısırdan asıg'ıp shıg'ıp ketkenin'izde, ashıtqısız nan jegen edin'ler. Usı nandı jep, o'mirin'iz dawamında Mısırdan shıqqan ku'nin'izdi eslep ju'resizler+. 4Jeti ku'n dawamında elin'izdin' hesh bir jerinde ashıtqı bolmasın. Bayramnın' birinshi ku'ni keshte qurbanlıq qılg'an malların'ızdın' go'shinen tan'g'a deyin awısıp qalmasın+.
5Qutqarılıw qurbanlıqların Qudayın'ız Jaratqan İye sizlerge beretug'ın qalalardın' ha'mmesinde soyman'lar. 6Al onı tek g'ana Qudayın'ız Jaratqan İye O'z atın ornalastırıw ushın tan'laytug'ın jerinde soyın'lar. Bunı ku'n batatug'ın waqıtta, Mısırdan shıqqan mezgilde soyın'lar. 7Onın' go'shin Qudayın'ız Jaratqan İyenin' tan'laytug'ın jerinde pisirip jen'ler ha'm tan' atqanda o'z shatırların'ızg'a qaytın'lar. 8Altı ku'n ashıtqısız nan jen'ler. Jetinshi ku'ni Qudayın'ız Jaratqan İyege arnap, saltanatlı jıynalıs qılın'lar. Sol ku'ni hesh qanday jumıs islemen'ler».
44Muwsa Nun ulı Eshua menen birge kelip, usı jırdı xalıqqa aytıp berdi.
45Muwsa usı so'zlerdin' ha'mmesin pu'tkil İzrail xalqına aytıp bolg'annan keyin, 46olarg'a bılay dedi: «Bu'gin men sizlerge jetkergen usı so'zlerdin' ha'mmesin ju'regin'izde saqlan'. Usı nızamnın' barlıq so'zlerin muqıyatlı tu'rde orınlan', dep balaların'ızg'a buyırın'+. 47Bular bos so'zler emes, al sizlerdin' o'mirin'izdur. İordan da'ryasınan o'tip, mu'lik etetug'ın elde usı so'zlerdin' sayasında sizlerdin' o'mirin'iz uzaq boladı»+.
48Jaratqan İye sol ku'ni Muwsag'a bılay dedi: 49«Moab elindegi Erixonın' qarsısındag'ı Abarim tawlarının' biri bolg'an Nebo tawına shıq. Sol jerden Men İzrail xalqına mu'lik etip berip atırg'an Qanan jerine qara+. 50A'jag'an' Xaron Hor tawında o'lip, ata-babalarına qosılg'anı sıyaqlı, sen de usı tawg'a shıg'ıp, o'lesen' ha'm ata-babaların'a qosılasan'+. 51Sebebi ekewin'iz de Zin sho'linde, Qadeshtegi Meriba suwlarında izraillılardın' aldında Mag'an opasızlıq qılıp, muxaddesligimdi ta'n almadın'ız+. 52Sonın' ushın, sen Men İzrail xalqına berip atırg'an jerdi tek uzaqtan ko'resen', biraq og'an kirmeysen'»+.
331•Qudaydın' adamı Muwsa o'liminen aldın izraillılarg'a aq pa'tiyasın berip,+
2bılay dedi:
6Muwsa Ruben urıwı haqqında bılay dedi:
7Muwsa Yahuda urıwı haqqında mınalardı ayttı:
8Ol Lebiy urıwı haqqında bılay dedi:
12Muwsa Benyamin urıwı haqqında bılay dedi:
13Yusup ushın bılay dedi:
18Ol Zebulon ha'm İssaxar urıwı haqqında bılay dedi:
20Muwsa Gad urıwı haqqında bılay dedi:
22Muwsa Dan urıwı haqqında bılay dedi:
23Naftaliy urıwı haqqında bılay dedi:
24Ol Asher haqqında bılay dedi:
341Sonnan keyin, Muwsa oypatlıqtın' Moabqa tiyisli bo'leginen Erixo qalasına qarsı jaylasqan Nebo tawına, Pisga tawının' to'besine shıqtı. Jaratqan İye og'an pu'tkil eldi ko'rsetti: arqadag'ı Dan qalasına deyin sozılg'an Gilad jerin, 2pu'tkil Naftaliy jerlerin, Efrayım ha'm Menashshe jerlerin, batıstag'ı ten'izge deyin sozılg'an pu'tkil Yahuda jerlerin, 3qubladag'ı Negebti ha'm tegislikti. Bul Soar qalasına deyin sozılg'an Palma qalası dep atalg'an Erixo tegisligi+. 4Keyin Jaratqan İye Muwsag'a: «İbrayımg'a, Isaqqa ha'm Yaqıpqa: „Senin' urpag'ın'a beremen“ dep ant ishken el usı boladı. Mine, usı eldi ko'zlerin' menen ko'riwge mu'mkinshilik berdim, biraq sen ol jerge kirmeysen'», – dedi+.
5Solay etip, Jaratqan İyenin' aytqanınday, Onın' qulı Muwsa sol Moab elinde qaytıs boldı. 6Jaratqan İye onı Beyt-Peorg'a qarama-qarsı jaylasqan Moabtag'ı oypatlıqqa ko'mdi. Muwsanın' qa'biri qay jerde ekenligin bu'ginge deyin hesh kim bilmeydi+. 7Muwsa qaytıs bolg'anda, bir ju'z jigirma jasta edi. Degen menen, onın' ko'zi de ha'lsizlenbegen, ku'sh-g'ayratı da qaytpag'an edi+. 8İzraillılar oypatlıqtın' Moabqa tiyisli bo'leginde Muwsanı joqlap otız ku'n aza tuttı.
Keyin Muwsa ushın azalaw ku'nleri tamam boldı+. 9Nun ulı Eshua danalıq ruwxı menen tolg'an edi. O'ytkeni Muwsa o'liminen aldın og'an qolların qoyıp, onı jolbasshı etip tayınlag'an edi. İzraillılar og'an qulaq salıp, Jaratqan İyenin' Muwsa arqalı bergen buyrıqlarına a'mel qıldı+.
10İzrailda sol ku'nnen bu'ginge deyin, Muwsag'a uqsag'an payg'ambar bolmadı. Sebebi Jaratqan İye Muwsa menen ju'zbe-ju'z ko'risip, so'ylesetug'ın edi+. 11Jaratqan İye onı Mısırda faraong'a, onın' xızmetkerlerine ha'm pu'tkil Mısır xalqına O'z ka'ramat ha'm belgilerin ko'rsetiw ushın jibergen edi. 12Muwsa pu'tkil İzrail xalqının' ko'z aldında qu'diretli, ullı ha'm qorqınıshlı isler islegen edi.