text:
Urta Könçιğιşqa qarata tarix buyιna, ilsam ğadíl hem şefqatlí bulğanlιğι küzetíldí.
Ütíp kitken 20 nçí ğasιrda iñ zur basιm hem xozursιzlιq astιnda qalğan ölke - Urta Könçιğιş, indí bügíngí könde de qan hem küz yeşí xakimlígí şartlarιnda kön küre. Síz bu yazmalarnι uqιğan waqιtta, Urta Könçιğιş sexnesínde haman qanlι berílíşler dewam ite. Bigrek te soñ waqιtlarda, bu ayaqlanular bötön ölkení suğιş meydanιna eylendíre bíleçegí, bik te mömkin ikenlígí añlaşιla. Yuğιyse Urta Könçιğιş ölkelerí ílíkkí zamannarda mondιy tügíl idí. Kirísínçe, mösölmannar bír merkez astιnda bírdem bulğannarι zaman, ğasιrlar buyιnça biríde istiqrarlιq (dewamlι tertip) hem beraketlí heyat yeşendí. 20 nçí gasιrğa kader bu tιnιçlιq hem uñay şartlarğa iye bulğan Urta Könçιğιştağι tertip, biríde islam exlaqι xakim itüge hem mösölmannarnιñ bírdem buluwιna nigízlengen idí.
1400 yιl dewamιnda mösölmannar tarafιnnan Urta Könçιğιşqa gíl beraket hem xozur kilíp tordo. Soñ ğasιrda ise biríde yañadan nindi de bulsa tertipní cayğa salu tιrιşlιqlarι gíl neticesízlík bílen dewamlana kildí. Bu yazmada qaybír tarixi ürneklerní çağιldιrιp kiterbíz.
Xz. Ğömerníñ Filistinğa kitírgen mullιq hem ğadíllígí.
Filistin tarixιnιñ iñ yuğarι noqtasι -637 nçí yιl. Bu dewírde Filistin cirlígí İslam urdasιna buysιna. Bu waqιyğadan eüwel birídegí ölke dönyanιñ iñ wehşi urιnnarιnnan sanalğan. İslam xakimlígí nigízlnü bílen, indí istiqrarlιq hem beraketlí heyat urιn ala. İslam edebíne küre tertip qorğan Filistin cemğιyetínde qawímçílík bülínülerí hem berílíşü faciğalarι indí yuqqa çιğa. Filistin, peyğamberíbíz (s.ğ.w.) den soñ ikínçí Xelife bulğan Ğömer (r.ğ.) tarafιnnan buysιndιrιla. İslam medeniyetí, birídegí xalιqlarğa iñ güzel hem huş mönesebetlerníñ xeberçísí idí.
Mösölmannar bílen bírlíkte Kuddus (İyerusalim) ğa hem Filistinğa “medeniyet” kildí. Monnan ílík üzlerínnen tιş medeniyetlerge xörmet kürsete bílmegen cemğιyetke, edeb añlayιşιn açιqlauçι islam exlaqι xakim bula. Ğömer (r.ğ.) fetxínnen (yaulap alu, ciñü) soñ bu cirlíkte ğasιrlar buyιna xozur birüçí ğadíllík hem beraket yeşendí. İslam dinín köçlep qabul ittírü seyesetí başqarιlmadι, kirísínçe Qör’en exlaqιn ni qader behalí (qιymmetlí) ikenín añlauçι cemğιyet wekillerí, iríklí rewíşte, üzlerí islam diníne küçeler.
Terí yörtüçíler seferlerí zamanιnda Selahuddin Eyyubiníñ ğadíllígí.
Terí yörtüçíler Kuddüsní üzleríne başqala itíp, Filistinnan Antakiyağa qader kiñeygen bír Latin deületín qordolar . Lekin terí yörtüçílerníñ xakimiyetí bik ozon waqιt sörmedí (dewam itmedí). Urta Könçιğιş mösölman ölkelerín bírleştírüçí Selahaddin Eyyubi 1187 nçí yιlnι Hittin suğιşιnda bötön Terí yörtüçíler urdasιn tar-mar ite.
Selahaddin Eyyubi, Hittin suğιşιnnan soñ, şunda uq Kuddüsní 88 yιllιq esirlíkten qotqara. 88 yιl eüwel bu şeherní yaulap alğan Terí yörtüçíler birídegí bötön mösölmannarnι ütírgen idí hem bu yulι da Selahaddin Eyyubi tarafιnnan üzleríne qarata şundιy uq ğameller başqarιlaçağιn köte idíler. Emma Selahaddin Eyyubi şeher íçínde bulğan hiç bír kíşíge de zarar kitírmi. Kuddüsníñ mösölmannar tarafιnnan yaulap alunuwιn, küríníklí ingliz tarixçιsι Karen Armstrong şulay sιyfatlιy:
1187 nçí yιlnιñ 2 nçí oktyabírnde Selahaddin üzíníñ ğaskerí bílen Kuddüsní yaulap kilíp kíre hem şul können alιp 800 yιl dewamιnda bu şeherde islam medeniyetí yeşene. Selahaddin(cinayet qιlmιyça) Xristiannarğa birgen süzín urιnιna citkíríp şeherní islam edebíne küre iñ yomşaq şekílde üz idaresíne küçíre. (Karen Armstrong, Holy War, 185 bit)
Mondιy xoloq SelahaddinEyyubiden soñ 7 ğasιr buyιnça bigrek te Ğosmanlι idaresí dewírínde ürnek bulιp isbatlana kildí.
Ğosmanlι xelifeleríníñ ğadíl idaresí
1514 nçí yιlda Yawιz Sultan Selim Kuddüsní hem tiresín yaulap aluwι bílen, Filistinda yaqιnça 400 yιl dewam iteçek Ğosmanlι idaresín başlap cibere. Bu dewír Filistin öçön, Ğosmanlιnιñ başqa ölkelerínde kíbík ük bik beraketlí hem uñay şarlar dairesínde çağιla.
Urta Könçιğιş öçön bu dewírde Ğosmanlι tarafιnnan urnaştιrιlğan tertip Qör’en exlaqιna nigízlenüwí şiksíz çιnbarlιq. Bik küp tarix exíllerí hem seyaset bílgíçlerí moña bigrek te zur öndeü yasιy. Bu kíşílerníñ bírsí, Urta Könçιğιş bílgíçí Prof. Edward Said. Kuddüsníñ üzínde, xristian ğaylesínde tuwιp üsken hem soñonda AQŞ nιñ yuğarι uqu yortlarιnda íş başqarğan Edward Said, üzí birgen bír şeríxte Urta Könçιğιş ölkesínde daimi bularaq uñay şartlar buldιruda Ğosmanlι seyasetíníñ ni qader te’sir itkenlígí xaqιnda şulay açιqlιy:
Xezírgí waqιtta Urta Könçιğιşta küzetílgen tertipke qarağanda, Ğosmanlι dewírínde urnaştιrιlğan tözem küp mertebe ιşanιçlιraq hem merxametlí idí. (18.8.2000, Ha'aretz Gazetesi; MiddleEast.Org, Ağustos 2000)
İslam medeniyetínde ğadíllík çιğanağι – Qör’en exlaqιdιr.
Ğosmanlι deületínde hem başqa mösölman illerínde ğadíllík derecesíníñ yuğarι noqtalarğa iríşü, bu medeniyetlerníñ nigízí bulğan Qör’en edebíne küre ğadíllíkke öndeü hem xuplau buluwιnnan ğιybaret. Şulay itíp xz. Ğömer (r.ğ.), Selahaddin Eyyubi, Ğosmanlι padişahlarι hem başqa mösölman emirleríne xas bulğan merxametlí hem ğadíl idareleríníñ Qör’en exlaqιna nigízlengení xetta Könbatιş wekillerí tarafιnnan tanιla. Eyí, Böyök Rabbιbιz Allahtan Qör’en aşa beyan itílgen güzel edebke küre xereket itü ürneklerí şundιy idí:
Şöbhesíz Allah, sízge emanetlerní üz iyeleríne teslim itüwígízní hem kíşíler arasιnda xököm itüde ğadíl buluwιğιznι emír qιldι. Şulay itíp Allah sízge ni qader güzel ügít bire!... Xaq ki, Allah – işítüçí, kürüçídír. (Nisa: 58)
Ey iman itüçíler! Allah rιyzalιğι öçön şehadet birgen waqιtta ğadíllíkte bulιğιz, xetta üzígízge, ata-anağιzğa hem yaqιn qardeşlerígízníñ zararιna bulsa da. Alar kirek bay, kirek yarlι bulsalar da, çönki Allah alarğa tağιn da yaqιndιr. Xaqtan ütíp kitmek öçön nefíske iyermegíz! Eger çιnbarlιqnι üzgertíp şehadet itsegíz – elbette Allah qιlğannarιgιzdan xaberdar. (Nisa: 135)
İslam medeniyetínde tarix buyιnça kilgen idareçílerníñ ğadíl, kürkem hem tιynaq bulularι, Allah tarafιnnan Qör’en aşa mösölmannarnιñ östön exlaqqa iye bulularι kireklígí xaqιnda emír itílüwíne kilíp totaşa. Elbette ki Allah ğazabιnnan qurquğa iye bulğan mösölman, üzíne birílgen mömkinçílíklerní zolom qιlu yulιnda qullanmas hem tekkebírlenmes.
Urta Könçιğιşta kilíşü niçík caylanιr?
Ğosmanlι deületí bu ölkelerden artqa çigínüwí neticesínde yuqqa çιqqan kilíşü, elígí könde de yañadan urnaştιrιla almadι. Bigrek te Filistin cirlígínde mömkin qader tiz arada uñaylι kilíşü urnaştιru zarurlι (tiñí bulmağan) şartlardandιr. Birídegí yeşeü şartlarιnιñ awιrlaştιrιluwι köçeye kile. Ğayípsíz xalιqnιñ bötön xaqlarι qulιnnan alιnuwι hem soñonda yuksιnu, açlιq şartlarιnda yeşeüleríne mecbür itü hiç te ğadíllík hem uñay caylarnιñ çağιlιşι tügíldír. Mondιy şartlar bír niçík te güzel tertipke yul açmas, kirísínçe tözemsíz hem iminlík tιşιnda bulğan qurqιnιç waqιyğalarnιñ artuwιna kitírír. Xaqlarιnnan mexrüm qalιp tufraqlarιnnan kisílgen kíşílerníñ taleplerín urιnιna citkírü şartlarιnda ğιna biríde ğadíllík urnaşιr. Bu ölkede urnaşqan ömötsözlök şartlarι xaqιnda xaberlerní basma hem TV aşa küzallağan kilíş, bír nerse de bulmağan sιman yeşewíbízní dewam itü, üzíbíz öçön bik awιr hem ükíníçlí cawap bularaq eyleníp qaytuwι bik te ixtimal. Bu sebeplí üzeríbízde bulğan wazιyfanι: Allahqa iman itüge öndeü, din talep itken güzel edebke küre yeşeüge çaqιru hem Qör’en exlaqιn inqar itüçí dinsízlerge qarşι fikri hem fenni köreş alιp baru yulιnda tιrιşlιq kürsetüwíbíz kireklí.
Mösölman bularaq töp maqsatιbιz, qan ağιzunιñ tuqtatιluwι hem Urta Könçιğιşta uñay şartlar buldιrιluwιdιr. Allahnιñ röxsetí bílen tιnιçlιq urnaşu xz. Mehdi (ğ.s.) idaresí şartlarι aşa, İslam Bírlígí urnaşuwι sebeplí çιnlιqqa aşaçaq.
Urta Könçιğιşta tιnιçlιq urnaşuğa xz. Mehdi (ğ.s.) sebepçí bulaçaq.
Peyğamberíbíz (s.ğ.w.) níñ Axιr Zaman xaqιnda eytíp kitken xedislerín cíntíklep qarasιq, ixtibarnι celíb itüçí töp noqta bularaq, xz. Mehdi (ğ.s.) kilgençíge qader Urta Könçιğιş tufraqlarιnda fítneler hem böyök waqιyğalanιñ bír-bír artlι yeşene kileçegí xaqιnda beyan itíle. Bu meüzuğnι çağιldιruçι xedislerníñ bírsí şulay xeber ite:
Şamda fítneler bír yaqtan süne kilse, başqa taraftan yañara kilír. Kükten çaqιruçι bír melek (feríşte) “xz. Mehdi emirígízdír. xz. Mehdi Xalifegízdír ”- dip xaber birmiçe fítneler bítmes. (Mustafa Reşit Filizi, Risalet-ül Huruc-ül Hz. Mehdi, s. 63)
Xz. Ğayse (ğ.s.) bílen bírlíkte cir yözönde yeşep kilüçí xz. Mehdi (ğ.s.) níñ çιğuwιna qader Şam ölkesínde böyök tertipsízlík hem berílíşler yeşeneçegí xaqιnda xedisten añlaşιlιp tora. Şam süzí, ğarepçeden kilgen meğnege küre “sul taraf”nι añlatuğa iye, yağni Mekke hem Medine cirlígínnen sul tarafta urnaşqan Xicaz ölkeleríne kürsete. Ğomumen eytkende, bu xedisler Şam ölkesíne xas bulaçaq fítnelerníñ xz. Mehdi (ğ.s.) çιqqançι dewamlι bír süne bír qabιna kileçegí xaqιnda işaret ite. Ayιruça xz. Mehdi (ğ.s.) urtağa çιğuwι hem anιñ tarafιnda mösölmannarnιñ bírleşewí neticesínde Allahnιñ röxsetí bílen İslam Bírlígí qoroluwι şartlarιnda bötön cafalanu axιrιna kilír hem biríde xozur bílen beraket urnaşιr. (İñ dörösön Allah bílír)2011-09-25 17:29:48


c: text/html

text:
Bu qararğa sessiya salonında qayd etilgen 251 deputattan 170 halq deputatı qol tuttı, dep haber ete UNİAN.
VO «Svoboda» deputatları tarafından azırlanılğan qarar leyhası Qırım ve Aqyarda siyasiy repressiyalarğa oğratılıp, yaşağan yerlerini terk etmege, işsiz ve mülksiz qalmağa mecbur olğan adamlarnıñ içtimaiy reabilitatsiyası devlet programmasını azırlamağa teklif etti.
Qarar leyhası adamlarğa ev berüv ve emek tapuvnı nazarda tuta.
Bundan evel, mayıs 13-de, parlament repressiyalarğa oğratılğan qırımlılarğa yardım programması aqqında qarar leyhasına qol tutmağan edi.
O vaqıt bu leyhağa 334 halq deputatından 214 kişi rey berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımnıñ Rusiye taqiqat komitetiniñ idaresi 1988 senesi Qırımnıñ baş nazir muavini Aleksandr Safontsevniñ öldürüvini azırlağan Andrey Laptevge Qırım Yuqarı Şurasınıñ çıqarğan qararı aqqında bildire. Adamğa 15 yıllıq apis cezasını maküm ettiler.
Müessiseniñ malümatına köre, Laptev Keriç territoriyasında 1994-2005 seneleri areket etken aydut taqımınıñ teşkilâtçısı edi.
O Rusiye cinaiy kodeksiniñ «aydutlıq», «öldürüv» ve «öldürüv suiqastı» maddeleri boyunca qabaatlı olaraq tanılğan.
Taqqatnıñ bildirgeni kibi, Laptev 42 ağır cinayetni amelge keçirdi, olardan 29 öldürüv, 11 – öldürüv suiqastı, şu cümleden Safontsevniñ öldürüvi.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 2005 senesi Laptev Qırımdan Rusiye Federatsiyasına ketti, amma 2014 senesi dekabr ayında Moskvada yaqalanıp, Qırımğa yollanıldı.
Laptev mahkeme qararına itiraz bildirecekmi, belgisiz.
Aleksandr Safontsev 1998 senesi fevral 5 künü Qırımda «Tavriya» turistik bazasına kirgende öldürildi.


text:
Aliyev - qabat ilbaşı
Räsmi bulmağan berence näticälärgä kürä,İlham Aliyev saylawda 86,09% tawış cıyıp ciñügä ireşte
Azärbaycanda 11nçe aprel’dä ilbaşı saylawı uzdı.
Räsmi bulmağan berence näticälärgä kürä, saylawda 86,09% tawış cıyıp xäzerge ilbaşı İlham Aliyev ciñügä ireşte.
Bu xaqta Azärbaycan üzäk saylaw komitetı başlığı Mezahir Penahov belderde.
Penahov äytüençä,saylawda qatnaşu däräcäse 74,51% täşkil itkän.
Saylaw näticäse açıqlanğannan soñ Aliyev xalıqqa möräcäğät’ itep räxmätlären citkergän.
İlham Aliyev:”Azarbaycan xalqı bu saylawda totrıqlılıq,iminlek häm qalqınuğa tawış birde”,-digän.
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qabat ilbaşı bulıp saylanğan İlham Aliyevqa telefonnan şaltıratıp anı täbrik itte.


text:
Qosqan waqıtı Qaraşa 15, 2016 | 532 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
TAWLARI TARÏX, DALASI DASTAN QAZAQ ELİ
Marat Arınov,
Taşkent qalası, Özbekstan Respwblïkası.
Qazaqstan täwelsizdigin alğan künin jarïyalağanda, Özbekstanda turatın bawırlar bir-birinen süýinşi surap, qwanıştan bas kïimderin aspanğa atıp, jası ülkender Taşkent, Samarqand, Buqara meşitterinde Allağa jalbarınıp, “Qazağımnıñ qwanışın uzağınan süýindir, qazaq elin, onıñ tuñğış Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtı aman qıla gör!” dep kök qoşqarların qurbandıqqa şaldı. Bizder, Özbekstan qazaqtarı, äli esimde, 1992 jılğı Dünïejüzi qazaqtarınıñ birinşi qurıltaýına qatısıp, älem memleketterinen kelgen qandas bawırlarımızben qawışqanbız. Sonda Elbasımız Respwblïka saraýında jürekjardı sözin bizge arnadı. “Aw, ağaýındar, täwelsiz memleket boldıq, atamekenderiñe oralıñdar, şamamız jetkenşe qarsı alamız. Mına asqar Alataw, anaw keñ jazïra dala, özen-kölder, teñizder sizderdiki” degende qwanıştan közimizden jas şığıp, elde bas qosqan barşa qazaqtar ïinderi solqıldap otırdı. Äli oñı men solın tanï almaý otırıp, bizdi atamekenimiz şaqıradı eken-aw, qudaýım til-közden aman qılğaý, seni tapqan ata-anañnan, qazaq xalqınan aýnaldıq. Bizdiñ Otanımız bolar ma eken-aw dep jürgende, Alla tağala sıý retinde Sizdi bizge berdi, mıñ qaýtara şükir.
Mine, qas-qağım sätte 25 jıl da öte şığıptı. Waqıt – töreşi degen aqïqat eken. Sodan beri Qazaqstan da kök twın jelbiretip, örkenïetti eldermen terezesi teñ bolıp, tarïx saxnasına şıqtı. Qasïetti Qazaqstan attı jerimizde Mendeleev kestesi élementteriniñ bäri tügel bar. Munda altın da, gaz da, kümis te, wran da, gawhar da bar. Mundaý tağdır, qızır darığan el jer betindegi xalıqtardıñ bäriniñ mañdaýına jazıla bermeýdi. Özge elde jürsek te qazaq twralı jaman söz estimedik. Bizdiñ bar baýlığımız sol boldı. Qaý memlekette jürmeýik, üýde, tüzde, meşitterde qazaqtı aman qıla gör, atamekenimiz aman bolğaý, täwelsiz memleket bolıp, qazaq attı xalqımızdıñ dañqı arta bersin dep tileýmiz bir Alladan. Täwelsizdik alğan künnen bastap, Nursultan Nazarbaev barşamızğa: Mınaw seniñ Qazaqstanıñ, seniñ altın besik, twğan jeriñ, seniñ baýlığıñ, seniñ taw men dalañ, egin ek, ağaş otırğız, mal baq, eñbek et, – dedi. Biz de osındaý keñ baýtaq elimizdiñ barın maqtan tutamız. Bizder Özbekstannan kün saýın köktemmen birge uşıp jetken jıl qustarındaý elge oralıp jatırmız. Alıs-jaqın şet elderde jürgen qazaqtıñ da, atamekenimizdegi qazaqtıñ da Otanı birew. Ol – Qazaqstan. Basqa Otanımız joq. Qala men dala qazağına aýtar tilek-ötinişimiz birew-aq. Qazaqstan attı Otanımızdıñ mıqtı bir kirpişi bolıp qalanaýıq, bir-bir wığı bolıp şanşılaýıq, ağaýın. Keregemiz mıqtı el bolaýıq! Qazaq eli tektilik tünegen, baq darığan qut meken. Qaýmaqtaý uýıp otırğan qut mekende alawızdıq bolmasa eken dep tileýmiz.
Nursultan Nazarbaev TMD-ğa ğana emes, älem jurtşılığına tanımal basşı därejesine köterildi. Keýingi kezde közi aşılğan bulaqtaý bolıp, tıñ ïdeyalar men usınıstar jasap, batıl qadamdarğa barıp jür. Elbası öte täjirïbeli, isker äri ötkir basşı. Köpşil, jurtşılıqpen aşıq äñgimege, betpe-bet kezdeswge barıp, kez kelgen toppen til tabısa biledi. Eki tilge jüýrik. Jadı mıqtı. Nebir san faktilerdi jatqa aýta beredi. Önerli, şïraq, şımır. Şının aýtar bolsaq, keý eldiñ prezïdentteri elin tastap qaşıp jürgende, Nursultan Äbişulı öz xalqınıñ ortasında bolıp, öz oýların aşıq ortağa salatın basşı. Sonı körgende şükirşilik etip, marqaýıp qalamız. Xalıqtıñ, köpşiliktiñ jaýın oýlap, jarğaq qulağı jastıqqa tïmeýdi. Baspasöz, teledïdardan baýqap otırsañız, awıl turğındarımen ärbir jüzdeswlerinde onıñ jüzinen de, boýınan da dala ïisi añqıp turğanın sezemiz. Büginde alıs-jaqın şet eldermen baýlanıs küşeýdi. Qorğanıs qabiletin arttırw, xalıqtıñ äl-awqatın jaqsartw, sıbaýlas jemqorlıqqa qarsı küres, t.b. awqımdı şaralardı esepke alsaq, osı mäselelerdiñ ärqaýsısı N.Nazarbaevtıñ esimimen tığız baýlanıstı. Qazirgi zamanğı sayasat atawlınıñ julını – ékonomïkalıq sayasat. Onı bilmeý el basqarw mümkin emes.
Osı küni N.Nazarbaevtıñ abzal da abıroýlı atı arqılı jumır jerdiñ jurtşılığı Qazaqstandı tanıp bildi. Endeşe, qolda bar altınnıñ qadirin bileýik, ağaýın. Täwelsizdik aldıq. Birikken Ulttar Uýımına müşemiz, älem jurtşılığı tanığan el boldıq. Qaýtsek Qazaqstandı damığan örkenïetti elderdiñ qatarına qosamız degen ulı maqsat jolında qajımaý-talmaý xalıqtı alğa N.Nazarbaev bastap keledi. Elbasımızdıñ bïılğı Joldawı kökiregimizge qut-bereke darıtqandaý boldı. Bükil älemde belgili tulğalar, sayasatkerler Qazaqstan Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ ïdeyaların maquldap, moýındap jatqanın qazaq xalqı üşin maqtanış dep qarawımız kerek. Prezïdentimiz sol bïikten tüspeý jüre bersin, abıroýdıñ bïiginen aýırmasın. Elimizdiñ bolaşağı äri tiregi – ana men balağa järdemi, olardı tegin emdetip, örkenïetti elderde oqıtıp alw joldarı öte orındı. Qazaq xalqınıñ ulılığı – onıñ qarapaýım minezinde, sulwlığı kirşiksiz jüreginde, eliniñ küş-qwatı bawırmal birliginde. Qazaq ädebïeti men öneri Abaý, Şäkärim, Äwezov şığarmalarında, Qurmanğazı, Tättimbet, Dïnanıñ dombırasınıñ şanağında. Qazaqtıñ ulılığı onıñ keñpeýildiginde. Qazaq xalqı burın qulıptıñ ne ekenin bilmegen, onı esigine ilmegen, ïesi joq üýge bas suğıp eşkim kirmegen. Qazaqtıñ ulılığı onıñ meýmandostığında. Tamağınıñ dämdisin qonağına saqtağan. Qazaqtıñ ulılığı onıñ tözimdiliginde. Tawdaý qaýğı basqanda da ïilgen, biraq sınbağan. Talaý ret täni jaralı boldı, jüregi nalalı boldı, jalalı bolıp janı sızdadı, qaralı bolıp, qaýğığa battı, sonda da eldigin joğaltqan joq. Qazaqtıñ baýlığı – keñ jazïra, ulan-baýtaq dalası men asqar tawları, jarqırağan özen-kölderi, eñbeksüýgiş adamdarı men märt jigitteri, sulw qızdarı. Burın-soñdı qazaq jastarınan älemniñ örkenïetti elderinde bilim alğanı biren-saran edi, endi jıl saýın 3 mıñdaý jas şet eldiñ eñ ozıq oqw orındarında oqïdı. Basqalarmen salıstırğanda, qazaq jastarınıñ qabileti jaqsı ekenin ataqtı ğalımdar jasırmaý aýtwda.
Älem tarïxında öz eliniñ irgesin qalap, damwdıñ mundaý jolına salıp jibergen tulğalar sawsaqpen sanarlıq. Solardıñ biri Nursultan Nazarbaev ekeni biz üşin zor abıroý. Qazaqtıñ qazanına eşqaşan eşkim as salıp bermegen. Özine sengen, eginin salğan, şöbin şapqan, malın baqqan, jan azığın tapqan. Xalqımızdıñ bir dana sözinde: “Är körgeniñdi qıdır dep bil, är mezetiñdi qızır dep bil”, deýdi eken. Qıdır qonıp, qızır jaýlağan Qazaqstan ïnşalla, baq-däwleti jaqsı boladı. Qazaqstannıñ bolaşağı jarqın. “Begi ädil bolsa, eli baqıttı, xalqı tüzw bolsa, begi baqıttı”, dep Balasağun babamız aýtqandaý, qazaq eliniñ baqıtı Nursultan Äbişulınıñ basşılığında bolsa, öz basşısınıñ aýtqanın qup körip, soñınan ergen Qazaqstan xalqı Elbasınıñ da baqıtın arttırıp otır.
____________________


text:
Krasnodar diyar mahkemesi iyün 10 künü Ukraina Yuqarı Şurası deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserniñ soñ sözüni diñleycek. Evel mahkemeci olmağanlar onı muqaytsızlıqtan öldürüvde ve silânıñ qanunsız saqlanmasında qabaatlı olaraq tanıdı.
«Cemilev soñ sözüni aytacaq toplaşuv çarşenbe künü saat 15:00 başlaycaq», – dediler RİA Novosti agentligine mahkemede.
Neşirniñ malümatına köre, devlet qabaatlayıcısı Svetlana Nekoz Hayser Cemilevge 5,5 yıllıq apis cezasını bermege teklif etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ sözlerine köre, Cemilev böyle qattı cezasını qazanmadı. Em de cezasını Rusiyede degil, Ukrainada körmeli.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Ömür cezasını belgilegen öldürüv qabaatı lâğu etildi. Cemilevniñ imayesi qarardan memnün qaldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı. Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.
Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
OSCE Kütleviy haber vastaları boyunca vekâletli Dunâ Miyatoviçniñ ofisi Qırımda mühbirler aqları boyunca mahsus missiyanı teşkil etmek içün faaliyetni başlamağa qarar aldı. Böyle qarar Viyana şeerinde keçirilgen Ukraina Mustaqil media zenaat birligi (UMMZB), Ukraina Milliy mühbirler birligi (UMMB) ve Rusiye Mühbirler birliginiñ reberleriniñ körüşüvinde qabul etildi.
UMMZB reisi Yuriy Lukanovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgen malümatına köre, missiyada iştirak etmesi içün Halqara mühbirler federatsiyası ve diger halqara media teşkilâtları davet etilecektir.
Dunâ Miyatoviçniñ sözlerine binaen, missiya Qırımda çoq meselelerni, bu cümleden logistika meselesini çezmek kerek olur. Körüşüv iştirakçileri missiya teşkil etilmesi ceryanında daimiy şekilde mesleat keçirmege añlaştı, dep qayd ettiler Ukraina Mustaqil media zenaat birliginiñ matbuat hızmetinde.
Dunâ Miyatoviç iyül ayında bar olğan meselelerni muzakere etmek içün Kiyevge kelip, UMMZB ve UMMB faallerinen körüşüv keçirmege planlaştıra, dep bildirdiler Ukraina Mustaqil media zenaat birliginde.
Halqara mühbirler federatsiyasınıñ baş kâtibiniñ muavini Jeremi Diarnıñ aytqanında köre, federatsiya «Qırımda mühbir aqlarınen bağlı meselelerni çezmek içün böyle missiyanıñ teşkil etilmesinen pek meraqlana».
UMMZB reisi Yuriy Lukanov Qırım.Aqiqatqa ayttı ki, böyle teşebbüsni o, Avropa mühbirleri federatsiyasınıñ Sarayevoda keçirilgen toplaşuvında eki ukrain mühbirler teşkilâtı, yani UMMZB ve UMMB adından bildirdi.
«Missiyanı teşkil etmek içün işlerniñ başlanması daa ğalebe degildir. Missiya, bu qullanılacaq ya da qullanılmaycaq bir alettir. Biz, Qırım mühbirlerinen beraber, bunıñ muvafaqiyetli olması içün elimizden kelgenini yapmaq kerekmiz», – dedi Yuriy Lukanov.
Bundan da ğayrı, Lukanovnıñ sözlerine köre, missiyanıñ teşkil etilmesine Kiyevge kelgen Qırım mühbirlerini celp etmek kerektir.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yerli mühbirlerge qarşı yapılğan repressiyalar aqqında Bütün dünya Matbuat azatlığı kününe bağışlanıp Helsinkide (Felemenk) keçirilgen UNESCO konferentsiyası çerçivesindeki merasimlerde haber etildi.
2014 senesinden başlap rusiyeli ve Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti mustaqil mühbirlerge basqın ete, mustaqil kütleviy haber vastalarınıñ faaliyetine mania ola, mühbirlerge qarşı cinaiy işler aça.
Ukraina ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar diamiy şekilde yarımadağa halqara nezaretçilerni kirsetmege rica ete edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Erli-zayıptılardıñ nekege turğanına, şañıraq qurğanına belgili bir waqıt tolğanda atap ötetin toyları boladı. Ewropalıqtardıñ bul dästüri keybiri qazaq otbasılarına da tän. Mısalı, otbasınıñ kümis toyın, altın toyın ötkizwi. Biz endi otbasılıq ömirdiñ är jılındağı toylarğa toqtalsaq.
Şıt toy – otbası qurğannan keyin bir jıl ötken soñ atap ötiledi. Bul küni erli-zayıptılar bir-birine şıt oramal sıylaydı.
Ağaş toy – otbasılıq ömirdiñ besjıldığına oray atalıp ötiledi. Bul küni erli-zayıptılar bir-birine ağaştan jasalğan buyımdar sıylaydı.
Rawşan toy – onjıldıq bas qosw merekesi. Bul küni dostar qonaqqa şaqırıladı, barlığı qoldarına rawşan gülderin ustap bïleydi.
Äynek toy – onbesjıldıq toy. Bul küni sıylıq şınıdan istelgen buyımdar bolwı şart. Äynek – erli-zayıptılar qarım-qatınasınıñ möldirliginiñ kwäsi bolmaq.
Farfor toy – otbasılıq ömirdegi jïırma jıldan keyin atap ötiledi. Şaqırıl-ğan meymandarğa tağamdar farfordan jasalğan jaña ıdıstarğa salınıp tartıladı.
Kümis toy – jïırma bes jıldan keyin atalıp ötiledi. Bul küni nekelik altın saqïnanıñ qasına kümis saqïna qosılwı kerek.
Injw toy – otız jıldan keyingi toy. Bul küni küyewi äyeline alqa sıylawı kerek, bul ötken künderdiñ bäriniñ de injwdey tartımdı bolğanınıñ kwäsi bolmaq.
Kenep toy – otız bes jıldan keyin toylanadı. Bul küni kenepten tigilgen zattar sıylanıp, kenep dastarqan jayıladı.
Lağıl toy – qırıq jıl ötkennen keyingi mereke. Bul küni sıylanğan altın saqïnağa maxabbat pen jalınnıñ belgisi – lağıl ornatılğan bolwı şart.
Altın toy – otbasılıq ömirdiñ elw jıldıq torqalı toyı. Merekelik altın saqïnalar jaña saqïnalarmen awıstırıladı.
Gawhar toy – otasqanına alpıs jıl ötkende toylanadı. Munı atap ötw – endigi jerde bul nekeni eşkim buza almaydı degen uğımğa sayadı.
Temir toy – erli-zayıptılıq ömirdiñ alpıs bes jıldığında ötedi.
Tas toy – munıñ bir erekşeligi, neke qïılğanına alpıs jeti jarım jıl ötkende atalıp ötiledi.
Ïgilikti toy – jetpis jıl ötkende toylanadı.
Täjdik toy – bul eñ soñğı toy bolıp eseptelmek, otbasılıq ömirdiñ jetpis bes jılı ötkende atap ötiledi.
Toy-toyğa ulassın, oqırman!
kyzdaralemi.kz
Kommentarïï


text:
«Qırım demir yolu» şirketi Aqmescit-Canköy ve Canköy-Ermeni Bazar trenlerini lâğu etti. Bu aqta şirketniñ matbuat hızmetinde aytıla.
İşbu qararnı «yolcularnıñ aqımını ve masraflarnı qısqartmaq» maqsadı ile alğanlar. Şu cümleden, №602/601, №604/603, №606 ve №605 Aqmescit – Canköy, ve № 610/609 Canköy – Ermeni Bazar trenleri lâğu etildi.
Aqmescit – Canköy trenlerinde yol fiyatı 800 rublege yete edi.
Şimdi Aqmescit vokzalından tek bir tren Moskvağa yüre (Keriçten).
Dekabr 27-den «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol alâqasını toqtattı, em de yarımadağa qatnağan halqara trenlerni lâğu etti. Qırım yönelişinde trenler endi yalıñız Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar bara.
Bundan soñ «Qırım demir yolu» tarafından Aqmescit-Canköy, Canköy-Ermeni Bazar trenleri qatnamağa başladı.


text:
Öskemen köşelerine Wi-Fi taratatın şamdar ornatılwda
ÖSKEMEN. QazAqparat - Öskemen qalasında Wi-Fi taratatın köşe şamdar iske qosıladı Olar burınğılarğa qarağanda jarıqtığımen qosa, 65 payızğa deyin ünemdilik äkeledi, dep jazadı altaynews.
«Aqıldı» şamdar qazirdiñ özinde oblıs ortalığınıñ negizgi köşelerinde ornatılğan. Mäselen, qazir Qazaqstan köşesin tüngi waqıtta samaladay jarqıratıp tur. Jarıq berwmen qatar Wi-Fi taratw, uyalı baylanıs jelisin keñeytw sekildi birneşe fwnkcïyanı da qatar atqaradı.
Onı ornatwmen aynalısqan LED Solution kompanïyasınıñ ökilderi aldağı waqıtta da öñirde birlese jumıs istewge nïetti. Olar Öskemendegi bes ortalıq köşege eki aydıñ işinde 501 şam ornatqan.
Kompanïya munday «aqıldı» şamdardardı oylap tapqan amerïkalıq Ubicell kompanïyasımen birlese jumıs istewde. Olarmen odan äri jumıs istew mäselesi oblıs äkimi Danïal Axmetovtiñ törağalığımen ötken kezdesw barısında jan-jaqtı talqığa salındı.
«Biz jarıq dïodtı şamdardı şığarwmen aynalısamız. Burın şam ğana şığarsaq, endi küş biriktirip olardıñ texnologïyasın, bılayşa aytsaq «mïın» qoldanıp, aqıldı şamdar şığarıp jatırmız. Bul şamdar burınğığa qarağanda jarıqtığımen qosa, 65 payızğa deyin ünemdilik äkeledi», - dedi şamdardı tanıstırw räsiminde LED Solution kompanïyasınıñ dïrektorı Qanıbek Aytaqov.
«Eñ bastısı, kompanïya bäsekege qabiletti ekendigin is jüzinde körsetwi tïis. Sizderdiñ aytqandarıñız köñilge qonımdı. Tağı bir märte közimdi jetkizw üşin bügin tünde qala köşelerin tağı bir aralap körip şığamın. Bayqaymın, Qazaqstan köşesi men Ortalıq meşit mañı jarıq bola tüskendey», - degen oblıs äkimi.
Sonday-aq Danïal Axmetov kompanïya ökilderine qayırımdılıq kömegi retinde aldımen Ortalıq meşittiñ barlıq qabırğalıq şamdarın awıstırıp şığwdı usındı.


text:
Çarşenbe künü, mayıs 18 – qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Er yıl bu künde 1944 senesiniñ facialı adiseleri añıla, tamır halq yarımadadan Ural ve Orta Asiyağa sürgün etilgen edi.
Ukrainada qırımtatar sürgünligi genotsid olaraq tanıldı. Çarşenbe künü bir sıra tedbir keçirilmesi planlaştırıla.
Saba T.G.Şevçenko Kyiv milliy universitetiniñ binası yanında aktsiya keçirilecek – gençler canlı qırımtatar bayrağını yapacaqlar.
Taras Şevçenko Ukraina Milliy operasında memleketniñ birinci şahısları ve qırımtatar halqınıñ liderleri iştiraki ile hatıra aqşamı keçirilecektir. Tedbirde cemaat ve siyaset erbapları, Ukrainada çetel diplomatik missiyalarınıñ yolbaşçıları, halqara teşkilâtlarnıñ vekilleri, medeniyet ve ilim adamları, din teşkilâtlarınıñ reberleri iştirak etecektir.
Ukraina Medeniyet nazirliginiñ malümatına köre, hatıra aqşamında Ukrainskoye radio nam qazanğan akademik simfonik orkestri ve Milliy nam qazanğan «Dumka» akademik kapellasınıñ icrasında eserler olacaq, qırımtatarca ve ukraince şiirler oqulacaq.
Aqşam Mustaqillik Meydanında qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına miting keçirilecektir.
Ukraina devlet kütleviy haber vastaları çarşenbe künü yayınlarnıñ bir qısmını sürgünlik ve qırımtatar genotsidi mevzusına bağışlaycaqlar. Üyle vaqtında milliy telekanallarğa sürgünlik qurbanlarını sukünet daqqası ile añmağa, yayın programmasında eglence yayın ve filmlerni alıp taşlamağa tevsiye etildi.
Añma tedbirleri Herson vilâyeti, Lviv ve Ukrainanıñ diger şeerlerinde de keçirilecek.
Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar
Qırımda bu künde Rusiye kontrol etken akimiyet hatıra yerlerinde çeçek qoyulğanını bildire, Aqmescit merkezinde ise «Yüreginde ateş yaq» aktsiyası keçirilecek.
Er yıl Qırımda sürgünlik kününe bağışlanğan kütleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilmesi yasaq etildi. Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Bundan sebep Meclis yarımadadaki semetdeşlerine hatıra yerlerinde sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti 2014 senesi mayıs 2-de Odessada yüz bergen vaqıalarnen bağlı olğan vatandaşlarnı Rusiyede yaqalanğan Qırım faali Gennadiy Afanasyev ve «Znamâ» işhanesiniñ sabıq müdiri Yuriy Soloşenkoğa deñiştirmeni azırlay. Bu malümatnı iyün 10-da Kiyevde Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi Vasiliy Gritsak tasdıqladı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Men bunı tasdıqlamağa isteyim – bu deñiştirmeniñ azırlanması boyunca iş alıp baramız», – dedi o. Tafsilâtlı malümatnı Gritsak bermedi.
Bundan evel böyle deñiştirme aqqında «Ukrainskiy vıbor» («Ukrain saylavı») areketiniñ lideri Viktor Medvedçuk bildirgen edi, o, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ qudası ola.
İyün 1-de Ukraina havfsızlıq hızmeti reisiniñ mesleatçısı Yuriy Tanditniñ Azatlıq Radiosına bildirgen malümatına köre, Rusiyede apiste bulunğan 31 Ukraina vatandaşından ğayrı, Donbassta Moskva tarafından desteklengen separatistler daa 100-den ziyade ukrainni tuta, 665 kişi belgisiz ğayıp olğan sayıla.
Rusiyede 26 yaşındaki Gennadiy Afanasyev Qırım territoriyasında terroristik birligini teşkil etkeninde qabaatlandı ve 2015 senesi 7 yılğa apiske qaldırıldı, 74 yaşındaki Yuriy Soloşenko ise, casuslıqta qabaatlanıp 6 yılğa apiske qapatıldı.


text:
Qırım Rusiye tarafından işğal etilmese, mında Donbassta olğan arbiy areketler başlar edi, degen efsane Qırımda endi yoq oldı. Bunı mart 16 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi. Çubarov şunı da qoştı ki, işbu efsaneni Qırımda şimdiki akimiyet tarafından tarqaldı.
«Qırımda vaziyetniñ beterleşüvi ile işğalci ükümet insanlar öz zor alını akimiyetke bağlamasın dep, çeşit delil qıdıracaqtır. Böyle delillerden biri – yeter ki, cenk olmasın», – dedi Refat Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda «Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenki Qırımdan başlanğanını» añlağan insanlarnıñ sayısı ep arta.
«Putin Donetsk ve Lugansk vilâyetlerine, Qırımğa kirgeni kibi, kelgende, Ukrainanıñ Harkovdan Pridnestrovyege qadar toprağını ala bilecegine ümüt besley edi. Putiniñ planı edi, bunı Rusiye siyasetinde endi kimse red etmey», – dedi Çubarov.
Soñki yıl devamında Rusiye matbuat vastaları Rusiye qırımlılarnı «Ukraina şarqında cenkni başlağan ukrain zulumcı» areketlerinden qurtarğanı aqqında fikirni bastıra edi. Böyle malümat Qırımda nevbetteki fikirlerniñ olmasına yol berdi: «yeter ki, atmasınlar», «cenk olmasın» ve ilâhre.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kelecekte «Simferopol» kino evinde «yerli kino merkezini» meydanğa ketire bileler. Bunıñ kibi teklif Qırım «Devlet şurasınıñ» medeniyet boyunca toplaşuvında seslendirildi.
Bunı Qırım «parlamentiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Toplaşuvda qayd etildi ki, al-azırda bina qullanılmay.
Berilgen malümatqa köre, Rusiye medeniyet nazirligi ayırğan parağa 7 million rublege taşıcı kinoteatr satın alınacaq.
Aqmescitte keçenleri «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet akademik muzıkalı teatri» adını alğan Ukrain muzıkalı teatrini yıqa bileler.


text:
Bunı Azatlıq Radiosı efirinde Ukraina Silâlı quvetleriniñ şahsiy erkân ile iş boyunca Baş idare yolbaşıçısınıñ vazifelerini eda eken general-mayor Oleksandr Rozmaznin bildirdi.
O şunı da qayd etti ki, iyün 19 sabasına Ukraina ile Rusiye sıñırı qapatılğan eken.
«Öz tuvğanlarını coyğan qorantalarğa maliyeviy yardım kösterilecek. Yardım miqdarı – 609 biñ grivna, para soy-soplar arasında bölüne», – dedi Rozmaznin.
Onıñ sözlerine köre, işbu malümat Milliy gvardiya ve Devlet sıñır hızmetiniñ şahsiy erkânınıñ telâfetini qaplap almay. Mında qurbanlarnıñ sayısı daa azdır.


text:
İşğal etilgen Qırımda insan aqları boyunca mesüliet yalıñız Rusiye Federatsiyasınıñ ükümeti ve temsiliy organlarındadır. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Qırımda federal akimiyet organları, uquq qorçalayıcı organları tarafından qırımtatar halqına, onıñ içtimaiy-siyasiy cemiyetlerine ayırı munasebet kösterile. Qanuniyet çerçivesinde nasıldır bir numayışlarnı keçirip olamaymız, mahkeme taqipleri yüz bere, Qırımnıñ kiriş-çıqışında daimiy toqtatuvlar ve ilâhre. Bizde teşkerüvler yalıñız qırımtatar iş adamlarında keçirile. Er şey sanki dersiñ qanuniy sürette yapıla», – dedi Meclis reisiniñ muavini.
Onıñ sözlerine köre, Meclis insan aqlarınıñ riayet etilmesine ıntıla ve insanlarğa şimdi yarımadada olğan qanunlar çerçivesinde öz aqlarını qorçalamağa imkân yaratmağa tırışalar.
«Mında devlet ve Rusiyege qarşı bir belâğat yoqtır», – dey Celâl.
Amma bunıñ ile qırımtatar teşkilâtları «mahsus bir siyasiy sımarış, siyasiy basımğa» rastkelmekte, – dedi o
Qırımtatar Milliy Meclisi dekabr 10 künü keçirilgen toplaşuvında Halqara insan aqları Künü munasebeti ile avaleni qabul etti. Mında qayd etilgeni kibi, Qırımda insan aqları ile yüz bergen vaziyetke köre, Meclis işbu saada vatandaşlarnıñ faalleştirilüvi boyunca qarar aldı
Qırımtatar falleri devlet akimiyet organları tarafından vatandaşlarnıñ anayasa uquqlarınıñ bozuluvına qarşılığını köstermek maqsadı ile dekabr 10 kününe planlaştırılğan mitingniñ keçirilmesinden vazgeçtiler ve numayışqa akimiyetniñ resmiy iznini talap etmege tırışacaqlar.
Matbuat konferentsiyası qırımtatar faallerine Halqara insan aqları Kününe bağışlanğan tedbirlerni keçirmege yasaq etilgeni ile bağlı.
Çarşenbe sabasında Aqmescit merkezi OMON ve «halq imayesi» vekilleri tarafından sarıp alındı, metallodetekorlar pekitildi.


text:
Qırımda ukrainca çıqqan «Krımska svitlıtsâ» gazetası yalıñız elektron şekilde olacaq, dep haber etti Milliy gazeta mecmua neşriyatınıñ baş müdiri Roman Ratuşnıy Radio Svobodağa.
«Onı («Krımska svitlıtsâ» gazetasını – muar.) kimse qapatmaycaq. Bu laf qaydan çıqqanını bilmeyim. O, elektron şekilde olacaq. Yalıñız «Krımska svitlıtsâ» bastırılmasına degil, diger neşirlerge de para yoq», – dedi Ratuşnıy.
Neşirciniñ aytqanına köre, esas mesele para degil, gazetanı işğal etilgen topraqqa ketirmek imkânsızdır. Yanvar 1-den itibaren Qırım akimiyeti bütün kütleviy haber vastalarınıñ ğayrıdan qayd etilmesini istey, «Krımsoyüzpeçat» gazetanı tarqatmağa istemey, GP «Pressa» ve «Novaya poçta» onı kirsetemeyler, dedi o.
«Bir de bir insan neşirge para bermege azır olsa, ne içün olmasıñ? Yarımadağa kirsetmek – esas mesele budır. Bizler gazetanı almağa istegen abuneciler ile ne yapacağımıznı tüşünemiz. Bu pıtraqlı bir meseledir. Muarririyet Aqmescitte. Bizler baş muarrirge Herson ya da Nikolayev vilâyetine avuşmağa teklif etken edik, lâkin o istemedi. Olar anda gizli-gizli kibi çalışalar, işğalci hızmetler olarğa, eñ azından, iddiada buluna bileler», – dep ayta Ratuşnıy.
2015 senesi «Krımska svitlıtsâ» gazetasına 200 insan abune oldı.


text:
Ekrem Çelebi - Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı türkü indir, Ekrem Çelebi - Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı türküsü, Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Ben Ne Biçim Serseriyim
Ekrem Çelebi - Sen Benimsin Ben Seninim
Ekrem Çelebi - Yardan Ayrı Düşeli
Ekrem Çelebi - Bu Yara
Ekrem Çelebi - Niğde Bağları
Ekrem Çelebi - İki Keklik Seke Seke
Ekrem Çelebi - Mavili Yazma
Ekrem Çelebi - Ölmem Mi
Ekrem Çelebi - Al Fadimem
Ekrem Çelebi - Bana Sevgi Diye
Ekrem Çelebi - Artık Çıkmam Meyhaneden
Ekrem Çelebi - Hasta Olup
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları
Ekrem Çelebi - Kara Dağın Boz Yılanı
Ekrem Çelebi - İlvanlım


text:
Qırımtatar halqınıñ vekillerine yarımadanıñ ekologik havfsızlığınıñ qoruvı boyunca ketişatlarğa tesir etmek imkâniyeti berlmeli, dep tüşüne Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev.
Bu aqta onıñ resmiy Facebook saifesinde yazıla.
«Evel-ezelden Qırım toprağınıñ tabiatına nasıl yaqlaşmaq kerekligini bilgen qırımtatarlar amelde yarımadanıñ ekologik havfsızlığınıñ qoruvına tesir etmek içün muayyen imkânlarğa saip olmalı. Qırımnı abadan bağçadan insansız bir sahrağa çevirmege fırsat bermemek kerekmiz»,– denile beyanatta.
Qırım ekosistemasınıñ yoq etüv misali olaraq mında Eski Qırımdaki Ağarmış dağını qayd eteler.
Bu sebepten qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanun leyhasınıñ azırlanuvı boyunca işçi gruppağa Ukraina ekologiya ve tabiat resursları nazirliginiñ vekilleri de davetlidir.
«Qırımtatar halqınıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq statusı aqqında» qanun leyhasını azırlamaq içün işçi gruppa şekillendirildi.


text:
Qırım akimiyeti Aqmescitte ücüz fiyatlar ile mal satılacaq köy hocalıgı panayırını ilân ete.
Bu aqta malümat Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ saytında aşkâr etilgen.
Malümatqa köre, panayır noyabr 7 künü Qırım paytahtında keçirilecek.
Beyanatta qayd etilgeni kibi, Aqmecitniñ çarşılarında keçirilecek teşkerüv neticesinde, orta fiyat belgilenecek, oña köre panayır fiyatları 15-20% eksilecek.
«Yarmalıqta et ve et mahsulatı, balıq, yımırta, sebze ve meyvalar, ötmek, ötmek ve makaron mahsulatı, yağ, süt mahsulatı, bal, aşlama, konservalar ve köy hocalığı mahsulatınıñ diger çeşitleri satılacaq», – denile beyanatta.
Yarmalıq Aqmescitte daa oktâbr 24 künü keçirilmek kerek edi, amma onı «yaramay ava şaraitlerinden» sebep lâğu ettiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
OQO-da awıl şarwaşılığı ğalımdarınıñ qatıswımen alqalı jïın ötti
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında awıl şarwaşılığı ğalımdarınıñ qatıswımen alqalı jïın bolıp ötti. Aymaq basşısı Janseyit Tüymebaevtıñ törağalığımen ötken jïında öñirdegi awıl şarwaşılığı salasınıñ 2017-2021 jıldarğa arnalğan damw josparınıñ jayı talqılandı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Memleket basşısı kezekti Joldawında Qazaqstannıñ agrarlıq sektorın - ekonomïkanıñ jaña drayverine aynaldırw qajettigin atap ötti. Joldawğa säykes, aldağı 5 jılda agroönerkäsip keşenindegi eñbek önimdiligi jäne öñdelgen awıl şarwaşılığı önimderiniñ eksportı kem degende 2,5 ese artwı tïis bolatın. Osığan oray uyımdastırılğan jïında oblıs äkimi awıl şarwaşılığı öndirisindegi öñirdiñ elimiz boyınşa alatın ülesine toqtalıp, sala mamandarına birqatar tapsırmalar berdi.
«Jalpı respwblïkalıq awıl şarwaşılığı öndirisinde oblısımızdıñ ülesi maqtadan - 100 payız, baqşa önimderinen - 66 payız, jüzimnen - 65 payız, maqsarıdan - 40 payız, jemis-jïdekten - 31 payız, kökönisten - 24 payız köleminde. Bul körsetkişti odan arı arttırw üşin qarqındı texnologïyalar men ïnnovacïyalıq jetistikterdi keñinen öndiriske engizw qajet. Sondıqtan ğalımdarmen birlese zerttew jumıstarın keñinen jürgizip, älemdik talaptarğa say önim öndirwge umtılğan jön. Aldağı waqıtta şarwalar ozıq ılğal ünemdew texnologïyaların paydalanıp, tüsimdiligi joğarı, jaña sorttı daqıldar egip, qarqındı baw, jañğaq, jüzim men jemis-jïdek alqaptarın ulğaytw kerek. Sonday-aq, tek şïkizat küyinde eksporttamay, önimdi qayta öñdew arqılı türli önim türinde şığarğanımız durıs», - dedi Janseyit Tüymebaev.
Budan özge, jïında «J. Jïenbaev atındağı Qazaq ösimdik qorğaw jäne karantïni ĞZÏ» JŞS-ñ Bas dïrektorı, akademïk Abay Sağïtov saladağı önimdilikti arttırwdağı jaña ğılımï jetistikterge toqtalıp ötti. Al, oblıstıq awıl şarwaşılığı basqarmasınıñ basşısı Serik Turbekov atalğan salanıñ aymaqtağı äleweti jayında bayandama jasadı. Sonday-aq, awdan äkimderi men şarwaşılıq basşıları bul salada önimdilikti arttırwdağı qajettilikterin jetkizdi.
Sonımen qatar, basqoswda öñirdegi mal şarwaşılığı salasın körkeytw jayı söz boldı. Atap aytqanda, "Aqıldı jayılım" alqaptarın köbeytw, awıl, eldi mekenderdegi ortaq mal jayılım qorın tïimdi paydalanw, ösimdik qaldıqtarın mal azıqtıqqa jaramdı etw joldarın qarastırw, önimdiligi joğarı asıl tuqımdı maldardı paydalanw sındı usınıstar aytıldı.


text:
Melaniya Trampnıñ änise häm ätise AQŞ watandaşı buldı
Viktor häm Amaliya Knavs N’yu-Yorkta uzğan tantanada ant itep watandaşlıq aldı
AQŞ ilbaşı Donal’d Trampnıñ xatını Melaniya Trampnıñ änise häm ätise çın amerikalı buldı. Viktor häm Amaliya Knavs N’yu-Yorkta uzğan tantanada ant itep watandaşlıq aldı. Alar ikese dä 70tän uzğan, pensiyädä. Melaniyäneñ ätise Viktor - Donal’d Tramptan 2 yäş’kä genä zur, 74 yäşendä.
Knavslar Sloveniyadan kilgän möhacirlär. Ata keşe - êlekkege avtodiler, xatını - tuqıma fabrikası xezmätkäre. Mona qadär alar ildä “yäşel karta” dip yörtelüçe dokument belän daimi rezident bularaq yäşägän. Älege parnıñ advokatları süzenä qarağanda, Knavslar watandaşlıq öçen dokumentlarnı şäxsän tapşırğan häm bernindi östenleklärdän dä faydalanmağan. Süz uñayınnan, ilbaşı Donal’d Tramp idaräse tizdän qanunlı migrantlar öçen “yäşel karta” yäisä watandaşlıq alu êşen qatlawlandırırğa cıyına.


text:
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovnıñ fkirince, Eski Qırımnıñ meri Pötr Kötük istifa aqqında arizanı saylavlardan evel yazmaq kerek.
Bunı «parlamentniñ» matbuat-hızmeti bildire.
Konstantinov iyül 3 künü eski qırımlılarnen körüşken soñ, bu kibi beyanatnı yaptı.
Kak soobşçayet press-slujba, gorojane ötritsatelno ötsenivayut deyatelnost Kötüka na doljnosti rukovoditelâ goroda.
Matbuat hızmeti bildirgenine köre, şeer sakinleri merniñ faaliyetine menfiy qıymet keseler.
«Şeerde nufuzı alçaq ve Eski Qırım sakinleri tarafından begenilmegen mer çalışmamaq kerek. Bu kibi insanlarnınh vaqtı keçti ve daa eyi çalışacaq, iñqiraz zamanında vaqtında riayet ete bilecek reberlerni qoymaq kerek. Adamlarnıñ menfiy munasebeti bildirilgen soñ, o, saylavlarnı beklemeyip, ariza yazmalı», - dedi Konstantinov.
Keçenlerde Qırımda Keriç, Kezlev ve Aluşta şeer yolbaşçıları istifağa kettiler.


text:
Qızın ömirge äkelgennen keyin, bir jarım aydan keyin Elena Temnïkova öziniñ burınğı formasına kelw üşin jumıstar jürgizgen.
Änşi kün sayın jattığw zaldarına barğan jäne kişkentay säbïin jalğız qaldırıp ketpes üşin onı özimen birge sportzalğa alıp jürgen. Kün sayın jasalğan jattığwlardıñ nätïjesinde änşi bir jarım aydıñ işinde 18 kg arıqtağan.
“Jeti apta burın mende 18 kïlogramm artıq salmaq bolğan edi. Bügingi waqıtta men öziniñ burınğı salmağımdı qaytardım. Qazir meniñ qızım küle bastadı! Baqıt degen osı!»- dep jazadı änşi Elena Temnïkova.
Kommentarïï


text:
Dön'ya matbuğatına küzätü 28.06.2017
Qayber çit il basmalarına küzätü
Awrupanıñ “Euronews” kanalı “Kipr probleması öçen yaña çişeleş şansı” dip atalğan xäbärendä Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ küzätüendä oyıştırılğan Kipr konferenśiyasınıñ çärşämbe könne Şveyśariyanıñ Crans-Montana şähärendä başlayaçağın belderä.
Rusiyäneñ “Sputnik” xalıqara xäbär agentlığı Rusiyäneñ “RT” televideniyäsenä äñgämä birüçe Törkiyä êlekke ilbaşı Abdullah Gülneñ: “Änkaranıñ körd xalqına tügel, “PKK” separatist terror oyışması belän bäyläneşle körd törkemnärenä qarşı buluın,” – dip äytkän süzlären citkerä.
Amerika Quşma Ştatlarınıñ “Amerika awazı” radiosı “Awrupadağı töreklär arasında Ärdoğanğa yaqlaw yuğarı” isemle yazmasında Germaniya, Franśiya häm Niderlandta yäşäwçe ikençe häm öçençe buın töreklär arasında “Säyäsi häm sośial’ qatnaşu” temalı xisapnıñ näticäläre belän urtaqlaşa.
QHA Qırım xäbär agentlığı “Ukraina Törkiyägä igençelek uñışların cibärüne arttıra ala” dip atalğan yazmasında Ukraina igençelek säyäsäte häm azıq-tölek ministrı urınbasarı Ol’ga Trofimśevanıñ Awrupada igençelek uñışların citeşterüdä 4nçe urında bulğan häm igençelek tarmağında köçle aktyor bulğan Törkiyäneñ Ukraina belän ber rättän başqa illärdän zur külämdä bertörkem êşlänmä importlawın däwam itüen äytüen belderä.


text:
Baqıda “Aziyanıñ yöräge - İstanbul barışı”
Azärbaycan başqalası Baqıda “Aziyanıñ yöräge - İstanbul barışı”nıñ cidençe ministrlar konferenśiyası” başladı
Konferenśiyanıñ açılış utırışında Azärbaycan İlbaşı İlham Aliyev häm Äfğanstan Däwlät başlığı Äşräf Gani qatnaştı.
Aliyev cıyılışta yasağan çığışında “Aziyanıñ yöräge - İstanbul barışı”n Äfğanstannıñ üseş aluına öleş kertäçäk barış bularaq kürülären häm yaqlawların äytte.
Cir bötenlekläreneñ tanıluı häm saqlanıluınıñ regional’ iminlekneñ iñ berençe şartı häm dönyada iminlekne täêmin itüçe iñ möhim faktorlardan berse buluın assızıqlawçı Aliyev: "Äfğanstannıñ iminlege töbäk iminlegenä dä öleş kertäçäk. Äfğanstan duçar bulğan iminlek yanawlarına urtaq cawap birergä tiyeşbez. Azärbaycan üz täcribäsen Äfğanstan belän urtaqlaşırğa äzer. Qorallı köçlärebez, xärbi belem birep, Äfğanstanğa yärdäm itä”, - dip äytte.
Regional’ säwdä mönäsäbätläreneñ üseş aluında da Äfğanstanğa yärdäm kürsätülären belderüçe Aliyev: "Bez tormışqa aşırğan transport proyektları Äfğanstan tovarlarınıñ Awrupağa citkerelüendä yärdäm itäçäk”, - dip äytte.
Äfğanstan Tışqı êşlär ministrı Saluhiddin Rabbani, Azärbaycan Tışqı êşlär ministrı Älmar Mämmädyarov, Paqıstan Tışqı êşlär ministrı Xuca Möxämmäd Asıf, İran Tışqı êşlär ministrı Cävad Zarif, Hindıstan Tışqı êşlär ministrı Mobaşar Caväd Aqbar qatnaşqan cıyılışta Törkiyäne Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu wäkillek itte.


text:
Karayip Adaları Hakkında Bilgiler - Karayip Vizeleri - Karayipler Haritasi - Jamaika, Küba, Bahamalar, Virgin Adaları, Türks ve Caicos Adaları, Trinidad Tobago, Saint Vincent ve Grenadinler, Saint Martin, Saint Lucia, Saint Kitts ve Nevis, Porto Riko, Montserrat, Martinique, Hollanda Antilleri, Haiti, Grenada, Dominik Cumhuriyeti, Cayman Adaları, Barbados, Aruba, Antigua ve Barbuda,
Grenada Vize - Grenada Vizesi - Grenada Vize İşlemleri - Grenada Adası Vizesi Başvurusu
Karayip Ülkelerinde İdam Cezası - Karayipler'de Hangi Ülkelerde İdam Var


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko öldürilgen Rusiye muhalifet siyasetçisi Boris Nemtsovnı Azatlıq nişanı ile taqdirledi, dep bildire devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
«Bizim, ukrainler içün, Böris er daim Rusiye vatanperveri ve Ukraina dostu olacaq. O, kendi ömrü ile bunı birleştirmek mümkün olğanını isbatladı – yalıñız istek olmaq kerek», – dedi Poroşenko.
Onıñ aytqanına köre, Nemtsov Ukraina ve Rusiyeniñ serbestligi oğrunda küreşti, çünki serbest Ukrainasız serbest Rusiye olmaycağını añlağan edi.
«Bizim ve siziñ serbestligiñiz içün» – Boris Nemtsovnıñ ömür devizi olğan tarihiy şiardır. Şunıñ içün men onı Azatlıq nişanı ile taqdirlemege qarar aldım», – dedi Poroşenko.
Rusiye muhalifetiniñ liderlerinden biri Boris Nemtsov fevral 27-de aqşam Moskvanıñ merkezinde Kremlniñ yanında atıp öldürildi.
Nemtsovnı Moskvada mart 3-te Troyekurovskoye mezarlığında defin etecekler. Moskvada salı künü yerli saatke köre saat 16-ğa qadar matem tedbiri keçirilmekte.


text:
“Atatörek - böten dönyada yuğarı bäyä alğan qaharman ğaskäri,xörmätkä layıq lider”
Bu xaqta Törkiyä ilbaşı Atatörekneñ ülemeneñ 79 yıllığı uñayınnan yasağan yullamasında citkerde
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Ğazi Mostafa Kämalnı tarixta êz qaldırğan komandir häm lider itkän iñ töp üzençälekneñ xalqına qarata çiksez ışanıç buluın belderde.
Ärdoğan Atatörekneñ ülemeneñ 79 yıllığı uñayınnan yullama yasadı.
Törkiyä ilbaşı 10 nçı noyabr’ – Atatörekneñ ülem köne uñayınnan yasağan yullamasında tübändägelärne citkerde:”Cömhüriyätebezgä nigez saluçı Ğazi Mostafa Kämalnı ülemeneñ 79 yıllığında xörmät xisläre belän iskä alam. Atatörek böten dönyada yuğarı bäyä alğan qaharman ğaskäri,xörmätkä layıq lider. Ğaziz xalqıbız Ğazi Mostafa Kämal citäkçelegendä 1919 nçı yılda başlanıp 1923 nçe yılda Cömhüriyät tözü belän tögällangän böyek köräştä bezne Watansız qaldırırğa teläwçelärne qanı belän ,canı belän ,yöräge belän tuqtattı.Azatlıq köräşendä Watanı häm bayrağın ,awır şartlarğa qaramastan kiläçäge häm iradäsen saqlap qalğan ğaziz xalqıbız bügenge köndä dä ilebezgä qarata barlıq höcümnärne tar-mar itäçäk täwäkkällek häm köçkä iyä”.
Ärdoğan şulay uq Cömhüriyätne tağın da üsterü häm 2023 nçe yıl maqsatlarına ireşü öçen ber millät, ber bayraq, ber Watan, ber däwlät prinśibı belän êşçänleklären däwam itterülären dä asszıqladı.


text:
REVITIZE-saclara qulluq seriyasi
Melekotu ekstrakti. jensen, seytan otu qan dovranini stimullasdirir, parlaqliq bexs edir, saci mohkemledir, sacin tokulmesin ve kepeyin yaranmasinin qabagin alir.Sac tokulmesinin qarsisini almaq. Saclari kokunden qidalandirmaq ucun uzanmasini suretlendirmek ucun.Saclari sua, tustu ve s ziyanli tehsirlerden qorumaq ucun.Basin dersini qasinmasini, sepkini aradan qaldirmaq ucun, kepeyi temizlemek ucun balzam REVITIZE ile birlikde ve s
Əlaqədar şəxs: Seymur Abisov
Telefon: (050) 766-87-47


text:
Aqyar faali İnna Yegorovanıñ maşinasını Qırım yolunda Rusiye DPS hadimleri toqtattılar, onı bölükke alıp ketmege isteyler. Qadın ufaq balasınen beraber Kiyevge vaqtınca yerleşmek içün kete edi.
İnna Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatqa köre, onı sanki yüksek surat içün toqtattılar. Şimdi o, 7 yaşında qız balası ile beraber Aqmescit-Harkov yolunıñ 110-uncı km qapalı maşinada buluna.
«Politsiya zabiti vesiqalarnı köstermege rica etti, men oña olarnı kösterdim. Men iş şeadetnamesi, Kiyevde maşina alğanda berilgen vaqtınca tehnikiy pasport ve aydavcı şeadetnamesini kösterdim. Er şey şaatlarnıñ yanında oldı. Meni patrul maşinasına kelmege rica ettiler, men razı olmadım. Bir saatten berli küneşte turamız. Maşinamda sıcaqtan pişken bala bar, qapu ve pencereler blok etildi», – dep ayttı qadın.
Onıñ aytqanına köre, zabitler bir de bir protokol tizmediler.
DPS hadimleri qadınnı bölükke alıp ketmege isteyler, çünki o, şahsiy vesiqalar ve bala vesiqalarını köstermedi, demek, «uquq qoruyıcı organlarına qarşılıq kösterdi».
«Bunıñ soñu ne olacaq belli degil. Bugün sıñırğa yetip olurım-yoqmı bilmeyim», – dep ayta qadın.
Onıñ fikirince, DPS hadimleriniñ bunıñ kibi areketleri onıñ cemaat faaliyetinen bağlıdır. Yegorova Aqyarda Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqqanlardan biridir.


text:
Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
« Uyğur avazi»
Panfilov nahiyäsiniŋ jut-җamaätçiligi yeqindila yeza egiligi işläpçiqirişiniŋ mahir täşkilatçisi, Yarkäntniŋ yoruq yultuzi Azat Mäşürovniŋ namida çoŋ koçilarniŋ biriniŋ atilişi munasiviti bilän bolup štkän koça mäyriminiŋ guvaçisi bolğan edi. Bu qetim Yarkänt şähiridiki ilgärki Jmutskiy koçisiğa dšlät vä җämiyät ärbabi Serğazı Bespaevniŋ ismi berilip, yarkäntliklär yänä bir hoşalliqniŋ şahidi boldi.On jil davamida Panfilov nahiyälik partiya komitetiniŋ birinçi kativi bolup işligän Serğazı Bespaev hayat bolğinida 85 yaşqa tolatti. Koça mäyrimigä jiğilğan kšpçilik nahiyä rähbärliri bilän şähär märkizidiki Jeltoqsan vaqiäsi qurvanliri Läzzät Asanova bilän Erbol Sipataevqa ornitilğan yadikarliqqa gülçämbärlär qoyup, süküt saqlidi. Andin nahiyä hakimi Temirlan Bektasov nahiyäniŋ mädäniyiti bilän ihtisadiniŋ täräqqiyatiğa munasip hässisini qoşqan S.Bespaevniŋ hayati vä iş-paaliyiti häqqidä doklad bilän sšzgä çiqti.
Mirasimda Sotsialistik Ämgäk Qährimani Küläş Aytjanova, Almuta vilayitinŋ Pähriy grajdini Ermek Kelemseyit, zamandaşliri Rizaydin Äysaev, Galina Molçanova, Malik Mafuhaev vä başqilar sšz elip, täläpçan vä tädbirçan rähbär, mahir täşkilatçi, äl qädirligän är bilän hizmätdaş bolğanliğini eytip, illiq hatiriliri bilän ortaqlaşti.
Öz novitidä märhumniŋ ailisi namidin oğli Janat sšzgä çiqip, vilayät, nahiyä rähbärlirigä, atisiniŋ zamandaşliriğa, jut-җamaätçilikkä minnätdarliğini izhar qildi.
Ahirida märhumniŋ rohiğa atap “Atlantik” restoranida näzir berildi.
Panfilov nahiyäsi.
Jumağazı BEYSEBEK çüşärgän sürät.


text:
Slovakiya baş naziri Robert Fitsonıñ fikrince, Avropa birligi tarafından Rsuiyege qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten yapqan areketleri içün kirsetilgen sanktsiyalar maqsadına irişmedi. Bu aqta o Moskvada Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvden soñ ilân etti, dep bildire slovakiyalı Pravda gazetası.
«Mence, bu mevzuğa ratsional davranmaq ve sanktsiyalar em Avropa birligine, em de Rusiye Federatsiyasına zarar ketirgeni aqqında ilân etmek vaqtı keldi. Olar, tesir etmek kerek olğan saalarda bir şey bermedi», – dep ayttı Slovakiya baş naziri.
Fitso qayd etti ki, Slovakiya, Avropa birliginiñ devlet-azası olaraq, boynuna alğan mecburiyetlerni işke tüşüre, amma onıñ sanktsiyalar meselesi boyunca şahsiy fikri «yahşı bellidir».
Şimdiki vaqıtta Slovakiya Avropa birliginde reislik yapa, ve kelecek afta birleşmeniñ tışqı işler nazirleriniñ körüşüvini qabul etmege azırlana, o yerde Rusiyege qarşı sanktsiyalar meselesi de muzakere etilecek. Slovakiya Rusiyeden aman-aman bütün gaz ve yermaynı ital ete, bunen beraber, bu devletten öz eki atom elektrik stantsiyası içün özek yaqarlığını ala. Slovakiya Rusiyege çoq Avropa markalı avtomobillerni ihrac ete.
Fitsonıñ fikrine oşağan Macaristan ükümetiniñ noqta-i nazarı da bar. Çehiya prezidenti Miloş Zeman da bir qaç sefer sanktsiyalarnı toqtatmağa çağırğan edi.
Avropa birligi, 2014 senesinden başlap, bir qaç basamaqnen Moskvağa qarşı onıñ Ukrainağa nisbeten basqıncı siyaseti içün, yani Qırımnı işğal etkeni ve Donbassta Rusiye tarafını tutqan separatistlerge destek köstergeni içün sanktsiyalar kirsetti. Bu sanktsiyalar bir qaç sefer uzattırılğan edi, olar rusiyeli iqtisat saasında 2017 senesi yanvar ayında yekünlenecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
14 Temmuz 2011 Perşembe
Qırımtatarca neşir etilgen ilk pyesalardan biri
Temmuz 14, 2011 2011_5, Edebiyat ve tenqit, Sevil Kerimova, Tarih No comments
Kerimova S.A.
Qırımda «Terciman » matbaasında basılğan kitaplar hususında ne qadar aytılsa ve yazılsa da, tam surette bilgimiz yoqtır. De bir, de diger taraftan ep yañı malümatlar peyda olıp, daha tünevin yapılğan çalışmalar eskirip qalmaqtalar…
1915 senesi «Terciman» matbaasında basılğan qırımtatar tiliniñ luğatı haqqında kim eşitti, yahut kim onı kördi? Keçenleri Hikmet Terlekçi ili suhbetimizde böyle meraqlı şey açıqlandı.Hikmetniñ babası Bilâl Terlekçi 1886 senesi doğdı. Öz zamanınıñ oqumışlı adamı olıp qırımtatar leksikologiyası ile meraqlanğan. 1915 senesi Bağçasarayda I. Gasprinskiyniñ «Terciman» matbaasında onıñ «Qırımtatarca – rusça luğat»ı neşir etilgen. Seneler devamında luğat ipranğan, sahifeleri tökülgen. Ama luğatnıñ cıltı ve birinci sahifeleri saqlanğandır. Luğat üzerinde «Dozvoleno tsenzuroyu g. Kazan» kibi yazılar bulunmaqta. «Terciman» matbaasında basılğan kitaplarnıñ cedveli o zaman eki defa katalog şeklinde neşir etilse de, her alda kataloglardan tış qalğan bir çoq kitap ve risaleler bulunmaqtadır.
Bu ve böyle faktlar daha pek çoq çıqa bilir, çünki milliy medeniyet ve ilimimizniñ tarihi keregi kibi daha ögrenilmedi.
«Terciman» matbaasında neşir etilgen siyrek kitaplardan birisi de «Bahtiyar» adlı pyesadır. hem zanımızca, qırımtatar tilinde basılğan pyesalardan birincisidir. Bu pyesa 1888 senesi neşir etilip, cıltı üzerinde arab hurufatında böyle yazılar körünmektedir: «Bahtiyar». Eser Mustafa Hilmiyniñ. «Terciman» ceridesi (gazetası) muharriri tarafından neşir olunmıştır. Şehr-i-Bağçasaray. Basmaya ruhsettir: Peterburg 20 mart 1888 s.».
Bağçasarayda neşir etilgen ve bir qaç meclisten (akttan) ibaret olğan bu şiiriy pyesa şarq usulında, efsane üslübinde yazılğan olıp, qısqadan mundericesi böyledir: Adil ve Munire adlı gençler bir-birine soñ derece aşıq olıp yüreler. Ve sevgilerini yüksek üslüpli beyitler ile añlatalar. Meselâ, Adil Munirege hitaben: Men faqırım, sensiñ alicenap, yani men bir Zöhreyim sen – Aftab». Munire ise Adilge hitaben: «Böyle tekdir itme Allah eşqına, goñlümi ağlatma Allah eşqına!». Adil: «Allah, Allah bu ne devlettir maña, lâyıq oldum, ey güzelim saña. Muhabbetiñ men içün uluğ iftihar, bahtiyarım, bahtiyarım, bahtiyar!». Munire: «Men cemalıñ şevqına pervaneyim, zulfunıñ zıncırına divaneyim. Oldüren tiğ nigяhıñdır meni, qul iden zulf siyahıñdır meni» (S.1-2) ve ilâhri. Sevgi ateşi ve alevleri içinde yanğan Munire, bazıda Aftab adlı hızmetçi-qızğa da muracaat etip, özüniñ fışqırğan duyğusını Adilge añlatmasını rica ete. Hızmetçi qız oña boysuna ve mahusus beyitlernen Adilge Munireniñ sevgisini añlata. Lâkin aşıqların arasına Dilcü adlı hızmetçi-hatun qarışa. O, Munireniñ babası büyük paşa ve vezir olğanı ve fuqare Adil Munirege lâyıq kelmegenini tüşüne, ve bu aşıqlıqqa qarşı olıp paşağa haber ete. Adilni tutalar ve Munireni unuttırmaq içün sahralar içinde bıraqalar. Adil sahralar ve qumlar içinde paynözü qalğan soñ da Munireni unutmay, özüniñ okünçleri ve horluğını beyitlernen añlatıp sahralarda yüre… Ama bir talay vaqıt keçken soñ paşa vefat ete ve Munire Adilni sahralardan aldıra. Asretlikten soñ Adilnen Munireniñ aşqı daha ziyade alevlene ve olar bir-birini zevceler, yani qarı-qoca sıfatında ilân etip bahtiyar olalar…
Işbu kitapçedeki I. Gasprinskiyniñ kendi tarafından yazılğan kiriş sözünde böyle denile: «Hoş diline rağbet idup, işbu kitapçei Mustafa Hilmi efendiniñ Istanbulda neşir ittigi «Bahtiyar» nam manzum (şiiriy –S.K.) teatro risalesinden istihrac ittik (aldıq –S.K.). Risaleniñ ancaq bir meclisi derc olundı. (Tekst) Nazi Paşanıñ 16 yaşlarında olan Munire adlı qızı fuqare-zadeden Adil adlı bir yaşa muhabbet idup ve bu dahi qıza aşıq olduğından ve bade (soñra –S.K.) Paşa cenapları haldan haber alup, Adili vilâyetten ayırup nefiy (sürgün –S.K.) ittiginden ve ahırısı Paşa vefat olup, Munire Adile haber ve davetçi yollap çağırup qavuştıqlarından ibarettir».
Zanımızca, «Bahtiyar» pyesası 1888 senesi ekinci defa neşir etilgendir. Çünki qolumızda bulunğan bu eserniñ kopiyasınen Sankt-Peterburgdaki M.E. Saltıkov-Şedrin adına kütüphaneniñ kataloglarında «Bahtiyar» haqqında kösterilgen haber arasında bir çoq farqlar bar. Eñ esası kütüphanedeki katalogda «Bahtiyar» pyesası 1882 senesi neşir etilgeni kösterile. Bundan ğayrı, anda bu pyesa eki meclisten ibaret olğanı qayd etile. Bizdeki nüshada ise bir meclis. Ve daha - qolumızdaki nüshada: «Terciman» ceridesi (gazetası – S.K.) muharriri tarafından neşir olunmıştır» –deye yazılğan. Mezkür kütüphaneniñ katalog fişinde ise, bu yazı kösterilmegen. Ebet, kitapnıñ qaç sahifeden ibaret olğanı belgilenseydi, mesele qolayca açıqlanacaq edi. Bizim qolumızda bulunğan «Bahtiyar»nıñ kopiyası 16 sahifeden ibarettir. Ama 16-ncı sahife soñ sahife olğanı da kesin körünmey… her alda, eminliknen aytmaq mümkün ki, «Bahtiyar» pyesası qırımtatarca neşir etilgen pyesalarnıñ eñ eskilerinden biridir.
Qullanılğan edebiyat:
1. (Prusakov A.A., közlov E.D. Krım: kniga rekordov.-Simferopol.-«Sonat».-1999 (288 s.).-S.195).
2. (Evliya Çelebi. Kniga puteşestviy. Pohodı s tatarami i puteşestviya po Krımu. /Perevod s polskogo M.B. Kizilova/. Simferopol: Tavriya.-1996.– 241 s.), Kniga puteşestviya. Turetskiy avtor Evliya Çelebi o Krıme (1666 – 1667) /Perevod s turetskogo E.V. Bahrevskogo/. Simferopol: Dar.–1999.–144 s.).
3. (Baron de Tott. Türkler 18 yüzyılda. Istanbul.-«Kervan kitapçılıq şirketi ofset tesisleri» (327 s.) /yazıq ki, kitapta neşir senesi kösterilmegendir/).
4. (ITUAK – Izvestiya Tavriçeskoy Uçenoy Arhivnoy Komissii.-1909.-№ 43).
5. (Hareket.-1994.-mart 19).
6. (Teatr // Terciman.-1886.-fevral 4).
7. (Teatr // Terciman.-1886.-fevral 7).
8. (Meinov C. Qırımda tatar teatrosı // Ileri.-1926.-№ 1.-S. 42).
9. (Airçinskaya R. V bolşom i malenkom Bahçisaraye // Golos Krıma.– 2002.– mayıs 31 / GAARK, F. 26, op.1, dd. 6338, 7276, 7968…/).
10. («Terciman».-1898.-mayıs 10).


text:
29 Mayıs 2015 Cuma
DUA
Mayıs 29, 2015 2015_3, Edebiyat ve tenqit, Qandımov Yunus No comments
Onuñ öz duası bar.
Bugün o, öz duasını ilk kere tolusınen oqudı.
O, bu duanı yaratqance nice-nice istirap çekti, aytmağa istemedigi sözler, tilemege istemedigi tilekler arslannıñ sivri-senek pancaları kibi, yüregini tırmaladı, yaraladılar, qan ağlattılar. Tişleri arasından qurtulğan sözler degirmen taşları arasından çıqqan söz tozlarını añdıra ediler.
Bu duanı özünden ve pencereden, soqaqnıñ qarşı tarafında endi çoqtan ihtiyarlaşqan, yıllarnıñ qarsanbalarından ipranğan selbi tereginden ğayrı kimse bilmey.
Azbarda, soqaqta anavı ihtiyar selbiden ğayrı başqa canı barlar, canı yoqlar da öz felsefesi, öz terennumı ile hayatları vaqıt ve mesafeniñ tespilerinden keçirip sefalar ve cefalarnıñ girdabında aylanmaqtan aylanalar.
Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…
Aaa-na, çaqıl, qum obaları; saçları cilli ceviz teregi, endi qaç kereler almaştırıla-almaştırıla niayet duraq bulğan ağlavuq yüzüm kütükleri…
Lâkin olarnıñ bu duadan haberleri yoq.
Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…
Tek qart selbi bile.
Bilemi eken, asılında?
Bile!
Daha nasıl bile!
Bir keresi, o, pencere qarşısında turıp, tışta, yelniñ piyazı ve nazından şuv-şuv yırlağan selbige baqıp – belki başqa şeyge, selbiniñ artında kimseniñ közüne körünmegen bir şeyge, kâinat ve qalbini toldurğan, söznen tarif etilmegen bir şeyge? – yüreginiñ million-million üceyreçiklerinden (ete, ebet, üceyrelerinden degil - üceyreçiklerinden) torğaylar kibi sürü-sürü uçuşqan sesler, sözler dudaqlarınıñ ucuna qonıp, belgisizlikke revan olıp keteyatqanlarında oña odada kimdir bar kibi duyuldı.
Lâkin o, ibadetteki kibi – ne içün ibadetteki kibi? – yürek fısıltısını devam ettirdi.
Sözler, torğayçıqlar kibi, dudaqtan uçar ekenler, dudaqlarnı tıpqı pıtaq kibi biraz aşağı endirip, iç bir türlü iz-miz qaldırmayıp, keteler.
Çetten baqsañ, dudaqlarınıñ areketlerini közetseñ, bu adam laf etken kibi körüne.
Adam kimnen laf ete?
Adam kimge ne aytmaq istey?
Adamnı kim diñley?
Asılında, onu diñlegen, oña diñlengen bir de-bir kimse barmı?
Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…
O, duasını bitirip, amin etti, dünya kibi açıq avuçlarınen betini sivazladı.
Kimsege inanmağan, kimsege boysunmağan çalıq ruzgâr selbini yuqusından uyanttı.
Qart selbi sağ-solunı qıdırmadan, eki yaqqa çatalanğan dallarını köterdi, betine tiysetir kibi oldı.
Qart selbi de onuñ duasına qoşulıp, amin etti.
Edem pencere yanından çekildi.
Qapı aralığından başını çıqarıp oña ayret ile baqıp turğan qızçığını körip:
– A-qızım, tatlı qızım, menim tañ bülbulim, ne bu qadar erte uyandıñ? – dep qızını quçağa aldı, bağrına bastı. – Men seni şimdi töşegiñe köterip alıp keterim…
– Baba, bugün balıq avına barmaycaqmızmı?
– Baracaqmız, qızım, baracaqmız… Aydı, men seni töşegiñe alıp ketip qoyayım. daha pek erte. Men odır-budır şeylerimni hazırlayım… göl çetinde susarsıñ, balam. Saña suv alayımmı, ya da tatlı çay?
– Ekisini de alıñız. Men şimdi, – dep Gülnaz öz odasına barıp kelmesi bir oldı… – Bunı unutmañız, baba, yahşımı?
Ağzı-burnunace tolu paketni körip, Edem külümsiredi:
– Bu da nedir ya, balam?
– Menim oyuncaqlarım!
– Biz balıq avına ketemiz de, qızım, olarnı ne yapacañ?
–Butün kün anda olacaqmız, oyuncaqlarım meni sağınacaqlar da! – dedi Gülnaz qurnaz közçiklerini babasına tikip.
– Aydı, bar yat, qızım. Oyuncaqlarıñı mıtlaqa alırmız.
– Baba, siz demcik kimnen laf ete ediñiz?
– Özüm… Aydı bar yat, qızım… anañnı uyantmayıq. Uyansa, iş bitti. Balıqnı bazardan alıp kelir…
****
Göl pek dülber yerde yerleşken. Onuñ qarşıdaki yalısından aşağı – yuqarı yarım çağırım avlaqta keñ avtomobil yolu keçe. Bu taraftan baqsañ, gölniñ yalısı tazlanmağa yüz tutqan insan başına beñzey. Ösümliklerini yel alıp ketkenmi ne? Alçaraq boylu, beşaretçe kelgen terekler yel eskende yıllar devamında ev-barqı olmağan bıralqınıp suvnen sabunnıñ "s" arifini bile unutqan, maqas, taraq körmegen kirli, maylı saçlarını añdıralar.
O tarafnıñ balıqçıları, şeerde rastkelişken kibi olsalar, bu taraftakilerini küle, mısqıllaylar. "Siziñ tarafta ne bar?" çamlıq, yılan adası... balıq bizim tarafta! Bilmeli oluñ!".
Ebet, batağını maqtamağan baqadan baqa olurmı, baqayım! Edem bu laflarğa çoq qoşulmay... Lâkin göl yalısındaki balıqçı kanunlarını birley-birley eda ete. Bugün de şay yaptı. Oturacaq yerinden on-önbeş metr sağğa, on-önbeş metr solğa ve tamam şu qadar yuqarığa taraf meydanlıqnıñ çöplükten, qırıq cam parçalarından temizledi. Evinden ketirgen tselofan paketni toldurdı, yüz metrge cuvuq yerde yerleşken çöplük obasına alıp ketip taşladı. Lâkin bu keresi de onı, aynı tüşünce asabını biraz qozğadı.
İnsanlar bağırtaşlı. Bu yerge taşlağan çöplügini cıyışırmaylar... hayatıñnı böyle püsürleyler, olarnıñ üstüñe töküp ketken, tökeyatqan çöplügini, cam parçalarını nasıl ellernen toplarsıñ, nasıl torbağa qoyarsıñ, angi çöplük obasına atarsıñ? Öyle çöplük obası barmı eken?..
Edemniñ eki spiningi de qurulğan, qarmaqlar suvğa atılğan, leskalarına çañçıqlar taqılğan – olarnı "mobilnik" dey, yengilden esken yelnen oynar kibi yavaş-yavaş sallanıp turmaqta. Oturğan yerinden az avlaqta pekittigi balaban mantar misali şemsiyeniñ kölgesinde Gülnaz ur-patlasın qoqlalarınen, oyuncaqlarınen meşğul. Bala deseñ bala, olarnen öz aqranları kibi laf ete, olarğa türküler ayta, bazı birilerini, meselâ anavı şameçikni kâde bir cezalay "köşege" de qoya.
Yelçik çañçıqlarnıñ yanaqlarını siypalay, olar yelniñ nazından, bayıldıqlarından "dzınn dzıññ" sevineler. Lâkin Edem endi bir sahatten ziyadedir, ep ös tüşüncelerinen muşğul. Qızmatabanca soylarını quvmaq, elinden kelse birer-birer tutıp, başlarını suvğa tıqmaq istey. Kâde bir olarnen laf ete : "Men mında raatlanmağa, sizlerden raatlanmağa keldim... Barıñ, siz de menden raatlanıñız. Kiyik tarpanlar kibi ne sağ, ne sol tanıysıñız, qafatasımnıñ içi sanki uc-bucaqsız bir çöl, kene de oña soqulasız, gür-gür çapışasız, kâde bir-biriñiznen tişlenip tepişesiñiz..." dey olarğa. Edemniñ içeriki dünyası öyle: o otlarnen, tereklernen, qarmaqlarınen, yerde yatqan lâpik taşçıqnen qısqa kelâm, her şeynen subetleşe, dertleşe, olarnıñ dert-quvançlarını diñley. Olarnıñ hepisiniñ canı bar. Allah hepisini canlı etip yarattı. İnsannıñ Allahtan berilgen canı bar amma, meselâ terek ya da kâğıt tabağınıñ canından farqlı. Olarnı bir-birinen teñeştirseñ – delirmek mümkün – can degen can insanda yoq! Canı bar nesne kendisine beñzer, kendi mayasından olmış diger canı barnı ıncıtırmı? Terek terekni, köpek köpekni, suv tamçısı suv tamçısını ıncıtırmı, oña istiraplar çektirirmi?..
"Dzıñ! Dzıñ!" Spininglerden biriniñ çañı bir kere daha can derdinde dzıñıldap, Edemni abtırattı amma, o qarşısında gölge pülemötlar kibi "bağlı" turğan spininglerden angi birine "suvaltı musafiri" kelgenini aldıramayıp, közlerini tikip, qulaq qabarttı. Bir qaç daqqağa dünyasından kesildi. Bütün vucudı, her bir üceyresi, atta qısıq-qısıq, sıq-sıq alğan nefesi hepisi bar diqqatnen spininglerde edi. Edem böyle "ehmallıqnı" çoq begenmey. Endi, spininglerniñ hepisini teşkermek kerek, angisiniñ qarmağına ücüm etilgenini bilmek kerek, qarmaq suv içinde boş yatmamalı amma boş qarmaqqa da bazıda balıq ilişe turğan: aç baqabaşqa tek qıbırdağan şey olsun o, keñ ağzını açıp onu şu añ yuta, saylap oturmay, qarınğa tüşken soñ añlaşılar, degen felsefesi kâde bir onu alday, belki baqabaşlardan qabaqbaş soyu kelip qalır. Edem "belki"lerni köterip atıp, yerinden turdı spininglerini birer-birer teşkerip baqtı: ekinci spininginiñ qarmaqları bom-boş ediler. Edem spiniglerini teşkereyatqanda yanına Gülnaz keldi.
– Baba, tuttıñızmı, e, baba?
–Yoq, qızçığım, balıqlar suvalçanlarnen beraber kezintige ketkenler...
– Nu, baba aytsañ, tuttıñızmı?
– Ana, qopqa içinde.
Gülnazçıq suv içinde turğan qopqağa çapıp bardı.
– Baba, mında bir şey yoq da!
– Biz evge qaytqanca canıñız sıqılmasın, barıñ biraz daha keziniñ, qolum-qomşularıñızğa kirip çıqıñ, dep yiberdim. Aks alda olar pek şamatalanalar, qıçıralar, göldeki balıqlarnı qorquzalar.
– Balıqlar laf etmeyler de!
– O-oo! Men tutqan balıqlar türkü de aytalar...
– Ama da masalcısıñız.
– U-uu, baq seniñ, şameçigiñ kene mantar töpesine çıqqan!
Gülnaz yalt etip mantarnıñ töpesine baqtı. Bir şey körmedi. Oyuncaqlarına taraf ketecekte:
– Babaşka şütnik, ozornik!-dep küldi. Edem ağızını açıp yetiştiralmadı, Gülnazçıq endi oyuncaqlarınıñ yanında edi.
Avcı azartı üstün çıqtı, "Tatarca laf et !" deycek oldı amma, her vaqıt olğanı kibi, "soñ tenbiyelerim" dep, qum üstünde yatqan spiniglerini "yañı ücümge" hazırlamaqnen meşğul oldı. Qarmaqlarğa suvalçanlarnı çabik-çabik yerleştirir eken "balalarımıznıñ ana tilinde laf etmegeninde mına böyle ufaq-tüfek şeyçikler şeytançıqlar kibi, arağa kirip öz-özümizden avunıp ketkenimizge sebep!"
Demin keyfi köterilip başlağan edi. Lâkin onuñ keyfi sailge "çıp-çıp" urulıp ketken dalğanıñ ömürinden qısqa oldı. Deminki, keyfi qaçıp, onuñ yerine asabınıñ qarğaları kanat qaqıp, kölgelerinden ortalıqnı kögertmege başladı.
Spiningler pülemötlar kibi tekrar gölniñ saqçılığına turalar. "Ne de hucur adamım..." dep öz-özüni kemirmege başladı... O-oo! Bu şeyde o ass! İne ucu qadar şey oña yete! Tıpqı Kırım avası kibi. Küneşli, aydın künde uzaqtan baqqanda tırnaq qadar körüngen qara bulutçıq kelip, Çatırdağnıñ qulağına ilişse iş bitti: yarım sahat – bir sahattan soñ qocaman Çorabatır kibi turğan, Çatırdağ qara, qurşun bulutlar sarımında, qalıp kete. daha birazdan bütün kök qararıp "ortalıqnı suvğa boğacam" dep yağmur yağıp başlay. Endi bu yağmurnıñ ardı almaz belleysiñ amma, bir-eki sahatten soñ kene küneş parılday, kene quşlar çivildeşe, bulutlar esaretinden qurtulğan Çatırdağ Çorabatır kibi mağrur-mağrur tura...
Kerçegini aytqanda, Edem özüniñ tabiatı böyle olğanına baqmadan, böyle adamlarnı çın-yürekten acıy. Ne içün acığanını özü de bilmey. Asılında Edem acınılacaq kişimi? Ebet, yoq. Asiye bir keresi darılışqan vaqıtlarında oña:
– Aqayım olsañ da, balamnıñ babası olsañ da, men seniñ betiñe baqıp aytam: sen acınılacaq adam degilsiñ.
– Men saña acı deyimmi!
– Sen… sen… acığanlarını isteysiñ!..
– Aqız, saña ne oldı?
Çanaq-çölmegi şatırdamağan qoranta olmay ve Edemniñ ailesinde böyle filcan içinde borançıqlar ola turğan edi. Allağa biñ şükür: Edem gizliden, hayatqa çıqıp, pencere yanına kelip, soqaqlarınıñ qarşısındaki qart selbiniñ pıtaqları arasından körüngen iraqlarğa, daha doğrusı boşluqlarğa baqıp, öz duasını oqup başlağanından berli ailesinde tınçlıq hüküm sürip, olarnıñ evelki munasebetlerinden ürkken baht quşı qayta baştan tirilgenday oldı.
Amma o keresi Asiyenen yahşı etip "tutuşqan ediler"
– Allanıñ bergen şeyini acımaq olmay.
– Ne içün?
– Saña böyle tabiatnı Alla berdi. İnsan yaratılğanda kendine lâyıq tabiat berile. İnsan onu doğuracaq anası, doğulacaq yerini, millet ve vatanını yaratıldıqda saylamağan kibi tabiatnı saylap oturmay. Yüce tañrı nasıl soyunı berse ömüriniñ soñunace şu tabiatnen yaşay, şu tabiatnen de öle… Eger seniñ başıñ ağırsa, parañ olmasa acıy bilesiñ adamnı. İlâc berseñ başıñ ağrısı toqtar, para berseñ, paralı olur, başıñnı siypasañ…
– …
– Seni kerçekten de acıyım.
– Buña sebep berdimmi?
– Sebep bermek kerekmey, o açıq aydın körünip tura: sen yanğızsıñ, yanğızlıq seni sıqa…
– Yañğız degilim! Sen olğanda, Gülnazçığım olğanda nasıl etip yañğız ola bilem? – dep sesini kötermege başladı Edem.
– Biz sayılmaymız. Sende dost, adiy bir dost yoq.
Asiye haqiqatnı "şap" etip betine urdı. Edem qızardı-bozardı.
– Sen menim dostumsın - dep itiraz bildirecek oldı, amma:
– Men başta bir seniñ apayıñım, tek bundan soñ dostuñım… qana, köster: bu, bu, menim dostum, dep.
– Ya…
– Olar sende para olğanda içiñe-bağrıña kireler, seni şerefleyler, cebiñde soñki kümüşiñ bitken soñ, olarnı tapsañ al!
– Öyle degil! Yalan!
– Edem ağzımı açtırma!
– Laf lafnı açar, laf da bir yeriñi açar, deycek olasıñmı? Ayt, ayt! Devam et! Tapta meni, ez meni!
– Sen öylesiñ daa! her şeyni yamanğa çekesiñ… Oldı yeter!
– Yoq devam et! Böyle laqırdı daha olmağan edi. Devam, et… Evde tek ekimiz. Gülnazçıq daha bağçada…
– Soñki kere hastahanede yatqanıñda seniñ közleriñ öyle de bir efkârlı edi ki…
– Hastahanede yatqanda közleriñ baht-quvanç küneşinen tolu olmalımı yoqsa! Anda öyle bir menfiy energetika barki.
– Energetikanı bıraq. Seniñ közleriñ yañğızlıq efkârına tolu ediler… Men ve Gülnazçıqdan ğayrı, hastahanege seni yoqlap kim keldi? Dostuñ olğan olsa, bilmem qaç kere kelip keter edi.
– Men sürüde yürip alışmadım.
– Laf sürü haqqında ketmey.
– Kerçekten de, men bazıda özümni yañğız qaşqır kibi is etem, Asiye, - dep lafnı yımşatacaq oldı Edem.
Asiye aqıllı, oqumış qadın. Ebet, şimdi aqılsız, oqumış olmağan qadın az rastkele. Asiyede başqaca. Asiyeniñ aqılı, bilgisi feraset ile siñirlengendir. Yaş olsa da qocaman ömür tecribesine malik olğan adam kibi qonuşa. Qocasını böylece bir köşege nıqtağanına özü de şaştı "Kerekmey edi, ğaliba", dep tüşündi.
– Edem, sen yahşı adamsıñ, eliñ boş, yüregiñ bol kişisiñ. Men soqur degilim, körem niceleri öz faydası içün senden faydalanalar… Sen olarğa ağızıñdakini çıqarıp bermege hazırsıñ, birevlerniñ qasevetinden geceleri yuqlamaysıñ…
– Asiye, yalvaram canım, bıraqsa şu laqırdılarnı. Ne yapayım men adamlar öyle olsalar.
– Ebet, ne yapacaqsıñ?
–Asiye, kel, cançığım, keseyik şu laqırdını. Saña asabiylenmege olmay. Kiçkenemiz…- dep Edem apayınıñ endi yükü açıq-aydın belli olıp başlağan qarnını siypadı.
– U-u, seni yaramaz! – dep naz ile Edemniñ başını bağrına bastı Asiye. – Men bilem, men asabiylenmeyim, aqayçığım… Sen bağışla, seni ıncıtmaq istemedim. Sen küçlü adamsıñ, sende olğan içeriki quvet biñ adamğa yeter, yalıñız, tabiatıñnı biraz idare ete bilmek kereksiñ… Dost meselesine kelgende ise…
Asiye birden sustı. Biraz susıp turğan soñ, laqırdını çetke burıp yiberdi:
– Bugün biz kompyuter diagnostikasına bardıq, - dedi. Özüni bağrındaki yavruçığını qoşıp "biz" legen adeti bar.
– Soñ?
– Soñu soğan!.. – Asiyeniñ yanaqları yengilden allandılar. Kompyuter oğlan balanı kösterdi.
– Demese!
– Gülnazçığımıznıñ oğlan qardaşı olacaq!
–Laqırdını bundan başlamaysıñmı. Ah, menim tikenli gülçigim!
Edem yerinden turıp, Asiyeni quçaqladı, yanaqlarından, duduaqlarından öpti.
– Mına ne içün maña darğın körüngen ekensiñ!
– Biraz darğın edim!
– Nege?
– Nege, nege? Kompyuter diagnostikasına ketkenimni bilesiñ. Men oğlançığımız olacağına öyle quvandım, öyle quvandım, qanatlarım olğan olsa, uçıp kelip, saña aytacaq, seni quvandıracaq edim. Quvançımdan talağım qatıp keldim. Sen ise: "Keldiñmi, apay", dep taşladıñ. Kompyuter diagnostikası ne olğanını bilesiñ amma, sen lâm – cum demediñ. Sorarsıñ dep ümüt ettim. Sen ise dünyañnı unutıp yarınki balıq avına hazırlıq körmekte ediñ.
– Ya ayta qoymaysıñmı bir kereden, biñ bir dereden suv ketirip, meni qartop temizler kibi temizlep başladıñ.
– "Qadın kişi belgisiz kosmos", degen kim? – nazlandı Asiye.
– Ay-yy! – Edem utanğanından yer yarılsa yere kirip ketmege hazır edi.
– Mına saña "ay", mına saña "vay"
– Adını Enver qayacam!
– Ne içün Enver?
– Ne, ne içün. Enver Edemoviç! Yañğıray!
– "Viç-miç" lerden canımız yandı, degen kim, efendim!- dep mısqıldadı Asiye.
Edem apansızdan böyle bir qolaylıqnen silâsızlandırılacağını, kendi silâsınen kendi urulacağını beklemegen edi.
– Teslim olam! – ellerini yuqarığa köterdi. – Enver Edem oğlu!
– Oğlumız olsa Aziz qoyarmız degen kim edi, e? – Asiyeniñ "Faş etmeleri" Edemni tekmil şaşmalattı. Lâkin vaziyetni tez tüzetti.
– Aziz Edem oğlu! Yañğıray! Yañğıramay qayda baracaq?! Edem kirez tereginiñ kölgesinde turğan set üstündeki spininglirine baqtı: daha eki spining almaq kerek. Haqiqiy balıqçınıñ eñ azdan dört spiningi olmalı!
– Toqta menim balıqçım, Azizçigimiz doğulsın, össin, spining alıp yetiştirirsiñ, ya barıp da… - Asiye "ya barıp ekinci evlâdımız da qız olsa" deycek oldı, lâkin aqayınıñ quvançını bozmaq istemedi, tilini tişledi.
– Ne barıp da? Ne demek isteysiñ? Edemniñ yüzü belgisiz bir ciddiylik perdesinen örtülip başladı.
– Bir şey. Qorqma. Ya barıp da o balıq avına aves olmasa.
– Menim oğlum olup da balıqçı olmazmı! – dedi ğurur ile Edem.
Bugün de işte balıq avında, kün evelsi olğan laqırdılarnıñ eñ güzelini hatırlap, yüregi at başı kibi qabarıp başlağınını duydı: Oğlum olacaq!


text:
III İslâm Geray
III İslâm Geray (arap urufatında: ۳اسلام كراى; 1604 – İyül 10. 1654)[1] - Qırım hanı. 1644 ile 1654 yılları arasında saltanat sürgen. I Selâmet Geraynıñ oğludır.
Yaş olğanda Lehistan ile cenk devamında İslâm Geray esir tüşip Lehistanda 7 yıl keçirdi. Azat olğan soñ Osmanlı Devletinde yerleşti. Bahadır Geray İslâm Geraynı qalğa dep tayin etti, amma ölüminden soñ IV Mehmed Geray tahtqa kelgeninen İslâm Geray kene Qırımdan ketti. Üç yıl soñra yani 1644 senesi Osmanlı sultanı, Sultan İbrahim tarafından ağası IV Mehmed Geraynıñ yerine han ilân etilgen.
Rus, ukrain ve leh tarih menbalarında III İslâm Geray ukrain qazaqlığınıñ Lehistanğa qarşı cenkinde iştirak etkeni içün bellidir. O, 1648 senesinden itibaren Zaporog qazaqlarınıñ getmanı Bogdan Hmelnitskiy ile Lehistanğa qarşı ittifaqqa ketken. Bu ittifaq Qırım Hanlığını küçlendirgendir. Birlikte 1649 senesi Zbaraj ve 1651 senesi Beresteçko muarebelerine qatılğanlardır. III İslâm Geraynıñ zan etkenine köre, qazaqlarğa qol tutqanı Qırım Hanlığınıñ şimal sıñırında Qırımnıñ dostu olğan yañı bir qazaq memleket meydanğa ketirmege yardım etmek kerek edi. 1654 senesi Pereyaslav Barışı ile Lehistan ile sulh yapıp Rusiyege qarşı birlik yaratqan.
III İslâm Geray üküm sürgen devriniñ hususiyeti Qırım Hanlıq içindeki tınçlıq edi. İslâm Geray cümert ükümdar olıp öz para ile bütün Hanlıq boyunca qurucılıq ve tamir işlerini yaptırdı.
III İslâm Geray 1654 senesi Bağçasarayda öldi ve Hansaray dürbesinde defin etilgendir. O ölgen soñ IV Mehmed Geray yañıdan han oldı.
- ↑ Mykhailo Hrushevsʹkyi, History of Ukraine-Rus': The Cossack Age, 1626-1650, Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 2002. p. 322.


text:
Rusiye işğaliniñ bir yılı içinde Qırım Kreml areketleri ile razı olmağanlarğa qarşı terror ve qanunsızlıq alanına çevirildi. Ukraina akimiyeti vaziyetni añlamay ve işğal etilgen topraqlarnı keri almağa yardım etecek yollarnı tapamay. Bazıda Kiyev yarımadanı terk etmege mecbur olğan vatandaşları içün vaziyetni daa beter yapa. Bu aqqında Ukrainanıñ paytahtında çetel diplomatlarnıñ iştiraki ile keçirilgen «Qırım: hatıra, kerçek ve baqışlar» subetinde laf yürsetildi.
Munaqaşanıñ esas mevzusı sovetlerniñ 1940 senesi Baltiya memleketleri işğali ve 2015 senesi Qırım işğaliniñ qıyaslavı oldı. Bunıñ aqqında Ukraina Latviya Elçisi Argita Daudze söz yürsetti. Onıñ aytqanına köre, sovetler esirliginiñ yarım asırlıq hatıraları Latviya ve Litva diplomatlarını keçken sene mart ayınıñ başında, Qırımda «yeşil adamçıqlar» peyda olmağa başlağanda, anda barmağa mecbur etti. O vaqıt elçiler sayesinde Avropa Birligi Rusiye matbuat vastaları uydurmağan kerçek malümatlarnı aldı, dep hatırlattı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov. Litva temsilcisi, bu devletniñ sabıq elçisi Pâtras Vaytiyekunas da o künleri Qırımda edi. Lâkin o yarımada işğali aqqında çoq aytmayıp, yardım yolları aqqında laf etti. O, qayd etti ki: siyasiy yardımdan ğayrı, Ğarp Ukrainağa silâ bermek kerek. Ve eñ esası – avropalılarğa Rusiyeniñ Ukraina toprağında yapqanlarını añlatmaq kerek. «Putinni Ukrainada toqtatmaq kerek», – dep qayd etti Litvanıñ sabıq diplomatı.
Rusiye uquğı ceza olaraq bar, halqara uquq işlemeyOlga Skripnik
Ukraina topraq bütünliginiñ Qırımda bozulması yarımadada insan aqları ve serbestliginiñ bozuluv sebebi oldı. Rusiye uquğı ceza olaraq bar, halqara uquq işlemey, dep ayttı İnsan aqları Qırım alan missiyasınıñ reber muavini Olga Skripnik. O, yarımadada Rusiye işğaline qarşı çıqqanlar taqip etilgenini hatırlattı.
Qırımda vatandaşlarnı qoruycaq mehanizmler artıq yoq, akimiyet ise öz qanunlarını istegeni kibi boza. Bu vaziyette qaçqanlar ketken Ukrainanıñ mevamı ğayet müim. «Memuriy sıñırdaki vaziyetni baqmaq kerek. Şimdilik yalıñız problemler bar. Birinciden, balaları ile kelgen Ukraina vatandaşları... Qamaçav ukrain vatandaşlarınıñ vaziyetini daa beter etmemek ve olarnıñ tahliyesine keder etmemek kerek», – dep ayttı Olga Skripnik Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Devlet hızmetiniñ reisine muracaat etip.
O, emin ki, Kiyevdeki akimiyet birinciden topraqnı degil, adamlarnı tüşünmek kerek. Skripnik Qırımda 2 mln Ukraina vatandaşı aqqında aytıp biraz qabarttı. Qırımnıñ Rusiyege qoşulmasına kim qoltutqan aysa? Ukraina akimiyetini tek Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Devlet hızmetiniñ reisi Aslan Ömer Qırımlı temsil etken edi, bu sebepten bütün tenqit oña yöneldi. O, añlattı: hızmetniñ işi toqtatıldı. Ükümet işbu hızmetniñ işi içün uquq esaslarını meydanğa ketirmege aşıqmay. Onıñ faaliyetini belgilegen vesiqa alâ daa yoq. Memurlar meraqlanmasa, bürokratiya areket etmege başlay. Devlet hızmetiniñ reisi özü nazirlerni ziyaret etip, nizamnamege qoltutmağa rica ete. Bir yıl evelsi Petro Poroşenko vade etken Qırımnı keri aluv strategiyasınıñ leyhasını Meclis azırladı, onı Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasına (RNBO) berdiler. RNBO mütehassısları alâ daa uyduralar: özleri bir şey teklif etmediler, amma teklif etilgen leyhanı da qabul etmeyler. Ukrainanıñ büyük adamları aytqan «Qırım – Ukrainadır» sözleri areketlernen pekitilmegen mantrağa çevirile. Halqara muzakerelerde ukrain diplomatlarınıñ iştiraki ile baqılğan Qırım mevzusı zornen añıla. Refat Çubarov Ukraina Qırım meselesini Minsk añlaşmalarına qoşup olamağanını (istemegenini) kederlenip hatırlattı. «Qırımsız Minsk-2 muzakereleri olmamaq kerek edi!», – dep qayd etti Meclis reisi.
Qırım Ukrainağa qaytarılsın dep, Rusiyege yapılğan halqara basqı quvetleştirilmeli
«Ne yapacaqmız?» ve «kim qabaatlı?». Ananeviy rus suallerini Litva diplomatı inglizce seslendirdi. Munaqaşa iştirakçileri Qırım işğalinde qabaatlı olaraq Rusiye prezidentiniñ soyadını ayta ediler. Yarımadanı keri aluv planını ekspert ve siyasetçiler öz odalarında azırlamaq kerekler. Lâkin toplaşqanlarnı bir fikir birleştirdi: Qırım Ukrainağa qaytarılsın dep, Rusiyege yapılğan halqara basqı quvetleştirilmeli. Kiyev, niayet, bu meselege nisbeten fikirini şekillendirse, oña yardım etmek mümkün.


text:
Son Dakika
Kırım’daki durum hakkında (Temmuz-Ağustos 2018)
Yazıklar olsun. Çocuklarımızı Koruyamıyoruz Sedanur’un cansız bedenine ulaşıldı
Ukrayna’da Bakanın mal varlığına el konuldu
Rusya Macaristan’da 2 nükleer reaktör inşa edecek
İşsizlik maaşları artıyor, 2019’da yeni rakam
Şener’den Erdoğan’a uçak tepkisi: Müslüman(!) dediğin böyle olur!
Aqmescit rayonında Derviza bayramı qayd etildi (FOTO)
Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov qırımtatar medeniyetine bağışlanğan “Derviza” bayramında iştirak etti. Merasim Aqmescit rayonı Sarabuz köyünde ötkerildi. Eñ başında Ayder İsmailov dua oqup, musafirlerge sağlıq, amanlıq, bol bereket tiledi.
“Derviza – Allah bergen bereket, eyiliklerge şükür etmek demektir. Er birimiz bunıñ qıymetini bilmelimiz. Biz, muqaddes topraqlarda yaşap, çalışamız, tuvğan mekânımızda, kelecek nesiller içün hızmet etemiz”, – dedi Ayder oca.
Rayon sakinleri ve musafirleri içün şeñ kontsert, yarmalıq, master-klass taqdim etildi, balalar ise, oynap, eglendiler.
Sarabuz köyüniñ sport meydanında em Aqmescit rayonı. Em de Qarasuvbazar, Saq rayonı, Aqmescit ve Kezlevden kelgen eñ eyi icadiy taqımlar kontsert programmasını numayış ettiler.
Bu cümleden, Ukraina ve Tatarstanda nam qazanğan artist Server Kakuranıñ reberliginde “Qırım” ansambli bayramnı yaraştırdılar.
Toplaşqanlar ögünde Aqmescit rayonı memuriyetiniñ yolbaşçısı İrini Boyko, Sarabuz qasabasınıñ reberi İgor Çiçkin, fahriy musafirler – QC DŞ reis muavini Remzi İlyasov, RF Prezidenti yanında milletlerara munasebetleri boyunca Şuranıñ azası Eskender Bilâlov, milletlerara munasebetler boyunca Devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov, “Yedinaya Rossiya” firqasınıñ yerli bölüginiñ kâtibi Aleksandr Milaşenko çıqışta bulunıp, hayırladılar. Bayramda Aqmescit rayonı ve başqa rayonlardan musafirler bulundılar.
Esnafçı ve ustalar öz eser ve işlerini numayış ettiler, bunıñnen beraber, köy hocalığı yarmalığı da çalıştı.
Festival çerçivesinde erkekler ve ösmürler arasında Küreş sport çeşiti boyunca yarış teşkil etildi. Yarışta 2006, 2004, 2003, 2000 seneleri doğğan balalar ve 17 yaşından büyük erkekler, umumen 100 sportçı küçlerini sınap baqtılar. Ğalipler akimiyet vekilleri tarafından taqdirlendiler.
“Eñ yaş iştirakçi”, “Eñ güzel tehnika”, “Ğalebege ıntılğan sportçı” nominatsiyalarında ğalip çıqqanlar Aqmescit rayonı memuriyeti reisi tarafından Kubok qazandılar. Absolüt kategoriyasında Perevalnoye köyünden Dilâver Baliç 1-nci yerge nail oldı. Sportçı mukâfat olaraq qoy aldı.
Eñ kiçik musafirler içün attraktsionlar, at kezintileri, “ebru” sanatı boyunca master –klass keçirildi. Er iştirakçi bahşış aldı.
Bayram adet üzre horan ile yekünlendi. Tedbirge tahminen 3 biñ insan qatıldı.
Spravka: Derviza – bereket bayramıdır. Adetince, Derviza sentâbrniñ 22-nde qayd etile. Bu künge qadar tarlalarda bütün işler yekünlenip, bereket cıyıla edi. Soñunda ise, cemaat tarafından büyük bayram teşkil etile edi. Bayram duanen başlap, qurban ketirilip, yarmalıq, oyunlar, yarışlarnen yaraştırıla edi. Soñunda er kes horan oynadı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti (Aqmescit rayonı memuriyeti intsormatsion tehnologiyaları ve matbuat vastaları ile işbirlik bölüginiñ malümatına esaslanğan)
Aqmescit rayonında Derviza bayramı qayd etildi (FOTO)
Etiketler: derviza » kırım » kırım haber » KIRIM TATAR
Yorum yapabilmek için Giriş yapın.


text:
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım «akimiyet»inde olğan qaynaq bildire.
Olğan malümatqa köre, eyyet terkibine qırımtatarlarnıñ vekilleri de kirdi. Olarnıñ arasında qırımtatar milliy Meclis muhalifleri – «Devlet şurasınıñ» prezidium azası Edip Gafarov, «Pokoleniye Krıma» teşkilâtınıñ reisi Ruslan Balbek, «Devlet şurasınıñ» deputatı Lentun Bezaziyev ve «Milliy Firqa» yolbaşçısı Vasfi Abduraimov buluna.
Olardan da ğayrı, Rusiye Federatsiyası prezidenti ile körüşüvge davet qırımtatarlarnıñ diger vekillerine de keldi eken, şu cümleden milletler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca «komitet» başı Zaur Smirnov, qırımtatar milliy Meclis azası Remzi İlyasov, Saq regional meclis başı Eskender Belâlov.
Qırımtatar milliy Meclisinde bu malümatnı tasdiqlamadılar ve al-azırda izaatlamadılar.
Meclis erkânı acele toplaşuvnı keçirmekte.
Aynı şu zamanda, Rusiye matbuat vastalarınıñ malümatına köre, Putin Qırım eyyeti ile körüşti ve «qırımtatarlarnıñ merağı şimdi Rusiye ile bağlı ve o, öz nevbetinde, insanlar kendilerini öz toprağında saip olaraq duyğanı içün areket etkenini» qayd etti.
Rusiye matbuat vastalarınıñ bergen malümatlarından Putin ile körüşüvde qırımtatar aktivisti Ayder Mustafayevniñ iştiragi aqqında da belli oldı. Faqat, qaynaqlarnıñ malümatına köre, onıñ iştiragi Meclis ile añlaşılmağan edi.


text:
Nawrız 7, 2018 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası xalıqaralıq äýelder küni – 8 nawrız qarsañında näzik jandılarğa qatıstı statïstïkalıq körsetkişke köz jügirtwdi
Qañtar 12, 2018 | avtor shalqar
Bügin Astanada QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev, aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev jäne mïgracïyalıq qızmet komïtetiniñ törağası Murat Qabdenov,
Qañtar 9, 2018 | avtor shalqar
2017 jılğı 29 jeltoqsanda bala twwğa baýlanıstı memlekettik qızmetti proaktïvti täsilmen usınw boýınşa pïlottıq jobası iske qosıldı. Azamattar men memleket
Qañtar 4, 2018 | avtor shalqar
Memlekettik qızmetterdi proaktïvti prïncïp boýınşa alğan alğaşqı qazaqstandıq Astana qalasınıñ turğını Roza Aýnabekova boldı. Onıñ närestesi Aýımğa tww twralı kwäligin
Jeltoqsan 29, 2017 | avtor shalqar
Bügin «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası «Ulttıq aqparattıq texnologïyalar» AQ birge bala twğan ata-analarğa körsetiletin qızmetterdiñ proaktïvti ädisi boýınşa pïlottıq
Jeltoqsan 4, 2017 | avtor shalqar
Keşe Parïjdegi äýgili “Le Trianon” teatrında “Astana Musical” teatrınıñ étno-folklorlıq myuzïkli “Qız Jibek” qoýılımında parïjdik körermender ärtisterdiñ şeberlikterine
Qaraşa 27, 2017 | avtor shalqar
Qazirgi tañda «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyasınıñ front-ofïsteri men bék-ofïsteri arqılı barlıq memlekettik qızmetterdiñ 83% körsetiledi. Olardıñ qaýsısı joğarı
Qaraşa 26, 2017 | avtor shalqar
Qural jaña latın, arab jäne kïrïl qarpinde jarıq kördi. «Biz Täwelsizdik jıldarında alıstağı ağaýındı qoldawdı esten şığarğan emespiz. Şetelden 1
Qaraşa 13, 2017 | avtor shalqar
Qazaqstan Ükimeti ükimet tekserip bekitken latın grafïkasına negizdelgen qazaq jazwı älipbïin jıl soñınan burın qoldanısqa engizip, orıs tiline jwıq keletin
Qaraşa 10, 2017 | avtor shalqar
Aqtöbe qalasında «Aqtöbe oblısındağı gïdrotexnïkalıq qurılğılardı (GTQ) keşendi paýdalanw jäne qawipsizdik» attı pïlottıq jobanıñ aşılwı jäne tanıstırılımı bolıp ötti. Atalmış


text:
Bunı Aqyar şeer devlet memuriyetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
Numayışnıñ çerçivesinde şeer sakinlerini cenkte elâk olğan soy-soplarınıñ adlarını şerikke yazıp, çeçekke sarmağa ve ebediy ateşke qoymağa çağıralar.
Böyleliknen, teşkilâtçılar çeçeklerden kilim yapmağa isteyler.
«Elâk olğan insanlarnıñ adları ile çeçek kilimi Memorial ögünde Nahimova meydanınıñ büyük bir qısmını qaplap alır ve anda bir kün devamında olur. Aqyarlılar ve şeer musafirleri onı köre, oquy ve hatırlay bilecekler. Elâk olğan hatırasına ketirilgen çeçekler mayıs 7 kününe Sapun-dağnıñ ücümi aqqında hatıra olur», – denile messacta.
Aktsiyanıñ başlanuvı mayıs 6 künü saat 20-de olacaqtır.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov avgust 14 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Devlet Duma deputatları ile körüşüvinde iştirak ettiler.
Qırım «ükümeti»nde qayd etkenleri kibi, bu körüşüvde Putin Qırım ve Aqyarnıñ deral inkişafınıñ teminlevi boyunca qararlar alınğanı aqqında bildirdi.
Evel qayd etilgeni kibi, Rusiye prezidenti avgust 14 künü Qırım Rusiyeniñ arbiy bölüginiñ teşkil etilmesi ve inkişafı boyunca leyhanı imzalağanı aqqıda haber etti.
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar. Ukraina içki işler nazirliginde ise Putinge qarşı cinaiy işniñ çıqarılmasını tüşüneler.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.


text:
Aytwlı kezdesw 12 qırküyekke josparlanıp otır. Ol öziniñ qarsılası retinde amerïkalıq boksşı Andre Bertonı tañdağan.
Al, 31 jastağı onıñ qarsılası Berto bolsa orta salmaqta WBC jäne IBF tujırımdamaları boyınşa älem çempïonı atanğan. Ol şarşı alañda 30 jek-jekti jeñip (23 nokawt), üş ret jeñilgen.
Jergilikti jwrnaldarğa bergen suxbatında Berto, öziniñ Meyvezerge qarsılas bolwdıñ özi ülken märtebe ekendigin aytqan bolatın.
Käsipqoy boksta ötkizgen 19 jılda Meyvezer 48 kezdesw ötkizip, onıñ barlığında jeñiske jetken (26 nokawtpen). Ol älemdegi eñ üzdik boksşı degen ataqqa ïe.
Eske sala keteyik, WBA (Super) jäne IBO tujırımdarındağı älem çempïonı qazaqstandıq Gennadïy Golovkïn Floyd Meyvezerdi eki ret jekpe-jekke şaqırğan edi. Alayda, amerïkalıq boksşı türli jelewler aytıp, Golovkïnmen kezdeswden bas tartqan edi.
mnogosporta.org
Kommentarïï


text:
Geniçesk rayonınıñ Novoalekseyevka qasabasında, işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırğa yaqın bir yerde, Odessa nomeraları olğan VAZ-2101 maşinasında patlav yüz berdi. Bunıñ neticesinde bir kişi elâk oldı, beş insan yaralandı, olardan biri hastahanege alındı, dep bildire Geniçesk rayonı memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Rayon devlet memuriyetiniñ reisi Aleksandr Vorobyev bildirdi ki, ilk malümatlarğa köre, maşinada patlav vaqtında kimse yoq edi. Onıñ aytqanına köre, can bergen kişi – 1977 senesi doğma, Novoalekseyevka sakini – ayaqmaşinada yanından keçken edi.
«Yaralanğanlar hastahanede yatalar, 1 kişi travmatologik bölüginde yata, 1 kişiniñ baldırı yaralı, 1 insan hirurgik bölüginde, 1998 senesi doğma talebe ilk yardım alıp, evine ketti», – dep aytıla haberde.
Rayon devlet memuriyeti bildire ki, gaz ballon donatmalarınıñ patlavı aqqında malümat tasdıqlanmay, çünki «bu maşinada gaz ballon donatmalarınıñ çizgileri» yoq.
«Patlav maddesi tapılğanına qadar terroristik akt ya da maşinada bir hata olğanını aytıp olamayıq», – dep qayd etti Aleksandr Vorobyev.
Herson vilâyetinde Ukraina Milliy politsiyası Baş idaresiniñ bağ bölüginiñ malümatına köre, adise yerinde taqiqat-operativ taqımı çalışmaqta. Patlav ögrenile, dep qayd ettiler uquq qoruyıcılar.


text:
Üş jıldıq byudjet älewmettik mindetterdi tolığımen orındawğa negizdelgen - Sağıntaev
ASTANA. QazAqparat - Parlament Mäjilisiniñ jalpı otırısında palata depwtattarı «2018-2020 jıldarğa arnalğan respwblïkalıq byudjet twralı» zañ jobasın maquldadı, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Bügin biz elimizdiñ negizgi qarjı qujatı, yağnï üş jıldıq byudjetti maquldadıq. Bul elimizdiñ turaqtı damw jolındağı Parlamenttiñ de, Ükimettiñ de atqarıp kele jatqan eñ jawaptı äri mañızdı mindetteriniñ biri. Sondıqtan biz birlesip, Elbasınıñ tapsırmaların basşılıqqa alıp, memleket qarjısın tïimdi paydalanwğa ayrıqşa män berwimiz kerek», - dedi Mäjilis törağası Nurlan Nığmatwlïn.
Öz kezeginde QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaev 2018-2020 jıldarğa arnalğan üş jıldıq byudjet jobasın qabıldap, Ükimetke qoldaw jasalğanına alğısın jetkizdi.
«Bügingi maquldanğan byudjettiñ jobası negizinen ekonomïkamızdıñ ösimin qamtamasız etwge, älewmettik mindetterdi tolığımen orındawğa, negizgi bağdarlamalıq qujattardı iske asırwğa, yağnï Memleket basşısınıñ barlıq tapsırmaların orındawğa mümkindik beredi. Aldağı waqıtta da sizdermen birlese is-qïmıldarımızdı ortaqtasa otırıp, jumısımızdı jalğastıramız dep senim bildirgim keledi», - dedi QR Ükimet basşısı depwtattarğa qarata aytqan sözinde.
Jalpı otırıs barısında Ulttıq ekonomïka mïnïstri Tïmwr Süleymenov jıl basınan bastap ekonomïkalıq belsendiliktiñ jaqsarğanı bayqalğanın atap ötti. 9 ayda Jalpı işki önimniñ ösimi 4,3 payızdı quradı. 2017 jıldıñ qorıtındısı boyınşa ekonomïkanıñ öswi kem degende 3,4 payız deñgeyinde kütilwde.
«Jalpı işki önimniñ naqtı öswi 2018 jılı 3,1 deñgeyinde, keyinnen 2022 jılı 4,2 payızğa deyin boljanıp otır. JIÖ-niñ ortaşa jıldıq ösw qarqını aldağı bes jıldıq kezeñde 3,7 payızdı quraydı», - dedi Süleymenov.
Onıñ sözine qarağanda, jan basına şaqqandağı JIÖ 2018 jılı 9 mıñ AQŞ doların qurap, 2022 jılı 11,7 mıñ AQŞ dollarına deyin ösedi.
Sonımen qatar QR Qarjı mïnïstri Respwblïkalıq byudjet şığıstarınıñ jalpı köleminde eñ ülken üles älewmettik salağa tïesili ekenin atap ötti.
«Ol 2018 jılı 44,6 payızdan 2020 jılı 47,4 payızğa deyin ösedi. Aqşalay mände osı salağa arnalğan şığıstar 13,4 trln teñgeni quraydı, onıñ işinde 2018 jılğa - 4,1 trln teñge. Osı bloktıñ şığıstarınıñ eñ iri kölemi älewmettik qamtamasız etw jäne elimizdiñ azamattarına älewmettik kömek körsetwge bağıttaladı», - dedi Sultanov.
Densawlıq saqtaw jüyesine 2018-2020 jıldarğa arnalğan şığıstar 3,3 trln teñgeni quraydı, onıñ işinde 2018 jılı - 1 trln 70 mlrd teñge qarastırılğan.Olardıñ öswi negizinen mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırwğa sapalı ötw maqsatında tegin medïcïnalıq kömektiñ kepildik berilgen köleminiñ küşeyuine baylanıstı.
Al bilim jäne ğılım jüyesin damıtwğa 2018-2020 jıldarğa arnalğan byudjet jobasında 1,1 trln teñge közdelgen, sonıñ işinde 2018 jılğa 341 mlrd teñge eskerilgen.


text:
Qanunsız Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire ki, Qırım parlamenti Regionlar firqasınıñ Qırım cumhuriyet teşkilâtından çoq mandatlı saylav bölüginde saylanğan deputat Olga Kovitidiniñ arizasına esaslanıp, onıñ deputat vekâletini vaqtından evel toqtattı.
Kovitidi Sergey Aksönovnıñ «ükümetinde» baş nazir muavini olğan edi, lâkin Federatsiya Şurasınıñ azası olğan soñ, bu vekâletlerinden vazgeçti.
Onıñ yerine bu vazifege Mihail Şeremet teklif etildi, Qırım deputatları onıñ namzetini tasdiqladılar.
Mihaid Şeremet Qırım işğali vaqtında özüni halq imayesi, yani samooborona olaraq tanıtqanlarnıñ başı edi.


text:
Yalta akimiyeti «McDonald's» restoranı yaz mevsimine qadar şeerge qaytıp kelecegine ümüt besley. Bunı memuriyet başı Andrey Rostenko bildirdi, – haber ete mart 5 künü Yalta şeer şurasınıñ matbuat hızmeti.
«Ümüt etem ki, restoran saipleri mında meraqlı ve istiqbal leyhalarnı amelge keçirmek içün imkân tapar. Kurort mevsiminiñ başlanuvına qadar yapılsa, yahşı olur edi – bina boş turmamalı. Bu sebepten saip ile kene muzakere ketişatına başlaymız», – dedi o
Rostenko şunı da qoşıp ayttı ki, Yalta akimiyetine restoran binasını satın almağa istegen iş adamları endi muracaat etken ediler.
«Amma saipler işbu meseleni muzakere etmege azır degil», – dep añlattı memur.
«McDonald's» restoranlar ağı 2014 senesi aprel başında işğal etilgen Qırımda işini toqtattı. Al-azırda Aqmescit, Yalta ve Aqyarda yerleşken restoran binaları boş tura.
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönov Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ akimiyetinde «McDonald's»nıñ boş binalarını milliyleştirmek maqsadı yoq olğanını bildire.