text:
Vitaliy Portnikov: Qırımnıñ qaytarılması
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İşğal etilgen Qırımda ukrain «diversiyalarınıñ» ögü alındı kibi ikâyelerniñ Vladimir Putinge duşmanları ile küreşini kösterecek olğan Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ beklemegen bir aqibetleri oldı. Vladimir Putinniñ özü de bunı pek beklemegendir, çünki Ğarpqa ukrain reberiyeti ile muzakere keçirmek imkânsız olğanını kösterecek edi – Minsk añlaşmaları aqqında laf olurmı?
Rusiye provokatsiyasınıñ esas aqibeti – Qırımnıñ halqara kün tertibine qaytmasıdır. Mence, soñki vaqıtqa qadar Ğarpta Qırım sözüni eşitecek alları olmağanını isbatlamaq kerekmey. Donbasstaki vaziyetniñ eyilişmesi daa müim kibi kele edi. Olar emin edi ki, Putin içün Donbasstan qat-qat müim olğan Qırım meselesinde yayğara yapılmasa, cenk areketleri bitsin, Rusiye hızmetçileri silâsını qaldırsın ve eñ azından esas Ukrainada kontrol tiklensin dep añlaşıp olacağını tüşüngen ediler.
Ğarp aşkâr bir şeyni añlap olamadı (asılında, onı Qırımnıñ bir çoq sakini de, bir çoq ukrain de añlamadı). Putinge ne Qırım, ne de Donbass kerek. O, Ukrainanı almaq istey. Daa doğrusı – Ukrainadaki vaziyetni kerginleştirmek. Donbasstaki vaziyet kerginleşkeninen Rusiyege qarşı cezalar quvetlenecegini añlağan soñ Qırımnı qullanmağa istediler. Qırım – Minsk añlaşmalarınıñ tışında qaldı, bunı Ğarp da ayta. Demek ki – işğal altındaki yarımadada istegenini yapmaq mümkün!
Ğarp kene Qırımnı laf ete. Şimdilik Rusiye ve Ukraina arasındaki zıddiyet alanı ola bilecegini aytalar. Amma bu da ileri atılğan bir adım ola
Amma Putinniñ areketleri bam-başqa hulâsağa ketirdi. Ğarp kene Qırımnı laf ete. Şimdilik Rusiye ve Ukraina arasındaki zıddiyet alanı ola bilecegini aytalar. Amma bu da ileri atılğan bir adım ola. Putin özü Donbassta – cenk, Rusiye Federatsiyasına özü qoşulmağa «istegen» Qırımda ise tınçlıq-amanlıq, Aksenovnıñ bereketi aqqında hayalnı yoq etti. Qırım ve Donbass arasında bir farq yoq. Ekisi de – cenk alanına çevirile bile.
Vaqıt kelir, Ğarp Donbasstaki vaziyetniñ eyilişmesi yeterli olmağanını añlap, Qırımğa köz yummaq yañlış olğanını añlar. Ukrainanıñ bir parçası olğan Qırım Ukrainağa qoltutqan ealisi ile Avropa telükesizligini ve halqara uquqqa riayet etilmesini kefil ete bile. Şimdilik bu maqsatqa irişilmedi – istiqrar ve tınçlıq şimdilik arzularda qala.
Vitaliy Portnikov, Kyiv jurnalisti, Qırım.Aqiqat közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


c: text/html

text:
Aman-aman sekiz biñ student Qırımdan qıtaiy Ukrainağa köçip ketti – Tasil nazirligi
Qırımnıñ beş studentlerinden biri yarımadanı terk etip, Ukraina diplomını almağa qarar aldı. Umumen Qırımdan qıtaiy Ukrainağa oquşını devam etmek içün köçip ketken studentlerniñ sayısı aman-aman sekiz biñ kişini teşkil etti.
Bunı Ukraina tasil ve ilim nazirligi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Tasil meseleleri boyunca yekâne devlet elektron cedveliniñ malümatına binaen, 2014-2015 seneleri Qırım Muhtar Cumhuriyetinden I-IV derece akkreditatsiyası olğan aliy oquv yurtlarına 7977 student avuştırıldı, olardan 4254 kişi er künlik oquşqa», – dep bildireler nazirlikte.
Nazirlikniñ malümatına köre, işğalden evel Qırımda I-IV derece akkreditatsiyası olğan 36 oquv yurtu bar edi, anda 38 biñ student tasil alğan edi.
Ukraina Nazirler şurası qabul etkem qararğa binaen, ukrain aliy oquv yurtlarında Qırım studentlerine qoşma bücet yerleri berilecek.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımdan beş halq deputatı Radada öz vazifelerinden vazgeçmege istey
Qırımda 2012 senesi majoritar bölüklerinde Regionı Firqasından Ukraina Yuqarı Şurasına saylanğan beş deputat: Vitalina Dzoz, Oleg Paraskiv, Valentina Lütikova, Sergey Brayko ve Grigoriy Gruba Qırımda sentâbr 14 künü keçirilgen «saylavlardan» soñ Ukraina parlamentinde öz vazifelerinden vazgeçmege qarar aldılar.
Bunı deputatlar sentâbr 18 künü Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyası devamında bildirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Ukraina Yuqarı Şurasında bulunğanım keçerli degil, şunıñ içün bugün Ukraina Yükarı Şurası deputatınıñ vekâletlerinden vazgeçkenimni bildirem ve öz vekâletlerimni Qırımda saylanğan zenaatdaşlarıma teslim etem, olar bizim saylayıcılarımız ile işke devam etecekler»,– dedi Dzoz.
Oña Paraskiv qol tuttı ve Qırım ile Kiyev arasında fikirdeşlik köpürni qurıp olamağanını da qoşıp ayttı.
«Evelden arizalarnı imzalamağa aqqımız yoq edi, köpür olmalı edi – Ukraina ile Qırım arasından fikirdeşlik ıntıluvı olmaq kerek edi. Afsus ki, yapamadıq, bizni eşitmediler… Men de Yuqarı Şuranıñ deputat korpusı erkânında özümni körmeyim»,– dey Paraskiv.
Qırım «parlamenti»niñ yañı saylanğan deputatlarğa öz yardımını halq deputatı Lütikova da bildirdi.
«Men de Yuqarı Şuranıñ deputat korpusında vekâletlerimlen vazgeçem. Sentâbr 14 künü saylanğan akimiyet qanuniydir, saylavlar açıq edi. Yaş deputatlarğa yardım etmege azırmız»,– dep ayta Lütikova.
«Zenaatdaşlarımnıñ qararına qol tutam. Yuqarı Şurağa tekrar menden deputat vekâletlerni almağa rica etem, anda özümni, tabiiy ki, körmeyim,– dey Brayko. – Sentâbr 14 künü keçken saylavlar adiy, şübesiz, eñ adaletli ediler».
Qırım saylav komissiyası Cumhuriyetniñ Delvet Şurası deputat saylavlarınıñ neticelerini tasdiqladı: 70 mandat «Yedinaya Rossiya» ve 5 – LDPR firqasına berildi.
Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ ve NATO Qırım saylavlarını tanımadı ve Ukraina Baş Prokuraturası qanunsız saylavlar boyunca cinaiy işni başladı.


text:
Çanakkale Ezine Ankara Yol Tarifi Güzergah Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Arası Yol Kaç Saat Sürer8 saat 3 dakika
Çanakkale Ezine - Ankara Arası Toplam Mesafe Ne Kadar, Uzaklık Kaç Km : 685 km
Çanakkale Ezine Ankara Arası Otobüs Bileti Satın Al, Çanakkale Ezine Ankara Otobüs Bileti Fiyatları
Çanakkale Ezine - Ankara Arası Yol Tarifi Güzergah Detayları, Geçilecek Yol Bilgileri, Otoyol Bilgileri
Ankara Hareket bölgeniz (Başlangıç noktası ilçesi seçebilirsiniz) Ankara Akyurt - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Altındağ - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Ayaş - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Bala - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Beypazarı - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çamlıdere - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çankaya - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Çubuk - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Elmadağ - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Etimesgut - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Evren - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Gölbaşı - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Güdül - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Haymana - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kalecik - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kazan - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Keçiören - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Kızılcahamam - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Mamak - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Nallıhan - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Polatlı - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Pursaklar - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Sincan - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Şereflikoçhisar - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Yenimahalle - Çanakkale Arası Yol Tarifi Haritası
Ankara Şehir Haritası, Ankara İlini ve İlçelerini Uydudan Görmek İçin Tıklayınız
Çanakkale Ezine ile Ankara ilçeleri arası mesafeler Çanakkale Ezine - Ankara Akyurt Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Altındağ Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Ayaş Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Bala Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Beypazarı Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Çamlıdere Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Çankaya Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Çubuk Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Elmadağ Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Etimesgut Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Evren Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Gölbaşı Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Güdül Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Haymana Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Kalecik Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Kazan Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Keçiören Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Kızılcahamam Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Mamak Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Nallıhan Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Polatlı Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Pursaklar Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Sincan Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Şereflikoçhisar Arası Yol Tarifi Haritası
Çanakkale Ezine - Ankara Yenimahalle Arası Yol Tarifi Haritası


text:
Jıl sayın elimizde balïğatqa tolmağan 3 mıñ ul men qız nekege turadı
…Onıñ özi äli bala. Boyjetip te ülgermegen. Äli jasöspirim. Biraq, soğan qaramastan, bul «balanıñ» balası bar.
Osı jerde mäseleniñ basın birden aşıp alayıqşı. Jas degen uğımğa özin jas sezinetinderdiñ barlığın jatqıza berwge bolmaydı. Jasöspirim dep neşe jastağılardı aytamız? YuNFPA (Birikken Ulttar Uyımınıñ Xalıq sanı salasındağı qorı – äyelder men jastarğa jınıstıq jäne reprodwktïvtik densawlığın saqtap, deni saw balanı dünïege äkelw üşin olardıñ mümkindikterin keñeytwge bağıttalğan BUU-nıñ jetekşi agenttigi) standarttarı boyınşa jası 12-19 aralığındağı qız bala bolsın, er bala bolsın jetkinşek.
Al endi jılına 3 mıñğa jwıq jetkinşek nekege turadı degen mälimetti qaydan alıp otırmız degen sawalğa jawap bermes burın, osı taqırıpqa jetelegen saldarğa toqtala ketelik.
Jwırda ğana joğarıdağı YuNFPA jwrnalïster arasında jasöspirim qızdardıñ reprodwktïvti densawlığı jöninde semïnar ötkizip, oğan bir künimizdi arnağan edik. Bizdi bul jïınğa osığan deyin «Egemen Qazaqstanda» jarïyalanğan «Bebï kapwt» nemese janwarlarğa arnalğan däri işip jatırı şirigender» sındı jäne qız balanıñ baqıtına qatıstı maqalalar jetelep alıp kelgen.
Sonımen, kökeykesti taqırıp töñireginde naqtı bayandamalar men tusawkeserler, zerttewler men saraptamalarğa qanığa otırıp, BAQ ökilderine qattı äser etken bir oqïğadan attap öte almaytınımız anıq edi. Semïnar bağdarlaması boyınşa jabıq şilterdiñ ar jağında balïğatqa jetpey jükti bolğan jetkinşekpen tildesw de josparlanğan-dı.
Däl semïnar bolatın küni bizdiñ qupïya keyipkerimiz jwrnalïstermen kezdeswden bas tartadı da, semïnardı uyımdastırwşılar ayaq astınan basqa jumbaq qız izdewge mäjbür boladı. Izdeytin orın birew. Almatıda «Ana üyi» dep atalatın qoğamdıq qor bar. Ol jerde ömirdiñ türli sınağına dwşar bolğan öndirdey qızdar dünïege türli jağdayda säbïin äkelgenşe älewmettik qamqorlıqtı, psïxologtardıñ kömegin paydalanadı. Osılayşa, ayaq astınan tabılğan keyipkermen semïnar soñına qaray eki bölmede dawıs küşeytkiş arqılı söyleswdiñ säti tüsti. Qız qazaqtildi bolğandıqtan suxbat jürgizw röli bizge buyırdı. Bul ömirdegi eñ awır äñgimeniñ biri bolatın. Bul jağday suxbatqa kelwden bas tartqan jükti jasöspirimniñ de jağdayınan soraqı eken.
Onıñ jası 16-ğa da tolmağan. Mektepte oqïdı. Awıldıñ qarapayım balası. Anası joq, äkesi, twısqan äpkesi bar. Biz oğan «Aya» dep at qoydıq.
Sonımen, Ayanıñ aytwınşa, ol da öz qatarlastarımen oysız-qamsız ösip kele jatadı. Biraq, özinen birneşe jas qana «ülken jigit» köz tigip jüredi. Bul tüysigi bir närseni sezgendey qaşqaqtaydı. Şaqırğan jerine barwdan bas tartadı. Sosın ol bolmağan soñ, jalğız kezdeswge kelgisi kelmese, qurbı qızdarımen qosa qıdırwğa ügitteydi. Bir qızığı, birge qıdırmaq bolğan dostardıñ birewi de kelisken jerge kelmegen… Osılayşa, eñ alğaşqı kezdesw de ötedi. Bastapqıda jigit oğaş qılıq körsetpegendikten keyingi kezdeswge Aya oylanbay-aq baradı. Bul onıñ zorlıq pen qorlıqqa uşırağan alğaşqı küni eken. Jigit birewge bolğan oqïğanı aytsañ, abıroysız ekeniñdi jurtqa jayam, tağısın-tağılarmen qorqıtıp, birneşe ay joq bolıp ketedi.
Arağa aylar salıp qayta xabarlasıp, eñ bolmasa söyleseyik, tïispeymin degen wädemen Aya kezdeswge keledi. Ol jerde onı jigiti birneşe dostarımen kütip turğan edi…
Ayanıñ qazir ayağı awır, işinde tört aylıq balası bar. 16-ğa tolmay dünïege äkeletin balasınıñ äkesi kim? Munan bılayğı ömiri qanday bolmaq? Ol nege birinşi ret zorlıqqa uşırağanda janaşır bir adamnan kömek suramadı? Ol nege öz namısın qorğaw üşin de uyaldı? Nege bizdiñ jetkinşek qızdar özin-özi qorğap üyrenbegen? Nege biz balalardı osınday zorlıq-zombılıqqa dwşar bolmawğa bawlımadıq? Jürekti şımırlatqan sawal öte köp. Aqïqatında bul suxbat biz josparlağannan da kürdeli bolatın.
Qarap otırsaq, kämeletke jetpey jükti bolıp qalğan, boyjetpey jatıp tüsik jasatqan oqïğalarğa qatıstı türli statïstïka jarïyalanıp jatadı. Alayda, onıñ däldigine eşkim kepildik bere almaydı. Onıñ işinde jabwlı qazan jabwlı küyinde qalıp jatqan jağdayattardıñ bar ekendigin eskersek, bul körsetkişterdiñ eşqaysısı da mañızdı emes.
Eñ bastısı – biz balalarımızdı, urpağımızdı osınday qasiretterden qorğap, älimjettik pen zorlıqqa qarsı turw uyat emes, öz quqığın bilmew qorlıq ekendigine üyretw. Bul jalğız bizdi alañdatatın jağday emes. Mäselen, jıl sayın 11 şilde küni bükil älem Dünïejüzilik xalıq sanı künin atap ötedi. Bïıl bul kün «Jasöspirim qızdardıñ damwına üles qosw» taqırıbına arnalğanı da beker emes.
Öytkeni, qazir älemniñ qay tükpirinde bolmasın, jasöspirim qızdar jasöspirim jigitterge qarağanda asa kürdeli mäselelerge tap bolwda. Köptegen elderde jınıstıq jetilw kezeñine äli jetpegen qızğa otbası jäne qoğam turmıs qurwğa, bala köterip, onı bosanwğa dayın adam retinde qaraydı. Degenmen, jasöspirim qızdıñ ağzası bala twwğa äli dayın bolmağandıqtan, balanı bosanğannan keyin qattı jüdep-jadaytını belgili. Bul jerde dünïe esigin şır etip aşqan şarananıñ tärbïesi twralı äñgime tipti bölek. Osınıñ nätïjesinde durıs bilimi, densawlığı joq, öz ömirin basqarw üşin mümkindigi şektewli munday qızdar öz älewetin, armandarın iske asıra almaytını ayan.
Osınaw özekti jayttarğa qatıstı YuNFPA-nıñ Qazaqstandağı atqarwşı ökili Rayımbek Seysemalïev: «BUU-nıñ Xalıq sanı salasındağı qorı memlekettik jäne sayasï şeşimderdi qabıldaytın tulğalardıñ, qoğamdıq qayratkerlerdiñ, ükimettik emes jäne jastar uyımdarınıñ nazarın jahandıq deñgeyde jasöspirim qızdardıñ mäselesine awdartıp, äsirese, densawlıq saqtaw jäne bilim berw jüyeleri arqılı jetkinşekterdiñ damwına salınatın ülesti arttırw üşin bükil qorlardı jumıldırwğa şaqıradı», – deydi.
Al endi resmï statïstïka derekterine säykes, 15-19 jastağı jasöspirim qızdar arasındağı bosanw jïiligi 2014 jılı osı jas tobına jatatın 1000 qızğa şaqqanda 34,72-ni qurap, 2011 jıldan beri ol turaqtı türde artıp keledi (29,4). Qazaqstanda osı körsetkiş Ekonomïkalıq ıntımaqtastıq jäne damw uyımına kiretin elderge qarağanda altı ese joğarı. Atalğan elderde bul körsetkiş 1000 jasöspirim qızğa şaqqanda 4-ten 6-ğa deyingi aralıqta. Jıl sayın 15-18 jas aralığındağı 1 mıñ qızdıñ işindegi 4-5 qız tüsik jasatadı.
Älemdegi jağdayğa kelsek, 10-24 jas aralığındağı 86 mïllïon äyel 18 jasqa deyin nekege turğan nemese «jigitimen» birge turadı. Jıl sayın damwşı elderde 15-19 jas aralığındağı 20 mıñ qız bala bosanadı. Bağalaw boyınşa 15-19 jas aralığındağı qızdar arasındağı qawipti tüsik jasatw körsetkişi 3,2 mïllïondı quraydı. 15-19 jas aralığındağı qızdar arasındağı ölim-jitimniñ bastı sebebi – öz-özine qol jumsaw. 15-19 jas aralığındağı qızdar arasındağı ölim-jitimniñ ekinşi bastı sebebine jüktilik jäne bosanw kezindegi awrwdıñ asqınwı jatadı.
YuNFPA bağdarlamalarınıñ üylestirwşisi Ğazïza Moldaqulova xanımnıñ aytwınşa, Qazaqstanda jasöspirimderdiñ reprodwktïvtik densawlığın saqtaw kürdeli mäselege aynalıp otır. YuNFPA-nıñ texnïkalıq kömegi arqasında ötkizilgen zerttew nätïjeleri körsetip otırğanday, jastardıñ 13,6 payızı jınıstıq qatınasqa birinşi ret 15 jasqa deyin tüsedi, 15-19 jas aralığındağı jasöspirimderdiñ jartısına jwığı turaqtı türde jınıstıq baylanısta boladı. Osı mäseleniñ beleñ alwı, onıñ üstine jınıstıq jäne reprodwktïvtik densawlıqtı qorğaw, qalawsız jüktilikti jäne jınıstıq jolmen taralatın awrwlardıñ aldın alw mäselesine qatıstı sawatsızdıqtıñ nätïjesinde bul tüsik jasatwdıñ artwına, jınıstıq jolmen juğatın awrwlardıñ taralwına jäne reprodwktïvtik densawlıqtıñ buzılwına äkep soğwda.
Ädilet mïnïstrliginiñ mälimetterine säykes, Qazaqstanda jıl sayın kämeletke tolmağan tulğalarmen qurılatın neke sanı 3 mıñğa deyin jetetin körinedi. Jağdaydı zerttey kelgende, erte jasta mäjbürlikpen üylendirw, äsirese, Qazaqstannıñ oñtüstik jäne batıs öñirlerinde turaqtı türde ösip keledi. Al AXAJ organdarına tirkelmegen erte jastağı neke körsetkişi qanday ekenin bilw mümkin bolmay otır.
«Şığarmaşılıq bastamanı köterip jürgen äyelder lïgası» qoğamdıq birlestiginiñ basqarma törayımı Äsïya Xayrwlïna balïğatqa tolmağan qızdardı zorlıqpen nekege nemese jınıstıq qatınasqa tartwğa baylanıstı barlıq jağdaylar mindetti türde tirkewge alınıp, ärqaysısına qatıstı äkimşilik, qılmıstıq şaralar qabıldanwı tïistigin BAQ arqılı qayta-qayta köterip jür.
Qazaqstan Respwblïkası Parlament Mäjilisiniñ depwtatı Ïrïna Smïrnova, burın dïrektor bolıp qızmet jasağandıqtan, jasöspirimder arasındağı jüktilik mäselesimen etene tanıs ekendigin, sonday-aq, bul mektep jasındağı qızdarğa qatıstı bolğan kezde, äsirese, kürdeli mäselege aynalatındığın atap ötken edi. Ata-analar men memleket jastardıñ reprodwktïvtik densawlığın saqtawğa jawaptı. Olarğa jınıstıq qatınas twralı durıs bilim berw, reprodwktïvtik densawlıqtı qorğaw salasında sapalı qızmetterdi körsetw qajet.
Osı mäselege qatıstı Qazaqstan baspasöz klwbında ötken brïfïngte Qızılorda oblısındağı «Y-Peer» (Jas qurdastar) jas eriktiler qozğalısınıñ belsendisi Dïnara Sultan öz täjirïbesimen bölisken bolatın. Ol Qızılorda qalasındağı kolledj jäne mektepterinde ötkiziletin trenïngterde tabısqa jetwdiñ kilti, köşbasşılıq sapanı damıtw, öz qurdastarımen durıs qatınas jasaw jäne reprodwktïvtik densawlıqtı saqtaw twralı aqparat beriletindikten, munday trenïngterge jastar ülken qızığwşılıq tanıtatındığımen bölisken bolatın.
«Bizdiñ qurdastarımız ülkenderden surawğa qorqatındıqtan nemese uyalatındıqtan, özderin tolğandıratın kökeyindegi suraqtarın bizge qoya aladı. Bizdiñ jas eriktiler qozğalısı Qazaqstannıñ ärbir qalasında qızmet etwi kerek dep esepteymin», – deydi Dïnara.
Ne desek te, balasın äjetxanada twıp, säbïin köşege qaldırıp ketetin keleñsizdikter köbeyip turğan zamanda bul taqırıpqa tağı da oralwımızğa twra keledi.
Derekközi: «Egemen Qazaqstan»
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
AQŞ prezdïenttigine ümitker mïllïarder Donald Tramp jeñiske jetken jağdayda eldiñ Dünïejüzilik sawda uyımınan (DSU) şığw mümkindigin joqqa şığarmaydı. NBC telearnasına bergen suxbatında ol amerïkalıq kompanïyalardıñ öndiris qwatın özge elderge awıstırwına qarsı küresetinin aytqan.
Donald Tramp käsipkerlerdiñ amerïkalıq şatta öz zawıtın jawıp, Meksïkada jañasın aşatın jağdaydı mısalğa keltirgen. «Olarğa baj tölewge twra keledi. Olar barlıq qızmetkerlerdi jumıstan bosatıp, zawıttı Meksïkağa köşiredi. Sol jaqtan önimderin şığarıp, olardı AQŞ-ta bajsız satadı. Olarğa baj salığın tölewge twra keledi»-deydi. Tramptıñ aytwınşa baj salığı 15%, 25% nemese 35% bolwı mümkin. Ol bul jağın äli şeşpegen körinedi.
«Munday sayasat DSU-nıñ erejelerin buzbayma?» degen suraqqa Tramp: «Onda biz kelisimderdi buzamız nemese şığamız. Bul sawda kelisimderi – apat. DSU – bul apat. NAFTA — bul da apat»-dep jawap bergen. Mïllïarder munday qadamnıñ AQŞ üşin nemese älemdik ekonomïkağa aytarlıqtay zïyan äkelmeytinin aytqan.
Derekköz: ratel.kz
Kommentarïï


text:
Ajırasqandardıñ tağdırı
“Bişkektegi qırğız ulttıq wnïversïtetinde oqıdım. Qordayğa kelip-ketip jürgende onı [küyewin aytadı] köretinmin. Taksï aydawşı edi ol kezde. Birge qıdırıp, söylesken emespiz. Bir küni Bişkekten qaytar kezde sonıñ köligine otırdım. Qordayğa kelgennen keyin, jolşıbay üyine qujat tastay salmaqqa burıldı. Qarsı bolmadım. Söytsem üyine bastap kelgen eken, alıp qaldı. Osılay turmısqa şığam dep oylağan emespin. Ol kezde jas, jasıq edim, ketip qalwğa ata-anamnan uyalğam”,– deydi Ayman.
Kelinşektiñ aytwınşa, tört bölmeli jer üyde qayın atası men enesi, öziniñ otbası jäne qayın siñilisi üş balasımen turğan. 13 jılğı otbasılıq ömirde küyewi awılda jumıstıñ joqtığınan köbinese sırtta jürgen.
“Astana, Almatıda qurılısta istedi. Üyge üş-tört ayda bir keletin. Bala-şağamen erip jürgenge, päter jaldağanğa tabısı jetpedi. Anda-sanda bir körgennen keyin aramız tez swıp ketti. Däm-tuzımız jaraspağan soñ, birge ömir sürmegen soñ ajırastıq”,– deydi Ayman.
Tört balalı äyel ajıraswınıñ sebebin jas kezinde turmıs qurwğa iştey dayın bolmağanınan köredi. Ol «ajıraswdıñ bastı sebebi – jastardıñ ülken ömirge dayındıqsız üylenwi» dep oylaydı.
Al Astana qalasınıñ 42 jastağı turğını Jalğas (atı-jöni ötinişimen özgertildi-red) qazir boydaq. Bir üydiñ jalğız ulı buğan deyin eki ret ajırasqan. Aytwınşa, ekinşi äyeli äwe kompanïyasında jumıs istepti. Tabısı köp bolğandıqtan, qızmetke qızıqqan.
“Qalada twıp öskendikten, «minezi aşıq qala qızdarı adal äyel bolmaydı» dep oylap, awıl qızına üylengem. Päterim, köligim, jumısım boldı. Alayda äyelimmen sözim jaraspadı. Közqarasımız bölek bolıp şıqtı. Sodan köp sozbay, bölinip kettik. Al ekinşisimen köñilim jarasqanımen, ol qızmetin joğarı qoydı. Mağan qoyatın talabı küşeydi. Men onı, ol meni özgerte almay, urıs şıqtı. Sodan ajırastıq”, – deydi Jalğas.
Jalğas ta, Ayman da ajırasqalı ömirleri bir izge tüskenin, ayğay-şw, reniş, ökpeden qutılğandarın aytadı.
Mamannıñ pikiri
Älewmettanwşı, Ewrazïya ulttıq wnïversïtetiniñ oqıtwşısı Aygül Zabïrova eldegi ajıraswdıñ köbeyuinde zañdılıq bar deydi. Onıñ aytwınşa, 1990 jılmen 2010 jıldağı derekterge qarağanda, qala xalqı köbeyip, awıl turğını azayğan. Sonıñ äserinen äyel men erkektiñ statwsı da özgergen. Eti tiri, oqığan qazaq qızdarına qalada köp mümkindik aşılğan. Burınğıday awılda qalıp, ata-anağa, ağayın-twısqa, qarjığa täweldilik joyılğan.
“Äyel üşin qalada jumıs, mümkindik köp. Äyeldiñ özine degen senimi arttı. Burın sovet kezinde adamdı üylengen-üylenbegeni, ajırasqanına qarap bağalaytın. Qazir bul pikir özgerdi. Sözderi jaraspağan juptarda burın «bala üşin şıdaw kerek» degen tüsinik bolsa, qazir «balanı aldamaw, olar üşin ötirik baqıttı bolwdıñ qajeti joq, şınayı ömir sürw kerek» degen pikir qalıptastı,– deydi Aygül Zabïrova.
Al Ulıbrïtanïyanıñ bedeldi basılımı The Economist jarïyalağan soñğı “Älem statïstïkasında” Qazaqstan ajıraswdan 10-orında tur. Mundağı derek boyınşa, mıñ adamğa şaqqanda Qazaqstandağı ajırsw körsetkişi – 2,7. Biraq Qazaqstan üylenw jağınan da aldıñğı ondıqtıñ işinde, yağnï 9-orın. Mıñ adamğa şaqqanda üylenw körsetkişi de soğurlım joğarı - 9,7.
Ajıraswdan birinşi orında 5,3 körsetkişimen AQŞ ïeligindegi Gwam aralı tur. 4,7 körsetkişimen Resey – ekinşi; 4,1 körsetkişimen Belarws üşinşi orında. Qazaqstannıñ körşisi Qırğızstan bul tizimde 48-orınnan körinedi. Bul elde mıñ adamğa şaqqandağı ajırsw körsetkişi – 1,7. Al Qıtaydiki – 1,8.
Derekközi: www.azattyq.org
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Ağlıyor Babam
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Ağlıyor Babam
Etiketler : Osman Öztunç - Ağlıyor Babam türkü indir, Osman Öztunç - Ağlıyor Babam türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Ağlıyor Babam mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Ağlıyor Babam türküsü, Ağlıyor Babam sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Ağlıyor Babam bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Çamlıbelden Çıktım Yayan
Osman Öztunç - Abdal Musa
Osman Öztunç - Turnam
Osman Öztunç - Mehmedim
Osman Öztunç - Doğuyor Bak
Osman Öztunç - Mektup
Osman Öztunç - Gitme
Osman Öztunç - Gölgeler
Osman Öztunç - Ölümü Gör
Osman Öztunç - Kerkük Ağıtı
Osman Öztunç - Devlet Ki
Osman Öztunç - Karnım Aç
Osman Öztunç - Usta
Osman Öztunç - Divan
Osman Öztunç - Hak Adına


text:
Bolïvïyanıñ quqıq qorğaw organdarınıñ ökilderi zañsız bala sawdasımen aynalıstı degen küdikpen eki äyeldi qamawğa aldı dep jazadı Gazeta.ru saytı Associated Press-ke silteme jasay otırıp.
Eki äyeldiñ biri balanı 250 AQŞ dollarına satsa, al ekinşisi älewmettik jeli arqılı onı satıp ağanı üşin ayıptalıp otır.
Belgili bolğanday, 18-jastağı qız burınğı jigitin özine qaytarw maqsatında twğanına altı apta bolğan näresteni älewmettik jeli arqılı satıp alğan. Sosın burınğı jigitine onı ekemizdiñ ortaq balamız dep aytqan. Osı oqïğada keyin, älgi erkek polïcïyağa xabar bergen. Polïcïya ökilderi 18-jastağı qızdıñ balanı Facebook arqılı satıp alğandığına ayğaq taptı.
Balanı saqtan äyel 32 jasta.Ol balanıñ äkesiniñ kim ekendigin bilmeydi.
Kommentarïï


text:
Traktor
Traktor (ing . tractor, lat. traho — tartaman, tasıyman) — dvigatel ja'rdeminde ha'reketleniwshi do'n'gelekli ya'ki gusenitsalı (shınjırlı) o'ziju'retin mashina. Traktor qurılıs, awıl xojalıg'ı. isleri ha'm basqa islerdi islew, tirkeme, ornatıw ha'm yarım ornatpa a'sapların tartıw ha'm ha'reketlendiriw, kerekli (statsionar) mashinalardı iske tu'siriw ushın mo'njellengen.
Puw mashinası ornatılg'an birinshi do'n'gelekli Traktor 1830 jılda Angliya ha'm Frantsiyada payda bolg'an, transport ha'm a'skeriy iste isletilgen. 1890 jılda AQSH da awıl xojalıg'ı. islerinde qollanılg'an. Gusenitsalı Traktordı Rossiyada D. A. Zagryajskiy (1837) ha'm A. P. KostikovAlmazovlar (1889) oylap tapqan. 1988 jılda worıs mexanigi F.A. Blinov puw mashinası ornatılg'an gusenitsalı Traktor sog'ıp sınawdan o'tkizgen. 1895 jılda worıs oyshılı Ya. V. Mamin ishki janıw dvigateli ornatılg'an o'ziju'rer do'ngelekli arba oylap tapqan. AQShdag'ı "XartParr" (HartParr) firması 1901 jıldan baslap ishki janıw dvigateli ornatılg'an do'ngelekli Traktor islep shıg'ara basladı. 1912 jıldan AQShda, keyinshelik Germaniya ha'm basqa ma'mleketlerde gusenitsapı Traktorı islep shıg'arıla baslandı. O'zbekistanda 1967 jıll. Tashkent traktor zavodında paxtag'a modifikatsiya qılıng'an do'ngelekli Traktorlar islep shıg'arıla basladı.
Ju'riw bo'liminin' tipine qarap, awıl xojalıg'ı. ha'm sanaatda isletiletug'ın Traktorlar parıqlanadı. Traktordı jaratıw ha'm islep shıg'arıw. tipaj (ko'rgizbe) dizimi boyınsha a'melge asırıladı. Standartqa baylanıslı, tipaj dizimi to'mendegi tartıw klasları (modelleri)ne bo'lingen: 0,2; 0,6; 0,9; 1,4; 2; 3; 4; 5; 6; 8; 10; 15; 25; 35; 50. Bunnan 0,2—8 ge shekem tartıw klasındag'ı Traktorlar, ko'binshe, awıl xojalıg'ında qalg'anları sanaatda isletiledi. Olar arasında anıq parıq qılınbaydı, sebebi sanaat Traktorlarının' ayrımları awıl xojalıg'ı. Traktorları tiykarında islep shıg'arıladı. Awıl xojalıg'ı Traktorlarının' o'zine mas o'zgeshelikleri, olar awıl xojalıg'ındagı texnologik ha'diyselerdin' agrotexnik talaplarına mas boladı; sanaat T.larının' o'zine jarasa o'zgeshelikleri eginlerdi suwg'arıw ha'm batpaqlıqlardı qurıtıw ha'mde jollar qurıw ha'm b. islerde isletiletug'ın bo'lek bo'limler (buldozer, trelyov ornatılatug'ın ha'm basqalar)dın' barlıg'ı esaplanadı.
Gusenitsali Traktordın' ju'riw bo'legi o'rmelewshi gusenitsa (shınjır) menen ornatılg'an. Gusenitsalardın' tayanısh sırtı u'lken, topraqqa salistırma basımı kem, toproq benen jaqsı tislesedi. Sol sebepli tartıw ku'shi u'lken, kem shataqsıraydı, o'tiw qıyın jerlerde ju're aladı. Biraq do'n'gelekli Traktorg'a manyovrshanlıg'ı ha'mde turg'ınlıg'ı pa's boladı. Do'n'gelekli Traktor manyovrshan, universal, jen'il, isletiw an'sat. Onıng jol tırqıshı u'lken bolg'anı ushın eginlerge zıyan jetkizbey ju're aladı. Egin qatar aralarg'a qarap bir aqdag'ı do'n'gelekler arasında o'zgertiriw mu'mkin. To'rt do'n'gelekli Traktorlarda 2 dana ya'ki 4 dana do'n'gelek jetekshi, u'sh do'n'geleklerde 2 dana do'n'gelek jetekshi bolıwı mu'mkin.
Awıl qojalıg'ı Traktorları barlıq islerge mo'nljellengen (topraqqa jukbasıwg'a islew beriw, egiw ha'm b. ushın), u'niversal shapıq (egetler arasında islew beriw ushın); bo'lek (bag'-palız, eginzar ha'm basqalar ushın) bo'linedi. Barlıq islerge mo'njellengen Traktorlar Jer aydaw, egin egiw, jappasına kultivatsiya qılıw, jıyım-terim ha'm b. Awır islerde qollanıladı. Dvigateli ku'shli, tartıw ku'shi u'lken, jol tırqıshı u'lken boladı. U'niversal shapıq Traktorları, ko'binshe, shabıq qılıw ha'm zu'ra'atdi jıynawda isletiledi. Tartıw ku'shi barlıq islerge mo'nljellengen T.lartikinen kishi, jol tırqıshı a'dewir u'lken boladı. Uzatpalar sanı ko'p, do'ngelekler arasında qatar aralarının' kengligine maslap o'zgertiriw mu'mkin. Bo'lek T. u'niversal shopiq ya'ki aydaw T.ları tiykarında jaratıladı ha'm, ko'binshe, ju'riw bo'liminin' du'ziliwi menen parıqlanadı. Maselen, paxtashılıqqa maslastırılg'an TTZ60.11 ya'ki TTZ80.11 tipindegi Traktorlarda bir aldıng'ı ha'm ekk jetekshi keyingi do'n'gelekler boladı, keyingi ko'prik bolsa teleskopik qılıp jasaladı.


text:
Poroşenko sürgünlik yıllığında: qırımtatarlarnı kene vatandan marum eteler
Ukrania prezidenti Petro Poroşenkonıñ fikrine köre, qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ 71 yıllığında qırımlılarnı, qırımtatarlarnı da, şu cümleden, kene Vatan aqqından marum qaldıralar.
Bu aqta devlet başınıñ Facebook saifesinde aytıla.
«Tarih dersleri pek kâmil. Öz areketlerini nasıl bir şiarlar ile aqlamağan zalımlar episi bir yutar. İç bir diktator bütün halqnıñ küçüni yeñip olamaz», – denile bildirüvde.
«Dünyace belli yetekçileri – Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov – olğan halqnı yeñmege imkânsız. Qırım – Ukrainanıñ ayırılmaz qısmı! Biz – yekâne ukrain halqımız!», – dey Poroşenko.
Evel bildirilgeni kibi, qırımtatarlarnnı yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa Rusiye akimiyeti Qırımğa kirişlerini yasaqladı. Yıl devamında yarımadanı bir sıra qırımtatar faalli ve uquq qoruyıcı terk etti.
Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Ukraina ve tışında bir sıra hatıra tedbiri keçirilecek.
Şu künleri Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve diger şeerlerde de bu kibi tedbirler keçirildi.
Er sene Qırımda sürgünlik yıllığı munasebeti ile kütleviy tedbirler, şu cümleden Aqmescit merkezinde matem mitingi keçirile edi. Amma Rusiyeniñ Qırımnı zapt etkeninden soñ Aqmescit merkezinde bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
5. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları Ada Yayınları
5. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları sayfa sayfa cevaplar,tamamı, Tüm Yayınlar, Ada Yayınları
Diğer Makaleler...
- 5. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Cevapları Ada Yayınları Tüm Sayfalar
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevabı Sayfa 27
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevabı Sayfa 42
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 109
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 110
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 115
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 116
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 117
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 121
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 122
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 124
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 13
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 131
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 132
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 14
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 140
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 141
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 144
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 153
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 154
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 159
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 161
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 162
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 174
- 5.Sınıf Türkçe Ada Yayınları Cevapları Sayfa 175


text:
Bügin Nwrswltan Nazarbaev kezekti joldauına qatıstı qısqaşa mälimdeme jasadı. Onıñ biılğı mälimdemesi bas-ayağı altı minutqa sozıldı. Nazarbaev joldauınıñ tolıq nwsqası erteñ memlekettik BAQ betterinde jariyalanadı. Ol osımen qatarınan ekinşi jıl Qazaqstan halqına arnalğan joldauın jazbaşa türde jasauda.
"Qımbattı otandastar! Qazaqstan älemdegi türli sınaqtarğa tötep berip, qarqındı ekonomikalıq damu jolına bet aldı. Elimizdiñ 2050-şi jılğa deyingi wzaq merzimdi Damu strategiyası jüzege asırıluda. Jüz naqtı qadam Wlt josparı ayasında biz reformalardı jürgizip kelemiz. Industriyalandıru salasın örkendetu üşin jüyeli jwmıstar atqarıluda. Biz konstituciyalıq reformanı jüzege asırıp, elimizdiñ Üşinşi jañğıruın bastadıq. Ruhani jañğıru bağıtı boyınşa keşendi is-şaralar jürgizilude. "Cifrlıq Qazaqstan" bağdarlaması qabıldandı.
Biz jüzege asıruğa tiis 10 negizgi mindet bar. Men olarğa qısqaşa toqtalğım keledi.
Birinşi. Qazaqstan industriyası jaña tehnologiyalar engizudiñ köşbasşısı boluı tiis. Bizdiñ önerkäsipte cifrlandıru men zamanaui biznes-model'derdi damıtu arqılı eñbek önimdiliginiñ deñgeyin arttıru qajet.
Ekinşi. Resurstardı paydalanudıñ tiimdiligin jaqsartu qajet. Aqparattıq-tehnologiyalıq şeşimderdi engizu qajet. Bwl öndiriletin önim ülesin artıruğa, öñdeuge, sonday-aq energiya tiimdiligi men ekologiyalıq taza önim aluğa mümkindik beredi.
Üşinşi. Agroönerkäsip keşenin jaña tehnologiyalıq deñgeyge köteru kerek. Bwl auıl şaruaşılığında eñbek önimdiligi men öñdelgen önim eksportın tübegeyli arttıruğa tiis.
Törtinşi. Transport pen logistikalıq infraqwrılımdı odan arı damıta beru. Cifrlıq tehnologiyalardı engizu men Intellektualdı transport jüyesin qwru jük tasımaldau merzimderin qısqartuğa jäne tranzitten tüsetin tabıstardı eseleuge mümkindik beredi.
Besinşi. Qwrılıs jäne twrğın üy kommunaldıq şaruaşılıqqa zamanaui tehnologiyalardı paydalanu. Jaña qwrılıs ädisteri ğimarattardıñ energetikalıq tiimdiligi, intellektualdı infraqwrılımdı basqaru jüyeleri qazaqstandıqtardıñ ömir sapasın jaqsartadı.
Altınşı. Qarjı sektorın qayta qwru. Bank jüyesin sauıqtıru jwmısı tolıq baqılau arqılı jüzege asuı tiis jäne qarapayım azamattardıñ müddesi eskerilu kerek. Tez arada bank jüyesine ielik etetin jäne onı basqaratındardıñ jauapkerşiligin arttıru. Sonday-aq, kreditteudi wlğaytıp, qor narığın damıtudı qamtamasız etu qajet.
Jetinşi. Adam kapitalınıñ sapası. Bilim beru jüyesiniñ barlıq deñgeyleri qazirgi ekonomika talaptarına say boluı tiis. Sonday-aq, mwğalim mamandığınıñ bedelin arttıru kerek. Densaulıq saqtauda jaña tehnologiyalardı paydalanu aurulardı emdeudi jaqsartıp, medicinalıq kömektiñ sapasın arttıru qajet. 2016-2017 jıldarı äleumettik tölemder üş ese arttı. Onıñ işinde bazalıq zeynetaqı - 29 payızğa, birlesken zeynetaqı - 32 payızğa, medicina qızmetkerleriniñ jalaqısı 28 payızğa deyin, bilim beru salasında 29 payızğa deyin, memlekettik qızmetkerlerdiki 30 payızğa deyin östi. Bwl tendenciya jalğasadı.
Segizinşi: Bwl memleketti tiimdi basqaru. Sandı tehnologiyalar biznes qızmetin retteudi jalğastıruğa, memlekettik qızmet pen memlekettik qoldau sapasın jaqsartuğa, azamattardıñ qajettilikterin tolığımen eskeruge mümkindik beredi. Öñirlerdiñ jäne özin-özi basqaruşı jergilikti orındarınıñ ekonomikalıq täuelsizdigi artadı.
Toğızınşı: Zañ üstemdigi jäne sıbaylas jemqorlıqqa qarsı küres memlekettik sayasattıñ basım bağıttarı bolıp qala beredi.
Onınşı: "Smart siti" tehnologiyasın engizu damuşı qalalardıñ problemaların tiimdi şeşuge jäne investorlardıñ tartımdılığın arttıruğa mümkindik beredi.
Büginde biz bärimiz osı on mäseleni şeşuge tırısuımız kerek. Joldaudıñ tolıq mätininde bwlar tolıq bayandalğan.
Qwrmetti qazaqstandıqtar! Atalğan mindetterdi orındau üşin bükil qoğamnıñ birligi men ıntımağı kerek. Ol üşin Ükimet pen äkimder keñinen tüsindiru jwmıstarın jürgizui qajet. Otanımızdıñ körkeyui ärkimniñ jaña "cifrlıq däuir" talaptarına say boluına baylanıstı. Osını ärbir qazaqstandıq tereñ tüsinui kerek. Qazaqstannıñ jarqın bolaşağı jolında barlıq maqsattarğa qol jetkizetinimizge kämil senemin!", - dedi Prezident respulikalıq telearnalar arqılı jasağan mälimdemesinde.


text:
İlmi Ümerov: «Men açıq yüznen yürmege istegenim içün kettim»
Bağçasaray – Bağçasaray rayon devlet memuriyeti yolbaşçısı vazifesini terk etken soñ, İlmi Ümerov birinci intervyüsını Qırım.Aqiqatqa berdi. Yerli qırımtatar qavehanelerniñ birinde keçken subetke, sabıq memur damalı kölmek ve cins kiyip keldi. İlmi Ümerov yapqan areketiniñ sebepleri, rayonnıñ yañı reberi ve ilerideki planlarınen paylaştı.
– İstifa aqqında arizanı ne sebepten yazdıñız?
– Men endi çoq kereler aytqan edim, ve daa bir kere tekrarlarım. Men qırımtatar, Meclis azası olıp, referendumğa qarşı edim, Rusiyeniñ Qırımnı qoşmasına qarşı edim, Qırımnıñ işğaline qarşı edim, diger devlet Ukrainağa istilâ yapqanına qarşı edim. Men, Rusiyede devlet hızmeti ve istifa arasında seçim yapılacaq olsa, ekincisini sayraım dep aytqan edim. Şimdi sentâbr ayındaki saylavlar yaqınlaşa. Saylavlar keçip, meni kerek olmağan bir şahısnı kibi vazifemden boşatqanlarını beklemeyip, özüm kettim.
– Sizge rusiyeli devlet hadiminiñ yeminini qabul etmege teklif etken edilermi?
– Yoq. Keçici müddetniñ bir qaidesi bar, biz ale daa Ukrainanıñ devlet hadimleri olaraq sayılamız, tek kâğıtta elbette. Referendumdan soñ bir qaç adamnı işke alğan edim, olar Rusiye Federatsiyasında yaşap ta, Ukraina devlet hadiminiñ yeminini qabul etken ediler. Küç hızmetleri – prokuratura, UHH (SBU), şimdi ise FHH (FSB) ,militsiya-politsiya olarnıñ episi yañıdan yemin ettiler. Amma, men imzalağan er kâğıt «Rusiye Federatsiyasınıñ böyle-böyle qanunına köre…» sözlerinen başlay, astında da «İlmi Ümerov», dep yazılğan. Bazıda men şaqalaşam: tasavvur etiñiz, 20 yıldan soñ, torun ve balalarıma bu kâğıtnı kösterip, qartbabañız kollaboratsionist edi, dep aytırlar...
Bu vazifede 9 yıl çalışıp, em qırımtatarlarğa, em rayonnıñ diger sakinlerine fayda ketirip olğanımnı tasdiqladım. Siyasiy qararlar olmasa edi, men qalır edim. Amma, şimdi, açıq yüznen yürmek içün kettim.
– Hadimleriñiz içün bu qarar iç beklenilmegen oldı, deyler. Olar istifañızğa nasıl davrandılar?
– Kerçek aytsam, bu aqta er hadimimden soramağa isteyim. Avgustnıñ 18-nde, bazar ertesi künü Baqçasaray rayon devlet reisi vazifesinde soñki toplaşuvımnı keçirdim. Bazıları aqlap ta yiberdiler.
– Rayonnıñ yañı yolbaşçısı kim olacağını bilesizmi?
– Men bilmeyim. Aksönovdan soradım, o, salı künü yañı adamnı taqdim eter, dedi. Kimni – özü daa bilmegenini söyledi.
– İlmi Rustemoviç, aynı zamanda mart ayında siz Qırımnıñ rusiyeli akimetinen işbirlik tutmaq tutmaqnıñ tarafdarlarından biri ediñiz.
– Men şimdi de qırımtatarlarnıñ akimiyet organlarında vazife almalarına qol tutam. Amma, olar bizim temsilcilerimiz olmalı. Şimdi ise, sıñırdan keçtik, bu akimiyet ne olğanını añladıq. Kerçek aytsaq: Ukrainanın 23 yıllıq mustaqilligi içinde qırımtatarlar içün pek az şey yapıldı, qırımtatarlarnıñ aqları Ukrainada da qorçalanmadı.
Biz er daim akimiyetnen davalaşa edik, hususan, Qırım seviyesinde, em de merkeziy akimiyetnen munasebetlerde de meseleler yüz bere edi. Ebet, şeriklerimiz de bar edi, olar bizni añlap, destekley ediler, lâkin, olar er vaqıt azlıqnı teşkil ettiler. Atta, Yüşçenko ükümdarlığı zamanında istegenimizge irişip olamadıq. Bizge çoq qulaq asmay ediler. Er şey içtimaiy-iqtisadiy meselelerniñ çezilüvi, yerleşüv-abadanlaştıruv programması ve bu kibi meselelernen sıñırlana edi. Aman-aman episi memurlar, atta yüksek maqamlarda bulunğan soyları, siyasiy, uquqiy meselelerniñ al etilüvi, muhtar cumhuriyetniñ statusını deñiştirmek kerekligi, tamır halqnıñ tanıluvı aqqında tüşünmey ediler. Bunıñ episi qırımtatarlarnıñ akimiyetke nisbeten menfiy munasebetniñ sebepçisi oldı. Qırım seviyesinde bu pek ciddiy edi. Tamam şu insanlar, evelden qırımtatarlarnıñ ukrain akimiyetine, şimdi ise, Rusiye akimiyetine qarşı çıqqanlarını yazalar. Ve bu sebepten qırımtatarlarnı devletniñ duşmanları kibi sayalar.
– Ne içün Meclis qırımtatarlarnıñ Rusiye Federatsiyası erkânında inkişafını körmey?
– Bu mesele Meclis toplaşuvlarında atta baqılmay edi, çünki 1991 senesi iyül ayında Qurultayda milliy mustaqillik aqqında deklaratsiya qabul etilgen edi. Şu vaqıttan soñ, mevamımıznı iç bir kere deñiştirmedik. Vesiqağa köre, biz Ukraina terkibinde milliy muhtariyetni elde etmege isteymiz. Ve bu qararnı yañıdan baqmaq içün, eñ azı yañı Qurultaynı teşkil etmek kerek.
– Bugün de bugün Ukraina qırımtatarlar içün ne yapa bile?
– Endi yapa. Kün tertibine tamır halqlar aqqında qanun kirsetile, yaqın kelecekte qırımtatar halqınıñ statusı aqqında qanun leyhası baqılacaq. Amma, bunıñ episini 10-15 yıl evelsi yapmaq kerek edi. O vaqıt munasebetler daa eyi ve aqibetsiz olur edi. Şimdi Ukraina er türlü qarar ala bile, amma eñ evelâ qırımtatarlarnıñ telükesizligini tüşünmek kerek. Misal içün, qanun leyhasında, qırımtatarlarnıñ öz taqdirini belgilemek aqqı aqqında yazılsa, Qırımda vaziet kerginleşirmi? Ebet, kerginleşir.
– İstifadan soñ, Meclisteki işiñizni daa faal alıp baracaqsıñız, dep aytqan ediñiz. Siz nenen oğraşacağıñıznı endi bilesizmi? Belki, Çubarov ve Cümilev olmağan vaqıtta, reislik vazifesine keçersiñiz?
– Meclisteki işim aqqında aytqanda, öz rayonımnı közde tuta edim. Amma, kerek olsa, menim statusımnı deniştirseler, maña buyurılğan işni eda etecem. Şimdi ise, 3-4 kün raatlanırım ve Puşkin, 1 soqağına yol alırım (Bağçasaray meclisiniñ ofisi yerleşken menzil – Müel. qaydları.).
– Bir qaç biñ qırımtatarı endi Qırımnı terk etti, şimdiki vaziyette kelecegini mında körmegen yaşlar, iş adamları ketmege devam eteler…
– Men ketmelerine qatiyen qarşı çıqam. Rusiye olsun, Gonduras olsun…Qırımda biz azlıqmız, biri ketse, cemaat-içtimaiy yük bizim ömüzlarımızğa qala. Küç tapıp Qırımda yaşamalımız, alışmaq kerek. Men, misal içün rus pasportlarını alğanlarnı öpkelemeyim. Ketkenlerni ise, qaçaq degil «qaçqan», dep adlandıram. Ömüriñ telüke astında olsa, qaçaq olmaq mümkün. Qırımda, bu kibi tek bir qaç adise yüz berdi, umumen böyle şey yoq. Esasen, özüne yarımadada iş tapalmay, çoqtan köçmekni tüşüngenler bu vaziyetni sebep körip, keteler.
– Çeşit millet ve dinlerge mensüp adamlar arasında munasebetler deñiştimi?
– Bugün adamlarnen qonuşqanda, «qırımtatar – qırımtatar degil» ayıruvnı birden duyasıñ. Maşinalardaki ufaçıq bayraqlarnı alayıq. Er qırımtatar maşinasınıñ camına qırımtatar timsalini yapıştırmağa qarar aldı. Başqaları da tırışalar, olar rus timsallerini qoyalar. Soñki eki-üç ay devamında bu pek közge çarpıp başladı.
Cemiyet ciddiy bölünüvge oğradı. Bu yaramay bir alâmet. Çünki, belli bir sebeplerden peyda olğan bu bölünüv turmuş ayatta davalar aça bile. Qırımda ise, bir çoq siyasetçiler öz saylavaldı programmalarnı qırımtatarlarğa qarşılıq kösterip tertip ete turğanlar. Yani, qırımtatarlarğa qarşı çıqıp, reylerniñ belli bir qısımını qazanmaq mümkün.
– Avgustnıñ 24 – Ukraina mustaqilligi künü. Bu kün siz içün emiyetlimi?
– Bu kün menim içün er vaqıt müim olıp qalacaq, çünki bu, sovet ükümeti dağılğan soñ, qurulğan mustaqil devletniñ işinde men iştirak etken devletniñ mustaqillik künü. Amma, bu künge eki kün qalğanda Qırımda diger, men bellesem tantanalı şekilde qayd etilcek – Rusiye bayraq künü ötkerile. Bu kün menim içün añlaşılmamazlıqlarnen tolu, çünki tedbirlerde iştirak etmeyip, keçirilüvine de qarşılıq kösterip olamamız.


text:
Rusiye «Vikipediyanı» blok ete bile
Malümat resursı narkotik qarışmanıñ azırlaması aqqında malümatnı silmese, «Roskomnadzor» «Vikipediyanı» Rusiyede blok etmege vade ete. Bunı RİA Novosti Rusiye agentligi hızmetniñ matbuat hızmetine esaslanıp bildire.
Bunıñ kibi talaplarnıñ sebebi Astrahan vilâyeti Çernoyars rayon mahkemesiniñ 2015 senesi iyün 25-te Rusiyede narkotik qarışmalarnıñ azırlaması aqqında malümatnı tarqatmaq yasağı aqqında qararı oldı. Bunıñ aqqında malümat «Vikipediyanıñ» rus tilli versiyasında mevcut.
«Roskomnadzor» bildire ki, «Vikipediya» bu malümatlarnı silmese, hızmet bağ operatorlarına «Uquqqa qarşı malümat cedveli» mehanizmi vastasınen bu saife aqqında malümatnı yollamağa mecbur olacaq».
«Vikipediya» reberleriniñ qararına köre, internet-resurs HTTPS protokolı esasında çalışa, ayrı saifeler sıñırlanmaz, bütün resurs blok etilecek», – dep aytıla «Roskomnadzor» haberinde.
İyül ayında «Roskomnadzor» YouTube servisiniñ ayrı saifelerini müellif aqlarını bozğanlar cedveline qoştı, anda «Fizruk» ve «Çernobıl» Rusiye serialları yerleştirilgen edi.


text:
Älemniñ bayları aktvïter men qundı qağazdar türindegi qarajattarın jappay qolma-qol aqşağa aynaldırıp, jıljımaytın mülikke, bïzneske salwda. Bul twralı Wealth-X saraptama kompanïyası mälimdegen. 2015 jıldıñ qorıtındısı boyınşa dollarmen salınğan qolma-qol qarajat kölemi rekordıq somağa jetip, 22,2% qurağan. Buğan älemdegi akcïyalar qunınıñ öswi, älemdik ekonomïkadağı turaqsızdıq sebep deydi mamandar. Ïnvestïyalıq qorlar da täwekelge barmay, äliptiñ artın bağwda.
Derekköz: insider.pro
Tegï: Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
Qırımtatar Milliy Meclisinde deyler ki, «fevral 26 işi»ni aselet uzatalar
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa «fevral 26 işi» iştirakçilerine nisbeten mahkeme qararlarını izaatlap, çoqusı bu işniñ aselet uzattırılmasını qayd etkenini bildire.
«Taqiqat işniñ pek şübeli olğanını añlay. İşniñ esasını baqmağa, ğaliba, saqınalar. Şaatlar yoq, olsa bile, ölzlerini öyle tanıttılar ki, pek qıyın. Misal içün, Ahtem Çiygoznı onıñ kütleviy tertipsizliklerniñ ne teşkilâtçısı, ne iştirakçisi olğanını, o künü teşkil etilgen siyasiy mitingniñ iştirakçisi olğanını tasdiqlağan bir çoq şaat bar», – dep qayd etti Celâl.
«Eger de fevral 26 işi kerek olğanı kibi taqiq etilse, bugün yüksek vazifelerde bulunğan bir çoq insan oña celp etilmeli», – dey o.
Olarnıñ arasında, Meclisniñ bir qaç sabıq azası ve Qırımnıñ bazı yolbaşçıları.
Qırım akimiyeti bu iş boyunca mahkeme toplaşuvlarını izaatlamay.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi noyabr 17 künü fevral 26 vaqiaları boyunca yaqalanğan ve apiste bulunğan eki qırımtatar faali Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ tevqif müddetlerini 2016 senesi fevral 19-na qadar uzattırdı, olar şimdi Aqmescitniñ SİZOsında bulunalar. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ ceza qararı boyunca mahkeme toplaşuvı keçti, neticede apis müddetini 2016 senesi yanvar 29-na qadar uzattılar.


text:
Zair Smedlâyev: Qurmanda FSB daa bir qırımtatarını apske aldı
İşğal etilgen Qırımda daa bir insannı apske aldılar: Qırımtatar halqı Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reberi Zair Smedlâyevniñ bildirgenine köre, mayıs 3-te qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağanı sebebinden Musa Apkerimov yaqalandı.
Bunı Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
Qırımtatar halqı Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reberi Zair Smedlâyevniñ Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatına köre, oktâbr 16-da aqşam vaziyet deñişmedi, ve Musa Apkerimov SİZOda buluna.
Malüm olğanı kibi, İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası işğal etilgen Qırımda Ukrainağa qol tutqan faaller ve qırımtatarlar Rusiye havfsızlıq federal hızmeti ve uquq qoruyıcı organlar tarafından yaqalana.
Sentâbr ayında Qırımda qırımtatarlar toplu yaşağan yerler, Borçoqraq qasabasındaki cami, Aqmescit civarında yaşağan qırımtatarlarnıñ evi, em de Zuya qasabasındaki qırımtatar mektebinde tintüvler keçirilgen edi.
Sentâbr 16-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyevniñ evinde tintüv keçirildi. Daa bir tintüv Qarasuvbazar regional meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde keçirildi.
Bundan soñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Aqmescitteki binasını sarıp aldılar.
Meclis vekilleri bunı «basqı» olaraq tanıylar.


text:
Uquq qoruyıcı: Qırımdan artıq aqiqiy malümatnıñ kelmemesi mümkün
Uquq qoruyıcılarnıñ fikrine köre, Rusiye tarafından mart 2014 senesi işğal etilgen Qırımdan aqiqiy malümatnı elde etmege imkânsız olacaqtır.
Şu cümleden, bu kibi fikirni Kiyevde aprel 9 künü İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ reis muavini Olga Skripnik bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Mustaqil jurnalistlerniñ büyük bir qısmı Qırımnı terk etti, böylece biz akimiyetniñ noqtaiy nazarından farqlı olğan Qırım vaziyeti aqta aqiqiy malümatnı elde etip olamaycağımıznıñ telükesi bar. Em de soñki vaqıtları nice sebepsiz tintüv keçirildi. Yalıñız akimiyet tarafdarları olğan matbuat vastaları qalsa, Qırımdan doğru malümatnı elde etmek – murekkep bir mesele olur», – dey uquq qoruyıcı.
İnsan aqları boyunca Ukrain Helsing gruppasınıñ eksperti Sergey Zayetsniñ fikrine köre, Qırımda mustaqil matbuat vastaları ve cemiyetniñ şaraitlerinden sebep er kes özü-özüni tsenzurağa oğrata.
«Öz fikrini bildirmege istegen insan özüni tsenzurağa oğrata, çünki bundan soñ oña da qarşı cinaiy işniñ açılmasından qorqa. Bu manada, elbette, fikir bildirüv serbestligi saasında insan aqları halqara standartlarınıñ bozuluvı aqta aytmaga mümkün», – dey o.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi mart 13-te Qırım jurnalistleri Anna Andriyevskaya ve Natalya Kokorinanıñ ana-babaları yaşağan evlerde FSB tintüv keçirdi. Bunıñ sebebi Tsentr jurnalistskih rassledovaniy neşirinde çıqqan maqale boyunca cinaiy iş oldı.
Böylece, Qırımda yaşamağan Anna Andriyevskayağa qarşı FSB Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1-inci maddesi boyunca «Krım» batalyonınıñ göñüllileri aqqında maqalesi içün cinaiy iş açtı.
Natalya Kokorinanıñ ana-babasınıñ evinde tintüv keçirilgen soñ jurnalistni FSB idaresine alıp kettiler. Onı iş boyunca şaat olaraq altı saat sorğuğa çektiler. Soñra ise bilgiyasayarını alıp, azat ettiler.


text:
Ukraina Rusiye ile demir yol alâqalarını lâğu etmeycek
Rusiye ile demir yol alâqaları devam etecek: qışta Ukraina ve Rusiye arasında 20 tren yürecek, olardan 19 Ukraina demir yoluna ait ve bir danesi Rusiye demir yoluna mensüptir. Bunı dekabr 9-da Ukrzaliznıtsâ müessisesiniñ uzaqqa qatnağan yolcu trenler departamentiniñ reberi İgor Breus bildirdi.
Ükümet portalınıñ malümatına köre, dekabr 14-ten itibaren Rusiye demir yolu Ukrainada yürgen yalıñız dört trenni lâğu etecek.
«Bular №59/60 Moskva – Sofiya, №15/16 Moskva – Budapeşt, №33/34 Moskva – Odessa, №2/1 Kiyev – Moskva trenleri. Soñkisi eki künde bir kere qatnap, Cenübiy-Ğarbiy demir yolu tarafından şekillendirilecek», – dedi İgor Breus.
Ukrzaliznıtsâ müessisesiniñ uzaqqa qatnağan yolcu trenler departamentiniñ reberi bildirdi ki, SNG demir yol memuriyetleri tizgen tren cedveli 2015 senesinden itibaren dekabr ayınıñ ekinci bazar künü işke tüşürilecek.
Rusiye Federal yolcu şirketi 2014 senesi dekabr 14-ten itibaren bazı memleketler, şu cümleden Ukraina ile, öz trenleriniñ qatnamasını bir yılğa toqtata.
Azerbaycan, Ukraina, Qazahistan ve Tacikistan demir yol alâqaları aqqında söz yürsetile.


text:
Biñ defa qaraman
O: "İstifağa çıqsam, bütünley milliy meselenen oğraşacam", – dey edi…
Bu künlerde meşur uçucı Amethannıñ 85 yıllığı qayd etildi. Men de yaş çağımnı hatırlap, bir qaç satır yazmağa qarar berdim.
Amethan facialı elâk olmağan olsa, şübesiz, bugünde sağ-selâmet aramızda yaşar edi, çünki Alla Taalâ oña cismaniy ve ruhiy ceetten qaviy sağlıq bergen edi.
Amethan aqqında er kün yazıp, gazetlerde bastırsaq da, azlıq eter, bezdirmez, çünki oña bağışlanğan er bir söz, er bir vaqia meraq ve ğurur doğura desem, yañlışmam. Maqtasañ da yeri bar, degen atalar sözü ancaq Amethanğa lâyıq. Amethan kerçekten de maqtavğa munasip şahıs. Onıñ er bir yaşağan künü batırlaq edi.
Sekseninci yıllarda aviakostruktor Antonovnıñ oğlu, belli sınavci-uçucı, Amethannıñ yaqın dostu, "Komsomolskaya pravda" gazetinde küçük kölemde, lâkin salmaqlı levha yazğan edi. Levhada dostu hususında laf yürsetken, Amethan eki defa, atta dört defa degil, biñ defa qaraman, dep qayd etken edi. Aqiqaten, uçucılar arasında ve añında Amethan Sultan Valeriy Çkalov kibi efsaneviy uçucı olıp qaldı. Bunı kimse inkâr etmez.
Milletni qırım olğanı içün ömürbillâ Amethanğa ayaq çala ediler. Eger digger milletke mensüp olğan olsa, oña çoqtan üç defa Qaraman unvanını berecek ediler. Kommunist firqasınıñ baş kâtibi Hruşçev milletiñni deñiştir, soñ üçünci yıldızıñnı da alırsıñ, degen. Lâkin buña Amethan razı olacaq edimi? Üç yıldız degil, kökregi elmaz taşçıqlar ile toldursalar bile, razı olmaz edi. Qırım Vatanı ve qırım milletini cennetke deñişmez edi.
Gagarin ve Titov fezağa uçmağa azırlağanda, ruhmet etiñiz, men birinci olaraq uçayım, dep teklif etken Amethan. Lâkin qail olmağanlar. Ebet, qırım yigiti olğanı içün izin bermediler. Atta bu hususta lâtife doğğan edi. Kosmodromdan Hruşçövğa: "Nikita Sergeyeviç, v kosmose sovetskiy çelovek!" – dep telefon açalar. – "Kak yego familiya?" – soray Hruşçöv. – "Gagarin", – dep cevap bereler. – "Tatarin?! Nazad yego, sukina sına!" – dep qıçıra devlet başı. Ebet, bu şaqa, lâkin o zaman onıñ ayatiy maiyeti bar edi.
Amethan ilk-evelâ ulu insan edi. Dünyaca belli olğanına baqmadan, ğayet insaniyetli, alicenap, alçaqgöñülli olğanını onıñnen qonuşqan er bir adam tasdiqlay bile. Onda zerre qadar kibir degen şey yoq edi. Özüniñ aqiqiy qıymetini bile turıp, özüni er kesnen musaviy sürette tuta, iç bir vaqıt adam saylamay edi.
Amethan Mishordaki Arzı-qız kibi Vatan temsili oldı. Onıñ içün ilk sefer turist sıfatında Qırımğa-Vatanımızğa kelgende, doğmuş köyümizge degil de, mishor ve Alupkağa aşıqtım. Arzı-qıznı, soñ Amethannıñ eykelini ziyaret etim. Amethanlarnıñ küçüçik azbarlarında qocaman ceviz teregi astanda Sultan emce öz qolları ile qaba tahtalarnen mahsus yasağan massa başına keçip, Amethannıñ tizesi Hatice ablanıñ pişirgen qavesini içtim.
Oğlu Şamil çalışa edi. Berber eken. Hatice ablanen bayağı vaqıt laf etip oturdıq. Hatice abla çoq şeylerni hatırladı. Soñ içeri davet etti. Boşap qalğan ev pek tesir etti. Sanki boş odalarda ana-babanıñ, Amethannıñ ruhlrı yaşay, divarlarda sımaları siñip, qalğan kibi köründi… Bu dünya Fani olğanını añdırdı.
Sağlıqlaşqan Hatice abla bir vaqıtlar balalar bağçasında çalışqan Amethannıñ sabıq murabbiyesi qayerde yaşağınını ayttı. Doğru anda bardım. Sarışın, qartayıp qalğan rus qadını samimiyetle qarşılap aldı. Törge oturttı. Amethannıñ ta balalıqta çıqarılğan bir taqım fotoresimlerini ketirip ögüme qoydı.
Terbiyeciniñ aytqanına köre, Amet ğayet attik olğanına baqmadan, başsız bala degil eken. Murabbiye öz terbiyelenicisini hatırlar eken, ağladı, közyaşlarını yavluqnen sileoyek: "Amethan öz ecelinen qazalanıp ölmedi, o suiqastılq neticesinde elâk oldı. Babasını öldürgenleri azlıq etkeni kibi, oğlunı da öld.rdiler", – dedi.
Kence oğlunı, Arslannı, sırtından pıçaqlap, dörtünci qattan, balkondan köterip atalar.
Çatal yürekli Amethan milleti qırım, özü qırımlı olğanı içün Sovet ükümetine asla kelişmey edi. Oña muhtac olğanları içün dayanıp, oña toqunmasalar da, daima taqip etip, nezaret altında tuta ediler. "İstifağa çıqsam, bütünley milliy meselenen oğraşacam", – dep açıq-açıqtan beyan etkeni çiyun ecelini yaqınlaştırdı.
Qırım halqı öz sadıq evlâdı, öz Qaramanı artından özüni ceennem ateşine atmağa azır olğanını Devlet hafsızlıq komitetiniñ hadimleri pek yahşı bile ediler. Olarğa Amethannıñ er bir adımı belli edi. Qorqubilmez şainden qurtulmaq ancaq sınav uçuvında elverişli edi. Qatiller öyle de yaptılar.
Taşkentke qaytqan soñ, bu şiirlerni yazğan edim. Ecnebiy tilde olsa da, diqqatıñızğa tevsiye etem.
Tair Halilov // Qırım. – 2005. – 16 noyabr. – № 91. – S.5.
- oquldı - 830


text:
Faaller özüni qırımtatarlarnıñ aqları içün ateşken bergen Musa Mamutnıñ qorantasına yardım etmege çağırdı
Qırımda 1978 senesi Sovetler Birliginde qırımtatarlarnı ırq ayırımına oğratqanları içün özüni ateşken bergen qırımtatar faali Musa Mamutnıñ qorantasına maddiy yardım köstermege teklif eteler.
Qırım blogeri Zair Akadırovnıñ iyülniñ 4-de tarif etkenine köre, Musa Mamutnıñ ailesi Aqmescit rayonınıñ Beş Terek (Donskoye) köyünde tamir etilmesi kerek olğan evde otura. Mamutnıñ oğlu Yunus 49 yaşında olğanda hastalıqtan vefat etti, ömür arqadaşı 5, 12 ve 13 yaşında üç balasınen qaldı. Qadın evni tamir etmek içün özü para toplap olamay.
«Evniñ tavanları aslanıp tura, divarları töküle. Bazı odalarda qalmağa havflı ola. Evde balalar yaşay, bu sebepten Mamut qorantası içün ilk evelâ bu meseleniñ çezilmesi kerek. Amma er şey parağa bağlı. Evni baqqan qurucınıñ aytqanına köre, damnı deñiştirmek içün 700 biñ ruble (tahminen 300 biñ grn – QA) kerek. Çağına yetmegen üç oğlan bar, bu para az degil... Qırımtatar halqınıñ tuvğan topraqta yaşaması içün canını feda etken Musa ağa Mamutnıñ tuvğanlarına yardım eteyik», – dedi Akadırov.
Musa Mamut 1931 senesi fevralniñ 20-de Qırımdaki Balıqlava rayonınıñ Uzuncı köyünde dünyağa keldi. 1944 senesi qorantası andan sürgün etildi. 1975 senesi aprel ayında Musa Mamut qorantasınen beraber Qırımğa qaytıp, Beş Terek köyünde ev satın ala. Lâkin satın alğan evni resmiyleştirmey ve qorantasını qayd etmeyler. Musa ve ömür arqadaşı Zekiyeni pasport rejiminiñ bozulmasında qabaatlap, cinaiy iş açtılar.
1976 senesi aprelniñ 23-de Musa apiske alındı, Aqmescit rayon mahkemesi pasport rejiminiñ bozulması içün oña eki yıl apis cezasını bergen. Apayına eki yıl şartlı olaraq berildi.
1978 senesi iyünniñ 20-de Musa ve ömür arqadaşını tekrar pasport rejiminiñ bozulmasında qabaatlap, yañı cinaiy iş açtılar. İyünniñ 23-de saba militsiya hadimi onı taqiqatçığa alıp ketmek içün evine kelgende Musa Mamut üstüne benzin tökip özüni yaqtı. 1978 senesi iyünniñ 28-de Aqmescit hastahanesinde alğan yanıqlardan can bergen edi.


text:
Ülken megapolïske aynalıp kele jatqan bas şaharda eki murağat bar. Ulttıq murağat jäne qalalıq murağat. Atawları aytıp turğanday, bular mura etip qaldırılğan qağazdardı jïnaytın mekemeler. Qundı degen qujattar murağattarda 75 jılğa deyin saqtaladı. Murağat qoymasında uzaq waqıt saqtalğannıñ äserinen mätini öşe bastaytın köne qağazdar da kezdesedi. Mäselen, Astana qalalıq murağatında Ulı Otan soğısı kezinde Aqmola qalasında jasaqtalğan dïvïzïyalardıñ qujattarı saqtalwda. Solardıñ köbi kädimgi qarındaşpen jazılğan. Osı sekildi paydalanwı kürdeli qağazdardı cïfrli formatqa köşirip, kompyuter jadına saqtap, zamanawï texnïkanıñ qızmetine jüginwge äbden boladı. Alayda texnïkadan aqaw ketip, dïskige jazılğan mätinderdiñ joyılıp ketw qawipin de esten şığarmağan abzal.
Bul orayda murağat qızmetiniñ tağı bir mañızdı salası öz qızmetine kirisedi. Ol – qujattardı saqtandırw qorı. Biraz jıldan beri atalmış qor murağat isine jemisti eñbek etwde.
Astana qalası murağatınıñ endi bir tilge tïek eterlik bastaması şet elderden äkelingen qujattarmen öz qorın tolıqtırwı. Murağattar arasındağı özara ıqpaldastıq arqasında Resey Federacïyasınıñ Ombı jäne Orınbor qalaları murağattarınıñ qorında saqtalğan qazaq tarïxına qatıstı tüpnusqa quqığındağı qujattardıñ köşirmeleri bul künde elimizdiñ izdenwşileri men zerttewşilerine paydalı derekter berip otır. Olardıñ işinen Orınbor gwbernïyasınıñ kancelyarïyasında 1745 jılı Baraq sultannıñ Resey ïmperïyasına adal qızmet etwge qabıldağan antı twralı mälimetti [1], Orınbor gwbernatorı general-porwçïk Reynsdorftıñ 1779 jıldıñ 24 qırküyeginde ïmperatrïcanıñ jarlığımen Äwlïe Petr bekinisinde Abılay sultanğa xan märtebesin berw twralı raportı [2] sekildi qundı qujattardı atawğa boladı.
Ataqtı «Sibir jarlığınan» keyin Sibir wezderine bölşektelgen qazaq dalasınıñ jäy-japsarı bayandalğan qağazdar qazir öz murağatımızdıñ sörelerine qattalğan. Mäselen 1842 jıldıñ 15 mamırınan bastap Qarqaralı men Aqmola wezderinde, sol sïyaqtı 1 qazannan bastap Ayagöz, Kökşetaw wezderinde turaqtı järmeñkelerdiñ bekitilgeni jönindegi qujattar tarïxşılardı ğana qızıqtırıp qoymaydı [3]. Öytkeni bul qujattar ulttıq murağat qorın tolıqtırwşı elementter.
Bul sekildi sïrek tarïxï qujattar murağattıñ № 430-şı qorınıñ birneşe tizimdemesinde saqtalwda. Mäselen 6-şı tizimdemeniñ 8 isindegi xatta 1841 jılı Sibir şekarasındağı kazak otryadtarınıñ qırğızdarğa (qazaqtarğa) körsetken jäbiri twralı mäsele jazılğan. Onda Esil-Nura boyı qazaqtarınıñ mal-jan şığının Orınbor şekara komïssïyasına bayandaydı [4]. Murağattıñ däl osı qorında saqtalğan kelesi qujat Kenesarı Qasımulımen arada bolğan qaqtığıs jäne bülikşi Kenesarı Qasımov sultandı ustap alıp jazalaw twralı Orınbor ölkesiniñ Bas äskerï ştabınıñ №1184 isi [5].
Osı antïkvarlı qujattardıñ arasınan XIX ğasırdıñ ortası men XX ğasırdıñ basındağı Ïmperatorlıq Qazan wnïversïtetinde bilim alğan qazaq stwdentteriniñ jeke isterin kezdestirwge boladı. Wnïversïtettiñ kitapxanasına Jäñgirxannıñ parsı tilindegi üş sïrek qoljazbanı sıyğa tartqanı jönindegi jäne kitapxanaşınıñ olardı qabıldap alğanı twralı jazbalar 1845 jıldıñ 20 nawrızı küngi datamen tirkelgen [6].
Torğay oblısınıñ äskerï gwbernatorınıñ qırğız tilindegi mätinder üşin orıs alfavïtin engizw jönindegi xatı da osı qujattardıñ qatarınan orın alğan.
Tağı bir atap öterlik mäsele, Resey murağattarınan äkelingen bul qujattardıñ basım böligi köne slavyan tilinde bolsa, Tatarstan men Başqurtstannan jetkizilgen qujattardıñ deni şağatay, arab tilderinde jazılğan.
Ombı murağatında saqtalğan 1822 jılğı «O Sïbïrskïx kïrgïzax» Jarğısı buratana xalıqtarğa arnalğan jalpı qujattıñ qosımşası ekendigi [7] körsetilgen. Reseymen şektesken awmaqtı mekendegen jergilikti xalıq üşin arnayı qabıldanğan bul zañdarda awıldı starşındar, al bolıstı sultandar basqaratını jäne sotqa bïler törelik etetini jazıladı. Ağa sultandar okrwgke üş jıldıq merzimge saylanadı jäne olarğa resey şeni beriledi. Sibir qırğızdarı (qazaqtarı) twralı osı jarğınıñ 52 böliminde eger ağa sultan Resey ïmperïyasına qatarınan üş merzim qızmet etse dvoryanïn dïplomına layıqtı dep körsetilgen.
Ulı dala eliniñ orıspen şektesken aymağında özindik erekşelikter men zañdılıqtar törelik etken. Sol däwirdegi qazaq qoğamınıñ joğarğı soslovïesin sultandar qurağandıqtan ïmperïya bïligi olarğa oñ közimen qarağanın qujattar däleldeydi. Orınbor ölkentanwşısı kapïtan Rıçkovtıñ 1826 jılğı «Swltanı kïrgïzskïe» attı jazbasında da qazaq dalasınıñ sultandarı jaylı köp mälimetterdi kezdestirwge boladı. Öytkeni ağa sultandar jergilikti xalıqtıñ äkimşilikke jawaptı wäkili qızmetin atqardı.
Okrwgtiñ barlıq isi Prïkaz arqılı jürgizildi. Prïkazdıñ äskerï ekspedïcïya jasaqtawğa quqı bolmağanmen qarapayım polïcïya jasağına pärmeni bar edi. Bul organ xalıq sanağın da jürgizdi. Biraq osı qujatta: «Vedet narodnwyu perepïs po çïslw kïbïtok ï proveryaet onwyu çerez kajdıe trï goda.» dep [8] jazılğan. Adam basın emes, üy sanınıñ körsetkişi beriledi, onda da üş jılda bir ret.
Okrwgterdiñ özara şektesetin aymaqtarınıñ zañdılıqtarı belgilengen bölimde köşpeli xalıqqa böten okrwgtiñ jerine qonıstanwğa tıyım salınğanı [9] bayandaladı. Sonday-aq şekaralar qatañ baqılawda bolğan jäne Ombı oblısınıñ şeginen asqandarğa ayıp töletken nemese sotqa tartqan. 10 taraw, 321 pwnktten turatın jarğıda şen, şekara mäselesinen bölek şarwaşılıq, salıq, sawda, sot isteri, medïcïna, oqw-ağartw, qayırımdılıq üyleri mäseleleri taratılğan. Bir okrwgke bölingen ştat jäne jalaqı mölşeri, qazınalıq şığındardıñ kestesi sekildi ekonomïkalıq körsetkişer orın alğan.
Qujattıñ qortındı böliminde aldağı waqıtta qazaq dalasına jaña qurılıs engizilgen soñ bul sekildi okrwgtiñ sanı segizge jetetini jäne olardı işki basqarwdıñ jıldıq şığını 248 000 rwbldi quraytını aytıladı. Ulı dala tarïxınan sır şertetin eki ğasırdan artıq saqtalıp kelgen bul köne qujattar köp mälimetterdi qoynına bügip jatır.
1. AqM (430q. 17t. 2 is)
2. AqM (430q.21t. 12 is)
3. AqM (430q.6t. 6 bölim. 5 is)
4. AqM (430q.1t. 2 bölim. 8 is)
5. AqM (430q.1t. 4 bölim 40 is)
6. AqM (430q.13t.1 is)
7. AqM (430q. 1t. 2 bölim 1 is)
8. Bul da sonda
9. Bul da sonda
Şara Battalğazïeva, Astana qalası murağatınıñ qızmetkeri
Derekközi: e-history.kz
Kommentarïï


text:
-
-
-
11:55 107
-
-
-
-
10:41 130
-
-
-
-
-
08:44 184
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
03:14 376
-
-
-
-
-
-
-
00:17 445
-
keşe 23:55 327
-
keşe 23:33 333
-
keşe 23:23 371
-
-
-
-
-
keşe 22:32 323
-
keşe 22:22 318
-
keşe 22:20 395
-
-
-
keşe 21:51 302
-
keşe 21:33 320
Taldıqorğandıq Marat Qasenovtıñ üyi qundı jädigerlerge tolı
TALDIQORĞAN.QazAqparat - Taldıqorğandıq Marat Qasenovtıñ üyine kelgen kez kelgen adam tañdanbay qaytpaydı. Zeynetkerdiñ şañırağında tarïxtan sır şertetin köne jädigerler öte köp. Tipti ol üyiniñ jertölesin murajayğa aynaldırğan. Ömir boyı traktorşı bolğan azamat «QazAqparat» XAA tilşisine är jädigeri jaylı bayandap berdi.
Tilşini esiginiñ aldınan qarsı alğan zeynetker birden jörtöledegi tör bölmege apardı. Bul jer kitapqa tolıp tur. Aqsaqaldıñ sözinşe, olardıñ sanı mıñnan asadı eken.
- Keminde 10 memlekettiñ ertegileri osı jerde saqtawlı. Basım böligi orıs tiline, birazı qazaqşağa awdarılğan. Osılardıñ barlığın, şirkin, özimizdiñ ana tilimizge awdarsa, bizdiñ öskeleñ urpaq üşin bul qundı dünïe bolar edi. Ana «Gwbka» twralı (Spanç bob - avtor) sïyaqtı män-mağınasız mwltfïlmderdi körsetkenşe, osınday tärbïelik mäni bar ertegilerdiñ jelisinde twındılar jasalsa, qanday tamaşa bolar edi dep armandaymın.
Aqsaqaldıñ murajayında salmağı 5 kelilik ütik bar
- Bul ütik 1954 jılı şıqqan eken. Salmağı bes keli. Kädimgi toqqa qosıladı. Al janındağı ütikter toqqa qosılmaydı, kömirdiñ şoğımen qızdırıladı. Barlığı ütiktiñ köne türleri. Bizde ağılşın tarazısı da bar. Özi kişkentay ğana temir bolğanımen, biraq 250 kelige deyin salmaqtı ölşeydi. Osı zatpen pildiñ salmağın ölşegen eken. Men sol tarazı jaylı jazılğan aqparattı da saqtap qoyğanmın. Kelgen adamdarğa naqtı dälelmen aytıp, körsetemin.
1927 jılğı patïfon äli istep tur
- Murajayda mwzıkalıq aspaptardıñ tür-türi bar. Bayan, qobız, balalayka, dombıra, patïfon. Bäriniñ birneşe türi saqtawlı. Armanım zamandastarım kelip, osı mwzıkalıq aspaptarda oynasa, qanday tamaşa.
Joñğar şapqınşılığındağı jebeniñ uşı saqtawlı
- Joñğar şapqınşılığındağı jebeniñ bası saqtawlı tur. Osını balalar körse, ata-babalarımız qoldanğan sadaqtı ustasa, ol da nağız rwxanï jañğırw dep bilemin. Meniñ jädigerlerimdi körwge kelgen kez kelgen adamğa är zattıñ tarïxın aytwdan şarşağan emespin. Kazaktardıñ şaşkası, japondardıñ katanası, aybalta jäne basqa da swıq qarw türlerin jïnap kelemin.
Aqşalar orta ğasırdan sır şertedi
- Kümis teñgeler. Arab elderiniñ dïrxamı, Ekaterïna II-şi patşalıq etkendegi aqşa, qıtaylardıñ alğaşqı tïındarı, özimizdiñ töl teñgelerimiz bas-ayağı 50-den astam memlekettiñ aqşaları saqtawlı.
18 ğasırdağı şäwgim
- Meniñ qundı jädigerlerimniñ işinde as üy zattarı öte köp. 1812 jılı francwzdarmen orıstardıñ soğısında paydalanılğan şäwgim de osı jädigerlerdiñ işinde. Samawrındardıñ da öz tarïxı bar. Tipti tabïğï boyawlarmen bezendirilgen xoxloma jazwlarımen türli ıdıstar da bar. Qol dïirmeni, köne et tartqış, may şayqaytın zattardıñ tür-türin kez kelgen adam köre aladı.
Bul mwzeydiñ özge murajaylardan bastı erekşeligi kelgen adam jädigerlerdi öz qolımen ustap, qosıp, tıñdap öte jaqın tanısa aladı. Al basqa murajaylarda zattar körmede turadı. Oğan eşkimniñ qol tïgizwine ruqsat joq. Sonday-aq, Marat Qasenovtıñ mwzeyindegi keybir zattardı oblıstıq ölketanw murajayı waqıtşa alıp, körmege qoyadı eken.
Jalpı, Marat Qasenov köne jädigerlermen qatar, tawıq jäne gül ösirgendi de jaqsı köredi. Qazir onıñ qorasında 200-den astam üy qusı bar. Al olardıñ är qaysınıñ özindik erekşeligi bar. Mäselen bir ğana ergejey tawıq jumırtqasın äteşsiz baspaydı eken. Eger äteşi janında bolmasa, tawıq jumırtqanı tastap ketedi deydi. Al balapandardı äteşi ertip jüredi eken.
Bastı nazar awdaratın jayt, taldıqorğandıq zeynetker bul dünïelerdiñ barlığın kelgen adamğa tegin körsetedi. Şığıs Qazaqstan oblısınıñ twması öz sözin «osı jädigerlerdi nasïxattap, rwxanï jañğıramın» dep tüyindedi.
Marat Qasenovtıñ jädigerlerine 50 şarşı metr jertöle tarlıq etwde. Biraq zeynetker qala basşılarına jalınıştı bolıp, jer nemese ğïmarat surawğa arım barmaydı deydi. Biraq el jäne älem tarïxı men mädenïetinen sır şertetin mwzeydi keñ äri jarıq bölmede jurt nazarına usınsa degen armanın jasırmadı.
- Almatı oblısı: Joğalğan oqwşı qız süyiktisiniñ üyinen tabıldı
- «Qazaqfïlm» anïmacïyalıq jaña fïlmniñ treylerin jarïyaladı
- Şımkent cïrkiniñ ärtisi Türkïyada ötip jatqan «Darındar şowında» baq sınawda
- Dïmaş Qudaybergen kezekti jeñisin ustazı Marat Äytimovke arnadı
- Arıstanbek Muxamedïulı: Gollïvwd kompanïyalarınıñ basşıların Astanada kütemiz
- Bıltır Almatı oblısında 26 mıñnan asa turaqtı jumıs ornı aşıldı
- Almatı oblısında memlekettik-jekeşelik äriptestik negizinde sw qoyması salınadı
- Batıs Qazaqstanda Qasım aqınğa müsin ornatıldı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Almaniya İlmi Umerovnı tedavi etmege azır – Poroşenko
Almaniya kantsleri Angela Merkelniñ memuriyeti işğal altındaki Qırımda mahküm etilip, soñradan Rusiye akimiyeti tarafından Türkiyege teslim etilgen ve bügün Türkiyeden Ahtem Çiygoz ile beraber qaytqan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerovnı tedavi etmege azır olğanı aqqında bilidirdi. Bu aqta Qırımtatar liderlerinen prezident memuriyetinde körüşüken devlet yolbaşçısı Petro Poroşenko bidirdi. O, Umerovnıñ tedavi etilecegi aqqınnda Almaniya tarafı bügün haber etkenini qayd etti.
«Ahtem ve İlminiñ, albuki bayağı raatsız olğan İlminiñ qudret ve dayanma küçleri, halqara birdemlik timsalidir. Şimdiçik maña haber etigenine köre, sizler de haberdarsıñız ki, bizim almaniyalı dost ve partnörlarımız, İlmini daa ziyade qıynamayıp yibermeleri içün, doğrudan Qırımda oña kerek yardımnı kösterecek ediler. İşte şimdi kantsler Merkelniñ ofisi kerek yardım köstermege azır olğanını tasdıqladı», – dedi Poroşenko.
Ukrainalı esirlerniñ azat etilmesinen bağlı iş eñ birinci yerdedir.
Daa evel 60 yaşındaki İlmi Umerov ilerilemekte olğan Parkinson, basım ve şeker hastalığına tutulğanı aqqında haber etilgen edi.
Prezident Petro Poroşenko taa keçken seneniñ küz aylârında, Almaniya kantsleri Angela Merkelge Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerovke Almaniyada tedavi olmasına imkân berilmesini rica etken edi.
Qırımtatat Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ketirgen uçaq oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına kelip qondı.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 26-sı, cumamaqşamı künü Ankarada Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan körüşken edi.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.
Rusiye Devlet Duması, prezident Vladimir Putinden qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ afu etilmesini, Qırım musulmanlarınıñ müftisi Emirali Ablayev rica etken eken dep ayta.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
AQŞ kelecek eki kün içinde Pakistanğa qarşı yapacaq «konkret areketler»ini ilân etecekler
AQŞ prezidenti Donald Trampnıñ Memuriyeti Pakistandan terrorizmge qarşı küreşte daa çoq ğayretni talap etip, kelecek eki kün içinde İslamabadğa tazyıq etmek maqsadınen yapacaq olğan «konkret areketler»ni ilân etecek ola. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Yanvarnıñ 2-sinde Beyaz evniñ temsilcisi Sara Sanders brifingde: «Olarnıñ (Pakistannıñ – QA) terrorizmni toqtatmaq içün daa çoq şey yapa bileceklerini bilemiz, ve bunıñ yapqanlarını isteymiz», – dedi.
Bundan daa evel, AQŞ prezidenti Donald Tramp Pakistan akimiyetini ekstremistlerge sığınaq bergeninde qabaatlap, maliy yardımnıñ toqtatılması ile qorquzğan soñ yanvarniñ 2-sinde Pakistan TİNi İslamabaddaki AQŞ elçisini suhbet içün çağırdı. AQŞ elçiliginiñ matbuat hizmeti bildirgeni kibi, Devid Geyl Pakistannıñ resmiy temsilcileri ile körüşüvge çağırıldı.
Diplomatlar, elçiniñ çağırılması ile alâqalı diger detallerni bildirmediler.
Yanvarniñ 1-nde AQŞ prezidenti Donald Tramp Twitterde, İslamabadnı ekstremistler içün emniyetli şaraitler yaratqanında qabaatlap, Pakistan akimiyetini maliy yardım berilmesiniñ toqtatılacağı ile qorquzdı.
Pakistannıñ Tış işleri nazirliginde, soñki 16 yıl içinde İslamabad AQŞqa, ittifaqdaş olaraq, ekstremistlerni yoq etmege yardım etti, Qoşma Ştatları ise İslamabadğa «aqaretlev ve işanmazlıqtan başqa bir şey» bermedi, dep cevap berdiler.
AQŞ prezidenti Donald Tramp ve vitse-prezident Mayk Pens evelden de Pakistannı terroristik gruplarğa qol tutuvda qabaatladı. İslamabadda bunı red ettiler.


text:
Bet terisiniñ sawlığı üşin tüymedaq gülinen şay äzirleñiz. Ol üşin 1 as qasıq tüymedaq gülin (därixanada satıladı) termosqa salıp, 1 stakan qaynağan ıstıq sw quyıp, qaqpağın jabıñız. 30 mïnwttan keyin alıp, süzip, 1 şay qasıq bal qosıñız. Dayın şaydı kündelikti tañerteñ aş qarınğa 1-2 urttap, emşaranı 2 apta üzbey jalğastırıñız. Tüymedaq şayı jüziñizge erekşe är beredi.
Kirpikteriñizdi uzartıp, qalıñdata tüskiñiz kelse, üyde dayındalatın mayğa män beriñiz. Taza qutığa maysana, badam, künjit, oşağan mayların birdey mölşerde quyıp, oğan E därwmenin (saqtaw merzimin uzartw üşin) qosıñız. Dayın maskanı kündelikti jatar aldında qurğaq, taza kirpikke jağw kerek. Birer aptadan keyin-aq nätïjesin bayqaysız.
Şaşıñız uştalıp, köp tüsse, mına maskanı jasañız. Bir ıdısqa 1 jumırtqanıñ sarısın ½ stakan qarapayım yogwrt (eş qospasız) qosıp aralastırıñız. Oğan 1 as qasıqtan maysana, kokos, avokado men jojoba maylarınan qosıñız. barlığın jaqsılap aralastırıp, qurğaq şaşqa jağıp, basıñızğa polïetïlen qap kïiñiz. Bir sağattan keyin basıñızdı jwıñız.
Qol terisi jumsaq bolsın deseñiz, qolğa jağatın krem men sirkeswınan birdey mölşerde alıp aralastırıp, keşke jatar aldında qolıñızğa jağıñız. Birer aptadan keyin nätïjesi köñiliñizden şığatınına kümäniñiz bolmasın.
Qara daqtardan tezirek arılw üşin betiñizdi kündelikti 3 ret lïmon kesindisimen sürtiñiz. Betiñizdegi lïmon şırını özi kepken soñ jılı swmen jwıñız.
Jibektey jumsaq, äli jıltır şaş armanıñız ba? Endeşe, 1 banan men 1 as qasıq zäytün mayın blendermen ezip alıñız. Oğan 2 şay qasıq bal men 1 as qasıq qarapayım yogwrt (eş qospasız) qosıñız.barlığın jaqsılap aralastırıp, dımqıl şaşqa jağıp, basıñızğa polïetïlen qap kïiñiz. 30 mïnwttan keyin şaşıñızdı jwıñız. Armanıñızğa äp-sätte qol jetkizesiz!
Teriniñ tülewi säniñizdi ketirdi me? Mundayda aloe şırını jaqsı kömekşi bolmaq. Ol üşin 100 g aloe şırını men 3 şay qasıq qaynağan sw, 3 as qasıq spïrtti aralastıramız. Bul losonmen bet terisin kündelikti sürtip turw kerek. Teridegi loson özdigimen kepkennen (şamamen, 10 mïnwttan) keyin betiñizdi jwıp, krem jağıñız.
Tırnaqtı ağartıp, beriktigin arttırw üşin onı lïmonğa salw da jetkilikti. Lïmondı ortasınan ekige bölip, tırnaqtarıñızdı işine 15 mïnwtqa salıñız.
Tisti ağartw üşin belsendirilgen kömir (aktïvïrovannıy wgol) tabletkaların untaqtap, tis pastasına qosıñız. Bul pastamen tis jwwğa arnayı bölek şetka alğanıñız jön.
Derekközi: http://anabol.kz/
Tegï: Sän älemi,
Kommentarïï


text:
Temirgaliyev: Qurultay Mecliske Qırım akimiyetine namzetlerini köstermek içün vekâlet berdi
«Bugün Qurultaynıñ esas qararı – Mecliske Qırım akimiyetine namzetlerini köstermek içün vekâlet berilmesidir», – bu sözlernen «Qırım akimiyetiniñ baş nazir muavini» Rustam Temirgaliyev mart 29 künü Bağçasarayda keçirilgen qırımtatar halqınıñ Qurultayınıñ nevbetten tış sessiyasını izaatladı.
«Bugün qırımtatarlar arasında üküm sürgen qıyın ceryanğa diqqat ile yanaşmağa rica etem. Bugün Qurultaynıñ esas qararı – Mecliske Qırım akimiyetine namzetlerini köstermek içün vekâlet berüvinden ibaret edi. Yarın Meclis toplaşuvında Qırım Cumhuriyetiniñ nazirler Şurası vazifelerine namzetler baqılıcaq. Demek, aqil –idraq yeñer! Çoqmilletli Cumhuriyetniñ tuğrasında «Abadanlıq birliktedir!» degen şiar nafile yazılmağandır!», – dep, qayd etti Facebook saifesinde Rustam Temirgaliyev.
«Bugün qırımtatarlar arasında üküm sürgen qıyın ceryanğa diqqat ile yanaşmağa rica etem. Bugün Qurultaynıñ esas qararı – Mecliske Qırım akimiyetine namzetlerini köstermek içün vekâlet berüvinden ibaret edi. Yarın Meclis toplaşuvında Qırım Cumhuriyetiniñ nazirler Şurası vazifelerine namzetler baqılıcaq. Demek, aqil –idraq yeñer! Çoqmilletli Cumhuriyetniñ tuğrasında «Abadanlıq birliktedir!» degen şiar nafile yazılmağandır!», – dep, qayd etti Facebook saifesinde Rustam Temirgaliyev.


text:
Ğäcäyep Welwiçiä (Welwitschia mirabilis) – tere qazılmanı üsteregez
Ğäcäyep Welwiçiä (Welwitschia mirabilis) – ul bik borınğı üsemlek, xäzerge waqıtta barı tik Atlantik oqean buylarında, Namibiä häm Anğolanıñ könyağındağı keçkenä territoriädä üsä. Ağaç bulıp kürenmäsä dä, ul ağaç. Üsemlek ber tamır-büränädän häm ike gel üsä torğan yafraqtan tora. Yafraqları ike zur uralğan 2–4 metr ozınlıqtağı lentalarnı xäterlätä, şuña kürä welwiçiä çüp oyasın xäterlätä. Yafraqları ber tuqtamıy üsä häm oçları kibep munçalağa äylänä.
Şuña kürä welwiçiä ğömere buyına (xätta cimeş ölgergän waqıtta da) üsep çığa torğan üsemlek stadiäsendä bula, bu üsemleklär dönyasında çığarılma bulıp tora. Welwiçiä ike öyle üsemlek, şuña kürä orlıq barlıqqa kiler öçen ike üsemlek kiräk – ata häm ana. "Çäçäklär" kürkälärdä urnaşa (ılıslılar häm sağöwniklardağı sıman), kürkälär isä yafraq eçlärennän çıqqan sıman kürenä. Ana kürkälär ölgergäç tarqalalar häm küp sanlı cil belän taratıla torğan ciñel orlıqlar barlıqqa kiterälär. Filoğenetika buyınça welwiçiä bik borınğı üsemlek gruppasına – gnetlılarğa (Gnetopha) kerä, alar ılıslılarnıñ tuğandaşları bulalar. Gnetlılarğa öç ıru kerä: gnetum (Gnetum) – lianasıman zur yafraqlı üsemleklär, efedra (Ephedra) – quaqlar häm yalğız welwiçiä.
Welwiçiä anı 1860 yılda açqan Sloweniä botanigı Fridrix Welwiç (Friedrich Welwitsch) isemen yörtä. Ul Namibiäneñ däwlät gerbında da taswirlanğan.
Çülneñ ekstremal şartlarına ul bik yaxşı künekkän. Yawım-töşemgä gel kiräge yuq, oqeannan kilä torğan tomannar da citä. Anı üstergändä monı istä totarğa kiräk. Uñışsızlıqnıñ töp säbäbe – artıq su sibü häm üsemlekneñ çerüe. Şuña kürä orlıqlarnı grawiylı häm qomlı (2–5 mm zurlıqtağı küzänäkle) tufraqqa utırtırğa kiräk. Bu artıq dımnı totmıy torğan tufraq. Sunı bik äkren sibärgä, ä in yaxşısı – börkergä kiräk. Orlıqlar çılatqannan soñ ber atnada tişelep çığalar. Üsemlekne könyaq täräzä töbendä üsterep bula. Üstergändä küp sabırlıq kiräk, çönki ul bik ozaq üsä, ul çın dinozawr. Aña kiräkle qädär qorı häm yaqtı cirdä totsağız, ul sezdän küp kübräk yäşäyäçäk.
««« Uzğan mäqälä: İkmäk ağaçı (Artocarpus odoratissimus) Aldağı mäqälä: Üsemleklärne orlıqtan üsterü buyınça instruqsiä »»»
Düşämbe 2.11.2009 12:32 | Bastıru | Ekzotik üsemleklär
KPR klubı turında
Üsemleklärne ürçetü häm üsterü täcribäse belän büleşegez. Monıñ turında mäqälä yazıp anı Botanix jurnalında tuğan telegezdä yazığız! Kübräk mäğlümat alır öçen bezneñ belän elemtägä keregez.


text:
Ol - jergilikti xalıq «Tozaq qaqpası» dep atap ketken Erbent awılınan 90 şaqırım qaşıqtıqtağı ottı jalın şaşıp jatqan krater.
Şoğırlanğan jerastı gazın 1971 jılı qazw jäne burğılaw jumıstarı kezinde Keñes geologtarı tapqan. Zerttewşilerdiñ burğılaw munarası men basqa da qurılğıları payda bolğan şuñqırğa tüsip ketedi. Aymaq turğındarı jäne malğa zïyanı tïmew üşin geologtar gazdı jağıp jiberw twralı şeşimge keledi. Ört birneşe künnen keyin sönedi dep boljam jasağan. Alayda, kraterden şıqqan gaz jalını 1971 jıldan beri öşken emes.
Krater dïametri şamamen 60, tereñdigi 20 metrdi quraydı. Jer astınan şığıp şatqan jalınnıñ bïiktigi 10-15 metr bïiktikke deyin jetedi.
2013 jıldıñ qaraşa ayında zerttew jürgizw maqsatında Kanadanıñ tanımal sayaxatşısı Djordj Koronïs kraterge tüsip, tübinen joğarı temperatwrada ömir sürip jatqan bakterïyalardı tapqan.
Qızğan krater tübindegi kişkentay ekojüyedegi munday bakterïyalar Jer betinde kezdespeydi.
Derekközi: kaztv.kaztrk.kz
Tegï: Älemge sayaxat,
Kommentarïï


text:
Rusiye prezidenti Qırımğa kelip çıqtı
Rusiye prezidenti Vladimir Putin çarşenbe künü, oktâbr 26-da, işğal etilgen Qırımğa Umumrusiye halq cebesiniñ «Areketler forumı. Qırım» forumına keldi.
«Forumnıñ kün tertibinde – energetika ve gaz teminlevi, agrar-sanayı kompleksi ve iqtisadiyatnıñ diger saaları, şu cümleden Qırımnıñ turistik kelecegi», – dep qayd ettiler Rusiye prezidentiniñ Memuriyetinde.
Soñki sefer Vladimir Putin ve Dmitriy Medvedev Rusiye işğal etken yarımadağa sentâbr 15-de kelgen ediler, o vaqıt Keriçte Rusiye Devlet şurası prezidiumınıñ «memleket cenübiniñ naqliye sistemasınıñ meseleleri boyunca» toplaşuvı olıp keçken edi.
Putin ve Medvedev Keriç keçitiniñ qurucılığınen de tanış oldılar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Vladimir Putin ve Dmitriy Medvedevniñ Qırım ziyaretinden sebep narazılıq bildirecegini qayd etken edi. Ukraina nazirligi Rusiye memurlarınıñ devlet içinde kibi kerçekleştirilgen Qırım ziyaretlerini «olmaycaq bir şey» dep adladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qayrat Nurtastıñ “Arman/Kogda angelı spyat” fïlmin belgisiz birewler zañsız Jelige jüktep jibergen. Kïnokartïnanı nebäri birneşe sağatta 125 mıñ adam tamaşalap ülgeripti. Alayda, KN prodyuserlik ortalığı fïlmdi buğattap ülgergen.
Fïlminiñ rejïsseri Raşïd Süleymenov: «Bul fïlm äli de Qırğızstan men Reseydiñ key aymaqtarında prokatqa şığıp, körsetilip jatır. Sondıqtan da quqıq ïesi KN Production kompanïyası kartïnanı ğalamtordan alıp tastawğa şeşim şığardı. Degenmen, prodyuserler twındını YouTube-ke aqpan ayında jüktewge wäde berdi», – dep mälimdedi.
Tegï: Kïno jäne TV, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bazı ukrain aliy oquv yurtları işğal etilgen Qırım studentlerini bedava oqutmağa istemeyler
Ukraina aliy oquv yurtları qırımlılarğa «Ukrainanıñ işğal etilgen territoriyasında vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve azatlıq teminlevi aqqında» qanunğa köre tasil almağa imkân bere.
İşbu vesiqağa binaen, Qırımda añlaşma esasında oquğanlar devlet büceti parasına tasil ala bileler.
Lâkin uquq qorçalaycılar bildireler ki, er bir aliy oquv yurtı qanunğa riayet etmege azır degil ve Qırımda añlaşma esasında oquğanlarnı bücet yerlerine qabul etmey.
«Almenda» vatandaşlıq maarifçiligi Merkeziniñ gençler programmalarınıñ koordinatorı Ruslan Niçeporuk Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatlarına köre, İ.Franko adına Lviv milliy universiteti oquş parasını ödemegen qırımlılarnı qabul etmeycegini bildirdi.
«Studentler qıyın bir vaziyetke oğradılar. Kelgende olardan imtianlar berilmesini talap ettiler ve qabul olunacaqlarını vade ettiler. Neticede olar imtianlarnı muvafaqiyetli berdiler, lâkin yalıñız bücet parasına oquğanlar qabul etildi. Añlaşma esasında tasil alğanlarğa ise oquş parası ödemegence qabul etmeyceklerini bildirdiler», – dedi Niçeporuk.
Ukraina tasil ve ilim naziri Serğiy Kvit bildirdi ki, onıñ yuqarıda añılğan vaqialar aqqında haberi de yoq. Onıñ aytqanına köre, nazirlik bunıñnen bağlı bir de bir şikâyet almadı.
«Qırım studentleri oquş yılınıñ soñuna qadar para tölememek kerekler. Olarnıñ oquşnı bedava yekünlemege aqqı bar. Em de bu studentler Qırımda oquğanda para tölegen ediler. Onıñ içün olar eki kere para tölememek kerekler», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Serğiy Kvit.
O, bücet parasına oqumağa imkânından marum qaldırılğan qırımlılarnı bunı nazirlikke bildirmege tevsiye etti.


text:
Osmayev: Amina Okuyeva başına atılğan qurşundan öldi
Cohar Dudayev batalyonınıñ matbuat-zabiti, göñülli asker Amina Okuyeva maşnasına ateş açılğan vaqıtta başına atılğan qurşundan vefat etti. Bu aqta onıñ yaralanğan alda hastahanede yatqan qocası, göñülli asker Adam Osmayev bidirdi.
O, LB.ua neşirine bergen intervyusında, olar başqa regiondan Kyivde qaytqan arada, demiyol keçitinde olarnıñ maşnası ateş açılğanı aqqında ayttı.
«Men çarem olğanı qadar yürmege devam ettim, çünkü qurşunmaşnanıñ motorına tiygen edi. Maşna toqtadı. İlk yardım köstermege istedim, lâkin qurşun onıñ (Amina Okuyevanıñ –QA) başına kelip tiygen edi», – dey Osmayev.
Onıñ sözlerine köre, bu olarnıñ ekisine yapılğan suiqast edi ve mında «Rusiyeniñ izi» bar, dep köre. Osmayev izaatlayaraq, yaqın künlerdeki Ukraina halq deputatı İgor Mosiyçuk yaralanğan patlavda da «Rusiyeniñ izi» mevcut olğanını ayttı.
Kyiv vilâyetiniñ politsiyası, Cohar Dudayev batalyonınıñ matbuat-zabiti ve göñülli asker Amina Okuyeva ve onıñ qocası Adam Osmayev bulunğan maşnağa yolda ateş açqan şahışlarnıñ kimligi araştırılğanı aqqında haber etti.
Politsiya Ukraina Cinayet Kodeksiniñ 115 maddesine binayen (maqsatlı öldürüv) cinaiy iş açmaq niyetinde.
Oktâbrniñ 30-nda saat 20:00de politsiyanıñ 102 hususiy bağı vastasınen, Kyiv-Svâtoşin rayonınıñ Glevaha demiryol stantsiyası yaqınlarında çalılar içinde gizlengen belgisiz şahıslar tarafından maşnağa ateş açılğanı aqqında haber etile. Vaqia yüz bergen yerge devriye politsiyasınıñ acele areket ve taqiqatgruppaları kelip yete.
Amina Okuyevanıñ elâk olğanı aqqında daa evel ictimaiy ağlarda Ukraina iç işleri Nazirligi kollegiyasınıñ azası olğan halq deputatları Anton Geraşenko («Narodnıy front» fraktsiyası) ve elâk olğan şahıs, onıñ yardımcısı olğanı ve yaqın künlerde körüşecekleri aqqında añlaşqanlarını aytqan İgor Mosiyçuk (Radikal firqa fraktsiyası) haber etken ediler.Tahminge köre, yYaqın künlerde, suiqast qurbanı olğan Mosiyçuk yaralı alda hastahanede yatmaqta.
Geraşenkonıñ sözlerine köre Osmayev, onıñ maşnasına Kyiv vilâyetiniñ Glevaha qasabasındaki demiryol keçiti yanlarında ateş açıluvı neticesinde yaralanğan, amma ölüm telükesi yoq.
İyünniñ 11-nde Adam Osmayev suiqast yapılğan edi. O zaman o yaralanğan edi. O arada yaralanmağan Amina Okuyeva ateş açqan şahısnı yaralağan edi. Politsiyanıñ malümatına köre, ücüm etken erkek kişi, özüni jurnalist olaraq tanıtıp, olarnen Kyivde körüşüv yapacağı aqqında evelden añlaşqan eken.
Küç hadimleriniñ versiyasına köre, olar maşnağa mingende, belgisiz şahıs qutudan «Glok» pıştavını çıqarıp, Osmayevniñ köksüne ateş açqan. Amina Okuyeva özüniñ Makarov pıştavından ücüm etken adamğa bir qaç sefer ateş açqan.
Politsiyanıñ versiyasına köre, ücümniñ esas sebebi göñülli qadın-qoca Adam Osmayev ve Amina Okuyevanıñ vatanperverlik pozitsiyasındandır. Küç hadimleri olarnı şiddetli qoruma altına alğan ediler.
2015 senesi fevral ayında Osmayev İsa Munayev elâk olğan soñ, Cohar Dudayev batalyonınıñ yañı komandanı olaraq saylânğan edi. Zenaatı boyuncaekim olğan Amina Okuyeva batalyonnıñ matbuat kâtibi edi.


text:
Basketbol sportınıñ juldızı Dennïs Rodman jaqında ğana öziniñ 1996 jılı şıqqan Hummer H1 avtoköligin satwğa qoydı.
Akter Djeyson Steytxem jaqında ğana Ferrari F12 Berlinetta avtomobïldiñ ïesi atandı.
Brïtnï Spïrstiñ avtoparkinde aq tüsti Mercedes-Benz G-Wagon köligi bar.
Ataqtı avtogonşïk Lyuïs Xemïlton jwırda öziniñ avtoparkin Pagani Zonda 760 LH avtomaşïnasımen tolıqtırdı.
Änşi Gven Stefanï öziniñ Range Rover jañasımen awıstırdı, alayda ol Los-Andjeleste jürgizwşimen birge jüredi.
Lennï Kravïcanıñ avtoparkinde Porsche Panamera markalı kölik bar.
Mïster Bïn degen atawmen elge tanımal, ataqtı brïtandıq äzilkeş Rowen Atkïnson ülken avtomobïl kollekcïyasınıñ ïesi. 2011 jıldıñ jazında ol öziniñ McLaren F1 markalı köligimen avtokölik avarïyasına tüsken bolatın.
Derekköz: www.gazeta.ru
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Astananıñ Medïcïna wnïversïtetiniñ stwdenti Erasıl Äwbäkirovtiñ ölimine qatıstı qılmıstıq is Astana qalasınıñ prokwratwrasına berildi. Ayıptalwşı Nurbek Äjimbaydıñ advokatı Serik Särsenov: «Is Astana qalasınıñ prokwratwrasına 3-tamızda berildi. Zañ boyınşa ol eki apta qaraladı. Sodan keyin sotqa nemese qayta tergewge joldanadı»-deydi.
Atalğan is boyınşa qazir üş ayıptalwşı bar: N.Äjimbay, A.Tïxonenko, V.Şerstenev. Olar 10-tamızğa deyin qamawda boladı. Aldında ayıptalwşılardıñ qatarında bolğan Ayan Meyirbaev qamawdan bosatılğan. Tergew organdarınan sotqa Meyirbaevtı qamaw merzimin uzartw twralı ötiniş tüspegen.
«Meniñ qorğawımdağı N.Äjimbayğa qatıstı onıñ is-äreketteri twralı 28-mawsımda jaña qawlı şıqtı. Birinşi jäne jaña qawlınıñ negizinde men is boyınşa barlıq öndiristi jaramsız dep tanw jäne qılmıstıq is-jürgizw kodeksi öreskel buzılğandıqtan oğan qatıstı qılmıstıq qwdalawdı toqtatw twralı ötiniş bergenmin. Nurbek osı waqıt boyı öziniñ konstïtwcïyalıq quqığınan ayırıldı»-deydi Särsenov.
Stwdent Erasıl Äwbäkirov bïılğı jıldıñ 3-aqpanında joğalıp, bir aptadan keyin mäyiti tabılğan bolatın.
Derekköz: forbes.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Kyivde «Qırım referendumı» arfesinde keçirilgen barışıq mitinglerniñ iştirakçileri aqqında tarif etecekler
«Euromaydan SOS» teşebbüsiniñ faalleri LetMyPeopleGo kampaniyası çerçivesinde «Qırım referendumı» arfesindeki barışıq tedbirler nasıl sustırıldı ve olarnıñ iştirakçi ve teşkilâtçıları şimdi qayda» mevzulı matbuat konferentsiyasını keçirecekler. Bunı tedbir teşkilâtçıları bildire.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ işi ayrı taqiqat olğan soñ uydurılğan «fehral 26 davasınıñ» şahısları qırımtatarlar Ali Asanov ve Mustafa Degermenci ket-kete az añıla.
«Andrey Şçekun – Aqmescitte Taras Şevçenkonıñ doğğan künü munasebetinen barışıq mitingni teşkil etmege istegeninden sebe qaçırılğan ve 11 kün esir tutılğan Qırım faalidir. Euromaydan iştirakçisi İvano-Frankovsk sakini Nikolay Şiptur işğalge qarşı çıqqanlarğa qoltutmağa ketken ve Aqyardaki aktsiyadan soñ yaqalandı, bir buçuq yıldan ziyade apiste yata. Bu işler esasında uquq qorçalayıcılar, soy-sop ve advokatlar yarımada işğalinden evel olğan basqı, onıñ qurbanları ve olarnıñ taqdirleri aqqında tarif etecekler», – dep bildireler aktsiya teşkilâtçıları.
Faallerniñ aytqanına köre, matbuat konferentsiyası dekabr 9-da Ukrain buhran media merkezinde keçirilecektir.


text:
Amerïkanıñ Arïzona ştatında estigen adamdı esten tandıratın ospadar oqïğa orın aldı. Bir eresek kisi özimen ertip şıqqan kişkentay nemeresin aydalağa tastap ketken. Bul twralı NBC xabarladı.
Telearnanıñ xabarlawınşa, osı eldiñ 53 jastağı Pol Armand Reter esimdi azamatı 5 jasar nemere qızımen birge şöl dalağa attanadı. Ol özimen oqtawlı tapanşa ala kelipti. Köp uzamay Reker «jaman jigitterdi atıp öltirw üşin» kişkentay büldirşinniñ qolına tapanşa ustatıp, onıñ bir özin elsiz şöl dalağa qaldırıp ketken.
«Men bes jasar balanıñ jaqsı adamdı jamannan qalay ajırata alatının bilmeymin», – deydi Marïkopa okrwginiñ şrïfi. Ol üyde qızı joq ekenin bilgennen keyin dabıl qaqqan onıñ anasınıñ ötinişi boyınşa quqıq qorğawşılardı tik köteredi. Tärtip saqşıları sol boyda iske tikuşaqtı qosadı. Qwanışqa qaray, operacïya bastalğasın eki sağatqa jetpey izdewşiler aydalada qolına tapanşa ustap jürgen böbekti tawıp aladı. Qız bala eşqanday zardap şege qoymaptı.
Al qızdıñ 53-tegi atası nemeresin qaldırıp ketken jerden birneşe şaqırım qaşıqtıqta ornalasqan dükennen tabıldı. Ol maşïnası buzılıp qalğasın, jaqın mañnan kömek izdep, jayaw ketip qalğanın aytadı. Reter şarşağanın bildirgen nemeresin özimen birge alıp jüre almağanın da jetkizedi.
Qazir amerïkalıq azamatqa kişkentay büldirşinniñ ömirine qawip töndiretindey ayawsızdıq qılıq körsetkeni üşin ayıp tağılıp otır. Sotqa deyin Reter Fïnïks qalasınıñ türmesinde otıradı.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï