c: text/html

text:
«Eho Moskvı» malümatına köre, advokat Rusiyeniñ Taqiqat komitetine şikâyet etti. Advokat bergen vesiqağa köre, Qırımda yaqalanğan Sentsovnı Aqmescitteki FSB idaresinde köteklediler ve qorquzdılar.
Dizne bildire ki, şimdi Sentsov Moskvada SİZOda buluna. Advokatnıñ aytqanına köre, anda rejissör zarar körmey.
Rusiye FSB ukrain kinorejissöri Oleg Sentsovnı terakt teşkil etilmesinde qabaatlay. Onı mayıs 11-de Aqmescitte yaqaladılar.
Ukraina tarafı Rusiyeden bir qaç kere rejissörni azat etmege talap etti.
Çarşenbe künü, iyün 4-de, Kiyevdeki Frenkistan elçihanesi yanında faaller «işğal etilgen Qırımda Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimleri tarafından insan aq-uquqlarınıñ bozuluvına» emiyet bermege rica ettiler.
Faaller Frenkistannı bu meseleni iyün 6-da Normandiyada ittifaqdaşlar orduları qonmasınıñ 70 yıllığınen bağlı tedbirlerde muzakere etmege çağırdılar. Bu merasimlerge Rusiye prezidenti Vladimir Putin de davet etildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi salı künü keçirilgen toplaşuvda avtomobiller yaqalavında şeklenilgen Muyeddin Alivapovnıñ cezasını çıqmama aqqında imzağa deñiştirmege qarar aldı. Bu aqta malümatnı Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Bugün Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesinde avtomobiler yaqalavında şeklenilgen ve apiste yanvar 23-ten başlap bulunğan Muyeddin Alivapovnıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılması boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçirildi. Mahkeme, Muyeddin Alivapovnı çıqmama şartınen iyül 23-ten azat etmek qararını qabul etti», – dep yazdı o Facebook saifesinde.
Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, böyle qararnıñ sebebi ne olğanı belli degil.
«Belki, onıñ qabaatı isbatlanmağanı sebebindendir, belki de, yañı yaqalanacaqlar içün yerler azırlanğanı sebebindendir, baqarıq!» – dep yazdı o.
Yanvar 23-te Alupka ve Simeizde üç yerli sakin yaqalandı, olarnıñ arasında 21 yaşındaki qırımtatar kişi Muyedin Alvapov oldı, olarnı Qırımnıñ cenüp yalısında maşinalarnı yaqqanlarında qabaatlaylar. Umumen olaraq, 2016 senesi yanvar ayında Büyük Yaltada 12 maşina yandı.
Amma olar yaqalanğan soñ maşnalarnıñ yaqalanuvı toqtatılmadı. Aynı bu iş boyunca Çelâbinsk şeeriniñ sakini de yaqalandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov sentâbr 30-da Kiyevde keçirilgen brifingde ilân etti ki, işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ taqip etilmesi yañı küçünen başlana bile, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Endi, Meclis Rusiye mahkemesi tarafından yasaq etilgen soñ, Qırımda qırımtatarlarnıñ yañı taqip etilüvi başlana bile. Meclisniñ bütün azaları cinaiy mesüliyetke celp etile bile», – dep ilân etti Çubarov.
Bunen beraber, Çubarovnıñ qayd etkenine köre, işğal etilgen Qırımda qağlan Meclis azalarından mesüliyetni çıqarmaq içün, Meclisnen bağlı müim qararlar Kiyevde 8 adamdan ibaret «mahsus şura» tarafından qabul etilecek.
Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Meclis Rusiyede yasaq etilgen soñ, «Meclis» sözüni aytqan er kes «bunıñ devlet tarafından yasaq etilgen teşkilât olğanını aytmalı».
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı Qırım «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bildire.
«Şeer şurasınıñ qararına binayen icraiy organlarnıñ terkibinde Reskomreyestr degen yañı organ teşkil etilecegi aqqında añlaşma bar. Bu organğa vekâletlerni Qırım Cumhuriyetiniñ Nazirler şurası berecektir», – dedi Temirgaliyev.
O şunı da qayd etti ki, vatandaşlardan mülkniñ qayd etüvi 2014 senesi mayıs 30-dan başlaycaq.
Onıñ sözlerine köre, vatandaşlar, yuridik şahıslar ve akimiyet organları mülkniñ saipleştirüvi aqqına tasdiqlağan vesiqalarnı Rusiye Federatsiyasında berilgeni kibi elde etecekler.


text:
Ulyanovsk vilâyetine Lugansk ve Donetsk vilâyetlerinde yaşağan Ukraina vatandaşları ile uçaq keldi. İTAR-TASS agentligine Ulyanovsk vilâyetiniñ sağlıq saqlav ve içtimaiy inkişaf naziriniñ muavini Yekaterina Smoroda aytqanı kibi, gece 116 insan keldi.
«Ulyanovsk şirketleri, olarnıñ arasında «Aviastar-SP» aviaquruculıq zavodı, köy hocalıq iş adamları ve şahsiy şirketlerniñ reberleri Ukraina vatandaşlarına 200 iş ve mesken yerlerni teklif etti», – denile beyanatta.
«Uçaq ile 13-15 insandan ibaret olğan qorantalar keldi, soy-soplarnı yan-yanaşa yerleştirdiler», – dep qayd eteler gumanitar yardımnı köstergen vilâyet ştabında.
Kelgenlerniñ yarısı Ulyanovsk vilâyetiniñ Pavlovsk rayonınıñ bala evi binasında yerleşti, digerlerni Dimitrovgrad ve Ulyanovsk müessiselerine yolladılar.
Bundan da ğayrı, daa 15 insan tren ile keldi. Şimdi ukrainlilerniñ sayısı 800 insandan çoq, olardan 200-den ziyadesi baladır.
Qaçaqlarnı öz evlerinde regionnıñ 70 sakini yerleştirmege razı oldı.


text:
«Fevral 26 davasınıñ» iştirakçisi Mustafa Degermenciniñ anası Aliye Qırımğa alındı. Bunı noyabr 29-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Aliye Degermenci noyabr 29-da Qırımnıñ esas Ukraina ile memuriy sıñırda Rusiye sıñırcıları tarafından tutılıp «subetke çekildi», – dep ayttı Bariyev.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada 2014 senesi fevral 26-da Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları mitinginde iştirak etken qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Olarğa qarşı Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberiyeti altında «Rus birligi» firqasınıñ faalleri çıqqan edi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesiden qasevetlengenini bildirip, basqılarnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, olardan Rusiyeniñ insan aqları ve ifade serbestligine qarşı qullanğan çeşit türlü totalitar usullarını toqtatması ve ukrain siyasiy mabusları ve reinelerini azat etmesi içün bütün uquqiy ve siyasiy basqı yollarını qullansın istedi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ fikrine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen ukrain topraqları qaytarılmasa, Avropa yolu qapalı olacaqtır.
Bunı o Espreso.TV efirinde bildirdi.
«Qırımtatarlar şimdi kelecegi içün havflı bir vaziyette bulunalar, şunıñ içün mında Qırımnı qaytarırmız degen yalıñız Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ qararı degil de, cemiyetniñ muayyen bir areketi olmalı», – dedi Çubarov.
«Ukrain cemiyeti şunı añlamaq kerek ki, bir qısım topraqnıñ coyulması – ukrain devletiniñ coyulması manasında kele. Qırımnıñ, ya da memleketniñ şarqında territoriyanıñ ğayıp oluvı ile razı olıp, biz yañı Avropalı Ukrainanı qurarmız, dep tüşüngenler öz-özüni aldatmasınlar. Qırım ve Donbassız devletimiz olmaz artıq», – dedi o.
Qırım işğali ile bağlı vaqialarnıñ yıllığı munasebeti ile Petro Poroşenko fevral 23 künü ukrain halqına muracaat etti. Devlet başı Ukraina yarımada üzerinde «nezaretini qaytarır», yarımada sakinleriniñ aqlarına ise artıq riayet etilecegini bildirgen edi.


text:
Etiketler: Evliya Çelebi SeyahatnamesiEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitapEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdfEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi SeyahatnamesiGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3. Cilt 2. KitapGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.2Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.2 pdfGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 3.2 pdf indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir
- Sonraki yazı Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi 2.1 – PDF Kitap İndir
- Önceki yazı Evliya Çelebi Seyahatnamesi Yeni Baskı 10. Kitap – PDF Kitap İndir
Bunlar da hoşunuza gidebilir...
-
Ölüm Diken Üstünde – Agatha Christie – PDF Kitap İndir
Yazar: admin · Published 17 Ekim 2021 · Last modified 3 Ekim 2021
-
Hatâyî Divanı Şah İsmail Safevî – Sadeddin Nüzhet Ergun – PDF İndir
Yazar: admin · Published 8 Ağustos 2021
-
Bozkurtların Ölümü – Hüseyin Nihal Atsız – Pdf E-Kitap İndir
Yazar: admin · Published 11 Ekim 2019 · Last modified 10 Mart 2020
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Salı künü, iyülniñ 30-nda, Aqmescit ve Bağçasaray rayonınıñ bir qısmı tamir işlerinden sebep suvsız qalacaqlar. Bu aqta «Voda Krıma» müessisesiniñ matbuat hızmeti bildire.
Aqmescitte 9:30-dan 14:00-ğa qadar Kuybışev (qısmen), Repin, Trolleybusnaya, Polevaya, Avtomagistralnaya, Kiyevskaya soqaqlarında, Sovhoznıy aralığında, yaqın soqaq ve aralıqlarda suv olmaycaq.
Bağçasaray rayonında saat 8:30-dan 19:00-ğa qadar Bazarçıq (Poçtovoye) qasabası, Han Eli (Novopavlovka), Topoli, Priyatnoye Svidaniye köylerinde suv berilmeycek.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Ukrainanıñ cenübiy vilâyetlerinde Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ deñiz piyade bölükleri ve yalı raketa-toplar ordusınıñ ögrenüvleri devam ete. Bu aqta arbiy müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukrainanıñ cenübiy vilâyetleri topraqlarında deñiz piyade bölükleri ve yalı raketa-toplar ordusınıñ ögrenüvleri keçirile. Bu tedbirlerniñ ögrenüv maqsatları, hususan, komandanlar ve ştablarnıñ kerçek vaziyet şaraitte tecribesiniñ zemaneviyleştirilmesi ve bölüklerniñ çalışmaları seviyesiniñ teşkerilmesi ola», – dep qayd etile beyanatta.
Arbiy deñiz quvetleri ştabında qayd ettiler ki, deñiz aviatsiyası ve Ukraina Silâlı quvetler diger aviatsiya çeşitleri desteginen, deñiz piyadeleri ve yalı topçuları infrastruktura müim obyektleriniñ saqlavı ve mudafaası, «duşman» avadan endirilgen birliklerinen küreş, diversiya-istihbarat taqımlarını yoq etüv, deñiz yalısı mudafaası boyunca areketlerni ögrenip baqa.
Bunen beraber, Ukraina Arbiy deñiz quvetleri komandanlığında Herson ve Zaporojye vilâyetleri sakinlerine haber eteler ki, «tedbirlerniñ keçirilecek vaqtında arbiy tehnika kolonnaları keçecek, ögrenüvler ve idmanlar keçirilecek, ava tehnikası uçacaq, arbiy atışma işlep ögrenilecek».
Vatandaşlarğa plan boyunca tedbirler keçirilmesi sebebinden peyda ola bilecek qolaysızlıqlarğa añlap davranmağa muracaat etile.
Cenübiy vilâyetlerde arbiy ögerüvler işğal etilgen Qırımdaki vaziyet kerginleşkeninen bağlı.
Avgust 10-da, çarşenbe künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Ukraina «Qırımda terakt» azırlağanı aqqında rusiyeli FSB-nıñ beyanatına izaat berip, ilân etti ki, Kiyev muzakereler yollarını qıdırmay, amma terrorğa keçe.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım boyunca qabaatlavlarını «mantıqsız ve utanmazca» dep adlandırdı.
Ukraina Silâlı quvetler Baş ştabında Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatını red ete.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada Kiyevniñ işğal etilgen Qırımda «terrorizm» ile bağlı olğanı aqqında Rusiyeniñ beyanatlarını takbih eteler, bunıñ Kreml tarafından nevbetteki provokatsiya olğanını aytalar ve bütün bu qabaatlavlarnı delilsiz dep red eteler.


text:
Keriç köpüri qurucılığınıñ yanında arheologlar er kişiniñ başı şekilinde terrakot eykeliniñ balaban parçasını taptılar – tahmin etkenlerine köre, bu eski yunan putınıñ başı olmaq mümkün. Bu aqta mart 22 künü «Qırım köpüri» matbuat merkezi haber ete.
Matbuat hızmetinde, bu parça milâttan evel devirge ait olğanını bildirgen Rusiyeli ekspertniñ sözlerini ketireler.
Rusiye ilimler akademiyasınıñ arheologiya İnstitutınıñ deñizaltı taqımınıñ yolbaşçısı Sergey Olhovskiy: «Bizim malümatlarımızğa köre, Qara deñizniñ şimaliy bölgesi içün bu tapılma unikal, oña oşağan şey şimdige qadar tapılmağan edi. Amelde o nasıl çalışqanı, kim tarafından ve ne vaqıt yapılğañıñı ögrenmek içün biz eski yunan sanatı mutehassıslarını celp etecemiz ve balçıq neden ibaret olğanını ögrengenimiz içün labaratoriya talilini yapacamız. Şimdilik bizim tahminlerge köre, terrakot başı Küçük Asiyada yapıldı ve milâttan evel V asırğa ait», – dedi.
Tapılma ne yerden çıqqanı aqqında haber etilmey.
Keriç köpüri qurucılığı yanında eykelniñ başı tapılması ve tapılmanıñ angi devirge ait olğanı başqa iç bir menbada şimdige qadar tasdıqlanmadı.
Mart 16 künü «Qırım köpüri» Keriç köpüri qurucılığınıñ birinci senesi aqqında almanaq çıqardı.
Keriç boğazında köpür qurucılığı aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım işğalinden soñ birden ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda ise çalıştırmağa vade ettiler.
İyül başında «Krımskiy most» haber merkezi Keriç boğazındaki Rusiyeden Qırımğa köpür qurucılığınıñ fiyatı 227,92 mlrd ruble teşkil etkenini bildirgen edi.
Bundan evel Rusiye ükümeti Keriç boğazındaki köpürniñ demir yol qısmınıñ vaqtınca açılmasını bir yılğa qaldırdı – 2018 senesi dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına.
Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım işğalinden soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından ayırıldı.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen körüşip, Ankara Qırımnıñ qanunsız ilhaqını qabul etmeycek ve Ukraina topraq bütünligine qoltuta, dep bildirdi.
Bu aqta o, Kyivdeki matbuat konferentsiyası vaqtında ayttı.
«Biz Qırımnıñ qanunsız ilhaqına qoltutmaymız, dep daa bir kere qayd etmege isteyim. Qırım olğan Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qoltutamız ve qoltutacaqmız. Bütün zıddiyetler halqara uquq çerçivesinde çezilecek, dep ümüt etemiz. Regionda, hususan Ukrainada tınçlıq ve amanlıqnı temin etmek içün er şey yapmağa azırmız», – dedi Erdoğan.
Türkiye prezidenti fevralniñ 3-nde Kyivde resmiy ziyaret çerçivesinde buluna.
Daa evel Türkiye Qırımnıñ Rusiye ilhaqını qabul etmey, dep çoq bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda keçken künü eki hasta koronavirustan vefat etti, dep bildirile Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ monitoring malümatında.
Bu malümatqa köre, pandemiya başlağanından Qırımda 115 insan koronavirus yuqunçından vefat etti.
«2921 insan tibbiy közetüv altında qala, 1296 kişi evde dinamik közetüv altında qala, 1513 insan hastahanede yata, 113 kişi observatorlarğa alındı», – dep aytıla müessise haberinde.
Qırımda keçken künü 212 koronavirus hastası qayd etildi, umumen 7585 COVID-19 hastası qayd etildi. Aqyarda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 1798 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 1192 insan tüzeldi, 55 kişi vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bunı Qırım.Aqiqat saytına milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl bildirli.
«Eger de siz akimiyet başı olıp, devlet tilleri aqqında maddelerni nazarda tutqan Anayasağa qol tutsañız, siz bu tillerni bilmelisiñiz. «Rusiye Federatsiyasınıñ devlet tili aqqında» qanun bar, mında, misal içün, rus tiliniñ bilgi talapları açıq-aydın yazılğandır», – dedi Meclis reisiniñ muavini.
Onıñ fikrine köre, tek devlet tilleri olaraq qabul etilgen tillerniñ tam qıymetli qullanuvı Anayasa müellifleri tarafındanQırım sakinlerine berilgen vadelerniñ ciddiyligini aks ete bilecek.
Hatırlatamız, evelleri ATR qırımtatar telekanalında «Gravitatsiya» efirinde öz başına tayinlengen Qırım ükümetiniñ baş naziri Sergey Aksönov insanlarnı bir de bir tilni ögrenmege mecbur etmege imkânı olmağanını ayttı. Bu til «Qırım Anayasası»na köre devlet tili olaraq sayılsa bile.


text:
2018 senesiniñ yazında «Herson» halqara ava limanı ile Türkiyeniñ «Dalaman» ava limanı arasında uçaq uçuşları başlanacaq. Bunı «Dalaman» ava limanınıñ müdiri Hamdi Güven, Herson vilâyetindeki ava alâqasını taqdim etkende söyledi, dep bildire Herson devlet memuriyetiniñ matbuat hizmeti.
Hamdi Güven, «Dalaman»nıñ Türkiyede büyükligine köre dörtünci ava limanı olğanını qayd etti.
«Herson» ava limanınen muzakerelerimiz çoqtan berli devam etmekte. Biz yalıñız işbirligi yapmaq degil, aynı zamanda öz tecribemizni de paylaşmaq azırmız», – dedi Güven.
Öz nevbetinde «Hersons’ki avialiniyi» kommunal muessiseniñ müdiri Vitaliy Kuçeruk, potensial ava yolu taşıyıcılarınen muzakereler endi başlandı, dep bildirdi.
Herson memurları «kârlı ava yolu taşıyıcılrını» «Herson» ava limanında bedava qonuv ve hizmetlerle celp etmek isteyler.
«Bugün ava limanımızğa (yılda – Q.A.) 25-ke yaqın million hrivna ayırıla. Aynı zamanda biz yalıñız bir yıl içinde 100 biñ yolcunı qabul ettik. Olarnıñ er biri Herson vilâyetinde iç olmadı 500 hrivna qaldırsa, cemisi 50 million yapacaqtır. Bunıñ içün Herson ava limanınıñ paranen temin etilmesi içün Herson ve rayon merkezleriniñ büdjetlerinden daa 25 million aıyrmaq teklif etile. O zaman biletler daa ucuz olacaq, çünki ava yolu şirketi biletniñ fiyatına uçaqlarnı yollav ve qabul etüv ücretlerini qoşa. Biz ise bu masraflarnı Herson vilâyetiniñ büdjetinden qapatacaqmız», – dep tafsilât berdi Herson vilâyeti şurasınıñ yolbaşçısı Vladislav Menger.
«Dalaman» ava limanı Ege deñiziniñ sailinde bulunğan kurortlar ve bu cümleden Marmaris ve Fethiyege hizmet bere. Ondan ğayrı o, Türkiye, Avropa, Afrika ve Orta Şarqtaki 120 istiqametten uçaqlarnı qabul ete.
Alı-azırda «Herson» ava limanından Türkiyege Herson-İstanbul-Herson istiqametinde uçaq qatnay. Daa evel Herson vilâyetiniñ akimiyeti, «Herson» ava limanı Qırım sakinleri içün yarımadanıñ ilhaqından soñ yalıñız Rusiyeden kelgen uçaqlarnı qabul etken «Simferopol» ava limanınıñ yerini tuta bilecek, dep bildirdi.
2014 senesiniñ mart ayında yarımada Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Qırım ava limanları Ukraina akimiyetiniñ qararınen qapatıldı. Olarğa ve olardan yapılğan er angi uçuş, Ukraina qanunları ve halqara qaideleriniñ bozuluvıdır. Bunı yapqan ava yolu şirketleri Ukraina ve Halqara Sivil Avacılıq Teşkilâtı (ICAO) tarafından halqara sanktsiyalarına oğratıla bileler.


text:
Aqmescitte qasırğa yeli eki künden berli tereklerni yıqa ve büyük pıtaqları sındıra. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, bazar künü, iyün 7-de, şeerniñ farqlı yerlerde qasırğa yıqqan terek pıtaqları qayd etildi.
Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ hadimleri qasırğa aqibetlerini yoq etmege aşıqmay. Furtunadan Keriç parom keçitiniñ işi toqtatıldı. Ava açılğanda paromlarnıñ işini ğayrıdan tiklemege planlaştırıla.
Yarımadada furtuna havfı bir qaç kere ilân etilgen edi.
Mayıs 27-de Qırımda burçaq ile sağanaq yağdı, Aqmescitte bir aylıq yağanaqlar yağdı.
Bağçasaray rayonınıñ köyünde yerli suv anbarından qazaiy alda suv çıqarılacağından sebep adamlarnı tahliye eteceklerini bildirdiler. Lâkin Qırımnıñ Rusiye akimiyeti suv basuv havfı olmağanını ayttı.


text:
Rusiye Federatsiyasına qarşı halqara cezalar saqlanılsa, Rusiye Federatsiyasınıñ dağıluvını körermiz. Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev fevral 8 künü oña «Rusiyede faşizmge stop» Putinge qarşı halqara koalitsiyası tarafından «Rusiye faşimzi ile küreşte yararlıqları içün» nişanınıñ taqdimi vaqtında bildirdi.
Cemilev şunı qayd etti ki, Qırımnıñ işğalden azat etilmesiniñ tek arbiy olmağan stsenariyini baqmaq kerek.
«Arbiy (yarımadanıñ azat etilmesi – QA) qan aqmasına sebep olur, birinci nevbette, Rusiye işğalini tanımağan qırımtatar halqınıñ yoq etilmesini nazarda tutar. Cezalarğa ümüt besleymiz… Cezalarnıñ seviyesi deñişmese, yaqında Rusiye Federatsiyasınıñ dağıluvına şaat olacağımızdan şübem yoq. Bu er şey bir-bir buçuq yıl devam etecek, neticede tek Qırım ve Donbassnıñ degil de, Gürcistan ve Pridnestrovyeniñ azat etilmesini de körermiz», – dey Cemilev.
O şunı da hatırlattı, «Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa ücümi vaqtında memlekette ordu yoq edi». Cemilevniñ aytqanı kibi, «halq istilâcınıñ tişlerine urıp, onı toqtattı».
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Charlie Chaplin
Ser Charles Spencer "Charlie" Chaplin (qısqasha aytılıwı: Charli Chaplin; 16 aprel, 1889 – 25 dekabr, 1977) ko'rnekli Angliyalıq komik aktyor, rejissyor ha'm kompozitor bolg'an. Ol dawıssız kino erasındag'ı jumısları menen dan'qı shıqqan bolıp[1], kinolarının' ko'pshiliginde o'zi aktyor, rejissyor, stsenarist ha'm prodyuser rollerin birgelikte atqarg'an. Kinolarının' ko'pshiliginde "Gezende" obrazında oynag'an ha'mde pantomima, buffonada sıyaqlı usıllardı jumıslarında ko'p paydalang'an.


text:
Aqmescit – Onıñ ayatı – keder ile hatırlanğan biñlerce ömür yollarınıñ birisidir. Hatice İslâmova – 1941-42 seneleri Aqyar mudafaasınıñ faal iştirakçisidir. Ulu Vatan Cenkiniñ II-nci dereceli kavaleri nişanı ve «Aqyarnıñ mudafaası» medaline nail olğan qırımtatarı. Bir çoq fahriy yarlıq, nişanlar, devlet tarafından ayırılğan diqqat, ürmet ve şüret – bunıñ episi Hatice bitanıñ ömürinde ziyadesinen bar edi. Amma, çeşit türlü teşekkürnameler eñ qıymetli şey – Vatannıñ yerini alıp olamadı, bu topraq içün o canını acımay cenkleşti, bu topraqtan onı satınlıqta qabaatlap sürgün ettiler.
Narin, alçaq boyulu qadın meni bosağada qarşılay. O Aqmescite bir odalı, sade donatılğan dairede yaşay. Yaşına baqmadan (keçken sene dekabr ayında o 94 yaşını toldurdı), Hatice bita öz çaresini özü tapa ve yahşı eşite. Amma, közleri zayıflaşqanına şikâyet ete, başqa dertlerini añmay.
Musafir odasına meni davet etti, kürsüni alıp, onı menim içün stol yanına çekti, qasevet etmemege rica etem. Tanışqanımıznen, menim ögümde küçlü iradeli insan oturğanını añladım. Onı ne cenk, ne de deşetli sürgünlik yolundan saptırtmadı.
«Ne içün ağlaysıñ?» Bu yalıñız talimdir…
Hatice İslâmova Aqmescitte doğdı. «Metrikada – 1920 senesi dep yazılğan, amma asılında 1919 senesiniñ dekabr ayı yazılmaq kerek», – dey o. 8 yaşında olğanda babası öle, o, anası ve qorantanı baqqan ağasınen qala. 7 sınıfnı bitirgen soñ, Bağçasaraydaki feldşer-ebanaylıq tehnikumnı tamamladı. Anda elde etken bilgilerni yaş qız cebede bulunğan vaqıtta qullandı.
1940 senesi oquştan soñra, onı Aqyarğa yolladılar. İslâmovanı şimaliy doktaki feldşer noqtasınıñ müdiri vazifesine tayinlediler. Anda işçi ve deñizcilerge hızmet kösterile edi.
Hatice bitanıñ sözlerine binaen, aqyarlılar cenkten evel de, bir şeyniñ başlanacağını is ettiler. Onıñ içün, talim olaraq yapılğan telüke işaretleri, ev ve işhanelerniñ maskalaması, cenk vaziyetine beñzegen azırlıq adetke çevirildi.
Hatice bita, arbiy ücümnıñ başlanmasını hatırlay: «Cuma ertesi künü edi. Biz o künü eglennip, oynap evge qaytqan edik – yaş edik te, sabasına ise, zenitkalar urıp başladı. Şamata, gürülti köterildi, er şey yanğın içinde edi. Biz ekinci qatta yaşay edik, pencereler uçıp ketti. Menim ile yaşağan qız ağlap başladı. Men oña: «Ne içün ağlasyñ, bu yalıñız talimdir. Cenkte kibi olacgını evelden ayttılar». Amma, bu talim degil edi, bu cenk edi…».
Polkovniktniñ pistoleti
Şu künü aqşam üstü umumiy mobilizatsiyanı ilân ettiler. Haticeni Qara deñiz flotunıñ silâ mektebine yolladılar. «Men arbiy feldşer edim, tibbiyet hızmetiniñ leytenantı», – dep, qayd ete Hatice bita. Yanımızda tibbiy merkezni teşkil ettiler. Cenkniñ ilk künlerinden başlap, yaralanğanlarnı anda ketirdiler. Tamam bu yerde Hatice apte bildgilerini kösterdi.
Aynı bu vaqıtta, duşman Aqyarnı bombalay edi. Şeerniñ içi ölülernen tolu edi. «Gitler emir berdi: ne olsa olssun, yañı yılğace şeerni zapt etiñiz. Amma, biz yahşı azırlanğanımıznı közge almadı, bu sebepten biz Balıqlavadan başlap, Kaçığa qadar mudafaanı teminledik», – dey Hatice bita.
Tibbiy merkezindeki işinden ğayrı, İslâmova bir qaç kere razvedkağa da barıp keldi. Olardan biri, müim malümatnı bilgen duşman ştabı hadiminiñ yaqalanuvınen yekünledi. «O vaqıt onı yaraladılar, südrep alıp ktmege mecbur edik. Ağır oldı, amma biz vazifemizni becerdik, – dey qartna. – Muvafaqiyetli operatsiyadan soñ, polkovnik Görpişçenko «Qorqmadıñmı?», – dep soradı. Men ise, oña: «Başından pek qorqtım, amma soñra askerler duşmannı bağlap qoyğan soñ, qorqu da keçti», – dedim. O vaqıt teşekkür ile pistoletini bağışladı».
Aqyarnıñ mudafaası 250 kün ve gece devam etti: 1941 senesiniñ sentâbr ayından 1942 senesiniñ iyül ayına qadar. İyülde Sovetinformbürosı şeerni zapt etkenlerini bildirdi. Bildirmede: «Sovet orduları Aqyarnı terk ettiler, amma onıñ mudafaası Sovet Birligi Cenkiniñ tarihında silinmez iz qaldırır», – dep qayd etildi.
Azırlanmaq içün – 15 daqiqa berile
İşğal etilgen Aqyardan Hatice Zuyağa köçti, biraz daa vaqıt keçken soñ, soyları yaşağan Aq-Şeyh rayonına avuştı. Anda, 1944 senesi aprel ayına qadar Qırım bütünley azat etilgence bulundı. Mayısnıñ ortasında İslâmova Aqmescitke köçe ve mında hastahenege işke kire. Üç kün keçmedi, soqaqta yürgen arbiylerden birinden: qırımtatarlar duşmanlarğa yardım etkenleri içün Qırımdan sürgün etileceklerini eşitti.
«Men işanıp olamay edim. Nasıl olıp ta bütün milletni sürgün etecekler? Evge kelip, ağama aytıp berdim, o da: «Qulaq asma, tek qabaatlı olğanlarnı cezalarlar». Yarım saat keçmeden, qapunı urdılar: «Azırlanmaq içün sizniñ 15 daqiqañız bar». Men üstümde olğan urbamnen soqaqqa çıqtım, çanta ve tışarıda yağmur sepelegeni içün şemsiyemi alıp yetiştirdim», – dep hatırlay Hatice bita. Onı, ana ve ağası ile sürgün ettiler.
Qırımtatarlarnı mal taşığan vagonlarda dayanılmaycaq şaraitlerde, aşsız-suvsız alıp kettiler. Bir çoq insan yolda öldi. «10 künden soñ, biz Taşkent vilâyeti Sırdarya rayonına kelip tüştik, anda bir buçuq yıl yaşap, Çirçikke köçtik», – dey bita. Bu şeerde Hatice qartana yaqınlarınen beraber yerleşti. Çoq yıllardan soñ, olarnıñ evi, dairesi, maşinası peyda oldı. O, tibbiyet adamı edi. Amma, er qırımtatarını kibi onı da Vatan özüne çeke edi.
80-nci senelerniñ soñunda Hatice apte Aqyarğa qaytıp oldı. 1989 senesi qırımtatarlardan birinci olıp, şeerde qayd etildi. Biraz soñra, oña daireni ayırdılar, onı Aqmescitteki evine almaştırdı.
Vatan teşekkür etmedi
Bugünde bugün, qırımtatarlarnıñ ekseriyeti içün ğalebe künü, mayıs 18 künü faciasından sebep, accı ile ğururnen birleşken bir kündir. Hatice bita ise, buña azca diqqat bermege tırışa. Ğalebe kününi o evde keçircek. Sağlığı zayıf olğanı içün, çoqtan bayram tedbirlerinde iştirak etmey. Onıñ ne aqayı, ne de balları bar, ağasınıñ bala-torunları onı baqalar, yardım eteler.
«Men Aqyarnı mudafaa etkenimden ğururlanam. Pek dülber şeer. Men anda yaşap, yürgende ayırı bir duyğularnı is ete edim. Şimdi Ukrainanıñ şarqında yüz bergen vaqialarnı körip, tek bir şey: cenk olmamasını isteyim», – dey.
Subetimiz devamında bita ne içündir indemey qaldı. Adetince böyle allar, subetdeşimniñ müim bir şey aytacağı vaqıt ola. Sukünetten soñ, Hatice bita ilâve etti: «Er kes maña, Vatanıñ saña teşekkür etmedi, dey ediler, amma men şikâyet etmeyim. Ayatımnen memnünim».
Şu daqqası telefon çaldı. Telefon açqan yaş qız, qartanağa medallernen yaraştırılğan kitelni azırlamağa rica etti. Videooperator kelip, levha çıqarmaq kerek eken. Subetdeşim, yataq astından nişanlarnen tolu qara bluzasını çıqardı, kiyip, külümsiredi.


text:
Yıl evelsi, 2014 senesi mart 25 künü, Rusiye tarafından yarımadanıñ işğali başlağanınen, Radio Svobodanıñ üç tilli leyhası – Qırım.Aqiqat saytı meydanğa ketirildi.
İşğal etilgen yarımada vaziyeti, Ukraina ve dünyanıñ işğalge olğan yanaşuvı aqqında tarif etken Qırım.Aqiqat saytı Qırım informatsion meydanında liderlerden biri ve rus, ukrain ve qırımtatar (latin urufatı) tillerinde malümatnı azırlağan yekâne internet resursı oldı.
Qırım.Aqiqat saytını em yarımada, em de tışında oquylar. Muarririyetniñ malümatına köre, çoq millionlı oquyıcılarnıñ esas qısmı – qıtaiy Ukraina sakinleri, esasen, memleketniñ şimal ve cenübinde yaşağanlar. Qırım ve qıtaiy Ukrainadan ğayrı, oquyıcılarnıñ 10 % – Rusiye Federatsiyasınıñ sakinleridir.
Qırım.Aqiqat oquyıcıları bütün sabıq sovet meydanında bardır, internet-resurs Avropa ve dünyanıñ aman-aman er memleketinde yaşağan insanlar içün haber ceryanı oldı.
Qırım.Aqiqatnıñ türlü malümatı – haber, maqale, blog, foto ve video bölükleri – Qırımnıñ işğal ayatını olğanı kibi köstere. Qırımlılarnıñ bir qısmı Qırım.Aqiqatnıñ blogerleri olıp, metnlerini saytta derc eteler.


text:
Qırımda sentâbr 15-te, cumaaqşamı künü «Çiygoznıñ işi» boyunca mahkeme toplaşuvı başlandı. Adliyeci Nikolay Polozovnıñ Twitterde bildirgenine köre, toplaşuv zararlanğan kişiniñ sorğuğa çekilmesinden başlandı.
Adliyeciniñ sözlerine köre, «Qırım samooboranası» azası olğan şaat Sergey Vahlin qırımtatarlağa yaramay baqqanını saqlamay.
«Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca mahkeme başlandı. Birinci zararlanğan – Vahlin Sergey Yuryeviç – «Qırım samooboranası» azası. Zararlanğan Vahlin özüniñ şovinist olğanını ve qırımtatarlarğa yaramay baqqanını saqlamay. Bildirdi ki, onıñ NKVD-den babası «banderovetslerni urğan edi», – dep yazdı adliyeci.
Bundan evel cedvel qabul etildi, buña köre, toplaşuvlar aftada üç kere keçirilmeli.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı.
Sentâbr 7-de eki zararlanğan kişi – Bızin ve Şparev – mahkeme toplaşuvı keçirilgen vaqıtta bildirdiler ki, Ahtem Çiygoznı mitingde körmedi ve onıñ teşkil etüvde rolü aqqında bir şey bilmeyler.
Sentâbr 8-de «Çiygoznıñ işi» boyunca daa eki zararlanğan kişi de – Nesterov ve Petrovskiy – ayttılar ki, Ahtem Çiygoznı fevral 26-da mitingde körmedi ve onıñ merasimniñ teşkil etilüvinde ve keçirilmesinde rolü aqqında bir şey bilmey.


text:
Dünya sağlıq teşkilâtınıñ fikirince, koronavirus yuqunçınen bağlı vaziyet «ket-kete beterleşe». DST baş müdiri Tedros Gebreyesus, «bir çoq memleket yañlış yolnen ketti», dep tüşüne. Keçirilgen küreş tedbirleri qullanılmağan ya da riayet etilmegen yerlerde hasta sayısı artmağa devam ete, dedi DST yolbaşçısı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Eñ qıyın vaziyet Şimaliy ve Cenübiy Amerikalarda qayd etile. 3,3 million hasta qayd etilgen ABDde soñki vaqıtları tibbiyet hadimleri ve ABD prezidenti Donald Trump arasındaki munasebetlerde kerginlik bar. ABDde koronavirus yuqunçından tasdıqlanğan ölüm sayısı 135 biñ oldı, dep bildire Hopkins University.
Gebreyesus iyülniñ 13-nde Jenevadaki brifingde liderlerniñ şübheli çağıruvları insanlarnıñ pandemiyanı kontrl altına aluv ıntıluvlarına olğan işançını boza, dep bildirdi. Virus birinci duşman ola, amma bazı ükümet ve insanlarnıñ areketlerine baqılsa, bunı aytmaq zor, dep bildirdi DST yolbaşçısı. Mesafe, el yuvma, maska taquv kibi tedbirlerge ciddiy yanaşmalı. Gebreyesus «yaqın kelecekte normal ayatqa qaytmaq mümkün olmaycaq», dep tenbiledi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
vokzalı) Ukraina devlet migratsion hızmeti idaresiniñ Herson bölügi zapt
etilgen Qırımdan 52 vatandaşnı ( olarnıñ arasında 8 bala) qayd etti.
Bu aqta Herson eali qoruv ve fevqulade vaziyetler boyunca idarelerinde
bildirilmekte.
Şimdiki vaqıtta 26 vatandaş oquv yurtlarnıñ yataqhanelerinde
yerleştirildi. 24 insan yardımğa muhtac olmadı ve öz başlarına yerleşti
( soylar, tanışlar, kairağa alınğan mesken).
Bunıñnen bir sırada, zapt etilgen Qırımdan şeerde 216 arbiy adam ve
olarnıñ aileleri qabul etildi. Kelgenlerni oquv yurtlarnıñ yataqhanelerinde ( umumen 107 arbiy adam ailelerinen), yüksek sport
sanaat mektebiniñ musafirhanesinde (22 insan), şahsiy qurulış bölügi ve
çoqqatlı binalarda (87 insan) yerleştireler.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev dey ki, ealiniñ büyük qısmı yarımadanıñ Ukraina nezaretine qaytmasını istese bile, bu olamaz. Emindir, yarımadanıñ qaytarılması içün Ukrainağa qırımlılar içün özüne çekici bir devlet olmağa yeterli degil.
Bu aqta o Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ neticelerini izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosına ayttı.
«Öyle bir nazariye bar ki, yani Qırımnı Ukraina adliye alanına qaytarmağa istesek, Qırım sakinleri Ukrainağa qaytmağa istesin dep, özüne çekici bir devletni qurmaq kerekmiz. Saçmalıqtır. Qırımnıñ 99,9% Ukrainağa istese bile, bu olamaz. Qırım sakinleriniñ tek bir aqqı bar – işğalni alğışlamaq. Başqa aqqı yoq, ve bu aqnıñ yerine ketirilmesi içün FSB areket ete. Şunıñ içün begene, begenmey kibi laflarnı yürsetmege acet yoq», – dedi Cemilev.
Dey ki, qamaçav kibi usullar daa da faydalıdır. Cemilevniñ sözlerine köre, yarımada qamaçavına qırımtatarlarnıñ 90% qol tuta.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgen insanlar meseleleri naziriniñ birinci muavini vazifesine qırımlı Yusuf Kürkçi tayin etildi. O, Ukraina baş naziriniñ qararı mayıs 18-de imzalanğanını Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Kürkçi şimdilik vazifelerini aydınlatmay.
Nazirler şurası saytında nazirniñ birinci muavininiñ tayin etilmesi aqqında vesiqa yoq.
Bundan evel Yusuf Kürkçi Ukraina prezidenti qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetini teminlev bölüginiñ müdiri olğan edi.
2009 – 2011 seneleri Ukraina millet ve din devlet komitetiniñ reis muavini olğan edi. Komitet yoq etilgen soñ Qırımğa qayttı, Rusiyeniñ yarımada işğalinden soñ ise tekrar Kiyevge köçip keldi.
Ukraina Nazirler şurası aprel 20-de Vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgen insanlar meseleleri nazirligini meydanğa ketirmege qarar aldı. Onıñ yolbaşçısı Vadim Çernış oldı. O, Donbassnı ğayrıdan tiklev meseleleri devlet agentliginiñ yolbaşçısı olğan edi.
Al-azırdı yañı nazirlikniñ nizamnamesi azırlana.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Moskva şeer mahkemesi iyünniñ 4-nde qırımtatar iş adamları Resül Velilâyev ve Ali Bariyevniñ apis müddetini devam ettirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa adliyeci Cemil Temişev haber ete.
Velilâyev ve Bariyev aprelniñ 26-nda Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri Velilâyevge ait «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarını tintken soñ tutulğan edi.
Tintüvden soñ qırımtatar iş adamları Resul Velilâyev ve Ali Bariyev Qırımdan alıp ketildi.
Daa soñra, Velilâyev 2 ayğa tevqif etilerek, Moskvadaki Lefortovo taqiqat izolâtorına (SİZO) qapatıldı. Qırımda oña qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 238-nci maddesiniñ 2-nci qısmına binaen («Telükesizlik talaplarına uymağan mallar ve mahsulatnıñ istisalı, saqlanması ya da satılması, ve bunıñ kibi de işlerniñ yapılması ve hizmetlerniñ kösterilmesi) boyunca iş açıldı.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Kezlevde hastalarnıñ planlaştırılğan ambulator qabul etilmesi toqtatıldı. Eki yañı koronavirus adisesi buña sebep oldı, bildire şeer akimiyeti.
"Şimdi şeer ve bala hastahaneleriniñ esas vazifesi - ealige evlerine barıp, tibbiy yardım etmektir", - denile beyanatta.
Beyanatta bildirile ki, Kezlevde aprelniñ 7-sinde eki koronavirus adisesi qayd etildi, hastalar statsionarda tibbiy yardımnı aldı.
Kezlev şeer infektsiya hastahanesinde COVID-19-ğa oşağan simptomlarnen 18 adam yata. Çetelden qaytqan 109 adam evlerinde nezaret etile.
Aprelniñ 5-nde saba işğal edilgen Qırımda 2974 insan tibbiy közetüv altında, 2886-sı dinamik közetüvde qala. 66 insan hastahanede, 22 insan observatorda buluna. Qırımda 20 koronavirus yuqunçı hastası qayd etildi, 6 tüzelgen hasta hastahaneden çıkarıldı. Aqyarda 5 kişi koronavirusqa oğradı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov Türkiyege teslim etildi, dep bildire Qırım.Aqiqatqa Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar.
Daa evel bu aqta Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev bildirgen edi.
«Bu mesele ihtimal, siyasiy mabüslerniñ ayatınen qırımtatarlarını qayğırğan ve qoltutqanlarnıñ yardımınen çezilgendir. Tabiy ki, pek büyük yuridik, diplomatik, ve siyasiy iş alıp barıldı, Mustafa Cemilev ve Recep Tayyip Erdoğannıñ ğayretleri de bar», – dedi Qırım.Aqiqatqa advokat Nikolay Polozov.
Alınğan malümatqa köre, Çiygoz ve Umerov üzerindeki qabaatlavlarnıñ episi alıp taşlanğan.
Qırım.Aqiqat meseleniñ inceliklerini bilmege areket ete.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.
Saat 13.30ğa köre, Ahtem Çiygoz ve İlimi Umerov «Aqmescit-Anapa» uçağına mindirilgen, o uçaq andan Ankarağa uçmaq kerek. Qırımtatar milliy areketiniñ liderleri oktâbrniñ 25, çarşenbe künü Ankarağa barıp çıqmalılar. Ondan soñ olar Kyivge uçabileler.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etken edi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyet ile oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Rusiyeli prokuror İlmi Umerovnı 3 yıl ve 6 ay müddetlik şartlı surette azatlıqtan marum etilmesini, oña 3 yıllıq sınav müddeti tayin etilmesini ve üç yıl devamında cemaat faaliyetinen beraber ocalıq yapmasınıñ yasaqlamasını talap etken edi.Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. Çiygoznıñ özü çıqarılğan ükümni Aqmescit SİZOsında bulunaraq videobağ vastasınen diñlegen edi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. O zaman miting iştirakçilerine qarşı Rusiye, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqası tarafdarları olğan faaller qarşı çıqqan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.
Rusiyeli mahkeme «Çiygoznıñ davası» iyülniñ 20-nde keçirilgen qapalı mahkeme toplaşuvından soñ, bu dava – qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini Ahtem Çiygoz ve davanıñ diger iştirakçileri olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci olaraq ekige bölüngen - «26 fevral davası» çerçivesinde baqqan edi.


text:
Bıyıl axırına qadär, kileşengän şartlarnı ütär öçen Rice här ike tarafqa da basım yasadı. Noyabr ayında yañadan başlanğan söyläşülärdän birle, İzrail belän Fälästin arasında tınıçlıq mäsäläsendä ällä ni alğarış bulmadı.
Bügenge söyläşülärdä, Rice ber yaqtan İzrailgä suğışçılardan saqlanu maqsatında torğızılğan saqlanu diwarların qaldırırğa basım yasağanda, ikençe yaqtan Fälästingä İzrailgä qarşı bulğan suğışçı höcümnärne tuqtatu öçen tırışlıq kürsätergä çaqırdı.
Rice bügen bulğan söyläşülärdän soñ yasağan çığışında, alğa quyılğan maqsatlarnıñ yıl axırına qadär ütälä alaçağına ömet belderde:
“Bez İzrail belän Fälästin arasında bıyıl axırına qadär yağni Prezident Bushnıñ wazifası tämamlanır aldınnan tınıçlıq söyläşülärendä alğa quyılğan maqsatlarnıñ ütälä alaçağına ışanabız.”
Rice bu atna Londonda bulğan tınıçılıq söyläşülärendä aradaşçı, Yewropa Berlege, BMO häm Rusiä wäkilläre belän söyläşülärne tämamlap Yaqın könçığışqa bardı. Londonda bulğan söyläşülär waqıtında, BMO general sekretarı Ban ki-moon da Fälästen xökümätenä aqçalata yärdäm itärgä wağdä itkän iğanäçe illärgä birgän süzlären ütärgä çaqırğan ide. Fälästin xaqimiätenä yärdäm itärgä wağdä birgän Ğaräp illäreneñ, xäzergäçä tiyeşle wazifalarınıñ ni barı 10 % ütäwläre cıyılışta tänqitlägän ide.


text:
"Vakśina yasatmaw - zur tragediya"
Bu xaqta Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması süzçese belderde
Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması süzçese Margaret Xarris BMOnıñ Şveysariyaneñ Jeneva şähärendäge ofisında oyıştırılğan matbuğat oçraşuında Anadolu agentlığınıñ Kovid-19 vakśinaları belän bäyle sorawlarına cawap birde.
Xarris Kovid-19 vakśinalarınıñ bik täêsirle buluın assızıqlap: “Qızğanıç, xastaxanädä yatuçılarnıñ, tağın da awır xäldä ülüçelärneñ 99%ı vaksinasız,” – dide.
Xarris Kovid-19 vakśinaları bulğan illärdä vakśina yasatmawnıñ zur tragediya buluın belderde.
Süzçe koronavirus vakśinaları belän bäyle ayıruça sośial’ mediada çıqqan xäbärlärneñ şaqtıy keşene qayğığa saluın äytep, mäğlümatnı imin çığanaqlardan alu zarurlığın citkerde.
Xarris beldergänçä Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması häm illärneñ sälamätlek saqlaw ministrlıklarınıñ internet säxifäsendä vakśinalarnıñ ışanıçlı buluı belän bäyle küp mäğlümat bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Kön’yaq Koreya Tön’yaq Koreya belän dialog urnaştıra
Kön’yaq Koreya İlbaşı Moon Jae-in wazıyfası waqıtında Tön’yaq Koreya belän tınıçlıq häm dialognıñ urnaştırıluı öçen tırışlıq kürsätäçägen belderde


text:
Rusyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi iyül 6-da Aqmescitte qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi hatırasına tedbirniñ iştirakçisi Seytasan Asanovnıñ davasındaki Rusiye polisiniñ apellâtsion şikâyeti boyunca oturışuvını nevbetteki sefer başqa künge keçirildi. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Oturışuv, polis hadimleri tarafından mayıs 17 adiseleriniñ şaatınıñ sorğulanmasına dair müracaat etilmesi münasebeti ile başqa künge keçirildi.
Asanovnıñ qorçalayıcısı Nazim Şeyhmambetov: «Bugün biz, şaatlarnı – Seytasan Asanovnıñ yaqalanmasında iştirak etken polis hadimlerini sorğulap oldıq. Olar episi Seytasannıñ añlatuvlar içün rayon bölügine barmaqtan vazgeçkenini tasdiqladılar. Aynı zamanda, cariy olğan qanunlarda añlatuvlardan vazgeçüv içün mesüliyet yoq», – dedi.
Bundan soñki oturışuvda Krılov soyadlı şaat, polis hadiminiñ sorğulanması planlaştırıldı.
Şeyhmambetov: «Şunı qayd etmek isteyim ki, biz adiseniñ şaatı Krılovnıñ da sorğulanmasını resmen istegen edik, lâkin o, kelmedi, ve keçken oturışuvda mahkeme, davanı Krılovnıñ sorğulanması yapılmadan baqmağa qarar berdi. Faqat polis hadimleri resmen müracaat etken soñ, şaat Krılov sorğulanacaq», – dep ilâve etti.
Seytasan Asanov mayıs 17-de aqşamnıñ keç maalinde Aqmescitte qırımtatarlar toplu yaşağan Aq-Meçet rayonında keçken qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi hatırasına tedbirden soñ yaqalandı.
Aralarında çağına yetmegen balalar da olğan yigirmi qadar yaqalanğannı beş polis maşinası ile Aqmescitniñ türlü içki işler bölüklerine alıp kettiler.
Daa soñra bazı yaqalanğanlarnı, başta añlatuvlarını, parmaq izlerini ve DNE nümunelerini alıp, yiberdiler.
Mayıs 18-de Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesi Seytasan Asanovğa dair «polis hadiminiñ qanuniy talaplarına boysunmağanı aqqında cinaiy işniñ yürütilmesini, cinayet terkibiniñ olmağanı sebebinden toqtattı».
Qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etüv qurbanlarınıñ hatıra künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.


text:
Büyük Britaniya baş naziri Boris Johnson koronavirusqa oğradı, onıñ koronavirus yuqunçınıñ yengil alâmetleri qayd etildi. Bu aqta o, Twitterde bildirdi.
55 yaşında siyasetçi Londradaki Downing Street rezidentsiyasında özüni tecrit etmege ve ükümetni uzaqtan idare etmege planlaştıra, dep bildire Azatlıq Radiosı.
- Johnson, diagnozı tasdıqlanğan G20 memleketleriniñ ilk dünya lideri oldı. Daa evel berilgen malümatqa köre, koronavirus testi Braziliya prezidenti Jair Bolsonaroda müsbet çıqtı, amma tekrar yapılğan test menfiy netice kösterdi.
- Monako printsi II Albert koronavirusqa oğradı. Daa soñra onıñnen körüşken Britaniya şahzadesi Charlesde de hastalıq qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda gece olğan ava felâketi neticesinde yarımadada bozuluvlar ve fevqulâde vaziyetler yüz berdi.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ ruporı Krıminform saytınıñ malümatına köre, Saq rayonında ava vaziyeti sebebinden Trudovoye köyünde şahsiy evlerniñ batqanı qayd etildi. Mında tahminen 15 ev suvğa battı, suv seviyesi 30-50 sm köterildi.
Aqmescit rayonınıñ Nikolayevka qasabasında furtuna sailni terenge yuvğanı sebebinden, «Rassvet» istiraat evi zarar kördi. Dalğalar ile plâjnı teşkil etken çamur uçurımı, açıq terrasanıñ ve istiraat eviniñ baş binasınıñ temelleri terenge yuvuldı. Neticede terrasanıñ bir qısmı bozuldı.
Salı künü saat 23:00 Nikolayevkada evlerniñ bir qısmı yarıq ve suvsız qaldı.
Aqyarda, yerli matbuat hızmetlerniñ malümatına köre, gece ava felâketi neticesinde soqaqlar battı, maşinalar bozuldı, terekler qırıldı, teller qoparıldı.
Keriçte Pavlik Morozov soqağı boyunca yerleşken çoq qatlı evniñ damı qoptı, dep haber ete Kerç FM. Neşirniñ malümatına köre, ruzgârnıñ neticesinde şeerde terekler tüşürüldi, demir ve plastik inşaatlar bozuldı. Arşintsevoda ise 38 yaşında olğan qadınğa büyük pıtaq tüşti, qadınıñ qafası yaralandı.
Sentâbr 24-ne keçer gecesi furtuna sebebinden Keriç parom keçiti öz işini toqtattı. Bundan da ğayrı, ava vaziyeti sebebinden Qırım rayonlarında 203 mesken yeri yarıqsız qaldı.


text:
Fevral 6 künü mahkeme toplaşuvı devamında Kreml kontrolündeki Qırım Yuqarı mahkemesi, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozğa qarşı toqtatuv tedbirini deñişmesiz qaldırmağa qarar aldı. Bunı advokat Nikolay Polozov Twitterde haber etti.
Adliyeci: «O yerde muşavere keçirip, mahkemeciler Ahtem Çiygoznı apiste qaldırmağa qarar aldılar. Vaziyet deñişmedi, deyler», – dep qayd etti.
Polozov dey ki, bu sefer imayeciler, «ögrenilgen maddiy deliller ve şaatlarnıñ ifadeleri arasında Çiygoznıñ qabaatını isbatlağan delil olmağanı sebebinden» apis cezasını deñiştirmege rica etken ediler.
Mahkemede 2014 senesi 26 fevralde yüz bergen adiseler vaqıtında qayd etilgen videolarnı talil etmege devam ettiler.
Mahkeme oturışınıñ birinci yarısı yekünlengen soñ Polozov öz video-muracaatında: «Kösterilgen kadrlarda bizler kütleviy nizamsızlıqnıñ teşkil etilmesine yöñelgen Çiygoznıñ areketlerini körmeymiz», – dep ayttı.
Ve bu endi «Çiygoznıñ işi» boyunca 75-ci mahkeme toplaşuvı olğanını dedi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde alıp bara, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Rusiyege boysunğan Qırım ükümetinde bildireler ki, «Kuban-Qırım» gaz borusı quruvı vaqtından evel ömürge keçirile. Ameldeki Qırım yaqarlıq ve energetika naziri Svetlana Borodulinanıñ ilân etkenine köre, Kubandan yarımadağa gaznıñ keçirilmesi bu qışta başlanacaqtır.
Bu aqta Qırım Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«İcracı teşkilâtları er afta maña qurucılıq ceryanı aqqında bildire. Biz olarğa peyda olğan meselelerni çezmege yardım etemiz. Qurucılıq işleri müddetten evel yapıla», – dep ayttı Borodulina.
Bundan evel o, kelecek qışta gaz qıtlaşacaq dep qorqqanını bildirgen edi.
Energetika qamaçavı aqibetlerini yengilleştirmek içün 2015 senesiniñ soñunda Qırım TES-leri gaznı, er zamankige baqqanda, daa erte qullanmağa başladı. Bunen beraber, Qırımnı tabiiy gaznen temin etken yekâne «Çernomorneftegaz» şirketi onıñ istisalını eksiltti. Bu ise, yarımadada gaz qıtlaşmasınıñ sebepçisi ola bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ reisi Sergey Aksenov yarımadada medeniy tedbirler çoqça olmaq kerek, dep ayta. Bunı Aksenov mart 31-de Facebookta Qırım medeniyet naziri Arina Novoselskaya ile körüşüvini izaatlap bildirdi.
«Mence, Qırım rejisser ve çeşit kinofestivaller içün bir meydançıq olmaq kerek. Adet üzre sanat adamları bizge kele ediler. Medeniy tedbirler çoqça keçirilmek kerek, Rusiye Federatsiyası meşur medeniyet erbapları reberlik yapacaqlar», – dedi Aksenov.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda «Qırım – barışıq toprağı» qısqa kinolarnıñ kinofestivali, «Avrasiya köprü» Yalta kinofestivali, «Qırım kino ustaları» gençler arasında qısqa kino festivali, Dmitriy Haratyannıñ yolbaşçılığında «Küneşli ada» bala kinosınıñ festivaliniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitte dekabr 5-de «Çiygoz davasınıñ» daa bir mahkeme oturışı yekünlendi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire. Mahkemeciler keçken seferleri kibi Ahtem Çiygoznı mahkeme zalına ketirmege razı olmadı.
Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, Ahtem Çiygoznıñ mahkemede bulunma muracaatı – «kelecek içün bir iş, çünki Avropa mahkemesinde Qırım mahkemesi onıñ menfaatlarınıñ qorçalanmasını bütünley temin etmegenini aytmaq mümkün».
15 daqqalıq teneffüsten soñ prokuror delillerni tedqiq etüv tertibini deñiştirmege rica etken ve işniñ yazılı delillerini aydınlatqan: videolarnıñ prokolları, Meclisniñ «Rus birligi» firqası ile miting keçirilmesine dair şeer yolbaşçılığı ile yazışqanları.
«Qalğan zarar körgen ve şaatlarnıñ kelmegeninen bağlıdır», – dep qayd etti yaqalanğannıñ advokatı Nikolay Polozov.
«Çiygoz davası» tezce baqılmağa başlasa da, advokat 2017 senesine qadar mahkeme yalıñız qabaat tarafınıñ şaatlarını sorğuğa çekip olur, dep tahmin ete.
Polozovnıñ aytqanına köre, Çiygoz ömür arqadaşından ğayrı, başqa tuvğanlarınen körüşmese de, dayana. «Qırımtatar halqı içün anda yatqanını añlap dayana», – dep ayta advokat.
«Çiygoz davasınıñ» nevbetteki toplaşuvı dekabr 6-da keçirilecektir.
Dekabr 5-de toplaşuv prokuror keç qalğanından keç başlağan edi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Bunı «Yatırımcılarnı qoruv fondunıñ» Nezaret keñeşiniñ reisi Andrey Melnikov Aqyardaki matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım «akimiyetine» yaqın olğan Krıminform saytı.
«Fond doquz ukrain bankı – «Marfin Bank», «Ukrsotsbank», «Ukrsibbank», «Delta-Bank», «Gorodsköy Kömmerçeskiy Bank», «Bank Forum», «Avtokrazbank», «Platinum Bank» ve «Oşçadbank» – 220 biñ müşteri muracaatlarını bekley, olarnıñ ödev talapları 6-7 mlrd rubleni teşkil etmesi mümkün», – dep ayttı Melnikov.
Onıñ bildirgenine köre, aman-aman 200 biñ ariza «Oşçadbank» müşterilerine ait, olarnıñ tazminat ödevleri 5 mlrd rubleni teşkil etmesi mümkün.
«Diger banklar yatırımcılarınıñ sayısı 20 biñ insannı teşkil etedir. Tabiiy ki, olarnıñ parası «Oşçadbank» müşterilerine baqqanda, azca olacaq», – dep qayd etti Melnikov.
O, nevbetler tizmemege ve arizalar bermege aşıqmamağa çağırdı.
«Ödevlerniñ tazminat parası bar, er istegen adam qabul etilecek, arizalarnı teslim etüv müddeti üç ayğa qadar arttırılacaq. Müstesna allarda diger variantlarnı da baqacaqmız», – dep ayttı Melnikov.
Rusiyeniñ merkeziy bankı Qırım ve Aqyarda doquz ukrain bankı, şu cümleden «Oşçadbank» devlet bankınıñ faaliyetini toqtattı.
Mayıs 20-ne qadar «Yatırımcılarnı qoruv fondu» ödev tazminatını almağa istegen adamlardan 100,4 biñ arizanı qabul etti.
«Oşçadbank» mayıs 22-de bergen malümatqa köre, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyeti devlet maliye müessisesiniñ anbarından 32,45 mln grn çıqarıp, belli olmağan bir yerge alıp ketti. Bu para nefaqacı, saqat, veteran, balalı qorantalar ve ealiniñ yardımğa muhtac olğan diger qatlamlarına berilecek edi.
«Oşçadbank» bildirgenine köre, al-azırda maliye müessisesine ketirilgen zararnen bağlı vesiqalar toplanıla, ve Ukraina Rusiye Federatsiyasına qarşı mahkeme davasını açtıracaq ola.


text:
Ukraina topraq bütünligini tikleycek ve cenkni yeñecek. Bunı, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile beraber Ukraina halqını Yılbaş bayramınen tebriklegen Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavini Ahtem Çiygoz söyledi.
Çiygoz: «Men Ukraina halqı ve öz semetdeşlerimni bayramnen tebriklemek imkânı içün taqdirime minnetdarım. Eminim ki, biz bu yolnı şeref ile keçecekmiz ve bu cenkni yeñecekmiz. Biz devletimizniñ bütünligini tikleycekmiz. Sayğılı semetdeşlerim, küreş devam ete», – dedi.
Ondan ğayrı o, qırımlılarğa qırımtatar tilinde muracaat etip, «beraberlikte biz duşmannı öz vatanımızdan quvalarıq ve kelecek bayramlarnı, kelecek Yañı yıllarnı beraberlikte olurıq», dep, ümütini bildirdi.
Çiygoznıñ videomuracaatı, Poroşenko, aktrisa Ada Rogovtseva ve Ukrainanıñ «Boysundırılmağanlarnıñ oyunları»nda vekili Pavlo Budayevskıynıñ tebriklerinen beraber Ukraina prezidentiniñ saytında neşir etildi.
Ondan ğayrı Ukraina prezidenti Pavlo Poroşenko Yılbaş hayırlavında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda ve Donbassnıñ işğal etilgen territoriyalarında yaşağan vatandaşlarğa muracaat etti.


text:
Qurban bayramnı Qırımnıñ «erzaq» qamaçavı keçirilgen yerlerde de qayd eteler, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qırım maydanında» – «Çonğar» kiriş noqtası rayonında keçirilgen aktsiya territoriyasında – 10 qoynı qurban çaldılar, pilâv pişire ve er kesni sıylaylar.
«Bir ailemiz. Öyledir. «Qırım maydanında» – qavmiy ukrain, qırımtatarlar, ermeni, gürciler… Amma epimiz – ukrainmiz. Umumiy bayramımız. Bayram sofrasına davet ettiler, ediyeler ile keldik», – dey Qırım.Aqiqatqa Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyev.
Dinge köre, musulmanlarğa tek özlerine qurban etini aşamaq degil de, onı iane, ziyafet olaraq tarqatmağa kerek.
Böyleliknen, bir sofra başında memleketniñ farqlı regionlarından kelgen çeşit qavmiy gruppa ve din vekilleri toplandı.
Qamaçavnıñ teşebbüsçilerinden biri, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, umumiy bayram qamaçav iştirakçilerine daa da yaqın tanışmaq, qonuşmaq içün imkân berdi.
O şunı da qayd etti ki, nevbetteki bayram künleri de «Qırım maydanı»nda ve «Kalançak», «Çaplinka» kiriş noqtaları rayonalırnda ziyafetlerni azırlaycaqlar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Çatı Aktarma Kiremit Ustası
Çatı Aktarma çatı onarımı çatı tadilatı olarakta bilinen kiremit çatı tamiratı ve çatının yenilenerek ömrünün uzatılması uygulamasıdır. Bu tamirat işleminde çatının su izolasyonu, ısı izolasyonu, yağmur oluklarının yenilenmesi ve izole edilmesi, çatı karkası onarımı gibi çatının tamamı elden geçirilir. Çatı aktarma uygulamasında, çatının modeline ve bulunduğu bölgenin iklimine göre kiremit altı su izolasyonu yapılmalıdır. Kiremit altı su yalıtım örtüsü ve ya da levhaları kullanılır.
Su yalıtım levhası olarak, marsilya tipi kiremitler için İsoline levhalar kullanılıyor. Alaturka (osmanlı) kiremitler için ise Rufoline levhalar kullanılır. Triotex, Tyvek gibi Su izolasyonu örtüsü, nem ve buhar dengeleyici örtüler ve polyester keçeli ve cam tülü donatılı membranlar da kullanılıyor. İstanbul Çatı Ustası, Çatı Ustası
Çatı Aktarma çatı onarımı çatı tadilatı olarakta bilinen kiremit çatı tamiratı ve çatının yenilenerek ömrünün uzatılması uygulamasıdır. Bu tamirat işleminde çatının su izolasyonu, ısı izolasyonu, yağmur oluklarının yenilenmesi ve izole edilmesi, çatı karkası onarımı gibi çatının tamamı elden geçirilir.
Adalar Çatı Ustası ve İşleri, Ataşehir Çatı Ustası ve İşleri, Beykoz Çatı Ustası ve İşleri, Çekmeköy Çatı Ustası ve İşleri, Kadıköy Çatı Ustası ve İşleri, Kartal Çatı Ustası ve İşleri, Maltepe Çatı Ustası ve İşleri, Pendik Çatı Ustası ve İşleri, Sancaktepe Çatı Ustası ve İşleri, Sultanbeyli Çatı Ustası ve İşleri, Şile Çatı Ustası ve İşleri, Tuzla Çatı Ustası ve İşleri, Ümraniye Çatı Ustası ve İşleri, Üsküdar Çatı Ustası ve İşleri, Arnavutköy Çatı Ustası ve İşleri, Avcılar Çatı Ustası ve İşleri, Bağcılar Çatı Ustası ve İşleri, Bahçelievler Çatı Ustası ve İşleri, Bakırköy Çatı Ustası ve İşleri, Başakşehir Çatı Ustası ve İşleri, Bayrampaşa Çatı Ustası ve İşleri, Beşiktaş Çatı Ustası ve İşleri, Beylikdüzü Çatı Ustası ve İşleri, Beyoğlu Çatı Ustası ve İşleri, Büyükçekmece Çatı Ustası ve İşleri, Çatalca Çatı Ustası ve İşleri, Esenler Çatı Ustası ve İşleri, Esenyurt Çatı Ustası ve İşleri, Eyüp Çatı Ustası ve İşleri, Fatih Çatı Ustası ve İşleri, Gaziosmanpaşa Çatı Ustası ve İşleri, Güngören Çatı Ustası ve İşleri, Kâğıthane Çatı Ustası ve İşleri, Küçükçekmece Çatı Ustası ve İşleri, Sarıyer Çatı Ustası ve İşleri, Silivri Çatı Ustası ve İşleri, Sultangazi Çatı Ustası ve İşleri, Şişli Çatı Ustası ve İşleri, Zeytinburnu Çatı Ustası ve İşleri,


text:
Kreml kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Anton Tsikurenko silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ tahqiqat izolâtorında tutuluv müddetini eki ayğa uzattı. O, 2019 senesi avgustnıñ 12-ne qadar nezaret altında qalacaq. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
«Qabaatlayıcı tarafı ve imaye arasında bir muvazenet ola bilecek mahkemeniñ yekâne qanuniy qararı tahqiqatnıñ SİZOda qaldırmaq muracaatını qanaatlendirmemek ve ev apsi qararını qabul etmek olacaq edi. Bugünki qarar müvekkilimniñ ayatı içün telükeli ola», – dep bildirdi advokat Aleksey Ladin.
FSB tahqiqatçısı İvan Romanets Bekirovnıñ sıñırlav tedbiriniñ uzatılması «yerde eñ az üç teşkerüv yapmaq», Bekirovğa soñki qabaatlavnı bermek ve qabaatlanğan kişi olaraq sorğuğa çekmek, em de Bekirovğa ve imayesine tahqiqat tedbirleri yekünlengenini bildirmek ihtiyacınen bağlı, dep bildirdi.
«Ümüt etemiz ki, tahqiqat bu tahqiqat tedbirlerini faal sürette keçirecek. Belki, bir-eki aftadan soñ tahqiqat tedbirleri yekünlengenini bildirirler ve bizler dava malümatlarını ögrenip başlarmız. Dava mahkemege ne qadar tez kirse, o qadar erte sıñırlav tedbiriniñ deñiştirilüvini rica etecekmiz», – dep qoştı advokat İslâm Velilâyev.
Tahqiqatçı Romanets Bekirovnıñ SİZOda tutulmasına mania olğan tibbiy sebeplerge dair malümatı olmağanını ve sıñırlav tedbiriniñ lâğu etilüvi içün sebep olmağanını bildirdi.
«Qabaatlavnen küreşmekten boldurdım. Bu daa ne qadar devam etecek? Taqatım qalmadı! SİZOda yaşamayım; kezmege çıqarmaylar – şarait yoq, amamğa çıqarmaylar. Bağışlañız, amma unitaz üstünde yuvunam – XXI asırda bular insanca tutuv sayılamı?», – dep ayttı Bekirov mahkemede.
Oturışuv vaqtında qollarında yazuvlı kâğıt bar edi: «Başta gençler. Soñra qartlar. Şimdi qadınlar. Daa kimler olacaq? Balalarmı?». Bu şekilde o, tutulğan ve içtimaiy ağlardaki paylaşuvlar içün para cezasını alğan qırımtatar aq qorçalayıcısı Lutfiye Zudiyeva ve «Qırım balalığınıñ» koordinatorı Mümine Saliyevağa birdemlik kösterdi.
Mayısnıñ 28-nde Bekirovnıñ advokatı İslâm Velilâyev müvekkilini Aqmescit SİZOsında ziyaret etip, sağlıq vaziyeti kritik fenalaşqanını bildirdi. Velilâyevniñ aytqanına köre, yürek, baş ağrıları, mide astı bezi problemleri, ayaqlarnıñ üyüşüvi, yüksek qan basımı ve yüksek qan şekerinden ğayrı, boğulmağa ve qannen öksürmege başladı.
Daa evel mayısta qırımtatar faali Edem Bekirov Aqmescitteki Semaşko hastahanesine teşkerüvge çıqarılğan edi.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Aqmescitte, iyün 12-de, Rusiye Künü çerçivesinde «halq imayecileri»ni tantanalı sürette taqdirlediler, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırım qaytarıluvı içün» Rusiye Mudafaa nazirliginiñ mukâfat ve medallerini tahminen 300 «imayeci» elde etti. Akimiyetni tedbirde Qırımnıñ rusiyeli başınıñ birinci muavini Mihail Şeremet temsil etti.
«Memleketiimiz yekânedir, onı yıqmağa imkân yoq, halqımız tiz çökmedi ve çökmez. Din ve içtimaiy statusqa baqmadan, birliktemiz», – dedi o.
Qırım «halq imayesiniñ» vekillerini yarımada işğalinden sebep endi bir qaç sefer taqdirlegen ediler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Yaltada oktâbr 10-13 künleri «Qırımda islâm tasili: tarihiy vaqialar ve yañıdan tiklenüv yolları» halqara ilmiy-ameliy konferentsiyası keçirilecek. Konferentsiya Zıncırlı medreseniñ – Şarqiy Avropada saqlanılğan qadimiy islâm oquv yurtunıñ 515 yıllığına ve onıñ tesisçisi Mengli Geray hannıñ hatırasına bağışlana, dep bildire Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti.
Konferentsiiya maqsadı – islâm ilimi inkişafnıñı tarihı añlatmaq, Qırımda tasil ve maarif meselelerinen tanıştırmaq, qırımtatarlarnıñ diniy ve tasil mektepleriniñ ğayrıdan tiklenüv yollarını belgilemek.
Konferentsiyada Qırım hanlığı, Altın Ordu ve Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Tavriya güberniyası zamanları olğan islâm tarihı boyunca mütehassıslar iştirak etecek. Eki kün devamında alimler maruzalarını taqdim etecek. İlmiy konferentsiya neticesinde işbu mevzu boyunca teklifler ile rezolütsiya qabul etilecek. İleride maqaleler cıyıntığı basılacaq.


text:
Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu yaqında «İslâm devleti»ne qarşı «semereli» küreş başlanacağını bildire.
Çarşenbe künü, avgust 5-de, Kuala Lumpurda Cenübiy-Şimaliy Asiya memleketleri Birliginiñ sammiti devamında Çavuşoğlu Suriye ile sıñırdaki «İnsirlik» türk arbiy bazasına AQŞ kelmege başlağanını ilân etti.
«Yaqında AQŞ ve Türkiye «İslâm devletine» qarşı büyük miqyaslı küreşni başlar», – qayd etti Çavuşoğlu.
Yaqında Türkiye qırıcıları Suriye çerçivesinde, sıñırdan keçmeyip, «İslâm devleti» boyevikleriniñ mevzilerine dört ava ücümini keçirdi.
Yaqında Türkiye prezidenti AQŞ arbiyelrine İraq ve Suriyede «İslâm devleti» boyeviklerine qarşı Türkiyeniñ cenübiy-şarqında yerleşken «İnsirlik» arbiy bazasından ücüm etmege izin berdi. Bu kibi qararğa Türkiyeniñ Suriye ile sıñırında Türkiye politsiya hadiminiñ öldürüvi ve memleketniñ cenübiy-şarqında 32 insannıñ ölümine ketirgen terakt sebep oldı.


text:
Soñgı waqıtta Ğiraqta barğan xärbi çaralarnı kimetü planı aldınnan General Petraeus bügen kongress aldında üz taqdimnäre belän çığış yasadı.
Soñgı xärbi planga kürä, yül ayında kimendä 5 xärbi nığıtmanın AQŞqa kire qaytarıluı planlaştırıla. Läkin Petraeus, xärbilärne tiz waqıtta qaytaru qararınnan elek, başta Ğiraqtağı iminlek mäsäläsen xäl itär öçen waqıt taläp itte. Bäğdadtağı ğisyançı xöcümnär häm mäzxäp-ara bäreleşlär belän köräşü maqsatında ğaskär sanı 140.000näñ 170.000gä arttırılğan ide. Generalnıñ plannı tuqtatu taqdime bu utırışta räsmi bularaq telgä alındı.
Kongressnıñ aldınğı saflarında prezidentlıqqa däğwä beldergän 3 namzät qatnaştı. Namzätlär Ğiraq mäsäläsendä alğa taba üz yünäleşlären belgelär öçen Generalğa küzbräk soraw birde. Bu älbättä Ğiraqtağı xärbi wazğiätnen nindi töskä äylänäçägen küzallawda zur rol uynıy.
Respublikannar partiäsennän namzät, John McCainnıñ Generalneñ taqdimenä uñay qaryaçağı düşämbe könne Veteran xarbilär aldında yasağan çığışınnañ uq belgele ide:
“Ğiraqtağı xaqiqat turında keşelärdä inde şik yuq, xäzer bez andağı bäreleşlärneñ betmäyäçäk töpsez qoyı sıman kürenüenä qaramibız. Bez alğa taba bu plannıñ uñışlı ğına tämamlanuı mäsäläsenä genä iğtibar biräbez”
McCain Amerikan xärbiläreneñ Ğiraqta qaldıru fikeren yaqlıy. George Bush kebek, ul da ğaskär sanın arttıru yäisä kimetü mäsäläsendäge qararlarnıñ andağı xärbi başlıqlar tarafınnañ xäl itelüe xuplıy.
Läkin Demokratlardan prezidentlıqqa 2 namzät, Barrack Obama belän Hillary Clinton, saylaw aldı çaraları barışında AQŞ ğaskärlären kimetüne tizäytergä çaqıra. Bu isä General taqdime belän kileşmi. Häm inde bu xäl Ğiraqta alıp barılaçaq strategiälär turında Amerika xalqı arasında bäxäslär tudıra.
AQŞnıñ xärbi köçlären arttırıuı belän Ğiraqta soñgı waqıtta bäreleşlär ozın waqıtqa tınıp qalğan ide. Läkin Basradağı xärbi çaralardan soñ bäreleşlär tağın arta başladı. Basra suğışı Amerika xärbilärenä totırıqlıqnıñ ni qadär tiz arada bozıla alaçağın kürsätte.
Şuña Petraeus xäzer eşne saylawlarğa qaldırmıyça, qarar birü mäsäläsendä üz taqdimnären aqlarğa tırıştı. Xärbilärne kire qaytarunı waqıtlıça tuqtatu belän general ildä iminlek urnaşu häm säyäsätçelärne Ğiraqta urtaq mänfäğatlärdä berläşüe öçen Ğiraqqa äzräk tağın möddät birergä omtıla.


text:
Baardeki Rusiye ordusına askerlikke çağıruv esnasında ilhaq etilgen Qırımnıñ sakinlerini birinci kere Rusiyeniñ Strategik maqsatlı raketa ordularına (SMRO) yollaycaqlar. Bunı aprel 10-da Rusiye Mudafaa nazirligi bildirdi.
Bildirüvde: «2018 senesi baardeki askerlikke çağıruv esnasında askerlikke çağırılğan gençlerden 8 biñden ziyadesi Strategik maqsatlı raketa ordularınıñ birleşmeleri ve arbiy qısımlarını tekmilleştirmek içün ayırıldı. Şimdiki askerlikke çağıruv kampaniyası esnasında qararnen 2,5 biñ askerlikke çağırılğan genç, SMRO içün kence arbiy mutehassıslarnı azırlağan talim merkezlerine yollanacaq», – denile.
Rusiye Mudafaa nazirliginde, ekskavatorcı, greyderci, tip hadimleri ve aşçılar kibi zenaatlarğa 200 kişini başlanğıç zenaat tasili sistemasından almaq planlaştırılğanını iddia eteler.
SMRO – Rusiye Silâlı quvetleriniñ ordular şubesi, onıñ strategik nükleer quvetleriniñ esas terkibiy qısmıdır. SMROnıñ maqsadı, ihtimallı tecavuznı toqtatmaqtır.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümetiniñ malümatına köre, 2018 senesinde Rusiye ordusına eki biñden ziyade Qırım sakinini çağırmaq isteyler. Öz nevbette, Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası yarımadanıñ sakinlerini, Rusiye ordusına askerlikke çağırılıp, celpnameler alğanlarını bildirmege davet ete ve Rusiyeniñ areketlerine qanunsız deyler.
BMTniñ Ukrainada insan aqları boyunca Monitoring komissiyası, 2017 senesinde Rusiye silâlı quvetlerine eñ az 4800 Qırım sakininiñ çağırılğanını bildirgen edi.
Aprel 2-de Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, mayısnıñ soñuna qadar devam etecek baardeki muddetli arbiy hizmetke çağıruv başlandı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Vadim Bektemirovnıñ advokatı bergen istinaf arizasını red etip, onı apiste qaldırdı.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildirgenine köre, qırımlı dekabrniñ 2-ne qadar tahqiqat izolâtorında qalacaq.
«İstinaf şikâyetimde tahqiqatçı muracaatını tolusınen red etmege rica ettim. Müvekkilim qabaatını tanımay, Qırımda çoqtan yaşay, qorantası bar, dep añlattım. Lâkin mahkeme delillerimizge qulaq asmadı ve Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını deñiştirmedi», – dedi advokat Marlen Halikov.
İmayeci, Vadim Bektemirov mahkeme oturışuvı salonına ketirilsin, dep rica etti, amma mahkeme Halikovnıñ muracaatını qanaatlendirmedi.
Mabüs mahkemede SİZOdan video konferentsiya bağı vastasınen iştirak etti.
Vadim Bektemirov – arap edebiyatı ve gumanitar ilimler fakültetiniñ «İslâm ilimleri» magistri, «Al-Cinan» universitetini (Trablus, Lübnan) bitirdi. Apiske alınmazdan evel siyasiy mabüslerniñ qorantaları içün dualarnı alıp bardı, apiske alınğan qırımtatar musulmanlarına aş alıp ketti, mahkemelerge bardı.
Rusiye quvetçileri Bektemirovnı iyülniñ 7-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ tuttı. Onı Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etkeninde qabaatlaylar.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Milliy politsiyanıñ Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezliginiñ bozuluvı) ve Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (qanunsız alda azatlıqtan marum etüv) cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Sentâbrniñ 3-nde tutulğan ve 15 kün apis cezasına mahküm etilgen qırımtatar Eldar Odamanovnı Aqmescitteki muvaqqat tutuv izolâtorından bellisiz yerge alıp ketkenler, şimdilik ne yerde olğanı belli degil.
Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesine Odamanovnıñ ömür arqadaşı Safiye Mamutova advokat Taras Ömelçenkoğa atfı etip bildirdi.
«Saba Aqmescitteki muvaqqat tutuv izolâtorında advokat Taras Ömelçenko Şevket Üseinov ve Eldar Odamanovnı yoqlamaq kerek edi. Anda advokatqa Odamanovnı daa saba alıp ketkenlerini ayttılar, amma tafsilâtlı malümat bermediler. Tahqiqatçınıñ malümatı yoq eken. Odamanovnıñ advokatına da bir şey aytmağan. Aqşam advokat kene müşterisi ile körüşmege tırışqan, amma oña red etkenler», – dep yazıla bildirmede.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olarnıñ arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Advokat Ayder Azamatovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Aqmescitteki mahkeme Qırımda raatlıq künleri Rusiye quvetçileriniñ tintüvleri vaqtında tutulğan Şevket UseinovveEldar Odamanovnı sentâbrniñ 6-nda Rusiye Memuriy uquq bozuluvları kodeksiniñ 19.3 maddesine istinaden (polis, arbiy, FSB organları hadiminiñ qanuniy emrine riayet etmeme) 14 ve 15 künge apiske aldı.


text:
Qırımtatarlar öz balalarınıñ milliy sınıflarda oqutma fırsatını yetecek seviyede qullanıp olamaylâr. Bu aqta qırımtatar faalleriniñ Suvdağda keçken toplaşuvda qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl beyan etti, dep bilidire Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Rusiyeniñ tasil qanunına binaen bizler balalarımıznıñ qırımtatar milliy sınıflarında tasil almasını talap etme aqqına saipmiz. Afsus ki, bu resurs eksik qullanılmaqta. Ondan da ğayrı, mektepte ana-babalarnı balalarınıñ milliy sınıflarda tasil almaması içün arizalar yazmağa işandırğanlarınen bağlı vaqialardan haberdarmız», – dep ikâye etti Celâl.
Rusiyeli KHV yazğanı kibi, daa evel, Rusiye nezaretindeki Qırım tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova bilidirgenine köre, Qırım sakinlerini 5,4 biñi (talebeler umumiy sayısınıñ 3%) qırımtatar tilinde, 371 bala (talebeler umumiy sayısınıñ 0,2%) ukrain tilinde tasil ala eken. Qırımtatar tilinde tasil bergen on beş, ukrain tilinde ise 1 mektep faaliyet köstermektte eken. Bunen bir sırada 30%den ziyade mektepte qırımtatar ya da ukrain tillerinde tasil berile eken. Gonçarova, til ögrenilmesi içün kitap ya da dershaneleryetişmemesi kibi bir problema olmağanını qayd ete.
«Biz emsali olmağan yañı sınıflar açmaqtamız. Atta o da bu tilde tasil almağan istegen yedi ya da sekiz bala olsa da», – dep bildire rusiyeli KHV Qırım tasil nazirligi yolbaşçısınıñ sözlerini.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Amnesty International halqara aq qorçalayıcı teşkilâtı Ukraina temsilciliginiñ müdiri Oksana Pokalçuknıñ bildirgenine köre, YouTube «Rusiyeniñ qanunsız talaplarına uymamalı ve qırımtatar halqına qarşı sert repressiyalarda iştirak etmemeli». Bu aqta o, kütleviy haber vastalarınıñ «Roskomnadzor» YouTubedan qırımtatar aq qorçalayıcısı ve vicdan mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ videosını silmesini talap ete kibi malümatını izaatlap dedi.
«Emir-Üsein Kuku – cesür bir aq qorçalayıcı, qırımtatarlarnıñ aqlarını qorçalağanı içün üç yıldan berli apiste tutula. Qorantası Qırımnıñ faktik akimiyeti tarafından qorquzıla ve taqip etile, YouTube Kukunıñ müim işi ve taqip etilgeni aqqında videonı silse, bu olarğa yapılğan daa bir darbe olacaq», – dep bildire Pokalçuknıñ aytqanlarını Amnesty International Ukraina matbuat hızmeti.
Pokalçuknıñ aytqanına köre, Emir-Üsein Kukunıñ Rusiye akimiyeti tarafından taqip etilmesi «Rusiye Qırımnı işğal etip qanunsız ilhaq etkeninden berli söz serbestliginiñ sıñırlanuv timsali ola».
«Akimiyet (Rusiye – QA) farqlı tüşünce şekillerini yoq etip, bir çoq qırımtatar faalini apiske aldı. Şimdi olar aq qorçalayıcı, başqalarnı qorçalağan Emir-Üsein Kuku aqqında malümatnı silecek olalar», – dep aytıla haberde.
Amnesty International Ukraina müdiriniñ qayd etkenine köre, YouTube öz vazifelerini halqara insan aqları standartlarına uyğun bir şekilde yapıp, Rusiye ükümetiniñ tsenzura talaplarına qarşı çıqmalı.
Ukrainanıñ «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» neşiri YouTube uquqiy yardım hızmetiniñ mektüp kopiyasını aydınlattı. Anda videonı silmek talabı mevcut, «Roskomnadzor» videoda «ekstremist faaliyetine çağıruvlar bar», dep bildirdi. Laf qırımtatar aq qorçalayıcısı, şimdi Rusiyede apiste tutulğan Emir-Üsein Kukunıñ videosı aqqında kete.
Ukraina haber siyaseti nazirligi, «Roskomnadzor» talabını izaatlap, Google ve YouTube şirketlerine «Rusiye tarafı YouTube video yerleştirme servisiniñ aletlerini söz serbestligini sıñırlamaq içün qullanmağa tırışa», dep bildirdi.
YouTube uquqiy yardım hızmeti Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ beyanatını açıq sürette daa izaatlamağan edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi adliyecileri İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etecek ola. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbirine adliyecilerniñ biri Kirill Koroteyev bildirdi.
«Yuqarı mahkeme prezidiyasında nevbetteki şikâyet tehnikiy taraftan etile bile, amma prezidiya cinaiy olmağan işlerni o qadar siyrek diñley ki, daa bir diñlenüv olacağına inanması nafiledir. Ve, demek ki, vaziyetniñ nevbetteki inkişafı – İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat», – dep ayttı Koroteyev.
Bunen beraber, Koroteyev qayd etti ki, Rusiye Yuqarı mahkemesi sentâbr 29-da qabul etken qararınen Qırım tamır halqını – qırımtatarlarnı – siyasiy teşkilât aqqından, öz başına qararlarnı qabul etmek aqqından marum etti.
«Bu, halqara uquq tarafından kefil olunğan aqlardır, ve bugünki künden (2016 senesi sentâbr 29-dan – QA) başlap, memuriy ve cinaiy taqipler başlanacaq, bu afta prokuratura bunı yapmağa endi başladı (Qırım rusiyeli prokuraturası Umerovnı, Hamzinni para cezasını belgiledi – QA)», – dedi adliyeci.
Rusiye Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaq etilmesini tasdıqladı, şikâyet arizası red etildi.
Kremlge boysunğan Qırım üyken prokurorı Vladimir Çuhrin toplaşuvda «Meclis faaliyeti devlet ve cemaat havfsızlığı içün telükeli» olğanını israrlıqnen aytqan edi.
İmaye tarafınıñ qayd etkenine köre, Meclisniñ davalı olması mümkün degil, çünki bu, cemaat teşkilâtı degil. İmayeciniñ bildirgenine köre, Meclis organları diger devletniñ (Ukraina) toprağında faaliyet alıp bara, böyle etip, Rusiye antiekstremistik qanunları çalışmağan topraqta Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etmek mümkün degil.
Sentâbr 29-da, cumaaqşamı künü Rusiye Yuqarı mahkemesinde «Qırımtatar Milliy Meclisi» cemaat birleşmesi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında» işi boyunca, «Ekstremistik faaliyetke qarşılıq aqqında» Federal Qanunnıñ 25.07.2002 qabul etilgen 1145-FQ sanlı 9-cı maddesine esaslanıp, toplaşuv keçirildi.
Aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclisniñ Rusiyede yasaq etilecek alda, müessise «qattı cevap» berecegini ilân etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Türkiye Tış işler nazirligi qırımtatar sürgünligi qurbanlarını añma kününde beyanatını aydınlattı, dep bildire nazirlikniñ matbuat hızmeti.
«1944 senesiniñ mayısnıñ 17-18-ne keçer gecesi tahminen 250000 qırımtatarı ana vatanından sürgün etildi. 75 yıl evel insanlıqqa qarşı şaraitlerde sürgünlik vaqtında on biñlernen qırımtatarı elâk oldı. Bir çoqu ağır sürgünlik şaraitlerinde, vatan asretinen ana yurtlarından uzaqta elâk oldı. Soydaş qırımtatarlarınen qardaş Kavkaz halqlarınıñ acılarını paylaşamız, sürgünlerde elâk olğanlarnı rahmetnen anamız», – dep aytıla haberde.
Bugün Aqmescitte qırımtatarlarnıñ yarımadadan sürgün etilgeniniñ 75 yılına bağışlanğan matem tedbiri keçirile.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Bir kimse iç bir zaman Rusiyeni boysundıramadı. «... Olar bizni boysundıracaq olalar. Bizim yardımımıznen kendi problemlerini çezecek olalar, bizge tesir etecek olalar. Tarihta iç bir vaqıt bir kimse Rusiyege nisbeten bunı yapamadı, ve yapamaz». Bunı yaqınlarda prezidentimiz V.V.Putin ayttı. Bütünrusiye halq frontu ile körüşüvde. Ve bu ter-temiz kerçektir. Tarihnı aldatamazsıñ.
XIX asırda frenkler Rusiyege kirip, onı boysundıracaq oldılar. Neticede Rusiye Frenkistannı yıqtırdı. Kazaklar ise Parijde yürüş keçirdiler. Bugünde-bugün Frenkistannıñ iqtisadiyat, tasil, tibbiyet inkişafı ğalebe qazanğan Rusiyege köre daa yüksek seviyededir. Frenkler ise rusiyelilerden daa yahşı yaşaylar.
1939 senesi finliler Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birligi ve Finlândiya arasında cenkni başlatalar. Bu cenkte de Sovetler birligi Finlândiyanı yeñe. Ve onıñ bazı topraqlarını bile özüne ala. Bugünde-bugün Finlândiyanıñ iqtisadiyat, sağlıq saqlav, içtimaiy qoruv inkişafı ğalebe qazanğan Rusiyege köre (o zamanlarnıñ Sovetler birligi) daa yüksek seviyededir. Finliler ise rusiyelilerden daa yahşı yaşaylar.
1941 senesi Almaniya Sovetlerge qarşı cenkni başlattı. Sovetler birligine ücüm etip, onı yoq etecek oldı. Neticede Almaniya yutturdı. Ve Sovetler birligi onıñ bazı topraqlarını bile aldı. Bugünde bugün Almaniyanıñ iqtisadiyat ve bir sıra diger saalardaki inkişafı ğalebe qazanğan Rusiyege köre daa yüksek seviyededir. Alman ise, yañılmasam, rusiyeliden daa yahşı yaşay.
1945 senesi Sovetler birligi özü Yaponiyağa cenkni ilân etip, onıñ Kvantun ordusını dağıttı. Yaponiya Sovetler birligi ve onıñ ittifaqdaşlarına yutturdı. Sovetler birligi ise onıñ bazı topraqlarını bile özüne aldı. Bugünde-bugün Yaponiyanıñ iqtisadiyat, semereli tibbiyet ve diger saalardaki inkişafı ğalebe qazanğan Rusiyege köre (o zamanlarnıñ Sovetler birligi) daa yüksek seviyededir. Yapon ise rusiyeliden daa yahşı ve uzun ömür yaşay...
2014 senesi Ukraina Rusiye ile qavğa etti. Rusiye ise sabır etmeyip, eski rusiyeli, lâkin Ukrainağa ediye etilgen Qırımnı özüne qaytardı. Ve «Novorossiya» sözüni kirsetti. Ve Ukraina ile cenk zıddiyetine benzegen vaziyette buluna...
Meraqlısı şu ki, yaqın zamanda Rusiye ve rusiyeliler buña nasıl baqacaqlar?... Em de Ukraina. Belki de, bütün uruşlarda ğalip çıqmamaq kerek? İç olmasa bir kere yutuqsız olmasına razı olmaq...
Vladimir Bekiş, strategik havfsızlıq eksperti
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlar devlet komitetiniñ adını deñiştirdi. Müessise adında sürgünlik sözü keçmeycek. Bu aqta salı künü, oktâbrniñ 15-nde, derc etilgen Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ buyruğında aytıla.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri devlet komitetini Qırım Cumhuriyetiniñ milletlerara munasebetler işleri devlet komiteti olaraq adlandırmaq», – dep aytıla vesiqada.
Al-azırda Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ yolbaşçısı Lenur Abduramanov ola.
Daa evel sentâbr ayında Qırım parlamenti Yuriy Gempel («Yedinaya Rossiya» fraktsiyası) yolbaşçılıq etken «milletlerara munasebetler ve halq diplomatiyası meseleleri» komitetini qurğanda «sürgün etilgen» ibaresini alıp taşlağan edi.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi, "gaz borusında diversiya yapqanından" şübheli sayılıp apiske alınğan qırımtatar faali Nariman Celâl ve Aziz ve Asan Ahtemovlarnı azat etmege çağırğan Çehiya Cumhuriyetiniñ 27 azasına minnetdarlıq bildirdi.
"Çehiya Senatı ve Deputata palatasınıñ er bir azasına destek içün minnedarım", – dep yazdı TİN naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Twitterde.
Çehiya senatorları ve deputatları, 2021 snesi mart ayında Celâl Çehiya teşkil etken Qırımda insan aqları vaziyetine dair seminarda iştirak etkenini hatırlattı. Parlament azaları Celâlnıñ tevqif etilmesini "Qırım platforması" içün intiqan adladılar.
Senatorlar ve deputatlar Celâlnı ve diger Kreml masbüslerini deal azat etmege çağırdılar.
Advokat Nikolay Polozov Aqmescitte yaqalanğan qırımtata rfaali Nariman Celâlnıñ metübini yayınladı. Mektüpte Celâl böyle olacağına azır olğanını yazdı ve halqnı keri çekilmemege ve toqtamamağa çağırdı.
Aqmescitte tevqif etilgen qırımtatar faali Nariman Celâl SİZO-nıñ mahsus blokunda tutula. Anda o atta diger mabüslerden uzaqlaştırılğan. Bunı Celâlnıñ advokatı Nikolay Polozov haber etti.
Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında «gaz borusında diversiya yapqanından» şübheli sayılıp apiske alınğan Aziz Ahtemov ve Asan Ahtemov tutulğan soñ FSB hadimleri tarafından iskencelerge oğratıldı.


text:
İlhaq etilgen Qırımda, yüzüm yığımı kampaniyasınıñ bir parçası olaraq, "emek turları"nı keçireler.
Bunı Qırım Turistik portalı bildirmekte.
Yüzüm cıymaqnı "Massandra" teşkilâtınıñ bağlarında teklif eteler.
"Yığım kampaniyası vaqtında biz, raatlıqnıñ bir çeşiti olaraq, turistlernen emek turlarını keçiremiz. Olarnıñ türlü şekilleri ola bile. Misal içün, yüzüm cıyması boyunca quest ya da teambuilding: müessise musafirleri onı cıya, soñra eze, tecribeli alıp barıcı olarğa başlıq yapa. Böyle turlarnıñ keçirilmesi içün eki bağ sayladıq - Qapsihorda (Morskoye) ve Aluştada. Yüzüm pişmesini bekleymiz, soñ ise musafirlerimizni davet etecekmiz", - dep aytıp berdiler müessisede.
Bundan ğayrı, böyle turlar populâr ola, dep qoştılar.
Amma mında, sanayı kölemde yüzüm cıymasını müessise bağcıları ve studentlerniñ yardımınen bereceler, dep qayd ettiler.


text:
Dön’yada Qorban bäyräme qotlana
Ayasofiyada berençe bäyräm namazı uqıldı
Bügen bar dön’yada Qorban bäyräme qotlana.
Bäyräm 4 kön buyı yaña tör koronavirus külägäsendä däwam itäçäk.
Watandaşlar bäyräm namazın distanŝiya qaldırıp häm gigiyena qağıydälären ütäp, uqıdı.
86 yıldan soñ ğıybadätkä açılğan Ayasoiya-i Käbir Cämiğı Şärifendä dä berençe bäyräm namazın Diyanät êşläre başlığı Prof. Dr. Ali Ärbaş qıldırdı.
Bäyräm xötbäsen dä uqığan Ali Ärbaş: “Bäyrämdä bergä xozurlanıyq. Läkin xastalıqlarnıñ cäyelüenä säbäpçe bulıp, bu qıymmätle könnärne moñsulandırmıyq. Bitlek kiyik, soŝial’ distanŝiyağa ähämiyät birik. Bäyräm könnärendä qoçaqlaşmıyq, qul bireşmik. Allaxı Täğalä bezne bäla-qazalardan, kizülär, suğış häm qayğı-xäsrättän saqlasın. Tağın bäyrämnärdä oçraştırsın. Qorban ğayete möbaräk bulsın,” – dide ul.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan İskeşähär xatın-qızları belän oçraştı
Oçraşuda süz Törkiyädä xatın-qızlarnıñ urını häm role turında bardı
Törek yortınıñ tözeleşe minut yarımlıq videoda
Törek yortı binasınıñ 4 yıllıq tözeleşen üz êçenä alğan video çıqtı


text:
Gürcistan Azerbaycanğa Miheil Saakaşviliniñ yaqalanuvı ve Gürcistanğa qaytarıluvı aqta resmiy soravnı yolladı. Bu aqta Gürcistan Baş prokuraturasınıñ matbuat merkeziniñ başı Natia Suhiaşvili bildire, – haber ete Eho Kavkaza.
«Gürcistan prezidenti şimdi Bakuda olğanını bilemiz. Şunı bildirmege isteymiz ki, Gürcistan Baş prokuraturası Azerbaycanğa Miheil Saakaşviliniñ yaqalanuvı ve Gürcistanğa qaytarıluvı aqta resmiy soravnı yolladı», – dey Suhiaşvili.
Saakaşvili Baquğa sabıq prezident ve ükümet başlarınıñ körüşüvinde iştirak etmek içün keldi. O şunı qayd etti ki, Gürcistan akimiyeti onıñ Azerbaycan ziyaretine keder etecek oldı.
Öz nevbetinde «Gruzinskaya meçta» firqasınıñ azalarından biri – Gogi Topadze aytqanı kibi, Tbilisi resmiy Bakuğa Gürcistan prezidenti Miheil Saakaşvilini qabul etmege yasaq etip olamay.


text:
Raatlıq künleri işğal altındaki Qırımda musulman mezarlığına yapılğan daa bir vandallıq areketi aqqında belli oldı. Qırımtatar faali Zair Smedlâniñ haber etkenine köre, Qurman rayonınıñ Petrovka köyünde kimligi belli olmağanlar mezarlıqta baştaşnı bozdı.
«Qabaatlılar tapılıp cezalanacağına inanmayım, em de politsiya hadimlerinden biri baştaş yel olğanı içün yıqıla bile dep aytqanını eşitken soñ», – dep qayd etip, faal mezarlıq fotoresimlerini derc etti.
Qırımnıñ uquq qoruyıcıları ve yerli akimiyet vekilleri adiseni izaatlamay. Diger menbalar da bu malümatnı tasdıqlamay.
İyülniñ 17-nde Qırımnıñ Yedi-Quyu rayonında Bagerovo qasabasınıñ mezarlığında 15 baştaş bozuldı, dep haber etilgen edi. Daa soñra bunı yerli gençler yaptı, dep bildirildi.
Bundan evel iyünniñ 18-nden 19-na keçer gecesi Qarasuvbazarda kimligi belli olmağanlar cami qorasına natsist timsallerini sızdı, dep haber etildi. 2018 senesi fevral ayında ise Aqmescitniñ «Strelkovaya» qasabasında vandallar cami mülkine zarar ketirgen edi.


text:
İstanbulda «İstanbulspor» ve işğal etilgen Qırımdan kelgen «Qızıltaş» taqımı ile futbol matçı lâğu etildi. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta haber etti.
Bu malümatnı İstanbul taqımınıñ vekilleri de Twitterde tasdıqladı.
Çubarovnıñ aytqanına köre, matç martnıñ 27-ne planlaştırılğan edi.
«Bütün kerçek-yalanlarnı qullanıp, İstanbulğa barmaq, martnıñ 27-nde «İstanbulspor» taqımı ile dostluq matçını oynamaq ve bütün dünyağa işğal etilgen Qırım tecriti yoq etildi dep aytmaq içün yapalar… Amma – olmadı!», – dep yazdı Çubarov.
Rusiyeniñ Ankara elçihanesi de oyunnıñ lâğu etilüvini izaatladı.
«Bazıları qırımlılarğa yutturmaqtan qorqamı? Qırımtatar qardaşlarına qoltutqanını bildirip, özleri türk musafirçenligini köstermey», – dep aytıla elçihaneniñ Facebook haberinde.
«Qızıltaş» futbol taqımı 2016 senesi quruldı, al-azırda Bağçasaraynı temsil ete.
Klubnıñ resmiy saytında qayd etilgenine köre, taqımnıñ vasiylik şurasınıñ yolbaşçısı Rusiye Devlet dumasınıñ Qırım deputatı Ruslan Balbek ola.


text:
Haywanlar sistematikası
Haywanlar sistematikası - biologiya ilimi o'z-ara uqsaslıgı ha'm tuwısqanlıg'ına tiykarlang'an tiykarda organizmlerdi ayırım toparlar - taksonlarg'a ajıratıp u'yrenedi.
Haywanlardı taksonlarg'a ajıratıw menen sistematika ilimi shug'ıllanadı. Haywanlar sistematikasında tiykarg'ı taksonlar tip, klass, tuqımlas, tuwıs ha'm tu'rden ibarat. Bir tu'rge kiriwshi haywanlardın' du'zilisi ha'm o'mir keshiriw ta'rizi bir-birine uqsas bolıp, ulıwma arealdı iyeleydi. Belgili tur ozinin' morfologiyalıq, fiziologiyalıq, ekologiyalıq ha'm na'sillik qa'siyetleri menen basqa tu'rlerden parq qıladı. Bir turdin' individleri bir-biri menen erkin shag'ılısadı ha'm olardın' a'wladı ko'beygish boladı.
Bir qansha ulıwma belgileri menen bir-birine usas bolg'an tu'rler bir tuwısqa, tuwıslar tuqımlasqa, tuqımlaslar toparlarg'a, toparlar bolsa klasslarg'a, klasslar tiplerge birlestiriledi. Ha'zir 24 tip bar.
Haywanatlar du'nyası bir kletkalılar ha'm ko'p kletkalılar genje du'nyalarına ajıratıladı. Bunnan tısqarı tu'rli taksonlar ushın aralıq taksonlarda kirgizgen. Olar takson atamasınan aldın "ulken" yamasa "genje" sozlerin qosıp isletiledi. Mısalı genje tip, genje tur h.t.b.
No'menklatura qag'ıydaları. Tu'rlerdin' atı binar no'menklaturag'a muwapıq latın imlasında eki atama menen belgilenedi. Olardan birinshisi tuwıs ataması bas ha'rip penen, ekinshisi turdin' atı kishi ha'rip penen jazıladı. Tu'rler adamlardın' familiyası menen atalatug'ın bolsa, er adam familiyasınan keyin "i", xayal kisi familiyasınan "e" qosımshası (mısalı: ivanovi yaki ivanovae dep) jazıladı.
Turden joqarı taksonlar ataması tek bir soz benen korsetiledi. Mısalı: Diptera, Insecta h.b.
Eger tuwısı belgili, biraq tu'ri belgisiz bolsa, tuwıstan keyin sp. (species-tu'r) dep jazıp qoyıladı. Tekserilip atırg'an haywan usı tuwısqa kiriwshi barlıq tu'rlerden parq qılsa tuwıs atamasınan keyin sp.n. (species-nova - taza tu'r) belgisi jazıladı.


text:
Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki Sarı-Su köyünde iyünniñ 19-nda eki ev tintildi, dep haber ete «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi Facebook saifesinde.
Qayd etilgeni kibi, tahqiqat tedbirleri vaqtında tutulğanlar yoq.
«Qırım birdemligi» tintüvler Akseit Cancankovnıñ evinde ve anasınıñ evinde keçirile, dep bildirgen edi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarovnıñ fikirince, işğal etilgen Qırımda «qırımtatarlarğa qarşı total tarama devam ete». O, iyünniñ 19-nda Qırımda Qarasuvbazar rayonınıñ Sarı-Su qasabasında eki evde keçirilgen tintüvlerni izaatladı. O, «Rusiye quvetçileri tarafından qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv keçirilgen, Rusiye mahkemeleri tarafından qırımlılarğa uzun apis cezaları berilgen» işğal etilgen Qırımdaki vaziyetten sebep Ukraina akimiyetini BM Havfsızlıq şurasınıñ acele toplaşuvınıñ keçirilmesini teklif etmesine çağırdı.
Qırımdaki müessiseler bu malümatnı daa izaatlamadı. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.