text:
Rusiyede mahküm etilgen ukrainalı rejissör Oleg Sentsov açlıqnı toqtatqan soñ tüzelip başladı, amma Labıtnangi (Rusiye) koloniyasınıñ tibbiy bölüginde qalmağa devam ete.
Bu aqta rusiyeli rejissör Askold Kurov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Açlıq vaqtında olğanına baqılsa, daa yahşı körüne. Sentsov tüzele, kilo ala. Amma tibbiy bölükte ekimlerniñ nezareti altında qala, çünki o qadar uzun açlıqnıñ aqibetleri ne olacaq daa belli degil», – dedi Kurov.
Dekabrniñ 7-nde Kyivdeki Dovjenko-merkezinde Rusiyede mahküm etilgen ukrainalı rejissör Oleg Sentsovnıñ pyesası esasında «Nomera» («Raqamlar» – QA) spektakliniñ premyerası olıp keçti. Tedbirni Sentsovnıñ mahküm etilmesi aqqında «Protsess» («Esnas» – QA) filmini çıqarğan rusiyeli rejissör Askold Kurov ziyaret etti.
Bundan evel Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye tarafına muracaatta bulunıp, Rusiyede apiste tutulğan ukrainalı rejissör Oleg Sentsovnıñ sağlıq vaziyeti aqqında malümat bermege talap etken edi.
Sentsovnıñ advokatı Dmitriy Dinze onı Rusiye koloniyasında ziyaret etken edi. Advokatnıñ aytqanına köre, Sentsov özüne kele, amma «açlıq izsiz olmadı».
Sentsov Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etmek talabı ile 145 künden berli tutqan açlıq narazılığından soñ «aşamağa razı olğanını yazma şekilde bildirdi».
Oktâbrniñ 25-nde Sentsov Avropa parlamentiniñ Saharov «Fikir serbestligi» mukâfatına nail oldı. Taqdirlev merasimi dekabrniñ 12-nde Strasburgda ötkerilmeli.
Sentsov ve Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.


c: text/html

text:
ATR qırımtatar telekanalı cuma künü, mart 20-de, Bağ, informatsion tehnologiyalar ve kütleviy alâqalar nezareti federal hızmetiniñ (Roskomnadzor) mektübini aldı. Hızmet bildire ki, telekompaniyanıñ kütleviy haber vastası olaraq qayd etmek muracaat arizası kene de baqılmayıp, keri qaytarıldı.
Bunı «15 minut» haber agentligi bildire.
Dünyada yekâne olğan ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-ge qadar Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq qayd olamasa, işini toqtata bile. Telekompaniya Roskomnadzorğa bir qaç kere vesiqalarnı teslim etse de, olarnı keri qaytaralar.
ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastaları – Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» radiosı ve «Lider» radiosı, em de «15 minut» haber agentligi aynı vaziyetke oğradı.
Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksenov ATR işini tenqid etip, bunıñ kibi siyaseti olğan kütleviy haber vastaları yarımadada çalışamaz.
ATR telekanalınıñ reberligi 2015 senesi aprel 1-den soñ işine devam etip olamaycaqlarını tahmin ete. Bu mesele mart 16-da Jenevada Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları komitetinde muzakere etilgen edi.
Telekanalnıñ işi toqtatıla bile dep, seyirciler ve faal cemaat Rusiye prezidenti Vladimir Putinge yarımadada milliy kütleviy haber vastalarını saqlap qalmaq açıq muracaatını yolladılar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescit – Qırımnıñ Yüksek mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ imayesi bergen apellâtsion şikâyetini red etip, birinci instantsiya mahkemesiniñ o ve adliyecileri «fevral 26 işiniñ» malümatını 2015 senesi dekabr 4 kününe qadar ögrenmesi kerek qararını deñiştirmedi. Davacı ve adliyeci 24 tomlıq işni ve 47 GB videonı baqıp çıqmaq içün az vaqıt berilgenini ayttılar. Meclis reisi muavininiñ yaqınları böyle qarar çıqarılacağını tahmin etken ediler. Dört künden soñ Aqmescitte bu işniñ ilk toplaşuvı keçirilecek.
Noyabr 25-te Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz ve onıñ imayecilerine 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti binasınıñ yanında olıp keçken kütleviy çatışmalar ile bağlı cinaiy işni ögrenüv müddetini 2015 senesi dekabr 4 kününe qadar qısqarttı. Mahkeme iş taqiqatçısı Pavel Nikelniñ muracaatını qabul etti.
Cumaaqşamı künü, dekabr 24-te, Qırımnıñ Yüksek mahkemesinde Çiygoznıñ adliyecilerinden biri Aleksandr Lesovoy bergen apellâtsion şikâyeti baqıldı. İmaye birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını lâğu etmege rica etken edi. Şikâyette mahkeme Rusiye Federatsiyası Ceza-protsessual kodeksiniñ qaidelerine nisbeten qanunsız şekilde işni ögrenüv müddetini qısqarttı, dep aytıla. «Böyle bir tedbir iş malümatlarını ögrenüv müddetini uzatmaq şartı ile yapıla, – dep aytıla mahkemede oqulğan şikâyette. – Ne qabaatlı, ne de imayeciler mahsus uzatuv olaraq tanıla bilecek areketler yapmağandır, dep tüşünem».
İmaye tarafı qayd etti ki, qabaatlanğan ve onıñ adliyecileri işniñ yalıñız 10 tomu ile (umumen – 24 tom) tanış oldılar, aqımdaki seneniñ oktâbr 30-dan noyabr 5-ne qadar, em de noyabrniñ 13-den 24-ne qadar iş imaye tarafınıñ qabaatı olmağanda ögrenmek içün berilmedi. «Mahkeme sebebipsiz iş malümatını ögrenüv müddetini 2015 senesi dekabr 4-ne qadar qısqarttı, cinaiy işniñ daa 14 tomu baqılacaq, er biri 700 saifeden ibaret. Qayd etilgen malümatnı ögrenmek ve kerek olğan qaydlarnı ve kopiyalarnı yapmaq, talil etmek imkânsız».
Bundan ğayrı, Çiygoz imayesiniñ fikirince, mahkeme iş malümatına 2014 senesi fevral 26 kününiñ videoları, em de şaatlarnıñ sorğuğa çekilmesi kirgenine emiyet bermedi. Videolar onlarnen GB-tan ibaret, olarnı baqıp çıqmaq içün bir qaç on saat ve bir qaç iş künü kerek. Şikâyette aytılğanı kibi, mahkeme SİZO işiniñ rejimine emiyet bermedi – er iş künü 4-5 saat. İmayeniñ qayd etkenine köre, Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetini 2016 senesi yanvar 29-na qadar uzatıp, qabaatlanğan kişi ve onıñ imayesi iş malümatını ögrensin istediler. «İş malümatını ögrenüv müddetiniñ qısqırtılması İnsan aqlarını qoruv Avropa konventsiyası kefillerini bozuv olaraq tanıla», – dep qayd etti imaye tarafı.
«Meni iş malümatınen mahkeme binasında tanış eteler»
Çiygoz mahkemede «taqiqat obyektiv sürette keçirilmegenini» bildirdi. «İşni ögrenüv müddetiniñ qısqartılması – maña ve imayeme işni tafsilâtlıca ögrenmege ve mahkeme içün vesiqalarnı azırlamağa imkân bermemek içün bir adımdır. Mence, taqiqat öz işini yañlış teşkil etti. 9 iş künü içinde men 10 tomnı ögrendim. Belli olmağan sebeplerden meni (iş malümatlarınen) yedi iş künü tanış etmediler. Taqiqat menim iş ögrenmemni istemedi, demek», – dep ayttı Çiygoz.
Onıñ bildirgenine köre, o, «kimniñ teşebbüsine köre» belli olmağanda, noyabr 25-te Kiyev rayon mahkemesiniñ qararına baqmadan, iş malümatlarını ögrenmege devam ete.
«Meni (iş malümatlarınen) mahkeme zalında tanış eteler, aşıqa-aşıqa, şaraitsiz. Taqiqat devamında bir sıra bozuv olğanını bilem. İmayemniñ muracaatlarnı azırlamağa imkânı yoq, aq-uquqlarım sert bir şekilde bozula», – dep ayttı Çiygoz.
Bir GB aman-aman dört saattir, mahkeme bergen beş iş künü o qadar müim bir delilni baqmaq içün yeterli degildirAleksandr Lesovoy
Faqat mahkemeci Meclis reisi muavininiñ aytqanları apellâtsion şikâyeti ile bağlı olmağanını qayd etti: «Biz bunı baqmayıq, menimnen iç bir alâqası yoq, bunı birinci instantsiya mahkemesine añlatacaqsıñız».
Aynı vaqıtta, adliyeciniñ malümatına köre, 47 GB-lıq video işniñ müim delilleridir. «Bir GB aman-aman dört saattir, mahkeme bergen beş iş künü o qadar müim bir delilni baqmaq içün yeterli degildir», – dep bildirdi Lesovoy.
Qabaat tarafınıñ aytqanına köre, davacınıñ şikâyetine qoltutmayıp, birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını qanunğa uyğun köre.
Üç daqqa içinde qarar
Taraflarnıñ fikirlerini diñlegen mahkemeci qarar çıqarmaq içün mesleat odasına ketti. Amma üç daqqa keçmedi ve mahkemeci qaytıp, qararnı seslendirdi. Qararğa binaen, Kiyev rayon mahkemesiniñ Çiygoz ve imayecilerine işni ögrenüv müddetini qısqartmaq qararı qanunğa uya, bu sebepten davacınıñ apellâtsion şikâyeti red etile.
– Başqa bir qarar olacağını beklemedik, – dep ayttı mahkeme zalında bulunğan Çiygoznıñ ortaqlarından biri.
Mahkemede bulunğan Meclis reisi muavininiñ ömür arqadaşı Elmira Ablâlimova kütleviy haber vastalarına bergen izaatlarında Qırım Yüksek mahkemesiniñ qararına şaşmağanını qayd etip, apellâtsion mahkeme bundan evel de Çiygoz ve imayesi bergen şikâyetlerni qarşılamağanını ayttı.
Onıñ bildirgenine köre, taqiqat vaqtında ömür arqadaşına 2014 senesi fevral 26 künü olıp keçken çatışmanı teşkil etüv qabaatını tanımağa teklif etip, SİZOdan çıqarmağa vade etken ediler. «Ahtem Çiygoz printsiplerine sadıq qalıp, fikirlerini deñiştirmey. Şaatlarnıñ malümatına köre, o, kütleviy çatışmalarnıñ teşkilâtçısı degil, amma taqiqat bunı köstermege tırışa», – dep qayd etti Ablâlimova.
Onıñ malümatına köre, bazarertesi künü, dekabr 28-de, «fevral 26 işiniñ» ilk mahkeme toplaşuvı keçirilecek. Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bu iş boyunca devlet qabaatına şahsen qoltutacağını bildirgen edi.
«Fevral 26 işiniñ» diger iştirakçileri de SİZOda buluna – Ali Asanov ve Mustafa Degermenci, olarnı keçken sene fevral ayında kütleviy çatışmalarda iştirak etüv ile qabaatlaylar
Ahtem Çiygoz aman-aman bir yıl devamında Aqmescitte SİZOda yata – 2015 senesi yanvar 29-dan berli – onı 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında olıp keçken kütleviy çatışmalarnı teşkil etüvde şekleyler. O kün Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve olarğa qarşı çıqqan Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberligi altında «Rus birligi» firqasınıñ faalleriniñ çoq biñli mitingi çatışmağa çevirildi. Bunıñ neticesinde aman-aman 80 kişi beden zarar kördi, eki insan can berdi. Yarımada Rusiyege «qoşulğan» soñ Taqiqat komiteti kütleviy çatışmalarnı teşkil etüv ve iştirak etüv boyunca cinaiy iş (Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesi, 1-inci qısmı, 2-nci qısmı) açtı.
Mahkeme Meclis reisiniñ muavini şaatlarğa basqı yapa bile ve diger devletniñ vatandaşı ola, ukrain pasportını qullanıp, Qırımnı terk ete ve taqiqattan saqlana bile dep, Çiygoznıñ apiste yatuv müddetini bir qaç kere uzatqan edi. Aqımdaki seneniñ noyabr 17-de Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Çiygoznıñ apis müddetini 2016 senesi yanvar 29 kününe qadar uzattı. «Fevral 26 işiniñ» diger iştirakçileri de SİZOda buluna – Ali Asanov ve Mustafa Degermenci, olarnı keçken sene fevral ayında olğan kütleviy çatışmalarda iştirak etüv ile qabaatlaylar.
Metnde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan ıstılalar mevcut


text:
Büyük Britaniyanıñ tış işleri naziri Boris Conson, Ukrainadaki zenaatdaşı Pavlo Klimkin ile Torontoda körüşüvinden zevq alğanını bildirdi. Körüşüvde tış siyaseti muessiseleriniñ başlıqları Donbass ve Qırımdaki vaziyetni muzakere ettiler. Bunı Conson Twitterde bildirdi.
Conson: «Bügün Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkinni körmek zevqına malik oldım. London ile Kyivniñ reformalar saasında emekdaşlığı ve Donbass ile Qırımdaki vaziyetke diqqat etüvni saqlap qalmaq kerekligi muzakere etildi», – dep yazdı.
Klimkin de, Torontodaki körüşüvden memnun qalıp, oña «dostane suhbet» dedi.
Ukraina naziri «Yediler gruppası» TİN başlıqları ile muzakereleriniñ neticesi boyunca: «İşğal etilgen Qırım ve Donbassnı muzakere ettik. Ukrainanı serbest dünya, umumiy demokratik saanıñ ayırılmaz qısmı olaraq qabul eteler. Ortaqlarımız Ukrainağa qarşı ucümni, bu serbest, demokratik dünyağa qarşı ucüm olaraq köreler», – dep qayd etti.
Bundan evel Torontoda «Yediler gruppası» tış işleri nazirleriniñ körüşüvi keçti. Bu körüşüvge Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkinni de davet ettiler.
Klimkinniñ bu körüşüvniñ arfesinde pressağa bildirgenine köre, o, ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilgen, tahqiqat izolâtorında açlıq tutqan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ taqdiri, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Ukrainanıñ territoriyaları meselelerinde Ukraina ile birdemligini, Donbass içün barıştırıcı missiyasınıñ formatı, Ukrainanıñ reformalarına qol tutuv, Angliyadaki Solsberi şeerinde sabıq Rusiye istihbarat hadimi Sergey Skripalniñ zeerlenmesi ve Suriyedeki himiyeviy ucümden soñ peyda olğan yañı şaraitlerde Kyivniñ ğayretlerini «Yediler gruppası» devletleri ile koordinatsiya etüvini muzakere etmege planlaştıra edi.
«Yediler gruppası»na AQŞ, Yaponiya, Almaniya, Kanada, İtaliya, Fransa ve Büyük Britaniya kireler. 2018 senesinde klubda Kanada reislik yapa.


text:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى
وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ
Bismillâhi’r-rahmani’r- rahim. Hafizu alâ’s-salâvati ve’s-salâti’l- vusta ve qumu lillâhi qanitin.
Aziz cemaat!
Namaz dinimizniñ diregi, ibadetlerniñ esası ve eñ üstünidir. Pişkinlik vaqtına kelgen ve aqılı yerinde olğan er aqay ve qadın içün mıtlaqa yerine ketirilmesi kerek farzdır. Namaz – salât sözü dua demektir. Bu duanıñ başqa dualardan farqı ve üstünligi büyüktir.
Çünki namaz qılğan kimse tek til ve qollarınen degil, bütün azalarınen Yüce Rabbine yalvara. Namaz Quranı Kerimde doqsandan çoq yerde keçe. Yüce Rabbimiz Quran-ı Kerimde böyle buyura: “Namaz müminlerge belli vaqıtlarğa bağlı olıp, farz qılındı” (Nisa suresi, 103 ayet). Peyğamber Efendimiz (a.s.) Muaz bin Cebelni Yemenge yollağanda, böyle nasiat etti: “Sen ehl-i kitapnıñ diyarına ketesiñ. Olarnı, evvelâ, Allaha qullıq etmelerine davet et! Eger Allahnı qabul etseler, olarğa gece ve kündüz, toplam beş vaqıt namaznıñ farz olğanını ayt! Namaznı qabul etseler, olarğa baylardan alınıp fuqarelerge berilmesi kerek zekât aqqında haber ber! Mallarınıñ eñ yahşısından alma! Çünki zulumğa oğrap, dua etken kimsenen Allah arasında bir mania yoqtır” (Buhariy). Beş vaqıt namaz qılğan kimse er vaqıt küçük günahlardan temizlene. Çünki Peyğamber Efendimiz (a.s.) böyle buyurdı: “Namaz, büyük günahlardan uzaq turulsa, eki namaz arasında yapılğan günahlarğa keffarettir (o günahlarnı sile)” (Müslim). Namaz insannı temizley. Namaz qılğan kimseniñ em urbası, em bedeni, em namaz qılğan yeri, em aqlı ve em de ruhu temiz ola. Keçken günahları silinip, yoq etilgeni kibi, kelecekte de ola bilecek günahlarğa da mania ola bile. Çünki temiz yüreknen ve samimiyetnen yapılğan bu muqaddes ibadet, günahnen beraber yan-yana turmaz. Eger yapqanımız ibadetni samimiy ve yürekten qılsaq, günahlar silinir. Eger de ibadetimiz samimiy ve yürekten olmasa, o vaqıt günahlar kelir, ibadet ise, keter. Yüce Rabbimiz Quran-ı Kerimde böyle buyura: “Saña vahiy etilgen kitapnı oqu ve namaz qıl. Şübesiz, namaz edepsizlikten ve yaramaylıqlardan qorçalar. Eñ büyük ibadet Allahnı añmaqtır. Allah yapqanlarıñızdan haberdardır” (Ankebut suresi, 45 ayet). Rivayet etilgenine köre, ensarlardan yaş bir yigit peyğamber efendimiz (a.s.) arqasında er vaqıt beş vaqıt namazını qıla edi, amma bunen beraber günahlar işley edi. Bu vaziyet Peyğamber efendimizge (a.s.) soraldı. Peyğamber efendimiz (a.s.) olarğa böyle buyurdı: “Onıñ namazı yaqında onı yaramaylıqlardan vazgeçirecek”. Çoq vaqıt keçmedi ve o yigit günahlarından tövbe ette. Namazımıznıñ bizlerge fayda ketirmesi içün, namaznı “huşu ve ihsannen” eda etmek kerekmiz. Yani namaz qılğan vaqıtımızda onıñ er rekâtında oquğan dualarımıznıñ, ayetlerniñ ve zikirlerniñ manalarını terenden tüşünmek kerekmiz. Böyle yapqanımız vaqıt Yüce Rabbimizniñ şu sözü aqqımızda kerçek olur: “Namazlarında huşu içinde olğan müminler qurtulışqa iriştiler” (Müminun suresi, 1-2 ayet). Eger de namaz qılğan vaqıtımızda oquğanımız dua, ayet ve zikirlerniñ manalarını tüşünmesek, qılğanımız namaz bizlerge iç bir fayda ketirmez. Böyle namaz aqqında Yüce Mevlâmız böyle buyura: “Yazıqlar olsun o namaz qılğan kimselerge. Olar namazlarında ğafillerdir (ne yapqanlarını añlamaylar)” (Maun suresi, 4-5 ayet). Er bir musulman qıyamet künü evelâ namazlarından sorulacaq. Eger namazları yerli yerinde olsa, başqa amellerinde qolaylıq kösterilir. Amma namazlarında eksiklik ve yetersizlik olsa, başqa amellerinde de qıyınlıq kösterilir. Hutbemni hutbe başında oquğanım ayetniñ manasınen bitirmege isteyim. “Namazlarğa ve orta namazına devam etiñiz. Allah huzurında samimiylik içinde bulunıñız” (Baqara suresi, 238 ayet).


text:
Bunı Ukraina demir yol transportı devlet memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Breusnıñ aytqanına köre, Qırımğa 48 tren çifti qatnay, olardan 21 çift – «Ukrzaliznıtsâ», 8 çift – Aqrusiye demir yolu, 19 çift – OAO «RJD»Rusiye müessisesine ait.
Lâkin yolcular az ve trenler toldurılmağanından sebep yalıñız 21 tren çiftiniñ biletleri satılıp başladı. Rusiye Qırım trenleriniñ biletler satılmasını daa açmadı.
«Al-azırda iyün 1-den Qırımğa yürecek trenler arasında №28 Kiyev-Aqyar treninen qullanalar, biletlerniñ yalıñız 61% satıldı. №12 Kiyev-Aqmescit trenine yolcular biletlerniñ 37% satın aldılar. Onıñ vagonlar sayısı on sekizni degil de, on üçni teşkil ete», – dep qayd etti Breus.
Berilgen malümatlarğa köre, yolcular sayısı az olğanından sebep, Qırımğa ketken trenler cedvelinde, 2013-2014 seneleriniñ trenler sayısına köre, 54 çift treni olmaycaq.
Aynı vaqıtta, «Ukrzaliznıtsâ» yarımadağa ketken yolcular memleketniñ diger regionlarına qatnaycaqlarını tahmin ete: Odessa, Berdânsk, Geniçesk, Herson ve Ğarbiy Ukraina.


text:
Qırımda oktâbr 17-sinde saba Aqmeçit - Kezlev (Çernomorkoye - Yevpatoriya) yolunda qazada bir adam elâk oldı, daa dörtü yaralandı.
"VAZ-20124 maşnasınıñ aydavcısı Kezlevden Aqmeçit tarafında kete edi. Belli olmağan sebepten o, qarşı yolaqqa çıqıp, VAZ-21150 maşnasınen çatıştı", - dep aytıp berdiler "Krıminform"ğa Qırım Devlet avtomobil teftişi (DAT).
Yaralanğan adamlarnı hastahanege qoydılar, dep bildirile.
Oktâbr 12-sinde "Tavrida" trassasında üç maşna çatıştı. Qazada bir qadın elâk oldı, dört adamnı hastahanege qoydılar.
Qurtarıcılar Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirgen edi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayında keçken senege baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi iyünniñ 7-nde qırımtatar milliy areketiniñ belli yetekçilerinden biri olğan İlmi Umerov davasınıñ esasını baqıp başlaycaq. Toplaşuv saat 14:30 keçirilmesi planlaştırıla.
Bundan evel Rusiyeli advokat Mark Feygin Kreml nezaretindeki Qırım mahkemesinde İlmi Umerovnı temsil etmek niyetinde olğanını bildirgen edi.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ektremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi.
Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
Qırımtatar Meslisiniñ reisi Refat Çubarov İlmi Umerovnıñ taqip etilüvini, Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatar halqına qarşı doğrultılğan quvğunlıq ve zulum kampanyasınıñ bir qısmı dep saya.


text:
“Turı äytkän tuğanına yaramıy” di bit, xalıq mäqäle. Härkemgä yarıym disäñ, bügen berni belmim, berni kürmädem dip yörergä kiräkter. Belmämneñ başı awırtmıy, bit. Läkin jurnalistlarğa bolay yörü kileşmi, ul döresen yazarğa omtıla. Menä şunnan problemalar başlana da inde. Matbuğat, fiker, süz irege diseñme. Bügen 3 may. Bu könne böten dönya matbuğat irege könen bilgeli. Tatarstan matbuğatı irekleme, bu sorawnı bez, “Watanım Tatarstan” gäcite baş möxärrire Miñnazıym Säfärovqa yulladıq.
Bügen beräw dä senzura belän şoğıllänmi, gäcit çıqqaç bar älbättä, äytüçelär, läkin xäzer çıqqançığa xätle süz bara. Menä minem alda material yata di, prezidet yäki premyer kilep äytä almıy bit inde: Yegetlär bastırığız inde bu materialnı bu bit naçar material tügel, nu i çto bezne sükkän dip. Şuña kürä uylıysın bu materialnı basqannan faydasımı, zıyanı kübräkme. Bez härwaqıt yuğarı dairälärdäge keşelär belän aralaşıp torabız, şul uq premyer üze äytä : min jurnalistlarnıñ dälille, inandırıp äytkän süzlärenä qarşı çığa almıym di.
Bez härwaqıt yuğarı dairälärdäge keşelär belän aralaşıp torabız, şul uq premyer üze äytä : min jurnalistlarnıñ dälille, inandırıp äytkän süzlärenä qarşı çığa almıym di.Tatarstan gäcitlärendä süz irege bar disä dä, “matbuğat 4 xakimiät” digän töşençägä Miñnazıym Säfärov, üzençä bilgelämä birä.
Bez anı 4 xakimiät dip törle urınnarğa quyarğa öyrände. Ul baqsañ indä 5 tägärmäç kebek yañğırıy başladı bügen miña qalsa. Bişençe tägärmäç bit ul zapasqa, ansız yulğa çığarğa yaramıy, läkin ul bulsa da bulmasa da yarıy. Moña qarap qına maşina barudan tuqtamıy.Tatarstanda irele matbuğat barmı digän soraw quyğanda, iñ elek Zvezda povolj'ya gäzite iskä töşä. Anıñ bitlärendä yış qına , yuğarı dairä keşelärenä ışap betmägän, ütken telle, uylandırırlıq yazmalar kürergä bula. Matbuğatı iregenä qağılğan sorawnı bez, Zvezda Povolj'ya baş möxärrire Räşit Äxmätoqa da birdek.
Bügenge köndä Tatarstanda 1000 gäcittän yaqınça 10 sın bilgele ber däräcädä irek dip sanarğa bula. Döreslene yalğan belän alıştıru, Turı süzle basmalarnı, öç tienne gäcitlär belän alıştıru oçraqları niqädär kübräk, bu ğädel basmalarnıñ abruyları şul qädärle arta. Anı tağın da küp xalıq uqırğa teli. Ägärdä Stalin waıqıtında süz irege öçen atsalar, Xruşçev waqıtında utırtsalar, Brejnev bulğanda cülär disälär, xäzer süz iregen andıy qatği ısullar belän tügel başqaça qısalar. Bu iqtisadi planda, salımnar aşa häm başqa törle dä başqarıla.
Ägärdä Stalin waıqıtında süz irege öçen atsalar, Xruşçev waqıtında utırtsalar, Brejnev bulğanda cülär disälär, xäzer süz iregen andıy qatği ısullar belän tügel başqaça qısalar. Bu iqtisadi planda, salımnar aşa häm başqa törle dä başqarıla.Süz iregen qısulınıñ üzençälekle yulların Miñnazıym Säfärov menä nidä kürä.
Yäşlärgä aqça kiräk, çın jurnalistqa aqça birä almıy ikän, bu berniqädär däräcädä süz iregen qısu digän süz. Süz iregen beräwdä bügen östälgä suğıp, yäisä telefonnan şaltıratıp çiklämi. Ul sineñ professiägä aqça tüläwne kimetä, ul sineñ matbuğatıña yazılu bäyäsen arttıra, ul sin utırğan binanı arenda binasın arttıra, betkän meni ısullar.
İcat eşçänlegendä küp närsä täcribä aşa kilä. Süz iregen buldırğançı da anı başta añlarğa kiräk. Küp oçraqta bu, uqu däwere waqıtında öyrätelä. Qazan däwlät universitetınıñ jurnalistika häm sotsiologiä fakul'tetı dekanı, süz iregen studentlarğa menä niçek añlata.
Jurnalistlar ğädättä künekkännär anı qabul itärgä anıñ üzläreneñ irege dip, min süz irege digändä şulay añlıym, häm studentlarğa da şulay añlatam, ul auditoriäneñ irege.Jurnalistikada irek digän süz yış qına berniçä yassılıqta qarala. Kemder anı möhim säyäsi gäcitlär qullana torğan töşençä di, ikençelär irekne sarı matbuğatta ni teliseñ şunı bastıru dip qabul itä. Sarı häm irekle matbuğat töşençälären täñgäl kiterep bulamı. Bu sorawğa Miñnazıym Säfärov bolay dip cawap birde.
Alar mine ğafu itsennär, läkin alarnı min bik ük jurnalistlarğa kertmim. Ul jurnalistika tügel, ä biznes. Kemder köräk belän köräp aqça eşli, bu oçraqta yazıp. Zur jurnalistika turında süz barğanda bez anı qullana almıybız.Küñel açu ruxında yazılğan gäcitlär, üzlärenä qarata mondıy fiker belän kileşälärme. Bu xaqta Käyef niçek gäcite möxärrire Danil Säfärovnıñ fikeren tıñlıyq.
Sarı matbuğatnı biznes qına dip atawçılar belän min kileşep betmim. Xosusıy matbuğatnıñ da, däwlät matbuğatınıñ da üz missiäse bar, alar ber-bersen tulılandıra ğına miña qalsa.Qayber jurnalistlar äytüençä xäbärläre – niçek bar şulay birü kemnärgäder bik ük oşamasqa mömkin. Şuña kürä dä küp kenä basmalar Tatarstan xäbärlären niçek bar tügel, ä niçek kiräk şulay birergä mäcbürder, möğayın.
Ğädel Galämetdinov.


text:
Ukrainadan bazı bir ilâclarnıñ ketirüvini toqtattılar, Rusiye Federatsiyanıñ merkeziy vilâyetleri ile munasebet daa pekitilmedi.
Aqyarda retseptler boyunca satılğan tek bir ilâchane qaldı. Mında añlatalar: ilâclarnıñ ketirüvini bir tertipke ketirmek içün ilâchaneler fevral ve mart aylarında bedava berilgen ilâclar içün borclarını ödemek kerekler. Şeer sağlıq qoruv idaresinde borclarnı yaqında ödeyceklirini bildireler.
Vaziyetni şu mesele de kerginleştire, şeerge zaruriy olğan ilâclarnıñ bir qısmı gumanitar yardım ile keldi. Faqat, mında da bazı ilâclar yetişmey.
Rusiye sağlıq qoruv nazirliginde Qırımğa ilâclarnıñ berilmesini eñ yaqın vaqıtta tertipleştirecekler. Ukrainada satılğan, amma Rusiyede qayd etilmegen ilâclarnıñ ketirilmesinen ile problemler de çoq. Bu mesele üzerinde nazirlikte işler alıp barıla, dep bildireler telekanalda.
Mütehassıslar qayd eteler ki, eger de patsiyentler yarımadada kerek olğan ilâclarnı tapmasa, olar öz ekimlerine başqa ilâclarnı bermege rica etmeliler.


text:
Aqmescitte kütleviy tedbirlerniñ keçirilüv yasağını lâğu ettiler
«Aqmescit şeeri memuriyetiniñ qararı ile Aqmescit şeeri territoiyasında kütleviy tedbirlerniñ keçirilüv yasağı lâğu etilgen», – dep bildire şeer memuretiniñ matbuat hızmeti.
İşbu yasaqnı avgust 24 künü qayd etilgen Ukraina Mustaqilligi künü arfesinde kirsettiler. Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetinde bunı yanğın havfı olğanı ile añlattılar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ukraina Mustaqilligi künü Qırımda Aqmescitte olğan Şevçenko abidesine çeçeklerni ketire ediler. Mında politsiya hadimleri, samooborona nevbette buluna edi. Bazılarını politsiyanıñ rayon bölügine davet etken ediler.


text:
Aqyarda noyabr 10 künü Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetine alâqası bar olğanında şeklengen Ruslen Zeytullayevniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecek.
Bunı Facebookta faali Nariman Memedeminov bildirdi.
«Aqyardaki balalarnıñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı noyabr 10 künü saat 11:30 Suvorova meydanında keçirilecek. Belli olğanı kibi, makeme Zeytullayev Ruslannıñ işine baqacaq», – yazdı o.
Bu sene fevral ayında Aqyar şeer mahkemesi Aqyar sakini Ruslan Zeytullayevniñ tevqifi boyunca qararını tasdiqladı.
Zeytullayev, Nuri Primov, Rustem Vaitov yanvar soñunda FSB hadimleri tarafından yaqalandılar. Qırım advokatı Emil Kürbedinovnıñ sözlerine köre, üçü de bir vaqıtları Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ nezareti altında buluna edi, amma olarnıñ işbu teşkilâtqa alâqası tasdiqlanılmağan edi.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda aprel 29-da, cuma künü Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesinde eki toplaşuv keçirilecek, toplaşuvlar «fevral 26 işi» boyunca qabaatlanğanlarnıñ apiste bulunmasınıñ devam ettirilmesinen bağlı olacaq. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Yarın, aprel 29-da saat 14.00 Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesinde Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunması müddetiniñ uzattırılması boyunca toplaşuv keçirilecek. İhtimal, Ali Asanov ve Mustafa Degirmenciniñ müddetleri de, bir saat farqınen, devam ettirilecek!» – yazdı o Facebook saifesinde.
Aprel 21-de Moskvağa boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygozğa apiste bulunma müddetini mayıs 5-ke qadar devam ettirdi.
Çiygoznıñ adliyecisi Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, müddetniñ uzatılmasınıñ sebeplerinden biri olaraq mahkemeci «Çiygoz A.Z. «Qırımtatar Milliy Meclisi» liderleri Çubarov R. ve Cemilev M. ile bağ tuta, olar Ukraina territoriyasında bulunıp, Qırım Cumhuriyetinde siyasiy vaziyetni kerginleştirmek içün Rusiyege qarşı faaliyet alıp baralar» dep ayttı.
Mayıs 5-te bu iş boyunca taqiqat müddeti soñuna yete.
Aprel 15-te adliyeci Ahtem Çiygozğa qarşı onı «fevral 26 işi» boyunca zorbalıq ve mülkiyetni bozuv ile yapılğan kütleviy nizamsızlıqta qabaatlı olaraq mesüliyetke celp etmek içün qarar alınğanını bildirdi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitteki Cuma Cami açılışı kelecek senege qaldırıla bile. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım müftisiniñ muavini Esadullah Bairov matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Yeterli maliye olsa ve kerekli ustazlarnı celp etmek içün sıñırlavlar olmasa, beş aylıq iş qaldı. Amma kerekli rejimde ne vaqıt çalışıp başlarmız, er bir usta işke başlamaq içün ondan evelki ustaznı bekley… Bir-birine bağlı iş kete, bir ustaz olmasa, sozula. Eñ yahşı tahminlerge köre, bu işke altı aydan az vaqıt kerek», – dedi o.
Buña baqmadan, Bairov cami ancaq 2022 senesi açıla bile, dep ayttı.
«Razım, bir müddet belgilemege, em de pandemiya vaqtında, mümkün degil. Daa bir yılımız bar, bu yıl camini bitirip, anda dua etermiz, dep aytmaq büyük laf olmaycaqtır. Buña tırışamız, bu aqta aytamız. Allahnıñ işi. Caminiñ 2021 senesi açılmasını istemese, onı 2022 senesi açarmız», – dedi Bairov.
Bundan evel Qırım müftisiniñ muavini Esadullah Bairov qurucılıqnı 2021 senesiniñ soñunda bitirmege planlaştıralar, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti Aqmescitteki yañı Cuma Camini 2019 senesi aprelniñ 21-nde açmağa planlaştırğan edi – Rusiye prezidentiniñ Qırımnıñ sürgün etilgen halqlarnıñ reabilitatsiya buyruğını imzalamasınıñ beşinci yılında. Daa soñra yañı kün aytıldı – 2020 senesi aprelniñ 21-i.
Leyhağa köre, Aqmescitteki Cuma Cami 5,7 biñ metr kârelik olıp, 2,6 biñ insannı sığdıracaq. İnşaat eki qısımdan ibaret – qubbeli esas bina ve kolonnalı ve abdesthaneli iç azbar. Cami qurucılığı 2016 senesi oktâbr ayında başladı, onı 2019 senesiniñ soñunda bitirmege planlaştırıla.


text:
İyün 29-da Krasnoperekopsk şeer şurası deputatları şeer memuriyetiniñ yañı yolbaşçısı vazifesine Sergey Paleyni sayladı.
Bu aqta «Krıminform» agentligine Krasnoperekopsk belediye müessisesiniñ yolbaşçısı İgor Zagrebelniy bildirdi.
«Bugün Krasnoperekopsk şeer şurasınıñ 78-ci nevbetten tış sessiyası keçirildi, bu yerde reylerniñ çoqluğı ile memuriyet yolbaşçısı vazifesine Paley Sergey Grigoryeviç saylandı. Paley, Krasnoperekopsk şeer şurası deputatı olıp, daima işte faal edi, o, adliyeci, uquqçı ola, bunen beraber, şeer faaliyetinde faal iştirak ete», – dep ayttı o.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırımda, sentâbr ayınıñ soñuna qadar devam etecek, taksi teşkerüvlerini keçirip başladılar.
«19 sentâbrden 30 sentâbrge qadar, Qırımda yol politsyası hadimleri bütün taksilerni teşkerecekler. Kütleviy teşkerme tedbirleri, qanun bozuv ve yolcılarnı alıp yürme qaydelerine riyayet etme maqsadınen keçirilecek», – dediler Qırım GİBDDsında.
Teşkerüvler neticesinde, resmiy izinleri olmayıp çalışqan aydaycılar cezalanacaq. Ondan da başqa, aydaycılarnı, yol qaydelerine uyıp, uymamazlıqları da baqılacaq.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qıtaiy Ukraina territoriyasında qanuniy Qırım parlamentiniñ olmasını 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetine Herson vilâyeti bir qısmınıñ qoşulması ile yapmaq mümkün. Böyleliknen, işbu organ Ukraina nezareti altında olğan territoriyanı idare ete bilecek, dep tüşüne Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiy («Narodnıy front» firqası)
«Amma böyle alda Anayasağa deñişüvler kirsetilecek, çünki Anayasa Qırım sıñırlarını belgiley. Soñra ise daa üç qanun çıqarıcı maddege deñişüvlerni kirsetmege kerek olur. Qolay vazife degil, amma olması mümkündir. Esası, ölü bir organ olmasın», – dey deputat.
İşğalden soñ yarıdmadada Rusiye akimiyeti strukturalarında çalışqan Qırım siyasetçileri qıtaiy Ukrainada QMC parlamentiniñ olmasına menfiy munasebette bulundılar. Qırım Devlet şurası deputatı Sergey Şuvaynikov işbu ğayeni ukrain deputatlarınıñ «hasta hayalları» olaraq adladı.
«Aq ve serbestligi Qırım ile sıñrınlanmay. Neni istese, onı baqa bileler. Saylavlarnı Amerikanıñ bir ştatında, Tehasta, ya da Kanadada keçirsinler. Anda referendumnı teşkil etsinler. Aqqıdır, başqa işleri yoqtır», – dey Şuvaynikov Qırım.Aqiqatqa.
Evel Qırım Muhtar Cumhuriyetine Herson vilâyeti bir qısmınıñ qoşulması aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aytqan edi.


text:
ATR yekâne qırımtatar telekanalı maddiy yardım istey. Bu aqqında telekanal saytında derc etilgen muracaatta aytıla.
Telekanal «Qırımnı azat etüv fonduna» para yollamağa rica ete.
«Yıllar devamında bizler tecribeli jurnalist, rejisser, operatorlar taqımını topladıq. 2014 senesi Qırımnı işğal etken Rusiye basqılarına baqmadan (yayın yasağı, tintüv, hadimlerge qarşı cinaiy iş ve qorquzuvlar), telekanalımız Kiyevden yayın yapmağa devam ete. Onıñ seyirciler arttı: ATRni qırımtatar evlerinde, Qırımdaki Ukraina vatanperverleri evlerinde baqmaqnen beraber, bütün memlekette baqalar. Uydu kanalları ve internet sayesinde – bütün dünya baqa», – dep aytıla muracatta.
«Ukraina ve dünya Qırımda olğanlarnı, qırımtatar tarihı ve medeniyetini bilsin dep, elimizden kelgenini yapamız», – dep aytıla muracaatta.
Aprel 1-den itibaren ATR yarımadada çalışmay, çünki telekanalğa Rusiye litsenziyası berilmedi. ATR telekanalı qıtaiy Ukrainada yayınğa başladı.
Öldürilgen Rusiye muhalifetçisi Boris Nemtsovnıñ qızı Janna bildirgenine köre, oña berilgen «Birdemlik» Poloniya mukâfatınıñ bir qısmı ATR qırımtatar telekanalına ketecek.
Telekanal saibi Lenur İslâmov qıtaiy Ukrainada yaşap, sentâbr 20-de başlağan Qırım qamaçavınıñ baş teşebbüsçilerinden biri ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Ukraina milliy politsiyasınıñ baş idaresi Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimovnıñ qaçırılmasını taqiq etip, bu işnen bağlı deliller toplay. Bunı QMC prokurorı Günduz Mamudov Qırım.Aqiqat mühbiriniñ informatsion muracaatına cevap olaraq bildirdi.
«İşbu cinaiy taqiqatta delil almaq (toplamaq) içün taqiqat qıdıruv işleri yapılmaqta. Böylece, taqiqatçı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi ve Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavinine muracaat etip, mezkür cinayet aqqında malümat bere bilecek şahıslar aqqında haber etmelerini rica etti», – dep aytıla vesiqada.
Cevapta qayd etile ki, Meclis ve Qurultay azalarınıñ cevapları şimdilik yoq. QMC prokurorı bildirdi ki, Milliy politsiyanıñ Qırım bölügi Ervin İbragimovnıñ soy-soplarınen bağlanıp, taqiqat tedbirlerini keçirmek kerek.
Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimov 2016 senesi mayıs 24-de Bağçasarayda belgisiz insanlar tarafından qaçırıldı. Video nezareti kamerası Rusiye yol inspektorları urbasında eki adam İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı mikroavtobusqa oturtqanını qayd etti.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi faalniñ qaçırılmasınen bağlı cinaiy iş açtı. Rusiye taqiqat 3 versiyanı aydınlata: para qazanma maqsadınen qaçıruv, İbragimovnıñ ticaret işinen bağlı olması ve Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen qaçıruv.
İbragimovnıñ aqrabaları ve Meclis azalarınıñ fikirince, onı Rusiye mahsus hızmetleri qaçırıp, qırımtatarlarnı ve «razı olmağanlarnı» qorquzacaq olalar.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ peokuraturası faalniñ qaçırılması boyunca Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 115 maddesi boyunca iş açtı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppanıñ esaplarına köre, 2014 senesi fevral ayından başlap Qırımda 9 insan zorbalıqnen ğayıp oldı. Onlardan beşi – qırımtatarları. Daa üç adise, uquq qorçalayıcılarnıñ fikrine köre, zorba ile çaçırıluvğa beñzey, lâkin tam olaraq belli değil.
Uquq qorçalayıcılar yarımadada insanlarnıñ ğayıp olması olarnıñ siyasiy mrvamı ya da milliy mensüpliginen bağlı olğanını tasdiqlaylar. Qırım uquq qorçalayıcı gruppa insanlarnı Rusiye akimiyeti ya da onıñ nezareti adındaki silâlanğan gruppalar qaçırdı.
Qırımdaki akimiyet fakt olaraq insanlarnıñ ğayıp olğanlarını qabul ete, lâkin özü bunen bağlı olğanını inkâr ete ve qaçıruvlarnıñ maqsadı – Qırımnıñ işğalinen razı olmağan yarımada sakinkerini qorqutmaq olğanını da red ete.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, «Qırım birdemliginiñ» koordinatorı Server Mustafayevni bir oturışuvğa mahkeme salonından çıqardılar, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Mahkeme, Mustafayev «mahkemege sayğısızlıq köstergeni içün» çıqarıldı, dep bildirdi.
«Bugün Server Mustafayev onıñ suallerine «hatırlamayım» ya da «bilmeyim» dep cevap bergen şaat Artıkbayevniñ (Rusiye FSBsiniñ hadimi – QA) sorğusına devam etti. Yani Artıkbayev onıñ suallerine cevap bermedi. Tek eki cevabı bar edi. Serverniñ suallerini qadı Zubairov er vaqıt toqtata edi», – dep ayttı advokat Azamatov.
Onıñ aytqanına köre, Mustafayev açuvlanğanını qadığa da bildirdi: «Bu şaatnıñ miyini sizge bergenler sanki».
Neticede mahkeme aqıl tanışıp, Server Mustafayevni bir mahkeme oturışuvından çıqarmağa qarar aldı. Yani kelecek mahkemede iştirak etmeycek. Mustafayev şaatnıñ sorğusını bitirmedi, daa 60-qa yaqın suali bar. Olardan tek 15-ini berdi.
Noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqmağa başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı o yañı saylanğan Ukraina prezidentiniñ inauguratsiya merasiminden soñ jurnalistlerge bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Vaziyet felâketli olğanını tüşünmeyim, onı ziyade arttıralar, bu mevzuda ğayet çoq laf eteler. Şunıñ içün tınçlanmaq ve yañı devirde vaziyetni bir nizamğa ketirmege kerek, çünki ukrainliliyer pek işkir ve aqıllı insanlar ve olar bu meselelerni çezerler. Eger de olarğa yardım etmeseler, özleri çare taparlar», – dedi Aqrusiye prezidenti.
Qırım kimge ait degen sualge Lukaşenko: «Siz, ukrainliliyer, maña suallerni beresiñiz? Qırımğa barıp, Qırım Ukrainalı olması içün añlaşıñız, onı coymañız», – dedi.
Yañı saylanğan prezident Petro Poroşenko çıqışta bulunıp, Qırım Ukrainalı olğanını ve olacağını aytqan edi.
Bugün Petro Poroşenko Ukraina prezidenti antını qabul etti. İnauguratsiya merasiminde bir sıra memleketlerden eyyetler keldi.
Petro Porşekno mayıs 25 künü keçirilgen prezident saylavlarında reylerniñ 54,7% qazanıp, ğalip çıqtı.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ spiker muavini İrina Geraşçenko noyabr 4-de bildirdi ki, Ukraina Devlet sıñır hızmeti Qırımda qanunsız alda çıqışta bulunğan Rusiye artistleriniñ Ukrainağa kirmesine dair muracaatına köz boyama olaraq cevap berdi. Bundan ğayrı, Geraşçenkonıñ malümatına köre, Donbassnıñ işğal altındaki topraqlarda keçirilgen «saylavlarnıñ» nezaretçileri de Ukrainağa kelip kete.
«Sıñırcılardan hucur bir cevap aldım, «labuhov» ve «nezaretçilerniñ» soyadlarınıñ latincesini ve doğğan künlerini yazmadıq dediler, demek ki, sıñır hızmeti olarğa qarşı memuriy ya da cinaiy iş açıldımı-yoqmı teşkerip olamay. Elbet de, bu cevap meni açuvlandırdı, Ukraina – keçit azbarı degildir», – dep yazdı Geraşçenko Facebookta.
Deputat «Qırım ve Donbassnıñ qanunsız ziyaretleri meselesini» kontrol etecek gruppanı qurmağa talap etti.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti noyabr 4-de işğal etilgen Qırımğa kiriş içün cinaiy ve memuriy mesüliet aqqında hatırlatıp, çetel vatandaşları ve vatandaşlıqsız insanlarnı davet etkende buña emiyet bermege çağırdı.


text:
Martın 13-ünde, cüma künü Londonda Qırımdan olğan ukrain boksçu Oleksandr Usık ile ingliz Derek Chisora arasında ilk baqış dueli keçti.
Video ukrain boksörnıñ YouTube kanalında derc etildi.
Böylece, Chisora birinci jestlerni köstermege başlağan duelden soñ, boksçular beraber selfie yaptı. Bundan soñ Usık antiseptik çıqarıp, onı sanağa ve tedbirde olğan bütün adamlarğa septi.
Hatırlatayıq, Qırımdan olğan ukrain boksçu Oleksandr Usık ile ingliz Derek Chisora arasında uruş mayısnıñ 23-ünde Londonda O2 arenasında olacaq.
Oktrâbr 13-ünde ukrain boksçu Oleksandr Usik super ağır çekide birinci küreşinde ğalebe qazandı, o amerikalı Chazz Witherspoonnen küreşe edi.
2018 senesi noyabrniñ 11-nde Usik britaniyalı Toni Bellyüni Mançesterde nokaut etip, 90,7 kilogrammğa qadarki çekide mutlaq dünya çempionı unvanını qorçaladı. Usik WBC, WBA, WBO, IBF versiyalarına köre çempion quşağını ve The Ring mecmuasınıñ unvanını qorçaladı.
Daa evel Aleksandr Usik 90,7 kilogrammğa qadar çekide dünyanıñ mutlaq çempionı oldı. Ukrainalılarnıñ dünya boks superseriyasınıñ final uruşında rusiyeli Murat Gassiyev ile yarışlaştı. 12 raund neticelerine köre Aleksandr Usik akemlerniñ qararı ile ğalebe qazandı.


text:
İnterpolnıñ halqara qıdıruvına Ukraina sabıq perizdenti Viktor Yanukoviç, onıñ oğlu Aleksandr Yanukoviç, sabıq baş nazir Nikolay Azarov, Ukraina sağlıq saqlav naziri olğan Raisa Bagatıröva, sabıq maliye naziri Yuriy Kolobov ve «Ukrtelekom»nıñ sabıq reberi Georgiy Dzekon ilân etilgenler.
Bunı öz Facebook saifesinde Ukraina içki işler naziri Arsen Avakov bildirdi.
«Bugün, 2014 senesi mart ayında etilgen muracaattan bir qaç ay keçkenden soñ İnterpolnıñ mahsus komissiyası qarar çıqardı. İnterpolnıñ halqara qıdıruvına (qızıl varaqa – yaqalanuv işbu şahıslarnı Ukrainağa teslim etmek maqsadı ile keçirilecek ) Yanukoviç Viktor Fedoroviç, Yanukoviç Aleksandr Viktoroviç, Azarov Nikolay Yanoviç, Bagatıröva Raisa Vasilyevna, Kolobov Yu. V. (sabıq maliye naziri), Dzekon G.B. («Ukrtelekom»nıñ sabıq reberi)» ilân etilgen», – dep yazdı o.
Onıñ aytqanı kibi, İnterpol tarafından Ukrainada qabaatlı olıp sayılğan diger insanlarnıñ işleri şimdilik ögrenilmekte.
Avakov şunı da qayd etti ki, evel İnterpol tarafından Eduard Stavitskiy, Sergey Kurçenko, sabıq baş nazir muavini Sergey Arbuzov, sabıq kelir ve bergi naziri Aleksandr Klimenko, Bergi hızmetiniñ sabıq baş muavini Andrey İgnatov, Brokbiznesbanknıñ idare reisi Aleksandr Dinnik de qıdıruvğa ilân etilgen ediler.
Fevral ayında sabıq prezident Viktor Yanukoviç ve diger devlet memurları Kiyev Mustaqillik meydanında insanlarnıñ kütleviy sürette öldürilmesinden soñra Ukrainadan qaçıp ketken ediler. Küzde Rusiye prezidenti Vladimr Putin Yanukoviçke Qırımğa qaçmağa yardım etkenini tanıdı.
Şimdi Yanukoviçniñ bulunuv yeri belgisizdir. Soñki sefer onıñ matbuat-konferentsiyası Ruseniñ Rostov şeerinde keçirilgen edi.


text:
Üç politsiya hadimi cuma künü, aprel 24-te, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı başlamazdan evel Nariman Celâlğa ğayet müim işler taqiqatçısına sorğu celpnamesini berdiler. Subetni soñra keçirmek ıntıluvlarına baqmadan, Meclis reisiniñ muavinini taqiqat komitetine alıp ketiler. Bunı Nariman Celâl Facebookta yazdı.
Onıñ bildirgenine köre, onıñ fevral 26 işinen bağlı fikirleri deñişmedi.
«Sorğu kene de 2014 senesi fevral 26-da olğan adise-vaqialarnen, şu cümleden yaqında yaqalanğan ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevnen bağlı edi. Menim bu işnen bağlı fikirlerim deñişmedi, bunı taqiqatçığa ayttım. Zanımca, fevral 26 kününiñ adise-vaqialarını Ukraina uquq qoruyıcı organları taqiq etmeli, çünki vaqialar Ukrainada olıp keçken ve Ukrainanıñ topraq bütünligi ile bağlı edi», – dep yaza Celâl.
O, «Ahtem Çiygoznıñ apiske alınmasını ve qabaatını tamamen sebepsiz olğanını» tüşüne, dep bildirdi.
Bir qaç saat devam etken subetten ve video baqqan soñ Meclis reisiniñ muavini taqiqat komitetini terk etti.
Nariman Celâlnıñ aytqanına köre, celpname Meclisniñ daa bir vekiline berilmeli edi, lâkin şimdilik onıñ taqiqatçı ile subeti olmadı.
Nariman Celâlnıñ bu sorğusı birinci degil.
Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, 2015 senesi mart ayınıñ soñunda Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ idaresinde Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ birinci sorğusı keçirilgen edi. Onı 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken adise-vaqialar ile bağlı cinaiy iş çerçivesinde sorğuğa çekken ediler. Sorğudan soñ Celâlnıñ evinde uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri tintüvni keçirdiler. Onı 2014 senesi fevral 26-da muhtariyetniñ parlamenti yanında olıp keçken çoq biñli miting ile bağlı cinaiy işniñ taqiqatı çerçivesinde malümat bermesi içün çağırğan ediler.
Bu kün Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.


text:
Ukrainada Qırım ile memuriy sıñırdan ayrı mahsulat ve hızmetlerniñ keçirilmesi aqqında ukrain Nazirler kabinetiniñ 1035 sanlı qararına tüzetmeler kirsetile bile. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Olga Skripnik bildirdi.
Uquq qoruyıcınıñ bildirgenine köre, cemaatçılar qarardaki bazı maddelerniñ tüzetilmesi içün küreşe. Söz, hususan, vatandaşlar işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdan keçire bilgen eşyalarnıñ cedvelini sıñırlağan birinci madde aqqında yürsetile.
Olga Skripnikniñ sözlerine binaen, bu işni Ukrainada bürokratik ceryanlar toqtata.
«Memuriy sıñırdan keçirilgen mahsulatnıñ fiyatı da sıñırlanğan. Meselâ, onkologiya ilâcları pek paalı ve bu cedvelge kirmey. Biz ta aprel ayında tüzetüv leyhasını taqdim etken edik, amma bir şey daa deñişmedi... Üç teşkilâttan teklif işğal etilgen topraqlarnıñ naziri ve nazir muavininiñ elinde bar, bunıñ qabul etilecegini bekleymiz. Eñ azdan, bu qararnıñ lâğu etilmesini, ya da adiy vatandaşlarnen ve olarnıñ şahsiy eşyalarınen bağlı olğan birinci maddeniñ tolusınen deñiştirilmesini talap etemiz», – dep qayd etti Skripnik.
Vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri boyunca nazir muavini Yusuf Kurkçı añlattı ki, nazirlik, uquq qoruyıcılarnen işbirlik tutıp, çalışa.
«Bunıñ tez şekilde yapılması içün elimizden kelgenini yaparmız ve teklif etkenimiz bütün qanun paketi Nazirler kabinetinden keçmeycek te, bu Yuqarı Radada qanunnıñ tüzetilmesi olacaq. Bu saada azırlıq işlerimiz endi alıp barıla. Fraktsiyalar, deputatlar, deputatlar gruppaları ile çalışma saasında. Yuqarı Radada añlayış bar. Lâkin, qanun leyhası bütün meraqlanğan müessiseler tarafından tasdıqlanmaq kerek, bu seviyede keçikme ola bile», – dep añlattı Kurkçı.
2015 senesi sentâbr 20-de Qırımğa mahsulat ve malnı alıp ketken yük naqliyatını blok etüv boyunca qırımtatarlarnıñ liderleri teşebbüsinen keçirilgen müddetsiz aktsiyası başlanğan edi. 2016 senesi yanvar ayı ortasında, teşkilâtçılarnıñ aytqanına köre, Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ şekli deñişti.
2016 senesi yanvar 17-de Ukrainada Qırım ile memuriy sıñırdan ayrı mahsulat ve hızmetlerniñ keçirilmesi aqqında Nazirler kabinetiniñ 1035 sanlı qararı işke tüşürildi.
Qararda qayd etile ki, Qırım ile memuriy sıñırdan tek şahsiy eşyalarnı keçirmek mümkün olacaq. Vesiqada, neler ve ne qadar keçirile bilgeni aqqında tafsilâtlıca yazılğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrain siyasetşınası Taras Berezovetsniñ fikrine köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımdan, çezilmegen meselelerden sebep, boldurğandır.
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi, Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov ve federal akimiyet arasında yüz bergen ziddiyetni izaatlap.
«Qırım bugün Putin içün pek paalı ve usandırıcı oyuncaq olmaqta ve onıñ bundan boldurğanı endi körüne. Çünki Qırımda endi ğalebe yoq, Qırımda bugün tek mağlübiyet, tek problemalar bar. Maliyeviy ceetten qısqartuvlar devam etecek. Aksenovnıñ bugün tüşkün alı da añlayışlıdır. Çünki onıñ yarımadadaki akimiyeti olduqça zordır. Şunı añlaymız ki, teşviqat neticesinde Qırım yerli ealisi aynı Aksenovnı bu meselelerde qabaatlı tanıy», – dey Berezovets.
Federal matbuat vastaları Rusiye ükümeti Qırım yolbaşçılığınıñ işinden ve Aksenovnıñ yarımadağa ayırılğan para yetişmegeni aqqında beyanatından memnün olmağanı ile bağlı beyanatlarnı aşkâr etti. Rusiye baş nazir muavini Dmitriy Kozak dey ki, şimdi cumhuriyetniñ birinci şahıslarından bir kimse istifağa çıqmaycaq, amma Qırım memurlarınıñ tarafından maliye vastaları nege masraf etilgeni ögrenilecek.


text:
Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Aralboyı xalıqaralıq innovaciyalıq orayı hám «YuNISEF» tárepinen ámelge asırılıp kiyatırǵan «ImkonLab» joybarı usı jıldıń 28-sentyabr –…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń bakalavriat tálim baǵdarlarına kiriw ushın 4,05 ballǵa shekem jetpegen hám https://t-kontrakt.edu.uz sisteması arqalı onlayn…
Búgin, 12-oktyabr kúni Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında jaslar arasında náshebentlik hám psixotrop zatlardan paydalanıwdıń aldın alıw, jınayatshılıq hám…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında 2021-2022-oqıw jılı ushın bakalavriat tálim baǵdarlarında eselengen tólemli kontrakt («super kontrakt») tiykarında oqıwdı qálewshi,…
24-oktyabr kúni bolıp ótetuǵın Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawı boyınsha siyasiy partiyalar tárepinen usınılǵan hár bir talabannıń saylaw aldı baǵdarlamaları boyınsha…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında Qaraqalpaqstanda baslawısh tálim metodikasın rawajlandırıwǵa salmaqlı úles qosqan belgili ilimpaz, pedagogika ilimleriniń kandidatı, professor…
Sırt ellerdegi joqarı oqıw orınlarınan oqıwın Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutına kóshiriw ushın jetkilikli ball toplay almaǵan, biraq eselengen…
Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bóliminiń Qaraqalpaq gumanitar ilimiy-izertlew institutı janında filologiya ilimleri boyınsha ilim doktorı (DSc) ilimiy dárejesin beriwshi…
Respublikamız aymaǵında hawa rayınıń keskin suwıtıwı, ásirese, túngi waqıtları hawa rayınıń normadan 5-7 gradusqa tómen bolıwı baqlanıp atırǵanına baylanıslı avariyalıq…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı bakalavriat baǵdarlarına ekinshi qánigelik boyınsha hújjet tapsırǵan abiturientler dıqqatına! Usı jıldıń 10-oktyabr kúni saat…
2020-jıl 23-iyun kúni Ministrler Kabineti tárepinen joqarı oqıw orınlarına qosımsha mámleketlik grant tiykarındaǵı qabıllaw kórsetkishleri sheńberinde hayal-qızlarǵa tańlawda qatnasıw ushın…
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2021-jıl 24-sentyabrdegi 606-sanlı qararına muwapıq, Joqarı bilimlendiriw mákemelerinde ekinshi hám onnan keyingi bilimlendiriw tártibi haqqındaǵı reje…
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń «1-oktyabr – «Muǵallimler hám ustazlar kúni» múnásibeti menen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqları hám kókirek belgileri…
1-oktyabr – Muǵallimler hám ustazlar kúni bayramı elimiz boylap kóterińki ruwxta belgilenbekte. Barlıq bilimlendiriw orınları sıyaqlı Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik…
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń «1-oktyabr – «Muǵallimler hám ustazlar kúni» múnásibeti menen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik sıylıqları hám kɵkirek belgileri…
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń «Muǵallimler hám ustazlar kúni múnásibeti menen tálim-tárbiya sistemasında ayrıqsha órnek kórsetken xızmetkerlerden bir toparın sıylıqlaw haqqında»ǵı pármanı…
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń «Muǵallimler hám ustazlar kúni múnásibeti menen tálim-tárbiya sistemasında ayrıqsha órnek kórsetken xızmetkerlerden bir toparın sıylıqlaw haqqında»ǵı pármanına…
2021-2022-oqıw jılı qabıllawı ushın tastıyıqlanǵan «Respublikalıq joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń bakalavriat tálim baǵdarlarına sáykes test sınaǵı tapsırılatuǵın pánler kompleksi» bahalaw kriteriyaları…
2021-2022-oqıw jılı qabıllawında bakalavriat tálim baǵdarlarına kiriw imtixanları nátiyjelerine muwapıq toplaǵan balları tastıyıqlanǵan tólemli kontrakt sheńberindegi qabıllaw parametrleri shegarasına 4,05…
Kópshilik studentler hám olardıń ata-anaları, sonday-aq, joqarı oqıw orınları rektorlarınıń múrájatlarınan kelip shıǵıp, joqarı oqıw orınları bakalavriatınıń sırtqı yamasa keshki…
NMPI rektorınıń hayal-qızlar máseleleri boyınsha másláhátshisi F.Otenovanıń basshılıǵında tábiyǵıy pánler hám túrkiy tiller fakultetlerinde 1-kursqa oqıwǵa qabıl etilgen student qızlar…
Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Aralboyı xalıqaralıq innovaciyalıq orayı hám «Yunisef» tárepinen ámelge asırılıp atırǵan «ImkonLab» joybarı 12-21-sentyabr kúnleri Moynaq rayonında…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı hám Ózbekstan Respublikası Ishki isler ministrliginiń Qaraqalpaq akademiyalıq liceyi arasında óz ara birge islesiw…
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2021-jıl 24-sentyabrdegi 605-sanlı qararı tiykarında Mámleketlik joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń ijara huqıqı tiykarında jasap atırǵan studentlerine aylıq…
Institutta Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev avtorlıǵındaǵı jańadan basılıp shıqqan «Yangi O’zbekiston Strategiyasi» kitabın professor-oqıtıwshılar hám student jaslarǵa tanıstırıwǵa arnalǵan…
01.01.01 Matematikalıq analiz; 03.00.05 Botanika; 03.00.06 Zoologiya; 03.00.10 Ekologiya; 07.00.01 Ózbekstan tariyxı; 13.00.01 Pedagogika teoriyası. Pedagogikalıq táliymatlar tariyxı; 13.00.02 Tálim…
01.01.01 Matematikalıq analiz; 01.01.06 Algebra; 01.04.10 Yarımɵtkizgishler fizikası; 03.00.05 Botanika; 03.00.10 Ekologiya; 07.00.01 Ózbekstan tariyxı; 09.00.04 Sociallıq filosofiya; 10.00.03 Qaraqalpaq…
07.00.01 Ózbekstan tariyxı; 10.00.12 Qaraqalpaq ádebiyatı. Hújjetler 2021-jıl 15-oktyabrge shekem qabıl etiledi. Doktoranturaǵa oqıwǵa talabanlardan tómendegi hújjetler talap etiledi: Arza;…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń shet tilleri fakulteti studenti Gúlnura Seytjanova usı jıldıń 23-25-avgust kúnleri aralıǵında Tashkent qalasında ótkerilgen…
Bıyılǵı oqıw jılında studentlikke usınıs etilmegen, biraq eselengen tólemli kontrakt («super kontrakt») tiykarında oqıw niyetin bildirgen abiturientler ushın qolaylıqlar jaratıw…
Kafedra baslıǵı: Ximiya oqıtıw metodikası, Ózbek tili kafedralarına. Professor lawazımına: Pedagogika kafedralarına. Docent lawazımına: Ózbek ádebiyatı, Qazaq tili hám ádebiyatı,…
Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında 2021-2022-oqıw jılı ushın eselengen kontrakt («super kontrakt») tiykarında oqıwǵa qabıllaw ushın abiturientlerden arzalar qabıl…
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2021-jıl 10-apreldegi «II Xalıqaralıq baqsıshılıq kórkem óneri festivalına tayarlıq kóriw hám baqsıshılıq kórkem ónerin rawajlandırıw ushın qolaylı…
Usı jıldıń 17-20-sentyabr kúnleri Nókis qalasında bolıp ótetuǵın II Xalıqaralıq baqsıshılıq kórkem óneri festivalı sheńberinde baqsı, aqın hám jıraw atqarıwshıları…
Mámleketlik test orayı Qaraqalpaqstan Respublikalıq bólimi 2021-2022-oqıw jılı ushın ótkerilgen joqarı oqıw orınlarına kiriw test sınaqlarında Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı qala hám…
Búgin, 13-sentyabr kúni Ózbekstan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministriniń málimleme texnologiyaları hám jaslar máseleleri boyınsha orınbasarı Yusuf Absoatov…
Qaraózek rayonındaǵı «Aqbetkey» massivinde úsh áwlad wákilleriniń ushırasıwı bolıp ótti. Ushırasıwǵa el ardaǵındaǵı pidayı jasıúlkenler, ǵárezsizlik jıllarda, ásirese, sońǵı jıllarda…
Sırtqı tálim baǵdarlarına ótkerilgen test sınaqlarınıń nátiyjelerin tómendegi fayldı júklep alıw arqalı bilip alıwıńız múmkin. HMПИre cыpT eллepдerи жoқapы oқыў…
Kúndizgi tálim baǵdarlarına ótkerilgen test sınaqlarınıń nátiyjelerin tómendegi fayldı júklep alıw arqalı bilip alıwıńız múmkin. HMПИre cыpT eллepдerи жoқapы oқыў…
Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministrligi jańa oqıw jılı ushın respublikalıq joqarı oqıw orınlarında bakalavriat hám magistratura baǵdarları boyınsha tólemli…
2021-2022-oqıw jılınan baslap: — Ózbekstan Respublikası Prezidenti mámleketlik stipendiyasınıń kvotası tayanısh doktoranturada oqıp atırǵan doktorantlar hám magistratura basqıshı studentleri ushın…
2021-2022-oqıw jılınan baslap Qaraqalpaqstan Respublikasındaǵı joqarı oqıw orınlarında oqıp atırǵan qábiletli studentlerdi xoshametlew maqsetinde Ózbekstan Qaharmanı, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq…
№ FISh O’qiyotgan (o’qigan) OTM va yo’nalishi Ko’chirilayotgan OTM va yo’nalishi 1 JUMANAZAROVA TURSINAY JANNAZAR QIZI NavDPI, Boshlangʻich taʼlim NukusDPI,…
Bir joqarı oqıw ornı ishinde bir baǵdardan ekinshi baǵdarǵa yamasa bir aymaqtaǵı joqarı ornı boyınsha oqıwın kóshirgen studentler bazalıq tólemli…
«Super kontrakt» bahaları usı hápteniń aqırında járiyalanadı. Process boyınsha barlıq hújjetler tayın bolǵan, dep jazbaqta «Kun.uz» basılımı Joqarı hám orta…
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2021-jıl 18-avgusttaǵı «Joqarı bilimlendiriw mákemelerinde tólemli kontrakt tiykarında oqıw ushın tálim kreditlerin ajıratıwdı tártipke salıw ilajları…
Joqarı oqıw orınlarınıń bakalavriat tálim baǵdarlarına kiriw test nátiyjeleri járiyalanǵannan soń abiturientler tárepinen qosımsha kontrakt (xalıqtıń tilinde «super kontrakt») boyınsha…
Mámleketlik joqarı oqıw orınlarında ekinshi hám onnan keyingi tálim alıw niyetinde bolǵan talabanlar dıqqatına! Ózbekstan Respublikası bilimlendiriw mákemelerine oqıwǵa qabıllaw…
2021-2022-oqıw jılı ushın Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń sırtqı bakalavriat tálim baǵdarlarına kiriw test sınaqları boyınsha tańlaw nátiyjelerin tómendegi…


text:
Kreml nezaretindeki Aluşta şeer mahkemesi 19 yaşındaki yerli sakinge üküm çıqardı, o, patlayıcı cihazlar ve maddeler yapmasında, taşıması ve saqlap turmasında, ve ekstremizm faaliyetine açıq çağıruvlarda qabaatlana. Bu aqta iyün 4-ünde Rusiye FSB-siniñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirmekte, dep yaza “Krıminform” saytı.
“Putperest mefküresiniñ tarafdarı olğan genç, diniy aitlik alâmetine köre bir taqımğa qarşı küç ve zorbalıq qullanmasına çağırtqan yazını içtimaiy ağlardaki saifesinde derc etti”, - denile betanatta.
Matbuat hızmeti, 2018 senesi iyülde Rusiye FSB-si operativ-qıdırıcı tedbirlerni kecirgende, Aluşta sakini yaşağan yerde eki elyapma patlayıcı cihazını tapqanını bildire. Olar termos ve şişe şeklinde yapılğan edi. Bundan soñ oğlan apis etilgen edi.
“Aluşta şeer mahkemesi onı qabaatlı dep tanıdı ve 1 yıl 8 ay apis cezasını ve 60 biñ rublelik para cezasını üküm etti”, - dep bildirdi FSB.
Rusiye FSB-siniñ Qırım idaresi, 19 yaşındaki Aluşta sakinine qarşı Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 223.1 ve 280.2 maddelerine köre cinaiy davanı açtı ve tahqiq etti. Müessisede, tahqiq vaqtında apis etilgen adam öz qabaatını tanıdı, dep bildireler. Maküm etilgenniñ ve imayesiniñ açıq tefsirleri yoq.
Rusiye FSB-si maküm etilgenniñ adı-soyadı dep bildirgen adğa Facebookta saife qayd etilgen edi. Profilde, hususan, o Aluştada yaşağanı ve evel “Azov” batalyonında snayper olğanı yazılğan.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov iş ziyareti çerçivesinde Çeçenistan Cumhuriyetinde Groznıy şeeriniñ Kününde iştirak ete. Anda o sanadan Qırımda Çeçenistan başı Ramzan Kadırovnı «seve ve ürmet etkenlerini» bildirdi.
Bunı Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Ramzan, dostluğımıznıñ qıymetini bilem, ğurur duyam. Yüzümde ve Qırım komandamıznıñ yüzünde er vaqıt destek taparsıñ. Qırımda seni cesürlik, namuskârlıq, söz sadıqlığıñ içün ürmet eteler», – dey Aksenov.
Musafirler arasında Qırımda Rusiye Federatsiyası Prezidentiniñ vekâletli temsilcisi Oleg Belaventsev, Aqyarnıñ rusiyeli valisi Sergey Menâylo bulunalar.
Kadırovnıñ özü Instagramda Qırım memurlarını «qıymetli musafirler» olaraq adladı.


text:
«Alraid» («Ögde ketken») Bütün Ukraina cemaat teşkilâtlarınıñ birligi, esabat-saylav toplaşuvında Bassil Mareei yerine yañı yolbaşçı olaraq 38-yaşındaki Seyran Arifovnı sayladı. Bunı Qırım.Aqiqatqa Arifov özü tasdiqladı.
«Müddet – dört yıl, meni ilk kere yolbaşçı vazifesine sayladılar. Esas vazifeler – islâmğa çağıruv, musulmanlar arasında qardaşlıq, semetdeşler ile yahşı munasebetler, islâm aqqında yañlış fikirler ve hyrafatlarnıñ tüzetilüvi, muhtaclarğa yardım ile oğraşmaq», – dedi Arifov. O daa çoq emiyet mekteplerniñ açılmasına bergenini qayd etti.
Bundan evel Arifov «Alraid» BUCTB teftiş komissiya yolbaşçısı edi. O Aqmescitteki «Kebir Cami» medresesini bitirdi ve Trablus (Lübnan) üniversitetinde Şeriat ve islâm ilimleri fakultetinde bakalavr diplomını qazandı. Tasil alğan soñ Aqmescitte Hafızlıq medresesiniñ müdiri oldı, 2014 senesi Kyivke köçti. Arifovnıñ ana-babası sürgünlikte Samarqandta doğdılar, babasınıñ ailesi Bağçasaray rayonından, anasınıñ ailesi – Yaltadan çıqqan ediler.
«Alraid» BUCTB Kyivde 1997 senesi arap memleketlerinden kelgen musulmanlar taraından teşkil etilgen edi. O Ukrainanıñ bir sıra regionlarında çalışqan 20 cemaat teşkilâtını, ve büyük şeerlerdeki İslâm medeniyet merkezlerini birleştire. Birlikniñ faaliyeti maarif ve hayririyet işlerinen bağlı.


text:
Rusiye Naqliyat Nazirligi Keriç boğazından yürüşni dört künge, dekabrniñ 21-24-ne qapattı. Bunı "Cetel işleri maydanı" közetüv şuraşınıñ başı, Black Sea News ukrain haber agentliginiñ baş muarriri Andrey Klimenko Facebookta haber etti.
"2019 senesi dekabr 20-sinde Rusiye Naqliyat Nazirligi Keriç boğazında yürüşni dört künge - 2019 senesi dekabrniñ 21-inden 24-üne qadar - qapattı", - yazdı o.
Klimenkoğa köre, rusiye nazirligi, Rusiye prezidenti Vladimir Putinnıñ demiryol açılışına ziyaretinden sebep Keriç boğazını qapattı.
"Ne içün? Çünki 23-ünde parovoznen Rusiye prezidentiniñ özü kelecek, 24-ünde ise - ilk poyez", - qay etti Klimenko.
Пpecc-cлyжбa MиHиcTepcTBa TpaHcпopTa Poccии B пяTHицy, 29 дekaбpя pekoMeHдoBaлa cyдoBлaдeлbцaM He BыxoдиTb B akBaTopию KepчeHckoro пpoлиBa.
Rusiye Naqliyat Nazirliginiñ matbuat hızmeti cuma künü, dekabr 29-ında gemilerge Keriç boğazınıñ suvlarına çıqmağa tevsiye etti.
Rusiye Naqliyat Nazirligi, Keriç köpründe tehnologik işlerniñ yapılmasından sebep, 2019 senesi dekarniñ 18-inden 25-ine qadar naqliyat yürüşi sıñırlana bile, dep ihtar etken edi.
«Grand Servis Ekspress» naqliyat şirketi noyabrniñ 8-nde saba Keriç köprüden ketecek Qırımnıñ yolcu trenlerine bilet satmağa başladı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Keriç köpründe poyezdlerniñ yürüşi açılmasında iştirak ete bile. Bunı jurnalistlerge Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov haber etti.


text:
Cükätaw
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Yükätaw yäki Cükätaw (Awrupıda: Sacetim, Urıslarda: Jukotin) ul 10.–15. yözlärdä Bolğarlarnıñ şähäre ide. Çulman yılğasınıñ sul yağında, xäzerge Çistay tiräsendä urnaşıla.
10.-13. yözlärdä İdel buyı Bolğarında ere hönärçelek häm säwdä-iqtisad üzäge. Yükätaw bäklege märkäze.
1236. yılda Batu xan ğäskäre tarafınnan qatı talana ämma betmi, wä Altın Urda çorında möxim şähärlärennän berse bulıp qala.
14.–15. yözlärdä berniçä tapqır Urıs köymäle talawçılar (uşkuynik) höcüm itkännän soñ elekkege ähämiäten yuğalta.
Xäräbäse[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yükätaw xäräbäläre berniçä öleştän tora.
Nığıtılğan şähär 5.8 ha urın ala. Şähär üzäge öç cir öyeme belän urap alınğan, alar arasında ike tirän arıq. Qazışlarda berniçä öy, qoymalar, bazlar açıldı.
Çığış bistäse dä 5-6 ha alanında.
Altın Urda çorında “nığıtılğan şähär” belän “Çığış bistäse” qullanılmí başlí.
Batış bistäse isä kiresençä üsä başlıy, wä Altın Urda çorında 150 ha tikle alan ala başlıy. Batış bistäsendä timer/baqır eşlär alıp-barılğan.
xäzerge Danaurovka awılı yänäşäsendä dip uylanıla.
Fänni öyränülär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazışlı öyränü 1970–1972. yıllarda bulğannar. Annarı 1991. yılda öyränüne F.Ş.Xüzin däwam itkän. Soñğı waqıt qazışlarnı N.Ğ.Näbiulla alıp-bara.


text:
«Gurzuf» adlı teşebbüsçiler gruppası, Gurzuf ve onıñ sakinleri aqqında malümat toplaylar.
Teşebbüsçileriniñ aytqanlarına köre, olar olğan şey kibi, qayd ete bilecek malümat qıdıralar. Toplanğan malümatlar kitap şeklinde derc etilecek.
Lâqayid qalmağan insanlar, öz malümatlarını gurzuf2017@mail.ru elektron adresine yollay bileler.
Gurzuf ve onıñ sakinleriniñ tarihleri, ayatları aqqında malümatlar.
- Gurzufnıñ belli insanları ve olarnıñ nesili.
- Er bir ayleniñ tarihi, dedeleri, qartbabaları, soyadları, lağapları, sülâleleri, fotoları.
- Zenaat ve ünerler. Ustahaneler (belli ustalarınıñ adları).
- Mimarcılıq ve evler qurma usulları (ev çeşitleri ve qurucılıq malzemeleri).
- Şive nümüneleri.
- Gurzuf halq ağız yaratıcılığı.
- Gurzufnıñ eski ve unikal fotoları.
- Azizler aqqında malümatlar.
- Hatıralar: 1). 1920 – 1941ss. (repressiyalar, açlıq); 2). 1941 – 1944 ss. (Gurzuflılarnı Ekinci ciyan cenkinde iştirak etmeleri); 3). 1944 s. – sürgünlik; 4). 1944 – 1956 ss. Sürgünlikte ilk yılları; 5). Avdet.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırımlı advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevniñ ofisine yapılğan ücüm vaqtında kimligi belli olmağan insan borunen camnı sındırıp, pencereni açtı, dep bildirdi advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ bildirgenine köre, Rusiye politsiyasına ariza berildi.
Semedlâyevniñ aytqanına köre, kim olğanı belli olmağan kişi advokatlarnıñ ofisine kirmege tırıştı, amma parmaqlıq mania oldı. Advokat «advokatlarnıñ birleşmesine kene basqı yapılğanını» inkâr etmey.
Tünevin Aqmescitte qırımlı advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevniñ ofisinde camnı sındırğanlar. Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ izaatları yoq.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 7-nde qırımlı advokat Emil Kurbedinovnı 5 künge tevqif etti.
Kurbedinov 2013 senesi Facebookta paylaşqanları içün Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesi boyunca (natsist işaretleri ya da timsalleri, ekstremist teşkilâtlarnıñ işaretleri ya da timsalleri, ya da federal qanunlarnen yasaqlanğan işaret ve timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayış etilmesi) apiske alındı. Kurbedinovnıñ zenaatdaşları dey ki, onı Dimaşqqa köçken Qırım sakini şikâyet etti.
Advokatnıñ fikirince, onıñ dekabrniñ 6-nda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulması «olmaycaq sebeplerden» yapıldı, o, ekstremizm qabaatlarını tanımay. Emil Kurbedinov qayd etkenine köre, tutulmasınıñ kerçek sebebi onıñ aq qorçalayıcı faaliyeti, siyasiy mabüslerge köstergen yardımı ve Ukraina askeri Bogdan Nebılitsanı qorçalağanı ola.
Emil Kurbedinovnıñ advokatı Aleksey Ladin Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde çıqışta bulunıp, cinayet olmağanı içün dava qapatılmalı, dedi. Ladin 2013 senesi Qırımda «Ukraina uquqı bar edi, oña köre bu timsaller yasaq altında degil. Cinayet işlemek kibi bir niyet de yoq edi», dep hatırlattı. Mahkeme adise eski olğanına baqmadan, memuriy davanı qapatmaq muracaatını red etti.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
«Fikir» rubrikası
2015 senesiniñ esas dubarası Minsk añlaşmaları müddetiniñ soñuna kelmesi ola, Ukraina içün telükeli sürpriz ola bile.
«Ukrainanıñ cenüp-şarqında yaşağan ruslar ve Rusiyege qoltutqan rusça laf etken insanlarnı milletçiler aşasın istemeymiz», – dep ayttı Vladimir Putin Saida Medvedevanıñ «Miroporâdok» («Dünyadakinizam») filminde.
Putin Ukrainağa onıñ sıñırları üzerindeki nezaretni keri qaytarmadı, yani bunıñnen beraber Rusiye tarafından yerine ketirilmegen Minsk añlaşmalarınıñ diger noqtalarından sebep Rusiyege qarşı yañı cezalar kirsetile bile.
Dünyada ya Ukraina, ya Putin olacaq
Faqat Putin Ukraina devletiniñ mustaqil statusını iç bir vaqıt tanımaycaq. Bu sebepten dünyada ya Ukraina, ya Putin olacaq. Ekisiniñ de aynı vaqıtta olması mümkün degil.
Putin dünya sanasında özüni zemaneviy Napoléon olaraq köstere
Putinniñ keçenlerde olıp keçken matbuat konferentsiyasında çıqışı muqayt olmağa mecbur ete. Anda aytqanlarına diqqatnen baqacaq olsaq, er bir işte Ukraina qabaatlı olğanını qayd ete. Kiyev akimiyeti Minsk añlaşmalarını qullanıp, Moskvanıñ aytqanlarından çeşit yollar ile qaçınmağa tırışa.
Donbass işğali ve andaki Kreml qabaatı aqqında bir söz bile çıqmay. Ukrainada cenk başlatqan Rusiyeniñ mesüliyeti aqqında da laf ketmey.
Putin özüni zemaneviy Napoléon sayıp, dünya sanasında öz qanunları ve tertip-nizamını işlete
Putin özüni zemaneviy Napoléon sayıp, dünya sanasında öz qanunları ve tertip-nizamını işlete.
Faqat yapqan areketleri neticesinde Napoléon Waterloodan evel oğrağan vaziyetke rastkeldi. Putinge qarşı bütün Avropa (AQŞ endi aytmayıq) küreşe.
Moskvanıñ Ğarp ile «İslâm devletine» qarşı koalitsiyanı qurmaq ıntıluvları Rusiyeniñ Ukrainada yapqan istilâiy ve aydut areketlerini gizlemek istegine oşap kete. Bunıñ neticesinde Yalta-2 añlaşması tizilecek ve Ukraina Dnepr boyu bölünecek kibi ümütleri bar.
Kreml Ukrainağa istilâ etmek içün manaçıq qıdıra
Al-azırda Putin Ukrainağa dos-doğru istilâ etmek içün manaçıq qıdıra. Şunı hatırlatmaq kerek ki, bir vaqıtları KGB hızmetçisi olğan adam muvafaqiyetli olğan ve belgilengen maqsatqa irişmege imkân bergen yollarnı qullanmağa seve.
Ekinci Çeçen cenki 1999 senesi sentâbr 8 ve 13 künleri Moskvadaki Guryanov soqağı ve Kaşirskoye yolunda yüz bergen patlavlardan soñ başladı. «Büyük bir maqsat» içün Putinge hızmet etken FSB çoq tüşünmeyip, içinde insan ile tolu evlerni patlattı.
Sıqıştırılğan Putin artından başqasını da almağa ister. Bu «başqası» da Ukraina ola bile
Putinge 2016 senesiniñ başında Moskvanıñ depressiv rayonlarında acınılmaz insanlar ile tolu bir qaç evni saylap, aynı «tedbirlerni» muvafaqiyet ile keçirmege kim keder ete bile.
Soñra evlerniñ viranelerinde ukrain pasportı tapılır ve «mustaqil» rus televideniyesi (rejimge sadıq olğan «ekspertlerniñ» yardımı ile) bütün dünyağa Moskva ukrain «terroristleriniñ» areketlerine cevap bermek kerek der.
Mında müim olğan bir şey bar, sıqıştırılğan Putin artından başqasını da almağa ister. Bu «başqası» da Ukraina ola bile.
Ukrainlerge qarşı provokatsiya yapmaq kerek. Bunıñ içün Rusiye yañı yıl bayramlarında Ukrainanıñ bir qaç büyük şeerinde terakt yapar
Kreml Ukrainanı terrorizmge qoltutuv ile qabaatlamaq istey. Ukrainada bulunğan bir sıra Rusiye casusını köz ögüne alsaq, bu vaziyetniñ ekinci stsenariyi şöyle ola bile.
Ukrainlerge qarşı provokatsiya yapmaq kerek. Bunıñ içün Rusiye yañı yıl bayramlarında Ukrainanıñ bir qaç büyük şeerinde terakt yapar. Bundan soñra (casuslarınıñ yardımınen) eñ radikal ukrain çevrelerine Moskvadan intiqam almaq kerek olğanını bildirir.
Soñra da FSB bunıñ kibi «qaramanlarğa» Rusiye yolunı açar ve bu «leyhanıñ» evelden belgilengen obyektlerine gizli-gizli ozğarır. Qayda olacağını evelden bilip.
Ukrainada (ve dünyada) Kreml Qırım işğaline ve Donbass istilâsına cesaret etecegine inanğanlar çoq edimi?
Dünya matbuatında bunıñnen bağlı küçlü bir teşviqat dalğasını başlatıp, yaqalanğan «terroristlerni» Moskvada mahküm etmege imkân olacaq.
Köresiñiz, Rusiye degil, terrorist-devlet Ukrainadır, dep qayd eter. Bizge inanmağan ediñiz.
KGB hızmetçileriniñ niyetlerini ne sebepten aydınlatmaq kerek?
Belki de, 2015 senesiniñ soñunda bunıñ kibi tahminler abartılğan kibi kele bile, amma Ukrainada (ve dünyada) Kreml Qırım işğaline ve Donbass istilâsına cesaret etecegine inanğanlar çoq edimi?
Bu yerde bir vaqıtları Aleksandr Soljenitsınnıñ aytqanlarını hatırlamaq kerek: KGB yapacaq olğan şey aydınlatılsa, o, bu niyetinden ya vazgeçer, ya da o qadar yüksek seviyede yapmaz.
Bir şey aytıp, başqasını yapa, ve bam-başqasını planlaştıra bile. Qırım ile aynı olğan edi
Bir vaqıtları Ukrainada Putin kibi insanlarğa «qadın küçelegi» dey ediler. Onıñ içün eñ müimi ise – başqalardan üstün olmaq.
Bugünde-bugün Putin kerilemelerge azır olğanını kösterse de, böyle bir şey kerçekten bar olğanını aytmaq yañlış.
Bir şey aytıp, başqasını yapa, ve bam-başqasını planlaştıra bile. Qırım ile aynı olğan edi.
Putinniñ netice matbuat konferentsiyasındaki çıqışını Gitlerniñ 1944 senesi yapqan çıqışı ile qıyaslamaq mümkün. Dünyanıñ bunıñ kibi çıqışlardan ne añlaması mümkün edi? Duşmannıñ keyfine baqmaq mümkün edi.
Bütün dünya tasilsiz ve aynı vaqıtta kibirli, boş ve meraqsız birine rastkelgeninden daa bir kere emin ola bile
Putin bir qaç kere cevap berip toqtalğan, emin degil kibi ve özü aytqanlarına pek inanmay kibi cevap bere edi. Eñ esası şu ki, körünmegen suflördan yardım beklengende nervalanıp öksürgen edi.
Kederli edi. Rusiyede işler o qadar yahşı degil demek. «Novorossiya» sözüni bile qullanmadı. Neniñ işareti eken?
Diger taraftan, Rusiye Federatsiyasınıñ baş siyasetçisiniñ bunıñ kibi çıqışları pek faydalıdır. Bütün dünya tasilsiz ve aynı vaqıtta kibirli, boş ve meraqsız birine rastkelgeninden daa bir kere emin ola bile. Çıqışta bulunıp, öksüre, burnunı tarta, bir şeyler mırılday.
Ukraina ile bağlı cevaplarnıñ qısqası – Ukrainadan ketmek niyeti yoq. Qartayğan ve şişken «macho» ne uydura bile?
Putin özüne Waterloo azırlay, amma Ukrainağa daa ne qadar zarar ketire bile?
Putin özüne Waterloo azırlay, amma Ukrainağa daa ne qadar zarar ketire bile? Bunıñnen bağlı büyük qorqu bar.
Çünki bugün o, granatanı alğan maymun kibi, er daqqada onı işlete bile. Oynap taşlar da, belki. Ya da silâ alğan deli kibi. Özüni ura bile, başqalarnı da.
Putin Ğarp kerilemelerini qazanmaq içün «Rusiye arbiylerini» Ukrainağa kene ücüm etmege zorlay bile. Artıq onıñ memleketi onıñ içün – qalay askerleridir yalıñız.
Amma bu matbuat konferentsiyasında özüni yaqtı. Çünki aman-aman açıq bir şekilde halqara uquq qaidelerini bozğanını ve şübeli añlaşmalar «qurğanını» tanıdı.
Putin kerçekten ne yapacağını bilmey. Bu sebepten nevbetteki areketlerini tahmin etmek daa zor
Putinniñ bütün bu areketleri aytqanını, yapqanını ve angi dünyada bulunğanını añlamağan delirgen bir siyaset adamınıñ aqıl aqımını añdıra.
«Kreml soytarınıñ» soñki siyasiy oyunı köstere ki: Putin kerçekten ne yapacağını bilmey. Bu sebepten nevbetteki areketlerini tahmin etmek daa zor.
Suriyede arbiy tedbirlerge başlap, Ukrainadaki mağlübiyetine diqqatnı celp etmemege istedi. Şimdi ise, yeñilmeni gizlemek içün tekrar Ukrainağa qayta bile.
Viktor Kaspruk, mustaqil siyasetşınas
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Aqmescitte ekskavator Merkeziy bazarda yerleşken alış-veriş merkezini yıqa. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
İnşaatnı gece saat üçte yıqmağa başladılar. Ticaret yerleriniñ kiracılarından biri İgor Parolânıñ aytqanına köre, mahkemeniñ böyle bir qararı olmadı.
«Mahkeme çarşenbe künü, 11-de olacaq. Yıquv qararı yoq edi. Bina vesiqaları bizde bar. Ticaret litsenziyaları aynı bu binağa berilgen edi», – dep ayttı kiracı.
Onıñ bildirgenine köre, binanı yıqqan adamlar özüni tanıtmayıp, bir de bir vesiqalarnı bile köstermediler. Parolâ politsiyanı çağırdı, lâkin İçki işler nazirliginiñ hadimleri bir şey yapmayıp, aylanıp kettiler.
İnşaatnıñ yanında betlerini qapatqan adamlar tura. Alış-veriş merkezini yıqqan adamlar özüni tanıtmağa ve Qırım.Aqiqatnıñ mühbirine olğanlarnı añlatmaq istemediler.
Aqmescit memuriyeti ve Qırım akimiyetiniñ diger organları vaziyetni izaatlamaylar.


text:
Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Ukraina elindeki bir çoq fursatlarnen beraber, Qırımnı keri qaytarmasınen bağlı yani – qırımtatar halqınıñ öz taqdirini belgileme aqqı kibi - istisna bir esasqa saip, dep saymaqta. Bu aqta o, maysnıñ 23-de Kyivde ötkerilgen «Qırımnıñ istilâsı: neticeler, vaziyeti, tahminler» mevzusına bağışlanğan konferentsiyada beyan etti, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
«Ne şartlar olsa olsun ki, Qırım meselesi arbiy yolnen degil de, yalıñız muzakere yolunen çezilecek. «Qırımnıñ Ukrainağa keri qaytması bir esnas» obyektiv bir esnas olmasınen degil de, «Qırımnıñ keri qaytmasınen bağlı adımlarnıñ planınen» bağlıdır. Ukraina bügün de yeterli fursatlarğa saip. Lâkin onıñ elinde, iç biri tarafta olmağan bir esas bar yani - qırımtatar halqınıñ öz taqdirini belgileme aqqı», – dep qayd etti Çubarov.
O, qırımtatar muhtariyetine qol tutulması içün: qırımtatar halqınıñ öz taqdirini belgilevdeki tabiiy aqqı ve Qırımnıñ keri qaytması kibi - daa eki sebep olğanını qayd etti.
Maysnıñ 23-de Kyivde yarımadanıñ azat etilüvine bağışlanğan konferentsiya ötkerildi.
Forumda çetelden kelgen musafirler ve nezaretçiler, cemaatçılar, qırımtatar Meclisiniñ reberiyeti, ekspert, jurnalist, Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasınıñ temsilcileri ve Ukraina halq deputatları iştirak etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda 2014 senesinden başlap makemeden tış 2 biñden ziyade inşaat demontaj etildi. Bu aqta Kremlniñ nezaret astında olğan Qırım nazirler şurasınıñ yolbaşçı muavini, Mihail Şeremet bildirdi. Onıñ qaydlarına köre, bu kibi inşaatlar qanunsız ve muvaqqattır.
Bu bildirmeni Şeremet Qırımda qanunsız inşaatçılıq problemi mevzusına bağışlanğan «tögerek masa» devamında yaptı. Şimdiki vaqıtta yarımadada yerlerniñ qanunsız qurulğan binalardan boşaltma boyunca komissiya çalışmaqta.
«Bu komissiyanıñ çalışması devamında bütün yarımadada makemeden tış eki biñden ziyade inşaat yıqtırıldı», – qayd etti Mihail Şeremet.
Onıñ fikirince, bugünki künde yarımadada qanunsız qurulğan binalar probleması ale daa aktual qalmaqta. Demontaj işlerni ömürge keçirgende ise, qırım memurları «Rusiyeniñ diger subyektlerniñ müsbet tecribesini» köz ögüne alacaqlar. Misal olaraq Moskvadaki binalarnıñ yıqması ketirildi.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
COVID-19 hastalarınıñ sayısı 3 millionnı aştı, dep bildirdi Johns Hopkins Universiteti Sistem tedqiqatlar merkezi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Hastalıq 208 131 insannıñ vefatına sebep oldı. 878 813 kişi tüzelip yahşı oldı.
Eñ çoq hasta Amerika Birleşken Devletlerinde (aman-aman 973 biñ), İspaniyada (tahminen 230 biñ) ve İtaliyada (tahminen 200 biñ) qayd etildi.
Ukrainada 9 biñden çoq COVID-19 hastası qayd etildi. 220 insan vefat etti, 864 kişi tüzeldi.
İşğal etilgen Aqyarda aprelniñ 27-nde beş yañı koronavirus hastası qayd etildi. Aprelniñ 27-nde saba Qırımda bir koronavirus hastası qayd etildi – İslâm Terek rayonınıñ tibbiyet hadimidir.
Al-azırda Qırımda 70 koronavirus hastası bar. Aqyarda, soñki malümatqa köre, 31 COVID-19 hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mecburen köçip kelgenlerniñ cemaat teşkilâtlarınıñ idare komiteti Ukraina Yuqarı Şurasında işğal etilgen territoriyalarda insan aqları boyunca Vekâletli insan vazifesini teşkil etmege talap eteler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına komitet vekili Oleksandr Boltân bildirdi.
«Çeşit millet vekilleri olğan qırımlılar FSB, politsiya, Qırım halq imayesi kibi strukturalardan zarar köre. Bu insanlar Ukraina tarafından qoruvnı duymay. Bu meseleni işbu vazifeniñ teşkil etilmesi çeze bile», – dey Boltân.
Faaliyetçi tüşüne ki, Qırım ombudsmeni vazifesiniñ teşkil etilmesi yarımada sakinleriniñ aqlarını korçalamağa ve olarnıñ menfaatını halqara teşkilâtlarda taqdim etmege imkân berir.
Yaqın zamanda cemaatçılar deputatlarğa muracaat etip, işbu vazifeniñ peyda etilmesini talap etmek niyetindeler.


text:
Dünyada COVID-19 koronavirusınen hastalanğanlarnıñ sayısı arta ve bazarertesi sabası 88,4 biñni aştı, dep yaza South China Morning Post Gonkong gazetası, dep bildire «Nastoyaşçeye Vremâ».
Qıtaynıñ esas qısmı tışında koronavirus qurbanlarınıñ sayısı 109-dan 129-ğa arttı: 54 kişi İranda, 34 insan İtaliyada, 20 kişi Cenübiy Koreyada, 12 insan Yaponiyada (altısı – Diamond Princess kruiz gemisiniñ yolcusıdır), ekişer kişi Gonkong ve Frenkistanda, birer kişi ABD, Büyük Britaniya, Envador, Tayvan ve Filippinlerde öldi.
Eñ çoq hasta (3736) Cenübiy Koreyada qayd etildi, 1694 – İtaliyada, 978 – İranda, Yaponiyada – 961, olardan 705-i karantinde olğan Diamond Princess yolcuları ve ekipaj azasıdır.
Frenkistanda 130 hasta bar, Singapurda – 106, Gonkongda – 98, ABDde – 74, İspaniyada – 71, Almaniyada – 66.
Küveytte 45 hasta qayd etildi, Tailandda – 42, Tayvanda – 40, Bahreynde – 38, Büyük Britaniyada – 35, Avstarliya ve Malayziyada – 29, Birleşken Arap Emirliklerinde – 21, Kanadada – 20, Iraq ve Norvegiyada 19, Vyetnamda – 16, İsveçte – 15, Makao, Felemenk ve İsviçrede – onar kişi.
Dünyanıñ daa 39 memleketinde ondan az kişi hastalandı.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Cumaertesi künü, yanvar 17-de, Aqmescitte Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ bütünqırım konferentsiyası ötkerilmeli. Tedbir yerli saatine köre saat 11-de Vorovskiy soqağındaki Marakand qavehanesinde başlanmalı. Tedbir başlanmazdan evel konferentsiyanı bozacaq olğan adamlar keldi.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, qavehane yanına eki qara maşina keldi, onğa yaqın adam çıqtı, biriniñ qıyafetinde «Rusiye» dep yazılğan edi. Soñra olarnıñ yanına daa yigirmi kişi keldi, olar konferentsiya iştirakçileri qayd olunğan binağa «provokatorlar» qıçırıp kirmege tırıştılar.
«Bir qısmı içeri kirdi, bir qısmı da tışarıda qala. Olarnıñ çoqusı – qırımtatar halqınıñ temsilcileridir», – dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, konferentsiya iştirakçilerini qayd etken qadınlar davet etilmegen musafirlerni binadan çıqarmağa tırıştılar, lâkin yapamadılar. Neticede Komitet reberligi bazı adamlarğa konferentsiyada qalmağa izin berdi. Tahminen 5-8 kişi qayd etile.
Binanıñ yanında Qırımtatar Milliy Meclis vekilleri, matbuat vastaları, cemaat vekilleri buluna.
Tedbir teşkilâtçıları bildire ki, konferentsiyada qırımtatar halqınıñ al-vaziyeti, qırımtatarlarnıñ Rusiye ordusında hızmeti ve topraq meseleleri baqılacaq.
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komiteti qırımtatarlarnıñ evlerinde sıq-sıq keçirilip başlanğan tintüv, olarnıñ ğayıp olması ve apiske alınmasından sebep meydanğa ketirilgen edi.


text:
Qırımdan Mekkege barıp kelgen 35 vatandaşımız Vatanğa qayttı. Bu hacılarımıznıñ birinci gruppası edi. Aqmescitniñ avalimanında müsülmanlarnı Qırım Müftisiniñ muavini Esadullah Bairov, Müftiyat hadimleri, AVN-tur şirketiniñ vekilleri qarşıladılar. Vatandaşlarımız tahminen 4 afta devamında dünyanıñ çeşit köşelerinden teşrif buyurğan müsülmanlarnen beraber Hacılıq ibadetini yerine ketirdiler, Mekke ve Medineniñ tarihiy ve muqaddes yerlerini ziyaret ettiler. Qırım Müftisiniñ muavini Esadullah Bairov dindaşlarnı hayırladı.
“Quvançımız sıñırsızdır, hacılarımıznı qarşılaymız. Elhamdualillâh, er kes sağ-selâmet Vatanına qayttı. Muqaddes yerlerde yapqan dualarnı Allah qabul esin”, – dedi Esadullah Bairov.
Hacılar er şeyden memnün qaldılar. Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov bu yıl Hacılıqqa bardı. Onıñ aytqanına köre, qırımlılar biri-birine yardım etip, yüksek seviyeli medeniyetni, terbiye kösterdiler.
“Er şey yahşı keçti, çünki biz Allah rizası içün ibadet ettik. Arzumız yerine keldi, qalğanı müim degil. Allah cümle müsülmanlarnıñ, em de Qırım müsülmanlarınıñ dualarını qabul etsin”, – dedi Ayder İsmailov.
Bu yıl Qırımdan 370 müsülman Hacılıqqa bardı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Bir kün evel “Veciye Kaşka davası” iştirakçisi Kazim Ametovnıñ qızı Naciye, onıñ babasına, davanıñ başqa iştirakçisi Ruslan Trubaçqa ve Edem Bekirovğa yardım etmek ricasınen Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovağa muracaat etti.
“Keçken afta olarnı umumiy kameradan mahsus blokqa avuştırdılar. Olar daima videokameralarnıñ nezareti altında. Türme odaları sers, suvuq, divarları betonlı. Babamnıñ apishanede peyda olğan hastalıqlarından (qan basqısı, közleriniñ zayıflaşqanı, yürek ağırları)ğayrı büyrek ve ayaqları da ağırıp başladı. Olarnı atta kezintilerge alıp çıqmaylar, yaramay aşatalar! Babam ağır sabırlı adam olğanını endi bir qaç kere aytqan edim, amma bugün o (dekabr 19 - QA) apis şaraitlerinitasvirlegeni men içün alâmet! Olarnı acele qurtarmaq kerek!” - yazdı Naciye Ametova öz Facebook saifesinde.
O, tevfiq etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq alı aqqında da aytıp berdi. Onen beraber bir kamerada “Veciye Kaşka davası”nıñ daa bir iştirakçisi Ruslan Trubaç bulunmaqta.
“Ruslan Trubaç ile bir kamerada 1-inci gruppa saqatı Edem Bekirov otura. Onıñ yüreginde 4 şunt bar - ağır infarkt ve şeker hastalığınıñ aqibetleri. O ayatına zarur olğan künde 16 ilâc içmek kerek, kesilgen hasta ayağınıñ sarğısını deñiştirmek. Bugün o adamnı Ruslan Trubaç baqa, amma o mutehassıs degil. Bekirovğa mahsus baqıluv kerek”, - yazdı Ametovnıñ qızı.
Ombudsmen Denisova, Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar Kazim Ametovnıñ aq-uquqları bozulıvı aqqında haber alğanını yazdı.
“Men, Ametovnıñ bozulğan aqlarını tiklemek ricanen Rusiyede insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat ettim”, - yazdı ombudsmen.
Daa evel jurnalist Anton Naumlük, “Veciye Kaşka davası”nıñ mabüsleri Ruslan Trubaç ve Kazim Ametovnı Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokına avustırdılar dep bildirdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 4-nde «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri Asan Çapuh, Kazim Ametov, Bekir Degermenci ve Ruslan Trubaçnıñ apis müddetini 3 ayğa uzatqan edi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde 82 yaşlı Veciye Kaşka vefat etti. Qırımtatar milliy areketiniñ veteranı FSB ve SOBR keçirgen mahsus tedbirlerniñ şaatı oldı. Uquq qoruyıcılar Aqmescitteki qavelerden birinde qırımtatarları Kazim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tuttı.
Olarnı Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etkenlerinde qabaatladılar. Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ ücümi vaqtında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı.Birazdan Veciye Kaşka can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Oleg Zubkov parkları ile alâqalı Rusiye akimiyeti tarafından açılğan informatsiya cenkini közetip, bunıñ ne içün yapılğanını añlap başladım. Bilesizmi, arbiy ilimde tütün perdesi degen bir usul bar - duşman, esas telükeniñ qaydan kelgenini añlamasın dep, tütün çıqaralar. "Ğalipler taqımı" da, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten diqqatnı ayırmaq içün, bunı yapa.
Nişan olaraq Oleg Zubkov ve onıñ "Taygan" safari parkını ve "Skazka" Yalta ayvanat bağçasını nafile saylamadılar. Zubkovnıñ boysunmağan tabiatını ve halq destegini tapmaq qabiliyetini er kes bile. Bu sefer de, "ğalipler taqımı"nıñ Zubkovğa qarşı ücümi, büyük rezonans doğurdı. İçtimaiy ağlarda Zubkovnıñ tarafdarları ve oña qarşı olğanlarnıñ arasında davalar toqtanmay. "Taygan"ğa qoltutuv istidanamesi yüz biñden çoq rey topladı, meselege bağışlanğan maqalelerniñ sayısı ise bütün rekordlardan aşa.
Öylese, "ğalipler taqımı" o qadar tütün nege çıqardı? Bellesem, sadece istenilmegen ve añlaşmağa istemegen Zubkovdan intiqam almaq içün degil. Amma, qırımlılarnıñ başına kelip turğan esas felâketten - suv qıtlığı meselesinden - diqqatnı ayırmaq içündir.
Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı
İşte, "ğalipler taqımı" beş yıl devamında propaganda etken Qırımnıñ suv yeterligi hayalınıñ, ğaliba, soñu kele. Onıñ yeküni ise - Qırımnıñ suvsızlığı.
Qırım, 80%-dan çoq suvnı qıta Ukrainadan Şimaliy Qırım kanalından alğanı sır degil. Qırım, Kyiv suv destegi olmadan, bu meseleni özü çeze bile, dep tüşünmek sadedilliktir. "Ğalipler taqımı", bu meseleni çezmek mümkün dep, qırımlılarnı işandıra edi, amma körgenimiz kibi, suv meselesi çezilmey edi, aksine, yıl-yıldan kerginleşe edi. Qırımlılarnıñ çastına, bu beş yıl içinde asırlarnen toplanğan temiz artezin suvunı içe ediler, yağanaqlar da quvandıra edi, amma bu çast, qazanılğan muvafaqiyet kibi degil, o, çoqqa sürmey.
2019 senesi küzden Qırımda suv kollapsı başlandı. Men, Qarasuvbazar yapma gölünde oldım. Alı, kerçekten aytsam, qorqunçlı. Suv anbarında normal köleminden yalıñız on fayız qaldı.
Aqmescit suv anbarına da aselet bardım. Aynı acınıqlı ve müşkül vaziyet. Göl, tanılmaycaq qadar "azdı".
Qurğaqlıqtan sadece göller degil, Qırım ormanları da zarar köre. Aqmescit sakinleri, noyabrnıñ soñunda böyle şey köre edi - FVN-niñ uçağı Aqmescit yapma gölüne qonıp, suvnı çekip ala edi ve şeer civarında yanıp turğan derelerni söndürmege uça edi.
Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül
Köylüler telâşlana - çoqusınıñ quyu ve skvajinalarda suvu yoq oldı. Amma kim olarnıeşitmege istey? Qırım çölü quru sahrağa çevirildi. Vaziyet, kerçekten de müşkül, amma onıñ perspektivaları daa qorqunçlıdır. "Ğalipler taqımı", qırımlılardan yaqınlaşqan meseleni olduqça gizlemege tırışa, amma bu vazifeni kün-künden yaramayca becereler. İşte, onıñ içün "tütün perdesi" kibi, Zubkov parkları meselesini uydurdılar.
Bütün tahminlerge köre, dekabrde de yağanaqlar olmaycaq. Demek, "ğalipler taqımı", suvnıñ saat-saat berilmesini başlamağa mecbur olacaq ve soñra bu, bütün Qırımnıñ degil, şahsiy er qırımlınıñ probleması olacaq. İşte, "krımnaş"lar, bu kökten tüşken taşlar degil, ebet, amma Allahnıñ ğazabına oşay...
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Abdullah Gülneñ wazidağa başlawı belän TBMM däge urınnarnı bülü ütkän atna planlaştırılğan ide. Erdoğan belän bergä 25 ministırdañ torğan yaña xökümät programı bu atna mäcliskä tapşırıldı häm (ışanıç) tawışı birü buldı. 60nçe xökümätneñ tanıluı öçen kimendä 276 wälkilneñ tawışı keräkkän mäclestä, yaña xökümät 337 tawış belän ışanıç yawladı.
Erdoğan, 60nçı Xökümätneñ alğa taba proğrammasında 59nçı Erdoğan xökümäte waqıtında başqarılğan xezmätlären däwam itterü bulaçağın belderde. Premyer, oppozisiä beldergän tänqiytlär alğa taba alıp barılaçaq säyäsättä möhim rol uynıyaçaq dide. Alğa taba demokratiäne kiñ külämdä cäyelderü maqsatında plannarı bulğanıñ açıqlağan xökümät, şul uq totırıqlılıq belän Yewropağa äğzälek häm iqtisad reformalarında da alğa baraçaqların ışandırdı.
Saylawlar säbäble, tığız programı bulğan mäcles bu atna yal könnären başliy. Mäcles wäkelläre Üktäbrneñ berenä qadär yalğa çığa.
Bu atnanıñ tağın möhim waqiyğalarınnañ berse, Angliä tışqı eşlär ministırı David Millibandnıñ Törkiägä säfäre buldı. Änqaradağı yaña xökümätneñ berençe çit it qunağı bulğan Angliä Tışqı eşlätr ministrı, Elekke Premyer Tony Blairneñ, Yewropa Berlegenä äğzälek mäsäläsendä Törkiägä birgän tulı yaqlaw säyäsäteñ däwam itteräçäkbez dip wäğdä birep, Yewropa Berlegenä äğzälek mäsäläse xaqında bolay däwam itte:
(INSERT AUDIO -- Miliband in English -- length :29 -- NC090626) “Yewropa Berlege öçen, Bu berlekneñ barı tik üz eçendä yabıq Xristian klübe dip atawı mäğnäsez. Äğzälek dini ışanıçlarnııñ törlelege belän urtaq qimmät häm urtaq dairädä tigez kündäşlek itä aluın kürsätergä tiyeş. Min şuñada, tartınmıyça äytä alam, Yewropanıñ alğa taba tulısınça häm tigez şartlarda Törkiäneñ urnıñ belgeläwne açıq maqsat itep kütärergä ixtiacı bar.
Törkiyädä soñğı 2-3 ayda, Abdulla Gül namzätlekkä çığıu belän başlağan bäxäslärne möhim dip tapğan ministr, monıñ Törkiäneñ üzenä qaraşı häm demokratik qimmätlären sınawda bik ähämmiäle ber waqiyğa buldı, Törkiäneñ däräcäse arttı häm dönyanıñ Törkiyäğä başqa küzlektäñ qaraş mömkinçelege tudırdı dip söyläde çit il qunağı.
Bu atnağı küzätüebezne sälämätlek xäbäre belän tämamlibız. Küp kilolardañ qısqa waqıt eçendä qotılırğa xıyallanğan keşelär kibet wä daruxanälärgä ağılsa, qaysı ber citeşterelgän darularnıñ, qanunsuz yasalğan nösxäläre keşe tormışıñ qurqınıç astına quya. Soñğılardañ bulıp 40 yäşlek ber ir keşeneñ üleme kiterüdä şiklänelgän Lida isemle yabiğu daruı bu atna Törkiyädä iñ küp bäxäs quptarğan mäsälälärdäñ berse ide. Sälämätlek ministrlığı tarafınnañ tıyılğan bu produktnı äle dä qanunsız satıla bulğan. Bu uñaydañ, Törkiyä matbuğatı, doktor kiñäşe bulmıyça, belmägän darularnı qullanmasqa çaqırıp, xalıqqa bu mäsälädä törle kiñäş häm mäğlümätlärlär birde.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Avropa parlamentiniñ deputatlarına Qırımnı işğalden qurtaruv platformasını taqdim etip, olarnı da bu teşebbüste iştirak etmelerine davet etti.
Ukraina nazirliginiñ bildirgenine köre, online tedbirde Poloniya Avropa parlamentiniñ deputatı, «Avropa konservatorları ve islâatçıları» firqasınıñ baş kâtibi Anna Fotıga ve Litva Cumhuriyetinden Avropa parlamentiniñ deputatı Petras Avstreviçus iştirak etkenler.
«Qırımnı işğalden qurtaruv ve işğal aqibetlerini çezüv ğayretini faalleştirmek kerek olğanını qayd etken nazirniñ birinci muavini tedbir iştirakçilerine Ukrainanıñ yañı teşebbüsini – Qırım platformasını – taqdim etti ve Avropa deputatlarını onıñ parlament işinde qoşulmalarına davet etti. Tedbirniñ müim qısmı Ukraina halq deputatları Rustem Umerov, Liza Yasko ve Vadim Galayçuk tarafından Ukraina Yuqarı Radasındaki yañı «Qırım platforması» fraktsiyasınıñ taqdim etilüvi oldı», – dep aytıla haberde.
Dekabrniñ başında AB tış siyaset hızmetiniñ resmiy vekili Peter Stano, Brüssel, Ukrainanıñ «Qırım platformasını» quruv teklifini ve Avropa Birliginiñ Qırım vekili vazifesini baqa, anda bu platformanıñ qurulışı aqqında ilâve malümat bekleyler, dep ayttı.
Ukraina akimiyeti AB ve Ğarp memleketlerini yarımadanı qurtaruv boyunca «Qırım platformasına» qoşulmalarına faal sürette davet ete. Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesi mayısta keçirmege planlaştıralar, dep bildirgen edi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.


text:
Avropa Şurası
Avropa Şurası (inglizce Council of Europe, frenkçe Conseil de l’Europe) — Avropadaki 47 aza devletiniñ teşkilâtı.
Azalıq, uquq üstünligi esasını tanığan ve vatandaşları içün esas insan aqları ve serbestliklerini kefalet etken butün Avropa devletleri içün açıq.
Avropa Şurası onıñ azaları içün müim olğan meselerni muzakere ete. Bu cümleden, cinayetçilikniñ ögüni aluv, narkotik suistimalı, etraftaki müit qorçalav, ayatahlâq ve icret meseleleri üzerinde çalışa. Avropa Şurası çeşit Avropa devletleri arasında on biñlerce ekitaraflama muqaveleniñ yerine kelgen 160-tan ziyade halqara muqavele, añlaşma ve konventsiya azırladı.
Avropa Şurasınıñ eñ büyük muvafaqiyetlerinden biri, İnsan aqları Avropa makemesi içün temeli olğan 1950 senesi İnsan aqlarını ve esas serbestliklerini qorçalav aqqında konventsiya olğan.
Avropa Şurasınıñ ştab-kvartirası frenk-nemse sıñırındaki Strasburg şeerindedir.