text:
İşğal etilgen Qırımda sentâbr 15 künü qırımtatar milliy Meclis binasına ücüm etildi. Bunı Qırım.Aqiqat saytına «Qırım» fondı» hayriye teşkilâtınıñ başı, Meclis azası Riza Şevkiyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, gece saat 03:15 Aqmescitte yerleşken Meclis binasına 3 belgisiz şahıs keldi. Ekisi kiriş qapınıñ ögünde turıp, kirişni qapattılar, birisiniñ elinde pıştav bar edi.
Bu vaqıt, Riza Şevkiyeniñ aytqanı kibi, üçünci adam gaz borusı boyunca köterilip, binada asılğan Ukraina bayrağını qopardı.
«Ukraina bayrağı yerge tüşürilgeninden soñ, belgisiz insanlar onı alıp, kettiler. Er şey eki daqiqa içinde yapıldı. Yani, evelden azırlanılğan ve planlaştırılğan ameliyat edi», – dep tarif etti Qırım.Aqiqatqa Riza Şevkiyev.
O şunı da qayd etti ki, birden «politsiya» çağırıldı. Olğan vaqia videonezaret kamerasına yazıldı, yazı da «politsiya»ğa berilecektir.
Qırımtatar milliy Meclisi bulunğan binadan Ukraina bayrağını endi defalarca tüşürmege tırışqan ediler.
Bunıñ ile, qırımtatar milliy Meclis binasında yerleşken Ukraina bayrağı sebebinden politsiya ziyaretleri de olğan edi.


c: text/html

text:
Bunı müessiseniñ baş müdiri Boris Ostapük bildirdi, dep haber ete şirketniñ matbuat hızmeti.
Endiden soñ er kün Qırımğa Ukraina, Rusiye ve Aqrusiye trenleriniñ 30 çifti qaytnaycaq.
Qırım.Aqiqat bildirgenine köre, qıtaiy Ukraina ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti arasında qatnağan tren biletleriniñ fiyatı deñişmey qaldı.
Evel olğanı kibi yol parası deñişmedi, dep aytıla «Ukrzaliznıtsâ» müessisesiniñ matbuat hızmeti bergen beyanatında.
OAO «Federal yolcu şirketiniñ» malümatına köre, paalı fiyatlardan bilet alğan yolcular aynı stantsiyalarnıñ kassalarında parasını ala bileler.
«Ukrzaliznıtsâ» iyün 16-dan 30-na qadar Qırım Muhtar Cumhuriyetinden ve keri qatnağan tren biletlerini 2014 senesi iyün 12-de satıp başlaycaqlar.
«Ukrzaliznıtsâ» müessisesi bergen malümatlarğa köre, fiyatlar deñişmedi ve Rusiye tarafından bunıñnen bağlı bir de bir resmiy malümat olmadı.
Qırım demir yollarınıñ malümat hızmetinde bildirgenlerine köre ise, biletler fiyatı kerçekten arttı.
«Bugünden başlap Aqmescitten Kiyevge platskart yeri – 2330 ruble, kupe – 3370 ruble tura. Bu al Rusiye elektron tertibatı qoyulması ile bağlı, o avtomatik şekilde böyle fiyatlarnı belgiley», – dep bildireler mında.
Qırım.Aqiqat işğal etilgen Keriçte demir yol biletleriniñ fiyatı eski fiyattan satılğanını bildirgen ediler.
İyün 11-de saba Keriç demir yol kassasınıñ hadimi «Aqmescit-Kiyev» biletiniñ ukrain nümünesini sattı. Küpe vagonında eki yer fiyatı 2004 ruble 41 kapikni teşkil etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırım ateş noqtasına çevirile bile.
Bunı Facebook saifesinde Ukraina mudafaa naziri Oleksandr Danilük bildirdi.
«Rusiyege territoriya degil de, cenk kerek olğanı sebebinden Qırım yaqın zamanda ateş noqtasına çevirile bile», – dedi o.
Danilükniñ sözlerine köre, yerli akimiyet yarımadada qırımtatarlarğa sıqıştıruvnı kösterip, vaziyetni daa da kerginleşe.
«Bugün Putinniñ Qırım iqtisadiyatınen oğraşmağa ne imkânı, ne istegi yoqtır. Qırımtatarlar mayıs ayında tarikler ile rastkelgen ediler, olar ise ep devam eteler. Bu sene Rusiye Qırımda cenkni başlap, bizge yañı tarikni azırlaycaqtır», – dey o.
Qırımda qırım musulmanlarnıñ evlerinde ve oquv yurtlarında tintüvler ep keçirile. Sentâbr 16 künü Aqmescitte qırımtatar milliy Meclisinde tintüv ötkerildi.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş nazir Sergey Aksönov Rusiye matbuat vastaları ile rusiyeli akimiyetni tanımağan qırımtatarlarnı ciddiy aqibetler ile qorquta.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov aprel 18-de Rusiye uquq qoruyıcıları işğal etilgen Qırımda keçirgen yañı tintüv aqqında bildire.
Adliyeciniñ malümatına köre, tintüv Yaltanıñ Qızıltaş (Krasnokamenka) köyünde keçirile.
«Qızıltaşta tintüvler. Enver Bekirova anda yaqalanğan edi. Elde etilgen malümatqa köre, eki kişi yaqalandı», – dep bildirdi Kürbedinov Facebookta.
Başqa malümat yoq. Qırımnıñ Rusiye uquq qoruyıcı hızmetleriniñ izaatları yoq.
Raatlıq künleri Aluşta regionınıñ Arpat köyünde politsiya evlerni teşkerdi.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Dörtü de Aqmescitte SİZOda yatalar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina boksçısı Vladimir Kliçko qırımlı Aleksandr Usikni Dünya boks teşkilâtınıñ versiyasında ağır çekide (91 kg qadar) amerikan Maykl Hanter ile uruşta dünya çempionı unvanını qorçalağanını hayırladı.
«Aleksandr Usikniñ kruzerveytte (birnci ağır çekide – QA) unvanını qorçalağanı hayırlı olsun, daa çoq ğalebe olacaq!», – dep yazdı Vladimir Kliçko Twitterde.
Ukraina boksçıları Aleksandr Usik, Aleksandr Gvozdik ve Vasliy Lomaçenko aprel 9-da Amerika Qoşma Ştatlarındaki MGM National Harbor arenasında boks uruşlarını keçirip, ğalebe qazandılar.
Qırımlı Aleksandr Usik Dünya boks teşkilâtınıñ versiyasında ağır çekide (91 kg qadar) dünya çempionı unvanını qorçaladı. Üç qadı ukrainge rey berdi, neticede uruş esabı 117-100 oldı.
Qırımlı Aleksandr Usik ğalebe qazanğan soñ konferansye Maykl Baffer Amerika Qoşma Ştatlarındaki MGM National Harbor arenasında onıñ doğuv şeerini «Aqmescit, Ukraina» dep ayttı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl işğal altındaki Qırımda yañı apis cezaları olacağını tahmin ete. Bunı Celâl noyabr 7-de KrımSOS cemaat teşkilâtına bergen izaatlarında ayttı.
«Yaqın vaqıtta bir sıra yañı apis cezası olacağını bekleymiz, faaller yaqalanacaqtır. Diniy sebeplerden taqip ve apis cezaları devam etecegini bilemiz. Uquq qoruyıcılar bunı açıq-açıq aytalar, Mamaq ve Boğurçadaki yaqalavlar «Hizb ut-Tahrir davasında» soñki olmağanını deyler. Bizge kirişmeñiz ve qorçalamañız olarnı, siz de zarar körersiñiz, deyler», – dep ayttı Celâl.
Oktâbr 12-de Qırımnıñ Mamaq ve Boğurça qasabalarında beş musulman qorantasında tintüv keçirildi. Beş qırımtatarı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesi ile qabaatlanıp yaqalandı: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov, Ayder Saledinov.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
StopFake levhasınıñ tesisçilerinden biri Margo Gontar dey ki, Qırım işğalinden evel yarımada sakinlerini «rus tilli ealiniñ zulumı aqqında yalan malümatqa qandırdılar».
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«İşimizde ilk haberlerden biri Qırımda rusiyeliler, rus tilli ealiniñ zarar körgeni aqqında edi. Birazdan rusiyeli resmiy şahıslar özleri işbu malümatnı red ettiler, öyle degil dep. Amma bu rus tilli ealiniñ qoruvı boyunca ğayeni başlamaq içün fırsat yarattı», – qayd etti Gontar.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda teşviqat bundan bayağı evel başlandı ve «insaniyetsiz «banderovets»lerniñ obrazlarını» meydanğa ketirmege yardım etti.
Yalan malümatnen küreşke yönelgen StopFake levhası bıltır mart ayında başlandı.
Evel AQŞ Devlet departamentinde bildirilgeni kibi, Rusiye er yıl teşviqatqa 1 milliard 400 million dollarnı masraf ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatarlar ve ukrainler Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qarşılıqnı devam ete, dep bildirdi Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar iyül 12-de keçirilgen «Krım.Sprotiv» («Qırım.Qarşılıq») vesiqalı-bediiy filminiñ premyerasında.
«Film, Ukrainanıñ Qırımda imayesi, yarımadada qırımtatarlar ve ukrainler aqqındadır, olar işğalci içün esas nişan oldı, amma qarşılığını devam ete – kimse apishanede, kimse azatlıqta, kimse işğal etilgen Qırımda, kimse qıtada», – dep qayd etti o.
İyül 12-de Kiyevde Ukraina Haber siyaseti nazirligi 2014 senesi Rusiye tarafından Qırım işğaline bağışlanğan «Krım.Sprotiv» («Qırım.Qarşılıq») vesiqalı-bediiy filmini taqdim etti.
Premyerada Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, qırımtatarlarnıñ liderleri, cemaat erbapları, ATO askerleri, yırcı Jamala bulundılar.
Film taqdiminde Petro Poroşenkonıñ ilân etti ki, bundan evel olğan ukrain ükümeti qırımtatarlarnıñ öz-özüni idare etüv aqqınıñ esasında milliy-territorial muhtariyet ğayesini ömürge keçirse edi, Qırımnen bağlı vaziyet «başqa olur edi».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Odessa limanına La Fayette gemisi ziyaret ile keldi – arbiy gemi Frenkistan Cumhuriyetiniñ Arbiy deñiz quvetlerine ait. Bunı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Nazirlikniñ malümatına köre, ziyaret programmasına köre gemi komandanınıñ Odessa şeer şurası, vilâyet devlet memuriyeti ve Ukraina silâlı quvetleri Arbiy deñiz quvetleriniñ komandanlığında körüşüvleri olacaq, dostluq futbol matçı ötkerilecek.
Bundan ğayrı, «Ukraina SQ ADQ ve Frenkistan Cumhuriyetiniñ ADQ gemilerinde azırlıq meseleleri boyunca Frenkistan Cumhuriyetiniñ ADQ La Fayette gemisi ve Ukraina ADQ «Getman Sagaydaçnıy» gemisiniñ hadimleri bir-birinen tecribesinen paylaşacaqlar», – aytıla beyanatta.
Frenkistan gemisiniñ ziyareti mart 26-dan mart 30-ğa qadar devam etecek.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Google haritalarında Qırımnı Rusiye toprağı kibi kösterilüvi - Kreml prodagandasınıñ nevbetteki eyecanlandırıcı haberi, sensatsiyası oldı. Bugün büyük şirket Qırımnı Rusiye qısmı kibi tanıdı, yarın devletler tanır. Amma tanuvğa harita deñişmesiniñ iç alâqası yoq.
Amma Rusiyede öz kelirini qazanmağa istek bar. Şirketniñ özünde bile, yerleşken devletlerniñ qanunlarına uymağa istegenlerini nafile aytmaylar. Ve bütün dünyada Google haritalarında Qırım, evelkisi kibi, Ukraina qısmı olaraq kösterile.
Qırımnı “rusiyeli” dep qabul etken memleketler aman-aman yoq, Rusiye içün de bu vaqtınca qarar. Putin olğance - o da bar, amma - ertemi, keçmi - Putin yoq olur, onınen beraber “rusiyeli” Qırım biter-keter
Я He зHaю, oTkpoю ли я rocyдapcTBeHHyю TaйHy или HeT, Ho KpыM ocTaeTcя ykpaиHckoй TeppиTopиeй дaжe Ha kapTax ЯHдekc. ПoToMy чTo дaжe B эToй poccийckoй kopпopaции пpekpacHo пoHиMaюT paзHицy Meждy TeppиTopиeй Poccии и okkyпиpoBaHHoй TeppиTopиeй ykpaиHы. И дa, BыHyждeHы пoдчиHяTbcя BHyTpeHHeMy зakoHoдaTeлbcTBy coбcTBeHHoй cTpaHы, okkyпиpoBaBшeй KpыM. Ho He coбиpaюTcя шyTиTb c MeждyHapoдHыM пpaBoM. Дa и зaчeM, coбcTBeHHo? Beдb cTpaH, koTopыe пpизHaли бы «poccийckий» cTaTyc KpыMa, пpakTичeckи HeT, дa и для caMoй Poccии Takoe peшeHиe иMeeT BpeMeHHый, «пyTиHckий» xapakTep. He бyдeT – paHo или пoздHo – ПyTиHa, He бyдeT и «poccийckoro» KpыMa.
Bilmeyim, devlet sırını acarımmı, yoqmı, amma Qırım Yandex haritalarında bile Ukraina toprağı. Çünki atta Rusiye şirketinde Rusiye toprağı ve Ukrainanıñ işğal etilgen qısmı arasında farqnı añlaylar. Ebet, Qırımnı işğal etken öz memleketiniñ iç qanunlarına boysunmaq kerekler, amma buña baqmadan, halqara qanunlarınen şaqalaşmaylar. Em de nege bu, işte? Qırımnı “rusiyeli” dep qabul etken memleketler aman-aman yoq, Rusiye içün de bu vaqtınca qarar. Putin olğance - o da bar, amma - ertemi, keçmi - Putin yoq olur, onınen beraber “rusiyeli” Qırım biter-keter.
Amma işğalci devletniñ öz qanun bozuvını coğrafik haritada körmek istegine yol bermek, itibarlı halqara teşkilât içün faydalı olurmı, yoqmı - büyük bir sualdir. Ne de olsa, sadece devletniñiç qanunlarına ürmet aqqında aytılmay, aynı vaqıtta böyle areketlernen halqara aq-uquqına ürmetsizlik, şirket qayd etilgen devletniñ qanunlarına ürmetsizligi kösterile.
Bellesem, biznes itibarına qıymet bermese, saiplerini kerçekke yalıñız maddiy zararlar ketire bile
Ve Google şirketi içun kârlar printsiplerde müim olsa, belki ABD ve Avropa Birliginiñ memleketleri buña diqqat etip, şirket bu areketi içün paalı tölesin dep yapar. Misal içün, Google tölecek para cezası Rusiye bazarından alğan kelirinde çoq olsa.
Bellesem, biznes itibarına qıymet bermese, saiplerini kerçekke yalıñız maddiy zararlar ketire bile.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün


text:
Cuma künü, aprelniñ 23-nde, qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamalanıñ «5:45» yañı albomı çıqtı. Bu aqta yırcınıñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mı» («Biz») plâkı daa altı afta evelsi çıqqanına baqmadan, yırcı mühlislerini eki yıl devamında toplanğan yırlarınen quvandırmağa istedi. Albomğa «Smiyus i plaçu» yırı, o, sound prodüsser İvan Klımenkonen beraber 2019 senesi mart ayında Balide yazılğan edi, ve ukrain hip-hopınıñ yıldızı alyona alyona ile «Jali» dueti, Koloah ve Vakula elektron muzıkacıları ile beraber yazılğan eserler kirdi», – dep bildirdi Jamalanıñ matbuat hızmeti.
Yırcı «5:45» albomında «insan duyğuları dünyası ögrenile», dep tarif etti.
«O, (albom – QA) içine bir baqış aqqında ayta. Anda biraz melanholiya, biraz keder, er şeyni olğanı kibi qarşılağan ve bir şey deñişmeycegini añlağan ruh alıñ bar», – dep ayttı yırcı.
Bundan evel Jamalanıñ «Virü v tebe» yırınıñ yañı video klipi taqdim etildi. Klipniñ qaramanları yırcınıñ ömür arqadaşı Seit-Bekir Suleymanov ve oğulları Emir-Rahman ve Selim-Geray olğanlar.
«Virü v tebe» yırı Jamalanıñ martnıñ 12-nde çıqqan «MI» albomına kirdi. Oña sekiz eser kirdi, hususan «Vdâçna», Agneşka Hollandnıñ «Aqiqat qıymeti» filmi içün Like a Hero yırı ve Qazahistanlı repçi Jah Khalib ile yazılğan «Kohayu» yırı kirdi.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sentâbrniñ 16-nda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmüni çıqarmağa planlaştıra.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildirgenine köre, mabüsler üküm arfesinde soñki sözüni ayttı.
«Er bir soñki sözünde qırımtatarlarnıñ çarlıq Rusiyede taqip etilgenini, 1944 senesiniñ sürgünligini ve 2014 senesi Qırımda başlağan taqiplernen qıyasladı», – dep aytıla haberde.
Qadı Rizvan Zubairov aytqanlarınıñ cinaiy davanen alâqası yoq dep, er biriniñ sözüni eñ az üç kere böldi.
Rusiye prokuraturası bu davanıñ bütün mabüsleri içün apis cezası istedi: Marlen Asanovğa – 20 yıl ve 800 biñ ruble para cezası, Memet Belâlovğa – 21 yıl, Timur İbragimovğa – 20 yıl. Olarnı «Hizb ut-Tahrir» bölüginiñ qurucıları dep qabaatlaylar.
Qalğan dava mabüsleri içün böyle cezalar istediler: Server Zekiryayevge – 15 yıl, Server Mustafayevge – 17 yıl, Seyran Saliyevge – 19 yıl, Ernes Ametoğa – 17 yıl ve 6 ay, Edem Smailovğa – 17 yıl ve 6 ay.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
1965 senesi sentâbr 30-da Mustafa Cemilev eviniñ yanında militsiya hadimi ve adiy urbada olğan adam tarafından yaqalanğan edi, silâ taşımasında şeklengen er bir insannıñ eşyaları baqıla bile dep, onıñ eşyalarını da baqtılar.
Mustafanıñ aytqanına köre, «silâ qıdırğan adam» defterini diqqatnen ögrenmege başladı, arap urufatınen qırımtatarca yazğanlarını körip, «casus yazıları» dep açuvlanmağa başladı».
Ertesi künü Cemilev evde olmağanda, prokuror qararı yoq eken militsiya hadimleri iç bir vesiqanı köstermeyip, onıñ evinde tintüv keçire ve pasportını alıp keteler. O, pasportnı almağa kelgende vekâletli Muradov adiy urbada olğan bir qaç kişiniñ yanında onı «Qırımlı alçaq erif», qırımtatarlarnı ise «afu etilmeycek ve yoq etilecek... alçaqlar» dep adladı. Muradov Mustafa 1943 senesi işğal etilgen topraqlarda doğğanına esaslanıp, külip oturğan hadimlerniñ yanında oña «faşist qanı aqqan alçaq erif» dedi.
Mustafa pasport rejiminiñ bozulmasında qabaatlanğanını militsiya yolbaşçısından ögrendi. Pasportnı arbiy komissarlıqnıñ hadimi aldı dediler, lâkin o adam Cemilevge pasportnı almağanını bildirip, oña bir qaç künden soñ askerlikke ketecegini haber etmege emir etilgenini ayttı.
Aynı o künü Cemilev Taşkentniñ suvarma ve köy hocalığınıñ mehanizatsiyası müendisleri institutı boysunğan SSCB köy hocalığı Nazirligine barıp, vaziyetni ögrenmek içün Moskvağa vesiqasız kete. 1965 senesi noyabr 2-de Lenin Kütüphanesinde Cemilev militsiya hadimi tarafından yaqalana, ve altı kün devamında şahsiyeti ögrengenine qadar apiste yata. Noyabr 7-de gece militsiya hadimleri onı vokzalğa alıp ketip, Taşkentke ketken tren biletini berdiler.
Faqat Mustafa işini ögrenmeyip ketemegen edi. O, SSCB Mudafaa nazirligine ariza berip, onıñ işi Köy hocalığı nazirliginde al etilgenine qadar askerlikke ketmemek içün izin soradı. Bir qaç künden soñ Köy hocalığı nazirligi Baş idaresiniñ qararı kele, oña köre, instituttan çıqarmaq içün sebep yeterli degil edi, böylece, rektorğa işbu qararnı ğayrıdan baqmağa avale etile.
Evge qaytqanda Mustafa Ülyanovsk vilâyetiniñ Melekess şeerine kirip, Melekess pedagogika institutınıñ fizik-matematik fakultetiniñ ğıyabiy bölügine üçünci sınıfqa oqumağa kire.
Nazirlikniñ instituttan quvmaq qararı qanunsız olğanını aks ettirgen qararı rektorlıqqa tesir etmedi. Suvarma institutı arbiy komissarlıqqa Köy hocalığı nazirliginiñ qararını red etkenini bildire, böyle etip, Cemilev askerlikke çağırıla.
1965 senesi dekabr 31-de prokuratura organları Cemilevge qarşı cinaiy iş açıp, onı «askerlikten qaçınğanında» qabaatladılar.
1966 senesi yanvar 7-de rayon prokuraturasınıñ taqiqatçısı Yevdokimovğa sorğuğa çağırılğan Mustafa Cemilev Moskva ziyaretiniñ sebepleri, arbiy komissarlıq ve institut ile munasebetlerinen bağlı suallerge yazma şekilde cevap berdi. O, Melekess pedagogika institutına kirgenini tasdıqlağan vesiqalarnı, Köy hocalığı nazirliginiñ rektor Pulatovğa yazğan mektübiniñ kopiyası ve institutnıñ, Baş idareniñ qararı esasında, Cemilev saylağan zenaat boyunca çalışacaq şartı ile institutta oquşını devam etecegine qarşı çıqmağanını aydınlatqan ğıyabiy bölük dekanınıñ tezkeresini berdi. Yevdokimov bu mesele yaqında çezilecegini bildirip, vesiqalar 1966 senesi yanvar 11-de keri qaytarılacağını ayttı.
Yanvar 9-da eki adam Cemilevniñ cebine saat qoya ve hırsızlıq olğanını köstermege tırışa. Maqsadına irişmegen insanlar avtobus durağında «tesadufen» kezgen militsiya hadimine muracaat etip, Cemilevni vatandaşlarğa küfür sözlerini aytqanında ve öldürmek qorquzuvlarında qabaatladı. Militsiyada Cemilev «şantaj maqsadınen onı aqaretlemege tırışıp, cebine saat qoyğan adamlarğa qarşı dava açqanını» bildirdi. Bir qaç saatten soñ Cemilevni Kirovsk rayonınıñ halq mahkemesine alıp keteler, oña 15 künlik apis cezası berile.
1966 senesi mayıs 12-de Taşkent şeeriniñ mahkemesinde «askerlikten qaçınğanında» qabaatlanğan Mustafa Cemilevniñ mahkeme esnasınıñ kerçek sebebi bu edi.
Müim bir şeyge diqqat eteyik.
Mustafa Cemilevniñ mahkemesi 1966 senesi mayıs ayında olıp keçken edi. RSFSC Ceza kodeksinde ileride meşur olacaq 190 maddesi (190-1 – «sovet devlet ve cemaat qurumını aqaretlegen yañlış fikirlerni tarqatuv», 190-2 – «devlet gerbi ve bayrağını aramlav» ve 190-3 – «cemaat nizamını bozğan areketlerni teşkil etüv ya da iştirak etüv») daa yoq edi, amma soñra bu madde esasında sovet dissidentleriniñ ekseriyeti, şu cümleden qırımtatar areketiniñ faalleri mahküm etilgen edi. Madde 190 cumhuriyetniñ qanunlarında RSFSC Yuqarı Şurası Prezidiumınıñ Qararı ile Cemilevniñ mahkemesinden bir qaç ay keçken soñ, 1966 senesi sentâbr ayında, qabul etilgen edi. Mezkür madde soñ derece nahoş olğan 70-inci maddeden (eski madde 58) daa çevik edi – «sovetlerge qarşı teşviqat» ve «uquq qoruyıcılarğa» insan aqlarını qorçalamağa tırışqan vatandaşlarınıñ çıqışlarını istegenleri kibi ifadelemege imkân bere edi.
Esas sebep onıñ qırımtatar milliy areketinde faal olmasınen bağlı edi
Mustafa Cemilevniñ 1966 senesi olğan mahkemesiniñ kerçek sebepleri «askerlikten qaçınğanınen» bağlı olmağanını er kes bile edi. Esas sebep onıñ qırımtatar milliy areketinde faal olmasınen bağlı edi.
Samizdatta keniş sürette tarqalğan soñki sözünde Cemilev qabaatınıñ kerçek sebeplerini aydınlattı: «KGB hadimlerini sürgünlik yerlerinde elâk olğan qırımtatarlar aqqında malümat toplağanımız, Stalin zamanında halqnı çekiştirgen ve Nürnberg mahkemesiniñ Nizamnamesi esasında insanlıqqa qarşı cinayetler içün mahkeme etilecek komendantlarğa qarşı malümat toplağanımız açuvlandıra».
Taşkent kenarında yerleşken umumiy rejim tüzetüv-emek koloniyasında bir buçuq yıl yatacaq, dep qarar çıqarıldı. Mında daa bir qaç qırımtatar siyasiy mabusı yatqan edi, lager memuriyeti olarnı ğayrıdan terbiyeleycek edi. Olardan milliy arekette iştirak etmeyceklerini tasdıqlağan yazma arizalarnı talap etken ediler. Taşkent tüzetüv-emek koloniyasınıñ vesiqalarına binaen, Cemilev «bir qaç kere keçirilgen subetlerge emiyet bermey: «küreşecegini» bildire. Arizanı oqumadı».
1966 senesi dekabr ayında Mustafa «Andijanskaya pravda», «İzvestiy» ve «Sovet Üzbekistoni» gazetalarınıñ muarririyetlerine mektüp yaza: «Neşir, radio, televideniyemiz memleketimizde halqlar aynı seviyede olğanını ve dost olğanını yazıp, bu dostluq ve musaviy uquqlıqnıñ esaslarını bozğan şeylerni körmey ya da körmege istemeyler ve bu iddialarnı köz boyama ve külkü sebeplerine çevireler».
Cemilev qırımtatarlarnıñ vaziyetini tüşünip şunı yaza: «Nesillerniñ teri ve qanı ile şekillengen çoq asırlıq milliy medeniyet ölüm telükesi altında buluna... Vatanımızda yaşamaq aqqımız yoq, milliy medeniyetimizni inkişaf ettirmek ve ana tilimizni ögrenmek imkânlarından marum qaldıq». Elbet de, bunıñ kibi fikirler «ğayrıdan terbiye etilgenini» ifadelemey edi. 1967 senesi Mustafa azat etilgen soñ institutta oquşını devam etmek kibi bir şey aqqında laf bile yoq edi. O ve onıñ bir sıra meslekdeşi içün bam-başqa «universitetler» başladı...
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
İyün 14-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesinde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Timur İbragimov, Ernest Ametov ve Server Zekeryayevniñ işleri boyunca mahkeme oturışuvları başqa künge keçirildi.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ bildirgenine köre, oturışuvlar 2018 senesi iyün 18-ge keçirildi. Mahkeme İbragimov, Ametov ve Zekiryayevge sıñırlav tedbiriniñ uzatılmasına dair mahkeme qararına qarşı berilgen apellâtsion şikâyetni baqacaq.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye telükesizlik hadimleri 2017 senesi oktâbr 12-de altı Bağçasaray sakini – Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernest Ametovnı tevqif ettiler. FSB olarnı «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay. Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Kiyevskiy rayon mahkemesi yaqalanğanlar içün apis etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini sayalar. Advokat Emil Kurbedinov, bu iş boyunca Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanlarını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenlerini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Kyivde «Kitap Arsenalı»nıñ yaz sanasında Qırımda ve Donbasta tefqif etilgenlerniñ memküpleri oquldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
PrisonersVoise kampaniyası çerçivesinde mektüplerni ukraina aktörları, yazıcıları ve jurnalistleri oqudı.
«Kremldeki ukrain mabüsleri aqqında aytqanda eki grup insan aqqında aytamız. Bular Qırımda tutulğan yüzden çoq ve Donbasta esir etilgen üç yuzg yaqın adam. Ve Qırımda tevqif etilgenlerge mektüp yazmağa mümkün olsa, Donbastaki insanlar ile bağlı vaziyetke kelgende olarnen iç bir bağ yoq. Şunıñ içün mında oquğanmız mektüpler ve ikâyeler metinlerden daa çoqtır», – dedi tedbirniñ teşkilâtçılarından biri Aleksandra Matviyçuk.
Oqulğanlar arasında Qırım mabüsleriniñ mektüpleri de bar edi: vatandaş jurnalisti Osman Arifmemetov, ekinci Bağçasaray «Hizb ut-Tahrir davası»nıñ mabüsi Seyran Saliyevniñ apayı ve Azatlıq Radiosınıñ frilanseri Vladislav Yesipenko.
Vladislav Yesipenkonıñ Qırım.Aqiqat muarririyetine yollağan mektübini yazıcı Yekaterina Kalitko oqudı. «Men bir qaç künden berli Arsenaldam, mında biz epimiz quvanamız ve onuncı yubiley festivalni qayd etemiz. Amma bunı oquğanda ve Rusiye apishanelerinde insanlarnıñ ne yaşağanlarını tasavur etkende özümi yaramay duyam. Olarğa yapıp olacağımız qadar yapayıq. Yaşasın Ukraina!»
Tedbirde daa aktör Bogdan Benük, aktör Anatoliy Gnatük, yazıcı ve «Starıy Lev» muarriri, jurnalist Ölga Duhniç iştirak etti.
Oquvlar vaqtında tedbir teşkilâtçıları qırımtatar bayrağını açtıar.


text:
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ «fevral 26 işi» taqiqatınıñ devam ettirilmesi aqta qararına itirazını bildirecek ola. Bunı Poklonskaya Facebookta yazdı.
«Bugün, 2016 senesi fevral 15-de, Qırım cuhmuriyetiniñ Yuqarı mahkemesi 2014 senesi fevral 26 künü Qırımda kütleviy tertipsizlikler aqta işni qoşma taqiqatqa qaytarmağa qarar berdi. Bu qarar qanuniy degil. Oña itirazımnı bildirecek olam, çünki mahkeme qararını qanunsız ve sebepsiz dep sayam!» – dey o.
«Fevral 26 işi» iştirakçisi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ imayecisi olğan Rusiye adliyecisi Nikolay Polozov Qırım Yuqarı mahkemesiniñ işni prokuraturağa taqiqatnıñ soñuna qadar alıp barılması içün qaytarmağa qararı aqqında bildire.
Rusiyede fevral 15 künü «Memorial» uquq qoruyıcı merkezi apiste yatqan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
Rusiye taqiqatçısınıñ malümatına köre, Meclis reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında kütleviy çatışmalarnı teşkil etti, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Yemirvaliyev ise olarğa qoşulğan ediler. O künü Qırım Yuqarı Radasınıñ binası yanında birden eki miting olıp keçken edi. Bir taraftan Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar bar edi. Ekinci taraftan – Qırımnıñ şimdiki «yolbaşçısı» Sergey Aksenov idare etken «Rus birligi» firqasınıñ faalleri. Yüz bergen çatışmada eki insan can berdi, taqiqat malümatına köre, 79 kişi zarar kördi. Mahküm etilgenler qabaatlarını tanımayıp, cinaiy iş siyasiy sebeplerden açılğanını bildireler.
Qırım Yuqarı Mahkemesi «fevral 26 işi» iştirakçilerini Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoznı mart 8-ne qadar apiste qaldırdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump, Rusiyeden Qırımnıñ Ukrainağa qaytaracağını ve Ukrainanıñ şarqiy tarafında zorbalıqnıñ eksilmesini beklegenini bildirdi. Bunı Beyaz Saraynıñ resmiy temsilcisi Sean Spicer beyan etti, dep haber ete Reuters.
Er künlük matbuat konferentsiyasında Spicer: «Prezident Trump, Rusiye akimiyeti Ukrainada zorbalıqnıñ eksilmesi içün tedbir alacağını ve Qırımnı qaytaracağını beklegenini ap-açıqtan bildirdi», – dep beyan etti.
Bunen beraber o dedi ki, AQŞ yañı prezidentiniñ idaresi Moskva ile umumiy til tapıp olacağına ümüm ete.
Keçende Trumpnıñ mesletçısı Rusiye ile munasebetler sebebinden istifağa ketken edi.
AQŞ prezidenti Donald Trump saylavaldı kampaniyası devamında defalarca Rusiye ile işbirlikke qol tutqanını bildirgen edi ve Rusiyeli prezident Vladimir Putinniñ liderlik çizgilerinen meraqlanğanını aytqan edi.


text:
2017 senesi qırımtatar faallerine qarşı yañı cinaiy işler açılacağını beklemek kerekmiz. Bunı Rusiyeli advokat Nikolay Polozov DW intervyüsinda beyan etti.
Onıñ sözlerine köre, 2018 senesiniñ prezident saylâvlarına azırlanmaqnen, Rusiye ükümeti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ qalğan faaliyetini yoq etmege tırışacaq, dep yaza neşiriyat.
«Men, Rusiyede ekstrimistik teşkilât olaraq tanılğan Mecliske bağlı bir qaç cinaiy iş açılacağını tahmin etem. Birincilerden – İlmi Umerov olacaqtır, dep belleyim», – tarif etti Polozov.
Advokat bu intervyüda qayd etti ki, basqılar – işğal etilgen Qırımda keçken sene ötkerilgen parlament saylâvlarınıñ neticeleri sebebinden şiddetleşmek mümkün.
«Kreml ve yerli memurlar, saylâvlarğa kelgenlerniñ sayısı ğayet az olğanından ve saylâv neticelerinden, hususan, qırımtatarlar şu saylâvlarğa kütleviy şekilde qoşulmağanından, menmün degiller. Vaziyetini deñiştirmek ve saylâvlarğa sayısını güzelleştirmek ve yahşı neticelerni elde etmek vazifesi qoyıldı. Bunı becermek içün qırımtatar teşkilâtlarına qarşı küreş alıp barılacaq», – dep añlattı Polozov.
Yanvar 26 künü Bağçasarayda qırımtatar faali Seyran Saliyevniñ evinde tintüv ötkerildi, soy-soplarınıñ aytqanlarına köre, silâlı hızmetler yasaq etilgen kitaplarnı qıdırdılar. Saliyevni Rusiye İçki işler nazirliginiñ Bağçasaraydaki ROVD binasına alıp kettiler.
Aynı şu künü Edem Semedlâev ve Emil Kurbedinovnıñ qullanğan maşnalarını Rusiye yol nezaret hızmetiniñ vekilleri toqtattı, birazdan o yerge FSB hadimleri kelip Kurbedinovnı yaqaladılar. Advokatnı «ekstremistik malümatlarnıñ tarqatılmasında» qabaatlaylar, oña qarşı ceza qararı Kreml kontrolündeki Aqmescitniñ Demryol rayon mahkemesinde qabul etilecegi belli oldı.
Bundan ğayrı adliyeciniñ evi ve ofisinde tintüv yapılğanı aqqında bildirile edi.
Emil Kurbedinov «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca bir-qaç mahkümniñ ve jurnalist Nikolay Semenanıñ advokatı ola.
Keçende Aqmescitte FSB hadimleri, İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ işlerinde advokat olğan Nikolay Polozovnı yaqalap, sorğuğa alğan ediler. Polozov bu yaqalamanı qaçıruv olaraq tanıy.


text:
Cafer Seydamet Qırımer
Cafer Seydamet Qırımer (türkçe Cafer Seydahmet Kırımer; 1889 s. sentâbr 1 , Qızıltaş — 1960 s. aprel 3 , İstanbul) — belli qırımtatar siyasetçisi ve devlet erbabı. 1889 senesi sentâbr 1 künü Qırımnıñ Yalta şeeriniñ civarında Qızıltaş köyünde doğdı. İlk tasilini Qırımda, orta ve litsey tasilini İstanbulda kördi. 1911 senesi Pariske barıp Uquq fakultetine kirdi. Birinci Cian Cenki başlağanda Qırımğa qayttı. Qırımda yaqın arqadaşlarınen birlikte inqilâpçı, gizli bir teşkilât qurdı.
1917 senesi Qırım Halq Cumhuriyeti ilân etilgeninen, Noman Çelebicihannıñ reisligindeki ükümette Arbiy Tışqı işler naziri oldı.
1960 senesi aprel 3 künü İstanbulda vefat etti.
Kitaplar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Yirminci Asırda Tatar Milleti Mazlumesi (Türkçe), İstanbul, 1911 (Şahap Nezihi lağabınen)
- La Crimeé (Frenkçe), Lozann, 1921
- Krym (Lehçe), Varşava, 1930
- Rus İnkılâbı (Türkçe), İstanbul, 1930
- Ukrayna ve İstiklal Mücadaleleri Volodemir Musrky'den Tercüme (Türkçe), İstanbul, 1930
- Gaspıralı İsmail Bey (Türkçe), İstanbul, 1934
- Rus Tarihinin İnkılâba, Bolşevizme ve Cihan İnkılâbına sürüklenmesi (Türkçe), İstanbul, 1948 (beş yerde berilgen konferentsiya)
- Mefküre ve Türkçülük (Türkçe), İstanbul, 1965 (konferentsiya ve yazıları)
- Unutulmaz Göz Yaşları (Türkçe), İstanbul, 1975
- Nurlu Kabirler (Türkçe), İstanbul, 1992
- Bazı Hatıralar (Türkçe), İstanbul, 1993
- ↑ Identifiants et Référentiels — ABES, 2011.


text:
Rusiye MÇS-niñ Qırım idaresi acele surette, noyabrniñ 20-21-nde küçlü yağmur, qar yağacağı ve yel esecegi aqqında tenbiyelemekte.
Bu aqta yarımadannıñ Kreml nezaretindeki ükümeti bildirmekte.
«Noyabrniñ 20-nde saba ve kündüz, noyabrniñ 21-nde gece Qırımda yer-yer küçlü yağmur, dağlarda qar yağması beklene. Saniyede 20-25 m tezliginde esken rüzgâr cenübiy-ğarbiy yönelişten şimaliy-ğarbiy yönelişte esecek», – dernilmekte haberde.
İdareniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Keriç keçişinden keçmege qararlaştırğanlar onıñ çalışqanı ve deñişmelerni «Morskaya direktsiya» şirketiniñ resmiy saifesi vastasınen taqip etmeli.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Azerbaycannıñ Ermenistanğa qoltutqan separatist regionı Dağlıq Qarabağdaki arbiy zıddiyetni izaatlap, Ukraina Azerbaycan ve mustaqilligi bozulğan diger memleketlerniñ topraq bütünligine qoltutmaq kerek, dep qayd etti.
«Ukraina Azerbaycan, Gürcistan, Moldovanıñ topraq bütünligine qoltutmağa devam etmeli..., olarnıñ mustaqilligi Moskvanıñ areketlerinden sebep bozuldı», – dep yazdı o Facebookta.
Cumaertesine keçer gecesi, aprel 2-de, Dağlıq Qarbağdaki vaziyet kerginleşti. Ermenistan ve Azerbaycan tarafı bir-birini ağır silâ qullanmasınen ücüm etkenleri ile qabaatladı. Ermenistan prezidenti Serj Sargsân 18 ermeni askeriniñ vefat etkenini aydınlattı. Azerbaycan akimiyeti 12 asker ve bir vatandaşnıñ elâk olğanını bildirdi. Azerbaycannıñ Ermenistanğa qoltutqan separatist regionı Dağlıq Qarabağda eki vatandaş, biri 12 yaşında oğlançıq elâk olğanı bildirildi.
Aprel 3-te Azerbaycan Mudafaa nazirligi Baku Qarabağ zıddiyeti alanında arbiy areketlerni toqtatqanını ilân etti. Ealiniñ ekseriyeti ermeni olğan Dağlıq Qarabağ 1991 senesi Azerbaycan terkibinden çıqqanını ilân etti. Bundan sebep silâlı zıddiyet yüz berdi, bunıñ neticesinde Azerbaycan topraqnı nezaret etemey.


text:
Aqmescitniñ Rusiye memuriyeti yolbaşçısı İgor Lukaşev Qırımnıñ Rusiye ükümeti reisi Sergey Aksenovnıñ talabı ile istifağa çıqtı. Bunı noyabrniñ 9-nda Aksenov Qırım ükümeti monitoring gruppasınıñ işi boyunca netice toplaşuvı vaqtında bildirdi.
Qırım ükümetine yaqın olğan «Krıminform» saytınıñ malümatına köre, Aqmescit memuriyeti yolbaşçısınıñ yedi muavini de Aksenovnıñ talabı ile istifağa yollanıldı.
Aksenovnıñ aytqanına köre, Aqmescit memuriyetiniñ yañı erkânı kelecek afta şekillendirilecek.
Lukaşev ve muavileriniñ istifalarınen bağlı izaatları yoq.
2018 senesi oktâbr ayınıñ soñunda Sergey Aksenov Aqmescitniñ şeer memuriyetine «memuriy terror» yapmağa vade etken edi. Rusiye kontrolindeki Aqmescit akimiyetine olğan iddialar şeerdeki çöplük ve yollardaki vaziyetnen bağlı.
Aksenov, Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı İgor Lukaşev mesüliyetli olğanını ayttı.
Aqmescitliler esas yollardaki areketni toqtatqan rıqma-rıq tolu çöplük qutuları ve yol işlerini şikâyet etken edi.


text:
Çukur Ambar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara
Boyacı Ustası Yekta Usta'nın Müşterilerinden Bize Gelen Teşekkür Puanları
Saten Boya 100%
Dekoratif Boya 100%
Sedef Boya 100%
İtalyan Boya 100%
Ankara’da Çukur Ambar semtinde doğup büyüyen Boyacı Ustası Yekta Usta 20 Yıldan beri aktif olarak Ankara’da Çukur Ambar semtinde ev, ofis, işyeri, dükkan, villa işlerini Boyacı Ustası Yekta Usta yapmaktadır. Ankara'da Çukur Ambar semtinde yaşayan Boyacı Ustası Yekta Usta evli ve 2 Çocuk babasıdır. Ankara’da Çukur Ambar semtinde doğup büyüyen Çukur Ambar Boyacı Ustası Yekta Usta 8 Yıldır Ankara’da Çukur Ambar semtinde İkamet etmekte ve aktif olarak, Çukur Ambar semtinde Boyacı Ustası Yekta Usta işleri yaparak hayatını sürdürmektedir.
Çukur Ambar Boyacı Ustası Yekta Usta İle İletişim İçin: Lütfen Bizi Arayınız ...
• Akyurt Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Altındağ Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Ayaş Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bala Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Beypazarı Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çamlıdere Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çankaya Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çubuk Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Elmadağ Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Etimesgut Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Evren Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Gölbaşı Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Güdül Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Haymana Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kalecik Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kazan Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Keçiören Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kızılcahamam Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Mamak Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Nallıhan Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Polatlı Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Pursaklar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Sincan Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Şereflikoçhisar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yenimahalle Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara
• Akpınar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Ahlatlıbel Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Ata Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Angora Evleri Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Anıttepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Aydınlar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Ayrancı Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bademlidere Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bahçelievler Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bakanlıklar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Balgat Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bayraktar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Beşevler Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Beysukent Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Beytepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Bilkent Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Birlik Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Boztepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Büyükesat Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Cebeci Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Cevizlidere Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çankaya Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çiğdem Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Çukurambar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Demirtepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Dikmen Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Emek Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • G.O.P (Gazi Osman Paşa) Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Hilal Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Huzur Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • İlkbahar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • İlker Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • İmrahor Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • İncesu Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Karapınar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kavaklıdere Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Keklik Pınarı Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kırkkonaklar Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kızılay Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kızılırmak Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kocatepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kolej Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Kurtuluş Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Küçükesat Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Maltepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Mebusevleri Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Mühye (Yeşilkent) Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Mürsel Uluç Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • ODTÜ Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Oran Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Osman Temiz Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Oyak Sitesi Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Öveçler Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Sancak Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Seyranbağları Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Sıhhiye Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Sokullu Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Tandoğan Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Topraklık Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yenişehir Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yıldız Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yüzüncü Yıl (İşçi Blokları) Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yakupabdal Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara • Yücetepe Boyacı Ustası Yekta Usta Ankara


text:
Salqın urıs
Salqın urıs ekinshi jer-ju'zlik urıstan keyingi da'slepki jıllardın' ahmiyetli o'zgesheligi bolıp tabıladı. "Salqın urıs" tın' kelip shıg'ıwına Sovetler Soyuzı ha'm AQSh ortasındag'ı uzaq dawam etken kelispewshilikler sebep boldı. AQSh tın' Sovetler Soyuzında 1917-jıl rus revolyutsiyası na'tiyjesinde ornatılg'an bolsheviklik du'zimin diplomatiyalıq tu'rde tek g'ana 1933-jılı ta'n aldı. Ha'tteki bunnan keyinde SSSR g'a gu'man menen qarap keldi. Biraqta ekinshi jer ju'zlik urıs waqtında bul eki ma'mleket bir-biri menen awqamlas bolıp "Berlin og'ı" ma'mleketleri menen tabıslı gu'resiw ushın o'z kelispewshiligin jasırdı. Urıstan keyin olar ortasındag'ı qarama-qarsılıq jan'adan birinshi orıng'a shıqtı. AQSh du'nyanın' basqa ma'mleketleri menen o'zinin' erkinlik ten'lik ha'm demokratiya kontseptsiyasın iske asırıwg'a shaqırdı. Puxaralıq urıslar ha'm imperiyanın' qulawınan keyingi tınıshsız du'nyag'a Amerika turaqlılıqtı ornatıwg'a onı tek g'ana paraxat jol menen iske asırıwg'a umtıldı. 1929-1940 jıllardag'ı "Ullı depressiya" (Tu'skinlik) sabaqların tu'singen AQSh o'zinin' awıl xojalıq ha'm sanaat o'nimlerin emes, pu'tkil ekonomikada g'a'rezsizlik ornatıw ushın eksportqa za'ru'r bolg'an Batıs Evropa elleri o'nimlerine jan'a bazarlardı du'ziwde bajıxana tosqınlıqların qısqırtıwg'a ha'reket etti. Xalıq aralıq sawda erkinligi AQSh tın' ekonomikalıq o'siwinin' stimulı ha'm basqada AQSh penen awqamlas ma'mleketlerde turaqlılıq ha'm doslıq qatnasıqlardın' deregi sıpatında ko'zge tu'sti.
Al SSSR dın' o'z programması boldı. Ku'shli Oraylasqan Rus tariyxıy da'stu'ri, Patshashılıq hu'kimi Amerikalıq demokratiyadan ku'shli o'zgeshelendi. Klasslıq gu'res ha'm Kommunistlik idieologiyag'a tiykarlang'an qudiretli ma'mleket II jer ju'zilik urıs waqtında ha'm urıstan keyingi da'wirde de Sovetlik siyasattı dawam etti. Basqınshılıq urıs 20 mln Ruslardın' o'mirin qurban etti. Sovetler Soyuzı o'z ekonomikasın tiklewge ha'm qıyın jag'daydan shıg'ıwg'a ha'reket etti. Sovet ma'mleketi ko'binese batıs shegaralardan qa'wiplendi. Germaniyanın' basqınshılıg'ın saplastırg'annan keyin, bunday basqınshılıqtı boldırmawg'a qarar etti. Sonlıqtan Shıg'ıs Evropada Sovet ma'mleketi talap etken siyasiy rejimlerdin' ha'm jabıq shegaralardın' bolıwı talap etildi. Biraqta Amerika Qurama Shtatı urıs barasında Polsha Chexoslovakiya ha'm basqada Oraylıq ha'm shıg'ıs Evropa ma'mleketlerinin' g'a'rezsizligin ha'm suverenitetin talap etti.


text:
Fevralniñ 18-nde Qırımdan esas Ukrainağa tedaviylenmege yol alğan Qırım.Aqiqat közeticisi, qırımlı jurnalist Mıkola Semenanı Herson vilâyetinde eski siyasiy mabüs Edem Bekirov ve ömür arqadaşı Gülnara Bekirova qarşılap aldılar.
Bu malümatnı Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bildirdi.
«O, telükesizlikte ve Kyivge kele», – dep yazdı o, içtimaiy ağlarda.
Soñki yılları 69 yaşında jurnalistniñ sağlıq problemleri başlandı. Mahkeme esnasında yürek ve omurğa problemleri ortağa çıqtı. Qırımda kerekli tedaviylev körip olaamdı, çünki anda bu alanda ihtisaslı mütehassıslar yoq. Kyiv neyrohirurgiya institutınıñ mütehassısları onı tedaviylemege razı oldı, amma Rusiye tahqiqatçıları Mıkola Semenağa anda tedaviylenmesine izin bermedi. Moskva hastahaneleriniñ tekliflerine jurnalist razı olmadı.
2018 senesiniñ soñunda Aqmescitte öt quvuğı kesip alındı ve zafra yollarından taşlar çıqarıldı.
Yanvarniñ 28-nde Semena sınav müddetiniñ vaqtından evel toqtatılğanı ve mahkümiyetiniñ lâğu etilüvine dair qararnı aldı.
Mıkola Semena – qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi, Ukrainada nam qazanğan jurnalist. 2016 senesi aprel ayında Mıkola Semenanıñ evine FSB hadimleri kelip tintüv keçirdi. Daa soñra jurnalistniñ yarımadanıñ vatandaş qamaçavına dair maqalesi sebebinden cinaiy dava açıldı, dep bildirgenler. Qırım.Aqiqat saytınıñ «Fikir» rubrikasında derc etilgen maqaleni Rusiye tahqiqatçıları Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvı (Rusiye topraq bütünligini bozmaq açıq çağıruvları (Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1 maddesi) olaraq tanıdı.
2017 senesi sentâbrniñ 22-nde Aqmescitteki Rusiye mahkemesi Semenanı üç yıl sınav müddeti ve üç yıl açıq faaliyetnen oğraşmaq yasağı ile eki buçuq yılğa şartlı olaraq apiske almağa qarar berdi. Şu yılnıñ dekabr ayında Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Semenanıñ ükmüni qısmen yımşatıp, açıq faaliyet yasağını eki yılğa qısqarttı.
Mıkola Semenanıñ bildirgenine köre, öz maqalelerinde o, «fikirni serbest bildirüv» aqqını qullanğan edi.
Ukraina Tış işler nazirligi, ABD Devlet departamenti, Avropa Birligi ve bir sıra halqara teşkilât Semenağa çıqarılğan ükümni takbih ettiler.
Radio Free Europe/Radio Liberty sabıq prezidenti Tom Kent jurnalist Mıkola Semenağa qarşı qabaat delilsiz ola, dep aytqan edi. O, Kreml kontrolindeki Qırım mahkemesiniñ qararı lâğu etilmeli, dep qayd etken edi.
Mıkola Semenanıñ imaye tarafı Aqmescitteki Rusiye mahkemesiniñ qararını Avropa insan aqları mahkemesine şikâyet etti. Lâkin Avropa mahkemesi Mıkola Semenanıñ şikâyetini prioritetli baqmağa razı olmadı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Moskvanıñ Ukrainağa nisbeten siyaseti deñişmese, Rusiyege qarşı cezalar quvetleştirile bile. Bu aqqında Poloniya tış işler naziri Gjegoj Shetina oktâbr 7-de Polsat News telekanalına bergen intervyüsında bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina şarqında ateş toqtatılmasınıñ bozulması, onıñ aytqanına köre, Moskvağa qarşı diplomatik basqını quvetleştirdi. Ğarbiy devletler Rusiyeni separatistlerge qol tutuvda qabaatlaylar, Kreml bunı red ete.
«Bütün avropa memleketleri, Avstraliya, AQŞ ve Kanada ile birlikte aynısını aytalar. Serbest alem bunıñ kibi siyasetke «yoq» dep ayta», – dep qoştı nazir.
Shetina sentâbr ayında tışqı işler naziri vazifesine tayinlendi. Ondan evel bu vazifeni Radoslav Sikorskiy eda ete edi, şimdi o Poloniya parlamentiniñ spikeri ola.


text:
Avropa parlamentariyleri AB ve memleket-azalarınıñ Rusiyege nisbeten aynı bir mevamınıñ olmaq kerekligini qayd ete.
Böyleliknen Avropa parlamenti qayd ete ki, şimdiki vaziyet Avropa komissiyasından cezalarnıñ ekinci basamaqnı kenişletip, iqtisadiy cezalarnıñ 3-nci basamaqnı kirsetmek içün azır olğanını talap ete.
«Avropa parlamenti Rusiye kompaniyaları ve AB-de Rusiye aktiv ve yatırımlarğa qarşı cezalarnı kirsetmege ve Ruse ile bütün añlaşmalarnı baqıp çıqmaq, olarnıñ toqtatuv imkâniyetini tüşünmek çağıra», – dep aytıla qararda.
Bunıñ ile Avropa Parlamentiniñ deputatları AB Ukrainağa halqara mahkeme organlarında da qol tutmağa çağırdı.
Bundan da ğayrı, olar Qırım yolbaşçılığına nisbeten iqtisadiy, ticariy ve maliye sıñırlavnı kirsetmege teklif eteler.


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif etilgen Teymur Abdullayevniñ ömür arqadaşı ve anası yanvarniñ 19-nda aqayı ve oğlu ile körüşip olamadılar. Olarnı tahqiqat izolâtorınıñ hadimleri yibermedi. Bunı «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ Facebooktaki saifesinde tevqif etilgenniñ zevcesi Alime bildirdi.
Tevqif etilgenniñ apayı: «Tayin etilgen vaqıtta biz binağa kirdik. Kirgende bizden cep telefonlarımıznı söndürmekni rica ettiler. Biz söndürdik. Anam Teymurnı körgende, bizni Teymurdan ayırğan qalın camnı tekmil unutıp, onı quçaqlamaq içün oña qarşı çaptı. Bu duvarğa uruldı ve ağladı. Men dayanamadım ve bunı hatıra olaraq şahsen özüm içün çekmek ve aynı zamanda qocama balalarımıznıñ fotosuretlerini ve videolarını köstermek içün planşetimi çıqardım. Tahqiqat izolâtorınıñ hadimi, bunı körip, qıçırıp başladı ve meni çetke çağırdı», – dep yazdı.
Bundan soñ uquqqoruyıcı qadınnı odadan çıqardı ve körüşüvniñ olmaycağını bildirdi.
Alime: «Tahqiqat izolâtorınıñ hadimi, bundan soñ körüşmeme izin bermesin dep, maña qarşı tergevcige şikâyet yazacağını aytıp başladı. Bu ekinci körüşüvimiz olacaq edi. Birincisi 2017 senesiniñ ağustosında oldı. Teymur buña darıldı ve pek ziyade asabiylendi. O, bu körüşüvni çoq bekledi», – dep bildirdi.
Daa evel Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi, Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Emil Cemadinov, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Teymur Abdullayev muvaqqat izolâtorda 2018 senesi fevralniñ 11-ne qadar qalacaqlar, dep qarar berdi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasında tintüvler yapıldı. Neticede, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
Fevralniñ soñunda Rustem İsmailov ve Ayder Saledinov psihiatrik ekspertizağa yollanğanları belli oldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca esas olaraq qırımtatarlar taqip etilip, olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruplarğa ait Qırım sakinleriniñ de taqip etilgenini qayd ete.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
1944 senesi mayıs 18-20 künlerinde NKVD-NKGBniñ mahsus operatsiyası esnasında bütün qırımtatarlar Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Uralğa sürgün etildi (resmiy malümatqa köre, 194 111 kişi sürgün etildi). Qurultaynıñ mahsus komissiyası «Unutma» umum halq kampaniyasını keçirdi. Onıñ esnasında sürgünlikniñ şaatlarına ait 950 hatırlav toplandı. Qırım.Aqiqat bu arhivlerde yer alğan şaatlıqlarnı derc ete.
Gülnaz Mazinova hatırlay: 1932 senesi Uzunca (Kolhoznoye) köyünde doğdım. Dağlar arasında küçük bir köyçik. Anda maşinanen barmaq içün yol yoq, etrafı dağlıq.
Cenk başlağanda men birinci sınıfnı bitirgen edim. Nemseler keldi, mekteplerni qapattı. Babamnıñ bütün soyları partizanlar arasında edi. Bütun cenk olarnı aşata edik. Babam alâqacı edi, odunğa bara edi, olarğa erzaqlarnı alıp kete edi. Partizanlar geceleri sıq-sıq bizge kele edi. Nemseler ketken soñ, oquycaqmız, dep belledik, amma yoq, bizni çalıştırdılar. Tütün odalarında nemseler atlarnı tuta edi, biz olarnıcıyıştıra edik, soñra büyüklerge yardım ete edik, parnikler içün kübre, suv taşıdıq.
1944 yılı mayıs 18-inde, biz yuqlağanda, bizni soldatlar uyattı. Bir asker anama dey: «Balalarnı azırla, aş ve suv al». Anam şaşmaladı, eki yaşındaki oğlunı elden tüşürmedi, bir şey alıp olamadıq. Yuqlağan urbamızda, sade gece kölmeginde azbarğa çıqtıq.
Bizni cami yanında topladılar. Er kes ağlay, anam da ağlap başladı ve: «Vetan, elâl et, Vetan, belkim bir daa qaytıp kelâlmam» dep ayta edi.
Ava sers, dumanlı edi. Soñra bizni cayav Skele köyüne aydadılar, andace üç kilometr edi. Esirler tutulğan tikenli telnen qoralanğan yerge aydap kirsettiler. Aqşamğace anda turdıq.
Bir vagonda 8 qoranta bar edi, er qorantada ise 7-8 bala bar edi, vagon top-tolu edi, basmağa yer olmadı
Aqşam qaranlıqlaşıp başlağanda, yük maşnalarnı ketirip başladılar. Bizni olarğa yüklep demiryol vokzalına alıp kettiler. Anda vagonlar tura edi, bizni içlerine oturttılar. Altı adam edik: üç qız, oğlan, anam ve babam. Bir vagonda 8 qoranta bar edi, er qorantada ise 7-8 bala bar edi, vagon top-tolu edi, basmağa yer olmadı, Kimerleri oturıp kete edi.
Başqa eşelonda babamnı tizesi kete edi. Onıñ kimsesi yoq edi: aqayını cebbede öldürdiler, yekâne oğlunı, 18 yaşındaki gençni, nemseler onıñ közü ögünde astı; o paraliç oldı. Bizge deyler: «İç olmağanda siz onı baqarsıñız». Ve tamam qapı yanına qoydılar, ana-mına yıqılacaq.
Men onı baqa edim. Türkü yazdım:
Cege kelip, Mustafanı
Evden aldılar.
Meni ğaripni tepmelep,
Hasta saldılar.
Men oña yırlay edim, o, ise ağlay, dudaqlarını yalay edi, suv soradı, suv da yoq edi...
Bir turaqta çoq turacaqmız, barıp suv alıñ, dep ayttılar, ve men şu ağır demir çayniknen suvğa kettim. Suv toldurdım, demiryolğa yaqınlaşqanda, poyezd köçti. Çapıp başladım, amma çaynik ağır, poyezd kete. Maña: «Çaynikni at!» dep qıçıralar. Çaynikni taşladım ve poyezdge çapıp yettim, soñki vagonğa yetiştirdim. Meni köterip aldılar.
Amma alam tezden keçindi. Biz ketemiz, poyezd toqtanmay. Niayet toqtandı. Onı tez-tez demiryolnıñ yanında kömdiler: üstten topraq attılar, eli-ayağı körüne edi. Poyezd köçti...
Soñ artıq bir şeyni hatırlamayım - terleme (tif) hastalığım oldı. Özüme kelgende ve közlerimni açqanda, yerde yata edim, er şey yana edi, dayanılmaycaq sıcaq, yüksek sıcağım ve tışarıda 45 derece.
Epidemiya edi, adamlar çibin kibi öle edi. Oğlançığımız keçindi. Anam onı kömmege ketti, qaytqan soñ ise men yoq edim
Bizni Verhne-Komsomolskaya stantsiyasında qaldırdılar. Bir qaç kün anda keçirdik. Tışarıda yuqladıq - bizni qoymağa yer yoq edi. Soñra kirli asker kazarmasını boşattılar.
Biz tif hastası edik: men, tatam Leniyar ve oğlan qardaşımız. Militsiyanen bir maşna keldi ve bizni hastahanege alıp ketti. Epidemiya edi, adamlar çibin kibi öle edi. Oğlançığımız keçindi. Anam onı kömmege ketti, qaytqan soñ ise men yoq edim. O: «Qızım qayda?!» dep qıçırıp başladı. Oña deyler: morgda, ölüler arasında. Men daa sıcaq edim... İşte, meni yahşı ettiler, dört ay hastahanede yattım...
(2009 senesi noyabrniñ 10-nda yazılğan hatırlav)
Neşirge Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqınıñ genotsidini ögrenüv ve onuñ neticelerine qarşı çareler körüv boyunca mahsus komissiya reisiniñ muavini Elvedin Çubarov azırladı


text:
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» «Aqmescit beşlisinden» biri Teymur Abdullayev qırımtatar tilinde mektüp yazğanı içün üç künden berli kartserde tutıla. Bunı advokatı Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, apis odada keçirilgen tintüv vaqtında SİZO hadimleri Abdullayevniñ qorantasına qırımtatarca yazğan mektübini taptı. Mektüp alındı. Abdullayev onı qaytarmağa talap etti, erkekni ise kartserge attılar.
Advokat bildirdi ki, bunı basqı olaraq köre ve izolâtor memuriyetiniñ areketlerinden şikâyet etecek ola.
Oktâbr 12 künü Qırımda beş musulman ailesiniñ evinde tintüvler keçirilgen edi. Böylece, beş qırımtatarı yaqalandı ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlandı: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Martnıñ 10-unda Aqmescitniñ (Simferopol) bir qaç soqağı bütün künge yarıqsız qalacaq.
Bu aqta "Krımenergo" müessiseniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Bildirüvge köre, Aqmescitte elektrik teminatnıñ toqtatılması, tayanğıçlarnıñ deñiştirmesinen ve temelli tamir işlerinen bağlı.
"Fevralniñ 17-sinde elektrik teminat böyle adresler boyunca olmaycaq:
Marşala Rıbalko soq., 58-68, 49-69; Dunayskiy aral., 2-12., 3-17; Dmitriyeva soq., 50-70, 45-61; Rojdenstvenskaya soq., 58-62; Gridasova soq., 41, 57, 60; Güzel soq.; Duvanköy soq., Qarasuv soq., Mishor soq., Doğlu soq., Irğat Qadır soq., Gaspralı soq.", - denile beyanatta.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ «fevral 26 işi» boyunca mahkeme avgust 2-de devam etecek, dep bildire Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
«Mahkeme adliyeci Lesovoynıñ cinaiy işni toqtatmaq muracaatını, cinayet tertibi olmağanı ve cezanıñ deñişmesi sebebinden, lâğu etti», – dep yazdı o Facebook saifesinde.
«Prokuror Dombrovskiyniñ muracaatınen mahkeme Ahtem Çiygoznen nevbetteki toplaşuvlarnıñ video bağı rejiminde keçirilmesi aqqında qararnı sanki zararlanğanlarnıñ havfsızlığı içün alındı», – dep ayttı Celâl.
O qayd etti ki, Çiygoznıñ imayesi «fevral 26 işiniñ» bölünüvi aqqında qararına qarşı şikâyet arizasını berecek.
İyül 20-de Aqmescitte «fevral 26 işi» boyunca qapalı toplaşuv keçirildi. Toplaşuvda davanı eki ayrı işke bölmege qarar alındı, bunen beraber, üç qabaatlanğan kişi, yani Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ apiste bulunma müddeti oktâbr 8-ge qadar uzattırıldı.
Adliyeci Cemil Temişev bildirdi ki, mahküm etilgenler Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ «fevral 26 işiniñ» eki ayrı işke bölünüvi aqqında qararına qarşı 10 kün içinde şikâyet ete bile.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Rusiyede «Fevral 26 işi» boyunca qabaatlanıp apiste bulunğan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni qoşma taqiqatqa yollamaq qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım sakini Volodımır Baluh keçken sene ağır yaralanğan köteklevden tam şekilde tüzelgenini haber etti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
“Bugun Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisinde Volodımır Baluh ile körüşkenime quvandım. Volodâ tam şekilde tüzüldi ve küç ve ğayret ile tolu”, – dep yazdı Facebook saifesinde Çubarov.
Eski siyasiy mabüs, qırımlı Volodımır Baluhnıñ bildirgenine köre, sentâbrniñ 7-nde onı Kyivdeki Gidroparkta «til meselesinen bağlı qavğa» neticesinde köteklegenler.
Baluhnıñ köteklengeni sentâbrniñ 8-nde saba belli oldı. Kyiv politsiyası bunı aydutlıq dep tasnif etti. Politsiya malümatına köre, Baluh sentâbrniñ 7-nde 10-15 kişinen Gidroparktaki müessiselerden birinde raatlandı. Sentâbrniñ 18-nde politsiya şübhelini tuttı, sentâbrniñ 19-nda mahkeme onı apiske aldı.
Uquq qoruyıcılarnıñ qayd etkenine köre, yaqalanğan kişi 1988 senesi doğğan yerli sakin ola. O, restoranlarda birinde qaravul olıp çalışqan tanışına kelgen eken. Şübheliniñ adı aydınlatılmay.
Oktâbrniñ soñunda Baluh acele yardım hastahanesinde çıqarıldı.
Volodımır Baluh – qırımlı çiftçi, ukrainalı cemaat faali, Ukrain milletçileri kongressiniñ azası. Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ Rusiye vatandaşlığından vazgeçti. 2013 senesi qışta evinde Ukraina bayrağını astı, daa soñra «Sema Yüzü qaramanları soqağı» levhasını tikledi.
2016 senesiniñ soñunda Volodımır Baluhnı Rusiye FSBsiniñ hadimleri tutıp aldı. Olar Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi onı 5 yılğa azatlıqtan marum etti – eki cinaiy dava boyunca: silâ saqlaması ve «Aqşeyh vaqtınca tutuv izolâtorınıñ yolbaşçısını köteklev» dep adlandırılğan adise.
Baluh qabaatını tanımayıp, açlıqqa başlağan edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


text:
Umumiy nizam apishanesinde üç yıllıq apis cezası – Naberejnıye Çelnı (Tataristan, Rusiye) şeer mahkemesi Tatar cemaat merkeziniñ reisi Rafis Kaşapovnıñ içtimaiy ağlarda yazğanlarına qıymet kesti. Onı nefret doğurması ve dava açılmasında, em de Rusiyeniñ topraq bütünligini deñiştirmek çağıruvlarında qabaatladılar. Onıñ yazğanları lafqa kâmildir: «Qırım ve Ukraina işğalcilerden azat etilecek!», «Tünevin Gitler ve Danzig, bugün Putin ve Donetsk!», «Ukraina ve bütün türk alemini qorçalayıq», «Rusiye olğan yerde közyaş ve ölüm».
Tatar yazıcısı ve cemaat erbabı Fauziy Bayramova mahkeme ükmü seslendirilgende anda edi, bu qarar siyasetnen bağlı olğanını ayta.
«Kaşapov soñuna qadar Qırım işğalini takbih etti – onı cezaladılar. Kaşapov soñuna qadar qırımtatarlarnı qorçaladı – onı cezaladılar. Kaşapov soñuna qadar Rusiyeni Donbass istilâsında qabaatladı, Putinni qabaatladı – onı apiske qapattılar», – dep ayttı Bayramova Qırım.Aqiqatqa. O, emin ki, Kreml basqısı ile üküm Edil tatarlarınıñ küreşi aqqında malümatnı baqmağa zorlaycaq.
Ukrainağa qoltutuv yazılarını 56 yaşında faal 2014 senesi iyül ayından yanvar ayına qadar yerleştirgen edi. Aman-aman bu vaqıt işğal etilgen Qırımğa Tataristan eyyetleri sıq-sıq kelmege başladı. Olarnıñ maqsadı Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarnen munasebetlerini eyiliştirmek edi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerovnıñ fikirince, bu ğaye kerçekleşmedi. «Olar bizge Rusiyeniñ uquqını Qırımda tanımağa yalvara ediler, şimdi bütün bağlar Bağçasaray reberligi ile sıñırlana (ükümet avalesi ile), (söz sırası, endi qoltutqan) müftiyatnen de alâqalar bar. Meclisniñ qırımtatar halqınıñ temsil organı olaraq resmiy Tataristan ile alâqaları yoq», – dep ayttı Ümerov Qırım.Aqiqatqa.
2009 senesi Edil tatarlarınıñ ruslaştıruvı ve hristianlaştıruvına qarşı «ekstremistik» maqaleleri içün şartlı olaraq mahkeme etilgen Rafis Kaşapovnıñ qaydları peyda ola. Bu vaqıtqa qadar Kremlniñ resmiy mevamından farqlı olğan fikirlerniñ aydınlatılması içün mahkeme taqibi pekindi.
Rusiye adliyecisi İrina Birükovanıñ fikirince, içtimaiy ağlardaki yazılar içün taqip razı olmağanlarnı qorquzmaq kerek edi. Maneviy basqı içün şartlı ükümlerni qullandılar. Lâkin bu usulnıñ neticesi olmadı.
«Şimdi añlaşıla, istegenleri kibi basqı yapamaylar, bu sebepten apis cezaları sıq-sıq berilmege başladı. İleride basqı quvetleşecek ve cezalar daa sert olacağından qorqam», – dep ayttı Birükova Qırım.Aqiqatqa.
Fauziya Bayramovanıñ zanınca, Rafis Kaşapovnıñ apis cezası tatar milliy areketiniñ faallerini toqtatamaz. «Adamlar yazğanı kibi yazacaq, aytqanları kibi aytacaq... Bizler, Edil ve Ural tatarları, bu yolnı 500 yıldan berli keçemiz, daa beter zamanlar olğan edi», – dep tüşüne yazıcı, «Milli meclis» teşkilâtınıñ lideri. O, özü de «milletlerara dava açqanı» içün Naberejnıye Çelnı mahkemesi tarafından bir qaç kere şartlı olaraq mahküm etilgen edi.
Rafis Kaşanovnıñ işi boyunca taqiqat ketkende Kiyevdeki tatar faalleri Rusiye elçihanesi yanında piket ötkerip, onı azat etmege talap ettiler. Rafisniñ qardaşı Nafis Rusiye akimiyetiniñ taqibinden Ukrainada saqlanğan edi, soñra Poloniyada yerleşti. Ekiz ağa-qardaş Kaşapovlar vatanda iş adamları ve milliy areketniñ faalleri olaraq belli.
Ukraina akimiyeti Rusiye istilâsı vaqtında Ukrainağa qoltutqan Rusiyelilerden biri Rafis Kaşapovğa çıqarılğan mahkeme ükmüne şimdilik cevap bermedi. İlmi Ümerovnıñ fikirince, resmiy Kiyev tatar faaline qoltutuv sözlerini aytmaq kerek.
«Ukraina akimiyeti halqara seviyede bunıñnen bağlı bildirme yapmaq kerek. Sentsov, Savçenko, Çiygoz ve digerleri ile aynı vaqıtta Kaşapovnıñ azat etilmesini de talap etmek kerek», – dep tüşüne Ümerov. Aynı vaqıtta, Rusiye uquq qorçalayıcıları Kaşapovnıñ ükmü qanunlarğa uymağanını bildirdiler, «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi ise onı siyasetnen bağlı olğanını qayd etti.


text:
Mayısnıñ 9-ında saba Qırımda tibbiy nezaret altında 1890 adam buluna, bildire Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Qayd etilgeni kibi, 1890 adamdan 954-ü evde nezaret etile; 174 adam - hastahanelerde; 762 adam - observatorlarda buluna.
Qırımda 189 koronavirus hastası bar. 24-ü çetelden keldi, 19-ı – Rusiyeden. 23 hastanıñ Rusiyeden kelgenlernen alâqası oldı, 123 kişi laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada olğan edi. 57 kişi tüzeldi, 130 adam tedaviylenmekte.
Daa evel Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ bildirgenine köre, mayısnıñ 8-inde 12 yañı koronavirus hastası qayd etilgen edi.
Qırımda mayısnıñ 12-nden itibaren koronavirus yuqunçına oğrav telükesi sebebinden mecburiy maska rejimi kirsetile.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Aqyarda Ukraina tarihı ve Golodomor aqqında kitaplarnı çöplükke atalar. Bunı salı künü, dekabr 30-da, öz Facebook saifesinde «Lâqayt qalma!» Bütünukrain cemaat teşkilâtınıñ icraiy müdiri Oksana Levkova bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, kitaplarnı tek atmay, olarnı atta yaqa ediler.
«Qırımnıñ rus işğalcileri bu kibi kitaplarnı ğayeviy ceetten havflı olaraq tanıy. Aqyar şeerinde Golodomor (esasen Donbass Açlığı), Holodnıy Yar, Geroyev Krut, ukrain gimni, tuğrası ve diger timsalleri aqqında bütün malümatnı çöplükke ata ve yaqalar. Meraqlası şunda ki, rus edebiyatına rusiyeliler tiymey. Rus tilinde yazılğan er şey olar içün Rusiyelidir», – dep haber etti Oksana Levkova.
«Lâqayt qalma!» Bütünukrain cemaat teşkilâtınıñ icraiy müdiri şunı da qayd etti ki, kitaplarnıñ bir qısmını Aqyardaki teşkilât azasınıñ yardımı ile qurtarıp oldılar.
Evel Oksana Levkova işğal etilgen Qırımda ukrain edebiyatınıñ yoq etilüvi aqqında bildire edi.
Faaller ateşten çıqarılğan kitaplarnı separatistlerden azat etilgen territoriyalarda çalışqan Donbass ocalarına berdi.
«Lâqayt qalma!» Bütünukrain cemaat teşkilâtı doquz yıl devamında çalışa. Teşkilâtnıñ teşebbüsi ile ukrain tili, edebiyatı, medeniyetiniñ saqlanuvı ve inkişafı içün bir sıra tedbirler keçirilgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Bunı Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etti.
«Mahkemeniñ ükmüne binaen, mahkemelengen qabaatlı tanıldı, o 5 yıl sert apis cezasına mahküm etildi ve 110 biñ ruble para cezasınen 1 yıl apishanede cezasını çekecek», – TASS agentligine mahkeme vekili haber etti.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Rusiye akimiyeti tarafından kontrol etilgen Ermeni Bazar şeer mahkemesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı silânı apraş saqlav (Rusiye Ceza kodeksiniñ 224 maddesiniñ 1-inci qısmı) cinaiy davasını kene toqtatmadı. İmaye, cinaiy mesüliyetke çeküv müddeti bitkeni içün mezkür muracaatta bulunğan edi.
Bu aqta Mustafa Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqat mühbirine ayttı.
«Mahkeme Mustafa Cemilev bu muracaatqa ya razı olmaq, ya da itiraz bildirmek kerek edi dep, bu muracaatnı qanaatlendirmedi», – dep tarif etti Polozov.
Advokatnıñ aytqanına köre, imayeniñ mahkeme salonında olmağan Cemilev nasıl etip itiraz bildirecek degen sualge mahkeme cevap bermedi.
«Hatırlatayım, FSB Mustafa Cemilevniñ (işğal etilgen Qırımğa – QA) kirişini yasaqladı. Meraqlı şey – Cemilev itiraz bildirip olamay, çünki mahkeme oturışuvında yoq, ve mahkeme cinaiy davanı qapatmay», – dedi Nikolay Polozov.
Hatırlatamız, Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesi «silâ parçalarını qanunsız saqlağanında» qabaatlanğan qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davanı toqtatmağa razı olmadı.
Aprelniñ 26-nda Rusiye akimiyeti tarafından kontrol etilgen Ermeni Bazar şeer mahkemesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev davası boyunca imayeniñ altı muracaatından beşini red etti.
Aprelniñ 15-nde Ermeni Bazar mahkemesiniñ oturışuvında qabaatlav tarafı Cemilevniñ 2014 senesi mayısta Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırını qanunsız keçüv davasınen bağlı video delillerini kösterip bitirdi.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Hatırlatamız, qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi. Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre, Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı 15 yılğa – 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzatıldı.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
İşğal etilgen Qırımda mayısnıñ 12-nden itibaren koronavirus yuqunçına oğrav telükesi sebebinden mecburiy maska rejimini kirsetmege teklif eteler. Bu aqta Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bu yuqunç ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında bildirdi.
«Sıñırlav tedbirleri biraz yımşatılğanına köre yarımadada maska rejimini kirsetmege teklif etem», – dep ayttı Penkovskaya.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov oña qol tuttı.
Onıñ qayd etkenine köre, naqliyatta, cemaat müessiselerinde maska taqıluvı mecburiy olacaq.
Penkovskayanıñ tarif etkenine köre, mecburiy maska rejimi vaziyetinde qorçalav vastası tibbiy olmamalı.
«Maskasız insan ticaret yerine, naqliyatqa kirip olamaz. Maska taquv rejimi budır. Tibbiy maska olmamalı. Belli vaqıttan soñra deñiştirilecek adiy maska olmalı», – dep qayd etti Penkovskaya.
Bundan evel mecburiy maska rejimi Aqyarda kirsetildi.
Qırımda keçken künü altı koronavirus hastası qayd etildi.
Böylece, al-azırda Qırımda 111 koronavirus hastası bar, 21-i çetelden keldi, 13-ü – Rusiyeden, 77-si yerli ola. Aqyarda 89 COVID-19 hastası bar, eki kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Keriç sakinleri Voykov soqağındaki Politehnik kollecinde yüz bergen patlav aqqında içtimaiy ağlarda haber ete.
Patlav neticesinde pencerelerniñ çerçiveleri tüşti. İçtimaiy ağlarda elâk olğanlar ve yaralanğanlar bar olğanını bildireler. Yaralanğanlar olğanına dair resmiy bir malümat şimdilik yoq.
«Kerç – moy gorod» saytınıñ mühbiri bildire ki, patlav neticesinde yaralanğanlar bar. Qaza yerine «ilk yardım», qurtarıcılarnıñ maşinaları kele, rayonnı politsiya sarıp aldı.
Şaatlar avtomatlı uquq qoruyıcılar aqqında haber ete.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
«Krıminform» malümatına köre, kollecde gaz patladı. Haber agentligi bildire ki, ilk malümatqa köre, 10 insan elâk oldı, 50 kişi yaralandı.
«Keriç politehnik kolleci» – devlet bücet tasil müessisesidir, onıñ tesisçisi Qırımnıñ Rusiye tasil nazirligi ola. Müessise saytınıñ malümatına köre, mında aşçı, qaynaqçı, muasebeci, tehnolog ve berberler oquy.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturı salı künü, mayısnıñ 11-nde, işğal altındaki Qırımda keçirilgen tintüvler ve tutuvlar sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
«Bugün, 2021 senesi mayısnıñ 11-nde, işğalci devletniñ «quvetçileri» tarafından işğal altındaki Qırımda keçirilgen qanunsız tintüv ve qırımtatar halqınıñ vekillerini qanunsız tutuv ile bağlı cinaiy tahqiqat başlatıldı», – dep aytıla müessiseniñ matbuat hızmeti haberinde.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Prokuraturası qayd etkenine köre, cinaiy tahqiqat Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmı (mesken tiyilmemezligini bozuv) ve 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına (azatlıqtan qanunsız marum etüv) istinaden başlatıldı. Qayd etilen qanunsız areketler sebebinden beş yılğa qadar apis cezası berile bile, dep qayd etti müessise.
Mayısnıñ 11-nde saba faaller Qırımda İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde Ayub Rahimovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Aqmescit civarındaki Dubki köyünde daa bir tintüv başlandı. Tahminlerge köre, anda bu saba İçki rayonı Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyündeki evinde tahqiqat tedbirleri keçirilgen Ayub Rahimov buluna bile.
İçki rayonındaki Rusiye İç işler nazirligi bölüginiñ migratsiya meseleleri bölügine alıp ketirilgen Sahiba Burhanovanıñ oğlu 15 yaşında Taqyuddin Yanış Taqıldaki evlerinde tedbirler yekünlendi, dep bildirdi.
Aprel ayınıñ soñunda Rusiye quvetçileri «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahküm etilgenniñ qardaşı yaşağan evni tintti ve onı sorğuğa çekti, dep haber etilgen edi. Bundan evel Aqmescitniñ Hoşkeldi mikrorayonında Ruslan Ramazanovnıñ evini OMON sarıp aldı, quvetçiler terakt aqqında haber etildi dep tintüv keçirdi.
Qırımlı jurnalist ve faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.


text:
İşğal etilgen Qırımda avgust 22 künü Rusiye Bayrağı Kününi qayd etecekler. Mütenasip qarar avgust 6 künü Qırımnıñ «Nazirler Şurası» toplaşuvında alındı.
Vesiqada qayd etilgeni kibi, tedbirer çerçivesinde Qırımda sergi, konferentsiya, sport yarışları teşkil etilecek. Bunıñ ile tanıştıruv numayışlarnı kitaphanelerde keçirecek olalar.
Rusiye Federatsâisınıñ Bayrağı Kününe işğal etilgen Qırımnıñ bütün şeer ve köylerinde Rusiye bayraqlarınıñ sayısı arttırılacaq.
Rusiye Bayrağı Kününi avgust 22 künü qayd eteler, bu bayram Rusiye prezidentiniñ 1994 senesi avgust 20 künü alınğan fermanına binayen ilân etilgen.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, Ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Tatarstannıñ xezmät, mäşğüllek häm sosial yaqlaw ministrlığı mäğlümatlärenä qarağanda, respublikada 300 meñläp invalid keşe isäplänä. Alarnıñ 100 meñe eşli ala dip sanala. Ämma çınbarlıqta eşläwçelär sanı 50 meñnän artmıy.
"İnvalidlarnıñ eşläw häm eşkä urnaşu mömkinlege çiklängän, bu bik qızğanıç, älbättä," – di ministrlıqnıñ eş belän tämin itü häm maxsus programmalar bülege başlığı Daniä Ğaliullina.
Zifa Sadrievağa 52 yäş. 15 yıl inde ul üzäk nerv sisteması awıruınnan cafa çigä, anıñ ayaqları totmıy. Eşne aña Qazan poligrafiä kombinatınnan öyenä kiterälär häm kire alıp kitälär. Kombinat öçen Zifa xanım papka-qatırğılar yasıy. 3 meñ qatırğı öçen aña 900-1000 sum tülänä. Zifa xanım eşkä dip çığıp yöri almıy, ämma eş ezläwçe başqa tanışları turında ul, kvotalar bulsa da – alarğa eş birelmi, di.
"Eşkä yullama birälär, anda tärbiäçe, kümerçe, santexniklar kiräk. İrlär eşe küp anda. Läkin invalid keşe santexnik bulıp eşli ala meni inde? Eşli almıy bit inde," – dide Zifa Sadrieva.
2007 yıldan birle Tatarstanda "invalidlarğa kvotalar birü turında" qanun eşläp kilä. Anda mömkinleklär çiklängän keşelärgä eş urınnarı bülep birü häm yañaların tudıru turında äytelgän. Qanunnı ğamälgä aşıru awır bara. Eş birüçelärgä invalidlarnı eşkä alu "qıybatqa" töşä, di Daniä Ğaliullina.
İnvalidlarnı eşkä alırğa teläk beldergän şirkät üzendä – mömkinlekläre çiklängän keşelärgä eş şartları tudırırğa tieş bula. Küzläre kürmäwçelärgä ber törle şartlar kiräk bulsa, yöri almağannarğa başqa törle şartlar kiräk. Suqırlar yäki işetmäwçelär öçen ayırım komputerlar bula.
İnvalidlarnı eşkä alğan şirkätlärgä elek bulğan salım taşlamaları xäzer beterelgän. Läkin xökümättän här invalid öçen aqça tülänä. Bu aqça yaqınça yılına 8 meñ sum çaması bula. (2300 sumlıq minimal xezmät xaqı 24gä tapqırlana, annarı yıldağı 12 ayğa bülenä häm minimal eş waqıtı – 7 ayğa tapqırlana) Bu aqça ber eş urını öçen birelä.
"Bu qanunnı ütämäwçelärgä aqçalata cäza da bilgelängän, ämma alar şul qadär keçkenä ki, eş birüçe ştraf tüläwne xup kürä, küp şirkätlär şulay aqça tüläp qotıla," – di Daniä Ğaliullina.
Şulay uq şirkätlärdä ber ük eş, ber ük norma öçen invalidlarğa sälämät keşelärdän azraq aqça tüläw oçraqları da bula ikän. Bu xaqta bezgä inde 15 yıl invalidlıqta bulğan Zifa Sadrieva söyläde. Gärçä invalidlar kiresençä üz eşlärenä cawaplıraq qarasa da.
Şulay itep, invalidlarnı eşkä urnaştırunı köylärgä tırışqan Tatarstan qanunı (Rusiädä mondıy qanun yuq), qanunnıñ ğamälgä aşırıluın küzätergä tieş bulğan xezmät, mäşğüllek häm sosial yaqlaw ministrlığı ber yaqta – eşkä urnaşa almağan, yuq aqçağa üz könnären üzläre kürergä mäcbür bulğan invalidlar isä – ikençe yaqta qala.
Bezneñ äñgämädän soñ ministrlıq wäkile Daniä Ğaliullina, invalidlarğa eş birüçe şirkätlär belän oçraşular bulaçağın, alar belän añlatu eşläreneñ alıp barılaçağın äytte.


text:
Ä inde Quşma Ştatlarnıñ İran mullaların xäzer üz iminlegenä genä tügel, bar dönya iminlegenä dä yanawçı itep kürüe ber dä ser tügel. Üzeneñ şuşı säfäre barışında prezident George Bush Farsı qultığı illäreneñ qurquların istä totıp, İrannı dönya eşlärennän tağın da çiklärgä tırışaçaq diärgä bula.
Washingtonnan kitär aldınnan ul bu xaqta turıdan-turı belderde:
"Küzläw xezmätläre İran turında qarşılıqlı xäbär birep tora, häm bu bezneñ öçen ber problema. Min alayda barğan illärgä şunı iskä töşerergä cıyınam - İran elek tä ber yanaw ide, xäzer yanaw bulıp tora, häm ägär dä alarğa urannı niçek bayıtuğa öyränügä yul quyılsa, İran yanaw bulıp qaluın däwam itäçäk", di prezident Bush.
İrannıñ dönyağa qurqınıç tudıruı turındağı süzlären Aq yortnıñ xäzerge xucası İzraildä dä qabatladı - anda prezidentnıñ bu süzläre belän hiçşiksez kileşälär, älbättä. İzrail, kiräk bula qalsa, yäğni İrannıñ çınnan da atom qoralın citeşterä alırlıq xälgä citüe raslansa, anıñ şul tikşerenü qorılmalarına xärbi höcüm yasarğa da äzer toruın belderä.
Uzğan ğasırnıñ 80-nçe yıllarında İzrail hawa köçläre şul çaqtağı Ğiraq diktatorı Saddamnıñ atom üzägen bombalap kitkän ide.
Farsı qultığı illärendä isä Amerikanı İran mäs'äläsendä yaqlaw İzraildäge kebek ük bulmasa da, Tährannıñ töbäktäge säyäsätenä, anıñ üz tä'siren tağın da arttıru tırışlıqlarına qarşı toru söyläşülär üzägendä toraçaq.
Quşma Ştatlar prezidentı başta Küwäytkä kilä, soñraq anıñ töp berektäşlärennän berse Bähräyngä, annarı Berläşkän Ğäräp Ämirleklärenä häm nihayät Söğüd Ğäräbstanına baruı qaralğan. Anıñ Yaqın Könçığış säfäre ğinwarnıñ 16sında Mısırda tämamlanaçaq.
Bähräyndä Amerika Quşma Ştatlarınıñ 5nçe flotı urnaşqan. İl başında torğan sönni patşa ğailäse Bush säfären inde tarixi dip bäyäläp quydı, ä menä andağı şığıylar mäxälläse amerikan prezidentınıñ kilüen kiresençä, nıq tänqitläde. Äytkändäy, şığıylar Bähräyndä xalıqnıñ küpçelegen täşkil itä.
Berläşkän Ğäräp Ämirleklärendä dä İran mäs'äläsendä urtaq ber qaraş yuq - beryaqtan, bu il İran belän cir bülä almıy, Farsı qultığındağı qayber utrawlarğa däğwa belderä, ä ikençe yaqtan, İran Ämirleklärneñ iñ zur säwdä partnerı bulıp tora.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası yarımadada akimiyet vekiline qarşı küç qallanmasında qabaatlanğan üç faalniñ cinaiy işi boyunca qabaatını tasdıqladı. 2014 senesi mayıs 3-te Qırım kirişinde qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevni qarşılav aktsiyası aqqında laf kete.
Qırım prokuraturasınıñ haberinde aytıla ki, taqiqat malümatına köre, 2014 senesi mayıs 3-te «Armânsk» («Turetskiy Val») kiriş noqtası rayonında qabaatlanğanlar «Berkut» militsiya batalyonınıñ №1 operativ taqımınıñ (Kezlev ş.) №1 bölüginiñ militsiya hadimlerine beden zarar ketirdiler.
Cinaiy işler Ermeni Bazar şeeriniñ mahkemesine yollandı.
2014 senesi mayıs 3-te Mustafa Cemilevni Armânsk nezaret-kiriş noqtasında Qırımğa kirsetmediler. Biñlernen qırımtatarı liderni qarşılamağa keldi. Mında OMON, Qırımnıñ «samooborona» vekilleri de silâ ile keldiler.
Bundan soñra Qırımda aktsiyanıñ iştirakçilerini yaqalamağa başladılar. «Mayıs 3 işi» boyunca 5 kişi apiske alınğan edi.


text:
Cumaertesi künü 74 yaşında olıp vefat etken efsaneviy boksçı Mohammed Aliniñ cenazesi Luisvill şeerinde (Kentukki ştatı) keçirilecek. Bu aqta Amerika kütleviy haber vastaları bildire.
Bundan evel Mohammed Ali nefes alma problemaları sebebinden hastahanege ketirilgeni aqqında malümat peyda olğan. Boksçı qorantasınıñ temsilcisi Bob Gannell, Ali aqciger hastalığından tedaviylenmek kerek, dep bildirgen edi. Amma bundan soñ diagnoz tasdıqlanmağanı ve Aliniñ alı daa beter olğanı belli oldı.
Mohammed Ali boks karyerası çerçivesinde 61 uruşta iştirak etti, 56 kere ğalebe qazandı, 5 kere yutquzdı. Onıñ adı professional boks timsali oldı.


text:
Cumaertesi künü, avgust 8-de, Rusiye ve Gürcistan arasında arbiy ziddiyetniñ başlanuvına 7 yıl tola.
2008 senesi avgust 8-ne keçer gecesi Tbilisiniñ öz başına ilân etilgen Cenübiy Osetiya ve Abhaziya cumhuriyetleri üzerinde nezaretini tiklemek ıntıluvından soñ Gürcistanğa Rusiye küçleri kirdi.
Bazı qaynaqlarğa köre, tahminen biñ insan ziddiyet qurbanı oldı.
5 künlük cenkniñ neticesinde Rusiye Gürcistannıñ eki regionı – Abhaziya ve Cenübiy Osetiyanıñ mustaqilligini tanıdı ve işbu territoriyalarda öz arbiy bazalarına qoşma ordu ve silâlandıruvını kirsetti. Dünya devletleri – Rusiye, Venesuela, Nikaragua ve Naurudan ğayrı – bu territoriyalarnı Rusiye tarafından işğal etilgen Gürcistan toprağı olaraq tanıy.
2012 senesi soñunda, üzülgen diplomatik munasebetlerge baqmadan, Rusiye ve Gürcistan ticariy-iqtisadiy ve gumanitar meseleleri boyunca dialognı ğayrıdan tiklediler.
Gürcistannıñ topraq bütünligine kelsek, işbu sul Kavkazda havfsızlıq ve stabillik boyunca Jeneva munaqaşalarında muzakere etile.


text:
«Krım SOS» cemaat teşebbüsinde tüşüngenleri kibi, eñ büyük problema ve halqara bozuvları, yarımada «Rusiyeniñ arbiy adaları»nıñ birine beñzep başlağanında saqlıdır.
Bu aqta, «Krım SOS» cemaat teşebbüsiniñ yolbaşçısı muavini Yevgeniya Andriyuk bildirdi.
Onıñ sözlerine binaen, soñki vaqıtları, Qırım yarımadasına pek çoq arbiy tehnika kirsetilgen.
Onıñ qaydlarına köre, yerli sakinlerniñ eyforiyası da közü qaytmasına deñişti.
«Qırımlılar angi devlette yaşamaq meselesine daima pervasız ediler. Eger Ukrainanen yahşı olsa - demek Ukraina, eger Rusiyenen yahşı olsa, demek Rusiye», - dep ayttı «Krım SOS» cemaat teşebbüsiniñ teşkilâtçısı Tamila Taşeva.
Qırım işğal etilgen soñ, Rusiye yarımada territoriyasında er daim bir - de - bir arbiy talim keçirmekte.
OONnıñ Ukrainadaki daimiy vekili Vladimir Yelçenkonıñ qaydlarına köre, Qırımnıñ militarizatsiyası tek Qara deñiz regionı degil, başqa devletler içün de telükeli ola bile.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Aqyarnıñ Ukrain milliy-medeniy merkezniñ (AUMMM) faalleri, qış milliy adetlerge bağışlanğanmuzıkalı edebiyat aqşamını keçirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber etmekte.
Tedbur yanvar 16-sında Aqyar şeer milliy-medeniy merkezinde ötkerildi.
Aqşamnı AUMMM-niñ reisi Oleg Leus açtı. Onıñ teklifinen faaller “Nova radist stala” ukrain halq türküsini yırladı.
Leusnıñ aytqanına köre, ukrain köylerde “qış ayları şeñ bayramlarınen belli, çünki qışta tarlalarda iş yoq ve köyde adamlar şeñlene”.
Doğma Ukrainanıñ çeşit köşelerinden olğan toplanğanlar, olarnıñ tuvğan köy ve şeerlerinde olğan qış halq adetleri aqqında aytıp berdi, halq yırlarını yırladı.


text:
Aprelniñ 23-nde olğan malümatqa köre, Rusiyede 62 773 koronavirus hastası qayd etildi. Qırğınlıq devamında 555 insan virus qurbanı oldı, 4891 kişi tüzeldi, dep haber ete «Nastoyaşçeye Vremâ» koronavirus ile küreş operativ ştabına esaslanıp.
Eñ çoq hasta kene Moskvada qayd etile, soñki künde paytahtta daa 1959 kişi hastalandı.
Moskva şeer yolbaşçısınıñ içtimaiy inkişaf meseleleri muavini Anastasiya Rakovanıñ bildirgenine köre, Moskvada koronavirustan tedaviylengen daa 181 kişi tüzeldi.
Soñki künde Moskvada pnevmoniyası tasdıqlanğan ve koronavirus testi müsbet çıqqan 27 insan vefat etti, dep bildire operativ ştab. Ölgenler arasında – 38 yaşından 90 yaşına qadar insanlar.
Çoqusınıñ hronik hastalığı bar edi: gipertoniya, hronik bronhit, şeker hastalığı, hronik limfoleykoz. 38 yaşında hastanıñ hronik bronhiti bar edi.
Daa evel Rusiyede koronavirus tarqaluvı yavaşladı, dep haber etilgen edi. Soñki künde Rusiyede 4774 koronavirus hastası qayd etildi. Resmiy malümatqa köre, yañı hastalarnıñ sayısı eki künden berli artmay.
Dünyada, aprelniñ 23-nde olğan malümatqa köre, koronavirus neticesinde vefat etkenlerniñ sayısı 177 200 kişiden 183 336 kişige qadar arttı, dep bildirdi Johns Hopkins Universiteti.
Umumen dünyada, universitet malümatına köre, 2 627 630 koronavirus hastası bar, bir künde 65 715 hasta qayd etildi.
100 biñden çoq hasta ABDde qayd etildi – 841 556 (46 688 vefat etti), İspaniyada – 208 389 (21 717), İtaliyada – 187 327 (25 085), Frenkistanda – 157 135 (21 340), Almaniyada – 150 648 (5 315 ), Büyük Britaniyada – 134 638 (18 151).
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqyar şeer mahkemesi «Hizb ut-Tahrir teşkilâtında iştirak etkeninde» qabaatlanğan Yaşar Şihametovnıñ sıñırlav tedbirini uzatuv qararını deñiştirmedi. Bu aqta «Qırım birdemligi» advokat Aleksey Ladinniñ malümatına esaslanıp bildire.
Advokatnıñ aytqanına köre, o, müvekkili esnasta iştirak etsin dep israr ete, çünki şimdi o, Aqmescit SİZO-1 karantinde buluna. Faqat mahkeme Şihametov olmasa da şikâyetni baqtı.
«Er vaqıt kibi, qarar formal oldı, imaye delilleri eşitilmedi, sıñırlav tedbiri deñiştirilmedi», – dedi Ladin.
Hatırlatamız, Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Lenin rayon mahkemesi Yaşar Şihametovnıñ apiste qaluv müddetini iyünniñ 14-ne qadar uzattı.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemliginiñ» faali Lutfiye Zudiyevanıñ aytqanına köre, tutulğanlar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları olğanından şübhelene ve Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye quvetçileriniñ fevralniñ 17-nde işğal etilgen Qırımda keçirgen tintüv ve tutuvlarğa qarşı narazılıq bildirdi. Müessise, halqara institutlarnı bu areketlerge qıymet kesmege çağırıp, soñki tutuv ve tintüvler aqqında malümatnı BM Baş Assambleyasınıñ sessiya baqıluvına çıqarmağa planlaştıra.
Ukraina Reintegratsiya nazirligi halqara toplulıqnı Qırımdaki tutuvlarğa cevap bermesine çağırdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.