text:
QAZAQ AVTONOMIYASI QWRAMINA KİRMEY QALĞAN QAZAQ UALAYATTARI TURALI
Qıtay qazaqtarı ŞUAR-dıñ bes ülken aymağına şoğırlı qonıstanğan. Jalpı, Şıñjañda on iri aymaq bolsa, sonıñ bes ülken aymağında Qazaqtar jiı qonıstanğan. Qazaqtar qonıs tepken bes ülken aymaq mınalar: İle, Tarbağatay, Altay, Sanjı jäne Qwmıl.
Bwl bes aymaqtıñ işinde tek üşeui (İle, Tarbağatay, Altay) ğana Qazaq avtonomiyasınıñ qwramına kirip otır. Qalğan eki aymaq bölinip, bölşektelip qazaq qwramına enbey qaldı. Sonımen ŞUARdağı qazaqtardıñ bayırğı qonısı atanğan Qazaq aymaqtarına jeke jeke taldau jasaymız.
1. İle ualayatı (kartadağı 1) jan sanı eñ tığız öñir. Ortalığı bwrın Küre qalası edi, keyin Qwlja qalası boldı. 1871-jılı patşalıq Resey qwramına kirip 1881-jılğa deyin on jıl Jetisu, Almatı oblısınıñ bir bölşegi bolğan. 1881′den 1914-jılğa deyin Şıñjañ ölkesi qwramına qaramay tike ortalıq ükimetke ämkeri guberniya retinde qarap twrğan. 1912-jılı İleniñ Küre, Qwlja qalalarında azamattıq soğıs pen töñkeris tuılıp Dihua (Ürimji) ükimetimen teketiresip aqırı Pekindegi YUuan' Şikaydıñ tike aralasuımen soğıs toqtap zorlıqtı küşpen Şıñjañ ölkelik ükimetke qaratılğan (1914). 1944-jılğı Şıñjañ Ölkelik ükimettiñ qorğanıs ministirligi jağınan alınğan sandıq mälimet boyınşa, İle ualayatında sol jıldarı 210 mıñ 672 Qazaq, 76 mıñ 229 Wyğır, 27 mıñ 661 Qıtay bolğan eken. Däl qazirgi qıtay kommunistteriniñ san ayğaqşıları (statikalıq) İle ualayatındağı Qazaqtıñ wzın sanın 500 mıñnıñ aynalasında ğıp körsetip jür. Sonda 70 jıldan beri nebäri bir ese ösken be? Sosın, İle ualayatı men Tarbağatay ualayatı arasın bölu üşin aradağı Bwratalanı jeke avtonomiyalı ob'ls ğıp şığarıp Jıñ, Arasan audandarınıñ qazaqtarın İle ualayatınan ajıratıp alıp qoyadı. 1955-1962 jıldarı İle ualayatınan Qazaq ssr-ğa qonıs audaruşılar öte köp boldı. Äsirese, 1962-jılı İle ualayatınıñ Qorğas audanınan şekara asıp arğı Qazaq ssr-ğa köşuşiler tipten köp bolğan. 2016-jılı İle ualayatın aralap derek jinap jürgenimde Qorğasqa qatıstı derekti oqıp tañqaldım, mısalı, 1962-jılğa deyin Qorğasta qazaqtıñ köptigi sonşa *** degen bir auıldıñ özindegi Qazaqtıñ wzın sanı 30 mıñnan asqan, sol auıldan 3000 oquşı bir uaqıtta mektepke barıp twrğan, 1962-jılğı ürkin köşte auıl Qazaqsız qañğırap qalıp, mektep pen äkimşilik, bos üylerdi zorlıqpen qonıstandırılğan Wyğırlar kep iemdenim ketken. Sonıñ özinde Künes, Nılqı, Tekes, Örtekes(Moñğolküre), Toğıztarau, Şapşal, Qwlja, Qorğas qatarlı segiz audan İle ualayatına tike qaraydı (bwrın 12 audan edi). Bwnıñ işinde Qazaq eñ köp audan- Künes. Şamamen 150 mıñ men 200 mıñnıñ arasında, qalğandarı 70 mıñ men 100 mıñ aynalası, Qazaq eñ az audan- Qwlja (Qwlja qalası emes, Qwlja audanı) men Qorğas, sonıñ özinde ärqaysında 50 mıñnan astam Qazaq bar.
2. Tarbağatay ualayatı (kartadağı 2). Ortalığı- Şäueşek qalası. 1916- jılğa deyin İle äskeri guberniyası arqılı ortalıq ükimetke tike qarap twrğan. Altaydağı Kögeday ordası ortalıq bilikke jılına töleytin 81 at sar noqtanıñ salığınıñ 41-ın Qobda arqılı ötep twrsa, qalğan 40-ın Tarbağatay ambanı mekemesi arqılı ortalıq Pekinge jötkep twrğan. 1916′dan 1944-jılğa deyin Tarbağatay ualayatında Sauan men Şihu audandarı qarastı bolmay kelgen. 1944-jılı Şarqi Türkistan ükimeti Sauan, Şihu audandarın azat qılğan soñ onı Ürimji ualayatınan bölip ap Tarbağatay ualayatına qosqan. 1944-jılğı Şıñjañ Ölkelik qorğanıs ministirliginiñ sanağı boyınşa Tarbağatay ualayatında 103 mıñ 180 Qazaq, 1 mıñ 15 (1015) Wyğır, 26 mıñ 299 Qıtay bolğan. Biraq, eskere ketiñiz bwl sanaqqa Sauan (Sandıqqozı) men Şihu (Qarasu) audanınıñ qazaqtarı kirmeydi. 1955-1962 jıldarı Tarbağatay ualayatınıñ ortalığı Şäueşek pen Şağantoğay audanınan Qazaq ssr-ğa qonıs audaruşılar sanı erepaysız köp boldı. 1962-jıldıñ säuir ayınıñ 21-28 jwldızı şekara nebäri bir aq apta aşılıp edi, 60 mıñnan astam Qazaqtar Qazaq ssr-ğa ötip ketken. Sonımen Şäueşek qalası men Şağantoğaydıñ qazağı kürd azayıp Dörbiljin men Tolı audanınıñ qazaqtarın bölip köşirip Şäueşek pen Şağantoğaydıñ jan sanın tolıqtırğan. Tarbağataydağı Qazaq eñ köp audan Dörbiljin men Tolı audanı, ärqaysında 80 mıñ men 100 mıñnan Qazaq twradı, Qazaq eñ az audan şekaradağı Şağantoğay audanı, onda nebäri 17 mıñ men 20 mıñnıñ aynalasında Qazaq twradı. Tarbağatay ualayatına Şağantoğay, Tolı, Dörbiljin, Qobıq, Sauan jäne Şihu qalası qaraydı. Kezinde Tarbağatay men Altay ualayatınıñ arasın böludi josparlap Qobıq audanınan jeke avtonomiya jasamaqşı bolğan, biraq iske aspay, qisınsız bolıp Qobıq audan statusı küyinşe qala beredi.
3. Altay ualayatı (kartadağı 3). Ortalığı- Altay qalası. 1920-jılğa deyin Kögeday Ordası degen atpen ortalıq Pekinge 130 jıl tike qarap keyin zorlıqtı küşpen Şıñjañ ölkesi qwramına kirgen. Altay jeke han ordası retinde Pekinniñ basqaruına tike qarap twrğan kezde Qazaqtar “Tört Bi Töre Zañı” boyınşa basqarılıp twrğan. 1920-jılı Altay ordası Şıñjañğa qaratılğan soñ Altay qazaqtarınıñ bağı taydı. 1920′dan 1951′ge deyin Altay dürbeleñ men zobalañnan köz aşpadı. 1944-jılğı Şıñjañ Ölkelik qorğanıs ministirliginiñ sanağına Altay qazaqtarınıñ jalpı sanı enbey qaladı, onıñ sebebi Altayda 1939-jılı wlt azattıq köterilis tuıladı da, ol 1944′ke deyin twtas Altaydı şarpıp Altayda äleumettie jwmıs müldem toqtaydı. Sonıñ özinde 1944-jılğı sanaqqa Altaydıñ batısındağı bir eki audannıñ sanı kiredi, onda 53 mıñ 352 Qazaq, 2 mıñ 961 Wyğır (2961), 2 mıñ 331 (2331) Qıtay bolğan. Bwl Altay ualayatınıñ Jemeney, Qaba audandarınıñ sanı, qalğandarın sanauğa eşqanday mwrsat bolmağan. 1955-jılı Altay qalasındağı Säbet konsulı jabılğanda biren-saran Qazaqtar ğana (mısalı, Mwsılmanbek Tögisov, tb) Qazaq ssr-ğa köşip ötken. 1962-jılğı şekara oqiğasında Altaydan el qozğalmağan. Qazir, Altay ualayatına Şiñgil, Köktoğay, Bwrıltoğay, Buırşın, Qaba, Jemeney audandarı qaraydı.
4. Sanjı ob'lsı (kartadağı 4). Ortalığı- Sanjı qalası. Bwl ob'ls taza Qazaq ualayatı saaanaladı. Qazaqtar bwl öñirdi Täñirtau nemese Erenqabırğa dep ataydı. Eñ ökiniştisi, bwl öñirdi Qazaq avtonomiyası qwramına qıtay kommunistteri qospay bölip tastağan. 1954-55′jıldarğa deyin Ürimji ualayatı dep atalıp ortalığı Di Hua qalası boldı. Ürimji ualayatına Mori, Şonjı, Jemsarı, Miçuan, Böken (Fu kañ), Qwtıbi, Manas, Sanjı, Ürimji siyaqtı Qazaq audandarı tike qarap twrğan. 1954-jılı Qazaq avtonomiyasın qwru komiteti jer-su mäselesinde ekige bölinip qiyan keski talas-tartıs jasaydı, aqır ayağı ekişi pikirdegi kommunist müşeleriniñ pikiri quattalıp Ürimji ualayatındağı Qazaq audardarı Qazaq avtonomiyamı qwramına enbey qaladı. Sonımen sol jılı bwl ualayattıñ atı özgerip Sanjı Dwñğan Ob'lsı bolıp qwrıladı. Ne üşin Dwñğan dep atağan deuiñiz mümkin, dwñğandar Sanjı qala mañında şoğırlı qonıstanğandıqtan olardı sıltau etip kommunistter Dwñğan ob'lsın qoldan jasap Qazaq audandarın soğan qaratıp qoyadı. 1962-jılı Ürimji qalası (bwrınğı Dihua qalası) Sanjı Dwñğan ob'lsınan bölinip jeke qala bop qwrıladı. 1944-jılğı Şıñjañ Ölkelik ükimettiñ qorğanıs ministirligi jağınan jasalğan sanaq boyınşa sol kezdegi Ürimji ualayatında 150 şamasında Qazaq bolğan eken. Aytpaqşı, Qazaqtan şıqqan Qaduan Mamırbekqızı osı Ürimji ualayatınıñ uälii (äkimi) qosımşa qorğanıs törayımı bolğan. Osı twsta Ürimji ualayatınıñ är qaysı Qazaq audandarınıñ äkimderi derliktey qazaqtan saylanğan. 1955-jıldan beri bwl öñirdegi Qazaqtar ob'ls atauın “Qazaq-Dwñğan” ob'lsı dep özgertuge küresip keledi, biraq onı tıñdaytın kommunistterdiñ qwlağı bolmadı. Bwl ualayattıñ ne üşin Qazaq avtonomiyası qwramına kirmey qalğanın bir küni egjey tegjeyli bayandap saraptap bereyin.
5. Qwmıl ualayatı (kartadağı 5). Ualayat ortalığı- Qwmıl qalası. Qazaqtar Barköl men Aratürik eki audanğa şoğırlı qonıstanğan. Qwmıl qalası men Barköl, Aratürik ekeuiniñ arasın alıp Täñir tauı qiya bölip jatır. Qwmıl qalasında jiırma mıñğa juıq Qazaqtar twradı, qala mañında taza Qazaqtar twratın auıl men eldi-mekender köp (qıstaulıq, kökteulik). 2016-jılı derek jinau babımen Qwmıl qalasında aptalap ayaldap qaladağı Qazaq mektepterin araladım (şağın lekciya da jasadım). Qwmıl ualayatındağı Qazaqtar eñ şoğırlı qonıstanğan Barköl men Aratürik qazaqtarınıñ tarihi tağdırı öte ayanıştı. 1954-jılı Qazaq avtonomiyası qwrılatın kezde Ürimji ualayatına qarap kelgen Twrpan, Pişän men Toqswn audandarı bölinip jeke ualayat boladı da, Qwmıl ualayatındağı Barköl, Aratürik qazaq audandarı Sanjı qazaqtarı siyaqtı Qazaq avtonomiyası qwrımına müldem qosılmay qaladı. Qazir bwl Qwmıl ualayatınıñ Qazaqtarı 100 mıñğa tayap jığıladı. Qazir ualayat qwramında Barköl, Aratürik eki audan bar.
Sonımen, qıtay Qazaqtarı osı bes ülken ualayat ob'lsqa şoğırlı qonıs tepken. Ärqaysı öñirdiñ öz qilı tarihı tağı bar. Onı aldağı uaqıtta büge şigesine deyin taldap tüsindiretin bolamız.


c: text/html

text:
Aqtawda KVN-nıñ burınğı oyınşısın pışaqtap ketti
ASTANA. QazAqparat - Aqtöbeniñ Köñildi jäne tapqırlar klwbınıñ burınğı müşesi Danïyar Älimbaevtı Aqtawda öltirip ketti, dep xabarlaydı QazAqparat Lada.kz saytına silteme jasap.
Mälim bolğanday, D.Älimbaevtı 21 şildege qarağan tüni pışaqtap ketken. Ol eki sanına salınğan jaraqat saldarınan köz jumdı.
Oqïğa sağat 03.30 şamasında 6-şağın awdandağı köñil köterw orındarınıñ birinde bolğan.
«Tünde öte awır jağdayda eki ayağı jaraqattanğan er adam jetkizildi. Bir ayağında küretamır men joğarı köktamırlarına zaqım kelgen. Oğan şuğıl türde ota jasaldı, keyin ol jansaqtaw bölimine awıstırıldı», - dedi Mañğıstaw oblıstıq awrwxanasınıñ qabıldaw böliminde.
Qayğılı oqïğanıñ män-jayın KVN-nıñ burınğı müşesiniñ dostarı aytıp berdi.
«Tünde dämxana janında töbeles boldı. Danïyar şette turğan edi. Biraq aradağı birew onıñ ayağına pışaq salıp aldı. Awrwxanağa jetkizilgenimen, ömirin saqtap qala almadı. Ol köp qan joğalttı», - dedi köz jumğan er adamnıñ dosı.
«Atalmış fakti boyınşa QR QK-niñ 99-babı 1-böligi (Adam öltirw) boyınşa sotqa deyingi tergep-tekserw amaldarı jürgizilwde. Sot-medïcïnalıq saraptamalar tağayındaldı. Küdiktiler ustaldı. Üşewi de Aqtaw turğındarı», - dep xabarladı Mañğıstaw oblıstıq Işki ister departamentiniñ baspasöz qızmetinen.
Qaza bolğan 32 jastağı Danïyar Älimbaevtıñ artında äyeli men tört balası qaldı. Ol Aqtöbeniñ KVN-nan qurama komandasınıñ burınğı müşesi. Sonday-aq Soçïdegi festïvalda mañğıstawlıq KVN oyınşılarımen birge Batıs Qazaqstannıñ quramasında boldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Xalıqaralıq bir top ğalım Beyjiñ qalasınıñ jer astına tüsip bara jatqanın anıqtap otır. Jer astı swların şekten tıs sorw jäne topıraq qabatınıñ buzılwınan Qıtay astanası jer astına jıl sayın 11 santïmetrge tüsip baradı, dep xabarlaydı Bnews.kz.
Zerttewşiler qalanıñ otırwı xalıqtıñ ömirine qawip töndiretinin jäne joğarıjıldamdıqtı temirjol jüyesine aytarlıqtay äser etwi mümkin ekenin aytwda. Jerdiñ bïiktigindegi özgeristi jer bederiniñ özgeristerin tirkewge arnalğan InSAR qurılğısı anıqtağan.
Jerdiñ otırwı äsirese kök tiregen ğïmarattarı, aynalma joldar men basqa qala ïnfraqurılımdarı köp şoğırlanğan Çaoyan awdanında qattı bayqalıp otır. Jer qabatınıñ ärtürli bolıp şögwi bïik ğïmarattar men kölik twnnelderi üşin asa qawipti.
Beyjiñ - mıñdağan jıldar işinde jer astı swları jïnaqtalğan jazıqta ornalasqan qala. Uñğımalardı köptep qazıp, sw aydawdıñ saldarınan jerdiñ topıraq qabatı kewip, jïırıla bastağan. Ayta keterligi, qala awmağında jäne onıñ töñireginde kögaldandırw jän awıl şarwaşılığı üşin ondağan mıñ sw aydaytın uñğılmalar bar.
Kommentarïï


text:
İşğal altındaki Qırımda «Qırım birdemligi» birleşmesi qırımlı faallerniñ para cezalarını ödemek içün 820 biñ ruble (352 biñ grivnağa yaqın–QA) topladı. Bu aqta avgustnıñ 22-nde Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı Dilâver Memetov ikâye etti.
«Bügünki künde bizler bütün para cezalarını ödemek içün 820 biñ ruble topladıq. Ve bu, yalıñız Qırımda toplanğan qısmı. Ukraina (esas qısmından – QA), Türkiye ve Almanyadan para daa kelip çıqmadı», – dep ikâye etti Memetov.
Onıñ sözlerine köre, şimdilik «Qırım marafonı» toqtatıldı, lâkin kerek olğanda bir daa canlandırılabilir.
İyülniñ 31-nde işğal altındaki Qırımda «Qırım birdemligi» birleşmesi yarımadadaki ukrainalı siyasiy mahküm ve faallerge qoltutmaq maqsadınen «Qırım marafonı» adı altında para toplamağa başlağanını ilân etken edi. İyülniñ 6-sı, cumaaqşamı künü, Kreml nezaretindeki Bahçasaray mahkemesi Bahçasaydaki qırımtatarlarında keçirilgen tintüvlerniñ şaatı olğan Emil Belâlovnı bir daa «ruhsetsiz mitingte» iştirak etkeni içün 150 biñ rublege (66 biñ grivnağa yaqın – QA) cezalandırğan edi.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket faalleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bu daqqaları Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ Aqmescit rayonındaki Biy Tanış (Pervomayskoye) köyündeki evinde tintüv başlandı.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Zair Smedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, tintüvni Qırımdaki Rusiye Federatsiyası Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresiniñ bir qaç hadimi keçire. Celâl ve adliyecisi de anda bulunalar.
Smedlâyevniñ aytqanına köre, tintüv sebebi 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken vaqialar boyunca cinaiy iş oldı.
«Celâl bu işte şaat ola», – dep qayd etti Smedlâyev.
Onıñ bildirgenine köre, tintüv Celâlnıñ beş saatlik sorğusından soñ başlandı.
Celâlnıñ evi yanında soy-sopları ve tuvğanları toplaştılar.
Malüm ki, cuma künü, mart 27-de, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.
Mart 23 künü Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov sorğuğa çekilgen edi. Onı Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti ve 2014 senesi fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında sorağan ediler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.


text:
Män här qetimda Munir akini kšrüp qalsam, därhal kšz aldimğa Ğoҗähmät Sädvaqasov, Tuğluqҗan Talipov, Davut İsiev, Şerivahun Baratov, Savut Mollaudov, Patigül Sabitova, Gegel' İsqaqov, Kommunar Talipov ohşaş Qazaqstan uyğurşunasliq päniniŋ çolpanliriniŋ, hälqimizniŋ munävvär pärzäntliriniŋ yarqin simasi kelidu. Män, birtäräptin, äynä şu şähslirimiz bilän bir säptä turup tärbiyilängän häm şular bilän käsipdaş vä dost bolğan, ilpätçilik qilğan, ikkinçi täräptin, ularni bügünki kündä biz bilän billä äsläp, beşidin štkän qiziq vaqiälirini, untulmas künlirini bšlüşüvatqan Munir aka bilän helimu arilişip kelivatqinimdin pähirlinimän.
Munir aka yaşinip qalğiniğa qarimastin, moşu küngiçä çoŋğa — çoŋçä, kiçikkä oŋçä muamilä qilip, häm käspiy, häm insaniy hususiyätliri bilän arimizda çoŋ hšrmätkä bšlänmäktä. Munir akiniŋ täbiitigä has mundaq hislätlärni män dayim šzämgä ülgä qilimän. Çünki ottuz jil җäriyanida u maŋa aka süpitidä, sirdaş häm käsipdaş süpitidä mäslihätçi bolup kälmäktä.
Buniŋdin ottuz jil muqäddäm Qazaqstan Pänlär akademiyasi Uyğurşunasliq institutiğa işqa orunlaşqinimda, juqurida ismi atalğan kişilär bilän billä käsipdaş boluş bähtigä erişkän edim. Uyğur mädäniyitiniŋ güllängän bu dävridä hälqimizniŋ tili, ädäbiyati, tarihi, sän°iti, säyasiy, iҗtimaiy, ihtisadiy mäsililiri boyiçä tätqiqat işliri qizğin ketip baratti. Kollektivimizda işlävatqan uyğur, qazaq, tatar, tuŋgan, rus millätliridin tärkip tapqan mutähässislärniŋ asasiy mähsiti — uyğurşunasliq pänini rivaҗlanduruştin ibarät boldi. Yänä bir muhim närsä şuki, barliği uyğur hälqiniŋ štmüş tarihidin, milliy än°äniliridin, kündilik turmuşidin yahşi hävärdar edi. Amma ularniŋ içidin Munir aka alahidä päriqlinip turatti, çünki uniŋ uyğur tilida ravan sšzlişi, tarihimizniŋ, mädäniyitimizniŋ härqandaq mäsililiridin hävärdar boluşi biz, yaşlarni, qiziqturupla qoymay, bälki häyran qalduratti. Uniŋ mundaq hislätlirini hazirmu bayqaveliş täs ämäs.
Alimniŋ uyğurşunasliq pänigä siŋdürgän ämgigi bizgä yahşi mälum. U uzun jillar davamida rus, qazaq, uyğur, tatar, hitay vä başqimu tilliridiki mänbälär bilän işläş җäriyanida milliy mätbuatimizniŋ tarihiğa ait muhim mälumatlarni toplap häm sistemilaşturup, «Uyğur keŋäş mätbuatiniŋ şäkillinişi vä rivaҗlinişi» namliq ämgigini barliqqa kältürdi. Uniŋ bu bebaha äҗri moşu küngiçä härhil saha mutähässisliriniŋ tätqiqatlirida muhim mänbä bolup hizmät qilmaqta.
Munir aka hšrmätlik däm elişta boluşiğa qarimay, qolidin qälimini çüşärmidi häm šziniŋ ilgärki yoruq kšrgän häm tehi elan qilinmiğan ämgäklirini toplaş vä näşir qiliş işliri bilän şuğullinip käldi. «Äsirlär siri» (2012-j.), «İz glubin Evrazii» (2015-j.) namliq monografiyaliri şular җümlisidin bolup, ularda uyğurlarniŋ tarihi, milliy mätbuati, mädäniyitigä ait qiziqarliq materiallarni uçritişqa bolidu. Bolupmu alimniŋ milliy mätbuatimizğa beğişlanğan tätqiqatliri šzigä has alahidilikliri bilän päriqlinip turidu.
Şuni alahidä täkitläş keräkki, Munir aka šzini uyğur hälqiniŋ bir pärzändi süpitidä his qilğan halda, millitimizniŋ härqandaq mäsililirigä beğişlanğan çarä-tädbirlärgimu yeqindin arilişip turidu. Mundaq päytlärdä biz dayim uniŋ oy-pikirlirini, äslimilirini mämnuniyät bilän tiŋşaymiz.
Män Munir akiniŋ šyidä talay qetim mehmanda bolup, uniŋ šmürlük җüpti Gülbanu hädiniŋ meyizlik taamliridin däm tartiş bähtigä muyässär bolğan edim. hädimizniŋ Munir akiğa bolğan hšrmiti, ğämhorluği, här ikkisiniŋ bir-birigä bolğan sämimiyligi, ularniŋ mehmandostluği meni dayim hayaҗanlanduridu. Munir aka dayim hälqimiz hayatida, bolupmu uyğurşunasliq sahasida yüz berivatqan yeŋiliqlardin hävär tepişqa aldiraydu. Şundaq päytlärdä män uni, huddi bir tuqqan akamdäk, yeqin kšrüp, hätta bäzidä šzämniŋ şähsiy sirlirim bilänmu täŋ bšlüşküm kelidu. Şuniŋ üçün moşundaq akilirimiz dayim bizni hoşal qilip, arimizda jürivärsekän däp arman qilimän.
Moşu kündä šziniŋ 90-baharini qarşi elivatqan Munir akiniŋ bähtigä, hoşalliğiğa bizmu ortaq bolup, uni häm uniŋ ailisini pütkül uyğurşunaslar namidin qizğin täbrikläp, yeşiğa yaş qoşulsun, teni dayim sağlam bolsun demäkçimän.
Rähmätҗan YÜSÜPOV, filologiya pänliriniŋ namziti.


text:
Qırımdan telefon vastasınen yapılğan muracaatlarğa köre, ilhaq etilgen yarımadadaki abituriyentlerde Ukrainanıñ qıtadaki qısmında tasil aluvğa meraq arta. Bunı mayıs 25-te Qırım.Aqaiqat Radiosı efirinde Ukrainadaki «Açıq siyaset» fondu» cemiyet teşkilâtınıñ reisi İrina Jdanova bildirdi.
Cemiyetçi: «Açıq siyaset» fondu»nda sıcaq telefon hattı endi üç yıldan berli çalışa. Bu yıl Qırım ve Ukrainanıñ şarqından muracaatlar sayısınıñ artqanını aytmaq isteyim. Bıltır abituriyentlerniñ yalıñız 10%-i kvotalarnı qullandı – maña köre, bu pek az. Menim fikrimce, informatsion kampaniyanı alıp barmaq pek muim», – dep qayd etti.
Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ malümatına köre, cümleden Qırım sakinleri içün Ukraina aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen şekilde – TMBden (Tışqı mustaqil baalavdan) keçmeden – oqumağa kirmek içün 35 «Qırım-Ukraina» tasil merkezi faaliyet kösterecek.
Daa evel Ukraina tasil ve ilim nazirliginde, Donbass ve Qırımnıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında berilgen diplomlar ve diger tasil vesiqaları ne Ukrainada ve ne de dünyanıñ diger memleketlerinde tanılmaylar ve uquqiy quvetke malik degiller, dep qayd ete ediler.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiyeniñ belli arbiy journalistı ve islâm meselesi eksperti Orhan Cemalniñ Merkeziy Afrika cumhuriyetinde (MAC) öldürilgeni Jurnalistler Birligini şaşırttı.
“Afrikadan kelgen haber şok alına ketirdi. Bütün jurnalist topluluğında (ve tek onda degil) belli olğan Orhan Cemal elâk oldı. Çekiş gruppasıniñ ölüm sebepleri aqqında tafsilâtlı malümat ve qoşma haber almaq içün MAC-ndeki Rusiye elçiliginen bağlanmağa tırışamız. Ölgenlerniñ qorantalarına, yaqınlarına öz taziyemizni bildiremiz. Elbette ki, bu şok”, - Rusiye jurnalistler Birliginiñ kâtibi Timur Şafirniñ sözlerinden alıntı ketire TASS haber agentligi.
Daa evel Rusiye Tışqı işler Nazirligi MAC-nde jurnalist şeadetnamesi olğan üç rusiye vatandaşınıñ öldürilgenini tasdıqladı. Diplomatik müessisesiniñ saytında bildirilgenine köre, üç adam elâk oldı, yanlarında sadece Kirill Radçenko, Aleksandr Rastorguyev ve Orhan Cemal adlarına jurnalist vesiqaları bar edi.
Orhan Cemal: «Moskova içün qırımtatarlar – istenilmegen azlıqtır»
Orhan Cemal 1966 senesi noyabrniñ 12-sinde doğdı. 1995 senesinden başlap “Nezavisimaya gazeta” («HeзaBиcиMaя raзeTa»), “Veçernâya Moskva” («BeчepHяя MockBa») gazetalarında çalıştı. Şimaliy Kavkaz, Afğanistan, İraq, Lübnan (Livan), Süriye (Siriya) ve il. memleketlerinde çalıştı. 2005 senesi “Tahqiqat komitet” («CлeдcTBeHHый koMиTeT») adlı Jurnalist tahqiqatları Agentligini tesis etti ve anda icra müdiri vazifesini becere edi.


text:
Estoniya mustaqilliginiñ 100 yıllığını qayd ete. Devletniñ paytahtı Tallinde bayram tedbirleri ve parad ötkerile.
Bayraq köterüv merasimi vaqtında Estoniya parlamentiniñ reisi Eiki Nestor, Estoniyanıñ mustaqilligi şimdiki künde eñ yahşı qorçalanğan vaqti olğanını beyan etti.
«Bizim dost ve ittifaqdaşlarımız bar. Estoniya ür dünyanıñ bir parçası sayıla», – dedi o.
Arbiy paradnı Estoniya prezidenti Kersti Kaljulaid qabul etti. Anda hususan, Estoniyada yerleşken NATOnıñ çoqmilletli qısımları iştirak etti.
Estoniya mustaqilliginiñ 100 yıllığı ilân etilüvinen estoniyalılarnı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tebrikledi.
«Ukraina halqı adından bütün samimiyetimnen Estoniyanı ve dostane eston halqını mustaqilliginiñ 100 yıllığınen tebrikleyim. Estoniyağa muvafaqiyetler, barışıq ve bütün Avropa halqına abadanlıq tileyim», – dep yazdı Ukraina devletiniñ yolbaşçısı Twitterde.
Estoniya, özüniñ Litva ve Latviya kibi qomşu baltik devletleri kibi 1918 senesi mustaqilligi ilân etilgence, Rusiye imperiyasınıñ bir parçası dep sayıla edi. 1940 senesi Sovetler Birligi bu devletni işğal etip alğan edi. 1991 senesi avgust ayında o bir daa mustaqilligine qavuştı.
2004 senesi Estoniya AB ve NATOğa qoşuldı.


text:
Qırımda idare etken strukturalar ve «imaye küçleri»niñ bölükleri yarımadadan ukrain ordunı quvıp, sakinlerni tış dünyadan kesip attılar, – dep bildirdi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca maruza müellifi, mustaqil Qırım jurnalisti ve uquq qoruyıcı Andrey Klimenko.
Qoşma Ştatlarnıñ Atlantik şurasınıñ taqiqat merkezi ve «Freedom House» uquq qoruyıcı teşkilâtı tarafından aşkâr etilgen vesiqada Qırımnıñ işğali insan aqlarınıñ bir sıra bozuluvlarına yol bergeni aqqında aytıla.
«Kreml içün istenmez Qırım sakinleri beden cebirge, sürgünlik, apiske oğray bile», – qayd etti Andrey Klimenko.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda qavmiy ve diniy azlıqlarnıñ vekilleri, mustaqil matbuat vastaları taqip etile, Ukraina mülkiyetiniñ mecburiy milliyleştirüvi keçirile.
Evel bildirilgeni kibi, «Freedom House» uquq qoruyıcı teşkilâtı Qırım yarımadasında insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca yañı maruzanı aşkâr etti. Vesiqada Qırımda muhalifetniñ taqibi ve regionnı «informatsion getto»ğa çevirmek içün yapılğan ıntıluvlar aqqında aytıla.


text:
Bunı Ukraina Milliy telekanalınıñ müdiri Zurab Alasaniyanıñ aytqanına köre, «Telekritika» bildire.
Onıñ aytqanı kibi, al-azırda onıñ muavinleriniñ sayısı 9-dan 4-ke eksildi.
İdarelerniñ sayısı da 9-dan 4-ke eksildi.
Hromadske.TV leyhasınıñ ortaq tesisçisi, «MediaPort» matbuat agentliginiñ müdiri Zurab Alasaniya mart 25-de Ukraina Milliy telekanalınıñ yolbaşçısı oldı.
Qırımda yerli «rusiye akimiyeti» Liyevni yarımadada bulunğanı istenmez olğan şahıslar cedveline kirsetti. Onıñ özü bunı sırtqa saplanğan pıçaq kibi tanıdı, amma episi bir Qırımğa baracağını vade etti, çünki anda onıñ qorantası yaşay eken.
Bunıñnen beraber tünevin, aprel 6-da Liyev öz Facebook saifesinde «Ukrainanıñ Avropalı kelecigi içün çalışmaq» maqsadı ile Kiyevde qalacağını yazdı.
«Qayda ve nasıl iş alıp baracağım daa bilmeyim, amma eñ qolay işke tutılmacam. Yaqında bir qararğa kelerim dep tüşünem», – yazdı o.


text:
Naurız: Rısqwlovtıñ bwyrığı men Nazarbaevtıñ jarlığı
1920 jılı Türkistan respublikası atqaru komitetiniñ törağası Twrar Rısqwlov “Naurız” merekesin toylau turalı bwyrıq şığarğanımen bwl meyramdı resmi türde toylau ne sebepti keyinge qaldırıla berdi?
Qazir dästürli resmi meyramdardıñ birine aynalğan Naurızğa sovet kezeñiniñ bas kezinde tıyım salınbağan. Tarihşılar men arhiv qızmetkerleri onıñ bir däleli retinde 1920 jılğı naurızdıñ 20-sında jariyalanğan Türkistan respublikası keñesteri atqaru komitetiniñ törağası Twrar Rısqwlov qol qoyğan bwyrıqtı alğa tartadı.
“RISQWLOVTIÑ BWYRIĞI”
Qazaqstan baspasözinde sirek te bolsa jariyalanğan bwl qwjattı Jambıl oblıstıq arhiviniñ qızmetkeri Maqwlbek Rısdäulet osıdan 15 jılday bwrın arhivten tapqanın aytadı. “2009 jılı oblıstıq gazette jariyalandı, odan keyin bertinde ğana oğan nazar audarıla bastadı” degen ol Twrar Rısqwlov qol qoyğan bwyrıqtı “qwndı tarihi qwjat” dep bağalaydı.
Azattıq tilşisi bwl qwjat turalı tarihşı Ordalı Qoñıratbaevtan swrastırıp kördi. Sovet kezeñiniñ sayasi qayratkeri bolğan Twrar Rısqwlovtıñ ömir jolın wzaq uaqıt zerttegen tarihşı bwl bwyrıqtı erterekte Taşkent arhivinen kezdestirgenin, köşirmesi özinde saqtaulı twrğanın aytadı.
Ordalı Qoñıratbaevtıñ sözinşe, Twrar Rısqwlov 1920 jılı qañtarda Taşkentte mwsılman halıqtardıñ ökili retinde Türkistan respublikası ortalıq atqaru komitetiniñ törağası bolıp saylanğan. Köp wzamay Türkistan respublikasındağı türki halıqtarınıñ tilin memlekettik til dep jariyalau jäne Naurızdı memlekettik merekege – demalıs künine aynaldıru turalı bastama kötergen.
- Naurızdı dini mereke sanap, qarsı şıqqandarğa Rısqwlov uäjin aqırı ötkizgen. “Naurız – köktem merekesi, halıq özi bäribir toylaydı. Biz resmi wyımdastırsaq, halıq ta jılı qabıldaydı” dep tüsindiredi. Söytip Mäskeumen kelispesten bwyrıq şığarğan. Osıdan soñ Ortalıq Aziyada alğaş ret 1920 jılğı naurızdıñ 22-sinde Naurız memlekettik mereke retinde jergilikti biliktiñ wyımdastıruımen atalıp ötken, – deydi ol.
Ordalı Qoñıratbaevtıñ aytuınşa, Türkistan respublikasınıñ aumağında bilik qalalarda, uezderde, auıldarda ülken şara ötkizgen, ol turalı gazetterge jariyalanğan. Tarihşı qazirgi Qazaqstannıñ Türkistan respublikasınıñ qwramında bolmağan öñirlerinde de Naurız merekesi toylanğanın, biraq memlekettik mereke bolmağanın aytadı.
Türkistan respublikasınıñ kezeñi 1918-24 jıldar aralığında altı jılğa sozıldı. Patşa ükimeti qwlağannan keyin Türkistan öñirinde bol'şevikter men mwsılman qayratkerler arasında tartıs bolıp, ärqaysısı öz aldına respublika jariyaladı. Bol'şevikter 1918 jılı aqpan ayında Mwhamedjan Tınışbaev men Mwstafa Şoqay basşılıq etken Türkistan respublikasın küşpen taratıp, Resey Sovettik Federaciyasınıñ ortalıq ükimetiniñ bağıtın wstanatın Türkistan sovettik federativtik respublikasın qwrdı. Onıñ qwramına Qazaqstannıñ Sırdariya jäne Jetisu oblıstarı kirdi. 1924-25 jıldarı Türkistan respublikası wlttıq respublikalarğa bölinip, qazirgi Ortalıq Aziya respublikaları payda boldı.
“ESKİLİKTİÑ SARQINŞAĞI”
Azattıqpen söylesken zertteuşilerdiñ aytuınşa, Naurız merekesin resmi türde toylaudı toqtatu turalı arnayı bwyrıq nemese qaulı bolmauı da mümkin. Zertteuşi Maqwlbek Rısdäulet Naurızdı toylauğa tıyım salu jöninde sovet biliginiñ qanday da bir qaulısı nemese bwyrığı arhivte közge tüspegenin aytadı.
- Soğan qarağanda resmi qwjatsız-aq, “eskiliktiñ sarqınşağı” retinde tıyım salğan siyaqtı. Öytkeni [bol'şevikter] Naurızdı dini mereke dep sanadı. 1930 jıldarı Qazaqstandağı türli köterilisterden keyin Naurız ğana emes, qazaqtıñ bata beru dästüri de sovet biligine qarsılıq sekildi qabıldandı. Arhivte “köterilisşiler äueli bata jasap, ant qabıldadı” deytin qwjattardı kördim, – deydi Maqwlbek Rısdäulet.
Tarihşı Ordalı Qoñıratbaevtıñ aytuınşa, 1924 jılı Türkistan respublikası taratılğannan keyin Naurız merekesin resmi toylau toqtağan.
- 1925 jılı Qazaqstan basşılığına Filipp Goloşekin kelgen soñ birtindep sayasi quğın-sürgin bastaldı. Alayda aqın-jazuşılar Naurız merekesiniñ uaqıtı kelgende meyram turalı gazetke jazıp jattı, oğan tıyım salınğan joq, – deydi ol.
Azattıqpen söylesken zertteuşiler Naurızdıñ memlekettik deñgeyde atap ötilmese de, halıqtıq mereke retinde sovet kezeñinde de joyılmağanın aytadı. Olar, äsirese, Qazaqstannıñ oñtüstik öñirinde “halıq Naurızdı bertinge deyin toylap keldi, eşkimnen rwqsat swrağan joq. Naurız köjesin de pisirdi, şağın eldimekenderde köjeni bir üyge jinap, halıq bas qostı. Keybir öñirlerde naurız köjeni “jıl köjesi” dep atadı. Sovet ökimeti onı bayqamağansıdı, asıra däriptelmeuin qadağaladı” dep sanaydı.
1980 jıldardıñ soñı, 1990 jıldardıñ bas kezinde sol kezdegi “Leninşil jas”, qazirgi “Jas Alaş” gazetiniñ bas redaktorı qızmetin atqarğan Uälihan Qalijan da osığan wqsas pikir aytadı.
- Bwrın sovet twsında Seydahmet Berdiqwlov bas redaktor bolıp twrğan kezde Naurız merekesi qarsañında gazet nömiri kögildir tüspen şığatın. Onı “köktem nömiri”dep atağanımen astarında Naurız twratın edi, – dep eske aladı ol.
DÄSTÜRDİ JAÑĞIRTU
Sovet kezeñiniñ soñında Naurız merekesin toylauğa resmi türde rwqsat berilui erekşe oqiğalardıñ birine aynaldı. 1985 jılı KPSS Ortalıq komiteti Bas hatşılığına Mihail Gorbaçev saylanğannan keyin “qayta qwru” sayasatı jariyalanıp, qoğamdıq bastamalarğa aytarlıqtay erkindik berilui Naurız merekesin de jandandıruğa türtki boldı.
Qazir Naurız merekesin toylau turalı alğaş ret bastama kötergen sayasi twlğalar turalı türli pikirler bar. Sonıñ işinde 1988 jılı aqpannıñ 9-ında Qazaqstan kompartiyası otalıq komitetiniñ hatşısı bolıp saylanğan Özbekäli Jänibekovtiñ atı-jöni jii ataladı.
Sol kezdegi “Leninşil jas” gazetiniñ redaktorı Uälihan Qalijan “Naurız” merekesiniñ qayta oraluın bılayşa eske aladı.
- Gazet betinde oqırmandarmen “Tikeley telefon” arqılı swhbat jürgizu dästüri bar edi. Soğan Mwhtar Şahanovtı şaqırdıq. Sonda osı mäseleni köterdi. Gazetke “Naurız” merekesiniñ qajettiligi jayında arnayı material berdik. Köp wzamay Ortalıq komitet hatşısı Özbekäli Jänibekov şaqırdı. Materialdarımdı jinap alıp barsam da seskendim, biraq ol kisi qoldadı. Söytip özi Qazaqstan kompartiyasınıñ birinşi hatşısı Gennadiy Kolbinge kirdi. Sodan keyin Kolbin Naurız merekesin atap ötu turalı hat jazğan Mwhtar Şahanovtı qabıldadı, – deydi ol.
Ädebiet zertteuşisi Rahmanqwl Berdibay esteliginde 1988 jılı naurız ayınıñ basında Jazuşılar odağında ülken jiın bolğanın, sonda “basqa elderde Naurız jıl sayın toylanatının, bizge bwl jaqsı dästür qaşan keletinin” jiınğa qatısıp otırğan Özbekäli Jänibekovten swrağanın, onıñ “birden qoldağanın” jazadı.
Jazuşı Ğabbas Qabışev esteliginde Özbekäli Jänibekov Naurız merekesi jaylı sol kezdegi baspasözde jii jariyalanğan zertteuler men publicistikalıq materialdarmen tanıs boldı dep sanaydı. Keyin bwl bastama Qazaqstan kompartiyası ortalıq komitetindegi talqılaular kezinde Özbekäli Jänibekovtiñ wyımdastıruımen qoldau tapqanın aytadı.
Naurız merekesiniñ jañğıruı jaylı Özbekäli Jänibekovtiñ 2011 jılı şıqqan tañdamalı şığarmalar jinağında da aytılıp, joğarıdağı estelikterge wqsas jayttar qısqaşa bayandalğan.
“Naurız” merekesi osılayşa 1988 jılı alğaş ret Almatı qalası men Almatı oblısınıñ Jambıl audanında ülken halıqtıq meyram retinde ötkizildi” dep jazadı Özbekäli Jänibekov esteliginde.
1989 jıldan bastap “Naurız” Qazaqstannıñ barlıq oblıstarında jappay atala bastadı. 1991 jılı naurızdıñ 15-inde Qazaq SSSR prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ jarlığı şığıp, “Naurızdıñ 22-si – halıqtıq mereke “Naurız meyramı” bolıp jariyalandı. Jarlıqta “Halıq deputattarınıñ jergilikti sovetterine klimattıq jağdaylardı eskere otırıp halıqtıq mereke – Naurız meyramın ötkizu künin öz betimen belgileu wsınılsın; respublika jwrtşılığınıñ 1991 jılı naurızdıñ 16-sı men säuirdiñ 16-sı aralığında “Tabiğat jarasımı” aylığın ötkizu jönindegi iniciativası qoldau tapsın” dep körsetilgen.
Irandağı köne dästürden bastau alatın Naurız meyramı qazaq ortasında “Wlıstıñ wlı küni” degen atpen de tanılğan. Kün men tün teñeletin mezgilde toylanatın bwl merekeni siz qalay qarsı alasız? Qanday ejelgi ğwrıptardı bilesiz? Pikir qosa otırıñız.


text:
Bazar künü, mayıs 17-de, Varşavada qırımtatar halqı sürgünliginiñ 71 yıllığına bağışlanğan Ukraina ile birdemlik «Poloniya marşı» keçirilecektir. Tedbirni Euromaydan Varşava, «Qırım» ve «Otkrıtıy dialog» fondları, em de «Pokoleniye» birligi teşkil eteler.
Tedbir ilânı «Euromaydan Varşava» teşkilâtınıñ Facebook resmiy saifesinde derc etildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Teşkilâtçılarnıñ beyanatında aytıla ki, bunıñ kibi yürüş Varşavada bir yıl evelsi de keçirilgen edi.
«Bugün Ukrainadaki vaziyet eyilişmey – Qırım işğal altında, memleketniñ şarqında ise Rusiye istilâsından sebep er kün adamlar elâk ola», – dep aytıla haberde.
«Bizler bu qıyın künde ukrainlerge olarnen beraber olğanımıznı köstermek isteymiz, olarğa yardım etmek ve birdemlik köstermek isteymiz», – dep qayd eteler marşnıñ teşkilâtçıları.
Olarnıñ malümatına köre, tedbir qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıllığına bağışlanacaqtır. Varşava marşınıñ iştirakçileri Zamkovaya meydanından Ukraina elçihanesine qadar keçip, çıraqlar, «işğal etilgen Qırımda qalğanlar içün ümüt ışığı» yaqacaqlar.
Tedbirniñ Facebook saiyesinde Ukraina ile birdemlik marşına 350 insan qoşuldı.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bağışlanğan esas tedbirler Kiyevde mayıs 14-te başlanacaq.
Malüm olğanı kibi, Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti.
Aynı vaqıtta Meclis işğalci akimiyet tarafından provokatsion mitinglerniñ ötkerilecegini red etmey.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.


text:
Qırım «parlamentiniñ» spikeri Vladimir Konstantinov icra akimiyet memurlarına avgust ayına qadar yarımadada ukrain ve ingliz tillerinde yol işareteriniñ sayısını azlaştırmağa teklif etti.
Bunı o salı künü Qırım nazirler Şurası toplaşuvında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bir ay devamında bütün yol işaretlerini bir nizamğa ketirmek kerek. Mesele nede? Mesele şunda ki, bizde ukrain ve ingliz tillerinde işaretlerniñ sayısı pek büyük. İngliterede bu kibi işaretni ingliz ve rus, ya da Lvovda rus ve ingliz tillerinde tapa bilirmiz dep tüşünmeyim. Öz-özümizni ürmet etmelimiz ve yazılarnı bir tertipke ketirmelimiz. Ukrain tiline qarşı degilmiz, amma inglizlerge mında yer yoq! Olarnıñ bizge olğan «sevgi»sini epimiz bilemiz», – dedi Konstantinov.
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov bu mesele boyunca avaleni azırlamağa rica etti.


text:
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırım politsiyası bildire ki, bir yıldan berli ğayıp olğan Fedor Kostenko qıdırıla. O, yarımadada mahküm etilgen Euromaydan faali Aleksandr Kostenkonıñ babası ola.
Politsiyanıñ faalniñ anası Yelena Kostenkoğa yollağan mektüp-cevabını qorantanıñ adliyecisi Dmitriy Sotnikov Facebookta numayış etti.
«Haber etemiz ki, arizañız baqıldı, eski ömür arqadaşıñız Kostenko Fedor Stepanoviç Aqmescit boyunca Rusiye İçki işler nazirliginiñ OP №2 «Kiyevskiy» idaresinde... 16.03.2015 senesinden başlap onıñ ğayıp olmasınen bağlı qıdıruv işleri keçirilmekte», – dep aytıla mektüpte.
Euromaydannıñ Qırım faali Aleksandr Kostenkonıñ babası Fedor Kostenko 2015 senesi mart ayında ğayıp oldı, o, oğlunıñ Qırımdaki işinde büyük bir rol oynay. Adliyeciniñ aytqanına köre, Fedor Kostenko daireni baqmağa izin bergen edi, Aleksandr Kostenko qabaatında qayd etilgen silâ parçası anda tapıldı.
Faal apiske alınğan soñ babası Kiyevge ketti, amma daa bir tintüv aqqında haber alğanınen acele qaytmağa mecbur oldı. Er kişi Qırımğa kirgende onıñnen bağ üzüldi.
Dmitriy Sotnikov bildirdi ki, Fedor Kostenko oğlu nasıl qaçırılğanını körgen edi.
Qırımda Aleksandr Kostenko dört yıl ve eki ayğa qadar apiske alındı. Taqiqat malümatına köre, 2014 senesi fevral 18-de Kiyevdeki «kütleviy çatışmalar» vaqtına Kostenko «Berkut» mahsus bölüginiñ hadimlerinden birine zarar ketirdi.
Kostenko qabaatını tanımadı. 2016 senesi fevral soñunda Rusiyege boysunğan Qırım Yüksek mahkemesiniñ prezidiumı Kostenko imayesiniñ kassatsion şikâyetini baqıp qarar çıqardı – «mahkeme senetlerini deñiştirmemek, 3 yıl 6 ay apis cezasını bermek».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Oktâbr 14 künü «Crimea-SOS» vatandaşlıq teşebbüsi Rusiyeniñ Kyivteki elçiligi qarşısında aktsiya keçirdi. Aktsiyanıñ maqsadı – oktâbr 12 künü Qırımda terroristik teşkilâtnıñ qurulmasında ve işinde iştirak etmesinde qabaatlanıp apiske alınğan qırımtatarlarğa destek bildirmek edi. Buni Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
«Crimea-SOS» koordinatorınıñ muavini Yevgeniya Andriyük dey ki, olar ukrain akimiyetinden sadece sesli beyanatlar degil de, faal areketler bekleyler.
«Yaqalanğanlar sadece esap raqamlarına çevirilgenlerini istemeymiz. Olarnıñ sayısı beş adamğa arttı, lâkin olarnıñ iç bir qabaatları yoq. Rusiyeden bu beş qırımtatarını azat etmege, ve bütün siyasiy mabuslarnıñ azat etilmesini talap etemiz. Ukrain akimiyetinden faal diplomatik areketlerni bekleymiz, sade beyanatlar degil», – dedi Andriyuk.
Evelki siyasiy mabus Hennadii Afanasiev te qırımtatarlarnı destekledi. O dey ki, Meclisniñ yasaq etilmesinden soñ er bir qırımtatarına qarşı cinaiy işler açılmaq mumkün.
«Bunen olar halqnı ezmege isteyler, qırımtatarlar yarımadanı terk etsinler dep», – qayd etti Afanasiev.
Qırımda oktâbr 12-de beş musulman qorantasınıñ evinde tintüv keçirildi. Beş erkek yaqalandı: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadinov, Ayder Saledinov.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinov Qırımda yaqalanğanlarğa «terroristik madde» boyunca tömet bildirilgenini haber etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
27-ci sentâbr: Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovğa üküm çıqarılması boyunca press-konferentsiya
2017 senesi sentâbrniñ 27-de “Ukrinform” haber agentliginde, 1-ci zalında, Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovğa üküm çıqarılması boyunca press-konferentsiya keçirilecek. İlmi Umerov Aqmescit rayon mahkemesinde 2 yılğa makün etildi, bundan da ğayrı, oña cemaat faaliyetinen oğraşmağa yasaq ettiler.
Tedbir iştirakçileri:
Refat Çübarov – Milliy Meclis reisi; Emine Ceppar – Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini; Mıkola Polozov - adliyeci; Yevğen Pronin – halqara mahkemelerde İlmi Umerovnıñ meraqlarını taqdim etken ukrain adliyecisi.
Skype vastasınen İlmi Umerovnıñ adliyecisi Mark Feyginnen bağlanmağa planlaştıramız.
Ukrainada ve dünyada iç bir müim vaqianı qaçırmañız! Bu künniñ tolu anonsını (044) 244-90-88 telefonı, ya da [email protected] e-mail boyunca sımarlañız.
“Ukrinform” adresi:B.Hmelnitskogo soq., 8/16 (“Teatralna” m.st)
Kontakt telefonları: (044) 279-20-60, 279-00-05
KHV qayd etilmesi [email protected] adresi boyunca.
Kiriş iş şeadetnameleri ve Milliy jurnalistler toplulığı varaqaları boyunca.
Cedvel


text:
Diğer Makaleler...
- 12. Sınıf İngilizce Meb Rubrics For Performance Task Evalution 3 Ödevi
- 12. Sınıf Arapça 9. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 9. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 8. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 8. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 7. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 7. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 6. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 6. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 5. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 5. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 4. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 4. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 3. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 3. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 2. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 2. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 14. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 14. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 13. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 13. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 12. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 12. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 11. Ünite Ders Kitabı Cevapları
- 12. Sınıf Arapça 11. Ünite Çalışma Kitabı Cevapları


text:
İtaliya Milliy parlamentiniñ deputatları 2015 senesi oktâbr ayında işğal etilgen Qırımğa kelecek olalar, dedi ziyaretniñ teşebbüsçilerinden biri, «Beş yıldız» muhalif firqasınıñ temsilcisi Manlio di Stefano.
«İtalyanlarnıñ menfaatını tüşünip, oktâbr ayında biz ükümet yapıp olamağan şeylerni yapmaq içün Rusiye ve Qırımğa baracaqmız», – yazdı o Facebookta.
Deputat ANSA italyan neşirine aytqanı kibi, onıñ siyasiy küçü Rusiyege nisbeten sanktsiyalarğa qarşı çıqa, olarnı «çılğınlıq» olaraq adlandıra ve olarnıñ italyanlarnıñ menfaatına ters kelgenini tüşüne.
Manlio di Stefano Rusiye akimiyeti temsilcileri ile körüşüvge ümüdini bildirdi.
Evel Qırımğa bir qaç Frenkistan deputatı kelgen edi. Ziyaret resmiy degil edi. Frenkistan Tış işler nazirliginde bu ziyaretni halqara uquqnıñ bozuluvı olaraq adladı ve tenqit ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Ukraina Havfsızlıq hızmetine (SBU) keçken afta Qırımnı, ukrain tarafınıñ izni olmadan, ziyaret etken frenk deputatlarına memleket kirişini yasaq etmek ricası ile mektüp yolladı.


text:
Ruxani üz-üzenä qul salğan
Anı censi yaqtan tınıçsız itü belän ğayeplägännär
Franśiyaneñ Rouen şähärendä censi yaqtan tınıçsız itü belän ğayeplänüçe ruxani üz-üzenä qul salğan.
“Le Figaro” gazetındağı xäbärgä kürä censi yaqtan tınıçsız itü belän ğayeplängän 38 yäş’lek Jan-Baptist Sebe isemle ruxani çirkäwdä intixar itkän.
Xäbärdä ber xatın-qıznıñ qızınıñ bu ruxani tarafınnan tınıçsız itelüen çirkäw arxiyepiskopına äytüe belderelde.
Rouen prokurorı Êtien Tifri matbuğatqa yasağan açıqlawında ruxanineñ intixarınnan soñ censi yaqtan tınıçsız itü waqiğasınıñ açıqlanuın citkerde.
Franśiyadä Lion Katolik çirkäwe kardinalı Filip Barbarinnıñ mondıy tınıçsız itülärne yäşerüe däğwası belän xökemgä tartıldı.


text:
Evel Rusiyege qarşı tizilgen sanktsiyalarğa qoşulmağan Türkiye, soñki vaqıt Rusiye Federatsiyası ile munasebetleri müşkülleşkeni sebebinden, de - fakto Rusiyege ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa qarşı sanktsiyalarına qol tutıp başladı. Bu aqta, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Azatlıq radiosına intervyü devamıda bildirdi.
Onıñ sözlerine binaen, evel Türkiye haber etkeni kibi, eger o, sanktsiyalarğa qol tutmasa, Türkiye ve Rusiye Federatsiyası arasında olğan ayırı bir munasebetleri sebebinden, Türkiye liderleriniñ sözleri qırımtatarlarnıñ uquqları qorumasında daa da «emiyetli» olur, - dep tüşüngenler.
«Biz bunıñnen razı degil edik, olarğa: siz işğal etilgen yerde bizim aqlarımıznı qorçalap olamazsıñız, tamır halqnıñ uquqlarını qorçalamasında tek bir yol bar, bu da yarımadanı işğalden qurtarmaqtır, - dep ayttıq», - qayd etti Cemilev.
Amma onıñ sözlerine binaen, Rusiye ve Türkiye arasında munasebetler bozulğan soñ, sanktsiyalar deyerlik Rusiye Federatsiyasınıñ teşebbüsinen teşkil olundı, Türkiye ise de-fakto bu sanktsiyalarğa qoşulğan.
«Qırımtatarlarnıñ mahsulat, soñra energetik blokadaları başta pek semereli degil edi. Bu al çeşit memleketlerden gemilernen ketirilgen aşait mallarınen bağlı edi...Bu cedvelde em yunan, em italyan, em rum malları olğan. Türkler bu areketlerni kontrabanda olaraq tanıy edi, çeşit bayraqlar altında kire ediler. Şimdi böyle areketler yapılmay. Yani Türkiye de Qırım blokadısında iştirak etkeni aqqında aytmaq mümkün», - dep ayttı Cemilev.
Onıñ qoşma malümatlarına köre, şimdiki vaqıtta Türkiye Ukraina ile iqtisadiy, siyasiy ve arbiy saalarda munasebetlerini pekitmekte.
Petro Poroşenko, mart 9-10 künleri Turkiyede iş ziyareti ile bulunıp, memleket akimiyetinen körüşüvlerni keçirdi. Çarşenbe künü Poroşenko ve Turkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan, eki devletniñ strategik işbirligi aqqında umumiy deklaratsiyasını imzaladılar.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Avgust 17-de, çarşenbe künü Aqmescit ava limanında kütleviy şekilde uçaq seferleri lâğu etile. Ava limanı saytında elektron tabloda rusiyeli Moskva, Sankt-Peterburg, Anapa, Samara, Vladikavkaz, Voronej, Kursk şeerlerine doquz uçaq seferi lâğu etilgeni tasdıqlana.
Seferniñ Yekaterinburg şeerine 18 saatqa keçiktirilmesi ve Ufa şeerine yedi saat keçiktirilmesi aqqında ilân etilgen. Bu, Fly ava şirketiniñ seferleridir.
Bu afta işğal etilgen Aqyarnıñ vaqtınca tayinlengen yolbaşçısı Dmitriy Ovsânnikov bildirdi ki, Aqmescit ava limanı imkânlarnıñ sıñırında çalışa ve bu Rusiyenen ava seferlerini telüke astına qoya.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler. Privoljskaya naqliye prokuraturasında bildirdiler ki, «VİM AVİA» şirketine qarşı daimiy ve çarter ava seferleriniñ kütleviy şekilde keçiktirilmesi içün memuriy uquq bozuvı aqqında iş açıldı.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
2017 senesiniñ başında Rusiyeniñ Qırımda başlatqan federal maqsatlı programması (FTSP) korruptsion skandallarnen devam ete. Fevral ayında küç idareleriniñ hadimleri yarımadanıñ baş naziri Oleg Kazurinni yaqalağan edi. O, federal maqsatlı programmanıñ iştirak etken bazı şahsiy şirketlerniñ menfaatlarına qol tutqanı içün 27 million ruble qapar alğanında qabaatlanğa edi. Onıñ diger yolbaşçılar ortalama aylıqları 500-600 biñ rubleni teşkil etkeni belli olğanı, Sayuv palatasınıñ diqqatını çekken edi. Albuki, Qırımda alâ daa Rusiyeniñ programma içün ayırğan paraları vaqtında menimsenmey ve bazı obyektlerniñ işke tüşürilmesi enqastan uzatılmaqta.
Rusiyeli cemaat faali, «Qırım.Temiz sail » (Çistıy bereg.Krım) teşkilâtınıñ yolbaşçısı, daa evel Qırımnıñ rusiyeli ilk baş naziri Mihail Şeremetniñ yardımcısı olaraq çalışqan Vladimir Garnaçuk, yarımadanıñ yolbaşçıları federal paralarnıñ bir qısmını cebine atmaqnıñ bir yolunı tapqanlarından emin.
Qırımğa ayırılğan FTSP miqdarınıñ 10% ceplerge atılğanı aqqında aytmaq mümkün
Vladimir Garnaçuk
– Qırımlı memurlar azamiy federal finansirleme almaq maqsadınen çeşit türlü proyektler içün yapılacaq masraflarnı ep arttırmağa areket eteler. Bir taraftan, bütün paralarnı menimseycek derecedeki tecribege saip degiller, diger taraftan da – çalmaqtan qorqalar, çünki paralar taqip altında bulunmaqta. FTSP parasını işlenken em qurucı, em subpodryatçınıñ bergilerni tölemesi ve sairesi ep teşkerilmekte. Federal memurlarğa paralarnı yüksek seviyede çalmalarına keder etken çıqmay, lâkin yerli seviyede büyük bir parça qoparıp aluvda bir sıra zorluqları bar. Men bellesem, Qırımğa ayırılğan FTSP miqdarınıñ 10% ceplerge atılğanı aqqında aytmaq mümkün.Buña baqmadan, Rusiye Ukrainağa nisbeten yarımadağa daa ziyade para masraf ete, bu ise öz meyvasını kösterecektir
MDU iqtisadiyat fakultetine bağlı iqtisadiy siyasetni tedqiq etiv Merkeziniñ müdiri Oleg Buklemişev qayd etkenine köre, Rusiye devleti FTSP vastasınen, sanki dersiñ, normal yatırımcılarnı deñiştire.
– Rusiyede esasen ticariy yatırımcılarnıñ iştirak etmesini talap etken proyektlerde zorluqlar çıqa. Lâkin çetten kelgen işadamlarnıñ celp etilmesi, olarıñ kâr etmesini temin etilmesi içün, tamamaile farqlı derecedeki bir ekspertiza ve strukturlemege ihtiyac bar. Onıñ yerine Rusiye devleti yatırımcılar yerine özü çalışıp, masraflarnıñ bayağı şişirilmesine sebep ola ve çeşit seviyedeki memurlar rutbelerini öz faydasına qullanalar.
Rusiyeli iqtisatçı Dmitriy Nekrasov FTSP paraları Qırımğa iqtisadiy yükseliş bermez dep saya.
Qırımlı memurlar doğru planlaştırmaqnı bilmeden federal paralarnı pek yañlış masraf eteler
Dmitriy Nekrasov
– Mesele tek hırsızlıq degil de, beceriksizliknen de alâqalı: ekseriy allarda memurlar doğru planlaştırmaqnı bilmeden federal paralarnı pek yañlış ve tüşüncesiz masraf eteler. Makroiqtisadiy noqtai-nazardan baqqanda, Rusiye yarımadanıñ inkişafına bu qadar masraf etmesine kerek barmı degen ciddiy şubeler mevcut. Moskva 2020 senesine qadar yani 5 yılğa, Qırım ve Aqyarğa 800 milliard ruble yani devlet bücetiniñ 5% masraf etmek niyetinde. Men bellesem, Rusiye regionlarındabu paralarnı daa da mantıqlı şekilde qullanmaq mümkün olur edi. Qırımda FTSP paraları esasen infrastruktura proyektlerine qullanılmaqta. Bu, elbette, pek yahşı, amma infrastruktura öz başına iqtisadiy yükseliş ve işadamlarınıñ faaleşmesine bir sebep olamaz. Meselâ, turizm kibi artacaq talap kerek, lâkin çeşit türlü sebeplerden dolayı Qırmda bu mesele pek ağır.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ zalında Türkiye vatandaşından «aqsız yerde para talap etüv işi» boyunca qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi Bekir Degermenci yaramadı. Oña «acele yardım» çağırıldı.
Degermenciniñ tevqif etilüvine qarşı berilgen şikâyet boyunca mahkeme oturışuvı öyle de başlanmadı, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Onıñ malümatına köre, faaliyetçini «acele yardım» maşinasına alıp barıp, oksigen (kislorod) apparatına bağladılar.
Bu «iş»niñ daa bir figurantı olğan Ruslan Trubaçnıñ tevqifine qarşı berilgen şikâyet boyunca mahkeme oturışuvı başlandı.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladı. Rusiye FSBsiniñ Qırım boyunca idaresi yaqalanğan faaliyetçilerni Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlay.
Qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonınıñ mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırdı.
Dekabrniñ 5-nde Aqmescitteki mahkemeler noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Türkiye vatandaşından «aqsız yerde para talap etüv işi» boyunca yaqalanğan qırımtatar faaliyetçileri Kâzim Ametov ve Asan Çapuhnı muvaqqat izolâtorda tutmaq qararını deñiştirmeyip qaldırdılar.
Qırımda Rusiyeniñ ilhaqından soñ mustaqil jurnalistler, tsivil cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette kütleviy tintüvler yapıla.


text:
Avgust 25-te saba italiyalı qurtarıcılar bildirdi ki, avgust 24-te devletniñ merkeziy qısmında yüz bergen zelzele qurbanlarınıñ sayısı 257-ge yetti.
İtaliya baş naziri Matteo Rentsi avgust 24-te aqşam milletke televizion muracaatında iç bir qoranta, iç bir şeer ve iç bir köy diqqatsız qalmaycağını vade etti.
Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ Radio Svobodağa bildirgenine köre, şimdiki vaqıtta elâk olğanlar ve zararlanğanlar arasında Ukraina vatandaşları yoq.
6,2 magnitudalı zelzele paytaht Romanıñ şimaliy-şarq tarafınadaki yerde gece yüz berdi. Eñ çoq viraneler Akkumoli, Amatriçe ve Arkuata-del-Tronto şeerlerinde oldı.
Zelzele yüz bergen yer italiyalı Latsio, Abrutstso, Marke ve Umbriya regionları birleşken yerdir. Bu, yedi yıl evel şiddetli zelzele neticesinde eñ çoq zararlanğan Akvila şeerinden tahminen 40 kilometr uzaqlığındadır. O vaqıt, 2009 senesi, 5,9 magnitudalı zelzele neticesinde 309 adam elâk oldı. Şimdiki vaqıtta yüz bergen zelzele daa küçlü, amma vaqia olğan yerniñ eali daa azdır, bunıñ içün qurbanlarnıñ sayısı azca olacağına ümüt beslenile edi.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ para bozduruv noqtaları Rusiye yasağından soñ işini gizlemege başladılar. Yarımadada yañı hızmet peyda oldı – paranı evde bozduralar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Aqmescitte para bozduruv noqtalarınıñ çoqusı resmiy şekilde qapatıldı, lâkin para fiyatlarını yazmayıp, onı gizli-gizli bozmağa azırlar.
Bunıñ kibi noqtalarnıñ vekilleri bildire ki, bu şekilde yalıñız daimiy müşteriler ile iş tutalar.
«Aqmescitte para bozduruv noqtalarınıñ üçte biri qorqa-qorqa işine devam ete. Lâkin olar para fiyatını yazmaylar, noqta çalışmay kibi körüne», – dep ayttı Qırım.Aqiqat mühbirine noqtanıñ hadimi.
Berilgen malümatqa köre, para bozduracaq adamlar çoq degil, bu kene de bayram künlerinen bağlıdır.
Aynı vaqıtta, para bozduruv noqtasınıñ hadimi dey ki, yasaqtan soñ Qırımda evlerde para bozmağa başladılar.
Onıñ fikirince, bugünki vaziyette mezkür hızmet inkişaf etecek.
Qırımlılar Yañı yıldan soñ ve yanvar 3-ten itibaren paranı bozdurıp olamaylar. Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre, para bozduruv noqtaları yalıñız bank bölüklerinde yerleşecek.
2015 senesi yanvar 1-den itibaren yarımadada keçici müddet yekünlendi. Bu vaqıt içinde Qırım ve Aqyar Rusiye Federatsiyasınıñ iqtisadiy, maliye, kredit ve uquq sistemasına alışmaq kerek ediler.


text:
Harita sayt
- Baş saife
- NAZİRLİK AQQINDA
- NAZİR AQQINDA
- LEYHALARI
- İÇTİMAİY REKLAMA
- JURNALİSTLERGE DESTEK
- GAAGA İÇÜN DELİLLER
- Video malümat
- Foto reportaj
- Kiyevde Mıhaylovska meydanında olğan sergiden fotoreportaj
- Debaltsevo uruşında RF İçki quvetleriniñ 5-nci tank brigadası
- Luganskta «Ranjır» Rusiye mobil emir noqtası tapıldı
- Donbassta Rusiye bulunuvınıñ 10 delili
- Keriç boğazından vade etilgen köpür yerinde – Siverskiy Donetskten gizli köpür
- Ukraina ile devlet sıñırından 10 km uzaqlığında, Rostov vilâyeti Kamensk-Şahtınsk civarı
- «Donbass-arena» stadionında RF Mudafaa Nazirligi Silâlı Quvetleriniñ 99-ncı brigadasından «Şahtar» mühlisleri»
- Ukrainada Rusiye Arbiy deñiz quvetleri / Ava qarşılıq mudafaasınıñ radiotehnikiy orduları
- Perevalsk. ORSS arbiy tehnikasınıñ üyüri qayd etilgen
- Krasnodon demir yol stantsiyasında silâlanuv ile Rusiyeniñ demir yol anbarları
- Ukrianada zapt etilgen rusiyeliler evlerine mesaaclarnı yollağan ediler
- SpN GRU 22 brigadasınıñ arbiyleriniñ şahsiyetleri belli oldı RF, Luganskta arbiy vazifesini eda etkenleri
- İSN qoltutuvı ile ömürge keçirilgen leyhalar
- HSN-niñ kommunikatsiya leyhaları
- Jurnalistlerge yardım
- Join
- OOC
- HABER CENKİ
- GÖÑÜLLİ TEŞKİLÂTLAR
- ÜKÜMET LEYHALARI
- İNFOGRAFİK
- 2015 senesi aprel 3-ne köçip kelgenlerniñ haritası
- Arbiy vazifelerini eda etken ATO iştirakçilerine berilecek mukâfat miqdarı
- ATO zonasında ağır silâlanuv
- Donbass içün BMT barıştırıcı eyyeti
- Ukrain arbiyleriniñ olacaq aylığı
- Ukrainağa Rusiye istilâsı neticesinde arbiy strukturalarınıñ ziyanı
- 2015 senesi yanvar 24 künü Mariupolniñ meskün sektorına atış neticesinde olğan zarar
- LHC ve DHC terroristleriniñ Gaagağa taba dört yolu
- Arbiy areket iştirakçileri içün imtiyazlar ve olarnı elde etüv yolları
- Donbassta ağır silâlanuvnıñ keri qaytaruv haritası
- Harkovda birlik mitingi devamında terakt tafsilâtları
- 1991-2015 seneleri Ukraina Silâlı Quvetleri sayısınıñ deñişüvi
- Ukraina madencilik kompleksiniñ strategik obyektleri
- Ukrainanıñ işğal etilgen territoriyalarından köçip kelgenlerniñ haritası
- ATO iştirakçilerine arbiy vazifelerni eda etkenleri içün mukâfat
- OSINT: Ukrainada Rusiye arbiy qısımlarınıñ belgilev haber grafikası
- ATOğa kiriş ya çıqış ruhsetini elde etüv usulları
- Yükniñ ATO territoriyasına ya keri çıqaruv ruhsetini elde etüv usulları
- Mayıs 5-6 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 7-12 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 13-15 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 18 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 20 künlerine Rusiye teşviqatı
- Köçip kelgenlerniñ haritası15.05.2015
- Mayıs 21 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 22 künlerine Rusiye teşviqatı
- Köçip kelgenlerniñ haritası 22.05.2015
- Mayıs 25 künlerine Rusiye teşviqatı
- 2015 senesi, mayıs 26 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- 2015 senesi, mayıs 27 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- Mayıs 25 künlerine Rusiye teşviqatı
- Mayıs 27 künlerine Rusiye teşviqatı
- 2015 senesi, mayıs 28 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- Mayıs 28 künlerine Rusiye teşviqatı
- 2015 senesi, iyün 2 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- 2015 senesi, iyün 3 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- Bir yıl içinde Ukraina Silâ Küçleri ve diger arbiy bölüklerniñ teminlenilmesinde yüz bergen deñişmeler
- Köçip kelgenlerniñ haritası 03.06.2015
- 2015 senesi, iyün 6 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- 2015 senesi, iyün 7 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- 2015 senesi, iyün 8 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- ATO iştirakçiler içün maddiy stimullar
- 2015 senesi, iyün 9 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- 2015 senesi, iyün 16 künü Ukraina Şarqindaki vaziyet
- ATO haritası: 25 iyül künü Ukraina şarqindaki vaziyet
- ATO haritası: 17 Arman ayı künü Ukraina şarqindaki vaziyet
- ATO zonasında vaziyet: oktâbr 4 kününiñ haritası
- Volnovaha etrafinda ukrain telekanallarini nasil chalishtirmaq
- Kontaktlar
- Forum
- Derc
- Vesiqalar
- Foto
- Qıdıruv


text:
İçtimaiy reklama
“Er kesnen alına bilgen tasil” animatsion roligi
18 Boş ay, 13:24
HSN habarcılıqqa tolerantlikke qarşı Transparency International haber kampaniyasını ömürge keçirdi: “Habarcılıq belgilenmek kerek”
15 Boş ay, 13:33
İlmi Umerov destegine video
19 Berim ayı, 15:13
“Tasilge aqqlarnıñ musaviyligi” içtimaiy reklaması
2 Berim ayı, 11:58
Mustaqillikniñ 25 yılı
25 Arman ayı, 12:34
Ukraina Milliy Bayrağı Künü
25 Arman ayı, 12:33
Dünya tamır halqları Halqara kününe Ukraina tamır halqınıñ timsal roligi
5 Arman ayı, 12:04
Donbas talebelerine ukrain tasilini nasıl almaq yol haritası, 2016 s.
13 Oraq ayı, 18:54


text:
ERASLAN PUNTA KAYNAK MAKİNASI 0532 263 53 36
HAKKIMIZDA
ERASLAN PUNTA KAYNAK MAKİNASI OLARAK SİZ DEĞERLİ MÜŞTERİLERİMİZE;
istanbulda pnömatik tel puntası,istanbulda pnömatik kanal flanş puntası,istanbulda havalandırmacı flanş puntası,istanbulda masa üstü pnömatik punta,istanbulda dikiş puntası imalatı,istanbulda galvaniz paslanmaz enine boyuna puntalar,istanbulda tel sandalyeci puntası,istanbulda avizeci puntalar,istanbulda hasır tel punta makinası,istanbulda özel tip puntalar,istanbulda kapı arkası askılık puntası,istanbulda tepsi punta imalatı,istanbuldaalın kaynak puntası
hizmetlerini vermekteyiz.
ERASLAN PUNTA KAYNAK MAKİNASI 0532 263 53 36
istanbulda pnömatik tel puntası,istanbulda pnömatik kanal flanş puntası,istanbulda havalandırmacı flanş puntası,istanbulda masa üstü pnömatik punta,istanbulda dikiş puntası imalatı,istanbulda galvaniz paslanmaz enine boyuna puntalar,istanbulda tel sandalyeci puntası,istanbulda avizeci puntalar,istanbulda hasır tel punta makinası,istanbulda özel tip puntalar,istanbulda kapı arkası askılık puntası,istanbulda tepsi punta imalatı,istanbuldaalın kaynak puntası
Etiketler
- istanbulda pnömatik tel puntası
- istanbulda pnömatik kanal flanş puntası
- istanbulda havalandırmacı flanş puntası
- istanbulda masa üstü pnömatik punta
- istanbulda dikiş puntası imalatı
- istanbulda galvaniz paslanmaz enine boyuna puntalar
- istanbulda tel sandalyeci puntası
- istanbulda avizeci puntalar
- istanbulda hasır tel punta makinası
- istanbulda özel tip puntalar
- istanbulda kapı arkası askılık puntası
- istanbulda tepsi punta imalatı
- istanbuldaalın kaynak puntası


text:
Ózbekstan Respublikası Prezidenti «Fermer, diyqan xojalıqları hám qıytaq jer iyeleri jumısların jetilistiriw boyınsha qosımsha ilajlar haqqında»ǵı qarardı tastıyıqladı. Hújjettiń tolıq teksti ÓzAda járiyalandı, dep jazadı Kun.uz saytı.
2018-jıl 1-iyuldan:
– barlıq fermer hám diyqan xojalıqlarınıń Ózbekstan fermer, diyqan xojalıqları hám qıytaq jer iyeleri keńesine (Keńes) aǵzalıǵı májbúriy, qıytaq jer iyeleri ushın bolsa ıqtıyarıy bolıp esaplanadı;
– fermer hám diyqan xojalıqlarınıń Keńeste aǵzalıǵınıń juwmaqlanıwı jerge iyelik etiw, onnan turaqlı yamasa múddetli paydalanıw, onı arendaǵa alıw huqıqı biykar etiliwi ushın tiykar boladı;
– Keńesler awıl xojalıǵında shártnama minnetlemeleriniń orınlanıwı boyınsha monitoring hám jámiyetlik qadaǵalawdı ámelge asıradı;
– diyqan xojalıǵı hám 4 sotıxtan kem bolmaǵan qıytaq jerinde bánt bolǵan yamasa usı uchastkada qaramal yamasa 50 bastan kem bolmaǵan qusshılıq penen shuǵıllanıp atırǵan fizikalıq shaxslar tárepinen Pensiya qorına jılına eń kem miynet haqınıń bir esesi muǵdarında qamsızlandırıw tólemi tólengen jaǵdayda, qamsızlandırıw tólemi tólengen jıl miynet stajına kirgiziledi;
– Keńes sistemasında jumıs isleytuǵın pensionerlerge pensiyalar Pensiya qorı qarjıları esabınan tolıq tólenedi;
– fermer, diyqan xojalıqları hám qıytaq jer iyeleri keńesleri tárepinen Pensiya qorına birden-bir sociallıq tólem 5 procent muǵdarında tólenedi.
Qarar tiykarında Ózbekstanda islep shıǵarılmaytuǵın hám onıń aymaǵına sırttan alıp kelinetuǵın jeńil konstrukciyalı ıssıxanalar ornatıw ushın úskeneler, awıl xojalıǵı texnikası hám awıl xojalıǵı transport quralları belgilengen tártipte tastıyıqlanatuǵın dizim boyınsha 2021-jıldıń 1-yanvarına shekem bajıxana tólemlerinen (bajıxana rásmiylestiriwi ushın tólemlerden bólek);
– «Qıytaq jer xızmeti» JShJ yamasa fermer xojalıqları menen dúzilgen úyge alıp islew shártnaması tiykarında jumıs alıp barıp atırǵan qıytaq jer iyeleri – fizikalıq shaxslar olardıń úyge alıp islew jumısı sheńberinde fizikalıq shaxslardan alınatuǵın dáramat salıǵı hám Pensiya qorına májbúriy ajıratpalardan azat etiledi.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi
28.04.2018, 13:54 | 86 ma'rte ko'rildi


text:
Rusiyeniñ Ufa (Başqurtistan) okrugınıñ arbiy mahkemesi «terroristik teşkilâtta iştirak etüvde» qabaatlanğan yigirmi bir kişige qarşı mahkeme qararı çıqardı. Bu aqta İdel.Aqiqatqa üküm çıqarılğanını eşitken mahkemelengenlerniñ aqrabaları haber etken.
Mahkemelengenlerniñ bazıları «terroristi teşkilâtta iştirak etüvden» ğayrı, devletni elge keçirüv teşebbüslerinde de qabaatlanğan. Aramis Fazılovqa - minimal muddet olaraq umumiy rejimli koloniyada beş yıl qaluv cezası tayinlengen. Oleg Semönov başında olmaq üzre, mahkemelengenlerniñ digerleri sekiz yıl ile 24 yıl apis cezası alğan.
Qabaatlanğanlarnıñ ekseriyetine 400 ile 700 biñ rublelik cöreme tayin etilgen. Mahkeme qararı mahkemelengenlerniñ aqrabaları yanında ilân etilgen.
Daa evel mahkemeci Semönov uquqimayeci Alimira Jukovanı mahkeme soñuna qadar çıqarıp yibergen. Ayrıcamahkemeci mahkeme soñuna qadar mahkemelengen Rinat Nurlıgayanov ve Şamil Şaripovnı çıqarıp yibergen.
Jukovanıñ sözlerine köre, qabaatlavlar bütünley gizli şaat ve Rusiye FSB hadimleriniñ şaatlıqları üzerinde qurulğan. Rusiyeniñ «Memorial» uquqimaye merkezi olarnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ilim
MINERAL TÓGIN ALÍWDÍŃ JAŃA USÍLÍ
Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Qaraqalpaq tábiyǵıy ilimler ilimiy-izertlew institutınıń mineral tóginler ximiyası toparınıń basshısı Sali Bawatdinov jer astı baylıqlarınan…
27.04.2018, 15:11 | 99
Ózbekstanlı ilimpazlar “Scopus” hám “Science Direct” xalıqaralıq ilimiy maǵlıwmatlar bazasınan paydalanıwı múmkin boldı
Usı jıldıń 23-mart kúni Tashkent qalasındaǵı Hyatt Regency Tashkent miymanxanasında Ózbekstan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministrligi jáne Gollandiyanıń…
27.04.2018, 15:02 | 78
«Qońırat» nege «Kungrad» bolıp ketti?
Ilimpaz H.Dáwjanov «Qaraqalpaq toponim, antroponim hám basqa da atamaların orıs tiline transkripciyalaw máseleleri haqqında» maqalasında oqıwshıǵa oy salarlıq biraz máseleler…
07.03.2018, 10:06 | 138
RESPUBLIKAMÍZDA ÓSETUǴÍN ZÁHÁRLI ÓSIMLIKLER DE PAYDALÍLÍǴÍ HÁM DÁRILIK QÁSIYETLERI MENEN DAŃQ TARATPAQTA
Respublikamızdıń Ámiwdárya deltasında, Qızılqumda hám Ústirtte keń tarqalǵan «shólistan jensheni», «shóldegi ómir tamırı» yamasa «altın tamır» ataması menen tanılǵan Cistanxe…
07.03.2018, 10:00 | 106
Aral teńiziniń qurıǵan ultanınan akulanıń tisi tabıldı
Aral teńizine turistlerdi sayaxatqa alıp shıǵıw menen shuǵıllanıwshı nókisli isbilermen Tazabay Ótewliev akulanıń tisin tapqanlıǵın Qaraqalpaqstan xabar agentligine málim etti….
07.03.2018, 09:54 | 97
ÁJAYÍP JAŃALÍQ: QARAQALPAQSTANLÍ JAS QÁNIGE JER RESURSLARÍN BASQARÍWDA JAŃA INNOVACIYaLÍQ IDEYa OYLAP TAPTÍ
«Wzdaverloyiha» mámleketlik jer dúziw ilimiy-joybarlaw institutı Qaraqalpaqstan bóliminiń jas qánigesi Ruslan Genjebaev jańa innovaciyalıq ideyanı ámelge asırıp, jer monitoringin júrgiziwdi…
06.03.2018, 15:38 | 112
ÚSTIRTTEGI SÍRLÍ SÚWRETLER. OLAR NELER?
Ilimde «jebe tárizli qurılıs» termini menen belgili bolǵan Ústirttegi úlken kólemdegi sırlı súwretler búgingi kúnge shekem ilimpazlardıń pikirtalaslarına sebep bolıp…
06.03.2018, 15:29 | 122
ARAL TEŃIZI ULTANÍNAN UShATUǴÍN ShAŃ-TOZAŃDÍ IRKIW USÍLÍ TABÍLDÍ
Jaqında Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Ekologiya hám topıraqtanıw kafedrasınıń Ekologiya qánigeligi boyınsha tayanısh doktorantı Maxmud Allamuratov hám basqa da…
06.03.2018, 15:10 | 103
Professor M.IBRAGIMOV: ARALDÍ QUTQARÍWǴA BOLADÍ
prof. M.Ibragimov Uzaq jıllardan berli awıl-xojalıǵı tarawında basshı lawazımlarda islegen mámleketlik ǵayratker, awıl xojalıǵı ilimleri doktorı, Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik…
06.03.2018, 14:54 | 107
BOYaN – TÁBIYaTTÍŃ BIZGE BERGEN BAYLÍǴÍ. ONÍŃ TAMÍRÍN BIYTÁRTIP PAYDALANÍWDÍ TOQTATÍW KEREK!
Onıń áhmiyeti qanday? Ilimde belgili bolıwınsha, boyan ósimliginiń tamırı shıpalı ónim sıpatında erte zamanlardan baslap-aq Tibet, Qıtay, Hindstan hám Oraylıq…
06.03.2018, 14:35 | 179
ORAYLÍQ AZIYaDAǴÍ EŃ ESKI JAZÍW QARAQALPAQSTANNAN TABÍLǴAN
Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bóliminiń qaraqalpaq gumanitar ilimler ilim-izertlew institutında Oraylıq Aziyadaǵı eń eski jazıw saqlanbaqta. Bul jazıw b.e.sh. V…
06.03.2018, 14:23 | 109
ÍRǴÍShTEK – INFARKT HÁM INSULTTIŃ ALDÍN ALADÍ
Biziń átirapımızda ósip atırǵan dárilik hám paydalı ósimlikler kóp, lekin biz olardıń janınan olarıdń qanday qásiyetlerge iye ekenligin ańlamastan, itibarsız…
06.03.2018, 14:10 | 103


text:
Ukraina Mudafaa nazirliginde Rusiye FSB hızmeti tarafından Aqyarda 9 noyabrde «ukrain deversiya taqımınıñ» yaqalanması aqqında malümatnı red etti. Bunı müessiseniñ matbuat jızmetinde bildirdiler.
«Rusiye mahsus hızmetleriniñ bu nevbetteki yalanı (Qırım – QA) yaramada sakinlerine qarşı yapılğan basqılarnı gizlemek içün, ve Ukrainanı dünya toplulığı öğünde alçaqlatmaq içün uydurılğan», – dep buyurıla beyanatta.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti işğal etilgen Aqyarda noyabr 9 künü sanki «Ukraina mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş idaresine bağlı olğan sabotaj-terroristik taqımınıñ azalarını» yaqalanğanını bildirdi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ge keçer gecesi «ukrain diversantları» taqımı yaqalandı, olar sanki Qırımda terakt azırlay ekenler. Bundan ögüne zapt etiilgen Qırımnıñ Rusiye kontrolündeki memuriy sınırnıñ keçitleri üç kün devamında qapatıla edi.
Ukraina ükümeti qabaatlavnı red ete ve yüz bergen vaqianı rusiyeli mahsus hızmetlerniñ «provokatsiyası» dep adlandıra.
Avgust 12 künü REN-TV rus telekanalınıñ sitesinde ukrainalı Yevgeniy Panovnıñ sorğudan keçirüv videosı peyda olğan edi ve o yerde o FSB-niñ bütün qabaatlavlarıını qabul ete. Bundan soñ uquq qorçalayıcıları yaqalanğannıñ bedeninde azaplarnıñ izleri qalğanını bildirgen ediler.


text:
OQO-da arxeologtar alğaş ret jawınger-äyeldiñ süyegin taptı. Äyel tolıq qarwlanğan küyi tabılğan. Mamandar ol b.d.d. 2 ğasırdan b.d. 4 ğasırı aralığında ömir sürgen dep boljawda. Bul - az zerttelgen Qañlı memleketiniñ ökili. Qazaqstan tarïxı twralı birde-bir oqwlıqta onda jawınger äyel boldı degen derek joq.
Arxeologtar är santïmetrdi elep-ekşewde. Jawınger äyeldi muqïyat zerdelewde. Onıñ jası 2300 jıldı quraydı.
Äyeldiñ oñ qolında temir jebeniñ eki türi, m-ülgisindegi sadaq elementi, qanjar jäne kişkene pışaq bar, al sol jağında ülken qılış, süyekterden jasalğan köptegen buyımdar bar. Keybir zattardı mamandar äli de anıqtaw üstinde.
Endi jawınger äyeldi Qazaqstannıñ ortalıq memlekettik murajayına aparmaq. Oğan jäne basqa da jädigerlerge arnayı saraptama jasaladı.
Osı Kültöbe qalaşığında eki mıñ jıl burın ülken qala bolğan. 23 jıl arnayı ekspedïcïya bul jerden ötken däwirdiñ jädigerlerin tawıp keledi. Qazir tağı bir qorğandı aşıp jatır. Ğalımdar bul jerde äli talay qızıqtı dünïeler tabatınına senimdi.
Derekközi: khabar.kz
Kommentarïï