text:
Qırımnıñ memuriy sıñırındaki «Çonğar» keçiş noqtasında noyabrniñ 15-nde qırımtatarlar tutulğan edi: Lemmar Yunusov, Mustafa Asaba ve Nariman Celâl. Yedi saattan soñ olarnı çıqarıp yiberdiler.
Rusiye uquq qoruyıcıları, «subet» keçirip, qırımtatarlarnıñ esas Ukrainadan ketirgen ukrain müellifiniñ Qırım ilhaqı aqqında kitabına ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ 100 yılı munasebetinen çıqarılğan aqçağa açuvlandı.
Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, Rusiye uquq qoruyıcıları kitapta «ekstremist malümatlar bar», dedi, aynı vaqıtta, tutulğanlarnıñ qayd etkenine köre, o, yasaqlanğan edebiyat cedvelinde yoq. Gümrukçilerniñ diqqatını Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ konferentsiyasından cep defterleri de celp etken eken.
VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyası noyabrniñ 12-nde Kyivde keçirildi. Qırımtatar faali Zair Smedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti, delegatlarğa esas Ukrainağa ketmezden evel basqı yapmağa başladı.
«Bir çoq insan olarnen subet keçirilgenini, açıqça böyle aytılğanını bildirgen edi: «Sizni Qırımğa keri almaycaqmız»Zair Smedlâyev
«Uquq qoruyıcılar konferentsiyadan evel Qurultay delegatlarınen «iş» keçirgen edi. İş adamlarına büyük basqı yapıldı: olarğa iş maniaları çıqarıla edi, vesiqalarnen iş çıqarıp, litsenziya almağa imkân bermey ediler. Başta Rusiye akimiyeti doğru resmiyleştirilgen ukrain vesiqalarını tanıy, dep aytılğan edi, faqat şimdi Rusiye memurları bu vesiqalarda «hata» qıdırıp, Rusiyeniñ yañı standartlarına uyğun olmağan yigirmi yıllıq vesiqalarnı ğayrıdan resmiyleştirmege mecbur eteler. Bu basqınıñ maqsadı Qurultayda kvorum olmasın dep, insanlarnı konferentsiyağa barmaqtan vazgeçmege mecbur etmek edi», – dep tüşüne Smedlâyev.
Faalniñ aytqanına köre, basqınıñ eñ sert aletleri delegatlarnıñ qoranta azalarına tesir etmek ıntıluvları oldı, Kiyvge barğan konferentsiya iştirakçileri Qırımğa keri kirsetilmeycek, dep qorquza ediler.
«Bir çoq insan olarnen subet keçirilgenini, açıqça böyle aytılğanını bildirgen edi: «Sizni Qırımğa keri almaycaqmız». Böylece, insanlar konferentsiya ziyareti ve qoranta arasında saylamaq kerek edi, çünki er kes añlay: keri qaytmağa imkânları olmasa, daa uzun vaqıt balalarını ve torunlarını körip olamazlar», – dey Zair Smedlâyev.
Onıñ qayd etkenine köre, faallerniñ bir qısmı bunıñ kibi telükelerden sebep konferentsiyağa barmadı. Bazı delegatlar konferentsiyadan evel vefat etti, bazıları ya özleri hasta, ya da yaqınlarından biri hasta olğanı içün barıp olamadı.
«Delegatlar arasında yigirmige yaqın kişi – satqın, barmaqtan vazgeçkenler. Bir qaç insan endi merum, bazıları ağır hasta. Yahşı tanığanım delegatlardan biri onkohasta. O, yedi saatlıq eziyetke dayanmaz edi. Digeri onkohasta apayını qaldırıp olamadı, keri kelemese, ömür arqadaşını baqacaq adam yoq, dep qorqtı. Böyle misallerni bilemiz, Ahtem Çiygoz anasınıñ, Riza Şevkiyev babasınıñ cenazesine kelip olamadı, çünki Rusiye prokurorları oña qarşı cinaiy iş açtı. 2014 senesi Qırımdan sürgün etilgen Sinaver Kadırov ve İsmet Yükselniñ ömür arqadaşı Gayana Yüksel babalarınıñ cenazelerinde olmağan edi», – dedi Smedlâyev.
Rusiye uquq qoruyıcıları içün imkânsız bir şey yoqZair Smedlâyev
«Diger taraftan, Rusiye akimiyeti daa evel Rusiye pasportları mecburen berilgen qırımtatarlarnı Qırımğa almasa edi, öz vesiqasını özleri tanımay kibi olacaq edi. Qırımlılarnı öz devletiniñ vatandaşları dep saysalar, olarnı evge nasıl kirsetmezler? Lâkin mesele şu ki, Rusiye uquq qoruyıcıları içün imkânsız bir şey yoq», – dey faal.
Zair Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti, delegatlar Kyivge konferentsiyağa ketkende olarnı tutmağa cesaret etemedi.
«Delegatlar Qırımdan çıqqanda tutulsa edi, bu iş ses-şamata çıqarır edi. Konferentsiyada NATO memleketleriniñ diplomatları, elçiler, çetel jurnalistleri ve digerleri bar edi. Rusiye akimiyeti böyle qavğadan qorqqan edi. Konferentsiyadan soñ qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ yubileyi qayd etildi, ve bir çoq delegat bu merasimge qaldı. Bu tedbirlerden soñ quvetçiler Qırımğa qaytqan insanlarnı tutmağa qarar aldı», – dedi o.
Umumen, Zair Smedlâyevniñ aytqanına köre, konferentsiyanı delegatlarnıñ üçte biri ziyaret etti, ve eñ az üçte biri konferentsiya qararlarına qoltutıp, bunı yazma şekilde tasdıqlaycağını bildirdi.
Rusiye akimiyeti Qırım etrafında sovetler zamanında olğan susqunlıq divarını quracaq olaZair Smedlâyev
«Müimi şu ki, halqara toplulıq kördi: qırımtatarlarnıñ ananeviy institutları saqlandı ve çalışa. İnsanlar yarımadadan çıqıp, insan aqları bozulğanını, insanlar hırsızlanğanını, öldürilgenini, tintüvler yapılğanını ve insanlar tutulğanını, Qırımda olğan diger problemler aqqında tarif etmesin dep, uquq qoruyıcılar daa bir qorquzuv aktsiyasını keçirmege tırıştı. Olar insan aqları monitoringini keçirip, basqığa oğrağan qorantalarnen, öldürilgen, hırsızlanğan ve apiske alınıp azaplarğa oğratılğan insanlarnıñ yaqınları ve tuvğanlarınen subetleşecek halqara ekspertlerni Qırımğa kirsetmey. Rusiye akimiyeti Qırım etrafında sovetler zamanında olğan susqunlıq divarını quracaq ola. Olar qırımtatarlar qurğan özidare qurulışları ve halqımıznıñ liderlerinen bağnı kesmege tırışa», – dep tüşüne Zair Smedlâyev.
Kseniya Kirillova, Qırım.Aqiqat közeticisi


c: text/html

text:
Canadada Ontario vilâyetiniñ parlamentinde tarihta ilk sefer qırımtatar bayrağını köterdiler. Bayraqnı kötergen Canada qırımtatarları derneginiñ prezidenti Rustem İrsay Qırım.Aqıqatqa bildirdi ki, bu vaqia genotsidke oğranğan qırımtatarlarğa Canada tarafından büyük maneviy destekni añlata.
Onıñ aytqanına köre, dernek qırımtatar bayrağını kötermek içün Ontario vilâyetiniñ Canadadaki ukrain kongressiniñ sabıq reisi ve şimdi halq deputatı olğan İvan Beykerge muracaat etti.
Parlament azasınıñ Qırım.Aqiqatqa aytqanına köre, mayıs 17-de kelgen teklif içün deputatlar firqağa baqmadan oy berdiler.
Ontario vilâyetiniñ parlamenti yanında mayıs 19-da, cumaaqşamı künü, Canadada iş ziyaretinen bulunğan qırımtatarlarınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ iştiraki ile qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma mitingi keçirildi.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetini teminlev ofisinde berilgen malümatqa köre, Mustafa Cemilev Ottava ve Torontonıñ bir qaç universitetinde açıq lektsiya keçirecek, Torontoda matem mitingine qoşulacaq ve Ontarioda qırımtatar bayrağını köterme tedbirinde iştirak etecek.
Ukraina ve halqara uquq qorçalayıcılar Rusiye tarafından yarımada işğalden soñ qırımtatar halqına qarşı repressiyalar aqqında muntazam sürette beyan eteler. Amma Kreml ve boysunğan Qırım akimiyeti bunı red eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Petro Poroşenko memlekette partizan areketini başlatmaq içün şartlarnı yaratmağa emir etti. Prezident ilânıñdan dört kün keçmeden Qırım ile memuriy sıñırda Noman Çelebicihan batalyonı bayrağını köterdi.
Kyivdeki siyasetçiler tüşüngende qırımtatarlar yapalar. 2015 senesi küzde öyle olğan edi. Başta olar sabıq göñülli batalyonlardan faallernen beraber Qırımğa mal teminlerini blok ettiler, ve tek üç aydan soñ bunı akimiyet qanuniyleştirdi. Asıl blokadanıñ iştirakçileri, keçken Qırımtatar liderlerine köre, qırımlılarnıñ batalyonı yarımadağa birinci olaraq kirecek edi ve qırımtatar muhtariyetini yerine ketirmek içün şaraitler quracak edi. Muhtariyetke Prezidentniñ razılığı evelden alındı. Amma Qırım batalyonını qurmaq içün Poroşenko alâ daa razılıq bermedi. Bunı qırımtatar siyasetçileri de, İçki işler naziri Arsen Avakov da tanıdılar. Böyle batalyonnıñ Milliy gvardiyada yaratuvda keregi yoq, dep israr ete Arsen Avakov. Nazirniñ aytqanlarından soñ belli oldı ki, memleket reberligi qırımtatarlarnıñ Qırımnı qurtaracaq bölükni qurmağa istemey.baarden berli farqlı variantlarda laf yürsetilgen, Qırım batalyonınıñ temeli oldılar. Qırımğa mallarnıñ ve elektrikni teslim etmekten soñ Mustafa Cemilev halq ögünde qırımlılardan batalyonnı qurmaq kerek olğanını ayttı. «Qırım» göñülli batalyonı esasında musulmanbatalyonını qurmaq niyeti Silâlı quvetler Baş ştabında kömüldi. Qırımtatar halqınıñ lideri, muvafaqiyetli blokada tecribesi olğan eñ faal vatandaşlarınıñ yüküni azatlıqqa qadar saqlamağa istey.
Batalyon fikrini Cemilev aydınlattı, amma İslâmov kerçekleştirdi. Nevbetteki adım Cemilev ve Çubarovğa ait – olar batalyonnıñ qanunlaştıruvını baqacaqlar
Blokada lideri Lenur İslâmovnıñ çağıruvı: Noman Çelebicihan batalyonına arbiy qısmınıñ nomerasını bermek, amma de-fakto batalyon bar. Qanunlaştırılmağan batalyon partizan batalyonı ola. Ammaduşmannıñ cebe arqasında degil, sıñırda, ög çetinde cenkâver areketler alâ daa olmağan yerde yerleşe.
Soñki intervyuda İslâmov resmiy Kyivni qozğağan bir qaç şey ayttı. Qırımnıñ azat etilmesinden evel onıñ şirketleri Ukraina banklarına borclarını ödemeycek, Ukraina devletiniñ ise qırımtatarlar ögünde çoq borcu bar. «Qırım vatandaş qamaçavınıñ» lideri Çubarov ve Cemilev ile bağlarınıñ zayıflaşqanına yazıqsınğanını bildirdi. Çünki bu siyasetçiler kütleviy haber vastalarına, belki de, Prezidentke İslâmovnıñ söz çıqışlarını añlatmağa mecbur qalalar. Razı olmağan şeylerni añlatmaq ve aqlamaqtan er zaman raatsız olasıñ. Qırımtatar liderleri arasındaki mesafeni bunıñnen añlata bilemiz.
Daa bir müim mesele: batalyon fikrini Cemilev aydınlattı, amma İslâmov kerçekleştirdi. Nevbetteki adım Cemilev ve Çubarovğa ait – olar batalyonnıñ qanunlaştıruvını baqacaqlar, Kyivdeki olğan arbiy-siyasiy bütün bürokratik qarşılıqnı yeñecekler. Poroşenkonıñ sozğalanğan sükütine köre ve müitin batalyonğa menfiy munasebetine köre bu bugün al etilmeycek vazife. Milletniñ lideri ve Meclis reisiniñ itibarları büyük, bu sebepten imic zararları aqqında laf etmege kerek yoq. Amma İslâmov Ekinci cian cenkinden berli birinci qırımtatar batayonını qurğan soñ zayıf alda qaldı. O, Qırımnıñ azat etilmesi içün toplağan insanlar ögünde maneviy mesüliyet taşıy. Bunıñ yanında keri Moskvağa yol yoq, Rusiyede biznes ğayıp oldı, Ukrainada ise – borclar ve masraflarnıñ ciddiy qısmı olğan ve halq içün kerekli olğan telekanal ATR. Em de safdaşı-ateist, İslâmovnıñ Qırımda qurtuluş cihad kerekligi ilânlarından soñ LGBT birleşmesiniñ (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender community) aqları içün Kyivde olğan yürüşke çıqa. Bu ise cihad aqqında sözler yollanğanlarnı suvuta.
Poroşenkonıñ partizan cenkke azırlanmağa kerekligi aqqında ilânı kerçekten bar olğan, amma tanılmağan Noman Çelebicihan batalyonı kerekli olacağına ümüt bere
Siyasiy partizanlıq, bes-belli, onıñ müim eksikliklernen: allı-güllülik dünyabaqışnen iştirakçiler, bir qaç liderniñ barlığı ve olarnıñ uyğunlaşmağan areketleri. Bunıñ birinci sebebi – Meclisniñ qırımtatarlarnıñ zorbalıqsız qarşılıqtan keri çekilüvi. Olarnıñ tarafından zorbalıq olmağance. Amma üç yüz biñlik halqqa Rusiye mahsus hızmetleri tarafından basqığa alâ daa tek barışıq qarşılıqqa israr etmege saftır.
İster-istemez İslâmov şimdi qırımtatar siyasetçileriniñ ve halqnıñ cenkleşmege azır coşqun vekilleriniñ arasında esas aracıdır. Bunday ğayrı, siyasiy razılaşma içün aman-aman imkân yoq. Poroşenkonıñ partizan cenkke azırlanmağa kerekligi aqqında ilânı kerçekten bar olğan, amma tanılmağan Noman Çelebicihan batalyonı kerekli olacağına ümüt bere.
Anvar Derkaç, jurnalist
«Bloglar»rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerge ait olıp, muarririyetniñ baqışlarınen aynı olmaması mümkün


text:
«Lâle» qırımtatar bala telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov aytqanı kibi, oña Qırımda telekanalnıñ işi içün Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov berecek litsenziya kerekmey.
Bu aqta İslâmov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bütün onıñ litsenziyaları maña ep bir. Ondan maña iç bir litsenziya kerekmey, işğalci akimiyet ve Rusiye akimiyetinden de bir şey kerekmey. Anda olğanda ve kabinetten kabinetke yürgende, bayağı sabır ettim ve qasevet çektim», – dey İslâmov.
O şunı da qayd etti ki, şimdi «Lâle» telekanalı, ATR kibi, Kiyevden çalışa. Qırımda «Lâle» içün levhalarnı çıqarğan «Qara Deniz Production» studiyası bar.
2015 senesi aprel 1-den dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı, «Lâle» bala telekanalı, «Meydan» radiosı Roskomnadzor litsenziyasını alalmayıp, işğal etilgen Qırımda yayınlavını toqtatmaq mecbur oldı. İyün 17-den ATR ve «Lâle» Kiyevden yayınlavına devam etti, «Meydan» internette çalışmağa başladı.
Dekabr 8 künü ATR «Tatlı ses» bala yarışını keçirdi. Baş teşkilâtçı vazifesi «Lâle» kanalında edi. «Tatlı ses»niñ bu senedeki şiarı: «Show must go on» edi.


text:
Säğit Rämiev
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Rämiev Säğit Lotfulla ulı (1880-1926), kürenekle şağir. 1906-1907. yıllarda Tañ yoldızı gäzeteneñ cawaplı möxärrire, Tawış gäzeten, Tañ mäcmuğası jurnalın oyıştıruçılarnıñ berse. Ğabdulla tuqaynıñ fikerdäşe. Rämiev icatınıñ nigezen romantik lirika täşkil itä. Tatar poeziäsenä söyläm tele intonasiälären kertä, milli şiğer tözeleşen yaña çaralar belän bayıta. İcatı: Tañ waqıtı, Sin, Min, Keşe, Minutlar isemle şiğerlär yañaça yazıla. Qayber şiğerläre Tatar poeziäse taríxında berençe tapqır Urıs telenä tärcemä itelä häm basıla. Lev Tolstoy, Anton Çexov icatınnan Tatar telenä tärcemälär. '
Saylanma äsärlär (1962), Tañ waqıtı (1980) isemle cíıntıqlar.


text:
Törkiä
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Törkiä — Awrupa häm Aziyädä urnaşqan däwlät. 1920-yıllar başında, Ğosman imperiyäse tarqaluı näticäsendä barlıqqa kilde. Törkiyäneñ küpçelek territoriyäse Keçe Aziyä yarımutrawına turı kilä, Awrupada isä keçkenä öleş urnaşa. Ataması ike öleştän tora: İske Törekçädä Türk süze qatı, nıq, bögelmäs añlata, iyä süze bügenge Törkçädä şul kileş qullanıla. Başqaça äytmeşli nıq keşelär iyä bulğan il digänne añlata.
Awropada Trakiyä, Asiyadä Anadolu. Anadolu Qara diñgez, Märmär diñgeze, Ägey diñgeze häm Urta diñgez belän yuıla. Törkiyäneñ kürşeläre: Äzärbaycan, Bolgariyä, Yunanstan, Görcistan, Ärmänstan, İran, Ğiraq, Süriä.
İdärä büleneşeYзrәpTү
Törkiä idäräse 81 wiläyätkä bülenä.
SäyäsätYзrәpTү
Bügenge Törkiä xaläte bäysez cömhüriäte dip sanala. Respublika 1923. yılnıñ Oktabrendä Kemal Atatürk tarafınnan barlıqqa kiterelgän.
Törkiä xökümäte soñğı arada Awrupa Berlegenä kerü kandidatı statusına iä.
CäğräfiäYзrәpTү
Mäydannıñ zur öleşe Anadolu (Anatolia) yäki Keçe Asiä yarımutrawına turı kilä. Şulay uq İstanbul buğazınıñ könbatışında Trakya (Frakiä) yarımutrawınıñ könçığış öleşendə urnaşqan.
XalıqYзrәpTү
MädäniätYзrәpTү
Monı da qaraYзrәpTү
PäräwezdäYзrәpTү
- Çankaya 2007 eлHың 24 aBrycT kөHeHдә apxиBлaHraH. – räsmi säxifä
- TBMM 2018 eлHың 18 aBrycT kөHeHдә apxиBлaHraH. - Däwlät Şurasınıñ säxifäse


text:
Aqmescitteki Tavriya milliy universitetinde qırımtatar edebiyatı kafedrası qapatıla.
Qırımtatar edebiyatı kafedrası V.İ.Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ qırımtatar ve şarq filologiyası Fakultetiniñ qırımtatar filologiyası kafedrasına qoşulacaq, dep yaza QHA.
Fakultet reberi Ayder Memetovnıñ aytqanına köre, başqa fakultetlerge baqqanda, bu fakultette bir ocağa eki qat az student ait eken. Bunı esas sebep olaraq bildireler.
«Bir ocağa eñ azından 11-16 student olmaq kerek. Bu Rusiyeniñ aliy mektep aqqında nizamnamesidir. Ukrainada ise – bir ocağa 18 adam. Bizde qırımtatar studentleriniñ tahminen 25 fayızı Kiyevge ketti. 150 student olğan olsa, 81 student qaldı. Tabiiy ki, ocalar sayısı da eksile. Reberlik yardım etti – 81 studentke bizge 11 ocanı berdiler! Başqa fakultetlerde böyle şey yoq. Üç ocanı işten boşattılar. Bizde, bir ocağa 7 student ait. Diger fakultetlerde ise – 11-16 student», – dep añlattı Memetov.
Dekannıñ fikirince, bu şekilde kafedra olmamaq kerek.
«Bir kafedra olacaq – qırımtatar filologiyası (qırımtatar tili ve edebiyatı). Bizde şarq filologiyası kafedrasında 13 oca çalışa, qırımtatar filologiyası kafedrasında – 11 oca», – dep qayd etti Memetov.
Keçken sene avgust ayında TMU qırımtatar ve şarq filologiyası fakultetiniñ 6 ocasını işten boşatacaq ediler.


text:
Odessadaki Kulikovo pole meydanı yanında bir insan elâk oldı. Bunı Odessa vilâyeti politsiyasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Bu vaqianıñ bütün sebeplerini ögrenüv neticesinde 37 yaşındaki aqay kişi yaramay olğanı ve o esini coyğanı aqqında malümat belgilendi. Ekimler insanğa yardım etmege tırıştı, amma bütün ğayretler muvafaqiyetsiz oldı. Tıbbiy yardım hadimleri vatandaşnıñ ölgenini qayd etti», – dep bildire Azatlıq Radiosı matbuat hızmetiniñ malümatını.
Politsiyada qayd etkenlerine köre, vefat etken insannıñ ölümi sebebini ögrenmek içün onıñ cesedini mahkeme-tıbbiy taqiqatqa yolladılar.
Odessadaki Kulikovo pole meydanında mayıs 2-de saat 14:00 aktsiyanıñ keçirilmesi planlaştırılğan edi. Aktsiya 2014 senesi mayıs 2-de yüz bergen kütleviy nizamsızlıq vaqialarınıñ qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan. Amma merasim alâ daa başlanmadı, çünki uquq qoruyıclar havflı maddelerni qıdıruv boyunca teşkermeler devam etkeni sebebinden insanlarnı Kulikovo pole meydanına yibermeyler.
Mayıs 2-de saba Kulikovo pole meydanında «bomba bar olğanı» aqqında malümat peyda oldı. Adamlar meydan yanında toplaşa, çiçeklerni qoya.
Bugün Odessadaki Külikovo pole meydanında 2014 senesi mayıs 2-de yüz bergen facialı vaqialarnıñ bir yıllığınen bağlı aktsiyalarnıñ keçirilmesi planlaştırılğan.
2014 senesi mayıs 2-de Odessa merkezinde futbol mühlisleri ve ukrain quvetleriniñ marşına Rusiye tarafını tutqan faaller silânen ucum etti. Marşnıñ altı iştirakçisi öldürildi. Bundan soñ Ukraina tarafını tutqanlar yañı numayışnı teşkil etti ve Kulikovo pole meydanına yol aldılar, o yerde Rusşye tarafını tutqan faallerniñ çadır lageri buluna edi.
Rusiye tarafını tutqan faaller ve olarnıñ tarafdarları Zenaat birlikleri evinde saqlandı. Eki taraf bir birine yanıcı qarışmanen şişeler ata edi.
Binada yüz bergen yanğın neticesinde, binadan sekirmek ıntıluvlar ve Rusiye tarafdarları silâ qullanğanları sebebinden o yerde davanıñ eki tarafından daa 42 insan elâk oldı. Bunen beraber, o kün tahminen 200 insan yaralandı.


text:
2014 ve 2017 seneleri Avropa Şurası Nazirler Komiteti «Ukrainadaki vaziyet» adlı 11 qarar, 2018 senesi quralaynıñ 3-nde «Qırım MC ve Aqyar şeerinde vaziyet» qararnı, 2021 senesi quralaynıñ 11-nde «Qırım MC ve Aqyar şeerinde insan aqları ile bağlı vaziyet» qararnı qabul etti. Bu qararlarda, Rusiye tarafından muvaqqat işğal etilgen topraqlarda insan aqlarına dair halqara uquqnıñ, halqara gumanitar uquqnıñ ve halqara uquqnıñ bozuluvı takbih etilip, Ukraina topraq bütünligine destek resmen ilân etildi.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası da defalarca Qırım ve Donbas meselelerine diqqat çekti. Esas vesiqaları arasında böyle qararlar:
- «Ukrainadaki soñki vaqialar: demokratik institutlarnıñ işlemesi ögünde telükeler» 1988 (2014) 2014 senesi çiçek ayınıñ 9 tarihlı.
- «Rusiye delegatsiyasınıñ evelden tasdıqlanğan saliyahiyetleriniñ ğayrıdan baqıluvı» 1990 (2014) 2014 senesi çiçek ayınıñ 10 tarihlı. RF delegatsiyası Assambleyada ses berme aqqından, PACE-niñ idare etme organlarında temsil olunmaq aqqından, PACE-niñ missiyalarında iştirak etmek aqqından marum etildi. Sebep, Qırımnıñ işğali ve Ukrainanıñ iç işlerine kirişüv oldı.
- «RF delegatsiyasınıñ evel tasdıqlanğan salâhiyetleriniñ lâğu etilme meselesi» 2063 (2015) 2015 senesi ilk yaz ayınıñ 24 tarihlı. PACE Rusiye ordusınıñ Ukraina topraqlarında bulunuvını tanıdı.
- 2067 (2015) Qarar ve 2076 (2015) Tevsiyeler «Çatışma vaqtında bellisiz ğayıp olğan şahıslar» 2015 senesi ilk yaz ayınıñ 25 tarihlı. Ukrainağa qarşı Rusiye tecavuzı faktı tesbit etile.
- «Ukrainağa qarşı Rusiye tecavuzınıñ siyasiy aqibetleri» 2132 (2016) 2016 senesi orta küz ayınıñ 12 tarihlı. Assambleya ilk küz ayınıñ 18-nde işğal etilgen Qırımda keçirilgen RF Devlet Dumasına qanunsız saylavlarnı takbih ete ve neticelerini yararsız saya.
- «Ukraina akimiyeti tarafından nezaret etilmegen Ukraina topraqlarında insan aqlarınıñ bozuluv allarında qoruv vastalar» 2133 (2016) 2016 senesi orta küz ayınıñ 12 tarihlı. Bu, RF çatışmanıñ tarafı kibi tanığan ilk halqara vesiqadır.
- «RF tarafından siyasiy mabüs olaraq tutulğan Ukraina vatandaşları 2231 (2018) 2018 senesi ilk yaz ayınıñ 28 tarihlı.
- «Azaq deñizi ve Keriç boğazı etrafında kerginlikniñ artması ve Avropa telükesizligi ögünde havflar» 2259 (2019) 2019 senesi qara qış ayınıñ 24.
- «Qırımda qırımtatarlarğa qarşı etilgen insan aqlarınıñ bozuluvı 2387 (2021) 2021 senesi ilk yaz ayınıñ 23 tarihlı.


text:
Aqmescit – İşğal etilgen yarımada yañı oquv yılını yañı derslik ve oquv programmalarınen başlay. Ukrainada endi unutılğan 5 ballıq sistema qaytarıla. Bunen beraber, oqutuv programmasından ukrain tili ğayıp oldı, qırımtatar tilinde oqutuv ceryanı sıqıştırıla. Faqat, resmiy olaraq üç – ukrain, rus ve qırımtatar tilleri devlet tilleri olaraq olıp, Qırım Anayasası tarafından qorçalana.
Qırımda yekâne ukrain mektep –gimnaziyası statussız qaldı – onıñ adını deñiştireler. Yarımada işğal etilgen soñ, bu oquv yurtu til hususiyetini coydı: başından müdirni deñiştirdiler, soñra rus tilli mektepke çevirmege yöñeldiler. Neticede, sentâbrniñ birinde mında tek 9 sınıf ukrain tilli, qalğan 31 rus tilli sınıflardır.
Qırım «tasil naziri» Natalya Gonçarova aytqanı kibi, onıñ müeesisesi tek tek ana-babalarnıñ isteklerine köre, areke tete. Bildirgenine köre, ana-babalar özleri balaları içün rus tilini saylaylar.
«Birinci sınıftan ukrain tilinde oqumaq içün ana-babalar arizalar bermediler. Birinci sınıflar tek ana-babalarnıñ arizaları esasında teşkil etile. Tasil aqqında qanun boyunca 10—ncı 11-nci sınıflarda oqutuv tek rus tilinde olmalı», – dey Qırımnıñ «tasil naziri».
Qırım işğal etilmezden evel, 7 ukrain, 15 qırımtatar ve aman-aman 600 rus tilli mekte çalışa edi. Yañı oquv yılı başlağanınen programmadan ukrain tilini alıp taşladılar, bu fenden ocalarnıñ sayısını ta yazda qısqarttılar, ya da başqa fen ocaları yaptılar.
Qırımlı Leonid Küzmin emin, bugün de bugün Qırımda adamlarnı tilni seçmek aqqından marum eteler. «Qırımda şimdiki künde vaziyet pek mürekkep, çünki akimiyet ealini assimilâtsiyağa oğratmaq içün er şeyni yapa, qırımtatarlar, ukrainliler öz hususiyetlerini coysınlar, «rus dünyasınıñ» bir parçası olğanını duysınlar», – dey Leonid.
«Vaziyet qırımtatar tili içün de havflıdır»
«Maarifçi» qırımtatar tasil hadimleri Assotsiatsiyası reisi Safure Kacametova Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, vaziyet qırımtatar tili içün de havflıdır. Yuqarı sınıflarda milliy mekteplerde tuvğan tilniñ ögrenüvi endi yasaq. Qalğan mekteplerde qırımtatartili fakultativ şekilinde berilecek, yani derslerden tış tögerek çerçivesinde ögretilecek. Ocalar, atta baalar qoyıp, talebelerni bu şekilde teşviq etmeleri mümkün.
«Yazıq ki, amma bu aşalav devam ete ve küçüni coymadı. Ana-babalar ingliz tilini ögrenmek içün ariza yazmaylar, o iş planında bar, rus tiliniñ ögrenüvi içün ariza yazmaylar, amma tuvğan tilge kelgende olarnı arizalarnı yazmağa mecbur eteler», – dey tasil vekili.
Qırımlı mühbir Nikolay Semenanıñ fikirince, bunıñ episi, ilk evelâ Qırım «Anayasasını» boza, o iç olmağanda çoq milletli yarımadada üç tilniñ inkişafını temin etken edi.
«Tasil nazirligi ve umumen, akimiyetniñ tillerniñ ögretilüvine munasebeti pek hucur. Asılında, devlet tilleri mecburen ögretile. Qırımda, 3 devlet tili olsa, olar er mektepte berilmeli. Tek bir rus tiliniñ ögretilüvi, bu tasilniñ ruslaşmasıdır, ve yarımada cemaatçılıqnıñ ihtiyaclarını yerine ketirmey», – dey ekspert.
An-aneviy birinci çañ bayramları Rusiye Federatsiyasınıñ bayraqları astında, Rusiye ve Qırım marşları astında keçirildi. İlki dersler «vatanğa sevgi ve vatanperverlik» mevzusına bağışlandı.


text:
Rusiyeniñ Kirov şeerinde salı künü, aprelniñ 2-nde, 17 yaşında cemaat faali Karim Zânçurin tutuldı. Azatlıq Radiosınıñ rus bürosı haber etkenine köre, saba saat 6-da dairesine Rusiye FSBsiniñ dört hadimi sürip kirdi, olarnen beraber eki şaat keldi. Tintüv üç saat devam etti.
Şübhe doğurğan eşyalar cedveline Boris Nemtsovnıñ «Putin. Cenk» kitabı, Mihail Hodorkovskiyniñ «Açıq Rusiye» areketiniñ basılğan malümatları ve Ukraina bayrağı kirsetildi. Bütün elektron taşıyıcılar – bilgisayar, cep telefonları, afıza kartı, malümat taşıyıcıları – «ekstremist faaliyetiniñ» delilleri olaraq ilerideki tedqiqat içün çekip alındı. Otlı çay narkotik olaraq alınacaq edi. Tintüvden soñ genç babasınen beraber FSBniñ Kirov bölügine alındı, anda üç saat devamında sorğu keçirildi.
Rusiye uquq qoruyıcı organlarınıñ malümatına köre, Karim Zânçurin VKontakte içtimaiy ağında «ekstremist malümatlarını» oquğan edi.
Tutulğan kişiniñ bildirgenine köre, o, «Narodnaya samooborona» sol radikal cemiyetine abune olğan edi. Bu cemiyetniñ abunecileri 2018 senesi oktâbrniñ 31-nde Arhangelskte olğan patlavnı muzakere etken edi. Rusiye politsiyasınıñ malümatına köre, onı 17 yaşında anarhist Mihail Jlobitskiy kerçekleştirdi. Bu adise Rusiyede terrorizmni aqlaycaq bir qaç davanıñ açılmasına sebep oldı – Jlobitskiyge qoltutqan müelliflerniñ yazılarından sebep.
Karim Zânçurin Arhangelskteki patlavnen bağlı internetteki ekstremist yazıları aqqında cinaiy iş şaatı statusını aldı. Sorğudan soñ genç yiberildi.


text: Flex taşlama ve kesme taşları, inox kesme taşları, metal kesme taşları, alüminyum kesme taşları, döküm kesme taşları, mermer kesme taşları, sabit tezgah kesme taşları, inox taşlama taşları, döküm taşlama taşları, alüminyum taşlama taşları, mermer taşlama taşları, kaplanmış aşındırıcılar, alüminyum, oksit flap diskler, alüminyum, oksit fiber diskler, zirkonyum flap diskler, silisyum, karbür fiber diskler, saplı mop zımparalar, delikli mop zımparalar, taşlama taşları, scg elmas bileme taşları, testere bileme taşları, silindir fırça, şerit fırça, disk fırça, tepsi fırça, çelik tel fırça, pano fırçalarımızla hizmetinizdeyiz.


text:
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ sabıq yolbaşçısı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası İlmi Ümerov arbiylerniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygozğa nisbeten yapqan areketlerini, şu cümleden, yanvar 30-da sabadan berli evine keçirilgen tintüvni siyasiy sımarış dep adladı.
Bunı o Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Bu yüz fayız siyasiy sımarış. Liderlerimiz Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa Qırımğa kiriş yasaq etilgen soñ, olardan soñ Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz kele edi. Menimce, Meclis azaları ve qırımtatar faallerine nisbeten areketlerniñ quvetleştirilmesini beklemek kerek», – dedi Ümerov.
Ahtem Çiygoznıñ evinde tintüv yanvar 30-da yerli saatke köre saba saat 7-lerde başlandı. Taqiqat tedbirleri Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 212-nci maddesi 1-inci qısmı boyunca cinaiy iş («kütleviy numayışlarnıñ teşkil etilmesi») çerçivesinde keçirile.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-na qadar apiste qaldırdı.


text:
Meydanlığına köre memleketlerniñ cedveli
Bu saife meydanığına köre devletler cedvelidir. Cedvelde Birleşken Milletler Teşkilâtı tarafından mustaqil devlet olaraq qabul etilgen devletler, qaplağanlar meydanlarına köre büyükten küçükke doğru derecelendirilgendir. İçki suvlar (göller ve özenler) bu ölçümniñ bir parçasıdır, amma qıta şelfleri ve Antarktidadaki aq iddiaları sayılmağandır.
Dünyanıñ toplam meydanlığı 510 065 284 km². Bu meydanlıqnıñ 70,8 % (361 126 221 km²) suvlar ile, 29,2 % (148 939 063 km²) qara ile qaplıdır.
Bazı memleketlerniñ ale daa kesin olmağan, ya da añlaşmazlıq sebebi olğan vilâyetleri bardır. Bularnen bağlı malümatnı bu maqaleniñ İnglizce versiyasında tapıp olasıñız: List of countries and outlying territories by total area


text:
Rusiye federatsiya şurası işğal etilgen Qırım kirgen oyun alanları meydanğa ketirilmesi mümkün olğan regionlar cedveli olğan qanunğa qol tuttı. Bunıñ kibi regionlar cedveline Soçi de kirdi, dep haber ete İTAR-TASS.
Yañı oyun alanınıñ sıñırları Qırım icra akimiyetiniñ organları tarafından belgilenecek. Qanun müellifleriniñ fikirince, Qırımdaki oyun alanı qoşma yatırımnı celp etmege, yañı iş yerlerini meydanğa ketirmege ve regional bücetniñ kârını arttırmağa imkân berecek.
Mütehassıslarnıñ qayd etkenine köre, Qırım büceti oyun alanı sayesinde yılda 25 mlrd ruble qazanması mümkün. Bundan ğayrı, Rusiye deputatlarınıñ fikirince, «regionda turistler sayısı artacaq, musafirhane ve qavehane biznesi inkişaf etecek».
Federatsiya şurasınıñ iqtisadiyat siyaseti boyunca komitetiniñ reis muavini Yuriy Şamkov emin ki, Qırımda oyun alanını meydanğa ketirmek ğayesi mufavaqiyetli olması içün ilerilegen eglence ve raatlıq infrastruktura ile şeer qurulmaq kerek.


text:
– Selâm aleyküm, – dep, sınıf reberi talebelerge muracaat ete.
– Aleyküm selâm, – dep cevap bereler balalar.
– Milletimiz – qırımtatar! Vatanımız – Qırım! Biz Qırımnı peq sevemiz!
Bu kibi şekilde 1-V sınıfta saba başlana. Mayıs 30 künü bu talebeler içün – adden tış bir kündir. Soñki çañ bayramı munasebetinen olar kiyinip-quşanıp keldiler. Qızlar qırımtatar milliy feslerni kiydiler, er talebeniñ köksüni qırımtatar bayrağı resim etilgen beycler yaraştıra.
Talebelerniñ bir qısımı qollarında Ulu Vatan Cenkinde iştirak etken qaraman qırımtatarlarnıñ süretlerini tutalar, digerlerniñ qollarında sürgünlikni añdırğan resimler bar.
Keçken sene, Lenura oca Yağyayeva 37 sanlı mektepte qırımtatar tilinde tasil berilgen sınıfnı açmağa niyet etti.
Lenura oca, Qırım.Aqiqatqa şunı bildirdi: «Keçken sene sentâbr 1 künü arfesinde bizge milliy sınıfnı toplamağa teklif etti. Bunıñ episi bir qaç kün içinde oldı. Mektep müdiri bizni kitap ve qırımtatar tili mütehassısları ile temin etecegini bildirdi. Talebelerniñ ana-babaları biraz şübelendiler, çünki kerekli şaraitler lâzim. Amma, Allahqa şükür, sınıf açıldı. Biz bir yıl çalıştıq».
Faqat, tasil sisteması deñişkeni sebebinden, mektep memuriyeti ana-babalarğa eki variant teklif etti. «Qırımtatar tili dersi olğan rus sınıfı, ya da, qırımtatar milliy sınıfı, - dey Lenura Yağyayeva. – Amma, bizge birden ayttılar, ekinci variantnı saylasañız, derslik ve mütehassıslar ile meseleler çıqa bile».
Buña baqmadan, ana-babalar balallarnıñ tuvğan tilde tasil almalarında israr etiler. «Olarnıñ sayesinde, sınıfnı saqlap qaldıq», – qayd etti Lenura-oca.
Birinci sınıf talebesi Ülkeranıñ anası Elvina Abhairova-Seitmemetova aytqanı kibi balanı qırımtatar sınıfına quvanç ile berdi: «Birinciden, milliy müit: balalar tuvğan tilde laqırdı etecekler. Ekinciden, sınıfta talebelerniñ sayısı az, bu ise, müitke tesir ete. Ocamız da tecribeli, eyi tasilli», - dey o.
Sınıftaki bütün yazılar qırımtatar tilinde, tahtada milliy «Ant etkenmen» gimnniñ metini asılğan, balalar belli «Güzel Qırım» yırını icra eteler – vatanperverlik duyğusı balalıqtan aşalana. Bunıñ episi – öz işine sadıq olğan ocanıñ yeñişidir.
«Taleblerniñ ana-babaları menim yardımcılarımdır, olar balalarnen ana tilinde laqırdı etkenleri birden duyula. Bunıñ içün olarğa minnetdarım», – dep qayd ete Lenura oca.
Ekseritei rus tilini arz ete
37 sanlı mektepte sınıflarnıñ yarısı ukrain tilli sınıflardır. BU sınıflarda oquğan talebelerniñ ana-babaları ekseriyetnen rus tiline keçmekni istediler, ukrain tilini ise, fakultataiv olaraq qaldırmağa teklif ettiler.
Mektep müdiri Diana Risovannaya ana-babalar toplaşuvılarından birinden protokolnı köstere, vesiqada, ana-babalarnıñ ekseriyeti balalarnı rus sınıflarğa keçmelerini istegenleri yazıla.
Müdir, Qırım.Aqiqatqa üykenlerniñ qararını añlattı: «Elbette, tasil berilecek tilni er kes seçe bile: rus, ukrain ya da qırımtatar tilini. Amma, ana-babalarnıñ ekseriyeti oquş rus tilinde olğanını istey. Talebeler istese, ukrain sınıflarnı qaldırırmız. Amma, er kes añlay, YEGE (imtianlar) mında rus tilinde berilecek».
Diana Risovannayanıñ sözlerine binaen, mezunlarnıñ iç biri ukrain oquv yurtlarına barmağa istemedi. Qayd etkenine köre, «tek 5 talebe Rusiyeniñ qıtasına oqumağa ketecekler, qalğanları Qırımda tasilini devam ettirecekler».
Tantanalı tedbirde, 8-nci –A (mektepte bu arif altında ukrain sınıfları çalışa) sınıf talebesi Dimadan sorayım: «Ne içün ukrain sınıfında oquşnı devam etmege istemediñ?”
«Sınıfdaşlarım kibi, ukrain tilinde oqumağa istegim yoq. Er şey deñişti, onıñ içün rus tilin seçtim», – cevap berdi o.
Tantanalı tedbirniñ alıp barıcısı: Diqqat! – dedi. Etrafta Rusiye marşı eşitildi…


text:
Qırımda yanvar 23 künü temsiliy akimiyet iştiragi ile tögerek masa keçirilecek, mında Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ Baş «taqiqat idaresi» yolbaşçısınıñ qırımtatarlarnıñ ölümi ve ğayıp oluvı boyunca esabatı diñlenilecek, dep haber etti Qırım «ombudsmeni» Lüdmila Lubina, dep bildire Krım Media.
«İnsanlarnıñ ğayıp oluvı ile bağlı mesele – cumhuriyet başı Sergey Aksönovnıñ nezareti altındadır. Komissiya ekide bir toplanıp, öz areketi aqqında esabat bere. Taqiqat devam ete. Yanvar 23 künü akimiyetniñ bütün pıtaqları ile tögerek masa keçirilecek. Biz toplaşuvğa Taqiqat komitetiniñ idare reberini de davet etermiz», – dey Lubina.
Qırımda qırımtatarlarnıñ ğayıp oluvı boyunca beş cinaiy iş açılğan edi.
2014 senesi dekabr 5-de Qırımda İnsan aqlarınıñ Kontakt taqımınıñ Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ile körüşüvi keçti. Bunıñ ile «taqiqat komiteti» Qırımda 2014 senesi mart-oktâbr ayları devamında insanlarnıñ ğayıp oluvı boyunca taqiqatı aqqında bir şey bildirmedi.
Şu cumlden, söz Leonid Korj, Timur Şaymardanov, Seyran Zinidinov, İslâm Cepparov, Cevdet İslâmov ve Eskender Apselâmovnıñ ğayıp oluvı aqqında kete.


text:
Qırım.Aqiqatqa Yuqarı Radanıñ insan aqları, milliy azlıqlar ve milletlerara munasebetler boyunca komitetiniñ muavini Georgiy Logvinskiy degeni kibi, Qırımdaki vatandaşlarını qorumaq içün Ukraina tarafından yapılğan ğayret yeterli degil edi. Onıñ sözlerine binayen, Ukrainada «effektiv cevap azarlanıla».
«Qırımlılarğa destek yeterli olmağanını aytqan qırımtatar cemiyeti ile razım. Amma şunı qaed etmek kerek ki, cinaiy işler açıldı, deliller toplanıla. İnsanlarımızınıñ aqlarını qorçalamaq içün memleketniñ baş naziri, prokuratura ile birlikte qararlarnı alamız», – dey Logvinskiy.
Noyabr 2-de saba Qırımda ATR telekanalınıñ sabıq hadimleri Lilâ Bucurova, Elzara İslâmova ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babası yaşağan evleri, em de Moskvadaki evinde tintüvler yapılmağa başladı.
Qırımnıñ Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ malümatına köre, tintüvler ATR saibine qarşı açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirile.
Noyabr 2-de saba Rusiyeniñ Merkeziy bankı İslâmovğa ait OOO «Cast Bank» müessisesiniñ litsenziyasını lâğu etti. Qırımtatar iş adamınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, bu tedbirlerni Qırım qamaçavı ile bağlay. O, onıñ teşkilâtçılarından biri ola.
Ukraina İçki işler nazirligi ATR qırımtatar telekanalınıñ müdiri Lenur İslâmov ve telekanalnıñ sabıq hadimleriniñ evlerinden keçirilgen tintüvler, em de Qırım işğaline qarşı çıqqan cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyetine keder etüv kibi insan aqlarınıñ bozulması boyunca eki cinaiy taqiqatqa başladı.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturasında da işbu vaqialar boyunca cinaiy iş açıldı.


text:
Kyivde yapılğan tintüvlerden soñ tutulıp alınğan «RİA Novosti-Ukraina» agentliginiñ reberi Kirill Vışinskiy Rusiye mukâfatını alğan eken. Bu aqta mayısnıñ 15-nde SBU reisiniñ muavini Viktor Kononenko haber etti.
O ayrıca, tüntüvler beş yerde – yani eki ofis ve üç evde yapılğanı aqqında haber etti.
Vışinskiy SBUnıñ işbu beyanatlarına daa bir izaat bermedi.
Mayısnıñ 15-nde Ukraina Havsızlıq Hızmeti «RİA Novosti-Ukraina» ofisinde tintüv yapqan edi. SBUnıñ matbuat kâtibi Olena Gitlyanskaya agentlikniñ reberi tutulğanı aqqında haber etken edi.
Daa evel SBU Qırım MC Prokutraturasınen birlikte Rusiye nezareti altında çalışqan mediyastrukturalar ağını keşif etkeni ve bunı «tecavuzcı-devlet Ukrainağa qarşı alıp barğan gibrid informatsion cenk çerçivesinde qullanğanı» aqqında haber etken edi.
Baş prokuror Yuriy Lutsenko «RİA Novosti-Ukraina» agentligi hadimleriniñ areketlerinde devlet hainliginiñ alânmetleri mevcut olğanı aqqında ayttı.
«RİA Novosti-Ukraina» Rusiye devlet «RİA Novosti» haber agentliginiñ bir temsilciligi olaraq, Ukrainada eñ az altı yıldan berli çalışıp kelmekte.
SBU «Ukraina menfaatlarına zarar bergen faaliyet içün» esasen Rusiyeden kelgen bir sıra jurnalistlerni sürgün etken edi. Bunı bazı bir uquqimaye ve jurnalistik teşkilâtlar tenqit etken ettiler.


text:
Rusiye ve Ukraina arasında ziddiyetke celp etilgen devletlerniñ havfsızlıq ve topraq bütünliginiñ kefaletlerine qaytmağa kerek.
Bunı BTB telekanalınıñ efirinde qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Yüz bergen vaqia qanunsızdır, halqara tertibatını bozğan bir şeyni yalıñız yoq etmek yeterli degildir. Er şeyni ğayrıdan pekitmek kerek. Biz şimdi bu vaziyetke celp etilgen devletlerniñ havfsızlıq ve topraq bütünliginiñ kefaletlerine qaytmalımız», – dedi Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ onı Qırımğa kirsetmemek qararı sebebinden bir sıra teşkilât oña insan aqları boyunca Avropa mahkemesine davanı azırlamağa yardım ete.
«Bu qararnıñ insan aqları boyunca Avropa mahkemesinde baqılması içün bir sıra teşkilât maña yardım teklif etti. Belki de, bu yardım ile faydalanırım», – dedi Çubarov.
Bunıñ ile o şunı da aytıp keçti: onıñ şahsiy ve qırımtatarlarnıñ global meselesini çezmek içün ilk evelâ Rusiye Federatsiyası tarafından bozulğan adaletni pekitmek kerek.
«Maña ne qadar ağır olsa da, bu er şey Rusiye Federatsiyasınıñ siyaseti neticesinde fevral ayında başlanğan ve alâ daa devam etken global bozuluvlarnıñ aqibeti olğanını añlayım. Şunıñ içün şahsiy meselemni ve qırımtatarlarnıñ meselelerini çezmek içün ilk evelâ adaletni pekitmek kerek olğanını tüşünem», – dedi Çubarov.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyeti iyül 4-5 künleri Herson vilâyetinde Geniçiskte olıp keçken toplaşuvdan qaytqan qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmedi. Oña 5 yıllıq yasaqnı seslendirdiler.
Bundan soñ Qırımnıñ «baş naziri» Sergey Aksönov bu qarar Çubarovnıñ «Qırımda milletlerara ziddiyetniñ olması içün etilgen areketleri» ile bağlı olğanını ayttı.
Sürgünlik Künü arfesinde bu kibi yasaqqa qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev de rastkeldi.


text:
Qırımnıñ «Nazirler şurası» naqliyat vastalarınıñ tehnikiy teşkerüv fiyatını belgiledi. Böyle bir qarar Yaltadaki çıqış toplaşuvında qabul etildi.
Bu aqqında Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Vesiqağa binaen, yolcular taşıması ve aydavcı qoltuğından ğayrı yolcular içün sekizden ziyade olmağan yeri olğan M1 kategoriyalı naqliyat vastalarınıñ saipleri içün tehosmotr fiyatı 510 rubleni teşkil etecek, yolcular taşıması ve aydavcı qoltuğından ğayrı yolcular içün sekizden ziyade yeri olğan ve 5 tonnalıq taşıma içün belgilengen M2 kategoriyalı naqliyat vastalarınıñ saipleri 918 ruble ödeycekler, yolcular taşıması ve aydavcı qoltuğından ğayrı yolcular içün sekizden ziyade yeri olğan M3 kategoriyalı maşina saipleri 1105 ruble töleycekler.
N1-N3 kategoriyalı yük maşinaları içün tehnikiy teşkerüv fiyatı 544 başlap 1156 rubeleg qadar teşkil etmesi mümkün, O1-O4 kategoriyalı tirkemeler – 425 başlap 728 rublege qadar, L motonaqliyat vastaları – 170ruble, şeer topraqustü elektrik naqliyatı – 850 ruble.
Vesiqada qayd etile ki, tekrar keçirilgen tehnikiy teşkerüv fiyatı yapılğan işke bağlı olacaq.
«Ükümet» Qırımda tehnikiy teşkerüv keçirecek 24 teşkilât ve ayrı iş adamlarınıñ cedvelini belgiledi.


text:
Canköyniñ №7 mektebinde tüşkenlerniñ toplanması ve dam töşelmesi oquş esnasına keder etmeycek. Bu aqta Canköyniñ Rusiye memuriyet yolbaşçısı Eduard Selivanov bildirdi.
«Müddetini (tamirniñ) aytıp olamayım. Balalar bazarertesi künü mektepke qatnap oquycaq, tamir üzerinde çalışamız. Komissiya çalışa. Mektepte bütün balalar yerleştirilecek yer bar. Oquş esnası adiy rejimde devam etecek», – dep bildire Selivanovnıñ aytqanlarını Krıminform.
Canköyniñ №7 mektep talebeleri bazarertesi künü, noyabrniñ 25-nde, derslerine devam etecek.
Noyabrniñ 22-nde gece küçlü yel Canköyniñ №7 mektebinde damnı qoparıp aldı. Dam 840 metr kârelik edi, kimse zarar körmedi, dep bildirdi yarımadanıñ acele hızmetleri.
Qırımlı qurtarıcılar yarımadada ava bozulacaq, dep tenbilegen edi. Daa evel Qırımda noyabrniñ 22-ne qadar yel quvetleşkeninden furtuna havfı ilân etilgen edi. Qırımlılar dekabrniñ 1-nden itibaren yollarda areket sıñırlanacaq, dep ihtar etildi.


text:
Türkiye - Ukraina kileşüe imzalandı
Ukrainanıñ qabat tözekländerüe öçen Wazifa Köçe barlıqqa kitereläçäk
Türkiye prezidentı Räcäp Tayyip Ärdoğan belän Ukraina däwlät başlığı Vladimir Zelenskiy xozurında bu ilneñ suğışta cimerelgän asqorımasınıñ qabat tözekländerelüe maqsatı belän kileşü imzalandı.
Ärdoğan häm Zelenskiy Potoçki Sarayında kiçä üzara küreşep söyläşte.
Bu qısada Ukrainanıñ cimerelgän asqorımasınıñ qabat tözekländerelüe maqsatı belän Törkiyä häm Ukraina arasında tözelgän kileşügä Ukrainanıñ Asqorıma ministrı Aleksandr Kubrakov belän Türkiyeneñ Säwdä ministrı Mäxmät Muş qul quydı.
Kileşü yärdämendä ike il arasında Ukrainanıñ qabat tözekländerüe öçen Wazifa Köçe barlıqqa kitereläçäk.
Wazifa Köçe belän Ukrainada yullar, küperlär, su häm êlektr asqorıması, xastaxanä häm mäktäp kebek sośial’ häm iqtisadi ähämiyäte bulğan qorılmalarnıñ qabat torğızıluı öçen êşçänleklär bergä alıp barılaçaq.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu Yaponiyägä kitä
Ul êlekkege Yaponiyä xökümäte räise Şinzo Abenıñ räsmi cenaza cıyınında qatnaşaçaq
“İzgelek poyızdı” quzğaldı
Türkiyädän yulğa çıqqan 12nçe "İzgelek poyızdı" paqıstanlılarğa yärdäm iltä


text:
Rus tolu miqyaslı tecavuzından soñ ukrainalılarnıñ deyerli üçte biri öz evinden ayırmağa mecbur qaldı - devlet içinde alınğan kişilerge yardım etmek içün müessise esaslarını yarataraq buña qarşı özüni tuta.
İyün ayınıñ 28-inde Ükümet, Reintegratsiya nazirliginiñ DAK meseleleri vekili vazifesini teşkil etken teklifini imzaladı. Mezkür vazife, devlet içinde alınğan vatandaşlarnıñ aqlarını qorçalağan devletteki esas vazifelerden biridir.
Vekil, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziriniñ muavini statusına saip olacaq ve devlet içinden alınğan kişilerge dair devlet siyasetiniñ şekillendirilmesini ve yerine ketirilmesini idare etecektir.
Yaqın kelecekte Vekil tayin etilecektir.
Hatırlatamız ki, er bir buhran meseleñiz olsa, Reintegratsiya nazirliginiñ sıcaq hattına - 1548 hitap ete bilirsiñiz.


text:
Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov kimligi belli olmağan insanlar tarafından 2016 senesi mayısnıñ 24-nde Bağçasarayda hırsızlanğan edi.
İyülniñ 17-nde qırımtatarı Ervin İbragimov 34 yaşını toldurdı.
İbragimov hırsızlanğan soñ faal ve aq qorçalayıcılar aktsiyalar keçirip başladı. Olarnıñ maqsadı – Rusiyeniñ Qırım ilhaqından soñ yarımadada onlarnen insan ğayıp olğanını hatırlatmaqtır.
Kyivdeki Rusiye elçihanesiniñ binası ögünde çeşit cemaat teşebbüsleriniñ faalleri Qırımda ğayıp olğanlarğa qoltutuv aktsiyalarına muntazam sürette toplaşa. Qırım yarımadasında dualar keçirile, qırımtatarlar Ervin İbragimovnıñ qaytması içün dua ete.


text:
QARATAUDIÑ QARA BEKETİNDEGİ QIS
JWMAT ÄNESWLI
(Tarihtıñ bir sabağı– äñgime)
QARATAUDIÑ QARA BEKETİNDEGİ QIS
Bwl 1917-jıldın keyin bolğan uaqiğa. Qarataudıñ soltüstigindegi Betpaqdalanıñ arğı betindegi köterilistiñ u şuı basılıp, , qızıl men aqtıñ äskeri
Betpaqdalanı äli oyqastap jürgen kez. Qarataudağı qara beket qıstıñ qiın kezinde, adasqan, ne toñğan jolauşı jılınıp, esin jinaytın beket edi. Osı bekette elmen birge köşe almay , eluden asqan äyel men jası on toğızğa tolğan qızı Qarğaş amalsız osı Qara beketti qıstap qalğan. Olardıñ bir siırı bar edi, sonı kündelikti qorek qılıp, künderin körip otırğan. Tün qarañğısı tüsken kezi edi. Kire beriste baylanğan jas bwzau men qaşar twr, aldına salınğan azğantay şöpti kürt kürt şaynap twrğan. . Bir kezde qoydıñ terisimen qaptalğan sırtqı esik sıqır sıqır etip, şalqasınan aşıldı da, küpi kigen eñgezerdey eki jigit sau etip kirip keldi.
Sonıñ biri– Apay, daladağı borannan , adam tügili aldıñdağı atıñ körinbeydi,osı üyde panalap şığuğa bola ma?- dep swradı. Üydiñ ülkeni äyel mardımdı dauıs şığarmay, auzın jıbırlatıp bir deñe dedi. Onı elegen eñgezerdey eki jigit joq, , saptama etikterimen törge şığıp, ornalastı.
Sosın istik mwrtti şoñğal jigit söz bastadı. – Apay, osı eldiñ adamı bolatın şığarsızdar, bizde osı mañdağı Şıñğırlaudanbız. Men sol auılnaydıñ wlımın, mınau, jılqışı. Bügin añğa salamızba dagen eki jorğamız bar edi, sonı sınayıq dep şığıp edik,qwday wrıp, alasaıran boran soğıp ketip, osı Qara beketke soğıp ,jan saqtayıq dedik- dedi.
Äyel –bizde et siyaqtı däm bolmaydı, eger sütke şılanğan nan jeymiz deseñder, dayındap bereyin degen. Eki jigitte ün joq, tek bastarın izedi. Sonıven köp wzamay dastarhanğa süt pen nan keldi. Eki jigittiñ denesi jılıp, ,jan bitkendey boldı. Sonımen demalatın kez bolğan. Üy iesi äyel öp qızımen ekeuine peştiñ janına körpe tösep, sözderi sol jerge qisayğan.
Eki jigitke, odan tömenirek jerge tösek salıp berip, , olarğa sol tösekti nwsqağan.
Äyeldi wyqı qısqasın, közi jwmılıp ketken eken, bir kezde janınan bireudiñ qozğalğanın sezgesin, közin aşsa, bireu qızınıñ üstında qorbañdap jatır, .Daladan toñıp kelgen jigitterge qolınan kelgen jaqsılığın jasağan äyeldiñ qanı basına şaptı. Bas jağında jatqan nasıbay ezetin şağın şoqpardı jwlıp alıp, qızınıñ üstinde jatqan jigittiñ basınana ala şoqparmen tartıp jiberdi. Jigittiñ dıbısı şıqpastan, domalap tüsti. Äyeldiñ qolındağı şoqpardı körip, töseginen twrğan ekinşi jigit äyeldiñ qolın qayırmaq bolıp, jantalasıp edi, äyel onıñ qaq mañdayınan wrıp, şalqasınan tüsirdi. Endi Qızdıñ şeşesi men qızı esterin jinap, endi ne isteu kerek ekenin oylastıra bastağan.
Qan qızuımen şeşesi men qızı eki jigitti dalağa süyrep şığarıp, tondarına orap, şanağa salıp, arqandap baylap, şananı oydağı tereñ özenge qaray iterip jiberdi. Şana sol betimen sırğıp, tereñ suğa battı da ketti.. Endi eki äyel attardı äbzelderimen aydalağı aydap jiberdi.
On şaqtı künnen keyin Şıñğırlaudıñ auılnayı bastağan on şaqtı adam Qarauıltöbege at basın tiredi. Törge şığıp, adam izdep jürgenin ayttı. Auılnay eki attıñ äbzelderimen auıldarınan on şaqırımday jerde öli tabılğanın ayttı. Al, şana atımen joq, meniñ wlım da, qasındağı jılqışısı da joq. Ne mürdeleri,ne şanası tabılmay otır dep mwñaydı. Kimdi kinalarımızdı bilmeymiz-dep toqtadı.
Oğan äyel — Ağa biz ne aytayıq. Öz künimizdi özimiz äreñ körip otırğan adambız.-. degen Auılnay bastağan on kisi basqa sözge kelmesten şığıp ketti.
Köktem ketip jaz keldi. Qaratauda Keñes ökimeti ornağan kez.
Bir küni Qara beketke eki attı adam kelip, attarın ağaşqa bayladı. Bireui kepkasına jwldız qadağan äskeri adam boldı. Olar üyge kirip,bayağı adam ölimi turalı swradı. Äyelder birauızdan bilmeymiz- dedi. Endi «bilmeymiz» degenge ne dau bar, kelgen adamdar, jinalıp, şığıp ketti. Sol kezde bir qızıq bastaldı , qızdıñ işine küyigi sıymay jürgen be, üydiñ esigin aşıp sırttağılarğa « Olardı öltirgen menmin! -dep ayqaylap, äskeri adamdı şaqırıp aldı. Äskeri adam orıs, qazaqşa tüsinbeydi, oğan qasındağı qazaq « eki adamdı öltirgen menmin» dep ayttı dep, sol jerde protokol toltırıp, qızdı twtqındap, Qaratau ueziniñ türmesine japqan eken. Qarabeketten sottalğan qız üş tört jıldan keyin jiırma şaqtı twtqınmen bosap, QARATAUDAĞI QIZILDARMEN KÜRESİP JÜRGEN TOPQA (bandığa) qosılıp, qızıldıñ äskerlerimen soğısadı. Bwl qızdıñ 25- ke kelip qalğan kezi. Äskeri topta jürip, bosanıp qaladı.. Kelinşek balanı eki jasqa deyin ösirip, bağadı. Biraq, ünemi jorıq onı kötere me.? Iığında asınğan vintovakası, belinde pistoleti bar jauınger kelinşek, nede bolsa, balasın Qarauıltöbedegi anasına aparıp tastauğa bel buadı. Qaratöbel atpen ayañdap, balasına neşetürli qızıqtı ertegiler aytıp, Qarauıltöbege ayañdap kele jatqan.Tabiğatta tamaşa, kün nwrı jan jağın aymalap twr. Torğay, kökekterdiñ änderi tabiğattıñ muzıkası tärizdi. Tömende sarqırap özen ağıp jatır.
Asıqpay anasınıñ şañırağına kirdi.Anası 70- ke taqap qalğan, mañday şaşı ağarıp ketipti. Mıltıq asınğan qızın tanımay qaldı. Qızı anasın qwşaqtağanda ğana iisin sezip, «Qwlınım ay, qwlınım ay, aman ekensiñ ğoy!– dep emirendi.
–Apa- dedi qızı, meniñ uaqıtım joq. Mınau nemereñ,Sağıntay, mwnı qazir tömengi auılğa alıp ketesiñ, meniñ artımda quğın bar.Öz qolıñnan bir kese süt tatayın, sosın men de jüremin degen. Şeşesi nemeresin körpege orap, jıldam tömengi auılğa jügirip ketti. Kelinşek vintovkası men pistoletin oqtap, Qarataudıñ etegine tüse bergende, arttınan atılğan vintovkanıñ dauısı estildi. Bwrılıp qarasa , jüz metr jerde qızıldardıñ otryadı twr eken. Solardıñ komandiri boluı kerek, bwğan mıltıq kezenip twr eken. Kelinşektiñ miına «Atqan sen bolarsıi au» degen oy ğana keldi. Onıñ oğı şaması, oñ jaq ökpesine tigen tärizdi. Qız oqtıñ ekpinimen şalqasınan qwlağan. Kelinşek solaqay edi, sol jağındağı koburadan pistoletin alıp, otryad twrğan betti alıp, atıp jibergen. Pistolettiñ oğı polkovniktiñ qolına tigen boluı kerek, qolındağı vintovkası jerge wşıp tüsti. On şaqtı soldat jatqan kelinşekke kelip, vintovkadadan da, pistoletten de oqtı jaudırıp jatır. Kelinşektiñ denesinde oqtan tesilmegen jer joq, biraq, kelinşek közin aşqan küyi , soldattarğa külimsirep qarap jatqan…Kelinşek swlu edi, basın tasqa süyep, appaq beti künmen şağılısıp, tiri janday jatır edi…..
Kelinşektiñ şeşesi köp wzamay Şımkentke barıp, nemeresin internatqa tapsırğan. Sapğıntay sol internatta jürip, Soltüstik Mwzdı mwhitqa äskeri borışın atqaruğa ketip edi. Sağıntaydıñ qoştasarda esinde qalğan şeşesiniñ swlu beynesi eşqaşan esinen şıqqan emes. Äskerden oralıp, Qarataudıñ Qarauılthbesine kelip, «Anama arnap eñ swlu eskertkiş ornatamın» deytin armanı da bar.
Qarataudıñ eteginde täuelsizdik üşin küresken QARĞAŞ attı swlu qızdıñ beynesi qara tasta äli jatır. Ärine, tarihtıñ bäri el esinde.
JWMAT ÄNESWLI, aqın, jazuşı, QR Qwrmetti Jurnalisti, tarihşı


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovğa daa evel Kefe şeer mahkemesi taraından çıqarılğan ukümni deñştirmeyip qaldırdı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, ukümni akem Yelena Mihalkova ilân etti.
Suleyman Kadırov şartlı olaraq eki yıl apis muddeti ve aynı müddet içinde cemiyet içindeki faaliyetlerniñ yasaq etilmesine mahküm etildi.
2016 senesiniñ oktâbrinde Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ evini tintmek içün keldi ve ondan noutbuk ile telefonını musadere ettiler. 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırov separatizmden şübheli tanılıp, oña qarşı cinaiy iş açıldı.
Qabaatlavnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi martında, özüni Aqmescitten bir qırımtatar olaraq tanıtqan ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerini azat etmek içün «Qırım» batalyonınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında bildirgen nasıldır Demyan Demyanenkonıñ videoroligini repost etti. Bir qaç aydan soñ repostnıñ altında, içinde, cümleden, «Qol tutam, Qırım evelden de, şimdi de ve kelecekte Ukraina olacaq» sözleri olğan Kadırovnıñ izaatı peyda oldı. Oña qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi boyunca iş açıldı. Qabaatlav FSB ekspertleri tarafından yapılğan ve Kadırovnıñ izaatında Rusiyeniñ topraq bütünliginiñ bozulmasına davet olğanını isbatlağan ekspertizağa esaslana.
2017 senesiniñ aprelinde Rusiyeniñ maliy monitoringi boyunca hizmeti Kadırovnı ekstremistler ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov özü, cinaiy işi – öz noqtai-nazarını faal surette ifade etkenine ve aq-uquqnı qorçalav saasındaki faaliyetlerine cevaben mahsus hizmetler tarafından yapılğan provakatsiyadır, dep iddia ete.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Halqara mahkemesi Rusiyede insan aqlarınıñ bozulması toqtatılsın dep alğan tedbirler işğal etilgen Qırımda repressiyalarnı eksiltecektir, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa.
«Bu Ukraina vatandaşları ve, ilk evelâ, qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnı azlaştırır edi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ işi, söz serbestligi, insan aqları, barışıq toplaşuvlar aqqı aqqında laf kete. Bularsız cemiyet yaşap olamay, amma al-azırda Qırım bu adiy şeylersiz yaşay», – dep ayttı Çubarov.
O, BMT Halqara mahkemesinde dava baqılğanda Ukrainanıñ imkânlarına qıymet kesip, esnas uzun olacaq, amma «bunı yapmaq kerek», dep qoştı.
Yanvar 16 künü Ukraina BM Halqara mahkemesine muracaat etip, terrorizm ve ırq ayırımına maddiy destekekniñ toqtatılması aqqında halqara konventsiyalar Rusiye tarafından bozulğanına şikâyet etti. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko vatandaşlarını Qırımtatar bayrağı Kününen tebrikledi. Özüniñ tebrik sözüni o iyünniñ 26-nda Facebookta derc etti.
«Mavı-altın renkli qırımtatar bayrağı, Ukraina Devlet Bayrağınıñ mavı-sarı tüsü kibi, bugünki künde bizim serberstligimiz içün küreşimiz ve öz evimizde, ukrain Qırımında, bizim yerimizde tınç yaşav aqqınıñ belâğatlı timsali olıp qaldı. Qırımtatar bayrağı Künü hayırlı olsun! Qırımtatar milliy bayraq künü hayırlı olsun!» – dep yaza o.
Qırımtatar bayrağı Kününde Kyivde Ukraina prezidentiniñ ömür arqadaşı Marina Poroşenko «Qırım evi»ne Qırımdan köçken balalarnen beraber milliy «Barışıq Kitabı» leyhasınıñ yañı saifelerine toldurmaq içün kelecek.
İyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq Kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci qırımtatar halqı Qurultaynıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın renkli tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır.
Aprelniñ 23-ne qadar Ukraina içinde işğal etilgen Qırım ve Donbasstan köçerek, qayd etilgen şahıslarnıñ sayısı 1 mln 496 biñ 713 kişini teşkil etmekte dep haber ete Ukraina ictimaiy siyaset Nazirligi.
Nazirlikniñ malümatına köre, bu 2018 senesiniñ başına nisbeten 9,2 biñ kişige ziyade.


text:
Rusiye bazarertesi künü, iyülniñ 8-nde, OSCE Parlament assambleyası 28-inci sessiyasınıñ Rusiyeniñ Qırım ve Aqyar ilhaqını ve Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvini takbih etken netice beyannamesini tanımaycaq ve onı yerine ketirilmesi mecburiy olğanını saymay.
Bu aqta rey berüvden soñ Rusiye eyyetiniñ azası, Rusiye Devlet dumasınıñ deputatı Nikolay Rıjak bildirdi, dep haber ete TASS Rusiye haber agentligi.
«İşbu beyanname assambleya azalarınıñ tek üçte biri olğanda qabul etilgenine esaslanıp, onı tanımaycaqmız ve yerine ketirilmesi mecburiy olğan bir vesiqa olğanını saymaycaqmız. Çoqluq yoq edi, kvorum yeterli degil edi», – dep bildire Rıjaknıñ aytqanlarını TASS.
Rıjak beyanname metnini izaatlap, «Rusiyege qarşı laflar, bir şey deñişmey», dep qayd etti.
OSCE Parlament assambleyası bazarertesi künü, iyülniñ 8-nde, Rusiyeniñ Qırım ve Aqyar ilhaqını ve Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvini takbih etken qarar ile netice beyannamesini qabul etti. Lüksemburg beyannamesine 95 parlament azası rey berdi, 7 kişi qarşı çıqtı. Umumen OSCE PA erkânında – 323 aza ve 56 parlament azası.
OSCE Parlament assambleyasındaki daimiy eyyet azasınıñ muavini Sergey Vısotskiyniñ Facebookta bildirgenine köre, rey berüvde Rusiye eyyetinden tek bir vekil bar edi.
«Rusiyeliler er vaqıt kibi toplaşuvnı bozacaq ediler. Bu sene kvorum olmağanını aytacaq oldılar. Rusiye eyyetiniñ 9 azasından toplaşuvda tek bir kişi bar edi. Olar Assambleya kvorumını özleri bozıp, kvorum bozulmasına qarşı narazılıq bildirgenler», – dep yazdı Vısotskiy.
Rusiye akimiyetiniñ bunıñnen bağlı açıq izaatları daa yoq.
İyülniñ 6-nda haber etilgeni kibi, Avropada telükesizlik ve işbirligi teşkilâtı Parlament assambleyasınıñ siyasiy meseleleri ve telükesizlik komiteti Rusiyeniñ Qırım, Qara ve Azaq deñizlerini askeriyleştirüv qararını qabul etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina turistları Kapadokiyadan soqlanıp kitä
Ukrainadan 25nçe martta başlanğan turıdan-turı oçışlar belän Kapadokiyağa 4 meñ 285 turist kilde
Yaña tör koronavirus (Kovid-19) belän köräş barışında uzğan yıllarğa qarağanda tınıç turizm çorın yäşäwçe Kapadokiyadağı turistik qorılmalar işeklären Ukraina turistları öçen açtı.
Här atna Kiev häm Xarkov şähärlärennän kilgän oçqıçlar belän töbäkkä barıp citüçe turistlar BMOnıñ YUNESKO Mäğärif, belem häm mädäniyät oyışmasınıñ Bötendönya mädäniyät mirası isemlegendäge tabiğıy, tarixi häm mädäni baylıqlarına soqlanıp illärenä qayta.
Bäyläneşle xäbärlär
Bötendön’ya küçmä xalıqlar uyınnarı räsmi räweştä açıldı
Räsmi açılış tantanası Türkiye ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan qatnaşında uzdı
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı
Vaşingtonda "Törek Mirası ayı" uzaçaq
AQŞ başqalası Vaşington mêrı Muriel Bowser oktäbr’ ayın “Törek Mirası ayı” itep iğlan itte


text:
Qazanda xäläl säwdä üzäge
Älege üzäk Tatarstan başqalasında tözeläçäk
Turktatar.com beldergänçä Tatarstan başqalası Qazanda Rusiyäneň berençe xäläl üzäge bulğan HalalGuideMallneň tözelüe planlana.
Säwdä üzäge Tatarstannıň Ministrlar Şurası internet säxifäsendä açıqlanğan investiŝiya proyektları isemlegenä kertelde.
Üzäkneň berençe qatında kibetlär häm kafeteriyalär, ikençe qatta isä balalar öçen uyın mäydanı häm restorannar bulaçaq.
Säwdä üzägendä namaz uqu häm täharät alu urınnarı belän ir-at häm xatın-qızlar öçen ayırım sport zalları da urın alaçaq.
Proyektka kertelgän investiŝiya - 270 million sum.
Tatarstannıň İnvestiŝiyalärne üsterü agentlığı başlığı Taliya Miňnullina beldergänçä proyekt Tatarstan xalqına barı tik xäläl êşlänmälär häm xezmät kürsätü genä tügel, ä şul uq waqıtta barlıq İslami qanunnarnı iğtibarğa alıp, ğailä yaxşı waqıt uzdırsın dip êş mäydanın barlıqqa kiterü öçen dä uylandı.
Bäyläneşle xäbärlär
Qazaqstanğa Rusiyädän kitüçelär artqan
Qazaqstan ilgä Rusiyä watandaşlarınıñ kilüe belän bäyle täräqqıyätlärne yaqınnan küzätep baruların, citdi risklar barlıqqa kilgän oçraqta xalıqara häm milli qanunnar qısalarında kiräkle çaralarnıñ küreläçägen belderde
Azärbaycan İlbaşı – Ğaräp ligası sammitında däräcäle qunaq
Aljir İlbaşı Abdulmäcid Täbbun Azärbaycan İlbaşı İlham Äliyıvne ilendä ütkäreläçäk Ğaräp ligası sammitına däräcäle qunaq bularaq çaqırdı
Ärmänstannan Azärbaycan nığıtmalarına ut açılğan
Ärmänstan armiyasına bäyle berleklär çik buyındağı Azärbaycan poziśiyälärenä ut açqan


text:
Qırımda Rusiyege boysunğan akimiyet regional meclislerge mayıs 18-de qırımtatar sürgünligine bağışlanğan matem merasimlerini keçirmek içün razılıq bermey.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini bildirdi.
Onıñ malümatına binaen, Qırımtatar Milliy Meclisi Sürgünlik qurbanlarını añma künü merkeziy merasimlerni keçirmek içün ariza bermemege qarar aldı. Celâlnıñ añlatqanına köre, böyle muracaatnıñ mantığı yoqtır, çünki «neticesi bellidir».
«Regional meclislerge merasimlerni keçirmege tevsiye ettik ve bazı rayonlarda ariza berdik. Hususan, Sudaqta matem merasimini keçirmek içün ariza berildi, onı red ettiler. Aynı vaziyet Krasnoperekopskta oldı, amma o yerde zenaatdaşlarımız areketlerini devam etti, olar miting keçirilmesi red etilgeni içün mahkemege muracaat etmege planaştıralar. Bazı yerlerde ariza bermedik, adamlar toplaşacaq, qırımtatar sürgünligi genotsidiniñ qurbanlarına bağışlanğan abidelerge çiçekler qoyacaqlar», – qayd etti Celâl.
Onıñ bildirgenine köre, rayonlarda akimiyet meclis temsilcilerine beraberlikte merasimler keçirmege teklif eteler.
«Çoqusı allarda red eteler, çünki ükümet, bu cümleden yerli akimiyet, o qadar özlerini itibardan tüşürdiler da, adamlar bu matem kününi daima yalan aytqan kişilerniñ yanında keçirmege istemey. Ükümet bazı resmiy merasimlerni teşkil etmege istey, amma ne men, ne zenaatdaşlarımdan kimse olarda iştirak etmeycektir», – dep qayd etti Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Mayıs 16-da Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti mayıs 18-de keçirilecek Qırımdan sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan merasimlerniñ cedvelini taqdim etti.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Qırım «iqtisadiy inkişaf ve ticaret naziri» Svetlana Verba bildirdi, dep haber ete öz başına tayinlengen akimiyetiniñ ruporı «Krıminform» saytı.
Onıñ aytqanına köre, Nazirler Şurasınıñ qararı bugün alındı.
«Yarından başlap (aprel 16) koeffitsiyent 1 grivnağa 2,8 ruble miqdarında olacaqtır», – dedi Verba.
O şunı da qayd etti ki, maaş ve diger içtimaiy ödevler içün koeffitsiyent yılnıñ soñuna qadar 3,8 olacaq eken.
Ticariy ameliyatlar içün de başta 3,8 koeffitsiyenti kirsetildi, amma grivna kursı eksiltmesinen 3,1 bir oldı.
Yañı koeffitsiyent – 1 grivnağa 2,8 ruble – Nazirler Şurasınıñ nevbetteki qararına qadar saqlanılacaq.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz Ukrainanıñ bazı vilâyetlerinde cenk vaziyeti vaqtında ilân etildi dep tüşüne.
Bunı o, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Qırım ve oña bağlı er şey daa sıcaq ve facialı olacaq. Buña em memleket (Ukraina – QA) içinde, em onıñ tışında er kes azır degil. Soñki vaqıtları prezidentniñ Ukraina cenübinde yapqan areketleri mantıqlıdır. Cenk vaziyeti vaqtında ilân etildi dep tüşünem», – dep qayd etti Çiygoz.
Onıñ aytqanına köre, bazı Ukraina siyasetçileriniñ konstruktiv baqışları vaqtınca işğal etilgen Qırım ve Donbasnıñ ayrı topraqları işğalden qurtulacağına ümüt bere.
«Yuqarı Radada bazı fraktsiyalarnıñ (BÜT, Lâşko fraktsiyası ve digerleri – QA) (cenk vaziyeti ile bağlı – QA) yayğarası, menim fikirimce, Rusiye tesirinden kele. Meselâ, Andriy Sadovıynıñ (Lviv şeer yolbaşçısı – QA) konstruktiv baqışları Qırım, qırımtatarlar ve işğal etilgen topraqlarda diger Ukraina vatandaşları içün – işğalden qurtulma ümütidir», – dep qayd etti Çiygoz.
Cenk vaziyeti on vilâyette ilân etile – Odesa, Mıkolayıv, Herson, Zaporijjâ, Lugansk, Donetsk, Sumı, Harkiv, Çernigiv, Vinnıtsâ vilâyetlerinde.
«Urâdovıy Kuryerniñ» noyabrniñ 28-nde çıqqan sanında Ukrainanıñ bir sıra vilâyetinde cenk vaziyeti ilân etilicegi aqqında prezident fermanı derc etildi.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Daa soñra belli oldı ki, FSB Qara deñizde Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Kyivniñ malümatına köre, FSB açqan ateş neticesinde altı Ukraina askeri yaralandı. Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanılğanını tasdıqlap, yaralanğan üç Ukraina deñizcisi aqqında haber etti.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Noyabrniñ 27-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutılğan 24 Ukraina askerinden 12-sini apiske aldı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Ukraina Tiş işleri naziri Pavlo Klimkin, Qırım ilhaqı içün Rusiyege yapılğan basqı artqanını qayd ete. Bu aqta o Twitterde, BMT Baş Assambleyası Qırımda insan aqları boyunca rezolütsiya qabul etkenini izaatlağanda yaza.
«Qırım boyunca işbu rezolütsiya – pek küçlü. Qırım meselesi boyunca Rusiyege yapılğan basqı arta. Qol tutqanlarnıñ epsine teşekkir bildirem», – dep yaza ukrain MİDiniñ yolbaşçısı.
Dekabrniñ 19-nda BMT (OON) Baş Assambleyası Qırımda insan aqları boyunca rezolütsiya qabul etti.
Rey berilgen soñ, vesiqanıñ qabul etilmesine 70 devlet qol tuttı, 26-sı – qarşı çıqtı ve 76-sı – bitaraf oldu. Rezolütsiyağa qarşı çıqqanlar arasında Ermenistan, Beyazrusiye, Rusiye, Suriye, Zimbabve ve başqaları bar.
Vesiqada Rusiye BMT (OON) Halqara mahkemesiniñ Qırımda qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ yasaqlanmasınen bağlı qararnıñ lâğu etilmesi ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil berilüvinen bağlı muvaqqat tevsiyelerniñ temin etilmesi talap etile.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
LDPR (Rusiye Liberal Demokratik Partiyası) lideri Vladimir Jirinovskiy, Ukrainağa qanlı Maydannı, parçalanma ve kelecekte Rusiyege qoşuluvnı tahmin ete. Ukrainanıñ sabıq baş naziri Nikolay Azarov da qanlı ükümet devrimine inana, tek Rusiyege qoşuluvğa inanmay, Ukrainada kelişken siyasiy quvetlet yoq edin, demek Nikolay Yanoviçni yollamaq kerektir.
Yahşı ki, şimdi böyle laflarnı ameldeki siyasetçiler degil de (Rusiye ve Ukrainanıñ), "siyasiy mumiyalar" yapa. Evelde Rusiyede balalarnı qorquzmaq içün qullanılğan ve akimiyetke nail olacaq adam kibi sayılğan Jirinovskiy, şimdi, ğaliba, arabanıñ beşinci köpçegine çevirildi. Bu ilhaq etilgen Qırımnıñ misalinde yahşı körüne, anda kirekli vesiqalar yetmey dep, Jirinovskiy ile başlanğan LDPR partiyasınıñ cedveliniñ yerli "şeer şurası" saylavlarında iştirak etmekni red ettiler.
Jirinovskiyniñ yarımadadan quvulması, Kreml, siyasiy degerlikni coyıp turğan Vladimir Volfoviçni daa çoq televizion şoumeni kibi körgenini daa bir kere hatırlattı
Qırımda LDPR partiyası "Ekâne Rusiye"ge iç raqip olmağanına baqmadan, Jirinovskiyniñ yarımadadan quvulması, Kreml, siyasiy degerlikni coyıp turğan Vladimir Volfoviçni daa çoq televizion şoumeni kibi körgenini daa bir kere hatırlattı. Ve, ğaliba, onıñ yekâne vazifesi - ukrainlerni qorqutmaq.
Bu ceetten Jirinovskiy ve Azarovnıñ vazifeleri bir kele. Nikolay Yanoviçniñ tahminlerini diñlegende, böyle aqıldan fuqare ve öz memleketine böyle yanaşması olğan adam, ukrain ükümetine baş etkeninden, müim qararlar bergeninden ve - bir tüşünip baqıñız! - vaziyetni talil etkeninden utanasıñ bile.
Siyasiy mumiyalarnıñ" muzakeresi, Jirinovsky ve Azarov yaş ve ğayretli olğanda bile, olarnıñ dünyabaqışları pek farqlanmağanını bizge hatırlatmaq kerek
Ve bu "siyasiy mumiyalarnıñ" muzakeresi, Jirinovsky ve Azarov yaş ve ğayretli olğanda bile, olarnıñ dünyabaqışları pek farqlanmağanını bizge hatırlatmaq kerek. Biz o vaqıt böyle laflarnı ve iddialarnı devlet siyasetiniñ neticesi, sistema tizimine kirmek ıntıluvı, para qazanmaq niyeti, dep köre edik.
Amma şimdi, bütün esas maqsatlarğa irişilgen soñ, olar kerçekten böyle fikir yürsetkenlerinden emin olmaq mümkünmiz - olar kerçekten bütün ömür qurşunnen atılğan yalılar ile qanlı özenlerni beklep yaşaylar. Ketip turğan siyasetcilerden böyle bir deşetli masal.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Oktâbr 25 künü Keriç parom keçiti ava vaziyeti eyileşecegine qadar bütünley işini toqtattı. Bunı «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketi bildire.
«Furtuna ihtarı kerçektir. Ava durumı tüzelecegine qadar parom keçiti çalışmaycaq», – dep bildirile açıqlamada.
Müessisede oktâbr 26 saat 3:00 qadar parom keçiti bütünley işini toqtatacağını qayd eteler.
Bundan evel «Deñiz müdirligi» parom keçiti oktâbr 24 künü aqşam işini toqtatmaq mümkün olğanını bildirgen edi.
Keçenleri Kremlin nezaretindeki Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirligi bildirgen edi ki, yarımadada oktâbr 24 kününden oktâbr 26 kününe qadar küçlü furtuna ile ruzgâr beklenile. Bu Keriç parom keçitiniñ işine tesir etemek mümkün.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesi ile birleştirgen esas naqliye bağıdır. Ukraina qanunlarına köre, Keriç keçiti üzerinden Qırımğa kiriş yasaq etile ve devlet sıñırını keçüv qaideleriniñ bozulması sayıla.


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ başı Sergey Aksenov Aqmescit ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvini maqsatqa uymağan bir şey olaraq tanıy. Bu aqta Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti cumaaqşamı künü, noyabr 5-de, bildirdi.
Aksenovnıñ fikrine köre, memuriy-territorial qurulışınıñ deñişmesi ile bağlı meseleler «bütün Qırım miqyasında al etilmeli».
O dey ki, evel şeer ve rayonnıñ ola bilecek birleşüvi aqta meseleniñ çezilmesi içün mahsus iş gruppası teşkil etildi.
«Aqmescit şeeri ve Aqmescit rayonınıñ ola bilecek birleşüviniñ muzakeresi cemaatta ğayet faal edi. Bu aqta fikirler bölüşti. Neticede, Aqmescitniñ ve Aqmescit rayonınıñ birleşüvi maqsatqa uymağan bir şey olğanı aqqında qarar alındı», – dey Aksenov.
O şunı da qoştı ki, birleşüv «işbu territoriyalarda idare etüvni boza bile». «Aqmescit rayonı – Qırımda eñ büyük rayonlardan biridir. Onıñ territoriyasında yerleşken yüzden ziyade mesken yer bar. Bazıları çoqtan ayrı memuriy birlem olaraq inkişaf ete. Rayonnıñ iqtisat ve içtimaiy infrastrukturası musaviy şekilde ilerilemegen», – dey Aksenov.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Dünya Qırımtatar Derneği, Qırım Müftiliği,Qalay medresesiniñ eñ güzel oquğan qız talebelerini taqdirledi
İmam Maturidiy adına Qalay islâmiy ilimler medresesiniñ doquz eñ güzel oquğan qız talebesi, muvafaqiyetli oquvlarınıñ mukâfatı olaraq, Aqmescitke kezintige alıp barıldı. Olar “Meganom” ticariy merkezinde yerleşken “Buztaylaq”-qa barıp eglendiler.
“Talebelerimiz bugünni tolu ve zevqlı şekilde keçirdiler. Kezintini pek begendiler. Oquv yurtumıznıñ eñ yahşı oquğan talebelerini böyle kezintilernen taqdir etmek artıq ananemizge çevirildi”, – qayd etti medreseniñ tahsil-terbiye işleri boyunca müdir muavini Ayşe Lümanova.
Bundan da ğayrı, qızlar “Hazine” tükânını ziyaret etip, mında ananeviy qırımtatar nağışçılığı, ameliy sanat eserleri ve qırımtatar ressamlarınıñ işlerinen tanış oldılar. Bu güzel künni ocalar ve talebeler “Şeñ” qavehanesiniñ sıcaq müitinde yekünlediler.


text:
Rusiye mahkemesi şiirinde Ukrainağa qarşı Rusiyeniñ areketlerini ve Qırım işğalini takbih etken mektep ocası Aleksandr Bıvşevge mecburiy tüzetüv işlerini maküm ettiler ve zenaat boyunca çalışuvğa eki yıllıq yasaqnı kirsettiler, haber eteler Rusiye matbuat vastaları.
Bunıñ ile Orlov vilâyeti Kromsk rayon mahkemesiniñ qararı ile onıñ bilgisaraını tutıp aldılar.
Bıvşevniñ özü Grani neşirine bildirgeni kibi, ceza müddeti – yarım yıl. Advokatı Vladimir Suçkov Dojd telekanalına aytqanına köre, söz 300 saatlik iş aqta kete. Sözlerine köre, ükümge itiraz bildirilecek.
Orlov vilâyeti Kromı qasabasından 42 yaşında alman tili ocası Aleksandr Bıvşev 2014 senesi mart 1-de internette «Ukraina vatanperverlerine» serlevalı şiirini aşkâr etti. Şiirde o Rusiyeniñ Qırım ve Ukrainağa nisbeten areketlerini takbih etti.
Bir aydan soñra «açıqköz vatandaşlar» yerli «Zarâ» gazetasına yazdılar. Muarririyet, öz nevbetinde, prokuraturağa muracaat etti. Bıvşevge qarşı «nefret ve duşmanlıqqa qozğalav» maddesi boyunca cinaiy iş açtılar.
«Ukrain vatanperverlerine» şiıri ekstremist olaraq tanıldı, Aleksandr Bıvşevni ise federal ekstremistler cevdeline kirsetiler. Avgust ayında onı mektep işinden vaqtınca boşattılar, sabıq zenaatdaşları ve talebeleri mahkemede oña qarşı şaatlıq ettiler.
Taraflarnıñ munaqaşı vaqtında prokuratura temsilcisi şair içün yarım yıllıq terbiyeleyici iş ve zenaat yasağını talap ete edi. Aleksandr Bıvşevniñ özü işini siyasiy olaraq tanyı. Radio Svobodağa bergen izaatında aytqanı kibi, bütün bu vaqıt devamında o akimiyet tarafından basqı is ete. Bıvşev qazançsız qalıp, ana-babasınıñ nefaqasına yaşay. Amma yazmağa devam ete. Aytqanı kibi, şimdi «Zapiski rusofoba» kitabını yazıp bitire.


text:
Mayıs 3-te Bağçasaray rayonında Qırım akimiyetiniñ teşebbüsi ile keçirilgen «Hıdırlez» milliy bayramında qırımtatarlarnıñ büyük qısmı iştirak etmedi.
Aqmescit sakinleri arasında keçirilgen sorav neticeleri kösterdi ki, qırımtatarlar cumhuriyetniñ akimiyeti ile razı olmayıp, «Hıdırlezge» barmadılar.
«Qırımnıñ bu reberligi teşkil etken tedbirlerde iştirak etmek istemeyim», – dep ayttı biri.
Bundan ğayrı, Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, Yalta, Sudaq, Aluşta ve Aqyar eyyetleri «Hıdırlezde» iştirak etmekten vazgeçtiler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, bazar künü, mayıs 3-te, «Şaherezada»medeniy-eglence merkeziniñ yanında (Bağçasaray rayonı, Aqmescit – Bağçasaray yolunıñ 25-inci kilometri) Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ teşebbüsi ile «Hıdırlez» qırımtatar bayramı qayd etildi.
Qırım akimiyeti bildire ki, bu sene bayram 35-40 biñ insannı topladı.
Tedbirni teşkil etmegen Qırımtatar Milliy Meclisi 5-6 biñ kişi aqqında haber ete. Temsil organı Qırımdaki «Hıdırlezge» barmamağa çağırdı.


text:
İlhaq etilgen Qırımda ava araretiniñ dereceleri yaqın vaqıtta sıfırda yuqarı köterilecek. Bunı yarımadanınıñ gidrometeorologiya merkeziniñ reberi Tatyana Lübetskaya haber etti.
"Aftanıñ soñuna qadar sıcaq Atlantikadan kelgen ava qış ve qarnıñ kelmesine yol bermez. Aqmescitte yağğan qar iricek. Bütün Qırımda sıcaq ve suvuq ava aqıntıları keçecek. Cuma künü 3-8 derecede sıcaq beklenile, gece -3 derecege qadar ayazlar", - aytıp berdi Lübetskaya "Krıminform" haber agentligine.
Onıñ aytqanına köre, yarımadada araret "salıncaq"ları başlandı - raatlıq künlerinde kene frontal bölüm beklenile. Yanvarniñ 11-inde 4-9 derecede sıcaq, yanvarniñ 12-sinde sıfırdan yuqarı 2-7 derece tahmin etile. Kelecek aftada 7-12 derecege qadar sıcaq tahmin etile. Gece avası -2...+3 derecelerinde olacaq.
Lübetskayanıñ malümatına köre, Ay Petri yaylasında 16 sm, Anğara boğazında 3 sm ve Qarabiy yaylasında 20 sm qar yağdı. Aqmescitte ise sadece 1 sm.


text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, Qurmandaki "Hizb ut-Tahrir davası"nı boyunca mahkeme oturışını koronavirus sebebinden eñ azından bir ayğa avuştırdılar.
Bunı advokat Lilâ Gemecige atıf etip "Qırım birdemligi" birleşmesi bildirdi.
"Mahkeme oturışı iyün 29-ına tayinlengen edi. İmaye tarafı, SİZOdaki koronavirus karantini 29-ında oturış olmaycağını mahkeme kâtibinden bildi", - dedi advokat Lilâ Gemeci.
Amma SİZO karantinge qapalğanda, Abdulganiyev ve Abhairovnıñ koronavirus simptomları olmağanı bildirile.
"SİZO karantinge qapalğanda, müşterilerimizniñ alı bir yoruq edi, koronavirus hastalığı yoq edi. Amma olarnen bağlanıp olamağanımız ve koronavirus infektsiyasınıñ tarqalmasından sebep, olarnıñ sağlığı içün qasevetlenemiz", - añlattı imayeci.
İyün 16-sında Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova koronavirus tarqalğan Rostov SİZOsında mahküm etilgen qırımlılarnıñ ayatı içün qasevetlengenini bildirdi, bu Eskender Abdulganiyev ve Arsen Abhairov aqqında edi.
Cumaertesi künü, iyünniñ 15-nde, Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Eskender Abdulganiyev ve Arsen Abhairov tutulğan Rostov-na-Donu SİZOsı koronavirus tarqaluvı sebebinden bir ayğa karantinge qapatılğanı belli oldı. Dava oturışuvı iyünniñ 29-na avuştırıldı. Bu aqta advokat Nazim Şeyhmambetov bildirdi.
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi (Rusiye) yanvarniñ 29-nda Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Rustem Emirüseinov, Arsen Abhairov ve Eskender Abdulganiyevniñ davası temelden baqılıp başlandı.
2019 senesi dekabr ayında Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini 2020 senesi iyünniñ 13-ne qadar apiste qaldırdı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinovalındı. Fevralniñ 15-nde Kreml kontrolindeki Kiyey rayon mahkemesi olarnı tevqif etti.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Bunı Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafınıñ destek meselesinen bağlı olğan toplaşuvda RF baş naziri Dmıtro Medvedev bildirdi.
«Qırım sakinleriniñ rusiye pasportlarnıñ elde etüvi de pek emiyetlidir. Migratsion hızmetimiz Rusiye grajdanlığını qabul etmege istegenlerge pasportlarnıñ berüvini yazğace bitirir», – dedi o.
Rusiye FMHde bildirdiler ki, Qırımnıñ sakinlerini pasportlarnen 3 ay içinde temin eterler. Rusiye grajdanları olmağa istemegen Ukraina vatandaşları ise Qırımda yaşamaq içün mahsus vesiqanı elde etmeliler.


text:
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.


text:
Avgustnıñ 16-nda saba Canköy yaqınlarında patlavlar oldı, dep haber etildi. Akimiyetke qoltutqan kanallarnıñ malümatına köre, Mayske köyünde elektrik stantsiyasında yanğın oldı. «Qırım Yeli» bildirgenine köre, «silâ anbarlarında silâ yanıp başladı». Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligi «silâ alanlarında yanğın çıqtı», dep tasdıqladı.
Qırımdaki silâ anbarlarında patlavlar
Avgustnıñ 16-nda saba Canköy yaqınlarında patlavlar oldı, dep haber etildi. Akimiyetke qoltutqan kanallarnıñ malümatına köre, Mayske köyünde elektrik stantsiyasında yanğın oldı. «Qırım Yeli» bildirgenine köre, «silâ anbarlarında silâ yanıp başladı». Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligi «silâ alanlarında yanğın çıqtı», dep tasdıqladı.


text:
Orduspor 1967, Bölgesel Amatör Ligin finalinde Kastamonu’da Bolu Abant FK ile karşılaştı. Maçın normal ve uzatma süresi 1-1 bitti. Orduspor 1967, penaltılarla Bolu Abant Futbol Kulübü’nü 4-3 yenerek şampiyon oldu. Mor beyazlılar bu sonuçla 3.ligde mücadele etmeye hak kazandı. Şampiyon takıma bu gece saat 24:00’te Ordu Büyükşehir Belediyesi önünde karşılama yapılacak.
Tebrikler Orduspor 1967
Orduspor 1967 finalde kazanmasını bildi.
11 Tem 2021 - 21:40 - Spor Yazdır
Muhabirler : Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş
Yorum yazarak Ordu Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.
Şimdi oturum açın, her yorumda isim ve e.posta yazma zahmetinden kurtulun. Oturum açmak için bir hesabınız yoksa, oluşturmak için buraya tıklayın.
Yorum yazarak Ordu Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.


text:
Ukraina Nazirler şurası kâtibiyetiniñ Qırım ve Aqyar işleri boyunca departament beş insandan ibarettir. İşbu departament yarımadanı qaytaruv işinen oğraşmaqta.
Bunı departament yolbaşçısı Aslan Ömer Qırımlı «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» agentliginiñ informatsion muracaatına cevap olaraq bildirdi.
Malüm ki, işbu departament iyün ayınıñ ortasında meydanğa ketirilgen edi. Qırımlınıñ bildirgenine köre, departamentniñ esas maqsadı Qırımnı işğalden azat etmek, yarımadanı Ukrainağa keri qaytarmaq, Qırımda Ukraina vatandaşları ve köçip kelgenlerniñ aq-uquqları ve serbestligini qorumaq oladır.
«Departament hadimleri, şu cümleden reberligi, umumen beş insandan ibarettir. Devletimiz oğrağan vaziyette epimiz gayet semereli ve bütün vazifelerini tolusınen ve zamanında eda etmek kerekmiz», – dep qayd etti o.
Berilgen malümatqa köre, departamentniñ vekâleti ve vazifeleri pek sıñırlanğan ve yalıñız malümatnı toplamaqnen bağlı.
Hatırlatamız, Nazirler şurası yanındaki Qırım ve Aqyar işleri boyunca departament icra akimiyetniñ Qırımnı işğalden azat etüv meselelerinen oğraşqan yekâne organı sayıla.
Ukrainada Qırım meselelerinen ve andan mecburen köçip kelgen insanlarnıñ problemlerinen oğraşacaq akimiyetniñ merkeziy organı alâ daa yoq.
Ukraina prezidenti memuriyeti yanındaki işğal etilgen territoriya ve içtimaiy alışuv boyunca bölük aman-aman yoq etildi – onıñ erkânında yalıñız reber Andrey İvanets ve adliyeci bar.
Avgust 5-te Nazirler şurası Qırım Muhtar Cumhuriyeti, Aqyar şeeri ve vaqtınca yaşağan yerini deñiştirgen şahıslarnıñ meseleleri boyunca Devlet hızmetini meydanğa ketirdi. Lâkin o alâ daa çalışmay, çünki onıñ reberi tayinlenmedi. Bunıñnen bağlı yarış neticesiz oldı.


text:
Qırım platforması Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesiniñ muzakeresini eñ yüksek siyasiy seviyege çıqarmağa yardım etecek mahsus bir halqara platformadır. Soñki yedi yıl devamında işğalden azat etilme meselesi biraz, vaqıt-vaqıt baqıldı ve esasen nufuzlı halqara teşkilâtlarnıñ qararlarınıñ metinlerinde ve beyanatlarında yer aldı, tesiri ise sıñırlı edi. Qırım platforması, Qırımnı ilhaq etmek ıntıluv meselesiniñ aktualleşme seviyesiniñ artmasını, Qırımnı işğalden azat etmek içün uzun müddetli strategiyanıñ azırlanmasını ve onıñ ömürge keçirilmesini temin etmek içün Ukraina ve halqara toplulığı küçleriniñ koordinatsiya esnası.
Qırımnı ilhaq etip Rusiye dünyağa Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ terkibindeki statusınıñ kesen-kesligi ile bağlı bir ikâyeni qabul ettirmek istey. Moskva, Qırım meselesi artıq al etilgeni ve o yañıdan baqılmaycağını qayd ete. Bu suniy «yañı kerçeklik» halqara uquqnıñ esas printsiplerini qaba şekilde boza, amma devamlı tazyıq, yalan, şantaj ve satıp aluvnı qullanıp, Rusiye Qırım meselesiniñ dünya kün tertibinden çıqarmaq ıntıluvlarından vazgeçmey. Qırım platforması bu yalan malümatnıñ qoruyıcısı rolüni oynaycaq ve Qırımnıñ Ukraina olğanı aqqında birleştirilgen mevamnı pekitecek.
Bugünde-bugün, Qırım meselesinde Ukrainağa büyük destek berilse bile, halqara toplulığınıñ Qırım meselesindeki resurlsları ve diqqatı toplu degil. Qırım platforması küç-quvetni birleştirmege, muzakerelerni esas meseleler ve maqsatlarğa celp etmege, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi strategiyasınıñ ömürge keçirilmesi yolunda areketlerniñ daa yahşı koordinatsiyasıni temin etmege yardım etecek.
Qırımnıñ Rusiye tarafından arbiyleştirilmesi dünya telükesizligine yoñ büyük ve ciddiy tehditlerden biridir. Rusiyeniñ ilerideki arbiy cayıluvı – yalıñız Ukrainanıñ degil, bütün dünyanıñ telükesizligine havftır. Qırım platforması ve Azaq-Qara deñiz ve Aqya deñi bölgeleriniñ telükesizligi içün er yıl keçirilgen Telükesizlik forumı bu meselelerni aktualleştirmege ve olarğa diqqat arttırmağa imkân berecek. Avropa ve transatlantik telükesizlikni bozğan ve global özek silâsınıñ yayılmaması rejimini yükseltken arbiy ve melez tehditlerge küreş yolları aqqında açıq aytacaqmız.
Qanunsız olaraq işğal etilgen Qırım topraqlarında Rusiye işğalci organları tarafından insan aqlarınıñ bozulması eñ yüksek reysmiy, ekspert ve media seviyelerinden daimiy diqqat ve halqara toplulığınıñ birleştirilgen cevabı bu qanunsız areketlerniñ qarşısını alacaq ve işğalcini kelecekte siyasiy taqibatlardan vazgeçmege mecbur etecek. Qırımdaki ukrain siyasiy mabüslerniñ muvafaqiyetli azat etilmesi allarına köre, halqara toplulıq tarafından bu cinayetlerge yüksek diqqat iskencelerniñ qarşısınıñ alınmasında ve siyasiy mabüslerniñ azat etilme imkânlarınıñ arttırılmasında emiyetli yer ala. İnsan aqları meselesini halqara toplulığınıñ daimiy siyasiy radarlarda tutmaq Platformanıñ müim vazifelerinden biri olacaq.
İddialı Hartiya
Sammitniñ muvafaqiyeti onıñ kün tertibiniñ iddialı olması ile belgilenilecek. Hartiyanıñ mahsus siyasiy diqkatları tesis sammitniñ muvafaqiyetliliginiñ köstergiçi olacaq. Daimiy ve tisirli halqara mesleatlaşma ve koordinatsiya mehanizmi olaraq, Qırım platformasınıñ devamlığını temin etecek printsiplerni ve yanaşmalarnı tayin etecek nizamnamedir.
- Devletlerniñ ve halqara teşkilâtlarnıñ eñ yüksek seviyede temsil olunması
- Qırım platformasınıñ bütün 3 seviyesinde faaliyetiniñ başlanması: ükümetlerara, parlamentlerara ve ekspert
- Dünya toplulığınıñ daa yahşı malümatlılığı
Sammitniñ yüksek seviyesi diqqatnı ve neticede dünya toplulığınıñ Qırım etrafındaki esnaslar ile bağlı malümatlılığını arttıracaq ve bu öz nevbetinde Rusiyeniñ sahte ikâyelerine qarşı metanet seviyesini yükseltecek, aynı zamanda bugünde yalıñız halqara siyasiy ükümran tabaqalarnıñ işi olğan halqara tanımamam ve sanktsiyalar siyasetiniñ maiyetini añlatacaq.


text:
Qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Prezident vekili vazifesine tayin etilgen Mustafa Cemilev bildirdi ki, yarımadağa barmayıp, yañı vazifelerni becermek ğayet qıyın olacaq. Malüm ki, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa da Qırımğa kelmek yasaqtır, dep haber ete Yespreso.TV.
«Qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Prezident Vekiliniñ vazifeleri daa tasdıqlanmağan, lâkin leyhası endi bar. Vekilniñ esas vazifesi qırımtatar halqınıñ problemlerini çezecek bir sıra vesiqalar leyhasını azırlamaqtan ibarettir. Em uquqiy, em de içtimaiy», – dedi Cemilev.
«Lâkin Meclis azaları muntazam sürette Kiyevge kelip keteler. Bizler er şeyden haberdarmız. Belki de, Vekil Qırımnı azat etmek içün faydalanacaq usullarnen Prezidentnen paylaşacaq», – dep ayttı o.
Cemilevniñ bildirgenine köre, birinci esas mesele – yarımadanı mecburen terk etken Qırım sakinlerini qıtaiy Ukrainada yerleştirüvdir.
O şunı da qayd etti ki, ileri planlarını muzakere etmek içün prezident Poroşenko ile eki körüşüv ötkerildi.
«Körüştik... yañı vazife aqqında buyruq imzalamaqtan evel. O, menim razılığımnı soradı. Men diger namzetlerni teklif ettim, lâkin o bu vazifede tanış bir insannı körmek istegenini bildirdi. Ve men razı olmağa mecbur edim», – dep añlattı Cemilev.
Tünevin Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Mustafa Cemilevni qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Prezident vekili olaraq tayin etti.
Devlet yolbaşçısınıñ işbu № 657/2014 buyruğı Ukraina prezidentiniñ saytında derc etildi.


text:
Adliyeci Aleksandr Popkov «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca mahküm etilgen Qırım musulmanlarınıñ davası muvafaqiyetli yekünleneceginden şübelene.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdi.
Adliyeciler davanı halqara seviyege çıqarmağa planlaştıra.
«Mahkemede yeñmek, bu davanı yoq etmek güzel bir perspektivadır, amma adaletli bir mahkemede. Rusiyeli mahkemede ise, iç imkân yoqtır, ve biz kene de bütün dünyağa bu balalarğa yapıştırılğan añlaşılmamazlıqnı köstermege tırışacaqmız», – dedi adliyeci.
Aleksandr Popkovnıñ fikrince, «Hizb ut-Tahrir» işi başından siyasiy olğanından sebep, onı çezmege de tek siyasiy ve diplomatik tarafından mümkündir.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Episi dört kişi şimdiki vaqıtta Aqmescit apishanesinde buluna.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yanvarniñ 2-nde Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkağa bağışlanğan dua ötkerildi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl Facebookta haber etkenine köre, Salı künü Veciye Kaşkanıñ vefat etkenine 40 kün tola.
Noyabrniñ 23-nde Aqmescitte küç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp alğan ediler. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlandı.
Qırımtatar faalleri tutulğan vaqıtta qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni aqqında belli ola.
Esas Ukrainada yerleşken Qırım MC prokuraturası ötkerilgen qanunsız tintüv, insanlarnıñ tutup alınuvı ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölümi boyunca cinaiy iş açqan edi.
Veciye Kaşka – qırımtatar milliy areketiniñ veteranı. O, 1934 senesinde Aluştağa yaqın yerdeki Üsküt (Privetnoye) köyünde doğa. 1944 senesi qırımtatar halqı sürgün etilgen soñ, Veciye Kaşka qorantasınen beraber Özbekistanda yaşay. 50-nci yıllarda o, ömür arqadaşı Bekirnen beraber qırımtatar milliy areketine qoşula.