text:
Röstäm Miñnexanov berniçä könlek eş säfäre Berläşkän Garäp Ämirleklärendä. 10 may könne ul Dubayda el saen ütkärelä torgan Annual Investment Meeting 2011 investisiya forumı açılışında katnaştı. Bilgele ki, AIM-2011 forumın törle proektlar öçen investorlar tabu, şulay uk üz töbägeneñ investision potensialın täkdim itü urını dip tä atargşa mömkin. Bıel forumda 30 ga yakın il (Törkiya, Malayziya, Avstraliya, Indoneziya, Yamän, Mavrikiy, Namibiya, Ärmänstan, Braziliya häm başkalar) katnaşırga teläk beldergän.
Altay tatarları milli-mädäni avtonomiyalären tözedelär
Altay kraenda yaña ictimagıy oeşma tözelde, Intertatka şunısı belän kızıklı ul - Tatarlarnıñ töbäk milli-mädäni avtonomiyase.
“Zenit-Kazan” - çempion!
Voleybol buença Rossiya çempionatınıñ altın medalläre yanä Kazanga kayttı. Öçençe el rättän “Zenit-Qazan” - ilneñ iñ köçle komandası bulıp tanıldı!
Bıel final oçraşuında beznekelär Mäskäüneñ “Dinamo”sı belän uynadı. Täüge uenda köndäşlärebezne köç-xäl belän 3:2 isäbenä otkaç häm, bigräk tä, ikençe oçraşuda 0:3 belän ottırgaç, küñeldä şik tudı: bıel kazanlılarga altın medallär tätemäs axrı. Äye, sezon axırına uençılarıbız çiktän tış arıgan ide. Ni äytsäñ dä, “Zenit-Kazan” üze katnaşkan barlık yarışlarda da xälitkeç oçraşularga kadär kilep citte. Ämma... Öçençe matç “Zenit-Kazan” faydasına 3:2 isäbe belän tämamlandı. Dürtençe oçraşuga Kazannan bik tä köçle canatarlar desantı kilep töşte. Ällä şul yardäm itteme, monısında komandabız bötenläy başkaça uynadı. Näticädä, ciñü nibarı öç setta yaulandı. Çönki östenlek tulısınça beznekelär kulında ide.
Tuvadan tamak töbe belän cırlauçılar kilä
X “Näürüz” xalıkara teatr festivalenä Tuva respublikasınnan Tuva däülät drama teatrı häm tamak töbe belän cırlauçılar triosı kilä. Cırçılar Festivalneñ açılu tantanasında çıgış yasayaçak, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetına. Tamak töbe belän cırlau sängateneñ üzençälege beryulı ike nota işetterüdä. Bu bik katlaulı prosess. Älege sängat törendä tıvalılarga tiñnär yuk. Alar üzençälekle başkaru ısulın belä. Bu ısul, üpkälärgä tulgan hava küläme yardämendä sulış organnarın tibränderep, gacäp gıjlaular tudırudan gıybarät.
Kol Şärif mäçetendä - yaña kürgäzmä
Tatar milli fast-fudı
Pärämäç — bügenge köndä tatar xalkınıñ iñ populyar milli rizıklarınnan berse sanala. Öçpoçmaknı Kazan şähärebezneñ här poçmagınnan tabıp bulgan kebek, pärämäç tä şulay kiñ taralgan. Anı yaşlär «tatar milli fast-fudı», dip tä yörtälär äle.
Islam dine kabul itelgänçegä kadär, pärämäçne koyaşka tiñlägännär. Ul çorlarda tatar xalkı «Böek Allabız», dip Täñregä ışangan. Ä ul — Koyaş Allası. Şuña kürä dä inde pärämäçneñ urtasındagı bögep yasalgan sırlar koyaş nurların xäterlätä.
ПoдпиcaTbcя Ha: CooбщeHия (Atom)


c: text/html

text:
27 Mayıs 2015 Çarşamba
Qırımtatar hicret edebiyatında halq ağız yaratıcılığı
Mayıs 27, 2015 2015_2, Edebiyat ve tenqit, Folklor, Veliyev Alim No comments
Çeşit yıllarda, çeşit sebepler ve yollarnen Vatannı terk etip, çeşit memleketlerge ve ekserisi "Aq topraqlarğa" ketken qırımtatarlar anna yurtnı yürek ağrısı, köz yaşınen, ağlay-ağlay terk etkenler.
İşte, o devirden başlap qırımtatar halq ağız yaratıcılığınıñ ayrı janrı olğan muacir türküleri peyda olıp başlağanlar. Böyle yırlar alı-bugün doğalar. Çünki, qırımtatarlarnıñ esasqısmı alâ daa muacirlikte, sürgünlikte yaşaylar.
Bizim muacir türkülerimizni toplav, ögrenüv ve neşir etüvnen temelli olaraq kimse oğraşmadı. Olar pata-satta Aleksey Ölesnitskiyniñ "Pesni krımskih turok" (1910, Moskva), Asan Refatovnıñ "Qırımtatar yırları" (1932 s.), Yusuf Bolat ve İbraim Bahşışnıñ "Qırımtatar yırları" (1939 s.) kitaplarında rastkele. Niayet, bu sada salmaqlı kitap 2007 senesi peyda oldı. Yazıcı Ablâziz Veliyev ve bestekâr Server Kakura tarafından çıqarılğan "Qırımtatar muacir türküleri" kitabına 120-den ziyade türkü kirgen.
Bu kitapta muacir türküleri 4 gruppağa (halq türküleri; müellif türküleri; icretlik ve 1914 senesi olğan imperialist cenki aqqında aytılğan çıñlar; soldat türküleri) bölüngen ve kitapnıñ soñunda qırqqa yaqın yırnıñ notası berilgen.
Bu yırlarda halqımız ağlay-ağlay, közyaş tökip, Vatannı terk etmege mecbüur olğanları aqqında, yol azapları, çekişip ölüv ve daa biñ-bir türlü azaplar aqqında aytalar. Meselâ:
Biz ketemiz Qırımdan. Ey yar, ittifaq olıp!
Aytır da ağlarım!
Ne yerlerde ölürmiz, ey yar, ahlar çekip?
Aytır da ağlarım!
Men bir saray yaptırdım, ey yar, tepesi taldan!
Aytır da ağlarım!
Qazaqlarğa yaradı, ey yar, ögüzlerim!
Aytır da ağlarım!
Müsülmanlar mañraşa, ey yar, "Vatan!" - diye,
Aytır da ağlarım!
Analarmız ağlaşa, ey yar, "yurtumız!" - diye,
Aytır da ağlarım!
Kimisi maldan ayrılğan, ey yar, kimisi candan!
Aytır da ağlarım!
Savlıqle qal, Vatanımız, ey yar, ayrıldıq senden!
Aytır da ağlarım!...
Şimdi halqımız muacirlikte yaşağan yerlerde bu yırlarnı daima toylarda, cıyınlarda, digger merasimlerde çoq eşitmek mümkün.
Qara asır deviriniñ yazıcıları İsmetiy, Eşmırza qart ve digerleri halqnı icretten toqtatmaq içün yanıp-küyip yazdılar, lâkin bu çoq tesir etmedi. Köç ep devam ete berdi.
Köç edebiyatımızda "İmdat ola Mevlâdan ağlarım Qırımnı!", "Aman Mevlâm, qurtar bizni!", "Yaman müşkül oldı alı Qırımnıñ", "Aytır da ağlarım", "Muacir yırı", "Köç türküsi", "Asretlik yırı", "İcret türküsi", "Qırım destanı" kibi yüzlernen yır bar. 1944 senesi anna-Vatandan sürgün etilgen soñ da bu janrda çoq yırlar peyda oldılar. Olar alı-bugün halq ağızından tüşmeyler.
Çetel qırımtatar edebiyatınıñ körümli vekilleri
Romaniyada:
Çeşit sebeplernen türlü devirlerde Vatanları Qırımnı terk etken qırımtatar yazıcıları öz ülkelerini, halqını, doğğan yerini iç bir vaqıt unutmadılar. Meselâ çoq asırlar evelsi Qırımdan ketken edipler öz soyadlarına "Qırım" sözüni qoştılar. Meselâ: Üsein Kefeviy, Reşid Ahmed Efendi Qırımzade, Kefeviy Muhammed Efendi, Kefeviy Muhammed Şefiqzade, Mahmud bin Suleyman Kefeviy, Qırımiy Aziz İbris bey, Mahmud Qırımlı, Seyid Musa Efendi Kefeviy, Muhammed Burhaneddin Qırımiy, Necmeddin Qırımiy ve digerlerini buña misal etip köstermek mümkün.
Bu ananeni soñ devirde de çoq olmasa da, lâkin rastketirmek mümkün.
Meselâ İsmail Otar, İbraim Otar, Fikret Yurter Qırımlı, Raşit Aşqiy Özqırım ve digerleri.
XIX-XX yüz yıllarda Romaniyada Afız Lâtif Mehmet, Mehmet Niyaziy, Saliha Acı Fazıl Mehmet, Necip Acı Fazıl, Mehmet Vani Yurtsever, İsmail Ziyadin, Abdulla Veli Şuayıp, İsmail Ahmet Daud, Cevat Raşit, Atilla Emin, Enver Mahmut, Nevzat Yusuf, Nedret Mahmut, Piraye Qadri-zade, Memedemin Yaşar, Altay Kerim, Emel Emin, Acemin Baubek, Güner Aqmolla, Neriman İbraim kibi yazıcılar icat etkenini qayd etmek mümkün.
Bundan da ğayrı tarihçılar: Mehmet Ablay, Mehmet Ali Mustafa, Mehmet Ali Ekrem, Cemil Tasin, Murat Aqtuan; edebiyatçılar: Ahmet Ali Naci Cafer, Ekrem Menlibay, Nermin ve Nevzat Yusuflar, Mokanu Vuap Şukuran, Atilla Emin, Melike Roman, Acı Ahmet Cemal, Aledin Amet, Rustem Seitabla; oca ve münevverlerimizden İsmail Daud, Necibe Şukuriy, Fatma Sadıq, İkmal Abdulamit, Osman Nihat, Ömer Edip, Abdulla Gülten Romaniyada tatar edebiyatınıñ inkişafına degerli isse qoşqan adamlardırlar.
Ebet biz şimdi olarnıñ episi aqqında toqtalıp olamamız. Lâkin bazı birleri aqqında aytmaq kerek olacaq.
Meselâ Afız Lâtif Mehmet. 1886 senesi Qırımnıñ Aqmescit şeerinde doğğan. Babası Bağçasaray şeerinde imamlıq yapqan. Rus basqısı altında yaşamağa istemegen bu aile 1864-1865 seneleri arasında Dobrucağa ketken ve Musurat köyüne yerleşken.
Afız Lâtif Mehmet orta tasilni Aqmescitte, aliy tasilni ise İstanbul ve Mısırda alğan. Aliy oquvnı bitirgen soñ bir müddet Aqmescitke qaytıp ocalıq yapqan. Bir qaç yıldan soñ İstanbulğa kete ve anda ilmiy işnen oğraşa. Birinci Dünya cenki yıllarında Dobrucağa dönip, Mecidiye şeerinde imamlıq ve ocalıq yapa, talebeler içün derslikler yaza.
1939 senesi 68 yaşında Mecidiyede vefat ete. Onıñ qabiri Mecidiye şeeriniñ mezarlığındadır.
Afız Lâtif Mehmet çoq kitaplar yazğan. Mektep talebeleri içün edebiyat kitapları, ilmial, bediiy eserler yazğan. Aytqanlarına köre, onıñ bazı kitapları İstanbul kitaphanelerinde de bar eken.
Mehmet Niyaziy Dobrucada tatar edebiyatını inkişaf ettirüvge büyük isse qoşqan ediptir. O, 1878 senesi Dobrucanıñ Manğaliya şeeri yanındaki qırımtatarlar çoq yaşağan Aşçılar köyünde İsmail aqay ve Azize tataynıñ ailesinde doğğan. On yaşına qadar anda yaşağan. Bazı malümatlarğa köre, ilk tasilni 1885-1889 seneleri köyniñ eski maktebinde alğan, aynı vaqıtta din oquvlarını menimsegen.
1889 senesi İsmail aqay ailesinen İstanbulğa köçe. 11 yaşındaki Mehmet İstanbuldaki darul-muallimine oqumağa kire ve yahşı bilgi ala. Türk tilinen bir sırada arap, fars, fransız tillerini de yahşı menimsey.
O, darul-muallimni bitirgen soñ ocalıq yapmaq içün Qırımğa kete ve anda ocalıq yapa.
Bir yıldan soñ çar idaresiniñ taqibinden sebep, İstanbulğa qaytıp kete.
1900-nci senesi tekrar Qırımğa kele, ve 1902 senesiniñ soñuna qadar mında çalışa. 1904 senesiniñ başında babası İstanbulda keçingen soñ anda kete ve o yerden de Dobrucağa ketip, 1914 senesinden Köstencedeki Mecidiye musulman seminariyasında türk tili ve edebiyatından ders bere.
Müstecip Ülkusalnıñ bildirgenine köre, 1900-1920-nci seneleri Mehmet Niyaziyniñ edebiy ayatı eñ gürlegen vaqıt olğan. Onıñ bu vaqıtta yazğan eserleri "Kök kitap" (1919), "Sağış" (1931) ve "Qırım şiirleri" (1935) adlı kitaplarına kirgen. Bundan evel ise onıñ "İthafat" ("Bağışlavlar") adlı şiirler kitabı çıqqan olıp, oña şairniñ 1905-1911 seneleri yazğan ilk şiirleri kirgen edi.
M. Niyaziy 1931 senesi noyabr 29-da vefat etken ve Mecidiyedeki qabristanda defn etilgen. Onıñ "Dobrucadan sizge selâm ketirdim", "Tatar barmı?" - dep sorağanlarğa", "Yeşil curtqa", "Curt süygisi", "Oylav", "Öz curtumda ğaripmen", "Men qataman", "Neşin süydim" kibi bir çoq acayip şiirleri bar.
Saliha Acı Fazıl Mehmet Acı Fazılnıñ qızı, Müstecip Ülkusalnıñ qız qardaşı ve Fazıl Necipniñ aptesi Saliha hanım 1903 senesi Dobrucadaki Azaplar köyünde doğğan.
1948 senesi facialı elâk olğan Necip Fazıl kibi Saliha hanım da 1952 senesi türkçilik, qırımcılıq, milletçilik içün sekuritate tarafından alınıp 5 yılğa qapatıla.
Üç yıldan soñ hastalığı sebebinden türmeden çıqarıla. Lâkin başına biñ bir belâlar kele. Niayet, qalb hastalığından 1961 senesi 58 yaşında Buharestte vefat ete. Onıñ şiirleri "Emel" mecmuasında ve "Renkler" cıyıntığında basılğan. Onıñ şiirleri qadınlar, analar, sotsial teñsizlik, insan aqları, bilgi aluv ve yurt aşqı kibi mevzularğa bağışlanğan.
Abdulla Veli Şuayıp 1913 senesi Dobruca vilâyetiniñ Aqbaş köyünde doğğan. İlk tasilni köy mektebinde alğan. Soñra Mecidiyedeki musulman seminariyasında oquğan.
Ekinci dünya cenki yıllarında Dobrucada sığınğan qırımtatarlarğa köy imamı olaraq madiy yardımda bulunğan. İşte, bu işleri içün soñundan Mehmet Vani Yurtsever kibi o da apske alınıp, bastırıqqa taşlana. Böyleliknen, 1952-den 1959 senesine qadar bastırıqta ola.
Ağır taqdirine baqmadan bütün vaqıt türkçe ve tatarca şiirler, pyesalar, maqaleler yazdı. Onıñ "Muallimim Niyaziyge", "Şeit Necip içün", "Toplaşuv" kibi bir çoq şiirleri bellidir.
Biz bu yerde Abdulla Veli Şuayıpnıñ soñki şiirlerinden biri "Toplaşuv"nı ketirmek isteymiz. Bu eser şair tarafından 1990 senesi, yani vefatından bir sene evelsi yazılğan edi.
Toplaşuv
Bugün bizge bir tarihtır, artsın bonday* adımlar,
Sav bolıñız bo* toplantını yasatqan bay ve bayanlar*!
Taa* tünevin, unutmadıq, zıncırlarman baylı edik,
Gece-kündüz şalışsaq* da, qaltıraşıp yaşadıq.
İşten şığıp*, üyge qaytmay, sıralarda eglendik,
Qaranlıqta sürünip, yarım ötmek aşadıq.
Curtımızda romen, nemse, macar ve ya türk, tatar
Epimiz yazda, qışta, cılay-cılay* yaşadıq.
Taa soñunda qahramanlar, aqsızlıqqa toyğanlar
Sayesinde, quvanışlı* kün sefasına qavıştıq.
Cennet gibi* yurtımıznıñ mezarında catqanlar,
Tarih yapqan qahramanlar, Ştefanlar, Mihaylar,
Caş ğaziler birleşerek köterdiler bayraqlar
Qurtardılar yesirlikten biñ yaşasın bo caşlar*,
Bütün dünya bizge qaray, Romaniyaman suqlana,
Romaniyadan ders almağa Avropanı şaqıra!*
Faşizmniñ Gitlerimen Stalinni savıra,
Qaranlıqnı gecelerden ğarip halqqa baqıra.
Bizge bugün bo dünyada kün körmege caltana,
Namlı, şanlı Ğazilerni, Timur kibi hanlarnı,
Esirlikten qurtulmağa can yürekmen şaqıra.
Yetti ğarip canımızğa, şıqtıq* artıq collarğa.
Unutmaycaqmız Atatürkni, türk dünyasın yarattı,
Bütün dünya duşmanların sağı, solın şaşırttı.
*Bonday – böyle
*Bo – bu
*Bay ve bayanlar – erkekler ve qadınlar
*Taa – daa
*Şalışsaq – çalışsaq
*Şığıp – çıqıp
*Cılay-cılay – ağlay-ağlay
*Quvanışlı – quvançlı
*Gibi – kibi
*Caşlar – yaşlar
*Şaqıra–çığıra
*Şıqtıq – çıqtıq
Necip Acı Fazıl 1906 senesi Dobrucada yaşağan Acı Fazıl ve Acı Şerfe Fazılnıñ ailesinde üçünci evlât olaraq doğa. Mecidiye musulman seminariyasında oquy, soñra Buharestteki Halq ve kooperativ bankacılığı institutında oquvını devam ettire. Soñra milliy arekette faal qatnaşa. Lâkin biz bu yerde esasen onıñ icadına qısqadan toqtalacaqmız.
O, 1933 senesi daa 27 yaşında ekende "Emel" mecmuasında "Cavçılıq" ("Qudalıq"), "Yaş fidanlar" ve "Qırım" adlı üç pyesa bastıra.
Bundan yedi yıl evelsi "Qırım" pyesası aqqında dobrucalı yazıcımız Altay Kerim şöyle dep yazğan edi: "Azaplarlı* Necip Acı Fazılnıñ "Qırım" adlı pyesası mencesine biz Romaniya tatarları içün bir şah eserdir. "Qırım" pyesasında qırımtatarlarnıñ yaşayışları, eski ve yañı adetleri, tarihları, medeniyeti, ruslardan çekken ceennem azabı cennet köşesiday Qırımnı ne içün taşlap qaçqanlarına dair eserdir."*
Şundan soñ edip "Kiyev qonuşması" degen bir stsenariya yaza. O, eski urf-adetlerimiz boyunca kiyev qonuşması nasıl keçkenini bütün tantiminen ikâye ete.
Necip Acı Fazıl "Tilegim", "Tatar yigitine", "Tatar qızına", "Toy", "küreş" kibi bir sıra şiirlerniñ de müellifidir. Teessüf ki, istidatlı, vatansever, milletperver insan Necip Acı Fazıl 1948 senesi 54 yaşında kommunist rejiminiñ qurbanı oldı. O, milletine yardım etkeni, onı qayğırğanı içün sekuritate (romen polisleri) tarafından yaqalana ve bir aftadan soñ ölüsini ketirip taşlaylar.
Ne içün boyln yapıldı? 1943 senesi cenk ketkende Romaniyadaki qırımtatarlar üç adamdan ibaret bir komitet tizeler (olarnıñ birisi Necip Acı Fazıl ola) ve almanlar tarafından Qırımdan Romaniyağa ketirilgen sovet adamları arasındaki qırımtatarlarnı alıp, gizli sürette tatar köyleoire, tatar ailelerine yerleştireler. Meselâ Acı Fazılnıñ özü yaşağan köyde 20-ge yaqın aileniñ er biri 1-2 qırımlını öz evlerine alalar ve olarğa ellerinden kelgeni qadar yardım eteler.
Cenk bitken soñ sovet ükümetiniñ tazıyığınen rumın kommunistleri mındaki qırımtatarlarnı da taqip astına talalar, qapaylar, yoq eteler.
1948 senesi oktâbr 15-te Necip Acı Fazılnı da tutıp alıp keteler, gece-kündüz sorğu yapıp kötekleyler ve öldireler. 1952 senesi onıñ qadınını da yaqalaylar ve onı da 8 yılğa qapaylar. Bir çoq digger tatarlarnı da 3-25 yılğa qapaylar. Olarnıñ bütün suçları qırımlılarğa yardım etkenleri edi.
Polisler Necip Acı Fazılnıñ evini tintip, bütün kitaplarını, elyazmalarını, resim ve vesiqalarını alıp keteler ve yoq eteler.
Milliy şeitimiz Necip Acı Fazıl Azaplar qabristanına defn etilgen. Köydeki orta mektep şimdi onıñ adını taşıy.
*Azaplar – Romaniyanıñ Dobruca vilâyetindeki tatar köyü.
Necip Acı Fazıl. Qırım. Romaniya. Konstansa.Ex ponto.2002. 10s.
AQŞ’ta:
Ramazan Aytan (Dombay) 1913 senesi Aluşta rayonınıñ Tuvaq köyünde doğa. Köy mektebini bitirgen soñ Ulu Özen köyünde anna tili ve edebiyattan ders bere. Cenk yıllarında Aytannı nemseler aydap alıp keteler. Almaniyanıñ Mittenvald lagerinde ola. Bu yerde o Zore Yaqup degen qızğa evlene. Olarnıñ eki balaları lagerde doğalar. Almaniyadan olar Türkiyege, andan da AQŞqa keteler. Ailesi (balaları) şimdi de anda yaşay.
Balalığından bediiy edebiyatqa aves oldğan Altın şiirler yaza. Edipniñ "Faniy dünya" degen ilk şiirler kitabı 1948 senesi Türkiyede basılıp çıqa.1969 senesi onıñ "Feryad" adlı ekinci kitabı çıqa. 1973 senesi "Ğurbetniñ sesi" adlı üçünci şiirler, destanlar, maneler kitabı dünya yüzü köre. 1988 senesi Nyü-Yorkta onıñ "50 yıllıq anilarım" adlı soñki şiirler kitabı çıqtı.
Edip 1989 senesi fevral 26-da Nyü-York şeerinde vefat etti.
Türkiyede:
Raşit Aşqiy Özqırım 1893 senesi mart 21-de Türkiyeniñ Sakarya vilâyetindeki Adapazarı qasabasında doğğan. Babası Abdurahman bey ve anası Azime Şerfe hanım 1872 senesi Qırımnıñ Bağçasaray şeerinden Türkiyege icret etken qırımtatarlardandırlar.
İlki tasilini Adapazarda, orta tasilni Rehberi Teraqqiy mektebinde ala. Soñra İstanbulğa kelip Fatih medresesinde oquvını devam ettire. 1919 senesi Eskişeerge kelip, bu yerde aslı qırımlı Acı Veliniñ qızı İhsane hanımğa evlene.
17 yaşından şiirler, maqaleler, ikâye, tarihiy romanlar yaza. 1965 senesi İstanbulda "Turnam" degen şiirler cıyıntığı çıqa. Qırımtatar şivesinde yazğan şiirlerini Çorabatır tahallüsinen çıqara. Şiirleriniñ ekseriyeti asret tolıp yaşadığı baba-dede toprağa olğan Qırımnıñ facialı taqdiri, şanlı tarihı, parlaq kelecegine işanç ve ümüt mevzusında yazılğan.
Raşit Aşqıy Özqırım bir qaç kere Qırımnı ziyaret ete. İşte, böyle ziyaretleri vaqtında 1911 senesi Qırımda Cafer Seydametnen körüşe ve oña bağışlap "Cafer ağamızğa" degen şiir yaza.
Raşit Aşqıy Özqırım 1969 senesi oktâbr 16-da İstanbulda vefat ete.
İbraim Kökmen 1891 senesi Türkiyede doğğan, aslı qırımlı İbraim Kökmenniñ bizge bir kitabı belli. O, 85 şiirni öz içine alğan ve 1949 senesi İstanbulda "Şaqa matbaası"nda derc olunğan "Qırımlılarda aşq ve saadet" adlı cıyıntıçığıdır.
- "Qırımlılarda aşq ve saadet" adını taşıyan bu küçük manzum eser irqdaşlarımıñgerek içtimaiy, gerekse bediiy baqımlardan afızamda saqlanmış olan hatıralardan doğmuştır. İkâyeniñ qaramanlarından Fatma ile Osman bizge Qırımnıñ yetiştirdigi evlâtlarnıñ göñül temizligi, qaramanlığı ve ailelerine olan ürmet ve muabbeti aqqında canlı ve meraqlı ikâyedir, - dey müellif öz kitabına yazğan kiriş sözünde.
İsmail Otar 1911 senesi oktâbr 10-da Bağçasaraynıñ Otarköy qasabasından Türkiyeniñ Bursa şeerine icret etken Afız Ali Otarnıñ ailesinde doğğan.
Zenaatıboyunca buhgalter olğan İsmail Otar aynı vaqıtta bediiy yaratıcılıqnen de oğraşa. Bekir Çoban-zadeniñ ayatı ve icadınen oğraşa ve 1999 senesi "Qırımlı türk şair ve alimi Bekir Sıdqı Çoban-zade" adlı kitabını neşir ete. Onıñ 1938 senesi yazğan "Çiberek" şiiri de em Türkiyede, em Qırımda defalarca derc olunğandır.
Cafer Seydamet Qırımer 1889 senesi Yalta civarındaki Qızıltaş köyünde doğğan. İlk tasilini Qırımda, orta ve litsey tasilini İstanbulda ala. 1911 senesi Parijde uquq fakultetinde tasil ala. 1-nci dünya cenki başlanğanınen Qırımğa döne. Şu vaqıtta Şahan Nezihiy tahallüsinen "HH asırda tatar milleti mazlumesi" degen birinci eserini yaza.
"C. Seydametniñ ömür ve faaliyetiniñ çoq qısımı Qırımdan tışta keçe. Ömüriniñ soñ devirini Türkiyede keçire ve aynı vaqıtta icadiy faaliyetini devam ettire. Onıñ fransızca “
La Qrimee” (Lozanna, 1921),
lehçe “Qırım" (Varşava, 1930), "Rus inqilâbı" (İstanbul, 1930),
"Gaspralı İsmail-bey" (İstanbul, 1934), "Rus tarihınıñ
inqilâpqa, bölşevizmge ve cian inqilâbına süyreklenmesi" (İstanbul, 1948),
"Mefküre ve türkçilik" (İstanbul, 1965), "Unutılmaz közyaşlar"
(İstanbul, 1975) kitapları dünya yüzü kördiler. Bir sıra eserleri Romaniyada
çıqıp başlağan "Emel" mecmuasında basıldı. Soñundan bu eserler
yazıcınıñ Türkiyede neşir olunğan "Nurlı qabirler" (1991) ve
"Bazı hatıralar" (1993) adlı kitaplarından yer aldılar*".
Server Turupçı 1914 senesi noyabr 10-da Qırımnıñ Aqmescit şeerinde doğa. İlk ve orta tasilni Qırımda ala. 1934 senesi ailesinen Türkiyege köçe ve İstanbulda yerleşe. 1937 senesi Poloniyağa ketip Vilno universitetinde tasil ala. Ekinci dünya cenki başlanğan soñ İstanbulğa qayta. "Emel" mecmuasında bir çoq eserleri basıla. Onıñ "Niçün", "Çonğar köyü", "Oylanma", "Küz oyları", "Göñül", "Qartlar" kibi bir çoq nazm eserleri bellidir.
Server Turupçı 1985 senesi mart 3-te İstanbulda vefat etti.
QULLANILĞAN EDEBİYAT
1. Aliyev Yusuf. Çetel qırım milliy edebiyatına bir nazar. – Simferopol – Qırımdevoquvpedneşir. – 2007. – 54 s.
2. Fazıl Riza, Nagayev Safter. Qırımtatar edebiyatınıñ tarihı. – Aqmescit – Qırımdevoquvpedneşir. – 2001. – 640 s.
3. Qırımtatar icret edebiyatı. – Tertip etkenler: Qurtümerov E.E., Üseinov T.B., Harahadı A.M. – Aqmescit – Qırımdevoquvpedneşir. – 2002. – 256 s.
4. Qurtümerov Enver. – İcretteki edebiyatımız tarihına qısqa bir nazar // Yıldız. – 2005 - №6 – 129 – 136 s.
5. Kocacaplan Isa. - Cengiz Dagci’nin dort romani – Istanbul. – 1992. – 172 s.
6. Kalgay. – Turkiye. – Bursa. – 2005. - №38 – 18 s.
7. Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 1992. - №1. – 8 s.
8. Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 1993 - №3. – 33- 34 s.
9. Ismail Otar. – Kırım turklerinin surulme ve imhasl ve hukuki // Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 1994. - №8. 2- 6 s.
10. Ismail Otar. – ABD’nin Rusya siyaseti // Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 1995. - №11. - 4-6 s.
11. Sabri Arukan. – Sefername. // Kırım. – Turkiye/ - Ankara. – 1995. -№13. – 5-7 s.
12. Sabri Arukan. – Tashih-I su-I zan // Kırılm. – Turkiye. – Ankara. – 1996. -№ 16. – 12 s.
13. Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 1997. - №18. – 3-8; 12-13 s.
14. Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 2003. - №45. – 5, 53 s.
15. Kırım. – Turkiye. – Ankara. – 2004. - №46. – 17-20;27-29 s.
16. Nedret Ali Mahmut. – Romanya turk –tatar edebiyatı. – 1 k. – Editura – Europolis – Romanya. – Konstanta. – 2000 – 467 s.
17. Nedret Ali Mahmut. – Romanya turk – tatar edebiyatı. – 2 k. – Editura – Europolis – Romanya. – Konstanta. – 2000 – 283 s.
18. Nedret Ali Mahmut. – Turkolojl calismalari. – 1 k. – Eh ponto. – Konstanta. – 2004. – 630 s.
19. Enver Mahmut. – Turkolojl Calismalarl. – Ex ponto. – Konstanta. – 645 s.
20. Memet Sevdiyar. – 1. – Etüdı ob etnogeneze krımskih tatar. – Fond Krım. – Nyü-York. – 2006. – 284 s.
21. Memet Sevdiyar. – 2. – Etüdı ob etnogeneze krımskih tatar. – Fond Krım. – Nyü-York. – 2006. – 544 s.
22. Arikan Sabri. –Kırım’daki soyklrlml unutmsylnls. – Ankara. – 1994 – 94 s.
23. Aslk Murat Coskun. – Hamidiyeden yukselen ses. – Turkiye. – Aksaray. – 2001. – 2004 s.
24. Aytan Ramazan. – 50 yillik anilarlm. – New-York. – 1988. – 384 s.
25. Giraybay Hamdi. – Yas tatarlarqa. – Romanya. – Bucuresti. – 1994 – 136 s.
26. Dagci Cengiz. – Cengiz Dagci v vospominaniyah. – Simferopol. – Dolâ. – 2003. – 216 s.
27. Nedret Mahmut., Enver Mahmut. – Atalar sozi. – Ex ponto. – Konstanta. – 2004. – 470 s.
28. Rentler. – Kriterion yain evi. – Bukres. – 1992. – 235 s.
29. Ziyaeddin Ismail. – Toy. – siirler. – Kriterion. – Bukres. – 1992. – 90 s.
30. Yasar Memedemin. – Yıldızlarqa asllqan emel. – Edinura “Europolis” Romaniya. – Konstanta. – 1999. – 96 s.
31. Yasar Memedemin. – Semrasık’nin dünyası. – Basimuyi. – Kostenci. – 2000. – 32 s.
32. Gevat Rasit. Tilimnin destanl. – Editura Europolis. – Konstanta. – 2002. – 114 s.
33. Kokmen Ibrahim. – Kırımlılarda ask ve saadet. – Saka matbaasl. Istanbul. – 1949. – 48 s.
34. Qadrizade Piraye. – Siirler. – Pomaniya. – Kostence. – 2003. – 112 s.
35. Yurtsever Mehmet H. Vani. – Dobrucanin dawusi. – Cilt 1. – Kostence. – 2003. – 215 s.
36. Yurtsever Mehmet H. Vani. Dobrucanin dawusı. – Cilt 2. – Kostence. – 2004. – 264 s.
37. Birlik. – Qırım Fondu. – New York – 1999. - №1. – 134 s.
38. Birlik. – Qırım Fondu. – New York – 2000. - №2. – 258 s.
39. Birlik. – Qırım Fondu. – New York – 2000. - №3. – 300 s.
40. Yurter Feyzi Rahman. Yiriminci yuzyılda Kırım. - Ankara. - 1998. – 400 s.
41. Yurter Feyzi Rahman. – Kırım diasporasi. Ankara. – 2003 s. – 304 s.
42. Yurter Feyzi Rahman. – Kırım. – Ankara. 2007. – 157 s.
Alim Veliyev

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alayda ötken ay men salıstırğanda resmï narıqta 9392 jaña avtomobïl satılğan. Säwir ayında Qazaqstannıñ avtomobïl narığı qalpına kele bastadı.
Otandıq avtomobïlderdiñ satılwı ötken jıldıñ säykes merzimimen salıstırğanda 62,28% tömendegen. Alayda ötken aymen salıstırğanda 30,3% ösken.
Resmï narıqta ïmporttalatın jaña avtomobïlderdiñ sanı ötken aymen salıstırğanda 9,73% ösken.
Narıqtağı 71,5% ülesimen Resey birinşi orında. 12% ülesimen Qazaqstan ekinşi orında. Üşinşi orında Japonïyada jasalğan avtomobïlder tur, narıqtağı ülesi 6,6%.
Odan keyin özbekstandıq öndiris, atap aytsaq Daewoo, narıqtağı ülesi 3%. Belarws elinde öndiriletin Geely kölikteriniñ satılımı ösip, osı jıldıñ basınan narıqtıñ 1,7% ülesin alıp otır.
Säwir ayında jeñil kölikter arasında eñ köp satılğanı Hyundai Elantra avtomobïli. Säwirde onıñ 197 birligi satılğan.
Türkïyadan äkelinetin kölik ülesi ötken jıldıñ säykes merzimimen salıstırğanda 28,16% kemigen. Säwir ayında brïtanïyalıq avtomobïlderdiñ 52 birligi satılğan.
Säwir ayında jeñil kölikter arasında eñ köp satılğanı Hyundai Elantra avtomobïli. Säwirde onıñ 197 birligi satılğan.
Ötken aymen salıstırğanda Toyota Fortuner, Kia Sportage Hyundai Tucson, SsangYong Kyron, SsangYong Nomad jäne t.b satılımı artqan.
QABQ bağalawınşa, ağımdağı jıldıñ basınan soması 754,9 mln. AQŞ dolları bolatın avtomobïlder satılğan. 2014 jıldıñ qañtar-säwir ayında bul körsetkiş 1123,8 mln. USD dolların qurağan. Körsetkiş 32,82% tömendegen.
Ulttıq öndirwşireldiñ ülesi 93,7 mln. USD, bul ötken jıldıñ säykes merziminen 61,27% kem. Satılğan ïmporttalğan kölikterdiñ ülesi 661,2 mln. USD.
Jaña kölikterdi satw boyınşa Almatı burınğıday köş bastap tur. Ekinşi orında -Astana. Satılğan köliktiñ 14,17% sonıñ ülesinde. Odan keyin Batıs Qazaqstannıñ qalaları tur – Atıraw 9,59% jäne Aqtaw 7,10%. Üzdik bestikti Öskemen tuyıqtadı. Bul qalanıñ ülesi 5,96%.
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Janarbek Äşimjan. Wltqa tastalğan wran
Wltqa tastalğan wran
El Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ küni keşe jariyalanğan «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasın astın sızıp otırıp üş qaytara oqıp şıqtım. Sosın «bwl tek maqala emes, kelesi kezeñdegi wlttıq damuımızdıñ twğırnaması!» dep qabıldadım. «Ideologiya joq!» degen söz jii aytıladı, meniñşe, endigi jerdegi ideologiyalıq bağıtımız osı qwjatpen tikeley baylanıstı bolu kerek! Bwl – äbden pisip-jetilgen, el kütken eñ iri oqiğa!
Täuelsizdigimizge şirek ğasır boldı! Dünie-diirmenniñ üstiñgi tası bir rette aynalmağanmen, astıñğı tası şır aynalıp, qwmsağattay qwbılıp twr. Esik-terezeni tars bekitip alıp, sırtpen baylanısın üzgen elderdiñ üzeñgi bauı bırt-bırt üzilip jatır. Al, esik-terezeni aşıq-şaşıq tastasañ aulañ jın-jıbırğa, sayasi aqılmandarğa, opa-dalapqa şılanğan pop-mädeniet pen diñkeñdi qwrtatın türli dini qauımdarğa tolıp ketedi. Ärine, Qazaqstan — tört qaqpasına küzetti mıqtap qoyıp, älekedey jalanğan älemmen aşıq baylanısqa tüsip jatqan el. Osınday «bara jatqannıñ baltasın, kele jatqannıñ ketpenin» alatın osınday jahandanu jağdayında «alıptardıñ oyınına» jwtılıp ketpey, eldik twtastıqtı saqtay otırıp damudıñ negizgi alğışartı – Elbası aytqan «Wlttıñ ruhani kodı»! Bwl – bwğan deyin aytılmağan, bälkim, uaqıt pen keñistik aytqızbağan tıñ mäsele. Memleket basşısı osı közqarası arqılı jaña tarihi kezeñniñ bastalğanın sezindirdi.
Prezident: — Jañğıru ataulı bwrınğıday tarihi täjiribe men wlttıq dästürlerge şekeden qaramauğa tiis. Kerisinşe, zamana sınınan sürinbey ötken ozıq dästürlerdi tabıstı jañğırudıñ mañızdı alğışarttarına aynaldıra bilu qajet. Eger jañğıru eldiñ wlttıq-ruhani tamırınan när ala almasa, ol adasuğa bastaydı. Men halqımnıñ tağılımı mol tarihı men ıqılım zamannan arqauı üzilmegen wlttıq salt-dästürlerin aldağı örkendeudiñ berik diñi ete otırıp, ärbir qadamın nıq basuın, bolaşaqqa senimmen bet aluın qalaymın, — dep kesip ayttı.
Rasında, ötken tarihımızğa tas atıp, ğasırlar boyı babadan balağa miras bolıp kele jatqan dästür-salt pen ädet-ğwrıptarğa sanasındağı dini wstanımdarın qarsı qoyğan dümşeler men «säldelilerdiñ» sänimizdi qaşırıp twrğanı ayday aqiqat!
«HHİ ğasırdağı wlttıq sana turalı» attı birinşi bölimdegi altı tarmaqtıñ altauı da – endigi Täuelsizdik ideyasınıñ belağaştarı bolu kerek. «Bäsekelik qabilet», «Pragmatizm», «Wlttıq biregeylikti saqtau», «Bilimniñ saltanat qwruı», «Qazaqstannıñ revolyuciyalıq emes, evolyuciyalıq damuı», «Sananıñ aşıqtığı» — rasında realizm men pragmatizmniñ bastı qwndılıqtarı bolu kerek.
Al, «Tayau jıldardağı mindetter» attı ekinşi bölimniñ negizgi twğırı – wlttıq patriotizm! Aşığın aytu kerek, bizde patriottıq sezimdi wştau bağıtında sağat sayın, sät sayın nebir jobalar jasaluda. Biraq, sonıñ deni alaulatıp jalaulatqan nauqanşıldıq, qwmırağa otırğızğan jasandı gül sekildi äser qaldıratının nesine jasıramız?!.
Nwrswltan Äbişwlınıñ: «Men «Tuğan jer» bağdarlamasın qolğa aludı wsınamın. Bağdarlama nege «Tuğan jer» dep ataladı? Adam balası – şeksiz zerdeniñ ğana emes, ğajayıp sezimniñ iesi. Tuğan jerin qayda jürse de jüreginiñ tübinde äldilep ötpeytin jan balası bolmaydı.
Babalarımız ğasırlar boyı wşqan qwstıñ qanatı talıp, jügirgen añnıñ twyağı tozatın wlanğayır aumaqtı ğana qorğağan joq. Olar wlttıñ bolaşağın, keler wrpağın, bizdi qorğadı. San taraptan swqtanğan jat jwrtqa Atamekenniñ qarıs qadamın da bermey, wrpağına miras etti. Sondıqtan tuğan jerge, onıñ mädenieti men salt-dästürlerine iñkärlikpen atsalısu – şınayı patriotizmniñ mañızdı körinisi», — degen oyı Qazaq jerinde twratın barlıq wlıstarğa qaratıp aytılğan söz dep qabıldauımız kerek.
Al, älipbi – birneşe jıldan beri mamandardıñ talqısına salınıp, uaqıt ötken sayın ii qanıp kele jatqan mäsele. Rasına kelse, älipbi – qıp-qızıl sayasat. Bizdiñ wlt älipbidiñ älegin san ret bastan ötkergen. Sondıqtan, älemdik köştiñ basında twrğan latın qarpi bizdiñ basımızdı odan sayın azat etpese, mazaq etpeydi!
Qısqası, Elbası maqalasında ädebiet pen önerge, tarihqa, bilim beru isine, turizm, bäsekelestikke qatıstı Ükimettiñ aldına naqtı mindetter jüktedi. Jäne ziyalılardıñ basın biriktirip otırğan Qazaqstan Jazuşılar odağı men Ğılım Akademiyasına, özge de qoğamdıq wyımdardıñ jaña tarihi kezeñdi sezine otırıp, Täuelsizdik ideyası bağıtındağı igi isterdi jüzege asıruğa şaqıruı – wltşıl azamattardıñ iığına artılıp otırğan ülken senim dep bağalağan jön.
«Orağıñ ötkir bolsa, qarıñ talmaydı,
Otanıñ berik bolsa, jauıñ almaydı», — deydi halıq naqılı.
«Bir kisi qazğan qwdıqtan mıñ kisi su işedi», «Jaqsı ömir süru üşin – jaqsı oylau kerek» degen naqıl bar. Al memleket basşısınıñ bas basılımda jariyalanğan maqalası azamat retinde özimniñ jeke basımdı quattı da jaqsı oylarğa jeteledi. Osı jıldar işinde kezeñ-kezeñimen türli bağdarlamalar jüzege asırıldı. Onıñ köbi ekonomikalıq-äleumettik, sayasi salmağı basım dünieler boldı. Al, «Bolaşaqqa bağdar: Ruhani jañğıru» — erneuinen jel gulep, aulasın alabota qaptap ketken ideologiyalıq keñistigimizge qan jügirtetin, bolaşağımızğa bağıt silteytin, wlttığımızdı saqtauğa şaqırğan WRANDAY äser etkenin jasırğım kelmeydi…
Rasında, bwl – wltqa bağıttalğan Wran!
Janarbek ÄŞİMJAN, Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarma törağasınıñ orınbasarı, Almatı qalalıq Qoğamdıq keñesiniñ müşesi
Ozıq oydıñ jemisi
Elbasınıñ «Egemende» jarıq körgen maqalası bärimizdiñ kökeyimizde jürgen arman-maqsattıñ üstinen döp tüsti desek, artıq aytqandıq emes.
Ol tildi ayttı, dildi ayttı, dindi ayttı. Qısqası, täuelsiz elge kerekti dünieniñ bärin tügendep, eldiñ erteñgi ömirine naqtı jospar jasadı. Wlttıq sananıñ qalıptasıp, odan äri damuın jik-jikke bölip, jwrttıñ jüregine jılı tietin joldardı körsetip otır.
Sonıñ işinde, maqaladağı «Tuğan jer» bağdarlaması bir künniñ emes, birneşe jıldarğa sozılğan kemeñger oydıñ, swñğıla sananıñ jemisi ekeni aqiqat. Ölketanu men abattandıru jwmıstarı jäne tarihi eskertkişter men mädeni nısandardı qalpına keltiru şaraların qazirden bastap qolğa almasaq, «ättegen-aylap» qaluımız da mümkin. Sol sebepti, Elbasınıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında aytılğan mindetter men tapsırmalardı erteñge qaldırmay, büginnen bastap jabıla orındauğa tiispiz. Bwl – älemdegi eñ damığan 30 eldiñ qatarına kiruge birden-bir kepil.
«Patriotizmniñ eñ jaqsı ülgisi orta mektepte tuğan jerdiñ tarihın oqudan körinis tapsa igi. Tuğan jerdiñ ärbir sayı men qırqası, tauı men özeni tarihtan sır şertedi. Ärbir jer atauınıñ törkini turalı talay-talay añızdar men äñgimeler bar. Ärbir ölkeniñ halqına suıqta pana, ıstıqta saya bolğan, esimderi el esinde saqtalğan birtuar perzentteri bar. Osınıñ bärin jas wrpaq bilip ösuge tiis», – dedi Elbası. Maqalada aytılğan osı joldardan-aq Nwrswltan Nazarbaevtıñ tuğan jerge degen ıstıq ıqılasın, zor mahabbatın añğaruğa boladı emes pe?!
Endeşe elin süygen Elbasımız barda bizdiñ de ayanıp qalğanımız jaramas. Qoldaymız. Quattaymız.
Qazaqbay QASIMOV, «Ahıska» türik mädeni ortalığınıñ törağası
Abai.kz


text:
Qosqan waqıtı Mamır 16, 2014 | 8 514 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Estirtw, köñil aýtw, köñil suraw
Jerlew räsimi bir-birimen baýlanıstı birneşe kezeñderden turadı:
estirtw – jaqın twıstarına qaýğılı xabardı tuspaldap otırıp jetkizetin türi. Adam qaýtıs bolğan soñ, birden onı twıstarı men jaqındarına jetkizip, awılğa xabarlaýdı. Sol küni jerleýtin künin belgileýdi. Bul keýde alıstan keletin twıstarınıñ jetip ülgerwine de baýlanıstı. Jerlew künin äri ketkende üş künnen asırmaýdı. Zaman özgere kele estirtw ğurpı da esten şığa bastadı. Aýşılıq alıs jerlerge sart etkizip jedelxat jiberwdi jeñil köre bastadıq. Al jaqınınıñ ölimin tildeý qağazdan oqıp-bilgen adamnıñ jan-küýin uqqan bar ma?! Mundaý sätte jüregi naşarlardıñ öziniñ de o dünïege attanıp ketwi ğajap emes. Olaý bolmağan künniñ özinde, qara bulttaý qaýğını qas qağım sätte qaýıspaý kötere bilw erdiñ ğana qolınan keledi-aw. Endeşe, estirtw ğurpın eskiniñ qaldığı dep emes, elimizdiñ asıl saltı dep bilip, jañğırtqanımız abzal. Jandosulı Keldibek Şoqan ölimin Şıñğısqa bılaý estirtipti: «Ulı ölmegen rwda joq, qızı ölmegen Qırımda joq. Qatını ölmegen xalıqta joq, ağası ölmegen aýmaqta joq. İnisi ölmegen elde joq, äkesi ölmegen älemde joq. Şeşesi ölmegen pende joq. Aqqw uşıp kölge ketti, dwadaq uşıp şölge ketti. Qudaý bizge bir gawhar tas berip edi, onı ïesi özi äketti. Şoqan degen balañız – bärimiz baratın jerge ketti…». Estirtw köpti körgen, jön-josıq pen sözdi biletin adamdarğa tapsırıladı.
dawıs şığarw – üýge taqap qalğanda twıstarı, köbinese er adamdar orındaýdı. Ertede er adamdar üýge taqap qalğanda dawıs şığarıp jüretin bolğan nemese atınıñ basın qoya bergen. «Üýge qaraý jügirme» degen tıýım osıdan şıqqan.
dawıs köterw – esik aldında köñil aýtwşılardı kütip turğan qaýtqan adamnıñ twğandarı, er adamdar, küýewi, ağaları, uldarı qağıp äkelip, onı estigen üýde otırğan äýelder odan saýın dawıstarın kötere tüsedi.
joqtaw – dästür boýınşa qara jamılıp otırğan anası, äýeli, qızdarı, apaları, kelinderi orındaýdı. Ädet boýınşa, ol janınan şığarılıp aýtılıp, qaýtqan adamnan aýırılıp qalğanı, jalğızdığı, qorğansız qalğanı dawıstap söýlesw türinde beýnelenedi. Dästür boýınşa kün batqan soñ qaýtqan adamdı dawıs şığarıp joqtamağan. Erte kezderde joqtawdı qattı qaýğınıñ belgisi retinde şaşın jaýıp jiberip orındaýtın bolğan. Sol sebepti qazaqtar qızdarına «Şaşıñdı jaýma» – dep, jamanşılıqtıñ belgisi dep, kündelikti ömirde şaşın tarqatıp jürwge tıýım salğan.
jubatw – qart äjeler qaýğı tutıp, joqtap otırğan adamdardı jubatw üşin ädette tereñ mağınalıq oýı bar «Qanatı bütin suñqar joq, tuyağı bütin tulpar joq», «Tozbas temir, ozbas ömir joq» degen sïyaqtı qanattı sözder aýtqan.
köñil aýtw – qaza bolğan adamnıñ artında qalğan twıstarına kelip, toqtam aýtadı.
Ädette awıldastar kün jarıq kezde, köbine tüske deýin köñil aýtwğa tırısqan. Ondaý kezde «Artı qaýırlı bolsın, topırağı torqa bolsın» dep qaýtqan adamnıñ twıstarına köñilin bildiredi. Köñil aýtw jırları qaýğılı adamnıñ qajırın qaýratın, boýına qwat beretin ümit pen senim säwlelerin jarqırata körsetip, janın jadıratadı, onı ümit üzbewge, senimdilikke tärbïeleýdi. Mısalı, Bağanalı Erdenniñ balası ölgende basın kötere almaý qalğanda Taz Şoqaý bï bılaý degen eken:
– Wa, Erden! Basıñdı köter jerden!
Osı balañ ölmegende, ketip ediñ kerden.
Özi berip, özi aldı, neñ bar edi qudaýğa bergen?!
Balañ tügili, äkeñ Sandıbaý da ölgen.
Onı Şoqaý körgen, jaqsınıñ basına is tüsse, oýlaý beredi.
Kökti bw köteredi, jükti nar köteredi, ölimdi er köteredi.
Jaqın-jwıq nemese biletin adamdar qaýtıs bolğanda kisi ornına ädeýi barıp köñil aýtpasa, ol ülken uyat. Mundaý jağdaýda qaýtıs bolğan kisiniñ jaqındarı oğan ökpelewi, uyaltwı da mümkin. Köñil aýta bilw – köregendilik.
dawıs aýtw – negizgi qurılımı qaýtıs bolğan adamnıñ qadir-qasïeti, ökiniş jäne soñında janınıñ jumaqqa barwın tilewden turadı. Joqtawdan özgeşeligi – uzağıraq bolwında, äri onı qaýtqan adamnıñ twıstarınıñ işinde dawsı bar, aqındıq öneri tağı bar bir adam orındaýdı. Onıñ üstine ertede dawıs aýtw jıl boýı eske alw räsimderiniñ barlıq kezderinde orındaladı.
mäýitti jwındırw – «soñğı tazalığında» kisi sanı taq sandardan turatın 5-7 adam jwadı. Mäýitti jatqan bölmesinde kündiz sağat 10-ğa taman bastap jwadı. Süýekke tüskenge deýin qatıswşılar marqum o dünïege taza attanw üşin aldın ala däret alwı tïis. Onıñ üstine birinşi jwğandardıñ qatarına tağı da adamdar qosadı. Bul adamdardı «süýekke tüsetin kisiler» (süýekşiler) dep ataýdı. Süýekke tüsetinderdi tañdağanda twıs, jaqın, dos-qurbı jağı esepke alınadı. Negizinen, bular qaýtıs bolğan adamnıñ qurdastarı bolıp keledi. Süýekşi jılına 1 ret qana süýekke tüswge tïis bolğan. Denesin jwıp bolğannan keýin, şımıldıqtıñ artında jatqan marqumnıñ bölmesine kïizge oralğan aqıretti beredi.
aq matanı daýındaw – aldın ala edenge marqumnıñ denesin alıp şığatın aq kïiz töseledi. Kebin nemese aqıret qaýtıs bolğan adamnıñ jınısına qaraý er adam bolsa 3 bölikten – iş jeýde, köýlektiñ uzındığı sannıñ orta tusına deýin jetedi jäne kebininiñ sırtınan eki sırtqı oraw oraýdı. Äýel kebini 5 bölikten daýındaladı – iş köýlek dep atalatın ortasınan işine qaraý büktelgen, jeñsiz tikburıştı mata qïındısı, büktetilgen orta tusında bas suğatın «T» tärizdes oýıq kesiledi, köýlektiñ uzındığı tizege deýin tüsedi, basına jawlıq nemese kïmeşek türinde oramal orap, kebininiñ sırtınan eki sırtqı oraw, sonımen qatar äýel adamnıñ kebinine iş köýlek kïgizgenge deýin denesiniñ tömengi böligin beldemşemen /matalar jolağı/ oraýdı. Orağanğa deýin kebindi ätirmen jeñil-jelpi sebezgilep ötedi, keýde jumaqtıq xoş ïisti şığarw üşin qalampır gülin paýdalanadı. Sïrek te bolsa, qaýtıs bolar käri adamnıñ tilegi boýınşa, marqumnıñ basın säldemen oraýdı. Marqumdı kebinge orağannan keýin 3 jerden – basınıñ üstiñgi jağınan, belinen, ayağınan bwıp, odan keýin kïizge, qazirgi zamanda kilemge orap, onı baýlap tastaýdı.
Jerlewge daýındıqtıñ mañızdı şaralarınıñ biri deneni tazartw – «meýirim sw räsimi» dep ataladı. Ol molda kelgenge deýin marqumnıñ denesin tazartıp qoyu.
«Kïim ülestirw» räsiminde – marqumnıñ kündelikti kïgen kïimderin artında jatqan marqumnıñ bölmesine kïizge oralğan aqıretti twıstarı men jaqındarına berse, sawap boladı dep eseptegen. Eger kïim ayağına deýin kïilse, marqumğa jeñil boladı dep senedi. Osı sebepten jaña kïim kïgende «Öziñ kïip, öziñ tozdır», – degen tilek aýtıladı.
Jerlewge daýındıq marqumnıñ denesin jww, onı aqıretke oraw bolıp tabıladı. Jöneltw kezinde qolğabıs etw, tek jöneltw jumıstarına kömek etw türinde ğana emes, materïaldıq kömek berwi jağınan da baýqaladı. Qaýtıs bolğan kisiniñ otbasına qarjı mäselesinde twısqandarı men jaqındarınıñ kömegi arqılı şeşiledi. Sonımen birge rwlas-awıldastarı, körşileri kelgen adamdardı üýine tünetip, bükil jumıstardı atqarıp, marqumnıñ jaqın twıstarınıñ jükterin jeñildetedi.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovnıñ mahkeme yerinden berilgen şikâyet arizasını baqacaq olalar.
«Mayısnıñ 4-nde saat 13.30-da Yuqarı mahkemede (Pavlenko soq., 2) cinaiy işim boyunca mahkeme oturışı keçirilecek yerden advokatlar bergen şikâyet arizaları baqılacaq. Bağçasaray rayon mahkemesi mahkemecilerniñ «menfaatları ola bile» dep, menden vazgeçti, çünki men uzun bir müddet devamında rayon yolbaşçısı edim», – dep yazdı Ümerov Facebook saifesinde.
Kreml kontrol etken Qırım prokuraturasında martnıñ 21-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovğa cinaiy iş boyunca qabaat qararı berildi.
İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe 2016 senesi dekabrniñ 30-nda bildirdi ki, babası Rusiye maliye monitoringi federal hızmetiniñ saytında derc etilgen terrorist ve ekstremistler cedveline kirsetilgen. Onıñ nomerası 5826.
Dekabrniñ 29-nda İlmi Ümerov Qırım mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında iştirak etkeninden bergen para cezasını ödep olamadı.
İlmi Umerovğa qarşı ekstremizm maddesi boyunca FSB tarafından cinaiy iş açılğanını 2016 senesi mayıs 12 künü Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskaya beyan etken edi.
Meclis reisi muavininiñ yaqalanuvı, tintüvi ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
Meclis reisi Refat Çubarov İlmi Ümerovnıñ taqip etilmesini Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlarğa qarşı basqı kampaniyasınıñ bir qısmı olğanını saya. «İşğal vaziyetinde qırımtatarlar köstergen cesaret ve sebatı, halqı, toprağı ve ecdatlarınıñ dini – İslâmğa sadıqlığı halqara toplulıq tarafından qayd etildi ve qırımtatar halqının bahtlı keleceginiñ temeli ola», – dep ayttı Çubarov.


text:
Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiyniñ fikrine köre, ABD maliye nazirliginiñ derc etken «Kreml esabatı» Qırımda biznesniñ inkişafını sıñırlar. Bu fikirnen Logvinskiy Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında paylâştı.
«Qırımda halqara ve milliy normalarnı bozğan, işğalge qol tutqan sımalar mesuliyetli olacaq. Cedvelge pek çoq oligarh kirsetilgenine diqqat etiñiz. İç kimse ilhaq vastasınen, insan aqlarını bozuv yolunen zenginleşmemek kerek olğanı bizim içün printsip olaraq pek muim. Men bellesem, vatandaşlar esabına zenginleşmek maqsadınen Qırımda biznesniñ inkişaf etüvi sıñırlanır», – dedi Logvinskiy.
ABD maliye nazirligi yanvarniñ 30-nda Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen sıq munasebette olıp, olarğa nisbeten sanktsiyalar kirsetilmesi mümkün olacaq sımalar kirgen vesiqanu derc etken edi. Matbuatta bu cedvel «Kreml esabatı» adınen bellidir. Oña hususan, Rusiyeniñ 114 memurı ve 96 «oligarhı» kirdi.
Esabatqa Rusiye memuriyetiniñ idaresi, hususan, memuriyet reberi Anton Vayno, onıñ muavini Aleksey Gromov, Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, prezident mesleatçısı Vladislav Surkov kirdiler. Aynı zamanda cedvelge Federatsiya Şurasınıñ spikeri Valentina Matviyenko, Devlet dumasınıñ spikeri Vyaçeslav Volodin, «Rosneftniñ» reisi İgor Seçin,«Gazprom» reberi Aleksey Miller, tış istihbarat hızmetiniñ müdiri Sergey Narışkin ve FSB müdiri Aleksandr Bortnikov kirdi.
Yanvarniñ 29-nda Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Moskva azırlanması beklenilgen «Kreml esabatı»nı ABDniñ, martnıñ 18-nde keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylâvlarına tesir etmekniñ bir teşebbüsi dep tanığan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Bazarertesi künü, mayıs 25-de, Qırım Yuqarı mahkemesi Meclis reisini muavini Ahtem Çiygoznıñ itiraz arizasını baqacaq. Oña köre, Çiygoz apiste bulunuv müddetiniñ uzattırılmasını lâğu etmege talap ete. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Ahtem Çiygozoznı 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26 künü «kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etilmesi ve iştirak etmesinde» şeklep, taqiqat çerçivesinde yaqaladılar. Çiygoznı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da bu müddetni mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Mayıs 15 künü mahkemeniñ nevbetteki toplaşuvında apis müddetini iyül 29-na qadar uzattılar.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturası Çiygoznıñ qanunsız yaqalanuvı boyunca cinaiy işni açtı.


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ Kremlniñ kontroli altında olğan ukümeti, tazyiqnı arttırıp, rejimge sadıq olmağanlarnı qorqu içinde tutmağa tırışa.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Facebookta yazdı.
Umerov: «Soñki künlerde Qırımda sadıq olmağanlarğa tazyiqnıñ arttırılması közetile. Maqsat ep evelki: er kesni qorqu içinde tutmaq ve susturmaq. Belli iş adamı Resul Velilâyevniñ «muddeti keçken konfetler içün» tevqifi ve Moskvadaki Lefortovo apishanesinde tutulması. Aqyar sakini İgor Movenkonı, Ukraina tarafdarı olğanını köstergen mevamı içün aqiqiy muddet – eki yıl koloniyağa mahküm etilmesi. Ve, niayet, Bağçasarayda, «ukümet»ke tabi insanlar tam manada aydap ketirilgen «qıdırlez» bayramınıñ yapılması», – dep yazdı.
Onıñ yazğanına köre, yarımadanıñ ukümeti, böyle etip, «aqiqiy ayatnıñ dehşetleri yerine «eyi» bir suret kösterecek olalar.
Meclis reisiniñ muavini: «Qırımdan ketken on biñlerce insan; tintüvler, kütleviy yaqalavlar, tek kişilik yaqalavlar, alıp qaçuvlar, eziyetlevler ve öldürüvlerge oğarağan biñlerce insan; mahküm etilgen ve ukümni beklegen onlarca insan; KHVni yoq etüv; advokatlarğa tazyiq; medeniy miras abidelerini mahv etüv; ekologiyanı bozuv… Qırımda olıp keçken bütün şeyler işğalcilerniñ qorqaqlığını köstere», – dep qayd etti ve, Rusiyeniñ areketlerinden qorqmaq kerekmegenini ilâve etti.
Aprel 26-da Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri Velilâyevge ait «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarını tinttiler.
Tintüvden soñ qırımtatar iş adamları Resul Velilâyev ve Ali Bariyev Qırımdan alıp ketildi.
Qırımdaki «Bizim balalar» hayriye vaqfınıñ vekili Lilâ Bucurovanıñ malümatına köre, Velilâyevni 2 ayğa tevqif etip, Moskvadaki Lefortovo tahqiqat izolâtorına (SİZO) qapadılar. Qırımda oña qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 238-nci maddesiniñ 2-nci qısmı («Telükesizlik talaplarına uymağan mallar ve mahsulatnıñ istisalı, saqlanması ya da satılması, ve bunıñ kibi de işlerniñ yapılması ve hizmetlerniñ kösterilmesi) boyunca iş açıldı.
İlhaqtan soñ Qırımda faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarında ötkerilgen kütleviy tintilüvlerni qullana.


text:
Aprel 26-da Qarasuvbazarda «KrımOpt» şirketiniñ anbarında qapını qıralar. Bunı, qapını tam olaraq kim parlağanını qayd etmeyip, «Qırım birdemligi» birleşmesi bildire.
Bildirüvde: «Aqrabalar ve tanışlar, aş ketirip, «KrımOpt» hadimlerine qora üstünden uzatıp bermege tırışalar», – denile.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ qırımtatar iş adamları, hayratçılar ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine tintüvler ile kelgenini bildirdi.
«Qırım birdemligi»niñ malümatına köre, Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri tintüvden soñ «KrımOpt» mudiri Ali Bariyev ve ondan ğayrı iş adamı Resul Velilâyevniñ qız qardaşı Zera Velilâyevanı alıp kettiler.
Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri tintüvden soñ «KrımOpt» mudiri Ali Bariyev ve ondan ğayrı iş adamı Resul Velilâyevniñ qız qardaşı Zera Velilâyevanı alıp keteler.
Al-azırda Rusiye telükesizlik hadimleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu vaziyetke dair berilgen izaatlar yoq. Tafsilâtlar ögrenile.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayratçı Resül Velilâyevge ait.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Qazaqstan tutınwşı elden öndirwşi elge aynalwdı tezdetwi kerek - Meyram Janädilov TALDIQORĞAN. QazAqparat - Qazaqstan tutınwşı elden öndirwşi elge aynalwdı tezdetwi kerek. Elbasınıñ jaqında jarïyalağan «Qazaqstannıñ Üşinşi jañğırwı: jahandıq bäsekege qabilettilik» attı Joldawına qatıstı Qazaqstannıñ qurmetti jwrnalïsi Meyram Janädilov osınday pikir bildirdi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Qazaqstan twralı qızıqtı materïaldardı «National Geographic-ke» şığarwğa boladı ASTANA. QazAqparat - Qazaq tilindegi üzdik zerttew materïaldarı «National Geographic» xalıqaralıq jwrnalı üşin ağılşın tiline awdarıladı. Bügin Parlament Mäjilisindegi Ükimet sağatınan keyin QR Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev osılay mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Tramp äkimşiligine Ewrazïyadağı negizgi äriptes retinde Qazaqstannıñ rölin küşeytw kerek - The Hill BEYJIÑ. QazAqparat - «The Hill» tanımal amerïkandıq sayasï portalında Jahandıq qawipsizdikti taldaw ïnstïtwtınıñ Energetïka, tabïğï reswrstar jäne geosayasat ortalığınıñ dïrektorı, Xalıqaralıq strategïyalıq zerttewler ïnstïtwtı, AQŞ-tıñ Xalıqaralıq qatınastar odağınıñ müşesi Arïel Koennıñ «Qazaqstan - AQŞ-tıñ Ewrazïyadağı äriptesi» attı maqalası jarïyalandı.
Ombıda qazaq tili oqıtıla bastadı ASTANA. QazAqparat - 1 qırküyek küni Ombıdağı №130 orta mektebinde Qazaq tilin oqıtw ortalığınıñ tusawkeseri ötti. Bul - oblısta soñğı eki jılda aşılğan jetinşi ortalıq. Qazaq tilin oqıp-üyrengisi keletin oqwşılar ortalıqqa ekinşi sınıptan bastap aptasına eki ret, al joğarı sınıp oqwşıları üş ret keletin boladı. Atalğan mekteptiñ dïrektorı Vyaçeslav Şestakov bul täjirïbeniñ tabıstı bolatınına senimdi. Bul twralı «Egemen Qazaqstan» gazetiniñ bügingi sanında jarïyalanğan maqalasında «Omskaya pravda» gazetiniñ bas redaktorı Andrey Motovïlo tarqatıp jazğan.
G-Global özektiligi jıldan-jılğa arta tüsetin boladı - Paris Match XANÇJOW. QazAqparat - Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ Qazaqstanda qurılğan G-Global aqparattıq-kommwnïkatïvtik alañın «G-20» jäne damwşı elder arasındağı suxbat ortalığı retinde qurw bastamasınıñ özektiligi jıldan-jılğa arta tüsetin boladı. «QazAqparat» tilşisine bergen suxbatta Paris Match francwz aptalığınıñ tilşisi Rïçard Arzt osınday pikir bildirdi.
EAEO qazirgi kezdegi xalıqaralıq qatınastardağı erekşe geoekonomïkalıq faktorğa aynaldı - Q.Toqaev ASTANA. QazAqparat - Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaq qazirgi kezdegi xalıqaralıq qatınastardağı erekşe geoekonomïkalıq faktorğa aynaldı. Bul twralı Senat törağası Qasım-Jomart Toqaev belarwstıq «Stolïçnoe televïdenïe» (STV) telearnasına bergen suxbatında ayttı.
Ayıptawşı Muxtar Äbiläzovtiñ sıbaylasına 9 jıl surap otır ASTANA. QazAqparat - Mäskewde ayıptawşı köleñkeli qarajattı zañdastırdı degen bappen ayıptalıp otırğan Muxtar Äbiläzovtiñ sıbaylası Aleksandr Potkïnge jalpı rejïmdegi kolonïyada 9 jılğa bas bostandığınan ayırw jazasın surawda, dep xabarlaydı Bï-bï-sï.
AQŞ memlekettik departamenti Ortalıq Azïyadağı jobalarğa 15 mln dollar qarajat böledi ASTANA. QazAqparat - AQŞ Ortalıq Azïya elderi, S5+1 (latın qarpi) formatınıñ qatıswşıları - Qazaqstan, Qırğızstan, Täjikstan, Türkmenstan jäne Özbekstanmen birlesken bes jobanı jüzege asırwğa nïetti. Bul özara qarım-qatınas ötken särsenbide Vaşïngtonda atalğan elderdiñ sırtqı ister mïnïstrleri men AQŞ memlekettik xatşısı Djon Kerrï arasındağı kelissözderdiñ negizgi taqırıbı boldı, dep xabarlaydı TASS.
«Mäñgilik polk» älewmettik jelisi Panfïlov dïvïzïyasın jïnaydı ASTANA. QazAqparat - Soğıs ardagerleri men urpaqtarına arnalğan, «Resey mäñgilik polkı» jalpıreseylik qoğamdıq qozğalısınıñ bastamasımen aşılğan älewmettik jeli künnen-künge jaña paydalanwşılarmen tolığıp keledi. Ulı Otan soğısı jawıngerleriniñ urpaqtarı reswrsqa öz ata-babaları jaylı mälimetterdi tirkep jatır.
Ulttıq banktiñ altın-valyuta qorı 4 jılda eñ joğarı mänine jetti - D.Aqışev ASTANA. QazAqparat - 2016 jıldıñ mawsım ayınıñ soñında Ulttıq banktiñ altın-valyuta qorı 30,5 mlrd. dollardı qurap, 2012 jıldıñ şildesinen bergi barınşa joğarı mänin körsetti. Buğan qosa, Ulttıq qordıñ aktïvteri 65,7 mlrd. dolların quradı. Bul twralı Bloomberg-ke suxbat bergen QR Ulttıq bankiniñ törağası Danïyar Aqışev mälim etti.
Xalıqaralıq «Älemdik jügirw» estafetasınıñ qatıswşıları Qazaqstanda boladı ALMATI. QazAqparat - 2016 jılğı 2 şildeden 25 tamızğa deyingi aralıqta Qazaqstan Respwblïkasınıñ awmağınan Xalıqaralıq «Älemdik jügirw» alaw estafetasınıñ Azïya-Tınıq muxït tarmağı ötedi, ol Qıtay, Moñğolïya, Qazaqstan, Qırğızstan. Reseydi, sonday-aq Oñtüstik-Şığıs Azïya men Muxït elderin biriktiredi, dep xabarladı Qazaqstan men Ortalıq Azïyadağı estafeta üylestirwşileri.
K.Mäsimov: 20 jıl işinde Qazaqstanğa 210 mlrd. dollardan astam tikeley ïnvestïcïyalar tartıldı ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan uzaq jıldar boyı Ortalıq Azïya aymağındağı tikeley ïnvestïcïyalar tartw üşin qolaylı el bolıp qalıp otır. Bul twralı QR Premer-Mïnïstri Kärim Mäsimov The Diplomat basılımında jarïyalanğan maqalasında mälimdedi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
YouTube jelisin qoldanwşılar quzdan qulağan qızdıñ vïdeosı üşin kerisip, qırıqpışaq bolğan. Rolïk Viral Videos1 kanalında jarïyalanğan.
Bes künniñ işinde vïdeonı üş mïllïonnan astam adam körgen. Onda quzdan qulap bara jatqan qız tas üstinde otırğan jigittiñ ayağınan ustap qalmaq boladı. Jigit bolsa ayağın tartıp qalıp, qızdı tömenge quldïlatıp jibergen.
Jeli qoldanwşılarınıñ pikiri jigittiñ osı qılığına baylanıstı qaq jarılğan. Birewleri jigitti qorqaq dese, ekinşileri ol ayağın tartıp almağanda özi de qızdıñ kebin kïer edi degen pikirde.
Rolïk amerïkalıq fotograf Djey Alvarezdiñ vïdeosınan alınğan üzindi. Ol öziniñ ekstremaldı rolïkterimen tanımal.
Derekköz: Lenta.rw.
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Şaxtïnsk mektebinde attestattardı tapsırwdıñ saltanattı şarasında tülekterdiñ biriniñ anası qaza taptı, dep xabarladı «Naşa Yarmarka» basılımı.
№ 7 Şaxtïnsk mektebinde toğızınşı sınıp tülekterine arnalğan keş qayğılı ayaqtaldı. Muğalimderge alğısın aytıp jatqan kezinde ata-analardıñ biri 39 jastağı Tatyana jerge qulağan. Jedel järdem tez jetti. Alayda äyel köz jumdı.
Ata-analardıñ sözderine qarağanda, bul küni Tatyananıñ qızı da mektep bitirip jatqan. Onıñ ulı da osı mektepti tämamdağan eken. Tatyana artıq salmaqtan arılw üşin soñğı kezderi jarnamalanıp jatqan arıqtawğa arnalğan preparattardıñ birin paydalanıp, arnayı trenïngterge barıp jürgen. Jartı jılda ğana ol qırıq keliden arıldı.
- Onıñ salmağı 67 kelige jetti. Alayda ol munı da köp dep sanadı... - dedi qaza tapqan Tatyananıñ qızınıñ sınıptasınıñ anası. - Bul küni ol baqıttı boldı. Saxnada öleñ oqıdı. Kenetten qulap qaldı. Aldın ala dïagnoz: tamır jarılıp ketken.
Kommentarïï


text:
Ukraina İçki işler naziri Arsen Avakov Qırımda qırımtatarlarnıñ aqları ile bağlı vaziyetni «genotsid ve yarımadadan quvğunlıq» olaraq adladı. Bunı o yaqında Hersonda jurnalistlerge bildirdi.
«Qırımda tatarlarnıñ aqları ile olğan vaziyet qanunsızlıqtır. Yani, genotsidniñ ekinci dalğası, qırımtatarlarnı ket-kete Qırımdan quvalar. Ukraina bunıñ ile razı olamaz. Buña er kes dayansa da, meseleniñ kerginligi deñişmey», – bildire Avakovnıñ sözlerini UNİAN.
Nazirniñ sözlerine köre, Qırım sakinlerine, qırımtatarlarğa qanunsız munasebet qayd etile ve bir kün olarğa uquqiy qıymet kesilecek.
«Yaqında Qırım içki işler idaresini ğayrıdan teşkil ettik, prokuratura ile birlikte Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşları, qırımtatarlarnıñ aqları bozuluvını qayd etecekmiz. Ertemi, keçmi, keç olmasından erte dep belleyim, Qırım Ukrainağa qaytır ve er kes qazanğanını alır. İnsanlarğa aqları qaytarılmalı», – dedi nazir.
2014 senesi mart ayından Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ yarımadada cinaiy taqipler başlandı, Meclis ve uquq qoruyıcı teşkilâtlar qırımtatar halqına etilgen basqı aqqında defalarca bildirgen edi. Qırımlılar yarımadadan qıtaiy Ukrainağa köçmege mecbur.


text:
Kiyevde faaller Rusiye elçiligi yanında Qırımda Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında hatırlatacaq
Kiyevde bu sene mayıs ayında Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovğa destek köstermek içün aktsiya keçirilecek. Teşkilâtçılarnıñ bildirgenlerine köre, merasim iyül 27-de Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainadaki elçiligi yanında keçirilecek.
«Cemaatçılıqnı işğal etilgen Qırım territoriyasında insanlarnıñ zorbalıqnen ğayıp olması aqqında unuttırmamağa, Rusiye Federatsiyası ükümetini ise, Ervin İbragimov ve diger hırsızlanğan insanlarnı tapmaq içün acele tedbirler keçirmege çağıramız», – dep qayd etile merasimniñ Facebook saifesinde.
Aktsiya teşkilâtçıları arasında Qırım SOS cemaat teşebbüsi, Qırımtatar Milliy Meclisi, Rusiyede sabıq siyasiy mabusı olğan Qırım sakini Gennadiy Afanasyev bar.
Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında 2016 senesi mayıs 24-te haber peyda oldı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başlağanını bildirgen edi.
Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırımnıñ prokurorı Natalya Poklonskaya hırsızlanmanıñ üç ola bilecek sebebini ayttı: para almaq maqsadınen hırsızlav, İbragimovnıñ ticariy faaliyeti ve «Qırım uquq qoruyıcı organlarına iftira atmağa istep, Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen yapılğan hırsızlav».
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
FSB qırımtatar faali izaatlağan videonıñ ekspertizasını keçirecek
Salı künü, oktâbr 18-de, FSB hadimleri qırımtatar faali, Kefe regional meclisiniñ azası Suleyman Kadırovnı lingvistik ekspertiza keçirilecegine dair qarar ile tanış ettiler.
Bunı Qırımtatar maaliy merkezi bildire.
Neşirniñ qayd etkenine köre, ekspertiza vaqtında «Kadırov izaat qaldırğan Demyan Demyaçenkonıñ video muracaatınıñ mündericesi ögrenilecektir».
Kadırovnıñ advokatı Andrey Sabinin Facebookta yazğanına köre, o ve daa bir advokat Emil Kürbedinov FSB bölügine bilgisayarlar ile alınmadı, amma tehnikanı kimse tutıp almadı.
«FSB advokatnıñ bilgisayarını tutıp almay, amma yanına almağa da izin bermey. İstegen yerde qaldır. Advokat FSBden malümatnı aydınlatmamaq vesiqası olmasa ketmey», – dep bildirdi Sabinin.
Hatırlatam, oktâbr 5-de Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege keldi. Tintüv vaqtında bilgisayar ve telefon alındı. Tintüv mahkemeci Rodionov İgor İvanoviçniñ Rusiye Federatsiyası sıñırlarını tanımamaq ve «Asker» qırımtatar batalyonına qoltutmaq çağıruvlarını ögrenme Qararı esasında keçirildi.
Oktâbr 11-de Suleyman Kadırovğa qarşı separatizm içün cinaiy iş açıldı.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Gece boyevikler ukrain arbiylerine ateş açtılar
Donetsk vilâyetinde iyün 28-de gece boyevikler ukrain arbiy hızmetçileriniñ eki noqtasına ateş açtılar. Ateşni granata ve minaatıcılardan açqan ediler. Elâk olğanlar aqqında malümat yoq.
Gece devamında Kramatorks uçaq alanına toqtamayıp ateş aça ediler. Mında ukrain ordunıñ bölükleri yerleşe. «İnformatsionnoye soprotivleniye» mustaqil cemaat teşkilâtı aytqanı kibi, arbiy hızmetçileri arasında elâk olğanlar yoq.
Ukraina prezidenti Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ qararı ile ateş toqtatuv rejiminiñ müddetini bazarertesi künü, iyün 30-na, saat 22:00-gece uzattı. Devlet başı ateş toqtatuv rejimine riayet etüv OBSE nezaretçileri tarafından közetilecegine ümüt ete. Bunıñ ile Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ nezaretine İzvarino, Doljanskiy, Çervonopartizansk noqtaları berilmeli ve olarnıñ işi ğayrıdan tiklenmeli; reineler azat etilmeli.
Öz başına ilân etilgen Donetsk ve Lugansk halq cumhuriyetleriniñ temsilcileri prezident Ukraina milliy gvardiya quvetlerini Donbastan qaytarsa, Poroşenkonıñ barışıq planına qol tutmağa razı oldılar.
İyün 27 künü Brüsselde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Avropa birligi ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ iqtisadiy qısmını imzaladı.


text:
Konfederacïya kwbogınıñ Resey men Portwgalïya arasındağı kezdesw kezinde «Aşıq Arena» stadïonı trïbwnasında otırğan janküyer boyjetken Krïştïanw Ronaldwğa üylenwge usınıs jasağan plakattı körsetti. Foto Twitter älewmettik jelisindegi caro akkawntında jarïyalandı.
«Ronaldw, qanekï üyleneyik», — dep jazılğan plakatta.
Kezdesw nätïjesi boyınşa, Ronaldw reseyliktermen kezdesw kezinde portwgalïyalıqtarğa jeñis sıylağan jalğız goldıñ avtorı atandı. Osılayşa, Fernandw Santwştıñ komandası 4 upay jïnap, twrnïr kestesiniñ A tobında köş bastadı. Resey quraması 3 upaymen ekinşi orında tur.
11 mawsımda BAQ Ronaldwdıñ swrrogat anadan egiz balası dünïege kelgenin jarïyalağan bolatın. 32 jasar fwtbolşı qazir tağı bir swrrogat anadan twğan 6 jastağı kişi-Krïştïanwdı tärbïelep otır. Qazirgi kezde ataqtı fwtbolşı 22 jasar ïspandıq model Djordjïna Rodrïgespen köñil qosıp jür.
Derekközi: https://lenta.ru
Tegï: Glavnaya, Älewmettik jeli,
Kommentarïï


text:
Qırğızstandıq «bïşi kelin» Instagram juldızına aynaldı.
Jelide Instagram-bloger Saykal Jwmalïevanıñ jaña vïdeosı jarïyalandı.
Bul jolı «bïşi kelin» qanıq tüsti xalat pen jeñil täpişke kïip alıp, Beyonseniñ änine awıl köşesiniñ üstinde jäne sabannan salınğan qoralar arasında öner körsetedi.
Bişkektik stwdent Saykal Jwmalïeva qırğız äyelderiniñ quqıqtarın qorğawdıñ jaña jolın tapqan sekildi. Ol osı taqırıpta qızıqtı vïrwstıq rolïkter tüsirip, onda qoğamdıq mäseleni köteredi.
Onıñ alğaşqı vaynı tez arada taralıp, köpşiliktiñ köñilinen şığıp ülgergen bolatın.
Aydar JANAY
Tegï: Glavnaya, Älewmettik jeli,
Kommentarïï


text:
Narışkin Qırımğa «rus toprağınıñ toplayıcına» eykelni açmaq içün kelecek
İyün 6 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Federal toplaşuvı Devlet dumasınıñ reisi Sergey Narışkin iş ziyareti ile Qırımğa kelecek, mında o Aqmescit, Bağçasaray, Yaltanı ziyaret etecektir.
Bunı Devlet dumasınıñ cemaat ile alâqa boyunca idaresi bildire.
Ziyaret vaqtında Mirnoye köyünde kapsulanıñ qoyülüvında iştirak etecek. Mında Ulu Vatan cenki zamanında «Krasnıy» sovhozında yerleşken faşist lageriniñ qurbanlarına bağışlanğan kompleksniñ qurulışı planlaştırıla. Bundan da ğayrı, «Sergey Radonejskiy – rus toprağınıñ toplayıcısı» eykeliniñ açılmasında iştirak etecektir.
İdareniñ malümatına köre, Han sarayınıñ ziyareti, Qırımda Livadiya sarayında Rusiye tarihiy toplulığı bölüliginiñ açılması, Birinci cian cenkiniñ başlanmasınıñ 100 yıllığı ile bağlı olğan tedbirlerniñ azırlanuvı boyunca komitetiniñ toplaşuvında iştiragi planlaştırıla.
Bunı Devlet dumasınıñ cemaat ile alâqa boyunca idaresi bildire.
Ziyaret vaqtında Mirnoye köyünde kapsulanıñ qoyülüvında iştirak etecek. Mında Ulu Vatan cenki zamanında «Krasnıy» sovhozında yerleşken faşist lageriniñ qurbanlarına bağışlanğan kompleksniñ qurulışı planlaştırıla. Bundan da ğayrı, «Sergey Radonejskiy – rus toprağınıñ toplayıcısı» eykeliniñ açılmasında iştirak etecektir.
İdareniñ malümatına köre, Han sarayınıñ ziyareti, Qırımda Livadiya sarayında Rusiye tarihiy toplulığı bölüliginiñ açılması, Birinci cian cenkiniñ başlanmasınıñ 100 yıllığı ile bağlı olğan tedbirlerniñ azırlanuvı boyunca komitetiniñ toplaşuvında iştiragi planlaştırıla.


text:
Ataqtı pop-änşisi, marqum Maykl Djeksonnıñ öner körsetken kezderi saxnağa kïip jürgen aq qolğabı bässawdada 64,8 mıñ dollarğa satıldı.
Maykl Djekson onı öziniñ ataq-dañqın äygilegen "Thriller" albomı üşin marapat berilgen saltanattı keşte kïip şıqqan bolatın.
Qolğaptıñ bastapqı bağası 20 mıñ dollar bolatın. Jeñimpazdıñ esimi atalmay otır.
Ayta keteyik, Maykl Djekson oñ qolına aq qolğap kïip, saxnağa birinşi ret 1983 jılı şıqtı. Keyin, 1999 jılı suxbat alw kezinde jwrnalïster odan nege qolğaptıñ birew ekenin surağanda, ol: «Nege birew deysiz be? Sebebi, birew ekewge qarağanda, erekşe körinedi ğoy», – dep jawap bergen.
1984 jılı Djekson qolğabına öziniñ tapsırısı boyınşa köptegen polotno saldırğan. Al keybir qolğaptarın nağız öner twındısına aynalğan swretşi Pol Bedardqa sıyğa tartqan.
Mwzıka älemi tarïxındağı eñ jarqın juldızdardıñ biri bolğan Maykl Djekson 2009 jılğı 25 mawsımda 51 jasında ömirden ötti. Onıñ Thriller degen albomı barlıq waqıttar men xalıqtar arasında eñ köp satılğan küytabaq retinde Gïnnestiñ rekordtar kitabına endi.
Derekközi: rambler.ru
Tegï: Bïznes,
Kommentarïï


text:
«Assalawmağaleyküm, änsüyer qawım! ALLA qalasa, "SMart" öner mektebin aşw nïettemin. 7 men 13 jas aralığındağı önerpazdardı iriktew (Almatı qalası boyınşa) Dostıq dañğılı men Q.Sätbaev köşeleriniñ qïılısındağı "Oqwşılar sarayında" 1-2 tamız künderi, sağat 11:00 - den bastaladı. Negizgi sabaq "Estrada änşisin" dayarlaw»-dep jazğan.
Sonday-aq qazaq tili, ağılşın tili, dombıra, fortepïano, solfedjïo, mwzıka teorïyası, xoreografïya, qazaq mwzıka tarïxı, saxna tili, logopedïya ïnformatïka sındı sabaqtar bolmaq.
Assalawmağaleykwm, änsüyer qawım! ALLA qalasa, "SMart" öner mektebin aşw nïettemin. 7 men 13 jas aralığındağı önerpazdardı iriktew (Almatı qalası boyınşa) Dostıq dañğılı men Q. Sätbaev köşeleriniñ qïılısındağı "Oqwşılar sarayında" 1-2 tamız künderi, sağat 11:00 - den bastaladı. Negizgi sabaq "Estrada änşisin" dayarlaw bolıp tabıladı. - Qazaq tili - Ağılşın tili - Dombıra - Fortepïano - Solfedjïo - Mwzıka teorïyası - Xoreografïya - Qazaq mwzıka tarïxı - Saxna tili - Logopedïya - Ïnformatïka t.b Tolıq aqparat üşin +77014553388, +77021002424 xabarlasa alasızdar. ???????????????☀
Kommentarïï


text:
AQŞ sportşılarınıñ Oñtüstik Koreyada ötetin qısqı Olimpiada oyındarına qatısu, qatıspauı äli belgisiz –dep mälimdedi AQŞ-tıñ Birikken Wlttar Wyımındağı twraqtı ökili Nikki Heyli.
Nikki Heylidiñ sözinşe, 2018 jılı Oñtüstik Koreyada ötetin qısqı Olimpiada oyındarına AQŞ sportşılarınıñ qatısu, qatıspauı Korey tübegindegi jağdaylarğa baylanıstı. Degenmen de Aq üy Amerika sportşılarınıñ qauipsizdigi üşin bar küş-quatın paydalanadı. Bwl sportşılar üşin öte ülken mümkindik. Olar osı arqılı qiındıqtardı jeñudi üyrenedi.
Qazirgi tañda Koreya tübegindegi sayasi jağday twraqtı emes. AQŞ pen Soltüstik Koreya arasındağı kikiljiñ uaqıt ötken sayın uşığuda. Soltüstik Koreya AQŞ pen Birikken Wlttar Wyımınıñ qarsılığına qaramastan öziniñ ballistikalıq zımırandarın sınaqtan ötkizuin jalğastıruda.
Jalpı, 2018 jılı Oñtüstik Koreyada ötetin qısqı Olimpiada oyındarı el esinde eñ daulı Olimpiada bolıp qalatını sözsiz. Sebebi jaqında Halıqaralıq Olimpiada komiteti öz tarihında bwrın soñdı bolmağan şeşim şığarğan. Ol Resey qwramasın 2014 jılğı doping dauına baylanıstı «Phençhan-2018 qısqı Olimpiada oyındarınan» şettetken. HOK şeşimi boyınşa, reseylik sportşılar Oñtüstik Koreyağa tek beytarap qwrama retinde ğana bara aladı.


text:
Munday ïdeyanı köterwşiler orıs tiliniñ ïmperïyadan qalğan qaldıq bolıp tabılatının, sondıqtan odan qısqa merzim işinde qutılw kerektigin alğa tartadı. «Biz, äzerbayjandar, uzaq jıldar boyı eki til jağdayında ömir sürip keldik te, orıs tiline ayrıqşa mañız berdik, key jağdaylarda ol ana tilimizden de asıp tüsip turdı», – deydi osı orayda Nasïmï atındağı Äzerbayjan til bilimi ïnstïtwtınıñ ğılımï qızmetkeri Djaxïd Ïsmayıloglw. Onıñ aytwınşa, qazirgi tañda Äzerbayjanda orıs tilin damıtwdıñ ülken negizi bar, endi bilim jüyesinde orıs sektorınıñ bola berwi äzerbayjan tiliniñ, sonıñ işinde balalar ädebïetiniñ damwına köp kedergi keltiredi
«Sondıqtan bizdiñ elimizde twğan tilimizde bilim alw eşbir balamasız mindetti närse bolwğa tïis, orıs sektorın joyuımız kerek, al orıs tilin şetel tilderi qatarında oqıtwğa köşken jön. Olay bolmağan jağdayda twğan tildi damıtwğa degen suranıs bolmay qalıp, äzerbayjan tilin damıtw tejele beredi», – dedi ğılımï qızmetker sosın.
«Bir mısal keltireyin. Büginde ata-analardıñ köpşiligi özderiniñ balaların orıs sektorında oqıtıp jürgenderin äzerbayjan tilindegi mektepterdi oqw quraldırı men ädebïettiñ jetimsizdigimen baylanıstıradı. Ras, bizde munday jetimsizdik bar. Biraq däl qazirgidey alternatïvti tilde bilim alw jalğasıp turğan kezde bul jetimsizdiktiñ bolğanı – bolğan, öz tilimizde oqwğa degen ınta äzir twa qoymaydı», – dep tüyindedi Ïsmayıloglw sözin.
Kommentarïï


text:
Los-Andjeleste orta salmaqtağı WBA (Super), IBO, WBC (Interim) jäne IBF nusqaları boyınşa älem çempïonı Gennadïy Golovkïn (35-0, 32 KO) men amerïkalıq Domïnïk Weyd arasındağı jekpe-jek ayaqtaldı.
Bul jekpe-jekke Gennadïy Golovkïn barlıq belbewlerin - WBC (Interim), WBA, IBF, IBO tikken bolatın.
Domïnïk Weyd kezdeswdiñ birinşi rawndında-aq nokdawnğa tüsken bolatın. Ekinşi rawndta Golovkïn amerïkalıq bokşsığa eşbir mümkindik qaldırmadı. Sebebi ekinşi kezeñ bastala bere tağı da esinen tanğan Weyd kezdeswdi jalğastırwğa qayrat tapqanımen, köp uzamay Golovkïn öz qarsılasın tağı bir märte jerge qulattı.
Osılayşa, jerlesimiz käsipqoy boksta ötkizgen 35 jekpe-jektiñ barlığın jeñispen ayaqtap otır, onıñ 32-si - nokawt.
Domïnïk Weydpen bolğan jekpe-jekte GGG qatarınan 16-şı ret çempïondıq beldikti qorğadı.
Bunıñ aldında xabarlağanımızday, qazaqstandıq boksşı Gennadïy Golovkïn amerïkalıq Domïnïk Weydpen bolğan ayqası üşin 2 mïllïon dollar aladı. Golovkïn Davïd Lememen judırıqtasqanda tap osınday mölşerde gonorar tapqan edi. Al Domïnïk Weydke 500 mıñ dollar tölenbek.
Qazaqstandıq boksşınıñ jekpe-jegin körwge kelgen xalıqtıñ sanında şek bolmadı. 17 mıñ orındıq «Forwm» arenasında bïletterdiñ barlığı derlik satılıp ketken. Janküyerlerdiñ surawı boyınşa uyımdastırwşılar qosımşa bïletter şığarwğa mäjbür boldı.
Qazaqstandıq boksşı kelesi kezdeswinde 7 mamırda ötetin Sawl Alvares-Amïr Xan jekpe-jeginiñ jeñimpazımen judırıqtaswı tïis. Sebebi Golovkïn IBF/IBO/WBA tujırımdarı boyınşa älem çempïonı äri WBC nusqası boyınşa älemniñ waqıtşa çempïonı, sondıqtan ol Alvarestiñ WBC çempïondıq tïtwlına mindetti ümitker sanaladı. Alayda Sawl Alvares komandası orta salmaq ayasında (160 fwnt) qazaqstandıq boksşımen ayqas ötkizwge nïetteri joq ekendikterin bayqattı.
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Köbine adamdar qandayda bir äreketke, sözge, oqïğağa qatıstı alğaşqı, bir sättik emocïyalarına ökinip jatadı. Munı psïxologtar «trïggerler» dep ataydı. Abaysız aytılğan söz, oylastırılmağan äreketter, albırttıqtan twatın barlıq jağdaydı birneşe sekwndqa basqarwdı üyrenw kerek. Ol üşin arnayı amaldar qarastırılğan. Solardıñ biri tınıs alwmen baylanıstı. Emocïya men tınıs alwdıñ qanday baylanısı bar? Öytkeni, emocïonaldıq is-äreketter tek basta «twındamaydı», qızw reniş üstinde qanda türli gormondar arpalısıp jatadı, jürek soğısı jïilep, qan qısımı köteriledi. Emocïyanıñ fïzïkalıq bilinwin baqılawğa ala alsañız, aşw, ürey, qozw, abırjwdı toqtata alasız.
Tereñ tınıs alıñız, keyin bayaw demiñizdi şığarıñız. Tınıs alwdı 5 sekwndqa kidirtiñiz de, dïafragmañızğa barınşa nazar awdarwğa tırısıp, bayaw dem alıñız. Kewdeñiz awağa tolğanın sezinip, 20-ğa deyin sanap, bayaw demiñizdi şığarıñız. Jağımsız emocïyalardı toqtatw üşin är dem şığarğan sayın olar qara bwdaqtalğan bult sındı deneñizden şığıp jatqanın elestetwge boladı. Emocïyañız tolıqtay sizdiñ basqarwıñızğa ötkenşe dem alwdıñ osı türin qaytalay beriñiz.
Ürey tez tınıs alıp, bayaw dem şığarwmen baylanıstı, aşw dirildegen tınıs alw jäne şığarwmen bilinedi, al qwanış pen tınıştıqta adam bayaw jäne erkin dem aladı.
Nazarıñızdı basqa jaqqa awdarıñız
Emocïyañızğa tosqawıl qoya alğan soñ, onıñ layıqtı türde şığwına ıqpal jasañız. Eger siz sezimderiñizdi basıp, tıyıp otırsañız, erte me, keş pe qurğan toğanıñız qulaytını sözsiz. Al jïnalıp qalğan emocïya dolı küşpen şıqqanda eşqanday baqılawğa könbeydi. Munday ağınnıñ jetegine eretin adamdar, aşw qısqanda bir sät esterin joğaltıp, küyinişti jağdaylar twdırwı mümkin.
Bul olqılıqtı boldırmaw üşin aşw, ıza, reniş, qızwlıqtı ädepti türde şığarwğa tırısıñız. Sizdi tüsinetin dosıñızğa xabarlasıñız, onımen kezdesip, sezimiñizdi sïpattap, oqïğanıñ män-jayın bayandañız. Fïzïkalıq jattığwlar arqılı da emocïyanı şığarwğa boladı. Tipti äwenniñ ırğağımen sekirip bïlep, ayqaylap alw da kömektesedi. Köz jasına erik ber degen keñes te jaraydı. Sizdi jabıñqı sezindiretin gormondar jaspen birge ağzadan şığadı. Eger işiñizde agressïyanı sezinseñiz, küşpen sınasatın sport türlerin tañdañız.
Eger sizdi qorqınış, köñilsizdik, ürey sïyaqtı sezimder bawrap alsa, onda boyıñızdı serpiltetin, qwanış pen tınıştıq sıylawğa kömektesetin äreketterdi iske asırwğa tırısıñız. Aspazdıqpen aynalısıñız, än tıñdañız, swret salıñız, medïtacïya jasañız nemese jay ğana jaqsı kïno körip, kitap oqwğa boladı. Är adamnıñ jeke ıqılası men fïzïologïyalıq äreketterine baylanıstı ärkimniñ bul turğıda öz amalı bar, birewler medïtacïya jasap tınıştalsa, birewler parkte jügirip tınıştaladı.
«Batırmanı» izdeñiz
Emocïyanı basqarw äreketteri «jedel» türde bola aladı, sonımen qatar uzaq merzimdi qoldanısqa engizwge boladı. Sezimiñizge toqsawıl qoya alğan soñ jäne onı birewmen bölisip, basqa arnağa awıstıra alğan soñ, sizdiñ emocïonaldıq trïggeriñizdi oyatatın, yağnï qızwqandılığıñızdı oyatatın «batırmanı» izdewge tırısıñız. Köbine qate tujırımdar jağımsız emocïyalar twdıradı. Mısalı, birew sizdiñ söziñiz, ne isiñizdi jöndegendi unatpawıñız mümkin, öytkeni birdeñeni durıs jasay almaytındardı özgeler beybaq dep qabıldaydı. Biraq ärdayım minsiz bolw mümkin emes qoy, sonı esiñizden şığarmañız. Birewler qoldawğa zärw bolıp, renişin bildiredi. Emocïyanı basqara alw – emocïonaldı ïntellektisi damığan adamnıñ bastı qasïeti.
Büldirw men qïratwğa negizdelgen oylardan qaşıñız. Öz emocïyasın basqara almaytın adamdar tömende keltirilgen büldirgiş ömirlik tujırımdardı basşılıqqa aladı:
— bärin alw nemese eşteñe almaw;
— bärine men kinäli;
— adamdar meniñ sezimimdi biledi;
— jaman pikirler ğana aqïqat.
Emocïonaldıq densawlığıñızdı qadağalañız
Fïzïkalıq densawlıq sïyaqtı emocïonaldıq densawlıq ta mañızdı. Eger jüdep ketseñiz, wlanğan bolsañız, jağımsız ortada jürseñiz, demek awırıp jürsiz. Ärdayım jabıñqı köñil-küyde, öziñizdi baqıtsız sezinseñiz, zorğa jürseñiz, jağımsız emocïyalar bölinetini sözsiz. Emdelw üşin «psïxologïyalıq gïgïena erejelerin» ustanw qajet. Jeke şekarañız belgilengen, öz aynalañızda qawipsiz orta twdırwğa tırısıñız: biliktiligiñizdi körsete alatın is, öziñizge senimdiligiñizdi arttıratın jumıs tabıñız.
Ömiriñiz öz baqılawıñızda ekenin biliñiz jäne siz ortaq älemniñ bir bölşegisiz. Biraq soğan oray, emocïonaldı sezimderiñizdi şığara alatın, janıñızğa jaqın kişkentay «älemiñizdiñ» bolğanı durıs. Sonda ğana toqıraw men zerigwdiñ aldın alasız jäne bul sezimder de jağımsız emocïyalar twdıratının umıtpañız.
Derekköz: tirshilik-tynysy.kz
Tegï: Glavnaya, Psïxologïya,
Kommentarïï


text:
«İslâm devleti» taqımı Nitstsada yüz bergen ücüm içün mesüliyetni boynuna aldı
«İslâm devleti» taqımı Nitstsada yüz bergen ücüm içün mesüliyetni boynuna aldı, vaqia neticesinde 84 insan elâk oldı, 200-den ziyade kişi yaralandı.
İçtimaiy mediada taqımda bildireler ki, olarnıñ «askeri» yük maşnasınıñ aydavcısı edi.
Ücüm etken 31 yaşındaki Mohamed Lauaej Bulel Nitstsa kurort şeeriniñ yalısında ücüm etti ve adamlarğa ateş açqanda politsiya tarafından öldürildi.
Vaqianı taqiq etken Paris prokurorı Fransua Molens iyül 15-te ilân etti ki, ücümniñ «terroristik teşkilâtnıñ faaliyeti alâmetleri» bar, ve taqiqatçılar «ücümciniñ destek köstergen suç ortaqları bar olğanını belgilemege tırışa».
Bulel Tuniste doğdı, amma Frenkistanğa qanun boyunca köçti. Onıñ dayanıqsız ve içkicilikke avesli olğanını aytalar, o apayınen ayırıla. Onıñ babası frenk televizionına ayttı ki, Bulel dinden uzaq edi.
Frenkistanda Nitstsada yüz bergen teraktnıñ qurbanlarına bağışlanğan üç kün matem ilân etildi.
İyül 14-te aqşam İngiltere yalısında kezgen ve Bastiliyanı alma kününe bağışlanğan fişenkni baqqan onlarca insanlarnı urğan yük maşnasınıñ aydavcısınıñ şahsiyeti resmiy olaraq belgilendi.
İyül 14-te ücümci yük maşnasınen Frenkistan milliy bayarmına bağışlanğan fişenkke baqmaq içün toplaşqan adam sürüsinden tahminen eki kilometr keçti, bundan soñ ateş açtı.
Ücüm neticesinde 84 insan elâk oldı. Paris prokurorınıñ malümatına binaen, elâk olğanlar arasında 10 bala ve ösmür oldı, 202 yaralanğan kişiden 52 ağır alda buluna, olardan 25 insan ayat saqlağan aletlernen.


text:
Brïtanïyalıq omartaşı, 63 jastağı Leslï Rayt öziniñ tawıqtarınıñ biri döp-döñgelek jumırtqa salğanın körgende tañ qalğanın jasırmaydı. Zeynerker endi onı eBay arqılı satwdı josparlar otır.
Jup-jumır döñgelek pişindi jumırtqadan aldımen omlet dayındamaq bolğan ol, munday sïrek kezdesetin jayttar Jelide ülken qızığwşılıq twdıratının eskerip bul oyınan ayaq astınan aynıp qaladı. Onıñ üstine özi Jelige ornalastırğan foto tez arada tanımaldıqqa ïe bola bastadı.
"Men tawıq jumırtqasın Ïnternet jelisinde jarïyalağan edim, äldekim mağan osığan uqsas jumırtqanıñ eBay arqılı £480 satılğanı twralı derektiñ siltemesin jiberdi", - deydi ol. Osını estip-bilip alğan soñ, ol öziniñ tawığı tapqan «şedevrdi» satılımğa şığarwğa bel bwıp, onı 480 fwnttan joğarı bağalap otır. Tüsken aqşanı qayırımdılıqqa – ïtterdiñ bïgl tuqımın qoldawğa jumsamaq.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Köripkeldiñ aytwına qarağanda, Qazaqstan «Astana EKSPO-2017» körmesin ötkizgennen keyin dağdarıstan şığadı. Şara öte joğarı deñgeyde ötkizilip, Qazaqstannıñ xalıqaralıq arenadağı bedelin kötere tüsedi. Osıdan keyin eldi köptegen olïmpïadalar kütip tur. Respwblïka damwdıñ burın-soñdı bolmağan sekirisin bastan keşedi. Resey men Wkraïna öziniñ öndiris orındarın Qazaqstanğa köşiredi. Munıñ özi bayağı 1941 jıldı eske tüsiredi.
Ekstrasens jaqın keleşekte älemde tek Batıs Sibir men Qazaqstannıñ terrïtorïyası ğana saqtalıp qalatının aytadı. Japonïya men Ïzraïl swdıñ astına ketedi. Al Awğanstan jer betinen müldem joğaladı.
Jumatova sonday-aq «Ïslam memleketiniñ» de tirşilik etwin toqtatwına onşalıqtı köp qalmağanın söz etti. Ol 2015-2016 jıldardıñ jeltoqsan ayına deyin ğana ömir süredi.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qırımda bir afta devamında elektrik kütleviy şekilde sıñırlı ola bile
Mart 19 - 26 künleri devamında, Qırımda elektrik ağlarnıñ tamir işleri yapılacağı sebebinden, yarımadada elektrik sıñırlı olacaq.
Bu aqta, mart 17 künü, Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mart 19 - 20 künleri peretok 250 MVt, mart 21 - 23, 26 künleri 380 MVt, mart 24 - 25 künleri 200 MVt qadar tüşecek.
«Belli etilgen künleri, sanayı işhaneleri, küçük ve orta biznesniñ müessiseleri, elektro naqliyat ve başqa içtimaiy emiyeti olmağan yerlerde elektrik energiyası sıñırlı olacaq», - dep aytıla mesacda.
Qırımda 2015 senesiniñ dekabr 30 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qanat Ïslamnıñ üzdik nokawttarınıñ vïdeosın nazarlarıñızğa usınamız, delingen VKontakte jelisindegi «Astana Arlans» tobınıñ paraqşasında.
Eske sala ketsek, Qanat Ïslam qazirge deyin käsibï rïngte 20 jekpe-jek ötkizip, barlığında jeñiske jetti, sonıñ 17-in nokawtpen ayaqtadı. Ol birinşi orta salmaqta (69 keli) WBA Fedelatin jäne WBA FideCaribe nusqaları boyınşa älem çempïonı.
Jerlesimizdiñ endigi qarsılası orta salmaqta (69 keli) öner körsetip jürgen kolwmbïyalıq boksşı - Xwan de Anxel. Ekewiniñ ayqası 9 mamır küni astana waqıtımen tañğı sağat 7:00-de boladı. Xwan de Anxel osı waqıtqa deyin 22 kezdesw ötkizgen. Sonıñ 17-in nokawtpen utıp, birewinde qarsılasımen teñ tüsken. Al 3 kezdeswinde ese jibergen., Qos batırdıñ jekpe-jegin «Qazaqstan» ulttıq arnası tikeley efïrde körsetetin boladı.
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Dreamstime — tegin kontentti bölek bölim, jïi jañartılıp otıradı. Paydalanw üşin tirkelw qajet.
Free Digital Photos — kategorïyalarğa bölingen ülken qor. Barlıq swretterdi bilim alwğa, jeke maqsattarğa nemese käsipkerlik maqsatında paydalanwğa boladı.
Free Images — kategorïyalarğa bölinip, taqırıp boyınşa izdewge bolatın 35 mıñnan astam swretter bar ülken galereya. Jüktew üşin avtorïzacïya qajet.
Free Range Stock — joğarı sapadağı fotolar bar qor. Qoldanw üşin saytqa kirip logïn jäne qupïyasöz arqılı tirkelw qajet.
Free Photos Bank — tegin fotolar toptaması, jüktew üşin tirkelw qajet emes. Barlıq swretter kategorïyalarğa bölingen, taqırıp boyınşa izdewge boladı.
tumblr
IM Free — jarïya derekközderden alınğan grafïka men fotoswretter toptaması. Kommercïyalıq bağıtta da paydalanwğa boladı. Tüyindi sözder boyınşa izdewge boladı.
Morguefile — jeke veb-jobalarğa paydalanwğa bolatın, ärtürli fotograftardıñ fotoswretteriniñ toptaması. Saytqa tirkelw qajet jäne paydalanatın swrtetterge avtorların jazw qajet.
Pixabay — Creative Commons lïcenzïyası boyınşa taratılatın jäne avtorlıq quqıqpen qorğalmağan, tegin fotolardıñ qorı.
Public Domain Pictures — äwesqoy avtorlardıñ tegin fotoswretter repozïtorïyası. Qoldanıs üşin jıldam tirkelwden ötw qajet. Ülken swretterdi jüktew üşin töleytin akkawnt qajet.
Stockvault — fotograftar men dïzaynerlerge arnalğan fotolar qorı. Öz jumıstarıñızdı jarïyalap, basqa birewdiñ swretterin jeke jäne kommmercïyalıq emes maqsatta paydalanwğa boladı. Tirkelw qajet emes.
Rgbstock — fotograftar men grafïkalıq jumıstardıñ avtorlarına arnalğan tegin fotolar qorınıñ saytı. Tirkelw mindetti türde qajet.
Ancestry Images — tarïxï prïntter, kartalar jäne geografïyalıq ekspedïcïyalardıñ eski swretteriniñ jäne foto tilşilerdiñ swretter toptamalarınıñ tegin jïıntığı.
foodiesfeed
BigFoto —äwesqoy swretşilerdiñ fotolarınıñ tegin galereyası. Geografïyalıq aymaq boyınşa katalog bar.
Gratisography — jeke jäne kommercïyalıq bağıtta paydalanwğa arnalğan tegin äri joğarı sapadağı swretter. Jüktew oñay, apta sayın jañartıladı.
Death to the Stock Photo — ay sayın öziñizdiñ elektrondıq mekenjayıñızğa tegin, sapalı swretterdi alwıñızğa boladı.
FreeMediaGoo — ärtürli medïa jobalarğa paydalanwğa bolatın fotoswretterdiñ tegin medïa qoyması. Tizimderge bölingen jäne tüyindi söz arqılı izdew bar.
Hubspot — marketïngti platforma, negizgi qızmet türinen bölek özderiniñ mekenjayları men elektrondıq poştasın tastağan jazılwşılarğa tegin foto paketterin usınadı.
iStock — reswrs, apta sayın tegin swretter toptamasın şığaradı, tirkelwdi qajet etedi.
pexels
Little Visuals — joba, tirkelgen kezde körsetilgen email –ge apta sayın 7 joğarı sapadağı swretterdi jiberedi. Toptamaları ärtürli: ïndwstrïyalıq qalalardan bastap tabïğat körinisterine deyin.
New Old Stock — avtorlıq quqıqpen şektelmegen qoljetimdi arxïvterden alınatın vïntajdı fotolardı onlayn-tañdawğa boladı.
PicJumbo — saytqa tirkelmey swretterdi tegin jüktewge boladı. Reswrs boyınşa izdew joq, kategorïya boyınşa tañdawğa boladı.
Pickupimage — tegin swretter qorınıñ ülken onlayn-kollekcïyası, negizinen tabïğat jäne tabïğat körinisteri beynelengen. Kommercïyalıq bağıtta da köşirip, taratwğa boladı. Tirkelw mindetti emes.
Superfamous — golland dïzayneriniñ saytı, iriktelgen materïaldar Creative Commons Attribution 3.0. lïcenzïyası boyınşa jarïyalanadı. Lïcenzïyanıñ şartına säykes fotolardı foto avtorına silteme qoyu arqılı paydalanwğa boladı.
Unsplash — sayt är 10 kün sayın öz paydalanwşılarına onşaqtı tegin äri joğarı sapadağı swretterdi usınadı.
Wikimedia Commons — kategorïyalarğa bölingen 21 mln jwıq fayldar bar medïafayldardıñ aşıq qoyması.
Can We Image —Wikimedia Commons qorınan izdew men nätïjelerdi körsetetin joba. Barlıq tabılğan siltemeler avtorlıq kontentti , alğaşqı betke aparadı.
pexels
Compfight — Flickr- dan swretterdi izdewge arnalğan jügirtki. Flickr API jäne izdew parametrleri paydalanıladı.
Creative Commons Search — Creative Commons lïcenzïyası boyınşa swret izdeytin sayt. Flickr and Google-men ïntegracïyanı jäne arnayı parametrler boyınşa izdewdi qoldaydı.
Foter — Flickr arnalğan izdew quralı, qajet bolğan lïcenzïya parametrlerine säykes swretterdi tez tabwğa kömektesedi.
Google Advanced Image Search — ärtürli sayttarda ornalasqan swretterdi tabwğa arnalğan keñeytilgen izdew. Google –diñ izdew mümkindikteri paydalanıladı.
Every Stock Photo — tegin swretterdi izdew jüyesi. Köptegen derekközdermen jumıs isteydi, qajet bolğan lïcenzïya türin tañdawğa mümkindik beredi.
Image Finder — tanımal Flickr fotoxostïngke negizdelgen, Creative Commons lïcenzïyalı fotoswretterdi izdewge arnalğan izdew jüyesi. Kommercïyalıq jäne kommercïyalıq emes lïcenzïya boyınşa fïltrdi paydalanadı.
PhotoPin — Flickr-ge negizdelgen Creative Commons lïcenzïyalı swretterge arnalğan jüye.
StockPhotos.io — 25 mıñğa jwıq swretter bar fotograftardıñ käsibï qawımdastığı.
TinEye — swret izdewge arnalğan jüye. Ol arqılı swrettiñ derekközin tabwğa, paydalanw türin tabwğa, swrettiñ joğarı anıqtıqtağı modïfïcïrlengen nusqasınıñ bar joqtığın tekserwge boladı.
pexels
Canva — dayın grafïka men swretterdiñ negizinde blogtarğa arnalğan jaña ïllyustracïyalar dayındawğa arnalğan qural.
Getty Images — reswrs, fotoswretter men grafïkanı kompyuterge jüktemey qajet bolğan saytqa avtorı men derekközin nusqap qoyuıñızğa boladı.
Pinterest — ïnfografïka men taqırıptıq swretter jïnaqtarınıñ äwesqoylarına arnalğan älewmettik jeli.
The Stocks — barlıq jeli boyınşa tegin fotolardıñ agregatorı. Alınğan derekközine baylanıstı barlıq swretter kategorïyalarğa bölingen.
Pexels — ärtürli taqırıptağı swretteri bar tegin stok servïs.
All the Free Stock — tegin stok servïsteriniñ swretterin jïnaytın agregator.
Designers Pics — joğarı anıqtıqtağı tegin swretterdi jïnaytın sayt. Barlıq swretter kategorïyalarğa bölingen.
Splashbase — tegin fotolar men vïdeorolïkterge mamandandırılğan servïs.
Startup Stock Photos — startaperlerge arnalğan tegin swretter jïnağı. Negizinen korporatïv jäne bïznes taqırıptarına arnalğan swretter.
Jay Mantri — fotograf Djey Mantrïdiñ joğarı sapadağı tegin swretteri.
Moveast — «meniñ swretterim tegin bolw kerek» dep şeşken portwgaldı fotograftıñ tegin swretter galereyası.
Travel Coffee Book — sayaxat kezindegi swretterge arnalğan fotostok. Kez kelgen paydalanwşı swretterdi jüktey aladı nemese öz swretterin jüktewine boladı.
arthurweill
Jeshoots — 23 jasar fotograf Yan Vasektıñ swretteri jïnalğan sayt. Köbinese Vasek gadjetterdi, tamaqtı dayındaw processin, ıdıstardı, gülderdi jete tüsiredi.
Picography — Hidden Depth stwdïyasınıñ joğarı anıqtıqtağı tegin swretter servïsi.
Magdeleine — kün sayın sayt redakcïyası fotostoktar men fotograftardıñ jeke sayttarınan birneşe tegin swretterdi tañdaydı, bir swret negizgi betke şığarıladı.
Snapographic — jeke jäne kommercïyalıq bağıtta paydalanwğa bolatın tegin swretter jïnağı.
Splitshire — ärtürli taqırıptağı tegin swretter qoyması.
Life of Pix — sayttıñ qorı apta sayın jañartıladı. Joğarı anıqtıqtağı tegin swretterdi äkimşilik tañdaydı.
Public Domain Archive — joğarı anıqtıqtağı swretterdi jüktewge bolatın tegin fotostok.
Cupcake — Yonas Nïlsson Lï fotografınıñ jeke saytı. Ondağı barlıq swretterdi tegin paydalanwğa boladı.
The Pattern Library — tegin «pattern»-swretter kollekcïyası jïnalğan servïs. Olardı sayttardıñ fonına nemese basqa da bağıttarda paydalanwğa boladı.
arthurweill
Getrefe — Getrefe servïsi tegin stoktı sayt emes, biraq onda tegin fotolarğa arnalğa bölim bar. Joba «naqtı ömirde» tüsirilgen swretterge män beredi.
ISO Republic — — «Säwlet», «Urban», «Tabïğat», «Adamdar», «Tekstwralar» jäne «Ärtürli» kategorïyalarına bölingen, tegin swretter galereyası.
Stockpic — jazılwşılarğa servïs komandası eki aptada bir ret 10 jaña, tegin, joğarı anıqtıqtağı fotolardı jiberedi. Sayttan joba qorınıñ barlıq swretterin körwge boladı.
Kaboompics — tağı bir tegin fotoservïs.
Function — basqa reswrstağı tegin swretterge silteme tabwğa bolatın jäne swretter kollekcïyasın jüktep alwğa bolatın dïzayn-blog.
Stock Up — ıñğaylı izdewi bar tegin stoktı fotolar servïsi.
Paul Jarvis — käsibï emes fotograf Pol Djarvïstiñ saytı. Joğarı sapadağı eñ üzdik 20 swretin jüktep alwğa boladı.
Lock & Stock Photos — fotograf äri SMM-mamanı Ey-Djey Monpetï öz swretterin ornalastıratın servïs. Barlıq swretterdi tegin jüktep paydalanwğa boladı.
Raumrot — qorında 639 foto bar, kommercïyalıq bağıtta paydalanwğa arnalğan tegin stok servïs.
MTT — fotograf Djefflï Bettstiñ saytı. Barlıq swretterdi tegin jüktep alwğa boladı. Betts köbinese gülderdi, qala, tabïğat körinisterin jäne gadjetterdi tüsiredi.
bilim-all.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kadırov Aqyar valisinden medal aldı
Çeçenistan Cumhuriyetiniñ başı Ramzan Kadırov Aqyarnıñ rusiyeli valisi Sergey Menâylodan mukâfatnı elde etti.
Aqyarnıñ rusiyeli ükümeti saytında aytılğanı kibi, Menâylo, Çeçenistan Cumhuriyetinde bulunıp, oınñ başına «Rusiye baari» vaqtında yardım köstergeni» içün minnetdarlığını bildirdi ve Kadırovnı «Rusiye-Qırım-Aqyar» medali ile taqdirledi.
Beyanatqa köre, Kadırov «ileride de Aqyarlılarğa yardım etmege» söz berdi.
«Şimdi Aqyarğa devletniñ birinci şahısları tarafından ayrı diqqat kösterile. Çeçenistan Cumhuriyeti ileride de Aqyar ile regionlarara bağlarnıñ qaviyleşüvine qol tutacaq», – dedi Kadırov.
Evel Ramzan Kadırov endi Qırım işğali içün mukâfat alğan edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Celâl: Çiygoz yaqında azat etilecegine inanmay
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl dey ki, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesiniñ Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetini üç ayğa qısqartmaq kibi qararı er kesni «biraz şaşırttı», amma Çiygoz özüniñ azat etilecegine inanmay eken.
Bu aqta Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Tuvğanları, yaqınları, dostları bu kibi qararnıñ alınacağını beklemey edi, çünki Ahtem Çiygoznıñ azatlıqta olğanına yarım yıl devamında keder ete ediler. Oña nisbeten bütün qabaatlarnı adaletsiz saya edik ve şimdi de sayamız», – dedi Celâl.
Ahtem Çiygoznıñ özü, Meclis reisiniñ muavini aytqanı kibi, «azat etilecegine pek te inanmay».
«Malümatımızğa köre, Taqiqat komiteti 19-na qadar Çiygoznıñ apis müddetiniñ uzattırılması aqta yañı şefaatını berip, onı apiste qaldıra bile».
Avgust 10 künü Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavininiñ imayesi tarafından berilgen şikâyet arizası boyunca toplaşuvı keçti. Arizada Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ Çiygoznı noyabr 19-na qadar apiste qaldırmaq qararını lâğu etmege talap eteler.
Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov aytqanı kibi, Yuqarı mahkeme ilk sefer prokuraturanıñ talabı ile bütünley ve advokatnıñ ricası ile qısmen razı oldı. Neticede apiste bulunuv müddetini avgust 19-na qısqarttılar.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Mayıs 15 künü keçirilgen mahkeme toplaşuvı neticesinde Çiygoznı iyül 29-na qadar apiste qaldırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde iyül 28 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komiteti taqiqatçısınıñ Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini uzatmaq aqqında şefaatı boyunca toplaşuv keçti. Mahkeme kene Çiygoznı üç ay ve 21 künge, yani 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırmağa qarar aldı.


text:
Jamala – «Eurovision-2016» ğalibi
«Eurovision-2016» yarışında Ukrainanı temsil etken Jamala (Susanna Camaladinova) bu halqara yır konkursında ğalebe qazandı. Yarış finalı mayıs 14-te İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde keçirildi.
Qırım tamırları olğan ukrain yırcısı Jamala 1944 senesi qırımtatar halqınıñ Orta Asiyağa kütleviy şekilde sürgünligi aqqında añlatqan «1944» yırını icra etti.
Rey berüv ceryanında Meclis reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde yazdı: «Sağ ol, Jamala!»
61-ci «Eurovision» yır yarışında 42 devlet iştirak etti, finalğa 26 memleketniñ temsilcisi çıqtı.
Avropa yayınlama birliginiñ qaidelerine köre, ğalebe qazanğan iştirakçi nevbetteki sene konkursnı öz devletinde keçirmege aqqını ala, amma onı red ete bile.
Ukraina 2005 senesinde «Eurovision» yarışında iştirak etken edi. Bundan evel, 2004 senesi yarışta Ukraina temsilcisi Ruslana ğalebe qazandı.


text:
Mogherini: Savçenko Minsk añlaşmalarına köre azat etilmek kerek
Avropa Birliginiñ tış işler yüksek vekili Federica Mogherini Rusiyeni Nadejda Savçenko, Oleg Sentsov ve qanunsız alda esir alınğan diger Ukraina vatandaşını azat etmege çağırdı.
«Men Rusiye akimiyetini Savçenkonı azat etmege çağırğan adamlarğa reyimni qoşam. Men Oleg Sentsovnı ve Minsk añlaşmalarına köre azat etilecek qanunsız alda esir alınğan diger adamlarnı azat etmege çağıram», – dep qayd etti Mogherini.
Avropa Şurasınıñ nazirler Komiteti, Ukraina Yuqarı Radası, Avropa parlamenti, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve bir çoq diger halqara müessise ve siyasetçi de Nadejda Savçenkonı azat etmege çağıralar, – dep haber ete Radio Svoboda.
Mart 4-te Rusiyedeki Moskvanıñ Basman mahkemesi ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ toplaşuvında iştirak etmek imkân berilmegeninden sebep şikâyetini red etti. Savçenko onıñ Rusiyede qanunsız alda apiste tutuvğa qarşı narazılıq bildirmek maqsadı ile 82 kün devamında açlıq tutmaqta. Savçenkonıñ adliyecileri onıñ sağlığı fenalaşqanını bildireler.
Rusiyede Nadejda Savçenkonı Donbassta elâk olğan Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası olğanında qabaatlaylar.
İyünniñ soñunda separatistler onı esir alıp, Rusiye arbiylerine teslim ettiler. Bundan soñra Savçenkonı Rusiyede apiske aldılar. İmayeniñ malümatına köre, onıñ jurnalistlerniñ ölümine alâqası yoq, çünki o, esarette edi. Savçenko bütün qabaatlarnı red ete.
Yanvar ayınıñ soñunda taqiqatçılar Savçenkoğa qarşı sıñırdan qanunsız keçüv aqqında daa bir cinaiy iş açılğanını bildirdiler.
Minsk añlaşmaları bütün esirlerniñ azat etilmesini belgilemekte.
Buña baqmadan, Rusiye Savçenkonı azat etmey.
Bundan ğayrı, Ukrainanıñ daa bir qaç vatandaşı, olarnıñ arasında «terrorizmde» qabaatlanğan Qırım rejissöri Oleg Sentsov, Rusiyede apiste qalalar. Uquqçı ve uquq qorçalayıcılar bunıñ qanunğa riayet etkenini red eteler.


text:
Tramp, AQŞ prezidenti vazifesine saylanılsa, Qırımnıñ rusiyeli olğanını tanımağa azır olğanını ilân etti
Amerika Qoşma Ştatları prezidentine Cumhuriyet firqasından namzet Donald Tramp ilân etti ki, devlet prezidenti vazifesine saylanılsa, Qırımnıñ rusiyeli olğanını resmiy olaraq tanımasını baqmağa azır. Bunı siyasetçi iyül 27-de, çarşenbe künü ilân etti, dep bildire «Amerika sesi», amerikalı Politico neşrine esaslanıp.
Bunen beraber, Tramp qayd etti ki, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesi meselesini baqmağa azır.
«Elbet, bunı baqacaqmız», – dep ayttı siyasetçi, Qırım ve Rusiye aqqında sualine cevap berip.
Cumhuriyetçiniñ sözleri, ekspertler tarafından çoq izaatlarnıñ peyda olmasına yol berdi.
«Bu amerikalı ve avropalı qıymetler ve menfaatlarnıñ deñişmesidir», – dep bildirdi Twitterde Harvard Kennedy School professorı Nikolas Berns.
«Tüşünmedim ki, Tramp daa ziyade Putin tarafını tutqan ola bile, amma endi o ayta ki, sanktsiyalarnı lâğu ete bile ve Qırım işğalini tanıy bile. Şaşılacaq bir şey», – dep qayd etti CFR analitika merkeziniñ tedqiqatçısı Maks But.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Vilniustaki Dünya qırımtatar kongressiniñ iş neticeleri eñ yaqın vaqıtta derc etilecek – İlmi Ümerov
Aprel 11-13 künleri Vilniusta keçirilgen Dünya qırımtatar kongressi İdare şurası toplaşuvınıñ iş neticeleri eñ yaqın vaqıtta derc etilecek.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini, BDQK şurasınıñ işinde iştirak etken İlmi Ümerov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mence, 2-3 kün içinde derc eterler. Metinni tercime etmek kerek, çünki türk tilinde qabul etildi», – dep qayd etti Ümerov.
Onıñ bildirgenine köre, vesiqa qırımtatarlarnıñ Ukrainadaki aq-uquqları qanun ceetinden teminlenmesi kerek olğanını köstere.
«Ukrainada qırımtatar halqı ve onıñ temsil organları Qurultay ve Meclisniñ aq-uquqlarını kefil etken qanunlarnı ve Anayasa deñişmelerini qabul etmek kerek», – dep qayd etti Ümerov.
Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, Kongress beyannamesinde diger devletlerniñ parlamentlerine qırımtatarlarğa qoltutmaq ve repressiyalardan qorçalamaq çağıruvları mevcut.
Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı. Konferentsiya devamında Rusiyeniñ Qırım işğali ve yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair bir qaç muracaat ve beyanname seslendirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Cemilev Alma-Atada Avrasiya forumında iştirak etecek
Aqmescit – Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev aprel 24-de Alma-Atada Avrasiya forumında iştirak etmege niyetlene.
Cemilevniñ aytqanına köre, bu forum Ukrainağa bağışlanacaq, ve oña kelmege rica ettiler.
«Çıqışta bulunğanlar arasında Rusiyege qol tutqanlar da bar, onıñ içün barıp kelmege qarar aldım», – dep öz qararını izaatladı Cemilev.
Forum arfesinde qırımtatarlarnıñ lideri Kiyevde AQŞ prezident muavini Joe Biden ve Bank of America Amerika bankınıñ müdirinen körüşecek.
Cemilevniñ aytqanına köre, bu forum Ukrainağa bağışlanacaq, ve oña kelmege rica ettiler.
«Çıqışta bulunğanlar arasında Rusiyege qol tutqanlar da bar, onıñ içün barıp kelmege qarar aldım», – dep öz qararını izaatladı Cemilev.
Forum arfesinde qırımtatarlarnıñ lideri Kiyevde AQŞ prezident muavini Joe Biden ve Bank of America Amerika bankınıñ müdirinen körüşecek.