text:
Böyle muracaat «PrivatBank»nıñ resmiy saytında yerleştirilgen.
Bu muracaatta kollektiv qayd ete ki, Pütinniñ tesiri sebebinden o, «Qırımdaki kliyentleri ile razılıqnen ayırılıp olamay».
«Martnıñ 3 künü aktsionerimiz İgor Kolomoyskiy Vladimir Pütinniñ areketlerine belli bir qıymet kesti. Bundan eki kün keçer-keçmez, Rusiyeniñ ükümeti "Moskomprivatbank»nı («PrivatBank»qa bağlı, kartlarnıñ miqdarına köre Rusiyede ileri 10 banknıñ sırasına kirgen bir bank), oña uydurma bir mananen muvaqat memuriyetni kirsetip, az qaldı yoq etmedi. Böyle etip, bizlerge endiden Rusiye topraqlarında normal tarzda çalışmağa bermeyceklerni añlattılar.
«Yazıq ki, bizim Qırımdaki kliyentlerimiznen razılıq ile ayırılmağa da bizlerge bermeyler», – dep aytıla bu haberde.
Rusiye akimiyeti qoltutmasa, Qırım müşterilerine olar paralarnı tölep olamazlar, çünki «bu aqçılar kene de Qırımdaki kliyentlerge kredit sıfatında berilgenler», - dep, «PrivatBank»ta eminliknen bildireler.
«Qırımda belli vaqialar başlanğanınen, tamam ile episi korporativ ve individual müşteriler özüniñ kredit boyunca vazifelerini eda etmey başladılar. Eger de bizler, Rusiye akimiyeti tarafından kösterilgen işbirligi olmasa, bizler özümizniñ bütün borclurarımıznı ödesek, bu tek banknıñ işini havflı vaziyetke qoymaz, bunıñnen birge Ukrainanıñ bütün maliy sistemasına da tesir bildirir», - dep söyleyler bankta.
Hadimler, bazı siyasetçiler «PrivatBank» «Qırım faciasından para qazanmaq istey» degenlerine de, ökelendiler.
Bu sebepten, bankta öz Qırımdaki müşterilerine Pütinniñ adına, bu meselede yardım köstermek muracaatınen, petitsiya imzalamaqnı rica eteler.
«Vladimir Vladimiroviç! Bizler «PrivatBank»qa Qırımdaki kliyentleri ögünde olğan vazifelerini eda etmekte yardım köstermekni rica etemiz. Banknıñ memuriyetinen qorquzuv, şantaj ve ultimatumlar ile laf etmekni toqtatmağa rica etemiz. Moskva bankına ya da angi bir başqa Rusiye bankına Qırımdaki «PrivatBank»ınıñ infrastruktura, aktivleri ve passivleriniñ mirasçısı olmağa izin beriñiz. «PrivatBank»nıñ memuriyeti bu işte bütünley tarafdarlıq köstermege azır», - dep aytıla petitsiyada.
Şunıñnen beraber, yaqın künlerde özleri akimlikke tayinlengen «akimiyet»niñ vekilleri «Qırım Respublikasınıñ Prokuraturası» «PrivatBank»ı qırım bölüginiñ aktivleri ve mal-mülküniñ aresti boyunca davasını mahkemege yollağanını ilân etti.
Qırım sakinlerine paralarını qaytarmağa yarımadada Rusiye vekilleri tarafından meydanğa ketirilgen Emanetçiler qorçalav fondı işandıra.


c: text/html

text:
Bunı Ukraina tış işler Nazirligi bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina, Rusiye ve OSCE vekilleri bu plannı yerine ketire bilecek esas basamaqlarnı belgilediler. Tış işler Nazirligi bu adım Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vaziyetni al etmege yardım etecek, dep tüşüne. Körüşüv iştirakçileri bu şekildeki mesleatlar keçirilmesini devam ettirmege añlaştılar.
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov bildirdi ki, Rusiye evel olğanı kibi Rusiye – Avropa Birligi – Ukraina formatında üç taraflı muzakereler keçirilmesini istey. O, Finlândiyada matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunır eken, «Ukrainanıñ belli bir borcları bar – ve olar deñişmey qala – SNG serbest ticaret zonası çerçivesinde».
Bazarertesi künü, iyün 9-da, Ukraina tış işler naziri vazifelerini eda etken Mıhaylo Koval dedi ki, memleketniñ şarqiy regionlarında silâlı zıddiyet toqtatılmasınıñ esnası kete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saharov merkeziniñ faalleri Qırımda advokatlarğa qarşı yapılğan basqı problemlerini al etmek içün uquqiy yardım köstermege teklif etti. Bunı Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Saharov merkezinde Qırım advokatlarına yapılğan basqı problemleri boyunca Rusiye Federal advokatlar palatası vekilleriniñ iştiraki ile büyük matbuat konferentsiyasını teşkil etmege teklif ettiler», – dep qayd etti Abdureşit Cepparov.
Onıñ aytqanına köre, Saharov merkezinde fevral 3-de Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ vekilleri merkezniñ uquq qorçalayıcıları ile körüşti.
«Qırımnıñ siyasiy mabuslarınıñ aq-uquqlarını qorçalağan advokatlar Kürbedinov, Semedlâyev, Polozovğa yapılğan basqı misali Rusiyede bile yoq. Emil Kürbedinovnıñ apiske alınması körüşüv iştirakçileriniñ qasevetini doğurdı», – dep ayttı uquq qorçalayıcı.
Emil Kürbedinovnıñ apis cezası Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları şurasında muzakere etildi.
Saharov Merkeziniñ missiyası – Andrey Dmitriyeviç Saharovnıñ mirasını saqlap qalmaq ve inkişaf ettirmektir. Sovet totalitarizmi ve azatsızlıq aqqında tarihiy hatıranıñ şekillenmesi, azatlıq, demokratiya ve insan aqları qıymetleriniñ ileriletmesi, tarih, insan aqları ve gumanitar problemler, vatandaş cemiyetiniñ inkişafına qoltutuvnen bağlı aktual meseleler aqqında faal, keyfiyetli ve serbest munaqaşadır.
Qırım insan aqları bağ gruppası yarımadada eki yıldan ziyade çalışa. Qırımtatar uquq qorçalayıcıları Qarasuvbazarda qırımtatar milliy areket iştirakçisi Abdureşit Cepparovnıñ oğlu ve qardaşınıñ oğlu qaçıqırılğan soñ birleşken ediler. Gençler aqqında şimdige qadar iç bir şey belli degil.


text:
Qırımda soñki künde dört COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov yañı koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı operativ ştab toplaşuvında bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, hastalar arasında Qurman rayonı hastahanesiniñ emşiresi, qorantası Çitadan Keriçke qaytqan eki yaşında bala ve Saq rayonınıñ Avel (Krımskoye) köyündeki kilse horınıñ eki iştirakçisi bar.
Umumen Qırımda 104 yañı koronavirus hastası qayd etildi, Aqyarda – 85, bir hasta vefat etti.
Qırımda ve Aqyarda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnı özüni izolâtsiya etmege mecbur etken yüksek seviyeli azırlıq rejimi mayısnıñ 11-ne qadar devam ete.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina vatandaşı olğan eki qırımtatar qadını 2016 senesi Ukrainanıñ muvafaqiyetli qadınları olaraq tanıldı ve böyle adlı neşirniñ cedveline kirsetildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Böylece, yırcı, bestekâr, Ukaina halq artisti Jamala ve Qırımtatar Milliy Meclis azası, Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Gulnara Bekirovanıñ hayat ikâyeleri «Muvafaqiyetli qadınlar» kitabına kirdiler.
«Muvafaqiyetli qadın» malümat-neşir leyhası muvafaq, becerikli ve maqsadkâr qadınlarnıñ memleketimizniñ yaşayışında tutqan yüksek içtimaiy statusnı köstermek içün tesis etilgen», – dep aytıla kitapnıñ taqdim qısımında.
Leyhanıñ tasvirinde qayd etile ki, esas ğaye – «muvafaq, becerikli ve maqsadkâr qadınlarnıñ memleketimizniñ yaşayışında tutqan yüksek içtimaiy statusnı köstermek ve böylece, mustaqil Ukrainanıñ musbet itibarını, körünişini ve yatırım cazibesini pekitmek. Bu kitap bizge ayrı şahıs ve mutehassıs qadın taqımlarına şüret bildirmege imkân bere, olar er künlik emeklerinen devletniñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafına salmaqlı isse qoşalar, tek öz memleketinde degil, çetelde de tanılalar. Olar memleketimizniñ ve cemiyetimizniñ iftiharıdır».
Neşirniñ ortaqları sırasında, ayrıca, vilâyet ve rayon deputat şuraları ve memuriyetleri, Ukraina Qadınlar Birligi qayd etilgenler.
Ukrain yırcısı Jamala, Stockholmde keçirilen Eurovision 2016 yarışında ğalebe qazanqan edi.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov noyabrniñ 7-si, Salı künü «Avropa hatıra ve namus plotforması» adlı mukâfat almaq içün Parijge uçacaq. Bu aqta noyabrniñ 6-nda Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ yolbaşçısı Eskender Bariyev, Kyivde keçken matbuat konferentsiyasında bildirdi.
O, Umerovnıñ namzeti Qırımtatar resurs merkezi ve qırımtatar halqınıñ Milliy Meclisi teşebbüsinen teklif etilgenini qayd etti.
«İlmi Umerov, onen beraber finalda Rusiyeli Vladimir Kara-Murza, Qıtay Halq Cumhuriyetinden kelgen Nobel mukâfatı lauretınıñ ömür arqadaşı, KHDC uquqqoruyıcılar kibi meşur insanlar iştirak etkenine baqmadan, bu mukâfatnıñ laureatı olaraq saylândı. İşte bularnıñ epsine baqmadan bu mukâfatnı İlmi Umerov qazandı ve yarın bizler onı almağa ketecekmiz», – dep ikâye etti Eskender Bariyev.
«Avropa hatıra ve namus plotforması» adlı mukâfatnıñ resmiy saytında haber etilgenine köre, teşkilâtnıñ azaları mukâfatnıñ «totalitarizmge qarşı demokratiya, insan aq-uquqı ve azatlığı, qanun üstünligi oğrunda alıp barğan küreşiniñ tanılması» içün İlmi Umerovke berilmesine rey bergen.
Mukâfat noyabrniñ 8-nde Parijde keçecek «Kommunizmniñ 100 yıllığı. Tarih ve hatıra» konferentsiyasında taqdim etilecek.
Qırımtatar milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etilip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Rusiye akimiyeti İlmi Umerovnen Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etken edi. Ondan soñ Umerov ve Çiygoz Kyivge kelip çıqtılar.
İlmi Umerov Almaniyada ekimlerniñ teşkerüvinden keçip tedaviylengen soñ, Qırımğa barmaq niyetinde olğanını bildirgen edi.


text:
Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ davasında dinşınas Timur Urazmetovnı sorğuğa çekti. O, umumiy tilşınaslıq-dinşınaslıq ekspertizasını azırlağan gruppa erkânına kirgen edi. Bu ekspertiza cinaiy davanıñ temeli oldı. Bu aqta advokat Edem Semedlâyev bildirdi.
«İslâm ifadelerinen bağlı hulâsa, neticelerni islâmnı kütken, dinniñ inceliklerini añlağan insan çıqarmalı, dep israr etemiz. Bu mütehassısnıñ islâmnen bağlı belli bilgileri olmalı, tek bunıñ kibi dinşınaslıq ekspertizalarını yapmağa aqqı olğanını tüşüngen medeniyetşınas, tarih ocası, «Hizb ut-Tahrir» firqasınen bağlı bir qaç işniñ müellifi olmaq yeterli degil», – dep tarif etti advokat.
Kelecek oturışuvda Memedeminovnıñ imayesi ekspertiza dava delili olamaz, dep israr etecek ola. Bundan ğayrı, advokat Semedlâyev dava malümatlarına Nariman Memedeminovğa nisbeten tizilgen 10-ğa yaqın hasiyetname qoştı, olarnıñ arasında bölge memurı, köy şurası ve 55 köydeşiniñ hasiyetnamesi bar.
«Olar tek müsbet», – dep qoştı advokat.
2018 senesi martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Qırğızstan sırtqı ister ministri Ruslan Kazakbaev 2 jeltoqsanda Qıtaydıñ Qırğızstandağı elşisi Du Deven'men kezdesu kezinde qarız öteu mäselesin tağı qozğağan. Qırğızstan sırtqı...
2020 jılğı mwnay qorı boyınşa elder reytinginde Qazaqstan 30 mlrd barrel' kölemimen 11-orınğa jayğastı. TOP-3 qatarına Venesuela, Saud Arabiyası men Kanada endi....
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp jaqında ötken prezident saylauında qarsılası Jo Bayden dauıstı bwrmalau nätijesinde ozıp şıqtı dep mälimdep kelgen. Bir kün bwrın...
“Qıtaylıq agentter saylanğan prezident Djo Baydenniñ kele jatqan äkimşiligine ıqpal etu äreketterin küşeytti” dep mälimdedi AQŞ barlau qızmetiniñ ökili. AQŞ-tıñ Wlttıq barlau...
Talağıştarğa tağı bir taqırıp!Tozaqta jatqan bir şermendege bireu kelip,seni şığarıp alayın ba dese,älgi şermende:Joq,kerek emes!Üyrenip qaldım ,-depti. Ol nege esime tüsip otır?Itşe...
Rejep Tayıp Erdoğan AQŞ-tıñ qazirgi prezidenti Donal'd Trampqa Ankara men Uaşington arasındağı qarım-qatınastı ortaq müddeler men qwndılıqtar negizinde damıtuğa mümkindik bergeni üşin...
Djo Bayden prezidenttik saylauda jeñiske jetti. Oğan 273 saylauşılar dauıs bergen, dep habarlaydı CNN. Djozef Bayden saylauda AQŞ-tıñ qazirgi prezidenti Donal'd Tramptı...
My Website Oralman da Qazaq!
Qıtaydıñ Şıñjañ ölkesinen Qazaqstanğa zañsız ötip kelgen etnikalıq qazaqtar Bağaşar Mälikwlı men Qayşa Aqan bosqın märtebesin alğanın Azattıqqa rastadı. Şıñjañnan qaşıp kelip,...
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp «Borat» psevdo-derekti fil'minde qazaqstandıq reporter Borat Sagdievtiñ rölin somdaytın britandıq akter Saşa Baron Koendi sınğa aldı. Bwl turalı...
Wyğır-Qazaq Tribunalı
Şinjañdağı bayırğı Qala-qoğandar
Kazakistan: İnsan Hakları Aktivisti Baibolat Kunbolat Tutuklandı
Wlt müddesi jolında, men Serik Ajıbaywlı är qaşanda küresuge dayınmın.
Qıtay konsuldıq aldındağı narazılıq: 50 künde ne özgerdi?
ŞIĞIS TÜRKİSTAN TARIHI
SERİKJAN jäne WYĞIRLAR
Abaqtıdan şıqqan Maks Boqaev alañğa bardı
“Äke-şeşemniñ ziratındağı tastı qirattı”. Qıtay lagerinde qamauda bolğan qazaq
“KMK Mwnay” jwmısşıları jalaqını eki ese köbeytudi talap etti, basşılıq kelispedi
Qıtay biligi koronavirustıq qauipti azaytu üşin jüz mıñdağan internet-troll'derdi paydalandı
Serikjan Biläş Qazaqstannan ketu sebebin tüsindirdi
Äleumettik jelilerde uday mas polkovniktiñ äñgimesi degen video jariyalandı, tipti elbasında tildegen
Mayk Pompeo: AQŞ ükimeti komp'yuter jelilerine jasalğan auqımdı kiber şabuıldıñ artında Resey twr
Azattıq küni Jirinovskiy täuelsizdigimizge til tigizdi
Qıtaylardıñ Almatı auejayına qonğanı eldiñ aşuın tudırdı(video)
Täuelsizdik küngi Almatıdan fotobayan
QITAY LAGERİNDEGİ QAZAQTAR ARAŞA SWRAYDI
Qazaqstandıq äyelder aqşa üşin qıtaylarğa bala tuıp bergen
“Bwl jağday şeşilse tek soğıs arqılı şeşiledi”: Äzimbay Ğali orıs deputattarına qarsı pikir ayttı
Otbası iz-tüssiz joğalıp ketken qandasımız kömek swraydı
Reseylik deputat: Qazaqstan Reseyge territoriyasın qaytarıp beruge tiis (video)
Şıñjañdağı mwsılmandar üşin. Francuz futbolisti Grizmann qıtaylıq Huawei-men kontraktisin üzdi
Qıtay soğıs kemeleri oq jaudırdı, AQŞ kemeleri daulı sularğa kirdi – Qıtay äskeri telearnası
Bombalauşı drondardıñ üşinşi buını – Bayraktar Akıncı ömirge keldi
Qıtay elşisi: Pandemiya Qazaq-Qıtay qatınasına äser etken joq, tağı 360 mln dollar investiciya jasadıq
Killerler. Izrail' azamatı Tarnapol'skiy qalay oqqa wştı?
Derjavalardıñ quattı teñiz qosındarı Qıtaydıñ şığısına jinaluda
Ministrlik: “Qauipsizdik sertifikatımızdı” eşkim moyındamaydı, sebebi NATO-ğa müşe emespiz
BWW Reseydi Qırımnan ketuge şaqıratın rezolyuciyanı qabıldadı. Qazaqstan qalıs qaldı
Benzin bağası öseyin dep twr
Qıtaydıñ qaru-jaraq öndiruşileri älemdi alañdattı
Marğwlan Seysembay: Ersin Erkin isinde jeñiske jettik!
Qıtay sotı tağı bir Qazaqtan jeñildi
2021 jılı baspana men qwrılıs zattarı qımbattaydı
AQŞ tağı da Qıtayğa qarsı sankciya salğalı otır
Almatıda «Sergek» arqılı 4,5 mlrd teñge ayıppwl salınğan
Euroodaq Keñesi adam qwqıqtarın bwzğanı üşin jahandıq sankciyalar rejimin bekitti. Ol 10 jeltoqsannan bastap küşine enedi.
AQŞ-ta jappay vakcinaciyalau bastaladı
Qazaq şekarasınan tek qazaqtar ğana kire almay jatır
2021 jılı Qazaqstanda vakcinalau bastaladı
Tramp berilgen joq, al prezidentti tañdaytın jiınğa 9-aq kün qaldı
Şımkentte KamAZ 11 avtokölikti soqtı – video
ALTAY ÖLKESİNİÑ ŞINJIYAÑ PROVINCIYASINA ÖZ ERKİNEN TIS QOSILĞANINA 100 JIL (1920-2020J.J)
Djo Bayden Resey men Qıtayğa qatıstı közqarasın ayttı
Biz Qıtaymen soğısu mümkindigin joqqa şığara almaymız
Qırğızstan Qıtaydan tağı qarız öteudi jeñildetudi swradı
Qazaqstan mwnay qorı boyınşa älemde 11-orında twr
Tramp 2024 jılğı prezident saylauına qatısuı mümkin
Qıtay Djo Bayden komandasın “satıp aluğa” tırısuda –AQŞ barlau qızmeti
MIRZAN KENBEJAY: Türki eli boludan nege qorqamız?
Erdoğan Trampqa alğıs bildirdi
Djo Bayden AQŞ-tağı prezident saylauında jeñiske jetti
Oralman da Qazaq! Bölinbeyik!
Bağaşar Mälikwlı men Qayşa Aqan. Qazaqstan Qıtaydan kelgen tağı eki qazaqqa bosqın märtebesin berdi
Tramp pen Baydenniñ aytısı: Putinnen aqşa alğan kim?
Djo Baydenge tiesili qwpiya hattar jäne Tramp mälimdemesi
Diplomatiyalıq dağdarıs aldındağı añdısu: Beyjiñ Uaşingtonğa eskertu jasadı
Qıtay Tayuanğa qarsı şabuıl dayındığın küşeytude
“Qıtaydan qaşqan” Qaster men Mwragerge bir jılğa bosqın märtebesin berdi
Älem ülken soğısqa dayındalıp jatır
Stalin nege Şığıs Türkistannıñ täuelsizdigin qwrban etti?
Adam qwqıqtarı üşin «qaralı kün»: Qıtay BWW Adam qwqıqtarı jönindegi keñeske müşe boldı
Tramp Aq üyge oraldı
Qıtay sotı Qazaqstandı täuelsizdik künimen qwttıqtağan üş etnikalıq qazaqtı sottadı
Under The Cover Of The Coronavirus, Kazakh Activists Face Renewed Pressure /Bruce Pannier
Kazakistan: Dulat Agadil’in Ölümüyle İlgili Şüpheler Büyüyor
Terör Coğrafyası: Etnik Kazakların Gözaltına Alındığı Kampların Listesi
DALDA TURALI JIR


text:
Bu aqqında malümat öz başına ilân etilgen Qırım «ükümetiniñ» Facebooktaki resmiy saifesinde mevcut.
Tanılmağan Qırım Cumhuriyeti Nazirler şurasınıñ «reis muavini» Lenur İslâmov teşkiliy komitetniñ toplaşuvında bildirdi ki, tedbirler planı tasdıqlandı, em de azırlıq meselelerinen oğraşacaq iş gruppalarınıñ erkânı endi belgilendi.
Hıdırlez programmasında qırımtatar dekorativ-ameliy sanatınıñ mallar sergisi, belli qırımtatar artistleriniñ kontserti, at qoşuları, qırımtatar milliy «Küreşi» boyunca sport yarışları bar.
«Bayram maqsadı qırımtatarlarnıñ zengin medeniyetini köstermektir», – dep ayttı İslâmov.
Musafirler cedvelinde – Qırım ükümetiniñ vekilleri, çeşit memleketlerden musafirler, şu cümleden Rusiye (Tataristan) temsilcileri, dep aytıla Nazirler Şurası matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Qırım işğali vaqtında Hıdırlez qayd etilmesiniñ tarafdarı olmağanını bildirdi. Cemilevniñ fikirince, bu bayram akimiyet içün «muvafaqiyetli stsenariy olması mümkün». O, şunı da qayd etti ki, bu bayramnı milliy ve Ukraina bayraqlarıaltında keçirmek planları bar.
Hıdırlez bayramı «quralay» (mayıs) ayı birinci aftasınıñ cuma künü qayd etile ve saçuv işleriniñ başlanmasını ifadeley.


text:
Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa Şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılov martnıñ 11-nde, «Qırım yarımadasınıñ Rusiye Federatsiyası tarafından işğalinden bugüngece ilk temel vesiqanıñ» azırlanılğanı aqqında bildirdi. Bu vesiqada, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde nasıl areket etecegimizge dair açıq talimatlar berile. Bu aqta o, Kyivde brifing vaqtında ayttı.
Danılovnıñ malümatına köre, 2008 senesi RNBO qarar alğan edi: eki ay içinde Ukraina Nazirler kabineti, Rusiye Qara deñiz flotunıñ yarımadadan çıqarılması meselesini al etecek bir qanun leyhasını teklif etmek kerek edi.
«Yazıq ki, bu qanun leyhası belli olmağan bir sebepten azırlanmadı. Bu, telükesizligimizniñ bütün sistemasını daa da mahv etmege başlağan ve 2010 senesi Harkiv añlaşmalarınıñ ortağa çıqmasına sebep olğan ilk kirpiç olğanına inanamız», – dedi o.
RNBO kâtibi, SBU-nıñ Yuqarı Rada deputatlarınıñ bu mevzuda nasıl rey bergenlerini ögrenmege burğanını haber etti.
«SBU bunı kerek, dep saysa, o, rey bergenlerge qarşı Ukraina Ceza Qanunnamesiniñ 111 maddesine köre dava açmalı (devlet hainligi). Mebuslar 2010 senesi aprelniñ 27-nde rey bergen ediler. Altıncı çağıruvnıñ altıncı sessiyası. Bu cedvelde, bugünde de ukrain siyasetinen oğraşqan bir çoq meraqlı insan bar, bundan ğayrı bazıları, misal olaraq Litvin efendi Şevçenko adına Milliy universitetniñ rektorı vazifesine iddia ete. Siz meni bağışlañız, amma men şu studentlerniñ közlerine baqmaqtan utanır edim. Qırımnıñ işğaline ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki meselelerge sebep olğan ayın şeylerge rey ber de, soñ rektor vazifesine iddia et», – dep qayd etti o.
Bundan ğayrı Oleksiy Danılovnıñ haber etkenine köre, Qırımnı işğalden azat etüv strategiyası açıq vesiqadır ve er istegen onen tanışıp ola. Ukrainanıñ çetel ortaqları yaqın vaqıtta bu vesiqanı alacaqlar.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ukraina prezidetni Petro Poroşenko Ukrainada iş ziyaretinen bulunğan Yunanistan Cumhuriyetiniñ baş naziri Aleksis Çiprasqa Ukrainanıñ topraq bütünligini desteklegeni ve Qırım işğalini tanımağanı içün minnetdarlıq bildirdi.
Ukraina prezident memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, devlet yolbaşçılarınıñ körüşüvi fevral 9 künü olıp keçti.
Ukrainanıñ topraq bütünligi, suveriniteti ve mustaqılliginiñ qoruv meselesinde qattı turğanları, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı yapqan ucumlarına qarşı çıqıp, Qırım işğalini tanımağanları içün Poroşenko Yunanistanğa minnetdarlıq bildirdi, dep bildireler matbuat hızmetinde.
Berilgen malümatqa köre, Yunanistan baş naziri Aleksis Çipras öz nevbetinde, onıñ devleti Ukraina içün muabbetlik ve istiqrar tilegenini ve buna yardımcı olmağa azır olğanını qayd etti. Müessisede, o Ukraina ve Yunanistan arasında eki taraflı munasibetlerini qaviyleştirmege istegenini bildirdiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aluştanıñ Yuqarı Şuma köyü (Verhnâya Kutuzovka) Çatırdağnıñ cenübiy orman platosında, Aqmescit-Yalta yolunıñ eki tarafında yerleşti. Al-azırda köyde yaşağanlarnıñ sayısı 1926 senesi yaşağanlarnen aman-aman aynı ola – tahminen biñ kişi.
Yuqarı Şumanıñ ne vaqıt peyda olğanı belli degil. Tarihçılarnıñ aytqanına köre, Genuyanıñ Elias-Bey Solhatskiy ile 1381 senesi imzalağan añlaşmağa köre köy Soldayya konsullığına kirgen edi. Belli olğan tarihiy bir vaqia bar – 1774 senesi iyülniñ 24-nde (avgustnıñ 4-nde) rus-türk cenki vaqtında Şuma uruşında ileride general-feldmarşal olacaq, o vaqıt ise Moskva legionınıñ bombacı batalyonınıñ komandanı podpolkovnik Mihail İllarionoviç Kutuzov ağır yaralanğan edi.
Yuqarı Şumanıñ yeşil kenarlarında yaz nasıl keçe – Qırım.Aqiqatnıñ fotoresimlerinde.
Qırım.Aqiqatnıñ yañı qullanımını bu bağlantılardan keçip qurmaq mümkün: smartfon ve planşetler içün iOS ve Android platformalarında.


text:
Dekabr 3-ünde qırımtatar Milliy Meclis azası. Qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyev, ilhaq etilgen Qırımda yaşağan doğmuşlarını FSB hadimleri sorğuğa çekkenini bildirdi. Bariyevniñ aytqanına köre, FSB onıñ 85 yaşlı babasına ve eki tatasına keldi.
“Tuvğanlarımı tiymeñiz, olarnıñ menim faaliyetime ve noqta-i nazarıma iç bir alâqası yoq. Men gizlenmeyim. Men areketlerimni açıq yapam. Kyivde yasayım. Men öz baqışlarımnı, Qırımda işğalci akimiyet insan aqlarını bozğanı aqqında açıq, atta halqara seviyeyesinde ifade etem. Menimce, Qırımda işğalci akimiyet insan aqlarını boza, basqınç yapa ve menim halqımnı genotsidke oğrata”, - dep yaza Bariyev öz Facebook saifesinde.
Bariyev, FSB böyleliknen oña “biñlernen adamlarQırımnı serbest etmek içün ve qırımtatar halqına birdemlik köstegen içün Halqara areketine qoşulğanı içün basqınç” yapmağa tırışqanını beyan ete
Qırımda ve Aqyarda rusiyeli FSB milliy meclis azası Eskender Bariyevniñ beyanatına tefsir bermedi.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, Rusiye ve o ilhaq etken Qırımda 60-tan ziyade Ukraina vatandaşı siyasiy sebeplerden dolayı serbestlikten marum etilgen buluna. Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyege, anda tutulğan ukrainalılarnı azat etmesi talabınen 300-ge yaqın nota yolladı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımda oquğan elli talebege 2016-2017 oquv yılı ekinci semestrinde ayrı ad stipendiyaları berilecek.
Bu aqta Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
Stipendiya 7 biñ 700 rubleden ibaret olacaq.
«Bu stipendiyalar akademik stipendiyağa qoşma olaraq berile», – dep qayd etti Konstantinov.
Böyleliknen, V.İ. Vernadskiy adına stipendiyanı V.İ. Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ Tavriya akademiyası talebeleri alacaq. B.Ye. Paton adına stipendiya Qurucılıq ve mimarcılıq akademiyasınıñ talebelerine berilecek. V.A. Suhomlinskiy adına stipendiya Kezlev İçtimaiy ilimler institutınıñ 2-ci kurs talebesine berilecek.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
PACE reglament komiteti Rusiye Devlet dumasınıñ ilhaq etilgen Qırım «deputatları» Parlament assambleyasındaki eyyet azaları ola bilemi ögrenmek içün Venedik komissiyasına muracaat etmege qarar aldı.
Bu deputatlarnıñ Strasbourgda bulunması Moskvanıñ eñ müim diplomatik vazifelerinden biri ola. Bunı Rusiyeniñ PACE eyyeti yolbaşçısı, Devlet dumasınıñ spiker muavini Petr Tolstoy açıq-açıq ayttı. O, RFI intervyüsında «Qırım meselesi PACEde muzakere etilse, elbette, Qırımdan saylanğan deputatlar da, senatorlar da eyyet azaları ola bile ve qırımlılarnıñ baqışlarını temsil ete bile», dep qayd qayd etti.
Kremlniñ esas niyeti – qırımlı «deputat» ve «senatorlarnı» Rusiye eyyetiniñ erkânına kirsetip, diger eyyetlerdeki zenaatdaşlarını işğalniñ faktik qanunlaştıruvına razı olmağa mecbur etmektir
Bu aytılğanları açıq. Moskvanıñ Rusiye eyyetiniñ PACEde iştirak etüv planları, eminim, tam olaraq qayd etildi. Rusiye tarafı süyrü köşelerni aylanıp keçmege bile tırışmay – misal olaraq, Qırım statusı ya da yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında munaqaşağa işğal etilgen topraqtan «zenaatdaşlarnı» davet etmege vade etmek. Yoq, körgenimiz kibi, Kremlniñ esas niyeti – qırımlı «deputat» ve «senatorlarnı» (yani Qırımnıñ Rusiye qanun çıqarıcı ve icra akimiyetiniñ vekillerini) Rusiye eyyetiniñ erkânına kirsetip, diger eyyetlerdeki zenaatdaşlarını işğalniñ faktik qanunlaştıruvına razı olmağa mecbur etmektir. Ve kerçekten – PACEniñ Qırım sanktsiyaları lâğu etilgen olsa, qırımlı «deputatlarnen» tanışsalar, ne olur?
Mence, Rusiye eyyeti bunıñ içün Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ tolusınen lâğu etilgende PACEge qaytmağa, teşkilâtnı Assambleya sessiyasınıñ işinde iştirak etüvden vazgeçüv, aza ödevleriniñ tölememesi ve Avropa Şurasını terk etmege azır olğanı ile şantaj etmege istedi. Bu yıllar devamında ğarbiy deputatlar sual bere edi: Rusiye zenaatdaşları Strasbourgğa ne içün kelmey, özüni qorçalamay, Avropa Şurasınıñ minber imkânlarından faydalanmay? Bu ökünç ya da kibir? Ya da dialog müim olğanını añlamaylar?
Venedik komissiyası Rusiyeni toqtatıp olurmı belli degil
Bu ise, eminim, ökünç degil edi, tam bir esap. PACE Rusiye ögünde teslim olsa, PACE işinde milliy eyyet iştiraki ve onıñ şekillenüvi deñişse, «qırımlı deputatlarnı» qara kirişten degil – çeşit fond ve temsilciliklerniñ «medeniy-maarif» bir çoq tedbirinde kibi – parad kirişinden halqara alanğa keçirmege imkân olur. PACE deputatları içün kirişten keçirmek. Şübhelengenlerge ise Petr Tolstoy intervyüsında aytqanı kibi nefretnen aytmaq: «Qırımnı Rusiye olaraq tanımamaq – Almaniya birleşkenini tanımamaq kibi».
Parlament assambleyası Rusiye eyyetini qaytarmağa qarar alğan soñ ise bu plan kerçekleşmege başladı. Venedik komissiyası Rusiyeni toqtatıp olurmı belli degil.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Keshe ǵana ana mektebine qádem atlaǵan náwshe gúlleri búgin qanat qomlap ushıw aldında tur. Hátteki, olardıń er jetip kámalǵa kelgenligin ata-anaları da, ustazları da bayqamay qalǵanday. Waqıt aǵar dárya kibi tasqınlap tez ótip atır. Pitkeriwshiler onbir jıl dawamında bilim alıp, ómirge qádem taslap, belgili bir kásipti tańlaw ushın joqarı oqıw orınlarına tapsıradı. Biz Respublikamızdaǵı ulıwma bilim beriw mektepleriniń bir qatar pitkeriwshileri menen sáwbette bolıp, keleshektegi rejeleri haqqında ortaqlastıq.
Malika Genjemuratova-Qaraózek rayonındaǵı 15-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń pitkeriwshisi. -Ekinshi úyimiz esaplanǵan ana mektebimizge de bawır basıp qalıppız. Bul dárgaydı tárk etiw júdá qıyın bolıp atır. Ustazlarımız bolsa, hár birimizdiń tereń bilim alıwımız ushın ayanbay xızmet etti. Ásirese, biologiya páni muǵallimim Gúlzar Reymovanıń sabaqları meni shıpaker kásibin tańlawǵa sebepshi etti. Sebebi, bul kásipti iyelew ushın biologiya hám ximiya pánin jaqsı úyreniwimiz kerek. Álbette, hár qanday kásipti tańlawda barlıq pánlerdi tereń meńgeriwimiz lazım. Keleshekte shıpaker bolıp, adamlardıń salamat bolıwına óz úlesimdi qossam deymen. Maǵan baǵdar bergen bárshe ustazlarımnan júdá-júdá minnetdarman. Olardıń miynetlerin aqlawǵa wáde beremen.
Aydos Adirbekov-Nókis rayonındaǵı 10-sanlı ulıwma bilim beriw mektebiniń pitkeriwshisi. -Mektep-bul altın bosaǵa. Usı dárgayǵa kelgende kishkene bala edim. Mektepti qashan pitkeremen, qashan úlken bolaman, dep oylaytuǵın edim. Waqıttıń ótkenin de bilmey qaladı ekenseń. Búgin bizler mektepti pitkeriw aldında turmız. Endi qanat qomlap, ana mektebimizdi tárk etemiz. Hár birimiz ózlerimiz tańlaǵan kásibimiz boyınsha joqarı oqıw ornına tapsırmaqshımız. Hár qanday kásipti tańlawda álbette, ustazlarımızdıń bergen bilimleri nátiyjesine isenemiz. Sonlıqtan, barlıq muǵallimlerime alǵıslarım sheksiz!
Biybimáryam Nuratdinova-Nókis qalasındaǵı 31-sanlı mámleketlik qánigelestirilgen ulıwma bilim beriw mektebiniń pitkeriwshisi. -25-may jaqınlaǵan sayın júregim dúrsildep, ózimdi bir túrli sezip atırman. Sebebi, waqıttıń ótiwi demde eken. Muǵallimlerimiz bizlerge bilim hám mehir berip, jarqın keleshekke jeteledi. Qarań, mámleketimiz biz jas áwladlarǵa tálim-tárbiya beriwde qanshadan-qansha imkaniyatlardı jaratıp berip atır. Men inglis tiline qızıqqanlıǵım sebepli «Bilimliler bellesiwi» hám «Pán olimpiada»larına qatnasıp, jeńimpaz boldım. Biyılǵı oqıw jılında da inglis tili páninen «Pánler olimpiada»sında, Qaraqalpaqstan Respublikalıq basqıshına belsene qatnastım. Bunda maǵan pán muǵallimim Zulfiya Reypnazarovanıń miyneti úlken boldı. Keleshekte dilmash kásibin tańlap, shet elli sayaxatshılarǵa ana diyarımızdıń tariyxın túsindirsem deymen.
Atabek Erkebaev-Paytaxtımızdaǵı 31-sanlı mámleketlik qánigelestirilgen ulıwma bilim beriw mektebiniń pitkeriwshisi. -Ana mektebim-ekinshi úyim, ustazlarım ekinshi ata-anam. Bul haqıyqat. Bilim alǵan dárgayıma qattı bawır basıp qalǵan ekenmen. Klass basshımız Salima Uzaqova bizlerdiń bir tárepten ustazımız bolıw menen birge, másláhátgóyimiz, súyener asqar tawımız boldı. Sebebi, barlıq sırlarımızdı oǵan erkin emin ayta aldıq. Qansha shoqlıq etsek te bárin kóterip, ata-anamızday erkeleter edi. Bul ustazımızdan klasımız oqıwshıları atınan shoqlıqlarımız ushın keshirim sorayman. Endi bul shoqlıqlar joq. Er jetip úlkeygenimizdi de bilmey qaldıq. Muǵallimlerimiz shınında da ómir baǵmanı. Orıs tili hám ádebiyatı pánine Gúlnaz Abatova muǵallimim qızıqtırdı. Sonlıqtan, bıyılǵı «Pánler olimpiada»sınıń Qaraqalpaqstan Respublikalıq basqıshında 1-orındı iyelep, Ózbekstan basqıshına jollama aldım. Házirgi waqıtta ustazım menen birgelikte tayarlanıp atırman. Gúlnaz muǵallimim meniń keleshekte dilmash bolıwıma baǵdar bere aldı. Álbette, onıń miynetlerin aqlawǵa háreket etemen.
Áziz klubımızdıń ıqlasbentleri! Bizler de óz gezeginde aydın jollardı gózlep atırǵan pitkeriwshilerge haq jol tileymiz! Keleshekte joqarı oqıw orınlarında tereń bilim alıp, óz mamanlıǵı boyınsha pitkerip, hár biri elimizdiń gúllep rawajlanıwına úles qosadı degen niyettemiz!
Klubqa náwbetshilik etken: J.IBADULLAEVA


text:
Qırım işğalinden soñ hızmetke Rusiye ordusına keçken ukrainliler Rusiye komandanlığı tarafından horlav ve aşalavqa oğratıla.
Bunı Ukraina Silâlı Quvetleriniñ muqavelecisi Redvan Menboriyev tarif etti. O, Qırım işğalinden soñ, Rusiye ordusınıñ sırasında hızmet etti, faqat soñra yarımadanı terk etip, ATO zonasına terroristlerge qarşı küreşmege kete, dep bildire SBU matbuat hızmeti.
Muqaveleciniñ sözlerine köre, o, hızmet yerini Ruseiniñ istilâsına narazılıq köstermek içün taşladı.
«Men Rusiye yolbaşçılığınıñ Ukrainağa nisbeten siyasetini iç te qabul etmeyim. Vatanımnıñ bir qısmını işğal etken orduda hızmetimni toqtatmağa qarar aldım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde terroristlerge qarşı küreşmege azırım», – dey Menboriyev.
Qırımlı Rusiye silâlı quvetlerinde ukrainlilerge kösterilgen areketler aqqında tarif etti
«Sabıq ukrain arbiyleri işğal etilgen territoriyadan üç yıl devamında çıqıp olamazlar, olarnıñ aylıqları ğayet farqlıdır. Ukraina tarafdarları olğan arbiylernı ordudan quvmağa ya da Rusiyeniñ uzaq garnizonlarına «sürgün etmege» vade eteler», – dep bildire matbuat hızmeti.
Qırımlı Rusiye komandalığı er kün Ukrainağa qarşı teşviqatnı alıp barğanını bildirdi.


text:
Haaga
Haaga (niderlandça Den Haag, s-Gravenhage, [dɛnˈɦaˑx], [ˈsxraˑvə(n)ˌɦaˑɣə], Des Graven Hage - Graflar urmanı digän süz) - Tönyaq diñgez yanındağı Nidirlan şähäre häm cämğiäte, Nidirlan xökümäte häm parlament urnaşu urını, Könyaq Hollandiäneñ başqalası, patşalar urnaşqan urını.
Haaga şähärendä BMO Xalıqara Mäxkämäse, Xalıqara cinäyät mäxkämäse, Xalıqara arbitraj mäxkämäse urnaşqan.
Xalıq sanı buyınça Haaga Nidirlan öçençe şähäre (Amsterdam häm Rotterdam nan soñ).
Xalıq sanı 501 725 keşe (2012). Mäydanı 98,2 km².
Haaga Randstan aglomeratsisenä kerä.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1230 yılda Hollandiä grafı Floris IV Haaga kirmänenä nigez sala, xäzer ul kirmän - Binnendorf sarayı dip yörtelä.
1248 yılda Hollandiä grafı Wilhelm II üzen Rim patşası dip iğlan itep, yaña kirmängä saldıra.
Wilhelm II ulı Floris V kirmänne tözep beterä häm ul kirmän Alparlar zalı (Ridderzaal) dip atalğan.
Haaga şähärendä zur saqlanu nığıtmaları tözeleşe tıyılğan bulğan, şuña kürä Siksän yıllıq suğışı waqıtında şähär keşesez qalğan diärlek.
1400 yıldan Haaga çın şähärgä äylänä, graflar anda baş yortların tözilär.
1581 yılda Haagada Berläşkän wiläyätlär Cömhüriäte xökümäteneñ yuğarı organı - Ğomumi ştatlar urnaşqan.
XVIII ğasırda xalıq sanı 40 meñgä citä.
1806 yılda Napoleon idäräse waqıtında Haaga şähär xoquqların ala.
1899 yılda Haagada Solıx taradarları konferentsiäse uza häm Xalıqara arbitraj mäxkämäse oyışa. AQŞ qorıç magnatı Endrü Karnegi Tınıçlıq Sarayın tözeleşkä 1,5 million dollar birä, anda Xalıqara arbitraj mäxkämäse urnaşqan.
1945 yılnıñ 3 martında Böyekbritaniä oçuçıları xata yasap Haaganıñ ber rayonın bombağa tota, 500 keşe häläk bula.
XV ğasırdan şähärneñ bilgese - läkläk bula. Şähär 8 rayonnan tora.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Räsmi sayt
- OфициaлbHый caйT MyHиципaлbHoй aдMиHиcTpaции(иHrл.)
- OпepaTop ropoдckoro TpaHcпopTa 2008 eлHың 29 aпpeлb kөHeHдә apxиBлaHraH.(иHrл.)(Hид.)
- KapTa TpaHcпopTHoй cиcTeMы


text:
«Umma» Ukraina Diniy idaresiniñ müftiyi Said İsmagilov, yazda Donbassta sürgen yañı ayat aqqında tarif etken edi, sentâbrde o şeerni terk etip, Kiyevge köçti. Paдиo CBoбoдa/CBoбoдHaя EBpoпa-ğa bergen inervyüsında o Donetskteki vaziyet, işğalnen bağlı qorqular, rusiyeli arbiyler ve silâ, Rusiye teşviqatınıñ tesiri aqqında ikâye etti:
– Donetskniñ musulmanları özlerini yaramay duyalar. İç bir kimse cenk olğan yerde bulunmağa istemey.
– Avgustta ateş açılğan ve zarar körgen Cuma camisini tamir ettilermi?
– Yoq, daa tamir etmediler. Bu territoriyada mayıstan başlap ale daa cenk kete. Donetskniñ sıñırında avalimanı civarında cenk sıñırı buluna. Bir taraftan ukrain orduları, diger taraftan silâlı isyancılar. Er kes - silâlı isyancılar dey, amma anda aslında rusiyeli ordular cenkleşe. İsyancılar çoqtan çetleştiler, olarnıñ arasında küreşecek soyu qalmadı, endi şu yerde professional rus orduları tura.
– Cuma camisi qapalımı?
– O qapalı degil. İmamlıq yapqan adam bar. O, qapalı demeñiz, sıñırlı şekilde çalışa aytıñız, dep rica ete, çünki adamlar ep bir muracaat eteler. Atışlar toqtağan vaqıtta adamlar barıp yeteler, iç bir kimse küreş ne zaman devam etecegini bilmey.
– Musulmanlar anda toplaşa bilelermi?
– Men alğan malümatqa köre, toplaşalar. Amma, şimdi qubbesinde teşik bar, onı tamirlemediler. Mermi qapusını da urğan. Buña baqmadan, havfsız odalarda namazlar qılına.
– Ekinci, ufaçıq cami açıqmı?
– «Alâ-Mal» camisi şeerniñ başqa tarafında buluna, Makeyevkağa yaqın olğan Kalinin rayonında, o cenk ketken yerden uzaqça olğanı içün, bir kün bile qapalmadı. Şeerde qalğan musulmanlarnıñ ekseriyeti bu camige qatnay. Atıp başladılarmı, kimnidir qabaatlamaq keçtir. Adamlarnı atıp bşlasalar, lar ölmege istemeyip qorçalanmağa tırışalar ve ateş açalar. İsyancılar Donetskniñ territoriyasında ateş açalar, yaqın olğan köylerde atalar, anda da adamlar yaşay, episi yaşamağa istey. Cevap olaraq ukrain askerleri artilleriya bulunğan yerlerni tapıp, atıp başlay.
– İsyancılar musulmanlarğa nasıl davranalar?
– Olarnıñ arasında bir çoq añlaşılmamazlıqlar bar. Lugansk vilâyeti aqqında iç bir şey aytıp olamayım, çünki o o çeşit bölüklerge bölüngen, şu bölüklerni çeşit taqımlar idare ete, komandanları da bar, olarnıñ arasında birlik yoq. Olarda filmde kibi, akimiyet daima deñişip tura. Donetsk vilâyetinde isyancılar bir merkezden idare etileler, aytmaq mümkün. Anda, tek Moskva patriarhatı pravoslav dini ruhset etilgen, daa doğrusı Rus pravoslav kilsesi – yekâne din sayıla. «DHC müftisine» boysunğan musulmanlarnı da tiymeyler.
– Ya «DHC müftisi» kim?
– Biz özümiz daa añlamadıq. Anda bir qaç şahıs bar, episi Makeyevkadan, şu yerde musulmanlarnıñ yetekçileri olmağa isteyler. Farqlı malümat kele, de birisini aytalar, de ekincisini. Amma, er alda, bu qurumğa boysunğan şahıslarnı tiymeyceklerini ayttılar. Başqa din vekilleri, katolikler, yunn-katolikler, Kiyev patriarhatnıñ prvoslav temsilcileri, protestantlarğa açıqtan-açıq qarşılar, olarğa yat devletniñ agentleri, deyler.
– Hicab kiygen qızlar, musulmanlar özlerini raat duyalarmı?
– Hicab kiygen qızlarğa toqunğanı aqqında malümat kelmegen edi. Anda, Qavqaz, Ösetiya, Abhaziyadan adamlar çoq. Olar isyancılar degiller – doğrusını aytayıq. Bu rusiyeli ordular, zabitler pogonlarını keçip taşlağanlar. Biz olarnı körmedik, amma, biz deli degilmiz, er şeyni añlaymız. Soqaqta adam mennen temiz rus tilinde, Moskvalı aktsentnen laqırdı etip, Donetskniñ qaysı soqağında bulunğanını sorasa, demek, o yeli sakin olmağanını, asılında qomşu devletten kelgenini añlayım. Olarğa isyancı ya da başqa bir şey aytsaq ta, amma şimdi anda Rusiye tarafından ketirilgen bir çoq tehnika, arbiyler bar olğanı belli. Onıñ içün hayaliy isyancılarnı tasavvur etmek esassız.
– Qavqazdan kelgen kelmeşekler, camige kelelermi?
– Kelgenleri de ola. Özlerini çoq belli etmeyler. Keleler, namaz qılalar, keteler. Adamlarnıñ canını sıqmaylar, qaydan kelgenini aytmaylar. Az keleler. Kelgen soyu da suallerge cevap bermeyler.
– Sadece namaz qılıp ketelermi?
– Ebet. Bazıda silânen camige keleler, namaz qılıp keteler. Olarğa qoşma sualler bermek havflı, onıñ içün sualler berilmey. Adam cevap bermege istemese, bir kimse mecbur etmey. Özüñiz bilesiñiz, azca bilseñ, daa da raatsıñ. Anda qalğan imamlarnı Donetsk isyancılarınıñ NKVD-KGB hızmeti vekilleri mahsus qaidelernen tanı ettiler. İmamlr adiy adamlar kibi, muqayt olmağa tırışalar, mesele çıqmasın dep, qoşma bir şey aytmaylar.
– Rusiyeli televideniye bergen malümatqa köre, Donetskte adamlarnıñ ekseriyeti isyancılarğa qol tuta
– Qol tutqanlar bunı açıqtan aytalar. Qarşı çıqqanlar, bunı aytmağa qorqalar, susıp oturalar. Başqa bir fikirni bildirmek pek havflı. Şimdi adamlar biri-birini 1936 senesi kibi çaqalar, 50 grivnağa qomşu qomşusını çaqa. Atta mukâfat berilecegini ilân ettiler, öz devlet ve vatannı desteklegen adam yani «banderovets»ni çaqsañ para qazanırsıñ. Ağzından bir şey çıqsa, az olsa da para bereler. Eñ kederlisi şu ki, adamlar utanmayıp, şu fursatnen faydalanalar. Rusiyeli televideniye – birinci silâdır. Rusiye teşviqatı olmasa edi, şimdiki vaziyet olmaz edi. Çünki, yalan levhalarnı şu territoriyada çalışqan kanallar boyunca kösyereler, başqa kanallar köstermey. B udava neden başlandı – ukrain kanallarnıñ episini söndürdiler, atta «bala ve muzıka kanallarını ve tek «Layf-Nyüs», «Rossiya-24», isyancılarnıñ yerli kanallarını qaldırdılar. Yani, olar mahsus informatsion alannı meydanğa ketirip, er kes destek köstergeni ve er şey yahşı olğanını bildirlere. Ukraina – yaramay bir devlet olğanını añlatalar. Mında, video ve adamlarnıñ yeri aqqında aytmaq kerek. Menimce, video birinci yerde buluna. Onıñ vastasınen adamlarnıñ dünya baqışını şekillendireler. Atta, işğal etilgen territoriyadan tış çıqıp, Ukrainanıñ başqa regionlarına barğanlar, adamlar raat yaşağanlarını köreler, rus tili içün bir kimse çorlanmağanını közeteler, amma, qaytıp, kene de kendi teşviqat dünyasına qoşulalar. Menimce, teşviqat birinci yerde tura, oña inanğan adamlar cenkke qoşuldılar.
– Ukraina içtimaiy tölevlerni artıq bermey. Adamlarnı ne bekley, olar nasıl yaşaycaqlar?
– Adamlar, Ukrainanıñ başqa regionlarına aşıqtılar, vesiqalarnı resmiyleştireler, şu yerlerde nefaqa ve içtimaiy tölevlerni almağa isteyler. Yaqın köylerde büyük nevbetler tizile. Adamlar, tek maşinalarnen yolğa çqalar, çünki tren yolları çoqtan yoq etildi. İşğal etilgen territoriyağa paranı havsız ketirmege çare yoq, arbiyler paranı birden özlerine alalar. Soñki sefer Donetskte eki banknı çaypadılar, birisi devlet, birisi şahsiy bank edi. Adamlar saba saat 8-den para beklep oturdılar, inkassator maşinaları çuvallarnen para ketirgen soñ, arbiyler peyda oldı, banknı qapatıp, er kesni def olmağa rica ettiler, bank artıq açılmadı, adamlar para almadılar. Devlet paranı yollasa da, onı ep bir devletke qarşı çıqqanlar saipleştirecekler. Çuvallarnen para ketirmek mümkün, ep bir adamlarğa yetkizip olamazlar. İşte, böyle etip ükümet öz qararını izaatlay.
– Tükânlar çalışamı?
– Episi degil. Mahsulatlarnıñ çeşitelri de azca. Mesele yemekte degil, fiyatlar össe de, nasıldır yemekni satın almaq mümkün, amma adalarnıñ qolunda para az. Çünki olar paranı bankomat, kassa vastasıyen alıp olamaylar, aylıqlar berilmey. Kim anda para ketirecek, avtomatnı yöñeltip, er şeyni tutıp almaları mümkün. Qarşılıq kösterilse, öldürip, ep bir er şeyni tutıp alırlar.
– Arbiy areketler başlağan soñ, yarım yıl keçti, sizniñ fikiriñizce, ileride ne olacaq?
– Donetsk sakinleriniñ fikirince, Ukrainanıñ diger regionlarına da ücüm yapılacaq. Rusiye toqtamayıp, tank, artilleriya, "Grad" silâsını, arbiy aviatsiyanıñ işini toqtatqan çeşit aletlerni taşıy bere. Bu yer asker ve siyalınen tolıp taştı, onıñ içün, sakinlerniñ fikirince, ileride ücüm olmasa, o qadar çoq arbiyli ve tehnikanı tutmaq, qışta aşatmaq, qızdırmağa mantıqsız. Olarnı bir maqsadnen ketirdiler. Bilgeniñiz kibi, levhanıñ birinci qısımında tüfek asılı tursa, ekinci qısımda ille atar, degen sözler bar.


text:
Kreml nezaretindeki Kezlev memuriyetiniñ yolbaşçısı Olesâ Haritonenko ve Dağıstandaki Hasavyurt şeeriniñ yolbaşçısı Zaynudin Okmazov eki şeerniñ arasında işbirlikniñ alıp barılması aqqında añlaşma imzaladılar.
«Añlaşmanıñ esas maqsadı – iqtisadiy, ilmiy-tehnikiH ve medeniy işbirlikniñ pekitilmesi ve keñişletilmesidir. Belediye yolbaşçıları sanayı, qurucılıq, naqliyat, bağ, ilim ve teknika saalarında iş munasebetlerini inkişaf ettirmek niyetindeler», – dep aytıla Kezlev memuriyeti matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Hasavyurt şeer memuriyetiniñ yatırımlar bölüginiñ müdiri Gasan Nutsulhanovnıñ sözlerine köre, bu añlaşma sayesinde eki taraflı işbirlik bayağı ileri ketmek mümkün.
«Biz işbirligimizni faal surette arttırmağa tırışacamız, em yatırımlar saasında, em de oquv yurtlarınıñ talebe ve studentleriniñ raatlanması içün ziyeretlerniñ teşkil etilmesinde. Biz turizmniñ türlü çeşitleriniñ inkigafına er taraftan destek berecemiz», – dep qayd etti Nutsulhanov.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Jaqında Mäskeuge Liviya wlttıq äskeriniñ qolbasşısı Halifa Haftar resmi is-saparmen keldi. Ol Resey Federaciyasınıñ sırtqı ister ministri Sergey Lavro..
Türkiyanıñ Batıstan bet bwrıp, aymaqtağı eldermen – arab elderi, türki elderimen jäne Resey, Iran, Kavkaz öñirimen bolğan qarım qatınasın nığaytıp jat..
Bügin tamızdıñ 9 küni Bauırjan Baybektiñ Almatı qalasına äkim bolıp tağayındalğanına 2 jıl. Osığan baylanıstı biz onıñ osı uaqıt aralığında ne tındırğ..
Eldiñ Konstituciyasına özgeris engizudi ortağa qoyğannan keyin AQŞ Venesuelağa qısımdı arttırdı. Ötken aptanıñ soñında Venesuelada ötken Konstituciyal..
Kürdeli de auqımdı Soltüstik Şığıs Aziya qayşılığı bügingi künde älemdegi Orta, Tayau-Şığıs mäselesimen deñgeyles, tipti yadrolıq soğıs qaupi jağınan ..


text:
Zambiyada maşina yılğağa töşte
Waqıyğada berençe mäğlümatlarğa qarağanda 19 keşe ülde
Zambiyada yulçılar utırğan yök maşinası yılğağa töşte, waqıyğada berençe mäğlümatlarğa qarağanda 19 keşeneñ ğomere özelde.
Mungwi töbäge İminlek mödire yök maşinasında töbäktäge kesä telefonı bazarında êşläwçelärneñ buluın açıqladı.
Berençe mäğlümatlarğa kürä 19 keşeneñ yaqtı dön’yadan kitüen beldergän mödir yul hälakäteneñ zur tizlek häm yök arqasında barlıqqa kilüen häm maşina yörtüçeseneñ qaçuın açıqladı.
Çambeşi yılğasına töşkän maşinadan çığarılğan yaralanuçılar yaqındağı xastaxanälärgä salındı.
Bäyläneşle xäbärlär
Hindstan ballistik raketanı sınap qarağan
Hindstan 5 meñ çaqrım radiusqa iyä atom-töş kontinental’ ballistik raketa sınawın ütkärüen belderde
Merkel' wazıyfasında qalaçaq
Germaniyä ilbaşı kanślernıñ yaña xökümät tözelgängä qadär wazıyfasında qaluın soradı


text:
İçinde 2014 senesi fevralinden 2017 senesi oktâbrniñ 31-ne qadar yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvları toplanğan «Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Qırımda repressiyalar entsiklopediyası» adlı Ukraina aq-uquq qorçalayıcılarınıñ tetqiqatı kitaphaneler ve devlet institutlarına berilecek. Bunı yanvarniñ 15-nde «QırımSOS» aq-uquq qorçalayıcıları teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, muellifler kitapnıñ nüshalarını matbuattan alıp, dağıtacaq olalar. Aynı zamanda onıñ satılması közde tutulmay.
Taşeva Qırım.Aqiqatqa: «Esabatqa 2014 senesi fevralniñ soñundan 2017 senesi oktâbrniñ 31-ne qadar muddet içinde yapılğan insan aqlarınıñ bozuluvları kirdi. Onıñ üstünde büyük bir grup çalıştı. Bir çoq insan bu işten em fizikiy, em de emotsional ceetten soñ derece yoruldı. Lâkin biz bu işniñ vesiqalılaştıruv ve qabaatlılarnı cevapkârlıqqa çeküv içün ne derecede muim olğanını bilemiz. Kitapnıñ unikal kodu olğanı içün biz onı kitaphanelerge bere bilecekmiz ve anda onıñnen yalıñız Qırımda insan aqları meseleleri boyunca çalışqan adamlar degil, aynı zamanda bütün meraqlanğanlar da çalışa bilecekler», – dedi.
Aq-uquq qorçalayıcıları, söz esabatnıñ birinci qısmı aqqında yürsetile, deyler. Muellifler tetqiqatnıñ ekinci qısmını 2018 senesinde neşriyatqa bermege ümüt eteler.
Dekabrniñ 4-nde Kyivde «QırımSOS» cemiyet teşkilâtı « Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Qırımda repressiyalar entsiklopediyası» tetqiqatını taqdim etti. Esabatnıñ birinci qısmına eñ ağır bozuluvlar: eziyetlev, zalımca munasebet, zorbalıq ile alıp qaçuv ve öldürüv adiseleri kirdi. Esabat beş babdan ve insan aqlarınıñ muayen bozuluvları tasvir etilgen 350-den ziyade saifeden ibaret.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Qırım advokatı Mammet Mambetov, Aqmescit tahqiqat izolâtorında (SİZO) Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevni ziyaret etip, sağlığınıñ eyilişmesi aqqında bildirdi. Bunı advokat mayıs 7-de özüniñ Facebooktaki saifesinde yazdı.
Mambetov: «Bugün Aqmescit SİZOsında daa bir kere Uzeir Abdullayevni ziyaret ettim. Bu sefer onıñ sağlığı, mayıs 3-tekinen qıyas etilgende, daa yahşı. Ayağındaki şişik yavaş-yavaş keçip başladı. Uzeir, pervasız olmağanları içün er keske minnetdarlığını bildirdi ve büyükten büyük selâm yolladı», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, Abdullayevde sağlıq vaziyetiniñ eyileşmesi, oña tibbiy yardımnıñ kösterilmesi ile iç de bağlı degil.
Advokat: «Onı ale daa keregi kibi teşkermediler. Oña, SİZOdan eki saatqa çıqarılğanda yapılğan ultra-davuş teşkerilüvi – teşkerilüv degil. Uzeirde endi ardı-sıra üç aydan berli ayda bir kere olaraq böyle tutuvlar ola. Lâkin kimse oña, damarından biohimiyağa qan alıp lütuf köstermedi. Ya ekimlerniñ bu meselede salâhiyeti yoq, ya da olar ondan bu hastalığını gizleyler. Amma öz sağlığınıñ vaziyeti aqqında doğrusını bilmek – bu, er bir, hususan esirlikte olğan insannıñ aqqıdır», – dep qayd etti.
Mayıs 4 cuma künü, Aqmescit tahqiqat izolâtorında tutulğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevni Semaşko adına hastahanege alıp barğanları aqqında malümat peyda oldı.
Bunıñ arfesinde advokat Mammet Mambetov, Abdullayevniñ kritik vaziyeti aqqında bildirdi.
Aprel 30-da Uzeir Abdullayev Aqmescitteki tahqiqat izolâtorınıñ tibbiy bölügine keçirildi. Bundan evel Abdullayevniñ anası Dilâra Abdullayeva, oğlunıñ bir qaç künden berli yüksek sıcağı ve ayağında şişik ile şişiklik olıp, dayanılmaz ağrılar çekkenini bildirdi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Qırımda yaqın eki-üç saatta ve aqşamğa qadar şiddetli sağanaqlar, burçaq ve 25 m/s-ge qadar küçlü yel beklenile. Bunıñ sebebinden Rusiye FVN-niñ ilhaq etilgen Qırımda idaresi furtuna ihtarını ilân etti.
"Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müit közetüvi idaresiniñ malümatına köre, yaqın eki-üç saatta ve iyül 23-üniñ soñuna qadar Qırımda kimer yerlerde şiddetli sağanaqlar, burçaq ve 20-25 m/s-ge qadar küçlü yel beklenile", - denile beyanatta.
Daa evel, iyül 23-ünde yağmurlar tel Qırımnıñ Cenübiy yalısında ve Aqmescitte beklenile, dep bildirile edi. Ava arareti ise kündüz +32 derecege qadar köterilecek.


text:
Aqyarda tekrar yapılğan testten soñ yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Kreml kontrolindeki Aqyar şeer yolbaşçısı vazifelerini eda etken Mihail Razvojayev bildirdi.
«Bugün testniñ daa bir müsbet neticesini aldıq. Bu hastanı «İzumrud» observatorından yuqunç hastahanesine avuştırdıq, çünki COVID-19 tasdıqlanğan diger hastanen alâqada olğan edi. Oğlannıñ birinci talili menfiy netice kösterdi, ekincisi ise müsbet netice kösterdi», – dep tarif etti Razvojayev.
Onıñ bildirgenine köre, alâqada olğanlar evelden belgilendi ve, onıñ fikirince, yuqturuv telükesi yoq.
Böylece, Qırımda tasdıqlanğan 51 COVID-19 hastası bar. Aqyarda 19 koronavirus hastası qayd etildi.
Qırımda ve Aqyarda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kreml nezareti altındaki Qırım memurları İnternette ilhaq etilgen Qırım aqqında «propaganda tarqatmaq» içün qırımlı genç nesilni celp etmek istey, dep yaza «Novıy den» informatsion agentligi. Qırımnıñ rusiyeli tasil, ilim ve gençlik naziriniñ muavini Konstantin Alikin, yarımadanıñ ayatınen alâqalı musbet haberlerniñ eksikligi – yarımadanıñ yerli KHV esas probleması olğanını ve onı hususan, «Mediagvardiya» leyhasınıñ genç iştirakçileri çezmege yardım eter dep ayta.
Daa evel «Artek» balalar lageriniñ yolbaşçıları Rusiye Taqiqat komitetinen ortaqlıq añlaşması tizgen edi. 2018 senesi zarfında rusiyeli müessise, gençlerni işbu zenaatnen meraqlandırmaq maqsadınen lagerde«Genç taqiqatçı» tasil programmasını amelge keçirmege planlaştıra.
Qırım uuquqimaye gruppasınıñ mutehassısı İrina Sedova, qırımlı ösmürlerni çeşit türlü yollarnen söz tutqan rusiyelilerge aylândırmağa istegenlerini qayd ete.
Rusiyeli ükümet şahsiyetni ğayıp etip, tenqidiy fikirlerge qadir olmağan nesil terbiyelemege ıntılmaqtaİrina Sedova
– Qırım gençlerini Rusiye Federatsiyası ayatınıñ çeşit türlü saalarına celp etmege areket ete. Men añnıñ arbiyleştirilüvinen bağlı tedqiqat keçirgen vaqıtta, bunıñ içün çeşit seviyedeki bücetlerden büyük paralar ayırılğanını kördim. Yaşlarnı Rusiye ordusına, şimdi ise «Mediagravdiya» denilgen bazı propagandistik küçlerge hızmet etmege meyil etile. Eñ muimi şu ki, Rusiye ükümeti şahsiyetni ğayıp etip, tenqidiy fikirlerge qadir olmağan nesil terbiyelemege ıntılmaqta. Balalar arbiy areketlerde iştirak etrkende, üstlerine unifortma kiyip yüreler. Bunıñ episi nefret ve duşmanlıq tili propagandası refaqatında yapıla. Bir de şöyle bir deşet qarışma mevcut: rus provoslav kilsesi «provoslav taqiqatçılar» içün grantlar ayıra. Qırımda arbiyleştirilüvnen oğraşmağanlarnı cedvelge almaq qolayca. Ukraina bu propagandağa qarşı turmaq kerek.
«Ukraina informatsion ordusı» leyhasınıñ koordinatorı olğan Svâtoslav Batov, rusiyeli ükümet Qırım balaları içün telükesizlik zenaatını cazibeli etip köstermek maqsadınen, elinden kelgen er şeyni yapmağa tırışqanını qayd ete.
Kelecekte birisi politsiyada, Rosgvardiyada hızmet etmeli, OMON ve FSBge kirip çalışmalı. Onıñ içün balalarğa küç strukturalarına nisbeten sevgi aşılamağa ıntılalarSvâtoslav Batov
– Rusiye bu meselege pek keniş yanaşa: Qırımnıñ haber meydanını deyerlik bütünley temizlemeknen beraber, ealini bile deñiştire. Onıñ içün, rusiyeliler özlerinen beraber uzlaşuv zihniyeti ketire, rusiyeli ösmürler Qırımlı aqranlarına olarğa aşılanğan mefküre vastasınen tesir ete. Bunen bir sırada rusiyeli propaganda etrafta er kes duşman olğanı ve cenkke azırlanmaq kerek olğanı ve sairege işandıra. Kelecekte birisi politsiyada, Rosgvardiyada hızmet etmeli, OMON ve FSBge kirip çalışmalı. İşte bunıñ içün balalarğa küç strukturalarına nisbeten sevgi aşılamağa ıntılalar, ihtimal böyleliknen, başqa saalarda inkişaf etmege fursat bermeydirler. Qırımda ilk-evelâ yüksek aylıqları sebebinden uquqqoruyıcı organlarda ösüv pek cazibeli olıp körüne.
Ukrainalı psiholog Larisa Voloşina propagandadan raatsız olğan ana-babalarğa evlâtlarına kerçek degerliklerni yımşaq bir tarzda añlatmaqnı tevsiye ete.
Rusiyeliler sovet qalıplarına binaen areket ete – olar balalarnı ailesinden qoparmağa tırışaLarisa Voloşina
– Rusiyeliler sovet qalıplarına binaen areket ete – olar balalarnı ailesinden qoparmağa tırışa. Meselâ, mektepte böyle propaganda başlanğanında, o ciddiy maneviy ekilenüvnen qarşılaşa. Ana-babalar balağa tazyıq yapmamalı – muqayıtlıqnen umuminsaniy degerlikler aqqında ikâye etmeli, tenqit etmege ve aqibeti aqqında tüşünmege ögretmeli. Balanıñ ictimaiy ağlardaki saifesine kirmege fursat tapılsa daa da yahşı olur, ancaq bunı yardım ve qorçalav maqsadınen ve yalıñız onıñ razılığınen yapmalı. Eger ana-babalar özleri şaşmalap propagandağa inansa, ösmür olarnen qızğın munaqaşalarğa kirmesine acet yoq. O, maneviy ceetten özüne yaqın olğan muitni qıdırmalı, bu ise, bir sanat tögeregi ya da meraq ceetinden birleştirgen diger bir birleşme olması mümkün. Rusiye hususan Qırımda propaganda meselesinde ziyade ğayret köstere, lâkin yerli sakinlerniñ bu zıqıdan özlerini saqlap qalması pek muimdir.
Tatyana Kurmanova.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qırım ve Herson vilâyeti arasında bir yıl içinde hubnı quracaqlar. Bunı niyabr 20-sinde aqşam Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy jurnalistlerge ayttı.
"Artıq biz SOCAR şirketinen añlaştıq. Sizge aymağa istedim ki, biz kerçekten acayip bir şeyni yapacaqmız! Biz SOCARnen leyha üzerinde çalışıp başladıq, men kompyuter dizaynını endi kördim, bir yıl içinde anda hubnı quracaqmız", - dedi Zelenskıy.
Ha aдMиHrpaHицe Meждy KpыMoM и XepcoHckoй oблacTbю 15 Hoябpя oTkpыли дBижeHиe чepeз oбHoBлeHHый пyHkT пpoпycka «ЧoHrap» и «KaлaHчak», rдe c 20 ceHTябpя Beлacb pekoHcTpykция.


text:
Dünya musulmanları iyül 5-te mubarek Ramazan ayınıñ soñunı – Oraza bayramını qayd etmege başlaylar.
İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanırRefat Çubarov
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov semetdeşleriniñ bayramını hayırlap, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün kösterilgen bütün ğayretler muvafaqiyetli olmasını tiledi.
«İnşallah, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi ve onıñ Ukraina terkibine qaytarılması içün yapqan faaliyetimiz ve ğayretlerimiz Allahnıñ razılığını qazanır ve biz, qırımtatarlar, Ukraina musulman ümmetiniñ bir qısmı, evlerimizge qaytıp, Allah meramet etken Qırımda yaqınlarımızğa qavuşacaqmız», – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etildi. Moskva tayinlegen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov iyül 5-te «Raatlıq künü aqqında» buyruğını imzaladı.
2016 senesi iyün ayınıñ ortasında Qırım ve Aqyar meseleleri Ukraina Devlet hızmeti Oraza ve Qurban musulman bayramları olğan künleri devlet seviyesinde raatlıq kününi ilân etmek teşebbüsini bildirgen edi.
Ramazan (Ramadan) ayı bütün musulmanlar içün müim olğan bir aydır. Ramazan bitken soñ musulmanlar Oraza bayramını qayd ete. Bu kün olar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şeñleneler.
Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı maliy müessisesiniñ beyanatı tasdıqlay.
«İmeksbank idaresi Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Rusiye Federatsiyasına qoşulmasını köz ögüne alıp, yarımadada bölüklerniñ işini toqtatmaq qararını qabul etmege mecbur», – bildirile beyanatta.
Bankta berilgen malümatqa köre, al-azırda Qırımda elektron, hazine ve banklara ödevler sisteması çalışmay. Kassalarnı paranen toldurmaq zor, em de Rusiye Merkeziy bankı şartlarını seslendirdi. Olarğa binaen, «Ukraina bankları ve bank faaliyeti aqqında» qanun çerçivesinde şartlarnı yerine ketirüv cezalanacaq. Cinaiy mesülietke bile çeke bileler.
«Böyle etip, Qırım bölüklerinde açılğan müşteri esaplarına hızmet etmek imkânsızdır», – dep qayd ete maliye müessisesinde.
Aprelniñ 15-den başlap «Rayffayzen Bank Aval» Qırımda bank faaliyetini toqtata.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal şeerinde keçici müddet devamında maliye sisteması faaliyetiniñ hususiyetleri aqqında» federal qanunnı imzaladı. Vesiqağa binaen, banklar Rusiye Bankından litsenziya almayıp, yılnıñ soñuna qadar çalışa bileler.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Qırım köpründen rels avtobusında keçmek zevqını red etmedi, ve böylece vatandaşlarına ve dünyaga kene hatırlattı ki, 2014 yılından soñra onıñ çarlığınıñ "sakral manası" - bu Qırım ilhaqı ve yarımada qıta Ukrainasız yaşay bilecegini tasdıqlav. Putin yarımadanı adağa çevirmek içün o qadar ğayret ete ki, sanki tek halqara aq-uquqnı, tek tarihnı degil de, coğrafiyanı da, tabiatnıñ özüni de añdatmağa istey. Ve, menimce, o, boysunmağan deñizge qamçınen atılğan ükümdarga oşay.
Putin yarımadanı adağa çevirmek içün o qadar ğayret ete ki, sanki tek halqara aq-uquqnı, tek tarihnı degil de, coğrafiyanı da, tabiatnıñ özüni de añdatmağa istey
Çünki Qırımda ne infratertip leyhalarını inşaat etseler de, coğrafiyanı deñiştirip olamaycaqlar. Ebet, Qırım köprü quruldı ve ne qadardır turacaq, amma Merkeziy Rusiyeden - maşnanenmi, poyezdnenmi - Qırımğa ep bir Rusiyeden degil, Ukrainadan keçip kelmek daa tezdir. Ve coğrafiya ceetinden de, tarih ceetinde de Qırım yarımadası Ukraina topraqlarınıñ devamı ola. Ve Putin, bir taraftan bu topraqlar iç bir vaqıt Ukrainanıñki olmağanını aytıp, başqa taraftan ise yarımadanı Or bölgesinde ayırıp, Kubange köprürnen bağlap, öz-özüne zıt kele.
Aqmescit ava limanınıñ infratertibine de aqça tökmek mümkün, amma Qırım ilhaqı onı halqara ava limanından belgesiz statuslı aeroportnı yaptı. Qırımğa, bütün dünyada turistlerni qabul etmek içün, zemaneviy ava limanı kerek edi, Rusiyeniñ nasıldır küçük şeerinden uçaq kelgenini ilân etmek içün degil.
Ve aynısı - er yerde. Yollarnı tamir etmek mümkün - amma yalıñız Rusiye maşnaları ve Rusiye yükleri içün. Limanlar qurmaq mümkün - amma sadece Rusiye gemileri içün. "Potömkin köyü"niñ yarımadanen ölçüsi bir. Putinniñ özün bunı añlamay, dep aytmaq mümkün degil. añlamasa edi, özüniñ yekün matbuat konferentsiyasında, bütün propagandanıñ esas qısımlarından birisi olğan Qırımnı añar edi.
Kene de, Putin, Qırım efsanesinden niayet vazgeçip, işğalden beş yıl soñra "Krımnaş" ("Qırımbizim") Rusiye şovinist cemiyetiniñ siñirlerini evelki kibi hoş qıtıqlamağanını tanıp olamay - ve iç bir vaqıt olamaz, çünki ilhaq qararına pek bağlıdır, cinayet yerine onı pek çekedir.
Onıñ içün o, poyezdge oturmaq zevqından vazgeçip olamadı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Oktâbr 29-ında ilhaq etilgen Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñırcıları, Ukraina vatandaşından arbiy yedeklerni tutıp alğanlarını ve olarnı yarımadağa keçirmege bermegenlerini bildirdi.
"Perekop" avtomobil kiriş-çıqış noqtasında Herson vilâyetinden kelgen doğma 1960 yılı Ukraina vatandaşı aydağan naqliyatnıñ baqılması vaqtında, çantalarnıñ birisinde bir qaç 9 mm kalibrli patron tapıldı", - denile FSB matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Müessise, aqay yarımadağa arbiy yedeklerniñ alıp ketkeniniñ sebebini añlatıp olamadı, dep bildireler.
Matbuat hızmetine köre, patronlarnı tutıp aldılar ve ekspertiza içün mütehassıslarğa yolladılar. Bunıñ neticesinde saibine qarşı usul tebdirleri saylanacaq.
Bu malümatnıñ başqa menbalardan tasdıqı yoq.


text:
Qırım rusiyeli akimiyeti 2016 senesi Rusiye devlet bücetinden yollar qurucılığı ve tamirine 20 mlrd ruble bekley. Bunı Qırım rusiyeli ükümetiniñ naqliyat naziri Andrey Bezsalov bildirdi.
«Umumen yol faaliyetine 20 mlrd ruble ayırıldı. Vazifemiz – saanıñ faal işini temin etmek ve ayırılğan paranı doğru qullanmaq», – dep bildire Bezsalovnıñ sözlerini yarımadanıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Şu cümleden, aytqanı kibi, Aqmescit – Yalta yolunıñ tamiri planlaştırıla. Bu maqsatqa 3,8 mlrd ruble ayırılacaqtır.
Nazirniñ sözlerine binayen, 2015 senesi yol tamirine 4,2 mlrd rubley berildi, al azırda bu paranıñ tek 60% işlettirildi. Bezsalov ümüt etkeni kibi, qalğan para noyabr soñuna qadar qullanılır.
«Bu sene 136 km regionlarara ve 100 km belediye yollarını tamirlemege çare olur», – dey o.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatarlarğa qol tutmaq maqsadınen bir kişilik piketke çıqqan on iştirakçiniñ şikâyetlerini red etti. Böyleliknen Rustem Umerov, Marlen Mustafayev, Ravşan Naneyşvili, Rustem Emiruseinov, Eldar Emir-Usein, Sabri Muratov, A. Ablâtipov, Rustem Suleymanov, Mecit Abdurahmanov, A. Acıgafarov onar biñ ruble cöreme tölemege mecbur qalacaqlar.
Bu aqta fevralniñ 14-nde «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ Facebooktaki haberinde bildirilmekte.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada küç idaresi hadimleriniñ qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Piket iştirakçilerine qarşı, piket ötkerilmesiniñ tayin etilgen tertibini bozğanları içün (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmı) memuriy protokollar tizildi.
Daa soñra Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ şeerlerinde ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında mahkeme oturışuvları ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler umumiy maqsat, niyet ve teşkil etilüv ile birleştirilgen» şeklinde berilgen hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili oldı.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Bunı o öz Facebook saifesinde bildirdi.
Filatovnıñ sözlerine köre, Tsarövnı Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 109 maddesiniñ 3-ünci qısmı, 110 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca cinayetlerde qabaatlaylar.
Hatırlatamız, Salı künü Ukraina Yuqarı Şurası tarafından vekâletlerinden marum qalğan Oeg Tsaröv Rusiye matbuat vastalarına Qırımda saqlanğanını tarif etti.
«Men şimdi Qırımdam», – dedi Tsaröv RİA Novosti Rusiye agentligine.
İşbu vaziyette onıñ ilerideki areketleri nasıl olacaq degen sualge o: «Şimdiki akimiyet ile küreşecem. Öz planlarımnı deñiştirmeycem», – degen cevabını qaytardı.
Salı künü, iyün 3-de, halq deputatları Tsarövnı cinaiy mesülietke çekmek içün qarar aldılar.
Bundan da ğayrı parlament Tsarövnıñ yaqalanuvına ve oña nisbeten apis cezasınıñ kirsetüvine qol tuttı.
Parlament toplaşuvında baş prokuror vazifelerini eda etken Oleg Mahnıtskıy qayd etkeni kibi, deputat Tsaröv 2014 senesi mart-aprel müddeti devamında açıq aydın sürette, matbuat vastalarınıñ yardımı ile, akimiyetiniñ zorbalıqnen deñişüvine ve Ukraina anayasa nizamınıñ yoq etilüvine çağıra edi.


text:
Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavrov Qırımnıñ Ukraina nezareti altına berilüvini Leningradnıñ natsist ordusına teslim etilüvinen qıyasladı. Lavrov işbu sözlerini avgustnıñ 11-nde «Klyazmadaki territoriyalarnıñ manası» adlı, Bütünrusiye gençler tasil forumında ayttı, dep bildirmekte TASS.
Rusiye tışqı devlet idaresi yolbaşçısınıñ sözlerine köre, Qırımnı «qoşıp almamaq kerek edi» degen laqırdılar, Leningrad natsistlerge teslim etilmek kerek edi degen sözlernen aynı manadadır».
«Aqlıñızda olsa, yaqında pragmatizm pozitsiyasından yapılmğan bir davada, bir de-bir, menimce, liberal kanalda bir de-birisi, Leningradnı tutqandan köre, teslim etilmesi daa da uyğun olmaz edimi, o zaman daa az insan ölgen olur edi degen fikirni aytqan edi. Men bellesem, bu – Qırımdaki ruslarnı, Donbasstaki ruslarnı taşlap ketmeknen bağlı muzakerelerge oşay ve o meseleni añdıra», – dep qayd etti Lavrov.
«Qırımnı Kyivde avdarma yapqan ve böyleliknen devletniñ başına keçken şimdiki yolbaşçı natsistlerniñ eline teslim etmek, zanımca, cinayet olur edi», – dedi o.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesi, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ üç figurantı – Timur İbragimov, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnıñ tahqiqat izolâtorında tutuluv muddetleriniñ uzatılmasına qarşı apellâtsiyalarını baqılmaqtan alıp taşladı ve materialnı kene birinci maqam mahkemesine, eksikliklerini yoq etmek içün yolladı. Bunı mayıs 17-de Qırım.Aqiqat muhbiri yaza.
Zekiryayevniñ advokatı Aleksey Ladin: «Bugün Kyivskiy rayon mahkemesiniñ qararına qarşı appelâtsion şikâyetlerimizniñ baqılması içün nevbetteki teşebbüs yapıldı ve material ardı-sıra üçünci kere baqılmaqtan alıp taşlandı ve birinci maqam mahkemesine, ekskliklerini yoq etmek içün yollanıldı», – dep añlattı.
İşniñ baqılmaqtan alıp taşlanması, Timur İbragimov içün, imayecisi bergen apellâtsion şikâyetniñ qırımtatar tiline tercime etilmegeni sebebinden oldı. Aynı zamanda, oturışuvnıñ başında advokatlar akem hanımğa bunı bildirgende o, işte qabaatlanğannıñ senedi bar, ve oña köre o, şikâyetniñ kopiyasını tercime ile beraber aldı, dep cevap berdi.
Ladin: «İbragimov mahkemege, tercime almağanını söyledi. Terciman Salâdinov oturışuvda, apellâtsion şikâyetni tercime etmegenini bildirdi. Men biraz şaştım: terciman tarafından tercime etilmegen şikâyetniñ alınması aqqında senet nasıl olmaq mümkün?», – dep ilâve etti.
Oturışuv qapalı şekilde keçti. İlân etilüvge yalıñız üç kişi yiberildi – er bir qabaatlanğannıñ birer aqrabası.
«Başta akem hanım, açıq şekilde ilân etilmesini red etti, lâkin soñundan bir kereden fikirni deñiştirdi. Mende bir sıra sual bar: ne içün birer kişi? ne içün mutlaqa aqrabası? bu qaysı bir norma esasında yapıla? Adaletlik printsipiniñ bozulması aşkârdır», – dep yekün çekti Ladin.
Ernes Ametovnıñ advokatı Ayder Azamatov, qabaatlanğanlarnıñ tahqiqat izolâtorında 5 ay bulunğanlarına baqmadan, olarnen iç bir tahqiqat tedbiriniñ keçirilmegenini ilâve etti.
Azamatov: «Olarnı sadece mabüs etip tuta ve protsessual kâğıtbazlıq yapalar. Endi eki aydan ziyade, mart 9-dan başlap, Yuqarı mahkeme apellâtsion şikâyetlerimizni baqıp olamay. Al-azırda olarğa tevqif muddeti iyün 9-ğa qadar uzatıldı. Biz, tahqiqatnıñ, apellâtsiyanıñ neticelerini bile beklemeyip, nevbetteki uzatuv soraycağını bekleymiz», – dedi.
Daa evel, mayıs 15-te Zekiryayev, İbragimov ve Ametovğa dair oturışuv, İbragimov içün tercimanlıq hizmetini bergen qırımtatar tiline tercimannıñ olmaması sebebinden başqa künge avuştırıldı. Aynı şu künü imaye, İbragimovnıñ advokatı tarafından berilgen şikâyetniñ qırımtatar tiline tercime etilmegenini qayd etti.
2017 senesiniñ oktâbrinde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini yaqaladı. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ reisi Oleksandr Turçinov küçlü mudafaa tertibatınıñ ve ordunıñ teşkil etilmesi işğal etilgen Qırımnı qaytarmağa yardım etecegini tüşüne.
Bunı Turçinov TSN programmasında bildirdi.
«Ögümizge böyle vazifelerni qoyacaq olsaq, tek o vaqıt memleketniñ şarqını azat etermiz, em de Qırımnı qaytarıp olurmız», – dedi o.
Turçinov parlament bloktan tış statusından vazgeçüv aqqında muayyen bir qarar almaq kerekligi aqqında ayttı.
«Avropa ve Avropaatlantik birleşmesinden başqa bir yolumız yoq. Yalıñız medeniy memleketlerniñ birleşmesi, şu cümleden Yuqarı Şura da mudafaa pekitmesiniñ qanuniy teminlevini devam etmek ve bloktan tış statusından vazgeçüv aqqında malüm bir qarar almaq kerektir», – dedi o.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov avgust 14 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Devlet Duma deputatları ile körüşüvinde iştirak ettiler.
Qırım «ükümeti»nde qayd etkenleri kibi, bu körüşüvde Putin Qırım ve Aqyarnıñ deral inkişafınıñ teminlevi boyunca qararlar alınğanı aqqında bildirdi.
Evel qayd etilgeni kibi, Rusiye prezidenti avgust 14 künü Qırım Rusiyeniñ arbiy bölüginiñ teşkil etilmesi ve inkişafı boyunca leyhanı imzalağanı aqqıda haber etti.
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar. Ukraina içki işler nazirliginde ise Putinge qarşı cinaiy işniñ çıqarılmasını tüşüneler.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, bu yıl keçirilmesi planlaştırılğan “Qırım platforması” sammitinden soñ yarımadanıñ işğalden azat etilüvini tezleştirecek muayyen adımlar seslendirilmek kerek, dep saya. Şu cümleden, Rusiyege qarşı sakntsiyalarnıñ quvetleştirilmesiniñ mümkünligini de qayd etti.
“Rusiye ordusı Qırımnı kerkeçten terk etip ketmesi içün, beyanatlardan ğayrı, bu devletler tarafından körülecek muayyen adımlar seslendirilmeli. “Qırım platforması” muvafaqiyetli olması ve hayırsızlıqqa oğramaması içün elimizden kelgenini yapmalımız”, – dedi Refat Çubarov Qırım. Aqiqat Radiosınıñ yaynında.
Onıñ sözlerine köre, platformanı destekleycek çetel memleketler, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ quvetleştirilmesine, şu cümleden Rusiye energiya menbalarına deral embargo qoyulmasına qoltutmalılar.
“Ya da bu ükümetler Rusiye ile er angi münsebetlerini azğarğa endire bileler, çünki onıñ areketleri olarnıñ telükesizligi ve halqaları içün havflıdır. Bazı devletler içün bu ğayet qıyın olğanını añlaymız, bu iqtisadiy ğayıplarnen bağlı, amma Rusiye tecavuzını nasıldır etip toqtatmalımız”, – dedi Meclis reisi.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesi mayısta keçirmege planlaştıralar, dep bildirgen edi.
Ukrainada “Qırım platforması” halqara formatınıñ destegine sammit 2021 senesi baarde degil, yazda keçirilecek. Bu aqta "Zerkalo nedeli" neşrine Ukraina prezidentiniñ diplomatik mesleatçısı İgor Jovkva aytıp berdi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov emin ki, yañı halqara meydançıqnıñ quruluvı «Qırımnı qaytarmağa» yardım etmeycek.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Moskvada (Rusiye) yanvar 14 künü faal vatandaşlar siyasiy mabuslarğa, ayrıca İldar Dadinge, destek bildirmek içün aktsiya keçirdiler. «OVD-İnfo» uquq qorçalayıcı portalı bildire ki, aktsiya başlanğan soñ toplaşqan insanlarnı yaqalap başladılar. Episi olıp, rusiye uquq qoruyıcıları tahminen 40 insannı yaqaladı, deyler uquq qorçalayıcılar.
Yaqalanğanlardan biri, Vladimir Zalişçak Twitterde yazdı ki, apis arabasında bir qadın yaramadı. Oña acele yardım maşnasını çağırdılar. Episi olıp, Zalişçaknıñ esaplarına köre, merasimge 50-ge yaqın insan toplaştı.
Uquq qorçalayıcılarnıñ bildirüvlerine köre, şimdiki saatte, İçki işler nazirliginiñ «Meşçanskiy» organlarına ketirilgen faalerni, protokol tizmeden, yiberdiler. Daa 14 insan İİN «Basmannıy» organlarına ketirildi, olarğa advokatnı yibermeyler.
İldar Dadin Rusiyede miting keçirüviniñ qaidelerini defalarca bozğanı içün ilk olaraq mahküm etildi. 2016 senesi noyabr ayında o, Kareliya apishanesinde onı qıynağanlarını beyan etti ve buña şikâyet etti. Cezalarnıñ icra etüv federal hızmetinde, Dadinniñ şikâyetleri teşkerilgenini ve olarnı tasdiqlap olamağanını beyan etti.


text:
Kyivniñ Darnitskiy bölge mahkemesinde devlet hainliginde qabaatlanğan, Qırım işğali vaqıtında Rusiye ordusına hızmet etip başlağan tibbiy hızmet podpolkovnigi, Ukraina İİN kadr azırlığınıñ yolbaşçı muavini içün ceza qararını çıqardı. Bunı yanvar 16 künü öz Facebook saifesinde Ukrainanıñ baş arbiy prokurorı Anatoliy Matios yazdı.
«Bügün (yanvar 16 künü – QA) mahkeme, qabul etken qararını ilân etti – yapqan cinayetleri içün, podpolkovnik, toplu olaraq 8 yılğa azatlıqtan marum etildi», – dep yazdı Matios.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası, devlet hainliginde qabaatlanğan Qırım Yuqarı Şurasınıñ 11 sabıq deputatına qarşı qabaat qararlarını mahkemege teslim etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda yanvarniñ 5-inde bulutlılıq, yağmur ve sılaq qar beklenile. Bunı yarımadanınıñ gidrometeorologiya merkezi haber ete.
Qırım sinoptikleri bergen malümatqa köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq. Kündüz bazı yerlerde yağmur ve sılaq qar yağacaq ve duman olacaq. Ğarbiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti kündüz +3...+5 derecede.
Aqyarda biraz yağmur yağacaq. Gece şimaliy yel, kündüz cenüp-ğarbiy yel 6-11 m/s. Kündüz ava arareti kündüz +4...+6 derecede.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq. Kündüz yağmur ve sılaq qar yağacaq. Ğarbiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti kündüz +5...+7 derecede.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Kündüz yağmur. Gece ğarbiy yel, kündüz cenübiy 5-10 m/s. Kündüz ava arareti kündüz +5...+7 derecede.


text:
Dünyada yañı koronavirusnıñ tarqaluvı pandemiya olaraq tasvirlene bile.
Bunı Dünya sağlıq teşkilâtınıñ (DST) yolbaşçısı Tedros Gebreyyesus ayttı. «COVID-19 hastalığı pandemiya olaraq tanılmalı dep netice çıqardıq», – dedi o, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Gebreyyesusnıñ bildirgenine köre, yaqın künleri ve aftaları pandemiya tarqalğan memleketlerde COVID-19 hastaları ve ölümleriniñ sayısı artacağına azırlanmalı. Şimdi 109 devlette koronavirus yuqunçınen hastalanğanlar qayd etildi.
Rusiyede Hastalıq ile küreş operativ ştabı martnıñ 11-nde aqşam keçken künü memlekette daa sekiz yañı koronaviruslı hasta qayd etildi, hastalanğanlarnıñ sayısı 28-ge arttı, dep bildirdi. Altı hasta Moskvada, daa ekisi Moskva vilâyetinde qayd etildi. Soñki eki afta içinde İtaliyanı ziyaret etkenleri belli oldı. Hastalanğanlar infektsion qutularda buluna.
Ukraina baş naziri Denis Şmıgalniñ martnıñ 11-nde bildirgenine köre, memleket «İtaliyanen uçaq seferlerini toqtata». Onıñ aytqanına köre, qarar alındı ve ava şirketleri onı yerine ketirip başladı. Şmıgal, dünyada tarqalğan koronavirus sebebinden martnıñ 12-nden başlap Ukraina devlet sıñırını qısmen qapatacaq, dep bildirdi. Yarından başlap 219 keçiş noqtasından 49-ı çalışacaq.
Bugünki künde Ukrainada laboratoriyada tasdıqlanğan bir koronavirus hastası qayd etildi.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtındaki AQŞ elçisi Samantha Power, saylanılğan AQŞ prezidenti Donald Trumpnıñ idaresine muracaat etip, BM içün ayırılacaq sermiyalarnı eksiltmemege çağırdı. O tenbiyeledi ki, eksiltüv – Qıtay ve Rusiyeniñ kârı içün AQŞ menfaatlarına zarar bermek mümkün. Bunı Radio Svoboda haber ete.
Bu halqara teşkilâtında Amerikanıñ elçisi vazifesini yekünler eken, yanvar 13 künü yekün çekici matbuat konferentsiyasını keçirip, Power dedi ki: «Bizler, ayrıca, BM Teşkilâtında yetekçi olğanımız içün – dünyada da yetekçimiz».
AQŞ Kongressinde bulunğan İsrail tarafdarları, AQŞ tarafından BM içün para ayırılmasını toqtatmaq içün qanun leyhasını teklif ettiler. Böylece olar, BM Telükesizlik Şurasında, İsrailni, o Urdun özeniniñ ğarbiy sailinde ve Şarqiy Qudusta qanunsız qurucılıqnı devam etkeni içün tenqit etken rezolütsiya qabul etilgenine cevaplandılar.
AQŞ Birleşken Milletlerge eñ çoq para ayırğan devlettir. İş bücetiniñ 22% toldura ve barışıq missiyalarınıñ çalışması içün bücetniñ dörtte birini ödey.


text:
Ukrainada Qırım işğaline qarşı informatsion kampaniyası başlandı, teşebbüsçileri Qırımdan köçip kelgenlerniñ cemaat teşkilâtları oldı. Kampaniya çerçivesinde fotosergiler, brifing, telemarafon, konferentsiyalarnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Teşkilâtçılardan biri Yevromaydan-Qırım areketiniñ koordinatorı Andriy Şçekun aytqanı kibi, informatsion kampaniyasınıñ maqsadı – «Qırımnı kün tertibine qaytarmaq ve matbuat vastaları ile akimiyetniñ diqqatını bu meselege celp etmektir».
İnformatsion kampaniyası aprel 10-na qadar sürecek ve Ukraina Yuqarı Şurasında Qırım işğaliniñ yıllığı mevzusında cemaat muzakereleri ile yekünler. Kampaniya çerçivesinde Qırımnıñ barışıq qaytarılması boyunca ğaye yarışı, Ukraina Yuqarı Şurasında fotosergi, Ukraina Nazirler Kabinetinde Qırım işğali ile bağlı problemlerniñ al etilmesi boyunca tögerek masa ötkerilecektir.
Teşkilâtçılar arasında – «Krım SOS» cemaat teşebbüsi, «Ukrain evi», «Almenda» maarif merkezi, Strategik taqiqatlarnıñ Qırım institutı, «Yevromaydan SOS», «Gromadske» radiosı ve Qırımdan köçip kelgenlerniñ diger teşkilâtları bar.
Malüm olğanı kibi, Ukrainada fevral 23 künü faaller «Qırım – Ukrainadır» twitter aktsiyasını keçirdiler, aynı şu künü Kiyevde Rusiye elçihanesi yanında Qırım işğaline qarşı narazılıq numayışı keçirildi.
Yıl evelsi – 2014 senesi yanvar 23-de Qırımda Rusiye Federatsiyası tarafından yarımadanıñ işğaline yol bergen vaqialar yüz berdi. Bu künü Aqyarda Rusiye bayraqları altında kütleviy miting keçti, neticede şeerniñ yañı başı Aleksey Çalıy, yerli iş adamı, Rusiye vatandaşı, ola.
Aynı şu vaqıtta Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından teşkil etilgen kütleviy miting keçti. Onıñ iştirakçileri Ukraina Yuqarı Şurasından Qırım parlamentini dağıtmaq ve QMC yañı anayasası üzerinde işni başlamağa talap ete ediler. Aqşam «Russiye birligi» firqası Qırım şeerlerini nezaret etecek on «cemiyet nizamını qoruv bölükleri»niñ teşkil etilmesi aqqında ilân etti.


text:
Böten tatar dönyası tıñlağan “Azatlıq” radiosınıñ Pragadan tapşırılğan 1 säğätlek töp programması 1 marttan Tatarstanda häm İdel buyı töbäklärendä FM dulqınnarında işetelmi başlağaç, küplärneñ Azatlıq tapşıruların tıñlaw mömkinlege çiklände , kemder radioalğıçnı yabıp quyıp, Azatlıq tawışın onıttı, ikençelär, bu radionı tıñlaw teläge belän qısqa dulqınlı radioalğıçlar ezli başladı. Alarnı qaydan häm niçek satıp alıp bula mikän . Menä şuşı mäs’älägä açıqlıq kertergä tırışıp , bez Qazan şähäre kibetlärenä çığıp kittek.
Qazanda Xösäyen Yamaşev uramında Ciñü parkı tuqtalışında urnaşqan Park House dip atalğan bik zur säwdä kompleksı eşli başlağan ide. Şunda “Texnosila” kibete bar . Bez xäzer şunda yul alıyq äle.
Häm aldağı söyläşü inde şul kibet eçendä baraçaq. Anda bezne satuçı Rişat Xaliullin qarşı aldı.
Xäzer bezdä qısqa dulqınlı radioalğıçlar berniçä genä qaldı. SW dip yazılğanı 990 sumlıqları bar. “Tomson” digäne 2590 sumlığı, 11 metrlı dulqınnan başlap 120 metrğa qädär . Nemetskaya firma, sifrlı, bik yaxşı cıelğan. Knopkağa basasıñ, quyasıñ kiräkle yışlıqqa, häm tıñlıysıñ . Ezläp cäfalanmıysıñ. Batareya quyasıñ, Qazan waqıtı belän kiçke säğät 19.00-20.00 qädär 25 metrnıñ 11.875 quyasıñ häm tıñlıysıñ. Totabız . Ämma kibet eçendä naçar qabul itä. “ Azatlıq” söylägäne, işetelep qaldı,- Ämma signallar bik tübän. Ä menä teläsä nindi rus radioları, alar köçle dulqınlarda söylilär, häm yaxşı işetelälär. Ğomumän , radiolar xäzer törle FM dulqınnarında yaxşı işetelä. Tatar radiosı da menä yaxşı işetelä. -İñ yaxşı radiolar qaysı zavodnıqı? -Fillips, Tomson , Grindik, Panasonic.
-Fillips, Tomson , Grindik, Panasonic.-Qaylarda eşlilär alarnı ?
- Kübese Qıtayda cıyıla. - Qazanda çığamı soñ ?
- Belgänemçä, Qazanda yuq .- Rusiädä iñ yaxşı radiozavod qayda ?
- Äytä almıym. Radiolarnıñ kübese xäzer FM , AM dulqınında. Azatlıqnı da FM dulqınında birsälär, äybäträk bulır ide. Lyuboy priemnikta bar FM dulqını.
Radiolarnıñ kübese xäzer FM , AM dulqınında. Azatlıqnı da FM dulqınında birsälär, äybäträk bulır ide. Lyuboy priemnikta bar FM dulqını.-FM dulqınında Azatlıq üzeneñ tapşıruın birä ul , Daydjest formasında 20 minutlıq qına , ämma xalıq anıñ 1cәraTbлek tulı programmasın işetäseläre kilä. Ul 4 tapqır qabatlana. Menä şulay, Texnosila kibete satuçısı Rişat Xaliullin äytüençä, Azatlıq radiosın SW-2 qısqa dulqınnarda tıñlar öçen bu kibettä radioalgıçlar bar ikän. Tik kilep alırğa ğına qala. Häm alarnıñ bäyäläre dä bu kibettä 990 sumnan alıp, 2590 sumğa qädär. Ä bälki başqa kibetlärdä oçsızrağı bardır, tik ezlärgä genä kiräk.
Mälikä Basıyr


text:
2015 senesi mart 1-ne qadar işğal etilgen Qırımdaki aliy oquv yurtlarınıñ studentleri qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtlarına keçe bileler. Bu aqqında Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ Facebook saifesinde aytıla.
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarda vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve serbestligini temin etüv aqqında» Ukraina qanunına binaen, abituriyetler ve studentler içün Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarında bücet yerleri mevcut.
Berilgen malümatqa köre, 2014 senesi işğal etilgen topraqta aliy tasil aqqında «vesiqa» alğanlar Ukraina qanunlarına uyğan vesiqanı ala bileler. Bunıñ içün Qırımda alğan vesiqa ve pasport kopiyasını Ukraina tasil ve ilim nazirliginiñ elektron adresine yollamaq kerek.
2015 senesinde oquşını bitirgen studentlerge vesiqalarnı berüv esnası daa belgilenmedi. Ukrainada ve dünyanıñ diger memleketlerinde tanılacaq vesiqalarnı almağa istegen Qırım studentlerine oquşını qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtlarında devam etmege tevsiye etile.
Qayd etile ki, 2014 senesi Qırımdaki aliy oquv yurtlarından qıtaiy Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarında oqumağa keçken studentler bücet yerlerini qazandılar.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy NATO Baş kâtibi Jens Stoltenbergden muvaqqat Ukraina nezaretinde olmağan topraqlarda ve Rusiyede tutulğan 450 ukrainniñ azat etilmesine yardım etmesini istedi. Bunı devlet başınıñ matbuat hızmeti haber etti.
«Devlet başı NATO tarafından devamlı destek içün Baş kâtipke minnetdarlıq bildirdi ve bu yılnıñ avgust ayında Kyivde "Qırım platforması sammitinde İttifaq temsilcisiniñ iştiraginiñ müimligini qayd etti», – dep yazıla bildirmede.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BMT Baş kâtibi Antonio Guterres ile körüşüv vaqtında, Qırımda, Donbasta ve Rusiyede tevqif etilgen 450 ukrainniñ azat etilmesinde yardım etmesini istep cedvel berdi.
BMT Baş Assambleyası Donbas ve Qırım meseleleri çezilecek meydançıqlardan biri ola, dep tüşüne Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Volodımır Zelenskıynıñ BM Baş Assambleyasınıñ sessiyasında iştirak etmek içün ABDge kerçekleştirecek ziyareti vaqtında «bütün muzakerelerde Qırım qırmızı yip» olacaq, dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası yetmiş altıncı sessiyasını sentâbrniñ 14-nde açtı. BM Baş Assambleyasınıñ umumiy munaqaşaları sentâbrniñ 21-nden sentâbrniñ 27-ne qadar keçirilecek.
Sentâbrniñ 9-nda BM Baş Assambleyası «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarındaki vaziyet» maddesini saqlav qararına ve onı Baş Assambleyanıñ 76-ncı sessiyası kün tertibiniñ leyhasına kirsetüvge qoltuttı.
Sentâbrniñ 2-nde Birleşken Milletler, Baş kâtibi António Guterresniñ Qırım ve Aqyarda insan aqlarınıñ bozuluvına dair yañı maruzasını aydınlattı. Vesiqada qayd etilgenine köre, BM Baş kâtibiniñ maruzası 2020 senesi iyülniñ 1-nden 2021 senesi iyünniñ 30-na qadar müddetni qavrap ala ve «insan aqları ve halqara gumanitar uquq bozuluvlarını tarif ete».


text:
Aqmescitteki Qırım federal universitetiniñ diplomları, yarımada işğalden azat etilgen soñ, Ukraina tarafından tanılmaz, dep ilân etti Mustafa Cemilev Kiyevde Tavriya milliy universitetiniñ tantanalı açılışında, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Aqmescitte TMU, Qırım federal universitetine çevirildi, o, öz terkibine yarımadanıñ bir qaç aliy oquv yurtunı aldı. Amma onıñ diplomları, işğalden azat etilgen soñ, Ukraina tarafından tanılmaz», – dep bildirdi Cemilev.
Bunen beraber, o qayd etti ki, universitetniñ faaliyeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti içün kadrlarnı azırlamaq içün alıp barılacaq.
«İşğalden azat etilgen soñ, bütün strukturalarnıñ «dezinfektsiyasından» soñ, kadrlar yetmemezligi olur, ve TMU mezunları muhtariyetniñ hocalıq ve iqtisadiy faaliyetini idare etecek», – dep ilân etti halq deputatı.
Mustafa Cemilev bildirdi ki, bu universitet kelecekte Ukrainada eñ prestij olacağı içün elinden kelgenini yapar.
Sentâbr 26-da, bazarertesi künü Ukraina Tasil ve ilim nazirligi binasınıñ toplaşuv salonında Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ tantanalı açılış merasimi keçirildi, oquv yurtu işğal etilgen Aqmescitten Kiyevge keçti.
Tavriya milliy universitetinde derslerni sentâbr 27-de başlanmağa planlaştıralar.
Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti 2016 senesinden başlap, Ukraina qıtaiy qısmında çalışa.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde dekabr 28-de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz davasınıñ bu yılda soñki mahkeme oturışı olıp keçti. Toplaaşuvda 2014 senesi fevral 26 adiseleriniñ fotoresim delilleri baqıldı. Soñki oturışnıñ ketişatını advokat Nikolay Polozov Facebookta añlattı.
«Bugün saat 14:04-ten saat 14:09-ğa qadar vaqıt, yani 5 daqqanı qaplap alğan fotoresimler tedqiq etildi. Kütleviy çatışma alâmetleri anda yoq, koridor yapmağa yardım etkenini aytqan qabaat şaatı Eyvaz Ümerov da körünmey. Ahtem Çiygoz o vaqıt Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası azbarınıñ diger qısmında olıp, fotoresimlerde körünmey», – dep bildirdi Polozov.
Ahtem Çiygoz davasınıñ nevbetteki oturışı 2017 senesi yanvar 16-da olacaqtır.
Qırım «mahkemesi» Çiygoznı aprel 8-ne qadar apiste qaldırmağa qarar alğan edi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.