text:
C.Torayğırov atındağı oblıctıq ämbebap ğılımï kitapxanacında kommwnaldıq apat bolıp, 2500-ge jwıq kitap zaqımdanğan.
Tañğı waqıtta kitapxana ğïmaratında qubır jarılıp, ıctıq cw aqqan. Caldarınan kitaptar turğan ctellajdar bir-birine qulap, kitaptar cw actında qaldı.
Kitapxana dïrektorı Şolpan Şaxmetovanıñ aytwınşa, kommwnaldıq apat caldarınan köptegen kitap zaqımdanıp, jaramcız bolıp qaldı.
«Ökinişke qaray, cw bolğan kitaptardıñ bacım böligi jaramcız bolıp qaldı. Qazirgi waqıtta mamandar olardı aktiler boyınşa, qordan şığarıp jatır. Bölimde qocımşa jöndew jumıctarı da jürgizilip jatır. Birneşe künnen coñ bölim jumıcın jalğactıradı», — deydi Şolpan Şaxmetova.
Mädenï oşaq mamandarınıñ cözinşe, cw bolğan kitaptardıñ aracında cïrek kezdecetinderi joq.
«Jaramcız bolğan kitaptardıñ keybirewlerin caqtap qalwğa mümkindik bar. Ayta keterligi, olardıñ köbi oqırmandar aracında joğarı curanıcqa ïe. Abıroy bolğanda, qorımızdı bul kitaptardıñ ekinşi nemece üşinşi danaları bar», — deydi mamandar.
Qazirgi waqıtta kommwnaldıq apattan kelgen şığın kölemi anıqtalıp jatır. Kitapxana dïrektorınıñ mälimetinşe, memlekettik tapcırıc boyınşa bacılğan bir kitaptıñ bağacı şamamen 1200-1500 teñge. Aldın ala ecep boyınşa, şığın kölemi, 1 mln. teñgeden acıp ketti.
C.Torayğırov atındağı äbmebap kitapxananıñ 120 jıldıq tarïxı bar. Qazirgi kezde mädenïet nıcanı – Qazaqctandağı eñ üzdik kitapxanalardıñ biri. Kitap qorı oblıctağı eñ iri, kitapxana ğılımï, oqwlıq, ölketanw, körkem ädebïet ülgilerin ucınadı. Jıl boyı kitapxanağa 32 mıñ oqırman keledi jäne 900 mıñğa jwıq kitap pen jwrnal beriledi. Büginde kitapxana quramında, ärtürli kitapxanalıq bağıtta jumıc icteytin, aqparattıq-bïblïografïyalıq, mädenï-ağartwşılıq qızmet körcetetin 14 bölim bar.


c: text/html

text:
Qırğızstannıñ bwrınğı prezidenti Sooronbay Jeenbekov sotqa şaqırıldı. Bişkektegi Birinşi may audandıq sotı odan jauap almaq. Mälämetter boyınşa, Jeen..
Bügingi Qıtay biliginiñ qadamdarına qarağanda, Batıs elderiniñ qısımın qamtığan sırtqı jahandıq geosayasi jağdaylar men işki äleumettik, ekonomikalıq ..
Bügin, 29 qañtar küni Almatı qalasındağı «Dostıq üyinde» birqatar ädebiet jäne öner ökilderine prezident stipendiyası tabıstaldı. Şarağa memlekettik h..
Senattağı respublikaşıldardıñ basım böligi AQŞ-tıñ bwrınğı prezidenti Donal'd Trampqa impiçment jariyalauğa qarsı şığıp, demokrattar wsınısınıñ qoldau..
Wlıbritaniyada karantin merzimi 8 naurızğa deyin wzartıldı. Prem'er-ministr Boris Djonson virustıñ jaña ştammı tirkelgen 22 memleket azamattarına Brit..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kyivde noyabrniñ 27-nde «Kün doğdı» ve «Merdiven» qırımtatar nesiriniñ cıyıntıqları ukraince taqdim etildi, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Bugün «Qırımtatar nesiri ukraince» seriyasınıñ qırımtatar yazıcılarınıñ «Kün doğdı» cıyıntığını ve Şamil Alâdinniñ «Merdiven» eserlerini taqdim etemiz. Bu kitaplar bu yıl basıldı. Bu ilk. Birinci kitapta 11 müellifniñ eserleri bar, ekincisi ise Şamil Alâdinniñ eserlerini topladı», – dep tarif etti Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırım ve Donbas informatsion reintegratsiyası bölüginiñ reberi Viktor Litvinov.
Tarih ilimleri namzeti Andriy İvanets bunıñ kibi kitaplarnıñ ukrain cemiyeti içün müim olğanını qayd etti.
«Tamır qırımtatar halqınıñ qırımtatar medeniy mirasını oquyıcılarğa açqan müellifleriniñ kitaplarını taqdim merasiminde bulunamız. Bu vaqia pek müim ola, çünki cemiyetimiz bir qaç elementten ibaret ve ukrain siyasiy milletinde tamır halqlarnıñ emiyeti ayrıdır… Olarnıñ keçmişini, zemaneviy vaziyetini, medeniy mirasını bilmek pek müimdir», – dep qayd etti İvanets.
Bundan ğayrı matbuat konferentsiyasında haber etilgeni kibi, Qırım.Aqiqat ile işbirligi sayesinde Şamil Alâdinniñ eserlerinden biri ses formatında olacaq.


text:
Birleşken Milletlerniñ Baş kâtibi Antonio Guterres Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinge muracaat etip, onı Kyiv ve Moskvada qabul etmege rica etti, dep haber ete BM Baş kâtibiniñ vekili Stephane Dujarric.
Onıñ aytqanına köre, Zelenskıy ve Putinge ayrı ketken mektüplerde Guterres «Ukrainada barışıq olması içün acele adım atılmasını muzakere etmege ister edi», dep haber etti.
BM Baş kâtibi Antonio Guterres aprelniñ 19-nda barışıqsever sakinlerniñ telükesiz tahliyesini ve zarar körgen rayonlarğa gumanitar yardım ketmesini temin etmek içün Ukrainadaki cenkniñ dört künlik «gumanitar teneffüsine» çağırdı.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Balıqlava mahkemesi Aqyar civarında Batilimandaki qanunsız inşaatlarnı yıqmaq qararını qabul etti. Bunı Aqyar prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Prokuratura Batilimandaki «Ayya Burnu» raatlıq yerinde tamir işleri» qurucılıq noqtasında qurucılıq işleriniñ qanunğa uymasını teşkerdi», – dep haber ete matbuat hızmeti.
Mahkeme qanunsız inşaatlarnıñ yıqtırılması aqqında arizanı qabul etti.
2013 senesi Qırımnıñ yalı boyunda raatlıq yeriniñ baş binasında Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç ve onıñ yaqınları içün şahsiy inşaatlar qurulğan edi. Viktor Yanukoviç baş nazir vazifesinde olğanda raatlıq yeri «Mejigorye» ile aynı vaqıtta resmiyleştirilgen edi.


text:
Zatoka qasabasında avgust 28 künü «Jazz Koktebel» festivaliniñ kündüz sanası açıldı. Onı qırımtatar jazz çalğıcısı Üsein Bekirovnıñ taqımı açtı. Bunı Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri bildire.
Çıqıştan soñ Bekirov aytqanı kibi, «Jazz Koktebel» onıñ içün pek emiyetlidir, çünki işbu festival vatanında teşkil etildi.
«Bu kibi festivallerniñ sayısı çoqça olsun da ve ukrain çalğıcılarına çıqışta bulunmağa imkân bersinler. Zaman qıyın olğanına baqmadan, insanlarğa medeniyet kerektir, maneviy ceetten raatlanmaq kerek», – dedi Bekirov Qırım.Aqiqatqa.
Seyirciler artistni hoş sürette qarşıladı ve kontsertniñ soñunda kene çıqışta bulunmasını rica etkenler.
2003-2013 seneleri Qırımnıñ Koktebel qasabasında er yıllıq «Jazz Koktebel» festivali keçirile edi. 2014 senesi teşkilâtçıları, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ, tedbirni Odessa vilâyeti Zatoka qasabasına keçirmege qarar aldılar. Bu sene o kene şu yerde avgust 23-30 künleri keçe.


text:
26 ORAZA RAMAZANNEN BİTMEZ! | RAMAZAN NEFESI
Mına Ramazan ayı da yekunlenmekte. Elhamdu liLLâh bu ayda oraza tutmağa, açnıñ tadını almağa, Rabbimizniñ nimetlerine ne qadar muhtac olğanımıznı añlamağa alıştıq. Elimizden kelgeni qadar cümert olmağa ğayret kösterdik. Peyğamberimizniñ sozlerini köz ögüne alıp, çoq sevaplarnı qazanmağa çabaladıq. Ve bu qazanğan hususiyetlerni, bu göñülümüzge aşlanğan qiymetlerni muafaza etmelimiz. Çünki oraza Ramazannen bitmez. Elbette eñ hayırlı oraza Ramazan ayınıñ orazasıdır, em de farztır, em de dinimizniñ esasıdır ve ruknüdir. Amma ondan ğayrı nice teşfiq etilgen oraza künleri bar. Olardan birisi 6 kün Şevval ayında; er aftada bazarertesi ve cumaaqşamı…


text:
Rusiye Tahqiqat komiteti, işğal etilgen Qırımda 2014 senesi fevralniñ 26-sınıñ adise-vaqiaları içün Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznı taqip etken Rusiye tahqiqatçılarına qarşı dava açıluvı sebebinden Ukraina Milliy politsiyası ve prokuraturasına qarşı cinaiy davalar açıldı, dep bildire.
Bu aqta martnıñ 2-nde saba Rusiye Tahqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessise, Rusiye tahqiqatçılarına qarşı cinaiy taqipni «qanunsız» dep adlandırdı.
«Çiygoznıñ qayd etilgen cinayetlerine baqmadan, 2020 senesi fevral ayında Hersondaki Ukraina Milliy politsiyası ve Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuratura hadimleri bu şahısqa qarşı ilk tahqiqat kerçekleştirgen qabaatsız üç Rusiye vatandaşınıñ taqip etilüvini başlattı», – dep aytıla haberde.
Rusiye Tahqiqat komiteti, Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimlerine qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 299 maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (qabaatsız insanlarnıñ cinaiy mesüliyetke qanunsız çekilmesi) dava açtı.
«Al-azırda Ükriana uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ cinayetke alâqası olğanını isbatlamaq içün deliller toplana», – dep qoştı Rusiye müessisesi.
Ukraina uquq qoruyıcıları şimdilik cevap bermedi.
Keçken afta Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznı 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde qalabalıqlarnı teşkil etkeninde qabaatlap taqip etken 25 şahısqa şübheli olğanını bildirdi.
Daa evel Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «fevral 26 davası» çerçivesinde üküm çıqarğan Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemeleriniñ on qadısına şübheli olğanını haber etti.
2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve duşmanlarınıñ büyük mitingi olıp keçti. Qırımtatar ve Ukraina tarafdarı faallerine qarşı Rusiye tarafdarı faaller çıqtı.
2015 senesi yanvar ayında Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi fevralniñ 26-nda mitingde olğan qalabalıqlar aqqında cinaiy dava açtı.
Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar tutuldı: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev.
Daa soñra mahkeme «fevral 26 davasını» ekige böldi: o vaqıt Qırımda Meclis lideriniñ rolüni alğan baş şübheli Ahtem Çiygoz ayrı esnasqa alındı.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsinen faal Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev tahqiqatnen işbirligi yapıp, olarnıñ ifadeleri «fevral 26 davası» diger mabüsleriniñ davalarında delil olmaycaq şartınen qabaatlarını tanıdı. 2015 senesi dekabr ayında Talât Yunusov 3,5 yılğa, Eskender Nebiyev eki yılğa şartlı olaraq üküm etildi.
2017 senesi sentâbrniñ 11-nde Rusiye mahkemesi yarımadanıñ Rusiye işğalinen bağlı narazılıqlarnı «qalabalıqlar» dep adlandırıp, Çiygoznı olarnı teşkil etkeninde qabaatladı ve sekiz yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti. 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, onı Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge keldi.
2018 senesi iyünniñ 19-nda Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» mabüslerine şartlı apis cezalarını berdi. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl, Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ayğa şartlı olaraq üküm etildi, er birine 3 yıl sınav müddeti berildi.
2020 senesi fevralniñ 4-nde sınav müddeti bitmegen «fevral 26 davasınıñ» mabüsi Mustafa Degermencige qarşı cinaiy mahkümiyetniñ lâğu etilgeni belli oldı.


text:
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 1,9 mıñğa artıp, jalpı esebi 954 mıñnan astı. Ayaqtaluına az künder qalğan qırküyek ayınıñ özinde 90 mıñnan asa adam auırıp, 1,9 mıñğa juıq adam köz jwmğan.
Törtinşi tolqın ekpindey bastağan şilde ayınıñ ortasına qaray täuliktik sırqattar sanı 5 mıñnıñ, tamızğa qaray 7 mıñnıñ üstine şıqqan, indet qarqını küzdiñ basında 5 mıñnan 3 mıñ keyske mañayladı. Keşe toqsandıqta alğaş märte 2 mıñnan kem sırqat tirkeldi, bwl osıdan üş ay bwrınğı, yağni 28 mausımdağı ahualğa para-par. Densaulıq saqtau ministrliginiñ resmi mälimetinşe, elde 26 qırküyekte koronavirus (KVI+) jwqqan 1878 adam, al 25-i küni koronavirus pnevmoniyasına (KVI-) şaldıqqan 32 adam tirkeldi jäne senbide 35 qazaqstandıq aurudan qaytıs boldı. Qazir elde 63 mıñ adam (KVI+ boyınşa 53 mıñ, KVI- boyınşa 8 mıñ) auırıp jatır.
#COVID Ötken küni PTR testi arqılı koronavirus jwqqanı rastalğan nauqastar qatarı tağı arttı. Olardıñ basım böligi nemese 25%-ı ädettegidey joğarı dinamikada twrğan bir ğana Almatı (485) qalasına tiesili. Al astana (186), Qarağandı (184), Pavlodar (164), Almatı (162), Qostanay (104), Aqmola (96), ŞQO (95), SQO (71), Aqtöbe (62), Şımkent (41), Jambıl (53), Atırau (53), Türkistan (50), BQO (36), Qızılorda (26), Mañğıstau (10) öñirlerinde birşama twraqtı. Jeksenbide aurudan ayıqqan 2202 adam üyine şığarılğan. 25 qırküyekte jiını 30 adam qaytıs bolğan.
#COVID_pnevmoniyası mehanikalıq ädispen esepke alınatındıqtan, demalıs künderi medstatistika jüyesi tolıq qamtılmaydı. Saldarınan keyster qatarı senbi jäne jeksenbi, mereke künderi ädettegiden aytarlıqtay az tirkeledi. Qırküyektiñ 25-i aqparatı bir täulikke keşigip beriletin koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 32 nauqas esepke alındı. Vedomstvo dereginşe, bwl küni Almatı oblısı (13), ŞQO (7), Qarağandı (3), Aqtöbe (3), astanada (3) sırqattar köptep anıqtalğan. Sonımen qosa, 111 adam ayığıp şıqqan, tağı 5 adam köz jwmğan.
#Jalpı DenMin deregine qarağanda, emdelip jatqan 63 mıñ nauqastıñ 11,5 mıñı auruhanada, 52 mıñı ambulatorlıq baqılauda. 895 nauqastıñ jağdayı naşar, ondağı 222 adamnıñ häli öte auır. Bwdan özge 142 sırqat ökpeni jasandı jeldetu apparatımen tınıstap jatır.
Epidkartada «jasıl aymaqtağı» Türkistan, Mañğıstau, Qızılorda jäne Jambıl oblıstarınan basqa Şımkent, Atırau, Aqtöbe, SQO, BQO, ŞQO, Almatı oblıstarı «sarı aymaqqa» ötken. Basqa 5 aymaq twtastay «qızıl aymaqta» twr.
DenMinniñ QT redakciyasına bergen mälimetinşe, 11 naurız ben 12 şilde aralığında PTR testi oñ körsetken 1311 sınama sekvenirlengen (ştamm türin anıqtaytın taldau). Säykesinşe, biıl köktem-jazda genomdıq zertteu nätijesinde eldiñ basım böliginen virustıñ braziliyalıq, britandıq, oñtüstikafrikalıq, ündistandıq jäne nigeriyalıq ştamdarı anıqtalğan.
Biılğı jaz mezgili qazaqstandıqtar üşin qaralı habarğa tolı boldı. Pandemiya bastalğalı 1,5 jıldıñ işinde anıqtalğan barlıq auruşañdıq pen ölim jağdayınıñ jartısı tek ötken jazda, törtinşi tolqında tirkeldi. Jazğı üş ayda bas-ayağı 420 mıñ adam auırsa, 6,6 mıñnan asa adam köz jwmdı. Qırküyek ayınıñ tört aptasında 90 mıñnan asa nauqas esepke alınğan jäne 1885 adam qaytıs bolğan.
Bıltır 13 naurızdan beri COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 879 mıñğa juıqtasa, 1 tamızdan bergi koronavirus pnevmoniyası 75 mıñnan asqan. DDSW derekqorı men Wlttıq statistikada Qazaqstanda auırğandar sanı 954 mıñğa jetti. Degenmen Ükimet koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın eki bölek esepteydi.
Pandemiya bastalğalı jalpı virus jwqqandardan 19 mıñğa tarta adam (KVI+ / U07.1 – 11 065, KVI- / U07.2 – 4800, ilespe aurulardan – 3123) qaytıs bolğan. Alayda Qazaqstan biligi boyınan koronavirus tabılsa da, basqa aurulardıñ sebebinen qaytıs boldı delingenderdi jalpı statistikağa engizbeydi. Bwğan qarsı sarapşılardıñ sözine qarağanda, koronavirustıñ janama äserinen qaytqandardıñ jartısınan astamınıñ sebebi qan aynalımı jüyesiniñ auruları bolğandıqtan, oğan infekciya dert qozdıruşı faktor retinde ölimge äkep soqtırğan.
Qazaqstan virus taraluı boyınşa älemde Djons Hopkins universiteti jäne DDSW tizimindegi 221 el men aymaqtıñ arasında 36-orınğa ornıqtı.
Ükimettiñ soñğı deregine qarağanda, Qazaqstanda 6,4 mln adam koronavirusqa qarsı vakcinanı tolıq alğan, al keminde birinşi dozası egilgen jwrttıñ sanı 7,5 mln-nan asadı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ evinde avgust 22, bazarertesi künü dua keçirilecek. Bunı İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe öz Facebook saifesinde ilân etti.
«Bazarertesi, avgust 22 künü, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ evinde (Bağçasaray şeeri, Lazurnaua soq., 67 adresi boyunca) ananeviy dua keçirilecek. Qırımtatar halqı kene öz birligini ve biri birine destegini köstermek kerek. Bizim mabuslarımız ve qaçırılğanlarımıznıñ azat etilmeleri içün, toplaşıp, dua etmelimiz!» – yazdı Ayşe Umerova.
Duanıñ keçirilecegi aqqında Qurultaynıñ merkeziy saylav komissiya yolbaşçısı Zair Smedlâyev te haber ete.
«Qırımtatarlar nevbetteki kere Yüce Rabbige dua etip, siyasiy mabuslarnıñ yaqın zamanda azat etilmesi, qaçırılğan ve ğayıp olğanlarnıñ tapılması, ailelerniñ ğayırdan birleşmesini yalvaracaqlar ve er kesge barışıq, sağlıq ve amanlıq tileycekler», – dep yazdı Facebook saifesinde Smedlâyev.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnı işğal etilgen Aqmescitte delihanede tutalar. Avgust 16 künü Rusiye FSB hadimleri onı mecburen anda psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün alıp kettiler.
İlmi Umerovnıñ qızı Ayşe babasına tek yaqınlarınen ve advokatlarnen ve tek belli saatlerde körüşmege ruhset berilgenini haber etken edi.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
İlmi Umerovnıñ alı avgust 11-de Qırımda oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ belgilenmesi boyunca mahkemede yaramay oldı. Acele yardım kelip, kardiografik tedqiq yapqan soñ, Umerovnı Aqmescit hastahanesine infarkt havfı ile alıp kettiler. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar mahkeme-psihiatrik ekspertizadan keçmesi kerek olğanı aqqında qarar aldı.
İmayeciler bu mahkeme qararına qarşı şikâyet etti.
«Memorial» rusiyeli uquq qorçalayıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
Canköy
Canköy (ukraince ДжaHkoй, rusça ДжaHkóй) — şimaliy Qırımda bir şeer. Cumhuriyetke boysunğan şeer statusı bar. Şeerniñ adı cañı köy (cañı ~ yañı) söz birikmesinden asıl oldı. Şeer Canköy rayonınıñ merkezidir, lâkin rayon terkibine kirmey, cumhuriyetke boysunğan 11 şeerniñ birisi ola. Aqmescitten şimalge taba 93 km qadar uzaqlıqta buluna.
1926 senesi Canköyge şeer statusı berildi.
Şeerdeki işhaneler: maşna-qurucılıq, demirbeton konstruktsiya, konserv, süt, kombikorm zavodları, et kombinatı ve hocalıq malları fabrikası. Bundan da ğayrı Canköyde ihtisas-tehnikiy oquv yurtu ve ülkeşınaslıq müzeyi bar.
İklim[deñiştir | kodunı deñiştir]
İklim quru, orta sıcaq, orta yımşaq qışlı. Yanvarniñ orta arareti –1,8°C, iyülniñ +23,3°C. Yıllıq yağanaqlar — 418 mm.
Halq sayısınıñ dinamikası[deñiştir | kodunı deñiştir]
- 1805 — 173 kişi (167 qırımtatar, 7 esir)
- 1926 — 8310 kişi (5603 rus, 933 yeudi, 473 alman, 322 qırımtatar).
- 1939 — 19 576 kişi
- 1970 — 43 000 kişi
- 1989 — 53 464 kişi
- 2001 — 42 861 kişi
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Canköy şeer şurasınıñ resmiy saifesi 19 fevralniñ 2014 s. arhivlengen.
- şeer saytı 1 dekabrniñ 2006 s. arhivlengen.
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Oktâbr 26 künü işğal etilgen Qırımnıñ Yalta şeerinde olıp keçken «Areket Forumı. Qırım» Umumrusiye milliy front forumında qırımtatarı olğan İbraim Şirin Vladimir Putinni Hıdırlez bayramına davet etti. Puttinnıñ çıqışı ve oña berilgen sualler «Rossiya 24» kanalında canlı numayış etildi.
Şirin daa dedi ki, «Qırımnıñ Rusiyege qoşulması sayesinde» qırımtatarlar içün çoq şey «yahşı tarafqa deñişti, neşirler inkişaf etti, «Millet» telekanalı açıldı, qırımtatar tilinde mektepte oqumağa mumkün».
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında dedi ki, «siyasetçı, lider ya da diktatornen» hoşlanmaq – er kesniñ şahsiy işidir, eñ esası «bunı obyektiv şekilde yapmaq».
«Qırımtatarlarğa qarşı, Rusiye qanunlarına ters şekilde, ötkerilgen yaqalavlar ve mahkemeler vaqıtında o şahıslarğa sadıqlığını ve sevgisini köstermek içün bayramlarnı keçirip te olarğa davet etmek – bu ya da menfaat içün yapıla, ya da bunı yapqan adam ruhtan hasta», – dedi Celâl.
Ondan da ğayrı o «Millet» telekanalnıñ peyda oluvından ögüneATR telekanalı qapatılğanını ayttı. Neşiriyatınen de aynı vaziyet: «Meraba» gazetası açıldı, «Avdet» ise zapt etilgen Qırımnı terk etmege mecbur oldı.
Ukraina Tışqı işler nazırligi Putinniñ Qırımğa barıp kelgenine qarşı çıqıp, Rusiyege itiraz bildirdi.
Bundan evel Vladimir Putin ve Dmitriy Medvedev zapt etilgen yarımadada sentâbr 15 künü olğan ediler. O vaqıt Keriçte «ülkeniñ cenübi ile naqliyat sistema meselesi» boyunca Rusiye Devlet Şurasınıñ prezidium toplaşuvı olıp keçken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kıyivge Rusiyeniñ kamikadze dronlarınıñ ücümi neticesinde bala beklegen genç bir çift öldi. Bunı paytahtnıñ yolbaşçısı Vitaliy Klıçko haber etti.
"Merkezde Rusiye dronunıñ urğan meskün evde qıdıruv qurtaruv ameliyatı vaqtında elâk olğan silâsız adamlarnıñ cesetleri tapıldı. Olarnıñ arasında genç bir çift, bala beklegen qarı ve qoca. Qadınnıñ yüklü olğanı 6 ay edi. Rusiye terrorcı memlekettir", - dep yazdı o.
Oktâbrniñ 17-nde saba Rusiye ordusı kamikadze pilotsız uçqan cihazlar ile Kıyivge ücüm etti. Ücüm neticesinde eki kişi elâk oldı, dağıtılar çıqarılması devam ete, dep haber etti Prezident ofisi yolbaşçısınıñ muavini Kırılo Tımoşenko.
Oktâbrniñ 10-nda saba Rusiye ordusı Ukrayinağa bir çoq yerden ateş açtı. Ukrayina Silâlı quvetleri 43 raketa tüşürildi ve Rusiye Ukrayinağa qarşı 83 raketanı qullandı, dep bildirdi. Ukrayina arbiyleri 12 Shahed-136 İran uçucısızını tüşürdi.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ aytqanına köre, Rusiye ordusınıñ eki nişanı bar – memleketniñ energetik obyektleri ve insanlar. Ukrayına baş naziri Denis Şmığal bildirgenine köre, Rusiyeniñ ücümleri neticesinde 8 regionda ve Kıyivde 11 «müim infrastruktura obyekti» zarar kördi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrayinağa, hususan energetika obyektlerine ücüm etilgenini tasdıqladı. O, «Rusiye topraqlarında terakt ıntıluvları» devam etse, yañı ücümlernen qorquza.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Ermeni Bazar şeer mahkemesi «Mustafa Cemilev davasınıñ» oturışını ekspert hastalanğanı içün fevralniñ 11-ne qaldırdı. Bu aqta advokat Nikolay Polozov Facebookta bildire.
"Fevralniñ 1-ne tayin etilgen Ermeni Bazar şeeri mahkemesiniñ oturışı başqa künge qaldırıldı. Sebep – oturışta sorğuğa çekilecek ekspertniñ hastalığı oldı. Nevbetteki mahkeme oturışı fevralniñ 11-nde olacaq. Saat 9:30-da başlanacaq», – dep bildirdi Polozov.
Evel «Mustafa Cemilev davasınıñ» oturışını ekspert-ballist hastalanğanı içün fevralniñ 1-ne qaldırğan edi.
Oktâbr ayında Ermeni Bazarda «Cemilevniñ davası» boyunca mahkeme oturışuvı deliller ve şaatlar olmağanı içün başqa künge qaldırılğan edi.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi.
Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre, Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı 15 yılğa – 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzatıldı.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Biz Elbet Qaytacaqmız !
Akisseda
Selam aleykum qıymetli dostlar!
Biz Qırım’ğa qaytqanda imkanlarımız nedir diye tüşünmedik.O haqlı bu haqlı dep tüşünmedik.Bir birimizni “satqın” dep adlandırmadıq.Birleşik bir küç,bir yümrük edik.
Zorluq çeksek,tehlükede olsaq da bir fikirnen yaşay edik ve bundan asla şüphemiz yoq edi- BİZ QAYTACAQMIZ!
50 yıl Vatanğa qaytmaq içün küreşip,nice qurbanlar verip şimdi mi teslim olacaqmız Ey, küçlü millet.
Ğayemiz nedir: qursağımıznı mı toydurmaq yada Vatanımızda kerçek sahip olmaqmı.Qırım’ımıznı ona buna teslim etip bir tenbel dayın qorqup yaşacaqmızmı şorbacığa baqıp.Varsa bir itirazıñız,kelişmese noqta-i nazarıñız Allah rizası içün sevip sayıp añlatıñız.Bizge aslında yabancı tilde tefsirler yazıp masqara olmañız.Biz sağır degilmiz ki.Elbette qarşılıqlı eşitilmege kerekmiz.
Biz bir ailemiz unutmañız: Müslüman,Türk,Qırımtatar ailesimiz.Keliñiz biri birimizge qardaş kibi baqıp Yüce Rabbimiz emretken “Selam aleykum” tilegimizni aytayıq!El elge verip bir Ana toprağımıznı sarayıq.Bunu añlap olmasaq vay halımızğa.Yoq olacaqmız.Kerçekten de.Razısıñızmı buna?
Fotoğraf:Edem Kişveev


text:
Üzbäkstan İlbaşı Şäwkät Mirziyayıvneň Paqıstan säfäre
Awraziya qaytawazı - 28/2022
3nçe-4nçe mart könnärendä Üzbäkstan İlbaşı Şäwkät Mirziyayıv Paqıstan İslam Cömhüriyätenä berençe däwlät säfären yasadı. İlbaşı Şäwkät Mirziyayıvne hawa mäydanında Paqıstan Baş ministrı İmran Xan üze qarşı aldı. Başqala İslamabadtağı Ministrlar Kabinetı sarayında uzğan räsmi qarşı alu tantanasınnan soñ ike lider üzara söyläşte. Qara-qarşı söyläşüdän soñ wäkilleklärara söyläşü ütkärelde. Uzdırılğan söyläşülär näticäsendä ike il arasında 10 tiräsendä kileşü imzalandı.
Liderlar oyıştırğan matbuğat oçraşuında uzğan yılda pandemiyağa qaramastan ike yaqlı säwdä külämeneñ 50%qa artuına iğ’tibar yünältelde häm taraflarnıñ urtaq säwdä külämeneñ berniçä yılda 500 million dollarğa citkerüne maqsat itülärenä basım yasaldı. İslamabadta säfär qısalarında bulıp uzğan Paqıstan-Üzbäkstan êş forumında 800 million dollarlıq 60 kileşügä qul quyıluı açıqlandı. Xäzerge waqıtta Üzbäkstanda Paqıstan investorlarınıñ 177 şirkäte êşçänlek alıp bara.
İslamabadta İlbaşı Şäwkät Mirziyayıv häm Baş ministr İmran Xan Tirmiz-Mäzari Şärif-Qabul-Päşavar timer yulı proyıktınıñ Äfğanstan öleşeneñ tämamlanuınıñ yul kartasın söyläşte. Liderlar Taşkent-Lahor häm Taşkent-İslamabad arasında turıdan-turı oçqıç säfärläreneñ başlatıluı mäs’äläsendä dä kileşte. Ciröste transportı ölkäsendä Taşkent häm İslamabad arasında xezmättäşlek kileşüe ğamälgä kerde. 2021nçe yılnıñ may ayında ike il arasında berençe yök maşinası säfärläre başlağan ide. Üzbäkstan okeanğa Paqıstan aşa açıla.
2022nçe yılnıñ 4nçe mart könne İlbaşı Mirziyayıv İslamabadta Paqıstannıñ aldınğı şirkätläreneñ başlıqları belän oçraştı. Şäwkät Mirziyayıvneñ Paqıstan säfäre Paqıstan İlbaşı Arif Alvi belän ütkärgän söyläşüdän soñ tögällände. İlbaşı Mirziyayıv wazıyfadaşın Üzbäkstanğa çaqırdı.
Säfär waqıtında iminlek ölkäsendä xezmättäşlekneñ yul kartasın küzdä totuçı kileşügä imza salındı. Paqıstan, Üzbäkstan häm Törkiyä 2019nçı yıldan birle öç yaqlı xärbi künegülär ütkärä. 2021nçe yılnıñ noyabr’ ayınıñ başında Üzbäkstan Milli iminlek şurası ğomum särkätibe Viktor Mahmudov Paqıstanğa öç könlek êşlekle säfär yasağan ide.
Üzbäkstan-Paqıstan mönäsäbätläre strategik xezmättäşlek torışında. Strategik xezmättäşlek kileşüe 2021nçe yılnıñ iyül’ ayında Baş ministr İmran Xannıñ Üzbäkstan säfäre waqıtında imzalandı. Şunı da bilgeläp uzıyq: soñğı ike yılda Üzbäkstan İlbaşı Şäwkät Mirziyayıv belän Paqıstan Baş ministrı İmran Xan altı tapqır küreşep söyläşä.
Üzbäkstan belän Paqıstan Şanxay xezmättäşlek oyışması, İslam xezmättäşlek oyışması häm İq’tisadi xezmättäşlek oyışması kebek regional’ oyışmalar qısasında da xezmättäşlekne üsterä. Mirziyayıvneñ İslamabad säfäre waqıtında Äfğanstandağı wazğıyät liderlarnıñ töp kön tärtibe mäs’äläläre arasında ide. Çönki här ike ilneñ Äfğanstan belän çik buyı häm yaqın xezmättäşlege bar. Urta Aziyanıñ Kön’yaq Aziyağa açıluı häm töbäklärara xezmättäşlekneñ üsterelüe Taşkent-İslamabad mönäsäbätläreneñ barışına bäyle.
Qısqası, İlbaşı Şäwkät Mirziyayıvneñ İslamabad säfäre näticäle uzdı. Babur Şaxnıñ mirasçıları bulğan Paqıstan häm Üzbäkstan şaqtıy ölkädä yaqın xezmättäşlek urnaştıraçaq.
Abdrasul İsakov


text:
Krasnoyarsk ülkesinde, Sibirniñ şarqında yolcu avtobusı ve yük maşinasınıñ çarpışması neticesinde eñ azından 11 kişi elâk oldı.
Bunı İçki işler nazirliginiñ regional idare vekili Vladimir Yürçenko TASS agentligine bildirdi.
Onıñ malümatına köre, yol qazasında 28 kişi yaralandı.
«Anda yanğın çıqtı. Ateşni söndürdiler... Şimdilik yanğınnı söndürdiler», – dep ayttı militsiyanıñ vekili.
Qaza iyül 22-de saba Kozulskiy rayonındaki Şişkova köyüniñ yanında M-53 «Baykal» yolunda yüz berdi. «Şarıpova-Krasnoyarsk» yolunda avtobusta 50 insan bulundı. Elâk olğanlar arasında – yük maşinasınıñ eki aydavcısı. Yol qazasınıñ sebepleri aqqında malümat yoq.


text:
Ukrain advokatı, Maliye hızmetleri qullanıcılarınıñ aq-uquqlarını qoruv meseleleri şurasınıñ yolbaşçısı Dmitriy Duginovnıñ fikirince, Rusiyeniñ yañı qanunğa köre işğal etilgen Qırım sakininiñ borcları qapatılsa bile, esas Ukrainada onı mahkeme bekley. Bunı o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde ayttı.
«Qırımlı esas Ukrainadan Qırımda borcunı qapatsa, ukrain bankları ögündeki borcları deñişmez. Onı ukrain mahkemesinde taqip etip, mal-mülkini tutıp almaq mümkün. Uquqçılar dava müddetini 3 yıldan ziyade yapa bile. Ekinci taraftan, bank talaplarını yarım yıl evelsi bildirgen olsa, daa 2,5 yıl devamında mal-mülk alına bile», – dep qayd etti ekspert.
2017 senesi iyülniñ 31-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin ukrain bankları ögünde Qırım borclarınıñ qapatılmasına dair qanunnı imzaladı. Vesiqa Qırımnıñ yatırımcılarnı qoruv fondu qanunına deñişmeler kirsetip, 5 million rubleden ziyade kreditlerge aittir.


text:
Kreml kontrol etken işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyünniñ 22-de yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Enver Bekirovnıñ şikâyet arizasını red etip, onı nezaret altında qaldırdı. Bunı Qırım uquq qorçalayıcı gruppası haber ete.
Berilgen malümatqa köre, oturış qapalı şekilde keçirilip, Bekirovğa qoltutmağa kelgen faaller içeri alınmadı. Faal Osman Arifmemetovnıñ QUQGğa bergen malümatına köre, mahkemege ancaq mabüsniñ ömür arqadaşı kirsetildi.
Bundan evel Qırım Yuqarı mahkemesi yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Vadir Siruk ve advokatınıñ şikâyet arizasını qanaatlendirmeyip, onı apiste qaldırğan edi.
İyünniñ 5-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi yaltalı «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apis cezasını eki ayğa uzatqan edi.
Birinci dört Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işiniñ» mabüsi 2016 senesi fevral 11 künü yaqalanğan edi. Olardan eñ çoq tanılğan insan aqları kontakt gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kukudır. Ondan ğayrı qurucı olıp çalışqanlar aluştalı Muslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, em de Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk tutulğan edi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
2 yıl elek bulğan oçqıç faciğasen tikşerü näticäläre mäğlüm buldı
Alman belgeçläre 2002nçe yılda Germaniä kügendä bulğan faciğäne tikşerü näticälären bäyän itte.Anda şweysar dispetçerlarınıñ ğäiple buluı äytälä.Skaygayd xezmäteneñ başı Alen Ross'yer märxümnärneñ tuğannarınnan ğafu ütende.Şweysariä Prezidentı Yozef Dayns ta Rusiä Prezidentına räsmi ğafu ütenü belderde.Läkin bu berençe etap qına.Bärelü uñayınnan cinayät eşe tämamlanmağan, märxümnärneñ tuğannarına qompensatsiä tüläw mäsäläse dä açıq qala.Sqaygayd dispetçer xezmätendäge hälaqätne iskärtü cihazları AQŞta citeşterelgän.Alarda xilaflıq tabılsa, ul yaqtan da qompensatsiä tülätü mäsäläse qaralaçaq.


text:
Wikipediya:interwiki
Interwiki — birneshe wikisaytlardaǵı qálegen maqalalardı birlestiriwshi silteme. Wikipedianıń bir maqalasındaǵı interwikiler usı maqalanıń basqa tildegi variantlarına alıp baradı.
Interwiki qayerde boladı?[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Interwikiler maqalanıń shep tárepinde, Tiller dep jaylasqan boladı. Ol jerden basqa til bólimlerine ótiw múmkin.
Interwiki qalay qoyıladı?[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Bir tildegi maqalaǵa interwiki qoyıw ushun usı tildegi tiyisli maqalanı tawıp, maqala aqırına mınanday kodtı jazıp qoyıw kerek: [[til kodı:maqala atı]], bul jerde til kodı ISO 639 boyınsha beriledi. Maselen, inglis tili ushın til kodi en, polyak tili ushın - pl.
Mısalı: Telefon haqqındaǵı maqalada tap usı maqalanıń inglis tilindegi variantına alıp barıwshı interwiki mınanday jazıladi: [[en:Telephone]].
Eger maqala ishine silteme qılıp interwiki qoymaqshı bolsańız, til kodı aldınan qosnoqat jazıw kerek: [[:en:Telephone]]. Natiyjede tómendegishe silteme payda boladı: en:Telephone.
Interwiki tawılmasa ne?[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Eger bir maqalanıń basqa tillerdegi variantların tawa almasańız, sol maqalaǵa mına shablondı qoyıwıńız kerek: {{no iwiki}}. Hesh bolmasa bir dana interwiki tawılǵanda, bul shablondı alıp taslaw kerek.


text:
Aslı qırımtatar ukrain yırcısı Camala dey ki, birden em yahşı çalğıcı, em siyasetçi olmağa imkânsızdır, şunıñ içün bu eki yonelişni birleştirmemek çalışa ve muzıkağa sadıq qala.
Bunı o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde bildirdi.
«Men bitaraf icadiy insan olmağa, bar küçümni buña sarf etmege tırışam. Bir şeyni yarı ğayret ile yapmağa imkânsız. Em yahşı siyasetçi, em yahşı yırcı olmağa çare yoq.   Siyaset – menim ikâyem degil, iç te», – dey o.
«Menimce, yır, inanıñ, bir yır, emiyetli, müim ğaye ile, azamiy samimiyet ile, bütün bu qanun leyhaları, konferentsiya ve forumlardan da çoq şeyni ayta bile. Çünki biz bunı köremiz, Okean Elzı (ukrain rok-taqımı – QA) stadionlarına baqıp köremiz. Siyasetçilerge köre, bu taqımğa ziyade inandılar», – dep qoştı yırcı.
Camala – aslı qırımtatar ukrain yırcısı. Muzıkası jazz, soul, elektron ve halq muzıkasını qaplap ala. Camala Oles Saninniñ «Povodır» filminde baş qadın rolüni icra etti.


text:
Rusiyede soñki künde 954 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu operativ ştabnıñ resmiy malümatıdır. Qırğınlıq başlağanından berli eñ yüksek raqam oldı. Bir kün evelsi 658 yañı hasta qayd etildi. Bir künde eki insan koronavirus yuqunçından vefat etti, 51-i tüzeldi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
85 regiondan 80-inde (işğal altındaki Qırım ve Aqyar da sayıla) eñ az birer hasta qayd etildi. Rusiyede hastalarnıñ sayısı 6343 oldı, 47 insan vefat etti, 406-sı tüzeldi. Eñ çoq hasta Moskvada qayd etildi – 4 biñden çoq.
Hastalarnıñ sayısına köre Rusiye dünyada on ekinci yerde buluna.
Resmiy malümatqa köre, Rusiyede qırğınlıq vaqtında aman-aman 700 biñ koronavirus testi yapıldı, yani yuqunç test yapılğan insanlarnıñ yüzde birinde qayd etildi. Ealiniñ bir millionına 5 biñ test bar, bu dünyağa köre orta bir köstergiçtir (ABDden biraz az).
Martnıñ soñundan berli Rusiyede tatil künleri rejimi devam ete, regionlarnıñ ekseriyetinde özüni tecrit etüv rejimi ilân etildi (aslında, karantin aqqında aytıla, amma akimiyet onı öyle adlandırmay).
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım yarımadasınıñ sakinleri Ukrayinanıñ "işğalden azat etilme tedbirleri" içün sığınaqlarnı teşkermeliler, dep yazdı Twitter saifesinde Ukrayina prezidenti ofisiniñ yolbaşçısınıñ mesleatçısı Mıhaylo Podolâk.
"İşğal etilgen topraqlarnıñ sakinlerini, şu cümleden Qırım sakinlerini de, işğalden azat etilüv tedbirleri vaqtında tevsiyelerge riayet olunması ile bağlı (Ukrayina) akimiyet organlarınıñ ilânlarından haberdar olıp turmağa çağıramız. Hususan, şimdiden sığınaqlar azırlamaq, suv yedeklemege ve Power Banklerni yüklendirmege çağıramız. Er şey Ukrayina olacaq", - dep yazdı o.
Avgustnıñ 23-nde Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platformasınıñ» sammitini açıp, qırımlılarğa Ukrayına akimiyeti Qırımnı «mıtlaqa keri alacaq», dep ayttı.
Avgustnıñ 30-nda Ukrayına Tış işler naziri Dmıtro Kuleba «bu cenkte Ukrayınanıñ ğalebesi – onıñ topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesi, arbiy ve diplomatik yolnen», dep bildirdi.
Soñki aftaları Qırım ve Aqyarda aman-aman er kün patlavlar ola. Rusiye akimiyeti bunı «Ukrayını uçucısızlarınıñ tüşürilüvi» ve «ava mudafaa sistemasınıñ işi» dep añlata.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi. Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri, qırımtatar iş adamı Resul Velilâyevge ait «KrımOpt» şirketiniñ ticariy bazası territoriyasında keçirlgen çoq saatlıq tintüv sebebinden blok etilgen insanlarnı yiberip başladılar.
Şirketniñ hadimleri Qırım.Aqiqat muhbirine, anbarnıñ territoriyasında yaqın vaqıtqa qadar memurlar, bölük mudirleri, ekspeditorlar ve şoförlar olaraq 20-30 kişiniñ bulunğanını bildirdiler.
Al-azırda olarnıñ episini, pasportlarındaki bilgilerini yazıp alıp, birer-birer yibereler. Olar episi yarın saba saat 11-de bazanıñ territoriyasına kelmek mecbur.
Anbarnıñ territoriyasında qalacaq hadimler, odalardan bütün vesiqalarnıñ çıqarılğanını, yük maşinalarınıñ cöreme meydançığına alıp ketilgenini bildirdiler.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Çubarov Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ qırımtatar iş adamları, hayriyeciler ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine tintüvler ile kelgenini bildirdi.
Çubarovnıñ malümatına köre, Rusiye telükesizlik hadimleri Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresine Resul Velilâyev ve Ali Bariyevni alıp kettiler. Aynı zamanda daa evel yaqalanğan Rustem Velilâyev (Resul Velilâyevniñ oğlu) ve Zera Velilâyeva (Resulniñ qız qardaaşı) azat etildiler.
«RİA Krım»nıñ bildirgenine köre, Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresinde, «al-azırda adresleri boyunca tintüvler yapılğan iş adamları ya da şirketlerge qarşı idare tarafından alıp barılğan işler yoq», dediler. Rusiyedeki «Kommersant» neşiriniñ malümatına köre, tintüvni FSB hadimleri, OMON uruşmacılarnıñ yardımı ile keçirdiler.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayriyeci Resül Velilâyevge aitler.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Futbol matçında xaos
Waqiğada 174 keşeneñ ğomere özelde
İndoneziyada ber futbol matçı waqıtında poliŝiyaneñ suğışuçılarnı tuqtatu öçen küzdän yäş’ kiterüçe gaz qullanuı näticäsendä êteş-törteş barlıqqa kilde.
Waqiğada 174 keşeneñ ğomere özelde.
Könçığış Yava vilayäteneñ Malang şähärendäge Kanjuruhan stadionında Persebaya Surabaya komandası Arema Malangnı 3-2 isäbe belän ciñgän liga matçınnan soñ ike taqım canatarları arasında şaqtıy ğawğa çıqqan.
Yözlärçä canatar poliŝiya qullanğan borıçlı gazdan qaçu öçen qapqağa yögergän.
Barlıqqa kilgän zur xaosta buıluçılar häm izelüçelär buldı.
Stadionda çıqqan waqiğalarda 174 keşe ülde.
Könçığış Yavanıñ Poliŝiya şefı açıqlaw yasap, gaznıñ panika tdıruın, 300dän artıq keşeneñ xastaxanägä salınuın, läkin kübeseneñ yulda häm xastaxanädä ülüen citkerde.
Poliŝiya beldergäñçä 180 yaralanuçı arasında awır xäldä buluçılar bar, şul räweşle ülüçelär sanı arta ala.
Bäyläneşle xäbärlär
Aşlıq koridorınnan uzğan korablar...
Qara diñgezdäge koridor aşa 501 korab belän 12 million tonnadan artıq aşlıq taşıdılar
İtaliyädä cir ubıluda yuğalğannarnıñ gäwdäläre tabıla
26nçı noyabr’dä bulğan afättä yuqqa çığuçılarnı êzläw däwam itä


text:
Sentâbr 17-de, cumaertesi künü Donbasstan mecburiy köçkenlerge Kiyev vilâyetindeki Abramovka köyünde topraq damartıları alma aqqı aqqında ilk şeadetnameler berilecek. Bu kün 103 adam şeadetname alacaq. Umumen olaraq, leyha çerçivesinde mecburiy köçkenlerniñ 560 qorantası topraqnen teminlenecek, olardan tahminen 60 qoranta – qırımtatar qorantalarıdır. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında «Qırım diasporası» cemaat teşkilâtınıñ matbuat kâtibi Tatyana Guzik bildirdi.
«Bizge Vışgorod rayonında Abramovka köyü yanında 55 gektar topraq ayırıldı. 560 qoranta, olardan tahminen 60 qırımtatar qorantası, ve daa bir qaç Qırım sakini, bu köy hocalığı içün ayırılğan topraqnı qullanma aqqı aqqında, amma kiçik qurucılıq aqqınen, şeadetnamelerni resmiyleştire. Şimdilik kiçik», – dep ayttı Tatyana Guzik.
Bunen beraber, o qayd etti ki, kelecekte, mecburiy köçkenler topraq damartılarında mesken evlerni qurıp, yanında bağça ve bostanlarnı saçıp olsun dep, teşkilâtta yerli akimiyetten bağça kooperativi teşkil etilmesini talap etecekler.


text:
Qırğızstan işki ister ministriniñ bwrınğı orınbasarı Kursan Asanovtıñ wlı Özbekstanğa qaşıp ketti. Bwl jöninde äskeri prokuror Nurkamal Nabiev mälimdedi.
Onıñ sözinşe, Muhammed-Ali Asanov "Dostıq" şekara beketinen ötken.
"Oğan deyin ol küdikti retinde sanalmadı. Oğan qarsı dälelder bolmadı. Ol tergeuge şaqırılmadı. Biraq ol qaşıp ülgerdi", - deydi Nabiev.
1997 jılı tuğan Muhammed-Ali Asanovtı wstau jöninde şeşim şıqqan. Oğan qazir izdeu jariyalandı.
Eldiñ bas prokuraturası «Kursan Asanovqa qarsı dälel keltiretin zattardı wlı arqılı Atambaevtıñ jaqtastarına berdi» dep ayıp taqqan.


text:
Arbiy patruller işğal etilgen Qırımda askerlikke celp etileceklerni mecburen toplama yerlerine ketireler. Bunı Ukrayina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova haber etti.
Bundan ğayrı, onıñ sözlerine köre, arbiy yaşta olğan qırımlı erkeklerge yarımadanı terk etmege yasaq etkenler.
Rusiye akimiyetiniñ işğal etilgen Qırımda bu kibi areketleri Jenva şartnamesini boza, dep qayd ete ombudsman.
"Muvaqqat işğal etilgen Qırımda Ukrayina vatandaşlarınıñ Rusiye ordusına celp etüv Jeneva şartnamesiniñ cenk vaqtında vatandaş ealiniñ qoruvı aqqında 51 IV maddesini boza", - dep yazdı Denisova.
2022 senesi aprelniñ 1-nden iyülniñ 15-ne qadar Rusiyede nevbetteki yaz arbiy çağırış kampaniyası keçirile.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayip Erdoğan İstanbulda keçirilgen İslâm konferentsiyasınıñ 13-ünci sessiyasında çıqışta bulunıp, İslâm işbirligi teşkilâtını Ukrainağa ve qırımtatar halqına birdemlik köstermege çağırdı.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti cumaaqşamı künü, aprel 14-te, Facebookta bildire.
«Reislik yapqan Türkiye prezidentiniñ çıqışı yekünlendi. Prezident Recep Tayip Erdoğan İslâm işbirligi teşkilâtınıñ azalarını Ukraina devletine ve işğal etilgen Qırımda yaşağan musulman qardaşları qırımtatarlarğa birdemlik köstermege çağırdı», – dep aytıla haberde.
Qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov aprel 14-15 künleri İstanbulda bulunalar, bu künleri anda İslâm konferentsiyasınıñ 13-ünci sessiyası keçirilmekte. Qurultay delegatı Rustem Ümerov da qırımtatar liderlerinen beraber İslâm İşbirligi Teşkilâtınıñ toplaşuvına yol aldı.
İslâm işbirligi teşkilâtı – islam memleketleriniñ halqara teşkilâtıdır, eñ büyük ve eñ itibarlı resmiy musulman halqara ükümet teşkilâtı ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ ilhaq etilgen Qırımnı ziyaret etkenine «havflı provakatsiya» dedi. Bunı Poroşenko, mart 14-te Kyivde Avstriya prezidenti Aleksandr Van der Bellen ile birlikte yapqan matbuat konferentsiyasında bildirdi.
Poroşenko: «Bugün Rusiye prezidentiniñ tamam saylavnıñ arfesinde işğal etilgen territoriyağa mahsus kelgeni, Aqmescit, Aqyarnı ziyaret etkeni, pek havflı bir provakatsiyadır. Bu sebepten dünyanıñ, işğal etilgen Qırım territoriyasında Rusiye prezidenti saylavınıñ tanılmamasına dair umumiy yanaşuvı ğayet muimdir», – dedi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin mart 14-te «iş ziyareti» çerçivesinde ilhaq etilgen Qırımğa kelmek istey. Kreml matbuat hizmetiniñ malümatına köre, Putin qurulmaq üzre olğan Keriç köprü ve «Simferopol» ava limanınıñ yañı aerovokzal kompleksini körecek ve Aqyarnı ziyaret etecek.
Keçken sefer Putin Qırımnı 2017 senesiniñ noyabrinde ziyaret etti. O vaqıt o, Yaltadaki Livadiya sarayınıñ territoriyasında Rusiye çarı III Aleksandr eykeliniñ açılışında iştirak etti.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Mart 1-de Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ukümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.


text:
Bel’giyada timer yullarında êş taşlaw çarası
Bel’giyada timer yulı xäräkäte tulısınça tuqtap qaldı diyärlek
Timer yulı hönärçe berlekläre federal’ xökümätneñ timer yulı byudjetın êşçelärneñ taläplären ütärlek itep tärtipkä salmawı, personal köteklege häm tiskäre êş şartları belän köräşkä tağın da kübräk çığanaq ayırıp quymaw säbäpläre belän 24 säğätlek êş taşlaw çarasın ütkärä.
Hönärçe berleklärdän yasalğan belderüdä:
"Aldıbızdağı 10 yıl öçen timer yul byudjetı belän bergä byudjetlar turında qararlar qabul itelä. Bel’giya timer yullarına citärle finans çığanaq täêmin itüe öçen xökümätkä basım yasarğa tiyışbez”, - dip äytelde.
Cirle waqıt belän kiçä säğät 22.00dä başlanğan êş taşlaw çarası bügen şuşı uq waqıtta tögällänäçäk.
Bäyläneşle xäbärlär
İrannıñ Dön'ya kubogında ciñelüenä söyenüçene atıp üterdelär
Maşinasınıñ signalına basqan öçen iminlek köçläre aña ut aça...


text:
O topraq menim evim, töşegim oldı – Aqbardaq
– Ana, tüşünde bilesiñmi kimni kördim? – dedi doquz yaşındaki Qurtnezir.
– Kimni, canım? Eyilikke olsun.
– Babamnı. Saqalı ösken, tap köküsine qadar tüşken…
– Tüşüñ pek yahşı. Belgisiz ğayıp olğan, sağ qalğan askerler alâ daa qaytıp keleler. İnşalla, babañ da sağdır, – dedi anası Nasibe apte.
– Ana, babam, belki bizni tapalmay yüredir, – dedi şübelengen oğlu.
– Er şey olmalı, dünya büyük. Alla belâsını alğaydı şu cenkniñ, epimizni şaşırdı… Amma endi qorqmağa şey yoq, yaşayış deñişir, qısmet etse, er kes istegine qavuşır. Cenk bitti, balam.
Qurtnezir kiyinip, bol, büyük kaloşlarnı süyreklep, tışarı çıqtı. Qora qazığına mıhlanğan savuttan betini yuvdı.
Babasını sofra başında da añdılar. Soñra coşqun, sevinç bekler bir alda ekisi de tarlağa ketti.
– Qısmet etip, babam qaytıp kelse, biz babamnen ğozapayağa qatnarmız. Sen ise evde aş pişirip, bizni beklep oturırsıñ, yahşımı, ana? – dedi oğlu.
– Ay-ay, balam, babañ tez-tez kelseydi, biz de alem kibi yaşar edik, – dep iç çekti anası.
– Ana, ana baq! Aqbardaq! Seniñ sevgen çeçegiñ.
Otlar arasında bem-beyaz, sabiy qalbi kibi temiz-pak, yer tübünden baş köterip, dünya yüzüne baqıp turğan çeçek Nasibe apteniñ eñ bahıtlı künlerinen bağlı dese, kimse inanmaz.
– Balam, zamet de olsa, o çeçekni maña alıp ber.
Anam maña tap balalığımdan, quş balasını uçmaqnı ögretkeni kibi, topraqnı sevmege, onı ürmet etmege ögretken edi. Tap o vaqıtlarda baar kelip, qara topraq yeşerip başlağanı meni ayrette qaldıra turğan edi.
…Doğrusını aytacaq olsam şu cenk yılları topraqnı keregi kibi ögrenip aldım. Onıñ qorçalayıcı hususiyetlerini o yerde bilip qaldım. O yılları men ne qadar yerni küreklegenimni tasavur etmek bile zor. Okoplar, adam boyu terenliginde uzanıp ketken topraq içindeki yolaqlar, zemlânkalar, mezarlar qazdım. Em şunı da bilip qaldım ki, eñ havflı vaqıtlarda topraq seni bağrına basıp saqlay eken. O topraq menim evim, töşegim oldı, nice-nice ölümlerden qurtardı.
Tek bir keresi topraq meni saqlap yetiştiralmadı…
C. Ametovdan


text:
Kreml nezaretindeki Aqyar (Sevastopol) akimiyeti, şeerde üç yañı hastahaneni qurmağa, ve temin eticisi "Rosteh" Rusiye devlet korporatsiyası olsun dep, qomşu Rusiyeniñ prezidenti Vladimir Putinge muracaat eteler.
Bu hususta şeerniñ rusiyeli gubernatorı Dmitriy Ovsânnikovğa esaslanıp, Aqyar ükümetiniñ matbuat hızmeti yazmaqta.
"Soñki altı konkursta onkologik dispanser icün temin etici belgilenmegenini er kes hatırlay. "Rosteh" şirketi temin etici kibi saylanacağında eminim. Böyle qarar alınmasa, biz devlet satın almaları aqqında qanunğa köre işimizni tutacaqmız", - dedi Ovsânnikov.
O, Aqyarda üç hastahaneniñ qurulışı aqqında mesele iyülniñ 5-inde de - Rusiye vitse premyeri Dmitriy Kozaknıñ yarımada ziyareti vaqtında - muzakere etilecegini, qoştı.
"İyül başında "Acele tibbiy yardım" hastahanesi leyhasınıñ ekspertizası yekünlenecek. Anda tereklerniñ pıçma zaruriyetinen bağlı bir qaç qıyınlıq peyda oldı, amma şeerniñ kelişken başqa meydançığı yoq. Bu meydançıq daa 2014 senesi belgilengen edi", - dedi Aqyar başı.


text:
Qırımda meyva, tehnikiy ve aşlıq ekinlerniñ berekitine menfiy tahminler bar. Böylece, Kreml nezaretindeki köy hocalığı naziri, Qırım baş naziriniñ müavini Andrey Rümşinniñ malümatına köre, martnıñ 15-inden soñ ava şaraitiniñ keskin bozulması, -10°C derecege qadar ava suvunması artıq tehnikiy ve aşlıq ekinlerge, meyva bağçalarına tesir etti. Bir qac rayonda qış ve yaz arpa, koriandr, hardal, keten ekinleri zarar kördi.
"Canköy, İslâm Terek, Qurman, Yañı Qapı, Yedi Quyu, Aqşeyh, Seyitler, Aqmeçit rayonlarında şeftali, kiraz, vişne, erik, qaysı, alma tereklerinde meyva ekinlerinde çeçeklerniñ ve meyva gönceleriniñ buzlaması da qayd etildi. Qış ekinlerniñ 29%-ı zayıf ve siyrektir. Cumhuriyette umumiy ekin mıntaqası 791 biñ gektardan çoq, qış ekinleri 508 biñ gektarda öse", - haber etti memur.
Rümşin bildirdi ki, onıñ müessisesi er kün Qırımda top ve parçalap mal satuvınıñ fiyatlarını teşkere. "Qayd etem ki, Qırım Köy hocalığı nazirliginiñ esas vazifesi - ealini kerekli miqdarda mahsulatnen temin etmektir".
Qırım cemaat faali Dmitriy Demçükniñ fikrince, şimdiki vaziyette Qırımda erzaq malları mıtlaq paalılaşacaq.
"Baş nazirniñ müavini tarafından, tamamınen qıta teminatına bağlı olğan yarımadada mahsulat telükesizligi aqqında aytmağa eñ azından doğru degil. Bunı yarımadada ösip turğan erzaq mallarnıñ fiyatları tasdıqlay! Şübesiz, epidemiya fiyatlarğa tesir etti", - dedi Qırım.Aqiqatqa faal.
Limon, qara boğday, zencefil - yaqınlaşqan burhannıñ, fiyat köterilüviniñ ve giperinflâtsiyanıñ ilk alâmetleridirDmitriy Demçuk
Bundan ğayrı, Dmitriy Demçuk qomşu Rusiyeniñ iqtisadiyatınıñ yaramaylaşması Qırımda fiyatlarnıñ köterilüvine tesir etkenini qayd ete.
"Amma fiyat köterilüviniñ ve iqtisadiyatnıñ çökmesiniñ esas sebebi - cermay mahsulatlarınıñ dünya fiyat bazarında Rusiye reberliginiñ yutquzmasıdır! Endi ise yaramay oyunda güzel çereni saqlamaq içün, Kreml reberleri bütün hatalarını ve hırsızlavlarında epidemiyanı qabaatlaycaq. Limon, qara boğday, zencefil - yaqınlaşqan burhannıñ, fiyat köterilüviniñ ve giperinflâtsiyanıñ ilk alâmetleridir", - dedi faal.
Qırım faali Natalya Kiriçenko Qırım.Aqiqatqa tefsir bergende, fikrince qırımlılar fiyat ösmesine azır, lâkin kiseleri azır degil, dep ayttı.
"Erzaq yedekleri ve Qırım ükümetiniñ planları aqqında malümatım yoq. Aytqanarına inanmaq mecburmız. Burhan keçmesiniñ tecribesi, fiyatlarnıñ oşecegini köstere. Zencefilnen limon artıq rekord ura. Bundan soñ et paalılaşacaq. Bellesem, fikrince qırımlılar fiyat ösmesine azır, lâkin çoqusılarnıñ kiseleri azır degil", - dedi faal.
"Azat Qırım" areketiniñ faali Emine İbraimovanıñ fikrince, qırımlılar yarımadada fiyatlarnıñ daima köterilgenine alıştı.
Epidemiyasız da Qırımda fiyatlar tek köterilgenini kördik. Sebepleriniñ birisi - yük taşımasıdır, bu iş öyle tizilgen ki, kimsege zarar tiymesinEmine İbraimova
"Erzaq belki de em yeter, amma qırımlılarnıñ olar içün parası - yoq. Epidemiyasız da Qırımda fiyatlar tek köterilgenini kördik. Sebepleriniñ birisi - yük taşımasıdır, bu iş öyle tizilgen ki, kimsege zarar tiymesin. Yani poyezd ve furalar tolu kelip, tolu ketmeli. Yarımadağa er şeyni ketireler. Ya biz ne teklif ete bilemiz? Deyerli bir şey. Onıñ içün fiyatlar paalılaşa. Ve olar qıta fiyatlarında da paalı olacaq. Demiryol qurulışı ile macera başlağanda belli edi ki, o iç bir vaqıt öz fiyatını qaytarmaz. Qırım ekologiyası ise ocaqlardan ebediy olaraq zarar kördi!", - dedi Qırım.Aqiqatqa faal.
Aqmescit faali İrina Vronskaya, şimdilik yarımadada mahsulat qıtlığı olmağanını Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi.
"Tahmin etmek qıyındır. Şahsen men bugün erzaq qıtlığını körmeyim. Aşayt tükânlarında ve supermarketlerde qorantamız qullanğan bütün mal ve erzaq bar. Kelecekte e olacaq - baqarıq", - dedi faal.
Ebet, pandemiya uzansa, mahsulat qıtlılığı olacaq, fiyatlar ise toqtamay ösecek. Ve yalıñız qırımda degilOlga Veçer
Rusiye cemaat palatasında çalışqan mimar ve cemaatçı Olga Veçer, Qırım.Aqiqat ile fikir paylaşqanda, pandemiya çoqqa uzanması vaqıtta mahsulat qıtlılığı ola bile, dep ayttı.
"Cevabım oldukça sade - ebet, pandemiya uzansa, mahsulat qıtlılığı olacaq, fiyatlar ise toqtamay ösecek. Ve yalıñız qırımda degil", - dep saya cemaatçı.
Qırımda özüni tecrit etüv rejimi sertleşmekte. Qırımda yañı koronavirus infektsiyasınıñ yayılmasınıñ ögüni almaq içün operativ ştabınıñ oturışında, Qırım başı Sergey Aksönov, aprelniñ 11-inden başlap özüni izolâtsiya etmek rejiminiñ bozuluvı içün patrul taqımları cöreme berecegini haber etti.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova advokat Nikolay Polozov ile qırımtatar faalleri Nariman Celâl, Asan ve Aziz Ahtemovlarnıñ davalarını muzakere etti ve apis etilgen Qırım sakini İvan Yatskinniñ sağlıq alı aqqında malümat aldı.
«Qanunsız olaraq siyasiy sebeplerden tevqif etilip Aqmescit SİZO-sında tutulğan Celâl, Asan ve Aziz Ahtemovlarnıñ aqlarına riayet etilmemesine diqqat ettik. Ukraian TİN tarafından uquqiy mudafaanıñ temin etilmesiniñ ve olarğa tibbiy yardım kösterilmesiniñ keyerkligini qayd ettik», – dep yazıla ombudsmannıñ matbuat hızmetiniñ bildirmesinde.
Haber etilgen kibi, Aqmescit SİZO-sında tutulğan ukrain İvan Yatskinniñ sağlıq alı zayıflaştı.
«Yazıq ki, trombofleit neticesinde eki ayağında da trofik ülseri keskinleşti. Aqmescit SİZO-sınıñ müdiriyeti acele tibbiy yardım kerek olğanı faktını körmemezlikke urmağa devam ete. Bu semetdeşimizniñ ayatını telüke altına qoya», – dep qayd etti Denisova.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi, Qırımda tevqif etilgen ukrainlerge uquqiy destek kösterilmesini istep, Ukraina TİN başına muracaat etti. Bundan ğayrı Rusiye ombudsmanı Tatyana Moskalkovadan İvan Yatskinniñ ihtisaslı bir tibbiy müessisesinde baqınuvdan keçmesini temin etmege talap etti.


text:
İsrail ükümeti iyün 8-de Tel-Avivde yüz bergen ücüm sebebinden binlerce Filistin sakinlerine musulmanlar içün muqaddes olğan Ramazan ayı devamında devletke kirmege yasaq etmek qararını alğanını ilân etti.
Ramazan ayında İsrailde soy-soplarını ziyaret etmege niyetlengen Ğarbiy saildeki Filistin sakinleri içüñ 83 biñ ruhsetname buzlatılğanı aqqında malümat bildirile.
Ramazan devamında mahsus kelüv ruhsetlerini Ğaza sektorındaki yüzlerce filistinliler içün de toqtatıldı.
Bundan da ğayrı, askerler, İsrail iş ruhsetlerini ücüm etkenlerniñ 204 soyu içün blok ettiler.
Eki filistin silâlı şahıs iyün 8-de Tel-Avivniñ ticariy rayonında ateş açıp, dört insannı öldürdi. Politsiya hadimleriniñ bildirgenlerine köre, yaqalanğan cinayetçiler Ğarbiy saildeki Yattı köyünden edi.
HAMAS islâmist taqımı ücüm etkenlerniñ areketlerine müsbet qıymet kesti, amma mesüliyetni öz boynuna almadı.


text:
Mayısnıñ 29-nda Aqmescitte suv berilüvini sıñırlağanlar. Bunı «Voda Krıma» müessisesiniñ matbuat hızmeti haber etti.
«Mamaq köyünde (Aqmescit rayonı) Pâtihatskaya soqağında tamir işler sebebinden saat 00:00-dan 00:00-ğace Pâtihatskaya, Aprelskaya, Mayskaya, Fevralskaya, Aromatnaya, 40 let Pobedı (qısmen) soqaqlarında ve olarğa yantayğan soqaqlarda suv bürilüvi sıñırlanacaq. Aqmescit şeerinde de Kiyevskay 191 soqağında tamir işler sebebinden saat 00:00-dan 00:00-ğace Davıdovka qasabasında , Sadovod, Yubileynıy, Daçnik, Nikanorova soqağında suv olmaycaq», – dep yazıla bildirmede.
Qırımnıñ Rusiye ükümeti bildirgenine köre, yarımadanıñ suv teminatı ile «eñ yaramay stsenariyge» azırlanalar.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, Rusiye Qırımnıñ suv teminatı vaziyeti fevqulâde olğanını tanıy. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Äl-Qağidä
Äl-Qağidä yäki Äl-Qaidä (ğäräpçä القاعدة, al-qāʿidah, IPA: /ælˈqɑːʕɪdɐ/, "nigez", "baza", "qağidä") - wahhabiçelek terroristik oyışmalarnıñ iñ zur häm kisken qaraşlı xalıqara oyışması.
1988 yılda nigezlängän. 1998 yılda Keniä häm Tanzaniä başqalalarında AQŞ ilçelekläre şartlatılğannan soñ, Äl-Qağidä dönya berençe terror oyışması bulıp sanala. 2001 yılnıñ 11 sentäberendä Äl-Qağidä oyışması AQŞta berniçä zur teraktlar oyıştıra.
Äl-Qağidä oyışmasınıñ maqsatı - İslam illärendä dönyawi tärtipne töşerü häm "Böek İslam xälifälege"n buldıru.
Oyışmanıñ xäzerge citäkçese - Äymän az-Zawahiri.
TarixYзrәpTү
Äfğänstan suğışıYзrәpTү
Äl-Qağidä oyışması Äfğänstan suğışı (1979-1989) waqıtında barlıqqa kilä. SSRB Äfğänstanğa ğäskärlären kertügä qarşı AQŞ "Tsiklon" operatsiäsen ütkärä, näticädä 1984 yıldan Usama ben Laden häm Abdulla Azzam citäkçelegendäge möcähädlär "Mäktäb-äl-Xidämät"(Pakstan, Peşawar) oyışmasına bulışa häm aqça birä başlıy.
Äfğän möcähädläre SSRB ğäskärlärenä qarşı cihad suğışın iğlan itälär, AQŞ maxsus xezmäte Usama ben Laden citäklägän oyışmağa qoral häm aqça belän bik bulışa başlıy.
1988 yılda Päqstan Peşawar töbägendä "Misır islam cihadı" häm Usama ben Laden citäklägän törkemnär "Äl-Qağidä" oyışmasına berläşä.
SSRB ğäskärläre Äfğänstannan kitkännän soñ Usama ben Laden Soğud Ğäräbstanına qayta.
Farsı qultığındağı suğışYзrәpTү
1990 yılda Säddam Xösäyen citäklägän Ğıyraq Küwäyt ilen basıp ala häm Soğud Ğäräbstanına yanıy başlıy. Usama ben Laden Fahd patşasına yärdämen täqdim itä, läkin Soğud patşası AQŞ yärdämen saylıy.
AQŞqa qarşı suğış başlawıYзrәpTү
Usama ben Laden Mäkkä häm Mädinä - izge möselmannar cirendä AQŞ ğäskärläre buluın - mäsxärä itü bulıp sanıy häm açıq çığış yasıy. Şunnan soñ 1991 Usama ben Laden Soğud Ğäräbstanınnan quıp çığarıla häm "Äl-Qağidä" AQŞqa qarşı köräş başlıy.
1998 yılda Keniä häm Tanzaniä başqalalarında AQŞ ilçelekläre şartlap beterelä. Annarı Äl-Qağidä dönya berençe terror oyışması bulıp sanala.
2001 yılnıñ 11 sentäberendä Äl-Qağidä oyışması AQŞta berniçä zur teraktlar oyıştıra.
2011 yılda Usama ben Laden üterelä.
Ğämäläge xälYзrәpTү
Äl-Qağidä suğışçıları küp kenä illärdä törle bäreleşlärdä qatnaşalar, ayıruça Äfğänstanda, Pakstanda, Ğıyraqta, Süriädä, Misırda, Liviädä, Frantsiädä h.b.
2004 yıldan birle Äl-Qağidä üz kontrole astında Wäziristan töbägen tota.
Şulay uq qarağızYзrәpTү
ÄdäbiätYзrәpTү
- XoxлoB И. И. «Aлb-Kaидa» — MeждyHapoдHый иcлaMckий фpoHT джиxaдa пpoTиB иyдeeB и xpиcTиaH // HaциoHaлbHaя и rocyдapcTBeHHaя бeзoпacHocTb Poccийckoй Фeдepaции. — 2005.
- Aлb-Kaидa (pyc.)
- KoMиTeT CoBeTa БeзoпacHocTи OOH пo opraHизaции «Aлb-Kaидa»


text:
Ukrain sıñırcıları Qırım ile memuriy sıñırda yolcu aqımınıñ eki qat eksilüvini qayd ete. Bunı Herson vilâyeti tarafından yarımada qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyası ile bağlaylar.
«Umumen, Qırım ile memuriy sıñırda, em bu, em o taraftan yolcu-naqliyat aqımınıñ eki qat eksilüvini qayd etemiz», – dep bildirdi Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ spikeri Oleg Slobodân brifingde oktâbr 8 künü.
Onıñ sözlerine köre, Qırım ile memuriy sıñırda vaziyet şimdilik «ğayet sakindir».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Bu sene dekabr ayında Qırım birligi tarafından keçirilmesi kerek olğan Qurultay (qırımtatarlarnıñ milliy toplaşuvı) qanunsızdır, şunıñ içün qırımtatarlarnıñ çoqusı onıñ neticelerini tanımaz, dep tüşüne qırımtatar halqınıñ aqları boyunca Komitet idarecisi, Meclis azası Eskender Bariyev.
Bunı o Krım Media agentligine bildirdi.
«Halqnıñ nasıldır bir meselelerini çezmege ıntılğan teşkilât peyda olğanda, bu menfiy bir şey degil, amma o milletni temsil etmege istese, bu endi başqa bir iş. Halqnı temsil etmek içün bu aqnı qazanmaq kerek. Bugün 2013 senesi saylanğan Qurultay bar. Şunıñ içün Qırım birliginiñ nasıldır bir Qurultaynıñ keçirilmesi ile bağlı arizaları, menimce, temelsiz. Ebet, ıntıluv olacaq, amma, halq olarğa qol tutmaz, dep tüşünem», – dey cemaat erbabı.
Qırım birligi cemaat teşkilâtı Rusiye qanunları boyunca Qurultay saylavlarını keçirecek ola.


text:
Bunı bugün The Washington Post mühbiri Maşa Gessen yaza.
Onıñ fikrince, Vladimir Putinniñ AQŞ Prezidenti Barak Obama ile Frenkistandaki mecburiy körüşüvi «eki ayırılğan ana-baba balasınıñ mezun aqşamına kelgeni» kibi körüne edi.
Müellif hatırlata, üç ay evelsi Putin Ekinci cian cenki vaqtından Avropada territoriyanınh ilk zaptını keçirgen edi.
Bu sebepten Hillari Clinton ve prins Charles onı Adolf Gitler ile qıyasladılar. «Amma siyaset içün bu qıyaslav, sıq tekrarlanğanı içün degil de, Putinni «D» Künü munasebeti ile keçirilgen tedbirlerge davet etilgen musafirler sırasına qoşqanları içün boşboğazlıq oldı», – dey müellif.
O hatırlata, 1994 senesi Frenksitan prezidenti Fransua Mitteran Rusiye zenaatdaşı Boris Yeltsenni antikommunistik siyaseti sebebinden davet etmegen edi. 2004 senesi Putin «D» Kününi qayd etken ilk Rusiye lideri oldı.


text:
(Qırım Sedası İnternet Gazetesinden alınmıştır)
V.Y.Gankeviçniñ �Adalet ve maarif hızmetinde: İsmail Bey Gasprinskiyniñ qısqa biografyası (1851-1914)� kitabı aqqında bazı bir qaydlar.
Ulu millet � ulu insanlarnı doğura. Bir de-bir milletke qıymet kesilgende başta bir onıñ cihan medeniyetine bergen ulu insanlarını, şu insanlarnıñ Beşeriyet ögünde yapqan hızmetlerine baqıp kesile. İsmail bey Gasprınskiy� Ulu İsmail bey� Milletimizniñ şanı, şureti, namusı� Milletimizniñ Atası. Dunyağa tanılğan ve öz tuvğan halqını dünyağa tanıtqan ve ebediylikke sevq ettirgen İsmail bey�
21 mart 2001 tarihinde qırımtatar halqı, butün Qırım, Ukraina ve halqara cemaatçılıq yazıcı, naşir, maarifçi ve mutefekkir İsmail bey Gasprinkiyniñ 150 yıllığını qayd etecek. Ulu atamıznıñ adını taşığan qırımtatar cumhuriyet kitaphanesi işbu yübiley arfesinde �İsmail Gasprinskiynen XXI asırğa� dep adlandırılğan keniş kolemli tedbirni ilân etti. Qırımnıñ bir çoq umumtasil mekteplerinde, aliy oquv yurtlarında İ. Gasprinskiyge bağışlanğan çeşit türlü tedbirler otkerile, milliy matbuatımıznıñ saifelerinde İ. Gasprinskiyniñ hayatı ve faaliyeti haqqında muntazam surette maqaleler basılıp turmaqta. �Adalet ve maarif hızmetinde: İsmail Bey Gasprinskiyniñ qısqa biografyası (1851-1914)�� kitabı da bu vaqia munasebetinen neşir etilgendir. Onıñ muellifi � 1990 senesinden berli İ. Gasprınskiyniñ hayatı ve faalietinen oğraşıp kelgen tarih ilimleri doktorı Viktor Gankeviç. V. Gankeviç bu mevzu boyunca 50-den ziyade ilmiy maqalelerni derc ettirdi, butünqırım, butünukraina ve halqara konferensiyalar ve seminarlarda onlarnen kere maruzanen çıqışta bulundı. Boyleliknen, o, ulu İ. Gasprınskiyniñ yorulmaq bilmegen teşviqatçısına çevirildi. Muellif Qırım, Moskva, Sankt-Peterburgdaki arhivlerde, muzeylerde ve kitaphanelerde çalışıp, İ. Gasprınskiy haqqında çoqtan-çoq menbalarnı közden keçirdi, olarnı topladı, ogrendi ve sismelaştırdı, neticede oquyıcılarğa mına şoyle acayip bir monografiyanı bağışladı. V. İ. Bernadskiy adına Tavriya milliy universiteti, Qırım devlet sanayı-pedagogika institutı ve İ. Gasprınskiy adına qırımtatar cumhuriyet kitaphanesiniñ sımarışına binaen �Dolâ� neşriyatı tarafından neşir etilgen mezkür kitap tek Qırım, Ukrainada degil, butün cihanda gasprinskiynşınaslıqta muim bir vaqia oldı. Kitap uç babdan ibaret. Soñunda qullanılğan menbalar ve edebiyatlar cedveli ve qısqartmalar cedveli berilgen. Birinci bab İ. Gasprınskiyniñ dünyabaqışları ve cemaatçılıq faalietine bağışlanğan olıp, onda İ. Gasprınskiyniñ dünyabaqişlarınıñ prinsipleri, onıñ Bağçasaray şeher öz-özüne idare etüv organlarındaki ve Tavriya ilmiy-arhiv komissiyasınıñ aqiqiy azası olaraq yapqan işleri haqqında tafsilâtlı malümatlar berile. Kitapnıñ ekinci babında İ. Gasprınskiyniñ milliy deviriy matbuatnı meydanğa ketirüv boyunca faalieti talil etile. �Terciman� gazetacınıñ peyda oluv, tiklenüv ve inkişaf etüv meseleleri haqqında hikâye etile. Bundan da ğayrı, �Terciman� gazetasından ğayrı, İ. Gasprınskiy tarafından neşir etilgen neşirlerniñ tarihi ve faaliyeti talil çelterinden keçirile. Kitapnıñ uçünci babı İ. Gasprınskiyniñ pedagogik faaliyetini bağışlanğandır. Bu babda V. Gankeviç İ. Gasprınskiy tarafından işlep çıqılğan usul-i cedid, yani oqutuvgıñ yañı usulı aqqında arhiv materiallarına esaslanaraq, meraqlı faktlar aqqında fikir yürsete. Monografiyanıñ qullanılğan menbalar ve edebiyatlar qısımında V. Gankeviç monografiya uzerinde çalışqanda nasıl arhiv materiallarından faydalanılğanını kostergen cedvelni İ. Gasprınskiynen bağlı derc olunğan vesiqalarnı, İ. Gasprınskiy tarafından neşir etilgen neşirler cedvelini, �Terciman� gazetasınıñ tipo-litografiyasında neşir etilgen kitap ve risalerniñ cedveli, İ. Gasprınskiyniñ ayatı ve faaliyetinen bağlı edebiyatlar cedvelini bere. V. Gankeviç öz monografiyasında İ. Gasprınskiyniñ ayatı ve faaliyetine dair bir çoq belli olmağan saifelerni tapıp çıqarıp, talil ete ve ilmiy dyonümge kirsete. Bu ise gasprinskiyşınaslıqnı daa bir adım ogge süre.
Qandım (�Yañı dünya�)


text:
Aqmescit civarındaki Şumhay (Zareçnoye) köyünde qırımtatar faali Eldar Kantimirovnıñ evinde keçirilgen tintüv vaqtında Rusiye FSBsiniñ hadimleri bir qaç kitapnı aldı. Bu aqta Kantimirovnıñ advokatı Ayder Azamatov tarif etti.
«Tintüv keçirilgende tertip bar edi. Bir şey taşlamayıp ala, baqa ve yerine qoya ediler. Bazı kitaplar alındı, tahqiqatnıñ malümatına köre, olar cinaiy davanen bağlı», – dep bildirdi Azamatov.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Kantimirovnıñ evinde tintüv keçirmek qararını çıqarğan Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Anton Tsikurenkonıñ qararına köre, 2019 senesi iyünniñ 5-nde müvekkili ve diger şübhelilerge qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden cinaiy iş açıldı.
Azamatovnıñ aytqanına köre, Kantimirovnıñ cinaiy taqibi siyasiy sebeplernen bağlı.
«Eldar mahkemelerge faal bara, siyasiy mabüslerniñ qorantalarına yardım ete edi. Bilgenime köre, qırımtatarlarnıñ taqip etilüvine qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqıp, para cezasını alğan edi. O, kelişmey, dep aytmaq mümkün. Qırımnıñ şimdiki vaziyetinde bu insanlardan sahte terroristlerni yapalar», – dedi o.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, o, tintüv vaqtında anda edi, çünki quvetçilerden evel keldi. Olar başta Kantimirovnıñ ana-babası yaşağan Aluştadaki evini tintti.
«Umumen bir qarar özü. Dört küçük balası, ömür arqadaşı ve çalışıp olamağan anası bar», – dep qoştı Azamatov.
Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ 8 er adam tutuldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Rusiye FSBsi tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesi (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) boyunca cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Qırımda Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüne qarşı berilgen istinaf baqılması beklenilgen Aqmescitteki mahkeme binası ögünde Rusiye quvetçileri 15 qırımtatarını tuttı, dep bildire «Qırım birdemligi».
Faaller tutulğanlarnıñ cedvelini derc etti:
- Ablâlimov Kazim Rasimoviç;
- İbragimov Mir İbragim Mir Vagif öglı;
- Urinbayev Sadık Ruzikuloviç;
- Mustafayev Enver Seitoviç;
- Şihbadinov Rustem Velitoviç;
- Paralamov Reşat Rasimoviç;
- Teyfukov Selim Rişatoviç;
- Mansur Ablâmitov Rustemoviç;
- Memetov Eskender Remziyeviç;
- Memetov Dilâver Remziyeviç;
- Emiruseinov Reşat Asanoviç;
- İbragimov Lenur Musanoviç;
- Alimhan Abitov Alimoviç;
- Umerov Amethan Ayderoviç;
- Mingafarov Gafur Şaripoviç.
«Qırımda insanlarnı tutıp, avtobuslarğa mindirgenler ve polis bölügine alıp ketkenler», – dep bildirdi birleşme. Aynı vaqıtta Vlasiha Arbiy istinaf mahkemesi (Rusiye) mahkemege diñleyicilerni ve kütleviy haber vastalarını kirsetüv muracaatını qanaatlendirdi, dep qayd etile.
Bundan evel mahkeme ögünde bir qaç insannıñ tutulğanı belli oldı.
Rusiye kontrolindeki Qırım uquq qoruyıcıları bugün Aqmescitte olğan kütleviy tutuvlar aqqında bildirmey ve tefsir etmey.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Birleşken Milletlerniñ tasil, ilim ve medeniyet meseleleri teşkilâtı işğal etilgen Qırımda vaziyet fenalaşqanını qayd ete. Bu aqta yarımadanıñ vaziyetine dair 10-uncı malümat körüşüvinde aytıldı, dep haber ete Ukraina Tış işler nazirligi.
Müessise malümatına köre, körüşüvde BM insan aqları Yuqarı komissarı, OSCE matbuat serbestligi meseleleri vekili, Yadikârlıqlar ve tarihiy yerlerni qoruv halqara şurası, Amnesty International ofisleriniñ maruzalarında insan aqları bozuvları, milliy azlıqlar, matbuat serbestligi, jurnalistlerniñ telükesizligi, medeniy miras qorçalavına zulum etüv, ana tilinde tasil aluv imkânından marum etüv aqqında aytıldı.
33 iştirakçi memleket UNESCO kâtibiyetini işğal etilgen Qırımdaki vaziyetniñ doğru monitoringiniñ birinci etapını kerçekleştirmege devam etmesine çağırdı.
«Bu, monitoringniñ ekinci etapını vaqtınca işğal etilgen yarımadada keçirmege yardım etecektir», – dep aytıla haberde.
Tış işler naziriniñ sabıq muavini Serğiy Kıslıtsâ Parijde UNESCO Baş konferentsiyasınıñ 40-ıncı sessiyasında çıqışta bulunıp, Rusiyeniñ Qırımda yapqanları Hersones ve Bağçasaraydaki Han sarayı içün «ciddiy telüke» ola, dep bildirdi.
Qırım işğalinden soñ Rusiye Qırımda medeniy ve tarihiy emiyeti olğan bütün obyektlerni öz yurisdiktsiyası altına aldı. Kyiv, olar Ukraina halqına ait olğanını israr etip, mezkür obyektlerni UNESCO imayesi altına almağa rica ete.
UNESCO Dünya mirası cedveline işğal altındaki Qırımnıñ «Tavrik Hersones» qoruğı kirmekte. Cedvelge kirsetilecek namzetler arasında Bağçasaraydaki Hanlar sarayı, Sudaqtaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizik observatoriyası, Manğup Qale, Eski Kermen ve Çufut Qale barlar.


text:
Yanvarnıñ 12-nde Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ mabüslerine üküm çıqardı.
«Terrorizm» içün üçüne 48 yıl apis cezası
“Qırım birdemligi”niñ haber etkenine köre, üçü de sert apis cezasına mahküm etilgen: Enver Ömerov 18 yılğa, Ayder Cepparov 17 yılğa, Riza Ömerov 13 yılğa.
Dava iştirakçileri Rusiye CQ 205.5 maddesinen qabaatlanıla edi (“Terroristik teşkilâtnı quruv ya da anda iştirak etüv”). Biraz soñra daa bir qabaatlav qoşulğan edi, Rusiye CQ 30 maddeniñ 1 qısmı ve 278 madde (Akimiyetniñ quvet yolunen zapt etüv).
“Qırım birdemligi” dava materiallarına atfı etip, “suçlanğanlarda silâ, patlayıcı maddeler, arbiy yedekler yoq edi, olar terror eylemini yapmağa niyetinde degil ediler ve digerlerni de bunı yapmağa çağırmağan ediler”, dep haber ete.
«Kütleviy basqı eylemleri»
Yanvarnıñ 11-nde uydurılğan Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca soñki mahkeme oturışı olıp keçti. Anda mahkemelengen Ayder Cepparov, Enver ve Riza Ömerovlar soñki söznen çıqışta bulundı.
“Episi pek yahşı çıqışta bulundı. Qırımtatar halqımız iç bir vaqıt terrorcı degil edi, daima terrorcılıqnı red ete edi, islâm ve terrorcılıq uyğunsız olğanını ayta edi. Cesaretnen çıqışta bulundılar, pek yahşı ayttılar, nutuqlarında nefret degil de, daa zide sevgi aqqında ayttılar”, – aytıp berdi advokat Safiye Şabanova.
Advokat Nazim Şeyhmambetov, üçü de bu cinayet davasını “butün qırımtatar halqına qarşı milliy ve diniy sebeplerden tazyıq eylemi” olaraq sayğanını qayd etti.
Rostovda, üküm ilân etilgen mahkeme binası yanında ve Aqmescitte, Rusiye nezaretinde olğan Qırım garnizon mahkemesi yanında qırımtatarlar toplaştı.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Ukraina reberligini, yanvarnıñ 12-nde Rostov-na-Donuda qırımtatarlarğa çıqarılğan yañı ükümge cevap bermesine çağıra. O, Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatar halqına qarşı etilgen zulumnıñ qarşısını almaq içün angi muayyen areketler yapılğanını eşitmege istey.
“Ukraina prezidenti, Ukraina Yuqarı Radası ve Ukraina ükümetini, Ukrainanıñ siyasiy fırqalarnıñ ve cemaat teşkilâtlarınıñ liderlerini qırımtatar halqınıñ rus işğalcileri tarafından taqip etilmesi ve basqılarnıñ sertleştirilmesi sebebinden teklif etken muayyen areketlerniñ ilân etilmesinen çıqışta bulunmağa çağıramız”, – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
O, Milliy Meclis adından Rusiyede apis cezasına mahküm etilgen qırımtatarlarnıñ apaylarına, balalarına ve ana-babalarına destek bildirdi.
“Qırımtatar Milliy Meclisi, Rusiye apishanelerinden qırımlı siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi ve Qırımnıñ işğalden qurtarıluvı içün ileride de küreşmege devam etecek”, – dep qoştı o.
Ukrainanıñ resmiy narazılığı
Ukraina TİN Rusiyeden Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca bugünki qararınıñ lâğu etilmesini ve “mahküm etilgen Enver ve Riza Ömerovlar ve Ayder Cepparovnıñ ve diger ukrain siyasiy mabüsleriniñ deral azat etilmesini” talap ete. Bu aqta, ukrain nazirliginiñ resmiy saytında yayınlanğan TİN beyanatında yazıla.
“Ukraina TİN, uydurılğan Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca üç Ukraina vatandaşı – Ayder Cepparov, Enver ve Riza Ömerovlarnıñ mahküm etilmesi aqqındaki RF Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ 2021 senesi yanvarnıñ 12 tarihlı ayıp qararına qatiy narazılıq bildire”, – qayd ettiler nazirlikte.
Rusiye vaqtındaj işğal etilgen Qırımda muntazam siyasiy taqiplerni toqtatmalı ve halqara uquqqa köre, tecavuzcı devlet olaraq öz mecburiyetlerine riayet etmeliUkraina TİN bildirmesi
Mahkemeden evel tahqiqat ve mahkeme esnası çıqarılğan qararnıñ siyasiy sebepleri olğanını köstere, dep sayalar nazirlikte.
"Bu ükümler, qırımtatarlarğa qarşı zulum siyasetini devam ettirmek ve işğal etilgen Qırımdaki başqa fikirde olğanlarnı bastırmaq içün, adalet ile iç bir alâqası olmağan Rusiye mahkeme sistemasınıñ qullanuvını bir daa tasdıqlay", - qayd etti Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar.
Ukraina TİN halqara toplulıqnı Rusiye tarafından “Ukraina vatandaşlarına qarşı siyasiy taqip etüvlerniñ” qullanuvını takbih etmege ve “qanunsız sürette apis etilgen ukrain ve qırımtatarlarnıñ azat etilmesi maqsadınen” siyasy ve diplomatik tazyıqnı quvetleştirmege çağırdı.
“Rusiye vaqtındaj işğal etilgen Qırımda muntazam siyasiy taqiplerni toqtatmalı ve halqara uquqqa köre, tecavuzcı devlet olaraq öz mecburiyetlerine riayet etmeli”, – qayd ettiler nazirlikte.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, yanvarnıñ 12-nde Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ mabüslerine çıqarğan ükümni takbih etti ve halqara toplulıqnı küç-quvetini birleştirmege davet etti.
“Ayıp arekteleri ile halqara añlaşmalarnı ve halqara uquqnıñ qaidelerini kösterip bozmağa devam etken tezavuzcı memleketniñ vatandaşlarımızğa çıqarğan qanunsız qararını takbih etem. Bütün halqara tolulılıqqa hatırlatmaq ister edim ki, bugün Ukrain siyasiy mabüsi kününde, Kremlniñ apishanelerinde tutulğan bütün Ukraina vatandaşlarına bizim destegimiz ve olarnıñ tezden azat etilüvi içün küç-quvetmizni birleştirgenimiz kerek”, – dep yazdı Denisova Telegramda.
Qırım MC Ukraina prezidentiniñ temsilciligi, Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ qararını siyasiy esaslı, dep adlandırdı.
“Ukümde esassız qabaatlavlardan uzun mahkümiyet müddetleri bar, olarnıñ maqsadı tek siyasiy mabüslerniñ ailelerini ve yaqınlarını degil de, bütün qırımtatar halqını qorqutmaqtır”, – dep yazıla bildirmede.
“Bugun Rusiye Federatsiyasınıñ qırımtatar halqına qarşı yapqan cinayetini kene kördik. Qırım yarımadasında işgalde yaşağan ve tirenüv içün küç ve cesaretni qoruğan insanlar. Siyasiy mabüsler baba ve oğul Enver ve Riza Ömerovlar ve 8 balanıñ babası Ayder Cepparovnıñ mahkemelenmesiniñ kerçek sebebi – öz dinini kütmek ve öz toprağında yaşamaq içün küreşmege azır olğan er angi cemiyetlerni yoq etmektir”, – dep bildirdi Qırım MC Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisiniñ muavini Tamila Taşeva.
Qırım MC ve Aqyar şeerinde Ukraina prokuraturası da Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ qararına cevap berdi.
“Bu, Qırımnıñ tamır halqını itibardan tüşürmek içün yapılğan basqılarnıñ nevbetteki dalğası. Uydurılğan “Hizb ut-Tahrir davaları” boyunca Ukraina vatandaşalrına çıqarılğan qanunsız ükümler – diniy seplerden qırımlılarnıñ taqip etilmesine yönetilgen işğalci devletniñ siyasetiniñ misalidir”, – dep yazıla prokuraturanıñ bildirmesinde.
Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ prokuraturası, yanvarnıñ 11-den 12-sine keçer gecesi Keriç köpründe Rusiye polisi tarafından qırımtatarlarnıñ tutulması sebebinden cinayet davasını açtı.
“Vaqtınca işğal etilgen yarımadada 120 Ukraina vatandaşınıñ azatlıqtan marum etilmesinden sebep cinayet davası açıldı. Aqşam, yanvarnıñ 11-nde vesiqalar ve avtomobiller teşkerüvini manaçıq etip, işğalci “qanun qoruyıcılar”, bugün saba Rostov-na-Donuda olıp keçken “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca mahkeme oturışında iştirak etmege yol bermemek içün qanunsız sürette 120 qırımtatarnı yaqalağanları belli oldı”, – dep yazıla prokuraturanıñ Telegram kanalında.
Berilgen malümatqa köre, mahkemeden evel tahqiqnen Ukraina Milliy polisi oğraşacaq. Madde beş yıl apis cezasını közde tutqanı da qayd etile.
Mahkeme binası yanında narazılıq
Yanvarnıñ 12-nde, salı künü, Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ üç mabüsine üküm çıqarğan soñ onlarca qırımtatarlar mahkeme binası ögünde basqılarnı toqtatmağa çağıruvlarnen futbolkalarda bir sırağa tizildi. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa “Qırım birdemligi” haber etti.
Faallerniñ malümatına köre, toplanğanlar “Basıqılarnı aqlamaq mümkün degil”, “Kimseni unutmadıq, er biriñiz içün küreşemiz”, “Aile basqılarğa yoq” yazılarnen beyaz yapıncalar ve futbolkalar kiygenler.
“Bu kibi teşebbüslerni qırımtatarlar Rostov-na-Donuda endi evel, ekinci Bağçasaray gruppasınıñ iştirakçilerine üküm çıqarılğanda keçirgen ediler. Keçken sefer operativciler ve polis hadimleri Qırımdan Rostov-na-Donuğa ketken faallerni Keriç köpründe yaqalağan ediler. Bu esnasqa iştirakçiler evelden yolğa çıqtılar, şunıñ içün üküm çıqarılğan mahkeme oturışında iştirak etip oldılar”, – aytıp berdiler “Qırım birdemligi”nde.
Berilgen malümatqa köre, bugün Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ binası yanında 50 adam bar edi.


text:
Ózbekstan Respublikası Innovaciyalıq rawajlanıw ministrliginiń 2022-jıl 26-avgusttaǵı 32-22/4856-sanı xatına muwapıq, Iran Islam Respublikası Agrar izertlewler, tálim hám rawajlanıw shólkemi menen birgelikte jas alımlardı biotexnologiyalar, shorǵa shıdamlı ósimliklerdi jetistiriw, baǵshılıq hámde vakcina baǵdarında qısqa múddetli ilimiy stajirovka ótiwge usınıs etiliwshilerden hújjetlerdi qabıl etiw múddeti 2022-jıl 10-sentyabr’ge shekem uzaytırılǵanlıǵın málim etip bildiremiz.
Qosımsha maǵlıwmat ushın telefon: +998909892405 S.Taxirov, +998944206870 S.Sultanov.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko «Kreml esabatı» Rusiye tecavuzına qarşı yapılğan küreşte yetekçilikniñ daa bir numayışı olğanını beyan etti. Bu aqta o özüniñ Facebook saifesinde yaza.
«Rusiye tecavuzına qarşı yapılğan küreşte bir daa yetekçilikni numayış etken Washingtonğa samimiy teşekkürlerimni bildirem. Umumiy transatlantik cebeniñ qaviyleştirülüvi içün bizim Avropalı işdeşlerimiz tarafından kerekli qararlar qabul etilecegine inanamız», – dep yaza o.
Poroşenkonıñ sözlerine köre, sanktsiyalarnıñ küçü ve tesiri daa ziyade arta.
«Sıñırlav çareleriniñ toplağıç effekti tecavuzcınıñ maddesini qaçınılmaz bir tarzda ve eminliknen sıñırlay. Ukrainanıñ suvereniteti ve topraq bütünligi bütünley tiklenmegence bu böyle devam etecek», – dep ilâve ete Ukraina prezidenti.
ABD maliye nazirligi yanvarniñ 30-nda Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen sıq munasebette olıp, olarğa nisbeten sanktsiyalar kirsetilmesi mümkün olacaq sımalar kirgen vesiqanu derc etken edi. Matbuatta bu cedvel «Kreml esabatı» adınen bellidir. Oña hususan, Rusiyeniñ 114 memurı ve 96 «oligarhı» kirdi.
Esabatqa Rusiye memuriyetiniñ idaresi, hususan, memuriyet reberi Anton Vayno, onıñ muavini Aleksey Gromov, Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, prezident mesleatçısı Vladislav Surkov kirdiler. Aynı zamanda cedvelge Federatsiya Şurasınıñ spikeri Valentina Matviyenko, Devlet dumasınıñ spikeri Vyaçeslav Volodin, «Rosneftniñ» reisi İgor Seçin,«Gazprom» reberi Aleksey Miller, tış istihbarat hızmetiniñ müdiri Sergey Narışkin ve FSB müdiri Aleksandr Bortnikov kirdi.
Yanvarniñ 29-nda Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Moskva azırlanması beklenilgen «Kreml esabatı»nı ABDniñ, martnıñ 18-nde keçirilmesi planlaştırılğan Rusiye prezidenti saylâvlarına tesir etmekniñ bir teşebbüsi dep tanığan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Farsı tele
Farsı tele şulay uq Parsi/Persian, Tacik wä Däri iseme belän dä tanış, wä anıñ belän söyläşüçelär üz telen Farsi itep atıy. Farsı süze, Ğäräpçädä [p] awazı bulmawına säbäple, Parsi süzennän ğäräpläşep çıqqan.
TarixYзrәpTү
Tel Borınğı Farsı telennän çığara.
Cirle söylämnärYзrәpTү
Parsi teleneñ berniçä söyläme bar, wä iñ qullanıla torğan ul:
YazuYзrәpTү
Farsı telendä yazu öçen beraz üzgärtelgän Ğäräp älifbası qullanıla. Üzgärtmälärneñ nigeze ul dürt xäref östäw:
Bu ike xärefneñ yazılışı başqaçaraq:


text: Arayissiz,zaminsiz menzile sahib ola bilersiniz.Tecili olaraq 3 otaqli,umumi sahesi 84kv.m olan menzil satilir.Menzil Xirdalan seheri Kristal Abseron yasayis kompleksinde yerlesir.9 mertebeli binanin 5ci mertbesinde yerlesir.Menzilde bezi esyalar qalacaq.35000 manat ilkin odenis 168ay,ayda cemi 900 manat odemkle sahib ola bilersiniz.Menzilin temirine soz ola bilmez,sirket terefinden yusksek keyfiyyetle temir olunub.Senedi kupcadir,birbasa adiniza aformut olacaq.Bina hazir yasayisli binadir,2 lifti var,qaz,isiq,su ve kombi sistemi cekilib.Bina 24 saat kamera nezareti altindadir.


text:
Soñki seneleri internette bir çoq çeşit-türlü qırımtatar saytı meydanğa çıqtı (çoqusını bağlantılar bölügimizde tapıp olasıñız). Olarnı ziyaret etip közden keçirsek, eki meraqlı şey qayd etermiz. Birinciden, deyerlik bütün saytlar ya rusça, ya da türkçe. Bir-eki dane esapqa almasaq, cümlesinde pek az olğan qırımtatarca yazılğan metinler rastkele. Ekinciden, şu saytlardaki malümatnıñ çoqusı soñki haberlerge, vaqialarğa, siyasiy ve iqtisadiy yaşayışqa ait, qırımtatar medeniyeti ve tiline ise pek az diqqat berile.
Bundan da ğayrı bu saytnıñ sabıq Şuralar Birliginde yaşağan qırımtatarlar ve Türkiye, Romaniya, Bulğaristan, AQŞ qırımtatar diasporaları içün ortaq munasebet yeri olmasını isteymiz. Bunıñ içün saytımızda forum bar. Kiriñiz, yazğanlarıñızdan memnün olurmız.


text:
Bunı Rusiyedeki Avropa Birligi temsilciliginde bildirdiler, dep yaza «Segodnâ».
«Avropa Birligi Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımay, bundan sebep Avropa Birliginiñ memleket-azaları olğan qaidelerge boysunmağa devam etecekler. Şunıñ içün Qırımda yaşağan er bir adam Rusiye vatandaşlığını qabul etse, şengen vizasını almaq içün Ukrainada Avropa Birligi memleketleriniñ elçihanelerine muracaat etmek kerek», – dep bildireler Avropa Birliginiñ temsilciliginde.
Tışqı işler nazirligi elçiler departamentindeki Mustaqil devletler birligi memleketleriniñ bölük yolbaşçısı Dmitriy Baranov bildirdi ki, Avropa Birliginiñ mevamı aqlar ceetten çatışmağa yol berdi.
«Qırım Cumhuriyeti Rusiye Federatsiyası terkibine qabul etilgen soñ ve Rusiye Federatsiyasında yañı subyektler peyda olğan soñ bugünki künde Qırım Cumhuriyeti ya da Aqyarda daimiy süretti yaşağan adamlar Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları ola. Lâkin cevapqa köre, Avropa Birligi olarnı Rusiye vatandaşları olaraq tanımay», – dep añlattı Baranov.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda tışqı işler nazirligi Avropa Birliginden resmiy malümat bekley. Olar mevamınıñ aqlar tarafını aydınlatacaqlar.
Qırımnıñ turistik agentlikleri qayd eteler ki, Ukraina pasportını Rusiye pasportına deñiştirgen turistler olarda daa olmadı.
Martnıñ 16-da yarımadada Qırımnıñ Rusiyege qoşulması aqqında qanunsız referendum olıp keçti. Martnıñ 18-de öz başına ilân etilgen Qırım devletiniñ vekilleri Rusiye Federatsiyası terkibine kirüv aqqında añlaşmanı imzaladılar.


text:
Aqmescitte olacaq Cuma Cami territoriyasında memuriy bina qurulacaq, içinde Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi yerleşecek. Bunı Qırım müftiyliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Fevral 10 künü «Simmaster» Aqmescit şirketiniñ mütehassısları Qırım Musulmanları Diniy İdaresiniñ yolbaşçılığına Cuma Cami terkibine kirecek müftiylikniñ memuriy binasınıñ interyerini taqdim etti. Müftiylikniñ teklifine köre, memuriy bina qırımtatar mimarcılıq üslübinde olmalı», – denile beyanatta.
Umumiy leyhağa köre, Cuma Caminiñ kompleksi eki qısımdan ibaret olacaq: qubbe ile cami, şadirvan ile içteki azbar, memuriy bina. Evel Cuma Cami binasınıñ eñ eyi leyhasına yarış ilân etilgen edi, birinci yerni İdris ve emil Yunusovlar qazandı.
QAMDİ Qırım işğalinden soñ öz areketlerini Meclis ile uyğunlaştırmay. Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ toplaşuvında yanvar 16-17 künleri Müftiylikni qıtaiy Ukrainada açmağa qarar berdiler.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisinde Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov tedaviylenüvden keçken Aqmescitteki hastahane ekimlerini sıqıştırğanı aqqında malümatnı teşkereler.
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ avgust 16-da Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında añlatqanına köre, rusiyeli uquq qoruyıcılar Umerovğa qarşı açılğan «separatizm aqqında» iş çerçivesinde oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi boyunca mahkeme qararını ömürge keçirmek niyetindeler.
«Tünevin o yerde (hastahanede – QA) FSB temsilcileri oldı, olar, mahkeme qararını işke tüşürmek içün, ekimlerden onı hastahaneden çıqarmasını talap etken ediler. Onı mecburiy şekilde psihiatrik hastahanege yollamaq içün de mahkeme qararı bar. Adliyeciler şikâyet etkenlerine ve bu qarar işke tüşürilip olamağanına baqmadan da», – dep añlattı Çubarov.
Çubarovnıñ bu beyanatı boyunca rusiyeli uquq qoruyıcı organlarınıñ izaatı yoq.
İlmi Umerovnıñ rusiyeli adliyecisi Mark Feygin matbuat konferentsiyası devamında qayd etti ki, onıñ imaye etken kişi, mahküm etilgen olsa da, sağlıq alı sabebinden cezasını toldurıp olamaz.
«Aqiqiy ceza müddeti oña berilmez. Onıñ sağlığı buña mania ola. Çünki bu iş simvoliktir, bu iş teşviqiydir. Qırımtatarlar özüni nasıl alıp barsın dep, köstermek kerek», – dep ayttı adliyeci.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
İlmi Umerovnıñ alı avgust 11-de Qırımda oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ belgilenmesi boyunca mahkemede yaramay oldı. Acele yardım kelip, kardiografik tedqiq yapqan soñ, Umerovnı Aqmescit hastahanesine infarkt havfı ile alıp kettiler. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar mahkeme-psihiatrik ekspertizadan keçmesi kerek olğanı aqqında qarar aldı.
İmayeciler bu mahkeme qararına qarşı şikâyet etti.
«Memorial» rusiyeli uquq qoruyıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
Gaziosmanpaşa Eski İpek Halısı Alanlar, İkinci El İpek Halı Alan Yerler, Gaziosmanpaşa İpek El Halısı Kimler Alır, Hereke İpek Halısı Alanlar, Gaziosmanpaşa İpek El Dokuma Halı Alanlar, Gaziosmanpaşa Yün İpek Halı Satanlar, Gaziosmanpaşa Kayseri İpek Halısı Alanlar, İstanbul 2.El İpek Halı Alım Satım, Gaziosmanpaşa İkinci El Çİn İpek Halı Satın Alan Firmalar, Gaziosmanpaşa Eski İpek Halı Alan Dükkanları, Gaziosmanpaşa Kullanılmış İpek Halı Alan İşyerleri, İpek Halı Satmak İstiyorum, Gaziosmanpaşa İpek El Halısı Kimler Alır, Gaziosmanpaşa El Dokuma İpek Halı Alıcıları, Gaziosmanpaşa İpek Hereke Halı Alanlar, Değerli İpek Halı Alan Yerler, İstanbul Gaziosmanpaşa İran İpek Halısı Alan Yerler Anadolu Yakası Halıcılar, Gaziosmanpaşa İpek Halısı Alan Yerler, İpek Halı Al Sat, İpek Halı Nasıl Satabilirim, Eski İpek Halıları Nakit Alanlar, Gaziosmanpaşa İpek El Dokuma Halıları Değerinde Alan Yerler
İletişim & WhatsApp
0532 570 22 24
Doğan Tunca


text:
Bunı Rusiyeniñ Qırım işleri boyunca naziri Oleg Savelyev bildirdi, dep haber ete «Praym» Rusiye neşiri.
«Variantlardan birisi: Qırımda «Krımtelekom» (tahminiy serleva) operatorı peyda ola bile, o LTE-de çalışacaqtır. Mütehassıslar ile subetleşmege kerek», – dedi o.
Savelyevniñ aytqanı kibi, yarımada territoriyasında 4-nci nesil mobil ağlarnı (LTE) açmağa imkân bar.
Al-azırda Qırımda operatorlar esasen ekinci nesil ağlarda (GSM) çalışa.
Nazir operatorlarda LTE ağlarnıñ açılması içün dalğalarnıñ qullanuvı ile problemler olmamaq kerekligini aytıp keçti.


text:
Rusiye tış işleri naziri Sergey Lavrov Moskvanıñ Kyivde öldürilgen rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenkonıñ ölümine alâqası olğanını inkâr ete. Rusiyeniñ TASS informatsion agentligi haber etkenine köre, mayısnıñ 30-nda Lavrov bu şekilde yapılğan beyanatlar Rusiyege qarşı yürsetilgen kampaniyalarnıñ bir parçası olğanını ayttı.
Babçenkonıñ öldürilüvine Rusiye alâqadar olması mumkün olacağı aqqında Facebookta Ukraina baş naziri Volodımır Groysman yazğan edi. Jurnalistniñ ölüminden soñ pek çoq vaqıt keçmeden Groysman «Rusiye totalitar maşnası» Babçenkonıñ namuslılığı ve prinsipialligini bağışlap olamağından emin olğanını bildirdi.
«Ukraina baş naziri artıq bunı Rusiye mahsus hızmetleri yaptı dep ayta. Halqara işlerni bu şekilde yürsetüv modası – pek kederli», – dedi Lavrov.
Rusiyeli muhalefetçi jurnalist Arkadiy Babçenko mayısnıñ 29-nda aqşam Kyivde öldürildi. Bu vaqia o tükândan qaytqan arada kvartirasına kireyatqanında olğan. Sırtından yaralanğan Babçenko «acele yardım» maşnasında vefat etti.
Ukraina uquqorçalav organları «qastlı öldürilüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Politsiya qatil fotorobotını aşkâr etti.
Ayrıca şunı oquñız: Arkadiy Babçenko: «İnfantilizm Rusiyeniñ milliy ğayesine çevirildi»
Babçenko Rusiyeni 2017 senesi fevral ayında terk ete. O, öz qararını oña qarşı cinaiy iş açılma ihtimali bar dep izah ete.
Bundan bir qaç ay evelsi, 2016 dekabr ayında, o TU-154 uçağında, öz arbiylerini Suriyege Yañı yılnen hayırlamağa ketken Rusiye arbiyleri, jurnalistleri ve Aleksandrov adına ansambl artistleri uçaq qazasından ölgenlerine iç acınmağanını bildirgen edi. Bundan soñ Rusiyede Babçenkonı vatandaşlıqtan marum etmek içün imzalar toplanıp başlandı.
Soñki zamanlarda jurnalist Kyivde qırımtatar ATR telekanalında çalışa edi.