text:
Boyevikler ukrain dincilerine Lugansk vilâyetiniñ mabetlerine hızmet etmege yasaq eteler. Bunı Azatlıq Radiosına Kiyev patriarhatınıñ Ukraina ortodoks kilsesiniñ papazı Filaret ayttı.
Onıñ sözlerine köre, bu kibi mürekkep vaziyetler Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda da yüz bere eken. Qırım «akimiyeti» Kiyev patriarhatından mabetlerini Moskva patriarhatınıñ faydasına tutıp ala.
«Qırımda bir qaç mabetni endi aldılar. Şu cümleden, Anğara köyünde. Manialar bar. Ve şimdi bizim Aqmescitteki merkeziy mabetimizniñ kira añlaşuvını baqacaq olalar. Şimdi yılda 600 biñ grivna ödenilmesini isteyler. Qırımda 10 mabet ve 13 papaz bar. Kilsemizge basım eteler. Amma Lugansk vilâyetinde olğanı kibi degil. Dincilerimizge mabetlerimizde hızmet etmege bermeyler. «Lugansk akimiyeti», «LHC» ve terroristler keder eteler», – dey Filaret.
Onıñ sözlerine köre, Luganskta silâlı insanlar mabetke kelip, dindar insanlarnı ibadethanege kirsetmeyler.


c: text/html

text:
Rusiyege boysunğan Yol areketiniñ havfsızlığı boyunca Devlet inspektsiyasınıñ (GİBDD) Qırım idaresinde Qurman (Krasnogvardeyskoye) rayonında yüz bergen qaza aqqında bildireler. O yerde yolcu taşığan avtobus yoldan çıqıp, tereklerge uruldı. Neticede altı insan zararlandı, olardan dört kişi çeşit sınıqlar aldı.
Müessiseniñ malümatına binaen, qaza tünevin yüz berdi. TEMZA PRESTIJ avtobusınıñ aydavcısı Aqmescit tarafından Canköy tarafına kete edi.
«Aqay kişi aydap olamadı, yoldan sağ tarafqa çıqtı ve maniaga (tereklerge) uruldı», – dep aytıla beyanatta.
Aydavcı ve bir yolcu yaralandılar, dört yolcu el-ayağını, qaburğalarını sındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avtomatlı ve maskalı Rusiye quvetçileri cumaaqşamı künü, iyünniñ 13-nde, Aqmescitteki «Privoz» bazarını sarıp aldı. Bütün kirişler qapatıldı, «slavân körünişi olmağan insanlar», şu cümleden qırımtatarlarnıñ vesiqaları teşkerile. Bu aqta faal Şakir Şakirov Facebookta haber ete. Onıñ malümatına köre, tutulğanlar bar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ şaatlarnıñ aytqanlarına esaslanıp bildirgenine köre, quvetçiler bazarğa sabadan keldi. Olarnıñ arasında OMON ve Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ hadimleri bar. Bazar kirişinde «avtozak» tura. Müşteriler kirsetilmey.
Rusiye kontrolindeki Qırım quvet müessiseleri bu malümatnı resmiy şekilde daa tasdıqlamadı.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Rusiye quvetçileri bundan evel de Aqmescit bazarlarını teşkergen edi. 2017 senesi aprelniñ 26-nda Aqmescitniñ Merkeziy bazarı rayonındaki radio çarşısında teşkerüv yapılğan edi. Bazar sarıp alındı, satıcılarnıñ vesiqaları teşkerildi, bir kişi tutıp alınğan edi. Aprelniñ 6-nda OMON hadimleri Aqmescitniñ Merkeziy bazarını sarıp alğan edi. O künü Rusiye quvetçileri «slavân körünişi olmağan» 80 insannı tuttı. Qırımdaki Rusiye politsiyasınıñ idaresi Aqmescit bazarında tutuvlarnı «planlaştırılğan iş tedbirleri» dep adlandırdı.


text:
Cuma künü, iyün 26-da, qırımtatar bayrağı Vatikannıñ Aziz Petro meydanında peyda oldı. Bu aqta twitterde Aziz Prestol yanındaki Ukraina Elçihanesi bildire.
Ukraina ve qırımtatarlarnıñ milliy bayraqları ile insanlar fotoğa çıqarıldı.
«Vatikan. Aziz Petro meydanı. Eki bayraq – bir memleket», – denile beyanatta.
Cuma künü, iyün 26-da, Kiyevde Qırımtatar Bayrağı Kününde bir sıra tedbirniñ keçirilmesi planlaştırıla, olarnıñ çerçivesinde Obolon yalısında büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapacaqlar. Tedbirlerniñ esas qısmı ise Kiyevde saat 19:00 Şevçenko bağçasında başlanacaq, mında Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağını açacaq olalar. Meclis yolbaşçılığınıñ çıqışı, yarış ve avto yürüşi planlaştırıla.
İyün 26 künü açılacaq eñ büyük qırımtatar bayrağı aqqında Herson viyaletiniñ faalleri de bildireler.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde fleş mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, birdemlik timsali olaraq qırımlılarğa teslim etmek.
Qırım Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasından Qırımtatar Bayrağı Kününe qanunsız tedbirlerniñ keçirilmesi mümkün olmağanı aqta tenbiyeni elde etti. Bundan evel böyle tenbiyeni Aqmescitte Ukrain medeniy merkeziniñ teşkilâtçılarından biri Leondi Küzmin elde etti.
Aqmescit akimiyeti iyün 26 künü qayd etilgen Qırımtatar milliy bayraq Kününe tedbir ve avto yürüşleriniñ teşkilâtçılarına bayramnı keçirmege üç kere yasaq etti. Bu sebepten qırımtatarlarnı evler ve maşinalarını milliy bayraqlarnen yaraştırmağa çağıralar.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
«Rus tilinde oqumağa istegen balalarnıñ aqqlarını amelge keçirmek içün Aqmescitte 60 mektep bar. Lâkin tek bu mektepte talebeler ukrain tilinde oqumağa aqqını tapa bileler. Ukrain tilinde tasil alğan balalar tek mında kele bileler», – qayd etti Samar.
Onıñ fikirince, ana-babalarnıñ oqutuv tilni deñiştirmek istekleri bunı ifadeley, olarnıñ bir qısmı öz balalarnı ukrain mektebine tilni ögrtemek degil de, yalıñız mında olğan güzel şaraitler içün bere ekenler.
Samar şunı da qayd etti ki, Aqmescit ukrain mektep-gimnaziyasında tasil alğan balalarnıñ ana-babaları şeer tasil idaresine öz vazifesinden vazgeçken Natalya Rudenkoğa yılnıñ soñuna qadar metkep müdiri vazifelerni eda etmege imkân bermek muracaatı ile bulunacaqlar.
Aprel 10 künü Aqmescit Ukrain gimnaziyasınıñ müdiri Natalya Rudenko «Aksönov imaesi» ve Aqmescit şeer şurasınıñ memurları sıqıştıruvı neticesinde işten çıqmağa mecbur oldı. Bundan evel «Qırım tasil nazirliginde» ukrain gimnaziyanırus tilli mektebine çevirmege qarar alında. Tünevin memurlar umumiy ana-baba toplaşuvınıñ keçirilmesine keder etmege tırıştılar.


text:
Tatarstannıñ Qazan şeerinde musulmanlar içün muqaddes sayılğan Ramazan ayını qarşıldılar.
Birinci kere bu munasebetnen ayaqmaşinalar yürüşi teşkil etildi. İştirakçiler şeerde eñ belli camileri – «Yardem», «Kul Şarif», «Kazan Nur», «Nurulla», «Apanay» ve diger ibadethaneleri yanında toqtadılar. Yol boyu keçken sakinlerge Ramazannıñ başlanğanını hatırlatqan kiçik ediyeler yaptılar.
Tedbirde istegen er kim iştirak etip oldı.
Ayaqmaşina yürüşini Tatarstan musulmanları diniy idaresiniñ yaşlar bölügi keçirdi.


text:
Noyabr 8 künü saat 18:00 Kiyevde Master-klass medeniy merkezinde «Qırım Göñülde» qısqa metrajlı vesiqalı filmniñ numayışı ötkerilecek. Filmniñ süjeti – 2014 senesi mart ayındaki vaqialardan soñ evni terk etmege mecbur olğan qırımtatar resamnıñ tarihıdır.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Krım.SOS teşkilâtında bildirdiler.
«Filmde ukrain çalğıcısı Fima Çupahin, Elvira Sarıhalil ve Zira Odessa taqımı tarafından yazılğan saundtrek qullanıla. Qırım baari, deñiz sefası, qırımtatar çölmekçilik sesleri – film Qırımnı is etmek sanaatına ögrete», – deyler teşkilâtta.
Programmada filmniñ numayışı ve muzakeresi ve qırımtatar çölmrkçilik ustası Rustem Skibinniñ sergisi olacaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
«Biz 1944 senesiniñ faciasını yüregimizdeki accı duyğularnen añamız. Biz bügün kene havflı alda bulunğan qırımtatar halqınen birdemlikni bildiremiz», – dedi Kerry.
«O qara künleri halq çekken azaplarnı biz sözlernen ifade etip olamamız. Orta Asiyağa, Ural ve Sibirge yolnı dayanğanlar soñ açlıqqa, hastalıqlarğa ve repressiyalarğa oğradılar», – bildirdi AQŞ devlet kâtibi.
«Biz kene Ukrainanıñ suverenitetıne ve bütünligine qol tutqanımız aqqında bildiremiz. Bunen beraber Ukraina grajdanlarınıñ ve cumleden Qırım sakinlerniñ aq-uquqlarnı qorçalamasınıñ tarafdarımız», – ayttı Kerry.
Bazar künü, Mayıs 18-de qırımtatar halqnıñ sürgünligine 70 yıl tolacaq. Tarihçilerniñ tahminlerine köre, sürgünlikte halqnıñ 46% ziyade ealisi elâk oldı.
Yerli akimiyet ise, İyünıñ 6-na qadar adamlar çoq toplanğan merasimlerni keçirmege yasaq etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Qırımnı işğal etmedi, «qorçaladı» dep tüşüne. Bunı o, avgust 29 künü, «Seliger» forumında çıqışta bulunıp, bildirdi, – dep haber ete İTAR-TASS.
«Onı işğal etmedik, tutıp almadıq. Biz insanlarğa kendi fikirlerini bildirmege imkân berdik ve olarğa ürmet ile yanaştıq. Olarnı qorçaladıq dep tüşünem», – qayd etti o.
Putin şunı da dedi ki, aks alda bugün Ukraina şarqında olayatqanı Qırımda da olur edi.
Putinniñ fikrince, Qırımda 2014 senesi baar vaqiaları vaqtında «insanlar biz aqlı olğanımıznı duydı ve añladılar, biz Qırımnıñ Ukrainağa qanunsız teslim etilgeni ile bağlı tarihiy adaletsizlikni tüzetmek kerekmiz» – dedi o.
Rusiye prezidenti «SSSR qanunlarına köre, qararnı cumhuriyetlerniñ yuqarı şuraları almaq kerek edi, onı ise prezidium aldı».
Putin şunı da qayd etti ki, bu qararlar «rus ealini qorçalamaq içün» alınğan eken.
«Endi ise, menimce, Donbass, Lugansk, Odessağa baqqanda, er kes añlay. Endi, eger de biz halqnıñ serbest idaresini temin etmek içün mütenasip qararlarnı almasa edik, Qırım ile neniñ ola bilecegini añlaymız», – dedi o.
Qırım vaqiaları, prezidentniñ fikrine köre, rusiyelilerni birleştirdi. «Şunıñ içün milliy mevamımız bizde bardır» – dep yekün çekti o.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina tarafınıñ zanınca, Avropa birligi işğal etilgen Qırım iqtisadiyatına qarşı cezalarnı quvetleştirip, yalıñız Qırım malınıñ Avropağa italini degil, Avropa malınıñ yarımadağa ihracını da yasaq etmeli.
Bunı Ukrainanıñ Avropa Birligi yanında vekili Konstantin Yeliseyev bildirdi, dep haber ete Ukrinform.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina tarafınıñ malümatına binaen, Avropa birliginiñ memleketleri Qırımğa mahsulat yollamağa devam ete.
«Bizim statistikamızğa köre, Qırımnıñ eñ büyük ticaret munasebetleri İtaliya, Almaniya ve Avropa Birliginiñ diger azalarınen bar», – dedi Yeliseyev.
Berilgen malümatqa köre, Avropa komissiyası işğal etilgen Qırımğa qarşı yatırım, ticaret ve hızmetke nisbeten qoşma ceza kirsetilmesini teklif etti.


text:
Ukraina Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ (RNBO) kâtibi Aleksandr Turçinovnıñ fikirince, Rusiyege qarşı cezalar quvetleştirilmek kerek. Onıñ zanınca, Rusiyege basqı usullarından biri Rusiye gemilerine Qara deñizde İstanbul boğazından keçmek yasağı ola bile.
Bunı o Ukrinform agentligine bildirdi.
«Rusiyeden dünyağa kelgen telükege aynı cevap ve areket olmalı. Mence, cezalar arasına olarnıñ arbiy gemilerini İstanbul boğazından keçmemesini, SWIFT sistemasından özek programmalarına qoltutqan ve maliye etken Rusiye maliye sistemasını söndürüv, em de diger ciddiy adımlar olmalı», – dep ayttı Turçinov agentlikke bergen intervyüsında.
O, Qırımda Rusiye silâsınıñ qoşma ücüm sistemalarınıñ açılmasın, em de özek silâsını hatırlattı. Turçinovnıñ fikirince, Rusiyeniñ yarımadada yapqan areketleri yalıñız Ukraina içün telükeli degil.
«Bu bizni pek qasevetlendire, çünki Qırımdaki özek silâsı ilk evelâ Avropa memleketlerine qarşı yöneltilecek. Bundan ğayrı, Türkiye içün de büyük telüke bar, o, NATO azası ola», – dep ayttı Turçinov.
Qara deñizde İstanbul boğazından keçüvni Türkiye Cumhuriyeti nezaret ete.
Ukraina, AQŞ, Avropa Birligi Rusiyeni qanunsız Qırım işğalinde ve Donbass zıddiyetinde boyeviklerge köstergen yardımında qabaatlaylar. Moskva qabaatını red etip, Ukrainada «göñülliler» cenkleşkenini bildire.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lider Mustafa Cemilev yanvar 22-de Davosta (İsviçre) bulunıp, Bütündünya iqtisadiyat forumında iştirak ete.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
«Cuma künü Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi ukrain üyle yemegine qoşulacaq», – aytıla haberde.
Tedbir teşkilâtçılarınıñ matbuat hızmeti bildirdi ki, bu sene Davostaki ananeviy körüşüvde interaktiv munaqaşa off the record (qaydsız) formatında ötkerilecek ve bugünki künde Ukraina ögünde turğan büyük çağıruvlar ile küreşte beklenilgen neticeler etrafında keçirilecek.


text:
Ukraina topraq bütünligini tikleycek ve cenkni yeñecek. Bunı, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile beraber Ukraina halqını Yılbaş bayramınen tebriklegen Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavini Ahtem Çiygoz söyledi.
Çiygoz: «Men Ukraina halqı ve öz semetdeşlerimni bayramnen tebriklemek imkânı içün taqdirime minnetdarım. Eminim ki, biz bu yolnı şeref ile keçecekmiz ve bu cenkni yeñecekmiz. Biz devletimizniñ bütünligini tikleycekmiz. Sayğılı semetdeşlerim, küreş devam ete», – dedi.
Ondan ğayrı o, qırımlılarğa qırımtatar tilinde muracaat etip, «beraberlikte biz duşmannı öz vatanımızdan quvalarıq ve kelecek bayramlarnı, kelecek Yañı yıllarnı beraberlikte olurıq», dep, ümütini bildirdi.
Çiygoznıñ videomuracaatı, Poroşenko, aktrisa Ada Rogovtseva ve Ukrainanıñ «Boysundırılmağanlarnıñ oyunları»nda vekili Pavlo Budayevskıynıñ tebriklerinen beraber Ukraina prezidentiniñ saytında neşir etildi.
Ondan ğayrı Ukraina prezidenti Pavlo Poroşenko Yılbaş hayırlavında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda ve Donbassnıñ işğal etilgen territoriyalarında yaşağan vatandaşlarğa muracaat etti.


text:
Qıtaydıñ sırtqı jäne işki narıqtağı qarjısı teñselip twr. Äsirese, bazar narığın baqılap-basqaru organdarı bazardağı terbelistiñ ülken qaterge aparı..
Koka-Kola kompaniyası (Coca-Cola Co,. KO) joğarı ökiliniñ seysenbi küngi habarında, kompaniya qızmetkerlerdiñ 20 payız qısqartatının ayttı. Bwl qadamı..
Euroodaq sırtqı sayasattıñ negizgi mäseleleri boyınşa Reseymen dialogtı keñeytkisi keledi. Bwl Europalıq elder men Resey qarım qatınasınıñ birşama oña..
AQŞ Sırtqı ister ministrligi Irakqa qwnı 295 mln 600 mıñ AQŞ dolları twratın qaru satıp beretindigin jariyaladı. AQŞ Qorğanıs ministrligi men Sırtqı i..
Tramp ükimeti AQŞ-ta ötken ğasırdıñ 70-80 jıldarı qoldanılğan köne zañ – «Bolat importın şekteu» erejeleriniñ qayta jañğırtqan bolatın. Tramp komandas..


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ hadimleri XVIII Qazan halqara musulman kinosı festivalinde iştirak etip, anda "Müfti. Dua ile" vesiqalı bediiy filmni "Hususiy vaqia" nomenatsiyasında taqdim ettiler. İşbu film Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ 30 yıllığı ve 1999 senesinden başlap, qırımtatar halqı ve bütün Qırım musulmanlarınıñ eyiligi oğurında çalışqan Müfti hacı Emirali Ablayevniñ 60 yıllığına bağışlandı.
"Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi hacı Emirali Ablayevniñ ayatı er bir semetdeşimizniñ başından keçirgeni vaqialarnen toludır. Müftiniñ aqranları em ğurbetlikteki yaşayışnı, em uzun ve zorlu Vatanğa avdet yolunı, em de tuvğan topraqlarda tiklenüv yıllarını hatırlay", – dep qayd etti filmniñ baş prodüseri Zenife Ablayeva.
Bu sene festivalge dünyanıñ 44 devletinden 600 ziyade ariza keldi. Yarışnıñ programmasına ise, 50 film kirdi, olarnıñ arasından jüri azaları ğaliplerni sayladılar. "Hususiy vaqia" nominatsiyası İtil boyu Bulğarnıñ İslâmnı qabul etüviniñ 1 100 yıllığına bağışlandı.
Hatırlatamız, ilk kere "Müfti. Dua ile" filmi Aqmescitte, Qırım Cumhuriyeti Devlet akademik muzıkalı teatrinde qapalı numayışta taqdim etilgen edi.
İhtar: XVIII Qazan halqara musulman kinosı festivali sentâbr 7-11 künleri Tatarstan Cumhuriyetiniñ Prezidenti Rustam Minnihanov ile Rusiye Medeniyet nazirliginiñ destegi ve "Rusiye – İslâm dünyası" stratejik baqış taqımınen işbirlikte keçirildi.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
İçki (Sovetskoye) rayonınıñ Razdolnoye köyünde İslâm temelleri kursunıñ talebelerine musulmanlar içün muqaddes olğan Quran-ı Kerim nushalarınıñ tantanalı taqdim merasimi olıp keçti.
Qayd etmeli ki, dersler er bazar künü, saat 13.00-de keçirile. İstegenler nevbetteki telefon boyunca kursqa yazıla bile: +7 978 888 52 37.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Bağçasaraydaki "Arslan" yaşlar içtimaiy medeniy ve sport teşkilâtı yanındaki İslâm temellerini ögrenüv kursunıñ qadın talebeleri qırımtatar maarifçisi İsmail Gasprinskiyniñ ev-müzeyini ziyaret ettiler. Ziyaretleri devamında ev-müzeyniñ müdiri Elmira Abibullayeva Bağçasaray camileri aqqında malümat taqdim etti.
"Biz işimizni renklendirmege tırışamız. Müftimiz hacı Emirali Ablayev tevsiye etkeni kibi, talebelerimizniñ ufuq dairesini arttırmağa tırışamız. Ümüt etem ki, añlatılğan malümatlar talebelerimiz içün faydalı oldı ve olar öz tuvğanları ve yaqınlarınen yañı bilgilerinen paylaşırlar", – dep, qayd etti din ocası Leniye Emirova.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde "Sladkiy yug" ("Tatlı cenüp") mesülieti sıñırlı cemiyetine elâllıq sertifikatı taqdim etildi. Şirket "Sherbet" ve "Crimean sweets" ticariy markalarını temsil ete. İnsanlarnıñ eyiligi oğrunda muvafaqiyetli çalışmalar tilep, vesiqanı Qırım ve Sevatopol Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov şirketniñ ticariy rehberi Konstantin Zavaliyge taqdim etti.
Qayd etmeli ki, "Sladkiy yug" şirketi baqlava, tatlı loqum, elva, qurabiye, qadaif kibi tatlılıqlarnı istihsal ete.
İhtar: Elâllıq sertifikatını almağa istegen iş adamları QMDİ "Elâl" sertifikatsiyası merkeziniñ başlığı Remzi Qurtdedege nevbetteki telefon boyunca muracaat ete bile: +7 978 074 18 47, ya da el.adres: halal@qmdi.ru.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde "Novator" mesülieti sıñırlı cemiyetine elâllıq sertifikatı taqdim etildi. "Novator" şirketi "Azbuka Krıma" ("Qırım elifbesi"), "Milaya derevnâ" ("Güzel köy"), "Cankoyskoye moloko" ("Canköy sütü"), "Cankoyskiy sır" ("Canköy qaşqavalı") ticariy markalarını temsil ete. İnsanlarnıñ eyiligi oğrunda muvafaqiyetli çalışmalar tilep, şirketniñ keyfiyet bölügi rehberi Svetlana Çinâyevağa vesiqanı Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov taqdim etti.
"Novator" şirketi süt mahsulatlarını, – işlenmegen süt, sarı yağ, sığır, eçki ve qoy sütü, eritilgen ve irimçikli qaşqavallarnı, quru süt mahsulatlarını istihsal ete. Şu mahsulatlar endi "Elâl" işareti ile belgilenecek.
"Bizim şirketimiz Qırımda eñ büyüktir. Biz künde üç yüz tonnağace sütni işlep çıqamız. Sütniñ esas kölemini biz qıtadan ketiremiz. Sütni biz eyice teşkeremiz, o, laboratoriyamızda sıqı nezaretten keçirile. Biz bütün Qırımnı keyfiyetli ve lezzetli mahsulatnen temin etmege tırışamız. Er bir müşteri bizim içün qıymetlidir", – dedi Svetalana Çinâyeva.
Bundan da ğayrı, "Novator" şirketi yarımadamıznıñ mektepten aldın ve umumtahsil oquv yurtları içün balalarğa qararlaştırılğan mahsulatlarnı teminley.
İhtar: Elâllıq sertifikatını almağa istegen iş adamları QMDİ "Elâl" sertifikatsiyası merkeziniñ başlığı Remzi Qurtdedege nevbetteki telefon boyunca muracaat ete bile: +7 978 074 18 47, ya da el.adres: halal@qmdi.ru
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde Qarasuvbazarda çalışqan iş adamı Muzaffarov Zeynur Aliyeviçke elâllıq sertifikatı taqdim etildi. İnsanlarnıñ eyiligi oğrunda muvafaqiyetli çalışmalar tilep, vesiqanı Qırım ve Sevastopol Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov taqdim etti.
Qayd etmeli ki, iş adamı Muzaffarov Zeynur Aliyeviç kiçik baş ve büyük baş ayvanlarnı soyıp, etlerini sata.
İhtar: Elâllıq sertifikatını almağa istegen iş adamları QMDİ "Elâl" sertifikatsiyası merkeziniñ başlığı Remzi Qurtdedege nevbetteki telefon boyunca muracaat ete bile: +7 978 074 18 47, ya da el.adres: halal@qmdi.ru
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde qadın din ocalarınıñ toplaşuvı olıp keçti. Toplaşuv Qırım musulmanları diniy yetekçisi hacı Emirali Ablayevniñ rehberliginde olıp keçti. Qırım Müftisi öz çıqışında bilgi almaqnıñ ve er taraflı maarifniñ müimligine urğu yaptı. "İnsanlarnen çalışqanda, olarğa er taraflama inkişaf etmege yardım etmek ğayet müimdir. Bunı yapmaq içün özüñiz de oqumaq kereksiñiz. Em diniy maarifke, em de milliy urf-adetimizge diqqat ayırmalı", – dep, qayd etti hacı Emirali Ablayev.
Bundan da ğayrı, Qırım Müftisi toplanğanlarnıñ diqqatını koronavirus infektsiyasınıñ profilaktikası boyunca tedbirlerniñ keçirilüvine çekti ve ağımdaki iş meselelerini muzakere etti.
Toplaşuvnıñ soñunda Qırım Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov "Allahnıñ razılığını qazanmaq" mevzusında suhbet yaptı.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Kebir caminiñ imamı İsmail Ablayev "Yaşlar – terrorizmge qarşı!" tedbirinde iştirak etti. Tedbir Aqmescit ve Qırım yeparhiyasınıñ "Zörna" ("Urluqlar") ortodoks yaşlar maarif merkezinde olıp keçti ve Terrorizmnen küreş ile hemdemlik kününe bağışlandı. İsmail Ablayev öz çıqışında qayd etti ki, diniy ekstremizm – eñ qorqunç vaqialardan biridir. "Er türlü qorquzuv, zorbalıq, masumlarnı öldürüv bütün dinlerde yasaq etilgen. Bütün dinlerniñ terrorizmnen iç bir alâqası yoq. Diger dinler kibi, İslâm afu etmek, sevmek ve ürmet etmekni ögrete. Epimizni Allah yarattı ve bütün dinler ilk evelâ Allahnı sevmege ögrete. Eger biz Allahnı sevsek, demek, bir-birimizni de sevmek kerekmiz, çünki epimiz Allah tarafından yaratıldıq", – dedi Qırım Müftiliginiñ hadimi.
Bundan da ğayrı, tedbir devamında iştirakçiler ögünde Qırım Cumhuriyeti Milletlerara munasebetler boyunca devlet komitetiniñ milletlerara munasebetler ve migrantalarnıñ içtimaiy-medeniy adaptatsiyası boyunca idaresiniñ rehberi Dilâver Osmanov, Aqmescit ve Qırım yeparhiyasınıñ yaşlar işleri bölüginiñ rehberi papaz Yevgeniy (Polütov), Aqmescit şeeri memuriyetiniñ içki siyaset idaresiniñ dinler işleri sektorınıñ rehberi Vladimir Datsko ve Aqmescit şeer memuriyeti başlığınıñ yanında çalışqan Dinlerara munasebetler boyunca şuranıñ yaşlır taqımınıñ azası, Yedinci kün adventistler hristian kilise yerli diniy teşkilâtınıñ pastorı İvan Malaşihin çıqışta bulundılar.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde (Tavriya Müftiyatında) Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ rehberliginde bölgelerniñ baş imamları ve cami imamlarınıñ umumiy toplaşuvı olıp keçti. Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi Allahqa hızmet, vatanperverlik, milletseverlik aqqında tarif etti. "Siz insanlarnen çoq qonuşasıñız, olarnıñ arzu-isteklerini bilesiñiz. Eñ müimi – birleşmek, öz Vatanımızda yaşamaq, qorantalar qurmaq, balalarnı, torunlarnı östürmektir. Vaqıt yerinde turmay, o, ep ögge kete. Tünevin yapqan hatalarımız bugün artıq körüne ve yarın balalarımıznıñ hayatına tesir etecek. Bunı unutmañız ve camige kelgen adamlarğa da hatırlatıñız", – dep, imamlarğa muracaat etti hacı Emirali Ablayev.
Bundan da ğayrı, Qırım Müftisi koronavirus hastalığına qarşı profilaktik tedbirlerniñ keçirilüvine urğu yaptı. "Hastalıq mevsimi başlandı. Koronavirus hastalığı da ortalıqtan ketmedi. Havfsızlıq tedbirlerini unutmamalı, hususan, insanlar toplu olğan yerlerde", – dedi hacı Emirali Ablayev.
Körüşüv esnasında din hadimleri aktual meselelerni muzakere ettiler. Toplaşuvnıñ soñunda imamlar Qırım MDİ "Hidayet" gazetasınıñ yañı sanını bölgelerde musulmanlar arasında darqatmaq içün teslim aldılar.
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde "Tri tolstâka" ("Üç şişman") ticariy markasını temsil etken iş adamı Ablâzizov Nariman Reşadoviçke elâllıq sertifikatı berildi. İnsanlarnıñ eyiligi oğrunda muvafaqiyetli çalışmalar tilep, vesiqanı QMDİ MDT "Elâl" sertifikatsiya merkeziniñ rehberi Remzi Qurtdede taqdim etti.
Qayd etmeli ki, iş adamı Nariman Ablâzizov yarı azır aşlarnıñ istihsalını idare ete. Şirket tatar aşı, sarma, dolma, hinkali ve vareniklerni azırlap sata.
İhtar: Elâllıq sertifikatını almağa istegen iş adamları QMDİ "Elâl" sertifikatsiyası merkeziniñ başlığı Remzi Qurtdedege nevbetteki telefon boyunca muracaat ete bile: +7 978 074 18 47, ya da el.adres: halal@qmdi.ru
Qırım MDİ matbuat hızmeti
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri Müftisi hacı Emirali Ablayev Canköy şeeri din cemiyetiniñ vekillerinen körüşti. Körüşüv devamında Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi toplanğanlarnen camilerniñ qanunlar boyunca resmiyleştirilüvini muzakere etti. "Bugünki künde camilerniñ ve ibadet evleriniñ resmiyleştirilüvi müim meseledir. Şu meseleniñ çezilüvine qoşulıñız, yerli akimiyetnen işbirlik quruñız, biz de sizge daima qol tutmağa ve uquqiy yardımnı köstermege azırmız", – dep, qayd etti hacı Emirali Ablayev.
Körüşüvniñ soñunda Qırım ve Sevastopol Müftisi imamlarnı COVID-19 koronavirus infektsiyasınıñ darqalmaması içün eali arasında añlatuv işlerini keçirmege çağırdı.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımda koronavirus yuqunçına oğrağan daa eki insan qayd etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Facebook saifesinde bildirdi.
«Hastalardan biri daa evel tasdıqlanğan hastanıñ qorantasından kele. Ekincisi Moskva-Aqmescit treninde sıcağı qayd etilgen yolcu aqqında malümat Rospotrebnadzornıñ regionlarara idaresine berilgen soñ qayd etildi. Yolcu yuqunç hastahanesine alındı, qırğınlıqqa qarşı tedbirler alındı», – dep yazdı Aksenov.
Trende hastanen alâqada olğanlar közetüv altında buluna, laborator tedqiqleri yapıla.
Yarımadada 61 koronavirus hastası bar – 45-i Qırımda ve 16-sı Aqyarda qayd etildi.
Aprelniñ 30-na qadar Qırımda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnı izolâtsiyağa mecbur etken yüksek seviyeli azırlıq rejimi bar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde çalışqan «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» teşkilâtınıñ «Vetan sedası» radiosı Aqmescitte FM dalğalarında yayın başlattı. RİA Krım agentligi, mezkür radio Qırım bücetiniñ sermiyalarına çalışqanını haber ete.
Qırımnıñ sabıq baş nazir muavini, şimdi ise Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı olğan Ruslan Balbek: «Qırımda bügün müyim adise yüz berdi – birinci qırımtatar cemiyet radiosı «Vetan sedası» çalışıp başladı. Şimdilik onı tek Aqmescitte ve Aqmescit rayonında eşitmege mümkün, lâkin kelecekte qoşma bericiler qoyulıp, bütün yarımadağa eşittirilecek», – dep beyan etti.
Rusiye içün çalışqan «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» teşkilâtınıñ «Vetam sedası» radiosı Federal Bağ, haber tehnologiyaları ve kütleviy alâqa hızmetiniñ konkursında Aqmescit, Keriç, Kefe ve Yaltada radio-yayınlarv aqqını qazandı.
Rusiye litsenziyasını almağanı sebebinden, 2015 senesi aprel 1 künü ATR telekanalı yarım adada ayınılmasını toqtattı. Bir talay vaqıt keçken soñ ATR qıta Ukrainadan işini devam etti.
Kreml tarafından tain etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ fermanı ile 2015 senesi aprel 22 künü «Cemaat qırımtatar teleradiokompaniyası» kârsız ayrı teşkilât meydanğa ketirilgen edi, onıñ adı «Millet» ve «Vetan sedası» radiosı oldı. Avgust 28 künü Roskomnadzor bu teşkilâtqa yayınlav içün litsenziya berdi. 2015 senesi sentâbr 1 künü «Millet» telekanalı deñeme şekilinde yayınlarını başlatqan edi.
Teleradiokompaniyanıñ baş müdiri Seyran Mambetov oldı. Telekanalnıñ maddiy ihtiyaçlarına federal büdcetten 177 mln. ruble ayırılğan edi.


text:
Bunı o Abu-Dabi ziyareti çerçivesinde bildirdi, yaza Khaleej Times neşiri, dep haber ete «Ukrinform».
«Men bu meseleni meraqlanğan taraflar – Ukraina, Rusiye, AB ve AQŞ liderleri ile – muzakere ettim. Men bu dört tarafnı da vaziyetni barışıq yollarnen al etmege çağıram ve kerek olsa, özüm de bu işke issemni qoşmağa azırım», – dep ayttı Ban Ki-moon.
BMT Baş kâtibi «Ukrainada zorbalıq olğanına raatsız ve er bir tarafnı Jeneva añlaşmalarına riayet etmege çağıra».
«Men taraflarnı daa bir körüşüvni keçirilmege çağıram, bu añlaşma ne içün yerine ketirilmegenini baqmalımız, taraflar ne sebepten zorbalıqnen oğraşqanını ögrenmek kerekmiz», – bildirdi Ban Ki-moon.


text:
Halqara seviyede Qırım mevzusına diqqat ayırılmasa, Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnı qorçalağan advokatlar, faal, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azasına basqı yapmağa devam etecek. Böyle bir fikirni noyabr 3-de Rusiye advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqat ile paylaştı.
«Bunıñ bir maniası yoq. Qırımda olıp keçken adise-vaqialar halqara seviyede ciddiy bir şekilde takbih etilmey, men onı körmeyim. Rusiye akimiyeti er şeyni yapa bilecegini tüşüne, qırımtatarlar ve olarnı qorçalağan şahıslarğa qarşı repressiv siyaset devam ete bileceginden emin ola. Men müsbet bir şey körmeyim», – dedi Polozov.
Onıñ fikirince, halqara toplulıq diger meselege emiyet bere ve «qırımtatarlarnıñ vaziyeti, Rusiyeniñ Qırımda yapqan qanunsız areketlerini muzakere etmey».
Nikolay Polozov – Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda bir çoq davada, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ işinde imayeci olğan Rusiye advokatıdır. Rusiye akimiyeti oña basqı yapqanını bildirgen edi.
Noyabr 3-de Polozov Qırımda oña nisbeten taqiqat tedbirleriniñ keçirilmesi içün mahkeme oturışınıñ künü belgilendi, dep bildirdi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri ve Meclis azalarında tintüvler sıqlaştı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ üçünci komiteti toplaşuvında noyabr 15, salı künü Ukraina teşebbüsi ile azırlanılğan «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsiyası qabul etildi.
Rezolütsiyağa 73 devlet qol tuttı, 23 – qarşı çıqtı, 76 – bitaraf qaldı.
Rezolütsiyağa qarşı rey bergenler arasında – Ermenistan, İran, Belorusiye, İndistan, Qıtay, Qazahistan, Rusiye, Özbekistan, Suriye, Sudan, Sırbistan, Venesuela. Bunı Facebook saifesinde Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirdi.
Mezkür rezolütsiyada BMT vesiqalarında ilk kere Rusiye «işğalci-devlet» olaraq adlandırıldı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar ise – «vaqıtınca işğal etilgen topraqlar».


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Keriç boğazından Rusiye ve Qırım arasında naqliyat ve demir yollarnıñ qurılması içün pekitilgen tehnologik köpürini buz sarıp aldı. Buz qırıcıları çalışa, amma deñiz yolu qapalı. Boğazda yüzge yaqın rus gemileri toqtap qaldı.
Meraqlısı şu ki, Keriç boğazında qurulğan birinci köpürni de buz furtunasınen büyük buz parçaları viran etken ediler. Alman işğalcilerinden qalğan malzemelerini qullanıp, oñı yarımada azat olunğanınen qırğan ediler. Köpür rekordlı 107 künden soñ yıqıldı. Bundan bir qaç kün ögne Gitlerge qarşı ittifaq qurğan ükümetlerniñ yolbaşçıları Yalta konferentsiyasından qaytıp bu köpürden keçken ediler. Amma tarihçiler, İosif Stalin de şu yoldan treni ile qaytqanında şubeleneler, sovetler diktatorı Qırımdan maşna ile Hersondan çıqqandır, deyler.
Daa keçken asırnıñ başında, birinci olıp, inglizler köpür qurmaq ğayesinen çıqqan ediler. Olar Londondan Delige qadar yipek yolunı açacaq ediler. Başta Keriç boğazınıñ altında telegraf telini keçirdiler. Amma demir yolları İndiyağa ketirmeleri içün Manş Deñizinden daa bir köpür qurulmaq kerek edi. Buña küç ve sermiya yetişmey edi.
Ekinci Dünya cenki zamanında Qırımğa köpür qurmaq qayesi aqqında Stalin arzu etip başladı. Planlar büyük, sovet çeligi ise zayıf edi. Keççere Stalinniñ ğayesini Gitler taşıp bşladı. Cenkten evel Sovetler Birliginen bir tarafta olğan Almaniya öz büyük dostu içün köpür bünyelerini azırladı. Onı qurucılıq içün malzemelerinen beraber yarım adağa ketirdiler. Soñra işni stalinciler devam etti. Köpürni tez-tez qura edier, ve bu qazağa sebep oldı. Bütün tayamalar yahşı etip betonnen tuttırılmadı, buz kesicilerini qurmadılar. Amma viran etilmesiniñ esas sebebi ava afatları oldı. Çoq tonnalı buz parçaları qırqtan ziyade tayamanı kesip yıqtı.
Meraqlısı şu ki, sinoptiklerniñ közetüvlerine köre, 1944 senesi aynıñ ava şaraitleri ve buzlarnıñ vaziyeti şimdiki ava vaziyetine oşay. Bir tek buz parçaları zayıfça. Amma tehnologik köpür de viran etilgen sovet köpürine baqqanda çam ağaçına qarşı bir sernik kibidir.
Tüşken itibarını kötermek içün Putinge köpür kerek
Stalin Keriç köpürini qurmağa pek aşıqa edi, – ordularnıñ atik davranışı içün oña qoşma bir yol kerek edi. Putin de aşıqa – Qırımğa mal ketirecek daa bir yol kerek. Cenkten soñra Stalin zamanında olğanı kibi, şimdi de yarımada ket-kete zevalğa dala. Ondan da, tüşken itibarını kötermek içün Putinge köpür kerek. Çünki porom keçiti deñiz sakin olğanda bile bu qadar yük taşıp olamay, ava bozulğanda ise yalınıñ o bir tarafına barıp çıqmaq içün saatlernen, ve atta künlernen beklemege kerek ola. Fevralniñ ortasında parom nevbetinde biñden ziyade yük maşnaları toplandı. Rusiye tarafından narazlıq bildirgen aydavcılar keçitke ketirgen yolunı qapattılar.
Öz zamanında Brejnev içün Baykal-Amur magistrali kibi, Putinniñ prorogandacıları içün de Keriç köpüri aynı vazifeni becermek kerek. O vaqıt BAM öz vazifesini becergen edi – Sovetler Birliginiñ yaramay qoquğan ahvalına şüret qoşqan edi. Amma bugün sovetlerniñ ğururı Trans-Baykal taygasında milliardlı çöplük kibi turmaqta. Keriç köpürinen Putinniñ işi beterce. Energetik köpür endi dağılıp başladı. Propagandacılarnıñ niyetlerine baqmadan, şahsen Vladimir Putin elektrik aqını artqaç olacağına söz bergen olsa da, Rusiyeden kelgen elektrik energiyası yarımadağa daima yetişmey.
Rusiye İlimler Akademiyasınıñ su problemleri İnstitutınıñ üyken ilmiy hadimi Yüriy Medovarnıñ fikirine köre, er şeyni qurmağa mümkün, amma bunıñ fiyatı ve ne dayana bilecek müddeti belgisiz. «Rostovnıñ misali – anda eki köpür yıqıldı. Daa bir misal – Borisoglebsk. Bunı özüm kördim. Anda köpir qurdılar ve o yıqılıp tübünde turğannı öldürdi. Bilesiziñizmi, köpür qabul etilgende, tübünde baş leyhacı tura», – dey rusiyeli alim. Yüriy Medovarovnıñ dey ki, Keriç köpüri de yıqılır, çünki onı içi boş olğan karst taşları üstünde quralar – tayamalar yer tübüne ketecek.
Şimdilik ise Qırım sakinleri köpür qurıcılığınen ilhamlanalar, onıñ ekinci hayatını bekleyler. Amma aşıqmaq kerek, çünki Putin sözüni yerine ketirmege yetiştirmemek te mümkün. Mesafeden çıqar...
Belki de Ukraina Rusiyeden de ziyade Keriç köpüriniñ keyfiyetki olacağında meraqlanadır. Biz yarımadanı qaytarğanımızdan soñ işğalciler ondan qaçıp ketecekler, ketirilgen zararını ödemek içün ise Rusyeden mahsulat ve resurslar taşımağa başlarlar.
Vladimir Zemlânıy, yazıcı ve jurnalist
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Bunı öz başına ilân etilgen «Qırım akimiyetiniñ» ruporı olğan «Krıminform» agentligi bildire.
Olefir «taraflar añlaşmasına köre» işten boşatıldı eken.
Rey berüvden evel çıqışta bulunğan Sergey Brayko şeerde Qırımnıñ devlet mensüpligi deñişkeninen bağlı büyük deñişmeler olacağını bildirdi.
«Bizler yaqın yarım yıl içinde masraflarnı ödemege imkân berecek derecege qadar yetmek kerekmiz. Yalta ise Rusiyeniñ eñ yahşı yaz kurortlarından biri olmaq kerek», – dedi o.
Bundan soñra zalda olğan Yalta şeer şurasınıñ 37 deputatı Braykonı yolbaşçınıñ birinci muavini olaraq sayladı.
2002-2010 seneleri Sergey Brayko Yalta şeer yolbaşçısı olğan edi. 2011-2012 seneleri Brayko Qırımnıñ regional inkişaf ve qurucılıq Nazirliginde yolbaşçılıq etti. 2012 senesi Yalta ve Aluşta regionlarını qaplap alğan 7-nci saylav bölgesinde Brayko Ukraina halq deputatı olaraq saylandı.
2014 senesi martnıñ 25-de Brayko halq deputatı mandatından vazgeçüv aqqında ariza yazdı.
Al-azırda Yalta şeer şurasınıñ vazifelerini Sergey Karnauh eda ete, çünki Sergey İlaş fevralniñ 24-de istifağa çıqtı.


text:
Aqmescit şeer şurasınıñ RFKP deputatı Stepan Kiskin Rusiye prezidenti Vladimir Putinge Rusiye Federatsiyasında Bilgi kününi raatlıq künü olaraq ilân etmek teklifi ile deputat muracaatını yazdı.
«Sentâbr bir künü Rusiyeniñ millionlarnen ailesi öz balaçılarını oquv yılınıñ başlanuvına bağışlanğan tantanalı tedbirlerge alıp baralar. Aynı şu künü vatandaşlarımız öz şorbacılarını olarnıñ iş vazifelerinden boşatılmasını rica etmege mecburlar», – dep yaza o.
Deputatnıñ fikrine köre, sentâbr 1 künü devlet raatlıq bayram künü olaraq ilân etilse, vatandaşlar işten çeşit manaçıqnı tapıp «qaçmaz»lar
Qırımda birinci sınıfqa 18 461 bala baracaq, 11-inci sınıfqa – tahminen 11 biñ bala.


text:
Aqmescitte tasil müessiseleriniñ qurulması içün topraq damartıları yetmey, dep bildirdi iyülniñ 25-de Kreml kontrol etken şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev.
O, bu sebepten yatırım leyhaları içün topraq damartılarınıñ berilmesini vaqtınca toqtatacağını bildirdi.
«Topraqlarnıñ inventarizatsiyası ne olğanını añladıq. Kvadrokopter alıp baqacaqmız. Bundan evel emiyet berilmegen şeyler bar. Yedegimiz bar. Damartısı olğan yatırımcılarnen laf etip, bazı topraqlarnı beraber baqacaqmız, dep tüşünem. Bu birinci yöneliş. Ekincisi – topraq damartılarını taparmız, ve men şimdi yatırım leyhaları içün topraq berilmesini toqtatacam», – dep tekrarlay Baharevniñ laflarını «Krıminform».
Memuriyet yolbaşçısınıñ bildirgenine köre, şeer 20 mektep qurmağa planlaştıra.
Kreml kontrol etken Qırımnıñ tasil, ilim ve gençlik nazirligi bergen malümatına köre, soñki yıl devamında 5 biñ insan, şu cümleden 2 biñ bala, Aqmescitke yaşamağa köçti.
İyülniñ 19-da şeerde qavehane, tükân yerleştirilmesi ve ofis binalarınıñ qurulmasına berilgen topraq damartılarınıñ qullanılması meseleleri baqılğan cemaat diñlevleri olıp keçti.


text:
«Qırım platforması» öz faaliyetini Ukraina bayrağı yarımadağa qaytmağance bitirmeycek, dep qayd etti Ukraina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisi Anton Körineviç.
Bunı o, iyülniñ 6-nda Kyivde «Ukraina 30» bütünukraina forumı vaqtında ayttı.
«Bizim içün esas vazifelerden biri işğalden zat etüv ve reintegratsiya. Şunıñ içün, «Qırım platforması Aqmescit, Aqyar, Yalta, Bağçasaray ve diger şeerlerimiz üzerinde kene Ukraina bayrağı yelpirep başlamağance öz faaliyetini devam etecek. Avgustnıñ 23-nde er şey endi başlana. Bu soñu degil, bu daa endi başı. «Qırım platforması» Qırım Ukraina nezaretine qaymağance bitmeycek», – dedi o.
Mayısnıñ 20-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «Qırım platforması» sammitine 30 memleketniñ vekilleri kelecek, dep ayttı. Onıñ bildirgenine köre, Rusiye «Qırım platformasını» pek ağır yanaşa.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar «Dom»telekanalınıñ yayınında Ukraina Tış işler nazirligi avgustnıñ 23-nde olacaq «Qırım platformasında» iştirak etecegini tasdıqlağan memleket sayısını aydınlatmağa daa planlaştırmay, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, bu qarar Rusiye tirengeni içün qabul etildi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.


text:
Riza Fazıl
Riza Fazıl (1929 mayıs 30 - 2016 noyabr 26) - belli qırımtatar şair ve yazıcısı.
Riza Fazıl 1929 senesi mayıs 30-da Qarasuvbazar rayonınıñ Barın köyünde köy ocasınıñ qorantasında dünyağa keldi. 1944 senesi sürgünlik vaqtında şimalge, Rusiyeniñ Kostroma vilâyetiniñ Makaryev rayonına tüşti ve ösmürleyin dağda çalıştı, sürgünlikniñ bütün ağırlıqlarını özüniñ başından keçirdi. 1955 senesi Kostroma şeerinde ticaret oquv yurtunı, 1959 senesi ise Samarqand ticaret institutınıñ iqtisadiyat fakultetini bitirdi. 1959-64 seneleri Qırgızistannıñ Oş şeerinde ticaret sistemasında öz zenaatına köre çalıştı. 1965 senesi Taşkentke köçti ve şu yıldan başlap, 1980 senesine qadar anda qırımtatar tilinde çıqqan Lenin Bayrağı gazetasında terciman, edebiy hadim, edebiyat ve sanat bölüginiñ müdiri vazifelerinde bulundı. 1980-1994 seneleri Yıldız mecmuasında başta şiiriyet bölüginiñ müdiri olıp, 1987 senesinden ise derginiñ mesül kâtibi vazifesinde çalıştı. 1992 senesi Yıldız mecmuası hadimlerinen beraber Qırımğa köçip keldi.
Uzun yıllar boyunca qırımtatar edebiyatınıñ deñişik saalarında çalıştı. Qırımtatar folklor eserlerin toplap neşir etti. Riza Fazılnıñ icadiy faaliyeti 1964 senesi Lenin Bayrağında basılgan “Aramtamaq”, “Ötmek” kibi ilki şiirlerinden başlanğandır. 1970 senesi onıñ “Navrez” adlı birinci şiir kitabı basılıp çıqtı. 1971 senesi “Qayda birlik anda tirilik” adınen birinci kere qırımtatar atalar sözleri cıyıntığını çıqarmağa nail ola. 1975 senesi ise kene qırımtatar folklorına ait “Maneler ve çıñlar” cıyıntığını neşir etti.
1976 senesi Riza Fazıl müellifdeşlikte orta mekteplerde ana tili dersini keçken Qırımtatar talebelerine IV-VII sınıflar içün “Tuvğan Edebiyat” dersligini çıqara. 1977 senesi Qırımtatar qadınlarınıñ cenkte, partizanlıqta gizli teşkilâtlarda faal iştirakine bağışlanğan “Analar Yaş Ekende” adlı oçerkler cıyıntığını azırlap çıqara. 1979 senesi onıñ Sadıqlıq serlevalı oçerkler kitabı basılıp çıqtı. 1982 senesi ise Riza Fazılnıñ Moskvalı Lütfiye Sofunen beraber Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı Amethan Sultannıñ ayatı aqqında yazğan “Amethannıñ Yıldızı” adlı vesiqalı povesti neşir etildi.
1980-ci yıllarda Riza Fazıl eski devir qırımtatar şiiriyeti nümünelerini araştıruv ve olarnı ögrenüvnen meşğul ola ve, neticede, 1988 senesi XVII asırda yaşap icat etken Aşıq Ümerniñ birinci kere şiirler kitabını azırlap çıqarmağa nail ola. 1990 senesi ise o, Aşıq Ümer eserleriniñ ekinci kitabını çıqara. Bunıñ kibi Riza Fazıl Yıldız mecmuasınıñ saifelerinde oquyıcılarnı Mahmud Qırımlı, Üsein Kefeviy, II Ğazı Geray,IV Mehmed Geray, I Meñli Geray ve diger qadimiy devir şairleriniñ eserlerinen tanış etti. Aynı vaqıtta o qırımtatar edebiyatıniñ tarihına ait materiallar toplap, yazıcı Safter Nagayevnen beraber “Qırımtatar edebiyatınıñ tarihına bir nazar” serlevalı monografiyasını yaza. Taşkentte Yıldız mecmuasının 1988-1989 seneleri sanlarında basılğan bu eserde birinci kere qırımtatar edebiyatınıñ ilki irmaqlarından başlap, yani XIII asırdan soñki devirgece olıp keçken çoq asırlıq yolu qaplap alınğandır. Müelliflerniñ bu eseri 2001 senesi Aqmescitte oldıqça kenişletilgen alda “Qırımtatar edebiyatınıñ tarihı” adınen 530 saifeli ayrı kitap olıp basılıp çıqtı.
Riza Fazılnıñ büyük işlerinden biri şu ki, o, Qırımtatar edebiyatı ve İslâm tarihında birinci olıp, bütün dünya musulmanlarınıñ muqaddes kitabı olğan Quran-ı Kerimni qırımtatar tiline çevirip, onı 1991-1994 seneleri devamında Yıldız mecmuasında derc ettirdi. 1998 senesi ise o, Quran-ı Kerimniñ şu tercimesini ayrı kitap etip çıqarmağa nail oldı.
2002 senesi eki kitabı çıqtı. Bular edebiy maqalelerden, oçerklerden, hatırlavlardan ibaret “İrmaqlar” adlı 550 saifeli cıyıntıq ve “Tatarlığım” adlı şiir kitabıdır.
1993-de Ukraina yazıcılar cemiyeti azası olğan Riza Fazıl, 2008-de Qırımtatar yazıcılar cemiyeti reisi oldı.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Kalgay mecmuası
- Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı


text:
Cuma künü, yanvarniñ 24-ünde BMT-niñ New Yorktaki bas merkezini qırımlı ukrain rejissör Oleg Sentsov ziyaret etecek, bünı "Ukrinform" haber agentligi bildire.
Agentlikke köre, Sentsov, ukrain mabüsleniñ meselesine bağışlanğan "tögerek masa"ğa qoşulacaq, onı BMT-de Ukrainanıñ daimiy vekilligi keçirecek.
Haber etile ki, Sentsovnıñ Rusiye apisinden aza etilmesinen bağlı merasimlerde istirak etken çetel delegatsiyaları, "insan aqlarınıñ bozulması aqqında bunı başından keçirgen adamdan eşite bile".
Sentsov New Yorkqa ziyareti aqqında içtimaiy ağlarda da haber etti.


text:
Bu aqta malümat RF baş prokuratura saytında peyda oldı.
Emirde Qırım Cumhuriyetindeki prokuratura ve oña boysunğan şeer ve rayon prokuratura apparatlarınıñ teşkilâtlandıruvı nazarda tutıla. Qırım Cumhuriyetinde umumen 22 territorial prokuratura teşkil olunacaq. Bundan da ğayrı, işbu vesiqada intizamlı muessiselerde qanunlarğa riayet etüvi boyunca Qırım prokuratura, Aqmescit ve Keriç rayonlarda tabiat qoruv prokuraturalarnıñ teşkil olunuvı da qayd etile.
Aqyar prokuraturasınıñ teşkil olunuvında şeer ve şeer rayonlarinıñ 4 territorial prokuraturalarınıñ peyda oluvı da nazarda tutıla. Bundan da ğayrı, Aqyar rayonara tabiat qoruv prokuraturası da peyda olacaq.
Şu sırada Cenübiy naqliy prokuratura terkibinde Keriç, Qırım ve Aqyar naqliy prokuraturalar teşkil olunacaq. Bunıñnen beraber, Rusiye baş prokuraturasınıñ emirinen RF Qara deñiz flotunıñ prokuraturası da peyda olacaq.
.
Qırım Cumhuriyetiniñ prokuror vazifesini eda etken – Poklonskaya Natalya Volodımırivna, Aqyarnıñ prokuror vazifesini eda etken – Şevçenko İgor Sergiyovıç oldı, qayd etile RF Baş prokuraturasınıñ beyanatnamesinde.


text:
BMT Baş kâtibi Pan Gi Mun Ukraina şarqında mesleatlarnıñ keçirilüvini alğışladı ve ziddiyet taraflarını ateş toqtatuv rejimini bozmamağa çağırdı.
Bu aqta teşkilâtnıñ resmiy temsilcisiniñ beyanatında söz kete.
«Baş kâtip taraflar öz mecburiyetlerine riayet eteceklerine ümüt besley ve olarnı zorbalıqnı siyasiy ketişat vastası ile toqtatmağa çağıra», – denile beyanatta.
Ukraina prezidenti Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ qararı ile ateş toqtatuv rejiminiñ müddetini bazarertesi künü, iyün 30-na, saat 22:00-gece uzattı.
Poroşenko iyün 30 kününe qadar Ukraina prezidentiniñ barışıq planı amelge keçirilecegini bekley.
İçki işler nazirliginiñ başı Arsen Avakovnıñ malümatına köre, bu afta devamında boyeviklerniñ areketleri neticesinde 20-den ziyade arbiy adamı elâk oldı.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Milliy Havfsızlıq ve Mudafaa Şurasınıñ toplaşuvı neticelerine köre Donbassta bir taraflı ateş toqtatılması rejimini yekünlemek qararına keldi. Bunı devlet yolbaşçısınıñ saytı bildire.
Böyle etip prezident tarafından iyünniñ 20-de ilân etilgen ve iyünniñ 30 saat 22:00 qadar arttırılğan ateş toqtatılması rejimi soñuna yetti.
«Bizler ücüm etecekmiz ve toprağımıznı azat etecekmiz. Ateş toqtatılması rejiminiñ arttırılmaması – terrorist, boyevik, marodör ve tınçlıqsever ealige zarar ketirgen, regionnıñ iqtisadiy işini toqtatqan, aylıq, nefaqa, stipendiyalar berilmesini toqtatqan, demir yolnı patlatqan, suv ağını viran etken, adamlarnı yahşı barışıq yaşayıştan marum qaldırğanlarğa cevabımızdır», – dep qayd etti prezident.
Devlet yolbaşçısınıñ saytında Poroşenkonıñ muracaatı da yerleştirildi.


text:
Aqmescitniñ rusiyeli akimiyeti, şeerde ki içtimaiy naqliyatta yürüv fiyatını esaplay, ekinci basamaqta o 20 ruble (tahminen 9-10 grivna) teşkil etecek. «Krıminform» haber etkeni kibi, bunı fevral 16 künü jurnalistlerge Kremlge bağlı Aqmescit şeer şurasınıñ yolbaşçısı Viktor Ageev bildirdi.
«Naqliyat fiyatını kötermege teklif eteler, öyle imkân baqılmaqta, naqliyat idaresi bunı esaplay. Birinci basamaqta 16 ruble, ekinci basamaqta ise – 20 ruble olacaqtır. Bütün Rusiye Federatsiyasına nisbetten şimdi Qırımda, Aqmescitte eñ ucuz fiyatlar», – dedi Ageev.
Bundan evel Aqmescitte bazı naqliyatlarda yürüv fiyatı 16 rublege qadar artacağı aqqında haber etilgen edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işniñ açılması aqta FSB qararı Türkiyede ötkerilecek Bütündünya qırımtatar kongressiniñ olmasına keder etmek maqsadı ile yapılğan mahsus arekettir, – denile Qırım.Aqiqatta olğan «Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» teşkilâtınıñ beyanatında.
Teşkilât azalarınıñ fikrine köre, ileride Rusiye uquq qoruyıcı organları İnterpolğa Çubarovnıñ halqara qıdıruvğa ilân etilgeni aqta bildirüvni yollay bile.
Türkiye cumhuriyeti, İnterpol ögünde öz halqara mecburiyetlerini eda etip, Refat Çubarovnı yaqalap, Rusiyege bermege mecbur olacaq. Böyleliknen, Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi sual işareti altında qalacaqtır. Türkiye Çubarovnı Rusiyege bermege razı olmasa, kongressniñ keçirilmesi qanunsız olacaqtır», – denile beyanatta.
Rusiye Federatsiyasınıñ uquq qoruyıcı organlarınıñ maqsadı – Bütündünya qırımtatar kongressine keder etmek
«Rusiye Federatsiyasınıñ uquq qoruyıcı organlarınıñ maqsadı – Bütündünya qırımtatar kongressine keder etmek ve Bütündünya qırımtatar kongressinde qabul etilecek er bir qarar ve beyannamelerniñ qanunsızlığını ilân etmektir», – deyler teşkilât azaları.
Bu sebepten «Qırımtatarlarnıñ qarşılıq areketi» narazılıq bildirdi ve Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işniñ açılmasını lâğu etmege talap etti.
Qırımda Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclis reisine qarşı cinaiy işni açtı.
Bunı Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi. Onıñ sözlerine köre, cinaiy iş devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvları ile bağlı.
«Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi devletniñ topraq bütünliginiñ deñiştirilmesi ile bağlı areketlerge çağırğan Çubarovğa nisbeten cinaiy iş açtı. Taqiqat çerçivesinde taqiqatçılar vatandaş Çubarovğa qarşı qanuniy qararlarnı çıqaracaqlar», – dey o.
Poklonskaya şunı da qayd etti ki, Refat Çubarov qıdıruvğa ilân etilecek.
Rusiye tarafından Qırım işğalini tanımağan dünyanıñ yüzlerce memleketiniñ yetekçileri «Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvı» cinaiy iş boyunca keçe bile
Rusiye tarafından Qırım işğalini tanımağan dünyanıñ yüzlerce memleketiniñ yetekçileri «Rusiye topraq bütünliginiñ bozuluvı» cinaiy iş boyunca keçe bile, – dep bildire Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov. Bunı o Qırım prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Çubarovğa nisbeten «devlet topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruv» cinaiy işniñ açılması aqta bildirüvine cevap olaraq ayttı.
«Rusiye FSB tarafından cinaiy işniñ açılması ve meni qıdıruvğa ilân etecekleri aqqında haberni İstanbulda bildim, şimdi Kiyevge yolcum. FSB «mantığına» köre, «Rusiye topraq bütünligine qast etüv» cinaiy işiniñ iştirakçileri Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalini tanımağan daa dünyanıñ 100 memleketiniñ yetekçileri ola bile», – dedi o.
«Putin ile yaqında körüşkende Qırım mustaqil Ukraina qısmı olğanı aqta aytqan Merkel hanım içün qasevet çekmege başladım», – dedi Refat Çubarov.


text: Yuksek deqiqliyi, etibarli ve davamliligi ile secilen access contol sistemlerinden biri de barmaq izi tanima kecid sistemidir. Sadalanan xususiyyetleri ve kompakt dizayni barmaq izi apparatini ZKTeco'nun en meshur cihazlarindan birine cevirir. Bu innovasion access control sistemi iscilerin barmaq izlerinin proqramlasdirilmasi saysinde davamiyyete nezaret etmeye imkan yaradir. Model barmaq izlerini suretli sekilde taniyir. Bu da oz novbesinde iscilerin davamiyyetini maksimum deqiqlikle qeyd olunmasina sebeb olur. Access control sistemi diger avadanliqlarla sintez sekilde isleye biler (electron kilid, turniket ve s.). Proqram teminati heftelik, ayliq, illik ve s. hesabati hazirlaya biler.


text:
Şahin Geray
I Şahin Geray (arap urufatında: شاهين كراى, 1745—1787) - soñki Qırım hanıdır[2]. Qırım Hanlığınıñ eñ ağır vaqtında tahtqa çıqtı. 1783 senesi Rusiye Qırımnı zapt etken soñ hanlığından ferağat etmegen, amma Qırımdan ketip Voronej şeerinde yerleşken. 1787 senesi Şahin Geray Rusiye ükümetiniñ ruhsetinen Türkiyege ketip anda yaqalanıp Rodos adasına yollanğan. 1787 senesi iyülniñ soñunda Rodosta Qoca Yusuf paşa emrinen öldürilgen.[3]
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ 1,0 1,1 Şahin Giray // NUKAT — 2002.
- ↑ Gayvoronskiy O. "CoзBeздиe ГepaeB". Aqmescit: Дoля, 2003. – 107 saifesi
- ↑ Halim Giray sultan "Gülbün-i hanan yahud Kırım tarihi" Aqmescit: Дoля, 2004


text:
“ERŞÎ, Hoca Cahân (Yakup)” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“FUTÛHÎ, Hoca Sıdık” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“HARÂBÂTÎ, Muhemmed Binni Abdulla” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“HİRKATÎ, Muhammed İmin Hocamkulu” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KEŞKERÎ, Muhemmed Sadik” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KIDÎRÎ, Yusuf” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KİSSÛRA Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MOLLA SAİDULLA” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NÂZİMÎ, Molla Bilâl Bin Mollâ Yûsuf” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NEFÎSA Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NEVBETÎ, Ömer Karim” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NİZÂRÎ, Abdurehim” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NİYÂZÎ, Muhemmed Niyâz İbni Abduğupur” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“REŞÎDÎ, Abdurreşid Han” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“SAYRAMÎ, Molla Musa” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“ŞEVKÎ, Muhemmed Resûl” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“ZELİLÎ, Mehemmed Sıdık” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“ZİYÂÎ, Nevrûz Âhun Kâtip” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“GARÎBÎ, Huşhal” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“GARÎBÎ, Turdi Nâzim” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“HESTE, Abdulla Şeripoğlu” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“HOTENÎ, İbrahim” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KALENDER” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KARAKÂŞÎ, Ahmet Şâh” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KASİMA Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KÂŞÎ, Said Muhemmed” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MEHZÛN, İsmail” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MEŞHÛRÎ, İbrahim” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MOLLA EMİN, Molla Ali Binni” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MOLLA HACI” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“MÖCİZÎ, Molla İsmetulla Binni Molla Nimetulla” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“NÂKİS, Sabir Ahun Binni” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“SEBÛRÎ, Emir Hüseyin” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“SELÂHA Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi
“KURBAN, Molla” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ansiklopedisi


text:
Reseyde koronavirustan qaza bolğandar sanı art-artınan rekordtıq körsetkişti jañalap jatır. Ötken sebide eldegi Koronaviruspen küres jönindegi ştabı bir täulik işinde indetten köz jwmğandar sanı 1241 adamğa jetip jaña rekordttıq deñgeyge jetkenin habarladı.
Reseyde ötken beysenbidegi indetten qaza bolğandar sanı da jaña rekordtqa jetip, bir täulik işinde qaza bolğandar sanı 1235-ge jetkeni turalı habarlanğan edi. İndetke qarsı küres qızmetiniñ mälimdeuinşe täuligine 40 mıñğa juıq adamnan indet anıqtalıp jatır. Bwl Reseydegi indet jağdayınıñ tım auır küyin körsetip beredi.
Qazan ayınıñ soñında Reseydegi kürt auırlasqan indet jağdayına baylanıstı memleket qaraşa ayınıñ alğaşqı aptasında karantindik şaranı küşeytip, jwmıs orındardıñ jwmısın toqtatqan edi. Karantin kezinde indetke qarsı küres mamandarı jağdaydı baqılauğa aluğa bolatının mälimdegen.
Reseydegi intettiñ jalpı jağdayı äli de qauipti deñgeyde twr. Koronavirus pandemiyası bastalğannan beri elde 9 millionnan astam adam indet jwqtırıp, onıñ 254 mıñnan astamı köz jwmğan.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Kefe şeer mahkemesinde qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ işi boyunca oturışuvda qabaatlav tarafınıñ şaatı olaraq Qırım FSB idaresiniñ tehnika mutehassısı Aleksandr Vişnânı sorğuladılar.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, sorğulanğan telükesizlik hadimi «Kadırovnıñ Facebooktaki saifesiniñ közden keçirilmesinde» iştirak etti. FSBniñ versiyasına köre, Kadırov anda «Qırım» göñülliler batalyonınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında yazğan ve buña para ayırmağa rica etken nasıldır Demyan Demyançenkoğa ait videosınıñ linkini yerleştirdi.
Vişnâ: «2017 senesi martnıñ soñunda men, operativ vekil Dolgaçov Vâçeslav Yevgenyeviç tarafından operativ areketlerge celp etildim. Kadırov arqadaşnıñ saifesine kiriş yapıldı. Saifede «Novıy batalyon. Sbor sredstv» («Yañı batalyon. Para toplav») faylı asuvlı edi. Muellifi Demyan Demyançenko. İyülde men bu saifeniñ közden keçirilmesi içün daa bir kere celp etildim. Anda Kadırov arqadaşınıñ, o, rolik muellifi ile tamamile razı olğanına dair izaatı ve «Qırım er vaqıt Ukrainanki edi ve şimi de böyle qalmaqta» şeklinde ifadesi peyda oldılar», – dep, bildirdi.
Tehnika mutehassısı mahkemede, içtimaiy ağnıñ qullanıcısında «tehnikiy ceetten repost ya da linkni muellifke ait posttan ayırmaq imkânı yoq», dedi.
FSB mutehassısı mahkemede: «Soñki ziyaretçi içün link ya da repost bir-birinden ayırılmaylar. İç bir qullanıcı, bu repostmı ya da saifeniñ muellifi özü bu postnı yerleştirdimi tayin etalmaz. Standart funktsiyalarğa köre, qullanıcı bu saifedeki videonı başqa bir sayt ya da başqa saifege keçmeyip baqa», – dep iddia etti.
Ondan ğayrı mahkemede qorçalav tarafınıñ şaatları – Ukraina İçki işler nazirligi organlarında Kadırovnen beraber çalışqan işdeşi, Kefe şeer poliklinikasınıñ bir tıbbiyet hadimi ve tanışları sorğulandı. Olar Kadırovnı musbet olaraq tavsif etti. Aynı zamanda şaatlar, Kadırov Qırımnıñ aitligine dair noqtai-nazarını hususiy suhbetlerde iç bir vaqıt gizlemedi, lâkin cemaat içinde öz fikrini ifade etmedi, dediler.
Eki şaat mahkemege kelemedi. – Kadırovnıñ soyu Ravi Abibelayev sağlığınıñ vaziyeti munasebeti ile kelmedi. FSB hadimi Miroşniçenko ise «vaziyeti stabil olmağan bölgede hizmet yolculığında buluna». Akem hanım Abibulayevniñ ifadelerini oqudı, Miroşniçenkonıñ ise hizmet yolculığından qaytqanını beklemege qarar berdiler.
Şaatlar sorğulanğan soñ mahkeme işniñ malzemelerini ögrenip başladı.
Mahkemeniñ nevbetteki oturışuvı fevral 12 künü saat 10:00-ğa tayin etildi. Akem, Rusiye FSBsiniñ tahqiqatı içün ekspertizalarnı azırlağan ekspertler ile tahqiqatniñ ekspertizası boyunca hulâsa çıqarğan qorçalav ekspertlerini mahkemege davet etip, sorğulanmalarına dair qarar berdi.
Rusiye telükesizlik hadimleri 2016 senesi oktâbrniñ 5-nde qırımtatar faaliyetçisi Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv etmek içün keldiler. Tintüv esnasında evinden noutbuk ve telefon alındı. Kadırov, Rusiye sıñırlarını tanımamağa davet etkeninden ve «Asker» cemiyet birleşmesine qol tutqanından şubheli tanıldı.
2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırovğa qarşı «separatizm» şübhesi ile cinaiy iş açıldı. 2017 senesi aprelinde Rusiyeniñ maliye monitoringi boyunca hizmeti Kadırovnı ekstremistler ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov özü bu cinaiy işke, onıñ cemiyet içinde faal surette ifadelegen noqtai-nazarı ve aq-uquqnı qorçalav saasındaki faaliyetlerine qarşı mahsus hizmetlerniñ profvakatsiyası, dey.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Rusiye tahqiqatçıları, Aqmescitte tevqif astında bulunğan ağır hasta qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ DNK-sını patron qutusında, patlayıcı maddelerniñ şeritinde ve bu şeyler olğan bel çantasında tapqanını iddia ete. Bu aqta, bir qaç ekspertiza neticelerine esaslanıp, jurnalist Anton Naumlük bildire.
Aynı vaqıtta patronlar ve patlayıcı maddelerniñ özünde onıñ izleri tapılmadı.
“Bekirovnıñ tükürigini eki kere alğan ediler: 2018 senesi dekabr 12-sinde Qırım FSB-sinde ve dekabrniñ 29-ında Aqmescit SİZOsında. Bu resmiy tedbir degil edi, onı bilinmegen ve asker urbası olmağan adam yapqan edi. Mudafaanıñ fikrince, tamam bu - Bekirovdan qanunsız alınğan DNK nümüneleri - patron ve patlayıcılarnıñ sarğılığında tapıldı. İsmail Ramazanovnıñ davasında kibi, yani oña patronlar tintüv vaqtında taşlap qoyulğanında, tahqiqat, eşyaviy delilniñ bütünligi bu sefer bozıp oturmadı”, - yazdı Naumlük Facebookta.
Jurnalistniñ malümatına köre, psihiatrik ekspertizasına binaen, Bekirovnıñ aqlı yerinde, dep qabul etildi.
Daa evel ağır hasta qırımtatar faali Edem Bekirov Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ aprelniñ 26-nda olğan oturışuvda açlıqnı ilân etmek niyeti aqqında bildirdi.
Aprelniñ 26-nda Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bekirovnıñ SİZOda qaluv müddetiniñ uzatılmasına qarşı imayesi bergen temyiz arizasını red etti. Edem Bekirov iyünniñ 12-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Advokat İslâm Velilâyevniñ aytqanına köre, müvekkiliniñ sağlıq vaziyeti soñki vaqıtları daa beter ola.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Bekirov tibbiy teşkerüvge yollanmalı, dep bildirgen edi. Tibbiy teşkerüvden soñ berilgen insulin iñektsiyaları sebebinden allergiyası olğan edi.


text:
Koreiz qasabasında beş qatlı evniñ damı yanıp başladı, bunıñ aqqında Qırımnıñ fevqulade vaziyetler Hızmetiniñ (FVH) matbuat hızmeti haber etti.
Avgustnıñ 14-ünde “15:21 qurtaruv hızmetine Yujnaya, 48 soqağında beş qatlı mesken evde yanğın peyda olğanı aqqında haber etildi. Adise olıp keçken yerge kelgen soñ, 400 metr kvadrat qadar ev damı yanğanı belli oldı”, - dep aytıla beyanatta.
Yanğınnıñ neticesinde zarar körgen üç büyük adam ve üç balağa vaqtıncalıq mesken berildi.Bunıñ aqqında Kreml nezareti altındaki Yalta şeer memüriyetiniñ matbuat hızmeti haber etti.
“Üç büyük adam ve üç bala “Yalta şeer pansionatı” binasında yerleştirildi”, - dep haber etti şeer başı Aleksey Çelpanov ve başqa kvartiralarnıñ sakinleri köçmekni red etkenlerini qoştı.
Çelpanov, şeer memüriyeti “yanıp bitken evniñ dam ve ögüni tamirlemek içün qısqa vaqıtta para ayıracağını” qayd etti dep matbuat hızmeti haber ete.
Bir kün evel Yalta yanındaki Üç Qoş deresinde üç kün devam etken yanğın söndürildi. Fevqulade vaziyetler Hızmetiniñ (FVH) matbuat hızmetiniñ malümatına köre, yanğın 26 gektarlıq meydannı qaplap aldı.
Bundan ğayrı, yanğıncılar Livadiya rayonında “Massandra” yüzümliklerniñ yanında yanğınnı söndüre edi.


text:
Ukrayinanıñ Devlet Bayrağı kününde işğal etilgen Qırımnıñ sakinleri sarı ve mavı renkli ava kürrelerini avağa uçurttılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri Aqmescitniñ "Petrovskiye skalı" üzerinde fotosını çekti.
Ukrayinada avgustnıñ 23-nde Devlet bayraq künü qayd etile.
Bu bayram 2004 senesi o vaqıt prezident olğan Leonid Kuçma tarafından ilân etildi, ondan soñ prezident olğan Viktor Yuşçenko 2009 senesi avgustnıñ 23-nde Ukrayina bayrağını köterüv merasimini başlattı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım üyleden soñ kene ışıqsız qadlı. Bu kibi haber yarımadanıñ er bir şeerinden kele.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, yarımadada birden bağ ile problemler yüz berdi, insanlar bir-birine telefon etip olamay.
Qırımlılar dekabr 24 künü yüz bergen aynı problemlerge rastkele – çalışmağan svetoforlar, trolleybuslar, yol tıqanıqlıqları, qapalı tükânlar.
Bundan efel Qırımnıñ yaqarlıq ve energetika «naziri» Sergey Yegorov dekabr 26 künü elektroenergiya ile bağlı problemler kelecek afta yoq etilecegi aqqında bildirgen edi.
Cuma künü, sabadan, Qırımnıñ bir qısmı ışıqsız qalğan edi, amma bir qaç saatten soñ elektroteminlevni devam ettiler.


text:
Rusiye Energetika nazirligi iyülniñ 28-nde, cuma künü bütün Qırımnı ışıqsız qaldırğan qazanıñ sebeblerini beyan etti. Rus nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire ki, qazanıñ sebebi – avanıñ fevqulâde sıcaq arareti olğanı, elektrik aqımı avtomatik şekilde kesilgenidir.
«Krasnodar vilâyetiniñ cenübiy-ğarbiy energetik rayonında avanıñ fevqulâde qızması sebebinden VL-500 kV (ava ağları) acele söndürildi, bunıñ aqibetinde Qırımnı energiyanen teminlegen KVL 220 kV (kabel-ava ağları) elektriksiz qaldı», – dep bildire Rusiyeniñ nazirligi.
Rusiye Energetika nazirliginde, şimdiki vaqıtta ava ağlarınıñ köçürilmesi içün tamir işleri alıp barılğanı haber etile, vaziyetni «energetika naziriniñ muavini Andrey Çerezov şahsen nezaret etkeni» bildirile.
İşğal etilgen Qırım iyülniñ 28-nde bütünley ışıqsız qalğan. Bunıñ sebebi qomşu Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde yüz bergen qaza eken. Elektrik aqımını ketirgen ağlarnıñ dörtü de qaza sebebinden kesilgen.
2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
derskonum.com'un değerli akademisyen-öğretmen-öğrenci-edebiyat sever takipçileri.
Beranda » 12. SINIF EDEBİYAT KİTABI PDF İNDİR » 12.Sınıf Edebiyat Kitabı Ordinat Yayınları PDF İNDİR » KİTAP PDF » PDF KİTAPLAR » 12.Sınıf Edebiyat Kitabı Ordinat Yayınları PDF İNDİR 2022 2023
sponsorlu bağlantı ->
12.Sınıf Edebiyat Kitabı Ordinat Yayınları PDF İNDİR 2022 2023,12.Sınıf Edebiyat Kitabı Ordinat Yayınları PDF İNDİR, 12. SINIF EDEBİYAT KİTABI PDF İNDİR, KİTAP PDF, PDF KİTAPLAR,12 sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı, 12. sınıf edebiyat kitabı pdf eba, 12. sınıf meb edebiyat kitabı, 12.sınıf edebiyat ders kitabı, 12.sınıf edebiyat ders kitabı pdf, 12.sınıf edebiyat ders kitabı pdf eba, 12.sınıf edebiyat kitabı, 12.sınıf edebiyat kitabı pdf, 12.sınıf edebiyat pdf, 12.sınıf edebiyat pdf indir, 12.sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı ordinat yayınları pdf indir 2022 2023, 12.sınıf türk dili ve edebiyatı ders kitabı pdf, 12.sınıf türk dili ve edebiyatı ordinat yayınları kitabı, 2022 meb türk dili ve edebiyatı kitabı, 2022 türk dili ve edebiyatı meb kitabı, edebiyat 12. sınıf ders kitabı, ordinat yayınları 12.sınıf türk dili kitabı, meb 12.sınıf türk dili ve edebiyatı kita bı, meb türk dili ve edebiyatı ders kitabı, meb türk dili ve edebiyatı kitabı, türk dili ve edebiyatı 12.sınıf ders kitabı, türk dili ve edebiyatı ders kitabı, türk dili ve edebiyatı ders kitabı ordinat yayınları 12. sınıf, türk dili ve edebiyatı ders kitabı meb 12.sınıf, türk dili ve edebiyatı ders kitabı pdf, türk dili ve edebiyatı kitabı pdf, türk dili ve edebiyatı meb kitabı
Derskonum.com olarak her dönem olduğu gibi yeni dönemde de sizler için kitap cevapları, konu anlatımı, pdf ders notları ile her zaman yanınızdayız..
Bu sayfamızda siz değerli takipçilerimiz için 12.Sınıf Edebiyat Kitabı Ordinat Yayınları PDF İNDİR 2022 2023 üzerine bir paylaşım yazacağız.
sponsorlu bağlantı ->
Sizde eğer bize ve tüm eğitim camiasına yardımcı olmak adına hazırladığınız yazılıları-notları-soruları-videoları paylaşmak isterseniz mail adresinden bize ulaşabilirsiniz.12.sinif-edebiyat-kitabi-ordinat-yayinlari-pdf-indir
destek olmak için lütfen LİNK paylaşınız


text:
Rusiye akimiyeti kontrolindeki Qırım sağlıq nazirligi soñki künde 24 kişi koronavirus yuqunçına oğrağan Aluşta hastahanesinde iş tahqiqatını başlattı.
Bu aqta mayısnıñ 6-nda Rusiyeniñ baş nazir muavini Yelena Romanovskaya COVID-19 tarqaluvı ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında bildirdi.
«Aluştada Qırım Cumhuriyetiniñ Sağlıq Nazirligi iş tahqiqatını başlattı. Bugün anda komissiya teşkerüvge çıqa, tibbiyet hadimleriniñ şahsiy qoruv vastalarını qullanması da baqılacaq», – dedi o.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ qayd etkenine köre, iç bir observatsiyada o qadar hasta daa olmadı.
«Sebebini bileyik, kütleviy şekilde hastalanğanlar», – dep qoştı Aksenov.
Romanovskayanıñ qayd etkenine köre, hastahane işini şimdilik toqtatmaycaq, kerekli yuqunçsızlaştıruv tedbirlerinden soñ COVID-19 hastaları Aqmescitniñ 7-nci hastahanesine yollanılacaq.
Böylece, al-azırda Qırımda 160 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 21-i çetelden keldi, 17-si – Rusiyeden. 22 hastanıñ Rusiyeden kelgenlernen alâqası oldı, 100 kişi laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada olğan edi. 41 kişi tüzeldi. Bir hasta vefat etti. Aqyarda 98 COVID-19 hastası bar, eki insan vefat etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti bildirgenine köre, mayısnıñ 12-nden itibaren maska rejimini kirsetmege azır. Daa evel Qırımda yüksek seviyeli azırlıq rejimi mayısnıñ 11-ne qadar uzatılğan edi, Aqyarda onı mayısnıñ 30-na qadar uzatqanlar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit – Paris merkezinde olıp keçken terroristik ücüm haberi bütün dünyağa tarqaldı. Ücüm neticesinde 12 insan, şu cümleden Muhammed peyğamberiniñ karikaturalarını yapqan Charlie Hebdo satirik gazetasınıñ baş muarriri öldürildi. Toplulıq ücüm etkenlerniñ areketlerini aqaretledi, arap memleketleriniñ akimiyetleri ise bunıñ kibi areketler islâm ve diger din ile bağlı olmağanını bildirdi.
Malüm olğanı kibi, Qırımda 15% musulman yaşay. Qırım.Aqiqat akimiyet vekilleri, din adamları ve ekspertlerge muracaatta bulunıp, olıp keçken faciağa qıymet kesmege rica etti.
Tsenzura olmaq kerek
Qırım Devlet şurasınıñ informatsion siyaset, baq ve kütleviy alâqa komitetiniñ reisi Sergey Şuvaynikovnıñ fikirince, Paris adiseleri – «er afta yer kürresinde olıp keçken facialardan biri». «Diger hristian memleketlerinde, men Ukraina Şarqını aytam, bunıñ kibi facialar olmaymı? Arap memleketleri, ya da İsrail ya da İndistan? Terrorizmniñ aynı sıması bar, ve kederli bir şey bar, sıq-sıq o diniy taassup ve radikalizm ile bağlı ola», – dedi Şuvaynikov.
Onıñ zanınca, «söz serbestligi, şu cümleden karikaturalar, dindarlarnıñ duyğularını aqaretlese, diqqatlı ve muqayt olmalı». «Ğarbiy Avropa ve Amerika er şeyni yapa bilecegini tüşüneler. Olarnıñ fikirince, olarnıñ kendi aq-uquq ve qanunlarnı belgilemek aqqı bar, olar bunı yapmaq içün er angi memleketke kirip, adamlarnı öldüre bilecegini tüşüneler. Lâkin zorbalıq yalıñız zorbalıqqa yol bere bile», – dep qayd etti Devlet şurası prezidiumınıñ azası.
Şuvaynikov olıp keçken faciadan sebep kederlenip, «bir de bir terrorizmge» qarşı çıqqanını bildirdi. «Lâkin böyle facialı adiseler içün devlet ve akimiyet mesüliyet çeke. Frenkistanda er angi din kütken dindarlarnıñ duyğularını aqaretlegen karikaturalar tsenzura altında olsa edi, facia olmaz edi… Allah bir olğanını añlaymız, ve O adamlarnı yamanlıq yapmağa ögretmey, lâkin adamlar farqlı ola, onıñ içün devlet bunı tüşünip, aqlarnı belgilegen ve sıñırlağan qanunlarnı kirsetmeli» – dep tüşüne informatsion siyaset komitetiniñ reisi.
İntiqam kesen-kes yasaq etile
Qırım müftisi Emirali Ablayev Frenkistan paytahtınıñ merkezinde olıp keçken vaqianı takbih etip, yarımada musulmanları adından frenk halqına ve mecmuanıñ elâk olğan hadimleriniñ aqrabalarına taziyeler bildirdi.
O, islâmda eñ büyük günâhlardan biri öldürüv olğanını hatırlatıp, intiqam kesen-kes yasaq etilgenini bildirdi. «Bu cinayet dinnen bağlı olmamaq kerek, çünki dünyanıñ iç bir dini bir de bir cinayetke izin bermey, insan öldürüvi aqqında aytmayıq endi. İslâm ve terrorizm, islâm ve öldürüv – bir-birine zıt kelgen añlamlardır. Qırım musulmanları bu cinayetni takbih etip, Frenkistan akimiyeti qatillerni tapıp cezalaycağında eminler. Neşirniñ islâm aqqında muarririyet siyaseti bir kimsege insannı öldürmege ruhset bermey, cinayetçilerniñ diniy duyğuları olarnı afu ettiremez», – dedi Qırım müftisi.
Tavriya müftiyatınıñ müftisi Ruslan Saitvaliyevniñ fikirince, karikaturalar – provokatsiyalardır. «Añlaymız ki, karikaturanıñ bastırılması – muarririyetniñ provokatsiyasıdır. Bizler bütün peyğamberlerni sevemiz ve ürmet etemiz. Lâkin bir kimse Allahnıñ peyğamberlerini horlamağa izin bermedi», – dep qayd etti o. Saitvaliyev frenk mecmuasına ücüm etkenlerni takbih etip, adamlarnı provokatsiyağa qulaq asmamağa çağırdı. «Bunıñ soñu hayırlı olmaycaq. Peyğamberni aqaretlegen kişi kendi alını zorlaştıra. Peyğamberni aqaretlemek – dinge qarşı çıqmaqtır», – dedi Saitvaliyev. Müfti ad ve dinge baqmadan er bir terroristik birleşmeniñ bozuv faaliyetini takbih etkenini ayttı.
O, kütleviy haber vastalarına ve cemaat azalarına muracaatta bulunıp, İGİL kibi terroristik birleşmelerge nisbeten «islâm dinini ekstremistlernen» bağlağan sözlerni ve «islâm devleti» adını qullanmamağa çağırdı.
İnsanlarnıñ sabırını sınamaq
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl qayd etti ki, qırımtatarlarnıñ temsil organı em zorbalıq, em de din esasında mısqılga qarşı çıqa. «Karikaturalar meselesi çıqqan vaqıtta Meclis vekilleri bir de bir insanlar içün aziz olğan şeylerden mısqıllamaq olmaz, dep aytqan ediler. Bu sefer tahminlerge köre dünyada birinci din olacaq dünya dini içün müim olğan peyğamber aqqında laf yürsetile edi», – dep qayd etti Celâl.
Onıñ qayd etkenine köre, Meclis zorbalıqnı iç bir şekilde tanımay. «Bu mümkün degil, dinnen bağlı olsa da. Bilemiz ki, din cenkleri tarihta eñ qanlı olğan edi, onıñ içün bunıñ kibi areketlerge yol berecek şeylerni yapmamaq kerek, lâkin cevap olaraq neşir jurnalistlerini öldürmek de doğru degil», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Bunıñ kibi şeyler Qırımda tekrarlana bilemi sualine Celâl menfiy cevap berdi: «Qırımda bir çoq kere terrorist, radikal, ekstremistlerni qıdırdılar, lâkin neticesi olmadı, çünki mında böyle insanlar yoq». Meclis reisiniñ muavini dey ki, Qırımda dindar insanlar pek sabırlı. «Soñki vaqıtları ciddiy bir zıddiyet olmağan edi, amma er şey yahşı olğanını da aytamazsıñ. Bizler viran etilgen musulman mezarlıqları, yaqılğan camilerni de hatırlaymız, eki yanğın Rusiye kelgende oldı. Elbet de, bunıñ kibi areketler devam etse, o (akimiyet – muar.) insanlarnıñ iman ve tolerantlıqnı sınap baqacaq», – dep tüşüne Celâl.
İşaretlememek
Qırımnıñ islâmşınaslıq ilmiy merkeziniñ reberi Ayder Bulatov Paris adiselerini «karikaturalarğa cevap» dep adladı. «Radikal birleşme buña cevap berdi. Mecmua muarririyeti dünya musulmanlarınıñ diniy duyğularını aqaretlegen areketler yapqan edi. İslâmda Quran-ı Kerimnen aynı derecede ürmet etilgen Muhammed peyğamberine yapılğan karikaturalarnı başqaca añlatamazsıñ», – dedi Bulatov. Onıñ aytqanına köre, mecmua muarririyeti peyğamber karikaturalarından soñ ücümge oğrağan edi. «Köremiz ki, hulâsa çıqarılmadı. Elbet de, islâmlaştırıcılarnıñ radikal soyları qoşuldı, olar ise ğayet sert areket eteler», – dedi o. Ekspert muarririyetke silâlı ücüm etken adamlarnı tenqid etti. «Tabiyi ki, men adamlarnıñ areketlerine qoltutmayım. Men olarğa musulman dep aytıp olamayım. Zorbalıq, terrorizm ve islâm – aynı şeyler degil. Bu islâm qanunlarına zıt kele, bunı bir çoq musulman liderleri, şu cümleden Rusiyeden de ayttılar», – dep qoştı Bulatov.
Aynı vaqıtta o, Rusiye muhalifetiniñ liderlerinden biri Mihail Hodorkovskiyniñ kütleviy haber vastalarını Muhammed peyğamberine karikaturalar yapmaq davetini añlamadı. «Mesüliyetsiz bir çağıruv. Moskvada bir qaç million musulman yaşay. O, bu beyanat ile Moskva vaziyetini kerginleştirecek, Rusiyeni endi aytmayıq», – dep ayttı islâmşınas.
Onıñ aytqanına köre, bunıñ kibi beyanatlar Qırım vaziyetine de tesir ete bile, çünki yarımada «Rusiye terkibine kirdi, ve anda bir çoq musulman yaşay». Bundan sebep o siyasetçi ve cemaat vekillerine vaziyetni añlamağa rica etip, bütün musulmanlarn radikal olaraq işaretlememege çağırdı.
Metnde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan toponim ve ıstılalar mevcut


text:
Surette Ospan Batırdıñ 1944 jılı naurız ayında Çoybalsan marşalğa jazğan hatı berilgen. Hatta Ospan Batırdıñ öz qolı qoyılğan, möri (tañbası) basılğan.
Asa qwrmetti marşal joldasqa sälem
(jazamın mänisi:)
Ol jaqtağı bizdiñ äskerlerdiñ kemşilik* närseler bolsa bizdiñ mına barğan kisilerden aytıp jiberiñizder. Jäne de sol äskerler jaudı qamap alğan eken, assa 10 kün, qala berse 6-7 kün, şamaları bolsa qamasın, eger azıq basqalay närseleri bolsa onı bwl jerden tolıq qıp beremiz, kemşilik* närselerine biz mindettimiz, sol üşin äskerlerge osı habarlardı dan'bau* arqılı tiilse eken dep qwrmetpen Batır Ospan (qoltañbası, möri).
Kemşilik*: hatta bwl söz minezdeme mağınasında emes, qajettilik, bwyımtay, kerek-jaraq siyaqtı äleumettik häm twrmıstıq mağınada qoldanıp twr.
Dan'bau* (qıtayşa:电报): dian' bao, telegramma yağni jedelhat.
Eskertu: Hat nwsqası 2016 jılı Moñğoliyada jarıq körgen “Ospan Batır” attı 440 bettik ğılmi eñbekten alındı. Eñbekti şığaruşılar:
H.BAT-OÇIRIN BOLD
H.BAT-OÇIRIN TUYAA
1943 jılğı Ospan-Çoybalsan kezdesui, ekijaqtı ortaq kelsimşarttarğa otıruı jaña sayasi kezeñniñ bastaluı edi. Sol jılı Altayda wlt-azattıq köterilispen jüyeli aynalısatın uaqıtşa ükimet qwrıldı. Uaqıtşa ükimettiñ törağası, qomandanı, jeke äskeri jäne alğan qoyğan sayasi maqsattarı boldı. Uaqıtşa ükimettiñ tuı, is-qağazı, ükimet ağzaları boldı. Surette körsetilgen hat ülgisi, qoltañba häm mör sonıñ tarihi däleli edi. Biraq, keyin sovet odağı Altayda qwrılğan osı uaqıtşa ükimetke büyregi az bwrıldı, öñirdegi sayasi jobanıñ kartasın qayta şilap jaña sayasi oyındardı wyımdastırdı. Mwnıñ birqanşa sebebi bar edi, olar:
Birinşi sebep: Germaniyada qwrlığan Türkistan Legionınıñ din isterin basqaratın legion müftiligi qwrıladı da, olar sovet qwramındağı türki mwsılmandarğa sayasi häm ruhani propaganda jasay bastaydı. Sovet ortalıq biligi Germaniyanıñ dini propagandasınıñ ıqpalın älsiretu maqsatında 1943 jılı Taşkende dini basqarma SADUM-dı jasaqtap şığadı. SADUM-ğa qarastı Qazaqstan dini basqarması da qwrıladı, onı Qaziat dep ataydı. SADUM jasaqtala sala eldegi dini ahualdı qayta jandandırğan-sımaq boladı, meşitter qaytadan soğıladı, dini kitaptar qaytadan jarıq köredi. SADUM qwrıla sala Moñğoliya Bayan-Ölgiyde, Altay, Şäueşek, Qwljada öz propagandasın bastap ketedi. Äsirese Qwlja taranşı, özbek, tatarları SADUM ıqpalına wşırap sovet propagandasın aymaqtarğa tarata bastaydı. Biraq, Altay halqı bwrınğı işandıq jäne qazılıq Bwhara islam mektebi men dästürin berik saqtağandıqtan sovettik dini sayasattıñ ıqpalın, dini kadrların moyındamay qoydı. Altayda Äbilpeyizwlı Kögeday wrpaqtarı kereydiñ han-töresi, Bwharalıq Mwhambet işan wrpaqtarı kereydiñ eşeni (işanı) bolıp bekitilgenine jüz jıldar ötkendikten dini häm sayasi ömirlerin bir jolda özgertu asa qiın edi. Sol sebepti sovettiñ sayasi häm din atın jamılğan ruhani propagandası bwl ölkeni aynalıp ötip jattı. Altay sol beti twra berse qazaqtardıñ keyingi sayasi jağdayı sovettiñ öñirdegi sırtqı sayasatına sözsiz kereğar ıqpal etedi, bwl sovettiñ paydasına şeşilmeydi. Bwl birinşi sebep!
Ekinşi sebep: Altay halqı 1939-40 jj bastap wlt-azattıq töñkeriske belsendi aralasqandıqtan ölkedegi qıtaydıñ äskeri küşi negizinen Altayğa auuıp Qwlja siyaqtı halqı tığız, etnikalıq qwramı kürdeli öñirler strategiyalıq jaqtan beyğam qaladı. Bılayşa aytqanda İle ualayatındağı qıtaydıñ äskeri küşi Altayğa jwmsalıp bwl aymaq barınşa qorğanıssız küyde qalıp qoyadı. Ol kezde yağni 1943-44 jj Almatıda “Şıñjañ mäselesi” jiti qadağalanıp baqılauda edi. Jüzdege kadrlar “Şıñjañ mäselesi” boyınşa tıñdaudan, dayındıqtan ötetin. Olardı Järkent, Qorğas arqılı beyğam el Qwljağa jetkizu tiimdi-tin. Sosın sovet pen SADUM adamdarı Qwljada köbirek ügit-näsihat jürgizdi, tipti Qwljadağı sovet konsul'stvosı öte belsendi boldı.
Üşinşi sebep: İle ualayatı qazaq halqınıñ basım sandı boluına qaramastan köpwlttı, köpdindi, köptildi aymaq edi. Sovet üşin öñirdegi sayasatqa tatırmas mümkindik. Ükimet qwramın är halıqtan jasaqtau, naqtı qay etnikalıq toptıñ müddesin anıq körsetpeu keyingi bölu men bileudiñ bügingi alğı şartı-tın. Sovet konsulı, SADUM kadrları 1943 jıldan bastap Qwljadağı bay-şonjarlarğa aşıq ügit-näsiqat jasap aldın astırtın töñkeris jasauğa kelistirdi.
Bwl ölkeniñ tarihına qatıstı ğılmi aynalımğa tüsken eñbekterde öñirge tike qatıstı dini-ruhani mäseleler asa auqımdı zerttelmey keledi. Eger şındap kirisip zerdelense bir ğana dini-ruhani mäselelerden öñirdiñ sayasi tarihına qatıstı keybir janama faktorlardı anıq bayqauğa bolatın edi.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ aytqanına köre, Qırımnı işğalden qurtaruv platformasınıñ quruluvını başqa vaqıtqa qaldırmaq imkânsız. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirligi Kulebanıñ gazeta.ua neşirine bergen intervyüsına esaslanıp bildire.
«Donbas içün «norman formatı» muzakereleri ve Minsk esnası bar. Qırım içün bir platforma qurulmadı. Amma bunı kene başqa vaqıtqa qaldırmaq mümkün degil. «Qırım formatı» olmalı. Erkânında Rusiye olmaycağını añlaymız. Amma Qırımnı işğalden qurtaruv halqara aletlerini birleştirmek içün format kerek. Eñ esası – qabul etmeme ve basqı siyaseti sarsılmaz olmasını temin etmektir», – dep tüşüne Kuleba.
Avgustnıñ soñunda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımnı işğalden qurtaruv boyunca muzakere esnasınıñ «norman dördü» çerçivesinde zor olğanını, bu meseleni kötermek içün başqa «qaviy platforma» alâ daa yoq, dep qayd etti.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, onıñ nazirliginde Volodımır Zelenskıy içün Qırımnı işğalden qurtaruv muzakereleri içün halqara platformasını quruv teklifi azır, dep bildirgen edi.
Bundan evel Külebanıñ qayd etkenine köre, Ukraina, Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasınıñ liderlerinden biri Poloniya olacaq, dek bekley. O, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi boyunca halqara meydançıq işinde Rusiyeni körmey, dep aytqan edi.
Kuleba, Qırımnı işğalden qurtaruv meselesi Donbas boyunca «Minsk añlaşmalarından» ayrı baqılmalı, dep israr etken edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina tışqı işler naziri Pavel Klimkin bildire ki, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ deñiz aqqı boyunca Konventsiyası çerçivesinde Rusiye tarafından mecburiyetlerniñ bozulması aqqında iş yaqın vaqıtta halqara mahkeme müessiselerine teslim etilecek.
«Yaqın aftalarda biz, mütenasip tevsiyeleşüvden soñ, arbitraj çerçivesinde terrorizmni paranen teminlev yasaqlanması aqqında Konventsiya çerçivesinde Rusiyeniñ bütün mecburiyetlerni bozğanını isbatlamaq içün nevbetteki adımlar yapacaqmız», – dep ayttı Klimkin avgust 22-de Kiyevde keçirilgen XII-ci Ukraina tışqı diplomatik müessiseleriniñ yolbaşçıları toplaşuvınıñ açılış merasiminde.
2016 senesi iyün ayında tışqı siyaset müessisesinde bildirdiler ki, Ukraina, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ deñiz aqqı boyunca Konventsiyası tarafından kefil olunğan aq-uquqlarını qorçalamaq içün davanı Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeni sebebinden aça.
Bundan evel bu ay Klimkin ilân etti ki, Ukraina, işğal etilgen Qırım civarındaki suvlarda mustaqil aqlar meselesinen bağlı Rusiyenen arbitraj davasına azırlıqnı yekünledi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Ukraina Silâlı quvetlerinde musulmanlardan ibaret olacaq batalyonınıñ teşkil etilmesi aqta qarar alınğanını bildirdi.
«Şimdi Ukraina Mudafaa nazirligine tabi olacaq ve Qırım ile sıñırdaş Herson vilâyetinde yerleşecek musulman batalyonınıñ teşkil etilmesi aqta qarar alındı. Bu batalyonda çeçenler, inguş, azerbaycan, özbek ve Ukraina topraq bütünligi ve mustaqilliginiñ saqlanıluvına isse qoşmağa istegen diger millet vekilleri hızmet etmege istegini bildirdi», – dedi Cemilev Akanarda (Türkiye) Bütündünya qırımtatar kongressinde.
Evel bildirilgeni kibi, qırımtatarlarnıñ temsilcileri sıñırcılarğa Qırım ile memuriy sıñırda yardım eteler.
Bildirilgeni kibi, Türkiye paytahtı Ankarada avgust 1-2 künleri Bütündünya qırımtatar kongressi keçe. Qırımnıñ Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten ayırımları sebebinden forumnı Qırımda keçirip olamadılar. Bundan da ğayrı, yarımadağa kiriş Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yasaq etildi. Kongresske Meclis azalarınıñ çoqusı kelip olamadı. Olarnı forumnıñ keçirilüv künü «fevral 26 işi» boyunca sorğuğa çağırdılar.


text:
İşğal etilgen Qırım mekteplerine 10-uncı sınıf tarih derslikleri qaytarıldı, anda, aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, Ekinci cian cenk vaqtında «işbirlikçi qırımtatarlar» aqqında bapta «qırımtatar halqına qarşı nefret doğurğan» ibareler mevcut edi.
Mektep talebeleriniñ ana-babaları Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, derslikler eski, amma Ekinci cian cenki vaqtında «tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa loyal olıp, bir çoqu olarğa faal yardım etti» degen saifeleri kesilip alındı. Derslikten 6 saife kesildi.
2019 senesiniñ başında Rusiye işğal etken Qırımda Qırım tarihı dersligi qavğa çıqarğan edi. Qırımnıñ sanat ve tasil saasınıñ hadimleri, adliyeciler Kreml kontrolindeki Qırım tasil nazirine muracaat etip, 10-uncı sınıflar içün S. V. Yurçenko muarririyetinde çıqqan «Qırım tarihı» Rusiye dersligini qullanuvdan çıqarmasını rica etti. Derslikte Ekinci cian cenki vaqtında «tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa yahşı yanaşqan, çoqusı faal sürette yardım etken edi» dep yazılğan.
Bunıñ kibi muracaatnı Qırım akimiyetine Kreml kontrolindeki Qırımtatar şurası da yolladı. Şura derslikte qırımtatarlarnıñ Ekinci cian cenkinde iştiraki ve 1944 senesiniñ sürgünligi aqqında berilgen malümatqa açuvlandı.
Bundan soñ mektep kütüphanelerinden derslikler qaytarılıp alındı. Martnıñ 25-nde Qırım tasil nazirliginiñ adliyeci Lenura Yengulatovanıñ muracaatına bergen cevabında 10-uncı sınıf talebeleri içün «Qırım tarihı» dersligi yarımada mekteplerinde qullanılmay, dep haber etilgen edi.
Mayısnıñ 11-nde haber etilgeni kibi, Qırım akimiyeti tarih dersliginiñ qavğa çıqarğan saifelerini «yapıştırmağa», «boyalamağa» ve «kevsim almağa» qarar berdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «Qırım tarihı» Rusiye mektep dersliginiñ basıluvı sebebinden qırımtatar halqına qarşı milletlerara nefret doğurılğanından cinaiy tahqiqat başlatqan edi.


text:
Bu şey aqqında, Avropa Komissiyası vesiqalarından delil ketirip, Reuters agentligi bildire.
Avropa Birliginde Qırımnıñ zapt etilmesini qanunsız esap eteler ve Qırım bankları nisbeten iqtisadiy, ticariy ve maliy sıñırlavlar ayatqa keçirmek aqta Avropa Komissiyasına muracaat ettiler.
«Ayrıca, Avropa Birligi ve Qırım bankları arasında olğan kapitallar areketleriniñ sıñırlamfsı teklif etile», – dep aytıla vesiqada.
Komissiya taraftan muracaat ögrenile. Bu meselege bağlı qararlar, ihtimal, Avropa Birligi çetel nazirleri taraftan mayıs 12 künü ötkerilgen körüşüv devamında çıqarılır.


text:
Qırımda tünevin deñizde eki adam elâk oldı, bir adam qurtarıldı, bildireler Qırım FVN-de.
Müessiseniñ malümatına köre, Kezlevniñ bir plâjında qurtarıcılar suvdan 1937 yılı doğma aqaynıçıqardı. Oña ilk yardım yaptılar ve ekimlerniñ ellerine berdiler.
"Daa avgust 25-inde saat 18:00-de Kefede qurtarıcılar yalıdan 30 metr uzaqlıqta qararnen 60 yaşındaki qadınnıñ cesedini taptı. Cesetni İİN-niñ hadimlerine yolladılar, tahqiq işleri yapıla", - denile beyanatta.
Tünevin Saq rayonınıñ Otar Moynaq (Uyutnoye) köyünde tahminen 50 yaşındaki aqaynıñ cesedi tapıldı. Onı da politsiyağa berdiler, bildirile müessiseniñ beyanatında.
Tünevin Aluşta yalısında aqaynıñ cesedi tapıldı, Kefedeki plâjdan qadınnı ise hastahanege alıp kettiler.
Qırım qurtarıcılarınıñ malümatına köre, yılnıñ başından berli 37 suv qazası oldı, 26 adam elâk oldı, 30-ı qurtarıldı.


text:
Birleşken Devletler qırımtatar siyasetçisi, faal ve Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ ve bu davanıñ diger mabüsleriniñ deral azat etilmesini talap etti. Bunı dekabrniñ 23-nde ABD-niñ Ukrainadaki elçiligi bildirdi.
"Tünevin mahkeme Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ ve bu davanıñ diger mabüsleriniñ tevqif müddetini uzattı. İşğalci organlar adamlarnı azat etmeli ve başqa fikirde olğanlarnı taqip etmek maqsadı olğan uydurılğan qabaatlarnı lâğu etmeli", - dep yazıla bildirmede.
Rusiye nezaretinde olğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Qırımda «gaz borusındaki diversiyada» şübheli sayılıp apiske alınğan qırımtatar siyasetçisi ve faali, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl ve ağa-qardaş Aziz ve Asan Ahtemovlarnıñ tevqif müddetini uzattı.
Dekabrniñ 15-nde advokat Nikolay Polozov Qırımda Rusiye quvetçileri Anğara köyünde «gaz borusındaki diversiya» davası boyunca ilk tahqiqatnı yekünledi, Nariman Celâlğa daa bir qabaatlav qoşuldı, dep bildirdi.
Noyabrniñ 8-nde Celâl patlayıcı cihaznıñ qaçaqçılığında da qabaatlandı. Oktâbrniñ 28-nde faalniñ SİZOda qaluv müddeti 2022 senesi yanvarniñ 23-ne qadar uzatıldı.
Dekabrniñ 3-nde Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Celâlnıñ apiste tutuv müddetini uzatuv qararına qarşı istinaf şikâyetini red etti.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Qırımda afta soñuna qadar büyük yanğın telükesi ilân etilgen. Bu aqta Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildirmekte.
Müessisege köre, yanğın telükesi iyün 21-23 Qırım şarqında büyüktir. Bundan sebep qurtarıcılar bir sıra areketlerni yasaqlay: quru ot yanında, ormanda tereklerniñ yanında ateş yaqmaq, manğal qullanmaq, açıq ateşi olğan tertibatnı qullanmaq; ateşni baqılmaz qaldırmaq; sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaret tüplerini atmaq; pirotehnik şeylerni qullanmaq.
İyün 18-inde Eski Qırım orman müdirliginiñ Kefe (Feodosiya) qısmında tünevin 750 metr kvadratr mıntaqada yapraq-pıtaqlar yandı.
İyün 14-ünde Eski Qırım orman müdirliginde ormanda yerge tüşken yapraq-pıtaqlar yanıp başlağan edi. Yanğın 1,15 gektarnı qaplap aldı. Ateşni söndürmek içün orman müdirliginiñ hadimleri celp etildi.


text:
Cumaaqşamı künü Aqmescitten Sankt-Peterburg Rusiye şeerine çıqqan uçaq, yöneliş bericilerinde biz bozuqlıq peyda olğanı içün, ava limanına qaytmağa mecbur oldı. Bu aqta ava limanınıñ matbuatına esaslanıp Rusiye matbuatı bildirmekte.
"Uçaq bir qaç daqqa evel qondı, er şey yolunda. Ekipajnıñ aytqanına köre, yöneliş bericilerniñ açmasınen bağlı bir qıyınlıq oldı", - dep yaza ava limanı hadiminiñ sözlerine esaslanıp TASS haber agentligi.
Onıñ aytqanına köre, yolcular ava limanındalar, olarnı Aqmescitten başqa uçaqnen yollamaq meselesi çezile.
Aqmescit ava limanınıñ saytında şimdilik bu aqta malümat yoq.


text:
Arbiy gemi Keriçke paradda iştirak etmek içün Novorossiyskten keldi. Ekskursiyalar mında mayıs 10-na qadar keçirilecek.
Bu gemiler Lehistanda 1974-1985 seneleri quruldı. Leyhanıñ çerçivesinde 17 böyle gemi qurulğan edi.
4080 tonnalıq gemi deñiz desantnı abadanlaştırılmağan yalıda tüşürmek ve deñizden ordu ve yüklerni taşımaq içün yapılğandır. Onıñ vastası ile tanklarnı bile taşımaq mümkün.
Türkiye ve Rusiye matbuat vastalarınıñ malümatına köre, bu seneniñ başında BDK «Kaliningrad» arbiy tehnika ile cenkleşken Suriye yalısında körüngen edi.


text:
Aqmescitniñ demir yol kassalarında şamata. İnsanlar qıtaiy Ukrainağa qatnağan trenlerniñ lâğu etilmesi sebebinden biletlerni qaytarmağa tırışalar. Amma kassirler biletlerni almay ve aqça qaytarmaylar.
Yolcularğa ariza formalarını toldurmağa teklif eteler. İşbu arizalar Rostov-na-Donu şeerinde yerleşken Federal yolcu şirketiniñ Şimaliy-Kavkaz bölüginiñ yolbaşçısı adına yazılmaq kerek. Arizacı biletniñ qaytaruv sebebini ve öz bank esabınıñ nomerasını belgilemeli.
İnsanlarnı bu vaziyet açuvlata. Çoqusında bank esapları yoqtır. Kassirler bir şeyni añlatmay – ne içün insanlarnı Rostovğa yollaylar ve ne vaqıt aqça qaytarılacaq – belgisiz. Aileler ile seyaat etecek insanlarnıñ ziyanı büyük oldı. Kiyevge qatnağan 12-nci trenge bir bilet fiyatı tahminen biñ ruble tura.
Hatırlatamız, bugünden «Ukrzaliznitsâ» Qırım ile demir yol munasebeti toqtattı ve yarımadağa qatnğan halqara trenlerni de lâğu etti. Trenler endi yalıñız Novoalekseyevka ve Hersonğa qatnaycaq.


text:
Baardeki Rusiye ordusına askerlikke çağıruv esnasında ilhaq etilgen Qırımnıñ sakinlerini birinci kere Rusiyeniñ Strategik maqsatlı raketa ordularına (SMRO) yollaycaqlar. Bunı aprel 10-da Rusiye Mudafaa nazirligi bildirdi.
Bildirüvde: «2018 senesi baardeki askerlikke çağıruv esnasında askerlikke çağırılğan gençlerden 8 biñden ziyadesi Strategik maqsatlı raketa ordularınıñ birleşmeleri ve arbiy qısımlarını tekmilleştirmek içün ayırıldı. Şimdiki askerlikke çağıruv kampaniyası esnasında qararnen 2,5 biñ askerlikke çağırılğan genç, SMRO içün kence arbiy mutehassıslarnı azırlağan talim merkezlerine yollanacaq», – denile.
Rusiye Mudafaa nazirliginde, ekskavatorcı, greyderci, tip hadimleri ve aşçılar kibi zenaatlarğa 200 kişini başlanğıç zenaat tasili sistemasından almaq planlaştırılğanını iddia eteler.
SMRO – Rusiye Silâlı quvetleriniñ ordular şubesi, onıñ strategik nükleer quvetleriniñ esas terkibiy qısmıdır. SMROnıñ maqsadı, ihtimallı tecavuznı toqtatmaqtır.
Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümetiniñ malümatına köre, 2018 senesinde Rusiye ordusına eki biñden ziyade Qırım sakinini çağırmaq isteyler. Öz nevbette, Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası yarımadanıñ sakinlerini, Rusiye ordusına askerlikke çağırılıp, celpnameler alğanlarını bildirmege davet ete ve Rusiyeniñ areketlerine qanunsız deyler.
BMTniñ Ukrainada insan aqları boyunca Monitoring komissiyası, 2017 senesinde Rusiye silâlı quvetlerine eñ az 4800 Qırım sakininiñ çağırılğanını bildirgen edi.
Aprel 2-de Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, mayısnıñ soñuna qadar devam etecek baardeki muddetli arbiy hizmetke çağıruv başlandı.


text:
Qırımda psihiatrik hastahanede endi eki afta devamında tutulğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisniñ muavini İlmi Umerov 8 künden soñ azatlıqqa yiberile bile. Bu aqta rusiyeli adliyeci Mark Feygin avgust 30-da Facebook saifesinde bildirdi.
«FSB Umerovnı psihiatrik hastahanede sentâbr 7-ge qadar, yani daa 8 kün tutmağa niyetlene. Böyle etip, olar halqara basım astında öz «çorlanmağanlarını» köstere. Biz, 3.09.2016 s., cumaertesi künü halqara narazılıq ve İlmi Umerovnen birdemlik aktsiyasına çıqmağa çağıramız. Bütün dünyadaki ukrain ve qırımtatar cemiyetlerini bizge destek köstermege rica etemiz», – dep yazdı Feygin.
Abgust 29-da rusiyeli adliyeci Feygin bildirdi ki, Umerovnıñ işi boyunca taqiqatçı onı saba yiberecek edi, amma «soñki daqqa bunı yapmaqtan vazgeçti», bu adliyeciler, halqara cemaatçılıq ve uquq qoruyıcılarnıñ tarafından basım neticesinden olğanı körünmesin dep.
İşğal etilgen Qırım ükümeti 59 yaşındaki İlmi Umerovnı televizion yayınında «Rusiyeni Qırımdan ve Donbasstan çıqmaq mecbur etmek kerek» degen sözleri içün Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvlarda qabaatlaylar. Avgust 11-de Meclis reisiniñ muavini, sağlıq alına baqmadan, mahkeme qararına binaen psihiatrik hastahanege ekspertizağa ketirildi.
Resmiy Kiyev İlmi Umerovnı azat etmege bir qaç sefer talap etken edi. Keçken afta Avropa Birligi Rusiyeni Umerovnı deral azat etmege çağırdı. AQŞ Devlet Departamentinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ işğal etilgen Qırımda psihiatrik hastahanede tutulğanından qasevet çekkenlerini bildirdiler.


text:
Qırım prokuraturasınıñ vekilleri bazarertesi künü, mart 30-da, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlğa «ATR telekanalınıñ faaliyetini toqtatuv ile bağlı qanunsız aktsiyalarnıñ teşkil etmesi ya da iştirak etmesi aqqında» ihtarlarnı seslendirdi. Qırım.Aqiqat saytı bildire ki, bunı Celâl Facebook saifesinde bildirdi.
«Qırım prokuraturasınıñ güzel bir hadimi ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimi ile beraber evimni ziyaret etip, menim tarafımdan ATR telekanalınıñ faaliyetini toqtatuv ile bağlı qanunsız aktsiyalarnıñ teşkil etmesi ya da iştirak etmesi aqqında tenbiyelediler. Vesiqanıñ kopiyasını adet üzre bermediler. Tenbiyelendim, işte», – dep yazdı Nariman Celâl.
Malüm olğanı kibi, Qırımtatar Milliy Meclisi ATR telekanalınıñ qayd etilmemesi Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları deklaratsiyasınıñ 16-ncı maddesini boza, dep bildirgen edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, dünyada yekâne olğan ATR qırımtatar telekanalı yarımadada işini toqtata bile. Rusiye qanunlarına köre qayd olamağanından sebep ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastalarınıñ da aprel 1-den itibaren işini toqtatması mümkün.