text:
“Mäydan” jurnalınıñ Mart sanına küzätü
İsänmesez , xörmätle radio tıñlawçılar. Çirattağı şimbä matbuğat küzätüendä bez Sezne “Mäydan” jurnalınıñ 3 sanı belän tanıştırırbız. “Mäydan” jurnalı Çallı şähärendä çığıp kilä. Bu jurnalnıñ üzençälege dä şunda, qayber sannarın ul ber şäxeskä bağışlap çığara. 2003 yılda ,mäsälän, avgust sanın Tatarstannıñ xalıq şağire Rawil Fäyzullin icatına bağışlap çığarğan ide. Ä bu sanda Waxit İmamovnıñ icatı zur urın alğan. Şulay uq “Mäydan”jurnalı Başqortstan tatarları turında da küp kenä mäğlümat birä. Bu sanda Färidä Kudaşeva turında işetersez. Bolarnıñ barısı turında da sezgä täfsilläp yazuçı , publitsist, şağirä Näcibä Safina söyli. “Mäydan”jurnalı möğayın, tarixta bik tä üzençälekle urın bilider. Çönki moñarçı şähär xakimiäte oyıştırğan jurnalnı kommunal'' xucalıq ğämälgä quyğan häm redaksiäne oyıştıruda Tatarstan yazuçılar berlege dä qatnaşqan tağı berär jurnal barmı ikän?
“Mäydan” bik kiñ profil''le jurnal bulıp çığıp kilä häm bik tä kiñ qatlam uquçılarğa adreslanğan. Äytergä kiräk, bu jurnal eçendä altı jurnal urın alğan.Alar- “Mäydan”, “Ğilem wä tärbiä”,”Şifa”, “Tayanıç”, “Zaman”, “Mäydançıq” dip atalğannar.
Jurnalnıñ töp öleşen täşkil itkän ädäbiät-sänğat, ictimaği tormışqa bağışlanğan öleşendä kürenekle yazuçı tarixçı-ğalim, Ğayaz isxaqi büläge iäse Waxit İmamovqa 50 yäş tulu uñayınnan öç äsäre-“Ätkäy qaşığı”, “Cäza” xikäyäläre häm “Pugaçev yawgirläre”tarixi dramasınnan özek urın alğan.
Waxit İmamovnıñ “Tatar yawgirläre” kitabına qarata tarixçı Rawil Ämirxan menä nindi fiker äytä:”Tatar yawgirläre”äsärendä ädip tatar xalqınıñ kolonial'' izü şartlarındağı barlıq faciğäsen dä anıñ qara köçlär zolımına qarşı bulğan bahadirana köräşen dä organik bötenlektä surätläwgä ireşkän.”
Waxit İmamovnıñ “Tozlı yara” romanı xaqında ğalim Fänis İslamov , “Utlı dala” romanı xaqında ğalimä Liliä Xösnetdinova fikerläre külämle yazmalarda birelgännär.
Qısqası,”Mäydan” Waxit İmamov icatın uquçığa tulı küzallarlıq mömkinlek birgän.
Jurnalnıñ mart ayı sanı bezgä oluğ cırçıbız Färidä Kudaşeva küzläre belän qarap tora. Cırı belän xalqıbıznıñ canına kergän ilahi cırçı xaqında jurnalistlar Venera Ğımazova häm Räwef İdrisov fikerläre här jurnal uquçınıñ iğtibarın cälep itärlek:”Färidä Kudaşeva fenomenın añlarğa tırışu , anıñ böten törki dön''yasında totqan urınına bäya birü kiläçäk buınnar öleşenä dä töşäçäk äle. Cırçınıñ ilahi talantı ,şäxes bularaq bieklege häm unikal''llege betmäs-tökänmäs xis häm fiker çığanağı bulıp qalaçaq, çönki Ul—tabiğät''neñ , sänğätebez häm mädäniätebezneñ mäñgelek sere, moğcizası, legendası.
Xalıqnıñ ruxi üseşe ğayät zur awırlıqlarğa duçar bulğan çorda anıñ moñın, telen, cırın saqlap , kiläçäk buınnarğa citkerü wazifası töşte cırçı täqdirenä, häm ul tarix ixtıyacın layıqlı başqarıp çığa aldı.”Ä cırçınıñ üze öçen sänğät wocdan, äxlaq, ruxi bieklek, maturlıq tärbiäçese häm kiläçäktä dä şulay bulıp qalaçaq.Keşe icatta monnan da olıraq maqsat quya alamıni?
Färidä Kudaşewa “qayçan berençe zur uñış kilde ?”-digän sorawğa “Qazanğa berençe barıp qaytqannan soñ ayağımda nıq basıp toruıma ışanıç tudı”-dip cawap birä.-Dan-şöhrätkä mönäsäbätegez?-digän sorawğa ,”Dan ul –bik awır närsä.Anı kütärep yöri belergä kiräk. Dannı kütärä almasa, artist bozıla,bik tiz “min-minlek”-kä birelä başlıy,üz östendä eşlämi.
Xäzerge cırçılar sezneñ buın cırçılarınnan närsä belän ayırıla?-digän soraw da quyıla cırçığa. Min üzem bu sorawnı zaman sorawı dip atar idem.Çönki cırğa qarata ciñel qaraşnıñ köçäyue kemneñ genä canın köydermi ikän? Äye,mäşhür cırçı bezneñ fikerlärne dä äytkän dä birgän inde:”Eçke ixtiacdan çığıp tügel, ä tiz-tiz genä cırlap aqça eşläw qayğısı qayberäwlärdä. Annan soñ alarnıñ kübese cırçı da tügel bit äle.”di ul.Färidä apa Kudaşeva belän äñgämäne uqıp canımnı köydergän distälärçä sorawlarğa cawap taptım.Tik bu böyek sänğät ähele fikerläre astına yalğan cırçılarnıñ isemleklären dä tezep quyası ide.Tik monı ber kem dä eşlämäyäçäk.Çönki il qädär il belän idärä itärgä alınğannar da aldaşıp torğan ber zamanda bolar sabıy şayaruına ğına tiñ sıman.Alay disäñ, yalğançı cırçılar da dönyanı bolğatu, ruxnı imgätügä ifrat ta zur öleş kertälär tügelme soñ?
Balıq başınnan bozılsa da, qoyrığınnan çistarta başlıylar. Yuıntıq su belän bergä balanı da tügep taşlağançı , sänğät iläge wazifasın başqaruçılarğa üz eşlärenä citdiräk alınırğa kiräk bit. Çönki cır ul-cannı tärbiäläw, ruxnı yawlaw çarası da . Mondıy ruxi köçkä ciñel genä qaraw berniçek tä ğafu itelmäslek xata.
Şiğer söyuçelärgä jurnal şiğriätne başlıça xatın-qız şağirlär icatı aşa kürsätkän. Ölkän buın şağirlärennän Flera Ğizzatullinanıñ “Dala cırı”poeması şiğri monolog bularaq iğtibarnı cälep itsä, yäşlärdän Zölfiä Xäzinä, Dilä Yosıpova şiğerläre yaña isemnär bularaq urın alğannar.
Mälikä Basıyr: Xörmätle radio tıñlawçılar! “Mäydan ” jurnalınıñ 3 sanı turında sezgä yazuçı, publitsist, şağirä Näcibä Safina söyli. Bu sanda anıñ şiğerläre dä urın alğan. Näcibä Safina turında jurnalnıñ “Baş möxärrir süze” astında Fakil Safin bolay dip yaza:“Yazğı tamçılar yänä ber söyeneçle xäbär kiterde tanılğan şağirä, Başqortstanda yäşäwçe tatarlar mänfäğaten yaqlap tiñsez köräşkä kütärelgän yalqınlı publitsist Näcibä Safina da tügäräk data bilgeläp ütä. Aña ike “biş”le . Talant disäñ dä talant, cegär disäñ dä cegär , xolıq disäñ dä xolıq! Afärin, Näcibä xanım! Bu sanda ike “biş”lekne tıynaq qına bilgeläp kitäbez. Ämma redaksiädä qalın papka saqlana, inşalla, alğa taban anıñ icadi yözen uquçılarğa nıqlap “açıp” birerbez digän ömettä qalabız.”,-dip yaza ul.
Näcibä xanım, yubiley uñayınnan Şärif Qamal muzeenda üzeneñ icat kiçäsen uzdırdı. Bik küp yazuçılar , şağirlär kilgän ide. Anıñ şiğerlären olılar ğına tügel, mäktäp balaları, keçkenälär dä yaratıp uqıdılar, yäşlär anıñ şiğerlären köygä salıp, cırlar cırladılar. Ä xäzer “Mäydan” jurnalınıñ 3 sanına küzätüne däwam itäbez. Näcibä Safina söyli:
“Jurnalda şağir xaqında akademik häm akademik xaqında şağir yazmaları yäğni 19 yөz şağire Sania Ğiffät turında akademik Xatıyp Miñneğulov häm Dilärä Tumaşewa turında şağir yazmaları da uquçını bitaraf qaldırmastır.
Balalar yazmışına , sälämätlekkä, sotsial'' yaqlaw-yaqlanuğa ğilem wä tärbiägä citdi qaraşlı härkem “Mäydan”curğalında üzenä kiräkle, faydalı mäğlümatnı tabıp uqi ala. Qısqası, jurnal ğailäneñ här äğzasına kiräkle matbağa. Ber jurnalğa yazılıp qına da öyeñä altı törle jurnal kilep kersen äle. Mondıy moğcizanı , moğcizalar tulı Yar Çallı keşeläre genä tudıra aladır.
Kiläçäktä , möğayın, bu jurnallar “mäydan”digän oyadan härberse möstäqil'' qoştay oçıp kütärelerder. Çönki Yar Çallı xalqı san yağınnan da ruxi wä iqtisadi köçe belän dä mondıy jurnallarğa layıq inde”,-dide ul


c: text/html

text:
Ekrem Çelebi - Ozanlar Diyarı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Ozanlar Diyarı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Ozanlar Diyarı türkü indir, Ekrem Çelebi - Ozanlar Diyarı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Ozanlar Diyarı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Ozanlar Diyarı türküsü, Ozanlar Diyarı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Ozanlar Diyarı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gezsem De Dünyanın Dört Bucağını
Ekrem Çelebi - Ezanlar Bizim İçin Okunuyor
Ekrem Çelebi - Gerçek Mi Serap Mı Bilemem
Ekrem Çelebi - Kahveyi Dökerim
Ekrem Çelebi - Yiğit Gurbet Elde Sağ Mı Olur
Ekrem Çelebi - Bu Da Gelir Bu Da Geçer
Ekrem Çelebi - Oya Yazma Başında
Ekrem Çelebi - Şu Dağlarda Kar Olsaydım
Ekrem Çelebi - Kara Bahtım Kem Talihim
Ekrem Çelebi - Kara Dağın Boz Yılanı
Ekrem Çelebi - Bu Dağın Karı Erimez

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yämäğät palatahınıñ xoquq haqlaw organdarı eşmäkärlegen küźätewse komissiahı Başqortostan xäkimiättären yorttarın hütewgä qarşılıq kürhätewselärgä kös qullanmaźqa saqırğan.
Bıl möräjäğät komissianıñ sirattağı ultırışında qabul itelgän. ,,Huñğı arala ildeñ küp kenä töbäktärendä vlastıñ watandaştarźıñ mänfäğättärenä häm xoquqtarına, şul iźäptän milekkä xoquğına yawaphıź qarawı küźätelä, tielä möräjäğättä. Yämäğät palatahı bäxäsle mäsälälärźe xäl itkändä xoquq haqlaw orğandarın kös häm buldozerźar qullanıuźan tıyılırğa saqıra. Möräjäğättä bildälänewensä, vlast iñ awır xäldän dä watandaştarźıñ Konstitusia menän nığıtılğan xoquqtarın boźmay sığa torğan yuldar tabırğa teyeş. Bıl watandaştarğa qarata mäsälä mäxkämä qararı bulğan osraqta la qanun qıźalarında xäl itelergä teyeş tigän komissia räyese Anatoliy Kuçerena. Öfölä 570-nçe kvartalda yäşäwselärgä qarata kös qullanıldı inde. Xoquq haqlaw organdarınıñ ber xeźmätkäre kvartalda yäşäwse häm üźeneñ xoquqtarın dawlawsını elektrşoker yarźamında yäräxätläne. Huñınan bıl kvartalda yäşäwselärźeñ qayhı berźäre aslıq iğlan itte. Räsäy prezidentı Vladimir Putindıñ internet aşa konferensiahında la Başqortostan watandaştarı täw siratta torlaq, korrupsia xaqında horawźar birgän. Öfölä torlaqtıñ kvadrat metrı äle 45 meñgä yetä. Öfölä torlaqtıñ baźar xaqı subsidiälar birew ösön bildälängän xaqtan 25 meñgä qıybatıraq. Räsäyźä kvadrat metrźıñ urtasa xaqı 14 meñ samahı. Başqortostanda tap şunan sığıp subsidiälar birelä. Rieltorźar Öfölä torlaq tağı la artasaq tip belderä. 570-nse kvartaldağı xäldär torlaqqa xaqtarğa turanan–tura bäyle. Öfö xäkimiäte unda propiskala torğan här kemgä buşlay torlaq birä almay.


text:
«Tägärmäçle» balalar turında qayğırtu
Soñğı könnärdä yul xäräkäten oyıştıruçılar balalar turında nığraq qayğırta başladılar. Maşina yullarına «Saqlanığız, balalar!» digän yazmalar töşerelä, velosipedçıylar nomerlar birep, ter ğadätkä kerep bara. Ä bit küpme qayğırtsañ da, Qazan uramnarında velosipedta xäräkät itü qayçaq qılıçta yörü belän ber. Aldınğı illärdä, bigräktä Skandinaviädä, velosipedçıylar öçen maxsus yullar, suqmaqlar yasala. Ğadättä, ike tägärmäçlelär şunnan xäwersez yöri. Menä şul xaqta da uylanası ide.


text:
Bildäle äźip Mostay Kärimdeñ muzey-utarı töźöläsäk
Baş qalala bildäle yaźıusı, şağir Mostay Kärimgä häykäl quyılasaq. Respubliqanıñ mäźäniät häm Milli säyäsät ministrlığı, Arxitektorźar berlege menän maxsus konkurs ta iğlan itte. Bäygegä täqdim itelgän häm iñ uñışlı tip tabılğan proekt buyınsa şağir häykäle eşlänäsäk. Unı Kirov uramında quyasaqtar.
Şağirźıñ tıuğan yağı- Şişmä rayonı Keläş auılında la Mostay Kärimdeñ muzey utarı töźöläsäk. Bıl törki telle xalıqtar yaźıusılarına arnap töźölgän täüge utar bulasaq. Muzey usadba un biş gektarźa urınlaşasaq. Oşo maqsatta Keläş tä er źä bülengän. Bında park, bäläkäy bıua eşläü źä qaralğan. Keläştä Mostay Kärimdeñ byusı la bulasaq.
Keläştäge muzey direktorı Ruşaniya Bayğujina äyteüensä, utar şağirźıñ tormoşon, unıñ ijadın tulıhınsa sağıldırırğa teyeş.
Äle komplekstıñ proektı eşlänä, eksponattar tuplana. Žıñğıhına kilgändä muzeyźa bildäle yaźıusınıñ şäxsi äyberźärenän tış, unıñ törlö yıldarźağı fotoräsemdäre lä quyılasaq.


text: Bügen 5 meñ 600gä yaqın namzät 20nçe fevral könne İranda uzaçaq parlament saylawlarına äzerlek kampaniäsen başladı. Alarnıñ küpçelege – konservativ kandidatlar, çönki reformaçılarnıñ saylawlarda qatnaşuın Saqçılar Şurası tıydı . Şura 2 meñ 300gä yaqın namzätne tawış birüdä qatnaştırmasqa digän qarar çığardı. Saylawlarğa qatnaşudan tıyılğan namzätlärneñ küpçelege – prezident Mohammäd Khataminıñ bertuğanı, Mohammäd Reza Khatami citäklägän İrannıñ töp reformaçıl xäräkäte äğzaläre. Saqçılar Şurası belän reformaçılar arasındağı kierenkelek säbäple parlamenttan 120läp deputat wazifalarınnan kitülären belderde.


text:
Düşämbe temperatura 35 gradusqa yethä, kisen tağı la halqınaytıp şişämbe irtän respublikanıñ qayhı ber rayondarında 45 gradusqa tiklem halqınaytqaynı. Respublikala älegä ğäźättän tış xäl iğlan itelmägän, şulay źa ğäźättän tış xäldär idaralığı kösäytelgän eş rejimına küserelde. İdaralıq yetäksehe Marat Mähäźiev xalıqqa möräjäğät itep, tötön möryälären taźartırğa, yanğın xäwefheźlege qäğiźälären tewäl ütärgä saqırźı. Tap oşo satlama hıuıqtar mälendä Başqortostanda yanğındar artqan. Ular täw siratta xalıqtıñ yılıtıu qorolmaların küpläp qullana başlawına bäyle. Energetiktar oşo köndärźä respublikala yılıtıu energia stansialarına kös töşöüen bildäläy. Başkirenergo wäkildäre hıuıqtarğa bäyle bına nimä tine. (audio)
Tabiptar şişämbe dawaxanalarğa qolaqtarı, bittäre, tanawźarı tuñıp kilewselärźe terkäne. Ular qalala yäşäwse yabay watandaştar. Yäşärgä urını bulmağandar turahında mäğlümättär yuq. Öfölä äle 50-gä yaqın taksi agentlığı bar. Bıl köndärźä ular źa kösörgäneşle rejimda eşläy. Keşelär taksiźı ğäźättägenän küberäk saqırta tinelär beźgä ber agentlıqta.
Başavtotrans şirqäte hıuıqtarźa halqın autobustarźı reysqa sığarmaźqa qarar itkän. Älegä autobustarźıñ tik 60 prosentı ğına xalıqtı xeźmätländerä. Bıl 300 autobus tigän hüź. Satlama hıuıqtar şirqättä baytaq mäsälälär barlığın asıqlarğa yarźam itkän. Ul täw siratta yılı autobustar yetmäwe.


text:
Bu mäxkamä xalıqara suğış cinayätlären qaraw belän şöğellänüçe berençe daimi mäxkamä.
Mäxkamäneñ eşkä kereşü tantanalarınıñ ber öleşe bularaq 18 xäkim ant itte. Bu tantanalarda BMO general’ sekretare Kofi Annan da qarnaştı.
Yewropa Şurasınıñ parlament cıyını citäkçese Peter Schieder bu mäxkamäneñ oyışuı diktatorlarğa üz ğämälläre öçen cawaplı buluların islärenä töşeräçäk dide.
Anıñ äytüençä, bu mäxkamä kiläçäk cinayätlärdän totqarlaw çarası bularaq xezmät itärgä mömkin.
Schieder bu mäxkamägä quşılmağan barlıq illärne dä kiçekmästän quşılırğa çaqırdı.
Ul, şulay uq, mäxkamägä quşılğan illärne mäxkamäneñ eşenä zian kiterüçe, qağılğısızlıq turında ikeyaqlı kileşülär tözüdän tıyılırğa çaqırdı. Xalıqara Cinayätlär mäxkamäsenä quşılmağan AQŞ 22 il belän şundıy kileşü tözede. Bu kileşülär nigezendä AQŞ watandaşları älege mäxkamä taläbe belän qulğa alına almıy.


text:
Könyaq Korea kiñküläm mäğlümät çaraları xäbär itüençä, bügen Tönyaq Koreada poyezdlar bäreleşü näticäsendä berniçä meñ keşe ülgän yäki yaralanğan dip isäplänelä.
Bu qaza Tönyaq Korea citäkçese Kim Joñ-il poyezd belän Qıtaydan qaytıp barışlıy stansiä aşa uzıp kitkännän soñ berniçä säğät ütkäç bulğanğa oxşıy dielä.
Poyezdlar bäreleşü näticäsendä qatı şartlaw bulğan.
Könyaq Korea häm Qıtay küzläw çığanaqlarına nigezlänüçe Könyaq Korea xäbärlärenä qarağanda, poyezdlarnıñ bersendä neft' häm şartlawçan yağulıq bulğan.
Könyaq Korea televideniese isäpläwençä ülüçelär häm yaralanuçılar sanı barlığı 3 meñgä citärgä mömkin. Bu xäbärne bäysez çığanaqlar aşa tikşerü mömkin tügel.
Qaza Qıtay çigennän 20 çaqrımlap yıraqlıqta bulğan dielä.


text:
Fälestin ministrı Qadoura Fares, Reuters mäğlümat agentlığına, Fälestin xakimiäte citäkçese Mahmud Abbas, iminlek köçlärenä İzraelgä qarşı höcümnärne tuqtatır öçen çaralar kürergä quştı, dip belderde. Bu xäbärne şulay uq ministrlar utırışında qatnaşqan mäğlümat ministrı Azam al-Ahmed da rasladı. İzrael, uzğan atnada Gazada bulğan höcümdä 6 İzrael keşese hälak bulğannan soñ, Abbas belän böten elemtäne tuqtattı. İzrael köçläre bügen ike qorallanğan fälestinlene atıp ütergän.
Livan iminlek köçläre xäbär itüençä, İzraelneñ xärbi oçqıçları könyaq Livanda Hezbollah suğışçıları buluda şiklänelgän cirlärne utqa totqan. Añarçı Hezbolla İzrael belän çik buyında İzraelneñ ber tözeleş maşinasın şartlatuı turında xäbär itkän ide.
Höcüm turında İzrael räsmilärennän älegä ber añlatma da yuq.


text:
«Stalin tatarnıñ möstäqillegenä yulnı bikläde»
Audio: Tatarlarğa da, başqa xalıqlarğa da bu keşeneñ kitergän zararı iksez-çiksez. Ul kommunist bularaq kiläçäktä millätlärneñ betäçägenä ışanıp yäşägän häm monıñ öçen bik küpne eşlägän keşe. Häm şul maqsattan küpme xalıqnı yuq itte. Tatarlarnı ul berqayçan da yaratmadı. Anıñ böten eşlägän ğämäle tatarğa zararğa buldı. Zamanında Tatarstan belän Başqortstannı soyuzdaş respublika itmäs öçen ul barısın da eşläde. Tatarnıñ möstäqillegenä yulnı biklägän keşe näq menä Stalin. Üzebezneñ suverenitet turındağı deklaratsiäne qabul itkäç kenä, bez Stalin quyğan çiklärdän arınu eşen başlap cibärdek.
Sez ğalim İndus Tahirovnı tıñladığız. Ul 50 yıl elek 5 mart köne SSSRnıñ citäkçese Yosif Stalin wafat bulu uñayınnan, älegä şäxeskä üzeneñ mönäsäbäten, Stalinnıñ tatar milläte tormışına yasağan tä'sire turında söyläde.


text:
Sümer Ezgü - Yağmur Yağar
Sanatçı : Sümer Ezgü
Türkü : Yağmur Yağar
Etiketler : Sümer Ezgü - Yağmur Yağar türkü indir, Sümer Ezgü - Yağmur Yağar türkü dinle, Sümer Ezgü türküleri, Yağmur Yağar mp3 indir, Sümer Ezgü türküleri Yağmur Yağar türküsü, Yağmur Yağar sözleri, Sümer Ezgü mp3 dinle, Sümer Ezgü download, Yağmur Yağar bedava mp3, Sümer Ezgü türkü sözleri, Sümer Ezgü türkü dinle, Sümer Ezgü son albüm indir
Sümer Ezgü Türküleri
Sümer Ezgü - Harmandalı Zeybeği
Sümer Ezgü - Gine Yeşillendi Acıpayam Yolları
Sümer Ezgü - Denizli nin Horozları (Asmam Çardaktan)
Sümer Ezgü - Kuyu Dibi Taşlı Olur
sümer ezgü - dumanı da vardır şu dağların başında (aydın)
Sümer Ezgü - Bahçelerde Mor Meni
sümer ezgü - ilimon ektim taşa (orta anadolu)
Sümer Ezgü - İzmir in Kavakları
Sümer Ezgü - Dumanı Da Vardır Şu Dağların Başında
Sümer Ezgü - Hey Gidinin Efesi
Sümer Ezgü - Sensiz Yaşayabilmirem
sümer ezgü - el çek tabip el çek sinem üstünden (tokat)
Sümer Ezgü - Kayayı Kırcı Tuttu (İlvanlım)


text:
İslam dine qanunnarı buyınça yäşäwçe yäşlär tormışı turında
Udmurtiä başqalası İjawda berniçä yıl elek yäş kenä qızlarnıñ başlarında yaulıq kürep, ğäcäplänü kiçergän waqıtlar ütte. Xäzer şuşındıy yäşlärneñ sanı da baytaq. 10 yıllap elek alar İjaw mäyete qarşında oyıştırılğan yäkşämbe mäktäbendä din nigezläre öyränä başlap, bügen inde üsep citep, ğailä qorıp, islam qanunnarın ütäp yäşilär. Alarnıñ tormışları belän qızıqsınıp, min şuşı könnärdä «İxlas» xäyriä fondı yortında bulıp qayttım.
Röstäm häm El'za Waliullinnar ğailäsendä ikençe bala tuğan. Bäbäy tuyına yäş ğailä dusların çaqırğan. Bäyräm «İxlas» cämğiäte tuplanğan yortta uzdı. Yort urtasında uçaq östendäge qazanda aş qaynıy. Peşekçelär yäş kenä yegetlär. İldar Bäxtiev äytüençä, aş peşerü — yegetlär eşe. Monda şulay quyılğan.—audio—
Öç qatlı öyneñ berençe qatında aş bülmäse, anda yäş kenä qızlar qunaqlarnı sıylarğa äzerlänä. İkençe qatta — xatın—qızlar, balalar, ir—atlar, yegetlär öyneñ öçençe qatına cıyıldı. Möselman ğädäte buyınça ir—atlar belän xatın—qızlar ayırım bylmälärdä aralaşa.
Yäşlär aş äzerli, min qunaqlar belän tanışam. İnde sezgä tanış bulğan İldar Bäxteev mäçetkä berençe tapqır apası belän kilgän. Aña ul waqıtta 11 yäş bulğan.
İldar din nigezlären İjaw mäçete qarşındağı üzläşterä başlıy, soñraq, başqa şähärgä kitep, mädräsädä uqırğa kerä, ämmä änise ber üze toru säbäple, kire qaytırğa mäcbür bula. Şulay da bügen İldar mädräsädä balalarğa din nigezlären uqıta.Balalar belän eşläw oşıy, di ul. Ğailä qora. Ulına da dini tärbiä birä. Tormış iptäşen dä şuşı, mädräsägä yörüe qızlar arasınnan saylıy. Yäşlär belän aralaşuımnı däwam itäm. Çirattağı äñgämädäşem — İlmir Garipov. Şuşındıy tormış çiklänü tügelme digän sorawıma İlmir bolay cawap birde.—audio —
Xatın—qızlar yağında tanışuımnı däwam itäm. Liliä, Aida bergä kilgännär. Liliä mäçetkä ikençe yöri, Aidanı tormış iptäşe din yulına tartqan. Ä menä ikençe ber yäş xanım, kiresençä, iptäşe mäçetkä yörüen xuplamağanğa, xättä ayırılışırğa mäcbur bulğan. Kiçäneñ xucabikäse — El'za Wäliullina, nihayät, keçkenä ulın yoqlatıp, beraz söyläşergä waqıt taptı. El'za uze Tatarstannıñ Möslim rayonında tuıp üskän. Din belän oçraqlı räweştä qızıqsına başlağan. Yoldız mädräsäsendä belem alğan. El'za monda küçep kilüe, biredä tormışı turında bolay cawap birde.—audio—
Yäş kenä xatın ğailädä tınıç, tigez tormışnıñ anıñ äğzalarınıñ härberseneñ üz urını buluınnan, tormış iptäşen xörmät itep, anıñ belän kiñäşläşep xäl itkändä genä yäşäwneñ täme buluın añlağan. Din qanunnarı nigezendä balaların tärbiäläw El'za belän Rästäm Wäliullinnar ğailäsendä genä tügel, ul könne bu yortqa cıyılğan härber keşeneñ izge niäte. Şul maqsat bu yäşlärgä uzara da bik dus bulırğa, ber—bersenä teläktäşlek belderep, yärdäm itep torırğa da etärgeç birä. Tınıç qına aralaşıp, balaların, ber—bersen dä tärbiäli alar biredä. Andıy yäşlär kübräk bulsa uramnarda ber qulına şeşä, ikençesenä tämäke totıp, qıçqırışıp yörüçelär dä bulmas ide. Min söyläşep yörgän arada — aş peşte. İskitkeç tämle bulğan uçaqta qazanda peşkän aş. Şulay itep matur ğına aralaşıp, isertkeç eçemleksez bik küñelle aşap, aralaşıp utırdılar yäşlär.
Xämidä Ğayfullina, «Azatlıq» radiosı, Udmurtiä.


text:
Tatarstanda terroristlarnı yaqlıylarmı?
Tatarstanda terroristlarnı yaqlıylarmı?
Älege anıñ tapşıruındağı çığışlar terroristlarnı xuplaw tä'siren qaldırdımı, yuqmı? Monıñ öçen televidenie programmasın prokuraturada maxsus ekspertlar qararğa tieş. Ä bit şul uq tapşıruda terrorçılar häm şähitlärneñ ocmaxqa eläkmiäçäge, älege waqiğanıñ faciğä buluı turında da belderelgän ide. Kem belä, İrek Mortazin tapşıruına qarata säyäsi bäya birelgännän soñ, xoquqıy bäya nindi bulır? Ul çınnan da nindi qanunnıñ nindi matdäsen bozğan soñ? Şunıñ östäwenä, İrek Mortazinnıñ şäxsi mänfäğätlärdän çığıp nindi dä bulsa ğämällär qıluı mäğlüm tügel. Ul säyäsi häm ideologik bäxäs waqıtında saqsızlıq kürsätüe arqasında awır xälgä töşte.
Kemneñ qulında balta, şul anı üze telägänçä qullana. Şul uq “Moskovskiy komsomolets” gazetasınıñ Başqortostan çığarılışında 20 noyäberdä tağın ber konflikt turında yazğannar. Tıñlawçılarıbız radionıñ Qazan bürosına faks aşa älege mäqäläne cibärdelär. Başqortostanda milli mäsälälär buyınça şiqäyätlär yış qına yañğırap torsa da, federal' üzäk mondıy waq-töyäkka ällä ni iğtibar itmi. Ä menä Başqortostan Yuğarı sudınıñ räise Marat Wäkilov üzenä fatir alğanda, mebel' qaytarıp cıyğanda bik zur summalarğa fayda kürep, üz mänfäğätlären östen quysa da, üzäk anı qayğırtıp, yaqlap tora. Xättä Rusiä yuğarı mäxqämäseneñ räise Lebedev Wäkilovnı yaqlap respublikanıñ Yuğarı sudı citäkçelegendä saqlıy. Rusiä Yuğarı mäxqämäse, prokuraturası, milli respublikalarnıñ konstitutsiälären, xoquqların turaqlaw öçen köçlären qızğanmıylar, çamadan tış prinsipial' bulırğa tırışalar. Ä inde qayber çinovniklar, sud'yalar üzläre namussızlıq yulına basalar ikän, läkin östägelärneñ kürsätmälären ütilär ikän — alar barıber ğäyepsez bulıp çığa. Süz irege qısalarında ike törle fikerne yañğıratqan İrek Mortazin eşennän alınsa, Başqortostanda üze telägänçä balda-mayda yözgän Marat Wäkilov üzäkneñ yaqlawı yärdämendä haman üz eşen däwam itterä. Qayber mäğlümätlärgä qarağanda, pänceşämbe könne Marat äfände Wäkilov sud'yalar konferensiäsen ütkärergä cıyına ikän. Läkin belgeçlär süzlärençä, bu cıyılış legitim bula almıy. Çönki anı oyıştıruda da qayber tögälsezleklär barlığı açıqlanğan. Xäyer, xäzerge çorda Tatarstanda da, Başqortostanda da säyäsät, xoquq belän bäyle, bolğançıq problemalarnıñ öçı-qırıyı yuq. Läkin milli zıyalılar fikerençä, säyäsät häm däwlät mayatnigınıñ millät häm respublika yaqlılarnı ber çitkä kiterep qısqan waqıtı irtäme-soñmı ütep kitärgä tieş.


text:
Arbor xalqı böten eşen qaldırıp taw şua
Qazannan 120 çaqrım yıraqlıqta häm Mari Respublikası belän çiktäş bulğan ğäcäyep, säyer ğädätle ber tatar awılı bar. Berençe qaraşqa Baltaç rayonınıñ Arbor awılı qap – ğadi awıl. 375 xucalığı, kolxoz räise, mäktäp, klubı bulğan, tözek tormışlı, matur tabiğät'le awıl. Ä çınlıqta isä awılnıñ keşe qolağı işetmägän häm keşe küze kürmägän ällä nindi üzençälekläre bar. Qayber awıllarda bötenläy bulmağan yäisä bik siräk oçrıy torğan xällär monda şaqtıy ikän. Mäsälän, küp balalı ğailägä ügi äni bulıp kilep, yätimnärne üz balalarıday üsterüçe analar ğına da bu awılda distägä yaqın. Ber räxätneñ - ber mixnäte digändäy, armiädä ülgän yegetlärneñ küplege belän dä ayırılıp tora awıl.
Ser tügel, xäzer küp kenä awıllarda härqaysı üz xucalığın qayğırtıp, irlär eşsezlektän eçkeçelekkä birelä, awılda qart qızlar häm qart yegetlär arta, xalıq konsert – kiçälärgä yörmi. Ä Arbor xalqı bik aktiv, şat küñelle, awılda nindi genä çara ütkärelsä dä, därräw bulıp kütärep alalar ikän.
Ä Arborda iñ ğäcäpländergän bäyrämnärneñ berse - ul Taw bäyräme. Küz aldına da kiterüe awır, köpä – köndez bar awıl xalqı böten eşen taşlap, kön ozın çana şua. Bu bäyrämneñ niçek uzuı turında tulıraq Arbor awılınıñ Mädäniät yortı citäkçese Rawilä Yosıpova söyli:
“Bezneñ awıl ike yaqtan da tawlar arasında utıra. Şundıy matur tawlarıbız bulğanda nigä äle bez taw bäyräme ütkärmibez dip xezmättäşlärem belän uylaştıq ta, xucalıq räisenä möräcäğät ittek. Ul bu eşne xupladı. Berençe yılnı bez bu bäyrämne kiç belän oyıştırğan idek. Bik küñelle buldı, awıl xalqına bik oşadı. Xätta kürşe awıllardan da kilep bezdä çana şudılar. Şunnan soñ inde ul bezneñ traditsiägä kerep kitte häm menä inde dürt yıl rättän bez taw bäyrämen uzdırabız.
Şunnan soñ inde ul bezneñ traditsiägä kerep kitte häm menä inde dürt yıl rättän bez taw bäyrämen uzdırabız.Bäyräm öçen äzerlek berniçä kön elek başlana. Yullarnı, taw itägen qardan çistartabız. Qoymaq, şaşlıq, qaynar çäy äzerläp quyabız. Qısqası, böten awıl belän bu bäyrämgä äzerlänäbez. Bu bezdä bik zur bäyräm bula. ”
İşetüegezçä, başqa awıl häm şähärlärdä yat bulğan bäyrämnär uzdırıp, Arbor xalqı tormıştan yäm tabıp yäşi. Küz aldına da kiterüe awır, olısı - keçese böten eşen taşlap kön ozın çana şua.
“Bu taw bäyrämen uzdırır aldınnan bez sälämätlek unkönlege iğlan itep, här könne nindi dä bulsa çara ütkäräbez. Monda inde awıl buyınça olısı – keçese cıyılıp yögerü, balalar belän küñelle startlar, voleybol, ziräklär häm tapqırlar uyını, futbol häm başqalar. Menä şulay itep här könne bäyrämgä qädär berär çara uzdırabız. Ä inde unınçı köngä taw bäyrämen ütkäräbez. Xäzer inde bu bäyrämne bez köndez, böten keşene eştän buşatıp taw şuarğa alıp barabız. Ul kön bezneñ yal bula. Taw şuu timer, ağaç çanalar belän tügel, ä polietilen qapçıqqa salam, kipkän peçän tutırıp başqarıla. Menä şulay itep böten keşe balaları, äti – äniläre belän taw şua. ”
Xäzer inde bu bäyrämne bez köndez, böten keşene eştän buşatıp taw şuarğa alıp barabız. Ul kön bezneñ yal bula. Taw şuu timer, ağaç çanalar belän tügel, ä polietilen qapçıqqa salam, kipkän peçän tutırıp başqarıla. Menä şulay itep böten keşe balaları, äti – äniläre belän taw şua. ”Süzen däwam itep Rawilä Yosıpova Arborda tağın ber üzençälekle cıyın turında söyläde.
“Cäyge Saban tuyınnan soñ ikençe könne bezneñ tirä – kürşe awıllar rayon Saban tuyına kitälär. Ä bezneñ awılda alay tügel. Bezneñ awıl xalqı ikençe könne Kätäy digän urman yanında cıyıla. Anda yañadan bäyräm başlana. Härkem üze niçek buldıra şulay bäyräm itä. Anda yarışı da, köräşe dä, cırı da bula. Bu bäyräm bezneñ awılğa ğına xas bäyräm. ”
Soñğı yıllarda bu awılda suğış, ütereş, cinayätçelek oçraqları terkälmägän. Arbor awılında xalıq uyınnarına, ğomumän yal itügä bik citdi qarıylar. Bu täcribäne sport, mädäniät eşläre belän şöğellänüçe metodistlar öyränep, berär näticä çığaru turında mäğlümat yuq. Arbor ber yalğızı, Arburça häm tatarça yäşäp yata.Gölnaz Şäyxetdin


text:
Santır
Santır yalpaq trapetsiya şeklinde olıp, ayrı tahtaçıqlardan yapıştırılıp yapılğan alettir (tsimbalnıñ bir soyu). Onıñ uzunlığı 750-800 mm, keñligi 370 mm, kenarlarınıñ qalınlığı ise 80-100 mm. Lâkin onıñ kölemi çeşit-çeşit ola bile. Santırnıñ kenarında rezonator teşikleri ola - biri tögerek ve büyük, qalğanları onıñ etrafında ufaq-ufaq ola. Bazılarında rezonator teşikleri em ögünde, em yanaşalarında ola. Santırnıñ telleri gruppa-gruppa tarttırılıp, er gruppada unison olaraq qurula. Tellerniñ sayısı 16-dan 22-24-kece. Qurulışı - hromatik; umumiy davuş kölemi - üç oktavağa qadar. Santırnıñ ucları azğana töpege qayırılıp azırlanğan mahsus tayaçıqlarnen çalalar. Sesni yımşatmaq içün tayaçıqlarnıñ ucuna işlengen qoy terisinden parçaçıqlar sarıla. Çalğan vaqıtta santır ya masa üstüne qoyula, ya da icracınıñ tizleri üstünde tura. Bu çalğı aleti de yavaş-yavaş yoq olıp ketmekte.


text:
Kareliadä Kondopoga şähärendä küptän tügel genä bulğan tärtipsezleklär uñayınnan quzğatılğan cinayät eşläreneñ bersen tikşerü tögällängän. Kondopogada yäşäwçe Sergey Mozgalev mäxkämä qarşına basaçaq. Ul başlap cibärgän uram suğışı waqıtında ike keşe ülde, ä 4 keşe awır yaralanğan ide. Kondopogadağı bu uram suğışınnan soñ qawqazlılarnıñ säwdä urınnarın cimerülär başlandı.
Karelia prokuraturası tağın 20 läp cinayät eşen tikşerä. Alar arasında bu tärtipsezleklärne tuqatata almağan militsia xezmätkärlärenä qarşı quzğatılğan eş tä bar.


text:
Respublika eske eştär ministrlığınıñ matbuğat xeźmäte xäbär iteüyınsä, Öfölä tege yäki bıl urınğa şartlatqıs halınğan tigän yalğan şıltıratıuźar hanı arta. Yäñıraq Agrar universitet yanındağı kazinola bomba bar, tigän şıltıratıu alına. Ös yeget, milisia organdarına şıltıratıp 200 meñ dollar aqsa talap itä. Ministrlıqtıñ matbuğat xeźmäte wäkile Salawat Uyıldanov beldereüyınsä, bınday şıltıratıuźarźan huñ bombanı eźläü ösön ayırım otryad yebärelä. Tikşereüźärźän huñ şartlatqıs matdä tabılmay. Şıltıratıusılar qulğa alınğan. Ular tärtip haqlaw orğandarı xeźmätkärźäre horawźarına yawap birä.
Baytulla Fätqullin, Öfö


text:
Acarstan citäkçese Tbilisidağı yaña xakimiätkä buysınırğa cıyınmıy
Aldağı tapşırularda söylägänebezçä, Gruziäneñ yaña xakimiäte aldında torğan töp mäsälälärneñ berse – ilneñ bötenlegen saqlap qalu bulaçaq. Tbilisidan möstäqillek dawlağan 3 respbulika, Abzaziä, Könyaq Osetiä häm Acarstan citäkçeläre bu könnärdä Mäskäwdä söyläşülär alıp bara. Çärşämbedä Acarstan başlığı Aslan Abaşidze Gruziäneñ yaña xökümätenä buysınmayaçağın belderde
Möstäqillek däwalağan 3nçe töbäk, Acarstan, Törkiä çigendä urnaşqan. Ni barı 400 meñ xalqı bulğan Qara dinñez buyındağı bu respublika inde 1991 yıldan birle möstäqil yäşi diergä bula. Anıñ üz ğäskäre bar, ul üzäk qaznağa salım tülämi. Respublika başlığı Aslan Abaşidze Tbilisida bulğan soñğı xällärne "mäsxäräle fetnä" dip atadı häm Gruziä belän çiklären yabıp quydı. 4 ğinwar saylawları ütmi torıp, ul bu yaña xakimiätkä buysınmayaçağın belderde. Xakimiätkä köç belän kilgän keşelärneñ, başqalarğa, bigräk tä qanuni räweştä saylanğan citäkçelärgä färman birü xoquqı yuq, dide ul.
Bu süzlär berençe çiratta älbättä, Gruziäneñ yaña prezidentı bulır dip kötelgän opozitsiä citäkçese Mixail Saakaşviliğa qarap äytelgän. Saakaşvili berdäm Gruziäne saqlap qalu tarafdarı bularaq mäglüm. Qayber küzätçelär anıñ prezident bulğaç, möstäqil respublikalarğa qarata qırısraq säyäsät alıp baraçağın farazlıy. Çärşämbedä Tbilsida ütkän matbuğat oçraşuında Mixail Saakaşvili, Acarstan mäsäläsenä qağılıp bolay dide:
Audio (Mixail Saakaşvili)
"Acarstan mäsäläsenä kilgändä, ul tınıç yul belän xäl iteläçäk. Acarstannı berkem dä Gruziädän ayırıp ala almıy. Bu axmaq ber närsä, äytik, Tbilisinıñ ber bistäse üzen bäysez dip iğlan itü kebek. Mondıy närsä mömkin tügel."
Acarstan citäkçese Aslan Abaşidze turında Saakaşwili bolay dide:
Audio (Mixail Saakaşvili)
"Acarstanda bernindi milli qarşılıqlar yuq. Anda barı tik mine yaratmağan citäkçe bar. Şunnan ni? Ul mine yaratmıy, ä min anıñ diktator häm avtoritar alımnarın yaratmıym. Läkin bu söyläşülär bulmasqa tieş digän süz tügel. Söyläşülär bulaçaq, häm dä tınıç çişeleş bulaçaq."
Gruziäneñ yaña citäkçeläre belän söyläşü ixtimalı turında Abaşidze üze bolay dide:
Audio (Aslan Abaşidze)
"Min härkem belän oçraşırğa äzer. Xättä qulına watıq şeşä totqan cinäyätçe belän. Läkin, min alarnıñ fikeren urtaqlaşam digän süz tügel. Bu keşelärneñ ilgä yamanlıqtan başqa berni eşlägännäre yuq."
Bu süzlären Abaşidze çärşämbe könne Mäskäwdä Rusiäneñ premier-ministrı Mixail Kasyanov belän belän oçraşqaç äytte. Acarstan başqalası Batumida Rusiäneñ berniçä xärbi berämlege urnaşqan: şul isäptän 145 uqçı diviziä, 115 tank batalionı. Aslan Abaşidze süzlärençä, bu xärbilärneñ 70 protsentı acarstanlılar häm alar Respublikağa qarşı köç qullanu bula-qalsa, üz yortın saqlarğa äzer. Alay da Abaşidze eş moña barıp citmäs dip ışana. Atnakiç könne Mäskäwdä Abxazia, Könyaq Osetiä häm Acarstan citäkçeläreneñ 3yaqlı söyläşüläre ütä. Comğa könne alar qabat Rusiä räsmiläre belän oçraşa.
Ali Gilmi, Praga


text:
Ğiraqta suğış bula qalsa, Saddam kitkännän soñ Baath partiäseneñ yazmışı nindi bulaçaq?
Ğiraq suğışı äle başlanmağan, ä bu ilneñ suğıştan soñğı kiläçäge turında söyläşülär inde küptän bara. Xäzergä Ğiraqta Saddam Xösäin häm anıñ Baath partiäse idarä itä. İl eçendä berdän ber bulğan bu firqäneñ 2 millionnan artıq tarafdarı bar, intelligensiä tulısınça diärlek anıñ saflarında. Saddam kitkän oçraqta, Baath partiäseneñ yazmışı nindi bulır? Belgeçlär fikerençä, bu şaqtıy citdi soraw bulıp tora.
Saddam Xösäin şuşı partiäne aqrınlap idarä qoralına äyländerä häm üz qulında qotıçqıç xakimiät tuplıy. Prezident buludan tış, ul berük waqtta premier ministr, Baath partiäseneñ general sekretare, häm partiäneñ başqarma komitetı sanalğan Revolutsion Şuranıñ räise bulıp tora. Ğiraqnıñ sörgendäge opozitsiäse häm dä xalıqara keşe xoquqların yaqlaw oyışmaları Baath citäkçelären üzlärenä çiksez küp xakimiät aluda, korrupsiädä, etnik tazartularnı xuplawda, üterülärdä ğäyepli. Baath partiäse opozitsiäne sanğa suqmıy. Körd säyäsätçese Mäxmüt Ğosman süzlärençä, Baath partiäse bigräk tä Körd xäräkätenä qarata näfrätle. Ğiraq citäkçeläre belän Körd avtonomiäse mäsäläsendä söyläşülärdä qatnaşqan Mäxmüt Ğosman Azatlıq radiosına bolarnı söyläde:
Audio: Baath citäkşeläre opozitsiä belän eş itkändä barı tik köç qullanunı belä, di Mäxmüt. Alar öçen söyläşülär, mäsäläne tınıç yul belän xäl itü digän närsä yuq. Başqa törle fiker yörtkän opozitsiä bula almıy. Alar öçen opozitsiä – çit il şpionnarı.
Räsmi mäglümätlärgä qarağanda Baath partiäseneñ 2 millionnan artıq tarafdarı bar. Uqımışlı keşelär, belgeçlär, intelligensiä - şuşı partiägä bäyle. Ğiraqta suğış bula qalsa, ilneñ säyäsi tormışında töp urın alıp torğan bu köç belän närsä bulaçaq digän soraw, bügen küplärne borçıy. Qayber opozitsiä wäkilläre Ğiraqnı Baath partiäsennän tulısınça arındırırğa çaqıra. İkençe dönya suğışınnan soñ Germaniäne Nazilardan arındırğan kebek. Başqalar isä, Quşma Ştatlarğa Saddamnı çitlätkännän soñ, Baath partiäse belän eşlärgä täqdim itä. Londondağı Yaqın Könçığış belgeçe Jeremy Biney fikerençä, Baath partiäse suğıştan soñ da säyäsi säxnädä qalaçaq:
Audio: Bu partiä däwlätneñ här tarmağına ütep kergän, monı tiz genä üzgärtep bulmıy, di Jeremy. Citäkçelären tiz arada alıştırırğa kiräk, läkin ğadi Baatçılar, üz urınnarında qalıp eşen däwam itergä tieş. Alarnıñ kübese partiägä Saddamnı yaratqan öçen tügel, ä cämğiättä nindider urın alı öçen kergän.
Safa Äl–Falaki – Baath partiäse äğzası, elekke diplomat, 3 distä yıl buyına Malayziä, Portugaliä, Nigeriä, Rumıniä, Hollandiädä Ğiraqnıñ ilçese bulıp eşlägän. Suğış bulğan xäldä, ul suğıştan soñğı Ğiraqnı Baath partiäsez küz aldına kiterä almıy:
Audio: Minemçä, Baatçılardan arınu döres bulmayaçaq, di Safa. Alar 2 million çaması, şularnıñ bik azı ğına Saddam yaqlı. Qalğanı äğza bulsa da, partiäne bar dip belmi. Kübese - uqımışlı keşelär, belgeçlär, bu ildä alarğa başqa almaş yuq.
Şuşı wazğiätne Safa elekke komuistik illärdäge wazğiät belän çağıştıra:
Audio: Bu elekke sotsialistik illärdä şikelle, Könçığış Yevropada, Rusiädä kebek bulaçaq, di Safa. Zamanında komunist bulğan keşelär bügen dä xakimiättä, läkin xäzer alar komunist tügel, ä başqa partiä äğzaları.
Safa Äl–Falaki fikerençä, Baath partiäse kiläçäktä üzgärep, liberal demokratik xäräkätkä äylänergä mömkin. Tik monıñ öçen küp köç häm waqıt kiräk bulaçaq. Aña qädär Tigr häm Ğifratta äle küp sular ağaçaq.
Ali Gilmi, Praga


text:
Rusiä töbäklärennän tatar balaları Qazannıñ “Duslıq” lagerında yal itä ala
AUDIO. 17 töbäktän 150 bala yal itäçäk. Ata-analardan tüläw 600 sum çaması, ä yullamanıñ tulı bäyäse 3.325sum.Tatar balaların tatar telenä öyrätü praktikası küzdä totıla.Alarda milli üzañ uyatu, häm üz tuğan telenä mäxäbbät tärbiäläw.Çit töbäklär belän kileşülär tözü nigezendä, Tatarstan mäğärif ministrlığı törle töbäklärdäge mäğärif oyışmaları belän elemtädä tora. Şuşı lager tatar balaların Tatarstan, Tatar möxite belän tanıştıru maqsatınnan oyıştırıla. “Duslıq” lagerına balalar Başqortstannan, Udmurtiädän, Mari-Eldan, Komi, Sıqtıvkar, Sverdlaw, Saratov, Samaradan – barlığı 15-17 töbäktän kiläçäk. Telägän keşelär cirle mäğärif oyışmaları aşa, tatar cämğiätläre aşa, yullamalarnı alunı xästärlägännär inde. Törle töbäklärdäge gimnaziälärdä, yäkşämbe mäktäplärendä uqığan tatar balaları oçraşıp, tanışıp, “duslıq”nıñ närsä ikänen üzläre ük belerlär.
Mälikä Basıyr. Qazan


text:
Samardağı millättäşlärebezneñ Tuğan Tel oyışması bıyıl inde 6nçı tapqır tatar balaların cır, biyü häm şiğriät bäyrämenä cıydı. Tolyatti yanındağı Sosqan awılı balaları bäygedä berençe tapqır qatnaştı. Läkin kiläçäktä keçkenä tatar awıllarında yäşäwçe tatar balalarınıñ mondıy zur milli mädäni çaralarda qatnaşa almauları bar digän qurqınıç tua. Mäktäplärne erelätü häm böten uqu yortlarında pravoslavie dine däresläre kertü säyäsäte alıp barılsa, tatar balalarınıñ tuğan teldä belem alularına mömkinlek qalmasqa da mömkin.
Şamil Bahautdin, Samar


text:
İldä nilär bulıp yata? - 28.II.2008
►Kibetlär iseme urısça, çönki tatar xärefläre problema tudıra ►Çallıdan cibärelgän telegrammağa Putinnan cawap kilde ► Qazan Fatix Xösnineñ 100 yıllığın bilgeli
►Kibetlär iseme urısça, çönki tatar xärefläre problema tudıra
Kalinigradta urıs telendä bulmağan elmä taqtalar, reklamalarnı beterergä uylıylar. Bu yunäleştä inde eş başlanğan. Ölkä Duması qanun da qabul itkän. Kibet isemnäre häm başqa xezmät kürsätü oyışmalarındağı yazmalar urıs telendä bulmasa 1 marttan alarnıñ xucaların 1 million sumlıq ştrafqa tartaçaqlar.
Alar däwlät tele turındağı Rusiä qanunına nigezlängännär. Şundıy çaralar nigezendä, kiläçäktä çit teldä yazılğan yazmalarnı beterep, urıs telendä bulğannarnı ğına qaldırırğa uylıylar.
Tatarstanda tatar häm urıs tele qanun nigezendä däwlät tele sanalsa da, xezmät kürsätü oyışmaları, reklam iglannarı, kibetlär iseme küpçelege urıs telendä.
Qazanda yaşäwçe cämäğat eşlekele Zäki Zäynullin:
“İke tellelek - tatar telen beterü qanunı ul. Tatar teleneñ kiläçäge bulsın öçen däwlät tele bulıp tatar tele genä qalırğa tieş. Ägär urıs keşese üz kibeten aça ikän “Berezqa” dip atasın, min qarşı tügel. Ä xäzerge kebek bulsa tatar telenä igtibar bulmıyaçaq”, - dide.
Zäki Zäynullin elek Latviädä yaşägän ide. «Anda däwlät tele bulıp latış tele qalğaç qına alğa kiteş buldı häm Rusiädä dä milli respublikalarnıñ härqaysında däwlät tele bulıp barı ber tel – üz milli telläre qalırğa tieş”, di.
Qazan şähäre Başqarma komitetınıñ tellärne üsterü häm ictimağıy oyışmalar belän üzara bäyläneşlär bülege baş belgeçe Gölnaz İsmäğıyleva äytüençä, Tatarstanda ike däwlät tele bulğanğa kibet isemnärenä, iglannarğa tatar häm urıs tellärendä dä yazarğa yarıy.
«Bezneñ şähär cirlegendä elmä taqtalar kübräk urıs telendä. Xäzer inde başqa çit teldäge süzlär dä kübräk kerep bara. Şuşı tellär turındağı qanunnıñ ber mäddäsendä yaqi däwlät teleneñ bersendä yazarğa yarıy digänne kürep kübräk däwlät telendä yazarğa tırışalar. Küp giper häm supermarketlar Mäskäwgä qarıy. Şuña alar federal buysınu dip isemnärne gel urısça birergä tırışalar. Annarı Bäxetle gipremarketı açılğan waqıtta yuridik ministrlıqta terkäü probleması kilep tuğan ide. Çönki anda Ä digän tatar xärefe bar. Läkin zur tırışlıq belän anı tatar xärefe belän terkäügä ireştelär», - dide Gölnaz İsmäğıylewa.
Anıñ äytüençä, kibet isemnäre ike däwlät teleneñ bersendä quyıla alsa da, xezmät kürsätü turındağı mäglümat ike däwlät telendä dä yazılğan bulırğa tieş. Misal öçen “kibet – mağazin”, “çäçtaraşxanä-parikmaxerskaya” häm başqalar. Ämmä bu taläp ütälmäsä dä kisätüdän başqa çara qaralmağan. Yağni bernindi ştraf yaqi cawapqa tartu yuq. Barı ğadi keşelär genä qanäğatsezlek belderep mäxkämägä birä ala, ämma Tatarstanda mondıy oçraqnıñ äle bulğanı yuq.
Gölnaz İsmäğıylewa belderüençä, bu eşkä Qazannıñ här rayon citäkçelege cawaplı ikän. Ägär tieşle tuqtalış isemnäre, xezmät kürsätü urınnarı ike däwlät telendä bulmasa alarğa tözätüne sorap xat cibärelä. Rayon xaqimiätendäge cawaplı keşelär isä üz çiratında bu xatanıñ tözätelüwe turında xäbär itärgä tiyeş bulalar.
Monnan tış, isemnärne ike teldä yazğanda aqça da kübräk tülärgä kiräk häm mäşäqate dä kübräk ikän. Eşmäkärlär häm citäkçelär isä şuña arzanlı häm caylı yulnı saylıy – barı urıs telendä genä yazunı.
Reklamğa kilgändä, ul Qazanda ğomumän urıs telendä genä diyargä bula.
«Reklam birü ul federal dokument buyınça alıp barıla. Tatar telendä birergä mömkin digän öleş bulmağanğa kübese anı urısça yaza”, di Gölnaz İsmäğıyleva.
Anıñ äytüençä, bügenge köndä Qazanda ber meñnän artıq aşxanä häm kafenıñ 150gä yaqını ğına tatar telendä ikän. Ägär Kalinigradta çit teldäge süzlär öçen ştraf qaralsa, Tatarstanda kiresençä turistlarnı cälep itü öçen ingliz telendäge süzlärne kübräk kertü küzdä totıla.
----------------------------------------------------------------------------------------------
►Çallıdan cibärelgän telegrammağa Putinnan cawap kilde
Milli komponentlarnı beterü uñayınnan Putinga cibärelgän telegramma, aña bulğan cawap xaqında Aydar Xälim söyli.
Aydar Xälimneñ prezident Putinğa yullağan telegramması
Anıñ eçtälege ozın tügel:
“Rusiä xalıqları Rusiäneñ mäsxäräle komponentı tügel, ä anı tudıruçılar. Däwlät Dumasına saylauğa ber kön qala şuşı ülep baruçı xalıqlarnıñ telen beterü (mäktäp proğramnarında milli wä töbäk komponentın beterü - "Azatlıq" iskärmäse) turındağı färmanğa qul quyıp, Sez üzegezgä häykäl quydığız. Dönya cämäğatçelege monı onıtmas. Bu färmannnı ğamäldän çığarsağız ide.”
Älege telegramma prezident Putin qulına barıp ireşteme ikän, moña ömet bar ideme?
Aydar Xälimneñ cawabı:
“Prezident qulına barıp citmägänder, dip uylıym. Ämma kem belä - bu cawaplı könnärdä anıñ barıp ireşüe dä ixtimal. Çönki bu bik kötelmägän färman buldı. Rusiä tarixı Petr patşa, Stalin iseme belän bäyle. Bu färman xalıqnı aptıraşta qaldırdı häm minem telegrammanıñ prezidentqa barıp citüe dä mömkin.”
Mäskäw Kremlennän, prezident administratsiäsennän Aydar Xälimneñ xatına cawap:
“Sezneñ Rusiä prezidentına möräcäğategez qabul itelde häm igtibarğa alındı”, diyelä xatta.
“Älege färman tatar, çuwaş, başqort h.b. xalıqlarnıñ üzägenä töşäçäk. Dimäk, Däwlät Dumasınıñ, bulaçaq prezidentnıñ bu färmannı ğamäldän çığaruları ixtimal", - dide Aydar Xälim.
Yazuçı Aydar Xälimgä prezident administratsiäsennän cibärelgän cawap xatı Çallığa 12 fevraldä kilgän. Anı yazuçınıñ poçta tartmasına salıp kitkännär. Häm ul anda 2 atna çaması açıq tartmada yatqan. Çönki A.Xälim üze bu waqıtlarda Başqortstanda icat säfärendä bulğan.
Gacäbe şunda, işekläre watıq bulğan poçta tarmasındağı ğazeta-jurnallar, xatlar sanaulı säğat eçendä yuqqa çığa, çönki Çallıdağı poçta tartmalarınıñ 70-80% watıq, cimerek, ä bu xatqa tıyuçe bulmağan.
----------------------------------------------------------------------------------------------
► Qazan Fatix Xösnineñ 100 yıllığın bilgeli
Pänceşämbe könne Akterlar yortınıñ zalında ädäbiät häm sänğat söyüçelär bergä cıyılıp, Fatix Xösnineñ icatın häm tormış yulın iskä aldı.
Gadättä Qazanda estrada kontsertları, cırçılarnıñ yubileyları zur zallarda görläp ütä. Ataqlı cırçılar, matur säxnä bizäleşe, televideniegä yazdırıp alınıp, soñınnan ekrannar aşa kürsätelä. Ä yazuçılar, şağıyrlär, näfis süz ostaları qatnaşlığındağı çaralar tınıç häm tıynaq qına ütä. Alar turında, iñ küp digändä, yañalıqlar çığarılışında ber-ike minutlıq xäbär äytelä.
Fatix Xösni andıy şaw-gör kilä torğan yaqi estrada utlarına kümelgän şäxes tügel. Ul üze dä tınıç, töple, aqıllı, tıynaq şäxes häm anıñ äsärläre dä näk tatar xalqı kebek, dönya kötü, tormış ağımı mäşäqatläre, ğadi keşeneñ eçke kiçereşläre belän suğarılğan. “Cäyawle keşe suqmağı”, “Yözek qaşı” kebek äsärlärne uqımağan tatar keşese bik siräkter. Anı Fatix Xösnine häm anıñ icatın östän kürsätmä birelmägän kileş tä belälär, yaratalar.
Yazuçınıñ tuuına 100 el tuluğa bağışlanğan kiçä dä Fatix Xösnineñ üzenä oxşağan ide. Akterlar yortınıñ zur zalında tınıç häm ruxi yaqtan bay, mägnäle rux xökem sörde. Zal şığrım tulı ide häm anda kilüçelär oçraqlı räweştä, uramnan tamaşa kürergä yaqi yal itergä kergän keşelär tügel. Bilgele yazuçılar belän bergä urta buın häm yaş qaläm iyaläre, distälärçä xezmätlär yazğan ädäbiyat ğalimnäre, Fatix Xösni tuıp üskän Teläçe rayonı väkilläre bu yazuçını sağınğan qardäşläre kebek ide alar.


text:
Ağafurovlar yortında Yaña yıl oçraşuları
Yekaterinburg şähäreneñ näq urtasında urnaşqan ike qatlı cıynaq qına matur bizäkle yort xalıq telendä “Ağafurovlar yortı” dip atala. Bügen bu yortta Tatarstan respublikasınıñ Ural töbägendäge daimi wäkillege urnaşqan. Küptän tügel biredä oyıştırılğan “Ağafurovlar yortında Yaña yıl oçraşuları” dip atalğan kiçä şuşı yort tözelügä 110 yıl, wäkillek eşli başlawğa 10 yıl tuluğa bağışlandı.
Zäwıq belän bizälgän, borınğı şämdällärgä yandırılıp quyılğan şämnärneñ sixri yaqtısına örtelgän qunaq zalına ul könne Ural töbägeneñ zıyalıları cıyıldı. Qunaqlar arasında zur ğalimnär, yazuçılar, şağirlär, säyäsätçelär, bank citäkçeläre, jurnalistlar häm başqa kürenekle şäxeslärne kürergä bula ide. Alarnıñ barısın da bu tarixi yortnıñ elekkege xucaları bulıp kiengän, Zäynetdin Ağafurov qiäfätendäge Ädim Tahirov, Zäynetdinneñ xäläle, Äsmäbikä qiäfätendäge Ğäliä xanım Bikbova häm yortnıñ bügenge “xucası” – Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile Rawil Bikbov qarşı aldı. Qısqa ğına säxnäläşterelgän tarixi küreneş kürsätep alğannan soñ, kiçäneñ ikençe öleşenä küçtelär. Üzeneñ sälämläw çığışında Rawil äfände Bikbov qunaqlarnı ber-berse belän tanıştırıp çıqtı, alarnıñ härberseneñ dä cämğiät külämendä ireşkän uñışların, Tatarstan belän ike aradağı bäyläneşlärne nığıtuğa häm Sverdlovski ölkäse tatarlarınıñ milli tormışı üseşenä kertkän öleşlären bilgeläp, kiläçäktä dä bergäläşep eşlärgä ışanıç belderde.
Annan soñ süz qunaqlarnıñ üzenä birelde. Zäynetdin Ağafurov bulıp kiengän Ädim ağa Tahirov untuğızınçı yözdä Yekaterinburg şähärendä yäşägän ataqlı tatar säwdägärläreneñ yaqın tuğanı bulıp çıqtı. Ul Ağafurovlarnıñ uncidençe yıl inqilabınnan soñ bulğan yazmışı turında söyläde. Anıñ süzlären tarix fännäre kandidatı, Sverdlovski ölkäseneñ töbäkne öyränü muzey direktorı urınbasarı Svetlana Korepanova bik qızıqlı tarixi mäğlümatlar belän tulılandırdı.
Kiçäneñ töp teması bulıp Ağafurovlar ğına tügel, Qazan, anıñ meñyıllıq tarixı, Yekaterinburg belän bulğan tarixi bäyläneşlär tordı. Qunaqlar üzläreneñ ütkän yıldağı tä'sirläre belän urtaqlaştılar, yaña yılğa yaña eşlär turında fiker alıştılar. Çığışlar arasında kiçäne Tatarstannıñ atqazanğan artistı Xäydär Gıl'fanov, Ural däwlät konservatoriäse studentı Güzäl Şaxmatova häm başqalar başqaruında matur tatar cırları bizäde.
Qunaqlar kiçädän bik qänäğät qaldılar. Böyek Watan suğışı veteranı, kürenekle säyäsätçe, jurnalist, bik ölkän yäştä buluına qaramastan, äle dä safta bulğan Yuri Abramoviç Levin bu yortta berençe tapqır bulğanlığın äytep, üzeneñ tä'sirlären bolay dip belderde: - “Min bügen iskitkeç yort belän tanıştım, bik qızıqlı keşelär belän oçraştım. Ural xalıqlarınıñ ğöref-ğadätlären, tarixın şulay saqlap qala aluçı keşelär barlığı belän ğorurlanam”.
Ural däwlät konservatoriäse rektorı, Rusiäneñ atqazanğan artistı, professor Şäwkät Ämirov, kiçädäge cılı, duslarça oçraşunı bik ğadi itep taswirladı. “Ätiem, äniem belän qunaqlar kilgändä şulay matur itep cırlaşıp, söyläşep utıra idek. Öydäge kebek, bik matur kiçä. Xucalarğa bik zur räxmät”, - dide ul.
Ağafurovlar yortına duslarça oçraşuğa kilüçelär xucalarğa olı räxmät äytep, bergälek xisläre toyıp, yaña eşlärgä därtlänep taralıştılar.
Fäwiä Safiullina
Yekaterinburg.


text:
Kürenekle ğälim, cämägät eşleklese, filoloğiä fännäre doktorı, professor Radik Sibägätovqa 70 yäş tuldı. Şul uñaydan Başqortstan tatarları qorıltayı başqarma qomitetında zur kiçä bulıp ütte.Anda başqarma qomitet äğzalarınnan tış tatar cämägätçelek oyışmaları wäkilläre,ğälimnär qatnaştı.Ğälimneñ tatar filoloğiäse fänenä kertkän öleşe häm millät mänfäğäten yaqlawdağı ğämällärenä zur bäyä birelde. Respublik Prezidentı Mortaza Räximov ğälimgä qotlaw telegramması künderde.
Tuymazı tatar däwlät drama teatrı Perm ölkäseneñ Lısewa şähärendä ütkän Rusiäneñ keçe şähärlär teatrları festiwalendä qatnaşıp qayttı.Festiwaldä 12 teatr qatnaşqan.Tuymazı teatrı Şekspirnıñ “Ğamlet“ın kürsätep iñ yaxşı dürt spektäklneñ berse bularaq bilgelängän.Tuymazı teatrı Mäskäwneñ “Millätlär teatrı“na çaqıru alğan.Ul anda köz baraçaq.
Mönir Wafin , Ufa


text:
Ğiraq buylap bulğan höcümnärdä bügen kimendä 31 keşe hälak buldı.
Ğiraq başqalasınnan tönyaqkönçığışqa taba 60 çaqrımda urnaşqan Xales şähärendä Ğiraq xärbiläre aşxanäsendä intixar höcüme buldı. Kimendä 23 xärbi hälak buldı, 30ğa yaqını yaralandı.
Bağdadta ike polisiä maşinasına intixarçı maşinası kilep bärelep şartladı, anda kimendä 8 polisiä xezmätkäre hälak buldı.
Sydneyda Australiä premyer-ministrı John Howard, ike ayğa yaqın Ğiraqta totqında bulğan Australiä watandaşı Douglas Wood, Ğiraq xärbi köçläre yardämendä azat itelde, dip xäbär itte. Woods Bağdadtağı Australiä wäkillärenä tapşırılğan.
Ğiraq saqlanu ministrlığı xäbär itüençä, Abed Dawood Suleiman qulğa alınğan. Bu keşe – yordanlı Abu Musab al-Zarqawinıñ xärbi kiñäşçese bulğan dip xäbär itelä.


text: New York -- Berläşkän Millätlär Ğömüm Mäcleseneñ Sotsial häm humanitar mäsälälär komitetı Törkmänstandağı wazğiätkä borçılu beldergän qarar qabul itte. Älege qararda Törkmän räsmiläre süz, din, matbuğat ireklegen qısuda ğäyeplänä. Qarar törmägä utırtılğan dini azçılıq wäkillären irekkä çığarırğa, keşe xoquqların bozuçılarnı cawapqa tartırğa çaqıra. Älege komitetta Berläşkän Millätlärdäge bar 191 äğzanıñ da tawışı bar. Törkmänstannı tänqitlägän qarar öçen şularnıñ 70e uñay, 38e qarşı tawış birde, 58-e totılıp qaldı.


text:
Tatarstanda Rusiä matbuğatı köne
13 ğinwar Rusiä matbuğatı köne. Şimbä könne bulaçaq bu hönäri bäyrämne Tatarstanda comğa könne bilgeli başladılar. Premyer-ministrı urınbasarı - TR mädäniät ministrı Zilä Välieva respublika xalqın Rusiäneñ matbuğat köne belän täbrik itte. "Bezneñ respublikada törle tellärdä däwlät, ictimaği häm şäxsi ğammävi mäğlümat çaraları eşläp kilä. Televidenie-radiokanallar häm İnternet basmalar belän berlektä ğazet häm jurnallar da mäğlümat taratudan tış, şulay uq säyäsi xäräkätlär fiker alışu, ictimaği fikerne üsterü, xakimiät häm xalıq aralaşuı urını bulıp tora”, dip äytelä xökümät wäkileneñ täbrik süzendä.
Şulay uq comğa könne Tatmediä agentlıygında respublika mäğlümat çaralarınıñ möxärrirläre, üzäk häm çit agetlıqlarınıñ xäbärçeläre cıyıldı. Tatmediä citäkçese Marat Moratov jurnalistlar hörmätenä mul bäyräm östäle xästärlätkän, büläklär äzerlätkän. Tantanada Däwlät şurası räise Färit Möxämmätşin, Däwlät Şurası räise urınbasarı Rimma Ratnikova Tatarstan jurnalistların hönäri bäyrämnäre belän qotladı. Bäyräm mäclesendä yaña yılda jurnalistlar aldında torğan burıçlar turında äytelde.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Keşe xoquqları aktivistları: "Brussel belän Mäskäw – suqır belän çuqraq sıman"
Rusiädä keşe xoquqları torışın yaxşırtu öçen Yewropa Berlege qulınnan kilgänen eşlime? Rusiäneñ tanılğan aktivistları bu sorawğa ''yuq'' dip cawap birä. Şuşı atnada Yewropa parlamentı wäkilläre belän bulğan oçraşuda alar Brussel belän Mäskäw arasındağı dialognıñ körçekkä terälüenä ükeneç belderde.
"Yewropa Berlege belän ütkärelgän bu kiñäşmälärneñ ber faydası da yuq, alar körçekkä terläde. Töp mäsälä şunda – bu suqır belän çuqraq söyläşüe kebek – bez monda ber närsä söylibez, räsmilär bu söyläşüdä qatnaşmıy, alar kilep başqa närsä söyli, ansında bez yuq. Axırda ber näticä dä yuq" di Lev Ponomarev.
Yewropa Berlegeneñ Rusiä belän keşe xoquqları mäsäläsendä söyläşüläre 3 yıl elek başlanğan ide. Barlığı 5 oçraşu ütkän, bu atnada – 6nçısı. Bezneñ wazıyfabız yıl sayın berük zarnı qabatlawğa qaytıp qaldı, di Ponomarev.
Yewropa Berlegeneñ tışqı säyäsät citäkçese Havier Solananıñ keşe xoquları mäsäläsendä wäkile Riina Kionka, Ponomarev äfändene bik nıq añlawın äytte:
"Şunı äytergä tieşmen, Yewropa Berlege yağınnan, bezdä dä näq şundıy qänäğätsezlek, östäl artına utırğan sayın şul uq xislärne kiçeräbez" dide Yewropa Berlege wäkile.
Rusiä räsmiläre belän oçraşularnıñ näticäse bulmasa da, Riina xanım, alarnı däwam itü yağında, çönki, anıñ süzlärençä, gel söyläşmäwgä qarağanda bu yaxşıraq. Här şundıy oçraşu aldınnan alar başta xökümättän bäysez oyışmalar belän oçraşalär häm anda kütärelgän mäsälälärne räsmilärgä citkerälär ikän. Menä bu yulı da, bez 11 keşelek törkemneñ Brusselgä kilü çığımnarın qapladıq, dip östäde ul.
Şul 11 keşeneñ berse, Xalıqara keşe xoquqları federatsiäse wäkile Saşa Kulaeva, Rusiägä keşe xoquqları mäsäläsendä açıqtan-açıq basım yasamağan öçen, Brusselne tänqit belderde:
"Ägär keşe xoquqları mäsäläläre açıq tikşerelsä, bu turıda açıq mäğlümät bulsa, hiç yuğı, keşe xoquqlarınıñ bozıluı turında sorawlar quyılsa – ber xäl bulır ide. Läkin, kiñäşmälär buyıl yabıq işeklär artında ütä, anda närsä tikşerelgäne turında bezdä ber mäğlümät yuq" dide Saşa Kulaeva.
Bu oşraşulardan soñ här taraf üz belderüen yasıy, läkin, alar ikese ike törle, di Saşa Kulaeva. Mäskäw belderüendä Baltik illärendä urıs tellelärneñ xoquqları qısıluı, islamofobiä turında äytelsä, Brusselnekendä – urınlı borçular, läkin bik nıq zur saqlıq belän.
Mäskäwdäge Demos üzäge wäkile Tatyana Lokşina süzlärençä, Brusseldä tikşerelgän mäsälälär Rusiä räsmilären ällä ni qızıqsındırmıy. Ä menä ilneñ üzendä saylawlar yaqınlaşqan sayın, keşe xoquqları oyışmalarına basım arta bara. Lokşina da Ponomarev ta, ayırım alğanda, şuşı maqsatlar öçen ekstremizmğa qarşı qanun qullanıluına kisken tänqit belderdelär.
ali ğilmi


text:
Dilber Ay - Türküyüm Türkü
Sanatçı : Dilber Ay
Türkü : Türküyüm Türkü
Etiketler : Dilber Ay - Türküyüm Türkü türkü indir, Dilber Ay - Türküyüm Türkü türkü dinle, Dilber Ay türküleri, Türküyüm Türkü mp3 indir, Dilber Ay türküleri Türküyüm Türkü türküsü, Türküyüm Türkü sözleri, Dilber Ay mp3 dinle, Dilber Ay download, Türküyüm Türkü bedava mp3, Dilber Ay türkü sözleri, Dilber Ay türkü dinle, Dilber Ay son albüm indir
Dilber Ay Türküleri
Dilber Ay - Bahçe Duvarından Aştım
Dilber Ay - Kahveyi Kaynatırlar
Dilber Ay - Bırak Ona Da Dokunma


text: Fälestin häm İzrael räsmiläre, tizdän fälestin häm İzrael citäkçeläre oçraşuı bulaçaq dip xäbär itte. Fälestin xakimiäteneñ yaña saylanğan prezidentı 62.5% tawış aldı, ul räsmi töstä bügen wazifağa kereşäçäk dip iğlan itelgän ide. Ämma parlament başlığı wazifaların başqaruçı Hassan Xreişe, äzerlekkä berniçä kön kiräk, inaugurasiä tantanası şimbä könne ütäçäk, dip xäbär itte. Abbas, fälestin cirlärendäge suğışçan törkemnär belän idarä itäçägen wağdä itkän ide. Ul arada bügen, İzrael xärbi köçläre mäğlümatlärenä qarağanda, könyaq Gazada bulğan höcüm waqıtında fälestin suğışçıları ber İzrael keşesen ütergän häm 3 xärbine yaralağan. Höcüm öçen cawaplılıqnı üz östenä İslam Cihadı aldı, alarnıñ da bäreleşlärdä 2 äğzase hälak bulğan.


text:
Yekaterinburda tatar balaları sınatmadı
Küptän tügel Yekaterinburg şähärendä Sverdlov ölkäse qullanuçılar berlege oyışmasına qarağan predpriätielär arasında Böyek Ciñüneñ 60 yıllığına bağışlanğan smotr-konkurs bulıp uzdı. Biredä çığış yasawçı küpsanlı üzeşçän kollektivlar arasında Ärtä rayonı Äceğol awılınnan “Kübäläk” balalar fol'klor ansamble dä bar ide. Äytergä kiräk, “kübäläklär” olı apa-abıyların bar yaqtan da uzdırıp cibärdelär. Biredä qatnaşuçı berdänber tatar kollektivı bularaq, saf tatar telendä çığış yasasalar da, alarnıñ çığışı zalda utıruçılarnıñ därräw alqışların ayulap aldı. Jyuri da alarnıñ çığışın bik yuğarı bäyäläde. Konkursnı oyıştıruçılar balalar çığışın Sverdlov ölkäse xalıqlarınıñ milli bizäge çağılışı dip atadılar. Ansambl'dä qatnaşqan balalarnıñ härbersenä ayırım büläk tapşırıldı.
“Kübäläk” ansamble citäkçese Ğailä xanım Zäynullina bügenge köndä tarixi watanıbız başqalası Qazannıñ meñyıllığına bağışlap yaña programma äzerläwlären äytep ütte.
Fäwiä Safiullina Yekaterinburg


text:
21nçe avgustta Qazanda qimmätle käğäzlär belän eşläwçe belgeçlärneñ V Bötenrusiä konferensiäse açılaçaq. Ul Rusiä Fond bazarınıñ töbäk öleşeneñ problemalarına bağışlana. Törle töbäklärdän kilgän däwlät oyışmaları wäkilläre, ğalimnär, eşmäkärlär, qimmätle qägäzlär bazarında qatnaşuçılar üzara xezmättäşlek turında söyläşäçäk, bu tarmaqtağı problemalar, alarnı çişü yulları turında kiñäşläşäçäk. Konferensiäneñ eşendä Tatarstan premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov ta qatnaşır dip kötelä. Şulay itep, pänceşämbe könne Qazanda inde 5nçe märtäbä finans belgeçläre cıyılaçaq. Mäskäw säyäsätçeläre dä respublikanı iğtibar üzägennän töşermi. Saylawlar yaqınlaşqan sayın bu ayıruça sizelä başladı. Şul uq 21nçe avgust könne Qazanğa Rusiäneñ liberal’ demokratlar partiäse citäkçese, Däwlät Duması räise urınbasarı Vladimir Jirinovskiy kiläçäk. Ul Mäskäwdän pänceşämbe kiçke säğät 5tä kilergä tieş. Anı Qazannıñ timer yulı vokzalında qarşı alırğa inde äzerlänälär dä ikän. Şunısın da äytergä kiräk, Tatarstanğı LDPR tarafdarları ğına tügel, ä Bötentatar ictimaği üzäge wäkilläre dä. Düşämbe könne TİÜdä uzğan cıyılışta şuşı xaqta da süz barğan. Azatlıq radiosı xäbärçeseneñ, LDPRnıñ liderın niçek qarşı alırğa cıyınasız soñ digän sorawına, İctimaği üzäk citäkçese Räşid Yağfarov, niçek tieş şulay alaçaqbız dip kenä cawap birde. Xäyer, äle berniçä yıl elek kenä tatarlarnı Mongoliägä sörergä telägän Vladimir Jirinovskiynı alar çäçäk totıp kötep tormıyaçaqları bilgele inde. Şunısın da iskä töşerep ütik. Küptän tügel genä Tatar ictimağı üzäge wäkilläre Qazan uramnarındağı LDPR citäkçese räseme töşerelgän saylaw aldı plakatların alıp taşlarğa çaqırğan ide. Läkin plakatlar äle haman da elenep tora. Anıñ qarawı, pänceşämbe könne üzäk wäkilläre Qazan qunağı Vladimir Jirinovskiynıñ üzenä bar şikäyätlären dä citkerä alaçaqlar. Xäyer bu könnärdä Qazanda qunaqlar citärlek. İnde xäbär itkänebezçä, respublikada uquçı balalarnıñ berençe cäyge spartakiadası däwam itä. Çärşämbe könne älege yarışlarnıñ final öleşläre başlanıp kitte. 20-21nçe avgustta ger kütärü bäygeläre ütäçäk. Alarda qatnaşu öçen Qazanğa Rusiäneñ ger sportı federatsiäse citäkçese Mixail Panarskiy da kilde. 21se könne isä şaxmat buyınça yarışlar başlanaçaq. Şuşı uñaydan çärşämbe kiçen Qazanda Tatarstan prezidentı Şäymiev, tanılğan şaxmatçı Vladimir Kramnik, Rusiä şaxmat federatsiäse citäkçese Aleksandr Jukov qatnaşlığında telemost oyıştırıldı.
Gölnaz İlgizär


text:
Ğiraqtağı äl-Qaidä törkeme uzğan atnada İordannıñ Qızıl diñgezdäge Aqaba portında AQŞ xärbi korablarına uñışsız höcüm omtılışı öçen cawaplılıqnı üz östenä aldı.
İordanlı Äbü Musab äz-Zärqäwi citäkçelegendäge törkem uzğan comğada raketa höcümen başqaruçılar isän-imin üz bazalarına qayttı dide.
AQŞ xärbi korablarına atılğan raketalar hädäflärgä timiçä ber İordan soldatın üterde. Moñarçı bu höcüm öçen cawaplılıqnı äl-Qaidä belän bäyle başqa ber törkem üz östenä alğan ide.
Bügenge belderü internetqa çığarıldı. Kiçä İordan tağın 3 keşe belän bergä bu höcümgä bäyle dip şiklänelgän ber Süriä watandaşın qulğa aluın belderde. İordan belderüendä ul 3 şiklänelgän keşe yalğan Ğiraq pasportları belän Ğiraqqa qaçıp kitte dielä. Bu 4 keşe Ğiraqtağı ber törkemgä qarıy dielä.


text:
C++
C++ programmalastırıw tili - ha'r qıylı qosımsha islengen bibliotekalar jıynag'ına iye universal programmalastırıw tili bolıp tabıladı. C++ tili sistemalı programmalastırıwda da ken' qollanıladı. Bul tilde joqarı na'tiyjeli programmalardı, sonın' ishinde operatsiyalıq sistemalardı, drayverlerdi jazıw mu'mkin.
C++ universal programmalastırıw tili bolıp, ha'r qıylı da'rejedegi ma'seleler ushın sheshim tabıw mu'mkin.
C++ atamasın Rik Massitti oylap taptı. Atamanın' o'zinen ko'rinip turg'anınday, C++ ge C den basqıshpa-basqısh o'tilgen. “++” – bul C de operatsiyalardın' artıwı.
C++ ataması 1983 jıldın' jazında payda boldı. Da'slepki nusqaları 1980 jıllardan baslap “C klasslar menen” ataması menen ju'rgizildi.
C++ tilinin' ja'ne bir a'hmiyetli ta'repi, bul ANSI standartı talapları tiykarında jaratılg'an. C++ tilinin' tiykarg'ı tu'siniklerinin' biri klasslar bolıp tabıladı. Klass – bul paydalanıwshı ta'repinen jaratılg'an (an'latılg'an) til. C++ tilinde C tilinin' derlik barlıq imkaniyatları saqlang'an. Bug'an tiykarg'ı sebep, C++ tili payda bolıwı menen bir waqıtta, ko'plegen paydalanıwshılar ta'repinen C tilinde bir qansha programmalar jaratılg'an edi. Bunday tayar tu'rdegi programmalarg'a qayta o'zgeris kiritkende de C++ kompilyatorı programma tekstinen hesh qanday qa'telik tappaydı, yag'nıy, bunda programmanı ha'r eki tilden de paydalanıp du'ziwge boladı.
C++ tilin jaratıw dawamında ko'plegen tillerden kerekli ta'repleri (qa'siyetleri) alıng'an. Atap aytqanda, Simila 67 tilinen klasslar konseptsiyası, Algol-68 tilinen operatsiyalardı ju'klew ha'm o'zgeriwshilerdi programmanın' qa'legen jerinde ta'riyplew h.t.b. qa'siyetleri alıng'an.


text:
Rusiäneñ baş prokuratura wäkilläre, korrupsiä belän köräş kompaniäse qısalarında xoquq saqlawçı oyışma xezmätkärläre arasında yañadan da qulğa alular buldı dip xäbär itä. Rişwät alğan waqıtta Tömän ölkäseneñ eçke iminlek bülege citäkçese qulğan alınğan. Surgutta şuşı uq ğäyepläw belän Başqortostan eçke eşlär ministrlığınıñ ike ofitserı totqarlanğan.
Eçke eşlär ministrlığı rişwät taläp itüçe yul ispektorları belän köräş başlıyaçağın belderde.
Ministrlıq xäbär itüençä, aftoinspeksiä xezmätkärläre arasında cinayätçelekne kimeter öçen küp törle çaralar qaralğan.


text:
Qırıs iminlek çaraları sürätendä Çeçnädä yaña prezident eşli başladı
Sişämbedä Çeçnädä yaña prezident eşli başladı. Qırıs iminlek çaraları şartlarında anda Mäskäw yaqlawı belän saylanğan Alu Alxanov wazifasına kereşü antın birde. May ayında üterelgän elekke prezident Äxmät Qadırovnıñ şuşı warisı üz çığışında bar Tönyaq Kavkazğa tınıçlıq alıp kiläçägen wäğdä itte.
Audio, Alu Alxanov
"Bezneñ bar omtılışlarıbız, bar ğämällärebez çäçän xalqın berläşterügä häm bergä tuplawğa, iñ güzäl ğädätlärebezne torğızuğa, respublika iqtisadın wä sotsial tormışın ayaqqa bastıruğa yünälteläçäk" dip ışandıra Alu Alxanov. Ä älegä bu bik yıraqta torğan ber maqsat bulıp qala - Çeçnädä totrıqlılıqqa yul ozın bulırğa oşap tora. Yaña prezidentnıñ ant itü tantanası qayda häm qayçan bulaçağı da soñğı mizgelgä qädär ser itep totıldı. Groznıyda bu uñaydan qırıs iminlek çaraları kürelgän ide. Şähär uramnarı nıq qorallanğan militsiä tarafınnan saqlandı. Xökümät utarı yanında tantana öçen maxsus qorılğan çatırğa bar qatnaşuçılar da centekläp tikşerelep kenä kertelde. Elekke prezident Äxmät Qadırov may ayında bomba höcümendä üterelgännän soñ xakimiat xäzer anıñ qabatlanuınnan qurqıp ğädättän tış çaralar kürä. Alxanov näq menä Qadırov ülemennän soñ ütkärelgän saylawlarda ciñep çıqqan ide, ul moña nigezdä Mäskäw yaqlawı belän genä ireşte. Sişämbe çığışında Alu Alxanov Qadırovnı maxsus telgä alıp, ul da näq bez telägänne - xakimiatneñ xalıq belän bergäläşep respublikada tınıç, totrıqlı häm imin tormış qoruın maqsat itep quyğan ide dip belderde.
Audio, Alu Alxanov
Alxanovnıñ terror häm yulbasarlıqnı ciñüne töp maqsatlarnıñ berse itep quyuı yuqqa tügel - ul 29-nçı awgustta prezident itep saylanğannan birle Rusiäne berniçä dähşätle terror höcüme teträtte. Alarnı oyıştırunı üz östenä Mäskäwneñ Çeçnädäge xakimiatenä qarşı köräşkän qayber çäçän ğisyançıları aldı. Şul waqıt eçendä bar Rusiä buylap yasalğan höcümnärdä 430-dan artıq keşe hälak buldı. Prezident Putin üze xakimiatkä çäçän qarşılığın bastıru wäğdäse belän kilgän ide, läkin Tönyaq Kavkazdağı suğışnıñ älegä oçı-qorıyı kürenmi. Şuña kürä ul Çeçnädä wäzğiatneñ normal''läşüen kürsätkän çaralarğa bara. Başta Qadırovnı, ä annarı Alxanovnı prezident itep saylatu da şular rätennän ide. Yaña çäçän prezidentınıñ suğışnı beterü häm respublikada totrıqlılıq urnaştıru yünäleşendä nilär eşli aluı haman da soraw bulıp qala. Saylawlar aldınnan Alu Alxanov Çeçnädä 70 protsentqa citkän eşsezlekne beterüne wäğdä itkän ide. Moñardan tış ul, turıdan-turı bulmasa da, bäysezlek dawlawçı elekke çäçän prezidentı Aslan Masxadov belän söyläşülär başlıy aluı xaqında da beldergän ide. Ägär dä Masxadov üzeneñ bäysezlek omtılışlarınnan waz kiçsä digän şart belän.
Kärim Kamal


text:
Tübän Novgorod tatar yäşläre «Tuğan tel»ne belmi
Tübän Novgorodta küptän tügel tatar milli-mädäni moxtäriäte oyışqan ide. Anıñ räise itep Tübän Novgorod möselmannarı Diniä Näzaräte räise urınbasarı Ğayaz Zakirov saylandı. Älege urınğa dini keşene saylaw yuqqa bulmağandır. Çönki Tübän Novgorodta milli häm dini tormış ta Cämiğ mäçete qarşında qaynıy. Xäzer isä mäçet yäşlärne dä üz tiräsenä tuplarğa uylıy. Ämma älege maqsatnıñ tormışqa aşuı öçen şaqtıy tırışırğa turı kiläçäk. Nik digändä, yäşlärneñ mäçet süze yualıqlı yäki tübätäyle qız-yegetlär belän küzallana. Ä zamana yäşlärenä diskoteka, küñel açu çaraları kiräk. Cıyılışqa da barlığı 300 keşe çaqırılğan bulğan. Mäçettä uzu säbäpleder (oyıştıruçılar üzläre şulay añlattı) yäşlär çağıştırmaça bik az kilgän ide. Alarnıñ da kübese yäkşämbe mäktäbendä uquçılar bulıp çıqtı.
Programma ike öleştän tora ide. Fiker alışu häm küñel açu çaralarınnan. Cıyılış açılğaç yäşlärne berençe bulıp Tübän Novgorod möselmannarı Diniä Näzaräte räise Ümär xäzrät İdrisov, Tatar milli-mädäni moxtäriäte räise Ğayaz Zakirov, “Mahinur” mädräsäse citäkçese Damir xäzrät Möxetdinov, ölkäneñ Mädäniät ministrlıysınnan, “Tuğan Yaq”, “Yaqtaşlar” tatar oyışmaları citäkçeläre, Bötendönya tatar kongressı Başqarma komitetı wäkile qotladılar häm üz teläklären citkerdelär. Tatar moxtäriäte citäkçese Ğayaz Zakirov: “Mäçet qarşında eşläwçe “Mahinur” mädräsäsendä internetqa totaşqan komp'yuterlar, arxivlarda ğına saqlana torğan dokumentlar tuplanğan bik bay kitapxanä buluın bilgeläp uzdı. Kongress wäkile İlşat Nasıybullin cäy könne uzaçaq tatar yäşläre kongressı turında söyläde, yäşlärneñ täqdimnäre, fikerläre belän qızıqsındı. Läkin yäşlärdä älläni canlanu sizelmäde. Täqdimnär dä bulmadı. Äytergä kiräk, un yıl elek tözelgän “Mahinur” mädräsäse citäkçese Damir Möxetdinov yäş millättäşlärebezne bergä tuplar öçen quldan kilgänne eşläwen belderde. Şäriğät quşqannardan yıraq kitmiçä, zamança ısullar belän tartırğa tırışalar ikän yäşlärne. Mäsälän, mädräsä qarşında İslam teatrı oyışqan häm uñışlı ğına eşläp kilä, möselman yäşläre öçen diskoteka bar. Tizdän Şayan möselmannar klubın, yäğni KVM uzdırırğa cıyınalar.
Läkin şuña da qaramastan, yäşlär bik qızıqsınu beldermi ikän. Monıñ töp säbäben Mäskäwneñ yaqın buluı dip añlatalar. Çönki yäşlärneñ kübese uquların tämamlağaç Rusiä başqalasına kitä ikän.
Tübän Novgorodta qalğan yäşlärneñ kübese isä urıs millätennän bulğan yeget-qız belän ğailä qorıp cibärä. Qısqası, qatnaş nikaxlar könläp arta, assimilyatsiä köçle bara. Şul säbäptänder Tübän Novgorodta tanıştıru üzäge dä açıp cibärgännär. Tağın şunı bilgeläp uzarğa kiräk, Tübän Novgorod tatar yäşläreneñ kübese tuğan tellären añlamıy da. Ğailädä azmı-küpme mişärçä işetkännäre ber-ike süz äytkälilär, ä Qazan, yäğni ädäbi söyläm alarğa bötenläy yat. Cıyılıştan soñ uzğan küñel açu çarasında Milli rizıqlarnı, bäyrämnärne ataw buyınça uyın buldı. Yäşlärgä bu bik awır birem bulıp toyıldı. Kübese aptırap qaldı. Ämma iñ qızğanıçı yäşlärneñ “Tuğan tel” cırın belmäwe buldı.
Älege küreneşlärdän soñ tatar oyışmasın oyıştırıp cibärüdä şik tua. Yäş millättäşlärebez urıs moxitenä genä tartıla. Alarnıñ kiläçäklären küzallağanda, tatar telenä, mädäniätenä, ğöref-ğadätlärenä urın bulmas tösle.
Äytergä kiräk, älege cıyılışqa Tübän Novgorod şähäre tatar yäşläre genä çaqırılğan ide, awıllardağı yäşlär bälki tuğan tellären beläder dä. Ämma xäzer küp kenä ğailälär 2-3 qatlı yortların satıp balaların uqıtırğa dip awıllardan Mäskäwgä küçenä ikän. Ä Mäskäw inde bilgele barısın da yota. Anda din dä, millät tä onıtıla.
Landış Xarrasova


text:
Tag: android 4.1.2, Android 4.2.2, Ayarlar Hakk, Ayarlar Telefon Hakk, güncelleme, HTC One Android android 4.2.2 Yazılım Güncellemesi Nasıl Yapılır, HTC One Android Yazılım Güncellemesi, HTC One Android Yazılım Güncellemesi İndir, HTC One Android Yazılım Güncellemesi Nasıl Yapılır, HTC One Android Yazılım Güncellemesi Yayınlandı, HTC One X, sense 5.0
HTC One Android Yazılım Güncellemesi Yayınlandı
HTC One Android Yazılım Güncellemesi Nasıl Yapılır HTC One Android Yazılım Güncellemesi,HTC One Android Yazılım Güncellemesi...


text:
«İdel-Ural töbägendä xristian dine: anıñ tarixı häm mädäniäte» digän fänni-ğämäli konferensiä açıldı
«İdel-Ural töbägendä xristian dine: anıñ tarixı häm mädäniäte» digän fänni-ğämäli konferensiä açıldı
Bu tema Tatarstanda xäzer inde pravoslav dinen totuçılarnı ğına tügel, ä, ğomümän, din belän qızıqsınmağan keşelärne dä bitaraf qaldırmıy. Şuña kürä, küptän tügel genä Vatikannan ğälimä, islam belgeçe Nuriä Gäräyeva qayttı digän xäbär kilgäç, bez Nuriä xanımğa möräcäğät itärgä buldıq. Sezneñ Vatikanğa baruığız şuşı ğawğa tudırğan ikonağa bäyleme, digän sorauğa ul bolay dip cawap birde:
Minem Vatikanğa baruım bu ikonanı qaytaruğa berniçek tä bäyle tügel. Läkin anda barğaç min bu mäsälä belän dä qızıqsındım. Vatikan wäkilläreneñ süzlärenä qarağanda, alar ikonanı Qazanğa qaytaruğa qarşı tügel.
Nuriä xanımnıñ bu säyäxätkä çığıp kitüeneñ maqsatı bötenläy başqa bulıp çıqtı. Üzeneñ säyäxäteneñ maqsatı turında ul «Azatlıq» radiosı tıñlauçılarına menä närsälär söyläde:
Minem Vatikanğa baruımnıñ töp säbäbe -- andağı arxiv häm kitapxänälärdä borınğı tatar ğalimnäreneñ qulyazmaların tabu. Min anda ike ay çaması eşläp, tatarğa qatnaşı bulğan şaqtıy ğına qızıqlı borınğı yazmalar taptım.


text:
Quşma Ştatlarnıñ Tähranğa yanawları närsägä kiterä ala?
Quşma Ştatlar citäkçelege basımnı soñğı aralarda İranğa da bermä-ber arttırdı, xörmätle tıñlawçılar. Waşington Tährannı, üzendäge äl-Qai''dä qaldıqlarına qarata citärlek däräcädä qırıslıq kürsätmäwdä häm atom qoralına iyä bulırğa tırışuda ğäyepli. Saqlanu ministrlığı Pentagondağı qayber dairälär xätta İranğa qarşı köç qullanuğa da öndi.
Audio, Colin Powell
"Bezneñ İranğa qarata säyäsätebez üzgärmäde. Bez alarnıñ terror eşçänlegen yaqlawın xuplamıybız. Bez şulay uq inde yıllar däwamında, alarnıñ üzendä atom qüwäten buldırırğa tırışuwın da xuplamağanıbıznı açıqtan-açıq belderep tordıq, bezneñ şuşı säyäsätebez mäğlüm, häm şuña kürä min anıñ, xäzer törle imeş-mimeşlär yörgän däräcädä üzgärüwe xaqında berni dä belmim" di amerikan däwlät sekretare Powell. Läkin şuşı ike il arasındağı täräqqiatne küzätep barğan belgeçlär, prezident Bush Tähranğa basımnı arttıru säyäsäten sayladı digän fikerdä tora. Clinton zamanında Däwlät İminlege Şurasında eşlägän James Lindsay uylawınça, Aq yort xäzer "qatı qul" säyäsäteneñ İran belän eş itkändä faydalıraq buluwına ışana.
Audio, James Lindsay
"Kürenep tora ki, Tähranğa basımnı arttıru amerikan administratsiäse mänfäğätendä, çönki Tähran üze basım näticäsendä kündämräk buluwın kürsätä" di James Lindsay. Läkin ul şuña da iğtibar itä, Quşma Ştatlar probleması şunda ki, nindi genä köçle basım yasamasın qayber ölkälärdä ul barıber İrannıñ amerikannar belän tulı xezmättäşlegenä ireşmäyäçäk. Tähran äl-Qai''däneñ üzendä sıyınu tapqan qayber suğışçıların qorban itärgä riza bulsa da, anıñ atom programması mäs''äläsendä Waşington basımına birelüwe häm programmasınnan waz kiçüwe ikele. Başqa ber belgeç, Quşma Ştatlar başqalasında urnaşqan Cato institutında eşläwçe Ted Galen Carpenter monı bolayraq añlata.
Audio, Ted Carpenter
"Quşma Ştatlarnıñ mömkin doşmannarı, yäğni bu oçraqta iranlılar, Amerikanıñ Serbiä häm Ğiraqqa qarşı nindi çaralar kürüwen qarap tordı, häm alar üzläre, älbättä, andıy xälgä qalırğa telämi. Bu üzennän-üze atom qoralına iä bulu niäten uyata" di Carpenter. Yäğni İran şunı kürä ki, Quşma Ştatlar üz atom qoralı bulmağan Ğiraq häm Serbiägä qarşı ber dä ikenlänmi suğış başladı, ä menä andıy qoralğa iä buluda şiklänelgän Tönyaq Koreägä qarata ul azraq höcümçän säyäsät alıp bara. Şulay itep İran, Amerikağa qarşı torunıñ berdänber çarası itep üzendä atom qoralın buldırunı kürä ala. Waşingtonnan işetelgän yanawlarnıñ menä şundıy näticäse dä bula ala dip kisätä belgeçlär.
Kärim Kamal, Praga.


text:
Tömännän Qazannıñ meñ yıllığına baraçaq törkemdägelär üz kesäsennän tülämiäçäk
“İntertat.ru” Qazannıñ 1000 yıllığı bäyrämenä Rusiäneñ törle töbäklärenä elegräk cibärelgän çaqıru xatlarda yäşäw öçen Tatarstan tüli dip belderelsä, xäzer isä kilüçelär yäşäw öçen dä üzläre tülilär ikän digän süzlär yöri. Qazan bäyrämenä kilüdän baş tartuçı millättäşlär dä bar ikän”,- dip xäbär itä.
Ölkäneñ könyağınnan Tömän häm Tobol şähärlärennän bu bäyrämgä 18 keşelek törkem yulğa cıyına. Alar meñ yıllıqqa çaqırılğan meñ keşe eçendä. Tömän ölkäse tatarları milli-mädäni avtonomiäse räise Rişat Cihanşin äytüençä, Tömän ölkäseneñ könyağınnan barası törkemdägelär yul öçen dä, toru öçen dä, aşaw öçen dä üz kesälärennän tülämäyäçäklär. Tömän ölkäseneñ milli eşlär komitetı bu çığımnarnı qaplaw öçen aqça birergä wäğdä itkän. Bügen poezdğa biletlar alındı.
Qazan şähäreneñ 1000 yıllığı waqıtında Tömän ölkäseneñ tatar xatın-qızlar oyışması “Aq qalfaq”nıñ başlığı, tatar dönyasına tanış jurnalist Bibinur Sabirovağa istälekle suvenir beläzek tapşıraçaqlar. “Söembikä” jurnalı ike yılğa ber tapqır Rusiäneñ törle töbäklärendä yäşägän tatar tormışında alnı-yalnı belmi eşlägän, milli ğöref-ğadätlärne saqlawda zur qazanışları öçen suvenir beläzek büläk itä. Bibinur xanım äytüençä, anıñ belän bergä bıyıl bu büläkkä Tömän ölkäseneñ Kükrände awılında tuıp üskän, xäzer Qazan şähärendä yäşäwçe fol'lklorçı ğalimä Flora-Äxmätova Urmançe da layıq bulğan. Bibinur xanım beläzekkä “Tatar ile” gazetasınıñ xäbärçese bularaq, tatar xalqınıñ kön üzägendä torğan ana tele problemaların yaqtırtıp toruı öçen layıq bulğan.
3 nçe avgustta Bibinur Sabirovanıñ olı yubilee ide. “Ägär ütkän tormış yulığıznıñ ber noqtasın alıp anı üzgärtergä mömkin bulsa, nişlär idegez?”,- digän sorawğa ul bolay dip cawap birde.
(audio) -Küp märtäbälär üzgärter idem. Çönki minem tormışım niçek min xıyallandım, niçek minem küñel taläbem, taypılışlarım bulsa, ul yullardan ütä almadım. Küp yullardan ütä almıy qaldım. Şul yullarğa yañadan kerer öçen, tağın şunda üzemä bäxet tabır öçen min ällä niçä märtäbä borılıp qaytır idem yäşlegemä. -Anıñ bersen genä üzgärtergä mömkin, Bibinur xanım, disälär, qaysısın üzgärter idegez? -Açıqtan-açıq äytkändä, (Tobol. N.A) pedagogiä uçilişçesın betergäç, säxnägä biügä kiter idem. Çönki minem böten küñelemne biläp alğan närsä biü ide. Häm min kitmi qaldım. Läkin min barıber biü dönyasınnan çıqmadım berqayçan da. -Professional' biügä kitär idem dip äytäsez äyeme? -Äye, çönki minem professional' äzerlegem bar ide. Mine biügä 4 yıl buyı peduçilişçe da uqığan waqıtta Peterburg operetta teatrınıñ solistkası, balerina, Nemiroviç-Dançenkonıñ abıysınıñ qızı Nina Andreevna öyrätkän ide. Häm ul mine cibärmäde. Berniçä yıl ütkäç kenä anıñ säbäben äytte. Häm üze bik ükende. -Ni öçen cibärmägän sezne? -Sin äzer tügel ideñ kar'yera öçen köräş barğan dönyağa kerergä dide. Çönki çınlap ta min üzemneñ xarakterım buyınça ul waqıtta bik irkälegem zur ide. Min zur ğailädä irkä bala bulıp üstem. Annan soñ Nina Andreevna häm anıñ ire Yevgeniy Pavloviç mine üzläreneñ qızları itep qabul itkännär ide. Bik söyekle üz ätiem-äniem bulsa da min alarnıñ da qızları bulıp sanaldım. Häm minem belän berrättän alar änä Qazanda yäşäwçe Flora Äxmätovanı da qabul itkännär ide qızları itep. Min alarnıñ qanatı astında, qızlarnıñ qanatı astında köräşergä öyränmi qalğanmın. -Cayı kilgändä biergä yaratasızmı? -Biergä bik yaratam. -Soñğı märtäbä üzäklärne özderep qayçan biedegez? -Soñğı märtäbä Ğalimcan xäzrätneñ qızı kiäwgä çıqqanda, möselman tuyı bulsa da, bez anda räxätlänep biedek.
-Küp märtäbälär üzgärter idem. Çönki minem tormışım niçek min xıyallandım, niçek minem küñel taläbem, taypılışlarım bulsa, ul yullardan ütä almadım. Küp yullardan ütä almıy qaldım. Şul yullarğa yañadan kerer öçen, tağın şunda üzemä bäxet tabır öçen min ällä niçä märtäbä borılıp qaytır idem yäşlegemä.
-Anıñ bersen genä üzgärtergä mömkin, Bibinur xanım, disälär, qaysısın üzgärter idegez?
-Açıqtan-açıq äytkändä, (Tobol. N.A) pedagogiä uçilişçesın betergäç, säxnägä biügä kiter idem. Çönki minem böten küñelemne biläp alğan närsä biü ide. Häm min kitmi qaldım. Läkin min barıber biü dönyasınnan çıqmadım berqayçan da.
-Professional' biügä kitär idem dip äytäsez äyeme?
-Äye, çönki minem professional' äzerlegem bar ide. Mine biügä 4 yıl buyı peduçilişçe da uqığan waqıtta Peterburg operetta teatrınıñ solistkası, balerina, Nemiroviç-Dançenkonıñ abıysınıñ qızı Nina Andreevna öyrätkän ide. Häm ul mine cibärmäde. Berniçä yıl ütkäç kenä anıñ säbäben äytte. Häm üze bik ükende.
-Ni öçen cibärmägän sezne?
-Sin äzer tügel ideñ kar'yera öçen köräş barğan dönyağa kerergä dide. Çönki çınlap ta min üzemneñ xarakterım buyınça ul waqıtta bik irkälegem zur ide. Min zur ğailädä irkä bala bulıp üstem. Annan soñ Nina Andreevna häm anıñ ire Yevgeniy Pavloviç mine üzläreneñ qızları itep qabul itkännär ide. Bik söyekle üz ätiem-äniem bulsa da min alarnıñ da qızları bulıp sanaldım. Häm minem belän berrättän alar änä Qazanda yäşäwçe Flora Äxmätovanı da qabul itkännär ide qızları itep. Min alarnıñ qanatı astında, qızlarnıñ qanatı astında köräşergä öyränmi qalğanmın.
-Cayı kilgändä biergä yaratasızmı?
-Biergä bik yaratam.
-Soñğı märtäbä üzäklärne özderep qayçan biedegez?
-Soñğı märtäbä Ğalimcan xäzrätneñ qızı kiäwgä çıqqanda, möselman tuyı bulsa da, bez anda räxätlänep biedek.
Bibinur Sabirovanıñ olı yubileyı Tömän şähäreneñ “Etnos” balalar üzägendä ütte. Anı täbriklärgä kilgän milli xäräkät wäkilläre dä, tuğan-tumaçaları da tuyğançı biede. Xämersez mäclestä iñ cılı süzlär äytelde, istälekle büläklär tapşırıldı. Här kem dä: “Tatar tormışın sezdän başqa hiç kenä dä küz aldına kiterep bulmıy”,- dide. Bu könnärdä anıñ iñ zur xıyalı tormışqa aştı. Ul Seberdä tuıp üskän. Äbi-babaları 20 nçe ğasır başında Stolıpinnıñ agrar reforması waqıtında Tatarstannıñ Apas yaqlarınnan monda kilep töplängän bulğan. Şuña kürä: “Tatarstan minem ikençe watanım ul”,- dip gel äytä kilde. Küñele belän genä bulsa da här kön Tatarstanda, Qazanda ul xäzer. Tömän tatarlarınıñ “Miras” xäyriä fondı tuğan kön büläge itep Bibinur Sabirovanıñ fatirına sputnik aşa Tatarstannıñ “Yaña ğasır” televideniesen qarıy torğan tälinkä quydı.Nail Alan. Tömän


text:
Ekrem Çelebi - Dost Muhabbeti
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Dost Muhabbeti
Etiketler : Ekrem Çelebi - Dost Muhabbeti türkü indir, Ekrem Çelebi - Dost Muhabbeti türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Dost Muhabbeti mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Dost Muhabbeti türküsü, Dost Muhabbeti sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Dost Muhabbeti bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Sen Benimsin Ben Seninim
Ekrem Çelebi - Karanfil Oylum Oylum
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen
Ekrem Çelebi - Yine Bir Hal Oldu
Ekrem Çelebi - Hacel Ovasını Engin Mi Sandın
Ekrem Çelebi - Sen Yoksun Diye
Ekrem Çelebi - Bir Nazar Eyledim


text:
Jurnalistlarnı uıldıq belän awız yomdıralar
ЗBeздa ПoBoлжbя gäzite yıl buyına ayırım ber dairä keşelären şaqqattırıp bardı. Kem milli mäsälälär, respublika säyäsi tormışındağı üzara köräş işe äyberlär belän qızıqsına, alar hiç şiksez ЗBeздa ПoBoлжbя gäziten uqıp bardılar. Ä uqımağannarnı Azatlıq tanıştırıp bardı. İñ qızıqlı yazmaları belän.
Gäzitneñ bu yıldağı soñğı sanı da şundıy yazmalar belän tulğan. Ğädättägeçä, berençe bitendä iñ sallı yazma baş möxärrirneke. Ul bik ğadi atala: Ätäç yılı. Süz şulay uq respublikadağı säyäsi wäzğıät turında. Ayırım alğanda Qazan xakimiäte häm deputatlarınıñ aldağı yıl turında söyläşüläre xaqında. Ä ul aldağı yıl digännäre Qazan öçen şaqtıy qatlawlı bulaçaq ikän. Gäzittän özek:
Qazan şähär başqarma komitetı räise Metşin şähärneñ 12 milliard sum burıçı bar dip belderde. Ä Qazannıñ kerem öleşe ber yılğa 4 milliard sum ğına. Kamil İsxaqov wazifaların Räfis Borhanov başqaraçaq. Dumada eçke kierenkelek barlığı sizelde. Metşin, Qazan deputatları häm başqarma xakimiäte arasında tawış quzğatırğa mataşu – uñışsızlıqqa ireşäçäk dide. Häm, Bezdä büdjet häläkäte, bez biş yıl eçendä burıçlarnı tüläp beterergä tieşbez. Ä sez monda betergeç belän flomaster büleşep utırasız dip tänqitläp aldı.
Gäzit yazuınça, Qazan meriäsendäge 2500 xezmätkärne 1260 qa ğına qaldıru küzdä totıla. Älegä qädär şähär törle prefekturalarğa bülengän ide. Alar da betereläçäk. Yazma avtorı, Qazan Duması üz östenä alğan wazifalarnıñ yartısın aqça belän tä''min itälmi ikän. Şuña kürä, elekkege başlıq Kamil İsxaqov 12 şundıy wazifadan baş tarmaqçı bulğan. Yäğni, aqça taba almıy torğan eşlärne respublika xakimiätenä birergä. Menä monısına minem aqça yuq, Qazannıñ bu öleşen sez qarağız gospodalar digän formada. Läkin, Kamil İsxaqov urınına saylanğan Räfis Borhanov, bez radikallar tügel, östebezgä alğanbız ikän, tartıp baraçaqbız dip beldergän. Şul uq waqıtta kadrlar üzgäreşe zur bulaçaq ta digän. Gäzittän tağın ber özek:
Şul uq waqıtta Dumağa saylanğan ike deputat wazifalarınnan baş tarttılar. Militsioner Nurğayaz Äkbärov häm “Ritual” dip atalğan şirkät citäkçese Rawil Kärimov. Üzennän-üze sorala: ni öçen bu keşelär oktäber ayında köräşä-köräşä deputat buldılar soñ? Küräseñ, alar urınına Metşinnıñ yaña urınbasarları saylanır. Şul uq waqıtta, Metşin Duma başlığı bulırğa mömkin, ä başqarma xakimiätkä Borhanov kiler. Älegä İlsur Metşin, yaña wazifasına künegep kenä kilä.
Gäzit menä şundıy räsmi dairä serlärenä açıqlıq kertep mataşa bu sanında.
Monnan tış, gäzitneñ uquçılar yaratıp uqıy torğan tağın ber rubrigında, yañalıqlar öleşendä qızıqlı xäbärlär bar. Mäsälän, yaña yılnı säbäp itep, Respublikanıñ qayber jurnalistları nindi büläklärgä iä bulğan. Gäzittän özek:
Qazan milli-mädäni üzägendä Tatmediä agentlığı tarafınnan oyıştırılğan, jurnalistlar öçen banket ütte. Älege banketta, saylap alınağan jurnalistlar öçen büläklär patşalarça ide. Tatmediä başlığı Marat Moratov qulınnan jurnalistlar 600 gramlı ber banka qızıl uıldıq, 200 gramlı qara uıldıq, bik tä qimmätle bulğan Henessi konyağı, şulay uq qimmätle wiski, bal häm başqa rizıqlar belän bergä 10nar meñ sum aqça da aldılar. Jurnalistlar Tatmediä agentlıgın küz yäşläre belän maqtadılar. Mondıy xälneñ jurnalistlar tormışında bulganı yuq ide.
Tıñlawçılarıbıznıñ iskärtäbez, Azatlıq mondıy xökümät büläklärenä layıq bulmadı. Bez turılıqnı yaratabız, ikralar belän genä awıznı tomalaw bulmas inşalla.
ЗBeздa ПoBoлжbя gäzite menä şundıy mäğlümatlar belän gäziteneñ soñğı sanın tutırğan. Älege bäysez gäzit kiläse yılda da serle dönyanı açudan tuqtamas.
Räfis Cämdixan


text:
Başqortstanda çıqqan matbuğat ikegä bülenä-räsmi gazetlar häm "oppozitsion" dip atalğan basmalar. Şularnıñ räsmiläre kübräk awıl cirendä, oppozitsiä yözen çağıldırğannarı isä-zur şähärlärdä tarala. xalıq fikeren beleşü üzäge –nindi basmalarğa ışanıç ni däräcädä bulğanı turında sannar bäyän itkän. Fiker beleşü näticälärenä qarağanda, respublika xalqınıñ küpçelege räsmi matbuğatqa da-oppozitsiänekenä dä ışanmıy. Här partiä wäkilläre bu könnärdä närsägä qarşı köräşäçäklären bäyän itä.
İrşat Tläümbät, Ufa


text:
Yaponiä Qıtaynı kertmi genä Aziä-Tın Okean Ireklek Duğası tözergä täqdim itä
Yaponiä premyer ministrı Şinzo Abey Hidstanğa säfäre barışında Dähline töbäktäge demokratik illärne kertep Aziä-Tın Okean Ireklek Duğası buldırırğa çaqırdı. Hidnstan parlamentınıñ urtaq utırışında çığış yasap Abey mondıy xezmättäşlektä Japoniä, Hindstan, Awstraliä häm Quşma Ştatlar qatnaşa alır ide dide. Bu Hindstan belän mönäsäbätlärne yaña däräcägä kütärergä teläwçe Abey säfärendäge iñ köçle belderü buldı diärgä mömkin.
Citmäsä Tokyonı Qıtaydağı xärbi köçlärneñ zamançalaştırıluı borçıy häm suğış çorında Yaponiäneñ Qıtaynı okupatsiäläwenä bäyle açular da äle basılıp citmägän.
Şulay itep Abeynı Hindstan, Yaponiä, Awstraliä häm Quşma Ştatlar arasında xezmättäşlekkä çaqıruğa närsä etärgänlegen abaylap bula kebek.
Yaponiä premyerı şul Ireklek Duğasındağı demokratik qimmätlärneñ häm töp keşe xoquqlarına xörmätneñ urtaq buluı turında da, strategik mänfäğätlärneñ urtaq buluı turında da söyläde.
Tokyonıñ Hindstan belän mönäsäbätlärne yaña däräcägä kütärü telägenä Abey ayıruça basım yasadı.
"Min Yaponiä-Hindstan xezmättäşlegennän zurraq mömkinleklärgä iä bulırday başqa ikeyaqlı xezmättäşlek yuq dip nıqlı ışanam. Şuña kürä min Hindstanğa ikeyaqlı mönäsäbätlärebezne yuğarıraq däräcägä kütärergä digän nıqlı niät belän kildem" dide Abey.
Anıñ belän söyläşülärdän soñ Hindstan premyer ministrı Manmohan Singh Hindstan-Yaponiä xezmättäşlegeneñ kiläçäge yaqtı bulır digän farazları belän urtaqlaştı. Anıñ äytüençä, ike citäkçe aldağı yıllarda üzara mönäsäbätlärneñ niçek tärräqiät itärgä tieşlege turında küpyaqlı yul xaritası tözegän.
Qıtaynıñ quätle il bulıp kütärelüe Yaponiäne genä tügel näq şulay uq Hindstannı da borçıy. Şul uq waqıtta alar Pekiñ belän mönäsäbätlärne bozarday uylanılmağan aşığıç adımnarğa da barmas kebek. Qıtay mäsälän tizdän Hindstannıñ iñ zur säwdä partnerına äwereläçäk. Yaponiä isä ul isemlektä unınçı urında ğına tora.
Könyaq Aziä Analitik Törkeme belgeçe Bahukutumbi Raman ni genä bulmasın, bu waqıyğalar Qıtayğa oşamıyaçaq di.
"Bu xällärgä qıtaylar borçılıp qarıy häm alar üz borçıluların törle yullar aşa citkerep kilä. Qıtay telendäge kiñküläm mäğlümät çaralarında bu açıqtan açıq belderelsä, ingliz telendägelärendä saqlıq belän genä äytelä. Şulay uq Qıtaydağı säyäsi sıynıf häm tışqı eşlär ministrlığı keşeläre aşa da belderelä. bu älbättä, şiksez Qıtaynı borçıy. Alar şulay uq Bengal qultığında bulaçaq Hindstan, Yaponiä, Awstraliä häm Quşma Ştatlarnıñ häm töbäktä Qıtayğa qarşı buluçı il dip qabul itelüçe Singapurnıñ urtaq xärbi diñgez künegülären dä istä tota di Raman.
Şäxsän Qıtayğa ışanıç belän qaramasa da, Abey xakimiätkä kilgännän birle Qıtay belän Yaponiä arasındağı küptännän kierenke mönäsäbätlärnı yaxşırtırğa tırışa.
Abey säfäreneñ iqtisdıy yağına kilgändä, ike ilneñ premyer ministrları 2010 yılğa üzara säwdä külämen 2 märtäbä arttırıp 20 milliard dollarğa citkerergä dip kileşte. Abey belän berdä 200-läp eşmäkär dä kilde, häm alar Hindstan eşmälärläre belän ayırım üzara söyläşülär ütkärä. Hindstan bigräk tä infrastrukturanı yaxşırtuda Yaponiäneñ investitsiälärenä häm belemenä ömet itä. Çönki Hindstannıñ iqtisadıy üseşen elemtä häm transport sisemalarınıñ zäğiflege nıq totqarlıy.
Naif Aqmal


text:
Qazan İslam İnstitutı oyıştı
Rusiä islam universitetı 1998 yılda oyışqannan birle , anı Tatarstannıñ xäzerge möftie Ğosman İsxaqi citäkläde. Ä universitetnı oyıştıruçılar, Rusiä möftiläre şurası, Tatarstan diniä näzaräte häm ber däwläti oyışma- Tatarstan Fännär akademiäseneñ Tarix institutı ide. Universitet baştan uq, yuğarı belemle din belgeçlären äzerläwne maqsat itep quysa da, citäkçelek yıl sayın mullalar ğına çığara tordı, aları da yıl sayın distädän artmadı. Respublika soñğı yıllarda İslam mirasına iğtibarnı däwlät däräcäsendä birä başladı. Tatarlarnıñ cäditçelek mirası- Tatarstannı bügenge köndä dä dönyada tanıta alaçaqlığın istä totıp, şuşı mirasnı universitet däräcäsendä kütärü, öyrätüne räsmilär cayğa salır öçen, RİUdağı citäkçelekne alıştırdılar. Döresräge, citäkçelek yaña bulsın öçen, universitetnıñ öç oyıştıruçısı da riza buldı. Tarix institutınıñ bülek mödire, tarix fännäre kandidatı İldus Zahidullin Rusiä islam universitetına rektor itep quyıldı. Ä uqu yortı isä üze dönyawi din belgeçläre äzerli torğanğa äylänä dip belderelde.
Tatarstan Diniä näzaräte, başta riza bulsa da, soñraq, dönyawi uqu yortı buluına qarşı çıqtı. Diniä näzarätenä yaqın bulğan törkemnär, elekkege rektor, Tatarstan möftie Ğosman İsxaqi tuğannarı törle qarşılıq çaraları uzdırdı. Mäs’älä könnän –kön quyıra tordı. RİUnıñ yaña citäkçelege bu mäsälne xäl itär öçen, universitetnı dönyawi itep qaldırırğa, ä mullalar äzerlär öçen yaña uqu yortı buldırırğa xäl qıldı. Yañası isä Qazan islam institutı dip atalaçaq dip belderdelär. İnde menä, bu könnärdä, Mäskäwdä bu uqu yortın ğämälgä quyu buyınça cıyılış uzdı. İnde, Azatlıqta aldaraq Ğosman İsxaqi bu xaqta belderde. RİUdan ayırmalı bularaq, yaña institutnı Rusiä möftiläre Şurası belän Tatarstan diniä näzaräte genä ğämälgä quydı. RİU rektorı isä, telägän şäkertlär ike uqu yortında da uqıy ala dip beldergän ide. Şulay uq, yaña uqu yortı RİU bazasında urnaşaçaq dielgän ide elegräk. İnde, institutnıñ rektorı bulğan Ruslan Tahirov RİUğa barıp, andağı şäkertlärne Qazan islam universitetına küçärgä ügetläp tä yörgän ikän. Ä Tatarstan möftie urınbasarı Wäliulla Yaqup äle rektor bilgelänmäde, uqu yortı oyışmadı dip tä belderde. Anıñça, uqu yortı terkälü uzğaç qına oyışqan sanala.
Qazandağı İslam uqu yortı tiräsendä wäzğıät, barıber, RİUnıñ yaña citäkçelege telägänçä ğämälgä aşırıla. Ortodoks İslam tarafdarı Ğosman İsxaqi isä, barıber, üz süzendä qala birä. Menä şundıyraq wäzğıät.
Räfis Cämdixan


text:
Bagdad, Ğıraq deputatları nixäyät waqıtlı industriä ministrı Hajem al Xassaninı parlament süzçese itep sayladı.Ul sönni ğäräb.Saylanğannan soñ Xassani(audio)
Ğıraqlılarnıñ üz xoquqların qullanu waqıtı.İrekle.demokratik häm federalist ildä barlıq ğıraqlılar xoquqlardan faydalanırğa tieş.
Eleke atom belgeçe Xösäin al Şarastani (ul şığı)häm körd Aref Tayfur anıñ urınbasarları itep saylandı.AQŞ armiäse belderüenä kürä, al Anbar ölkäsendäge şartlawda AQŞ marinı häläk bulğa.Kiçä AQŞ qaramağındağı Abu Ghraib törmäsenä yasalğan höcümdä 40amerikan soldatı 12 totqın yaralandı.


text:
Azeri Dublyaj Dizi Serial Kino Film izle » Azeri Dublyaj » Başlanğıc - Inception (2010) Azeri Dublyaj izle
Başlanğıc - Inception (2010) Azeri Dublyaj izle
Başlanğıc - Inception (2010) Azeri Dublyaj izle,Inception (2010) azeri dublyaj izle,baslangic azerbaycanca dublyaj izle,Haчaлo azeri dublaj izle,Haчaлo azerbaycanca online full hd bax,Haчaлo online seyret,Inception (2010) azeri dilinde izle,Inception (2010) azerbaycanca kino film izle
Inception (2010) azeri dublyaj izle baslangic azerbaycanca dublyaj izle Haчaлo azeri dublaj izle Haчaлo azerbaycanca online full hd bax Haчaлo online seyret Inception (2010) azeri dilinde izle Inception (2010) azerbaycanca kino film izle


text:
AQŞ dönyanıñ cılınuına qarşı yaña strategiä iğlan itäçäk
2001 yılda, prezidentlığınıñ berençe yılında, Quşma Ştatlar prezidentı George Bush, Kyoto kileşüenä qarşı çığıp, "tirä-yün moxit doşmanı" digän quşamatqa iä bulğan ide. Atnakiç könne Bush administratsiäse dönyada klimat üzgärüenä qarata yaña säyäsäten iğlan itte.
"Quşma Ştatlar başqa illär belän bergä yapma gazlar turında yaña program äzerliäçäk. Kyoto kileşüe 2012 yılda tämamlana. Minem täqdim şul: kiläse yıl axırıda Amerika häm başqa illär yapma gazlarnı kimetü maqsatında yıraq kiläçäkkä qarağan maqsat bilgeliäçäk" dide amerikan prezidentı.
Amerika häm başqa illär digändä, dönyada yapma gaznı iñ küp çığaruçı 15 il küzdä totıla. Yewropanıñ zur illärennän tış, alar arasında, üz gazların çiklärgä telämägän Qıtay belän Hindstan da bar. Şuşı 15 ilneñ berençe oçraşuı bu közdä Quşma Ştatlarda ütäçäk.
2001 yılda Kyoto kileşüenä qarşı çıqqanda, Bush ul AQŞnıñ iqtisadına zyıan kiteräçäk dip añlatqan ide. Anıñ süzlärenä qarağanda, xäzer täqdim itelgän yaña plan nigezendä, yapma gazlarnı, iqtisadqa zıyan kitermi genä, kimetep bulaçaq. Şuşı planın Bush kiläse atnada Zur 8-lek sammitında täqdim itergä cıyına:
"Aldağı 10 yılda bez benzin qullanunı 20%-qa kimetergä telibez. Ber yaqtan bu ilneñ iminlege mäsäläse bulsa, ikençe yaqtan tirä-yün moxitne saqlaw. Quşma Ştatlar äydäp baraçaq, min monı Zur 8-lekkä citkerergä cıyınam" dide Bush.
Ämmä Germaniäneñ Heilgendamm şähärendä ütäçäk samitta xäzerge waqıtta Zur 8-lektä dä Yewropa Berlegendä dä räslek itüçe Germaniä üz planın alğa sörer dip kötelä.
"2 gradus" dip atalğan bu planğa kürä, dönyadağı cılılıq küp digändä 2 gradusqa artaçaq, annarı kimi başlayaçaq. Belgeçlär fikerençä, monıñ öçen 2050 yılğa bar illär dä, yapma gazlarınıñ, 1990 yıldağı külämnän, 50%-qa kimetergä tieş bulaçaq.
Bush administratsiäse bu planğa qarşı çığa, bar illärne dä ber qalıpqa salmasqa, härkemgä üz yulın tabırğa mömkinlek birergä çaqıra. Bushnıñ üz planına kürä, başta illär bergäläp urtaq maqsatlar bilgeliäçäk, annarı härbersenä üz maqsatına ireşü yulların tabu forsatı bireläçäk.
Şulay itep, Heilegendamm sammitında bu mäsälädä qızu bäxäs kötelä.
Ali Ğilmi


text: Bügen Berlinda Fransiä, Britaniä häm Germaniä citäkçeläreneñ 3-yaqlı oçraşuı ütä. Räsmi räweştä, Germaniä kanslerı Gerhard Şröder, Britan premier-ministrı Tony Blair häm Fransiä prezidentı Jacques Chirac, iqtisadi mäsälälär tikşerä dip iğlan itelde. Ämmä İtalia premier-ministrı Silvio Berlusconi bu oçraşunı, Yevropanıñ yaña idaräsen tözü niäte dip atadı. Berlin oçarşuına çaqırılmağanğa üpkälägän İtaliä belän İspaniä, Maynıñ berendä Yevropa Berlegenä 10 yaña äğza quşılğaç, alar belän ber däräcädä qaludan qurqa. Şröder, Blair häm Chirac, ber säğättän matbuğat oçraşuı ütkärergä tieş.


text:
Nyu Yorkta Respublikannar partiäse qorıltayı atnakiçtä G.Bushnı ikençe möddätkä namzät itep kürsätep tämamlana..qorıltaynıñ berençe ike könendä tanılğan urta yulda toruçı wäkillär çığış yasasa, çärşämbedä konservativ äğzalar AQŞnıñ iminlek säyäsäten nıq yaqlap çıqtı. Vitse prezident D.Cheney demokratlarnıñ prezident namzäte J:Kerryne ikelänüçän,qararsız keşe dip taswirladı. Qorıltayda möselman-amerikannar çığışlar yasasa da alarnıñ täsire bilgele tügel.
Çärşämbe kiçne vitse prezident D.Cheney
(audio)
Prezident G.Bush citäkçelegendä bez Amerikanı saqlau, terroristlarnıñ köç qullanuın urınında tuqtatu häm yaqın könçığışnı iske näfrät häm açulardan yıraqlaştıru ireklek kenä kiterä alğan ezlekle tınıçlıqqa alıp barırğa yardäm öçen yaña säyäsät alıp bara başladıq yaña oyışmalar buldırdıq
İyül ayında Bostonda Demokratlarnıñ qorıltayında Bush köndäşe J.Kerry, administratsiä suğıştan elek yevropalı berektäşlär belän xezmätäşlek itmi AQŞnıñ Ğıraqtağı tırışlıqların zäğiflätte dip äytkän ide. Cheny isä administratsiä berektäşlärdän torğan koalitsiä belän citäkçelek itep Äfganstan häm Ğıraqta rejimnarnı cimerde digän cawap qaytarıp , AQŞnıñ iminlek mäsälälärendä BMOnıñ rolen kire qaqtı. Cheney(audio)
Prezident küp illärdän torğan koalitsiä belän citäkläw belän berniçä keşeneñ qarşılıq kürsätüenä rizalıq birü arasında ayırma buluın bik açıq itep añlattı. G.Bush Amerika xalqın saqlau öçen ber qayçan da röxsät soramayaçaq.
Vitse prezident Cheney qorıltaydağı çığışında Kerrynıñ 20yıllıq senatorlıq kariärasına da höcüm itep anıñ küp kenä xärbi çaralarğa qarşı tawış birüen äytep(audio)
Senator 20yıl buyına ilgä täsire bulmağan xatalar yasıy ala . Ämma prezident här waqıt döres,xälitkeç tawış birergä tieş. Amerikağa kiräk häm Amerikanıñ andıy prezidentı bar.
Cheney dä Bushnı yaqlarğa qarar birgen demokrat
senator Zell Miller dä qorıltayda prezident namzätına şaqtıy kisken höcümnär yasadı.
Möselman-Amerikannar 4 yıl elek G.Bushnı yaqlap tawış birgän ide.Ämma 11nçe sintäberdän soñ AQŞta alıp barıla başlanğan terrorğa qarşı säyäsät säbäple küplär partiädän yıraqlaştı. NYta respublikannarnıñ qorıltayında alar çığışlar yasasa da, ällä ni küzgä bärelmäde. Bu atnada respublikannar qorıltayı Nyu York şähre politsiä departamentındağı imam İzaq el Mu-eed Pashanıñ doğaları Qor''ännän kitergän sitatlar belän başlandı.Annan soñ Ğıraqta tuğan Zaynab al Suwaij Saddamnı bärep töşergän Bushnı nıq yaqlap çığış yasadı.4könlek qorıltayda möselmannar çığış yasasalar da ällä ni üzlären kürsätä aldılar dip äytep bulmıy. Amerikan-Möselman Mönäsbätläre Şurası süzçese İbrahim Hooper respublikannar ildä yäşäwçe 7million möselmanğa ällän yaqınaya almadı dip äytte. Demokratlarnıñ bıyılğı platformında AQŞnıñ qapma-qarşılıqlı anti-terror qanunı küzdän kiçerelergä tieş dip äytelä. Ğäräb-Amerikan partiä aktivistları Bushnıñ ikençe mäddätendä sivil ireklek häm Yaqın Könçığış solıx protsesına ähämiät bireler dip ömed itä. Fiker beleşülärgä qarağanda çığışı belän Livannan bulğan Ralph Nader Ğäräb-amerikannar arasında bik popular Nader bäysez namzät .Möselmannar häm ğäräb amerikannar (alarnıñ öçtän ber öleşe möselman) ğomumän alğanda Kerrynı östenräk kürä ikän. Ämma ğäräb –amerikannar radiobız ütkärgän öngämälärdä partiä bezneñ borçılularğa iqtibar itäçäk dip äytkän.Qorıltayğa Virginiadan kilgän ğäräb amerikan wäkil George Selim
(audio)
älegä qädär kürgännärgä şatlanam,ämma qänäğät tügel,Respublikannar Partiäse azçılıqlarnı bigräk tä ğäräb-amerikan cämäğätçelegen cälep itü öçen kübräk eşlärgä tieş.Ämma tırışlıq kürsätelä häm bu möhim .
Qorıltayda Kaliforniadan kilgän kongresmen Darrel İssa Bush suveren Fälästin däwläten yaqlıy häm min prezident yaqın könçığışta zur üzgäreşlär kiteräçäk dip ışanam dip söylägän
färidä xämit,praga


text: Respublikala narkomania, eskelek häm tämäke tartıu yılına yomğaq yahalha la, yäştär kös strukturalarınıñ narkotiktarğa qarşı köräşe menän riza tügel. Ular Öfölä siğändar ixatahında tağı la ber aksia ütkärźe. Afğanstandan, Tajikstandan kilterelgän narkotiktar tap oşonda asıqtan-asıq hatıla. Siğändar ixatahında yäşäwse siğändar äytewensä, aksia ütkärep yıraqqa kitep bulmay, sönki bındağı barondar milisianı hatıp alıp bötkän. Oşo ixatanıñ yıldar dawamında aq ülem taratıuı la şuğa bäyle. Ämmä yäştär tuqtarğa uylamay. Bıl yulı ixatala 500-läp keşe yıyıldı. Narkotiktarhıź qala oyoşmahı wäkildäre bıl ixatanı küźätewgä alğan. Oşonday uq aksialar artaban da ütkäreläsäk.


text:
Başqortstanğa matbuğat irege kilerme?
Şimbä kön - Rusiä matbuğatı bäyräme köne. Anı bar il jurnalistları belän bergä Başqortstan qäläm ähelläre dä, elektron mäğlümat çaraları wäkilläre dä kiñ bilgeli.
Başqortstan jurnalistların hönäri bäyrämnäre belän respublika prezidentı Mortaza Räximov häm Matbuğat, näşriät, poligrafiä buyınça Başqortstan däwlät idäräse başlığı Boris Melkoedov qotladı.
Mortaza Räximov respublika jurnalistlarına cawaplı eşlärendä uñışlar häm ilham telägän. Respublikada törle ölkälärdä häm tarmaqlarda baruçı reformalarnı yaqtırtuda kiñ mäğlümat çaralarınıñ role zur buluın bilgeli Räximov äfände.
Başqortstan jurnalistları xäzer üz bäyrämnären yılına ike tapqır bilgeli. Berse – Rusiä matbuğatı könendä, ikençe tapqır Başqortstan matbuğatı könendä – 14 iyündä. Respublikada soñğı yıllarda kiñ küläm mäğlümat çaraları şaqtıy nıq qıyınlıqlar kiçerde. Gazeta-jurnallarğa yazıluçılar sanı kisken tübän tägäräde, matbuğatqa ışanıç ta sizelerlek kimede.
Süz dä yuq, soñğı un-unbiş yıl eçendä Başqortstanda yözlärçä matbuğat basmaları, elektron mäğlümat çaraları eşli başladı. Alarnıñ küpçelege kommersiäne küz uñında totıp oyıştırılğan ide. Läkin matbuğat basmalarınıñ artuı alarnıñ sıyfatına, uqımlılığına tä'sir itä almağan digän fiker tua. Bäysez tikşerenü üzäkläre, sotsiologik öyränü oyışmaları fikerençä, Başqortstanda soñğı yıllarda bäysez matbuğat basmaları bötenläy dä yuq. “Räsmi matbuğatqa soñğı berniçä yılda Xökümät tarafınnan şaqtıy yärdäm kürsätelä başladı, läkin bu yärdämne aluğa uq alar räsmi xakimiätlärneñ cırın cırlarğa mäcbür itelde”, - dip belderä Ufada tatar häm rus tellärendä çığuçı bäysez “Xalıq ixtıärı” isemle gäzitneñ möxärrire, professor Mäcit Xucin.
Başqortstanda matbuğat irege bulmawın Rusiäneñ başqa tikşerenü üzäkläre belän bergä Xäbärdarlıqnı yaqlaw fondı wäkilläre dä raslıy. Alarnıñ 2006 yılnıñ noyäber ayında iğlan itkän tikşerenü näticälärenä qarağanda, Başqortstan Rusiä töbäkläre arasında matbuğat irege bötenläy dä bulmağan 17 töbäk isemlegenä kertelgän ide. Kiñ küläm mäğlümat çaralarınıñ bäysezlegen tikşergän başqa soraşıp beleşülär näticäläre dä Başqortstanda süz iregeneñ nıq qısıluına bik küp dälillär kiterä.
Uzğan yılda Başqortstandağı “Provinsial'nıye vesti” gäziteneñ baş möxärrire Viktor Şmakov respublika xakimiätlärenä qarşı yazmalar bastıruda ğäyeplänep qulğa alınğan häm berniçä atna tikşerü bülegendä utırıp çıqqan ide. Äle dä bu eş buyınça mäxkämä utırışları däwam itä. Näticädä bu gäzit çığudan tuqtadı. “Xalıq ixtıärı” digän ikençe bäysez gäzitneñ dä yazmışı ayanıçlı. Respublikadan çittä näşer itelüçe bu basmanıñ yaña sannarın qulğa alular arqasında, ul da soñğı waqıtta çığudan tuqtadı. “Respublika xakimiätläre bäysez matbuğatnı buıp üzeneñ köçsezlegen häm qurquın ğına kürsätä”, - di bu cähättän şuşı gäzitneñ möxärrire Mäcit Xucin.
Viktor Şmakov ta respublikada süz iregeneñ bulmawın matbuğat basmalarınıñ xakimiätlär buysınuında buluı belän genä añlata.
Ufada yäşäwçe bäysez jurnalist Viktor Şmakov östennän mäxkämä tikşerüläre däwam itä. Üzeneñ bäysez gäzitendä Başqortstan xakimiätlärenä yala yağuda ğäyeplänä ul. Cinayät eşen öyränüne Ufanıñ Kirov rayonı mäxkämäse alıp bara. Kiläse utırışnıñ älegä köne täğäyen genä bilgele bulmawın äytte Viktor Şmakov.