text:
HSN: Ukraine NOW brendi Bükreşte taqdim etildi
2019 senesi iyunniñ 27-28 künleri Romaniyadaki Bükreşte Dunay regionı içün AB Dunay strategiyasınıñ 8-nci forumı olıp keçti.
Tedbirde Ukraina haber siyaseti Naziriniñ mesleatçısı Mıroslav İlyaş iştirak etti. O, halqara toplulıqqa, Ukraine NOW brendini taqdim etti. Brend HSN yanında Ukraina populârlaşması meselelerinden Komissiya işi çerçivesinde Banda agentliginen işlep çıqarıldı.
Bundan ğayrı, tedbir vaqtında Sergiy Zaharovnıñ "Dira" ("Teşik") degen kitabınıñ prezentatsiyası keçirildi. Kitap HSN destegi ile ingliz ve roman tilinde bastırılğan.
Forum vaqtında ukrain delegatsiyası Avropa integratsiyası meselelerinden Ukrainada regional inkişaf, qurulış ve mesken-kommunal hocalıqtan Nazir Taras Tokarskıyniñ reberligi altında "11 STEPS TOWARD EUROPE" muvafaqiyetli leyhalar sergisini taqdim etti. Sergi Dunay regionunda AB Strategiyasınıñ çerçivesinde Ukrainada ömürge keçirilgen muvafakhiyetli leyhalarnen tanışmağa imkân bere.
Bundan ğayrı, tedbir çerçivesinde tögerek masa keçti. Anda AB Dunay strategiyasınıñ esas yönelişlerini amelge keçirüvde işbirlik ve Ukraina iştirak etmesi meseleleri, Tuna havuzı territoriyasında informatsion telükesizlik, informatsion meydançıqlarnıñ yaratılması vastasınen halqara kommunikatsiyalarını pekitüv ve informatsion telükelerge qarşılıq aletleri olaraq halqara informatsion merkezlerniñ yaratılması muzakere etildi.
Forum çerçivesinde Ukrainadan yapılğan tedbirler Yuriy Maslovnıñ reberligi altında "Dunay regionı içün AB strategiyası" yerli akimiyet organlırınıñ Birleşmesi tarafından teşkil olundı.


c: text/html

text:
HSN: Kiyevde "İşğal etilgen Qırım: 5 yıllıq qarşılıq kösterüv" V Halqara forum keçti
2019 senesi fevralniñ 27-de Kiyevdeki Sanat Arsenalında Ukraina haber siyaseti Nazirliginen teşkil etilgen "İşğal etilgen Qırım: 5 yıllıq qarşılıq" V Halqara forum keçti.
Tedbirniñ iştirakçilerine kiriş sözünen Ukraina Baş-Naziri Volodımır Groysman ve Ukraina meselelerinden AQŞ Devlet departamentiniñ Mahsus temsilcisi Kurt Volker muracaatnen bulundılar.
Forum çerçivesinde üç panel munaqaşa keçti, bu munaqaşalar vaqtında Qırımnıñ qaytarılması içün milliy ve halqara küreş aletleri muzakere etildi, ondan ğayrı, ilhaq etilgen yarımadada insan aqqlarınıñ bozulmasına diqqat celp etmek içün uquqimaye saasında munaqaşa keçirildi.
Birinci, milliy panelni Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini Emine Ceppar alıp bardı. Munaqaşada Ukraina medeniyet Naziri Yevgen Nışçuk, Vaqtınca ilhaq etilgen topraqlar ve içki yerleşken şahıslar meselelerinden Nazir muavini Yusuf Kürkçi, Ukraina tasil ve ilim Naziriniñ Birinci muavini Pavlo Hobzey, Tış işler Naziriniñ muavini VasılBodnar, Ukraina adliye Naziriniñ avropa integratsiyası meselelerinden muavini Sergiy Petuhov, Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı Gündüz Mamedov ve Milliy strategik araştırma institutınıñ Müdiri Rostislav Pavlenko iştirak ettiler.
İştirakçiler Qırım deokupatsiyası boyunca devlet siyasetiniñ yönelişini ve ilhaq etilgen territoriyalarda Ukraina vatandaşlarınen bağ saqlanılmasından kerekli devlet areketlerini muzakere ettiler.
Forumnıñ halqara paneligi uquqimeci, "Tsentr gromadânskıy svobod" uquqimaye teşkilâtınıñ başlığı Öleksandra Matviyçuk alıp bardı. Munaqaşalar çerçivesinde Avropa parlamentiniñ deputatı Rebekka Harms, Ukrainada NATO Temsilciliginiñ Başlığı Aleksandr Vinnikov, Latviya Cumhuriyeti Seyminiñ tış işler meselelerinden Komitet Başlığı Rihard Kols, Litvaniya Cumhuriyeti Seyminiñ azası Emaneulis Zingeris ve Ukrainada Türkiye Cumhuriyetiniñ Müteşşem ve Vekâletli Elçisi Yagmur Ahmet Güldere Ukrainanıñ territorial bütünligine qol tutqanlarını bildirip, Avropa ve Avropa atlantik toplulıq adından Qırımnıñ qanunsız ilhaq etilmesini takbih ettiler.
Üçünci, uquqimaye panelini jurnalist Andriy Külikov alıp bardı. Bu panelde Ukrainaa insan aqqlarından BMT nezaret missiyasınıñ Başlığı Fiona Freyzer, Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Milliy Meclis azası Eskerder Bariyev, İnsan aqqlarından Ukraina cemaat birleşmesiniñ yuristler içün tasil programmalarınıñ koordinatorı Darya Sviridova, adliyeci ve uquqimayeci Emil Kürbedinov, uquqimayeci ve "KrımSOS" esasçısı Tamila Taşeva ve rusiye adliyecisi Mıkola Polozov iştirak ettiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqyarda martnıñ 9-ında yerli sakinler ve cemaat teşkilâtlarnıñ faalleri ukrain şair, yazıcı ve rassam Taras Şçevçenkonıñ abidesine çeçek qoydı. Böylece olar kobzarnıñ doğğan kününi qayd etti, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Abidege çoqusı ukrain bayrağınıñ renklerinde çeçeklerni ketirdiler - sarı nargüz ve mavı susam. Aqyardaki ukrainler öz teşebbüsinen Şçevçenkonıñ hatırasını añmağa keldi. Qadınlar eykel ögünde haçlandı ve dua oqudı. Yerli ukrainler abide yanında Ukraina, Qırım ve Aqyardaki vaziyetni muzakere etti.
Aqyarnıñ Ukrain milliy-medeniy cemiyetniñ adından çeçeklerni Margarita Litvinenko, Oleg Leus ve Mihail Galunka qoydi.
Aqyarnıñ rusiyeli akimiyeti Şçevçenkonıñ hatırasına iç bir tedbir azırlamadı.
Ukrainada marnıñ 9-ında ukrain şair ve ressam Taras Şçevçenkonıñ doğğan kününden 206 yıllığını qutlaylar.


text:
niş modelleri
niş modelleri , niş modelleri niş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş modelleri , niş modelleriniş…Read More


text:
Ruslar
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Urıslar (üzatama: pycckиe, russkiie), Slavän xalqı.
1989. yılda Sovet Berlegendä ğomumi sanı 145,16 million keşe, ş.i. Räsäydä 119,87 million, Tatarstanda 1,157 million keşe. Urıs telendä söyläşälär. Dinnäre – Xristian dineneñ Pravoslavie tarmağı. Millät bularaq, Ukrain häm Belarus xalıqları kebek ük, Könçığış Slavân qäbiläläre berdämlekläreneñ tarqaluı barışında borınğı Kiev Ruse kenäzlege cirlegendä barlıqqa kilä. Tarixi-etnik bilämälre zurayu häm başqa qäbiläläre belän quşılu barışında Tönyaq, Könyaq häm Urta Urıs söyläme könküreş törkemnärenä ayırıla. İdel buyında Urat Urıs söyläm törkemeneñ berniqädär üzençälege bar. Xäzerge Tatarstan cirlärenä Urıslar XV ğasırdan küçep utıra başlıylar. Qazan xanlığı yawlap alınğannan soñ (1552.), alanıñ küçenü xäräkäte tağı da köçäyä. Cirle Törki häm başqa xalıqlar belän aralaşu näticäsendä Urıslar etnokultur üzgäreşe kiçergännär (bu yöz-qiäfät, tormış-könküreş ğädätläre, kiem-salım, azıq-tölek häm başqa çağıla). Üz näwbätendä Urıslarnıñ İdel-Ural xalıqlarınıñ tormığı-könküreşenä, tel-söylämenä, matdi häm ruxi tübänäyüenä yoğıntısı bar.
Tatar Ensiklopediä Süzlege. Qazan, Tatar Ensiklopediäse İnstitutı, 2002.


text:
Hafiz Horezmidiñ ğazaldarı
Hafiz Horezmi (şın esimi – Abdulrahim) XIV ğasırdıñ ekinşi jartısında Horezmde düniege kelgen. XV ğasırdıñ 30-40 jıldarı Şiraz qalasında dünieden ötken. Köne özbek tiline ülken üles qosqan. Jastıq şağı Horezm şaharında ötti. Mwndağı tınıştıqsız künderdiñ äserinen XIV ğasırdıñ soñında tuğan Otanın tastap ketuge mäjbür boladı. Samarqand, Bwhara, Hojand, Irak, Qırım, Isfahan, Tebrizde bolıp, Şirazdı mekendeydi. Ibrahim Swltannıñ sarayına jaqın bolğan. Hafiz Şirazi öleñderine qwrmetpen qarap, onıñ şığarmaların özbek şeriyatına alıp kelgen. Özbek halqın Şirazi şığarmalarımen tabıstıru nietimen «Hafiz» laqabatın tañdağan. Hafiz Horezmi häm öz zamanında adamdıqtıñ jarşısı, izgilikti Hafiz Şirazi, Jämi, Navoi sındı dini közqarastağı ökilderiniñ biri. Öleñderinde Manswr Hallajdı tereñ qwrmetpen tilge tiek etedi.
Hafiz Horezmi türki tilinde bay ädebi mwra qaldırğan. Öleñderinen diuan tüzgen. Diuan - jinaq, toptama mağınasında. Diuanında 1052 ğazal, 9 qasida häm muqammas, audarma, zertteuler men rubaidan bölek 37 264 joldan twratın şeri bar. Öleñde insan (adam) baqıt-saulığı, erkindigi, düniyaui mahabbatı aşıq aytılğan. Zamanasındağı türli oqiğalar, aşıq körsetilgen. Şerleri (öleñderi) mazmwn-mağınasınıñ keñdigi, pälsapasınıñ tereñdigi, insanpäruarlıq ruhı, jan-jaqtılığımen erekşelenip twradı. Tili taza, jeñil, halıq tiline jaqın, Horezm sarınına has sözder köp kezdesedi. Diuanınıñ XV ğasırdıñ 30 jıldarındağı köşirmeleri Ündistannıñ Haydarabad şaharınıñ Salardjang mwrajayınıñ kitaphanasında. Al, fotonwsqası Özbekstan Ğılım akademiyasınıñ şığıstanu institutında saqtalğan.
Birinşi ğazal
Ey, jan, sağan kim joladı, naz qılma,
Mına mağan nazdanudı az qılma...
Niyaz* qılıp, sendik nazdı tilermin,
Niyazıma nazdanbaşı gül öñdim.
Nesibemdi sağan qwrban eterde,
Meni özgege auıstırma bekerge.
Azap penen qalıñ qayğı işinde,
Öz-öziñdi jasırmaşı işiñde...
Köñil sırın bölmesin dep tileseñ,
Qiındıqtan alısta da, jür esen!
Sağan aşıq ğaşıq bolğan kezimde,
Mazalama, nazar sal da, köz ilme.
Hafiz janın otqa qarıp tasada,
Jähannamnıñ zañ-jarğısın jasama!
Niyaz* – ümit, tilek
Ekinşi ğazal
Qara köziñ aynımağan möp-möldir,
Jarqılınan öli köñil etken dir.
Jarıq jüziñ mäñgilikti meñzeydi,
Közim sağan qarağanın sezbeydi...
İşim jandı möp-möldir bir köz arbap,
Eger onı jaqsı körsem ne bolmaq?..
Üşinşi ğazal
Didar izdeñiz bwl tüni, ey, közderi aşıqtar,
Möldir janarğa razı-dür şın mäninde ğaşıqtar...
Sezim otına qwmardı örteymiz endi qay küni,
Közine erkektiñ körseter jüzin gülzardıñ baylığı...
Süyemin äri dünieni, ürey älemi külmeydi...
Aq jüzim menen janarım, gülzarımmenen güldeydi...
Eger sen joldı izdeseñ, uayımğa salma basıñdı,
Artqa emes, jürgen bw jolıñ alğa jürgennen aşıldı!
Bazarğa kirseñ keşkisin, eki ömirge teñersiñ,
Sauda ziyanın sezinbey, paydanıñ joğın sezersiñ.
Äkimşi bolğan bir kisi, miñgilik älemge ketti,
Ne qıldı fäni düniede, ne tastap, neni äketti?
Köñiliñniñ nwrı janğanda, meyiriñ tasıp baq tile,
Didarı jarıq bar mañğa, közi de bizge jaqtı de...
Jiğanıñ qanday paydanı körsetti sağan aşılıp,
Wsaqtay janıñ beliñde, tösiñnen şığar şaşılıp...
Älem – älemniñ alğaşqı mädenietiniñ bir türi,
Bwl dwrıs, jäne nege onı qaytalau kerek? Külkili!..
Mına älemde özindik sana bolmağan... sağınba,
Sanalı kündi dep oylap, sanasız künge şalınba...
Kim edi ol sağan özge emes, Alladan jannıñ bäri-dür,
Ey, insan dedim, ey, insan, esitpediñ be? Arı jür!
Qadamın bassañ paqırdıñ, jolınan kespe soqırdı,
Keskektep şığar aldıñnan kütip jür sınaq ne türli.
Aqıl häm parasatpenen oyna mahabbat jolında,
Basıñda baqtıñ barında, keudeñde oynap janıñ da.
Jaqsı-jaman dep Hafizdi eşkimge iñkär etpeseñ,
Momın erlermen qadirli körinesiñ de köpke sen...
Törtinşi ğazal
Hayuanattar bağında diuana boldım aqırı,
Kör, endi eldiñ işinde äpsana boldım aqırı...
Düniya sırın wğınıp, süyispenşilik jolında,
Jan qwrbıma jan berip, jansırap qaldım aqırı...
Esiginiñ itine aşına bolıp köriñiz...
Hämma dosıma jarlı bop, begene boldım aqırı...
Janıp-janbay sabırdıñ otına tüsip, jan keşip,
Şämil rwqsatı üşin de pärvona* boldım aqırı...
Jihankez bolıp jahandı tügeldey kezdim, ätteñ-ay,
Ganji qwsın da taba almay, sarsañğa tüstim aqırı...
Dariya qılıp köz jastı jılağanımdı körgensiñ,
İşi bauırına bir şomıp dürdana boldım aqırı...
Dilbar elimnen köştirip, hayatım äure etti-dür,
Miskin Hafizdey atımmen qanqwsa boldım aqırı...
Pärvona* – kömekşi, qoldauşı
Şağatay tilinen audarğan jas aqın Sündet Seyitov
Abai.kz


text:
Felsefey Yunanê Antiki
Felsefey Yunanê Antiki, felsefeyo kıhano kı İsay ra ver seserra 6ıne dı veciyo miyan, herra İmperatoriya Roma Yunanê Antiki dı zerrey demê Hellenistiki ra vêrdo, oyo. Zerrey felsefey Yunanê Antiki zaf gırd biyo. Yew ra zêde zaf çiy zey felsefeyo politik, etik, metafizik, ontolociye, logik (mentıq), biyolociye, retorik u estetiki, kewtê cı miyan. Eyro xeylê filozofi qebul kenê kı eno felsefe zerrekê kultur felsefey Ewropa vıraşto. Filozofê felsefey Yunanê Antiki, zanayış çıçiyo, çı areze keno, raştbiyayış çıçiyo, kamca ra yeno, senê musiyeno, arezekerdışê dınya u cıwiyayışi u persê felsefiyê wınasiyêni geyray cı.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, eki qırımlınıñ bulunğan yerin tayin etmege rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa muracaat etti.
Hususan o Canköyde evinde tintüv keçirilgen, ondan soñ bilinmegen yerge alıp ketilgen Dilâver İbragimov aqqında aytıp berdi.
Ve daa Denisova Rostov-na-Donu şeerinde apis etilgen Rustem İsmailvnıñ bulunğan yeri bilinmegenini haber etti.
Rusiye quvetçileri Canköyde Dilâver İbragimovnıñ evinde tintüvni kecirdi, ondan soñ onı bilinmegen yerge alıp kettiler. Bunı advokat Emil Kurtbedinovğa tutulğan adamnıñ soyları haber etti.
Rusiye Yuqarı mahkemesi dekabrniñ 24-nde istinaf şikâyetini baqıp, «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ (Aqmescitteki birinci gruppa) ükmüni deñiştirdi. Qırımlılarnıñ apis cezaları 6 ayğa eksildi.
Böylece, Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov 11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñ ükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
2019 senesi iyün ayında Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu dava mabüsleri Teymur Abdullayevni 17 yılğa, Uzeir Abdullayevni 13 yılğa, Rustem İsmailovnı 14 yılğa, Ayder Saledinov ve Emil Cemadenovnı 12 yılğa üküm etti.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Martnıñ 20-nde işğal altındaki Qırım ve Aqyarda 417 insan koronavirus sebebinden tibbiy nezaret altında qala. Bu aqta Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«20.03.2020 tarihinde 417 insan tibbiy nezaret altında buluna, monitoring devamında yañı koronavirus yuqunçı (COVID-19) tedqiqi 1187 insanğa yapıldı, laborator tedqiqlerinde müsbet netice çıqmadı», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, yarımadanıñ tibbiy müessiselerinde «telükeli memleketlerden kelgen keskin virus yuqunçı alâmetlerinen» 21 insan buluna.
Qırımda ilk koronavirus hastası bar dep tasdıqladılar.
Martnıñ 19-nda Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresi, yarımadanıñ tibbiy müessiselerinde «telükeli memleketlerden keskin virus yuqunçı alâmetlerinen» 18 insan buluna, dep bildirgen edi.
Qırımda koronavirus şübhesi ile evde nezaret altında bulunğan insanlarnıñ sayısı arttı. Qırımnıñ Rusiye sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ malümatına köre, ekimler 286 insannıñ alını kontrol ete, 22 insan hastahanelerde buluna.
Aqyarda martnıñ 21-nde 11 hasta infektsion hastahanede tibbiy nezaret altında buluna, 123 insan evde nezaret altında qala.


text:
Belgili ğalım Äbdiuaqap Qaranıñ Mwstafa Şoqay turalı zertteu eñbegi francuz tilinde jarıq kördi
Şoqaytanuşı belgili ğalım Äbdiuaqap Qaranıñ Mwstafa Şoqay turalı 2002 jılı türik, 2004 jılı qazaq tilderinde basılıp şıqqan eñbegi 2013 jılı 21 qantar küni francuz tilinde jarıq kördi.
Parijdegi "Larmattan" baspasınan jarıq körgen eñbekti türik tilinen audarğan Aylin Tapia, audarmanı ğılımi twrğıdan qarap, baspağa dayındağan professor Stefan de Tapia.
Kitaptıñ artqı mwqaba betinde mına sözderge orın berilgen:
«Qazaqstannıñ täuelsizdik tarihında Franciyanıñ erekşe ornı bar. Mwnıñ sebebi Qazaqstannıñ Keñes Odağınan täuelsiz boluına ömirin arnağan Mwstafa Şoqaydıñ osı oraydağı küresin 1921-1941 jıldarı Parij qalasında jürgizgen boluı.
1917 jılı Aqpan Töñkerisinen keyin totalitarlıq patşalıq jüye qwlap Reseyde demokratiyalıq jaña sayasi jüye ornatu mümkinşiligi payda bolğan uaqıtta ondağı başqırt, qazaq, qırğız, özbek, tatar jäne türkimen sındı halıqtar özderiniñ wlttıq memleketterin qwruğa wmtıldı. Bwlardan qazaqtar Orınborda Alaş Orda wlttıq ükimetin sonday-aq özbektermen tize qosa otırıp Qoqan qalasında Türkistan ükimetin jariyaladı. Mwstafa Şoqay Türkistan ükimetiniñ basministri qızmetin atqardı. Osı ükimetti Bol'şevikterdiñ qwlatuınan keyin, Şoqay A.Kerenskiy, P.Milyukov sıyaqtı orıs demokrattarımen birge Europağa şığıp Franciyada sayasi küresin jalğastırdı.
Şoqaytanuşı belgili ğalım Äbdiuaqap Qaranıñ Mwstafa Şoqay turalı 2002 jılı türik, 2004 jılı qazaq tilderinde basılıp şıqqan eñbegi 2013 jılı 21 qantar küni francuz tilinde jarıq kördi.
Parijdegi "Larmattan" baspasınan jarıq körgen eñbekti türik tilinen audarğan Aylin Tapia, audarmanı ğılımi twrğıdan qarap, baspağa dayındağan professor Stefan de Tapia.
Kitaptıñ artqı mwqaba betinde mına sözderge orın berilgen:
«Qazaqstannıñ täuelsizdik tarihında Franciyanıñ erekşe ornı bar. Mwnıñ sebebi Qazaqstannıñ Keñes Odağınan täuelsiz boluına ömirin arnağan Mwstafa Şoqaydıñ osı oraydağı küresin 1921-1941 jıldarı Parij qalasında jürgizgen boluı.
1917 jılı Aqpan Töñkerisinen keyin totalitarlıq patşalıq jüye qwlap Reseyde demokratiyalıq jaña sayasi jüye ornatu mümkinşiligi payda bolğan uaqıtta ondağı başqırt, qazaq, qırğız, özbek, tatar jäne türkimen sındı halıqtar özderiniñ wlttıq memleketterin qwruğa wmtıldı. Bwlardan qazaqtar Orınborda Alaş Orda wlttıq ükimetin sonday-aq özbektermen tize qosa otırıp Qoqan qalasında Türkistan ükimetin jariyaladı. Mwstafa Şoqay Türkistan ükimetiniñ basministri qızmetin atqardı. Osı ükimetti Bol'şevikterdiñ qwlatuınan keyin, Şoqay A.Kerenskiy, P.Milyukov sıyaqtı orıs demokrattarımen birge Europağa şığıp Franciyada sayasi küresin jalğastırdı.
1939 jılı Düniejüzilik ekinşi soğıs bastalğanda Şoqay üşin kezinde özin qwşaq jayıp qarsı alıp otanınıñ täuelsizdigi jöninde küresine mümkinlik bergen Franciya ekinşi otan sipatında edi. Sondıqtan Franciya üşin Nacistik Germaniyanıñ basıp alu qaupi töngende, Şoqay Reseyden kelgen özge sayasi emigranttar sekildi AQŞ-qa jan sauğalap qaşudı qalamadı. Francuzlar sıyaqtı soğıstıñ auırtpalıqtarına tözuge täuekel etti. Alayda Franciyanı jaulap alğan nemister 1941 jılı mausım ayında Şoqaydı üyinen twtqındap äketti. Sodan Şoqay 1941 jılı, 27 jeltoqsanda Berlin qalasında dünie saldı. Şoqaydıñ esimi 1923-1941 jıldarı arasında ömir sürgen Parijdiñ Nojan sür marn qalaşığındağı bir sayabaqqa berilgen»


text:
Qıtay azamattarımen töbelesken bes jigit eki ayğa qamaldı
Qıtay azamattarımen töbelesken Almatı oblısınıñ bes azamatı eki ayğa qamaldı. Bwl turalı küdiktilerdiñ tuğan-tuıstarı ayttı, dep habarlaydı "JasAlaş" saytı. Qamau turalı sankciyanı oblıstıq sot bergen.
-Sot keşki bester şamasında bastaldı. Sağat tüngi toğızğa taman ayaqtaldı. Bizdiñ sotqa kirgizbedi. Estuimizşe jäbirlenuşiler kelmedi. Olar qıtay konsulımen birge sotqa qatısuğa ıqlas tanıtıptı. Sud'ya tergeuge deyin eki ayğa qamau turalı şeşim şığardı. Kepildikpen bostandıqqa şığaru üşin bes million qoyu kerek, - deydi küdiktilerdiñ ağası Erbol Mwhametalin.
Qazir QK-tiñ 293-babı 3 bölimi, 107 babı 2-bölimi jäne 106 babı 2-bölimi boyınşa Berikbol Rısaldinov, Beybit, Nwrbol Mwhametalin jäne tağı bir ağayındı Sarqın pen Erkin Salqanovtar ayıptalıp otır.
Almatı oblıstıq policiya departamentiniñ dereginşe 7 qazan küni «CITIC Construction» jwmısşıları arasında öndiristik qarım-qatınas negizinde töbeles bolğan. Qanat JAMBIL esimdi azamattı birneşe şeteldik jwmısşı wrğan. Ertesinde bwl oqiğa tağı bir kikiljiñge jalğastı. YAğni soqqığa jıqqan. Resmi aqparattarğa süensek tört şeteldik azamat türli dene jaraqatımen auruhanağa jatqızıldı.
Abai.kz


text:
İçeriğe atla
-
Etiketler
1774 Küçük Kaynarca Anlaşması, 1812 Bükreş Anlaşması, Ahmet Davutoğlu, akrabalık böyle olmaz, Ankara-Kırım Bahçesaray, Budapeşte Mutabakatı, Cevdet Paşa, Cevdet Yılmaz, Dilde Fikirde İşte Birlik, Diyorlar ki, domates sorunu, Erdoğan, Eskişehir, Eskişehir Kırım Derneği, Faruk Özlü, göç, Halil İnalcık, İsmail Gaspıralı, Kırım Gelişim Vakfı, Kırım Hanlığı, Kırım Tatar Platformu, Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği, Köstence, Mevlüt Çavuşoğlu, Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Nihat Zeybekçi, Pavlo Klimin, Rus Çarı 1’nci Nikolay, Sovyetler Birliği, Süleyman Demirel, Süleyman Karluk, Tarih-i Cevdet, Tataristan, Ukrayna


text:
Rusiye mahkemesi Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, «Qırım birdemliginiñ» koordinatorı Server Mustafayevni mayısnıñ 15-ne qadar apiste qaldırdı. Bu aqta advokatı Lilâ Gemeci bildirdi.
«Mahkemede imayeniñ müvekkilimniñ nezaret altında tutuluvı mümkün olmağanına dair delilleri seslendirildi. Qayd etildi ki, Dünya sağlıq teşkilâtınıñ COVID-19 koronavirusınen bağlı tevsiyelerine köre, telüke gruppası ayrı şaraitlerde tutulmalı. Keskin nefes virus yuqunçı olğan ve martnıñ 3-nden berli sıcağı olğan Serverge koronavirus testi yapıldı, amma diagnozı qoyulmadı, bu telükeli gruppağa kire», – dedi Gemeci.
Martnıñ 23-nde Ukraina Tış işler nazirligi, siyasiy mabüs Ukraina vatandaşı Server Mustafayevniñ Rusiye tarafından kerekli tibbiy tedqiqler ve tedaviylevnen temin etilmegenine qarşı narazılıq bildirdi. Rusiye tarafı buña şimdilik cevap bermedi.
Daa evel «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Mustafayevniñ sağlıq vaziyeti fenalaştı, dep haber etildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Mustafayev oña tibbiy yardım kösterilmesi ve koronavirus talili alınmasını rica ete.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Server Mustafayev Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ oturışuvına yüksek sıcaq ve öksüriknen ketirildi. Advokat Aleksey Ladinniñ aytqanına köre, qırımlı esnas başlanmasını yatıp bekledi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Mustafayev tibbiy yardım kösterilmesi ve koronavirus taliliniñ yapılması aqqında rica ete.
Amnesty International halqara aq qorçalayıcı teşkilâtı, Rusiyeniñ Cenübiy arbiy okrugınıñ arbiy prokurorı Sergey Kolomiyetske mektüp yazıp, Server Mustafayevge tibbiy yardım kösterilüvi, bütün qabaatlavlarnıñ lâğu etilüvi ve onıñ azat etilüvi aqqında rica etmege çağırdı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Äqdäs Niğmät Qurat
Äqdäs Niğmät Qurat (Urısça: Akдec HиrMaToB, Törekçä: Akdes Nimet Kurat, 22 aprel 1903[1] - 8 sentäber 1971[2]) Älmät awılında tuğan. 1927. yılda Berlin universitetınıñ tarix fakultetın tämamlıy, 1928. yılda fälsäfä doktorı däräcäsen (PhD) alıp, Törkiägä kitä. Ankara universitetınıñ tel tarix geografiäse fakultetına prafisır bulıp urnaşa häm 1971. yılğa qädär şunda eşli. Borınğı (VI-VIII ğasırlar) häm soñğı çor (XVII-XX ğasırlar) çığanaqların tigez däräcädä yaxşı belüçe kiñ qırlı tikşerenüçe bu ğälimneñ Törek, Alman, İngliz häm Fransuz tellärendä 100 dän artıq xezmäte basılğan. A. Niğmät Qurat 1971 yılda automobil bäreleşenä yulığıp hälaq bula[3]. İstanbuldağı Erenköy-Sahrayıcedit ziratında kümelgän.
Çıganaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ "Kazan Türklerinden Prof. Dr. Akdes Nimet Kurat"; Baştav, Şerif; sf. 119
- ↑ Mahmut Şakiroğlu. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Akdes Nimet Kurat. tr:Türkiye Diyanet Vakfı, XXVI. cilt, Ankara, 2002, sayfalar 430-431.
- ↑ Ğasırlar awazı: "Kiçär boy qalur mängü atqa", Asiä Räximova, 1996 1/2.


text:
Qazaqstan Prezidenti štkän päyşänbä küni birqatar dšlät organliriniŋ rähbärliri bilän keŋäşmä štküzdi.
Prezident Qasım-Jomart Toqaev keŋäşmä davamida salamätlikni saqlaş ministri Eljan Birtanovniŋ Duniyaviy salamätlikni saqlaş täşkilatiniŋ taҗsiman virusni pandemiya däp elan qilişiğa bağliq duniyadiki väziyät toğriliq dokladini tiŋşidi. Ministr Duniyaviy salamätlikni saqlaş täşkilatiniŋ infektsiyagä qarşi kürişiş boyiçä tävsiyäliriniŋ mäzmuni, şundaqla Qazaqstan grajdanliriniŋ behätärligini täminläşkä munasivätlik kšrülüvatqan çarilär toğriliq ähbarat bärdi.
Dšlät rähbiri hškümätkä häm başqa dšlät organliriğa virusniŋ kirişigä vä tarqilişiğa yol qoymasliqqa qaritilğan çarilärni küçäytiş boyiçä eniq tapşurmilarni bärdi. Җümlidin ammiviy mädäniy vä sport çarä-tädbirlirini, konferentsiyalärni vä kšrgäzmilärni štküzüş vaqitliq män°iy qilindi. Soda märkäzlirini, bazarlarni, ozuq-tülük sanaiti ob°ektlirini, vokzallarni vä aeroportlarni qoşup hesapliğanda, adämlär nurğun toplinidiğan barliq җaylarda sanitarliq tärtip küçäytilidu. Mäktäplärdä ätiyazliq tätilniŋ başlinişi 2020-jilniŋ 16-mart künigä almaşturuldi, aliy oquş orunliri jiraqtin oqutuşqa kšçidu. Häliqara aviatsiya jük toşuşqimu qoşumçä çäkläş çariliri җariy qilinidu.
Prezident grajdanlarni ozuq-tülük mähsulati vä birinçi novättä lazim bolidiğan tovarlar bilän tohtalsiz täminläşniŋ zšrür ekänligini alahidä atap kšrsätti. Qasım-Jomart Toqaev şundaqla çäkläş çariliriniŋ kiçik vä ottura tiҗarätkä ziyan yätküzmäsligi keräkligini täkitlidi.
Behätärlik çariliri küçäytildi
Qazaqstan Prezidenti štkän päyşänbä küni birqatar dšlät organliriniŋ rähbärliri bilän keŋäşmä štküzdi.


text:
Gaagada mahkeme: Noyabrniñ 21-nde ukrain deñizcileriniñ esir etilüvi davası mevzusında diñlevler olıp keçecek
Cumaaqşamı künü, noyabrniñ 21-nde, Ukraina Arbiy-dañiz quvetleriniñ 3 gemisi ve 24 ekipaj azalarınıñ tiyilmemezligi bozuluvı mevzusında akemlik mahkemesiniñ birinci diñlevleri olıp keçecek (Ukraina Rusiyege qarşı).
Bu aqta öz Facebook saifesinde Ukraina Tışqı işler naziriniñ muavini Olena Zerkal haber etti.
““Berdânsk”, “Nikopol” ve “Yañı Qaru” evge Odesağa qaytqan vaqtında, Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ taqımı Gaagağa yol tuta”, – yazdı o.
Zerkal, Ukraina esir etilgen deñizciler oğrunda küreşni qanunsız zapt etilüv vaqtından başlağanını hatırlattı.
2018 senesi aprelniñ 1-nde ise Ukraina Rusiyeni Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ deñiz uquqı şartnamesi boyunca dava açqanı aqqında haberdar etti.
Hatırlatamız: Zapt etilgen ukrain gemileri beklev yerine kelip çıqtı.
Oquñız: Ukrain deñizcileri davası mevzusında Rusiye tahqiqatçısı işğal etilgen Keriçke ketti, – Polozov


text:
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi - Yayınevinin kitapları
20
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: Eczacılık Tarihi 2 / Eğitim, Araştırma ve Metinler 12 SayI: 2
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: Eczacılık Tarihi I / Eczacılar ve Eczaneler Cilt: 12, Sayı: 1 2010
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: Asuman Baytop Armağanı 11 Sayı: 1-2
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: II. Meşrutiyet'in Yüzüncü Yılı Cilt: 10, Sayı: 1 2008
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: Adnan Adıvar Özel Sayısı Cilt: 7, Sayı: 2 2006
Osmanlı Bilimi Araştırmaları Dergisi = Studies In Ottoman Science: Celâl Saraç'a Doğumunun 100. yılı için Cilt: 8, Sayı: 1 2006
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi: Prof. Dr. Işın Demirkent Hatıra Sayısı Sayı: 42, 2005


text:
Bas prokuratura qılmıstıq is turalı basqa mälimet bermedi. Tergeu jürip jatır.
5 mamırda Özbekstan prezidenti Şavkat Mirziyaev ükimet jinalısında "Sardoba su qoymasındağı qayğılı oqiğağa kinäliler jazalanadı" dep mälimdegen.
7 mamırda apattı zertteu jönindegi ükimet komissiyası qwrılğanı habarlandı. Onıñ qwramına "Özgidroenergo" mekemesiniñ basşısı, senator Abdugani Sanginov kirgen. Su qoyması Sanginovtıñ jetekşiligimen salınğan.
Özbekstan ükimeti Sardoba su qoymasınıñ qwrılısına 404,4 mln dollar bölgen.
Eske salayıq, 1 mamırda tañerteñ Sardoba su qoymasındağı böget jarıldı. Sol mañdağı 70 mıñğa juıq adam köşirildi. Topan su körşi Qazaqstan aumağına ötip, Türkistan oblısındağı birneşe auıldı su bastı.
Abai.kz


text:
İñ olı student universitetnı tämamladı
96 yäş’lek Djuzeppe İkençe bötendön’ya suğışında qatnaşqan
İtaliyaneñ iñ olı studentı universitetnı tämamladı.
İtaliyada İkençe bötendön’ya suğışında qatnaşqan 96 yäş’lek Djuzeppe Paterno Palermo Universitetınıñ tarix häm fälsäfä fakul’tetın beterde.
1923 yılda tuğan Paterno Siŝiliyada äz keremle ğailädä tua.
Kitaplar uqırğa yarata läkin yuğarı uqu yortına kerä almıy. Monıñ urınına 20 yäşendä suğışqa kitä. Timer yulında êşli.
Uqu teläge sünmi anda häm 90nçı yıllarda universitetka kerä.
İptäşlärennän 70 yäş’ olı bulsa da, Paterno alardan yaxşıraq uqıp çığa.
Bäyläneşle xäbärlär
Şartlawda ülüçelär sanı 177 gä citkän
Bu xaqta Livan sälamätlek saqlaw ministrı Hamad Xasan beldergän


text:
Haberler
Elvida, ustaz!
Halqımız milliy sanat erbabı Ali Alimovnen vedalaştı.
Qırımnı kederli haber sardı: Vatanına avdet olğanından berli öz doğmuş Aqmescit şeerinde yaşağan, mında 1990 senesi çoq belli "Uçan-Su" ve "Fidanlar" gençler ve bala-ösmür ansambllerni meydanğa ketirgen, bütün bu zaman içinde olarnıñ bediy reberi olğan büyük oyuncı, horeograf, oca, pedagog, alicenap insan Ali ağa Alimov bu faniy dünyanı terk etti.
Keçken sene 14 martta keniş cemaatçılıq ve Ali ağanıñ yüzlernen talebeleri onı müteber 90 yaşınen hayırlağan, eñ eyi tilekler seslendirgen ediler. Milliy sanatımıznıñ eñ körümli sımalarından olğan ustaznıñ ömür yolunı hatırladılar. 17 yaşında sürgünlik qarsamba-felâketlerini başından tolusınen keçirgen Ali ağa oyuncı olmazdan evel ayaqapçı, aydavcı olıp çalıştı. Sanağa çıqqan soñ ise oyunğa doğğan sevgi ve özündeki istidat onı bu saada meşur usta ve birazdan ustaz ettiler.
Qırımğa qaytmağa yasaq olğan devirniñ büyük qısmını o, Vatanğa yaqınca olmaq içün, 22 yıl Odessada yaşadı. Öz sevimli zenaatınen oğraşır eken, "dağ oyunları", dep, horeograf ve baletmeyster sıfatında milliy oyunlarımıznıñ inkişafı üzerinde de çalıştı. Bu işler oña Qırımda doğmuş sanatımıznı tiklemekte çoq yardım etti.
Oca olaraq yaş nesilge özgün oyunlarımızğa sevgi aşlağan Ali ağa öz pedagogik faaliyetinde özüne has printsiplerge riayet etti: ansambllerge kelgen balalardan kimseni qaytarmadı, kimseniñ göñülni qırmadı, er birine öz torunları kibi munasebette bulundı. Talebeleri de oña teren sevgi ve sayğınen cevaplandılar. "Uçan-Su" ve "Fidanlar"nıñ ananege çevirilgen baar kontsertleri milliy sanatımıznıñ muhteşem bir ananesine çevirilgen edi.
Teessüf ki, olıp keçken siyasiy vaqialar ustaznıñ icadına menfiy tesir ettiler. O, sağlığı çete tursın, eñ-evelâ müit deñişkeni sebebinden sevimli zenaatı ve onıñ evlâları olğan ansambllerdeki faal işlerinden çetleşti.
Ali ağa Osman oğlu Alimov vefat etkeni munasebetinen onıñ ömür arqadaşı Meva hanımğa, oğlu Ebazer beyge, qızı Ülkera hanımğa, torunlarına samimiy ve teren taziyemizni bildiremiz, cümle yaqınlarına baş sağlığı tileymiz.
Alla rahmet eylesin.
Qırımtatar Milli Meclis azaları
VI Milliy Qurultaynıñ delegatları
Cemaat vekilleri ve dostları.


text:
Küçüm
Küçüm xan (?-1598. tiräse), Seber xanı (1563.-1598.), Şäyban xan näsele warísı Mortaza ulı. 1554. yıldan Seber Xanlığı täxetenä menü öçen Yädegär bäk belän köräşä başlí. 1563.tä anı quğaç täxetkä utıra. 1573.tä Permgä ğäskär belän bara. 1582.-1585. yıllarda atama Yermak basqınnarına qarşı suğışa. Yermak hälâq bulğaç, Qaşlıq şähären qaytarıp ala. (1585.). Xanlıqnı nığıtu häm berläşterü yulında cirle aqsöyäklär qarşılığına oçrí. Säyet xan belän Qaraçı bäk citäkçelegendä Küçüm xanğa qarşı fetnä oyıştırıla. Küçüm xan üz urdasın İrteş buyı dala cirlärendä küçerergä mäcbür bula. Anda yaña xanlıq nigezlärgä omtıla, şuña ireşü öçen 1598. yılğa qädär Urıs voyevodalarına qarşı köräşä. Yermakqa qarşı alıp barğan suğış-bäreleşläre xaqında xalıq telendä küp riwayät-xikäyätlär saqlanıp qalğan.


text:
Prezidenttik kadrlıq rezerv - bilimdi jastar üşin äleumettik lift!
Biıl Qazaqstanda Jastar jılı, bilesizder. Jastar sözsiz - memlekettiñ ekonomikalıq häm ruhani damuınıñ lokomativi. Negizgi qozğauşi küşi. Al bilikti äri bilimdi jastardı memlekettik qızmetke tartu - prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ sayasi bağdarlamasındağı negizgi basımdıq berilgen mäsele boldı. Iä, Memleket basşısınıñ «Sabaqtastıq. Ädildik. Örleu» attı saylaualdı bağdarlamasında aytılğan.
Sol üşin de jastardıq kadrlıq rezervin dayarlau isi qolğa alındı. Ol - «Prezidenttik kadrlıq rezerv» dep ataldı. Mine, osı kadrlıq rezervke ümitkerlerdi irikteu biılğı jıldıñ 1 tamızında bastalıp ketken.
Şartı da oñay. İrikteuge respublika boyınşa 35 jasqa deyingi joğarı bilimi men 5 jıl jwmıs ötili bar kez kelgen jas azamat qatısa aladı. Tipti, ötinimdi onlayn joldauğa da mümkindik jasalğan.
İrikteudiñ egjey-tegjey turalı ötkende Memlekettik qızmet isteri agenttiginiñ törağası Anar Jayılğanova hanım bayandap bergen.
«İrikteu memlekettik qızmetşilerden ğana emes, ekonomikanıñ barlıq sektorlarınıñ ökilderi arasında jürgiziledi. Bizge qazir ekonomister men IT-mamandar öte qajet. Tipti sot jüyesinde kiberqılmıstı aşatın mamandar kerek. Sondıqtan, jaña tehnologiyalarğa baylanıstı ekonomika sektorlarınan mamandar köbirek irikteledi», - degen edi Anar Jayılğanova.
Bwl äueli jastar üşin äleumettik lift ekeni sözsiz. Türli saladı üzdik nätijelerge jetken jas qazaqstandıqtar rezervke ötu arqılı memlekettik lauazımdarğa basqaru lauazımdarına tağayındala aladı. Al «Prezidenttik kadrlıq rezervke» ümitkerlerdi irikteu jıl soñına deyin jalğaspaq. Jıl soñında rezervke 300-ge juıq jas maman qabıldanatın boladı.
Aytpaqşı, atalğan kadrlıq rezervke ümitkerlerdi irikteu boyınşa Mañğıstau oblısı Memlekettik qızmet isteri agenttigi öñirlik kommunikaciyalar qızmetinde baspasöz brifingin ötkizgen. Oğan öñirdegi Memlekettik qızmet isteri agenttiginiñ, Ädep jönindegi keñestiñ, Prezident janındağı Memlekettik basqaru akademiyasınıñ basşılar qatısqan.
Onda aytılğan aqparatqa jüginsek, azamattar kadrlıq rezervke 3 jıldıq merzimge alınadı. Jäne irikteuge memlekettik sayasi qızmetşiler qatısırılmaydı. Al jañağı rezervke ötken 3 jıldıñ işinde tiisti bos jwmıs ornı anıqtalğan jağdayda rezervtegi kadr sayasi häm basqaruşılıq lauazımına say qızmetke wsınıladı.
Abai.kz


text:
Serik Twrğınbekwlı. Aybergenov aydını
(Estelik – esse)
Alpısınşı jıldardıñ ayağı men jetpisinşi jıldardıñ basında, qazaq poeziyasına qıranday samğap, ekpindey engen, erekşe bolmısı bar bir aqın bolsa – ol Tölegen Aybergenov edi. Aybergenovtiñ sol kezdegi qalam siltesine qızıqpağan aqın kem de kem şığar. Tipti sol bir twstarda Tölegenşe tebirenip, Tölegenşe tolğağan aqındardıñ legi qalıptasa bastap edi. Ärine, solardıñ bäri bir saptan, bir qaptan şıqqan bir-birimen tım wqsas bolıp jatsa, onda aqınnıñ daralığı tanılmas edi.
Äytse de, sığalay qarap,saraptay bilgen sınşı bolsa, sol jıldar öleñ ölkesinde Tölegenge tän wqsas izderdi bağamdauğa bolar edi. Bwl da aqınnıñ erekşeligi, ayrıqşa ornı dep bağalar edik. Sebebi, sol jıldarda qosılğan tıñ tolqın Tölegen jırları qay oquşını da bey-jay qaldırmağanı aqiqat.
Özimniñ bağamdauımşa, sol jıldarda jaña şığıp, qanat qağa bastağan osı küngi eñ tanımal aqındar Mwhtar Şahanov, Fariza Oñğarsınova, Aqwştap Baqtıgereeva, ömirden erte ötken Meñdekeş Satıbaldiev,Ömirzaq Qojamwratov sındı aqındarğa Tölegen poeziyası äser etpedi dep ayta almaymın. Sol twsta, tipti, Marat Otaraliev degen talanttı jas aqınnıñ jır jwptağan şabısı da, dabısı da Aybergenovten aumay qalğan sätterine kuä bolıp qaluşı edik. Keyin, osı aqındardıñ bäri de, elikteu, solıqtaudan arılıp, öz arnasımen ağıp ketti...
Ol öleñ oqığanda erekşe bir küyge tüsip, qıranday samğap, qanattanıp ketuşi edi. Onıñ erekşeligi sol, öleñ oqığan sätinde özin de, özgeni de, aynalasındağı dünieni wmıttırıp, basqa bir bölek älemge engizip jiberuşi edi.
Meni osı Tölegenniñ öleñ oquı qattı eliktirdi. Qos qolın sermegen, beyne bir qanattı qwstay erkin samğap, dauıs ırğağı da san qwbılıp, tıñdarmanın birden baurap alıp, eriksiz tänti etuşi edi – au.
Men Tölegendi alğaş ret Almatıda, Jazuşılar odağınıñ üyinde kördim. Qasında Şämşi Qaldayaqov bar. Tölegendi äp-sätte sol kezdegi jas aqındardıñ bir tobı qorşap alıp, öleñ oquın qolqaladı. İşinde men de barmın. Köp sözge keltirgen joq, alğaşında säl kibirtiktegendey bolıp edi, kele-kele keñ jayılıp, qwyqıljıp, aqqan qıranday samğap ketti dersiñ. Biz – jas aqındar – añtarılıp qarap qalğanımızdı añğarmappız. Biraz öleñder oqıdı.
Mağan äser etkeni sonşalıq, sol öleñderdiñ biraz şumaqtarı meniñ sanamda sol kezden saqtalıp qalıptı. «Sen meniñ özimdi körseñ, twrısım osı meniñ, al, mendegi ğalamat sezimdi körseñ, şoşır ediñ!» -degen kezde, aqın jüzin onan sayın barlap, jır älemine enip, jüregine boylay tüskenimizdi bayqamay da qaldıq. Ne degen qwdiret, ne degen ğajayıp jır! – degen wlan asır oydıñ qwşağında qalıp, özimizdi bwl dünie emes, basqa bir älemge enip ketkendey sezindik. Qoştasar sätte, bärimiz qol berip, at-jönimizdi aytıp jattıq. Kezek mağan kelgen kezde, birden bayağı tanısınşa: - Oy, Serik seniñ 1964 jılğı säuir ayında, «Jwldızdıñ» törtinşi sanında «Küzettegi Ana» degen öleñiñ bar edi ğoy, - dep bir şumağın jatqa soqtı. Tañğalıp qaldım. Söytsem, Tökeñ, tek qana öziniñ öleñderin ğana jatqa aytpaydı eken, wnağanı esinde saqtalıp qaladı eken. Oğan keyin aralasa kele äbden közim jetti. Bwl – 1966 jıldıñ jaz ayı edi. Sodan ne kerek, keler jıldıñ küzine deyin Tölegendi jii körip jürdim. Köbinese Qaynekey Jarmağambetovtıñ üyinde jolığıp jürdik. Qaynekey Jarmağambetov meniñ auıldas ağam, ülken ğalım, bilimdi, zerek adam edi. Äri aqın, äri audarmaşı. Köp jıldar KazPide professor bolğan, wstaz. Qazaq ädebietinde ballada janrın damıtqan biregey twlğa.
Çili aqını Pablo Nerudanıñ balladaların audarıp, onı qazaq äuenine salıp jatqa aytatın. Bir küni Qaqañnıñ jaqın inisi Jaqsılıq ekeumiz Qaynekeydiñ üyine barsaq. Qaqañ tösek tartıp jatır eken. Qasında – Tölegen Aybergenov. Biraq, qattı auırıp jatqan adamnıñ qalpı körinbeydi. Şaraptan şarşağanı sezilip twr. Qaqañnıñ auzında damıl joq, bir äuenge salıp, ıñıldap öleñ aytadı: - ...Ey, soldat sağan degen üzim nan da, boyalğan köz jası men qızıl qanğa... Tölegen tebirene söylep ketti: - Pablo Neruda! Qaqañnıñ audarması... Mwnı men de jatqa bilem - dep ağıta jöneldi. Qaynekey qattı tolqıp közine jas aldı. Sol küni biz Qaynekeydiñ üyinde kün batıp, qas qarayğanşa boldıq. Tölegenniñ öleñderinen keyin, Qaqañ basın köterip, tamaqqa qaradı. Şäy işip, mañdayı terşip, köñili jaylandı. Tısqa şıqsaq, köşeni qoyu qarañğılıq qımtap alğan eken. Onda qazirgidey emes, köşe şamdarı jarqırap janbaydı.
Tek är üyden tüsken terezelerdiñ jarıq nwrı köşelerge meyirim şuağın tögip, tirşilik tınısın añğartıp twrğanday. Abay dañğılımen kele jatıp, osı küngi Furmanov köşesiniñ qiılısına jaqındağan twsta Tölegen toqtay qaldı. Bes qabattı däu üydiñ irgesinen öte bergende säl irkilip, şamı jarqırap köringen terezeni nwsqap: - Keşe men mınau üyde boldım, bwl üydiñ jarığı eşqaşan sönbeydi!- dedi. Keyin bildim, bwl üy, sol kezdegi belgili jurnalist, Şımkenttik Balta Isaevtıñ päteri eken. Ol da Qaynekeydiñ üyine jii keletin. Keyin, meni sol öz üyine ertip aparıp Tölegen turalı (Şämşi ekeuiniñ) talay hikayattarın aytıp edi-au. Tölegen sol arada meniñ ötinişim boyınşa tağı bir öleñ oqıp berdi. Jaña ğana Qaynekeydiñ üyinde oqığan öleñinen wzap kete almay, qayta tıñdağım keldi.
Köşe qiılısına kelgesin Tölegen biraz tauğa qarap, tolğanıp twrdı. Biz Jaqsılıq ekeumiz tömenge tüskeli twr edik.
Tökeñ bizge jattı da jarmastı: - Jüriñder üyge, men mına arada jap-jaqın jerde, Alatau – 60-ta twramın!- dedi. Meniñ ere ketkim kelip edi, Jaqsılıq tartınşaqtay berdi.Sebebi, bıltır ğana üylengen, jaqında ğana jas säbili bolğanı bar, üyine asığıp twr. Meniñ Jaqsılıqtı jalğız tastap ketuge dätim barmay, degbirim qaşıp twrğan. Sol sätte, tas töbeden töngen ay säulesimen aralasıp, alısta Alataudıñ qarlı şoqıları ayqın añğarılıp twrğan.
Tökeñ sol taularğa telmire qarap birer şumaqtı tögip tastadı:
Qayğı da, mwñ da menen köp tabılar,
Bäri de jalğız sen dep aqtarılar.
Baurayı mäñgi köktem zañğarlardıñ,
Basında mäñgi jatqan aq qarı bar.
Tökeñ bizben qimay qoştastı. Biraq bwl soñğı qoştasu emes edi.
***
Arağa apta tüspese de, ay aralatıp Tölegen ağamen kezdesip qaludıñ säti tüsip jürdi. Soñğı kezdesuimiz esimde qalıptı.
KazMudıñ art jağındağı qaltarısta – «Gülder» degen «Kafe» bolatın. Biz jas aqındar köbinese sonda bas qosatınbız. Birde barsaq, aynalasın ädettegidey jastar qorşap alğan, ortasında, – Tölegen Aybergenov twr. Şet jağına barıp twra qaldım.
Tentek mwhit tepsingen dauılında,
Balıqşınıñ ottarın öşiredi.
Küz ben qıstıñ twmandı jauınında,
Wşqıştardıñ tağdırı şeşiledi.
Jöni bölek öludiñ wrıstardan:
Şoferdiñ bwrılıssız jan tilegi.
Milicioner öledi wrı wstaudan,
Aqındardı mahabbat öltiredi.
Öleñ jalğasa berdi. Bäri de ünsiz tıñdap qalğan.Şet jaqqa demimdi işime tartıp, men de twrmın tırp etpey... Bir kezde artına jalt qaradı. Meni kördi. Qasına şıqırıp aldı. Qwşaqtasa kettik. Sosın, meniñ qwlağıma qaray moyın bwrıp, jäy ğana:
-Men eki künnen keyin Nökiske jürem. Şığarıp salıp ,äure bolmay-aq qoyıñdar. Qattı qoştaspayıq. Men tezdetip qaytıp kelemin. Sosın, özim tauıp alam seni,- degen.
Sol sätte: - Äy, Tölegen!- degen dauısqa bärimiz jalt qaradıq. Eñsemizge töngen şıñday Mwqağali twr tu sırtta. – Jür kettik,- dedi. Tölegen bizden sıtılıp şığa berdi.
Artınan qarap qalıppız. Ekeui qosılıp, äldenege asığıs adımdap bara jattı. Meniñ qwlağımda jaña ğana oqığan öleñ üni belbeulep twrıp aldı:
Sendelip örttey sezimmen,
Lapıldap ketip baramın.
Üzuge monşaq közimnen,
Jaqındap ketip baramın.
Qwdiretiñe, tuğan jer,
Men senip ketip baramın.
Qimastıq seniñ otıñnan,
Teñselip ketip baramın.
Alıstı baram arman ğıp,
Auırıñ bolsa, art, ömir!
Jolına jırdıñ qwrban qıp,
Basımdı tiktim, äyteuir...
Tölegen ağa sol ketkennen aqırı oralmadı. Sol jılı küzde Almatıdağı aq qayıñdardıñ japırağı sağınıştan erte sarğayıp, qara jerge saudırlap jii tüsip jattı...
PS. Osı bir şağın estelik – essemde Tölegen ağanıñ ayaulı jarı, altınday balalarınıñ asıl anası – Ürnisa jeñgey turalı birer auız lebiz bildire ketkendi jön kördim.
Ürnisa jeñgeymen Tölegen ağa Taşkenttegi SAGU-de birge oqığan eken. Qwday qosqan eki jar – bir-birine süyenip, kieli şañıraqtıñ astında az bolsa da baqıttı ğwmır keşti. Täñirdiñ Tölegenge Ürnisaday ayaulı jar berui – Tökeñniñ aqındıq ğwmarına tartqan tağdır sıyı dep tüsinemin.
Ürnisa jeñgeydiñ jibektey minezi, (Tökeñniñ anasınıñ atı da – Jibek edi) jaysañ jan-düniesi, äsirese, küle qarağan kezde köz şarasınan nwr tolıp, asa meyirimdi şapağat şaşıp twruı – nağız Anağa, Aruğa tän ğajayıp erekşelik edi. Tölegenniñ osınday ğaşıq köñilmen, qwştar sezimmen jır jazuı, Ürnisanıñ igi qasieti ekendiginde dau joq. Tökeñniñ artında qalğan şiettey balaların «qanattığa qaqtırmay, twmsıqtığa şoqıtpay», aman-esen tärbielep, tälim-tärbie, bilim bergen eresen eñbegi bwl künde barşağa mälim. Tölegenniñ qoljazbaların köziniñ qaraşığınday saqtap, oqırman jüregine jetuge jol aşqan, ayaulı jar – Ürnisa emes pe?
Tölegen üşin qiın – qıstau kezeñderdiñ bärine de otqa-suğa tüsuge dayın bolıp, tirşiliktiñ azabın da, qızığın da qara narday kötere bilgen Ürnisa jeñgey söz joq, qazaq qızınıñ qaysar minezin boyına taratqan tağılımdı twlğa, asıl jar, ayaulı Ana.
Tölegen bir öleñinde: – «Qara orman kerek, qap-qara orman,qara orman, közindegi meniñ jarımnıñ» deytin jeri bar. Aytsa, aytqanday, köz qaraşığına bükil älemniñ jaqsılığın jiıp, janarınan nwr şaşırap twratın jarqın beynesi – Tölegen öleñderiniñ bütin bolmısına aynalğanday. Ömirge gül sıylağan, jüregine jır jinağan Ürnisa jeñgey mağan ärdayım aqındıqtıñ aq-tileginen jaralğan janday äser etedi. Artında tört qız, bir wl qaldırğan Tölegen men Ürnisa wrpaqtarı aqınnıñ özi aytqanday bütin bir ülken qara ormanğa aynaldı. Osınau qara ormannıñ tamırı tereñge tartıp, japırağı jayqala berse eken dep tileymin.
Qazaq ädebieti äleminde – qwşağına aqqu-qazdarın qondırıp, qiyasınan qıran wşırğan wşı-qiırsız jarqırap jatqan – Aybergenov aydını bar. Köz tartatın aspanmen astasqan aydınnıñ twnığı twñğiıq, suı möldir. Aynalasın qalıñ qarağaylar men aq qayıñdar kömkergen kögildir ölke. Osı ölkeden Aybergenov aydınına älemniñ är qiırınan sansız bwlaqtar sarqırap ağıp kelip, qwyılıp jatır. Sarqılmaytın, tartılmaytın kemel de tereñ aydın.
Serik Twrğınbekwlı
Abai.kz


text:
Bügin Qasım-Jomart Toqaev halıqqa televiziyalıq ündeu jasadı. Ündeude prezident pandemiya kezinde Qazaqstan wşırasqan mäseleler, elde qalıptasqan ahual jöninde mälimdep, el medicinası pandemiyağa dayın bolmağanın moyındadı.
Öz kezeginde prezident Qazaqstan densaulıq saqtau salasınıñ pandemiyanı jeñuge dayın bolmağanın tolıqtay moyındap, tergeu jwmıstarı jürgiziletinin eskertti. Toqaevtıñ aytuınşa, eldegi ahualdıñ kürt naşarlauına «eks-ministr qızmetindegi qatelikter, halıqtıñ saqtıq şaraların saqtamauı» sebep boldı. Bwl jöninde ol: «İndetpen kürestiñ nätijeli boluı eñ aldımen barşa jwrttıñ sanalı äreketi men jauapkerşiligine balanıstı. Bwl öte qauipti, batpandap kiretin, mısqaldap şığatın dert. Koronavirustıñ taraluına baylanıstı densaulıq saqtau jüyesine köp auırtpalıq tüsude. Aşığın aytu kerek, densaulıq saqtau jüyesi indetke toytarıs beruge dayın bolğan joq», – dep mälimdedi.
«Bwl indetti adamzat juıq arada jeñe qoymas. Alayda uayım men qayğığa batıp, türli qauesetterge senip, eñsemizdi tüsiruge tağı da bolmaydı. Salmaqtı, sabırlı bolayıq. Bizdiñ jwmısımız ayqın, qoğam aldında eş närseni jasırmay, aşıq aytamız. Bolaşaqta da solay boladı», – dedi.
Sonımen qatar Toqaev 13 şildeni Wlttıq aza küni dep jariyaladı. «Mınau alapat indet aramızdan talay asıldarımızdı jwlıp äketude. Büginde qara jamılıp otırğan azamattardıñ qayğısına ortaqtasıp, köñil aytamın. Sol üşin 13 şildeni wlttıq aza küni dep jariyalaymın», – dedi ol.
Älem boyınşa koronavirus infekciyasın jwqtırğandar sanı 11 millionnan astı. Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımı Qıtaydan tarağan bwl virustı «pandemiya» dep jariyalağan bolatın. Virustı alğaş jwqtırğandar Qıtaydıñ Hubey provinciyasınıñ Uhan' qalasında tirkeldi.
Pandemiya bastalğalı, Qazaqstandağı ahual kürt naşarladı. Resmi mälimetter boyınşa, respublikada KVI jwqtırğandardıñ sanı 51 059 adamğa jetti. 264 adam qaytıs boldı. Mıñdağan adam ökpe qabınuına (pnevmoniya) şaldıqqan, ajal qwşqandar bar. Densaulıq saqtau ministrligi pnevmoniya diagnozı qoyılğan nauqastardıñ birazınan koronavirus deregi anıqtalğan joq deydi. Biraq olardı da COVID-19 hattamasımen emdep jatır.
Auruhanalarda nauqastarğa orın, därihanalarda qajetti preparattar tapşılığı jağdaydıñ uşığuına äkep soqqan.
2 şilde Memlekettik komissiya otırısında Qazaqstandağı epidemiologiyalıq ahualdı twraqtandıru şaraları qaralıp, elde 14 künge karantin şekteuleri engizilgen. Sol küni qazirgi densaulıq saqtau ministri Aleksey Coy elde COVID-19 dertinen qaytıs bolğandar sanı aptasına bir ret jariyalanadı dep mälimdedi. Key sarapşılar ministrliktiñ ölim-jitimdi esepteu täsilin sınap, bwl eldegi pandemiya jağdayın naqtı bağalauğa kedergi keltiredi dep sanaydı.


text:
Ğabdulla Dubin, uzğan ğasırnıñ 70-80 yıllarında tanılğan televidenie diktorı, soñraq xac qılıp, iske fotosürätlär cıyu belän mawığuçı insan. Urısça anı filokartist dip tä atıylar. Ğabdulla äfände Ästerxan yaqlarında tuğanğadır, berniçä al'bomın şul şähärgä bağışlağan. Ä inde anıñ kolleksiäsendäge Qazan sürätlären Tatarstan matbuğatında yış kürergä bula. Soñğı yıllarda borınğı Qazan turında ul fotoal'bomnar näşer itte. Başqalabıznıñ 1000 yıllıq yubiley aldınnan xaci Ğabdulla ciñ sızğanıp eş başlağan. Menä şularnıñ berençe cimeşe inde satuda da päyda buldı. “Säydäş, Cälil, Urmançı Qazanı” digän fotoal'bom häm ğomumän Qazan turında bez bu mawığuçan äfände belän qısqa äñgämä qordıq.
Audio: (Ğ.Dubin fotoal'bomdağı surätlärgä kommentariy yasıy, Qazandağı yuğala barğan binalar belän bergä tarix ta yuğala,- dip söyli. Dubin fikerençä, şähär xakimiäte oşbu mäsälälärgä citärlek däräcädä iltifat itmi.)
Damir Ğısmetdin, Qazan


text:
Kyivde yanvar 18 künü «Uzorı mira» («Dünya örnekleri») leyhası taqdim etildi, onıñ maqsadı – qırımtatarlarnı birleştirmek, cemiyetke qoşmaq ve etnik kimligini saqlamaqtır. Leyha çerçivesinde qırımtatar el sanatlar kolektsiyası azırlandı, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Ukraina Medeniyet naziriniñ Qırım sualleri boyunca mesletçısı ve «Uzorı mira» leyhasınıñ reberi Esma Aciyeva dey ki, bu leyha – Qırım işğali şaraitlerinde qırımtatar cemiyetini birleştire bilecek faktorlardan biridir.
«Bizim leyhamız – bu barışıq ğayeleriniñ kösterilmesidir. Bir taraftan bu – qırımtatar halqında evel-ezelden bar olğan medeniy diplomatiyanıñ bir qısımıdır. İçtimaiy medeniyet ve medeniy tedqiqatlar mutehassısları deyler ki, sanaat vastası ile özüni tanımaq – müşkül şaraitlerde cemiyet içün birleşüvniñ küçlü faktorlardan biri ola», – dep ayta nazirniñ mesleatçısı.
Aciyevanıñ sözlerine köre, leyha çerçivesinde dört ustahane açıldı, ve olarda qırımtatarlarnıñ el sanatı yañıdan tertip etile.
«Leyhanıñ eñ başında bizler quyumcı ustahanesi içün kerekli donatmalarnı alğan edik. Rustem Skibinniñ («El-Çeber» CT yolbaşçısı, ressam – QA) azır resursı – çolmekçilik ustahanesi endi azır bar edi. Daa eki iş yeri: demircilik ve unikal qırımtatar nağış ustahaneleri. Tecribeli qırımtatar ustaları genç talebelerni ögretip, neticede – qırımtatar el sanatlar koleksiyasını tertip ettiler, onda ğayırdan yaratılğan qadın ve ekrek milliy qıyafetleri, ayaqqap, maişet ve quyumlar toplanılğan», – dedi Aciyeva.
Leyha teşebbüsçileriniñ sözlerine köre, tertip etilgen kolektsiya yanvar 21 kününden başlap Kyivde İvan Gonçar adına müzeyde er kes içün kösterilecek.


text: 2019 senesi qural ay (mayıs) 13 künü Herson vilâyeti devlet memuriyetinde vilâyet devlet memuriyetiniñ reisi vazifesini vaqtınca becergen Dmıtro Butriy ve Ukraina Prezidentniñ Qırım MC Daimiy Temsilciniñ Birinci muavini İzet Gdanov yolbaşçılığında mayıs 18 künü Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma kününi teşkil etüv munasebeti ile muşavere keçirildi, muşaverede yerli öz-özüni idare etüv organlarınıñ, vilâyet devlet memuriyeti bölüklerinin ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri iştirak etti “Mayıs 18 künü Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma kününi teşkil etüv munasebeti ile keçirilgen muşavere”


text:
Sankt-Peterburg Guberniyası
Sankt Petersburg Guberniyası (Rusça: CaHkT-ПeTepбyprckaя ryбepHия Sankt-Peterburgskaya guberniya), Rus İmparatorluğu'nun guberniyalarından biriydi. Guberniya, günümüz Leningrad Oblastı ve çevresini kapsamaktaydı. Guberniyanın merkezi Sankt Petersburg idi.
Guberniya, 1710 yılında İngermanland Guberniyası'nın yerine kurulmuş olup 1914 yılında Petrograd Guberniyası, 1924 yılında Leningrad Guberniyası ve 1927 yılında da Leningrad Oblastı adını aldı.
İdari bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]
1897 yılı itibari ile Sankt Petersburg Guberniyası, Gdov, Luga, Novaya Ladoga, Petergof, Sankt Petersburg, Şlisselburg, Tsarskoye Selo ve Yamburg olmak üzere sekiz uyezde ayrılmaktaydı.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ "ПepBaя Bceoбщaя пepeпиcb HaceлeHия Poccийckoй ИMпepии 1897 r" (Rusça). 21 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018.


text:
Osmaniye Meryem Madencilik, Meryem Madencilik Osmaniye, Osmaniye Madencilik, Osmaniye Madencilik Meryem, Osmaniye Mermer Meryem Madencilik, Mermer Madenciliği Osmaniye, Mermer Firmaları Osmaniye, Osmaniye Mermer Firmaları, Osmaniye Toptan Mermer, Toptan Mermer Osmaniye, Osmaniye Ucuz Mermer, Ucuz Mermer Osmaniye, Osmaniye Ucuz Mermer Satan Yerler, Meryem Madencilik Ucuz Mermer Osmaniye, Uygun Mermer Osmaniye, Osmaniye Uygun Mermer, Ucuz Toptan Mermer Osmaniye, Mermer Firmaları Osmaniye, Mermer Fabrikası Osmaniye, Osmaniye Mermer Fabrikası, Osmaniye Mermer Fabrikaları, Mermer Fabrikaları Osmaniye, Osmaniye Mermer Üreticileri, Mermer Üreticileri Osmaniye, Osmaniye Mermer İşletmecileri, Osmaniye Mermerci, Mermerci Osmaniye, Maden Ocakları Osmaniye, Osmaniye Maden Ocakları, Osmaniye İşlenmiş Mermer, İşlenmiş Mermer Osmaniye, Osmaniye Ham Mermer, Ham Mermer Osmaniye, Mermer Ocağı Osmaniye, Osmaniye Mermer Ocağı, Osmaniye Ebatlı Mermer, Ebatlı Mermer Osmaniye, Osmaniye Blok Mermer, Blok Mermer Osmaniye, Osmaniye Fior Di Bosco Mermer, Osmaniye Ocean Blue Mermer, Osmaniye Sarika Beige Mermer, Osmaniye Cream Pearl Mermer, Osmaniye Golden Beige Mermer, Osmaniye Emperador Mermer, Osmaniye Salmon Grey Mermer, Osmaniye Oasis Blue Mermer, Osmaniye Rosso Venato Mermer, Osmaniye Eagle Rosalia Mermer, Osmaniye Eagle Beige Mermer, Osmaniye Eagle Light Beige Mermer, Osmaniye Eagle Nouva Mermer, Osmaniye Eagle Pink Mermer, Osmaniye Emperador Dark Mermer, Osmaniye Emperador Kristal Dark Mermer, Osmaniye Emperador Light Mermer, Osmaniye Black Pearl Mermer, Osmaniye King Blue Mermer, Osmaniye Bella Rosa Mermer, Osmaniye Maroon Marinace Mermer, Osmaniye Olive Avantgarde Mermer, Osmaniye Prestige Brown Mermer, Osmaniye Star Jaguar Mermer, Osmaniye Iceberg Blue Mermer, Osmaniye Sofita Golden Mermer
MERYEM MADENCİLİK ÜRÜN ÇEŞİTLERİMİZ
NOT
Aradığınız Ürün Burada Olabilir, Yukarıdaki Resme Tıklayınız.


text:
"Veciye Kaşka davası" boyunca mahkemelengen qırımtatar faali Asan Çapuh saqatlığını resmiyleştire, dep bildirdi onıñ advokatı Ayder Azamatov.
“Men yaqında Kiyev rayon mahkemesiniñ ükmüne apellâtsiya şikâyetini berdim, çünki onı absurd sayam. Asan ağanen olıp keçken daa bir adise aqqında aytıp bermek isteyim. Asan ağanıñ sağlığı yaramaylaşqanı içün, o saqatlığını resmiyleştirip başladı”, - aytıp berdi Azamatov aprelniñ 28-inde “Qırım birdemligi”niñ oturışında.
Azamatovnıñ aytqanına köre, SİZOda ekimler komissiyası, Çapuh “mesuliyetlikten qaçmaq istey”, dep qabaatladı.
“Men onen laf etkende, o bunıñ içün hoşnutsız edi ve bir daa anda barmaycağını ayttı. Köremiz ki, tibbiyet hadimleri bile, onıñ meselesini bilip, oña menfiy munasebet köstere. Bu yaramay tendentsiya. Menimce, bunı böyle qaldırmaq mümkün degil, biz bu areketlerge cevap kösterecekmiz”, - dedi Azamatov.
Daa evel bildirile edi ki, “Veciye Kaşka davası”nıñ iştirakçileriniñ imayesi, Qırımda Rusiye mahkemesiniñ ükmüni temyiz etti.
Aprelniñ 17-sinde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi para talap etkenlerinde qabaatlanğan «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüslerine üküm çıqardı. Ruslan Trubaç,Bekir Degermenci ve Kazim Ametov 3 yıl sınav müddeti ile 3 yılğa şartlı olaraq üküm etildi. Asan Çapuh 3 yıl sınav müddeti ile 3,5 yılğa şartlı olaraq üküm etildi,
Üküm istinafı baqılğanına qadar mabüsler ev apsinde bulunacaq.
Aynı vaqıtta, bundan evel Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımağan edi.


text:
Qurban bayramı munasebeti ile, 1-sanlı taqiqat izolâtorı ve Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri boyunca Rusiye UFSİN 1-sanlı koloniyasını, Aqmescit ş. imamı Muhammed İslamov ve onıñ yardımcısı İbraim Zinedinov ziyaret ettiler. Imam, musulmanlarnı bayramnen hayırladı ve er keske sağlıq, sabır ve tez vaqıtta yaqınları ile qavuşmaqnı tiledi. Ziyaret çerçivesinde bayram namazı qılındı, tatlı sofra donatıldı. Muhammed İslamov: “Yoldan tayğanlarğa yardım köstermek – bizim borcumızdır. Fikirimizce, bu insanlarnı, problemleri ve dertleri ile yüz-yüzge, yanğız qaldırmaq olmaz. Qırım musulmanları diniy idaresi, 12 yıldan berli bu vaziyette bulunğan musulmanlarğa destek köstere. İleride de yardım etmege devam etecekmiz”, – dep ayttı. Bundan da ğayrı, bayram tedbirini teşkil etmege yardımda bulunĝan er keske – Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri boyunca UFSİN reberlerine, iş adamlarına teşekkürler bildirildi.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Keriçniñ rusiyeli memüriyetiniñ başı muavini Yevgeniy Adamenko istifağa ariza berdi. Bu aqta Keriç meseleleri boyunca köçme oturışta Sergey Aksönov bildirdi.
“Adamenko efendi ariza yazdı. Muşaverege bitkence, belki, daa bir kimse yazar”, - dedi Aksönov.
Qırımnıñ rusiyeli başı, keçken muşavereden soñ Keriç memuriyetine berilgen buyruqlarnıñ çoqusını becerilmedi, dep ayta.
Keçken yılnıñ soñundan Aksönov, “memuriy terror” çerçivesinde Qırım şeerlerinde köçme oturışlanı ötkere.
Fevralniñ 21-nde Keriçniñ Rusiye memuriyetiniñ toplaşuvında, Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov Keriçniñ Rusiye memuriyetine çöplük çıqarılmasınen bağlı meseleni al etmege emir etti: 30 kün içinde çöplük içün yañı yerlerni tapıp, şeer içindeki eski soylarını qullanmamaq kerek. Em de o zaman Aksönov, Keriç mer muavini Dilâver Melgaziyevni vazifesinden boşatmağa emir etti.
Keçken yılnıñ soñundan berli Aksönov, Qırım şeerlerinde köçme oturışlarnı keçire. O Keriç, Yalta, Kefe, Aluşta, Ermeni Bazar şeerlerine barğan edi.


text:
Qırımtatarlar tarih içinde iç bir zaman terroristler olmağan ediler-Çiygoz
Rusiyede işğal etilgen Qıırımda musulmanlarğa qarşı böyle küreş olğanından başqa qırımtatarlarnıñ çaresi olmağan edi, ve, Rusiyeniñ basqına baqmadan, bu küreşniñ bitmesi yoq.
Bunıñ aqqında İçtimaiy Qırımnıñ yayısında “Avropa birdemliginden” Ukraina halq deputatı Ahtem Çiygoz ilân etti.
“Qırımtatarlar musulmanlar olıp, tarih içinde iç bir zaman terroristler olmağan ediler. Dinimiz, halqımıznıñ idrağında tolerantlıdır. Onıñ içün, Qırımda musulamnlarğa qarşı Rusiyeniñ küreşi olğanından başqa olarnıñ iç bir çaresi olmağan edi”,-qayd etti Çiygoz.
Onıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ basqına baqmadan, qırımtatarlarnıñ tirenüvi bitmeycek. Onıñ içün Rusiyeniñ bu ceryanlarına intıluvları qırımtatralarğa musulman terrorizm faktornıñ maküm etüvi-qırımtatarlarğa qarşı şübelerni doğurtmaq içün gibrid malümat cenkidir.
“Putin ve onıñ etraftakiler qırımtatarlar muqavele degiller dep bir qaç sefer aytqan ediler. Oña köre, bu tirenüv işğalcılarnıñ mırğasını çıqara. Olar farqlı sebepler boyunca er kesni ya apis etmek, ya da yoq etmege tırışalar”,-dedi Çiygoz.
Halq deputat qayd etti ki, Rusiye bu terrornı devam etecek.
“Oz içün o (Rusiye-murr.), “islam terrorı” içün olğan yüzlerce bizim oğlanlarımıznı cinayetçi olaraq taqdim etken tarzını seçip alğan”,-ilân etti o.
Belli olğanı
- İlk küz aynıñ 16, Çarşenbe künü, saat 15:00, rusiye Rostov-na-Donudaki makemesinde “Hizb ut-Tahrir davasınıñ” ekinci bağçasaray gruppasınıñ figurantlarına üküm çıqarılacaq.
- Cenübiy bölük arbiy makemesinde, 2020 senesi arman aynıñ 26, “Hizb ut-Tahrir davasınıñ” ekinci bağçasaray gruppasınıñ azırlıq oturışı olıp keçken, arman aynıñ 31 künü ise prokuror Yevgeniy Kölpikov rusiye makemesini cinaiy iş figurantlarına qattı tertipli koloniyada apis etüvniñ uzun müddetlerni (15 yıldan 21 yılğa qadar) tayin etmege talap etti.
- 2017 senesi, orta küz aynıñ 11, işğal etilgen Bağyaasarayda işğal FTH “hadimleri” altı qırım tatarı- Timur Ibragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı yaqaladılar.
- Bir yıl soñra, 2018 senesi, mayıs aynıñ 21 künü işğalcılar aynı bu cinaiy iş çeçivesinde öz evlerinde Edem Smailov ve Server Mustafayevni yaqalap tevqif ettiler.
- Yaqalanğanlarnıñ episi Kiyev rayon makemesiniñ qararı ile tevqif etilip tahminen 3 yıl devamında taqiqat tevqihanesinde bulunmaqtalar.


text:
1990 nçι yιllardan alιp, qaybír xaber çιğanaqlarιnda, İslam doynasι bílen Könbatιş donyasι arasιnda alğa taba qapma-qarşι berílíş kötölüwí farazlana idí. Könbatιş bílen İslam medeniyetlerí arasnda barlιqqa kilgen çatnau nigízínde terror töşönçesí mecbüri rewíşte tírkelgenlígí küríníp tora.
Üzgerüler kiçírgen Donya Tertibí
20 nçí ğasιrnιñ soñ dewírínde Sovetlar Bírlígí taraluwι yeneşesínde, alğa taba donyanιñ seyasi kileçegí ni rewíşlí başqarιlaçağι xaqιnda sorau barlιqqa kile. Bu meselede küp törlö farazlar eytílíp kittí. Barlιqqa kilgen neticedegí urtaq meüzuğ - bötön matdeçí felsefelerínde küríngen “çatnaular” nigízín teşkil itüçí töşönçelerní xalιqara mönesebetlerge mecbüri tírkeü idí. Çιnlιqta ise urnaşqan seyasi kilíşüler ngízín, medeniyetler tιnιçlιğι öçön yanaulι bulğan oroşu hem çatnau caylanmalarι teşkil ite idí.
Berílíşü hem xalιqara monesebetlerníñ çatnawιn huş kürüçí seyasi wekilleríníñ fikílerleríne küre, İslam hem Xristian donyalarι arasιnda qatğιy rewíşte ubqιn barlιqqa kilírge tiyíş. Bu yalğιş töşönçege küre, bírínçí hem ikínçí Bötön Donya Suğιşιlarι hem soñonnan yeşengen Suwιq Suğιş dewírín almaştιrιp kilgen bügíngí könde, zarurιy rewíşte Könçιğιş bílen Könbatιş arasιnda ílíkkígí zamannarda yeşengen qarşιlιqlar yañadan urnaşιrğa tiyíşlí.
Könbatιş hem İslam donyalarι arasιndağι çatnaularnιñ sιnaularι.
AQŞ lι seyaset tarmaqlarι ğalimí Samuel Phillips Huntingtonnιñ tanιqlι “Medeniyetler Berílíşí” farazιnιñ asιl meüzuğι da şul idí. Huntington fikíríne küre, donya üzerínde daimi rewíşte medeniyetler berílíşí yeşene kile hem bular neticesínde medeniyetler üzínçelíklí tertipke iye bulιp alğa taba üsíş küreler.
“1980 nçí yιllardan alιp qotop bír donya urtağa çιğu bílen, indí ideologiyalar berílíşí tarix yazmalarιnda qalğan hem bötön berílíşler nigízínde medeni çatnaular tírkeülí” - digen fikírge iye buluçι Huntington “İslam hem Xristian donyalarι arasιndağι zarurιy rewíşte bulιrğa tiyíşlí suğιş” farazlawι ap-açιq añlaşιlmaqtadιr.
Anιñ töşönüwíne küre Bosna-Gertsegovina ölkelerínde bulğan waqιyğalar hem İraq bílen Könbatιş arasιnda yeşengen Qultιq Krizisι - bular barιsι da xalιqara medeniyetlerí arasιnda barlιqqa kileçek suğιşlarnιñ bírínçí xaberçísí idíler. (www.islamterorulanetler.com)
Çιnlιqta ise, eytíp kitken farazlaular barιsι da xιyalιy töşönçelerdn tιş bír nerse tügíl. Xaqiqιy İslam medeniyetí hem Könbatιş medeniyetí arasιnda hiç te çatnau buluwι mömkin tügíl, çönki Könbatιş medeniyetín te’min itüçí Yehudi-Xristian inanuwι bír de İslam edebíne qarata qarşιlιqlι tügíl, kirísínçe kilíşken xeldeler. Añlaşmauçanlιq sebebínnen barlιqqa kilgen etnik hem medeni qarşιlιqlar ise, urta yul totuçı seyasi adιmnar aşa “medeniyetler kilíşüwí” bílen dönya üzerínde de bilgílí uñaylιqlar xel itüge mömkinçílíkler xasil iteçek.
Bexesleşü taraftalarι bulğan seyasetçíler fayda kitírmes.
Her ölke öçön üzíne küre ğadeti baylιqlarι bardιr. Bu sebeplí tarix buyιnça iller arasιnda milli üzínçelíklerí ayιrιmlιlιğι küzetíle kile. Qaybír waqιtlarda mondιy ayιrιmçιlιq sebeplí ikí deület arasιnda suğιşlar başlanuwι da yeşene kildí. Kileçekke taba da şunιñ işí berílíşler urtağa çιqmasιn öçön, iller arasιnda möğamele qoruçι seyaset şexíslríníñ bik aqιllι kíşílerden tírkelüwí kireklí. Yalğan meüzuğlarnι citíştírüçí, nefret xislerín cemğιyetke nigízlendírüçí şexísler seyasi xeraketke te’sir itü mömkinçílígíne iye bulsalar, bular alğa taba xalιqara mönesebetlerníñ zararιna ğιna buluwι bik te ixtimal.
Samuel Phillips Huntingtonnιñ “Medeniyetler Berílíşí” hiç te aqιl, medeni beha ye ise başqa törlö delilge nigízlengen meüzuğ (teoriya) tgíl. Tarix buyιnça törlö iller arasιnda seüde hem urtaq medeni maqsatlar urnaşιp “medeni almaşu” küzetíle kildí. Her qabile, her qawím, her bír milletke, üzíne küre bilgílí sιyfatlarğa iye bulğan medeniyet xas. Törlö cemğιyet wekillerí yaña bír medeniyet bílen qarşιlaşkannan soñ, üzlerí öçön kireklí, küñílleríne huş hem medeniyetlerí öçön yaña, zamança ítergíç bulğan tarafιn ürnek itíp alιrlar.
“Medeniyetler Berílíşí” felsefesíne küre, 20 nçí ğasιrda xeraket itüçí yünneríníñ bírsí kommunizm ağιmι idí. Monιñ işí nefret añlayιşιna iye bulğan tertip neticesínde, küp kíne xalιqlar qan yιlğasιnda xelaq itíle. Bügíngí könde, donya üzerínde yeşep kilgen küp kíne milletler arasnda kilíşü caylaştιru öçön, nefret orloqlarιn tügíl, xozur şartlar hem añlayιşlιq edebín citíştírüçí adιmnar üteü bik ehemiyetlí. 500 yιllιq xakim itken Ğosmanlι idaresíníñ nigízínde bulğan Törki-İslam exlaqι “Medeniyetler Berílíşí” urιnιna kirsíníde “Medeniyetler Xozurlιğιn” urnaştιruğa ürnek bulιp tora.
Üzíníñ “Medeniyetler Berílíşí” kitabιnda Samuel Huntington bu köreşníñ Urta Könçιğιş hem Auraziyada kilíp çιğaçağιn faraz qιla. Fikíríne küre, Aurupada ideologik bülínü temamlanğannan soñ, íllíkkí zamanada sιman Xristian hem Mösölman donyalarι arasιnda alğa taba berílíşler küzetíleçek.
Ğosmanlι tertibí.
Citdi rewíşte ütken tarixnι küzallasaq, 20 nçí ğasιr başιna qader Ğosmanlι idaresí astιnda yeşep kilgen Urta Könçιğιş hem Auraziya ölkeleríníñ şaqqatιrğιç xozurlιq şartlarιnda tormoşlarιn dewam itkennerín kürírbíz. Hungtintonnιñ bu zamanalar xaqιnda berílíşler dewírí bularaq tanιtqan tözemníñ, kirísínçe ιşanιçlιq hem etnik yağιnnan iñ añlayιşlι ölkeler bulğnlιğι hem Ğosmanlι idaresí zamanιnda da uñay şartlarğa nigízlengení urtağa çιğa.
İñ möhimí, barιtik eytíp kitken ölkelerde gíne tügíl, şul uq waqιtta Kavkaz hem Balkan kíbík cirlíklerde de Ğosmanlι idaresí şartlarιnda bik tιnιç hem xozurlι heyat yeşene kile. Bu deület üzíníñ kiñlígí bílen(24 000 000 çm² ) 24 million çaqrιm çiklígín (kvadrat) teşkil ite. 600 yιl dewírínde idare itken zamanιnιñ 400 yι buyιna iñ kiñ çiklerge iye bulğan Ğosmanlι, 600 yιlnιñ 200 yιlι dewírínde de bik küp tufrağιn yuğaltmağan Ğosmanlι, bu rewíşlí 20 nçí ğasιr başιna qader “Cihan deületí ” bularaq donya külemínde tanιlιp kildí. Samuel Huntingtonnιñ üz tanuwι buyιnça da, medeniyetler berílíşí barιtik Ğosmanlι deületíne oxşağan tertipníñ urnaşuwι bílen gíne xel itíleçegín açιqlιy:
“İslam medeniyetí, gasιrnιñ başιna qader, aldιnğι derecege iye bulğan deületk idí. Bu derecege iye bulğan il Ğosmanlιnιñ neq üzí idí ”. (S. Huntington, 1997 de Türkiye'de, Sermaye Piyasası Kurulu'nda verdiği konferanstan)
Elbette ki bu qader böyök deületníñ bik ozon ğömírlí buluwιn barι tik ğasker quwetíne sιltau dörös bulmas. Ğosmanlι ilín “cihan deületí” derecesíne küterüçí hem layιqlι qιluçι nigíz bulιp, anιñ miras behasín xormet itüwí hem medeniyet iríklílígí tora; Ğosmanlιğa xas bulğan milli tertibí, başqa din hem medeniyet wekilleríne xozur şartlar buldιru hem üzleríníñ dinneríne we ğöríf ğadetleríne küre yeşeüleríne uñay şartlar buldιrudan ğιybaret idí. Şulay uq Qör’ende “Kitab exlí” bularak tanιtιlğan Xristian hem Yehüdiler, Ğosmanlι tufraqlarιnda üzlerí öçön ιşanιçlιq hem xozurlι bulğan şartlarda yeşedíler.
Elí gíne ürnek bularaq eytíp kitkeníbízge kuşιlιp, Ğosmanlι deületínde yeşengen xozurlιq xaqιnda “The Guardian” isímlí İngliz gazetasι bír meqalesínde şulay açιqlιy :
“Bu ğasιrnιñ (20 nçí ğasιrnιñ) başιnda temamlanuğa iríşken (Ğosmanlι) imperiyesí yuqqa çιğu bílen, çikğínde urnaşqan ölkeler (Balkan, Könçιğιş Anatoliye, Könçιğιş Aqdiñgíz) yalğιz başlarιna qaldιlar. İmperye cimírílüwíníñ uñaysιz neticelerí bigrek te, bügíngí könde tağιn da açιq küzetíle”.
Ğosmanlι deületí üzíníñ nigízínde mösölman ilí buluwιna qaramastan, başqa din wekilleríne basιm yasap islamğa köçleü xeraketleríne bír de iye bulmağan. Kirísínçe islam exlaqιna xas bulğan edebke küre, başqa din wekilleríne, alar razιy bulιrlιq şekílde añlayιşlι medeniyetke nigízlengen tertip oyğolağan (urnaştιrğan) idí.
Eytíp kitken ürneklerge iye buluğa tiñ Törki - İslam exlaqι Urta Könçιğιş ölkelerínde uñay şartlar buldιruda zur külemlí xízmet başqaraçaq. Ğosmanlι zamanasιnda yeşengen uñay şartlar hem ictimağιy ğadíllík, elíge tözemsíz şartlarda üz heyatιn dewam itken faciğalι ölkelerde yañadan urnaşιp, bu cirlík xalιqlarιn xozurğa iríştíreçek.
Törkiyeníñ üzküríşí.
Bügíngí könde, donyabιzda küzetílíp kilgen şartlarnιñ üzgerüçenlígí yeneşesínde, bötön Urta Könçιğιş tarafιnda, Balkannarda, Kavkazda hem Urta Aziyada tιnιçlιq buldιru yünínden üz mömkinçílíklerí yağιnnan Törkiye aldιnğι bularaq tírkeülenüge iye bulιp tora. Üz kiñlígí bílen Andriatiktan Çinnιñ böyök diwarιna qader dönyanιñ iñ ehemiyetlí çikleríníñ mirasçιsι bulğan Törkiler, abruylι derecege iye bulğan medeniyetler urnaştιrularι bílen tarix xafzalarιnda (xronologiyelerínde) tírkelgen idí. 21 nçí ğasιrda şulay uq , Törki milletler böyök medeniyet mirasçιlarι bularaq , aldιnğι milletler arasιnnan iñ yuğarι deecege iye bulgan tertipní urnaştιraçaqlar.


text:
TERCİMAN
Terciman gazetası Qırımda 1883 senesinden 1914 senesine qadar neşir etilip, rusiyeli musulmanlarnıñ umummilliy neşir organı, Rusiye ümmeti birligini timsali edi. Gazetanıñ ilk maqalesinde “Terciman” imkânı olğanı qadar musulmanlarğa medeniy ayattan sağlam, faydalı malümatlarnı bildirmege, ve aksine ruslarnı musulmanlarnıñ ömüri, baqışları ve itiyaclarınen tanış etecegi aytıldı. Rusiye ümmeti içün gazeta esas informatsiya menbası oldı.
“Terciman”nıñ tili onıñ muvafaqiyetiniñ baş sebebi oldı. Belli olğanına köre Gasprinskiy, umumtürk edebiy tilniñ tarafdarı edi. Onıñ neşir ettigi gazeta epsi türklerge añlayışlı olıp, onı bütün türk dünyası serbest ve raat oquğan. Bu ceetten “Terciman” unikal bir gazeta olğan, çünki ondan soñ çıqıp başlağan neşirler yerli tillerde basılıp, bu sebepten artıq umumtürk emiyetine malik olmağanlar.
“Terciman”nıñ abune fiyatı ucuz olğan. Bundan da ğayrı Gasprinskiy öz matbaasında basılğan kitaplarnı abunecilerge er yılı bedava yollağan ve böyleliknen oquyıcılarnı celp etken.
“Terciman”nıñ keyfiyeti yüksek olğan. İşbu gazetanı Moskva ve Peterburg kütüphanelerinde çoq yıllar devamında tedqiq etken professor İsmail Kerimov gazeta saifelerinde derc olunğan fotolarnıñ, metinlerniñ yüksek keyfiyetini qayd ete. Onıñ fikirince böyle keyfiyet ondan soñ çıqqan bir çoq neşirlerde endi olmağan.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesinde qırımtatar faaliyetçisi Enver Kroşnıñ tevqif etilmesine şikâyetniñ baqılması başlandı. Aynı vaqıtta apellâtsiyanı bergen advokat başqa oturışuvda bulunğanı içün Kroşnıñ işi boyunca mahkemede bulunamağa çaresi yoq. Bunı yanvarniñ 31-nde Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi saytında şikâyetniñ baqılmasına dair malümat yoq.
Rusiye telükesizlik hadimleri yanvar 25 sabasında Canköyde Enver Kroşnıñ evinde tintüv yaptılar. Bundan soñ onı polis rayon bölügine alıp kettiler. Faaliyetçiler, Kroştan telefon, planşet ve noutbuknıñ alınğanını bildireler.
Onı Rusiye kodeksiniñ 20.3 maddesi 1-nci qısmı (ekstrimistik teşkilâtlarnıñ atributları ya da simvolikasını propaganda ya da açıq olaraq numayiş etüv) boyunca memuriy uquq buzuvında qabaatlap, 10 künge tevqif ettiler.
Qırımnıñ ilhaqından soñ Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapa.


text:
"Bu keşeleksez mentalitetnı ğayeplim"
Ärdoğan AQŞtağı poliŝiya qırıslığın ğayepläde
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Amerika Quşma Ştatlarında poliŝiya qırıslığı arqasında yaqtı dön’yadan kitkän Djordj Floydnıñ üleme belän bäyle bularaq: “Bu keşeleksez mentalitetnı ğayeplim,” – dide.
Ärdoğan Twitterda ingliz telendä tübändägeçä yazdı: “AQŞnıñ Minneapolis şähärendä Djordj Floydnıñ intekterelep üterelüenä säbäpçe bulğan rasaçı häm faşist totış barıbıznı da borçuğa saldı. Bezgä keşelärne yaratırğa öyrätüçe İslamnıñ äğzase bularaq bu keşeleksez mentalitetnı ğayeplim. Qayda ğına bulsa da, Törkiyä keşelekkä qarşı härtörle höcümgä qarşı buldı.”
Möxämmäd päyğambärneñ “Aq tänle qara tänledän östen tügel, qara tänle dä aq tänledän östen tügel” süzlären xäterlätkän Törkiyä ilbaşı: “Bu nigezdä tös, din, tel yäisä ışanunı ayırmıyça bar keşelek xoquqların saqlaw öçen köräşergä däwam itäçäkbez. Bu keşeleksez ğamälne başqaruçılarnıñ cäzağa tartılaçağına ışanam, mäs’äläne küzätep baraçaqbız. Djordj Floydnı xörmät belän iskä alam, ğailäse häm tuğannarınıñ qayğısın urtaqlaşam,” – dide.
Bäyläneşle xäbärlär
"İlebezneñ ber tamçı suın, här qarış ciren saqlayaçaqbız"
Ärdoğan Twitter akkauntında çişeleş häm dialogka basım yasadı


text:
SIRIYAĞA KÄRİ ŞEŞESİN, 28 TUISIN ÄKETKEN
Qırğızstannıñ Istıq köl oblısınıñ twrğını Joldoşbek Karabaev Siriyağa käri şeşesimen birge 28 tuısın alıp ketken. Bwl jöninde Azattıqqa olardıñ tuısı Janıbay Tınaliev habarladı.
Onıñ sözinşe, Joldoşbek Karabaev eñ aldımen jükti äyelimen jäne tört balasın alıp özi ketken. Osıdan keyin ol basqa tuıstarın da kişkentay balalarımen birge Qırğızstannan şığarıp alğan. Barlığı - 28 adam.
Eske sala keteyik, 2015 jıldıñ kökteminde Ton audanınan bir otbası bes balasımen jäne 80 jastağı äjesin de alıp Siriyağa ketken edi.
Aldın Qırğızstannıñ bas prokurorı Indira Joldubaeva Siriyada 500 ge juıq qırğız azamatı terroristik wyımdardıñ qatarında soğısıp jürgenin mälimdegen edi.Onıñ jüzden astamı äyel.
Abay-aqparat


text:
Haber siyaseti naziriniñ Qırım boyunca yañı mesleatçısı Emine Ceppar ile subet onıñ Ukraina Nazirler Şurasında taqdim etilmesinden soñ olıp keçti. Qırımda onı ana-babası ve soy-sopları bekley. Kiyevdeki evinde – eki qızı, biri eki aylıq. Haber siyaseti nazirliginde çalışmağa nasıl razı oldı ve yañı vazifeden neler beklegenini Emine hanım Hamza Karamanoğluna tarif etti.
– Nazir mesleatçısı olmağa kim teklif etti?
– Bu teklif menden evel bu vazifede bulunğan Sergey Kostinskiyden keldi. Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletli olğan Mustafa Cemilev qararıma qoltutıp, haber siyaseti naziri Yuriy Stetske namzetimni baqmağa muracaatta bulundı. Öyle de oldı.
– Memur, devlet hızmetçisi olaraq çalıştıñızmı?
– Ebet, studentlik zamanında baş nazir muavini Seminojenkonıñ gumanitar meselelerinden mesleatçısı oldım. O vaqıt qırımtatar leyhalarını kerçekleştirmege tırışqan edik, amma Qırım ve qırımtatarlar memleketniñ siyasiy tertibinde aktual degil ediler, maalesef. Bir qaç yıl devamında Tışqı işler nazirliginde çalıştım ve yañı vazifede bu tecribeden faydalanmağa isteyim. Bu işni zaten yapqan edim, qırımtatarlar aqqında videokontent azırlağan edik, Qırım.Aqiqat saytında yapqanlarımız – «Tuğra» ve «Elifbe». Sentâbr ayında estonlar ile ilân etkenimiz leyha – qırımtatarlarnıñ açıq diplomatiya strategiyası, bu da qısmen menim yeñişimdir. Mence, yañı iş yerim maña yañı imkânlar bere, ve men olardan faydalanmağa isteyim.
– İşiñizni nazir ile aynı köresiñizmi? Ya da farqlı baqışlarıñız bar?
– Qarşılıq yoq. Birinci körüşüvimiz tez bitti. Menim içün müim olğan şeyni eşittim – er kes bilgen, boyunbağlı memur degilim. O, dedi ki: «Qırım ile bağlı siyasiy baqışlarımnı saña yüklemeycem, seniñ baqışlarını körmek ve olarnı yerine ketirmege yardım etmek içün seni işke alam». Men buña razım. Başqaca olsa edi, bu teklifni qabul etmek zor olur edi.
– Tercribeñizden biledirsiñiz, bürokratik apparat – ğayet yavaş bir mehanizm. Ğaye seslendirilgeninden kerçekleşkenine qadar bayağı vaqıt keçe ve netice er vaqıt beklegeniñ kibi olmay. Buña azırsıñızmı?
Men bu memlekette özüni ve işini yañı şekilde körgen insanlarğa inanam.
– Tışqı işler nazirliginden bala tapacağımdan ketkende aynı fikirde edim, teessuratlar aynı edi. Amma memleket deñişkenine inanam. Men bu memlekette özüni ve işini yañı şekilde körgen insanlarğa inanam. Bu memlekette bir şeyler deñişti, dep ümüt etem. Men bu deñişmelerge isse qoşmağa ister edim. Eminim: planlaştırğan şeylerni yerine ketirip olamasam, bu vazifede çoq qalmam. Menim içün bir imkândır, o, olmasa, onıñ iç bir manası da yoq.
– Siz zaten yapqan işni devam ettirecegiñizni ayttıñız. Amma mesleatçı ğayelerni uydurğan birisidir. Ameliy işiñizge strategik işler de qoşulacaqmı?
– Bunı şimdilik aytmaq istemeyim. Planlar seviyesinde bar, kerçekleşecek müddetlerni şimdilik körmeyim. Bu strategik baqış ileride ameliy işke, kontent, bir de bir videomateriallarğa qoşulacaq.
– Haber siyaseti nazirligi qurulğanda bir sıra şaqa oldı. Bundan raatsız degilsiñizmi?
Vazifeni belgileseñ, onı becermek içün usullar qıdırasıñ.
– E, onı Orwellnıñ kerçek nazirligi ile qıyaslağan ediler. Vazifeni belgileseñ, onı becermek içün usullar qıdırasıñ. Nazir böyle bir alet olacağını vade etti. Aynı bu sebepten teklifni qabul ettim. Zenaatdaşlarımnıñ nazirlik ile bağlı fikirleri ve tahminleri olarnıñ muarririyetlerine qaldıram, çünki menim bir qaidem bar: lafnı degil, işni sevem. Elimden kelgenini yapacam. Neticesi olsa –yahşı, olmasa – anda çoq oturmam.
– ATRde «Zaman» ve «Mızmızlar» yayınlarınıñ sayesinde belli oldıñız. Bu tecribe yañı vazifeñizde yardım etermi?
İşimniñ diger tarafı da Qırımda tanılğanım oldı. Şahsen menim içün bir test oldı - bunı nasıl keçecem. Mence, halqım ne olğanını, men bu sistemada kim olğanımnı añladım.
– Ebet, yardım eter. Menim içün em söz ustalığı, em kamera ile, em de cemaat ile iş tecribesi oldı. İşimniñ diger tarafı da Qırımda tanılğanım oldı. Şahsen menim içün bir test oldı – bunı nasıl keçecem. Mence, halqım ne olğanını, men bu sistemada kim olğanımnı añladım. Bundan evel milliy arekette iştirak etken qartbabamnıñ tarifinden, ömür boyu halqına yardım etmege tırışqan babamnıñ lafından bile edim. «Zaman» ve «Mızmızlarda» çalışıp, halqım ile bir olğanımnı sezmege başladım. Eskiden bu bağ «uzun» edi, mektepten soñ Kiyevdeki universitetke oqumağa kirdim, mında on yıl oturdım, qaytmaycaq edim. Amma taqdirim öyle ki, aqayğa çıqıp, Qırımda bala doğurdım, ATRge işke kirdim. O vaqıt halqıma aylandım, bu halq çoq şey körgenini añlap, müsbet bir şeylerge muhtac olğanını tüşündim. Kanalda çalışqan bütün jurnalistlerniñ bir olması aynı bunı yapmağa başladı.
– Qırımnıñ Rusiye akimiyeti qurğan «Millet» qırımtatar telekanalına mustaqil Ukraina zamanında ilk tecribe alğan ve şahsiyet olaraq şekillengen genç qırımtatarları çalışmağa keldi. Bu aytqanlarıñızğa zıt kele, öylemi?
Er bir insan Allah ve cemiyet ögünde mesüliyetlidir.
– Er bir insan Allah ve cemiyet ögünde mesüliyetlidir. Böyle bir qarar alğan insanlarnıñ işidir bu. Olarnıñ bu areketini añlatıp olamayım. Men bunı yapmaycağımnı bilem. Belki de, bunı yapqanlar kanalda çalışıp, atqan adımlarına ğayrıdan qıymet keserler. Olarnıñ bu işi zenaat standartlarından pek uzaq. Ümüt etem ki, şimdi olmasa da, ileride olar da deñişirler.
– Qırımda olğanlarnı taqip etesiñizmi, mından baqqanda vaziyetke nasıl qıymet kesesiñiz?
– Menim içün Qırım – şahsiy ağrım, anda ana-babam, aqrabalarım, aqılımnı söndürip, yüregimden er şeyge baqam. Maalesef, insanlarnıñ ümüti qalmadı. İşğalniñ ilk senesi insanlarnıñ ümütleri bar edi, şimdi bu ümüt de bite. Menim fikirimce, bu vazifede qırımtatarlarğa Ukraina Qırım aqqında unutmağanını yetkizmek vazifelerimden biridir. Vazifelerden biri – devletniñ birinci şahıslarına yaqın olğan nazir üzerinden Ukraina akimiyetine Qırım Ukraina olğanını hatırlatmaqtır. Boş lafnen degil, bunı leyhalar vastasınen köstermek kerek.
– Kiçik balañız bar. Nazir ile bunı laf ettiñizmi? Ev işlerini iş vazifelerinen yetiştire bileceksiñizmi?
Qırımtatar qadını bir çoq işni birden yapmağa alıştı, imkânsız şeylerni bile yapa. Anam ve qaynanama böyle bir örnek içün minnetdarım.
– Nazir meni matbuat konferentsiyasında taqdim etip, iş ve balalarnı baqmağa yetiştirecegimden ümüt etkenini bildirdi. Qırımtatar qadını bir çoq işni birden yapmağa alıştı, imkânsız şeylerni bile yapa. Anam ve qaynanama böyle bir örnek içün minnetdarım. Bu qadınlar işni taşlamayıp, üç balasını terbiye ettiler. Büyügim altı yaşını tolduracaq, küçügim – eki aylıq. Menim içün büyük bir yardımdır. Büyük qızım Qırım ile ne olğanını meraq ete. Ketkende «Putin kim?, «ne sebepten Qırımımıznı aldı?», «ne vaqıt qaytacaqmız?», dep sorağan edi. Bu suallerniñ cevabını tapmaq zor edi. Onıñ ögünde de mesüliyetim bar. Belli bir müddeten soñ bunı deñiştirmek içün yapqanlarımnı sorasa, cevap berip olurım. Bu fikir maña insan ve anağa olaraq yardım ete.


text:
Adamdı dini senimi üşin sottay almaysız
Eldegi jat ağımdarmen küres qanşalıqtı effektivti jürgizilip jatır? Salafizm, uahabizm sekildi ağım ökilderiniñ joğarğı lauazımdı qızmetterge kelui qanşalıqtı qauipti? Salafizmge Zañ jüzinde tıyım saluğa ne kedergi?
Biz QMBD Ğwlamalar keñesiniñ ökili, dintanuşı Mwhan Isahan mırzanıñ pikirin bilgen edik.
Mwhan Isahan, QMDB Ğwlamalar keñesiniñ ökili, dintanuşı:
- Äueli, salafizmge qatıstı memleket tarapınan eşqanday naqtı äreket joq deumizdiñ özi dwrıs pikir emes. Belgili bir deñgeyde küres jürgizilip jatır. Onı aytuımız kerek.
Salafizm öz işinen sururi, madhali, haddadi, täkfir äl-hidjra sekildi birneşe tarmaqqa bölingen. Sonıñ işinde eñ qauipti sanalatını – takfir äl-hidjra. Olardıñ qızmetine 2014 jılı Astana qalası, Sarıarqa audandıq sotı tıyım salğan. Odan bölek osı salafizm ideologiyasın wstanatın DAIŞ jäne än-Nwsra degen wyımdarğa zañmen tıyım salınğan. Bwlar Qazaqstanda tıyım salınğan 23 wyımnıñ qatarına kiredi.
Negizi salafilik ideologiya Mwhammed Abdul Uahabtıñ «Üş negiz» attı traktatına negizdelgen ilim. Şeyh Usaymin şarh jasağan «Üş negiz» kitabın Astananıñ Sarıarqa audandıq sotı ekstremistik dep tanıp, onı oquğa, taratuğa 2014 jılı tıyım saldı.
Salıstırıp aytatın bolsaq, körşi Özbekstanda bizdegi sekildi salafizmge Zañmen tıyım salğan sottıñ şeşimi joq. Jalpı naqtı osı salafizmniñ atın atap, tüsin tüstep, zañmen tıyım salu degen köp eldiñ täjiribesinde joq. Joq eken degennen olar salafizmdi qoldap otır dgen mağına şıqpaydı. Älem elderiniñ köbisi salafizmge qarsı. Özbekstanda da salafizmge qarsı küres jürip jatır. Al endi küres täsili qanday degen mäselege kelsek, qoğamdıq tärtipke, memlekettiñ qauipsizdigine ziyan keltiretin is - qılmıs. Endeşe salafizm ideologiyasın nasihattağan nemese nasihattauğa äreket etken adamdı qılmıstıq kodekstiñ baptarımen sottauğa boladı.
Mısalı, bizdiñ qoldanıstağı Zañda, Qılmıstıq kodekstegi 256-bap «Terrorizmdi nasihattau jäne terrorizm aktisin jasauğa jariya türde şaqıru» dep ataladı. Qazir türmege toğıtılğan jat ağım ökilderiniñ köpşiligi osı bappen sottalğan. Jalğız salafiler emes, basqa da jat ağımdardıñ ökilderine osı ayıptar tağılğan. Sondıqtan, jat ağımdarmen küreste mindetti türde bir ağımnıñ atın aytıp küresu şart emes.
Älemde salafizmge aşıq tıyım salğan jalğız el – Dağıstan Respublikası edi. Bwl el 1998 jılı uahabizmge aşıq tıyım salğan edi. Biraq 2003 jılı ol Zañ küşin joydı.
Salafizmniñ madhalittik bağıtı deytin bar. Bizdiñ elde oğan Zañ boyınşa tıyım salınbağan. Bwl Saudiyanıñ qazirgi resmi bağıtı bolıp eseptelinedi. Solay bolsa da, Saudiya eli madhalit Dilmwrat Mahamadov dini arazdıqtı qozdırğanı üşin onı Qazaqstanğa wstap berdi. Ol qazirsegiz jılğa sottadı.
Adamnıñ dini senimi üşin sottay almaysız. Tek qılmıstıq äreket bolğanda ğana sottauğa qwqıq bar.
Al endi, salafizm ideologiyasın wstanatın key azamattardıñ joğarğı lauazımdı qızmetterde jürgeni tağı ras. Ol aşıq, belgili jayt. Biraq, olardı salafi senimin wstanğanı üşin sottay almaysız. Öytkeni, bizdiñ elde dini senim bostandığına rwqsat berilgen. Dese de, salafiler «amal etpegen mwsılmandı käpir» dep ayıptaytın bolsa, onda «dinaralıq alauızdıqtı tudırdı» degen bappen jauapqa tarta alamız.
Abai.kz


text:
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Yuqarı Radada qırımtatar muhtariyetini qabul etmek içün rey yetmeyceginden ve bu ğayeni itibardan tüşüre bileceginden qorqqanını bildirgen edi. Bu aqta Çubarov Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Vazifemniñ soñunda Petro Poroşenkodan Ukraina prezidenti olaraq bu qanun leyhasını parlamentke ne içün çıqarmağanını ögrenmege tırıştım. Diger deñişmeler olğanda rey berüv tecribesine baqıp, bizler bu leyha etrafında reylerni nasıl birleştire bilecegimizge baqtıq», – dedi Çubarov.
«O, (Poroşenko – QA) da israrlı olsa, biz ise işdeşlerimiznen elimizden kelgeni qadar çalışsaq, eñ azından, 226 reyni talap etken birinci rey berüv temin etilecek, dep aytqan edim», – dedi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
Çubarov, qanun leyhası Radada ne içün rey berüvge çıqarılmadı sualini Poroşenkonıñ özüne bermek kerek, dep qoştı.
«Baqmadılar, çünki prezident Poroşenko onı kirsetmege cesaret etmedi. Bunı ne qadar samimiy olıp yapmağanı – oña (Poroşenkoğa – QA) berilecek bir sual, mence)», – dedi o.
Prezident Zelenskıynıñ inauguratsiyası ögüne Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Yuqarı Radası mustaqil Ukraina terkibindeki qırımtatar muhtariyetine dair deñişmelerni Ukraina Anayasasına kirsetmeli, dep ayttı. Zelenskıynıñ inauguratsiyasından soñ Poroşenko qırımtatar meselesini açıq sürette izaatlamağan edi.
2018 senesi dekabr ayında prezident Petro Poroşenko Ukraina devleti terkibinde qırımtatar milliy-territorial muhtariyetiniñ qurulmasınen bağlı Anayasa deñişmeleri qanunını Yuqarı Radağa kirsetmege azır olğanını bildirgen edi. Aynı vaqıtta, prezidentniñ aytqanına köre, o vaqıt parlamentte bu qararnı qabul etmek içün 300 rey olıp olmağanına dair malümatı yoq edi.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar qırımtatar muhtariyetiniñ «separatizmge iç bir alâqası yoq» dep añlatqan edi. Onıñ qurulması ise Ukrainanıñ 2014 senesi qoşulğan BM tamır halqlarnıñ aqlarına dair beyannamesinde qayd etilgen tamır halqnıñ aqqı ola.


text:
Rusiye Devlet Dumasınıñ qırımlı deputatı Ruslan Balbek ve Qırımnıñ milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ reisi Lenur Abduramanov Qırım ilhaqından soñ Rusiye vesiqaları olmağanından elektriksiz qaldırılğan camilerde «elektriknen bağlı problemniñ tez vaqıtta çezilmesine» yardım etmege vade eteler.
Rusiye kontrolindeki Qırım müftiliginiñ bildirgenine köre, Toqluq (Bogatovka, Sudaq regionı), Bağçasaray rayonınıñ Küçük Yaşlav (Viktorovka), Aqmescit rayonınıñ Yaşlıq (Molodejnoye) ve Tavel (Krasnolesye) köyleriniñ din cemiyetleri vekilleriniñ Qırım musulmanları diniy idaresiniñ reberlerinen «camilerdeki vaziyetnen bağlı» körüşüvleri oldı.
Müftilikniñ matbuat hızmeti qayd etkenine köre, 2014 senesi Qırım musulmanları diniy idaresi çeşit qurulışlarğa muracaat etip, Qırımdaki bu binalarnıñ elektrik, suv ve gaz teminlevini «vesiqaları qanunğa (Rusiye – QA) köre azırlanğanına» qadar toqtatmamağa rica etken edi.
«Lâkin bugünki künde alâ daa vesiqalarını resmiyleştirmegen, energiya bergen şirketlernen añlaşma tizmegen camiler bar, bazılarınıñ din cemiyetleri qayd olmağan ve borcları bar. Bular camilerde elektrik kesilüviniñ sebepleri oldı», – dep aytıla haberde.
Qırım musulmanları diniy idaresi bildirgenine köre, yerli rayon elektrik stantsiyalarına kefalet mektüpleri yollandı, elektriksiz qalğan camilerge Ramazan ayı devamında Rusiye qanunlarına köre vesiqalarnı resmiyleştirmek şartınen elektrik bermege rica etti.
«Problemli camilerde topraq ve diniy binalarnıñ vesiqaları endi resmiyleştirile ve yerli din cemiyetleriniñ quruluvı ve resmiyleştirilüvi esnası başlatıldı», – dep aytıla QMDİ matbuat hızmetiniñ haberinde.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq yañıdan qayd etilgen edi.
2018 senesi oktâbr ayında Qırım musulmanları Rusiye qurultayınıñ delegatları Aqmescitte Emirali Ablayevni Qırım musulmanlarınıñ müftisi olaraq daa 5 yılğa sayladılar.


text:
Bu könne närsälär bulğan?
Tarixta bügen - 14.08.2020
Bügen 2020nçe yılnıñ 14nçe avgustı. Bu könne tarixta nilär bulğan – şularğa küz salıyq.
1947nçe yılnıñ 14nçe avgustında Angliyä Hindstanğa, köçle taläplärgä qarşı tora almıyça, bäysezlek birä. Hindstan möselman berlege liderı Möxämmät Ali Cinnah häm Kongress partiyäse liderı Pandit Nexrunıñ Angliyä planın qabul itüennän soñ däwlät Hindstan häm Paqıstan bularaq ikegä bülenä.
1974nçe yılnıñ 14nçe avgustında, Törkiyä, Angliyä häm Greśiyä arasındağı diplomatik söyläşülär tupikka kergännän soñ, törek armiyäse Kipr tınıçlıq xäräkäteneñ ikençe êtabın başlıy häm başqala Nikosiyägä kerä
2006nçı yılnıñ 14nçe avgustında İzrail belän Xizbullax suğışı utnı tuqtatu kileşüe imzalanu belän tögällände.


text:
Advokat Emil Kurbedinov bildirdi ki, oña dekabrniñ 6-nda tutılğanda Rusiye uquq qoruyıcıları alğan tehnikası qaytarıldı. Bu aqta o, Facebookta yazdı.
«Memuriy tutıluv vaqtında alınğan tehnikamnı tünevin keri aldım, bu müddet devamında mahkemede qala edi. Artıq tolusınen işke başlamağa imkân bar!», – dep yazdı advokat.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinov Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından dekabrniñ 6-nda tutıldı. Mahkeme, onı 2013 senesi Facebookta paylaşqanları içün ekstremist teşkilâtlarnıñ işaretleri ya da timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayış etilmesi sebebinden 5 künge apiske aldı. Kurbedinovnıñ zenaatdaşları dey ki, onı Dimaşqqa köçken Qırım sakini şikâyet etti.
Advokatnıñ fikirince, onıñ dekabrniñ 6-nda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulması «olmaycaq sebeplerden» yapıldı, o, ekstremizm qabaatlarını tanımay. Emil Kurbedinov qayd etkenine köre, tutulmasınıñ kerçek sebebi onıñ aq qorçalayıcı faaliyeti, siyasiy mabüslerge köstergen yardımı ve Ukraina askeri Bogdan Nebılitsanı qorçalağanı ola.
Emil Kürbedinovnıñ davasında şaatlardan biri Rusiye FSB hadimi Andrey Suşko ola. O, qırımtatar faali Renat Paralamovnıñ hırsızlanması ve azaplanmasında iştirak etken edi.
Keçenleri Suşko Paralamovnı hırsızlağanında şeklenip, ABD sanktsiyalar cedveline kirsetilgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımda Yedi Quyu rayonında çekiştirilip Şimaliy Qırım kanalında boğulğan qıznıñ babasına qarşı tahqiqat yekünlendi. Babasına qarşı dava, "onıñ telükede qaldırılması içün (Rusiye CK-niñ 125-inci maddesi)" açıldı ve şimdi mahkemege yollanıldı.
Bunı Rusiye Tahqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Qızçıqnıñ babası, balasını telükede qaldırğanı icün qabaatını tanıdı, şaatlıq etti. Şimdilik babasınıñ qabaatını isbatlağan deliller toplanıldı. tahqiqat işleri bitti, dava ise temelinden baqılmaq içün mahkemege yollanıldı", - denile beyanatta.
Müessisede, balağa qarşı cinayetlernen bağlı cinaiy davanıñ tahqiqatı devam etkenini bildirdiler.
Qırım boyunca Rusiye FCN-niñ idaresi, saat 00:40-ta Yedi Quyu qasabasında Şimaliy Qırım kanalı yanında 2014 senesi doğma bala ğayıp olğanı aqqında haber alğanlarını bildirdi. Keççe balanıñ cesedini babası dostlarınen raatlanğan yerniñ yanında taptılar.


text:
Vikipediya:Portal:Dağlar
Portal:Dağlar
Resim
Künniñ maqalesi
Çatır Dağ - Qırım yarımadasınıñ eñ namlı dağıdır. Cenüpte yüksek, şimalde alçaqça eki platodan ibarettir. Şimaldeki platonıñ yüksek bölükleri qayın, ardıç ormanlarınen qaplıdır. Namlı mağaralarınen trekkingge munasip olması sebebinden turistik bir hususiyetke saiptir. Yüksek plato tik bir enişke saiptir, bu sebepten dağcılıq sportunen oğraşqanlarnıñ alâqasını çeke. Çatır Dağnıñ şimal yamaçlarında Aqmescit şeeri buluna.
Qırım
Maqaleler
Yañı maqaleler
Portallar
Tabiat · Renkler · Astronomiya · Atlar · Deñizler · Dağlar · Küz · Başqa portallar...


text:
İdel-Ural Ştatı
İdel-Ural berlege (İdel-Ural ştatı) 1917-1919 yıllarda Könçığış Awrupada xäzerge öç Törki-Tatar (Tatarstan, Başqortstan, Çuaşstan) häm öç Fin-Uğır (Mari İl, Mordoviä häm Udmurtiä) cömhüriätlären berläştergän. Millät Mäclesendä täqdim itelä (1918). Bulaçaq däwlät çikläre Ğälimcan Şäräf citäklägän kämisiä tarafınnan eşlänä. Territoriäsenä Qazan häm Öfä gubernaları, Wätke, Irınbur, Pirem, Samar häm Sember gubernalarınıñ törki-tatarlar küpläp yäşägän töbäkläre kerergä tieş bula. Yaña milli cömhüriätne oyıştıru eşlären başqaru öçen İdel-Ural Ştatın ğämälgä kertü häy'äte tözelä.
TarixYзrәpTү
1917 yılnıñ iyül ayında Törki-Tatarlar İdel-Ural däwläteneñ nigeze salına. Waqıtlı Milli İdärä yasala, ul öç näzärättän tora:
Milli Xäzinä oyıştırıla, anda 1 million sum çaması aqça cıyıla.
1917 yılnıñ 20 noyäberendä Sadri Maqsudi Millät Mäcleseneñ utırışın uzdıra. İdel-Ural Ştatınıñ yasaluı iğlan itelä, ul Qazan xanlığınıñ däwamı bulırğa tieş.
Millät Mäclese Sadri Maqsudinı İdel-Uralnıñ berençe prezidentı itep saylap quya.
1918 yılnıñ 5 ğinwarında Sadri Maqsudi Millät İdäräseneñ räise bulıp saylana.
1918 yılnıñ 10 ğinwarında Xärbi İdäräneñ 3000 ğäskäre Ufa uramnarında, «İdel-Ural!» şiğären qıçqırıp, milli tantanalı çığış yasıylar wä Milli İdäräneñ räise Sadri Maqsudi bu tantananı qabul itä.
1918 yılnıñ 14 ğinwarında Xärbi İdäräneñ 2 cıyılışınıñ 14 utırışında Sadri Maqsudi cämğiätne, berläşkän millät bulırğa häm milli mänfäğätlärne onıtmasqa, çaqırğan.
Millät Mäclese wäkilläre Sovet xäkimiäte belän söyläşü alıpbaruınnan baş tartıp, Milli İdäräseneñ cirle büleklärne yasawın däwam itälär: alar salımnarnı cıyalar.
Ştatnıñ ğämälgä kerüen räsmi iğlan itü Bötenrusiä möselman ğäskäriläreneñ ikençe qorıltayınıñ 1918 yılnıñ 1 nçe martına bilgelängän utırışına yöklängän bula. Säwit xakimiäte qarşı bulu säbäple, proyekt ğämälgä aşmıy qala.
MirasYзrәpTү
Xäzerge waqıtta qayber Tatarstan, Başqortstan, Çuaşstan h.b. - İdel buyı Bolğarı milli köçläre İdel-Ural bayrağın qullanalar.


text:
27 RAMAZAN QAZASI NASIL YAPILIR? | RAMAZAN NEFESI
Eñ büyük aqlar Allahnıñ aqlarıdır. Ve bu aqları ertelemeyip yerine ketirmek kerekmiz. Belki orazalarımıznı bozmağa mecbur qaldıq, belki hastalandıq, yolda qaldıq ve elahire. Elhamdu liLLâh inşaAllah zararı ve günâhı yoqtur eger itibarlı, şeriy sebepler içün orazalarımıznı tutamadıq. Amma bu künleri ilk fırsatta qaza etmek kerektir. Bu hususta bazı incelikler… Ne qadar kün tam olaraq hatırlamayım. Ne yapmalıyım? Qazanı yapmazdan evel, nafile orazalarnı tuta bilirim mı? Eger bir qaç seneniñ Ramazan borcları bar ne yapmalıyım? Bu suallerge bugünki “nefesimizde” inşaAllah cevap berecekmiz.


text:
Ukraina devriye politsiyasınıñ hususiy alt bölügi Qırın memuriy sıñırda, hususan «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka» olaraq üç kiriş-çıqış noqtasında çalışıp, Strelkovoye-Geniçesk-Herson yolunı nezaret etecek.
Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırım MC ve Aqyardaki Milliy politsiyası baş idaresiniñ spikeri Volodımır Şabliyenko ikâye etip berdi.
«Qırım sakinleri öz problemlerinen ukrain politsiyasına muracaat ete ediler. Onıñ içün Milliy politsiyası reberi hususan Ukrainanıñ qıta qısmınen ilhaq etilgen Qırım (Qırım memuriy sıñırında -QA) çalışması içün, Hersonda hususiy alt bölük teşkil etmege qarar berdi. Politsiyası hadimleri «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka» olaraq üç kiriş-çıqış noqtasında çalışıp, Strelkovoye-Geniçesk-Herson yolunı nezaret etecek. Şimdi teşkiliy azırlıqlar yapıp, hadimlerniñ yerleştirilüvinen oğraşamız», – dey Şabliyenko.
Milliy politsiyası temsilcisiniñ sözlerine köre, yaqın vaqıtta Qırım devriye politsiyasında çalışacaqlar alınıp başlanacaq. Bu arada alt bölükler yerleşecek haneler de tapıldı.
Keçenlerde Ukraina MVDsinde 2018 senesiniñ soñuna qadar, Qırım ve Aqyar devriye politsiyasınıñ hususiy alt bölügini meydanğa ketirilmesi planlaştırılğanı aqqında aytqan edi.
Ukraina iç işleri naziri Arsen Avakov Milliy politsiya ve Milliy gvardiya Qırım ve Donbass azat etilgen soñ, azat etilgen territoriyalarda birlikte çalışacağı içün, şimdiden başlap azırlanmaq kerek olğanlarını beyan etti.