text:
Uquq qoruyıcılar: «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan qırımtatarnı apiste qaldırdılar
Qırımda aprel 15 künü «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Ali Asanov apiste qaldırıldı, haber İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyeti.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, aprel 17-de, cuma künü, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi ceza qararını belgilecek. Evel bu iş boyunca 4 qırımtatarı yaqalanğan edi.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetinde bildirilgeni kibi, Ali Asanovnı bütün gece Bağçasarayda tutıp, aprel 16 künü Aqmescitniñ Taqiqat komitetine alıp kettiler.
Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ reisi, Meclis azası Eskender Bariyev aytqanı kibi, Ali Asanovnı uquq qoruyıcılar eki insannıñ ölüminde qabaatlaycaq olalar.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler. Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Rusiye Taqiqat komiteti Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznğa 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgiledi.


c: text/html

text:
Argentïna quraması men «Barselonanıñ» forvardı Lïonel Messïden nağız fwtbolka alğannan keyin Mwrtaza Axmadï esimdi 5 jasar awğan balasınıñ atı külli älemge tanımal boldı. Bul twralı Bleacher Report deregine süyengen ras.kz xabarladı.
Awğanstan fwtbol federacïyası «Barselona» fwtbolşısınıñ özderimen baylanısqa şıqqanın rastadı. Ol özin jaqsı köretinin bildirgen Mwrtaza Axmadïge arnayı sïyapat jasap, fwtbolka berip jiberipti. Osığan oray kişkentay fwtbol janküyeri ötken aptada federacïyanıñ jattığw bazasına şaqırılğan. Sol jerde balağa Messï sıylağan fwtbol jeydesi tapsırılğan. Al jeydege Lïoneldiñ «Barselona» sapındağı oyınşı retindegi nömiri jazılıptı.
«Men fwtboldı da, Messïdi de jaqsı köremin. Bir küni men onımen kezdesermin. Meniñ soğan uqsağım keledi», – dedi Mwrtaza.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fïbïdiñ şaşında statïkalıq elektr köp. Sondıqtan onıñ şaşın taraw ya jww mümkin emes. Bul jağday onıñ ömirine qawip töndirmeydi.
Biraq aynalasındağı adamdar qızın közge şuqıp körsetip, anasına balanıñ şaşın taraw kerektigi twralı jïi eskertw jasaydı eken.
Anası qızınıñ şaşın kün uzın tarasa da olar jartı sağattan keyin qayta uypa-tuypa bolıp şığadı. Jäne tarağan kezde balanıñ basın awırtadı.
Balanıñ özi erekşe şaş ülgisine dän rïza. Al därigerler äldebir kömek jasawğa qawqarsız. Olar bala öse kele dert özdiginen keter degen ümitte.
Derekköz: BAQ
Kommentarïï


text:
Rusiye Qırımğa ayırğan paranı 1,5 milliard rublege eksiltti
Mart 22 künü Kreml nezareindeki Qırım parlamenti 2017 senesiniñ Qırım bücetine kirsetilgen deñişmelerni tasdiqladı. Böylece, qazanç ve masraflar qısımı 1,55 milliard rublege eksildi. Mutenasip qanun leyhası Qırım parlamentiniñ resmiy sitesinde yerleşritildi.
Qırımda Rus akimiyetiniñ «sesi» olğan «Krıminform» sitesi haber ete ki, yarımadanıñ Maliye naziri İrina Kiviko profil bölüginiñ toplaşuvında «federal sermiya programmasına köre bu qadar azca para keldi» dep bildirdi.
2016 senesi dekabr ayında işğal olunğan Qırımda 2017 senesine bücetni qabul ettiler ve olacaq qazançlarnıñ ösmesi «rekordlı» olacağı aqqında esabat berdiler. Qabul etilgen vesiqağa binaen, yarımadanıñ qazançı 132 milliard ruble, masrafları ise 135 milliard rublege yaqın olmalı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Moskvada Dadinge qoltutuv aktsiyasında faaller yaqalandı
Rusiyeniñ paytahtı Moskvada İldar Dadinge qoltutmaq içün keçirilgen bir kişilik aktsiyalarda dört faal yaqalandı, dep bildire «OVD-İnfo» portalı. Qayd etile ki, yaqalanğanlarnı politsiya bölügine alıp ketkenler.
Faaller vaqia yerinde piketler devam etkenini haber ete.
Narazılıq aktsiyaları yanvar 24-de Dadinniñ Ceza kodeksiniñ mitinglerde bir qaç bozuv maddesinden bergen şikâyetini baqqan Rusiye Anayasa mahkemesiniñ toplaşuvına bağışlana.
İldar Dadin Rusiyede miting keçirüviniñ qaidelerini defalarca bozğanı içün ilk olaraq mahküm etildi. Mahkeme onı eki buçuq yılğa qadar azatlıqtan marum etti. Sentâbr başında Dadin Segeja şeerindeki apishanege avuştırıldı. Noyabr 1-de o, Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetine azap çekkeninden ve urulğanından şikâyet etti. Dekabr ayında onı Altay apishanesine avuştırğanlar.


text:
Jamalanı ava limanında yüzden ziyade mühlis bayraq ve oyunlarnen qarşıladı
«Eurovision-2016» yarışınıñ ğalibi Jamalanı «Borispol» ava limanında yüzden ziyade mühlis ve vatandaş qarşıladı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgen malümatına köre, Stokgolm şeerinden kelgen uçaq «Borispol» ava limanına qonğanda bu yerde sarı-mavı timsallernen, yani devlet bayraqları, qırımtatar milliy bayraqları, kürreçikler ve hayırlav şiarlarınen faaller toplaştı.
Mühlisler Jamalanı muzıka ve oyunlarnen qarşıladı.
«Eurovision-2016» yarışında Ukrainanı temsil etken Jamala (Susanna Camaladinova) bu halqara yır konkursında ğalebe qazandı. Yarış finalı mayıs 14-te İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde keçirildi.
Avropa yayınlama birliginiñ qaidelerine köre, ğalebe qazanğan iştirakçi nevbetteki sene konkursnı öz devletinde keçirmege aqqını ala, amma onı red ete bile.
Ukraina ekinci sefer«Eurovision» yarışını qabul etecek. İlk sefer yır konkursı Ukrainada 2005 senesi keçirildi. Bundan bir evel, 2004 senesi yarışta Ukraina temsilcisi Ruslana ğalebe qazandı.


text:
Ekrem Çelebi - Boş Sevgi
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Boş Sevgi
Etiketler : Ekrem Çelebi - Boş Sevgi türkü indir, Ekrem Çelebi - Boş Sevgi türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Boş Sevgi mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Boş Sevgi türküsü, Boş Sevgi sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Boş Sevgi bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Nenni Bebek
Ekrem Çelebi - Gezsem De Dünyanın Dört Bucağını
Ekrem Çelebi - Niğde Bağları
Ekrem Çelebi - Dost Kapısı
Ekrem Çelebi - Sen Bunu Unuttun Mu
Ekrem Çelebi - Haydi Güzelim
Ekrem Çelebi - At Üstüme Toprağı
Ekrem Çelebi - Beyaz Gül Kırmızı Gül
Ekrem Çelebi - Bura Mıdır Koçyiğitlerin Vatanı
Ekrem Çelebi - Yaban Elleri
Ekrem Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Ekrem Çelebi - Su Sızıyor Sızıyor
Ekrem Çelebi - Sızlar Yarelerim
Ekrem Çelebi - Dağlar Başı Karlı Olur
Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora


text:
Ekrem Çelebi - Menberi
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Menberi
Etiketler : Ekrem Çelebi - Menberi türkü indir, Ekrem Çelebi - Menberi türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Menberi mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Menberi türküsü, Menberi sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Menberi bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Kırılsın Kolların
Ekrem Çelebi - Geleli Gülmedim Cihana
Ekrem Çelebi - Berber
Ekrem Çelebi - Yavaş Yavaş
Ekrem Çelebi - Bu Dünyada
Ekrem Çelebi - Telli Turnam
Ekrem Çelebi - Sevsem Öldürürler
Ekrem Çelebi - Turnalar
Ekrem Çelebi - Bad
Ekrem Çelebi - Vardım Bir Doktora
Ekrem Çelebi - Çek Deveci Develeri
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Dost Kapısı
Ekrem Çelebi - Yaban Elleri
Ekrem Çelebi - Gam Yükü


text:
MİD Birleşken Milletlerni Rusiyege basqını küçlendirmege çağıra, çünki ukrainlilerge azap berilgeni aqqında deliller mevcut
Ukraina Tışqı işler nazirligi (MİD) BM devletlerini Rusiyege basqını küçlendirmege ve öz mecburiryetlerini, şu sırada Azap berüvge qarşı Meqaveleni de eda ettirmege çağıra.
Müessiseniñ beyanatında aytıla ki, nazirlik nevbetteki kere dünya cemaatınıñ diqqatını «istilâci devlet olaraq Rusiye tarafından ciddiy ve muntazam sürette Donbassttaki ve işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vatandaşlarğa qarşı insan aqlarınıñ bozıluvına» celp ete.
Bundan da ğayrı MİD dey ki, «Rusiyede ve işğal etilgen topraqlarda tutılğan Ukraina vatandaşlarına qarşı muntazam tarzda yasaqlanğan sorğu usulları qullanılğanına, azap berilgenine, ruhiy basqı yapılğanına dair şek qaldırmaycaq deliller mevcut».
Rusiye tarafı bu beyanatnı daa iza etmedi.
İyünniñ 26-nda dünya cemaatı halqara Azap qurbanlarını desteklev Kününi qayd ete.
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Ukraianıñ şarqında silâlı dava başlandı. Ukraina ve Ğarp, ayrımcılarğa destek bergeni içün Rusiyeni qabaatlay. Kreml bu iddialarnı red ete.
İyülniñ 26-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, şimdi Ukrainanıñ nezaretinde olmağan Donbass topraqlarında 128 reine, Rusiye toprağında – 40 reine tutılğanını beyan etken edi.
Rus apishanelerinde tutılğan ukrain mabusları, olarğa azap berilgenini defalarca beyan ete edi. Zarar körgenlerniñ sözlerine köre, azap bergen sorav usulları istilâ astındaki Qırımda da Rusiyeniñ mahsus hızmetleri tarafından qullanıla. Bir sıra teşkilâtlarnıñ uquq qorçalayıcıları böyle malümatnı defalarca tasdiqlağan edi ve temel insan aqlarınıñ bozıluvına, zorbalıqqa qarşı çıqa edi.


text:
Yelizaveta I patşabikä
Yelizaveta I patşabikä yäki Elizabet I (inglizçä Elizabeth I, The Virgin Queen - Ğiffätle qız patşabikä, Good Queen Bess - Yaxşı patşabikä Bess) (1533-1603) - Angliä häm İrlandiä (1558 yıldan) patşabikäse, Tüdor näselennän soñğı patşabikä.
Angliä patşası Henri VIII häm anıñ ikençe xatını Anna Boleynnıñ keçe qızı.
Yelizaveta I idärä itkän çor "İngliz İle altın ğasırı" dip yörtelä, çönki bu däwerdä mädäniät şaqtıy görläp üskän (Şekspir, Marlow, Bekon) häm Angliäneñ ähämiäte dönyada artqan (Ciñelmäs Armadanı tar-mar itü, Dreyk, Reyli, Ost-Hind şirkäte).
ЭчTәлek
Qazanışlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yelizaveta idärä itkännän soñ däwlät üzäkläşterelgän, protestantizm urnaştırılğan (urtaça anglikan törendä), çirkäw tulısınça däwlätkä buysındırılğan, flot üsterelgän.
Yelizaveta I xakimlege näticäsendä Angliäneñ säwdä, kolonial' ekspansiäse arta, İrlandiä basıp alına, İspaniä flotı "Ciñelmäs Armada" tar-mar itelä (1588).
Apası belän köräş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yelizaveta I nıñ ügi apası Mariä I Tüdor katolik dinen yaqlağan, protestantizm dine yaqlı Tomas Wayet kütäreleşennän soñ Mariä I Yelizavetanı törmägä utırtqan, çönki Yelizaveta protestant dinenä teläktäşlek kürsätkän. Şunıñ öçen Mariä I - Mariä Qanlı yäki Mariä Katolik dip yörtelä.
Mariä I ülgännän soñ Yelizaveta I täxetkä utıra.
Mariä Stüart belän köräş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Şotlandiädä katolik dine nigezläre nıq bulğan. Mariä de Giz qızı Mariä Stüart - Şotlandiä patşabikäse katolik dinen yaqlağan. Yelizaveta I protestant yaqlı köçlärgä aqça belän bulışa başlağan.
1560 yılda Yelizaveta I protestant köçlären yaqlar öçen Şotlandiägä qarşı suğışnı başlıy.
Mariä Stüartnı cäzalap üterü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Mariä Stüart häm Katolik dine yaqlıları Yelizavetanı "qäfer häm qanunsız paşabikä" dip atağannar.
1586 yılda Yelizaveta I Mariä Stüartnı tüntäreleşne äzerläwgä ğäyeplägän häm 1587 yılda ülem cäzasına xökem itkän.
1587 yılda Yelizaveta I qararı buyınça Mariä Stüart başın kisep taşlağan.
Sänğät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yelizaveta I sänğät yaqlağan, 1582 yılda Patşa truppası oyışqan. Bu çor "Yelizaveta draması" dip yörtelä.
1603 yılda Yelizaveta I Riçmond sarayında ülgän, Westminster abbatlığında kümelgän.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ДepюжиHckий B. Ф., EлизaBeTa, kopoлeBa aHrлийckaя // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.
- EлизaBeTa I AHrлийckaя — дeBa Haции. ПporpaMMa «Эxa MockBы» из циkлa «Bcë Tak»
- ЗaxapoB H. B., ЛykoB Bл. A. EлизaBeTa I Tюдop // ЭлekTpoHHaя эHциkлoпeдия «Mиp Шekcпиpa».
- ЗaxapoB H. B. EлизaBeTиHцы // ЭлekTpoHHaя эHциkлoпeдия «Mиp Шekcпиpa».


text:
Tanımal prodyuser, telejürgizwşi Bayan Esentaeva awrwxanadan şıqtı dep xabarlaydı BNews.kz. Ol awır pışaq jaraqattarımen 10 mawsım küni Talğardıñ awdandıq awrwxanasına jetkizizlgen bolatın.
“Nawqas Bayan Esentaeva awrwxanadan üyine şığarıldı. Ol emdomdı odan arı üy jağdayında qabıldaytın boladı. Jağdayı köñil könşiterlik”, – deydi atalğan awrwxana dïrektorınıñ orınbasarı Erbol Särsenbaev.
Esteriñizge salayıq, Bayan Esentaevanı 10 mawsım küni öziniñ küyewi Baqıtbek Esentaev pışaqtap tastağan bolatın. Aldın ala boljamdar boyınşa, qızğanıştan twındağan otbasılıq urıstıñ soñı qol jumsawğa alıp barğan. Artınşa polïcïya küdiktini qamawğa alıp, sot onı eki ayğa qamawğa aldı. Bügingi tañda tergew amaldarı jürgizilip jatır.
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Daa bir Rusiye turistik şirketi işini toqtattı
Daa bir Rusiye turistik şirketi – «Nordik Star» – müşteriler ögünde vazifelerni yerine ketirmege imkânları olmağanından sebep faaliyet toqtatılması aqqında ilân etti, dep haber etti Azatlıq Radiosı.
«Nordik Star» Peterburgda 2001 senesinden berli çalışa ve Baltiya memleketleri ve Skandinaviya ziyaretlerinen oğraşa.
Keçken ay devamında Rusiyeniñ altı turistik şirketi faaliyetini toqtattı. Birinci, iyül soñunda, «Neva» şirketi iş toqtatılmasını ilân etti. Moskvanıñ Yeller gülü «Barışıq» ve «Ekspo-tur» Peterburg turistik operatorı işini toqtattılar. Bundan ğayrı, «İdeal-tur» şirketinde problemler bar olğanı aqqında belli oldı.
Tünevin «İntaer» şirketler taqımı müşteriler ögünde vazifeler eda etilmesinden vazgeçti. Neticede aman-aman 25 biñ Rusiye turisti zarar kördi. Bunıñ sebepleri olaraq şirketler siyasiy vaziyetni, çetel para fiyatınıñ artmasını, çeşit arbiy hızmetler hadimlerine çetelgen ketmemek tevsiyelerni seslendireler.


text:
Qarawsız qalğan awıl Sileti özenine jaqın, Astanadan 100 şaqırımday jerde ornalasqan, onıñ aspannan tüsirilgen vïdeosın YouTube jelisine Vit W attı qoldanwşı jarïyaladı.
"Qarawsız qalğan eldimekenniñ atawı da, adamdardıñ ol jerden ne sebepti jäne qaşan köşip ketkenderi de belgisiz. Şirkewdiñ kirpiş qabırğaları ğana qalğan. Al qalğan ğïmarattardı irgetastarına qarap anıqtawğa boladı, olar bïikten jaqsı körinedi", - delingen jarïyalanımda.
Ayta keteyik, bul vïdeoğa pikir qaldırğandar onı "muñdı" dep atadı. Al vïdeonıñ avtorı ol orındı umıt bolmay turğanda estelik retinde tüsirgenin ayttı.
Derekközi: tengrinews.kz
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï
-
Asılbek2015-10-06 12:23:29Bul şirkew turğan jer bqrınğı brïgada ornı. Şirkew negizinen 20 ğasırdıñ basında salınğan


text:
Matbuat vastaları: Ukraina tarihına qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında tafsilâtlı malümatnı qoşmağa isteyler
Yuqarı sınıf talebeleri içün tarih derslerine qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında tafsilâtlı malümatnı qoşacaq olalar. Şimdi 10-11 sınıf talebeleri içün yañı programma muzakere etile.
Bunı «Vesti» gazetası bildire.
Ukraina Tasil Nazirliginde aytılğanı kibi, muzakereler avgust 20 kününe qadar devam etecek, soñra bu teklifler Tasil Nazirliginiñ Eyyetine berilecek.
«Söz «Ulu Vatan Cenki» ıstılasınıñ «Ekinci cian cenki» ıstılasına deñiştirüv aqqında, Qırımdan qırımtatarlarnıñ, yunan ve ermenilerniñ sürgünligi, OUN-UPA, ukrain dissidentlerniñ faaliyeti aqqında malümatnıñ qoşuluvı aqqında kete.Bunıñ ile ocalar derslerde Maydanda olıp keçken adiseler aqqında tarif etecelker. ATO aqqında daa aytılmaycaq, çünki o daa bitmedi», – dediler neşirge nazirlikte.
Tarih derslikleri ğayrıdan basılmaycağını da qoşıp ayttılar.
«Bu er şey ocalarğa metodik tevsiyeler şeklinde berilecek. Yañı derslikler kelecek sene peyda ola bilecek. Eger de olarnıñ neşiri içün nasıldır bir neşriyat aqça berse, çünki bizde maliyeviy vasta şimdi yoq», – deyler mında.
Evel harkov faaliyetçileri sentâbr 1 künü ukrain talebelerine Qırım işğali aqqında tarif etilmesi içün imzalarnı toplay ediler.


text:
Bokstan Beyjiñ Olïmpïadasınıñ çempïonı Baqıt Särsekbaevtıñ basınan daw arılar emes. Boksşı bankke 13 mïllïon 600 mıñ teñge qarızdar eken. Bapkerimen de, jubayımen de arazdasqan boksşınıñ isi äli jalğasıp jatır.
«Qazaqstan xalıq banki» Astanadağı Sarıarqa awdandıq sotına Särsekbaevtıñ üstinen azamattıq arız tüsirgen. Boksşı 120 aylıq merzimge 15% sıyaqı mölşerlemesi köleminde 13 mïllïon 600 000 teñge nesïe alıp, jıljımaytın mülik retinde Astana qalasındağı jeke päterin kepilge qoyıptı. Soñğı tekseristerden keyin sot ekijaqtı kelisimdi jaramsız dep tanıdı. Öytkeni, onıñ öz mindetinen jaltarmaq bolğanı anıqtalğan. Endi boksşı bankke qarızı men memleket paydasına sot şığındarın tolıq ötep berwi kerek.
Derekköz: QazAqparat
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
OSFA ELEKTRONİK TERAZİ TAMİR SERVİSİ
Bursa Bursada Bursadaki Osmangazide Osmangazi Terazi Tamir Servisleri, Bursa Osmangazi Terazi Tamir Bakım Servisleri, Bursa Osmangazi Terazi Arıza Bakım Servisleri, Bursa Osmangazi Elektronik Terazi Tamir Servisleri, Bursa Osmangazi 2. El Terazi Satanlar, Bursa Osmangazi Terazi Baskül Tamir Servisi, Bursa Osmangazi Spot Terazi Baskül Satanlar, Bursada Osmangazi Cas Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, bursa bursada bursada terazi tamircileri,
Bursada Osmangazi Dıgı Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Osmangazi Densi Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Osmangazi Tem Terazi Tamir Özel Servisi Bursa, Bursada Merkezi Uydu Sistemleri Kurulumu Montajı Bursa, Bursada Merkezi Güvenlik Kamera Sistemi Yapanlar Montajı Bursa,
- Görüntülenme sayısı: 1177


text:
Klimkin qırımtatarlarınıñ ğayıp olması aqqında: bu deşetni toqtatmaq kerek, Ukraina halqara mahkemeler içün davalarnı azırlay
Ukraina işgal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozulması, şu cümleden qırımtatarlarınıñ ğayıp olmasınen bağlı davalarnı halqara mahkemeler içün azırlay, dep bildirdi Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin 5-inci kanalnıñ efirinde.
«Şimdi bizler Qırımda olıp keçken vaqialarnen bağlı bir sıra muracaatnı halqara mahkemeler içün azırlaymız. Men insan aqlarına riayet etüvnen bağlı olğan şeylerni aytam. Er kün qırımtatarlardan birisi ğayıp ola, bu deşetni toqtatmaq kerek. Bu deşetni mümkün olğan er bir usuldan faydalanıp, BMT başlap İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesiniñ yardımınen toqtatmaq kerek», – dedi Klimkin.
«Qırımnen biz daa selâmlaşırıq. Bu yalıñız tışqı işler naziriniñ lafı ya da bir de bir şiarları degil. Qasevetlenmeñiz. Mence, Qırımda olğan fikirlerge baqsaq, olar pek tez deñişeler. Ve adamlar, şu cümleden rus tilli insanlar, olarnı beklegenlerni añlap başladılar», – dep qayd etti nazir.
Onıñ aytqanına köre, mezkür davalar Ukrainanıñ Rusiyeniñ Qırım işğali aqibetinde körgen zararlarınen bağlı olacaq.
Qırım işğalinden soñ yarımadada adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladı. Sentâbr 22-de Qarasuvbazar rayonında eki qırımtatarını esir aldılar. Bir afta soñra Kezlevde 25 yaşında Edem Asanov ğayıp oldı. Bir qaç künden onı asılğan alda taptılar. Oktâbr 3-te Büyük Onlar qasabasında Eskender Apselâmov ğayıp oldı. Aqşam üstü erkek Aqmescitteki Trubaçenko soqağında yaşağan kiradan çıqıp, işine yol tuttı. Lâkin işke öyle de kelmedi.
Qırım «Nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ işlerinen oğraşqan kontakt gruppası meydanğa ketirildi.
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı üç işni baqa. Olardan ekisi Qırımnen bağlı.


text:
Pavel Kazarin: Putinnıñ nesili
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiyeniñ şimdiki prezidenti devletni ende 17 yıldan berli idare ete. Bu vaqıt devamında Vladimir Putinni balalıqtan berli bilgen bir nesil ösip çıqtı. Rusiye şeerlerinde keçken soñki mitingler ise, akimiyet bu gençlerni öyle de añlamağa ögrenmegenini kösterdi.
Rusiyedeki narazlıqlar beş yılda bir olıp keçe. 2007 senesiniñ soqaq çıqışları yerine Bolotnaya meydanı kelgen edi. Şimdi ise narazlıq bildirgen o nesil de qartayğan olıp çıqa – 2017 senesi olarnıñ yerine mektep talebelerniñ büyükleri ve kiçik kurslar studentleri kele.
Añlamlı yaşayışlarınıñ qısqa müddeti Qırım vaqıalarından soñ olğan kerçekke rast keldi. Rubleniñ ucuzlaşması, rusiyeli TV-de ukrain haberleri, sahte vatanperverlik, tsenzura ve er taraftan eski ğayelerniñ seslenmesi – böyle bir vaziyette olar ösmek mecbur ediler. Bu kerçekni teminlegenler – saylâvlar devamında protokollarda er angi raqamlarını çizmege ve qalp etip bülletenlerni deste-deste taşlamağa azır olğan, ocaları edi. Orenburgta mektepteki kontsertte tverk oynağan studiyanı teşkirmege çapqan silâlı quvetler edi. «Malaya Zemlâ» abidesiniñ yanında oynağan mektep talebelerine 15 kün apis cezasını bergen mahkemeciler edi.
Qırımnıñ kerçegi – artqa qaytuv. «Balalar nesiline» añlaşılmağan qaytuv
Nesillerniñ bu çalışması olmamaq mümkün degil edi. Bir tek Qırımnıñ kerçegi – artqa qaytuv olğanı içün. Ekiyüzlik ve riayetkârlıqqa qaytuv. Çaquv ve «mecburiyetke» qaytuv. Yaşlı insannı, az olsa da, meraqlandıracaq bir şeylerge qaytuv, lâkin «balalar nesili» bunı kesinlikle añlap olamaycaq.
Olarnı nenen qorquta bileceñ? «Felâketli 90-ncı senelerinenmi»? İşle olar şu 90-ncı senelerniñ ortasında doğğanlar. «Brigada» serealı olar içün soñsızlıqqa qadar eskirgen, añlaşılmağan insanlar ve tanış olmağan vaziyeti aqqında bir kino oldı. Üyken nesilge Vladimir Putnni sevmek içün sebebi olğan «istiqrar» devirinde bu nesil östi. Amma olarnıñ soqaqlarğa çıqmağa azır olmağanları bu içtimaiy añlaşma çalışmağanını körsete.
Akimiyet nezaretindeki rusiyeli izaatçılarnıñ yapa bilecek eñ büyük ahmaqlıq – genç oğlan ve qızlarını «sadece qullandılar» demeleridir. Çünki soqaqlarğa çıqqqanları – subyekt olmaq isteginden kele. Olar sesleri eşitilecegini isteyler. Ellerinde pasportlar ve rey bermek aqları bar. Askerlikke davet almaq ve aile qurmaq aqları bar. Amma eşitilmek aqları yoq.
Çünki Rusiye akimiyeti olarğa bere bilecek bir tek şey – bu eskiden qalğan bir obraz. Qıtlığı olmağan, amma «metroda oquğan» nesili olğan, maneviyatı ve özek silâsı olğan «Semaiy SSCB» aqqında laflar.
18 yaşında adaletni pek isteysin, amma adalet – zemeneviy Rusiyede esas qıtlıqtır
Natalya Poklonskaya olarğa çar aqqında tarif ete. Olga Kovitidi – antına sadıq olmaqnı añlata. Mizulina ve Milonov Sodomnen qorqutalar. Bütün bu insanlarnıñ tili genlernen laf etmek içün kelişmey – o yaltaq ve riayetkâr bir til olıp çıqa. Bunnen beraber, sınıflanğan cemiyet olarnı er taraftan sardı, ve kelecekniñ eñ kârlı yerleri – «boruğa» yaqınca oturğanlarnıñ balalarına tüştü. 18 yaşında adaletni pek isteysin, amma adalet – zemeneviy Rusiyede esas qıtlıqtır.
Amma iç kimse bu gençlerge kelecekniñ meraqlı obrazını teklif etip olamay. Kelecek on yılda olarnı ne bekley? Nasıl içtimaiy liftlerni olar qullana bilirler? Kene de Vladimir Putin seçilde – demek ki, olar yaşayışlarınıñ birinci otuz yılını aynı prezidentnen keçirecekler, bu ise istenigen deñişmelerge teñ kelmeydir.
Ağır şeylerni qolayca añlatmağa tırışqan izaatçılarını nezaret etmek ise - şeñliktir. «Maydan tehnologiyaları», «soros» ve «ğarp ayneciligi» aqqında yazğanlarınıñ episi, er angi inqılâp – ihtisası olmağan akimiyetniñ becereksizligi sebebinden olğanını öyle de añlap olamağanlar. Ve özleri aqqında hatırlatmaq içün soqaqqa çıqqanlarnı körmemezikke urmaq qararı – eñ büyük hatadır.
Qırım anestezi ilâcı soñuna kelmekte.
Pavel Kazarin, Qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün.


text:
İşğalci akimiyet Vatanına qaytıp kelgen 80 qorantağa dairelerniñ berilüvi aqqında esabatnı aşkâr etti
İşğal etilgen Qırımda işğalci akimiyet aqlanğan halqlarnıñ adabanlaştıruvı leyhası boyunca 80 qırım qorantasına daire anahtarlarını taqdim etti. Bunı salı künü, dekabr 30-da, Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti öz Facebook saifesinde bildirdi.
Daire anahtarlarını baş nazir muavini Ruslan Balbek «Rusiye Federatsiyası prezidentiniñ «Ermeni, bulğar, yunan, qırımtatar ve alman halqlarınıñ aqlavı ve inkişafınıñ devlet tarafından yardımı boyunca qararlar» Fermanınıñ amelge keçirilüvi çerçivesinde» taqdim etti», – denile beyanatta.
«İşbu fermannıñ amelge keçirilmesi çerçivesinde – 2020 senesine qadar, aqlanğan halqlarnıñ abadanlaştıruvı leyhası çerçivesinde, Qırım Ukrainanıñ uquqiy alanında olğan 23 yıl devamında berilgen meskenniñ sayısı 3,5 qat artacaqtır. Bugün «nice seneler devamında soñsuz nevbetlerde turğan» 80 ailege, niayet, çoq beklenilgen meskenler berilecek ve olar Yañı yılnı şahsiy evlerinde, rusiyeli Qırımda qayd etecektir», – dedi Ruslan Balbek.
Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, dekabr 29 künü Ruslan Balbek Canköy rayonı Timofeyevka köyünde 10 qırımtatar ailesine daire orderlerini bergen eken.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Aqyarda maymun ufaq balanı öldürdi
Aqyar uquq qoruyıcı organları maymun ucumından zarar körip can bergen ufaq balanıñ ölümini ögrene.
Bunı Aqyar boyunca Taqiqat komitetindeki Taqiqat idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Hızmetniñ malümatına köre, 2014 senesi iyülniñ 9-da aqşam Aqyardaki Nahimov rayonınıñ Kaça qasabasında 65 yaşında yerli sakinniñ ufaq ayvanat bağçasından qafesten maymun qaçıp ketti.
«Ayvan qomşu eviniñ bala arabasında bir buçuq aylıq bala yuqlağan azbarına kirdi. Maymun oğlançıqqa ücüm etip, onı öldürdi», – denile beyanatta.
Vaqia yerinde taqiqat-operativ gruppası çalışa. Şimdi maymunnı tuttılar.
Cinaiy işniñ taqiqatı devam etmekte.


text:
Jigitbaşliriniŋ roli üstün
Yoşuruşniŋ haҗiti yoqki, «uyğur jigitbaşliri šzliri istiqamät qilivatqan yeza-mähällilärdä qandaq paaliyät atquruvatidu?» degän soal päyda bolsa, kšpçiligimizniŋ heç ikkilänmäyla, «ular şu jutlarda štküzülüp turidiğan...
himmiti barniŋ hšrmiti bar
Qaysi uyğur jutiğa barmaŋ, u yärdä ämälgä aşuruluvatqan jutdarçiliq vä җämiyätlik işlarni jigitbaşliriniŋ paaliyitisiz täsävvur qilalmaymiz. Bolupmu keyinki jilliri ularniŋ iş dairisi tehimu käŋiyip,...
Qaynamlarda çiniqti
Şahrizada Sabitova, «Uyğur avazi»/ Uluq Vätän uruşi jilliri çoŋ-kiçikniŋ şat külkiliri yaŋrap, koçilardin adäm ayiği üzülmäydiğan yezida qorqunuç häm җim-җitliq hšküm sürdi. Yättä yaştin...
Maaripqa bağlanğan hayat
Şahrizada SABİTOVA, «Uyğur avazi»/ Uyğur nahiyälik märkiziy ağriqhanida Bahar yezisiniŋ turğuni Säyyarä Munurova bilän bir bšlmidä yetip qalduq. U Çonҗidiki 3-uyğur ottura mäktivini «Altun...
Türkiylärniŋ tuğini kštärgän
Häliqara TÜRKSOY täşkilatiğa rähbärlik qilivatqan җämiyät ärbabi, sän°ät sahasidimu yetük pällilärgä kštirilgän kšrnäklik şähs Düysen Qorabayulı Qaseyinov häqqidä nurğunliğan maqalä, oçerklar yezildi. Äzäldinla җapasi bilän...
Sabit damollam
Aliy insaniy päzilätlärgä egä, qälbi häliq mehri bilän juğirilğan insanlarniŋ biri Sabit Ğänievni män yahşi bilimän. Sabit akiniŋ kindik qeni tarihiy vätinimizniŋ Qorğas-Çilpäŋzä mälisigä...
Täğdir dolqunida tavlanğan insan
Nadäk — Җoŋğar-Tälkä teğiniŋ küngäy etigigä җaylaşqan, havasi taza, süyi süzük jut. Adämliri iҗil-inaq, mähmandost, mehnätkäş, iҗatkar. Ata-anilirimiz štkän äsirniŋ ottuzinçi jilliri mäzkür jutta...
Hasiyätbüvi aniniŋ bahari
Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA, «Uyğur avazi»/ Ahalisiniŋ kšpçiligini uyğurlar bilän qazaqlar täşkil qilidiğan Ämgäkçi mähällisi turğunliriniŋ iҗil-inaq yaşap, bir-biri bilän qerindaşliq riştiliriniŋ üzmäy kelivatqinida mštivär atilar...
Daşigürlik dostumiz
Bu maqaliniŋ qährimani Setivaldi Väliev tarihiy vätinimizniŋ Daşigür mähällisidä tuğulğan vä moşu juttiki toluqsiz ottura mäktäpni pütärgändin keyin, u Ğulҗa şähirigä atlinip, bu yärdä...
Patäm momayniŋ batur oğulliri
Bizniŋ momimiz Patäm Üsänova 1885-jili Aqsu bolusluğiniŋ Dolata yezisida tuğulğan. Tügmänlik Tšlegen degän jigitkä turmuşqa çiqip, tšrt pärzänt kšridu. Ular — oğulliri Abdrim, Ğoҗalim,...


text:
AQŞ-tıñ Respwblïkalıq partïyasınıñ müşeleri men Prezïdent äkimşiliginiñ qızmetkerleri Reseydi qorşağan ortanı qorğaw uyımdarın qarjılandırıp otır dep ayıptadı.
Olar Qarjı mïnïstrliginen Resey men atalmış uyımdarğa qatıstı tekserw jürgizwdi talap etwde. Birqatar basılımdardıñ mälimetinşe Kreml frakïng texnologïyasına qarsı küres jürgizetin uyımdardı qarjılandırıp otır. Frakïng – munay qabatın gïdrobuzw täsili. Däl osı ädispen AQŞ tabïğï gaz öndirwden Reseydiñ aldına tüsken bolatın.
Derekköz: life.ru
Tegï: Älem ekonomïkası, Munay,
Kommentarïï


text:
Gemeci: Qırımda cinayetçilikniñ artuvı siyasiy taqiplernen bağlı
İlhaq etilgen Qırımda cinayetçilik seviyesi qarardan ziyade yükselgeni qısmen siyasiy taqiplernen alâqalıdır, dep saya qırımlı uquqçı Lilâ Gemeci. Böyle bir fikirni o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«Men bellesem, cinayetçilik seviyesi qarardan ziyade yükselgeni birinci nevbette qırımtatar ve musulmanlarnıñ siyasiy taqiplerinen alâqalıdır. Bundan ğayrı ekstremizm maddeleri ağır soyları dep sayıla. Ondan da ğayrı, Rusiye ve Donbassnıñ tanılmağan «cumhuiyetlerinden» kriminal keçmişi olğan pek çok insan kelip başladı. Üçünciden, rusiyeli küç idaresi hadimleriniñ tespitnen bağlı planları bar, bu sebepten Ukraina devrinden qalğan pek çok davalarnı açıp, olarnı ğayrıdan taqiq eteler. Onıñ içün statistikanıñ bir qısmı qoşılıp yazılğan olması mümkün», – dep qayd etti uquqçı.
Rusiye Baş prokuraturasınıñ 2017 senesi yanvar-noyabr aylarında azırlağan esabatında, 2016 senesiniñ aynı müddetine nazaran ilhaq etilgen Qırımda cinayetçilik seviyesi 56% artqanı kösterilgen. Bu müddet içinde prokuratura yarımadada 35 biñ cinayet işlengenini qayd etken, olarnıñ 15 biñi – ağır ve ziyade ağır cinayetlerdir.
Baş prokuratura cinayetlerniñ eñ çoq tarqalğan soyu – dolandırıcılıq olğanını qayd ete. Böyleliknen ilhaq etilgen Qırım, Rusiyeniñ diger regionlarınen qıyaslanğanda cinayetçilik seviyesinde lider olıp çıqa.
Rusiye işğalinden soñ, Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Änşi, aktrïsa, telejürgizwşi Aşa Matay, aktrïsa Qarlığaş Muxamedjanova men äşekey buyımdarınıñ brendin qalıptastırwşı Olga Kïm üşewi birlesip Almatıda qayırımdılıq järmeñkesin ötkizwde. Demalıs künderine josparlağan şarada öner ïeleri sändi köylekter men bağalı kïimderin arzan bağada satıp jatır. Äşekey buyımdarı men tättilerdi de osı jerden tabwğa boladı.
Järmeñkeden tüsken qarajattı qızdar Älïxan esimdi böbektiñ emdelwine kömek retinde berwdi josparlap otır. 5 jasar balağa şuğıl türde ota jasaw qajet.
Qazaq — bawırmal xalıq. Qolında barın ayamay, mümkindiginşe kömek berwge talpınğan arwlardıñ äreketi ülgi alarlıqtay eken. Qayırımdılıq järmeñkesi erteñ de jalğasın tabadı. Sändi kïimderdi arzan bağada satıp alıp, muqtaj janğa qol uşın sozwğa asığıñızdar.
Derekközi: baistars.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Jaqın arada «jahandıq valyutalıq soğıstıñ» jañğırw qawpi bar, dep eskertti Bloomberg. Ïen men ewro arı qaray küşeygen jağdayda EOB men Japonïyanıñ Ortalıq banki monetarlıq ıntalandırw sayasatın belsendi qılwı mümkin.Agenttik ökili aytqanday, ïen men ewronıñ küşeyui Japonïya men Ewropada aqşa-nesïelik ıntalandırw sayasatınıñ belsendi bolwına äkelwi mümkin, dep xabarladı RBK.
Agenttik atap ötkendey, ïen soñğı ayda AQŞ dollarına qatıstı üşinşi ret qunı arttı, al ewro negizgi valyutalardıñ köpşiligine qarağanda östi. Xedj-qorlar ïen men birıñğay ewropalıq valyutanıñ küşeyuine eñ joğarğı deñgeyge deyingi boljam jasap otır, dep jazdı Bloomberg.
AQŞ ekonomïkası men onıñ aqşa-nesïe sayasatınıñ ösiminiñ özge älemdikimen ayırmaşılığı qısqardı. Buğan Qıtay ekonomïkasınıñ ösiminiñ säl bäseñdewi men özge elderdiñ ekonomïkasınıñ teñ därejede qalıpqa kelmewi äser etti. Bul faktorlar dollarğa äser etip, öz valyutalarınıñ älsiz bolwı Ewropalıq ortalıq bank (EOB) pen Japonïyanıñ ortalıq bankiniñ josparımen säykes kelmey otır.
State Street Global Markets makroekonomïkalıq strategïya boyınşa qurılım basşısı Lï Ferrïdjdiñ pikirinşe, ïen dollarğa qatıstı 115, al ewro $1,15 deyin nığaysa, monetarlıq ıntalandırw sayasatı iske qosıladı.
Ötken aptanıñ qorıtındısı boyınşa ïen 0,2% küşeyip, dollar qunı 116,98 ïen boldı. Ewro 16 negizgi valyutanıñ 11-ine qatıstı küşeydi, söytip 1 ewro $1,0916 quradı.
Agenttik Japonïya Bankiniñ törağası Xarwxïko Kwrodtıñ bank monetarlıq sayasattıñ özgerwine dayın ekenin ayttı. EOB öz kezeginde 21 qañtardağı kezdeswde öz sayasatın talqılawdı josparlap otır, dep atap ötti Bloomberg.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Oqïğa Lïtvanıñ Skwodas qalasında tirkeldi. Birden 77 oqwşınıñ tüberkwlez talşıqtarın juqtırw jağdayın Klayped qoğamdıq densawlıq saqtaw ortalığınıñ dïrektorı Rïmantas-Yonas Pïlïpavïçyustiñ özi rastap otır dep jazadı DELFI.
Keyin belgili bolğanday balalar qurt awırwın twberkwlezdiñ aşıq formasımen awıratın muğaliminen juqtırğan. Muğalim äyeldiñ ökpesindegi özgeristerdi därigerler osıdan bir-eki jıl burın anıqtağan eken. Alayda ol qattı bwlığıp jötelse de, därigerdiñ kömegine jüginbey selsoq jüre bergen.
Qazirgi kezde muğalimmen baylanısta bolğan barlıq adamdar tekserwden ötip jatır.
Kommentarïï


text:
«Siyasiy» işlerniñ halqara seviyede ilân etilmesi kerek – Qırım mühbiri Semenanıñ adliyecisi
Qırım mühbiri Mıkola Semenanıñ kibi işler halqara seviyede, bütün forumlar ve meydançıqlarda ilân etilmek kerek, çünki bunıñ açıqlaması yardım ete, dep bildirdi Qırım mühbiri Semenanıñ adliyecisi Emil Kurbedinov.
«Bu işniñ açıqlaması em bizge, adliyecilerge, em de asılında kelecekte mühbirlerniñ aqları böyle bozuvlarınıñ ögüni körmege yardım etecek. Bu iş siyasiydir, demek ki, tek uquq taraftan irişe bilecegimiz azdır. Kelecekte bu açıqlama seviyesini eksiltmemege tırışacaqmız, mühbirlernen çalışmağa daima azırmız», – dep bildire Kurbedinovnıñ sözlerini Ukraina Milliy mühbirler birliginiñ matbuat hızmeti (UMMB).
Mühbirniñ Ukraina qıtaiy qısmına tedaviylenüv içün çıqışı yaqında yasaq olunğanına baqmadan, adliyeciler vaziyetniñ müsbet neticeleri olacağına ümüt besley.
«Bu, Rusiyede neticesi endi evelden belli olğan işlerden biridir. Ümüt etemiz ki, qarar şartlı olacaq, amma aynı vaqıtta Avropa mahkemesinde adaletni qıdıracaqmız. Ve işanamız ki, o yerde müsbet netice olur. Mühbirler yapa bilecek rezonans ise, bu işte pek yardım etecektir», – dep qayd etti adliyeci.
UMMB birinci kâtibi Sergey Tomilenkonıñ sözlerine binaen, Ukraina Mühbirler birligi Mıkola Semenanıñ işine halqara seviyede diqqatnı maksimal şekilde celp etmege tırışa.
Böyleliknen, sentâbr 19-20 künleri Birleşken Milletler Teşkilâtı Cenevre ofisinde keçirilgen «Milliy, ırq ve diniy nefret teşviqatına qarşı küreşte kütleviy haber vastalarınıñ rolü» adlı seminar devamında Mıkola Semenanıñ taqip etilmesi meselesi aqqında UMMB birinci kâtibi Sergey Tomilenko, Qırım mühbiri Yelena Yurçenko, uquq qoruyıcı Maksim Butkeviç söz yürsettiler.
Baarde Qırımda kütleviy şekilde tintüvler, bu cümleden, Qırım.Aqiqat ile işbirlik tutqanında şeklenilgen mustaqil mühbirlerde tintüvler keçirildi. Radio Svoboda müellifi Mıkola Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağırğanında şeklenilüv boyunca cinaiy iş açıldı. Rusiyeli taqiqat oña yarımadadan çıqmağa yasaq etti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Ukraina vatandaşlarınıñ, hususan, mühbir Mıkola Semenanıñ işğal etilgen Qırımda taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve oña basımnı toqtatmağa çağırdı.
Avgust 23-te Mıkola Semenanıñ imayesi FSB-nı mühbirni Qırımdan tedaviylenüvge yibermege çağırdı.
Bundan evel Halqara ve Avropa mühbirler Federatsiyası rusiyeli ükümetten Mıkola Semenanıñ Kiyevge tedaviylenüvge yiberilmesini talap etti.


text:
ABAYDIÑ SOÑĞI ÖLEÑİ
1978 jılğı 30 qırküyekte Almatıdan Semeyge kelip, Jidebaydağı hakim Abaydıñ ädebi-memorialdıq muzeyine barmaqşı boldım. Erteñinde oylağan jerimizge jetip, şıraqşı şalğa jolıqtıq. Amandasıp, jön swrasıp ata, babamız öz zamanında mümkindigi bola twra sonau ğajap körikti Şıñğıstauda twrmay, mına sayın dala jeliniñ ötindegi jerdi nelikten mekendedi eken, dedim.
Bwl swraqqa şıraqşı bılay dep jauap berdi: «Balam, köresiñ be, biz twrğan jerdiñ teristik pen şığıs jaqtarı sozılıp jatqan keñ jazıq. Mwnda wzın sabaqtı şöp pen sarı köde ösedi, qısta bwl jerde nığızdalğan qalıñ qar bolmaydı. Onıñ sebebi, jauğan qar qattı jeldiñ ürleuinen qaudırap qaladı, keyin jauğan köbik qardı da jel sırğıtıp äketip otıradı. Osınday jwqalañ kelgen ala qanat qarda qolda wstap otıratın eşki, qoy, siır, jılqı qıs boyı üydiñ janında tebin teuip jayılıp jüredi. Sondıqtan jazda qolda wstaytın osınday maldarğa qısqa kerekti şöp dayındalmaydı. Al Şıñğıstaudıñ qarı qalıñ boladı. Bwl jerdiñ tağı bir qasieti: kök te erte şığadı».
Osı äñgimeden soñ men ol kisige: «Bayağıda ağa swltan Mwsa Şormanov ta Bayanauıl tauınan 90 şaqırım qaşıqtıqtağı Aqkelin dep atalatın qırattıñ bauırındağı jer bederi men şöpteri de däl osınday jerde altı bölmeli ağaş üyde twrıptı», degenimde ol: «YApır-ay, balam-ay, sen Bayanauıldan ekensiñ ğoy», – dep mağan iltipatpen qaradı. Aytpaqşı, ötken ğasırdıñ 60-jıldarı äkemniñ nağaşısı, suırıpsalma qart aqın Jünisbek Joldinovten Mwsa Şormanov körikti Sabındıköldiñ janında twrmay, nege daladağı Aqkelin qıratı mañındağı jazıqtı meken qıldı dep swrağanımda onıñ aytqanı da Jidebaydağı aqsaqaldıñ sözimen sabaqtas şığıp edi.
Jidebaydağı biz äñgimelesken aqsaqaldıñ atı-jöni Niyazbek Aldajarov edi. Ol sol kezde aqın qıstauındağı muzeydiñ şıraqşısı, etnograf, şejireşi, aqınnıñ atalas tuısı, birinşi toptağı soğıs mügedegi bolatın. Niyazbek aqsaqal sol jolı Şäkärim Qwdayberdiwlınıñ biraz änin naqışına keltirip orındap bergen edi.
Sodan keyin qariyamen birge muzeydi tügel aralap körip, keybir jädigerler boyınşa tüsinik alğanmın. Ärtürli taqırıpta äñgimeleskenmin. Sonda Niyazbek aqsaqal mağan Abaydıñ baqilıq bolar aldında şığarğan mınaday öleñ joldarı bar dep aytqan edi:
«Künäyim köp Ilahi,
Keşire gör mwnımdı.
Barar basqa jerim joq,
Wsındım haqqa moynımdı.
Ata-anam ediñ qara jer,
Aşa gör endi qoynıñdı».
Bwl öleñ joldarı äzirge eşbir baspasöz betinde jariyalanbağan deuge boladı. Mwnı auzı uäli, sözi dualı Niyazbek sekildi inabattı adamnıñ auzınan şıqqanın aytqım keledi.
Serik JAQSIBAEV,
Ekibastwz qalasınıñ qwrmetti azamatı.
Pavlodar oblısı.
"Egemen Qazaqstan"


text:
«Alğaş ret «Bïznestiñ jol kartası - 2020» bïznesti qoldawdıñ jäne damıtwdıñ birıñğay bağdarlaması ayasında «Damw» qorı tarapınan kepildendiriletin 180 mln teñgege deyingi jobalar öñirlik üylestirw keñesine engizilmeydi. Bul öz kezeginde käsipkerlerge qarjığa qol jetkizw üderisin aytarlıqtay jedeldetedi», - dedi L.Ïbragïmova.
Ol xabarlağanday, 2015 jılğı 31 nawrızda QR Ükimetiniñ qawlısımen «Bïznestiñ jol kartası - 2020» bïznesti qoldawdıñ jäne damıtwdıñ birıñğay bağdarlaması bekitildi.
Biregey bağdarlamanıñ bastı maqsatı – awıl-aymaqtarda, şağın jäne monoqalalarda turatın käsipkerlerge qarjılıq quraldardı qoljetimdi etw. Bağdarlamanı jüzege asırw arqılı awıldardağı, şağın jäne monoqalalardağı käsiporındardıñ qwatın arttırw közdelgen.
Sonımen qatar, bağdarlamanıñ birqatar mindetteri bar: turğındardı käsip aşwğa ıntalandırw, öñdewşi salalardağı käsiporındardıñ tawar şığarw älewetin arttırw, bäsekege qabiletti öndiris orındarın aşw, turğındardı şağın jäne orta bïznes salasına köptep tartw, şetel valyutaları bağamınıñ qubılwına baylanıstı valyutalıq täwekelderdiñ nesïelerge äser etwin boldırmaw.
«Bïznestiñ jol kartası - 2020» tört bağıt boyınşa jüzege asırıladı. Birinşisi - jaña bïznes jobalardı qoldaw. Bul bağıt, äsirese, awıldıq jerler men şağın jäne monoqalalarda turatın käsipkerlerge, käsip aşıp, şarwasın döñgeletkisi keletinderge arnalğan. Atalğan eldi-mekenderdiñ turğındarı üşin eşqanday salalıq şektew joq.
Ekinşi bağıt - salalıq qoldaw. Bul bağıt boyınşa memlekettik qoldaw ekonomïkanıñ basımdıq berilgen salalarındağı käsipkerlerge, sonday-aq, Ïndwstrïaldı-ïnnovacïyalıq bağdarlamanıñ ekinşi besjıldığı ayasındağı öñdew önerkäsibi salalarına beriledi.
Üşinşisi - valyutalı täwekelderdi boldırmaw.
«Biz valyutalıq nesïelerdi, tabısınıñ 10% valyuta türinde bolatın käsiporındardıñ nesïelerin swbsïdïyalaymız, payızdıq üstemaqı qor tarapınan bekitiletin boladı»,- dep tüsindirdi Ïbragïmova.
Ol sonday-aq, törtinşi bağıt qarjısız kömekter körsetwdi qoldawdı qarastıratının aytıp ötti. Oğan käsip aşwğa ıntalı jäne şarwasın döñgeletip otırğan käsipkerler qatısa aladı. Bul bağıt boyınşa qolğa alınğan şaralardıñ birqatarın «Atameken» Ulttıq käsipkerler palatası jüzege asıradı.
Bağdarlamağa säykes jaña bïznes jobalardı jüzege asırw tömendegi quraldar arqılı jüzege asırıladı: nesïe/lïzïngtik mämileler boyınşa sıyaqı üstemelerin swbsïdïyalaw. Swbsïdïyanıñ mölşeri – nesïe/lïzïng boyınşa sıyaqı üstemesin jıldıq 10%; nesïelerdi işinära kepildendirw; 20 mln teñgege deyin qarjı alğan käsibin endi bastağandardıñ nesïesi 85% deyin, al şarwasın döñgeletip otırğandardıñ 180 mln. teñgege deyingi nesïeleriniñ jartısına jwığı - 50% - kepildendiriledi; memlekettik granttar berw. Bir käsipker 3 mln. teñgege deyin grant ala aladı.
Öz kezeginde, salalıq qoldawlar mınaday quraldar arqılı jüzege asırıladı. Basımdıq berilgen salalar boyınşa 360 mln. teñgege deyingi nesïelerdiñ 50% kepildendiriledi. Öñdew önerkäsibi salasındağı jobalarğa bölingen 1,850 mlrd. teñgeniñ nesïeleri 20% kepildendiriledi.
Atalğan jaña bağdarlamanıñ qarjılıq agenti bolıp «Damw» qorı, al operatorı bolıp «Atameken» ulttıq käsipkerler palatası men äkimdikter bekitildi.
«Damw» qorı bankterdegi nesïeler men lïzïngtik kompanïyalardı swbsïdïyalap, jeke käsipkerlik nısandarına kepildeme beredi. Buğan qosa, qor qarjısız jüzege asırılatın «Iskerlik baylanıstar» jäne «Ağa senorlar» dep atalatın jobalardıñ da negizgi orındawşısı bolıp tabıladı.
Derekközi: business.gov.kz
Tegï: Bïznes,
Kommentarïï


text:
Amerika psixoloqu Howard Gardner terefinden 1983-cü ilde teklif edilen çoxterefli intellekt (multiple intelligence) nezeriyyesine göre bütün insanlar eyni tipli intellekte malik olmurlar. Her bir ferd ferqli sahelerde başqalarından daha üstün intellekte malik ola biler.
Howard Gardner yeddi bele sahe müeyyenleşdirdi ve onları aşağıdakı kimi teyin etdi:
Beden-kinestetik (Bodily-kinesthetic) intellekti bedenin ve onun hisselerinin çevikliyi ve qıvraqlığını, etraflardan (eller ve ayaqlardan) müxtelif işleri keyfiyyetle yerine yetirmek ve yaradıcılıq üçün istifade etmek qabiliyyetini ehate edir;
Vizual-feza (Visual-spatial) intellekti fezada obyektlerin bir birine nezeren veziyyetlerini, yerleşmesini müeyyen etmek ve yerdeyişme zamanı yarana bilecek deyişikliyi teyin etmek qabiliyyetinden, obrazları ve şekilleri aydın tesevvür etme bacarığından ibaretdir;
Musiqi (Musical) intellekti sesin yüksekliyini, tonunu, ritmini ayırd etmek, müxtelif seslerden kompozisiya yaratmaq, melodiyanı seslendirmek qabiliyyeti kimi müeyyen edilir;
Verbal-linqvistik (Verbal-linguistic) intellekt dilleri öyrenmek qabiliyyetinden, fikrini şifahi ve yazılı şekilde deqiq ifade etmek bacarığından ibaretdir;
Mentiqi-riyazi (Logical-mathematical) intellekt problemleri mentiqi analiz etme, elmi tedqiqat aparmaq qabiliyyetlerinden, riyazi emeliyyatları aparma bacarığından ibaretdir;
İnterpersonal (Interpersonal) intellekt başqa insanları anlamaq, onların niyyetlerini, hisslerini başa düşmekden ibaretdir;
İntrapersonal (Intrapersonal) intellekt insanın özünü anlaması, öz hisslerini, isteklerini, ehtiyaclarını müeyyen ede bilmesinden ibaretdir;
Sonradan H. Gardner daha üç intellekt tipini siyahıya elave etdi. Bunlar aşağıdakılardan ibaretdir:
Naturalist (Naturalistic) intellekt etraf alemi, tebieti başa düşmekden ve onun qanunauyğunluqlarını anlamaqdan ibaretdir;
Spiritual/Ekzistensial (Spiritual/Existential) intellekt heyatın menasını aramaq, heyat ve dine aid suallara cavab tapmaq qabiliyyeti ile elaqedardır;
Moral (Moral) intellekt başqa insanların maraqlarını nezere alaraq qerar qebul etmek, gördüyü işlere göre mesuliyyet daşıdığını anlamaq bacarığı ile elaqedardır.
H. Gardnerin fikrince son iki tip intellekte aid deqiq fikirlere gelmek üçün çox tedqiqat aparılmasına ehtiyac var.
Tarix: 05.03.2013 / 17:33 Müəllif: [Ram] Baxılıb: 470 Bölmə: Ümumi Psixologiya


text:
oñğı jeti künde munay bağası 4,7%-ğa qımbattadı. Munay deñgeyin qalıptı ustap turw twralı jañalıqtan keyin qara altınnıñ bağa belgilenimi öse bastadı, dep jazdı LS.
Sonımen 2 nawrız küni Astana waqıtı boyınşa 10:30-da mamır ayına arnalğan Brent markalı munaydıñ fyuçers bağası 36,73 dolar köleminde belgilendi. Osılayşa ICE Futures qurılıqaralıq bïrja mälimeti boyınşa bir aptadağı bağa 4,7%-ğa arttı.
Vestifinance.ru saytınıñ mälimetine säykes, munay bağası Reseydiñ energetïka mïnïstri Aleksandr Novaktıñ mälimdemesinen keyin öse bastağan. Ol nawrız ayında munay öndirwşi eldermen qara altın deñgeyin qalıptı ustawğa qatıstı naqtı kelisim jasalaw jöninde kezdesw bolatının atap ötti.
«Qazirgi waqıtta 15-ten asa memleket özderiniñ dayındıqtarı twralı köpşilikke jarïya etti. Yağnï öndirwşi elderdiñ 73%-ı munay deñgeyin qalıptı ustawğa kelisim berip otır. Budan äri nawrız ayında OPEK jäne basqa da şïkizat öndirwşi eldermen naqtı şeşim qabıldaw twralı kelisim jasaymız», — dedi A.Novak.
Derekközi: 7kun.kz
Kommentarïï


text:
Elordada elimizdiñ bastı mwzıkalıq bayqawlarınıñ biri «Jas qanat-2016» jas änşiler respwblïkalıq bayqawınıñ jeñimpazı anıqtaldı.
Bïıl jas orındawşılar bayqawı 25-şi ret ötkizildi. Beybitşilik jäne kelisim sarayında erekşe mwzıkalıq atmosfera ornap, qonaqtar nazarına ädemi dekoracïyalar usınıldı.
Bayqaw 2001 jıldan beri Astanada uyımdastırılwda. Şaranıñ aşılw saltanatına alğaş bolıp otandıq estrada juldızdarı - burınğı bayqawlardıñ jeñimpazdarı Medew Arınbaev, Erlan Kökeev, Baqıt Şadaeva, Nurlan Abdwllïn, Mädïna Sädwaqasova, Janar Doğalova, Marjan Arapbaeva, sonday-aq, konkwrstıñ negizin qalawşı Murat Erğalïev keldi.
Astana äkiminiñ orınbasarı Ermek Amanşaev konkwrsqa qatıswşılarğa sättilik tiledi.
- Bïıl «Jas qanatqa» 25 jıl boladı. «Jas qanat» zor mümkindikterge jol aşadı - bul bolaşaq juldızdar üşin mobïldi, kreatïvti, jeñil alañ, atalğan bayqaw täwelsizdigimizdiñ qurdası. Osı jıldar işinde telekörermendermen, uyımdastırwşılarmen birge «Jas qanat» damıp, ösip keledi, - dedi Ermek Amanşaev.
Bïıl bayqawda Aqtöbe, Oral, Semey, Öskemen, Almatı, Taldıqorğan, Şımkent, Jezqazğan jäne Qarağandı qalalarınan kelgen 14 qatıswşı bağın sınadı. Üş orındawşı elorda namısın qorğadı.
Konkwrsqa qatıswşılar än aytw şeberlikterin, xoreografïyalıq dayındığın jäne ädemi kostyumderin körsetti. QR eñbek siñirgen mädenïet qayratkerleri men burınğı «Jas qanat» jeñimpazdarınan qurılğan qazılar alqası orındawşılardı süysine tıñdadı.
Ayta keteyik, jas orındawşılardıñ «Jas qanat» bayqawı 22 mamırda ayaqtalıp, qazılar alqası jeñimpazdıñ esimin jarïya etti.
Astanada ötken aqtıq sayısta altı qarsılas arasınan 349 upaypen semeylik önerpaz Parasat Otan oq boyı ozıp şıqtı. Qulaq qurışın qandırar dawısımen erekşelengen jas jigittiñ bağı janıp, bas bäygeni qanjığasına bayladı.
Al ekinşi orındı qarağandılıq «Üş jüz» tobı enşilese, üşinşi orın Oraldan kelgen jas orındawşı Aybek Däwletqalïevke buyırdı. Astanalıq Jalğas Sultanov «Xabar» Agenttiginiñ arnayı sıylığına ïe boldı.
1. Parasat Otan (Semey) – altın qanat
2. "Üş jüz" trïosı (Qarağandı) – kümis qanat
3. Aybek Däwletqalïev (Oral) – qola qanat
4. Ayzada Älimbekova (Şımkent) – dïplomant
5. Jalğas Sultanov (Astana) – dïplomant
6. Nurjan Orazov (Aqtöbe) – dïplomant.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Parubiy Qırım sakinlerine muracaat etti: Qırım evine, büyük ukrain qorantasına qaytacaq
Ukraina Yuqarı Radasınıñ yolbaşçısı Andriy Parubiy qırımlılarğa muracaat eterek, Ukraina akimiyeti ilhaq etilgen yarımadanıñ sakinlerini unutmağanı ve olar «özüniñ büyük ukrain qorantasına qaytacağı» aqqında beyan etti.
Bu aqta o, dekabrniñ 6-nda Ukraina Yuqarı Radasında qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı oturışuvda söz yürsetti.
«Ürmetli Qırım sakinleri, biz sizlernen berabermiz, sizlerni unutmaymız ve men Qırım Ukrainağa ait olğanı içün o evine, büyük ukrain qorantasına qaytacağından eminim», – dedi Parubiy.
Onıñ sözlerine köre, «Qırımnıñ 1918 yıldaki ilhaqınen zemaneviy ilhaqı arasında iç bir farq yoq».
«O devirdeki ve zemaneviy ilhaq – qorqu, terror ve qorqızuvdır. Ukrainler ve qırımtatarları taqip altında. O devirde işğalciler qırımtatar halqınıñ Qurultayını dağıtqan olsa, şimdi – qırımtatar Meclisini dağıta. Ukrain askerleri o devirde yani 1918 senesi azat etken kibi, bizler Qırımnı şimdide azat etecekmiz», – dep söyledi Parubiy.
Dekabrniñ 6-nda Ukraina Yuqarı Radasında qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı oturışuv ötkerile.
Daa evel Ukraina informatsion siyaset nazirligi ealige Qurultay ne olğanı ve qırımtatar milliy areketi içün onıñ tarihiy emiyeti aqqında ikâye etmek maqsadınen media kampaniyası başlatqan edi.
Qırımtatar halqınıñ Qurultayı - bir milliy qurultay olaraq, qırımtatar halqınıñ yüksek temsiliy organı sayıılmaqta.
1917 senesi dekabr ayında qırımtatar halqınıñ Qurultayı mavı tüstesi milliy bayrağını, Qırım hanlarınıñ taraqlı altın tamğa şeklindeki tuğrası ve milliy gimnini tasdıqlağan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Cemilev Brükselde NATO ofisini ziyaret etti
Salı künü, mart 17-de, Brükselde Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev NATO Ukraina eyyetiniñ başı İgor Dolgov ile NATO baş kâtibiniñ muavini Aleksandr Verşbou ile körüşüvni keçirdi.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Aynı şu künü qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Ukraina-NATO komissiya tolpaşuvında iştirak etti ve daa bir qaç diplomat ile körüşti, denile matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Mart 18 künü Cemilev Halqara matbuat merkezinde ukrain ve çetel matbuatınıñ temsilcileri ile körüşecektir.
Evel bildirilgeni kibi, Cemilev Brükselde Şimaliy atlantik Birliginiñ memleket temsilcileriniñ toplaşuvında çıqış etecektir. Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ onıñ işbu toplaşuvda Qırım adından iştirak etüvi aqta ricasına seslendi. O, işğal etilgen yarımadanıñ şimdiki vaziyeti aqqında tarif etecek.


text:
Ukraina bücetinde Qırımtatar Milliy Meclisi içün 40 mln grn belgilendi – Yatsenük
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük Yuqarı Radanıñ cuma toplaşuvında bildirdi ki, «2016 senesi devlet büceti aqqında» qanun leyhasında Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ maliye etilmesi qayd etildi.
«Bücetten 40 mln grn Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetine yardım köstermek ve maliye etmek içün ayırılacaq», – dep tekrarlay Yatsenükniñ aytqanlarını »İnterfaks-Ukraina».
Agentlikniñ malümatına köre, o, «Devletteleradiokompaniyası» bücetinde ATR qırımtatar telekanalı içün de para belgilengenini ayttı.
Ukraina Yuqarı Radası gece toplaşuv keçirip, Kiyev saatine köre saat 04:05 2016 senesi devlet bücetini qabul etti. Deputatlar alğan vesiqada kâr ve masraf köstergiçleri bar – Ukraina 595 milliard grivnadan ziyade alacaq. Maliye nazirliginiñ tahminlerine köre, masraflar 667 milliard 733 million grivnanı teşkil ete.


text:
Kyivde «Jamala.UA» vesiqalı filminiñ çıqışını ilân eteler
Aprel ayında ukrain kinoteatrlerinde qırımtatar yırcısınıñ «Eurovision-2016» yarışında ğalebesine ıntıluv yolunı añlatacaq «Jamala.UA» vesiqalı filmi çıqacaqtır. Bunı film müellifleri bildirdi.
Olarnıñ aytqanına köre, levha Jamalanı bam-başqa taraftan kösterecek, ışıq ve oyun olmaycaq.
Film rejissöri Anna Akuleviç oldı, «Jamala.UA» vesiqalı levhası onıñ içün debüt sayıla.
«Jamala.UA» vesiqalı filmi
Jamala «Eurovision-2016» yır yarışınıñ ğalibi oldı, yarış finalı İsveçiyanıñ paytahtı Stockholmde mayıs 15 gecesi olıp keçti. Qırımlı qırımtatar sürgünligini añlatqan «1944» yırı ile çıqışta bulunğan edi. Yarış qaidelerine köre, 2017 senesi yarışnı Ukraina qabul etecek. «Eurovision-2017» Kyivde keçirilecektir.


text:
Qırımnıñ menlik meşali. Musa Mamutnıñ kendini yaqqanı aqqında levha
Musa Mamut – qırımtatar halqı tarihında saqlanıp qalğan qırımtatarlardan biri. 1978 senesi iyün 23 künü Musa Mamut sovet ükümetiniñ sıqıştıruvına narazılıq kösterip, kendini yaqqan edi. O Qırımğa 70-nci seneleri qaytacaq oldı, o vaqıt qırımtatarlarnıñ buña resmiy aqqı bar edi. Semetdeşleri tek 80-nci seneleri qaytıp olğanlarını köz ögüne alsaq, Musa Mamut vatanda yaşap oldı. Amma, 70-nci seneleri bu yaşayış pek kergin edi. 1985 senesi iyün ayında ukrain Radio Svoboda-sınıñ efirinde yañğırağan uquq qoruyıcı Ayşe Seytmuratovanıñ arhiv malümatlarını ketiremiz.
1967 senesi sentâbr 5 künü Sovet ükümetiniñ Yuqarı Şurası 1944 senesi qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgün etilgenini esassız tanıp, halq vekillerine resmiy olaraq Sovet ükümetiniñ er köşesinde yaşamaq mümkünligini aqqında ferman çıqardı. Bu vesiqa dünya yüzüni körgen soñ, Qırımğa biñlerce qorantalar yol aldılar. 1975 senesi aprel ayında Musa Mamut ta vatanğa köçti. Aqmescit civarındaki Beş-terek köyünde ev satın aldı ve vesiqalarnı resmiyleştirmek, qayd etilmek ve işke kirmek içün areket etip başladı.
Amma, Qırım akimiyeti gizli avaleler boyunca qırımtatarlarnı milliy mensüplik boyunca taqip etmege başladılar. Musa Mamutnıñ qorantası da taqip etile edi. Köy şurasında oña evni resmiyleştirmege yasaqladılar, işke almadılar ve qayd etmege de red ettiler. Musa Mamut aytqan beyannamelerge red etüv ve qorquzuvlar eşite edi.
Vatanğa avdet etmesi içün mahkeme ettiler
Biraz vaqıt keçken soñ, akimiyet sözden işke keçti. 1976 senesi mayıs 13 künü Musa Mamut ve apayı Zekiye Abdullayevaı Aqmescit rayon mahkemesi «pasport rejiminiñ bozuluvında» qabaatladı. Sovet Ukrainanıñ Cinaiy Kodeksiniñ 196 –nci maddesine köre, Musanı eki yılğa azatlıqtan marum ettiler, apayı (üç balanıñ anası) - şartlı olaraq eki yılğa apis etildi.
1976 senesi iyün 3 künü Qırım vilâyet mahkemesiniñ qabaatlavında: «Mamut Musa ve Abdullayeva Zekiyeni mahkeme aprel ayında 1975 senesi Taşkent vilâyetinden Qırım vilâyeti Donskoye köyüne köçip kelgenleri ve Komsomolskaya soqağında ev satın alğanlarında qabaatladı. Mahkemede Mamut ve Abdullayeva qabaatnı öz boynuna almadılar. Mahküm etilgen Abdullayeva halq mahkemeniñ qararını lâğu etmege rica etti, çünki ne aqayı, ne de o cinayet yapmadılar, ortada üç bala bar, bundan evel mahkemege çekilmegen ediler ve fahriy yarlıqlarnen taqdirlengen edi. Mahkemeciler şikâyetni qanatlendirmediler. Aqmescit rayonınıñ halq mahkemesi qararnı deñişmey qaldırdı».
Musa Mamut ve apayını Taşkent vilâyetinden vatanğa kelgenleri ve evni satın alğanları içün mahküm ettiler. Amma, Musa Mamut ve Zekiye Abdullayeva Qırım Sovet Cumhuriyetinde doğdı: Musa – 1931 senesi Bağçasaray rayonında 1931 senesi fevral 20 künü dünyağa keldi, Zekiye ise Balıqlava rayonında 1932 senesi mayıs 20 künü dünyağa keldiler.
Qırım akimiyeti Musa Mamut ve apayını sıqıştırğan soñ, balalarını taqip etmege başladı. Mektepte 10-ncı sınıf talebelerniñ episine pasportlar berilgende, Mamutnıñ üyken qızı Dilâra Qırım icra vilâyet komitetiniñ qararını aldı: «Ana-babañız qayd etilmegeni içün, sizge pasportnı bermemek qararı alındı». Dilâra Mamutnı apis cezasınen qorquzıp, qırımtatarı olaraq ana-babsınıñ evinden ayırıp, Qırımdan sürgün ettiler.
«Kene de apis etermiz, ket»
1975 senesi azat etilgen Musa Mamut kene Qırımğa qayttı ve işke alınması ve qayd etilmek içün areketlerni ğayrıdan başladı. Ve ne yerge muracaat etmesin, kene de qorquzuvlar eşitti: «Apis etermiz, ket».
Ve kerçekten de, çoqqa barmay 1978 senesi iyün ayında Beş-terek köyüne taqiqatçı kelip, Musa Mamutqa qarşı cinaiy iş açılğanını bildirdi. O şunı ayttı: «Siz Qırımdan ketmeseñiz, sizni apiste yoq etmek içün er şeyni yaparmız». Buña Musa Mamut şöyle cvaplandı: «Qırım-vatanım. Men vatanga yaşamaq ve ölmek içün keldim. Bu sefer meni tirileyin almazsıñız: men benzin azırladım».
İyün 23 künü Musa Mamutnıñ evine militsioner kelgende, o urbasını deñiştirecek kibi aranğa kirdi. Üstüne benzin tökti ve militsionerge yaqınlaşqanda özüni yaqtı. Musa Mamut 11 yaşındaki oğlunıñ közü ögünde yandı. Bala: "Baba, kerekmey", dep bağırğanı da onı toqtatmadı. Sabırı tükendi. Militsioner ise, ateşni söndürmek degil, mototsiklnı qaldırıp, qaçıp ketti.
Mamutnıñ kendini yaquvı bütün halqnıñ faciasıdır
İyün 28 künü 1978 senesi Aqmescitniñ hastahanesinde Musa Mamut keçindi. Tibbiy vesiqada, teniniñ 90 fayızı yanğanı aqqında bildirilgen edi. Men bu vessiqalarnı, 1978 senesi Musa Mamut aqqında malümat toplağanda öz közlerimnen kördim (Ayşe Seytmuratova yaza – müel.).
Qırımtatar kitaphaneside sergi, Aqmescit, 2008 senesi
Musa Mamutnıñ ölüminden soñ da, qorantasını raat qaldırmadılar. Apayı Zekiye Abdullayevanı defalarca soravğa çeke ediler. Biraz vaqıt keçken soñ, Qırımda yazmağa işandırdılar ,amma onıñ yerine Zekiye aqayı Musa kendini yaqqan vaqıtta mesülietsiz olğanını tasdiqlamaq kerek edi. (yani, añsız bir alda olğanını isbatlamağa kerek edi).
1968 senesi Ukrainanıñ paytahtında da bu kibi facia yüz bergen edi: Oktâbr iñkilâbı bayramı arfesinde 50 yaşında ukrainli Vasiliy Makuh, Kreşçatikte üstüne benzin tökip, Kalinin medanynda canlı meşal olaraq çapıp, «Serbest Ukraina yaşasın» kibi şiarlarnı qıçırdı.
Vasiliy Makuh – Lvov civarındaki Sakol rayonında doğdı, talin lagerleriniñ sabıq mahkümi ,Dnepropetrovsk civarında yaşap, ocalıq yaptı. Özüniñ narazılıq numayışını Pragada Yan Palahnıñ yaquvından eki buçuq ay evelsi yaptı. Amma, Yan Palahnı bütün Praga defn etti, ve merkeziy Çehoslovakiya neşiriniñ birinci saifesinde onıñ resimi yerleştirildi.
Hastahanede vefat etken Vasiliy Makuhnıñ cesetini ise gizlediler ve atta qayda olğanını ne apayı, ne de balalarına ayttılar.
Qırımtatarı Musa Mamut aqqında da hatıranı yoq etmege istediler, amma, bu 1944 senesi mayıs 18 künü başlanğan bütün halqnıñ faciasıdır. Musa Mamut, ebediy meşal olıp, bütün keçmişlerniñ bir abidesi sayıla.
Mettiniñ azırlanuvında destek köstergen 60-ncı senelerniñ Muzeyine teşekkurler bildiremiz.


text:
Älï Oqapov Qazaqstandağı tuñğış mwzıkalıq prodyuser Tasqın Oqapovtıñ jäne Qazaqstannıñ xalıq ärtisi Roza Rımbaevanıñ ulı.
6 jasınan mwzıkağa janı qumar jigit köptegen äwezdi änniñ avtorı. Onıñ repertwarında djaz, rok janrındağı änder de bar. Öytkeni özi de, äkesi de osı bağıttı jaqsı körgen. Älïdiñ jetistikterine toqtalmay-aq qoysaq ta boladı. Än aytıp äwen şığarğandı, sonımen qatar beynebayan tüsirgendi unatatın balanıñ bolaşağı jarqın bolatınına senimdimiz. Älï – än äleminde öziniñ dara jolın salıp kele jatqan jas änşi.
Älïge bärinen burın pop-mwzıka jaqınıraq. Degenmen, ol orındaytın änderdiñ negizi djazdan bastaw aladı, öytkeni atalmış bağıt onıñ şığarmaşılığında jeke paraq bolıp tabıladı. Kez-kelgen mwzıkanttıñ tabısınıñ 50%-ı tañdap alğan materïalına baylanıstı.
Älï Oqapov ïnstagramdağı jeke paraqşasında özi twralı bılay dep bayandadı.
1. Älï Oqapovqa özge adamdardıñ «AlïOkapov» dep aytatını unamaydı. «Meniñ esimim men famïlïyam qosılıp ketken tärizdi. Adamdar meni «AlïOkapov» dep ataydı. Jäy ğana Älï dese de boladı ğoy», dep jazğan.
2. 1991 jılı 22 şildede Almatı qalasında dünïege keldim. Juldız joramal boyınşa kim ekenimdi äli künge deyin bilmeymin. (sebebi är jerde ärqalay jazılğan. Birde şayanmın, birde arıstanmın)
3. Boyım 177 sm, salmağım 68 kg.
4. Mektepte 100 metrlik qaşıqtıqta eñ jıldam jügiretin men edim.
5. «Orda» tobınıñ «podtancovkasında» boldım
6. 5 jıl boyı balalar lagerinde vojatıy boldım, taksï jürgizwşisi boldım jäne kwrer (gül tasïtın) bolıp jumıs istedim
7. Süyekterimniñ barlığı saw. Birde-bir ret sındırğan emespin. (tfay-tfay)
8. Sol ïığım oñ ïığımnan joğarı
9. Densawlığıma baylanıstı äskerge qabıldanbadım
10. Teñiz tağamdarın müldem jemeymin (swşïden basqa)
11. Sportpen aynalıswğa nïetim joq
12. Tamız ayında jäne mısıqtarğa allergïyam bar
13. Jıldamdıq pen bïiktikti jaqsı köremin
14. Kün közinen qorğaytın közildirik taqqandı jäne krossovkï kïgendi unatamın
15. Mektepte oqıp jürgende tisterime breket salatınmın
16. Balalardı jaqsı köremin
17. Komïksterdi, jalpı oqığandı unatamın
18. Laqap attarım: «Şal», «Çernıy», «Lïs»
19. Okwlïst bolaşaqta közimniñ naşar köretinin jäne közildirik tağatınımdı aytqan. Äzirge körw qabiletim öte jaqsı
20. Süyikti tüsim - qara
Derekközi: oldkazakh-tv, massaget.kz
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Äzerbayjan astanası Bakwde ötip jatqan birinşi Ewropa oyındarındağı belorwssïyalıq samboşınıñ äreketi älem janküyerleriniñ qoşemetin twğızdı.
Sambodan 74 keli salmaq därejesiniñ fïnalında äzerbayjandıq Alïm Gasımov pen belarws Stepan Popov kezdesedi.
Aqtıq sında Popov jeñiske jetse, Gasımov awır jaraqat alıp, kilemnen özdigimen kete almay qaladı.
Osı sätte Stepan Popov sporşığa tän azamattıq jasap, qarsılasın kilemnen arqalap alıp ketti.
Büginde belarws sportşısınıñ bul äreketi älewmettik jelilerde qızw talqılanıp, janküyerler Popovqa adamgerşiligi üşin alğıs aytwda.
Derekközi: Nur.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
-
-
-
-
-
-
-
14:18 102
-
-
-
-
-
-
-
-
13:19 129
-
-
-
-
-
-
-
-
-
12:17 258
-
-
-
12:07 221
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
10:40 305
-
-
-
-
Kelesi jılı elordanı abattandırwğa 45,2 mlrd teñge jumsaladı
ASTANA. QazAqparat - Qalalıq mäslïxattıñ kezekti otırısında bas qalanıñ «Almatı», «Sarıarqa», «Esil» awdandarınıñ 2018-2020 jıldarğa arnalğan byudjet jobası qaraldı, dep xabarlaydı QazAqparat äkimdiktiñ medïa ortalığına silteme jasap.
Astana qalası mäslïxatınıñ turaqtı komïssïyasınıñ otırısında ekonomïka jäne byudjettik josparlaw basqarmasınıñ basşısı Erğalï Egemberdiniñ bergen mälimetinşe, aldağı 3 jılda «Almatı» awdanına 55,3 mlrd teñge, «Sarıarqa» awdanına 35,6 mlrd teñge, «Esil» awdanına 51,1 mlrd teñge jalpı alğanda üş jılda 3 awdanğa 142 mlrd teñge bölw qarastırılğan.
Awdandarğa bölingen qarajattıñ basım böligi kölik ïnfraqurılımın damıtwğa, joldardıñ qurılısı men olardı jöndew jumıstarına jäne turğın üy awlaların abattandırwğa bağıttaladı.
«Keler 2018 jılı «Almatı» awdanına 17,9 mlrd teñge, «Sarıarqa» awdanına 11,4 mlrd teñge, «Esil» awdanına 15,9 mlrd teñge qarjı bölw qarastırılğan», - dedi ekonomïka jäne byudjettik josparlaw basqarmasınıñ basşısı Erğalï Egemberdi.
Sonımen qatar, Erğalï Egemberdi basqarmalarğa bölinetin üş jıldıq byudjet qarjısında atadı. Mısalı Astana qalasınıñ Ekonomïka jäne byudjettik josparlaw basqarmasına 1,6 mlrd teñge qarjı bölw qarastırılğan. Bul qarajat byudjettik ïnvestïcïyalıq jobalardıñ texnïkalıq-ekonomïkalıq negizdemelerin jobalawdı ayaqtawğa, bilim jäne densawlıq, tabïğattı paydalanw, jolawşılar köligi jäne avtomobïl joldarı salalarındağı jobalardı konswltacïyalıq süyemeldewge bağıttaladı.
Astana qalasınıñ qarjı basqarmasına üş jıldıq negizde 98,3 mln teñge byudjet qarastırılğan. Bölingen qarjı jergilikti atqarwşı organdardıñ qızmet körsetw jäne borışın ötew, byudjettik alımdar jäne jergilikti atqarwşı organnıñ rezervine bağıttaladı.
Astana qalasınıñ kommwnaldıq mülik jäne memlekettik satıp alw basqarmasına üş jılğa 1,6 mlrd teñge qarastırılğan. Bul qarajat kommwnaldıq mülik obektilerin bağalaw, jekeşelendirwge jatatın mekemelerde awdït jürgizw, köpsalalı «Barıs Arena» muz aydını jumısın qamtamasız etw, kommwnaldıq menşik obektileriniñ texnïkalıq qujattamasın dayındaw boyınşa qızmetterge bağıttaladı.
- Qazaqstan amerïkalıq kompanïyalarmen 2,5 mlrd dollardıñ kelisimşarttarına qol qoydı
- Astanada aşılğan jaña ülgidegi balabaqşanıñ artıqşılıqtarı qanday
- Qazaqstanda valyutalıq baqılaw salasındağı qatınastar retteledi
- Astanada jolawşılar avtobwsı apatqa uşıradı
- 2017 jılı Qazaqstanda altın öndirw 13,8%-ğa arttı
- Türkïyalıq basılım: «Astana» klwbı Tvwmasï üşin qosımşa aqşa surap otır
- Elbası AQŞ-tıñ Şeteldik jeke ïnvestïcïyalar korporacïyasınıñ prezïdentimen kezdesti
- Ïzraïldik kompanïya Qarağandını «Aqıldı qalağa» aynaldırmaq
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam

seg_langs: unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn ltz_Latn crh_Latn crh_Latn ayr_Latn uzn_Latn


text:
Ataqtı orientalist jäne ölketanuşı Aleksandr Lyudvigoviç Kun 1840 j. mwğalimniñ otbasında düniege kelgen. Bastauış bilimdi Stavropol' guberniyasındağı gimnaziyada alğan, sosın Peterburg universitetiniñ şığıs tilderi fakul'tetine tüsip, onı 1865 j. «arab-parsı-türik toptarı boyınşa» kandidat därejesimen bitirdi. Öz mansap jolın A.L. Kun 1866 j. Orenburg general-gubernatorlığıkeñsesiniñ üstelbastığı bolıp bastadı. 1868 j. 24 qaraşada Türkistan general-gubernatorlığına şeneunik qızmetine auıstı, ol general-gubernatordıñ qaramağında boldı. 1874 j. 1 mamırda Türkistan general-gubernatorlığı qarauındağı oqu isi jönindegi jeke tapsırmalar boyınşa ağa şeneunik bolıp tağayındaldı. Taşkentte Türkistan ölkesiniñ oqu wyımdarınıñ Basqarması qwrılğan kezde, A.L. Kun onıñ birinşi inspektorı boldı. Ol bwl qızmette 1876 j. 1 qañtarınan 1882 j. 20 qırküyegine deyin boldı. Türkistanda qızmet atqarğan jıldarı ol Äulie Stanislavtıñ 3-şi därejeli (1873 j.), Äulie Annanıñ 3-şi därejeli (1872 j.) ordenderimen, Georgiy-Vladimir lentasına tağılğan «Hiva jorığı üşin» medalimen (1873 j.) jäne Äulie Vladimirdiñ qılıştarı bar 4-därejeli ordenimen (1874 j.) marapattaldı.
A.L. Kun Türkistandağı qızmetinen 1882 j. ketti: general-gubernator K.P. fon Kaufmannıñ sozılmalı auruı kezinde general-gubernatorlıqtıñ äkimşiliginde ülken özgerister orın aldı. Resey imperiyasınıñ Ağartuşılıq ministrliginiñ wsınısı boyınşa Kundı Vil'noğa auıstırdı, onda ol Vil'no oqu ölkesiniñ basşısınıñ kömekşisi b oldı. Bwl qızmetti o l öziniñ 1888 j . 24 qazan, 48 jasta qaytıs boluına deyin atqardı. A.L. Kun Türkistannıñ tarihı men mädenietin zertteuge ülken üles qostı, zertteuşiler üşin kölemdi mälimetter qaldırdı. Türkistandağı 15-jıldıq qızmeti barısında ol Ortalıq Aziyanıñ türli aymaqtarındağı köptegen ğılımi ekspediciyalar men äskeri jorıqtarğa qatıstı. Sonıñ işinde Eskendirköldegi ğılımi ekspediciya (1870 j.) jäne Şahrisabzğa (1870 j.), Hivağa (1873 j.) jäne Qoqanğa (1876 j.) jasalğan jorıqtar bar. 1870-1872 jj. A.L. Kun Türkistannıñ etnografiyalıq, arheologiyalıq, tarihi jäne käsiptik-tehnikalıq körinisine arnalğan «Türkistan al'bomın» jasauşılardıñ biri boldı. Odan basqa, ol ğılımi-zertteu jwmısımen, sonday-aq türli mädeniet pen öner eskertkişterin, qoljazbalar men qwjattar jinaqtaumen aynalıstı.
A.L. Kun Londondağı halıqaralıq orientalistter s'ezdine ökil bolıp bardı jäne Parijdegi Tiri şığıs tilderi institutınıñ korrespondent-müşesi bolıp saylandı (1874 j.). 1875 j. ol Peterburgtağı Halıqaralıq İİİ orientalistter kongresin dayındau boyınşa komitette jwmıs istedi, al 1876 j. naurızda Resey arheologtar qoğamınıñ tolıq müşesi boldı. Türkistanda qızmet etu jıldarı A.L. Kun ülken kölemdi materialdar jinay aldı, onıñ işinde qoljazba kitaptar, tarihi qwjattar men Ortalıq Aziya boyınşa türdi sapar jazbaları qamtılğan. Osı materialdardıñ ülken kölemi qazirgi kezde Sankt-Peterburgte Şığıs qoljazbaları institutınıñ janındağı Şığıstanuşılar arhivindegi onıñ jeke qorında saqtaluda. Bwl Ortalıq Aziyanıñ etnografiyası men tarihın zertteu üşin qwndı derekköz. Qor 300-den astam mwrağat isterinen twradı. Kezinde B.V. Andrianov sol jerde saqtalıp twrğan Hiva handığınıñ tarihı boyınşa materialdardı zerttegen. Osı jerda biz Ahmed YAsaui mazarınıñ vakftıq şaruaşılığına qatıstı tarihi qwjattarğa saraptama jasauğa tırısamız. Bwl qwjattardıñ Kun mwrağatında boluı kezdeysoqtıq emes. 1870-şi jıldarı onıñ negizgi qızmeti Ortalıq Aziyanıñ mädenieti men tarihı boyınşa türli jazbaşa eskertkişterdi jinaqtauğa bağıttaldı. Mwnı onıñ özi de: «Şahrisabz qojalıqtarındağı ekspediciyanı paydalana otırıp, men, Zaravşan okruginiñ bastığı general-mayor Abramov mırzanıñ rwqsatımen onıñ otryadına qosıldım. Meniñ bwl ekspediciyağa qatısudağı mindetim jergilikti tilderdegi kitaptar, qoljazbalar men qwjattardı mümkindiginşe köp jinau bolatın», dep atap ötken. 1873 jäne 1876 jıldarındağı Hiva jäne Qoqan äskeri jorıqtarına qatısa otırıp, Kun odan da köp qwjattar jinay aldı. Nätijesinde 1870 jıldan 1878 jılğa deyin Türkistan general-gubernatorı K.P. fon Kaufman Imperatorlıq bwqaralıq kitaphanağa A.L. Kunnıñ eñbeginiñ arqasında Orta Aziyanı jaulau barısında ielik etken köptegen qoljazabalar men materialdardı jetkizdi. Fon Kaufmannıñ toptaması dep atalatın qorda, qoljazbalıq kitaptardan basqa, 4000-ğa juıq tarihi qwjattar bar. Ahmed YAsaui Ortalıq Aziya tarihındağı tanımal twlğalardıñ biri boldı. Onıñ Türkistandağı mazarı osı aymaq halıqtarınıñ äleumettik jäne ruhani ömirinde tereñ iz qaldırdı. A.L. Kun däl osınday twlğalarğa qızıqtı. Ol mazarlarğa, medreseler menmeşitterge qatıstı, sonday-aq handar men şeneunikterdiñ keñselerine qatıstı köp tarihi qwjattar jinaqtadı. Zertteuşi mümkindiginşe tüpnwsqalardı jinauğa tırıstı, biraq ol qolınan kelmese, jergilikti äkimşiliktiñ kömegimen köşirmesin jasadı. Ahmed YAsauidiñ wrpaqtarınan mazar qwjattarınıñ tüpnwsqaların alu mümkin bolmağandıqtan, A.L. Kun uezd bastığınan olardıñ senimdi köşirmesin aluğa ıqpal etuin swradı. Mwnıñ däleli – 1872 j. 15 mausımdağı Türkistan uezdiniñ bastığı mayor A.G. Reymerstiñ A.L. Kunge jazğan jauap hatı.
A.L. Kunde eki türli maqsat bolğan degen boljam jasauğa boladı. Birinşisi – Peterburgke jiberu üşin dayındalğan qwjattar toptamasın bayıtu. Ekinşisi – Türkistandağı vaqf mäselesin zertteuge degen ayqın jeke qızığuşılıq, bwl öz kezeginde äkimşilik täjiribede payda bolğan mäselelerdi jaqsı tüsinuge mümkindik berdi. Osı rette 1872 j. 29 mamırda «Turkestanskie vedomosti» gazetinde jariyalanğan «Vakufı» maqalasın eske salğan dwrıs. Onda Türkistandıq qwjattar atalmaydı, degenmende soñğı köşirmeler ol jaqtan 20 mamırda alınğan. Onıñ jeke mwrağatında Ahmed YAsaui mazarınıñ tarihına qatıstı birde-bir maqalalar jobası nemese jwmıs materialdarı joq. 1874 j. Türkistannıñ oqu isi boyınşa erekşe tapsırmalar boyınşa ağa şeneunik qızmetine tağayındalğannan keyin A.L. Kun öziniñ osı qızmetine köp köñil bölip, şınayı ğılımi jwmıstan alıstap ketken boluı da mümkin. A.L. Kun öziniñ Türkistandağı qızmeti ayaqtalğannan keyin, 1882 j. qwjattar köşirmesin özimen birge alıp ketti. A.L. Kun qaytıs bolğannan keyin olar basqa da is qwjattarımen birge şığıstanuşınıñ jeke mwrağatına kirdi jäne wmıtıldı. Qwjattardıñ bwl köşirmeleri de jäne olardıñ tüpnwsqaları da HİH ğ. ortası – HH ğ. vaqftıq qatınastardı zertteu boyınşa ötkizilgen keñ auqımdı zertteulerden tıs qaldı. Tipti 1974 j. Türkistanda jäne Atabay auılında qwjattardıñ jaña toptaması tabılğan kezde de, eşkim Kunnıñ mwrağatındağı qwjattardı esine almadı. Mazar qwjattarın ğılımi aynalımğa engizu, 1897 j. 29 tamızda Türkistan äuesqoy arheologtar üyirmesiniñ (TKLA) otırısında N.P. Ostroumovtıñ mazarğa Timurdıñ bergen sıy gramotası turalı bayandamasınan bastaldı. Bir jıldan keyin qwjattıñ teksti jariyalandı. 1901 j. Qwjat A.A. Divaev tarapınan tağı bir ret jariyalandı, al N.P. Ostroumov 1910 j. ekinşi ret osı gramotağa jügindi. 1912 j. A.I. Dobrosmıslov gramotanıñ eskiorısşa audarmasın jariyaladı. A.A. Divaevtıñ orıs jäne qazaq tilderindegi maqalası 2006 j. Türkistanda qayta jariyalandı. Sıy gramotasında Sadr Şayhtıñ (Ahmed YAsauidıñ ağası) wrpağı Mir-‘Ali Şayhqa Qoja Twması bwlağınan bastau alatın YAngiç arığı men onımen suarılatın jerler, sonımen birge Qoja Twmasınan alıs emes jerdegi baqtı äulieniñ mazarı paydasına vaqf retinde beru turalı aytıladı. Sıy gramotasınıñ tüpnwsqalığına qatıstı ärtürli pikirler aytıldı. Alayda qwjattıñ tüpnwsqalıq därejesindegi kemistikke qaramastan, ol birneşe ğasır boyı onıñ iegerine atalğan menşikke ielik etu qwqığımen qamtamasız etti jäne bilik auısqan jağdayda jaña qwjattar aluğa negiz boldı. Ahmed YAsaui mazarınıñ qwjattarımen baylanıstı mañızdı oqiğalardıñ biri, 1974-1975 jıldarı Türkistan qalası men Atabay auılında jaña qwjattardıñ tabıluı boldı. Bwl tabılu turalı alğaşqı jariyalanımğa säykes, ol XVIII ğasırdıñ soñı men HH ğasırdıñ basına qatıstı 1000-nan astam qwjattar jinağınan twrdı.
Keyinnen V.K. Şuhovcov osı jinaqtan HİH ğasırğa qatıstı 12 qwjattıñ suretteri men orıs tilindegi audarmasın jariyaladı. Bizge belgili bolğanınday, qazirgi kezde, Almatı qalasında twratın V.K. Şuhovcovtıñ qolında qwjattar saqtalğan. Ökinişke oray, bizge bwl qwjattarmen tanısu mümkindigi käzirşe tuğan joq. A.L. Kun mwrağatındağı Ahmed YAsaui mazarınıñ qwjattar toptaması äli künge deyin ğılımi aynalımğa engizilmegen, al onıñ qwramı tipti mamandarğa da beymälim. Sondıqtan biz osı mälimetterdiñ bastapqı saraptamasın wsınamız.
Ahmed YAsaui mazarına qatıstı A.L. Kun mwrağatındağı qwjattar, 175 (96 paraq) is bumasında, tek bireui ğana 174 (bir paraq) is bumasında saqtaladı. Joğarıda atalıp ötken Türkistan uezdi basşısınıñ A.L. Kunge jazğan hatı, sonımen birge qwjattardıñ mazmwnınıñ saraptaması olardıñ Ahmed YAsauidiñ qızı Gauhar Huş-tadjdan tarağan nemeresi, Şeyh Ahmed Qaraşıqınıñ wrpaqtarı bolıp sanalatın Rahmatollah-qoja naqib ‘Ali-Akbar-qoja naqib-wlına, Şarif-qoja ‘azder Behbud-qoja ‘azder-wlına, sonday-aq Nasrollah-qoja şayh al-islam Ishak-qoja şayh al-islam-wlına tiesili tüpnwsqalardan köşirilgenin körsetedi. Nasrollah-qojadan 21 sıy gramotasınıñ, 2 ivayat, bir talap arızdan bas tartu aktisi (hatt-i iqrar), bir vaqf gramotası jäne bir şejireniñ köşirmesi jasalğanın onıñ möri däleldeydi. Eki jerde Rahmatollah-qojadan 18 sıy gramotalarınıñ, eki vaqf gramotalarınıñ, bir hatt-i iqrar jäne bir şejireniñ köşirmesi jasalğanı turalı jazbalar bar. Sonımen qatar, Şarif-qojadan sıy jäne vaqf gramotalarınıñ, sonday-aq şejirelerdiñ köşirmeleri jasalğanı aytıladı, biraq olardıñ sanı körsetilmegen.
Bizdiñ esep boyınşa, jinaqta parsı jäne türki-şağatay tilderindegi 77 qwjattar saqtalğan, ol Almatı toptamasınan äldeqayda az. Mwnıñ sebebi, mazarğa qatıstı barlıq qwjattardıñ köşirmesi emes, tek mañızdı dep eseptelgenderiniñ köşirmesi jasalğan. Köşirmelerde mör ieleriniñ attarı jazılğan, olardıñ senimdiligi kuälandırılğan jäne olardıñ tüpnwsqalarmen tekserilgeni körsetilgen. Köşirmeler Qwl-Ahmed-qoja a‘lam Hal-Mwhammed-şeyh ‘azder wlınıñ jäne Türkistan qalasınıñ aqsaqalı Şer-Mwhammed mıñbası Mulla Bay-Mwhammed wlınıñ mörlerimen rastalğan. Köşirme jasau jwmıstarı 1872 j. 20 mamırında ayaqtalıp, qwjattar däpterlerge tigilgen jäne mörlengen.
Almatı toptaması 30 sıy gramotaları men bileuşiler jäne namestnikterdiñ ükimderinen twradı. Osınday tiptegi qwjattardıñ Kunnıñ toptamasında (soñına deyin köşirilip ülgermegen qwjattı esepke ala otırıp) 60 danası (zattañbalar men ‘inayatnamalar) bar. Eñ aldıñğısı bolıp şibanid Abu Sa‘id-hannıñ (1531-1534) sıy gramotası tabıladı, onıñ datası djumada al-auual ayı 931 h.j. (1530 jeltoqsan – 1531 qañtar). Eñ keyingi qwjattar qoqan hanı Swltan Sayyid-han (1863-1865) jäne onıñ regenti ‘Alimkuli amirlaşkar (1865 j. qaytıs bolğan) tarapınan rabi‘ al-auual ayı1280 h.j. (1863 tamız-qırküyek) berilgen.
Şibanidter (1501-1601), Aştarhanidter (1601-1747), Mañğıttar (1747-1920) jäne Mingter (1711-1876) äuletteriniñ bileuşileri, olardıñ ökilderig, sonday-aq qazaq handarı (1465-1847)men swltandarı bergen sıy gramotaları. Bwl qwjattarda Ortaq jäne Suyra arıqtarı vakf bolıp tabılatını turalı, sonımen qatar Türkistan qalasında şeyh al-islamnıñ, naqibtıñ, mirasadtıñ jäne mutavallidiñ ağayındaluı turalı aytıladı. Öz zamanında sıygramotaları Şeyh Ahmed Qaraşıqı wrpaqtarınıñ Ahmed YAsaui mazarın baqılau men vaqf menşigin basqarudı talap etu üşin dälel qızmetin atqardı. Onda Şeyh Ahmed Qaraşıqı wrpaqtarınıñ şejiresinen köptegen attar ataladı.
Bizde Almatı toptamasında şejire turalı mälemetter joq. Al A.L. Kunnıñ toptamasında Ahmed YAsaui wrpaqtarınıñ şejiresi (HİH ğ. redakciyalanğan) türki-şağatay jäne parsı tilderindegi 5 köşirmesi bar. Üş şejire mazmwnı boyınşa bir-birine jaqın. Oqiğalar Ishaq Bab däuirinen bastaladı jäne şeyh al-islam, naqib jäne ‘azder şejiresimen ayaqtaladı, HİH g. mazardıñ baqılauı solardıñ qolında boldı. Törtinşi şejirede, ol Rahmatollah-qoja naqib tarapınan köşirip jazu üşin berilgen, onda ‘Abd al-‘Aziz ibn Katta-qoja parsı tilinde öleñ türinde jazılğan «Nasabname-yi manzuma» attı şığarma keltirilgen. Bwl şığarmanıñ sıni teksti şığarılğan. Türki-şağatay tilindegi bir şejireniñ soñı joq. Şeyh al-islam, naqib jäne ‘azder otbasılarınıñ alğaşqı üş şejiresinde, eger key oqiğalar surettemesin eskermesek, özara aytarlıqtay ülken ayırmaşılıq nemese eşqanday qayşılıqtar joq. Bwl üş şejireler, osığan wqsastarmen salıstırğanda, olar äkesi tarapınan Ahmed YAsauidiñ kişi inisi Sadr-şeyhpen baylanıstırılmağanımen erekşelenedi. Şejirelerde ‘azder, şeyh al-islam jäne naqib otbasıları Ahmed YAsauidiñ wrpaqtarı bolıp tabılatını körsetilgen. Şeyh Ahmed Qaraşıqınıñ qasietteri erekşe atalıp ötken – onıñ şığu tegi de, ruhani baylığı da. Mısalı, Ahmed YAsaui nemeresi üşin Ahmed degen attı özi tañdağan, onı qızı Gauhar Huştadj Süleymen Uäliden tuğan. Ahmed Qaraşıqı tuılğan kezde YAsaui onıñ auzına üş ret tükirgen jäne säbi kezinen onıñ tärbiesimen aynalısqan. Osılayşa, şejirelerde onıñ iegerleri öz legitimaciyasın Ahmed YAsauidiñ wrpağı retinde negizdegisi jäne öz şığu tegin qoğamğa jaña täsildermen körsetkisi keldi. Olardıñ äreketteri sätti ayaqtaldı, jäne HİH ğ. basınan bastap Sadr-şeyhtıñ wrpaqtarı Ahmed YAsaui mazarındağı biliginen tolıqtay ayırıldı. Keybir jazbalarda köşirmelerge qatıstı, Nasrollah-qojada eki riuayat bar boldı dep aytıladı. Toptamada üş riuayat bar. Onda mazar vakfın basqaruşılar men Ortaq jäne Suyrı arıqtarındağı vaqftıq jerlerdi paydalanuşı şarualar arasında payda bolğan kelispeuşilikter körinis tapqan. Mısalı, olardıñ birinde Ortaq arığındağı vaqftıq jerlerdi paydalanuşı jäne sol üşin önimniñ 1/5 köleminde tanabana töleytin şarualardıñ onıñ ornına önimniñ 1/10 köleminde uşr töleudi talap etken arızdarı turalı aytıladı. Alayda riuayatta, Türkistan jerlerine haradj salığı tölenetindikten şarualardıñ arızdarı negizsiz ekendigin atap ötedi. Riuayattarğa qosımşa qoyılğan mörlerdegi attar olardıñ Qoqan handığı däuiri men patşalıq kezeñge jatatının ayqındaydı. Toptamada parsı tilindegi üş vaqftıq gramotalar saqtaluda. Olardıñ biri – Türkistannan toğız şaqırım qaşıqtıqta ornalasqan Qaraşıqtağı Asadollah-şeyh ibn ‘Alim-şeyhtıñ hanaqahınıñ vaqf-namesi. Basqa eki vaqftıq gramotalar Taşkenttiñ bileuşileri ‘Aziz Parvanaçi (erejep 1263 h.j. / 1847 j. mausım-şilde), sonımen birge qwsbegi Nar-Mwhammed (zu-l-hiddja 1269 / 1853 j. qırküyek-qazan ayı) tarapınan berilgen. Osı gramotalardıñ işinde 822 h.j. rabi‘ al-ahar (1419 j. säuir-mamır) ayımen belgilengen Asadollah-şeyhtıñ vaqf-namesi erekşe mañızğa ie. Vaqf-nameniñ köşirmesinde datanıñ astında Şahruh swltannıñ, aqza al-qwzat Husamuddinniñ jäne Twrsın Ahmed ibn Süyiniş-qoja-hannıñ esimderi körsetilgen. Bwl data Şahruh swltan degende Timurid Şahruh (1409-1447) ekenin boljauğa mümkindik beredi. Vaqftıq gramotağa säykes, hanaqah ğimaratın Ishaq Bab saldırğan, ondasonday-aq onıñ qasında eski medrese, rabat jäne kesene bar ekendigi aytıladı. Asadollah-şeyhtıñ qolında Ämir Temirdiñ wlı siyaqtı, bedeldi bileuşiden vaqftıq gramota boluın, eñ dwrısı, Sadr-şeyhtıñ wrpaqtarına berilgen sıy gramotasına jauap dep qabıldauğa boladı. Vakf-namede körsetilgen Asadollah-şeyh üş şejireniñ ieleri – naqib Rahmatollah-qojanıñ on birinşi, şeyh al-islam Nasrollah-qojanıñ jiırma ekinşi jäne ‘azizlar Şarif-qojanıñ jiırmasınşı buındağı atası bolıp tabıladı. Vaqftıq gramota mazardı basqaruğa degen talaptarda mañızdı röl oynadı. Vaqf-nameniñ mañızdı nükteleriniñ biri bolıp, onda körsetilgen Ishaq Bab salğan hanaqah tabıladı. Agiografiyalıq şığarmalarda Sayramdağı Ishaq Bab Mekkeden qajılıqtan kelgennen keyin Qağbağa wqsatıp salğan Çubin meşiti turalı aytıladı. Bwl syujet keyinnen Ishaq Babtıñ wrpaqtarı şejirelerine ötti. Vaqftıq gramotada bwl syujet basqaşa tüsindirilgen: Ishaq Bab salğan Qaraşıqtağı qasietti hanaqah jäne Şeyh Ahmed Qaraşıqınıñ wrpaqtarı ie bolğan onıñ şeyhı qızmeti şığu teginiñ tektiligine tağı bir dälel bolıp tabıladı. Toptamada türli mazmwndağı tağı bes qwjat bar, olar otarlıq däuirge jatadı. Bwl 19 şaruanıñ şeyh al-islam Nasrollah-qojanıñ, naqib ‘Ali Akbar-qojanıñ jäne ‘azder Şarif-qojanıñ Ortaq jäne Süyri arıqtarındağı vaqftıq jerlerge qamqorşı retinde tağayındaluın moyındağan qwjattar (1271 h.j. sapar ayı / 1854 j. qaraşa-jeltoqsan); general Çernyaevtıñ mazardı teksergen kezinde Ahmed YAsaui wrpaqtarınıñ genealogiyasın bekitu turalı anıqtama (1864 j.); Ortaq arığındağı vaqftıq jerlerdi paydalanu turalı mazardıñ äkimşiligi men şarualar arasındağı talas şeşimi (1284 h.j. rabi‘ al-ahar ayı / 1867 j. tamız); Türkistan uezdi basşısınıñ naqib Rahmatollah-qojanı mutavalli qızmetine tağayındau turalı bwyrığı (1868 j.); Bahadır-şeyhtıñ wlı Ibrahim-şeyhtıñ Qoqanğa jasağan qızmettik saparı turalı rwqsat-anıqtama (1878 j.). 174 is bumasında tek bir qwjat bar, onda Ahmed YAsaui mazarı vaqfınıñ kiristeri turalı qısqaşa anıqtama berilgen. Qwjat uezd bastığınıñ swranısınan keyin dayındalğan, sondıqtan ol «bek därejelige i‘lam qılamın», yağni «bileuşi därejesine ie şeneunikke habarlaymın» dep bastaladı. Qwjatta Ortaq jäne Süyri arıqtarı bwdan bılay mazardıñ vaqftıq menşigine kirmeytini jäne memlekettik qazına paydasına salıq salınatını anıqtalğan. Qwjatta Türkistan jäne Taşkent qalalarındağı vaqftıq keruen-saraylardıñ kiristeri turalı aqparattar keltirilgen.
Mwnda kelesi swraq tuındaydı: qwjattardıñ tüpnwsqaları qayda? Körsetilgen sıy gramotaları rasında boldı ma? Mısalı, Nasrollah-qoja, şeyh al-islam otbasınıñ müşesi, otarlauşı äkimşilerge türli ortalıq aziyalıq bileuşileriniñ öziniñ ata-babaların şeyh al-islam qızmetine tağayındağanı turalı 18 sıy gramotaların körsetken. Onıñ 14-in biz Kunnıñ toptamasınan kezdestiremiz. Al keybireuleri Ahmed YAsaui wrpaqtarınıñ basqa arızdarında aytıladı. Joğarıda körsetilgen üş otbasınıñ (‘azder, şeyh al-islam jäne naqib) ökilderi tüpnwsqaların qoldarında saqtap qalğan boluı mümkin. Bügingi künge deyin olar Özbekstan Respublikasınıñ Ortalıq memlekettik mwrağatınıñ säykes qorlarında anıqtalmağan (ÖR OMM). Tek ‘Aziz Parvanaçinıñ vaqf-namesiniñ tüpnwsqası ÖR OMM qorında saqtalğan. Ol köşirmesimen tekst boyınşa da, sfragistikalıq detal'darı boyınşa da wqsas.
V.K. Şuhovcov pen A.L. Kunnıñ toptamasında saqtalıp kele jatqan qwjattar bir-birin tolıqtıradı, olardıñ arasında özara baylanıs pen logikalıq birizdilik bar degen boljamımız bar. Mısalı, V.K. Şuhovcovtıñ maqalasındağı nömiri T-262p (bir suret) qwjattıñ tekstin alayıq. Bwl belgisiz bileuşiniñ 1258 h.j. ramazan ayında (1842 j. qazan-qaraşa) jasalğan Şarif-qojanı‘azder qızmetine tağayındau turalı ökim, däl osı qwjat A.L. Kunnıñ toptamasında da bar. Sondıqtan, A.L. Kunnıñ toptamasındağı köptegen köşirmeleriniñ tüpnwsqaları Almatı toptamasında saqtaluı äbden mümkin.
Qorıtındı retinde, mazarlar turalı mälimetter narrativti derekközderde jii kezdesetinin aytuğa boladı, alayda bwl aqparattar zerttelip jatqan taqırıp boyınşa tarihi processtiñ twtastığın qayta qalpına keltiruge mümkindik bere bermeydi. Degenmende tarihi qwjattarda makrotarihta minsiz äleumettik-ekonomikalıq kartina qalıptastıra almaydı. Biraq, bir mazarğa qatıstı materialdardı keşendi zertteu,mikrotarihta jäne prosopografiyalıq aspektide layıqtı nätijeler beredi. A.L. Kunnıñ toptamasındağı qwjattar naqib, şeyh al-islam jäne ‘azder qızmetiniñ ielerine tiisti boldı, olar HİH ğ. Ahmed YAsaui mazarın jäne Türkistan qalasınıñ ruhani ömirin öz baqılaularına aldı. Ahmed YAsaui mazarı qwjattarınıñ negizinde tek mazardıñ tarihın ğana emes, sonımen qatar Sırdariya alqabındağı XVI ğ. – HH ğ. basındağı qalalardağı jer-su qatınastarın da ayşıqtauğa boladı. Eñ mañızdısı, qwjattar äleumettik toptar men Ahmed YAsaui wrpaqtarınıñ türli buındarı arasında bolğan qaqtığıstardı zertteude aytarlıqtay derekköz qızmetin atqaradı. Eki toptamadağı qwjattardı salıstırmalı zertteu Ortalıq Aziya tarihınıñ türli salaların zertteude ayqındıq engizedi.
Sultonov Uktambek. (qazaq tiline audarğan Jansaya Bek)
ISTORIÇESKIE DOKUMENTI MAVZOLEYA HODJA AHMADA YASAVI Seriya «Religiovedçeskie issledovaniya v ENU im. L.N. Gumileva» kitabınan alındı


text:
1961 jıldıñ 18 şildesinde Almatı qalasında dünïege kelgen. Ataqtı, añız akter Asanäli Äşimovtiñ ekinşi ulı. Anası Mayra äygili Şäken Aymanovtıñ qızı. Mayra Şäkenqızı 1993 jılı dünïe salğan. 1999 jıldıñ basında Sağïdıñ ağası Mädï, jıl soñında özi köz jumğan.
1983 jılı Almatı teatr jäne kïno ïnstïtwtın bitirgen Sağï äkesiniñ jolın qwıp, 9-sınıptan bastap kïnoğa tüsken Sağï uzın sanı 30-ğa jwıq obraz somdağan. Köpşiliktiñ esinde 4 bölimnen turatın "Şoqan" fïlimindegi Şoqan Wälïxanov arqılı jäne "Toğısqan tağdırlar" serïyalındağı Tïmwr Sabırovtıñ rölimen qaldı. 22 jasında somdağan Şoqan röli üşin Memlekettik sıylıqqa ïe bolğan. Atalmış kïnonıñ rejïsseri - äkesi Asanäli Äşimov. Sonday-aq «Öz däniñdi ösir» fïlmindegi Qalam (1978), “Mazasız balalardağı” Äkim (1980), “Oylanwğa bir aydağı” Arıstan (1981), “Qaralı sulwdağı” qızmetşi (1982), “Aysulw jaylı añızdağı” Täwekel xan (1990) rölderin somdadı.
Qazaq kïno önerinde jarq etken talant, nebarı 38 jasında juldızday ağıp tüsti. 1999 jılı jarıq dünïeden ozdı. Bıltır Sağï Äşimovtiñ qurmetine Almatıdağı Juldızdar aleyasında arnayı juldız ornatılğan bolatın. Sol şarağa äkesi Asanäli Äşimovpen birge soñında qalğan qos tuyağı – ulı men qızı qatıstı.
Oñ jaqta egizderi - ulı men qızı
Derekköz: Reactor
Tegï: Juldızdar älemi, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Francwz azamatı Mïşel Lotïto älemge temir-tersek jeytin ädetimen tanıldı. Onıñ bul ädeti äli künge deyin köpşilikti tañğaldırıp keledi.
Ol 1950 jıldıñ 15 mawsımında Francïyanıñ Grenobl qalasında dünïege kelgen. 2007 jıldıñ 25 mawsımında sonda ömirden ötti. Erekşe adam Francïyanıñ estrada ärtisi qızmetin atqardı.
Alğaş ret ol toğız jasında äynek stakandı jep tañğaldırğan. Jurtşılıq aldına tek 1966 jıldan beri şıqtı. Temir-tersekke qomağay azamat velosïped, swpermarket arbaları, televïzor sekildi dünïelerdi jegen.
Onıñ aytwınşa, munday zattardan onıñ densawlığına zïyan kelmegen. Tipti, olardıñ arasında öte zïyandıları bar bolğan körinedi. Lotïto täwligine kem degende 900 gramm organïkalıq emes zattardı paydalanğan. Ol 1959-1997 jıldar arasında 9 tonna metall jegen eken. Onıñ asqazanı qarapayım azamattardan eki esedey ülken bolğan körinedi.
seykhuninfo.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Qazaqstan 20 tamızda valyuta dälizin alıp tastap, teñgeniñ erkin jüzw bağamına negizdelgen jaña aqşa-kredït sayasatın jüzege asırwğa kiristi. Osı jañalıqtıñ dümpwimen eldiñ ulttıq valyutasınıñ bïrjalıq bağamı bir dollarğa 255,26 mölşerine deyin quladı. Bul teñgeniñ täwlik işinde 26 payızğa arzandap ketkenin körsetti. Juma küni dollardıñ küşi birşama älsirep, 2,79 teñgege tömen tüsti. Söytip, 1 dollardıñ bağamı 253, 47 teñgege turaqtadı.
Bank berilip otırğan nesïeniñ Qazaqstanğa «munaydıñ älemdik bağasınıñ tömendewi men körşi elderde ekonomïka damwınıñ bayawlawınan twındaytın kütpegen zardaptardı jeñildetwge septigin tïgizetin boladı».
Derekközi: ras.kz
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aqyarda merkeziy tükân yanında patlav yüz berdi
Bazarertesi künü, iyül 28-de, tahminen saat 20:00 Aqyarnıñ merkeziy tükânı yanında patlav yüz berdi.
Bunı Sevastopolskiye novosti bildire.
Şaatlarnıñ sözlerine köre, belgisiz adam 50-letiya SSSR meydanında olğan tükânçıqqa torbaçıqnı ketirip, satıcığa anda bomba olğanını ayttı.
Satıcı politsiyanı çağırdı. Uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri meydannı sarıp aldılar. Yolnı Menşikov soqağı ve merkeziy tükân keçiti arasında qapattılar. Bundan soñ patlav yüz berdi.
«Krıminform»nıñ malümatına köre, bombanı ketirgen insan yaqalandı. Adam sarhoş alda edi.
Aqyar boyunca MVD İdaresiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, tükândan kelgen davuş patlav tehniklerniñ bombanı toqtatmaq areketleri sebebinden çıqtı.


text:
Rusiyede Yuriy Çaykanı yañıdan baş prokuror vazifesine tayinlediler
Rusiye parlamentiniñ yuqarı palatası olğan Federatsiya şurası Yuriy Çaykanı daa 5 yıllıq müddetke Rusiye baş prokurorı vazifesine tayinledi. Böyle qarar iyün 15-te qabul etildi, dep bildire Radio Svoboda.
İyün 15-te saba Federatsiya şurası yanında Moskvada politsiya muhalif Leonid Volkovnı Çaykanıñ yañıdan bu vazifege tayinlenmesine qarşı bir kişilik piket keçirmege ıntıluvı içün yaqaladı. Bundan da ğayrı, fotograf Pelagiya Zamatina, faal Nikolay Lâskin, Qabarcılıqqa qarşı küreş fondunıñ adliyecisi Vitaliy Serukanov ve qayd etilmegen «Progress partiyası» azası Yevgeniy Zamâtin tutıldı. Vaqıt keçken soñ, olar yiberildi.
Rusiye baş prokurorı Yuriy Çayka Qabarcılıqqa qarşı küreş fondunıñ taqiqatı derc etilgen soñ kütleviy haber vastalarınıñ diqqatını celp etti. Taqiqat müellifleri onıñ ailesi azalarını ve diger yüksek dereceli prokuratura hadimlerini qabarcılıqta ve cinaiy taqımlarnen bağ tutqanında qabaatladı.
Çayka ise, bu taqiqat yalan olğanını ayttı ve o, britaniyalı iş adamı Uilyam Brauder, AQŞ-de «Magnitskiy qanunı» qabul etilmesiniñ teşebbüsçilerinden biri olğan Hermitage Capital fondunıñ reisi tarafından sımarlanğanını ilân etti. Qabarcılıqqa qarşı küreş fondu Çaykanı bir qaç kere mesüliyetke çekmege tırışqan edi. Amma er sefer mahkeme Fondnıñ arizalarını red ete edi.


text:
«Rusiye şaraitlerinde» yekâne qırımtatar telekanalı çalışıp olacaqmı?
Aqmescit – «Qırım ükümeti» «reis muavini» vazifesinden boşatılğan soñ, Moskvalı iş adamı Lenur İslâmov közden ğayıp oldı. İntervyü ve izaatlarnı ne özü, ne de top-menecerleri bermey. Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, İslâmovnıñ Qırımdaki işi çoq yürmey. Atta, iş adamğa ait ATR kanalınıñ satıluvı aqqında malümat peyda oldı. Aynı zamanda, İslâmovnıñ naqliyenen bağlı biznesine de basqı yapıla.
Aqmescit şeer şurasınıñ naqliye ve alâqa idaresi, Qırımda eñ büyük taşıyıcı şirketlerden biri - «SimSitiTrans» şirketini bozuluvlarda qabaatladı ve 3 şeer marşrutı boyunca añlaşmalarnı bozacağını bildirdi.
Akimiyet Lenur İslâmovnıñ ticaretinen «oğraşıp» başladı
İdare yolbaşçısı vazifesini vaqtınca eda etken Yuriy İvaşçenko qayd etkeni kibi, teşkerüvler neticesinde, añılğan marşrutlar boyunca şirket belgilengen naqliye vastalarından artqaç avtobuslarnı qullana.
«Taşıyıcı şirketke qarşı akt tizilecek ve Rusiye qanunlarına köre kerekli tedbirler alınacaq», – dedi İvaşçenko.
Qırım.Aqiqatqa izaat bergen, «SimSitiTrans» şirketiniñ icraiy müdiri Aleksandr Glebko qabaatlavlarnı esassız, dep tanıdı.
«Devlet şurasınıñ teşkerüvlerni keçirmek içün sebebi yoq edi», – dey Glebko. – Ötkerilgen tedbirlerni tasdiqlağan vesiqalarnı bizge teslim etmediler, yani, olarnı asılında keçirgenlerinde şübelenemiz».
«SimSitiTrans» kendi aqqı ve şanını mahkeme ve prokuraturada isbatlamağa azırlana. Bunen beraber, şirkette bildirgenleri kibi, 12 yıl devam etken faaliyeti devamında daima şeer akimiyetniñ diqqatını celp etken edi.
Ve bunıñ esas sebebi, reber ve hadimlerniñ milletinen bağlı, dep aytalar. Çalışqanlarnıñ aman-aman 70% qırımtatarlardır, saibi ise, Moskvalı iş adamı Lenur İslâmov.
ATR telekanalını az qaldı Temirgaliyevge satacaq ediler
İslâmovnıñ işi yürrüşmegeni, AAC «Atlant-SV» holdingine mensüp ATR qırımtatar telekanalı, «Meydan» ve «Lider-FM» radio stantsiyaları, «Lale» bala qırımtatar telekanalı, ve «15 minut» internet qaynağınıñ işine köre qıymet kesmek mümkün.
Holding reberleri resmiy izaattan vazgeçtiler. Faqat, Qırım.Aqiqat saytı elde etken malümatqa köre, soñki vaqıtları hadimlerge aylıqlarnı vaqtında bermeyler, bir qısımı parasız raatlıqqa yollanıldı. Reklama kölemi bayağı azlaştı.
İslâmovnıñ özü ise, «baş nazir muavini» vazifesinden boşatılğan soñ, izaatlar bermey. Qaynaqlardan biri bildirgeni kibi, keçenlerde İslâmov ATR aktsiyalarınıñ bir qısımını satıp yibermege tüşüngen edi. Telekanalnıñ hadimleri de, bunı isbatladılar. İş adamı aktsiyalarnıñ 25 - 50%-na qadar satmağa niyetlengen edi.
Müşteriler arasında, Qırımnıñ daa bir «baş nazir muavini» Rustam Temirgaliyevniñ adı da añıldı. Şimdiki vaqıtta, Temirgaliyev «Trans-M-Radio», ve «ye-Krım» informatsion agentliginiñ saibidir.
Faqat, vaqıt keçken soñ, bu mesele boyunca Temirgaliyevnen atta körüşken İslâmov niyetinden vazgeçti.
Qırımda Rusiye musulmanları içün telekanal üzerinde çalışacaqlar
ATR telekanalınıñ informatsion siyaseti boyunca baş müdir muavini Lilâ Bucurovanıñ aytqanına köre, şimdiki vaqıtta telekanalnıñ esas vazifesi – Rusiye şaraitlerinde çalışmalarnı devam ettirmektir.
«15 minut» neşiri bildirgeni kibi, mayıs 16 künü, telekanal reberleri Qırım «prokuraturası» tarafından tenbiyelev aldılar. Anda, efirde «terrorist», «işğal» ya da «Qırım işğali» kibi sözlerniñ qullanuvı ekstremistik faaliyetke teñ kelgeni aqqında bildirile edi.
Bucurova qayd etkeni kibi, ATR – «ayırı qırımtatar liderlerniñ telekanalı» degil de, dünyada yekâne qırımtatar telekanalıdır. «Onıñ içün ATR-ni yasaqlanuvdan qorçalamaq içün, bir de bir sözni deñiştirmege kerek olsa (elbette, kerçkeni deñiştirmeden) biz bunı yapacaqmız. Ve bizni añlarlar, dep ümüt etecekmiz», – dedi o.
Eñ meraqlısı şu ki, Lenur İslâmov, soñki vaqıtları musulmanlar aqqında ve musulmanlar içün belgilengen «Al-RTV» federal telekanalınıñ işinde iştirak etmekte. Qırım.Aqiqatqa bildirlgeni kibi, Rusiye islam telekanalınıñ yayınları ATRniñ tehnikiy küçü ile yapılacaq. Belli ki, «Al-RTV» 2012 senesi çalışıp başladı.
Rusiyeniñ avropalı qısımı musulmanlarınıñ Diniy İdaresiniñ reis muavini Damir Mühetdinovnıñ aytqanına köre, telekanalnı ayrı iş-adamlarınıñ sadaqası, Rusiye federal bücetinden ayırılğan grantlar esasında maliye eteler.


text:
Müftiyat qırımtatarlar ealini cedvelge aluv tedbirlerini boykot etmeyceklerini bildire
Qırımnıñ qırımtatar ealisinde bütün Qırım ealisini cedvelge aluv tedbirlerini boykot etmek içün bir de bir teşviqat keçirilmey.
Bu aqqında Qırım musulmanları müfti muavini Esadullah Bairov Aqmescitte tögerek masada bildirdi, dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyet ruporı Krıminform saytı.
Onıñ aytqanına köre, qırımtatarlar, şu cümleden, Qırımnıñ musulman cemiyetleri ealini cedvelge aluv tedbirleriniñ müimligini añlaylar ve bu esnasqa qoşulacaqlar.
«Ealini cedvelge aluvnıñ neticeleri ve qırımtatar ealisinen dos-doğru bağlı olğan Qırımdaki demografik vaziyetniñ deñişmesi, er kesni meraqlandıra», – dep tekrarlay Bairovnıñ aytqanlarını neşir.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda oktâbr 14-25 künleri ealini cedvelge alacaqlar. Vatandaşlarğa 33 sualden ibaret anketa berilecek. Rusiye ükümeti bildirdi ki, Qırım federal okrugında ealini cedvelge almaq içün 387 mln. ruble ayırıldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Pütin yarımada inkişafı içün Qırım ealisini cedvelge almaq kerek, dep bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yarımada ealisini cedvelge aluv esnasında qırımtatarlar ve Qırımnıñ diger sakinlerine qarşı repressiyalar pâla bile, dep bildirgen edi.


text:
Ukraina ve Qırım musulmanlarınıñ mubarek Ramazan ayı başlana
«Umma» Ukraina musulmanları Diniy İdaresi Qırım musulmanları Diniy idaresinen beraber qarar ve tedqiqler Avropa şurasınıñ qararına binaen, iyünniñ 27-de küneş qonğan soñ, Mubarek Ramazan ayı başlanmasını ilân ete.
Böylecek, iyünniñ 28 Orazanıñ ilk künü olacaqtır.
Bunı «Umma» Ukraina musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Oraza başlanğanı munasebetinen cuma künü, iyünniñ 27-de, Kiyevdeki İslâm medeniyet merkezinde (Degtâröv soq., 25a) Ramazan ayına bağışlanğan hutbe keçirilecek ve Ukraina paytahtı musulmanlarınıñ duası oqulacaq.
Ukraina musulmanları Diniy idaresi bildire ki, bu sene Ramazan Ukraina musulmanları içün kün uzunlığı sebebinden degil de, memlekette üküm sürgen vaziyetten sebep ciddiy bir sınav olacaqtır.
«Rusiye Federatsiyası Qırım yarımadasını işğal etti, Qırım musulmanlarını sorğuğa çekeler, yaqalaylar, tintüvlerge oğratalar. Musulmanlar sayısına köre ekinci olğan Donbassta arbiy areketler ketmekte. Bundan ğayrı, Ukraina musulmanları devletniñ topraq bütünligine ve tınçlıqsever ealige zarar ketire bilecek kelip çıqqan terroristlerniñ arbiy istilâsı ve yerli silâlı separatistlerge qarşı cenkleşeler. Bir çoq musulmanlar yardımcı areketlerde de iştirak eteler», – aytıla UMDİ beyanatında.
Onıñ içün bu oraza musulmanlar içün «yalıñız maneviy ceetten temizlenüv, Allahqa yaqınlaşuv ve yaşap körgenlerge qıymet kesüv degil de, arbiy istilağa qarşı Vatan oğrunda küreşte faal areketler vaqtı» olacaqtır.
«Ramazan arbiy areketler yasaq etilgen dört aydan birisidir. Lâkin mında arbiy istilâğa qarşı areketler aqqında laf kete: Vatannı qorumaq, aksine, er bir musulmannıñ borcudır», – dep qayd ettiler UMDİ.
Ramazan ayı devamında musulmanlar oraza tutıp, kündüz suv ve aştan vazgeçecekler. Ağır ayaqlı, emizdirgen analar, yedi yaşını toldurmağan balalar, hasta ve qart insanlar, seyaatçılar oraza tutmay bileler.
Nevbetteki yañı ay oraza bitkenini ve İd-al-fitr (Oraza bayram) kelgenini ifadeleycek. Tahminlerge köre, oraza iyülniñ 28-de bitecek.


text:
Aqmescitte üç yüz insan uçaqlarnı bekley
«Aqmescit» ava limanında üç yüz insan buluna.
Qırım.Aqiqatqa yolculardan biri añlatqanı kibi, insanlar «D» terminalında tünevinden berli bulunalar.
«Ne olğanını bilmege isteseñiz, kelip baqıñız»,– dedi adam ve er kes pek eyecanlı olğanını bildirdi.
Ava limanında olğan vaziyet aqqında qırım adliyecisi ve cemaat erbabı Violeta Sineglazova öz Facebook saifesinde tafsilâtlıca yazdı
«Tünevin Qırımdan 300 insan çıqıp olamadı. Olarnıñ arasında küçük balalar ve saqatlar. Diger avaşirketleri insanlarnı qabul etmege razı olmadı. İnsanlar bütün gece ava limanında oturdılar. Ve kimse olarnı tüşünmey bile»,– yazdı o.
Aynı zamanda ava limanınıñ saytında berilgen telefon nomeraları boyunca Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı tasdiqlamadılar. «Bizde böyle malümat yoq»,– dep, trubkanı qoydılar.
Evel qayd etilgeni kibi, Kiyevniñ memuriy mahkemesi «Aeroflot» Rusiye aviaşirketinden işğal etilgen Qırımğa etilgen uçuşlar sebebinden 7,8 mln grn ödetti.