text:
Qırımda ilk tasdıqlanğan koronavirus hastasınıñ alına orta ağır olaraq qıymet kesildi. O, kerekli tedaviylev köre, dep bildire Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirliginiñ matbuat hızmeti.
«Frenkistandan Kelgen hasta keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen yuqunç telükesizligi tedbirlerine riayet etilip, tibbiy müessisege ayrı boksqa alındı. Koronavirus yuqunçı tasdıqlanmazdan evel de karantinde edi. Al-azırda kerekli tedaviylev köre», – dedi Kreml kontrolindeki Qırım sağlıq naziri İgor Çemodanov.
Berilgen malümatqa köre, hasta «orta ağır alda buluna, sıcağı köterilmey».
Matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, bu hastanen alâqada olğan er kes tibbiy nezaret altında izolâtsiyada buluna.
Hatırlatamız, Qırımda ve Aqyarda 417 insan koronavirus şübhesinen tibbiy nezaret altında qala.
Qırımda ilk koronavirus hastası bar dep tasdıqladılar.
Martnıñ 19-nda Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresi, yarımadanıñ tibbiy müessiselerinde «telükeli memleketlerden keskin virus yuqunçı alâmetlerinen» 18 insan buluna, dep bildirgen edi.
Qırımda koronavirus şübhesi ile evde nezaret altında bulunğan insanlarnıñ sayısı arttı. Qırımnıñ Rusiye sağlıq naziri İgor Çemodanovnıñ malümatına köre, ekimler 286 insannıñ alını kontrol ete, 22 insan hastahanelerde buluna.
Aqyarda martnıñ 21-nde 11 hasta infektsion hastahanede tibbiy nezaret altında buluna, 123 insan evde nezaret altında qala.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Keriç parom keçitiniñ faaliyetini alıp barğan «Deñiz müdirligi» Keriç boğazında ava şaraitleriniñ beterleşüvi aqqında bildire ve raatlıq künleri aydavcılarnı keçitke barmamağa çağıra.
«Ava şaraitleriniñ beterleşüvi – Keriç boğazında yelniñ 16 m/s artması sebebinden cumaertesi saat 6:00 bazar künü saat 12:00 qadar gemilerniñ qatnavı toqtatıla bile», – denile beyanatta.
Müdirlikniñ malümatına köre, paromlar ava şaraitlerine köre areket etecektir.
Mında «Kavkaz» ve «Qırım» limanlarında yolcu ve naqliyatnıñ nevbeti peyda ola bileceginden qasevet çekeler.
Qırımnıñ Rusiye Naqliyat Nazirliginiñ malümatına köre, iyül 3 künü Keriç parom keçitinde nevbet 350 maşinanı teşkil etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tunis akimiyeti Suss beş yıldızlı musafirhanesi plâjında turistlerge qarşı teraktnıñ teşkil etilmesinde şeklengenler yaqalanılğanı aqta bildire.
İçki işler naziri Nacem Gharsalli bu aqta qısqa bildirüvni seslendirdi, amma tafsilâtlarnı açmadı. O şunı ayttı ki, politsiya taqiqatnı devam ete ve şimdiki malümatqa köre, şeklengender qomşu Liviyanıñ terroristler lagerinde azırlıq kördiler.
38 insannıñ ölümi içün mesüliyetni özüne «İslâm devleti» ekstremist teşkilâtı aldı.
Tunis tarihında eñ qanlı teraktır. Tuniste ücümniñ eñ azından 15 qurbanı – Büyük Britaniya vatandaşlarıdır, bunıñ ile elâk olğanlar arasında Almaniya, Portugaliya, İrlandiya ve Belçika vatandaşları bar.
Tunis prezidenti Beci Kaid Es-Sebsi ükümetke ileride böyle cinayetlerniñ olmaması içün «hususiy qararlarnı» almağa avale etti. Turistlerniñ qoruvı içün silâlı politsiya hadimlerini celp etmege söz bereler. Evel Tunsis akimiyeti memlekette 80 camini qapatmaq planları aqta bildirgen edi – sanki mında ekstremizmge azırlaylar.


text:
Búgin Muhammed al-Xorezmiy atındaģıTITU Nókis filialında magistratura qánigeligi studentleriniń Diplom qorģaw jumısı bolıp ótti.
Onda Oqıw isleri boyınsha direktor orınbasarı X.Seytkamalov, "DI hám matematikalıq modellestiriw kafedrası" baslıģı N.Utewliev, "Informaciyalıq texnologiyaları" kafedrası baslıģı A.Tureniyazova, usı kafedranıń aģa-oqıtıwshısı Q.Tlewov hám assistent - oqıtıwshı K.Erejepovlar bahalap bardı.
Magistraturanı pitkerip atırģan studentlerimiz "Qaraqalpaq xalqınıń ullı tulģaları Web portalın jaratıw", "Nókis qalası ózin-ózi basqarıw uyımlarınıń jumısın avtomatlastırıw", "Avtomatlastırılģan tamshılap suwģarıw programmalıq táminatın islep shıģıw" hám basqada temalarda ózleriniń magistratura basqıshındaģı diplom jumısların tabıslı qorģap shıqtı.
Búgingi pitkeriwshi jaslarımızdıń hár birin ilim jolında bunnan da bálent shıńlarģa jetisiwine tileklespiz hám óz kásibi arqalı elimizge xızmet etiwshi jetik kadrlar bolıwına isenemiz.


text:
Qırımda iyülniñ 7-nde saba keçirilgen kütleviy tintüvler vaqtında Rusiye quvetçileri Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde saqat qırımlı Aleksandr Sizikovnı tuttı, dep haber ete «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Onıñ tutuluvınen bağlı qoşma tintüvler apayı qayd olğan Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında ve Bağçasaray rayonınıñ Teberti (Turgenevka) köyünde qartanasınıñ evinde keçirildi. Bu aqta uquqçı Elvina Semedlâyeva bildirdi.
«Aleksandr Sizikov 2009 senesi soqurlaştı. Siyasiy mabüs, «Topçiköy» din cemiyetiniñ reisi, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, apiske alınmazdan evel Sizikovnıñ vasiyi olğan Edem Smailovğa qol tutmaq içün eki kere bir kişilik narazılıq aktsiyalarına çıqqan edi», – dep tarif etti Semedlâyeva.
Tintüvni videoğa çıqarğan faallerniñ aytqanına köre, Sizikov apayınen beraber tutuldı, çünki bir özü areket etip olamay.
Tintüvler iyülniñ 7-nde saba erte yedi qırımlınıñ evinde keçirildi: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yaşağan Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında yaşağan İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde yaşağan Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan Vadim Bektemirov ve Aluştada yaşağan Dilâver Memetovnıñ evinde. Memetov tintüv vaqtında evde yoq edi, onı qıdırmağa devam eteler.
Tintüv sebepleri belli degil, Qırımnıñ Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni izaatlamay.
Advokat İslâm Velilâyev, onı FSB hadimleri tintüv keçirgen evge kirsetmedi, dep ayttı.
2014 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mustaqil jurnalist, vatandaş faali, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Bazar künü, fevralniñ 9-ında saat 20:00 Crimean Tatars – Q-TV YouTube kanalında ve içtimaiy ağlardaki saifelerde "Şamatalı qoranta" ilk qırımtatar şaqa serialınıñ numayışı başlana. Bunı Facebookta Qırım jurnalisti Lilâ Bucurova yazdı.
Onıñ aytqanına köre, numayış kününde sitkomnıñ birden eki seriyasını körmege mümkün.
"Sitkomnıñ nevbetteki seriaları er cumaaetesi ve bazar künleri saat 20:00 sizni bekleycek. Şeñ olacaq! Qırımtatarca olacaq", - yazdı o.
Daa evel bildirile edi ki, sitkomnıñ birinci mevsimini 10 seriyadan ibaret olacaq.
Qırımda "Şamatalı qoranta" birinci qırımtatar sitkomınıñ çekisleri devam etmekte. Operator Eskender Nebiyev, çekişlerniñ backstage-ni çıqardı. O künü baş qaramanlarnı olarnıñ yaşlığına - 70-inci yıllarğa qaytardılar. Sitkomnıñ birinci mevsiminde 10 seriya olacaq. Serialnıñ yaratıcıları, Qaradeñiz production studiyası, onı er qırımtatar qorantası seyir eter, dep ümüt ete. "Şamatalı qoranta" birinci qırımtatar komediya serialını nasıl çıqarğanlarını videoda seyir etiñiz.


text:
24 oktâbr – Halqara Qırım platforması Birinci Parlament toplaşuvı çerçevesindeki mahsus muzakere programması.
25 oktâbr – Halqara Qırım platformasınıñ Birinci Parlament toplaşuvı.
Toplaşuvnıñ teşkilcileri olğan Ukraina ve Hırvatistan, Parlamentleri mediyalarnı toplaşuvnıñ çalışmasını aydınlatmaları içün çağıralar.
24 oktâbr kününe akreditatsiya aqqında [email protected] adresine yaza bilesiñiz, soratmanı ise 17 oktâbrgece yapa bilesiñiz.
25 oktâbr kününe akreditatsiya almaq içün Hırvat tarafı 20 oktâbr 2022 qadar toldurılğan formanıñ yollanğanını talap ete. Formanı bu bağlantığa keçip tapa bilesiñiz. Adres: [email protected] Mediyacılar ile bağlantuvnı Hırvat saborınıñ matbuat hızmeti becermekte. Toplaşuvda olup keçkenler aqqında bütün malümat Qırım platforması web-portalınıñ bir ayrı bölüginde ve içtimaiy ağlardaki resmiy saifelerde yerleştirilecektir.
Mediya içün kontaktlar ve ayrıntılar faylını da ekleymiz.


text:
Yanvarniñ 25-nde Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonınıñ Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yaqalanğan ve polis rayon bölüginden mahkemege ketirilgen Qırım musulmanı Ebazer İslâmovğa, rayon mahkemesi binası yanına «acele yardım» çağırdılar.
«Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ Facebookta bildirgenine köre, İslâmovnıñ «özüni yaramay is ete», lâkin mahkeme teneffüsten soñ devam etti.
İslâmovnıñ zevcesi, «acele yardım» maşinası aqayına eki kere çağırıldı, amma ekimler, onıñ alı yahşı olğanını iddia eteler, dedi.
Daa soñra imayeniñ ricası ile mahkeme işke miyniñ magnit-rezonans tomografiysınıñ (MRT) neticelerini ilâve etti.
Faaliyetçiler, İslâmovnı Rusiyeniñ memuriy uquq bozuvları boyunca kodeksiniñ 20.3 maddesi (ekstrimistik teşkilâtlarınıñ atributları ya da simvolikasını propaganda etüv ya da açıq olaraq numayiş etüv) boyunca qabaatlaylar, dep bildireler.
Rusiye telükesizlik hadimleri yanvar 25 sabasında ilhaq etilgen Qırımnıñ Canköy ve Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonlarında tintüvler yaptılar. Bundan soñ Canköy faaliyetçisi Enver Kroşnı şeerniñ rayon polis bölügine ve Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yaqalanğan Ebazer İslâmovnı Seyitler rayon polis bölügine ketirdiler.
Ebazer İslâmovnıñ yaqın dostları, onıñ din talaplarını eda etken musulman olğanını söylediler.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Qıtayda koronavirus oçraqları rekord däräcägä citte
Közge aylardağı soñğı dulqında Omikronnıñ yoğışlılığı yuğarı “BA.5.2” subvariantı taraluı farazlana
Qıtayda köndälek koronavirus yoqtıru oçraqları kizüneñ başınnan birle iñ yuğarı däräcägä citte.
Milli sälamätlek saqlaw komissiyäsennän yasalğan belderügä qarağanda, ildä soñğı 24 säğat’tä virus arqasında 1 keşeneñ ğomere özelde, xastalıq bilgeläre bulğan 4 meñ 10, simptomnarsız 27 meñ 646 oçraq terkälde. Közge aylardağı soñğı dulqında Omikronnıñ yoğışlılığı yuğarı “BA.5.2” subvariantı taraluı farazlana.
Xinan provinśiyäse başqalası Śinkouda koronavirusnıñ taraluı kontrol’ itelä almaw säbäple 8 rayonda 5 kön buyı azıq-tölek alu häm mediśina ixtiyaclarınnan tış öydän çığu tıyıldı.
Guandun provinşiyäseneñ üzäge häm Qıtaynıñ iñ zur öçençe şähäre Guankouda isä Xubey töbägennän êşläw öçen kilgän keşelärneñ karantinnan soñ waqıtlıça torğan mäxällägä kire qayta almawları häm öysez qaluları belderelde. Alarnıñ Kovid-19 testı pozitiv çıqqannarın karantin üzäklärenä cibärälär häm soñınnan qabat mäxällälärenä kerergä röxsät birmilär.
Başqala Pekinda yoqtıru oçraqları kizü başınnan birle iñ yuğarı däräcägä citte, çikläwlär torğan sayın kiskenläşä. Yaqınça 22 million keşe yäşi torğan qalada soñğı 24 säğat’tä awırtu bilgeläre kürästüçe 500, kürsätmäwçe 1139 oçraq terkälgän. Köndälek yoqtıru oçraqları soñğı 2 köndä meñnän arta.
Bäyläneşle xäbärlär
İspaniyada poyızdlar bäreleşte
Ber ük yünäleştä xäräkät itüçe ike poyızd bäreleşü arqasında 155 keşe yaralana


text:
Rusiye Qırım köpründe patlavdan evel Ukrayinağa büyük miqdarda ava darbelerini endirmege qararlaştırdı. Bunı CNN televizion kanalına Beyaz Evniñ Milliy telükesizlik şurasınıñ spikeri John Kirby bildirdi.
"İhtimal ki, bu, olarnıñ tarafından çoqtan planlaştırılğan bir şey edi. Amma bu, Qırım köprbnde yüz brgen patlavnıñ olarnıñ bazı planlarını tezleştire bilecegini istisna etmey", - dedi o.
Onıñ sözlerine köre, böyle büyük miqdarda ücümler bir qaç kün içinde planlaştırıla bilmez edi.
Aynı zamanda Kirby Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ kesen-kes uruş meydanında yutquzuv strategiyasından vatandaşlarnıñ maneviy ruhunı bozmaq ve ukrayin şeerleri ve infraterkibine viran etici zarar ketirmek kapmaniyasına keçip-keçmegenini aytıp olamadı.
Oktâbrniñ 10-nda saba Rusiye ordusı Ukrayinağa bir çoq yerden ateş açtı. Ukrayina Silâlı quvetleri 43 raketa tüşürildi ve Rusiye Ukrayinağa qarşı 83 raketanı qullandı, dep bildirdi. Ukrayina arbiyleri 12 Shahed-136 İran uçucısızını tüşürdi.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ aytqanına köre, Rusiye ordusınıñ eki nişanı bar – memleketniñ energetik obyektleri ve insanlar. Ukrayına baş naziri Denis Şmığal bildirgenine köre, Rusiyeniñ ücümleri neticesinde 8 regionda ve Kıyivde 11 «müim infrastruktura obyekti» zarar kördi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrayinağa, hususan energetika obyektlerine ücüm etilgenini tasdıqladı. O, «Rusiye topraqlarında terakt ıntıluvları» devam etse, yañı ücümlernen qorquza.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Agra
Agra (hindi आगरा) - İndiä tönyağında, Uttar-Pradeş ştatında urnaşqan şähär.
1528-1658 yıllarda - Böyek Mogollar İmperiäse başqalası.
Xäzer İndiäneñ iñ zur turist üzäge. Şähärdä küp istälekle häykällär bar, mäsälän mäşhür Tac Maxal.
Yamuna yılğası yarında urnaşa.
Xalıq sanı - 1 746 467 (2011).
TarixYзrәpTү
Agra XV ğasırda nigezlängän.
1526 yılda Babur tarafınnan yawlap alınğan.
Babur şähärdä berniçä nığıtmalarnı salğan.
1528 yıldan Bşyek Mogollar İmperiäse başqalası. Şuşı waqıtta Cämnä tözelgän.
1658 yılda Aurangzeb padişahı başqalanı Aurangabad şähärenä küçergän.
18 ğasırda catlar, farsılar, äfğännär tarafınnan höcüm itelgän.
1784 yılda maratxlar tarafınnan xarap itelgän.
1803 Britan ğaskärläre şähären alğannar.
Şähär klimatıYзrәpTү
Mankameşvar ğibadätxänäseYзrәpTү
Mankameşvar ğibadätxänäse Agra şähäreneñ dürt poçmağında urnaşqan Xoday Şivağa bağışlanğan dürt ğibadätxänälärneñ berse. Ul Cama Mäsced yanında urnaşqan häm Tac Mahaldan 2,5 km yıraqlıqta (1,6 milä) häm Agra Fortınnan 1 km (0,6 milä) dan azraq yıraqlıqta urnaşqan. Iske şähärdä urnaşıp ğibadätxänä qayberläre Mogol Çorına qarağan bazarlar belän uratılğan.
SıltamalarYзrәpTү
- Räsmi sayt(иHrл.)


text:
Avgustnıñ 15-inde saba Aqyarda dört yañı COVID-19 adisesi qayd etildi, bildire Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmeti.
"Hastalanğanlarnıñ ekisi - Aqyar sakinleri, daa ekisi - tıştan kelgenler. Yılnıñ başından berli Aqyarda yañı koronavirus infektsiyasınen 412 adam hastalandı. Şimdilik hastahanelerde 60 adam yata. 326 adam yahşı oldı, 12 adam vefat etti", - denile beyanatta.
Akimiyetniñ malümatına köre, şımdilik infektsiya hastahanesinde 176 adam baqıla, 9-ıncı şeer hastahanesine 139 yata, yaşağan yerlerinde 457 adam közetile.
İlhaq etilgen Qırımda tünevin daa bir adam vefat etti. Bunı avgust 15-iniñ rusiyeli Qırım Sağlıq Nazirliginiñ statistika malümatı köstere.
Umumen Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 1715 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 83-ü çetelden keldi, 112-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. 1190 kişi tüzeldi, 19 hasta koronavirustan vefat etti. Aqyarda yılnıñ başından 408 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 326 insan tüzeldi, 12 kişi vefat etti.
Tünevin Qırımda 51 koronavirus hastası qayd etildi, dep bildire Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Halqnıñ aq-uquqları oğrunda sanki yalıñız halqara grantlar içün küreşken qırımtatarlar aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ bildirüvi qırımtatar areketini lekeley, dep tüşüne «Penta» siyasiy araştırmalar merkeziniñ idare reisi Vladimir Fesenko.
Bu kibi fikirni o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bu bildirüv, bir taraftan, Putinniñ çekist şuurını aks ete. Öyle tüşünmege alıştı, Rusiyede de siyasiy aqiqatnı öyle tanıy, muhalifet ve cemaat teşkilâtları grantlar içün çalışa dep…Başqa taraftan, qırımtatar areketini itibardan tüşürecek bir teşviqattır», – dey o.
Fesenkonıñ sözlerine köre, bu kibi bildirüvler qırımtatarlarnı «doğru» ve «doğru olmağan» soylarına bölecek siyasetniñ bir qısmıdır. Bu strategiyanı Rusiye akimiyeti daa keçken seneden keçire, dey siyasetşınas.
«Normal», «doğru» qırımtatarları bar, akimiyet ile işbirlikte bulunğanlar, akimiyet tarafını tutqanlar, ve «doğru olmağan», «zarar ketirgen unsurlar» bar, ğarp grantlarına çalışqan soyları. Bu er şey Ğarp tizlerden turğan Rusiyege qarşı cenkleşe degen teşviqatqa kire. Şunıñ içün aqlarını qoruğan qırımtatarlarnıñ grantlar peşinde çapqanını köstermek kerek», – qayd etti siyasetşınas.
Fesenkonıñ fikrine köre, Rusiyede qırımtatar faktorını Rusiye menfaatına telükeli olğan esas faktor olaraq tanıylar, çünki qırımtatarlar – «Rusiyeniñ noqtaiy nazarına köre, Qırım cemaatçılığınıñ tam kontrol etilmegen qısmıdır».
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dey ki, «Qırımda, qırımtatar mevzuatını qullanıp, vaziyetni kerginleşmege tırışqanlar öz siyasiy niyetlerini amelge keçirmege ve aq-uquqlar oğrunda küreşçi olaraq halqara grantlarnı elde etmege istey».
Bazarertesi künü, avgust 17-de, Yaltada Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye Devlet şurası prezidiumınıñ turizm inkişafı boyunca toplaşuvını keçire.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye prezidenti Vladimir Putinninniñ Ukraina tarafı ile uyğunlaştırılmağan Qırım ziyaretini – medeniy dünyağa qarşı areket olaraq adladı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziri Dmitriy Medvedevniñ işğal etilgen Qırım ziyaretine narazılığını bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar. Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
İslâm Terek (Kirovskoye) rayonında fevralniñ 3-ünde aqşam "Tavrida" trassasında yengil maşna ve yük maşnası çatıştı. Üç adam yaralandı, olarnı hastahanege alıp kettiler.
Bunı Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
"İlk alınğan malümatqa köre, "KAMAZA 5490-55" maşnasınıñ aydavcısı, Aqmescitten Kefege taraf ketkende, telükesiz areket süratını saylamadı ve maşnanı idare etip olamayıp, qarşı yolaqqa çıqtı ve Kefege taba ketken "ZAZ TF798P" maşnasınen çatıştı", - aytıp berdiler politsiyada.
Müessise malümatına köre, qaza neticesinde "ZAZ TF798P" maşnasınıñ aydavcısı ve eki yolcusı yaralandı. Olarnı hastahanege yatqızdılar.
Müesssisede, yol qazasınen bağlı teşkerüv keçirilgenini haber ettiler.
Aqyar-Yalta trassasında Hmelnitskoye köyüniñ yanında yanvarniñ 14-ünde yol qazası oldı, onıñ neticesinde dört adam yaralandı.
Aqmescitte yanvarniñ 7-sinde "Ravon" maşnasınıñ aydavcısı, Davıdovka köyünden Kezlev şossesine taba ketkende, süratnı aştırıp, elektrika tayanğıçına uruldı.


text:
Qırım krizisı (2014)
Qırım krizisı (ukrainça KpиMcbka kpизa) - Qırım Moxtari Cömhüriätendä häm Aqyar şähärendä 2014 yılda Ukrainada xäkimiätkä kilgän oppozitsiä köçlärenä qarşı bulğan protestlar häm soñraq nizağqa Rusiä qorallı köçläreneñ qatnaşuı.
Nizağ tarixıYзrәpTү
Ukrainada säyäsi krizis (2013-2014)YзrәpTү
2013 yılnıñ dekaber ayında Viktor Yanukoviç Awrupa Berlege belän Assotsiatsiägä kerergä baş tarta. Könbatış yaqlı säyäsi köçlär, ayıruça Könbatış Ukraina tarafdarları Kiev şähärendä çualışlar, xäkimiät belän rizasızlıqların belderep "Mäydan"nı oyıştıralar. Baş kütärüçelär arasında küp radikal' törkemnär, şul isäptän ukrain millätçeläre "Uñ bülek" (prawiy sektor) suğışçan oyışması qatnaşa. Waqiğalar Ukrainada Yanukoviç säyäsäte arqasında kilep çıqqan qıyın iqtisadi häm säyäsi krizis fonında uza.
2014 yılnıñ ğinwarında ukrain millätçeläre "Töbäklär firqäse" binasın basıp ala. Ukrainanıñ küp kenä töbäklärendä Leninğa, Qutuzovka, Sovet ğäskärilärenä quyılğan häykällärne cimerälär.
Yanukoviç belän oppozitsiä liderları çit il wäkilläre qatnaşında kileşü tözi, läkin mäydan tarafdarları kileşüne tanımıy häm prezidentqa qarşı höcüm oyıştıralar, näticädä Yanukoviç qaça.
Yuğarı Rada impiçment tärtiben bozıp, Konstitutsion Mäxkämä tarafınnan yaqlaw bulmağanda Yanukoviçka impiçment belderä.
Könçığış Ukraina töbäkläre, ayıruça Qırım yaña xäkimiätne tanımıy, legitim bulmağan xäkimiät dip sanıy.
"Berkut"YзrәpTү
Kievtä xäkimiätkä kilgäç oppozitsiä "Berkut" militsiä büläkçäsen yuq itü qararın qabul itä. Qırımda urnaşqan "Berkut" şuşı qararnı qanunsız bulıp sanadı häm aña buysınmadı. Şulay itep "Berkut" Qırım yarımutrawında xezmät itärgä däwam itä.
Qırım rus oyışmalarınıñ qaraşıYзrәpTү
Rus oyışmaları "Rus blogı" häm kazaklar "saqlanu komitetlar"ın oyıştıralar, Kievtä kilgän xäkimiätne tanımıylar, Rusiäneñ yärdämen sorıylar.
Qırımtatarlarnıñ qaraşıYзrәpTү
Qırımtatar Milli Mäclese Ukrainanıñ bötenlegen häm yaña kilgän xäkimiätne yaqlıy. 26 fevral'dä qırımtatarlar häm Rusiä yaqlı tarafdarlar arasında bäreleş bula. Öç keşe häläk.
Başqa qırımtatarnıñ oyışması "Milli firqä" yaña Qırım xökümäten yaqlıy häm Kievta kilgän xäkimiätne yaqlamıy, läkin qırımtatar xalqı arasında "Milli firqä" tä'sire keçkenä.
Qırım statusı turında referendum aldında qırımtatarlarğa kiñ xoquqlar wäğdä itelä [1].
Yaña xökümätYзrәpTү
27 fevral'dä bilgesez ğäskärilär Qırım Parlamentı binasın basıp ala. Parlament utırışında yaña Qırım premyerı Sergey Aksönov itep saylana. Qırımnı üzbilgelänü referendumın ütkärü raslana.
Yaña Qırım xäkimiäte häm Kievtä kilgän xäkimiät ber-bersen tanımıy.
Rusiäneñ qatnaşuıYзrәpTү
Rusiä qorallı köçlärenä tayanıp Qırım xökümäte bar Qırımda urnaşqan xärbi obyektlar üz kontrolenä ala. Qayber Ukraina ğäskäriläre yaña Qırım xökümäte yağına küçälär, ant birälär. Räsmi räweştä Rusiä üz xärbi qatnaşuın tanımadı.
Qara diñgez flotı turında şartnamä buyınça Qırımda Rusiäneñ 45 meñ ğäskärie buluı mömkin.
2014 yılnıñ 1 martında Rusiä Federatsiä Sovetı çirattan tış utırışında Ukrainağa Rusiä Xärbi köçlären kertü turındağı qarar qabul itä.
28 fevral' — 1 mart däwamında Qırımdağı Ukraina Qorallı koçläre bülgeläre qorallı keşelär tarafınnan qamap alınğannar.
Könbatış illäre Qırım eşlärenä Rusiäneñ xärbi qatnaşuın tänqitli, törle sanktsiälär belän yanıylar.
Könbatış illäreneñ qatnaşuıYзrәpTү
Estoniäneñ çit il eşläre ministrı Urmas Paet häm Awrupa diplomatiäseneñ başlığı Ketrin Eşton arasında eläkterep alınğan telefon söyläşüe buyınça kievlelärne mäydan tarafdarlarınnan snayperlar ütergännär [2][3].
ReferendumYзrәpTү
- Tulı mäqälä Qırım statusı turında referendum
Kievtä kilgän yaña xäkimiät rus häm başqa cirle tellären qısa başlağannan soñ, häm şikle legitimlığı buluı säbäple Qırım xökümäte Qırım statusı turında referendumnı ütkärergä qararnı qabul itä.
16 martta ütkäräse Referendumda Qırım Ukraina eçendä bulaçağı yä Rusiägä keräçäge sorawları täqdim itelä.[4]
11 martında Qırımnıñ Yuğarı Sovetı häm Aqyar şähär sovetı Qırım Moxtari Cömhüriäteneñ häm Aqyar şähäreneñ bäysezlege turında deklaratsiäne qabul itä. Deklaratsiä buyınça, ägär dä Qırım xalqı referendum näticäsendä Rusiä sostavına kerergä teläsä, Qırım suveren cömhüriät itep iğlan itäçäk häm şundıy statusında Rusiä belän yañadan berläşäçäk, ilneñ räsmi iseme Qırım Cömhüriäte itep raslana.[5]
İnformatsion yaqtırtuYзrәpTү
Ukraina MMÇlardaYзrәpTү
Qırım avtonomiäseneñ yaña xakimiätenä qarata «marionetik» häm «legitim tügel» terminnarnı qullanalar.[6]
11 martında Ukrainanıñ televideniese häm radiotapşıru sorawları buyınça milli sovetı provayderlardan (tä'min itep toruçı şirkätennän) "Vesti", "Rossiä 24", "Pervıy kanal - vsemirnaya set", "RTR Planeta", "NTV - Mir" kanallarnıñ translätsiäsen tuqtatırğa täläp itkän.[7]
İskärmälärYзrәpTү
- ↑ KыpыMTaTapлapra kиң xokykлap Bәrъдә иTeлә
- ↑ Breaking: Estonian Foreign Minister Urmas Paet and Catherine Ashton discuss Ukraine over the phone
- ↑ CHaйпepы B KиeBe были HaHяTы лидepaMи MaйдaHa – TeлeфoHHый paзroBop KэTpиH ЭшToH и rлaBы MИД ЭcToHии
- ↑ Ha peфepeHдyMe B KpыMy бyдeT дBa Boпpoca: ABToHoMия ocTaeTcя B cocTaBe ykpaиHы или BxoдиT B cocTaB Poccии
- ↑ http://ria.ru/society/20140311/999005660.html
- ↑ http://censor.net.ua/news/274072/putinskaya_marionetka_aksenov_sozdaet_okkupatsionnoe_ministerstvo_oborony
- ↑ http://www.interfax.ru/world/363889


text:
Rusiye prezidenti Ukrayınağa qarşı cenkke seferberlikni ilân etken soñ 1000-den çoq qırımlı Qazahistanğa keldi. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebookta bildirdi.
«Olarnıñ sayısı toqtamayıp arta, çünki yolda olğan daa çoq insan bar. Qazahistanğa çıqqan çoqusı Ukrayına vatandaşı zor vaziyette qaldı: uzun yoldan soñ paraları bitti, qalacaq yerleri yoq, Ukrayınağa nasıl baracaqlarını añlamaylar», – dep bildirdi Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ gumanitar meseleler koordinatsion merkezi «eñ acele meselelerni» gece-kündüz çezmege tırışa.
Çubarov, Rusiye seferberliginden qaçqan Ukrayına pasportı olğan Qırım sakinlerine yardım etüv meselelerinen bağlı qararlarnı acele qabul etecek Ukrayına müessiselerara işçi gruppasını «tez qurmağa» çağırdı.
Sentâbrniñ 21-nde Rusiyede qısmiy seferberlik ilân etilgen soñ Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti askerlikke aluv komissiyalarını quruv aqqında bildirdi. Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 5 biñden çoq qırımlı celpname aldı. Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti yedekte olğan tahminen 2 biñ kişi Rusiyege ant etti, dep bildirdi.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Tamila Taşeva Qırımda arbiy komissarlıqlar qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde kütleviy şekilde celpnameler bere, dep bildirdi. «Krım SOS» aq qorçalayıcı teşkilâtı qırımtatarlarnıñ seferberligi olarnıñ genotsidine yol aça bile, dep bildirdi.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye seferberligine oğrağan qırımlılar içün areket algoritmini derc etti. Rusiye ordusına çağırılmaqtan qurtulmağa istegenler içün «canlı destek» açıldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rhodesnıñ aytqanına köre, körüşüv Amerika halqınıñ qırımtatar halqına birdemligini köstermek ve «Rusiyeniñ Qırım işğalini» qabul etmegenini qayd etmek içün keçirilecek. Bunı New York Times mühbiri Pieter Becker Twitterde bildire. Obamanıñ qırımtatarlar vekillerinen körüşecegini «Azatlıq» Radiosınıñ Avropa bürosı da haber ete.
Mezkür körüşüvde qırımtatarlarnı kimler temsil etecek Rhodes aytmadı. Onıñ bildirgenine köre, qırımtatarlarnıñ temsilcileri Varşavağa Poloniya parlament saylavlarınıñ 25 yıllığına bağışlanğan tedbirlerge davet etildi. O vaqıt «Birdemlik» muhalifet firqası ğalebe qazanğan edi.
Ben Rhodesnıñ Reuters bildirgen aytqanlarına köre, Obamanıñ Avropa ziyareti çerçivesinde Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvi planlaştırılmay. Lâkin eki lider arasında subet olması mümkün. Hatırlatamız, Obama ve Putin iyün 6-da Normandiyada ingiltere-amerika ittifaqdaşlar kelmesiniñ 70 yıllığınen bağlı tedbirge qoşulacaqlar, dep haber ete RBK.
Frenkistandaki tantanalı merasimlerde iştirak etmezden evel Obama Ukrainanıñ yañı saylanğan prezidenti Petro Poroşenko ile körüşecek. Tedbir iyün 4-de Varşavada ötkerilecek.
Reuters agentliginiñ bergen malümatlarına köre, Poroşenko eñ yaqın vaqıtta Putin ile körüşmesi mümkün – Ukrainanıñ yañı prezidentini Frenkistandaki tedbirlerge davet ettiler.
Normandiyadaki körüşüv Putinniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ ğarbiy liderler ile ilk körüşüvi olacaqtır. Ukrainadaki adise-vaqilardan sebep Rusiyeni «büyük sekizden» quvdılar, iyün ayına Soçide keçirilmesi belgilengen «lerilegen devletler klubınıñ»sammiti ise lâğu etildi.


text:
Kanadadaki Toronto şeerinde «Yediler gruppası» tış işleri nazirleriniñ körüşüvi başlandı. Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin onda ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ açlıq meselesini ortağa qoymaq istey.
Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, diplomatlarnıñ sammitindeki birinci tedbir – Ukraina ve Rusiye aqqında suhbet – Kanada diplomatiyasınıñ rehberi Hristâ Frilandnıñ evinde ğayrı-resmiy şekilde keçe. O, şahsen saba yemegini azırladı ve zenaatdaş nazirlerni öz aşhanesinde qabul ete.
Ğayrı-resmiy sabalıq yemek bir buçuq saat devam etecek.
Ukraina tış işleri naziriniñ bu körüşüvniñ arfesinde pressağa bildirgenine köre, o, Qırım sakini Volodımır Baluhnıñ taqdiri, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Ukrainanıñ territoriyaları meselelerinde Ukraina ile birdemligini, Donbasstaki barıştırıcı missiyasınıñ formatı, Ukrainanıñ reformaları, Angliyadaki Solsberi şeerinde sabıq Rusiye istihbarat hadimi Sergey Skripalniñ zeerlenmesi ve Suriyedeki himiyeviy ucümden soñki yañı şaraitlerde Kyivniñ ğayretlerini «Yediler gruppası» devletlerinen koordinatsiya etüvini muzakere etmege planlaştıra.
Pavlo Klimkin, AQŞ devlet kâtibi vazifesini eda etken Con Sallivan ve Almaniya tış işleri naziri Gayko Maas ile eki taraflı körüşüvlerini endi keçirdi. Ondan ğayrı, aprel 22-de onda Britaniya diplomatiyasınıñ başlığı Boris Conson ile körüşüvi planlaştırılğan.
Daa evel Kanadadaki Ukraina elçisi Andrey Şevçenko, Kanadadaki Toronto şeerinde aprel 22-de başlaycaq «Yediler gruppası» devletleri tış işleri nazirleriniñ körüşüvine Ukrainanı birinci kere davet ettiler, dep bildirdi.
O, Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin davetnameni öz zenaatdaşı, Kanadanıñ baş naziri Hristâ Frilanddan alğanını qayd etti.
«Yediler gruppası»na AQŞ, Yaponiya, Almaniya, Kanada, İtaliya, Fransa ve Büyük Britaniya kireler. 2018 senesinde klubda Kanada reislik yapa.


text:
Sırbistanlı rejissör ve çalğıcı Emir Kusturitsa, The No Smoking Orchestra folk-rok-gruppasınıñ çalğıcıları ile beraber Çufut-Qale qobalar şeerinde improvizatsiya yolunen kontsert keçirdi. Bunı «Krım 24» telekanalı bildire.
Ondan ğayrı Kusturitsa Çufut-Qalede rekonstruktsiyanıñ keçirilmesini tevsiye etti.
Qobalar şeerini kezgen soñ o: «Bu yerde insanlarnıñ yaşayışı bar edi. Onı köstermek kerek. Tarihiy rekonstruktsiyanı keçirmek kerek», – dedi.
Sırbistanlı rejissör ve çalğıcı Emir Kusturitsa ağustos 22-de Yaltağa kontsert ile keldi.
Kusturitsa 2017 senesi iyül 23-te Qırımğa keldi ve «añlı surette Ukraina devlet sıñırınıñ bozuluvı; Rusiyeniñ tecavuzını red etüv; Qırımnıñ ilhaq etilmesiniñ qanuniyleştirilmesinde iştirak etüv ve yarımadanıñ territoriyasında qanusız gastrol faaliyeti» içün Ukrainadaki «Mirotvorets» saytınıñ bazasına kirsetildi.
Ondan evel Kusturitsa, Qırımda sanağa çıqqanı içün ihtimal ile özüne qarşı sanktsiyalarnıñ tatbiq etileceginden qorqmağanını bildirdi. O, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesiniñ tabiiy, «organik protsess» olğanını saya.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ ve Donbasstaki cenk vaqtında sırbistanlı kinorejissör, Kann festivaliniñ eki defa laureatı, çalğıcı Emir Kusturitsa defalarca Kremlniñ areketlerine qol tuttı. Buña cevaben Kyivde Kusturitsanıñ iştiraki ile konsertni lâğu ettiler.
Ecnebiy artistler Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa Ukraina tarafından qapatılğan keçirüv noqtalarından keçerek gastroller ile kelip, Ukraina qanunlarını bozalar. İlhaq etilgen territoriyada sanağa çıqqan ya da Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqına qol tutqanını bildirgen artistlerniñ bazıları Ukrainanıñ qıtadaki qısmında sanağa çıqmaq imkânından marum etildiler.


text:
Qırımda keçken künü 552 yañı koronavirus hastaları qayd etildi, tünevin qayd etilgen hasta sayısından (544 hasta) çoq oldı. Bu yarımadada bir künde qayd etilgen yañı rekord oldı.
«2021 senesi oktâbrniñ 14-ne qadar Qırım Cumhuriyetinde 85 913 yañı COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi. Soñki künde 552 hasta, bir kün evelsi 544 hasta qayd etildi», – dep bildirdi Kreml kontrolindeki Qırımnıñ emek ve içtimaiy qoruv naziri, baş nazir muavini Yelena Romanovskayanıñ matbuat muavini, dep yaza akimiyetke qoltutqan Qırım kütleviy haber vastaları.
Qayd etilgenine köre, Aqmescitte eñ çoq hasta qayd etildi. Yaltada – 67 hasta, Aluştada – 46, Kefede – 45, Bağçasaray rayonında – 39 hasta qayd etildi.
Berilgen malümatqa köre, yarımadada 15 koronavirus hastası vefat etti, 31 yaşından 60 yaşına qadar üç kişi vefat etti, qalğanları – 60 yaş büyük. 3 898 insan hastahanede tedaviylene, 147-si çağına yetmegen soyu, 86 insan – 19 yaşından 30 yaşına qadar, 1448 kişi – 31 yaşından 60 yaşına qadar. Hastalarnıñ çoqusı 60 yaştan büyük – 2217 insan.
Oktâbrniñ 12-nde Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi yarımadada bir künde yañı rekord aqqında bildirdi – 531 hasta qayd etildi. Akimiyet, COVID-19 ve pnevmoniya hastaları içün qoşma 115 yer açıldı, dep bildirdi – al-azırda 4 biñden çoq yer bar.
Qırımda koronavirus pandemiyası sebebinden kirsetilgen yüksek seviyeli azırlıq rejimi dekabr ayına qadar uzatıldı. Oktâbrniñ 11-nde Qırımda yañı koronavirus sıñırlavları işke tüşürildi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qomşu Rusiyede Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusı Ruslan Zeytulayevni 12 yılğa azatlıqtan marum etti. Bunı aprel 26 künü öz Facebook saifesinde jurnalist Vladislav Râzantsev haber etti.
«Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, Qırımda «Hizb ut-Tahrir» bölügini teşkil etkeninde qabaatlanğan qırımtatarı Ruslan Zeytullayevni 12 yılğa apis etti. Zeytullayevni desteklemek içün yigirmiden ziyade adam keldi»,– dep yazdı jurnalist.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, 2016 senesi sentâbr 7 künü Zeytullayevni «terroristik cemiyette iştirak etkeninde» qabaatlı tanıdı ve oña 7 yıl apis cezasını berdi. Rusiye prokuraturası Rusiye Aliy mahkemeniñ bu qararına itiraz bildirdi ve dava, tekrar baqılmaq içün, kene de Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine yollanıldı. Taqiqat organları, Zeytullayevnıñ terroristik cemiyet iştirakçisi degil de, teşkilâtçı olaraq tanılğanını istey. Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ böyle maddesi, eñ azından 15 yıl ve atta ömürlik apis cezasına ketirmek mümkün.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bıyılğı Nobel' bülägen alğan ximiklarnıñ iseme açıqlandı
Ximiyä tarmağındağı Nobel' premiyäsenä 3 ğalim layıq dip tabıldı
Bıyılnıñ ximiyä tarmağındağı Nobel’ bülägen Amerika häm Daniya ğalimnäre aldı.
Şveśiyä patşalığı fän akademiyäsennän belderülärençä, Karolin Bertośśi, Morten Meldal häm Barri Şarpless klik-ximiyä häm bioortogonal’ ximiyä üseşenä kertkän öleşläre öçen premiyägä layıq bula.
Ximiyä tarmağındağı Nobel’ büläge 1901nçe yıldan birle tapşırıla. Anı 2015nçe yılda törek ğalime Aziz Sancar aldı. Ul Nobel’ bülägenä layıq bulğan berençe törek fän ähele.


text:
Yarımadada adet üzre mayıs 18 kününde keçirilgen Qırımnıñ sürgün etilgen halqlarınıñ hatıra Kününiñ keçirilüv tarzı 2015 senesi deñişe bile. Bunı cumaaqşamı künü, yanvar 22-de, Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Qırım «devlet komitetiniñ» reisi Zaur Smirnov bildirdi, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Jurnalistniñ bu sene mayıs 18 künü adetiy miting olacaqmı degen sualine cevap berip, Smirnov bu kün «siyasiy tesir aleti olğanı» aqqında bildirdi.
«Minberde er yıl aynı rezolütsiyalar ile aynı insanlar buluna edi. Şunıñ içün, menimce, işbu matem tedbirniñ keçirilüv tarzını deñiştirmek kerektir, bundan manası deñişmez de», – dep bildirdi Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Qırım «devlet komitetiniñ» reisi Zaur Smirnov.
«Akimiyet, qırımtatarlarnı ealige qarşı qoymaq içün, bu yürüşten faydalana edi ve işbu emirler Kiyevden Aqmescitke kelip çıqa edi. Şu vaqıtları insanlar mayıs 18 künü soqaqalrğa bile çıqmağa qorqa edi. Ortalıqta er şey qapala ve militsiyağa tola. Bundan çetleşmek vaqıt keldi», – dedi Smirnov.
Onıñ sözlerine köre, akimiyet şimdi «mayıs 18 künü nasıl şekilde keçecegini» tüşüne.
«Evelden bizge bunı yükley ediler. Bir şey soramayıp, mayıs 18 künü – er kes meydanğa, – dep, er kes kete edi. Belki, bu sene de öyle yaparmız. Amma men tedbirniñ mündericesini deñiştirmek kerek, dep aytam», – qayd etti o.
Haber etilgeni kibi, 2014 senesi işğal etilgen Qırım akimiyeti mayıs 18 künü munasebeti ile Lenin meydanında mitingni keçirmege izin bermedi. Miting Aqmescit rayonı Aq-meçet qasabasında keçirildi.


text:
Bügin Stambul qalasında Türki tildi memleketter keñesiniñ sırtqı ister ministrleri bas qosadı. Eñ mañızdısı bwl otırısta türki keñes müşeleri Auğansta..
Soltüstik Koreya biligi Oñtüstik Koreyanıñ soğıstıñ ayaqtalğanın resmi türde jariyalap, beybit kelisimge kelu turalı şaqıruına jauap berdi. Eldiñ eñ j..
Iran «yadrolıq kelisim» turalı kelissözge oraladı. Bwl turalı eldiñ jaña sırtqı ister ministri NBC News arnasına bergen swhbatında mälimdedi. Onıñ ayt..
Qazaqstanda ipotekalıq qarızı bar äleumettik az qamtılğan toptardı jalğız baspanasınan ayırmaudı qarastıratın memorandum qabıldandı. Oğan Qarjı narığı..
Singapur biligi jaqında Xavier attı eki jaña policiya robotın şığardı. Olar qoğamdıq orındardağı qauipsizdikti baqılaydı äri zañbwzuşılıqtardı anıqtay..


text:
Qırımda «politsiyanıñ» er bir hadimine arbiy komissarlıqqa celpname keldi.
Bu aqqında hadimlerden biri bildirdi, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
Onıñ aytqanına köre, celpnamede bu «Arbiy borc ve arbiy hızmet aqqında» qanunğa köre esapqa aluv olğanı qayd etile, lâkin bir kimse bir şey añlatmay.
«Celpnamelerni berdiler, tibbiy teşkerüvden keçip, dekabrniñ 19-na qadar arbiy komissarlıqqa kelmek kerekligini ayttılar. Lâkin biz epimiz cedvelde bar edik, olarnıñ bundan haberi bardır», – dep ayttı Tsentrniñ subetdeşi.
Talaplarğa riayet etmegen politsiya hadimlerini Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları boyunca mesülietke çekecekler.
Yazda Rusiye Federatsiyası vatandaşınıñ pasportını alğan erkeklerni yerli arbiy komissarlıqqa kelmege mecbur ettiler.
Mart 8-de «Qırım samooboronasınıñ» aman-aman 100 arbiyi Aqmescitteki Kiyevskaya soqağında yerleşken Cumhuriyetniñ arbiy komissarlığını zapt ettiler.


text:
Auğanstandağı terrorlıq toptardıñ äreketi barğan sayın jiiley tüsti. Kabulda İşki ister ministrliginiñ ğimaratına terrorlıq şabuıl jasaldı. Bwl turalı..
Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ wyımdastıruımen Ədebietşiler üyinde Alaş arıstarı men aşarşılıq qwrbandarına arnalğan "Ən - minəjat, jır - dwğa" attı ruh..
AQŞ-Qıtay arasındağı şielenis viza beru qızmetine de öz äserin tigizdi. AQŞ tarabı 11 mausımnan bastap, qıtaylıq viza aluşılarğa degen qauipsizdik tek..
Izrail'diñ twraqtı ökili Danni Danon BWW-nıñ Qauipsizdik Keñesine HAMAS qozğalısın resmi türde terrorlıq wyım dep tanuğa şaqırdı. Bwl turalı 24heures...
Resmi Beyjiñniñ AQŞ-qa qarsı arız-şağımı köbeygenine qaramastan, keşe AQŞ qorğanıs ministri mälimdeme jasap, Qwrama Ştattıñ öz wstanımında berik twrat..


text:
10 Taqva esas muradımız | Ramazan Nefesi
Nice oraza fazıletler aqqında laf ettik, nice oraza büyük sevaplarğa nail olmağa aqta hadisler añlattıq. Endi ise orazanı nasıl qoramağa, nasıl mükemmelliştirmek aqta, tam sırasıdır Oraza arap tilinde sıyamdır. Sıyam kelimesi lüğatta esas olaraq terk etmek manasında qullanıla. Onun içün ResulüLLah (aleyhi-s-selâm) ayta ki… Ne içün ResulüLLah böyle ayta? Çünki esas maqsad orazadan taqvadır… Ve bu sebepler: pis, boş laflar, qavğalar, yaramay, birisiniñ canını acıtqan sezler bu yüksek maqsatqa irişmege maniadır. ResulüLLah soñ hutbesinde safdaşlarına vaz eterken sonuñda ayta edi: Allahumma hal ballâğta? Allahumma-ş-had! Bizde nasiatta bulunarken aytamız: Ey Allahım, biz haberdar ettik mı? Ey Allahım, Sen Şaat ol! Allah epimizni caillikten qorusın ve taqva saiplerinden eylesin!


text:
Ukrayına arbiyleri keçken künü Rusiye uçurğan 20 Shared-136 uçucısızından 15-ini tüşürdi, dep haber etti oktâbrniñ 20-nde aqşam Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı.
«Duşman Ukrayına vatandaş infrastrukturasına qarşı İran uçucısızlarını qullanıp darbe endirdi. 20 uçucısızdan 15-i Ukrayına Silâlı quvetleri tarafından tüşürildi», – dep aytıla haberde.
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı bir künde zaptçılar üç raketa ve 20 aviatsiya darbesini endirdi, reaktiv toplu ateş sistemalarından 10 kere ateş açtı, dep qoştı. «Duşmannıñ darbesine 20 mesken yer oğradı. Hususan, Donetsk vilâyetiniñ Ternı, Bahmut, Ugledar ve Kamışevahası», – dep aytıla haberde.
Bugün Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Baş operativ idaresiniñ yolbaşçı muavini, brigada generalı Aleksey Gromov bildirgenine köre, oktâbrniñ 10-ndan soñ Rusiye Ukrayınağa qarşı raketa ateşlerini yedi qat arttırdı.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye ordusınıñ kamikadze-dronlarını qullanuvı oktâbrniñ 10-ndan soñ arttı. «Oktâbrniñ 10-ndan duşman 176 uçucısıznı qullandı, keçken üç ayğa baqqanda 2,5 qat çoq», – dep qayd etti o.
Soñki vaqıtları Rusiye ordusı Ukrayına energetika infrastrukturasına qarşı ateşlerini quvetleştirdi. Ücüm içün olar qanatlı raketalarnı qullana, «topraq-topraq» ava mudafaası raketalarını ve İran bergen Shahed-136 kamikadze-dronlarını qullana.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin oktâbrniñ 10-nda Rusiyeniñ Ukrayınağa, hususan energetika obyektlerine darbe endirgenini tasdıqladı. Aynı vaqıtta o, «Rusiye toprağında terror ücümlerini kerçekleştirmege tırışsalar», yañı ücümnen qorquzdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Keriç köprüniñ demiryol qısmından yük areketi 2020 senesi iyün 1-inde açılacaq. Bunı Rusiye naqliyat naziriniñ müavini Vladimir Tokarev haber etti, dep bildire TASS Rusiye haber agentligi.
"İyünnin 1-inde planlaştıramız", - dedi o. Tokarevnıñ aytqanına köre, demiryoldan, birinciden, yaqıt, qurulış mahsulatı ve qum taşıycaqlar.
Daa evel haber etile edi ki, Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov, kelecek kurort mevsimine qadar Keriç köpründen Rusiyeden Kefe ve Kezlevge poyezd yürüşlerini başlamağa istey.
Keriç köprüden keçecek yük trenleriniñ areketini 2020 senesi iyün ayında başlatmağa planlaştıralar.
«Grand Servis Ekspress» naqliyat şirketi noyabrniñ 8-nde saba Keriç köprüden ketecek Qırımnıñ yolcu trenlerine bilet satmağa başladı.
Sentâbrniñ 24-nde Rusiye kütleviy haber vastaları dizelli lokomotiv test şeklinde Keriç köprüniñ demiryol qısmını keçti, dep bildirdi. «Stroygazmontaj» şirketiniñ müdiri, Rusiye iş adamı Arkadiy Rotenbergniñ bildirgenine köre, köpürniñ demiryol qısmında areket 2019 senesi dekabr ayında başlatılacaq.
Daa evel Rusiye akimiyeti Keriç köprüne 166 «yañı vagonnı» bermege vade etken edi. «Qırım demiryolları» müdiri Aleksey Gladilin Keriç köprüniñ demiryol qısmı açılğan soñ andan qomşu Rusiyeniñ 11 şeerinden trenler keçecek, dep ilân etti.
2019 senesi mayıs ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç köprüniñ demiryolu «cedvelden daa tez qurarlar», dep bildirdi.


text:
1903 jıldıñ 17 jeltoqsanında Soltüstik Karolinanıñ dünieniñ tört bwrışınan birdey jel soğatın jağajayında ağayındı Rayttar 100 sekundtan asa uaqıt boy..
Qazaqstan enciklopediyasınıñ 2001-2007 jıldar arlığındağı jauaptı şığaruşılardıñ biri Asılhan Mamaşwlımen wlttıq enciklopediya twrğısındağı swhbat
28 jetoqsan küni Almatıdağı Jambıl atındağı filormaniyada “Sapalı qazaq” qoğamınıñ wyımdastıruımen Moñğoliya qazaqtarınan şıqqan düldül änşi Şerikba..
äl-Farabi atındağı QazWU Jurnalistika fakul'tetiniñ ağa oqıtuşısı, aqın Mwrat Şaymarannıñ bir top öleñderi.
As üyde şay işip, jurnal körip otır edim, kenet üy işinen qızımnıñ: – Äke! – degen dauısı estildi. Men oğan: – Ne boldı? – dep dauıstadım. – Tez kel! ..


text:
Martnıñ 18-inde Aqyarda Hahimov meydanında, ilhaqnıñ 5 yıllığını qayd etip, talebe ve studentler 70 metrlik Rusiye bayrağını yaydı. Bu aqta şeerniñ rusiyeli akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Aktsiyada Rusiye Qara deñiz flotunıñ komandanı Aleksandr Moiseyev ve şeerniñ rusiyeli akimiyetiniñ vekilleri iştirak etti.
Aqşam Rusiye icracılarınıñ iştiraginen kontsert keçirilecek. Onda Aleksandr Marşal, Stas Pyeha, Vika Tsıganova, Yuliya Saviçeva, Olga Kormuhina ve başqa yırcılar, “Gorod 312”, “Zemlâne”, “Gradusı” taqımları iştirak etecek. Tedbit saat 21:00-da salüt ile bitecek.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda qırımtatar faalleri Ramazan ayında oraza tutqan qırımtatar siyasiy mabüslerine kütleviy aş yollamalarnı azırladı. Yollamalarnı Qırım ve Rusiyedeki izolâtor ve koloniyalarğa yiberecekler. Bunı Qırım.Aqiqatqa "Qırım birdemligi"niñ koordinatorı Server Çolakçik haber etti.
"Halqımız siyasiy mabüslerniñ cinayetkâr olğanınen iç bir vaqıt razı olmaz. Qanunsız maküm etilgenlerge yardım etmek istegi er sefer vatandaşlarımızğa yardım köstermek içün yañı yollarnı tapa. Ve bugün, Ramazan ayında, SİZOda orazanı tutmaq ne qadar qıyın olğanını añlap, apislilerge aşayt mallarınen küçük yollamalar yiberip olarnı destekleycek oldıq. İşte böyle nevbetteki "Esir içün iftar" teşebbüsimiz peyda oldı", - haber etti Çolakçik.
Faalniñ aytqanına köre, yigirmeden ziyade mabüske yollanma artıq yiberildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısını aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.


text:
Rusiyege boysunğan prokuratura 22 yaşındaki Aqmescit sakinine qarşı «Vkontakte» içtimaiy ağında prokuratura «ekstremist» sayğan beyanatlarını yazğanı içün cinaiy iş açtı.
Bu aqta Rusiyege boysunğan Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Belgilengenine köre, 22 yaşındaki yerli sakin öz saifesinde Ekstremistik malümat federal cedveline kirgen malümatnı yerleştirdi: milletçi şiarlarnen audio malümatları, ve natsistik timsallerni köstergen fotoresimler», – dep aytalar müessisede.
Beyanatta qayd etilgenine köre, içtimaiy ağnıñ qullanıcısına qarşı «Derc etilgen Ekstremistik malümat federal cedveline kirgen ekstremistik malümatnıñ kütleviy şekilde paylaşması aqqında» ve «natsistik timsallerniñ, ya da ekstremistik teşkilatlarnıñ timsalleriniñ teşviqatı ya da halq ögüne numayış etüvi» rusiyeli qanunlarınıñ maddelerine binaen memuriy qanunnı bozuv boyunca cinaiy işler açıldı.
Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi qabaatlanğan şahısqa 2 biñ ruble miqdarında memuriy cezanı belgiledi.
«Prokuror teşkerüvleriniñ neticesinde qanunnı bozğan şahıs audio malümatlarını özü sildi», – dediler müessisede.
Bu Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ içtimaiy ağlarda malümatnı paylaşqan yarımada sakinlerine qarşı açılğan cinaiy işlerniñ birincisi degildir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım tasil «naziri» Natalya Gonçarovanıñ sözlerine köre, Qırım mezunları aqqında malümat kiyevli «İnforesurs»qa berilgen edi – Ukrainada aliy oquv yurtları içün diplomlarnıñ yekâne basılğan yeri. Şunıñ içün diplomlarnı şahsiyetni tasdiqlağan vesiqalarnı taqdim etip, Kiyevde elde etmek mümkün.
Ukraina tasil ve ilim naziriniñ muaivni İnna Sovsun qayd etken edi ki, qıtada diplomnıñ Rusiye şeklini taqdim etip, ukrain variantnı almaq mümkün, amma bu ketişatnıñ tafsilâtı daa belli degil.
V.Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektor muavni Aleksandr Timohin ukrain diplomlarnı elde etmege istegenlerge Qırım aliy oquv yurtından ketip, Ukraian universitetlerinde oquvnı devam etmege ya da Rusiye dimlomnı elde etip, qıtada çalışmağa tevsiye etti.


text:
Resey basıp kirgennen beri 9 mıñ ukrain äskeri qaza taptı. Osılay dep Ukraina qarulı küşteriniñ bas qolbasşısı Valeriy Zalujnıy mälimdedi. Bwl turalı Ortalıq Aziya jañalıqtar qızmeti jazdı.
Bwl ukrain qarulı küşteriniñ soğıs bastalğannan bergi alğaşqı resmi mälimdemesi.
Mausım ayında Ukraina prezidentiniñ keñesşisi Aleksey Artestoviç soğısta keminde 10 mıñ ukrain äskeri qaytıs bolğanın aytqan.
"Proekt" basılımı ukrain taraptıñ joğaltular jönindegi Reseydiñ barlıq mälimetterin qosıp eseptegende, olardıñ jalpı sanı keminde 50 mıñnan asadı dep jazğan.


text:
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Edem Smailov ve Server Mustafayev mahkeme erkânını tamamen red ettiler. Bu aqta «Qırım birdemligi» bildirdi.
Qayd etilgenine köre, Smailov şaatlarnı sorğuğa çekmege razı omlağan mahkeme reisini red etti. O, gizli şaatlarnı örnek olaraq kösterdi, onıñ fikirince, olar davanen bağlı müim bir şey aytmadı, amma mahkeme prokurorğa olarnı sorğuğa çekmege izin bergen edi, dep ayttı.
Şimdi ise, Smailovnıñ fikirince, onıñ imaye aqqı bozula,.
«Bunı basqı ve imaye aqqını red etüv dep sayam. 10 ay devamında qabaatlav tarafınıñ delillerini diñledik. Aman-aman bir yıldan berli sizge itaat etemiz. 8 imayeci ve 8 mabüsniñ aqlarını yerine ketirmek içün daa az vaqtı ve imkânı bar. Bu mahkemeniñ bütün erkânını red etem», – dep ayttı Mustafayev.
Mahkeme bu muracaatqa daa cevap bermedi.
Daa evel mahkeme Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini apiste qaldırdı. Olar noyabrniñ 12-ne qadar tahqiqat izolâtorında bulunacaqlar.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye Federatsiyası Qırımda 40 biñden ziyade arbiyni topladı. Bunı çarşenbe künü, fevral 25-te, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «5 kanal» telekanalına bildirdi, – dep haber ete RBK-Ukraina.
«Eñ azından, anda 40 biñ asker bar. Sıñırda eñ çoq... Canköyde bizim tarafımızğa uçacaq olğan tahminen 60 arbiy uçaq tura», – dep ayttı Mustafa Cemilev.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda «arbiy küç quvetleştirile».
«Qızıltaş... Yaltağa yaqın, sovetler zamanında anda radiatorlar anbarı bar edi... Şimdi onı ğayrıdan tikleyler, gece-kündüz tsementni ketireler... Özek silânı taşığan raketalarnı alıp keleler», – dep qayd etti Cemilev.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dedi ki, Ukraina Qırım aqqından iç bir vaqıt vazgeçmeycek.


text:
Plank temperaturası
Plank temperaturası - zamança fizikada temperaturanıñ iñ yuğarı çige, alman fiziğı Maks Plank xörmätenä atalğan, TP dip bilgelänä.
Plank berämlekläreneñ berse, kvant mexanikasında fundamental' çik bulıp tora.
Gravitatsiä kvant teoriäse eşkärtelmägängä kürä zamança fizika esseräk berär närsäne taswirlıy almıy.
Plank temperaturadan yuğarıraq oçraqta kisäkçälär energiäse şundıy zur bula, şuña kürä kisäkçälär arasında üzara tä'sir iteleşe bütän fundamental' tä'sir iteleşlär belän çağışrılıp bula. Ul temperatura Ğälämneñ Zur Şartlaw berençe mizgelendä (Plank waqıtı) temperaturası bulğan:
biredä
- mP — Plank massası,
- c — vakuumdağı yaqtılıq tizlege,
- ħ — Dirak daimie,
- k — Boltsman daimie,
- G — gravitatsion daimi.
Tigezlämägä şunı quyıp, isäpläp çığarabız:
TP=1,416 808(33)×1032 Kelvin
Sıltamlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- NIST: ПлaHkoBckaя TeMпepaTypa. (AHrл.)
- KakoBa пpoTиBoпoлoжHocTb aбcoлюTHoMy Hyлю? (AHrл.) 2008 eлHың 21 Hoябpb kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, ealiniñ COVID-19 koronavirus yuqunçına qarşı aşılav bedava olacaq, dep söz berdi. Azatlıq Radiosı Devlet başınıñ matbuat hızmetine atfı, yanvarnıñ 30-nda, cumaertesi künü Zelenskıy muqavemetlevni Ukraina Sağlıq saqlav naziri Maksim Stepanov ile muzakere etkenini bildire.
“Ukrainada COVID-19ğa qarşı aşılav bedava olacaq. Bu, bütün dünya çekişken pandemiya zamanında devlet öz vatandaşına köstermek kerek olğan qyğıruv, qoruvdır. Hususiy hastahanelerde aşınıñ fiyatı ne qadar olacağını bilmeyim, amma ukrainlerniñ çoqusı içün bu zor kele bile. COVID-19ğa qargı aşı ise, devletniñ qazanması kerek olğan şey degil”, – dedi Zelenskıy.
Aynı zamanda, Sağlıq saqlav naziriniñ başı aşılama planı er keske bedava hızmetler kösterilmesini közde tuta, ilk nevbette ise telüke altında olğanlar aşılanacaq, dep qoştı.
“Yaqında koronavirusqa qarşı aşını nasıl almaq plannıñ taqdim etip, añlatacaqmız. İlk nevbette ekimler, mobil gruppalar olacaq. Eayliniñ prioritet gruppaları arasında elbette qart adamlar. Bundan ğayrı COVAX teşebbüsi çerçivesinde faal çalışamız. Bir ay içinde qaç adamnı aşılap ola bilecegimizge köre devlet parasını tüzgün şekilde üleştirecekmiz. Aşılavnıñ bütün ihtiyaclarını qarşılımaq içün para yetecek”, – dedi Maksim Stepanov.
Aynı zamanda, prezident Zelenskıy, bazarnıñ inkişafını destekley ve parası olğanlar koronavirusqa qarşı özleri aşılanmaq kerek, dep ayta.
Aşılav mecburiy olmaycaq, amma em prezident, em Sağlıq saqlav naziri “ukrainler sağlığına diqqatlı olıp aşılav planına riayet eteceklerine” inanalar.
Stepanov, aşılav defalarca teşkerilecek ve ukrainlerge tek keyfiyetli soyu teklif etilecek, dep bildirdi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit yanında polis hadimleri qalp alkogolni işletip çıqarğan üç gizli tsehnı taptı. Bu aqta Qırımda rusiyeli İİN matbuat hızmeti bildirmekte.
“Tintüv vaqtında polis hadimleri, raqı ve konyak sıfatında terkibinde spirt olğan içimlikniñ üç biñden çoq litrini ve sarap sıfatında biñ litge qadar içimlikni taptı ve tutıp aldı. Vaqia yerinden qoqutıyıcılar, ğıda qoşmalar ve boyalar tutılıp alındı. Bundan ğayrı, tsehte büyuk kölemde cam ve plastik şişiler ve qalp alkogol yapması içün aletler tapıldı”, - denile beyanatta.
İİÑ-nde, tsehler Aqmescit yanındaki bir qaç qasabada yerleşkenini bildirdiler.


text:
Ukraina Mudafaa naziri Andriy Zağorodnük Ukraina Qırım ilhaqını tanuv meselesini Rusiye ile muzakere etmeycek, dep bildirdi. Nazir, Rusiye Tış işler nazirliginiñ memurlarından biriniñ Qırım ilhaqını tanımaq çağıruvını açıq provokatsiya dep saya.
Ukrinform malümatına köre, bu aqta Zağorodnük cuma künü Brüsselde Alyansnıñ merkezine yapqan eki künlik ziyareti ve NATO memleketleri mudafaa nazirlerinen muzakereler keçirgen soñ jurnalistlernen körüşip ayttı.
«Aslında, bu eki mesele ayırılmalı. Birincisi – böyle beyanatlarğa nasıl yanaşamız? Böyle beyanatlarnı provokatsiya dep sayamız, Ukrainağa basqı yapmaq, belli añlaşmalarğa zorlamaq içün yapalar. Yani iç bir tanuv munaqaşaları olmaycaq. Bunı ciddiy şekilde aytmaq bile olmaz», – dedi nazir.
O, Azaq deñizindeki vaziyet kerçekten pek kergin olğanını tanıdı.
«Bizim vazifemiz – qabiliyetni quvetleştirmek, daa doğrusı olarnı qurmaq. Bunı da yapamız. Bu bizim strategiyamız, flot ve yalı mudafaası, ordularnıñ azırlanuvı, imkânlarnıñ arttırılması. Qara deñizge kirgen gemiler (NATO) – başlağan planımıznıñ bir parçası», – dedi Zağorodnük.
Ukraina Devlet gidrografiyası deñiz sıñırını belgilemek içün Rusiye ile muzakere esnasını başlatmağa çağırğan edi.
Avgust ayında Ukraina Devlet gidrografiyası yarımadanıñ bütün limanlarına kirişni yasaqlamaq içün işğal etilgen Qırım etrafında deñiz rejim rayonını ilân etmege planlaştıra, dep haber etilgen edi.
Rusiyeniñ qırımlı senatorları Sergey Tsekov ve Olga Kovitidi Ukraina akimiyetini Qırım etrafında rejim deñiz rayonını qurmaq niyetine açuvlanğan ediler.
2014 senesi iyül ayından berli Ukraina ükümeti Rusiye işğal etken yarımadanıñ bütün limanlarını qapattı, Qırım halqara gemiler içün qapalı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye uquqqoruyucısı Zoya Svetova avgustnıñ 14-ünde açlıqnı ilân etken ukrain rejissöri Oleg Sentsovnı rusiye koloniyasında ziyaret etti. Uquqqoruyucı Sentsov alı havflığa yaqın dep aytqanını haber etti. Bunıñ aqqında o RTVI-ğa ikâye etti.
Svetova rejissörnen koloniya başı ve daa eki hadimi yanında eki saat devamında qonuşqanı habet etile.
Uquqqoruyucı aytqanına köre, Sentsov “yahşı ve temiz” dört yerlik palatada buluna.
“Sentsovnıñ işanğan koloniya ekimleri, yapıp olğanını yapa, amma iç bir tahminler etmey. Advokat, oña tamçılıq yapılğanını ve ğıdalı qarışmalar berilgenini ayttı. Amma bu onı sağ qaldıracaq vaziyet degil”, - Svetovanıñ sözlerinden yaza RTVI.
Uquqqoruyıcı qoştı ki, Sentsov açlığınıñ talabı deñişmedi: ukrain siyasiy mabüslerni rusiye apishanelerinden çıqarmaq.
Daa evel advokat Dmitriy Dinze Sentsovnı ziyaret etken soñ, onıñ saqlıq alı fena olğanını bildirdi. Aynı vaqıtta ukrain rejissörı, açlığını toqtatmacağını bildirdi.
Oleg Sentsov mayısnıñ 14-nde Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen müddetsiz açlıq ilan etken edi. O, mayısnıñ 31-nde «onı deñiştirüv meraqlandırmağanı», çünki o «soñuna qadar baracaq insan olğanını» ilân etken edi.
Sentsov ve Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatını tanımay.
“Memorial” uquqqoruyıcı merkez Sentsov ve Kölçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye prezidentiniñ saylavına qalğan vaqıt azalğan sayın, Qırımda Rusiyeniñ memuriy ve propagandistik maşinası da daa sert çalışıp başlay. «Ğalipler taqımı» tebaaları içün yüksek bir atlama çubuğını qoya – qomşu Rusiyedekine köre daa yüksek iştirak etüv seviyesini köstermek.
Tayin etilgen maqsatqa irişmek içün er çeşit usullar ve şu cümleden mecbur etüv usulı qullanıla. Öz cemaatı arasında sayğılı olğan ekimler, ocalar, memurlar, cemiyetçiler… – er kesniñ miyleri şişirtile.
Mediada, ükümet saylavına kelmek teşviqatına atta kilse ve Musulmanlarnıñ diniy idaresi celp etilgeni aqqında malümat peyda oldı.
Baş muhalif Aleksey Navalnıyge saylavda iştirak etmege izin berilmegen içün «ğalipler taqımı»nıñ vazifesi qolaylaştı – olarğa endi yüksek iştirak seviyesini temin etmek yeterlidir.
Qırım şeerlerinde «Qırım baari. Kelecekni quramız» foto sergisi açıldı. Onıñ maqsadı – «Rusiyeniñ» Qırımında yaşamaq ne qadar yahşı olğanını köstermektir. Men bu sergige bardım. Anda meraqlı bir şey yoq eken – qurulmaqta olğan ava limanı ve «Tavrida trassası»nıñ resimleri. Sergide adamlar aman-aman yoq. Er şey soñ derecede sade, lâkin qocaman bir tesir iddiası ile, aqiqatta ise – boş şey. İnformatsiya nazirliginde icadiy fikirlevge saip olmağan, tanışlıqnen işke alınğan adamlar çalışqanı birden körüne. Asıl da tesir etmegen, formal bir ekspozitsiyanı meydanğa ketirdiler. Lâkin, fikrimce, oña az para masraf etmediler.
Adamlarğa saylav hayalını bile qaldırmaylar
Umumen, saylav aldı kampaniyasınıñ eñ qızğın vaqtı. Lâkin qırımtatarlar, evelden de olğanı kibi, özlerini Rusiye vatandaşları dep saymaylar – bu sebepten, Qırım musulmanlarınıñ diniy idaresi ğayret kösterse de, bu ceryan bizimki degil. Bunı teşviqatçılarğa baqqanda bile añlamaq mumkün: olar, eñ eyi taqdirde olardan yüz çevireceklerini bilip, qırımtatarlarğa büyük muqaytlıqnen muracaat eteler. Bu sebepten biz sadece mecburen bu ceryannı çetten seyir etemiz.
Qırımtatarlar, teşviqatçılar olarnen laf etkende, slavân ealisine qarşı özlerini tutqanlarına köre, başqa türlü tutalar, deyler. Anda olar azbarlarğa ve atta evlerge ruhsetsiz kire. Bunda taaciplenecek şey yoq, taqım iştirakni temin etmek kerek dedi – ve bu sebepten teşviqatçılar ğayret köstere. Amma, qorqam ki, bu usulnen olar qararnı qaçıra bile. Rejimge sadıq olğan adamlarğa bile bir şeyni zornen yaptırsañ, böyle sayğısız usullar qarşılıq doğura. Çünki adamlarğa saylav hayalını bile qaldırmaylar.
Saylav aldındaki tedbirlerde iştirak etmekni red etken studentlerge tazyıq etilgeni aqqında malümat bar. Bazılar dayanamayıp, istemeden razı ola. Lâkin pek çoq kişi artıq başqa biriniñ qoqlası olmaq istemey ve bütün siyasiy ceryanlardan uzaqlaşalar.
Pek çoq kişi artıq başqa biriniñ qoqlası olmaq istemey
Tanış ocalar maña Qırım mekteplerindeki zıddiyetli bir vaziyet aqqında ikâye ettiler. Mında saylavdan evel ocalarğa para mukâfatı berildi. Tehnikiy personal ise quru aylıq ile qaldı. Bu sebepten can ağıruvlar ve kerginlik peyda oldı. Ola bilir ki, Kreml teşviqatçıları Qırım ocalarınıñ yüreklerini özlerine celp etti, lâkin tehnikiy personalnıñ ailelerini özlerinden uzaqlaştırdılar.
Saylav aldı ştabları ve ükümet teşviqatçılarınıñ böyle arsızca ve qaba işi, olarnıñ rehberleri içün kerek olğan neticeni bermemek de mumkün. Qırımtatarlardan bir şey qazanmaycaqları belli, lâkin böyle arsız kampaniyadan slavânlarda bile sürekli bir qozğaluv peyda olmaq mumkün. Çünki Qırımda Ukraina ükümeti vaqtında aqiqiy ve adaletli bir saylav aldı reqabeti bar edi. Er bir saylavcı özüniñ emiyetini is ete edi. Türlü siyasiy küçlerden olğan teşviqatçılar onıñ meyilini qazanmağa tırışa, oña emiyet bere, onı inandıra ediler. Şimdi ise saylav kampaniyası «Aydıñız saylavğa! Biznen olmağanlar, bizge qarşıdır!» printsipi boyunca alıp barıla.
Zarema Seitablayeva, Qırım sakini, bloger (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikirler muelliflerniñ öz noqtai-nazarlarını ifade etip, muarririyetniñ noqtai-nazarını ifade etmemek de mumkünler


text:
Bir sürüvçü caşay edi. Anı sabiyleri cok edile, katını karaton edi. Sürüvçü, oramga çıgıp, oynay turgan sabiyleni körüp, mıdah boldu. - Oh! Meni sabiylerim cokdula, sora manga caşarga nege kerekdi?- dedi ol. Sürüvçü bu sözleni aytıp boşagınçı, taş tübünden kesi bir karış, sakalı ming karış bolgan bir kart kişi çıkdı.Ol sürüvçünü katına callap aytdı: Sen meni nek çakırdıng? Ne bolgandı? Men seni çakırmaganma, - dedi ol. Ogay, çakırgansa. Meni atım Ohdu, - dedi, kesi bir karış, sakalı ming karış bolgan kart kişi. Sanga ne kerekdi, ayt. - Meni katınım bardı. - dep başladı sürüvçü, - alay ol karatondu da, bizni sabiyleribiz cokdula.
- Bolsun sora, men sanga boluşurma, - dedi karış. - Alay men bir zat aytırıkma da, anga ırazı bolsang boluşurukma. Caşın biraz ösgenden sora, üyünden ketsin da, katın algınçı kaytmasın. Ma, bu almanı al da katınınga ber. Ol anı aşasın. Ol anı aşagandan sora sizge caş tuvar. Sürüvçü anga kart aythanlay etdi. Ol üyüne keldi, katınnı çakırdı da almanı berdi. Köp mıçımay, alaga bir alamat aruv, altın çaçı bolgan caş tuvdu. Talay cılla ozdula, caşçık ullaydı duniyada andan aruv cok edi. Anga atası bılay aytdı:
- Caşım, manga senden ayırılgan bek kıyın körünedi, bolsa da, sen üyden ketip, katın algınçınga deri artha kaytmazga kerekse. caş mıdah boldu, alay başha eter karuv cok edi: atanı, ananı sözü töredi, Ol atası bla, anası bla salamlaşıp ayırıldı, gırcın tuvragan bla bir tuzçuk alıp, uzak colga atlanıp ketdi. Ol, tavla içinde, tüzlede da bara-bara ketip, arıdı. Ol, kimden ese da kalıp turgan eyeki bavnu körüp, anga kirip, solurga umut etdi. Bavga kirdi, karaganında, anda va üç at. Ala alay aruv edile: caş alaga karap toymay edi! Atladan biri va bılay aytdı: - Ey, cigit caş, sen bizni kesinge cumuşha al, cangılmazsa. Biz sanga kerti kulluk eterbiz Caş kuvandı. Aladan birine mindi da, kalganların adej tartıp ketdi. Tar avzunda bir koşha deri cetip, arı burulurga umut etdi. Alay anga at bılay aytdı:
- Sen bizni adamlaga körgüztme da, kuyruklarıbızdan birer kıl al. Biz sanga kerek bolsak, kıllanı kıyırların küydürüp, tebire. Biz a ol zamanda sanga kelirbiz. Caş atlanı kuyruklarından birer kıl üzüp aldı, atlanı boşladı da, kesi va koşha bardı. Koşdagı sürüvçüle caşnı aruv körüp, konak etdile. Ala semiz buğanı sürüp, keltirip kesdile da, etini tüz ekiden birin kazanga saldıla. Bişirip başladıla. Uşhuvurnu közüvünde sürüvçüle keslerini iyeleri kalay ullu bay bolganın aytdıla, sora caş erttenlikde anga barıp iş tilerge umut etdi. Hannı adamları hanga barıp, kim ese da bir cigit caş kelip iş suraganın anga aytdıla. Han anı kesinde cumuşçu eterge ırazı boldu. Caş üy cumuşlanı ete edi. Anı sebepli va, anı bir kesek akıldan kamil bolganga sanap, anga Bıjmapapah atagan edile. Hannı va üç kızı bar edi. alay ese da, bir col hannı kiçi kızı Bıjmapapahnı esledi. Esledi da alay süydü: duniyada caşavun caşavga sanamay, aşaganın aşaganga sanamay başladı. Kuru da Bıjmapapahnı sagışın ete edi. Bir col hanga kızları, keleçi çakırıp, bılay aytdıla: - Bizni barıbızga da erge çıgarga zamanıbız cetgendi, endi atabız anı üsünden sagış etsin. Keleçi, hanga barıp, kızlarını tilegin anga aythandı. Han bir kesek sagış etip, aytdı:
- Ala, alaga erge çıgarga zaman bolganmıdı deydile? Alay ese, bahçadan birer harbız alıp keltirsinle. Harbızla bişip, cetip bolsala, ol zamanda alanı erge berirme. Keleçi hannı cuvabın kızlaga aytdı. Hannı kızları bahçaga barıp, harbız saylap, alıp keldile. Tamata kız bitöv çirip turgan harbıznı, ortançı kız a bir canı çirip turgan harbıznı, kiçi kız a, bişip turgan harbıznı keltirdile.
- Alaydı, dedi han, sizge ertte oguna erge çıgarga zaman bolgandı. Ol uzakdagı, cuvukdagı hanlanı da caşların çakırdı da, kızlarına birer bal kalaç da berip, bılay aytdı:
- Kimni saylasagız da, bal kalaçlanı alaga berigiz. Hannı kızları bal kalaçların da alıp, saylarık caşları taba bardıla. Eki tamata kızı bal kalaçların eki han caşha berdile. Gitçe kızı va kesini bal kalaçın Bıjmapapahha berdi. Egeçleri asırı külgenden buvulurga azdan kaldıla. Han kesini körgen közlerine iynanmay, kiçi kızına dagıda bir bal kalaç berdi. Alay anı kiçi kızı dagıda ekinçi bal kalaçnı da Bıjmapapahha berdi. Ol zamanda han açıvlandı. Ol kesini eki tamata kızına ullu toy etdi, gitçesine va unamay koydu em da anı Bıjmapapah bla birge gedeşge köçürdü. Bir talay zamandan sora, han avrudu. Bitöv ustalanı çakırdıla, alay bolganlıkga, biri da boluşalmadı. Ol zamanda bir kart qurtha qatın aytdı: - Han calan da aslan et aşap, ızından da aslan süt içse sav bollukdu. Hannı eki tamata kiyövü aslan et bla aslan süt izley çıkdıla. Bıjmapapahnı va kişi esine da almadı. Bir talay kün ozganlay, Bıjmapapahnı katını, hanga barıp, Bıjmapapahha da at berip, anı da aslan et bla aslan süt izlerge iyerigin handan tiledi. - Ol kullaga allay cumuşnu berirge kalay carar, dedi han, - alay, ol arı barırga bek tiley ese, cük taşıvçu kart alaşaga minsin da barsın.
Bıjmapapah, ol osal atha da minip, ketdi. Ol elden çıkgan zamanda, hurjunundan kesini atını kılın çıgardı da küydürdü. Olsagatdan anı allına, üsünde da savutları bla bay kiyimleri bla batırla minivçü bir at çıkdı. Bıjmanapah cangıdan kiyindi, atha mindi, sora andan arı ketdi. Atı çaphan etmey edi, jel kibik uçhan ete edi. Kep mıçımay, ol suv boynuna cetdi. Ol suvnu boynunda va kalın kamişle öse edile. Bıjmapapah, solurga umut etip, alay tohtadı. Bir zamanda ol kamişle içinde tişi aslannı kördü. Bıjmapapah, süyrelip, cuvukga barıp, tişi aslannı maradı. Tişi aslan, sekirip turup, Bıjmapapahdan tilep başladı:
- Meni öltürme, meni gitçe balalarım bardıla. Sanga ne kerek ese da, ayt, men barın da eterme. - Manga seni sütün bla bir aslan balaçıgın kerekdi, dedi Bıjmapapah. Tişi aslan, süt da, aslan bala da berirge ırazı boldu. Bıjmapapah aslan balanı da, sütnü da alıp, artha coluna ketdi. Colda bara, ol hannı tamata kiyövlerin cetdi. Ala, açuvlanıp, mıdah bara edile. Nek deseng, hanga ala bir zat da eltmey edile. Bıjmapapah alanı cetgende, ala anı tanımay kalgan edile, anı salam berivüne cuvap etip, anı kayrı em nek barganın suragan edile. - Men aslan süt bla aslan bala izley çıkgan edim, dedi Bıjmapapah, - meni katınım avruydu da, ma, anga darmanla alıp barama. Kiyövle andan bir kesek aslan bala etçik bla aslan sütçük tilep başladıla. Sizni cavurunlarıgızga meni tamgamı saldırsagız, men sizge et da, süt da berirme, - dedi Bıjmapapah.
Kiyövle ırazı boldula em da anı üçün birer kesek etçik bla bir kesek sütçük aldıla. Köp mıçımay Bıjmapapah ala bla salamlaşıp ayırıldı em da başha col bla ketdi. Ol elge deri cetdi, han bergen osal atha mindi da, ol cırtık kiyimlerin kiydi da, üyüne kaytdı. Ekinçi kün erttenlikde hannı tamata kızları atalarına aslan bala etçik da, aslan süt da keltirdile. Han alaga ıspas etdi, alay hannı sav eter üçün a et bla süt asırı az edile. Ol zamanda Bıjmapapahnı katını hanga köp süt, et da keltirdi. Han andan alırga unamay edi, alay anı ahluları tilep, aldırdıla. Han etden aşadı, sütden içdi da, bılay aytdı:
Men igirek boldum, alan süt bir aman iyis etedi. - Atam, biz gedeşde caşaybız da, ol andandı, - dep cuvap etdi, kızı. Han alaga gedeşden at orunga köçerge erkinlik berdi. Aslannı sütü bla aslan balanı etinden sora, han sav bolup, başladı. Alay bolganlıkga, ol dagıda karuvsuz edi. Ol zamanda ol hanga algın col boluşluk etgen kurtha katınnı çakırdıla. - Maral et aşasa han sav bollukdu, dedi kart katın. Han tamata kiyövlerin maral etge ciberdi. kiçi kiyövün a esine da tüşürmedi. Ekinçi kün Bıjmapapah hanga kesi bardı em da darman izley barırga anga da erkinlik beririn tiledi.
- Bılay katı tilegenden sora, ol biyagı aman atnı da al da bar, - dep aytıp, han anga art burup koydu. Bıjmapapah hannı biyagı ol aman atına da minip, ketdi. Ol avuldan çıkdı, at kılnı kıyırın kabındırdı, sora anı allına anı ol biyagı batırla minivçü atı çıkdı. Bıjmapapah cangıdan igi kiyimlege kiyindi da, kesini atına minip, andan arı ketdi. Anı atı anı kalın agaçnı içine eltip, anda tohtadı. Bıjmapapah bir kolda maral sürüvnü esledi. Kesini batırla minivçü atını boluşlugu bla ol bir maralnı tutdu da, kalganların ciberip koydu. Ol maralnı kesdi, etin artmaklaga saldı da, ol tamata kiyövle kaytırık col bla artha kaytıp tebiredi. Algın coldaça, tamata kiyövle kurlay kaytıp bara edile. Üçüsü da salamlaşıp, birge ketip tebiredile. - Sen kayrı barasa? - dedile Bıjmapapahha. - Maral eti izlegen edim, meni anam avruydu, - dep cuvap etdi ol.
- Endi va ma anga darman alıp barama. Kiyövle andan bir kesek et tilep başladıla. - Siz kesigizni kabırgalarıgızga meni tamgamı salırga unasagız, et berirme - dep Bıjmapapah cuvap etdi. Kiyövle unadıla. Bıjmapapah alanı kabırgalarına kesini tamgasın saldı, bir kesek etçik berdi, sora ala bla salamlaşıp, başha col bla üyüne ketdi. Avulga cetgen zamanda, Bıjmapapah biyagı han bergen atha mindi, kesini gürbü kiyimin kiydi da üyge ketdi. Ekinçi kün erttenlikde hannı tamata kızları atalarına maral etçik alıp keldile. Kiçi kızı da hanga maral et keltirip keldi. Han andan etni alıp aşarga unamay edi alay anı cuvukları bek tilegenleri sebepli, ala ol kızga canları avrup, cak bashanları üçün, kıznı atası ol kızı bergen etni da aşadı. Han ol etni aşap bılay aytdı:
- Et a igi edi, alay calan da aman iyis etedi.
- Atam, da biz at orunda caşaybz, iyis etmey, ne etsin, - dedi kızı. Ol zamanda han alaga at orundan aş üyge köçerge erkinlik berdi. Han sav boldu Kesini sav bolganını kuvançına ol ullu kurmanlık, toy-oyun eterge başladı Köp halknı cıydı, uzakda, cuvukda hanlanı da caşları bla birge çakırdı. Kesini tamata kiyövlerine va bek igi atlaga minerge, bek bagalı, aybat kiyimle kiyerge buyurdu. - Men bu kuvançda, meni kiyövlerim kimden da bay kiyinirlerin süyeme, - dedi ol.
Bıjmapapah munu eşitgende, han anı kiyövge sanamaganı üçün, cüregi bek kıynaldı. Ol avulnu arı canına bardı da kara kılnı kıyırın kabındırdı, ol zamanda anı allına batırla minivçü cüyrük kara at çıkdı. Bıjmapapah terk oguna igi kiyimlege da kiyinip, batırla minivçü dum kara atha da minip, hannı arbazına cetdi. Adamla asırı seyirsingenden, tamaşa etip kaldıla; alanı allarında, alanı közlerin asırı kamathandan, sokur etip koyarça, allay aruv at süyeldi. - Bu bay caş kaydandı, ol kimladandı? - dep adamla barı da bir birlerine sora edile, alay kişi da cuvap etalmay edi. Ol Bıjmapapah bolur dep, kişini da esine kelmey edi. Bıjmapapah atdan tüşdü da, anı hannı allına eltdi da, bılay aytdı:
- Han, ma bu batırla minivçü at endi senikidi, - dep ketdi. Avuldan arı çıkgandan sora, ol kök kılnı kıyırın kabındırganlay anı allay, batırla minivçü karaldım kek atı çıkdı. Bıjmapapah allın coldan ese bay, omak kiyimlege kiyindi, sora at, sadak okça uçup, anı hannı arbazına cetdirdi. Ol hannı kalasını buruv begimlerinden sekirip - sekirip ötdü da, adamla va bütün bek tamaşa etdile. Ala ol caşnı kim bolganın bir da bilalmadıla. Bıjmapapah atnı hanga eltgendi em da anı hanga savgaga bergendi. Halk batırla minivçü atlanı tögeregine basınıp seyir ete edile. Bıjmapapahnı arbazdan kalay ketgenin kişi da eslemegen edi. Bıjmapapah a, biyagı avulnu arı canına ketdi, da kılnı kabındırdı da, sora anı allına ak at keldi. O hannı kalasını buruvlarını bek biyik cerleri bla sekirip, ötüp, hannı arbazını ortasında tohtadı. Adamla ol aythılık igi caşha bla anı seyir atlarına karap, sıylanıvnu da unutup, barı da seyir-tamaşa etip kaldıla. Adamla Bıjmapapahnı tögeregine basındıla, sora anı kim bolganın sorup başladıla. - Han eşitirge süye ese, - dedi Bıjmapapah, - ma barın da aytayım. Han erkinlik berdi, sora caş bu biz bilgenni aytıp başladı. Asırı seyir etgenden, han küçden-butdan sav kalgan edi. Bu anga tüşça körüne edi. Bu caş anı kiçi kiyövü bolganın bildi, alay anı haparın böldürürge bolmadı. Men bu han manga bergen osal atlaga da minip avulnu arı canına barıp, andan kesimi batırla minivçü atlarımı çakıra edim, ala va aslan bala etni da, aslan sütnü da, maral etni da madarırga boluşa edile Men har zamanda da tamata kiyövle kaysı col bla barlık bolsa da, ol colga kele edim. Eki közüvde da ala kuru kolları bla kaytıp kele edile, men a alaga bir kesek et bla süt bergen edim. Anı sebepli va, men alanı cavurunlarına bla kabırgalarına kesimi tamgamı kızdırıp salganma. Han da, cıyılıp turgan halk da caşnı aythan haparını kertiligin bilirge aşıkgandan tözalmay edile. Barı da, kerti da, hannı tamata kiyövlerini cavurunlarında bla kabırgalarında tamgaları bolganına bla bolmaganına kararga süye edile. Han alaga köleklerin teşerge buyurdu, sora barı da alanı cavurunlarında, kabırgalarında küydürülüp salıngan tamgalanı kördüle Han kesini tamata kiyövlerine, ala anı aldaganları üçün açıvlandı, çamlandı. Bitsu halk karap turganlay, han kesine cangız kiyövge Bıjmanapahnı sanadı em da kesini savlay hanlıgın anga berdi. Tamata eki kiyövün a ol, kıstap, tiyresinden gunç etdi. Bıjmapapah a, kesini caş katını bla birge nasıplı caşap kaldıla. Hannı izmisi bla, ekisi da barıp, Bıjmapapahnı atasın, anasın kesleri bolgan cerge keltirdile. Andan başlap, ala bir birlerinden ayırılmay, ahır künlerine deri da aşap caşap kaldıla.


text:
Kremlin tarafından tainlengen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov, Rusiye Devlet Dumasına deputat olaraq saylanılğan Ruslan Balbekniñ yerine, şahsen kendisi millerlerara munasebetler meselesinen oğraşacaq oldı. Bunı Kremlin kontrolü altındaki Qırım akimiyeti bildire.
«Milletlerara munasebetleri – Qırım Cumhuriyetinde büyük diqqat talap etken eñ müim yoñelişlerden biridir. Bu sebepten idareni öz boynuma almağa qarar aldım. Barışıq, milletlerara razılıq ve biri birine ürmet – bizim milletlerara siyasetimizniñ temelidir. Ve bu saada parazit kibi davranacaq olsa, qarşısında menim şahsımda tecavuziy duşman körecek», – dedi Aksönov.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keriçte, Qamış Burun (Arşintsevo) köyü yanında yerleşken eñ eski plâjlardan birisi bozuldı. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, şeer hızmetleri bu rayonda yalını kurort mevsimini daa azırlap başlamadı.
“İnstitut” turağında yerleşke plâj keriçliler ve şeer musafirlerniñ begengen yeridir, amma bu yıl bu yer raatlanuv içün azır degil.
Yalını topraq eşilüvinden qorçalağan yerli qaburçaq taşından yapılğan tayanç divarı bütünley dağıldı. Taştan yapılğan qalav plâjğa tüsken, taş obaları alâ daa qumda yata, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Keriçniñ rusiyeli memuriyeto yerli plâjlarnıñ alı aqqında şimdilik açıq tefsirler bermegen.


text:
Bağ, haber, haber tehnologiyaları ve kütleviy kommunikatsiya boyunca federal hızmeti («Roskomnadzor») Rusiye territoriyasında «LIGA Biznesİnform» ukraina internet saifesini «ekstremist faaliyetine çığaruvları içün» blok etti. Bunı neşir saytında yazalar.
«Buña sebep 2015 senesi aprel 1-de çıqqan haber oldı (Çubarov: Ukraina Rusiye ile açıq cenkte azırlanmalı), – yaza LİGA.net
«Roskomnadzor», Rusiyede tsenzura ameliyatına devam etip, LIGA.net muarririyetinden haberni silmege talap etti, 2016 senesi yanvar ayından saytnı Rusiye Federatsiyasında yasaqlanğan saytlar cedveline kirsetti», – denile beyanatta.
Bildirilgeni kibi, Rusiyeniñ bazı regionlarında saytqa irişim imkânsızdır. Bundan da ğayrı, Rusiye tarafından işğal etilge Qırım Muhtar Cumhuriyetinde de oquyıcılarnıñ çoqusı saytqa kiremey.
«Roskomnadzor» saytında bildirilgeni kibi, LİGA.net blok-cedvelge kirsetilgen.
«Roskomnadzor» Qırım territoriyasında ukraina interent neşirlerini 2014 senesi yazdan blok etmege başladı. O vaqıt «Tsenzor», «Novıy Region» ve «Glavkom» kibi internet resursları qapatıldı.


text:
«Askerlerniñ ruhı sağlam, olar Ukrainanı qorçalamağa azırlar. Anda vaziyet pek qıyın. Men bunı bilem – yaqında Lugansktan qayttım, anda bir afta devamında edim. Amma eminim ki, biz yeñermiz, çünki Tañrı ve Ukraina biz ile birlikte», – dep yazdı o öz Facebook saifesinde.
Bugün Ukraina Yuqarı şurasınıñ parlament spikeri, Ukraina prezidenti vazifelerni eda etken Oleksandr Turçinov gece Donetsk vilâyetinde antiterroristik ameliyatnıñ başlanmasını ilân etti. Turçinov al-azırda milis bölükleriniñ yañartuvını de alğışladı.


text:
Martnıñ 1-nden başlap Hersondan, Qırım memuriy sıñırına 10 km mesafede yerleşken Vadim stantsiyasına qadar eki dane tren qatnap başladı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Ukraina prezidentiniñ Qırım MC temsilcisi Boris Babin haber etti.
«Bu şeerlerarası bir tren sayıla, bu muvaqqat bir usul ve o bilhassa qırımlılar içün de hızmet etecek. Çünki o suratlı soyu, daa ziyade komfortlı ve Kyivnen Harkiv trenleriniñ keliş saatine keliştirildi», – dep haber etti Babin.
«Herson – Vadim» treni er kün saat 9.13 ve 14.14 köçe. Keri ise saat 11.44 ve 16.45 qayta.Areket cedveline köre tren yolculuğı 2 saat 5 daqqa süre.
Herson demiryol vokzalında Qırım.Aqiqat muhbirine yolculıq fiyatı 25 grivna olğanı bildirilgen.
Babinniñ sözlerine köre, mart ayınıñ ortasından itibaren Vadim stantsiyasından «Çaplınka» KÇKN qadar resmiy avtobus ve taksiler qatnap başlaycaq eken.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgeni sebebinden 2014 senesi dekabrtniñ 27-nden başlap «Ukrzaliznıtsâ» havfsızlıq temin etmek maqsadınen Qırımnen, şu cumleden yarımadanen olğan halqara demiryol bağını kesken edi. Qırım yönelişinde qatnağan trenler yalıñız Novoalekseyevka ve Herson stantsiyalarına qadar qatnay ediler.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, 2014 senesi Ukrainanıñ qıta qısmınen yarımada arasında memuriy, amma aslında kerçek bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çaplınka» ve «Çonğar» olaraq üç kiriş-çıqış noqtası çalışıp başladı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Onıñ qayd etkenine köre, küçlü iqtisat daa çoq yüksek fiatlarnen bağlı, onıñ içün Qırımdaki vaziyet obyektiv qanunlarğa esaslanğan protsess.
«şübesiz, fiatlar yükselecek, eñ esası olarnıñ rusiye standartlarına uymasıdır. İnflâtsiya içtimaiy qaidelerniñ köterilmesinen yoq olacaq, çünki olar yükselecek fiatlarğa köre daa tez deñişe», –dep añlattı Nahlupin.
Bunıñnen bir sırada Qırımdaki iqtisadiy ve hocalıq kompleksi bütün yapılğan prognozlarğa ve qorqularğa baqmadan çalışa.
«Elbette keçici müddetnen bağlı bazı qıyınçılıqlar körüne, faqat iqtisadiyat kritik ceyranlarğa oğramadı, müessiseler kütleviy şekilde qapatılmay ve adamlar işten boşanmay. Bizni qorqutqan şeyler bugün ömürge keçmedi. Qırımda iqtisadiyatnıñ keçici müddetti, birinci basamağı yapıldı» – dep qoştı o.


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye telükesizlik hızmetiniñ hadimleri 2015 senesi dekabrniñ 15-nde ğayıp olğan Keriçniñ eki sakini Ruslan Ganiyev ve Arlen Terehovnı qıdırmaq içün, iç bir areket yapmaylâr.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov ikâye etip berdi.
«Bir bucuq ay evelsi men Terehov ve Ganiyevniñ aqrabalarına ziyaret etken edim. Olar iç bir areket yapımağanı aqqında aytqan ediler. Şimdi mustaqil taqiqatnen oğraşamız. Uquqorçalav saasında böyle mutehassıslarımız bar, ancaq daa iç bir netice alamadıq», – dey Cepparov.
Onıñ sözlerine köre, olarnıñ ğayıp olmasınen, esas Ukraina bulunğan Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ve advokatlar oğraşa.
Qırım ilhaq etilgen soñ, yarımadada şu cumleden: Seyran Zinedinov (2014 senesi mayısnıñ 30-nda ğayıp oldı), İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmov (2014 senesi sentâbrniñ 27-nde ğayıp oldılar), Eskender Apselâmov (2014 senesi oktâbrniñ 3-nde ğayıp oldı) kibi, bir qaç qırımtatar ğayıp oldı.
Dekabrniñ 15-nde qırımtatar Milliy Meclisi Keriçte Ruslan Ganiyev ve onıñ dostı Arlen Terehov ğayıp olğanı aqqında haber etken edi.
«Krım.SOS» teşebbüsiniñ malümatına köre, Rusiye ilhaqından soñ Qırımda onıñ 44 sakini ğayıp oldı. Yalıñız 17 kişi tapıldı, 16-sından alâ daa haber yoq, 6 kişiniñ ölüsi tapıldı, eki kişi apishanede tutulmaqta.
Qırım Taqiqat komiteti ğayıp olğanlar boyuncabir sıra cinaiy iş açqan olsa da, ğayıp olğanlarnıñ ne yerde olğanına dair alâ daa bir malümat yoq. İşler öldirüv ve qırsızlav boyunca açıldı.


text:
Nikolayev vilâyetinde regional derecede fevqulâde vaziyet ilân etile. Böyle bir buyruqnı Nikolayev vilâyeti devlet memuriyeti reisiniñ birinci muavini Nikolay Romançuk imzaladı.
Onıñ aytqanına köre, 750 dane tehnika qardan azat etildi.
Salı künü saba Fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmetiniñ bölügi 2700 naqliyat vastasını qardan temizledi.
Bazarertesi künü Nikolayev vilâyetinde yollar qapatıldı.
Bundan ğayrı, Fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmetinde bildirdiler ki, dekabr 30-na keçer gecesi ava sebebinden Ukrainanıñ on vilâyetinde 516 mesken yeri ışıqsız qaldı.
Odessa, Herson, Dnepropetrovsk ve Nikolayev vilâ


text:
Auğanstannıñ Maydan Vardak provinciyasında Taliban sodırları el äskeriniñ 50-den astam qızmetkerin twtqınğan aldı. Bwl turalı Azattıq radiosı habarlad..
Germaniya kancleri Angela Merkel' Euroodaq-Resey birlesken sammitin ötkizudi wsındı. Degenmen odaq elderi Vladimir Putinmen kelissöz ötkizu jöninde or..
Aldağı uaqıtta Europalıq Odaqtıñ sırtqı ekonomikalıq jäne sayasi qatınastarında eleuli özgerister boluı mümkin. Sebebi, Europalıq Komissiya Qıtay, Res..
Moñğoliyadağı prezidenttik saylauda jeñiske jetken Uhnaagiyn Hurelsuh ant qabıldap, memleket basşısı retinde qızmetine kiristi. Bwl turalı MONCAME age..
Qarjı narığın retteu jäne damıtu agenttigi "Capital Bank Kazakhstan"AQ-nıñ bank jäne özge de operaciyalardı jürgizuge berilgen licenziyasınan ayırdı. ..


text:
Keriç şeer şurasınıñ kâtibi Vladimir İdtniñ fikirince, bu Rusiye qanunlarına riayet ete, dep haber ete Qırım «akimiyetiniñ» ruporı Krıminform.
«Sessiyanıñ bütün qararları Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına ters kelmey ve keçici devirge belgilengen qanunlarğa köre qabul etile. Qarar leyhaları uquqçılar tarafından tasdıqlanıla. Qalğanı – izaatsız. Men bunı siyasiy bir sual dep sayam», – dedi İdt.
Onıñ aytqanına köre, farqlı qoşmalar ola, lâkin 200% «aylıqqa qoşulması mümkün eñ çoq para».
Bunıñnen beraber, «Argumentı nedeli – Krım» saytınıñ malümatına köre, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «baş naziri» Sergey Aksönovnı Keriç şeer yolbaşçısı aylığınıñ bir qaç kere arttırılması açuvlandırdı. O, bunıñnen bağlı teşkerüvler olacağını bildirdi.
Aksönov qayd etti ki, keçici devir vaziyetinde memurlar aylıqnı tek 50%-ğa arttıra bileleler.
Aynı vaqıtta o, şunı bildirdi ki, aylıqnı üç qat arttırmaq «ne bugünki, ne de bir de bir diger vaziyette» olmamaq kerek.


text:
Qırımda «fevral 26» işi boyunca yaqalanğanlarnı sorğu devamında Rusiye uquq qoruyıcıları o vaqialarda iştirak etken diger faallerniñ adlarını aytmağa çağıralar, haber ete Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı Eskender Bariyev.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bergen azaatında bildirdi.
«İnsanlarnı tuta, sorğularğa çekeler, mitingde fotolarnı kösterip, bazı insanlarnıñ adlarını bildirmege çağıralar», – dedi Bariyev.
Onıñ sözlerine köre, şimdi uquq qoruyıcılar mitingniñ er bir iştirakçisini şaat olaraq saya, amma ileride taqiqat tarafından şantaj ola bilecegini de red etmey.
«İleride, ğaliba, olardan bu insanlar ile diger foto ola bile ve olar işbu fotolarnıñ vastası ile şantaj etecekler. Menimce, şimdi cinaiy işler açlıacaq muayyen insanlar boyunca malümat toplaylar ve ileride bütün bu şahıslarğa problemlerni azırlaycaqlar. Bir zıncır, dep tüşünem», – dedi Bariyev.
Qırımda aprel 15 künü «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Ali Asanov apiste qaldırıldı. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, aprel 17-de, cuma künü, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi ceza qararını belgilecek. Evel bu iş boyunca 4 qırımtatarı yaqalanğan edi.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler. Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Rusiye Taqiqat komiteti Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznğa 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgiledi.
Qırımda uquq qoruyıcılar qırımtatar faallerini ep sorğularğa çeke ve bunı bıltır fevral 26-da olğan işniñ taqiqatı ile añlatalar.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-8
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Antonin Dvorjak (8.09.1841, / Bohemia patşalığınıñ Nelahozeves awılı (en), / Avstriä imperiäse (en) - 1.05.1904, / Bohemia patşalığınıñ (en) Praga şähäre, / Avstro-Vengriä imperiäse) — XIX ğasır çex kompozitorı.
Xalıq moñnarına bay muzikal äsärläre başqa zamandaş kompozitorlar arasında Yohannes Bramsnıñ iğtibarın häm yaqlawın da taba.
Çexiä milli muzıkal' mäktäbenä nigez saluçılardan berse dip sanala.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/08-10
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Elis Munro (10.08.1931, Wiñham (en), Ontario vilayäte, Kanada) — qısqa xikäyäläre belän tanılğan Kanadanıñ ingliz yazuçısı.
Berniçä tapqır Ontario general-gubernatorı büläge (en), Millätlär Duslığı illäre yazuçıları premiäse (en, 2005), Xalıqara Buker premiäse (en, 2009) häm Ädäbiät ölkäsendä Nobel premiäse (2013) häm başqa premiäläre laureatı.
Xikäyäläreneñ kübese üze tuğan Huron rayonında (en) urın ala. Bezneñ Çexov dip tä yörtelä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.