text:
Filmni Litvaniyanıñ haber bürosında numayış ettiler. Babylon 13 ukrain icadiy birliginiñ filmi Qırımda, bıltır, mayıs ayında, Rusiye tarafından yarımada işğaline ketirgen qanunsız referndumdan evel olğan adiseler aqqında tarif ete.
Filmni Litvaniya deputatları, jurnalistler, cemaat erbapları seyir etti. On beş daqqalıq filmniñ numayışından evel çetel işleri boyunca parlament komiteiniñ başı Benediktas Yuodka çıqışta bulundı. Litvaninânıñ Qırım işğali ve Ukrainada olğan vaqialar boyunca mevamı deñişmegenini bildirdi.
«Yıl evelsi Rusiye Qırımnı tutıp aldı ve Ukrainanıñ bu qısmını Rusiye toprağı olaraq adladı. Ukrainada içki ziddiyet ketkeni, ecnebiy istilâ olmağanında israr ete ve Rusiyeniñ Ukraina cenkine alâqası yoq olğanını bildire. (…) Rusiye teşviqatı referendum, Qırımnıñ göñülli şekilde Rusiyege qoşuluvı aqqında ayta. Amma Putin bu mahsus planlaştırılğan bir ameliyat ve onıñ şahsiy qararı olğanını tanıdı», – dey diplomat.
Qırım statusı aqqında «referendum» işğali yıllığınıñ arfesinde, mart 15 künü, «Rossiya 1» telekanalı «Qırım. Vatan yolu» filmni taqdim etti. Eki saatlik vesiqalı film. Mında Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve yarımadada bıltır olıp keçken diger adiselerniñ iştirakçileri Qırımnıñ Moskvağa keçkenine öz noqtaiy nazarını bildireler.
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük adliye nazirligine Putinniñ intervyüsini Halqara cinaiy mahkemesine yollamağa avale etti.


c: text/html

text:
Qoluña portaqal ve allı-güllü yavluq al, arqadaşlarıñ bir eliñde portaqal, bir eliñde yavluq olğanını körsin.
Portaqalnıñ üstüni yavluqnen qapat ve siirli sözlerni (zaklinaniye) ayt.
Eminliknen yavluqnı alıp taşla ve oñıñ içinden … alma çıqar!
– Maşalla! Ya sen portaqalnı qanfetke çevirip olursıñmı?
FOKUSNIÑ SIRI
Fokusnı yapmaq içün evelden azırlanmaq kerek. Portaqalnıñ bir çetini muqaytlıqnen kesip, qabuğını çıqar, onıñ içine almanı qoy. Gizli meyvanı öyle tut ki, arqadaşlarıñ bir şey duymasın. Eliñni yavluq içine soqqanda, almanı portaqal qabuğın¬dan tez-tez çıqar, “delilni” (ülika) ise yavluq içine saqla. Azırlan!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov İnternet ağında terrorizm profilaktikasınen oğraşacaq, bu cümleden, «terrorizm fikirlerine yaqın olğanında» şeklenilgen adamlarnen «adres işini» alıp baracaq mütehassıslarnı toplamağa istey.
Bu aqta terrorizmge qarşı komissiya ve operativ ştabınıñ toplaşuvında söz yürsetildi, dep bildire Aksönovnıñ matbuat hızmeti.
Böyleliknen, matbuat hızmetinde qayd ettiler ki, «ihtisaslı, bunen beraber, İnternet ağında çalışqan, mütehassıslarnıñ saylanılması boyunca işniñ eyileştirilmesi» meselesi baqıldı.
«Terrorizmge qarşı faaliyet tecribesi, terrorizm fikirleriniñ yayılması ve cinaiy elementler faaliyetiniñ idare etilmesi İnternet ağı vastasınen yapılğanını bildire. Qayd etilgen mütehassıslar terrorizm mefküresine yaqın olğan ya da onıñ tesirine endi oğrağan şahıslarğa adres profliaktika vastasınen tesir etmek kerek», – dep ayttı Aksönov.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «terrorizmge qarşı paketini» iyül 7-de imzaladı. Deñişmeler paketi «çaqmama» ve kütleviy nizamsızlıqta iştirak etmesine «yaqınlaşma» içün cinaiy mesüliyetniñ kirsetilmesini belgiley. Bunen beraber, bağ operatorları endi müşterilerniñ bütün telefon laflarını ve mesajlarını yazmaq ve saqlamaq mecbur.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aprel 26 künü keçirme sıñır noqtaları devlet sıñırından Qırımğa keçken maşna ve insanlarnıñ teşkerüvini keçire.
Olğan malümatqa köre, bazar künü Ermenibazar yanında tıqanlıq 4-5 kilometr, Herson vilâyeti tarafında – 15-17 km uzandı. Er bir maşnanıñ teşkerüvine 4-5 daqiqa, yük maşnağa – 10 daqiqa kete.
Aynı böyle vaziyet Keriçniñ paromlı keçitte de yüz bere.
Kerç.FM bergen malümatqa köre, aprel 27 künü Keriç tarafında yük maşnalarnıñ nevbeti 40 maşnadan ibaret edi. Tıqanlıq 700 metrge uzandı.
«Yük maşnalar keçitte künlernen tura. Böyle nevbet paromlarnıñ «Krım» limanından künde 20 kere çıqqanına baqmadan peyda oldı», – dep yaza neşir.
Aprel 25 kününden başlap Rusiye Qırımda Ukraina ile sıñırını abadanlaştırmağa başladı.


text:
Tünevin Çatır Dağnıñ aşağı platosınıñ Qartal deresinde (Aqmescit rayonınıñ Anğara köyü yanında) yolunı coyğan turistlerge yardım etildi, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
"Boldurğanından turistler yolunı devam etip olamadı. Qurtarıcılar, adamlarnı qayadan tüşürmek içün alpinist teçhizatnı qullanmağa mecbur oldı. Tüşürüv operatsiyası tahminen 5 saatqa sürdi. Zarar körgenlerni, dağdan qurtacılarnıñ iş maşnasına alıp ketirdiler, anda olarnen tenbiyelev subeti keçirildi", - denile beyanatta.
Qurtarılğanlar - 1964 ve 1959 senesi doğma eki aqay, 1984 senesi doğma qadın ve 2009 senesi doğma balanıñ tibbiy yardımğa ihtiyacları yoq edi.
İyül 13-ünde Bağçasaray rayonında qyrtarıcılar, Volkswagen Polo" maşnasında Bağçasaray rayonında Çufut Qale yanında yolunı şaşırtqan üç adamdan ibaret olğan qorantanı qurtardı.
Qurtarıcılarğa köre, yılnıñ başından berli Qırım yarımadanıñ dağ-ormanında umumen 65 qıdıruv ve qurtaruv operatsiyası keçirildi, olarda 108 adamğa yardım etildi, olardan 10-u - balalar.


text:
Yazar: Namık Kemal BAYAR
“Emel” mecmuamıznıñ, yañıdan neşir etilip, bizlerge kelip çıqqanı endi epey bir yıl olğandır. Emel Qırım Vaqıfı reisi Zafer Qarataynıñ ğayretlerinen yañıdan faaliyetke başlap, amellerimizniñ kerçekleşmesi içün hızmet etken “Emel” mecmuası, Cafer Seydahmet Qırımer ve Müstecip Ülküsalnıñ başlağan işiniñ bir devamı olıp, kelecek nesillerge miras qalacaq eñ büyük milliy baylığımız olaraq, belki de, birinci sıralarda yer almaqtadır.
Abonelere özel
Bu kısımlara sadece abonelerimiz erişebilmektedir.
İçeriğe ulaşmak için giriş yapmalısınız.


text:
Aqmescitteki Kyiv rayon mahkemesi aprel 21-de «narazılıq alanlar»nıñ qırımtatar faaliyetçisi Fazil İbraimovnıñ tevqifini eki ayğa uzattı. O, tahqiqat izolâtorında iyün 22-ge qadar qalacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Advokat Edem Semedlâyev: «Oturışuv eki saatke keçke qalıp başlandı, çünki tahqiqat qırımtatar tiline tercimannı tapalmay edi. Fazil İbraimovğa sıñırlav tedbiriniñ deñiştirilmesine dair muracaatımız, evelden tüşüngenimiz kibi, red etildi», – dep ikâye etti.
Aprel 20-de, cuma künü, Qırım Yuqarı mahkemesi advokatlar Edem Semedlâyev ve İslâm Veliyev tarafından, Fazil İbraimovğa tevqif muddetiniñ uzatılmasına qarşı berilgen apellâtsion şikâyetni qanaatlendirmedi.
Rusiye İİNiniñ Qırım boyunca idaresiniñ hadimleri fevral 15-te Aqmescitte Strelkovaya soqağı rayonında «topraq arsasınıñ zapt etilmesini teşkil etkenlerinden biri»niñ evini tinttiler.
Polis hadimleri «narazılıq alanı» faaliyetçisi Fazil İbraimovnı yaqalap, Rusiye İİNiniñ Qırım boyunca idaresiniñ şeer bölügine alıp kettiler.
Qırım QHVleri, İbraimov «Rusiye Cinaiy-protsessual kodeksiniñ 91-nci maddesine muvafıq olaraq cinayet şübhesi ile» resmen yaqalandı, dep bildirdiler.
Fazil İbraimov, «narazılıq alanları» – qırımtatarlarnıñ sürgünlikten qaytqan soñ zapt etken topraqlarınıñ qanuniyleştirilmesi oğrunda küreşi ile belli.
Qırımtatarlar evler qurğan «Strelkovaya» «narazılıq alanı» yerinde «Krımskaya roza» adlı yañı 9 biñ kişilik rayonnı qurmağa azırlanalar. Mesken evlerden ğayrı mektepler, balalar bağçaları, sport kompleksleri ve tükânlarnı qurmaqnı planlaştıralar. Şimdi adna ekseriyetle sürgünlikten qaytqanlar yaşay.


text:
"Ğasırnıñ iñ möhim waqıyğası"
İran mediası Ayasofiyaneñ açılışın citkerde
İran däwlät televideniyese Ayasofiya-i Käbir cämiğı şärifneñ 86 yıldan soñ qabat ğıybadätkä açıluın ğasırnıñ iñ möhim waqıyğalarınnan berse itep taswirladı.
İran däwlät televideniyese IRIB, räsmi xäbär agentlığı IRNA häm Fars xäbär agentlığı belän ber rättän İran mediası Ayasofiya-i Käbir cämiğı şärif açılışı belän bäyle xäbärlär birde.
İran däwlät televideniyeseneñ cämiğnıñ açılışı belän bäyle xäbärendä Ayasofiyaneñ muzey statusınıñ Amerika Quşma Ştatları, FRanŝiya, Misır häm Greŝiyaneñ qarşı çığuına qaramastan 86 yıldan soñ Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan tarafınnan beterelep, qabat cämiğqa äyländerelüe belderelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Bill Geyts Fätxiyägä kilde
Forbs isemlegendäge iñ bay 4nçe keşe yaxtası belän Törkiyä yarların iñlärgä yarata
İstanbul hawa mäydanı – “Awrupanıñ iñ yaxşı aêroportı”
İstanbul hawa mäydanı Xalıqara aêroportlar şurası (ACI) tarafınnan oyıştırılğan "17th ACI Europe Awards" qısalarında "Awrupanıñ iñ yaxşı aêroportı” häm “İreşerlek hawa mäydanı" büläklärenä layıq buldı


text:
Kiyev – Ukraina Prezidenti Pötr Poroşenko «Yaşağan mekânlarını mecburen terk etkenlerniñ adliyeviy statusı» qanun leyhasını red etti. Devlet yolbaşçısı uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ ricalarına seslenip, vesiqanı imzalamadı. Yuqarı Radam tarafından qabul etilgen qanun leyhası, uquq qorçalayıcılarnıñ fikirince, Qırım köçebelerni qorçalamaq yerine, aksine olarnıñ aqlarını boza. Faqat, şimdilik Ukrainanıñ qıtasında qırımlılarnıñ yaşayışını qolaylaştıracaq yañı qanun leyasınıñ qabul etilüvini talap etmeli.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatları iyün 19 künü eki oquv içinde «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ işğal etilüvi ve Ukraina topraqlarında antiterroristik tedbirlrniñ aqibetinde yaşağan yerlerini mecburen terk etken şahıslarnıñ adliyeviy statusı aqqında» № 4998-1 qanun leyhasını qabul ettiler. Bu vesiqağa binaen, Qırım ve diger regionlardan köçkenler «mecburiy migrant» statusını ala bilecek ediler.
Qanun qabul etilgeninden soñ, eki afta keçkeninen, nazirler Kabineti öz evlerini qaldırıp köçken Qırım ve Donbass sakinlerine maddiy yardım kösterilüvi boyunca mahsus programma işlep çıqarmaq kerek edi.
Faqat, iyül 16 künü Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko Rada qabul etken qanunnı imzalamadı. «İmzalanmaq içün teklif etilgen qanun leyhasınıñ talili, vesiqa, cemaatçılıqnıñ talaplarını yerine ketirmegeni, migrantlarğa devlet yardımınıñ berilüv tertibi belgilemegenini köstere», - dep añlattı prezident.
Bunen beraber, prezidentniñ fikirince, bu qanun leyhasına köre, köçebeler içün «mecburiy migrant» statusını almaq küç olur. Bunıñ içün, olar kerçekten de, evlerini terk etmege mecbur olğanlarını tasdiqlamaq kerek olacaqlar. Bundan da ğayrı, mecburiy migrant tarafından qanunnı bozğan areketler qayd etilse, devlet oña yardım köstermeycek. Yani, küçük bir memuriy bozuv içün da, yardımnıñ berilmemesine sebepçi ola bile.
Patskan: endiden soñ, köçebelerniñ taqdiri ne olacağı belli degil
Uquq qorçalayıcı teşkilâtlar ve teşebbüsçiler poroşenkonıñ qararı ile memnün qaldılar. «Almenda» vatandaşlar maarifi Merkeziniñ reberi Olga Skripnikniñ aytqanına köre, teşebbüsçiler prezidentniñ mezkür qararnı alması içün çoq küç sarf ettiler.
Qırım.Aqiqatqa Skripnik şunı ayttı: «Biz bu qanun leyhasınıñ imzalanmaması içün mahsus cemaat kampaniyasını başladıq. Prezidentke muracaat yolladıq, onı otuzğa yaqın cemaat teşkilâtı imzaladı. Em birlikte yazılğan mektüp, em ayırıca azırlanğan muracaatlar teslim etildi».
Uquq qorçalayıcınıñ sözlerine binaen, qanun leyhasınıñ imzalanmaması ricalardan biri edi. Teşebbüsçiler «Devletniñ içinde bir yerden başqa yerge köçkenlerniñ aqlarını qorçalavı» aqqında diger qanun leyhasınıñ göñülliler ve halqara teşkilâtları vekillerniñ iştiraginen baqılmasını da talap ettiler.
«Şimdilik ğalebe qazanğanımız aqqında söylemek daa erte. Çünki, ale daa köçebelerniñ aqlarını qorçalaycaq qanun qabul etilmedi. Bizim şimdiki vazifemiz – halqara qanunlarına uyğan ve eyi çalışqan qanunnıñ qabul etilmesidir», – qayd etti Skripnik.
Deputatlar yañı qanun leyhası üzerinde ne zaman çalışıp başlaycaqları daa belli degil. İmzalanmağan qanun leyhasınıñ müellifi Valeriy Patskan Qırım.Aqiqatqa izaat bererek, prezidentniñ qararı esassız, dep ayttı.
«Bu qanun insan aqlarınıñ qorçalanuvı çerçivesinde yazılğan edi ve onı red etmek içün sebep yoq edi. Nuqsansız leyhalarnı ise, bir kimse yazıp olamaz», - dep ayttı halq vekili. Patskannıñ fikirince, qanun leyhası imzalanmağa sebebinden, devlet, köçebelerge yardım etip olamay.
Qırımlı iş-adamları bergi tatilini teşkil etecekler
Mezkür qanun kibi başqa qanun leyhasınıñ müellifi. Harkov uquq qorçalayıcılar gruppasınıñ vekili Boris Zaharov, aksine, prezidentniñ qararını alğışlay.
«№ 4998-1 sanlı qanun leyhası insan aqlarınıñ bozuluvı ile qabul etilip, devlet tarafından mecburen köçkenler içün iç bir kapik ayırılmaycaq edi. Ve vaziyetlerni daa beter kerginleştiredejk edi», – dedi Zaharov. Uquq qorçalayıcı, prezident Memuriyeti endi onıñ iştiragi ile işlep çıqarılğan qanun leyhasını esas olaraq alacağına işana.
«Bizim qanun leyhamızda mecburen köçkenlerniñ statusı daa qolay tasdiqlana. Prezdiyent red etken qanun leyhasında, adamlar kerçekten de evlerini terk etmege zorunda qalğanlarını isbat etmek kerek ediler. Ve, cinayetçi olmağanlarını da tasdiqlamaq kerek ediler», – qayd etti o.
Bunen beraber, Zaharovnıñ leyhası boyunca köçebelerniñ aqlarını, Devlet migratsion hızmeti degil de, endi içtimaiy siyaset nazirligi qorçalamalı. Uquq qorçalayıcınıñ fikirince, içtimaiy siyaset Nazirligi daa çoq içtimaiy meselelernen oğraşa ve olarnı terenden bile.
Bu qanun leyhasına köre, köçken adamlarğa yekâne yardım berilmesi közde tutula. Yani, mecbur köçken er adam 8500 grivna miqdarında para elde ete bile. Amma, Zaharov, qanun leyhasından bu maddeniñ alıp taşlanmasından saqına, çünki bücette para qıtlığı qayd etile. Er alda, sermiya er keske berilmese de, eñ çoq ihtiyacı olğanlarğa ayırılmalı.
«Bundan da ğayrı, qanun leyhası qırımlı iş –adamlarnıñ ticaretini daa qolay şekilde ğayrıdan resmiyleştirmege aq bere. Atta, bergi tatili közde tutula», – dedi Zaharov.
Uquq qorçalayıcı, yañı qanun leyhası Yuqarı Radanıñ nevbetteki toplaşuvında qabul etilmesine ümüt besley.


text:
«Rusiye kommunistleri» partiyasınıñ Qırım bölüginiñ lideri Leonid Graç, Sergey Menâylo Aqyar gubernatorı vazifesinden boşatılıp, Rusiye Sibir federal okrugına işke yollanılğan soñ, aynı qader Qırımnıñ rusiyeli yolbaşçısı Sergey Aksönov ve yarımadanıñ ameldeki parlament reisi Vladimir Konstantinovnı beklegeninden emin.
Bu aqta Graç Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında bildirdi.
«İzaatlarımdan birinde Menâylonı Şimaliy Osetiyağa – vatanına yollağan edim. Bir vaqıt em Aksönov, em de Konstantinov Sibirge bir yerge ketmek kerek olacağı aqqında aytqan edim. Amma bu üçten birinci olaraq Menâylo ketti. Elbet, bu selâmdır, Aksönovnıñ taqımına açıq selâmdır», – dep ayttı Graç.
İyül 28-de Putin öz fermanınen işğal etilgen Aqyar gubernatorı Sergey Menaylonı istifağa çıqardı ve onı Sibir federal okrugına vekâletli temsilci vazifesine tayinledi. Menâylo yerine vaqtınca Dmitriy Ovsânnikov belgilendi.
Menâylonıñ, ve işğal etilgen Qırım reberiyetiniñ Putin fermanları boyunca izaatları şimdilik yoq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Etiketler: Evliya Çelebi SeyahatnamesiEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitapEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdfEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi SeyahatnamesiGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 4. Cilt 1. kitapGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 4.1Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 4.1 pdfGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 4.1 pdf indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir
- Sonraki yazı Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 4.2 PDF Kitap İndir
- Önceki yazı Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 7.1 PDF Kitap İndir
Bunlar da hoşunuza gidebilir...
-
Acı Kahve – Agatha Christie – PDF Kitap İndir
Yazar: admin · Published 6 Ekim 2021 · Last modified 3 Ekim 2021
-
Astroloji Dersleri Pdf Kitap İndir
Yazar: admin · Published 30 Ocak 2021
-
Gizli İkna Taktikleri – Kevin Hogan – PDF İndir
Yazar: admin · Published 4 Ocak 2020 · Last modified 23 Kasım 2020
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dekabrniñ 6-nda qırımtatar asıllı ukrain kinorejissör Ahtem Seitablayevni III derece «Yaralıq» ordeninen taqdirledi. Bu aqta ukrain devletiniñ yolbaşçısı özüniñ Twitter saifesinde yazmaqta.
Poroşenko ordenni, Kyiev kinoteatrindeki «Kiborglar» filminiñ premyerasında şahsen özü taqdim etti.
«Rejissör Ahtem Seitablayev reberligi altında çalışqan «Kiborglar» filminiñ taqımına minnetdarlıq bildirem. Siz ukrainalılarnıñ vatanperverlik ruhunı köteresiñiz. «Kiborglar» filminiñ küçü, onıñ azırlanuvında çekim eyetine cenkniñ kerçek olğanını is etmege yardım etken qaraman-askerlernen işbirligi yapılması vastasınen temin etildi», – dep yaza Ukraina prezidenti Twitterde.
Daa evel Ukraina Devlet kinosınıñ reberi Filipp İlyenko, dekabrniñ 7-nde Seitablayevniñ numayış etilmege başlaycaq «Kiborglar» filmi, beklengeninden ziyade tesirli olıp çıqqanını beyan etti.
Açıq menbalardan alınğan malümatqa köre, «Kiborglar» filmi, Ukraina Şarqınıñ Donetsk avalimanında terroristlerge qarşı ötkerilgen operatsiya aqqında ikâye ete.Rejissör Seitablayev janrğa köre onıñ filmi arbiy dramadır, dep saya.
Ahtem Seitablayev dekabrniñ 4-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev 2014 senesi mayısnıñ 3-nde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa kirsetilmegeninen bağlı yañı filmniñ stsenariyi üzerinde çalışqanı aqqında ikâye etken edi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin muhalifetçi Aleksey Navalnıynı tenqit etti ve onı dolayısınen qabarcılıqqa qarşı leyhasını siyyasiy menfaatnıñ qazanılması içün qullanğanında qabaatladı.
Aprel 24 künü Sankt-Peterburg şeerinde Putin, qabarcılıqqa qarşı şiarlarnı «özlerini tanıtmaq içün siyasiy küreş aleti» olaraq qullanğan adamlarnı, adlarını aytmayıp, tenqit etti.
Mart 26 künü Rusiyeniñ bir-çoq şeerinde qabarcılıqqa qarşı mitingler ötkerildi, olarda mahalif siyasetçi Aleksey Navalnıy çağıruv yaptı. Bazı şeerlerde akimiyet bu merasimlerge ruhset bermedi. Politsiya biñden ziyade adamnı tuttı, mahkemelerde memuriy maddelerde yüzlernen qarar çıqarıldı. Navalnıy de 15 künge apis etildi.
İyün 12 künü Aleksey Navalnıy yañı umummilliy narazılıqqa çıqmağa çağıra.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Bidenniñ Putin ile körüşmesiniñ stenogramması yoq ve olmaycaq. Yalıñız subetleriniñ umumiy intonatsiyası aqqında tahmin ete bilemiz. Amma Rusiye prezidenti çoqtan iqtidardadır, keçmişte çoq şey ayttı ve bu sebepten Amerika devlet başına tam olaraq neni teklif etmege azır olğanını tahmin etmege qıyın degil.
Onıñ içün aşalanmaması müimdir.
Ayrtıq yigirmi yıldır 1991 senesi dağılğanını qurmağa tırışa. İçki siyasetke kelgende, ğalebe qayd etmesine tam vaqtı. Qarşı olğanlar susa. Aytqanlar tefqifliler. Maqsatkârlar kettiler. Daimiy muhalefetni prezidentniñ müdiriyeti nezaret ete, daimiy olmağanını – FSB. Açıq siyaset qale divarları ve mudafaa çuqurlar ile qoralap alınğan.
Amma Moskvanıñ tış siyasetinde esas şey – saltanat yarlığını ala bilemedi. Kremlniñ «suverenitet» arzusı, «iç kimse bizge emir ete bilemez» kösterme mevamına baqmadan, o, bu mevam ruhset qazanmasını ümütsizliknen istey. Moskvanıñ otuz yıl evel dünya Politbürosında oturğan paytahtlar tarafından. Kremlniñ kendine lâyıq dep sayğan devletler tarafından.
Moskva teñ olaraq tanılmaq istey. Onı sögmegenlerini ve oña sayğısızlıq köstermegenlerini istey. Rusiye Şuralar Birliginen bir kelmege istey. Çünki o, alâ daa onıñ kölgesindedir.
Moskva teñ olaraq tanılmaq istey. Onı sögmegenlerini ve oña sayğısızlıq köstermegenlerini istey. Rusiye Şuralar Birliginen bir kelmege istey
Moskva evelkiniñ ğayrıdan tiklenmesini istey. Onıñ içün ğarp içün tınçlıqnı qozğaltqan periferik devletlerden biri olğanı aqqında fikir bıle aqarelici. O, selefinde olğan aqları kibi onı da tam halef olaraq tanığanlarını istey.
Şimdilik böyle bir şey yoq. Moskva izçenliknen cebeleşme seviyesini arttıra. Avropadaki memlektlerde terror eylemleri yapa, diplomatik munasebetlerni toqtata ve añlaşmalarnı lâğu ete. Kerginleşüv bu özü maqsat degil, o sadece vastadır – onıñ yardımınen Kreml Ğarpnı onıñ ontologik farqlılığına razı etecek ola. Kreml, Ğarp Rusiyeni «öz qısmı» yapmağa tırışmaqnı, Rusiye muhalefetiniñ taqdirinen, azatlıq ve qabarcılıq seviyesinen meraqlanmaqnı toqtatqanını istey. Yani, Moskvanıñ «iç işler» dep adlandırğan kategoriyanen.
Kreml Ğarpqa dost olmağa tekli ete. Yani, o duşman dep sayğanlarğa qarşı beraber olmaq. Bularnıñ arasında, halqara terrorcıdıq, ekologik meseleler, Arktika meseleleri, şimdi ise daa koronavirus pandemiyası. Rusiye, onı tasniften tış ayrı bir adise kibi tanığanlarını istey. Ayrı, mahsus status ve halef aqları ile.
Er sefer Ğarptan yañı Yalta konferentsiyasını istey. Qırmızı sızıqlar aqqında beraberlikte kelişmeni. Tesir salarınıñ pekitilmesini. Global aytışuv kün tertibini. Ve bütün bularnı oña bermegenleri içün o bar olğan küçüni Ğarpqa köstere.
Onıñ, diplomatik ayattan aytışma zalına yol açacaq merasimge ihtiyacı bar.
Ukraina dünyanıñ siyasiy haritasına yañı demir perdeniñ asılmasına esas maniadır. Moskva onı içeride körmek istey. Ukrainanıñ özü ise kendini tışarıdan körmek istey
Mesele şunda ki, Rusiyeniñ talapları arasında eñ ayrı yerni tesip saası ala. Olarnıñ arasında da bizimi memleketimiz. Asılında, Ukraina dünyanıñ siyasiy haritasına yañı demir perdeniñ asılmasına esas maniadır. Moskva onı içeride körmek istey. Ukrainanıñ özü ise kendini tışarıda körmek istey.
Ve tamam bu sebepten Rusiye ve Ğarp añlaşıp olamaylar. Eger tarihiy bir esnasnıñ içinde olmağa arzu etsek, arzumız kerçekleşti. Amma bir şey bar.
Cebede olmaq – bu daa ziyade qoşma aqlar degil, bu qoşma mecburiyetlerdir. Ve Moskva umumiy degerliklerge riayet etmeyip Ğarp ile añlaşmağa tırışsa, Kyiv yalıñız umumiy degerliklerge riayet etip Ğarp ile añlaşmağa tırışa.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün.
Pavel Kazarin, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Vikipediyağa hoş keldiñiz!
Merabañız, 95.132.41.218, vikipediyağa hoş keldiñiz!
Vikipediya eñ çabik inkişaf etken internet proyektlerinden biridir. Biz iri ve meraqlı bir entsiklopediya qurmaq niyetindemiz. Qırımtatar vikipediyasınıñ inkişafına öz isseñizni qoşuñız!
Eger yardım kerek olsa,
yardım saifesine baqıñız.
Maqale yazıp, vikipediyacı olıp hoşnut olursıñız dep ümüt etemiz!
Muzakere saifelerinde dört tilda işaretini (
~~~~) qoyıp, beyanatıñızğa imza çekiñiz, bunıñ sayesinde qullanıcı adıñız ve vaqıt kösterilir. Eger tafsilâtlı malümat almaq kerek olsa, menim muzakere saifesimde sorañız ya da özüñizniñ muzakere saifesiñizde
{{helpme}} şablonını ekleñiz, o alda birev az vaqıtta sualiñizni körip cevabını berir.
Sual ya da fikirleriñiz olsa,
Meydanımızda olarnı aytıp olasıñız.
95.132.41.218, bir daa hoş keldiñiz!
Hello and welcome to the Crimean Tatar Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Crimean Tatar skills are not good enough, that's no problem. We have an
embassy where you can inquire for further information in English. We hope you enjoy your time here!
ЗдpaBcTByйTe, и дoбpo пoжaлoBaTb B kpыMckoTaTapckyю Bиkипeдию! Mы paды BaшeMy yчacTию B пpoekTe. Ecли Bы HeдocTaToчHo xopoшo зHaeTe kpыMckoTaTapckий языk, эTo He cTpaшHo. ЗaxoдиTe Ha cTpaHицy
пocoлbcTBa, rдe Bы cMoжeTe пoлyчиTb бoлee пoдpoбHyю иHфopMaцию Ha pycckoM языke. HaдeeMcя, Bы пoлyчиTe бoлbшoe yдoBoлbcTBиe oT yчacTия B пpoekTe.
Don Alessandro 16:35, 2011 s. iyülniñ 13 (UTC) [ ]
Bu muzakere saifesi şimdilik qayd olunmağan ya da oturımını açmağan adsız (anonim) qullanıcığa mensüptir. İdentifikatsiya içün IP adres işletile.
Bir IP adresinden bir qaç qullanıcı faydalanıp ola.
Eger siz anonim qullanıcı olsañız ve sizge kelgen beyanatlarnı yañlıştan kelgenini belleseñiz, lütfen, artıq bunıñ kibi qarışıqlıq olmasın dep
qayd oluñız ya da oturım açıñız.


text:
İyünniñ 6-nda Aqmescit şeer kününi qayd etti. Adet üzre onı iyün ayınıñ ilk bazar kününde qayd eteler. Aqmescit yarımadanıñ yaş şeerlerinden biri sayıla. Tarihiy haritalarda o, 1784 senesi, yani Qırım hanlığı yıqılğanından bir yıldan soñ, peyda oldı.
Sovetler dağılğan soñ Aqmescit yarımadanıñ ortasında bulunğanı içün ve akimiyet organlarınıñ esas memuriy binaları bar olğanı içün Qırımnıñ paytahtı dep adlandırıldı. 2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit paytaht sayılmay, çünki yarımada Rusiyeniñ akimiyet sistemasında Cenübiy federal okrugına bağlandı, onıñ memuriy merkezi ise Rostov-na-Donu ola.
Aqmescit künü munasebetinen Qırım.Aqiqat şeerniñ güzel fotoresimlerini topladı.


text:
Bu könne nilär bulğan?
Tarixta bügen 09.04.2019
Bügen 2019 nçı yılnıñ 9 nçı aprele. Bu kön tarixqa nindi waqıyğalar belän kerep qalğan soñ?
Ädirnädäge Sälimiyä, İstanbuldağı Söläymaniya häm Şahzädä mäçetläreneñ miğ’marı bulğan arxitektor Sinan 1588 nçe yılnıñ 9 nçı aprelendä wafat bula.
Törkiyädä Cömhüriyät iğ’lan itelgännän soñ xatın-qızlarğa birelgän xoquqlar qısasında berençe xatın-qız sud’ya Mürüvvet Xanım 1932 nçe yılda bu könne Adanada wazıyfasına kereşä.
Möselman xatın-qızlarğa säxnägä çığu tıyılğan yıllarda säxnägä çıqqan törek teatrınıñ berençe aktrisalarınnan Şaziye Moral 1985 nçe yılda älege könne mäñgelekkä küzlären yoma.
1998 nçe yılnıñ 9 nçı aprelendä Mäkkägä yaqın urnaşqan Minada şaytanğa taş ırğıtu waqtında 180 keşe ığı-zığıda izelep ülä.
Böten dönyada bik yaratıp qaralğan “İskitkeç ğasır” serialınıñ sśenaristı,aktrisa Meral Okay 2012 nçe yılda bu könne yaqtı dönyadan kitep bara.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba martnıñ 11-nde RNBO kâtibi Oleksiy Danılov bildirgen Qırımnıñ işğalden azat etilmesi strategiyasınıñ tasdıqlanmasını tefsir etti.
Kuleba strategiyağa «tarihiy vesiqa» dedi.
İşaret olduqça añlayışlı: dünyanı Qırımnı qaytarmağa yardım etmesine çağırğanımızdan ğayrı, Ukraina daa öz maqsatlı ve sistemli şeylerini yapa», – dep yazdı o.
Bundan ğayrı, nazir Qırımnıñ keri qaytarılmasınıñ üç basamağını adlandırdı. Onıñ sözlerine köre, bu strategiya, birleştirüv ve sinegriya.
Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa Şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılov martnıñ 11-nde, «Qırım yarımadasınıñ Rusiye Federatsiyası tarafından işğalinden bugüngece ilk temel vesiqanıñ» azırlanılğanı aqqında bildirdi. Bu vesiqada, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde nasıl areket etecegimizge dair açıq talimatlar berile. Bu aqta o, Kyivde brifing vaqtında ayttı.
Bundan ğayrı Oleksiy Danılovnıñ haber etkenine köre, Qırımnı işğalden azat etüv strategiyası açıq vesiqadır ve er istegen onen tanışıp ola. Ukrainanıñ çetel ortaqları yaqın vaqıtta bu vesiqanı alacaqlar.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Rigada mayıs 22 künü keçken «Şimaliy ortaqlıq» sammitiniñ soñ künü ukrainliler «Qırım – Ukrainadır» yazılı plakatları ve bayrqalar ile soqaqlarğa çıqtılar.
Künniñ birinci yarısı «Şimaliy ortaqlıq» sammitiniñ esas toplaşuvı olacaq, mında Ukrainada Avropa istiqbali aqta beyannameniñ qabul etilmesi ve Şimal ve Qırım vaziyetine qıymet kesilecegini bekley.
«Şimaliy ortaqlıq» programması – 2009 senesi AB memleketleri tarafından teşkil etilgen teşebbüs. Altı memleketke tarqala: Ukraina, Belarus, Ğurcistan, Moldova, Azerbaycan ve Ermenistan. Programma maqsadı – işbu memleketler ile işbirlikniñ keñişletimesidir.
OcTaHHiй дeHb caMiTy "CxiдHoro пapTHepcTBa". ykpaïHцi Haraдaли, щo KpиM - цe ykpaïHa
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Fevralnıñ 25-nden başlap, Aluştada kündüz suv olmaycaq. Bunı şeeriniñ Rusiye memuriyetiniñ başı Galina Ogneva bildirdi.
“Suv cedvel boyunca berilecek saba saat 5-ten saat 10-ğace ve aqşım saat 5-ten saat 10-ğace. Sayğılı Aluşta sakinleri, suvnı iqtisat etmek kerekliginiñ añlamağa rica etem. Suvnı iqtisat etiñiz. Suv musluqlarını açıq qaldırmañız, pek çoq suv alıp qoymañız”, – dep yazdı o Facebookta.
Fevralnıñ 25-nden Yaltada da suv cedvel boyunca berilip başlandı. Suv künde saba ve aqşam üç saatqa berile, dep haber ete YUBK vodokanal.
Aluşta başlıqlarınıñ soñki malümatına köre, Körbekül suv anbarındaki suv miqadarı 2 million 800 kub metr teşkil ete.
Qırımnıñ suv anbarlarında fevralniñ başında 36.052 mln metr kub suv yedegi bar, bir ay evelsi bu raqam 4.744 mln metr kub az edi, bir yıl evelsi ise 48.875 mln metr kub çoq edi, dep haber etti yerli Gidromettsentrniñ matbuat hızmeti. Qırımda fevralniñ 1-nde üç suv anbarı «ölü seviye» işaretine yaqın, dep bildire Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ mesken-kommunal hocalığı nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Fevralniñ 1-nde «Voda Krıma» müessisesiniñ Vladimir Bajenov qışnıñ eki ayı devamında Qırımnıñ suv anbarlarına suv kelmey, dep bildirdi, Aqmescit suv anbarı ise aman-aman boş. Onıñ malümatına köre, Qarasuvbazar rayonınıñ Balanov suv anbarınıñ yedekleri eksile.
2020 senesi noyabr ayında Kyivde Qırımnıñ suv resurslarınıñ monitoring neticeleri taqdim etildi. Olarğa köre, yarımadanıñ «suv küzgüsi meydanı» 2015 senesine baqqanda 2020 senesi tahminen 32% eksildi.
2021 senesi yanvar ayında Ukraina kâinat vastalarını idare etüv ve sınav Milliy merkezi Qırım suv anbarlarınıñ suv küzgüsi meydanı nasıl deñişkenini uydudan baqtı. Monitoring malümatına köre, Qırım suv anbarlarınıñ meydanı soñki yılda «pek eksildi».
Bıltır dekabr ayında Qırımnıñ mesken-kommunal hocalıq nazirligi Qırım suv anbarlarınıñ tolmasına dair statistik malümat derc etti. Oña binaen, yarımadanıñ eñ az beş suv anbarı «ölü seviyege» yaqın.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Soñgı ike atnada Qıtay xaqimiätenä qarşı köçle protest çaralarınıñ artuınnañ soñ, Qıtay xaqimiäte Tibettäge xärbilären nığıtu eşenä kereşte. Meñlägän xärbineñ Tibet häm aña kürşe wilayätlärgä kerüe xäbär itelä.
Xärbi nığıtu eşe, Qıtaynıñ Sichuan wiläyäte yaqınnarında polisiäneñ protest çarasında xalıqqa ut açıluın 16 martta räsmi bularaq tanığannañ soñ başlandı. Aktivistlär çualışlar waqıtında 100läp keşeneñ üterelüen däğwä itä.
AQŞ wäkillär pulatı süzçese Nancy Pelosi bügen yasağan çığışında dönya cämäğatçelegen Tibettäge Qıtay xamiätenä qarşı kisken tänqit belderergä çaqırdı.
“Minem fikeremçä, ireklekne yaratqan häm yaqlağan dönya ägär bügenge köndä Qıtay qullığı astında Tibet turında ber ni süz äytä almıy ikän, ul çağında bezneñ keşe xoquqları turında awız tutırıp söylärgä xaqıbız yuq”
Pelosinen bu çığışı Tönyaq Hindstannıñ Dharamsala şähärendä buldı. Pelosi anda Tibet ruxi citäkçese Dalai Lama häm sörgendäge Tibet xaqimiäte wäkilläre belän söyläşte.
Pelosi Qıtay xäqimiäte astındağı Tibettä protest çaraları qabınğannañ birle sörgendäge Tibet wäkilläre belän oçraşqan berençe çit il wäkile buldı.
Tibetlelär aldında yasağan çığışında Pelosi, Tibette barğan waqıyğalarnı – dönya wöcdanıñ sınaw bularaq bäyäläde.
Pelosi Dalai Lama süzlärenä quşılıp Qıtaydağı Olimpia uyınnarın boykot itelmäyäçägen belderde.
Läkin Pelosi 10 martta başlağan protest çaralarında küpläp keşe hälaq bulğan waqıyğalarnı öyränü öçen xalıqara tikşerenü uzdırıluın taläp itä. Sörgendäge tibetlelär älege çualışlarda 100läp keşeneñ üterelüen däğwä itä.
Pelosineñ Dalai Lama belän söyläşüe Qıtaynıñ açuın kiterde. Qıtay, Dalai Lamanı Tibettäge protest çaraların qotırtuda ğayepli, Dalai Lama isä bu ğayeläwne kire qağa.
Sörgendäge Tibet xökümäte, Qıtay xaqimiätenä qarşı barğan protest çaralarınıñ nindi tärteptä uzaçağın añlatqan belderü basıtırıp çıqtı.
Bu belderü turıda sörgendäge Tibet parlamentı süzçese Karma Choephel Dharamsalada xäbärçelärgä birgän äñgämäsendä bolay dide:
“Barlıq çaralarda köç qullanılmayaçaq. Bez çaralarnı tınıç şartlarda däwam itteräçäkbez. Protest çaraları başqarılğan da bezneñ komitet şiğarläre genä qullanılaçaq. Protest çaraları nigezendä, uram cıyını, açlıq totu, şäm yandıru barsına da röxsät itelä. Bezneñ xäräkät barı tik telgä alınğan bu şartlarda ğına däwam itäçäk.”


text:
Bütün Rusiyeden 1100-den ziyade talebe 2016 senesi iyün-oktâbr ayları devamında Qırım bağçalarında meyva cıyacaq, dep bildire Kremlge boysunğan Qırım tasil nazirligi. Böyleliknen Qırımda bütün Rusiye talebe köy hocalığı leyhası başlandı, dep bildireler müessisede.
«Bu, tatilde çalışmağa alışqan talebelerge özleri içün Qırımnı açmaq, onıñ tarihı ve medeniyetinen tanış olmaq içün pek yahşı bir imkândır», – dep bildire nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Leyha «Rusiye talebe taqımları» yaşlar cemaat teşkilâtı tarafından ömürge keçirile. İyünden avgust ayına qadar Petrovka ve Orehovo köylerinde 450 talebe, avgusttan oktâbr ayına qadar daa 650 talebe meyva cıyacaq. İşni «Qırım meyva şirketi» işhanesi taqdim etecek, dep qayd ettiler Qırım nazirliginde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda, iyül 14-te olğan vaziyetke köre, qazan daireleri ve evlerniñ üçte bir qısmı qızdıruv mevsimine azır, dep qayd ete Rusiyege boysunğan Qırım Mesken-kommunal hocalığı nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Müessiseniñ bildirgenine köre, yarımadanıñ 3735 meskün evi , bu ise, umumiy sayıdan 26%, 327 qazan dairesi – 37%; 351 km issi ağları – 35%; 53 merkeziy issi noqtası – 44% qızdıruv mevsimine azır.
Bundan da ğayrı, suv ağı ve kanalizatsiya obyektleri 35%-ğa azır olğanı bildirile. Müsessise qızdıruv mevsimine azırlıqnı nezaret astında tutmaq içün daimiy toplaşuvlarnı keçire.
Keçken sene sentâbr soñunda Qırımnıñ Aqmeçit rayonında qızdıruv mevsimine azırlıq 63%-ğa qadar edi. Bu aqta Mesken-kommunal hocalığı naziriniñ muavini Yakub Zeytulayev bildirgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiyede artıq 93 koronavirus hastası bar.Bunı bazaertesi künü baş naziriniñ müavini Tatyana Golikova haber etti, bildire Azatlıq Radiosı.
Bir kün evel, resmiy malümatqa köre, Rusiyede 63 adise edi. Böylece, bir künniñ içinde koronavirus hastası 30 adamğa çoqlaştı, aman-aman bir yarım kere ziyadece oldı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin, koronavirus infektsiyanıñ tarqalmasınen küreşmek içün Rusiye devlet şurasınıñ iş gruppasınıñ teşkil etilmesi aqqında buyruqnı imzaladı. Onı Moskova reberi Sergey Sobânin baş etecek.
Daa evel haber etilgeni kibi, Rusiyede üç yañı COVID-19 koronavirus adisesi qayd etildi. Operativ ştatınıñ malümatına köre, koronavirus Belgorod, Kaliningrad ve Moskova vilâyetleriniñ sakinlerinde tapıldı.
Martnıñ 12-sinde Dünya sağlıq teşkilâtı koronavirus pandemiyasını ilân etti.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Advokat Lilâ Gemeciniñ haber etkenine köre, Rostov-na-Donudaki 19-ncı vilâyetlerara verem hastahanesinde 61 yaşındaki qırımtatar sisâsiy mabüsi Servet Gaziyev cısmaniy zorbalıqqa oğratılğan. Evel keçirgen mikroinsulttan soñ onıñ alı fenalatşı, dep haber ete «Qırım birdemligi».
Haber etilgenini kibi, Gaziyevniñ hastahanede qalmasınıñ soñki kününde onı yerge yıqıp, qollarını qayırıp bağladılar, sırtına urdılar ve tıraş ettiler. Bunı Gemecige bu davanıñ diger mabüsleri bildirdi.
«Tahqiqat tevqifhanesinde muntazam tibbiy yardım köstermeme üherinde keçirgen mikroinsulttan soñ onıñ sağlıq alından raatsızmız. Şimdi urulğan soñ qolu da üyüşe», – dedi Gemeci.
«Qırım birdemliginiñ» malümatına köre, advokatlar Emil Kürbedinov ve Nazim Şeyhmambetov 5-nci SİZO-ğa kirmege tırışqanlar, amma olarnı yibermegenler.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirgen Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi 61 yaşında Servet Gaziyevniñ alı eyileşmedi.
Rostov vilâyeti Rusiye İnsan aqları vekâletlisiniñ apparat reberi Vladimir NekrasovAqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti fenalaşqanı içün tibbiy teşkerüv keçirmek talabınen muracaat yolladı. Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Gaziyevniñ aqlarını ğayrıdan tiklemege, oña kerekli tibbiy yardım köstermege ve sağlıq vaziyeti sebebinden sıñırlav tedbirini deñiştirmege talap etti.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı Pridneprovsk demiryol matbuat-hızmeti bildirdi.
Aqmescit motorvagon depo erkânı tarafından idare etilgen şeer civarı boyunca marşrutnıñ qatnavı qısqartıldı.
«Böyle qararlarnıñ neticesinde Qırım yarımadasınıñ Novoalekseyevka – Solönoye Ozero stantsiyaları arasında Ukrainanıñ qıtaiy qısımınen demiryol alâqası toqtatılacaq. Böyleliknen, şu stantsiyalar arasında yaşağan insanlarnıñ şeer civarı trenlerni qullamanğa çareleri olmaycaqtır», – dep aytıla beyanatta.
Bundan da ğayrı Melitopol–Aqmescit–Melitopol şeer civarı trenleriniñ bir qısmı lâğu etildi. Aqmescit–Novoalekseyevka–Aqmescit şeer civarı yurgen 3 treni şimdi Solönoye Ozero stantsiyasına qadar, 2-si Canköygece baracaqtır. Cankoy–Vadim–Canköy marşrutı boyunca qatnağan şeer civarı trenleri endi Cankoy–Armânsk–Canköy marşrutı boyunca qatnaycaq.
Bu vaziyetni biraz deñiştirmek içün Pridneprovsk demiryolu aprel 1 kününden başlap, 2 kündelik şeer civarı poyezdini – 6915 Zaporojye–Sivaş ve № 6914 Sivaş – Novoalekseyevka, aprel 2-den başlap, daa eki poyezdni (№ 6913 Novoalekseyevka – Sivaş ve № 6916 Sivaş – Zaporojye – 2 ) kirsetti. Melitopol–Sivaş meydanındaki toqtav yerleri de deñişmeyip qalacaq.
Novoalekseyevka–Canköy qısımındaki şeer civarı alâqasını temin etmek içün Pridneprovsk demiryolu Qırım memuriyetine: Melitopol–Canköy (Zaporojye motorvagon deposı erkânında) ve Cankoy–Novoalekseyevka (Aqmescit motorvagon deposı erkânında) qısımları arasında eki şeer civarı trenlerni ya da Solönoye Ozero stantsiyasına baracaq ekişer trenni kirsetmege teklifinen buyurdı.Lâkin Qırım tarafı bu teklifni red etti.


text:
Amsterdam Bölge mahkemesi «skit altınları» işinde qararnı dekabr 14 künü alıp olur. Bunı mahkeme meclisinde iştirak etken Ukraina Haber siyaseti nazirini birinci muavini Emine Ceppar öz Facenook saifesinde bildirdi.
Mahkeme toplaşuvınıñ soñuçlarını Ceppar daa açıqlamadı.
Qırımnıñ muzeylerinden alınğan ve işğalinden soñ Amsterdamda saqlanılğan «skit altınları» toplamı boyunca mahkeme diñlevleri oktâbr 5, çarşenbe künü Amsterdam Bölge mahkemesinde başlandı.
Çarşenbe künü mahkeme eksponatlarnı özlerine qaytarılmasını talap etken Qırım muzeyleriniñ vekillerini diñledi.
2014 senesi fevral-avgust aylarında Amsterdam şeerindeki Allard Pierson adına muzeyde «Qırım – Qara deñizde altın ada» adlı sergi keçirile edi. Onda Qırımdaki dört muzeyden alınğan, Qırımda skitler, sarmatlar ve gotlarnıñ medeniyetini taqdim etken eksponatlar numaiş etile edi.
Qırım işğalinden soñ ukrain akimiyeti, tarih eserleri muzeylerniñ malı degil de, Ukrain devletiniñ mülkine ait olğanını beyan etti. Öz nevbetinde Qırımdaki muzeyler degerliklerniñ olarğa qaytarılmasını talap ettiler. Bu arada Hollanda muzeyi, bilgili mahkemeniñ qararı olmağance ya da eki taraf añlaşmağance, eksponatlarnı ne Ukrainağa, ne de Qırımğa yollamamağa qarar aldı.
Qırımdaki dört muzey Amsterdam mahkemesine Allard Pierson adına muzeyge qarşı toplu şikâyet yollap, kollektsiyanı Qırımğa qaytarmağa talap etti. Bu iş boyunca mahkeme toplaşuvı oktâbr 5 künü ötkerilecek.


text:
Qırımlı Ruslan Zeytullayevniñ davasını baqqan Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi aprel 21-de taraflarnıñ muzakerelerine keçe. Bunı Zeytullayevniñ advokatı Emil Kürbedinov Facebookta bildirip, «ükümge de az qaldı», dep qayd etti.
O, aprel 14-de olıp keçken mahkeme oturışını da tarif etti.
Onıñ aytqanına köre, Ruslan Zeytullayev mahkemede malümat berdi. Mahkeme imayeniñ bir sıra muracaatını red etip, cinaiy işniñ bir sıra malümatını da seslendirmege razı olmadı.
«Gizli şaat «Aleksandr» mahkemege ketirilmedi – Qırım sıñır hızmetiniñ gizli vesiqasına esaslandırlar – uzaqqa ketip, qaytacağını vade etmedi dep. Ruslannen beraber «Aleksandr» sorğusı protokolınıñ seslendirilmesine qarşı çıqtıq», – dep yazdı Kürbedinov.
Advokat dedi ki, Zeytullayevniñ küçü olmasa da, o, aprel 4-de ilân etken açlığına devam ete.
Aprel 14-de Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Zeytullayevge acele yardım çağırıldı. Advokat Emil Kürbedinovnıñ bildirgenine köre, Ruslan Zeytullayev 10 kün açlıq tutıp, 6 kilogramm azdı ve ayaqta turıp laf etip olamay.
Ruslan Zeytullayev aprel 4-de Rostov-na-Donu şeerinde Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesiniñ toplaşuvında müddetsiz açlıq tutacağını ilân etti. O, Rusiye tarafına bir sıra talapbını seslendirdi: qırımtatarlarnı «terrorizm» ve «ekstremizm» maddeleri boyunca taqip etmemek, Ukraina TİN temsilcilerini oña muvaqqat apiske yibermege ve Aqyarlı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» başqa mabüslerini azat etmege talap etti.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, 2016 senesi sentâbr 7 künü Zeytullayevni «terroristik cemiyette iştirak etkeninde» qabaatlı tanıdı ve oña 7 yıl apis cezasını berdi. Rusiye prokuraturası Rusiye Aliy mahkemeniñ bu qararına itiraz bildirdi ve dava, tekrar baqılmaq içün, kene de Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine yollanıldı. Taqiqat organları, Zeytullayevnıñ terroristik cemiyet iştirakçisi degil de, teşkilâtçı olaraq tanılğanını istey. Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ böyle maddesi, eñ azından 15 yıl ve atta ömürlik apis cezasına ketirmek mümkün.


text:
Nazım Hikmetin Kırıma ziyareti
HİKMET ve QIRIM
Maña bu kederli vaqianı qart bir hoca hikâye etti. O, bütün ömür “Artek”te çalışıp, bu pionerler lagerini ziyaret etken belli insanlarnıñ aman-aman hepisini hatırlay edi.
Aqşam üstü biz ekimiz Ayuvdağğa yol alıp, muzıka mektebi yanından keçe edik. Sağ taraftaki divar artında yol boyu selbiler öse, aşağıda deñiz şuvulday, ortalıqta kimse yoq.
– Toqtap tur, saña bir yer köstereyim, – dedi birden hoca.
O bir adım atıp, çette ösken çalılarnı açtı. Tireme divar ortasında üstünde yarı silingen, üstünde arap harfleri olğan eski bir mermer parçasını kördim.
– Bu baştaşnıñ bir qısmıdır, – dedi hoca. – Mında evelki zamanda olduqça büyük tatar mezarlığı olğan. Yerli sakinler bu yerde asırlar devamında yaqınlarını defn etkenler, dualar oqup, qabirlerni temizlegenler, terekler oturtqanlar. Qırq dörtte tatarlar sürülgende mezarlıqnı tezden yerle-yeksan etkenler, baştaşlarnı bozğanlar. Eski taşlarnı divar ve qoralar qurmaq içün işletkenler.
– Mına bu üç qatlı evni köresiñmi? – devam etti qart. – O ev mezarlıq yerinde tura. Onıñ temelini qazğanda nice-nice qafatası ve kemiklerni çıqarıp atqanlar, daa nice-nice qaldırğanlar… Sakinlerniñ özleri bu evni sevmegenleri esassız degil, olar sıq-sıq hastalanalar, dep aytalar.
– Hatırlayım ki, – dedi hoca biraz indemegen soñ, – şu ev daha olmağanda, pionerlerge musafirlikke kelgen Nazım Hikmet ile beraber bu yerlerde keze edik. Bu büyük türk şairi o vaqıt bütün dünyağa belli edi. Bizde onı tam manasıyle başqa köterip yürgenler. Biz ekimiz, mına şimdi sennen kibi, eppeyi kezip suhbetleşken edik. Bir kere laf etip yürgenimizde, Nazım endi nevbetteki adım atayatqanda birden artqa çekildi ve yol ortasında yatqan taşqa tikilip baqtı. Taş üstünde arapça satırlar oyulğan edi. Nazım olarnı diqqatnen oqup, başını kötergen soñ bir türlü oldı. Yüzü qızarıp bozardı.
– Bilesiñizmi, – zornen nefes alıp dedi o, – bu baştaş olıp, onıñ altında on yedinci asırda yaşağan meşhur şair ve alimimiz kömülgen edi… – Bundan soñ o, şairniñ adını ayttı, amma olduqça zor ismi aqlımda qalmadı. – Bu baştaşnıñ bir parçası bile ğayet emiyetlidir! Onıñ yeri müzeyde olmalı. Onı derhal yoldan almaq kerek!
Lâkin taş ağır olıp, onı köterip olamadıq. Biz “Artek”niñ müdirine bardıq. Şamata kötergen Nazımnı tınçlandırmaq qıyın edi: o ğayet qızıştı, bağırdı, qolnen türlü ima-işaretler etti. Onı böyle halda daha kimse körmegen eken.
Qasevetke oğrağan lager müdiri başını salladı, razılaştı, çare körmege söz berdi, aman qayergedir telefon açtı. Qısqası, Nazımnı tınçlandırdı…
Baştaş tapılğan yerge Hikmet ile beraber eki saatten soñ kelsek, taş artıq bir çoq ufaq qısımlarğa parçalanğan edi. Bundan da ğayrı, bese-belli, daa bir çoq qısımları yetişmegen. Körünip turğanı kibi, baştaşnı aşıqçanlıqnen bozıp, parçalarını alıp ketkenler, amma bazılarını alıp yetiştirmegenler. Elbet de, qabahatlılarnı araştırmaq endi faydasız edi. Bu vahşiylik yuqarıdan telefon açılğan soñ yapılğandır.
Nazım qırılğan parçalar yanında hayli vaqıt turdı. Çaresizlikten közyaşları aqqan…
– İşte, böyle etip baştaş ğayıp oldı ketti, – dep sözüni yekünledi hoca. – Baştaşnıñ parçalarından birisi ev temelinde ya da divarda tapılsa tapılır. Şimdi divarda kördigimiz parça o baştaşnıñki olsa kerek…
Biz biraz indemey turdıq. Ortalıqnı tamamile qaranlıq bastı. Artqa ses çıqarmay qaytayatqanımızda, aşağıda deñiz öyle de şuvulday edi.
Zakir KALMIKOV
Rusçadan Seyran Süleyman tercime etti
Sözlük:
Qart – yaşlı, ihtiyar
Artek – Kırım’da bulunan bir gençlik pioner kampı
Ayuvdağ – Kırım’ın meşhur Ayı Dağı
Terek – ağaç


text:
Rusiye vatandaşlarınıñ elektron pasportlarını Qırımda bere bilecekler.
Bunı jurnalistlerge salı künü Federal migratsion hızmetiniñ başı Konstantin Romodanovskiy bildirdi, dep haber ete RİA Novosti.
Rusiyede elektron pasportlarnıñ berilmesi aqqında aytqanda, Romodanovskiy 2015 senesinde olarnıñ deneme berilmesi, 2016 senesinde ise «ciddiy iş» olacağını bildridi.
Bunıñ ile «deneme berüvler» qayda olacaq aytıp olamaylar – dört-beş regionnı tüşüneler, Qırım da şu cümleden.
«Bu region diqqatnıñ tışında qalmaz, dep tüşünem. Birinci vesiqalarnı Aqyarda ve Qırım cumhuriyeti şeerlerinde bermege planlaştıramız», – dedi Romodanovskiy.
Avgust ayında Federal migratsion hızmeti Aqyarda «Pasport bir saat içinde» degen leyhanıñ başlanmasını bildirgen edi.


text:
Qırım ve Ukraina şarqından köçip kelgenlerniñ ekinci bütünukrain forumı 2014 senesi dekabr 5 künü Kiyev şeerinde ötkerilecek, tahminen 200 iştirakçiniñ kelmesi beklenile.
Bunı işğal etilgen Qırımdan köçip kelgenlerniñ meseleleri ile oğraşqan Qırım diasporası cemaat teşkilâtı bildire.
Teşkilâtta qayd etilgeni kibi, forum bütündünya göñüller kününe ve Budapeşt memorandumı imzalanuvınıñ 20 yıllığına bağışlana.
Forumnıñ işinde mecburen köçip kelgenler, cemaat ve halqara teşkilâtlarnıñ azaları, uquq qorçalayıcılar ve göñülliler, delvet tertibatlarnıñ ve yerli idare organlarnıñ vekilleri, Ukraina halq deputatları, mütehassıslar, jurnalistler iştirak etecek.
Tedbirniñ çerçivesinde köçip kelgenlerge milliy ve regional yardım programmalarnıñ numayışı olacaqtır.
«İştirakçiler tecribeleri ile paylaşır, köçip kelgenlerge yardım kösterüv imkânlar ile tanış olur ve olarnıñ esas meseleleriniñ çezüv yollarınıñ belgilenmesinde iştirak eter», – deyler teşkilâtta.
Tedbirde iştirak etmege istegenlerni noyabr 17-ne qadar arizalarnı toldurmağa çağıralar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiy bildire ki, Ukraina havfsızlıq hızmeti onıñ arizası esasında Ukraina ve ICAO (International Civil Aviation Organization) Qırımğa ve Qırımdan ava seferlerini işğalden sebep yasaq etken soñ kerkeçleştirilgen Aqmescit-İstanbul ava seferleri boyunca cinaiy taqiqatqa başladı.
Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ bunıñnen bağlı cevabını Logvinskiy Facebook saifesinde yerleştirdi.
Onıñ bildirgenine köre, bu ava seferlerini kerçekleştirgen ava şirketi ve bu reyslerniñ reklamasını yapqan turistik şirketlerni cezalar bekley. Yolcularnı da mesüliyetke çekecekler, dep qayd etti deputat.
Logvinskiy qayd etken ava şirketleriniñ cevabı daa yoq.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina ükümeti Qırım ava limanlarını qapattı. Anda kerçekleştirilgen er angi ava seferi Ukraina qanunını ve halqara qaidelerni boza, ve bu sebepten ava şirketleri Ukraina ve ICAO tarafından halqara seviyede cezalana bile.
Al-azırda yalıñız Rusiye ava şirketleri Qırımğa ava seferlerini kerçekleştire. İyül ayında Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ilân etken ava seferi Aqmescitten Türkiyege yol aldı, lâkin Anapada endi. Türkiye ava limanında Aqmescit olmasın dep, anda bagaj ğayrıdan qayd etildi.
«Groznıy Avia» ava şirketi avgust 11-de «Aqmescit-İstanbul» ava seferini kerçekleştirdi.


text:
Qırım kirişinde qırımtatar muhtariyetine davet ile billboardlar qırımtatarlarnıñ destek işaretidir. Bunı Qırım.Aqiqatqa siyasetşınas, Free Crimea leyhasınıñ mefkürecisi Taras Berezovets bildirdi.
«Bunı çoqusı begenmey, bilem, amma qırımtatarlarnıñ destek işareti olaraq – adiy bir şey ve Qırımda ve Qırımdan çıqqan Ukraina vatanperverleri bu sebepten qavğalaşmamaq kerek», – dey o.
Siyasetşınasınıñ aytqanı kibi, billboardnı cemaatnı qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyeti olacağına azırlamaq maqsadı ile qoymağanlar.
«Qasevet içün sebep körmeyim. Çünki akimiyet bugün Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyetini meydanğa ketirmek ğayesine qol tuta. Ukraina prezidenti şu ğaye tarafdarıdır. İnsanlarğa bu muhtariyetniñ ilân etilmesinde iç bir telüke olmağanını añlatmaq kerek», – dey Berezovets.
O şunı da qayd etti ki, bugün qırımtatarlar «Qırımnıñ halqara mevzuatına qaytarılması oğrunda Ukraina devleti yerinde» büyük işni yapa.
Ukraina Adliye nazirliginde bu kibi billboardnıñ qoyulmasını izaatlamaylar.
«Tafsilâtlarnı bilmeyim, onıñ içün izaatlamaycam… bunı nasıl ettiler, kim ve qayda bunı yazdı», – dedi Qırım.Aqiqatqa adliye naziriniñ muavini Sergey Petuhov.
Herson vilâyeti Qırım kirişindeki «Çonğar» kiriş noqtasında yarımadanıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!» yazısı ile billboardnı yerleştirdiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ hadimleri tünevin Keriçte ve Yedi Quyu rayonından tapılğan Ekinci Cian cenkinden qalğan beş avia bombasını yoq etti, haber ete müessiseniñ matbuat hızmeti.
"Patlayıcı nesneler çıqarıldı, mahsus poligonğa alıp ketilip, anda yoq etildi. Opertsiya bütün havfsızlıq qaidelerine uyıp keçirildi", - haber ettiler FVN-nde.
Daa evel Keriçniñ civarında Mayak köyü yanında yerli sakinler Ekinci Cian cenkinden qalğan 16 snarâdnı taptı.
Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi, Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında iyülniñ 7-sinde Ekinci Cian cenkinden qalğan avia bombasını areketsiz alğa ketirdiler, dep bildire müessiseniñ matbuat hızmeti.
20 kilogrammlıq bombanı Körpe (Kalinovka) köyünde açıq meydançıqta taptılar. Onı mahsus poligonğa alıp ketop, anda patlattılar.
Bundan evel Yedi Quyu (Leninskiy) rayonınıñ Bagerovo qasabasında Ekinci cian cenkinden qalğan 50 kilogrammlıq avia bombasını taptılar.
Qırım ve Aqyarda Ekinci Cian Cenkinden soñ topraqta qalğan mermiler ara-sıra tapıla. Yarımadada minasızlaştıruv taqımları çalışa.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilev dey ki, qırımtatarlar şimdi sürgünlik yerlerinden – Özbekistan ve Tacikistandan yarımadağa qaytmağa aşıqmay. Onıñ sözlerine köre, qaytmağa istegen qırımtatar aileleri içün yarımadada şimdi zaruriy şaraitler yaratılmay.
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«İşğalniñ başlanuvından ve bugünge qadar, bilgenime köre, Qırımğa ya 87 aile, ya insan kelgen edi. Kimsege Qırımda yerleşmege izin bermediler. Çünki olarda (Qırımda – Q.A) kvota bitken eken. Böyle vaziyet ve şunıñ içün qırımtatarlar şimdi işğal etilgen Qırımğa qaytmağa ister dep tüşünmez edim», – dey o.
Mustafa Cemilev bu insanlar içün Herson vilâyetinde şaraitlerni yaratmağa teklif etti.ü
Qırımnıñ Rusiye akimiyetine yaqın olğan ekspertler bildirgeni kibi, qırımtatar halqınıñ tarihiy vatanına adveti soñuna yetkendir. Olarnıñ fikrine köre, Qırımda tamır halqınıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı içün bütün zaruriy şarait bardır. Qırımtatar memurları ve Meclis temsilcileri bunıñ ile razı degil. Hatırlatqanları kibi, yarımada tışında yaşağan qırımtatarlarnıñ sayısı on biñlerge yete. Amma Vatanğa qaytqanlar pek çekişedir.
2001 senesi yapılğan teşkerüvge köre, Qırımda sürgünlik yerlerinden qaytqan bir 250 biñ qırımtatarı yaşay.


text:
Yanvar 16 künü Aqmescitte «Qırım musulman ümmetiniñ birligine yañı çağıruvlar» serlevalı konferentsiya iştirakçileri beyannameni qabul etip, Ukraina Milliy gvardiya terkibinde Noman Çelebicihan adına batalyonnıñ teşkil etilmesini takbih ettiler.
«Bugün qomşu devletten Qırımnıñ barışıq ealisi arasında arbiy areketlerge çağıruvlarnı köremiz, 1918 senesi anarhist qollarından vefat etken Müfti-Şahid Noman Çelebicihannıñ adına anarhist batalyonınıñ teşkil etilmesini köremiz. Bundan da ğayrı, bugünki anarhistler o vaqıt olğanlarğa oşay, çünki olar da Qırım Müftisiniñ öldürüvine çağıra», – denile beyanatta.
Konferentsiya işitrakçileri qırımtatar yaşlarını Qırımnı terk etmemek ve Herson vilâyetinde silâlı teşkilâtlarğa kirmemek çağıra, çünki, beyanname müellifleriniñ malümatına köre, bu qırımtatar halqınıñ menfaatına qarşı çıqa ve vatandaki yaşayışına telüke ketire.
Evel «Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavı» aktsiyasınıñ yetekçisi Lenur İslâmov Noman Çelebicihan adına qırımtatar göñülli batalyonınıñ teşkil etilmesi aqqında bildirdi. Bu ğayege Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qol tuttı.


text:
Kiyevde iyül 3 künü Ukrainada Rusiye elçihanesiniñ konsul bölügi yanında Rusiyede yaqalanğan qırımtatarlarnıñ qoruyıcısı Rafis Kaşapovğa qol tutuv numayışı keçti. Faaller şiarlarnı seslendire ve Rusiye bayrağını taptay edi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Toplanğan faaller, olardan birisi «siyasiy qaçaq» olğanını bildirdi, «Rusiye – azatlıq cellâtıdır. Rusiye – halqlarnıñ türmesidir», «Putin – birinci terroristtir», «Rafis Kaşapovğa azatlıq», «Putin GULAGnıñ mabüslerine azatlıq» kibi şairlarnı seslendire edi.
Aktsiya iştirakçileri Rusiyeniñ bütün siyasiy mabüslerini azat etmege talap etti, olarnıñ arasında Qırımda yaqalanğan rejissör Oleg Sentsov ve faali Aleksandr Kolçenko da. Aktsiyanı Rusiye temsilciliginiñ binasını qoruğan uquq qorçalayıcıları nezaret etti. Binadan faallerge kimse çıqmadı.
Faaller iç bir beyannameni tizmedi ve elçihanege bir şey bermediler, çünki bunı fadyasız olaraq tanıylar. «Bu divarlarda bizim kâğıtlarımızdan tek külerler», – dey aktsiya teşkilâtçısı Sergey Krükov.
Aktsiya iştirakçileri Rafis Kaşapovnı «vicdanlı musulman», cemaat erbabı ve uquq qoruyıcı olaraq tanıylar. Onıñ apiste olğanını qanunsız dep qayd eteler.
İyül 3 künü Naberejnıye Çelnı Rusiye şeeriniñ mahkemesi yerli tatar cemaat merkeziniñ başı, tatar faali Rafis Kaşapovnıñ işini baqmağa başlay. Onı nefret ya da duşmanlıqnıñ peyda ettirüvi ve İnternet vastası ile separatizmge çağıruvında qabaatlaylar.
Söz üç metn aqqında kete: «Qırım ve Ukraina işğalcilerden azat olur», «Tünevin – Gitler ve Dantsig, bugün – Putin ve Donetsk!», «Ukrainanı ve bütün türk dünyasını qurtarayıq» ve «Rusiye olğan yerde – ölüm ve közyaş» fotokollajı. Bu sebepten oña qarşı bir qaç maddelerge köre cinaiy iş açıldı.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesiniñ qadısı avgustnıñ 7-de «Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanovğa üküm çıqarmaq içün toplaşuv odasına ketti. Üküm avgustnıñ 10-da saat 10:00 seslendirilecek, dep bildire Radio Svoboda mühbiri.
Avgustnıñ 7-de olıp keçken oturışta Redvan Suleymanov soñki sözüni ayttı.
«Qabaatımnı tanıyım, yapqanımdan peşmanım. Zarar ketirgenimni tanımayım. Bu zararnıñ miqdarı bir yerde isbatlanmağan. Apiste yatqanım yeterli olğanını tüşünem, yapqanlarımnıñ mesüliyetini yahşı añlayım», – dedi Suleymanov.
Avgustnıñ 2-de prokuror «Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov eki yılğa azatlıqtan marum etilmesini istedi.
Redvan Suleymanov 2016 senesi Siyülniñ 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğan edi. Avgustnıñ 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
«Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov mahkemede qabaatını tanıdı, lâkin büyük zarar ketirgeninen razı olmadı, dep haber etilgen edi.


text:
Aqmescitniñ şeer memuriyeti iyün 10-da üyleden soñ yağğan sağanaqlarnıñ aqibetleri aqqında bildire. Hızmetniñ malümatına köre, şeerniñ mesken yerlerinden biri ve bala bağçasını suv bastı.
«Belediye müessiseleriniñ hadimleri Aqmescit şeerinde suv basqan yerlerni baqmağa çıqqan ediler», – aytıla haberde.
Memuriyetniñ bildirgenine köre, mütehassıslarnıñ yardımı Lugovaya soqağı ve oña yaqın yerleşken yerlerge kerek oldı, qazaiy hızmetler Bespalov soqağındaki «Malinka» №62 bala bağçasını qurtardılar.
«Sağanaqlar neticesinde mağazanı suv bastı, mında podstantsiya yerleşe, felâket çıqar edi. Qazaiy hızmetler suvnı çıqarmağa başladılar», – dep aytıla beyanatta.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyün 9-da aqşam yağğan sağanaq neticesinde Aqmescitniñ merkezi suvğa battı, yollar tam bir özenlerge çevirildi, aydavcılar maşinalarnı taşlap ketmege mecbur ediler.
Küçlü yağmurdan soñ bazı yollarnıñ asfalti yoq oldı.
Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov iyün 10-da bergen malümatına köre, yaqın vaqıtta şeerniñ sağanaq kanalizatsiyasını tüzetmek imkânsız. O, kommunal hızmetlerniñ keyfiyetsiz işini qayd etti.
Aksenov mal-mülki zarar körgen sakinlerden afu soradı.


text:
«Açıq Dialog» fundatsiyası «LetMyPeopleGo» uquq qoruyıcı kampaniyası çerçivesinde «Qırımda qırımtatar halqınıñ liderlerine qarşı repressiyalar» maruzasını derc etti.
Maruzada «qırımtatar halqınıñ Meclisi ve onıñ eñ parlaq erbaplarına qarşı rusiyeli ükümet tarafından etilgen repressiyalarnıñ qurbanları olğan» Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov aqqında söz yürsetile.
«Olarğa qarşı cinaiy işler siyasiy ve evelden yapılğan ola, ve bunıñ maqsadı, qırımtatar liderlerini itibardan tüşürmektir. Halqara cemaatçılıq, Rusiye tarafından Qırım yarımadasınıñ tamır halqına qarşı yapılğan cinaiy terrornı toqtatmaq içün, vaziyetke qarışmaq ve Meclis liderlerini qorçalamaq kerek», – dep qayd etile maruzada.
Uquq qoruyıcılar, maqsatqa irişmek içün konkret adımlarnı belgiledi. Hususan, Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy mefküre sebebinden qanunsız cinaiy taqip etilgen ukrain vatandaşlarını qorçalama boyunca LetMyPeopleGo halqara kampaniyasına malümat, siyaset ve maliye taraflarından destek köstermeli.
Bundan da ğayrı, maruzada Qırımtatar Milliy Meclisi azaları ve Qırım musulmanlarına qarşı açılğan cinaiy işler aqqında tafsilâtlı malümat bildirile.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay. Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı.
İşğal etilgen Qırımda rusiyeli uquq qoruyıcı organları İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi. Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda yanvarniñ 20-nde 1991 senesi Qırım muhtariyetiniñ yañıdan yaratıluvı aqqında referendumnıñ daa bir yılı qayd etile. Yarımada işğalinden evel bu kün Qırım Muhtar Cumhuriyeti künü olaraq qayd etilgen edi. 2014 senesiniñ başında Rusiye akimiyeti bu künni bayram ilân etip, «Qırım Cumhuriyeti künü» dep adlandırdı. Qırımtatar Milliy Meclisi yarımadada qırımtatar muhtariyetini quruv maqsadınen Ukraina Anayasasına deñişmeler kirsetmege talap ete.
Şübheli bayram ve yarımada statusı aqqında esas suallerge Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında cevap berdi. Bu maqale ilk sefer 2017 senesi yanvarniñ 20-nde Qırım.Aqiqatta derc etilgen edi.
– «Qırım Cumhuriyeti kününi» yanvarniñ 20-nde qayd etmek kerekmi?
– Bir kün bir sıra hayırlav mesacını aldım, şaşıp qaldım. 1991 senesi yanvarniñ 20-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ yañıdan yaratıluvı aqqında sahte referendum olğanını hatırlatmaq isteyim, qırımtatar halqına bir şey bermedi. Daa 1989 senesi Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ Yuqarı Şurası 1944 senesiniñ sürgünliginden soñ qırımtatarlarnıñ reabilitatsiyası topraq meselesi çezilip olmalı, dep qara çıqardı. Şunıñ içün 80-lerniñ soñunda Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetini ğayrıdan tiklemege qarar alındı, em de bütün idare organlarınıñ erkânlarına qırımtatarları kirmek kerek edi.
– 1991 senesinden soñ Ukraina akimiyeti sovet reberleri añlağan ve azırlağan şeylerge emiyet bermedi, demek?
Toprağında belli bir halq toplu yaşasa, er angi devlet terkibinde muhtariyet ola bileVitaliy Portnikov
– Öyledir. Ukraina elitasını unitar devlet terkibinde muhtariyet qorquzğan edi, çünki o vaqıt bile bugünki «DNR», «LNR» ve digerlerine oşağan sahte devletlerniñ peyda olması içün telükeli bir emsal bar edi. Faqat toprağında belli bir halq toplu yaşasa, er angi devlet terkibinde muhtariyet ola bile. Vaziyetni bir tarafqa deñiştirmek qorqusınen Ukraina qırımtatarlarnen işbirligi yapmayıp, Qırım Muhtar Cumhuriyetini saqlap qaldı.
– Bugün, Qırım Rusiyeniñ işğali altında qalğanda, Ukraina bu meseleni nasıl çeze bile?
– Hatalarnı qabul etip, er bir qararğa diqqat etmeli, qanun ya da Anayasağa deñişmeler kirsetmeli. Qırımnıñ topraq muhtariyetini qorumaq, mence, manasız olur – biz sıñırlar degil, tamır halqlarnıñ aqlarını qoruv, saqlap qaluv ve mündericesi müim olğan etnik muhtariyet aqqında aytamız.
– Rusiye Qırımnı işğal etkende qırımtatarlarğa ne vade etti, hatırlatıp olursıñızmı?
– Rusiyeliler Qırımnıñ Devlet şurasında (Qırımnıñ Rusiye parlamentinde – QA) yerlerniñ 20%-ını bizim vekillerimizge berilmesini teklif etti, yarımadada üç devlet tili olacağını bildirdi ve ilâhre. Amma halqara uquqnı bozğan devletnen añlaşmaq imkânsız olğanı belli edi. Bunı kördik: Qırım Rusiyege tamır halqlarnıñ aqları temin etilgen istiqrar regionı olaraq degil, kerçek idare ve insan aqlarından temizlengen topraq olaraq kerek. Şunıñ içün işğalcilernen beraber «Qırım Cumhuriyeti kününi» qayd etmek – olarnıñ yalanı ve repressiyalarına qol tutmaqtır.
MALÜMAT: 1991 senesi yanvarniñ 20-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ yañıdan yaratıluvı aqqında umumqırım referendumında Qırım sakinleriniñ 93,26%-ı qol tutıp rey berdi. O vaqıt yarımadada yaşağan qırımtatarlarnıñ ekseriyeti qırımtatar halqınıñ milliy lideri, hususan Mustafa Cemilevniñ çağıruvlarına emiyet berip, referendumnı boykot etken edi.
Rey berüvge çıqarılğan sual böyle edi: «Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ subyekti ve İttifaq añlaşmasınıñ iştirakçisi olaraq yañıdan quruluvına qol tutasıñızmı?».
1991 senesi fevralniñ 12-nde umumqırım referendumınıñ neticeleri esasında Ukraina Yuqarı Radası «Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenüv» qanunını qabul etip, dört aydan soñ 1978 senesi Ukraina Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Anayasasına deñişmeler kirsetti.
1991 senesi sentâbrniñ 4-nde Qırım parlamentiniñ fevqulâde sessiyası cumhuriyetniñ devlet suvereniteti şartnamesini qabul etti. Anda Ukraina terkibinde uquqiy demokratik devletni qurmaq ğayreti aqqında aytıldı.
1991 senesi dekabrniñ 1-nde Ukraina referendumında Qırım sakinleri Ukraina mustaqilligi aqqında rey berüvde iştirak etti. Qırımlılarnıñ 54 fayızı Ukraina mustaqilligi içün rey berdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ evinde silâ saqlav talapları bozulmadı. Bu malümatnı Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesinde sentâbrniñ 24-nde sorğuğa çekilgen qabaatlav şaatları berdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Şaat Dilâver Suleymanov İç işler nazirliginiñ hadimi olğanını ve Cemilevniñ evinde silâ saqlav qaidelerini eki ya da üç kere teşkerdi, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, «bozuvlar qayd etilmegen edi». Berilgen malümatqa köre, parça-parça etilgen silâ mahsus demir qutusında, başqaları kirmegen ayrı odada saqlanğan edi.
Cemilevniñ ömür arqadaşı Safinar hanımnıñ soyu Aliye Selimovanıñ aytqanına köre, Cemilevlerniñ evinde sıq-sıq olıp, anda iç bir vaqıt silâ körmedi, bazı odalar ise er vaqıt kilitlengen edi.
Safinar Cemilevanıñ oğlu Eldar Ebubekirov da mahkemede bu malümatnı tasdıqlap, silâ olğan seyf anahtarı tek Mustafa Cemilevde bar edi, dep ayttı. Onıñ bildirgenine köre, insannı öldürgeninde qabaatlanğan ve Qırım işğalinden soñ Rusiye koloniyasına yollanğan Cemilevniñ oğlu Hayser oña «babasınıñ odasına pencereden kirip, oda anahtarını aldı ve silâ olğan seyfni açtı», dep ayttı. Şaat, daa evel Mustafa Cemilev «ancaq siyasiy sebeplerden cinaiy taqiplerge oğratıldı», dep qayd etti.
Nevbetteki oturışuvnıñ keçirilüvi sentâbrniñ 25-ne planlaştırıla.
Qırımda «Mustafa Cemilevniñ davası» boyunca mahkeme esnası yañıdan başladı.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine köre qabaatladı. Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, şimdi Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ ukrain davası qullanıla.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komiteti mayısnıñ 27-nde bu davanıñ tahqiqatını bitirdi.
Cemilevniñ fikirince, işğal etilgen Qırımda Rusiye FSBsi tarafından oña qarşı açılğan dava qırımtatarlarnı yarımadadan çıqarmaq içün qullanıla.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye tahqiqatçılarınıñ qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davasını siyasiy taqip dep saya.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Qırım Müftiyligi bu afta yarımada toprğanda musulmanlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve yerli prokuraturanıñ bu insanlarnıñ yasaqlanğan teşkilâtlarğa alâqası bar olğanı aqqında bildirüvleri sebebinden QAMDİ Qırım musulmanlarınıñ menfaatı ve qanuniy aqarını qorçalamağa azır olğanını bildire.
Bu aqta Qırımve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresiniñ saytında aytıla.
«Er angi tarafnıñ areketlerinde qanuniylik olmalı. Dindaşlarımıznı aqıl-ferasetke ve qanuniyetniñ riayet etilmesine çağıramız.Uquq qoruyıcı organlarnıñ areketlerinde bozuluvlar qayd etilse, Qırım Müftiyligi, zarar körgenlerniñ muracaatları boyunca, Qırım musulmanlarınıñ qanuniy aq ve menfaatınıñ qoruvında yardım etmege azır», – denile beyanatta.
Qırım Müftiyligde ukrain siyasetçilerini «Qırım musulmanlarınnı milliy ve diniy duyğuları ile oynamamaq» çağıralar.
«Musulmanlarnıñ din saasında aqlarınıñ qoruvı QMDİ vazifesi ola ve işbu aqlar bozulğan olsa, Qırım Müftiyligi olarnı qorçalay edi ve qorçalayacaq», – aytıla beyanatta.
Fevral 11 ve 12 künleri Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Aprel 25-te Amerika Qoşma Ştatları prezidenti Barak Obama almaniyalı Gannoverde Avropa birdemligine çağırdı.
Onıñ sözlerine köre, dünyağa «küçlü ve birleşken Avropa» kerek.
Bundan da ğayrı, Obama NATO-nıñ er azasını Alyansnıñ işine isse qoşmağa çağırdı. Amerika prezidentiniñ ilân etkenine köre, iyül ayında Varşavada keçirilecek NATO sammitinde Alyansnıñ er azası havfsızlıq içün özüne mesüliyet almaq mecbur olmasına israr etecek.
Obama Avropa liderlerini Rusiyege qarşı, onıñ Ukrainanen davası içün, sanktsiyalarnı Moskva Minsk añlaşmaları boyunca öz mecburiyetlerini yapmağance devam ettirmege çağırdı.
Almaniyağa ziyaret Barak Obamanıñ 6 kün devam etken çetel memleketlerge seyahatınıñ soñki toqtav yeridir. Bu iş ziyareti çerçivesinde o, islâmcı taqımlarına qarşı küreş alıp barmaq, Rusiye tarafından Ukrainağa qarşı yapılğan basqıncılıqnı toqtatmaq ve halqara ticaretni rağbetlendirmek içün AQŞ-nıñ ittifaqdaşları ile munasebetlerini pekitmege tırıştı.


text:
İşğal etilgen Qırımdan esas Ukrainağa köçken Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde mart 24-de halqara Navrez bayramı qayd etildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Tedbirge qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, Tavriya universitetiniñ rektorı vazifelerini eda etken Vladimir Kazarin, Birleşken Milletlerniñ qaçaqlar meseleleri Yuqarı komissarı temsilcisiniñ muavini Noel Kalgun, Tataristan ve Özbekistan qaçaqları keldi.
«Qırımtatarlar Navrez bayramını pek qayd etmey, amma bu da tarihımıznıñ bir parçası ola. Bu yañı başlanğıçnıñ bir timsali ola, şu sebepten UNESCO bu künni halqara bayram olaraq belgiledi. Eñ eyisini istep, Vatan Qırımğa qaytmamızğa azırlıq körmege tileyim. Mında işğalcilerden azat etilecek Qırım içün mütehassıslarnı azırlaymız», – dep ayttı qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev.
Ansambller oyun töşedi ve yır yırladılar, ananeviy qıyafetler numayış etildi. Bayram soñunda musafirler şarqiy memleketlerniñ aşları ile sıylandı.
Birleşken Milletlerniñ qaçaqlar meseleleri Yuqarı komissarı temsilcisiniñ muavini Noel Kalgun emin ki, bu merasim «farqlı medeniyet, farqlı halq ve farqlı dinlerni birleştire».
«Bayramlar evnen bağlı ola, bugün dünyada 65 million insan evini terk etmege mecbur olğanını unutmamaq pek müim. Ukrainada üç biñden ziyade qaçaq yaşay ve bir qaç biñ kişi bu statusnı almaq içün muracaat etti. Bir çoq qaçaq bu bayram qayd etilgen memleketten keldi.
«Ümüt etem ki, bu festival ev ve meskenler yıqtırılsa da, ananeler öyle qolay yoq etilmeycegini hatırlatır», – dep qayd etti Kalgun.
Navrez «âñı kün» demektir, onı küneş taqvimine köre yañı yıl dep adlandıralar. «Baar ve quvanç kününi» qayd etmek – şarqiy halqlarnıñ qadimiy milliy ananesidir. Bayramdan evel insanlarnı af ete, ev ve azbarlarnı cıyıştıra, borclarnı qaytara, yañı urba ala ve bahşışlar ediye eteler.


text:
Kremlniñ nezaretinde olğan Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, yarımadanıñ Ukraina qıtasından suv ve elektroenergiya teslimatına ihtiyacı olmağanını bildirdi. Bundan ğayrı o, «Ukraina suv ve energoblokadası içün cezasını çekecegini» de ayttı.
«Ukrainadan ne suv, ne elektroenergiya kerek degil. Ukraina Qırımğa qarşı yapqan cinayetleri içün cezasını çekecek. Ukrainanıñ Qırımğa qarşı tecavuzı 2014 senesinden berli toqtamay. Yarımadağa suv teslimatınıñ toqtatıluvını, energoblokadanı, LEP patlatuvını, istimal mallar teslimatınıñ toqtatıluvı, demiryol ve maşna qatnavı toqtatıluvını tecavuz aktı kibi sayamız. Bularnı Cumhuriyetimizge yapılğan büyük ziyanlar kibi qıymetlendiremiz, ondan vatandaşlarımız da eziyet çeke», – dedi Konstantinov.
Evel, Kremlniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ başlıqları suv blokadası sebebinden yarımada körgen ziyanlar içün Ukrainağa qarşı dava açacaqları aqqında haber etilgen edi.
Biraz soñra Kremlniñ nezaretinde olğan Qırım parlamentini reisiniñ muavini Yefim Fiks suv blokadası ile bağlı davalar üç Ukraina vatandaşı Andrey Sençenko (o zaman Ukraina prezidenti müdiriyetiniñ reber müininiñ vazifesini vaqtındaj icra etken), Refat Çubarov (Qırımtatar Milliy Meclis reisi) ve Mustafa Cemilevge (Qırımtatar halqı milliy lideri) qarşı açılacağını bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Qıtayda 2019-nCoV koronavirusından ölgenlerniñ sayısı 1016-ğa arttı, dep bildirdi yerli Milliy sağlıq komissiyası. Qıtay ekimleri ve Dünya sağlıq teşkilâtınıñ malümatına köre, Qıtaynıñ esas qısmında 42 638 koronavirus hastası qayd etildi, daa 316 hasta diger 24 memlekette qayd etildi, anda bir kişi öldi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Qırğınlıqnıñ merkezi olğan Hubey vilâyetinde 2097 yañı hasta qayd etildi, 103 insan can berdi.
Hastalar arasında eñ az eki ukrainalı bar. Olar fevralniñ 4-nden berli koronavirus qayd etilgeni içün Yaponiya yalısında eki aftalı karantinde bulunğan Diamond Princess tur gemisinden çıqarıldı.
Yaqında qayd etilgen virus büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinindeki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç ile beraberlikte Elçi vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqları ile memuriy sıñırındaki «Qalançaq» ve «Çaplınka» KÇÇN-nı ziyaret etti, Herson vilâyeti şurasınıñ başlığı Oleksandr Samoylenko ve Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ başlıq muavini Mıkola Yakımenko ile körüşti.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Temsilciligi Ukrainanıñ topaq bütünligine ve egemenligine izçen şekilde qol tutqan Qıbrız Cumhuriyetiniñ Ukrainadaki Fevqulâde ve Vekâletli Elçisi Luyis bey Telemahuğa minnetdarlığını bildire.


text:
Bizin tarix bizin tas bolma qoymay
Qumuqlar yañız özleni Elinde yaşap qalmay, saw dünyağa yayılğan. Bizge de qısmatıbız bizin ullu dewletibizni taxşaharında yaşamağa buyurğan. Birler bulay yayılıwdan yamanlıqdan qayrı dağı zat görmey, biz busa bu halda imkanlıqlar da barın mekenli añlağanbız. Qumuqda çıqğan tawuş yañız Qumuqnu qulağın yeler, amma taxşaharda aytılğan söznü güçü ülkebizni tışına yeter. Şu halğa bulay qaray turup, bizin Maskew qumuq qurum «QUMUQLAR» köp işleni başğaça yaşawğa çığara. Eki yılnı uzağında Maskew qumuqlar bek harakatlı abatlar alıp, bizin dünya darajalı qahermanıbız Abdulhakim İsmayılownu atın göterdiler. Eki yıl alda bek eşitilegen, Abdulhakim-ağaynı özleni milletlerine yazağanlanı tawuşu da az boldu, nege tügül, Maskew qurumnu güçü bulan, taxşahardan qayrı, Sankt-Peterburgda, İriston, Mıçığış wa Dağıstan cumhuriyatlarda qumuqlar Abdulhakim İsmayılownu suratların tutup, oramlağa çıqdı, toqtawsuz Yayılış-sayfalarda yazdı wa federal hukumatğa İsmayılow qumuq bolğanın açıq aytdırdı. Ondan soñ başğa millertleni wakilleri qalamlarını şaqıları bitgendey, yazağanın toqtatdı. Ozoqda bu bir misaldır, amma özün xalqın süyegen adamğa mundan ullu süyunçü yoqdur. Har işde bulay birlikde yurümege bizge ne zat çetim bola? Yolda bolağan bir zat sama yoqmu eken?
Awropa millet Awropalı küyde yurür
Dünya bulan yayılmaq qorqunç tügül dep esime gele, tek barğan yerinde tas bolmaq ullu zaraldır. Eki qumuq bar yerde bizin qurum bolma gerek, törelege göre işleygen wa öz milli madaniyatın, dinin, kelpetin, tarixin wa tilin tas etmege qoymayğan. Qumuq xalq Awropa milletleni biri, olay bolğan soñ özünü saqlaw işde bizin xalq Awropalı küyde abatlar alma gerek. Lap başlap özquruluş etip, barı da imkanlıqlanı xalqğa paydağa qollap. Maskewde yaşayğan qumuqlanı işlerini bu prinsip aslu bir kürçüsü. Oğar köpler bek şat wa razi. Olay bolğan soñ, şo biz kant etegen yayılğan halnı, bizin harakatlığıbız bulan, bizge paydağa aylandırma bolabız. Misal uçun cuhut camiyatlar dünya bulan yayılsa da, öz milli gereklerin ne yerde de saqlay wa yaqlay. Qumuq millet bu işde biröwden de osal çı neçik de tügül, köplerden güçlü dese de, şişdiriw bolmas. Maskewdegi milli qurumlanı arasında qumuq qurum aslu yerni tuta. Bu hal eki yıllı harakatlı işin çığışı. Dağı da eki yıl getse, ne bolup da bolar.
Menlik tarixibizden, tarixibiz igitleribizden
Bizin menligibizni bizin tarixibiz qura. Bizin tarixibizni Abdulhakim İsmayılow yimik bizin milli igitleribiz öz qanı bulan tayışmayğan esgeriw kitaplağa yaza. Ozoqda, biz bizin qaherman desek de, Abdulhakim İsmayılow yañız biziniki bolup qalmay, ol saw dünyanı igiti. Tek şo xasiyatnı, igit küyde yurüşnü, oğar bizin millet bergen — qumuq atası, qumuq anası, igitibiz arasında yaşağan Çağarotar camiyat. Olay bolğan soñ xalqaralı darajağa bizin xalq bergen yulduzlanı birisi bizin Abdulhakim İsmayılow. Birinçi innır ay, ozoqda, bizge bayram gün bolma gerek, nege tügül Qumuqnu dünyağa atın aytdırğan yulduzubuz şu gün tuwğan. Bulay günlege özübüz ahamiyat bermesek, biröw de bermes. Dünyada bar barı da qumuq camiyatlar atın esgerip birinçi innır ayda harakatlar etme gerek. Har zaman da Abdulhakim-ağay esibizden taymayğannı biz gelegen naslulağa görsetme gerekbiz. Bizden görgenin olar da etse, bizin tarix de dawam eter, o güçlense, tışda tas boluw uçun bolağan qorqunçlar da osal bolar. Bu pikrunu başğaça aytsa, Abdulhakim-ağay wa onu yimikler bizin yureklerde neçe yaşasa, onça zaman bizin menligibiz tas bolmay, yayılıp turağanlığıbız kemlik bolmay turajaq.
Arslan Xasanlı, QUMUQLAR degen Maskew qumuq qurumnu başçısı


text:
El Buzlu
El Buzlu (ukraince ПepeBaлiBka, Eлb-Бyзлy, rusça ПepeBaлoBka, Элbбyзлы) – Qırımnıñ Sudaq şeer şurasında bir köy. Ealisiniñ sayısı 687 kişi.
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ bildirgenine köre, keçken künü 12 yañı koronavirus hastası qayd etildi.
"Elverişsiz ülkelerden kelgenlerniñ laboratoriya monitoringi zamanında - eki, evel qayd etilgen adiselerniñ alâqa dairesi teşkerilgende Saq ve Aluştada - on hasta qayd etildi. 8 adise (66,7%) simptomsızdır", - dedi Aksönov.
Onıñ aytqanına köre, hastalarnıñ episini infektsiya hastahanesine qoydılar. Qırımdaki Rospotrebnadzor mütehassısları alâqa dairelerini belgilep, teşkerüvler yapa.
Böylece, al-azırda Qırımda 189 koronavirus hastası bar. 24-ü çetelden keldi, 19-ı – Rusiyeden. 23 hastanıñ Rusiyeden kelgenlernen alâqası oldı, 123 kişi laboratoriyada tasdıqlanğan hastalarnen alâqada olğan edi. 57 kişi tüzeldi.
Daa evel Sergey Aksenov bildirgen edi ki, mayıs 8-inde Qırımda doquz yañı koronavirus hastası qayd etildi.
Qırımda mayısnıñ 12-nden itibaren koronavirus yuqunçına oğrav telükesi sebebinden mecburiy maska rejimi kirsetile.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Kyivdeki 165 nomeralı mektepniñ müdiri Lüdmila Vaşkulat milliy qırımtatar sınıfını açmaq ğayesine qoltuttı. Mektepte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ iştiraki ile ana-babalar toplaşuvı olıp keçti, dep haber ete QHA agentligi.
«Bu mektepte çoq medeniyetlik ğayesi yaşamaqta, 2011 senesi medeniy ve gumanitar yönelişlerde inkişaf olmasını belgilegen UNESCO programmasınıñ ortaq azası oldıq. Talebeler Ukrainanıñ çeşit regionlarınen beraber, diger Avropa memleketleriniñ regionlarını da ögreneler, böylece milliy sınıfnıñ açılması mantıqlı bir adım olacaq», – dep ayttı mektep müdiri.
Çubarov vaqıtnı coymayıp, teşkiliy işlerge başlamağa teklif etti. O, yañı oquv yılı başlamasına qadar sınıf azır olsun istey.
«Birinciden, maña köre, qanun, teşkiliy ve maddiy taraftan balalarımız içün farqlı ögrenüv şekillerini azırlaycaq bir qaç adamnı saylamaq kerek. Er kes razı olacaq bir şekilni saylasañız, onı yerine ketirmege başlaycaqmız», – dep ayttı Çubarov körüşüvde.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımada sakinleri, şu cümleden qırımtatarlar, onı terk etip, esas Ukrainağa köçmege başladılar. Qırımda milliy sınıflarnıñ sayısı ve qırımtatar tili dersleri eksildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı Dmitriy Medvedev türk pamidorından ğayrı, Türkiyeden aşayt mallarınıñ ketirilmesinen bağlı yasaqnı lâğu etken qararnı imzaladı.
İyünniñ 2-si, Cuma künü Rusiye ükümetiniñ saifesinde derc olunğan vesiqağa binaen, türk şirketleri tarafından Rusiyede qurucılıq işleriniñ yapılmasınen bağlı yasaq da lâğu etildi.
Bu afta içinde bir qaç kün evel Rusiye prezidenti Vladimir Putin Türkiyege nisbeten uyğulanğan sanktsiyalarnıñ qısmen lâğu etilmesinen bağlı fermannı imzalağan edi. Ferman mayısnıñ 3-nde, Putin Türkiye prezidenti Recep Erdoğannen Soçide yapqan körüşüvi esnasında qabul etilgen edi.
Rusiye 2015 senesi noyabr ayında türk qırıcı uçaqları Suriye sıñırında rusiyeli bombardıman uçağını urup tüşürgende, rusiyeli eki arbiy elâk olğan edi. Rusiye Türkiyege ketecekler içün turist yollanmalarınıñ satılmasını ve bazı mallarnı kirişini yasaqlap, türk işçilerini işke alınmasını sıñırlağan edi.


text:
Qırımtatar resurs merkezi mart ayı devamında Qırımda aq ve serbestlik bozulmasını 68 kere qayd etti.
Merkez Qırımda insan aqlarınıñ bozulması artqanını bildire. Fevral malümatına binaen, 40 bozuv qayd etilgen edi.
«Tintüv, yaqalav, qorquzuv, çeşit türlü yasaqlar Qırımda adiy bir şeyge çevirildi», – dep qayd ete merkez.
Mında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüv, ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ doğğan künü munasebetinen miting keçirilmesiniñ yasağı, Meclis faaliyetini yasaq etüv mahkemesi, kütleviy tedbir keçirilmesiniñ yasağı, ukrain maşina nomeraları yerine rus nomeralarını qoymaq talabı qayd etile.
Fevral 4-te Avropa parlamenti Rusiye işğal etken Qırımda qırımlılar, şu cümleden, qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulmasını takbih etken rezolütsiyanı qabul etti.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada insan aqları bozulmağanını bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Milleti qırımtatar olğan ukrain yırcısı Jamala «Ukraina. Yürekte iman» içtimaiy leyhasında iştirak etti.
İşbu leyha çerçivesinde «Ukraina» telekanalınıñ efirine ukrain şou-biznes yıldızlarınıñ iştiragi ile dört levha çıqacaq.
Belli ukrainliler zemaneviy ukrain şairleriniñ memleketteki soñki adise-vaqialarına bağışlanğan şiirlerni oqudılar. Jamala İrina Tselikniñ «Sağ qayt» şiirini ayttı.
Jamaladan ğayrı, leyhada aktör Ostap Stupka, yırcı Nina Matviyenko ve «Krıhitka tsahes» rok-taqımınıñ solisti Oleksandra Koltsova iştirak ettiler.
«Bizim içün – bu ğayet unikal bir içtimaiy leyha, mında ukrain artistleri ve «Ukraina» kanalı kreativ gruppasınıñ icadı, istidatı ve tecribesi birleştiler. Yayınlar arasında çıqacaq levhalar vastasınen bizler adamlarnıñ menfiy emotsiyalarını yeñmege tırışacaqmız, ve bugünki vaziyette eñ esası – kendine, küçüne, ve barışıq olacağına ümütten vazgeçmeycegini hatırlatmaqtır», – dep ayttı «Ukraina» kanalınıñ brend ve mahsulat ilerileme departamentiniñ müdiri Olga Şevçenko.
Qırım.Aqiqat malümatına köre, qırımtatar yırcısı Jamalanıñ iştiragi ile «Povodır» filmi noyabrniñ 12-den itibaren kinoteartlerde kösterilecek.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev türk çetel işler naziri Mevlüt Çavuşoğlunıñ işğal etilgen Qırımğa, qırımtatarlarnıñ ayatına qıymet kesmek içün, resmiy olmağan eyyetni yollamaq ğayesine qol tuta. O, Qırım akimiyeti buña keder etip olamaycağında emindir.
Bunı Cemilev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ fikrine köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti tarafından yarımadağa nezaret taqım azalarınıñ yollanması meselesinde Türkiyeniñ Rusiyege olğan tesiri yetecektir.
«Türkiyeniñ Rusiye ile olğan ticariy munasebetlerniñ sebebinden anda Türkiyeniñ talaplarına daa da diqqatlı olacaqtırlar. Amma yol bermeseler, türk toplulığı buña seslenir, dep tüşünem», – dedi Cemilev.
Hoyabr 10 künü Kiyevde Mevlüt Çavuşoğlu jurnalistlerge Türkiye Qırım tamır halqınıñ yaşayış şaraitlerini ögrenmek maqsadı ile yarımadağa resmiy olmağan eyyetni yollay bilecegi aqqında bildirdi.
İşğal etilgen Qırımda ayırım ve repressiyalar aqqında ukrain ve halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlar ep aytmaqta. Ukraina çetel işler nazirliginde bu vaziyetni «ekinci sürgünlik» olaraq adladılar. Mında eminler ki, Qırımda repressiyalarnıñ ögüni almaq vazifede yalıñız halqara toplulığı yardımcı ola bile.


text:
Yük maşinalarınıñ aydavcıları Herson vilâyeti tarafından bazar künü «Kalançak» kiriş noqtasında eki kilometrlik nevbetni teşkil ettiele. Qırımğa yarımadanıñ «erzaq qamaçavı» başlanmasına qadar kirip yetiştirmegen maşinalardır. Aydavcılar arasından kerginlik ve açuv arta, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Sentâbr 20 künü, üyleden soñ, DAİ hadimleri Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa endi yük maşinalarını kirsetmey edi. Qırımtatarlarnıñ yolbaşçılarını ve qamaçavnıñ başlanmasını beklegen matbuat vastalarınıñ hadimleri sıñır bekçileriniñ acele etip, birden beşer arabanı kirsetkenini körgenler. Amma saat 15:00 soñ «Kalançak» kiriş noqtasına qırımtatar, ukarin vatanperver küçleri ve yerli sakinler kelip, Qırım yönelişine yük maşinalarınñı qatnavını blok ettiler.
Aydavcılarnıñ çoqusı tez bozulğan malnı ketire, şunıñ içün aydavcılar qamaçavdan çorlana.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.