text:
Eki ösmür Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Bağçasaray rayonındaki tarlada tapılğan belli olmağan aletniñ patlavı neticesinde zararlandı. Vaqia iyül 31-de, bazar künü aqşam Kokluz (Bogatoye Uşelye) köyü rayonında yüz berdi. Bu aqta «RİA Krım» agentligi, rusiyeli uquq qoruyıcı organlarındaki menbağa esaslanıp, bildire.
Qayd etilgenine köre, patlav neticesinde 10 yaşındaki ve 14 yaşındaki yerli sakinler yaralandı. Olar Aqmescitteki bala hastahanesine alıp ketirildi.
Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirligi ve İçki işler nazirliginiñ Kremlge boysunğan Qırım idareleri saytlarında vaqia boyunca malümat daa bildirilmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


c: text/html

text:
Moskva Reputation Institute halqara kompaniyası tizgen dünya şeerleriniñ reytingi cedvelinde eñ soñki 56-ncı yerni aldı.
“İtibar” reytingi “Büyük yediler” ve Rusiyede ötkerilgen 12 biñ dane ilmiy tedqiqat ve soraştıruv esasında tizildi.
Rusiye paytahtı – idare, iqtisadiyat ve etraftaki muit kibi üç unsurğa köre eñ yaramay neticeler kösterdi. Moskvağa – estetika, abadanlıq ve havfsızlıq kibi bir sıra köstergiçke köre asgariy qıymet kesildi. Tedqiqatçılarnıñ malümatına baqqanda, Moskva megopolisinde milletçilik ruhu üküm sürmekte. Vesiqağa binaen, tedqiqat neticelerine Rusiyenen bağlı umumiy “geosiyasiy kerginlik” de tesir etken.
Muelliflerniñ diqqatini çekken mesle şudır ki, G7 devletlerinden kelgen yabancılarğa nisbeten Moskva sakinleri tuvğan şeerine daa yüksek qıymet kesken. Tedqiqatçılar közetüvine köre, ekseriy allarda aksiy vaziyet ola eken: adet üzre yerli sakinleri turistlerge köre, öz şeeri aqqında ep yaramay şeyler ayta eken.
Rusiye paytahtını 51,3 ball Kahire, Mexico, New-Delhi ve İstanbulnı ozıp keçken.Yaponiya paytahtı Tokio - reytingniñ lideri olıp 81,8 ball toplağan. Ondan soñ Sidney ve Kopenhagen kele. Olardan ğayrı top-10 reytingine Vienna, Stockholm, Venezia, Rome, Zürich, München ve Monreal kirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aythandan, kalgandan da endi ne magana? Alanı kıyın, belgisiz colga köllendirgenleden bu kemede kişi cok edi. Ol adamlanı birin ekisin tabsala, bek katıllık edile. Aylanı, tab, cıllanı, elden elge cürüb, musliman krallada caşav alamatdı deb, milletge siñdirib avlaññan Türkden emissarla, Karaçaylıladan alaga öküllük etgenle da, ol işlerin bardıra, tav curtda kalgan haparları cayılgan edi. «Türkde allıgızga karab turadıla, tuzdam bla kuvançlı tüberikdile», devçen edile camagat bla söleşgen sagatlarında. Anı da Allah biledi alay bollugun.
BİR ÜYDEGİNİ HAPARI
Appalanı Bilal
Aythandan, kalgandan da endi ne magana? Alanı kıyın, belgisiz colga köllendirgenleden bu kemede kişi cok edi. Ol adamlanı birin ekisin tabsala, bek katıllık edile. Aylanı, tab, cıllanı, elden elge cürüb, musliman krallada caşav alamatdı deb, milletge siñdirib avlaññan Türkden emissarla, Karaçaylıladan alaga öküllük etgenle da, ol işlerin bardıra, tav curtda kalgan haparları cayılgan edi. «Türkde allıgızga karab turadıla, tuzdam bla kuvançlı tüberikdile», devçen edile camagat bla söleşgen sagatlarında. Anı da Allah biledi alay bollugun. Bu col kemede Teberdi özenden üydegile aslam edile. Sıntıda caşagan Cavbaladan adamla, unamay turub, agitatsiyanı küçlülügü bla, terilgen edile. Atlanırnı allı bla, üylerin da, malların da, kolga ilinir derça başha rıhsıların da satıb, açha etedile. Cavbalanı Tohtar tört caşı Azret, Mahamet Aliy, Umar, Sarıçık, bir kızı, üy biyçesi bla birden çıgadı Teberdi özenden. Üydegini Azretden kalgan balaları asırı caş boladıla. Ol cañı üylenib turgandı Kuşceterladan bir kızga. Türkge anı adamları iyerge unamaydıla. Kalganla amannı keminde cıyıladıla. Colda ölgenle da boladıla. Allah cazıksınıb, Cavbaladan adam açımaydı.
Türklüle cılı tübeydile. Alaydan Siriya zat taba, sıylı topurakga barırga izlegenle da çıgadıla. Kayda kallay caşav bolganın aññılatadıla da, bu kavum Türkde kalırga izleydi. Bargan milletni barın da bir cerde caraşdırırça tablık bolmaydı. Allay madar bolsa da, tüzlede, teññiz cagalada, kesibizdeça tavlada caşarga izlegenle çıgadıla, bölüne tebreydile, Cavbaları Ankaradan uzak bolmay tamal saladıla. Bir kesek caşagandan sora Azret, kralnı içinde aylanıb, kalganladan da hapar bilirge tavkel boladı. Atası, alayda sarı topuraknı caratmay, tab tüşsek, başha cerge köçer edik, degen oyumnu aythanında, atlanadı. Azret uzun süyekli, karıvlu, bolumlu, ötgür caş bolgandı. Anı tışında da ol közüvge Türkde caşaganlarına kagıtları zat caraşıb edile. Ankaraga, Stambulga, başha başha cerlege da aylanadı. Har nege da tüzelib, alamat caşagan, tabsız cerlege tüşüb, dıgalas ete turgan Karaçaylılaga da tübeydi. Kaytıb kelib, atasına hapar aytadı. Bılaydan igi cerge köçerge da bollukbuz, deydi. Köçe aylaññan tınç tüldü, bılay bir tura turayık, deb Tohtar söznü başha carı buradı.
Ol sagatda atası alay nek sansız etgenin bu añılamaydı. Andan tereññe kirmeydi. Kaçan da bu üydegi, atanı sözü, atanı oyumu bla caşay edi, alay edi, ol aythannı etib, abıññanları da bolmagandı caşavlarında. He aytsala da: «Tuvgan Curtubuzdan költürülürge nek unadı?» deb anı aytırga bolluk edile. Ol da kelişmey edi. Cüzle bla adamla etgeññe koşulgandı bu da.
Alay bolsa da aradan 5-6 cıl ozgandan sora bildi Azret atası, «bılay bir tura turayık» deb nek koyganın.
Cañılganın tüzetirge izlemegen adam ol say adamdı, dedi künleni birinde Tohtar. Biz da cañılganbız tuvgan curtubuzdan köçgen sagatda. Bu sözleni aytıb, ullu caşını betine citi karadı. Izıbızga keterge kerekbiz. Alay etmeklik tınç bolmaganın kart kesi da añılaganına işek cok edi, Azret a andan köb kerege igi añılay edi. Türkde, Rossiyada da bolumdan, zakondan, corukdan teren haparı bar edi. Ata bu col çırtda bolmazlık işni ayta edi. Ne cuvab berirge bilmey, igi kesekni turdu.
Atam, allay madar cokdu, dedi, bu zatda ayıb kesinde bolgança, başın eñişge etib. Alay bolsa da bir sagış et, col izle, seni koluñdan kellikdi, deb turama, dedi Tohtar. Meni kabırım curtumda bolurga kerekdi, deb koşdu da, avur ahsınıb, üyden çıgıb ketdi.
Ol elçikde işlegen üylerinde barı da birge tura edile. Azret anda da üyleññen edi, bir balası da bar edi. Izıbızga ketebiz, desele, allay erkinlik berlik tül edile. Erkinlik bolmay, bılanı kemege mindirmezlikleri da hakdı. Erkinlikleri bolub, bir iş bla ötgenlege da çekde bek hını karaganların Türklüleden sorub bilgen edi. Teññiz caga bla caşagan elni arası da uzakdı. Alayga cıyılgan da bek kıyındı.
Açhaları bolmaganın barından da kıyıñña sanadı Azret. Neden da alga anı kaygısın eterge kerek edi. Üydegi, onovlaşıb, añña caññız bir madar tabdı: caşlanı biri asker kullukga kirse, açha berlik edile. Mahamet Aliyni tamam cetgen sagatı edi da, kesi da razı bolub, anı tecedile. Alay bla üydegige kesek açha tüşdü.
Honşulaga, cuvuklaga, teñlege, Türknü içinde başha cerge köçerge izley edik deb, başsız tübsüz aytdıla. Azretni kayınlarına (ala da Karaçaylıla edile) tüzün bildirdile. Ala kızların gitçe sabiyçigi bla allay korkuvlu colga iyerge unamadıla. Kalganla (Mahamet Aliyden başhala) bir keçe colga çıkdıla. «Türklüle» bolganlarına dokumentleri bolsala da, colda, tıya, soruv ala, azab berib koyarık edile. Anı sebebli kolga ilinnik zatların algan edile da, alanı da költürüb, keçe uzunu barıb, kündüz tabırak cerlede solub, köb künleni cürüb, teññiz cagaga cetdile. Alayda va artık da sak bolurga gerek edi. Nek deseñ, colda alların tıysala, bu tögerekde caşarga kelebiz, deb baş alırga bolluk edile. Teññiz cagada tutsala va, alayga nek kelgenlerin añılarık edile.
Üydegi bir tab cerde, bugub, talay künnü turadı. Caññız Azret boladı madar, col izleb aylaññan. Ol sagatda parusları bla gitçe kemeçikle da bolgandıla. Alaga karay turub, kuru eki adamı bolgan birine burun urub köredi. Ariuv aytıb, tileb, calınıb, açha bolganların da berib, ol adamlanı «ho» etdiredi. Bir kün, iññirala, üydegi savdan belgileññen cerge keledi. Kemeçik da cetedi alayga. Azret barın mindiredi. Kesi da alanı ızlarından arı tebregenley, çekni saklaganladan biri cetedi. «Kimlesiz? Kayrı barasız? Dokumentlerigizni körgüztügüz!» deb cekirib başlaydı. Azret tögeregine karaydı. Karaññı da bolgan edi da, kişi eslemeydi. Sakal tübüne, ne karıvun da salıb, uradı. Çekçi, çartlab barıb, uvak taşlanı üslerine avadı. Ol oysuraganı bla alay ceññil ayazırık tül edi. Bu da kemeçikge çabıb cetedi. Eki Türklü alaysız da ajdagança ullu adamdan korkub tura edile, açhaga aldaññanlıkga. Çekçini alay etgeninde çırtda es taşlab koyadıla. Andan bıtdır eter, deb korkgan bolur edile, bılay deb cuk aytmavdıla.
Gitçe kemeçik, tolkunlada coñurçhaça oynay, tañ atarga igi uzayadı. Eşta, ol eki adam kalayı bla barlıkların bile bolur edile, ullu kemelege zatha tübemey, künleni birinde Rossiyanı çeklerine cuvuklaşadıla.
Taññalasına ceterikbiz, deydi Türklüleni biri keçesinde Azretge. Novorossiyskeden 20-25 kilometrni uzaklıkda cagaga tüşürlükbüz. Ellege, şaharlaga cuvuk barır madarıbız cokdu. Can kımıldamagan cerge eltesiz, aytıvuña köre. Biz, temir colga cetmey, Kavkazga cıyılallık tülbüz, deydi Azret. Siz tüşgen cerni bla col baradı. Anı bla üç at cegilgen taçanka (trovka) ertden sayın Hovorossiyskege ozadı. Ol poçta cürütedi. Añña minalsagız. Adamnı algan adetleri cokdu. Zakon da alaydı. Ekevlendile. Poçtanı saklagannı savutu bardı. Da, körürsüz...
Cagaga tüşgenley, Tohtar, bavurundan cerge catıb, «Kavkaz hansla» deb, hanslanı uppa ete, cılaydı. Az örgerakda bir kara suvçuk boladı. Andan da içib, soluydula. Alay tururça künleri cok edi. Çekçile zat körgünçü, adamla aslam bolgan cerge cıyılırga kerek edile. Colga çıkdıla. Kemeçikni iyeleri Türklüle aythança, troyka uzakdan körünedi. Bıla kol költüredile. Arbaçı, tohtagannı koy, atlaga kamçini cetdiredi. Azret kallayla ese da bu canında atnı cügenine kadaladı. Munu da süyreb, 30-40 metreça birni barıb, tohtaydıla atla. Bu alay eterinden haparı bolmay, poçtanı tamadası savutun alalmay kaladı. Tohtagandan sora uzaladı gerohuna. Bu da, anı katına cetib, kamasın aladı. Smelıy tı, gorets, deb ışaradı ol. Biz hatalı adamla tülbüz, ma, kartla, tişiruvla da bardıla, deydi. Ala barıgız, biz da kuru koymazbız...
Mindiredile troykaga. Amannı keminde sıyınadıla. Uzakdan Novorossiyskeni klisalarını altın suv bla boyalgan bavları künde cıltırab körünedile. Şaharga ceterge 5-6 kilometre kalgan cerde Azret adamların tüşüredi. Caş, alay nek etdiñ? deb soradı atası. Bıla bizni Türkden kelgenibizni añılagandıla, deydi Azret. Şaharga deri barsak, politsaylaga berlik edile. Mayna, karay baradıla. Bıla arı taşaygınçı, teññiz taba terkirek atlayık.
İgi oguna coldan canlab, bir tabırak cerde bugadıla. Ol adamla aytmaymı koygan edile, kesibizden da soruv zat alırla deb, korkub neda politsayla, col bla kelib, eslemey, ızlarınamı kaytıb ketdile, kim biledi, bılanı izlegen bolmaydı. Aşham bola, taşa cerle bla şaharnı kıyırına çıgadıla. Temir colnu köredile. Arlakda, poezdle tohtavçu cerledeça, bir mekaamnı avañısın da esleydile. Azret arı ketedi, kalganla çırpılanı aralarında bugunub kaladıla. Bir zamanda ol kaytadı.
Bir ogurlu kart bla tanışıb keleme, deydi. Bizni taba bargan poezdle alayda talay takıykaga tohtaganların aytdı. «Tileb köreyim, mindirlikesele», dedi. Keligiz, arı cuvuk barayık. Kartha da bir cuk berirge kerekdi, miññenden sora andagılaga da col hak tölerik bolurbuz. Berirça, nebiz bardı, deb karadıla da, keslerine algan cañı kiyimlerinden başha allay zat tabmadıla. Tişiruvlanı altın cüzükleri bla sırgaların, Azretni kümüş belibavu bla kamasın da, amalsız bolsala, berirge kelişdile. Bu kıyır cerde hazna adam da cok edi, politsayla va san bir coklaganların Azretge kart aythan edi. Ol sebebden, hazna korkmay, alayga bardıla. Kartha Tohtarga algan kiyimlerin berdile. Poezdge mine turub, karnaşını kiyimlerin da ol vagonnu tamadasına «tigim» etdile. Colda, vagonlaga aylana, karay kelgen adamlaga da bılanı mindir bir zatla aytıb, soruv almazça etgen bolur edi, kaygısız, sav esen Nevinnomısskege cıyıladıla. Alayda va satarga arbala bla agaç alıb kelgen Teberdiçilege tübeydile. Tanıgan bilgen adamları bılaga bek kuvanadıla, seyirsinedile. Bu colga deri arı ketgenleden beri kaythanla bolmagan edile elçile bilib.
Ol adamlanı arbaları bla kelib tüşedile. Tüşsele, tüşsünle, üylerin satıb ketgenleri sebebli caşar mekamları cok, cerleri cok. Anı bla da kalmay, bıla Türknü adamlarına sanala edile. Cañıdan Rossiyanıkıla bolurga kerek edile. Alaysız üy işlerge zatha cer berlik tül edile. Zakon bla da bolluk edile. «Ne innet bla kaythanıgıznı bilmeybiz», deb kıynarıkların da elden allay zatladan haparlı adamla bildirgen edile.
Üydegide bu işleni cürütürük Azret edi. Krasnodarga (Ekaterinodarga) barmay bolluk tül edi da, anda onovçulaga tüber akılda arı atlanadı. Kimge, kalay sözün añılathanın busagatda aythan kıyındı, em kerekli dokumentleni caraşdırıb kaytadı. Andan sora cer beredile, mekam işlerge erkinlik aladı. Türkden alıb çıkgan zatlarından kalgannı bulgannı coyub, avuşdurub, eki ögüz kuraydı, arba işleydile, cuvuk teñ da boluşub, üy da işleb kiredile. Algıñı biyçesine da caraşadı. Bir cıldan, ol duniya katışa tebregen közüv edi da, Türkde kalgan karnaşı MahametAliy da, kallayla ese da tablık tüşüb, kaytadı. 1915-çi cıl Azretge birinçi caş tuvadı. Añña İssa ataydıla.
Birinçi duniya kazavat başlanadı. Umar elden talay caş bla birge askerge ketedi. 1918-çi cıl aladan sav-esen Teberdi özeññe kaythanla boladıla. Açık aytılmasa da, ol caşlanı aralarında Ak Askerde, Kızıl Askerde sermeşgenle da bar edile. Azret, aylanıb, ol adamlaga karnaşından hapar sorub çıgadı. Anı Tsaritsınde bargan kanlı sermeşlede ölgenin, karnaş kabırlada asıralganın biledi. Kesi da ak askerde bolganın aytadıla. «Ölügü kesibizni camagat kabırlaga tüşse, ölgendi, demez edik» deb anası bla atası cılamsıraganlay turadıla. Dagıda bir kat aylanıb, caşlaga sorub çıgıb, ol kazavatda ölgenleni kalayda basdırılganların anda izley ketse, tabarça açıklaydı. Ala tergevden, andan beri 6-7 ay ozgan edi.
Allay bir etgenden arı, anı ölügün beri keltirmey koymam, deb colga çıgadı. Köb aylanadı, köb izleydi, aç da boladı, bek arıgan da etedi. Mında caşla, anda adamla aythan da birbirine kelişgen cerni tabadı.
Kırılganlanı aralarında muslimanla edile, deydi bir Tatar tişiruv. Alanı asırangan sagatda bizni elden afendi canazı da etgenin ayta edile. Andan tüz hapar bilirge bolluksa. Anı üyün bir körgüz, deb tileydi Azret. Ol başha elde di, bılaydan uzak tüldü.
Afendini tabadı. Kim bolganın, kaydan kelgenin, nek kelgenin aytadı. Bek arıgañña, abızıragañña uşaysa, iñir bolub keledi, üyge kir, keçe kal, solu, ertdenbla barırbız, deb üyge cıyadı.
Carım ayga cuvuknu içinde Azret birinçi kere cılı hantla aşaydı, rahat cuklaydı. Cunçuganı, arıganı da ketib, ertdenbla, cañıdan küç karuv kirgença bolub, uyanadı. Avuzlanıb boşaganlay, afendi da, ol da colga çıgadıla.
Bügün kibik esimdedi, ajımlı ölgen caşla 48 edile, deydi Tatar afendi. Allay bir ölüknü içinde, endi kuru da süyekleri kalgan bolur, kalay tanırga murat etese karnaşıñı?
Anı da bilmeyme, deydi Azret. Sora, bir kesek sagış etib: Kümüş ışım bavları, belibavu bar edi, deb koşadı.
Allay bir zatla körgen edim. Tügel seniça bolmasa da, savbitgen caş edi. Kazama deyse, ne?
Ho. Anı üçün iş etib kelgenme. Atam bla anam allıma karab turadıla.
Afendi igi kesekni sagış etedi.
Ol zat İslam diññe kelişmeydi, deydi. Kabırlanı katları bla ozub, ölüknü başha kabırlaga eltgen da durus tüldü. Alay bolsa da... Uzak col koratıb kelgense, koyub ketmezligiñ tanılıb turadı. Bu kesiñ etib koyallık iş tüldü, menden da ne boluşluk?.. Bu elden adamlaga aytayık.
Afendige «ogay» deb koyalmay, talay adam kelib boluşadıla. Ölükleni (süyekleni birbirinden ayırmazga küreşe) barın da beri çıgaradıla. Umarnı em tübünde tabadı. Azret anı ışım bavlarından tanıydı. Kalganlanı ızlarına basdıradıla, mıña va elçile sandık etedile. Alayda birev arbası bla Tsaritsıññe, vokzalga, keltiredi. Ölük bolganın aytmaydıla. Ne kelsin, sandık ullurak etgen köre edim, poezdni eşiginden kirmeydi. Adam körmezça, alaydan canlab, arbaçı da boluşub, karnaşını süyeklerin camçısına cıyıb, baylaydı. Anı da költürüb, vokzalga bara turganlay, esine tüşedi açhası boşalıb turganı.
Adamla taşıgan poezdlege minalmazlıgın añılaydı. Cük taşıgan poezd kıyır süremde tohtab turganlay, nasıbına kişi eslemey, anı başına minib catadı. Ma alay, amannı keminde, Nevinnomısskege keledi. Anda va, biyagınlay, bazarga agaç alıb kelgen Teberdiçile köb. Ala bla atlanadı eline. Adamla kaygı sözge da kelib, musliman adet bla Sıntıda, Camagat kabırlada, asıraydıla Umarnı. Ol cıllada Cavbaladan tışına köçgenleden dagıda, birer madar etib, curtlarına kaythanla boladıla.
Sovet vlast begiydi. Birer sıltav bla tutulganla, coyulganla boladıla. Alay a Tohtarnı üyürüne katılmaydıla. Kazavatnı allı cıllada üydegini köbüsü Pregradna rayonda, keslerini kolhoznu Prirezkasında, urunadı. Azretni caşı İssa da ol rayonda gosstrahnı tamadası, ravispolkomnu predsedatelini zemestiteli da bolub turadı. Ol Çomaladan Habibatha üyleññen edi. Tört beş cıl bolgan caşçıkları da bar edi. Bir kün Habibat bla egeçi, caşçıknı da alıb, stansede tükeññe baradıla. Tükençi caşçıknı bir bek erkeletedi.
Tüken bla turgan cerni arası 300-400 metre çaklı bir boladı, deb anasından eşitgen haparnı aytadı busagatda iç işleni veteranı, podpolkovnik Cavbalanı Salıh. Izlarına kaytıb kele, atlayalmay, avruyma deb tohtaydı. Anam bla egeçi, közüv közüv koyunlarına ala, üyge keledile. Carım sagatdan ölüb kaladı. Honşu bolub caşagan oruslula: «Çabıb aylaññan caşçık alay nek boldu? He aşathan edigiz? Kayrı bargan edigiz?» deb soradıla. Tükenden kaythanlay bolganın aytadıla. «Tükençi tişiruvnu közü tiygendi, deydile ala. Algın da, ol erkeletgenley, 23 sabiy açıgan edi. Munu kıstarga kerekdi». Tükençi tişiruv ol keçe ketedi. Anam harib haman caşçıgın sagıññanlay tura edi.
Ekinçi duniya kazavat başlanırnı allı bla caşlanı askerge aslam izley tebreydile. İssanı da aladıla. Ol közüvde ekinçi caşçıgı Salıh cañı tuvgan edi. Anı askerge aşırgandan sora Azret, başhalanı cıyıb kaytadı.
İssa Belorussiyaga tüşedi. Bir kavum caşnı arasında anı da Baranoviçi degen şaharda asker okulga okurga iyedile. Bu kulluk etgen asker bölek kazavatnı al künlerinde oguna sermeşlege koşulub tebreydi. Faşistleni alların tıyalmay, artha ıhtırıla, Rostovga cuvuklaşadıla. İssa alayda öledi. Anı gitçesi Caññan, cılı cetmese da, kesi tileb, ketedi kazavatha. Alay a Nemets samolötla, eşelonnu başından bombala kuyub, bolgannı halek etib, bu col kazavatha aşırganları Armavirden arı baralmay sav kalganları üylerine kaytadıla.
Bu cerleni faşistle küçlegen közüvde Teberdi özende ştablarını birine Azretni keñ arbazın tıyınşlı köredile. Ol sagatda eki etajlı üyleri da bar edi Cavbalanı. Alayda turgan cav askerni köbüsü rumınlıla boladıla. Bügüññü kartla aytuvdan, ala artık da cutluk, asılsızlık, betsizlik etib turgandıla. Körgenlerin urlab, tavuklanı kovmay, keslerin canıvarlaça cürütgendile. Asırı ozdurub iygenleri sebebli ofitserle tüygen da etgendile alanı.
Har kim birer sıltav, çurum bla başların ala turadıla. Artda Ebzeladan bir kartnı saladıla. Bir bolmagan tüşmesin deb, adamla aytıbmı unatadıla, korkuulu zamanda kimge bolsa da cararma deb, kesimi tavkel boladı, anı bilgen endi kıyındı. İgi adam bolganın a köble aytadıla.
Caşları kommunistle bolganladan, Germaniyaga karşçı uruş etgenleden 25 üydegini esebge aladıla. Ol kagıtnı Ebze ulu da esleydi. Allay üydegilege, baş madarıgıznı körügüz, deb bildiredi. Azretge: «Canlagız bılaydan», deydi. Azret, İssanı üydegisin, Raziyat deb komsomol kızın da birgesine alıb, tavlaga ketib kaladı. Kalganla da birer carı canlaydıla elden. Nemetsle sorganlarında, Azretni üyünde başhala: «Uçkulan özeññe ketgendile karnaşı avrub, kellikdile», deb baş ala turgandıla. Köble, cav asker kıstalgınçı tışında bolub, andan sora kaytadıla. Azret a, başları kaygılı bola tebregenley, keçe üyüne cıyıladı. Ol ertdenbla koray tebreydile faşistle. Elçileden sıyırıb algan zatların arbalaga cükleb, eñişge aylanadıla. Azretni honşusu Hatuvladan bir tişıruv, çabıb kelib: «Caññız tikgen maşinam kalgan edi da, anı da alıb baradıla, deb cılaydı. Anı bla kiyim tigib asıray edim sabiyleni». Azret senekni alıb çabadı. Arbadagıla da munu üsüne avtomatlanı buradıla. Hasıbına, ol közüyde Nemets ofitser kelib kaladı, bir ariuv ak atha minib. Azret orusça bile edi. Añña aytıb añılatırga küreşedi. «Bıla Nemetsle tüldüle, rumınlıladıla, deydi taza orus tilde. Sora, arbadagılanı kamçisi bla sermeb: Al da bar, neñi sıyıra esele da» deb koşadı. Tikgen maşinanı alıb, iyesine beredi. «Men teli, nek aythan edim ol cürekli adamga, deb, ol tişiruv honşuda, tiyrede adamlaga aytıb turgandı artda. Öltürüb koysala, ne eterik edim?»
Faşistle kıstaldıla. Alanı uvlarından milletge kıyınlık cetdi. Alay bolsa da, kısha zamannı içinde amalsız etillik işleni tındırırga kerek edi da, mülkleni ayak üsüne salır kaygıga kirdile vlast organla. İşni, alıb, etib tebrerik erkişile cavla bla küreşe edile. Avurluk cılları kelgenlege, kartlaga, cañı akılbalık bolgan caş adamlaga, tişiruvlaga tüşedi. Azretni, brigadir etib, biyagı Prirezkaga iyedile. Ol, Habibatnı, anı caşçıgı Salıhnı da alıb, arı ketedi. Bu üçüsün alaydan köçüredile kişi curtlaga. Bılaga collarına, kollarına cuk aldırmaydıla. Üydegide başha adamlanı elden aşıradıla. Elde üyleri va ol közüvde, algın Nemetsleni ştabı bolganıça, endi bizni askerleni da ştabları bolub turgandı. Alayda ofitserleni biri: «Tambla keteriksiz, hazır bolub turuguz, deb bildiredi. Kişige cuk ıçhındırmagız, menden boşarıkdıla».
Ol adamnı igiliginden ala, amalsız kerek bolur, degen zatların cıyadıla, col azık hazırlaydıla. İssanı bir egeçi Raziyat anı kiyimlerinden cuk koymay barın cıyadı. İgi kiyimle bolganları sebebli artda alanı, satıb, azıkga avuşdurub, talay aynı keçinedile.
Azret, kızı, şlini, tuvdugu Cambulga tüşedile. Elden ketgen adamların kalayga eltgenlerinden haparları bolmaydı. Azret alanı izler kaygıga kiredi. Köbnü bilgen, köbnü körgen adam, alanı ceñilirik tabmasa, eki ara beginib kalırga bollugun sezedi. Komendantla asırı katı bolgunçu dıgalas eterge kerek edi da, soruşdura ketib, sıntıçılanı aslamısı Frunze şaharnı tögereginde bolganların biledi.
Men, çabıb aylaññan caşçık, ol künleni esgereme, deb hapar aytadı Cavbalanı Salıh. Bek suvuk edi. Cambuldan çıgıb, cayavlay kayrı da barabız. Algı burun kesim barıb turdum. Arıganımda, kart atam bla anam, közüv koyunlarına ala, igi kesekni eltdile. Bir tüyümçekleri da közüme körüne turadıla. Meni biri koynuna alsa, biri alanı elte edi. Ceñil ceñil tohtay edile. Bir elge kirdik. Alayda anam künlügün bir temir çanaçıkga avuşdurdu. Meni añña mindirdile. Kart atam kallayla ese da ozgan cerleribizden nartüh gırcınçıkla, dagıda bir kabarıkla taba edi. Alay ete, Belovodskege cıyıldık, talay künnü cürüb. Keslerini elden kısha cuvuk adamlaga tübeb kaldıla stantsiyada. «Siznikile da uzak tüldüle», deb üylerine eltdile. Ekinçi kününde alaga bardık.
Cılı da, Azretni tiriligi, bolumlulugu, uruna bilgeni bla üydegi açlıknı, calaññaçlıknı da horlaydı. Haman eslerin bölüb turgan a İssadan hapar bolmaganı edi. Algıññı adresi bla pismola iyedile, ol tögerekde kaythan Karaçaylılaga, barıb, tübeydile. «Sav esen bolur», «Orta Aziya bla Kazahstanda izleb aylana bolur» deb üydegini barı da igi corala ete edile. Ne kelsin... Bir pismolarına cuvab kelib kaladı. Anda Cavbalanı İssa, cigitlik etib, Kur-Togayda ölgenini üsünden aytıla edi...
Başha Karaçaylılaça, Cavbaları da, erkinlik bolganlay, curtlarına aşıkdıla. Biyagı Sıntıga kelib, cañıdan tamal saldıla. Azret, tuvduklarını kuvançların da körüb, 1979 cıl avuşhandı, candetli bolsun!
Karaçay Gazetesi


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko aprel 9-da İstanbulda Türkiye prezidenti Recep Erdoğan ile Rusiye apishanelerinden ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etüv meselesini muakere etti. Bu hususta Poroşenko Facebookta yazdı.
Ondan ğayrı, muessiseniñ malümatına köre, Türkiye Donbassnıñ işğal etilgen qısmında BMTniñ barıştırıcı missiyasınıñ başlatılmasına qol tuttı ve onda iştirak etmek azır olğanını bildirdi.
Aq-uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, bugün 60-qa yaqın Ukraina vatandaşı Rusiye territoriyasında ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum etildi. Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyege, anda bulunğan Ukraina vatandaşlarını azat etmek talabınen endi 300-ge yaqın resmiy mektüp yolladı.
SBUda, yanvarniñ soñundaki vaziyetke köre, Donbasstaki ukümetniñ kontroli altında olmağan territoriyalarda 108 kişiniñ rein sıfatında bulunğanı bildirilmekte edi.


text:
Qırımtatar faali Server Karametov Eski Qırımdaki yol qazasındsan soñ hastahanede vefat etti. Bu aqta iyünniñ 23-nde Facebookta faaller haber ete.
Daa evel Eski Qırımda qırımtatar faali Server Karametov ve qırımtatar Enver Arabaciyev yol qazasına oğrağanları aqqında haber etilgen edi.
Qırımdaki Rusiye MÇS ve Rusiye İİN saytlarında şimdilik bu hususnen bağlı iç bir malümat yoq.
Qırımtatar faali Server Karametov 2017 senesi avgustnıñ 8-nde Aqmescitte qırımtatarlarnıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygozğa qol tutmaq maqsadınen keçirilgen bir kişilik piket sebebinden tutulğan edi.Oña qarşı eki dane memuriy protokol tüzüldi. Biri – «bir kişilik piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi.
Daa soñra Kreml nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Karametovğa 10 künlük memuriy tevqif cezası bergen edi.


text:
Qırımtatarlar çarşenbe künü, iyünniñ 26-nda, Milliy bayraq kününi qayd ete.
Qırımda, esas Ukrainada ve dünyanıñ diger memleketlerinde bayram tedbirleriniñ keçirilmesi planlaştırıla.
Kyivde sergi açılışı, avtoyürüş, bala resimleri yarışı, spikerlerniñ çıqışları, Hreşçatıkta tantanalı yürüş, Mustaqillik Meydanında miting ve diger tedbirler olacaq. Paytahtta olacaq merasimlerniñ tolu cedveli mında bar.
Qırımda işğalci Rusiye akimiyeti ve mustaqil qırımtatar faalleriniñ tedbirleri keçirilecek.
Daa evel haber etilgeni kibi, Rusiye kontrolindeki Aqmescit rayonınıñ prokuraturası qırımtatar faali Nariman Celâlnı Qırımtatar bayraq künü arfesinde «ekstremist faaliyeti» aqqında tenbiledi.
İyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın renkli tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır.


text:
Suriyeniñ paytahtı Dimaşqta (Damask) Rusiye elçihanesine eki raketa ile urdılar, o saatte ükümet tarafdarları Moskvağa Suriyede endirgen darbeleri içün teşekkürler bildirmege toplaştı.
Vaqia yerinden kelgen malümatlarğa köre, birinci raketa binağa urıp, telâş sebebi oldı.
Adamlar dağılmağa başlağan soñ ekinci raketa binanıñ yanında tüşti.
Rusiye elçihanesiniñ malümatlarına köre, hadimlerden iç bir kimse zarar körmedi.
AFP agentliginiñ malümatına köre, darbe vaqtında aman-aman 300 insan Dimaşqtaki elçihane binası yanında toplaşqan edi.
Raketanı endirgenler belli degil.
Sentâbr soñunda Rusiye Suriyede ava darbelerine başladı, resmiy olaraq – «İslâm devletine» qarşı.
Faqat bu darbeler «İslâm devletine» qarşı degil de, onıñ raqipleri – diger islâmcılar, em de Ğarp ve arap dünyası qoltutqan muhalifetke qarşı endirile kibi haberler bar.
Ğarp memleketleri ve Suriye muhalifeti bildireler ki, Rusiye ekstremizm ile küreş içün degil, Suriye prezidentiniñ akimiyetini qaviyleştirmek içün arbiy kampaniyanı qullana.


text:
Aşağıdaki listede Bakanlar Kurulu Kararı Resmî Gazete’de yayımlanarak resmen açılmış olan ve kurulması düşünülen fakülteler yer almaktadır.
1.Ankara Üniversitesi İlahiyat F. 5Prof, 3Yrd
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Din Bilimleri F. 1Doç
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Yrd, 1Arş
Ankara Gazi Üniversitesi Polatlı İlahiyat F. 1Doç
Adıyaman Üniversitesi İslâmî İlimler F.
Adana Çukurova İlahiyat F. 2Prof, 1Arş
Afyon Kocatepe Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Yrd
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Prof, 1 Yrd
Antalya Akdeniz Üniversitesi İlahiyat F.
10.Aksaray Üniversitesi İslâmî İlimler F.
Amasya Üniversitesi İlahiyat F. 1Arş
Ardahan Üniversitesi İlahiyat F.
Artvin Çoruh Ü. İlahiyat F.
Aydın Adnan Menderes İslami İlimler F.
Balıkesir Üniversitesi İlahiyat F.
Bartın Ü. İslâmî İlimler F. 1Doç
Batman Üniversitesi İslâmî İlimler F.
Bayburt Üniversitesi İlahiyat F. 1Arş
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Doç
20.Bitlis Eren Üniversitesi İslâmî İlimler F.
Bingöl Üniversitesi İlahiyat F.
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Burdur Mehmet Akif Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd 1Arş
Bursa Uludağ Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 2Yrd
Çanakkale 18 Mart Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 1Doç, 1Arş
Çankırı İslami İlimler F.
Çorum Hitit Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof, 3Arş
Denizli Pamukkale Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Diyarbakır Dicle Üniversitesi İlahiyat F. 2Doç 2Yrd 1Arş
30.Düzce Üniversitesi İlahiyat F.
Edirne Trakya Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Erzurum Atatürk Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof, 1Arş
Erzincan Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat F.
Elazığ Fırat Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof, 2Doç, 1Arş
Gaziantep Üniversitesi İlahiyat F. 1 Yrd
Giresun Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Yrd, 1Öğr
Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Hakkari Üniversitesi İlahiyat F.
40.Hatay Mustafa Kemal Paşa İlahiyat F.
Iğdır Üniversitesi İlahiyat F.
İstanbul Marmara Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 3Doç 1Arş
İstanbul Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 1Arş
İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Yrd 1Arş
İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof 3Doç
Kars Kafkas Üniversitesi İlahiyat F. 2Yrd
Kahraman Maraş Sütçü İmam Ü. İlahiyat F. 1Yrd
Karabük Üniversitesi İlahiyat F.
Karaman Karamanoğlu Mehmet Bey Ü. İslâmî İlimler F.
50.Kastamonu Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof
Kayseri Erciyes Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 2Doç, 1Arş
Kırıkkale İslami İlimler F. 1 Arş
Kırklareli Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Kırşehir Ahi Evran İslami İlimler F. 1Prof
Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat F.
Kocaeli Üniversitesi İlahiyat F.
Konya Selçuk Üniversitesi İslami İlimler F.
Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat F. 3Doç, 2Yrd
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İslami İlimler F. 1Yrd
60.Malatya İnönü Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Manisa Celal Bayar Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof
Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Bilimleri F. 1Yrd, 1Arş
Mersin Üniversitesi İslami İlimler F.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi İlahiyat F.
Muş Alparslan Üniversitesi İslamî İlimler F.
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat F.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Nevşehir Üniversitesi İlahiyat F. 1Doç, 1Arş
Niğde Üniversitesi İslami İlimler F. 1Yrd
70.Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat F. 1Prof, 2Doç, 3Arş
Ordu Üniversitesi İlahiyat F.
Osmaniye Korkut Ata Ü. İlahiyat F.
Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd 1Arş
Sakarya Üniversitesi İlahiyat F. 2Prof, 3Yrd
Siirt Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Sinop Üniversitesi İlahiyat F.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat F. 1Doç, 2Arş
Isparta Süleyman Demirel Ü. İlahiyat F. 1Prof, 2Yrd, 1Arş
Şanlıurfa Harran Üniversitesi İlahiyat F.
80.Şırnak Üniversitesi İlahiyat F.
Trabzon KATÜ İlahiyat F. 1Arş
Uşak Üniversitesi İslâmî İlimler F. 1Yrd
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat F. 1Doç, 1 Yrd, 1Arş
Yalova Üniversitesi İlahiyat F. 1Yrd
Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat F. 2Yrd, 2 Dr.Arş.
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat F.
Özel İlahiyat/İslami İlimler Fakülteleri
İstanbul Şehir Üniversitesi İslâmî İlimler F.
İstanbul 29 Mayıs Üni. Uluslararası İslam ve Din Bilimleri F. 1Arş
İstanbul Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi İslâmî İlimler F.
90.İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslâmî İlimler F.
İstanbul Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Merkezi…..
İzmir Üniversitesi Uluslararası İslâm ve Din Bilimleri F……
Yakındoğu Üniversitesi İlahiyat F. (Lefkoşa)
94. Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi İlahiyat F. (Türkistan)


text:
Kategoriya:Rusiye
Alt kategoriyalar
Bu kategoriyada toplam 8 kategoriyadan aşağıdaki 8 alt kategoriya bar.
A
- Rusiye adamları (2 K, 27 S)
C
- Rusiye coğrafiyası (1 K, 4 S)
H
- Rusiye halqları (1 S)
M
- Moskva (1 K, 4 S)
Q
- Qırım (14 K, 20 S)
R
- Rusiyedeki meskün yerler (4 K)
T
- Rusiye tarihı (2 K, 7 S)
“Rusiye” kategoriyasındaki saifeler
Bu kategoriyadaki toplam 69 saifeden aşağıdaki 69 saife kösterilgen.
.
L
- Lena
- Şablon:Location map Rusiye Adıgeya
- Şablon:Location map Rusiye Altay Cumhuriyeti
- Şablon:Location map Rusiye Altay ülkesi
- Şablon:Location map Rusiye Amur vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Arhangelsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Astrahan vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Başqırtistan
- Şablon:Location map Rusiye Belgorod vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Brânsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Burât Ulusı
- Şablon:Location map Rusiye Dağıstan
- Şablon:Location map Rusiye Kaliningrad vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Kaluga vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Kamçatka ülkesi
- Şablon:Location map Rusiye Kareliya
- Şablon:Location map Rusiye Kemerovo vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Kirov vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Komi Cumhuriyeti
- Şablon:Location map Rusiye Kostroma vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Krasnodar ülkesi
- Şablon:Location map Rusiye Kurgan vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Kursk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Leningrad vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Lipetsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Mariy El
- Şablon:Location map Rusiye Mordoviya
- Şablon:Location map Rusiye Moskova
- Şablon:Location map Rusiye Moskva vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Murmansk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Nenets muhtar bölgesi
- Şablon:Location map Rusiye Nijniy Novgorod vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Novgorod vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Novosibirsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Omsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Qabarda-Balqariya
- Şablon:Location map Rusiye Qalmuq Ulusı
- Şablon:Location map Rusiye Qaraçay-Çerkesiya
- Şablon:Location map Rusiye
- Şablon:Location map Rusiye Vladimir vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Volgograd vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Vologda vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Voronej vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Yeudiy muhtar vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye Zabaykalye ülkesi
- Şablon:Location map Rusiye İnguşetiya
- Şablon:Location map Rusiye İrkutsk vilâyeti
- Şablon:Location map Rusiye İvanovo vilâyeti


text:
Avropa parlamentinde Frenkistan vekilleriniñ Qırım ziyaretini takbih eteler, dep ayttı Avropa parlamentiniñ Litvaniya deputatı Petras Auştrâviçüs, haber ete RBK-Ukraina.
«Qayd etmek isteyim ki, bu Avropa parlamentiniñ baqışlarına uymay. Bu ziyaretni takbih etemiz. Avropa Birliginiñ baqışlarına zıt kele. Bu şahsiy ziyaret ve Avropa Birliginiñ Qırım munasebetinen bağlı degil. Qırım Rusiye tarafından işğal etildi ve Ukrainanıñ bir qısmı olıp qala», – dedi Auştrâviçüs.
Onıñ qayd etkenine köre, Avropa parlamentinde Qırımda ve işğal etilgen Donbassta insan aqlarınıñ bozulması ile bağlı yıl esabatını azırlaycaqlar.
«Biz Avropa parlamentinde işğal etilgen Qırım, em de Ukraina şarqnda insan aqlarınıñ bozulması ile bağlı cemaat diñlevlerini keçirmege devam etemiz. Bizler vatandaşlar cemiyeti, halq teşkilâtları ve ukrain akimiyeti ile daa semereli fikir paylaşmasını qıdıramız. Bizler bu vaziyet boyunca er yıllıq esabatnı azırlamaq kerekmiz», – dedi deputat.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, Frenkistannıñ 10 deputatından ibaret eyyet bu afta Qırımğa eki künlik ziyareti ile kele – iyül 23-24 künleri.
Eyyet Yalta ve Aqyarnı ziyaret etip, yerli akimiyet ile körüşecek ola. Qırımğa kelecek olğan eyyet reberi Tyerri Mariani bildirdi ki, bu teşebbüs deputatlarğa ait, Frenkistan ükümetiniñ iç bir alâqası yoq.
Frenkistan Tışqı işler nazirligi mezkür ziyaretni halqara uquqnıñ bozulması olaraq tanıdı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, deputatlarnıñ Qırım ziyareti ukrain tarafı ile muzakere etilmegenini ve aqibetleri olacağını bildirdi.
Ukraina ve Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve Rusiyeni cezalaylar.
2015 senesi iyün ayından itibaren Qırım ile memuriy sıñırnı keçüv yañı qaideleri çalışa. Böylece, çetel vatandaşları yarımadanı ziyaret etmek içün Ukrainadan izin almaq kerekler.


text:
Qırım «baş naziriniñ muavini» Ruslan Balbek Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ Qırımda yılbaş salütlarınıñ 90% Kiyev saatine köre yanğırağanı aqqında aytqanlarını aynecilik dep adladı. Bunı Balbek RİA Novosti agentligine ayttı.
«Bu siyasiy macera, absurd ve ayneciliktir, bütün mesüliet ile aytam, asılında tam tersi oldı. Qırımlılar yılbaş gecesinde bir oldılar, çünki kendi yekâne prezidenti – Vladimir Putinni – diñley ediler», – dedi Balbek.
Onıñ fikirince, Cemilev bunıñ kibi şeylerni aytıp, bir taraftan – Rusiye cemaatına tolusınen qoşulğan qırımlılar ile bağ üzülgenini tasdıqlay, ekinci taraftan ise – kendi prezidenti Poroşenko ve halqara toplulıqqa yañlış malümatlarnı yetkize.
«Ukraina deputatı Cemilev siyasiy maceranen oğraşıp, prezident Poroşenko ve okeanlarnıñ artında olğan şorbacılarına hızmet etecek ola. Bu şeyler ileride de ukrain siyaset sanasında kerekli olmaq içün yapıla, ileride de halqara teşkilâtlarnıñ mukâfatlarını almaq içün yapıla», – dep tüşüne Balbek.
O, Ukraina akimiyetine Qırım qaytarılması aqqında hayallarnı unutmağa tevsiye ete.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Facebook içtimaiy ağındaki saifesinde Cemilevniñ mesacına esaslanıp, yılbaş gecesi Qırımda salütlarnıñ 90% Kiyev saatine köre yanğırağanını bildirdi. Bu şekilde qırımlılar Poroşenkonıñ qırımtatarca aytqan hayırlavlarına cevap berdiler, dep qayd etti Cemilev.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kiyev – Meclisniñ sabıq reisiniñ oğlu Hayser Cemilevni, mahsus yapılğan öldürüvde şeklep, apiste bulunmaqta. Yarımada işğal etilgen soñ, taqiqat organları onıñ işini ğayrıdan taqiq etmege istediler. Aynı zamanda, Kiyev Appelâtsion mahkemesi Hayserniñ areketlerini muqaytsızlıqtan yapılğan areket kibi tanıp, apisten çıqarılması aqqında qarar aldı. Künlerde insan aqları boyunca Avropa mahkemesi de Hayserniñ azat etilmesi boyunca qarar çıqardı. Faqat, Rusiye şimdilik bu qararnı yerine ketirmege red ete.
Hayser Cemilev 2013 senesi mayıs ayında yaqalanğan edi. Bağçasaraydaki evinde bulunğan vaqıtta, tüfekten ateş açıp, Cemilevler qorantasında qaravul olıp çalışqan Fevzi Edemovnı öldürdi. Qırım İçki İşler Nazirliginde Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 115-nci maddesiniñ 1-nci bölügi – mahsus yapılğan öldürüv cinaiy iş açıldı.
Qırım Rusiye terkibine qoşulğan soñ, Qırım taqiqat organları bu vaqianı ğayrıdan ögrenmege istediler. Mustafa Cemilevniñ fikirince, qoruyıcı organlar başından bu işke doğru yanaşmayıp, oğlunı mahsus öldürüvde esassız şekley ediler.
Matbut-konferentsiyası devamında Mustafa Cemilev: «Qaza başqa tüske boyalanda. Atta, öldürilgenniñ apayı iç bir iddiası olmağanını söyledi, çünki aqayı ve Hayser arasındaki munasebetler eyi olğanını bile edi ve oğlumnı azat etmege rica etti», - dep ayttı.
Şimdiki vaqıtta Hyser Cemilevniñ işi aynı zamanda «Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federatsiyası taqiqat komiteti» ve Kiyev prokuraturası tarafından ögrenile. Mustafa Cemilevniñ adliyecisi, uquq-qorçalayıcı Arkadiy Buşçenkonıñ atyqanına köre, bu cinaiy iş Kiyevge, «İşğal etilgen territoriya» qanunı boyunca berip yiberilgen edi.
«Neticede, rica etilgeni kibi, muqaytsızlıqtan yapılğan öldürüv olaraq tanıldı», – dedi Buşçenko.
Adliyeciniñ bildirgenine köre, ukrain mahkemeleri apis cezası boyunca eki kere qarar çıqardılar, çünki onı apiste qanunsız şekilde tutalar. Birinciden, Hayserniñ azt etilüvi boyunca qararnı Kiyev Appelâtsion mahkemesi aldı, ondan Kiyevniñ Desnyansk rayon mahkemesi aldı.
Nazir Petrenko: Hayserniñ taqip etilüvi – basqı yapmaq içün bir usul
Bundan da ğayrı, Mustafa Cemilev ve Ukraina Adliye nazirligi insan aqları boyunca Avropa mahkemesine şikâyet yolladılar, çünki Hayserniñ apiste bulunuvı ömüri ve sağlığı içün havflı ola bile.
«İyül 10 künü Avropa mahkemesi maña cevap yolladı. Rusiye ve Ukrainağa serbestlik ve zulum davranıştan qorçalanmaq aqqını eda etmege avale etildi», – dep bildirdi Arkadiy Buşçenko.
Amma, şimdilik Rusiye Avropa mahkemesiniñ qararını közge almağa istemey ve Hayser Cemilev apiste buluna. Cemilevniñ adliyecisi aytqanı kibi, o şimdi ilerideki adımlarnı tüşüne ve Avropa mahkemesiniñ itibarı qırımtatar halqı lideriniñ azat etilmesine sebepçi olcağına işana.
Ukraina adliye naziri Pavel Petrenko da, Rusiye Avropa mahkemesiniñ qararını yerine ketirir, dep ümüt ete. Nazirlik yolbaşçısınıñ fikirince, Mustafa Cemilevniñ oğlunı apiste tutıp, siyasiy basqı yapıla.
«Bu, qırımtatarlar liderine yapılğan basqınıñ misalidir – o yetekçilik yapqan halq işğalge qarşı çıqa ve Yanukoviçniñ qurumınen küreşken edi», – dedi Petrenko.
Aynı zamanda, Avropa mahkemesiniñ qararı, ileride Rusiye Federatsiyası ile mahkeme işlerinin alıp barılması içün bir basamaq olğanını qayd etti.
«Asılında, böyle etip, ukrain mahkemelerniñ qararları Qırımda üküm sürgeni tasdiqlandı. Em de, mahkeme, Rusiye qanunsız Qırımnı idare eterek, insan aqlarınıñ bozuluvını toqtatıp, esassız apiste bulunğan insannı azat etmege kerek olğanı isbatlandı», – dedi Petrenko.
Nazir aytqanı kibi, ukrain mahkemelerniñ Qırımnen bağlı qararları yerine ketirilmese, Ukraina ileride de Avropa mahkemesine muracaat etecegini bildirdi.


text:
Ava bozulğanı ve Keriç porom keçiti etrafında buz örtüsi peyda olğanı sebebinden naqliyatnıñ işi zorlaştı. Bunı «Deñiz müdirligi» («Morskaya direktsiya») şirketi bildire.
Şirketniñ sitesinde: «Ava vaziyeti tüzelecegine qadar parom keçitinden seyahatlardan vazgeçmege rica etemiz», – dep yazılğan.
Fevral 13 künü saba «Deñiz müdirligi» yük maşnalarınıñ aydavcılarına yürüşlerini azlaştırmağa rica etkan edi.
Rusiye haber vastaları, Keriç boğazında buz örtüsi olğanı sebebinden Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde parom keçiti ögünde toplaşqan yüzlernen yük maşnaları aqqında haber ete.
Keriç boğazındaki parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesi ile birleştirgen esas naqliye bağıdır. Ukraina qanunlarına köre, Keriç keçiti üzerinden Qırımğa kiriş yasaq etile ve devlet sıñırını keçüv qaideleriniñ bozulması sayıla.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ bildirgenine köre, Rusiye istilâcı memleket olıp, Donbassta barıştırıcı tedbirlerde iştirak etemez, – dep haber ete cumaaqşamı künü, fevral 19-da, Radio Svoboda.
«Bizler çoq biñli Rusiye cenk zıddiyetini qanunlaştıra bilecek barıştırıcı missiyağa razı olmaycaqmız, bunıñ kibi «barıştırıcılar» yete», – dep qayd etti o.
Malüm olğanı kibi, fevral 18-de aqşam prezident Petro Poroşenkonıñ reisligi altında keçirilgen Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ toplaşuvında Birleşken Milletler Teşkilâtına muracaatta bulunıp, Ukrainağa barıştırıcı missiyanıñ yollanması aqqında rica etmege qarar alındı.
Fevral 19-da «DNR» liderlerinden biri Eduard Basurin dedi ki, separatistler Ukraina şarqındaki zıddiyet alanına barıştırıcalarnıñ kirsetilmesine qarşı degiller. Separatistler Rusiyeni Donbassqa barıştırıcılar kirsetilmesi aqqında çağırğan ediler.
Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki separatistlerge silâ bergeninde qabaatlaylar. Moskva bunı red ete.


text:
Dünya toplulığı qırımtatarlarnıñ medeniyeti ve tarihı aqqında az bilgeni sebebinden cemiyet içün Qırım işğalini doğru añlamaq ve yarımada tamır halqı – qırımtatarlarnıñ aqlarını qorumaq kibi meselelerde mania peyda ola, dep bildire BMT insan aqları boyunca daimiy forumınıñ prezident muavini, finn-ugorlarnıñ halqara areketiniñ faali, leyhanıñ baş eksperti Oliver Loode.
Bunı o oktâbr 6 künü Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«BMT tamır halqları meseleleri boyunca daimiy forumda çalışqanda, dünya qırımtatar halqı – tamır halqı olğanı aqqında bilmegenini añladım. Bu tek qanunsız işğal ve şimdiki adiselerge bağlı degil, temel şeylerge ait – qırımtatarlar kimdir, medeniyetiniñ hususiyeti nededir. Bu bilgilersiz şimdi ne olğanını añlamağa qıyın», – dey Loode.
Onıñ fikrine köre, «dünya qırımtatarlar aqqında ne derecede az bilse, olarnıñ aqlarını da o derecede qorçalamağa qıyn ola».
Qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev de bu fikirge qol tuta.
«İşğal nasıl keçti ve qırımtatar halqı nasıl vaziyetke oğradı, dünya bunı bilmey, bütün mesele şundadır», – dey Cemilev.
Estoniya Tış işler nazirligi «Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını alem-aşkâre diplomatiya usulları ile qoruv» leyhasınıñ amelge keçirilmesine 105 biñ yevro ayıracaq.Leyha maqsadı – halqara cemaatçılıqnı qırımtatarlar aqqında haberdar etmek.


text:
Aqmescit çempionı, ukrain sportçusı Anna Rizatdinova Koreya Kencu şeerinde keçken XVIII Bütündünya yaz Universiada-2015 yarışı neticesinde kümüş medalni qazandı.
Bu aqta Ukraina tasil ve ilim nazirligi bildire.
«2015 senesi iyül 12-de Beden terbiyesi ve sport Kiyev milliy universitetiniñ studenti Anna Rizatdinova bediiy gimnastika boyunca kümüş medalni qazandı», – denile beyanatta.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, ukrain taqımı 26 medal qazandı. Ukraina 146 memleket iştirakçileri arasında 9 yerni ala.
Anna Rizatdinova evel Bakuda Avropa oyunlarında kümüşni elde etken edi.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Almaniya kantsleri Angela Merkel ile telefonda subetleşti, dep bildire Ukraina devlet yolbaşçısınıñ matbuat hızmeti.
«Gamburgda Halqara deñiz mahkemesi tarafından 24 ukrainalı deñizciniñ azat etilüv meselesiniñ baqılması çerçivesinde Rusiyede qanunsız tutulğan bütün ukrainalı reinelerniñ azat etilüvini tezleştirmek içün Moskvağa ileride de basqı quvetleştirilmesine ayrı diqqat etildi», – dep aytıla haberde.
Poroşenkonıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, o, Berlinni sahte pasport buyruqlarını çıqarğan Moskvağa qarşı sanktsiyalarnıñ quvetleştirilmesine qoltutmasına çağırdı.
Merkelniñ matbuat hızmeti bu telefon subeti aqqında şimdilik haber etmey.
Aprelniñ 24-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye qoltutqan aydutlar tarafından kontrol etilgen Ukraina şarqındaki rayonlarnıñ ve işğal etilgen Qırım sakinlerine Rusiye vatandaşlığını qolay almağa imkân bergen buyruqnı imzaladı. Ukraina ve ittifaqdaşları bu qararnı sert bir şekilde tenqit etkenler.
Aprelniñ 27-nde Putin Pekinde olıp, Kreml bütün ukrainalılarğa qolaylaştırılğan esnas boyunca Rusiye pasportlarınıñ berilüv imkânını baqa, dep bildirdi. Mayısnıñ 1-nde o, Qırımda doğğan ve yaşağan ukrainalılarğa üç ay içinde Rusiye pasportlarını bermege imkân bergen buyruqnı imzaladı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye akimiyetiniñ Rusiye tarafdarları küçleri tarafından işğal etilgen Donbas sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ berilüvini qolaylaştırmaq qararını tenqit etti. Ukraina Rusiye akimiyetiniñ işğal altındaki Donbas topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye pasportlarını qolay bermek qararı sebebinden Birleşken Milletler Havfsızlıq şurasına muracaat etti.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
RF prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Donetsk, Lugansk, Zaporijjâ ve Herson vilâyetlerinde arbiy vaziyetniñ tayin etilmesi aqqında ferman imzalağan. Bunı o RF Telükesizlik Şurasınıñ oturışında çıqışta bulunğanda bildirdi.
Putin, Kıyiv "er angi aytışmalarnı red etti, ateşke tutmalar devam ete" dep ayttı.
"Rusiye vatanını mudafaa etip öz borcunı eda etken er bir kişi ile ğururlana, askerlerimiz kerek olğan şeylernen temin etilmeli", - dedi Putin.
Putin seferber etilgen arbiylerge ayda 195 biñ ruble berilecegini vade etti.
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ aytqanına köre, Rusiye ordusınıñ eki nişanı bar – memleketniñ energetik obyektleri ve insanlar. Ukrayına baş naziri Denis Şmığal bildirgenine köre, Rusiyeniñ ücümleri neticesinde 8 regionda ve Kıyivde 11 «müim infrastruktura obyekti» zarar kördi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrayinağa, hususan energetika obyektlerine ücüm etilgenini tasdıqladı. O, «Rusiye topraqlarında terakt ıntıluvları» devam etse, yañı ücümlernen qorquza.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Qırım işğalini başlağanlarınen Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnı öz tarafına çekmege tırışrıtı. Başta bir öz özüni idare etüv milliy organlarını Kremlinniñ uquq çerçivesine kirsetmege niyetlendiler. Soñra boysunmağan Meclisniñ yerie «cemaat areketleri» şekilinde alternativa teşkil etmege tırıştılar. Bütün «ayneci planlar» viran oldu. Milliy faallerni basqı usullarınen ve sıtma propagandanen ezeler. Qırımtatarlanıñ «aq-uquqı tiklenilgeni» aqqında sesli laflarnıñ artında Kremlin eşici surette tamır halqını assimilâtsiyağa oğrata.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Qırımnı ziyaret etkeni vaqıtında yerli işbirlikçiler oña minnetdarlıq bildirmege, qırımtatarlarnıñ «reabilitatsiyası» aqqında ferman imzalağanı ve ballarğa ana tilinde tasil bermege imkân olğanı içün şükür etmege atıldılar. Cevap olaraq, Rusiye prezidenti onıñ teşebbüsleri «quru kâğıtta qalmamaları» içün areket etilmek kerek olğanı aqqında nevbetteki ibareerini qullandı.
«Biz mıtlaqqa insanlarğa destek ve reabilitatsiya meselesinde içtimaiy-iqtisadiy sualler boyunca tedbir alacamız. Repressiyalar vaqıtında zarar körgen halqalarnıñ reabilitatsiyası, olarnıñ desteklenmesi içün biz 10 milliard ayıramız. İlk evelâ içtimaiy-iqtisadiy destek aqqında söz yürsetile, çünki siyasiy meseleler endi çezildi, bu qararlar alındı. Olar arasında til, medeniyet, ani tilinde tasil, matbuat meseleleri», – dedi Rusiye prezidenti.
Putin qırımtatarlarğa çoq şey ayttı ve aynı zamanda iç bir şey aytmadı. Moskva Qırım sakinlerini bücetten ayırılacaq büyük sermiyalarnen celp eteken vaqıtları endi artıq keride qaldı. Onıñ içün Rusiye prezidenti nevbetteki kere umumiy kölemni seslendirdi. Bu paralar, sanki, repressiyağa oğratılğan halqlar içün ayırldı, olardan neqadarı qırımtatarlarğa ait olğanını o aytmadı.
Ukrain akimiyeti vaqıtında qırımtatar balları öz ana tillerini ögrene bile ediler. Elbette ki, mektep programasında bazı sıqıntılar bar edi, lâkin bügünki künde mektep idarecileri tarafından kösterilgen pervasızlıq ve qanunsızlıq yanında o sıqıntılar iç bir şey degil
İşbirlikçilerniñ davranışına köre, tamır halqı özüni soñsuz bahtlı iss etmek kerek, çünki 2014 senesi Putin «reabilitatsiya» aqqında mundericesi olmağan fermannı imzaladı ve qırımtatar tiline yarımadada resmiy olaraq «devlet» statusını berdi. Hatırlatmağa kerektir, ukrain akimiyeti vaqıtında qırımtatar balları öz ana tillerini ögrene bile ediler. Elbette ki, mektep programasında bazı sıqıntılar bar edi, lâkin bügünki künde mektep idarecileri tarafından kösterilgen pervasızlıq ve qanunsızlıq yanında o sıqıntılar iç bir şey degil.
Böyle propagandanıñ maqsadı – dünya toplulığı ve TV ile gazetalarnı ekâne haber vastası olaraq qabul etken orta yaşlı ve esli başlı qırımtatarlarıdır. Bir yalannı yüz kere tekrarlasañ, sersemletilgen eali içün o «kerçek» ola. Putinniñ Ğarptaki (hususan AB devletlerindeki) tarafdarları onı qorçalamaq içün qandırıcı delillerge muhtaclar. Bizim memleketimizniñ şarqındaki cenk, terroristik ücümlar, MH-17 uçağınıñ tüşürülmesi, Moskvanıñ doğrudan-doğru yapqan tecavuzları, qanunğa zıt kelgen Qırımdaki «referendum», yarımadanıñ tamır halqına qarşı eziyet – bunıñ epiai Putinniñ advokatlarını küçsüz qaldıra. Qırımtatarlar sanki «cumhuriyetniñ» Rusiyege ait olğanınen razı olğanınları kösterilse, Avropa ve Amerikadaki «şainlerniñ» beyanatlarına cevap bermek içün yañı deliller peyda olacaq. Kremlinge ağır olğanı – Qırım işğaline tamır halqınıñ ayrı şübeli mensupları degil de, Milliy Qurultay destek bermek kerek olğanıdır. Meclis içinde inqilâp keçirmek ıntıluvları devirildi, boysunacaq temsil organlarını ise yañı «akimiyet» teşkil etip olamadı.
Qırımdaki silâlı quvetler Moskvadan kelgen emir ile qırımtatarları ve yarımadanıñ diger sakinlerini qarşı-qarşığa ayıra.
Öz muvafaqiyetsizligini añlap, Moskvada halqnıñ öz özüni idare etüv ve milliy şuur müessiselerini bütüley yoq etmege qarar aldılar. Qırımdaki silâlı quvetler Moskvadan kelgen emir ile qırımtatarları ve yarımadanıñ diger sakinlerini qarşı-qarşığa ayıra. Misallerden biri – ğamlı ve belli «26 fevral» mahkeme işi. «Prokuratura» hadimleri sözdeki mahkemede 2014 senesi 26 fevralde qırımtatarlar «yerli sakinlerge» qarşı miting keçirgenlerini defalarca beyanatlarında seslendirdiler. Yani, tamır halqı sözlerde kelmeşek ve yabancı olaraq kösterile.
Milliy timsaller qatiyen yasaq etile. Mektep talebelerine mektepteki tantanalı merasimlerge Tamğa ile bezetilgen urbalarda kelmege yazaq etildi. Müthiş vaziyet Bağçasaray rayonındaki Acı-Bolat (Uglovoye) köyünde yüz berdi: bala ansabliniñ iştirakçilerini milliy timsaller ile tişörtlerni, tersine çevirip, kiymege mecbur ettiler. Keçenlerde Sudaqtaki rus «mahkemesi» Alim Muslâdinovnı 20 biñ ruble ile cezalağanı belli oldı. Gençniñ qabaatı sadece şu ki – 1944 senesiniñ sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününde o qırımtatar bayrağı ile avtoyürüşte iştirak etti.
Rusiye akimiyeti, sovetler deviriniñ şekli tecribesini tekrarlap, qırımtatarlarnıñ ayrı halq olraq bar olğanlarını red ete. Tamır halqınıñ tek milliy timsallerini degil de, tarihiy şuurını da yoq etmege tırışalar. Qırımtatar alimlerini, din ve medeniyet erbaplarını er türli şekilde Qazanğa yöñelteler. Açıq-aydın bir misal – Qırımtatarlarnıñ ve yarımadadaki diger halqlarnıñ tarihı boyunca Qırım ögrenüv merkezi Tataristan İlimler Akademiyasınıñ tarih institutına ait olup çalışa. Qırım yarımadasınıñ tarihına dair tedqiqatlar çerçivesinde yapılğan «ilmiy faaliyet» aqqında bunı bilmek yeterlidir.
Adiy ayatta tamır halqınıñ vekilleri «Mında aqlarıñıznı talap etmeñiz. Sizde Tataristan bar. Anda ketiñiz» degen itirazlarnı diñlemek mecbur olalar
Qırımtatarlarnı ziyalılar seviyesinde qazanlılarnen qarıştıralar, Tataristannı ise tamır halq içün qıtaiy cumhuriyet olaraq tanıtalar. Bunıñ episi faal surette regional kütleviy haber vastalarında teşviq etile. Çoqusı allarda nümineviy Ukrainanıñ kiyik duşmanları, Qırımdaki «siyasetşınaslar» olaraq tanıtılğan işğalniñ yerli tarafdarları böyle tavırlarğa qol tutalar. Adiy ayatta tamır halqınıñ vekilleri «Mında aqlarıñıznı talap etmeñiz. Sizde Tataristan bar. Anda ketiñiz» degen itirazlarnı diñlemek mecbur olalar. Asılında, Qırım ve Aqyar Musulmanlarınıñ diniy idaresine Taristanlı Ravil Gaynutdin vasiylik yapa. Mufti Emirali Ablayev sıq-sıq Qazanğa çeşit türlü merasimlerge qoşula, anda da oña «tatar din erbabı» deyler. Şimdige qadar QMDİ hadimlerinden iç kimse böyle davranışqa qarşı çıqmadı. Demek, olar qırımtatarlarnıñ Qazan tatarları arasında qarışıtırılması içün yapılğan bu siyasetinen razılar.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Özbekistan’da ana tilini qullanmağa çağırala
Özbekistan’da ana diline destek kampanyası. Özbekistanda içtimai yerlerde ve nakliyede Özbek diline desteklegen yazılar yerleştirildi.Özbek sözlerini qarşısında doğruluq işaretini qoyuq aynı rus kelimeler qarşısında ise qırmızı çizgiler qoyup milletni öz Vatanında daha serbest ana tilini qullanmağa çağırğanlar.
Qayd etmege kerek ki internette bu haber rus halqı tarafından büyük tepki çekti.”Tamam rus dilini unutuq ahmaqlasınlar. Ahmaq insan daha qolay yönetilir” ve “O zaman rusyadan mahallelerine def olup kets’nler” kibi tefsirler (yorumlar) körmege mumkun oldu. Sovet keçmişinden has olğan Türk dinyasına kettikçe döngen Özbekistan halqı bu hareketle öz doğal haqqını savunmaqta başqa tepki korecegini beklenir miydi aceba.


text:
Qırımtatarlar qomşu Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvlerine kütleviy şekilde rey bermegeni içün iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri tintüv keçirip ve qırımlı musulmanlarnı tutıp intiqam aldı. Bu fikrini Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında bildirdi.
«İşğalci akimiyet Qırım sakinleriniñ bu qanunsız rey berüvde iştirak etmesi içün çıqqanını da talil etti. Ekspertlerniñ aytqanına köre, repressiyalarnıñ kütleviy şekilde qaytuv sebeplerinden biri – bazı satqınlarnıñ Rusiye akimiyetine vade etkeni kibi, qırımtatarlarnıñ rey berüvde iştirak etmegeni içün intiqam aluv», – dep tüşüne Meclis reisi.
Refat Çubarov, bu taqiplerniñ diger sebebi, onıñ fikirince, deñişmey – işğal altındaki yarımadada qorqu müitini yaratuv, dep qoşa.
«Rusiye akimiyeti Qırım cemiyetini qorqu müitine alıştıra, olarğa keder etken insanlar yarımadanı terk etsin ve olarnıñ yerine Rusiyeden insanlar kelsin dep yapalar», – dedi Çubarov.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayğan, qırımlı musulmanlarnı özüne celp etken» «Hizb ut-Tahrir» bölügini qurğanından ve iştirak etkeninden şübheli sayılğanlar tutuldı. Rusiye mahsus hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, «(teşkilât) azalarınıñ yaşağan yerlerinde Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir al-İslami» propaganda malümatı, terror faaliyeti vaqtında qullanğan elektron malümat taşıyıcıları» alındı.
Tintüvler iyülniñ 7-nde saba erte yedi qırımlınıñ evinde keçirildi: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yaşağan Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında yaşağan İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde yaşağan Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan Vadim Bektemirov ve Aluştada yaşağan Dilâver Memetovnıñevinde. Memetov tintüv vaqtında evde yoq edi, onı qıdırmağa devam eteler.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Saba Mıkolayıvge açılğan ateş neticesinde iyünniñ 22-nde bir insan vefat etti, eki insan yaralandı, dep haber ete şeer yolbaşçısı Aleksandr Senkeviç.
«Zarar körgen eki müessise aqqında malümatımız bar. Bu şahsiy müessiseler, anda yanıcı-yağlayıcı qarışmalar bar. Bir mektep zarar kördi, camlar sındırıldı, dam zarar kördi. Beş beş qatlı ev, kirişlerniñ qapuları, pencereleri sındırıldı. Yani er şey», – dedi Senkeviç iyünniñ 22-nde umummilliy telemarafon yayınında.
Senkeviçniñ aytqanına köre, raketa tüşkeninden müessiselerden birinde yanğın çıqtı, «aman-aman bütün şeer – qara tütünde».
«Yanğıncılar çalışa, amma anda er şey yanmalı, çünki onı söndürmek imkânsız», – dedi şeer yolbaşçısı.
Bundan ğayrı, onıñ aytqanına köre, yıqılğan dört şahsiy ev aqqındma malümat bar: «dam, pencere, qapular».
Mıkolayıv vilâyet arbiy memuriyetiniñ yolbaşçısı Vitaliy Kum saba bildirgenine köre, yedi Rusiye raketası darbe endirdi.
Mıkolayıv şeer yolbaşçısı Aleksandr Senkeviç bildirgenine köre, cebe Mıkolayıvden 20-30 km – Rusiye ordusı Herson vilâyetine yaqın şeer rayonlarına ateş aça.
Rusiye ordusı Mıkolayıv vilâyetine muntazam sürette ateş aça.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
QAVE.tv medeniyet aqqında qırımtatar telekanalınıñ peyda oluvı aqqında «Qardaşlıq» cemaat teşkilâtınıñ reisi Asan Emirsaliyev bildirdi. Onıñ sözlerine köre, bu kibi kanalnıñ teşkil etilmesi aqqında ğaye endi çoqtan peyda oldı, amma şimdi bu leyha daa da aktualdir, çünki qırımlılarnıñ büyük bir qısmı Ukrainağa köçti.
«İşbu leyha – cemaat telekorüv şeklindedir. Ukrainada bu kibi leyhalar yoq desek de olur, eñ belli soyu – Gromadske TV. Cemaat telekorüv şekli Avropada ğayet tarqatılğandır. Kanal insanlarnıñ destegi ile çalışa, muayyen bir sponsor yoq. İcadiy taqım mustaqil olmağa ve öz vazifesini eda etmege çalışa. Kanalımıznıñ vazifesi ise – qırımtatar medeniyetiniñ, tarih ve tiliniñ populârlaştıruvı», – dep tarif etti Asan Emirsaliyev.
QHA agentliginiñ malümatına köre, işbu leyhanıñ teşkilâtçı ve icracısı «Qardaşlıq» cemaat teşkilâtı oldı.
İcadiy taqımğa yalıñız «Qardaşlıq» azaları degil de, leyha üzerinde iş ile meraqlanğan diger istidatlı insanlar da kirdi. Al-azırda leyhada üç yöneliş bar – qırımtatar tiliniñ video dersleri, Qırım tarihı boyunca lektsiyalar ve edebiy oquv.
Bundan da ğayrı Asan Emirsaliyevniñ aytqanı kibi, yaqın zamanda icadiy taqımnıñ kenişletüvi ve mediakanalnıñ çerçivesinde yañı yönelişlerniñ açıluvı planlaştırıla.
«Al-azırda yönelişlerden er birisinde aftada iç olmağanda birer çıqaruv etmek içün iş alıp barıla. Bu maqsatqa ise yañı donatuv kerek. Biz studiyadan yayınlav ve meraqlı musafirler ile subetlerni keçirmege, Qırımnıñ itibarğa lâyıq olğan yerleri ve hanlıq zamanına ait olğan tarihiy yadikârlıqları aqqında qısqa süjetlerni çıqarmağa planlaştıramız», – dedi Asan Emirsaliyev.
Kanalnıñ internet saytında olğan malümatqa köre, leyhanıñ maqsadı – qırımtatarlar ve ukrain ve rus tillerinde qonuşqan diger halqlar arasında qırımtatalarnıñ asabalığını populârlaştırmaqtır.


text:
Qırım sakinleriniñ çoqusı, olarnıñ sözlerine binaen, ayatından memnün: yarımada sakinleri arasında memnün oluv seviyesi 86%-nı teşkil ete, Aqyar sakinleri arasında – 75%. Böyle sorav neticelerini Bütün Rusiye cemaat fikrini ögrenüv merkezi (BRCFÖM) iyül 18-de bildirdi. Qırımda soravdan keçken er dörtünci adam eñ keskin problemalarnı aytıp, yolnıñ yavaş quruluvı(25%) ve yüksek fiyatlarnı (23%) qayd etti.
«Aqyarda problemalar alğısınıñ duyğusı ziyadedir: 39% eñ çoq yüksek fiyatlar problemsasını, 30% yol quruluvı ve tamir etilmesiniñ yavaş yapılmasını qayd etti ve 26% kiçik aylıq ve onıñ yükselmemesine şikâyet etti», – dep aytıla taqiqatta.
Bunen beraber, sorav çerçivesinde Qırım sakinlerinden «yarımadanıñ Rusiye Federatsiyası terkibine integratsiyası» aqqında soradılar.
Sorav neticelerine binaen, Qırım sakinleriniñ dörtte üç qısmı (74%) belley ki, bu ceryan, umumen olaraq, muvafaqiyetli keçti, bir sıra mesele alâ daa çezilmegen qalğanına baqmadan. İntegratsiya meseleleriniñ çoqusı çezilmeyip qalğanını soravdan keçken er dörtünci kişi ayttı.
Bütün Rusiye cemaat fikrini ögrenüv merkeziniñ soravı Qırımda ve Aqyarda iyün 30-dan iyül 4-ke qadar keçirildi. Qırımda 1000 kişi: Aqyarda da 1000 kişi soravdan keçti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında fevral 26-da «Qırımnıñ Rusiye tarafından işğaline qarşı muqavemet künü» çerçivesinde tedbirler ötkerile. Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, memuriy sıñır yanında avtomobillerle yapılğan numayış ötkerile. Onda Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ve ilhaq etilgen Qırım sakinleri iştirak ete.
Geniçeskniñ merkezinde miting, siyasiy plakatlar ve fotoresimler sergileriniñ ötkerilmesi planlaştırıla. Rayondaki medeniyet muessiseleri ve umumtasil oquv yurtlarında edebiy oquvlar ve siyasiy mabüslerniñ yaşayışı aqqında fotoresimlerniñ kösterilüvi yapılacaqtır.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».
B Ukrainada ve büyün dünyada fevralniñ 26-sında Qırım sakinlerine ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq içün tedbirler, munaqaşalar, forumlar, mitingler ve numayışlar yapıla.
Ukrainada fevral 26 kününi, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı muqavemet künü olaraq tayin etmek teklif eteler. 2014 senesi bu künde Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen miting ötkerildi. O künü miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafını tutqan ve şu cümleden «Rusiye birligi» fırqasına ait olğan faaliyetçiler tura edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/07-15
Märğubä Xösäyen qızı Sırtlanova (15.07.1912, Bäläbäy, Ufa gubernası, / Rusiä İmperiäse - 1.10.1971, Qazan, TASSR, RSFSR, / SSRB) — Qızıl ğaskärneñ gvardiä ölkän leytenantı, oçuçı, Sovetlar Berlege qaharmanı.
Urta mäktäpne tämamlağaç, ul 1929 yıldan Taşkentta telegrafist bulıp eşli, annarı graydannar aviatsiäseneñ Urta Aziä idäräsendä hawa liniäläre texniğı wazifasın başqara. Mäğubä Tbilisida aeroklub häm Üzäk planer mäktäben tämamlıy.
1941 yılnıñ iyülennän M.Sırtlanova Sovet armiäsendä zveno komandirı bulıp sanitar aviatsiä otryadında oça. 1942 yılnıñ dekaberennän ul Böyek Watan suğışı frontlarında tönge bombardirovşçiklar aviatsiäse diviziäseneñ 46-nçı gvardiä polkında eskadrilya komandirı urınbasarı bula, 1945 yılnıñ mayına qädär 780 suğışçan oçış yasıy häm doşmannıñ küp kenä ğäskäri köçlären häm texnikasın yuq itä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Rusiye iç bir şartlarsız Qırım ve Donbas regionlarını Ukrainağa qaytarmaq kerek. Bu aqta Ukrainadaki Amerika Qoşma Ştatlarınıñ sabıq elçisi Jon Gerbst bildirdi, dep ayta Azatlıq Radiosı.
«Bizim fikirimizce, Ukraina territorial mustaqilligini em Donbassta, em de Qırımda saqlamaq kerek», - dep ayttı o, «İnter» telekanalınıñ yayınında.
«Bizim memuriyetimiz, Suriye ve Ukrainanen bağlı deplomatiyalarınıñ farqı olmağanı aqqında defalarca aytqan edi», - izaatlay «İnterfaks - Ukraina» Gerbestniñ sözlerini.
Onıñ qoşma malümatlarına köre, bu işte Amerika Qoşma Ştatlarınıñ ğayreti tolu olmağanını aytmaq mümkün, amma umumen alğanda, Rusiye Federatsiyasına qarşı tizilgen sanktsiyalar mevzusında AQŞ prezidenti Barak Obamanıñ rolü müsbettir.
Amerika Qoşma Ştatları Rusiye ucumına qarşı turğan, Ukrainanıñ baş ittifaqdaşlardan biri olmaqta. Vaşington Ukrainanı diplomatik, maliye ve arbiy ceetten temin etmekte. Moskvağa qarşı ise Avropa Birliginen birlikte bir sıra sanktsiyalarnı kirsetti.


text:
«Azaplarğa qarşı komitet» adlı uquq qorçalayıcı teşkilâtı iyün 26 künü Rusiye şeerlerinde Azap qurbanlarına qol tutuv halqara künü munasebeti ile soqaq numayışlarını keçirecek, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Numayışlar Nijniy Novgorod, Ufa, Orenburg, Yoşkar-Ola, Groznıy şeerlerinde keçirilecek. İlk sefer bu kibi numayış «Halqara amnistiya» Rusiye temsilciligi ile Moskvada ötkerilecek.
Uquq qorçalayıcılar deyler ki, Rusiyede azaplar adiy ameliyat oldı. Er sene tahminen 60 biñ insan Rusiye uquq qorçalayıcı organlarınıñ vekilleri tarafından kösterilgen zulumğa şikâyet ete.
Mayıs ayında «Halqara amnistiya» teşkilâtı «Azaplarnı toqtatmaq!» adlı bütündünya kampaniyasını başladı. Uquq qorçalayıcılarnıñ beyanatında azaplar aqta söz ketkende ükümetlerniñ çoqusı «ekilik standartlarnı» numayış ete dep yazıla. Qanunlarda azaplarnı yasaq etip, olarnı ameliyatqa keçireler.
Soñki beş yıl devamında «Halqara amnistiya» azaplar eñ azından 141 memlekette yüz bergeni aqqında bildirgen edi. Meksika, Filippinı, Marokko, Nigeriya ve Özbeksitandaki vaziyet ciddiy qasevet doğura.
İyün 26 künü BMTnıñ azaplarğa qarşı halqara konventsiyanıñ qabul etkeninden 30 yıl ola. 1984 senesi oña Rusiye qoşuldı. 1997 senesi iyün 26 künü BMT Baş Assambleyası tarafından Azaplar qurbanlarına qol tutuv halqara künü olaraq belgilendi.


text:
Moskva Basman mahkemesiniñ mahkemecisi ukrain uçucısı Nadejda Savçenko imayesiniñ onıñ red etüvi boyunca itirazını qabul etmedi. Bunı twitterde adliyeci Nikolay Polozov bildirdi.
İmayeciniñ sözlerine köre, mahkemeci toplaşuv odasına çıqtı, – haber ete Radio Svoboda.
«Mahkemeci Karpov Savçenkoğa söz bermeyip, çıqıp ketmege aşıqtı. Toqtattılar. Nadejda aytacağını ayttı», – yazdı Polozov.
Moskvanıñ Basman mahkemesi toplaşuvında adliyeciler Rusiye Taqiqat komitetiniñ Savçenkoğa nisbeten eki cinaiy işni birleştirmek qararına itiraz bildireler. Şu cümleden, Rusiye jurnalistleriniñ ölümi ve Rusiye sıñırından qanunsız keçüvi ile bağlı işler.
Mahkeme toplaşuvına ketirilgen Savçenko imayesi mahkemeciniñ red etüvini talap etti.
Mahkeme salonında ekim buluna, – haber ete adliyeci Nikolay Polozov. Onıñ sözlerine köre, «Nadejda Savçenko ile qafesni 12 politsiya hadimi qoruy».
Evel Savçenko Rusiye ekimleri onı sağlığından sebep mahkemege yollamağanlarını bildirgen edi. Mart 16 künü Savçenko açlığına devam etti.
Bıltır dekabr ayında o, tevqifke qarşı narazılıq açlığını ilân etti. Mart 5 künü Savçenko adliyecileri onıñ 80 kün devamında tutqan açlığınıñ vaqtınca toqtatıluvı aqta bildirdiler.
Rusiyede Savçenkonı Donbassta Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde ve sıñırdan qanunsız sürette keçüvinde qabaatlaylar. Ukrainli bunı red ete.


text:
Zelenskiydan Bayraktarğa orden
Ukraina İlbaşı idaräse ofisı başlığı Özdemir Bayraktar isemendäge Milli Texnologiya üzägenä bardı
Ukraina İlbaşı idaräse ofisı başlığı Andrey Yermak yanındağı wäkillek belän Özdemir Bayraktar isemendäge Milli Texnologiya üzägenä bardı.
Baykardan yasalğan açıqlawğa kürä Andrey Yermak säfärdä BAYKAR Texnologiya liderı Sälçuk Bayraktarğa Ukraina prezidentı Vladimir Zelenskiy tarafınnan birelgän Däwlät ordenın tapşırdı.
Baykar ğomüm mödire Haluk Bayraktar Yermak häm yanındağı wäkillekkä Baykar tarafınnan citeşterelgän milli häm original’ sistemalar turında mäğlümat birde.
Bäyläneşle xäbärlär
2 terrorçı täêsirsez xälgä
Süriyäneñ tön’yağında kürelgän PKK/YPGle 2 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Şveśiyä terrorçını Türkiyägä kiterde
Törmägä xökem itelgän Mäxmüt Tat 2015nçe yılda Şveśiyägä qaçqan bula


text:
Soñki kün devamında Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde boyevikler nice sefer ateş toqtatuv rejimini boza edi.
Bunı SNBO Haber merkeziniñ matbuat kâtibi Andriy Lısenko qayd etti. O, ukrain arbiyleri tarafında telef olmağanını da ayttı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Rusiye terroristik teşkilâtlarğa qol tutmağa devam ete, şu cümleden Qırımda zapt etilgen silâ ile teminlemekte. Techizat gumanitar yardım şeklinde ketirilir, terroristik teşkilâtlarğa yañı boyevikler qoşula. Terroristlerge ağır zıhr tehnika berilüvi aqta malümat bar», – dey Lısenko.
Onıñ sözlerine köre, tanknıñ Lugansk soqaqlarında avtomobil platformasında avuştıruvı aqqında malümat bar.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko iyün 27 künü ukrain arbiyleriniñ yolbaşçıları ile keçirilgen toplaşuvdan soñ ateş toqtatuv rejimniñ müddetini 72 saatqa uzatmağa qarar alğan edi. Müddet iyün 30 künü saat 22:00 soñuna yete.


text:
Listings for Tarlabaşı Escort (1)
Escort bayan Tarlabaşı, Tarlabaşı olgun escort, Vip escort Tarlabaşı, Tarlabaşı rus escort, Escort kızlar Tarlabaşı, Tarlabaşı trv, Tarlabaşı escorts, Tarlabaşı escort manken, Tarlabaşı şişman escort, Tarlabaşı olgun escort bayan, Sınırsız escort Tarlabaşı, Tarlabaşı yeni escort bayanlar, Tarlabaşı orospu numaraları, Escort girls in Tarlabaşı, Masöz escort Tarlabaşı, Tarlabaşı sınırsız escort, Escort sitesi Tarlabaşı, Tarlabaşı anal escort, Escort in Tarlabaşı, Tarlabaşı escort türbanlı, Escorts Tarlabaşı, Şişman escort Tarlabaşı, Tarlabaşı türbanlı escort, Tarlabaşı escort ara, Tarlabaşı gerçek escort, Fetiş escort Tarlabaşı, Tarlabaşı escort kadın, Tarlabaşı escort telefon, Grup escort Tarlabaşı, Tarlabaşı genç escort, Strapon escort Tarlabaşı, Tarlabaşı escort ucuz, Tarlabaşı escort service, Mature escort Tarlabaşı, Üniversiteli escort Tarlabaşı, Escort ilan Tarlabaşı, Tarlabaşı russian escort, Gecelik escort Tarlabaşı, Tarlabaşı escort siteleri, Tarlabaşı yabancı escort, Tarlabaşı yaşlı escort, Tarlabaşı escort tavsiye, Tarlabaşı manken escort, Tarlabaşı bayan partner, Tarlabaşı kaliteli escort, Tarlabaşı model escort, Çıtır escort Tarlabaşı, Tarlabaşı escort servisi, Escort whatsapp Tarlabaşı, Escort grup Tarlabaşı, Tarlabaşı elit escort bayan, Orospu numaraları Tarlabaşı, Tarlabaşı escort bul, Tarlabaşı escort ajansı, Balık etli escort Tarlabaşı, Esc bayan Tarlabaşı, Tarlabaşı asyalı escort, incall escort Tarlabaşı, instagram escort Tarlabaşı, Eve gelen escort Tarlabaşı, Cim cif escort Tarlabaşı, Kondomsuz escort Tarlabaşı, Tarlabaşı özel escort, Tarlabaşı sex partner, Tarlabaşı azeri escort, Tombul escort Tarlabaşı, Tarlabaşı uygun escort, Tarlabaşı otel escort, Ofise gelen escort Tarlabaşı, Tarlabaşı 18 yaş escort, Tarlabaşı dolgun escort, Dul escort Tarlabaşı, Tarlabaşı elit escort, Tarlabaşı fetiş escort
Çarpıcı Kadın İstanbul Escort Bayan İle Farkı Hissedin
Çarpıcı Kadın İstanbul Escort Bayan İle Farkı Hissedin Selam yakışıklı erkekler. Benim adım Yıldız. Hayatınızda yıldız gibi parlayacak, sizi her zaman eşsiz ve mükemmel kılacağım. […]
YORUM ALAN ESCORT BAYANLAR
POPÜLER ESCORTLAR
- Avrupa Yakası Her Şeyi Yapan Sınırsız Escort Bayan Neşe
- Beşiktaş Tatmin Eden Escort Bayan Azel
- Kurtköy Gecelerin Yıldızı Escort Bayan Gökçe
- Ümraniye Yaşadıklarından Dolayı Seçici Davranmak Zorunda Kalan Escort Neşe
- Ateşli Prenses İstanbul Escort Çağla
- Etiler Alımlı Ve bakımlı Etiler Bayan Asel
- Sevimlilikleriyle Mutlu Eden Escort İstanbul Tuğçe
- Masaj yapma konusunda profesyonel bir kişilik sergileyen İstanbul Escort
- Ümraniye Harika Oral Deneyimi Yaşatan Escort Ceyda
- Avcılar Bayan Escortlarını Geciktirmeyin
Popüler İstanbul Escortları
- Beşiktaş Escortları ile zevk serüveni (92 views)
- Ümraniye Ateşli Bayan Escort Duş Fantazi (86 views)
- Avcılar Bayan Escort da Sular Durulmuyor (86 views)
- Beylikdüzü El Yakan Bayan Escort Fiyatlar (84 views)
- Acıbadem Sakızağacı Rezidans Görüşmesi Yapan Escort Beren (79 views)
- Etiler Bayan Escortları ile Sırlar (78 views)
- İşini Çok İyi Bilen Bayan Deniz – Bağcılar (77 views)
- Şişli Escortları Trafik Pozisyonları (70 views)
- Şişli Escortlar ile Nargile Şişesinin Tadı (65 views)
- Ümraniye Bayan Escortları Yine Formunda (64 views)


text:
İlbaşı Ärdoğan Çexiyağa kitte
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Awrupa säyäsät cämğıyäte cıyılışında qatnaşu öçen Çexiya başqalası Prahağa (Pragaga) kitte
İlbaşı Ärdoğan 27 Awrupa Berlege ile belän bergä Awrupa Berlege äğ’zase bulmağan 17 Awrupa ile çaqırılğan çarada "tınıçlıq häm iminlek” temalı tügäräk östäl cıyılışlarında qatnaşaçaq, tınıçlıq häm iminlek, ênergetika, klimat häm iq’tisad torışı cähätennänAwrupa aldındağı sınawlarğa qağılışlı Türkiyäneñ qaraşların, öleşen häm bäyäläwlären citkeräçäk..
Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu da ozatıp yörüçe Ärdoğannıñ qayber liderlar belän ike yaqlı söyläşülär ütkärüe dä küzdä totıla.
Awrupa säyäsät cämğıyäte fikere täwge tapqır Franśiya İlbaşı Makron tarafınnan may ayında belderelgän ide.
Cıyılışnıñ Awrupa Berlegeneñ ar’yağında häm Awrupa külämendä säyäsi bäxäs platforması buluı telänä. Awrupa Berlege citäkçelege dä bu fikerne yaqlıy.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Radev belän küreşte
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Bolgariya Däwlät başlığı Rumen Radev belän oçraştı
TRT Ğomum mödire: “Türkiyä – dialog öçen ışanıçlı urın”
TRT Ğomum mödire Mäxmät Zahid Sobacı global’ êlemtä sisteması êçendä döres häm yalğannıñ, çınbarlıq häm illyuziyanıñ ber-berse belän bäylänüen äytte


text:
Lvivde mart 28 künü qırımtatar tili boyunca bedava kurslarnı açalar. Bunıñ teşebbüsçileri – «Krım SOS» cemaat teşebbüsi ve « Lvivdeki Qırım evi» qırımtatar medeniy evi.
Teşkilâtçılar öz Facebook saifesinde bildirgeni kibi, qırımtatar tili dersleri em 6-14 yaşında balalar, em büyükler içün keçirilecek.
Kurs diñleyicileriniñ til bilüv seviyesine köre, insanlarnı eki gruppağa bölecekler.
Evel Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ukraina paytahtında da qırımtatar til ve medeniyetini ögrenmek içün imkân artıq bardır.
Qırımtatar ve ukrain tilleriniñ ögrenüvi boyunca programma Kiyev şeer devlet memuriyeti, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ desteginen Qırımtatar bala icadı Merkezi ile işbirlik çerçivesinde «Aile evi» tarafından azırlanıla.


text:
Hawada yağulıq salındı
NATO oçqıçına täwge tapqır tönge oçış waqıtında küktä kileş yağulıq östälde
Törek hawa köçläre NATO oçqıçına täwge tapqır tönge missiyä waqıtında küktä yağulıq saldı.
Törkiyä milli saqlanu ministrlığı bu xaqta Twitterda yazdı.
“NATOnıñ Germaniyädän kütärelgän häm iminlek çaraları qısasında missiyä başqaruçı E-3A AWACS oçqıçına xärbi-hawa köçlärebezneñ KC-135R tanker oçqıçı belän Rumaniyä östendä yağulıq salındı. Şulay itep, bu missiyädä NATO oçqıçına täwge tapqır tönge oçış waqıtında küktä kileş yağulıq östälde,”-diyelä yazmada. Anda älege êşçänlek mizgelläreneñ videosı da urın aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Ministr Akar Paqıstan komandirın qabul itte
Türkiyäneñ Saqlanu ministrı Paqıstannıñ Diñgez köçläre komandirı belän küreşte
Ärdoğan: “Türkiyä terrornı çığanağında yuq itüdä qatğıy”
İlbaşı Ärdoğan: "Türkiyä terrornı çığanağında yuq itü strategiyasın däwam itterüdä qatğıydır”


text:
Türkiye belän Rusiyä arasında säwdä üste
Uzğan ayda Türkiyeneñ Rusiyägä êksportı rekord quydı
Türkiyeneñ Rusiyägä êksportı avgust ayında 738 million 527 meñ dollar belän iñ yuğarı däräcägä ireşte.
24nçe fevral’dän baruçı Rusiyä-Ukraina suğışı säbäple global’ täêminat çeltärendäge özekleklär kilep çıqtı häm illärneñ Rusiyä belän säwdä mönäsäbätlärenä tiskäre yoğıntı yasaldı. Tik Türkiye, balans strategiyäse häm êffektiv tışqı säyäsät alıp barıp, älege il belän säwdäsen näticäle räweştä däwam itä.
Türkiye êksportçılar mäclese mäğ’lümatlarına qarağanda, avgustta Rusiyägä tovar satu, uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda, 87,2%qa arttı. Şulay itep ul uzğan ayda Türkiyeneñ in küp êksport yasağan 6nçı däwläte buldı. Berençe urında - 1 milliard 504 million dollar belän Germaniyä. İkençe urında AQŞ - alar Törkiyädän 1 milliard 308 million dollarlıq tovar aldı. Annan soñ Böyekbritaniyä, Ğıyraq, İtaliyä kilä.
Rusiyä uzğan ayda Türkiyeden kübräk ximik matdälär häm alardan yasalğan produktlar aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyäneñ êksportı üseştä
İlneñ noyabr’dä çit illärgä satuı, uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda, 1,9%qa arttı häm 21 milliard 900 million dollarğa citte


text:
Keçken künü Qırımda 214 yañı koronavirus hastası qayd etildi, olarnıñ arasında 46-nıñ hastalıq alâmetleri yoq edi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov bildirdi.
"116 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 95 daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı, 3 hasta çetelden keldi", – dep yazdı Aksönov Facebook saifesinde.
Berilgen malümtaqa köre, keçken künü yañı koronavirus yuqunçı tedqiqlerini yapqan Qırım laboratoriyaları 5448 adamnı teşkergen. Bütün vaqıt içinde 8673 kişi tedaviylengen.
Qırımnıñ Rusiye Sağlıq Saqlav nazirliginiñ soñki malümatına köre 222 adam ölgen. Aqyar şeerinde yılnıñ başından 3636 adam yañı koronavirus yuqunçına oğrağan, 2915 tedaviylengen, 99 ölgen.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, yarımadada yañı koronavirus hastalarınıñ sayısı dekabrniñ ortasında artacaq dep beklenile.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı


text:
Eski Qırım civarında İslâm-Terek rayonınıñ Tamğacı köyünde (İzümovka) suv ağı keçirilgen arada musulman baştaşları ve insan kemikleri tapıldı, dep haber ete Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti.
Tahminlergen köre, baştaşlar XIII-XIV asırlarına aittir.
İslâm-Terek rayonınıñ baş imamı Nariman Koroğlu ve «Vetan» Eski Qırım din cemiyetiniñ reisi Rasim Sadredinov musulman qabirleri olğan yerge barıp, suv ağını kimler keçirgenini ögrenecek ediler, lâkin işçiler tapılmadı.
Rasim Sadredinovnıñ aytqanına köre, bu yer «kurgan Kemal-ata» adını taşıy, halq arasında anda Mamay (1335? – 1380, Kefe) mezarı yerleşkenini aytalar.
QMDİ matbuat hızmeti bildire ki, tapılğan insan kemikleri suv ağı keçirilmesini toqtatmadı. Bundan sebep Qırım Müftiyatı devlet organlarına muracaat etecek ola. Bu yerge tarihçı ve atiqiyatçılarnı celp etmege planlaştıralar.


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi, Qırım tamır halqını yoq etüv areketleriniñ toqtatılmasını talap ete.
Bunı noyabrniñ 23-nde Twitterde, ilhaq etilgen yarımadadaki yañı tintüvler ve tevqiflerni iza etip, Tış işleri nazirliginiñ sözcüsi Maryana Betsa yazdı.
«İşğal etilgen Qırımda kene tintüvler, tevqifler. Yoqsa bu, Rusiyeniñ BMT Baş assambleyası yanındaki 3-nci komitetniñ qararı içün öçümi? Qırım tamır halqını yoq etüv areketleriniñ toqtatılmasını talap etemiz», – dep bildirdi Betsa.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini yaqaladılar. FSB yaqalanğanlarnı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları olaraq tanıttı. Qırımtatar halqınıñ temsiliy organında bu malümat red etildi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adise yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefatı aqqında haberler keldi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl, bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı, dep iddia ete.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresi, yaqalanğan faaliyetçilerni, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlay.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapıla.


text:
İşğal etilgen Qırımda avgust 2-de Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvı başlandı. Çiygoznıñ adliyecisi Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bir saat keçken soñ Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında teneffüs ilân etildi.
«SİZO-dan video bağ er 5 daqqa bozula. Böyle etip, iş yıllarca diñlenilecek», – dep yazdı Polozov Twitterde.
Onıñ malümatına köre, Çiygoznıñ babası dayanamadı ve mahkeme zalını terk etti.
15 daqqalıq teneffüsten soñ mahkeme, video konferentsiyası tehnikiy bozuluvlarını yoq etmek içün, 2 saatlıq daa bir teneffüsni ilân etti, dep bildire adliyeci.
İyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan diger kişiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Rusiyede «Fevral 26 işi» boyunca qabaatlanıp apiste bulunğan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni qoşma taqiqatqa yollamaq qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Şimdiki akimiyet sentâbr 25 künü ilân etken Cuma Cami quruculığı Rusiye bayrağı altında, metallodetektorlar ile ve ATR telekanalı hadiminiñ yaqalunvından başlandı, haber ete Qırım.Aqiqat.
Tedbirniñ başlanuvını bir saatke keçiktirdiler, etrafta metallodetektorlarnı qoydılar, politsiya çantalarnı teşkere edi.
Yerli sakinler bütün bundan öz açuvını gizlemey edi: «Biz terroristmiz yoqsa, bizni öyle teşkereler».
Tedbirde ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorını yaqaladılar. Qırım.Aqiqatqa belli olğanı kibi, onı politsiya rayon bölügine alıp kettiler ve biraz tutıp, serbest bıraqtılar. Telekanalda bu vaqianı tasdiqlaylar, amma izaatlarnı bermeyler.
Uquq qoruyıcılarnıñ da resmiy izaatları yoq.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ve Müftiyatı sentâbr 25 künü Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığı başlağanı aqqında bildire, onı üç yıl içinde qurmaq niyetindeler, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.


text:
Musulman bayramlarından biri – Qurban bayramnı Qırımda bu sene raatlıq künü olaraq ilân etmege isteyler.
Bunı jurnalistlerge Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bildirdi.
«Bu sene Qurban bayram raatlıq künü olacağı aqqında cumhuriyet başınıñ avalesini azırlaymız. Bu kibi qararnı qabul etmegenler bizge pahıllasın. Bizde qoşma devlet raatlıq künü olacaqtır, cumhuriyet boyunca bayram tedbirleri keçirilecek», – bildire Smirnovnıñ sözlerini TACC agentligi.
Bu sene Qurban bayram sentâbr 23 künü qayd etilecek. Bu bayram Qırımda bıltır da raatlıq künü edi.
Qurban bayram – acılıqnıñ soñunda ve Oraza bayramdan otuz kün soñra qayd etilgen musulman bayramıdır.


text:
Ximäyäçelek
Ximäyäçelek (Protectionism) - iqtisadi ısullardan berese. Ximäyä süzeneñ mäğnäse yaqlaw yäki saqlaw dip tärcimä itep bula. Liberal iqtisatqa qapma-qarşı qaraş.
Ximäyäçelek - iqtisadi oyeşmanıñ (ürnäk: däwlät yäisä ber niçä ilneñ barlıqqa kitergän iqtisadi blok) üz qısalarında eş itkän iqtisadi beremleklärneñ mänfäğätlären ul iqtisadi oyeşmanıñ wäqalätle organnarı (ürnäk: xökemät) tarafınnan yaklaw säyäsäte. Kübesençä waqıtlı säyäsät ısulı bularaq qullanıla, töp maqsatı - iqtisadi aktörlarnıñ çittän kilğän (çit il iqtisadi aktörları, global bazar) basımğa çıdam xälğä kilep konkurent räweştä säüdä itä aluları öçen kiräkle şartlarnı tudıru.
Ximäyäçelek säyäsäteneñ qoralları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Härqaysı iqtisadi ısulnıñ töp ülçäwe näticälelek. Ximäyä ısulın, ozaq waqıtlı perspektivada näticälelek öçen qısqa waqıtlı perspektivada baş tartu dip añlatıp bula.
- Xoquqi çikläw - tenderlarğa täqdim ciganda tenderğa çit ildän qatnaşuçılarnı çiklär öçen kiräkle kanunlar çığarıp, tenderğa üz ildän genä qatnasuçı çaqıru
- Ğamäli çikläw - çit il şirkätlärneñ il küläm bazarda xezmät birdermäs öçen barlıq şirkätlärne lisenzia aluğa mäcbur itü häm çit il şikätlärenä bu oçraqta qıyenlıq çığaru
- Yärdäm - üz ileneñ citeşterüçelärenä mallarnıñ totrıqlı qimmäten (fixed cost) töşerer öçen subvensia birü; citeşterüçelärğä häm eşquarlarğa salımnarnı kimetü yäki maratoriy iğlan itep almaw.
- Tamğa - il küläm säüdäne (bazarnı) saqlar öçen çit il mallarına tamgahänä aşa uzğanda zur tamgalar alınuwı yäki çit il mallarınıñ miqdarın çikläw.
Şulay uq qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Grieco, Joseph M. and G. John Ikenberry. State Power and World Markets: TheInternational Political Economy. New York: W. W. Norton, 2003.
- Goddard, C. Roe, Patrick Cronin, and Kishore C. Dash, eds. International PoliticalEconomy: State-Market Relations in a Changing Global Order. 2nd edition. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 2003.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi vaqıtnca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve İtaliyanıñ sabıq baş naziri Silvio Berlusconi tarafından etilgen ziyaretini takbih etti.
Kiyevde deyler ki, bu ziyaret ukrain tarafınıñ izni olmadan ve Ukrainanıñ işğal etilgen toprağına kiriş-çıqış qaideleriniñ bouzuluvı ile keçirile.
«İşğal etilgen Qırımğa işbu ziyaret Rusiyeniñ qanunsız işğalni qanunlaşıtrmaq ve Ukraina devlet mustaqilligini aşalamaq ıntıluvıdır. İtaliya siyasetçisiniñ areketleri de Avropa birliginiñ siyasetine qarşıdır», – denile nazirlikniñ beyanatında.
Tış işler nazirligi kene bir kere ecnebiy vatandaşlarnı Ukraina topraq bütünligini ve mustaqilligini ürmet emtege çağırdı.
Berlusconi Putinge «şahsiy ziyaret» ile kelgendir. Bundan evel eki kün musafir Rusiyeniñ Soçi kurortında bulundı. Sentâbr 9 künü Kreml spikeri Dmitriy Peskov aytqanı kibi, bu eki erkeniñ «eski iş ve şahsiy munasebeti» bar. Berlusconi İtaliyağa sentâbr 13 künü qaytmalı.


text:
Qırımnıñ Lenin rayonı Aq Manay köyünde cuma künü yanvar 29-da uquq qoruyıcılar bir qaç qırımtatarnıñ evinde tintüvlerni keçirdi. Bunı Qırım jurnalisti Lilâ Bucurova Facebookta bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, uquq qoruyıcılar özünen beraber «Ametovlarnıñ qorantasını, mektete oquğan balalarnı bile, alıp kettiler».
Qırım Rusiye akimiyetiniñ ve yerli uquq qoruyıcılarnıñ bu aqta resmiy malümatı şimdilik yoqtır.
Yanvar 28 künü Aqmescitte İslâm medeniy merkeziniñ binasında keçirilgen tintüv aqqında haber peyda oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Qırım Adliye nazirliginiñ ZAGS departamenti doğuv ve evlenüv qaydınıñ qırımtatar tilinde keçirilecegi aqqında ilân ete.
Bunı departamentniñ matbuat hızmeti bildire.
«Aqmescit ZAGSnıñ Kiyev bölüginiñ ve Aqmescit ZAGSnıñ rayon bölüginiñ mütehassısları, kelin-kiyevniñ istegine köre, tantanalı evlenüv qaydını qırımtatar tilinde keçireler», – denile beyanatta.
Mında qayd etilgeni kibi, işbu teşebbüske Aqmescitniñ doğuv qaydı bölügi de qol tuttı.
Qırımda 2014 senesi yüz bergen Rusiye işğalinden soñ qabul etilgen Anayasağa köre, yarımadada rus, ukrain ve qırımtatar tilleri – devlet tilleri olaraq belgilene.


text:
Musulmanlar içün mübarek olğan Ramazan ayı 2020 senesi koronavirus pandemiyasına rastkeldi: oraza aprelniñ 24-nden mayısnıñ 23-ne qadar devam etecek. Qırımda çoqusı qırımtatarlar olğan musulmanlar Ramazan ayında özüni izolâtsiya etmege mecbur.
Rusiye kontrolindeki Qırım musulmanları diniy idaresi aprelniñ 11-nde yarımada camileriniñ sıñırlavları aprelniñ 30-na qadar uzatıldı, dep bildirdi. Qırımnıñ Rusiye müftisi Emirali Ablayevniñ buyruğınen ananeviy diniy merasimlerniñ keçirilüvi bu künge qadar toqtatıldı. Cenazelerni qısqa, telükesizlik qaidelerine riayet etip, biri-biriniñ qolunı sıqmayıp keçirmege tevsiye etile. Mayıs kelgeninen sıñırlavlar devam ete. Qırım musulmanları bu Ramazan ayını nasıl keçire – Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında aytıldı.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ faali Server Çolakçikniñ Qırım.Aqiqatqa tarif etkenine köre, musulmanlar biri-birine uzaqtan yardım ete ve SİZO ve apishanelerde tutulğan din qardaşlarına qol tuta.
Dinimiz bir-birine yardım etmege, qol tutmağa çağıra, şu sebepten özüni izolâtsiya etüv rejiminde bile birlik ruhu is etileServer Çolakçik
– İnsanlar dualarını ve namazlarını evde yapa ve qıla, qorantalarınen. Dinimiz bir-birine yardım etmege, qol tutmağa çağıra, şu sebepten özüni izolâtsiya etüv rejiminde bile birlik ruhu is etile. Halq bir-birine yardım etmek, iftar yapmaq, dua etmek içün çeşit teşebbüsler teklif ete. Variantlardan biri – aş paketleriniñ azırlanması ve evge ketirilmesi. Küçük köylerde iftarlar içün aş pişirile, iftarğa ise sıcaq aşlar ketirile. Bu sene «Mabüs içün iftar» yañı teşebbüsini başlatmağa istedik. Yılnıñ er mevsiminde siyasiy mabüslerimizge qol tutamız – aşları olsun dep, er dair yollanma, aş yollaymız. Amma Ramazan ayında bizim destegimiz olar içün pek müim, şunıñ içün SİZOda ve apishanelerde eñ çoq ihtiyacı olğanlarnı nasıl aşatacaqlarınıñ yollarını kösterdik.
Server Çolakçikniñ qayd etkenine. köre, istegi olğan er bir vatandaş yollanmanı ya özü azırlay, ya da «Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetinden satın aluvnı» sımarlaması mümkün.
– Ne yazıq ki, qaç siyasiy mabüske ve tam olaraq nasıl yardım etildi şimdilik aytıp olamaymız. Bazıları soy-sopları aş alıp yollasınlar dep, qorantalarına para bere. Elbette, karantin şaraitlerinde bu Ramazan nasıl bitecek bilmeymiz. Diger taraftan, Rusiye akimiyetiniñ berberhane, güzellik salonları, qurucılıq tükânları ve digerlerine çalışmağa izin bergenini añlamaymız, camiler ise ilk olaraq qapatılğanına baqmadan, qapalı olıp qala. Oraza bayramına – Ramazan bitmesine – bir qaç kün qalğanda karantin tolusınen lâğu etilse bile, bayram tedbirlerini teşkil etmek içün maniamız olmaycaq, dep tüşünem. Dinimiz müminlerniñ sağlığına pek muqayt ola.
«UMMA» Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Said İsmagilov müminlerni Ramazan başlamasınen tebriklep, olarnı sınavlar ögünde sabırlı olmalarına çağırdı:
«Böyle Ramazannı ilk sefer körem – cemaat iftarları olmaycaq, camide teravih namazları ve cuma namazları bile qılınmaycaq. Bu sınav bizim başımızğa da keldi, çünki Yüce Allahtan olğan er şey mıtlaqa olacaq. Er kes dindaşlarınıñ yanında olmayıp, iman, sabır ve cümertlik küçüni kösterecek iman imtianıdır. Amma büyük sınavlarnıñ büyük mukâfatı bar, ve bunı qazanmalımız».
Saudiy Arabistan dünyada camilerni qapatqan ilk memleketlerden biri oldı, Mekke ve Medine ziyaretleri lâğu etildi, kütleviy din merasimleriniñ keçirilüvi yasaqlandı ve müminlerge Ramazan devamında evde qalmaları tevsiye etildi. Acılıq meselesi belli degil – bu yıl iyülniñ soñunda olması kerek. Ukraina tarihçısı, islâm mütehassısı Mıhaylo Yakubovıçnıñ fikirince, musulman dünyası içün bu sıñırlavlar fevqulâde bir şey degil.
Şimdiki musulman nesli içün böyle sıñırlavlar ilk sefer kirsetileMıhaylo Yakubovıç
– Böyle şeyler çoq olğan edi, em de islâm dini peyda olğanda – 7-nci asırnıñ ortalarında veba qırğınlığı olğan edi. Soñra 1347-1348 seneleriniñ qırğınlığı, islâm dünyasınıñ ğarbindeki vaziyet felâket edi. İnsanlarnıñ evlerinde ve hocalıqlarında bir qaç ay qapalı qalğanlarına dair deliller bar. Müim bir diniy ibadet olğan acılıq bile çoq kere lâğu etilgen edi – em siyasiy adise-vaqialar sebebinden, em diger sebeplerden. Elbette, şimdiki musulman nesli içün böyle sıñırlavlar ilk sefer kirsetile, farqlı memleketlerde olarğa farqlı yanaşalar. Iraq fotoresimleri bar edi, qapalı cami yerine insanlar tükânda ibadet qılmaq içün toplaştı. Pakistanda camiler öyle de qapatılmadı, çünki bir sıra islâm teşkilâtı qarşı çıqtı. İnsanlar ibadet vaqtında mesafe qoruy.
Mıhaylo Yakubovıçnıñ qayd etkenine köre, bazı memleketlerde koronavirus yuqunçından vefat etkenlerni krematsiya etüv talapları musulmanlar içün problemli oldı: islâm teşkilâtları himik qoruv qıyafetinde imamnı davet etip, ananelerge köre defin etilüvinde tura.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)