text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, qırımtatar milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ 75 yaşını tebrikledi. Bu aqta prezidentniñ Facebooktaki resmiy saifesinde aytıla.
Poroşenkonıñ qayd etkenine köre, Cemilev «Qırımnıñ qaytması içün küreşni qaldırmay».
«Onıñ ruh küçüni ve çelik kibi tabiatını «sovetlerge qarşı baqışlarını tarqatqanı» içün yıllarnen devam etken taqip, basqı ve apisler sındırmadı. Mustafa şimdi de Qırımnıñ qaytması, Kreml esirleriniñ azat etilip, evge, Ukrainağa ait Qırımğa qaytması içün küreşni qaldırmay», – dep qayd etile.
Qırımtatar milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev noyabrniñ 13-nde 75 yaşını qayd ete. Kyiv şeer Devlet memuriyetinde Cemilevniñ yubileyi munasebetinen tantanalı merasim planlaştırıla.
Mustafa Cemilev, qırımtatar halqınıñ aqları oğrunda küreşip, halqınıñ ürmetini ve qırımtatar milliy lideri statusını qazandı. 1966-1983 seneleri devamında o, altı kere apiske alınğan edi. Yedi kere mahküm etilgen Cemilev «sovetler qurumını aqaretlegen fikirleri» içün 15 yıl apiste yattı. 1975-1976 seneleri Omsk apishanesinde 303 kün açlıq narazılığını tuttı. 1986 senesi azatlıqqa çıqtı.
1991 senesinden 2013 senesine qadar Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi edi. Mustafa Cemilev – III-VII çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı. 2014 senesi noyabr ayından berli – VIII çağırılış Ukraina halq deputatıdır.
2014 senesi avgustnıñ 20-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ №657/2014 fermanı esasında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi olaraq tayin etildi.
Mustafa Cemilev Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.


c: text/html

text:
Aqmescitte yaqalanğan üç qırımtatarğa advokatlarnı yıbermeyler. Şimdi munasip vesiqalarnı azırlav işleri yapıla.
Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev söyledi.
«Men yaqalanuv yerinde, Vorovskogo soqağında bulunam. Bizni şimdilik yaqalağanlarğa yibermeyler. Yaqalanğanlar grubu bu yerde, munasip vesiqalar tertip etile», – dedi advokat.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlanalar deye, bir qaç qırımtatar faaliyetçisi yaqalandı.
Rusiye telükesizlik memurları şimdilik açıq menbalarda bu hususta izaat bermediler.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapıla.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri naziriniñ muavini İnna Golovançuk vaqtınca işğal etilgen topraqlar ile sıñırlarda, hususan Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki kontrol-keçiş noqtalarınıñ hızmet merkezlerindeki tibbiy noqtalarında COVID-19 testlerini bedava yapmaq planları aqqında tarif etti. Bu aqta o, «İnterfaks-Ukraina» agentligine bildirdi.
«Karantin sıñırlavları devam etse, (Ukraina ükümetiniñ kontroli altındaki – QA) kirişinde testler yapılacaq. Şimdilik er kes içün öylemi olacaq ya da tek alâmetleri olğanlar içünmi aytıp olamayım, amma bu mıtlaq olacaq şey», – dep qayd etti nazir muavini.
O, bu hızmet yılnıñ soñuna qadar peyda olur, dep ümüt ete.
Bundan evel nazirlik yarımadada koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvı vaziyeti daa beter olğanı ve ilâclar yetmegeni içün Ukraina akimiyeti Qırımnıñ memuriy sıñırında gumanitar lagerlerini açmağa azır, dep bildirgen edi.
Kreml kontrolindeki Qırım parlamenti baş naziriniñ birinci muavini Yefim Fiks Qırımğa ve onıñ sakinlerine koronavirus ile küreşte Kyivniñ yardımı kerekmey, dep ayttı.
Keçken künü Qırımda 225 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda pandemiya vaqtında 10212 insan tüzeldi. Qırım sağlıq nazirliginiñ malümatına köre, bu yuqunçtan epidemiya vaqtında 252 kişi vefat etti. Yılnıñ başından Aqyarda 4037 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 3470 kişi tüzeldi, 109 insan vefat etti.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Ordulu İş insanı Erdoğan Yücel, dünyaca ünlü kulüplerde ve Süper Ligin sayılı ekiplerinde bulunan yaklaşık 200 bin liralık sağlık ekipmanı Elektro Shock Waters Therapy’i 52 Orduspor Kulübüne bağışladı. Kulüpte gerçekleşen törende ESWT cihazını kendilerine bağışlayan iş insanı Erdoğan Yücel’e teşekkür eden 52 Orduspor Kulübü 2. Başkanı Bahtiyar Köksal, Yücel’e forma ve plaket taktim etti.
Ordulu iş insanından anlamlı hareket
Ordulu İş İnsanı Erdoğan Yücel, 52 Orduspor'a sağlık ekipmanı bağışladı.
15 Tem 2021 - 14:08 - Spor Yazdır
Muhabirler : Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş , Mustafa Altuntaş
Yorum yazarak Ordu Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.
Şimdi oturum açın, her yorumda isim ve e.posta yazma zahmetinden kurtulun. Oturum açmak için bir hesabınız yoksa, oluşturmak için buraya tıklayın.
Yorum yazarak Ordu Haber Ajansı Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Haber Ajansı hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Haber Ajansı editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Haber Ajansı değil haberi geçen ajanstır.


text:
Rusiye silâlı quvetleri ilhaq etilgen Qırımda ve ondan ğayrı Gürcistannıñ eki separatist bölgeleri – Abhaziya ve Cenübiy Osetiyada keniş mıqyaslı talimlerni başladılar. Talimlerge qararnen sekiz biñ arbiy hadim ve olardan ğayrı raketa tertibatları, top sistemaları ve diger silâ çeşitleri celp etildi. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Arbiy talimler mart 19-da, Putin özüne yañı altı yıllıq vazifede bulunuv muddetini temin etken saylavdaki rey berüvden soñ ekinci künü başlandı.
Qırım 2014 senesinde ilhaq etilgen soñ Rusiye, yarımadada yerleştirilgen qısımlarınıñ Cenübiy arbiy okrugnıñ orduları ile birlikte yapılğan bir çoq ortaq talimlerini yaptırdı.
Ondan ğayrı, Rusiye quvetleri, Moskva tarafından 2008 senesinde Gürcistanğa qarşı yapqan beş künlük cenkinden soñ mustaqil devletler olaraq tanılğan ve dünya tarafından Gürcistan territoriyasınıñ qısımları deye qabul etilgen Abhaziya ve Osetiyada mevcüdiyetini temin eteler.


text:
Qırım advokatı Aleksey Ladin Aqmescitteki tahqiqat izolâtorınıñ rehberlerine ve onıñ yanındaki tibbiy bölükke, imayesi altında olğan ve cinaiy işi 205.2 maddesiniñ 2-nci qısmı («terroristik faaliyetke açıqtan yapılğan davetler») boyunca açılğan İsmail Ramazanovğa tibbiy yardımnıñ kösterilmesine dair arizalar yolladı.
Bunı Ladin mayıs 8-de Qırım.Aqiqat muhbirine bildirdi.
Advokat: «Bir şey olsa mesüliyetni bir-birine aqtarmasınlar dep, poçtada doğrudan tahqiqat izolâtorınıñ rehberine ve tibbiy bölükniñ rehberine – birden eki ariza yolladım. Şikâyetler, imayem altında olğan İsmail Ramazanovğa acele surette tibbiy yardımnıñ kösterilmesi ile alâqalı, çünki soñki oturışuvda o, maña sağlığı ile problemalar olğanını bildirdi», – dep añlattı.
Aqmescitniñ tahqiqat izolâtorında bulunğan Ramazanovda, yaqalanğan vaqtında köteklengen soñ sağlıq vaziyeti pek fenalaştı. Daa evel advokat, «tecrübe, birinci arizadan soñ ekimniñ kelmegenini köstere», dep, Ramazanovnıñ ekim tarafından teşkerilmesi içün er kün ariza yazacağını bildirdi.
Mayıs 5-te Rusiye arbiy tahqiqat bölüginiñ rehberi, İsmail Ramazanovnıñ 2018 senesiniñ yanvarinde yaqalanuvı esnasında Rusiye FSBsi hadimleri tarafından köteklenmesi adisesi boyunca cinaiy işniñ açılmasını red etken tahqiqatçınıñ qararını lâgu etti. Ramazanovnıñ köteklenmesi adisesi boyunca FSB hadimleri tarafından qoşma teşkerüv keçirilmek kerek. Onıñ neticesine köre, cinaiy işniñ açılmasına dair qarar alınacaq.
Aprel 18-de Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescit rayon mahkemesi ekstremistik ifadeler etkeninden şübheli tanılğan İsmail Ramazanovnıñ tevqif muddetini mayıs 18-ge qadar uzattı.
Yanvar 23-te Novıy Mirde Rusiye telükesizlik hadimleri, qırımtatar İsmail Ramazanovğa ekstremizmniñ propagandasında qabaatlavnı bildirip, evini tinttiler. Daa soñra mahkeme yaqalanğannı tevqif etti.
İlhaqtan soñ Qırımda faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarda ötkerilgen kütleviy tintilüvlerni qullana.


text:
Aktör, rejissör ve alıp barıcı Ahtem Seytablayev aprel 20 künü Lvivde Qırımdan köçip kelgenler ile körüşecek, haber ete Krım SOS teşkilâtı Facebookta.
Ahtem kino tecribesi, «Haytarma» birinci qırımtatar filmi, «Cesür yürekler» leyhasındaki iştiragi, Qırım hatırlavları aqqında tarif eter ve kelgenlerniñ suallerine cevap berir.
Tedbir teşkilâtçıları – Krım SOS cemaat teşebbüsi ve Lvivdeki qırımtatarlarnıñ medeniy merkezi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ukraina şarqındaki vaqialarğa bağışlanğan «Cesür yürekrler» vatanperver leyhası «Teleyıldız 2014» milliy mukâfatına nail oldı.


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi, uquqimayeci Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından tibbiy teşkerüv içün alıp ketkenler. Bu aqta iyülniñ 10-nda Qırım.Aqiqatqa adliyeci Sergey Loktev haber etken edi.
«Onı tibbiy teşkerüv içün alıp ketkenler, dep ayttılar. Amma sebebini aymadılar. Men bellesem, bu açlıqnen alâqalıdır. Şimdi o kene de SİZOğa qaytarılıp ketirildi. Oña kirmem yasaq, lâkin sebebini de aytmaylar. Sağlığı aqqında da bir şey bilmeyim», – dedi Loktev.
Onıñ sözlerine köre, o imayesi altındaki şahısnı ziyaret etmege yasaqlağan SİZO hadimleriniñ areketinden dolayı vilâyet prokuraturasına şikâyet bergen.
İyülniñ 10-nda Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından belli olmağan tarafqa alıp ketilgen. SİZO hadimleri Sergey Loktevke onıñ imayesi altındaki şahıs ne yerge bulunğanı aqqında aytmaqnı red etkenler.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Emir-Usein Kuku iyünniñ 26-nda açlıq ilân etti.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukrayına arbiyleri işğal altındaki Qırımnıñ Rusiye arbiy obyektlerine darbe endirmege devam etecektir. Bu aqta Amerika Cenkni tedqiqat institutınıñ (ISW) yañı esabatında aytıla.
ISW Qırımdaki patlavlar aqqında malümatnı izaatladı.
Talilcilerniñ qayd etkenine köre, Ukrayına Silâlı quvetleri Rusiye logistikasınıñ imkânlarını ve Dnipronıñ ğarbiy tarafında yardım etüv yollarını zayıflatmağa tırışa.
«Esabat azırlanğanda patlavlar Ukrayına ücümleri ya da istihbaratı, Rusiye arbiyleriniñ arbiy tehnikanı yañlış qullanuvı, Rusiyeniñ ava mudafaası ya da, Rusiye arbiyleri tüşüngeni kibi, Ukrayına ordusı irişemeycek rayonlarda ücümlerge azırlanğan açuvlı Rusiye imayecilerinen bağlımı belli degil», – dep aytıla ISW haberinde.
Keriç sakinleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, avgustnıñ 18-nde aqşam patlavlarğa oşağan küçlü sesler eşitildi. Patlav sesleri aqqında «VKontakte» içtimaiy ağında Keriç saifelerinde de haber etildi. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Keriçte ava mudafaası çalıştı, dep bildirdi.
Aqşam üstü «Belbek» Rusiye arbiy uçaq alanında da patlavlar oldı. Aqyar ve yaqın olğan Bağçasaray rayonınıñ sakinleri «patlav ve atış sesleri» aqqında tarif etti. Olar «Belbek» arbiy aerodromından bir qaç kilometr mesafede yaşay.
Reuters agentligi yerli menbalarğa esaslanıp, Aqyardaki «Belbek» aerodromında eñ az dört patlav oldı, dep bildirdi.
Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayev «Belbekteki» adiseni Telegram kanalında tasdıqlap, «bir zarar yoq» ve «yaralanğanlar yoq», dep bildirdi. Razvojayev, «Belbek avalimanı rayonında ava mudafaa vastaları, ilk malümatqa köre, uçucısız cihaznı tüşündi», dep yazdı.
Avgustnıñ 16-nda saba işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlavlar oldı. Silâ anbarları, transformator alt stantsiyasında patlavlar ve demir yolnıñ zarar körgeni aqqında haber etildi.
Rusiye akimiyeti Canköy rayonınıñ Qalay köyünden 3 biñden çoq sakin tahliye etildi, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ şimalinde olğanlarnı «diversiya» dep adlandırdı. Qırımda cinaiy iş açıldı. Şübheli ya da tutulğanlar aqqında malümat berilmey.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısınıñ mesleatçısı Oleg Krüçkov Qırımdaki patlavlarnı «terakt» dep adlandırdı.
The New York Times neşri yüksek rutbeli Ukrayına memurına atfı etip, işğal etilgen Qırımnıñ Canköy civarındaki patlavlarğa «elit ukrayin bölüginiñ» alâqası bar, dep bildirdi. Neşirniñ qayd etkenine köre, memur adı gizli olğanını istegen.
Avgustnıñ 9-nda Saq rayonınıñ Novofedirivka qasabasınıñ arbiy uçaq alanında patlavlar oldı. Rusiye akimiyeti «yaqın evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. 60-tan çoq mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkada (Saq) arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. «İnterfaks» Rusiye neşiri Rusiye Federatsiyasınıñ Mudafaa nazirligindeki menbasına esaslanıp haber etkenine köre, müessise patlavlarnıñ esas sebebi olaraq «yanğın telükesizligi qaideleriniñ bozuluvını» saya.
Ukrayına akimiyeti ve arbiyleri Rusiye işğal etken Qırımdaki patlavlardan mesüliyetini tanımadı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Fevralniñ 22-nde Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar ve musulmanlarğa yapılğan repressiyalarğa qarşı bir kişilik piketke çıqqanı içün birinci basamaq mahkemesinde 10 biñ rublelik (4,9 biñ grivna civarında - QA) cöreme tölemek şeklinde cezalanğan Rustem Troşnıñ şikâyetini baqmaq niyetinde.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etkenine köre, şikayet baqılacaq oturışuv saat 13:00te başlaycaq eken.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada küç idaresi hadimleriniñ qırımtatarlar ve musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Piket iştirakçilerine qarşı, piket ötkerilmesiniñ tayin etilgen tertibini bozğanları içün (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmı) memuriy protokollar tizildi.
Daa soñra Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ şeerlerinde ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında mahkeme oturışuvları ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler umumiy maqsat, niyet ve teşkil etilüv ile birleştirilgen» şeklinde berilgen hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili oldı.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Al-azırda Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri Aqmescit rayonınıñ Colman (Pionersoke) köy hastahanesinde türk dünyasında belli olğan qırımtatar yazıcısı Cengiz Dağcınıñ şahsiy şeyleri olğanı sebebinden tintüvni keçireler.
Qırım.Aqiqatqa «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ başı Riza Şevkiyev aytqanı kibi, çarşenbe künü, dekabr 17-de, onı yazıcınıñ şahsiy şeylerniñ işi boyunca Aqmescitte yerleşken FSB idaresine çağırdılar.
«İdarege kelgende, maña FSB hadimleri hastahanede olğan yükni teşkerecek olğanını bildirdiler. Aqmescitten obyektke yol aldıq. Anda FSB 9 hadimi endi buluna edi. Olar maddelerge esaslanıp, yükniñ elastı aqqında qararnı seslendirdiler. Maña qarşı cinaiy iş açılacağı aqqında haber ettiler»,– dedi Şevkiyev.
Onıñ aytqanı kibi, uquq qorçalayıcı organlarnıñ hadimleri şeyler evelleri «Türkiye konsullığından resmiy şekilde Ukrainağa berilgenine» baqmadan, olarnı teşkerecek olalar.
«Qapular müürli, anahtarnı tapıp olamaymız, endi nasıl areket etecegimizni de bilmeymiz»,– dedi Fondnıñ reisi.
O şunı da qayd etti ki, FSB hadimleri «özlerini normal şekilde alıp bara, amma olayatqan adiselerni videoğa çekmege izin bermeyler, qararda ise yasaq olğan bir şey yoqtır».
Şevkiyevniñ aytqanına köre, Cengiz Dağcı beş yıl evelsi İngliterede elâk oldı, şeyleri ise Fondda saqlansın ve ileride qırımtatarlarnıñ facialı taqdiri aqqında romanlarnıñ müellifine müzey açılsın dep, Qırımğa türk arqadaşları tarafından ketirildi.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, salı künü, dekabr 16-da, «Qırım» Fondu»nıñ yolbaşçısınıñ apellâtsiyası boyunca ilk mahkeme toplaşuvı keçirildi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi ve Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmetinde Mustafa Cemilevniñ AQŞ senatorı Christopher Murphyge sanki yollanılğan mektüp aqqında malümatnı red eteler. Bu aqta vekâletliniñ matbuat hızmeti Facebook saifesinde bildire.
Malüm olğanı kibi, iyül 8 künü internette bu mektüp aqqında malümat peyda oldı. Matbuat hızmeti işbu bildirüvni red ete.
«Mustafa Cemilev ingliz tilinde blanklarnı qullanmay. İftira içün qullanılğan blanklar iç te yoqtır. İmzası kopiyalanğan ve «yapıştırılğandır». Resmiy mektüpler mavı merekep ile imzalanıla. Vekâletli ve halq deputatınıñ mektüpleri Ukraina Yuqarı Şurası ve Prezident Memuriyetiniñ mütenasip bölüklerinden keçe. İşbu «mektüpniñ» azırlanuvı ve yollanuvı boyunca iş alıp barılmadı», – denile beyanatta.
«Mustafa Cemilev işbu senatornen iç bir vaqıt körüşmedi, oña mektüp yollamadı ve almadı. Mektüpte sanki Mustafa Cemilevniñ Qırımda narazılıqlarnı azırlamağa niyeti bildirile. Bu qırımtatar halqınıñ yetekçisiniñ Qırımnı yalıñız iqtisadiy sanktsiya ve Rusiyege qarşı mahkeme arizalarınıñ berilmesi ile qaytarmaq zaruriyeti aqqında aytqanına ters kele. Ve eñ külünçli bildirüv, sanki duşman tarafına keçkenlerniñ areketi neticesnide biz qırımtatar halqınıñ yarısından çoqusınıñ destegini coydıq. Aynı zamanda ise duşman tarafına keçkenlerniñ tuvğanları bile olarnıñ areketlerini takbih ete», – deyler matbuat hızmetinde.
Deyler ki, «işbu iftira – Mustafa Cemilev ve qırımtatar milliy areketini lekelemek içün FSBniñ nevbetteki ıntıluvıdır».
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
AQŞ Devlat kâtibi John Kerry ve Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavrov oktâbr 5 künü telefon subetini keçirip, Ukrainada ve Suriyedeki vaziyetni muzakere ettiler, ve Şimaliy Koreyanıñ özekli silâ deñemeleri aqqında qonuştılar.
«Ukrinfomnıñ» haberine köre, bunı AQŞ Devlet departamentiniñ resmiy vekili Mark Toner bildirdi.
Eki taraflama bağ toqtatılğanı aqqında ilân etilgen soñ ne sebepten muzakereler devam ettirilgeni aqqında soralğanda, Toner qayd etti ki, bu qonuşma «çoq yıllıq çalışmalarnıñ bir qısımı edi ve olar devam etilecekler».
Rusiye Tışqı işler nazirliginde de bu subet aqqında heber ettiler.
«Suriyedeki vaziyet, ukrain buhranınıñ çezilüvinen bağlı işbirlik ve BM teşkilâtınıñ Şimaliy Koreya işi boyunca çalışması mevzularında fikir paylaşmaları olıp keçti», – deñile Rusiye TİN sitesinde.
Aynı şu künü, oktâbr 5-te, Devlet kâtibiniñ Avropa ve Avrasiya işleri boyunca yardımcısı Victoria Nuland Moskvada çalışa edi. Rusiye prezinetiniñ yardımcısı Vladislav Surkov ile o Ukrainanıñ şarqiy bölgelerindeki davanı muzakere ete edi.


text:
Ukraina halq deputatı, uçucı Nadejda Savçenkonıñ hırsızlavı ve mahkeme taqibi içün mesülietli şahıslarnıñ cevdelinde birinci yerni Rusiye prezidenti Vladimir Putin aldı. Radio Svoboda bildirgeni kibi, soyadlarınıñ cedveli «Batkivşçina» firqasınıñ saytında aşkâr etildi.
Birinci beşlikte – Federal havfsızlıq hızmetiniñ, Rusiye prezidenti memuriyetiniñ ve Taqiqat komitetiniñ yolbaşçılığı. Cedvelde «LHC» teşkilâtınıñ yetekçisi İgor Plotnitskiy de bar, Nadejda Savçenkonıñ imayesi onı uçucınıñ hırsızlavı ve Rusiyege ketirüvinde qabaatlay.
«Savçenko cedveli» – uçucınıñ tutıp alınması, Rusiye Federatsiyasına ketirilmesi, qanunsız sürette tutılması, oña qarşı işniñ qalplıq etilmesine bağlı olğan 35 insan cedvelidir. Bu insanlar mesüliyetke çekilmeli. Dünya olarğa qarşı şahsiy cezalarnı kirsetmeli», – dep añlattı «Batkivşçina» firqasından halq deputatı İvan Krulko.
«Cпиcok CaBчeHko» – 35 ociб, пpичeTHиx дo cпpaBи пpoTи Haдiï CaBчeHko: http://t.co/gxZHdzw8qN #FreeSavchenkopic.twitter.com/d2tT0D1LVu
— BO БaTbkiBщиHa (@Batkivshchyna) 24 ЛюTий 2015
Rusiye akimiyeti Savçenkonı iyün 17 künü Lugansk civarında Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde qabaatlay. Ukrain uçucısı qabaatnı red ete ve bundan evel separatistler tarafından zapt etilip, Rusiyege ketirilgenini bildire. Yanvarniñ soñunda Savçenkoğa nisbeten – sıñırdan qanunsız keçüv boyunca cinaiy iş açıldı. Moskva Basman mahkemesi fevral 10 künü uçucı Nadejda Savçenkonıñ tevqifini mayıs 13-ne qadar uzatqan edi.
2014 senesi dekabr 13-de Savçenko açlıqnı ilân etti ve onı alâ daa tuta.
«Batkivşçina»da «Savçenko cedveli» «Magnitskiy cedveli»ne köre teşkil etilgenini bildireler.
Sergey Magnitskiy – Rusiye adliyecisi, Moskva SİZOsında elâk oldı. Bundan soñ AQŞ onıñ ölümine alâqası olğan şahıslarğa nisbeten sanktsiyalarnı kirsetti.


text:
İyün 1-den başlap Qırım musulmanlarınıñ «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında qabaatlanuv boyunca dava diñlenüvi keçirilgen Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi sentâbr 7-de üküm çıqardı.
Mahkeme qararına binaen, rusiyeli ükümet tarafından «Hizb ut-Tahrir» bölüginiñ teşkilâtçısı dep qabaatlanğan aqyarlı Ruslan Zeytullayev umumiy nizam koloniyasına yedi yılğa, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov aynı umumiy nizam tüzetme koloniyasına beşer yılğa qapatıldı.
Üküm 15 daqqa içinde ilân etildi.
Avgust 31-de Ruslan Zeytullayev mahkemeni adaletli qarar almağa çağırldı. Onıñ qayd etkenine köre, dört Qırım musulmanınıñ er biri boyunca qarar, olar Rostovğa ketirlmegeninden evel alındı.
Adliyeci Emil Kurbedinov taqiqatnıñ versiyaları mantıqsız olğanını ayttı ve qırımlılarnı qabaatlav boyunca deliller yoq olğanını qayd etti.
Ruslan Zeytullayev, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov iyün ayında mahküm etilip başladı. Olar 2015 senesi qışta Aqyarda yaqalandı ve «Hizb ut-Tahrir» islâm teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlandı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Balalarımızdı mektepke qajetti zattarımen qamtamasız etetin otandıq önimderdi qaşan dayındaymız?
Jaña oqu jılı bastaluğa tayau. balalardıñ mektepke kerekti oqu qwraldarı men kiimderine qanşa qarjı kerek dep oylaysız? biılğı narıq bağası boyınşa bir balanı basınan baqayşığına deyin kiindiruge, oquğa qajetti kerek jarağına jetetin aqşanı eseptep körip edik, ärine barlığın özge elden keletin zattardan aladı ekenbiz. Qıtay, Qırğızstan, Özbekstan, Türkimen, Türkiya. Şamañız kelse basqa mühit asıp keletin zattardı da ayta beruge boladı, basım böligi osılar. Öz elimizden balalar twtınatın ne şığadı? Bwl jağı qınjılttı. Sonımen, wldarğa arnalğan kostyum şalbar 15000tg den bastap, sapası men ölşemine baylanıstı öse beredi. Qızdardıñ kostyum beldemşesi de osınday bağada. Aq jeydeler eñ arzanı 3000tg den bastaladı. Sporttıq kiimder 10000tg den joğarı, sporttıq ayaq kiimniñ eñ tömeni 5000tg, tuflilar jeti- segiz mıñnan kem emes. bwlarğa galstuk, bantik, sporttıq jeydelerdiñ bağasın qosa beriñiz, özgesin aytpağanda, tek kiimine ğana 50000tg jwmsaysız.
Oqu qwraldarına; sömke 7000tg, däpterler(jay däpter, suret saluğa arnalğan däpter, qalıñ däpterler,)10000tg, qalamdar, türli-tüsti boyaqtar, qarındaştar, sızğış, wştağış, öşirgiş, tb kerek-jarağına kemi 20000tg jwmsaysız. Sonda bir balağa eñ tömengi bağada 90000tg kerek. Bir üyden neşe bala mektepke baradı, sanay beriñiz. Aylıq tabısı azıq-tülikten artılmaytın elimizdiñ qarapayım twrğındarı üşin bwl äjeptäuir soma. Importqa täueldi eldiñ narıq bağasın dollar bilep twr.Osınday eldiñ balalar zattarına jeñildik bolmaytını belgili. Öz şikizatımızdı öñdep, kerekke jaratuğa joğarı jaq qwlıqsız. Qolınan is keletin wrpaq ösiruge künin äreñ körip jürgen ata-analardıñ şaması keler me eken? Köp balalı otbasılardıñ köbi auıl twrğındarı. Ne öndirisi, ne jwmısı joq elge balanı mektepke jiberu de oñayğa soqpaydı. balalardıñ qarnı toq, köylegi kök bolmasa da sapalı bilim alar dep ümittenemiz.
N. Baytwrsın


text:
Panjşerdi bağındaru aldında twrmız degen «Talibannıñ» atı mälim komandirleriniñ biri Panjşer şatqalında oqqa wştı. Bwl turalı Wlttıq qarsılıq şebi äleumettik jeli arqılı mälimdedi.
Atalğan mälimdemede Ahmed Masud jetekşiligindegi Panjşer küşteri tälipterdi körnekti komandirleriniñ biri Mavlavi Fasihuddindi atıp öltirgenderin aytqan. «Taliban» tarabınan bwl turalı resmi mälimdeme taratıldı.
Bwl apqarat taraudan bwrın Wlttıq qarsılıq şebiniñ baspasöz mälimdemeşisi Fahim Daştinin tälipter jağınan öltirilgeni turalı mälimet tarağan bolatın. Onıñ qanday jağdayda qaza tapqanı turalı anıq mälimet joq.
Soñğı künderi «Taliban» auır şığınğa wşırağanına qaramastan Panjşerdegi qarsılıq küşterine tu sırtınan şabuıl jasauda. Tälipter tarabı jüzdegen adamnıñ közin joyğanın, onıñ arasında şeteldikter de bar ekeni turalı mälimetter tarauda.
Al keşe, 5 tamız jeksenbi küni tälipterge bağınbağan soñğı provinciyağa «Taliban» küşteri üş jaqtan bir uaqıtta şabuıl bastadı. Qazir keskilesken wrıstar Panjşerdegi Anava, Ruha, Pariyan jerlerinde bolıp jatır.


text:
Tön'yaq Koreya liderı Kovid-19nı ciñülären belderde
Anda berençe yoqtıru oçrağı äle 12nçe mayda ğına raslanğan ide
Tön’yaq Koreya liderı Kim Çen In koronavirus kizüen ciñülären belderde. Ul böten dön’yada Kovid-19 xakimlek itkän çorda 2 yıl buyı ilendä älege çirneñ kürenmäwen alğa sörde. Tik 12nçe mayda ğına Tön’yaq Koreya berençe yoqtıru oçrağın räsmi bularaq rasladı.
Kim Çen In kizüne kontrol’gä aluda tırışlıq quyğan mediśina xezmätkärläre belän oçraşıp, ciñügä öleş kertüçelärne qotladı. Ul alarnı “cannarın qızğanmıyça ilneñ häm xalıqnıñ iminlegen fidakyarlarça yaqlağan batır front suğışçıları” dip atadı.
Kim Tön’yaq Koreyadağı sośial’ sistemanıñ dön’yada iñ yaxşısı buluın citkerde. Şul säbäple ul keşe tormışınıñ ışanıçlı saqçılarınnan küp närsä kötülären dä östäp äytte.
Kim Çen Innıñ qız tuğanı, Koreya Êşçelär partiyäse üzäk komitetı räise urınbasarı Kim Yo Çjon çirneñ Kön’yaq Koreya çigennän şarlar belän cibärelgän broşyuralar häm çit matdälär arqasında kerüen alğa sörä. Ul, ägär Seul moña çik quymasa, üç alu belän yanıy.
Kim Yo Çjon abıysınıñ kizü belän köräştä üz-üzen ayamawın maqtap telgä ala. Anıñ äytüençä, Kim Çen In, üze virus êläktergän xäldä dä, êşläwdän tuqtamağan. “Yuğarı temperatura belän awır xäldä buluına qaramastan, ber mizgel dä yal itmiçä üz cawaplılığındağı keşelär turında uyladı,”-di ul.
Tön’yaq Koreya berençe awırtu oçrağın räsmi bularaq 12nçe mayda terkäde, ä 29nçı iyül’dän inde däwlät mediası ildä “şöbhäle oçraq” kürelmäwen belderde.
İldä citärlek däräcädä Kovid-19 testları yuq, şuña kürä çın sannarnı belü mömkin tügel dip uylanıla. Anda däwlät 4 million 77 meñ yoqtıru oçrağın rasladı. 12nçe maydan birle koronavirustan 74 keşeneñ ülüe belderelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Ukraina toraq punktlarnı kire ala
Zelenskiy kiçäge belderüendä sentyabr’dän birle barı Xar’kov töbägendä 450dän artıq toraq punktnı Rusiyä köçlärennän kire aluların äytte
Ukraina portlarınnan cibärelgän aşlıq
Ukraina portlarınnan cibärelgän aşlıq miqdarı 6 millon tonnadan artıp kitte


text:
Çarşenbe künü, fevral 11-de, saat 19:00, «Krımenergo» hadimi bozğun ava sebebinden – şimaliy-şarqiy yelniñ 28 m/s artmasından – Qırımnıñ bir sıra meskün yerinde elektroteminlevniñ söndürilmesi aqta bildirdi.
Bunı Qırım Fevqulâde işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Malüm olğanı kibi, Aqmeçit rayonı – 1 ve Aqmescit rayonınıñ – 11 meskün yeri ışıqsız qaldı.
İçtimaiy emiyeti olğan obyektlerde ışıq söndürilmedi, deyler nazirlikte. Mında şunı da qayd eteler ki, tamir işleri fevral 12-de saba başlandı.
Qırım gidrometeorologiya regional merkeziniñ malümatına köre, fevral 12 künü qar yağması, buzlavuq, qoyu tuman, şimaliy-şarqiy yelniñ 17-22 m/s olması beklenile.


text:
Mayısnıñ 22-nde Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qısmen mahkeme ekspertizasınıñ materialları oquldı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa adliyeci Edem Semedlâyev haber etti.
«Onda (ekspertizada– QA) mutehassıslar, işniñ iştirakçileri «Hizb ut-Tahrir» azası olğanlarını öz hulâsalarını gizli diñlegenleri esasında çıqarğan. Ekspertizanıñ tahminen 70 saifesi oquldı, umumen ise o 400 saifeden ibaret», – dep ikâye etti Semedlâyev.
Mahkemede Ukrainanıñ Rostov-na-Donu şeerindeki Baş konsulı bar edi, dep haber ete «Qırım birdemligi».
Haber etilgenine köre, paralel olaraq mahkeme oturışuvı Aqmescitte de videobağ vastasınen devam etken. Nevbetteki otıurışuv mayısnıñ 23-ne tayin etildi.
2016 senesi fevral-mart ayları arasında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Üsein Kuku, Muslim Aliyev, Enver Bekirov ve Vadim Sirük tutulıp alınğan edi. Olar Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqası olğanındsa qabaatlanğan edi.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» mahkemelerini Aqmescitte köçme oturışuvda keçire edi. Ondan soñ tevqif etilgen qırımlılar Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Ukraina tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» altı iştirakçisiniñ azat etilmesi talap etken edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.Halqara uquq işğal etilgen territoriyalarda işğalci devlet qanunlarınıñ kirsetilmesini yasaqlay.


text:
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2020-jıl 11-noyabrdegi "Ózbekstan Respublikasında 2023- jılda xalıqtı dizimge alıwǵa tayarlıq kóriw hám onı ótkeriw ilájları haqqında" ǵı 710-san Qararına muwapıq, 2022- jıldıń 1-31 avgust kúnleri respublikamızdıń barlıq aymaqlarında xalıq punktlerinde turaq-jay hám imáratlar dizimin dúziw hámde registratorlıq aymaǵınıń sxemalıq rejesine anıqlıq kirgiziw maqsetinde registratorlardı jumısqa shaqırıw belgilengen. Jumsqa biriktirilgen registratorlarǵa usı jıldıń 1-3 avgust kúnlerinde arnawlı islep shıǵılǵan joba tiykarında oqıw seminarlar shólkemlestirilmekte.
Usı oqıw seminarları Qaraqalpaqstan Respublikasınıń barlıq qala hám rayonlarında ótkerilmekte. Oqıw processinde registratorlarga ózlerine biriktirilgen aymaqtaǵı barlıq turaq-jaylar hám xalıq jasaytuǵın naturaq jaylar dizimin dúziw, xalıq sanına anıqlıq kirgiziw hám de kartalardı úyreniw processinda júzege keletuǵın mashqalalardı saplastırıw boyınsha tolıq túsinikler berilip atır.
Málimleme xızmeti


text:
Tarih ve mimarcılıq abidesi olğan Han saraynıñ UNESCO bütün dünya asabalıq cedveline kirsetilüvi boyunca sualniñ muzakeresi belgisiz müddetke toqtatıldı.
Bu aqta Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ müdiresi Elmira Ablâlimova bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«UNESCO rus temsilciligine muracaat-mektüpni yolladıq. Bizge al-azırda bu mesele baqılmaycağını bildirdiler», – dedi müdire.
Bağçasaray medeniy-tarihiy qoruğı 2011 senesi küzde UNESCO Bütün dünya asabalığı cedveline kirmek içün arizanı yollağan edi. Ba arizanı 2003 senesi azırlamağa başlağan ediler.
Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ yolbaşçılığı Han saraynıñ UNESCO Bütün dünya asabalığı cedveline 2014 senesi yaz-küz mevsiminde kirecegine ümüt besley edi.


text:
Faal qırımtatar gençlerinden ibaret olğan teşkiliy komitet Aqmescit memuriyetine tekrar ariza berip, iyün 27-de Borçoqraq mikrorayonında Qırımtatar bayraq kününi keçirmek ruhsetini almaq istey.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Aqmescit şeeriniñ memuriyeti teşkilâtçılarğa Qırımtatar bayraq kününi qayd etilgen yerde keçirmege izin bermedi.
Cevapta aytıla ki, «bu yerde ve diger yerlerde tedbirlerniñ keçirilmesi imkânsız, çünki diger qırımtatar teşkilâtı aynı yerde ve aynı saatte tedbir keçirmege planlaştırğanını bildirgen edi».
Şeer memuriyeti Qırımtatar milliy bayraq kününiñ keçirilmesi içün diger yerni teklif etip olamağanını bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisine mayıs 18 Bütün Qırım matem mitingini de aynı sebepten keçirmege izin bermegen ediler.
Teşkilâtçılar bir sıra tedbirni keçirecek ediler – fotoresimler yarışı, bala resimleri yarışı, küreş, kvest.
Kiyevde iyün 3-te flash mob başladı. Onıñ maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden alıp ketip, qırımlılarğa birdemlik timsali olaraq bermektir.
Qırımtatar bayrağı kök tamğalı bayraqtır. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi tesis etilgen edi.


text:
Kefede (Feodosiya) iyün 15-inde "Barabulka" balıq yemekleri festivali açıldı, o eki kün olacaq. Şeerniñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bu endi altıncı böyle festival.
Festivalnı yerli şeer şurasınıñ başı Anjela Serdükova ve şeer memuriyetiniñ başı Sergey Bovtunko açtı.
Privokzalnaya meydanında onlarnen food court yerleşti, anda çeşit-türlü balıq ve deñiz aşayt mallarını tapmaq mümkün.
Bu yıl, teşkilcilerniñ aytqanına köre, kefeliler ve şeer musafirleri içün dört türlü balıqtan 100 litrden ziyade balıq şorbasını pişirip, bedava tarqattılar.
Merasim programmasına köre, iyün 16-sında bayram kontsertinden ğayrı, alev şousı da olacaq.


text:
Mültimedia
Korotkih BMT(OON)da qırımtatar qadınlarınıñ vaziyetini añlattı
Çarşenbe künü, 6 iyülde Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Lüdmila Korotkih BMT(OON) tamır halqlarnıñ haqları boyunca Ekspert mehanizmniñ toplaşuvında iştirak etti. Çıqışında Korotkih qırımtatar qadınları tek Qırımda degil de, yañı işğal etilgen topraqlarda da rusiye şiddetiniñ qurbanları olğanını qayd etti.
Çıqış metini
Eñ-evelã BMT(OON) tamır halqlar içün göñülli yardım Fonduna bu sessiyada iştirak etmek imkãnı içün minnetdarlıq bildirem.
Tamır halqlar temsilcileri olğan qadınlar insan haqlarını bozuvları, cenk şaraitinde şiddet telükesi altında bulunmaqtalar, bu da içtimaiy, siyasiy ve iqtisadiy qorumasızlıqnı kerginleştire. İnsan haqlarınen bağlı vaziyetniñ fenalaşması, antiterroristik ve sıñırlama qanunları tamır halqlarnı temsil etken qadınlarnıñ sesini bastıra. Avtoritarizm, tanımamazlıq neticesinde qadın-qızlar öz şahsiy ve kollektiv haqlarını qorumaq ğayretleri içün taqip etilmekteler. Sahte qabaatlama, qorquzmalar da bularğa ait.
Tünevin rusiye federatsıyasınıñ tamır halqlarnı temsil etken qadınlarğa nisbeten munasebetiniñ şaatı oldıñız. Böyle areketlerni takbih etken tamır halqlar temsilcileri ve diger ülkelerge minnetdarlıq bildirem.
Qırım işğali devamında yarımadada 12 qadın elãk oldı, olardan 3 qırımtatar. 82 yaşında olğan Veciye Kaşkanıñ, onı tutuqlamaq istenilgende can bergeni- sahte huquqqoruyıcılarnıñ qırımtatar qadınlarına qaşrı basqınıñ deşetli misalidir.
Advokat Emine Avamileva ağımdaki sene 5 mayısta öz vazifesini becergen vaqıtta 5 künge idariy hapiske alındı.
Rusiye Ukrainağa qarşı cenk başlatqan soñ yañı işğal etilgen Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde qırımtatar qadınları taqip qurbanları oldılar. 4 qırımtatar qadın zorbalıqnen qaçırıldı.
Qırımtatar qadınları adet üzre siyasiy hayatta faal iştirak etip kelgenler. Böyle etip, Milliy Meclis yasaq etilgeninden ve Qırımda işğalcı hakimiyetniñ areketlerinden dolayı öz temsilcilik vazifelerini amelge keçirmesinde bayağı sıñırlandılar. Aksiy alda, Qırım yarımadasında böyle faaliyet sebebinden ekstremist teşkilãtnıñ faaliyetinde iştiragında qabaatlanmaq ve memuriy mesuliyetke çağırılmaq mümkün.
Bundan dolayı Rusiyeden qırımtatar qadın-qızlarğa qarşı diskriminatsıya ve basqını ve işğal etilgen territoriyalarda bütün tamır halqlar temsilcileriniñ taqibini toqtatmağa talap etemiz.
Ekspert mehanizmge qadınlarnıñ dünya inkişafındaki iştiragı, barışıq añlaşmalarında rolü kibi meselelerini ögrenmege ve tamır halqlarnı temsil etken ve taqip etilgen qadınlarnıñ qoruv usullarını işlep çıqarmağa tevsiye etemiz.


text:
2020 jılı Britaniyanıñ halıq sanı keskin qısqarıp ketti. Demografiyadağı mwnday jağdayı Ekinşi düniejüzilik soğıstan beri bolıp körmegen. Ekspertterdiñ rastauınşa pandemiya sebebinen elden şamamen 1,3 mln adam şığıp ketken.
2004 jılı Şığıs Europadağı birqatar ölkeler EO qwramına kirgennen keyin Britaniyanı közdey mıñdağan migranttar ağılğan bolatın. Sol kezdegi Britan Wlttıq statistika ortalığı migranttardıñ sanın dälme-däl anıqtap şığu mümkin emes ekenin aytqan. Ekspertterdiñ sözinşe qazirgi jağday da sonday, elden şığıp ketkenderdiñ sanın anıq aytu qiın.
Britaniyada halıq sanınıñ kürt qısqarıp ketkeni turalı Djonatan Portes men Maykl O'Konnor attı ekonomister öz zertteu nätijesin BBC-men bölisken eken. Olarzertteulerine süyene otırıp 2019 jıldıñ üşinşi toqsanınan 2020 jılğa deyin elden 1,3 mln şamasındağı migrant şığıp ketken boluı mümkin dep körsetti. Olardıñ esebinşe, London qalasınıñ özinen 700 mıñ adam şığıp ketken, bwl ortalıq qalanıñ 8 payız halqı kedegen söz.
Atalğan zertteuşiler migranttar sanınıñ keskin qısqaruın pandemiya saldarınan jwmıs orındarınıñ qısqarıp ketuimen tüsindiredi. Äsirese, migranttar köbirek jwmıs isteytin meyramhana, turizm salaları karantindik şekteulerden köp zardap şekti. Bwl jağdaydıñ janama sebepteri qatarında köptegen joğarı oqu orındarınıñ onlayn oqıtuğa ötuimen tüsindiruge de boladı. Britaniyağa bilim izdep baratın şeteldikter alıs aralıqtı oquğa mäjbür.
Migranttar sanı kürt qısqarqan ortalıq qala tek London emes, Mäskeu de pandemiya kezinde özindegi migranttardıñ 40 payızın joğalttı. Bwl mälimetti bıltır qaraşada Mäskeu qalalıq ükimet resmi mälimdegen bolatın. Mälimetke säykes, saldarınan qwrılıs jäne kommunaldıq salalar zardap şekken. Mäskeudegi mwnday jağdaydı bıltır köktem jäne jaz aylarında Resey şekaralarında qamalıp qalğan orta aziyalıq migranttar mäselesinen-aq salmaqtauğa boladı.
RF ükimeti taratqan birqatar statistikalıq mälimetterden eldegi migranttardıñ 54 payızı jwmıssız qalğanın nemese aqısız eñbektermen kün köre bastağanın, 32 payızı tolıqtay kiris közderinen ayırılğanın bile alamız. Keybir zertteuler nätijesi Reseydegi äleumettik toptar arasında migranttardıñ indetke şaldığu körsetkişiniñ joğarı ekenin köruge boladı.
Bwğan deyin Batıs elderi, äsirese Batıs Europa elderi migraciya ağınınan alañdap kelgen. Migranttar ağımı wlttıq qauipsizdik pen ekonomikalıq qauipsizdikke qauip töndiredi dep qarağan. Alayda, Jahandıq indetten keyin migranttar ağını ekonomikalıq ösimge serpin berip otıratının körsetti. Bwnday pikirdi 2005 jılı Angliya bankınıñ jetekşisi Mervin Kiñ de aytqan eken. Ekspertterdiñ aytuınşa, alıp şaharlardıñ köp sandağı migranttardı joğaltuı qısqa merzimdi oñ äser bergendey köringenimen, ekrnomikanıñ wzaq uaqıttıq damu müddesine keri äser etpek.


text:
TaTapcTaH Илбaшы PөcTәM MиңHexaHoB Tөpkиядә / Tatarstan İlbaşı Röstäm Miñnexanov Törkiyädä
TaTapcTaH ДәүләT бaшлыrы PөcTәM MиңHexaHoBHың Tөpkияrә эшлekлe cәфәpe дәBaM иTә / Tatarstan Däwlät başlığı Röstäm Miñnexanovnıñ Törkiyägä êşlekle säfäre däwam itä
Miñnexanov Törkiyä sänäğät häm säwdä ministrı Mostafa Varank belän oçraştı. Alar “Gebkim” maxsus sänäğät töbägendä buldı. Miñnexanov: “Tatarstanda maxsus iq’tisadi zonalar yasağanda, bez Törkiyä täcribäsenä dä tayandıq”, - dip äytte.
Tatarstan Däwlät başlığı Miñnexanov Törkiyä säfäreneñ berençe könendä İstanbul şähär xakimiyäte başlığı Äkräm İmamoğlu häm İstanbul vilayäte başlığı (gubernatorı) Ali Yerlikaya belän dä küreşep söyläşte.
İstanbul gubernatorı süzlärençä, İstanbul – Törkiyä Cömhüriyäteneñ iq’tisadi üseş üzäge häm töp sänäğät şähäre. Monda ilneñ töp bankları, Tatarstan biznesı belän xezmättäşlek itä torğan êre kompaniyalar urnaşqan.
“Tatarstan inde bulğan bağlanışlarnı nığıtuğa ğına tügel, başqa ölkälärdä xezmättäşlekne üsterügä dä ömetlänä”, - dip östäde Röstäm Miñnexanov.
İstanbul mêrı (şähär xakimiyäte başlığı) belän oçraşu waqıtında “Bügen Tatarstan belän Törkiyä arasında xezmättäşlek turında kileşü ğamäldä, Qazanda sezneñ ilneñ General’ konsullığı uñışlı êşli, ä İstanbulda – bezneñ respublika wäkillege”, - dip iskärtte Röstäm Miñnexanov.
“İke yaq arasında bügenge köndä muniśipal’ däräcädä qardäşlek turında 18 kileşü tözelgän. Qazan häm İstanbulnı daimi aviaêlemtä bäyli, ul 22nçe iyün’dä torğızılğan”, - diyelä Tatarstan prezidentı matbuğat küzätüe belderüendä.
Törkiyägä êş säfäre qısalarında Tatarstan İlbaşı Röstäm Miñnexanov “Mäğ’lümati texnologiyalär üzäne” texnologik üseş töbägendä buldı. Anda Tatarstan Däwlät başlığına Törkiyäneñ berençe êlektromobilen kürsättelär.
Tatarstan ilbaşı êşlekle säfär qısalarında Törkiyädä yäşäwçe tatarlar belän dä oçraştı häm İstanbulda tramvay yulı tözeleşe arqasında yabılıp torğan Tuqay parkı açılışında da qatnaştı.
Tatarstan İlbaşınıñ bügenge programmasında Törkiyä Böyek Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop häm İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan belän oçraşu küzdä totıla.
Fotosürät tatarstan.ru säxifäsennän alındı
Bäyläneşle xäbärlär
Kuşadası häm Amasrada kruiz xäräkäte
Aydınnıñ Kuşadası ilçäsenä 4 köymä belän 8 meñ 968 turist kilde
İstanbul aêroportı dönyanıñ iñ yaxşı hawa mäydanı
İstanbul hawa mäydanı – dönyanıñ iñ yaxşı aêroportı bulıp saylandı
Törek hawa yullarınnan Urta häm Tön’yaq Awrupağa oçu kampaniyası
Törek hawa yulları (THY) Urta häm Tön’yaq Awrupağa bar närsä kertelgän barıp qaytu 149 dollardan başlanğan bäyälär belän oçu mömkinlegen täq’dim itä


text:
05 Oraza ve Quran şefaatçidir | Ramazan Nefesi
Kim esap kününde şefaat istemez? Kim bu düñyada esap kününde, yani qıyamet kününde “men qurtarılacam“ ayta bilir? Buña emin ola bilir? Elbette ki kimse bunı aytıp olamaz! Aşkârdır, kimse buña emin olamaz! Kim esap bergende Allahnıñ qarşında şefaatçi istemiye bilir? Nasıl bu düñyada bir menfaat, fayda içün qarar saibinıñ qarşısında epimiz dost, şefaatçi, destek bergeni qıdıramız, öyle de kelecek düñyada Allah qarşısında bu imkânı qıdracaqmız! Bu aşkârdır. İşte ResulüLLah (aleyhi-s-selâm) buyura ki…


text:
Nyu York
- Bu maqale Nyu York şeeri aqqındadır. Ştat içün Nyu York (ştat) maqalesini baqıñız.
Nyu York (inglizce New York City) – Amerika Qoşma Ştatlarınıñ eñ büyük şeeri ve dünyanıñ eñ büyük şeerlerinden biridir. Ealisiniñ sayısı 8 244 910 (2011 senesi)[1]. Nyu York aglomeratsiyasında 18,9 million adam yaşay. Şeer Atlantik okeannıñ yalısında, Nyu York ştatınıñ cenüp-şarq parçasında buluna. Yüz yıldan berli dünyanıñ eñ müim ticaret, maliye, siyaset ve medeniyet merkezlerinden biridir. Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ baş merkezi Nyu Yorktadır.
Tüpyazılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Roberts S. Population Growth in New York City Is Outpacing 2010 Census, 2011 Estimates Show // The New York Times. — 2012 aprel 5.


text:
Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavına qol tutqan deputatlar sırasına kirgen Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Georgiy Logvinskiy dey ki, bazı «formalı insanlarnıñ» areketleri tek aktsiyanı degil de, ukrain devletini de itibardan tüşüre. Aytqanı kibi, qamaçav noqtalarında vatandaşlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını qayd etmek ve uquq qoruyıcılarğa bildirmek kerek.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qamaçav ştabınıñ call-merkezi bar, anda telefon etip, haber bermege kerek, bu kibi areketler videoğa çekilse, minnetdar olurmız. Olarnı uquq qoruyıcılarğa bermege rica etemiz, ştabğa bildirmek. Telefonım er vaqıt açıq, Rada saytında o bar. Muracaat olsa, vatandaş aqlarınıñ er bir bozuluvına seslenecegim», – dey deputat.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ temsilcileri oktâbr 6 künü Herson vilâyeti «Çonğar» kiriş noqtası rayonında teşkerüvni keçirdi. Malümatqa köre, neticede nice bozuluv qayd etildi. Uquq qoruyıcılar deyler ki, uquq qoruyıcı organlarınıñ temsilcileri olmağan silâlı insanlar maşina aydavcılarını salonlarını açmağa ve vesiqalarnı köstermege mecbur eteler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov «112 Ukraina» telekanalınıñ efirinde Qırımda «ukrain diversantlarınıñ» yaqalanması aqqında nevbetteki haberni izaatladı.
«Men er taraftan, Rusiye FSB vekillerinden de, sesledirilgen beyanatlarnı diqqatnen közettim. Evelleri men «Nomos» cemaat teşkilâtınen işbirlik tuta edim, olar Qara deñiz havuzı ve telükesizlik mevzularında meraqlı taliller azırlay ediler. Bu kene de FSB-niñ uydurğan ğayesi. Men bellesem, bizim devletimizge qarşı Rusiye tarafından nevbetteki haber ücümi azırlanıla, olar uydırdılar ve bu provakatsiyanı kerçekleştiediler. Endi olar bütün dünyağa decekler ki, sanki Ukraina devleti Qırımğa terroristlerni yollay. Bu, Qırımda yaşağan bizim insanlarımını qorqutmaq içün de yapıla», – dedi Çubarov.
İşğal etilgen Aqyarda yaqalanğan Dmitriy Ştıblikov ve Aleksey Bessarabov 2014 senesine qadar «Nomos» merkezinde arbiy ekspertler olaraq çalışa ediler.
10 noyabrde Rusiye Federal telükesizlik hızmeti işğal etilgen Aqyarda noyabr 9 künü sanki «Ukraina mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş idaresine bağlı olğan sabotaj-terroristik taqımınıñ azalarını» yaqalanğanını bildirdi.
Birazdan soñra Ukraina Mudafaa nazirligi bu malümat «uydurma» olğanını bildirdi.
Kremlin nezareti astındaki Aqyarnıñ Lenin rayon mahkemesi Aqyarda yaqalanğan «diversantlarnı» noyabr 10 künü eki ayğa apiske oturttı.
Rusiyeli Ren TV telekanalı «qırımlı diversantlarnıñ» yaqalanmasını köstergen video levhanı numaiş etti.


text:
Bağçasarayda eki tilde tasil bergen zemaneviy mektep qurulacaq
“Rus ve qırımtatar tilinde tasil bergen mektepniñ qurucılığı balalar içün qoşma yerler yaratmağa imkân yerecek: müessisege 600 talebe qatnay bilecek. Üç qatlı bina Mira soqağında qurulacaq”, — dep, haber ete Glavgosekspertiza idaresiniñ matbuat-hızmeti.
Leyhağa binayen, mektepte çeşit fenler boyunca zemaneviy kabinetler, tedbirler içün salon ve sportzal, ustahaneler, tıbbiy blok, kitaphane, aşhane donatılacaq. Mektep yanındaki territoriyada sportiv zona olacaq.
Leyha yaratıluvında imkânları sıñırlı olğan balalarğa tasil bermek içün şaraitler de nazarda tutula.
Mektep qurucılığına “Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarnıñ 2020 senegece içtimaiy-iqtisadiy inkişafı” adlı federal maqsadlı programmadan maliye ayırıla.
Menba : tat.rus4all.ru


text:
Qırımda olğan politsiya hadimleri yerli degiller, yatlar. Qısqa boyu, sarışın, siñirli. Şimalden kelgen, cenübniñ küneşi altında yanıp küygen soyları. Kirpikleri bile bem-beyaz.
Aqmescitte 5-8 adam olıp yüreler. Aşıqıp keteler, bir yerde çoq oturmaylar.
…Puşkin soqağı daima şeerniñ esas sanasını añdıra edi. Bu soqaq boyunca er vaqıt adamlar kezineler. Qavehane, tükânlar, filarmoniya, kinoteatr, teatr bu yerde yerleşe. Onda bulunğan adamlarnıñ episi biraz aktrlar, bazıda seyirciler sıfatında bulunalar. Üstünden degil, soqaqnı körmek, biraz turmaq içün keleler. Er vaqıt böyle edi.
İşte, bu kiriş. Devamı böyle:
Puşkin soqağı, endi qaranıq tüşip başladı. "Spartak" kinoteatri yanında, qavehane, aphane yanında politsiya hadimleri alçaq boylu erkekni alıp keteler. Politsiya vekillerinden biri erkekniñ qoltuğına yapıştı, ekincisi yaqasından tuta. Daa üçü başqa kenardan keteler.
Artından - orta yaşlı qadın ve qızçıq. Aşıqalar. Qadın eyecanlı.
Kelip-keçkenler olarğa baqalar, er kesniñ diqqatını celp eteler. Ziyadesi qadın.
Bir politsiya hadimi olarğa yaqınlaştı:
- Ne içün ketesiñiz? Ne içün ketesiñiz?
- Qayda onı alıp kettiñiz? Meni de alıñız! Bizni alıñız!
- Qıçırmañız!
- O – ermeni! Men – yeudiy! Mına bizim miletimiz!
- Qıçırmañız!
- Meni de alıñız! Baq qızım, babamıznı apis ettiler! Nemseler böyle cenk vaqtında yapa ediler. Bizni de onen alıp ketiñiz!
Erkek apansızdan toqtalıp, çevirile. Soñ üstüne asılğan siñirli yat sarı erkekler ile adımlamağa devam ete.
Bui se, haberlerden alınğan malümat:
Şu künü, noyabrniñ 15-nde, Aqmescitte politsiya hadimleri teşkerüv keçire ediler, slavân tışqı qıyafeti olmağan erkeklerni yaqaladılar. Anda, olarnı qayd etip, parmaq izlerini aldılar. Yüzden ziyade adam politsiyanıñ qoluna tüşti. Politsiya hadimleri erkeklerni bazar kirişinde ve kavehanelerde qıdırdılar.
Bu areketlerniñ episi qırımtatarlarnı Maydannıñ bir yıllığı arfesinde qorquzmaq maqsadınen yapılğanına oşay.
İvan Ampilogov, Qırımdan rus yazıcı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırımda yaşağan semetdeşlerine mayıs 18-de hatıra yerlerine kelip, sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
Onıñ fikirince, yarımadada facialı yıllıq munasebetinen kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi yasaq etilgeninden sebep qırımtatarlar bunı yapa bileler.
«Qırımda qırımtatarlarnı işğalciler ve hızmetçiler teşkil etken tedbirlerde iştirak etmege mecbur etmege tırışalar», – dep yazdı Meclis reisi Facebookta.
O, çarşenbe künü saat 11:45 Qırımdaki hatıra taşları ve 1944 senesi mayıs 18 künü faciasınen bağlı yerlerde toplaşıp, sürgünlik ve ğurbette elâk olğanlarnı dua ile añmağa çağırdı.
Çubarov Ukrainada keçirilecek sukünet daqqasına qoşulmağa rica ete. Sukünet daqqasından soñ maşinalarnıñ ses berecek, dep bildirdi o.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Er yıl Qırımda sürgün kününe bağışlanğan kutleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilüvi yasaq etildi.
Kyiv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Belgili qoğam jäne memleket qayratkeri Baltaş Twrsımbaev pen sayasetker Rısbek Särsenbaywlı Penjim uaqiğası turalı oy bölisti. The Qazaq Times ..
Bügin Almatı qalası, Alatau audanınıñ «Şañıraq-2» ıqşam audanında Qwrman Älmerekwlınıñ (1688-1736) jatqan jerine twrğızılğan keseneniñ saltanattı aşıl..
Qazaqstannıñ eks-densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov pen onıñ orınbasarı Oljas Äbişev memleketke 1,5 mlrd teñge köleminde şığın keltirdi degen kü..
Arıs qalasındağı törtinşi jarılıs 2019 jılı jazda bolğanı belgili. Mıñdağan adamnıñ ömirine qauip töndirgen äskeri qoyma şeneunikter uäde etkendey juı..
Mäjilis jäne mäslihat saylauına 11,8 mln azamat dauıs bere aladı. Saylauda uaqıtşa tirkeui bar-joğına qaramastan barlıq qazaqstandıqtıñ qatısuına mümk..


text:
Ukrain IT mütehassısları «Crimean Wars» bilgisayar oyunını işlep çıqardılar, mında topraqnı «zapt eticilerden» qurtarmağa, qarşılıq köstermege mümkün.
Qırım.Aqiqatqa oyun müelliflerinden biri Sergey Katriç aytqanı kibi, «Crimean Wars» oyunını uydurmaq ğayesi apansızdan peyda oldı. «Öyle bir şey yapayıq, atmağa ve tuvğan topraqnı qurtarmağa mümkün olur».
Onıñ sözlerine köre, başta şaqa ete ediler, soñra sınap baqmağa qarar aldılar, ressamnı taptılar.
Dey ki, endi izaatlar bar. «İnsanlar, ğaliba, begene», – dey o.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
İşğal altındaki Qırım sakinleri hastahanelerdeki nevbet ve ekimlerniñ yavaş qabul etkenlerinden şikâyetçiler. Meselâ, Qarasuvbazar poliklinikasında Qırım sakini olğan Yelena Melkonyan yalıñız talon almaq içün aman-aman eki saat nevbette beklemege mecbur qalğan. Kreml nezaretindeki memurlar bunı sağlıq saqlav sistemasınıñ tekmil olmağanını sebep olaraq kösterip, «Rusiye vatandaşlarınıñ sağlığını saqlav esasları» federal qanunına deñişmeler kirsetmege rica eterek, poliklinikalardaki tar saa mütehassıslarına doğrudan yazılmasını uyğun dep köstermekteler. Umumrusiye halq frontınıñ ekspertleri keçken sene Qırımdaki kösterilgen tibbiy yardım keyfiyetinen bağlı monitoring keçirererk, bazı bir hatalarnı tapqanlar.
Aynı zamanda yarımadada tibbiyetniñ irişilir olmasına tibbiyet mütehassıslarınıñ yetişmeyuvı da bir sebeptir.
Aqyarlı jurnalist Andrey Vasilyev qayd etkenine köre, hastalar tek bir ekimni ziyaret etmek içün ayrı bir qaç nevbette beklemege mecbur qala ekenler.
Bölük terapevtine kirmek içün 3-4 kün evelsi yazılmaq mümkün, tar saada çalışqan mütehassısqa kirmek içün 10 künden başlap üç aftağace beklemek kerekAndrey Vasilyev
– Maña köre, bu sistema insanlarnı daa ziyade horlamaq içün qurulğan kibi kele. Dersin ki, aslında hastalarnıñ qaydı bilgisayar vastasınen yapıla ve bu esnas tez ve qolay olmalı, amma online talon alınğanına baqmadan, epbir hastahanege barıp, 40-50 kişi artında nevbet bekleyerek, kene de bilgisayar vastasınen yapılğan blanknı toldurmaq kerek. Bu da ekim kirmesten evel yapıla, ondan da ğayrı ekimge kirmek içün nevbette beklemeli. Talonğa köre nevbet bir qaç kün, atta aftadan soñ kelmesi mümkün. Men bellesem, bu mesele mütehassıslarnıñ, hususan terapevtlerniñ işten ketmesinen bağlı. Bir çoq yer ekimsiz qaldı. Men taqip etip baqqanıma köre, bölük terapevtine kirmek içün 3-4 kün evelsi yazılmaq mümkün, tar saada çalışqan mütehassısqa kirmek içün ise 10 künden başlap, üç aftağace beklemek kerek.
Andrey Vasilyevniñ sözlerine köre, Aqyarnıñ rusiyeli akimiyeti hastalar aqışını belli bir derecede bölmek maqsadınen poliklinikalarğa, işğalden soñ yasaq etilgen ekimlerniñ paralı qabul etmesi kibi ticariy hızmet şeklini keri qaytarmaq niyetinde.
Aqyarlı Qızıl haçnıñ sabıq yolbaşçısı, Qırımndan köçip kelgen ekim-mammolog Aleksandr Kovalenko, yarımadanıñ sağlıq saqlav sistemasında kompleksli bir çoq porblemler toplandı dep saya.
Şimdi problemlerge mütehassıs eksikliginden ğayrı, bürokratiya da sebep olmaqta. Ekimlerniñ vaqtını, hastalarnıñ vaqtını çalğan kereksiz yazıv-sızıv almaqta.Aleksandr Kovalenko
– İşğalden evel sistema yahşı çalışa edi: poliklinikağa ihtiyacıñ olğan künü barıp, kerek mütehassıs yardımını alabile ediñ. Şimdi problemlerge mütehassıs eksikliginden ğayrı, bürokratiya da sebep olmaqta. Ekimlerniñ vaqtını, hastalarnıñ vaqtını çalğan kereksiz yazuv-sızıv almaqta. Bulardan da ğayrı ilâclarnıñ keyfiyeti de bozuldı. İlaclarnıñ ekseriyetini bedava almaq mümkün, lâkin olar Rusiyede yapılğanı içün, obyektiv olaraq ukrain ilaclarındaki küçke saip degil. Qırımnıñ bazı sakinlerini men Kyivde qabul etken soñ, keri qaytqanda olar pek çoq ilac alıp ketmege ıntılalar.
Qırımlı radiodiñleyici böyle bir pissimistik qıymet kesüvinen razı degil:
«Asılında Ukraina zamanındsa da ekimler etişmey edi. Nevbetler kerçekten de bar, bu problem, ebet, amma Qırımda tibbiyetyernen kök kibi, musbet tarafqa deñişti. Anam Yalta hastahanesinde yatqanında, er şey bedava yapıldı, pamuq sarğı bezi alınmaq kerek degen bir ricalar yoq edi. Çetel ilacları da bedava. Onıñ içün, o zamannen şimdiki tibiiyet arasında – yernen kök arasındaki kibi farq bar».
Qırımlı cemaat erbabı olğan Edem Dudakov tahminlerine köre, Rusiyeniñ sağlıq saqlav sisteması ekimlerni bile-bile paralı klinikalarda çalışması içün itep çıqara.
Ekim künde 30 kişiden ziyade hasta qabul etmege istemey, çünki artqaç çalışqanı içün oña kimse ilâve para tölemey.Edem Dudakov
– Hususan köy yerlerinde olmaq üzre, bir çoq tibbiy müessiseler qapatılğanı sebebinden, köy sakinleri şeerlerge barmağa mecbur qalğanından dolayı nevbetler toplana. Ekim siziñ şikâyetleriñizni diñlemesinden evel pek çoq kâğıt toldurmağa mecbur qala. O, künde 30 kişiden ziyade hasta qabul etmege istemey, çünkü ziyade çalışqanı içün oña kimse ilâve para tölemey. Bir de bügünkü nevbetni tünevin kirip yetiştiralmağanlar «beslep tura». Bu şartlardan dolayı ekimler işten boşap, özlerine hususiy klinikalardan iş qıdırıp başlaylâr. Belki, işte bu Qırımda tibbiyetniñ bücet segmentini azaltmaq oğrunda yapılğan devletniñ bir strategiyasıdır.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
«Şuster LIVE» yayını devamında ofitserniñ qadını Larisa Mamçur omür-arqadaşınıñ alâ daa esirlikte bulunğanı ve onıñnen bağ olmağanı aqqinda tarif etti.
Yuliy Mamçur mart 22 kunü Belbek aviabolügi rusiye askerleri ve «Qırım imayesi» tarafından ucümğa oğrağanda esirge alındı. Onı sanki muzakere içün alıp kettiler, amma soñ belli olğanı kibi, Yuliy Mamçurnı apis etip, Aqyar türmesine atqan ekenler. Ukraina prezident vazifelerni eda etken Oleksandr Turçinov deral ofitserni azat etmege talap etti.
Bunıñnen beraber Dmıtro Delâtıtskiy, Kefe deñiz piyade batalyonnıñ komandanı ve onıñ muavini Rostıslav Lomtevniñ taqidrleri de alâ daa belgisiz qala. Olarnı tünevin rusiye spetsnazı basıp alğan arbiy qısımdan alıp kettiler.
Keçken afta Aqyarda rusiye tarafdarları Ukraina Arbiy-Deñiz quvetleriniñ ştabını basıp, flotnıñ komandanı Sergiy Gayduknı esirge aldılar. Rusiye mudaafa naziri Sergiy Şoyganıñ öz-özüni tayin etken Qırım akimiyetine muracaatından soñ, Gayduknı yolladılar.


text:
Qırımtatar halqınıñ liderini Osman padişalığında temel alğan mukâfat ile rağbetlemek qararnı Türk Cumhuriyetniñ prezidenti Abdullah Gül aldı.
İşbu nişan memleketler ara dostluq munasebetlerniñ inkişafı ve halqlarnıñ yaqınlaşuvı timsalidir ve memleketlerniñ baş nazir ya da nazirlerine, ve çetel temsilciliklerniñ vekillerine berile.
Mukâfat Türkiye nazirler Şurası tarafından berile, onı Prezident taqdim ete.
Bu nişanğa 2010 senesi Pakistannıñ 16-ncı baş-naziri Yusuf Riza Gilani, 2012 senesi Büyük Britaniya çetel işler naziri Jek Stro, 2013 senesi Felemenk senatınıñ Reisi Rene van der Linden ve Pakistannıñ 18-nci baş naziri Navaz Şarif nail oldılar.


text:
Esteriñizde bolsa, jıl basınan beri Nwr-Swltan qalasında «Til tazalığı – barşağa ortaq is» jobası bastau alğan edi. Qalalıq Tilderdi damıtu jäne arhiv isi basqarması atqarılğan şaralar turalı tolımdı aqparat ta bergen. Endi, mine jaña oqu mausımı bastalğan mezette joba qaytadan qızu qarqın aldı.
Aqparattıq-ideologiyalıq sipattağı auqımdı äri keşendi is-şara ötkizu kezek küttirmeytin mäsele ekenin aytqan edik. Osığan oray, "Til tazalığı - barşağa ortaq is" jobası ayasında Nwr-Swltan qalası äkiminiñ orınbasarı M. Bektwrova akciyanıñ ekinşi kezeñin bastağan bolatın.
Malika Erlanqızı audan äkimdikteri men qwzırlı organdarğa sırtqı (körneki) jarnamağa qatıstı naqtı tapsırmalar berdi.
Resmi organ qızmetkerleri men qoğam belsendilerinen qwralğan arnayı jwmıs tobı Til zañnaması talaptarınıñ saqtaluı bağıtındağı jwmıstardı ülken auqımda jalğastıruğa kiristi.
Sonımen, akciyanıñ kezekti şarası jeke menşik balabaqşalardan bastaldı. Onıñ özindik mäni de joq emes. Büldirşinder eldiñ erteñgi iesi, memlekettik tildi arı qaray örkendetip, är salada berik ornıqtıratın janaşırları ekeni mälim. Bala baqşadağı til tazalığı - wrpaq sanasınıñ tazalığı ekeni de dausız. Bwdan bwrın akciya ayasında jürgizilgen jwmıstar boyınşa jekemenşik balabaqşalardıñ sırtqı jarnaması men körneki aqparattarınıñ sın kötermeytindigi anıqtalğan. Elordamızda 210 jekemenşik balabaqşa bolsa, köp böliginiñ mañdayşa atauları men sırtqı (körneki) jarnaması til turalı zañnıñ talaptarına say emes bolıp şıqqan.
Endi mine, naqtı is qolğa alınıp, Tilderdi damıtu jäne arhiv isi Basqarması jäne Nwr-Swltan qalalıq käsipkerler palatası birigip jeke balabaqşa basşılarınıñ basın qosqan jiın aştı. Jiındı Basqarmanıñ Bas mamanı Aygül Ğizatqızı şaranıñ mañızına toqtala kelip, Memlekettik til normaların orındau, qatelikterdi tüzeu boyınşa naqtı talaptar qoydı. Qarsı saual qoyğandarğa zañ ayasında jäne tilge janaşır nietimen sauattı jauaptar berdi. Jiınğa qatısqan memlekettik mekeme qızmetkerleri oyların bildirip, zañdı qatañ saqtau kerektigin basa ayttı. Jeke menşik bala baqşa basşılarına Til turalı Zañınıñ talaptarı jan-jaqtı tüsindirilip, ädistemelik kömek körsetildi.
Qazirgi tañda memlekettik tildiñ qoğamdağı ayası kün sayın artıp kele jatqanı anıq. Alayda, nemqwraylıq tanıtıp, Til turalı zañğa salğırt qaraytındar da joq emes. Bwl jağday endi jiti nazarda bolmaq. Aldağı uaqıtta, qala äkiminiñ orınbasarı M. Bektwrovanıñ bekitken tapsırma - josparına säykes, jekemenşik balabaqşalardıñ sırtqı (körneki) jarnamasına Basqarma tarapınan monitoring jürgiziledi jäne onıñ qorıtındısı aşıq türde jariyalanadı. Qalanıñ tört audanın qamtığan bwl auqımdı akciya özge bağıttarda da jalğasın tabadı. Oğan memlekettik mekeme ökilderi men sauattı qoğam belsendilerinen qwralğan sarapşılar atsalısatın boladı. Barlıq nätije, atqarılğan şara äleumettik jeliler men BAQ-ta elge jetip otıradı.
Jaqında prezident Q.Toqaev öziniñ twñğış Joldauında "Qazaq tilin wltaralıq qatınas tiline aynaldıratın uaqıt keletinin" aytıp edi. Atalğan şara memleket basşısınıñ osı ideyasına ün qospaq. Büginde memlekettik tildiñ ahualı, äsirese elordamız Nwr-Swltan qalasındağı qazaq tiliniñ talapqa say boluı qatañ qadağalanuğa köşti.
Ötken aptada elorda äkimi Altay Kölginov Halıqaralıq «Qazaq tili» qoğamdıq birlestiginiñ Nwr-Swltan qalalıq filialınıñ jaña qwramın qabıldağan bolatın. Basqosu kezinde qaladağı qazaq tilindegi sauatsız jarnamalardı tüzetu jayı nazardan tıs qalğan joq. Bwl twrğıda "Til saqşısı" sındı bwrınğı birqatar jobanı qayta jañğırtu da aytıldı. Altay Seydirwlı birlestik müşeleriniñ memlekettik tilge qatıstı wsınıstarın qoldaytının bildirdi.
Memlekettik tildi damıtu, ayasın keñeytu el bolaşağı üşin öte özekti, mañızdı strategiyalıq bağıttıñ biri. Wlttıq sayasattıñ negizi bolıp sanalatın til mäselesi qoğam nazarın özine bwrıp otırğanı belgili. Qazaq tilin qoldanu zañ talaptarına say boluı köptiñ qoldauına ie bolıp otırğanın ayta ketken jön. Osığan oray, «Til tazalığı – barşağa ortaq is» jobası ayasında da köptegen kemşilikterdiñ qalıpqa kelip, qaladağı til tazalığı küşeye tüsetinine senemiz.
Mwrat Almasbekwlı


text:
Törkiyädän İranğa yärdäm
Törek hawa köçläre su basu afäte küzätelgän İranğa yärdäm materialları töyälgän oçqıç cibärde
Törkiyä saqlanu ministrlığınıñ sośial’ säxifädäge akkauntınnan yasalğan açıqlawğa kürä İranda barlıqqa kilgän su basu arqasında çatır häm odeyal kebek yärdämnär urın alğan Hawa köçlärenä bäyle ber oçqıç Änkaradağı Êtimesgut aêroportınnan kütärelep kitte.
Açıqlawda bolay diyelä: “Afät töbägenä ber oçqıçnıñ cibärelüe planlandı.”
İrandağı su basu fäläkätendä 61 keşeneñ ğomere özelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Süriyäneñ tön’yağında terrorçılar täêsirsez xälgä kiterelde
Süriyäneñ tön’yağındağı “Färat qalqanı” töbägenä höcümgä äzerlänüe bilgelängän “PKK/YPG” separatist terror oyışmasınnan 7 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Zelenskiydan Bayraktarğa orden
Ukraina İlbaşı idaräse ofisı başlığı Özdemir Bayraktar isemendäge Milli Texnologiya üzägenä bardı


text:
Mayısnıñ 5-nde Rusiyeniñ Arriya formulasına köre BMT-da resmiy olmağan oturışnı keçirgen soñ, bir sıra ülke Kremlden işğal etilgen Qırımdaki arbiy bulunuvınıñ arttırmasını toqtatmağa talap etti.
Belçika, Büyük Britaniya, Estoniya, İrlandiya, Almaniya, Norveç, ABD ve Frenkistannıñ muvafıq beyanatını BMT-daki Ukraina missiyası yayınladı.
«Biz, Rusiyeni vaqtınca işğal etilgen Qırımda ve Ukraina sıñırları boyunca arbiy bulunuvınıñ artmasını toqtatıp, tecavuzkâr ve turğunsızlaştıruv faaliyetini ve Ukraina toprağınıñ muvaqqat işğalini deral toqtatamasına çağıramız», – dep yazıla beyanatta.
Bundan ğayrı, Rusiyeni «Donbasta ateşniñ toqtatıluvına dair mecburiyetlerine riayet etmesine ve arbiy faaliyetiniñ şeffaflığını OSCE-niñ Viyana vesiqasındaki mecburiyetlerge uyğun olaraq temin etmesine çağırdılar».
«Rusiye tarafından QMC ve Aqyar şeerini işğal etme ıntıluvını qatiyen takbih etemiz. Rusiyeniñ arektelerinden raatsızmız, olar halqara uquqnı, şu cümleden BMT-niñ nizamnamesini bozalar», – dep israr eteler beyanatnıñ müelliferi.
2019 senesi dekabr ayında Pariste olıp keçken Normadiya dördü sammitiniñ neticelerine uyğun olaraq, Minsk añlaşmalarına köre Donbastaki çatışmanıñ barışıq yolu ile al etilmesine dair memleketlerniñ desteklerini de tasdıqladılar.
Beyanatta Ukraina topraq bütünligi ve suverenitetini tolu derecede ürmet etkenlerini de qayd ettiler.
Keçende G7 Tış işler nazirleri Rusiyeniñ mesülietsiz ve turğunsızlaştıruv areket tarzından raatsız olğanını bildirdiler ve ve Kremlniñ tarafından tehditke qarşı küçlerini faalleştirmege söz berdiler.
Aprelniñ 22-nde, Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımda «çeşitler arası talimlerni» keçirdi. Anda Rusiye arbiy müessisesiniñ yolbaşçısı Sergey Şoygu keldi. O, Cenübiy ve Ğarbiy arbiy okruglarında arbiy talimlerni yekünlemek qararını aldı ve ordular daimiy qaluv yerlerine qaytacaq, dep ilân etti. Qayd etilgenine köre, ordular mayısnıñ 1-ne qadar keri çekilmeli.
Soñki aftaları Ukraina ve ğarbiy ittifaqdaşları 2014 senesinden berli Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarında, işğal etilgen Qırımda, Qara ve Azaq deñizlerinde Rusiyeniñ asker sayısı iç olmağanı qadar arta, dep bildire. Moskva, Rusiye ordusınıñ Rusiyede (olar Ukrainağa ait Qırımnı da sayalar) areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dep qayd ete.
Qırımnıñ askeriyleştirilüvi
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye yarımadada ve Qara deñizde muntazam sürette arbiy talimler keçire, arbiy tehnikanı, hususan uçaqquvar mudafaa sistemasını ketirip qoya.
2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda ise Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.
Ukraina Baş ştabı, Rusiye arbiyleriniñ Qırımda yapqanlarını qanunsız dep adlandıra.
Ukrainanıñ BM daimiy vekiliniñ muavini Yuriy Vitrenko, Rusiye yarımadada nükleer silâsını yerleştirgeninden qorqqanını bildirdi. Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtip muavini Serğiy Krıvonis, Qırımda nükleer silâsı olması mümkün bir qaç yer bar, dep bildirdi. Onıñ fikirince, onıñ yarımadada yerleştirilüv ihtimali «ğayet büyüktir».
2020 senesi dekabr ayında Kreml temsilcisi Dmitriy Peskov Rusiyeniñ Qırımda «telükesizligi içün er şey yapmağa aqqı bar», dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası 2019 senesi dekabr ayında Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti.


text:
Keriç politehnik köllecindeki kütleviy öldürüv – «Qırımda terrorizmge qarşı telükesizlikni temin eteceklerniñ muvafaqiyetsizligidir». Böyle bir fikirni qırımlı advokat Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa seslendirdi.
Kürbedinovnıñ aytqanına köre, Rusiye mahsus hızmetleri «yarımadada qabaatsız qırımtatarlarnı tutmaq içün o qadar vaqıt sarf etip, kerçek telükeniñ ögüni almaq içün bir şey yapmadı».
«Tünevinki facia Qırımda terrorizmge qarşı telükesizlikni temin eteceklerniñ tam bir muvafaqiyetsizligini kösterdi. Anda Qırım yolbaşçısı degil, Qırımda terrorizmge qarşı tedbirlerni temin etken diger hızmetniñ reberi olmaq kerek edi. Keriçteki facia yerinde insanlarnıñ közüne baqmaq kerek edi», – dedi advokat.
Keriçteki kütleviy öldürüvde elâk olğanlarnıñ tolu cedveli derc etilgen edi. Daa soñra belli oldı ki, Keriçteki ücüm neticesinde elâk olğanlarnıñ sayısı 21-ge arttı.
Patlav çarşenbe künü Keriç politehnik kollecinde oldı. Rusiyeniñ terrorizmge qarşı milliy komiteti, kollecde bomba patlağanını bildire.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi».
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
«Qırım» Fondu»nıñ baş müdiri Riza Şevkiyev Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ ayırımından sebep teşkilâtını qıtaiy Ukrainada qayd etmege mecbur oldı.
«Qırım» fondunıñ yuridik adresini mında, Kiyevde, qayd ettim, çünki maña anda yaşamağa bermeyler, FSB qorquzuvları başlandı, apiske ata bilecekleri aqqında tenbiyelediler. Anda olarnıñ qollarına tüşmemek içün Kiyevge köçtim», – dedi o Qırım.Aqiqatqa.
Aytqanı kibi, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ teşkilâtnı Rusiye qanuniyetine köre qayd etmege tırıştı, amma Rusiye akimiyeti bunı etmege izin bermediler, fond esabatlırını blok etti.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı künü olaraq ilân etti.


text:
Cumaaqşamı künü, dekabr 25-te, Rusiye Federatsiyasınıñ paytahtı Moskvada Baş prokuratura kirişinde Rusiyede apiste bulunğan ukrain uçucısı Nadejda Savçenkoğa qoltutuv aktsiyası olıp keçti.
Radio Svoboda bildire ki, faaller mavı ve sarı ateş yaqır, «Savçenkoğa azatlıq» dep qıçırdılar.
Aktsiya iştirakçileri «Nadejda Savçenko – Kreml huntasınıñ reinesi» levhasını köterdiler. Bunı bloger Filipp Kireyev «Jivoy jurnal» saifesinde yazdı.
Savçenko Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ Yuqarı Rada eyyeti erkânına kirsetildi. Bu qararnı Ukraina parlamenti tasdıqladı.
Dekabr 22-de Moskva şeer mahkemesi Nadejda Savçenkonıñ apis müddetini 2015 senesi fevral 13-ne qadar arttırmaq qararını doğru olaraq tanıdı. Böylece, mahkeme Savçenkonı azat etmege talap etken imaye şikâyetini red etti.
Rusiye akimiyeti Savçenkonıñ eki Rusiye jurnalisti İgor Kornelük ve Anton Voloşinniñ ölümine alâqası bar olğanını ayta. Ukrain arbiy hızmetçisi bunı red ete.
Nadejda Savçenkonıñ adliyecileri Rusiye jurnalistleri minaatıcınıñ ateşi altına tüşken vaqıtta Savçenko separatistlerniñ esirliginde bulunğanını tasdıqlağan vesiqalarnı keçken afta berdiler.
Dekabr 15-te ukrain uçucısı oña tibbiy yardım kösterilmegenine qarşı narazılıq bildirmek içün açlıqnı ilân etti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurasınıñ soñkı toplaşuvında tış işleri naziri Pavlo Klimkinge MDB koordinatsion organlarından Ukraina temsilcileriniñ keri çağırılmasınen bağlı teklif azırlamasını rica etti. Böyleliknen Ukraina – bazı bir iştirakçilerniñ fikrine köre, 27 yıl evel sabıq sovet cumhuriyetleriniñ medeniy yolnen ayrıluvını temin etmek kerek eken teşkilât, digerleri içün yañı imperialistik devletniñ ilk örnegi olmaq kerek olğan Mustaqil devletler Birliginen tamamile sağlıqlaşa.
Bugün de-bugün eminliknen MDBden eki tarafnıñ da közü qaytqanı aqqında aytmaq mumkün. Poroşenkonıñ, bütün areketler tecavuzcı-devlet tarafından koordinatsiya etilgen bir yerde Ukrainanıñ işi yoq degen sözleri – medeniy olmağan usullarnen yapılğan «medeniy yolnen ayrıluv» yekünlengeniniñ eñ doğru tasviri olsa kerek. O üküm sürgen yıllar zarfında MDB Dağlı Qarabah, Pridnestrovye, Abhaziya, Cenübiy Osetiya çatışmaları meselesini asla al etip olamadı. Bir de, MDB barışıqçıları Abhaziya ve Cenübiy Osetiyada doğrudan işğalcilerge çevirilgenleri içün, Gürcistannıñ Birlikten bütünley çıqıp ketmesine sebep oldı. Rusiye Ukrainağa ücüm etip, oña bağlı Qırımnı çekip alğan soñ, Birlik içinde, albu ise, halqara uquqtan ğayrı, MDB vesiqalarını bozğan Moskvanıñ areketlerini mahküm etecek bir siyasiy küç tapılmadı. İhtimal, prezident Poroşenko aqlıdır: Ukrainanıñ böyle bir teşkilât içinde işi yoq.
MDB ne ayrıluv, ne de integratsiya vastası olamadı. O bir boşluqqa çevrildi
Lâkin Kremlniñ de közü qaytqandır. Onıñ planlarından körüngeni kibi, özüniñ sabıq qomşularını aldatıp, Rusiye prezidenti yolbaşçılığı altında bir yañı devletler birligine çekip kirsetmekni becerip olamadı. Ortaqlar bu külünçli fikirni qabul etmesi içün, sabıq sovet sıñırları içinde etnik ve vatandaşlar çatışmalarına qol tutmağa mecbur qala. 27 yıl devamında Rusiye metropolden sabıq SSCB sıñırları içinde qarasızlıqnıñ esas menbası olıp qaldı. Ancaq qararsızlıq üzerinde imperiya qurulmaz.
Neticede MDB ne ayırıluv, ne de integratsiya vastası olamadı. O bir boşluqqa çevirildi. 1990-ncı yıllarnıñ soñunda teşkilâtları bozulğan prezidentlik klubı bile qarar almay: onıñ daimiy iştirakçileri semeresiz, aşalayıcı ükümetler tizilgenini kösterecek avtoritar ükümdarlarğa çevirildi. İslaat ve deñişmeler tarafına doğru adım atqan – MDBnden çığmağa alıp barğan adımğa aylâna. Gürcistan aynı şeyden keçti, Ukraina da keçeyata, Ermenistan da keçmesi mumkün – atta başqaları da çette qalmay bile.
Soñsuzlıqqace istiqbalsizlik ve bozluqta qalınmaz.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Rusiye devleti başlığınıñ mart 14-te Aqyarda miting-kontsertte çıqışı «saylavnen alâqalı degil», dep iddia ete.
Rusiyedeki «İnterfaks» haber agentligi: «Aqyarda o (Putin – AQ) şeer cemaatçılığınıñ vekilleri ile körüşecek, muim meseleler aqqında suhbetleşecek ve ondan ğayrı referendumnıñ yıllığı munasebetinen ötkerilgen mitngde iştirak etecek… Qayd etem ki, bu, elektoral tedbir degl, bu, prezident saylavına alâqası olmağan miting», – dep, Peskovnıñ sözlerini naqil ete.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin mart 14-te «iş ziyareti» çerçivesinde ilhaq etilgen Qırımğa kelmek istey. Kreml matbuat hizmetiniñ malümatına köre, Putin qurulmaq üzre olğan Keriç köprü ve «Simferopol» ava limanınıñ yañı aerovokzal kompleksini körecek ve Aqyarnı ziyaret etecek.
Putin keçken sefer Qırımnı 2017 senesiniñ noyabrinde ziyaret etti. O vaqıt o, Yaltadaki Livadiya sarayınıñ territoriyasında Rusiye çarı III Aleksandr eykeliniñ açılışında iştirak etti.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.


text:
Qırım işğali Azaq-Qara deñiz regionınıñ büyük stabilsizleşüvine sebep oldı, iqtisadiy işbirligi sistemasını bozdı, regiondaki ananeviy azıq teminat ağını ve infrastrukturasını bozdı.
İşğalci memuriyetniñ öz başına yapqan areketleri Qırım ealisiniñ demografik terkibini deñiştirdi, insan aqları ve halqara gumanitar uquqnıñ kütleviy bozuluvlarına sebep oldı, qurulğan devlet idare sistemasını yoq etti. İşğalden soñ Qırımnıñ etnik ukrainleri ve qırımtatarları muntazam sürette deşetli zulumğa oğratılıp, yarımadada ayırımğa eñ çoq oğrağan cemiyetler oldı. Rusiye işğalci memuriyeti etnik ukrainlerniñ ukrain kimliklerini yoq etecek assimilâtsiyağa oğratuv siyasetini keçire. Eñ çoq bala ve gençler zarar köre. Bundan ğayrı, işğalge qoltutmağan Qırım sakinlerinen küreşmek içün Rusiye işğalci memuriyeti siyasiy esaslı taqip sistemasını meydanğa ketirdi. Rusiye işğaline oğrağan Ukraina vatandaşları standart halqara qoruv mehanizmlerinden marum qaldı.
İşğalci organlarnıñ areketleri Qırım iqtisadiyatınıñ yañıdan formatlanmasına, tez ve aşırı askeriyleştirilüvine sebep ola, ekologiyağa bozucı tesir ete ve hususan Qırımnıñ tamır halqlarına ait medeniy miras obyektleri içün felâketli aqibetler ketire.
Ukraina suvlarınıñ büyük qısmını özümsüv, Azaq deñizini iç suv havzasına çevirmege tırışuv, Qara deñizde qanunsız ve kontrolsiz burğulama ve infrastruktura obyektlerini quruv, Sovetler Birligi zamanından qalğan arbiy obyektlerni yañıdan işletüv, tatlı suv yedeklerini diqqatsız idare etüv – bular Qırım içün ananeviy olğan iqtisadiyat saalarına büyük zarar ketirdi ve bütün Azaq-Qara deñiz regionınıñ ekosistemasındaki qaçınılmaz bir deñişüv zıncırlama reaktsiyasını başlattı.
Bu vaziyet azıq, energetik, ekologik telükesizlik, gemi qatnavı ve Qara ve Azaq deñizlerinde iqtisadiy faaliyet telükesizligi meselelerini kün tertibine çıqara ve bunı köz ögüne alıp, Qırımnıñ ileride yañıdan integratsiya olmasınen bağlı tam fikir şekillendirilüvini talap ete.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ Qırım yarımadası territoriyasında keçirilmesi qanunsız olğanı aqqında hatırlata. Bu aqta Qırım.Aqiqat malümat soratmasına prokuratura bergen cevabında bildirile.
«Rusiye Federatsiyası Devlet Dumasına saylavlarnıñ Yarımada territoriyasında keçirilmesi Ukraina qanunlarını ve halqara uquq qaidelerini boza», – dep qayd ettiler Qırım prokuraturasında.
Prokuraturada qayd etkenlerine köre, saylavlarnıñ teşkil etilmesinde iştirak etken ya da saylavlarda iştirak etecek şahıslarnıñ mesüliyetke celp etilmesi «er konkret vaziyette Ukraina Cinaiy kodeksiniñ talaplarına köre, «Vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve azatlığını temin etüv ve Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında uquq nizamı aqqında» Ukraina qanunınıñ qaidelerini köz ögünde tutıp al etilecektir».
Ukraina Tışqı işler nazirligi de Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ Qırım territoriyasında keçirilmesini qanunsız tanığanını ve deputatlarğa Qırım namzetlerine qarşı mütenasip tedbirler keçirilecegini ilân etti.
Rusiye Federatsiyası Devlet Dumasına saylavlarnıñ sentâbr 18-de keçirilmesi planlaştırıla. Olarnı qarışıq sistema boyunca keçirmege niyetleneler: 250 deputat firqa cedvelleri ve daa 250 deputat bir mandatlı okrugları boyunca saylanacaq.
Qırımda Rusiye saylavları içün 4 okrug teşkil etildi: bir danesi Aqyarda ve üçü «cumhuriyet» okrugı olacaq. Firqa cedvellerine regional gruppalar da kirecek, ve saylavlarda iştirak etecek siyasiy küçler şu cumleden Qırım deputatlarını da namzet etip köstermek kerekler.
«Yedinaya Rossiya» firqası Qırım territoriyasında «primaries» keçirdi. Onda rusiyeli Qırım parlamentiniñ reis muavinleri Andrey Kozenko ve Konstantin Baharev, rusiyeli Qırım akimiyetiniñ yolbaşçı muavinleri Ruslan Balbek, Nikolay Yanaki, Mihail Şeremet ve diger Qırım siyasetçileri, deputatları ve memurları iştirak ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatar rejissör Nariman Aliyev, "Evge" filminiñ aktörlarını nasıl saylağanı aqqında Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde aytıp berdi
"Küçük oğulnın baş rolüni menim eki doğmuş qardaşım Remzi Bilâlov oynadı. Aktörlarnı saylağanda çoq şeyge baqa edim. Birinciden, Ukrainada qırımtatar aktörları az, ekinciden, olar olsa da - yazılğan qaramanğa kelişmeyler. Remzini türlü babalarnen baqqan edik, Ahtemni türlü oğullarnen baqa edik, amma beraberlikte olar güzel ve meraqlı körüneler. Bu tamam beraberlikte oynalacaq roller, babanı oğlundan ve oğulnı babasından ayırıp olamazsıñ. Olar beraberlikte çalışa ve film süjetini ilerilete", - tarif etti Nariman Aliyev.
Qırımtatar rejissör Nariman Aliyevniñ "Evge" filmi, oktâbr 24-ünde "Kinokolo" Ukraina kino tenqitçileriniñ milliy mükâfatını aldı.
Daa evel «Evge» filmi Odesa halqara kinofestivaliniñ Grand Prix mukâfatını aldı. «Evge» filminiñ ukrain premyerası Odesa kinofestivalinde iyülniñ 14-nde oldı. Levha noyabrniñ 7-nde Ukrainada kösterilecektir.
«Evge» levhası qırımtatarı Mustafa aqqında tarif ete. Eki oğlu Qırım işğalinden soñ Kyivge ketti. Büyük oğlu Nazim vefat ete, babası onı Qırımğa alıp, musulman ananelerine köre defin etmek ve küçük oğlu Alimni evge qaytarmaq içün paytahtqa yol ala.
Daa evel qırımtatar rejissöri Nariman Aliyevniñ «Evge» levhası Bükreşteki halqara kinofestivalinde eñ eyi film mukâfatını aldı.
Nariman Aliyev — qırımtatar rejissöri, «Qırım ikâyeleriniñ» (qısqa levha) müellifi. «Sensiz» filmi 66-ncı Berlin kinofestivaliniñ Generation 14+ çerçivesinde taqdim etilgen edi. Aliyev öz işlerinde qırımtatarlarnıñ qoranta munasebetlerini, anane ve turmuşını köstere.


text:
Qalın - Doval söyläşüe
Törkiyä ilbaşı idaräse süzçese Hindıstan prem’yer-ministrınıň milli qurqınıçsızlıq kiňäşçese belän êpidemiya barışında Hindıstanda küzätelgän qıyınlıqlar xaqında söyläşte
Törkiyä ilbaşı idaräse süzçese İbrahim Qalın Hindıstan prem’yer-ministrınıň milli qurqınıçsızlıq kiňäşçese Ajit Doval belän telefonnan söyläşte.
Qalın söyläşüdä Kovid -19 infekśiyäse bik kiň taralu arqasında qıyın könnär kiçergän Hindıstanda wäzğıyät’neň tiz arada tözälüen teläde.
İbrahim Qalın êpidemiya belän köräş barışında Hindıstanda küzätelgän qıyınlıqlar xaqında mäğ’lümat aldı, Törkiyäneň yärdämgä äzer buluın belderde.
Bäyläneşle xäbärlär
İlbaşı Ärdoğan Çexiyada
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Çexiya başqalası Pragada (Prahada) oyıştırılğan Awrupa säyäsät cämğıyäte cıyılışı aldınnan liderlar belän oçraştı
Türkiyäneñ Tel-Äviv ilçese bilgele buldı
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan raslağan qararnamä belän Türkiyäneñ İzrail ilçese bularaq Şakir Özkan Torunlar bilgelände
Türkiyä saqlanu ministrı Angliyada
Türkiyä Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar Angliya saqlanu ministrı Ben Uollesnıñ räsmi qunağı bularaq Angliya başqalası Londonda


text:
Bina şartladı: cimereklär astında kimendä 20 keşe bar
Qıtayda ber aşxanädä töşke aş waqıtında şartlaw tawışı yañğırıy
Qıtaynıñ Ulun töbägendä ber binada şartlaw buldı. 20dän artıq keşeneñ cimereklär astında qaluın belderälär.
Şinxuanıñ xäbärenä qarağanda, şartlaw Çunśin şähärendä cämäğat’ binasınıñ aşxanäsendä töşke säğat’lärdä bula. Wäqalätlelär anıñ gaz sarquı arqasında kilep çığuın farazlıy.
Şartlaw binanıñ ber öleşen cimerä. Älege mizgeldä aşxanädä töşke aşqa kilüçelär bula. Kimendä 20 keşeneñ cimereklär astında qaluın uylıylar. Yaralılarnıñ sanı bilgele tügel. Alarnı xastaxanälärgä iltälär. Şartlaw urınında êzläw-qotqaru êşläre däwam itä.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyä Ukrainanıñ 4 töbägen üz cirlärenä quştı
Däwlät başlığı Vladimir Putin Mäskäwdä mäs'älä belän bäyle açıqlaw yasadı
Rusiyä konsullıq xezmätlären tuqtattı
Rusiyäneñ Qarataw (Çernogoriya-Montenegro) ilçelege ildä wazıyfalı 6 diplomatınıñ telänmägän keşe bulıp iğ’lan itelüennän soñ konsullıq xezmätläreneñ tuqtatıluın belderde


text:
Reaktiv dvigatel
Reaktiv dvigatel — (a'detde, janılg'ı janıwınan payda bolatug'ın gazeyimon birikpeler) ag'ımı esabına reaktiv ku'sh (tartıw ku'shi) payda qılatug'ın dvigatel. Reaktiv dvigatelde tu'rli tu'rli energiya (issıllıq, yadro, quyash ha'm elektr energiyası, ximiyalıq energiya)nın' mexanik energiyag'a aylanıwı esabına is birikpeleri ag'ımının' kinetik energiyası payda boladı, bunnan tısqarı, is birikpeleri dvigatelden atılıp shıqqanda teskeri ku'sh payda bolıp, dvigateldi iyteredi. Sonın' ushın R.d.di qıyın dizim dep aytıw mu'mkin. Bul dizim birlemshi (dastlepki) energiya siltemesi (Mas, quyash energiyası), is birikpeleri ha'm energiyanı bir tu'rden ekkinshi tu'rge aylantırıwshı qurılma (yag'nıy R.d.din' o'zi) nen ibarat boladı.
Reaktiv ha'reket ideyası qadimnen belgili. Geron jaratqan shardı R. d.nin' keleshegı dep aytıw mu'mkin. 10-a.den Qıtayda paroxlı raketalar payda boldı ha'm Shıg'ısda, keyinshelik Evropada mushaqbazlıq, signal ha'm urısvar raketalar spatında bir neshe asir dawamında qollanilip keldi. Ha'm, 20-a. basına kelip (1903) K.E. Siolkovskiy suyıq janılg'ılı R.d.nın' tiykarın saldı. R. Goddard 1926 j. suyıq janılgılı raketalardı ushirdi. V. P. Glushko ja'hande birinshiler qatarında suyıqlıqlı reaktiv dvigateldi jaratdı. Onın' basshılıgında elektrotermik R.d. Jaratıldı ha'm sınaldı. 2-ja'han urısı (1939—45) jıllarında hawareaktiv dvigatelleri samolyotlarg'a ornatıldı. Urısdan keyingi jıllarda elektr raketa dvigatelleri ha'm yadro raketa dvigatelleri jaratıldı. R.d. barg'an sarı rawajlantırılıp barılmaqda.
R.d. isep atqan waqıtda atrapdag'ı (hawa)dan paydalanıwı ya'ki paydalanbawına qarap, 2 tiykarg'ı toparg'a bolinedi. Atira'pdag'ı hawadan paydalanatug'ın R.d. hawareaktiv dvigateli, paydalanilmaytug'ını raketa dvigateli (RD) dep ataladı. Barsha hawareaktiv dvigatellerinde energiya siltewi — janılg'ıg'a dvigatel bortında boladı, is bo'imlerinin' ko'p bo'legi (hawa) bolsa atrapdan alınadı. RD da bolsa is bo'leklerinin' ba'rshe komponentleri onın' bortında boladı. R. d. texnika (aviatsiya, kosmonavtika ha'm b.) da qollanadı.[1]
Siltemeler[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- ↑ Бoлbшoe coбeTckaя eHциkлoпeдия


text:
Möxämmät Mähdiev
Бy MәkaләHeң kиpилл әлифбacыHдarы иreзәre бap.
Möxämmät Mähdiev (1930-1995) - Tatar xalqınıñ iñ yaratqan yazuçılarınıñ berse.
Möxämmät Mähdiev 1930. yılnıñ 1. Dekäberendä Arça yaqlarında tua.
Arçada mäğärif buyınça hönäri mäktäben tämamlağaç, dingezdä xärbi xezmät itä. Annan soñ un yılğa yaqın tarix uqutuçısı bulıp eşli.
Qazan Däwlät Mäğärif İnstitutında uqıy, Qazan Däwlät Universitetında aspiranturnı tämamlıy. Şunnan soñ ozaq yıllar Universitetta tatar ädäbiätennän leksiälar uqıy, tatar ädipläre turında fänni xezmätlär yaza. Tatar ädäbiätendä ul "Bez – qırıq berençe yıl balaları", "Frontoviklar", "Qaz qanatları" romannarı, "Keşe kitä – cırı qala", "Tornalar töşkän cirdä", "İsänme, Käşfi abıy!", "Bäxilläşü" äsärläre belän tanıldı.
"Mäñgelek yaz", "Bäxilläşü" äsärläre öçen Möxämmät Mähdievkä Tatarstannıñ Ğabdulla Tuqay isemendäge Däwlät bülege birelde.
Anıñ här äsäre – tormış turında zur açış. Ul xalıq tormışın, könküreşen yaxçı belä, anı sänğätçe tögel, açıq küreneşlär, detällär aşa taswirlıy.
Uqıtuçı, ğälim, Tatarstannıñ xalıq yazuçısı Möxämmät Mähdiev – zur sälät iäse, qızıqlı şäxes bularaq küpsanlı uquçılarnıñ yörägendä tirän ez qaldırdı.
Tuğan awılda Göberçäktä ädipneñ muzeyı açıldı.


text:
Aqyarda aprelniñ 27-28-inde Pasha bayramını qutlanması sebebinde yol areketi sıñırlanacaq. Bu aqta şeerniñ rusiyeli akimiyeti bildire.
Cumaertesi künü, aprelniñ 27-sinde Yeroşenko ve Dmitriya Ulyanova soqaqlarında saat 20:30-dan aprelniñ 28-inde saat 4:00-ğace, ve Drevnâya soqağında saat 20:30-dan tedbirler bitkeninece naqliya yürüşi yasaqlanğan.
Bazar künü haç yürüşi devamında Gromova soqağı ve V.Simonka soqağınıñ bir qısmında yol areketi sıñırlanacaq.
Vaqtınca naqliyatnıñ toqtav ve turağı 50-letiya SSSR meydanında sıñırlanacaq.
Sıñırlavlar cemaat naqliyatı, ekskursiya avtobusları, bala taşığan avtobuslar ve sıñırlav mıntaqasında yaşağan adamlarnıñmaşnalarına tarqalmay.
Pasha bayramınen bağlı tedbirler keçirileceginden sebep, Aqmescitniñ merkeziy soqaqları aprelniñ 27-sinden 28-ine gece naqliyat içün qapatılacaq.
Pravoslav hristianlar bazar künü, aprelniñ 28-inde Pashanı - İsa mesihniñ tirilüvi bayramını - qutlaycaq.


text:
Noyabr 12-de gece belgisiz şahıslar Sudaq rayonınıñ Qoz köyündeki (Solneçnaya Dolina) camini camini yaqacaq oldılar. Bunı Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Cami imamı Edem Müslimovnıñ malümatına köre, vaqia noyabr 12-de saat 21-de olıp keçti.
«Cinayetçiler penjereni yaqıp, camige kirerek, odunlarnı qaldırdı ve binanıñ birinci qatında ateş açmağa tırıştılar. Cami azbarında yaşağan bekçi bunı kördi. O, cami yanğınına yol bermedi, lâkin cinayetçiler qaçıp kettiler», – dep bildire matbuat hızmeti.
QMDİ bildirdi ki, cami ciddiy bir zarar körmedi, sadece pencere çerçivesi yandı. Vaqia yerinde uquq qoruyıcılar çalışa. QMDİ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, camide videonezaret sisteması yoq edi.
Qırımda yarımada işğalinden soñ bir qaç kere camilerni yaqacaq ediler. İyün 13-te, saba erte, Beraat gecesinde belgisiz şahıslar Aqmescitniñ Lugovoye mikrorayonında camige «Molotov qarışmalarını» attılar.


text:
Kiyevde aprel 11-de köçip kelgenler içün daa bir «Qırımnı sevemiz!» aktsiyası keçirilecektir. Körüşüv teşkilâtçısı olğan «Qırım diasporası» cemaat teşkilâtı Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, körüşüv Yalta şeerine bağışlanacaq.
«Yalta sakinleri tarihnıñ belli olmağan tarafları, Yalta tabiatı – şeer etrafında olğan dağ ve ormanlar aqqında tarif etecekler. Sizler Yalta aqqında yañı şeyler ögrenirsiñiz ve «Ukrainanıñ yaz paytahtı» aqqında viktorinada iştira etersiñiz. Körüşüvde tabiat güzelligi, Yaltanıñ tarihiy ve medeniy yerleri, yalıñız Kiyevde yaşağan qırımlılarnen degil de, diger şeerlerde oturğan vatandaşlarnen de Skype vastasınen laf etmege imkânıñız olacaq», – dep bildireler teşkilâtçılar.
«Qırım diasporası» cemaat teşkilâtı Kiyevde «Qırımnı sevemiz!» körüşüvlerini teşkil etti. Olardan biri 2015 senesi fevral başında ötkerilgen edi.
Bunıñ kibi körüşüvler yıl devamında er ay keçirilip, Qırımnıñ şeerlerine bağışlanacaqtır. Aluşta, Ermeni Bazar, Bağçasaray ve Qarasuvbazarğa bağışlanğan körüşüvler endi olıp keçti. Körüşüvlerni tarihçılar ve Qırım işğalinden soñ qıtaiy Ukrainağa köçip kelgen şeerniñ sakinleri azırlaylar.