text:
Yapon tele
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Yapon tele ul Yaponída qullanuda yöri torğan söyläşüle wä yazulı tel. Yapon xalqı üz telen Nihongo 日本語 itep atí.
Taríx wä törkemläw[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tel belgeçläre Yapon telen nindi törkemgä salu torında ber fikergä kilmägännär äle, bügenge köngä berniçä faraz bar:
- Yapon tele Altay tellärenä kerä dilär beräwläre. Bu törkemgä annan başqa Monğol wä Törki tellär dä kerälär. Suomi, Esti, Törki wä Korey telläre kük, Yapon tele dä yalğılmalı. Monnan tış, bu tellär arasında baytaq oxşaşlıqlar kürenä: ishi wä Törki taş/daş, yottsu wä Törki dört/dürt, man wä Törki men/meñ.
- Yapon tele Asía tellär törkemenä kerä. Bu faraz Yapon teleneñ, Korey tele kük, Çığış Asíanıñ başqa tellärennän yoğıntı buluına nigezlänä.
- Yapon tele Kön Asía tellärenä kerä. Bu faraz Tamil tele belän bäyläneş kürenüenä nigezlänä.
- Yapon tele ul Kreol teleneñ töre bulu uylawnıñ da tarafdarları bar, çönki Yapon süzläre arasında Austronesia tellärennän süzlär küp, tel tözeleşe Altay tellärendä kük bulsa da.
- Yapon tele ul Yapon telläre belän genä bäyle ayırılmalı tel.
Dönyada taralu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Räsmi bulu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Cirle söylämnär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Awazlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yapon awazları şaqtí ciñel wä alarnı başqa tellärendäge belän şağıştırıp bula. İceklärneñ kübese ber suzıqtan wä ber tartıqtan tora. Yaponçada 5 suzıq wä 17 tartıq awaz bar.
Suzıqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Diftonglar Yaponçada yuq. Suzıqlarda qızqa/ozın buluında açıq ayırılu bar. Yapon suzıqları: img:Yapon-suziqlari.png
Tartıqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ímla[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Süzlek[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yazu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bügenge yazu törläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bügenge köndä Yapon telendä dürt yazu qullanıla:
- Kanji 漢字 ul üzläşterelgän Qıtay bilgeläre belän yazu. Bu yazu belän kiläsen yazalar:
- äyber iseme;
- sífat wä fiğel tamırı;
- Yapon iseme.
- Hiragana 平仮名 ul icekle yazu, qullanıla:
- sífat wä fiğel quşımtalarında (okurigana 送りがな);
- kisäkçelärdä (joshi 助詞);
- kanji'nı uqulışın kürsätkändä (furigana ふりがな);
- qayber süzlärne kanji'ğa qarağanda hiragana belän uqu ciñelräk bulğanda: mäsälän takusan (küp) süze 沢山 urınına yışraq たくさん kebek yazıla.
- Katakana 片仮名 ul ikençe icekle yazu, bu çaqlarda qullanıla:
- süzneñ cömlädä “yaqtırtılğan” buluı kiräk bulsa;
- çit teldä süzlärne wä isemnärne yazğanda;
- süz robot'çaraq uqılırğa tieş bulğanda;
- Rōmaji ローマ字 isemle Latín xärefle yazu bu çaqlarda qullanıla:
- sannarnı yazğanda;
- xalıqara ülçämnärne yazğanda;
- qısqartmalarnı yazğanda;
Mäsälän “min” mäğnäse belän watashi süze dürt yazu belän bolay yazıla.
Kanji yazuı Qıtay yazuınnan 6. yözdä Yaponída taraldı. Qıtay häm Yapon yazuları arasındağı qíınnıqlarnı beterü maqsatınnan ike yazu töre tözelä – Hiragana häm Katakana. Yapon tele öyränü maqsatınnan Latín älifbası nigezendä Rōmaji yazu tözelgän. Yapon xärefläre östän asqa, wä suldan uñğa yazıla. Elekkege zamannarda Yaponnar pumala belän yazğannar.
Öyränü[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Yapon telen öyränü eşe ímla, awazlar, yazu wä süzlek öyränüennän tora. Yapon awazlarını başqa tellärendägelär belän dä çağıştırıp bulsa, yazu wä süzlek isä Yapon mädäniätenä nıq bäyle, wä alarnı öyränü qatlawlıraq bula ala. Yapon telen öyränüneñ töp maqsatları arasında Yapon şirqätlärendäge eş urınına kerü. Yapon bulmağan keşelär tel belemen tikşerü öçen Japanese Language Proficiency Test (JLPT) isemle sınaw uzalar.
Monı da qara[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tışqı mäğlümät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- About: Japanese Language – Yapon tele turında İnglizçä belem.
- Yapon tele kana Tëўpибë (PDF)


c: text/html

text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatları, hususan Ahtem Çiygoz ve Rustem Umerov, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıyge muracaat etip, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününi resmiy şekilde ilân etmege ve devlet seviyesinde qayd etmege çağırdı.
Bu aqta Çiygoz Facebook saifesinde yazdı.
«2014 senesi fevralniñ 26-sı – Ukraina ve Qırım tarihında müim bir kün. Qanunsız işğalge qarşı çıqqanlar ve şimdi istilâcığa qarşı küreşmege devam etken qırımtatarlarnıñ ve diger Ukraina vatandaşlarınıñ areketleri sert repressiyalar ve Rusiye işğalci rejimi tarafından terror içün sebep olğan. Bu künniñ lâyıq bir şekilde qayt etilüvi bütün Ukraina vatandaşları içün müim – em esas Ukraina, em de Qırım içün. Bu halqara toplulıqnıñ qanunsız işğalne ayırğan diqqatı ve ukrain cemiyetiniñ Qırımnıñ azat etilüvi oğrunda küreşte birleşüvidir», – dep qayd etti Çiygoz.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2018 senesi iyünniñ 19-nda «fevral 26 davasınıñ» mabüslerini şartlı apis cezalarına üküm etti. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl, Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ay şartlı apis cezasını aldı, er birine 3-er yıl sınav müddeti tayin etildi.
2015 senesiniñ yanvarinde Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi fevral 26 mitingi esnasındaki kütleviy qarışıqlıqlar boyunca cinaiy iş açtı.
Tutulğanlar arasında Ukrainanıñ topraq bütünligine qoltutqanlardan: Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz ve, ondan ğayrı, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev buluna ediler.
Daa soñra mahkeme, baş şübheli – o vaqıt Qırımda amelde Meclis lideri rolüni eda etken Ahtem Çiygoznı ayrı bir mahkeme davasına ayırıp, «fevral 26 işini» ekige böldi.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsi ile faal Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev, bergen ifadeleriniñ «fevral 26 işiniñ» diger figurantlarına qarşı delil olaraq qullanılmaycağını şart qoyıp, tahqiqatnen añlaşma yaptı ve özlerine qarşı qabaatlavlarnı tanıdılar. 2015 senesinde Talât Yunusovğa şartlı olaraq 3,5 yıl ve Eskender Nebiyevge, aynı bunıñ kibi, şartlı olaraq 2 yıl ceza müddeti berildi.
2017 senesi sentâbrniñ 11-nde Rusiye mahkemesi Çiygoznı, yarımadanıñ Rusiye tarafından ilhaqı ile bağlı narazılıqlarnı közde tutqan «kütleviy qalabalıqlarnıñ» teşkil etilmesinde qabaatlav boyunca sert rejimli koloniyada sekiz yıl apis cezasına mahküm etti. 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye ükümeti, Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge ketti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ğarp Sovetler Birligini añdırğan vaziyetke oğrağan Rusiye dissidentlerine faal sürette yardım etmek kerek, dep ayta sovet dissidenti, uquq qorçalayıcı ve qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev. Bunı o, yalıñız Radio Svobodağa degil, bütün halqara forum ve körüşüvlerde aytqan edi. Onıñ fikirince, Rusiye cemiyetinde deñişmeler olmaq kerek, amma ukrainler ve Ğarp yardım etmese, bu deñişmeler dünya içün telükeli ola bile. Subetimizni Mustafa Cemilevge Rusiyeniñ şimdiki vaziyetinde Sovet Birligini neler añdıra sualinden başladıq.
– Bugünki Rusiye rejimi ve terroristik sovet rejimi arasında farq büyük degil. Bu sebepten insan aqları, insan itibarını qorçalağan adamlar sovet rejiminde olğan qıyınlıqlarğa rastkeleler. Farqlı fikirler içün basqı. Şunıñ içün dünya toplulığı buña diqqat ayırmalı.
Elbet de, farqlar da bar, misal olaraq, sovetler zamanında uquq qorçalayıcı malümatnı derc etip olamağan edi, şimdi ise onı aydınlatmaq mümkün, soñra ise ceza alasıñ.
Rusiye rejimi sovetler zamanınıñ soñki yılları qullanılmağan usullarnı qullana. O vaqıt adamlarnı qaçırıp öldürmegen ediler, şimdi ise bunı yapalar.
Dünya toplulığınıñ buña ve Rusiyeniñ istilâcı tışqı siyasetine büyük diqqat ayırması ğayet müimdir.
– Siziñ fikiriñizce, Ğarp ve em büyük, em de kiçik nesilniñ bir çoq Rusiye dissidenti ile sıq munasebetleri olğan Ukraina nasıl yardım ete bileler? Olarnen körüşkende nasıl bir yardımğa ihtiyacları bar aytalarmı?
Bizler Rusiyeniñ içinde deñişmeler olacağına ümüt besleymiz
– Mence, Rusiye dissidentlerine yardım etip olamayıq. Olarnıñ Rusiye vaqialarınıñ aydınlatması ile problemleri yoq, meselâ. Allahqa şükür, şimdi em İnternet, em de telefon bağı bar. Olar malümatnı yollay bileler. Lâkin Rusiye akimiyeti buña qulaq asmay.
Olarnıñ Rusiye kütleviy haber vastaları ile alâqaları yoq. Böylece, toplulıqqa tesirleri pek azdır.
Bundan ğayrı, Ğarpta Rusiyede insan aqlarınıñ bozulması ile aktsiyalarnı ötkermek kerek.
Doğrusını aytqanda, bizler Rusiyeniñ içinde deñişmeler olacağına ümüt besleymiz. Bu sebepten yalıñız cezalar yeterli olmaycaq. Amma halq Rusiyede faal sürette keçirilgen teşviqattan azat etilmeli.
Şunıñ içün rejimge qarşı cezalar quvetleştirmeli, aks alda Putinniñ istilâsı artacaq.
– Eskiden Rusiye rejimi sistemanıñ temelini qoyğan qabarcılıqnı meydanğa çıqarğan adamlarğa birden cevap bergen edi. Bücetten bir qaç yüz million dollarnıñ hırsızlığını aydınlatqan uquqçı Sergey Magnitskiyni hatırlasaq, yeterdir, o, apshanede elâk oldı. Siziñ fikiriñizce, al-azırda Rusiye rejimi içün bu adamlar uquq qorçalayıcılardan daa da telükelimi? Ya da bu Ğarpnıñ Sergey Magnitskiyniñ ölüminden soñ tizgen «Magnitskiy cedveli» ile bağlı, onıñ ölümine alâqası olğan Rusiye memurları cezalanğan edi?
Qırımğa kelgende ya da rejimniñ diger areketleri aqqında aytqanda ziyalılar bile çeşit laflar ayta
– Mence, bu cedvelni kenişletmek ve iqtisadiy cezalarnı quvetleştirmek kerek. SWIFT halqara ödev sistemasını da söndürmek kerek. Rejimge qoltutqanlar oñaytsızlıqnı is etip, çorlanmalı. Hırsızlağan paranı masraf etalmayıp, bundan raatsız olmalı.
Rusiyedeki halqnıñ isyan köterecegine ümüt etmemek kerek, mence, bu telükelidir. Rus isyanı ne olğanını bilemiz, bunıñ neticesi hayırlı olmaz.
Rusiyede adamlar pek yavaş añlaylar. Adamlarnıñ çoqusı alâ daa teşviqatnıñ tesiri altındalar, eñ azından, böyle körüne. Çünki Qırımğa kelgende ya da rejimniñ diger areketleri aqqında aytqanda ziyalılar bile çeşit laflar ayta. Rusiye akimiyeti bir şeyni acımağan teşviqat tesiri altında olğanları belli. Rejim teşviqatnıñ alternativası olmasın dep, buña büyük emiyet bereler. Bilgeniñiz kibi, doğru malümatnı bergen yekâne ATR qırımtatar telekanalı bile qapatıldı.
Maqaleniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım Rusiye prokuratursınıñ yarımadada Meclisniñ faaliyetini yasaq etmek ıntıluvını razı olmağanlarğa basqı olaraq tanıy. Yarımadada Rusiye akimiyetiniñ siyasetine qol tutmağan insanlarnı cinaiy mesüliyet bekleycegini tüşüne.
Bunı Celâl Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«İnsan, ayrı bir mevamnı qorçalaycaq olsa, bugün – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ mevamını, ya cezağa azır olmalı, ya ketmege mecbur olacaq. Yani, er alda, akimiyet Qırımda mahsus bir siyasiy baqışlarnı saqlaycaq olğan insanlarnı «yoq etecek», – dedi o.
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında muracaatnıñ mahkemege berilmesi aqqında bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesine Rusiye Federatsiyasında qayd etilmegen qırımtatar milliy meclisi faaliyetiniñ, «Ekstremist faaliyetine qarşılıq aqqında» federal qanunına köre, yasaq etilmesi aqqında arizanı imzaladım. Bunıñ ile qayd etilmegen meclis reisiniñ muavini Nariman Celâlovğa işbu teşkilâtnıñ faaliyeti yasaq etilmesi aqqında davanıñ kopiyasını berdim», – yazdı o Facebookta.
Poklonskaya işbu qararnı añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Şefiqa Gasprinskaya
Şefiqa Gasprinskaya (Gaspıralı) (1886 oktâbr 14 - 1975 avgust 31) - jurnalist, cemaat erbabı.
Şefiqa Gasprinskaya 1886 senesi Bağçasarayda ulu qırımtatar maarifçisi İsmail Gasprinskiyniñ qorantasında dünyağa keldi. Evde pek güzel tasil aldı. Pek erte çalışmağa başladı. Başta “Terciman” gazetasınıñ basmahanesinde çalıştı, soñra “Alem-i nisvan” adlı qadınlar içün dergi muarririyetiniñ müdiri oldı. 1906 senesi Gasprinskaya belli azerbaycan erbabı Yusuf Nasipbeylige aqayğa çıqa. 1917 senesi Qırım delegatsıyasınıñ erkânında Şefiqa Gasprinskaya Moskvadaki I Bütünrusiye Musulman Qurultayında iştirak ete. Biraz soñra o I Qırımtatar Qurultayınıñ delegatı olaraq saylana, Aqmescitte açılğan qadınlar içün pedagogika oquv yurtunıñ müdiri olıp çalışa. Direktoriya ükümeti dağıtılğan soñ o, qorantasınen Bakuğa kete, mında pedagogika oquv yurtunda müdir olıp çalışa. Azerbaycanda yüz bergen devrim ve ömür arqadaşı qurşunğa tizilgen soñ Gasprinskaya balalarınen Türkiyege icret ete. İstanbulda öksüzler evinde müdir ola, qırımtatar diasporasınıñ içtimaiy ayatında faal iştirak ete, hayriye faaliyetinen oğraşa. 1930 senesi Gasprinskaya qırımtatar qadınlar birligini meydanğa ketire ve onıñ reisi ola. 1961 senesi fevral 26 künü, İstanbulda Noman Çelebicihanğa bağışlanğan merasimde Şefiqa Gasprinskayanıñ “Çelebicihan şeadeti” serlevalı maqalesi oquldı. (Mezkür maqale “Yıldız” mecmuasında 1995 s. 5-6 sanında basıldı). Şefiqa Gasprinskaya 1975 senesi avgust 31-inde İstanbulda vefat etti.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Avdet Gazetası, 2010 s. 40-ıncı san


text:
Qırımda Rusiye Silâlı quvetleriniñ bölükleri areket ete.
Bunı Ukraina devlet hızmeti bildire.
Onıñ malümatına köre, Ermeni Bazar mesken yeri yanında Rusiye askerleri bulunğan yerge on BTR, on tank ve üç «Grad» qoşuldı.
Ukrain sıñırcılarınıñ malümatına köre, «Donbass» Deñiz imayesiniñ gemisi bugün saba Mariupol limanı üzerinde tahminen 1 km yüksekliginde bir uçucısıznı qayd etti.
Keçken raatlıq künleri RNBO spikeri Andriy Lısenko Rusiye Qırımda Herson vilâyeti ile memuriy sıñırğa arbiy tehnikanı ketire, dep bildirgen edi.


text:
Qırım akimiyeti qırımtatarlarnıñ meselelerini al etmeyip, olarnıñ daimiy serbestfikirligini boğacaq ola, dep tüşüne Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqlarından vekâletlisi Valeriya Lutkovskaya.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Lutkovskayanıñ aytqanına köre, yarımadada qırımtatarlarğa basqı meselesi yalıñız uquq derecesinde degil, siyasiy derecede de al etilmeli, lâkin işğal etilgen Qırımda bu yapılmay.
«Bizler qırımtatarlarğa yardım etmege tırışamız, olarnı qorçalaycaq olamız, lâkin bu da er vaqıt olmay», – dedi Lutkovskaya. O, aynı vaqıtta bunı da dedi ki, Ukraina akimiyeti tamır halqnıñ problemlerini semereli al etmedi.
Ukrain ombudsmeni qayd etti ki, al-azırda yarımadada insan aqları vaziyeti yalıñız «Qırım alan missiyası» uquq qorçalayıcı teşkilâtınıñ esabatları esasında nezaret etile. Olarnıñ malümatına köre, qırımtatarlarğa basqı meselesi al etilmey.
«Mesele çezilmey, çezilse de, qırımtatarlarnıñ fikir yürsetüv serbestligi basqı altında qala», – dedi Lutkovskaya
Ukraina ombudsmeni Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Rusiye ombudsmeni Ella Pamfilova ve Avropa Şurasınıñ insan aqları komissarı Nils Muyjniyeks ile işğal etilgen Qırımğa barmağa istey.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqlarından vekâletlisi noyabr 5-te BMT insan aqları Yuqarı komissar Ofisi ve Çetel devletler temsilcilikleri ögünde çıqışta bulunıp, Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ diskriminatsiyasını qayd etti.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda faal köstergen Meclisni yasaq etmemege çağıra.
Bu aqta mart 3 künü, OON-nıñ monitoring vazifesini eda etken Fiona Freyzer Kiyev şeerinde ötkerilgen matbuat - konferentsiyasında bildirdi.
O qayd etkenine köre, yarımadada insanlarnıñ aq-uquqları bozulmasından raatsızdır.
«Bugünki künde Qırım Cumhuriyetinde insanlarnıñ aq-uquqları ile bağlı vaziyet soñ derece ağır qalmaqta. Demonstratsiyalarda iştirak etken qırımtatarlar taqipke oğray, umumen alğanda qırımtatarlar «terroristik teşkilâtlarınıñ» vekilleri olaraq apiske alınalar», - izaatlay Fiona Freyzerni «İnterfaks -Ukraina»
Mart 3 sabası Qırımda qırımtatar milliy Meclisniñ qapatılmasınen bağlı makemeniñ ilk oturışı keçti. Belli ki Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mezkür teşkilâtnı yasaq etip, ekstrimistik teşkilâtı olaraq tanımaq işinde davacı olaraq çıqtı. Qırımtatarlarnıñ temsil organında böyle ariza özünde bir sıra uquqiy añlaşılmamazlıqlar taşığanı aqqında aytmaqtalar, böyle dava peyda oluvınıñ siyaset sebepleri bar ve maneviy ceetten olar bu yasaqqa endi azırlanalar.
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımdaki Milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek arizası ile muracaatta bulundılar. Mezkür arizada uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Milliy Mecliske qarşı yapılğan siyaset sebebinden taqip etilmesine yol bermemek ve mümkün olğanı qadar buña tesir etmege çağıralar.
Avropa birligi qırımtatar milliy meclisniñ qapatılmasınen bağlı öz raatsızlıqnı endi bildirdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qırımtatar liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımadağa 5 yıl devamında kirmege yasaq ettiler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Menlik inqilâbınıñ üçünci yıllığına bağışlanğan meresimler vaqıtında Kyivte terroristik telüke yüksek seviyede qala. Bunı Facebookta Ukraina İçki işler naziriniñ mesleatçısı Zoran Şkirâk bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Kyivte cemaat telükesizligini qorçalanmaq içün noyabr 21-22 künleri altı biñ uquq qorçalayıcı çalışacaq, bütün Ukrainada ise – on beş biñ.
Kyiv merkezinde noyabr 21 gecesi, akimiyet binalarına yaqın olğan bir-qaç soqaqta, şu cümleden – Hreşçatikte, naqliyat areketi sıñırlanıldı. Bunen beraber şeer merkezinde Milliy Gvardiya bölükleri yerleştirildi.
Noyabr 21 gecesi Milliy politsiyanıñ resmiy sitesinde yerleştirilgen beyanatta, Menlik ve azatlıq Kününde keçirilecek merasimlerde «uquq qorçalayıcılarnıñ areketlerine sayğı ile davranmaq ... ve yürüş yollarını, bazı soqaqlarnıñ qapatılğanını köz ögüne alıp, belgilemege» rica etile.
2013 senesi 21 noyabrde Ukrainada Yevromaydan başlanğan edi. Nikolay Azarovnıñ akimiyeti AB ile assotsiatsiya añlaşmasınıñ imzalanması içün yapılğan azırlıqlarnı toqtatmağa qarar alğanı – inqilâpqa sebep oldı. Narazılıqlar 2014 senesi fevral ayına qadar devam etti. Silâlı quvetler bir-qaç kere narazılıq aktsiyasınıñ iştirakçilerini quvmağa tırışqan edi.
Baş prokuraturanıñ malümatına köre, Yevromaydan devamında 2,5 biñ insan zararlandı, olardan 104 insan elâk oldı – çoqusı 2014 senesi fevralde. Soñra, narazılq aktsiyalarınıñ qurbanlarını Kök Yüzü Qaramanları olaraq anlandırdılar. İçki işler nazirliginiñ malümatına köre, 2014 senesi fevral 18 – mart 2 künleri arasında Kyivniñ merkezinde hızmet vazifelerini eda etkenleri vaqıtta 17 uquq qorçalayıcı elâk olğan edi.


text:
Rusiä xalqınıñ aldağı prezident saylawına qarağan şuşı fikerläre Azatlıq radiosı quşuı belän ütkärelgän maxsus tikşerenü näticälärennän bilgele buldı. Ul ğinwarnıñ 11-21-endä Levada üzäge tarafınnan oyıştırılğan ide.
Näticälär Rusiä xalqında şaqtıy qızıqlı, häm urını belän xätta qarşılıqlı da qaraşlar buluın açıqladı. Keşelär warisnıñ inde aldan bilgelänüen belä häm şuña da prezidentnıñ çın mäğnäsendä ğadi xalıq tarafınnan saylanuına ışanmıy. Başqa nämzätlärneñ köräştä qatnaşuında ällä ni zur mäğnä yuq, tawış birü irekle häm ğadel tügel. Fikere soraşqannarnıñ küpçelege asılda şulay dip uylıy.
Läkin şuña da qaramastan, alarnıñ dürttän öç öleşe martnıñ 2-sendä uzaçaq tawış birüdä qatnaşırğa cıyına. Ä ul saylawda xäzerge prezident waris itep bilgelägän Dmitri Medvedev ciñer dip kötelä.
Fiker beleşü açıqlağan bu qaraşlarnı qayber säyäsät belgeçläre, Rusiä cämğiätendä üzenä kürä ber sotsial' kileşü barlıqqa kilü belän añlata. Cämäğätçelek xakimiät belän, sez bezgä azmı-küpme totrıqlılıq häm yaxşı yäşäw şartları tudırasız, ä bez sezgä şunıñ öçen yomşaq yaqlawıbıznı biräbez, dip kileşä.
Mäskäwdäge Carnegie üzägennän Nikolay Petrov:
"Kilep tuğan şartlarda, yäğni xalıqqa yazılmağan ber kileşü birelep, alar küpmeder däräcädä irekleklärgä iä bulğan häm yäşäw şartları yaxşırğan ber mäldä, ğadi xalıq xakimiätlärgä "bezneñ xälne naçaraytmağanda teläsä nişlägez şunda" digän işarä birä. Şunlıqtan, keşelär saylawnıñ ğadel ütüenä ayırım iğtibar birep tä tormıy", di Nikolay Petrov Rusiä xalqınıñ tawış birügä bitaraf qarawı turında.
Çınnan da, Azatlıq quşuı belän uzdırılğan fiker beleşü 40-45 protsent xalıqnıñ, saylaw tormış standartlarınıñ tağın da yaxşıruına kiteräçäk dip uylawın kürsätä.
Levada üzägendä eşläwçe Boris Dubin fikerençä, keşelärneñ şuşı ömetläre yaña prezidentnıñ Putin yulınnan baraçağına ışanu belän bäyle.
"Rusiälär ömetlängän töp närsä şul - alar Putin yulınnan baru däwam itäçäk dip uylıy, häm Medvedevnı Putinneñ däwamçısı itep kürä", di Dubin.
Rusiädäge saylawnıñ ğadel ütäçägenä fikere soraşqan xalıqnıñ 40-tan da azraq protsentı ışana. Bu şaqtıy tübän kürsätkeç, ämma ikençe yaqtan, üktäbrdä uzğan tikşerenü sannarı belän çağıştırğanda, Rusiälärneñ tawış birü ğädellegenä ışanuı küpkä artqan - Duma saylawları aldınnan bu kürsätkeç ike märtäbä zurraq ide.
Berük waqıtta xalıqnıñ 65 protsentı barıber, saylaw näticäse Putin häm Kremldäge xakimiätkä bäyle, dip uylıy.
* Azatlıqnıñ fiker beleşü näticlären biredä kürep bula.


text:
Aprelniñ 13-ne qadar Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda qayd olğan 3436 Ukraina vatandaşı Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turında rey berecek yerini deñiştirdi. Bu aqta Ukraina saylayıcıları devlet siciliniñ saytında haber etile.
Berilgen malümatqa köre, 2735 qırımlı ve 701 aqyarlı saylavlarda rey berüv aqqından faydalanmağa niyetlene.
Eñ çoq qırımlı ve aqyarlı (866 ve 181) Kyivde rey berecek ola. Kyiv vilâyetinde 334 qırımlı ve 101 aqyarlı, Herson vilâyetinde 208 qırımlı ve 36 aqyarlı rey berecek.
Qırım.Aqiqatnıñ daa evel bildirgenine köre, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyarda qayd olğan 5528 Ukraina vatandaşı birinci tur vaqtında rey berüv yerini deñiştirgen edi. Olardan 4419 qırımlı ve 1109 aqyarlı ola.
Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turı aprelniñ 21-nde olacaq. Qırımlılar esas Ukrainada rey bere bile.


text:
"Britaniä häm britan xalqınnan kilgän cawap şul - bez berdäm bulıp qalıp, yanawlarğa bireşmiäçäkbez häm berkemgä dä britan yäşäw räweşen tübänsetügä yul quymayaçaqbız", dip belderde yäkşämbedä britan premyer-ministrı Brown.
Atna azağında bulğan häm xäzer inde terror ğämäle dip bäyälängän öç höcüm dä asılda uñmasa da, eçke eşlär ministrı Jacqui Smith, Britaniä citdi wä däwamlı yanaw kiçerde dip, cämäğätçelekne uyaw bulırğa öndäde. Mäğlüm ki, şimbä könne benzin kanistrları salınğan Jeep Cherokee maşinası Glasgow hawa alanı kapkasın bärep kerep, anda yanğın çıqqan ide. Kanistrlardağı benzin alayda şartlamadı, häm yanğın keşelärneñ ülemenä kitermäde.
Aña qädär ber kön aldan başqala Londonda, xalıq küp yöri torğan uramda, ber tönge klub yanında ğına şulay uq yağulıq tutırılğan ike maşina tabılğan ide. Alarnıñ da şartlatu öçen äzerlänüe xäzer şik uyatmıy, çönki alarda inälär dä tabılğan bulğan. Yäğni maqsat itep tirä-yündäge mömkin qädär kübräk xalıqqa zian kiterü küz aldında totılğan.
Düşämbegä qulğa alınğan keşelär çığışları belän nigezdä Yaqın Könçığıştan, şularnıñ ikese tabib dip xäbär itelä. Politsiäneñ tağın ber keşene ezläwe dä mäğlüm. Premyer Gordon Brown, Britaniädä äzerlängän şuşı höcümnär artında mäğlüm äl-Qaidä tora, dip beldersä dä, belgeçlär älegä, bu bäyläneşneñ ni däräcädä köçle buluı bilgele tügel, di. Londonda eşläwçe iminlek belgeçe David Claridge:
"Premyer-ministr äytkännär, äl-Qaidägä bäyläneşlär ezläwneñ ğädäti buluın kürsätä bu oçraqta. Ayırım ber mizgelgä belgänebezne taswirlaw öçen bu bälkem dä iñ äybät yuldır. Çınlıqta isä bu äl-Qaidäneñ ğomumi maqsatları nigezendä eş itüçe ber törkem genä bula ala. Ämma bez älegä şuşı farazlarıbız qayda buluıbıznı belmibez", di iminlek belgeçe David Claridge.
Britaniädäge terror qurqınıçı säbäple iminlek çaraları Atlantikneñ ikençe yağında - Quşma Ştatlarda da köçäytelde.


text:
“Min äytergä telim, Sovetlar berlege yuq itelgän häm başqa dönyada bulmağan kebek, zionist rejim da ozaqlamıy yuq iteläçäk häm keşelek cämğiäte irekle bulaçaq”
Anıñ qatı belderüläre häm populärlığı – aña säyäsi köç birä torğan äyberlär. Khatami oçrağında, anıñ populärlıqı häm xalıqnıñ teläktäşlege prezidentlıq mötdäteneñ berençe yıllarında aña konservativ qaraşta toruçılar belän yarışta östenlek birde. Läkin populär häm salmaq säyäsät ütkärägn Khatami häm parlamenttağı reformalar yaqlı küpçelek, İran cämğiäten üzgärtep qora almadı.
Äxmädinecadnıñ belderüläre İrannan çittä dä üz täesiren yasadı. Äxmädinecadqa abruylı din ähele Bağuçılar şurası sekretare Ayatolla Ahmad Jannati häm bilgele konservativ Ayatollaha Mohammad Taqi Mesbah-Yazdi teläktäşlek kürsätep kilde. Alarnıñ yärdäme belän ul qatıraq belderülär yasıy aldı. “ Bez şunı äytäbez, ägär sez (yähüdlär) aldamasağız, sez bäysez häm ğadel tikşerüçelärgä Yevropağa kilergä häm mondağı keşelär belän söyläşergä, dokumentlarnı kürergä häm Holokost turındağı uydırmanı tikşerü näticälären cämäğätçelekkä citkerergä yul quyarğa tieş.”
Äxmädinecad xakimiättä bulğanda, ildä qatı säyäsät ütkärelde, matbuğatqa, xoquq yaqlawçılarğa yañadan basım yasala başladı. Ul xakimiättä bulğanda, 1979 yılğı islam inqıylabınnan soñ bulğan kebek, cämğiättä qurqu urnaştı. Doşmannar, xıyanätçelär, çit illärneñ eçke ağentlar belän xezmättäşlek itep ildä tüntäreş äzerläwe turında söyläşülär yañadan qabındı. İqtisad ölkäsendä Ähmädi necad şirkätlär häm başqarma xakimiät belän bäyläneşlärne kimette. Anıñ däwlät şirkätläreneñ qıymmätle qäğäzlären eşçelärgä bülep birü - xosusyılaştırunıñ ber töre buldı. Läkin küzätüçelär, älege şirkätlär belän, barıber däwlät tarafınnan bilgelängän citäkçelärneñ idärä itelüenä iğtibar birä. Gomum alğanda Äxmädinecadnıñ säyäsäten konservativ cämäğätçelek önämi. Anıñ idärä itü räweşen, ildäge abruylı häm saylawçılarğa täesir yasıy alırlıq din ähelläreneñ yaqlawın tapmadı.
Bikä Timerova


text:
Rusiyede Krasnodar mahkemesi çarşenbe künü, mayıs 27-de, Hayser Cemilevge qarşı cinaiy işniñ toqtatılması aqta arizanı qabul etmedi. Bu aqta twitterde advokat Nikolay Polozov bildirdi.
«Krasnodar mahkemesi Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 12 maddesi 3-ünci qısmı aqqında «unuttı» ve, Ukraina mahkemesiniñ qararına baqmadan, işni toqtatmağa razı olmadı. Cemilev reine olaraq qala», – dedi o.
«Cemilevniñ qaytarılması aqta sorav Rusiye Baş prokuraturasına cuma künü berildi, amma Krasnodarnı haberdar etmege unutqandırlar», – dedi advokat.
Polozovnıñ sözlerine köre, mayıs 27 künü Hayser Cemilevniñ işi boyunca mahkeme taqiqatı soñuna yetti. Mayıs 28-de saat 11:00 munaqaşa keçirilecek.
Öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevge qarşı Kiyev Dneprovsk rayon mahkemesiniñ qararından sebep onıñ Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye mahkemelerinde cinaiy işniñ baqılmasını toqtatmaq niyetindedir.
Evel ukrain mahkemesiniñ Hayser Cemilev, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ oğluna nisbeten alğan qararı aqqıda Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Georgiy Logvinskiy bildirgen edi.
Logvinskiyniñ malümatına köre, ukrain mahkemesi Hayser Cemilevge üç yıl ve 8 ay apis cezasını belgiledi.
Rusiye tarafından bu aqta resmiy cevap şimdilik yoqtır.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler. Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire.
Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
2014 senesinde Qırımnıñ ilhaqında iştirak etken Rusiye arbiyleri aqqında malümat halqara mahkemelerde açılacaq davalarnı azırlamaq içün Ukraina Adliye nazirligine teslim etile. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde İnformNapalm halqara tahqiqat gruppasınıñ matbuat kâtibi Mihail Makaruk söyledi.
Matbuat kâtibi: «Biz Ukraina Adliye nazirligindeki başında İvan Lışçına turğan genç komanda ile çalışqanımızdan şeref duyamız. Ukrainanıñ Rusiyege qarşı şu qabaatlav aktlarını tertip etken kişi, tamam odır. Bütün bu faktlarnı biz işlep çıqa ve olarğa teslim etemiz, çünki olar onı işni bilgen insanlar ve mutehassıslar sıfatında uquqiy saağa keçireler», – dep qayd etti.
Makaruk, İnformNapalmnıñ ilhaqta iştirak etken Rusiye arbiylerniñ büyük qısmını tayin ete bilgenini ilâve etti.
Makaruk: «Al-azırda biz, istilâcılarnıñ Qırımğa kelgen yollarını, askeriy bölükleriniñ 70%-inden ziyadesini ve 2 biñden ziyade arbiylerniñ şahsiyetlerini tam olaraq tayin ettik. Suratsız kişiler adlar, soyadları, unvanlar ve rütbelerge saip olıp başlaylar ve olar bundan qorqa, çünki olar, zaman aşıması müddeti olmağan cinayetlerni işleyler», – dep yekün çekti.
Mevzuğa dair: «Dört taraftan kire ediler»: Rusiye arbiyeleri Qırımnı nasıl zapt ete ediler
Ağustos 21-de İnformNapalm halqara tahqiqat gruppası Qırımnıñ silâlı zapt etilmesinde iştirak etken Rusiye arbiyleriniñ yañı adlarını ilân etti. Bu yerde, tetqiqatta iddia etilgenine köre, «Qırımda, maskalar ve ayırıcı işaretleri olmağan uniformalar ile Ukraina arbiy qısımlarını zapt etken» Rusiye Qaradeñiz flotunıñ 810 nomeralı ayrı deñiz piyadeleri brigadasınıñ arbiyleri aqqında aytıla.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye quvetçileri fevralniñ 17-nde Rusiye quvetçileriniñ kütleviy tintüvlerinden soñ tutulğan qırımtatarı Azamat Eyupovğa şübheli olğanı aqqında bildirgenler. Bu aqta advokat Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Şimdi Aqmescitteki FSB binasında müvekkilim Azamat Eyupovnı ziyaret ettim, oña Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-nci qısmına istinaden şübheli olğanını, Qarasuvbazarda Hizb ut-Tahrir bölügini qurğanını bildirgenler. Berilgen malümatqa köre, tintüv ükmü endi çıqarılğan Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» çerçivesinde keçirildi. Müvekkilim qabaatını tanımağanını bildirip, Ukraina vatandaşına olaraq dördünci Jeneva şartnamesini qullanmağa talap etti. Azamat Eyupov özüne qarşı taqipniñ siyasiy sebepleri bar, dep bildirdi», – dedi advokat.
Onıñ malümatına köre, fevralniñ 17-nde yerli saatnen 16:30-da Aqmescitte Eyupovnıñ sıñırlav tedbiri belgilenecek mahkeme keçirilmesi planlaştırıla.
Advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqatqa izaat berip, fevralniñ 17-nde saba keçirilgen tintüvler Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» çerçivesinde de oldı, dep ayttı.
Rusiye quvetçileri bu tintüvlerni ve insanlar tutulğanını izaatlamay.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ evlerine keldi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası fevralniñ 17-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ Qırımda musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerinde keçirgen tintüvleri aqqında malümat Ukraina uquq qoruyıcılarına berile ve «milliy ve halqara seviyedeki işte» qullanılacaq, dep bildire.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
İñ ozın buylı ir-at häm iñ qısqa buylı xatın-qız Qahirädä
Buyı 2 metr 51 santimetr bulğan Kösän belän buyı 62,8 santimetr bulğan Amge piramidalar yanında räsemgä töşkän
Misır mädäniyat häm turizm ministrlığınıñ çaqıruı buyınça Qahirägä kilgän dönyanıñ iñ ozın buylı ir-atı mardinlı Sultan Kösän belän dönyanıñ iñ qısqa buylı xatın-qızı hindıstanlı Jyoti Amge Gize piramidaların qarağan.
Buyı 2 metr 51 santimetr bulğan Kösän belän buyı 62,8 santimetr bulğan Amge piramidalar yanında räsemgä töşkän.
Dönyanıñ iñ ozın ir-atı belän iñ qısqa xatın –qızınıñ Qahirä säfäreneñ 4 kön däwam itäçäge belderelgän.
Misır säfärennän soñ alarnıñ matbuğat oçraşuı ütkärüe kötelä.
Bäyläneşle xäbärlär
"Koronavirus kizüe betärgä äle yıraq"
Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması ğomum mödire “Kizü qayçan betäçäk?” sorawına cawap birde


text:
Aqmescitte demiryol vokzalında McDonald’s binasında «RusBurger» açılacağı planlaştırıla. Bunı öz Instagram saifesinde Kreml nezaretindeki Qırım Mesken kommunal hızmetler naziri Sergey Karpov yazdı.
«Aqmescitte demiryol vokzalında Rusburgen restoranı açılacaq. Er kes Blackstarburger açılacağını bekley edimi?» – dep yazdı Karpov.
«RusBurger» resmiy sitesinde Aqmescitte açılacaq yemekhane aqqında malümat yoq.
Rusiyeniñ MKH nazirligi de öz sitesinde «RusBurger» açılması aqqında malümat yerleştirmedi.
Bundan evel haber vastalarında McDonald’s binasında rusiyeli yırcı Timati tarafından burger-hane açılacağı aqqında malümat peyda olğan edi.
Oktâbrde rusiyeli iş adamı Aleksandr Lebedev işğal olunğan Qırımda «Petruşka» adlı sağlam yemek haneler zıncırını qurmaq niyeti aqqında haber etken edi.
«McDonald's» restoranları Qırımda 2014 senesi aprel 3 künü «istisal sebeplerinden» qapatılğan edi. Hadimlerge Ukrainanıñ diger şeerlerine işke keçmege teklif etilgen edi.


text:
Marsqa sätti qonğan NASA-nıñ «Perseverance» ğarış qwralı Jerge mälimet jiberdi. Qonu säti şamamen jeti minutqa sozılğan. Missiyanıñ bastı mindeti – Ma..
Endi ol Mars orbitasında aynalıp jürip arabtarğa zertteu nätijelerin jiberip otırmaq. Bwl arabtardıñ Marsqa attağan alğaşqı tabıstı qadamı sanaluda. ..
Klimat dağdarısı men eknergiya dağdarısı tayau on jıldıqtardıñ bastı mäselesine aynalğanın halıqaralıq qauımdastıq eskertude. Energiya qaynarlarına de..
Prezident Toqaevtıñ qabıldauına kirgen ükimet basşısı Asqar Mamin qazaqstandıq vakcinanıñ öndirisi turalı ayttı. Aqorda taratqan aqparat boyınşa, «mau..
Keşe, 14 qazan, Bayqoñırdan wşqan 1 amerikalıq jäne 2 reseylik ğarışker Halıqaralıq ğarış stanciyasına (HĞS) aman-esen jetti. Üş ğarışker alğaş ret H..


text:
Ğafuri rayonı dawıldan zıyan kürde. Uzğan comğa kiçen nibarı 15 minut däwam itkän köçle cil bik küp yort häm binalarnıñ tübälären qayırğan, meñ gektardan artıq urmannı qiratqan. Zararlanğan binalar arasında rayon xastaxanäse dä bar. Xastaxanädäge 92 awıru evakuatsiälängän. Operatsiä bülegendä yatuçı 5 qatı awıru Stärletamakqa ozatılğan, ber öleşe kürşe rayonnarğa, ciñel awırular yortlarına qaytarılğan. Alarnı yortlarına taratu öçen maxsus maşinalar bülengän.
Ağaç awıp elemtä häm elektr çıbıqları özelgän. Elektr özeklege tulısınça beterelmägän.


text:
İşğal etilgen Keriçniñ Arşintsevo rayonınıñ sakinleri beşinci kün suv teminlevsiz yaşay. kerch.com keriç saytı haber etkenine köre, suvnıñ teminlevi dört kün evelsi toqtatıldı eken.
«Evlerinde ufaq balaları olğan qadınlar suvsız iç bir şey yapıp olamağanını bildirdiler, ne aş pişirmek, ne çamarış yuvmaq, ne balalarnı yuvdırmaq», – haber ete neşir.
Suv teminleviniñ toqtatuv sebebini kimse añlatıp olamay. Belli olğanı kibi, dört kün devamında işçiler qazağa ketirgen suv borularını öyle de tapıp olamadılar.
«Memuriyet başınıñ muavini Daniil Gerner añlatqanı kibi, işbu rayonda suv borularında basım ğayet eksildi eken. Faqat işçiler qaza yerini tapıp olamaylar», – qayd eteler neşirniñ jurnalistleri.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina işğal etilgen Qırım ve istilâ altındaki Donbass topraqlarını keri qaytarıp alması içün Hırvatistan tecribesini qullanması mumkün. Qırım.Aqiqat Radiosına böyle bir fikirni «Yevropeyskaya pravda» köşe yazıcısı Natalya İşçenko beyan etti.
1990 yıllarda Yugoslaviya halq ordusına köstergen arbiy qarşılığında Hırvatistan BMT (OON) yardımınen öz topraqlarınıñ dörtte üçüni barışıq yolunen keri qaytarıp alğan edi. Plannıñ adı «Z-4» edi ve o Minsk añlaşmalarınen aynı şekilge saip edi, dep ikâye ete İşçenko.
«BMT (OON) celp etilgen edi ve o bu maqsatnen bağlı hususiy programma azırlap eki yıllıq muvaqqat memuriyet teşkil etken edi. Yani işbu topraqlarda ne sırp, ne separatistik, ne de hırvat akimiyetleri yoq edi. Anda BMT (OON) bayrağından ğayrı, iç bir bayraq yoq edi», – dep izaatlay ekspert.
Onıñ fikrine köre, Ukraina Hırvatistan tecribesini bilmesi şart, çünki bu - Avropa topraqlarında BMT (OON) çerçivesinde barışıq yolunen reintegratsiyası muvafaqiyetnen keçken yekâne programmadır.
Ukraina ve Hırvatistan ükümetleri Ukrainanıñ işğal altındaki topraqlarınıñ
reintegratsiayası meselelerinen oğraşacaq iş gruppasınıñ teşkil etilüvi ve işbirligi boyunca Memorandum uyğunlaştırıp imzalağan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Üyde jalğız qalğanda» (Home Alone) fil'mi jaña jıl merekesinde köñiliñizdi köteretin üzdik kartinalardıñ biri. Büginde, jıl ötken sayın osı bir klass..
Francuzdıñ ataqtı qolbasşısı Napoleon Bonapart soğıs aldında öz äskerlerinen «tiri qaludı» talap etedi eken: «Soğısta ölip ketu bäriniñ qolınan keled..
Köne türktiñ közindey bolıp büginge jetken Qorqıttıñ qobızınıñ mürageri kim? Tüp tuısımız Altaylardan tıñdayıq... “The Qazaq Times” ..
Qorqıt babamnıñ qobızı tektes ıspalı aspap älem halıqtardıñ köbinde kezdesedi. Jasalu täsilderi är türli, tür-twrpatı bölek, moynı, şanağı aluan ol as..
«skripkanıñ qıpşa belin qwşaqtap jürip ötkizip alğan jastığımnıñ ornın endi toltırğım keledi»


text:
Aqyarnıñ Rusiye valisi Sergey Menâylo Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ilân etken «Jeneva plüs» şekliniñ effektivligine inanmay.
Bunı Menâylo yanvar 15 künü Facebook saifesinle bildirdi.
«Ukraina prezidenti Qırımnıñ qaytaruvı içün «Jeneva plüs» şeklini meydañga ketirecek ola… Kâğıtta er şey ter-tegiz – bu efendiler çeşit koalitsiyalarnı teşkil ete bileler, «Jeneva plüs», «Jeneva eki plüs», «Beşinci nesilniñ Jenevası». Bütün olarnıñ ğayeleri Çonğardan uzaq ketmez», – yazdı Menâylo.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımnıñ işğal etilmesi boyunca muzakerelerniñ yañı halqara şeklini kirsetmek zaruriyeti aqqında bildire. Yanvar 14 künü Poroşenko matbuat konferentsiyasında işbu muzakerelerge Ukrainanıñ Avropa birligi ve AQŞ şeriklerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
2016 senesi neticesinde Qırımda 1423 şahıs bir milliondan bir milliardqa qadar ruble miqdarında para qazanğanını beyan etken. Bunı Rusiyeniñ yarımadadaki bergi hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ bergen malümatına köre, Qırımda yaşağan üç adam 500 million ve 1 milliard ruble arasında (8-16 million dollar arasında) mal-mülk saibi olğanını bildirdi. Daa 11 adam yıl devamında 100 million ve 500 million ruble arasına para saibi olğan.
Bergicilerniñ bildirgenine köre, 500 million rubleden çoq qazanğan üç qırımlınıñ payı – bütün kelirlerniñ 16% teşkil ete.
Müessisede qayd ettiler ki, 2017 senesi Qırımda ayrı şahıslardan 13 biñden çoq bergi beyannameleri qabul etildi, keçken seneniñ köstergiçlerine nisbeten bu raqam aman-aman üç biñge ziyade ola.
«Esas olaraq, bu meskenlerini kirağa bergen vatandaşlar ola», – dep añlattılar bergi hızmetinde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
III İslâm Geray
III İslâm Geray (arap urufatında: ۳ اسلام كراى; 1604 – 1654 iyül 10)[1] - Qırım hanı. 1644 ile 1654 yılları arasında saltanat sürgen. I Selâmet Geraynıñ oğludır.
Yaş olğanda Lehistan ile cenk devamında İslâm Geray esir tüşip Lehistanda 7 yıl keçirdi. Azat olğan soñ Osmanlı Devletinde yerleşti. Bahadır Geray İslâm Geraynı qalğa dep tayin etti, amma ölüminden soñ IV Mehmed Geray tahtqa kelgeninen İslâm Geray kene Qırımdan ketti. Üç yıl soñra yani 1644 senesi Osmanlı sultanı, Sultan İbrahim tarafından ağası IV Mehmed Geraynıñ yerine han ilân etilgen.
Rus, ukrain ve leh tarih menbalarında III İslâm Geray ukrain qazaqlığınıñ Lehistanğa qarşı cenkinde iştirak etkeni içün bellidir. O, 1648 senesinden itibaren Zaporog qazaqlarınıñ getmanı Bogdan Hmelnitskiy ile Lehistanğa qarşı ittifaqqa ketken. Bu ittifaq Qırım Hanlığını küçlendirgendir. Birlikte 1649 senesi Zbaraj ve 1651 senesi Beresteçko muarebelerine qatılğanlardır. III İslâm Geraynıñ zan etkenine köre, qazaqlarğa qol tutqanı Qırım Hanlığınıñ şimal sıñırında Qırımnıñ dostu olğan yañı bir qazaq memleket meydanğa ketirmege yardım etmek kerek edi. 1654 senesi Pereyaslav Barışı ile Lehistan ile sulh yapıp Rusiyege qarşı birlik yaratqan.
III İslâm Geray üküm sürgen devriniñ hususiyeti Qırım Hanlıq içindeki tınçlıq edi. İslâm Geray cümert ükümdar olıp öz para ile bütün Hanlıq boyunca qurucılıq ve tamir işlerini yaptırdı.
III İslâm Geray 1654 senesi Bağçasarayda öldi ve Hansaray dürbesinde defin etilgendir. O ölgen soñ IV Mehmed Geray yañıdan han oldı.
- ↑ Mykhailo Hrushevsʹkyi, History of Ukraine-Rus': The Cossack Age, 1626-1650, Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 2002. p. 322.


text:
Aqmescitte, Seit Settar cami külliyesi esasında Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ imamları içün ihtisas yükseltüvi kursları keçmekte. Tedbir Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ emirinen ötkerilmekte. Mütehassıslığını yükseltmek içün Qırım Cumhuriyetiniñ köy ve qasabalarında çalışqan 25 imam derslerge qoşuldı.
Derslerni İslâm uquqı magistrleri ve QMDİ-niñ din ocaları bere. Kurs programması çerçivesinde İslâm aqaidi, mezheplerniñ ögrenilmesi ve dinimizdeki bazı ükümlerniñ açıqlanması ögrenilecek.
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi tarafından imamlar ve İslâm temelleri ocaları (qadınlar) içün ihtisas yükseltilüvi kursları yılda eki kere keçirile.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Rusiye Qırımnı zapt etkende AQŞ prezidenti vazifesinde Obama buluna edi. Böyle beyanatbu fevral 15 künü Twitterde Amerika prezidendi Donald Tramp yazdı.
Bu munasebetnen Trump, Obama Rusiyege nisbeten yımşaq degil edimi, dep soradı.
«Qırım Rusiye tarafından Obama memuriyetinde alındı. Obama Rusiyege qarşı pek yımşaq degil edimi?» – yazdı Amerika prezidenti.
Bundan evel Beyaz Saraynıñ resmiy temsilcisi Sean Spicer beyan etti ki, AQŞ prezidenti Donald Trump Rusiyeden Qırımnıñ Ukrainağa qaytaracağını ve Ukrainanıñ şarqiy tarafında zorbalıqnıñ eksilmesini beklegenini bildirgen.
O hatırlattı ki, bundan evel BM Teşkilâtında AQŞ daimiy temsilcisi Nikki Haley Washingtonnıñ Qırımğa dair qattı fikirde olğanını beyan etken edi.
Ukraina prezidentiniñ idaresinde AQŞ devlet yılbaşçısı Tonald Trumpnıñ, Qırım Ukrainağa qaytarılmaq kerek olğanı aqqında beyanatını alğışnen qabul ettiler.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov dedi ki, AQŞ ve Rusiye prezidentleri Donald Trump ve Vladimir Putin keçende ötkerilgen telefon subeti devamında Qırım meselesini muzakere etmediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavı sputnikte ğayrıdan pektilgeni ile, Ukraina Haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Sergiy Kostınskıynıñ firkine köre, «Qırımnıñ mustaqil matbuat vastaları pozitsiyalarını qaytarmağa başladı».
Bu aqta o Kiyevde iyün 18 künü ATR yayınlavınıñ yañartuvına bağışlanğan konferentsiyada ayttı.
«ATR yayınlavınıñ yañartıluvı – Ukraina içün ciddiy sınav ve söz serbestligi yolunda biz bu sınavdan keçip oldıq. Şimdi biz qırımtatar halqı kene tuvğan tilinde yayınlavğa irişimni elde etkeni aqta ayta bilemiz. Qırımnıñ mustaqil matbuat vastaları niayet pozitsiyalarını qaytarmağa başlağanı aqta ayta bilemiz», – dey Kostınskıy.
O şunı da qayd etti ki, ukrain haber nazirligi telekanalnıñ qıtaiy Ukrainada çalışuvı içün oñaytlı şaraitlerni teşkil eter eken.
ATR yayınlavınıñ yañartuvı aqqında iyün 17 künü belli oldı, çarşenbe künü aqşam telekanal efirini Bağçasaray Han sarayında gimnniñ icrasından başladı. «Lâle» bala telekanalı da işke devam etti.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetinden bu aqta izaatı daa yoqtır.
Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. ATR qapatılğan soñ cumhuriyetniñ akimiyeti cemaat qırımtatar telekanalını açmağa teklif etti. Olarnıñ fikirince, qırımtatarlar kerçek malümatnı almaq aqqını qullanacaqlar.


text:
İyül 26-da Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Qavqaz okrug arbiy mahkemesi Qırım sakini Maksim Filatovğa qarşı açılğan cinaiy işni baqıp, qarar çıqardı, onı Rusiyege boysunğan Qırım prokuraturası «Azov» ukrain batalyonınıñ askeri dep adlandıra.
«Prokuraturanıñ taqdim etken delillerine esaslanıp, o, Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 30-cı maddesi 3-ci qısmı – 205-ci maddesi 1-ci qısmında (terroristik eylem ıntıluvı), 223 m. 1 q. (patlatıcı aletni qanunsız azırlaması), 222 m. 1 q. (patlatıcı aletlerni qanunsız saqlavı, azırlavı), 167-ci maddesi 2 qısmında (yaqma vastasınen büyük zarar ketirmesinen başqasınıñ malını bozması) qayd etilgen cinayetlerni yapqanında qabaatlana», – dep aytıla Qırım prokuraturasınıñ beyanatında.
Müessisede bildirgenlerine köre, Filatov, 2014 senesi aprel ayında «milletlerara munasebetlerni kerginleştirmek maqsadınen, Aqmescitteki «Çuqurça» camisiniñ binasını yaqtı, bundan soñ, aynı bu sene avgust ayında, özü yapqan patlatıcı aletni qullanıp, cumhuriyet prokuraturası binası yanında terroristik eylemni etmege tırıştı».
Maksim Filatov, mahkeme qararına binaen, yaqalav müddeti devamında qattı nizam koloniyasında bulunacaq.
«Azov» Vatandaş korpusında işğal etilgen Qırımda yaqalanğan ve Rostov-na-Donu mahküm etilecek Maksim Filatov olarnıñ batalyonınıñ askeri olğanını tasdıqlamadılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrain yırcısı, qırımlı Camala işğal etilgen Qırım ve Donbasstan köçip kelgen insanlarnen dekabr 24-te Kiyevde körüşecek.
Bu aqqında tedbir teşkilâtçıları olğan Krım-SOS cemaat teşebbüsi bildire.
«Yırcı ömür ve icat yolu aqqında tarif etecek. Musafirler sual berecekler, Jamala ise kimden ve neden ilham alğanını aytacaq, «Povodır» filminden alğan tecribesinen paylaşacaq. Körüşüv çerçivesinde yırcı imzasını berecek», – dep qayd eteler teşkilâtçılar.
Tedbir Kiyevdeki Smolenskaya, 31-33 adresi boyunca «İnkom» biznes-merkezinde ötkerilecek. Yerli saatine köre saat 19-da başlanacaq.
Dekabr 12-de Jamala Kiyevdeki StereoPlaza kontsert zalında kontsertini keçirdi. Musafirlerniñ çoqusı Qırım ve Donbasstan köçip kelgen insanlar edi. Kiriş serbest oldı.


text:
3 qırküyekte Qazaqstan ükimeti men reseylik «Sber» kompaniyası taraptarı qol qoyğan E-Gov portalın GovTech cifrlıq modeline köşiru turalı memorandumnıñ tolıq mätini jariyalandı. Ondağı aqparat boyınşa, Qazaqstan reseylik «Sberbanktiñ» IT-platformasın 500 mln dollarğa satıp aladı. Bwl qarjını «Sber» Qazaqstan ükimetine qarızğa bermek.
Qazaqstannıñ normativtik-qwqıqtıq akti-qwjattarı jariyalanatın «Ädilet» portalındağı qwjatta otandıq «Wlttıq aqparattıq tehnologiyalar» AQ men reseylik «Sberbank» JAQ arasında qarız jöninde kelisim jasaudı qarastıradı. Qwjatta 500 mln AQŞ dollarına para-par qarajat reseylik rubl' küyinde Resey jağına qajetti qwjattardıñ barlığı uaqıtında berilgen jağdayda 2022 jıldıñ birinşi toqsanınıñ soñına deyin beriledi dep körsetilgen.
E-gov-qa balama GovTech jüyesi «Sberdiñ» Platform V platformasına negizdelip jasaladı. Sonday-aq memorandum 31 qazanğa deyin koncorcium qwrudı da qarastıradı. Qwjatta ERG kompaniyalar tobına enşiles BTS Digital JŞS strategiyalıq äriptes retinde körsetilgen.
Memorandum Cifrlıq damu, innovaciya jäne aeroğarış önerkäsibi ministri Bağdat Musinniñ egov Reseyge berilmeydi degen twjırımına kümän keltiredi dep jazdı QazTAG agenttigi.
«Atalğan memorandum ayasında QR ükimeti: ... GovTech platformasın «elektrondı ükimet» aqparattıq-kommunikaciyalıq platformasınıñ negizgi böligi retinde bekitedi» delingen ükimet maqwldağan qwjatta.
Memorandum mätinimen tanısqan ekonomist Oljas Qwdaybergenov Facebook jelisindegi paraqşasında jobağa kümän köp dep jazdı.
«500 mln dollar qarız, onıñ üstine platforma jasauğa, onıñ üstine Sberdiñ özinen aludıñ qajeti joq. Mwnday dünieler jasalsa, kelissöz jasay alatınday öz aqşamızğa jasaluı kerek. Äytpese nesie aluşınıñ saudalasuğa şaması kelmey qaladı. ...Mwnday konstrukciyada joba ärbir parametr boyınşa kümändi bolıp şığadı!» dep jazdı sarapşı.
Qırküyek ayınıñ basında Qazaqstan-Resey basşılarınıñ qatısuımen «Estitin ükimet» reseylik Sber kompaniyalar tobımen Qazaqstannıñ cifrlıq ükimetine arnalğan platforma qwru jöninde memorandumğa qol qoyğannan keyin qoğamda narazılıq köñil-küy artqan. Dese de qazirgi ükimet qwramı türli ädispen «amanattau» qadamınıñ dwrıstığın jetkizuge tırısıp, rayınan qaytpay otır. İT mamandardıñ bir tobı «jabıq kabinet jağdayında qabıldanğan şeşimdi» sınadı, olar platforma dayındauğa ümitkerlerdiñ aşıq täsilmen tañdalmauına narazı.
Eki apta bwrın cifrlıq damu ministri Bağdat Musin Sber platforması el üşin «eñ qolaylı jüye» jäne «WQK talaptarına säykes keled» dep mälimdegen. Onıñ aytuınşa, jobağa şaşamen jartı milliard dollar jwmsaladı.


text:
Aqmescit – Qırımtatarlarnıñ milliy areketi (NDKT) azalarnıñ fikirince, mart 16 künü keçirilgen «referendumnıñ» neticelerine köre, deñişken Qırımnıñ statusı - qanunsızdır. Bunıñ aqqında, Meclisniñ muhalifi sayılğan teşkilâtnıñ toplaşuvda qabul etilgen arizasında söz yürütile.
Teşkilâtnıñ kâtibi Kemal Mambetov Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, vesiqa endi BMT-niñ baş kâtibi Pan Gi Mun, Avropa Şurasınıñ Avropa komissiyasına, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin, Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko ve matbuat vastalarına yollanıldı.
Arizada, 1944 senesi qırımtatarlarnıñ sürgünligi ve devletniñ yoq etilmesi halq içün büyük facianen belgilendi, dep aytıla. Halq vekilleri esap yapqanlarına köre, sürgünlikke oğratılğan 112 biñ qırımtatar qorantasınıñ er biri bir gece içinde 40 biñ ruble etrafında mal-mülkten marum etildi, umumen ise, ketirilgen zarar 1961 senesiniñ parasına köre, 4,44 mlrd.-nı teşkil etti.
Amma, qırımttar halqınıñ tarihındaki facialı vaqialar, 1944 senesinden evel, Rusiye imperatorlığı Qırımnı 1783 senesi zapt etken soñ, başlandı. Qırım akimiyeti 1925 ve diger yılları aydınlatqan malümatqa köre, sürgünlikler, icretler sebebinden, tamır halqnıñ 800-900 biñ adamnı ğayıp etti. Böyleliknen, Qırım 1783 senesine qadar bir milletli yarımada olğan olsa, 1921 senesi endi çoq milletli yarımadağa çevirildi, qırımtatarlar ise, azlıqnı teşkil etti.
Milliy areket iştirakçileri qayd etkenlerine köre, 1921 senesi oktâbr 18 künü qırımtatar halqınıñ devletçiligi milliy-territorial cumhuriyeti şekilinde tiklendi – «1921 senesi teşkil etilgen Qırım Sovet cumhuriyeti, em tamır qırımtatar halqınıñ, em de Qırımda yaşağan diger milletlerniñ menfaatlarını qorçaladı».
Amma, qırımtatarlarnı sürgün etkenden soñ, cumhuriyet «qanunsız şekilde yoq etilip, Rusiye Sovet Cumhuriyeti terkibinden Ukraina Sovet Cumhuriyetine «ukrain halqına bir ediye olaraq» teslim etildi. 1991 senesiniñ referendumından soñ, Qırımda «qırımtatar halqınıñ öz kelecegini belgilemek aqqından marum etken qanunsız akimiyet qurulğan edi». «Böyle etip, Ukraina qırımtatar halqınıñ aqlarını yerine ketirmekten vazgeçti ve Sovet Birliginiñ mirasçısı olaraq 1989 senesiniñ Sovet Birliginiñ Yuqarı Şurası çıqarğan qararını yerine ketirmedi», - dep qayd etile arizada.
«Bu Qırım sakinleriniñ menfaatlarına zıt kele»
Milliy areket vekilleri qayd etkenleri kibi, «öz kelecegini belgilemek aqqı – halqara aq-uquqnıñ belli bir maddesi» ve qırımtatarlar onıñnen qulana bileler. Aynı zamanda, vesiqada, «2014 senesiniñ fevral-mart aylarında Qırımda yüz bergen facialı vaqialar aqiyebitnde Rusiye Qırımnı ğayrıdan işğal etti». «Qırım statusınıñ deñişüvi Qırımğa bir vaqıtları köçürilgen ve ekseriyetni teşkil etken «rus tilli» ealiniñ rey berüvi ile eda etile, bu ise, qanunsızdır», - dep bildirile vesiqada. Bunen beraber, arizada «ayırı etnik gruppalarnıñ (bu yerde ruslarnıñ) aqlarını qorçalamaq kibi uydurmalar vastasınen «status» boyunca keçirilgen «referendumlar», bir de bir küçlü devletniñ qomşu devletke ait topraqlarnı zapt etmek içün qullanılğan qanunsız bir usuldır», dep yazıla.
Arizada hususan, «Bunuñ episi qırım sakinleriniñ menfaatlarına zıt kele – qırımtatar, rus, ukrain ve digerlerniñ. Mustaqil devletniñ topraqları küç ile zapt etilse, o yerde yaşağan sakinlerni ille sıqıştıracaqlar. Qırım ve tamır halqnıñ facialı tarihi bunıñ isbatıdır», dep qayd etile.
Aşalayıcı Anayasa
Milliy areket iştirakçilerniñ fikrince, «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası tarafından 2014 senesi aprel 11 künü qabul etilgen anayasa ve aprel 21 künü Rusiye prezidentniñ fermanı Rusiye Federatsiyasınıñ anayasasına zıt kele». Çünki, «halqara aq-uquqları, bu cümleden, tamır qırımtatar halqınıñ öz kelecegini belgilemek aqqı bozula, – dep aytıla arizada. – Rusiye prezidentniñ fermanında halq ve milliy azlıq añlamları qarıştırıldı. Qırımda yalıñız bir tamır halq, qırımtatarlar şekillenip keldi. Qırımdan sürgün etilgen ermenler, bulğarlar, urumlar, nemseler milliy azlıq ya da dispora sayılalar. Ne içün Rusiye prezidentniñ fermanında tamır halq milliy azlıq kibi sayıla, milliy azlıqlar ise, aksine tamır halq kibi adlandırıla?». Bu sebepten, milliy areket iştirakçileri eminler, mezkür ferman qırımtatar halqı aqlarınıñ aqlanuvı boyunca siyasiy uquqiy vesiqa degil.
NDKT vekilleri, Qırım «Devlet Şurası» qabul etken anayasa da, aşalayıcı sayıla, çünki onda tamır halqnıñ menfaatları közge alınmay, dep tüşüneler. Ve tamır halqnıñ meselesi çezilmegence, yarımada daimiy sürette çeşit devletlerniñ közüne yahşı körünecek.
Qırımtatar milliy areketi (NDKT) teşkilâtı umumiy areketten 1988 senesinden başlap ayırıldı. Yıllar keçtikçe, bu teşkilât Meclisniñ muhalifi olaraq faaliyet etip kelmekte.


text:
Ay Vasıl (şimdi Vasilyevka) eskiden qırımtatar qasabası olğan, şimdi ise Yaltanıñ az qatlı binalar mikrorayonı – Yaltada sel neticesinde eñ büyük zarar körgen yerlerden biridir. Taşlar bir qaç soqaqnı tökülip toldurdı. Cafer Seydamet soqağında küçlü yağanaqlar neticesinde Dereköy özeniniñ sol qolu olğan Guva özeni yalılarından çıqtı. Guva özeniniñ sel aqımı bir qaç evni yoq etip bastı, bazı inşaatlar damlarına qadar taş toldı, maşinalar zarar kördi.
Yaltanıñ Rusiye memuriyetiniñ yolbaşçısı Yanina Pavlenko Cafer Seydamet soqağını şeerniñ «daa bir problemli noqtası» dep adlandırdı: «10 evni suv bastı, bir qaç danesi bütünley suv astında qaldı, taş ve çamur tolu. Suv kele, bu birden körüne, aqımnıñ yolunı qısmen eski trolleybuslar qapata! Sakinlerniñ ekseriyeti – birinciden bala ve qartlar – tahliye etildi, amma bazıları evlerini qurtarmağa tırışa».
Cafer Seydamet soqağında sel aqibetlerini nasıl yoq eteler – Qırım.Aqiqatnıñ fotoresimlerinde baqıñız.


text:
Bunı Cenübiy arbiy bölgeniñ matbuat hızmeti bildire.
Onıñ malümatına köre, iyün başında qabul etüv noqtaları Aqmescit ve Aqyarda çalışıp başladı. Al-azırda 500 ariza baqıla.
«Añlaşma esasında hızmetke çağıruv boyunca hızmet etip kelgen genç erkekler seçip alına. Saylavda aliy oquv yurtlarınıñ mezunları, ya da orta tehnikiy ve tehnikiy tasili olğan namzetlerniñ qabul olunmaq imkânları daa da çoq», – aytıla beyanatta.
Namzetler tibbiy ve psihologik teşkerüvden keçip, 10-ğa qadar test ve 575 sualge cevap bereler. Beden terbiyesi de şartlardan biridir.


text:
Fırın Yapımı Pide Fırın İmalatı Fırın Yapımı Fırın İmalatı fırın yapımı kara fırın lahmacun fırını pide fırını taş fırını pide fırını pide fırını fırın istanbul pide fırın konya pide fırın izmir pide fırın pide fırın ankara pide fırın adıyaman pide fırın muş pide fırın portatif taş fırın Pide Fırını Nasıl Yapılır. Pide fırını yapımında kullanılan mazemeler. Pide Fırını büyüklügü. Portatif Pide Fırını. Kara Fırın İşlevinde Pide fırını yapımı. Kara Fırın, Taş Fırını tadında pişirme işlemi yapan pide fırını. Pide Lahmacun pizza simit fırınları. Pide Fırınında ısı ayarı nasıl yapılır. Pide Fırınında ısı yalıtımı nasıl olmalı. Neden portatif Pide fırını. Seyyar Pide Fırınında termostat ayarlı nasıl yapılır. Pided fırınında yakıt türü ne olmalı. Pide fırını hakkında bilmek istediklerinizi lütfen bizimle paylaşın. Portatif Pide Fırınının Kara Fırından Farkı nedir? Taş Fırınının ile pide fırını arasındaki fark nedir. Pide Fırınında ısı İzalasyonunun önemi nedir. Ekonomik bir pide fırının taşıması gereken özellikler nelerdir. Yakıt Türlerine Göre Pide Fırınları. İstanbul pide fırını imalatı Ankara pide fırını imalatı İzmir pide fırını imalatı Adana pide fırını imalatı Adıyaman pide fırını imalatı Afyonkarahisar pide fırını imalatı Ağrı pide fırını imalatı Aksaray pide fırını imalatı Amasya pide fırını imalatı Antalya pide fırını imalatı Ardahan pide fırını imalatı Artvin pide fırını imalatı Aydın pide fırını imalatı Balıkesir pide fırını imalatı Bartın pide fırını imalatı Batman pide fırını imalatı Bayburt pide fırını imalatı Bilecik pide fırını imalatı Bingöl pide fırını imalatı Bitlis pide fırını imalatı Bolu pide fırını imalatı Burdur pide fırını imalatı Bursa pide fırını imalatı Çanakkale pide fırını imalatı Çankırı pide fırını imalatı Çorum pide fırını imalatı Denizli pide fırını imalatı Diyarbakır pide fırını imalatı Düzce pide fırını imalatı Edirne pide fırını imalatı Elazığ pide fırını imalatı Erzincan pide fırını imalatı Erzurum pide fırını imalatı Eskişehir pide fırını imalatı Gaziantep pide fırını imalatı Giresun pide fırını imalatı Gümüşhane pide fırını imalatı Hakkari pide fırını imalatı Hatay pide fırını imalatı Isparta pide fırını imalatı Kahramanmaraş pide imalatı Karabük pide fırını imalatı Karaman pide fırını imalatı Kars pide fırını imalatı Kastamonu pide fırını imalatı Kayseri pide fırını imalatı Kırıkkale pide fırını imalatı Kırklareli pide fırını imalatı Kırşehir pide fırını imalatı Kilis pide fırını imalatı Kocaeli pide fırını imalatı Konya pide fırını imalatı Kütahya pide fırını imalatı Malatya pide fırını imalatı Manisa pide fırını imalatı Mardin pide fırını imalatı Mersin pide fırını imalatı Muğla pide fırını imalatı Muş pide fırını imalatı Nevşehir pide fırını imalatı Niğde pide fırını imalatı Ordu pide fırını imalatı Osmaniye pide fırını imalatı Rize pide fırını imalatı Sakarya pide fırını imalatı Samsun pide fırını imalatı Siirt pide fırını imalatı Sinop pide fırını imalatı Sivas pide fırını imalatı Şırnak pide fırını imalatı Tekirdağ pide fırını Tokat pide fırını imalatı Trabzon pide fırını imalatı Tunceli pide fırını imalatı Şanlıurfa pide fırını imalatı Uşak pide fırını imalatı Van pide fırını imalatı Yozgat pide fırını imalatı Zonguldak pide fırını imalatı fırın yapımı kara fırın lahmacun fırını pide fırını taş fırını pide fırını pide fırını fırın istanbul pide fırın konya pide fırın izmir pide fırın pide fırın ankara pide fırın adıyaman pide fırın muş pide fırın portatif taş fırın Pide Fırını Nasıl Yapılır. Pide fırını yapımında kullanılan mazemeler. Pide Fırını büyüklügü. Portatif Pide Fırını. Kara Fırın İşlevinde Pide fırını yapımı. Kara Fırın, Taş Fırını tadında pişirme işlemi yapan pide fırını. Pide Lahmacun pizza simit fırınları. Pide Fırınında ısı ayarı nasıl yapılır. Pide Fırınında ısı yalıtımı nasıl olmalı. Neden portatif Pide fırını. Seyyar Pide Fırınında termostat ayarlı nasıl yapılır. Pided fırınında yakıt türü ne olmalı. Pide fırını hakkında bilmek istediklerinizi lütfen bizimle paylaşın. Portatif Pide Fırınının Kara Fırından Farkı nedir? Taş Fırınının ile pide fırını arasındaki fark nedir. Pide Fırınında ısı İzalasyonunun önemi nedir. Ekonomik bir pide fırının taşıması gereken özellikler nelerdir. Yakıt Türlerine Göre Pide Fırınları. İstanbul pide fırını imalatı Ankara pide fırını imalatı İzmir pide fırını imalatı Adana pide fırını imalatı Adıyaman pide fırını imalatı Afyonkarahisar pide fırını imalatı Ağrı pide fırını imalatı Aksaray pide fırını imalatı Amasya pide fırını imalatı Antalya pide fırını imalatı Ardahan pide fırını imalatı Artvin pide fırını imalatı Aydın pide fırını imalatı Balıkesir pide fırını imalatı Bartın pide fırını imalatı Batman pide fırını imalatı Bayburt pide fırını imalatı Bilecik pide fırını imalatı Bingöl pide fırını imalatı Bitlis pide fırını imalatı Bolu pide fırını imalatı Burdur pide fırını imalatı Bursa pide fırını imalatı Çanakkale pide fırını imalatı Çankırı pide fırını imalatı Çorum pide fırını imalatı Denizli pide fırını imalatı Diyarbakır pide fırını imalatı Düzce pide fırını imalatı Edirne pide fırını imalatı Elazığ pide fırını imalatı Erzincan pide fırını imalatı Erzurum pide fırını imalatı Eskişehir pide fırını imalatı Gaziantep pide fırını imalatı Giresun pide fırını imalatı Gümüşhane pide fırını imalatı Hakkari pide fırını imalatı Hatay pide fırını imalatı Isparta pide fırını imalatı Kahramanmaraş pide imalatı Karabük pide fırını imalatı Karaman pide fırını imalatı Kars pide fırını imalatı Kastamonu pide fırını imalatı Kayseri pide fırını imalatı Kırıkkale pide fırını imalatı Kırklareli pide fırını imalatı Kırşehir pide fırını imalatı Kilis pide fırını imalatı Kocaeli pide fırını imalatı Konya pide fırını imalatı Kütahya pide fırını imalatı Malatya pide fırını imalatı Manisa pide fırını imalatı Mardin pide fırını imalatı Mersin pide fırını imalatı Muğla pide fırını imalatı Muş pide fırını imalatı Nevşehir pide fırını imalatı Niğde pide fırını imalatı Ordu pide fırını imalatı Osmaniye pide fırını imalatı Rize pide fırını imalatı Sakarya pide fırını imalatı Samsun pide fırını imalatı Siirt pide fırını imalatı Sinop pide fırını imalatı Sivas pide fırını imalatı Şırnak pide fırını imalatı Tekirdağ pide fırını Tokat pide fırını imalatı Trabzon pide fırını imalatı Tunceli pide fırını imalatı Şanlıurfa pide fırını imalatı Uşak pide fırını imalatı Van pide fırını imalatı Yozgat pide fırını imalatı Zonguldak pide fırını imalatı PİDE FIRINI-FIRIN NASIL YAPILIR-LAHMACUN FIRINLARI-DOĞALGAZLI FIRINLAR-PİDE FIRIN İMALATI-FIRIN -TAŞ FIRINLARI-LAHMACUN FIRINI-ODUN FIRINI-TAŞ FIRIN YAPIMI-TAŞ FIRIN FİYATLARI-LAHMACUN PİDE FIRINLARI-SATILIK PİDE FIRINI-
İtalyan Emniyet Ventilli Termostatlı Gaz Muslukları
İtalyan Krom Bek (Brülör)
Pilot Yanmalı
Elektrikli Çakmak
Gaz Basıncı Ölçer Manometre
Dijital Isı Göstergesi
Fırın İçi Işıklandırma
Oval Kubbe % 100 Harman Tuğlası 8 cm kalınlık
Taş Yünü izolasyonu
Mükemmel Yakıt Tasarrufu
Çift Kapak ve Baca Sistemi
Taban Taşı Isıya Dayanıklı Doğal Taş 5 cm (ATEŞ TUĞLASI)
Pişirme Taşı Altı Tuz ve Perlit 30 cm doldurulmaktadır.
125lik Döküm Tekerlek Kullanılmaktadır
Seyyar Taş Fırın


text:
Şämbenän yäkşämbegä yuldar ber säğätkä oźonaya. Qışqı waqıtqa küseü säbäple 28-se oqtyabr, töngö östä poezdar xäräkäte ber säğätkä tuqtatıla. Ular aldan bildälängän stantsiyalarźa ber säğätlek tuqtalış yahay häm artaban qışqı waqıt buyınsa, yañı grafiqa yaraşlı yuldarın dauam itäsäk.
Öfö Xalıq-ara aeroportı la 28-se oqtyabrgä qarağan töndä qışqı grafikqa küsä. Aeroport etäksehe urınbaśarı Tahir Möxämätşin äyteüensä, yılına ike tapqır, qışqı häm yäyge waqıtqa küskän osorźa reystar hanı mömkin tiklem kämetelä. Žuñlap qalıu osraqtarı bulmahın ösön passajirźar aldan iśkärtelä.


text:
Qırım gazetaları yarımadanıñ suv teminatı meselesi aqqında, "Yalta-1945: tarih dersleri" konferentsiyasınıñ çalışıp başlağanı aqqında ve Aqmescitte park yerleri aqqında yaza
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Qırım kene suvsız. Er şey Aqyarğa ketti" maqalesinde yarımadada suv teminatı vaziyeti aqqında tarif ete. "Bu künleri yarımada yağmurlar yağdı. Amma olar vaziyetni emiyetli derecede yahşılaştırmadı", - yaza matbuat. Gazetalar yaza ki, Qırımda suv teminatı riskleri er vaqıt bar, çünki suv anbarlarınıñ toldurılması ava şaraitine bağlı özenleriniñ tabiy aqınına esaslana. Aqmescitte atta suv techizatı ile bağlı sıñırlavlarnı kirsetmek istediler, amma bunı yapmadılar.
Yağmur ve qar şeklinde yağanaqlar vaziyetni deñiştirdi. Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müitniñ monitoringi boyunca idaresinden berilgen malümatqa köre, fevralniñ 11-inde Yaltada aylıq normasınıñ 50%-ı, Ay Petride aylıq normasınıñ 35%-ı yağdı. Ay Petri üstünde qar örtüsiniñ yüksekligi 31 sm oldı. Amma yalıñız Aqyar sakinleri quvana bile. Yağanaqlar Çorğuna suv anbarını toldurğan Belbek ve Çorğuna özenlerinde suvnıñ miqdarını arttıracaq. "Onıñ içün qırımlılarğa quvanmağa daa erte. Dua etmekni devam etip, yañı yağmurlarnı beklemege qala", - yaza gazeta.
"Krımskiye izvestiya" ("Qırım haberleri") gazetası Livadiya saray müzeyinde "Yalta-1945: tarih dersleri" Halqara konferentsiyası çalışıp başlağanı aqqında haber ete. "O, Qırım (Yalta) konferentsiyasınıñ 75 yıllığına bağışlanğan, ve bu yubiley tamam vaqtında oldı. Ğarbiy siyasetçiler ve tarihçılar sanki sersem oldı. Tarihnı yañıdan yazmaq ıntıluvları paranoya tutuvlarına çevirildi. SSSRni artıq bir manalı şekilde Ekinci Cian Cenkiniñ sebepçisi kibi ilân ettiler. Bunı, bosslarnıñ emrini ömürge keçirip, elçilik işçileri bile tekrarlay. Böyle vaziteyette yañı bir Yalta konferentsiyasını çağırtmaq, Rusiye ile başlıqta dünyanıñ beş eñ müim memleketniñ liderlerini davet etmek ve adaletli tarih urğularını qoymaq kerektir", - yaza gazeta. Yaltadaki bu konferentsiyanı Rusiye Federatsiya Şurası, Qırım akimiyeti organları, Tarih fondu, Avrasiye halqlarınıñ birleşmesi ve Livadiya saray müzeyi teşkil etti.
"Krımskiy telegraf" ("Qırım telegrafı") gazetası Aqmescitte park yerleriniñ yetmemezligini ve qanunsız turaqlarnıñ olmasını aydınlata. "Park yerleriniñ yetmemezligi aydavcılar içün degil de, piyadeler içün büyük bir problema oldı. Maşnalarnıñ çoqunı qaldırımlarda ve piyade zonalarında qaldıralar. Er yerde turğan maşnalarnıñ sırasından keçmek qıyın, mıtlaq esli adamlar ve bala arabasınen yürgen analar içün", - yaza matbuat. Şeer akimiyeti problemanıñ bar olğanını tanıy. Ve onı çezmege bile tırışa. Bu yıl Aqmescitte bir qaç yañı turaq peyda oldı. Amma aynı vaqıtta, gazeta qayd etkeni kibi, Aqmescit park turaqları, çoqusı alda, ğayet qurnaz erbaplarnıñ zenginleşmesi içün hızmet ete".
"Qırım İİN-nde - cinaiy davanıñ tahqiq etüvi çerçivesinde - "GorTransServis" şirketi müdiriniñ tutulması aqqında haber ettiler. Er kün park etken maşnalardan cıyılğan aqçalarnıñ büyük miqdarı kassadan tış keçirile edi, - yazıla maqalede. - Portaqal renkli yelekte park ödevini alğan "turaq hadimi" kibi aqılsızlıq Aqmescitten ğayrı başqa yerde qalmağan, ğaliba. Medeniyetli memleketlerde aydavcılar, telefon qullanımını qullanıp, paranı birden büdjetke töley. Biraz azca medeniyetleşken ülkelerde onı mahsus cihazlar qabul ete. Amma Qırımnıñ paytahtında XXI asırda semereli olmağan para aluv sistemasını desteklep, qaznadan para hırsızlanmasına qol tutalar".


text:
Konya Çilingir Anahtarcı Acil Servisi ,Anahtar Çekimi ,Oto Kapı Açma Çelik Kapı Göbek Montajı 0535 449 29 04 Karatay Çilingir, Çilingir, Karatay Çilingir, Akabe Çilingir, Karatay Anahtarcı Çilingir, Akbaş Çilingir, Akbaş Karatay Çilingir, Akçeşme Çilingir, Akçeşme Karatay Çilingir, Akifpaşa Çilingir, Akifpaşa Karatay Çilingir, Akörenkışla Çilingir, Akörenkışla Karatay Çilingir, anahtar yedekleme konya, anahtarcı, anahtarcılar, Aziziye Çilingir, Aziziye Karatay Çilingir, Bakırtolu Çilingir, Bakırtolu Karatay Çilingir, Başak Çilingir, Başak Karatay Çilingir, Başgötüren Çilingir, Başgötüren Karatay Çilingir, Beşağıl Çilingir, Karatay Çilingir, Büyük Sinan Çilingir, Büyük Sinan Karatay Çilingir, Büyükburnak Çilingir, Karatayda ,Çilingir, Çatalhüyük Çilingir, Çatalhüyük Karatay Çilingir, Çataltömek Çilingir, Çataltömek Karatay Çilingir, Çelebi Çilingir, Çelebi Karatay Çilingir, Çengilti Çilingir, Çengilti Karatay Çilingir, Çimenlik Çilingir, Çimenlik Karatay Çilingir, Divanlar Çilingir, Divanlar Karatay Çilingir, Doğanlar Çilingir, Doğanlar Karatay Çilingir, Doğuş Çilingir, Doğuş Karatay Çilingir, Elmacı Çilingir, Elmacı Karatay Çilingir, Emirgazi Çilingir, Emirgazi Karatay Çilingir, Erenler Çilingir, Erenler Karatay Çilingir, Erler Çilingir, Erler Karatay Çilingir, Esentepe Çilingir, Esentepe Karatay Çilingir, Fetih Çilingir, Fetih Karatay Çilingir, Fevziçakmak Çilingir, Fevziçakmak Karatay Çilingir, Gaziosmanpaşa Çilingir, Gaziosmanpaşa Karatay Çilingir, Göçü Çilingir, Göçü Karatay Çilingir, Hacı Hasan Çilingir, Hacı Hasan Karatay Çilingir, Hacıibalı Çilingir, Hacıibalı Karatay Çilingir, Hacısadık Çilingir, Hacısadık Karatay Çilingir, Hacıveyiszade Çilingir, Hacıveyiszade Karatay Çilingir, Hacıyusufmescit Çilingir, Hacıyusufmescit Karatay Çilingir, Hamzaoğlu Çilingir, Hamzaoğlu Karatay Çilingir, Hasandedemescit Çilingir, Hasandedemescit Karatay Çilingir, Hayıroğlu Çilingir, Hayıroğlu Karatay Çilingir, İpekler Çilingir, İpekler Karatay Çilingir, İsmil Çilingir, İsmil Karatay Çilingir, İstiklal Çilingir, İstiklal Karatay Çilingir, Kalenderhane Çilingir, Kalenderhane Karatay Çilingir, Karaaslandede Çilingir, Karaaslandede Karatay Çilingir, Karaaslanüzümcü Çilingir, Karaaslanüzümcü Karatay Çilingir, Karaciğan Çilingir, Karaciğan Karatay Çilingir, Karadona Çilingir, Karadona Karatay Çilingir, Karakaya Çilingir, Karakaya Karatay Çilingir, Karakulak Çilingir, Karakulak Karatay Çilingir, Katrancı Çilingir, Katrancı Karatay Çilingir, Kayacıkaraplar Çilingir, Kayacıkaraplar Karatay Çilingir, Keçeciler Çilingir, Keçeciler Karatay Çilingir, Kerim Dede Çilingir, Kerim Dede Karatay Çilingir, Keykubat Çilingir, Keykubat Karatay Çilingir, Kızören Çilingir, Kızören Karatay Çilingir, Köprübaşı Çilingir, Köprübaşı Karatay Çilingir, Köseali Çilingir, Köseali Karatay Çilingir, Kumköprü Çilingir, Kumköprü Karatay Çilingir, Kuzgunkavak Çilingir, Kuzgunkavak Karatay Çilingir, Mengene Çilingir, Mengene Karatay Çilingir, Nakipoğlu Çilingir, Nakipoğlu Karatay Çilingir, Obruk Çilingir, Obruk Karatay Çilingir, Orhangazi Çilingir, Orhangazi Karatay Çilingir, Ortakonak Çilingir, Ortakonak Karatay Çilingir, Ovakavağı Çilingir, Ovakavağı Karatay Çilingir, Sakyatan Çilingir, Sakyatan Karatay Çilingir, Saraçoğlu Çilingir, Saraçoğlu Karatay Çilingir, Sarıyakup Çilingir, Sarıyakup Karatay Çilingir, Şatır Çilingir, Şatır Karatay Çilingir, Selimsultan Çilingir, Selimsultan Karatay Çilingir, Şemsitebrizi Çilingir, Şemsitebrizi Karatay Çilingir, Sürüç Çilingir, Sürüç Karatay Çilingir, Tatlıcak Çilingir, Tatlıcak Karatay Çilingir, Ulubatlıhasan Çilingir, Ulubatlıhasan Karatay Çilingir, Yağlıbayat Çilingir, Yağlıbayat Karatay Çilingir, Yarma Çilingir, Yarma Karatay Çilingir, Yavşankuyu Çilingir, Yavşankuyu Karatay Çilingir, Yediler Çilingir, Yediler Karatay Çilingir, Yenice Çilingir, Yenice Karatay Çilingir, Yenikent Çilingir, Yenikent Karatay Çilingir, Çilingirci, Karatay Anahtarcı,
Tek bir sonuç gösteriliyor


text:
«Çernomorskaya teleradiokompaniya» binasından Aqmescitte tehnikiy donatuvnı çıqardılar. Esasen bilgisayarlarnı. Donatuvnı bozuluvlar ile yüklediler, dep haber ete Tsentr jurnalistskih rassledovaniy.
«UAZ-ğa sistem bloklarnı oba-oba atıp yüklediler. Tehnikadır, o soñra nasıl işleycek?» – dep aytalar ÇTRK hadimleri.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mahkeme hadimlerniñ federal hızmeti Qırımda muhalif sayılğan «Çernomorskaya teleradiokompaniya»sına sürip kirdi ve adamlarnı azbarğa çıqarıp, mülkni apis etti.


text:
Olğan malümatlarğa köre, Qırımda Fiolent burnunıñ A3009 064 arbiy qısmında 2013 senesinden muqavele boyunca qavmiy alman adamı – 33 yaşında olğan Davıd Vagner hızmet etmektedir. Onıñ qısmı, Qırımdaki diger qısımları kibi, RF askerleri tarafından zapt etildi.
«Mart 26 künü cumaaqşamı Davıd öz şahsiy şeylerini almaq içün arbiy qısımğa keldi. KPPda onı 6 silâlı rusiye askeri qarşıladı. Keçmege istese, onıñ yolunı qapatıp, türtmege başlaylar. Köteklev neticesinde o, esini coydı. Onı bağladılar, boynuna sıcımnı tüydertip, maşnağa taşladılar. Onı çeşit yerlerge alıp bardılar, şunıñ içün kimerde bir naqliyeni deñiştire ediler. Bazı vaqıtlar başına torbanı kiydire ediler», – dep tarif ettiler Şurada.
Bundan soñ askerni vokzalğa alıp kettiler. O anda kvartiranı kirağa ala edi, şeylerini teşkerip, qaldırdılar. Hastahanege Davıd mart 27 künü barıp oldı.
«Al-azırda ekimler onıñ oñ közüni saqlamağa areket eteler. Davıd baş ağıruvlarını is ete, ileride plastik ameliyat kerek olur. Yaqın vaqıtları Davıdnıñ Kiyevge kelmesini bekleymiz. Onıñ ilerideki tedaviylevi ile bağlı olğan tedbirlerni keçiremiz», – dediler teşkilâtta.
Ukraina almanlar Şurası ukrain arbiy hızmetçiniñ qoruvını Mudaafa nazirilginden ve Baş prokuraturadan soraylar. Olarğa endi resmiy mektüplerini de yollağanlar.


text:
Qırımda «Suvuq Sala – Sudaq» yolunda mayısnıñ 3-nde Sudaq tarafına ketken Neoplan avtobusı Taraqtaş (Daçnoye) köyü rayonında yoldan çıqıp, bir tarafqa avdı, dep haber ete Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti.
«Avtobusta 37 insan bar edi. Kimse yaralanmadı, er kes naqliyat vastasını özü terk etti. Qaza sebepleri ögrenilmekte», – dep aytıla haberde.
Aqmescit – Yalta yolunda aprelniñ 26-ndan 27-ne keçer gecesi Eski Orda (Lozovoye) köyü rayonında Chevrolet-Lacetti ve Mersedes Vito maşinaları çatıştı. Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ idaresi qaza neticesinde beş insan elâk oldı, dep bildirdi.
2018 senesi dekabr ayında Qırım qurtarıcıları Qırımda büyük yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirdi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayı içinde keçken seneniñ aynı müddeti içinde mesüliyetke çekilgen aydavcılarnıñ sayısı bir buçuq qat ziyade oldı.


text:
Aqmescitte gece silâlı insanlar «Ukrtelekom» ofisini zapt ettiler.
Bunı öz Facebook saifesinde Natalya Yemçenko – System Capital Management (SCM) şirketiniñ cemaatçılıq ile bağ ve kommunikatsiya boyunca müdiri bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, «Ukrtelekom» şimdi öz Qırım bölügini nezaret etalmay.
Qırımda «Ukrtelekomnıñ» bağı fevral 10 künü üzüldi. Operatornıñ em internet, em mobil bağı yoq oldı. İçtimaiy ağlarda Ukrtelekom Qırım ofisiniñ zaptı aqqında malümat peyda olmağa başladı.
Qırım akimiyeti ukrain operatorınıñ söndürilüvine alâqası olmağını bildire.
Yarımadada «Ukrtelekom»nıñ eki bölügi çalışa edi: biri Aqyarda, digeri – Aqmescitte. «Ukrtelekom»nıñ Qırım bölügi Qırım qullanıcılarınıñ 80% hızmet ete edi. Şirketniñ saibi – Rinat Ahmetov.


text:
Aqmescitte Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi istinaf şikâyetini red etip, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan arap tili mütehassısı İsmet İbragimovnı 2021 senesi martnıñ 2-ne qadar uzattı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Advokat Ayder Azamatovnıñ aytqanına köre, İbragimov IV Jeneva şartnamesine riayet etmege rica etti, çünki Ukraina vatandaşı ola. İmaye, birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını qanunsız ve sebepsiz tanımağa rica etti.
«Üç kiçik balası bar, qorantanı baqqan yekâne kişi ola. Amma imayeniñ eñ büyük delili İsmet İbragimovnıñ cinayetçi olmağanı ve bu cinayetni yapqanına dair bir delil olmağanı ola. İsmet, devlet qabaatlayıcıları, ne yazıq ki, em bugün, em keçken seferleri aynı şeyni sebepsiz ayta, dep qoştı», – dep izaatlay advokat.
İsmet İbragimovnıñ imayecisi Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde 2021 senesi fevralniñ 3-ne ilk diñlevler belgilendi, dep bildirdi.
«Yaqında onı mahsus blokqa avuştırğanlar – sebebini aytmayıp. Mahsus blokta ağır maddeli insan otura, dep aytqanlar. Anda İsmetni avuştırmağa kerek oldı. Onıñ aytqanına köre, yarım yıl içinde SİZO tarafından bir tenbi olmadı, bir bozuv olmadı. Yani birisi ağır maddege istinaden keçken insannen beraber qalmasını istedi», – dep bildire imayeci Azamatov.
İsmet İbragimov iyülniñ 7-nde Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında tutuldı. O künü daa altı qırımtatarı tutuldı. İbragimov Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» faaliyetini teşkil etkeninde qabaatlana.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukraina, Almaniya ve Frenkistan yolbaşçıları avgust 24-te Berlinde körüşip, Minsk añlaşmalarına tolusınen riayet etilmesine qoltutqanını bildirdiler.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Frenkistan prezidenti François Hollande qayd etkenlerine köre, Minsk añlaşmalarına riayet etilse, Ukraina şarqındaki zıddiyet al etilecek.
Minsk añlaşmalarınıñ eñ müim noqtaları olaraq ateş toqtatılması, ağır silânı çeküv, esirlerni azat etüv ve işğal etilgen topraqlarda ealiniñ gumanitar problemleriniñ al etilmesini qayd etile.
Üçü de bu añlaşmalarnıñ riayet etilmesini nezaret etüvde OSCE rolüni qayd etti. Merkel hatırlattı ki, Ukraina şarqındaki OSCE nezaretçileri serbest kiremeyler, olarnıñ uçucısız apparatları toqtatıla.
Poroşenkonıñ aytqanına köre, muzakerelerniñ iştirakçileri OSCE közeticilerine Rusiye-Ukraina sıñırı nezaret etmegen topraqlarğa kirişini temin etmege añlaştılar, böyle etip işğal etilgen topraqlarğa Rusiye ordusı ve silânıñ kirmesini toqtatacaq olalar.
Bundan ğayrı, körüşüv iştirakçileri Rusiyede bulunğan esirlerge de diqqat ayırdılar – Oleg Sentsov, Nadejda Savçenko ve digerleri.
Prezidentniñ bildirgenine köre, «al-azırda Rusiye ve oña qoltutqan boyevikler, ne yazıq ki, regiondaki barışıq ve istiqrar tiklenmesi içün telüke ola».
«Norman dörtü» dört devletinden üçniñ reberleri Rusiye prezidenti Vladimir Putinsiz körüşip, Ukraina şarqındaki vaziyetni ve zıddiyetni al etüv yollarını muzakere ettiler.


text:
«Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayev birleşmeniñ iştirakçilerini, tevqifine baqmayıp, işini devam ettirmege davet ete. Bunı advokatı Sergey Legostov mayıs 26-da «Qırım birdemligi»niñ oturışuvında söyledi, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Advokatnıñ aytqanına köre, tahqiqat izolâtorında körüşüvleri esnasında Mustafayev ondan, bunı faaliyetçilerge aytmağa rica etti.
Legostov: «Bu künlerde Servernen körüştim. O, menim «Qırım birleşmesi»niñ bu oturışuvında olacağımnı bilgen soñ, oña ve diger siyasiy mabüslerge qol tutqanlarnıñ epsine minnetdarlığını bildirmemni rica etti. Ve ondan ğayrı o, episinden teslim olmamağa rica etti, ve «Qırım birdemligi»niñ, bir şeyge baqmayıp, işini devam ettirmek keregini ayta edi», – dedi.
Mevzuğa dair:Server Mustafayevniñ tevqif etilmesi «insanlarnı birleştirecek» – advokat
Öz nevbetinde Server Mustafayevniñ ömür arqadaşı Maye, onıñ azat etilmesi içün küreşmekni vade etti. «Yüregimiz teprengence ve damarlarımızda qan aqqance biz toqtamamız», – dedi o.
Server Mustavayev ile bir künde yaqalanğan Bağçasaray sakini Edem Smailovnıñ ömür arqadaşı Lilâ Smailova da faaliyetçilerni birdemlikte olmağa davet etti.
«Tintüv kününde evimizniñ yanına bizge qol tutmaq içün pek çoq kişi keldi. Cinayetçilerge qol tutmaq içün kelmeyler. Halqnen beraber zorluqlarnı, ağrı ve quvançlarnı paylaşqanlarğa keleler. Men halqımnı birlikte olmağa çağıram, çünki quvetimiz – birliktedir», – dedi o.
«Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi Server Mustafayev FSB hadimleri tarafından mayıs 21-de Bağçasarayda yaqalandı.
Onıñnen beraber Bağçasaray rayonındaki Topçıköy (Dolinnoye) köyüniñ sakini Edem Smailov – soñki on beş yıl içinde Bağçasarayda musulman diniy merasimlerini keçirgen imanlı musulmannı yaqaladılar.
Olar ekisi de Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» musulman din teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayıla.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye ukümeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
Aqyarda, bazarertesi künü, saat 10-dan 17-ge qadar şeerniñ bir qısmı suvsız qalacaqtır.
Bunı Sevgorvodkanalnıñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, suvnı Oktâbrskiy caddesi boyunca yerleşken mesken evlerde söndürecekler: Revolütsiya, Kolobov, A.Kesayev, Mayaçnaya, Kosarev, Karantinnaya, Katernaya, Partizanskaya, Novorossiyskaya, Çastinka, Kerçenskaya, Demidova, Odesskaya, Şçerbaka ve Gen.Petrov soqqalarında.
Malüm olğanı kibi, suvnıñ söndürilüvi qazaiy işlerniñ keçirilmesi ile bağlı.


text:
Salı künü, iyünniñ 4-nde, musulmanlar eki büyük bayramdan birini Oraza bayramını qayd ete. Qırımda bugün raatlıq künü olaraq ilân etildi. Böyle bir buyruqnı Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov imzaladı.
Oraza bayramı mubarek Ramazan ayı bitkenini ifadelemekte.
Oraza bayramı üç kün devam ete ve Qurban bayramınen beraber musulmanlarnıñ eki büyük bayramından biri ola.
Ramazan ayınıñ soñki künü musulmanlar evlerini temizley, yañı urbalar ala, ediyeler azırlay ve bayramğa tatlılar ala.
Oraza bayramı künleri yaqınlar tebriklene, mezarlar ziyaret etile, yardımğa muhtac olğanlarğa para berile. Musulmanlar bayram namazı ögüne fitir parasını bermek kerek.
Daa evel haber etilgeni kibi, Qırımnıñ Seyitler rayonındaki Seyitler Vaqıf (Razlivı) köyüniñ Rusiye akimiyeti iyünniñ 8-nde keçirilmesi planlaştırılğan bayram tedbirlerine izin bermedi. Bayram şeñlikleri akimiyet kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ ricasınen yasaqlandı.


text:
Avgust 31-de, çarşenbe künü Şimaliy-Qavqaz okrug arbiy mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca mahkeme diñlevleri devam etecek, bu iş boyunca dört Qırım musulmanı mahküm etile.
Toplaşuvda Ruslan Zeytullayevniñ adliyecisi Emil Kurbedinov sözde bulunacaq. Diger qabaatlanğan kişilerniñ imayecileri öz çıqışlarını keçken afta yekünledi. Olardan episi olarnıñ tarafından imaye etilgen kişilerge aqlamanı soradı.
Bugünki toplaşuvda qabaatlanğanlarnıñ soñki söz aytacaqları beklenile.
Tartışma çerçivesinde prokuror Qırım musulmanları içün, yani Ruslan Zeytullayev içün, «teşkilâtçı» olaraq, 17 yılğa qattı nizam koloniyasına, Rustem Vaitov ve Nuri Primov içün yedi yılğa umumiy nizam tüzelme koloniyasına, Ferat Sayfullayev içün sekiz yılğa aynı umumiy nizam tüzelme koloniyasına qapatılmasını soradı.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesinde «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanında qabaatlanğan Qırım musulmanları Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayev mahküm etile. Olar 2015 senesi qışta Aqyarda yaqalandı. Mayıs ayında olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Şübesiz, ğarpnıñ mahsus hızmetleri bu adamğa vaziyetni kerginleştirmege vazife berdiler. O, elâk olğan ve yaralanğan insanlar bar olğan Slavânsk adise-vaqialarını aytıp, kendi menfaatlarını tüşüne. O, öz halqını er bir millet vekilleri içün neticesi fena olacaq añlaşılmağan areketlerge çağıra. Bütün qabaat onda olacaq. Onıñ içün añlasın ki, ğarp saipleriniñ nevbetteki vazifelerini almazdan evel kendi maddiy menfaatlarını degil de, adamlarnı tüşünmek kerek», – dep qayd etti Aksönov.
O, bildirdi ki, Qırım «akimiyeti» «iç bir kimsege provokatsiyalar yapmağa imkân bermeycek, böyle etip, Cumhuriyetke de kirsetmeycek».


text:
Yuqarı Şurada Ukrainanıñ azat etilmesi içün kureş beyannamesini qabul ettiler. Bu beyannamege 226 zaruriy deputattan, 274 deputat rey berdi.
Bu vesiqada ukrain akimiyeti halqara toplulıqnı öz-özüni "Qırım Cumhuriyeti" dep adlağan ve Rusiye Federatsiyası tarafından Qırımnen Aqyarnı "halqara uquqlarınıñ esas qararları ve devletler bar olğanları printsipleriniñ qaba şekilde bozuluvınen" basıp alınğanını tanımamaq çağıra.
"Ukraina Yuqarı Şurası Ukraina halqı adından Qırım Ukraina terkibinde olğanını ve bar olacağını bildire. Ukraina halqı Qırımnı işğalcilerden azat etmek içün öz kureşini, o ne qadar ağır ve devamlı olmasa da, iç bir vaqıt ve iç bir şaraitlerge baqmadan toqtamaycaq", - dep aytıla vesiqada.
Bundan da ğayrı, Ukraina parlamentı qırımtatar halqını Qırımnıñ tamır halqı olaraq ilân etti ve onıñ yerli idarelerniñ – Meclis ve Qurultaynıñ vekâletini de tasdıqladı. Bu qanun leyhasını Pötr Poroşenko teklif etti, oña 284 deputat rey berdi. Bunıñnen beraber, parlament qırımtatarlarğa nisbeten bir sıra qanunlarnıñ işlep çıqarılmasını vade etti. Bu teşebbüske qırımtatar halqınıñ lideri, "Batkivşçina" firqasınıñ deputatı – Mustafa Cemilev qol tuttı.
"Zenaatcaşımız Pötr Poroşenkonıñ teklif etken qarar qırımtatar halqınıñ aqqlarınıñ Ukrainada ğayrıdan tiklenmesine yol bere. Bu vesiqa Ukraina avropa, halqara qararlarını ve insan aqqlarını urmet etken medeniy devletiniñ inkişaf yolunı seçip alğanını tasdıqlay" - dep qayd etti öz çıqışında Cemilev.
Qırımnı Ukrainanıñ işğal olunğan ve mahsus statusnı alğan toprağı olaraq tanıdılar.
Rusiye ordusınıñ tarafından işğal olunğan ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emrinen Rusiyege qoşulğan Qırım, Ukrainanıñ işğal olunğan yeri olaraq esaplana. Vaqtınca işğal olunğan yerde mahsus uquqiy rejimniñ kirsetilüvi ve mında yaşağan grajdanlarnıñ aqqlarınıñ idare etilüvi aqqında maddege birinci baquvda 276 deputat rey berdi.
Vaqtınca işğal olunğan yer endiden Qırım ve Aqyar, içteki suvlar, deñiz, olarnıñ etrafındaki deñizastı ve ava boşluğı sayılmaqta.
İnsan aqqlarınıñ bozuluvı, medeniy asabalıqnıñ qaravulı içün mesulietlikni ve ziyan tazminatını Yuqarı Şura Rusiyege yükletmege qarar etti. İşğal etici idare bolükleriniñ qararı qanunsız sayıla, Qırımğa ise çetel ve ukrain grajdanları tek ukrain tarafınıñ izini ile kire bileler. Qanun leyhasını daa da işlep baqacaqlar ve parlament işke çıqqanda, yani salı kunünde qabul ete bilecekler.
Ukrain arbiyleri Qırımdan silâ ve gemilernen çıqmaq kerekler – Sobolev
"Batkivşçina" firqasınıñ yolbaşçısınıñ birinci muavini Sergey Sobolev Ukrainanıñ öz grajdanlarını işğal olunğan yerde yardımsız qaldırmağanını, olarğa mıtlaqa destek kosterilecegini ve Ukrainanen bağları kesilmecegini qayd etti. Ukraina Qırımda ukrain grajdanlarınıñ qalmaması içün qaçaqlarnıñ sayısını arttırmağa çalışqan Rusiyege qarşı areket etmege azırdır. Ukraina silâlı quvetlerine kelgende ise, olarnı Ukraina qıtasına çıqarmağa dep tüşüneler, qayd etti Sergey Sobolev.
"Ukrain arbiylerini vaqtınca işğal olunğan topraqtan çıqarmaq içün uyğun şaraitler olmalı. Tehnika, silâlandıruv, butün kerekli şeylernen. Rusiyeniñ teklifi ise, er şeyni bıraqıp, tiz çökip qıtağa qaytmağa – aqarettir. Şunıñ içün biz halqara toplulıqnı celp etmek içün muzakereler keçiremiz", – qayd ete Sobolev.
Boyle qararlarğa Regionlar firqası da razı oldı, rey bermegenler tek kommunistler oldı. Regionlar firqasınıñ yolbaşçı muavini Mihail Çeçetovnıñ aytqanına kore, Ukrainağa qarşı kosterilgen istilâ şaraitte davalaşmağa vaqıt yoqtır.
"Bizden qanunsız şekilde toprağımıznıñ bir qısmını almağa areket eteler – demek, biz bar quvetimiznen qıçırmaq ve butün dünyağa öz mevamıznı bildirmek kerekmiz. Siyasette ise bir-birimizniñ yerlerimizni soñ baqarmız. Em akimiyet, em parlament öz birleşken mevamını kosterdi. İleride nasıl areketler etmege ve olıp keçken adiselerge nasıl qıymet kesmege hususında fikirlerimiz birdir", - bildirdi Çeçetov.
Parlament salı kunüne qadar toplanmaycaq, lâkin spiker ve deputatlar akimiyetnen işlerini devam etecekler. Firqalar yolbaşçıları, deputat gruppaları ve komitet reisleriniñ Nazirler Kabinetiniñ iqtisadiy bolüginiñ temsilcilerinen korüşüvi otkerilecek. Muzakereler Qırım ve Ukraina vaziyeti aqıqında olacaqtır.


text:
2014 senesi saban ayında Avropa Birligi Qırımnı ilhaq etme ıntıluvınıñ tanımama siyasetini ilân etti ve Rusiyege qarşı bir sıra sanktsiyalar qoydı. Tanımama siyaseti bir çoq AB vesiqasında bar, olardan eñ müimleri Avropa Şurasınıñ 2014 senesi saban ayınıñ 21 tarihlı, 2015 senesi saban ayınıñ 20 tarihilı ve 2018 senesi aralıq ayınıñ 14 tarihlı neticeleridir.
AB Rusiye ile yüksek seviyeli temaslarnı ve işbirlikni sıñırladı: muntazam AB-RF sammiti lâğu etildi; Avropa yatırım bankı ve Avropa ğayrıdan qurma ve inkişaf bankı Rusiyedeki yañı leyhalarğa para berilüvni toqtattı; eki tarafı ve regional işbirlik programmaları toqtatıldı. Söz «Kreativ Avropa», «Gorizont 2020», «Erasmız+» programmaları aqqındadır. Avropa Komissiyası ve AB memleketleri Qırımdaki aman-aman bütün leyhalarnı toqtatıllar.
2014 senesi quralayında berilgen buyurıqlarğa köre, Qırım ve Aqyar şeeriniñ sakinleri Ukrainada yerleşken Şengen konsullıqlarında viza almalılar.
Niayet tanımama siyaseti AB ile RF arasındaki muqavelelerge de aittir. AB Rusiyeni resmiy olaraq haberdar etti, eki taraflı muqaveleler yalıñız dünya toplulığı tarafından tanılğan RF topraqlarında işley.
2014 senesinden başlar Avropa Birligi öz qararlarında ve beyannamelerinde Ukraina topraq bütünligine destegini tekrar-tekrar bildirdi, RF tecavuzını takbih etti.
Qırımnıñ işğaline dair faal Ukraina tarafdarı mevamı Avropa Parlamentinde de. 2014 senesi saban ayından başlap Avropa Parlamenti 8 qarar qabul etti:
- Rusiyeniñ Ukrainağa istilâsı (2014/2627(RSP) 2014 senesi saban ayınıñ 13);
- Rusiyeniñ Şarqiy ortaqlıq memleketlerine tazyığı, şarqiy Ukrainada vaziyetniñ stabilsizleştirilüvi (2014/2699 (RSP) 2014 senesi çiçek ayınıñ 17);
- Ukrainadaki vaziyet aqqında (2014/2717 (RSP) 2014 senesi çiçek ayınıñ 17; 2014/2841 (RSP) 2014 senesi ilk küz ayınıñ 18; 2014/2965 (RSP) 2015 senesi qara qış ayınıñ 15);
- Qırımda insan aqaları vaziyetine dair (2016/2556 (RSP) 2016 senesi kiçik aynıñ 4; 2016/2692 (RSP) 2016 senesi qurulaynıñ 12); Rusiyege dair, şu cümleden etraftaki müitni qoruğan faaller ve ukraina siyasiy mabüsleri ile bağlı vaziyet aqqında (2019 senesi oraq ayınıñ 18).


text:
OSCE reisi Ann Linde Rusiyeni Ukraina sıñırında, Qırım ve Donbasta arbiy qudretini arttırğanı içün kerginleşmeni toqtatmağa, Qırım yarımadasınıñ yalısında Qara ve Azaq deñizlerinde gemiler qatnavınıñ sıñırlanmasını lâğu etmege çağırdı.
Bunıñ aqqında aprelniñ 19-nda Ann Lindeniñ Twitter saifesinde yayınlanğan bildirmede yazıla.
«AB Tış işler nazirleri Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine destek bildire. Ukraina sıñırında Rusiye arbiy tehnikasınıñ artması bizni raastızlandıra. Rusiyeni kerginleşmeni toqtatamağa ve Mahsus közetüv missiyağa serbest kirip olmasını temin etmege çağıramız. Azaq deñizinde Rusiyeniñ sıñırlavları halqara uquqnı boza, olar lâğu etilmeli», – dep yazdı OSCE reisi.
ABD Mudafaa nazirligi Rusiyeniñ Qara deñizdeki gemiler qatnavınıñ sıñırlanması aqqında qararını takbih etti.
OSCE-de ABD-niñ meselelerinde muvaqqat vekâletlisi Kortni Ostrian, Rusiyeniñ işğal etilgen Qırım yaqınlarında Qara ve Azaq deñizlerinde gemiler qatnavını sıñırlağanından raatsızlıq bildirdi.
Hatırlatamız, NATO Rusiyeniñ Qara deñizdeki sıñırlavlarını takbih etti ve Qırımnıñ arbiyleştirilüvi aqqında hatırlattı.
Evel, Avropa Birligi, Rusiyeniñ Qara deñizdeki areketlerinden raatsız olğanını bildirdi.
Ukraina TİN, Rusiyeniñ arbiy talimler sebebi ile diger memleketlerniñ arbiy gemileri ve devlet gemileri içün Keriç boğazına taba Qara deñizniñ bir qısmınıñ 2021 yılnıñ oktâbr ayınace qapatılmasını ilân etkenine narazılıq bildirdi.
Sıñırlavlarnı Rusiye aprelniñ 24-nden oktâbrniñ 31-ne qadar tayin etecek ola. Çetel memleketlerniñ arbiy gemileri ve devlet gemileri içün Qara deñizniñ üç bölgesinde tınç keçme aqqınıñ amelge keçirilmesiniñ toqtatılması planlaştırıla.
Aynı zamanda Rusiyeniñ Mudafaa nazirligi, Qırım yaqıynlarında deñiz akvatoriyası qısmınıñ qapatıluvı «gemiler qatnavına mania olmaycaq», dep inandıra.
Austriannıñ malümatına köre, halqara seviyede tanılğan Ukraina sıñırı boyunca 2015 senesinden berli «Rusiye on biñlernen askerini yerleştirip, ordusınıñ sayısı arttıra, bölüklerni faalleştirdi, bazalarını yañarttı ve daa küçlü bir yer, ava ve ava mudafaasını yerleştirdi».
Soñki vaqıtları Rusiye Donbasnıñ işğal etilgen qısmında gibrid küçleriniñ cenk areketlerini arttıra. Böylece, ateşkes rejiminiñ şartları bozula, amma Rusiye Ukraina ordusını qabaatlamağa tırışa. Bundan ğayrı, Qırımda ve Ukraina sıñırı yaqınlarında Rusiye askerleriniñ sayısını arttıruv Kyiv ve ğarbiy ortaqlarınıñ qasevetini doğura, çünki Rusiye ordusınıñ Ukrainağa açıq ücüm imkânı bar.
Ukrainanıñ ğarbiy ortaqları (ABD ve AB) ve NATO oña qol tutqanını bildirdi.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli.
Mart ayında Ukraina silâlı quvetleriniñ baş komandanı Ruslan Homçak bildirdi ki, Rusiye, «Zapad-2021» strategik talimlerine azırlıq manaçığınen Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarına taktik gruppalarını çeke. Onıñ qayd etkenine köre, Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dedi.
Qırımnıñ askeriyleştirilüvi
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye yarımadada ve Qara deñizde muntazam sürette arbiy talimler keçire, arbiy tehnikanı, hususan uçaqquvar mudafaa sistemasını ketirip qoya.
2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda ise Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.
Ukraina Baş ştabı, Rusiye arbiyleriniñ Qırımda yapqanlarını qanunsız dep adlandıra.
Ukrainanıñ BM daimiy vekiliniñ muavini Yuriy Vitrenko, Rusiye yarımadada nükleer silâsını yerleştirgeninden qorqqanını bildirdi. Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtip muavini Serğiy Krıvonis, Qırımda nükleer silâsı olması mümkün bir qaç yer bar, dep bildirdi. Onıñ fikirince, onıñ yarımadada yerleştirilüv ihtimali «ğayet büyüktir».
2020 senesi dekabr ayında Kreml temsilcisi Dmitriy Peskov Rusiyeniñ Qırımda «telükesizligi içün er şey yapmağa aqqı bar», dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası 2019 senesi dekabr ayında Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti.