text:
Qırım işğalinden soñ yarımada sakinleri olarnıñ daire ve evlerini eki ya da üç qat paalı fiyattan satın alacaq rusiyelilerni beklediler. Lâkin bu da olmadı. Qırımda ev alış-veriş añlaşmaları yoq.
İşğal etilgen Qırımda daire ya da evni satmaq imkânsız oldımı? Yarımadada mal-mülkniñ ukrain saipleri içün havf barmı?
Bu aqqında – «24» haber telekanalındaki Qırım.Aqiqat yayınında.
Studiya musafiri – Mülkniñ halqara federatsiyasınıñ prezident muavini Aleksandr Bondarenko.
Yayın cumaertesi künü saat 18.30 (Aqmescit vaqtına köre saat 19.30) ve bazar künü saat 11.30 (Aqmescit vaqtına köre saat 12.30) efirge çıqa.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırımda olayatqanlarnı bilmege istegenler içün.


c: text/html

text:
Qırımda qorqu müiti yaşara, – dedi cumaaqşamı künü, mart 19-da, Qurultay Teftiş saylav komissiya başı, qırımtatar areket faali Zair Smedlâyev Radio Svobodağa.
Yarımadada soñki yıl devamında olğan deñişüvlerni izaatlağan Smedlâyev dedi: «nasıldır bir müsbet deñişüvler aqqında aytacaq olsaq – yalan olur».
«Qırımda qorqu müitini yarattılar. İnsanlar ğayıp ola, olarnı bir kimse tapalmay. Suniy bir sebepten yaqalay bileler. Bir kimseniñ közüne ilişken, ya kâr ketire bilgen, ya da sadece Qırımtatar Milliy Meclisine ait olğan mülkni tutıp ala bileler. Bugün, söz sırası, Qırımtatar Milliy Meclis ofisiniñ binası boyunca Arbitraj mahkemesi keçirilecek edi. Yıl evelsi yüz bergen vaqialarğa qol tutmağan Meclis reisiniñ muavini şimdi apiste buluna», – qayd etti qırımtatar areket faali.
Zair Smedlâyev yarımadada söz ve toplaşuv serbestligi ile vaziyet beterleşüvini qayd etip, ukrain şairi Taras Şevçenko hatırasına aktsiya iştirakçileriniñ yaqalanuvını añdı.
«Söz serbestligi endi yoqtır. Anayasa qanunları, silâsız barışıq aktsiyalarnıñ keçirilmesi, şu cumluden, narazılıq aktsiyaları, bugün bu er şey yasaqtır», – dedi o
Evel, mart 19 künü, qırımtatar halq yetekçisi Mustafa Cemilev BMT Havfsızlıq şurasında «rusiyeli» Qırımda qorqu er şeyden üstün olğanını» bildirgen edi. O şunı da ayttı ki, Qırımnıñ işğalinden soñ yarımada sakinleri siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy aqlarınıñ bozuluvına rastkelgen eken.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cumaertesi künü, dekabr 12-de, Ukraina tarihı milliy müzeyi binasında Qırım tarihçısı, tarih ilimler namzeti Sergey Gromenko Qırım tarihı aqqında ders ve muzakereni keçirecek.
Ders Açıq Tarih Mektebi leyhası çerçivesinde keçe. Vatanperver teşebbüsleri cemaat teşkilâtı ve Likbez. Tarihiy cebe. internet-portalınıñ umumiy içtimay leyhasıdır.
Tedbir teşkilâtçıları bildirgeni kibi, lektsiya Qırım tarihınıñ başlanuvı, Rusiyeniñ rolü, yarımadanıñ zemaneviy ealisiniñ şekillenüvi, tatar, ukrain, ruslarnıñ rolüne bağışlanacaq. Bunıñ ile derste Aqyar «rus şüreti şeeri» edimi kibi mesele baqılacaq. Ve ne sebepten böyle efsaneler peyda ola edi?
Ders Kiyev vaqtı boyunca saat 16:00 başlanacaq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Merkeziy rayonı mahkemesinde «Fevral 26 işi» boyunca oturışuvında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlanğan Mustafa Degermenci ve Ali Asanov sorğulandılar.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgeni kibi, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci mahkemede, yaqalanğandan soñ Qırım müftisi Emir Ablayevnen körüşüvleri olğanı ve o, olarğa itiraf etmek ve qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkeni aqqında ikâye ettiler.
Ali Asanov mahkemede, 2014 senesi fevral adiseleri vaqtında Aqmescitke, traktorğa yedek parçaları almaq içün kelgenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, o, iç bir qarışıqlıqlarda iştirak etmedi ve iç kimseniñ buyruqlarını eda etmedi. Barışıqlı miting esnasında Asanovda, o, daa evel ve daa soñra iç de körüşmegen zarar körgen Aleksey İvkin ile turmuş çatışması olıp keçti. Asanovnıñ aytqanına köre, o vaqıt o, qabaatlanğanlardan iç kimseni tanımay edi. Asanov, yaqalanğanından soñ tahqiqatçı oña tazyıq etti – yaqınlarda tintüvler yapılacağı ile qorquzdı, terciman bermekni red ete edi, dedi.
Mustafa Degermenci, barışıqlı mitingge köydeşlernen beraber kelgenini bildirdi. Emiraliyevden ğayrı muhakeme etilgenlerden iç kimseni evelden bilmedi, cemiyet tertibini bozacaq iç bir areket etmedi, iç kimseden buyruq almadı ve eda etmedi. Miting esnasında Degermencide, zarar körgen Şlâgin ile turmuş çatışması olıp keçti. Neticede zarar körgen onıñ tarafından uruldı ya da, daa doğrusı, «iteldi», dep añlattı qabaatlanğan.
«Fevral 26 işi» boyunca nevbetteki oturışuv dekabrniñ 25-nde olacaq.
2015 senesinde bir grup qırımtatar faaliyetçilerge qarşı 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlandı. Olarnı kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlaylar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Mart 19 - 26 künleri devamında, Qırımda elektrik ağlarnıñ tamir işleri yapılacağı sebebinden, yarımadada elektrik sıñırlı olacaq.
Bu aqta, mart 17 künü, Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Mart 19 - 20 künleri peretok 250 MVt, mart 21 - 23, 26 künleri 380 MVt, mart 24 - 25 künleri 200 MVt qadar tüşecek.
«Belli etilgen künleri, sanayı işhaneleri, küçük ve orta biznesniñ müessiseleri, elektro naqliyat ve başqa içtimaiy emiyeti olmağan yerlerde elektrik energiyası sıñırlı olacaq», - dep aytıla mesacda.
Qırımda 2015 senesiniñ dekabr 30 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımda Qara Acı (Olenövka) köyüniñ yanında aqmescitli dayver kezinti gemisiniñ tübüne tüşüp, elâk oldı.
Bunı avgustnıñ 31 Qırımdaki Rusiye Fevqulade vaziyetler Hızmeti (FVH) idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
“Qara Acı köyüniñ yanında kezinti gemisi dayvernen qarşılaştı. Aqmescit sakini olğan aqaynıñ yaraları öldürüci oldı”, - dep beyan ettiler matbuat hızmetinde.
Müessise evel haber etkeni kibi, avgustnıñ 24 Kezlev rayonında bir aqay deñizde battı, daa bir danesini qurtarıp oldılar.
Avgustnıñ 20-sine bir künde eki adam suvda elâk oldı, 22-sine - üç adam. FVH malümatına köre, Qırımda yılnıñ başından 30-dan ziyade adam battı.


text:
Gazeta
Gazeta (ital. gazzetta — shaqa pul) — ku'ndelik waqıyalar tuwrısında materiallar, xabar qılınatug'ın (waqtlı) baspa shıg'arma. Onın' wazıypası jamiyetdin' jan'alıqg'a bolg'an zaru'rligin, intellektual talapların qandırıwdan ibarat. Gazeta tek ja'miyetlik-siyasıy, o'mir obyekti bolıp qalmay, Sol menen birge Gazeta — manawiy tovar ha'm esaplanadı. Gazeta sıyımlılıg'ı 2 betden 100 betke shekem ha'm onnan ko'p bolıwı mu'mkin.
Gazeta ja'miyetlik-siyasıy, ekonomikalıq, ma'deniy ha'm ilmiy o'mirge tiyisli kerekli jan'alıqtı hazirjuwaplıq benen tu'rli a'debiy janrlarda a'lemge jetkizedi ha'm sol jol menen o'z oqıwshılarına ku'ndelik turmıs waqıyalarına mu'na'sibet ha'm tu'sinik payda bolıwına, siyasıy, ekonomikalıq, ideya ha'm etiqadlar payda bolıwına ta'sir ko'rsetedi, jamiyetshilik oyının' belgisi sıpatında payda boladı. Huqıyqıy demokratik jamiyetde Gazeta jumısına tiyisli nızam tiykarında keshedi. Ol o'zi tarqapatqan jan'alıqtın' halıs ha'm haqqanıylıg'ı ushın nızam aldında juwapker esaplanadı, xalıq ma'deniy qu'dretin ju'kseltiriwge, a'lemdi ja'miyetlik rawajlandırıwg'a ko'meklesedi, ha'kimiyat benen ja'miyet ortasında halıs xatker wazıypasın o'teydi. Ja'miyet ha'm xalıq atınan basqarıw mekemelerinin' jumısın tekseriw astına aladı. Demokratik jamiyetde sertifikatlang'an siyasiy erkinlik, ma'selen xabar agentlikleri erkinligi Gazeta jumısının' sapalı bolıwı ushın qolay imka'niyat jaratadı.
Gazetada tu'rli janr ha'm jollardan, a'sirese xabar ha'm b. publitsistik janrlardan paydalanıladı. Olarda xabar agentliklerinin' ra'smiy xabarları, esabatlar, reportajlar waqıyalardı hazirjuwap tarizde jarıtıwga xizmet qıladı; sa'wbet (intervyu), mu'na'sibet ha'm b. waqıyalar ha'm olardı keltirip shıg'arıwshı sebepler tu'sinikler beriledi; maqala, obzorlar ha'm intervyulerde waqıyalıq dodalanadı; bulardan tısqarı Gazetada rolik, osherk, pamflet, felyeton kibi publitsistik janrlardan ha'm paydalanıladı; sonın'day onda gazetxan-lardın' xatları, shıg'armada jazılg'an, sızba ha'm fotosu'wretler basıladı. Gazetanı bezetiw o'zgeshe bolıp, bul a'weli Gazeta mazmunın gazetxang'a qızıqlı ha'm ha'mebap tarizde jetkiziw, kerekli xabar ha'm pikrlerge olardın' itibarın jalp etiwge qaratıladı. Gazeta jumısın bas redaktor, bo'limler operatorlar, tu'rli jo'nelistegi ju'rnalistler (reportyor, sholıwshı ha'm b.)dan iba'rat jumısshılar ta'repinen du'ziledi ha'm basqarıladı.. Ko'plegen Gazetalardın' belgilengen ju'rnalistleri, ma'mleketdin' ishinde ha'm sırt ellerde o'z ju'rnalistleri boladı. Gazetalar faks, Internet dizimi, telefon ha'm teleks a'sbapları arqalı du'nyanın' turli shekkelerinen kerekli jan'alıqlardı alıp turadı.
Siltemeler[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- ИHTepHeT-пopTaл «CTapыe raзeTы» — eski gazetalar materialları.
- ГaзeTa, пeчaTHoe пepиoдичeckoe издaHиe


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, sabıq Ukraina prezidenti Viktor Yanukoviçniñ devletke hiyanetine dair işi boyunca mahkemede sorğusı esnasında, QMC Yuqarı Radasınıñ 2014 senesi martında Qırımda «referendum»nı ilân etmege salâhiyeti olmağanını söyledi.
Poroşenko: «Astını sızıp aytam: Qırım Yuqarı Radasınıñ sözde referendumnı ilân etmege iç bir salâhiyeti olmağanına rağmen, iç bir referendum ilân etilmey edi. Künniñ tayin etilüvi ile ayın-oyunlar – başta fevral 21, soñ mart 16 künü – Rusiye akimiyeti tarafından yapılğan areketlerniñ aşıqıp ve qanunsız yapılğanını tasdiqlaylar. Olar böyle etip Rusiyeniñ areketlerini qanuniyleştirecek ediler», – dedi.
Ondan ğayrı o, Qırımda o vaqıt vaziyet «pek kergin edi», onı Rusiyeniñ mahsus hizmetleri kontrol ete ediler, dep qayd etti.
Ukraina prezidenti: «Bu adımlarnıñ koordinatsiyası ve bunıñnen beraber Rusiye prezidenti Putinniñ Rusiye arbiylerini devlet sıñırı tışında qullanuv aqqında qararı, Silâlı quvetlerniñ qullanılması boyunca Rusiye Federatsiya Şurasına muracaat ve ondan ğayrı Federatsiya Şurasınıñ pek acele qabul etilgen qararı, Rusiye parlamenti ve prezidentiniñ, qanunsız ilhaqını temin etmek içün Qırımda bulunğan arbiy hadimler ve kiralı askerler ile pek yahşı etip koordinirlengen areketleri aqqında şaatlıq eteler», – dedi.
Fevralniñ 18-nde Poroşenko, sabıq prezident Yanukoviçniñ devletke hiyanetlikte qabaatlavlarına dair cinaiy işniñ baqılması boyunca mahkeme oturışuvında iştirak etecegini bildirdi.
2014 senesiniñ fevralinde Poroşenko, Ukraina halq deputatı sıfatında, Qırım parlamentiniñ deputatlarınen muzakereler yapmaq içün uçaqnen Qırımğa keldi. Aqmescit ava limanınıñ çıqışında silâlı «özüni mudafaanıñ uruşmacıları» Poroşenkonıñ yardımcılarını toqtatacaq oldılar, lâkin bu teşebbüs netice bermedi. Daa soñra kelecekteki Ukraina prezidenti QMC Yuqarı Radasına yol aldı. Anda, basamaqlarda, qalabalıq oña ıslıq çaldı. Muzakereler ise iç bir netice bermedi.
Obolonskıy rayon mahkemesi 2017 senesi iyünniñ soñunda Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviçniñ devletke hiyanetlik etkeninde qabaatlavları boyunca işni ğiyabiy şekilde baqıp başladı. Meydandaki vaqialar ayrı bir iş boyunca baqılalar.
Meydanda adamlar atıp öldürilgen soñ Rusiyege qaçqan Ukrainanıñ sabıq prezidenti Viktor Yanukoviç bütün qabaatlavlarnı red ete.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Türkiyeni iş maqsadınen ziyaret etip, Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Thorbjørn Jagland ile körüşti. Türkiyede Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Dünya insaniy zirvesi keçirilmekte. Ukraina prezidenti Rusiye işğal etken Qırımdaki repressiyalarnı qayd etti. Bunı Poroşenkonıñ matbuat hızmeti bildire.
«Prezident Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlar ve ukrainlerniñ insan aqları bozulğanını qayd etti. Petro Poroşenko Avropa Şurasını Rusiyege basqılarını quvetleştirmege çağırdı», – dep aytıla haberde.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Poroşenko ve Jagland ukrain islâatlarınıñ ketişatını muzakere ettiler. Avropa Şurasınıñ baş kâtibi «Ukrainanıñ yañı baş prokurorı saylanmasını ve Ukraina prezidentiniñ akimiyetteki mahkeme dalında Avropa standartlarına köre islâat keçirmek ğayretlerini tebrikledi».
Ukraina ve halqara uquq qorçalayıcıları Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada insan aqlarına riayet etüv vaziyeti kerginleşkenini qayd ete ediler. Rusiye akimiyeti qırımtatarlar ve Ukrainağa qoltutqan vatandaşlarğa basqı yapa.
Rusiye kontrol etken Qırım akimiyeti uquq qorçalayıcılarnıñ yarımadada insan aqlarınıñ bozulmasına dair malümatları qabartıla, dep bildire.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kyiv şeeriniñ yigirmiden ziyade mektepniñ talebeleri fleşmobda iştirak etti, onıñ çerçivesinde balalar, Qırım yanında zapt etilgen ukrain deñizcilerge mektüp ve resimlerni azırladı.
Bu aqta dekabr 17-sinde öz Facebook saifesinde Ukraina halq mebusı Dmitriy Belotserkovets yazdı.
Onıñ sözlerine köre, biñden ziyade resim ve mektüpler azırlanıldı.
“Metinlerden, talebeler, bu vaqianı ne qadar yaqın ve teren sezgeni körüne. Ümüt etem, bu mektüp ve resimler ukrain deñizcilerine küç ve ilham berir. Bu fleşmobqa bütün memleketimiz qol tutsın ve bütün Ukraina talebeleri ukrain mabüslerini yazıp başlağanını ister edik”, - dedi mebus.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, 2014 senesi baarde öldürilgen qırımtatarı Reşat Ametovğa Ukraina Qaramanı unvanını berdi. Bunı Poroşenko Ukrainanıñ Milliy opera binasında qırımtatar halqı genotsidiniñ yıllığı munasebetinen ötkerilgen matem aqşamında beyan etti.
2017 senesi mart ayında Ukraina millet vekili Sergiy Vısotskiy, prezident Petro Poroşenkoğa muracaat etip, Reşat Ametovğa Ukraina Qaramanı unvanını bermege rica etken edi.
2014 senesi mart 3 künü Reşat Ametov Aqmescitteki Qırım Nazirler Şurasınıñ binası yanına kendi narazılıqnı bildirmek içün çıqqan soñ qaçırıldı. Mart 15-de ise onıñ cesedi bir çoq qıynav izleri ile Qarasuvbazar rayonında ormanda tapılğan edi. Faalniñ cenazesi 2014 senesi mart 18-de Aqmescitteki «Abdal» mezarlığında qılınğan edi.
Moskva kontrol etken Qırım akimiyeti qırımtatar failiniñ qatilini tapqanını mukâfatnen taqdirlemege söz bergen edi. Lâkin qatil öyle de tapılmadı.
18 mayıs künü Ukrainada memorial tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Er yıl bu künü tamır halq 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa sürülgeninen bağlı facialı vaqialar hatırlana. Episi olıp 180 bin insan sürülgen edi. Ukrainada qırımtatarlarınıñ sürgüni genotsid dep tanıldı.


text:
Avgustnıñ 8-inde Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ apis müddetini 2019 senesi oktâbr 11-inece uzattı.
Bu hususta Qırım.Aqiqatqa advokat aleksey Ladin aytıp berdi.
"Bu qarar sadece qanunsız ve temelsiz degil, o cinaiy esnasınıñ iç bir printsipine lâyıq degil: ne insaniyetlik, ne qanuniylik, ne adaletlilik. Maña köründi, sanki qararnı evelden çıqardılar. Mahkeme qararında, ev tevqifi aqqında imayeniñ iç bir delilini eşitmedim, amma oturış vaqtında olar aytıldı", - dep aytıp berdi Ladin.
Advokat, müşterisiniñ tevaif uzatılmasına apellâtsiyanı red etseler, facialı neticeler ola bile, dep saya.
"Er şey yaramay çezile bile. Tevqif müddetiniñ uzatılmasına apellâtsiyamnı red etseler ve davanı Krasnoperekopsk rayon mahkemesine yollasalar, Bekirovnı açlıqnı başlaycaq, ve bütün bular tez ve facialı bitecek", - dep añlattı o.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye quvetçileri tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa kete edi.
Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Diňgezdäge qaçaqlarnı töreklär qotqardı
Waqıyğa İzmirneñ Dikili ilçäsendä buldı
Greśiya yar buyı qurqınıçsızlığı törkemnäre tarafınnan Törkiyä territorial’ sularına êtep cibärelgän 13 sıyınuçı qotqarıldı.
İzmirneň Dikili ilçäse sulıqlarında 2 rezin köymädä sıyınuçılar buluı turında xäbär aluğa Törkiyä yar buyı iminlege komandirlığı törkemnäre älege töbäkkä yul tottı häm 13 sıyınuçını yar buyına alıp çıqtı.
Qaçaqlar tiyeşle prośeduralardan soň migraśiya mödirlegenä cibärelde.
Bäyläneşle xäbärlär
Törek yortınıñ tözeleşe minut yarımlıq videoda
Törek yortı binasınıñ 4 yıllıq tözeleşen üz êçenä alğan video çıqtı


text:
Ukraina malümat siyaseti naziri Yuriy Stetsniñ fikirince, Qırım işğaline qarşı narazılıq bildirgen ve yarımadada ölü tapılğan qırımtatar faali Reşat Ametovğa «Ukraina Qaramanı» unvanı berilmeli.
Bu aqqında nazirniñ qırımtatar sürgünliginiñ 71 yıllığı ile bağlı muracaatında aytıla.
«Bizler yalıñız qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını degil, keçken sene yüz bergen Rusiye işğaliniñ qurbanlarını da hatırlaymız. İşğalcilerniñ birinci qurbanı – Reşat Ametov – ölümden soñ «Ukraina Qaramanı» unvanını almalı», – dep aytıla beyanatta.
Stetsniñ bildirgenine köre, Ukraina devleti 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki mitingde Ukrainanıñ topraq bütünligine qoltutmaq içün iştirak etken ve al-azırda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci ve ATR telekanalınıñ operatorı Ernest Nebiyevni azat ettirmek içün elinden kelgenini yapacaq.
2014 senesi mart ayınıñ başında 39 yaşında Aqmescit sakini, üç balanıñ babası Reşat Ametov Aqmescitte Nazirler şurasınıñ binası yanına bir özü piketke çıqıp, Rusiyeniñ Qırım istilâsına qarşı narazılıq bildirdi. Narazılıq aktsiyasında «samooboronanıñ» bir qaç vekili onı maşinağa oturtıp, belgisiz bir yerge alıp kettiler.
2014 senesi mart 15-te Reşat Ametov Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan (Zemlâniçnoye) köyü yanında ölü tapıldı. Er kişiniñ bedeninde azap izleri, yanında ise kelepçe tapıldı. Ölüm sebebi közüne tıqtırılğan pıçaq yarası oldı.
Mart 18-de Ametovnı Aqmescit mezarlığında defn ettiler. Cinaiy iş açıldı. Cumhuriyetniñ yolbaşçısı Sergey Aksenov «samooborona» vekilleriniñ Reşat Ametovnıñ ölümine ve qaçırılmasına alâqası olmağanını bildire.
Bir yıldan soñ öldürilgenniñ tuvğanlarına iş taqiqatı toqtatılğanını bildirdiler, çünki cinayetçilerni tapmaq imkânsız eken.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» daa eki mabüsi Memet Belâlov ve Marlen Asanovnı nezaret altında tutuv müddetleriniñ uzatılmasına qarşı itiraz arizalarını red etti. Olar 2018 senesi dekabrniñ 9-na qadar nezaret altında qalacaqlar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, oturışuv qapalı şekilde keçirildi, Asanov ve Belâlov video bağı vastasınen iştirak etti.
Marlen Asanovnıñ ömür arqadaşı Ayşeniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, «advokat tayin etilgen edi». Memet Belâlovnıñ advokatı Edem Semedlâyev mabüsnen beraber SİZOdan iştirak etkenler.
«Tercimannıñ aytqanına köre, Marlen qarar seslendirilgende soy-soplarnıñ kirmesine izin bermege rica etken edi, faqat prokuror bu muracaatqa qarşı narazılıq bildirdi, ve mahkeme qararnı qapalı şekilde seslendirdi», – dep qoştı Ayşe Asanova.
Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi advokatlarnıñ Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» diger mabüsleriniñ tevqif müddetini uzatmaq qararına qarşı itiraz arizalarını red etti.
2017 senesiniñ oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini tutıp alğan edi. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zakiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda «Qırım birdemligi»niñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatar musulmanı Edem Smailov tutulıp alınğan edi. Olarnıñ işi Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir işinen» birleştirildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Rusiye ve Ukraina arasında tutulğanlarnıñ deñişüvine dair muzakereler devam ete. Bu aqta Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkova bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«İnsanlarnıñ evge qayta bilmesi pek müim. Vesiqalarnıñ resmiyleştirilüvi, diger meselelernen bağlı bir sıra uquqiy tedbir yapılmalı, amma esnas başlandı, muzakereler devam ete», – dep qayd etti o, Moskva aliy oquv yurtlarından biriniñ studentlerinen körüşip.
Hatırlatamız, avgustnıñ 30-nda gece Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnıñ deñişüvi olacağına dair ilk haberler peyda oldı. Bu aqta keçken çağırılış halq deputatı Artur Palatnıynıñ yardımcısı Anna İslamova yazdı, onıñ malümatını Ukrainanıñ yañı baş prokurorı Ruslan Râboşapko paylaştı. Daa soñra bu yazı yoq oldı.
Ukraina telükesizlik hızmetiniñ spikeri Olena Ğitlânska avgustnıñ 30-nda saba bildirdi ki, «reinelerni deñişüv boyunca zor muzakereler esnası devam ete». O, jurnalistlerni «yañlış malümat tarqatmamalarına» çağırdı. Aynısını Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ ofisi de yazdı.
Daa soñra Ukraina telükesizlik hızmeti Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv künü belgilengen soñ onı kütleviy haber vastalarına bildirmege vade etti.
Soñki aftaları kütleviy haber vastaları Rusiye ve Ukraina "33-ke 33" deñişüv (Rusiye Deñiz uquqı boyunca halqara mahkemeniñ qararı esasında azat etilecek Qara deñizde zapt etilgen ukrainalı deñizcilerni de bu formulağa kirsete) aqqında añlaştı, dep bildire. Avgustnıñ 23-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüvniñ «birinci neticeleri» eñ yaqın vaqıtta olacağına ümüt etkenini bildirgen edi.


text:
Dünyanıñ çeşit şeerlerinde faaller «Stop Putin's War in Ukraine 3.0» aktsiyasına qoşuldılar. Böylece Frenkistan, Gürcistan ve Latviya sakinleri Ukrainanı desteklemek içün soqaqlarğa çıqtılar.
Lion şeerinde (Frenkistanda) «Ukrainağa şüret! Qaramanlarğa şan-şüret!» şiarı yanğıradı.
Riga (Latviya) sakinleri Azatlıq abidesi yanına çıqtılar.
Gürcistanda faaller, Putinge qarşı levhalarnı elge alıp, Ukraina bayraqları astına turdılar.
Bu kibi aktsiyalar dünyananıñ ve Ukrainanıñ daa bir sıra şeerlerinde keçirilecegi belgilene. Faaller Avstraliyada, Petersburg, Moskva, Kyiv, İvano-Frankivsk şeerlerinde ende toplaşqan ediler.
Faallerniñ esas talapları sırasında – Ukranadan bütün rus işğalci ordularınıñ çıqarılması, bütün silâ ve arbiy tehnikanıñ Rusiyege keri qaytarılması, OSCE nezaretçiler missiyasınıñ küçlenmesi ve aftada 7 kün, künde 24 saat çalışması, ve Ukrainanıñ vaqıtınca kontrol etmegen sıñır bölgelerine OSCE nezaretçileriniñ keçmesi.
Bundan da ğayrı faaller, Rusiyede ve Qırımda uydurılğan qabaatlarnen ve siyasiy sebeplernen apis etilgen Ukraina vatandaşlarını azat etmege talap eteler.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkonıñ ükmüne dair kassatsion şikâyetlerini baqmaqtan vazgeçti. Böylece olarnıñ işi tekrar baqılıp, mahkemeniñ sert bir qararı yañıdan çıqarılacaq kibi ümütler yoq oldı. Qırımlılarnıñ adliyecisi bildire ki, Kyiv ve Moskva Oleg ve Aleksandrnıñ Ukrainağa berilmesi mevzusında añlaşıp olacaqlarına ümüt etile.
Rusiye Yuqarı mahkemesinden Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkoğa red cevabı kelgenini iyün 2-de aydınlattılar. Bu haberni mahkemeniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Kassatsion mahkemesi toplaşuvında adliyecilerniñ kassatsion şikâyetleri ve iş berilmesi uyğun körülmedi», – dep bildirdi matbuat hızmeti Qırım.Aqiqat mühbirine.
Aleksandr Kolçenkonıñ adliyecisi Svetlana Sidorkina şikâyet baqılmaycağını matbuat vastalarından ögrendi.
«Anda öyle bir nizam: vesiqala Yuqarı mahkemege kele. Yuqarı mahkemeniñ mahkemecisi vesiqalarını tedqiq etip, taqiqatnı ğayrıdan başlatmağa qarar alsa, taraflarğa bildire. Mında vesiqalar baqıldı, amma, añlağanıma köre, mahkeme şikâyetni baqmamağa qarar alğan», – dep ayttı o Qırım.Aqiqat mühbirine.
Onıñ bildirgenine köre, qırımlılarnıñ adliyecileri Yuqarı mahkeme şikâyetlerini baqıp, cinayet tasnifini deñiştirir, dep ümüt etken ediler.
Berilgen malümatqa köre, 2015 senesi avgust ayında Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi kinorejissör Oleg Sentsov ve faşizm ile küreşken Aleksandr Kolçenkonı 20 ve 10 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldırdı. Qırımlılar «Pravıy sektor» isyan-terrorist taqımında iştirak etüv ile qabaatlandı. Qırımnıñ mabusları ve olarnıñ imayecileri qabaatnı sebepsiz tanıp, siyasetnen bağlaylar. Rusiyeniñ «Memorial» uquq qorçalav merkezi de olarnı siyasiy mabus dep tanıdı.
«Bizim fikirimizce, olarnıñ qabaatında qayd etilgen areketler yañlış bir şekilde tasnif etildi. Anda böyle bir cinayet yoq edi. Amma Yuqarı mahkeme buña qulaq asmadı», – dep ayttı Svetlana Sidorkina.
Nadejda Savçenko örnegi
Al-azırda Oleg Sentsov Yakutiyanıñ ceza apishanesinde yata. Tatası Natalya Koçneva Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, o, apis şartlarından şikâyetçi degil ve memuriyet tarafından basqı altında qalmağanını bildire.
«Oleg Yakutskt, ekstraditsiyağa ve tezden Kyivge kelecegine ümüt ete, 4 stsenariy yazdı, şimdi yazmay. Anda avalar suvuq olğanını ayta, amma dayana, apishanedeki insanlarnen munasebetleri yahşı, mektüpler ala. Diger siyasiy mabuslarğa baqqanda oña basqı yapılmay, Ceza izolâtorına (ŞİZO) tüşmegen edi», – dep ayta Natalya Koçneva.
Aleksandr Kolçenko Çelâbinsk vilâyetiniñ Kopeysk şeerinde cezasını çeke. Yatqan apishaneniñ yaramay tarihı bar
Aleksandr Kolçenko Çelâbinsk vilâyetiniñ Kopeysk şeerinde cezasını çeke. Yatqan apishaneniñ yaramay tarihı bar: 2012 senesi mahkümler isyan çıqarğan edi. Andaki memuriyet mahkümlerden para talap etken edi, red cevabını bergenler ise zorbalıqqa oğrağan edi.
Çelâbinsk Cemaat nezaret komissiyasınıñ azası (CNK) Tatyana Şçur bildirdi ki, bu davadan soñ vaziyet deñişti ve matbuat vastaları ve uquq qorçalayıcılar apishanedeki vaziyetni diqqatnen nezaret eteler.
CNK azası aytqanına köre, o, işdeşlerinen beraber Aleksandrnı ziyaret etip, ceza şartlarını kontrol ete. Qırımlı apishanege tüşkende onı eki kere Ceza izolâtorına yollağan ediler. Uquq qorçalayıcı bildire ki, o vaqıt para cezası içün bir sebep yoq edi, memuriyet Aleksandrğa basqı yapacaq edi. Amma soñra böyle bir şey tekrarlanmadı.
«Aleksandr taqımdaki insanlarnen yahşı munasebette buluna. Ruhiyatçımız ile beraber onı ziyaret etken edik, bizge güzel yanaştı. Bütün suallerge cevap berdi. Ruhiyatçı maneviy alı güzel olğanını qayd etti», – dedi Tatyana Şçur.
Onıñ bildirgenine koyer, Aleksandr kelecegini qasevet etip, vaqıt coyğanına yazıqsına. O, çoq oqumağa tırışa, apishanede, Rusiyege köre, büyük bir kütüphane bar.
Apishanede Aleksandr Kolçenkoğa iş teklif etildi, amma o, çalışmağa istemedi
Apishanede Aleksandr Kolçenkoğa iş teklif etildi, amma o, çalışmağa istemedi. Tatyana Şçurnıñ aytqanına köre, qırımlı çalışıp, vaqıtnı boş keçirecegini tüşüne, andaki aylıqlar pek alçaq. Yaqında anası Larisa Kölçenko Aleksandrnı ziyaret etti. Onıñ aytqanına köre, eñ çoq Nadejda Savçenkonıñ azat etilmesini laf ettiler.
Qırımlılarnıñ adliyecileri olar da bu şekilde vatanlarına qaytacaqlarına ümüt eteler.
«Savçenko olğan olsa, başqaları da olur. Añlaşma meselesi bar», – dep qayd etti Svetlana Sidorkina.
Afanasyevniñ fırsatları ziyade
Mart ayında Ukraina Adalet nazirligi Rusiye Adalet sarayına mektüp yazıp, Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ve Gennadiy Afanasyevni qaytarmağa rica etti. Rusiye nazirligi mektüp baqılğanını ve vesiqalar ögrenilgenini bildirdi.
Adliyeciler olarnı Rusiye istihbaratçıları Aleksandr Aleksandrov ve Yevgeniy Yerofeyevni teslim etip almağa ümüt etken ediler. Amma Ukraina Nadejda Savçenkonı almaq içün olarnı teslim etti. Bir afta ögüne Gennadiy Afanasyev Moskvadaki «Lefortovo» apishanesine avuştırıldı. Onı cezasını çekken Sıktıvkara tüzetüv apishanesinden ketirdiler.
«Qırım dörtü işi» iştirakçileriniñ azat etilmesi Kyivniñ diplomat ğayretlerine ve Rusiye prezidentiniñ siyasiy iradesine bağlı
Gennadiy Afanasyev 2014 senesi dekabr ayında 7 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldı. O, taqiqat ile añlaşıp, Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkoğa qarşı malümat berdi. Faqat mahkemede Gennadiy basqı altında qalıp, arqadaşlarına qarşı yalan malümat bermege mecbur olğanını aydınlattı. Soñra onı Komi Cumhuriyetine ceza çekmesi içün yolladılar, adliyecisi Aleksandr Popkovnıñ aytqanına köre, apishane memuriyeti oña basqı yaptı.
Al-azırda Gennadiyniñ eñ çoq azat olma fırsatları bar. Ukraina akimiyeti o ve daa bir ukrain siyasiy mabusı Yuriy Soloşenko qaytarıla bile, dep bildire. Aynı vaqıtta Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bir qaç kün evelsi Gennadiy Afanasyevniñ azat etilmesi mevzusında añlaşma bar olğanını tasdıqlap olamadı.
Ukrain uquq qorçalayıcıları qayd eteler ki, «Qırım dörtü işi» iştirakçileriniñ azat etilmesi Kyivniñ diplomat ğayretlerine ve Rusiye prezidentiniñ siyasiy iradesine bağlı. LetMyPeopleGo cemaat kampaniyasınıñ iştirakçisi Palina Brodik Ukraina ve Rusiye arasında siyasiy mabuslar meselesinde muzakereler faalleşkenine yavaş-yavaş ümütnen baqmağa başlay.
Ukraina ve diger memleketlerde Sentsov-Kolçenko işi şahıslarınen birdemlik kampaniyası devam ete
«LetMyPeopleGo kampaniyası çerçivesinde baqılğan işlerniñ sebebi siyasettir. Böylece, ukrainlerniñ azat etilmesi içün taraflar arasındaki siyasiy añlaşma olmalı. Bu mefa olaraq resmiyleştirilip, Rusiye Federatsiyasınıñ yañı daa belli olmağan vatandaşlarına almaştıruv ola bile», – dep qayd etti faal.
Ukraina ve diger memleketlerde Sentsov-Kolçenko işi şahıslarınen birdemlik kampaniyası devam ete. «Birdemlik komiteti» Kyiv birleşmesiniñ faalleri mayıs 26-dan iyün 4-ke qadar qoltutuv aftasınıñ keçirilmesini ilân ettiler. Kyiv, Harkiv, Moskva, Leipzigde Qırımnıñ siyasiy mabuslarına qoltutuv aktsiyaları olıp keçti, Krakov ve Berlinde bunıñ kibi tedbirlerniñ ötkerilmesi beklenile.


text:
Cumaaqşamı künü, mayıs 7-de, Aqmescitte faaller ukrain tili ve medeniyetini canlandıracaq «Ukrain medeniyet merkeziniñ» açılışını taqdim ettiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Merkezniñ temel qoyucıları matbuat konferentsiyasında bildirdiler ki, onıñ esas vazifesi «Qırım yarımadasında yaşağan ukrain halqını birleştirmektir».
«Ukrain medeniyeti Qırımda assimilâtsiyağa oğratıla, bu sebepten bizler yarımadada ukrain tilini saqlap qalmağa tırışacaqmız, bundan ğayrı, Ukrainanıñ cemaat kütüphanesini meydanğa ketirmek isteymiz. Bu meselede Ukrainanıñ yardımına ümüt etemiz», – dep ayttı merkez temsilcilerinden biri Leonid Kuzmin.
Teşkilât faaliyetiniñ yönelişleri arasında Qırımda ukrain kinosınıñ künleri, edebiyat oquvları ve, belki de, bala resimleriniñ yarışı olacaq.
Merkezniñ daa bir vekili Veldar Şukurciyev qayd etti ki, bu teşkilât siyasiy degil, cemaat teşkilâtıdır.
«Teşkilât al-azırda Qırımda olğan qanunlardan tış areket etmeycek», – dedi o.
Merkezniñ binası yoq, teşkilâtçılarnıñ kira almaq içün paraları yoq. Faaller işbu teşkilâtnıñ faaliyetine Qırımda hayriye parası yardım etecegine ümüt eteler.
Leonid Kuzmin ve Veldar Şukurciyev – ukrain şairi Taras Şevçenkonı añma aktsiyasında mart 9-da Aqmescitte yaqalanğan faallerden biri.
Malüm olğanı kibi, faalller Aleksandr Kravçenko, Leonid Kuzmin ve Veldar Şukurciyev mart 9-da ukrain şairi Taras Şevçenkonı añma tedbirinde yaqalanğan ediler.
Mart 12-de mahkeme olıp keçti, faallerniñ ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep cezası belgilendi. Mahkeme er bir faalni 40 saatlik mecburiy işler ile cezaladı.


text:
Aqmescitte "Volkswagen Passat" yengil maşnası aqaynı cayav keçitinde maşna aqaynı urıp öldürdi. Bunı Rusiye İçki işler nazirliginiñ Qırım idaresi bildire.
"Maşna aydavcısı, 1992 senesi doğma qız, Mamaq köyünden Glinka soqağı tarafına ketkende, 1962 senesi doğma piyadeni bastı", - denile beyanatta.
Rusiye polisi qaza sebebinden teşkerüv keçire ve onıñ neticesinde bir usul qararı berilecek.
Qırımda Ermeni Bazar-Canköy-Kefe-Keriç yolunda "VAZ" maşnası ve traktor çatıştı - yengil maşnanıñ aydavcısı elâk oldı.
Oktâbr 19-ında Aqmescitte Mitsubishi maşnasınıñ aydavcısı eki piyadeni urdı.
Bundan evel Aqmescitte Lada maşnasınıñ aydavcısı, yolnı üçfenersiz cayav keçitinden keçken mektep talebesini urdı.
Qurtarıcılar Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirgen edi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayında keçken senege baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Qırımtatar faaliyetçisi, vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ tevqifi, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ yarımadada başqa fikirde olğanlarğa qarşı küreşniñ numünesidir. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde ATR telekanalınıñ alıp barıcısı, «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ iştirakçisi Seytumer Seytumerov söyledi.
Seytumer Seytumerov: «Nariman – «Qırım birdemligi»niñ faaliyetçisi. O, faal bloger edi, mahkemelerden strimler yapa edi. Onıñ evi birinci kere 2016 senesinde tintildi. Bu, «qarmaqqa tüşkeniniñ» signalı edi. Lâkin o, onıñ yerine bunı başqası yapmaycağını añlay edi. Kerçekten de, Qırımda olğan şeyler aqqında haber etilmesiniñ probleması bar. Nariman, büyük ihtimal ile yaqalanıp alıp ketilecegini yahşı añlay edi, lâkin öz faaliyetiniñ emiyetini añlap, onı taşlamadı. Narimannıñ tevqif etilmesi – vatandaş jurnalistikasına tazyiq, Rusiye telükesizlik hadimleriniñ yarmadada başqa fikirde olğanlarğa qarşı küreş», – dedi.
ATR telekanalınıñ alıp barıcısı, qırımtatar faaliyetçisi, «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ iştirakçisi Seytumer Seytumerov ile intervyüni Qırım.Aqiqat saytında yaqın künlerde oquñız.
Mart 22-de Rusiye telükesizlik ve uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri Bağçasaray rayonında Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Bundan soñ faaliyetçini Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine sorğuğa alıp kettiler. Mart 23-te mahkeme Memedeminovnı mayıs 16-ğa qadar tevqif etti .
Mart 23-te QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksindeki 146-ncı maddeniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddeniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun buzuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina TİNi vatandaş faaliyetçisiniñ yaqalanğanını taqbih ete ve ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye ukümetinden Nariman Memedeminovnıñ azat etilemsini talap ete.


text:
Ukraina Yuqarı Radası Birleşken Milletler Teşkilâtı, Avropa parlamenti, Avropa Şurası Parlament assambleyası ve Avropada havfsızlıq ve işbirlik teşkilâtı Parlament assambleyasını Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulğanını takbih etmege çağırdı.
№4247 qararına cumaaqşamı künü 233 Ukraina halq deputatı qoltuttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qarar metniniñ müellifleri halqara teşkilâtlardan qırımtatarlarnı taqip etüv ve ayırımğa oğratuv areketlerini toqtatmaq, em de Qırımtatar Milliy Meclisini yasaq etmege imkân bermemek içün yardım etmege rica eteler.
Muracaat müellifleri – Georgiy Logvinskiy («Narodnıy front» fraktsiyası ), Börislav Bereza (fraktsiyadan tış), İgor Lutsenko («Batkivşçina»), İgor Skuratovskiy (Radikal firqa), Aleksey Gonçarenko («Petro Poroşenkonıñ Bloku» fraktsiyası), Yelena Sotnik («Samopomiç»).
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa izaat berip qayd etti ki, qarar maqsadı – halqara toplulıqqa işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa basqı artqanını hatırlatmaqtır.
«Qarar maqsadı – işğalci akimiyetniñ Qırımda yapqan qanunsız areketlerine halqara teşkilâtlarnıñ diqqatını celp etmek. Bir çoqu bizge qoltuttı. Bugün Yuqarı Rada kene muracaat ete... halqara qurulışlardan yardım istey. Maña köre, istilâcığa qarşı yañı cezalar olmaq kerek», – dedi Cemilev.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Elif bala merkeziniñ reberi Lutfiye Zudiyeva Rusiye uquq qoruyıcılarnıñ merkez ziyareti qırımtatarca köstergen faaliyetlerinen bağlı olğanını tahmin ete. Bunı Zudiyeva iyünniñ 30-da Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Merkezimizge o qadar diqqat ayırıla, 2016 senesi yanvar ayından berli üçünci teşkerüv, biz ise 2015 senesi oktâbr ayında açıldıq, menim fikirimce, bunıñ sebebi qırımtatar tilinde köstergen faaliyetimiz ola», – dedi Zudiyeva.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye uquq qoruyıcıları yasaqlanğan saytlarnıñ cedvelini asıp qoymağa talap etti.
«Bütün bular, hususan dört ve altı yaşında balaçıqlar içün levhağa «yasaqlanğan saytlarnıñ cedvelini» asma talabı o qadar kederli olmasa edi, külkünçli olur edi», – dep qoştı o.
Qırım advokatı Emil Kürbedinov iyünniñ 30-da Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ Canköydeki Elif qırımtatar bala merkezi ziyareti aqqında haber etti.
Kreml kontrol etken Qırım prokuraturası ve yarımadanıñ diger işğalci uquq qoruyıcı organlarınıñ saytlarında bunıñnen bağlı bir haber yoq.
Rusiye uquq qorçalayıcısı, Qırımdaki uquq qorçalayıcı alan merkeziniñ koordinatorı Aleksandra Krılenkova bildirgenine köre, fevralniñ 16-da Canköydeki Elif bala merkezine kelgen prokuratura vekilleri «vatandaşlarnıñ muracaatını baqma» çerçivesinde vesiqalarnı köstermege talap etken edi.
Yanvarniñ 27-de uquq qoruyıcılar Elif merkezinden qırımtatarca ve türkçe basılğan edebiyatnı alıp ketken edi.
Elif qırımtatar bala merkezi 2015 senesi işke başlap, Rusiye qanunlarına köre qayd olğan edi. 2 yaşından 6 yaşına qadar aman-aman 20 bala merkezge qatnay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev mayıs 14-te saba uquq qoruyıcılar tarafından Aqmescit civarındaki Abdulla Yuvaşevniñ evinde keçirilgen tintüvniñ yekünlengeni aqqında bildire.
Smedlâyevniñ malümatına binaen, Yuvaşevni Rusiyege boysunğan İçki işler nazirliginiñ Qırım baş idaresine alıp kettiler. Tintüv ve yaqalavnıñ soñki sebepleri belli degil.
«Tintüv yekünlendi. Şimdi onı İçki işler nazirliginiñ Qırım baş idaresine alıp keteler. Sebepler añlaşılmağan, ya iqtisadiy cinayette şekleneler, ya öldürüvde şekleneler», – dep bildire Smedlâyev Facebook saifesinde.
Uquq qoruyıcı müessiseleri ve yerli prokuraturanıñ izaatları daa yoq.
Mayıs 14-te saba Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev rusiyeli uquq qoruyıcılar Aqmescit civarındaki Abdulla Yuvaşevniñ evinde tintüv keçirgenleri aqqında bildirdi.
Bundan evel Qrarasuvbazar rayonınıñ Muşaş (Vişennoye) köyü camisinde tintüv keçirilgeni aqqında malümat peyda oldı.
Mayıs 12-de Bağçasarayda rusiyeli uquq qoruyıcılar musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Dört insan iyül 11-ge qadar yaqalandı.
Aynı bu kün Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ evinde tintüv keçirildi. Onı Rusiye Federal havfsızlığı hızmetinde sorğuğa çektiler, bundan soñ oña Qırımdan çıqışnı yasaq etken vesiqanı berdiler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi bu tintüvler yüz bergen soñ Rusiye ükümetinden Qırımda qırımtatarlarğa qarşı alıp barılğan repressiyalarnı toqtatmağa talap etti.
Meclis reisi Refat Çubarov mayıs 12-de yüz bergen vaqialarnı qırımtatarlarğa ücüm dep, adlandırdı.
Ukraina Baş prokuraturasınıñ yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası Bağçasarayda mayıs 12-de keçirilgen tintüv ve yaqalanmalar boyunca cinaiy işler açtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım ilhaqı, Ukraina topraqlarınıñ bütünligi meselelerinde Türkiyeniñ fikri deñişmey, yarımadanıñ ilhaqını qanuniyleştirmek ıntıluvlar, memeleketniñ bu meselede siyasetine tesir etmey.
Böyle Türkiye Tış İşler Nazirliginde (TİN), İstanbulda «Türkiye-Qırım iqtisadiyat forumını» keçirilmesini tefsir etti, dep bildire "Ukrinform" Ukraina haber agentligi.
"Türkiyeniñ Ukraina boyunca gikri aydındır. Biz, Ukraina topraq bütünligine qol tutamız ve Qırımnıñ qanunsız ilhaqını tanımaymız. Şimdiki Qırım akimiyetinen resmiy bağımız yoq. Qırımnıñ ilhaqını qanuniyleştirmek ıntıluvlar, siyasetimizge tesir etmey", - denile müessiseniñ heber egentligine tefsirinde.
Daa evel Türkiye Cumhuriyetiniñ Ukraina elçisi Andriy Sıbiğa, Rusiye akimiyetiniñ İstanbulda «Türkiye-Qırım iqtisadiyat forumını» keçirmek niyetini takbih etti.
Türkiye Rusiyeniñ Qırım ilhaqını tanımadı. Bu sene avgust ayında Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu memleketiniñ Rusiyeniñ Qırım ilhaqı ve qırımtatarlarğa qarşı basqı meselelerinen bağlı fikri deñişmedi, dep bildirdi.


text:
Çarşenbe künü, aprelniñ 1-nde, Rusiye koloniyasından azat etilgen Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ferat Sayfullayev Aqmescit ava limanına kelip çıqtı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Facebook saifesinde haber ete.
«Aqmescit ava limanında onı advokatlar, faaller ve eki doğmuş oğlan ve qız qardaşı qarşıladılar. Aqyarnıñ Baydar (Örlinoye) köyünde Ferat Sayfullayevniñ azat etilgeni munasebetinen dua yapılacaq, Qırımda ilân etilgen karantin sebebinden tek qorantası olacaq», – dep aytıla haberde.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ferat Sayfullayev Rusiye koloniyasından azat etilse de, aqqı ve serbestligi 8 yıl devamında sıñırlı olacaq.
Qırım.Aqiqatnıñ daa evel bildirgenine köre, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» üçünci mabüsi Ferat Sayfullayev Rusiye koloniyasından azat etildi.
Yanvar ayında berilgen malümatqa köre, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem Vaitov Rusiye apsinden azat etildi. Daa soñra Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Nuri Primov azatlıqqa çıqtı.
2016 senesi sentâbr ayında Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi qararını seslendirip, «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca qabaatlanğan aqyarlılar Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovnı beş yıl umumiy rejim koloniyasında qalmalarına üküm etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi azası Ali Hamzinge rusiyeli Qırım mahkemesi 1000 ruble para cezasını belgiledi.
Bu aqta, Hamzinniñ sözlerine esaslanıp, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde bildirdi.
«Ali Hamzinniñ sözlerine binaen, oña, faaliyeti toqtatılğanı aqqında qarar alınğan cemaat birleşmesiniñ toplaşuvında iştirak etkeni içün, 1000 ruble para cezası belgilendi», – dep yazdı Celâl.
Bundan evel Nariman Celâl Facebook saifesinde bildirdi ki, sentâbr 27-de aqşam, soravdan soñ, Ali Hamzinge Bağçasaray ROVD, E merkezi hadimleriniñ iştiraginen, Rusiye Memuriy Kodeksiniñ «Faaliyeti toqtatılğanı aqqında qarar alınğan cemaat ya da din birleşmesiniñ faaliyeti teşkil etilmesi» 20.28 maddesiniñ 1-ci qısmı bozuluvında qabaatlavnı taqdim ettiler.
Sentâbr 26-da Qırımtatar Milliy Meclis azaları, bunen beraber, Qırımtatar Qurultayınıñ bazı delegatları Aqmescitteki Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge çağırıldı.
Nariman Celâlnıñ bildirgen malümatına binaen, bir qaç insan körüşüvge razı oldı, digerleri ise, resmiy vesiqanı beklemekni sayladı.
«Uquq qoruyıcılar Meclis azaları Ablayev Emirali, Yakubov Ruslan ve Ayder Acımambetovnıñ vekâletleri toqtatılğanı, bunen beraber, soñkisiniñ Meclis reisi muavini vazifesinden boşatılması aqqında yaqında qabul etilgen Meclisniñ qararlarınen meraqlana», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.


text:
Onıñ aytqanına köre, Ukraina Milliy bankı aydavcı şeadetnameleri ve ciddiy esabat vesiqalarını azırlaycaq, bu sebepten fiyatlar tüşecek.
«Bugün Ukraina içki işler Nazirligi aydavcı şeadetnameleri ve diger ciddiy esabat vesiqalar azırlanmasını Ukraina Milliy bankına buyurdı. Aytmaq kerek ki, «YEDAPS» müessisesi aydavcı şeadetnamesini 198 grivnadan yapsa edi, şimdi onıñ fiyatı 114 grn. teşkil etecek, böyleliknen fiyatı 40%-ğa ücüzlaştı. Aynı fiyattan tehnikiy pasport da yapılacaq», – dep ayttı MVD yolbaşçı muavini.
Onıñ bildirgenine köre, eñ yaqın vaqıtta bunıñ kibi deñişmeler pasport azırlanmasında olacaq – içki ve çetel. Olarnıñ fiyatı bayağı ücüzlaşacaq, lâkin tam bir fiyatını nazirlik aytıp olamadı.


text:
Çavuşoğlu - Jan-İv Le Drian söyläşüe
Söyläşü kön tärtibendäge töp mäs'älä - ike yaqlı mönäsäbätlär
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mävlüt Çavuşoğlu Franśiya tışqı êşlär ministrı Jan-İv Le Drian belän telefonnan söyläşte.
Diplomatik çığanaqlardan alınğan mäğ’lümatqa kürä, alar ike yaqlı häm regional’ mäs’älälär , şulay uq Awrupa Berlege – Törkiyä mönäsäbätläre xaqında süz alıp bardı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä Ğaläm agentlığınıñ uñışı
Agentlık Xalıqara Astronavt Federaŝiyasenä räsmi räweştä äğza buldı
Ğıyraqnıñ tön'yağınnan qayğılı xäbär
“PKK” terror oyışmasına oyıştırılğan operaśiyädä 1 ğaskäri şähit buldı , 1 ğaskäri yaralandı


text:
Qırım akimiyeti yarımadada adamlarnı apiske alıp ve yaqalap, Meclis teşkil etken tedbirlerni ziyaret etmek telükeli olğanını kösterecek ola.
Böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl mayıs 3-te Ermeni Bazarda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılav işi boyunca yaqalavlarnı izaatlap bildirdi.
«İlk evelâ, boyle etip insanlarğa bunıñ kibi açıq aktsiyalarda iştirak etmek telükeli olğanını kösterecek olalar, – dep tüşüne o. Ekinciden, bunıñ maqsadı – Meclis ile alâqañız olsa, başıñızğa kelecegiñizni biliñiz, çünki o, sizni imaye etip olamaz, demektir. Yani Meclis teşkil etken tedbirlerde iştirak etmek kendi serbestligiñiz içün telükeli olğanını kösterecek olalar».
Nariman Celâl bildire ki, akimiyet «mayıs 3 işinden» «mümkün olğanı qadar» faydalanacaq.
İşğal etilgen Qırımda dörtünci qırımtatar faali Edem Ebulisov «mayıs 3 işi» boyunca yaqalandı. Noyabr 25-te onı politsiya hadimine qarşı areketlerde qabaatladılar. Eñ yaqın zamanda oña ceza belgileycekler. Oktâbr ayında bu iş çerçivesinde üç insan yaqalanğan edi.


text:
Bunı içtimaiy siyaset departamentine tayanıp, KMDA pers-hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa kore, mart 24 saat 10:00 – mart 25 saat 10:00ğace koordinatsion merkeziniñ mutehassısları Puşça-Voditsadaki bala lagerine 42 insannıñ yerleşüvi içün 20 yollanma berdiler.
Kiyevniñ daa 5 sakini qırımlılarnıñ yerleşüvinde yardımcı olmağa niyet ettiler.
Hatırlatamız, şeer koordinatsion merkezinen aşağıdaki telefon nomerlarınen bağlanmağa mumkün: (044) 497-57-15; (044) 404-33-20.
Bunndan da ğayrı Kiyev ve Qırım sakinleriniñ telefon bağlarını Kiyev kontakt merkezi qabul ete: 15-51, ve (044) 205-73-37 (cep telefondan).
«KMDA profil hızmetleri qırımlılarnıñ vaqtınca yerleşüvi, muhtac olğanlarğa paytahtınıñ tibbiyet muessiselerinde yardım kosterilüv suallerinen oğraşa».


text:
Kiyevde, avgust 8 künü, Dünya tamır halqlarınıñ halqara künü arfesinde «Qırımtatarlar – Qırım/Ukrainanıñ tamır halqı» mevzusında tögerek masa ötkerilecek.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına tögerek masa moderatorı, Pilip Orlık adına demokratiya İnstitutınıñ mütehassısı Natalya Belitser bildirdi.
Tebdirde qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev, qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Qırım ekspert merkeziniñ idare reisi Andriy Klimenko, Vatandaşlıq cemiyetniñ İnstitutı idaresiniñ reisi Rustem Ablâtifov iştirak etmeli.
«Tögerek masa «Ukrinform» haber agentliginde (B.Hmelnitskiy soqağı, 8/16) saat 11:00-13:00 arasında keçirilecek. Muzakere etilecek mevzular arasında bular belgilene – qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ qoruv institutları olaraq milliy idare organları, qırımtatar halqınıñ statusınıñ belgilevi boyunca uquqiy teşebbüsler, halqara teşkilâtlarnıñ ve nezaret tertibatlarnıñ tevsiyeleri», – dep haber eteler teşkilâtçılar.
Avropa birligi ve «Vozrojdeniye» Halqara fondı destegi ile keçirilecek tedbirniñ teşkilâtçıları «Ayırımğa qarşılıq boyunca koalitsiya», İnsan aqları aqqında haber merkezi ve Qırım ekspert merkezi oldı.


text:
İlhaq etilgen Qırımdaki apisten azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi muavinleri İlmi Umerov ve Ahetm Çiygoz fin jurnalistlerine yarımadadaki repressiyalar aqqında ikâye ettiler. Bunı dekabrniñ 2-sinde Facebookta İlmi Umerov bildirdi.
«Bugün Kyivdeki Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisi ile Finlândiyadaki Ukraina elçiligi arasında teleköpür teşkil etildi. Yigirmi qadar fin jurnalisti Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnen körüştiler. Sualler esasen işğal etilgen Qırımdaki vaziyet, bizim cinaiy işlerimiz ve planlarımız aqqında edi. Ahtem, Rusiye akimiyeti tarafından Qırımda qırımtatar ve ukrain halqlarına qarşı teşkil etilgen repressiyalarğa terror dedi», – yazdı o.
Ukrainanıñ Finlândiyadaki elçisi Andriy Oliferov teleköpürniñ teşkil eticisi, moderatorı ve tercimanı edi.
Noyabrniñ 8-nde Parijde «Kommunizmniñ 100 yılı. Tarih ve hatıra» pratformasınıñ konferentsiyası esnasında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa «Avropa hatırası ve insafı platforması»nıñ mukâfatı taqdim etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov ilhaq etilgen Qırımda eki yıl koloniya-qasabada apis etilüv cezasına mahküm etildi. Ondan ğayrı oña eki yıl cemiyet faaliyetinen oğraşmaq ve kütleviy haber vastalarında çıqışlar yapmaq yasaq etildi. Umerovnı açıq menbalarda yapılğan separatizmge çağıruvda qabaatladılar. O, özüne qarşı açılğan cinaiy işke, siyasiy maqsatlı iş dey.
Rusiye akimiyeti, İlmi Umerov ve Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerovnen Çiygoz Kyivge keldiler.
Umerov, sağlığınıñ teşkerilüvi ve tedaviylenüv içün Almaniyağa barıp kelgen soñ Qırımğa qaytmaq niyetinde olğanını bildirdi.


text:
Bağçasaray-Aqmescit yolunda Nissan ve Lada Priora maşinalarınıñ çatışması neticesinde altı insan yaralandı, birini maşinadan çıqarmaq içün qurtarıcılarnıñ yardımı kerek oldı, dep haber ete yanvarniñ 30-nda Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti.
Qaza tünevin aqşam olğanı qayd etilmekte.
«Yaralanğanlar Bağçasaraynıñ Merkeziy rayon hastahanesine alındı», – dep tarif etti matbuat hızmetiniñ reberi Sergey Şahov.
Matbuat hızmetiniñ qayd etkenine köre, qurtarıcılar qaza aqibetlerini yoq etip, aydavcılarnı muqayt olmalarına çağıra.
Bir kün evelsi Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonında Aqmescit-Keriç yolunda eki maşina çatıştı.
2018 senesi dekabr ayında Qırım qurtarıcıları bildirdi ki, Qırımda büyük yol qazalarınıñ sayısı arttı.


text:
Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavroy dedi ki, Rusiye Federatsiyasınıñ Qırımda özek silâsını yerleştirme aqqı bar. Bunı o, dekabr 15-te Qırım Rusiye özek silâsı olacaq yer olaraq baqıla bilemi sualine cevap olaraq ayttı, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Artıq Qırım özek silâsınıñ tarqatılmaması, amma bar olğanı aqqında Añlaşmağa binaen böyle bir devletniñ bir qısmı oldı. Rusiye, halqara uquqqa köre, kendi menfaatlarına köre ve halqara-uquq şartlarına köre silâsını qullana bile», – dedi Rusiye naziri.
Onıñ aytqanına köre, Qırım «iç bir zaman ödeksiz bir zona olmağan edi».
1994 senesi dekabr 5-te Büyük Britaniya, Rusiye ve AQŞ Budapeştte Ödek silâsını tarqatmamaq Añlaşmasına Ukraina qoşulması sebebinden havfsızlıq kefilleri aqqında memorandum imzaladılar.
Budapeşt memorandumını imzalağan memleketler topraq bütünligine qarşı areketlerden uzaq turmağa söz bergen ediler.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qarasuvbazar şeer yolbaşçılığınıñ deputatları şeer başı Albert Kagniyevniñ istifasını talap eteler. Bunı şeer şurasınıñ eñ büyük deputat firqasınıñ yetekçisi Mihail Rozum bildire, –dep haber ete öz başına ilân etilgen Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
«Biz Kagniyevni şeer başı olaraq tanımaymız ve şeer şurasınıñ sessiyasına barmağa acet körmeymiz. Çoq milletli şeerimizde yalıñız bir milletniñ menfaatını qorçalağan ve umuqırım referendumnı ve Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını qanunsız dep tanığan insan vazifeden boşatılmalı», – dey Rozum.
Deputatnıñ sözlerine köre, şeer başınıñ areketleri «Qarasuvbazar sakinleri arasında defalarca açuvnı doğura edi», şunıñ içün eñ büyük firqalardan birisi şeer şurası sessiyasını boykot etmege qarar aldı.
«Sessiyalarda şeer başı özüne maliyeviy yardım ayırıp, tatilge çıqmağa tırışa. Mayıs bayramlarnı, şu cümleden mayısnıñ 9-nı boykot etkenden soñ, ve atta esli başlı insanlarnıñ ögünde georgiy şeritçikni qoparğanından soñ, biz şeer şurasınıñ sessiyalarına qoşulmamağa qarar aldıq», – dedi Rozum.
O, sessiyalarnıñ boykot etüvi şeer içün müim suallerniñ muzakeresine cayaramağanını qayd etti.
«İyül 18 künü nevbetten tış sessiyada biz «Qurultay RUH» firqası ile Mektepten aldın müessiseniñ ve Medeniy inkişaf merkeziniñ qurucılığı içün topraq damartasınıñ ayırıluvı aqqında qarar aldıq. Bu obyektlerniñ quruculığı tahminen 200 mln ruble masraflarnı talap ete, olarnı Rusiye Federal programmasından ayıracaqlar, şeer başı ise bu programmada iştirak etmek içün areket bile etmedi»,– dedi Rozum.
Firqa yetekçisi şunı da qayd etti ki, deputatlar komissiyalarda iştirak etmege ve Qarasuvbazar ile bağlı olğan meselelerni muzakere etmege devam ete.
İyül 23 künü keçirilmesi kerek olğan Qarasuvbazar şeer şurasınıñ sessiyası kvorumnıñ olmağanı sebebinden keçirilmedi.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-16
Li Kuan Yu (16.09.1923, Singapur, Britaniä imperiäse - 23.03.2015, Singapur) — Singapur däwlät eşleklese, Cömhüriäteneñ berençe premyer-ministrı.
Malay telendä uqıtqan Telok Kurau mäktäben, Rafflz-koledjnı, soñraq Böyekbritaniädä Kembric universitetınıñ xoquq fakultetın tämamlıy.
Watanına qaytqaç, advokat bulıp eşli, profsoyuz xäräkätendä qatnaşuı arqılı säyäsät dönyasına kerä.
Singapur "iqtisadi moğciza"sın buldıruçılarnıñ berse. Etnik qıtaylı.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Polivinilxlorid
Polivinilxlorid — sızıqça makromolekulaları «baştan — qoyrıqqa» tibında tözelgän termoplastik polimer.
Anı tabu, tarqalğanda çılbırnı üsterä başlaw öçen, irekle radikallar birüçe initsiator qatnaşında xlorvinilnı (vinilxloridnı)radikallı polimerlaştıruğa nigezlängän.
Sostavı häm tözeleşe buyınça polivinilxloridnı polietilennıñ xlor belän almaştırılğanı itep qararğa mömkin. Vodorod atomnarınıñ ber öleşen almaştırğan xlor atomnarı uğlerod atomnarı belän bik nıq totaşqan. Şuña kürä polivinilxlorid kislotalar häm seltelär tä'sirenä bireşmi, yaxşı dielektrik üzleklärgä, mexanik nıqlıqqa iä. Ul yanmıy, läkin cılıtqanda çağıştırmaça tiz tarqala, bu waqıtta xlorovodorod ayırılıp çığa.
Polivinilxlorid nigezendä ike tiptağı plastmassa: şaqtıy qatı viniplast häm yomşağraq plastikat tabıla. Polimernıñ tarqaluın buldırmaw öçen, plastmassağa stabilizatorlar östilär, yomşaq plastikat tapqanda, monnan tış, plastifikatorlar da quşalar. viniplasttan ximik yaqtan totrıqlı torbalar, ximik apparatlar öçen detal'lär, akkumulyator bankaları h. b. küp närsälär yasıylar.


text:
Rusiye uquqqoruyıcı organları ilhaq etilgen Qırımda 17 faaliyetçiniñ alıp qaçılmasını tahqiq etmek içün areket etmey. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, Qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalav komitetiniñ reisi Eskender Bariyev bildirdi.
Bariyev: «Bizim malümatımızğa köre, bugünge qadar endi 17 kişi alıp qaçıldı. Olarğa dair iç bir malümat yoq. Amelde bu adiseler tahqiq etilmey. İşler sözde toqtatılmadı, amma bunıñnen beraber iç bir faal areketler yapılmay. Ervin İbragimovğa dair iç bir aydılanuv körmeymiz. Menim fikrimce, bu, işke işğalci ukümetiniñ telükesizlik strukturalarınıñ vekilleri ya da «özüni mudafaa» dep adlandırılğanlarnıñ alâqası olğanı ile bağlı. Öz taraftan biz dünya toplulığınıñ diqqatını çekmek ve Rusiyege tazyiq etmek kerekmiz. Er bir ğayıp olğan insan içün mesüliyetli olğan odır», – dep qayd etti.
2016 senesiniñ mayısında Bağçasarayda belli olmağan şahıslar Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı alıp qaçtılar. Videoközetüv kamerası, Rusiye yol inspektorları uniformasını kiygen eki kişiniñ, İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, özüni öz mikroavtobuslarına zornen kirsetkenlerini qayd etti.
Qırım insan aqlarını qorçalav gruppası, bu alıp qaçuvnıñ Rusiye ukümeti ya da onıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından kerçekleştirilgenini tahmin ete.


text:
«Qırım inciri. Çayır». üçünci antologiya çıqtı. Bu artıq ananeviy olğan ukrain-qırımtatar edebiy yarışınıñ eñ yahşı eserleri. Yarışta Ukrainanıñ aman-aman episi vilâyetlerinden ve Türkiye, Finlândiya, Almaniya ve Gürcistandan 250 müellif iştirak etti. Qırımdan ise Aqmescit, Bağçasaray, Keriç, Saq, Kezlev, Sudaq, İçki ve Qarasuvbazar sakinlerı iştirak etti. Ukrain ve qırımtatar edibeyatınıñ qavuşmasında yaratılğan zemaneviy müelliflerniñ nesrine ilâve olaraq, kitapta klassikler Oleksandr Dovjenko ve Taras Şevçenkonıñ eserleriniñ tercimeleri olğan bölükler de bar.
Cıyıntıq, emiyet ceetinden Nobel mukâfatı ananesine yaqın bir yerde olğan yaşayışımızdaki esas şey aqqında meşur publitsistlerniñ eksklüziv fikirlerini neşir etmek ananesini devam ete. Bu anane ekinci İncir toplamında, bugünde tefvqif etilgen Nariman Celâlnıñ nutqu ile başlandı. Ukrain-qırımtatar edebiyatınıñ üçünci antologiyası belli teatr ve kino aktrisası Ada Rogovtsevanıñ nutqu ile başlana.
Antologiyanıñ kiriş sözünde Qırım inciri yarışı ve festivaliniñ tesisçilerinden biri Alim Aliyevniñ yazğanına köre, ukrain ve qırımtatar müellifleriniñ eñ yahşı eserleriniñ üçünci cıyıntığı lokdaun ve pandemiya sebebinden eki yıllıq dağınıqtan soñ kene bir mental dalğada olmaq içün ukrain-qırımtatar dialogını yañartmağa maqsad qoya. Bu dialognıñ streotip çiberek ve paqlavalar, dağlar ve deñizlerden çıqıp, bizni birleştirgen daa mürekkep mevzularğa keçmesiniñ vaqtı keldi.
Alim Aliyevniñ fikrince, daa bir trek bar - bu qırımtatar-qırımtatar dialogı. Yani Qırımda ve Kyivde, Lvivde ya da Ankarada, İstanbulda yaşağan Qırımlılar arasında açıq dialog. Böyle dialog, qarımtatar tilini uçurımdan çıqarmağa, yañı medeniyetni qurmağa, milliy institutlarnı quvetleştirimege ve yañartmağa, evel yasaq etilgen meseleler aqqında sesnen aytıp başlaycaq ve kelecekniñ umumiy strategiyasını qurmağa yardım etecek yañı cemaat añlaşmasını qura.
Şunı da qayd etmek kerek ki, qırımtatar tilindeki metinler ve tercimeler kitapta em kirill, em latin urufatında bar. Bugünde Ukraina Nazirler kabineti qırımtatar tiliniñ latin urufatına keçmesine dair qarar qabul etti. Reintegratsiya naziri Oleksiy Reznikovnıñ qayd etkenine köre, qırımtatar tili 1991 senesinden soñ latin elifbesine keçken ve şimdki keçmege devam etken diger türkiy tiller ile daa büyük uyğunlıqtan inkişaf etecek.
"Qırımtatar tiliniñ ğayıp olmasına imkân bermeycek temelni qoyacaqmız, dep tüşünem. Özüm ögrenecegimmi? Epimiz ögrenmek kerek olacaqmız, söz sadece til bilgenimiz aqqında degil, tilniñ keyfiyeti aqqında da. Qırımtatarlar latin urufatına keçkende, Türkiye, Romaniyada yaşağan qırımtatarlarnen bir tilde oqup ve añlap olacaqlar. Bir çoq qırımtatar, hususan büyükler, latin urufatında oqumaylar. Qıyın olacaq, amma buña çoq vaqıt kerek olmaz, dep tüşünem. Til ğayrıdan tiklenmese bir millet olaraq ğayıp ola bilemiz. Ve biz bunı çoq şükür añlaymız. Biz içün, ukrain tiliniñ vaziyeti öyle, biz böyle bir şeyge yaqın vaqtta irişemecegimiz kibi körüne", - dedi Refat Çubarov.
Sual peyda ola, ne içün "çayır"? Böyle Qırım dağlarındaki meyva bağçalarına aytalar. Çayırlar dağ derelerinde suv yanında bağça terekleriniñ kiyik tereklerge aşılanıp yapa ediler. Olarnıñ aşları daa büyük ve suvlı ola edi. Bu Qırımlılarnıñ çiftçilik medeniyeti edi. 1944 senesi qırımtatarlar sürgün etilgen soñ o yoq oldı. Bugünde yarımadada bu medeniyet yavaş-yavaş ğayrıdan tiklenile.
Birinci ve ekinci cıyıntıqlar kibi, üçünci cıyıntıqta da ukrain ve qırımtatar tillerinden Qırım aqqında nesir, şiirler, tercimeler ve bala edebiyatı bar.
Kitapta daa "Söz serbestligi" kibi ayrı bölükler bar. Anda Rusiye akimiyeti tarafından qanunsız sürette yaqalanğan Qırım sakinleriniñ nesri ve şiirleri kirsetilgen. Üçünci antologiyada Server Mustafayevniñ "Zemaneviy yusuf medresesi" ve Vadim Siruknıñ "Palayuçi sertsâ" şiirleri basılğan. Daa qırımtatar şairleriniñ Aliye Kence-Ali, Zulbiye Sattarova, Seyran İbragim, Vasile Menusmannıñ şiirleri taqdim etilgen.
Muhtar Muhtarov Taras Şevçenkonıñ "Selbi" (Topolâ) poemasını tercime etti (latin urufatında).
Timur Kurtumerov ve Mamure Çabanova Oleksandr Dovjenkonıñ "Ukraina ateş içinde" (Ukraina u vogni) povestini tercime ettiler .
Üçünci "Qırım inciri. Çayır" kitabı Ukraina ve Qırım arasındaki tarihiy bağlarnen maraqlanğanlar, qırımtatar ve ukrain tillerini ögrengenler ve zaten zemaneviy edebiyatnı sevgenler içün meraqlı olacaq.
Mıkola Semena, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Aqmescitte Federal migratsion hızmeti, «politsiya» ve Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ hadimlerine topraq yetmey. Bu sebepten «narazılıq meydanlarını» boşatıp, andaki topraq damartılarını mezkür mesken içün ayırmağa teklif etildi.
Bu aqqında Aqmecit şeer reisi Viktor Ageyev «doğru ağ» devamında ayttı, dep haber ete şeer yolbaşçılığınıñ matbuat hızmeti.
«İlk evelâ şeerniñ inkişafı içün topraq yetmey. Er şey samozahvatlar altında. 360 gektar samozahvatlarğa ait», – dedi o.
«Aqmescitte bir çoq federal hızmetniñ temsilciligi yerleşe. Men FSB, politsiya, MÇS ve kendi hadimleri içün mesken qura bilecek diger teşkilâtlar aqqında aytam. Lâkin, maalesef, şeer olarğa mesken içün yer ayırıp olamay. Onıñ içün bugünki künde samozahvat topraqlarını mikrorayon qurucılığı ayırmaq meselei bar, çoq qatlı evlerniñ yanında bala bağçaları ve mektepler de qurulacaq», – dedi Ageyev.
Bundan ğayrı, onıñ bildirgenine köre, şeer yolbaşçılığı şeer sıñırlarını kenişletecek ola. Qırım «ükümeti» de buña qol tuttı.
Berilgen malümatqa köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti «zapt etilgen» topraqnı ögrenip, 1452 gektarlıq 59 samozahvatnı qayd ettiler.


text:
Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen yarımada sakinleri mayıs 15-te Rusiyege boysunğan Muftiyat tarafından desteklengen Çatır Dağ seferinde iştirak etmemege qararını almalı. Bunı mayıs 9-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov bildirdi.
«Muftiyat tarafından teşkil etilgen Çatır Dağ seferinde iştirak etmek meselesi faal şekilde muzakere etile. Menim fikrim böyledir: añlı, duşmanlarnen işbirlik ne olğanını añlağan ve Qırımda Rusiye qanunlarını qabul etmegen insanlar 2016 seferinde iştirak etmemek qararını almalı... İşğal bitken soñ, repressiyalar toqtatılğan soñ, biz mıtlaqa ananeviy olğan, yahşı merasimlerni, Matem künü (mayıs 18) ve Bayraq kününi ğayrıdan teşkil etecekmiz... Şimdi ise, işğalci ükümetke ve olarnen iş tutqanlarğa qarşı münasebetni bildirmek kerek», – yazdı Umerov Facebook saifesinde.
Rusiyege boysunğan Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti mayıs 15-te Qırımda qırımtatar sürgünliginiñ 72 yıllığına bağışlanğan «Çatır Dağ seferi» aktisyası teşkil etilecegi aqqında ilân etti.
Bildirilgen malümatqa binaen, aktsiya QMDİ, qırımtatar cemaat ve yaşlar teşkilâtları tarafından teşkil etile. «Er sene keçirilgen merasim çerçivesinde yaşlar Qırım timsallerinden biri olğan Çatır Dağ seferine yol alacaq. Bu yerde iştirakçiler sürgünlik qurbanlarınıñ ruhuna dua etecek, milliy bayraqnı tikleycek ve milliy gimnni icra etecekler», – dep aytıla beyanatta.
Çatır Dağ seferi 1944 senesi sürgünlik qurbanlarını añmaq maqsadınen 2010 senesinden başlap, qırımtatarlar tarafından er sene teşkil etilgen ananeviy aktsiya ola.
Teşkilâtçılardan biri işğal etilgen Qırımda yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi olğan.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Adana
Adana — Türkiyede bir kasabadır ve avtomobil kodu 01 dir. Türkiyenin güney ucundadır ve İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa'dan sonra beşinci büük şeeridir. 2011 sayılarına göre bu şeerde toplam 2.125.981 artıq adam yaşamaktadır. Adana nüfusunun 87 % paizi şeerlerde, 13%'ü ise küülerde yaşamaktadır.
Kardaş kasabaları[diiştir | kaynağı değiştir]
- İspaniya Córdoba
- İzrail Beer Şeba
- Kazakistan Çimkent
- Saudi Arabiya Cidde
- Germaniya Bremerhaven
- Avstraliya Sidney
- Poyraz Makedoniya Üsküp
- Tunis Nabuel


text:
Ekimler, noyabrniñ 23-nde ilhaq etilgen Aqmescitte yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Bekir Degermencini, esas olaraq, ilâclar tesirindeki tıbbiy yuquda tutalar. Bunı Qırım.Aqiqat muhbirine faaliyetçiniñ apayı Aliye Degermenci bildirdi.
«Bekirniñ sağlıq vaziyeti ağır, amma stabil. O eşite, başını sallay, lâkin laf etip olamay, çünki oña intubatsiya yapıldı (nefes almasını temin etmek içün nefes borusı içine mahsus boru keçirildı – QA). Oña areket etmege olmay, amma ekim, bugün oña, mahsus zond keçirip, aş bermege areket eteceklerni söyledi», – dep bildirdi o.
Aliye Degermenci, Bekir Degermenci yatqan hastahane odasına kimseni yibermegenlerini söyledi. Qapısı yanında üç saqçı qaravullay.
Aq-uquq qoruyıcıları, Qırımda muntazam surette tıbbiy yardımnıñ kösterilmemesi ve azatlıqtan marum etüv yerlerindeki insaniyetsiz şaraitler mabüslerniñ bedeniy azabına ketire ve olümlerine sebep ola bileler
Qırım aq-uquq qoruyıcı grubu, dekabrniñ 14-nde ilân etken yarımadadaki vaziyetniñ talilinde, Rusiye akimiyeti «eziyetlev, insaniyetsiz munasebet kösterüv ve olarğa musaviy tanılğan tıbbiy yardımnıñ qastlı olaraq kösterilmemesi tecribelerini deral toqtatmaq» kerek, dep bildire.
Dekabrniñ 14-nde «Veciye Kaşka işi» figurantları Bekir Degermenci ve Asan Çapuhnıñ advokatları, imayeleri altında bulunğanlarğa tıbbiy yardımnıñ kösterilmesini temin etmegen muvaqqat izolâtornıñ hadimlerine qarşı Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım prokuraturasına şikâyet yazdılar.
Bekir Degermenci, dekabrniñ 14-ne keçer gecesinden başlap, pek ağır vaziyette reanimatsiya bölüginde buluna.


text:
Ukraina delegatsiyası, sentâbr 30 - oktâbr 4 künleri keçecek Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasınıñ küz sessiyasında iştiragini resmiy şekilde red etti.
Delegatsiya başı, "Halq hızmetçisi"nden halq mebusı Yelizaveta Yasko, benatan metnini Facebookta derc etti, o, Ukraina parlamentiniñ saytında da bar.
"Biz, sentâbr 30 - oktâbr 4 künleri keçecek PACE-niñ küz sessiyasında yañı Ukraina delegatsiyasınıñ vekâletini tasdıqqa bermemege qarar aldıq. Bu areketimiz - Ukrainağa qarşı rusiye tecavuzı neticesinden qabul etilgen Assambleya qararlarını yerine ketirmezden, Rusiyeniñ PACE sessiya zalına qaytarılmasına cevap olacaq", - yazdı Yasko, dep bildire Radio Svoboda.
Aynı vaqıtta, delegatsiya azaları, "Assambleyağa, Avropada demokratiya, uquq ve insan aqları imayesiniñ üstünligi nümünesi itibarını qaytarmağa usullar ve yollarnı tapmaq içün", PACE ortaqlarınen mesleatlaşuv keçirecek.
Hatırlatayıq, sentâbr 21-inde Tış siyaset Yuqarı Rada komitetiniñ reisi Boğdan Yaremenko, sentâbr 30 - oktâbr 4 künleri keçecek Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasınıñ sessiyasında Ukraina delegatsiyası iştirak etmeycegini haber etti.
Ukraina halq deputatı, qırımlı iş adamı Rustem Umerov Ukrainanıñ Avropa Şurası Parlament assambleyası eyyetiniñ reis muavini olaraq saylandı. Bu aqta Umerov sentâbrniñ 20-nde Facebook saifesinde yazdı. Eyyet yolbaşçısı olaraq Yelizaveta Yasko («Halq hızmetçisi»), reisniñ birinci muavini olaraq Sergey Sobolev («Batkivşçına» umumukrain birleşmesi) saylanğan edi.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 26-nda Rusiye eyyetini sanktsiyalarsız qaytarmağa qarar aldı. Estoniya, Gürcistan, Latviya, Litvaniya, Poloniya, Slovakiya ve Ukraina eyyetleri Avropa Şurası Parlament assambleyasında Rusiye eyyetine qarşı bütün sanktsiyalar lâğu etilgen soñ toplaşuv salonını terk ettiler.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ memuriyeti Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili vazifesine Anton Korineviçni tayin etüv meselesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnen aqıl tanışmadı. Bu aqta Çubarov iyünniñ 26-nda Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Vekilniñ tayin etilüvini kütleviy haber vastalarından eşittim. Prezident memuriyetinden iç kimse bu mevzuda mennen, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisinen, aqıl tanışmadı. Tayinlengen vekilni men, ne yazıq ki, tanımayım, şu sebepten onıñ faaliyetinden ne beklegenimni aytıp olamayım. Bundan evel çalışqan saada onıñ aqqında yahşı sesleneler, dep bilem», – dedi Çubarov.
Meclis reisiniñ aytqanına köre, temsilcilik rolü Qırım meselelerinde müim rol oynay bile.
«Qırım işğal altında olğanda daimiy temsilcilikniñ faaliyeti, temsilcilikniñ rolü pek yüksek olmalı, çünki Ukraina icra akimiyetiniñ Qırımnen bağlı meselelerde tam koordinatsiyası yoq. Böyle olacaqmı? Aytması qıyın», – dedi o.
Qırım.Aqiqat prezidentniñ matbuat kâtibi Yuliya Mendel ile bağlanmağa tırıştı, lâkin haber derc etilgende tefsir daa yoq edi.
İyünniñ 25-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Anton Korineviçni Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili vazifesine tayin etti.
Anton Korineviç – uquq ilimleri namzeti, dotsent, Taras Şevçenko Kyiv milliy universiteti Halqara munasebetler institutınıñ halqara uquq kafedrasınıñ dotsentidir. Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınlarında iştirak etken edi.
Petro Poroşenko 2018 senesi dekabrniñ 2-nde Boris Babinni Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili vazifesinden boşatuv fermanını imzaladı. Vesiqada aytılğanı kibi, Babin «bergen istifa arizası esasında» işten boşatıldı. Ukraina prezidentiniñ Qırımdaki daimiy vekiliniñ birinci muavini İzet Gdanov vazifelerini yapmağa devam etti.


text:
Sentabrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko er yıl Ukraina Yuqarı Şurasında yapqan muracaatında devlet, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı başlatqan arbiy tecavuzından evel Moskva Kyivge nisbeten esas alet olaraq qullanğan «gaz şantajını» bitirgenini beyan etti.
«Noyabr ayında (2017 senesi –QA) Ukrainanıñ Rusiyeden gaz satın almamaqnı toqtatqanına eki yıl tola. Gaz şantajı yapılğan devir keri qaytmamaq şartınen keçmişte qaldı», – dep qayd etti Poroşenko.
«Naftogaz Ukraina» ve «Gazprom» sözleşmesi boyunca Rusiyeden gaz italâtı 2015 senesi noyabrniñ 25-nde toqtatılğan edi. Resmiy olaraq «Gazprom»dan gaz satın almaqtan vazgeçilgenini ukrain tarafı fiyatınıñ qabul etimeycek derecede yüksek olğanını sebep etip köstergen edi.
2016-2017 isitüv sezonında Ukraina 6,7 milliard m3 gaz qullanğan edi. Gaz çeküv toqtatuv anından itibaren yerastı gaz anbarlarında 8 milliard m3 ziyade yaqıt mevcut edi.
2017 senesi sentâbr ayınıñ başı itibaren Ukraina özüniñ yerastı gaz anbarlarına 15 milliard m3 gaz toplağan edi, bu ise, devletniñ evelki isitüv sezonına kiriş miqdarını ozıp keçkenini köstere.


text:
Muqaveleniñ ilân etilgen fiyatı – 154,7 million ruble, iştirakçilerniñ teklifi mayıs 6-na qadar qabul etilecek.
Çeçen Cumhuriyetiniñ Akimiyeti Qırımğa tahminen 6-15 yaşında olğan 8 biñ balanı yollaycaq ola. Yollanılmasınıñ müddetini Çeçen akimiyeti belgileycek ve 2014 senesi oktâbr 10 kününe qadar taqsim etilecek.
Böyleliknen bir yollamanıñ fiyatı tahminen 19.33 biñ ruble ve NBU kursı boyunca 6,1 biñ grivna olacaq.
Yollamanıñ fiyatına bütün masraflar: raatlanuv ve sağlamlaştıruv hızmetler boyunca masraf, naqliye masrafı, balalarnıñ ve olarnıñ yanında bulunğanlarnıñ ömür ve sağlığı sigortası kirsetile.
Yollama 14 künge, yaz tatillerinde ise 21 künge berile. Bir smenağa 650 insandan ziyade bala yollanılmaycaq.


text:
Qırımdaki «Artek» bala merkezinde bala lageriniñ 90 yıllığı munasebetinen 1925 senesiniñ müiti yaratıldı. Bunı merkezniñ müdiri Aleksey Kasprjak «Rossiya segodnâ» radiosınıñ yayınında ayttı, – dep haber ete RİA Krım.
Onıñ aytqanına köre, «tarihiy rekonstruktsiya» çerçivesinde balalar çadırlarda gecelediler, saba born seslerine uyandılar ve Ayu-Dağğa çıqtılar.
«Bazıda ömürniñ qıyın meselelerini keçmiş örneklerine muracaat etip al etmek mümkün. Bunı balalarğa da aşlamağa tırışamız. Balalar ocaq yanında oturıp laf eteler, itibarlı ve samimiy munasebetler ne qadar müim olğanını añlaylar», – dedi o.
Kasprjaknıñ aytqanına köre, «Nesiller körüşüvi» çerçivesinde «Artekte» bu lagerde raatlanğan tahminen 700 kişi toplaştı, olardan eñ büyügi «Artekte» 1939 senesi olğan edi.
Malüm olğanı kibi, Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev iyün 16-da «Artek» bala merkeziniñ 90 yıllığı ile bağlı tantanalı tedbirlerde iştirak etecek.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep Ukrainanıñ «Artek» Halqara bala merkezi» Devlet müessisesi Kiyev vilayetinde işine yañıdan başlap, «Puşça-Ozernaya» şifahanesinde yerleşe.
Qırımnıñ Rusiye Nazirler şurası «Artek» bala lageriniñ mal-mülkini 2015 senesi mart ayında Rusiye federal mülkiyetine berdi.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımdaki «Artek» halqara bala merkeziniñ «devletleştirilmesi» boyunca cinaiy işni açtı.


text:
Keriçte iş adamlarınıñ qanunsız teşkerilmesi çoq keçirilip başladı. Bu aqta Moskvağa boysunğan şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Soñki vaqıtları Keriç şeerinde özüni belediye organlarınıñ hadimleri olaraq tanıtqan belli olmağan şahıslar tarafından hocalıq subyektleriniñ qanunsız teşkerilmesiniñ keçirilmesi belgilendi. İşbu adamlar sahte şahıs şeadetnamelerini qullana bile», – dep tenbiyeleyler müessisede.
Bu sebepten Keriç memuriyeti saytında istimal malları ve hızmetleri saasında belediye nezareti ve monitoring yapmasında vekâletli hadimlerniñ fotoresimleri ve olar aqqında malümat yerleştirilgen.
Şeerniñ ameldeki akimiyet muracaat ete ki, özüni Keriç memuriyeti hadimleri olaraq tanıtqan ve teşkerüv keçirmek aqqını boynuna alğan diger kişilerniñ kelgende, iş adamları uquq qoruyıcı organlarına muracaat etsin.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda bazarertesi künü, oktâbr 14-ünde sıcaq ava olacaq.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Şarqiy yel, kündüz 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 21…23º.
Aqyarda az bulutlı. Cenüp-şarqiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 18…20º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Saba bazı yerlerde duman. Şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 25…26º.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Kündüz şimal-ğarbiy yel 3-8 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Gidrometeomerkez malümatına köre, Qırımda afta devamında sıcaq ava olacaq.


text:
Qırım işğali neticesinde yarımadada qurulğan devlet idare sisteması yoq etildi, vatandaş cemiyetiniñ institutları qıymetsiz oldı, Rusiye işğalci memuriyetine qoltutmağan Qırım sakinlerine qarşı repressiya ve siyasiy esaslı taqip mehanizmleri yapıldı.
Halqara toplulıq, halqara gumanitar uquq qaidelerinen qorulğan şahıslarnı avuştıruv ve sürgün etüv, yarımada ealisi yerine öz vatandaşlarını ketirüv yolunen Qırım ealisiniñ demografik terkibini zorlav deñiştirme siyasetini keçirgen tecavuzcı memleket tarafından yarımadanıñ qanunsız müstemlekeleştirilüviniñ şaatı ola. Etnik ukrainler ve qırımtatarlar ayrı zulum altındadır. Qırımtatar halqınıñ siyasiy ve medeniy aqlarınıñ bozuluvı, hususan temsiliy organı – Meclisniñ yasaqlanması, ana tilinde tasil aluv aqqınıñ bozuluvı, insanlarnı tutıp esir aluv, öldürüv, tintüv ve tutuvlar qırımtatarlarğa qarşı yapılğan ırqiy ayırımnıñ delilleri ola. Böyle siyaset neticesinde vaqtınca işğal etilgen Qırımda qırımtatar milliy müessiseler sisteması yoq etildi, qırımtatarlarnıñ milliy liderleri Qırımnı terk etmege mecbur oldı ve taqip etilgenleri içün evlerine qaytıp olamay.
Qırımtatar halqı aqlarınıñ ğayrıdan tiklenüvi ve kimliginiñ qorulması Qırımnı işğalden qurtaruv esnasınıñ ayırılmaz bir parçası ola.
Qırım işğaliniñ toqtatıluvı – Ukraina ve dünya içün çezilüvi bir çoq ceetten regionnıñ kelecek reintegratsiyasını belgileycek ve halqara toplulıq ğayretleriniñ birleştirilüvine ve halqara ortaqlarımıznen areketlerniñ koordinatsiya etilmesine bağlı bir mesele.


text:
Telegram messenceri Rusiye territoriyasında blok etildi. Böyle qararnı Moskvadaki Taganskiy rayon mahkemesiniñ akemi Yuliya Smolina çıqardı. Oturışuv aprel 13-te 20 daqqa devam etti.
Mahkemede Rusiye FSBsiniñ vekili Yuliya Kostina bulundı. Mart ayında Yuqarı mahkemede o, «informatsiya, yazışma sırı ile elektron mesajlar sırını teşkil etken malümat degildir», degen edi.
Telegramnıñ vekilleri oturışuvğa kelmedi.
Oturışuv esnasında akem Smolina, Telegram qorçalavı tarafından berilgen, işniñ baqılmasını soñuna qaldırmaq muracaatını red etti. Messencerniñ vekili Dmitriy Dinze onı mahkemege aprel 12-de, aqşamnıñ keç maalinde yolladı.
Daa evel Roskomnadzor (Alâqa, informatsion tehnologiyalar ve kütleviy kommunikatsiyalar saasında nezaret boyunca federal hizmet) mahkemege, FSBniñ istegi ile messencerni blok etilmek talabınen muracaat etti. Telegramnıñ rehberleri içün tayin etilgen muddet keçken aftada soñuna yetti. Muessise, qullanıcılarnıñ mesajlarını şifreleme anahtarlarını FSBge bermekni talap etti.
Telegram rehberleri, yazışmanıñ sırını kefalet etken Rusiye Anayasasına atıfta bulunıp, bu talapnıñ yerine ketirilmesini red ete. Ondan ğayrı, şirkette, bunı tehnikiy ceetten yapmaq mumkün olmağanını bildireler.


text:
Antuan de Sent-Ekzüperi
Antuan de Sent-Ekzüperi, tatar äyteleşe: Antuan de Sañ Ekzüperi (fransuzça Antoine de Saint-Exupéry )(29 iyün, 1900 - 31 iyül, 1944) - böyek Fransiä yazuçısı häm oçuçı.
Tormış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Antuan Mari Rocer de Sent Ekzüperi (fransuzşa Antoine Marie Roger de Saint-Exupéry) Lyon şähärendä yäştä bulğan inde ğailädä tua. Başlanğıç mäktäben tamamlağaç, miğmarlıq öyränü öçen École des Beaux-Arts (äyteleşe: Ekoli de Bo-Art) uqırğa kerä. 1921. yılda ul xärbi xezmät safına basa häm oçuçığa öyränü öçen ul Strasburg şähärenä cibärelä. Kiläse yılda ul röxsätnämä iäse bula häm aña xärbi oçqıçta eşlärgä täqdim itälär, ämma ğailäse riza bulmağaç, ul Paris şähärendä şirkät eşendä qaldırıla. Anıñ eşe tarqala, häm kiläse berniçä yıl eçendä fälän eş almaştıra.
1926. yılda ul tağın oça başlıy, Tuluz häm Dakar arasında hawapoştıda eşli. Anıñ L'Aviateur (Oçuçı) atlı berençe xikäyä Le Navire d'argent jurnalında bastırıla.
1928. yılda ul Courrier-Sud (Könyaqtan xat) atlı berençe kitap bastıra häm Kasablanka/Dakar arasında oça. Saharada Rio de Oro'dağı Cap Juby (äyt. Kap Jübi) hawa alanı mödire bula.
1929. yılda Sañ Ekzüperi Könyaq Amerikağa küçerelä, häm ul anda Aeroposta Argentina Company mödire bularaq eşli başlıy.
1931. yılda, Prix Femina bäygesendä ciñgän, Vol de Nuit (Tönge Oçış) bastırıla. Şulay itep üz oçu/yazu eşen suğışqa tikle däwam itä.
1931. yılnıñ 11. aprelendä ul Consuelo Suncin Sandoval de Gómez (äyt. Konsuelo Sunsin Sandoval de Gomes) qızğa öylänä.
İkençe Bötendönya Suğışı waqıtında ul Fransiäda xärbi ezläwçe squadronda oça tora. Annarı ul New York şähärenä qaça wä, doşman belän suğışu öçen, kire Urtacirgä qayta.
44 yäşle Sañ Ekzüperi, Ron yılğası yanında cıyılğan Alman xärbiläre turında belem cíu mäs'äläsenä oçarğa rizalıq belderä. Şulay itep 1944. yılnıñ 31. iyülendä ul tönge oçuğa çığıp, annan kire qaytmıy inde. Ber xatın-qız 1. Avgust tiräsendä oçqıç töşü kürüe turında xäbär itä häm beraz soñraq Frans xezmätkiemendä ber mäyet tabıla, Sañ Ekzüperi itep kümelä.
1998. yılda ber balıqçı Marsel sähärennän könyaqtaraq kömeş beläzegen taba. Baştan bu xäbärgä yawız şayartuğa kük qarıylar, ämma soñraq Sañ Ekzüperi tabıluın tanıylar.
Anı Almannarnıñ Focke-Wulf Fw 190 höcüm-oçqıçtağı Robert Heixel atıp töçergän, dip faraz iñ ışanıçlı bularaq sanala.
Äsärlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- L'aviateur (1926)
- Courrier sud (1929)
- Vol de nuit (1931)
- Terre des Hommes (1939)
- Pilote de Guerre (1942)
- Lettre à un Otage (1943)
- Le Petit Prince (1943) (Tatarçağa Näni Prins kük küçerelgän: ISBN 5-7761-0842-X, ISBN 978-5-298-03087-8)
- Citadelle (1948)
Östämälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Fransiäneñ 50-frank aqçasında anıñ suräte ide.
- Lion şähärendä Saint-Exupéry isemle Xalıqara Hawa alanı bar.
- 1975. yılda ber asteroidqa 2578 Saint-Exupéry isemen quşqannar, berazdan soñ Petit-Prince asteroid tabıldı.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin Rusiye Qırımda iqtisadiy faallik aqqında bütün malümatnı gizledi, dep bildirdi. Bu aqta o, Glavkom neşirine tarif etti.
«O, (Rusiye akimiyeti – QA) Qırımdaki iqtisadiy faallik aqqında bütün malümatnı bile gizledi. 2014 senesi çeşit yerlerde bulunğanlar şimdi anda bir şey yapqanlar Rusiye paraşütçileri olğanını añlağandır deyim», – dep ayttı Tış işler naziri.
Onıñ fikirince, Qırımda iç stabillikni tutmaq «Rusiye içün adiy Qırım meselesinden daa müim ola, çünki bu diniy, milliy balans meselesidir».
Rusiye akimiyeti ve Kreml kontrolindeki ilhaq etilgen Qırım akimiyeti Pavlo Klimkinniñ aytqanlarını haber derc etilgende daa izaatlamağan ediler.
Keçenleri Rusiyede şimdi işğal altında olğan yarımada Ukraina kontroli altında bulunğan 1991-2014 seneleri Qırımğa ketirilgen «zararğa qıymet kesecek» tender ğalipleri belgilengen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım.Aqiqat muhbiri, ağustos 23-te qırımtatar faaliyetçisi Çapuh Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ nevbetteki oturışuvından evel yaramadı, dep bildire. Bu sebepten mahkeme «Veciye Kaşka işi» figurantları tarafından berilgen apellâtsiyanıñ baqılmasını planlaştırılğan vaqıtta başlap olamadı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, tahqiqat izolâtorınıñ feldşeri mahkemege Çapuhnıñ oturışuvda iştirak etip olamaycağını tasdiqladı ve diñlemelerni bir saattan soñ başlamaqnı tevsiye etti.
Feldşer mahkemede video alâqa vastasınen: «Şimdiçik oña kirip, arterial basımını teşkerdim. O, onda pek yüksek, o, özüni pek yaramay is ete. Basımı tüşken daqqada (oturışuvda – QA) iştirak ete bilecek, lâkin şimdi bunıñ içün alı yoq», – dedi.
Ağustos 21-de «Veciye Kaşka işi» boyunca qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi Asan Çapuhta arterial basımı yükseldi. Bu sebepten o, mahkemeniñ oturışuvında iştirak etip olamadı.
2017 senesi noyabr 23-te Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar.
Olarnı, Türkiye vatandaşından aqsız yerde para talap ettiler, dep şübheli tanıdılar. Yaqalanuvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Daa soñra qadın vefat etti.
Bundan evel, bu işniñ figurantlarında sağlıq ile ciddiy problemalar olğanı bildirilgen edi. Bekir Degermencide sürekli astma bar. Çapuh tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirdi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqası bar dep şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvlerni teşkil ete.


text:
Nikolayevde olıp keçken milliy birlik tögerek masasında Yatsenük Rusiye Ukrainağa qarşı istilâ etkeni, halqara qanunlarnı bozğanı, Avropa havfsızlığı sistemasını yoq etkenini añlattı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina baş naziri Ukraina, Rusiye, AQŞ ve AB iştiraki ile Jeneva formatında ekinci körüşüvge azır olğanını bildirdi.
«Bizler «Jeneva-2» formatına azırmız – bu Ukraina, AB, AQŞ ve Rusiye. Lâkin körüşmezden evel angi meseleler boyunca añlaşacağımıznı belgilemeli, aksine degil, körüştik, soñra ise siyasiy mevam olsun dep, neticesiz körüşüvlerni aytıp yürmek», – dep ayttı Yatsenük.
O, Rusiyeni eki taraflı añlaşmalarğa riayet etmege çağırdı ve Ukraina eki taraflı añlaşmalarğa riayet etmege azır olğanını bildirdi.


text:
Bloomberg agentligi bildire ki, bu künü Hollande eki kere üylelik yemegini aşadı: başta AQŞ prezidenti Barack Obama ile, soñra ise Rusiye prezidentinen ve er sefer esas aş aynı edi – Ukraina. Putin ve Hollande körüşüvinden soñ bir de bir şey aytılmadı.
Bloomberg bildirdi ki, Amerika lideri Frenkistan prezidentinen laf eter eken, Rusiyege «Mistral» frenk vertolöt taşıyıcılarınıñ satılması olarnı raatsızlay, dep bildirdi. Bunıñ devamını Barack Obama «Rusiyeni onıñ Ukrainada yapqanları içün qazanılmağan mukâfatnen taqdirlev» dep adladı.
Hollande ve Obama 18 memleketniñ lideri bulunacaq Normandiyada ingiltire-amerika ittifaqdaşlar orduları enmesiniñ 70 yıllığına bağışlanğan tedbirlerniñ Rusiye ve Ukraina arasında zıddiyetni al etüv meselesinde issesini muzakere ettiler.


text:
Bu qanunğa köre ecnebiy internet servisleri, elektron poçtası, ya da qonuşma vastaları olsa rusiyedeki şirketlernen beraberlikte öz qullancılarınıñ faaliyeti aqqında malümatlarını yarım yıl devamında Rusiyde tutmaq kerekler.
Qanun bir servis içün istisna etmey. Şunıñ içün Google (onıñ nezaretinde Gmail ve YouTube), Facebook ve Microsoft (onıñ nezaretinde Skype buluna) aynı Yandeks, Mail.ru, Rambler ya da Vkontakte yapqanları kibi, öz qallancularınıñ mektüpleşmesini Rusiyede tutmaq mecburlar.
Ekspertlerniñ aytqanlarına köre, eger bu internet servisleri bu qanunğa uymasalar, olarnı Rusiyede blok etecekler.


text:
Aqmescitte vokal ocası, ukrain icracısı ve yır müellifi Yuliya Kaçulanıñ çeşit millet talebeleri belli «Güzel Qırım» qırımtatar halq yırını ukrain tilinde icra etip klip çıqardı. Video tünevin, oktâbrniñ 14-nde, derc etildi ve biñ kereden ziyade baqıldı.
«Çekimler Aqmescit civarında oldı, ufuqta Çatırdağ körüne, andan Aluştadan yeller ese. Bu hatıralar yırda ve añda yaşamağa devam ete…», – dep aytıla klip tarifinde.
Yuliya Kaçula Qırım.Aqiqatqa izaat berip, klip çıqaruv tafsilâtları aqqında tarif etti.
«Tercimeden (yırnıñ qırımtatarcadan ukraincege – QA) başlandı. Babam Viktor Kaçula tercime etti. Onı talebelerime kösterdim, Aqmescitte vokal derslerini berem. Talebelerim pek begendi, ya da men olarnı celp ettim, çeşit millet balaları bunı candan qabul etti. Olar o qadar begendi, bunı professional şekilde yapmağa qarar aldım. Kyivdeki çalğıcı dostlarım bu energetikanı pek qayd etken nağme yazdı. O, em duyğulı, em zemaneviy, bütün duyğularnı yetkize. Bu em ağrı, em nostalgiya, amma içimizde yaşağan küç de ola. O bizge hatıra beredir. Bu sebepten biz küçlümiz», – dedi Yuliya Kaçula.
«Güzel Qırım» – belli qırımtatar halq yırı. Onı qırımtatarlar yahşı bile ve türkü qırımtatar kontsertlerinde yanğıray.
Yuliya Kaçula – ukrain yırcısı, yır müellifi, jurnalist, terciman, vokal ocası, Qırımda yaşay. «Ukraince diñle!» leyhasınıñ müellifi.


text:
"Qabul xalıqara aêroportı oçışlarğa äzer"
Bu xaqta Äfganstandağı waqıtlıça Taliban xökümäte belderde
Äfganstanda kontrol’ne üz qulına alğan Taliban başqala Qabuldağı xalıqara Xamid Karzai aêroportında texnik problemalarnıñ beterelüen häm xalıqara reyslarnıñ yañadan torğızıluı turında belderde.
Äfganstanda waqıtlıça Taliban xökümäteneñ tışqı êşlär ministrlığı süzçese Abdul Kaxar Balxi bu xaqtağı yazma belderüendä xalıqara Xamid Karzai hawa mäydanınnan başqarılaçaq oçışlar qısalarında barlıq aviakompaniyälär belän xezmättäşlek itäçäklären äytte.
Balxi Äfganstandağı säyäsi üzgäreşlärneñ aviaśiya tarmağında özekleklär tudıruın häm hawa yulı transportınıñ waqıtlıça tuqtatıluın, êçke reyslarnıñ başlanırğa mömkinlegen belderde.
Taliban Äfganstanda kontrol’ne üz qulına alğannan soñ Amerika Quşma Ştatları ğaskärläre aêroporttan kitär aldınnan radar sistemalarına häm qayber cihazlarğa zıyan salu säbäple avgustta hawa mäydanınnan oçışlar tuqtatılğan ide.


text:
II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ vekilleri Ankarağa Qırımda yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini Ahtem Çiygoznıñ portreti ve inglizce yazılğan «Ahtem Çiygozğa üriyet» şiarı ile futbolkalarnı kiyip kelmekte.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, cuma künü üyleden soñ Türkiye paytahtına Kiyevden eyyetniñ esas qısmı ile uçaq keldi, aynı şu uçaqta Kongressniñ prezidenti, Meclis reisi Refat Çubarov da kelgendir.
Eyyet erkânına ATR mediaholdinginiñ başı, iş adamı Lenur İslâmov, Meclis reisiniñ Türkiye boyunca keñeşçisi İsmet Yüksel kire.
Aqşamğa yaqın Ankarağa qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi. Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ kelmesi beklenile.
İyül 30 künü Ankarağa Rusiyeden Moskva Qırımtatar cemiyeti idaresiniñ başı, yazıcı Erik Kudusov keldi.
Kongress avgust 1 – 2 künleri Bilkent muafirhanesinde keçirilecek.
Rusiye yarımadanı işğal etkeninden soñ, 2014 senesi fevral 27 kününden ve bugüngece, 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Bunıñ ile qırımtatar halqınıñ yetekçilerine Qırım kirişi yasaqlandı, qanuniy sürette saylanılağan ve bütün dünyada tamır halqlarınıñ öz-özüni idare etüv organlarınıñ nümünesi olğan Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Qırımtatar Milliy Meclisi işine devam etmek imkâniyetinden marum qaldılar.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyül 28 künü Çiygoznı 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Aprel 17 künü (2021 sene) Aqmescitte “Quran bayramı” keçirilecek. Tedbir teşkilâtçısı – Qırım musulman qadınlarınıñ “Büllür” teşkilâtınıñ destegi ile Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresiniñ “Faydalı ilim” maarif leyhasıdır.
Bayram programmasında balalar arasında Quran yarışı, çeşit mevzularda master-klasslarnıñ keçirilmesi – husn-yu hat, kanfet güldestelerniñ yapıluvı, “Zuhruf” tarafından elyapma ilvanlar, vitraj boyalama.
Balalar içün “Qurannen tanışuv” mahsus animatsiya programması azırlanıldı.
Bayram çerçivesinde eski Quranlar sergisi keçirilecek.
Yarış ğalipleri qıymetli bahşışlarnen ve iftarlıq tatlılarnen taqdirlenecek.
“Quran bayramı” saat 10:00 – 15:00 aralarında Aqmescit şeeri, Obyezdnaya, 5 adresi boyunca, “Yangiyül” banket salonında ötkerilecek.
Teşkilâtçılarnıñ telefonı: +7978 014 5163.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresinde Tuvğan til kününe bağışlanğan ifadeli oquv yarışı ve Noman Çelebicihannıñ hatıra kününe bağışlanğan “Ebediy yüreklerimizde” mektep inşaları yarışınıñ ğaliplerini tantanalı taqdirlev merasimi olıp keçti.
Müftilikniñ daveti ile Qırım MDİ-ne işleri eñ güzel tanılğan talebeler keldi. Balalarnen birlikte olarnıñ ocaları ve ana-babaları da teşrif buyurdılar. Yarışta Qırımnıñ farqlı bölgelerden balalar qoşuldı – Canköy, Aqmescit, Bağçasaray rayonları ve Eski Qırım şeeri.
Merasim “Ant etkenmen” qırımtatar milliy marşınen başlandı, marş sözleriniñ müellifi – Qırım, Lehistan, Litvaniya ve Aqrusiye Müftisi Noman Çelebicihandır. Toplanğanlar ögünde Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev çıqışta bulundı. O, ocalarğa semereli çalışmaları, talebeleri qırımtatar tilinde yüksek derecelerini numayış etkenleri içün, olarğa teşekkürler bildirdi.
“Oca – ekinci ana-babadır, bala saylağan yolu ocanen bağlıdır. Qırımtatar tilini bilmek, onı inkişaf ettirmek ve güzelligini açıqlamaq istegen yaş nesilni körgende, yüregiñ quvana. Siz büyük iş yapasıñız. Allah sizden razı olsun! Sizge muvafaqiyetler, qorantalarıñızğa bereket ve öz işleriñizniñ güzel neticelerini körmege tileyim”, – dedi Müfti efendi.
Müftilik ğaliplerge bahşışlar azırladı, bu bahşışlar olarğa oquşta faydalı olacaqtır: planşetler, smart-telefonlar, bağsız qulaqlıqlar, abdest ve namaznı ögretici kitaplar ve, elbette, tatlılıqlar.
“Tarih ve edebiyat bilgilerinen bir sırada dinimizniñ bilgileri de pek müimdir. Bu bütün ömüriñiz boyu siziñ temeliñizdir”, – dep, qayd etti Qırım MDİ diniy tedbirlerni teşkil etüv bölüginiñ rehberi Zenife Ablayeva.
Toplanğanlar ögünde “NESIL” oyun ansambli çıqışta bulundı, ansambl rehberi – oyuncı, oca Ernest Prtıhov. O da, ğaliplerni naaliyetlerinen hayırlap, olarğa muvafaqiyetler tiledi.
Balalarğa bahşışlarnı jüri azaları taqdim etti, – dotsent, filologiya ilimleri namzeti, QFU qırımtatar ve şarq filologiyası kafedrasınıñ qırımtatar filologiyası fakultetiniñ rehberi Ediye Memetova ve İ. Gasprinskiy adına qırımtatar kitaphanesiniñ yetekçi usulşınası Elmaz Veliyeva. Olar da, ğaliplerni hayırlap, ocalarğa professional çalışmaları içün teşekkür bildirdiler.
Ocalar da qıymetli bahşışlarnen taqdirlendi.
Yarışnıñ eñ güzel işleri Qırım MDİ resmiy saytında, Qırım MDİ resmiy neşirleri olğan “Hidayet” gazetası ve “İkmet çoqrağı” mecmuasında neşir etilecek.
Al-ı azırda QMDİ-niñ tedbirlerni teşkil etüv bölügi daa bir qaç leyha üzerinle çalışa. Mart ayında “Ezan sedası” müezzinler yarışı başlaycaq, 18 mayıs matem kününe bağışlanıp, “Sürgünlik balaları” kitabı ve aynı serlevhalı videocıyıntıq neşir etilecek.
QMDİ matbuat hızmeti