text:
Qırımnıñ ğarbındaki Aqmeçit rayonında yerleşken Bay Qıyat (Vladimirovka) köyünde İslâm temelleri kurslarınıñ eki gruppa taleberine tantanalı şekilde Quranlar taqdim etildi. Şu talebeler artıq arap elifbesini ögrenip, Quranğa keçkenler. Endiden soñ olar Qurandan yüzüne oquycaqlar ve tecvid qaidelerini ögrenecekler.
Aqmeçit rayonınıñ baş imamı Löman Abduramanov kurs talebelerini Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev adından hayırladı. O, talebelerge derslerge mesüliet ve ğayret ile yanaşqanları içün, olarğa teşekkür bildirdi.
Köyde kurslarğa 14 insandan ibaret eki talebe gruppası qatnay.
“Kurslarnıñ taleberi Qırım Müftiligine Quran kibi qıymetli ediye içün teşekkürler bildirdiler. Bu – ecdatlarmız oqup turğan muqaddes kitabımızdır. Kurslarğa er zaman yañı talebeler qoşula. Biz, yaşına baqmadan, er kesni davet etemiz”, – dedi Löman Abduramanov.
Dersler aftada eki kere keçirile, kurslarnıñ ocası – “Çağıltay” yerli diniy teşkilâtnıñ ocası Edem Kilcidir.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


c: text/html

text:
Bazar künü, fevral 22-de, Kiyevde Menlik Yürüşi ötkerilecek. Maydannıñ yıllığına bağışlanğan yürüşte Ukraina prezidenti ve diger devlet yolbaşçıları iştirak etecekler.
Menlik Yürüşi saat 13:30 başlanıp, İnstitutskaya, Şelkoviçnaya, Gruşevskogo soqaqları ve Avropa meydanından keçecek. Yürüş Mustaqillik Meydanında yekünlenecek.
Tedbirni Birinci milliy telekanalı canlı yayında kösterecek, dep haber ete Ukraina prezidentiniñ matbuat hızmeti.
Menlik Yürüşinde 10 çetel devlet ve ükümet yolbaşçısınıñ iştirak etmesi beklenile. Olardan yedisi bunı tasdıqladı – Avropa şurasınıñ prezidenti, Poloniya, Litvaniya, Gürcistan ve Almaniya yolbaşçıları.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ATR qırımtatar telekanalı Herson vilâyeti Geniçesk rayonında Qırımğa yayınlaycaq ola. Telekanal müdiri Lenur İslâmov aytqanı kibi, ATR haber bölüklerini yaqın kelecekte Geniçesk rayonı, soñra – Romaniya ve Türkiyede – İstanbulda açacaq olalar.
Geniçesk rayonında bölükniñ açılması ile bağlı añlaşma aqqında o, devlet strukturaları ile işbirlik imkâniyeti qıdırlağanını bildirdi, şimdilik tam qarar daa alınmadı.
«Şimdilik quvandırıp olamayım. Amma, menimce, sentâbr ortasından Qırım meselelerinde vaziyet tezleştirilecektir», – dey İslâmov.
Öz nevbetinde, Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyov Qırım.Aqiqatqa yerli akimiyetniñ ATRge qol tutmağa azırlığını bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, yerli akimiyet Geniçesk rayoınından telekanal yayınlavına yardım etmege ve topraq damartısını bermege azırdır.
ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-den Qırımda işini toqtatmağa mecbur edi. 2015 senesi iyün 18-den kanal Kiyevde işlemege başladı.
Evel Lenur İslâmov Lviv ve Hersonda bölüklerni açmaq planları aqqında bildirgen edi.


text:
Oktâbrniñ 1-inden “Krımtrolleybus” şirketi trolleysbuslarda yol ücreti içün mahsus elektron plastik kartalarnı qabul etip başlaycaq. Bunıñ aqqında Qırımnıñ rusiye Naqliyat Nazirliginiñ matbuat hızmeti haber etmekte.
Beyanatta deñile ki, “Krımtrolleybus” şirketi, Aqmescit (Simferopol), Aluşta, Yalta şeerlerinde ve şeer etrafı yürgen №21 (Aqmescitniñ demiryol vokzalı - Anğara (Perevalnoye) köyü) trolleybusta yol ücretini tölemek içün mikroprotsessorlı kontaktsız plastik kartalarnı işletip başlay.
Matbuat hızmeti, Aqmescit demiryol vokzalınıñ şeerler ara trolleybus kassalarında, Aluşta ve Yaltanıñ soñ stantsiyalarında, Aqmescit trolleybus parkında, “Krımsoyuzpeçat” tükânçıqlarında ve “Qırım poçtası”nıñ bütün bölüklerinde kartalarnı satın almaq mümkün olğanını bildire.
“Krımtrolleybus”nıñ malümatına köre, elektron yolcu kartaları, aynıñ birinci kününden soñki kününe qadar sayısız yürme aqqını bere. Elektron yolcu biletini qullanmaq içün, kartanı satın almaq ve esabına aqça qoymaq kerek. Yol ücretini kartanenödemek içün, aydayıcı, konduktor ya da, trolleybusnıñ içinde yerleştirilgen, mahsus terminalnı qullanmaq mümkün.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Minsk toplaşuvından eyi haber şimdilik yoq olğanını bildirdi. Faqat, onıñ sözlerine köre, muqavele olacağına ümüt daa bar, haber ete Radio Svoboda.
Muzakere iştirakçileri toplaşuv salonına qayttılar, evel ise körüşüv soñuna yetkeni aqqında malümat peyda olğan edi.
Ukraina, Rusiye, Frenkistan prezidentleri ve Almaniya kantsleri arasında muzakerler çarşenbe künü aqşam başlandı ve bütün gece devam ete edi.
Cumaaqşamı saba taraflar Ukraina şarqında fevral 14-den itibaren ateş toqtatıluvı aqta vesiqanıñ qabul etkeni aqqında malümat peyda oldı. Vesiqa Minskte keçirilgen Donbass ziddiyetiniñ toqtatılması boyunca üç taraflama kontakt gruppasınıñ körüşüv iştirakçilerine berilgeni aqqıda haber peyda olğan edi.
Ukraina akimiyeti ve Ğarp memleketleri Rusiyeni Ukraina şarqında separatistlerge qol tutqanında ve silâlı ziddiyette dos-doğru iştirak etkeninde qabaatlaylar. Moskva işbu qabaatnı red ete.


text:
Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri tintüvden soñ «KrımOpt» mudiri Ali Bariyev ve ondan ğayrı iş adamı Resul Velilâyevniñ qız qardaşı Zera Velilâyevanı alıp keteler. Bunı aprel 26-da özüniñ Facebooktaki saifesinde «Qırım birdemligi» birleşmesi bildire.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, telükesilik hadimleri, nomerasız maşinalarnen keldi. Rusiye mahsus hizmetleriniñ hadimleri silâlı ve balaklavalılar.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ qırımtatar iş adamları, hayratçılar ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine tintüvler ile kelgenini bildirdi.
Al-azırda Rusiye telükesizlik hadimleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu vaziyetke dair berilgen izaatlar yoq. Tafsilâtlar ögrenile.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayratçı Resül Velilâyevge ait.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
AQŞ Devlet kâtibi John Kerry fevral 5 künü Kiyevde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile muzakerelerni keçirecek ola, haber ete Radio Svoboda.
Amerika tış siyasiy bölügi başınıñ ziyareti Washington Ukrainağa memleket şarqında küreşken ukrain arbiylerine silânıñ berilmesini nazarda tutmağan siyasetini deñiştirmege tüşüngen vaqıtta keçe.
AQŞ prezidenti Barak Obama bu meselede Kiyevge silâlı yardımnı köstermek tarafdarı olğan Pentagon bilidirüvlerine esaslana. Fevral 4 künü AQŞ silâlı quvetler boyunca Senat komitetinde bunı yañı mudafaa naziri vazifesine namzet Ashton Carter bildirdi.
Prezident Poroşekno separatistlerge qarşılıq köstermek içün arbiylerge silâ kerek olğanı aqqında bildirgen edi.
2014 senesi aprel ayından Donbassta devam etken ziddiyette 5300 insan elâk oldı. Eñ azından beş insan fevral 4 künü Donetsk hastahanesinde vefat etti.


text:
Rusiye mahküm etken ukrainalılar Volodımır Baluh ve Roman Suşçenkonı fevralniñ 8-nde doğğan künlerini qayd eteler. Qırımlı ukrain faali Baluh 48 yaşını toldura, jurnalist Suşçenko – 50 yaşını.
Volodımır Baluhnıñ doğğan kününde «Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ» faalleri Kyivniñ Mustaqillik Meydanında «Baluhqa azatlıq» aktsiyasını keçirecek. Teşkilâtçılarınıñ bildirgenine köre, aktsiyada mahkümlerge mektüp yazmağa fursat olacaq.
Mahküm etilgen jurnalist Roman Suşçenkonı bugün Rusiyeniñ Kirov şeerine kelgen cemaat imayecisi Mark Feygin ziyaret etmege tırışacaq. Suşçenkonıñ işbirligi yapqan «Ukrinform» saytı yazğanına köre, «Roman Suşçenko – jurnalist, ressam, siyasiy mabüsniñ doğğan künü» körüşüvini keçirecek. Mında Suşçenkonıñ resimleri numayış etilecek ve kelgenlerge oña varaqalarnı imzalamağa imkân berilecek.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
İsrail Devleti Elçihanesiniñ Qırım matbuat vastalarında Yan Epşteynge esalanıp yazılğan israil-qırım leyhalarına alâqası yoq.
Bu kibi cevapnı elçihaneden Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa yolladılar. O, onı öz Facebook saifesinde aşkâr etti.
«Sayğılı Çubarov efendi! Muracaatıñız içün minnetdarmız. İsrail Devleti Elçihanesiniñ añılğan vaqialarğa iç te alâqası yoq olğanını aytmağa isteymiz. Epşteyn aqqında ise aytacaq olsaq, onıñ statusı toqtatılğan, şunıñ içün o, İsrailniñ İtibarlı konsulı artıq sayılmay»,– denile Ukrainada İsrail Devleti Elçihanesiniñ siyasiy bölügi reisi Gay Giladiniñ adından cevapta.
Evel haber etilgeni kibi, Qırımda İsrailniñ İtibarlı konsulı, Bütünqırım yeudiy kongressiniñ reisi Yan Epşteyn kelecek sene Qırımda qırım-israil biznes-forumınıñ keçirilecegi aqqında aytqan edi. Onıñ sözlerine köre, «Qırım-İsrail» ticaret birligi ya da halqara ticaret-sanaiy palatasınıñ teşkil etilmesi planlaştırıla eken.


text:
Aqmescit-Ermeni Bazar-Aqmescit treni sentâbr 1-den qatnamağa başlaycaq. Qırım Naqliyat nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, tren sentâbr 30-na qadar qatnaycaq.
Yolcu poyezdiniñ erkânı üç umumiy, bir platskart ve bir kupe vagonından ibaret olacaq. Bilet fiyatı umumiy vagonda - 370,90 ruble, platskart – 734,10 ruble, kupe – 1109,30 ruble turacaq. Balalar içün 107,5 rub., 340 rub. ve 479,5 rub.
Yol zamanı – 3 saat 50 daqqa.
Aqmescit ve Ermeni Bazar arasında mesafe 143,1 kilometrni teşkil ete. Avtobus ile yol zamanı – tahminen 2 saat. Avtobusta yol fiyatı – bir 500 ruble.


text:
Özlerini Noman Çelebicihan adına batalyonnıñ askerleri dep adlandırğan ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda bulunğan, Qırımdan olğan göñülliler yarımada tarafına ukrain bayrağı tüslerindeki ava kürreçiklerini yolladı.
Bu aqta Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ idarecisi Lenur İslâmov bildirdi.
«Bugün Noman Çelebicihan batalyonınıñ askerleri sıñırdan işğalci içün ava mektüplerini yolladı. Kürrelerdeki yazılarnı oquñız, toprağımızda sizge raat olmağa bermeycekmiz», – dep yazdı İslâmov Facebook saifesinde.
Böyle mektüplerge Qırım tarafından rusiyeli temsilcilerniñ izaatı daa yoq.
İyün 20-de Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi ki, Herson vilâyetine Qırımdan göñülliler çıqtı, olar qırımtatar batalyonınıñ resmiy teşkil etilmesini bekley.
Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi boyunca muzakereler keçken seneden başlap devam ete. Mecliste bu mesele boyunca bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa ve İçki işler nazirligi yolbaşçısı Arsen Avakovğa teslim etilgeni aqqında bildire ediler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ terkibine kirgen Ukraina Milliy Gvardiyasında qayd eteler ki, olarnıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi aqqında arizalar şimdilik tek arizalar seviyesinde qala, olar ise qanun tarafından qayd etilmegen.
Lenur İslâmov teşkil etilgen qırımtatar batalyonına arbiy nomerniñ berilmesini talap ete.
Kremlge boysunğan Qırım ükümeti ve Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi qırımtatar liderlerini, olarnıñ ukrain ordusı terkibinde qırımtatar batalyonını teşkil etmek planları içün, bir qaç sefer tenqit ete ediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bazar künü, aprel 15-te, Aqmescitniñ merkez meydanında AQŞ, Fransa ve Büyük Britaniya tarafından Suriyege endirilgen raketa darbelerine qarşı narazılıq tedbiri esnasında bu devletlerniñ liderleri Donald Tramp, Emmanüel Makron ve Tereza Meyniñ suretleri yaqıldı.
Bunı Facebooktaki saifesinde ilhaq etilgen Qırımdan Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatı olğan Ruslan Balbek bildirdi.
«Elbette, Ğarp liderleri bugünki fleşmobnı körmez, – olarğa «er şey tınç» ve «ğalebe bizim» olğanını bildirecekler. Lâkin bu, yañlıştır. Aqmescitte yapılğan bugünki tedbir, kimseniñ olarnıñ ağzında yaltaqçasına baqmaycağını, ve halqara uquq ile Ğarp demokratiyasınıñ Qırım gençleri arasında er kün reytinglerni coyğanını kösterdi», – yazdı Belbek.
Aynı zamanda, Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Rusiye cemiyetçisi İlya Bolşedvorov, Rusiye prokuraturasına toplaşqanlarğa qarşı «tedbirniñ qanunnı qaba surette bozup keçirilgeni» içün muracaat azırladı.
Onıñ fikrine köre, bu tedbir, «Rusiye birligi»niñ eñ yaman körüniş yaratuv ananelerine uyğun ucuz bir populizm»dir.
Cumaertesi, aprel 14-ke keçer gecesinde AQŞnıñ arbiy gemileri ve uçaqları Büyük Britaniya ve Fransanıñ arbiy-ava quvetleri ile birlikte Suriyedeki obyektlerge raketalar darbesini endirdiler. Amerika tarafınıñ bildirgenine köre, himiyeviy silânıñ işlep çıqılması ve istisal etilmesi ile alâqalı olğan işhaneler ve anbarlar ucümniñ nişanı oldılar.
Moskva, Ğarp devletlerini tsivil obyektlerge endirilgen darbelerde qabaatladı. Aynı zamanda Rusiye mudafaa nazirliginde, Hmeymim ve Tarturstaki Rusiye arbiy bazalaırnı mudafaa etken avadan mudafaa sistemasınıñ areket etüv zonasına iç bir raketa kelip tüşmedi, dep iddia eteler.
AQŞ, Suriyedeki darbeniñ, Duma şeerinde yapılması tahmin etilgen himiyeviy silânıñ qullanılmasına cevap olğanını bildireler. Moskva ve Damask himiyeviy ucümniñ olğanını inkâr ete ve onıñ aqqında haberlerge provokatsiya deyler.


text:
Atlantik okean
Atlantik okean – Tınç okeandan soñ eñ büyük ekinci okeandır. Bir zamanlar bir parça olğan qıtanıñ bölüngeninen meydanğa kelgen olıp, Avropa ve Afrikanı Amerika qıtasından ayıra. Yan deñizlerinen beraber (Aq deñiz, Şimaliy deñiz ve Baltik deñiz) 106,2 mln. km² meydanlıqqa saip olıp, yer yüzüniñ beşte bir meydanlığını qaplay.
3314 m ortalama terenligi bulunğan okeannıñ eñ teren noqtası Puerto Riko çuqurıdır (9219 m). Ayrıca dünyanıñ eñ uzun okean dağ sırası olğan Orta Atlantik sırtı bu okeanda buluna.


text:
Qırım rejissörı Galina Cikayevanıñ «Sönük zona» oyunı ilk sefer Kiyevde kösterildi. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, vesiqalı oyun köçip kelgenlerniñ ikâyelerine esaslanıp qoyuldı.
Beş aktör ve ondan ziyade obraz – işbu oyun «Serbest insanlar evi»nde kösterildi.
«Menim içün o qadar qıymetli bir oyun. Donetsk, Qırımdan degilim, Kiyevde yaşayım ve bu oyun maña «tiydi». Qattı, tam ve mündericeli. Kiyev sakinleriniñ bu oyunnı körgenlerini isteyim», – dey seyircilerden biri.
Rejissörnıñ özü aytqanı kibi, işbu oyun koçip kelgenler içün degil de, Qırım, Donetsk, Lugansktan kelgen insanlarnıñ körgen şeylerini körmegen yerli sakinler içün sanalaştırıldı.
«Olduqça raat yaşağan insanlarğa olarnıñ yanında acı, qayğı olğanını hatırlatmaq kerek. Bu oyunnı köçip kelgenler içün degil, çünki olar öz-özlerini körerler, er şey olardan uzaq olğanını tüşüngen insanlar içün oynadıq. Amma aqiqaten bu er keske ait», – dey Galina Cikayeva.
«Sönük zona» – interaktiv oyun, mında seyirciler aktörlar arasında buluna ve areketniñ iştirakçileri ola. Qaramanlar öz monologını oquy ve öz ayatiy ikâyesini añlata. Oyunda seyircilerge farqlı obrazlar, farqlı noqtaiy nazarlar ve mevamlar taqdim etile.
İçtimaiy siyaset nazirliginiñ soñ malümatına köre, Ukrainada şimdi Donbass ve Qırımdan 1 million 428 biñ 77 köçip kelgen insan bar.


text:
Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenilmegence Rusiyege qarşı sanktsiyalar devam etecek. Bunı dekabrniñ 13-nde Vaşingtonda Atlantika şurası forumında AQŞ Devlet kâtibi Reks Tillerson söyledi.
Onıñ aytqanına köre, bugün eñ emiyetli olğan Donbasstaki çatışma meselesidir, lâkin Qırım meselesiniñ al etilmesi içün de vaqıt kelecek.
Tillerson: «Biz Qırım meselesine qaytacaqmız. Prezident Putin açıq bir şekilde onıñ muzakere masası başında qonuşılmaycağını söyledi. Bir an kelir, qonuşılacaqtır, lâkin şimdi biz Ukrainanıñ şarqındaki zorbalıqnı toqtatmaq kerekmiz. Bunı al ete bilecekmizmi, baqayıq», – dedi.
Halqara teşkilâtları, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mayıs 14-18 künleri «İlko Küçeriv adına demokratik teşebbüsler» Fondunıñ Razumkov merkezi ile birlikte keçirgen umummilliy sorav neticelerine köre, saylayıcılarnıñ aman-aman 80 fayızı rey berecek ola. Bunı UNİAN agentligi bildire.
Ukraina tış işler Nazirliginiñ malümatına köre, çetelde Ukraina prezidenti saylavlarında tahminen 400 biñ memleket vatandaşı iştirak etecek.
Ukraina saylayıcılar komitetiniñ tahminlerine köre, prezident saylavları künü saylav bölükleriniñ beş fayızı açılmaması mümkün, çünki Ukraina şarqındaki vilâyetlerde vaziyet kergin qalmaqta.
Ukraina prezidenti vazifesine 17 adam namzet kösterdi. Esas raqipler Pötr Poroşenko ve «Batkivşçina» firqasınıñ lideri Yuliya Timoşenko oldılar.
Avropa Birligi Ukrainada OSCE biñ nezaretçiden ibaret olğan missiyasınıñ maliye yardımını eki qat – beş milliondan 10 millionğa qadar – arttırdı. Aynı vaqıtta, Ukraina merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatına köre, qayd etilgen resmiy közeticiler sayısı tahminen 2200 – 1950 halqara teşkilâtlarnıñ vekilleri ve tahminen 250 kişi – çetel memleketlerinden.


text:
Frenkistanda sentâbr 30-ında, sentâbr 26-ında vefat etken sabıq prezident Jacque Chiracnen vedalaşuv merasimi keçe.
Radio Svoboda bildirgeni kibi, merasimde Frenskitan prezidenti Emmanuel Macron da iştirak ete. Matem merasimine Frenkistanğa 80 çetel lideri keldi.
Bazarertesi künü Frenkistanda matem künü ilân etildi.
Merasim saba Saqatlar Evinde başlandı, soñ ise Sen-Sülpis kilsesinden devam etti.
Jak Şirak sentâbr 26-sında 86 yaşında vefat etti. O, 1995 senesinden 2007 senesine qadar devlet başı vazifesini becere edi. Bundan ğayrı, Şirak eki kere Frenkistan baş naziri ve 18 yıl devamında - Parij meri edi.
Frenkistannıñ beşinci prezidentini sentâbrniñ 30-ında tek tuvğanları ögünde Monparnas mezarlığında defin etecekler.


text:
Moskvadaki Vlasiha İstinaf arbiy mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Seytveli Seytabdiyev, Rustem Seythalilov, Ruslan Suleymanov ve Asan Yanikovnıñ sıñırlav tedbirini uzatuv şikâyetini red etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Qayd etilgenine köre, bu davanıñ daa bir mabüsi Akim Bekirov tehnik sebeplerden oturışuvda iştirak etmesi içün bağlanamadı, şunıñ içün onıñ istinafını mahkeme ayrı baqacaq.
İmaye apiste tutuv müddetleriniñ uzatılmasına qarşı itiraz bildirdi: advokat Safiye Şabanova müvekkilleriniñ qabaatı daa isbatlanmadı, demek, olar cinayetçi sayılamaz, dep bildirdi. Aman-aman bütün mabüsler çoq balalı baba ola, qorantaları bar, yaşağan yerlerinde müsbet tarafları aqqında aytalar.
«Berilgen qabaatlavnıñ ağırlığından ğayrı, mahkeme o qadar uzun apis müddetiniñ sebebini añlatmadı, Avropa insan aqları mahkemesiniñ qaidelerine uyğun degil», – dep qayd etti imayeci.
Mart ayında Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Asan Yanikovnıñ istinafını red etti. Advokat Safiye Şabanova Yanikov davasınıñ malümatlarını ögrenüv aqqını sıñırlağan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesiniñ qararına qarşı istinaf şikâyetini berdi.
Hatırlatamız, fevralniñ 3-nde Vlasiha şeerindeki İstinaf arbiy mahkemesiniñ oturışuvında Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Seytveli Seytabdiyev, Akim Bekirov, Rustem Seythalilov, Asan Yanikov ve Eskender Suleymanov Rusiye mahkemesiniñ erkânını ve oturışuvdaki prokurornı çetleştirdi.
Yanvarniñ 18-nde Asan Yanikov ve Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» diger mabüsi Seytveli Seytabdiyev Aqmescitten Rostov-na-Donu SİZO-1-ge etap etildi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugı arbiy mahkemesi Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Cemil Gafarov, Servet Gaziyev, Alim Karimov, Seyran Murtaza ve Erfan Osmanovnıñ apis müddetini yarım yılğa uzattı, soñra olarnı Aqmescit SİZOsından Rusiyege etap etecekler.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetov ve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatalarnıñ liderleri Almaniya ükümetiniñ vekâletlisi olğan alman deputatı Dirk Wiesege “Qırımda qırımtatarlarğa qarşı yapılğan repressiyalar” aqqında ikâye etip berdi, dep haber ete sentâbrniñ 12-nde qırımtatarlarnıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekâletlisi Mustafa Cemilev.
“Körüşüv esnasında alman tarafı işğalcilerniñ tamır halqqa qarşı yapqan kütleviy repressiyalar, etnik ceetten yarımada ealisini deñiştirüv boyunca yürsetilgen maqsatlı siyaset, qırımtatar halqını Qırımdan sıqıştırıp çıqarmaq içün kerek şartlar yaratqanı aqqında malümat berdi”, – dep yaza Cemilev Facebookta, Kyivde Wiese ile yapılğan körüşüv aqqında.
Haber etilgenine köre, körüşüvde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, onıñ muavini İlmi Umerov, Meclis azaları Eskender Bariyev, Riza Şevkiyev ve Gayana Yüksel iştirak etti.
Aynı zamanda alman deputatı Ukrainanı ilk defa ziyaret etkeni aqqında haber etip, “ilk menbadan” Qırımdaki vaziyet aqqında malümat almaq muim olğanını ayttı dep haber ete “Qırım haber ajansı”.
“FAC bizler olıp keçken vaqialarnı bütünley añlay ve Qırım ilhaqı halqara uquqqa ters kelgenini tekrarlaymız”, – dep ayttı Wiese körüşüv esnasında.
Daa evel Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası ilhaq etilgen Qırımda Rusiyeniñ arbiy cinayetlerini tahqiq etkeni aqqında, şu cumleden, yarımadadan Ukraina vatandaşlarını sıñır tışına çıqarğanı ve Rusiye vatandaşları tarafından müstemlekeleştirilüvi aqqında haber etken edi.
Halqara cemaatçılıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde oktâbrniñ 26-nda «Cinayet ve ceza» adlı aktsiya keçirildi. Onıñ çerçivesinde «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ faalleri Rusiyeden işğal etilgen Qırımda insan hırsızlanmalarını tahqiq etmesini talap ete. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, bunıñ kibi aktsiyalar «ilk evelâ içinde bir ümüt qalsın dep kerek».
«Rusiyeniñ Qırım işğali başlağanınen yarımadağa belâlar keldi, daa evel olarnı tasavvur etmek bile zor edi. İnsanlar hırsızlana, öldürile, Ukraina vatandaşları, ilk evelâ qırımtatarlarğa qarşı repressiyalar yapıla. Anda yaşağan insanlar bu deşet biter, hırsızlanğanlar, şu cümleden Ervin İbragimov evine qaytar, dep ümüt eteler», – dedi Polozov.
Aktsiya vaqtında faaller Rusiye elçihanesi yanındaki qorada beyaz levha asıp, «44», «15», «6» raqamlarını yazdı. «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ tesisçilerinden biri Tamila Taşevanıñ bildirgenine köre, «44» raqamı hırsızlanğanlarnıñ sayısını, «15» tapılmağanlarnıñ sayısını, «6» ise Rusiyeniñ Qırım işğali vaqtında ölü tapılğanlarnıñ sayısını aks ettirmekte.
2016 senesi mayısta Bağçasarayda kimligi belli olmağan insanlar Dünya qırımtatar kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnı qaçırğan edi. Video nezareti kamerası Rusiye yol hızmeti urbasında eki insan İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı öz mikroavtobuslarına mindirgenlerini çıqardı. Qırım aq qorçalayıcı gruppası, Ervin İbragimovnı Rusiye akimiyeti ya da olarnıñ kontrolinde olğan taqımlar qaçırdı, dep tahmin ete.
Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi qaçıruv aqqında cinaiy iş açqan edi. Faqat bugünge qadar Ervinniñ bulunğan yeri aqqında bir malümat yoq.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada insanlar, hususan qırımtatarlar, sıq-sıq qaçırılmağa başladı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi, «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy ğayıp olması» qayd etilmey, dep israr ete.
Faallerniñ malümatına köre, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ 44 qırımlı ğayıp oldı, 15 kişi alâ daa tapılmadı.


text:
Rusiye politsiyasınıñ mayorı Ruslan Şambazov apiske alınğan advokat Emil Kurbedinovnıñ «ekstremizm» yazılarını Facebookta sahte saifeni qullanıp qıdırdı. Bu aqta jurnalist Anton Naumlük bildirdi.
Onıñ malümatına köre, Şambazov Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimi olıp, Kürbedinovğa qarşı eki memuriy davanıñ açılmasına teşebbüs köstergen edi.
Naumlükniñ qayd etkenine köre, Kurbedinov Facebookta «Eridan Gaziyev» olaraq saife açqan politsiya mayorı Şambazov ile «dostlaşqan edi». 72 ortaq «dostları» bar edi.
Şambazovnıñ bunıñnen bağlı açıq izaatları yoq. Qırım.Aqiqat oña muracaatta bulundı.
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 7-nde qırımlı advokat Emil Kurbedinovnı 5 künge tevqif etti.
Kurbedinov 2013 senesi Facebookta paylaşqanları içün Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesi boyunca (natsist işaretleri ya da timsalleri, ekstremist teşkilâtlarnıñ işaretleri ya da timsalleri, ya da federal qanunlarnen yasaqlanğan işaret ve timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayış etilmesi) apiske alındı. Kürbedinovnıñ zenaatdaşları dey ki, onı Dimaşqqa köçken Qırım sakini şikâyet etti.
Kurbedinovnıñ fikirince, onıñ dekabrniñ 6-nda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulması «olmaycaq sebeplerden» yapıldı, o, ekstremizm qabaatlarını tanımay. Emil Kurbedinov qayd etkenine köre, tutulmasınıñ kerçek sebebi onıñ aq qorçalayıcı faaliyeti, siyasiy mabüslerge köstergen yardımı ve Ukraina askeri Bogdan Nebılitsanı qorçalağanı ola.
Emil Kurbedinovnıñ advokatı Aleksey Ladin Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde çıqışta bulunıp, cinayet olmağanı içün dava qapatılmalı, dedi. Ladin 2013 senesi Qırımda «Ukraina uquqı bar edi, oña köre bu timsaller yasaq altında degil. Cinayet işlemek kibi bir niyet de yoq edi», dep hatırlattı. Mahkeme adise eski olğanına baqmadan, memuriy davanı qapatmaq muracaatını red etti.
Emil Kurbedinovnıñ davasında şaatlardan biri Rusiye FSB hadimi Andrey Suşko ola. O, qırımtatar faali Renat Paralamovnıñ hırsızlanması ve azaplanmasında iştirak etken edi.
Keçenleri Suşko Paralamovnı hırsızlağanında şeklenip, ABD sanktsiyalar cedveline kirsetilgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Abdulla Lâtif-zade
Abdulla Abil oğlu Lâtif-zade (1890 - 1938) - belli Qırımtatar şairi.
Abdulla Lâtif-zade 1890 senesinde Aqmescitte doğdı. Balalıqta öksüz qalğan şair, dayısınıñ qatında yaşadı. Yerli rüştiyede oquğan şair daa soñra litseyniñ yedinci sınıfına kirip tasiline devam etti. 1909 senesinde İstanbulda, üç sene Ufada "Aliye" ("Ğaliya") medresesinde oqudı. 1905-1917 seneleri arasında Rusiye ordusında edi. I Cian cenkine qatıldı. 1920 senelerge qadar şeer ve köylerde muallimlik yasadı. Sovetler vaqtında Maarif Halq Komissarlığında çalıştı. 1928-1931 senelerinde Moskovada Güzel Sanatlar Akademiyasında oqudı. 1935-36 senelerinde Qırım Pedagogika İnstitutında dotsent olıp hızmet etti. 1938 senesi milliyetçiliknen suçlanıp qurşunğa tizildi.
Lâtif-zadeniñ sipti şiirlerinden olğan "Hayal - Ömür" 1910 senesinde neşir etildi. Şiirlerinde oca tabiatı ep is etilgen şairniñ "Ber!" ve "Qurtarıñız ölümden!" kibi şiirleri 1921 senesinde yaşanğan açlıqnı añlattı. "Şairge" (1923), "Ahır Zaman Quşu" (1923), "Aqınğa" (1923) şiirlerinde Qırım halqınıñ üriyeti ve yañı ayatqa alışmaları kibi mevzularnı aydınlattı. 1920 seneleriniñ ekinci yarısında Abdulla Lâtif-zade "Hayırsız Tüş" manzumesini yazdı. 1928 senesi "Yañı Saz" isimli şiir kitabını Aqmescitte latin ariflerinen neşir etti. Lâtif-zadeniñ Qırımtatarlarnıñ edebiyat tarihınen alâqalı maqaleleri, monografiyası müimdir.
MenbalarDeñiştir
- Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı


text:
Youtube ve Facebook Tacikistannıñ bir çoq internet-provayderi tarafından qapatıldı.
Avgust 25-te memleketteki internet-qullanıcıları bildireler, olar saytlarnı yalıñız proxy-serverlerniñ yardımı ile aça bileler.
Tacikistan internet-provayderleri birliginiñ reisi Asomuddin Atoyev Radio Svobodağa bildirgenine köre, internet-hızmetleriniñ bazı provayderleri Devlet bağ hızmetiniñ emri ile saytlarğa kirişni qapattılar.
Tacikistandaki Devlet bağ hızmetinde olğan qaynaqlar bu malümatnı tasdıqlaylar, lâkin sebebini bildirmeyler.
Tacikistan akimiyeti Google, YouTube, Facebook ve diger içtimaiy ağlarnıñ blok etilmesi içün çoqtan tenqitke oğray. Tacikistan ükümetiniñ bu areketleri muhalifetniñ online faaliyeti ve içtimaiy ve siyasiy vaqialar ile aynı vaqıtta ola.


text:
Ukraina Anayasasında Qırım statusınıñ belgilev meselesi ile mahsus iş gruppası oğraşacaq. Bunı halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Lvivde köçip kelgenler ve lvivliler festivalinde qırımlılar ile körüşüvinde ayttı, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Bilesiñizmi, Qırım MC onuncı bölükte bardır. Tünevin Anayasa komissiyasınıñ başı ve komissiya azalarına muracaat ettim, ve olar teklifime qol tuttılar. Qırım MC meseleleri boyunca iş gruppasını teşkil etemiz. Qırım statusınıñ çezilmesi ile bağlı tecribesi olğan insanlarnıñ soyadlarını seslendirdim. Olarnıñ arasında Golovatıy efendi, Klüçkovskiy efendi, Musiyaka efendi, ve başqaları. Menimce, yaqın zamanda böyle iş gruppası teşkil etilir ve onuncı bölükniñ deñişüvleri üzerinde iş başlanır», – dey Çubarov.
Meclis reisi kene şunı qayd etti ki, Ukraina Anayasasında Qırım statusı yarımada tamır halqı – qırımtatarlarnıñ özüni belgilev aqqı esasında milliy-territorial muhtariyet olaraq belgilenmeli.
Keçken afta Yuqarı Şura Anayasağa detsentralizatsiya ile bağlı deñişüvlerniñ kirsetilmesine qol tuttı.


text:
Ukrainada bu raatlıq künleri olacaq yerli saylavlarda Qırım sakinleri rey bermeycek, amma Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, Ukraina çeşit regionlarında eñ azından Qırımnıñ yedi vatandaşı şeer başı ve deputat vazifelerine nemzetlerini kösterdi.
Şu cümleden, Odessa vilâyet şurasına evel Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ ofisini idare etken, şimdi ise Odesa vilâyetiniñ Belâyevsk rayonıñ başı olğan Arsen Jumadilov öz küçüni sınap baqmağa qarar aldı.
Herson vilâyet şurasına Aqyar şeer şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Zelençuk namzetini kösterdi. Okruglarnıñ birinde onı Oleg Lâşkonıñ Radikal firqası namzet etip kösterdi.
Lviv vilâyet şurasınıñ deputatı vazifesine Aqyar sakini Timur Barotov keçmege istey, Onıñ namzetini Lviv vilâyetinde Narodnıy Ruh Ukrainı kösterdi.
Rivne şeeriniñ şurasında Qırım Yevromaydan iştirakçisi Yevgeniy Novitskiy keçmege istey. Qırımdan 2014 senesi mart vaqialarından soñ köçti. «Sila lüdey» yaş firqasından saylavlarğa ketti.
Zakarpatyede «Svoboda» firqasını temsil etken eki qırımlı saylavlarda iştirak ete. İşbu siyaset küçüniñ Qırım bölüginiñ sabıq başı Aleksandr Boltân Perçin şeer yolbaşçısı vazifesine namzetini kösterdi, «Svoboda»dan sabıq deputat Kezlev sakini Eduard Leonov Ujgorod şeer başı vazifesine keçecek ola.
Kiye şeer şurasına namzetler arasında da qırımlılar bar. Ukrain cumhuriyet firqası okruglardan birinde Milliy ilimler akademiyasınıñ hadimi İgor Kiryuşçenkonıñ namzetini köstere.
Ukrainada, ukrain akimiyetiniñ nezareti altında olmağan Qırım ve Donbasstan ğayrı, oktâbr 25 künü yerli saylavlar keçirilecek. Qıtaiy Ukrainada qayd etilmegen qırımlılar saylavlardaa rey bermeycekler.


text:
Aqmescitte Kreml nezareti altındaki Qırım Yıqarı mahkemesi, vesiqanı imzalamağan içün ekstremizm propagandasında qabaatlanğan İsmail Ramazanovnıñ tevqifi uzatılğanınen bağlı appelâtsion şikâyetiniñ baqıluvını red etti.
İyülniñ 3-nde Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkenine köre, mahkemeci Oleg Lebed şikâyetniñ baqıluvını red etip, iş materiallarını Aqmescit rayon mahkemesine qaytarmağa qarar bergen.
Tevqif etilgen şahısnıñ adliyecisi Aleksey Ladinniñ sözlerine binaen, oturışuv esnasında Ramazanov apellâtsion şikâyetiniñ kerçek olğanını tasdıqlağan ve imzalamağa azır eken.
«Buña köre, men onıñ imayecisi olaraq, onıñ noqta-i nazarına qol tutmamazlıq yapamaz edim, yani qanun ceetinden mahkeme qanunğa uyğun qarar qabul etti. Afsus ki, bu qanuniylik saylâmadır», – dep izaatladı işbu vaziyetni Ladin.
Ramazanov iyülniñ 16-na qadar taqiqat izolâtorında qalacaq.
Mevzunen bağlı olaraq: Aleksey Ladin: «Milliy mensubiyeti – İsmail Ramazanovniñ işini ağırlaştırğan unsurdır»
İsmail Ramazanov, yanvarniñ 23-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Novıy Mirdeki evini tintken soñ ekstremizm propagandasında qabaatlanğan edi. Daa soñra mahkeme, şübheli dep tanılğan şahısnı tevqif etti.
Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komiteti, internet rediosı vastasınen ekstremistik materiallarnıñ tarqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı taqiqatçılar tarafından cinaiy iş açılğanı bildirdi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
«Tünevin aqşam, aprel 26-da, Donetsk vilâyetiniñ Gorlovka şeerinde Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ üç hadimi deputat Vladimir Rıbaknıñ öldürüvinde şeklengen Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşını yaqalaycaq edi. Cinayetçiler SBU hadimlerine ücüm etip, vazifelerini becermege imkân bermediler ve silâdan faydalanıp olarnı esir aldılar», – dep bildireler hızmette.
Gorlovka şeerinde Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ üç zabitini esir aldılar
Donetsk vilâyetiniñ Gorlovka şeerinde bellisiz silâlı şahıslar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ üç zabitini esir aldılar. Bu aqqında malümat SBU resmiy saytında mevcut.
«Tünevin aqşam, aprel 26-da, Donetsk vilâyetiniñ Gorlovka şeerinde Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ üç hadimi deputat Vladimir Rıbaknıñ öldürüvinde şeklengen Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşını yaqalaycaq edi. Cinayetçiler SBU hadimlerine ücüm etip, vazifelerini becermege imkân bermediler ve silâdan faydalanıp olarnı esir aldılar», – dep bildireler hızmette.
«Tünevin aqşam, aprel 26-da, Donetsk vilâyetiniñ Gorlovka şeerinde Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ üç hadimi deputat Vladimir Rıbaknıñ öldürüvinde şeklengen Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşını yaqalaycaq edi. Cinayetçiler SBU hadimlerine ücüm etip, vazifelerini becermege imkân bermediler ve silâdan faydalanıp olarnı esir aldılar», – dep bildireler hızmette.


text:
Qırımda Keriçniñ politehnik kollecinde olğan facia sebebinden üç künlik matem ilân etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Facebookta bildirdi.
Soñki malümatlarğa köre, kollecdeki patlav neticesinde 13 insan elâk oldı ve 50 kişi yaralandı.
Patlav çarşenbe künü Keriç politehnik köllecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komiteti cinaiy iş açtı.
Keriç kütleviy haber vastaları patlav yeriniñ fotoresimlerini ve videolarını derc etti.
Rusiyeniñ terrorizmge qarşı milliy komiteti, kollecde bomba patlağanını bildire.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Keriç politehnik kollecine yol alğanını bildirdi.
Kreml, Keriç kollecinde terakt versiyasını red etmey.


text:
Rusiye kontrolindeki Ermeni Bazar şeer mahkemesinde Ermeni Bazarda ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca imaye şaatlarınıñ sorğusı başlandı. Sorğuğa çekilgen birinci insan Zair Smedlâ oldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«O, (Smedlâ – QA) o künü Ermeni Bazarğa Mustafa Cemilevni qarşılamağa ketkenini ayttı. İşareti olmağan arbiy urbalı ve silâlı insanlar yolunı qapattı. Olar insanlarğa silâ doğurttı, birisi yolbaşçısına bile silâ doğurtqan eken. Şaat anda Mustafa Cemilevni qarşılağanını ve o, kiriş yasağı aqqında bir vesiqa ve malümat berilmedi dep aytqanını bildirdi», – dep tarif etti advokat Nikolay Polozov.
Bu davanıñ nevbetteki oturışuvı mayısnıñ 21-ne planlaştırıldı.
Rusiye FSBsiniñ baş idaresi, tahqiqat idaresine Ermeni Bazarda ğıyabiy şekilde mahkeme etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca Ukraina uquq qoruyıcılarına muracaat etmesini yasaqladı.
Ermeni Bazar mahkemesi imayeniñ talabınen FSB hadimini davet etmege razı oldı.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi 2020 senesi aprelniñ 13-nde Mustafa Cemilevniñ qabaatlavını Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine istinaden aydınlattı: «Rusiyege kirişi yasaqlanğan çetel vatandaşınıñ bir gruppa insanlarnen evelden añlaşıp, Rusiye devlet sıñırını keçüv (Rusiye CK 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmı); nariye silâsını diqqatsız saqlav, onıñ başqa insan tarafından qullanılması ve ağır aqibetlerge yol açması (Rusiye CK 224-ünci maddesi); silânı qanunsız alıp saqlav (Rusiye CK 222-nci maddesiniñ 1-inci qısmı)».
Hatırlatamız, qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ davası boyunca martnıñ 5-nde olıp keçken mahkeme oturışuvında imaye tarafı dava malümatlarında bozuvlarnı qayd etti. Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bozuvlar tahqiqatçı azırlağan malümatnen bağlı edi. Mahkeme oturışuvında belli olğanına köre, Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı 15 yılğa – 2034 senesi martnıñ 5-ne qadar uzatıldı.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
B cиMфepoпoлbckoM xpaMe CBяTыx PaBHoaпocToлbHыx kHязeй BлaдиMиpa и Oлbrи, coбopHoM xpaMe KpыMckoй eпapxии ykpaиHckoй пpaBocлaBHoй цepkBи KиeBckoro пaTpиapxaTa пpoшлo BceHoчHoe ПacxaлbHoe бorocлyжeHиe.
Ateşniñ toqtatuv rejimi aqta añlaşmağa baqmadan, Rusiye Donbass separatistlerine destek köstere, böyleliknen, Minsk añlaşmalarını boza. NATOda bu kibi fikirdeler.
«Ukraina ile sıñırdan Rusiye tehnikasınıñ keçmesini köremiz. Silâlanuv Donbass separatistlerine ketirile, ğaliba», – dep yaza Frankfurter Allgemeine Zeitung, haber ete Kommersant.
Fevral soñunda Avropada AQŞ ve NATO silâlı quvetleriniñ baş komandanı general Filip Bridlav, Kongresste çıqışta bulunıp, Ukrainağa arbiy yardımnıñ çeşit saaları muzakere etilgenini bildirdi. Onıñ aytqanı kibi, Ukrainağa tek silâ degil de, arbiy hızmetçilerniñ azırlanuvı ceetinden de yardım köstermege kerek olğanı boyunca Amerika ve Ukraina noqtaiy nazarları birdir.


text:
Ukrainada fevralniñ 26-sı, bazaertesi künü, cemaatçılıqnıñ teşebbüsinen «Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü» olaraq qayd etile. 2014 senesi bu künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina torpaq bütünligine bağışlanğan miting ötkerilgen edi. O zaman miting iştirakçilerine Rusiye tarafdarı olğan faaller, şu cümleden «Rus birligi» firqasınıñ vekilleri qarşı çıqqan edi.
Daa evel Ukraina informatsion siyaseti Nazirligi bu künniñ resmiy dep tanılmasınen oğraşqanı ve bunen alâqalı ferman Ukraina prezidenti Memuriyetinde bulunğanı aqqında haber etken edi.
Fevralniñ 26-nda Ukraina ile bütün dünyada qırımlılarğa qol tutmaq maqsadınen devletniñ topraq bütünliginen bağlı aktsiya, muzakere, forum, miring ve yürüşler keçirile.
Fevralniñ 26-sı, bazarertesi künü, 5 Kanal, Qırım.Aqiqat, QHA (Qırım haber ajansı) ve Radio Hayatnıñ – «4 yıllıq tirenüv» adlı ortaq marafon ötkerecek.
0,Kyivniñ Mustaqillik Meydanında miting ötkerilmesi, ayrıca ukrain ve çetel siyasetçi ve memurlarınıñ iştirakinen «Zapt etilgen yarımada: dört yıllıq tirenüv» adlı halqara forum keçirilmesi planlaştırıla.
Aynı zamanda Lviv, Odessa, Çernihiv ve Herson vilâyetinde de aktsiyalar keçirilmesi planlaştırıla.
Bir kün evel amerikan PEN-merkezi fevralniñ 26-nda, bütün dünyada Rusiye apishanesinde tutulğan ukrain kinorejissörı Oleg Sentsovqa qol tutuv aktsiyası keçirmege çağırdı. Aktsiyalar, muzakereler ve Sentsov çekken filmliniñ numayışları Minsk, Parij, Warşawa, Riga, Toronto, Berlin ve Stenfordta keçecek.
Oleg Sentsov Rusiyeniñ hususiy hızmetiniñ hadimleri tarafından 2014 senesi Qırımda tutulıp alınğan edi. O, yarımadada teraktlar teşkil etüvde qabaatlana.
2015 sensi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerinde keçken Ruisye mahkemesi Sentsovnı Qırımda terroristik faaliyet keçiriüvde qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli apis cezasına mahküm etken edi.«Memorial» uquqimaye teşkilâtı Sentsovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
«Strategiya – 30» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri Moskvanıñ merkezinde er ay keçirilgen ananeviy aktsiyanı ötkerdi. Olar Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüsler aqqında yazuvlı şiarlarnen hatırlattı. Aktsiya iştirakçileri mabüslerniñ acele azat etilüvini talap ete, dep tarif etti aktsiya iştirakçisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa.
«Tverskaya soqağından keçkenler bu sefer aktsiyalarımızdan yüzüni çevire ediler. Putinniñ rejimi zayıflay ve dağılacaq, bunı bir çoq insan endi köre. Ukrainalı deñizcilerniñ zapt etilüvi ve «Rusiyeniñ iç deñizi» sayğan Keriç boğazını işğal teşebbüsi içün cevap berecekler… Rusiye tarafı esirlerni almaştıruv esnasını soza», – dep bildirdi Lavreşina aktsiyanıñ soñunda.
Aktsiya iştirakçileri Ukraina vatandaşlarınıñ Rusiye apishanelerinde tutulmasını «halqara aydutlıq» dep adlandırdı. Bu sefer olar Qırım yalısında keçken sene noyabr ayında FSB tarafından tutulğan ukrainalı esirler aqqında hatırlattı.
Bazı iştirakçiler Rusiyeli siyasiy mabüsler, «Memorial» çeçen yolbaşçısınıñ Oyub Titiyevge qoltutuv yazuvlı şiarlarınen keldi.
«Strategiya – 30» aktsiyası çerçivesinde Rusiye muhalifet faalleri er aynıñ 30-nda «Siyasiy mabüs kününi» keçire. Olar siyasiy mabüslerni azat etmek, Ukrainağa qarşı Rusiye istilâsını toqtatmaq, Qırımnıñ işğalini toqtatmaq talaplarınen barışıq aktsiyalarına çıqa.


text:
Aprelniñ 6-sında saba Aqmescit ava limanınıñ aman-aman bütün uçuşları lâğu etilgen edi. Ava limanınıñ onlayn cedveline köre, kelüvde sadece bir Moskova uçağı bar, qalğanları qarşısında lâğu etilüv qaydı bar.
Daa evel ava limanınıñ matbuat hızmeti, koronavirusnen bağlı vaziyet sebebinden uçaq seferleriniñ sayısı eksiltile, kelgen yolcularnıñ «sağlıq vaziyeti teşkerilecek ve mahsus anketalar toldurılacaq», dep bildirgen edi.
Qırımda aprel ayında keçken senege köre yolcu aqınınıñ 60% eksilmesini bekleyler. Qayd etile ki, daa evel planlaştırılğan uçaq seferleriniñ 55%-ı aprelniñ 1-nden 5-ne qadar lâğu etilecek.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımnıñ Rusiye medeniyet nazirligine koronavirus telükesi sebebinden aprel ayında yolcularnıñ sayısını arttırmaqtan vazgeçmesine çağırdı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.
2018 senesi aprelniñ 16-nda Aqmescitte Rusiye akimiyeti ava limanınıñ yañı terminalını açtı. Onı 22 ay içinde aman-aman 32 mlrd ruble (13 mlrd ğrıvnâ – QA) sarf etip qurğanlar.
Ukraina Qırım üzerindeki ava boşluğından mesüliyetli olğan devlet olaraq Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ onıñ uçaq areketlerini ve ava limanlarını qapattı. Anda ve andan kerçekleştirilgen uçaq seferleri Ukraina ve halqara qaidelerini boza. Daa soñra Qara deñiz üzerindeki bazı yollar vatandaş aviatsiyası içün kene açılğan edi. Rusiye ava şirketleri yasaqqa baqmadan, halqara uquqnı bozıp, ilhaq etilgen Qırımğa uçmağa devam ete.


text:
Qırımtatar ve rus tilli oqutuvı ile Bağçasaray umumtasil mektebiniñ birinci sınıfına bu sene 70 bala kirdi. Birinci sınıf talebeleri tedbirge qırımtatar timsalleri ile kelgenler. Umumen mektepte 480 insan oquy.
Mektepte Bilgi künü munasebeti ile tantanalı tedbir teşkil etildi. Mında bir qaç yüz insan toplandı. Bu sene mektepniñ 70 birinci sınıf talebesi bar.
Birinci sınıf talebeleri tedbirge tamğalı kök boyunbağları ile kelgenler. Qızçıqlar qırımtatar milliy feslerini kiygenler.
Tedbir başlanuvında üç gimn yanğıradı: Rusiye, Qırım ve qırımtatar. Bunıñ ile soñkisi yanğırağanda, bulunğnalarnıñ çoqusı yırlay edi.
Bundan soñ musafirlerge Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovnıñ ve Qırım Delvet Şurasınıñ başı Vladimir Konstantinovnıñ hayırlav sözlerini oqudılar. Mektep yolbaşçılığı oca ve talebelerni fahriy yarlıqlar ile taqdirledi. Tedbirni timsaliy birinci çañ ve üç gimniñ icrası ile yekünlediler.
Tedbirniñ soñunda birinci sınıf talebeleri öz birinci dersine kirdiler. Diger seyircilerni Amerika mültfilm ve filmlerniñ qaramanları eglendirdi. Şu sırada, «Minyon» ve «Spider-Man».
Birinci sınıfqa Qırımda 18 461 bala baracaq, 11-inci sınıfqa – tahminen 11 biñ bala.
Evel tasil naziri Natalya Gonçarova yarımada mekteplerine bu sene qırımtatar tilinde yazılğan dersliklerniñ berilmeycegi aqqında bildirgen edi.
«Maarif» qırımtatar tasil hadimleriniñ birligi 2015-2016 oquv yılları arfesinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovğa yarımadada qırımtatar tilinde tasil meseleleriniñ çezilmesinde muayyen qararlarnı almaq teklifi ile muracaat etti.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri ve cemaatçılar, Qırım Rusiye nezareti altına keçkenden soñ, yarımadada devlet tilleriniñ ögrenilmesine ayırılğan saatlerniñ teñ olmağanı aqta bildirgen ediler.


text:
İlhaq etilgen Qırımda furtuna ihtarını mayısnıñ 9-ınace uzattılar. Bunı Qırım boyunca Rusiye FVN-niñ matbuat hızmeti bildire.
Müessisede mayısnıñ 6-sından 9-ınace "yüksek yanğın telükesi qalacağı"nı qoştılar ve dağlarnıziyaret etmemege, çöplük ve quru ösümliklerni yaqmamağa çağırttılar, ve bu qaidelerni bozğanlarnı cöreme beklegenini hatırlattılar.
Daa evel bildirile edi ki, ilhaq etilgen Qırımda mayısnıñ 1-inden 5-inece yüksek yanğın telükesi aqqında furtuna ihtarını ilân ettiler.
Qırımda mayısnıñ 5-inde yağmurlar ve 15 m/s qadar yel beklenile.
Hatırlatayıq, aprelniñ 28-inde Qırımnıñ cenübiy yalısında dağda yanğın oldı, onı sadece ertesi künü söndürip oldılar.
Aqyarnıñ rusiyeli ükümeti mayıs 21-inece dağlarnıñ ziyaretini yasaqladı.
Qırımda yaz yanğın telükesi mevsimininiñ başlanğıçını aprelniñ 1-inde ilân ettiler. Oramn ziyaretiniñ yasağı mayısnıñ 12-sinece uzatıldı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımlı cemaat jurnalisti, bloger Nariman Memedeminovnıñ apiske alınmasına qarşı itirazı arizasınıñ baqılmasını başqa künge avuştırdı. Advokat Edem Semedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, blogerge nisbeten tahqiqat tedbirleri keçirilmekte.
«FSB tahqiqatçısı Aleksandr Parşutin Nariman Memedeminov ile süret ekspertizasını keçirmekte. Dava açılmasınıñ sebebi olğan YouTube videolarında o bar edimi-yoqmı ögrenecekler», – dep añlattı advokat.
Martnıñ 22-nde Bağçasaray rayonında Rusiye telükesizlik hadimleri ve uquq qoruyıcıları Nariman Memedeminovnıñ evini tinttiler. Ondan soñ faaliyetçi Aqmescitteki Rusiye FSBsi idaresine alıp ketildi. Martnıñ 23-nde mahkeme Memedeminovnı tevqif etti.
Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Vatan KIRIM.
Türkiye
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Şubelerinin internet sitesi www.kirimdernegi.org.tr
Ankara’daki genel merkeze bağlı dernekler bakanlar kurulu kararı ile “kamu yararına” statüsü kazanmışlardır.
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Şubeleri (Alfabetik sıra ile)
- Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Deneği Genel Merkezi – Ankara
Meşrutiyet Cad. 20/14 Kızılay-ANKARA
info @ kirimdernegi.org.tr
Tel:+90 (312) 419 47 49-50
- Afyon Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Aksaray Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Amasya Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Balıkesir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ballıkpınar Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Bandırma Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Bursa Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ceyhan Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çatalca Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çorlu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Çorum Alaca Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Edirne Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Gebze Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Gönen Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ilgın Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- İstanbul Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Akkoyunlu Sok. No:52 Çapa – İstanbul
Telefon : +90 (212) 534.92.31 – Belgegeçer : +90 (212) 635.26.11 info @ istanbulkirim.org
- İstanbul Anadolu Yakası Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kırıkkale Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kocaeli Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Konya Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Manavgat Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Mersin Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Nevşehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Ordu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Seydişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Sungurlu Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Toydemir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Tekirdağ Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Yalova Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Diğer Dernekler
- Düzce Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
- Eskişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- EKHAD-Eskişehir Kırım Halkbilim Araştırma Gençlik ve Spor Kulübü Derneği
- Etimesgut Kırım Tatarları Dayanışma ve Kültür Derneği
- İzmir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Kocaeli Kırım Tatarları Derneği
- Polatlı Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
- Sakarya Kırımlı Türkler Eğitim Kültür Dayanışma Yardımlaşma Derneği
Vakıflar
-
- Emel Kırım Vakfı
- Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı
- Kırım Gelişim Vakfı
Kırım Tatar Teşkilatları Platformu
ABD
Kanada
Almanya
- Batı Avrupa Kırım Tatar Dayanışma ve Kültür Merkezi
Romanya
- UDTTMR – Uniunea Democrată a Tătarilor Turco – Musulmani din România
Bulgaristan
- Asabay
- Navrez


text:
Bazarertesi künü, noyabr 18-inde, Qara deñiz suvlarında bir yıl evel Keriç boğazında zapt etilgen "Nikopol", "Berdânsk" katerleri ve "Yañı Qapu" buksiriniñ qaytarılması başlandı, dep bildire Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Arbiy Deñiz Quvetleri.
Başqa tafsilâtlar şimdilik yoq.
Daa evel Ukraina Silâlı Quvetlerniñ Arbiy Deñiz Quvetleriniñ başı İgor Voronçenko, bir yıl evel Keriç boğazında zapt etilgen gemilerniñ Qırımdan qaytarılması plan boyunca yapıla, dep haber etti.
Noyabr 17-sinde Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñır idaresiniñ matbuat hızmetine atıf etip TASS haber agentligi, zapt etilgen gemilerni noyabr 18-inde berecekler, dep yazdı.
Qırım matbuatınıñ malümatına köre, "Berdânsk" ve"Nikopol" arbiy katerleri ve "Yañı Qapu" buksiri Ukrainağa neytral suvlarda berilmek kerek.
Qırım.Aqiqat daa evel haber etkeni kibi, bazar künü noyabr 17-sinde Keriçte "Genmol" limanınıda tutulğan "Berdânsk" ve "Nikopol" zapt etilgen ukrain katerlerni yollamaqqa azırlap başladılar.
Daa evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ yardımcısı Andriy Yermak, 2018 senesi noyabrde Rusiye silâ yardımınen zapt etken Ukraina Arbiy Deñiz Quvetleriniñ üç gemisiniñ Ukrainağa qaytarılmasınıñ soñki basamağı aqqında aytıp berdi.
"Bıltır noyabrde zapt etilgen "Nikopol" ve "Berdânsk" arbiy katerlerini, "Yañı Qapu" buksiriniñ qaytarılması soñki basamağına keldi", - dedi o HB matbuatına.


text:
Rosselhoznadzor nezaretçileri Qırımğa tavuq qıymasını kirsetmediler.
Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Artömovsktan Aqmescitke ketirilgen yükniñ teşkerüvi vaqtında, tavuq qımaysı olaraq qayd etilgen yükniñ Rusiye Federatsiyası qanunlarınıñ qaba bozuluvları belgilendi», – denile beyanatta
Rosselhoznadzornıñ malümatına köre, tavuq qıymasını içini qolaylıqnen deñiştirmek mümkün olğan savutta ketire ediler.
Böyleliknen, qayd etilgeni kibi, iş adamlar yasaq etilgen mahsulatnı kendi imalâtı olaraq kirsetmege tırıştılar.
Bu sebepten mahsulatnı qıtaiy Ukrainağa qaytardılar.


text:
Bağçasarayda, İsmail Gasprinskiy adına memorial müzeyinde Rusiye Anayasa Kününe bağışlanğan tedbirlerni keçirecekler.
Bu aqta Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ matbuat hızmeti bildire.
Şu cümleden, müzeyde Rusiye bayramına bağışlanğan «Rusiyeniñ itibarlı insanları» mevzusında aqşam keçirilecek.
Tedbirlerde Bağçasay şeeriniñ ve Bağçasaray rayonlarınıñ mektep talebeleri iştirak etecek.
1993 senesi dekabr 12 künü Rusiye Federatsiyasnıñ Anayasası qabul etildi, 1994 senesi Rusiye prezidentiniñ avalesi ile dekabr 12 künü devlet bayramı olaraq ilân etildi.


text:
Qazan gubernası
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qazan gubernası yäki Qazan Wilayäte, 1708-1920. yıllarda Räsäy İmperise administrativ-territorial büleneş berämlege. Başlıça elekke Qazan, Seber, Ästerxan xanlıqları häm öleşçä Nuğay Urdası cirlären (1708. yılğa qädär Qazan Saray İdaräxanäse buysınuında bulğan bilämäne) berläştergän. Üzäge - Qazan.
Statistik mäğlümatlar häm taríx[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1913.yılda mäydanı 55,9 meñ qu. çaqrım. Xalqı 2,85 million keşe, ş.i. Urıslar 38,9%, Tatarlar 31,2%, Çuaşlar 22,8%, Çirmeşlär 5,1%, Mordwalar 1,2%. Qazan gubernasınnan 1717.dä Ästerxan, 1719.da Tübän Novgorod, 1744.tä Orenburg, 1781.dä Vátka, Sember häm Ufa gubernaları ayırılıp çığa. 1781-1796. yıllarda Qazan namestniklığı bularaq üzgärtelä, aña Qazan, Penza, Saratov buysındırıla. Qazan gubenası baştaraq dolyalarğa (voyevodalıqlarğa), 1719.yıldan provintsiyalarğa, 1775.tän soñ öyäzlärgä bülenä. 18. yöz axırında Arça (1796.yılğa çaqlı), Qazan, Kozmodemyanski, Layış, Mamadış, Zöyä, Spas, Täteş, Çar (Tsaryovokokşaysk), Çuyıl (Tsivilsk), Çabaqsar, Çístay, Yädrin öyäzläre bula. 7272 toraq punkt, ş.i. 13 şähär (öyäz üzäkläre( häm 2 posad (Mariinsk, Troitsk) terkälgän. Qazan gubernasında igençelek östänlek itä; 2,84 mln. disätinä sörü cirläre isäplängän; 1893. yılda 1,67 mln. disätinä közge häm yazğı igennän arış, solı, boday, arpa, qaraboday, yasmıq, citen, kinderö bäräñge h.b. üsterelgän. Bolınnarğa qıtlıq bulğanlıqtan, terlekçelek tarmağı zäğif - 19. yöz azağında nibarı 2,1 mln. baş terlek isäplängän. Şulardan 450 meñe at, 300 meñe mögezle ere terlek, 121,2 meñe sarıq, 100 meñ çaması dunğız, 30 meñnän artığraq käcä. Hönärçelek-käsepçelek tarmağında tire iläw-eşkärtü, kiez, kiez itek basu, miçkä-kismäk, arba-çana häm tägärmäçlär yasaw, şäl-çeltär bäyläw, ayaq kiemnäre tegü, çabata ürü, sumala, sağız, deget quu h.b. hönärlär kiñ cäyelgän. Timer eşkärtü häm timerçelek cirle xalıqlarğa tíılğan bulu säbäple, bu tarmaq 19. yözdä genä kiñ taralış ala. 19. yözneñ 2. yartılarında sabın qaynatu, tire iläw häm kün äyberläre eşläw, araqı-spirt quu, kiem-salım tegü, çıpta-qapçıq suğu, awıl xucalığı tuarların citeşterü häm ağaç eşkärtü, ximiä sänäğäte üseşe küzätelä. 1913. yılda 400dän artığraq zavod, fabrik, ostaxanälär eşlägän. Qazan gubernasında iñ ere yärminkälär - Qazanda "Yağı Bazar", Layışta - "Kärwan", Kozmodemyanskida - "Ağaç yärminkäse". Barlığı yılında 91 yärminkä uzdırılğan, alarda 9,4 meñ çaması säwdä oyışmaları qatnaşqan. Gubernada çitkän arış, solı, yarma, on, ağaç, kün eşlänmälär, tuñ may h.b. tuarlar çığarılğan. 19. yöz urtalarınnan İdel, Çulman, Noqrat yılğalarında yöz häm passajirlar taşı eşe cayğa salına ("Qawqaz wä Merkuri", "Samolyot" cämğiätläre). 1893. yılda Mäskäw-Qazan timer yulı açıla. 1913 yılda gubernada 5 yuğarı yortı (Qazanda universität, veterinär institutı, xatın-qıxlar yuğarı kursları, ruxanilar akademise, uqıtuçılar institutı), urta häm tulı bulmağa urta belem birä torğan 2929 uqu yortı, ş.i. 936 mäktäp-mädäräsä ("Möxämmädiä", "Kül buyı mädräsäse" h.b.) eşlägän. 1911. yılda 5 meñ urınlı 100gä yaqın däwalaw yortı isäplängän, Urıs häm Tatar teater truppaları eşlägän. 1920. yılda Qazan gubernası nigezendä TASSR oyıştırıla, gubernanıñ küpçelek öyäzläre anıñ etälegenä kertelä.


text:
Yanvarnıñ 7-sinde Moskva (Rusiye) ve Çikagoda (AQŞ) faaliyetçiler, birlikte, bir-birine parallel olaraq fleşmob tedbirini ötkerip, onıñ esnasında Suriyedeki arbiy areketlerniñ toqtatılmasını talap etti ve Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa qol tuttılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa Moskvadaki tedbirniñ iştirakçisi Vera Lavreşina ikâye etti.
Faaliyetçiler Rusiye paytahtınıñ soqaqlarına, cümleden, «Suriyede, Ukrainada, Gürcistanda cenkni toqtatıñız» ve «Kerçek terroristler Qırım musulmanları degil de, Kremldeki istilâcılar» şiarlarınen çıqtılar. Çikagoda ukrainlerniñ Noelge has urbalarını kiygen iştirakçiler «Russia out of Crimea» daveti ile çıqtılar.
AQŞta faaliyetçilerni Devid Turpin topladı.
Rusiyeniñ paytahtında endi bir yıldan ziyade sürgen muddet içinde Qırım ve qırımtatarlarğa qol tutmaq maqsadınen tedbirler ötkergen Moskva faaliyetçisi Lavreşina, teessuratları ile paylaşıp: «Çikagoda yaşağan Devid bizge Asadsız ve Putinsiz Suriye içün (dünya boyunca) fleşmobğa qatılmaqnı teklif etti. Biz de bunı mında, Moskvadaki Zemlânoy valda yaptıq. O ise, buña cevaben, «jovto-blakitnıy» (sarılı-mavılı – QA) bayraqları ile ukrain faaliyetçilerini ketirdi, ve olar Ukrainanıñ Qırımı içün tedbirge qatıldılar. Acayip şey, olar – anda ve biz – mında, bir tedbirde edik!», – dedi.
Rusiyeniñ muhalefet faaliyetçileri siyasiy mabüslerni azat etmek, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzını ve Qırımda işğal rejimini toqtatmaq talaplarınen barışıqlı piketler ve tedbirlerge muntazam surette çıqalar.
Sankt-Peterburg ve Moskvanıñ faaliyetçileri, qırımtatarlarnıñ 1944 senesi mayıs 18-nde sürgün etilüvi hatırasına «Strategiya-18» dep adlandırılğan muddetsiz tedbir içün birleştiler. Faaliyetçiler ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyetni tanıtmaq, Rusiye cemaatına insan aq-uquqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı vaqiaları aqqında haber bermek içün er aynıñ 18-nci künü şeerniñ soqaqlarına çıqalar.


text:
Qırımda mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluh Qırım tahqiqat izolâtorında açlıq tutmağa devam ete ve narazılığını toqtatmaq niyetinde degil. Bunı aprel 25-te Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi.
«Muessiseden, Baluhnıñ açlıqnı toqtamağanı ve toqtatmaq istemegeni aqqında malümat alındı», – dedi o.
Daa evel bu malümatnı Qırım insan aqlarını qorçalav gruppasınıñ koordinatorı Olga Skripnik tasdiqladı.
Aprel 25-te Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları boyunca şuranıñ saytı Baluhnıñ açlığını toqtatqanı aqqında malümatnı tarqattı.
Baluh muddetsiz açlıqnı mart 19-da ilân etti.
İlhaq etilgen Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, 3 yıl ve 5 ay muddetine koloniya-qasabada azatlıqtan marum etilmesi ve ondan ğayrı 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölemesine dair uküm çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Bağçasaray Sulh mahkemesi qırımtatar faaliyetçisi Şevket Razzakovnı, vazife mecburiyetlerini eda etken ukümet vekiline halq ögünde aqaret etkeninde (Rusiye Cinaiy kodeksi, 319-ncı madde) qabaatlı tanıdı ve oña 20 biñ ruble (qararnen 8400 hrivna) miqdarında cöreme tayin etti. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Razzakov, mahkeme qrarına qarşı şikâyet berecegini bildirdi.
«Zarar körgen şahıs ve şaatlar yalancı ifadeler berdi. Bu kişi, men oña tükürgenimni ayttı. Böyle bir şey olmadı. Biz qarar ile razı degilmiz. Advokat ile beraber oña qarşı şikâet etecekmiz», – dedi faaliyetçi.
Daa evel qabaatlav mahkemede 300 saatlıq mecburiy cemiyet işlerini istey edi.
2017 senesi aprel 13-te Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda Seydamet Mustafayevniñ evini tintti. Qırımtatar faaliyetçileri, ve olarnıñ arasında Razzakov, polisniñ areketlerini közetmek içün toplaştılar. Polis ve OMON hadimleri, küç qullanıp, toplaşqanlarnı dağıtıp başladılar. Neticede 7 kişi yaqalandı. Razzakovğa ise polis hadimine «tükürüv şeklinde ifade etilgen» aqaret etkeninde qabaatlav taqdim etildi.
İlhaqtan soñ Qırımda Rusiyeniñ amelde akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımda sentâbrniñ 5-nde sağanaq ve boranlı yağmur yağacaq, furtuna havfı ilân etildi. Bu aqta yarımadanıñ gidromettsentri haber ete.
Bu malümatqa köre, Aqmescitte ara-sıra bulutlı ava olacaq. Kündüz yağmur yağması, boran olması beklenile, şimaliy yel saniyede 7-12 metr, bazı yerlerde saniyede 15 metr olacaq. Ava arareti kündüz 25…27º olacaq.
Aqyarda ava bozulıp açılacaq. Saba ve kündüz yağmur yağacaq, boran ola bile. Kündüz şimaliy-ğarbiy yel saniyede 7-12 metr olacaq. Ava arareti kündüz 23…25º olacaq.
Qırımnıñ cenübiy yalısında ara-sıra bulutlı ava olacaq. Kündüz yağmur yağacaq, bazı yerlerde küçlü yağmur yağması beklenile. Boran. Şimaliy yel saniyede 8-13 metr esecek. Ava arareti kündüz 27…29º olacaq.
Keriçte ava bulutlı olıp açılacaq. Künniñ ekinci yarısında yağmur, boranlı yağmur yağacaq. Şimaliy-şarqiy yel saniyede 5-10 metr olacaq, boran vaqtında saniyede 14 metr esecek. Kündüz ava arareti 27…29° olacaq.
Ukraina ve ğarp sinoptikleriniñ bildirgenine köre, esas Ukrainanıñ şarqiy, cenübiy-şarqiy regionlarından ve Dnipropetrovsk vilâyetinden ğayrı, bütün regionlarında avanıñ salqınlaşqanı oldı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım prokuraturası Bağçasaraydaki Suvlu Qaya qadimiy mezarlığında qanunsız qurucılıq işleri yapıla, dep bildire.
Müessiseniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, prokuratura kütleviy haber vastalarınıñ derc etkenlerini teşkerdi. Qayd etilgenine köre, III-V asırlarnıñ Suvlu Qaya mezarlığı tapılğan medeniy miras (arheologiya) obyektleri sırasına kirsetildi.
«Qanunğa zıt bir şekilde Bağçasaray akimiyeti medeniy miras obyektini saqlap qalmaq, onı kerekli tehnik, sanitar vaziyetini saqlamaq, abadanlaştırılmağan medeniy miras obyektiniñ yer vaziyeti daa beter olmasın dep vazifelerini yapmadı», – dep qayd ete prokuratura.
Müessise bildirgenine köre, «yerli idare organına mezarlıq aqqında çoq haber etilse de, qurucılıq toqtatılmadı, medeniy mirasnı qoruv organlarınen kelişmeyip, mesken ve yarcımcı inşaatlar quruldı».
Qayd etilgenine köre, Bağçasaray memuriyetiniñ yolbaşçısına haber etildi, al-azırda qayd etilgen bozuvlarnı toqtatmaq içün iş yapıla. Bağçasaray Rusiye memuriyetiniñ yolbaşçısı mezarlıqtaki qurucılıq işlerinen bağlı malümatnı izaatlama


text:
Közge kanikulda Törkiyägä yalğa
Törkiyädä yal itü taläbendä artış küzätelde
Turktatar.com Rusiyädä 2 atnalıq közge kanikullar iğlan itelü belän Törkiyädä yal itü taläbendä artış küzätelde.
Rus turoperatorlar berlege 3-11 oktäbr’ könnärendä Mäskäwdän Törkiyägä oçqıç biletlarınıñ betä baruın açıqladı.
Berlektän yasalğan yazma açıqlawğa kürä koronavirus kizüe arqasında Rusiyädäge mäktäplärdä 1 atnalık közge kanikul 2 atnağa ozınayaçaq.
Açıqlawda tübändäge yular urın ala: “Tur şirkätläre közen Törkiyädä yal itü taläbeneñ küp buluın belderä.3-11 oktyäbr’ könnärendä Mäskawdän Törkiyägä oçqıç biletları satılıp bette diyärlek.”
Açıqlaw Törkiyä belän ber rättän Rusiyäneñ kön’yağında da yal itü taläbendä artışnıñ küzätelüe belderelde.


text:
Qarasuvbazar – Qırımda insanlar ğayıp olalar. Raatlıq künleri Qarasvbazar rayonınıñ Sarı-Su qasabasında belgisiz şahıslar eki qırımtatar yaşnı qırsızldılar. Bu vaqia ayırıca cemaatçılıqnıñ ve «akimiyetniñ» diqqatını çekti. Amma, «akimiyetniñ» kirişkenine baqmadan, ğayıp olğan yigitlerniñ taqdiri belgisiz qalmaqta.
Bazar ertesi künü, Sarı-su qasabasında yaşağan teşebbüsçi Abdureşit Cepparovnıñ evi yanında toplanğan qadınlarnıñ közyaşları, erkeklerniñ yüzlerinde ise ümütsizlik ifade etilgenini körmek mümkün edi.
Mında 18 yaşlı İslâm Ceparov ve 23 yaşlı Cevdet İslâmovnıñ qırsızlanuvı sebebinden çorlanğan insanlar sabadan toplaşıp başladılar. Kelgenler arasında - qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka, Qarasuvbazar meri Alber Kangiyev ve digerler bar edi. Cemi olaraq 150 adam toplaştı.
Vaqianıñ şaatları aytqanları kibi, sentâbr 27 künü «Qısmet» (Aqmescit – Keriç yolunıñ 40-njdı km.) tükânı yanında turğan Volkswagen Transporter mikroavtobusından belgisiz şahıslar atılıp çıqtı, yaşlarnı maşinağa iterip kirgizdiler, soñra ğayıp oldılar.
Qırsızlanğan İslâmnıñ babası aytqanı kibi, haber kelgeninen o oğluna telefon açtı, telefonı evde qalğan eken. «Ondan soñ, FSB (FHH) hadimine muracaat ettim, o politsiyağa telefon aç, dedi, men öyle de yaptım, soñ Remzi İlyasovğa telefon açtım. Bildirmeler keldi, soñ Taqiqat komiteti işke qoşuldı», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Abdureşit Cepparov. Aytqanına köre, içtimaiy ağlarda ve matbuat vastalarında haber tarqalğanı cumhuriyet reberleriniñ diqqatını celp etti.
Cuma ertesi keçer gecesi qoruyıcı organlar Cepparovlarnıñ evine keldiler. Açılğan cinaiy iş çerçivesinde bilgisayarnıñ sistema blokunı ve DNK ekspertizanı keçirmege kerek olsa, tiş fırçılarını alıp kettiler
Haber tez tarqalğanına baqmadan, ğayıp olğanlarnıñ taqdiri ale daa belli degil.
«Biz qırımtatarlar olğanı içün qabaatlımız»
Sarı-Su-daki soñki vaqialar, vatandaşlarnıñ evlerinde, medrese, camilerde tintüvler – bunıñ episi bir zıncırnıñ nevbetteki alqası dey. «Bu qırımtatarlarğa yapılğan ücüm, – dedi teşebbüsçi. – Biz qırımtatar, musulman olğanımız içün qabaatlımız, başqa sebep körmeyim. Bizni qorquzıp, sıqıştırmağa isteyler».
Cepparov zornen közyaşlarını tutıp, küçük oğlunı körecegeine işanç bildirdi. Keçken sene, matbuat vastaları bildirgeni kibi, üyken oğlu Abdulla Cepparov Suriye muhalif ordularınıñ erkânında küreşip ölgenini haber etken ediler. Teşebbüsçi ise, bunı red ete.
«İç bir kimseniñ başına bu kibi müsibet tüşmesin. Evlerge kirip, adamlarnı qırsızlap yüreceklerinden qorqmayıp yaşağanlarını isteyim, adamlar qorqu içinde yaşamasınlar. Çünki bugün evime kelgenlerniñ episinen bu kibi şey ola bile», – dep qayd etti o. Evi yanında toplaşuvnı o körüşüv, dep adlandıra. Qoruyıcı organlar bunı ruhsetsiz miting olaraq tanımalarından saqına. Amma, qoruyıcılar yaqın bir yerde körünmediler.
Sudaqtan Sarı- Su –ğa kelgen erkek Cepparovlar korantasına destegini bildire: «Dostumız, din qardaşımıznıñ başına müsibet keldi, ağır vaqıtta oña qol tutmağa keldik. Böyle alğa er kes tüşe bile, çette qalmamaq kerek».
Qarasuvbazar regional meclisiniñ reisi Mustafa Asaba bu vaqianı «qanunsızlıq» kibi adlay. «Yaşlarğa bir de bir sual beredejk olsa ediler, resmiy akimiyet organları, politsiya olarnı bildirme ile çağırtmaq kerek ediler», – dey Asaba. Aynı zamanda o qırımtatar qorantaları ve ibadethanelerde ötkerilgen kütleviy tintüvler sebebinden çorlana. Keçenlerde onıñ evinde de tintüv ötkerildi. Silâ, afyen, yasaqlanğan kitaplarnı qıdırdılar. Sebep olaraq mayıs 3 künü Ermeni Bazarda milliy lider Mustafa Cemilevniñ qarşılap, sıñırnı qanunsız keçüvi oldı.
Ğayıp olğan yaşlarnı Asaba «adiy adamlar, evelden cemmat işlerinde faal iştirak etmegen soyları» kibi tasvirley.
Yanında turğan qadın, közyaşlarını gizlemey. «Menim içün oğlanlarnen olğan şey – bir şoktır. Eki künden berli aghlap oturam. Men olarnı pek yahşı bile edim», – dey qadın.
Körüşüvge kelgenlerniñ bazıları toplaşuvda cumhuriyetniñ birinci şahısları iştirak etmegenine çorlandılar:
– Ne içün Aksönov kelmedi? Padişa! Ne içün bizni başqalardan ayıra? Yardımcılarnı yollağay edi! – dedi Veciye Kaşka.
– Aksönov – adliyeci degil, – cevaplandı Abdureşit Cepparov.
Körüşüvden soñ, A. Cepparov bir qaç dostu ile birlikte Aqmescitke Aksönonen körüşmek içün yolğa çıqtı.
Aqşamğa yaqın körüşüvniñ netidejleri belli oldı. Qırım.Aqiqatqa bildirilgeni kibi, tedbir Rusiye prezidentiniñ temsilciliginde ötkerildi, onda temsilci Oleg Belaventsev ve Sergey Aksönov iştirak ettiler. «Olar, qolundan kelgenini ayttılar, adamlar köz yummay çalışqanı ve soñuna çıqacaqlarını işandırdılar», – dedi Cepparov.
Qayd etkenilerine köre, oktâbr 1 künü Aksönov Sarı-Su-ğa kelip, rayon sakinlerinen körüşecek.
Avropa mahkemesine muracaat etmek
Soñki bir qaç ay devamında Qırımda qırsızlanğan adamlarnıñ sayısı arttı. Mayıs ayında 4 qırımlı teşebbüsçi – Leonid Korj, Timur Şaymardanov, Vasiliy Çernışin Seyran Zinedinov ğayıp oldılar. Yaqınlarınıñ fikirince, olarnı rusiyeli mahsus hızmetler qırsızladılar. Amma, bugünki künde, teşebbüsçilerniñ qıdıruv işleri neticesi belli degil.
Qırımdaki «Deystviye» uquq qorçalayıcı merkeziniñ reberi Aleksandra Dvoretskaya ğayıp olğan insanlarnıñ soylarına politsiyağa muracaat etip, arizalar qaldırmağa tevsiye ete.
«Bundan da ğayrı, mahkemeniñ 39-nci reglamenti boyunca acele tedbirlerniñ alınması boyunca Avropa mahkemesine muracaat etmeg tevsiye eter edim. Böyle vaziyette mahkeme, Qırım içün mesülietli olğan Rusiyeden bu insanlarnı tapmaq içün yapqanlarını añlatmağa talap eter. Qırımda insanlar ep ğayıp olğanını közge alsaq, buña acele riayet etmemiz kerek»,– dedi Dvoretskaya Qırım.Aqiqatqa.
Uquq qorçalayıcınıñ sözlerine köre, merkez kerekli vesiqalarnı azırlamaq içün yardım köstermege azır.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırımdaki Rusiye qabaatlavınıñ Qırımda ğıyabiy şekilde mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı 9 yılğa azatlıqtan marum etmek talabını «siyasiy qorquzuv» dep adlandırdı. Qırımda Meclis reisi 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde «qalabalıqlarnı teşkil etkeninde» qabaatlana.
«Qırımnıñ tamır halqına qarşı qorquzuv ve basqı siyaseti yapıla. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisini Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirengeni içün ğıyabiy şekilde «sahte mahkemege» oğratqan Rusiye işğalcileri onı 9 yıl koloniyada qalmasına üküm etecek ola», – dep yazdı Ceppar Twitterde.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvında mayısnıñ 24-nde qabaatlav Çubarovnı 9 yılğa apiske almağa rica etti. Devlet qabaatlayıcısı mahkemede «Çubarovnıñ qabaatı zarar körgenler, şaatlarnıñ şaatlığınen ve diger delillernen» isbatlandı, dep bildirdi.
Refat Çubarov Rusiye qabaatlavınıñ talabını Qırım.Aqiqatqa izaatladı. Üküm iyünniñ 1-nde çıqarılacaqtır.
2020 senesi martnıñ soñunda Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 1-inci maddesine (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq areketlerge çağıruv) açıldı.
Bıltır iyülniñ 23-nde mahkemede Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava temelden baqılıp başlandı. Mahkeme vekilleri diñleyicilerni oturışuvğa ve mahkeme binasına kirsetmedi, dep bildirdi «Qırım esnası» teşebbüsiniñ faalleri.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.


text:
“Köyde birinci iftar” aktsiyası çerçivesinde iyunniñ 16-nda Qırımnıñ bir qaç köyünde iftarlar teşkil etildi. Aktsiya, Qırım Müftiyatı ve “Açıq yürekler” göñülliler taqımı tarafından ötkerile.
Sudaq rayonı Hapsihor köyünde iftar yemegine 70 adam toplandı. Maddiy destekni yerli iş-adamları kösterdiler, iftar keçirmek içün qavehane binası teklif etildi, başqa faaller paranen yardım ettiler.
Tamam şu künü Cürçi rayonınıñ Yüdendorf köyünde iftar olıp keçti. Aqşam yemegine 65 adam kelip oldı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Advokat Safiye Şabanova mabüsleri Ayder Capparov, Riza ve Enver Ömerovlar olğan Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ilk tahqiqatı yekünlendi, dep bildirdi.
«Bu davanıñ beş cıltını tedqiq ettik. Al-azırda dava mahkemege yollanılması içün prokuraturağa berildi. Cinaiy dava Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde baqılacağı içün, büyük ihtimalnen, müvekkilerimiz Rostov-na-Donu SİZOsına avuştırılacaq. Amma izolâtor ve koloniyalardaki karantin sebebinden bu ne vaqıt olacaq belli degil», – dep bildire advokatnıñ aytqanını «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
Daa evel Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apiste qaluv müddetini mayısqa qadar uzattı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Hakasiyadaki yanğın qurbanlarınıñ sayısı 32 insanğa qadar arttı. Bunı bazarertesi künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy temsilcisi Vladimir Markin bildirdi.
«Taqiqatnıñ 23 elâk olğan kişi aqqında malümatı bar», – dedi o.
Hakasiya yanğınlarında ağır yaralanğan sekiz kişi Krasnoyars ülkesi hastahanesiniñ yanıq merkezinde buluna, dep bildirdi hastahaneniñ matbuat kâtibi İrina Koçetkova İnterfaks-Sibir agentligine.
Cumhuriyetniñ sağlıq saqlav naziriniñ muavini Natalya Kogannıñ aytqanına köre, 900-den ziden insan Hakasiya yanğınlarında zarar kördi. 800 kişi tedaviylevge yollandı. 102 insan hastahanege yatqızıldı. Olardan 77 kişi alâ da hastahanede buluna. Kogannıñ bildirgenine köre, dört kişiniñ alı pek ağır, 43 – orta ağırlı. Zarar körgenler arasında üç bala bar.
Aprel 14-yu Hakasiya Cumhuriyetinde yanğınlar neticesinde elâk olğanlarnı añmaq maqsadı ile matem künü olaraq ilân etildi. Böyle bir buyruqnı region yolbaşçısı Viktor Zimin imzaladı.
Bu künde nazirlik, hızmet reberleri, belediye yolbaşçılarına devlet bayraqlarını endirmege tevsiye etile. Teleradiokompaniyalar ve medeniyet müessiseleri eglence yayınları ve tedbirlerini lâğu etmeli.


text:
Kremlge tabi olğan işğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti Ahtem Çiygoznıñ metinliginden ve tarafdarlarınıñ qararlığından qorqa, dep tüşüne Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev. Bunı o sentâbrniñ 12-de Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Küç idareleri üküm çıqarılmasına kelecek insanlarnı qorquzğan edi, tutulacağı aqqında tenbiyelegen edi, naqliyat yollarını bile blok etken ediler. Bu on daqqa içün mahkeme ögünde silâlı insanlar çoq edi – OMON, politsiya hadimleri, maden qıdırıcıları. Bu areketler akimiyet Ahtem Çiygoz ve qırımtatarlardan qorqqanını köstere. Üküm videokonferentsiya rejiminde seslendirildi. Buña maqmadan, insanlar mahkeme ögünde toplaşıp, Ahtem Çiygozğa qoltutmaq içün qadılarğa «Masqaralıq!» dep muracaat etkenler», – dep qayd etti faal.
Sentâbrniñ 11-nde Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde kütleviy nizamsızlıqlar teşkil etmesinde qabaatlap, 8 yıllıq apiske mahküm etti.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalar nazirligi İnsan aqları Avropa mahkemesine ükümnen bağlı şikayet bermek niyetinde.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda - qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Bu aqta o öz-özüni ilân etken Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytına bildirdi.
«Bir de bir insan Qırımda raatlanmağa istese, mahsus operatorlarğa telefon açıp hafsızlıq, naqliye, ava arareti, itibarğa nail olğan yerler ve eñ esası sanatoriylernen doğru bağ aqqında malümat ala, bu turistik mahsulnıñ inkişaf etmesi içün yahşı bir mevzu»,- qayd etti Amunts.
Bunıñnen bir sırada o, akimiyet tarafından evel ilân etilgen 6-7 million adamnıñ Qırımğa kelmesini red etip, vaziyetke real baqmağa çağırdı.
Aynı 3 million insan er yıl Turkiyege raatlanmağa bara. Amma şimdiki vaqıtta Qırımğa meraq pek büyük, onıñ içün bizge tek servisni lâyıq derecege kötermek kerek. Fiatlarnı pek yükseltmege de olmaz,- dep tüşüne Rusiye turizmniñ yolbaşçısı.


text:
Rusiye Merkeziy saylav komilliyası, ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye prezidenti saylavında saylavcılarnıñ çoqusı Vladimir Putinge qol tuttı, dep iddia ete.
Bunı mart 19-da Rusiye devlet haber agentlikleri bildire.
Olarnıñ malümatına köre, mart 19, saat 00:30-daki vaziyetke binaen, Putinniñ neticesi Qırımda (protokollarnıñ 42,79%-i işlep çıqıldı) 92,25% ve Aqyarda (56,59% işlep çıqıldı) 90,23%-ni teşkil etmekte.
Kommunistik fırqasınıñ namzeti Pavel Grudinin, seslerniñ 3%-ini alıp, Qırımda ekinci yerge çıqtı.
Üçünci yerde LDPR lideri Vladimir Jirinovskiy buluna (2%-ge yaqın). Kseniya Sobçakta Qırımda 1,61% ve Aqyarda 1,26%. Qalğan namzetler 1%-den az saylavcılarnıñ seslerini aldılar.
Daa evel Rusiye MSKsı, Vladimir Putin «bütün devlet boyunca» bütün seslerniñ 76,67%-ini qazandı, dep bildirdi.
Mart 18-de Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda prezident saylavında rey berüv ötkerildi. Resmiy Kyiv ve ondan ğayrı bir sıra halqara teşkilât ve bir çoq dünya devleti yarımadadaki saylavnıñ neticelerini tanımaylar.
Daa evel Ukraina TİNinde, Qırımda mart 18-deki rey berüv, qomşu Rusiye prezidenti saylavınıñ qanuniyliginde şübhe doğura, dep bildirdiler.
OSCE yanındaki Demokratik muessiseler ve insan aqları boyunca bürosınıñ közeticeleri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylav bölüklerinde bulunmaycaqlarını bildirdiler.
Daniya, Estoniya, Latviya, Litva, Poloniya, Romaniya, İsveç ve Ukraina TİNleri, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgeniniñ dörtünci yıllığı munasebeti ile otraq beyanatta bulundılar. Metinde, Avropa tış işleri nazirleri «Qırımğa, dünyadaki kün tertibinden ğayıp olmağa yol bermezler», denile.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımda «silâ ve patlayıcı maddelerni taşığanında ve saqlağanında» qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovğa çıqarılğan ğıyabiy qararğa qarşı imayeniñ istinaf şikâyetini qanaatlendirmedi.
Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri advokat Aleksey Ladinniñ malümatına esaslanıp haber ete.
Advokatnıñ bildirgenine köre, oturışuv bir saattan az devam etti ve neticede mahkeme birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmemege qarar aldı.
Rusiye kontrolindeki Aqmescit mahkemesi 2021 senesi iyün ayında Edem Bekirovnı 7 yıl apis cezasına ve 150 biñ para cezasına üküm etti. Bekirov, bu üküm «halqnı qorquzmaq» içün çıqarıldı, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Bekirovğa çıqarılğan ükümni takbih etip, halqara toplulıqnı «Rusiyege basqı yapmağa» devam etmesine çağırdı.
Edem Bekirov davası
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Qırım tarihiy müzey-qoruğında «Bağçasaray tarihiy asabalığını saqlav» mevzulı tögerek masa teşkil etildi.
Bu aqta müzey tesisçisi Guliver Altın bildirdi.
Merasimde nam qazanğan Qırım mimarları, ressamları, cemaat erbapları ve Bağçasaray sakinleri iştirak etti.
Tögerek masada iştirakçiler qararnı qabul etti, vesiqağa binaen, Bağçasaray tarihiy obyektleriniñ alınen bağlı «kergin vaziyet pek kederlete ve devlet ükümetiniñ mütenasip yuqarı organları memurlarınıñ deral kirişmesini talap ete».
Merasim iştirakçileri Bağçasaray tarihiy körünişini saqlav boyunca konferentsiyanı keçirmek teşebbüsini bildirdi, bunen beraber, rezolütsiyanı, Rusiye Federatsiyası ve Qırım Cumhuriyeti yuqarı memurlarına açıq muracaat olaraq tanımağa çağırdı.
Guliver Altınnıñ hatırlatqanına binaen, 2015 senesi sentâbr ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Bağçasaraynı ziyaret etip, şeerniñ tarihiy qısmı tamir etilmesine federal bücetten 300 million ruble ayırdı. İşbu para Bağçasaraynıñ tarihiy qısmı esas infratsruktura obyektleriniñ tolusınen tamir etmek içün yetmek kerek edi.
Avdetniñ bildirgenine köre, Guliver Altın Bağçasaray tarihiy asabalığını saqlav boyunca «Bağçasaraynı saqlayıq» kampaniyası teşkil etilmesiniñ teşebbüsçisi oldı. O, cemaat erbaplarını ve mühbirlerni işbu aktsiyağa qoltutmağa çağırdı.
Bu künleri aktsiya çerçivesinde yol işleri ve Bağçasaraynıñ tarihiy qısmınıñ saqlanması meseleleri muzakere etildi.


text:
Kreml nezaretindeki Yalta akimiyeti Köreiz civarında etnik köy qurmağa turistlerge söz berdi. Bu aqta şeer akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
“Obyektni biz Köreiz civarında yerleştirmege niyetlenemiz, o 80 sotkağa qadar yerni alacaq. Biz “Şeer müiti” programmasınıñ qısmı olaraq onıñ leyhasını yapmağa azırmız”, - dep yaza Yalta şeer memuriyeti başı Aleksey Çelpanovnıñ sözlerinden matbuat hızmeti.
Onıñ aytqanına köre, etnik köy medeniy parkı kibi yapılacaq, anda Qırım halqları - ermeniler, yunanlar, qırımtatatlar, ukrainler ve ruslarnıñ - adetleri ve ünerleri kösterilecek.
Çelpanovnıñ aytqanına köre, “etnik köyde yarımadada şimdi ve evelde yaşağan halqlarnıñ tarihi ve turmuşını kösterecek abideler olacaq”.
“Anda milliy aşlar, yemek noqtaları olacaq”, - dedi o.
Yaltada kurort mevsiminde turistik politsiya olacaq.
Yaltada yalı kenarında iyün 4-ünde “Kitap alleyaları” festivali açıla.


text:
«Sälät»neñ yubiley forumı tämamlandı ← kire kaytirga
Bilärdä X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumınıñ azakkı smenası – LEADERS BILER FORUM tämamlandı. Forum kısalarında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ Bötenrossiya «Ekotrend» smenası uzdı.
Forumga Tatarstannıñ barlık rayonnarınnan häm ilneñ 17 töbägennän meñnän artık aktiwist kilde. Katnaşuçılar ekologiya ölkäsenä bagışlangan törle master-klasslar häm lektsiyalärdä katnaştı, şulay uk kızıklı spikerlar – Rossiya häm Tatarstan tıyulıkları xezmätkärläre, törle MMÇ wäkilläre häm zur oeşmalarnıñ liderları belän aralaştı.
5 kön däwamında 230 yaş ekolog häm 970 ukuçılar uzidaräse aktiwistı 75 tematik sessiyadä katnaştı. Däreslärdä alar tabigatne saklau ısulları, uñışka ireşü yulları, hönär saylau neçkälekläre turında fiker alıştı. Uku-ukıtu programmasınnan tış, smena däwamında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte oeşmanıñ tarixı, traditsiyaläre häm proektları belän tanıştıra torgan öç masştablı interaktiw uen ütkärde: balalar kwestlarda, kwiz häm oçraşularda katnaştı.
Forumnıñ yabılu tantanasında «Sälät» yaşlär üzäge direktorı Aygöl Gabdraxmanowa katnaşuçılarga möräcägat itte:
«Bügen altınçı smenanıñ yabılu tantanası gına tügel, bügen X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumı tögällänä. Bez bu istälekle wakıyganıñ şahitları! Ämma Sälätneñ işekläre härwakıt açık: bez barıgıznı da el däwamında uza torgan proektlarda, «Argamak», «Yoldızlı» häm «Fänsar» bazalarında häm bezneñ moxitebezdä kötäbez».
Yabılu tantanasında Sälät aktiwistların büläklädelär. Berläşmäneñ üseşenä zur öleş kertkän äydamannar, başcitäklär häm oeştıru komitetı wäkillärenä I, II häm III däräcädäge Sälät bilgeläre birelde.
Kiçne sälkeşlär, äydamannar häm oeştıru komitetı ägzaları tarafınnan äzerlängän «SeletVision» dip atalgan icadi kontsert belän däwam ittelär. Soñınnan çaranıñ töp kunakları – «Intonatsiya» törkeme kontsertı çıgış yasadı.
Isegezgä töşeräbez, Prezident Röstäm Miñnexanow yardäme belän uzdırıla torgan X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumı 6 smena formatında ütä.
Forumnıñ berençe smenası JUNIOR SKILLS BILER FORUM Tatarstannıñ barlık rayonnarınnan häm kürşe töbäklärdän meñnän artık mäktäp ukuçısın cıydı. Forum balalarga xäzerge zaman häm kiläçäk hönärlären üzläşterü öçen yaña mömkinleklär tudıruga yunältelgän ide. Kazan däülät arxitektura-tözeleş uniwersitetı belän berlektä oeştırılgan arxitektura, modelläşterü häm dizaynga bagışlangan mäydançıklar eşläde. Katnaşuçılar fänni şou karıy, pilotsız oçkıçlar, awiatsiya sistemaları, lettering, garäp kalligrafiyase belän yakınnanrak tanışa aldı. Şulay uk alar üz kulları belän art-obektlar tözede häm Sälät parkı maketın äzerläde. Ekologiyagä bagışlangan çaralar ütkärelde häm forum territoriyasendä cämägat bakçası buldırdı.
Iñ icadi smena – ARTS BILER FORUM-da muzıka, teatr sängate häm biyu yunäleşlärendäge icadi laboratoriyalär eşläde. Här yunäleşneñ ostazı katnaşuçılardan üz törkemen tupladı häm forum däwamında yaña icadi nomer äzerläde. Laboratoriyalär üz xezmätlären icadi kontsertta kürsätte: klassik häm tatar xalık köylärenä nigezlänep yazılgan cırlar başkarıldı, Sälät marşına yaña karaş täkdim itelde. Biyu häm teatr yunäleşendä tatar mädäniyateneñ maturlıgın kürsätkän performanslar häm çıgışlar äzerlände. Forumda didjeing, xalık wokalı, xip-xop, flamenko, balet häm distälägän başka yunäleş buença 60 spiker çıgış yasadı.
Traditsion festiwal – SELET BILER FORUM-da Sälätneñ cäyge profille smenalarına saylap alunı ütkän sälätle balalar häm yaşlär katnaştı. Älege smena – Sälät oeşmasınıñ ellık eş näticäläre buença kulminatsion noktası, 1994 nçe eldan başlap, törle ellarda Sälät eşçänlegendä katnaşuçılarnıñ cıelu urını. Bıel smena soft skills ölkäsendäge aldıngı täcribälärne öyränügä yunälderelde, yagni uñışka ireşüdä möhim bulgan, hönäri üseşne näticäle itä torgan sotsial künekmälärgä bagışlandı. Uku-ukıtu programmasında kritik fiker yörtü, añlılık, stresska tüzemlelek, emotsional intellekt, ixlas aralaşu häm üz-üzeñä ışanıç kebek temalar buença treninglar uzdı.
MEDIA BILER FORUM-da foto häm wideoprodakşn, sotsial çeltärlärne alıp baru, telewizion jurnalistika, bloging häm podkastlar yunäleşe buença däreslär uzdı. Smena barışında sälätlelärneñ Bilärgä kayta başlawına 25 el tuluına bagışlangan «Sälät cıenı» tematik festiwale uzdı. Festiwaldä balalar üzläreneñ intellektual häm icadi potentsialların kürsätä aldı. «Sälät cıenı»na Tatarstan Respublikası prezidentı Röstäm Miñnexanow ta kilde. Çara kısalarında «Sälät – kiçä, bügen, irtägä» dip atalgan onlayn-oçraşu uzdı. Anıñ töp teması Sälät «Asıltaş» mäktäbeneñ üseş mömkinleklären bilgeläü buldı.
IT BILER FORUM smenasında IT häm mägarif, IT-trendlar, IT häm bizneska bagışlangan master-klasslar, profille mäydançıklar ütte. Belgeçlär katnaşında uzgan diskussiya mäydançıkları katnaşuçılarnı mawıktırgıç tsifralı dönya belän genä tügel, eşmäkärlek yunäleşe belän dä tanıştırdı. Smena barışında «Sälät» forumınıñ opensea.io saytında urnaştırılgan berençe NFT-tokenı satıp alındı.
Altınçı, häm bu cäyneñ soñgı smenası – LEADERS BILER FORUM Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte belän berlektä oeştırıldı. Forum kısalarında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ Bötenrossiya «Ekotrend» smenası uzdı. Räsmi açılışı tantanasında Rossiya Federatsiyase Prezidentınıñ Idel bue federal okrugındagı tulı wäkalätle wäkile urınbasarı Oleg Maşkowtsew, Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ başkarma direktorı Irina Pleşçewa, Tatarstan Respublikası yaşlär eşläre ministrı Damir Fättaxow katnaştı.
Forum däwamında balalar öçen «Närsä? Kayda? Kayçan?» intellektual uennarı oeştırıldı. Alıp baruçılar rolendä proektnıñ telewizion wersiyase belgeçläre Nikolay Krapil, Wera Rabkina, Denis Galiäkbärow häm Olga Bıkowa çıgış yasadı.
Forum smenalarında «Totrıklı üseş maksatları», «Tel häm tarix» temaları kızıl cep bulıp suzıldı. Älege yunäleşlärgä bagışlangan çaralar kwest häm interaktiw uennar formatında uzdı. Forumda şulay uk ekologiya yunäleşe – EkoSälät tä eşläp kilde. Cämägat bakçası, plastik utilizatsiyaläü urını, çüpne aerıp cıyu sisteması buldırıldı. Uku-ukıtu programmasında balalar öçen ekologiya belgeçlärennän lektsiya häm master-klasslar ütkärelde.
Şulay uk forumda «Canlı Sälät» («SeletLive») turı efirlar studiyase eşläde. Sälätneñ räsmi akkauntlarında tamaşaçı igtibarına barlıgı 23 çıgarılış täkdim itelde. Traditsion efirlar belän berrättän kiçke çaralardan da maxsus çıgarılışlar äzerlände. Turı efirlar studiyase Yaşlär eşläre federal agentlıgı häm Resurslar yaşlär üzäge yardämendä oeştırıla. Çıgarılışlarnı Sälätneñ Instagram, «WKontakte» häm YouTube-tagı räsmi akkauntlarında kararga mömkin.
Forum territoriyasendä «Sälät» radiosı eşläp kilde. Kön däwamında Bilärdä tatar klassik äsärläre, retro-xitlar, alternatiw muzıka, «Sälät» alannarı audiodjinglları häm cırları yañgıradı. Şulay uk katnaşuçılar forum kunakları häm spikerlar belän kızıklı interwyular tıñlıy aldı.


text:
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi dekabrniñ 14-nde keçirilgen mezatta “Massandra” Qırım şarap zavodınıñ “Rusiye” Bankı terkibindeki şirketke satıluvını “sahte” dep adlandırdılar. Nazirlikte işhaneniñ satıluv faktınıñ özüni ise yañı sanktsiyalar qoyulmasına sebep kibi sayalar.
“Kontsernniñ “hususiyleştirüvi” başlanğıç fiyatından bayağı az olğan fiyatqa satıldı. Yani bu, evelden kelişilgen netice ve sahte “mezat” alâmetidir. "Cenübiy leyha" satın alıcı şirketten ğayrı "mezatta" Moskvada qayd etilgen ve nizamname sermiyası 135 dollar teşkil etken tek bir şirket iştirak etti”, – qayd ettiler nazirlikte.
Nazir Oleksey Reznikov, “uquq cuetinden bu areketelr cinayet olaraq sayıla”, dep hatırlattı.
“Men tahmin etkenim kibi, işhaneniñ inkişafı ve yañartıluvı ile meraqlanğan iç bir ciddiy şirket bu saçmalıqta iştirak etmedi. “Massandra” “Rusiye” bankı terkibindeki şirketke keçti. Bu bank, onıñ esas açıq kâr alıcıları kibi, 2014 senesinden başlap halqara sanktsiyalar altındadır, bu daa Donbasta silâlı çatışma başlamazdan evel oldı. Yani "Massandranı" yarımadanıñ işğaliniñ ilhamlandırıcılarından biri olaraq sayılğanlar zapt etti. Evel bu şirket aynı böyle şekildi - mezat keçirip - "Novıy svet" zavodını satın alğan edi. "Massandra" şarap zavodı yoq etilüv telükesi altında olğan Ukraina ve ukrain Qırımınıñ medeniy asabalığınıñ parçasıdır. İşhane yoq etile bile, onıñ qıymetli aktivleri ise qırsızlanacaq. Bütün bularğa cevap berilmek kerek olacaq”, – idareniñ matbuat hızmeti Reznikovnıñ aytqanından alıntı ketire.
Onıñ qayd etkenine köre, Reintegratsiya nazirligi mezatnıñ teşkil etilüvine alâqadar olğanlarğa qarşı kerekli çareler körecek. Şu cümleden, nazirlik milliy sanktsiyalarnı, mahkeme esnasını başlatacaq ola, bu em halqara mahkemelerde de ve suçlularğa sanktsiyalar qoymaq ve sanktsiyalarnı quvetleştirimek içün halqara ortaqlarğa muracaat etecek ola.
“Açıq menbalarda olğan bütün vesiqalar (protokollar, arizalar, bunı teşkil etken reberlikniñ tercimeialları) endi bizde. Sanktsilar endi azırlana”, – dedi Reznikov.
Dekabrniñ 14-nde “Rusiye” bankınıñ terkibindeki “Cenübiy leyha” sıñırlanğan mesüliyetli şirket “Massandra” Qırım şarap zavodı satın aldı. Berilgen malümatqa köre şarap zavodı içün 5 milliard 327 million ruble berilgen.
“Cenübiy leyha” sıñırlanğan mesüliyetli şirket Sankt-Peterburgda qayd etilgen, onıñ 99,9 faizi “Rusiye aktsiyalı şirket”niñdir. 2017 senesi dekabr ayında şirket 1,5 milliard rublelik Suvdağdaki “Novıy Svet” şampan şarap zavodını satın aldı.
“Rusiye” bankı müdirler şurasınıñ sabıq reisi ve esas aktsiyacısı Yuriy Kovalçuktır, haber vastaları oña “Putinniñ kassacısı” deyler. Qırım işğal etilgen soñ, ABD Maliye nazirligi Kovalçukqa qarşı sanktsiyalar qoydı. Şimdiki vaqıtta “Rusiye” bankı yarımadada çalışa, o da sanktsiyalar altındadır.
Qırımdaki “Massandra” şarap zavodınıñ satıluvı qanuniy ceetten emiyetsizdir ve Rusiye bunıñ içün cevap berecek, dep qayd etti Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar.
Qırım işğal etilgen soñ “Massandra” sanayı-agrar birleşme “devletleştirildi”, soñra ise Rusiye prezidentiniñ İdare departamentiniñ mülkü olaraq ilân etildi.
2019 senesi “Massandra” Rusiye federal mülkünden Kreml idaresi astındaki Qırım ukümetiniñ mülkiyeti oldı. 2020 senesi mayıs ayında ise Qırım parlamenti şarap zavodnı hususiyleştirilmek kerek olğan obyektler cedveline kirsetti.
2020 senesi noyabr ayınıda “Massandra” şarap zavodı satılıqqa çıqarıldı.


text:
Avgust 24-de Donetsk civarında yaqalanğan «Krımskiy telegraf» jurnalistleri Yevgeniya Korolöva ve Maksim Vasilenko Qırımğa qaytalar, – dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Neşirniñ baş muarriri bildirdi ki, al-azırda jurnalistler Zaporojye yanında bulunalar, tren biletlerini satın alacaq olalar.
Salı künü Yevgeniya Korolöva tatasınen bağlanıp, aqşam onı azat eteceklerini bildirdi.
Avgustnıñ 24-de «Krımskiy telegraf» gazetasınıñ mühbiri neşirniñ eki hadimi – mühbir Yevgeniya Korolöva ve fotoressam Maksim Vasilenkonıñ Donetsk civarındaki arbiy areketler yerinde ğayıp oluvı aqqında bildirdi.
Gazeta saytındaki malümatqa köre, jurnalistlerni «Pravıy sektor» ukrain birleşmesiniñ vekilleri yaqaladılar. Lâkin «Pravıy sektor» matbuat kâtibi Ukraina şarqında teşkilât tarafından nezaret etilgen kiriş noqtalarında bir de bir yaqalanğan jurnalist, şu cümleden Qırımdan olmağanını bildirdi.