text:
Ukraina milliy edebiyat müzeyinde mayıs 20-de İslâm medeniy merkeziniñ Bütün Ukraina içtimaiy teşkilatlarınıñ «Alraid» birligi teşebbüsinen qırımtatar halqı sürgünligi qurbanlarına bağışlanğan şiir körüşüvi keçirilecektir.
Tedbir teşkilâtçıları bildireler ki, edebiy aqşamda Ervin Umerov, Ablâziz Veliyev, Eskender Fazıl, Lilâ Bucurova ve başqa yazıcılarnıñ qırımtatarca, rusça ve ukrainsu şiir ve nesir eserleri oqunacaq. Bu mevzuğa bağışlanğan bazı foto ve video malümatlarını kösterecekler.
«Aqibetleri alâ daa is etilgen 1944 senesi mayıs 18 faciası, qırımtatarlarnıñ taqdirlerine büyük tesir ete. Qırımtatar yazıcıları ve şairleri bu faciağa bağışlanğan tesirli eserlerni yazdılar. Olardan bazıları ukrain tiline, bazıları rus tiline tercime etilgen», – qayd eteler teşkilâtçılar.
«Bunıñ içün Milliy edebiyat müzeyinde cemaatnı sürgünlikke bağışlanğan qırımtatar bediiy eserlerinen tanıştırmaq teren manalı ve faydalı bir şeydir», – dep qoşalar olar.
Tedbir çerçivesinde Qırım mevzusına bağışlanğan resim sergisi keçirilecek, qırımtatar ressamları 50 ziyade eserni numayış etecekler.
Tedbir saat 17:00 müzeyde başlanacaq.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukrainada, Qırımda ve bütün dünyada sürgünlik qurbanlarını añma matem tedbirleri keçirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâretip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
Qıtay biligi Şıñjañ Wyğır avtonomiyasında «üş bağıt boyınşa» küresti küşeytpek. «Sin'hua» aqparat agenttiginiñ mälimetinşe, Qıtay Memlekettik keñesi ..
«TURKISTAN» gazetine – 25 jıl. «TURKISTAN» gazetiniñ mereytoyı – qazaq baspasöziniñ toyı. Erteñ Halıqaralıq «TURKISTAN» gazetiniñ 25 jıldığına oray j..
Jayıq özenindegi balıqtar jappay qırılıp jatır. Bwl turalı QR Atırau oblıstıq Öñirlik kommunikaciyalar qızmeti mälimdedi. Qazirgi künniñ özinde Jayıq ..
Jambıl oblısı alğaşqı medicinalıq-sanitarlıq kömek körsetu nısandarı men bilikti mamanğa tapşı. Qazirdiñ özinde 65 eldi mekende zamanaui medicinalıq o..
Qırğızstannıñ bwrınğı prezidenti Almazbek Atambaev Jeenbekovtı bilikke äkelgeni üşin keşirim swradı. Bwl turalı eks-prezident Bişkekte ötken Aqsı oqiğ..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qasım-Jomart Toqaev birqatar eldiñ basşılarımen telefon arqılı söylesti
Memleket basşısı Qasım-Jomart Toqaev Özbekstan Prezidenti Şavkat Mirzieevpen, Abu-Dabidiñ Taq mwrageri şeyh Mwhammed ben Zayd Äl Nahayanmen, Majarstan Prem'er-ministri Viktor Orbanmen jäne Bahreyn Koroli Hamad ben Isa Äl Halifamen telefon arqılı söylesti.
Qasım-Jomart Toqaev olarğa Qazaqstandağı qazirgi jağday turalı jäne elimizde konstituciyalıq tärtipti qalpına keltiru üşin qabıldanıp jatqan şaralar jöninde mälimet berdi.
Şeteldik köşbasşılar Qazaqstan basşılığınıñ jağdaydı retteu jönindegi is-qimıldarın qoldaytının aytıp, elimizben aradağı dostıq qatınastardı odan äri nığaytuğa dayın ekenderin mälimdedi.
aqorda.kz


text:
Ukraina Yuqarı Radasında Birleşken Milletler, Avropa parlamenti, bir sıra memleketniñ parlamenti ve diger teşkilâtlarğa Rusiyeniñ qırımtatarlarnıñ aqlarını ve serbestliklerini bozğanına dair muracaatnıñ qarar leyhası qayd etildi.
Bu aqta Ukraina Yuqarı Radası resmiy Twitter saifesinde bildire.
«Ukraina Yuqarı Radasında BM, Avropa parlamenti, PACE, OSCE, NATO, Qara deñiz İqtisadiy İşbirligi Teşkilâtınıñ Parlamentler Assambleyası, dünya devletleriniñ parlamentlerine qırımtatar halqınıñ genotsid qurbanlarını añma ve istilâcı devlet olğan Rusiye tarafından qırımtatarlarnıñ aq ve serbestlikleri bozulğanını takbih etüv muracaatınıñ qarar leyhası qayd etildi», – dep aytıla haberde.
«Qırımtatar Resurs Merkezi» 2020 senesiniñ I kvartalı boyunca işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ Rusiye tarafından bozuluvınıñ talilini taqdim etip, bu müddet devamında yarımadada aman-aman yüz kişi apiske alındı, dep qayd etti. «İşğalciler yapqan bozuvlarınıñ büyük qısmı tamır qırımtatar halqınıñ vekillerinen bağlıdır. Yarımadada bu sistematik oldı», – dep bildire QRM.
Qırımtatar Resurs Merkeziniñ evelki malümatına köre, 2019 senesi yapımadada 150 kişi tutuldı ve 300 kere azatlıq sıñırlandırıldı.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov, işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıldı, dep bildirgen edi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Tahminen 200 biñ kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Almaniyanıñ Adidas şirketi, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda özüniñ satıcı şirketleriniñ çalışması aqqında iddialarnı red etti. Bu hususta Deutsche Welle yaza.
Şirketniñ matbuat hizmetinde DWniñ sualine cevaben: «Adidas printsipial olaraq cariy olğan (Ukrainanıñki – QA) qanunğa riayet ete», – dep bildirdiler.
Daa evel Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin Almaniyanıñ Volkswagen ve Adidas şirketlerine qarşı tenqit ile çıqış yapqan edi.
Volkswagen AG matbuat şubesinde, avtoşirket ve onıñ erkânına kirgen bütün brendler ilhaq etilgen Qırımda cariy olğan sanktsiyalar rejimine riayet eteler, dep bildirdiler.
Bundan evel QMC Prokuraturası, Ukraina Telükesizlik hizmeti ilhaq etilgen Qırımda ihtimal ile DHL Express, Adidas ve Puma alman şirketleriniñ çalışması aqqında malümatını teşkerecek, dep bildirdi.
2017 senesiniñ iyüninde, yarımadada termik elektrostantsiyanıñ qurulması içün kerek olğan Siemens alman şirketiniñ turbinalarını Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa ketirilmesi ile alâqalı olaraq büyük bir dava açıldı. Siemens ve onıñ iştiraki ile qurulğan «Gaz turbinalarınıñ Siemens tehnologiyaları» şirketi, Avropa Birliginiñ sanktsiyaları ile yasaq etilgen Rusiyeden Qırımğa turbinalarnıñ ketirilmesine qarşı mahkeme davasını açtılar.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescit – Meclis reisiniñ sabıq muavini Zaur Smirnov yañı şaraitlerde memur vazifesini alğan birinci qırımtatardır. Aman-aman 5 ay evelsi o, milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen grajdanlarnıñ meseleleri boyunca komitetiniñ reisi vazifesine keçti. İşte qarşılaşqan qıyınlıqlar, repatriantlarnıñ yerleşüvine federal bücetinden ayırılacaq sermiyalar, qırımtatarlarnıñ Rusiye pasportlarnı aluvında ne derecede faal olğanları ve Meclisnen olğan munasebetleri aqqında Zaur Smirnov Qırım.Aqiqatqa ikâye etti.
– Aman-aman 5 ay devamında siz bu vazifede bulunasıñız. Sabıq reis müessiseni nasıl alda qaldırdı?
– Sabıq reis aqqında yaramay bir şey aytmağa istemeyim. Biz er kes bilemiz, komitetniñ yekâne meselesi – parasızlıq edi. Onıñ içün, böyle vaziyette, işi sermiya vastasınen alıp barılğan müessiseni idare etmek küçtir. Onıñ içün, soñki 5-7 seneler içinde komitetniñ alı nasıl olğanını er kes bile, bu iş degil, keçiniş edi.
– Komitette yolbaşçılıq yapıp başlağanda, hadimlerni işten boşattıñızmı?
– Menden evel çalışqan iç bir hadim işten boşatılmadı.
– Olarnıñ işinen memnün ediñizmi?
– Episi tecribeli. Ekseriyeti çoq yıllar devamında Devlet komiteti sistemasında, qurucılıq saasında çalışalar. Onıñ içün olarnı işten boşatmağ acet yoq edi.
– Soñki yılları, devlet memurlarnıñ sayısı qısqartıldı, şimdi vaziyet nasıl?
– Biz hadimlerimizniñ sayısını saqladıq, em de bizge baqqan müessiselerde çalışqanlar da faaliyetini devam eteler. Em de bazı müessiselerni devlet esabına keçirmege tüşünemiz. Evelden olar hocalıq esapları esasında çalıştılar. Yani adamlar aylıq alacaqlar, ve aylıqları ötkergen tedbirlerge bağlı olmaycaq. Amma, bu da bir teşviq etici faktor edi.
– Yañı işte nasıl qıyınlıqlarnen rast keldiñiz?
– Dört buçuq ay devamında Qırımnıñ içtimaiy- iqtisadiy inkişafı boyunca federal programmasını azırladıq, oña köre, repressiyalarğa oğratılğan halqlarnıñ yerleştirilüvi ve abadanlaştıruvına 10 milliard 300 million ruble belgilendi. Programmanı azırlağanda, cumhuriyette bu soy grajdanlarnıñ, esasen qırımtatarlarnıñ, elbette, toplu yaşağan yerleri nezaret etildi. Cumhuriyet boyunca bu kibi 300 qasaba bar ve elbette, bu qısqa müddet içinde kerekli malümatnı, hususan, ev-mesken, daire nevbeti aqqında azırlamaq qıyın edi. Hadimlerimiz, mütehassıslarımız, nazirlikler yardımınen biz bu işni becerdik. Qırım meseleleri boyunca Nazirllikke yapqan işniñ neticelerni köstergen soñ, Rusiye Federatsiyasınıñ bücetinde 10 milliard ruble talap etip oldıq. Yani 2015 senesinden başlap, biz er yıl repressiyalarğa oğratılğan halqlarnıñ ihtiyaclarına bir millard eki yüz million rubleden ziyade sermiya elde etecekmiz.
– Bu sene sürgünge oğratılğan halqlarnıñ abadanlatırıluvı programmasına ne qadar para ayırıldı?
– 2014 senesi ta bir yıl evelsi ukrain bücetinden ayırılğan az-buçuq para tüşken edi. İçtimaiy meselelerge sarf etildi, esasen milliy-medeni cemiyetlerniñ ihtiyaclarını qapattıq. Onıñ içün aprel ayında bu vazifege keçken soñ, komitet Rusiye Fedratsiyasınıñ qanuunları boyunca çalıştı, biz programmanı federal bücetine köre azırladıq.
– Siz evelden aytıp keçken sermiyalarnı ilk nevbette nasıl ihtiyaclarğa sarf eteceksiz?
– Raqamlarnı seslendireyim: 5 yıl içinde programma boyunca 200 kvadrat metr ev-meskenni tapşırmağa isteymiz. Suv, gaz, elektrik ağlarnı, yollarnı qurmaq meramındamız. Elbette, içtimaiy saa – ayırı şahıslarğa yardım, evlerniñ qurucılığında yardım, içtimaiy-medeniy turmuşı, medeniy müessiselerniñ tehnikiy cietinden teminlevi, milliy mekteplerniñ qurucılığı, balalar bağçalarnıñ inşaatı ve olarnıñ teminlevi. Onıñ içün, repressiyalarğa oğratılğanlarnıñ abadanlaştıruvınen bağlı federal programması – bu devlet içinde devletti, onda cumhuriyette eda etilecek umumiy programmanıñ aksini körmek mümkün.
– Kelecek sene siz aytqan sermiya miqdarı azlaşması mümkünmi?
– Bunı tek federal ükümeti kefil ete bile, amma diger subyektlerniñ tecribesini köz ögüne alsaq, bu kibi programmalarnı eñ çoq qorçalağanlarını körermiz. Ve bu sermiyalar maqsadlarına köre sarf etilecegine ümüt bar.
– Siz mekteplerniñ qurucılığı aqqında ayttıñız. Bu mesele çerçivesinde eñ aktual suual – Aqmescitniñ Borçoqraqtaki qurulıp bitirilmegen mektep. Mektepni endi 20 yıldan berli qurıp olamaylar. Çoqusı adamlar onı sentâbrniñ 1-ne qadar onı işke tüşürirler, dep belleyler, amma bunı öyle de yapmadılar. Konkret bir müddetni belgilep olasızmı?
– Biz qurucılıqnıñ keçiktirüv sebeplerini söyledik. Bu yıl içinde mektepni bitiririk, dep tüşüngen edik, faqat, seysmologlar binanı qaviyleştirmek kerekligini qayd etiler, çünki o, pek müim bir inşaat, mektepte 1000 balanıñ oquması planlaştırıla. Biz qoşma işlerni keçirmege qarar aldıq. Biz, siyasetçiler ayırğan müddetke qulaq asmamalımız.
– Bir – eki yıldan soñ, dep aytmaq mümkünmi?
– Men ümüt etem. Sermiyalar devamlı ayırılsa, bir yıldan soñ, biz buña kelirmiz.
– Bugünki künde, ne qadar qırımtatar vatandaşı rus pasportını aldı?
– Men, diger milletlerge nisbeten, pasportlarnı alğan qırımtatarlarnıñ sayısı daa çoq olğanını ayta bilem. Bunıñ ile qırımtatarlarnıñ pragmatik olğanlarını körmek mümkün, çünki pasportlar kerek, bu siyaset degil. Pasport – ayatnıñ ayırlmaz bir parçası, qırımtatarlar onı ilk nevbette aldılar.
– Komitet yanında çalışqan cemaat qabulhanesi öz işini tolusınen becerdi, öylemi?
– Tek cemaat qabul hanesi 12 biñ pasportnı berdi, olarnıñ çoqusı aprelde teslim etildi, o vaqıt pasportlarnı berüv noqtalarnıñ ekseriyeti çalışmay edi.
– Şimdiki vaqıtta pasportnı azırlav müddeti nasıl?
– Eñ çoq 10 kün. Bizge pasportnı alğanda meselelernen qarşılaşqan daa bir adamnı rast ketirmedim.
– Bir sıra qırımtatarlar böyle meselege oğradılar: Özbekistandan qayttılar, amma, yaşamaq içün vesiqalarnı azırlamaq, qayd etilmek ya da Ukrainanıñ vatandaşlğını alıp yetiştirmediler. Olar ne yapmalı?
– Men bu meseleni keçenlerde toplaşuvda iştirak etken Meclis azalarınen muzakere ettim. Men olarğa: «Dört saat devamında toplaşuvda oturdıñız, diger meselelerni da çezmege kerek olğanını aytmadıñızmı? Şu qıymetli vaqıtnı tek aramızda olğanlarnı muzakere etmek içün sarf ettiñizmi?». Cevap olaraq aldım: «Ümüt etemiz, siz bu meseleni çezersiñiz. Sizni vekil ettik ve ilâhre». Elbette, bütün ümütler biznen, devlet hadimlerinen bağlı. 2015 senesinden başlap, cumhuriyet alğan kvotalar çalışıp başlaycaq – bu beş biñ kvota etrafında (grajdanlıqnı almaq içün. – Müel. qaydları). Amma, tek bir şeyni ayta bilem: kirişni- ya da ketişni resmiyleştirip yetiştirmegen adamlarnı mından bir kimse quvmaz, sürgün etmez. Atta, kimdir bu aqta söylese bile, adamlar Devlet komitetine birden muracaat etmeliler. Biz böyle laf etken mütehassıslarğa qarşı eñ ciddiy tedbirler qullanacaqmız.
– Bu kibi vaziyetlerde qaysı telefonlar boyunca muracaat etmek mümkün?
– Devlet komitetimizde qabulhane telefonımız: (0652) 598-836.
– Narazılıq meydançılarınen ne olacaq – bu Qırım içün eñ pıtraqlı mesele. Bu meseleniñ çezüv yolu barmı?
– Qırım Devlet şurasında birinci oquvda, topraq meseleniñ çezilüvini belgilegen qanunnı qabul etildi. Bu qanun, komitetimiz, mülk ve topraq munasebetleri nazirlikleri ile birlikte azırlandı. Mahsus komissiya meydanğa ketirildi, onıñ içine bizim mütehassıslarımız da kire. Cemaat vekilleri de kirer. Devlet komitetniñ işi boyunca narazılıq meydançıqlarnıñ reberlerinen yolbaşçılarınen körüşüvler ötkerdik, baş nazir muavini Remzi İlyasov ta bu kibi tedbirler ötkerdi. Azırlıq kete. Men eminim, topraq qullanıcılarnen problemler olmağan, ticaret olmağan yerlerde, topraqnı resmeyleştirirler, dep tüşünem. Cumhuriyet yolbaşçısınıñ (Sergey Aksönov – Müel.qayd.) mevamı belli: kapital evler qurulğan yerlerde, adamlar yaşağan yerlerde topraq, em inşaatlar resmiyleştirilecek. Sentâbr 14 kününden soñ (şu künü yerli şuralarğa saylavlar ötkerilecek. - Müel.qaydları) yerli akimiyet organlar teşkil etilecek, bu yöñelişte iş daa da faaalleşir, dep belleyim.
– Topraqqa devlet aktlarnı azırlağan, amma deñişken şaraitler sebebinden olarnı alıp yetiştirmegen adalar ne yapmalı?
– Bunıñ çezüv yolları endi tapıldı. Nazirler Şurasınıñ toplaşuvında cumhuriyet yolbaşçısı vazifesini eda etken yerli köy şuralarına, mülk ve topraq nazirliklerine avaleler berdi - yerine ketirilmegen qararlarnı eda etmek, vesiqalarnı azırlamaq kerekler. Onıñ içün, qollarında qararlar olğan adamlarnıñ iç bir meselesi çıqmaz. Olar küçüni coyğanı aqqında laflar, tek öşeklerdir.
– Qırımda topraq damartasını satın almaq ya da satmağa istegen vatandaşnıñ nasıl imkânları bar?
– Devlet reyestri çalışıp başladı, ilki añlaşmalar tizildi ve kütleviy matbuat vastalarında aydınlatıla. Men, yarından başlap, kütleviy şekilde resmiyleştirecekler dep, aytıp olamam, amma añlaşmalar da kütleviy şekilde yapılmay. Reyestr tamamlağnınen ve iç bir ayın-oyunlar olmasa, bu iş qolaylıqnen devam eter.
– Devlet milletler komiteti, yarımadadan ketken ve mında kelgen qırımtatrlarnıñ sayısını bilemi?
– Biz bilgenimizge köre, Qırı Cumhuriyetini fevral ayından başlap, 570 qırımtatarı terk etti. Diger millet vekillerini alğanda, tahminen 800 adam, dep ayta bilemiz. Onıñ içün, 17-18 biñ adam Qırımdan ketti, dep aytılğanda, biz bunı tasdilap olamaymız.
– 570 adam – yaşağan yerlerden resmiy çıqtılarmı?
– Yoq, Qırımnı çeşit sebeplerden terk etken adamlardır. Biz soylarnen çalıştıq, arizalarnı qabul ettik, qırımtatarlar toplu yaşağan qasabalarnı köz ettik.
– Orta Asiyadan Qırımğa ne qadar adam qaytıp keldi?
– Bugünki künde, Qırım gümrükinde 30 konteyner buluna, olar anda soñki 4-5 ay içinde keldiler. Yani, eñ azından 30 qoranta keldi. Konteynerlersiz kelgenler de bardır, onıñ içün tahminen 100 qoranta 5 ay içinde avdet etti, dep ayta bilemiz.
– Avdet etken grajdanlar konteynerler meselesini nasıl çezmeliler?
– Biz, konteynerler berilecek yolnı belgiledik. Şahsiy eşyalar berilecek, olarnı mesülietli saqlap qaluv aktı esasında berecekmiz, şu vaqıt içinde adamlar vesiqalarnı resmiyleştirecekler. Kene de, şeylerni yoq etecekler ya da çekip alacaqları aqqında laflar doğru degil. Adamlar bütün mülküni elde etecekler.
– Oktâbrde Qırımnıñ ealisini cedvelge alacaqlar. Devlet komiteti bu işte yardım etecekmi?
– Men bu işnen oğraşqan ükümet komissiyanıñ terkibine kirdim, anda teşkiliy meselelerni muzakere etemiz.
– Bazı adamlar deyler ki, qırımtatarlar bu işte iştirak etmemek rekler. Siz bu aqta ne tüşünesiñiz?
– Biz er vaqıt 2001 senesiniñ cedvelge aluv malümatlarına esaslana edik, yani o vaqıt belli bir raqam edi, şimdi ise, bu raqam öskendir 250, belki de 300 biñ oldı. Bir qaç biñ farq olsa, doğru degil. Misal içün, til ögrenüv meselesi bar. Cedvel tizilmese, daa nasıl raqamlarnı ögreneyik. Ne qadar mektep kerek, sınıf, kitap, ev-mesken kerek. Ebet, monitoring yapa bilemiz, amma, tekmil malümat: ealiniñ sayısı, tahminler müim.
– Tasil aqqında aytacaq olsaq, bazı mekteplerde qırımtatar sınıfları qapatıla, dep aytalar. Ana-babalar Devlet komitetine mruacaatlarnen kelelermi?
– Bugünki künde yekân mesele – qırımtatar tilindeki kitaplar, olar, Rusiye Federatsiyasında sertifikatsiyadan keçmek kerekler. Rusiye tasil Naziligi işandırğanı kibi, kelecek sene sertifikatsiyadan keçken qırımtatar kitaplarınen problem çıqmaz.
– Rus tilli sınıflarda qırımtatar tiline ihtiyac olacaqmı?
– Men bellesem, olur. Bugünki künniñ statistikası, keçken yıllarnıñ statistikası köstergeni kibi, bir çoq ana-babalara balalarnıñ qırımtatar tilini bilmelerini isteyler. Birinciden, umumen, türkiy tillerni añlamaq mümkün. Ekinciden, bir qaç tilniñ ögrenüvi halqlar arasında munasebetlerni eyileştire. Daa bir mesele bar, qırımtatar tilini temelinden ögretmek, ya da ekige bölmeli: bazılarnı özara laf etmek içün ögretmek, ya da oqutuv tili olmalı.
– Siz Meclisniñ soñki toplaşuvında iştirak ettiñizmi?
– Yoq. Menim iştirak etmege niyetim yoq edi.
– Siz bu vazifege keçmezden evel Mecliste azalıqnı toqtattıñız. Avgustnıñ 23-nde sizniñ arizañız qabul etildi, onıñnen beraber, Devlet şurası reis muavini Remzi İlyasov ve Aqmescit meri muavini Teyfuk Gafarovnı boşattılar. Amma, olar arizalar yazmadılar. Sizniñ bu qararğa munasebetiñiz nasıl?
– Yazıq ki, menim dialognı qurmaq ıntıluvlarım, umumen Meclis tarafından qabul etilmedi. Amma, ayırı azalarnen añlaşıp oldım. Men bellesem, bu dialog teşkil olunır, çünki inqirazdan bu yekâne çıqış yolu. Bu qararlarnı bir söznen izaat etmek mümkün: olar Meclisniñ faaliyetini belgilegen Qurultaynıñ nizamnamesine qarşı kele. Menimce, Meclis reisi öz müimligini añlamaq kerek, çünki şimdiki vaqıtta, onıñ yerini bir qaç gruppa aldı. O bu meselede faaligini köstermey. Amma, yazıq ki, bu problema, toplaşuvdan evel başlandı.
– Qırımtatar liderlerine qırımğa kelmek yasagı çoqqa sürecekmi?
– Men bellesem, Meclis reissiz Qırımda çalışıp olamaz. Bir taraftan, Meclis reisi özü añlamalı, çünki, Meclis azaları bu fikirde olacaqlar. Men bellesem, bu sualge cevap tapılmasa, Qurultay cevaplarnı tapar. Men bellesem, er şey Çubarovnıñ qolunda, o belli bir adımlar yapsa, bu mesele al etilir edi. Amma, soñki toplaşuv aksini kösterdi, onda qırımtatarlarnıñ meseleleri muzakere etilmedi, faqat soñki aylar içinde bu birinci toplaşuv.
– Ukraina prezidenti yanında Mustafa Cemilev tayinlengen vekil vazifesine nasıl baqasıñız?
– Ukrainada bulunğan bir qaç biñ qırımtatarnıñ meselelerini çezecek organ olsa, men olarnıñ faaliyetine qarşı degilim. Qayerde olsa, olsunlar - Kiyevdemi, Taşkenttemi, Buharesttemi…
– Qırım akimiyeti ve qırımtatar meselelerinen oğraşqan ukrain akimiyet organları arasında işbirlik qurulacağına işanasıñızmı?
– Men er vaqıt qırımtatarlar ve bütün Qırım cemmatçılığına fayda ketirse, işbirlikke azırım. Amma, üçünci devletniñ menfaatları kirişse, Qırımda bulunğanlar ise, esir olıp qalğan olsalar, men iç bir vaqıt bu işlerge qarışmam.
– Meclisniñ Devlet şurasına sentâbrniñ 14 –nde keçiriledejk saylavlarğa qatnaşmamaq çağıruvılarına nasıl davranasıñız?
– Menim bir fikirim bar: bugünki künge Meclisniñ qararı yerine ketirilip olamaz. Bugünde bugün rayonlarda yüzlernen adamlar namzetlerini köstereler. Olarnıñ arasında yerli meclis azaları, reisleri, Qurultay azaları çoq. Olarnı qurumdan çıqaracaq olsalar, qırımtatarlar bolunirler. Men bellesem, qabaatlılarnı qıdırmaq - qırımtatar duşmanları içün elverişlidir.
– Meclis ve cumhuriyet yolbaşçıları til taparlarmı, nasıl tüşüneziñiz?
– Bu mutlaqa olacaq şey. Er alda iñqirazdan çıqmaq içün tögerek masa başına oturmaq kerek. Birinciden, qırımtatarlar özara añlaşmalılar, soñra, akimiyetnen dialog qurmağa azır olğandan soñ, ekinci basamaqqa keçecekler. Akimiyet qırımtatarlarnen faal çalışa. Soñki misaller: Teyfuk Gafarovnı Aqmescit meri muavini vazifesine, Refat Derdarovnı - Bağçasaray rayon devlet memuriyeti reisi birinci muavini vazifesine tayinlenüvi. Elbette, soñki misalde qırımtatarnı öz vazifesinde qaldırmaq mümkün edi. Amma, vaziyetimiz böyle, biz işbirlik tutacaqmız.
– Sizge bir de bir firqağa qoşulmağa teklif etmedilermi?
– Yoq teklif etmediler.
– Şartlar qoymadılarmı?
– Yoq, maña iç bir kimse bu kibi şartlar qoymadı. Men firqasız memurdırım.


text:
UNİAN malümatına köre, ücüm vaqtında binanıñ kiriş qapusını yıqtılar, taşlarnen pencerelerni sındırdılar, miting iştirakçileri İdare binasına kirip, Rusiye Federatsiyasınıñ bayrağını tiklediler.
Faaller Lugansk vilâyetinde separatizmde qabaatlanıp yaqalanğan insanlarnı azat etmege talap eteler. Miting iştirakçileri yımırta, taş, şişelerni atıp başladılar. Binanıñ bir tarafından turğan uquq qorçalayıcılar olarnı toqtatıp olamadı.
İdare pencerelerinden suv ve közyaş doğurğan gaz tökülip başladı. Silâ davuşları eşitildi. SBU binasından tuman çıqa. Bina yanına eki acele yardım maşinası keldi, yaralanğan adamlar da bar.
Saat 16:00 Ukraina havfsızlıq hızmeti binasına Lugansk vilâyet devlet memuriyetiniñ reisi Mihail Bolotskih ve Lugansk vilâyetinde İçki işler nazirliginiñ baş idare yolbaşçısı Vladimir Guslavskiy muzakereler keçirmek içün keldiler. «Ukrainskaya pravda» haber agentliginiñ malümatına köre, miting iştirakçilerinden biri bildirdi ki, separatizmde qabaatlanğan altı insan azat etilecek. Böyle bir qararğa faaller ve akimiyet vekilleri keldi eken.


text:
“Rusiya xakimiyäten Naval’nıynı qısqa waqıtta irekkä cibärergä çaqırabız”
G-7 illäreneň tışqı êşlär ministrları bu xaqta urtaq belderü äzerläde
G-7 illäreneň tışqı êşlär ministrları Mäskäw citäkçelegen oppoziśioner Aleksey Naval’nıynı irekkä cibärergä çaqırdı.
Amerika Quşma Ştatları, Kanada, Franśiya, Germaniya , İtaliya , Angliya , Yaponiya häm Awrupa Berlege yuğarı wäkile imzası urın alğan belderüdä Mäskäw xakimiyäte Naval’nıynı saq astına aludağı totışı öçen tänqit’lände.
Belderüdä...
-
-
-
03.10.2022
-
03.10.2022
-
03.10.2022


text:
Oksana Novikova ve ailesi 2014 senesi Aqmescitten Lvivge köçmege mecbur oldı. O, Rusiye bayrağı altında yaşap olamaycağı içün ketkenini ayta. "Qırımdaki rus askerleriniñ közleri cam kibi edi. Bu pek qorqunçlı edi", - dep hatırlay o.
Fevralniñ 24-nde Rusiyeniñ Ukrayinağa keniş mıqyaslı istilâsından soñ Oksananıñ Qırımda yaşağan dostlarından iç biri oña yazmadı. Anası ile ise Rusiye propagandası sebebeinden qonuşuvnı toqtattı. Qırımdan köçip kelgen qadın, büyük cenk onıñ içün beklenilmegen bir şey olmağanını ayta. Oksana, ukrayinler öz toprağını qorumaq kerek olğanını añlağanları içün quvana. Onıñ sözlerine köre, başqa yol yoq.
Oksana şahsiy faciası ve başına kelgen qayğuruvlar, göñüllilik, Lvivde "Qırımlı perepiçka" ve Yaltada furun haneniñ açıluvı aqqında aytıp bere.
Lvivge köçüv
Menim içün bu cenk yañı bir şey degil
– Qırımnıñ işğali vaqtında ilk fikir - men bundan soñ olacaq adiselerde bir saniye bile iştirak etmege istemegenim edi. Sekiz yıl evel, Lvivge köçkenimiz zaman, bizden "Ne içün Lviv?", dep soray ediler. Moskallerden uzaqça, dey edim men. Özüniñ yanında bu adamlarnı - Rusiye arbiylerini köresiñ, közleri cam kibi ve adını bile soramayıp, öldüreceklerni añlaysıñ. Olarğa episi bir. Ve bu qorqunçlı edi. Menim içün bu cenk yañı bir şey degil. Yazıq ki, amma yıllar içinde bütün yüz bergen vaqialar beklenilgen edi. Tarihımız endi 300 yıldan berli böyledir. Yañı bir şey yoq.
Rusiye Lvivge de yetti
Çoq şükür epimiz qoşuldıq, ve bu bizim toprağımız ve biz onı qorçalamaq kerek olğanımıznı añladıq, çünki başqa çaremiz yoq
– Cenk başlamazdan bir qaç afta evel çetel jurnalistler anda-mında yürip başladılar. "Rusiye sizni taqip etemi?", dep sualler bere ediler. Men deyim: o zaman (Qırımnıñ Rusiye tarafından işğali vaqtında – KA) iç kimse küreşmeycegini añlay edim. Eñ kederlisi - cansızlıq közyaşları. Pek pek yaramay is. Men küreşmege alışqan adamım. Lviv soñuna qadar küreşecegini añlay edim. Çoq şükür, tek Lviv degil eken. Çoq şükür epimiz qoşuldıq, ve bu bizim toprağımız ve biz onı qorçalamaq kerek olğanımıznı añladıq, çünki başqa çaremiz yoq. Şimidi kerçekten saylav: biz ya da olar. Amma biz degende, tek Ukrayina degil. Ve bütün dünya şimdi bunı añladı.
Tuvğanlar ve dostlar
–Bu qadar ağır ola bilecegine inanmadım. Sekiz yıl evel ketkenimizde olar (Oksanananıñ ana-babası - muar.) Rusiye televizionını baqmay ediler. Ne içün men ketkenimni añlamay ediler, çünki olar içün er şeyni taşlap ketmek nonsenstir. Bu vaqıt türlü şeyler oldı. Televizordan olmaycaq şeyler baqalar. Belli bir müddet devamında bazı mevzularda qonuşmaymız. Olar babamnen mında kelgen ediler, mında kimse birisini kesmegenini öz közünen körgen ediler. Anda televizordan kösterilgeni aqılğa sığmaycaq şeylerdir. Fevralniñ 24-nden soñ o (Oksananaıñ anası - muar.) bir qaç kün susıp oturdı. Yanvar ayında telefon etip ayttı: sizge o qadar silâ berdiler, kelip bizni atacaqsız? Men anama: Ne deysiñ? Kim qayda kelecek? Men anama yazdım: televizorıñ olğance, qızıñ yoq. O malümatnı iç qabul etmey. Menim adekvat dostlarım bar, amma şimdi olar episi susıp oturalar. Anda kerçekten basqılar, olar qorqalar. Çoqusı Qırımdan ketti, çoqusı ne olacağını bekley.
Göñüllilik
– İş adamları daima birinci olmaq kerekler, nümüne olmaq ve yardım etmek bu normal bir şeydir. Men cebede degilim, aqayım yaşlı ve cebede ondan fayda olmaz, amma qolumızdan kelgenini yapmağa çaremiz bar. Bazılarınıñ imkânları bar, amma bir şey yapmaylar, bazıları aksine. Adamlarğa yardım etkenleri içün minnetdarım. Qaramanlıq tek cebede degil.
Lvivde biznes ve Yaltada yañı işhane
Lvivde üç işhanemiz bar. Nevbetteki Yaltada
– 2014 senesi bir işhaneden başlağan edik, amma o biznes kibi degil, ev kibi edi. Şimdi Lvivde üç işhanemiz bar. Biz balaban olmağan, amma iş içün yarağan öz binamıznı satın aldıq. Em Lvivde, em de başqa yerlerde inkişaf etmege planlarımız bar. Yaqında bir bilbord tiklep qoyacaqmız: "Lvivde üç işhanemiz bar. Nevbetteki Yaltada".
Eger evel Qırımnıñ qaytarılması istiqballeri çoq uzaq olğanını tüşüngen olsam, şimdi bu istiqballayer kerçek olğanını tüşünem. Ve o yaqın zaman olacağını tüşünem. Şunıñ içün anda kerçekten de açıluv plaşlaştıramız.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3f6698iwwkivl.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kremlniñ eski siyasiy mabüsi, qırımlı ukrain rejissöri Oleg Sentsov Avropa parlamentinde Saharov mukâfatı berilgende çıqışta bulunıp, «Putinge inanmamağa» çağırdı, dep bildire Qırım.Aqiqat.
«Şimdi Rusiye ile barışuv, onıñnen muzakereler aqqında çoq laf bar. Men Putinge (Rusiye prezidenti – QA) inanmayım ve sizni de oña inanmamağa çağıram. Rusiye ve Putin mıtlaqa aldatacaqlar. Olar ne Donbasta, ne de Ukrainada barışıq olmasını istey. Bizge tiz çöktirecek olalar. Buña izin bermeycekmiz. Küreştik ve azatlığımız içün soñuna qadar küreşecekmiz», – dedi Sentsov.
Onıñ qayd etkenine köre, Avropa Birliginde çoq dava olsa da, «Ukrainada cenk ketkenini ve er afta ukrain arbiyleri elâk olğanını» unutmamaq kerek.
«Avropada dünyanıñ eñ büyük Avropa optimisti olğan memleket bar. Ukraina. Bizim başqa çaremiz, başqa inkişaf yolumız yoq. Bu memleketniñ yaşav meselesidir. Şu sebepten sizler Putinge başlarımız üstünde dost qolunı uzatmağa istegen er seferinde Ukrainada elâk olğan 13 biñden eri birini, apishanede yatqan, şimdi azaplarğa oğratılğan yüzlernen insanımıznı, apiske alınğan, evlerinde tintüv keçirilgen, balaları babasız qalğan qırımtatarlarnı hatırlañız», – dedi o.
Noyabrniñ 26-nda Sentsovğa Strasburgda keçken sene laureatı olğan Saharov mukâfatı berildi.
Keçken sene Oleg Sentsov Saharov mukâfatınıñ laureatı oldı. Rusiye onı apiste tutqan edi. Onıñ yerine mukâfatını qız qardaşı Natalya Kaplan ve advokatı Dmitriy Dinze alğan ediler.
Saharov mukâfatı 1988 senesi Avropa parlamenti tarafından tasdıqlanğan edi. Mukâfat «dünyada insan aqları oğrunda küreşke isse qoşqan» insanlarğa berile. O, sovet aq qorçalayıcısı ve dissident Andrey Saharovnıñ adını taşıy. Saharov akimiyet tarafından taqip etilgen edi: aq qorçalayıcı faaliyeti sebebinden alim bütün sovet mukâfatlarından marum etilip, 1980 senesi ömür arqadaşı Yelena Bonnernen beraber Moskvadan sürgün etilgen edi.
Qırımlı rejissör Oleg Sentsov ve anarhist Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
Oleg Sentsov Rusiye şimalindeki Labıtnangi şeerinde apiste yatqan edi. Aleksandar Kolçenko ise Uraldaki Kopeysk şeeriniñ koloniyasında bulunğan edi.
Keçken sene Rusiye apishanelerinde tutulğan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etmek talabı ile tutqan 145 künlik açlıqtan soñ Oleg Sentsov «aşamağa yazma şekilde razı oldı». O, bunı «zornen aşatuv telükesi bar olğanından mecburiy adım» dep adlandırdı. Amnesty International zornen aşatuv işkence ola, dep bildirdi. 2018 senesi oktâbrniñ 25-nde Sentsovğa Avropa parlamentiniñ «İfade serbestligi» içün Saharov mukâfatı berildi.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.
2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Sentsov ve Kolçenko Rusiye apishanesinden büyük deñişim neticesinde azat etilgen ediler.


text:
Aqmescitte Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresinde (QMDİ) qırımtatar tili kursları açıldı. QMDİ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, kurslar programması laqırdı alışqanlığınıñ inkişafına ve edebiy qırımtatar tiliniñ sarfınıñ añlaşuvına yönelgendir.
Qırımtatar tilini ögrenmege istegini 70 insan bildirdi. Oquv ketişatından evel olar içün kontrol toplaşuvnı keçirdiler.
«Talebelerniñ çoqusı qırımatatar tilini añlağanlarını bildirdi, amma olarğa qonuşma meydançığı kerektir, fikirlerini serbest añlatmağa ve edebiyatnı qırımtatar tilinde oqumağa isteyler», – denile beyanatta.
Talebeler arasında – balaları ile ana tilinde laf etmege istegen yaş qırımtatar qorantaları da bar.
«Derslerge yazılğanlarnıñ bir 10-15% – ukrain ve ruslardır. Olar öz qırımtatar qomşularını ürmet etip, tillerini ögrenmege isteklerini bildirdiler, olarnı añlamağa ve añlaşmağa isteyler», – deyler QMDİde.
Talebelerni til seviyesi boyunca eki gruppağa böldiler. Dersler aftada eki kere keçirilecek. Programma 4 ay devam etecek, 32 dersniñ olması planlaştırıla.
Leyha maqsadı – qırımtatar tilini rağbetleştirmek ve milleti ve dini farqlı olğan qırımlılarnı ögretmektir.
Evel Herson ve Lvivde bedava qırımtatar tili kursları açıldı.
UNESKO halqara teşkilâtı qırımtatar tilini resmiy şekilde yoq olayatqan tiller sırasına kirsetti.


text:
Qırım tatarlarına yaña status
Törkiyä Qırım tatarların "Törkilär" statusına kertep, daimi yäşäw röxsäte birä başladı
Törkiyä Qırım tatarlarına daimi yäşäw röxsäte birä başladı.
Êçke êşlär ministrlığınıñ İmmigraśiya bülege räislegennän alınğan mäğlümatqa kürä Törkiyä watandaşı bulmağan ber keşeneñ ozaq waqıtqa yäşäw röxsäte alu öçen 8 yıl buyı özleksez räweştä Törkiyädä yäşäw kiräk. 2017 yılnıñ 15 fevral’ könge Migraśiya säyäsäte şurası qararı belän Bolgariya, Gresiya, Axıska häm uyğır törkilärenä älege şart quyılmıy.
Bu qısada İmmigraśiya bülege räislege Qırım tatarlarına bireläçäk yaña status belän bäyle êşçänleklären tämamladı. Axıska, uyğır, Bolgariya häm Greśiya törkiläre kebek Qırım tatarları da “Törkilär” statusına kertelde.
Şulay itep Qırım tatarları da Törkiyädä daimi yäşäw röxsäte bu aydan başlap ala başlayaçaq.
Räislek mäğlümatlarına qarağanda Törkiyädäge çit il keşeläreneñ barı tik 5%ında ğına ozın yäşäw röxsäte bar, törkilärneñ 75%ı isä ozın yäşäw röxsäten aldı.
Bügengä qadär 57 meñ 56 Bolgariya, Greśiya, uyğır häm axıska törkiyenä ozın yäşäw röxsäte birelde.
Törkiyä Rusiyä-Ukraina suğışı çıqqannan soñ 4296 törkigä yärdäm kürsätte. Bu qısada 409ı Qırım tatarı häm 2395e axıska törkiye bulğan barlığı 2804 keşe 5 vilayät’täge üzäklärdä tora.
Üzäklärdä mediśina häm psixologik yärdäm kürsätelä. Balalarğa belem birelä, çaralar oyıştırıla.


text:
Ukraina Yuqar Radası «Köçip kelgenlerniñ aq-uquqları ve serbestligine riayet etüv kefaletlerini quvetleştirecek Ukrainanıñ bazı qanunlarına deñişmeler kirsetilüvi aqqında» qanun leyhasını birinci oquvda qabul etti.
Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiy dedi ki, bu deñişmeler köçip kelgenler içün kâğıt işlerini qolaylaştıra.
«Kirsetilgen deñişmelerniñ vazifesi – memleket içinde köçip kelgenler içün kâğıt işlerini qolaylarştırmaq ve tezleştirmek. İş tapılmasını qolaylaştırmaq, işsiz statusını almaq, vesiqalarnı ğayrıdan tiklemek ve il.», – dep qayd ete Logvinskiy.
Vesiqa köçip kelgenlerge vesiqanı aluv tedbirlerini qolaylaştırmağa, yaşağan yerini qayd etmemege, cedvelge aluv vesiqalarını lâğu etmege teklif ete.
Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ soñki malümatlarına köre, Donbass ve Qırımdan köçip kelgen insanlarnıñ sayısı 1 million 290 biñ insannı teşkil etti. Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev bildirdi ki, Qırım işğali devamında 35 biñ kişi Qırımnı terk etti, olardan yarısı – qırımtatarlardır.


text:
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Plakatlarda ukrain cemiyetine rusiye hakimiyetiniñ artıq muntazam şekilde yüz bergen cinayetlerni numayış etile. Dünya 1944 senesi qırımtatar sürgünligini takbih etmedi ve cezasız qalğan cinayet yañılarğa yol açtı. Al-azırda Rusiye ukrain halqınıñ genotsıdını kerçekleştire.
Yazıq ki, 78 yıl keçkenine baqmadan tarih tekrarlana. RF ukrain halqını yoq etmege tırışıp, Sovet hakimiyetiniñ siyasetini devam ete. RF kütleviy şekilde öldüre, qadınlarğa qarşı tecavuz ve şiddet köstere, balalarnı qaçıra, ukrainlerni Rusiye topraqlarına köçüre, evlerini ise darma-dağın qaldıra, tıpqı 1944 senesi sovet hakimiyeti yapqanı kibi.
1944 senesi Qırımdan 238 500 adam sürgün etildi, olardan 46,2% elãk oldı. Bir çoq insan öz vatanında yaşamaq imkãnından mahrum qaldırıldı. Şimdi ise Rusiye Ukrainağa qarşı cenk başladı. BMT(OON) malümatlarına köre, rusiye askerleri 3540 adamnı öldürdiler. 1 mln 185 biñ ukrain vatandaşı RF territoriyasına köçürilgen. Çetelge ise 5.5 mln ukrain ketken.
Biz bunu toqtatmalımız.
Fotoda İvano-Frankovsk şehrinde yerleştirilgen plakatlarnı köre bilesiz. Bu resimler sayesinde şeher sakinleri 1944 senesi ve 2022 senesi künümizde yüz bergen facialı vaqialar haqqında ögrene bilecekler.
1944 senesi genotsidi, tıpqı 2022 senesi ukrain halqınıñ genotsidi kibi bütün dünya tarafından tekbih etilmeli.
Plakatlar QRM, #LIBERATECRIMEA halqara areketi ve ukrain ressamı Andrey Yermolenko tarafından işlep çıqarıldı.
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Ukrainada noyabrniñ 24-nde «Çıraq yaq» aktsiyası keçirilecek. Kyiv saatine köre saat 16:00-da ukrain halqınıñ Ğolodomor-genotsidiniñ qurbanları sükünet daqqası ile añılacaq, dep bildire Radio Svoboda.
Elâk olğan ukrainalılarnı añmağa istegenler pencere pervazında çıraq yaqa bile, dep hatırlata Ukraina milliy hatıra institutı.
İnformatsion kampaniyasında #Golodomor85, #Holodomor85 heştegleri ve «Unutmadıq! Küçlümiz!», «Ukraina unutmadı! Dünya bile» şiarları qullanıla.
Sentâbrniñ 1-nde Kyivde 85 kün devamında dünyanıñ 85 köşesinde keçirilgen «Hatıra çırağını yaq» halqara aktsiyası başlağan edi.
Aktsiyanıñ teşebbüsçisi Dünya ukrainalılar kongressi ola, Ukraina Tış işler nazirligi, Ukraina milliy hatıra institutı ve «Ğolodomor qurbanlarınıñ abidesi» milliy müzeyi oña qoltuttı.
Ukraina milliy hatıra institutı noyabrniñ 24-ne elâk olğanlarnı sayğı ile añmağa çağırğan levhanı aydınlattı.
Video Young & Hungry Production tarafından Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ yardımınen, Ukraina Silâlı quvetleri Baş ştabı ve Qurtulış areketiniñ tedqiqat merkeziniñ iştiraki ile çıqarıldı.


text:
Nahçevanda internet täêmin iteläçäk
Azärbaycannıñ Nahçevan üzidaräle cömhüriyätendä qorılğan “NaxTel” (NAH TEL) 4 G GSM operatorlarnıñ sanaq programmalarınıñ asqorılması törek firmaları tarafınnan yasalğan.
Azärbaycannıñ Nahçevan üzidaräle cömhüriyätendä qorılğan “NaxTel” (NAH TEL) 4 G GSM operatorlarnıñ sanaq programmalarınıñ asqorılması törek firmaları tarafınnan yasalğan.
Telefon operatorınıñ açılışında Nahçevan mäcles başlığı Vasif Talibov da qatnaşqan.
Yaña xezmätkä täqdim itelgän sistema belän töbäkneñ 98%tına internet täêmin iteläçäk.
GSM proyektınıñ uñışlı tämamlanuı belän töbäktä sanaq programması häm cixazlandıru bularaq yuğarı däräcäle texnologiyägä iyä bulğan.
Un million dollarğa yaqın investiśiya yasalğan proyekt belän berençe êtapta Nahçevanğa soñınnan Azärbaycannıñ başqa töbäklärgä häm tirä-yaqtağı illärgä GSM xezmäte täqdim iteläçäk.
Bäyläneşle xäbärlär
Azärbaycan-Ärmänstan ministrları oçraştı
Azärbaycan tışqı êşlär ministrı Cäyhun Bäyrämov häm Ärmänstan tışqı êşlär ministrı Ararat Mirzoyan illäre arasında tınıçlıq kileşüeneñ şartların söyläşü öçen oçraştı
Qırımda oçqıçta şartlaw
Aêroportka töşep utırırğan waqıtta ber oçqıçtağı xärbi kirä-yaraqlar şartlağan
“Bez Azärbaycan häm Türkiyä belän kileşügä qul quyarğa tiyış”
Ärmänstannıñ berençe Däwlät başlığı Levon Ter-Petrosyan, ileneñ awır häm qatlawlı qararlarnıñ kötüen belderep: “Azärbaycan häm Türkiyä belän kileşügä qul quyarğa tiyışbez”, - dide


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Türkiyeniñ Qırımnıñ işğaline ve Rusiyeniñ Ukrainanıñ topraq bütünligine zarar ketirgen diger adımlarına munasebetiniñ deñiştirilmesi aqqında "laf ola bilmez" dedi. Bunı o Türkiye KHV ayttı, dep haber ete "Anadolu".
"Ümüt etem ki, Rusiye Ukrainağa qarşı silâ qullanmaz. Çünki böyle bir adım ne Rusiye, ne de bizim bölgemiz içün ratsional adım olmaz. Bunı añlap ve mesüliyetli bir regional memleket olaraq, kerginlikniñ silâlı çatışmağa çevirilmesine yol bermemek içün kerekli çareler körmege azır olğanımıznı bildiremiz", - dedi o.
Erdoğan Rusiye prezidenti Vladimir Putinni onıñle eki taraflı körüşüv keçirmek içün Türkiyege davet etti. Türkiye prezidenti Putinden bu davetke şimdilik cevap daa almağan.
Bundan ğayrı, Erdoğan eki memleket arasındaki añlaşamamazlıqnı tınç yolnen çezmek içün Ankaranıñ Rusiye ve Ukraina devlet başları arasında körüşüv keçirmege azır olğanını bir daa bildirdi.
Daa evel, Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğan «Putin ile yapqan er körüşüvde» «Türkiyeniñ Qırımnıñ işğaline qarşı olğanını» ayta, dep bildirdi. Bu aqta Türkiye lideri Arnavutlıq ziyareti vaqtında jurnalistlerge ayttı, dep bildire «Anadolu» haber agentligi.
2021 senesi Birleşken Milletlerde Türkiye prezidenti memleketiniñ Qırım ilhaqını tanımağanını tekrarladı. Kreml, Erdoğannıñ Qırım lafları onıñ Rusiye ziyaretine tesir etmeycek, dep bildirgen edi.
Erdoğan, Türkiye «Rusiye ve Ukraina munasebetleriniñ kerginleşüvini toqtatmaq içün issesini qoşmağa azır», dep bildirgen edi.
2021 senesi noyabrniñ 26-nda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Kyiv Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan vastasınen Vladimir Putinge Ukraina azat etilüvini beklegen ukrainalı siyasiy mabüslerniñ cedvelini berdi, dep bildirdi. Kreml Zelenskıynıñ aytqanlarını tefsir etmedi.


text:
Mayısnıñ 4-nde Rusiye ordusı eki raketanen Dniproğa ücüm etti. Bu aqta Dnipropetrovsk vilâyetindeki Ukraina Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetiniñ matbuat kâtibi Darya Tsurkan brifingde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, birinci raketanı ava mudafaa quvetleri tüşürdi, ekincisi demiryollarına tüşti.
«Ne yazıq ki, demiryolları, idariy korpus ve alâqa hatları zarar kördi. Tren areketi toqtatıldı», – dep ayttı o.
Ölgen ve yaralanğanlar yoq.
Ücümden soñ internette, şu cümleden Rusiye saifelerinde, raketa tüşken vaqıtnıñ videosı peyda oldı.
Ukraina telükesizlik hızmeti Ukraina Ceza kodeksiniñ 111-inci maddesine istinaden «Devlet hainliginen bağlı cinayetlerni qayd etüv» tahqiqatını başlattı.
Mayısnıñ 4-nde Rusiye ordusı Dnipropetrovsk vilâyetiniñ Sinelnikovskiy rayonına «Gradlardan» ateş açtı. Raketalar eki köyge tüşip, bir qaç on evni viran etti. Anda kimse yoq edi.


text:
Zilant
Zilant (Zur yılan süzennän çıqqan) - tatar riwäyätlärendä äkiättäge ajdaha.
Ğädättä tac belän, qoş ayaqlı, qanatlı, yılan qoyrıqlı ajdaha bularaq surätlänä.
Borınğı riwäyätlär
Berençe riwäyät buyınça Qazan kirmäne salınğannan soñ şähär yanında urnaşqan tawda qanatlı ajdaha häm anıñ yılan ğäskäre torğan häm zur zıyan qalağa kitergän. Ber batır ajdahağa qarşı suğışqa kergän, Zilant yäşägän urınnı yandırğan häm näticädä zur yılannar üterelgän, läkin Zilant tawdan oçıp kitkänçe yegetne bik yaralağan. Berençe yurama buyınça batır Zilantnıñ başın kiskän, ikençe yuramada Zilant ajdaha qaçıp kitkäç älegä dä Qazan östendä oça häm tönlä Qaban külennän su eçä, qayçaqta Qaban töşenä çuma häm saqsız qoyınuçılarnı Qaban töşenä tarta.
Başqa riwäyättä Zilant ajdaha öç burıçnı başqarğan: uñış cıyğan, çiklär saqlağan häm keşelärne yaqlağan.
Borınğı riwäyättä taswirlanğan Zilant istälegenä Qazan şähärendä Zilant tawı atalğan.
Öçençe riwäyät buyınça Zilant tawınnan kitkännän soñ Zilant ajdaha Qaban küleneñ töşendä yäşi häm xannarnıñ xäzinäsen saqlıy. Yaxşı saqlıy, küp omtılışlarğa qaramastan berkem Qazan xannarı xäzinälären taba almıy.
Tarixi bilgelär
Qazan xannarı Zilant ajdaha yözen xan möherendä surätlilär. Qazan xanlığı bayrağında Zilant ta surätlängän bulğan.
1781 yıldan Zilant Qazan gubernası gerbında surätlänä.
Şulay uq Zilant Rusiä İmperiäse gerbına kertelgän.
Zilant Qazan şähäreneñ gerbında surätlänä, şulay uq qayber başqa qalalarnıñ gerblarında da surätlänä (Tatarstanda, Kaşira).
Zilant - Rubin futbol taqımınıñ bilgese.
Zilant - fentezi festivaleneñ "Zilantkon" töp simvolı.
Gerblar
Miğmariättä
Qazan miğmariätendä Zilant yış surätlänä: ayıruça 2005 yılda açılğan "Qazan" fontanında.
Kreml stantsiäseneñ küreneşe
Ädäbiät
Sıltamalar
- KaзaHckиe ЗилaHTы, 2016 (Küreneşlär: [1], [2], [3], [4])


text:
Amerikalı senator-cumhuriyetçi John McCain prezident Vladimir Putinni dünya barışığı içün IŞİD («İslâm devleti») ekstremistik teşkilâtındandan ziyade telüke teşkil etmekte dep ayttı.Bu aqta o, salı künü Avstraliyanı ziyaret etken vaqıtta bergen intervyusında söz yürsetti.
McCain Rusiye ABD keçken prezident saylâvlarına qarışqanında qabaatlanğanı içün, Senat sanktsiyalarını daa ziyade küçlendirir dep ümit ete. Onıñ aytqanına köre Rusiye, Birleşken Devletler «qarşısına çıqqan eñ büyük musibettir», dep saya.
McCain – Kremlnen beraber şahsen Vladimir Putinni eñ eski tenqitçisi olıp kele. Keçken mayıs ayında, ABD prezidenti Donald Trumpnıñ Rusiye MİDiniñ yolbaşçısı Sergey Lavrovnen yapqan körüşüvi izaatlar eken, senator soñkisini Putinniñ «Aleppodaki hastahanelerni bombalağan, Ukrainağa bastırıp kirgen ve Qırımnı çekip almağa istegen» «marionetkası» dep adlandırğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
NATO Rusiye Tış işler naziriniñ muavini Aleksandr Gruşkonıñ işbirligini tamamen toqtatuv aqqında beyanatını red ete. Bu aqta NATO matbuat kâtibi Oana Lungescunıñ beyanatında aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«NATOnıñ fikri deñişmedi. Şimaliy Atlantik alyans Rusiyege nisbeten eki vektorlı yanaşuvğa riayet ete: ciddiy dialognıñ saqlap qaluvında küçlü tutuv ve mudafaa», – dep qayd etti Lungescu.
Onıñ hatırlatqanına köre, 2014 senesi mart ayında Alyans Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı yapqan istilâsı sebebinden Moskva ile ameliy işbirligini toqtattı, faqat «siyasiy ve arbiy dialog içün kanallarnı saqlap qaldı».
Rusiye Tış işler naziriniñ muavini Aleksandr Gruşko Rusiye ve NATO arasındaki arbiy ve vatandaş meseleleri işbirligi «tamamen toqtatıldı», dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Şimaliy Atlantik alyans qabaatlı ola, çünki Moskva ile munasebetlerinde «müsbet kün tertibinden vazgeçti».
NATO ittifaqı 2014 senesi Qırım işğalinden soñ Rusiye ile bağlarını toqtatıp, Ukraina şarqında arbiy areketler başlattı.


text:
Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenki sebebinden 1480 silâsız adam öldi, 2195 yaralandı. Bu malümatnı aprelniñ 4-nde BMT insan aqları Yuqarı komissarınıñ ofisi yayınladı.
"Silâsız adamlar arasında qayd etilgen ölümlerniñ ekseriyetine keñiş tesir saasına malik patlayıdıj silâlarınıñ qullanuvı sebep oldı", - dep yazıla bildirmede.
Aynı zamanda, BMT-da kerçek raqam daa çoq olğanını tüşüneler. Çünki arbiy areketler devam etken bir çoq yerden malümat keç kele. Bular Mariupol ve Volnovaha (Donetsk vilâyeti), İzüm (Harkiv vilâyeti), Popasna (Lugansk vilâyeti) ve Borodânka (Kıyiv vilâyeti).
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Usı jıldıń 22-25-iyun kúnleri Ferǵana wálayatı, Ferǵana mámleketlik universiteti quramındaǵı Repressiya qurbanların eslew mámleketlik muzeyinde ótkerilgen «Jańa Ózbekstanda repressiya dáwiriniń úyreniliwi hám sheyitler esteligin máńgilestiriw: jetiskenlikler, mashqalalar atamasındaǵı respublikalıq ilimiy ámeliy ánjuman»ǵa Qaraqalpaq mámleketlik universiteti quramındaǵı Repressiya qurbanların eslew muzeyi direktorı A.Qudiyarov «Qaraqalpaq Mámleketlik universiteti quramındaǵı Repressiya qurbanların eslew muzeyin rawajlandırıw”, t.i.d. A.Djumashev «1933-jıllardaǵı Qaraqalpaqstan tariyxındaǵı siyasiy krizis», muzey direktorı A.Qudiyarov muzey ilimiy xızmetkeri A.Alimbetov «Seyfulǵabit Majidov dáslepki qaraqalpaq álipbesi avtorı» atamasındaǵı dokladları menen qatnasıp qayttı.
Ánjuman barısında muzey direktorı A.Qudiyarov Ferǵana mámlektlik universiteti muzeyine hám universitettiń málemleme resurs orayına qaraqalpaq tilinde shıqqan kitap hám jurnallardı sawǵa etti. Bunnan soń, Ózbekstan Respublikası wálayatları, Qaraqalpaqstan Respublikası hám Tashkent qalasındaǵı repressiya qurbanların eslew mámleketlik muzeyleri direktorları keńesi májlisi ótkerilip, bunda repressiya qurbanları boyınsha tayarlanıp atırǵan estelik kitabı, muzey eksponatların hújjetlestiriw boyınsha bahalı kórsetpeler berildi, ánjumannıń ekinshi kúni Ferǵana mámleketlik universiteti quramındaǵı Repressiya qurbanların eslew mámleketlik muzeyi eksponatları menen tanıstı, Ferǵana wálayatındaǵı tariyxıy orınlarǵa, wálayattaǵı belgili ónermentshilik orınlarına sayaxatlar shólkemlestirildi.
Ferǵana wálayatı, Ferǵana mámleketlik universiteti quramındaǵı Repressiya qurbanların eslew mámleketlik muzeyinde ótkerilgen respublikalıq ilimiy ámeliy ánjumanǵa qatnasıwǵa úlken járdem kórsetip qollap quwatlaǵanı ushın universitet rektoratına úlken minnetdarshılıq bildiremiz.
Amina Mambetkarimova,
muzey xızmetkeri.


text:
Ukraina ve Rusiye arasında munaqaşa yalıñız rus ordusınıñ Ukraina topraqlarından tam şekilde çıqarılmasından soñ bitecek. Bunı Ukraina TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba brifing vaqtında bildirdi.
"Bu çatışma, soñki rus askeri Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı bölgelerini, işğal etilgen Qırım ve Aqyar şeerini terk etken soñ bitecek", - dedi Kuleba.
Öz nevbetinde ABD devlet kâtibi Entoni Blinken bildirdi ki, onıñ Kyivge ziyareti "Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine deñişmez destek demektir.
"Qayd ettim ki, Ukraina aqqında Ukrainasız iç bir şey. Ukrainanıñ vaziyetniñ tınç çezilmesi tarafdarı olğanını alğışlayım ve Rusiyeni diplomatiyanı ögge doğru yekâne mümkün yol kibi saymağa çağıram", - dedi Blinken.
Yanvarnıñ 19-nda Entoni Blinken Ukrainağa kelip çıqtı. Yanvarnıñ 20-nde devlet kâtibi Berlinge ketecek, yanvarnıñ 21-nde Rusiye TİN başı Sergey Lavrov ile Jenevada körüşecek.
Küzde kütleviy haber vastaları istihbaratnıñ malümatına esaslanıp, Ukraina sıñırında Rusiye ordusı toplana, dep bildirdi. ABD ve Ğarp memleketleri Moskva silâlı ücüm azırlay, dep tahmin etti. Kreml bu laflarnı inkâr etip, ABD ve NATOdan telükesizlik kefaletlerini talap etti – hususan, NATOnı şarqqa kenişletmemek ve eski sovet cumhuriyetlerini arbiy ittifaqnıñ yañı azaları sırasına almamaq.


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Büyük Briatniya baş naziri vazifesini terk etken Boris Johnsonğa yardım ve işbirlik içün teşekkür etti ve ükümetniñ yañı yolbaşçsı Liz Truss ile de işbirlik beklegenini bildirdi.
"Bugün Büyük Britaniya baş naziri ve halqımıznıñ yaqın dostu Boris Johnson itifağa çıqa. Amma inanam ki, o, siyasiy faaliyetini terk etmeycek ve Ukrayin, Britaniya ve bütün düânda azatlıqnıñ mudafaasını desteklemege devam etecek... Bugün men bütün Ukraiyna halqı adından Boriske teşekkür ettim, eminim ki bu kerçekten de, bir çoq ukrayinniñ adından. Artıq Boris ile işbirligimizni yañı statusta devam ettirmekni sabırsızlıqnen bekleyim", - dedi Zelenskıy.
Volodımır Zelenskıy Büyük Britaniya ükümetiniñ yañı yolbaşçısı Liz Truss ile işbirlik beklegenini qayd etti.
"Ukrayinada onı pek yahşı bilemiz - o, daima Avropa siyasetiniñ eyi tarafında oldı. Men inanam ki, biz birlikte halqlarımıznı qorumaq ve Rusiyeniñ bütün bozucı ıntıluvlarını berbat etmek içün daa çoq şey ete bilecekmiz. Esası, birligimizni saqlamaq ve bu mıtlaqa olacaq", - dep qoştı devlet başı.
Sentâbrniñ 5-nde Büyük Britanâi TİN yolbaşçısı Liz Truss ükümran Konservativ fırqanıñ yañı yolbaşçısı ve memleketniñ baş naziri oldı.
Liz Truss baş nazir vazifesinde onıñ ilk telefon etecek şahs Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy olacağını vade etken edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiyeniñ Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) Qırımdaki «Pravıy sektor» bölügini terroristik teşkilât olaraq tanıdı. Teşkilât FSB saytında derc etilgen cedvelde mevcut.
İşbu cedvelde – 23 teşkilât. FSB malümatına köre, Moskva şeer şurasınıñ «Pravıy sektor» teşkilâtınıñ Qırımdaki bölügini terroristik teşkilât olaraq tanımaq qararı keçken sene dekabr 30-da işke tüşürildi.
2014 senesi küzde Rusiyeniñ Yüksek mahkemesi «Pravıy sektornı» ekstremistik teşkilât olaraq tanıdı.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti.


text:
LifeNews Rusiye telekanalı mayıs 27 künü öz saytında şimdi Qırım prokurorı olğan Natalya Poklonskaya aqqında serialnıñ çıqarılması başlanğanı aqta haberni aşkâr ettiler.
«Birinci çeküv künü Moskva şeeri Presnenskiy mahkemesinde keçti. Mında iş adamı üzerinde mahkeme ketişatını çıqarğan ediler. Belli ki, iyünde serialnı Qırım Cumhuriyeti ve Qırımda çıqaracaqlar», – denile beyantta.
Rusiye matbuat vastalarınıñ bildirüvine köre, serialnıñ iş serlevası «Qırım Sakurası», Qırım prokurorınıñ ayatı aqqında tarif ete. İçtimaiy ağlarda sanki serialnıñ çıqaruv meydançığından fotolar peyda ola.
Poklonskaya ve serialnıñ müellifinden şimdilik iç bir resmiy cevap yoq.
Evel Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov Poklonskayanı «Qırımnıñ yüzü» olaraq adladı.


text:
Säuir ayınıñ 13 jwldızında Əl-Farabi atındağı Qazaq Wlttıq universitetiniñ Əl-Farabi ğılımi kitaphanasında «Mağripa Jılqıbaeva - Altın adamnıñ kümis zerenşedegi 26 tañbasınıñ qwpiyasın aşqan ğalım» dep atalatın döñgelek üstel-konferenciya ötti. JOO men ğılımi instituttardıñ professor-oqıtuşıları qatısqan alqalı jiında ğalımnıñ «Altın adamnıñ amanatı», «Altın adamnıñ mwrası» jäne «Qwpiya küşter qwdireti» dep atalatın kitaptarı turalı bayandamalar jasaldı.
Mağripa Jılqıbaeva - kvanttıq fizika arqılı älemde twñğış ret Esik qorğandağı Altın adam mwrası boyınşa proto däuirdegi alğaşqı adamzat tiliniñ rasşifrovkasın jasağan jaratılıstanuşı ğalım. Altın adamdardıñ Planetalıq deñgeydegi erekşeligin zertteu arqılı Saq qorğandar men Kök Türik piramidalarınıñ qwpiyasın aşqan qazaqtan şıqqan twñğış oqımıstı.
Esik qorğanınan tabılğan Altın adam jazuların zertteuşiler bwğan deyin de bolğan. Biraq kümis zerenşege bederlengen 26 tañbanıñ älemdik deñgeydegi mañızı zor mwra ekendigin ğılımi twrğıda däleldegen ğalım bireu. Ol – Mağripa Jılqıbaeva. Altın adam tañbaların 30 jıl zerttep, qwpiyasın fizika-matematikalıq ädispen aşqan älemdegi twñğış fizik. Şaranı jürgizgen qalamger Bolat Şarahımbay osı turalı keñinen tolğadı.
Esik qorğanınan tabılğan Altın adamnıñ qwpiyasın aşu üşin ğalım otız jıl uaqıtın sarp etkendigin, adamzat balası üşin asa qwndı mälimetterdiñ bärin Altın adamnıñ janınan şıqqan kümis zerenşedegi jazudan alğanın, köne jazudıñ sırın aşuda mwnşama köp ğılımi täsilderdi bir ortağa jwmıldırıp zertteu amaldarı oğan deyin bir de bir ret täjiribeden ötpegendigin atap ayttı. «Mağripa Jılqıbaeva jazudıñ qwpiyasın fizikalıq-matematikalıq ädispen tereñ zerttep, oqığan älemdegi twñğış ğalım bolatını sol sebepten» dedi Bolat Jwmınwlı.
Jiında ğalım eñbekterin bilim beru ürdisine engizu mäseleleri de talqılandı. Tarih päniniñ mwğalimi Aziza Oñğarbaeva Jambıl atındağı orta mektebinde aşılğan Mağripa Jılqıbaeva atındağı ğılımi muzeyi ayasında jürgizilgen tanımdıq is-şaralardıñ jwmısı turalı bayandama jasadı. 2020 jıldıñ 15 qazan küni aşılğan muzey-kabinette ğalımnıñ kitaptarı, twtınğan jeke zattarı qoyılğan. Juırda Mağripa Şöjeğwlqızınıñ düniege kelgen künine oray 5-10 sınıp oquşıları arasında «Altın adam mwrasın arqalağan ğalım» dep atalatın konferenciya ötkizildi. Sonday-aq osı mekteptiñ oquşıları Mağripa Jılqıbaevanıñ zertteu eñbekteriniñ tarihi mañızı» taqırıbı ayasında oblıstıq, respublikalıq olimpiada, bayqaularğa qatısuda. Juırda oquşılarğa arnap «Altın adamnıñ amanatın arqalağan – Mağripa Şöjeğwlqızı» degen taqırıpta döñgelek üstel wyımdastırılğan.
Mağripa Jılqıbaeva – Älemde twñğış ret ejelgi däuirden jetken qwpiya jazu ülgilerin, tañbalardı keñistik boyınşa oqudıñ ədisin tapqan zertteuşi. Petroglifterdi, köne zaman jädigerlerindegi şifrlı jazulardı kvanttıq optikanıñ kömegimen oqu ədisi – Mağripa Jılqıbaevanıñ ədisi bolıp tabıladı. 1989 jıldan ömiriniñ soñına deyin Altın adamnıñ kümis zerenşesindegi 26 tañbasın optika ilimi arqılı zertteumen aynalısqan ğalım elimizdegi jäne şet elderdegi 1000-nan astam jartas jazularınıñ, köne kalligrafiyalıq suretterdiñ de şifrın aşqan.
Jiında söz alğan «Esik» memlekettik tarihi-mädeni muzey-qorığınıñ ağa ğılımi qızmetkeri Aytqwl Hamit artına mol mwra qaldırğan Mağripa Jılqıbaeva eñbekteriniñ elimiz üşin erekşe ekendigin atap ötti. Sonday-aq professor Gülziya Pirälieva (M.Äuezov atındağı Ädebiet jäne öner institutı), A.Baytwrsınov atındağı Til bilimi institutınıñ ğılımi qızmetkeri, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı Güljihan Köbdenova Altın adam mwrasına ömirin arnağan ğalım eñbekteriniñ ğılımi mañızdılığına toqtaldı. «Qazaqstan däuiri» gazetiniñ bas redaktorı Ertay Ayğaliwlı kezinde Mağripa Şöjeğwlqızımen kezdeskende estigen tarihi-tanımdıq äñgimelerin eske alıp, estelikterimen bölisti. Qalamger Kädirbek Qwnıpiyawlı el-jer tarihın tanuda ğalım eñbekterin zerdelep oqu qajettigin ayttı. Şara barısında Mağripa Şöjeğwlqızınıñ ğılımi mwrasına arnalğan körme ötkizildi.
Almatı qalası
Qalamqas Bisenğaliqızı


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ yolbaşçısı Andriy Parubiy qırımlılarğa muracaat eterek, Ukraina akimiyeti ilhaq etilgen yarımadanıñ sakinlerini unutmağanı ve olar «özüniñ büyük ukrain qorantasına qaytacağı» aqqında beyan etti.
Bu aqta o, dekabrniñ 6-nda Ukraina Yuqarı Radasında qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı oturışuvda söz yürsetti.
«Ürmetli Qırım sakinleri, biz sizlernen berabermiz, sizlerni unutmaymız ve men Qırım Ukrainağa ait olğanı içün o evine, büyük ukrain qorantasına qaytacağından eminim», – dedi Parubiy.
Onıñ sözlerine köre, «Qırımnıñ 1918 yıldaki ilhaqınen zemaneviy ilhaqı arasında iç bir farq yoq».
«O devirdeki ve zemaneviy ilhaq – qorqu, terror ve qorqızuvdır. Ukrainler ve qırımtatarları taqip altında. O devirde işğalciler qırımtatar halqınıñ Qurultayını dağıtqan olsa, şimdi – qırımtatar Meclisini dağıta. Ukrain askerleri o devirde yani 1918 senesi azat etken kibi, bizler Qırımnı şimdide azat etecekmiz», – dep söyledi Parubiy.
Dekabrniñ 6-nda Ukraina Yuqarı Radasında qırımtatar halqı Birinci Qurultayınıñ 100-yıllığına bağışlanğan tantanalı oturışuv ötkerile.
Daa evel Ukraina informatsion siyaset nazirligi ealige Qurultay ne olğanı ve qırımtatar milliy areketi içün onıñ tarihiy emiyeti aqqında ikâye etmek maqsadınen media kampaniyası başlatqan edi.
Qırımtatar halqınıñ Qurultayı - bir milliy qurultay olaraq, qırımtatar halqınıñ yüksek temsiliy organı sayıılmaqta.
1917 senesi dekabr ayında qırımtatar halqınıñ Qurultayı mavı tüstesi milliy bayrağını, Qırım hanlarınıñ taraqlı altın tamğa şeklindeki tuğrası ve milliy gimnini tasdıqlağan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Ukraina vatandaşları Rusiyede bulunuv müddetini 180 künge qadar arttıra bileler, dep bildirdi Federal migratsion hızmetiniñ yolbaşçısı Konstantin Romodanovskiy, haber ete İnterfaks.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina şarqında zıddiyet artsa, Ukraina vatandaşlarınıñ aman-aman 500 biñi Rusiyede qaçaq statusı ve vaqtınca sığınaq soray bile.
O, bildirdi ki, 30 biñden ziyade Ukraina vatandaşı Rusiye Federal migratsion hızmetine qaçaq statusı ya da vaqtınca sığınaq almaq içün muracaat etti.
Ukrainada bu malümatnı red eteler. Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, iç bir Ukraina vatandaşı Rusiyede qaçaq statusını almaq niyeti bar olğanını bildirmedi.
2014 senesi yanvarniñ 1-den başlap vizasız memleketler vatandaşlarınen bağlı migratsion qanunlarınıñ yañı deñişmeleri işke tüşürildi. Endiden soñ Rusiye ile vizasız añlaşmalar tizilgen memleketlerniñ (olarnıñ sırasına Ukraina da kire) vatandaşları Rusiye Federatsiyasında 3 ay devamında buluna bileler, soñra ise 3 ayğa Rusiyeni terk etmek kerekler. Bulunuv müddetini arttırmaq içün çetel vatandaşı ruhset vesiqasını (iş patenti, iş ruhseti, vaqtınca yaşav ruhseti, yaşav ruhseti ve il.) almalı.


text:
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı makemesi mart 11 künü keçirilgen oturışınıñ neticesinde, «fevral 26» işiniñ mabüsleri Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencinini apiste aprel 11 kününe qadar qaldırmağa qarar aldı. Bu aqta qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısı muavini Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov bildirdi.
«Makeme qararı ile Çiygoz, Asanov ve Degermenci apiste 11.04.16 qadar qalacaqlar», - dep yazdı twitterde o.
Cuma künü makeme oturışında Ahtem Çiygoz makeme eyyetine kirgen bütün taqımğa çıqarma ilân etti.
Bundan evel Rusiye advokatı Nikolay Polozov Rusiye Baş prokuraturasına Çiygoznıñ Aqmescit SİZOsında qanunsız tutılması boyunca muracaat yazdı. Delil olaraq, yanvar 25 künü Qırım Yuqarı Makemesinen çıqarılğan qararına köre, Ahtem Çiygoz ve «fevral 26» işiniñ başqa faaleriniñ apiste tutılması müddeti mart 9 künü 00:00 saatte bitkenini ketirdi.
Öz arizasında advokat Çiygoznıñ apis etüv vaqıtını üç künge uzatqan Kreml nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makeme makemecisi Galina Redkonı mesülietke çekmege talap etti.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. Aqmescit SİZOsında yatqan Ahtem Çiygoz da bu iş ile qabaatlana. Mahkümler qabaatını tanımayıp, iş siyasiy sebeplerden açılğanını tüşüneler.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Rusiyede «Memorial» uquq qorçalayıcı merkezi «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri, apiste yatqan – Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci siyasiy mabus olaraq tanıdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin cezalarğa oğrağan rusiyelilerge kâr aqqında esap bermemege ve Rusiyede hususiy allarda bergi ödememege imkân bergen qanunnı imzaladı. Qanun 2014 senesi yanvar 1-den itibaren işletile.
«Yedinaya Rossiya» deputatı Andrey Makarov azırlağan Bergi kodeksiniñ deñişmelerine Rusiye Devlet duması üçünci oquvda qoltutqan edi. Qanun çetelde biznes ya da mal-mülki olğan ve sanktsiyalarğa oğrağan rusiyelilerge Rusiyeniñ bergi rezidenti olmamağa izin bere. Mart 29-da Federatsiya Şurası qanun leyhasına qoltuttı.
Amerikanıñ sanktsiyalar cedvelinde 56 rusiyeli bar, Avropanıñ cedvelinde – Rusiye ve Ukrainanıñ 157 vatandaşı. Olarnıñ Qırım işğali ve Ukraina şarqındaki separatistlerge qoltutuvda rolü qayd etile. Olarnıñ arasında prezident Putinniñ yaqın arqadaşları sayılğan iş adamları Roman ve Arkadiy Rotenbergler, Gennadiy Timçenko bar.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov 2016 senesiniñ eñ istiqbal yetekçileri sırasına kirdi. İşbu neticeni Rusiyeniñ içtimaiy-iqtisadiy ve siyasiy taqiqat institutı çıqardı.
Cumhuriyet başı cedvelniñ sekizinci yerinde buluna. Yanvar cedvlinde – 20-nci yerni alğan edi.
İnstitutta deyler ki, Aksönovnıñ itibarı yarımada işğali yıllığına bağışlanğan «Qırım. Vatan yolu» filminiñ kösterilgeninden soñ daa da yüksek oldı.
«Reyting-2016» cedveline Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya (10-uncı yer) ve Aqyarnıñ Uquq çıqarıcı Muşaveresiniñ başı Aleksey Çalıy (13-ünci yer) kirdiler.


text:
Zorlu Words oyunları oynamayı seven her oyuncuya yardım ediyoruz. Tam olarak bu sayfa WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri kategorisini çözmek için ihtiyacınız olan her şeye sahiptir. Bu yerde tüm 45 seviyelerini geçerek cevaplara, çözümlere, örneklere bakabilirsiniz. WOW oyununda zor bir seviyede kalıyorsanız, ihtiyacınız olan tek yer orası. Bu oyun, portföyünde başka oyunların da bulunduğu Fugo Games ekibi tarafından geliştirildi.WOW Cevaplari
WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Cevaplari:
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5366
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5367
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5368
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5369
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5370
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5371
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5372
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5373
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5374
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5375
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5376
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5377
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5378
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5379
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5380
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5381
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5382
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5383
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5384
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5385
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5386
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5387
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5388
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5389
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5390
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5391
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5392
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5393
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5394
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5395
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5396
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5397
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5398
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5399
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5400
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5401
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5402
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5403
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5404
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5405
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5406
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5407
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5408
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5409
- WOW Iskoçya Kelpies Heykelleri Bölüm 5410


text:
«Bizim yat Qırımımız» - bu ibareni bir qaç kere eşitim, kerçek olğanını «referendum»dan soñra özüm is ettim. Aynı soqaq, ev, adamlar, teatr, qavehane, hastahane ve tükânlar. Amma, tamam şu soqaqlarnı boylap yürgende, tamam şu insanlarnıñ yüzlerine baqqanda özüñni sanki yat bir yerde bulunğanını duyasıñ. Qırım «bundan evel» ve «soñraki» ayatqa bölündi.
«Soñraki» ayatta soqaqlarda qırımtatarlar ğayıp oldılar, musulman qabristanında qabirler artıp başladı, ava boğucı oldı, Milliy Meclisniñ üzerindeki ukrain bayraq ile birlikte serbestlik yoq oldı.
«Soñraki» ayatta qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler ötkerilip başladı, cinaiy işler açılıp, para cöremeleri belgilendi, tınç toplaşuvlar yasaq etildi. Fiyatlar üç qat östi. Adamlar laf etmege qorqalar.
«Soñraki» ayatta Rusiyeden «mesleatçılar» Qırımğa qatnap başladılar, olar bilgisayarda çalışmağa alışqan bank hadimlerini ğayrıdan defterlerni toldurmağa ögrettiler.
«Soñraki» ayatta ev donatmalarnı tek Rusiyeden sımarlamaq mümkün, «tuvğan» istisalcı endi Kiyev, Odessa, Ujgorod ya da Çernigov degil, başqa şeerler oldı.
Ukraina, Cemilev ve Çubarov aqqında laqırdı etmek nezaketsiz degil, havflı sayıla.
«Soñraki» ayatta milletlerara zıddiyet daa da kerginleşti. Qırımnıñ bazı sakinleri, qırımtatarlarnı ğayrıdan sürgün etilecegini arz etip, olarnıñ evlerine köz taşlap yürdiler. Örtüli qadınlar başqalarnı ne içündir raatsızlap başladı. Qırımtatar nutqı «añlamağan» adamlarnıñ kene de açuvını çıqara.
Qırım yuqu içinde
Kesken pıçaqnıñ ağırtısını duymağan hasta kibi, yarımada sakinleri arbiy gelikopterlerniñ ve «Rossiya 24» şuvultısı tesirinde «soñraki» ayatqa alışmaqtalar. Rusiyeli mobil bağı, rubl, matröşka, kökoşnik, çaqmaq alışqanlığı, müddeti bitken lidokain ve parasız tibbiyet, alçaq seviyede olğan banklar, «Qırım»nıñ portaqal ve mus meyvaları, parom keçitindeki uzun nevbetler, bozulğan yazlıq mevsimi – işte, «putinererde» (müel.).
«Soñraki» ayatta Aqmescitteki mekteplerniñ birinde müdirnen intervyü yazğan edim. Qadın, büyük eyecan ve mesülietliknen divarğa Putinniñ süretini asqan edi. Onıñ işançını bozmağa qorqqanını aytqan edi. Tamam şu mektepniñ müdir muavini, mektepte mühbirler ya da talebeler sıfatında ukrain terroristleri atılıp kireceklerinden saqına edi. Müdir odasında bulunğan qadınlar şurası sovet ükümetine ait keçmiş ve «ukropllar» quvğan Donbasstan qaçaqlar aqqında titrep-titrep laf ete ediler.
Meclis binası zapt etilgende, yanından keçken qadın itirazını bildirdi. Üç balanıñ anası olğan şu hanım – bu ukrainliler yapqan tarik olğanında emin edi, maskalı belgisizler ve politsiya ise, qırımtatarlarnı Ukrainadan qorumaq içün celp etilgen emiş.
Perevalnoye qasabasında, ruslarnıñ tarafına keçken askerlerniñ apayları ayat ne qadar eyileşkenini aytqan ediler. Ebet, işanam, çunki Ruside yahşı yaşayış «qurğan» - mühbirler ve askerlerge büyük para bereler. Faqat, Krasnodar ülkesinde Qırımğa yardım köstermek içün emşire ve ocalarnıñ aylığını eki kerege qısqartalar.
Ve niayet, «soñraki» ayat başlağanınen Qırımdan Herson ve başqa şeerlerge bir yutum serbestlik içün seferler yapılıp başlandı. Tanışlarım, «sıñırnı» keçken soñ, «bol nefes almaq mümkün» deyler. Ukrain timsalleri, Macdonaldstan bürger ve fri, Lvovdaki ustahaneden tatlı Putin – yolculıqnıñ esas qısımı oldı.
Bizim Qırım yat körüne, amma ep bir tuvğan ve dülber! İşte, er şey bitken soñ, Qırım yuqudan uyanır ve tuvğan mekânım kene de sarı-mavı tüslerge boyalanır, ev donatmalarnı kenede Lvovda sımarlamaq mümkün olur, Kiyevde yaşağan dostuma roumingsiz telefon açmağa mümkün olur, havfsızlıqnı tüşünmeyip aqiqatnı aytmağa imkân peyda olur, tuvğan tilde saqınmayıp laqırdı etmege, mümkün olur , Ukrainanı şereflemege mümkün olur, ateş söndüricilerni tenbiyelemeyip, çoq qatlı bina üstünde qırımtatar bayrağını asmağa mümkün olur, Türkiyeden portaqallarnı, Eksvadordan muslarnı aşamağa mümkün olur.
Eñ esası, yuqu biter, Mustafa Cemilev Qırımğa, Vatanğa qaytır, onıñ içün endi oğlunı da qurban etti.
Mizmiz hanim, Qırımlı mühbir
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine nezaret altında bulunma müddetlerini üç ayğa uzattı. Bu aqta oktâbrniñ 9-nda Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yanvarniñ 11-ne qadar Rostov-na-Donu SİZOsında qalacaqlar.
«Oktâbrniñ 11-nde – 3 künden soñ – evelki nezaret altında tutuv müddeti bite, prokuror tevqif müddetini 3 ayğa uzatmaq muracaatını berdi. Mahkeme bunı qanaatlendirdi ve nezaret altında qalma müddetlerini 2019 senesi yanvarniñ 11-ne qadar uzattı», – dep ayttı advokat Sergey Legostov.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ Qırım musulmanları diniy idaresi yapqan areketlerini Qırımtatar Milliy Meclisi ile muzakere etmeyip, Rusiye qanunlarına köre Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi olaraq qayd oldı.
2016 senesi noyabr ayında Qırımda köçip kelgen musulman cemiyetleri toplaşıp, esas Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qurmağa qarar aldı. Müfti olaraq Ayder Rustemov saylandı.
2017 senesi oktâbr ayında Ukraina medeniyet nazirliginiñ millet ve din departamenti Rustemov yolbaşçılığında Qırım Muhtar Cumhuriyeti musulmanlarınıñ diniy idaresini qayd etti.


text:
Ukraina siyasetşınası Oleg Saakân, Rusiye ükümeti ilhaq etilgen Qırımda Rusiye bölgeleriniñ sakinlerini davet etüv yolunen planlı surette yerli ealiniñ deñiştirüvni ömürge keçire, dep saya. Bu fikirni o, martnıñ 2-sinde Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde emek migrantlarınıñ Yalta polis memurına ucümini izaat eterken bildirdi.
Siyasetşınas: «Ukraina devletinde çoq yıl yaşağan Qırım sakinleri içün emek migratsiyası ve milletlerara munasebetleri esasındaki çatışmalar belli derecede añlaşılmağan şeylerdir… Teessüf ki, Qırım Rusiyeniñ kontroli altında daa qalsa, olar daa da keskinleşecek. Moskva, yerli ealini işsizlik vastasınen yarımadadan ketmege mecbur etip ve yarımadağa Rusiye bölgeleriniñ sakinlerini çağırıp, planlı surette yerli ealiniñ deñiştirilmesini ömürge keçire. Neticede Qırım sakinleriniñ nisbiy sayısı kettikçe ep azlaşa», – dep qayd etti.
Daa evel Lipetskten kelgen emek migrantları Yaltadaki Federal migratsion hizmetiniñ başlığını kötekledi. Bunı, şeer polisindeki menbalarından naqil etip, «Primeçaniya» neşiri bildirdi. Ucüm etkenler yaqalandı. Şimdi tahqiqat işleri alıp barıla.
Bu, Qırımnıñ Cenübiy yalısında polis hadimlerine yapılğan birinci ucüm degil. Bundan evel Aluştada belli olmağan şahıslar Rusiye Tahqiqat komitetiniñ şeer idaresi başlığı Konstantin Girâkovnı köteklediler.


text:
Rusiyeniñ büyüklik istegi, ilk olaraq nezaret şartlarınıñ yaratılmasını közde tuta. Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, yarımadanınıñ aliy tasilinde deñişmeler başlandı. Bu, "Qırım Federal Universitetiniñ" yaratılmasınen başladı (2014 senesi avgust 4-ünde Rusiye akimiyetniñ № 1465-p qararınen yaratıldı).
Büyük tozyutar kibi, KFU bir yıl devamında Qırım yarımadasınıñ (Aqyardan ğayrı) aman-aman bütün aliy oquv yurtlarını özüne "çekip aldı". Başta onuncı federal universitetiniñ terkibine Qırımnıñ 8 akademiyası ve institutı, 5 kolleci ve merkezi, 11 filialı ve 7 ilmiy teşkilâtı kirdi. Biraz keççe KFU başqa oquv yurtlarını ve ilmiy teşkilâtlarnı da (cedveli aşağıda - müel.) "qoşıp aldı". Ve şu vaqıt "uçurumğa" alıp ketken yol başlandı.
KFU, Qırım oquv yurtlarını "yutqan" soñ, studentlerniñ sayısı 30%-ğa azlaştı
Rusiye ilhaqından evel Qırımda 60 biñge qadar student oqusa, KFU, Qırım oquv yurtlarını "yutqan" soñ, olarnıñ sayısı 30%-ğa azlaştı. 10 biñden çoq yarımada studenti qıta Ukrainanıñ oquv yurtlarına avuştı, daa bir qaç biñ - qomşu Rusiyeniñ universitetlerine, bundan ğayrı abiturientlerniñ miqdarı azlaştı.
Yıl-yıldan KFU talebeleriniñ sayısı eksile. Bu yıl da istisna degil - umumen KFU stutentlerniñ miqdarı 6%-ğa (1878 adamğa) azca oldı.
Böylece, KFU studentleriniñ azlaşmasınen oquv fiyatınıñ öskeni, ilhaqtan soñ Qırımda aliy tasiliniñ vaziyeti pek qıyın olğanını açıq-aydın köstere.
2019 yılınıñ başında KFU terkibine böyle oquv yurtları kire edi:
- Tavriya akademiyası
- S. İ. Georgiyevskiy adına Tibbiy akademiya
- Qurucılıq ve mimarlıq akademiyası
- Fizika ve tehnika institutı
- İqtisadiyat ve idare institutı
- Gumanitar pedagogika akademiyası
- Kezlev İçtimaiy ilimler institutı
- Pedagogika tasili ve menecment institutı
- Aqyar iqtisadiyat gumanitar institutı
- Tavriya kolleci
- Tibbiy kollec
- Bağçasaray qurucılıq, mimarlıq ve dizayn kolleci
- Çiftçilik-sanayı kolleci
- Pribrejnoye agrar kolleci
- Gidromelioratsiya ve köy hocalığınıñ mehanizatsiya tehnikumı
Oleg Ohredko, “Almenda” şirketiniñ ekspert ve analitigi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ baqışlarını aydınlatıp, muarririyetniñ fikirlerinen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye Federatsiya Şurası Baş prokuraturağa «istenmez teşkilâtlar» aqqında qanun boyunca teşkerilecek 12 çetel teşkilâttan ibaret cedvelni yolladı. Cedvelge Şuranıñ 156 azası qol tuttı.
Evel bildirilgeni kibi, «vatanperver stop-kâğıtına» «Açıq cemiyet» İnstitutı (Soros Fondu), Demokratiya milliy fondu, Halqara cumhuriyet institutı, Halqara meseleler boyunca milliy demokratik institutı, Makartur Fondu, Freedom House, Çarlz Stüart Mott Fondu, «Demokratiya içün tasil», Şimaliy-Avropalı demokratiya merkezi, Bütündünya ukrainlerniñ kongressi, Ukrain Bütündünya koordinatsion şurası ve İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyeti kirdi.
İşbu teşkilâtlarnıñ «istenmez» cedveline kirsetilmesi aqta qararnı Baş prokuratura Rusiye Tış işler Nazirligi ile birlikte qabul etecekler.


text:
Keçken raatlıq künleri Varşava merkezinde Ukraina vışıvankaları (ukrain milliy urbası) paradı olıp keçti. Lehistanda yaşağan tahminen elli ukrainalı paytahtnıñ merkezinden Ukraina ve qırımtatar bayraqlarınen keçti.
Bunı tedbir teşkilâtçıları – Poloniyada bunıñ kibi yürüşlerni 4 yıldan berli keçirgen yerli «Euromaydan» faalleri bildirdi.
Tedbirde Lehistanda oquğan Qırımlı studentler faal sürette iştirak ettiler. «Fundamentatsiya Krım» başı Riza Asanovnıñ aytqanına köre, aktsiyada iştirak etkenlerni Avropadaki Ukraina diasporası ile birlik olğanını köstermege çağırdılar.
«Bizni, qırımtatarlarnı, Varşavada olğan Ukraina teşkilatlarına qoltutmağa davet ettiler. Küçük bir mitingte ukrainalılar ve qırımtatarlarnıñ birligi aqqında ayttılar», – dedi o.
Şimdi Lehistanda qırımtatarlarınıñ bayrağını körgende insanlar bu nasıl bayraq dep soramaylar, qayd ete Riza Asanov.
Poloniyalılarğa ve Avropağa Ukraina ve işğal olğan Qırımnıñ meselelerini hatırlatmaq müim bir vazife edi, dep qayd eteler tedbir teşkilatçıları.
Çeh Cumhuriyetiniñ paytahtında da vışıvanka marşı olıp keçti, ondan evel ise Ukraina şeerlerinde bunıñ kibi tedbirler keçirildi. Merasimler vışıvanka kününe bağışlana. 2007 senesi peyda olğan yañı adettir. Bayram mayıs üçünci cumaaqşamı künü keçirile, amma resmiy statusı yoq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, mahkemeniñ «Yedinaya Rossiya» firqası ve «Avtokanal Sevastopolâ» teşkilâtınıñ azası İgor Kuçerâvıyge qarşı cinaiy davanı qapatmaq qararını izaatladı. Müessiseniñ qayd etkenine köre, aqyarlı qabaatını tolusınen tanıdı.
«Kuçerâvıynı aytsaq, qabaatını tolusınen tanıdı. Faqat mahkeme oturışuvında imaye tarafı mesüliyetke çeküv müddeti yekünlengeni içün azat etmege rica etti. Neticede mahkeme advokatnıñ muracaatını qanaatlendirdi», – dep bildirdi prokuraturanıñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa.
Kuçerâvıynıñ advokatı İgor Mokinniñ yanvarniñ 28-nde Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, müvekkili Hersonda buluna. İşğal etilgen Qırımğa qaytmağa niyeti barmı bilmey.
Yanvarniñ 27-nde «Jurnalist tahqiqatları merkezi» haber agentliginiñ «Mahkeme malümatı bürosı» mahsus leyhası, Kyivniñ Dnepr rayon mahkemesi İgor Kuçerâvıyge qarşı davanı qapattı, dep bildirdi.
Onıñ Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında Ukraina telükesizlik hızmetiniñ hadimleri tarafından yaqalanması aqqında 2019 senesi dekabrniñ 3-nde belli oldı. Ertesi künü UTH, er adam Ukraina pasportını almaq içün esas Ukrainağa ketti, dep bildirdi.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda UTH ve Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası Kuçerâvıyge Ukraina Ceza kodeksiniñ 110 maddesiniñ 1-inci qısmına (Ukraina topraq bütünligi ve toqunılmazlığına qast etüv) istinaden şübheli sayılğanını bildirdiler. 2019 senesi dekabrniñ 10-nda Herson şeer mahkemesi İgor Kuçerâvıynı 60 künge ev apsine aldı.
İgor Kuçerâvıy «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ ilkingi bölüginiñ kâtibi ola, ilhaq etilgen Aqyarda «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ regional bölükniñ siyasiy şura erkânına kirmekte.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde dayimiy temsilcisi Boris Babin, Qırım sakinleri Ukrainadaki saylavlarda iştirak ete bilmeleri içün qanunlarğa kirsetilecek deñişmeler azırlana, dep bildire. Bunı o, Liga.net neşiri içün bergen intervyüde dedi.
Babin: «Biz Qırım sakinleriniñ saylavlarda iştirak ete bilmeleri içün imkân yaratmaq isteymiz. Bunıñ içün biz qanunlarğa kirsetilecek deñişmelerni azırlaymız. Meselâ, Qırım sakinlerinde saylavlarğa belli bir muddet qalğanda qıtada ayırılğan saylav bölüklerinde rey bermege imkân olsun deye. Bizde er ay memuriy sıñır hattını yüz biñ qadar kişi keçe – memuriy hizmet almaq, hümanitar, tibbiy, tasil ile alâqalı ve diger meseleler boyunca. Olar, deyelim ki, eki ay devamında mahsus teşkil etilgen saylav bölüklerinde rey bere bileceklerini bilse, ve böyle bölüklerniñ sayısı yeterli olsa – olar kelir ve rey berirler», – dep ikâye etti.
O, rey berüv sistemasını 2019 senesi Ukraina parlamenti saylavına qadar deñişterecek olğanlarını ilâve etti.
Ukrainada soñki prezident saylavı 2014 senesiniñ mayısında, parlament saylavı ise aynı yılnıñ oktâbrinde olıp keçtiler.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım ve Aqyar boyunca FSB idaresi Qırım bergi hızmetiniñ başı Nikolay Koçanovğa nisbeten cinaiy işniñ açılması aqta bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, iyün 29 künü Koçanovnı qaparnı berüvde yaqaladılar, şimdilik taqiqat areketleri etile.
Koçanov bergi hızmetiniñ başı vazifesini 2014 senesi mart ayından eda ete edi.
Bildirilgeni kibi, yaqında FSB hadimleri Qırım rusiyeli ukümetiniñ sanaiy siyaseti naziri Andrey Skrınnikni yaqaladılar.
Yaqalanğan memurlarnıñ ya da adliyecileriniñ bu aqta izaatları şimdilik yoqtır.


text:
İşğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdaki «Çonğarda» adamlar ve naqliyeniñ keçirilmesi avgust 9-da, salı künü saba saat 10-dan 12-ge qadar qapalı edi, dep bildire «Krım SOS» cemaat teşkilâtı.
«Şimdiki vaqıtta keçirüv yañıdan başlatıldı. Ukrain tarafından nevbetler 1 km, yarımada tarafından 5-6 km teşkil ete», dep qayd etile teşkilâtnıñ Facebook saifesinde.
«Krım SOS» teşkilâtında añlattılar ki, Herson vilâyetine avgust 8-de, bazarertesi künü saba memuriy sıñırğa kelgen maşnalar keçe, «yani, qıtaiy qısımğa sıñırdan keçüv şimdiki vaqıtta bir künden ziyade vaqıt ala». Sıñırdan cayav keçmek içün tahminen eki saat kerek.
Rusiyeli sıñırcılar bütün şahsiy eşyalar, yük ve el çantalarını teşkerip baqa, dep qayd eteler cemaat teşkilâtında.
Qırım yarımadası ile memuriy sıñırda kritik vaziyet avgust 7-de saba başlandı, o vaqıttan berli rusiyeli taraf bunıñ sebebini añlatmay. Bunen beraber, keçirüv noqtalarınıñ işi ne vaqıt bütünley tizilecegi belli degil.
Şimdiki vaqıtta «Kalançak» qapalı, «Çaplinkada» adamlar tek Qırım tarafına keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Ukrainağa Qırımnıñ mensüpligi meselesinde qol tutuv aqqında beyanatı protokol boyunca yapılğandır, amma Rusiyenen munasebetlerni kerginleştire bile. Bunı Rusiye Mudafaa ve havfsızlıq boyunca Federatsiya Şurası komiteti reisiniñ birinci muavini Frants Klintseviç ilân etti. Bu aqta RİA Krım agentligi bildire.
«Daa bir tasdıqlama aldıq: Türkiyenen «dostluğımıznıñ» belli bir sıñırı ve şartları bar. Elbet, Ukrainağa qol tutuv aqqında protokol sözlerinden Recep Erdoğan uzaq barmazdır», – dep qayd etti Klintseviç.
Onıñ fikrince, Erdoğan bu vaziyette neni telükege qoyğanını yahşı añlay – Rusiye ve Türkiye arasındaki munasebetler endi eyileşip başlaydı.
«Amma sözler – bu boş ses degildir. Türkiye prezidenti bir royalde birden bir qaç nağme çalmağa istegen kibi kele. Rusiyeli tışqı siyaset müessisesinde buña diqqat etkenlerinden, ve bundan mütenasip netice çıqarğanlarından şübem yoq», – dep ayttı siyasetçi.
Türkiye Ukrainağa mustaqillik ve topraq bütünligi yañıdan tiklenilmesi meselesinde qol tutmağa devam etecek. Bu aqta Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan sentâbr 20-de New-Yorkta keçirilgen ukrain prezidenti Petro Poroşenkonen körüşüvde ilân etti.
Erdoğannıñ sözlerine binaen, Ankara ve Kreml arasındaki munasebetler eyileşkenine baqmadan, Türkiye Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalini tanımamağa, bundan da ğayrı, qırımtatarlarnıñ aqları bozulmasını takbih etmege devam etecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonındaki Haklay (Mayskoye) qasabasında arbiy yedekler anbarında yüz bergen detonatsiya neticesinde eki adam zar körgen. Bunı qaza yerine kelip çıqqan Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov haber etti.
"Men, Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, saba arbiy qısımlarından biriniñ arbiy yedeklerniñ muvaqqat saqlanması içün meydannıñ territoriyasında yanğın çıqqan Canköy rayonıñ Qalay köyünde bulunam. Detonatsiya alâ daa devam etmekte. Eali arasında zarar körgen eki adam bar, amma olarnıñ ayatına iç bir telüke yoq", - dep yazdı o.
Onıñ qayd etkenine köre, "adamlarnıñ telükesiziligini temin etmek maqsadınen" meskün yerden ealiniñ tahliyesi devam etmektedir.
Avgustnıñ 16-sında saba saatlarında işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlav sesleri eşitilgen. Yerli telegram kanalları Canköy rayonıñ Haklay köyünde elektrik stantsiyası yanğanını haber ettiler. Aynı zamanda "Krımskiy Veter" telegram kanalı "anda arbiy yedekler anbarından detonatsiya" olğanını bildire. Arbiy yedekler anbarından patlavlar aqqında malümatnı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov tasdıqladı.
Biraz soñra işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonındaki Haklay qasabasınıñ Rusiye memuriyeti patlavlarnıñ sebebi arbiy yedeklerniñ detonatsiyası olğanını bildirdi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımnıñ Canköy rayonındaki Haklay qasabasında arbiy yedekler anbarında yanğın çıqqanını bildirdi.
Haklay köyü Canköyden 25 km cenüp-şarqtadır, köyden Kerçke ketken demiryol hattısı keçe ve anda Qalay stantsiyası yerleşe.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aqmescitte ukrayınca risaleler peyda oldı, anda 24.08.2022 tarihinen «Qırım azır, qırımlılar bekley» dep yazılğan, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Risale Aqmescitniñ Kiyv rayonındaki çoq qatlı binalardan birinde qayd etildi. Böyle risaleler Qırımnıñ diger şeerlerinde barmı haber etilmey.
Berilgen malümatqa köre, «Jeltaya Lenta» Ukrayına vatandaş tirenüvi areketi Aqmescit ve Aluştada Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnı tutuv içün mukâfat ilânı ile risalelerni tarqattı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayınağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayınadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayınanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayınanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımda mayıs 20-de Rusiye uquq qoruyıcıları Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ lideri Lenur İslâmovnen bağlı olğan Qırımnıñ en büyük müessiselerinden biri «SimSitiTrans» sıñırlı mesüliyetli teşkilâtına keldiler.
Bunı Facebookta «Mahkeme közeticileri Federal hızmetı» yazılğan silâlı insanlarnıñ foto resimleri paylaşıp, Qırım jurnalistı Lilâ Bucurova bildirdi.
Uquq qoruyıcılarnıñ şirketken kelgenini Lenur İslâmov özü Qırım.Aqiqatqa tasdıqladı.
«Bu maña degil, babama ait olğan müessiselerniñ aman-aman otuzıncı tintüvidir. Qorantam, soy-soplarıma bir basqı, anda eskiden ATR telekanalı yerleşken edi. Olar onıñ bir timsali olaraq yoq etmek isteyler. Olar 40 million ruble bergi saydılar, amma Ukrainada bu müessiseler grivna ile çalışqan edi. Olar bütün işlerimni müflis ettireler: bank, müessise, naqliyatımnı tevqif eteler», – dep bildirdi Lenur İslâmov.
Kremlge boysunğan Qırım uquq qoruyıcı hızmetleriniñ resmiy saytlarında «SimSİtiTransta» olğan vaqialar aqqında iç bir malümat yoq. Fevralnıñ başında Kremlge boysunğan Aqmescit akimiyeti «SimSitiTrans» taşıyıcısınen işbirligi toqtatılğanını aydınlatqan edi.
Bundan evel 2016 senesi fevral ayında şirkette tintüv olıp keçti. O vaqıt maska ve cenkâver urbalarda uquq qoruyıcılar naqliye işhanesiniñ işini blok ettiler.
Aqmescit şeeri «SimSitiTrans» naqliât işhanesiniñ işini kimse blok etmedi, fevral 1-de iç bir taqiqat işleri keçirilmedi, dep ayttı Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya. Onıñ bildirgenine köre, uquq qoruyıcılar daa evel tapılğan bozuvlar aqqında emirni bermek içün keldiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.