text:
«ÇatırdağBizim»: Meclis Kremlniñ matem aktsiyasını boykot etmege çağırdı
Rusiye kontrol etken Qırım akimiyeti qırımtatar bayramları ve añma tedbirlerini Meclis yerine keçirecek ola. Qırımtatar sürgünligi arfesinde Kremlge qoltutqan Müftiylik «Çatırdağ seferi» ananeviy aktsiyasınıñ keçirilmesini ilân etti. Meclis reberligi semetdeşlerini tedbirge qoşulmamağa çağırıp, Rusiyeniñ yarımadada yapqanlarına narazılıq bildirmege rica etti.
Çatırdağ seferi mayıs 18 künü arfesinde qırımtatarlar tarafından 2010 senesinden berli keçirile. Dağnıñ eñ yüksek noqtası – 1527 metr. Tedbirde esasen gençler iştirak ete. İlk yılları tedbir qırımtatar gençlik teşkilâtları tarafından teşkil etile edi, soñra Meclis de qoltuttı.
Dağğa çıqqanlar 1944 senesi sürgünlikte elâk olğanlarnı dua ile añıp, qırımtatar halqınıñ milliy gimnini icra ete ediler. Bir çoq insannıñ qolunda qırımtatar bayrağı bar edi.
2015 senesi mayıs 18 matem mitingi yasaq etilgen edi, ve Çatırdağ seferi Meclis tarafından sürgünlik yıllığında keçirilmesine izin berilgen esas matem tedbiri oldı
2014 senesiniñ adise-vaqialarından soñ aktsiya kene de keçirile edi, ve Rusiye kontrol Qırım akimiyeti oña yol bermemek içün belli bir manialar qoymadı. 2015 senesi mayıs 18 matem mitingi yasaq etilgen edi, ve Çatırdağ seferi Meclis tarafından sürgünlik yıllığında keçirilmesine izin berilgen esas matem tedbiri oldı.
Malüm ki, aprel 26-da Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisni ekstremist teşkilât tanıp, onıñ faaliyetini yasaq etti. Bir aftadan soñ al-azırda yarımadanıñ Rusiye akimiyeti ile iş tutqan Qırım ve Aqyar musulmanları Diniy idaresi ananeviy Çatırdağ seferi keçirilecegini ilân etti.
«Er yıllıq tedbir çerçivesinde gençler Qırım timsallerinden biri olğan Çatırdağğa çıqacaqlar. İştirakçiyer sürgünlik vaqtında elâk olğanlarnı dua ile añıp, milliy bayraqnı tikleycek ve milliy gimnni icra etecekler», – dep aytıla Müftiylikniñ ilânında.
Berilgen malümatqa köre, tedbir mayıs 15-te saba başlanacaq, millet mensüpligine baqmadan, qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarına añmaq içün er kes davetli. QAMDİ saytında aytıla ki, Müftiylikten ğarı, cemaat ve gençler teşkilâtları aktsiyanıñ teşkil etmesine issesini qoştılar.
«İşğalcilerge bir şamar»
2010 senesinden berli seferni teşkil etken faaller işbu aktsiyağa alâqaları olmağanını bildirdiler.
«Bıltırları mayıs ayında sürgünlük qurbanları hürmetine Çatırdağ seferlerini teşkil ete edik. Bu yıl da teşkil etilecek eken. Amma bu sefer biz teşkil etmeymiz. Merasimnen bağlı tavsilâtlı malümatlardan haberimiz yoq», – dep aytıla qırımtatar faalleri Asan Egizov, Dilâver Akiyev, Asan Emirsaliyev ve Abduraman Egizniñ beyanatında.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberligi bu yıl Çatırdağ seferini boykot etmege çağırdı. Temsil organınıñ reisi Refat Çubarov bildirdi ki, aktsiya teşkilâtçıları – QAMDİ bütünley Qırımnıñ rus akimiyetine boysuna, olar ise bu tedbirni öz maqsadlarınen qullanacaqlardır.
«Bundan ğayrı, semetdeşlerimiz kün-künden Qırımda qırımtatarlar ve musulmanlarnıñ aq-uquqları bozulğanına indemegen QAMDİ reberligi işbu aktsiya vaqtında Qırımnı işğal etken Rusiye Federatsiyasınıñ bayrağı ve timsalleri köterilmesine izin berecegine esaslanalar», – dep ayttı Meclis reisi.
Refat Çubarovnıñ zanınca, Rusiye akimiyetine hızmet etken qırımtatarlar Hıdırlez batqanını aqlap, Çatırdağ seferinde adamlarnı toplamağa vade eteler
«Çatırdağ seferi» – bu ayda eskiden Meclis, şimdi ise Qırımnıñ Rusiye akimiyeti teşkil etken birinci tedbir degildir. Bir afta evelsi Hıdırlez bayramı da aynı şekilde olıp keçti. Bu sefer tedbirni Kreml kontrol etken Qırım ükümeti teşkil etti, Meclis ise tedbirge barmamağa çağırğan edi. Neticede teşkilâtçılar bayramğa 50 biñ insan teşrif buyurğanını bildirdi, amma qırımtatar milliy areketi faalleriniñ malümatına köre, bayramğa eñ ziyade bir qaç biñ kişi keldi, olarğa da emir etilgen edi.
Refat Çubarovnıñ zanınca, Rusiye akimiyetine hızmet etken qırımtatarlar Hıdırlez batqanını aqlap, Çatırdağ seferinde adamlarnı toplamağa vade eteler.
«Rusiye işğalcileri teşkil etken Hıdırlez «bayramını» kütleviy şekilde boykot etken ve böylece işğalciler ve olarnıñ hızmetçilerine yahşı bir ders bergen semetdeşlerime daa bir kere teşekkürler bildirem. Eminim, 2016 senesi mayıs 15-de işğalciler ve hızmetçilerine uracağımız şamar da müim olacaq», – dedi o.
«Aktsiyanı küç ile aldılar»
Qırımda yaşağan Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov, yarımadadaki Rusiye akimiyetini tanımağan semetdeşlerni Çatırdağ seferini körmemezlikke urmağa çağırdı.
«İşğal ve repressiyalar bitsin, ananeviy, güzel tedbirlerni, hatıra künü (mayıs 18) ve bayraq kününi ğayrıdan tiklermiz. Şimdi ise imkânımız olğanı qadar işğalciler ve hızmetçilerine olğan munasebetimizni köstermek kerekmiz», – dep yazdı İlmi Ümerov Facebook saifesinde.
Müftiylik Meclisniñ boykot çağıruvını sert bir şekilde takbih etti. Müfti muavini Ayder İsmailov sürgünlik qurbanları hatırasına bağışlanğan tedbirde iştirak etmemege çağırmaq olmaz, dep ayttı.
«Qabartalar endi. Öyle devam etse, bazı siyasetçiler cuma namazğa barmañız, Qurban bayram ve Ramazan bayramını qayd etmeñiz derler. Aqılğa uyğan bir şey olğanını tüşünmeyim», – dep ayttı o, Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Ayder İsmailovnıñ bildirgenine köre, qırımtatar gençlik teşkilâtları yardım istegen soñ Müftiylik Çatırdağ seferini keçirmege qarar aldı.
Çatırdağ seferini Müftiylik teşkil etecegine dair qarar Müftiylikte qabul etilmegenİgor Semivolos
Amma, Yaqın şarq tedqiqleri merkeziniñ müdiri İgor Semivolosnıñ fikirince, Çatırdağ seferini Müftiylik teşkil etecegine dair qarar Müftiylikte qabul etilmegen.
«Bu qararnı Müftiylik degil, Rusiye reberligi aldı. Esas vazife aktsiyanı özüne yazdırmaq, küç ile almaq edi», – dep qayd etti ekspert.
İgor Semivolosnıñ zanınca, Moskva Meclis ve Qurultay yerini alacaq qanuniy bir qurulışnı qıdıra. Onıñ aytqanına köre, boysunğan qırımtatar erbapları yañı teşkilâtlarnı qurıp olamay, bu sebepten Moskva reberligi Müftiylikni qullanacaq ola.
«Müftiylik adını taşığan qanuniy bir organ bar. Müfti işğalden evel saylanğan edi, demek ki, mahsus bir institut bar. Qırımtatar cemaatında islâm rolüne baqsaq, musulmanlar oña belli bir seviyede qoltutalar. Böylece, Rusiye bu qurulış olarnen çalışsın dep, er şeyni yapa», – dep qayd etti ekspert.
İgor Semivolosnıñ fikirince, Moskva reberleri müim qırımtatar aktsiyalarını almaq içün Müftiylikniñ yardımından faydalana, Çatırdağ seferi de istisna olmadı.
Ekspertniñ tahminlerine köre, bazı qırımtatarlar Meclisniñ sözüni diñleycek, amma aktsiyağa qoşulacaqlar da olur. Müftiylikniñ davetine kimler seslenecek – bu bazar künü, mayıs 15-te, belli olacaq.


c: text/html

text:
İslâmov «Kahovka – Titan» yolağınıñ söndürilmesi aqqında: ruzgârdan olmalıdır
Qırım vatandaşlıq qamaçavı boyunca aktsiya teşebbüsçilerinden biri Lenur İslâmov «Kahovka – Titan» yolağınıñ söndürilmesi küçlü yelden sebep olğanını tüşüne. Bu aqta İslâmov dekabr 30 künü aqşam yolaqnıñ söndürilmesini izaatlap Qırım.Aqiqatqa ayttı.
«Küçlü yel, ğaliba. Anda tutaşuv olmalıdır. Faallerniñ alâqası barmı? Bizim bağımız yoq. Amma, Allah bardır, o da bir şeylerni biledir», – dedi Lenur İslâmov.
Böylileknen, o, yañı 2016 senesinden Ukraina resmiy şekilde Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesini toqtatacağına ümüdini bildirdi.
«Menimce, yarın devlet yarıqnı söndürir. Buña ümüt besleyim. Ve biz qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında qabul etilgen muqaveleniñ qanuniy alanda qabul etilmegenini tanırmız. Muqavele 31-de bite. Gece saat 12:00», – qayd etti Qırımnıñ qamaçavı boyunca ştabnıñ başı.
Qırımda çarşenbe künü aqşam yarımadağa «Kahovka – Titan» yolağı vastası ile berilgen elektrik energiyasınıñ söndürilmesi aqqında bildirdiler. Elektrik teminlevsiz Krasnoperekopsk, Aqşeyh, Aqmeçit, Saq, Canköy rayonları, Saq ve Kezlev rayonları qaldı.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bu afta soñundan Qırım ve qıtaiy Ukraina farqlı vaqıt boyunca yaşaycaq
Ukraina 2015 senesi oktâbr 25-ne keçer gecesi «qış vaqtına» keçecek.
Ukraina iqtisadiy inkişaf ve ticaret nazirliginiñ bildirgeni kibi, oktâbr 25 künü saat 4:00 saat aqrepleri bir saatke artqa çevirilecek.
Böyleliknen, Ukraina territoriyasında, Rusiye nezareti altında olğan Qırımdan ğayrı, 13.05.1996 senesi «Ukraina territoriyasında vaqıt esaplavı aqqında» Ukraina Nazirler kabinetiniñ qararına binayen, yaz vaqtı lâğu etile.
1996 senesinden Ukraina oktâbrniñ soñki bazar kününde bir saatke ögge çevirilgen yaz vaqtından qış vaqtına qayta, martnıñ soñki bazar künü keri yaz vaqtına.
2014 senesi oktâbr ayında Rusiyede saatnıñ daimiy qış vaqtına çevirilmesi aqqında qarar alındı.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Groysman parlamentniñ BMT ve Avropa birligine Donbassta barıştırıcı missiyanı kirsetmek muracaatını imzaladı
Ukraina Yuqarı Radasınıñ reisi Vladimir Groysman mart 19-da Birleşken Milletler Teşkilâtı ve Avropa birligine Donbassta barıştırıcı missiyanı kirsetmek muracaatı aqqında qararnı imzaladı, dep haber ete parlamentniñ matbuat hızmeti.
Mart 17-de halq deputatları prezidentniñ BMT Havfsızlıq şurası ve Avropa Birliginiñ Şurasına memlekette barışıq ve telükesizlikni saqlap qalmaq içün halqara tedbirlerniñ başlanması aqqında qarar leyhasına qoltuttılar.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ (RNBO) bunıñnen bağlı qararını işke tüşürecek buyruqnı imzaladı.
RNBO qararına binaen, Ukrainada barıştırıcı missiyanıñ açılması aqqında muracaat Ukraina milliy telükesizligini temin etmek, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bazı rayonlarındaki zıddiyetni al etmek, Minsk añlaşmalarını yerine ketirmek maqsadı ile qabul etildi.


text:
Sürgün olunğannıñ hatıraları: Bizni «yımırtalar qumda pişken yerge» alıp kettiler
Aliye Mennanova 1940 senesi avgust 12-de Yedi Quyu rayonınıñ Cermay Qaşıq köyünde dünyağa keldi. Eki yaşında anasız qala, babası ise cebede cenkleşken edi. Aliyeni emcesi ve yengesi aldılar, ömür boyu olarğa ana-baba dep ayttı. 1944 senesi Aliyeniñ qorantasını Qırımdan sürgün ettiler.
«Anam hasta olıp qalğan vaqıtta ağasına, emceme, vasiyet ete: «Men bu dünyanıñ kişisi degilim, mına Aliye, eñ kiçkene bala, onı alıñız», – dep hatırlay Aliye.
Anası keçingen soñ emcesi onı Cermay Qaşıqtan yaşağan Pamuq qasabasına ala.
Cenkte Aliyeniñ qartbabası Qırım partizanlarına yardım etken edi. Bunı işğalciler ögrenip, Alime Abdennanovanıñ tizesine keldiler. O, babalarnı uvup yuqlamağa yatqızğan edi. İşğalciler tizeni alıp kettiler, bundan soñra o keri qaytmadı.
«Belli bir vaqıttan soñ onı köyden çıqarıp, qurşunğa tizgenlerini ayttılar. O kün yedi insannı ölüm cezası aqqında üküm bekley edi: Alime tize ve onıñ ortaqları, olarnıñ arasında yalıñız qırımtatarlar degil, slavânlar da bar edi», – dep hatırlay Aliye apte.
Soñra ise 1944 senesiniñ mayıs 18 sabası keldi. Saba erte – saat 5-6-larda – olarnıñ evine sovetlerniñ askerleri keldi. Azırlanmaq içün 15 daqqa berip, evden quvdılar.
Evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi
«Babam oca olğan, sayğılı bir adam olğan, evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi, evimizde balaban harita bar edi. Bir kün şu podpolkovnik haritada bir yerni kösterip ayta eken: «Mında öyle yerler bar ki, yımırta qoysañ, pişe», – ve Özbekistannı kösterdi. Anam sürgünlik olacağını añladı, lâkin podpolkovnik yoq olıp ketken, sabasına bizni çağırğanlar», – dep ayta Aliye Mennanova.
Aliye apte Pamuq qasabasından sürgün etilgen edi, doğmuş ağa ve tataları – Cermay Qaşıqtan, olar Samarqandqa, Aliye apte ise Andijanğa tüşti.
«1952 senesi, 12 yaşında olğanda, öz babamnı kördim. Anam babam olğanını aytqan edi, men onı ğıyabiy şekilde tanıy edi. 14 yaşında ise ağam ve tatamnen körüştim», – dep ayta Aliye apte.


text:
IIM basşısı Astanada jaña beynebaqılaw jüyesin engizwdi jedeldetwdi tapsırdı ASTANA. QazAqparat - Elorda äkimdiginde 2017 jıldağı tärtip pen zañdılıqtıñ jay-küyi jäne Elbasınıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» Joldawındağı mindetterdi Astana qalası Işki ister departamentiniñ iske asırwı jönindegi şaralar boyınşa keñes ötkizildi.
Qazaqstanda 2,7 mlrd teñgege gepatïtke qarsı 6 preparat satıp alınadı ASTANA. QazAqparat - 2018 jılğa qazaqstandıqtardı tegin däri-därmekpen qamtamasız etw üşin 2,7 mlrd teñgege vïrwstıq gepatïtti emdewge 5 preparat jäne V vïrwstıq gepatïtine qarsı vakcïna Birıñğay dïstrïbyutordıñ jüyesi arqılı satıp alındı, dep xabarlaydı QazAqparat QR DSM baspasöz qızmetine silteme jasap.
Aleksandr Borodyuk ulttıq quramanıñ bas bapkeri qızmetinen ketti ASTANA. QazAqparat - Fwtboldan Qazaqstan Ulttıq quramasınıñ bas bapkeri Aleksandr Borodyuk resmï türde qızmetinen ketti. Kelisimşart ekijaqtı kelisim boyınşa toqtatıldı, dep xabarlaydı QazAqparat Qazaqstan fwtbol federacïyasına silteme jasap.
Älemniñ tanımal JOO oñtüstiktiñ darındı jastarın oqwğa şaqırdı ŞIMKENT. QazAqparat - Şımkentte xalıqaralıq bilim körmesi ötwde. «International Education Fair 2018» attı körmede şeteldiñ eñ maqtawlı wnïversïtetteriniñ ökilderi jastardı stïpendïyalıq bağdarlama boyınşa tegin oqwdıñ tïimdi tetikterimen tanıstırdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Mektepterde sabaqtıñ toqtatılğandığın qaydan jedel bilwge boladı ASTANA. QazAqparat - Qarağandınıñ qalalıq bilim bölimi Telegram messendjerinde qattı ayaz künderi mekteptegi sabaqtardıñ toqtatılğanı twralı xabarlama taratwğa arnalğan arnayı arna iske qosıldı. Bul twralı äkimniñ resmï saytı xabarlaydı.
Özbekstannıñ TJM turğındarğa ayazğa baylanıstı Qazaqstanğa saparlamawğa keñes berdi ASTANA. QazAqparat - Özbekstan Respwblïkası TJM dağdarıstı jağdaydı basqarw ortalığı turğındarğa awa rayınıñ buzılwına baylanıstı Qazaqstanğa waqıtşa saparlamawğa keñes berdi. Bul twralı «QazAqparat» XAA Özbekstan Respwblïkası TJM saytına silteme jasap xabarlaydı.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Luxurylaunches Cuarzo The Circle ïspandıq ätir üyi World of Diamonds korporacïyasımen birigip, Royale Dream attı xoş ïistiñ şektewli toptamasın usındı. Ïisswlar Sïngapwrde «Formwla-1» gran-prïine arnalğan şara ayasında tanıstırıldı, dep jazadı Luxurylaunches. Ïissw qutıları jartılay sfera türinde keledi, al onıñ jartısı altın untağına tolı. Ätirdi saqtawğa arnalğan qobdïşa külgin tüske boyalğan tüyequs jumırtqasınan jasalğan eken. Onıñ işi qozı terisinen jasalsa, sırtı tabïğï ösimdiktermen örnektelgen. Ïissw sïrek kezdesetin kögildir brïllïant saqïnasımen tolığadı. Atalğan ätir 20 qırküyek küni Boudoir Noire teatrında usınıldı, dep jazadı Lenta.ru. Ätir keñ awqımdı satılımğa tüspeydi. Degenmen, olardı satıp alw şaranıñ kelwşilerine arnalğan kişigirim bässawdada mümkin bolıp otır. Royale Dream ätiriniñ bağası şamamen 140 mıñ dollardı qurağan. Äzirge älemdegi eñ qımbat ïisswdıñ kimge satılğandığı jaylı aqparat joq.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi – Almuta vilayitidiki äŋ çoŋ nahiyälärniŋ biri. Nahiyädä 54 millätniŋ väkili iҗil-inaq yaşap, elimiz täräqqiyatiğa munasip hässisini qoşup kelivatidu. Bu nahiyäni 5 jildin buyan ihtisat pänliriniŋ doktori, «Qwrmet» ordeniniŋ sahibi Binäli Isqaq başqurup kälmäktä. Tšvändä Binäli Äbdiqapas oğli bilän bolğan sšhbitimizni oqurmänlär diqqitigä havalä qilivatimiz.
Raşidäm RÄhMANOVA, «Uyğur avazi»/ – Binäli Äbdiqapas oğli, kšlämi ihçam vilayät bilän baravär nahiyägä rähbärlik qiliş oŋay bolmisa keräk?
– Durus eytisiz, mäydaniniŋ kšlämidin qät°iy näzär, äl başquruş heçqaçan oŋay bolmiğan. Nahiyä ämäs, bälki kiçik bir mähkimini başquruşniŋ šzimu qiyin. Çünki başquruşniŋ bälgülük bir qelipi yoq. Ändi Dšlät rähbiriniŋ җay-җaylardiki väkilliri – hakimlarniŋ җavapkärçiligi çoŋ, väzipiliri kšp, yoli inçikä häm jüki eğir. härqandaq rähbär päqät šz aldiğa eniq väzipilärni qoyğandila, kšzligän mähsitigä yetidu.
Özämni misalğa alsam, 1979-jili Qazaq politehnika institutini tamamlap, Türgün mehanika-remont zavodida injener süpitidä ämgäk paaliyitimni başlidim. Şu vaqitta män «yeqin arida baş injener bolumän» degän mähsätni qoydum. Altä jildin keyin baş injener, yänä bir jildin keyin mähkiminiŋ başliği boldum. «Bir orunda oltiripla qalmay, yänimu ilgiriläymän» däp yeŋi mähsitimni oyumğa püküp qoydum. Şu çağda maŋa alğan bilimim yätkülüksiz boldi. Agrarliq nahiyädä işligäçkä, Qazaq yeza egiligi institutida Yeza egiligi mähsulatini işläpçiqirişniŋ ihtisatçisi mutähässisligi boyiçä bilim aldim. Universitettiki ustazim, ihtisat pänliriniŋ doktori Rähimҗan Avutov meniŋ qabiliyitimni bahalap, bilimimni davamlaşturuşni, universitetta oqutquçi bolup qelişimni täklip qildi. Män bolsam, kšŋlümdiki mähsitimni ämälgä aşuruş üçün nahiyägä qaytip käldim. Biraq, ustazim durus eytqan ekän, 2001-jili, yäni 11 jildin keyin, män Qazaq milliy agrarliq universitetiğa prorektorluqqa täklip qilindim. Maŋa aspiranturida, andin doktoranturida bilim elişqa toğra käldi. Bäş jil universitetta, bäş jil Almuta vilayätlik mäbläğ başqarmisida, andin «Kazpoçta» AҖdä, keyin Jambul nahiyäsidä işlidim.
– Baliliq dävriŋizni pat-pat äslämsiz?
– Älvättä, 1957-jili Җambul nahiyäsigä qaraşliq Qastek yezida tuğuluptimän. Adämniŋ şähs retidä qeliplişişida ätrap muhit çoŋ rol' oynaydu. Hasiyätlik yärniŋ täsiri alahidä boldi, desäm mubaliğä bolmas. Baliliq çeğimdin ärlik häqqidiki qoşaqlarni aŋlap šstüm. Qähriman äҗdatlirimğimu ohşiğum käldi.
Tuğulğan jutumni, baliliğimni äsligändä, bovam yadimğa kelidu. Biz bovam Isqaq, momam Räpiya, atam Äbdiqapas, anam Jamal vä qerindaşlirim – barliğimiz bir šydä yaşiduq. Bovam dombıra çelip, štük tikidiğan. Yağaçtin oyup saz asvaplirini yasatti. Dost-yaran, uruq-tuqqandin yahşiliğini ayimaydiğan. Şuŋlaşqimu u jutimizda nahayiti abroyluq adäm edi. Bovamni bizniŋ yeziniŋ adämlirila ämäs, bälki hoşna jutlarniŋ kişilirimu hšrmät qilatti.
Bova bilän mominiŋ tärbiyisi – hayat mäktiviniŋ äŋ esiliğu! Ulardin tälim-tärbiyä alğanlarniŋ yaman kündä qalğinini kšrmäptimän. Demäk, män şu mäktäptin štkän bähitlik insanmän.
– Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ yeza egiligi sahasidiki utuqliri kšpçilikkä yahşi mälum. Ändi uniŋ buniŋdin keyinki täräqqiyati boyiçä planliriŋiz qandaq?
– Yär җänniti – Yättisuniŋ tšrigä җaylaşqan Ämgäkçiqazaq nahiyäsi mal beqişqimu, dehançiliq qilişqimu intayin qolayliq makan. Biz bu mümkinçiliktin orunluq paydilinivatimiz. Uniŋğa ikkila misal kältüräy. Birinçisi, ikki-üç jil burunla nahiyäniŋ yeza egiligi mähsulatiniŋ kšlämi 38 milliard täŋgini täşkil qilsa, biyil 79 milliard täŋgigä yätti. İkkinçidin, Almuta vilayitiniŋ җumhuriyättiki mähsulat işläpçiqiriştiki ülüşi 16 payiz bolsa, nahiyäniŋ vilayättiki ülüşi 15 payizni täşkil qilidu. Bu biz üçün, yäni innovatsiyaliq tehnologiyalarni yeŋidin paydilinişqa başliğan tävä üçün, çoŋ utuq.
– Keyinki jilliri nahiyädä intensivliq bağlarni päyda qiliş qolğa elindi. Moşu mäsiligä tohtalsiŋiz?
– Däsläpki intensivliq bağlar 1964-jili Kanadida bärpa bolsimu, bizniŋ elimizgä bu tehnologiya yeqindila käldi. Uniŋ mahiyitini bilgändin keyin, bizmu intensivliq bağlarni bärpa qilişqa kiriştuq. Bultu nahiyädiki mundaq bağlarniŋ mäydani 8487 gektar bolsa, biyil u 305 gektarğa käŋäydi. Misalğa, «Apple World» ҖÇY 78 gektarğa intensivliq bağ bärpa qilip, 4200 tonniliq yäl-yemiş saqlaydiğan qoyma quruluşini ayaqlaşturdi. Layihäniŋ bahasi 1,2 milliard täŋgä. Şundaqla, «AlmaGreenFieldes» ҖÇY 186 gektarğa alma kšçitini oltarğuzup, 3,2 milliard täŋgä investitsiya quydi. Ändi «AgroNova» egiligi mundaq zamaniviy tehnologiyani 41 gektarğa paydilinip, uniŋğa 252 million täŋgä häşlidi.
– Alämniŋ diqqitini җälip qilğan «EKSPO-2017» kšrgäzmisi «Yeşil ihtisat» mavzusida štüvatidu. Uniŋğa nahiyäniŋ ülüşi qandaq?
– Bügünki kündä energiyaniŋ yeŋi mänbäliriniŋ tepiş intayin zor ähmiyätkä egä. Biyil biz birqatar çoŋ layihälärni ämälgä aşuruşni kšzlävatimiz. Misalğa, İşiktä däriyasiniŋ boyida üç suelektr stantsiyasi selinivatidu. Türgün šstiŋi boyidiki layihälik quviti 1,4 MVt bolidiğan su-elektr stantsiyasiniŋ quruluşi ayaqlişip, paydilinişqa beriliş aldida turidu. Bu layihägä quyulğan investitsiya 210 million täŋgä. Şundaqla hazir Nurlı yezisida quviti 5,4 MVt şamal elektr stantsiyasiniŋ, Sšgiti yeza okrugida quviti 50 MVt bolidiğan kün elektr stantsiyasiniŋ vä Çeläktä quvät küçi 120 MVt täşkil qilidiğan җumhuriyättiki äŋ çoŋ şamal elektr stantsiyasiniŋ quruluşi başlandi. Atalğan stantsiyalär işqa qoşulğanda, nahiyä šzinila ämäs, bälki hoşna nahiyälärnimu elektr quviti bilän täminläydiğan däriҗigä yetidu.
– Siz ämgäk yoluŋizni addiy masterliqtin başlap, qisqa vaqit içidä rähbärlik lavazimğa kštirildiŋiz. Uniŋ üçün harmay-talmay ämgäk qilğanliğiŋizni, eytmisaqmu, çüşinişlik. hazirqi yaşlarniŋ boyida äynä şundaq hislät – işlämçanliq yetişmäydu, degän pikir moҗut. Siz qandaq oylaysiz?
– Bizgä qariğanda hazirqi yaşlarniŋ mümkinçilikliri mol. Amma, ularniŋ kamçiliği şuniŋdiki, bar mümkinçiliklärdin orunluq paydilinişni bilmäyvatidu. Ata-bovimiz äsirlär boyi mustäqillikni arman qilip käldi. Uniŋ üçün ular qanmu käçti, açarçiliqniŋ zärdabinimu çäkti, täqipläş azavinimu kšrdi. Gayida maŋa balilirimiz şuni untup qalğandäk bilinidu. Nurğuni mäktäpkä barğusi kälmäydu. Ularniŋ boyida vätänpärvärlik his-tuyğuliri yätkülüksiz. Eli üçün hizmät qilişni halimaydu.
Şundaqla yaşlarniŋ boyida «çoŋğa – hšrmät» ideyasi kamdäk bilinidu. Bizgä ata-animiz «Öygä mehman kälsä, qoliğa su al» däydiğan. Ularniŋ mähsiti – çoŋniŋ duasini eliş. «Dua bilän är kškiridu» degän sšzlär şuniŋdin päyda bolsa keräk. hazirqi yaşlar bolsa, tamamän başqiçä. Bilinär, bilinmäs salam qilidu. Ägär natonuş adäm bolsa, «üssüp» štüp ketişimu mümkin. Öyigä mehman kälsä, salam berip, qoliğa su eliş bu yaqta tursun, bäziliri hätta komp'yuterdin beşini kštärmäydu. Undaqlar «Män oquğan, demäk, äqilliq. Savatsiz qeri maŋa nemä ügitidu» degän tätür pikirgä egä. Äpsus, ular u mštivärniŋ «kšrgini kšp, yemigini çšp» ekänligini bilmäydu. Bu barliq yaşlar horun, bilimsiz degän gäp ämäs.
häqiqitidä, hazirqi yaşlar qabiliyätlik. Bir närsini eytsiŋiz, uni tez qobul qilidu. Çätällärdä bilim elivatqan qazaqstanliq yaşlar az ämäs. Kšpçiligi äla oquydu. Ularniŋ bilimigä şu ällärniŋ muällimliri häyran qalidu. Yaşlirimizniŋ hayatqa, bilimgä degän intasiniŋ üstün ekänligi birdin kšzgä çüşidu. Yäni, jürigidä ot bar. Ularğa päqät toğra yolni kšrsitip turuş keräk.
– Sizniŋ täläpçan rähbär ekänligiŋizni bilimiz. Siz šydimu şundaq täläpçanmu? Öz pärzäntliriŋizni qandaq tärbiyilidiŋiz?
– Bala tuğulup, esini bilgiçä aniniŋ tärbiyisini elişi keräk. Oğul bala atisi häm bovisiğa qarap šsidu. Atilar baliğa durus tärbiyä beriş üçün šzliri ularğa ülgä boluşi keräk. hazir bäzibir är kişilärgä qarisaŋ, haraqkäşlikkä berilip, ailisi turmaq, šzinimu untuğan. Undaq ayallarmu yoq ämäs.
«Qizniŋ yoli – inçikä», «Qiz – šydiki mehman» deginidäk, qizim Laurağa qatal bolmidim. U mäktäpni äla bahalar bilän tamamlap, ikki aliy bilim aldi. Oğlum Rustemni häqiqiy är qilip tärbiyiläşkä tiriştim. Pärzäntlirim meni yärdä qaratmidi. Älvättä, ularniŋ җämiyätkä yaramliq bolup yetilişidä räpiqäm, aliy däriҗilik stomatolog-vraç Gülsümniŋ ämgigi bebaha. hazir qizimizdin – üç, oğlumizdin bir nävrä sšyduq. Barliğimizniŋ beşimiz qoşulup, šyimiz varaŋ-çuruŋ bilän oyun-külkigä tolidiğan arambähş dämlärni här ikkimiz taqätsizlik bilän kütimiz. Mundaq çağlarda barliq işlirimizni çapsaniraq tügitip, ailä äzaliri bilän boluşqa tirişimiz.
– Qandaq fil'mlarni yahşi kšrisiz?
– Boris Polevoyniŋ Keŋäş İttipaqiniŋ Qährimani Aleksey Mares'ev toğriliq çüşirilgän «häqiqiy adäm häqqidä povest'», Yuriy Gagarin häqqidiki «Kosmosta däsläpki» fil'mlirini yahşi kšrümän. Çünki ularda pärzäntliriniŋ qährimanliqliri häqqidä aŋliğan anilarniŋ qiyapiti heçqaçan kšz aldimdin kätmäydu.
Zamaniviy ämgäklärgä kelidiğan bolsaq, «Qunanbay» fil'mi kšŋlümdin çiqti däp eniq aytalaymän. QҖ Prezidenti häqqidiki «Rähbär yoli» fil'minimu yaqturimän. Mäktäp oquğuçiliri Nursultan Äbiş oğli vä uniŋ tärҗimihali toğriliq kšpiräk bilsun däp, uşbu fil'mniŋ İşiktä şähiridiki şähsiy kinoteatrlarniŋ biridä kšrsitilişini täminliduq.
– Yaşlarğa qandaq kitaplarni oquŋlar däp mäslihät bärgän bolar ediŋiz?
– Äpsus, hazir yaşlarniŋ äŋ çoŋ kamçiliği, ular kitap oqumaydu. Män ularğa Oljas Suleymenov, Şäkärim, Abay vä başqimu yazğuçi-şairlarniŋ kitaplirini oquŋlar degän bolar edim.
– Boş vaqtiŋizda nemä bilän şuğullinisiz?
– Baliliğimda atqa mingänni yahşi kšrättim. hazirmu mümkinçilik tuğulup qalsa, at bilän täbiätni tamaşä qilğanni yaqturimän. Bolmisa, šz hälqiniŋ mänpiyitini, hšrmät-ehtiramini kštärgän şähslär häqqidä yezilğan äsärlärni, Dšlät rähbiriniŋ hayatiğa, elimiz tarihiğa bağliq tarihiy kitaplarni oquş bilän bänt bolumän.
– Nahiyädiki uyğurlar häqqidä nemilärni eytqan bolar ediŋiz?
– 70 miŋğa yeqin uyğur ahalisi bar Ämgäkçiqazaq nahiyäsidä mustäqil elimizniŋ tarihini bärpa qilişta tär tšküvatqan uyğur qerindaşlar az ämäs. Mälumki, Uluq Vätän uruşiğiçä nahiyä uyğurliri birinçilärdin bolup däsläpki kolhozlarni qurğan. Dehan ävladi ämäsmu, vaqit bilän hesaplaşmay işligän jutdaşlirimiz Üzär Üsänov, Avut Sattarov, Üsän Roziev, Abdulla Pärhatov, Rahat Qadirova, İvrayim haşirov, Saadät Kulieva vä Saadät haşimova käbi ämgäk märdaniliriniŋ isimliri bilän biz häqliq räviştä pähirlinimiz.
Keyikvayliq jutdişimiz Abdulla Rozibaqievniŋ ismi päqät ämgäkçiqazaqliqlar üçünla ämäs, bälki barliq qazaqstanliq uyğurlar üçün tävärrüktur. Çünki u uyğur mäktäpliriniŋ asasini selip, däsläpkilärdin bolup partiya qatariğa štkän ziyali. Uyğur tilidiki «Kämbäğällär avazi» gezitiniŋ muhärriri süpitidä gezit sähipiliri arqiliq addiy häliqniŋ mänpiyitini qoğdidi.
Uyğur hälqiniŋ mäniviy šsüşi yolida çeläklik İsmayil Tayirovniŋmu ämgigi zor. Vilayätlik bilim bšlüminiŋ başliği süpitidä 1918-jili däsläpki yättäjilliq uyğur mäktiviniŋ eçilişiğa qol yätküzüp, uniŋ mudiri bolğan. «Qizil Tuğ» gezitigä muhärrlik qilğan. 1920-jili tarançilar polkini qurğan. Bügünki kündä nahiyäniŋ ikki mäktivi moşu ziyalilirimizniŋ nami bilän atilidu. Keyin bu şanliq yolni nahiyäniŋ Yunus hämraev, Qasim Roziev, Yaqup Duganov, Sadir Nadäk (keyiniräk uniŋ nami bilän Taştiqara ottura mäktivi ataldi) ohşaş ustazlar davamlaştursa, hazir nahiyä mäktäpliridä yüzligän uyğur käspiy ustazliri ämgäk qilivatidu.
Ämgäkçiqazaq nahiyäsidin çiqqan uyğurniŋ däsläpki käspiy kompozitori Quddus Ğoҗamiyarov «Nazugum» simfoniyasi, «Rizvangül» operisi, «Çintšmür» baleti ohşaş jirik äsärliri bilän Qazaqstan sän°itiniŋ täräqqiyatiğa salmaqliq hässä qoşti. Quddus Ğoҗamiyarovniŋ şagirti, bayseyitliq kompozitor İkrim Mäsimovmu uyğur sän°itiniŋ durdanilirigä aylanğan «İparhan», «Anarhan», «Uyğur ussuli», «Margül» uvertyurilirini, «Visal» muqamini yaratti. Eytmaqçi, 1941 – 1960-jilliri, yäni Uyğur teatri Çeläktä paaliyät elip barğanda, sän°ätkarlirimiz sepigä uyğurlarniŋ Sara Bernari (ataqliq frantsuz aktrisisi – R.R.) Märiyäm Semätova, ussulçi Çolpan Sälimova, Gülvira Razieva, Marat Mämätbaqiev, Rizvangül Mähpirova, Mahinur Rähmanova vä başqilar qoşuldi.
Bügünmu uyğurlar säp aldida. Käsipdaş siŋlimiz Asiyäm hoşurova ämgäk paaliyitiniŋ beşida Aqbastau başlanğuç partiya komitetiniŋ räisi bolsa, keyiniräk partiya Märkiziy Komitetiniŋ instruktoriğiçä kštirildi.
Birliklik Pärhat Rozibaqiev – alahidä vätänpärvärlik hisliti bilän kšzgä çüşkän jigit. 1989-jili Ärmänstanda qattiq yär silkinişi yüz bärginini çoŋ ävlat väkilliri yahşi bilidu. U vaqitlarda Pärhat yärlik komsomol komitetiniŋ kativi edi. Män «Jarsu» sovhozi partiya komitetiniŋ kativi. Maŋa yoluqup: «Binäli Äbdiqapas oğli, meni Ärmänstanğa ävätsiŋiz, qerindaşlarğa yardäm berip qaytay», dedi. Dosti, rus jigiti bilän pävquladdä ähval yüz bärgän şähär, yezilarni tazilaş, remontlaş işliriğa qatnaşti. Ävu jili härbiy borçini ada qilivetip, säpdaşliri üçün җenini qurvan qilğan Zamir Adilovni mahir boksçi, vätänpärvär jigit qilip tärbiyiligän äynä şu Pärhat.
Bartoğay okrugini başqurğan Gülpäm Mämätovani alayli. Nemä degän bilimlik rähbär!
Täşkänsaz yeza okruginiŋ hakimi Mähämmätҗan Sultaniyarov – istipadiki polkovnik. «Täşkänsaz – tuğulğan jutuŋiz, uni billä täräqqiy ätküzişimiz keräk» däp işqa çaqirtivalduq. Şukri, hazir uniŋ ämgigi bilän yeza güllinivatidu.
«Qarituruq» sovhoziniŋ mudiri Avut Sattarovni šzäm kšrüp-bilmisämmu, keyiniräk, nahiyä tarihidin bu aliyҗanap insan häqqidä oqup-bilip, uniŋ ämgigi, besip štkän ülgilik yoli bilän pähirländim.
Bu päqät birnäççila misal! Ägär nahiyä tarihiğa çoŋquriraq näzär salsaq, härbir sahada qoltamğisi bar yüzligän uyğurlarniŋ isimlirini ataşqa bolidu.
– «Uyğur avazi» gezitiniŋ oqurmänlirigä qandaq tiläk eytqan bolar ediŋiz?
– Gezit oqurmänlirigä muraҗiät qiliştin aval, til häqqidä eytqum kelidu. Til – nahayiti nazuk qural, härbir häliqniŋ äŋ esil ğäznisi. Tili bolmisa, millät milliy kodqa egä bolalmaydu.
Tarihtin bilimizki, uyğurlar äzäldin mädäniyätlik, savatliq vä intayin sän°äthumar häliq. Uluq Çiŋgizhanniŋ kativi Tohtahun isimliq uyğur ustaz bolğan. Han qol astidiki barliq adämlirini uniŋda oqutquzğan. Şu uluq şähsniŋ ävladi bolup turup, uniŋ ana tilida yoruq kšrüvatqan gezitni oqumaydiğan uyğurlarni qandaq millätpärvär deyişkä bolidu. «Başqa tilniŋ hämmisini bil, šz tiliŋni hšrmätlä» degän sšzlärni yadimizdin çiqarmayli. Uyğurlarniŋ miŋliğan jillardin beri qeliplaşqan täräqqiyat yoli päqät uyğurlarniŋ qolida. Uniŋ üçün elimizdä barliq mümkinçiliklär yaritilğan.
Uyğurlar häqqidä oyliğanda, därru ularniŋ milliy äsvapliri kšz aldimğa kelidu. Nemä degän esil bayliq bu! Ular bir-birigä ohşimaydu häm qaytilanmaydu. Ulardin çiqqan saz adämni arambähş dämlärgä äriksiz elip ketidu. Ändi kšzniŋ yeğini yäydiğan milliy kiyimlärni kiyip, qizlar ussulğa çüşkändä, adäm šzini çšçäklär alimigä kirip qalğandäk sezinidu. Uyğurlarniŋ milliy taamlirini, uniŋ içidä läŋmänni yahşi kšrmäydiğan adäm az bolsa keräk duniyada.
«Uyğur avazi» geziti oqurmänlirigä bularniŋ barliğini yadiğa seliştiki mähsitim, şundaq täräqqiy ätkän häliqniŋ ävladi ekänligini untumisa ekän däymän. Şuŋlaşqimu muştiri toplaş vaqtidiki qiyinçiliqlar meni çoŋqur oylanduridu. Jigitbaşliri, hanim-qilar vä yaşlar keŋäşliri äzaliriniŋ arilişişi bilän biyil nahiyädiki «Uyğur avazi» geziti muştiriliriniŋ sani aranla 3000 danigä yätti. Undaq bolmişi keräk edi. Nahiyädiki uyğurlarniŋ sani 70 000ğa yetämdu, demäk, kam degändä, 7000 adäm gezitkä yezilişi keräk. Män nahiyä uyğurliriniŋ milliy mäktäp, til, gezit vä teatr mäsililirigä kšpiräk etivar berip, ularni qollap-quvätlişini tiligän häm şuniŋğa çaqirğan bolar edim.
Buniŋdin biraz vaqit ilgiri İtaliyadä boldum. häyran qalğinim, ital'yanliqlar kšp tilni bilidekän. Murajiät qilğan adämgä şu adämniŋ tilida sšzläp ketidekän. Biraq, šz tilini bilmigän adämni uçratmidim. Evropiniŋ bir näççä elidä boldum, u yaqlardimu ähval şundaq. Şulardin ülgä alayli.
– Binäli Äbdiqapas oğli, mäzmunluq sšhbitiŋizgä rähmät! Pursättin paydilinip, Sizni şanliq 60 yaşliq tävälludiŋiz bilän täbrikläp, mustähkäm salamätlik, ailiŋizgä hatirҗämlik, işiŋizğa utuq tiläymiz!
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.


text:
Rwmınïyanıñ Djamana şağın awılın wıttı köldiñ tasığan swı basıp qalğan sätibeynelengen fotolar TJournal portalında jarïyalandı.
1970 jılı Djamana turğındarınıñ basım böligi özderi turıp jatqan baspanaların tastap, köşwge mäjbür bolğan. Bul üşin olar memleket tarapınan järdemaqı da alğan. Buğan bastı sebep – awılğa jaqın mañnan mıs ken ornınıñ aşılwı bolıp tabıladı.
Alqaptı bögettiñ kömegimen qorşağan da, onıñ köline qaldıqtar men qoqıstar jïnala bastağan. Wlanğan qızıl tüsti swdıñ deñgeyi jıl sayın şamamen 1 metrge deyin köterilip otıradı.
Şamamen jïırma şaqtı turğın alqapta ömir sürip jatır, biraq olar sw deñgeyiniñ köterilwine baylanıstı birte-birte tawdıñ bawrayınan joğarı orın awıstırıp otırwlarına twra keledi.
Jergilikti zïrat pen şirkewdi sw basıp qalğan. Jergilikti turğındardıñ aytwınşa, kezinde ken öndirwşi kompanïyanıñ ökilderi şirkewdiñ munarasın buzbaq ta bolğan eken.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırımdaki Makeme Yaltalı faalniñ apiste oturma müddetini uzattı
Kremlniñ nezareti astında bulunğan Aqmescit rayon makemesi, Yalta şeerinde maşnalarnıñ ateşke berüvi boyunca işniñ mabüsi Muyedin Alvapovnı apiste qaldırmağa qarar aldı. Bu aqta, Qırım.Aqiqat agentligine qırımtatar milliy Qurultayınıñ Merkeziy İcra Komitetiniñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Apiste bulunma vaqıtını mayıs 9 - na qadar uzattılar. Deliller deñişmegen: saqlana bile, taqiqatqa sıqıştırma yapa bile, - deyler», - dep ayttı o.
Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, makemeciler iç bir delil aqqında aytmay.
Yanvar 24 künü Muyedin Alvapovnı yaqalağanı aqqında qırımtatar milliy Meclisi yolbaşçısınıñ muavini Nariman Celâl bildirgen edi. Onıñ qaydlarına köre, cinaiy iş boyunca, şeklengen şahıslar arasında Muyedinniñ ağa - qardaşı Mustafa da bar, o ise, şimdiki vaqıtta esasiy Ukrainada bulunmaqta. Celâlnıñ sözlerine binaen, Alvapovnıñ qorantası, milletimizniñ faallerindendir, bu sebepten yigitlerni siyasiy baqışları içün taqip ete bileler.
Yanvar 25 künü Yalta şeer mahkemesi qırımtatar faali Müedin Alvapovnı mart 23-ne qadar apiske aldı.
Yaltada maşnalarnı ateşke berüvinde şeklengen üç insannı yaqaladılar. Müedin Alvapovnı «mülkniñ aselet yoq etüvi ya da bozuluvı»nda şekleyler. Bu maddege köre beş yıllıq apis cezası belgilene.
Alvapovnıñ tuvğanları, onıñ qabaatsızlığında eminler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımda 20-den ziyade meskün yer ışıqsız qaldı
Noyabr 17 sabası Qırım territoriyasında 21 meskün yer ışıqsız qala, 4 – qısmen.
Bu aqta Qırımda Fevqulâde işler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Umumen ışıqsız 13144 insan qaldı. Ayat teminlev ve içtimaiy emiyeti olğan obyektler söndürilmedi», – denile beyanatta.
Malümatqa köre, qazaiy işlerni «Krımenergo»nıñ 27 brigadası alıp bara.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımda noyabr 16-da aqşam ava şaraitlerinden sebep 17 meskün yer ışıqsız qaldı.
Bundan evel Qırımda Fevqulâde işler nazirligi idaresininh matbuat hızmeti yarımadada noyabr 16-17 künleri küçlü yağanaqlar, bazı yerlerde şiddetli yağmur ve qarnıñ yağması beklenilgeni aqta acele bildirüvni aşkâr etken edi.


text:
Bucurova: yaqalanğan ATR operatorını fevral 26 künü mitingde iştirak etüvde qabaatlaylar
Aprel 20-de evinde tintüv keçirilgen ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev «fevral 26 işi» çerçivesinde yaqalandı.
Bunı ATR telekanalınıñ baş müdir muavini Lilâ Bucurova bildire.
«Eskenderni fevral 26-da mitingde iştirak etüvde qabaatlaylar», – dep yazdı Bucurova Facebookta.
Diger jurnalist Osman Paşayev bildire ki, Nebiyev Rusiye Taqiqat komiteti tarafından yaqalandı.
«İşni Bulat Ravilyeviç Azizov alıp bara. Mında ayrı bir tsinizm bar, qırımtatarlarğa qarşı işlerni kazanlar baqa. İş taqiqatçısı – Pavel Nikel. O da yahşı. Küneş batqan soñ, saba erte kibi yaqalamaq – eñ uyğundır», – dep yazdı o Facebookta.
Qırım.Aqiqat bildirgeni ki, Eskender Nebiyevni aprel 20-de aqşam evinde tintüv keçirilgen soñ yaqaladılar. Bundan evel mezkür iş boyunca Ali Asanov yaqalanğan edi. Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Dut
Dut - dutgiller (Moraceae) ailesinden Morus cinsini teşkil etken terek türlerine berilgen ad.
15 metrge qadar boylana. Kevde silindirik, tik ve qalın; qabuq çatlaqlı ve kül-qave renklidir. Yapraqları saplı, eki sıra üzerine tizilgen, astı yuvarlaq yaki qalp şeklinde, üst beti qoyu, ast beti ise açıqça yeşil renklidir. Kenarları tişlidir. Çiçekler, bir evçikli olıp yapraqlarnıñ qoltuğında ve saplı turuşlar alında tapıla.
Dut tereginiñ yaprağı yipek böceginiñ pek sevgen aşlarındandır.
Türler[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Aq dut (Morus alba)
- Morus australis
- Morus bombycis
- Morus cathayana
- Hindistan dutu (Morus indica)
- Balaban yapraqlı dut (Morus latifolia)
- Morus liboensis
- Morus macroura
- Moğol dutu (Morus mongolica)
- Teksas dutu (Morus microphylla)
- Qara dut (Morus nigra)
- Morus notabilis
- Qırmızı dut (Morus rubra)
- Himalaya dutu (Morus serrata)
- Ihlamur yapraqlı dut (Morus tiliaefolia)
- Morus trilobata
- Morus wittiorum


text:
«Qardaşlıq» teşkilâtı akimiyet tarafını tutacaq qırımtatar telekanalına alâqasını red ete
«Qardaşlıq» cemaat teşkilâtı Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yardımı ile İçtimaiy qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ meydanğa ketirilüvinde iştirak etmegenini bildire.
«Bazı matbuat vastalarından bizim İçtimaiy qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ meydanğa ketirilüvinde iştiragimiz aqta oığan bildirüvler aqiqatqa ters kele», – denile beyanatta.
«Qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ teşkil etilmesi aqta leyhanı ayrı siyasetçilerniñ siyasiy qararı olaraq tanıymız ve onıñ qırımtatar medeniyetine alâqası olmağanı içün oña qol tutmaymız», – deyler teşkilâtta.
«Qardaşlıq» teşkilâtınıñ beyanatında olarnıñ faaliyeti Qırımda yaşağan çeşit halqlarnıñ medeniy zenginligi, tolerantlıq ve maarifçilik üzerinde qurulğanı bildirile.
Malüm olğanı kibi, aprel 2-de, Aqmescitte «Qırım» qırımtatar milliy cemaat areketiniñ, qırımtatar cemaatçılıq temsilcileriniñ umumiy konferentsiyası keçti. Konferentsiya iştirakçileri Aksönovğa muracaat etip, Qırım territoriyasında İçtimaiy Qırımtatar teleradiokompaniyasını (OKTRK) açmağa yardım soradılar.
Aksönov Qırım ükümeti bu teklifke qol tutqanını bildirdi.
Malüm olğanı kibi, aprel 1-den itibaren ATR işini toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar telekanal Rusiye qanunlarına köre öyle de qayd olamadı.


text:
Lavrov: Moskva ve Ankara Suriye mevzusında bir qararğa keldiler
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov Türkiye zenaatdaşı ile eki taraflı munasebetlerniñ eyilişmesi vaqtında körüşti. Lavrov Rusiyeniñ Soçi şeerinde Mevlüd Çavuşoğlu ile muzakereler keçirdi.
Çavuşoğlu qayd etti ki, Türkiye ve Rusiye Suriyedeki buhrannı siyasiy yollar ile al etmek içün beraber çalışmalılar.
«RİA Novosti» haber agentliginiñ malümatına köre, Çavuşoğlu Türkiye «İslâm devletinen» küreşe, bu sebepten de terroristlerniñ nişanı oldı, dep ayttı.
İyün 28-de üç canlı bomba İstanbul ava limanında ücümni kerçekleştirdi, bunıñ neticesinde 43 insan can berdi, 200 kişi yaralandı.
Lavrov Moskva ve Ankara işbirligini yañıdan başlamağa añlaşqanlarını körüşüvden soñ aydınlattı.
Kremlniñ malümatına köre, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Rusiye prezidenti Vladimir Pütinge mektüp yazıp afu soradı. Faqat Ankara Erdoğan Rusiye uçucısınıñ ölüminen bağlı taziyelerini qorantasına bildirgenini ve bu uçaq tüşürilgeninden afu istey manasına kelmegenini bildire.
Bundan soñ Pütin ve Erdoğannıñ birinci telefon subeti olıp keçti.
Keçken sene noyabr 24-de Türkiye-Suriye sıñırında Rusiye Su-24 cenk uçağı tüşürilgen soñ Rusiye ve Türkiye arasında munasebetler yaramay oldı. Ankara uçaq memleketniñ ava boşluğını bozdı, dep bildire, Moskva ise bunı inkâr ete. Rusiye Türkiyege qarşı ceza kirsetken edi.


text:
Türkiye Tış işler nazirligi Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy uçağınıñ ruhsetsiz kirüvi aqqında bildire
Türkiye Tış işler nazirligi Türkiye ava alanına Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy uçağınıñ ruhsetsiz kirüvi aqqında bildire.
Bu aqta bildirüv Türkiye nazirliginiñ saytında oktâbr 5 künü aşkâr etildi.
Beyanatqa köre, Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy uçağı Türkiyeniñ ava alanını oktâbr 3 künü bozdı. Bu sebepten Türkiye ava küçleri kökke öz uçaqlarını köterdi.
Türkiye Rusiyeni bu kibi bozuluvlardan saqınmağa çağırdı, aks alda o «ola bilecek bütün istenmez aqibetler içün mesuliyetli» olacaqtır. Rusiye elçisini bunı añlatmağa çağırdılar.
Bundan evel Türkiye prezidenti Recep Tayıp Erdoğan Rusiyeni Suriyede etken ücümleri sebebinden takbih etti.


text:
Çolpan
Çolpan (Zöre, Venera) – Küneş sistemasında, Küneşke uzaqlıq baqımından ekinci sıradaki seyyare. Halq arasında Tañ Yıldızı ve Çoban Yıldızı olaraq da belli. Öz ekseni etrafında, Küneş sistemasındaki diger bütün seyyarelerniñ akis istiqamette döne. Çolpan saat yönünde döngen tek bir seyyaredir.
Büyükligi ceetinden Zemin ile beñzerlik köstergeninden Dünya ile qardaş seyyare olaraq da biline. Kök yüzünde Küneşke yaqın konumda bulunğanından ve orbitası Zeminniñkine köre Küneşke daa yaqın olğanından yer yüzünden tek Küneş doğmadan evel ve batqandan soñ körünip ola. Onıñ içün Çolpan Aqşam Yıldızı, Saba Yıldızı ve Tañ Yıldızı olaraq da adlandırılğandır. Körünip olğanı vaqıtlarda, kök yüzündeki eñ parlaq cisim olaraq diqqat çeker.


text:
Pavlodarlıq Ädil Qabılda M.V. Lomonosov atındağı Mäskew memlekettik wnïversïtetiniñ “Jıl stwdenti” nomïnacïyasında jeñimpaz atandı. Bul twralı wnïversïtettiñ resmï saytındaxabarlandı.
Ädil Qabılda 2015 jılı Pavlodardağı qazaq-türik lïceyin tämamdağan. Mäskew memlekettik wnïversïtetiniñ grantın ïelengen ol, xïmïya fakwltetiniñ birinşi kwrsında oqıp jatır. Ol 2015 jıldıñ jazında älemniñ 75 memleketinen 300 jas xïmïk sayısqa tüsken xïmïya boyınşa xalıqaralıq olïmpïadanıñ jeñimpazı atanğan.
Ol sonday-aq, Mäskewde ötken oqwşılar arasındağı Mendeleev olïmpïadasında da şaşasına şañ jwıtpağan.
Stan.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Rusiyede, dekabr ayından başlap, Qırımğa 20 mln kubometr gaz yollanılğanını aytalar
Rusiye Energetika naziri Aleksandr Novak dey ki, dekabr 30 kününden bü vaqıtqa qadar, işğal etilgen Qırımğa 20 million kubometr gaz yollanıldı. Nazirniñ sözlerine köre, yarımadağa Rusiyeniñ gaz-naqil sistemasından gaz kele.
Bunı Novak yanvar 11 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ akimiyet ile keçirgen körüşüvi vaqıtında beyan etti. Körüşüv aqqında malümat Rusiye prezidentiniñ resmiy sitesinde yerleştirilgen.
«Dekabr 30 künü biz Rusiyeniñ gaz-naqil sistemasından eñ büyük yüklenüv vaqıtında gaz teminlep başladıq. Epsi olıp, bügünki künde endi 20 million kubometr gaz Qırım sakinlerine berildi. Umumen mında adiy vaziyet üküm süre. İşni devam etemiz», – dedi Novak.
Bundan evel Devlet Dumasındaki energetika komitetiniñ azası, Kreml kontrolündeki Qırım akimiyet yolbaşçısınıñ sabıq birinci muavini Mihail Şeremet degen edi ki, Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden Qırımda keçirilgen yañı gaz borusı «şimdilik başlanuv ve tüzetüv işleri çerçivesinde» gaz keçire.
Dekabr 27 künü Rusiyedeki kütleviy haber vastaları, yarımadanıñ gaz-naqil sisteması qomşu Rusiyeniñ sistemasına qoşulğanı aqqında bildire ediler. Bildirüvlerge köre, 720 millimetr keñliginde gaz boruları, episi olıp, 341 km uzunlıqta quruldı, olardan 16 km – Keriç keçitiniñ altında keçirilgen.


text:
Aqmescitte kene içtimaiy naqliyatta yürüv fiyatı artacaq
Aqmescitniñ rusiyeli akimiyeti, şeerde ki içtimaiy naqliyatta yürüv fiyatını esaplay, ekinci basamaqta o 20 ruble (tahminen 9-10 grivna) teşkil etecek. «Krıminform» haber etkeni kibi, bunı fevral 16 künü jurnalistlerge Kremlge bağlı Aqmescit şeer şurasınıñ yolbaşçısı Viktor Ageev bildirdi.
«Naqliyat fiyatını kötermege teklif eteler, öyle imkân baqılmaqta, naqliyat idaresi bunı esaplay. Birinci basamaqta 16 ruble, ekinci basamaqta ise – 20 ruble olacaqtır. Bütün Rusiye Federatsiyasına nisbetten şimdi Qırımda, Aqmescitte eñ ucuz fiyatlar», – dedi Ageev.
Bundan evel Aqmescitte bazı naqliyatlarda yürüv fiyatı 16 rublege qadar artacağı aqqında haber etilgen edi.


text:
Keriçli şirket aylıq borçlarını tölemege mecbur etildi
Qırımda «Tral» şirketiniñ sabıq işçilerine aylıq borçları ve keç qalğan muddeti içün tazminat tölendi. Tölengen paralarnıñ miqdarı 150 biñ rubleni (68 biñ grivna civarında) teşkil etmekte.
Bu aqta Moskva nezareti altındaki Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Muessisede bildirilgenine köre borç, işçiler işten boşatılğan künü ödenmege sebebinden taa keçken yılnıñ noyabr ayından berli toplanğan eken.
Rusiyeniñ memuriy qanun bozuv Kodeksiniñ 6 q. 5.27 maddesi mücibi (iş munasebetleri çerçivesinde cinaiy areketleri olmağan alda, belgilengen muddet içinde aylıq ve diger tölevlerniñ tolusınen ya da qısmen ödenmemesi) işçi aqqını bozğan müdürge qarşı memuriy ceza davası açılğandır.


text:
«Ukrtelekom» 177 malümat hızmeti Qırımda işine devam etkenini bildire
PAO «Ukrtelekom» matbuat hızmetinde Qırımda «177» malümat hızmetiniñ çalışmağanı aqqında malümatnı tasdiqlamadılar. Şirkette qayd etilgeni kibi, Qırım bölüginiñ servisi yarımadada işlemege toqtamay.
Aynı zamanda mında Qırım müşterileri malümat hızmetine irişip olamağanı tehnikiy sebepler ile bağlı ola bilgenini da red etmeyler.
«İrişüv ile bir de bir problemler olğan edi, belki. Amma servis çalışa edi ve çalışmağa devam ete»,– deyler Qırım.Aqiqat mühbirine PAO «Ukrtelekom» matbuat hızmetinde.
Şirkette «Ukrtelekom»nıñ operatorlarından birisiniñ «177» hızmeti endiden şirketniñ kontakt-merkeziniñ vazifesi olğanı aqqında sözlerini red eteler.
Avgust 8 kününe «177» malümat hızmeti Qırımda, aqiqaten, çalışa. Qırım müşterilerine borc miqdarını alâ daa grivna para birleminde aytalar.
Aynı zamanda, qırım müşterilerniñ sözlerine köre, bir kün evelsi malümat hızmetine irişmege imkânsız edi.


text:
Matbuat vastaları: qırımtatar qorantası Qırım yolunda deşetli bir yol qazasına oğradı
Herson vilâyetinde ekimler M-17 Herson – Canköy – Feodosiya – Keriç yolunda büyük yol qazasına oğrap, sağ qalğan qırımtatar ailesiniñ azalarını qorçalamağa tırışalar. QHA bildirgenine köre, facia fevral 15-te aqmaş Herson vilâyetiniñ Kalançay rayonındaki 111-inci kilometrde yüz berdi.
«Mart vaqialarından soñ Vinnitsağa köçken genç qırımtatar ailesi Qırımğa kete edi. DAİ malümatına köre, VAZ-21113 maşinasınıñ aydavcısı Herson tarafından Qırım tarafına kelip, yolda toqtalğan «DAF TE47XS» yük maşinasınıñ «TROUILLET» yarı tirkemesine çarptı», – aytıla beyanatta.
Yol qazası neticesinde vaqia yerinde qırımlı Emine ve onıñ 1 aylıq qızı elâk oldılar. Aqayı Abdurahman ve üç yaşında büyük qızı Nial ağır alda hastahanede bulunalar.
Neşirniñ malümatına köre, erkek ağır alda Kalançak qasabasınıñ hastahanesinde buluna. Qızçıqnıñ yüz, köküs qafesi, qafa miyniñ yaraları bar. Balağa Hersonda ameliyat yapıldı.
Zarar körgenlerniñ soy-sopları aytqanına köre, balağa yardım etmek içün esaplar açıldı, – dep yaza neşir.


text:
Qırım sıñırcıları esas Ukraina memuriy sıñırında eki milliondan ziyade para musadere etilgeni aqqında haber ete
İşğal altındaki Qırımnıñ rusiyeli sıñırcıları Ukraina vatandaşı olğan bir qadından urbası tübüne saqlanğan eki milliondan rubleden ziyade para (826 biñ grinva – QA) musadere etkenleri aqqında bildirmekte.
Bu aqta nazirlikniñ matbuat hızmetine istinaden «RİA Novosti» agentligi bildirmekte.
«Sorav neticesinde qadın, bu paranı «Qırımda ev satın almaq içün balalarına alıp ketkeni ve Ukraina keçiş noqtasında çekip alacaqlarından qorqqanı sebebinden, qayd etmege istemegeni aqqında aytqan», - dep bildire agentlik Rusiye sıñırcılarınıñ sözlerini.
Olar musadere etilgen para Rusiye nezaretindeki Canköy gümrük noqtasınıñ müfettişine berilgeni aqqında bildirmekte.
Ukraina Devlet sıñır hızmeti bu hususta açıq bir izaat bermey.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından ilhaq etilgeninden soñ Ukrainanıñ esas qısmı ve yarımada arasında memuriy, lâkin aslında tam bir «sıñır» peyda oldı. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» olmaq üzre, üç kiriş-çıqış nezaret noqtası çalışmaqta.


text:
Qırım «halq imayesi» yarımada işğalinden sebep nevbetteki medallerni elde etmege azırlana
Aqmescitte iyün 10 künü Belgisiz asker mezarı yanında Qırımnıñ «halq imayesi» vekillerini Rusiye Mudafaa Nazirligi ve Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov tarafından ayırılğan medallernen taqdirleycek olalar.
Bildirüvde qayd etilgeni kibi, «halq imayecilerine» «Qırım qaytarıluvı içün» ve «Qırımnıñ qoruvı içün» medallerini berecekler. Tedbirde Qırım ükümetiniñ temsilcileri, Qırımda Rusiye prezidentiniñ temsilciligi, Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçılığı iştirak etecek.
Qırım «halq imayesiniñ» vekillerini yarımada işğalinden sebep endi bir qaç sefer taqdirlegen ediler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
İsrail ve Türkiye barışıq aqqında ilân etti
İsrail ve Türkiye munasebetlerniñ eyileşmesi aqqında ilân etti, bu ise, eki Yaqın Şarq devleti arasındaki altı yıllıq ayırılmanıñ soñu olacaqtır, dep bildire Radio Svoboda.
İsrail baş naziri Binyamin Netanyahu Romada bulunıp, iyün 27-de añlaşma Yaqın Şarqta istiqrarğa yol berecegini ilân etti. Onıñ türk zenaatdaşı Binali Yıldırım aynı vaqıtta Ankarada sözde bulunıp, İsrail ile muabbetleşüv aqqında bildirdi.
İyün 27-de ilân etilgen añlaşma boyunca eki devlet bütünley diplomatik munasebetlerni yañıdan tikleycek. İsrail elâk olğanlar ve zararlanğanlarnıñ soy-soplarına tazminat olaraq 20 million dollar töleycek ve Türkiyege Ğazze Sektorında yardım kösterme boyunca bir sıra leyhalarnı ömürge keçirmege izin berecek.
Yıldırımnıñ ilân etkenine köre, añlaşma «esasen» İsrail qamaçavını toqtata, aynı vaqıtta Netanyahu bildirdi ki, qamaçav devam ete, amma İsrailniñ Aşdod şeerindeki limandan Ğazze Sektorına içtimaiy yardım yollamaq mümkün olacaq.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ baş kâtibi Pan Gi Mun añlaşmanı alğışladı, ve onı «regionda istiqrar içün ümüt bergen işaret» dep, adlandırdı.
Bir vaqıt yaqın ittifaqdaş olğan devlet arasındaki munasebetler altı yıl evel, İsrail arbiy deñiz patruli «Mavı Marmara» paromında doquz Türkiye vatandaşını öldürgen soñ kerginleşti. O vaqıt «Mavı Marmara» gemisi HAMAS tarafından nezaret etilgen İsrailniñ Ğazze Sektorında qamaçavını bozmağa tırıştı.


text:
Baykal kölinde ekologïyalıq qawip tönip otır jäne şaralar qoldanbasa, kezinde Aral teñizindey joğalıp ketwi mümkin, dep jazadı el ükimeti men jetekşi energetïkalıq kompanïyalardağı derekközderge silteme jasağan «Ïzvestïya» gazeti.
Moñğolïyanıñ Selenga özeninde (kölge 80 payızğa deyin swdıñ kelwin qamtamasız etedi) jäne onıñ tarmaqtarında üş iri gïdrostansanı salw josparı Baykaldıñ ekologïyasına qayta ornı tolmaytınday zardabın tïgizwi mümkin. Energetïka mïnïstrliginde ötken jabıq keñeste osınday mälimetter keltirilgen.
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Klimkin Türkiye Tışqı işler nazirligi yolbaşçısınen qırımtatarlarnıñ vaziyetini muzakere etti
Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin Amerika Qoşma Ştatlarına ziyaret vaqtında türkiyeli zenaatdaşı Mevlüt Çavuşoğlu ile körüşüv keçirdi, bunıñ çerçivesinde, hususan, qırımtatarlarnıñ vaziyeti muzakere etildi. Bu aqta Birleşken Milletler Teşkilâtı yanındaki daimiy Ukraina temsilciliginiñ beyanatında aytıla.
«Pavlo Klimkin ve Türkiye TİN Mevlüt Çavuşoğlu eki taraf işbirligi, Yaqın Şarqtaki vaziyetni ve qırımtatarlarnıñ alını muzakere ettiler», – dep aytıla beyanatta.
Pavlo Klimkin Amerika Qoşma Ştatlarına Birleşken Milletler Teşkilâtı (BMT) Baş assambleyasınıñ 71-ci sessiyasınıñ yüksek seviye bölüginde iştirak etmek içün ketti.
AQŞ-da nazir, hususan, ava havfsızlığı boyunca BMT Havfsızlıq şurasınıñ ve MN17 ava felâketi taqiqatı boyunca beraberlikte yapılğan taqiqat taqımınıñ yüksek seviye toplaşuvlarında, GUAM ve GUAM+ toplaşuvlarında Ukrainanı resmiy temsil etecek, bundan da ğayrı, Rusiye tarafından zorbalıq devam etecek alda Ukrainanen halqara birdemlikniñ nevbetteki birleşmesi maqsadınen bir sıra eki taraf körüşüvlerini keçirecek.
Klimkinniñ programması çerçivesinde Sent-Kits ve Nevis boyunca eki taraf viza talaplarınıñ lâğu etilmesi aqqında añlaşmanıñ imzalanması planlaştırıla.


text:
Qaşqariya Qazaqtarı nemese Altışar (altışahar) Qazaqtar turalı
Bwl eki tarixi surettiñ biri Qaşqar qalasında ornalasqan Sovet (säbet) konsulı. Jalpı, Şıñjañ ölkesinde qızıl qıtay biligi ornıqqanğa deyin (tipti 1955ke deyin) Sovettiñ bes ülken konsulı bolğan. Onıñ törteui qazaqtar jiı qonıs tepken Altay, Şäueşek, Qwlja men Ürimjide ornalasqan. Surettegisi Qaşqar qalasındağı konsul. Ekinşi suret Gomindañ (国民党) biligi Şıñjañğa ornağan soñ jeti aymaqta sayasi qwrıltaylar aşıp Üş aymaqtağı töñkeristiñ qalğan jeti aymaqqa (Ürimji, Qwmıl, Aqsu, Hotan, Qaşqar, tb) qanat jayuına tosqauıl bolğan edi. Suret Gomindañ ükimetiniñ Altışar eldi mekendegi belgisiz bir jinalısı. Osınday jiın, qwrıltay kezinde jañadan rayon (audan) qwru jwmıstarı qolğa alındı. Şıñjañ ölkesiniñ äkimşilik kartasındağı köp audandar (rayondar) däl osı kezeñde qalıptasa bastadı. Sonımen birge Wyğır wltınıñ atauı men atauınıñ qıtay ieroglifinşe jazu nwsqası birizdilendirildi. Osı eki tarixi suretke qarap wzaq oylanamın da auır kürsinem… Nege deysiz ğoy?
Sözdiñ bismildäsin Qaşqardağı sovet konsulınan bastayın. Bwndağı konsul mwrağattarında Qaşqariya Qazaqtarı turalı mälimdemeler tolıp jatır. Ökiniştisi äli kömuli küyinde jatır… Eşkim aşpağan. Biz 1916- jılğı qazaqtar köterilisinde jüz mıñdağan Qazaqtardıñ qıtayğa (İle öñirine) ötkeni turalı jiı aytamız, biraq neşe on mıñdap Qaşqariyağa (Altışarğa) ötip ketkeni turalı ayta bermeymiz?. Negizi sol jıldarı (1916, 1931-1932 jj) Qaşqariya asqan Qazaqtardıñ wzın sanı neşe on mıñnan asıp jığıladı. Qaşqariyağa (nemese altışaharğa) Qazaqtar eki bağıtta ötip kelgen: biri Täñirtaudı qwldilap İleni qiğaş ötip Qaşqariyağa ötken; ekinşi tobı, Ferğanadan aynalıp Pamir asıp Qaşqariyağa soqqan. Osı eki toppen auıp kelgen Qaşqariya qazaqtarı Altışaharda qwmğa siñgen suday “ğayıp” bolıp ketken.
Bizge Qaşqariya Qazaqtarı dese Qatağan Han Twrsınnıñ kezinde Qaşqariya asqan qwramalar elesteui mümkin nemese “el auğan, qayıñ sauğan” Böke batırdıñ eli men 30- jıldardağı Altay qazaqtarı köz aldına kelui mümkin. Bwl turalı mağlımat jeterlik. Al, 1916,1931-32 jıldarı Altışahar asqan Qazaqtar turalı eş derek joq. Osı bastamanı köteru arqılı Qazaq tarixşılarınıñ nazarın Qaşqariyada kömilip jatqan Qazaq qasiretine audarğım keledi. Altışahar Qazaqtarı turalı mälimetti aludıñ eki jolı bar: biri, Qaşqardağı sovet konsulınıñ jedelxattarı. Qaşqar öñirine sırttan bosıp keluşi köşpelilerdiñ äleumettik mäseleleri (ornalastıru) turalı Dixua (Ürimji) men Mäskeuge talay jedelxat joldap nwsqau swrağan, köşip keluşiler turalı ärtürli mağlımat bergen, sonda Qazaqtar turalı derek jeterlik. Ekinşisi, Qaşqariyadağı (altışahardağı) jergilikti orınnıñ mwrağatı. Jergilikti orınnıñ tarixi dereknamalarında sırttan köşip keluşiler turalı mälimet jeterlik, sonday mälimetter işinde Qazaqtar turalı, olarğa Wyğırlardıñ körsetken kömegi turalı aqparattar men Qazaqtardı jer berip ornalastıru mäseleleri turalı tarixi mağlımattar öte mol. Qaşqariyanıñ (Altışahardıñ) keybir eldi-mekenderinde “Qazaq Kent” degen ataumen atalatın jer-su attarı kartada äli künge deyin twr.
Sosın tağı bir qızıq jäyitten bar. Qaşqariyada (Altışaharda) Mekit deytin audan bar. Onı Şıñğıs jorığı kezinde auıp ketken Merkittermen baylanıstıratın tarixi boljal bar. Odan, Wyğır xalqında DOLAN degen bögenayı bölek, özge Wyğırğa wqsamaytın än-küyi men bii, kiim-keşegine deyin bölek xalıqtar twradı. Olardı Dulattar dep aytadı. Tağı Lobınwr degen jerdegi Qazaq-qırğızdan aumaytın biraq özin Wyğır sanaytın xalıqtar tağı bar. Qaşqariyanıñ “qwmğa jasırınğan” QWPIYAsı osında!
Sosın deke mwrağatımda Qaşqariyağa (altışaharğı) 19-ğ soğı, 20-ğ basında auğan Qazaqtardıñ kigiz üy men sırmaqtarınıñ bwşpaqtarı tüsirilgen suretter bar. Äbden şiruge aynalsa da kigizden basqan bögenayı men oyu bederi jaqsı saqtalıptı. Öñ tüsi Qazaqtan aumaytın biraq tili men dili Wyğır bauırımızğa siñip ketken köne qazaqtardıñ bwnı bertinge deyin qoldanıp saqtap kelgen eken. Bir qızığı, Qaşqariyanıñ (altışahardıñ) keybir eldi-mekenderindegi jergilikti etno mwrajayda “qolına bürkit wstap sayat qılğandar men at jalın tartıp minip şauıp bara jatqandar jäne oyu-örnekpen naqıştalğan malaqay, börik kigenderdiñ potreti” bar deydi. (jeke qorımda bir-eki dana sureti de bar.)
Soñında mına bir qasıretti qosqım keledi. Qaşqariyağa (altışaharğa) auğan Qazaqtardıñ deni osı ölkede qalğan, birazi Alatau asıp Qazaq dalasına qaytqan, keybiri Qırğız tauında siñip qalıp qoyğan. Qayta keri köşpey Qaşqariyada neşe on mıñdap qalıp qoyğanınıñ tağdırı öte ayanıştı xalde ayaqtalğan. 1930-40 jıldarı Şıñ Duban (盛世才) men Gomindañ (国民党) ükimeti kezindegi wlt anıqtau kezinde olardı (yağni qazaqtardı) twtastay WYĞIR dep jazdırıp jibergen. Pekinde oqıp jürgende öñi men bet pişini qazaqtan aumaytın Wyğır studenterdi körip tañqaluşı edim. Olardı Wyğır dep jazıp jibergen soñ köp bölimi siñip qabıldap ketken, keybiri moyınsal bolmay zaman tüzelgen 80- jıldarı avtonomiya törağaları Säypiden men Temir DAUAMATqa arnayı arız jazıp kirip QAZAQ atauın qalpına keltirmek bolğan, biraq Säypiden men Temir ekeui maqwldamay qoyğan desedi. Osı orayda qosa keteyin, 30-40 jıldardağı wlt anıqtau, bekitu kezeñinde Şıñjañğa auğan NOĞAY bauırlarımızda da twtastay TATAR dep atauın özgertip biriktirip jibergen. Şıntuaytında Şıñjañğa auğan tatardıñ köbi NOĞAY edi. Kerek deseñiz, Qwlja qalasında “Noğaygrod” degen şağın rayon bolğan. Mwnday jañsaq qasiretter öte köp.
Qaşqariya Qazaqtarı turalı zertteu tıñnan bastalsa eken, jas Qazaq ğalımdarı ğılmi ekspedecsiya jwmısın wyımdastırıp Altışahar aumağın aralap bayırğı Qazaqtan qwmğa siñip bara jatqan sarqınşaqtardı öñdep jinap qaytsa eken dep ümittenemiz.
Eldes ORDA


text:
Davutoğlu: Rusiye sanktsiyaları Türkiyeni tiz çökmege mecbur etmez
Rusiye iqtisadiy cezaları Türkiyeni tiz çökmege mecbur etmez. Bu aqta cuma künü Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu Bakuda bildirdi.
Davutoğlu noyabr 24 künü Suriye-Türkiye sıñırında memleket ava alanını bozğan Rusiye uçağını urıp tüşürgen Turkiye areketlerini aqladı. Davutoğlu aytqanı kibi, Ankara sıñırlarını qorçalağanı içün afu soramaq mecbur degil.
Türkiye baş naziri birinci sefer şunı ayttı ki, Türkiye Suriyede turkmenler yaşağan rayonlarğa ücüm etecek olğan uçaqnı öz ava alanına «maneviy mulâaza» ceetinden kirsetip olamay edi.
Aynı zamanda Davutoğlu Rusiyeni munasebetlerni daa da ziyade bozmamaq ve iqtisadiy işbirlikni devam ettirmege çağırdı.
Moskva Türkiyeni Rusiye uçucısınıñ aselet öldürüvinde qabaatladı ve oña qarşı sanktsiyalarnı kirsetti, şu cmuleden 2016 senesi yanvar 1-den Türkiye vatandaşları içün vizasız rejimni lâğu etti.


text:
26 jastağı Sara Gerc – äzirge eşqanday emi tabılmağan Elers — Danlos sïndromına şaldıqqan älemdegi 12 adamnıñ biri.
Bul awrw adam ağzasında kollagen sïntezisiniñ aqawınan twındaydı. Bılayşa aytqanda, onıñ terisi tez jaraqattanadı, bwındarı men bulşıqetteri ünemi awıradı. Osınıñ saldarınan Sara öziniñ qatarlastarınıñ qasında äldeqayda egde körinedi, dep xabarlaydı The Sun.
Sara bala kezden bastap öziniñ sırt kelbetine namıstanatın. Ol öziniñ salbırağan teresin jasırw üşin ünemi qap sekildi keñ kïimderdi kïyuge mäjbür boldı. Al, denesine jabısqan kïim kïse, denesinde jaraqattar payda bola bastağan. Bağına qaray, Sarağa dostarı men otbası müşeleri ünemi qoldaw körsetip keledi.
"Men jeti jasımda denemdegi özgeristerdi bayqay bastadım, al jasım 10-ğa tolğanda mağan osı dïagnozdı qoydı. Men öz-özimdi jek köre bastadım" - Sara Gerc
Sara 22 jasqa tolğanda öz süyiktisimen aradağı qatınasın üzip, öz ömirin tübegeyli özgertwge bel bwadı. Ol tağdırğa moyınsunıp, öziniñ qazirgi küyin sol qalpında qabıldawdı üyrenedi. Bul rette, munıñ barlığı oğan oñayğa tüspegenin, qazirgi künine üşin qïnalıs pen küyzeliske tolı uzaq jolmen jetkenin aytıp, sırımen bölisedi. Endigi jerde ol salbırağan terisin öziniñ bul ömirdegi bastı baylığı dep biledi. Osılayşa ol qurbısınıñ qoldawımen ol sän älemine jol tartıp, model bolıp qızmet ete bastadı. Endigi jerde onıñ aldına qoyğan maqsatı – Elers — Danlos sïndromı sekildi emi joq awrw türiniñ bar ekenin jahannamğa jarïya etw bolıp tabıladı.
"Sän äleminde osığan deyin albïnostar, vïtïlïgo awrwına şaldıqqandar jäne plus-size modelder boy körsetip, älemniñ nazarın özderine awdara bildi. Endi meniñ kezegim kelip jetken sïyaqtı", - deydi Sara Gerc.
Derekközi: https://life.ru
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Gonkongtağı wnïversïtetterdiñ birinde jürgizilgen zerttew nätïjesi belgili boldı. Ğalımdardıñ aytwınşa, elektrondı temeki adamdı bedewlikke aparıp soqtırwı mümkin, dep xabarlaydı informing.ru. Sebebi onda lastanğan awanıñ quramındağı wlı zattardan äldeqayda qawipti xïmïkattar boladı. Olardıñ arasında densawlıq üşin asa qawipti xoş ïisti gïdrokarbonattar men formaldegïdter bar. Ğalımdar munı anıqtaw üşin elektrondı temekiniñ 13 türine taldaw jasağan. Eñ soraqısı, şılımnıñ bul türinen obır twdıratın kancerogender men antïpïrender tabılıptı. Osı ğılımï zerttew nätïjesi belgili bola salısımen, ğalımdar qawımı Gonkong ükimetinen elde elektrondı temekini tartwğa tıyım salwdı suradı. Ayta ketw kerek, qazirgi waqıtta älemniñ 16 elinde osınday zañ qabıldanğan.
24.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Nariman Celâl: qırımtatarlarnıñ yalıñız 20-30 fayızı saylavlarğa baracaq
Sentâbr 14-ne keçirilmesi belgilengen saylavlarğa qırımtatarlarnıñ 20-30 fayızı baracaq.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl Qırımnıñ öz başına ilân etilgen akimiyet vekilleriniñ qırımtatarlarnıñ faal sürette Rusiye pasportlarını aluv ve saylavlarda iştirak etmek niyetleri bar olğanı aqqında aytqanlarını izaatlap, Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Qırım akimiyeti qırımtatar saylayıcılarınıñ faal iştiragine ümüt etmemek kerek.
«Men taqdim etilgen statistikanı red etmeycem, 100% Rusiye pasportını alsa da. Mence, yalıñız tecribesiz insanlar berilgen pasportlarnıñ sayısını saylav bölüklerinde qırımtatarlarnıñ iştiragi ile qıyaslay bileler. Bu külkünçli ve tecribesizdir. Adamlar pasport alğanlarını añlaymız, bunıñ bam-başqa sebepleri bar, mal-mülk, qoranta munasebetleri, lâkin saylavlarda iştirak etüv degil. Ekinciden, men keçken saylavlarda iştirak etken qırımtatarlarnıñ sayısı saylav bölüklerine keleceginen razı degilim. Saylavlarğa, belki de, 20-30% kelir», – dep ayttı Celâl.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırımtatar Milliy Meclisi saylavlarda iştirak etmese de, semetdeşlerine rey bermekten vazgeçmege aytmağan edi.
«Biz er daim inandırmağa tırışamız. Lâkin bu sefer bizler yalıñız açıq sürette qararımıznı aytıp, semetdeşlerimiznen ananeviy subet usullarını qullanmayıq. Bizler bu sefer saylavlarda iştirak etmemek kerekligini ve bunıñ sebebini añlattıq. Qalğanı, er kesniñ şahsiy qararıdır», – dep qayd etti Celâl.
Lâkin, Meclis reisiniñ muavini emin ki, qırımtatarlarnıñ ekseriyeti Meclis qararına qulaq asacaq, daa bir qısım ise saylavlarğa barıp, yalıñız yerli şura içün rey berecek, «Devlet şurası» deputatlarını ise saylamaycaq.
Qırım saylav komissiyasınıñ reisi Mihail Malışevniñ qırımtatarlarnıñ vaqtından evel rey bermek istekleri aqqında aytqanlarını Celâl külkünçli dep adladı.
«Qırımtatarlarnıñ belli bir sayısı bara bile, kerçekten. Lâkin saylavlar künü olarğa bir şey yapacaqlar, qorquzacaq ve ilâhre kibi şeyler külkünçlidir», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Bunıñnen beraber, Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca «Devlet komitetiniñ» reis muavini Nadir Nomanov bildirdi ki, qırımtatarlarnıñ 90% ziyade Rusiye vatandaşını pasportını elde etti, qalğanları – pasport almaq içün vesiqalarını teslim ettiler.
Qırım saylav komissiyasınıñ reisi Mihail Malışev bildirdi ki, qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde vaqtından evel rey bermek içün bayağı ariza bar. Böyle añlatalar – bazıları olarnı saylav bölüklerinde körmelerini istemeyler. Olar keleler ve şimdi bile aqqını qullanalar.


text:
Sürgünlik hatırlavları: «Evimizden quvğanda sovet askeri bizge yardım etti»
Aqmescit – 83 yaşına kelgen Gülnara Mustafayeva Aqmescit civarındaki Boğurça qasabasında yaşay, amma tamırları Bağçarasay civarı Eski Yurt qasabasından. Tamam şu yerden diger köydeşlerinen beraber uzaq Orta Asiyağa sürgün etilgen edi.
Mustafayevlar qorantasında altı bala bar edi, Gülnaranıñ büyük ağasını Almaniyağa aydadılar, babası «emek ordusında» buluna edi. 1944 senesi mayıs 18 künü balalarnen tek anası ve bitası beraber oldılar.
«Mayıs 17 künü aqşamdan ev-evge yürip er kesni yazıp çıqtılar, mayısnıñ 18-nde sabadan üç asker qapumıznı qaqtı. Bizge 15 daqiqa berildi. Er kes ağlay edi, ne yapmağa bilmey ediler. Qardaşlarımıznı tınçlandırğance, bizni almağa keldiler, yanımızğa ne alacağımıznı bilmey edik», – dep hatırlay Gülnara qartana.
Mustafayevlar qorantasına kelgen askerlerden biri qorantağa yardım etecek oldı.
«Evimizde süt aylandırğan alet bar edi, aşhanede masa üstünde pekitilgen edi. Bu asker onı çıqarıp, anamnıñ torbasına tıqtı, sizge bu yardım eter, dedi. Öyle de oldı, bu separator olmasa edi, epimiz öler edik. Sağ olsun şu asker, adını bile soramadıq», – dep ayttı subetdeşimiz.
Bundan soñ, Eski Yurt sakinleriniñ episini maşinalarğa oturtıp, Bağçasaray stanuiyasına alıp kettiler, anda vagonlarğa yüklep başladılar.
«Bu vagonlar o qadar qorqunçlı, pis edi, amma ep bir bizni anda nıqtadılar. Kimi ağladı, kimi qıçırdı, kimi balalarını qıdırdı. Er kün kimdir öle edi. Kömip olamay edik, onıñ içün yurğanlarğa sarıp, yollar boyu qaldıra edik», – dep hatırlay Gülnara qartana.
18 kün yolda keçirip, aç, bitlep qalğan yolcular Özbekistannıñ Begovat (şimdiki Bekabad) stantsiyasına keldiler. Şu yerden episi qırımtatarlarnı baraqlarğa yerlşetirip başladılar.
«Biz – Dalverzin №3 adlı hucur sovhozğa kelip tüştik» – dey qadın.
Cemi qırımtatarlar tarlalarda çalışıp, pamuq cıydılar, künde 250-300 gramm ötmek qazana ediler. Gülnaranıñ babası «emek ordusından» qaytqan soñ, aileni Samarqandqa köçürdi. 1950 senesi Gülnara aqayğa çıqtı.
Tuvğan Qırımğa Gülnara Mustafayeva tek 1991 senesi qayttı.


text:
İşğal etilgen Qırımda balalarnıñ araba ile taşuvını Rusiye qaidelerine uyğunlaştıralar
Qırım aydavcılarını balalarnı Rusiye qaidelerine köre taşuvına celp eteler. Husasan, Yalta DAİsı avtobuslarnıñ aydavcılarına Rusiye Federatsiyası Akimiyetiniñ qararına köre, balalarnıñ taşuvı boyunca yañı qaidelerini yetkizdire.
İşbu qaidelerge binayen, avtobusta 8 ve ziyade balanıñ taşuvı – bala gruppasınıñ taşuvıdır. Bundan da ğayrı, böyle taşuvnı amelge keçirmek içün tahografı, GLONASS ya da GLONASS/GPS sisteması olğan yañı avtobuslar kerektir.
Rusiye qaidelerine köre, eger da bala taşuvı 4 saattan ziyade olsa, 7 yaşqace balalarnı taşımağa olmay, 3 saat - balalarnı aşayt malları ile temin etmek kerek.
İşbu qaidelerge binayen, avtobusta 8 ve ziyade balanıñ taşuvı – bala gruppasınıñ taşuvıdır. Bundan da ğayrı, böyle taşuvnı amelge keçirmek içün tahografı, GLONASS ya da GLONASS/GPS sisteması olğan yañı avtobuslar kerektir.
Rusiye qaidelerine köre, eger da bala taşuvı 4 saattan ziyade olsa, 7 yaşqace balalarnı taşımağa olmay, 3 saat - balalarnı aşayt malları ile temin etmek kerek.


text:
Qazaqstannıñ birinşi, älemniñ 61-inşi raketkası Yulïya Pwtïnceva AQŞ-tıñ Çarlston qalasında ötip jatqan xalıqaralıq twrnïrdiñ üşinşi aynalımında dünïejüzilik reytïngte 14-inşi orında turğan, osı jarısta 3-inşi bolıp tirkelgen ataqtı amerïkalıq tennïsşi Vïnws Wïlyamspen küş sınastı.
Tikeley sporttıq körsetilim arqılı mälim bolğanınday, asa tartıstı ötken matçtıñ birinşi partïyasında qazaqstandıq tennïsşi tay-breykte jeñiske jete bildi. Ekinşi partïyanı täjirïbesi mol äri körermender qoldağan 35 jasar V.Wïlyams 6:2 esebimen uttı. Şeşwşi, üşinşi partïya da öte şïelenisti boldı. Esep 5:4 bolıp turğan sätte Yulïya breyk jasap, kezdeswdi jeñispen ayaqtay bildi.
Söytip 21 jasar Yu.Pwtïnceva kezinde älem birinşiligimen teñ sanalatın «Ülken dwlığa» twrnïrlerin äldeneşe ret utqan V.Wïlyamsti 7:6, 2:6, 6:4 esebimen tize büktirip, Çarlston twrnïriniñ şïrek fïnalına şıqtı. Endi ol jartılay fïnalğa şığw üşin ïtalïyalıq Sara Erranï men avstralïyalıq Samanta Stoswrdıñ qay jeñgenimen talasadı.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Keriçte Qırımnıñ Rusiyege teslim etilüvine hatıra tahtasını açtılar
İşğal etilgen Keriçte sentâbr 10 künü Küçük-Kaynarca barışıq añlaşması qabul etilüviniñ 240 yıllığına ve 2014 senesi mart 18 künü Rusiye ve Qırım arasında Moskva añlaşmasınıñ imzalanuvına bağışlanğan harita tahtası açıldı.
Küçük Kaynarca añlaşmasına köre, şarqiy Qırımnıñ topraqları Rusiye padişaqlığına keçti.
Keriç şeer şurasınıñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, Keriçniñ şeer başı vazifelerini eda etken Roman Romanov işbu vaqialarnı qıyaslap, olarnıñ tarihiy müimligini qayd etti.
«İşbu harita tahtası bizge Rusiyeniñ serbestligine qoşulmaq içün yolumız ne qadar uzun ve qıyın olğanını hatırlatacaq. Biz er vaqıt bunı aqlımızda tutacaqmız. Bizni Rusiye ile qaviy munasebetlerimiz bağlay», – dedi Romanov.
Şeer akimiyetiniñ fikrince, harita tahtası bu vaqialar aqqında bir hatıranı saqlar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Altınnan jasalğan neke jüzigin uzaq waqıt tağw erlerdiñ jınıstıq älsizdikke äkelip soğadı dep jazadı «medikforum.ru». Därigerler atalmış qımbat metall äsirese er adamdardıñ jınıstıq müşesine keri äserin tïgizip, erlerdiñ qatınasqa tüswin bäseñdetedi.
Mamandardıñ aytwınşa, neke jüzigin üzbey köp taqqandıqtan adam ağzasına teri arqılı mïkrozattar tüziledi.
Altınnıñ oksïdı zerttew nätïjesi körsetkendey erlerdiñ densawlığına zïyanın tïgizedi. «Tipti mïllïgramm mölşerinde bolsın ağzağa tüsetin bolsa, jınıs müşesiniñ jumısın buzadı», — dep jarïyalaydı sarapşılar.
Endi, munday altınnıñ şarïğattağı ükimine keler bolsaq, ğulama Mwxïddïn Äbw Zakarïya än-Näwäwï r.a. (xïjrï 631-676 j.) «Saxïx Mwslïm» attı xadïster jïnağına jazğan şarxında (tüsindirmesinde) bılay deydi: «Ğalımdar bir awızdan altın jüzik tağw er kisiler üşin «xaram» deydi. Jüziktiñ key böligi kümis, key böligi altın bolsa da, ükimi osı… Öytkeni, Payğambarımızdıñ mına sözi barlıq altın atawın qamtıp tur. Ol (ﷺ): «Mına ekewi (jibek pen altın) er kisilerge – xaram, äyelderge – xalal», – degen» (Ïmam Nawaï, Şarxwn Näwäwï alä Mwslïm, 2066 xadïs şarxı).
Derekközi: islam.kz
Kommentarïï


text:
Bağçasarayda faaliyetçi Rustem Osmanovnı yaqaladılar
Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri qırımtatar faaliyetçisi Rustem Osmanovnı yaqaladılar. Onı, ruhsetsiz ötkerilgen mitingde iştirak etkeninde qabaatlaylar, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Saba, üstlerinde tanıtıcı belgileri olmağan adamlar Osmanovnı evden alıp kettiler. Daa soñra onıñ, Bağçasaray Rayon içki işler bölüginde bulunğanı belli oldı.
Mahkeme oturışuvı dekabrniñ 11-ne tayin etildi, dep bildirile.
Yaqalanğannıñ anası bildirgeni kibi, Rustem Osmanovnen beraber bölükke babası ketti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñra Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Qalanıñ eski böliginde ornalsqan Kapalı çarşınıñ awmağı 30 700 şarşı metrge teñ. Soñğı derekterge süyensek, bazar mañındağı 66 köşege 4000 düken ornalasqan. Al täwligine keletin twrïster sanı 1,5 mln.
Kapalı şarşıda satıltın zattar san-alwan: zergerlik buyımdar, teri, mat, kilem, swvenïrler, keramïka, şını, temir men ağaştan jaslğan buyımdar, ayaq kïim, qızdardıñ jasawı, üylenw toyına qajetti zattar, balalar kïimi t.b. Älbette, bazardağı kïimderdiñ sapası äldeqayda tömen. Twrïster köp jürgen jerde meyramxana, qonaqüy boları anıq. Kapalı çarşıda tipti, zïrat ta bar.
Kapalı çarşınıñ qurılısı II Mexmet sultan 1453 jılı Konstantïnopoldi basıp alğannan keyin birden bastalğan. Vïzantïya astanasındağı bazarlar negizinde tüzilgen bazar waqıt öte kele keñeye bergen. 1894 jılğı jer silkinisinen keyin bazar qayta qurılımnan ötedi. Osman ïmperïyası kezinde bazarda tek sawdagerler sawda jasağan eken.
Derekközi: turkystan.kz/
Tegï: Älemge sayaxat,
Kommentarïï


text:
El basqarğan prezïdenttiñ köpşilikpen jüzdesip, qol alıswı qalıptı qubılıs. Tömendegi vïdeo da AQŞ prezïdenti Barak Obamanıñ buqaramen kezdeswi kezinde tüsirilgen.
Qırağı jwrnalïster osı sätte Obamanıñ neke, otbası qundılıqtarına degen qurmetin bayqap qalğan. Uşaqtan tüsken Obama köpşilikke jaqınday bere qolındağı neke jüzigin şeşip alıp, derew qaltasına saladı. Jwrnalïster prezïdenttiñ bul qılığın nekeniñ kïesin joğarı bağalaw, neke jüzigin kez-kelgenge ustatpaw ustanımı dep tüsingen. Jäne prezïdent bul ädetin türli is-şarada birneşe märte bayqatqan.
Barak Obama 24 jıl burın otbasın qurğan. Jaqında bala-şağasımen osı qwanıştarın atap ötken bolatın.
Derekköz: The Washington Post
Kommentarïï


text:
Meyson Vortman – AQŞ-tıñ Fïladelfïya ştatındağı kişigirim erekşe pïcerïyanıñ ïesi.
Erekşe dewimizdiñ sebebi – ol pïcerïyasına jeke valyutasın engizgen, yağnï türli-tüsti stïkerlerdi kez-kelgen adam nebäri 1 dollarğa alıp, ornına bir tilim pïcca ala aladı. Sodan soñ jaqsı tilekter jazıp, stïkerdi qabırğağa ilip ketedi.
Osılayşa, pïcerïyanıñ ïesi aş adamdardı toydırıp, jaqsılıq jasawda.
Eñ qızığı, ol türli-tüsti «aqşalar» osığan deyin on mıñ ret qoldanılıp ülgergen.
Tegï: Qoğam, Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aşa Matay men Arman Qoñırbaev bolaşaq säbïlerine bölme äzirlep jatır. Olar tipti oğan arnap tösek satıp alğan eken. Aşa ïnstagram paraqşası arqılı säbïiniñ töseginiñ swretin körsetip, onıñ erekşelikteri twralı aytıp berdi. Aytwınşa, munday tösekti bala 8 jasqa tolğanşa paydalanwğa boladı eken.
Bul twralı Stan.kz xabarlaydı.
“Qayırlı keş, ïgi jaqsılar! Bul jazbamdı bolaşaq äkeler men analarğa arnaymın. Men alğan säbï tösegi ana men perzentiniñ arasın jaqındastırwğa arnalğan. Säbïge tösektiñ kez kelgen böliginen jaqındawıñızğa boladı. Munımen qatar, döñgelekteriniñ arqasında onı bölme işinde erkin jıljıta alasız. Onı bala 8 jasqa tolğanşa paydalanwıñızğa boladı. Al 8 jıldan keyin 2 stïldi kresloğa aynaldırsañız boladı. Biraq biz sekildi bolaşaq analarğa budan da mañızdı dünïeler bar. Ol – qawipsizdik, sapa jäne beriktik. Tösek bük ağaşınıñ silemderinen jasalğan. Öndiris kezinde allergïya twdırmaytın boyawlar qoldanılğan”, – deydi Aşa Matay.
Bul jañalıqtı estigen jeli qoldanwşıları Aşanıñ äreketin sınadı. Oğan säbï dünïege kelmey jatıp zat satıp alwğa bolmaytının jetkizdi. “Negizi qazaqta “Bala dünïege kelmey jatıp zat satıp alwğa bolmaydı degen ırım bar”, “Aşa, kişkene böpeniñ bölmesine ayna qoyuğa bolmaydı. Äytpese, ol şoşïtın boladı”, “Küyewiñniñ ata-anası bärin öz qalawıña say satıp alıp jatqanıña renjimedi me? Qalay desek te, bul olardıñ tuñğış nemeresi ğoy” deydi jeli qoldanwşıları.
Endi bir jeli qoldanwşıları kerisinşe Aşanı jaqtay tüsti. Onı qorğap söyledi. “Janım sol Aşa, aman-esen bosanwıña tilektespin. Bäri jaqsı boladı. Köp wayımday berme. Arman ekewiñe bayandı maxabbat tileymin. Sizdi erekşe sıylaymın. Eşkimniñ pikirine nazar awdarmañız”, “Osı adamdar birtürli. Säbïdi üyge alıp kelgende, ol qayda uyıqtaydı. Balağa ne bolatının bir Alla ğana biledi. Sondıqtan är närsege sene bermey, Alladan säbïdiñ amandığın tileyikşi” deydi jeli qoldanwşılarınıñ biri.
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Qırımda Avropa Şurasınıñ eyyeti yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvını ögrendi – faaller
Qırımğa Avropa Şurası eyyeti ziyaretiniñ esas maqsadı – yarımadada olğan vaqialar aqqında malümatnı toplamağa. Bu fikirni Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırımda Avropa diplomatları ile körüşken ukrain ekspertleri ve cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri bildirdi.
Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Olga Skripnik aytqanı kibi, eyyet temsilcilerine olarğa Qırımda «mahsus Rusiye programması» kösterilecegi aqqında aytılğan edi, amma diplomatlar vaziyetniñ diger tarafını da körip oldılar.
«Eyyet temsilcileri, başqa taraf ile de körüşti, zarar körgenler, siyasiy taqip qurbanları, ad ve fikir serbestiligi içün taqip etilgen insanlar ile körüşti. Şunıñ içün olar tek Qırım-Rusiye versiyasını degil de, Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında doğru malümatnı ögrenip olğanına ümüdimiz bar», – dey Olga Skripnik.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanı kibi, Avropa musafirleri söz serbestligi ve insannıñ diger aqlarına riayet etilmesi ile meraqlandırdı.
«İlk nevbette, Qırımda bir sıra aq ve serbestlikniñ olmasını muzakere ettik. Şu cümleden, söz serbestligi, matbuat vastalarınıñ faaliyeti serbestligi, cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyeti, kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesi – demokratik anayasalarda qayd etilgen şeyler, Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasasında da bar. Amma bugün bu aqlarnıñ yerine ketirilmesini talap etmege ep qıyın ola», – dey Celâl.
Dört insandan ibaret olğan ve İsveçre diplomatı, elçi Jerar Ştudman reberliginde Avropa Şurasınıñ eyyeti Qırımğa yanvar 25 künü keldi. Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Turbern Yagland degeni kibi, eyyetni Qırımğa yarımadada insan aqları ile bağlı vaziyetke qıymet kesmek içün yolladı. Bunıñ ile eyyetniñ işi mustaqil olacağını qayd etti, onıñ işi Qırımnıñ territorial statusına bağlı degil eken.
Avropa Şurasınıñ közeticileri Qırımğa soñki bir buçuq yıl içinde kirgen halqara teşkilâtlarnıñ ilk temsilcileri oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14:18 187
-
14:16 173
-
-
-
-
-
-
-
13:19 175
-
-
-
-
-
-
-
-
-
12:17 290
-
-
8 jeltoqsan küni qanday mañızdı şaralar ötedi
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» xalıqaralıq aqparat agenttigi oqırman qawımğa 8 jeltoqsan küni ötetin mañızdı şaralar legin tanıstıradı.
Astana qalası
Sağat 09.30-da «Grand Park Esil» otelinde QR Energetïka mïnïstrligi men BUU damw bağdarlamasınıñ «Jasıl» ekonomïkağa ötw tujırımdamasın jüzege asırw jäne «Jasıl köpir» äriptestik bağdarlamasın ïnstïtwcïonalandırwda QR Ükimetine qoldaw körsetw» jobası boyınşa qorıtındı semïnarı ötedi.
Sağat 10.00-de Rixos President Astana otelinde «Qazirgi zamanğı sıbaylas jemqorlıqqa qarsı talaptar jäne xalıqaralıq ıntımaqtastıqtı damıtw» taqırıbında xalıqaralıq konferencïya boladı.
Sağat 10.30-da Senatta Konstïtwcïyalıq zañdılıq, sot jüyesi jäne quqıq qorğaw organdarı jönindegi komïtetiniñ «QR birqatar konstïtwcïyalıq zañdarına özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı», «QR Äkimşilik quqıqbuzwşılıq kodeksine özgertwler men tolıqtırwlar engizw twralı» keñeytilgen mäjilisi ötedi.
Sağat 11.00-de Astana qalası äkimdigi ğïmaratında elordanı köşirw künine oray «Astana - Qazaqstan Respwblïkasınıñ astanası» taqırıbında poşta markasına baylanıstı baspasöz mäslïxatı ötedi.
Sağat 11.00-de QR Ulttıq akademïyalıq kitapxanasında «Qazaqstan älem fotoswretşileriniñ közimen» kitap fotokörmesiniñ tanıstırılımı boladı.
Sağat 11.30-da Ükimet üyinde «Kazakh Invest» UK» AQ basqarma törağası Saparbek Tuyaqbaevtıñ jäne QR Ïnvestïcïyalar jäne damw mïnïstrligi ïnvestïcïyalar jönindegi komïtet törağasınıñ orınbasarı Larïsa Jumağalïevanıñ qatıswımen baspasöz mäslïxatı ötedi.
Sağat 13.00-de «Mega Silk Way» sawda oyın-sawıq ortalığında «Astana» velokomandası tanıstırıladı.
Sağat 14.30-da Hilton Astana otelinde Xalıqaralıq adam quqığı küni qarsañında jäne «Äyelderge qatıstı zorlıq-zombılıqsız 16 kün» jıl sayınğı şarası ayasında QR Bas prokwratwrası «Otbasındağı zorlıq-zombılıqtıñ aldın alw - Qazaqstannıñ turaqtı damwına qol jetkizwdegi naqtı qadamdar» degen taqırıpta konferencïya ötkizedi.
Sağat 15.00-de «QTJ» UK» AQ, «QTJ-Jük tasımaldaw» AQ jäne «KTZ Express» klïentteri üşin qızmet sapasın jaqsartw maqsatında «Birıñğay tereze» aşıladı.
Sağat 15.00-de «QR Ulttıq arxïvi» RMK «Rwxanï jañğırw - rwxanï mädenïetimizdiñ damwınıñ negizi» taqırıbında döñgelek üstel ötkizedi.
Sağat 15.00-de QR Ulttıq akademïyalıq kitapxanasında «Üşqoñır» kitabınıñ tusawı kesiledi.
Sağat 15.00-de «Qazjol» meyramxanasında Qazaqstanda birinşi ret Hakaton Human Rights Day pikirtalası bolmaqşı.
Sağat 17.00-de «Xan şatır» sawda oyın-sawıq ortalığında Täwelsizdik künine arnalğan saltanattı koncert qoyıladı.
Sağat 17.00-de Astana Music Hall-da (Bawırjan Momışulı dañğılı, 1) QXA qayırımdılıq uyımdarı ökilderi men donorlardıñ respwblïkalıq sezin ötkizedi.
Sağat 17.00-de QR Bas prokwratwrası Qazaq memlekettik zañ wnïversïtetinde qazaqstandıq sottalğandar twralı alğaş ret «Öz bostandığıña öziñ eñbek siñir» taqırıbında fotokörme ötkizedi.
Sağat 18.00-de QR Ulttıq akademïyalıq kitapxanası «Qazaqstan» koncert zalında tuñğış ret ädebï-mwzıkalıq bal ötkizedi.
Sağat 19.00-21.00 aralığında Ewroodaqtıñ Qazaqstandağı ökildigi Xalıqaralıq adam quqığı künine oray qabıldaw jäne «Ewroodaq pen Ortalıq Azïya ıntımaqtastığı adamdar beynesinde» attı fotokörme ötkizedi.
Almatı qalası
Sağat 10.00-de QR Bilim jäne ğılım mïnïstrligi ğılım komïteti Ş.Wälïxanov atındağı tarïx jäne etnologïya ïnstïtwtı «Ädilet» tarïx-ağartw qoğamı, «Kenesarı xan» qoğamdıq qorı, Şıñğıs xan atındağı xalıqaralıq akademïyası, sonday-aq «Ğılım ordası» RMK-men birlese otırıp, Kenesarı Qasımovtıñ 215 jıldığına jäne ol bastağan ult-azattıq köterilistiñ 180 jıldığına arnalğan «Xan Kene - memleket täwelsizdiginiñ belgisi» attı xalıqaralıq ğılımï-täjirïbelik konferencïya ötkizedi.
Sağat 10.00-de Intercontinental qonaqüyinde Qazaqstan agroönerkäsip salasındağı ïnnovacïyalarğa arnalğan Ortalıq Azïya agrotexnologïyalıq sammïti-2017 boladı.
Sağat 10.00-de äl-Farabï atındağı QazUW-da Çwncïn qalası (QXR) xalıq ükimeti uyımdastırğan «Çwncïn kelbeti» fotokörmesi aşıladı.
Sağat 10.00-de Dostıq üyinde QR Bilim jäne ğılım mïnïstrligi ğılım komïteti fïlosofïya, sayasattanw jäne dintanw ïnstïtwtı Almatı qalası Qazaqstan xalqı assambleyasınıñ ğılımï-sarapşı tobımen birlesip, «Qazaq qarpin latınğa köşirwdi jüzege asırwdıñ älewmettik-sayasï mäseleleri» taqırıbında respwblïkalıq ğılımï-täjirïbelik konferencïya ötkizedi.
Sağat 10.00-de Ulttıq kitapxana ğïmaratında Qazaqstan musılmandarınıñ VIII qurıltayı bastaladı.
Sağat 15.00-de Ä.Marğulan atındağı arxeologïya ïnstïtwtı men Ş.Wälïxanov atındağı tarïx jäne etnologïya ïnstïtwtı «Qazaqstannıñ sakraldı geografïyası» taqırıbında respwblïkalıq döñgelek üstel ötkizedi.
Sağat 16.00-de Ä.Qasteev atındağı memlekettik öner mwzeyinde Rwslan Abdrafïkovtıñ A la prima körmesi aşıladı.
Sağat 16.00-de A.Seleznev atındağı Almatı xoreografïya wçïlïşesi balet tarlanı, KSRO jäne Qazaqstannıñ xalıq ärtisi Ramazan Bapovqa arnalğan «Mäñgilik el» patrïottıq şarasın ötkizedi.
Almatı oblısı
Qapşağay qalasında «2017-2021 jıldarğa arnalğan QR agroönerkäsip keşenin damıtwdıñ memlekettik bağdarlamasın jüzege asırw» taqırıbında press-twr boladı.
- Qazaqstanda jol salwdıñ standarttarın özgertw usınıldı
- ŞQO-da balalardıñ gepatïtke şaldığwı. Jaña derekter ataldı
- Mïnïstrlikten sertïfïkat alıp, jaña kölik satıp al
- Äkesi üş jasar qızın örtten qutqarıp, özi ajal quştı
- Astanada aşılğan jaña ülgidegi balabaqşanıñ artıqşılıqtarı qanday
- Depwtattıq sawal: Astana-Jezqazğan poyızın tekserw kerek
- Aqmola oblısınıñ 2 awdanında tötenşe jağday jarïyalandı
- Batıs Qazaqstanda awıl äkimderi xalıq aldında esep berwde
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Qırımlılar kene de nevbetlerge tizileler – bu sefer tibbiy sigortanı almalılar
Aqmescit – Yarımadanıñ büyük şeerlerinde soñki bir qaç ay devamında tibbiy sigortalar berile. Onıñ saibi tibbiy müessiselerniñ hızmetinen bedava qullana bile. Sigortanı elde etmege istegenlerniñ sayısı çoq olğanı içün büyük nevbetler tizile.
Aqmescitniñ Karl Marks soqağındaki sigortalarnıñ berüv merkezi bir ay devamında çalışmaqta. Er kün mında yüzlernen adamlar toplaşa. Sigortanı almaq içün, Rusiye pasportı ve olsa, şahsiy esapnıñ sigorta nomerini (SNİLS) teslim etmeli.
Kelgenlerni evelden tertip etilgen cedveller boyunca qabul eteler. Nevbetni bir aftağa tizeler. Qırım sigorta tibbiyet şirketi künde orta esapnen 400 adamğa vesiqanı berip yetiştire. Bazı sakinler saatlernen nevbette turmağa mecbur olğanından çorlanalar.
Nefaqacı Valeriy Nikolayeviç Qrım.Aqiqatqa şikâyet etti: «Men saba saat 8-de keldim. Mında endi adamlar tura edim, 320 nci olıp yazıldım. Saba saat 9-da adamlarnı qabul etip başladılar. Şimdi endi saat 15-30, iş kününiñ soñuna qadar kirip olurım, dep ümüt etem».
Nevbette turğanlarnıñ ekseriyeti – ihtiyar yaşındaki sakinler. Sigortanı alıp, tibbiy müessise ve hastahanelerde bedava tedaviylenecegine ümüt besleyler. Aynı zamanda Qırımda sigorta tolusınen 2015 senesi yanvar 1 kününden başlap çalışacaq. Şimdiki vaqıtta ise, tibbiy müessisede vesiqa işke tüşürildimi, dep soramaq kerek.
Aqmescitte mecburiy tibbiyet sigortasınıñ berüv merkeziniñ yolbaşçısı Darya Kovılinanıñ malümatına köre, başından sakinlerge 30 künlik sigorta berile. «Bu müddet içinde Moskvada daimiy sürette çalışacaq sigortalar yapıla. Soñra, müşterige üstünde gologramması olğan sigortanı teslim etemiz», - dep añlattı Kovılina.
Aytqanına köre, çalışıp olğanlar tibbiy sigortasını almalılar çünki onsız resmiy olaraq işke almaylar.
Bu kibi merkezler Aqyar, Keriç, Kezlev ve Sudaqta çalışalar. Amma, anda da büyük nevbetler tizile. Darya Kovılina aytqanı kibi, şirket nevbetlerni qısqartmaq içün qolundan kelgenini yapa. Amma, nevbetler ep bir azalmay.


text:
Aman-aman 4 biñ insan Qırımda ışıqsız qala – qurtarıcılar
Fevral 9 künü saat 13:00 olğan vaziyette Qırımnıñ 10 meskün yerinde elektrik temin etüvi toqtatılğan, olardan 7 – qısmen. Tahminen 4 biñ insan alâ daa ışıqsız qala. Bunı Rusiyeniñ yarımadadaki FVN idaresi haber ete.
Bildirüvde: «09.02.2017 saat 13:00 elektrik temin etüvi 10 meskün yerde toqtatılğan, olardan 7 – qısmen. Episi olıp 3832 insan elektrik energiyasını alıp olamay», – dep aytıla.
«Krımenergonıñ» malümatına köre, üylege yaqın elektrik aqımı 16 meskün yerde tüzetildi, lâkin küçlü furtuna sebebinden diger yerlerde elektrika ağları üzüle.
Küçlü yel ve ayazı ava sebebinden Qırımda fevral 8 ve 9 künleri furtuna havfını ilân ettiler. Ekseri alda yarımadanıñ çöl rayonlarında orta kerginlike 6-10 kilovoltlıq ağlar qazalana.


text:
Sälem meniñ atı Djordj bolıp tabıladı. Men Ïrlandïya senimdimin. Men Ulıbrïtanïyada mektepke bardı. Men Eton kolledjiniñ bardı. Sodan keyin men Oksford wnïversïtetiniñ bardı. Men bakalavr därejesin jäne tarïx boyınşa magïstr därejesin jasadı. Men Kembrïdjdiñ tilin şet tili retinde ağılşın tilin oqıtw boyınşa sertïfïkatı bar ============== .
Men birneşe jıl boyı Ulıbrïtanïyada mektepterde oqıtıladı. Men sonday-aq zañ därejesin alw üşin özim üyretken. Men zañ zerdelew müldem joq kömek boldı. Men, mısalı, Äzirbayjan sïyaqtı şetelde mektepterde jumıs istedi. Men şamamen 4 jıl burın jeke tälimger boldı. Men sonıñ işinde Qazaqstanda birneşe elderde jumıs istedi. Men tek Qazaqstanda 5 ay ötkizdi, men qazaq tilinde kez-kelgen sabaq eşqaşan. Meniñ oyımşa, bul meni öte jaqsı oqwşılardı bilwge mümkindik beredi, sebebi jeke tälimger bolıp tabılatın unaydı. =================
Meniñ stwdentter oqıtw stïli strategïyasın oylap boladı. Men tilin oqıtw procesinde qayran jatırmın. Men, sonıñ işinde orıs, birneşe tilde söyleydi. Bos waqıtımda men Jazw tilderi jäne sayaxat oqıtw, sportzalğa jürip, jüzw, velosport unaydı.


text:
Neşet Ertaş - Türkü Sever
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Türkü Sever
Etiketler : Neşet Ertaş - Türkü Sever türkü indir, Neşet Ertaş - Türkü Sever türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Türkü Sever mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Türkü Sever türküsü, Türkü Sever sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Türkü Sever bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Ben miyim dünya da
Neşet Ertaş - Şu sileden gece geçtim
Neşet Ertaş - Gönül Yarası
Neşet Ertaş - Hastahaneler Attım postumu
Neşet Ertaş - Vay Vay Dünya
neşet ertaş - biter biter de kırşehirin gülleri biter (kırşehir)
Neşet Ertaş - Konuşma
Neşet Ertaş - Gel Sevelim
Neşet Ertaş - Doyulur Mu
Neşet Ertaş - Kaşların Karasına
Neşet Ertaş - Sıkı tut Bozlak
Neşet Ertaş - Dağlar
Neşet Ertaş - Karlı Dağlar
Neşet Ertaş - Analar Babalar Devri
neşet ertaş - aradım derdime çare mi buldum (kırşehir)


text:
Qırımlılar qıtaiy Ukrainağa şahsiy şeylernıñ çıqarıluvı ile olğan zorluqlarğa şikâyet ete – cemaatçılar
Krım SOS cemaat teşkilâtınıñ adliyecisi Viktoriya Savçuk dey ki, Ukraina Nazirler Kabinetiniñ №1035 – «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasından Ukrainanıñ diger territoriyasına ya da Ukrainanıñ diger territoriyasından vaqtınca işğal etilgen territoriyasına ayrı malnıñ (iş, hızmet) ketirüv sıñırlavı aqqında» – qararı işğal etilgen territoriya ile memuriy sıñırdar çıqarmağa mümkün olğan mallarnıñ cedvelini ğayet qısqarttı. Bunı adliyeci Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, işbu qaideler qıtaiy Ukrainağa köçmege azırlanğan insanlar içün zorluqlarnı meydanğa ketire, çünki olar şahsiy şeylerini bile ketirip olamay.
«Devlet degil, memuriy sıñırdır. Ona devlet sıñırı rejimini yükleyler amma. İnsanlar alâ daa Qırımdan ketip, qıtaiy qısımğa köçe. İşbu insanlarğa mikroavtobusta çıqmağa, öz turmuş şeylerini çıqarmağa mümkün degil. Mefruşatnı, misal içün, turmuş tehnikası ve ilâhre», – dey o.
Aynı zamanda, Herson gümrüginiñ gümrük nezareti teşkilâtınıñ idaresiniñ reberi Aleksandr Bakulin Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, işbu qarar şahsiy şey ya da erzaqnıñ çıqarıluvına tesir etmey.
«Bu qarar vatandaşlarnıñ Gümrük kodeksiniñ 370 maddesinde qayd etilgen şeylerini nazarğa almay», – qayd etti Bakulin.
Ukraina Nazirler Kabinetiniñ №1035 – «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasından Ukrainanıñ diger territoriyasına ya da Ukrainanıñ diger territoriyasından vaqtınca işğal etilgen territoriyasına ayrı malnıñ (iş, hızmet) ketirüv sıñırlavı aqqında» – qararı 2015 senesiniñ soñunda qabul etildi ve bu sene yanvar 17-de amelge keçirildi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
HSN: Lugansk vilâyetindeki Novoaydar köyüniñ sakinleri endiden ukrain yayınlavını güzel keyfiyette seyir etip olalar
Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ nezaret missiyası Lugansk vilâyetinde şeer şeklinde qasabanıñ territoriyasında teleradioyayınlav alınıñ talilini keçirdi.
Keçirilgen nezaret neticesinde añlaşıldı – köy territoriyasında teleradioyayınlav kefaleti Bahmutivkada yañı qulle işke kirsetilgenden soñ eyileşti.
Novoaydarivsk köy şurasınıñ kâtibi Oleksandr Boçarovnıñ sözlerine köre, qulle çalışıp başlağandan soñ musbet deñişmelerni ilk evelâ efir yayınlavınıñ ve “T2” dijital paketiniñ qullanıcıları duydı.
“Ealiniñ 40 fayızı dijital televizionunı seyir ete. Olar qayd etkenine köre, kanallarnıñ sayısı çoqlaştı, olarnıñ keyfiyeti de eyileşti. Bundan da ğayrı, qayd etmek kerek ki, başta ava bozulğanda telekanallarnıñ signalı zayıflaşa edi, şimdi ise öyle şey yoq. Köyniñ radioefiri ukrain FM-radiostantsiyalarınıñ bir sıra yayınlarınen toldu”, - dep qayd etti Boçarov.
“Yoldaş televizionnıñ qullanıcıları, bu ise köy sakinleriniñ yarısı, yañı qulle işke kirsetilgenden soñ, iç bir deñişmeler duymadılar, eñ yüksek derecede deñişmelerni efir yayınlavını seyir etkenler duydı – ukrain telekanallarınıñ yayınları qoşuldı, rus kanalları ise keyfiyetini coydı”, - dep, haber ete ATO zonasında yayınlav yañartuvı meselelerinden Nazir mesleatçısı, Ukraina halq deputatı ve nezaret missiyanıñ reberi Oleksandr Brığınets.
Hatırlatamız, 2017 senesi avgustnıñ 22-de Ukraina Prezidenti Petro Poroşenkonıñ, Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stetsniñ ve temsilci akimiyetteki başqa vekilleriniñ iştiragı ile Lugansk vilâyetindeki Novoaydarivsk rayonunıñ Bahmutivka köyü yanında 134-metrolıq yañı telequlleniñ resmiy açılışı olıp keçti.
Cedvel


text:
Ukraina elçisi alman siyasetçisiniñ Qırım aqqındaki sözlerini utanmaz birisiniñ sözleri olğanını ayttı
Ukrainanıñ Almaniyadaki elçisi Andrey Melnik «Almaniya içün alternativler» adlı ultrasağ firqa adından AFC kantsleri vazifesi namzet olğan Alexandr Gaulandnıñ Rusiye işğal etken Qırım aqqındaki sözlerini açuvlandı. Bu aqta avgustnıñ 21-nde alman Hamburger Abendblatt bildirmekte.
«Gaulandnıñ utanmadan aytqan sözlerini ziyade söz aytmaq imkânsız», – dey Andrey Melnik mezkür gazetağa bergen intervyusında.
Ukraina elçisi, Ukraina Qırımnı «bazıları tüşüngeninden evel» öz kontroli altına qaytarır, dep qayd etti.
«Almaniya içün alternativler» adlı sağcı populist firqasınıñ liderleri cedvelindeki Alexandr Gauland DWğa bergen intervyusında, Rusiye «artıq Qırımnı iç bir vaqıt keri qaytarmaz» ve sanktsiyalar buña tesir etip olamaz degen edi.
Aynı zamanda Almaniya defalarca Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilmesi qanunsız olğanını qayd etken edi.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
16:57 209
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
11:55 323
-
-
-
-
10:41 273
-
-
-
-
-
08:44 321
-
-
-
Qayrat Mämï: Käsipkerlik - xalıqtıñ baqwattılığınıñ ayqın körinisi äri memlekettiñ tiregi
ASTANA. QazAqparat - Bügin Joğarı Sot ğïmaratında «Bïznestiñ quqıqtarı men zañdı müddelerin sotta qorğawdıñ tïimdiligin arttırw» taqırıbında forwm ötti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Oğan Qazaqstan Respwblïkası Joğarı Sotınıñ törağası Qayrat Mämï, «Atameken» ulttıq käsipkerler palatasınıñ töralqa törağası Tïmwr Qulıbaev qatıstı.
Is-şarağa Parlament depwtattarı, swdyalar, ortalıq memlekettik organdar, ulttıq kompanïyalar, memlekettik emes uyımdar ökilderi men sarapşılar da qatıstı. Beynebaylanıs arqılı öñirdegi jergilikti sottar swdyaları, memlekettik organdar men bïznes-qoğamdastıq ökilderi qatıstı.
Forwmda söylegen öziniñ kirispe Joğarğı Sot törağası Qayrat Mämï: «Memleket basşısı käsipkerlikti qorğaw mäselesine ayrıqşa köñil böletindigin bilemiz. Onıñ sebepteri anıq. Käsipkerlik - xalıqtıñ baqwattılığınıñ ayqın körinisi, memlekettiñ tiregi, ulttıq strategïyalıq josparlardıñ iske aswınıñ birden-bir kepili. Sol sebeptermen biz «Atameken» Ulttıq käsipkerler palatasımen tığız baylanısta jumıs jasawğa äzirmiz» - dedi.
Ol josparlanğan jumıstıñ negizgi basımdıqtarına qısqaşa toqtalıp ötti. Solardıñ qatarında: sot aqparatına keñ kölemde qol jetkizw jäne ïnternet pen älewmettik jelilerge basımdıq bere otırıp, tïimdi kommwnïkacïya ornatw. «Qazirgi tañda sot isterin ädil äri jedel qarastırw jetkiliksiz. Qoğam sot töreligi şın mäninde jüzege asırılatının, kez kelgen qılmıs jazasız qalmaytının, al jazıqsız adam aqtalatının bilwi kerek», - dedi Joğarı Sot törağası.
Sottar aşıqtıq sayasatın ustana otırıp, neğurlım mañızdı qoğamdıq müddelerdi közdeytin barlıq bedeldi uyımdarmen sındarlı baylanısqa dayın ekendigi de ayrıqşa atalıp ötti.
«Atameken» UKP töralqa törağası Tïmwr Qulıbaevtıñ aytwınşa, bükil älemde sot täwelsizdigi käsipkerlik pen ïnvestïcïyalıq axwaldı jaqsartwdıñ negizgi faktorı retinde qarastırıladı. Al, är käsipker üşin daw - belgili bir deñgeydegi küyzelis, zaya ketken waqıt pen aqşa, al eger daw memlekettik organmen arada twındasa - onda bul ülken şığın, tipti bïznestiñ toqtatılwına äkelip soğatın jağday.
«Dawdı şeşwdiñ soñğı mümkindigi - sotqa jüginw, munda bïznestiñ tübegeyli tağdırı şeşiledi. Sondıqtan swdyalardıñ ädil äri obektïvti jumısınan bïznes qawımdastıqtıñ küteri köp», - dedi Tïmwr Qulıbaev. Ol dawlardı şeşwdegi Ulttıq palata rölin atap ötti. Käsipkerlerdiñ memlekettik organdardıñ is-äreketteri twralı şağımdarınıñ şamamen 44%-ı oñ şeşimin tabwda. Bul sot jüyesindegi jüktemeni azaytwdıñ süzgisi ispetti.
Forwmda Joğarı Sottıñ mamandandırılğan sot alqasınıñ törağası Aygül Qıdırbaeva da söz söyledi. Ol sot töreliginiñ tïimdiligin arttırw jumısı, sonıñ işinde Ult Josparı şeñberinde jüzege asırılğan reformalardıñ qorıtındısı twralı mälimdedi. Käsipkerlerdiñ qatıswımen orın alıp jatqan ağımdağı sot praktïkasına, Joğarğı Sottıñ normatïvtik qawlıların äzirlewge, swdyalardıñ zañ şığarw qızmetine qatıswına, sottardıñ aqparattıq servïsterin damıtwğa jäne dawlardı sottan tıs şeşwdiñ täsilderine erekşe köñil awdarıldı.
- 20 mıñ teñge üşin tanısın öltirgen qostanaylıq 9 jılğa sottaldı
- Almatı oblısında basşısın öltirgen polïceyge ükim şıqtı
- Almatıda avtobws jürgizwşisine qol jumsağan er adam qamawğa alındı
- Qarağandıda taksïst äyeldi öltirgen qılmısker 15 jılğa sottaldı
- Astanada qurılıs kompanïyasınıñ basşısı Aslan Mwsïn qamawğa alındı
- Astanada erli-zayıptılar büyregin satqısı kelgen
- Qostanay oblısında 5 pedofïlge xïmïyalıq kastracïya jasalwı mümkin
- Oralda para alğan polïcïya qızmetkeri üş jılğa sottaldı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam