text:
Ukraina lideri Volodımır Zelenskıy Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen muzakere keçirmege azır olğanını bildirdi, lâkin bu muzakereler muvafaqiyetsiz olsa, bu «üçünci cian cenki» olacaqtır, dep qayd etti.
«Onen muzakerelerge azırım. Soñki eki yıl devamında azır edim. Mence, bu cenk muzakeresiz bitmeycek», – dedi Zelenskıy CNN intervyüsında.
«Mence, muzakere keçire bilmek, Putinnen laf ete bilmek içün er angi formattan, er angi fırsattan faydalanmalımız. Amma bu ıntıluvlar muvafaqiyetsiz olsa, bu üçünci cian cenki demektir», – dep qoştı o.
Prezidentniñ aytqanına köre, Ukraina bu muzakerelerde iç bir vaziyette topraq bütünligini beremez.
«Topraq bütünligimiz ve suverenitetimiznen bağlı iç bir uzlaşuv olmaycaq, ve bu aqta Ukraina halqı ayttı, olar rus askerlerini çeçeklernen qarşılamadı, olar qolunda silânen olarnı cesaretnen qarşıladı», – dedi Zelenskıy.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina NATOda olsa edi – Rusiye ücüm etmez edi.
«Men memleketim, halqım içün telükesizlik kefaletlerini almağa ister edim. NATO azaları bizni ittifaqta körmege azır olsa, bunı acele yapıñız, çünki er kün insanlar öle… Olardan doğru aytmalarını rica ettim, NATO bizni bir-eki-beş yıldan soñ qabul etmege azır olğanını aytsın, amma açıq ve tam aytsın ya da yoq desin. Ve cevap tam edi: NATO azası olmaycaqsıñız, amma qapular açıq qalır», – dedi prezident.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


c: text/html

text:
TÜRKİYE
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Çexiya başqalası Pragada (Prahada) oyıştırılğan Awrupa säyäsät cämğıyäte cıyılışı aldınnan liderlar belän oçraştı
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan raslağan qararnamä belän Türkiyäneñ İzrail ilçese bularaq Şakir Özkan Torunlar bilgelände
Türkiyä Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar Angliya saqlanu ministrı Ben Uollesnıñ räsmi qunağı bularaq Angliya başqalası Londonda
Ukraina portlarınnan soñğı ike köndä aşlıq töyälgän 13 köymäneñ xäräkät itüe belderelde
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop G20 Parlament başlıqları sammitı öçen kitkän İndoneziya başqalası Cakartada Azärbaycan Milli Mäcles başlığı Sahibä Gafarova belän küreşep söyläşte
Bu xaqta Türkiye BöyeK Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop belderde
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Awrupa säyäsät cämğıyäte cıyılışında qatnaşu öçen Çexiya başqalası Prahağa (Pragaga) kitte
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Êstoniya Parlamentınıñ tışqı êşlär komissiyası başlığı Marko Mihkelson citäkçelegendäge wäkillekne qabul itte
Milli saqlanu ministrı Hulusi Akar Angliyanıñ Türkiyägä qarata böten saqlanu sänäğäte êmbargoların ğamäldän çığarğan çorda bu ilgä räsmi säfär yasıy
İstanbul hawa mäydanı – dönyanıñ iñ yaxşı aêroportı bulıp saylandı
Törek hawa yulları (THY) Urta häm Tön’yaq Awrupağa bar närsä kertelgän barıp qaytu 149 dollardan başlanğan bäyälär belän oçu mömkinlegen täq’dim itä
Türkiyä belän Şveśiyanıñ ğadälät ministrlığı räsmiläre arasında terror cinayätçeläreneñ qaytarıluı belän bäyle söyläşülär başqala Änkarada başlandı
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Greśiya Baş ministrı Kiryakos Miçotakiskä möräcäğät itep: Türkiyägä qarşı Amerika Quşma Ştatlarınnan yärdäm sorıy. Ni genä êşläsäñ dä, bez kiräk bulğannı härwaqıt êşläyäçäkbez häm bez monı êşlärgä äzer”, - dide
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop Malayziya Wäkillär palatası başlığı Azhar Azizan Harun belän küreşte
Awstriya İlbaşı Alexander Van der Bellen Türkiyäneñ aşlıq krizisında bik möhim êşlärne tormışqa aşıruın äytte

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sargono Gırd
Sargono Gırd ya ki Sargono Akadıc ju qıralo ke serê İmperatoriya Akadi de hukım tıra kerdo. Biyayışê cı verê İsay 2334 u merdışê cı verê İsay 2279o. Keyey Sargoni şaro Semitkiyano. Sargon qıralo ke verê ey de biyo verdê cı ju darbe vıraşto u cay ho rê verayo. Domi cı de harê İmperatoriya Akadi memleketê İlam ra şiyo hata harê Suriya. Domi cı de terimê İmperatoriya Cihani veciyo. Zemono ke tede Sargon marda cı ra biyo, marda cı ey ebe ju sepet ro sero eşta u Sargon serê roy de hata seray şiyo.
Vatey (Qısey) cıBıvurne
- Ez qıralo Agade, Ezo ki qıralo gırd Sargono,
- Marda mı rahiba pila u ebe nımnıtışi mı rê pe menda,
- Aya ki mı ju sepet sero eşta u cı re zift tıra kerda
- A mı ro sero eşta u ez nêşen bıveciya
- Ro mı hata suka Agade u Akki berdo
- Akki ou/aw ra vecniyo mı u zey pısa cı unayo


text:
İşğal etilgen Qırımda Qarasuvbazar şeer yolbaşçısı Albert Kangiyevni grajdanlarnıñ muracaatlarını baquv müddetini bozğanı içün cezaladılar.
Bunı Qırım «prokuraturasınıñ» matbuat hızmeti bildire.
Böylece, şeer yolbaşçısı memuriy bozuvda qabaatlı olaraq tanıla.
Bundan sebep Kangiyev 5 biñ ruble miqdarında para cezasını tölemek kerek.
«Qırım Cumhuriyeti Yuqarı Mahkemesiniñ qararına binaen, Qarasuvbazar şeer yolbaşçısınıñ apellâtsion şikâyeti qabul etilmedi, yerli mahkeme qararı ise – deñişmesiz qaldı», – aytıla beyanatta.
Sentâbr 3-te Qarasuvbazar şeer şurasınıñ toplaşuvında mer Albetr Kangiyev prokuratura qararına köre üç para cezasını aldı. Bundan evel Qarasuvbazar şeer şurasınıñndeputatları merniñ istifasını talap etken ediler.


text:
Strasbourg – Yanvar 20-de Rusiyede meşur sovet dissidenti, qırımtatar halqınıñ aq-uquqları oğrunda küreşken, Meclisniñ sabıq reisi, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevni «apiske almağa» qarar alındı. Rusiye Ceza kodeksiniñ üç (kimsege belli olmağan) maddesi boyunca qabaat qararı çıqarıldı – Mustafa Cemilev qarar çıqarılğanda yoq edi, aman-aman eki yıl devamında Rusiyeniñ ukrain yarımadası işğalini tanımağan uquq qorçalayıcınıñ Qırımğa kirişi yasaqtır.
Mustafa Cemilev – Ukraina parlamenti ve bu memleketniñ Avropa Şurası Parlament assambleyasındaki eyyetiniñ azasıdır. Strasbourgdaki PACE sessiyasında Cemilev «Amerikanıñ Sesi» Rus hızmetine bergen izaatlarında Rusiyeniñ oña qarşı yapqanlarına qıymet kesti.
– Rusiye sizge qarşı cinaiy iş açıp, ğıyabiy şekilde apiske aldı. Siziñ fikiriñizce, Rusiye akimiyeti bunı ne içün yaptı?
– Men cinaiy işniñ açılması ve menim apiske alınmama dair qararnı diqqatlı oqudım. Bazı yerlerni tekrarlayım: «Tüfekte 10 patron tutqanı ile qabaatlana». Tüfek ve patronlar 1996 senesi satın alınğan edi, tüfek alma izni bar, er şey yerinde, amma patron alma izni yoq eken. Faqat Rusiye ve Ukraina qanunlarına köre patronlarnı alıp tutmaq içün ayrı bir izinge kerek yoq – satın alma izni yeterlidir. Ekinci qabaat: «Sıñırnı qanunsız alda keçmege tırıştı». Men evime qaytmağa tırıştım. Müürlengen bir vesiqa bile berilmedi, aksine, Qırımğa kirişimnen bağlı ses-şamata çıqqan soñ «Russia Today» böyle bir qarar olmağanını bildirip, Mustafa Cemilev bunı uydurdı dedi. Men sıñırğa keldim, nezaret noqtasına yaqlaşmadım bile. Bir yerde turam, olar ise bir biñ silâlı adamnı qoyğanlar, sanki men olarnen cenkleşmege keldim. Biz üç maşinanen keldik. Neticede – olmaycaq bir qabaat çıqtı.
Üçüncisi: «Cemilevniñ Qırımda oturğan yeri yoq». Evim qayda aysa? Anda qorantam yaşay. Daa doğrusı, anda kerçek ve uquq arasında bir bağ yoq. Meni Qırımğa, evime kirsetmeycek olalar.
– İşğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti qırımtatarlarğa yaqınlaşmağa tırışa. Siziñ malümatıñızğa köre, anda neler ola şimdi? Qırımtatarlar Rusiye areketlerine nasıl baqa?
– Birinci künleri (2014 senesi Qırım işğalinden soñ – QA) olar bizni öz tarafına çekmege tırıştılar. Putinniñ mart 12-de maña yapqan subet daveti, Putin ile muzakereler buña yönelgen edi. Bu muzakereler neticesiz olğan soñ, olar ananeviy usullarnı sayladılar, sovetler zamanında olğanı kibi – basqı ve qırımtatarlarnı bölmek ıntıluvları. Faqat, olarnıñ bir sıra ıntıluvına baqmadan, qırımtatar cemaatınıñ, belki de, yalıñız bir fayızını öz tarafına çekip oldılar.
Cesür olğan ve olardan qorqmağan insanlarnı qorquzalar: balalarını tüşüniñiz, olar da ğayıp ola bileler
Bizler qamaçavnı (2015 senesi qırımtatar faalleri Ukrainadan Qırımğa yük ketirilmesini blok ettiler – QA) talil etken edik. Adamlar aşayt mahsulatını alamay ve elektriksiz qala.
Bizler işğalge qarşı çıqqan insanlardan bile «ayatımıznı daa beter yapmañız» kibi laflarnı eşitecegimizni tüşündik. Amma, bizim malümatımızğa köre, qırımtatarlarnıñ 90%-dan ziyade bu qamaçavğa qoltuttı. Al-azırda Rusiye basqı ve qorquzuvlarnı qullana. Adamlarnı qaçırıp ve öldürip semereli areket eteler. Cesür olğan ve olardan qorqmağan insanlarnı qorquzalar: balalarını tüşüniñiz, olar da ğayıp ola bileler. Böylece insanlarnıñ cesürligi de qalmay. Yaqında kütleviy haber vastalarında Canköyde oturğan bir kişi aqqında haber çıqqan edi, onı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetine (FSB) yardım etmege zorlamaq içün elektrik aqım ile qıynadılar. Adamnı satqın yapmaq içün qıynamaq, – Rusiyeniñ yañılığıdır bu.
– Al-azırda qırımtatar meselesi halqara alanda baqılsın dep, neler yapıla?
– Cenk başlaması mümkün degil, oña köre areket etemiz. Cenk başlasa, ilk evelâ qırımtatarlar yoq etilecek, duşmanlıq köstermeseler de. Etnik bir temizleme olacaq. Al-azırda Qırımda qalğan qırımtatarlar faal areket etmeseler de, olarnı Qırımnı terk etmege mecbur etecek olalar, ve aynı vaqıtta qıtaiy Rusiyeden adamlar ketirile.
Ne yapacaqsıñ? Teşkil etkenimiz qamaçavnıñ maqsadı Qırım meselesini ortağa qoymaqtır. Bu nasıl olsa da yerine ketirildi. Ukrainanıñ tam bir mevamı olmalı, bütün forumlarda, şu cümleden Minsk formatında da, Donbassnıñ azat etilmesinen beraber işğal etilgen bütün topraqlarnıñ azat etilmesi aqqında laf etmek kerek. Soñki vaqıtları Poroşenkonıñ bütün çıqışlarında bu bar. Elbet de, halqara teşkilâtlarda da faal olmaq kerek. Bizim fikirimizce, esas alet cezalar olmalı – istilâcığa qarşı cezalar quvetleştirilmeli, onı öyle bir sıqıştırmaq kerek ki, işğal etken topraqlarnı özü azat etmege mecbur olsun.
– Bir yıl evelsi Qırımda Ukraina içün telükeli olacaq Rusiyeniñ Donbass areketleri içün baza peyda olğanını ve arbiy faaliyet olğanını aytqan ediñiz. Şimdi buña dair bir şey bellimi?
Qırım arbiy alanğa çevirildi
– Farqlı malümatlarğa köre, Qırımnıñ 60 biñden 80 biñge qadar asker olğan alanğa çevirilmesi belli. Qırımğa yañı tehnika kele, eñ telükesi şu ki, olar Budapeşt añlaşmasınıñ imzalamasından soñ terk etkenimiz Yalta civarındaki özek anbarını («Qızıltaş-13», Qırımda SSCB zamanında olğan özek silâsını toplav ve tutuv gizli müessisesi – QA) tamir eteler. Faqat özek silâsı ketirildimi-yoqmı şimdilik aytıp olamayıq. Bundan ğayrı, anda «Topol», «İskanderler» bar, olar özek silâsını taşıylar. Qırım şimdi de arbiy alan sayıla bile, bu yalıñız Ukraina içün degil, bütün Qara deñiz regionı içün telükeli bir şeydir.
Amerikanıñ Sesi maqalesi


text:
2018 senesi saylâvlarında Rusiye prezidentligine namzet televizion alıp barıcısı Kseniya Sobçak Vladimir Putinnen keçirgen körüşüvinde oña amnistiya ya da af etilmesi talabınen siyasiy mabüsler cedvelini taqdim etti. Cedvelde şu cumleden ukrain rejissörı Oleg Sentsov ve qırımlı faal Oleksandr Kolçenko da bar. Bu aqtaki malümatnı saylâvlarda Sobçaknıñ vekâli olğan Marina Litvinoviç özüniñ Facebook saifesinde yerleştirgen.
Rusiyede tutulğan ukrain siyasiy mabüsi Oleg Sentsovnıñ sağlığı ketken sayın fenalaşa, dep bildire martnıñ 16-nda Sentsovnıñ qız qardaşı Natalya Kaplan. Onıñ sözlerine köre, Kaplan Oleg Sentsovtan onıñ tüşleri ufanıp, saçları tökülip başlağanı aqqında yazılğan mektüp alğan eken.
Bir kün evel Oleksandr Kolçenko 10 kün Rusiyeniñ Çelâbinsk hastahanesinde keçirip, nevbetten tış nezaret keçkeni aqqında haber etilgen edi.
Oleg Sentsov ile Oleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Qırımda Rusiye mahsus hızmet hadimleri tarafından yarımadada teraktlar teşkil etüvde qabaatlanaraq tutılğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rusiyeniñ Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi, Oleg Sentsovnı Qırımdaterroristik faaliyet köstergeninde qabaatlap, 20 yılğa şiddetli rejim apsine mahküm etken edi. Oleksandr Kolçenko 10 yıllık koloniya apsine mahküm etildi. Ekisi de öz qabaatını red eteler.
«Memorial» uquqqorçalayıcı teşkilâtı Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabuslar cedveline kirsetti.


text:
Qırım boyunca Rusiye Taqiqat komiteti Koktebelniñ rusiyeli memuriyetiniñ başı Rostislav Storojikniñ ölümini tasdiqladı. O, cuma künü asılı tapıldı. Bu aqta RİA-Novosti (Krım) bildire.
«Şimdi mezkür iş boyunca taqiqat işleri alıp barıla», – deyler matbuat hızmetinde.
Koktebel qasaba memuriyetinde cenaze tarihı ve tafsilâtlı malümatnı bildirmeyler. «Böyle malümat mende yoq», – deyler memuriyette.
Rostislav Storojik 1974 senesi doğdı. Vatandaşlıq aviatsiyası Kiyev halqara universitetini bitirdi. 11 yıllıq iş tecribesi bar. Koktebel başı vazifesine 2015 senesi aprel 28 künü tayinlendi.


text:
The Qazaq Times-tıñ arnayı swhbat seriyasındağı kezekti sanında "Aq Jol" partiyasınıñ ökili Swltanhan Aqqwlı saylau, azamattıq qoğam, parlamentarizm jäne atalğan partiyanıñ bağdarlamaları tural öz pikirimen bölisti.
Bilik töñirekte bolıp jatqan jağdaylardı köre otırıp, aldağı saylaudı ädil ötkizuge müddeli ekenin aytqan "Aq Jol" ökili bilik partiyasınıñ ıqpalındağı memlekettik aqparat qwraldarınan öz partiyasınıñ jasap jatqan jwmıstarı men kötergen bastamaları körinbey qalıp jatqanın da ayttı.
Bwdan özge de taqırıptar töñireginde swhbat barısınan bile alasızdar. Arnamızğa jazılıp, täuelsiz basılımğa qoldau körsete ketuleriñizdi ötinemiz.


text:
Soñki üç yıl zarfında bir qırımtatar qorantası olğan Degermencilerde eki tevqif yapıldı. Baba ve oğul Qırımda Rusiye adliyesiniñ bastırıqlarını kördi, olarnıñ yaqınları küreş içinde yaşamağa alıştı, lâkin tuvğan Qırımdan kimse qaçmay.
Baba
Bir afta evel Aliyeniñ aqayı muvaqqat izolâtorda nevbetteki astma tutuvından soñ ayat ve ölüm arasında edi. Onı reanimatsiyağa alıp kettiler. Bekir 57 yaşında. O astma hastası. Şimdi sağlıği telükeli alda, lâkin yaqınlarını oña yibermeyler.
Apayı Aliye Degermenci: «Yanında üç kişiden ibaret qaravul taqımı bulunğanı içün meni anda, tabiiy ki, kimse yibermeycek. Tahqiqatçı, yalıñız muvaqqat izolâtorda yapılacaq körüşüvge ruhset bere bilecegini söyledi. Tıbbiy muessisede ise böyle körüşüvni bermek içün onda iç bir esas yoq», – dey.
Bekir Degermenci – qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi. Rusiye telükesizlik hadimleri onı ve diger faaliyetçilerni, aqsız yerde para talap etüvde qabaatlap, 2017 senesi noyabrniñ 23-nde yaqaladılar. Yaqalav kününde Bekirni, hususan havflı cinayetçini kibi, polis avtomobiline qadar altı telükesizlik hadimi alıp ketti.
Yerli KHV bu malümatnı: «FSB Simferopolde (Aqmescitte – QA) Rusiyede yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi ekstremistik teşklâtınıñ azalarını yaqaladı. Olar, Türkiye vatandaşından aqsız yerde 7 biñ dollar talap etkenlerinde qabaatlanalar», – dep taqdim ettiler.
Faaliyetçilerniñ añlatqanına köre, mezkür paralarnı türk, yaşlı qadın, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkadan borcğa alıp, qaytarılmasından vazgeçti. Bekir arqadaşlarınen birlikte, borclunen bir qaç kere körüşip, paralarnıñ qaytarılmasını talap ete edi. Olar, veteranğa yardım etecek edik, çünki Veciye özü bunı rica etti, deyler. Veciye Kaşka, telükesizlik hadimleriniñ operatsiyası esnasında, endi acele yardım maşinasında bulunıp, yürek tutuvından öldi. Bekir öz versiyasını muvaqqat izolâtorda bulunğanda yazıp, tarif etti.
Bekirniñ qızı Mavile Degermenci onıñ mektübini: «Bir kişige yardım etip, diger kişige zarar ketirmek aqılımda bile yoq edi. Öyle olıp çıqa, sanki dört qart adam, qorquzıp ve şantaj etip, öz menfaatları içün ondan para istedi. Bu bir saçmadır», – dep oquy.
Oğul
Biz Ukraina içün qıçırdıq – olar Rusiye içün qıçırdı. Er şey oldı. Soñ men yaramadım. Meni qalabalıqta sıqıp bastırdılar. Oğlum meni qalabalıqtan çıqardıBekir Degermenci
Qırım Yuqarı Radası yanındaki miting 2014 senesi fevralniñ 26-sında oldı. Artıq tarihiy olğan bu vaqiadan bir yıl keçken soñ Bekirniñ oğlu Mustafanı tevqif ettiler. O, em de Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz Qırım parlamentı yanında kütleviy qarışıqlıqlar teşkil etkenlerinde qabaatlandılar.
Bekir özü tevqif etilmezden evel matbuatqa: «Halq çoq edi. Er kes özünkisini qıçıra edi. Biz Ukraina içün qıçırdıq – olar Rusiye içün qıçırdı. Er şey oldı. Soñ men yaramadım. Meni qalabalıqta sıqıp bastırdılar. Oğlum meni qalabalıqtan çıqardı», – dep ikâye ete edi.
Onıñ oğlu Mustafa 28 yaşında. Rusiyeniñ qabaatlavlarından evel satış temsilcisi olıp çalıştı. Ondan soñ 11 ay tahqiqat izolâtorında keçirdi. Tevqif muddeti bir qaç kere uzatıldı. Lâkin o, anasınen babasına bir kere bile şikâyet etmedi.
Aliye Degermenci daa 2015 senesinde oğlu aqqında: «O, ne qadar mahkemesi olsa da, er vaqıt er bir mahkemede külümsirey. Evelâ, o, mende şeker hastalığı olıp, maña siñirlenmege olmağanını bile. Babamız bronhial astma boyunca saqat. Ve o, bir vaqıt özü aqqında tüşünmey, bizge yahşı olsun, dep tüşüne», – dep ikâye ete edi.
Tahqiqatçılar fevral 26 künündeki qarışıqlıqlarnıñ teşkilâtçısı olaraq Ahtem Çiygoznı kösterdiler. O, şimdi endi azat. Mustafa Degermencige oña qarşı ifade bermege ve öz qabaatını tanımağa teklif ete ediler. Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenciniñ nasıl bir seçim qarşısında olğanını ve tevqif etilgenlerden episiniñ onıñ kibi yapmağanını, özü de bile.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa: «Bazılar, özüni qurtarmaq içün, qaba bir ifade ile, sata edi, alçaqça davrandı, yalancı ifadelerni imzalap, şübheli bir azatlıqnı qazandılar. Mustafa Degermenci ile Ali Asanov ise, bu alçaqlıq, bu yalan dep, iftiralarnı imzalamaycaqlarını söylediler», – dep bildirdi.
2016 senesiniñ aprelinde Mustafanı ev apisine yiberdiler. Evde bayram yapıldı, onı bütün Qırımdan kelgen faaliyetçiler qarşıladı. Mustafa Degermenci, quvançını gizlemeyip, ev qurmaq planları aqqında aytıp başladı.
Meni qorquzmaq qıyın. Menden neni almaq mümkün, ayatımnımı? Can qurban, ayatım kerek olsa, kelsin, alsınlarBekir Degermenci
Babası Bekir, onı iç bir cinaiy işniñ açılması Qırımdan ketmege mecbur etmez, dedi.
2015 senesiniñ dekabrinde Bekir: «Meni qorquzmaq qıyın. Menden neni almaq mümkün, ayatımnımı? Can qurban, ayatım kerek olsa, kelsin, alsınlar. Bu güzel sözler degil. Men yahşısı ölerim, lâkin meni kimse mecbur etmez. Adamlar aytqanı kibi, nafile beklemesinler», – dedi.
Al-azırda Degermenciler qorantasınıñ eki erkegi tevqif etilgen aldalar. Ana ve ömür arqadaşı Aliye, tıpqı onıñ oğlu ve aqayı kibi, iç bir zorluqnıñ qorantalarını Qırımnı taşlap ketmege mecbur etmeycegine inana.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Bağçasaraydaki Hanlar sarayı areminiñ «rekonstruktsiyası» boyunca ilmiy-leyha vesiqalarını azırlaycaq yekâne tış hızmetçisini belgiledi. İş fiyatı 10,6 mln rubleden çoq olacaq. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ buyruğında aytıla.
«RosKapStroy» federal muhtar müessisesini Qırım Cumhuriyeti, Bağçasaray, Reçnaya soq., 133 adresi boyunca «Arem» medeniy miras obyektinde «Hanlar sarayı» medeniy miras obyektini saqlav işleri» federal emiyetli medeniy miras obyektlerini saqlav işlerini keçirmek içün ilmiy-leyha vesiqalarınıñ azırlamasınen bağlı devlet añlaşması boyunca yekâne icra etici olaraq belgilemek», – dep aytıla vesiqada.
Vesiqada qayd etilgenine köre, leyha-masrafname vesiqaları 2021 senesi dekabr ayına qadar azır olmalı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Federatsiya Şurasınıñ azalarına muracaat etip, Rusiyedeki medeniy miras obyektleriniñ «restavratsiyası» qoşma para bermege emir etti. Cedvelde işğal altındaki Qırımnıñ eki sarayı bar – Hanlar ve Vorontsov sarayları.
Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti Han sarayınıñ beş obyektini, hususan Graf korpusını ve Han aşhanesini tamir ettirmege istegen edi. İş fiyatı 265 mln ruble olaraq esaplanğan edi. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Bağçasaraydaki Han sarayınıñ «restavratsiyası» 2021 senesi bitirilecek, dep ayttı.
Bağçasaraydaki Hanlar sarayı – qırımtatarlarnıñ tarihınen bağlı eñ meşur müzey, Qırım hanları Geraylarnıñ yaz rezidentsiyasıdır. Müzey kompleksinde saray, garem, hanlar mezarlığı ve cami bar. O, UNESCO dünya mirasınıñ cedveline kirsetilecek namzetler sırasında mevcut.
2016 senesi iyül ayında Qırımnıñ Rusiye medeniy mirasnı qoruv devlet komiteti, Han sarayınıñ «restavratsiya» işlerini keliştirdi. Akimiyet bunı «qazağa qarşı işler» dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlarnıñ işleri komitetiniñ sabıq reisi, qırımlı faal Edem Dudakovnıñ bildirgenine köre, «rekonstruktsiya» vaqtında Hanlar sarayınıñ tahta tosunları yoq etildi: bir qısmı pıçıldı, diger alıp ketirildi. Bundan ğayrı, Dudakovnıñ malümatına köre, restavratsiya işlerini yapqan tış hızmetçi şirket eski kiramet yerine ispan üslübindekini qoymağa planlaştıra.
Kyiv, Rusiye akimiyetiniñ Hanlar sarayında keçirgen «restavratsiyanı» çoq tenqit etken edi. Ukraina medeniyet nazirligi bu işler sebebinden Hanlar sarayınıñ baş korpusı yoq etile bile, dep bildire.


text:
Qırım advokatı Mammet Mambetov, Aqmescit tahqiqat izolâtorında (SİZO) Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevni ziyaret etip, sağlığınıñ eyilişmesi aqqında bildirdi. Bunı advokat mayıs 7-de özüniñ Facebooktaki saifesinde yazdı.
Mambetov: «Bugün Aqmescit SİZOsında daa bir kere Uzeir Abdullayevni ziyaret ettim. Bu sefer onıñ sağlığı, mayıs 3-tekinen qıyas etilgende, daa yahşı. Ayağındaki şişik yavaş-yavaş keçip başladı. Uzeir, pervasız olmağanları içün er keske minnetdarlığını bildirdi ve büyükten büyük selâm yolladı», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, Abdullayevde sağlıq vaziyetiniñ eyileşmesi, oña tibbiy yardımnıñ kösterilmesi ile iç de bağlı degil.
Advokat: «Onı ale daa keregi kibi teşkermediler. Oña, SİZOdan eki saatqa çıqarılğanda yapılğan ultra-davuş teşkerilüvi – teşkerilüv degil. Uzeirde endi ardı-sıra üç aydan berli ayda bir kere olaraq böyle tutuvlar ola. Lâkin kimse oña, damarından biohimiyağa qan alıp lütuf köstermedi. Ya ekimlerniñ bu meselede salâhiyeti yoq, ya da olar ondan bu hastalığını gizleyler. Amma öz sağlığınıñ vaziyeti aqqında doğrusını bilmek – bu, er bir, hususan esirlikte olğan insannıñ aqqıdır», – dep qayd etti.
Mayıs 4 cuma künü, Aqmescit tahqiqat izolâtorında tutulğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzeir Abdullayevni Semaşko adına hastahanege alıp barğanları aqqında malümat peyda oldı.
Bunıñ arfesinde advokat Mammet Mambetov, Abdullayevniñ kritik vaziyeti aqqında bildirdi.
Aprel 30-da Uzeir Abdullayev Aqmescitteki tahqiqat izolâtorınıñ tibbiy bölügine keçirildi. Bundan evel Abdullayevniñ anası Dilâra Abdullayeva, oğlunıñ bir qaç künden berli yüksek sıcağı ve ayağında şişik ile şişiklik olıp, dayanılmaz ağrılar çekkenini bildirdi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırım ve Ukrainanıñ qıtadaki qısmı arasında keçken memuriy sıñırda 24 yaşlı qırımtatar, Kezlev sakini Abdulla İbragimov ğayıp oldı.
Bunı martnıñ 8-de aqşam «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Olarnıñ bildirgenine köre, İbragimov Hersondan ilhaq etilgen Qırımğa kete edi. Martnıñ 8-nde, üylede o, Ukrainanıñ keçirüv noqtasından keçip, Rusiyeniñkine taba yol aldı. Aqşam saat 18-ge qadar İbragimovnıñ Rusiye telefon nomerası alâqada edi, lâkin ondan soñ irişüv zonasınıñ tışında oldı.
Qırımtatar faaliyetçileri, ondan soñ onıñnen alâqa yoq, dep iddia eteler. Onı qıdırmaq içün memuriy sıñırğa İbragimovnıñ yaqın aqrabaları ve adliyeci Rustem Kâmilev kettiler.
Bildirilgenine köre, ihtimal ile, ğayıp olğan şahısqa naqil etüv hizmetini «Bravo Lüks» naqliyat şirketi berdi. Faaliyetçiler, taşıyıcı bunı iza etmek istemedi, dep iddia eteler.
Rusiye sıñırcıları tarafından şimdilik bu hususta açıq menbalarda izaat berilemdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».


text:
Mare (Maryanovka) köyü yanında yol qazası neticesinde yaralanğan beş insan Qurman merkeziy rayon hastahanesine alındı. Büyüklerniñ alı orta ağırlıq, bala ağır alda, dep bildire TASS Rusiye haber agentligi.
Qırımdaki Rusiye sağlıq nazirligi qazada yaralanğanlarnıñ alı aqqında şimdilik bir şey bildirmedi. Bu malümatnı tasdıqlaycaq diger menbalar yoq.
Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ idaresi mikroavtobus Aqmescit tarafına kete edi, dep bildire, o, yoldan yuvarlanıp, terekke uruldı.
«Beş kişi yaralandı, şu cümleden doquz yaşında bala, insanlar çeşit derece yaralar aldı. Ağır alda olğanlar da bar», – dep bildirdi müessiseniñ matbuat hızmeti.
Qurman rayonında iyünniñ 23-nde Mercedes-Benz Sprinter mikroavtobusı yuvarlanıp ketti.
Qırımlı qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı. Qırımda 2019 senesiniñ birinci üç ayında keçken yılğa baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.


text:
Jıl soñına deyin elimizde 30 halıqqa qızmet körsetu ortalığı jabıladı. Bwl turalı "Azamattarğa arnalğan ükimet" memlekettik korporaciyası mälimdedi. ..
Dünie jüzinde jeti mıñnan astam til bar. Onıñ şamamen toqsan bes payızında älem halqınıñ bar bolğanı tört-aq payızı söyleydi. Eki jarım mıñday tilge j..
Ötken jılı osında "Qıtayda qazaq qaupi bar ma? " attı maqalamdı jariyalağannan keyin, ile-şala siyamdı qwrğatpay "Qazaqstan Qıtaydıñ strategiyalıq twz..
Qazaqstanda bala tuğanda beriletin järdemaqı azaydı. Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministri Mädina Äbilqasımova äleumettik salağa bölinetin şığ..
Taldıqorğanda jas ädebietşilerdiñ alğaşqı forumı wyımdastırıldı. Qazaqstan Jazuşılar Odağınıñ mwrındıq boluımen ötken jiın 2 künge jalğastı. Elimizdiñ..


text:
Bunı QHA haber agentligi bildire.
«Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ ermeni, bulğar, qırımtatar, yunan ve nemselerniñ reabilitatsiyası aqqında buyruğı çıqqan soñ, tamırları Qırımdan olğan sabıq semetdeşlerimiz Almaniyadan telefon etip başladılar... Bugünde-bugün mında qaytacaq, yaşaycaq ve Qırım inkişafına isse qoşacaq olğan nemseler bar», – dedi Gempel.
Lâkin, onıñ qayd etkenine köre, semetdeşlerniñ köçip kelüvi içün azırlanğan ve maliye etilgen programma kerek.
Bu sene aprel ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin repressiyalarğa oğratılğan qırımtatar ve Qırımda yaşağan diger halqlarnıñ reabilitatsiyası aqqında emirni imzaladı.
İyün 4-de Qırım «parlamenti» «1941-1944 seneleri Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetinden mahkemeden tış millet mensüpligine köre sürgün etilgen halqlarnıñ bazı kefilleri aqqında» qanunnı birinci oquvda qabul etti. «Parlamentte» işbu «qanun» sürgün etilgen halqlarnıñ içtimaiy qoruvını temin etecek, dep bildireler.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İsrail ve Rusiye vatandaşı olğan İsrail sakini Yael Ilyinsky, Rusiye Anayasasına deñişmeler kirsetmesinen bağlı referendumda bir künde üç kere rey - elektron şeklinde ve Tel-Aviv ve Hayf şeerlerinde saylav noqtalarında berip oldı. Em onıñ daa 18 yaşını toldurmağan qızına da rey bermege ruhset berdiler: qıznıñ vesiqalarını Rusiye konsullığında sadece teşkermediler.
Saylav protsedurasınıñ mükemmel olmağanını ve falsifikatsiya imkânları bar olğanını tanımaq yerine, Rusiye akimiyeti....İlyinskiyni qorquzıp başladı
Saylav protsedurasınıñ mükemmel olmağanını ve falsifikatsiya imkânları bar olğanını tanımaq yerine, Rusiye akimiyeti... İlyinskiyni cinaiy taqibatnen qorquzıp başladı, qızı konsullıqqa kelip rey berüvinden vazgeçkeni aqqında ariza yazmasını talap etti.
Rusiye Tış İşler Nazirliginiñ matbuat kâtibi Mariya Zaharova ise Yael Ilyinskynı öz saifesinde mısqılladı ve onıñ areketlerine "fantastik qızğançlıqnıñ dünya attraktsionı" dedi.
Bir daa qayd eteyim: bir adamğa üç kere rey bermege izin bergenlerni degil, bu bozuluvnı aşkâr etken adamnı mısqılladı. Rusiye akimiyeti bozuluvlarğa ve falsifikatsiyalarğa yol bermemek içün ne yapacağı memurlar tarafından öyle de añlatılmadı. İlyinskiy özü qabaatlı - vesselâm!
Ve mence İlyinskiy - sadece İsrailde yaşağanı içün - daa qolay qutuldı, oña "diplomatlar"nıñ yapa bilgenlerniñ eñ çoqu - qorquzuvlarnen telefon etmektir. Amma Rusiyede yaşağan "Dojd" telekanalınıñ jurnalisti Pavel Lobkovnıñ evine "diplomatlar" artıq eki kere kele edi. Ve oña qarşı cinaiy dava da açıla bile.
Bu ayıp ikâye maña 2014-ünci senesi hatırlattı. Qırım. Anda "referendumda" kim istese, qaç kere istese "rey berip" oldı
Bu ayıp ikâye maña 2014-ünci senesi hatırlattı. Qırım. Bu, rusiye kanalları içün doğru resim yapmaq ve Mariya Zaharovanıñ çetel jurnalistlerine rev berüvniñ qanuniy olğanını köstermek fırsat bermek içün, işğal etilgen topraqlardaki adamlarnıñ "iradesini" köstergen aynı o birisi kibi "referendum" edi ve anda kim istese, qaç kere istese "rey berip" oldı.
Ve soñra bütün bu ayıplıq yayılıp başladı - parlament, Anayasa mahkemesi, "Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine qabul etüv". Ve Rusiyede bu "halqnıñ iradesi olğanında" şübelengen az adam oldı, dep tüşünem. Ebet, halqara uquq tarafından yañlışçadır, Ukrainanen munasebetler tarafından da pek yahşı degildir, amma "halq istedi" de, "Qırım bizimki" de, özleri "rey berdi" de.
Şimdi ise Rusiyeniñ özü de balaban Qırımğa çevirilgenini, falsifikatsiya ve yalannıñ büyük qoruğı olıp turğanını köremiz.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Ukrainada yañı tayinlengen Frenkistan elçisi İzabel Dümon aytqanı kibi, «Qırım meselesi» frenk siyasetiniñ kün tertibinde qala.
Bunı Ukraina tış işler naziriniñ birinci muavini Natalya Galibarenkonıñ ve İzabel Dümonnıñ körüşüvinden soñ Ukraina Tış işler nazirligi bildire.
Körüşüv devamında subetdeşler Ukraina şarqındaki vaziyetni muzakere ettiler ve Rusiye Federatsiyası tarafından Minsk añlaşmalarınıñ eda etilmek kerekligini qayd ettiler.
«Bu sırada Natalya Galibarenko Ukraina topraq bütünligi ve mustaqilligi meselelerinde Frenkistannıñ rolüni qayd etti. Öz tarafından, İzabel Dümon Frenkistannıñ ileride de «normand formatında» esas rolni becermege azır olğanını bildirdi ve Qırım meselesi frenk siyasetiniñ kün tertibinde qalacağına işandırdı», – denile beyanatta.
Evel Ukrainada Poloniya elçisi Genrik Litvin aytqanı kibi, «normand» ve «minsk» formatları Qırım işğali meselesini al etmey, şunıñ içün bu kibi muzakerelerge Ukrainanıñ qomşu memleketlerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Meclis yetekçileri Qırım meselesini bütün halqara körüşüvlerde kötermege kerek olğanını defalarca aytqan ediler.


text:
Poloniya ükümetiniñ yolbaşçısı Mateuş Moravetskiyniñ bildirgenine köre, Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı istilâsınen bağlı adise-vaqialar em Rusiyege, em umumen Avropağa yañıdan baqmağa imkân berdi.
«Bir çoq Avropa lideri Putinge özüniñ başını aylandırmağa imkân berdi ve bugün olar şaşqanlar», – dep qayd etti Poloniya baş naziri Euractiv Brüssel neşiri içün maqalesinde.
Moravetskiyniñ fikirince, «Putin memleketiniñ imperialistik tendentsiyaları olğanını körmege istemegenler bugün Rusiyede 19-ıncı ve 20-nci asırlarnıñ demonları canlanğanını añlamalı: milletçilik, kolonializm ve totalitarizm».
Lâkin Ukrayınadaki cenk «Avropa aqqında aqiqatnı kösterdi», dep tüşüne Poloniya baş naziri. Ğarp «aqıllı faaliyet yapmaq yerine geopolitik yuquğa daldı, artqan problemlerni körmedi», dep qayd etti o.
Mateuş Moravetskiy qayd etkenine köre, «Poloniyanıñ aqiqat monopoliyası olmasa da, Rusiye ile munasebetlerde diger memleketlerden daa çoq tecribesi bar. Hususan, Poloniya baş naziri Poloniya prezidenti Leh Kaçinskiyniñ fikrine diqqat ayırdı. Kaçinskiy öz vaqtında «Rusiye Gürcistanda toqtamaycaq, daa çoq isteycek», dep qayd etken edi. «Poloniya sesiniñ eşitilmegeni – bugün AB küreşken keniş bir problemniñ örnegidir».
Avropa Birliginiñ aza memleketleri beraber areket etmeli, dep qayd etti Poloniya baş naziri. Onıñ fikirince, «AB işiniñ diger saalarında bir printsipten vazgeçüv bizni daa küçlü ve büyük olğanlar daa kiçik ve zayıf olğanlardan üstün olğan bir modelge yaqınlaştıra».
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Yıl evelsi Kremlde qırımtatar halqı Rusiyeniñ Qırımğa kelmesini alğışlar dep ümüt ete ediler, – dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Radio Svobodağa.
«Putin ve onıñ kreml taqımı içün Rusiyeniñ Qırımda mevzimini pekite bilecek protsesslerde qırımtatar faktorınıñ olması pek müimdir. İşğalniñ birinci kün, aftaları olar farqlı eyyetler yardımı ile alğışımıznı, Qırımğa kelgenleri içün hayırlav sözlerimizni eşitecek ediler. İlk olaraq Qazan siyasetçileri – aqiqat, Tatarisatn prezidenti Rustam Minnihanov da şu cümleden», – dedi Refat Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, Kremlden kelgen eytler ile «samimiy ve açıq subetler» keçirile edi.
«Şunı qayd etmek isteyim ki, birazdan Moskva birini çetke çeke, başqasını ise yollay. Bu şunı isbatlay ki, Moskva iç bir vaqıt qavmiy elitalarğa inanmay edi. Milliy elitalarğa inanmay, şunıñ içün olarnıñ Qırım vaziyetine celp etilmesi aqta söz ketkende, olarnı sıq qarıştıra», – dedi Refat Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım işğaline qol tutmadı.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ deputatları nevbetten tış sessiyanıñ keçirilecegini ilân etti, on biñden ziyade insan Qırım ükümetiniñ binasına barışıq mitingi ile kelip, sessiyanı lâğu etmege talap etti. Ükümet insanlarnıñ talabı ile razı olğanından soñ, cemaat dağıldı. Saba erte Qırım Yuqarı Şurasınıñ silâlı zaptı keçirildi. Mart 16 künü qanunsız «referendum» keçti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı yañı iddianame FSB tarafından bazarertesi, yanvar 30 künü taqdim etilecek. Bunı Radio Svoboda muhbiri bildire.
Jurnalist, Umerovnıñ böyle sözlerini ketire: «Mennen bağlı olmağan sebeplerden bu işni bazarertesine (yanvar 30 kününe – QA) keçirdiler».
Meclis reisi muavininiñ sözlerine köre, başqa künge keçirüv – Umerovda qalğan yekâne advokat Edem Semedlâyev yanvar 27 künü «26 fevral işi» boyunca mahkeme toplaşuvında bulunğanı sebebinen (bu ceryandaki diger advokatlarnı çetleştirdiler), advokatsız ise yañı şekilde qabaatlavnı Umerov qabul etmege niyetli olmağanınen bağlıdır, dep qayd etti jurnalist.
Bundan evel İlmi Ümerov FSB taqiqatçısı onı çağıttırıp «qabaatbı yañı şekilde» taqdim etmege istegenini haber etken edi.
İlmi Ümerovnıñ qızı Ayşe 2016 senesi dekabr 30-da bildirdi ki, babası Rusiye maliye monitoringi federal hızmetiniñ saytında derc etilgen terrorist ve ekstremistler cedveline kirsetilgen. Onıñ nomerası 5826. Umerov, bu cedvelge kirsetilmesine qarşı mahkemede itiraz bildirmege niyetli olğanını beyan etti.


text:
Qırımğa ketem – avgustnıñ soñuna qadar anda olacam. Ömürimde birinci kerek istemeyip yolğa çıqam. İşğalden soñra endi eki kere bardım. İgrendim. Sanki dersiñ, eviñe yat adamlar kirip, er yerde qarıştıralar, aşap-içip, şu yerde acetini yerine ketireler.
Nege anda baram? Ya nasıl barmayım. 2005-te anda ev satın aldım. Aldım, çünki Qırımnı pek sevem. Can yürekten.
Ev saipleri qazaqlar edi – dört bala, içip yürgen baba ve ayattan bezgen qadın. Evniñ içi püsür, azbar püsür. Amma, men birden duydım. Maña pek yaqın. Bu eski tatar evçigi edi. Ondan 1944 senesi saiplerni çıqarıp, yoq ettiler. Divarlarnı tutıp yürdim. Saman. O canlı. Er şeyni hatırlay.
Tamir ettim, terek ve güller saçtım, er yıl dostlraımnı qabul ettim.
İyünde hurma teregi yanına turıp ağladım. Birinci kere meyva berdi – ufaçıq yeşil sadefler.
– Sen ne içün ağlaysıñ?
– Nasıl pişeceklerini körip olamam.
– Men onı saña bir qutuğa toplap yollarım.
– Men aşamaq degil, özüm pişkenini körmege isteyim (o vaqıt 90 kün yarımadada bulunıp, artıq kelip olamaycağımnı tüşündim. Rusiyeli sıñırcı öyle ayttı. Baqarıq).
Anda oğlum östi. O şimdi de anda. Men adetince onı aprelde alıp kettim, noyabrde alıp qaytacam. O endi qanunsız yaşay – ille bulunuv müddetini bozacaq. Bu qanunnı bozğan oğlan 25 künlik olğanda birinci kere Qara deñizde yuvundı. O, taşçıqlar üstünde yatıp, başını kötermege ögrendi. Üç aylıq olğanda Ceneviz qalesini körip, birinci kere sesli küldi. O, üç yaşında olğanda bir kün içinde Aylanma köyünden Arpatqa qadar barıp yetti. O yat, telükeli oldı – Ukraina marşını yırlap, yerli oğlanlarğa Maydan aqqında ikâye etip yüre.
– Siz Rusiye pasportlarını alacaqsızmı? – dep soradı qomşu Tanâ qartana. Ondan oğlum er kün eçki sütüni satın ala.
– Ne aytasız şu. Biz ukrainlilermiz da. Anam, banderovka olğanını ayta.
Eçki üç kün süt bermedi. Dörtünci künü saranlıq aqılsızlıqnı yeñdi.
Telükeli adamlar anda endi çoq
Qomşum Dilâra telükeli – yat bayraqnı asmay, Ukrainanı seve ve er keske bunı bildire. Dostum Svetlana telükeli – evinde qapalıp, ukrain muzıkasını diñley ve ağlay.
7 yaşındaki Yeva qızı da telükeli – er kün evge qaytqanda, ukrain ve rus nomerleri olğan maşinalarnı saya. Evge kelgende, quvançnen haber ete: «Bizimkiler daa çoq. Ukraina yeñe». Svetlana qızınıñ ağzını qapatıp yetiştirmese, qadınlardan balasını terbiyelep olmağanı aqqında öpkeler diñley.
Diger qomşum, Mustafa qartbaba da telükeli, o altı yaşında sürgünlikke oğrağan edi. O referendumğa barmadı, er vaqıt olğanı kibi saba saat 5-ten bostanında çalışa edi. Apayı da telükeli. Mart ayından «huntadan azat etilme quvançına» dayanmayıp, şimdi töşekten aman-aman turmay. Bazıda aqayı onı çıqarıp skemleçikke oturta.
Qırım olarnıñ
Olarnıñ, menim diger qomşum, Mişa kibi soylarnıñ, saba saat 10-nda endi saroş yürgenlerniñ. (– Ölka ber 30 grivna, saña ep bir şey olmaz, men ise bütün küni içip yürerim).
Olarnıñ, Rusiyede ölmege arz etken soylarnıñ – qomşu-nefaqacı, şeer şurasınıñ eki defa vekili, torunı üç yaz devamında oğlumnen beraber azbarımda oynadı, dey: «Men sizni hohollarnı o qadar nefret etem. Ne vaqıt sizlerden boşanacamız?».
Olarnıñ, yaznı beklep, raatlanğanlarnı sevemegen soylarnıñ ( – Artlarından pollarnı da yuvmadılar, qum, suv er yer toldı, yarıqnı artqaç qullandılar. Eşçekler.).
Olarnıñ, iç bir vaqıt dağlarğa barmağan, yalıda yuqlamağan, bir terek oturtmağan, köylerniñ tarihlerini bilmegen bu kibi soylarnıñ.
Qırım menim. Men borşç pişirip, yantıqlar qavuracam, Okean Elzı taqımını diñleycem, vişne qurutacam, Qoznıñ kiyik yalılarında kezecem, Ay-Georgiy dağına minip, kün batqanını közetecem.
Olga Vasilçenko, Ukraina PİMA İnstitutınıñ ileri ilmiy hadimi, psihologiya ilimleri doktorı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Dünya sağlıq teşkilâtı martnıñ 13-nde bildirgenine köre, al-azırda Qıtay degil de, Avropa beş biñden insannıñ ayatını alğan yañı koronavirusnıñ merkezi ola. Bu aqta Radio Azattık bildire.
Dünyanıñ çeşit devlet ükümetleri sıñırda kontrol yapıp, pandemiyağa yol bermemek içün çeşit sıñırlavlar kirsete.
«Avropa COVID-19 pandemiyasınıñ merkezi oldı», – dep bildirdi Jenevadaki matbuat konferentsiyasında DST reberi Tedros Adhanom Ghebreyesus. O, koronavirustan beş biñ ölüm – «facialı bir devir» ola, dep ayttı. DST yolbaşçısı qayd etkenine köre, Avropada Qıtaydan ğayrı, qalğan bütün dünyada eñ çoq hasta ve ölüm qayd etildi.
İspaniya, Frenkistan, Almaniya ve İsviçrede birer biñden çoq hasta qayd etildi.
Hastalanğanlarnıñ sayısına köre dünyada ekinci yer alğan İtaliya bir künde vefat etkenlerniñ sayısı 250-ge artıp, 1 266 oldı, dep bildirdi. Bir kün evelsi bu raqam 25% daa az edi.


text:
Orta a'sir sxolastikası
Orta a'sir filosofiyası sxolastika degen atama menen ma'lim. Sxolastika (yunanshe: σxoλaσtιkός
- alim, mektep) yag'nıy filosofiyalıq mektep degendi an'latadı.
Sxolastikanın' tiykarg'ı o'zgesheligi, ol o'zin teologiyag'a xızmet etetug'ın ilim sıpatında belgili. XI a'sirden baslap orta a'sir universitetinde logika problemalarına qızıg'ıwshılıq a'dewir ko'terildi. XI-XIV a'sirlerdin' filosofiyasına Boetsiydin' logikalıq shıg'armaları u'lken ta'sirin tiygizdi, ko'plegen tu'siniklerdin' ma'nisin ashıp berdi. Sxolastikalıq dialektikag'a qarsı ha'r qıylı mistikalıq ag'ımlar turdı. XV-XVI a'sirlerde bul sonshelli gumanistlik aq su'yekler ma'deniyatı neplagon naturfilosofiya tu'rinde rawajlana basladı.
Orta a'sirde ta'biyatqa jan'a ko'z-qaras qa'liplesedi. Qudaylıq ku'shli jaratqan haqqındag'ı ta'liymat ta'biyattın' o'z erkinligin joqqa shıg'ardı, sebebi quday ta'biyattı g'ana emes, al zatlardın' ta'biyiylik awhalına qaramastan ha'reket etti. Sonın' ushın 1) tiykarg'ı dıqqat qudayda ha'm Adam janın biliwi qaratıldı. 2) Ta'biyiy qubılıslarg'a qızıg'ıwshılıq ku'sheydi, olar simvollar retinde sa'wlelendi.
Orta a'sir oyshılları Adam ma'selesine de toqtap o'tti, ha'm ha'r qıylı juwaplar berdi.
Birinshi anıqlaması Adam qudaydın' obrazı ha'm u'lgisi.
Ekinshi Platon, Aristotel ha'm olardın' dawamshıları ta'repinen berilgen Adam bul aqıllı maqluq dep tu'sindiredi.
Adam probleması menen xristian filosofiya qızıqsındı, olardın' pikiri boyınsha, Adam-pu'tkil ta'biyatta birinshi orındı iyeleydi, al grek filosofları Adam ta'biyattan u'stin turadı ol qudaydın' u'lgisi dep tu'sindiredi.
Orta a'sir filosofları ushın Adam basqa du'nyadan kelgen. Bibliya boyınsha Adam topıraqtan ha'm suwdan islengen, o'simliklerdey o'sedi ha'm azıqlanadı. Sonın' ushın xristian da'stu'rlerinde Adam ta'biyattın' patshası, do'retiwshisi.
Xristian ta'liymatının' tu'siniwinshe qudaydın' balası Logos, yamasa İisus Xristos adamg'a enedi, ol o'limi arqalı Adam tu'rlerinin' kristegi dozaq azabınan qutqarıwdı oylaydı, solay etip adamlarg'a jaqsılıq beriwdi qoyadı.
Xristianshılıqta quday barlıq du'nyanın' jaratıwshısı, ol ta'biyattan ajıratılg'an. Onda isenim bilimnen joqarı qoyıladı, yag'nıy aqıl etpeytug'ın na'rselerdi isenimge qoyıwdı talap etedi. Xristian antologiyasın belgileytug'ın ekinshi dogmatı denenin' qaytadan tiriliwi boladı. Orta a'sir sanası isenimli tu'rde adamnın' qaytadan sol denesinde tarqalıwı boladı dep aytadı. Xristian ta'liymatı boyınsha Jan deninin' sırtında jasawı mu'mkin emes. Usı dogmatlar Jan menen denenin' problamasın orta a'sirlik tu'siniwinin' negizine alındı.
Xristian dogmatların sistemag'a alıp kelgen filosoflardan biri Origen (III a'sir) onın' ta'liymatının' negizinde Adam haqqındag'ı tu'sinikti quraydı. Onın' pikirinshe Adam ruwxtan, jannan ha'm deneden turadı.
Orta a'sir filosofları adamnın' erki ma'selesin qayta talıqlap, aqıldan son' erikke o'tti. Ma'selen Avgustin ushın barlıq adamlar eriktin' qanday bolsada o'mir ma'nisi. Adamnın' ishki turmısın baqlay otırıp, a'sirese o'zinin', Avgustin: Adam jaqsılıqtı biledi, biraq onın' erki og'an bag'ınbaydı, islewdi qa'lemesede, ol isleydi dep juwmaq shıg'ardı. Adamnın' usı awhalın ol jannın' awırıwg'a ushırawı onın' o'zine bag'ınbawı yag'nıy o'zindegi joqarg'ı baslamag'a bag'ınbawı dep bildi.
Orta a'sir ta'liymatı boyınsha Adam o'z gu'nalıq qızıg'ıwshılıqlarınan qudaydın' ja'rdemisiz qutıla almaydı. Solay etip orta a'sir filosofiyası tutası menen teotsentrizm sıpatında xarakterleniwi tiyis.
Geologiya qudaynama-berilgen dinnin' isenim-ta'liymatın sistematizatsiyalaw. Orta a'sir filosofiyasının' barlıq tiykarg'ı tu'sinikleri quday menen baylanıstırıladı ha'm ol arqalı belgilenedi.
Orta a'sirdegi filosofiyalıq oy tek Batıs Evropada emes, ol Shıg'ısta, Vizantiyada rawajlanadı.
Vizantiyanın' filosofiyasının' Batıs penen uqsaslıg'ı bolg'an menen onın' bir qatar o'zgeshelikleri bar.
476 jıl Batıs Evropa ushın Orta a'sirdin' baslanıwı bolıp tabıladı. Usı jılı Batıs Rim imperiyası germanlar ta'repinen jawlap alınadı. Shıg'ıs Rim imperiyası Vizantiya Varvarlıq jawlap alıwdan qaladı. Na'tiyjede ekonomikalıq siyasat ha'm ma'deniy da'stu'rler ha'm jetiskenlikler o'z qa'lpinde saqlanıp qaladı. Usıg'an baylanıslı Vizantiya joqarg'ı rawajlang'an o'zgeshe ma'deniyattın' orayı sıpatında basqa ellerdin' aldında turadı.
Bul jerde xristian dini ha'm onın' pravoslavyan formasında u'stemlik etti. Bilim beriwge ha'm ilimge u'lken hu'rmet penen qaradı. Vizantiya filosofları ilimnin' antikalıq tu'sinigin saqlap qaldı. Barlıq ilimler filosofiya degen atama menen birikti. Ma'selen İ.Damaskin filosofiyag'a altı anıqlama berdi:
- Filosofiya jasawshı ta'biyat bilimi
- Filosofiya qudaydın' qudaylıq ha'm Adam islerin biliw
- Filosofiya Adam o'limindegi shınıg'ıw
- Filosofiya qudayg'a usatıw
- Filosofiya barlıq iskusstvolardın' ilimlerdin' baslaması
- Filosofiya danalıqtı su'yiwshilik haqqındag'ı ilim
Vizantiya filosofları grek filosoflarının' oylarının' barlıq baylıg'ın o'zlestirip aldı ha'm saqlap qaldı. Vizantiyaja jasag'an peolatonizm ag'zaları Platon ta'liymatın sistematizatsiyaladı. Onın' tiykarg'ı wa'killeri Platon (205-270 jj), Yamalik (275-380 jj) ha'm Prokl (412-485 jj). Olar ushın pu'tkil du'nya ierarxiyalıq sistemalardan turdı, onın' to'mengi qatlamı joqarısına minnetli. Onın' en' joqarı qatlamında bir pu'tinlik jaylasqan. Ol quday. Bul bir pu'tinlik ha'r qanday bolmıstın' sebebi. Ol bolmısqa tiyili emes, sonın' ushın ya aqıl bolıp, so'z bolıp og'an jetpeydi, quday haqqında hesh na'rse aytıwg'a bolmaydı. Ekinshi qatlam bul aqıl, onda ideyalar bar, bul taza bolmıs ha'm bir pu'tinlik ta'repinen jaratılg'an.
U'shinshi qatlam Jan, ol aqıl sıyaqlı endi birgelki emes, al janlı deneler arasında bo'lingen sebebi kosmos platonikler ushın jasawshı maqluq, jin-shaytanlardın', adamlardın', haywanatlardın', o'simliklerdin' janı, bunnan basqa ol ha'reket etedi, Jan ha'r qanday ha'rekettin' barlıq oylawlardın' ha'm qapagershiliklerdin' deregi.
To'rtinshi qatlam, en' to'mengi dene Jan sıyaqlı aqıldan jan'a o'z qa'siyetlerin aqıllılıqtı garmoniyanı aladı, dene jang'a tiykarlanıp onın' formasın aladı.


text:
Belli qırımtatar gitara çalğıcısı Enver İzmaylov işğal etilgen Qırımda «Rossiya segodnâ» agentliginiñ başı Dmitriy Kiselev tarafından teşkil etilgen «Koktebel Jazz Party» jazz festivalinde iştirak etmeycek.
Bunı Kiselevnıñ özü Qırımda avgust 28 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, haber ete «Krım.Media».
Onıñ sözlerine köre, çalğıcı hastalanğanı ve aq ciger yanğısına şübe olğanını bildirdip, sms beyanatını yollağandır.
«Teessüf ki, bu sene Enver İzmaylovnıñ iştiraki olmaycaq», – dey Kiselev.
Bildirilgeni kibi, Ukraina Medeniyet nazirligi Qırımda «Rossiya segodnâ» agentliginiñ başı Dmitriy Kiselev tarafından teşkil etilgen «Koktebel Jazz Party» jazz festivalinde iştirak etecek bütün ecnebiy çalğıcılarnı sanktsiyalar ile qorquzdı. Böyle telüke qırımtatar medeniyetiniñ belli erbabı Enver İzmaylovğa da ait edi, amma bir qaç künden soñ İzmaylovnıñ soyadı işbu cedvelden yoq oldı.
«Rossiya segodnâ» baş müdiri Dmitriy Kiselev işğal etilgen yarımadada avgust 28-30 künleri «Koktebel Jazz Party» festivalini keçire.


text:
Almaniya kantsleri Olaf Şolts Rusiyeniñ Ukrayinağa arbiy istilâsı başlamazdan evel, o, Rusiye prezidenti Vladimir Putinni Ukrayinanıñ yaqın 30 yıl devamında NATO azası olmaycağına inandırğanını bildirdi. Bunı Die Welt haber ete.
Şoltsniñ sözlerine köre, o, Putinge NATO-nıñ Moskva içün iç bir vaqıt tehdit yaratmağanını ve Alyansnıñ Rusiyeniñ menfaatlarına emiyet bermegenine dair qabaatlarnı red etkenini aytqan. Almaniya kantsleri Ukrayinağa qarşu büyük istilânıñ sebebini "tamamınen samçalıq" dep saya.
Şolts Putin ile ne zaman qonuşqanını aytmağan. Soñki sefer Almaniya ve Rusiye liderleri dekabrniñ 21-nde telefondan laf etken ediler. Fevralniñ 15-nde Şolts Putin ile Moskvada körüşken edi.
Rusiyeniñ Ukrayinağa büyük istilâsınıñ delillerinden biri dersiñ NATO-nıñ Ukrayinanı anti-Rusiye forpostuna çevirmek istememi edi.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Muhammed al-Xorezmiy atındaģı TITU Nókis filialında diniy ekstremizm hám separatism, milletler ara tatıwlıqtı támiyinlew hám jat illetler tásirinen qorģanıw sıyaqlı máselelerge baģıshlanģan ushırasıw bolıp ótti.
Ushırasıwdı filial direktorı t.i.d., professor B.T.Qaipbergenov ashıp berdi hám basqarıp bardı. Ushırasıwģa direktor máslátshisi M.Kaliev, fakultet dekanları B. Fayzullaev, T.Berdimbetov, dekan orınbasarları U.Turımbetov, Sh.Baymuratov, psixolog B.Ranov hám kadrlar bólimi baslıģı T.Zarımbetov hám fakultet tyutorları qatnastı.
Onda sóz etkenler jámiyette hár túrli tártipsizliklerdi boldırmaw, unamsız waqıyalardıń aldın alıw, sonday-aq, buzģınshı kúshler tásirinen ásirese, jaslarımızdı awlaq tutıwģa shaqırdı.
Sonday-aq, ushırasıw barısında jaslar máselelerine ayrıqsha kewil bólip, olar menen islesiwde anıq wazıypa hám tapsırmalar belgilep alındı.


text:
Lısıçansk sakinleri Ukrayına Silâlı quvetleriniñ arbiylerini kördi, dep bildirdi Luğansk vilâyeti arbiy memuriyetiniñ reisi Serğiy Ğayday.
«Bugün Luğansk vilâyetiniñ çoqusı sakini ve tahliye olmağa mecbur olğan er kesniñ pek yahşı künüdir. Bugün ilk sefer yerli sakinlerniñ Lısıçansk civarlarında Ukrayına Silâlı quvetlerini körgenine dair haber alıp başladıq, gece Kremennada partizanlar Ukrayına bayrağını köterdi», – dep ayttı Ğayday.
Öz Telegram kanalında o, Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı da vaziyetni resmiy şekilde izaatlamalı, dep qoştı, «amma işğalcilerniñ bütün işğal etilgen şeerlerden qaçması doğru ola». Onıñ aytqanına köre, Rusiye ordusı tek fevralniñ 24-nden soñ işğal etilgen şeerlerden degil, 2014 senesinden soñ işğal altında olğan şeerlerden de kete.
Baş ştab bu malümatnı daa izaatlamadı, onı mustaqil menbalarda teşkermek şimdilik imkânsız ola.
Ukrayına arbiyleri Lısıçansknı iyülniñ 3-nde terk etti. Ukrayına Silâlı quvetleri askerlerini qorumaq içün mevzilerinden çetleşken edi.
Qanunsız qurulğan silâlı «DNR» birleşmesiniñ aydutları ve Rusiye arbiy mühbirleri cumaertesi künü Rusiye ordusı Harkiv vilâyetindeki İzüm şeerinden çıqa, dep bildirdi.
Cumaertesi künü Ukrayına ordusı İzüm, Kupyansknı ve Donetsk vilâyetindeki Limannı aldı, dep haber etildi. Bu aqta Rusiyege qoltutqan Telegram kanalları ve Ukrayına menbaları yazdı.
Ukrayına Silâlı quvetleriniñ Kupyansknı almasını Harkiv vilâyetiniñ memuriyet yolbaşçısı mesleatçısı Natalâ Popova tasdıqladı.
Ukrayına Silâlı quvetleri mahsus bölüginiñ Telegram kanalında Kupyansknıñ ilk fotoresimleri peyda oldı. Ukrayına komandanlığı Kupyansk azat etilgenini resmiy şekilde daa bildirmedi.
Ukrayına cenübi Mudafaa Quvetleriniñ Birleşken koordinatsion matbuat hızmetiniñ reberi Natalâ Ğumenük cumaertesi telemarafon vaqtında Ukrayına tek Harkiv vilâyetinde degil, cenüpte de muvafaqiyetli qarşı ücüm kerçekleştire, dep haber etti. «Ordumız cenübiy cebede ekiden bir qaç on kilometrge qadar çeşit yerlerde ileriley», – dep ayttı o.
Rusiye Mudafaa nazirligi Balakliya ve İzüm rayonlarında ordusı «ğayrıdan gruppalandı», dep ilân etti. Müessise spikeri İgor Konaşenkov «Donetsk yönelişinde quvetleriniñ arttırıluvı» aqqında ayttı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayınağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayınadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayınanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayınanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescit Sulh mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisiniñ mahkeme icracısına tabi olmağanında qabaatlanğan ömür arqadaşı Fera Abdullayevanı, 500 rublelik para cöremesinen cezaladı. Bıu aqta fevralniñ 21-nde Azatlıq Radiosınıñ muhbiri haber etmekte.
Oturışuv esnasında Abdullayevanıñ imayecisi Lilâ Gemeci, icracınıñ mahkeme binasını terk etüvinen bağlı talabı qanunsız olğanını qayd eterek: «O, ictimaiy tertipni bozmadı, amma icracınıñ areketleri onıñ qadınğa qarşı olğan şahsiy raatsızlığınen bağlı», - dedi.
«Bütün samimiyetnen bu vaziyetni al etmege areket etkeniñizmi körem, qara çıqarmaqta da zorlanasıñız. Lâkin men aldatmayım, men musulmanım, dinim aldatmaqnı yasaqlay, men Allahtan qorqam», – dep muracaat etti Abdullayeva sulh mahkemecisine.
Protokolnı tizgen Sergey Berezko, mahkeme fevralniñ 6-nda, uquq bozıluvı olmağanı sebebinden, Fera Abdullayevağa nisbeten açılğan memuriy işniñ qapatıluvınen bağlı qararnen razı olmağanı içün, şikâyet bergen edi. Mahkeme bu şikâyuetni fevralniñ 15-nde baqtı.
Abdullayevaniñ ictimaiy imayecisi Lilâ Gemeciicracınıñ şikâyetinen razı olmağan edi.
«Sulh mahkemecisi protokol tizgen icracı ve şaatlıq yapqan diger icracılarnıñ malümatlarına doğru qıymet kesti ve olar biri-birine zıt kele. Mahkemeci Yuqarı mahkeme binasındaki videoqaydlarnı istegen edi, ancaq olar taqdim etilmedi. İcracı, imayem altındaki şahısnıñ qabaatsız olğanı isbatlanmaması içün, qaydlarnı gizlegen edi», – dep qayd etti Gemeci.
Dekabrniñ 8-nde onıñ qocası Uzeir Abdullayevniñ tevqif müddetinen alâqalı qarar çıqarılmasınen bağlı mahkeme oturışuvına kirmege areket etken Fera Abdullayeva, özüni qabaatlı dep saymağanını beyan etti.
«İcracı aytqanı kibi men ne qıçırdım, ne de qavğa ettim. Men qocamnen bağlı qararnıñ ilân etilgenini eşitmege istep, mahkemecini bekley edim. Ancaq icracı menim mahkemede bulunmağa esas yoq dep, meni aydap çıqarmağa başladı. Eninde-soñında men çıqtım, lâkin uquq bozacaq iç bir areketyapmadım», – dep qayd etti o.
2017 senesi dekabrniñ 8-nde, «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca ötkerilgen nevbetteki qapalı oturışuv vaqtında, Abdullayeva Qırım Yuqarı mahkemesiniñ ekinci qatındaki meydanqta tura eken. Mahkeme icracıları onı birinci qatqa enmege rica eteler. O, red etken soñ, onı tutıp, memuriy protokol tizeler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar faali, Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı, «Qırım balalığı» teşebbüsiniñ koordinatorı Mümine Saliyeva Aqmescitteki Rusiye Ekstremizm ile küreş merkezinden yiberildi.
Faalniñ aytqanına köre, oña qarşı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden – yasaqlanğan timsallerniñ numayışı – memuriy dava açıldı.
«Protokol tizildi, Fevralskaya soqağındaki narkologiya merkezine yol aldıq, anda içki ve narkotik qullanmağanıma dair teşkerüvden keçtim. Tutuluv protokolınıñ kopiyasını bergenler. Mahkeme yarın saba saat 9:30-da olacaq», – dep tarif etti Saliyeva «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi derc etken videoda.
O, tutulğanını oña ve apiske alınıp Aqmescit SİZOsında tutulğan aqayı Seyran Saliyevge qarşı yapılğan basqı olaraq tanıy. O, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi ola.
Rusiye quvetçileri mayısnıñ 30-nda eki qırımtatar faalini tuttı: aq qorçalayıcı ve vatandaş jurnalisti Lutfiye Zudiyevanı ve Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı, «Qırım balalığı» teşebbüsiniñ koordinatorı Mümine Saliyevanı.
Ekisi de Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden qabaatlana – yasaqlanğan timsallerniñ numayışı. İşbu madde boyunca memuriy apis cezası berile.
Al-azırda Qırım ve qomşu Rusiyeniñ müessiseleri bir de bir izaat bermediler.


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası «ekstremist mündericesi» olğan 30 saytnı blok etti. Bu aqta studentler ile körüşüvde Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi, haber ete «Krıminform».
«Böyle saytlarnı blok etmek ve kesmege kerek», – dey Poklonskaya.
Onıñ sözlerine köre, blok etüv ceryanına binayen ekstremizmge qarşı merkezge, FSBge muracaat etmek kerek. Soñra taqiqat keçirile ve malümatlarnı Baş prokuraturağa yollaylar.
Bildirilgeni kibi, Qırım akimiyeti aprel 1-ne qadar «terroristik ve ekstremist malümatlardan» ibaret internet saytlarnıñ blok etilmesi boyunca işni soñuna ketirmege planlaştırğan edi.


text:
QIRIM HANLIĞINIÑ TOPRAĞI – HACIBEY – ODESA
Hacıbey Yañı adıneñ Odesa şehri.
Ukrainanın cenubinde bir liman şeeridir.
Qırım topraqlarından hacı namzetleriniñ bu Hacıbey şeerindeki limandan gemilerneñ ketmesinden sebep bu şeere Hacıbey adı berilgendir.
Osmanlı ve Qırım Hanlıgına dair pek eserler qalmasa da şeerdeki balaban kale bu şeerniñ bir vaqıtlar bizim atalarımıznıñ toprağı olğanını isbatlay.
Qırım Hanlığı ve Osmanlıdan evel ise bu topraqlarda Cenevizler yaşay ediler. Cenevizler bu yerde liman olmasından sebep ticaret içün qullanğan ediler.
Qırım Hanlığı devrinde de bu yer ticaret ve ulaşuv içün qullanıldı.
1484 senesinde Sultan Bayezid Akkermanı fethetti ve mında balaban bir kale tiklenüvi içün emretti. Osmanlı-Rus Cenkinden soñ Osmanlı Devleti bu topraqlarñı coydı ve mında yaşağan Qırımtatarlar ise Anadolu topraqlarına ve Dobrucağa hicret etmege başladılar.
Bu şeer 1795 senesingecek “Hacıbey” dep anıla edi bu tarihten soñ şeernin adı Odesa dep deñiştirildi.


text:
Aqmescitte saba Rusiye Fedaral havfsızlıq hızmetine kelgen Qırım jurnalisti Anna Şaydurovanıñ sorğusı soñuna yetti.
Qırım.Aqiqatqa jurnalistniñ adliyecisi İslâm Velilâyev aytqanı kibi, sorğu Şaydurova çalışqan «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» maqalesi boyunca cinaiy işniñ çerçivesinde keçirildi.
«Şaat olaraq sorğuğa çekildi. Sorğuda bulundım, er şey tınç keçti, tarik etici sualler yoq edi. FSB hadimleri suallerine tafsilâtlı cevaplarnı aldılar», – dedi o.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi mart 13-te Qırım jurnalistleri Anna Andriyevskaya ve Natalya Kokorinanıñ ana-babaları yaşağan evlerde FSB tintüv keçirdi. Bunıñ sebebi Tsentr jurnalistskih rassledovaniy neşirinde çıqqan maqale boyunca cinaiy iş oldı.
Böylece, Qırımda yaşamağan Anna Andriyevskayağa qarşı FSB Rusiye Ceza kodeksiniñ 280.1-inci maddesi boyunca «Krım» batalyonınıñ göñüllileri aqqında maqalesi içün cinaiy iş açtı.
Natalya Kokorinanıñ ana-babasınıñ evinde tintüv keçirilgen soñ jurnalistni FSB idaresine alıp kettiler. Onı iş boyunca şaat olaraq altı saat sorğuğa çektiler. Soñra ise bilgiyasayarını alıp, azat ettiler.


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan bildirdi ki, vaqtından evel saylavlar noyabr 1-ge belgilenecek, çünki iyün ayında keçirilgen saylavlarda saylanğan parlamentte ükümet koalitsiyası qurulmadı.
Onıñ aytqanına köre, bazarertesi künü, avgust 24-te, ükümet şekillenmesi içün müddet yekünlengen soñ, o, parlament spikeri ile körüşecek.
Memlekette saylavlarğa qadar çalışacaq vaqtınca ükümet meydanğa ketirilmeli, – dedi Erdoğan.
Onıñ reisi baş nazir Ahmet Davutoğlu olacaq, dep aytalar.
Bu künleri Davutoğlu yañı ükümetni şekillendirmek ıntıluvlarından vazgeçti. Onıñ Adalet ve kalkınma partisi firqası 2002 senesinden berli ilk sefer parlament çoqluğını ğayıp etti, bu sebepten ükümet şekillenmesi içün koalitsiya ortaqlarına muhtac edi, lâkin diger firqalar ile añlaşıp olamadı.


text:
Rusiyeniñ işğal etilgen Qırımdan ücüm etüv telükesi daa bar, dep tüşüne Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ reisi Serğiy Deyneko. Bu aqta o, «RBK-Ukraina» neşirine ayttı.
«Nazariy olaraq böyle imkân bar, bu gruppirovka (Qırımdaki Rusiye ordusı – QA) vaqtınca işğal etilgen Qırımdan Ukrainağa ücüm ete bile… Askerler çekile. Amma bundan evel olğan ordu arttırılğan edi. O qadar asker, silâ ve arbiy tehnika bir kereden çıqarılmaz, bilesiñiz de», – dep ayta Sergey Dayneko.
Onıñ bildirgenine köre, Ukraina istihbaratı Rusiye ordusınıñ Qırımdan qısmen çekilgenini qayd ete.
«İstihbaratımız esnas qısmen başlağanını köre. Faqat bütün askerler çıqarılır dep aytmaq, mence, daa ertedir. Biz bu esnasnı diqqatnen közetip, cemaatçılıqqa haber etecekmiz», – dep ayttı Deyneko.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina istihbaratı Voronej ve Rusiyeniñ Voronej vilâyetindeki Boguçar şeeri yaqınlarında Rusiye ordusınıñ çekilgenini körmey.
Aprelniñ 23-nde Reuters agentligi Pentagon memurına esaslanıp bildirdi ki, ABD arbiyleri Rusiye ordusınıñ Ukraina sıñırından ve işğal altındaki Qırımdan çekilgenini köre, amma bunıñnen bağlı hulâsa çıqarmağa daa azır degil.
Hatırlatamız, Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye Qara deñiz flotunıñ 20-den çoq gemisi Qırımdaki talimlerde iştirak etken soñ daimiy bulunuv yerlerine qayttı.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Mudafaa nazirligi Qırımda «çeşitler arası talimlerni» keçirdi. Anda Rusiye arbiy müessisesiniñ yolbaşçısı Sergey Şoygu keldi. O, Cenübiy ve Ğarbiy arbiy okruglarında arbiy talimlerni yekünlemek qararını aldı ve ordular daimiy qaluv yerlerine qaytacaq, dep ilân etti. Qayd etilgenine köre, ordular mayısnıñ 1-ne qadar keri çekilmeli. Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye Cenübinde ve işğal altındaki Qırımda keçirilgen talimlerde iştirak etken ordular daimiy bulunuv yerlerine qaytıp başladı, dep bildirdi.
Aprel ayında Ukraina ve ğarbiy ittifaqdaşları 2014 senesinden berli Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarında, işğal etilgen Qırımda, Qara ve Azaq deñizlerinde Rusiyeniñ asker sayısı iç olmağanı qadar arta, dep bildire. Moskva, Rusiye ordusınıñ Rusiyede (olar Ukrainağa ait Qırımnı da sayalar) areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dep qayd ete.
Qırımnıñ askeriyleştirilüvi
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ Rusiye yarımadada ve Qara deñizde muntazam sürette arbiy talimler keçire, arbiy tehnikanı, hususan uçaqquvar mudafaa sistemasını ketirip qoya.
2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda ise Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.
Ukraina Baş ştabı, Rusiye arbiyleriniñ Qırımda yapqanlarını qanunsız dep adlandıra.
Ukrainanıñ BM daimiy vekiliniñ muavini Yuriy Vitrenko, Rusiye yarımadada nükleer silâsını yerleştirgeninden qorqqanını bildirdi. Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtip muavini Serğiy Krıvonis, Qırımda nükleer silâsı olması mümkün bir qaç yer bar, dep bildirdi. Onıñ fikirince, onıñ yarımadada yerleştirilüv ihtimali «ğayet büyüktir».
2020 senesi dekabr ayında Kreml temsilcisi Dmitriy Peskov Rusiyeniñ Qırımda «telükesizligi içün er şey yapmağa aqqı bar», dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası 2019 senesi dekabr ayında Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti.


text:
İşğal etilgen Qırımda ibadethanelerde faal şekilde tintüvler ötkerile. Bunı müftiyatnıñ matbuat-hızmeti bildire.
«Soñ aftaları teşkirüler ve tüntüvler islam oquv yurtlarında ve din ocalarnıñ evlerinde ötkerilip, yasaq etilgen ve «Ekstremist materiallar federal cedveline kirsetilgen» kitaplar qıdırıla», – dep aytıla bildirmede.
Müftiy muavini Ayder İsmailov, Ukrainada iç bir vaqıt bu kibi cedvel olmağanını qayd etip, teşkerüv organları buña diqqat ayırmalı, degen fikird.
«Men şunı qayd etmege isteyim, kitaplarnıñ bir qısımı, sektalarnen alâqası olmağan ve er kim tarafından qabul etile, olar hususan, Moskvada neşir etilip, Rusiye FEderatsiyasından mında ketirildi, adamlar da olarnı tükânlarda satın aldılar», – dep añlattı müftiy muavini.
Yasaq etilgen kitaplar cedveli Rusiye Federatsiyası mahkemelerniñ qararları esasında tizilip, 200 saifeden ibaret, onda çeşit dinlerge ait 2 biñden ziyade neşir qayd etilgen.
Dindaşlarnı qorçalamaq maqsadında Qırım müftiyatı cedvelden İslamnen bağlı malümatlarnı ayırıp, öz resmiy saytında derc etti.


text:
Qarasuvbazarda «Halqara islâm missiyası» teşkilâtı qoltutqan «Yaqınlarına yahşılıq yap» leyhasınıñ neticeleri boyunca konferentsiya olıp keçti, Qırım cemaatçılarınıñ beş küçük leyhasına qoltutılacağını bildirdiler.
Leyha çerçivesinde iyün-iyül leyhasında Qırım faalleri içün blogerler mektebi keçirildi. Onı yekünlengen mektep iştirakçilerinıñ yerli cemiyetler ile işbirligine yönelgen leyhalarnı qorçalamağa imkânları oldı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, neticede küçük leyhalarğa qoltuttılar: «Tsentr Amurskiy tigr» merkeziniñ «Skazka» ve «Taygan» zoologik qoruq ile işbirligine çağıruv»; «Özüni oğraştırma dersleri», «Ekologik añlama»; «Qırımlılarnıñ iştiraki ile terrorizm ve ekstremizmniñ ögüne alınması», «Qırımda içtimaiy taksi ve yol qazasına oğrağan insanlarğa yardım».
Konferentsiya iştirakçileri, şu cümleden blogerler mektebiniñ mezunları ve küçük leyhalarnıñ koordinatorları, «Yaqınlarına yahşılıq yap» leyhası devamında alğan tecribe ve muvafaqiyetler ile paylaştı.
«Halqara islâm missiyası» teşkilâtı mayıs 6-8 künleri Aqmescitte leyhalar yarışı olıp keçken seminarnı keçirdi. Onıñ işinde «Halqara islâm missiyasınıñ» reisi Şafig Pşihaçev, cemaat faalleri ve din erbapları iştirak ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bunı Moskva teşebbüsinen ötkerilgen Havfsızlıq keñeşiniñ toplaşuvında Birleşken Milletler Teşkilâtındaki AQŞ elçisi Samantha Power bildirdi.
O, AQŞ ve Avropa Birliginiñ Ukrainadaki zıddiyetni al etmek içün Rusiye ve Ukraina iştiraginen dört taraflı muzakereler keçirmek ıntıluvlarını qayd etti. Böyle bir körüşüv aprelniñ 17-ne planlaştırıldı.
«Rusiye barışıq istese, Ukraina ile sıñırda 40 biñ arbiy adamnı ne içün tuta?», – dep soradı Samantha Power.
Britaniya vekili Mark Lyall Grant soñki vaqialarnı «telükeli vaziyetniñ telükeli kenişlevi» dep adladı.
Bunıñ kibi noqtaiy nazarını Frenkistan, Litva, Ruanda, İordaniya, Avstraliya, Argentina, Cenübiy Körey, Çad ve diger memleketlerniñ vekilleri seslendirdiler.
Qıtay Ukrainadaki vaziyetke nisbeten qasevetini bildirdi. Qıtay elçisiniñ aytqanına köre, Pekin halqara toplulıqnıñ memlekette vaziyetni eyileştirmek ıntıluvlarına qol tuta.
«Bu Ukraina içinde cenk degil, bu Rusiye tarafından aselet planlaştırılğan çatışmadır», – dep ayttı BMTdeki Ukraina elçisi Yuriy Sergeyev. «Biz Ukraina şarqında Rusiye mahsus hızmetleri hadimleriniñ iştiragini isbatlay bilemiz», – ilâve etti o.


text:
Ukraina Tış işleri nazirligi, ilhaq etilgen Qırımda Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından ötkerilgen nevbetteki tintüvlerni taqbih ete. Bunı Twitterde tış siyaseti muessiseniñ spikeri Maryana Betsa yazdı.
Qırımdda nevbetteki yaqalanuvlar. İşğalci qırımtatarlarnıñ iradesini bastırmaq istey. Taqbih etemiz ve halqara mahkemelerge muracaat etmege devam etecekmiz.
Daa evel Rusiye telükesizlik hadimleriniñ Qırımda tintüv yapqanları aqqında bildirilgen edi. Şu cümleden, Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorlarından biri Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçuköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evleri tintildi.
Federal telükesizlik hizmeti, Qırımda, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ yaqalanğanını iddia ete. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmey.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
2020 senesi Keriç köpründen dört milliondan ziyade maşna keçti. Bunı naqliyatta Rusiye İç işler nazirliginiñ Qırım hattı idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
“Bir yıl içinde Qırım köprü üzerinden dört milliondan ziyade naqliyat keçti”, – dep haber ettiler idarede.
Evel Qırımnıñ Turizm ve kurort nazirligi, qış tatilleri vaqtında Qırımda 239,7 biñ turist raatlandı, dep haber etken edi.
Rusiye nezaretinde olğan Qırım parlamenti turizm, kurort ve sport komitetiniñ başı Aleksey Çernâk qış tatilleri vaqıtnda yarımadada 500 biñge yaqın adam beklenile, dep bildirgen edi.


text:
Devlet hainligi tömeti lâğu etilgen Qırım Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Safure Kacametova Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturası oña maneviy zarar ketirgenini bildirdi.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında ayttı.
«Başta çorlandım. Namus ve şerefime maneviy zarar ketirdiler. Mında, Qırımda öşeklerge sebep oldı. Bunı men bir kerginlikte yaşadım», – dedi Kacametova.
O şunı da dedi ki, QMC oña qarşı cinaiy işni qapatmağa borclu edi, çünki «Qurultay-Ruh» firqası 2014 senesi fevral 26-dan soñ Qırım parlamentiniñ toplaşuvlarında iştirak etmey edi.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturası QMC Yuqarı şurasınıñ sabıq deputatı Safure Kacametovağa nisbeten devlet hainligi tömetini lâğu etti. Bunı Kiyevde avgust 20 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında QMC prokurorınıñ birinci muavini Nazar Holodnitskiy bildirdi
Yaqında matbuat vastalarında Ukrainada devlet hainliginde şeklengen Qırım Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatlarınıñ adları peyda oldı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yolbaşçılığı bildirgeni kibi, qıdıruvğa ilân etilgen deputatlar sırasına Ukrainağa qarşı areketlerge qoşlumağan soyları da kirdi. Meclis reisi Refat Çubarovnıñ fikrine köre, «satqınlar cedveline» «Qırım regionları» firqasınıñ sabıq deputatı Enver Abduraimov ve «Qurultay-Ruh» firqasınıñ temsilcisi Safure Kacametova sebepsiz kirdi.


text:
Ukraina Mudafaa nazirligi bir qaç yönelişte uzaq mesafeli silâ ve operativ-taktik aviatsiyanı qullanğan Rusiye ordusını tutmağa devam ete, dep bildire.
«Minsk vilâyetinden Beyazrusiyeniñ ava boşluğından A-50 uçaqlarınen ve Qırım Muhtar Cumhuriyetinden doğrulığı yüksek olğan silânen aviatsiya idare etile ve doğrultıla. Ukraina ealisini qorqutmaq maqsadınen duşman grajdan infrastrukturası ve mesken evlerni saylay. Beyazrusiyeniñ Gömel uçaq alanında piyade askerleri olğan Rusiyeniñ İl-76 uçaqları qondı. Gostomel uçaq alanınıñ uçuv yolağı zarar körgeni içün duşman Beyazrusiyeden Gomel-Çerniğiv-Kyiv tarafına ketmege qarar berdi», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, Rusiye ordusı Çerniğiv mudafaası tarafından tirenüv kördi ve Kyivge ücüm etmek içün şeerni dolaşmağa tırışa. Bunıñ içün Közelets-Brovarı ve Konotop-Nejin-Kiyev yönelişine keteler. Nazirlikniñ malümatına köre, Konotop şeeri Rusiye quvetleri tarafından zapt etildi.
«Cenüpte duşman basqıncılıq planlarını kerçekleştire ve Herson, Nova Kahovka, Kahovka sıñırlarına vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasına suv bermek içün Şimaliy-Qırım kanalınıñ bentini tutmaq maqsadınen çıqtı. Melitopol Ukraina şeeri içün uruşa», – dep bildire Mudafaa nazirligi.
Donetsk yönelişinde Rusiye ordusı Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ memuriy sıñırlarına çıqıp olamadı. Amma ateş devam ete.
Harkiv ve Valuykı rayonında mudafaa küçleriniñ bölükleri mudafaa uruşlarını keçirmege devam ete, duşmannı toqtattılar ve sıñırda turalar, dep bildire Ukraina Mudafaa nazirligi.
«Ava quvetleri duşmannıñ ava darbelerini qaytara. Sistematik cenk areketleri devam ete. Daimiy ava ishtibaratı yapıla. Umumen Birleşken quvetler bütün çatışma boyunca duşmannı toqtatmağa tırışa», – dep bildire Mudafaa nazirligi.
Ukrainada Rusiye ücüm etken soñ arbiy vaziyet ilân etildi. Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti.
Ücümge baqmadan, Kreml Ukrainanı işğal etmek niyetlerini red ete. Rusiye resmiy müessileri ücümnen bağlı vaziyetni pek az izaatlay, Ukraina tarafınıñ ölgen ve esir alınğan Rusiye arbiyleri aqqında malümatına cevap bermey.
Rusiye Mudafaa nazirligi snarâd ve raketalar mesken evlerge tüşkenini red ete, vatandaşlar arasında qurbanlar videosını nazirlik vekili «sahte» dep adlandırdı. Onıñ aytqanına köre, bunı «barışıqsever ealini qorquzmaq ve ğarbiy kanallarda köstermek» içün yapalar.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin Rusiye Qırımda iqtisadiy faallik aqqında bütün malümatnı gizledi, dep bildirdi. Bu aqta o, Glavkom neşirine tarif etti.
«O, (Rusiye akimiyeti – QA) Qırımdaki iqtisadiy faallik aqqında bütün malümatnı bile gizledi. 2014 senesi çeşit yerlerde bulunğanlar şimdi anda bir şey yapqanlar Rusiye paraşütçileri olğanını añlağandır deyim», – dep ayttı Tış işler naziri.
Onıñ fikirince, Qırımda iç stabillikni tutmaq «Rusiye içün adiy Qırım meselesinden daa müim ola, çünki bu diniy, milliy balans meselesidir».
Rusiye akimiyeti ve Kreml kontrolindeki ilhaq etilgen Qırım akimiyeti Pavlo Klimkinniñ aytqanlarını haber derc etilgende daa izaatlamağan ediler.
Keçenleri Rusiyede şimdi işğal altında olğan yarımada Ukraina kontroli altında bulunğan 1991-2014 seneleri Qırımğa ketirilgen «zararğa qıymet kesecek» tender ğalipleri belgilengen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım Müftiligi Qırım musulmanlarını Oraza bayramını evde qayd etmege çağırdı
Qırım musulmanları diniy idaresi COVID-19 koronovirus infektsiyasınıñ darqaluvı sebebinden cuma namazları ve bayram namazı toqtatılğanı aqqında haber ete. Qırım Müftiligi semetdeşlerimizge añlayış kösterüvleri ve akimiyet tarafından eali arasında koronovirus darqaluvınıñ qarşısı alınması içün alınğan tedbirlerge uymaları içün teşekkür bildire. Dindaşlarımızğa muracaat etip, kütleviy toplaşuvlardan vazgeçmege, yolculıqlarnı sıñırlandırmağa ve havfsız mesafe qaidelerini kütmege çağıramız. 65 yaştan üyken vatandaşlarımız içün etraftan ayırıluv rejimi devam ete.
Sağlıq – Allahtan berilgen emanettir, insan onı saqlamaq ve eñ eyi şekilde qullanmaq kerek.
Allah bizni hastalıqlardan, qaza-belâlardan saqlasın ve bu sınavdan qolaylıqnen keçmege nasip etsin!
Epimiz içün Allahtan amanlıq, merhametini ve razılığını tileymiz!


text:
Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri Darvina soqağındaki tintüvden soñ qadınnı alıp ketti.
Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Onıñ malümatına köre, Darvina soqağında yaşağan qadın, ihtimal ile ev bikesi, «Gazel» avtomobillerinden birine oturdı. Bildirilgenge köre, bu esnada telükesizlik hadimleri küç qulllanmadı. Qadınnıñ adı şimdilik belli degil.
«Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ malümatına köre, telükesizlik hadimleri qadınnı Kyivska soqağında bulunğan Qırım boyunca tahqiqat komiteti idaresine alıp kettiler.
Faaliyetçiler, ekinci tüntüv yapılğan yerde, Hayri Emir-zade soqağında 5 ufaq bala ile 2 qadın buluna edi, dep qayd ettiler. Faaliyetçiler, telükesizlik hadimleri evniñ eki qatında da tintüv yapa, dep bildireler. Yaqalanuvlar aqqında haber yoq. «Tahqiqat tedbirleri» yapılğan yerge qomşular ve soylarnı yibermeyler.
Daa evel, dekabr 26, salı künü Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleriniñ Darvin ve Hayri Emir-zade soqaqlarında tintüv etkenleri belli oldı.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta izaat berilmedi.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
1945-ıncı yılda, cenk bitkeninden deral soñra, İosif Stalin "büyük rus halqı" aqqında meşur tostını ayttı, sovet ordusında cenk etken başqa milletlerniñ arasında bir halqnı mahsus ayırdı.
Tarihçılar, diktatornıñ bu hitabında, 1917 senesi Fevral inqilâbından evel Rusiyeniñ bar olğanını belgilegen ve bolşevik devriminden soñ üstünlik alğan büyük rus şovinizmi faydasına dekorativ "proletariy internatsionalizm"niñ red etilgenini köre. Edebiyatşınaslar içün ise Stalinniñ sözleri, George Orwellniñ totalitarizmni tasvir etken "Ayvanlar azbarı" romanınıñ eñ güzel körgezmesi olacaq.
2020 yılda Vladimir Putin Rusiye anayasasına "Rusiye Federatsiyasınıñ teñ uquqlı halqlarınıñ çoqmilletli birleşmesi terkibine kirgen devlet qurucı halq" aqqında sözlerni kirsetmege teklif etkeninen, zamandaşlarına kene Stalinni hatırlatacaq oldı. Ve Orwellni. Çünki halqlar teñ uquqlıdır, amma "devlet qurucı" halq - bir dane. Ruslar.
Demek ki, rusiye anayasası qabul ete ki: tatarlar, burâtlar, tuvalılar, çeçenler ve ülkeniñ başqa halqları - "devlet qurucı halq" yanındaki koloniyalaştırılğan milletlermi
Ve bu, Rusiye Federatsiyasınıñ aqiqaten çeşit-türlü halq ve topraqlarnıñ birleşmesi olğanına baqmadan, olarnıñ ekseriyeti de rus dünyasınıñ qısmı iç bir vaqıt olmadı ve şimdi de degildir. Rusiye basqıncı kibi Povoljya, Sibir ve Qavqazğa keldi. Zemaneviy Rusiye Federatsiyasınıñ qoşulğan cumhuriyetleriniñ soñkisi Tuvadır. Demek ki, rusiye anayasası qabul ete ki: tatarlar, burâtlar, tuvalılar, çeçenler ve ülkeniñ başqa halqları - "devlet qurucı halq" yanındaki koloniyalaştırılğan milletlermi?
Qırımda - "cumhuriy" tillerniñ teñliginen beraber - qırımtatar ve ukrain tilleri tasil ve ayattan "devlet qurucı" rus tilinen sıqıştırıla
Vladimir Putinniñ bunı inkâr etmesi sübeli. Onıñ içün ülke anayasasına yazıp qoymağa telkif etken sözler - iç dava etilmeycek ve qarşı çıqmaycaq aksiomadır, onıñ şahsiy fikirleriniñ aksidir. Tesadufiy degil ki, Qırımnıñ ilhaqından soñra Rusiye prezidenti yarımadadaki akimiyetni şovenist partiyasınıñ reberiniñ eline berdi. Tesadufiy degil ki Qırımda - "cumhuriy" tillerniñ teñliginen beraber - qırımtatar ve ukrain tilleri tasil ve ayattan "devlet qurucı" rus tilinen sıqıştırıla.
Şimdi ise Rusiyeniñ özü de "balaban Qırım"ğa çevirile, çünki Çeçen cenkleriniñ bitkeninden soñ, Putin ondan "büyük Çeçenistan" yaptı. Fetih, fetih etkenlerniñ kelecegine eñ çoq tesir ete.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ ştabı An-26 ukrain uçağına ateş açılğanına dair qabaatlarnı inkâr ete. Ştab qayd ete ki, uçaq Qara deñizdeki teşme direkleri üzerinden «eki provokatsion uçuşnı» kerçekleştirdi, dep haber ete Rusiye haber vastaları.
«Ukraina tarafınıñ An-26 uçağına ateş açılğanına dair malümatları – tam bir yalandır. Ukrainağa ait An-26 ekinci kere kirgende direkke urulmasın dep, teşme platforması qoruma bölüginiñ hadimi «işaret» pıştavından 4 ışıq signalını berdi», – dep tekrarlay Rusiye Qara deñiz flotu hadiminiñ aytqanlarını TASS agentligi.
Rusiyeniñ «İnterfaks» neşiri Rusiye Qara deñiz flotunıñ vekili bergen malümatqa esaslana. O, «vaqia çarşenbe künü saat 11:30 ve 12:00 arası, 53 nomeralı ukrain arbiy-naqliye uçağı Rusiye teşme direkleri yanında provokatsiya yapqan soñ olğanını» bildire.
Fevral 1 künü Ukraina Mudafaa naziri Stepan Poltorak Qara deñiz üzerinde Ukraina Arbiy quvetleriniñ naqliy uçağına ateş açıldı, dep haber etti.
Onıñ sözlerine köre, Ukrainanıñ (deñiz) iqtisadiy alanında idman uçuşı ötkerilgende Odesa gaz yataqları yanında evel Rusiye tarafından zapt etilgen burğu qullelerinden atış silâsı ile Ukraina Arbiy quvetleri Deñiz silâlı quvetleriniñ An-26 naqliy uçağına ateş açıldı.
Bildirüvde böyle aytıla: «Atış neticesinde uçaq zarar kördi. Uçaqnıñ erkânı zarar körmedi, An-26 uçuş vazifesini devam etti».


text:
Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ statusınen bağlı Ukraina Anayasasınıñ deñişmeleri bu sene sentâbr ayında azır olacaq, dep bildirdi. Bunı o, «5 kanal» efirinde ayttı.
«Qırım statusını deñiştirecekmiz. Bu anayasa esnasıdır. İşçi gruppanıñ bazı azaları tatilge ketken olsa da, bizler, qırımtatarlar içün, esas olğan bölükniñ metnini sentâbr ayında prezidentke bermek içün işimizge devam etemiz. Ukraina Anayasasınıñ 10-uncı bölügi, «Qırım Muhtar Cumhuriyeti» adını taşımaqta», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ aytqanına köre, deñişmeler qabul etilse, bu «Qırımnıñ Ukraina sıñırlarına qaytarılması içün eñ semereli anahtar olacaqtır».
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberleri Qırım Muhtar Cumhuriyeti Qırımtatar Muhtar Cumhuriyetine çevirilsin dep, Ukraina anayasasına deñişmeler kirsetmege talap ete.
Ukraina Anayasa komissiyası mayısnıñ 11-de Ukraina anayasasınıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti bölügine kirsetilecek tüzetme ve ilâvelerni azırlaycaq işçi gruppanı qurmağa qarar aldı. İşçi gruppanıñ birinci toplaşuvı mayısnıñ 24-de olıp keçti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma tedbirleri vaqtında çıqışta bulunıp, Qırımda tiklenecek qırımtatar milliy muhtariyeti diger milletlerniñ aq-uquqlarına emiyet berecek, dep bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Avgustnıñ 2-sinde Aqyarda Rusiye Ava desant quvetleri (ADQ) kününi qayd ettiler. Terroristlerge qarşı muarebe (uruş) sanalaştırıldı. Qırım.Aqiqat muhbiri haber etkeni kibi, Matros ve Asker abidesiniñ yanındaki meydanda kösterilgen temaşada, rusiye arbiy adamları terroristlerni “öldürdi” ve vesiqalarınen maşnasını zapt etti.
“Terroristlernen muarebe”niñ sanalaştırmasıdan soñ, arbiyler bir sırağa tizildi ve seyirciler tarafına avtomatlardan zalp berdi.
Körgezmeli temaşada ise rusiye askerleri mañlaylarına boş pivo şişeleri, yanğan bloklar, şifer tabaqalarını nasıl qırmağa bilgenlerini kösterdi.
Meydanda tehnika ve silâ sergisini yaptılar – KAMAZ, köçüci radio stantsiyası, “Kostör” granatomöti, Kalaşnikov avtomatı, “Vintorez” ve SVDS snayper tüfekleri, pistolet, yerge töşelgen paraşüt kösterildi.
Rusiye prezidentiniñ 2006 senesi mayıs 31 künü fermanına binaen, Rusiyede Ava desant quvetleri künü avgustnıñ 2-sinde qayd etile. Yarımadanıñ işğalinden soñ, Qırımda da bu künni qayd etip başladılar.


text:
Eki soñki afta içinde Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 4 biñ 627 kişige qadar eksildi. Bu aqta İçtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«2016 yılınıñ iyün 29-nıñ vaziyetine köre sakinlerniñ içtimaiy qorçalav vilâyetleriniñ ve Kyiv vilâyeti devlet memuriyet struktur bölüklerine köre, Donbasstan ve Qırımdan köçip kelgen 1 788 527 kişi ya da 1 447 343 qoranta qayd etildi», – dep bildire matbuat hızmeti.
Nefaqa içün 897 971 qoranta muracaat etti, 837 138 qorantağa ise yardım berildi.
2016 yılınıñ başından yardım alğanlarğa 1 650 066 biñ grivna maliye etildi, dep qayd etti hızmet.
İyün 13-de Qırımdan ve Donbasstan memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 1 mln 783 biñ 900 insannı teşkil etken edi.
Ukraina şarqında 2014 senesinden başlap alâ daa devam etken silâlı zıddiyet kete. Ukraina ükümeti o yerde Rusiye tarafından desteklengen silâlı taqımlarğa qarşı tedbirlerniñ keçirilmesini ilân etti.
Rusiye ükümeti, Ukraina ve Ğarp bildirgen rusiyeli askerlerniñ davada iştirak etkenleri aqqında malümatını bir qaç kere red etken edi. Moskva, Donbassta tek rusiyeli «göñülliler» bulunğanını tanıy.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ iyün 13-de aydınlatqan malümatına köre, Ukraina şarqında zıddiyetniñ başından anda 9371 insan öldi, 21 523 insan yaralanğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyül 28 künü Qırım mahkemesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz öz çıqışı vaqtında «tuvğanları ve yaqınlarından ayırılğanını» qayd etti. Amma, cinaiy taqipke baqmadan, Qırımnı terk etmeycegini bildirdi.
Çiygoz çıqışını Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti aşkâr etti.
«Meni yaqalamadılar, etraf müitten ayırdılar. Yarım yıl devamında oğul, ana-baba, tuvğan ve yaqınlarımnı körip olamayım», – dey o.
«Menim mında (Qırımda – muar.) ailem, balalarım, esli başlı ana-babam yaşay. Hatırlatam, babam 78 yaşında, anam – 74. Kene yat yerlerge ketmek içün Vatanımızğa qaytmadıq, şunıñ içün Vatanımnı terk etmege istegim yoq.   Yaşamağa ya da ölmege qısmetim olsa, Vatanımda olur», – dey Çiygoz.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ahtem Çiygoz iyül 28 künü keçirilgen mahkeme toplaşuvında oña qarşı iş «siyasiy sımarış» olğanını bildirdi.
Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ sözlerine köre, Ahtem Çiygoznıñ apis müddetiniñ uzattıruvında taqiqatnıñ esas delillerinden biri – onıñ qırımtatar halqınıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov ile daima tutqan bağı ola.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Kiyevde «SSCBde, 1991-2013 seneleri ve bugün Ukrainada qırımtatarlarnıñ meselesi» serlevalı munaqaşa keçirilecek. Teşkilâtçılarnıñ aytqanı kibi, tedbir «Knıgarnâ «E» tükânlarından birinde fevral 23 künü «Ev.Deñişüvler» leyhasınıñ çerçivesinde keçirilecek.
Munaqaşa iştirakçileri – tarihçı, siyasiy ilimler nazmeti, Qırım.Aqiqat müellifi Gülnara Bekirova, konfliktolog, Qırım ve qırımtatarlar boyunca maqalelerniñ müellifi Natalya Belitser ve siyasetşınas, Siyasiy taqiqtlar ukrain mustaqil merkeziniñ eksperti Yuliya Tişçenko.
Tedbir devamında iştirakçileri qırımtatarlarnıñ Qırımda Rusiye işğalinden evel ve soñ olğan vaziyetini muzakere etecek. «Sovet/rus akimiyetine qarşılıq» usulları da muzakere etilecektir.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde hafizler medreseniñ müdir muavini Ayder Osmanovnı bir qaç saatten soñ yolladılar, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, oquv yurtında beş saat devam etken tintüvden soñ, ocanı Qırımnıñ İçki işler nazirliginiñ baş idaresine alıp kettiler, mında onı bir buçuq saat devamında sorğudan keçire ediler. Bundan soñ, islâm oquv yurtından şekli bir şey tapılmağanı aqqında bildirip, azat ettiler.
Hatırlatımız, İyün 24 künü saba saat 6:30 Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde oğlanlar içün hafizler medresesine belgisiz şahıslar sürip kirdi ve tintüvni keçirmege başladı. Medresede 13 talebe ve eki oca buluna edi. Er kes yuqlay edi.
«Berkut» hadimleri kiriş qapı ve pencereni qırıp, içeri kirdiler. İç bir vesiqa ya da mahkeme qararını köstermediler. Tintüvni tahminen 30 insan keçire edi.
Binanıñ içinde olğan er şeyni, edebiyatnı, bala şeylerini baqıp çıqtılar, talebelerden telefonlarını tutıp aldılar. Tintüv soñuna yetkende, oquv yurtından müdir muavini Ayder Osmanovnı ve bir qaç bilgisayarnı alıp kettiler. Tintüv beş saat devam ete edi.
Medreseden ğayrı silâlı insanlar tintüvler ile qırımtatar ailesine de sürip keldi.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine ceza berilmesinen bağlı şikâyet arizalarını qanaatlendirmege razı olmadı. Bunı Qırım advokatı Edem Semedlâyev aprelniñ 25-nde video muracaatında ayttı.
«Mahkemeci mabüs ve advokatları bergen şikâyet arizalarını red etti. Mahkeme oturışı qapalı şekilde keçirildi. Sebebi ne degen sualge mahkemeci cevap bermedi, aprelniñ 24-de çıqarılğan qararnı seslendirdi. Advokatlarnıñ qolunda aprelniñ 25-nde çıqarılğan qararlar bar edi, anda ise oturış açıq olacağı yazılğan edi», – dep bildirdi advokat.
Böylece eski qarar qala.
Aprelniñ 9-nda Qırımdaki mahkeme Bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ apis müddetini bir ayğa uzattı.
Keçken sene mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Aqyarda şeer merkezi yarımada energetik ağlarında yapılğan qazaiy işler neticesinde ışıqsız qaldı. Bu aqta şeerniñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım energetik tertibatı ağlarında olğan qazaiy işlerden sebep «Krımenergo» dispetçeri yükniñ söndürüvi işlettirdi. Bunıñ neticesinde, al-azırda Aqyarda Ğalebe, Jidilov, Ostrâkov caddeleri ve şeer merkezi ışıqsız qaldı», – denile beyanatta.
Qırımda çarşenbe künü aqşam yarımadağa «Kahovka – Titan» yolağı vastası ile berilgen elektrik energiyasınıñ söndürilmesi aqqında bildirdiler. Elektrik teminlevsiz Krasnoperekopsk, Aqşeyh, Aqmeçit, Saq, Canköy rayonları, Saq ve Kezlev rayonları qaldı. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov faallerniñ buña alâqası bar olmağanını qayd ete.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Regan Kub | 612 Followers8.sınıf Türkçe Kitabı معرض الصور
| إطلع على كل التحديثات 31 صور عن 8.sınıf türkçe kitabı
من عند 30 .المستخدمين 2020-2021 Yılı 8.Sınıf Türkçe Ders Kitabı (MEB) pdf indir Meb Ders, 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları, MEB Yayınları Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 8. Sınıf Türkçe, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 8, 8. Sınıf Türkçe Kitabı Cevapları MEB Yayınları - Türkçe Ödevim, 8. sınıf Meb Yayınları Türkçe Ders Kitabı Sayfa 28-29-30-31-32-33, 8. Sınıf MEB Türkçe 1.Ünite Cevapları CEVABINIZ BURDA, 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı 46-48-49-50-51. Sayfa Cevapları MEB, 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 42-43 Cevapları Meb Yayınları, اصنع رجلا ثلجيا صدى كافتيريا türkçe ders kitabı 3 sınıf sayfa 29. نقوم بجمع أفضل الصور من مصادر مختلفة نشرها العديد من المستخدمين حول 8.sınıf türkçe kitabı.