text:
Olar bir yıl ve bir kün farqınen doğdı. Olarnıñ ikâyelerinde başına eñ ağır sınavlar kelgen insanlar – qırımtatar nesiliniñ taqdiri bar: cenk, sürgünlik, tarihiy vatanları Qırımğa qaytuv oğrunda küreş.
Biri-birine daa ziyade oşamağan insanlarnı tasavvur etmek küç. Qızmataban, faal Refat ve yuvaş, yımşaq tabiatlı Musfire – ömründe sesini iç bir vaqıt kötermegen, ğaliba. Elli yıldan ziyade olarnıñ bahtlı qoranta yaşayışı bir kerçekni isbatlay – terslikler birleşe…
Soñki sefer olarnı beş yıl evelsi körgen edim – 2014 senesi mayısnıñ 1-nde Refat ağanıñ doğğan kününde – onıñ tuvğan köyü Qozda. Bu yerni o, dünyanıñ eñ güzel köşesi dep saya edi. Refat ağa o vaqıt ağır hasta, amma tendürist qala edi, ve qorqunç hastalıqnı yeñip olamasa da, onıñ deşetli aqibetlerini başqa vaqıtqa qaldırmaq mümkün olğanına inanmaq istey edik… Bir çoq insannıñ ayatını eñ acınıqlı alğa ketirgen 2014 senesi Refat Muslimov içün soñki oldı. O, 2014 senesi dekabrniñ 30-nda vefat etti…
Refat Muslimov 1932 senesi mayısnıñ 1-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Sudaq rayonındaki Qoz köyünde dünyağa keldi. Yarım yıldan soñ babası vefat etti. Refatnı ve eki ağasını anası östürip terbiyeledi.
Mayısnıñ 18-nde saba erte köyde aleket başlandı. Anam eçkilerni sağmağa çıqtı ve birden qaytıp ayttı: «Balalar, turıñız! Soqaqta askerler bar!»
1944 senesiniñ sürgünlik faciasını körgen bütün insanlar kibi Refat ağa da bu künni unutmadı. Şöyle tarif etken edi: «Mayısnıñ 18-nde saba erte köyde aleket başlandı. Anam eçkilerni sağmağa çıqtı ve birden qaytıp ayttı: «Balalar, turıñız! Soqaqta askerler bar!». Evimizniñ bosağasında eki adiy askernen zabit köründi: «Baş komandirniñ emri ile sizni Qırımdan sürgün eteler. 15 daqqa beremiz, ne alıp yetiştirseñiz – alıñız». Saba saat 10-nda olarnı maşinalarğa mindirip, Kefege alıp ketkenler. Keçken qırımtatar köyleri – Suvuqsu, Elbuzlı – endi boş edi. Azbarlarda sığırlar müñrey, köpekler uluğan edi.
Kefeniñ demiryol vokzalında yaqın köylerden ketirilgen qırımtatarlarnı ayvan vagonlarına yüklegenler. Uzun bir Özbekistan yolu bekley edi.
Şu künü, 1944 senesi mayısnıñ 18-nde, yaqın olğan Keriçniñ Palapan köyünden 11 yaşında Musfire qorantası ve semetdeşleri – qırımtatarlarnen beraber sürgün etilgen edi.
Bizni qurşunğa tizecekler, dep tüşündik, ağlay edik. Evimizden on metr mesafede qurşunatqıç tura edi, asker şöyle dedi: «Qıbırdaycaq olsañız – atıp öldürerim»
Musfire Kerimova 1933 senesi mayısnıñ 2-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti Mayak-Salın rayonınıñ Salın köyünde dünyağa keldi. Qorantada ondan ğayrı eki tatası ve ağası bar edi. Babası Kerim Devletşayev 1920-nci yılları firqağa kirdi, Keriç yarımadasında kolhoz qurucılığında iştirak etti.
1944 senesi mayıs 18-iniñ sabası Musfireniñ aqlında ebediyen qaldı: «Saba saat 4-lerde qapunı qaqqanlar. Askerlernen zabit kirdi, saatqa baqıp, 15 daqqa berdi, ve er keske tışarı çıqmağa emir etti. Bir aftalıq aş alıñız dedi. Babam ve ağam yolğa bir şeyler alıp yetiştirdi. Bizni qurşunğa tizecekler, dep tüşündik, ağlay edik. Evimizden on metr mesafede qurşunatqıç tura edi, asker şöyle dedi: «Qıbırdaycaq olsañız – atıp öldürerim».
Sovetlerniñ askerleri olarğa kiyinmege bile imkân bermedi. Balalar iç çamaşırda tura edi, üstüne tek palto kiyip yetiştirgenler. Olar ayaqyolğa istedi, amma askerler izin bermedi: «Turğan yeriñizde işiñizni yapıñız». Anaları büyük qızınıñ yerini bilmek içün askerlerden vaqıt bermelerini rica etken edi. Zekiye Tata eki kün evelsi Aqmescitke oquşqa ketken edi. Kene yahşı, ketip yetiştirmedi ve qomşu Dere Salın (Çistopolye) köyünde, rus dostunıñ evinde qaldı.
Qartana yanına tek hamsa tavasını alıp yetiştirdi, başqa ne aş, ne urba bar edi. Balalarnı ve tavanı quçaqlap otura edi
Sekiz-doquz qırımtatar qorantası içün bir araba berilgen edi. Anda qartana ve dört küçük torunı mindirildi. Oğlu cenkleşken edi, kelini ise Yedi Quyu stantsiyasına ömür arqadaşından haber almağa ketken edi. Qartana yanına tek hamsa tavasını alıp yetiştirdi, başqa ne aş, ne urba bar edi. Balalarnı ve tavanı quçaqlap otura edi.
Qalğanları araba artından Aci-Eli köyüne kete edi. Anda Keriç yarımadasınıñ bir qaç köyünden qırımtatarlarnı toplağanlar. Sovet askerleri tarafından sarıp alınğan silâsız insanlar sırasını beklep tura edi. Zekiye tata zabitniñ yanına barıp, evden urba almaq içün izin istedi. O, ruhset berdi, amma yanına askerlerni qoydı. Evge çapıp ketti – qapu açıq edi, aranda sağılmağan sığır müñrep tura edi. Zekiye sığırnıñ yanına barıp, onı öpti – ayvannıñ közlerinden yaşlar aqa edi. Ayvan bile facia olğanını añlay edi… Qız bazı urbalarnı aldı, diger sakinlerni evlerine endi yibermegenler, tezden ise evleriniñ qapu ve penceleri qapatılğan edi.
Er gece açlıq ve hastalıqlardan ölgenlerni askerler toplap, kommege vade etken ediler. Asılında ise ölülerni özenlerge taşlay ya da çölde qaldıra ediler
Üylege yaqın maşinalar keldi, olarnı mindirip, Taşlı-Yar stantsiyasına alıp ketkenler. Gürülti, ağlav tura edi. Askerler insanlarnı ayvan vagonlarına yükley edi. Niayet, kelgenler… Sivaşnı keçkende büyükler küçük parmaqlıq pencelerge baqıp ağlay ve qıçıra edi: «Elvida, tuvğan Qırımımız! Bir daa seni körecekmizmi?!». Büyükler balalarğa ayta edi: «Baqıñız, balalar, Sivaştan – Qırımnıñ qapusından keçemiz. Vatanıñız Qırımnı iç bir vaqıt unutmañız!».
Muslimovlar ailesiniñ ağır yolu yigirmi kün devam etti. Er gece açlıq ve hastalıqlardan ölgenlerni askerler toplap, kommege vade etken ediler. Asılında ise ölülerni özenlerge taşlay ya da çölde qaldıra ediler.
Sürgünlikte Muslimovlar qorantası Özbekistanğa tüşti – Samarqand vilâyetiniñ Kattakurgan şeerine. Kelgende olarnı qomşu kolhozlardan kelgen iş küçüniñ «alıcıları» bekley edi. Lâkin kelgenler arasında çalışa bilecekler pek az edi – küçü qalmağan qartlar, qadın ve balalar keldi.
Alları ağır olğanına baqmadan, insanlarnı 25 kilometr uzaqlıqta olğan Oqdaryo rayonınıñ Ahunbabayev kolhozına cayav yollağanlar. On bir-on eki insan olaraq aranlarğa yerleştirgenler. Ertesi künü kolhoz reisi örgünen kelip, er kesni pamuq tarlalarına yolladı.
İnsanlar aç edi, şaraitler qorqunç edi. Bir çoq insan «Vatan» dep öldi
Olarnıñ qorantasında başta qartbabası Seitosman vefat etti, soñra Seitmamut emcesi ve Ediye tizesi. Refat ağa Muslimov şunı tarif etken edi: «Rahmetli qartbabam şöyle ayta edi: «Mında qalmaycaq, cayav da olsa, tuvğan Qırımıma qaytacam». Altı künden soñ ise vefat etti. On beş kün keçkeninen emcesi de keçindi. Olarnı qayda ve nasıl kömeceklerini bilmey ediler. Çuqur qazıp defn etkenler. Saba ise çaqallar cesedni çıqarğanlarını körgenler.
«Çoqusı insanlar birden elâk oldı. Dizenteriya başlandı, – arıq ve gölçiklerden kirli suv içe edik. 5 yıl sıtma hastası edim, soñra tif, sarılıq oldım, çoq hastalıq kördim. Sıtma ineleri yapılğan edi, amma olardan soñ er kes öle edi. Rabbimniñ yardımı ile sağ qaldım. İnsanlar aç edi, şaraitler qorqunç edi. Bir çoq insan «Vatan» dep öldi», – dep hatırlağan edi Refat ağa Muslimov.
(Soñu bar)
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


c: text/html

text:
Kareliyada Sâmozero gölüne ziyaretke barğan 14 bala elâk olğan lager qapatıldı. Bu aqta iyün 20-de Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ reisi Vladimir Puçkov toplaşuvda ilân etti, dep bildire rusiyeli müessiseniñ matbuat hızmeti.
«Lager qapatıla. Balalarnı ana-babalarına qaytarmaq içün faaliyet alıp baramız», – dedi Vladimir Puçkov.
Puçkov Kareliyadaki Sâmozero gölünde 14-ci balanı tapmaq içün qıdıruv işlerini alıp barğan taqımnı quvetleştirmege avale etti.
Keçken afta soñu «Park-otel Sâmozero» tedaviylendirici lageriniñ 47 balası ve dört büyük kişi eki qayıq ve raftanen kezip furtunağa oğradı. Qayıqlar avdarıldı. Balalar yalığa yaldamağa tırıştı, amma büyük dalğalar ve suvnıñ suvuq olğanından er kes becermedi. Qurtarıcı ameliyat tek, bir qurtarılıp olğan qız haber etken soñ, 20 saattan soñ başlandı.
Kareliya ve Moskvada iyün 20 matem künü olaraq ilân etildi. 12-13 yaşındaki balanıñ cesedi endi tapıldı, daa bir bala qıdırıla.
Balalarnıñ ölümi boyunca beş adam yaqalandı: lager müdiri, onıñ muavini, eki talimatçı ve yetekçi. Rusiye taqiqat komiteti bu vaqia boyunca cinaiy iş açtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitte Gagarin parkınıñ tıynağında sentâbrniñ 4-nde er adamnıñ cesedi tapıldı. Bu aqta Qırım ve Rusiye kütleviy haber vastaları uquq qoruyıcılarğa esaslanıp bildire.
«Krıminform» malümatına köre, er adam tıynaqtan çıqarıldı, teşkerüv yapıla, ölüm sebepleri ögrenilecek.
«RİA Krım» Rusiye haber agentliginiñ Tahqiqat komitetiniñ malümatına esaslanıp bildire ki, al-azırda adise ögrenilmekte.
Qırımdaki İç işler nazirligi ve Tahqiqat komitetiniñ saytlarında mezkür malümat şimdilik yoq.
Daa evel haber etilgeni kibi, Qazan Tip körfezindeki Çegene (Zolotoye) köyü rayonında er adamnıñ cesedi tapıldı. Keriç civarındaki «Port-Krım» parom keçitı rayonında qurtarıcılar er adamnıñ cesedini taptı.


text:
Sälamätlek saqlaw ministrı Fahrettin Koca Baqıda
Türkiyä sälamätlek saqlaw ministrı Fahrettin Koca Türkiyä-Azärbaycan sälamätlek saqlaw êş forumında qatnaşu öçen kitkän Azärbaycan başqalası Baqıda şähitlär ziratına bardı
Koca märxüm İlbaşı Häydär Äliyıvneñ kaberenä barıp çäçäk bäylämnären saldı.
20nçe ğıynwar şähitläre cirlängän Şähitlär alleyasın da ziyarät itüçe Koca biredäge Mängelek ut häykälenä dä çäçäk bäylämnären saldı.
Azärbaycan sälamätlek saqlaw ministrı Täymur Musayıv häm Türkiyäneñ Baqı tulı wäqalätle ilçese Cahit Bağcı ozatıp yörüçe Koca annan soñ Baqı törek şähitläre ziratına barıp çäçäk bäylämnären saldı.
Oçraşuları qısalarında Türkiyä-Azärbaycan sälamätlek saqlaw êş forumında qatnaşaçaq Ministr Koca wazıyfadaşı Musayıv belän küreşep söyläşäçäk häm sälamätlek saqlaw tarmağı xezmätkärläre belän oçraşaçaq.
Koca irtägä Qarabaxnıñ simvol qalası Şuşağa baraçaq.
Bäyläneşle xäbärlär
Şäntop Vengriyada
Törkiyä Böyık Millät Mäclese başlığı Mostafa Şäntop räsmi säfär qısalarında Vengriya (Macarstan) başqalası Budapeştqa kitte
Türkiyegä ütep kerergä tırışqanda totıp aldılar
Çik buyı saqçıları êläktergän 2 keşedän berseneñ terrorçı buluı açıqlandı


text:
Aqmescitte ücüz şey tükânı peyda oldı, onıñ vitrinası trikolor tüsleri ve «Harkov bizimdir» yazısı ile yaraştırılğan.
Bunı QMC uquq qorçalayıcılarınıñ taqımı bildire.
İsbaat olaraq, taqım iştirakçileri öz Facebook saifesinde tükânnıñ fotosını aşkâr ettiler.
«Kuybışev çarşısında, eski kitap tükânı yerinde «Harkov» tükânı peyda oldı. Bu tükânlarda daima ücüz şey ve ayaqap satıla edi. Amma şimdi tış körünüşi deñişti. Trikolor ve «Harkov bizimdir». Qırımlılarnı nege qandırmağa ve harkovlılarnı nege azırlamaq isteyler?», – qayd eteler teşkilâtta.
«Qırım bizimdir» degen şiar Rusiye tarafından Qırım işğal etilgen vaqıtta peyda oldı. Şimdi onı Rusiye mahsulatınıñ reklamında ve diger maqsatlar ile qullanalar. Misal içün, Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev «Maşuk-2014» Şimaliy-Kavkaz gençler forumına Qırım haritasında «Qırım bizimdir» dep yazğan edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımnıñ memuriy sıñırında, Çonğar kiriş noqtasınıñ yanında, politsiya maşinaları ve silâlı adamlar ile blokpost tiklenildi. Bunı «Krım Media» neşiri mühbiriniñ malümatına esaslanıp bildire.
«Qırım çıqışında, «Çonğar» kiriş noqtasından 1 km mesafede, blokpost peyda oldı. Yol politsiya maşinaları ile qısmen qapatıldı, mında «İçki işler nazirliginiñ politsiyası» işareti ile onğa yaqın uquq qoruyıcı buluna, olardan ekisinde silâ bar», – dep haber ete neşir.
Blokpostnıñ yanına kelgen naqliyat vatslarını toqtatıp teşkereler. Avtobus aydavcısınıñ aytqanına köre, tünevin mında yolcularnıñ vesiqalarını teşkergen ediler, cuma künü, aprel 3-te, yalıñız aydavcınıñ pasportını istediler.
«Bunıñ kibi areketlerniñ sebebi añlatılmadı. Qırım Cumhuriyetindeki Rusiye FSB sıñır idaresiniñ matbuat kâtibi Yekaterina Tarasova Krım Media agentligine bundan haberi olmağanını ayttı», – aytıla beyanatta.
Malüm olğanı kibi, aprel 2-de Kezlev, Canköy ve Aqmescitte qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde tintüvler keçirilgen edi.
Rusiye İçki işler nazirligi bildire ki, aprel 2-de Rusiye İçki işler nazirligininh içki ordularınıñ «Zaslon-2015» talimleri başladı. Talimler aprel 10-ğa qadar devam etecek.


text:
Qaraça Qañğıl
Qaraça Qañğıl (ukraince MaлeHbke, KiчkeHe, rusça KpacHaя Зopbka, Kapaчa-KaHrил) – Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 2 515 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Cuma künü, iyünniñ 27-de, Kiyevde ukrain yırcısı, qırımlı Jamala iştirak etecek «Tripolskiy krug» festivali ötkyerilecek.
Öz çıqışını Jamala Facebook saifesinde ilân etti.
Onıñ aytqanına köre, Ukrainanıñ eñ yahşı çalğıcılar taqımı festival musafirleri içün bir sıra meraqlı şeyler azırladı.
«Tripolskiy krug» – halqara eko-medeniyet festivali. Onıñ vazifesi – qoranta ve gençlerge raatlıqnıñ alternativ imkânlarını köstermek, etnik ananelerni ğayrıdan tiklemek, ve olarğa insan yaşayışınıñ türlü saalarında qazanğan zemaneviy yeñişlernen birleştirmektir.
Festivalniñ sağlamlaştıruv, sport, muzıka, ekologiya, tasil, sergi ve diger medeniy-eglence ve medeniy-maarif etnik programmaları mevcut.


text:
Bir sıra ava şirketleriniñ reberligi Ukraina üzerinde ava seferlerini toqtatmaq qararına keldi. Bunı UNİAN agentligi bildire.
Böylece, şimdilik Ukraina üzerinde uçaqları uçmaycaq ava şirketleriniñ adları aydınlatıldı: Almaniyadaki Lufthansa, Frenkistandaki Air France, Rusiyeli «Aeroflot» ve «Transaero» ve Türkiyedeki Turkish Airlines
Ava şirketleriniñ malümatına köre, Ukraina ava boşluğından keçmemek içün planlaştırılğan ava seferleriniñ yolu deñiştirilecek.
Ukraina içki işler naziriniñ mesleatçısı Anton Geraşçenko Facebook saifesinde bildirdi ki, Torez şeeri üzerinde rusiyeli separatistler «Buk» zenit-raketa tertibatınen qullanıp, Malaysian Airlines şirketiniñ yolcu uçağını tüşürdiler.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ava qazasını teşkerecek ve ögrenecek devlet komissiyasını meydanğa ketirmek ihtiyacı aqqında ayttı.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ paytahtı Moskvada jurnalist, Dmitriy Kiselövnıñ rusiyeli haber agentliginiñ prodüser merkeziniñ yolbaşçısı Anton Kostılöv özüni öldürdi.
Lifenews Rusiye neşiri haber etkeni kibi, erkekni vannahanede tuvğanları taptılar.
«Rossiya segodnâ» neşiriniñ prodüseri qızdıruv tertibatınıñ borusında qayışta asıldı, – dep yaza neşir.
Moskvanıñ uquq qoruyıcı organlarında olğan qaynaqlarınñ malümatına köre, Kostılöv ölümden evel iç bir tezkereni qaldırmadı. Tuvğanlarınıñ aytqanı kibi, soñ zamanları adamnıñ ruhiy alı tüşkün edi.
Belli olğanı kibi, Dmitriy Kostılöv 2013 senesi RİA Novosti, soñra ise MİA «Rossiya segodnâ» baş prodüseri olğan edi.
Bundan evel jurnalist birqaç neşir ile işbirlikte buluna ve bir sıra internet-matbuat vastalarında yüksek vazifelerni eda ete edi.


text:
Qırım tükânlarında mal fiyatları Rusiye Federatsiyasınıñ diger regionlarına baqqanda daa ucuz – dep bildire Rusiye sanayı ticareti nazirligi. Lâkin Qırım yarımadasınıñ sakinleri bunı is etelermi? Qırımda neler ucuz, neler – paalı? Ukrain yarımadasında Rusiye işğalinden soñ kim raat yaşay? Ve bunıñ fiyatı ne qadar?
Qırım işğal şaraitlerinde nasıl yaşay, Vatanını «elverişli» satqan memurlarğa nasıl yanaşmaq kerek – «Qırım.Aqiqat» yayınında «24» haber telekanalında.
Studiya musafirleri – Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokurorı Vasiliy Sençuk ve qırımlılar Leonid Kuzmin ve Veldar Şukurciyev.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 ve bazar künü saat 11:30 efirge çıqa. Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında saat 18:30 seyir etmek mümkün.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
İstanbuldaki Ukraina baş konsulı Vasiliy Bodnarnıñ bergen malümatına köre, iyün 28-de aqşam İstanbul ava limanında yüz bergen terakt neticesinde bir ukrainalı qadın öldi, daa bir vatandaş yaralandı.
Bunı Bodnar Twitter saifesinde yazdı.
«Maalesef, kederli haber – İstanbul ava limanındaki terakt neticesinde bir Ukraina vatandaşı can berdi, daa bir kişi yaralı», – dep yazdı baş konsul. Şimdilik başqa bir malümat yoq.
Türkiyedeki Ukraina elçihanesi iyün 28-de aqşam İstanbul ava limanında kerçekleştirilgen patlavlarnı «terrornıñ varvar ücümi» dep adladı.
Soñki resmiy malümatqa köre, İstanbul ava limanındaki ücüm neticesinde eñ azından 36 kişi elâk oldı ve 147 insan yaralandı. Kimse ücüm mesüliyetini öz boynuna almadı. Türkiye baş naziri Binali Yıldırım bildirdi ki, ava limanındaki terakt mart ayında Brüsselde «İslâm devleti» kerçekleştirgen ücümge oşay.
Dünya liderleri ve BMT Türkiyedeki teraktnı takbih ettiler. Soñki bir qaç ay içinde Türkiye bir sıra ücümge oğradı. Kurd boyevikleri ve «İslâm devleti» ekstremist taqımları ücüm kerçekleştirilmesi ile qabaatlana.


text:
Kremlniñ nezaretindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» oturışını 4 aprelge qaldırdı, sebep – dava iştirakçisi Arsen Yunusovnıñ yañı advokatı Vladimir Klimaşevskiy davanıñ vesiqalarınen tanış olması içün. Bunı mart 28 künü Qırım.Aqıqatqa bergen izaatında advokat Emil Kurbedinov bildrdi.
Kurbedinov: «Toplaşuvnı keçiktirdiler. Advokat (Vladmir Klimaşevskiy – QA) dava vesiqalarınen tanış olamq içün muracaatta bulundı, o endi davanı aldı. Bu sebepten oña aprel 4 kününe qadar vaqıt berdiler», – dep haber etti.
Advokat Vladimir Klimaşevskiy Rusiyeli mahkemeniñ qararını izaatlamağa istemedi.
Mart 23 künü Kremlniñ kontrol etkeni Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» oturışını mart 28 kününe qaldırğan edi, sebep – davağa bağlı olğanlardan biriniñ advokatı yoq edi.
Mart 15 künü Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde rusiyeli prokuror, advokat Cemil Temişevni «fevral 26 davasından» çıqarmaq muracatında bulundı.
Yunusovnıñ yañı advokatı Rusiyeli mahkeme tarafından tainlendi.
Fevral 27 künü rusiyeli advokat Nikolay Polozov, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ müavini Ahtem Çiygoz mahkemesine bundan evel maküm olğan Eskender Nebiyev, Talât Yunusov ve Arsen Yunusovnı, sorğuğa çekmek prokurornıñ muracatı qabul qtilgeni aqqında haber etti. Sorğuğa çekilgenlerniñ üçü de 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Şurası ögünde tutulanğannıñ areketleri aqqında iç bir şey aytmadılar.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada 2014 senesi fevral 26-da Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları mitinginde iştirak etken qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar. Olarğa qarşı Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberiyeti altında «Russkoye yedinstvo» fırqasınıñ faalleri çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Oblıctıq dencawlıq caqtaw bacqarmacı bacşıcınıñ mindetin atqarwşı Marat Jumanqulov öñirlik kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken brïfïngte öñir turğındarın däri-därmekpen qamtamacız etw mäcelecin qozğadı. Ağımdağı jılı älewmettik-demografïyalıq turaqtılıqtı qamtamacız etwge bağıttalğan «2016-2019 jıldarğa arnalğan «Dencawlıq» memlekettik bağdarlamacı qabıldanğanın, bul bağdarlamada xalıq dencawlığına jäne ömirine äcer etetin awrwlar ayqındalğanın ayta kelip, älewmettik mäni bar cırqattardıñ aldın alw bağıtında atqarılıp jatqan şaralarğa toqtaldı. Marat Jumanqulovtıñ ...Read More »
Dencawlıq
Em alwşılar da, demalwşılar da dän rïza
Dencawlıq qazınadan da qımbat. Al adam dencawlığın jaqcartwda, can türli cırqattan cawıqtırwda şïpajaylardıñ ïgi äceri mol. Redakcïyamızğa Oñğarbek Cälimbay ecimdi zeynetker aqcaqal kelip, öziniñ em alıp, demalıp jatqan qala işinde ornalacqan «Taraz Resort & SPA» şïpajayı twralı jazwımızdı curanıp, ondağı qızmettiñ capalılığı men qızmetkerlerdiñ iltïpattı ekenin jetkizdi. «Özimniñ äri demalwşılar atınan şïpajaydıñ jaqcı tuctarı jaylı, onıñ bacşıları men jetekşi järdemşileri ...Read More »
Tağdırına moyımağan Caltanat
Birew şirigen bay bolca, birew taqır kedey. Birewdiñ deni caw, endi biri tañğa köz ilmey, janına batqan cırqatın cılıp tactay almay kün keşedi. Teginde cap-caw adamnıñ jazım bolıp, mügedekke aynalğanı qïın. Äp-cätte cağı cınıp, ömirden baz keşip kete jazdaydı. Qïındıqpen kürecip, awrwınan ayığıp, ayağınan turw – ilwde birewdiñ ğana qolınan keletin ic. Caltanat Cädwaqacova – col azdıñ biri. Tağdır qanşa ...Read More »
Zerttew nätïjecinde qaterli iciktiñ şïpacı cäjdeden tabıldı
Kaïr qalacınıñ (Mıcır) Cäwleler texnologïyacı ulttıq ortalığı cäjdeniñ adamdı qaterli icikten caqtaytının anıqtadı. Bul twralı bnews.kz xabarlaydı. Conday-aq, zerttew nätïjeci cäjdeniñ, äcirece, jükti äyelderge barınşa paydalı ekenin jäne tücik tactaw qawpiniñ aldın alatının, conımen qatar, birqatar fïzïkalıq jäne pcïxologïyalıq awrwlarğa da oñtaylı äcer etetinin däleldep otır. Cäwleler texnologïyacı ortalığınıñ bölim bactığı, bïologïya profeccorı Muxammed Zïyaddïn Xamïd büginde adamdardı jan-jağınan élektromagnïttik tolqındar qorşap ...Read More »
Bir jacar cäbï benzïn işip, qaytıc boldı
Qarağandı oblıctıq dencawlıq caqtaw bacqarmacınıñ bacpacöz xatşıcı Ayjan Ïcanıñ mälimdegenindey Balqaş qalacınıñ bir jacar turğını benzïn işip qoyıp, qaytıc boldı – deydi BAQ.kz portalı. «30 şilde küni tañğı 5.40-ta benzïn işip awrwxanağa tücken cäbï qaytıc boldı. Awrwxanağa tückende jağdayı tım awır edi. Qattı wlanğan, bac mïı icingen, ocınıñ bäri ölimge alıp keldi», — dedi Ayjan Ïca. Bala 28 şilde küni ...Read More »
Cewlde qazaqctandıq balanıñ jüregine tegin operacïya jacaldı .
Cewl qalacındağı «Ceveranc» awrwxanacı qazaqctandıq balağa jürektiñ qan aynaldıratın tetigin awıctırw operacïyacın tegin jacadı. Köp balalı otbacı klïnïkanıñ qayırımdılıq şaralar bağdarlamacına ilikti. Omar Cïterbaev şır etip dünïege kelgennen bactap jüreginde kinäratı barı anıqtaldı. Nebäri 9 aylıq närectege alğaş ret operacïya jacaladı. Eki jıldan keyin onı tağı qaytalaw kerek boldı. Alayda ekinşi operacïyadan keyin de ağzacı jetilip kele jatqan balanıñ jağdayı ...Read More »
Awrw juqtırıp, emdelmey otır
Almatıda twberkwlez juqtırğan 22 nawqac em alwdan bac tartıp otır, — dep xabarlaydı Tengrinews.kz tilşici Jeticw awdanınıñ prokwratwracına cilteme jacap. Prokwratwradağılar azamattıq icter boyınşa twberkwlez awrwına şaldığıp, em alwdan bac tartıp otırğan azamattardı erikciz emdew twralı caraptama jürgizdi. Qaladağı twberkwlezge qarcı uyımdardıñ mälimetinşe, Almatıda şilde ayında twberkwlezben awıratın 42 nawqac em alwdan bac tartqan. Cottıñ şeşimi boyınşa 20 nawqac awrwxanağa ...Read More »
Joşıbaevtıñ jürek ortalığı
Prezïdent qoldawımen aşılğan bolatın Kardïoxïrwrg-ğalım, Qırğızctan Ulttıq ğılım akademïyacınıñ korrecpondent-müşeci, medïcïna ğılımdarınıñ doktorı, profeccor Ceyitxan Joşıbaevtı bilmeytinder kemde-kem şığar. Xalıq altın qoldı däriger ataytın jerlecimizdiñ Tarazdağı jekemenşik kardïoxïrwrgïya jäne trancplantologïya ğılımï-klïnïkalıq ortalığınıñ jaña ğïmaratqa köşkenine de biraz waqıt bolıp qaldı. Ocı kezge deyin kardïoortalıq oblıc ortalığınıñ şet jağındağı Turar Rıcqulov atındağı canatorïydiñ eki qabattı korpwcın jalğa alıp kelgen edi. Almatıdağı ...Read More »
Calamat tı ömir – dencawlıq kepili
Jıl cayın jürek qan tamırları awrwlarına şaldıqqandardı anıqtaw maqcatında ckrïnïngtik tekcerwler jürgiziletini belgili. Mälimetke cüyencek, bïıl 100807 turğın medïcïnalıq tekcerwden ötwi tïic eken. Bec aydıñ işinde 46879 adam tekcerwden ötkizilgen. Nätïjecinde 2045 jambıldıq jürek dertinen zardap şegip jürgeni belgili bolıp otır. Twberkwlez awrwınıñ aldın alw üşin uyımdactırılğan ocınday 1478 tekcerwden 61376 adam ötken. Taraz qalacı №5 möltek awdanındağı jataqxana turğındarı ...Read More »
Jüregimiz awırmacın
Coñğı jeti jıldan beri jürektiñ ïşemïya awırwına şaldığıp, acqınıp, boyğa küş tücirgende, odan beter mazalaytındı şığardı. Är awrwdıñ bir emi bar degendey, men cawığıp ketwdi bir Qudaydan tilep, ümitimdi üzgen emecpin. Codan jwırda oblıctıq awrwxananıñ kardïologïya bölimine qaralıp, ota jacattım. Bölim meñgerwşici, bilikti kardïolog Rawza Jubandıqova awrwımnan qulantaza ayıqtırıp jibermece de, jağdayım jaqcarıp, burınğığa qarağanda äjeptäwir ömir cürwge qulşınıcım arttı. ...Read More »


text:
Ukrayina TİN yolbaşçısı Dmıtro Kuleba Rusiyeniñ Kremençuktaki ticaret merkezine raketa darbesi endirmesine cevap berip, Rusiyege "insanlıqnıñ ayıbı" dedi.
"Kremençukta yüzlernen tınç sakininiñ olğan balaban ticaret merkezi Rusiye darbesinden zarar kördi. Rusiye insañlıqnıñ ayıbıdır ve o mesüliyetke çekilmeli. Cevap Ukrayina içün daa çoq ağır silâlar, Rusiyege qarşı daa çoq sanktsiyalar olmalı", - dep yazdı o.
Kremençukta Rusiyeniñ ticaret-eglence merkezine raketa ücümi neticesinde eñ azı 10 adam öldi, 40-tan çoq yaralandı.
Evel Volodımır Zelenskıy Kremençukta Rusiye raketası barıp urğan ticaret-eglence merkezinde biñden çoq adam buluna bilecegini bildirdi.
Poltava vilâyetiniñ arbiy memuriyetiniñ başı Dmıtro Lunin ticaret merkezine raketa darbesiniñ endirilmesine "ruslarnıñ insanlıqqa qarşı daa bir arbiy cinayeti" dedi.
Rusiye arbiyleri kremunçuktaki ticaret merkezine ücümni daa izaatlamadılar.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Büyük frenk inqilâbı
Büyük Frenk İnqilâbı (frenkçe Révolution française [ʁevɔlysjɔ̃ fʁɑ̃sɛːz]) — XVIII asırdağı Frenkistannıñ içtimaiy ve siyasiy sisteması duçar olğan eñ küçlü deñişüvler. Deñişüvler neticesinde Frenkistanda feodal «Eski nizam» (Ancien Régime) bitirilgen, ve o monarhiyadan azat ve musaviy aqlı vatandaşlar cumhuriyetine çevirildi. İnqilâpnıñ resmiy şiarı — «Serbestlik, musaviylik, ağa-qardaşlıq» (Liberté, Égalité, Fraternité) edi.
İnqilâp 1789 senesi quralayında Eski Nizamnıñ devirmesinen ve onıñ yerine esas qanunlı mutlaqiyetni tesbitinen başlandı. 1792 senesi ceviz ayında mutlaqiyet yerine Birinci Frenk Cumhuriyeti keldi ve 1793 senesi qara qış ayında qıral XVI Lui idam etilgen edi. Böylece 1799 senesi boş ayında Napoleon birinci konsul olaraq saylanğanınen başlanğan siyasiy sebatsızlıqnıñ deviri başlandı. Bu tarihnı inqilâp soñu olaraq qabul eteler.
Frenk inqilâbı, frenk tarihındaki eñ emiyetli vaqialardan biridir ve frenk cemiyetinde büyük deñişmelerniñ sebebi olğan. Mutlaqiyet ve asılzadeler devrinden demokratiya devrine ve ealiniñ devlet ayatında umumiy iştirak etmesine keçüv devri olaraq ğarbiy demokratiya tarihındaki baş çevirüv noqtası olaraq qabul etile.


text:
Jurnalistika
Jurnalistika - öyle içtimaiy institut ki, o, cemiyet yaşayışı subyektleriniñ episine içtimaiy aqiqatnı bütünley ve obyektiv malümat bermek maqsadınen yaratılıp, diger içtimaiy institutlar episiniñ ve umumen cemiyetniñ özmuntazamlı yoruq olaraq optimal çalışmasına kerek.
Jurnalistikanıñ içtimaiy maqsadı, vatandaşlarnı inkişafı içün malümat bermektir. Zemaneviy dünyada jurnalistikanıñ çalışması tehnikiy, malümatlı, teşkiliy ve idare etici, oqutuv yurtları ve müessiselerden ibaret olğan teşkilâtlar cemisinden temin etilmekte.


text:
Qazaqstan Ükimeti şeteldik birneşe vakcinanı tegin, biraq el köpten kütken, qoğam swranısı zor Pfizer ekpesin aqılı etetin qwjat qabıldamaq. «Qazaqst..
Qaraşa ayınıñ birinşi jartısında Almatıda 2276 adamnıñ taldauınan koronavirus anıqtalğan, tağı 59 adamğa koronavirus pnevmoniyası diagnozı qoyılğan. Q..
Qazaqstanda tağı mıñğa tayau adamğa koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniya diagnozı qoyıldı. Auırğandardıñ jalpı esebi 1 mln 39 mıñğa jetken. Qaraşa ay..
Reseyde koronavirustan qaza bolğandar sanı art-artınan rekordtıq körsetkişti jañalap jatır. Ötken sebide eldegi Koronaviruspen küres jönindegi ştabı b..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı bir mıñğa artıp, jalpı esebi 1 mln 38 mıñğa jetken. Bwl salıstırmalı türde ..


text:
Mart 28 kününden başlap, Qırım blokadasından ibaret olğan «Asker» grajdanlıq şekillenmesi, Ukraina devlet sıñır hızmetinen birlikte, işğal etilgen yarımadanen memuriy sıñır noqtalarında hızmet etecek.
Bu aqta Qırım.Aqiqat agenligine Geniçesk rayon memuriyetiniñ reisi Aleksandr Vorobyov bildirdi.
«Yarın «Asker» vekilleri öz hızmetlerini başlaycaqlar. Bütün çezilecek meseleler baqıldı, vesiqalar alındı, er şey uyğunlaştı. Memuriy sıñırnı er ceetten quvetleştiremiz. Aynı zamanda başlanğan taqım talimatınen biz de başlaymız», - dep qayd etti o.
2015 senesiniñ sentâbr 20 qırımtatarlarnıñ teşebbüsi ile, Qırım sıñırından keçken aşaiyt mallarınen tolu olğan yük maşnalarınıñ müddetsiz blokadası teşkil olunğan edi.
2016 senesiniñ yanvar ayında Qırım blokadası boyunca aktsiya öz formatını deñiştirdi. Blokada iştirakçileri ukrain sıñırcıları ve «Asker» adlı birleşmesinen beraber umumiy areketlreni teşkil etmege planlaştıralar. Ukraina sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân bildirgenine köre, mahsus azırlıq körgen 60 faaller arasında 33 sınavnı tapşırdı.
Slobodânnıñ qaydlarına binaen, «Asker»niñ faalleri nezaret hızmetleriniñ işlerine kirişmeycekler. Vesiqa ve ya da yüklerni teşkermeycekler. Olar mesleat etecekler. Bir de bir şey boyunca tevsiye ete bilecekler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
O qayd etti ki, bu insanlar reyestrden çıqarıldı ve yarımadağa daima yaşamaq içün ketkenlerini tasdiqladılar.
Aynı zamanda Harkov vilâyetine Qırım ve Aqyardan tahminen 466 insan keldi.
BMT qaçaqlarnıñ işleri boyunca Agentliginiñ malümatına köre, Ukrainada Qırımnıñ mart ayında keçirilgen «referendum»ndan evel ealiniñ faal köçüvi közetile. Böyle insanlarnıñ sayısı tahminen 10 biñge yetti.
Köçip kelgenlerniñ ekseriyeti – qırımtatarlardır. Ealiniñ üçte biri – balalardır. Ailelerniñ çoqusı merkeziy (45%) ve ğarbiy Ukrainağa (26%) köçe, daa bir qısmı memleketniñ cenübi ve şarqında yerleşti.


text:
Qırım ve Aqyardaki Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ idaresi ekim Aqmescit SİZOsında tutulğan Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Cemil Gafarovnıñ sağlıq vaziyetini taqip ete, dep bildire.
Bu aqta Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqat muarririyetine yollağan cevapta aytıla.
«Şübheli G. al-azırda terapevt ekimi tarafından közetile. Sağlıq vaziyeti bir qarar. Olğan hastalıqlarğa köre ilâc ala. Acele tibbiy yardım ve tedqiqlerge ihtiyacı yoq», – dep aytıla cevapta.
Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti, tibbiy bölük hadimleri tibbiy yardım köstermek içün kameralarnı er kün baqa, dep bildire.
Qırımlınıñ ömür arqadaşı Raziye Gafarova aqayınıñ ayatı içün qasevetlene, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Gafarovnıñ alı ket-kete fenalaşa. Tuvğanlarına yollağan mektüpte köküsniñ sol tarafı ağıra, ekimler baqmay ve zornen qabul ete, dep aytıla.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı müvekkiliniñ alı kritik oldı, dep qayd etken edi. Cemil Gafarov üçünci derece saqatı, büyrekleri hasta ve yürek hastalıqları bar. Advokat Gafarovğa ilâc bermeyip, hastahanege avuştırmağa razı olmadılar, dep qoştı. Advokat, müvekkiliniñ tibbiy tedqiqlerine dair arizanı Aqmescit SİZOsınıñ memuriyetine berdi.
Fevralniñ 4-nde Rusiye kontrolindeki Qırım ombudsmeni Larisa Opanasük, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ mabüsi Cemil Gafarovnı №1 Aqmescit SİZOsında ziyaret etti, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Gafarov ombudsmenden saqatlığınıñ uzatılmasında yardım etmesini rica etti. Opanasük bildirgenine köre, o, sağlıq vaziyeti ve SİZOda tutuv şaraitlerini şikâyet etmey.
«Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi Cemil Gafarovnı siyasiy mabüs dep tanıdı.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen 24 faal Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, onıñ bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil. Soñra daa bir şübheli Raim Ayvazov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye avtoritar ve totalitar devlet olaraq devam etken taqdirde, qırımtatarları sovetlerniñ «işbirlikçi» ve«halq duşmanı» degen efsanesinden ileride de qurtılıp olamaz. Böyle bir fikirni Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde qırımlı tarihçı Gülnara Bekirova beyan etti.
«Bügünki künde Rusiye büyük isteknen sovetlerniñ qırımtatarlarınıñ «duşmanlığı» aqqındaki efsanesine qol tutmaqta. Totalitar devlet şartlarına köre, hususan istilâ etilgen Qırımda bir düşmannıñ bulunması şart. Rusiye akimiyeti bütün samimiyetinen qırımtatarlarınıñ bügünki areket tarzı, narazılıqları ve sairesine şaşa. Onıñ içün, eger ileride Rusiyede totalitar rejim saqlanıp qalacaq olsa, efsaneleştirme de devam eter», – dep qayd etti tarihçı.
SSCB Devlet mudafaa komitetiniñ qararına binaen 18-20 mayıs 1944 senesi NKVD-NKGBniñ hususiy operatsiyası esnasında Qırımdan Orta Asiya, Sibiriya ve Uralğa, resmiy malümatqa köre 194 111 insan olaraq, qırımtatarlarınıñ episi sürgün etilgen edi. Bunıñ aqlı bir areket olğanınıñ kösterilmesi içün Qırım almanlar tarafından işğal etilgeninde güya qırımtatarları işbirlik yapqanlar denilgen edi.


text:
Jañaözende bastalğan narazılıq Aqtau qalasında jalğasqan edi. Bügin Atırauda «Teñiz» mwnayşıları, Sarışağan men Qalamqas mwnay-gaz ken orını jwmısşıla..
Bügin Almatı qalasında dempartiya müşeleri Jañaözendegi narazılıqqa şıqqandarğa qoldau bildirip alañğa şıqtı. «Jañaözendi qoldaymız!», «Almatı şıq! Ja..
Keşeli beri Jañaözende bastalğan narazılıqqa şığıp özderiniñ talap tilekterin beybit türde bildirip jatqan jwrtqa qoldau körsetip jaqtağandar men bi..
«The Qazaq Times» aqparat agenttiginiñ otandıq aqparat keñistigine şıqqanına 5 jıl toldı. Osı uaqıt işinde azamattıq qoğamnıñ damuı men täuelsiz jurn..
27 qaraşa küni Almatıda üşinşi kezekti «Halıq qwrıltayı» ötti. Oğan birqatar qoğam qayratkerleri men azamattıq belsendiler qatıstı. Qwrıltay kün tärti..


text:
Ğiraq häm Şam İslam däwläte
Ğiraq häm Şam İslam däwläte (ĞŞİD, böten Levant illäre - Şam dip atalğan, şulay uq Ğiraq häm Süriä İslam däwläte, İslam däwläte, ğäräpçä الدّولة الإسلاميّة) - Süriä (Şam) häm Ğiraq territoriäsendä eş itüçe islamist oyışması. 2014 yıldan ĞŞİD Rusiädä terroristik oyışma bulıp sanala.
2006 yılda Ğiraqta 11 kisken qaraşlı islamist törkeme Äl-Qaidä citäkçelegendäge bülekçä belän berläşkännän soñ barlıqqa kilä.
2014 yılda oyışma üz-üzenne bötendönya xälifäse dip iğlan itä, Är-Raqqa (الرّقّة) digän Süriä şähären üz başqalası itep bilgeli. Süriädän tış Löbnan, Äfğänstan, Älcäzäir, Pakstan, Liviä, Misır, Yämän, Nigeriä illärendä üz terroristik eşçänlegen alıp bara.
Oyışmanıñ citäkçese - Äbü Bäker äl-Bağdadi (أبو بكر البغدادي).
Säyäsät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Ğiraq häm Şam İslam däwläte şäriğät idärä tärtibe belän däwlät. Sönni "öçpoçmaq"ta urnaşqan.
Farsı İslamı (kördlär häm şiğilärdän tış) belän xärbi xezmättäşlektä eş itä. Äl-Qaidä häm qayber Süriä oppozitsiäse törkemnäre belän xärbi berlektä tora.
Kördlär sufıy sönni möselmannarın qırıp beterälär, şulay uq başqa İbrahim (Avraam) dinnäre tarafdarların üterälär.
Başqa dindäge keşelär qollığı torğızılğan.
Ay sayın İslam däwlätenä 1000 irekçe quşıla. Oyışma tarafdarları arasında Frantsiä, AQŞ, Kanada, Marokko, Almaniä, Rusiädän irekçelär bar.
Maqsat[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Oyışmanıñ töp maqsatı - elekke Ğosmanlı xälifälek çikläre qısalarında İslam ortodoks sönni däwläten buldıru - Süriä, Löbnan, İsrail, Fälästin, Ürdün, Törkiä, Kipr, Misır cirlärendä.
ĞŞİD suğışçıları Süriä watandaşlar suğışında aktiv qatnaşalar.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/06-9
Luara Şakircanova - 1950 yılda Ätnä rayonınıñ Külle-Kime awılında uqıtuçılar ğailäsendä tua. Başta Qazan teatr uçilişçesın, annan Leningrad teatr, muzıka, kinematografiä institutın tämamlıy. İcat yulın Luara näfis süz ostası bularaq Ğ.Tuqay isemendäge filarmoniä estradasında başlıy. Qısqa ğına waqıt Q.Tinçurin teatrında töp röllär uynap, tamaşaçı küñelen yawlıy. Artistqa şulay uq Finländiä, Şvetsiä, Polşa, AQŞ tatarları yanında bulıp, spektakl'lär quyıp, alarnıñ milli ruxın üsterügä dä üz öleşen kertte.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Kreml kontrol etken Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi (QAMDİ) Oraza bayramı munasebetiniñ Qırım apishanelerinde tatlı sofra donattı, dep bildirdi iyülniñ 3-de QAMDİ matbuat hızmeti.
«Bayram merasimleri Aqmescitteki 1 nomeralı apishanede ve SİZOda, em de Keriçteki 2 nomeralı apishanesinde olıp keçti. Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ vekilleri musulmanlarnıñ bayramını tebrikledi. Aqmescit imamı Muhammed İslamov apiste yatqanlarğa Qırım müftisi acı Emirali Ablayevniñ sağlıq, qorantalarınen tezce qavuşma ve cemiyetniñ vatandaşları olma tileklerini yetkizdi. Apiske alınğanlar içün tatlı sofra donatıldı», – dep aytıla haberde.
Oraza bayramı – islâm taqviminiñ eki büyük bayramınıñ birisidir. Bu sene iyünniñ 25-de qayd etildi.
QAMDİ 2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yapacaq areketlerini Meclis ile muzakere etmey. Yanvarniñ 16-17-de Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında olıp keçken Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ toplaşuvında esas Ukrainada Müftiylikni qurmağa qarar alındı. 2016 senesi noyabrniñ 19-da 14 qırımtatar din cemiyeti Kyivde toplaşıp, müftiylikni qurdılar. Müfti Ayder Rustamov oldı, o, Kyivdeki qırımtatar cemiyeti yanında Musulmanlarnıñ diniy qıymetleri komitetiniñ yolbaşçısı ola. Alimler şurası da quruldı, onıñ yolbaşçısı olaraq Ukraina musulmanları birliginiñ reisi Suleyman Hayrullayev saylandı.


text:
Aqyar memuriyeti yolbaşçısınıñ vazifesini eda etken Dmitriy Ovsânnikov, iyülniñ 10-nda Aqyar-Aqmescit yolunıñ qazaiy qısımını nezaret etkende, Qırımda yollarnı «keyfiyetli tamir» etmek içün maden yetişmegenini beyan etti. Şeer yolbaşçısnıñ sözlerine köre, bunıñ sebebi Keriç köpüriniñ qurucılığınen bağlı.
«Yarımadada maden yetişmemezligine rast keldik – onıñ aman-aman bütüni Qırım köpürüniñ qurucılığına sarf etile. (Rusiye – QA) Naqliyat nazirliginiñ destegi sayesinde biz kerekli yardımnı ve vaqıtında ketirilgen malzemelerni qullana bilemiz», – degen Ovsânnikovnıñ sözlerini şeerdeki Rus memuriyetiniñ matbuat hızmeti derc etti.
Onıñ bergen vadesine köre, yolnıñ tamiri iyülniñ 31-ne qadar yekünlenecek.
Martnıñ başında Aqyar-Aqmescit yolunıñ bir qısımı yer köçüvi sebebinden eşilgen edi. Aqyar akimiyeti şeerde fevqulâde vaziyet ilân etip, yengil maşnalar, avtobuslar ve yük maşnaları içün aylanma yolunı açqan edi.
Yolnıñ bu qısımını tamir etmek içün 70 million ruble (33 million grivnadan ziyade – QA) miqdarında sermiya ayırılğan. Albu ki işlerni eda etken teşkilât ile tizilgen añlaşma ancaq 25 million rubleni (tahminen 11 mln. 900 biñ grivnanı – QA) teşkil ete.


text:
Qırımtatr Milliy Qurultayınıñ delegatı Edem Dudakovnıñ memuriy uquq bozma aqqında qararı baqılğan Bağçasaray rayon mahkemesi binasına Rusiye gvardiyasınen yük maşnası kelgen. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Onıñ sözlerine köre, polis hadimleri mahkeme binası yanında toplaşqanlarğa toplanmaqnıñ qabul etilmemezligi aqqında tenbi oquğan ve soñra yaqalamalarnı başlağan.
"Qırım birdemligi" cemaat birleşmesiniñ malümatına köre, quvetçiler artıq 15 kişini yaqalağan.
Mühbirniñ malümatına köre, Dudakovnı mahkeme binasına 40 daqqa keçikme ile ketirgenler. Mahkeme zalına diñleyicilerni yibermegenler.
Şimdiki vaqıtta mahkeme mesleatlaşuv odasındadır.
Tintüv aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi. Onıñ aytqanına köre, «Dudakov – Bağçasasaraydaki Han sarayınıñ rus işğalcileri tarafından yoq etilüvi aqqında qorqmayıp aytqanlardan biridir».
Faallerniñ bildirgenine köre, tintüv Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri tarafından keçirile, Dudakovnı ise kelgen advokatlarınen körüştirmeyler.
Advokat Edem Semedlâyevniñ aytqanına köre, tintüvden soñ Dudakov Bağçasaray polis bölügine ketirildi, lâkin onı müvekkiline kirsetmediler.
Advokat Emine Avamilevanıñ aytqanına köre, «tintüv sebebi 2017 senesi içtimaiy ağlarnıñ qullanıcısınıñ yazğanları altında Edem Dudakovnıñ ekstremist izaatı olğan eken».


text:
Beyanatta köre, Meclis azası, «Qırım» cemaat fondınıñ reisi Riza Şevkiyev kendisi Ukraina vatandaşı ve bina cemaat teşkilâtınıñ mülki olğanını añlatıp, idiia sebepleri añlaşılmağanını ayttı.
Agentliginiñ malümatına köre, polisler qayd ettiler ki, ziyaret sebebi – «lâqaytsız vatandaşlarnıñ» telefon etkenidir. Ve işğal olunğan Qırım toprağında Ukraina bayrağı ücüm ve tariklerge sebepçi ola bileceginde tenbiyelediler. Şevkiyev ise cevap olaraq, nizamnı nezaret etmege, tariklerniñ ögüni almağa ve provokatorlarnıñ cezalarını bermege – uquq qorçalayıcılarnıñ vazifesi olğanını qayd etip keçti. O şunı da hatırlattı ki, 23 yıl devamında mustaqil Ukraina milisinde çalışqan uquq qorçalayıcılar içün ukrain Qırımda köterilgen Rusiye bayraqları – ziyaret sebebi degil edi.
Ukraina bayrağını Meclis binasında cumaertesi künü Qırımğa qırımtatar lideri, çoq yıllar devamında işbu organnıñ başı olğan Mustafa Cemilevniñ kelgeni munasebeti ile köterdiler. Cemilev yarımadanıñ Rusiye tarafından işğal olunğanından soñ Qırımğa ilk sefer kele. Bunıñnen beraber, separatist akimiyeti emri ile oña başta regionnıñ memuriy sıñırından keçmege izin bermemege tırıştılar.


text:
Aqmescitte oktâbr 31 künü Qırımnıñ şimdiki parlamenti başınıñ Kupuna Sağlıq künü keçecek. Bunı Qırımnıñ Devlet şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım cumhuriyeti devlet şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinovnıñ kupu içün Qırım parlamenti, Qırım Nazirler şurası, Aqmescit, Kezlev, Canköy şeerleriniñ memuriyetleri, Aqmescit, İçki ve İslâm-Terek rayon şuralarınıñ memuriyetleriniñ komandaları küreşecek. Yarışnı Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov açacaq», – denile beyanatta.
Sport yarışlarında memurlar GTOnı berecekler. Programmada – yengil atletika, masa tenisi, şahmatlar, mini-futbol, çeki sportu, yaldama boyunca yarışlarnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Tek yarışta iştirak etkenlerni degil de, faal mühlislerni de mukâfatlandıracaqlar.
Qırım mekteplerinde bu sene birinci ders GTO sovet areketine bağışlanğan edi. GTO – «Gotov k trudu i oborone SSSR» («SSCB mudafaası ve emekke azırım»).
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Ukraina diplomatları Moskvada Novodeviçe mezarlığında qırımtatar uçucısı, Sovetler Birliginiñ Qaramanı Amet-Han Sultan eykeline çeçeklerni qoydılar.
Bunı mayıs 18-de, çarşenbe künü, qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma kününde Rusiye Federatsiyasındaki Ukraina elçihanesi Twitterde bildire.
Sovet uçucısı Amet-Han Sultan 603 cenkâver uçuş yaptı, şahsen özü 30 ve grupp erkanında 19 lüftvaffeniñ uçağını urdı. Uçuş vaqtında uçucı tahminen 100 uçaqnıñ çeşitini ögrendi, uçuşları ise 4237 saatni teşkil ete eken. 1971 senesi fevral 1-de Tu-16 uçma laboratoriyasında deñeme uçuşında elâk oldı. Moskva Novodeviçe mezarlığında defn etildi.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukrainada qırımtatar sürgünligi genotsid olaraq tanıldı. Memlekette bunıñnen bağlı matem tedbirleri keçirilmekte. Sürgünlik qurbanlarını çetelde de añalar.
Er yıl Qırımda sürgünlik kününe bağışlanğan kütleviy tedbirler keçirile edi, şu cümleden matem mitingi. Amma 2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etken soñ böyle bir tedbirlerniñ Aqmescit merkezinde keçirilmesi yasaq etildi. Qırımtatar Milliy Meclisi bildirdi ki, Qırımdaki regional meclisler Rusiye kontroli altında bulunğan akimiyet mayıs 18 qırımtatar sürgünligi yıllığında matem tedbirleriniñ keçirilmesine izin alamaylar.
Bundan sebep Meclis yarımadadaki semetdeşlerine hatıra yerlerinde sürgünlik qurbanlarını dua ile añmağa tevsiye ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye ordusı işğal etilgen Melitopolde patlav oldı. Bu aqta şeer yolbaşçısı İvan Fedorov avgustnıñ 17-nde bildirdi.
«Topraq işğalcilerniñ ayaqları altında yanacaq – bunı Ukrayına cenübinde Ukrayına Silâlı quvetlerinden askerlerimiz er kün isbatlay. Melitopolniñ merkezinde duşmannıñ merkezinde küçlü bir patlav oldı. Mında, hatırlatam, işğalcilerniñ komendaturalarından biri buluna», – dep yazdı şeer yolbaşçısı Telegramda.
Fedorovnıñ aytqanına köre, o, Rusiye ordusınıñ zararları aqqında tafsilâtlar bekley.
Şimdilik bu malümatnı teşkermege imkân yoq.
Bu künleri Fedorov Melitopol yaqınlarında demiryol köpürniñ patlatıluvı aqqında bildirdi.
Melitopol fevralniñ 25-nden berli Rusiye ordusınıñ kontroli altında buluna. Mayısnıñ başında şeer yolbaşçısı İvan Fedorov işğal altındaki şeerden sakinlerniñ 60%-dan çoq ketti, qalğanlarnıñ esas problemleri azıq mallarınıñ qıtlığı ve işsizlik oldı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Keçenlerde Ukraina tasil ve ilim nazirligi, devlet sımarışınıñ kölemini tayin etp, malümatnı saytta derc etti. Bu malümat, ilhaq etilgen Qırımdan «Qırım – Ukraina» Tasil merkezleri yardımınen Ukrainanıñ aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmekni planlaştırğan kelecekteki abituryentleri içün pek muim. Çünki işğal etilgen topraqlarda yaşamağan Ukraina mezunları eñ çoq dört zenaat boyunca devlet ve bölge sımarışı boyunca ayırılğan yerlerge yedi qadar ariza bermek mümkün olsa, ilhaq etilgen Qırımdan kelgen mezunlarda yalıñız bir imkân bar.
Ondan ğayrı, vaqtınca ilhaq etilgen Qırımdan oqumağa kire bilecek yerlerniñ sayısı devlet sımarışındaki yerlerniñ umumiy sayısından 20%-i ile sıñırlanğan (2018 senesinde Ukrainanıñ aliy tasil muessiselerine qabul etüv şartları boyunca kvota – 2). Bunıñnen birlikte, derc etilgen malümat «Qırım – Ukraina» Tasil merkezleri çalışacaq aliy oquv yurtları aqqında bilmege imkân berecek.
Taqdim etilgen malümat deñişmek mümkün, çünki «Qırım – Ukraina» Tasil merkezleriniñ çalışıp başlağanlarına qadar daa vaqıt bar. Ondan ğayrı bugünki künde, bu cedvelge Tavriya milliy universiteti ne sebepten kirsetilmedi, belli degil, lâkin büyük ihtimal ile bu, tehnikiy hatadır, ve tezden bu malümat da yayınlanacaq. İlk malümatqa köre, «Qırım – Ukraina» Tasil merkezleri 2018 senesi iyün 4-ten çalışıp başlaycaqlar.


text:
Kristian Lubuten
Kristian Lubuten (фp. Christian Louboutin, tatarça äyteleşe: Lubuteñ) 1963 yılda, Parij şähärendä tuğan — fransuz ayaq kieme modelyer-dizaynerı. Lubutendäge ayaq kieme ber üzençälege belän ayırılıp tora - anıñ tüflilärneñ tabanı gel alsu tösle bula. Ayaq kiemnärendä siräk kün törläre, Swarovski yaltırawıq taşları, quldan ürelgän çeltär qullanıla.
Lubuten eşlänmäläre Jan-Pol' Gotye, Balmain, Ceremi Skott, Chloé, Givenchy, Diana fon Fürstenberg häm başqa ot-kutür belän pret-a-porte ostazları kolleksiälärendä qullanıla.


text:
Qırımtatar rejissörları Ahmed Sarıhalil ve Ahtem Seitablayev delo.ua saytı ve «Media Gruppı Ukraina» şirketiniñ leyha parçası olğan «Ukrainada çıqarıldı» reytingine kirdi.
Reytingde 2016-2018 seneleriniñ ukrain filmleri ve serialları ve olarnı çıqarğan ustazlar toplandı. Umumen leyhada 20 nominatsiya bar, olarnıñ arasında prodüser, rejissör, stsenarist, operator, montaj rejissöri, ses rejissöri, oyuncı, sanalaştırıcı ressam, kostüm ressamı, grim ressamı, kompozitor ve digerleri bar. Online rey berüvde eñ çoq baa alacaq namzetler ğalip çıqacaq. Eñ yahşı rejissör rey berüvi şimdi mında keçirile.
Daa evel haber etilgeni kibi, qırımtatar rejissöri Ahmed Sarıhalilniñ «Mıqlar» qısqa filmi Kamânets-Podilskıyde «Brukivka» II Halqara kinofestivaliniñ ğalibi oldı.
Levha büyüklerniñ problemlerine rastkelgen oğlançıq aqqında tarif ete. Onıñ ikâyesi ayatını yañıdan qurmağa tırışqan qaçaqlarnı tasvir ete. Rejissörniñ aytqanına köre, bu levha onıñ balalıq hatıralarına esaslana.
Daa evel belli oldı ki, «Haytarma» ve «Kiborgi» filmleriniñ meşur olğan qırımtatarı ukrainalı rejissör Ahtem Seitablayev Rusiyede mahküm etilgen ukrainalı rejissör Oleg Sentsovnen beraber onıñ «Nomera» pyesasını çıqaracaq.
2017 senesi dekabrniñ 7-nde rejissör Ahtem Seitablayevniñ Donetsk ava limanını imaye etkenler aqqında «Kiborgi» filmi çıqtı. Levha bediiy olsa da, kerçek adise-vaqialar esasında çıqarıldı. Çekimler Kyiv ve Çernigiv vilâyetinde keçirildi. Filmniñ umumiy büceti aman-aman 48 million ğrıvnâ.
«Kiborgi» qazanğan kâr memleket içinde milliy filmler içün rekordqa yetti.


text:
Qazan bäklege
Qazan bäklege, 13-14. yözlär çigendä elekke İdel buyı Bolğarınıñ Tönyaq-Könbatışında barlıqqa kilä. 1420. yıllarğa qädär Altın Urdada, annarı Ğiäsetdin olısı bulğan. Üzäge – Qazan. Töp xalqı üzlären "Mäselman", soñraq "Qazan Tatarları" dip tä beldergännär. İgençelek, terlekçelek belän kön kürgännär. Qazan, İske Qazan, borınğı Çallı h.b. şähärlärdä başlıça kün eşkertü, balçıq sawıt-saba, timer äyberlär, eş häm suğış qoralları yasaw, tuqu,, zärkän h.b. hönärlär üzläşterelgän. Säwdä itkännär. 1430-1440. yıllardan Qazan Xanlığında.


text:
Soltüstik Koreya keşe oñtüstik körşisine qatañ eskertu joldadı. El lideriniñ qarındası Kim Io Joñ jasağan mälimdemede Oñtüstik Koreya qorğanıs ministriniñ jaqındağı mälimdemesin ayıptap, özderine qarsı qanday da bir qauipti äreket Seulge tiesili qarulı küşterdiñ joyıluına alıp keletinin eskertken.
Oñtüstik Koreya qorğanıs ministri Syuh Vuk ötken jwma küni jasağan mälimdemesinde, Oñtüstik Koreya armiyası qolında ärtürli qaşıqtıqqa jetetin jäne däldigi men quatı joğarı zımırandardıñ ülken sanına ie ekenin, "Soltüstik Koreyanıñ barlıq nısandarına joğarı däldikpen jäne asa jıldamdıqpen soqqı beruge qabiletti" ekendikterin aytqan bolatın.
Oñtüstik koreyalıq joğarı äskeri lauazımdı zımıran şabuıldarına qarsı Oñtüstik Koreya qorğanıs küşteriniñ joğarı dayındıqqa ie ekenin basa aytadı. Ol özderine qarsı zımıran şabuıldarınıñ kez-kelgen belgisi bayqalğan jağdayda Oñtüstik Koreya qorğanıs küşteri qauipti nısandı tez arada joyıp jibere alatının senimdi ekenin jetkizedi. Ol jäne bwl daulı mälimdemesinde Soltüstik Koreyanı "Jau" degen sözben sipattaydı.
Kim hanımnıñ KCNA resmi aqparat qwralına jariyalanğan mälimdemesinde, Oñtüstik Koreya qorğanıs ministriniñ bwl ritorikası oñtüstik-soltüstik qatınasın jäne Korey tübeginiñ äskeri şielenisin odan arı uşıqtıru dep bağalaydı. Degenmen, ol oñtüstik koreyalıq joğarı lauazımdınıñ sözin bayıppen qaraytını, biraq onıñ keybir mäseleler boyınşa qayta bağalauı kerek ekenin aytadı. Äri, onıñ bwl mälimdemesi Oñtüstik Koreyağa eleuli qauipterdi jaratatının eskertip ketken.
Kim Yo Joñmen qatar KHDR bileuşi partiyası OK hatşısı Pak Joñ Çoñ da mälimdeme jasap: "Oñtüstik Koreya äskerileri soltüstikke qarsı kez-kelgen qate şeşimmen qauipti operaciya jasaudı nemese aldın ala soqqı beru sekildi öte qauipti äskeri äreket jasaytın bolsa, Bizdiñ armiya Seul men Oñtüstik Koreya armiyasınıñ negizgi nısandarın tolığımen joyu üşin quattı äskeri soqqı jasaudan tartınbaydı", – degen.
Soltüstik Koreya 26 aqpan men 4 naurız arasında eki birdy ballistikalıq zımıran sınağın ötkizgennen keyin Korey tübegindegi qayşılıq qattı uşığıp ketti. Al, jaqındağı ICBM jüyesin sınauı KHDR-nıñ 2017 jıldan bergi eñ auqımdı zımıran sınağı sanaladı. Aldağı ayda Oñtüstik Koreyanıñ jaña biligi resmi türde kelu qarsañında Korey tübegindegi jağday tipti de uşığıp ketui mümkin degen boljamdar bar.


text:
Qırğızstannıñ Istıq-köl oblısınıñ Şolpan-ata qalasında III Düniejüzilik Köşpendiler oyındarınıñ aşılu saltanatı bolıp ötti. Bwl turalı sol eldiñ «Malm..
Resey kelesi jılı 19 säuirden bastap AQŞ-pen jasasqan ğarış tasımalına baylanıstı barlıq kelisimderdiñ küşin joyatının mälimdedi. Mwnday mälimdemeni R..
Jeksenbi, 1 qırküyek küni Liviya astanası Tripolidegi türmede orın alğan tärtipsizdikten keyin jazasın öteuşi 400 adam türmeden qaşıp ketken, - dep h..
Ötken aptanıñ soñında, AQŞ-tıñ Tınıq mwhit flotınıñ qolbasşılığı mälimdeme jasap, 31 tamız küni Japoniyanıñ teñiz küşterimen birlese otırıp, Oñtüstik ..


text:
Aqımdaki seneniñ aprel 15-den itibaren apiste yatqan «fevral 26 işiniñ» iştirakçilerinden biri, dört küçük balanıñ babası Ali Asanov bu işniñ diger iştirakçisi – sekiz aydan berli apiste bulunğan Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygozğa muracaat etti.
Qırım.Aqiqatta mektüpniñ kopiyası bar, Asanov qayd ete ki, o, onıñnen beraber apiste bulunğanlar ve olarnıñ ailesi Çiygoz içün dua eteler.
Asanov bildirdi ki, onı «FSB büyük apis cezası ile qorquza», susmağa devam etse, (oña) «20 yıl berip, 6 biñ kilometr uzaqlıqqa alıp ketecekler».
«Bilem, Allah istemese, olar maña ve epimizge bir şey yapamazlar. Bizim içün, musulmanlar içün, halqımız içün canımnı feda etmege azırım, bir kimseni tiymesinler», – dep ayttı Asanov.
İşğal etilgen Qırımnıñ Taqiqat komiteti ve FSB Asanovnıñ yazğanını izaatlamaylar.
Hatırlatamız, taqiqatqa köre, Ali Asanov 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqası faalleriniñ iştiraki ile çoq biñli mitingde yüz bergen kütleviy çatışmalarnıñ iştirakçisi edi.
Delillerge baqmadan, ne birinci instantsiya mahkemesi, ne de Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi adliyeciniñ Asanovnı azat etmek muracaatını qabul etti. Ali Asanovnıñ apis cezası aqımdaki seneniñ oktâbr 15-de bite. İyün ayında Asanovlar qorantasında dörtünci bala doğdı.
Ahtem Çiygoz aqımdaki seneniñ yanvar 29-da 2014 senesi fevral 26-da «kütleviy çatışmalarnı teşkil etüv ve iştirak etüv boyunca» cinaiy işniñ taqiqatı çerçivesinde yaqalanğan edi. Meclis reisi muavininiñ bir qaç kere uzatılğan apis cezası noyabr 19-da bite.
Avgust 24-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisi muavininiñ imayesi bergen şikâyet arizasını red etti. Mahkeme Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi çıqarğan qararını deñiştirmedi. Çiygoz mahkeme toplaşuvında Asanovğa basqı yapıp, oña qarşı malümat bermege zorlağanlarnı bildirdi.


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa kâtibi Andriy Parubiy bildirdi, dep zaber ete Azatlıq Radiosı.
Yaqında memleketniñ şarqında arbiy areketlerniñ toqtatıluvı boyunca Ukraina prezidenti vekili vazifesine İrina Geraşçenko tayin etilgen edi.
«Lugansk halq cumhuriyetiniñ» vekilleri Geraşçenko ile, Rusiye tarafından aracı olmadan,muzakerelerni keçirmege razı olmadılar.
Salı künü, iyün 17-de, Lugansk civarında uruş neticesinde minaatıcı atışqa «Rossiya-24» telekanalınıñ çıqaruv taqımı oğradı. Operator Anton Voloşin birden elâk oldı, mühbir İgor Kornelük hastahanede vefat etti. Cesetlerini soydaşlarına bugün berecekler. OBSE ve BMT bu vaqianı taqiq etmege avale ettiler.


text:
Qırımtatar halqnıñ milliy bayrağı ve milliy gimni aqqında
“Qırımtatar halqnıñ milliy bayrağı ve milliy gimni aqqında”
Qırımtatar bayrağı
Yuqarı sol köşesinde sarı tamğa olğan kök tüste ketendir. Kök tüs — türkiy halqlarnıñ ananeviy tüsüdir — atta Qırım Hanlığınıñ bayraqlarında işletilmekte edi. Hanlıq devrinden de Qırımda üküm sürgen Geraylar sülâlesiniñ tamğası – bayraqtaki taraq tamğa qaldı. Belleyler ki, ilki defa işbu belgini Qırım Hanlığınıñ temelcisi I Hacı Geray tarafından işletildi. Zemaneviy tarihta Rusiyedeki Fevral inqilâbından soñ 1917 senesiniñ yazından başlap bayraq faal tarzda qullanılıp başladı. 1991 senesi iyün 28-de bu bayraq qırımtatarlarnıñ Qurultayı tarafından milliy olaraq qabul olundı.
Ant etkenmen – Qırımtatar milliy gimni. Sözler ve muzıkasını Noman Çelebicihan yazdı.
Noman Çelebicihannıñ yazğan şiiriniñ asıl metni:
Ant etkenmen, tatarlarnıñ yarasını sarmağa,
Nasıl bolsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?
Onlar içün ökünmesem, qayğurmasam, yaşasam,
Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın!
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle serpmege,
Nasıl bolsun iki qardaş bir-birini körmesin?
Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam,
Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan bolsun!
Ant etkenmen, söz bergenmen bilmek içün ölmege,
Bilip, körip milletimniñ közyaşını silmege.
Bilmiy, körmiy biñ yaşasam, Qurultaylı han bolsam,
Yine bir kün mezarcılar kelir meni kömmege


text:
Kreml Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ SİZOda bulunğan ukrain arbiy hızmetçisi Nadejda Savçenkonıñ azat etilecegi aqqında sözlerini red etti.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov tünevinki Minsk körüşüvinde Savçenko meselesi ukrain tarafından añılğan edi, amma Rusiye iç bir şey vade etmedi, dep ayttı.
Peskovnıñ aytqanı kibi, prezident Putin ukrain vatandaşınıñ qabaatını mahkeme belgilecegini qayd etti. Rusiye yetekçisiniñ matbuat kâtibi şunı qayd etti ki, Frenkistan prezidenti François Hollande ve Almaniya kantseri Angela Merkel Savçenkonıñ azat etilmesi boyunca «kerçekten de söz yürsetken ediler», amma olarğa er şey añlatıldı eken.
Minskte «normand dörtniñ» muzakereleri bitkeninden soñ, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko körüşüv neticesinde Savçenkonıñ taqdiri aqqında añlaşma qabul etilgenini ilân etti. Onı tibbiy teşkerüvden ve taqiqatnıñ ilk neticelerinden soñ azat etecekler, dedi Porşenko jurnalistlerge.
Faqat Savçenko adliyecileri onıñ azat etilecegine inanmaylar. Mark Feygin İnterfaksqa aytqanı kibi, «o, almaşuv cedveline kirmedi» ve ukrain arbiy hızmetçisine nisbeten cinaiy iş qapatılmaz.
SİZOda Nadejda Savçenko narazılıq açlıqnı ilân etti, açlığı endi 63 kün devam ete.
Rusiye akimiyeti Savçenkonı iyün 17 künü Lugansk civarında Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde qabaatlay. Ukrain uçucısı qabaatnı red ete ve bundan evel separatistler tarafından zapt etilip, Rusiyege ketirilgenini bildire. Yanvarniñ soñunda Savçenkoğa nisbeten – sıñırdan qanunsız keçüv boyunca cinaiy iş açıldı. Moskva Basman mahkemesi fevral 10 künü uçucı Nadejda Savçenkonıñ tevqifini mayıs 13-ne qadar uzatqan edi.


text:
İşğal etilgen Qırım, em de Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ mezunları Ukrainanıñ diger oquv yurtlarında devlet attestatını ala bilecekleo. Bu aqqında Ukraina tasil ve ilim nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina tasil ve ilim nazirligi işbu regionlarnıñ 11-inci sınıf talebelerine Ukrainanıñ diger oquv yurtlarında devlet attestatsiyasını keçip, resmiy devlet vesiqalarnı almağa tevsiye ete», – aytıla beyanatta.
Nazirlikniñ qayd etkenine köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti tarafından azırlanğan tasil aqqında iç bir vesiqa ne Ukrainada, ne de çetel memleketleri tarafından qabul etilmeycek.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı kendi terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Suriyeniñ Abu-Kemal şeerinde İraqqa yaqın «İslâm devleti» bölükleriniñ nezaretindeki eki srategik emiyeti büyük olğan köpür yıqıldı. Ücümler başında AQŞ olğan halqara birlikniñ aviatsiyası tarafından yapıldı, haber ete Büyük Britaniyada olğan İnsan aqları boyunca Suriye merkezi.
Pentagon Abu-Kemal şeerinde ücümlerniñ yüz bergenini tasdiqladı. AQŞ mudafaa nazirliginiñ temsilcisi aytqanı kibi, «İslâm devleti» obyektlerine yapılğan ücümler işbu teşkilâtqa qomşu Anbar vilâyetinde amelâitlarnı keçirmege keder eter.
İslâm boyevikleri Abu-Kemal şeerni ve sıñır keçitini 2014 senesi iyül ayında zapt ettiler.


text:
Qırımtatar halqınıñ yetekçilerinden biri İlmi Umerov oktâbrniñ 2-nde Aqmescit rayon mahkemesinden ükümniñ metinini ala bildi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire. Ükümge köre, Umerov 2 yıl devamında yaşav tarzı koloniyasında qalmalı.
«Umerov İlmi Rustemoviç, RF CK 208.1 maddesiniñ 2-nci qısımına binayen, cinayet işlegeni tasdiqlanğan, oña, kütleviy haber vastalarında ve rabıta ağlarında, şu sırada internet ağında, çıqışlar yapmaqnen bağlı cemaat faaliyeti 2 yıllıq müddetke yasaqlanğan, esas ceza olaraq o 2 yılğa yaşav tarzı koloniyasına alınacaq», – dep buyurıla ükümde. Ükümniñ fotokopiyası Qırım.Aqiqatta mevcut.
İmaye şaatlarınıñ bergen ifadeleri, mahkeme qararına binayen, «subyektiv şekil almaqta» ya da asılında «cinaiy davada isbatlanması kerekli olğan vaziyetlerni belgilemek içün emiyetli degiller».
Cinaiy dava başlatılğan ve evelki taqiqat alıp barılğan vaqıtta yapılğan ceryan hatalarına dair imaye tarafınıñ bergen delilleri mahkemede «astında obyektiv delilleri yoq» kibi tanıldı.
Umerov ögünde qoyulğan sıñırlar – yerinden ayırılmaq yasağı – ükümniñ amelge keçmesine qadar şart olacaq.
Üküm metininde yazıla ki, İlmi Umerov keçken sene avgustnıñ 18-nden sentâbrniñ 7-ne qadar psihiatrik statsionarda qalğanı – esas ceza müddetiniñ esabına keçecek. Umerovnıñ ükümine köre, o (berilgen itiraz ilk mahkemeniñ qararını deñişmesiz qaldırğan taqdirde – QA) yaşav tarzı koloniyasına «devlet parasına özü» barmalı.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan İlmi Umerovqa nisbeten öz qararını çıqardı. Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etildi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyet ile oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqışta bulunması yasaqlandı. Umeronıñ özü oña qarşı açılğan dava siyasiy sebeplerden alıp barılğanını beyan etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ inanuv reytingi yañı tarihiy azğarğa yetti ve 32 fayıznı teşkil ete. Bu aqta Bütünrusiye cemiyet fikrini ögrenüv merkeziniñ soravları köstere, dep haber ete Azatlıq Radiosınıñ rus bölügi.
Bu köstergiç Rusiye prezidenti fevral 20-sinde federal toplaşuvda yapqan çıqışından soñ qayd etildi. Kreml, mebuslarğa müsbet muracaatlar etip bu tüşüvni toqtatmaq istedi, dep yaza “Vedomosti” Rusiye gazeti.
“Dojd” televizion kanalı prezidentniñ çıqışından evel haber etti ki, Kreml prezidentniñ hitabına müsbet mevzular azırlamağa tırıştı. Bu alçaq reytingler olğanı içün yapıla edi, dep bildire matbuat. “Halq raketelardan boldurdı”, - öz menbalarından birisiniñ sözlerinden ayttı kanal.


text:
Ukraina tarafdarı faal Oleg Prıhodko tevqif astında qala. Moskova vilâyetiniñ Vlasiha şeer bölüginiñ arbiy apellâtsiya mahkemesi mayısnıñ 7-sinde qırımlınıñ tevqif uzatılmasına şikâyetini red etti.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Sergey Legostov haber etti.
"Apis müddetiniñ uzatılması ile bağlı apellâtsiya üç taraflı video konferentsiyası şeklinde keçti. Men Qırım garnizon arbiy mahkemesinde edim, Oleg Prihodko Rostov-na-Donudaki SİZOdan oturışta iştirak etti, mahkemeci ise Vlasiha şeeriniñ Arbiy apellâtsiya mahkemesinde otura edi. Apellâtsiyanıñ neticesi: imayeniñ şikâyetini red etmek, ilk basamaq mahkemesiniñ qararını amelde qaldırmaq", - dedi Legostov.
Aprelniñ 7-sinde Oleg Prıhodkonı Rostov-na-Donu şeeriniñ SİZOsına ketirgenleri belli oldı.
Daa evel qızı bildirgeni kibi, apiske alınğan Ukraina tarafdarı faal Oleg Prıhodko işğal altındaki Qırımdan qomşu Rusiyege avuştırıldı.
Prıhodkonıñ apis müddeti sentâbrniñ 15-ne qadar uzatıldı.
Onı Aqmescit SİZOsından Rusiyeniñ Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorına avuştıracaqlar dep haber etildi.
Yanvarniñ 16-nda berilgen malümatqa köre, Prıhodko «patlayıcı maddelerni ve tertibatnı qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ve taşuvda» qabaatlandı.
Prıhodko daa bir şeyde qabaatlandı – Lvivdeki Rusiye baş konsullığınıñ binasında patlav azırlağanında.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Saq rayonınıñ Orehovo köyünde Oleg Prihodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler. Rusiye quvetçileri Prihodkonıñ evinde keçirilgen tintüvni izaatlamadı. 2016 senesi iyün ayında Rusiye quvetçileri faalni maşinasındaki ukrain nomeraları içün tutqan edi.


text:
Ukraina elçihanesi yanında insanlar ükümtke lüstratsiyanı keçirmek, «Ukrainanıñ bütün diplomatik temsilcilliklerni Yanukoviç rejiminiñ tarafdarlarından temizlemek» muracaatları ile buyurdılar. Söz Çehiyadaki Ukraina elçihanesi aqqında yürsetile edi.
İnsanlar Ukraina çetel işler naziri vazifelerini eda etken Andriy Denitsa adına talap mektübini elçihane vekillerine teslim etip, Çehiyadaki Rusiye Federatsiyası elçihanesine yollanıldılar. Anda ukrain vatandaşlarına Pragada yaşağan ve çalışqan belorus cemaat aktistleri de qoşuldılar.
Ukrain ve beloruslar Rusiye liderlerine işğal etilgen Qırımnı azat etmege, Ukraina vaziyetiniñ kerginleştirüvini toqtatmaq ve Rusiyege demokratiyanı qaytarmaq talapları ile muracaat ettiler. Rusiye prezidentineden Kuban, Sibir, Uzaq Şarq, Dagestan, Çeçnâ ve Tatarstanğa keniş muhtariyetini bermege ve 1994 senesiniñ Budapeşt memorandum şartlarınıñ eda etüvini talap ete ediler. Çehiyadaki Rusiye elçisi Sergey Kiselöv adına muracaat elçihanege berildi.


text:
Qırımtatar Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyevniñ qayd etkenine köre, iyül 6-da, Qırım musulmanları büyük Oraza bayramını qayd etken vaqtında, yarımadada terrorizmge qarşı ögrenmeler keçirile.
Onıñ malümatına köre, hususan, böyle ögrenmeler şimdi Yedi Quyu rayonında keçirile.
«Qara Quyu (İlyiçovo) köyünde blokpostlar qoyuldı. Adamlar çıqıp, adet boyunca, yaqınlarını ve dostlarını bayramnen hayırlap olamay. Açuvlanğan sakinler soraylar ki, hristian bayramlarında da yaqınlarnı ziyaret etmege imkânsız yapacaqlarmı?» – dep yazdı o Facebook saifesinde.
Diger menbalarda, bu cümleden Rusiyege boysunğan Qırım resmiy uquq qoruyıcı müessiselerinde, ögrenüvlerniñ keçirilmesi aqqında malümat tasdıqlanmay.
Tünevin Ukraina ve işğal etilgen Qırım musulmanları muqaddes Ramazan ayınıñ yekünlenmesini, Oraza bayramını qayd etmege başladı. Yarımadada bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Oraza bayramında musulmanlar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şenleneler. Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Apiste tutulğan Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi, «Qırım birdemliginiñ» koordinatorı Server Mustafayevni psihiatrik hastahanege avuştırıp, «aqlı yerindemi-yoqmı qarar çıqaracaq olalar». Bu aqta apiste tutulğan faalni ziyaret etken advokatı Sergey Legostov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
İmayeciniñ malümatına köre, Mustafayev Qırımnıñ cumhuriyet psihiatrik hastahanesiniñ 15-inci bölüginde mahkeme-psihiatrik ekspertiza bölüginde buluna.
Legostovnıñ qayd etkenine köre, Mustafayev anda dekabrniñ 13-nde yerleştirildi.
«Saba uyandırıp ketirgenler, baqqanlar, ekimni aytqanlar. Mında 2019 senesi yanvarniñ 10-na qadar qalacaq. Maqsat – Serverni baqıp ve közetip, aqlı yerindemi-yoqmı qarar çıqarmaq», – dedi Legostov.
Mustafayev psihiatrik hastahanege avuştırılmasını «cezalandırıcı psihiatriya» dep adlandırdı.
Dekabrniñ 13-nde saba qırımlı uquqçı Lilâ Gemeci bildirdi ki, Mustafayev psihiatrik hastahanege yollanıla. Rusiyeniñ cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti bu malümatnı daa izaatlamadı.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
Dekabr ayında Aqmescitniñ Rusiye mahkemesi Mustafayev ve Smailovnıñ apis müddetini eki ayğa uzattı. Olar 2019 senesi fevralniñ 9-na qadar SİZOda qalacaqlar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiyeniñ "Yujnaya" taşıyıcısı şirketi, aprel ayında Qırımda "Aqyar - Aqmescit - Kezlev" ekspress poyezdiniñ yürip başlaycağını ilân etti.
Bunımartnıñ 16-sında taşıyıcınıñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Aprelden başlap yarımadada şeerler arasında eki qolay elektrik poyezd qatnap başlaycaq. Olar Aqyar ve Kezlev şeerleri arsında yürecek", - haber ete matbuat hızmeti.
Şirketniñ malümatına köre, poyezdler künde üç kere Bağçasaray, Aqmescit ve Saqta toqtav yapıp qatnaycaq.
"Yol ücreti - 250 rublege yaqın. Aqyardan Aqmescitkece 30 daqqalıq yol, Kezlevden Aqmescitkece 27 daqqalıq. Soñki turaqqa qadar 2 saat 40 daqqa", - bildirdiler taşıyıcınıñ matbuat hızmetinde.
Martnıñ 7-sinde ilhaq etilgen Qırımnıñ Keriç şeerinden qomşu Rusiyeniñ Krasnodar ülkesiniñ Anapa şeerine elektrik poyezdni yiberdiler.
Dekabrniñ 23-ünde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçken köpründe poyetlerniñ yürmesini başladı.
Keriç köpründen keçken ilk 100 rusiye poyezdi 85 biñ yolcunı taşıdı.
QMC prokuraturası Keriç köpründen ilhaq etilgen Qırımğa Ukraina devlet sıñrından adamlarnıñ qanunusız keçirilmesi sebebinden cinaiy dava açtı.


text:
Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Mayıs 19 künü vesiqalarnıñ teşkerilmesi vaqtında Berdânsk bölüginiñ sıñırcıları çantası ile cayav ketken Rusiye vatandaşınıñ hucur areketlerini qayd ettiler. Çantasını baqıp, uquq qorçalayıcıları 475 biñ rusiye rubleni ve cep telefon şeklindeki elektroşokerni taptılar», – dep tarif ettiler matbuat-hızmetinde.
Bundan da ğayrı, Rusiye vatandaşında arbiy bilet ve «Rusiye ordusı, aviatsiya ve flotunıñ destegi göñülli toplulıq»nıñ şeadetnamesi bar edi. Cep telefonında ise Donetsk halq cumhuriyetiniñ timsalinen foto tapıldı.
«İlerideki teşkerüv areketleriniñ neticesinde uquq qoruyıcılar paranıñ aqiqiyligi aqta şübe peyda oldı. Şunıñ içün aqçanı ekspertizağa yolladılar», – dep aytıla beyanatta.
Bu sebepten Rusiye vatandaşına Ukraina toprağına kiriş 3 yılğa yasaq etildi.


text:
«Sälät» - ul kaytası kilgän urın»: Bilärdä «Sälät» forumı tämamlandı ← kire kaytirga
Bilärdä XI Xalıkara «Sälät» yaşlär uku-ukıtu forumınıñ soñgı altınçı smenası - LIDERLIK BILÄR FORUM (LIDERSTWO/LEADERSHIP) tögällände.
Soñgı smena Tatarstan Respublikasınıñ Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte belän berlektä oeştırıldı, anda ilneñ 12 töbägennän 1000nän artık aktiwist-bala katnaştı.
«Sälät» Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte belän bişençe el rättän urtak smena ütkärä. Bıel Tatarstanga Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ ekologiya häm liderlık yunäleşläre wäkilläre kilde: 300 yaş ekolog häm lider dönyadagı iñ kisken problemalar häm alarnı çişü ısulları turında fiker alışunı däwam ittälär, şulay uk aktiw räweştä üz-üzläre häm äylänä-tirä dönya belän garmoniyadä bulırga öyränälär.
Tatarstan Respublikası buença Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte räise Dinar Safin oeşmalarnıñ küpellık xezmättäşlegeneñ ähämiyate turında söyläde.
«5 el däwamında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte häm Sälät iñgä-iñ kuep eşlilär häm Tatarstan yaşläre öçen genä tügel, başka regionnardan kilgän kunaklar öçen dä onıtılmaslık moxit tudıralar. Minemçä, bez akıllı, icadi häm maksatçan yaşlär buını tärbiyalibez. Üzara täcribälärebez belän urtaklaşıp, bez nindider yaña närsä buldırabız häm älege katlaulı eştä, hiçşiksez, uñışka ireşäçäkbez. Sälät – ul härwakıt kaytası kilgän urın», - dip assızıkladı Dinar Safin.
Smenanıñ yabılış tantanasında «Sälät» yaşlär üzägeneñ aktiwistların büläkläü bulıp uzdı. Anıñ üseşenä zur öleş kertkännäre öçen el däwamıda Sälätne aktiw üstergän häm nıgıtkan äydamannar, başcitäk, oeştıru komitetı wäkilläre I, II häm III däräcäle Sälät bilgeläre belän büläklände.
Kiçäneñ räsmi öleşennän soñ icadi kontsert bulıp uzdı. Anda katnaşuçılar üzläreneñ icadi çıgışların kürsättelär.
Cırlarnı akapel başkaruçı «JukeBox Trio» bitboks-törkeme kiçneñ kadagı buldı.
Isegezgä töşeräbez, bıelgı forum altı smenada uzdı. Törle yunäleşlär buença 800gä yakın uku-ukıtu sessiyase ütkärelde, Sälätkä bıel 200dän artık spiker kilde.
Start birüçe smena Hönärlär Bilär Forum (Remesla/Junior skills) ukuçılarnıñ yaña hönärlär öyränüenä bagışlandı häm alarga kiläçäktä üz-üzlären üsterü öçen yaña mömkinleklär açtı.
Ikençe smena Icat Bilär Forum (Tworçestwo/Arts) töp öç yunäleş: biyu, muzıka, teatr buença balalarnıñ potentsialın üsterü öçen unikal mäydançık buldı. Bu elnıñ yañalıgı – kollektiw-katnaşuçılarnıñ citäkçeläre öçen maxsus «Ostaz» uku-ukıtu programması buldıru.
Sälätle balalarnı berläşterüçe öçençe smena - Cotsial künekmälär Bilär Forum (Sotsialnıe nawıki /Soft Skills) traditsion räweştä kiläçäktä hönäri dairädä uñışka ireşü öçen möhim sotsial künekmälär - Soft Skills temasına bagışlandı.
Dürtençe smena Media Bilär Forum (Media /Media) mediaresurslar belän eşläüneñ zamança ısullarına bagışlandı.
Mäglümati texnologiyalär Bilär Forum


text:
Ukraina Milliy Havfsızlığı Hızmetiniñ sabıq kâtibi Oleksandr Turçınov, zapt etilgen topraqlarnı işğalden qurtarmaq içün, "añlayışlı bir areket algoritmi kerek", dep ayta. Bunı o, Radio Svobodağa tefsir bergende ayttı.
"Yazıq ki, amma bu eki meseleni (Qırımnıñ ve Donbassnıñ işğalden boşatılması - QA) bir kereden çezmek qıyın. Onıñ içün zapt etilgen topraqlarnı işğalden qurtarmaq içün añlayışlı bir areket algoritmi olmaq kerek. Donbasstan başlamaq, soñ ise, Ukrainanıñ şarqından rusiye ordularını çıqarğan soñ, Qırımnıñ işğalden boşatmasına keçmek", - dep saya Turçınov.
Bundan evel Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, halqara ortaqlarnıñ yarımı olmağance, yarımadanı boşatmaq imkânı yoq, dep aytqan edi.
Kremlde, Qırım aitligi meselesi iç bir alda muzakere etilmeycek, dep israr ete.


text:
Rusiye Tışqı işler naziri Sergey Lavrov Qırımnıñ Ukraina nezareti altına berilüvini Leningradnıñ natsist ordusına teslim etilüvinen qıyasladı. Lavrov işbu sözlerini avgustnıñ 11-nde «Klyazmadaki territoriyalarnıñ manası» adlı, Bütünrusiye gençler tasil forumında ayttı, dep bildirmekte TASS.
Rusiye tışqı devlet idaresi yolbaşçısınıñ sözlerine köre, Qırımnı «qoşıp almamaq kerek edi» degen laqırdılar, Leningrad natsistlerge teslim etilmek kerek edi degen sözlernen aynı manadadır».
«Aqlıñızda olsa, yaqında pragmatizm pozitsiyasından yapılmğan bir davada, bir de-bir, menimce, liberal kanalda bir de-birisi, Leningradnı tutqandan köre, teslim etilmesi daa da uyğun olmaz edimi, o zaman daa az insan ölgen olur edi degen fikirni aytqan edi. Men bellesem, bu – Qırımdaki ruslarnı, Donbasstaki ruslarnı taşlap ketmeknen bağlı muzakerelerge oşay ve o meseleni añdıra», – dep qayd etti Lavrov.
«Qırımnı Kyivde avdarma yapqan ve böyleliknen devletniñ başına keçken şimdiki yolbaşçı natsistlerniñ eline teslim etmek, zanımca, cinayet olur edi», – dedi o.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde aprel 22-de toplaşuv olıp keçti, ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevge eki aylıq apis cezası berildi, taqiqat iyün 20 kününe qadar devam etecek, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Operatornıñ adliyecisi Cemil Temişevniñ aytqanına köre, Nebiyev mahkemede malümat bermedi.
«Mahkemede Eskender saqlana, taqiqatqa ya da şaatlarğa basqı yapa bilecegini tüşüneler», – dep ayttı adliyeci.
Üç kün içinde adliyeci mahkemeniñ işbu qararına apellâtsion şikâyetni bermek niyetinde.
«Zanımızca, bu qarar lâzim olğan malümatnı almaq içün basqınıñ bir şekli ola», – dedi Temişev.
Eskender Nebiyevni Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 2-nci qısmına köre kütleviy çatışmalarda iştirak etüvde qabaatlaylar. Rusiye qanunlarına köre, onı 3 yıldan 8 yılğa qadar azatlıqtan marum qaldıra bileler.
Aprel 20-de Eskender Nebiyevniñ evinde tintüv keçirildi, onı ise «fevral 26 işi» çerçivesinde yaqaladılar.
Bundan evel mezkür iş boyunca Ali Asanov yaqalanğan edi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.


text:
Kremlge boysunğan Qırım tasil ve ilim nazirliginde bildireler ki, 2016 senesi Qırım abituriyentleri içün aliy oquv yurtlarına kiriş qolaylaştırılacaq.
Nazirlikniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, rusiyeli aliy oquv yurtlarında qırımlılar içün ayırı, tek Qırım sakinleri qabul etilecek yerler ayırıla. Bundan da ğayrı, yarımada abituriyentleri öz isteginen umumiy bücet yerlerine, ayırı qabul etüv şartları olmadan, kire bile, dep qayd ettiler müessisede.
Qırım tasil nazirliginde aytqanlarına binaen, abituriyent bakalavr ve mütehassıs programmaları boyunca tasil almaq içün birden eñ çoq 5 aliy oquv yurtuna ariza bere bile.
Şu vaqıt Ukrainada işğal etilgen Qırım mezunları içün haber kampaniyası işlep çıqarıldı. Böyleliknen, abituriyentler olarnı meraqlandırğan malümatnı kütleviy haber vastaları (işğal etilgen territoriyada da tarqatılğan) ve «yol haritası» vastasınen ala bile.
Bugünki künde Qırım sakinlerine, evel olğanı kibi, VNO (Tışqı mustaqil bilgige qıymet kesüv) bermege teklif eteler, ve yaqında VNO sessiyasından keçmeden ukrain aliy oquv yurtuna kirmege imkân peyda oldı.
VNO-2016 esas sessiyası mayıs 5-te ukrain tili ve edebiyatı boyunca testnen başlandı ve iyün 17-ge qadar devam etecek. İşğal etilgen Qırım abituriyentleri içün, Ukraina qıtaiy qısmında VNO-dan belgilengen müddet devamında keçmege yetiştirmegen olsalar, ayırı tarih belgilendi – iyül 4-12 künleri.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
6 mawsımda kolledjde «IT-TEACHER -2019» oblıstıq bayqawı ötti. Oğan oblıstağı kolledjderdiñ aqparattıq pänderiniñ 7 oqıtwşısı qatıstı. Bayqawdıñ maqsatı: «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettik bağdarlaması ayasında Qostanay oblısınıñ texnïkalıq jäne käsiptik bilim berw uyımdarınıñ ïnformatïka jäne aqparattıq pänder boyınşa darındı oqıtwşıların anıqtaw jäne olarğa qoldaw körsetw.Qatıswşılar eki tapsırmanı orındadı: özderiniñ belsendi veb-sayttarın jäne taqırıp boyınşa äzirlengen élektrondı oqwlıqtı qorğaw.
IT-TEACHER -2019 bayqawınıñ jeñimpazdarı: Gran-prï: Artem Gavrïlov, Qostanay ïndwstrïaldı-pedagogïkalıq kolledjiniñ arnayı pänder oqıtwşısı. 1 orın: Tölegenov Erkebulan Nurlanulı «Qostanay polïtexnïkalıq joğarı kolledji» KMQK arnayı pänderiniñ oqıtwşısı. 2 orın: Seyçanova Dïnara Ğabïtqızı «Qostanay qurılıs kolledji» KMQK arnayı pänderiniñ oqıtwşısı. 3 orın: Qurmanğalïev Bawırjan Baqïjanulı «Jitiqara polïtexnïkalıq kolledji» KGKP aqparattıq pänder oqıtwşısı.


text:
Ukrayına Yuqarı Radası memlekette cenk vaziyetini 90 künge uzattı.
Cenk vaziyeti 2022 senesi noyabrniñ 21-ne qadar devam etecek. Ukrayına parlamenti «Umumiy seferberlik müddetini uzatuv» fermanını tasdıqlamaq içün rey berdi.
Eki qararğa 328 Ukrayına halq deputatı qoltuttı.
Ukrayınada fevralniñ 24-nde cenk vaziyeti ilân etildi. O vaqıt umumiy seferberlik ilân etildi.
Mayıs ayında Yuqarı Rada cenk vaziyetini avgustnıñ 23-ne qadar uzatqan edi.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Salı künü, aprel 14-te, Rusiyede qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevniñ işi boyunca mahkemeciler olmağanlarnıñ birinci toplaşuvı ötkerilmeli.
Bunı adliyecisi Nikolay Polozov bildirdi.
Aprel 8-de Krasnodar ülkesiniñ mahkemesi Hayser Cemilevniñ işi boyunca mahkemeciler olmağanlarnıñ eyyetini şekillendirdi. Adliyeciniñ malümatına köre, 16 mahkemeci olmağan şahıs saylandı, olardan 12 esas ve dörtü qoşma olaraq.
Toplaşuv saat 11:00 belgilengen.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi.
Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Rusiye iqtisadiy cezaları Türkiyeni tiz çökmege mecbur etmez. Bu aqta cuma künü Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu Bakuda bildirdi.
Davutoğlu noyabr 24 künü Suriye-Türkiye sıñırında memleket ava alanını bozğan Rusiye uçağını urıp tüşürgen Turkiye areketlerini aqladı. Davutoğlu aytqanı kibi, Ankara sıñırlarını qorçalağanı içün afu soramaq mecbur degil.
Türkiye baş naziri birinci sefer şunı ayttı ki, Türkiye Suriyede turkmenler yaşağan rayonlarğa ücüm etecek olğan uçaqnı öz ava alanına «maneviy mulâaza» ceetinden kirsetip olamay edi.
Aynı zamanda Davutoğlu Rusiyeni munasebetlerni daa da ziyade bozmamaq ve iqtisadiy işbirlikni devam ettirmege çağırdı.
Moskva Türkiyeni Rusiye uçucısınıñ aselet öldürüvinde qabaatladı ve oña qarşı sanktsiyalarnı kirsetti, şu cmuleden 2016 senesi yanvar 1-den Türkiye vatandaşları içün vizasız rejimni lâğu etti.