text:
«Qırımlılar içün tasil» haber-maarif online-resursına yañı malümatlar qoşuldı.
Leyha reberi, «Ukrain evi» Qırımnıñ iş ve medeniyet işbirligi merkezi» cemaat teşkilâtınıñ reisi Andrey Şçekunnıñ bildirgenine köre, tasil saytında PDF formatında ukrain tili ve edebiyatından Tışqı mustaqil imtianlarınıñ test variantları, em de ukrain edebiyatı boyunca ses kitapları peyda oldı.
Teklif etilgen sayt «Vozrojdeniye» Halqara fondu qoltutqan ukrain tili ve edebiyatını online şekilde ögrenüv leyhasına köre azırlandı.
Leyha maqsadı oca hızmetleri, ukrain tili ve edebiyatı ocaları olmağan insanlar, ukrain tilini ögrenmege tırışqan ve tasil ihtiyaclarını qarşılamağa istegen talebelerge bedava hızmet etmektir, dep hatırlattı Şçekun.
«Almenda» vatandaş maarifi Merkeziniñ tasil meselelerinden ekspert-analitik Oleg Ohredko bildirgenine köre, Qırım mezunları ukrain aliy oquv yurtlarına kire bilmek içün Tışqı mustaqil imtianlarını uzaqtan bere bileler, lâkin Ukraina tasil Nazirligi qarar almaq kerek.
Bu sene Qırım mektepleriniñ 65 mezunı Tışqı mustaqil imtianlarında iştirak etti, keçken sene ukrain testlerini 300 kişi bergen edi.
Ukraina tasil ve ilim nazirliigi 2015 senesi Qırım mezunları içün qayd işlerini iyün 27-ge qadar uzatqan edi.
Ukrain nazirligi bir qaç kere tenbiyeledi – Rusiye attestatını alğan qırımlılar ukrain aliy oquv yurtlarında tasil alamazlar. Bu sene Qırım mektepleriniñ mezunları qıtaiy Ukrainadaki mekteplerden birinde qayd olıp, onı ğıyabiy şekilde bitirmek ve imtianlarnı bermek kerek ediler.


c: text/html

text:
Kiyev – Bir çoq Qırım sakini yarımadanı terk etip olamay, çünki ukrain grajdanlığını tasdiqlağan pasportı ya keregi alda degil ya da ğayıp etilgen. Olar çaresiz bir vaziyette qaldılar: sıñırnı keçmek içün vesiqalarnı taqdim etip olamaylar, Qırımda ise, pasportnı ğayrıdan yapmaq imkânsız. Nazirler Kabineti vesiqalarnı ğayrıdan yapmaq içün mahsus bir qararnı işlep çıqardı, endiden soñ, qırımlılar qıtağa barmayıp, pasportlarnı yaptıra bileler. Faqat, uquq qorçalayıcılar bildirgeninen köre, bu qararnı amelge keçirmek imkânsız, paspotrsız qalğan qırımlılar yarımadada rein olıp qalmaqtalar.
Qırım sakinleri uquq qabulhanelerniñ hadimlerine kelip, Ukraina ile memuriy sıñırnı keçip olamağanları sebebinden şikâyet eteler, çünki vesiqaları yerinde degil. Melitopol ve Canköyde sıñır merkezleri peyda olğanınen bu mesele de dünya yüzüne çıqtı ve ale daa çezilmey qala.
Bunı Qırım.Aqiqatqa izaat bererek, uquq qabulhanelerniñ adliyecisi Alöna Luneva bildirdi.
«Adamlar bir sıra sebeplerden sıñırnı keçip olamaylar. Birinciden, adam pasportnı coyğan olsa, onı tek qıtada ğayrıdan yapmaq mumkün. Ya da 25 – 45 yaşlarına kelgen olsa, fotoresim yapıştırılmaq kerek. Devlet bir çare tapmasa, bu kibi adamlarnıñ sayısı ep artacaq», – dep qayd etti Luneva.
«Almenda» grajdanlar maarifi Merkeziniñ reberi Olga Skripnik bilidrgeni kibi, 14 yaşından 16 yaşına qadar balalarnıñ da sıñırda meseleleri çıqa bile.
«Rusiye qanunlarına köre, vatandaşlar 14 yaşında pasport alalar, Ukrainada 16 yaşında. Bu sebepten rusiyeli sıñırcılar 14 yaşına kelgen balalardan pasportnı talap ete bileler, ukraina qanunlarına binaen ise, olar pasportnı tek eki yıldan son alıp olacaqlar», – dedi uquq qorçalayıcı.
Migratsion hızmetinde meselelerni körmeyler
«Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında vatandaşlar aq-uquqlarnıñ qorçalanuvı» aqqında qarar boyunca, Nazirler kabineti mayısnıñ 1-ne qadar grajadanlıqnı tasdiqlağan vesiqalarnı elde etüv tertibini işlep çıqarmaq kerek edi.
Bu qarar iyunniñ 4-nde qabul etilip, tek avgustnıñ 6-nda işke tüşürildi.
Oña köre, pasportnı coyğan ya da resimni yapıştaracaq olğan adam, vesiqanı kendi temsilcisi yarıdmınen yaptıra bile. Şu temsilci, Devlet migratsion hızmetiniñ er angi bölügine barıp, pasport ve vekâletni tasdiqlağan kâğıtnı köstermek kerek.
Uquq qorçalayıcılarnıñ fikirince, bu kibi usullar çalışmay. «Qararda aytlığanı kibi, migratsion hızmetine barıp olamağan adam, vesiqalarnı temsilcisi vastasınen yibere bile. Amma, bunıñ içün, vekâlet aqqında resmiy kâğıt kerek. Qırımda ise, bu kibi vesiqanı tek rusiyeli adliyeci yapa bile, onı da Ukrainada kerçek olaraq qabul etmeyler», – dedi Luneva.
Ve iç bir adliyeci, pasportsız olğan adam içün vekâlet aqqında vesiqanı imzalamağa istemez.
Qırımdaki «Deystviye» uquq-qorçalayıcı merkezi avgustnıñ 4-nde nazirler Kabinetine mektüp yollap, bu vesiqanı tüzetmege rica etti.
«İşğal etilgen territoriyada yaşağan vatandaşlarnıñ vesiqalarını ğayrıdan resmiyleştirme ceryanına tüzetüvler kirsetmege rica etemiz. Bu ceryan açıq-aydın olmalı», – dep aytıla muracaatta.
Ukraina Devlet migratsion hızmetinde teñkidnen razı degiller ve ükümet tarafından qabul etilgen qarar qırımlılarnıñ vesiqlarnen bağlı meselelerni tolusınen al ete, dep sayalar.
«Qırımda vekâlet aqqında vesiqalrnı tasdiqlağan teşkiyaltlar bar. Çünki, bu kibi vesiqalrnı tek adliyeciler degil, teşkilâtlar da müürley bile»,– dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Devlet migratsion hızmetiniñ mutbat-hızmeti reberi Sergey Günko.
Aytqanına köre, adamlar vesiqalarnı toplap endi kelip başladılar, esasen Herson vilâyeti Novotroitskoye qasabasındaki migratsion hızmetiniñ bölügine muracaat eteler. Aynı zamanda, Günko, qaysı teşkilâtlarnıñ vesiqalarnı imzalamağa aqqı olğanını aytıp olamadı.
Trenden 850 adamnı çıqardılar
Faqat, vesiqaları yerinde olğan er qırımlı da sıñırnı bazıda keçalmay. Çünki sıñırcılar, Qırımda propiskası olğanlardan yolculuqnıñ maqsadını tasdiqlağan vesiqalarnı soraylar: ya da işten yollanma, ya da iş kartları ve ilâhre. Bunı avgustnıñ 5-nde birden bir qaç uquq qorçalayıcı teşkilât bildirdi. Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenükqa muracaatnı insan aqaları boyunca regional merkezi, insan aqları boyunca Helsin Ukrain birligi, «Almenda» grajdanlar maarifi Merkezi, «İnsan aqları boyunca Qırım missiyası», «Krım SOS» ve «insan aqları boyunca informatsiya Merkezi» vekilleri imzaladılar.
«Cemaat teşkilâtlarına Qırım Muhtar Cumhuriyeti sakinlerinden bir sıra şikâyetler kele. Sıñırcılarnıñ Qırım ve Aqyar sakinlerine nisbeten «hususiy» şekilde davranğanı aqqında aytıla», – deñile arizada.
Cemaat vekillei aytqanı kibi, sıñırcılarğa yolculuqnıñ maqsadını tasdiqlap olmağan ya da şübeli körüngen adamlarnı yarımadağa keri qaytmağa mecbur eteler.
Aynı zamanda Devlet sıñır hızmetinde, hadimler qanun boyunca areket etkenlerinde eminler.
«Devlet sıñır hızmeti separatistik faaliyetke bağlı olğan şahıslarnı belgilemek içün, qolundan kelgenini yapa. Bunıñ içün, «Sıñır nezareti aqqında» qanunğa köre, sıñırcılar soravnı keçirip, yolculuqnıñ maqsadını ögrene bileler», – dep ayttı Qırım. Aqiqatqa Devlet sıñır hızmeti sıñız nezareti ve memuriyetniñ registratsiyası boyunca idare yollbaşçısı Aleksandr Jdanenko.
Jdanenkonıñ sözlerine köre, sıñırcılarnıñ bu kibi areketlerni yapmaq aqları bar.
«Biz endi separatistik faaliyetke alâqası olması mümkün 850 adamnı belgiledik. Bundan da ğayrı, Qırım sakinleri tarafından Ukraina şarqında areket etken separatistlerge yardım olaraq para taşığanları da tasdiqlandı. Umumen alğanda, yedi milion grivna keçirilmek mümkün edi», – dedi Jdanenko.
Devlet sıñır hızmetiniñ vekili, qırımlılarğa yolculıqnıñ maqsadını tasdiqlağan vesiqalarnı yanına almalarnı tevsiye etti.
Uquq qorçalayıcılarnıñ fikirince, qırımlılardan memuriy sıñırda qoşma vesiqalarnı talap etkende, olarnıñ aqlarını bozalar ve öz imkânlarını ziyadesinen qullanalar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Varşavada NATO sammitinde iştirak etmek içün iş ziyareti çerçivesinde Türkiye Cumhutiyeti prezidenti Recep Tayyip Erdoğan ile muzakereler keçirdi.
Ukrain prezidentiniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Türkiye prezidenti Ukraina mustaqilligine ve topraq bütünligine qol tutqanını bildirdi ve işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ taqip etilmesini takbih etti.
Erdoğan qayd etti ki, ukrain-türkiyeli strategik işbirliginiñ qaviyleştirilmesine iç bir şey tesir etmez.
Poroşenko, öz tarafından, Türkiye halqına İstanbul ava limanında yüz bergen facia munasebetinen taziye bildirdi.
Prezidentler regional havfsızlıq ve devletler arasındaki iqtisadiy işbirlik faalleştirilmesi saasında nevbetteki adımlar aqqında añlaştı.
Bundan da ğayrı, Ukraina ve Türkiye prezidentleriniñ iştiraginen Yüksek seviyeli Strategik şurasınıñ nevbetteki toplaşuvınıñ Kiyevde keçirilmesi aqqında añlaştılar. Devletler yolbaşçıları tışqı işler nazirlerine onı azırlamağa avale etti.
İyül 8-de Varşavada NATO-nıñ eki kün devam etecek sammiti başlandı.
Tintüvler, hırsızlıq ve diger qırımtatarlarğa nisbeten yapılğan basqınlar Qırım işğal etilgen soñ bitmey. Bu aqta daimiy şekilde uquq qoruyıcılar, bu cümleden halqara uquq qoruyıcılar bildire. Lâkin, Kreml ve Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti bunı red ete, ve er vaqıt «cinayetniñ milleti yoqtır» dep ilân ete.


text:
Tatar ataması (etnonimı) xaqında berniçә süz
Tatar ataması (etnonimı) xaqında berniçә süz
HAYREDDİN SADIK GÜLEÇYÜZ
Tarixi maglumatlarga qaraganda, „Tatar“ borıñgı zamannardan birle ber xalıq iseme bulıp tora. Bu isem, berence bulıp, VIII-nçe gasırda, Urta Aziәdәge Kük Törek imperiәse qagannarı (dәwlәt başlıqları) tarafınnan Orhun hәm Yәnisәy yılgaları buylarına quyılgan taş yazmalarda „Utız Tatar“ rәweşendә oçrıy. Annan soñ, Uygur yazmalarında, „Tugız Tatar“ ataması telgә alına. Bu yazmalarga qaraganda, tugız-tatarlar 747-nçe yıldan soñ uygurlar belәn sugışıp algannar.
842-nçe yıldan başlap, „Tatar“ iseme, Ta-ta” rәweşendә, Qıtay cıganaqlarında da oçrıy. Bu çıganaqlarga kürә, ul waqıtlarda „Qara Tatar“ hәm „Aq Tatar“dip ike törle tatar xalqı bulgan. Qara-tatarlar bügenge Mongoliәneñ Qıtayga ciktәş urınnarında, aq-tatarlar isә Qıtaynıñ könbatış yaqlarında yәşәgәnnәr. Qıtay cıganaqları әytüençә, aq tatarlar törki xalıq bulgannar hәm tugız qabilәdәn torgannar. (2)
XI-nçe gasırda Qaşgarlı Mәxmud tarafınnan yazılgan „Diwan-ı Lugat it-Türk“ isemle garәpçә-törkiçә süzlektә dә, tatarlar törki xalıqlar törkemenә kertelә. (3)
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
Derc
Dekabrniñ 1-de Ğarbiy ve şarqiy sanatlar Müzeyinde (Odessa) manga yapon sanatı usulında resimlerniñ temsil tedbiri ötkerilecek
1 Qış ayı, 12:02
HSN Qurultay aqqında haber kampaniyasını başladı
30 Boş ay, 17:44
HSN: Donbas haber reintegratsiyasınıñ strategiyası er yıllıq teşkerüv ve aktualizatsiyanı közde tuta
30 Boş ay, 17:21
Qırım — bu Ukraina: "Birinci Qurultaynıñ 100-yıllığı"
30 Boş ay, 15:10
HSN Qurultay aqqında haber kampaniyasını başladı
30 Boş ay, 13:29
HSN Avropa Birligi ve NATO azalarına informatsion qanuniyet işlep çıqarılmasınıñ tecribesini taqdim etti
28 Boş ay, 11:15
HSN: Greçışkıno köy şurası köyleriniñ teleefirinde episi esas ukrain telekanalları bar
27 Boş ay, 14:31
Emine Ceppar: "HSN kommunikatsion kampaniyalar, tış yayınlav ve başqa leyhalar vastasınen milliy aqiqatnı qaytara"
27 Boş ay, 14:20
Golodomor qurbanları hatırası Kününiñ qayd etilmesi
24 Boş ay, 17:01


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ ofisi Ukraina Medeniyet nazirligine qırımtatar tiliniñ latin urufatınıñ kirsetilmesi ile bağlı teklifi ile muracaat etti. Mütenasip mektüp Ukraina baş nazir muavini olğan medeniyet naziri Vâçeslav Kirilenko adına yollanıldı.
«Öyle oldı ki, qırımtatar tiliniñ kitabeti bir qaç kere islâattan keçti, amma SSCB vaqtında onıñ kirill elifbesine keçüvi eñ zor mesele oldı. Qırımtatar tiliniñ fonetik tertibatını köz ögüne alğan mütehassıslar defalarca qırımtatar tiliniñ latin urufatına keçüviniñ zaruriyeti aqta sualni kötergen edi», – denile Vekâletliniñ matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Qırımtatar Milliy Qurultayı 1993 senesi qırımtatar tiliniñ latin urufatı esasındaki yañı elifbesini qabul etti. 1997 senesi Qırım Yuqarı Şurası qırımtatar tiliniñ elifbesini latin urufatına keçirmek kibi qararnı aldı, amma işbu qararnı müddetinde öyle de amelge keçirmediler.
«Nazirlikniñ devlet til siyaseti boyunca vekâletini közde tutıp, qırımtatar tiliniñ latin urufatı negizinde qullanılması boyunca sualni baqıp çıqmağa rica etem. Şu cümleden, latin urufatına keçüv vazifelerini, basamaqlarını ve planlaştırılğan tedbirlerniñ yapılması üzerinde nezaretni», – dep yaza qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev.
Nazirge Vekâletliniñ faaliyetini temin etken bölük mütehassıslarınıñ işbu meselege qoşulmağa azır olğanları aqta haber ettiler.


text:
AQŞ Devlet Departamenti yerleştirgen “Qırım beyannamesi”nde ne aqqında söz yürletile? Ne içün AQŞ tamam şimdi öz noqta-i nazarını tasdıqlay? Rusiyeden ne cevabını beklemek kerek? İşğal etilgen Qırımda Rusiye cezalarnı icra etüv federal hızmeti nasıl çalışa?
Qırım.Aqıqat Radiosı efirinde alıpbarıcı Tatyana Kurmanova diplomat, “Çetel işleri Maydanı” hayriye fondu idaresinıñ reisi Bogdan Yaremenko ve Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca sabıq vekili Valeriya Lutkovskaya bu suallerge cevap tapmağa tırışacaq.
Qırım.Aqıqat Radiosı Şimaliy Qırımda 105.9 FM dalğasında yayınlay. Ve bütün Qırım boyunca AM 549 kHz orta dalğalarında bizni diñleñ. Yayınlar ukrain ve rus tillerinde alıp barıla.
Qırımlılarnıñ efirimizge 8 800 100 69 26 nomerine bedava telefon etmege ya da Krym_radio@rferl.org adresimizge yazmağa imkânı bar.


text:
Merkeziy Afrika Cumhuriyetinde (MAC) rusiye jurnalistlerniñ öldürilmesi aqqında yañı tafsilât peyda ola. Jurnalist Orhan Cemal, resissör Aleksandr Rastorguyev ve operator Kirill Radçenko “Vagner şahsiy arbiy şirketi” (“Vagner ŞAŞ”) («ЧBK BarHepa») ile bağlı vesiqalı film üzerinde çalıştı.
Üç Rusiye vatandaşı Sibü şeerinden 23 kilometr uzaqlığında şossede öldürilgen tapılğan dep haber etti AFT agentligi. Yanlarında jurnalistlik vesiqaları bar edi. Cesetler BMT (Birleşken Milletler Teşkilâtı) barıştırıcılarınıñ bazasına ketirildi. Olar yürgen maşnanıñ aydayıcısı ğayıp oldı.
Jurnalistler sanki ülkeniñ şimalindeki Kaga-Bandoro şeerinden qayta ekenler. MAC-niñ paytahtı – Bangi şeerinde bulunğan Rusiye askerlerinden birisi, MAC-ndeki Rusiye vekilligi ülkede Rusiye jurnalistlerniñ bulunması içün bilmegenini, AFP agentligine haber etti.
“Taqiqatlar idaresi Merkezi”niñ reberi Andrey Konâhin, “MБX Meдиa”-ğa bergen malümatqa köre, “Orhan Cemal ve Aleksandr Rastorguyevnen beraberlikte leyha azırlanıla edi. O Merkeziy Afrika meselesine bağışlanğan. Bu leyha boyunca yaznıñ başından iş yürsetilmekte edi.”
Konâhin, evel haber etilgeni kibi, ölülerniñ yanında “İzvestiya”nıñ press-kartaları olğanı aqqında iç bir şey bilmegenini qoştı. “Belki de, Orhannıñki bar edi, o bir vaqıtları anda çalıştı”, - dedi Andrey Konâhin ve yarın, avgustnıñ 1-inde, olıp keçken vaqia aqqında resmiy malümat almaq içün Moskovadaki MAC-niñ elçiligine baracağını haber etti.


text:
Änşi saxna sırtında jürgende, bir top jumısşılar Maks Korj esimdi önerpaz üşin royal äkele jatqan. Alayda, awır royaldi kötere almağan olar mwzıkalıq aspaptı tüsirip aladı.
Royal basqa emes, şeteldik qonaq Arash-tıñ ayağına qulap, därigerler derew kömek körsetti. Därigerlerde Arash-tıñ ayağın gïpstewden basqa amal qalmağan.
Arash uyımdastırwşılarğa eşqanday renişi joqtığın ayttı.
Al «Astana-Arenada» ötken mwzıkalıq keşte Nïkïta Presnyakovtıñ basına dekoracïya qulap, qattı jañbır saldarınan stadïon töbesinen sw aqqan bolatın.
Derekközi: nur.kz
Kommentarïï


text:
Bunı o, mayıs 16 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşüv devamında bildirdi, dep haber ete Kremlniñ matbuat hızmeti.
«Bugün mesken ile vaziyet böyledir: bu yıllar devamında 470 biñ kvadrat metr mesken qullanuvğa berildi, qırımtatar halqınıñ 61% öz ev ve kvartiraları bar, 4,3% yataqhanelerde yaşay, 10%, tahminen 7 biñ insan, nevbette tura»,– dep ayttı Bezaziyev.
Bundan da ğayrı, onıñ aytqanına köre, qırımtatarlarnıñ tahminen 25% «samozahvat»larda yaşay eken.
«Olar «samozahvat»larda yaşaylar. Demek, bizge tahminen 10-11 biñ yer damartasını resmiyleştirmege kerek», – dedi deputat.
Rusiye prezidenti bugün Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «Devlet şurasınıñ» «spikeri» Vladimir Konstantinov ve işğal etilgen Qırımnıñ «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ başlığında eyyet ile körüşti.


text:
Keniya neft’ êksportlıy başladı
Könçığış Afrika ile Keniya tarixında täwge tapqır êşkärtelmägän neft’ êksportlıy başladı
Däwlät başlığı Uhuru Kenyatta ilneñ Turkana vilayätendäge tantanada başlatıp cibärgän êşkärtelmägän neft’ êksportınıñ berençe küçerelüe başqarılğan bulsa, tankerlar belän yar buyına alıp barılaçaq neft’ biredän çit illär bazarına täq’dim iteläçäk.
Kenyatta açılışta yasağan çığışında: "Keniya öçen zur ber kön. Bügen yasalğan êşkärtelmägän neft’ êksportı alğa taba qarağan ozın häm näticäle yulnıñ başlanğıçı bulaçaq”, - dip äytte.
Xökümätneñ il iq’tisadın yaxşırtu maqsatınnan çığıp monnan soñğı barışta neft’ häm gaz tarmağınıñ üsterelüenä qağılışlı êşçänlekkä östenlek biräçägen äytüçe Kenyatta êşkärtelmägän neft’ citeşterüeneñ Keniyanıñ başqa illär belän bulğan iq’tisadi häm säwdä êlemtälären tağın da köçäytäçägen, ilendäge üseş häm kapital salu forsatların arttıraçağın assızıqladı.
Keniya salınaçaq üz neft’ ütkärgeçe tämamlanğançı ilneñ tön’yaq könbatışındağı Lokiçar mäydanında çığarılğan ber könlek 2 meñ belän 4 meñ miçkä êşkärtelmägän neft’ne berençe êtapta avtoyul belän maxsus cihazlandırılğan yök maşinaları belän alıp baraçaq.
İlneñ yar buyındağı Mombasa portına alıp barılaçaq neft’ biredän köymälär belän Qıtay häm Hindstan kebek illärgä êksportlanaçaq.
Lokiçar-Lamu cirlegendä 2 milliard dollar sarıf iteläçäk 890 çaqrım ozınlığındağı ütkärgeçneñ isä 2021nçe yılnıñ ikençe çiregenä taba tämamlanuı belän şuşı ütkärgeçtän 100 meñ miçkä neft’ êksportınıñ başqarıluı kötelä.
İldä berençe märtäbä Angliyanıñ “Tullow Oil” şirkäte tarafınnan 2012nçe yılda tabılğan êşkärtelmägän neft’ rezervınıñ 750 million miçkä buluı belderelä.


text:
Ukrain rejissörı Ahtem Seytablayevniñ «Haytarma» serlevalı bediiy filmni İnari fin qasabasında tamır halqlarnıñ halqara kinofestivalinde taqdim ettiler. Filmni ATR qırımtatar telekanalınıñ baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev taqdim etti.
«Dünyanıñ çeşit memleketlerinden onlarce rejissör ve seyirci «Haytarma»nı elçırpmalar ile qarşıladı. Men ATR telekanalınıñ temsilcisi olaraq qırımtatarlarnıñ şimdiki vaziyeti aqqında olğan suallerge cevap berdim. Menim içün adiy olğan malümatnı tarif ettim. Reaktsiya – ayret. İnsanlar yanıma kelip, XXI asırda bütün halqqa nisbeten böyle bir basqınıñ etilmesi mümkünmi dep soray edi», – yazdı Mujdabayev Facebookta.
«Haytarma» filmi 1944 senesi qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında tarif ete. Halqnıñ tarihında bu deşetli saife Sovet Birliginiñ eki defa Qaramanı, nam qazanğan uçucı qırımtatarı Amet-Han Sultannıñ noqtaiy nazarından aydınlatılğan.
Filmniñ ilk taqdimi 2013 senesi mayıs 17 künü oldı.


text:
Alâqa, informatsion tehnologiya ve kütleviy kommunikatsiya nezareti boyunca Federal hızmetine «Avdet» qırımtatar gazetasına şikâyet keldi. Bunı Qırım.Aqiqat saytına neşirniñ baş muarriri Şevket Kaybullayev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bugün onı FSB idaresiniñ matbuat hızmetine davet etip, işbu şikâyet aqqında haberdar ettiler.
Şikâyet vatandaş Rinat Şaymardinov adından yazıldı. O, «Avdet» gazetasını ekstremist malümatnıñ tarqatıluvında qabaatladı. Böyle malümatnıñ sırasına o, misal içün, qırımtatar milliy Meclisiniñ iyül 4-de alınğan «Devlet şurasına» ve akimiyetniñ yerli organlarına saylavlarnı boykot etmege qararınıñ basıluvını kirsetti»,– dedi Şevket Kaybullayev.
«Avdet» gazetasınıñ baş muarriri aytqanı kibi, FSB matbuat hızmetiniñ vekilleri nezaketnen subetleşe edi, amma «bu vesiqa ciddiy aqibetlerge ketire bilecegini añlattılar». Onıñ sözlerine köre, bu şikâyette diger qırımtatar gazetasını – «Qırım» gazetasını da ekstremizmde qabaatlaylar.
Şevket Kaybullayevniñ aytqanına binayen, «Avdet» gazetası siyasetini deñiştirmeycek.
«Avdet» gazetası qırımtatar milliy Meclisiniñ neşir organı sayıla. 1990 senesi iyül 15-den neşir etile.


text:
2017 senesi mayıs ayında «Bizim balalar» fondu qırımtatar siyasiy mabüsleriniñ balalarına 5-er biñ ruble berecek ola. Bunı «Bizim balalar» fondunıñ azası Elzara İslâmova «Qırım birdemliginiñ» toplaşuvında ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Bu ay da balalarğa beşer biñ ruble ayıramız. Hasta balalarğa daa ziyade para berecekmiz. Bir balağa oña kerek olğan donatma satın alamız», – dedi Elzara İslâmova.
Onıñ qayd etkenine köre, siyasiy mabüslerniñ balalarınen fondnıñ psihologı çalışa. Eñ yaqın vaqıtta «Bizim balalar» Bağçasaray ya da Qarasuvbazarda balalar içün bayram yapmağa planlaştıra.
«Bizim balalar» leyhası keçken sene mubarek Ramazan ayında başlatılğan edi. Leyha teşebbüsçisi jurnalist Lilâ Bucurova oldı. Onıñ maqsadı – Qırımnıñ siyasiy mabüsleri ve ğayıp olğan ya da qaçırılğan qırımtatarlarnıñ qorantalarına yardım etmektir.
Leyha yalıñız maddiy yardımnı qabul etmey. Leyha çerçivesinde siyasiy taqiplerge oğrağan insanlarnıñ balalarına yardım kösterile: para, urba ve oyuncaqlar, raatlıq ve tedaviylev, psihologik yardım ve ilâhre.


text:
Bu aqta o öz-özüni ilân etken Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytına bildirdi.
«Bir de bir insan Qırımda raatlanmağa istese, mahsus operatorlarğa telefon açıp hafsızlıq, naqliye, ava arareti, itibarğa nail olğan yerler ve eñ esası sanatoriylernen doğru bağ aqqında malümat ala, bu turistik mahsulnıñ inkişaf etmesi içün yahşı bir mevzu»,- qayd etti Amunts.
Bunıñnen bir sırada o, akimiyet tarafından evel ilân etilgen 6-7 million adamnıñ Qırımğa kelmesini red etip, vaziyetke real baqmağa çağırdı.
Aynı 3 million insan er yıl Turkiyege raatlanmağa bara. Amma şimdiki vaqıtta Qırımğa meraq pek büyük, onıñ içün bizge tek servisni lâyıq derecege kötermek kerek. Fiatlarnı pek yükseltmege de olmaz,- dep tüşüne Rusiye turizmniñ yolbaşçısı.


text:
Sport kïimderin öndiretin Hummel international dep atalatın danïyalıq kompanïya fwtboldan Awğanstan äyelder quramasınıñ sporttıq formaların şığarğanı jaylı mälimdep otır.
Ïslam dininiñ talaptarına say, äyel adamnıñ äwret jerlerin jasırıp, basın da bürkemelep turatın öte ıñğaylı bul kïim sport salasındağı elewli jañalıq bolğanday.
«Eger bizderge pozïtïvti özgerister kerek bolsa, onda bizder birinşi bolıp adamdalarğa, ulttar men mädenïetterge qadam jasawımız qajet. Biz osını qolğa aldıq», – deydi Hummel international kompanïyasınıñ negizin qalawşı Krïstïan Ştadïl.
muslim.kz
Kommentarïï


text:
Rusiye iç bir şartlarsız Qırım ve Donbas regionlarını Ukrainağa qaytarmaq kerek. Bu aqta Ukrainadaki Amerika Qoşma Ştatlarınıñ sabıq elçisi Jon Gerbst bildirdi, dep ayta Azatlıq Radiosı.
«Bizim fikirimizce, Ukraina territorial mustaqilligini em Donbassta, em de Qırımda saqlamaq kerek», - dep ayttı o, «İnter» telekanalınıñ yayınında.
«Bizim memuriyetimiz, Suriye ve Ukrainanen bağlı deplomatiyalarınıñ farqı olmağanı aqqında defalarca aytqan edi», - izaatlay «İnterfaks - Ukraina» Gerbestniñ sözlerini.
Onıñ qoşma malümatlarına köre, bu işte Amerika Qoşma Ştatlarınıñ ğayreti tolu olmağanını aytmaq mümkün, amma umumen alğanda, Rusiye Federatsiyasına qarşı tizilgen sanktsiyalar mevzusında AQŞ prezidenti Barak Obamanıñ rolü müsbettir.
Amerika Qoşma Ştatları Rusiye ucumına qarşı turğan, Ukrainanıñ baş ittifaqdaşlardan biri olmaqta. Vaşington Ukrainanı diplomatik, maliye ve arbiy ceetten temin etmekte. Moskvağa qarşı ise Avropa Birliginen birlikte bir sıra sanktsiyalarnı kirsetti.


text:
Derc
"QIRIMYOUNG" leyhasınıñ maqsadı - qırımtatar yaşlarını Qırım deokupatsiyasına azırlamaq
7 Ekim ayı, 11:04
HSN: Ukrainada olğan episi dalğalardan 30% - ATO zonasına berildi
6 Ekim ayı, 17:27
5-ci oktâbr: Yetmiş yıl arasında. Ukraina mustaqilligi qoruyıcılarınıñ eki nesilini birleştirgen ekspozitsiya
4 Ekim ayı, 17:31
UA TV Slovakiyada eñ büyük regional bağ operatorlarının abonentlerine irişimli oldı
4 Ekim ayı, 16:06
HSN: ATO zonasinda nezaret etirgen territoriyalarda ukrain yayinlayınlayıcılarının turğun sıgnalını teminlemege mümkün oldı
3 Ekim ayı, 16:25
HSN yanındaki Grajdan Şurası: Ukrainanıñ informatsion ve kibertelükesizligi boyunca özümizniñ baqışdarımıznı yollaycaqmız
3 Ekim ayı, 15:18
2020-ci senegece Şarqiy işbirlik maqsatları strategik kommunikatsiyalar inkişafı qısmında HSN faaliyetiniñ Planınen bir
3 Ekim ayı, 13:16
HSN "Feykni nasıl tanımaq mümkün" neşriyatnı taqdim etti
3 Ekim ayı, 13:02
HSN ATO zonası içün daa çoq kitap bastıracaq
2 Ekim ayı, 13:38


text:
2 Haziran 2015 Salı
Yunus Qandım: elyazma defterinden (XI)
Haziran 02, 2015 Edebiyat ve tenqit, Qandımov Yunus No comments
Ne içün biz öz vatanımızda vatan cesaretine, vatan sevgisine malik olmağan insanlarday yüremiz, ne içün bizni vatandaşımıznıñ, yanımızdan selâm berip keçken yurtdaşımıznıñ bu vaziyeti rahatsızlamay, ne içün biz milletimizni çıqımsız yolğa soqmağa tırışqan, milletke qan içirgen, qan qustırğan "milletperverlerniñ" qanlı ellirini, çamurlı ellerini öpemiz.
Bizim passivligimiz, ahlâqiy zayıflığımız, ruhiy apatiyamız qullıq psihologiyasına tamır atmağa bir zemin yarata. Qullıq psihologiyası bizni, qırımtatarlarnı, sözde milliy ideallarnıñ sahte tantanasınen piyazlay, Qırım qırımtatarlarnıñ Qırımı olması içün nice-nice yıqıq, bozuq, çatlaq, çıtırmanlaşıp, kiyikleşip qalğan soqaqlardan, yollardan, qaldırımlardan keçip, zar-zornen nefes alayatqan, solayatqan, soñ nefeste damarlarğa suv degil de qan aydağan yüreklerge barıp çıqmaq, olarnı yuvup, temizlemek lâzim olacaq.
13.03.98.


text:
Kündelikti turmısta qoldanıp jürgen tis pastasınıñ qorabına, quramına köñil bölip kördiñiz be? Onıñ qorabınıñ jıltırlığına, qaqpağınıñ qalay aşılatınına emes, quramına nazar awdarğan jön. Tis pastasın tisiñizdiñ jağdayına qarap tañdağan durıs. Olay bosla, tis pastasın tañdarda mına närselerdi esten şığarmañız.
1. Sezimtaldıq
Eger sizdiñ tisteriñizdiñ sezimtal ekenin bayqasañız (swıq awadan awırwı, t.s.s.), bunı tisteriñizge ftordıñ(fluoride) jetispewşiliginen dep tüsiniñiz. Tis därigerleri bir tis pastasındağı ftordıñ orta mölşeri 0,145% bolwı şart deydi. Eger tisiñiz jüykeñizge äser etip, swıqqa şıdatpay jatsa, ftorïdke bay tis pastasın qoldanğan durıs.
2. Marjanday appaq
Jarnamalarda tis pastalarınıñ tisti marjanday appaq qılatınına 100% kepildik beredi. Degenmen turmısta ümitti aqtamay jatadı. Tistegi sarı daqtardı ketirw üşin bir ğana tis pastasınıñ qawqarı jetpeydi. Ol üşin kün sayın tamaq işkennen keyin qarapayım as sodasımen tisiñizdi şayqap turıñız.
3. Balğındıq
Jağımsız ïisti ketirw üşin tis pastasımen köbirek jwwğa tırısqanıñızben, oylağanıñız iske aspawı mümkin. Tistiñ gïngïvït (qızıl ïektiñ qabınwı), parodontït (tis ulpasınıñ qabınwı) sekildi awrwlarınan payda bolatın ïisti tis pastasınıñ jeñwi mümkin. Alayda awız qwısındağı jağımsız ïis tek tiske ğana qatıstı emes, sondıqtan awız qwısın da, tildi de jïi şayıp turw qajet.
4. Köbik
Tis pastası natrïy lawrïlswlfatınıñ (NaC12H25SO4 nemese sodium lauryl sulfate, SLS) äserinen köbiktenedi. Bul awız qwısın jaqsılap tazalawğa äser etedi. Degenmen tisti sezimtal etetin de osı element. Eger tisiñiz sezimtal bolsa, quramında natrïy lawrïlswlfatı azıraq tis pastasın izdep köriñiz.
5. Tistegi «topıraq»
Keyde tisti tazalap bolğan soñ pastanıñ quramındağı topıraq tektes närseni bayqawğa boladı. Bul – kremnïy dïoksïdi (hydrated silica), ol tistegi tastardı joyuğa kömektesedi. Bul element sezimtal tisterge qawip töndirwi mümkin. Sondıqtan saq bolğan jön. Stomatologtar tastı tisterdi kremnïy dïoksïdi bar tis pastasımen tazalawğa keñes beredi.
Derekközi: massaget.kz
Kommentarïï


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti Rusiye jurnalisti Dmitriy Kiselövğa nisbeten terrorizmniñ maliye destegi maddesi boyunca cinaiy işni aça. Bunı Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi Valentın Nalıvayçenko bildirdi, dep haber ete UNİAN.
«Ukrainada terrorizmniñ teşkilâtçıları bugün tek qabaatlı olmay, olarğa nisbeten, şu cümleden bu haber agentliginiñ yolbaşçısına da nisbeten terrorizmniñ maliye destegi maddesi boyunca cinaiy taqiqat başlana», – dedi Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ reisi.
Nalıvayçenko şunı da bildirdi ki ,Ukraina havfsızlıq hızmetini Rusiye Federatsiyasınıñ FSB Sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Vladimir Kulişovğa da nisbeten taqiqatnı başladı.
Rusiye Sıñır hızmetiniñ yolbaşçısını Ukraina şarqında terroristlerge maliye yardım köstergeninde qabaatlaylar.


text:
Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitingde iştirak etkeni içün mahküm etilgen qırımtatar halqı liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoznıñ advokatları yarımadanıñ şimdiki akimiyetinden oña iyülniñ 2-de vefat etken anasınen sağlıqlaşmağa imkân bermesini talap etecek ola. Bunı Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov iyülniñ 2-de Facebook saifesinde yazdı.
«Ahtem Çiygoz is etken acını körem ve is etem, onı añlayım. Rusiye akimiyetine daa bir kere muracaat etip, insaflıq köstermege ve Ahtem Çiygozğa oğul vazifesini becermege, anasını soñki yolğa ozğarmağa imkân bermege çağıram. Çiygoz Aliye Abduraimovanıñ cenazesinde oña ibadet etmege imkân berilmesini rica etem», – dep yazdı Polozov.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da Çiygozğa vefat etken anasınen vedalaşmağa imkân berilmeli, dep bildirdi.
«Musulman ananelerine köre, Aliye abla bugün kün batqanına qadar defin etilmeli. Ahtem Çiygozğa anasını soñki yolğa ozğarmaq ve cenazesinde olmaq imkânı berilsin dep, advokatlar Reglamentniñ 39-ıncı qaidesine köre Avropa insan aqları mahkemesine muracaat ete bileler», – dep yazdı Çubarov.
Qırımtatar faali Nariman Celâl cenaze iyülniñ 2-de saat 14.00 Bağçasaray rayonınıñ Topçiköy (Dolinnoye) köyünde qılınacaq, dep yazdı.
İyünniñ 15-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi eki buçuq yıldan berli SİZOda yatqan Ahtem Çiygoznıñ imayesi bergen hasta anasınen körüşme muracaatını red etken edi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Qırımnıñ siyasiy mabüsi Ahtem Çiygoznıñ anası hasta olğanını haber etken edi.
İyünniñ 20-de Ahtem Çiygoznı Aqmescit SİZOsından gizli şekilde çıqarıp, Bağçasarayda hasta anasınen körüşmege imkân berdiler. Ahtem Çiygoz izolâtorğa keri ketirildi, anasınen körüşken soñ mahkeme oturışına devam etip olamadı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
“Märxümne xörmät belän iskä alabız”
Törkiyä tışqı êşlär ministrlığı Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäteneñ qoruçı ilbaşı Rauf Dänktaşnıñ ülemeneñ 6 yıllığı uñayınnan yullama yasadı
Törkiyä tışqı êşlär ministrlığı Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäteneñ qoruçı ilbaşı Rauf Dänktaşnıñ ülemenä 6 yıl tulu uñayınnan yullama yasadı.
Yullamada Dänkstaşnıñ qıyınlıqlarnı ciñüdä iskitkeç citäkçe buluın kürsätüe ,anıñ yaqtı istälegeneñ tarix bitlärendä häm küñellärdä härwaqıt saqlanaçağı assızıqlandı.
Tışqı êşlar ministrlığı belderüendä Rauf Dänkstaşnıñ Kipr törek xalqınıñ xaq-xoquq, tigezlek häm xörriyät däğ’wasın Törkiyä belän fiker häm küñel bergälege belän yaqlawı citkerelde.
Belderüdä şulay uq tübändäge yullar urın aldı:” Rauf Dänktaşnıñ Kipr törek xalqınıñ xaqlı däğ’wasındağı täwäkkäl köräşeneñ utrawnıñ töbäktä tınıçlıq,totrıqlılıq urınına äwerelüenä ışanıp märxümne xörmät belän iskä alabız”.


text:
22 tamız küni aq qusın qolına qondırğan «Melomen» tobınıñ änşisi Ğabït Äbildaev keşe, 25 tamız küni Şımkent qalasında ulan-asır üylenw toyın jasadı dep xabarlaydı neke.kz.
Toyğa barlıq qazaq estradasınıñ juldızdarı keldi. Ğabïttıñ twğan nağaşı ağaları Säken men Roman Mayğazïevter bastağan toyğa kelgen qonaqtardıñ işinde Meyrambek Bespaev, Kenjebek Janabilov, Rayım Wayıs, Möldir Äwelbekova, «Melomen» tobınıñ barlıq müşeleri jarlarımen, «Zaman» tobınıñ änşileri, Qurmaş Maqan boldı.
Toydı tanımal asaba Nurlıbek Erğalïev basqardı, onıñ sözine sensek, ol barlıq «Melomen» tobınıñ jigitteriniñ toyın basqarıptı.
Derekközi:nur.kz
Kommentarïï


text:
Anatoliy Mogilöv
Anatoliy Mogilöv (ukraince AHaToлiй MorилboB, rusça AHaToлий MorилëB) - 2011 - 2014 senelerinde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Nazirler şurasınıñ reisi.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
1955 senesi aprel 6-da Rusiye Federatsiyasınıñ Petropavlovsk-Kamçatskiy şeerinde dünyağa kelgen. Donetsk vilâyetindeki Slavânsk pedagogika institutınıñ fizika fakultetini yekünlegen soñ orta tasil mektebinde ocalıq yapa. 1979-1981 seneleri arasında SSCB Arbiy Quvetleri saflarındaki hızmetini bitirgen soñ Donetsk vilâyetindeki 18-nci Slavânsk orta mektebinde fizika ocası olaraq çalışa.
1982 senesi iyün ayından başlap Donetsk vilâyeti İİİ Slavânsk rayon iç işleri bölüginiñ erkinlik çağına yetmegenlerniñ işleri boyunca müfettişlik şübesiniñ maaliy müfettişi vazifesinde hızmet etmege başlay. Soñra cinayetçiler qıdıruv bölügi harekât murahhası, militsiya maaliy müfettişleri bölügi ve cinayetçiler qıdıruv bölügi yolbaşçısı, Donetsk vilâyeti İİİ Slavânsk rayon İİ harekât işleri yolbaşçısınıñ muavini vazifesinde çalışa. 1992 senesi dekabr ayından itibaren Donetsk vilâyeti İİİ iç havfsızlığı şübesiniñ hususiy işler boyunca üyken harekât murahhası vazifesinde çalışa.
1993 senesi Ukraina iç işleri akademiyasını bitire. 1995-2000 seneleri arasında Ukraina İİN Donetsk vilâyetindeki İdaresiniñ Artemovsk şeer bölügine, 2000-2005 seneleri arasında ise, Ukraina İİN Donetsk vilâyetindeki İdaresiniñ Makeyevka şeer bölügine yolbaşçılıq yapa. 2007 senesi Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Ukraina İİN Baş İdaresiniñ yolbaşçısı vazifesine, ondan soñ, nazir yardımcısı vazifesine – militsiya Glavk yolbaşçısı olaraq tayin etile.
2007 senesiniñ dekabr ayından itibaren Ukraina İİN-niñ ihtiyarında bulunmaqtadır. 2010 s. mart-2011 s. noyabr ayınace militsiya general-mayorı rutbesinen Ukraina iç işleri Naziri vazifesinde çalışa. Ukraina Prezidenti Viktor Yanukoviçniñ 23.08.2011 s. 861/2011 sanlı qararına binaen Ukraina iç işler Naziri militsiya general-leytenantı rutbesindeki Anatoliy Mogilövqa nevbetteki hususiy militsiya general-polkovnigi rutbesi berile.
Ukraina İİN-niñ "Hrest Slavı" ("Şüret Haçı") adlı nişanı şu cümleden olmaq üzre, bir çoq devlet mukâfatlarınen taqdirlengendir.
2011 senesi noyabr 8-de Qırım Muhtar Cumhuriyeti nazirler Şurası Reisi olaraq tayinlengendir.


text:
Bunı Tış İşler Nazirliginiñ informatsiya boyunca departamentniñ müdiri Yevgen Perebeynis brifing devamında bildirdi.
Sözlerine binaen, Qırımda ukrain ve qırımtatar medeniyetini yoq etmek maqsadında mahsus siyaset alıp barıla.
Bu cümleden, Qırım sakinleri, hususan qırımtatarlar sürgünlik aqqında qorquzuvlarnı eşiteler, rusiyeli grajdanlıqnı qabul etmege istmegenleri ve öz ana tilinde laqırdı etkenleri içün basqığa oğraylar.
«Ukrain mekteplerinde ukrain tili ve edebiyatını ögretmege yasaq eteler, ocalarnı işten quvalar»,– dep qayd etti diplomat.
Perebeynisniñ fikirince, rusiyeli vatandaşlığından vazgeçken qırımlılar ağır şartlarğa uymağa mecburlar, olarnı atta sürgün ete bileler.
«Qırım işğali sakinlerniñ areket-faaliyetini sıñırlap, aşayt malları fiyatlarınıñ artuvına sebepçi oldı»,– dep bildirdi Perebeynis.


text:
2014 senesi Qarasuvbazar rayonınıñ adı butün yarımadağa yañğıradı – mında Qırım ilhaqına qarşı çıqqan ve çikiştirilip oldürilgen qırımtatar faali Reşat Ametovnıñ cesedi tapılğan edi. Onıñ cesedi Kefe trassasına yaqın yerleşken Ortalan köyü civarında tapıldı. Afsus ki, faalni öldürgen ve qıynağan adamlar epbir tapılmadı. Ancaq Reşat Ametovnıñ şahsiyeti Qırımda qarşı çıquv timsaline çevirildi. Men bellesem, faal Qarasuvbazar rayonında da degil de, «Qırım samooboronası»nıñ cenkâverleri tarafından tutulıp alınaraq Aqmescitte öldürildi, mında ise ölüsi ketirildi.
2014 senesi sentâbr ayında Qarasuvbazar rayonı hırsızlanğan eki qırımtatar yigiti aqqındaki habernen bir daa tillerde destan oldı. Olarnı kene de üzerinde bir işareti olmağan uniformalı insanlar, kündüz künü Kefe trassası üzerindeki Sarı-suvdan hırsızlap ala. Hırsızlanğan gençlerden biri qırımtatar cemaat faali Abdureşit Cepparovnıñ oğlu ve doğmuş torunı eken. Rusiyeli akimiyetten hırsızlanlarnı tapmaq talabınen yüzlernen insanlar cemaat faalleriniñ evlerine toplana.
Vaziyetniñ ciddiyetini añlağan Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ başı Sergey Aksönov Cepparovnı körüşüvge davet ete. Lâkin onı Qarasuvbazarda bekleyler degen cevap ala. Aksönov kelip körüşüvni Qarasuvbazar memuriyetiniñ binasında keçirmege qarar bere, bu arada şeer evleriniñ damlarına spetsnaz snayperlerini (poltsiyanıñ hususiy bölügi) tolduralar. Öz nevbetinde Cepparov insalarnı telükesizlik hadimlerini qızıştırmamağa ve Aksönovnı aqaretlememege riza ete. Körüşüv keçe ve bunıñ neticesi olaraq, o maaalde esas maqsadı Qırımda qırımtatarlarnıñ hırsızlanuvınen bağlı butün adiselerni ögrenüvnen oğraşacaqİnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppası meydanğa ketirile. Dört yıl keçkenine baqmadan, ne Reşat Ametov, ne de hırsızlanğan gençler boyunca bir netice yoq.
Bundan soñ, Qarasuvbazar rayonında hırsızlanğanlar aqqında bir malümat kelmey turdı. Esasen yañı akimiyetten Qırımnıñ yalısı, Bağçasaray ve Aqmescit rayonlarındaki faaller azap çekip başladı. Tintüv, tutulıp alınuv ve tevqiflerniñ ekseriyeti mında ötkerilip başlay.
2018 senesi de yatip keldi ve Qarasuvbazar rayonından bir daa yaramay haberler kelip başlay
İşte, 2018 senesi de yetip keldi, ve Qarasuvbazar rayonından bir daa yaramay haberler kelip başlay.
Mayıs ayında belli olmağan şahıslar rayon köy memuriyetiniñ binası üzerindeki Rusiye bayrağını qoparıp alaraq, yırtıp atqan. İşbu fakt boyunca Rusiye Cinayet kodeksiniñ – Rusiye devlet timsallerini aqaretlev aqqında - 329 maddesine binaen cinaiy iş açılğan edi. Kelgen haberge asla şaşmadım, çünki ekstremizmge qarşı küreş Merkeziniñ hadimleri adisenen alâqası olğan er kesni pek tez taptı. Bunı yerli qırımtatar ösmürleri yapqan emiş. Eger bu ösmürler qırımtatar ise, demek ki, mektepte Ukraina tarafdarı olğan qırımtatar muitinde teşviq etilgen Rusiye propagandası semeresiz olğanını köstere.
İyün ayında Qarasuvbazarda daa da deşet vaqialar yüz bere. Telükesizlik hadimleri belli qırımtatar iş adamı ve hayriyeci Resül Velilâyevke ait işhanelerde tintüv ötkere. İş adamınıñ özü tevqif etilgen edi ve al-azırda FSBniñ Moskvadaki «Lefortovo» apishanesinde tutula. Tevqif sebebi «bayatlağan tatlı mahsullar» emiş. Albuki er kes, bu sebepten kimse «Lefortovo»ğa qapalmaycağını añlay. Velilâyevni neler beklegeni belli edi – lâkin aytqanlarına köre, «Lefortovo»dan qurtuılğan pek az ola eken.
Putin Trumpnen körüşkende, Rusiye içün Qırım meselesi qapalı degen olsa da, yarımadanıñ Ukraina tarafdarı olğan ealisi içün o açıq ve açıq olıp qalmağa devam etecek
İyünniñ 18-den 19-na keçer gecesi belli olmağan şahıslar Qarasuvbazar merkezinde yerleşken Cuma cami divarına natsist timsallerinen beraber küfrli bir tarzada erkek cinsiy organlarını sızıp ketken. Videokameralar cinayetni maska kiygen yigit ve qız yapqanını qayd etken. Lâkin, mayısta Rusiye bayrağınen bağlı vaqiağa köre, bu işniñ çezilmesi uzay. Qabaatlılar tapılmasa da, asla şaşmam.
İyül ayında Qarasuvbazar memuriyeti rayonda Rusiyege qarşı beyannameler tarqatqan Ukraina tarafdarı olğan gizli teşkilât çalışqanı aqqında bildirdi.
Qarasuvbazar ealisiniñ dörtte üçünden ziyadesi qırımtatar ve olarnıñ ekseriyeti Ukraina tarafdarı olğanını hatırlatmaq isteyim. Bugünki kerçek vaziyetni qabul etmegen ukrainalı ve ruslar da az degil. Putin Trumpnen körüşkende, Rusiye içün Qırım meselesi qapalı degen olsa da, yarımadanıñ Ukraina tarafdarı olğan ealisi içün o açıq ve Qırımnıñ qanuniy statusı tiklengence açıq olıp qalmağa devam etecek.
Zarema Seitablayeva, Qırım sakini, bloger (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz noqtai-nazarlarını aks etip, muarririyetniñ noqtai-nazarını aks etmesi şart degil


text:
Oktâbr 7 künü Kremlinniñ nezareti astındaki Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «26 fevral» işi boyunca keçken Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ apiste tutuv muddetini uzattı.
Maznunnıñ tatası Mavile Degermenci Facebookta haber etti ki, Mustafa Degermenci ve Ali Asanovnı 2017 senesi yanvar 7 kününe qadar apiste qaldırdılar.
«Mahkeme salonına bizni öyle de yibermediler, mahkemeniñ azırlıq oturışını qapalı surette keçirmege qarar aldılar», – dedi maznunnıñ tatası.
Bu malümantıñ resmiy tasdiqlanması şimdilik yoq.
Rusiyeniñ Qırımdaki mahkemesi «fevral 26 künü» işini ekige böldi: ayırda – Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayırda – diger iştirakçiler – Ali Asanov ve Mustafa Degermenci.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Neşet Ertaş - Konuşma
Sanatçı : Neşet Ertaş
Türkü : Konuşma
Etiketler : Neşet Ertaş - Konuşma türkü indir, Neşet Ertaş - Konuşma türkü dinle, Neşet Ertaş türküleri, Konuşma mp3 indir, Neşet Ertaş türküleri Konuşma türküsü, Konuşma sözleri, Neşet Ertaş mp3 dinle, Neşet Ertaş download, Konuşma bedava mp3, Neşet Ertaş türkü sözleri, Neşet Ertaş türkü dinle, Neşet Ertaş son albüm indir
Neşet Ertaş Türküleri
Neşet Ertaş - Gurbet elde
neşet ertaş - seher vakti çaldım yarin kapısın (kırşehir)
Neşet Ertaş - Atı Olan el altına biner mi
Neşet Ertaş - Sarı Saçın Yaş Durur
Neşet Ertaş - Bir Kökte Uzamış Sarmaşık Gibi
Neşet Ertaş - Sevinir Mola
Neşet Ertaş - Zahidem
Neşet Ertaş - Pancar Pezik Değil Mi
Neşet Ertaş - Güzel Şahtan Bir Dolu Geldi
Neşet Ertaş - Badı saba
Neşet Ertaş - Ah şu yalancı dünya
Neşet Ertaş - Al Alma
Neşet Ertaş - Neden Garip
Neşet Ertaş - Su Geli Millendirir
Neşet Ertaş - Türkiyem


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov energiya effektivligini ve energiya havfsızlığını kün tertibiniñ esas meseleleri olaraq belgiley.
Bunı Qırmınıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bizim içün energiya effektivligi ve energiya havfsızlığı – ögümizde olğan esas meselelerdir. Bugün energetika saasına ihtisaslı mütehassıslar kerek», – dedi o İ.M.Gubkin adına Rusiye devlet universitetiniñ rektorı Viktor Martınov ile körüşüvde.
Qırım yarımadasına elektroenergiyası qıtaiy Ukrainadan kele. Qırım ukrain elektroenergiyasına 80% bağlı.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ yaqarlıq ve energetika nazirligi yarımada sakinlerini elektrik energiyasını iqtisat etmege çağırdı. Bu kibi ricalar Herson vilâyetinde elektrik yolaqlarınıñ bozuluvından soñ peyda oldı.


text:
Rusiyedeki Sankt-Peterburg şeerinde Qırımtatar Milliy Meclisine destek köstermek maqsadınen numayış teşkil etildi. Aktisya mayıs 1-de, bazarertesi künü Manejnaya meydanında keçirildi.
Bundan evel bu kibi aktsiya Rusiye paytahtı Moskvada teşkil etildi.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Halqara toplulıq Rusiye tarafından Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesini takbih etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Los-Andjeleste Garrï Potter tañğajayıp äleminiñ taqırıptarı boyınşa park turğızdı. Qïsayğan peş murjaları men qar basqan şatırlar arqılı ïdeya avtorları fïlmde swrettelgen körinisterdi şınayı berwge tırısqan. Qızıqtı älemniñ şağın türi Universal oyın-sawıq stwdïyasınıñ alañında körsetilmek. Oğan kelwşiler Xogvarts sïqırşılar mektebi ben Xogsmïd awılında bola aladı. Sonımen qatar olar dükenderden Garrï Pottermen baylanıstı ärtürli zattardı alwına mümkindigi bar. Olardıñ arasınan qawırsındar, ïnteraktïvti sïqırlı tayaqşalar men tipti Xogvartstıñ mektep formasın da kezdestirwge boladı. Oyın-sawıq ortalığı kelesi aptada esigin ayqara aşpaq.
24.kz
Kommentarïï


text:
Otandasımız – Dimaş Qwdaybergenov Qıtaydıñ Hunan telearnasındağı "Änşi" jobasınıñ 5-şi kezñinde, amerikalıq jwldızdı änşi Bruno Marstıñ (Bruno Mars) Uptown Funk änin orındap körermenderin tağı bir märte tañ qaldırdı.
Uptown Funk äni 2014-2015 jıldarı Batıs äleminde hit än bolıp tarağan. Bruno Marstıñ repertuarındağı tanımal änderdiñ biri. Än britandıq änşi kompozitor Mark Ronson ( Mark Ronson) men Bruno Marstıñ şığarmaşılığınan tuğan. 2014 jılı qaraşada änşiniñ jinaq al'bomında alğaş ret jariyalanğan.
Kezekti turda Dimaş özine tapsırılğan ändi joğarı deñgeyde orındap şıqtı. Ayta ketu kerek, bwl retki Dimaşqa jüktelgen än onıñ än orındau stilinde joq. Dimaştan özgeşe orındau şeberligin talap etedi. Uptown Funk änine jalındı, jıldam qimılmen ärleu kerek ekeni tüsinikti. Alayda, Dimaş än men körermen talabınan birdey şığıp, än orındaudağı üzdik nätijeni körsetti.
Qıtay basılımdarınan Dimaştıñ kezekti än orındauı turasında süyinişti pikirler köruge boladı. Dimaştıñ boyınan bwrın bayqamağan qızuqandılıqtı körgendey boldıq desedi. Tipti videodan körgenderiñizdey Dimaştıñ qolına taqqan saqinasınıñ wşıp ketui men kiiminiñ şeşilip ketui de köp sözge tiek bolıp jatsa kerek. Qıtay basılımdarı Dimaş Uptown Funk änimen auditoriyanı şekten tıs tolqıtıp jiberdi deydi.
“The Qazaq Times”


text:
Qazaqstannıñ basım böliginde 22 mamır küni jawın jawadı
ASTANA. QazAqparat - «Qazgïdromet» RMK-sı 22 mamırğa arnalğan awa rayı boljamın jarïya etti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Qazaqstannıñ basım böliginde atmosferalıq frontaldı bölikterdiñ ötwine baylanıstı key jerlerde jawın jawıp, kün kürkirep, jel küşeyip, tipti şañdı dawıl da köteriledi.
Aqmola, Qostanay, Pavlodar, Şığıs Qazaqstan, Soltüstik Qazaqstan, kündiz Qarağandı, Batıs Qazaqstan, Aqtöbe, Atıraw, Jambıl oblıstarınıñ birqatar aymaqtarında jeldiñ jıldamdığı sekwndına 15-20 metrge deyin jetedi. Soltüstik Qazaqstan oblısında tünde jäne tañ ata tuman tüsedi.
Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ birqatar aymaqtarında jeldiñ jıldamdığı sekwndına 15-20 metrge jetedi. Qızılorda oblısında şañdı dawıl köterilip, kündiz sekwndına 15-20 metr jıldamdıqpen jel soğadı. Atıraw oblısında kündiz kün qattı ısïdı dep kütilwde.


text:
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırımnıñ prokurorı Natalya Poklonskaya aprel 6-da Rusiye prezidentiniñ sürgün olunğan halqlarnıñ reabilitatsiyasına dair buyruğınıñ yerine ketirilmesi meseleleri boyunca vatandaşlarnı qabul etmege niyetlendi.
Bunı Qırım Rusiye prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Yerli sakinler nezaret hızmetiniñ reberine sürgün olunğanlarnıñ içtimaiy meselelerinen bağlı sual bere bileler: mesken, gaz meselesi, topraq damartılarınıñ resmiyleştirilmesi, em de reabilitatsiya spravkalarınıñ berilmesi», – dep aytıla haberde.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin 2014 senesi aprel ayında, Rusiye ukrain Qırımını işğal etken soñ, repressiyalarğa oğratılğan qırımtatarlar ve Qırımnıñ diger halqlarınıñ reabilitatsiyası aqqında buyruqnı imzalağan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kiikterdiñ üstirt populyaciyasın saqtau joldarı wsınıldı
Qarağandı qalasındağı «Jaña ekologiyalıq qauipsiz tehnologiyalardı engizu
ortalığı» qoğamdıq qorı Germaniyanıñ NABU tabiğattı qorğau jäne
bioaluantürlilikti saqtau odağınıñ qarjılay qoldauımen «Kiikterdiñ üstirt
populyaciyasın saqtau boyınşa jergilikti qoğamdastıqtardı jwmıldıru» jobasın
jüzege asırudı bastadı. Al wyımdastıruşılıq jäne sarapşılıq qoldaudı
«Qarağandı oblısınıñ ekologiyalıq mwrajayı» qoğamdıq birlestigi jäne «Qoldau-
Qazaqstan» kommerciyalıq emes holdingi öz moynına alıp otır. Bwl turalı joba
üylestiruşisi Ädilbek Qozıbaqov aytıp berdi.
Elimizde aqbökenniñ üş türi mekendeydi, atap aytqanda – betpaqdala, oral jäne üstirt
populyaciyaları. Osıdan üş jıl bwrın betpaqdalada mekendeytin aqbökender jappay
qırılğandığı belgili. Ol kezde mamandardıñ esebi boyınşa 90 payızı qırılğan desedi. Bwl
rette qoğam endigi jerde eñ aldımen aqbökenniñ osı populyaciyasın saqtap qalu üşin jauaptı
organdar barın saladı degen senimde.
- Aqbökenniñ sanı osınşama azayıp ketkenine qaramastan, betpaqdala populyaciyası sanı
Üstirttegine qarağanda äldeqayda barşılıq. Al üstirt populyaciyası tolıqtay joyılıp
ketu qaupi joğarı. Mäselen, 2016-2017 jıldarı sanı 1900-2700 aralığında bolğan kiikter
sanı 1980 jıldardıñ soñında 250-270 mıñ bastı qwrağan bolatın, yağni büginde 99%
joğaldı deuge negiz bar. Bir kezderi keybir esep boyınşa Üstirttegi kiikter jartı millionğa
deyin bolğan, – dep bastadı öz äñgimesin biolog-sarapşı Ädilbek Qozıbaqov.
Atalmış joba aldımen Aqtöbe oblısınıñ Bayğanin jäne Şalqar audandarınan bastau
alıp, keyingi uaqıtta Mañğıstau oblısınıñ Beyneu audanında jalğasın tappaq, yağni
kiikterdiñ üstirt populyaciyasınıñ Qazaqstan aumağındağı migraciya joldarı qamtıladı.
– Ejelgi dästürge säykes, revolyuciyağa deyingi uaqıtta jayılımdıq jerleri bolğan
qazaq halqı özderi twrıp jatqan aumaqta mal jayumen qatar jabayı januarlardı
aulaumen de aynalısqan. Al qazirgi jağday müldem basqaşa. Elimizdegi qoldanılıp kele
jatqan tabiğattı qorğau mehanizmderi kiikterdiñ üstirt populyaciyasınıñ sanın bwrınğı
qalpına keltiretindey oñ nätijesin berer emes. Sol sebepti qazirgi uaqıtta bwrınğı
dästürdi qayta «oyatu» qajettigi tuındap otır. YAğni tuğan ölkeniñ tabiğatın, kiikterdi
saqtap qalu jauapkerşiligin artudı mal ösiruşiler men añ aulauşılarğa jükteuimiz qajet»,
- degen pikirde Ädilbek Qozıbaqov.
Jobanı wyımdastıruşılar taueşki, bwramamüyizdi teke (marhur), arqar, qoñır ayu jäne
qar barısı siyaqtı joyılıp bara jatqan januarlardıñ türlerin qorğauğa auıl twrğındarın
tartıp otırğan Täjikstan men Qırğızstan elderiniñ täjiribelerine süyenip otır. Bwl turalı
NABU bioaluantürlilikti saqtau jönindegi halıqaralıq sarapşısı Ştefan Mihel' söz
qozğadı.
Ayta ketu kerek Täjikstan men Qırğızstan elderiniñ şalğayda twratın twrğındarı
brakon'erlerge toytarıs berip keledi. Bir qızığı, kezinde özderi brakon'er bolğan auıl
twrğındarı endi januarlar älemin qasköylerden qorğauğa mıqtap bel buğan.
Taueşkiler, tekeler jäne arqarlar sanı birneşe esege artqan twsta, jergilikti qauım
keybir januarlarğa añğa şığuğa rwqsat berilgen kvotalardı ala bastadı. Sonımen qatar,
bölinetin kvotanıñ bir böligi mıñdağan dollar jäne evroğa şeteldik añşılarğa ülestiriledi. Al
bwdan tüsetin kirister küzet qızmetiniñ materialdıq-tehnikalıq jağdayın jaqsartuğa jäne
auıldardıñ infraqwrılımdıq mäselelerin şeşuge jwmsaladı. Ädilbek Qozıbaqov mwnaygaz
salasında dağdarıstıñ bar ekendigin eskere kele, Qazaqstan üşin memlekettik byudjetten
subsidiyanı qajet etpeytin osı täjiribege süyengen dwrıs degen pikirde.
Bir jılğa eseptelgen jaña jobanıñ byudjeti 20 mıñ evronı qwraydı. Al bolaşaqta
qarjınıñ kölemi arta tüsse degen tilek tağı bar. Jalpı közdegen nätijege qol jetkizu üşin
milliondağan euro qajet, onıñ jartısınan köbi bağdarlamanıñ Qazaqstanda jüzege
asırıluına jwmsalmaq. Al qarjı közderin tabuğa NABU wyımınan bölek, SCA (Saiga
Conservation Alliance – aqbökenderdi saqtau Al'yansı), Birikken wlttar wyımınıñ qorşağan
ortanı qorğau boyınşa UNEP bağdarlaması jäne tağı basqa älemge tanılıp ülgergen
tabiğattı qorğau wyımdarı qol wşın sozadı degen ümit joq emes. Osılayşa bwl bastamalar
ekologiya jäne auıldardıñ ekonomikasın nığaytuğa degen qaytarımsız iri investiciya bolmaq.
2015 jıldan beri NABU Euraziya boyınşa halıqaralıq tobınıñ jetekşisi Til'man
Diterih men sarapşı Ştefan Mihel' Aqtöbeniñ Bayğanin jäne Şalqar audandarınıñ
twrğındarımen birneşe ret kezdesu ötkizgen.
Al ötken jıldan bastap Aqtöbe öñirin aralaudı qolğa alğan elimizdiñ sarapşılarına
qoldau körsetuge Qırğız elinen Zairbek Kubanıçbekov degen belsendi qızığuşılıq tanıtqan
körinedi. Auıl twrğındarı tarapınan qoyılğan barlıq swraqtarğa twşımdı jauaptar berilgen
jäne olardıñ aqbökenderdi saqtap qalu üşin ekonomikalıq jäne ekologiyalıq twrğıdan
wzaqmerzimdi tiimdi twstarı keñinen tüsindirilgen.
Nätijesinde, 2017 jıldıñ küzinde Bayğanin audanında jergilikti twrğındardan qwralğan
bastamaşıl top «Dala tabiğatı» qoğamdıq birlestigin qwrğan. Bwdan bılay eriktiler
kiiktermen qatar tabiğattı qorğau şaralarına belsendi aralaspaq. Ayta ketu kerek, öz
jwmısın bastağanına köp uaqıt bola qoymağan birlestik öziniñ qatarına jaña müşelerdi
qabıldauğa ärdayım dayın ekendigin jetkizdi.
Joba üylestiruşisiniñ aytuınşa, bwl bastama QR auılşaruaşılığı ministrliginiñ
Orman şaruaşılığı jäne januarlar düniesi komiteti men NABU arasındağı tabiğattı
qorğau jönindegi ıntımaqtastıq turalı memorandumda körsetilgen talaptarğa tolıqtay say
keledi. Aqtöbe oblısı orman şaruaşılığı jäne januarlar düniesi aumaqtıq inspekciyası,
oblıstıq tabiği resurstar jäne tabiğat paydalanudı retteu basqarması, tabiğat qorğau
policiyası jäne t.b. uäkiletti organdarmen baylanıs ornağan. Sonımen qatar joba «Qansonar»
añşılardıñ qoğamdıq birlestikteri men añşılıq şaruaşılığı sub'ektileriniñ
respublikalıq qauımdastığı tarapınan da qoldau tapqan.
– Alayda barlığı biz oylağanday oñay şarua bolmay twr. Bayğanin audanınıñ basşılığı
tuğan ölkeniñ tabiğatın qorğau şaralarına belsendi qatısuğa niet bildirgen auıl
twrğındarına qoldau körsetse eken deymiz. Elimizdegi tabiğattı qorğau jönindegi eñ iri
ükimettik emes üyım, yağni Qazaqstan bioaluantürlilikti saqtau associaciyasınıñ
basşılığına bizben birge jwmıs jasauğa niet bildirse degen wsınısımız bar. Halıqaralıq
deñgeyde tanılıp ülgergen osınday iri wyım mwnday mäselelerden aynalıp ötpey, habardar
bolğanın qalaymız, – dep ümittendi joba üylestiruşisi.
Onıñ aytuınşa, «Dala tabiğatı» qoğamdıq birlestigi añşılıq alqaptarın bekitu
boyınşa konkurstarğa qatısıp, öz añşılıq şaruaşılıqtarınıñ boluın qalaydı.
- Añşılıq şaruaşılıqtar kiikterdi qorğau kezinde tehnikalıq jäne materialdıq
mümkindikteri boladı. Atap aytqanda, biz olarğa binokl'der, dürbiler, fotokameralar, GPS,
janar-jağarmay materialdarın jäne t.b. beruge dayınbız. Şaruaşılıqtardı qwru
aytarlıqtay qiındıq tuğızbaydı, sebebi bwl jwmıstarğa aldımen jergilikti qoğamdıq
birlestikter tartılmaq. Nätijesinde auıl twrğındarına brakon'erlerdi wstau qwqığı
berilip, qılmıstıñ nemese qwqıqbwzuşılıqtıñ aldın-aluğa üles qosqandarğa sıyaqı
qarastırılmaq», – dep qorıtındıladı öz sözin Ädilbek Qozıbaqov.
Kämşat İzbasarova
QR Jurnalister Odağınıñ müşesi
Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası


text:
«Meni «Xabardıñ» esigin tewip kiretin «körgensiz» retinde osımen ekinşi ret swrettep otır. Qaşan ekeni anıq esimde joq, biraq buğan deyin de osılay jazbanı bar edi. Arman ağa, men qay esikti bolsa da «qağıp» kiremin. Emen esikterdi ayqara aşıp qoyğan kökem joq. Aşıp bergen kökeler bolsa aytsın» degen jazba qaldırğan.
Eske salay keteyik, jazwşı-jwrnalïst Arman Sqabılulı öziniñ facebook-tegi paraqşasında "Xabardıñ" basşılarınıñ emen esikterin Esentaevanıñ "tewip kiretinin", jılı- jumsaqtıñ bärin sonıñ awzına tosatının burın biz de aytqanbız. Ätteñ, mınaday "botqa -şowğa" ketip jatqan el qarjısınıñ esebin surar bir esti tabılar ma eken...» degen pikir qaldırğan bolatın. Bul pikir älewmettik jelide qızw talqığa tückendigi belgili.
Derekközi: reactor.inform.kz
Avtorı: Aysara
Kommentarïï


text:
Türkiyeniñ İstanbul şeerinde keçken qırımtatar halqı sürgüniñ qurbanları hatırasına bağışlanğan dua-mitinginde, sovet akimiyetiniñ qırımtatarlarğa nisbeten yapqan ve 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgenini takbih etken qarar oquldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat muhbiri haber ete.
Tedbir İstanbul qırımtatar dernegi ile Çatalca qırımtatar dernegi tarafından teşkil etildi.
Tedbirde Ukraina İstanbul Baş konsullığının temsilcileri, Türkiye devletiniñ temsilcileri, Türkiye siyasiy firqalarınıñ temsilcileri, qırımtatar cemiyetleriniñ yolbaşçıları ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarınen beraber Qırımnı terk etmege mecbur qalğan Ukraina vatandaşı olğan qırımtatarlar iştirak etti.
Tedbir 1944 senesi sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ sürgün qurbanları abidesiniñ yanında ötkerildi. Ananege binaen tedbir sükünet daqqası ve Türkiye em de qırımtatar gimnlerinen başlandı. Bundan soñ, yerli caminiñ imamı 1944 senesiniñ sürgün qurbanlarına bağışlap dua oqudı. Duadan soñ abidege gülçemberler qoyuldı.
Miting devamında Türkiye akimiyeti, Ukraina Baş Konsullığı temsilcileri ve qırımtatar cemiyetleriniñ reberleri çıqış yaptı.
Türkiyeniñ çoq sayıda olğan qırımtatar diasporası bütün dünyada olğanı kibi, er yıl qırımtatarlarnıñ sürgünine bağişlanğan miting, rekviyem, tedbir ve dualar keçire. İstanbulda ve onıñ civarında pek çoq qırımtatarlar yaşay.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesi Qırımdan qırımtatar halqı sürgüniniñ qurbanları añıla. O künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ ilk eşelonı yollana. Epsi olıp 180 biñden ziyade insan sürgün etilgen.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen mayısnıñ 18-zi qırımtatar halqı sürgüniniñ qurbanlarını añma Künü olaraq ilân etilgen edi.


text:
Aqmescitte Rusiyeniñ kontroli altında olğan Kiyevskiy rayon mahkemesi bunıñ arfesinde Bağçasarayda yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Server Mustafayevni tevqif etti.
Onıñ advokatı Sergey Legostovnıñ bildirgenine köre, faaliyetçi iyün 9-ğa qadar tevqif etildi.
Qorçalayıcınıñ malümatına köre, oturışuv qapalı rejimde keçti. Mahkeme advokatnıñ, Mustafayevge ev apisi şeklinde sıñırlav tedbirniñ saylanmasına dair talabını red etti.
Legostovnıñ aytqanına köre, imayesi altında olğanğa qarşı çıqarılğan qabaatlavlarda, 2016 senesinde Bağçasaraydaki camilerden birinde Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı iştirakçileriniñ gizli körüşüvi aqqında aytıla.
Mayıs 21-de Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçıköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evlerini tintti.
Azatlıq Radiosı muhbiriniñ malümatına köre, Mustafayevni «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca yaqaladılar, onı mahkemege qadar vaqtınca tutuluv izolâtorına yerleştirdiler.
Rusiye FSBsi, Rusiye ve ilhaq etilgen yarımadada yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ Qırımda yaqalanğanını bildirdi. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmey.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Kanada turizm jurnalında Törkiyäne maqtadılar
"Tarixnıñ tiränleklärenä kitkän şähärlär, qomlıqlar häm tabiğıy maturlıqları belän Törkiyä barlıq kilüçelärgä iskitkeç yal mömkinlekläre birä"
Kanadada här atna çığa torğan turizm jurnalı “Travelweek”nıñ soñğı sanında Törkiyä iğ’tibar üzägendä buldı. Jurnalnıñ tışlığında uq “Törkiyä turizmı biyeklektä” digän yazu tora. Mäqalädä isä çit il turistlarınıñ tağın da kübäyep Törkiyägä kire qaytuları assızıqlana.
Xäbärdä 2018nçe yılnıñ iyül’ ayına 21 million 639 meñ 802 turist kilüe äytelgän. Bu uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda yaqınça 12%qa artıq. Bu san êçendä 59 meñ 893 kanadalı da bar.
Jurnalda Bötendön’ya turizm oyışmasınıñ bazar üseşen yünälderü häm köndäşlek bülege başlığı Sandra Karvaonıñ fikerläre dä urın alğan. Ul Törkiyädäge turizmğa bäyä birep, anıñ alğa kitüendä Rusiyä bazarınıñ kire alınuı, tanıtu çaraları häm yaña infrastrukturağa kertemnärneñ zur rol’ uynawın belderä. “Törkiyä mädäniyäte, tarixı, şähärläre, qoyaşı häm diñgeze belän kiñ cilpäzä şikelle cäyelgän, oxşaşı bulmağan turizm çaralarına iyä häm turizm täêmin itkän mömkinleklären daimi räweştä törländerüne däwam itüçe il,”-dip söyli Sandra Karvao.
Törkiyäneñ Ottavadağı ilçese Sälçuk Ünal da “Travelweek”qa bu mäs’älä belän bäyle fikerlären belderde. “Törkiyä tağın da kübräk kanadalını qunaq itärgä äzer. Tarixnıñ tiränleklärenä kitkän şähärlär, qomlıqlar häm tabiğıy maturlıqları belän Törkiyä barlıq kilüçelärgä iskitkeç yal mömkinlekläre birä,”-di ul.
Jurnalda “İntrepid säyäxät” tur operatorınıñ Tön’yaq Amerika satış häm kliyentlar belän êşläw bülege mödire Megan Bayley da üzeneñ mäğ’lümatları belän urtaqlaşıp, tarmaqta dön’ya külämendä 2017nçe yıl belän çağıştırğanda 2018dä 214% şikelle zur artu küzätelüen häm Törkiyäneñ bu nisbättän iñ tiz üsüçe turizmğa iyä buluın belderde.


text:
Qosqan waqıtı Aqpan 23, 2016 | 579 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
“Awızğa tükirtw” durıs pa?
Xalqımızdıñ san ğasırlar boýı urpaq sanasına siñirip, tärbïeniñ altın qazığı etip kele jatqan kïeli uğımdarınıñ biri – ırımdar men tıýımdar. Aqınsız el, atawsız jer bolmaýtını sekildi, ırımsız, tälimi joq, önegesiz el de bolmaýdı. Osı bir egiz uğım qaý el, qaý xalıqta bolmasın bar. Tili basqa bolğanımen, türi bir, mazmundas bolıp keledi. Alaýda osı ırımdar men tıýımdar qazaq elinde alaböten damığan.
Irımdar men tıýımdar köp jıldardıñ jemisi. Sonaw bağzı zamandardan kele jatqan eski qağïda. Ulttıq tärbïeniñ san ğasırlır boýı üzilmeý bizge jetken asıldıñ sınığındaý jawhar dünïeleri. Ulağattı oýdıñ bul eki türi öziniñ qurılımı jağınan aforïzm tektes bolıp keledi. Ekewi da kölemi jağınan şağın, ıqşam. Qaý ırım men tıýımdı alıp qarasañız da, qurılımı men mazmunı jağınan egiz qozıdaý uqsastıq baýqaladı. Jalpı tujıra aýtqanda xalqımız az sözge köp mağına sïğıza bilgen. Irımdar men tıýımdar öziniñ jaratılısı, bitimi, fïlosofïyası jağınan adam ömiriniñ bükil bitimin beýneleýdi. Şır etip jerge tüskennen, kerek deseñiz ana qursağında jatqan şarana şağınan bastap, baqïlıq bolğanğa deýingi aralıqtı tegis qamtïdı. Mına bir jäýdiñ basın aşıp, anıq aýtıqımız keledi.
Irımdar men tıýımdar sırtqı forması, qurılısı jağınan bir-birine uqsas bolğanımen, mazmun, oý, tälim jağınan ekewi eki türli närse ekenin este saqtağanımız jön. Tıýımdarda aýtaýın degen oý, nïet, ıqılas aşıq, anıq aýtıladı. Köbine ekinşi jaqtan aýtılğan buýrıq türinde keledi. Belgili bir jäýittiñ orındalwın tikeleý talap etedi. Al, ırımdarda aýtaýın degen oý, işki nısana joramal, boljam türinde bolıp keledi. Bolwğa tïseli närseni belgili bir närselerge oraý tuspaldap, jorıp, ırımdap aýtadı.
Endi qoldağı bar dünïelerge süýene otırıp, ırımdarğa toqtalıp ötpekpiz. Bala adamnıñ bawır eti, erteñi jäne bolaşağı. Balağa baýlanıstı da tolıp jatqan ırımdar bar.
*Jas balağa aýdar qoyadı, nemese kïiminiñ jağasına, tösine közmonşaq jasıradı. Balağa köz tïmesin degeni.
*Balağa eki, keýde üş adamnıñ atın qabattap qoyu – twğan balası toqtamaý, şetineý bergen ata-analardıñ ïşarsı. Oğan Axmettursın, Musaxmet, Esenaman, Dosbolberik, t.b. kisi attarı tolığımen mısal bola aladı. Keý xalıqtar twğan balası şetineý berse, jañadan twğan säbïge özge ulttıñ atın qoyadı. Mundaýda äwlïe tektes qazaq eliniñ atı tañdaladı. Olar öz perzentterine Abaý, Jambıl, Aýbek, Maxambet, t.b. esimderdi tañdaýdı. Mundaý esimder äsirese, uýğır, özbek jurtşılığında jïi uşırasadı.
*Ömirge kelgen bala kil qız bolsa, ata-analar jas säbïge Ultwar, Ulbosın, Ultw degen esimdi tañdaýdı.
*Bala kötermegen äýel köp bala tapqan äýeldiñ iş kïimin kïedi – tezinen ekiqabat bolsın degeni.
*Keý jağdaýda twılğan bala toqtaý bermese, keýingi twğan balağa ädeýi jat közden awlaq, aýbaýsız bolsın dep öte öreskel, jaman at qoyadı. Mısalı; Boqköt, Kötibar, Salpıetek, Jamanqara, Qaýqıbas, Ïtbaý, Ïtemgen, Ïtemer, Ïtayaq, t.b.
*Twılğan balsı turaqtamağan ata-analar kezekti ömirge kelgen säbïin 41 üýdiñ esiginen kirgizip, japsarınan şığarıp, täñiriden tuyağınıñ şetinemewin tileýdi, äri sonşa kün boýı ananıñ özi emizbeýdi. Balanı basqa bir ana emizedi, 41 kün tolğannan keýin balanı emizgen ana balanı öziniñ twğan anasına bir arqa otınğa satıp beretin bolğan.
*Jası toqsannan asqan kisi qaýtıs bolğanda da ırımdap, onıñ kïimin aladı.
*Alıs jolğa şıqqan adam eş qater sezilmese de, Alladan jolımdı oñğar dep, meşitke, ol bolmasa, jarlı-jaqıbaýlarğa sadaqa beredi. Bararda bere almasa, esen-saw üýine oralğannan keýin sadaqa taratwına da boladı.
*Sırqat jan emxanada, ne bolmasa emşiniñ awlasında dertinen aýığıp, sawığıp şıqqanda, eñ äweli ıdıs-ayağın, qasıq-tabağın qaldırmaýdı jäne janınıñ sadağası dep, ırımdap 300, 500, keýde taq negizde 1000 teñge tastap ketedi. Bul teñgeni özi qalağan adamına berse de, yakï sırqat jan özi jatqan bölmege tastap ketse de jarasadı.
*Ülkender de, bala da müşel jasqa toladı. Müşel jas – adam ömirindegi qaterli ötkel. Mundaýda ülkender ırımdap, mal soyadı, sadaqa taratadı, al, balalar öziniñ bir kïilgen, taza kïimin öziniñ eñ jaqın dosına beredi. Keýde tatw dostar özara kïim awıstırsa da üýlese beredi.
*Awızğa tükirtw, nemese taqımnan ötkizw – mundaýda äke men şeşe öziniñ jas säbïin bolaşaqta ot awızdı aqın, ne bolmasa batır, palwan, yakï äkim bolsın dep, üýine barğan sol tektes adamdarğa balanı awzına tükirtip aladı, ne taqımınan ötkizip aladı.
*Näresteni swğa şomıldırğanda swğa asıq, qant, tïın, jüzik saladı.
Asıq – baý bolsın, qant – bawırlarına özar qanttaý tätti bolsın, tïın men jüzik şomıldırğan äjelerdiñ qol qarımı degenge sayadı.
*Jas balanıñ ne ol ul bolsın, ne qız bolsın, kïiminiñ jağasına, bas kïimine, yakï bala uýıqtaýtın bölmege, besigine bürkittiñ tuyağın, qasqırdıñ, ayudıñ azw tisin baýlap qoyadı, jas jetkinşek birdemeden qorıqpasın, şoşımasın degeni.
*Balanıñ tusawın awıldağı eñ qadirli adamdardıñ biri şöppen, ne bolmasa qara ala jippen kesedi, tirligi şöpteý qawlap össin, baý bolsın, birewdiñ ala jibin attamasın, ädiletti bolsın degenge meñzeýdi.
*Köp jasağan äýel adam ömirden ötkende, kelinderine ustalmağan ïne, jip, şaý tarqatadı. Sebebi, ol adam tirliginde birewden birdeme alğan, birewge bir närse bergen, qarızğa alğanınıñ birin qaýtarğan, birin qaýtara almağan. Qorıta kelgende alğan-bergen dünïeleriniñ qarımtası.
*Awırayaqtı äýel jüktilik kezinde şaşın qïdarmaýdı, boýınan bereke ketedi.
*Elden erek, keşirilmeýtin qılmıs jasağan adamdı, kïimin teris kïgizip, atqa teris mingizip, elden alastap, betine qara küýe jağıp, basına qara qalpaq kïgizip, qatal jazalağan. Qaraqalpaq sözi sodan şıqqan. Sondıqtan da düýim jurt qara qalpaq kïmeýtin bolğan. Jamandaqtıñ ırımı.
*Adıraspanmen ne bolmasa arşamen bala jatqan jerdi, tipti keýde ülken adamdar dem alatın bölmelerdi ırımdap alasataýdı, bölmeniñ awası taza bolğanı jaqsı.
*Musılman jamağatında juma küni qol oramal jwmaýdı, baýlığıñ ketedige sayadı.
*Juma küni musılman zañı boýınşa kir jwmaýdı, şaş-tırnaq almaýdı, öte qat bolmasa, sapar jolına da şaqpaýdı, öýtkeni, bul Allağa sıýınıp, ğïbadat etetin kün.
*Jaýnamazdı jerge tastamaýdı, ne bolmasa esikke ilmeýdi – dindi sıýlamağanınıñ belgisi.
*Soýılğan maldıñ, äsirese, qoýdıñ sürinşegin esikke şaptaýdı, atıñ jüýrik bolsın degeni.
*Añşılar alğaşqı atıp alğan añınıñ bawızdaw qanın mıltığınıñ oqpanına tamızadı, atar añ mol bolsınğa jorığanı.
*Soğım soýılarda, soğım şüýgin bolsın dep, maldıñ quýrığına kül jağadı.
*Balanı ırımdap, sündetke otırğızadı, musılman bolğanınıñ belgisi.
*Sawısqan esik jaqta şıqılıqtasa – üýge alıstan qonaq keledi.
*Şınıdağı şaýğa sama tüsse – tağı da qonaq keledi.
*Oñ alaqanıñ qışısa – bögde birewmen amandasasıñ.
*Sol alaqanıñ qışısa – aqşa ustaýsıñ.
*Qabaq tartsa, qwanasıñ, köz astı tartsa –renjïsiñ.
*Oñ qulağıñ şwıldasa, jağımdı, sol qulağıñ şwıldasa, jäýsiz xabar estïsiñ.
*Jas bala esikke qarap jolaşar jasasa, jaqsı köretin adamıñ üýge qonaqqa keledi.
*Unatpaýtın qabağıñ tartsa,şöp qıstıradı, jamandıq şöppen ketsin degenge sayadı.
*Tabanıñ qışısa – jol jüresiñ.
*Ïığıñ tartsa – jaña kïim kïesiñ.
*Maldıñ qïına taýıp jığılw – onşa sätsizdik emes.
Balanıñ oýnawına, qazannıñ qaýnawına qarap, är närseni ırımdawğa boladı…
*Aýı-küni jetip, bosanwğa az qalğan kelinge jarıs qazan jasaýdı, ömirge esen-saw säbï kelediniñ qamı.
*Alısqa jolawşılap ketken adam keşikse, toqımqağar jasaýdı, tez kelsin degeni.
*Elin qorğawğa, maýdanğa ketken jawıngerge bütin nan saqtaýdı, eline, awılına oralsın dep.
*Köktemniñ alğaşqı jañbırında süt köp, kömir az dep, bos şömişpen üýdiñ bosağasın qağadı, jañbır mol bolsın, berekeli jıl bolsın degeni.
Aýdıñ twwına, künniñ qoralanwına, juldızdardıñ awıswına qarap ta türli ırımdar jasağan.
*Qoýdıñ basın bala mujımaýdı, äkeni sıýlamağandıq boladı. Al, jetim balalardıñ bas mujwına keñşilik bergen.
*Kökbawırdı bala jemeýdi, kök bet bolwdan saqtağanı. Aqıldı ata-analar osı bir qarapaýım närse arqılı jas bala boýına izgilik nurın quya bilgen.
*Aldıñnan mısıq ötse – saqtan degeni.
*Aldıñdı mısıq qïıp ötse, bas kïimiñdi teris kïip, artqa qaraý jürip sol aradan ötip ketw de köñildegi küdikti seýiltedi.
*Jol jürgende aldıñnan tülki şıqsa, oýdağı maqsatıñ orındalmaq.
*Aldıñdı jılan kesip ötse, duşpanıñ seni basınğanı.
*Ïttiñ ulığanı – qaşanda jamandıqtıñ nışanı.
*Ïttiñ tört ayağın kökke köterip, erkelep jatqanı, üýge qonaq şaqırğanı, mal soýılsın degeni.
*Ïttiñ ottağanı, şöp julıp jegeni – jaqsılıqtıñ nışanı.
İlgerilegenniñ ïti ottaýdı,
Keri ketkenniñ kelini urlıq qıladı,– degen eskilikti tämsel sodan qalğan.
*Qus basıña sañğıtsa – oljalı bolasıñ.
*Bosağağa şırpınıñ talın şaşıp, qaýta jïnaw – bosanğalı otırğan äýeldiñ tolğağın jeñildetedi.
*Jol jürerde atıñ tezek tastasa, oljağa kenelesiñ, al jol jürerde atıñ qazığın şır aýnalsa, isiñ şırğalañğa tüsedi.
*Künniñ qulaqtanğanı – jazda jawın, qısta qar jawadınıñ belgisi.
*Künniñ qızarıp batqanı – erteñgi bolatın ıstıqtıñ aýğağı.
*Alğan şaştı otqa tastaýdı, şaşı ottaý qawlap össin degeni.
*Şaýdıñ tögilgeni, şınınıñ sızattanğanı januyadağı ne bolıp jatqan, ne alda bolatın jaýsızdıqtıñ xabarı.
Mine, qoldağı bar qazaqï ırımdardıñ bir parasınıñ aýtar oýı, şerter sırı osındaý. Qaýsı bir ırımdı alıp qarsañız da, önboýında jaqsılıqtıñ, izgiliktiñ juqanası jatadı. Tek qana adaldıqtı, sıpaýıgerşilikti meñzeýdi. Näreste şır etip, ağaş besikke tüskennen tartıp, qaşan jer besikke bölengenge deýin ne qïlı jamandıqtan, tosın päleden saqtandıradı. Sonıñ jolın keswge, mümkindik bolıp jatsa, boldırmawğa küş saladı. Bul bir jağınan janamalap aýtqan aqıl bolsa, ekinşi jağınan ğïbarat.
Adam balasınıñ bükil tirligi kün men tünniñ, jarıq pen qarañğınıñ, jaqsılıq pen jamandıqtıñ, izgilik pen qaraqşılıqtıñ arasında ötedi.
Adam ğumırında tolıp jatqan tolağaý tabıs, jarqıldağan jaqsılıqtar boladı. Süt köp degenniñ şeşiler tüýini osı şığar. Al, keýde tosın jamandıq, ömiriñdi müldem özge arnağa tüsirgen qasiretti şaqtar da boladı. Udaýı almasıp jatqan tirlik bolmısı adam balasın otqa da saladı, swğa da saladı, mäz etip küldiredi, zar eñiretip jılatadı. Al, osındaý bolwğa tïesili qubılıstardıñ barşasınıñ keýbir belgileri, körinisteri, sulbası ulttıq ırımdarda jatadı. Keý ırımdar bolwğa tïisti jaqsılıqtan xabar etse, keýbir ırımdar bolatın jamandıqtan şalma tastaýdı. Älbette, ırımnıñ köp böligi adamnıñ kündelikti tirliginde boladı.
Al, keý ırımdar nışanı tüs arqılı da beriledi. Tüs arqılı berilgen nışandarğa qarap ta, erteñdi boljawğa, meñzewge boladı. Ulı Jambıl «Adamnıñ tüsi oñalmaý, isi oñalmaýdı» dep tegin aýtpağan. Demek, tüsti de tanıp, oğan köñil bölip, onıñ da oñı men solın ajırata bilgen abzal. Keýbir toğışar adamdar ırımğa köñil bölmeýdi. «Birewler birdemeni ırım etedi, onısı qırın ketedi» dep söz ayağın sw ayağı qurdımğa tireýdi. Tüsti tanıp, jorıp, bağalw bılaý tursın, tipti tüsinde körgenderin eske almaýtın nadandar da az emes. Bunı qalaý jön dep aýtamız. Adam ömiri öñinde bolsın, tüsinde bolsın közi şalğan, eles bergen närseniñ bärimen, qorıta kelgende tabïğat bolmısımen tikeleý baýlanısta boladı. Sondıqtan ne jäýtter bolmasın sergek te sanalı jürekpen sezinip, eştemeni sanadan qalt qaldırwğa bolmaýdı. Öýtkeni adam ğumırı tılsımğa, jumbaq sırğa, qupïyağa tolı…
Däneş Axmetulı


text:
Qırım.Aqiqat içün mahsus
Moskva Helsinkide AQŞ prezidenti Donald Trump ve Rusiye devletiniñ yolbaşçısı Vladimir Putin arasında keçken sammitinde maqsat etip qoyğan «Qırım maqsadına» yetip olamadı. Rusiyeliler AQŞ memurları Kremlge eki de-bir Ukrainağa bağlı Qırımnıñ ilhaqına işaret oturmamalarınen meraqlana ediler. Şimdiki vaziyette rusiyeliler Washingtonnıñ «Qırımnen bağlı susqunlığını», 2014 senesi ötkerilgen referendumnıñ neticelerini gizli olaraq tanıdı dep tüşünebile edi, ancaq netice öyle olıp çıqmadı.
AQŞ Devlet departamenti «Qırım beyannamesi»ni yayınladı. Vesiqada AQŞ ileride de Ukrainanıñ devlet bütünligini yañıdan tiklenüvini talap etecegi aqqında söz yürsetile. Amerikan diplomatiyasınıñ başı Mike Pompeo, Washington «Kremlniñ halqara uquqqa zıt kelgen şekilde elge keçirilgen territoriya suverenitetine olğan itirazını ABD evelkisi kibi tanımamağa devam etecegini» qayd etti. AQŞ akimiyeti Rusiyeni «Qırım işğalini yekünlemege» çağırdı. «İttifaqdaş, ortaq ve halqara cemaatçılıqnen beraber AQŞ Rusiyeniñ Qırımnı özüne qoşuv teşebbüsini inkâr ete ve Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenmegence, işbu siyasetke qol tutmaqnı özü içün mecburiyet dep saya», – dey Pompeo, Senatnıñ tış işleri Komitetinde şaatlıq yapmasından evel Devlet departamenti çıqarğan beyanatında.
AQŞ Rusiyeniñ Qırımnı özüne qoşuv teşebbüsini inkâr ete ve Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenmegence işbu siyasetke qol tutmaqnı özü içün mecburiyet dep sayaMike Pompeo
Rusiye TİN resmiy temsilcisi Mariya Zaharova, Beyaz evniñ Qırım ilhaqını tanımamasınen bağlı qararı, İran ile yapqan özek silânen bağlı muqavele deñiştirlgeni kibi deñişmesi mumkün dep cevap berdi. «Albuki İran özek silâ programması ve iklimnen bağlı Parij muqavelesi boyunca Ortaq areket planı da yaqın vaqıtta AQŞnıñ resmiy siyaseti edi. Qararnı şahsen Obama qabul etken edi. Ondan soñ Trump qararnı deñiştire qoydı. Biz böyle «ölümge mahküm beyannamelerden» haberimiz bar», – dep yaza Zaharova özüniñ Facebook saifesinde.
AQŞ Devlet departamentiniñ «Qırım beyannamesi»ne Britaniya, Almaniya, Poloniya ve Litva qol tuttı. Birleşken Qırallıq tış işleri nazirligi bir daa Qırım Ukraina toprağı olğanını qayd etti. «Bizler Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligini halqara cemaatçılıq tarafından tanılğan sıñırlar içinde tanımağa devam etecekmiz», – denilmekte nazirlik beyannamesinde. Britaniya tış işleri nazirligi ayrıca, Qırımda sistematik olaraq insan aqları bozulğanı aqqında ayttı; akimiyet ve mahsus hızmetler ilhaqnı qabul etmegen faallerni taqip eteler. Moskva bir daa, yarımadağa insan aqları boyunca halqara monitoring gruppasını yibermege çağırıldı.
Litva tış işleri naziri Linas Linkevicius, Devlet departamentiniñ beyannamesi Ğarpnıñ Rusiye tecavuzına qarşı birdemlik olğanını köstermekte dep ayttı. «Devlet kâtibi Pompeonıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnen bağlı beyannamesini pek sıcaq qarşılayım – bu Rusiye tecavuzından zarar körgen Ukrainağa qol tutmaq içün kestirilip aytılğan bir söz. İttifaqdaşlar evelkisi kibi Ukrainanen birdemlik içindeler», – dep yaza nazir özüniñ Twitterinde.
Devlet departamentiniñ aytqanları bıltır qabul etilgen ve AQŞnıñ muhaliflerine sanktsiyalar vastasınen qarşılıq kösterüv maqsadınen sanktsiyalar kirsetüv Qanunınıñ mantıqlı devamı ola. Washingtonnıñ geosiyasiy raqipleri arasında Rusiye, KHDC ve İran kösterilmekte. Qanunda Rusiye ilhaq etken ukrain yarımadası tanılmağa yasaq etilgeni aqqında: «Rusiye ükümeti tarafından yapılğan Qırımnıñ qanunsız ilhaqını ya da küç qullanaraq, Ukrainanıñ er angi bir qısmınıñ ayırıluvı iç bir vaqıt tanılmaycaq», dep yazılğan doğrudan-doğru.
Rusiye TİN, AQŞ akimiyeti Qırımnen bağlı qararını bir kişiniñ qararı esasında deñiştirir dep kösterecek ola, lâkin yañlış tüşüne
Tabir caiz ise, Zaharova, Moskva amerikan diplomatlarınıñ siyasiy beyanatlarınıñ «fiyatını bile» dep aynecilik yapa. Washington bir qaç on yıllar devamında Litva, Estoniya ve Latviyanıñ sovetler tarafından işğal etilgenini tanımağan edi. Neticede bu devletler bir daa mustaqillikke qavuştı. Rusiye TİN, AQŞ akimiyeti Qırımnen bağlı qararını bir kişiniñ qararı esasında deñiştirir dep kösterecek ola, lâkin yañlış tüşüne. Prezident Donald Trump Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnı Kongressiz deñiştirip olamaz. Ve bu Vladimir Putinniñ Amerika prezidentine şahsen tesir etip olur degen fitne nazariyesinden qatiy nazar.
Rusiye akimiyeti Helsinkide keçken eki prezidentniñ körüşüvi devanımda üç kere öz ayağına qurşun attı. Birinciden, Vladimir Putin Rusiye ukrain yarımadasında «referendum» keçirgenini tanıdı. Ondan soñ, o AQŞ prezidenti saylâvlarında Moskva Donald Trumpnıñ ğalebesine ümüt etkenlerini açıq-aydın bidirdi. Üçünciden, Kreml teşviqatı yorulmadan «Bizim Trump!» dep bağıraraq, teoretik ceetten da olsa, Qırımnen bağlı uzlaşuvnı imkânsız alğa ketirdi.
Devlet departamentiniñ beyannamesi ve avropalı devletlerniñ buña qarşılığı, zapt etilgen ukrain topraqlarına nisbeten Ğarpnıñ birligini köstere. Rusiyeniñ memurları amerikalı ve avropalılar Qırımnıñ Rusiyege bağlı olğanını «ana-mına tanırlar» degen yalanını yarımada sakinleri artıq añlamaq kerek. Aqıl-balığ dünya içün Qırım sakinleri Ukraina vatandaşı olaraq, yarımada ise – vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq qalmağa devam ete. Moskva ayrı bir ittifaqdaşarınıñ destegine işanabile, faqat AQŞ ve AB-niñ siyaseti deñişmey qalacaq: erte-keç Rusiye ukrain toprağından ketmege mecbur etilir.
Devlet departamentiniñ küçlü beyanatı, Büyük Britaniyada «Noviçok» maddesinen yapılğan nevbetteki zeerlevnen bağlı tahqiqatı, AQŞta «Rusiye casusı» Mariya Butinanıñ tevqifi, Qırım ve Donbass içün Moskvağa qarşı sanktsiyalarnıñ arttırılacağını köstere. Vaziyetniñ tragediyası şunda ki, Rusiye memuriyeti «Krımnaşnı» (Qırım bizimki) ne qadar legalleştirmege areket etse de, özünen beraber Qırım sakinlerini de geosiyaset çuqurına daa ziyade ğarq ete.
Sergey Stelmah, qırımlı siyasiy közetici (telükesizlik maqsadı ile muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey bile


text:
Kreml kontrol etken Aqmescit memuriyeti mart 16-da saat 08:30-dan 10:00-ğa qadar Kirov caddesi (Kirov caddesi ve Gogol soqağınıñ çaprazından Kirov caddesi ve Sevastopolskaya soqağına qadar), Serov soqağında (Serov soqağı ve Aleksandr Nevskiy soqağınıñ çaprazına qadar ve Serov soqağı Yekaterininskaya soqağına qadar) ve mart 18-de saat 15:30-dan 22:00-ge qadar Kirov caddesinde (Kirov caddesi ve Gogol soqağınıñ çaprazından Kirov caddesi ve Sevastopolskaya soqağına qadar) naqliyat yürüşini toqtatmağa avale etti.
Mart 16-da saat 08:00-den 10:00-ğa qadar Kirov caddesinde, Serov soqağında ve mart 18-de saat 15:00-dan 22:00-ge qadar Kirov caddesi (Kirov caddesi ve Gogol soqağınıñ çaprazından Kirov caddesi ve Sevastopolskaya soqağına qadar) naqliyatnı park etmek yasaqtır.
2014 senesi mart 16-da Qırımda ve Aqyar şeerinde dünyada tanılmağan referendum olıp keçti, onıñ neticelerine köre Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ukraina, Avropa Birligi, Amerika Qoşma Ştatları bu rey berüvni tanımadı. Mart 18-de Rusiye prezidenti Vladimir Pütin Qırımnı Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qosqan waqıtı Qaraşa 27, 2017 | 239 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Keñ taralğan 10 memlekettik qızmet
Qazirgi tañda «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyasınıñ front-ofïsteri men bék-ofïsteri arqılı barlıq memlekettik qızmetterdiñ 83% körsetiledi. Olardıñ qaýsısı joğarı suranısqa ïe?
Birinşi orında mekenjaý anıqtamasın berw qızmeti (2017 jılğı 10 aý işinde 14 534 750 anıqtama berildi). Negizinen, mundaý anıqtamalardı jumısqa ornalasw jäne oqw orındarına usınw üşin aladı.
Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq kwälandırwşı ortalığınıñ tirkew kwäligin berw jäne qaýtarw boýınşa 4 009 557 qızmet körsetildi (élektrondıq-cïfrlıq qoltañba).
Üşinşi orında jıljımaýtın mülikke tirkelgen quqıqtar (awırtpalıqtardı) jäne onıñ texnïkalıq sïpattamaları twralı anıqtama berw qızmeti tur. 10 aý işinde 2 528 944 qızmet körsetilgen.
Jıljımaýtın müliktiñ bolmawı (bolwı) twralı anıqtama da jïi suratıladı. Memlekettik korporacïyanıñ front-ofïsteri arqılı mundaý anıqtama 2 422 347 azamatqa berildi.
Osı on aý işinde memlekettik korporacïya 1 714 465 ret birıñğaý jïnaqtawşı zeýnetaqı qorı salımşısı qarajatınıñ tüswi jäne qozğalısı twralı aqparat berw qızmetin körsetti.
Jıl basınan beri sottalğandığı bolwı ne bolmawı twralı 1 309 485 anıqtama berildi. Bul anıqtama azamattarğa jumısqa ornalasw üşin kerek.
Bïıl 10 aý işinde Qazaqstan Respwblïkasınıñ azamattarı 1 302 778tölqujat pen jeke kwälik aldı. Kölik quralınıñ säýkestendirw nömiri boýınşa kölik quraldarınıñ jekelegen türlerin memlekettik tirkew jäne esepke alw – 1 218 658.
Jıljımaýtın mülikke quqıqtardı (awırtpalıqtardı) memlekettik tirkew qızmetine qazaqstandıqtar 1 113 348 ret jügingen.
Bïıl 10 aý işinde azamattarğa 314 155jürgizwşi kwäligi berilgen.
Osılaýşa, eñ keñ tarağan qızmet türi – türli anıqtamalardı berw. 2016 jılı 37 mln. astam memlekettik qızmet körsetildi, onıñ 24 mln. élektrondıq anıqtamalar. Sondıqtan memlekettik korporacïya birqatar memlekettik organdarmen birge «Azamattarğa arnalğan ükimettiñ» front-ofïsine kelwşilerdiñ sanın şegerwge mümkindik beretin Paperfree jobasın iske qospaq.
Memlekettik organdar men jeke uýımdarğa anıqtama berw servïsin jüzege asırw bul qızmet türin körsetwdi 21,5 mln qısqartar edi. Azamattar SMS-xabarlama arqılı ruqsatın rastap, üşinşi tulğalardıñ suratwı boýınşa jeke mälimetterin bere aladı. Mısalı, servïs engizilgennen keýin, oqw ornı élektrondıq portal arqılı qajetti qujattı suratadı, al qızmet alwşı (bul jağdaýda ata-ana) SMS-xabarlama arqılı bir ret élektrondıq anıqtama balwğa öziniñ ruqsatın beredi. Osılaýşa, jaña oqw jılı qarsañında anıqtama alw üşin 3 mln oqwşınıñ ata-anası XQKO-ğa barmaýdı.


text:
Kiyevniñ memuriy mahkemesi mart 30 künü «Ukraina Kommunist firqasınıñ» yasaqlığı boyunca işni baqacaq.
Bunı Ukraina adliye Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«2015 senesi mart 30 künü, bazarertesi, saat 10:30 Kiyev memuriy mahkemesinde Ukraina adliye Nazirliginiñ itirazı boyunca «Ukraina Kommunist firqası»na nisbeten açılğan iş baqılacaq (firqanıñ yasaq etilmesi aqta)», – denile beyanatta.
Cumaertesi, mart 28-de, Rusiye kommunistlerniñ toplaşuvında Ukraina Kommunist firqasınıñ yetekçisi Pötr Simonenkonı RFKF prizidiumına sayladılar.


text:
İşğal etilgen Qırımda Ukraina Baş prokuraturasınıñ hadimi esir alındı. Onı Rusiye FSB hadimleri terroristik akt azırlanmasında qabaatladılar.
Bunı UBP matbuat hızmeti bildire.
«Bu sene dekabr 5-te vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasında belgisiz insanlar «Aqmescit-Kiyev» treninden Bağçasaray şeerinde anasını ziyaret etken Ukraina Baş prokuraturası bölüginiñ yolbaşçı muavinini çıqarıp, belli olmağan bir yerge alıp kettiler», – aytıla beyanatta.
UBP malümatına köre, belli bir müddet devamında Baş prokuratura hadiminiñ bulunğan yeri belli degil edi. Dekabr 15-te ise Baş prokuratura onıñ 10 kün devamında Saq politsiya bölüginiñ taqiqat izolâtorında bulunması aqqında haber aldı.
«Onı memuriy qaide bozuvında qabaatlap, protokol tizdiler. Aynı vaqıtta Ukraina prokuraturasınıñ hadimine ruhiy basqı yapıldı, onı qorquzdılar ve oña qarşı küç qullandılar», – dep bildire UBP.
Böylece, berilgen malümatqa köre, FSB hadimleri Ukraina Baş prokuraturasınıñ hadimini sorğuğa çekip, poligrafnı qullandılar. Olar onı 2014 senesi avgust soñunda, «cumhuriyet prokuraturası» hadiminiñ maşinasında bomba tapılğanda, terroristik akt azırlanmasında qabaatlap, oña casus dediler.
10 künlik apis cezasından soñ erkekni azat ettiler.
«İşğal etilgen Qırım yarımadası, em de Ukrainanıñ şarqiy vilâyetlerinde yüz bergen bunıñ kibi adise-vaqialardan sebep Ukraina Baş prokurorı Vitaliy Yarema içki havfsızlıq idaresi ve prokuratura hadimleriniñ imayesine prokuratura organlarınıñ hadimlerini olarnıñ işine qanunsız qarışuv, em de olarnı ve olarnıñ qoranta azalarını telükeden qorumaq içün zarur olğan bütün tedbirler yapılmasını avale etti», – dep bildire prokuraturanıñ matbuat hızmeti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.