text:
Sentâbr 18-de Rusiye işğal etken ukrain Qırımında olıp keçken qanunsız parlament saylavlarından soñ Ukraina Avropa halqara teşkilâtlarından Rusiye deputatlarınıñ vekâletleri tanılmamasını talap etmeli, dep tüşüne Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov. Avropa millet vekilleri öz qanunlarını bozmayıp, kendi teşkilâtlarında qanunsız saylanğan Rusiye deputatlarını qabul etmemeli, dep ayta Ukraina deputatı ve qırımtatar lideri.
– Avropa teşkilâtlarınıñ işğal altındaki Qırımda Rusiye Devlet duması saylavlarınıñ keçirilmesine olğan munasebetinden memnünsiñizmi?
Halqara teşkilâtlardan iç birisi vaqtınca işğal etilgen Qırımğa közeticilerini yollamasın vazifesini epimiz yahşı becerdik, ğaliba
– Halqara teşkilâtlardan iç birisi vaqtınca işğal etilgen Qırımğa közeticilerini yollamasın vazifesini epimiz yahşı becerdik, ğaliba. OSCE ve diger institutlarnıñ nezaretçilerini yollamağanlarına dair beyanatları bar. Avropa parlamentiniñ dos-doğru beyanatları bar, amma bu da yeterli degildir.
Dünya Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen ukrain topraqlarında Devlet duması saylavları keçirilgeninden dünya yañı saylanğan Devlet dumasınıñ qanunğa riayet etkenini tanımasın dep, Ukraina bu esnasnıñ bağlayıcısı olmaq kerek. Demek, bu vazife şimdilik esaslardan biri ola. Rusiye Federatsiyası parlament eyyetleri üzerinden aza olğan bütün ürmet etilgen teşkilâtlar, – hatırlatayım, Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası, OSCE Parlament assambleyası, Qara deñiz iqtisadiy işbirligi memleketleriniñ parlament assambleyası, – bu sayğı duyulğan teşkilâtlar Rusiye parlamentini tanımamalıdır.
– OSCE qararı fikir birligi üzerinde alına. Ukraina bu basamaqta esnasnı toqtata bilecek edimi?
– Halqara siyasette olğan işaretlerge köre, bunıñ kibi çağıruvlar birden tanılmay, ya da baqışlarımızğa birden emiyet berilmey. Amma bu teşkilâtlardaki baqışlarımız müim.
Bizler, Ukraina, kederli ve sert bir kerçekni aytmaq kerekmiz, çünki, misal olaraq, OSCE Parlament assambleyasında Rusiye Federatsiyasınıñ saylanğan eyyeti tanılsa, uquq esasları bozuldı, demek: Helsinki seneti ve OSCE oğraşması kerek er türlü adalet esasları bozulır.
Avropa Şurası, Parlament assambleyasında eyyet erkânı vekâletleriniñ uzatılması ‒ Avropa qıymetlerine qarşı bir horlamadır. Ukraina devleti artıq bu tilde laf etmeli. Ortaqlarımız bizni birinci basamaqlarda añlamasa, ‒ men ise dünya bes-belli şeylerni tanısın istesek, azalığımıznı toqtatmaq kerekmiz, dep tüşünem.
Aydutlarnen aynı masa başında oturmağa olmay, başta yapqan cinayetlerni tüzetsinler
Aydutlarnen aynı masa başında oturmağa olmay, başta yapqan cinayetlerni tüzetsinler. Ukrainağa qarşı cinayet yapıldı, bunı sanki takbih etken teşkilâtlar aydutlarnen oturğanına köz yumıp olamayıq.
‒ Ukraina bunı yapıp, Avropa birligi ve Avropa qıtasındaki ortaqlarına muracaat ete bilecek minberden özüni marum etmeymi?
‒ Açıq-açıq aytayım, al-azırda Ukraina merkezinde bunıñ kibi areketler etrafında munaqaşalar yapılmaqta. Er kes buña razı demeyim, er kes qabul etken demeyim. Böyle bir minberni coyamız kibi fikirler de bar. Amma digerleri, qayda şu minber deyler? Utanmaz quvet qarşısında teslim olğan teşkilâttamı? Misal olaraq, Avropa Şurası Rusiye diger mustaqil devletniñ toprağını zapt etkenine razı olıp, öz printsiplerini aşalağan olsa, bizge ve tek bizge degil, bu teşkilâtnıñ diger azalarına da şu minber ne kerek?
‒ Avropa memleketleriniñ diplomatik alanlarında Rusiyedeki saylavlar nasıl tanılmalı ve «Qırım deputatları» olğan deputatlarnıñ vekâletleri nasıl tanılmalı, dep muzakere eteler, olarnıñ yalıñız vekâletlerini tanımamaq ve olar halqara teşkilâtlarda Rusiye vekilleri olacaqlarını bekleyler?
‒ Qırımda olıp keçken sözde saylavlar esnasında Duma deputatları olaraq tanılğan şahıslarnıñ vekâletlerini halqara toplulıq iç bir vaqıt tanımaz, şübem bile yoq.
Şunı aytmaq isteyim ki, Rusiye bizim toprağımızda yapqan saylavlarğa baqqanda bu bir şey degil. Ortaqlarımız printsipial olıp, yañı saylanğan Devlet Dumasınıñ erkânını tanımaycaq, dep şübelenem.
Facebookta bizge abune olıp, munaqaşalarda iştirak etiñiz
Radio Svoboda
Metinniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


c: text/html

text:
Qırımdaki «diversiyağa» bağışlanğan Rusiye Havfsızlıq şurası toplaşuvında Ukrainağa qarşı konkret cevaplı areketler muzakere etildi, amma olarnı öyle de işlep baqmadılar. Bu aqta «Vedomosti», Rusiye Mudafaa nazirligine yaqın menbağa esaslanıp, bildire.
Bildirilgenine köre, qararnı işlep çıqarması mütenasip müessiselerge avale etildi.
Menbanıñ sözlerine binaen, «Ukrainağa büyük cevaplı arbiy darbe endirmek usulı baqılmay». Amma «DNR» taqımı yolbaşçılarına yaqın olğan subetdeşniñ aytqanına köre, Moskva Ukraina şarqında separatistlerniñ areketlerini tutmaqnı toqtata bile.
Diger menbanıñ malümatına binaen, Rusiye Havfsızlıq şurası şimdilik Vladimir Putin ve rusiyeli Tışqı işler nazirligi Kiyevni qorquzğan konkret «aqibetlerni» daa belgilemedi.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti bildirdi ki, işğal etilgen yarımadada kerçekleştirilecek teraktlarnıñ ögü alındı. Moskva Ukrainanı qabaatlay. Rusiye prezidenti Vladimir Pütin FSB beyanatını izaatlap, Kiyev muzakereler yolunı degil, terrorğa keçe, dep ayttı. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım qabaatları «sebepsiz ve tsinik» olğanını ayttı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatlarını red etip, bular provokatsiya olğanını aydınlattı. Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, Rusiye işğal etken Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnikanen temin etilgen askerlerni qoydı, ukrainlerge yarımada ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye etile.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada Kiyevniñ işğal etilgen Qırımda «terrorizm» ile bağlı olğanı aqqında Rusiyeniñ beyanatlarını takbih eteler, bunıñ Kreml tarafından nevbetteki provokatsiya olğanını aytalar ve bütün bu qabaatlavlarnı delilsiz dep red eteler.
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt bildirdi ki, AQŞ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı «Qırım istilâsı» qabaatlarınıñ delillerini körmedi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Ukrainağa qarşı yalan qabaatlar aytıp, özüniñ yañlış areketlerini gizleycek ola».
Ukraina prezidenti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda ve Donbassta bütün sıñır boyunca arbiy azırlıqnı qaviyleştirmege emir etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵınıń funkcional wazıypaları
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketilik salıq baskarması baslıǵı:
Mámleketlik salıq basqarması jumısına basshılıq etedi hám mámleketlik salıq basqarmasına júkletilgen wazıypalar hám funkciyalardıń orınlanıwı ushın juwap beredi;
ózine júkletilgen wazıypalardıń ámelge asırılıwın támiyinleydi, ózine boysınıwshı bólimler iskerligin shólkemlestiredi hámde qadaǵalaydı;
basqarmanıń quramlıqdúzilisin, ózine boysınatuǵın aymaqlıq mámleketlik salıq xızmeti organları baslıqları hám xızmetkerleriniń juwapkershilik dárejesin belgileydi;
belgilengen wákillikleri sheńberinde Ózbekstan Respublikası nızamların, Ózbekstan Respublikasi Oliy Majlis palataları qararları, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń Pármanları, qararları hám biylikleri, Ózbekstan Respublikası Ministirler Kabinetinińqararları hám biylikleri hámde baska nızam hújjetleri, sonday-aq Mámleketlik salıq komitetiniń ishki hújjetleri tiykarında hám olardı orınlaw boyınsha Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq xızmeti organları tárepinen orınlanıwı májbúriy bolǵan buyrıqlar shıgaradı, tapsırmalar hám kórsetpeler beredi;
Mámleketlik salıq komiteti menen kelisilgen halda Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq basqarması hám mámleketlik salıq inspekciyalarınıń shtatlar kestesin basqarıw xızmetkerlerdiń belgilengen sanı hámde járdemshi xızmetkerlerdiń ámeldegi esap normativleri hámde miynetke haq tólew qorı sheńberinde tastıyıqlanadı.
xızmetkerlerdiń sheklengen sanı hám miynetke haq tólew qorı sheńberinde Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması hám mámleketlik salıq inspekciyalarına belgilengen tártipte ózgerisler kiritiw huqıqına iye
Mámleketlik salıq komiteti tárepinen tastıyıqlanǵan mámleketlik salıq inspekciyası haqqındaǵı úlgili nızam tiykarında Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik salıq inspekciyaları haqqındaǵı nızamları tastıyıqlandı;
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması hámde inspekciyaları xızmetkerlerin belgilengen tártipte lawazımǵa tayınlaydı hám lawazımınan azat etedi;
Ayrıqsha órnek kórsetetuǵın xızmetkerlerdiRespublika mámleketlik sıylıqların hámde mámleketlik salıq xızmeti organlarınıń lawazımlı shaxsları ushın Ózbekstan Respublikası Húkimeti tárepinen belgilengen arnawlı ataqlardı beriw ushın Mámleketlik salıq komitetine usınadı;
Ózbekstan Respublikasınıń mámleketlik organları, shólkemleri menen bolatuǵın múnásebetlerinde Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması tárepinen jumıs alıp baradı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵı oǵan berilgen wákillikler sheńberinde basqa huqıqlarǵa da iye.
Qaraqalpaqstan Respublikası Mámleketlik salıq basqarması baslıǵı orınbasarınıń funkcional wazıypaları
mámleketlik saliq basqarmasinińarnawlı funkcionalbólimlerinebasshılıq qiladi hámda ózinejúkletilgenwaziypa va funkciyalardıńorınlanıwı ushınjuwap beredi;
ózinejukletilgenwaziypalardıńámalgeasırılıwın támiyinleydi, ózine boysınıwshı bólimleriskerliginshólkemlestiredi,muwapıqlastıradıhámqadaǵalaydı;
basqarmanıńquramlıqdúzilisi, ózine boysınatuǵınaymaqlıq mámleketlik saliq xizmeti organlari baslıqlarıhámbasqarmaxızmetkerlerinıńjuwapkershiligin belgileydi;
belgilengen wákillikleri sheńberindeÓzbekstan Respublikasi nızamları, Ózbekstan Respublikasi Oliy Majlisi palatalarınızamları, Ózbekstan Respublikası PrezidentinińPármanları, nızamlarıhámbuyrıqları, Ózbekstan Respublikasi MinistrlerKabinetiniń qarorlari va biyliklerihámda basqa nızam hujjetleri, sondayaqMámleketlik salıq komitetiniń ishki hújjetleri tiykarındahámolardıńorınlanıwıboyınsha Qaraqalpaqstan Respublikasımámleketlik salıq xizmeti organları tárepinenorınlanıwı májbúriy bolǵan buyrıqlardıńshıǵarılıwınshólkemlestiredihámorınlanıwınqadaǵalaydı hámde tapsırmalarberedi;
ayrıqshaórnek kórsetkenxızmetkerlerdimámleketliksıylıqlardıhámmámleketlik salıq xizmeti organlarınıńlawazımlı shaxsları ushın Ózbekstan Respublikasi Húkimeti tárepinen belgilengen arnawlıdárejelerdi beriw ushınMámleketlik salıqbasqarmasi baslıǵınausınadı;
Qaraqalpaqstan Respublikasi mámleketlik salıq basqarmasi baslıǵınıńorinbasarıózine berilgen wákillikleri sheńberinde basqa huqıqlarǵa da iye.


text:
«Qırım referendumı boyunca suallerni olmamaq kerek», – dedi Rusiye çetel işler nazirliginiñ başı Sergey Lavrov «Seliger-2014» Umumrusiye gençlik forumında. Bunı İTAR-TASS agentligi bildire.
«Qırımda unikal adise yüz berdi, referendum iç bir sualni doğurmamaq kerek. Saylavlarda er kes iştirak etti, olarnıñ iradesine iç bir kimse tesir etmedi», – dedi Lavrov.
Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde keçirilgen referendumlarğa ne sebepten tek Rusiye güzel davrandı degen sualge Lavrov «bu mevzuda keçirilgen referendumlar olarğa sebep olğan şaraitlerge köre talil etilmeli» dep cevap berdi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımnıñ tamır halqı – qırımtatarlar – üç esas subetnik gruppağa bölüne: yalıboylu, tat ve noğaylar. Er biriniñ özüne has hocalıq ve medeniyet hususiyetleri bar, er biri farqlı olıp, öz adını taşığan edi. Er bir gruppa öz topraqlarında yaşap, mezkür gruppalarnıñ hususiyetlerini 1944 senesi mayıs ayına qadar saqlap qalğan edi.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Videoda «Larişes» müzeyi ve Tashlar saytından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
İnsan aqları Qırım alan missiyası bildire ki, Keriçte avgust 24-te politsiya Ukraina bayrağı ile çıqarılğan foto içün üç insannı yaqaladı. Bunı uquq qorçalayıcılarğa yaqalanğanlardan biriniñ anası bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, eki erkek ve bir qız avgust 24-te saba saat 7-de Keriç merkezindeki Mitridat dağında Ukraina bayrağı ile foto çıqaracaq ediler. Gençler bu şekilde Ukraina mustaqillik Kününi qayd etmege istediler.
Olar Ukraina bayrağı ile foto çıqardılar, birden politsiya keldi ve üçüni de pis laflardan sebep yaqaladı. Protokol tizilgen soñ politsiya olarnı mahkeme zalına alıp ketti
«Olar Ukraina bayrağı ile foto çıqardılar, birden politsiya keldi ve üçüni de pis laflardan sebep yaqaladı. Protokol tizilgen soñ politsiya olarnı mahkeme zalına alıp ketti», – dep tarif etti qadın.
Yaqalanğanlarnıñ bildirgenine köre, politsiyada yaqalav sebebi Ukraina bayrağı ve Ukraina tuğrası ve oña qoltutuv yazısı ile kölmek olğanını ayttılar.
Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, aynı o kün mahkeme Rusiye Federatsiyası Memuriy bozuvlar Kodeksiniñ 20.1 maddesi boyunca (nizamnı bozuv) üküm çıqardı. Oğlanlardan birini 15 künge qadar apiske aldılar, digerine 1000 rublelik para cezası berildi.
«Qıznıñ işi avgust 25-te baqılacaq, çünki bazarertesi künü şaatlardan biri yañlış malümat berse, cezalanacağını ögrenip, malümat bermekten vazgeçti ve vaqianı körmegenini bildirdi», – dep qayd eteler missiyada.
Uquq qoruyıcı ya da mahkeme organları vaqianı izaatlamaylar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Ukraina mustaqillik künü Qırımda Aqmescitteki Taras Şevçenko eykeline çeçekler qoyulğan edi. Mında politsiya hadimleri, adiy urbada insanlar, em de samooborona nevbetçilik yaptılar. Bazı adamlarnı politsiya bölügine alıp ketken ediler. Yaqalanğanlar arasında – Ukrain medeniyet merkeziniñ vekilleri.
Aqmescitteki cemaat faalleri Ukraina mustaqillik Künü munasebetinen aktsiyanı keçirecek ediler, lâkin Aqmescitniñ şeer memuriyeti buña izin bermedi.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi, qırımlılar içün Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında aphaneler açmaq kerek olğanını bildirdi. Bu aqta Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vekili Anton Korınevıç Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Qırımdaki vatandaşlarımıznıñ esas Ukrainağa kelip, kerekli hızmet almağa, tuvğanlarını ya da dostlarını yoqlamağa aqqı bar, dep tüşünemiz. Kontrol keçiş noqtalarında aphaneler açılmalı, dep tüşünemiz, çünki Rusiye ilâclarınıñ keyfiyet ve fiyat problemlerini bilemiz. Bunı kerçekleştirirmiz. Şimdilik hızmet alanları ait olacaq devlet akimiyeti organlarınıñ meselesi al etilmedi», – dedi Korınevıç.
Onıñ qayd etkenine köre, bu leyha endi tasdıqlandı, ne vaqıt işke tüşürilecegi yekâne mesele ola.
«O, (leyha – QA) em Herson vilâyetiniñ em Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ sakinleri içün yapıldı. Qırımlılar künde 24 saat, aftada 7 kün devamında Ukraina ekimleriniñ tevsiyelerini alsın isteymiz, çünki yarımadada em tibbiy hızmet, em ekim sayısı problemi bar», – dep qayd etti Korınevıç.
Hatırlatamız, Ukraina İç işler naziri Arsen Avakov, işğal etilmegen esas Ukrainada qayd olmağan ukrainalılarnı Donbastaki kontrol keçiş noqtalarından ve işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırından keçirmemege teklif ete.
Herson sıñırcılarınıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, memuriy sıñırdaki sıñırlavlarnen bağlı resmiy bir emir daa yoq.
Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılov, karantin vaqtında işğal etilmegen esas Ukrainada qayd olmağan ukrainalılarnı Donbastaki kontrol keçiş noqtalarından ve işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırından keçirmemege teklif bar, dep tasdıqladı.
Ukrainada koronavirustan ölgen ilk kişi qayd etildi. Jıtomır vilâyetiniñ 71 yaşında qadın sakini can berdi.
Ukraina 48 saattan soñ çetel vatandaşları içün sıñırını qapatacaq, dep bildirdi Oleksiy Danılov.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Rusiyede koronavirustan ölgen birinci insan qayd etildi. Moskva hastahanesiniñ esli-başlı hasta qadını vefat etti, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«79 yaşında hasta martnıñ 13-nde hastahanege alındı, amma tuvğanlarınıñ israrınen martnıñ 14-nde şahsiy tibbiy teşkilâtqa tedaviylevge keçti. Koronavirus yuqunçı talili müsbet çıqqan soñ №2 infektsion hastahanesine avuştırıldı. Nefesi yetmegeni içün reanimatsiyada intensiv terapiya aldı. İnfektsion hastazanesinde ayrı boksta tutuldı», – dep bildirdi Moskvadaki operativ ştab.
Martnıñ 18-ne qadar Rusiyede koronavirus hastalarınıñ sayısı 147-ge arttı.


text:
Rusiye kontrol etken Qırım Yüksek mahkemesi cuma künü, aprel 8-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaqlanması davasını baqmağa devam etecek.
Toplaşuv saat 9:30-da başlaycaqtır.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Meclisniñ Qırımdaki faaliyeti aqqında mahkeme qararı bu toplaşuvda qabul etile bile, dep ayttı.
Cumaaqşamı künü, aprel 7-de, mahkemede davacı, davalı ve celp etilgen taraflar – Qırım Adalet nazirligi ve yerli Milletlerara munasebetler komitetiniñ adliyecisi çıqışta bulundılar.
Meclisni temsil etken adliyeci Cemil Temişev mahkeme qararı yarın çıqarıla bile, dep ayta.
Esnas Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ teşebbüsi ile başladı. Meclis reberleri prokuraturanıñ talapları yerine ketirilecegini tüşüneler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclis faaliyetini yasaq etecek olğan Rusiye akimiyetiniñ areketlerine qarşı narazılıq bildirdi. Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesine yol bermemege çağırdı. Avropa birligi de Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetlerinden qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımnı Ukraina terkibine 1954 senesi Kiyevniñ ricasına köre degil de, Sovet Birliginiñ Kommunist Firqasınıñ Merkeziy komitetiniñ (TSK KPSS) siyasiy bürosınıñ qararı ile bergenler, dedi Ukraina birinci prezidenti Leonid Kravçuk.
«Qırımnıñ teslim etüv meselesi nasıl etip al etilgeni aqqında haberi olğan insanlardan biri olam. Bilesizmi, hayaldır, sanki Ukraina istey, bular bermey edi», – dedi o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde.
Onıñ sözlerine köre, «Hruşçövğa er vaqıt mektüpler kele edi: «Bizni mından alıñız (Qırımdan – QA)».
Kravçuk dey ki, o vaqıt Ukraina Kommunistik firqasınıñ kâtibi Aleksey Kiriçenko Qırımnıñ berilmesine qarşı edi, çünki bu qoşma masraflarga bağlı edi.
«O vaqıt o (Nikita Hruşçev – QA) trenge Kiriçenkonı oturtıp, onı Moskvağa ketire. Ve TSK KPSS Qırımnıñ Ukrainağa berilmesi aqqında qarar ala. Bunı Rusiye Sovet Federativ Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası, Ukraina Yuqarı Şruası, SSCB Yuqarı Şurası ve prezidiumı al ete edi. Yani, o vaqıtlarğa köre, qanuniy qararlar edi. Qırımnı kimse Ukraina ricası ile bermegen edi. Qırımnı Ukrainağa ukrain akimiyetiniñ qararına qarşı teslim ettiler», – dey Ukrainanıñ birinci prezidenti.
O dey ki, bu seneler devamında Ukraina Qırımğa 100 milliard dollardan ziyade aqça masraf etti. «Yollarnı, kanallarnı qurdı ve ilâhre. Rusiye bunı iç bir vaqıt yapıp olamay edi. Şimdi de yapamay», – qayd etti Leonid Kravçuk.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov, sentâbr 14 künü Aqmescitniñ 10 sanlı mektebinde açılğan saylav bölüginde sayladı.
Krıminform bildirgeni kibi, o mühbirlege «tertip ve istiqrarnı» seçkenini ayttı.
«Stabillik ve tertip içün, er şey yahşı olsun dep, rey berdim»,— dedi Aksönov.
O emin, saylavlardan soñ, iç bir kimse «Qırımnı qaytarmaq mümkünligi mevzusını iç bir kimse qullanmaycaq».
«Bu soñki qarar ve muzakere etilmez, tarihtaki yañı saife»,– dedi Aksenov.
Bazar künü, sentâbrniñ 14-nde işğal etilgen Qırımda birinci kere Rusiye qanunlarına köre, «Devlet şurası», Aqyarda ise, «Şeerniñ qanun çıqarıcı toplaşuvı» akimiyet organlarına saylavlar başlana. Bunen beraber yerli akimiyet organlarna da saylavlar ötkerilecek.
Yarımadada 1205 saylav uçastkası bar, olardan 43 - muvaqat sayıla, olar saba saat 8.00-den aqşam saat 20.00-ge qadar çalışacaqlar.
Ukraina baş prokuraturası, işğal etilgen Qırımda saylavlarnıñ ötkerilüvi akimiyetni elde etmek ıntıluvı, dep bildirgen edi. Saylavlar teşkilâtçılarnı 10 yılğa qadar müddet bekley.


text:
Ankarada Rusiyege qoltutqan qurulışlar dekabr 12-de halqara diplomatik missiyalar ve Türkiye ükümetiniñ vekilleri iştiraki ile keçirilgen konferentsiyanıñ keçirilmesine keder etmege tırıştılar. Bunı QHA Emil Kürbedinovnıñ malümatına esaslanıp bildire.
Onıñ aytqanına köre, konferentsiya teşkilâtçıları basqıdan sebep jurnalistlerge tedbirni çıqarmağa ve aydınlatmağa izin bermedi.
«Ziyaretimizniñ birinci kününden başlap basqı yapıla, biz tenbiyelengen edik. Bir çoq jurnalist tedbirge kelmedi. Ankarada Rusiyege qoltutqan qurulışlar Qırımnıñ tamır halqı qırımtatarlar, qırımlı musulmanlar ve diger siyasiy mabuslarınıñ aqları bozulmasınıñ aydınlatılmasını blok etmek içün faaliyet köstere», – dep ayttı advokat.
Türk-Ukrain işbiriligi cemiyetiniñ reisi Namık Kemal Bayar qayd etkenine köre, Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi Türkiye ve dünya toplulıqlarına Qırımda insaniyetlik ve insan aqlarına qarşı cinayetlerni aydınlatacaq olğan tedbirni bozmaqnen beraber diger teşkilâtlarğa da basqı yapa.
«Ankaradaki Rusiye elçihanesi Medeniyet ve yardımlaşma derneginiñ Baş ofisi, BDQK (Dünya qırımtatar kongressi – QA), Ukrain-Türk işbirligi cemiyeti azırlağan tedbirlerniñ keçirilmesini lâğu ettirecek areketler yapıp, iş tutqan diger teşkilâtlarımızğa da basqı yapqanını ögrendik. Rusiye «insan aqları» ibaresinden bile qorqa, ğaliba», – dep ayttı o.
Dekabr 10-da Ankarada İnsan aqları künü munasebetinen Qırım aqqında "Gibrid sürgünlik» adlı vesiqalı fotoresimler sergisi açıldı. Sergi teşkilâtçılarından biri tarihçı, Radio Svoboda mühbiri, fotoressam Anton Naumlük dey ki, «Gibrid sürgünlik» adı «fevral 26 davası» boyunca mahküm etilgen Ahtem Çiygoznıñ ana-babası ile keçirilgen intervyü sebebinden saylanğan. Subette «şimdiki halqara vaziyette halqnı bir vagonğa mindirip, Uralğa alıp ketmege imkân olmağanı aytıldı. Amma yaşayış dayanamaycaq alğa kelecek şaraitler yaratmaq mümkün».
Sergi açılışında olğan sabıq siyasiy mabus Gennadiy Afanasyev «bunıñ kibi tedbirler Rusiye teşviqatına qarşı yapıla bilecek eñ semereli iş olğanını» ayta.


text:
Amerikan sanktsiyaları altında Rusiyeniñ 245 vatandaşı ve 439 dane şirketi tüşti, dep bildire Rusiye TİNniñ Şimaliy Amerika departamentiniñ müdiri Georgiy Borisenko.
«2011 senesi amerikalılar Obama zamanında (ABD sabıq prezidenti Barak Obama - QA) yañartuvnı toqtatıp, bir daa Rusiyeni tutmaqnen oğraşmağa başlağanında, ABD Rusiyege qarşı 52 kere sanktsiya kirsetken edi. Umumen amerikan sanktsiyaları altındaRusiyeniñ245 vatandaşı ve 439 dane şirketi tüşti», – dep qayd ete Borisenko.
Washington Moskvağa qarşı sanktsiyalarnı hususan, Rusiye Ukrainağa bağlı Qırım yarımadasını ilhaq etkeni ve Donbasstaki arbiy çatışma sebebinden kirsetken edi. Kyiv ve Ğarp devletleri Rusiyeni separatistlerge qol tutğanında qabaatlay, faqat Moskva bunı inkâr ete.


text:
Daa bir qaç ay evelsi Qırım musulmanları sovet Birliginden soñra memlketlerde yaşağan dindaşlarınen laqırdı etkende, Ukrainada, Rusiye ve Merkeziy Asiya devletlerine baqqanda, musulmanlarnıñ ayatı daa ei olğanını qayd ete ediler. Olar, ğurur ile, devletniñ dindaşlarğa nisbeten siyaseti aqqında, musulman an-aneleriniñ yerine ketirilüvine qarşılıq kösterilmeginini, ve atta, musulmanlarnıñ meselelerine riayet etmegenini ikâye ete ediler.
Devlet içün «birinci yerde» turmağan dinlerden «Vicdan serbestligi…» qanun ile yüz çevirgen Ukraina, memleket kerçekten de, musulmanlarnıñ ayatına qarışmay edi. Qırımtatar halqı arasında din mevzusında farqlılıqlarnı, Meclis ve Müftiyatnı zayıflaştırmaq içün qullanuvı istisnadır.
Endiden er şey deñişti. Rusiye ise, özüniñ musulman problemleri «cemidanı» ile endi Qırımda buluna. Bu «cemidan» içinde, bundan evel Qırımda serbest çalışqan islam teşkilâtları faaliyetiniñ yasaqlanuvı, yarımada musulmanlarınıñ evlerinde bulunğan bir çoq islam kitaplarınıñ yasaq etilüvi, ve yarımadada serbest yaşağan Allah qulları ayatınıñ sıñırlanuvı da bar.
Yañı kerçeklerniñ tesirini «Hizb ut-Tahrir» islam teşkilâtınıñ azaları birinciler olaraq duydılar. Teşkilât çoq yıllar devamında Qırım musulmanları ümmetiniñ eñ faal qısımı olğanı bellidir. Firqa esabında miting, konferentsiya, çıqışlar bar. Yarımadadan tış, bu cümleden Rusiyede de, Qırım musulmanlarınıñ süretini işte bu firqanıñ açıq tedbirleri meydanğan ketirdiler. Olarnıñ narazılıq aktsiyaları, qara – beyaz bayraqları rusiyeli kanallarnıñ efirlerinde ara-sıra kösterildi.
Belki de bu sebepten, Qırımda «yeşil adamçıqlar» peyda olğanınen yarımadanı firqa azaları terk etip başladılar. Bunen beraber, «Qırım havfsızlıq hızmeti» yañı yolbaşçısınıñ vazifesine keçkeninen, «Hizb- ut-Tahrir» halqara terroristik teşkilâtınen» küreşecegini ilân etüvi de, bir işaret olğandır. İşaret te, doğru añlaşıldı.
Amma, kerçek aytılsa, Qırımnı yalıñız «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı azaları degil de, digerler de terk etmekteler. Diger islam aqıntılarnıñ vekilleri de, yañı kerçeklerge uymağa istemetsler. Belli ki, salaflar yetekçilerindenn birisiQırımdan ketti. Onıñ misali ile diger meslekdeşleri de qullandılar.
İntegratsiyağa mecbur etüvleri vazgeçilmezmi?
Yañı kerçeklernen Qırım musulmanları Müftiyatı da rast keldi. Qırım müftiyatı Rusiyeden kelgen dindaşlarnıñ diqqat merkezine keçti. Bundan evel Qırım musulmanlarına nisbeten «büyük seviginen» baqmağan, Qazan ve Moskva delegatları Emirali Ablayevniñ daimiy musafirleri oldılar. Qırım müftisini ise, Rusiyeniñ 20 millionlıq musulman ümmetine qoşulğanı, aqiqatte çoq quvandırmağanı körünip tura.
Qırım müftisi ve taqımınıñ esas vazifesi, Rusiye Federatsiyası musulman kurumlarına kirilüvidir. Müftiyat, öz başına mustqil qalacağı ve integratsiyadan keçmeycegini tahmin etmek mümkün degil.
Bunı Qırımnıñ içinde olğan raqiplik, hususan, yarımadada, rusiyeli dindaşlarnen bağ tutmaqnı arz etken «diger müftiyatnıñ» mevcutlığı da mecbur ete. Bunı tasdiqlağan, matbuat vastalarında Müftiyatnı teñqid etken ve ihvana-müslimin, salaflarnen bağda qabaatlağan malümatlar oldı.
Bundan da ğayrı, musulmanlarğa devlet organlarınen yañıdan bağlarnı qurmaq kerek olacaqtır. Keçken yıllar devamında yapılğan iş nafile olğandır. Yañı kerçekler – yañı «qaidelernen» belgilendi. Bu – musulman teşkilâtlarnıñ nizamını, ibadethaneler, medreselerniñ ğayrıdan qayd etilüvi, yañı qanunlarğa uyğunlaştırılmaq kerek, demektir. Demek, Qırım musulmanlarınıñ vaqtı ve ğayreti çoq yıllar devamında müim meselelerge degil de, bürrokratik meselelerniñ çezilüvine sarf etilecektir.
Müftiyatnıñ Moskva patriarhatı Ukrain pravoslav kilsesiniñ yolbaşçısı ile munasebetler nasıl qurulacağı da belli degil. Qırımda nufuzlı yerni alğan ve devlet tarafından açıqtan-açıq desteklengen mezkür kilse vekilleri yarımadada dinlerara munasebetlerini bayağı deñiştire bile.
Umumen alğanda, yañı kerçekler yañı suallerni peyda etti, cevaplarnı ise, qırımlı musulmanlar, daa yaqında qomşu Rusiye, şimdi ise, umumiy bir devlette yaşağan dindaşlarnıñ tecribesini ögrenip tapa bilecekler.
Elmira Muratova, qırımlı siyasetşınas, islamşınas
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Äytmatov iseme belän danın böten dönyağa tanıtqan qırğızlar qadär tatar, başqort, törek, üzbäk, çuvaş yäki teläsä qaysı ber törki-türk millätennän bulğan härkem ğorurlıq toya ala, anıñ äsärlärendä üzennän närsäder taba ala ide.
Törki xalıqlarnıñ berdämlegenä dä ähämiyät birgän Äytmatov tormışınıñ soñğı könnärendä äyterseñ xuşlaşqan sıman gizgän törki illärdä türk berlege, yaña törki xezmättäşlek mömkinlekläre turında süz alıp barğan, gel uylap yörgän xıyallarınıñ tormışqa aşuın, törki dönyanıñ qabat canlanuın, üz milli üzañın, mädäniyäten saqlap qaluın kürüdän bäxtiyar, bäxetle buluın äytkän ide.
Qırğızstanda bıyıl Äytmatov yılı dip iğlan itelgän bulsa, Törkiyädä 80 yıllığı mönäsäbäte belän yazuçını Nobel bülägenä täqdim itü öçen maxsus komitet oyıştırılğan häm monıñ öçen kiräkle çaralar alıp barıla ide. Ayruça TÜRKSOY törki xalıqlar mädäniyäte häm sänğätläre urtaq idaräseneñ bıyıl Ankarada ütkärelgän cıyılışında yaña ğına oyıştırılğan TÜRKSOY bülägeneñ berençesenä dä Äytmatov layıq bulğan ide. Yazuçınıñ awıruı arqasında üzenä birelä alınmağan premia üktäbr ayında Bişkekta uzdırılaçaq TÜRKSOY cıyılışında tapşırılaçaq ide. Yazuçınıñ ğomere citmäde şul, üze dä bik telägän Törkiyädä oyıştırılaçaq tuğan kön qotlawların da kürergä nasip bulmağan ikän.
Çıñğız Äytmatov uzğan yıl İstanbulda ütkärelgän “Rusiyä-İslam dönyası” strategik küzallaw törkemeneň öçençe cıyılışında qatnaşqan ide. Ul çaqta aña berniçä soraw belän möräcäğät itü mömkinlege bulğan ide. Äñgämä waqıtında böyek yazuçı, äsärlärendä daimi räweştä quzğatqan "adäm balası niçek itep keşe bulır yäki keşe bulıp qalır?" digän problematik sorawınnan çığıp, möselmannarnıñ bügenge kön problemalarına tuqtalıp uzğan ide.
İslam mäsäläseneñ xäzerge waqıtta awır mäsälä bulıp toruına iğtibarnı yünältkän Çıñğız ağa tolerantlıq, mädäniyätlelek yulları belän İslam dineneñ qıymmäten yuğaltmaw zarurlığın assızıqlap äytep uzdı.
“Bu çarada Şäymiyev kebek şäxeslär qatnaşqan oçraqta, bez dä canıbız belän öleş kertsäk, bu mäs’älälärne xäl itep bulır”, dip uylawın äytkän Çınğız Äytmatov, İslam illäre arasında Törkiyäneň iň nıqlı häm däräcäle il buluına basım yasap, Törkiyä alıp barğan säyäsätne döres dip tabuın häm törek ile belän maqtanuın, ğorurlanuın assızıqlap äytep uzğan ide:
“Min Awrupada eşlim. Törkiyäneñ anda avtoritetı bik zur. Törkiyä Awrupa Berlegenä kerep urnaşsa, yaxşı bulır ide. Xäzer Törkiyä İslam illäreneñ iñ nıqlı, dönya däräcäsendäge ile.”
Fani dönyadan kitep barğan dönyaküläm tanılğan yazuçı sovet çorında berençe tapqır mañqortlıq problemasın kütärep çığuı, milli üzañnı, milli qimmätlärne saqlaw mäsälälärenä iğtibarnı yünältüe belän istä qalaçaq. Äsärlärendäge geroyları härwaqıt üz vöcdannarı belän qara-qarşı bula häm tormış çınbarlığında soraw astına alına. Äytmatovnıñ böyeklege dä – näq menä şuşı ğadäti waqiğalardan dönyaküläm, global mäsälälärne, dönyanıñ adäm balasın mäşğül itüçe töşençälärne belderä aluıdır.


text:
"Krımenergo" yarımada sakinlerini mayıs ayında planlaştırılğan elektrika söndürilmeleri aqqında bildire. Bunı müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
Bütün cedvellerni "Krımenergo" saytında körmek mümkün.
Daa evel bildirile edi ki, Qırımda koronavirus tarqalamasınen bağlı kirsetilgen sıñırlayıcı tedbirler sebebinden elektrika qullanması 10-12%-ğa arttı.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti.


text:
Rusiye Federal telükesizlik hizmetiniñ hadimleri aprel 6-da tintüv ile ilhaq etilgen Qırımda Canköy rayonınıñ Kerlevüt (Pavlovka) köyüne keldiler.
Bunı «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi, adiseniñ şaatlarına atıfta bulunıp, Facebookta bildire.
«Qırım birdemligi»niñ bildirüvinde: «Canköy rayonındaki Kerlevüt köyüniñ camisine FSB hadimleri keldi. Olar, bu yerde «nasıldır esktremistik tedbirler»niñ yapılğanını bildirdiler. Camideki bütün musulmanlar soraştırıldı ve resimge çıqarıldı. Böyle total kontrol musulman cemiyeti azalarını taacipte qaldıra ve Qırım musulmanlarınıñ nefretini doğura», – denile.
Faaliyetçilerniñ malümatına köre, qararnen 20 silâlı kişi camini qamaçavğa alıp, bütün musulmanlarnı sorğulamağance kimsege çıqmağa izin bermedi.
Tintüvniñ şaatlarından biri, İzzet ağa, Rusiye telükesizlik hadimleri, sanki, camide ötkerilgen «ekstremistik tedbirler»ge şikâyet berilgen içün teşkerüv ile keldiler.
«Olar (telükesizlik hadimleri – QA) öz şeadetnamelerini köstergen soñ prokuror hanım vesiqalarnı köstermege rica etti. Lâkin bizden kimse namazğa vesiqalarnen kelmedi. O zaman FSB hadimi dosye çıqardı ve namazğa qatnağanlarnıñ soyadlarını oqumağa başladı… Añlağanıma köre, bu malümatnı evelden topladılar», – dedi o.
İlhaqtan soñ Qırımda Rusiyeniñ amelde akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapa.


text:
Qırımtatar jurnalistleri Ukraina ve dünya zenaatdaşlarına muracaat etip, «Rusiye işğal etken Qırım aqqında kerçek malümat» yetkizmelerine qoltutmalarını istediler.
«Sizler, Ukraina ve çeteldeki zenaatdaşlarımız, Qırımda halqımıznıñ havfsızlığı az olsa da saqlap qalacağınıñ kefili olasıñız. Qırım aqqında ne qadar çoq aytsaq, işğalcige tesir etme yollarımız o qadar çoq olacaq... İmayeniñ tek bir yolu – haber alternativası ve añlaymız ki, er şeyge bizge bağlı, amma siziñ de isseñiz olmalı», – dep muracaat etti jurnalistlerge Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım işlerinden mesleatçısı Emine Ceppar zenaatdaşları adına Kyivde aprel 8-de olıp keçken matbuat konferentsiyasında.
Jurnalistler videomuracaatlarında qayd eteler ki, işğal vaziyetinde Qırımda ifade serbestliginiñ olması imkânsız, mustaqil matbuat vastaları qapatıla, yarımadada çalışmağa qalğanlar ise Rusiyege boysunğan Qırım akimiyeti tarafından nezaret etile. Qırımtatar jurnalistleri qayd etkenine köre, «qırımlılar qorqa ve jurnalistlerniñ işbirliginden vazgeçeler».
«Qırımdaki vaziyetke qarşı atacağımız adım Qırım tışında doğru malümatnıñ tarqatılması ola. Zenaatdaşlarımdan rica etem, Qırım mevzusı, insan aqlarınıñ bozulması, Qırımdaki azaplar meselesi ukrain kütleviy haber vastalarında aydınlatılsın», – dep ayttı QHA neşiriniñ baş muarriri Gayana Yüksel.
Qırımtatar jurnalistleri videomuracaatlarında Rusiye işğal etken Qırımdaki vaziyetni tarif etip, zenaatdaşlarını memleket ve dünya haber alanında Qırım mevzusını aydınlatmağa çağıralar.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ uquq qorçalayıcı teşkilâtlar Qırımda ifade serbestligi bozulğanını qayd etmege başladılar.
2015 senesi aprel 1-den başlap yarımadada ATR qırımtatar telekanalı, «Lâle» telekanalı, «Meydan» radiosı qapatıldı. Bu adımnı AQŞ, Avropa birligi, OSCE, Amnesty International takbih etip, oña yarımadada qırımtatarlarğa qarşı basqı dediler.
2015 senesi avgust 10-da Roskomnadzor «Millet» telekanalı ve «Vatan sedası» radiosını kütleviy haber vastaları olaraq qayd etti. Akimiyetke qoltutqan «Millet» Kremlge boysunğan TRK «Krım» («Pervıy krımskiy») telekanalınıñ qırımtatar ve milliy yayın departamenti esasında quruldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Avgust 27 aqşam Aqmescit (Simferopol) - Kefe (Feodosiya) yolunda olıp keçken yol qazası neticesinde üç adam elâk oldı ve daa ekisi zararlandı. Bunıñ aqqında Qırım boyunca Rusiye İçki işler nazirliginiñ matbuat hızmeti haber etti.
“Avgustnıñ 27 saat 22:00 Aqmescit - Kefe yolunda Qaşqa Çoqraq (Otvajnoye) köyü burulışı yanında yol qazası olıp keçti, onıñ neticesinde üç adam elâk oldı ve daa ekisi yaralandı”, - dep aytıla beyanatta.
Matbuat hızmetinde, ilk araştıruvğa esaslanaraq, haber etilgeni kibi, Ford maşnasınıñ aydayıcısı, Aqmescit tarafından Kefege yol tutqanda, qarşı yolaqqa çıqa ve qarşısına kelgen Chevrolet maşnasına urula.
Yol qazası neticesinde Chevrolet maşnasınıñ aydayıcınen yolcusı ve Ford maşnasınıñ yolcusı elâk ola. Bundan ğayrı, Ford maşnasınıñ daa eki yolcusı yaralana.
Şimdiki vaqıtta, yol qazası boyunca teşkerüv keçirile.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko iyülniñ 1-nde Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy-Deñiz quvetleri Künü munasebetinen tebrikleyerek, Ukraina bayrağı ilhaq etilgen Aqyarda tekrar köterilecegine ümit beslegeni aqqında ayttı.
«Umumiy küç-quvetimiznen bizler Ukrainanıñ deñizdeki şuretini arttırır ve bizim gemilerimiz üzerindeki devlet bayrağı ukrain Aqyarınıñ limanlarında yükselecegine inanam», – denilmekte Ukraina prezidentiniñ Facebook saifesinde.
Poroşenko Ukraina ADQ askerlerine sadaqat, cesaret ve qaramanlıqları içün minnetdarlıq bildirdi. «Büyük ğalebe oğrunda qararlılıq ve israr» tiledi.
Mevzunen bağlı olaraq: «Tecavuz yapılıcaq olsa onı toqtatacq küçümiz bar» ‒ vitse-admiral İgor Voronenko
İyülniñ 1-nde Odessada ve diger şeerlerde Ukraina Arbiy-Deñiz quvetleri Künü munasebetinen tantanalı merasimler ötkerile. Bayram çerçivesinde flotqa yañı zırhlı artilleriya gemilerini ilâve etüv merasimi ilân etildi.


text:
Qırımda «SimSitiTrans» naqliye şirketiniñ adliyecileri Kremlge boysunğan Aqmescit Merkeziy okrugınıñ arbitraj mahkemesine şirket faaliyetiniñ toqtatılması aqqında qararğa qarşı kassatsiya şikâyetini teslim etti.
Bu aqta iyül 13-te Qırım.Aqiqatqa Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ lideri Lenur İslâmov bildirdi, bu naqliye şirketiniñ faaliyetini onen bağlaylar.
Bunen beraber, İslâmovnıñ fikrince, bu mahkemeniñ müsbet qararını beklemek kerekmey.
«Balalar evel de şikâyet bergen edi, olarnıñ fikrince, bu kereklidir. Amma men bundan fayda olacağına inanmayım. Ükümet (Kremlge boysunğan Qırım ükümeti – QA) qanunsızdır, olarnen mahkemeleşme ıntıluvlarınen biz olarnıñ qanuniy olğanını tasdıqlaycaqmız», – dep qayd etti İslâmov.
İyün ayınıñ soñunda Qırımda «SimSitiTrans» şirketiniñ faaliyeti blok etildi. Kremlge boysunğan Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmetinde bildirgenlerine köre, memurlar «işbu taşıcınıñ şeer marşrutlarında deñiştirilmesi» boyunca faaliyet alıp bardı.
Soñki 14 yıl devamında ilk sefer şirket avtobusları şeer ve şeerlerara marşrutlarına çıqmadı, dep ilân etti «SimSitiTrans» şirketiniñ müdiri Edem İslâmov. Onıñ sözlerine binaen, faaliyet seneleri devamında şirket 127 million yolcunı taşıp berdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bu aqta Qırım «parlamentiniñ» saytında aytıla.
Beyanatta qayd etilgeni kibi, Konstantinov işbu mukâfatnı «Rusiye devletiniñ pekitilmesine qoşqan büyük issesi, Qırım Cumhuriyetiniñ ve Aqyarnıñ Rusiye Federetsiyası terkibine kirgeni içün, bütünqırım referendumnıñ azırlanğanı ve keçirilgeni içün ve bu vaqıtta köstergen vatandaşlıq mevamı, cesürlik ve fedakârlığı içün» elde etti.
Aynı böyle nişanğa Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ve Aqyar şeeriniñ strategik inkişafı Agentliginiñ başı Aleksey Çalıy nail oldılar.
Mayıs 9 künü Vladimir Putin Qırımnı ziyaret etip, Ulu Vatan cenkinde Ğalebeniñ 69 yıllığı ve Aqyarnıñ nemse-faşist ucümcilerinden azat olunuvınıñ 70 yıllığına bağışlanıp keçirilgen tedbirlerde iştirak etti. Bu ziyaretni Ukraina akimiyeti, Avropa ve AQŞ takbih etti.


text:
Qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan Yağmurça qasabasında uquq qorçalayıcılar yerli camide teşkerüvni keçireler, dep haber ete vaqia yerinde bulunğan Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, camiden prokuratura temsilcisi çıqıp, jurnalistlerge «içeride teşkerüv keçirilgenini» bildirdi, amma işbu tedbir aqqında tafsilâtlı malümatnı bermedi.
«Qırımtatarlarnı cebir etmege tırışalar, eger de aynı tarzda devam etecek olsalar, politsiya hadimleri bizim evlerimizde yaşaycaq»,– dey cami teşkerüvi aqqında ögrengen yerli sakin.
Sentâbr 17 künü silâlı insanlar ile politsiya maşinıları Aqmescit civarında yerleşken Bulğanaq köyüne keldi. Silâlı şahıslar qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvlerni keçirmege başladı.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda tintüvler keçirdiler.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.


text:
Bunı Qırım «parlamentiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinov kene de memleketniñ şarqında antiterroristik ameliyatnı keçirgen Ukraina akimiyetini aqaretlemege başladı.
«Şimdi, Kiyevde ükümetni zapt etken cinayetçiler ögünde tiz çökmege istemegen Donbassta yaşağan vatandaşlarımıznı öldüreler. Cenübiy-şarqiy regionlarnıñ taqdirini – Kiyev cinayetçileri Qırım içun azırlağandırlar, amma biz bunıñ ögüni zornen alıp oldıq. Cenübiy-şarqiy antifaşistlernıñ küreşi – bizim azatlığımızdır. O qurbanlarnı biz şahsiy telâfet kibi saymaqtamız», – dedi Konstantinov.
Konstantinov bu kibi çıqışlarnı Qırım «parlamentiniñ» aman-aman er bir toplaşuvında seslendire.


text:
Beklenile ki, internet-ombudsmeni internet meydançıqları ve bu saada mesülietli olğan memurlar ile muzakerelerni keçirecek ve bu saanı nezaret etecektir.
Gazeta qaynaqları qayd ettiler ki, böyle vazifeniñ meydanğa ketirüviniñ sebebi – soñki vaqıtları internet ile bağlı ziddiyetler oldı. Yani bu içtimaiy ağlarnıñ blok etilmesi, korsan köntentiniñ problemleri, Ağda ekstremist mananı taşığan malümatnıñ tarqatıluvı ve ilâhre.
Yaqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin blogerlerni matbuat vastalarınıñ temsilcileri ile qıyaslağan qanunnı imzaladı, böyleliknen internete söz serbestligi aqqı olduqça sıñırlana.
İnternet-ombudsmeni vazifesini meydanğa ketirmek ğayege Rusiye Devlet dumasında qol tuttılar. İnsan aqları boyunca prezident Şurasınıñ azası, internet-neşircileri Birliginiñ başı İvan Zasurskiy böyle insan eki taraf ile subetni keçire ve Rusiyeniñ internet saasınıñ inkişafına tesir ete bilecegini tüşüne.


text:
Qırımda sentâbrniñ 1-ne qadar eglence müessiseleri ve cemaat aşağan yerler içün koronavirus sıñırlavları kirsetile, mezuniyet aqşamlarınıñ keçirilüvi yasaqlana ve hızmet saalarınıñ vekilleri mecburiy sürette aşı olmalı.
Yarımadada koronavirus pandemiyası sebebinden yüksek seviyeli azırlıq buyruğına iyünniñ 22-nde Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov deñişmeler kirsetti.
Vesiqağa köre, sentâbrniñ 1-ne qadar:
- ratlıq ve bayram künleri eglence merkezleri ve diger eglence müessiseleriniñ, hususan bala raatlıq ve eglence teşkilâtlarınıñ işi yasaqlana;
- saat 23.00-dan 08:00-ğa qadar cemaat aşağan müessiselerniñ işi yasaqlana, sımarış berip almaq mümkün. Kinoteatrlerde ticaret hızmetleri yasaqlana, alış-veriş-eglence komplekslerinde eglence tedbirleriniñ keçirilüvi yasaqlana;
- Aqmescit, Aqmescit rayonı, Yalta ve Aluştada diskoteka ve mezuniyet aqşamlarınıñ keçirilüvi yasaqlana;
- teatr ve kinoteatrlerde zallarnıñ 50%-dan çoq bilet satışı yasaqlana.
Bundan ğayrı, şifahane-kurort tedaviylevi, balalarnıñ raatlığı ve sağlamlaştırıluvı, cemaat aşaması, kezinti hızmetleri, naqliyat hızmetlerinde çalışqanlar koronavirus aşısını yapmağa mecbur.
«Şifahane-kurort tedaviylevi, balalarnıñ raatlığı ve sağlamlaştırıluvı, cemaat aşaması, kezinti hızmetleri, naqliyat hızmetlerinde çalışqan teşkilât, müessiselerniñ reberlerine hadimlerni (tibbiy ceetten aşı olmamaq içün bir sebep olmasa) yañı koronavirus yuqunçına qarşı aşılandırmağa tevsiye etile», – dep aytıla vesiqada.
Hatırlatamız, Qırımda koronavirus sıñırlavları mayısnıñ 28-nden iyülniñ 1-ne qadar uzatılğan edi.
İyünniñ 16-nda Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya yarımadada koronavirus hastalarınıñ sayısı artqanı içün COVID-19 aşılarını mecburiy şekilde yaptırmağa teklif etti.
Hatırlatamız, keçken künü Qırımda 201 yañı COVID-19 hastası qayd etildi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi bildire ki, «cemaatçılıq ile elektron mesleat» keçirmek içün qırımtatar tilini inkişaf ve populârlaştıruv kontseptsiyasınıñ leyhasını aydınlattı.
«Merkeziy ve yerli akimiyet organlarınen keliştirip bitirilgen soñ leyha Ukraina Nazirler şurasına siyasiy teklif olaraq berilecek», – dep aytıla nazirlikniñ haberinde.
Müessise yolbaşçısı Oleksiy Reznikovnıñ bildirgenine köre, kontseptsiya üzerindeki iş vaqtında «mütehassıslarnen onlarnen mesleat keçirildi».
«Qırımtatar tiline tek unikal mirasnı saqlav kerekligi ceetinden legil, nesil-nesilden keçecek ve zemaneviy dünyada bildirme vazifelerini al etecek canlı tilge olaraq yanaşmağa tırıştıq», – dep bildire Reznikovnıñ aytqanlarını nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Haberde aytılğanına köre, elektron mesleatlar aman-aman bir ay sürecek. Yazma teklif ve tüzetüvler 2021 senesi fevralniñ 22-ne qadar qabul etile: yakymenko@mtot.gov.ua. kontseptsiya leyhası mında bar.
2023 senesine qadar Qırımtatar tilini inkişaf ve populârlaştıruv kontseptsiyası azırlanğanını Reznikov daa evel de bildirgen edi. Onıñ hatırlatqanına köre, Ukraina reintegratsiya nazirligi Google LLC korporatsiyasına muracaat etip, qırımtatar tilini Google Translate servisine kirsetmege rica etti. Nazirlik Duolingo şirketine – çetel tillerini ögrenüv platformasına muracaat etip, olarnıñ servisi esasında qırımtatar tili kursını başlatmağa teklif etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov yarımadada fevral 21 künü yapılğan yaqalav ve tintüvlerini «cemaatnı qorqutmaq içğün yapılğan aktsiya» dep adlandırdı ve qırımlılarnı birleşmege ve bir birine qol tutmağa çağırdı. Bunı Umerov fevral 21 künü, Aqmescitte Boğurça qasabasında Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerilgen soñ, Facebookta izaatlap yazdı.
İlmi Umerov: «Kene Qırımda ağır bir kün. Bir tek tintilgen eviniñ saibi yaqalanmadı, oña destek köstermek içün kelgenlerniñ de bazılarını yaqaladılar. Maqsat aynı qala – er kesni qorqutmaq ve qorquda tutmaq. Cemaatnı qorqutmaq içün yapılğan aktsiyası devam ete... Zapt etilgen Qırımda yaşap, daa qaviy birleşmege kerek... Birilerinde tintüv, mahkeme, yaqalav, apiske alınuv ya da buna oşağan bir şey olğanını eşitseñiz – destek köstermek içün keliñiz... Qırımtatar halqınıñ öz aqları içün zorbalıqsız küreşi yañı şaraitlerde devam ete – işğal altında ve uquqsız adaletsizlikte», – dep yazdı.
Qırımda, Aqmescitniñ Boğurça qasabasında, fevral 21 künü saba, Rusiyeniñ silâlı hızmetleri, Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerdi.
Bunen beraber Marlen Mustafayevni desteklemek içün kelgen insanlardan da 10-den ziyadesi yaqalandı. İnsanlarnı yaqalamazdan ögüne, politsiya hadimleri megafon vastasınen, toplaşqanlar kütleviy merasimler aqqında qanunlarını bozğanlarını ilân ettiler.
Rusiye silâlı hızmetleri Boğurçada ötkergen areketlerini izaatsiz qaldıralar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Biñlernen genç qız ve oğlanlar monitorlarğa baqıp, Ukraina aliy oquv yurtlarına (AOY) kirgenler cedvelinde öz soyadlarını tapmağa areket eteler. Ekseriyet özüni tapar, faqat işbu «tıslımlı» satırlarda özüniñ soyadını körip olamağan soylârı da çıqar. Afsus ki, bu ayattır, konkurs esasında kirüv şartları da işte, böyledir.
Hususan bu ilhaq etilgen Qırımdan kelgen abituriyentler içün mıim. Oquvğa kirmek içün olar yekâne fursatqa saip (oquvğa kirmeknen bağlı mahsus şartlarğa binaen, olar 35 ukrain AOY esasında çalışqan «Qırım - Ukraina» Tasil merkezlerniñ yalıñız bir danesine vesiqa teslim etip ola).
Faqat, menfiy neticege baqmadan, ruhtan tüşmege acet yoq. Qırımlı abituriyentler içün başqa yollar da mevcut:
- «Qırım - Ukraina» Tasil merkezleri olğan AOY bağlı kollejge;
- «Qırım - Ukraina» Tasil merkezleri olğan AOY paralı oğuvğa kirmek;
- Meslek-tehnik oquv yurtına kirmek.
Bundan da ğayrı, daa bir yol bar, o da - devlet büceti esabına oqumaq.
Qanunğa binaen 35 dane AOY oquycaq talebeler içün devlet büceti esabına oquycaq 2600 dane yer ayırdı. Bu AOY ve hususan işbu zenaatlarğa kirip oqumağa istegenler olmağanı içün, bu yerlerniñ bir qısmı olğanı kibi boş qalacaq. Bundan da ğayrı, devlet sımarışına binaen AOY epsi öz kvotasını toldurıp olamaz.
Avgust ayınıñ soñunda Ukraina tasil ve ilim nazirliginde «boş» yerlerniñ angi oquv yurtına yollanacağını muzakere etecek komissiyanıñ oturışuvı ötkerilecek. Rektrorlar Ukraina Qanunınıñ 7 maddesi esasında (2013 senesi aprel 15-nde çıqqan№1207-VII «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalarında yaşağan vatandaşlarnıñ serbestligi ve aq-uquqlarını teminlev») bücet yerleri olarnıñ oquv yurtına berilsin degen manada muracaat berebileler. Böyleliknen bıltır ve ondan evelki sene qırımlı sakinleri içün Ukrainanıñ qıta qısmında yerleşken AOY bücet yerler açıldı. Bunıñ içün rektor ya da qabul komissiyasınıñ reisi adına ariza yazmaq kerek.
Bu qolay bir yol olmağanını qayd etip keçmek kerek, çünki er bir AOY öz «nüansları» bar, şunıñ içün muayyen AOYnen aqıl tanışmaq kerek – meselâ, qabulğa yazılıp, rektornı ziyaret etmek kerek, - em de bu arada hususiyetlerini esapqa alıp, saylânğan AOY ariza yazmaq kerek.
Oleg Ohredko, TsPG «Almenda» vatandaş tasil merkeziniñ eksperti ve talilcisi
«Bloglar» rubrikasında ifade etilgen fikirler muelliflerniñ öz noqta-i nazarlarını aks etip, muarririyetniñ noqta-i nazarını aks etmesi şart degil


text:
Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları sabadan tintüvler keçirilgen qırımtatarlar toplu yaşağan Mamaq (Stroganovka) köyüni sarıp aldı. Uquq qoruyıcıları çıqışlarda blokpostlarnı qoyıp, maşina ve bütün yolcularnıñ vesiqalarını teşkere. Bu aqta faal Lutfiye Zudiyeva Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Köy bütün çıqışlarda yol hızmetiniñ hadimlerinen sarıp alındı. Köyde FSB hadimleri tek qoltutmağa kelgenlerni degil, maşina nomeralarını da qayd etti. Remzi Bekirov ve Osman Arifmemetovnıñ evleri yanında avtozaklar tura. Köyde OMON, «Berkut» ve Rusiye gvardiyasınıñ çoq sayıda hadimi buluna», – dep tarif etti Zudiyeva.
Uquq qoruyıcılar Mamaqta tintüv keçirilgen dört qırımtatar faalini tutıp olamadı. Osman Arifmemetov, Remzi Bekirov, Vladlen Abdulkadırov ve Edem Yayaçikov evde degil edi, olarnıñ bulunğan yeri belli degil.
«FSB hadimleri olarnı tapmaq içün aman-aman er evge kirip çıqa edi. Soñki malümatqa köre, uquq qoruyıcılar Mamaq etrafından ketip başlay», – dedi Zudiyeva.
FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçire.
Umumen, «Qırım birdemliginiñ» malümatına köre, 20 insan tutuldı.
Bavurçıda keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Bunıñ sebebi Rusiye uquq qoruyıcıları ve Bavurçı qasabasınıñ sakinleri arasında çıqqan qavğa oldı.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, Aqmescitniñ Bavurçı qasabasındaki Memet Appazov soqağında semetdeşlerine qoltutmağa kelgen 5 kişi tutuldı. Olarnıñ soyadları qayd etilmey.
Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqlap, şübhelilerniñ sayısını ve olarnıñ soyadlarını aydınlatmadı.
Haber etilgeni kibi, tintüvler Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Strogonovka)köyü, Aqmescitniñ Bavurçı qasabası, Qarasuvbazar rayonınıñ Köneçi (Vladimirovka) köyünde keçirile.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina Milliy devlet teleradiokompaniyası (UMDT) idare azası Aleksandra Koltsova, Ukraina “Eurovision-2019” yarışında iştirak etmekten vazgeçe bilecegini bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, “Suspilne” şimdi Kazka taqımınen yarış iştiragini muzakere ete.
“Amma men bellesem, şimdiki vaziyet - bu krizis ve mında doğru qarar yoq, çünki cemiyet de bölündi”, - dedi Koltsova.
Tünevin, yarışta ekinci yerni qazanğan, Freedom-jazz taqımı“Eurovision”da iştirak etmekten vazgeçti.
Fevral 25-inde Ukraina Milliy devlet teleradiokompaniyası, «Eurovision-2019» ukrain milliy saylavınıñ finalında ğalebe qazanğan yırcı MARUV yır yarışına barmaycağını bildirdi.
«Eurovision-2019» ukrain milliy saylavınıñ finalında ğalebe qazanğan yırcı MARUV «yarıştaki iştirakini siyasetçilerimizniñ aktsiyalarına çevirmeyip», şiarlarnen çıqışta bulunmağa azır olmağanını bildirdi.


text:
Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) ukrain uçucısı Nadejda Savçenkoğa qarşı qanunsız alda sıñırdan keçüv boyunca cinaiy iş açtı. Nadejdanı ise SİZOnıñ tibbiy sanitar bölügine keçirdiler, – dep haber ete RBK neşiri.
Nadejda Savçenkoğa qarşı daa bir qabaat peyda olğanını onıñ adliyecisi İlya Novikov da bildirdi.
«Yaramay haberler. FSB Nadejda Savçenkoğa qarşı qanunsız alda sıñırdan keçüv boyunca cinaiy iş açtı. Cinaiy kodeksniñ 322-nci maddesi», – dedi adliyeci.
Neşirniñ malümatına köre, Savçenko açlıq tutıp, pek yazğan. Bu sebepten onı SİZOnıñ «Matrosskaya tişina» tibbiy sanitar bölügine yerleştirdiler.
«Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti (FSİN) Nadejda Savçenkonıñ belli bir müddet devamında aşamağanını köz ögüne alıp, onı qoşma tibbiy teşkerüv ve nezaret etilmesi içün tibbiy müessisege yollamağa qarar aldı. Şimdi Savçenkonıñ sağlığı «bir qarardır», – dep bildire Rusiye FSİN matbuat hızmeti.
«O, er daim ekimlerniñ nezareti altında buluna ve kerekli ilâclar ala», – dep haber ete hızmet.
FSİN qayd ete ki, ekimler «Savçenko ile ara-sıra laf ete, açlıqnıñ ola bilecek aqibetlerini añlatıp, ondan vazgeçmege çağıralar».
Rusiye ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonı Donbassta Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası bar olğanında qabaatlay. O, bunı red ete. Onıñ imayesi dey ki, Savçenkonı esir alıp, Ukrainadan zorlap çıqardılar.


text:
Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri Aqmescitniñ demiryol vokzalındaki hatıra taşına çeçekler qoydı. Bu aqta UMM faali Alena Popova Facebookta haber ete.
«Aqmescitniñ demiryol vokzalındaki hatıra taşı yanında çeçekler qoydıq, çıraqlar yaqtıq. 75 yıl evelsi bu vokzaldan Özbekistanğa sürgün etilgen Afife qartananen tanış oldıq. O, 15 künlik edi, dep ayta… Bular unutılmasın!», – dep yazdı Popova.
Bugün Aqmescitte qırımtatarlarnıñ yarımadadan sürgün etilgeniniñ 75 yılına bağışlanğan matem tedbiri keçirile.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Kyivde mart 31-de Dünya teatr künleri munasebetinen «AUTONOMOUS» medeniyet merkezinde «Teatrniñ açılış künü» sergisini taqdim etecekler.
«Bugün bir çoq teatr ressamınıñ eserini taqdim etecekmiz. Qırımdaki teatr aqqında aytmaq isteymiz, çünki Qırım – çoq medeniyetli, anda teatrniñ inkişaf devirleri oldı. Teatrniñ sırları, çoqusı allarda seyirci körmegen «perde arqasında» qalğan şeylerni aytacaqmız», – dep ayttı «Qırım evi» tedbir bölüginiñ reberi Vitaliy Zaharçuk Qırım.Aqiqatqa.
Sergide üç teatr ressamınıñ eserleri numayış etilecek – Yekaterina Korneyçuk, Aleksey Vakarçuk ve Boris Firtsaknıñ işleri. Dünya klassikasınıñ sanalaştırmaları, qıyafet örnekleri ve sana donatmaları taqdim etilecek.
«PostPlayTeatrniñ» «Köçip kelgenniñ teatri» ile beraber yapqan «16+» sanalaştırması numayış etilecektir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda keçken künü 365 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 28-niñ hastalıq alâmetleri yoq, dep bildirdi yanvarnıñ 14-nde Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov.
"Hasta olğanlarnıñ umumiy sayısından 256 adam tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 109 daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı. Künde tüzelgenlerniñ sayısı 330 oldı, bütün vaqıt devamında 23 020 kişi", – dep yazıla bildirmede.
Qırımnıñ Rusiye sağlıq saqlav nazirliginiñ haber etkenine köre, tünevin 9 hasta COVID-19 koronavirus yuqunçından ölgen, pandemiya devamında ise episi olıp 622 adam.
“3354 insan (covid) ambulator tedaviylevde, 2993 kişi (covid ve pnevmoniya) hastahanede buluna eken, 5 insan observatorlarğa alınğan. Pandemiya başlanğanından berli Qırımda umumen 28545 COVID-19 hastası qayd etildi,23020 kişi tedaviylengen soñ yiberildi ”, – dep yazıla bildirmede.
Yanvarnıñ 13-nde Qırımda 213 koronavirus hastası qayd etildi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım Yuqarı Şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Ganışnıñ apis cezasınıñ lâğu etilmesi aqta itiraz arizası boyunca iyül 1 kününe keçirilmesi planlaştırılğan mahkeme toplaşuvını başqa künge keçirdiler.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa sabıq deputatnıñ advokatı Andrey Rudenko bildirdi.
«Bunıñ sebebi – Kiyevniñ Peçersk rayon mahkemesi vesiqalarnı Appelâtsion mahkemege yollamadı», – dey advokat.
Onıñ aytqanına köre, yañı toplaşuv iyül 8-ne planlaştırılğan.
Bundan evel advokatı Ganışnıñ qabaatlavı içün sebep olmağanını bildirgen edi. Bu sebepten Rudenko müşteriniñ cezasını uzattırmaq içün sebep körmey. Ukraina Prokuraturası yanındaki QMC prokurorınıñ birinci muavini Nazar Holodnitskiy prokuraturanıñ Ganışnıñ işi boyunca mevamı deñişmegenini bildire.
Kiyev şeeriniñ Peçersk rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Yuliy Farkoş çarşenbe künü iyün 24-de qıtaiy Ukrainada QMC prokuraturasınıñ sabıq Qırım deputatı Vasiliy Ganışqa tevqif müddetiniñ uzattırılması aqta şefaatını qabul etti. Sabıq deputatnıñ tevqifi avgust 16-na qadar uzattırıldı, prokuratura ise iyül 19-na qadar uzatmağa rica etken edi.
Aprel 28-de Ukraina havfsızlıq hızmeti Ukraina Devlet sıñır hızmeti ile beraber onı Qırım çıqışında yaqaladılar. Ganış apiske alındı, çünki onı qıdıra ediler. Baş prokuratura onı devlet hainliginde şekley. Ukraina taqiqatçılarınıñ malümatına köre, Ganış Qırım statusı aqqında «referendum» keçirilmesine rey bergenlerden biri edi, ve böyle etip Ukraina topraq bütünligine zarar ketirmege tırıştı.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Kegeyli rayonınıń hákimi M.Abdirov tárepinen 2019-jıl dawamında Kegeyli rayonında fizikalıq hám yuridikalıq shaxslar menen ushırasıwlar ótkeriw maqsetinde shólkemlestirilgen kóshpeli hám ǵalabalıq qabıllawlar ótkeriw kestesi
Kegeyli rayonı hákimiyatinda jumıs alip barıwshı bólimler:
• Rayon hákimi;
• Rayon hákiminiń ekonomika hám isbilermenlik máseleleri boyınsha birinshi orinbasarı;
• Rayon hákiminiń sanaattı rawajlandırıw, kapital qurılıs, kommunikaciyalar hám kommunal xojalıǵı máseleleri boyınsha oribasarı;
• Rayon hákiminiń jaslar siyasatı, sociallıq rawajlandırıw hám ruwxıy-aǵartıwshılıq isleri boyınsha orınbasarı;
• Rayon hákiminiń orınbasarı, hayal-qızlar komitetiniń baslıǵı;
• Hákim járdemshisi;
• Is júrgiziwshi;
• Huqıqıy másláhátshi;
• Devonxona qánigesi;
• SHólkemlestiriw-qadaǵalaw toparınıń basshısı;
• SHólkemlestiriw-qadaǵalaw toparınıń bas qánigesi;
• Kapital qurılısh hám abadanlastırıw máseleleri boyınsha bas qánigesi;
• Kommunikaciya va kommunal xojalıǵı máseleleri boyınsha jetekshi qánigesi;
• Sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıw máseleleri boyınsha bas qánigesi ;
• Analıqtı hám balalıqtı qorǵaw máseleleri boyınsha bas qánigesi;
• Jámiyetlik hám diniy shólkemler menen baylanıslar boyınsha bas qánigesi;
• Hákimlik janındaǵı jas óspirimler menen islesiw komissiyasınıń juwaplı xatkeri;
Bas esapshı;
Kegeyli rayonı haqqında qısqasha maǵlıwmat
Kegeyli rayonı 1928-jıl sentyabrde shólkemlestirilgen. Rayon batıstan Qońırat rayonı, arqadan Moynaq rayonı, arqa-shıǵıstan SHımbay rayonı, shıǵıstan Qaraózek rayonı, qubladan Nókis hám qubla-batıstan Qanlıkól rayonı menen shegaralas.
Maydanı 2.21 mıń kv.km. rayonda bir rayon qaramaǵındaǵı qala, 8 máhelle, 2 qalasha tipindegi posyolka hám 9 awıl puqaralar jıyını (Aspantay, Qusqanataw, Erkindárya, Abat, Aqtuba, Jańabazar, Qumshúngil, Qızılqum, Jalpaqjap) bar. Orayı - Kegeyli qalashası.
2018-jıl 1-iyul halatına kóre rayon xalqınıń sanı 89, 0 mıń adamdi quraydı. Sonnan 34, 0 mıń adam qalada, 55, 0 mıń adam awılda jasaydı.
Rayonda «Kegeyli», «Quwanısh-jarma», «Erkin» hám «Abat-jap» kanalları, egin maydanlardı suwǵaratuǵın hám 3 kollektorlar sistemasi menen rayon aymaǵınan shıǵarıladı.
Rayonda ekonimikanıń negizin paxtashılıq hám sharwashılıq quraydı. Sol sebebli sanaat hám paxta shiyki ónimin qayta islewge qanigelesken.
Rayonda paxta tazalaw zavodı, xalıqqa xizmet kórsetiw kárxanaları, baspaxana hám basqa da kárxanalar bar.
Paxtashılıqtan tısqarı sharwashılıq, jipekshilik, biyday hám salıshılıq, palız eginlerin jetistiriwge qánigelesken.


text:
Dijital Baskı Makinesi
Son yıllarda geliştirilmesine hız verilen hassas dijital ortamların birden çok sağlayıcı desteğiyle dijital ortamda üretilerek bez kumaş ... More »
Totem türü tabelalar
Bu tabelalar, genel anlamda çok büyük ve gösterişli tabelalardır, açık alanlarda, şehirlerarası yollarda, cadde kenarlarında, More »
Category Archives: Çatı tabelaları
Bornova’da Çatı tabelaları
Köymenler Bornova’da Çatı tabelaları nerede yapılır?: telefon: 0232 374 0 724
ÇATI TABELALARI:
Daha fazla alana ve kişiye hitap edebilmek için genellikle yüksek binaların üzerine monte edilen Çatı Tabelası, yüksek binalar arasında kaybolmuş işletmeler için akıllı bir seçimdir. Görkemli yapısı ve yüksekte olması sebebiyle karmaşık yapılaşma içerisinde anında fark edilmenizi sağlar. Genellikle işlek otoyollarda, yüksek kesimlerde bulunan şirketlerin kullandığı Çatı Tabelaları büyük titizlik ile tasarlanıp monte edilmesi gerekir. Fark edilmesi için genellikle büyük boyutlarda imalatı yapılan Çatı Tabelalarının, rüzgara ve diğer zarar verici harici etmenlere karşı dayanıklı olması gerekir. Ayrıca bu etkenlerin yanında dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biriside montaj sırasında eğitimli ve yüksekte çalışma sertifikalı personel ile iş ve işçi güvenliği ı olarak çalışma alanı güvenliğide büyük ölçüde rol oynamaktadır.
Bornova’da Çatı tabelaları, Egede Bornova’da Çatı tabelaları, İzmirde Bornova’da Çatı tabelaları, Karşıyaka’da Bornova’da Çatı tabelaları, Konak’ta Bornova’da Çatı tabelaları,Bornova’da Çatı tabelaları,Bornova İzmir Çatı tabelaları,Konak Çatı tabelaları,Altındağ’da Çatı tabelaları, Marmaris’te Çatı tabelaları,Kuşadasında Çatı tabelaları,Ödemiş’te Çatı tabelaları,Mevlan’da Çatı tabelaları, Konak’a Çatı tabelaları, Konak’ta Çatı tabelaları,Turgutlu Çatı tabelaları, Çağdaş Çatı tabelaları , Karşıyaka Çatı tabelaları, Karşıyaka’da Çatı tabelaları’cı, Karşıyakalı Çatı tabelaları , Manisada Çatı tabelaları, Manisalı Çatı tabelaları, Manisada Çatı tabelaları, Ucuz Çatı tabelaları , Acil Çatı tabelaları, Alsancakta Çatı tabelaları, Alsancak’lı Çatı tabelaları, Egede Çatı tabelaları, Alsancağa Çatı tabelaları,Çiğli Çatı tabelaları , Çiğliye Çatı tabelaları, Çiğli’de Çatı tabelaları, Görsel Çatı tabelaları, Menemen Çatı tabelaları, Menemen’de Çatı tabelaları, Menemenli Çatı tabelaları,Aliağa Çatı tabelaları, Aliağa’da Çatı tabelaları, Aliağalı Çatı tabelaları,Seferihisar Çatı tabelaları, Seferhisarlı Çatı tabelaları, Seferhisarda Çatı tabelaları,Buca Çatı tabelaları, Buca’da Çatı tabelaları , Bucalı Çatı tabelaları, Pınarbaşı Çatı tabelaları, Pınarbaşı’nda Çatı tabelaları, Pınarbaşılı Çatı tabelaları,Manisa Çatı tabelaları, Manisa’da Çatı tabelaları, Manisalı Çatı tabelaları,Kordon Çatı tabelaları, Kordon’da Çatı tabelaları, Kordon’da Çatı tabelaları,Torbalı Çatı tabelaları, Torbalı’da Çatı tabelaları, Torbalı’ya Çatı tabelaları, Alsancak’ta Çatı tabelaları Tabela, Egede Çatı tabelaları , İzmirde Çatı tabelaları , Karşıyaka’da Çatı tabelaları , Konak’ta Çatı tabelaları , Manisa’da Çatı tabelaları.
Köymenler Bornova’da Çatı tabelaları telefon: 0232 374 0 724


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayıs 18-de Kyivde qırımtatar halqına qarşı genotsid qurbanlarınıñ hatıra tedbirinde, Qırımğa «qırımtatar milliy-territorial muhtariyeti» statusınıñ berilmesi, «tarihiy adaletniñ zaferi» ve qırımtatar halqına ait aqlarnıñ qaytarılması olacaq, dedi.
Çubarov, qırımtatar halqınıñ 1944 senesinde Qırımdan sürgün etilmesini genotsid olaraq tanımağa davet etti ve, qırımtatar halqınıñ aqları tolusunen qaytarılmağance sürgün etüvniñ aqibetlerini def etmek mümkün olmaz, dedi.
Çubarov: «Tamır halqı olaraq öz taqdirimizni tayin etüv aqqımız, bir bütün ve parçalanmaz Ukrainanıñ çerçivesinde bizge tolu şekilde berilmek kerek… Ukrainanıñ ayrılmaz qısmı olğan Qırımtatar milliy-territorial muhtariyeti – yalıñız halqnıñ saqlap qalması ve inkişaf etmesiniñ garantiyası degil de, aynı zamanda Qırımnıñ deokkupatsiyasına doğru yapılğan aqiqiy ve tesirli bir adımdır. Böyle olmaq kerek», – dedi.
O, Qırımda etnik ukrainler ve qırımtatarlar fizikiy ve maneviy tazyiq altında yaşağanlarını, taqip etilgenlerini ve qorqutulğanlarını hatırlattı. Yarımadada tevqifler, tintüvler yapıla, insanlar alıp qaçıla, Qırımtatar Milliy Meclisi ise yasaq etildi.
Mayıs 18-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, iş gruppası Anayasağa qırımtatar muhtariyeti statusına dair deñişmelerniñ uzlaştırılmasını yaqın vaqıtta bitirecek ve anayasa komissiyasına berecek, dep bildirdi. Bunı Poroşenko Kyivde qırımtatar halqına qarşı genotsid qurbanlarınıñ hatıra tedbiridne bildirdi.
Ukraina prezidentiniñ aytqanına köre, iş gruppasında bunıñ içün vaqıt «yeterli edi».
Kyivde mayıs 18-de Sofiyska meydanında Qırımtatarlarnı sürgün etüv qurbanlarınıñ hatıra kününe bağışlanğan rekviyem aqşamı keçe. Qırım.Aqiqat bu tedbirniñ canlı yayınını alıp bara.
Mayıs 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ sorğusı dört saat devam ete. Faalni Aqmescitte Trenöva soqağına yerleşken Qırım Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresinde sorğuğa çekeler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, taqiqat komitetine mart 27 künü qırımtatar faali Asan Çaruhovnı da çağırğan ediler. Faali endi «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çekilgen edi.
Bildirilgeni kibi, mart 27 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çağırdılar.
Mart 23 künü Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov sorğuğa çekilgen edi. Onı Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti ve 2014 senesi fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında sorağan ediler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.


text:
Rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Aqmescit idaresine Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ balaları sorğuğa çağırıla. Bu aqta Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire.
Onıñ malümatına binaen, sorğunıñ mayıs 27-de saat 15:00-te keçirilmesi planlaştırıla.
Qırımdaki rusiyeli uquq qoruyıcı organları tarafından İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açıldı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler.
Bundan evel, mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi.
Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı taqiqat malümatını faş etmemesi aqqında vesiqağa imza qoymağa mecbur ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keriç şeerinde oktâbrniñ 17-sini “kütleviy öldürüv qurbanlarınıñ hatırasını añma Künü” kibi belgilemekniñ imkâniyetini muzakere eteler. Bu teşebbüs, bir kün evel Rusiye nezareti altındaki Şeer cemaat şurasınıñ oturuşında baqıldı.
Şeerniñ rusiye akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, oturuşta Keriç başı Nikolay Gusakov iştirak etti.
“Keriçliler er yıl bu künü, bütün şeerni şaşırtqan deşetli facianıñ qabaatsız qurbanlarınıñ hatırasını añıp olur”, - denile beyanatta.
Aynı zamanda, Keriç memuriyetiniñ saytında böyle hatıra kününiñ tayinlenmesi aqqında resmiy malümat yoq.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Qırım.Aqiqat, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ dekabrniñ 14-nde neticelev matbuat konferentsiyası esnasında, sovet akimiyeti Qırımnı Ukrainağa qanunsız berdi, ve yarımadanıñ sakinleri öz seçimini yaptı, dep iddia etkenini bildirdi.
Putin: «(20-nci asırnıñ – QA) 22-23-24-nci yıllarında bolşevikler neçündir, tarihiy qısmına bitişik olğan topraqlar yañı qurulğan Ukraina cumhuriyetine kirsetilmek kerekler, dep qarar berdiler. Qara deñiz boyu anda ketti, Ekinci Cihan cenkinden soñ ğarbiy vilâyetler, 1954 senesinde ise, o zaman cariy olğan ve RSFSR Yuqarı şurasınıñ razılığını talap etken qanunlarnı bozup, Qırımnı alıp, anda berdiler. Qarar ise Yuqarı şurasınıñ prezidiumı tarafından berilgen edi. Ondan ziyade bir şey aytıp oturmaycam, Qırımnıñ halqı öz taqdirini nasıl tayın etken olsa, öyle tayın etti. Biz bunı başımızdan keçirirmiz», – dedi.
Daa soñra o, Kyiv ve Moskva «Ukraina ve Rusiye içün neler elverişli ve neler elverişsiz olğanını beraber tüşünmek kerekler», dep ilâve etti.
Rusiyede perzident ya da baş nazir kürsüsinde 1999 senesinden berli oturğan Putin dekabrniñ 6-sında, 2018 senesi prezident saylavına da qatılacağını ilân etti.
Rusiye prezidentiniñ saylavını 2018 senesi martnıñ 18-nde – Qırım ilhaqınıñ yıllığında yapmaq planlaştıralar. Daa evel saylav kününiñ başqa künge avuştırılması boyunca munasip qanun, Rusiyeniñ Devlet duması ile Fedratsiya Şurası tarafından tasdiqlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından imzalandı.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda Rusiyeniñ taqiqat komitetinde Rusiyeli advokatı Nikolay Polozovnıñ davası aqqında qırımtatar faali İlmi Umerovnı soraştırdılar.
Taqiqatçı uquqiy yardımnıñ kösterilmesinen meraqlandı.
«Taqiqatçını meraqlandırğan sual: Polozov maña uquqiy ve adliyeviy yarıdım berdimi ve bu yardımnıñ kösterilmesi aqqında añlaşmamız barmı... Men, 2016 senesi iyün ayında añlaşma imzalağanımıznı ayttım. Ondan da ğayrı Nikolay maña yardım köstergeninen bağlı bir qaç misal ketirdim», – dep yazdı Umerov.
Dekabr 20-de Qırımda advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş ğayrıdan açıldı. Uquq qorçalayıcılar Rusiye uquq qoruyıcı sistemasınıñ bu areketleri Polozovnı «Umerovnıñ işinde» imayeci vazifesinden ayırmaq içün yapıla, dep tüşüne.
Kreml tarafından kontrol etilgen Qırım Yuqarı mahkemesi fevral 14 künü advokat Nikolay Polozovnıñ Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Viktor Mojelânskiyniñ Rusiye FSB taqiqatçısı İgor Skripkağa onı «Umerovnıñ işinde» şaat olaraq sorğuğa çekmege ruhseti sebebinden bergen şikâyet arizasını red etti.
Birinci instantsiya mahkemesiniñ qararı deñştirilmedi. Böylece, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi yanvar 25-de Polozovnıñ FSB hadimleri tarafından yaqalanmasını qanunğa uyğun dep tanıdı.
Polozovnı «Umerovnıñ işinden» ayırılması mahkeme toplaşuvlarınıñ ketişatına tesir etmek mümkün. Öyle fikirini qırımtaar milliy areket iştirakçisi İlmi Umerov seslendirdi.


text:
Baş qalala bildäle yaźıusı, şağir Mostay Kärimgä häykäl quyılasaq. Respubliqanıñ mäźäniät häm Milli säyäsät ministrlığı, Arxitektorźar berlege menän maxsus konkurs ta iğlan itte. Bäygegä täqdim itelgän häm iñ uñışlı tip tabılğan proekt buyınsa şağir häykäle eşlänäsäk. Unı Kirov uramında quyasaqtar.
Şağirźıñ tıuğan yağı- Şişmä rayonı Keläş auılında la Mostay Kärimdeñ muzey utarı töźöläsäk. Bıl törki telle xalıqtar yaźıusılarına arnap töźölgän täüge utar bulasaq. Muzey usadba un biş gektarźa urınlaşasaq. Oşo maqsatta Keläş tä er źä bülengän. Bında park, bäläkäy bıua eşläü źä qaralğan. Keläştä Mostay Kärimdeñ byusı la bulasaq.
Keläştäge muzey direktorı Ruşaniya Bayğujina äyteüensä, utar şağirźıñ tormoşon, unıñ ijadın tulıhınsa sağıldırırğa teyeş.
Äle komplekstıñ proektı eşlänä, eksponattar tuplana. Žıñğıhına kilgändä muzeyźa bildäle yaźıusınıñ şäxsi äyberźärenän tış, unıñ törlö yıldarźağı fotoräsemdäre lä quyılasaq.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatları, Qırımda ve Aqyarda Rusiye prezidenti saylavına azırlıq yapılması munasebeti ile parlamentniñ dünya toplulığına muracaatı aqqında qararnı qabul ettiler. Martnıñ 1-nde bu aqta Yuqarı Radanıñ saytında bildirile.
Ukraina Yuqarı Radası, 2018 senesi martnıñ 18-nde Qırımda ve Aqyarda Rusiye prezidenti saylavını ötkermek niyetiniñ «Ukrainanıñ Konstitutsiyası ve qanunları, halqara uquqnıñ temel normaları ve printsipleri ve şu cümleden BMT Nizamnamesi, Avropada emekdaşlıq ve havfsızlıq boyunca keñeşniñ Helsinki Yekünleyici Aktı, 1994 senesi Budapeşt memorandumı, 2014 senesi martnıñ 27-sinde BMT Baş assambleyasınıñ 68-nci sessiyasında qabul etilgen 68/262 nomeralı BMT Baş assambleyasınıñ Ukrainanıñ topraq bütünligi aqqında qararı, diger halqara uquqiy aktlar ve Ukrainanen Rusiye iştirakçileri olğan bir sıra halqara muqavelelerniñ qaba surette bozuluvı olğanını tanıdı.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi mart 18 kününe – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi. Onda sekiz namzet iştirak etecek – Sergey Baburin, Pavel Grudinin, Vladimir Jirinovskiy, Vladimir Putin, Kseniya Sobçak, Maksim Suraykin, Boris Titov ve Grigoriy Yavlinskiy. Rusiye prezidentiniñ saylavı ilhaq etilgen Qırımda da keçecek.
Fevral 16-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Bu qararnıñ leyhası 7546 nomerası altında qayd etildi. Ukraina parlamentiniñ matbuat hizmetinde, Yuqarı Rada bu muracaatnı Çetel işleri boyunca komitetiniñ teklifleri ile beraber qabul etti, dep bildirdiler.


text:
Qazan Däwlät Universitetı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qazan Däwlät Universitetı, V. İ. Ulyanov-Lenin isemendä, Räsäydäge berençe uqu-uqıtu häm fän üzäkläreneñ berse, 1804. yılda nigez salına (1918. yılğa qädär - İmperator, 1925. yıldan Lenin isemendä).
1996. yıldan Räsäy Federatsiäse xalıqları mädäni mirasınıñ ayıruça ähämiätle däwlät obyektları isemlegenä kertelä. Universitet qarşında 1812-1858. yıllarda Pedagogik İnstitutı, 1919-1937. yıllarda Räsäydäge berençe rabfaklarnıñ berse eşli.
Universitet fakultetları cirlegendä Qazanda berniçä yuğarı uqu yortı (aviatsiä, meditsina, ximiä-texnologiä, finans-iqtisad h.b. institutları) açıla. Universitetta kürenekle ğälimnär xezmät itä: matematiklar N.İ. Lobaçevski (evklid bulmağan geometriägä nigez saluçı), A.P. Kotelnikov, A.F. Popov, V.G. İmşenetski, N.G. Çebotaróv (Qazan algebra fänni mäktäbenä nigez saluçı), fiziklar Y.K. Zavoyski (elektron paramagnit rezonansın açuçı), S. Altschuller, astronom İ.A. Littrow, İ.M. Simonov (Qazan astronomiä fänni mäktäbenä nigez saluçı), M.A. Kovalski, D.İ. Dubágo, ximiklar K.K. Klaus, N.N. Zinin, A.M. Butlerov (Qazan ximiä fänni mäktäbenä nigez saluçı), M.Y. Kittarı, V.V. Markovnikov, A.M. Zaytsev, A.Y. häm B.A. Arbuzovlar, Ğ.X. qamay, biologlar häm mediklär Karl Fuchs, Y. F. Aristov, Y.V. Adamúk, V.M. Bexterev, N.A. Mislavski, A.F. Samoylov, S.S. Zimnitski, A.V. Vişnevski (küp törle Qazan meditsina mäktäpläre wäkilläre), geobotaniklar S.İ. Korjinski, A.Y. Gordágin, geologlar N.A. Golovkinski, A.A. Ştükenberg, P.İ. Krotov, M.E. Noinski, iqtisadçılar P.S. Kondırev, İ.K. Babst, tarixçılar S.V. Yeşevski, A.B. Şçapov, N.A. Firsov, juristlar D.İ. Meyer, G.F. Şerşeneviç, N.P. Zagoskin, filolog V.İ. Grigoroviç (Qazanda Slaván xalıqları tormışın, tarixın, ädäbiäten, telen öyränü fänenä nigez saluçı), telçelär İ.A. Baudaun de Courtnay (Qazan linguistik mäktäben oyıştıruçı), V.A. Bogoroditski, şärqiätçelär İ.N. Berezin, V.P. Vasilyev, O.M. Kowalewski, A.K. Qäzimbäk, N.F. Katanov, P.Y. Petrov, A.V. Popov, X.D. Fren, Xälfinnär, N.İ. İbrahimov.
Universitetta Urıs ädäbiäten söyüçelärneñ Qazan cämğiäte, Qazan İqtisadçılar cämğiäte, Qazan Tabiblar cämğiäte, Tabiğiätçelär häm Psixiatrlar cämğiäte h.b. oyıştırıla.
Qazan Universitetında 16 fakultet (2000): tufraq-biologiä, xisaplaw matematikası häm kibernetika, geografiä, geologiä, jurnalistika, sotsiologiä häm psixologiä, tarix, mexanika-matematika, Tatar filologiäse häm tarixı, fizika, filologiä, ximiä, ekologiä, iqtisad, yuridik, xalıqara mönäsäbätlär häm säyäsät fäne (barlığı 10 meñgä yaqın student); fänni-tikşerenü institutları: N.G, Çebotaróv isemendäge matematika häm mexanika, A.M. Butlerov isemendäge ximiä; şäreq institutı; V.P.Engelgardt isemendäge astronomiä observatoriäse, botanik baqçası h.b. ğilmi oyışmalar (cämğiätlär); näşriät; N. İ, Lobaçevski isemendäge fänni kitapxanä; 6 muzey, "UNICS" mädäni-sport komplekse, Yäşel Üzän, Çallı şähärlärendä filialları.
Qazan Universitetı arxitektura kompleksına Universitet şähärçege, N.İ. Lobaçevski (1896, M.L Dillon, İgnatyev), V.İ Ulyanov (1954, V.Y. Tsigal, V.V. Kalinin) häm prafisır Nujin (2004) häykäl-büstläre quyılğan skverlar, İske universitet klinikası, binası (azaqqa klassitsizm stilendä, 1938, miğmarlar M.P. Korinfski, İ.P. Bessonov), ximiä fakultäte binası (Sovet neoklassitsizmı stile, 1953, miğmar Ä.H, Bikçäntäyev), fizika fakultetı korpusı (1977, O.A. Kaşintseva, B.P. Bondarenko), gumanitar fännär fakultetları häm fänni kitapxanä korpusları (1978, O.A. Kaşintseva h.b.), "UNICS" mädänmi-sport kompleksı binası (1989, míğmar V.P. Skaçkov h.b.) kerä.


text:
Qırım resamı, qum animatsiyasınıñ ustası Kseniya Simonova, Britain’s Got Talent: the Champions yarışınıñ finalında üçünci yerni qazandı. O, seyircilerge "Daima qalplerimizde" adlı Printsessa Diananıñ ikâyesini tarif etti.
Kseniya çıqışını bitergen soñ, seyirciler ayaq üstüne turdı, jüri ise işine büyük qıymet kesti, dep bildire ressamnıñ matbuat hızmeti.
Oktâbr 19-ında ressam Londonda kontsert berecek ola.
Daa evel Kseniya Simonova “Sevgi daima yeñe” qum ikâyesinen America's Got Talent yarışınıñ finalında üçünci yerni qazanğanı haber etile edi. Teşkilâtçılarnıñ saytında derc etilgen malümatqa köre, Kseniye Simonova America's Got Talent yarışında Ukrainanı taqdim ete edi.
Teşkilâtçılarnıñ saytında derc etilgen malümatqa köre, Kseniye Simonova America's Got Talent yarışında Ukrainanı taqdim ete edi.
Kseniya Simonova – qum animatsiyasınınñ ustası, «Ukraina maye talant-2009» yarışınıñ ğalibi, «Minuta slavı-2010» Rusiye yarışınıñ finalisti. 2010 senesi «Qırım Muhtar Cumhuriyetiyeniñ nam qazanğan ressamı», 2013 senesi – «Ukrainanıñ nam qazanğan medeniyet erbabı» unvanlarınıñ saibi oldı.


text:
Vatandaşlarnıñ qabul etüvi vaqtında işğal etilgen topraqta yaşağan ve mecburen köçip kelgen Ukraina vatandaşlarına rastkelgen problemler al etilecek – grajdanlıq meseleleri, içtimaiy ödevler, mülkiyet meseleleri ile bağlı suller baqılacaq.
Qabul etüv künleri er çarşenbe künü saat 11:30 - 15:00 ve er cuma 14:00 - 16:45 Kiyev şeeri İnstitutskaya soqağı, 21/8 (Hreşçatik metro stantsiyası, İnstitutskaya soqağına çıqış) keçirile.
İlk qaydlar: +380502517017 ya da hr.in.ark@gmail.com elektron poçta vastası ile etile (adnıñ belgilevi, telefon nomerası ve sualniñ yazıluvı ile).
Yardım Çeh Cumhuriyetiniñ çetel işler Nazirliginiñ destegi ile People In Need ortaqlığında kösterilecektir.


text:
Rusiyeniñ «gumanitar konvoyı» Lugansktan Rostov vilâyetine yolğa çıqtı, dep haber ete Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi.
Saba «gumanitar konvoynıñ» yük maşinaları Donbassqa kelip çıqtılar. Rusiye tarafınıñ malümatına köre, Donetskke 50 maşina keldi. Olarnıñ içinde «aşayt mahsulatı, em de müim obyektlerniñ işini temin etecek donatma ve eşyalar» bar eken. «80 maşina ise Luganskqa keldi».
Rusiye daa bir «gumanitar konvoynıñ» terkibini Ukraina tarafı ile kene de muzakere etmedi.
Bunı Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Yevğen Perebiynis Azatlıq Radiosına bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Ukraina tarafı Rusiyege «gumanitar konvoy» yollanmasınıñ şartlarını ve qaidelerini aydınlatqan edi.
Rusiye doquzıncı sefer separatistler zapt etken topraqlarğa belli olmağan bir yükni yollap, oña «gumanitar konvoy» dey. Ukraina tarafı buña izin bermey, Qızıl Haç Halqara komitetiniñ vekilleri vaziyetni nezaret etip olamay.


text:
İyül soñunda Aqyarnıñ eñ büyük «Lider» supermarketler ağı şeker fiyatını bir kilogramm içün 55-ten 57 rublege qadar, yani aman-aman 2%-ğa, köterdi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa supermarket hadimleri bildirdi.
Aynı vaqıtta bazı şahsiy aşayt tükânlarında şeker fiyatı bir kilogramm içün 65-ten 70 rublege qadar, yani 7%-den ziyade, köterildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri. Tükânlarda fiyatlarnıñ köterilmesini, temin eticiler kötere fiyatlarını kötergenlerinen bağlay.
2015 senesi iyün ayına köre (soñki 13 ay içinde) «Lider» supermarketler ağında şeker fiyatı bir kilogramm içün 34-ten 57 rublege qadar, yani 67%-ğa, köterildi.
Supermarkette şeker fiyatınıñ böyle köterilmesini bu mahsulatnıñ Ukrainadan ketirilmesi toqtatılğanınen bağlaylar.
Ukraina Nazirler kabinetiniñ Qırım ile memuriy sıñırdan mal ve hızmetlerniñ keçirilmesi aqqında № 1035 qararı 2016 senesi yanvar ortasında amelge keçti. Qararda aşayt mallarına ve diger şahsiy şeylerge sıñırlav kirsetile. Vesiqağa köre, Ukraina Gümrük qanunnamesiniñ 370-nci maddesinde qayd etilgen şeylerni keçirmek mümkün. Cedvelge 23 serleva kire (urba, tehnika ve ilâhre).
Yuqarı Radada iyül 19-da vaqtınca işğal etilgen territoriya aqqında qanun leyhası qayd etildi, qaysı biri, hususan, «Qırım» serbest iqtisadiy zonası aqqında qanunnı lâğu etmege teklif ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kanada elçisi Roman Vaşçuknıñ fikirine köre, Qırım işğali dünyanıñ topraq tertibi içün telükelidir. Bunı Vaşçuk fevral 25 künü «Qırım işğal altında: Ukraina ve dünyağa olğan tesiri» Halqara forumı devamında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Elçi: «Biz tarihten ögrendik. Halqara uquq nizamınıñ bozuluvı 20-ci asırda eki kere Dünya cenklerine sebep olğan edi. Şu cenklerde em Kanada, em Ukraina da iştirak etken edi. Qırımıñ işğal eeilmesi – dünya telükesizlik sistemesınıñ istiqrarsızlığına yöñelgen adımdır», – dep tüşüne.
O dedi ki, halqara diplomatiya Ukrainağa qarşı ücümlarnıñ şiddetini iss ete, ve bu olarada belli derecede eminsizlik ve qorqu doğura.
Fevral 26 künü Ukrainada «Qırımnıñ Rus işğaline qarşı küreş Künü» qayd etile, bütün Ukrainada Qırımğa destek bildirmek içün aktsiyalar keçirilecek. Bu künü Qırım Yuqarı Şurası binası qarşısında Ukrainanıñ topraq bütünligine destek olaraq miting keçirilgen edi. O vaqıt mitin iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafdarları, şu cümleden «Russkoye yedinstvo» virqasınıñ vekilleri çıqqan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Aqmescitten Kiyevge köçken Tavriya milliy universitetinde derslerni sentâbr 27-de keçirip başlamağa planlaştıralar.
Bu aqta TMU-ğa destek olaraq narazılıq aktsiyasında «Tavriya gumanitar platforması» cemaat birleşmesiniñ idarecisi Andrey İvanets ilân etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Tasil nazirliginen añlaştıq ve sentâbr 27-de Kirilovskaya soqağı, 164 adresi boyunca Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ talebeleri oquşqa buyuracaq», – dep bildirdi İvanets.
Ukraina Tasil naziriliginiñ tışqı tasil bölügi müdiriniñ muavini Grigoriy Boyko narazılıq aktsiyasında bulundı ve iştirakçilerni nazirlikniñ Tavriya milliy universiteti reberiyetinen işbirlik tutmağa istegeninde işandırdı.
Bundan evel haber etildi ki, Kiyevde Tasil nazirligi yanında faaller, universitet ocaları, talebeler ve olarnıñ ana-babaları TMU-ğa destek olaraq narazılıq aktsiyasını keçirdi.


text:
Çañğı şuu üzäkläre açıla
Palandöken, Ärciyäs häm Uludağ çañğı şuu üzäkläre sezon aça
Törkiyäneñ Ärzurumdağı Palandöken, Kayseridäge Ärciyäs häm Bursadağı Uludağ çañğı şuu üzäkläre dekabr’ ayında sezon açarğa äzerlänä.
Koronavirus belän köräş qısalarında “İmin turizm sertifikatı”n alğan häm barlıq sälamätlek saqlaw çaraların kürgän qorılmalar kizü çorındağı torğınlıqnı forsatqa äyländerü öçen êşçänleklären däwam itterä.
Awrupada tizlek belän artuçı xasta sanı belän köräş öçen Şveyŝariya, Franŝiya, Awstriya kebek çañğı şuu urınnarı bulğan illär hawa yulın yapqaç Rusiyä häm Ukrainadağı tur operatorlar Törkiyägä yünälde.
Ukraina häm Rusiyädän yaxşı däräcädä rezervaŝiya alğan Ärzurumdağı Palandöken çañğı şuu üzäge 4 dekabr’dä sezonnı açaçaq.
27 dekabr’dän başlap atnada 3 oçqıçnıñ Ukraina häm Rusiyädän Ärzurumğa oçuı planlana.
Ayıruça bu ike ildän atnada 2-3 oçqıçnıñ Bursağa kilüe kötelä.
Bäyläneşle xäbärlär
Konyada velosipedta yörergä yaratalar
Bu şähärdä köndälek tormışta velosiped qullanu ğadäti xälgä äwerelgän


text:
Çermişler
Çermişler ya da mariler (öz adı Mari) - esasen Rusiyede yaşağan fin-ugor halqlarından biri. Umumiy sayı 604 000 kişi (2002), bu cümleden Mariy El Cumhuriyetinde 324 400, Başqırtistanda 105 829, Tataristanda 19 500 kişi.
Çermiş halqı dört qavimden ibaret: dağ çermişleri (Edil özeniniñ oñ kenarında), toğay çermişleri (Edilniñ sol yalısında), şarq çermişleri (Başqırtistan, Tataristan, Uralda) ve şimal-ğarp çermişleri (Nijniy Novgorod vilâyetinde). Şu qavimlerden er birisiniñ öz şivesi bardır, yani çermiş tili dört şivesine ayırıla. Başqırtistan ve Tataristanda yaşağan çermişlerniñ büyük bir parçası tatar tilinde de laf ete.


text:
Aqmescitte Cuma Cami qurucılığınıñ leyhası tasdıqlandı. Bunı yanvar 18-de şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Yarımadanıñ eñ büyük cami qurucılığınıñ leyhası şeer qurucılığı şurasınıñ azaları tarafından tasdıqlanıldı», – dep qayd ete matbuat hızmeti.
Qayd etile ki, toplaşuvda Cuma Cami rayonında maşina areketi ve park yeri muzakere etildi.
«Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev qayd etti ki, al-azırda bu meseleniñ al etilmesinen bağlı çeşit türlü qarar leyhaları azırlana, tehnikiy vazifeler berildi», – dep qayd ete Aqmescitniñ Rusiye memuriyeti.
Qırımnıñ kütleviy haber vastaları Aqmescitte Cuma Caminiñ temel taşı qoyuldı, dep bildirgen edi. Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan vatandaşlar işleriniñ devlet komiteti reisi Zaur Smirnov temeli qoyula, dep aytqan edi. Qırımda Cuma Cami qurucılığı Aqmescitte 2015 senesi sentâbr 25-de başladı. Kreml kontrol etken yarımada akimiyeti qurucılıq eñ az üç yıl devam etecek, dep bildirgen edi.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Aqmescitte Cuma Cami temeli degil, Qırım müftiyligi içün memuriy bina temeli qoyuldı, dep bildirdi.


text:
"Qırım birdemligi" birleşmesiniñ koordinatorlarından birisi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Server Mustafayevniñ anası, oğlunı ilk sefer Rostov-na-Donu şeeriniñ SİZOsında ziyaret etti.
Venera Mustafayeva bildirgeni kibi, Server şimdi 12 adamlıq kamerada tutula, amma SİZOdaki ağır şaraitler aqqında aytmağa istemey.
"Server, bu bizim küreşimiz, dep saya. Onıñ içün şaraitler ne olsa da, olar sabır etip, küreşni devam etecekler", - aytıp berdi o.
Venera Mustafayeva, olar qırımtatarca laf etkenleri içün körüşüv vaqtında telefonlar çalışmayıp başladı, dep qayd etti.
"Biz laf etkende, telefonlar ne içündir çalışmayıp başladı. Biz onı tüzetmege tırıştıq, tellerni çektik, amma bu yardım etmedi, ep bir biri-birimizni eşirmedik. Men qapığa barıp, qaqtım, bir qadın çıqtı. Men oña muracaat ettim: "Telefonlar çalışmayıp başladı. Bir şey eşitilmey". O ise: "Siz ana tiliñizde laf ete ediñiz, onıñ içün biz söndürdik", - dep cevaplandı. Men dedim: "Siz evelden aytmadıñız da. Böyle laf etmege mümkün olmağanını aytmadıñız da". Qadın: "Qapıda yazılğan edi. Siz körmek kerek ediñiz", - dep ayttı", - terif ete Venera Mustafayeva.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.