text:
Kiyevde siyasiy mabuslar ve hırsızlanğan Qırım sakinleri aqqında malümat taqdim etildi (video)
Kiyevde Qırımtatar resurs merkeziniñ faaliyeti aqqında malümat taqdim etildi, bunıñ arasında Qırım siyasiy mabusları ve işğal etilgen yarımadada hırsızlanğan kişiler aqqında bildirgen eki yañı kitapçıqnıñ neşir etilmesidir. Qırımtatar Milliy Meclisi azası Eskender Bariyevniñ qayd etkenine köre, risaleler rus ve ingliz tillerinde derc etildi, türk tilinde neşir etilmesi planlaştırıla. Kitaplarda 24 siyasiy mabusnıñ adları ve yaqalav ikâyesi bildirile. Bundan da ğayrı, buña belgisiz ğayıp olğan 16 Qırım sakini aqqında malümat kirsetildi.


c: text/html

text:
İstanbulda Maxer Zain konŝertı
Livanlı cırçı Maxer Zain İstanbulda konŝert quydı
Livanlı cırçı Maxer Zain İstanbulda konŝert quydı.
"Thank You Allah", "Forgive Me", "Ya Nabi Salam Alayka" häm "Maşaallah" isemle cırları belän tanılğan Maxer Zain Êsenler Dörtyol mäydanında oyıştırılğan çarada ingliz, ğaräp häm törek tellärendä cırladı.
Tanılğan cırçı "Ramazan", "Assubhu Badaa", "Raditu" ve "For The Rest Of My Life" cırların da başqardı.
Konŝerttan alda Anadolu agentlığına interv’yu birgän cırçı Törkiyäne bik yaratuın äytep: “Törkiyäne aş-suları, muzıkası häm mädäniyäte öçen çınnan da bik yaratam. Biredä küp dustım bar. Törkiyä öçen härwaqıt doğa uqıym,” – dide.
Uzğan Ramazan ayında İstanbulda klip töşergänen xäterlätkän Maxer yaña cırı öçen Konyada klip töşeräçägen citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Maradonanıñ üleme artındağı serlär
Jurnalist häm tabib Nel’son Kastro futbol yoldızınıñ ülemennän aldağı soñğı mizgelläreneñ seren açıp salğan kitap yazdı
14 meñ yıl êlek yäşägän keşelärneñ êzläre
İzmirdäge ber mäğarädä bezneñ êrağa qadär bulğan tormış êzläre tabıldı

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Äfğänstanda ütäçäk prezident saylawlarında tawış birüçelärneñ 10% Paqstanda häm İrandağı qaçaqlar
İslamabadta BMO räsmie Äfğänstanda kiläse ayda ütäçäk prezident saylawlarında qatnaşuçılarnıñ 10 protsentın qaçaqlar täşkil itäçäk dip belderä. Paqstanda häm İranda saylaw eşlären qarawçı BMO mödire Peter Erben ildän çittä tawış birüne oyıştıru möhim dide. Paqstanda 600 meñnän 800 meñgä qädär, İranda 400 meñnän 600 meñgä qädär Äfğän saylawçısı bar dip isäplänelä. BMO häm Xalıqara Migratsiä Oyışması Paqstanda häm İrandağı äfğän qaçaqlar öçen tawış birü urınnarı buldıra. Erben Paqstandağı äfğän saylawçılarına suğışçan törkemnär tarafınnan yanaw buluı turında belderde. Uzğan atnada Taliban tarafdarları qaçaq lagerlarında saylawlarnı oyıştıruçılarnı üterergä häm saylawlarda qatnaşmasqa çaqıruçı qäğäzlär tarattı.


text:
Ukraina däwlät iminlege xezmätenä yaña citäkçe bilgelände
Ukraina prezidentı Viktor Yuşçenko İlneñ däwlät iminlek xezmäteneñ yaña citäkçese itep Oleksandr Turchynovnı bilgeläde häm iminlek xezmätläre säyäsättän, käsepçelektän cittä torırğa tieş, töp iğtibarın korrupsiägä qarşı höcümgä yünältergä tieş dip belderde. Ukraina iminlek xezmätläre rişwätçelekkä batqan häm käsepçe yuğarı dairälärgä xezmät itüçe, röxsätsez qoral satu belän şöğellänüçe bularaq kiñ tanılğan. Ukrainanıñ yaña premyer ministrı Yulia Timoşenko baş prokuror elekke prezident Leonid Kuçma çorındağı barlıq xosusıylaştıru eşläreneñ xoquqıy yağın tikşeräçäk dide.


text:
Audio (Vladimir Putin)
"Ägär bez Abbas äfändeneñ terrorçılıqqa qarşı köräşüen telibez ikän, ul monı qulına taş totıp eşli almıy. Monı İzrail yağı da añlıy."
Putin süzlärençä, Rusiä Fälästingä beryatqan texnik yärdäm kürsätäçäk, boralaqlar, elemtä çaraları belän täemin itäçäk, ikençe yaqtan Fälästinneñ iminlek köçläre öçen Mäskäwdä künegülär oyıştırılaçaq. Alay da Putin bu yulı xärbi maşinalarnı telgä almadı. Rusiäneñ Fälästingä 50läp şundıy maşina tapşıru niätenä İzrail yağı, bu maşinalar bezgä qarşı qullanılaçaq dip, kisken qarşı çıqqan ide.
İzrail belän Quşma Ştatlar Rusiäneñ İranğa atom ölkäsendä yärdäm itüenä dä şiklänep qarıy, Tährannıñ atom qoral yasaw niätennän qurqa. Bu mäsälä matbuğat oçraşuında yänä kütärelde. Putin, Tährannıñ tınıç atom ölkäsendä eşläwen iskärtep bolay dide:
Audio (Vladimir Putin)
"Atom qoralınıñ taraluı, bigräk tä, Yaqın könçığış kebek töbäktä qurqınıç äyber. Xärbi yaqtan bu mäğnäsez, humanitar yaqtan – qabul itelmäslek."
Yaqın Könçığışta solıx urnaştıru söyläşülärendä Rusiä, Quşma Ştatlar, Yevropa Berlege häm Berläşkän Millätlär belän bergä 4 aradaşçınıñ berse bulıp tora. Çärşämbedä, üzeneñ säfäre başında, Kahirädä, Putin, şuşı yılnıñ közlärenä taba Mäskäwdä Yaqın könçığışqa bağışlanğan sammit ütkärü täqdimen yasağan ide. İzrail dä, Quşma Ştatlar da, bu täqdimgä salqın mönäsäbät belderde. Comğa könne Ramallada ütkän matbuğat oşraşuında Putin, andıy oçraşudan baş tartmawın, ämmä anıñ yuğarı däräcädä bulmasa, hiç yuğı belgeçlär däräcäsendä ütä aluın äytte.
Üzeneñ Yaqın Könçığış säfäre belän Putin qänäğät qaluın äytte. Bu säfären ul ğäräp ilendä başlap ğäräp cirendä tämamladı, arada yäxüd däwlätendä buldı. Här tarafnıñ küñelen kürde diergä bula.
-Ali Gilmi


text:
- Yenilendi
KINGGUARD 264 adet/takım Dremel Döner Aracı Aksesuar Seti Dremel Aletleri Dremel Aksesuarları Taşlama Parlatma Matkap Dremel Uyar
264 adet / takım Dremel Döner Aracı Aksesuar Seti Dremel Aletleri Dremel Aksesuarları Taşlama Parlatma Matkap Dremel Uyar paket Içeriği : ADET zımpara Diskleri 143 adet zımpara Bantları 12.7mm 10 adet zımpara Bantları 8.5mm 10 adet davul Sander büyük 1 adet davul Sander küçük 1 adet anahtarı 2 Adet pirinç Kıl Fırçalar T şekil 1 adet pirinç Kıl Fırçalar Bowl şekil 1 adet pirinç Kıl Fırçalar Kalem şekil 1 adet çelik Tel Fırçalar T şekil 1 adet çelik Tel Fırçalar Bowl şekil 1 adet çelik Tel Fırçalar Kalem şekil 1 adet naylon Tekerlek Fırçalar T şekil 1 adet naylon Tekerlek Fırçalar Bowl şekil 1 adet naylon Tekerlek Fırçalar Kalem şekil 1 adet takviyeli kesme Diskleri 6 adet Chucks 6 adet parlatma Koni 3 / 8 inç 1 adet keçe Parlatma Tekerlek 1 / 2 inç 10 adet keçe Parlatma Tekerlek 1 inç 6 adet Mandrel (Standart tip) 2 adet Mandrel (Vidalı tip) 2 adet ahşap Kesme Diskleri 2 adet taşlama tekerlek 3 adet Emery Kesme Diskleri 1 adet taşlama Taş Tşekil yeşil 1 adet taşlama Taş Tşekil yeşil (dia 20mm) 1 adet taşlama Taş sütunşekil kırmızı (dia 9.5mm) 1 adet taşlama Taş sütunşekil kırmızı (dia 15mm 1 adet taşlama Taş Bulletşekil kırmızı 1 adet Emery Taşlama Başkanı 6 adet reçine kesme Tekerlekler 36 adet soyunma Taş Tekerlek 1 adet Flap Tekerlek (32*3mm) 1 adettoplam : 264 adet


text:
Rusiyeniñ 56 regionında 1175 yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildire hastalıqnıñ tarqaluvı ile küreş operativ ştabı. Bu malümat aprelniñ 8-nde saba aydınlatıldı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Qırğınlıq başlağanından berli 81 regionda, şu cümleden işğal etilgen Qırımda, 8 672 hasta qayd etildi.
Bir künde, resmiy malümatqa köre, beş kişi vefat etti: ekisi Moskva vilâyetinde, birer kişi Şimaliy Osetiya, İrkutsk vilâyetinde ve Habarovsk ülkesinde. Qırğınlıq başından berli 63 hasta can berdi.
Resmiy malümatqa köre, 901 biñden çoq test yapıldı, faqat statistikada tek laborator tedqiqi ya da terapevt baquvı qayd etildi – haber etilmey.
Rusiyede COVID-19 hastaları qayd etilmegen tek dört region qaldı: Çukotka, Nenetsiye muhtar okrugı, Tıva ve Altay Cumhuriyeti.


text:
Rahel Volz (audio)
Mäktäp malaylarnıñ uqutuçılarına bez Sürücüne ütergän tuğannar belän kileşäbez dip äytüe qotoçqıç
Üterülär imigrantlarnı alman cämğiätenä integratsiäläw mäsäläsendä debatlarnı qızulandırdı. Atna azağında yäzlärçä keşe üterüne xökem itte. Germaniä xakimiätläre imigrantlarnıñ kultura-traditsiälärenä çıdamlıq kürsätmi dip tänqitlänüdän qurqıp, problemanı çitkä qağa digän höcümgä duçar bula. Tänqitläwçelär qurqınıç astında bulğan xatın qıznı yaqlaw şart, kultura, ğäref ğädätlär arasındağı ayırmalıqlar çiklänergä tieş di. Volz xalıq monıñ ber keşeneñ genä tügel ä imigrant cämğiäteneñ ğomum probleması buluın añlıy başladı di. Dönyada xatın qıznıñ in küp xoquqlarğa iä bulğan Şwedsiä dä şuluq problema aldında tora. 3yıl elek Şwediädä Fadime Şahindal isemle körd qızı, şwed malayı belän yöri dip atası tarafınnan atıp üterelde. Şahindal xätiräsenä Stokgolmda törkem oıyıştırıldı. Xökümät qurqınıç astındağı qızlarnıñ iminlegen tämin itü öçen kübräk aqça sarıf itä başaldı. Dikäber ayında Şwedsiä namıs belän bäyleneşle köçqullanu turında bik zur xalıqara konferensiä ütkärde . Britaniä andıy üterülärdän soñ ,köçqullanuğa qarşı köräşü öçen mäxsus bülek oyıştırdı. Britaniädä xäzergä xätle bulğan 100 ülem waqıyğäse, yuğalular, bälkim dä namıs üterüe ide dip yañadan tikşerelä başlandı BMO yılsayın 5meñ xatın qız üterelä häm bu xatın qızğa qarata ğäref ğädätlärneñ bik qırıs bulğan illärdä Pakstan , Äfganstan yaqın könçığış, Ekvador, Hindistan Uganda kebek illärdä kürenä dip belderä. Yevropa mondıy üterülärgä qarşı köräşergä teli .Ämma monıñ imigrant, islamğa qarşı köräş dip añlaşılu qurqınıçı da bar . Şwediädäge konferensiädä çığış yasağan Äfganstan xatın qızlar mäsäläse ministırınıñ urınbasarı
Thuraya Sobohrang(audio)
Bu islamnı yalğış añlaw probleması tügel. Qorändä dä , Möxämmäd päygämber dä qızın 50-70yäşlek keşegä kievgä çığarğa telämi ikän anı atıp üterä alasın dip äytmägän. Bu bezneñ cämğiätneñ qaraşı.
Törkiädä Diyarbakır şährendä urnaşqan Kamer isemle xatın qız oyışması ber niçä yıldan birle bik uñışlı eşçänlek alıp bara . Anıñ citäkçese Nebahat Akkkoçnı Time jurnalı 2003nçe yılda ğasırnıñ kähärmännäre isemlegenä kertkän ide . Törkiäneñ könyaq könçığışında kördlärneñ küpläp uqmaşıp yäşägän töbäktä Kamer ike yılda üterelü qurquı belän üzenä möräcäğät itkän 65 xatın qıznıñ 63 saqlap qala aldı. Alarnıñ zur öleşe başqa şähärlärgä cibärelgän oyışma sotsial xezmätlär belän bergäläp eşlägän öçen alar sıyınu yortlarına urnaştırılğan. Oyışma yış qına ğailä meclesenä kerep , xatın qıznıñ üterelüen tuqtata. Kamer xatın qızlarğa qul eşe, törle hönärlär öyrätä, alar eşläp çığarğan äyberlärne böten ildä sata . Bügen min Kamerneñ idarä xäyäte äğzası Mehtap Qızılqan belän söyläştem. Ul miña (audio) namıs cinayätläre cämğiätneñ probleması , monıñ öçen uy fikerne üzgärtü zarur bulğan kebek xalıqta iqtibarlılıqnı arttıru kiräk, ber xatınnı ütergännär dip kenä äytmäskä, ä kiräk çaqta yardäm kürsätü, tayanıç bulu kiräk di mextap xanım Mäğnäsez namıs üterülären tuqtatu öçen närsä eşlärgä , ir-atnı agartu bu añlaşıla ämma bu eşneñ din belän bäyläneşe yuq bit äytüemä qarata ul bu gäref ğädät,ämma nindider däräcädä dinnen dä täsire bar,nigezdä itäğät.. taläp itelä, kinoğa bargan öçen xatın üterelä, añı köçläsälär dä üterelä , cämğiättä borılış bulırğa tieş, ğäref ğädätlärebezneñ matur yaqların saqlap qalıp däwam itterergä ä naçarların taşlarğa kiräk.. Namıs üterüe töreklär yäki kördlär arasındamı kiñräk cäyelgän digän sorawıma ul , (audio) bezneñ birgän anketa, sorawlarğa här ike xalıq ta berdi yk cawaplar birde , ğäref ğädätlär berbersenä nıq täsir itkän dip söyläde Kamerneñ xezmätkäre. 14 xatın qızın çit ilgä ilçe itep cibärgän möselman Törkiädä şaqtıy cawaplı eşlär dä başqara xatın qızlar ämma şuluq ildä alar kinoğa barğan öçen genä dä ire, yäki atası tarafınnan üterelä ala. färidä xämit


text:
Xalıqara cämäğätçelek Äfğänstanda ütkän parlament saylawların xuplıy
Äfğänstandağı urtaq saylawlar şurası räise Bismilla Bismil yäkşämbe könne ütkän parlament saylawların zur ciñü dip bäyäläde. "İminlek öçen borçılular buluğa qaramastan, saylawlar bik yaxşı tärtip belän häm tınıç uzdı. Bu beryaqtan iminlek öçen cawaplı äfğän häm xalıqara köçlärneñ tırışlığın häm üz eşlärenä birelgänlegen kürsätä. İkençe yaqtan Äfğän xalqınıñ nıqlı säyäsi xäbärdarlığın häm säyäsi aktivlığın kürsätä" dide Bismil. Xalıqara cämäğätçelek tä kiçä Äfğänstanda ütkän saylawlarğa xuplaw belderä. Yewropa Berlegeneñ saylawlarnı küzätüçe baş wäkile Emma Bonino tawış birü ğömümän alğanda yaxşı oyıştırıldı häm tınıç ütte dide. Paqstan tışqı eşlär ministrlığı tawış birüneñ zur köç qullanularsız ğına ütüenä şat buluın belderde. Fransiä tışqı eşlär ministrlığı süzçese Denis Simonneau bu saylawlar demokratiägä taba zur tärräqiät dide. Äfğän saylawların AQŞ prezidentı George Bush, Britaniä premyer ministrı Tony Blair häm NATO başlığı Jaap de Hoop Scheffer da xupladı. Ämma bügen Rusiä saqlanu eşlär ministrı Sergey İvanov bu saylawlar Äfğänstannan Rusiägä häm başqa illärgä norkotiklar ağımın kimetergä yardäm itmiäçäk dide. Yäkşämbe könne ütkän parlament saylawlarında terkälgän saylawçılarnıñ 50 protsenttan artığı ğına tawış birde. Berençel näticälär üktäber başında iğlan iteler dip kötelä.


text:
Ufa şähärendäge 84 nçe sanlı tatar gimnazísı zur ciñü yawladı. Tübän Novğorod şähärendä ütkän «Matur mäktäplärneñ mäğärif moxiten proektlaw» dip atalğan xalıqara konferensída I däräcä diplom belän büläklände ul. Sigezençe tapqır ütkärelgän şuşı konferensída Rusiäneñ cämğese 25 töbägennän 140 keşe qatnaşqan. Här mäktäp aldan uq täqdim itelgän tuğız temnıñ bersen saylap alıp üzeneñ proektın äzerlägän. Ufadağı 84 nçe sanlı tatar gimnazísı direktorınıñ fänni- metodík eşlär buyınça urınbasarı Zilirä xanım Bulatowa gimnazí isemennän täqdim itelgän «Xalıq pedagogígı tradísíları nigezendä şäxesneñ ruxi – äxlaqí üseşe» digän temnı yaqlağan.
Konferensíğa täqdim itelgän proektlar motlaq urıs häm alman tellärendä yazılırğa tieş bulğan. Alarnıñ aktuallege, yañalığı, uniwersällege, fännilege, näticälelege şart itep quyılğan. Almanídan Eginxard Fuqs, Könyaq Afrík Republígınnan Rälf Fişer kebek «Matur mäktäp» xäräkäten oyıştırğan möğällimnär häm Tübän Novğorod ölkäse Mäğärif ministerlığı wäkilläre, näticädä, 101 proekt arasınnan Ufanıñ 84 nçe tatar gimnazísı eşen iñ yaxşısı dip tapqan. Konferensída ciñgän älege proektnı täqdim itkän Zilirä xanım Bulatowa Ufağa qaytqaç, bez anıñ belän söyläşep aldıq.
(Bulatowa)
Sez Ufadağı 84 nçe sanlı tatar gimnazísı direktorı urınbasarı Zilirä Bulatowanı tıñladığız. Şuşı könnärdä genä gimnazínıñ «Umırzaya» folklor törkeme Ufa mäktäpläre häm gimnazíları arasında oyıştırılğan folklor bäygesendä dä uñışlı çığış yasap, öçençe urınnı yawlağan. Ğomumän, äle ikençe yılın ğına eşläwçe tatar gimnazísı ber – ber artlı zur uñışlar yawlí. Moña, älbättä inde, uqıtuçılar kollektífınıñ yuğarı äzerlekle buluı da, alarnıñ üz eşlären bik yaratıp başqaruı da bulışlıq itä.
84 nçe gimnazí başqalada tatar tele häm ädäbiätı buyınça baza mäktäbe bulıp tora, yäğni başqa uqu yortları öçen täcribä urtaqlaşu urını sanala. Şähär külämendä seminärlar, açıq däreslär, olimpiadalar da biredä oyıştırıla. Uzğan uqu yılında tatar telennän republík olimpiadası da näq menä biredä ütte. Bulaçaq uqıtuçılar, pedagogí universitetı talipları da monda üzläreneñ praktíkların ütä. Qısqası, Ufadağı 84 nçe tatar ginaziäseneñ kiläçäge bik ömetle. Anıñ uñışları yıldan – yıl arta baraçaq dip äytergä tulı nigezlek bar.
Fänis Fätxi, Ufa.


text:
London terrorçıları höcüm aldınnan tikşerülär ütkärgän bulğan
Bu cäydä Londonda 52 keşene ütergän terror höcümnären başqarğan 3 intixarçı höcüm aldınnan sınawlar ütkärgän. Bu turıda Britan politsiäse belderä. Terrorğa qarşı köräş politsiäse başlığı Peter Clarke küzätü kameraları 28-nçe iyündä 4 şartlatuçınıñ 3-sen tasmağa töşerep alğan dide. Anıñ äytüençä, ul 3 keşe 4 säğät çaması London buylap yörgän. 7-nçe yüldä Londonnıñ metro sistemasında ber ük waqıtta diärlek 3 bomba şartladı. Ber säğät soñraq dürtençe bomba ber aftobusta şartladı. Üzen aftobusta şartlatqan diç şiklänelüçe Xasib Xösäin videyazmağa eläkmägän.


text:
Seberdä mamont skeletı tabıldı
Anı Tön’yaq Seberdäge ber küldä tapqannar
Tön’yaq Seberdäge ber küldä yonlı mamont skeletı tabıldı.
Rusiyaneñ tön’yağındağı Yamalo-Neneŝ töbägendäge Peçevalavato küleneñ say urınnarında 23 iyul’ könne kötüçelär kürep alğan skeletnıñ çığarıluı öçen rus belgeçläre êşçänlek alıp bara.
Kim digändä 10 meñ yıl êlek yäşäwe uylanılğan mamontnıñ baş söyäge, asqı iyäge, berniçä qabırğasınıñ kisäkläre häm ayaq kimerçäkläre tabıldı, bu kisäklärneñ yaxşı saqlanuı kürelde.
Arktika Fänni tikşerenülär üzäge mödire Dmitriy Frolov mamontnıñ qalğan söyäklären êzläwne däwam itteräçäklären belderep: “Mamontnıñ qaysı yıllarda yäşäwen yäisä niçä yäşendä ülüen belmäsäk tä, qaldıqları kim digändä 10 meñ yıllıq,” – dide.
Rusiyäneñ törle töbäklärendä monnan alda da şaqtıy tuñğan xayvan qaldıqları tabılğan ide.


text:
Əlavə məlumat
Xirdalan seheri merkezinde suret qatarinin yaninda insaa olunmus Kristal Abseron yasayis kompleksinde menzil satilir. Menzil 3 otaqdan ibaretdir,menzilin umumi sahesi 62kv.mdir..Tam temirli menzildir,bezi esyalaq menzilde qalacaq.Bina 15 mertebeden ibaretdir,menzil 3cu mertebesinde yerlesir..Menzilin senedi kupcadir,senedlesme xercleri menzil sahibi terefinden qarsilanacaq..36000 manat ilkin odenis 178ay,ayda cemi 605 manat odemekle sahib ola bilersiniz...Binanin komunal xettleri ve lifti istifadeye verilib,islek veziyyetdedir..Bina 24 saat kamera nazareti altindadir...


text:
Soñğı könnärneñ iñ xikmätle xäle milli universitet belän bäyle. Yañalıqlar ikäw. Berençese, Allağa şöker, küptän kötelgän milli universitet tözelep betä. Qamal teatrı qarşında, Bolaq buyında Qazannıñ güzäl ber poçmağında yarım tügäräk formadağı mähabät binanı bizäw eşläre bara. Yaña universitet qapqası aldında şulay uq matur uñaylı, härqaydan kürenep tora torğan mäydançıqqa Salix Säydäşev häykäle quyılaçaq. Busı bit inde tatar zıyalılarınıñ iñ tatlısı tormışqa aşa digän süz.
Soñğı ğasırda Qazanda niçä tatar ädibenä häykäl quyıldı disägez? Tuqay, Cälil, Urmançı, şunıñ belän wässäläm. Xätta Qol Ğali, Märcani, Nasıyri, Qamal, Taqtaş, Tinçurin kebeklärgä dä çın häykäl quyılğanı yuq. Ä Säydäş tatar xalqınıñ iñ ğaziz zatlarınnan. Nihayät boz quzğaldı. Märxüm yazuçı Ğarif Axunov mädäniät fondın citäklägän çaqta Säydäş häykälenä aqça cıya başlap şiğer dä yazğan ide. “Häykäl kueyk Säydäşkä Tuqay belän yänäşä” digän yullar Ğarif Axunov küñelennän urğılıp çıqtı bit, ğomumän şäp yañalıq bu.
Qazannıñ meñ yıllığı aldınnan yaña universitet açılıp, anıñ qarşında Säydäş basıp toru çın milli inqilab bit, tuğannar. Bäxet bit bu! Qayan citkergännär aqçasın, niçek TaTэHepro berläşmäse yaña universitetqa üzeneñ elekke binasın birgän häm üz xisabına remontlap ta tapşıra.
İnde ikençe yañalıqqa küçik. Monsı küñelsezräk, imeşter milli universitet bulmıy, çönki äle äytkän bina birelä torğan universitetnıñ iseme mondıy: tatar däwlät gumanitar pedağoq universitet. Ul Rusiäneñ mäğärif häm fän ministrlığı qararı belän öç uqu yortın quşudan kilep çığa. Berse Qazan pedagogiä universitetı, ikençese tatar gumanitar institutı häm tatar amerika töbäk institutı bergä cıyıla. Töp nigez bulıp, älbättä, 120 yıllıq tarixlı pedagogiä universitetı xezmät itäçäk. Ämma ul elekkeçä eşläwen däwam itärme, ällä üzgärerme monısın açıq itep äytmilär.
Süz arasında ğına äytülärgä qarağanda xäzer pedagogiä uqu yortların tämamlawçılar sanı mäktäplärdä kiräk bulğan uqıtuçılar sanınnan 6 tapqır kübräk ikän, yäğni uqıtuçılar kiräk bulmasana barıber uqıtıp yatabız ikän. Şunnan ğına töşenep bula, bu yaña ğına tözegän universitet mögäyen uqıtuçılar ğına äzerlämäs, monda berär xikmät bar. Nider şomartalar monda, kemne, niçek häm qaysı yaqqa taba adaştırıp cibärälär ikän?
Milli cämäğätçelekneñ wäkilläre panikağa birelde, dimäk milli universitet turında xıyallar cilgä oça. Fändäs Safiullin xätta yaña universitetnı açunı “Meñ yıllıq yalğanı” digän mäqälä bastırıp çığardı. Ber xaqlıq bar elekke qararlardan. Çınnan da milli, natsional'nıy universitet açabız dip wäğdä itkän, ä açılğanınıñ iseme gumanitar häm pedagogik dip atala. Ä başqa yaqlardan xäzergä bernindi xäwef- xätär kürenmi, çönki universitet isemen dä yähüd, fransuz, çuaş dip tügel, ä tatar dip yazılğan. Tatar üseşe öçen, tatarça digän süz bit inde.
Ä närsä soñ ul tatar milli universitetı dip soradım min üzemneñ aqıllı duslarımnan.
Beräwlär äytä, tatarnıñ qaymağın iñ dahi keşelären maxsus şartlarda uqıtu öçen, ikençeläre tatar balaların böten dönyadan cıyıp uqıtuğa ömetlänä. Döresen äytkändä, haman da şul milli universitetnıñ nindi buluın açıqlap quymağanbız, üzebez dä belmibez. Ä bit bina ayaqqa basqan! Universitet professorlarınıñ eş xaqı, studentlarnıñ stipendiäse, laboratoriäläre, probirkaları öçen aqça birelgän.
Ä nindi universitet buluı turında haman bäxäsläşäbez, ällä millät zamananı uzıp kitkän, ällä zamana millätne artta qaldırğan.
Şunısı da bilgele, xäzer bit yuğarı mäktäpne açır öçen litsenziäne federal' üzäk birä, ä şunsız yuğarı uqu yortlarınıñ diplomnarı tanılmıy. Tanıtasıñ kilsä, Mäskäwdän litsenziä alasıñ.
Yuğarı mäktäp asraw öçen finans çığımnarnı da federal'üzäktän alu bik döres, çönki Rusiädä tatarlar küp bit. Belgeçlär dä ber Tatarstan öçen genä tügel. Tüläsen äydä Mäskäw böten Rusiä tatarlarına kiräkle universitetqa aqçanı. Şundıy fiker dä kilä, ällä min äytäm bu Şäymiev ştatların, litsenziäsen Mäskäwdän alıp, universitetnıñ eçke ruxın, programmaların tatar milläte faydasını eşlätmäkçe mikän? Şulay bulsa, yarar ide dä bit. Ämma monısın da açıq itep añlatuçı yuq. Ällä inde añlata belmilärme.Äydägez äle küräzäçelek itep qarıyq. Ägär bu faraz döreskä çıqsa, yäğni Mäskäw belän kileşep, millätkä kiräkle universitet açsalar, monı Azatlıq radiosı ällä qayçan äytte diärsez, ä inde barıp çıqmasa bergäläşep, üzebezne dä , millätkä qul seltägännärne sügärbez. Ä bolay bıyıl Bolaq buyında milli universitetı açıla dilär. Nindi millätneke bulır kürerbez. Rimzil Wäli.


text:
Ötken küni, 23 qırküyekte Qazaqstanda 79 adamnan koronavirus, 228 koronavirus pnevmoniyası anıqtaldı. Sonday-aq, ekeuin qosqanda (U07.1-4, U07.2-1 ölim jağdayı) 5 qazaqstandıq qaytıs bolğanı habarlandı.
Särsenbide tirkelgen 79 adamnıñ eñ köbi ädettegidey ŞQO (21, jartı aydan beri birinşi qatardan körinude) men astanadan (16). Olar PTR arqılı auruı rastalğandar. Al Aqtöbe, Mañğıstau jäne Jambıl oblıstarında eşbir koronavirus jağdayı tabılmağan.
Biıl jazda «mausım-şilde qırğınına» jol berip alğan Ükimettiñ dereginşe, qazirgi tañda kovid jwqtırğan 3 495 adam (1 810 – auruhanada, 1685 – ambulatorlıq baqılauda) emdelip jatır. Olardıñ 36-sı jasöspirim-bala. Jağdayı naşarlağan 95 nauqastı 15-iniñ ahualı tım auır. 23 nauqas ökpeni jasandı jeldetu apparatımen tınıstap jatır. Vedomstvo aqparatına säykes, keşe 104 adam ayığıp, üyine jiberilgen.
Qazaqstan PTR sınaması körsetpeytin, ökpege ötip ketken koronavirus pnevmoniyasın 1 tamızdan beri bölek esepteydi. Oğan deyingi jıl basınan bergi 256 mıñ pnevmoniya jağdayın jalpı statistikağa qospağan. Biliktiñ bwl qadamın sarapşılar men mamandar, qoğam belsendileri «sayasi manipulyaciya» dep bağalaydı.
Ötken täulikte U07.2 nemese KVI- dep belgilenetin koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 228 adam jalpı esepke alınğan. Biraq nauqastardıñ ahualı jaylı mälimet belgisiz äri berilmeydi.
1 tamızdan beri koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqandar 32 mıñğa juıqtasa, 13 naurızdan beri bilik moyındağan COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 107 mıñnan asqan.
DDSW mälimetinşe, Qazaqstanda auırğandardıñ sanı 138 542-ge jetken. Degenmen Ükimet koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın eki bölek esepteydi.
Pandemiya bastalğalı jalpı jiını virus jwqqandardıñ 2,6 mıñnan köbi (KVI+ / U07.1 – 1 711, KVI- / U07.2 – 346, ilespe aurulardan – 576) qaytıs bolğan. Alayda Qazaqstan biligi boyınan koronavirus tabılsa da, basqa aurulardıñ sebebinen qaytıs boldı delingen 576 adamdı jalpı statistikağa qosıp eseptemeydi. Sarapşılar bwğan qarsı. Olardıñ aytuınşa, koronavirustıñ janama äserinen qaytqandardıñ jartısınan astamınıñ sebebi qan aynalımı jüyesiniñ auruları bolğandıqtan, oğan infekciya dert qozdıruşı faktor retinde ölimge äkep soqtırğan.


text:
Dön’ya matbuğatına küzätü 23.12. 2020
23nçe dekabr' könne çıqqan qayber çit il mäğ'lümat çaralarına küzätü
France 24 kanalı citkergänçä Franśiyä Angliyädän kilüçe häm Kovid-19 testı negativ çıqqan yulçılarğa ilgä kerüne röxsät itäçäk.
“Le Parisien” gazetı yazğança, Franśiyädä mäxkämä afro muzıkant Mişel’ Zeklernı qıynağannan soñ qulğa alınğan poliśiyä xezmätkärlären irekkä cibärergä teli.
Germaniyäneñ Bild.de säxifäse xäbär itkänçä, mutaśiyä kiçergän koronavirusta 23 genetik üzgäreş açıqlanğan.
“Deutsche Welle” gazetı Afrikada koronavirusnıñ ikençe dulqını yanawı barlıqqa kilüen yaza.
Spiegel.de säxifäse Germaniyädä Yaña yıl bäyrämnäre öçen feyerverk satu tıyıluın citkerä.
Katarnıñ Al Jazeera kanalı xäbär itkänçä, Vaşington Süriyädäge qayber keşe häm oyışmalarğa qarata yaña sankśiyälär kertte. Aralarında däwlät başlığınıñ xatını Êsma Äsad ta bar.
Katarnıñ “Al-Raya” gazetı yazğança, BMO ğomum şurası Könçığış Qudüsne dä kertep basıp alınğan Fälästin cirlärendä fälästinlelärneñ daimi suverenlığı öçen tawış birde.
“Al-Quds Al-Arabi” gazetı citkergänçä, AQŞ wäkillär palatası räise Nênsi Pelosi Trampnı çäçennän österäp Aq Yorttan çığaraçağın söyläde.
İspaniyäneñ “El País” gazetı koronavirusnıñ yaña variaśiyäseneñ Awrupada tarala başlawın belderä.
“La Vanguardia” gazetı citkergänçä, BioNTex, kiräk bulsa, 6 atna êçendä koronavirusnıñ yaña versiyäse öçen vakśina yasıy ala.
Argentinanıñ “Infobae” mäg’lümat çarası yazğança, Peru êpidemiologik uyawlıq sistemasın iñ yuğarı däräcägä citkerde häm koronavirus oçraqları artu säbäple plyajlarnı yaptı.
RİA Novosti mäğ’lümat agentlığı citkergänçä, Rusiyä däwlät başlığı Vladimir Putin êlekkege ilbaşlarınıñ qağılğısızlığın garantiyäläwçe qanunnı imzaladı.
RT xäbär säxifäse Angliyädä tabılğan koronavirus mutaśiyäseneñ Rusiyädä oçramawı turında yaza.
“Tatar-inform” mäğ’lümat agentlığı citkergänçä, Tatarstan parlamentı räise urınbasarı Marat Äxmätov jurnalistlarnı berençelärdän bulıp vakśinalaştırırğa kiräklegen äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Dön’ya matbuğatına küzätü 27.08.2021
27nçe avgust könne çıqqan qayber çit il matbuğatı çaralarına küzätü
Dön’ya matbuğatına küzätü 26.08.2021
26nçı avgust könne çıqqan qayber çit il matbuğatı çaralarına küzätü


text:
Búgin, 12-oktyabr kúni Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında jaslar arasında náshebentlik hám psixotrop zatlardan paydalanıwdıń aldın alıw, jınayatshılıq hám huqıqbuzarlıqlar profilaktikasına arnalǵan ushırasıw bolıp ótti.
Ushırasıwdı instituttıń ruwxıy-aǵartıwshılıq hám jaslar máseleleri boyınsha prorektorı Q.Qadirov ashıp berdi hám basqarıp bardı.
Ilajǵa Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı náshebentlik zatlardı qadaǵalaw orayı bólim baslıǵı M.Óteniyazov, Ózbekstan Respublikası Ishki isler ministrligi jınayat-izlew bas basqarması bólim baslıǵı A.Matlyubov, usı basqarma xızmetkerleri F.Azgarov, Sh.Juraev, Qaraqalpaqstan Respublikası Ishki isler ministrligi Jınayat izlew basqarması baslıǵınıń orınbasarı N.Ádilbekov, usı basqarma xızmetkerleri A.Táńirbergenov, X.Yuldashev, Qaraqalpaqstan Respublikası Narkologiyalıq dispanseri narkolog-shıpakeri B.Qayıpnazarov, sonday-aq, Qaraqalpaqstan Respublikası musılmanları qazıyatınan A.Jolawshiev hám institut professor-oqıtıwshıları jáne studentler qatnastı.
Ushırasıwda taraw wákilleriniń atap ótiwinshe, házirgi waqıtta respublikamız boylap náshebentlik hám psixotrop zatlardıń sawdası menen baylanıslı jınayatlardıń aldın alıw boyınsha tiyisli jumıslar alıp barılıp atırǵanına qaramastan, tilekke qarsı, bunday jınayatlarda jaslardıń qatnasıw jaǵdayları da ushırasıp turıptı. Bul bolsa usı baǵdardaǵı profilaktikalıq jumıslardı ele de kúsheytiwdi talap etpekte.
Házirgi waqıtta ayrım jaslar arasında náshebentlik zatlar, sonday-aq, quramında psixotrop zatlar bolǵan dárilerdi bilip-bilmey qabıllap, keyin ala olarǵa úyrenip qalıp atırǵan jaǵdaylar ushırasıp turıptı. Ásirese, óz úylerinen, ata-anasınan uzaqta, kvartirada jasap atırǵan studentler arasında bunday jaǵdaylardı boldırmaw kúnniń baslı wazıypalarınıń birinen bolıp tabıladı.
Bunday zıyanlı zatlar respublikamızǵa nızamǵa qayshı aylanba jollar arqalı kirip kelip atırǵanı, sonıń menen birge, internet tarmaqları arqalı nızamsız sawdalarınıń bolıp atırǵanı, jaslardıń olardan saqlanıwı boyınsha profilaktikalıq kónlikpeler berildi.
Ásirese, bunda eń dáslep hár bir studenttiń psixologiyalıq jaǵdayın jaqsılap, náshebentlik hám psixotrop zatlar haqqındaǵı bilimlerin arttırıw, bul arqalı olarda usı zatlardıń zıyanlı aqıbetleri haqqında túsinik jáne oǵan qarsı psixologiyalıq immunitet payda etiw bunday illetlerge qarsı gúresiwdegi eń nátiyjeli jol ekenligi atap ótildi.
Sonıń menen birge, islam dininiń muqaddes kitabı – «Quranı káriym»de hám hádislerde bunday zatlardı qabıllaw, paydalanıwdıń sháriyatqa qayshı keliwi, insan kámillikke erisiw ushın nelerge áhmiyet qaratıwı kerekligi boyınsha maǵlıwmatlar berildi.
Taraw qánigeleri tárepinen jaslardıń náshebentlik hám psixotrop zatlarǵa úyrenip qalıwına biologiyalıq, psixologiyalıq hám sociallıq faktorlar tásir etip atırǵanı, olarǵa qarsı gúresiw baǵdarında alıp barılıp atırǵan jumıslar haqqında maǵlıwmatlar berildi.
Ilaj professor-oqıtıwshılar, student-jaslar hám taraw qánigeleriniń soraw-juwapları menen dawam etti.
NMPI baspasóz xızmeti.


text:
Bala quwansa álem quwanadı degenindey, universitetimiz «Kitapqumarlar» klubı aģzaları Xojeli rayonındaģı Mehriybanlıq úyinde boldı.
Bul jerde balalardı bayram menen shın júrekten qutlıqlap, olarǵa qaraqalpaq xalıq dástanı «Qırıq qız»,»Bahadir» hám qaraqalpaq xalıq jazıwshı hám shayırlarınıń kitapların sawǵa etti. Bul kitaplardı oqıw arqalı balalar ózligin ańlap, Watan ushın janın ayamaytuģın pidayı, kámil insanlar bolıp jetisetuģınına isenemiz.
Joldasova Fatima,
Biologiya fakulteti 1-kurs studenti,
«Kitapqumarlar» klubı aģzası.


text:
İşğal etilgen Qırımda rusili «Mecburiy tibbiy sigorta territorial fondı» çalışmağa başladı.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
«Mecburiy tibbiy sigorta esasen vatandaşlarğa iş bergen saiplerniñ ödevi ile teşkil etile. İşbu ödev insannıñ aylığından alınmay, qoşma sürette tölenile (aylıqtan 5,1%). İşlemegen vatandaşlar içün sigorta ödevleri Qırım Cumhuriyeti bücetinen tölenilecek», – denile matbuat hızmetiniñ beyanatında.
«Ükümet»te aytılğanı kibi, Fond esabına qırımlılar «ilk tibbiy-sanitar ve acele yardımnı, bunıñ ile statsionar şariatlerde mahsus tibbiy ve paalı yüksek tehnologiyalı yardımnı köre bilecekler».
Sigortanı elde etmek içün Rusiye vatandaşı pasportı ya da bala içü doğuv aqqında şeadentame ile sigorta berüv noqtasına muracaat etmeli.
Qırımda şimdilik sigortalarnı 5 noqtada bereler.


text:
İyül 22-sinde Qazahistannıñ eñ büyük Almatı şeerinde, matbuat konferentsiyasında başqa jurnalistler ile, Azatlıq Radiosınıñ Qazahizstan bölüginiñ jurnalistleri de ücümğa oğradı. Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ ukrain bölügi bildirmekte.
Ücüm etkenler, jurnalistler merasimni çekmesin dep qıçıra edi ve kameralarnı tutıp almağa tırışa ediler. Ücümğa oğrağan matbuat hadimleriniñ arasında - yerli Azatlıq Radiosınıñ, Almaty TV şahsiy kanalnıñ ve KazTAG şahsiy haber agentliginiñ vekilleri bar edi.
Hususan, ücüm etkenler, Azatlıq Radiosınıñ mühbiri Nurgul Tapayevanı itedi ve operator Tokmoldı Kusainovnıñ kamerasını bozdı.
Matbuat konferentsiyasını uquq qoruyıcı faaller ve advokatlar teşkil etti, olar, bu yıl iyül ayında qail olunmağan mitinglerde iştirakleri içün apis etilgen üç qadın - Oksana Şevçuk, Jazira Demeunova ve Gülpiza Jaukerovanıñ tarafını temsil ete edi.
Qadınlar, mayıs ayında Qazahistanda prezident saylarlarına qarşı ve memleket paytahtı Astanağa sabıq prezident Nursultan Nazarbayevnıñ adı berilmesine qarşı keçırilgen mitinglerde bulunğanlarnı mahkemede tanıdı.
Tahqiqatçılar, qadınlarnı "Qazahistannıñ demokratik saylavı" yasaqlanğan siyasiy partiyasına aitliginen qabaatlaylar, bu teşkilâtqa sabıq bankçı ve iş adamı Muhtar Ablâzov qol tuta.
Ablâzov, 2009 senesinden berli Qazahistan tışında yaşay ve bu devlette siyasiy elitağa qarşı olğanınen belli.
2018 senesi Astanada (şimdi - Nursultan) mhkeme, "Qazahistannıñ demokratik saylavı" teşkilâtınıñ ekstremist tanıp, faaliyetini yasaqladı.


text:
Resmiy Kyiv Rusiye apishanelerinde tutulğan qırımtatarlarnı azat ettirmek içün küreşmege vade ete. Bu aqta Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba noyabrniñ 5-nde brifingde bildirdi.
«Noyabrniñ 3-nde Rostovdaki arbiy mahkeme sahte qabaatlavlarğa istinaden üç qırımtatarını üküm etti. O künü Aqmescitte «Qırım birdemliginiñ» mühbirleri de tutuldı. Noyabrniñ 4-nde olarnı azat etkenler, amma qırımtatarlarğa qarşı çeşit aletler qullanılğan repressiyalar devam etkenini köremiz», – dep aytıla haberde.
Onıñ bildirgenine köre, Kyiv bu repressiyalarğa qarşı küreşmege ve «işğalci akimiyet tarafından qanunsız tutulğanlarnıñ» azat etilüvini talap etmege devam etecek.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca çıqarğan ükümni takbih etti.
Tahminen 200 qırımtatarı noyabrniñ 3-nde qabaatlayıcı ükmü çıqarılğan Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine qol tutmaq içün Qırımdaki mahkeme binası ögüne keldi. Bu dava mabüslerine umumen 42 yıl apis cezası berildi.
Aqmescitteki mahkeme binası ögüne kelgen faaller politsiya tarafından tutuldı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ qırımtatarlarğa qarşı çıqarğan qararını «qanunsız ve siyasiy sebepli» dep adlandırdı.
Noyabrniñ 2-nde aqşam Qırımdan Rostov-na-Donuğa Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleriniñ ükmü çıqarılğanına ketken yüzlernen qırımtatarı Keriç köpründe Rusiye yol patrul hızmetiniñ hadimleri tarafından tutuldı. On saat beklegen soñ insanlar Qırımğa qayttı. Advokat Nikolay Polozovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye quvetçileri qırımtatar faallerine qarşı «areket serbestligi aqqını» bozdı.
Rusiye uquq qoruyıcı organları vaziyetni resmiy şekilde izaatlamadı.
2019 senesi fevral ayında Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirdi. Daa soñra Aqmescitteki FSB idaresine Eskender Abdulganiyev, Arsen Abhairov ve Rustem Emiruseinov alındı.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti Qurman rayonınıñ üç sakinini «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayıp yaqalağanını tasdıqladı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayonı mahkemesi, Qırım advokatı Emil Kürbedinovnı 5 künge tevfiq etti dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onı, 2013 senesi Facebook saifesinde derj etilgen yazı içün, Rusiyeniñ memuriy uquq bozuvları aqqında kodeksiniñ 20.3 maddesine köre (ekstremist teşkilâtlarnıñ işaretleri ya da timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayış etilmesi) tevfiq ettiler. Kürbedinovnıñ zenaatdaşları aytqanına köre, oña çaquvnı şimdi Dimşaqta yaşağan sabıq Qırım sakini yazdı.
Kürbedinovnıñ zenaatdaşları dey ki, onı Dimaşqqa köçken Qırımnıñ sabıq sakini şikâyet etti. Kürbedinov oturışuvdan soñ onı «olmaycaq bir sebepten» tutqanlarını aytıp, ekstremizm qabaatlarını tanımağanını bildirdi. Bundan ğayrı, o, emin ki, tutulmasınıñ kerçek sebebi onıñ aq qorçalayıcı faaliyeti, siyasiy mabüslerge köstergen yardımı ve Ukraina askeri Bogdan Nebılitsanı qorçalağanı ola.
Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan qırımlı advokat Emil Kürbedinovnıñ davasında şaatlardan biri Rusiye FSB hadimi Andrey Suşko ola. O, qırımtatar faali Renat Paralamovnıñ hırsızlanması ve azaplanmasında iştirak etken edi.
Keçenleri Suşko Paralamovnı hırsızlağanında şeklenip, ABD sanktsiyalar cedveline kirsetilgen edi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri sıñırlav tedbiriniñ uzatıluvına qarşı berilgen istinaf arizası baqılğanda penceresi ve avalandıruvı olmağan 3 metr kârelik odada qaldı. «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı advokatlarnıñ izaatları ile videonı Qırım.Aqiqatqa berdi.
Advokat Siyar Paniçniñ aytqanına köre, oturışuv Moskva vilâyetiniñ Vlasiha şeerindeki İstinaf arbiy mahkemesinde oldı, qırımlılar ise Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZOsından video konferentsiya vastasınen iştirak etti.
«12 saat mahkemede edik. Böyle bir şey daa körmegen edim, imayeciler mahkemede iştirak etmeleri içün kerekli şaraitler olmasını bir qaç saat devamında talap etti. Bir qarar skemle berilsin, uyğun bir yer berilsin, dep talap etkenler. Bu oda 3 metr kârelik edi, avalandıruvsız, penceresiz odada sekiz kişi bar edi, bir skemle ve bir stul – üç yer. Uyğun tutuvnı temin etmek talaplarımızğa mahkeme er şey qanunğa uya, tahqiqat izolâtorı qabaatlı dep, bir şeyge tesir etip olamağanlarını bildirdi», – dedi advokat Edem Semedlâyev.
Onıñ aytqanına köre, müvekiller yaramadı, yerde yattı.
«Feldşer qan basımlarını baqtı, yüksek olsa da, mahkemede iştirak ete bileler, dep aytqan edi», – dep qoştı advokat.
Qayd etilgenine köre, mahkeme oturışuvnı iyünniñ 8-ne qaldırdı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım prokuraturasınıñ zanınca, yarımada mekteplerinde ukrain ve qırımtatar tilleriniñ mecburiy ögrenmesi Rusiye Anayasasına zıt kele. Böyle etip federal havfsızlıq, milletlerara munasebetler, ekstremizm ve terrorizm ile küreş aqqında qanunlarğa riayet etilmesini nezaret etken yüksek prokuror Valentin Çuprina spiker muavini Remzi İlyasovnıñ «Qırım Cumhuriyetinde tasil aqqında» qanun leyhasına kirsetmege teklif etken tüzetüvler aqqında fikirlerini bildirdi.
Krım Media bildire ki, nezaret hızmetiniñ vekili aytqanına köre, Rusiye Anayasası vatandaşlarnı bir de bir tilni ögrenmege mecbur etmey, amma böyle bir imkân bere.
«Şunıñ içün Qırımda qoşma tiller – ukraince ve qırımtatarcanı, Qırım Cumhuriyetinde devlet tilleri olsa da, er kes ögrenmege mecbur degil. İnsan bunı istese, böyle bir imkân berilmeli. Bu menim anayasa qaidelerine esaslanğan şahsiy fikirim», – dep añlattı Çuprina.
Onıñ bildirgenine köre, İlyasov teklif etken deñişmelerni uquq ceetinden teşkerlmeli.
Qırım tasil, ilim ve gençlik naziriniñ muavini Oksana Krasnikovanıñ fikirince, Qırım parlamenti spiker muavininiñ teklifi federal derecede qabul etilemez.
«Rusiye Federatsiyasında tasil standartı bar, bu sebepten Remzi İlyasovnıñ teklifini Rusiye tasil ve ilim nazirligi begenmezdir», – dep tüşüne nazir muavini.
Malüm olğanı kibi, Qırım Devlet şurasınıñ milletlerara munasebetler komiteti «Qırım Cumhuriyetinde tasil aqqında» qanun leyhasını tasdıqladı. Qanun leyhası ana-babalarnıñ ariza berip, balalar oquycaq tilni saylamaq aqqını köz ögüne ala.
Devlet şurasınıñ reis muavini Remzi İlyasov qanun leyhasını tüzetip, rus tilli devlet ve belediye tasil teşkilâtlarında ukrain ve qırımtatar tilleriniñ ögrenmesini mecburiy yapmağa teklif etti.


text:
Ukrainada aprelniñ 26-na qadar 8617 COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta Cemaat sağlığı merkezi bildirdi. Aprelniñ 25-nde 492 yañı hasta qayd etildi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukrainada 89 biñ koronavirus testi yapıldı.
Eñ çoq hasta Çernivtsi vilâyetinde (1341) ve Kyivde (1188) qayd etildi.
«5867 hasta hastahanede tedaviylene, 471-i bala ve 1391-i tibbiyet hadimidir. Umumen 2750 insan hastahanege alındı, 115-i bala ve 284-ü tibbiye hadimi ola. 107 insan aqcigerlerni suniy avalandıruv cihazına bağlandı», – dep aytıla haberde.
COVID-19 hastalığından 209 insan (108 erkek ve 101 qadın) vefat etti, 840 kişi tüzelip hasta oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» eki mabüsi İzzet Abdullayev ve Alim Karimov bir qaç kün evelsi Rostov vilâyetiniñ Şahtı şeerindeki SİZOdan çıqarıldı. Bu aqta «Qırım birdemligi» advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına esaslanıp bildire.
Onıñ aytqanına köre, olarnı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerinden Aqmescit SİZOsına ketirmek kerekler.
«Bugün Tofik Abdulgaziyevni ziyaret ettim. Alı yahşı, şikâyetleri yoq, er şey ala. İzzet Abddulayev ve Alim Karimov bir qaç kün evelsi Şahtı şeerinden çıqarılğanını ayttı. Qayda alıp ketirilgenlerini bilmey. Hadimlerniñ malümatına köre, bu künleri Tofik Abdulgaziyev ve Yaşar Muyedinov da çıqarılacaq. Bunıñ sebebini kimse aytıp olamay, olarnı ne içün ve ne maqsadnen çıqaralar – aytılmay», – dedi advokat.
Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti bu malümatnı daa izaatlamağan edi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Mezkür dava boyunca 25 qırımtatarı qabaatlana, 23-ü Rostov-na-Donu, Taganrog ve Şahtı SİZOlarına çıqarıldı. Raim Ayvazov Aqmescit SİZOsında tutula, daa bir kişi – Edem Yayaçikov – ğayıp oldı, bulunğan yeri martnıñ 27-nden berli belli degil.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ baş kâtibi António Guterresni «işğal etilgen Qırım ve Donbassta insan aqlarınıñ bozulmasına ziyade diqqat ayırmağa çağırdı».
Ukraina prezidenti memuriyetiniñ matbuat hızmeti yanvar 19-da bildirdi ki, Poroşenko BMT baş kâtibi António Guterres BMT nizamnamesiniñ esas maqsatları ve printsiplerine riayet etip, mustaqil devletlerniñ topraq bütünligi ve devlet sıñırlarını ürmet etecek, dep ümüt ete.
Berilgen malümatqa koyer, Poroşenko ve Guterres körüşip, Ukrainanıñ Havfsızlıq şurasında aza olğanını köz ögüne alıp, BMT çerçivesinde ileri işbirligini muzakere ettiler.
Yanvar 16-da Ukraina Birleşken Milletler teşkilâtında eñ yüksek mahkeme organı olğan Halqara mahkemege muracaat etip, Rusiye terrorizmniñ maliye etilmesi ve millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnı boza, dep dava açtırdı. Ukraina Tışqı işler naziligi Rusiye Qırımda rus olmağan cemiyetler, şu cümleden etnik ukrain ve qırımtatarlarnı ayırımğa oğratıp, millet ayırımınıñ er angi çeşiti ile küreş Konventsiyasını boza, dep qayd ete.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Donbassta silâlı zıddiyet devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge qoltutqanı ile qabaatlaylar. Kreml bunı inkâr etip, Donbassta Rusiye «göñüllileri» bar ola bile, dep bildire.


text:
Aqyarnıñ rusiyeli gubernatorı Mihail Razvojayev, salı kününi, 2019 senesi dekabrniñ 31-ini, raatlıq kün etmege teklif etti, onıñ yerine cumaertesi künü, dekabrniñ 28-i is künü olacaq.
"Aqyar şeerinde iş vaqtınıñ semereli qullanuvı içün, is bericilerge dekabr 31-iniñ iş kününi dekabr 28-ine avuştırmağa teklif etile", - dep oquldı dekabr 13-ünde şeer ükümetiniñ oturışında Razvojayevniñ buyruğı.
Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov da 2019 senesi dekabrniñ 31-ini raatlıq kün dep ilân etti.
Hatırlatayıq, rusiyeli akimiyet, 2020 senesinde Qırımda 119 raatlıq ve 247 iş kününi tasdıqladı.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi, Rusiye tarafından qanunsız tutulğan şahıslarnı azat ettirmek ve apiste olarnıñ aqlarını qorumaq içün halqara basqınıñ quvetleştirilüvine yardım etecek tış siyaset areketlerini koordinatsiya etmege planlaştıra. Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirdi.
Nazirlikniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, iyülniñ 1-nde Rusiye tarafından ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi halqara areket platformasınıñ tesis toplaşuvı video konferentsiya formatında olıp keçti.
«Toplaşuv vaqtında iştirakçiler Rusiye tarafından qanunsız tutulğan şahıslar ve aqlarınıñ qorçalavı meselesinde aktual vaziyetni muzakere etti, yaqın kelecekniñ vazifelerini belgiledi. 2020 senesiniñ soñuna qadar halqara adise-vaqialar ve tedbirler çerçivesinde vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarında Rusiye tarafından insan aqlarınıñ bozuluvı ve Ukraina vatandaşlarına qarşı repressi areketlerniñ aydınlatıluvı planlaştırıla», – dep aytıla haberde.
Toplaşuvda Reintegratsiya nazirligi, Ukraina prezidentiniñ ofisi, Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi, Qırımtatar Milliy Meclisi, ükümetten tış aq qorçalayıcı teşkilâtlar ve qanunsız tutulğan şahıslarnıñ tuvğanları iştirak etti.
İyün ayında Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilcilik Rusiye işğal etken Qırımda siyasiy sebepten açılğan 94 cinaiy dava aqqında bildirdi, 72-sinde qırımtatarlar bar.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.


text:
Ukraina Tış İşler Naziri Dmıtro Kuleba, Türkiye akimiyetini Qırım sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalar rejiminiñ saqlaması içün minnetdarlığını bildirdi. Bunı o Türkiye zenaatdaşı Mevlüt Çuvaşoğlu ile keçirilgen matbuat konferentsiyasında ayttı.
"Ukrainanıñ territorial bütünligine qol tutqanı içün, Qırım boyunca printsipial fikri içün Türkiyege minnetdarmız. Hususan, qanunsız işğal etilgen yarımadağa qarşı sanktsiya rejimini devam etmesi içün", - dedi Kuleba.
Mevlüt Çavuşoğlu da, Kyiv ve Anqara strategik işbirliklerini devam etecegi aqqında ayttı.
İyül 3-ünde Antaliyada Ukraina Tış İşler Naziri Dmıtro Kuleba ve onıñ Türkiye zenaatdaşı Mevlüt Çuvaşoğlu, Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozulmasını ve ukrain siyasiy mabüslerniñ azat etilmesini muzakere etti.
İyünde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Herson vilâyetinde qırımtatar qorantaları içün meskenlerniñ qurmasını muzakere etti.
Fevralniñ 3-nde resmiy körüşüv vaqtında Ukraina prezidenti Türkiye prezidentinen Rusiye işğal etken Qırımda insan aqları bozuv ve siyasiy mabüs qırımtatarlarnıñ azat etilüvinde yardım meselelerini muzakere etti.
Zelenskıynen körüşken Türkiye prezidenti Ankara Qırımnıñ qanunsız ilhaqını qabul etmeycek ve Ukraina topraq bütünligine qoltuta, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy 2019 senesi avgustnıñ 7-nde Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannen Ankarada muzakere keçirgen edi. Olar Donbastaki cenk, Qırım ilhaqı ve yarımadada qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi, em de iqtisadiy işbirligi ve yol ve ava limanlarını beraber quruv aqqında laf etti.


text:
Yaltada 4 mustaqil ev ve çoq qatlı mesken evleriniñ 10 mağazı suvda qala, 19 abonentniñ gazı yoq, dep bildirdi Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti.
«Al-azırda suvda qalğanlar: 4 şahsiy ev ve çoq qatlı evlerniñ 10 mağazı. 19 abonentniñ gazı kesildi: 16-sı Yaltada, 3-ü şirket ola», – dep aytıla müessise haberinde.
Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, «Yalta tarihiy-edebiy müzeyiniñ» binasında bodrum qatı ve tarih ve arheologiya bölügi qısmen suvda qala. Umumen 19 metr kâreni suv bastı.
Fevqulâde vaziyetler nazirligi «Masallar alanı» müzeyinde Vodopadnaya özeni yalılarından çıqqanı içün capnı suv yuvıp aldı, 30 metrlik qora yıqıldı, dep bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresi bildirgenine köre, 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar neticesinde 426 azbar, 356 ev, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı.
Qırımda sel aqibetlerini yoq etüv tedbirleri devam ete.
Akimiyet Qırımnıñ yedek fondundan 161 mln 160 biñ ruble yarımadadaki fevqulâde vaziyet aqibetlerini yoq etmek içün sarf etmege qarar berdi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımğa afat aqibetlerini yoq etmek içün «acele ve büyük» yardım köstermege emir etti.


text:
Kremlniñ eski siyasiy mabüsi, qırımlı ukrain rejissöri Oleg Sentsov, Veteran Public Talk Kyiv hubında dekabr 10-unda Donbass veteranları, sabıq siyasiy mabüsler ve Rusiyede apis etilgen ukrainlerniñ tuvğanlarınen "samimiy subet"ni keçirecek.
"Rusiye türmesinde beş yıl, 145 künlük açlıq narazılığı, mefadan vazgeçüv, evge qaytuv, faal halqara cemaatçılıq işi ve öz populârlığına soñsuz istiza. Bu ve başqa mevzularnı musafirimiznen muzakere etecekmiz. Veteranlarnı, arbiy adamlarnı, sabıq siyasiy mabüslerni ve esirlerniñ tuvğanlarını davet etemiz", - denile merasimnıñ ilânında.
Teşkilciler, Sentsovnen körüşüvde iştirak etmege istegenlerni, dekabr 8-ine qadar qayd etilmege rica ete.
Qırımlı rejissör Oleg Sentsov ve anarhist Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
Oleg Sentsov Rusiye şimalindeki Labıtnangi şeerinde apiste yatqan edi. Aleksandar Kolçenko ise Uraldaki Kopeysk şeeriniñ koloniyasında bulunğan edi.
Keçken sene Rusiye apishanelerinde tutulğan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerni azat etmek talabı ile tutqan 145 künlik açlıqtan soñ Oleg Sentsov «aşamağa yazma şekilde razı oldı». O, bunı «zornen aşatuv telükesi bar olğanından mecburiy adım» dep adlandırdı. Amnesty International zornen aşatuv işkence ola, dep bildirdi. 2018 senesi oktâbrniñ 25-nde Sentsovğa Avropa parlamentiniñ «İfade serbestligi» içün Saharov mukâfatı berildi.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti. Rusiyede mahküm etilgen Oleg Sentsovnı qurtarmaq çağıruvı ile petitsiya Beyaz Saraynıñ saytında 100 biñden ziyade insan tarafından imzalandı.
2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Sentsov ve Kolçenko Rusiye apishanesinden büyük deñişim neticesinde azat etilgen ediler.


text:
Ukraina çetel işler nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ ve Rusiye Devlet Duması deputatlarnıñ Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırımnı ziyaret etmek niyetlerini mümkün olmağan bir şey olaraq tanıy.
Bunı brifingde çetel işler naziriniñ muavini Daniil Lubkovskiy bildirdi, – dep haber ete «Krımskiye novosti».
«Mümkün degil. Qırımnı qanunsız sürette işğal ettiler. Anda Rusiye Federatsâisı yolbaşçılığınıñ bulunuvı maqbul degildir, bu ukrain çetel işler nazirliginiñ qattı mevamıdır», – dedi Daniil Lubkovskiy.
İşğal etilgen Qırımda avgust 14 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiye parlamenti azaları ve nazirlerniñ ögünde çıqışta bulunacaq.
Ziyaret devamında Putin Yalta ve Aqyarğa baracaq. Mında o, medeniyet erbapları ve yolbaşçılıq ile körüşecek.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, Ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Dekabrniñ 18-nde, aqşam, Moskva ve Sankt-Peterburgda Rusiyeniñ «Strategiya-18» faaliyetçileri Qırımda Rusiye telükesizlik hadimleriniñ repressiyalarına qarşı bir kişilik mitinglerge qatnaşqan qırımtatar faaliyetçilerine qol tutmaq içün areketler yapalar.
Bunı, Qırım.Aqiqat içün bergen izaatında bu areketlerni teşkil etkenlerden biri, Vera Lavreşina söyledi.
«Bugün aynıñ 18-nci künü ve bu sebepten «Strategiya-18»niñ adet üzre yapılğan areketi bar. Moskva ve Piter qırımtatarlarnıñ azatlığı ve mustaqilligi içün, Qırımda olarnıñ taqip etilmesine qarşı çıqa. Biz, bugün mahkemeleri ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri ile birdemlik areketlerini yapamız… Biz qanunsızlıqnıñ toqtatılmasını talap etemiz», – dedi o.
Onıñ aytqanına köre, Sankt-Peterburgda areketler «şimdilik qarşılıqsız» keçe.
Dekabrniñ 18-nde Qırımda, daa evel tintüvler ve tevqiflerge cevaben bir kişilik piketlerge çıqqan qırımtatarlarğa qarşı 70-ke yaqın mahkeme oturışuvı ötkerilmekte.
Faaliyetçilerge, tayin etilgen piket ötkerüv tertibiniñ bozulması munasebeti ile (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, madde 20.2, 5-nci qısım) memuriy protokollar tizildi. Olarğa qarşı 10 biñden 20 biñ rublege qadar (4700-den 9400 hrivnağa qadar – QA) cöreme ya da mecburiy iş cezası tayin etile bileler.
Mahkeme oturışuvları, cümleden, Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında ötkerilmekte. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler bir maqsat, bir niyet ve umumiy teşkil etilüv ile birleştirileler» şeklinde çıqarılğan hulâsa, qabaatlav tarafınıñ baş delili olaraq qabul etilmekte.
Qırımda oktâbrniñ 14-nde, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi.
Rusiyeniñ muhalif faaliyetçileri muntazam surette siyasiy mabüslerni azat etmek, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavüzini toqtatmaq, Qırımnıñ işğaline soñ qoymaq talaplarınen barışıqlı piketler ve tedbirlerge çıqalar.
Sankt-Peterburg ve Moskvanıñ faaliyetçileri, qırımtatarlarnıñ 1944 senesi mayıs 18-nde sürgün etilüvi hatırasına «Strategiya-18» dep adlandırılğan muddetsiz areket içün birleştiler. İlhaq etilgen Qırımdaki vaziyetni tanıtmaq, Rusiye cemaatçılığına insan aq-uquqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı vaqiaları aqqında haber bermek içün faaliyetçiler er aynıñ 18-nci künü şeerniñ soqağına çıqalar.


text:
Ukraina turizm yetekçileri Birliginiñ prezident muavini Arkadiy Maslovnıñ fikrine köre, bu sene ukrain turistleri naqliyat qamaçavı ve havfsızlıq telükesi olğanından sebep Qırımğa kelmezler.
Bunı o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Bizde Odessa, Herson, Nikolayev bar. Qara deñiz imkânları bar, raatlanuv şaraitleri boyunca bu territoriyalar Qırımğa oşay», – dedi o
Ukraina cenüp turizminiñ inkişaf Birliginiñ başı Tatyana Volınets aytqanı kibi, bıltır turoperatorlar evel Qırımda raatlanğan insanlar Odesa ve Herson kurortlarına kelecegne ümüt besley edi. Amma, eskpertniñ sözlerine köre, böyle olmadı.
«Müsbet deñişüvler yalıñız bala sağlamlaşıtıruvında qayd etildi. Çünki Qırım turizm hızmetleri çarşısından çıqqan zenaat birlikleri Hesron, Nikolayev, Odessa ve Berdânsk vilâyetlerine yollanmalarnı satın alğanlar», – dedi Volınets.
Evel Qırımnıñ sabıq kurort naziri Aleksandr Liyev aytqanı kibi, Ukraina Qırım ile demir yol munasebetini açmasa, bu sene yarımadağa bir million insan bile kelmez.
Qırım kurort naziriniñ tahminlerine köre, 2015 senesi Qırımğa 4,3 million insan kelmeli.


text:
Bariyeva italyan deputatlarına Qırım siyasiy mahbüslerini öz siyasiy imayeleri altına almağa teklif etti
Çarşenbe künü, sentãbrniñ 29-unda QRM meneceri Zarema Bariyeva İtaliya Senatında ‘Söz serbestliginiñ yasağı ve işğal etilgen Qırımda insan haqlarınıñ bozulmasınen bağlı vaziyet’ mevzusında maruzanen çıqışta bulundı. Çıqışı devamında ekspet italyan deputatlarnı ‘Atalıq’ kampaniyasına qoşulıp, Qırım siyasiy mahbüslerini öz siyasiy imayeleri altına almağa çağırdı.
Bariyeva yarımadada rusiye repressiya maşınasınıñ nasıl usulları ve imkãnları işletilgeni haqqında añlattı.
QRM temsilcisi halqara cemaatçılıqnı sistemli yaqalama, tutuqlamlar, para cezalamaları haqqında haberdar etti. Şundan da ğayrı, bir sıra jurnalistler öz faaliyeti içün şu daqqada hapishanede bulunğanını hatırlattı.
Zarema Bariyeva QRM ve #LIBERATECRIMEA halqara areketi tarafından başlatılğan ‘Atalıq’ kampaniyası haqqında añlattı. Mezkür teşebbüs çerçivesinde ukrain memurları ve Avropa parlament, Avropa ülkeleriniñ milliy parlament deputatları rusiye işğlacıları tarafından tutuqlama, taqipke oğratılğan qırım sakinlerini öz imayeleri altına ala bilecekler.


text:
Kiyevde bazarertesi künü, yanvarniñ 12-de, tantanalı sürette birinci biometrik pasportlarnı taqdim ettiler. Qırım.Aqiqat saytına belli olğanı kibi, yañı vesiqanı birinci olaraq Ukraina prezidenti Petro Poroşenko elde etti. Onıñ artından biometrik pasportlarnı Maydan faallerine, medeniyet ve sanaat erbaplarına taqdim ettiler.
Davetlilerniñ arasında biometrik pasportnı elde etken yekâne bala Qırımdan kelgen istidatlı yaş ukrain qızçığı Hrıstına Mihayliçenko oldı. Yaqında o Felemenkte genç pianinocılarnıñ halqara yarışında ğalebe qazanıp qayttı.
Hrıstına Mihayliçenkonıñ aytqanı kibi, prezident odağa kirgende, qızçıqqa kelip, onı selâmladı. Genç qırımlı Petro Poroşenkoğa köçip kelgenlerniñ ailelerinden olğan istidatlı balaçıqlarnıñ eserleri ile diskni ediye etti.
«Petro Oleksiyovıç kirgende, başta maña qolunı uzatıp: Aydın künler, küneşçik, seni körmege memnünim», dedi. Onı pek begendim: açıq yürekli, merametli, ve, menimce, insaflı ve biraz oşlu bir insandır», – tarif etti Qırım.Aqiqatqa Hrıstına Mihayliçenko.
O şunı da qayd etti ki, vesiqalarnı elde etkenler öz ikâyeleri ile paylaşa edi.
«Men ukrainalı olğanımını ve muzıka ile oğraşqanımını añlattım. Çetelde keçirilecek bütün yarışlarda memleketim Ukraina ve şeerim Kiyevni taqdim etmege isteyim» – dedi Hrıstına Mihayliçenko.
Yaş pianinocı ayttı ki, öz biometrik pasportı ile o, martnıñ soñunda, Felemenkte keçirilecek kontsertke baracaq eken, yazda ise Mihayliçenko Almaniyada ötkerilecek pianinocılarnıñ yarışında iştirak etecektir.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Kiyevge işğal etilgen Qırımdan «referendum»dan soñra ailesi ile köçip kelgen doquz yaşında Hrıstına Mihayliçenko Felemenkte keçirilgen pianinocılarnıñ halqara yarışında ğalebe qazanğan edi.


text:
Yuqarı Radanıñ insan aqlarından vekâletlisi Valeriya Lutkovskaya dekabr 26-da Aqmescitte SİZOda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz ile körüşti. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa tasdıqladı.
Smedlâyevniñ aytqanına köre, körüşüv aman-aman bir saat sürdi, tafsilâtlı bir malümat o berip olamadı. Körüşüvde Rusiye advokatı Nikolay Polozov da bar edi.
Ombudsmenniñ kâtibiyet reberi Bogdan Kriklivenko Facebookta bildirdi ki, Valeriya Lutkovskaya dekabr 26-da Aqmescitteki SİZOda üç mabusnı, şu cümleden Ahtem Çiygoznı ziyaret etmege niyetlene.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Rusiye kontrol etken Qırım Yüksek mahkemesi aprel 14-te mahkemeci Galina Redkonıñ mart 4-te «fevral 26 işiniñ» iştirakçileri Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ apis cezalarınıñ qanunsız uzatılması aqqında çıqarğan ekinci qararını lâğu etti. Bunı esnasnıñ iştirakçilerinden biri Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Mahkeme apellâtsion şikâyetiniñ delillerinen razı olıp, mahkemeciniñ qararını lâğu etti», – dedi o.
Bundan evel mahkeme Redkonıñ mart 2-de qabul etken qararından berilgen aynı şikâyetni baqıp, onı da qanunsız tanıdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi.
Fevral 15-te Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar aldı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Ukraina Yuqarı Radası mudafaa naziri Stepan Poltorak ve Ukraina telükesizlik hızmetiniñ yolbaşçısı Vasıl Ğrıtsaknıñ istifa qararlarına qoltutmadı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Stepan Poltoraknıñ vazifesinden boşatılmasına talap etilgen 226 deputattan 67-si rey berdi.
Ğrıtsaknıñ istifasına qararnı qabul etmek içün kerek olğan 226 halq deputatından 78-i qoltuttı.
Stepan Poltorak mayısnıñ 20-nde mudafaa naziri vazifesinden istifağa çıqtı. O, 2014 senesi oktâbrniñ 14-nden berli Mudafaa nazirliginiñ yolbaşçısı ola.
2015 senesi iyülniñ 2-nden berli Ukraina telükesizlik hızmetiniñ yolbaşçısı olğan Vasıl Ğrıtsak mayısnıñ 20-nde istifağa çıqtı.
İyünniñ 6-nda Yuqarı Rada Pavlo Klimkinniñ istifasını red etti.
Mayısnıñ 17-nde Klimkin istifağa çıqqanını bildirdi. O, 2014 senesi iyünniñ 19-ndan berli Tış işler nazirliginiñ yolbaşçısı ola.


text:
Mart ayında Qırımda yaqalanğan ukrain rejissöri Oleg Sentsov ve uçucı Nadejda Savçenko Minsk añlaşmaları çerçivesinde belgilengen esil alınğan adamlarnı almaştıruv cedvelinde barlar.
Bunı Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ yolbaşçısı Valentin Nalivayçenko nazirler şurasınıñ toplaşuvı ögüne ayttı.
«Sentsov, Savçenko, Nikolay Karpük, bütün bizim vatandaşlarımız. Olar esir alınğan ve qanunsız alda tutılğan ve taqip etilgenlernen beraber Ukraina vatandaşlarınıñ cedvelinde barlar», -- dedi Nalivayçenko.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildirdi ki, Ukraina şarqında sentâbr 6-dan itibaren ateş toqtatmaq añlaşmaları esasında esirlerni de almaştırıp başlaycaqlar.
Lâkin, ukrain rejissöri Oleg Sentsovnıñ tatası Natalya Kaplan kütleviy haber vastalarına bergen malümatına köre, onıñ qardaşı almaşuv cedvelinde yoq.
Oleg Sentsov 2014 senesi mayıs 11-de Qırımda Rusiye uquq qoruyıcı organlar tarafından yaqalandı. Onı teraktrlar azırlamasında qabaatlaycaq olalar. Avgust 8-de Moskva it’h mahkemesi Sentsovnı apste tutuv apellâtsiyasını red etti.
Sentsovnıñ bir çoq zenaatdaşı ve uquq qorçalayıcıları onı «siyasiy mahbüs» olaraq tanıp, onı azat etmege rica eteler. Olarnıñ fikirince, qabaatlar uydurılğan, rejissörni ise onıñ noqtaiy-nazarı içün yaqaladılar.


text:
Keçken afta Qırımda üç adam suv qazasında elâk oldı. Ciddiy yol ve suv qazalarında umumen 33 adamnı qurtardılar, dep bildire Rusiye FVN-nin Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
Müessisege köre, qurtarıcılar 218 yanğınnı söndürdi.
"218 yanğınnı söndürdiler, olardan 188-i - çöplük ve quru ösümlik ateşlenmesinen bağlı yanğınlar. Bundan ğayrı 10 orman yanğını söndürildi. Dağ-orman mıntaqasında 8 qıdıruv-qurtaruv operatsiyası keçirildi, olarnıñ neticesinde 15 adamnıqurtardılar", - dep yaza Qırım FVN-niñ başı Sergey Şahovnıñ sözlerinden matbuat hızmeti.
Bundan başqa, FVN-niñ küçleri, 14 kere yol qazaları aqibetleriniñ yoq etilmesine celp etile edi, bunıñ neticesinde 17 adamnıqurtardılar. Ava suvumasına baqmadan, Qırımda beş suv qazası qayd etildi. Qurtarıcılar, suvdan bir adamnıçıqarıp yetiştirdi.
Sentâbrniñ başında Qırımda yüksek yanğın telükesi içün, ateş yaqmaqnı yasaqladılar.


text:
Rusiyede Donbass içün 13-ünci «gumanitar konvoy» aqqında laf eteler.
Bunı Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ yolbaşçısı Vladimir Puçkov bildire.
«Bizler qoşma konvoynı şekillendiremiz. Qurucılıq malzemeleri boyunca sımarışlar bar. Elbet de, bizler em ilâc, em de aşayt mahsulatını Donbassqa vaqtında alıp ketecekmiz», – dedi o.
Puçkovnıñ aytqanına köre, kolonna yaqın afta içinde Donbassqa yol ala bile.
Rusiye Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ yolbaşçısı qayd ete ki, bu mevzuda fevqulâde vaziyetler nazirligi Qızıl Haç komiteti ve OSCE ile işbirlik tuta.
«Bizler bütün meselelerni Qızıl Haç Komiteti ile muzakere etemiz, OSCE ve ukrain zenaatdaşlarımız ile işbirlik tutamız», – dedi o.
12 «gumanitar konvoy» Ukrainağa ketirildi. Rusiye akimiyeti bildire ki, anda yalıñız aşayt mahsulatı, ilâc ve birinci ihtiyac malları bar edi.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiyeden «gumanitar konvoy» içinde olğan bütün malnıñ cedvelini talap etken edi.
Rusiyeniñ doquzıncı «gumanitar konvoyı» yük maşinaları ve benzin maşinalarından ibaret edi.


text:
Qırım matbuatı yarımadanıñ suv teminatı aqqında ve Rusiye anayasasına deñişmelerniñ kirsetilmesi içün rey berüvni muzakere ete.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Bir az adalet damı ile suv" maqalesinde yarımadanıñ suv teminatı meselesini kötere ve "qanunsız otellerniñ saipleri"ni suvnıñ artıq qullanuvı içün töleteceklerini bildire. Böylece Qırım akimiyeti suv istimalına köre farqlanğan tariflerniñ kirsetilmesi ile bağlı tecribeni keñleştirecek oldı. Şimdi Sudaq ve Novıy Svetten ğayrı, Kefe, Keriç, Kezlev, Aluşta ve Saq sakinleri de yañı qaidelerge köre tölecek.
"Mütehassıslarnıñ talillerine köre, bu tedbir iqtisadiy ceetten esaslanğan ve adamlarnıñ suv iqtisatına sebep olacaq. Farqlanğan tarifler devrinde, Sudaq ve Novıy Svet qasabasında su masrafı tahminen 14%-ğa azlaştı", - qayd etti Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov.
Matbuatnıñ malümatına köre, şimdi küçük musafirhanelerniñ saipleri sade sakinler kibi suv içün töley. Amma böyle musafirhaneler defitsit olğan suvnı pek çoq masraf ete. Aynı mesele qanunsız sauna ve maşna yuvma hızmetleri ile. Şimdi olar suvnıñ ticariy qullanuvı içün ucuz fiyat tölep olamaz ve ya da şirketlerini resmiyleştirip, ya da suvnı iqtisat etip başlarlar, yaza gazeta.
"Krımskiye izvestiya" ("Qırım haberleri") gazetasında "Deputatları kelecek yarım asırğa Rusiyeniñ taqdirini nasıl tayın ete edi" maqalesinde Rusiye nezaretindeki Qırım parlamentiniñ oturışını tasvirleyler. Bu oturışta qomşu Rusiyeniñ anayasasına deñişmeler kirsetilmesi qanunı muzakere etile edi, hususan, şimdiki prezident Vladimir Putinniñ yañıda saylanmaq imkâniyeti.
"Rusiyede, memleketni birleştire bilecek ve onıñ ilerlemesini temin ete bilecek başqa yetekçi yoq", - dedi Sergey Aksöniv. - Bugün Vladimir Putin - Rusiyeniñ esasıdır, ve qırımlılarnıñ ekseriyeti, onıñ ileride de devletke reberlik yapmasına qol tutar".
"Dünyadaki ve memleketimizdeki vaziyet bir daa köstere ki, Rusiye prezidentiniñ eñ vacip devlet qurumlarını küçlendirmek içün yapqan kursu yekâne doğru kurstır, - dedi Oksana Dobrorez. - Tamam bu kurs büyük dünya krizisleri ve geosiyasiy turğunsızlıq şaraitinde Rusiyege inkişaf etmege çare bere".
Neticede 67 mebus anayasa deñişmelerine qol tuttı, ekisi bitaraf qaldı.
"Krımskiy telegraf" ("Qırım telegrafı") gazetası "Közlerge degil, raqamlarğa inanmaq" maqalesinde yarımadanıñ suv teminatı vaziyetini açıqladı.
"Qırımnıñ Nazirler şurasında, halqnıñ telâşını azlaştımaq içün, pessimistik tahminlerni yapmaq daa erte, dep aytalar. Amma barıp körseñ bile, misal içün, Aqmescit suv anbarı keçken ayda toluca olmadı. Daa yaqınlarda gölniñ teren tübü olğan yerlerde şimdi sadece yalı degil de, balıqçılarnıñ park yeridir", - yaza gazeta.
Başqa yapma göllerge barğanda, Aqmescitni temin etken Partizanskoye suv anbarı 35,5%-ga toludır. Aqmescit civarındaki Mejgornoye suv anbarını akimiyet yaqında olğan özenlerniñ suvlarınen toldurmağa teklif etti. Leyha beş yıldan soñ bitirilecek ve onıñ fiyatı 25 milliard rublege çıqacaq.


text:
Tünevin yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ Bağçasarayda yerleşken evine onıñ tuvğanları, yaqınları kele. Mında yanvar 30 künü sabadan uquq qoruyıcı organları tarafından tintüv keçirile.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, mında tahminen yigirmi insan toplandı. Evge kimseni kirsetmeyler, içeri yalıñız Çiygoznıñ apayı – Elmira buluna.
Şimdi Çiygoznıñ evi yanında bulunğan Bağçasaray rayonınıñ sabıq yolbaşçısı İlmi Ümerovnıñ malümatına köre, sabadan evge silâlı insanlar, Taqiqat komiteti, Federal havfsızlıq hızmeti ve prokuratura hadimleri ile beyaz «Gazel» kelip çıqtı.
«Olarnıñ tam raqamını aytmağa qıyın, men mında kelgende, tintüv endi başlanğan edi», – dey Ümerov.
Bağçasarayda yerleşken Çiygoznıñ evinde tintüv saba saat 7-de başlandı.
Taqiqat tedbirleri Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 212-nci madde, 1-nci qısmı («kütleviy numayışnı teşkil etüv») boyunca keçirile.
Ahtem Çiygoznıñ evi yanında onıñ özü yolbaşçılıq etken Bağçasaray regional meclisiniñ vekilleri toplaştı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ cezasını belgilep, onı 2015 senesi fevral 19-na qadar apiske almağa qarar aldı
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Çiygoznıñ yaqalanmasını izaatlap, Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ faallerine yapılğan basqınıñ yañı basamağı başlanğanını ayttı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev noyabr 26 künü Cenevrede, İnsan aqları boyunca komitetniñ BMT milliy azlıqlar Forumında maruza ile çıqışta bulundı. Öz çıqışında o Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada qırımtatarlarqa qarşı yapılğan basqılarnı aydınlattı, dep haber ete Qırım Haber Agentligi.
O dedi ki, şimdi Rusiye, işğal etilgen Qırımda ealini deñiştirmek içün mahsus siyaset alıp bara, bu ise Cenevre Konventsiyasına qarşı kele.
«1949 senesi qabul etilgen dörtünci Cenevre Konvantsiyasına qarşı çıqıp, ealini deñiştirmek içün siyaset alıp barıla. Bizim malümatımızğa köre, Qırımğa Rusiyeden 120 biñden ziyade insan ketirildi, bunen beraber tahminen 27 biñ insan çıqtı ve Ukranda resmiy olaraq muacir olaraq qayd etildi. Soñki vaqıa – bu qırımtatar faali Nedim Halilovnıñ Qırımdan çıqarılması, o şimdi Krasnodar vilâyetinde buluna ve narazılıq bildirip açlıq ilân etti», – dedi Bariyev.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Teleintervyu
Teleintervyu - informatsiyalıq janr bolıp, onda telejurnalistikanın' o'zine ta'nligi da'rhal ko'rinedi. Teleintervyudın' du'zilisi eki bo'limnen turadı: jurnalisttin' komponent shaxsqa berip atırg'an sorawları ha'm bul sorawlarg'a alıng'an juwapları, intervyu alıp atırg'an jurnalisttin' tiykarg'ı maqseti – intervyu berip atırg'an shaxstan ilajı barınsha ko'birek mag'lıwmat alıw ha'm teletamashagoylerge tu'sinikli etip jetkerip beriw.
Teleintervyudın' gazetadag'ı intervyudan ayırmashılıg'ı gazetada jurnalist intervyudı o'zi bayan etedi, yag'nıy sorawlardı ha'm alg'an juwaplardı qa'legen ta'rtip ja'ne bag'darda bere aladı. Televideniede bolsa intervyu alıp atırg'an payıtta teletamashagoy ta'repinen qabıl etiledi, gazetadag'ı jurnalist intervyu alıng'annan keyin g'ana ol u'stinde jumıs alıp baradı. Telejurnalist bolsa, kerisinshe, intervyu alıw ushın aldın tayarlanadı. İntervyu bergen shaxstın' juwapların, oy-pikirlerin gazetashı-jurnalist tuwrılap, du'zetip beriwi mu'mkin, televideniede bolsa bul juwaplardı du'zetip, durıslap bolmaydı. Olar qalayınsha tasmag'a jazılg'an bolsa, yamasa tuwrıdan-tuwrı efirden berilgen bolsa, televizor ko'riwshiler ta'repinen solayınsha qabıl etiledi.
İntervyu da g'a'rezsiz ko'rsetiw sıpatında da basqa ko'rsetiwler quramında beriliwi mu'mkin. G'a'rezsiz ko'rsetiw sıpatında teleintervyu kompozitsion ha'm mazmunlıq jaqtan tamamlanıwı menen ajıralıp turadı. Basqa janrlarda paydalanatug'ın intervyu bolsa eki funktsiyanı orınlawı mu'mkin:
- Sıpat funktsiyası intervyu ko'riwshini intervyu berip atırg'an adamnın' pikiri, ko'z-qarasları menen tanıstıradı, ishki du'nyasın ashıp beredi.
- Mug'dar funktsiyası - intervyu barısında so'z etilip atırg'an waqıya haqqındag'ı ayırım konkret da'liller, ma'limlemelerge anıqlıq kirgiziledi.
Teleintervyuda jurnalist sorawlardın' avtorı, atqarıwshı, sho'lkemlestiriwshi ha'm ma'lim da'rejede ko'rsetiwdin' rejisserı rolin atqaradı. Sonın' ushın komponent shaxslar menen so'ylesiwge tayarlang'an waqıtta, ol to'mendegi talaplarg'a juwap beriwi lazım:
- intervyu qaharmanın jaqsı biliwi sha'rt, sonda berip atırg'an sorawları anıq ha'm mazmunlı bolıp shıg'adı;
- intervyudın' maqseti ha'm redaktsiyanın' wazıypaları haqqında umıtpaw kerek;
- intervyu alıp barıp atırg'anda teletamashagoylerdin' talap ha'm qızıg'ıwshılıqların esapqa alıw za'ru'r;
- jaqsı qoyılg'an, jag'ımlı hawaz iyesi ja'ne tartımlı bolıw lazım.
İntervyu aldınan bir neshe minut, mu'mkinshiligi bolg'ansha intervyu beriwshi menen ra'smiy emes formada so'ylesip alıw, onı tasmag'a jazıp alıwg'a tayarlaw kerek. Onda jurnalisttin' sa'wbetlesi intervyudın' maqseti ha'm tayarlang'an sorawları menen tanısıp shıqsa maqsetke muwapıq boladı. İntervyu bolatug'ın ornında ashıq kewil, doslıqlarsha ortalıqtı ju'zege keltiriw za'ru'r. Eger tayarlıq jaqsı alıp barılsa, intervyu beriwshi mu'layım boladı, pikiri so'z etilip atırg'an sorawlarg'a qaratılg'an, basqa so'z benen aytqanda, ha'r ta'repleme intervyu ushın tayar boladı ha'm hesh bir tele texnikag'a jaltaq bolmay, berilgen sorawlarg'a ta'biyiy ja'ne isenimli juwap bere aladı.
İntervyu alıp atırg'an waqıtta telejurnalist te o'zin erkin sezse, onın' sa'wbetlesi de o'zin biyma'lel, erkin tutadı.
İntervyu qaharmanına beriletug'ın sorawlar anıq ja'ne a'piwayı bolıwı kerek. Beriletug'ın sorawlar a'piwayı ja'ne konkret formada g'ana, paydalı ma'limleme alıw mu'mkin.
Teleintervyu jurnalisttin' yaki sonın' sa'wbetlesinin' monologına aynalıp qalmawı kerek. Ha'dden tısqarı berilgen sorawlar da intervyudın' kompozitsiyasın buzıp jiberedi. Jurnalist a'depli, o'tkir zeyinli, ju'da' sheberlik penen so'ylesiwdi alıp barıwı lazım.
İntervyu alıwda telejurnalistke mınaday a'meliy qag'ıyda ha'm usıllarg'a a'mel etiw usınıladı:
- provokatsion sorawlardı bermewlikke umtılıw;
- bir waqıttın' o'zinde eki soraw bermewge umtılıw;
- juwabı birdey bolg'an sorawlardı du'zbew;
- intervyu beriwshinin' so'ylewine mu'mkinshilik beriw, onı son'ına shekem esitiw, ga'pin orınsız bo'lmewge umtılıw;
- intervyu beriwshinin' juwap beriwden qashıwg'a jol qoymaw;
- intervyu berip atırg'an shaxstın' ko'rinisi ha'm so'ylewi jaqsı shıg'ıwına ko'meklesiw.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Qırımğa kelip özüni tecrit etmegenlerni observatorğa yatqızmağa qarar aldı. Bu aqta Moskva kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ aprelniñ 5-nde derc etilgen buyruğında aytıla.
«Rusiye Federatsiyasına qaytqan ve Qırım Cumhuriyetine kelgen vatandaşlarnıñ yaşağan yerlerinde qaytqan kününden 14 kün devamında özüni tecrit etmelerini temin etmek. Yaşağan (bulunğan) yerinde özüni tecrit etmege çare olmasa, böyle vatandaşlar observatorda tibbiy közetüv altında qalmalı», – dep aytıla fermanda.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda keçken künü özüni tecrit etüv rejiminiñ bozuluvı sebebinden 87 protokol tizildi. Eñ çoq bozuv Yalta, Aluşta ve Kezlevde qayd etile.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda koronavirusnen hastalanğan ve özüni tecrit etüv rejimini bozğan yerli sakinge qarşı ilk cinaiy dava açıldı. Qırımlınıñ advokatı qabaatını inkâr ete ve mahkemege muracaat etmege niyetlene.
Rusiye politsiya hadimleri, özüni tecrit etüv rejimini bozıp, öz maşinasınen plâjğa barğan 37 yaşında Kefe sakinini de observatorğa yolladı.
Aprelniñ 5-nde saba işğal edilgen Qırımda 2974 insan tibbiy közetüv altında, 2886-sı dinamik közetüvde qala. 66 insan hastahanede, 22 insan observatorda buluna. Qırımda 20 koronavirus yuqunçı hastası qayd etildi, 6 tüzelgen hasta hastahaneden çıkarıldı. Aqyarda 5 kişi koronavirusqa oğradı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mısır mahkemesi memleketniñ devirilgen prezidenti Mohamed Morsini ömür boyu apis cezası ile cezaladı.
Onı HAMAS Filistin islamcılar taqımına, «Hezbollah» lübnan silâlı taqımına, em de İranğa casuslıq yapanında qabaatladılar.
Mahkeme 2005-2011 seneleri gizli vesiqalarnı çetelge yollağan 16 diger mahküm etilgen şahısnıñ ölüm cezasını tasdıqladı.
Morsi ve daa yüz mahküm etilgen şahısnıñ ayrı esnası çerçivesinde ölüm cezasını tasdıqlav ya da deñiştirüv meseleleri baqıla – olar 2011 senesi çıqqan isyan vaqtında apishaneden qaçtılar, Mısırnıñ çoq yıllıq yolbaşçısı Hosni Mubarak akimiyetten quvulğan edi.


text:
İlhaq etilgen Qırımda 50 qadar Ukraina Silâlı quvetleriniñ arbiy hadimi ailesi kvartiradan çıqarıldı. Bunı, «Gromadske radio» içün bergen intervyüde «Regional insan aqları merkezi»niñ adliyeci Vitaliy Nabuhotnıy bildirdi.
Adliyeciniñ aytqanına köre, bu, qomşu Rusiyeniñ prezidenti Vladimir Putin tarafından mart 22-de imzalanğan fermannıñ sayesinde imkânlı oldı.
Nabuhotnıy: «İşğal etilgen Qırımnıñ territoriyasında bayağı hizmet kvartiraları qaldı. İşğal başlağanda olar Ukraina arbiy hadimlerine ait edi. Arbiy hadimlerniñ ailelerini, mesken yerleri artıq hizmet qullanıluvından çıqıp, işğalci akimiyetke ait olğanı sebebinden yaşağan yerlerinden çıqaralar», – dep añlattı.
Adliyeci, arbiyler ve olarnıñ ailelerini küç ya da maneviy tazyiqni qullanıp çıqaralar, dedi. Regional insan aqları merkezi Ukraina Helsinki birligi ile beraber, bu insanlarnıñ İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine şikâyet bermelerine yardım etmege tırışa.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Qırım arbiyleriniñ yalıñız üçte biri Ukrainanıñ qıtadaki qısmına çıqıp ketti. Bu, qararnen dört biñ arbiy hadim. Olarnıñ bir buçuğı – zabitler. İlhaqtan evel yarımadada 13 biñden ziyade Ukraina arbiy hadimi hizmet etti.


text:
Qırımda Rusiye polisi ğayıp olğan 17 yaşındaki Ermeni Bazar sakini Pötr Mikovnı alâ daa qıdırmaqta.
Yarımadada Rusiye tahqiqat komiteti bildirgeni kibi, oglan dekabr 19-ında evden ketti ve alâ bugüngece bulunğan yeri belli degil.
"Alâmetleri: boyu 185 sm, sarı saçlı, qoyu renk közleri, qalın, doğru qaşları, bedeni arıq. Üstünde açıq qaverenki kurtka, mavı cins, qara pötük, boz tüste örme şapke edi", - denile beyanatta.
Dekabrniñ 23-ünde Rusiye nezaretindeki Qırım İçki İşler Nazirliginde Ermeni Bazarda (Armânsk) ösmür ğayıp olğanını haber ettiler.


text:
Yarımadada mezunlarğa berilgen Rusiye attestatları Ukraina ve yarımada işğalinden sebep sanktsiyalarğa qoşulğan memleketler içün vesiqa degil. Böyle mezunlar yalıñız Rusiye aliy oquv yurtlarına kire bile.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde sentâbr 7 künü «Almenda» vatandaşlıq maarif merkeziniñ tasil programmalarınıñ idarecisi Valentina Potapova bildirdi.
«Qırım attestatını alıp, o bir şey elde etmey. Bir yerde oquğanı aqqında malümat kâğıtını ala. Bu kâğıt yalıñız Rusiyede tanılacaq, başqa iç bir yerde. Ukraina ve Avropa dünyası ve sanktsiyalarğa qoşulğan diger memleketler içün vesiqa degildir», – dey Potapova.
Onıñ sözlerine köre, tasilni ukrain ya da avropalı aliy oquv yurtlarında almağa istegen Qırım attestatlarınıñ saipleri kene oquşqa kirmeli, misal içün, 9 sınıfnıñ bitirgeni aqta şeadetnamesi olğan telebe tekrar 10-11 sınıflarını bitirmek kerek.
Qırım mektepleri mezunlarınıñ çoqusı yarımada ya da Rusiye aliy oquv yurtlarına kirmege qarar ala ve ukrain aliy oquv yurtlarına vesiqalarnı bermey. Bıltır Ukraina universitetlerine yalıñız 302 qırımlı kirdi, bu sene daa da az. Sebep – ukrain vesiqalarınıñ elde etüv ketişatınıñ qıyın olmasıdır.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etilgen. Ukraina Yuqarı Şurası bu tarihnı yarımadanıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuvı olaraq belgiley.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «Qırım işğali uzun sürmeycegini» tüşünip, yarımadağa sağ qaytmağa niyetlene. Bunı o, «Ukrinform» haber agentligine bergen intervyüsında bildirdi.
«Vaziyet (Qırımdaki – QA) kerginleşe ve kerginleşecek. İşğalci rejimden bir de bir liberalleşüv beklenmemeli. Şimdi bizni eñ çoq balalarğa yönelgen zombiyleştirüv teşviqatı raatsızlay. Onıñ büyük tesiri bar. Sovetler Birligi vaqtında zombiyleştirüv 70 yıl devam etti, amma biz teslim olmadıq ve ilk fursatta ondan temizlendik. Sovetler vaqtında insanlarnıñ dünyabaqışını deñiştirmege tırışqan ediler, bunı şimdi de yapalar. Lâkin işğal o qadar uzun sürecegini tüşünmeyim. Qırımğa sağ qaytmağa niyetim bar», – dep qayd etti Cemilev.
Cemilev, Qırımnı işğalden qurtarmaq içün Rusiye dağılmalı, dep ayttı.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yañı yıl munasebetinen ukrain halqına muracaat etip, qırımlılarğa «yol ne qadar uzun olsa da, sizge barışıqnen qaytacaqmız», dep ayttı.
2014 senesi aprelniñ 22-nde Cemilev, Qırımnıñ Ukraina ile memuriy sıñırından keçkende «Rusiyege kiriş yasağına dair bir vesiqa» oqulğanını bildirdi. Vesiqada ne müür, ne imza bar edi, faqat çetel vatandaşınıñ Rusiyege beş yılğa – 2019 senesi aprelniñ 19-na qadar kirmege yasaq etilgeni aqqında aytılğan edi. Rusiyeniñ Federal migratsion hızmeti bu adisenen iç bir alâqası olmağanını bildirdi, lâkin mayısnıñ başında Cemilev Qırımğa eki kere alınmadı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar İrannıñ Ukraina elçisi Manouchehr Moradi ile körüşti.
Müessiseniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Ceppar elçige Qırımda Rusiye tarafından insan aqları bozulğanını, Azaq-Qara deñiz regionı askeriyleştirilgenini ve yarımada işğaliniñ toqatıluvınen bağlı Ukrainanıñ halqara şartları aqqında tarif etti.
«İran elçisi Qırımdaki siyasiy ve gumanitar vaziyetni añlağanını bildirip, İrannıñ Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutqanını tasdıqladı», – dep aytıla haberde.
Qayd etilgenine köre, Ceppar ve Moradi Ukraina ve İrannıñ medeniyet, tasil saalarında işbirligi meselelerini ve BM ve diger halqara teşkilâtlar çerçivesinde iş birliginiñ semerelik yollarını muzakere etkenler.
Ukraina mudafaa naziri Andrey Tarannıñ bildirgenine köre, Qara ve Azaq deñizlerinde Rusiye işğal etken Qırımnıñ askeriyleştirilüvi sebebinden kerginlik arta.
2018 senesi dekabrniñ 17-nde Qırımnıñ askeriyleştirilüvi sebebinden qabul etilgen BM Baş Assambleyasınıñ qararı Rusiyeni Qırımdan askerlerni çıqarmasına çağırıp, Qara ve Azaq deñizlerinde asker sayısınıñ artmasını takbih etmekte.


text:
Rusiye medeniyet Nazirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, işbu anlaşmada Qırım ve Aqyarnıñ medeniyet asabalıq obyektleriniñ devlet qoruvı, qullanuvı ve saqlanuvı boyunca devlet nezaretiniñ keçirilmesi aqqında söz yürstetile.
Vesiqada, bundan da ğayrı, Qırım Cumhuriyeti ve Aqyarda yerleşken federal emiyetli medeniyet asabalığınıñ şahsiyleştirüv mecberiyetleri de yazılğandır.
Bunıñnen beraber mezkür vesiqada Qırım ve Aqyarnıñ federal emiyeti olğanı tarihiy-medeniy qorurlarınıñ sıñırları da belgilene.
Añlaşmanıñ metnini Rusiye Medeniyet nazirligi aşkâr etmey.


text:
Onıñ izaatı Qırım «parlamenti» saytında erleştirildi.
Konstantinovnıñ sözlerine köre, Qırım akimiyeti endi çoqtan berli İlyasovnı akimiyet organlarğa qoşulmasını ve qanun alıcı areketlerinde iştirak etmesini istey edi.
«Qanun çıqarıcı protsessı gur kete. Meclisnıñ iştirağı olmasa menim fikirimce o yanlış olacaqtır. Biznen munaqaşa etmek mümkün, bizni teñqıt etmek mümkün, lâkin iştirak etmemege olmaz. Şunıñ içün bügün öyle qarar alındı. Bu epimiz içün hayırlı bir vaqiaadır», – dep aytıla «parlament» saytında.
Mayıs 21 künü Qırım «parlamentı» deputatları Remzi İlyasovnı spiker muavini olaraq tayinlediler.
Keçken afta «kelişikli» qırımtatarlar delegatsıtyası Rusiye Presidenti Vladimir Putin ile körüştiler. Körüşüvde qırımtatarlarnıñ meselelerini çezüvi aqqında laf yürsetildi. Delegatsıya erkânında Lentun Bezaziyev, Edip Gafarov, Remzi İlyasov, Zaur Smirnov bulundılar.


text:
Frenkistan Tışqı işler naziri Jean-Marc, onıñ devleti Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgenini qabul etmecegini bildirdi. Bunı o «112 Ukraina» telekanalında yayınlanğan, Ukraina Tışqı işler naziri Pavlo Klimkinnen birlikte Parijde bergen matbuat konferentsiyada dedi.
Herault : «Frenkistan Qırım işğalini şimdi ve kelecekte de qabul etmez. Frenkistan Almaniyanen birlikte ileride de Normand formatına köre cenkniñ yaralarını sarmaq içün bütün kerekli ğayretini kösterecek», – dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Törkiyä Ärmänstannıň Naxiçevan üzidaräle cömhüriyätenä oyıştırğan raketa höcümen ğayepläde
Tışqı êşlär ministrlığı:"Ärmänstan bu agressv ğamälläreneň näticälären bik yaxşılap uylarğa tiyeş"
Törkiyä Ärmänstannıň Azärbaycannıň Naxiçevan üzidaräle cömhüriyätenä oyıştırğan raketa höcümen ğayepläde.
Tışqı êşlär ministrlığınıň bu xaqtağı belderüendä tübändäge yullar urın aldı: “Ärmänstan basıp alğan cirlärendä ciňelülär arqasında könnän kön tağın da agressivlaşa bara. Urtaq çigebez bulğan Naxiçevan üzidäle cömhüriyätenä höcüme Ärmänstannıň bäreleşlärne basıp alğan Azärbaycan cirlärennän çitkä çığaru tırışlığınıň yaňa häm qurqınıç misalı. Ärmänstan mondıy qurqınıç provokaśiyälärdän baş tartırğa tiyeş. Ärmänstan humanitar utnı tuqtatunı bozıp, tınıç xalıqqa höcüm itep suğış cinayäte êşli. Xäzer isä konfliktnı başqa yünäleşkä borırğa tırışa. Ärmänstan bu agressv ğamälläreneň näticälären bik yaxşılap uylarğa tiyeş. Bez härwaqıt Azärbaycannıň yanında bulaçaqbız”.
Bäyläneşle xäbärlär
Äfğanstandağı axırğı yähüd Törkiyägä kilde
Anı başta Paqıstanğa êvakuaśiyälilär, annan ul İstanbulğa kilä


text:
Herson vilâyetinde yarımada ile memuriy sıñırnıñ yanında teşkil etilgen Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavına yañı evliler keldi.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, toy maşinaları «Çonğar» kiriş noqtasına kelip çıqtılar. Onıñ yanında özlerini «Qırım maydanı» olaraq adlağan qamaçav iştirakçileriniñ çadırları yerleştirilgen.
Yañı evliler ve musafirler iştirakçilernen subetleşmege çıqtı, maşinalardan qırımtatar yırlary eşitile edi. Aktsiya iştirakçileri musafirlerni oyun ve hayırlavlar ile qarşıladılar.
Malüm olğanı kibi, yañı evliler Novoalekseyevkadan evlenüv qaydından soñ keldiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönov de Devlet şurası reisi Vladimir Konstantinov Qırım akimiyetine nisbeten olğan sanktsiyalar lâğu etilse bile, çetelge barmaycağını bildirdiler. Bunı Konstantinov cumaaqşamı, mart 12 künü, bildirdi, – haber ete TASS.
«Yarın menden ve Sergey Valeryeviçten cezalarnı alsalar da, anda episi bir barmamız. Anda bir şey deñişmek kerek. Qırımlılar ögünde aşalavları içün afu soramaq içün Qırımnıñ bütün tarihını ögrenmek kerekler», – dedi o.
Sergey Aksönov AQŞ ve Avropa birliginiñ Qırım siyasetçilerine nisbeten olğan sanktsiyalarını «manasız» olaraq adladı.
AQŞ, Kanada ve Avropa birligi memleketleriniñ sanktsiyalarına 19 qırımlı kirdi, şu cümleden Qırım başı Sergey Aksönov ve Delvet Şurası reisi Vladimir Konstantinov, Qırım saylav komitetiniñ başı Mihail Malışev, senatorlar Olga Kovitidi ve Sergey Tsekov, em de prokuror Natalya Poklonskaya.


text:
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi 61 yaşında Servet Gaziyev Rostov-na-Donu tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirdi, dep bildire «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi apiske alınğan qırımlını yoqlağan advokat Aleksandr Stasükniñ malümatına esaslanıp.
«İyünniñ 28-nde Servetniñ mikroinsultı oldı. Şimdi ağzınıñ sağ tarafı ve sağ közü yatıq. Ne yazıq ki, foto çıqarmağa olmay – konvoy tehnik vastalarnı yanına almağa izin bermey», – dedi advokat.
Berilgen malümatqa köre, Gaziyev içün tahqiqat izolâtorına acele yardım çağırıldı. «Ekim onı baqıp ketti, hastahanege alıp ketmediler», – dep ayttı advokat.
Onıñ aytqanına köre, Gaziyev eñsesi, yüregi ağıra, dep şikâyet ete, hronik hastalıqları ağırlaştı.
Advokat Aleksandr Stasük bildirgenine köre, o, Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetine, Rostov vilâyetiniñ prokuraturasına, insan aqları vekâletlisine ve izolâtornıñ tibbiy bölügine muracaat yazdı. Onıñ qayd etkenine köre, o, Gaziyevge «tibbiy yardım kösterilmemesinen bağlı» teşkerüv keçirmek talabınen Rostov vilâyetindeki Rusiye İç işler nazirliginiñ baş tahqiqat idaresine şikâyet azırlay.
Gaziyevniñ sağlığı aqqında başqa menbalar bildirmey. Rusiye SİZOsında ve Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetinde onıñ sağlıq vaziyetini izaatlamaylar.
İyülniñ başında Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmedsjitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvı mabüslerniñ sağlıq vaziyeti sebebinden başqa künge qaldırıldı. İlk malümatqa köre, Gaziyevniñ ve Erfan Osmanovnıñ COVID-19-ı qayd etildi.
Rostov vilâyeti Rusiye İnsan aqları vekâletlisiniñ apparat reberi Vladimir NekrasovAqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti fenalaşqanı içün tibbiy teşkerüv keçirmek talabınen muracaat yolladı. Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Gaziyevniñ aqlarını ğayrıdan tiklemege, oña kerekli tibbiy yardım köstermege ve sağlıq vaziyeti sebebinden sıñırlav tedbirini deñiştirmege talap etti.
Rostov-na-Donu (Rusiye) mahkemesi yaramağan dava mabüsi Servet Gaziyevniñ sağlıq vaziyeti sebebinden Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvını başqa künge qaldırğan edi. Oña yatıp raatlanmağa tevsiye etilgen edi.
Mayısnıñ 13-nde Rostov-na-Donu mahkeme oturışuvında Servet Gaziyev yaramağan edi. «Acele yardım» feldşeri bir qaç ağrı kesici ine urdı, amma Gaziyev mahkeme soñuna qadar raatsızlanğan edi. Martnıñ 30-nda Gaziyevniñ aşqazan ağrıları sebebinden de mahkemege «acele yardım» çağırılğan edi.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi. Tutulğanlar arasında qırımtatar cemaat jurnalistleri Rustem Şeyhaliyev, Osman Arifmemetovve Remzi Bekirov bar ediler.
2019 senesi martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi bütün tutulğanlarnı apiske aldı.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi 2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından tutulğan 24 qırımtatar faalini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bunı bugün öz başına tayin etilgen Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov bildirdi, dep haber ete İnterfaks.
O şunı da qayd etti ki, Qırım «yolbaşçılığı» mahkemeniñ mütenasip qararı olmadan, ukrain iş adamlarınıñ obyektleri boyunca nasıldır bir avale çıqarmaycaq ve «Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Oleg Tsarevniñ izini olmağan vaqıtta, qaçaqlarnı onıñ evinde yerleştirgen Dnepropetrovsk vilâyetiniñ akimiyeti ketken yoluna adım atmaycaq».
Hatırlatamız, bugün Aksönov cumhuriyetniñ «Sağlıq saqlav» yolbaşçılığından ve Aqmescit hastahaneleriniñ baş ekimlerinden istifa aqqında arizalarnı yazmağa talap etti.


text:
`Portugaliya ciñgän` Näticälär
Xäbärlär [12]
- "15nçe iyul’ – ğadellek zolımnı ciñgän kön"
- Portugaliya açıqlawına reakśiya
- Törkiyä Portugaliya häm Germaniyanıñ qayğısın urtaqlaştı
- Portugaliya häm İspaniyada yanğınnar
- İlbaşı olimpiadada ciñgän sportçılarnı qabul itte
- EURO 2016da ciňüçe - Portugaliya
- Portugaliya finalda
- Portugaliya yarım finalda
- Portugaliya çirek finalda
- Slovakiyadağı parlament saylawında xakimiyät partiyäse ciñgän
- Dawıtoğlu Portugaliya häm AQşqa kitä
- Dawıtoğlu Portugaliya häm AQşqa kitä


text:
Qırımda «Donbassnıñ yeşil incisini saqlayıq» hayriye aktsiyası keçti. Onıñ çerçivesinde Donetsk nebatat bağçası içün para topladılar. Bu aqta Qırım universitetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Donetsk nebatat bağçası Donbassnıñ yeşil incisi ola ve 2015 senesi öz 50 yıllığını qayd ettti. 2014 senesi sentâbr ayından maliyeviy detsek olmağanına baqmadan, bağçanıñ hadimderi er kün işke çıqıp, unikal toplamlarnı kelecek nesiller içün saqlamaq içün qaramanlığını köstereler. Bu insanlarğa qol tutmaq ve işbu vaziyetke diqqatnı celp etmek içün qırımlılar Donetsk nebatat bağçasınıñ hadimlerine para toplanuvı boyunca hayriye aktsiyanı teşkil etmek teklifi ile buyurdılar», – denile beyanatta.
RİA Krım malümatına köre, hayriye aktsiyası çerçivesinde 21 biñ ruble toplanıldı. İşbu paranı «Donbassnıñ yeşil incisininñ unikal toplamlarını saqlamağa tırışqan Donetsk nebatat bağçasınıñ hadimlerine» berecek olalar.