text:
Apattı jağdayda qonğan «Daallo Airlines» äwe kompanïyası uşağınıñ jolawşısı bortta bolğan jarılıstan keyin uşaq işindegi axwaldı vïdeoğa tüsirip alğan, dep jazadı «RÏA Novostï».Beyne materïaldan uşaq fyuzelyajı tesilip, jolawşılardıñ ottegi berw quralın paydalanğanın körwge boladı.
Eske sala keteyik, keşe seysenbi küni «Daallo Airlines» äwe kompanïyasınıñ «Airbus A321» uşağı bortında jarılıs bolıp, ört tutanwına baylanıstı Somalï astanası Mogadïşoğa apattı jağdayda qondı. Jarılıs uşaq uşıp şıqqanda bolğan. Oqïğa sebebi anıqtalıp jatır. Uşaqta 60 adam bolğan. Ol Djïbwtï qalasına bağıt alğan. Eki adam zardap şekti.
russian.rt.com saytınıñ jazwınşa, uşaq Somalï astanası Mogadïşodan Djïbwtïğa uşıp şıqqan. Bortınıñ tesilwine qaramastan uşaq ekïpajı onı qaytadan äwejayğa qondıra bildi. Aviation Safety Network mälimetine süyensek, uşaq 19 jıl qoldanısta bolğan.
«Ïzvestïya» basılımınıñ jazwınşa, A321 uşağındağı jarılıs kezinde bir jolawşı salonnan uşıp ketken. Sonımen qatar, üş adam zardap şekken ketken.
Kommentarïï


c: text/html

text:
Ene men kelinniñ arazdığı, otbasınıñ beriktigine äser etpey qoymaydı. Sondıqtan, bügin eneñizdiñ köñilin tabwdıñ qarapayım 5 qağïdasın aytamız.
Öziñdi jaqsı körwin talap etpe!
Jas kelinderdiñ bastı kemşiligi-enesi özin jaqsı köredi dep ümittenwi. Biraq bul öte sïrek bolatındıqtan, onıñ «maxabbatın» kütpeñiz. Sebebi enelerdiñ köpşiligi balaları «jaqsıraq» kelin tabwı mümkin edi dep oylaydı.
Eneñdi anañ dep qabıldı!
Ärbir adam öz anasın jaqsı köredi. Eger küyewiñiz öz anasın jaqsı körse, demek jaqsı tärbïelegen. Ärbir adamnıñ anası öz üşin -«birinşi adam», al kelin oğan baqtalas bola almaydı. Sen-süyikti äyelisiñ, al ol-süyikti anası. Erkek ekeñizdi de süyui mümkin jäne eki maxabbat eki türli.
Öz şekaraña ötkizbe!
Durıs qatınastı qalasañ, eneñniñ seniñ jeke ömiriñe, qalay ömir sürw kerektigin şeşwge jol berme. Ärïne jağa jırtısıp, urıs-keristiñ qajeti joq. Bastısı-öz otbasıñız öziñizdiki bolwı kerek.
Anası men balasınıñ şarwasına aralaspa!
Eşqaşan anası men balasınıñ isine kïlikpegeniñ durıs. Olar da öz mäselesin özderi şeşsin. Küyewiñ qay kezde anasına barwın jäne qanşa waqıt bolatının öz şeşkeni jön.
Eneñe qamqor bol!
Qamqorlıq-kelinniñ bastı qarwı. Ärbir adam özine köñil bölingenin jaqsı köredi, sondıqtan onıñ mereke men twğan künderde eskerwsiz qalmawın qadağala! Jäy künderi de qwantıp tursañ boladı.
Derekköz: ikerim.kz
Tegï: Glavnaya, Psïxologïya,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Frenkistan elçisi: Qırım meselesi – frenk siyasetiniñ kün tertibinde
Ukrainada yañı tayinlengen Frenkistan elçisi İzabel Dümon aytqanı kibi, «Qırım meselesi» frenk siyasetiniñ kün tertibinde qala.
Bunı Ukraina tış işler naziriniñ birinci muavini Natalya Galibarenkonıñ ve İzabel Dümonnıñ körüşüvinden soñ Ukraina Tış işler nazirligi bildire.
Körüşüv devamında subetdeşler Ukraina şarqındaki vaziyetni muzakere ettiler ve Rusiye Federatsiyası tarafından Minsk añlaşmalarınıñ eda etilmek kerekligini qayd ettiler.
«Bu sırada Natalya Galibarenko Ukraina topraq bütünligi ve mustaqilligi meselelerinde Frenkistannıñ rolüni qayd etti. Öz tarafından, İzabel Dümon Frenkistannıñ ileride de «normand formatında» esas rolni becermege azır olğanını bildirdi ve Qırım meselesi frenk siyasetiniñ kün tertibinde qalacağına işandırdı», – denile beyanatta.
Evel Ukrainada Poloniya elçisi Genrik Litvin aytqanı kibi, «normand» ve «minsk» formatları Qırım işğali meselesini al etmey, şunıñ içün bu kibi muzakerelerge Ukrainanıñ qomşu memleketlerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Meclis yetekçileri Qırım meselesini bütün halqara körüşüvlerde kötermege kerek olğanını defalarca aytqan ediler.


text:
İrgeli el bolamız desek...
Adamnıñ ruhani jañğıruı elimizdi jaña biikke köteretin, ozıq memlekettermen iıq tirestire alatın, quattı da kemeldengen halıqtıñ qatarına qosatın qwdıretti küş ekendigi ayqın. Ol ondağan jıldarğa sozılatın process. Mine, sondıqtan da onı jüzege asıru üşin «bir jağadan bas, bir jeñen qol» şığara otırıp, qimıldağanımız abzal. Osı orayda bizdiñ oblısımızda birqatar igi isterdiñ atqarılğandığına kuämiz. Mäselen, bıltırğı jılı eki jıl boyı mwqiyat dayındalıp, Qostanay şaharınıñ ülken bir mikroaudanında ataqtı Qobılandı batırdıñ eñseli de zäulim eskertkişin ornattıq. Onımen qoymay, köpşilik jwrtqa tüsinik jwmıstarın jürgize otırıp, ol twrğan ülken dañğılğa qas batırdıñ esimin de berdik. Al bıltırğı jıldıñ soñına taman talay jıl añsağan egemendigimizdiñ mäñgilik eskertkişi bolsın degen maqsatpen qalamızdıñ däl ortasındağı köşeni Täueelsizdik dep atap, özimizşe ruhani jañğıruğa özindik üles qosqan jayımız bar. Mwnıñ üstine şetelden qonaqtar kelgende bükil batırlıq kelbetimen qarsı alsın dep äuejayğa aparatın dañğıldıñ boyına özi batır, özi diplomat, ataqtı Şaqşaq wlı Jänibek darhannıñ kelbetti eskertkişin qoyıp köñildi bir jaylağan jayımız bar.
Şının aytqanda mwnıñ bäri tek qazaq halqınıñ keleşek wrpaqtarına ğana tärbie bolsın, batır atalarınan ülgi alsın degendik qana emes, Bizdegi öge wlttar basım twratın öñirde bwlardıñ ornı bölek. Öytkeni olardıñ da tarihımızdı tanuına, wlttıq ozıq salt-dästürlerimizge qanığuına, söytip egemen elimizdiñ bolaşağına birge ayaq basuına zor äserin tigizbek. Qanşa degenmen olardı osı uaqıtqa deyin Qazaqstanda twrğanmen mektepterde tek Resey tarihın ğana oqıtıp kelgendigi belgili. Endeşe sol bir qatıp-semip qalğan sana men psihologiyanı tübirimen özgertkende ğana bir nätije bolmaq.Bir maqsat pen bir nietke birikken halıq qana jeñiske jetpek.
Ruhani jañğıru bağdarlamasına säykes «Qostanay oblısınıñ sakral'dı kartası» jasaldı. Onıñ maqsatı-oblısımızğa kelgen qonaqtardı öñirimizdegi asa mañızdı tarihi orındarmen tanıstırıp, osı jerdiñ ötken-ketkenimen susandırıp, batırlarımız ben bilerimizdiñ ataqtı isterin zerdesin qwyu bolıp tabıladı. Bwl üşin bwrın jöndeuge qol timey, äbden azıp-tozuğa aynalğan belgili ağartanuşı-pedagog Ibıray Altınsarinniñ memorialdıq eskertkişin tübirimen qayta jañartıq. Körgende köz toyatın bolsın dep sırtın sonau Atırau öñirinen altınday jarqırağan märmär taspen ärlep, qala irgesindegi alıstan «men mwndalap» twratın şın mäninidegi mwrajayğa aynaldırdıq. Qazirdiñ özinde jastar osında köptep kelip, tipti üylenu toylarınıñ aldında gül şoqtarın qoyıp ketedi. Oblısta tek bwl şaramen ğana şektelip qalğan joq. Köpten beri oyımızda jürse de atqara almay jürgen bir şaruanı tındırdıq. Kezinde halıqqa qarsı qoyıp, onı bandit, bwzaqı etip körsetken keñestiñ qatañ ideologiyasınıñ setinete otırıp, batırdıñ basın Mäskeuden alıp kelip, öziniñ batırlıqpen qaza tapqan qasietti Torğay jerin jerledik. Basına ädemi memorialdıq kesene twrğızdıq. Onı oblıs äkimi Arhimed Mwqanbetov aşıp, batırdıñ esimin elge qayta oralğandığın, mwnıñ özi bolaşaq wrpaq üşin zor tärbie berelik igilikti is ekendigin erekşe aytap ötti. Osınıñ aldında ğana Keyki batırdıñ ömirbayanı men batırlığın tolıq zertteu üşin Torğay öñirine ğalımdardan qwralğan ülken ekspediciya attanğan edi. Endi onıñ jwmısınıñ qorıtındısı batırdıñ esimin özine qaytaruğa degen jwmıstıñ ülken bir salası bolmaq.
Öñirimizdiñ tağı bir maqtan twtar wlı—aqqan jwldızday ömir keşse de artında mol mwra qaldırğan ataqtı ğalım Şoqan Uälihanov. Kezinde onıñ tuğan jeri turalı birşama aytıs-tartıs bolğanımen qazir bir toqtamğa kelgen sıñaylı. Aqırı ğalımdar zerttey kele ğalımnıñ kindik qanı tamğan jer osındağı Sarıköl audanındağı Küntimes degen auıl degen ortaq toqtamğa keldi. Tek bir qınjınarlığı osı auıldıñ jer betinen joyılıp ketu qaupi tönip twr. Bir kezderde atı dürkirep twrğan auıldıñ qazir sänei de mäni de ketken. Köpşilik jwrt auıl tım tısqarı bolğandıqtan böten jaqqa köş basın bwrğan. Qazir mwnda nebäri 50 ğana otbası qalğan. Bala bolmağandıqtan bıltır mektep te jabıldı.
-Bwl auıldıñ joyılıp ketuine jol beruge bolmaydı,-deydi Şoqan ömirin zertteuşi, ölkenuşı Edilbay Ahmenov. Ol qol qusırıp qarap otırğan joq. Ol osı Şoqan tuğan auılğa eñseli eskertkiş ornatu jönide bastama köterip, qanşama jıl boyı aşpağan esigi, barmağan jeri joq. Tabandı azamattıñ eñbegi eş ketken jorq. Ideyalar järmeñkesinde jeñiske jetip, eskertkiş jasauğa belsene kirisip ketti. Atasınıñ aruağı jebedi me, kim bilsin akqırı armanı orındalıp, bıltırğı jıldıñ qaraşasında auılda Şoqannıñ eskertişi boy köterdi.
«Eger biz Şoqannıñ tuğan aulınına ayrılıp qalsaq, bärimizdiñ arımımız daq bolmaq. Olbıs qana emes, respublika deñgeyinde mäsele köterip, bwl problemanı şeşsek, ädildik ornağan bolar edi. Ruhani jañğıru degenimiz de osınday isterden bastalmay ma?»-deydi ol. Şındığında oylanarlıq dünie. Ruhani jañğıruğa bir adam ğana emes, barşamız bolıp jwmıluımız kerek deytinimiz de osıdan şığar.
Ruhani jañğırudıñ tağı bir salası «cifrlı Qazaqstan» bağarlamasımen wlasatındığı belgili. Osı orayda biraz is tındırılıp jatır. Jaqında oblıs äkiminiñ orınbasarı Meirjan Mırzaliev körşi elimizdiñ astanası--Mäskeu qalasına arnayı barıp qayttı. Onda «YAndeks» kompaniyasınıñ basşılığımen kezdesip, bizdiñ öñirmen ıntımaqtatıq qwruğa kelisip qayttı. Bwl öte mañızdı şaura desek artıq emes. Öytkeni oblımızda Qazaqstannıñ agroönerkäsip keşenin cifrlandırudı ömirge engizu jöninidegi pilottıq joba jüzege asırılmaq. Qanşa degenmen bwl keşen el ekoknmikasınıñ köşbası desek artıq bolmas. Al bizdiñ oblıs qana Otanımızda şığarılatın wnnıñ 25 payızın öndirip, tamaq öniminiñ 27 payızın şetelderge eksportqa şığaradı. Keşendi cifrlandıruğa köşiru agroönerkäsip keşenini ğana emes, bükil elimizge zor tiimdilik äkelmek. Bir ğana qarapayım mısal .Älemniñ kez-kelgen elinde jürgen şaruaşılıq basşısı realdı uaqıt rejiminde egistikte qanşa kombayn men traktor jwmıs istep jürgendigin, janar-jağarmaydıñ qanşalıqtı wqıptı jwmsalıp jatqandığın jäne de basqalardı naqtı körip otıradı. Mwnıñ özi önidiristi tiimdi etuge, artıq şığındı qısqartuğa, eñbek tärtibin saqtauğa zor mümkindik beredi. Cifrlıq basqarudıñ orasan paydası qazirdiñ özinde ayqın körinedi. Bwl jwmıs mine osı jıldıñ basında qızu bastalıp ta ketti.
Mine, bizdiñ oblısımızda «Ruhani jañğıru» bağarlamasın jüzege asıru jolındağı atqarılıp jatqan auıqmdı jwmıstardıñ bir parası osınday.
Jaybergen BOLATOV
Qostanay
Abai.kz


text:
Dawğa baylanıstı ïrandıq fwtbol bïligi äyelder quramalarınıñ barlığınıñ jınısın anıqtawdı tapsırdı, dep jazdı lenta.ru. äyelder quramasınıñ segizine sankcïyalar qoldanılatını ne qoldanılmaytını twralı xabarlanbadı.
Bul ïrandıq fwtboldağı alğaşqı daw emes. 2014 jılı Ïrannıñ äyelder quramasınıñ tört oyınşısı genderlik testen ötpegen soñ waqıtşa jarıstan şığarıldı. Osığan uqsas jağday 2010 jılı bolğan.
Ïranda jınıstı awıstırw boyınşa ota jasawğa 1979 jıldan ruqsat berilgen.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text: Bügin Qazaqstan Respublikası özin Täuelsiz memleket retinde jariyalağan kün. Al sol Täuelsizdik qazaq halqına bwyıruı üşin 1986 jılı jalındı jastardıñ qanı tögildi. Endeşe osınday qanmen kelgen Täuelsizdikti qazirgi täuelsiz jastar qalay atap ötedi? 86 jılğı jastardı qazirgi wrpaq qanşalıqtı tanidı? Mine, osı swraqtarğa jauap izdep kördik. Biraq biz qanağattanatın jauap bolmadı. Biri şatasıp Äliya men Mänşükti jeltoqsanşı dese endi biri Twrar Rısqwlov dep jattı. Sonda bwl Jeltoqsan tarihınıñ dwrıs oqıtılmağanı ma älde jastardıñ bilmestigi me, joq qoğamda Jeltoqsanşılardıñ dwrıs däriptelmeui me? Bwl swraqqa siz de jauap izdep köriñiz!


text:
Qırım «ükümeti» 2015 senesiniñ bücet leyhasını tasdıqladı
Qırım «Nazirler şurası» 2015 senesiniñ cumhuriyet büceti aqqında qanun leyhasını tasdıqladı – masraf ve kelirlerniñ umumiy miqdarı 62 885,5 mln rubleni teşkil ete. Vesiqa bugün «ükümet» toplaşuvında tasdıqlandı.
Leyhağa binaen, Qırımnıñ bergi ve bergi olmağan kelirler 15 824 mln rubleni teşkil etecek, federal bücetten berilgen bücetlerara yardım ise – 47 061 mln ruble. Böylece, federal bücet transferleri cumhuriyet bücetiniñ aman-aman 75% teşkil ete.
Şahsiy kelir 15% teşkil ete – 2 416 mln rub, Qırımnıñ teşkilât mal-mülku 14% teşkil ete – 2 200 mln rub. Teşkilâtlarnıñ kâr bergisi daa 9% ketirmeli – 1 412 mln rub.
Masraflar strukturasında tasil birinci yerde – 27,5%. Ondan soñra sağlıq saqlav – 20,7%, ve içtimaiy qoruv – 20%. 2015 senesi tasil içün 17,3 mlrd ruble belgilendi, 2015-2017 seneleri Qırım Cumhuriyetiniñ sağlıq saqlav saasınıñ devlet inkişaf programması içün – 8 392 mln ruble, ve daa tahminen 8 mlrd ruble – «sağlıq saqlav saasında diger tedbirler içün».
Cumhuriyet bücet müessiseleriniñ hadimler aylıqlarına 13,3 mlrd rub belgilendi, balalı qorantalarnıñ yardımına – 3,149 mlrd rub, yardımğa muhtac olğanlar içün içtimaiy maaş içün 2,16 mlrd rub belgilendi.
Kelecek sene yatırım masrafları 6 435,5 mln ruble seviyesinde planlaştırıla, olardan maşina yollarınıñ tamirine – 4 185,4 mln rub, esas fondlarnıñ yatırımları – 2 250 mln rub.
Bücet aqqında qanun leyhasını Qırımnıñ «Devlet şurası» yılnıñ soñuna qadar tasdıqlamaq kerek.
2014 senesiniñ Qırım büceti 20 961,8 mln rublelik masraflarnı belgilegen edi.


text:
OSCE Parlament assambleyası Rusiye eyyetiniñ erkânından qırımlı Kovitidini çıqardı
OSCE Parlament assambleyasınıñ bürosı fevral 18-de Rusiye Federatsiyasınıñ Olga Kovitidini OSCE PA azası olaraq tayin etmek qararını bir ağızdan lâğu etti. Kovitidi Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırım ükümetini temsil etken Federatsiya Şurasınıñ azası olaraq tayinlengen edi.
Berilgen malümatqa köre, Vekâletlerni baquv Büro ve Komiteti Rusiye ve Ukraina eyyetleriniñ muracaatlarını OSCE Parlament assambleyasında diñlep, işni baqmağa başladı.
Vekâletlerni baquv komiteti Rusiye Federatsiyasınıñ Olga Kovitidini tayin etmek qararını 1.1 qaidesi ve «PACE PA terkibinde erkânı ve azalığı qaideleriniñ» 3-ünci qaidesine esaslanıp, lâğu etmege tevsiye ete.
Kovitidi Qırım baş naziri Sergey Aksenovnıñ buyruğı ile aprel 15-te senator olaraq tayinlendi. Onıñ soyadı Avropa Birliginiñ cezalarına oğrağan 15 Rusiye vatandaşı arasında bar. Olarğa viza berilmesi yasaq etile ve esapları qapatılmaq kerek.


text:
Qırımda mahkeme eki ay keçken soñ Sürgünlik künü matem mitinginiñ keçirilmesi yasaq etilmesine qarşı şikayetni baqacaq – Smedlâyev
İyül 26-da, salı künü işğal etilgen Qırımnıñ Rusiyege boysunğan apellâtsion mahkemesi mayıs 18-de Krasnoperekopsk rayonında qırımtatar halqınıñ sürgünligi künü matem mitingi keçirilmesiniñ yasaq etilmesine qarşı şikâyet arizasını baqacaq. Mayıs 17-de qabul etilgen rayon mahkemesiniñ mütenasip qararına qarşı şikâyet arizasını Krasnoperekopsk regional meclisiniñ yolbaşçısı Saniye Ametova birden onıñ qabul etilgen soñ berdi. Bu aqta malümatnı Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Mayıs 17-de mahkeme qararı qabul etildi: olar qaqarnı alğan soñ, olar birden, belgilengen müddet içinde şikâyet arizasını berdiler. Bu mayısnıñ 20-ci künleri edi», – dep ayttı Zair Smedlâyev.
Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi şikâyetniñ böyle keç baqılmasınıñ manasız olğanını qayd etti. Mayıs 18-de Krasnoperekopskta mahkeme qararı sebebinden qırımtatarlar matem mitinginiñ keçirilmesini lâğu etmek mecbur oldı: o vaqıt tek çiçekler qoyuldı.
«Bir variant – şikâyet arizasını qanaatlendirmeycekler. Hayaliy variant ise – Krasnoperekopsk rayon mahkemesi qanunsız red etkeni aqqında qarar çıqaracaqlar. Endi bütün bu şeylerni qanunğa nasıl ketirmek mümkün? Nasıl etip, 2016 senesi mayıs 18 mitingini keçirmek? Vaqıt maşnasını çalıştırmaqmı? Gerbert Wellsni celp etmekmi?», – dep qoştı Qırımtatar Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi.
Onıñ malümatına binaen, toplaşuvnıñ keçirilmesi saat 8:45-ke belgilengen. Mahkemege bazı qırımtatar faalleri de kelmege planlaştıra.
Bundan evel bildirilgenine köre, Qırımda regional meclisler, bu cümleden, Krasnoperekopskta ve Sudaqta, Rusiyege boysunğan ükümetten mayıs 18 qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan matem merasimlerniñ keçirilmesini uyğunlaştırması boyunca red etüvlerni alğan edi.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.


text:
Yaltada yerli akimiyet qış mevsimine, keçken senelerge köre, daa yahşı azırlanmağa vade ete
İşğal etilgen Yaltada qızdıruv mevsimniñ başlanmasına bir qazannı tamirlemege ve daa eki qazannı satın alıp, işletmege vade eteler.
Bunı matbuat konferentsiyası devamında Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, «Yalta olacaq qış suvuqlığına yahşı azırlandı». Sergey Karnauh bildirdi ki, qış azırlığı çerçivesinde bir qaç mesken evniñ damı ve bir evniñ energoteminlev tertibatı tamirlenecek.
«Qızdıruv mevsimi ğayet yüksek derecede keçer», – dep vade etti Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh.


text:
Tacikistanda ücüm neticesinde militsiyanıñ 8 hadimi elâk oldı
Tacikistanda mudafaa naziriniñ sabıq muavini Abduhalim Nazarzodınıñ yolbaşçılığanda etilgen ücümler neitcesinde cuma künü militsiyanıñ sekiz hadimi elâk oldı, haber ete memleketniñ içki işler nazirligi.
Olğan malümatqa köre, yüz bergen atışma neticesinde ücümlerniñ doquz iştirakçisi elâk oldı. Digerlerni yaqalamağa devam eteler, dep bildire akimiyet. Duşanbede sabıq memurnıñ yolbaşçılığındaki gruppanı terroristik olaraq tanıylar.
Havfsızlıq hızmetiniñ bazı hadimleri ücümlerni Tacikistan yolbaşçılığınıñ «İslâmnıñ yañıdan yaratuv firqasını» qapatmaq aqqında qararı ile bağlaylar. Abduhalim Nazarzodı işbu firqa azası ola, haber ete «İnterfaks».


text:
Poroşenko Putinge ateş toqtatılğan soñ, barışıq planına qol tutmağa teklif etti
İyün 19-da Ukraina prezidentiniñ Rusiye yolbaşçısı ile telefon subeti olıp keçti.
Bunı Petro Poroşenkonıñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina prezidenti devlet şarqındaki vaziyetni al etüv planınıñ esas noqtaları ve onıñ amelge keçirüv cedvelini qısqadan aydınlatıp, esir alınğanlarnı azat etmek ve Ukraina-Rusiye sıñırında semereli nezaret ğayrıdan tiklenmek kerekligini qayd etti», – aytıla beyanatta.
Poroşenko ateş toqtatılmasınen beraber barışıq planına qol tutacaqlarına ümüt etkenini bildirdi.
Ukraina prezidenti matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Vladimir Putin «Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vaziyetni al etüv boyunca ıntılış, ateş toqtatılmasınıñ areketleri ve Ukraina prezidentine ait barışıq planınıñ ömürge keçirilmesine qol tutqanını bildirdi».
Bunı Petro Poroşenkonıñ matbuat hızmeti bildire.
«Ukraina prezidenti devlet şarqındaki vaziyetni al etüv planınıñ esas noqtaları ve onıñ amelge keçirüv cedvelini qısqadan aydınlatıp, esir alınğanlarnı azat etmek ve Ukraina-Rusiye sıñırında semereli nezaret ğayrıdan tiklenmek kerekligini qayd etti», – aytıla beyanatta.
Poroşenko ateş toqtatılmasınen beraber barışıq planına qol tutacaqlarına ümüt etkenini bildirdi.
Ukraina prezidenti matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Vladimir Putin «Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vaziyetni al etüv boyunca ıntılış, ateş toqtatılmasınıñ areketleri ve Ukraina prezidentine ait barışıq planınıñ ömürge keçirilmesine qol tutqanını bildirdi».


text:
Siyasetşınas: Putin Ğarpnı Ukraina ve Qırım aqqında unutmağa mecbur etemez
Ukrain siyasetşınası Sergey Taran dey ki, Rusiye prezidenti Vladimir Putin diger geosiyasiy yönelişler vastası, misal içün Rusiyeniñ Türkiyege nisbeten istilâsı vastası ile dünya toplulığınıñ diqqatını Qırım işğali ve Ukraina ziddiyetinden alamaz. Emindir, Ğarp Rusiyege qarşı sanktsiyalar meselesinde keri qaytmaz.
Bu aqta siyasetşınas Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde dekabr 18 künü bildirdi.
«Ğarpta öyle açıq ağızlar degil ki, bu Putinniñ dünya toplulığınıñ diqqatını Ukrainadaki vaqialardan almaq, sanktsiyalarnı eksiltmek, Ğarpnıñ ukrain meselesi, eñ azından Qırım aqqında unutması içün yapqan areketleri olğanını yahşı añlaylar. Menimce, mında bir şey deñişmez. Kerryniñ Moskvadaki ziyareti vaqtında da, Kerry bile işbu körüşüv vaqtında Rusiye Ukrainadan ketmegence, sanktsiyalarnıñ lâğu etilmeycegi aqqında bildirgen edi», – dey Taran.
Dekabr 9 künü Brükselde keçirilgen körüşüv vaqtında AB temsilcileri 2016 senesi yanvar ayında soñuna yetecek Moskvağa qarşı sanktsiyalarnıñ daa altı ayğa uzattırılması aqta qarar almaq kerek ediler.
Radio Svobodağa Avropa Birliginiñ memurı aytqanı kibi, Brüksel işbu sualni dekabr 21 künü al eter.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Almatıda Lenïn jäne Kloçkov köşeleri qïılısında jurt kütpegen köriniske kwä boldı. Jotanıñ üstine salınğan turğın üy awlasındağı «Awdï» köligi tömengi awlağa qulap tüsti.
Qabırğağa süyengen köliktiñ turısı älewmettik jeli qoldanwşıların bey-jay qaldırmadı. Jürgizwşiniñ kölikti qoyu şeberligine «joğarı» bağa berip jattı.
Temir tulpardıñ tizgini ne sebepti bosap ketkeni keyin belgili boldı.
«Kölik ïesi tejegişti baswdı umıtıp ketip, osınıñ saldarınan ol joğarğı awladan tömenge sırğıp ketken. Kölikti alw üşin bir sağattay waqıt ketti»,– dep tüsindirdi üydiñ basqa bir turğını.
Derekköz: stan.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bïıl AQŞ, Germanïya, Kanada, Ulıbrïtanïya, Japonïya, Francïya, Ïtalïya basşıları älemdegi jahandıq mäselelerdi talqılaw üşin qayta bas qostı. Kezdeswde Grekïyadağı axwal men Wkraïna dağdarısı bastı mäselelerdiñ biri boldı. Ülken jetilik sammïtinde basşılar Grekïyanıñ qarız mäselesin de qızw talqıladı. Angela Merkel, Germanïya kancleri: - Grekïya jaña usınıs jasap reformalardı jüzege asıradı dep ümittenemiz. Germanïya men Ewroodaqtıñ barlıq elderi Grekïyanıñ Ewro aymaqta qalwın qalaydı. Bul üşin mañızdı qadamdar jasalındı. Alayda şeşim qabıldaw üşin az waqıt qaldı. Klïmattıñ özgerwi de nazardan tıs qalmadı. Osı orayda Germanïya kancleri Angela Merkel atom jäne kömir elektr stansasınan tolıq bas tartw ïdeyasın alğa tarttı. Kelissözder barısında sammït müşeleri klïmattı qorğaw üşin 2020 jılğa deyin 100 mlrd AQŞ dollar qarajat bölw kerek degen şeşimge keldi. Sonımen qatar densawlıq saqtaw jüyesin jañartıp, älemde örşip turğan awrwlarmen küresw üşin arnayı qor aşılatının jäne aşarşılıqpen küresw bağdarlaması äzirlenetini belgili boldı. Angela Merkel, Germanïya kancleri: - Älemde şamamen jartı mlrd adam aşarşılıq qasiretin basınan ötkerwde. Bul mäsele 2030 jılğa deyin şeşilw kerek. Külli älemniñ örkendewi bizdiñ jawapkerşiligimizde. Kezdesw köbinese jabıq esik türinde ötti. Aldağı jıldarı ortaq maqsat qoyğan taraptar terrorïzmge qarsı küres joldarın da oylastırdı. Devïd Kemeron, Ulıbrïtanïya premer-mïnïstri: - Lïvïyadağı turaqsızdıq – ülken qawip. Bul memleket lañkestik äreketterdiñ keñ etek alwına qolaylı elderdiñ birine aynaldı. Qazirdiñ özinde Lïvïya arqılı Ewropağa qarw-jaraq pen zañsız adam tasımaldanadı. Biz bunımen küreswimiz kerek. Germanïya xalqınıñ «Alıp jetiliktiñ» sammïtine qarsı bolıp bas köterwine qaramastan şara öz märesine deyin jetti. Germanïya kancleriniñ pikirinşe, ekikündik kezdesw nätïjeli ötti. Al awqımdı şaranıñ ötkizilwine Germanïya qazınasınan 360 mln ewro jumsaldı.
Derekközi: 24kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kürbedinov qaçırılğan Paralamov aqqında: dünya Qırımda olğan er şeyni bilmeli
Advokat Emil Kürbedinov halqara toplulıq işğal etilgen Qırımdaki «nizamsızlıq», şu cümleden küç idareleri tarafından qırımlı Renat Paralamovnıñ qaçırılması ve köteklenmesi aqqında bilmeli, dep ayttı.
«Halqara toplulıq Qırımda olğanlarnı bilip bizni eşiter, dep ümüt etemiz. Birleşken Milletlerniñ azaplarğa qarşı komitetine ariza berecek olamız», – dedi Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa.
Sentâbrniñ 13-de maskay kiygen ve urbasında kim ekenligi belgisiz olğan şahıslar tarafından belli olmağan tarafqa alıp ketirilgen qırımlı Renat Paralamov sentâbrniñ 14-de soy-soplarınen bağlandı. O, Aqmescit avtovokzalında tapıldı.
Paralamovnıñ Qırım.Aqiqatqa tarif etkenine köre, «belgisiz şahıslar başına çuval kiydirip, oña toknen azap çektirgenler».
Sentâbrniñ 13-de saba Qırımnıñ Seitler qasabasında yaşağan qırımlı Renat Paralamovnıñ evinde küç idaresiniñ hadimleri «tedqiqat ve taqiqat areketleri» dep adlandırğan tintüv ötkergen edi. Advokat Emil Kurbedinovnıñ tahminlerine köre, «teşkerüv» Paralamovnıñ diniy saadaki faalliyetinen bağlıdır. Şaatlarnıñ aytqanlarına köre, maska kiygen ve urbasından kim ekenligi belgisiz olğan şahıslar Parlamovnı belli olmağan tarafqa alıp ketken. Keççe belli olğanı kibi, olar onıñ kitap ve notebookını çekip alğanlar.
Qırımdaki rusiyeli küç idarfeleri mesele boyunca resmiy izaat bermegen edi.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Rusiyeni qırımtatarlarnıñ repressiya ve ayırımını toqtatmasına çağırdı.
Qırım Rusiye nezaretine keçkenden soñ, FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbaplarını sorğulay, qırımtatar vatandaşları tutup ala. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı tüşüngenlerge qarşı küreş» dep tanıy.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
03:14 273
-
-
-
-
-
-
-
00:17 378
-
keşe 23:55 281
-
keşe 23:33 298
-
keşe 23:23 335
-
-
-
-
-
keşe 22:32 296
-
keşe 22:22 291
-
keşe 22:20 377
-
-
-
keşe 21:51 280
-
keşe 21:33 295
-
-
-
keşe 20:49 441
-
keşe 20:35 319
-
-
keşe 20:16 357
-
-
-
keşe 19:31 410
-
-
keşe 19:21 332
-
Sağıntaev älipbïdi latın grafïkasına köşirw jönindegi ulttıq komïssïyanıñ otırısın ötkizdi
ASTANA. QazAqparat - Bügin Ükimet üyinde QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaevtıñ törağalığımen Qazaq tili älipbïin latın grafïkasına köşirw jönindegi ulttıq komïssïyanıñ kezekti otırısı ötti, dep xabarlaydı primeminister.kz.
Otırıs barısında Ulttıq komïssïyanıñ aldıñğı otırısınıñ qorıtındısı boyınşa qurılğan, tört arnayı jumıs tobınıñ quramı men jumıstarınıñ josparı talqılanıp, bekitildi. Atap aytqanda, orfografïyalıq, ädistemelik, termïnologïyalıq jäne saraptamalıq-texnïkalıq jumıs toptarı qurıldı, olar latın grafïkasın bilim jüyesine birtindep engizwdiñ erejeleri men ädisterin äzirleydi, tildiñ termïndik qorın jüyeleydi, sonday-aq, latın grafïkasın AT-texnologïyalarğa jäne aqparattıq keñistikke beyimdewmen aynalısadı. Budan özge, QR Mädenïet jäne sport mïnïstrligi janındağı ğılımï-ädistemelik ortalıqtı qurw mümkindigi qarastırıldı.
Ulttıq komïssïya jumısınıñ bağıttarı boyınşa «Nur Otan» partïyası Törağasınıñ birinşi orınbasarı M. Qul-Muxammed, Qazaqstan xalqı Assambleyası törağasınıñ orınbasarı, QR PÄ Qazaqstan xalqı Assambleyası xatşılığınıñ meñgerwşisi D. Mıñbay, QR Parlament Mäjilisiniñ depwtatı B. Mamıraev, Mädenïet jäne sport mïnïstri A. Muxamedïulı, Bilim jäne ğılım mïnïstri E. Sağadïev, Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri D. Abaev, A. Baytursınov atındağı Til bilimi ïnstïtwtınıñ dïrektorı E. Qajıbek, Til bilimi ïnstïtwtınıñ til mädenïeti böliminiñ meñgerwşisi N. Ämirjanova, A. Baytursınov atındağı Til bilimi ïnstïtwtınıñ bas ğılımï qızmetkeri J. Älimxan, «Qazaqstan Respwblïkası Käsipodaqtar federacïyası» törağasınıñ keñesşisi E. Sayırov jäne t.b. söz söyledi.
Eske sala keteyik, Qazaq tili älipbïin latın grafïkasına köşirw jönindegi ulttıq komïssïya - bïıl qaraşa ayında qurılğan Ükimet janındağı sabağattıq-keñesşi organ.
QR Premer-Mïnïstri B. Sağıntaevtıñ törağalığımen komïssïya quramına: törağa orınbasarı - QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı E. Dosaev, sonday-aq, QR Prezïdenti Äkimşiliginiñ, «Nur Otan» partïyasınıñ ökilderi, QR Parlamenti depwtattarı, JOO ökilderi, tanımal ğalımdar jäne qoğam qayratkerleri kirdi.
Şaralar josparına säykes, qazaq tili älipbïin latın grafïkasına 2025 jılğa deyin kezeñ-kezeñmen köşirw josparlanğan. Birinşi kezeñ 2018-2020 jıldardı, ekinşi kezeñ - 2021-2023 jıldardı, üşinşisi - 2024-2025 jıldardı qamtïdı.
- Latın älipbïine köşwdi tüsindirw üşin blogerlerge aqşa bölinbeydi - mïnïstrlik
- Sağıntaev Bäsekege qabilettilik jönindegi keñes otırısın ötkizdi
- Sağıntaev onkologïyalıq jabdıq şığaratın kompanïyanıñ basşısımen kezdesti
- Äkimdikterdiñ kemşiligi jekeşelendirwge kedergi jasaydı - Baqıt Sultanov
- Xalıq jekeşelendirwdiñ qalay jürip jatqanın körwi kerek - Baqıtjan Sağıntaev
- Ükimet basşısı: Joldawda aytılğan sındı soñğı eskertw dep bilw kerek
- Sağıntaev: Jekeşelendiriletin nısandarğa eşqanday baqılaw bolmay tur
- Jekeşelendirwden tüsken qırwar qarjı Ulttıq qorğa tüsti me
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Kiyevde Milliy bank aldında qırımlı müşteriler paralarını qaytarmağa talap ete edi
Ukraina Milliy bankı aldında cuma künü, iyül 25-de, qırımlı müşteriler qapatılğan esabatları sebebinden numayış keçirdiler.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bergen malümatına köre, numayış iştirakçileri qollarında «Prihvat, qırımlılarnıñ aqçalarını qaytar», «Finansı ve Kredit, depozitni qaytar», «Benâ, meni açuvlatma» kibi plakatlarnı tuta edi.
«Biz Milliy banknı bu işke irişmege çağıramız. Ticariy banklarnı Qırım müşterileri ögünde olğan mecburiyetlerini eda etmege mecbur etsin. Qırımlılar ekinci tür olmağa istemey», – dep tarif etti numayışnıñ teşkilâtçısı Anatoliy Zasoba.
Faaliyetçiniñ sözlerine köre, al-azırda «Privatbank», «Finası i Kredit», «Oşçadbank», «VAB» kibi banklar paralarnı qaytarmağa razı olmay.
Narazılar Milliy banknıñ yanında tahminen 15 daqiqa turdı, soñra olarğa Ukraina Milliy bankınıñ hadimi çıqıp, yolbaşçılıq ile körüşüvge davet etti. Al-azırda muzakereler devam ete.
Mayıs ayında Ukraina Milliy bankı №260 fermanını çıqardı. Oña köre, ukrain bankları Qırımğa öz işini toqtatmaq kerek edi. Bunıñ ile banklarnıñ çoqusı Qırım müşterileriniñ esaplarını açmağa razı olmay. Qırımnıñ sakinleri ve mecburen köçip kelgenlerniñ şikâyetleri eñ çoq «Privatbank»qa ait.


text:
Rusiye Mudafaa naziriniñ muavini teşkerüv keçirmek maqsadınen Qırımğa keldi
Rusiye Mudafaa nazirligi, istilâ etilgen Qırımda ordunıñ logistika sistemasını teşkerecek. Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ beyan etkenlerine köre, Mudafaa naziriniñ muavini Dmitriy Bulgakov salu künü, iyülniñ 4-nde, işğal etilgen Qırımğa keldi.
O degen ki, rus ordusınıñ logistika sisteması nazir Sergey Şoygunıñ emirinen teftişlenecek. Bu teşkerüv ancaq Qırımdaki ordularnen degil de, qomşu Rusiyeniñ Cenübiy bölüginen de bağlı olacaq.
«Bu sene devamında böyle miqyasta bu endi üçünci teşerüv ötkerile», – dedi Bulgakov. O qayd etti ki, Qırımda ayrı logistika brigadası, logistika merkezi ve ayrı deñiz piyade brigadası teftiş etilecek.
İyünniñ 6-nda Qırımda Su-27 qırıcı uçaqlarnıñ bekçilik çiftleri muarebe telükesi işaretinen avağa köterilgeni malüm olğan edi. Ukraina Baş komandanlığı istilâ etilgen Qırımda Rusiyeniñ ötkergen idmanlarını qanunsız tanığan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Swretti tüsirgen Aytjan Murzanov
Ile Alatawında adam ağzasın jasartıp, uzaq ğumır sıylaytın ösimdikterdiñ ösetinin büginde birew bilse, birewdiñ bilmeytini anıq. Mısalı, Alatawdıñ şınar bïiginde kordïceps sañırawqulağı ösedi.Bul sañırawqulaq kez-kelgen elde öse bermeydi. Al onıñ özge sañırawqulaqtardan artqışılığı, adamnıñ merziminen burın qartaymawına, qan qısımınıñ qalıptı bolwına birden bir em. Sañırawqulaqtıñ bul türi adam ağazasında kezdesetin alwan türli isikti, sarı awrwdı jäne basqa da dertterdi emdewge öte tïimdi.
Kordïceps sañırawqulağın Alatawdıñ bïik şıñınan tapqan äri onıñ adam ağzasınıñ jasarwı üşin keremet äser etetinin dünïejüzine däleldegen 48 jılğa jwıq waqıt ösimidik zerttewmen aynalısıp kele jatqan qazaqstandıq bïolog –ğalım - Abay Sağïtov. Ol büginde Qazaq ösimdik qorğaw jäne karantïndew ğılımï-zerttew ïnstïtwtınıñ basşısı, bïologïya ğılımdarınıñ doktorı, UĞA akademïgi.
Bul jañalıqqa Amerïkanıñ, Germanïyanıñ, Polşanıñ, Oñtüstik Koreyanıñ, Qıtaydıñ, älemge tanımal şeteldik ğılımï-zerttew ïnstïtwttarınıñ ökilderi Abay Orazulımen tığız qarım-qatınas ornatwğa ayrıqşa qulşınıs bildirwde. Kündelikti tirlikte eşkim sonşalıqtı män bere bermeytin kordïcepstiñ artıqşılığı men kez-kelgen awrwğa mıñda bir em ekendigi twralı Abay Orazulı: «Osıdan biraz jıl burın bawırım da, büyregim de, asqazanım da sır berip, äbden mazamdı aldı. Ol azday sarı awırwdıñ «S» degen türi de «jabıstı». Tipti jüregimniñ de mazası bolmay, aqır soñı «şwntïrovnïe» jasattım. Därigerler köp jürmewge, köbirek demalwğa, jüykeni şarşatpawğa aqıl-keñes berdi. Tipti umıtşaq ta boldım. Jasıratını joq, Ile Alatawın jıldar boyı aralap äreñ tapqan kordïceps sañırawqulağın «nar täwekel!» dep özim paydalanıp, sınaqtan ötkizdim. Şını kerek, osı sañırawqulaqtıñ arqasında ömirge qayta oraldım. «Ömirge qayta oraldım» deytinim, men jastayımnan jılqını jaqsı kördim, Alatawdıñ oylı-qırlı betkeyinde taw şañğısımen sırğanaw ermegim bolatın. Awırğan soñ bärinen qol üzdim. Kerisinşe, 200 – 300 metrjayaw jürsem entigetinmin. Aldımen, Allahtağalanıñ arqasında, odan soñ özim tapqan kordïceps sañırawqulağınıñ em-domı nätïjesinde, men ömirge qayta keldim. Bul – maqtanğanım nemese kordïcepsti jarnamalağanım emes, şındığı osı!
Bïıl alpıstan astım. Qudayğa şükir, qısta aptasına bir ret inimmen Ile Alatawınıñ buyrat-buyrat jotalarınan taw şañğısımen sırğanap, sergïmin. Qızmetten qolım bosay qalsa, Talğarğa barıp, atqa minip, birneşe sağattap taw-toğayda serwendeymin. Mindetti türde künine on – on bes şaqırım jayaw jürip, qan taratamın. Bul kordïceps sañırawqulağınıñ nätïjesi», – deydi.
Tayawda akademïk Abay Sağïtov kordïceps sañırawqulağınan adamnıñ ğumırın uzartatın yogwrt jasadı. Ğalımnıñ pikirinşe, sañırawqulaqtıñ bul türi adamnıñ erte qartaymawına, qan qısımın qalıptı ustawğa, ağzadağı alwan türli isikterge, sarı awrwğa, büyrek-bawırdı, jürek-qan tamırı, qant dïabeti, tınıs alw joldarı, asqazan, jüykeniñ juqarwı t.b. awrwlardı emdewde taptırmaytın em. Körw qabıletin de qalpına keltirwge kömektesedi. Onı adam ağzasında trombocïtter men leykocïtter jetispegende, radïoterapïya men xïmïyaterapïya salalarında keñinen paydalanwğa da boladı eken. Al bizdiñ biletinimiz, kordïceps sañırawqulağın Şığıstıñ dañğayır ğulaması Konfwcïy de, Qıtay ïmperatorları da tïimdi paydalana bilgendigi tarïxta jazılğan.
Al däl osınday keremet emdik qasïeti bar ösimdik, dälirek aytsaq, cïstanxe (saysağız, qasqırjem) sağızı Jambıl oblısınıñ Moyınqum öñirinde ösedi. Qazir biz bağalay almay otırğan ösimdiktiñ osı türine qıtaylar ayrıqşa köz tigip otır.Äli künge deyin Qazaqstanda qoldanılmay kele jatqan sağızdıñ osı türi twralı Muxammed-Xaydar Dwlatï atındağı Taraz memlekettik wnïversïtetiniñ rektorı Muxametğalï Sarıbekov mırza:
– Moyınqum öñirinde seksewilmen talasa ösetin saysağız ösimdiginen san türli turmıstıq önimder men däri-därmekterdi öndirwge bolatının büginde köpşilik bile bermeydi. Bul ösimdiktiñ resmï ğılımï atawı – cïstanxe. Alayda zerttewşi ğalımdar arasında munı beyneli türde «qazaqstandıq adamşöp» dep te ataydı. Wnïversïtet ğalımdarı osı ösimdikten kosmetologïya jäne farmacevtïka salasında qoldanwğa bolatın alwan türli önimder jasap şığarwdı oylastırwda, – deydi.
Ğalımnıñ pikirinşe, saysağızdıñ tamırın jılına tek bir ret, dälirek aytqanda, 10 säwir men 30 säwir aralığında ğana qazıp alwğa boladı.
Ökiniştisi sol, qazaqstandıq bïolog-ğalımdar qol qwsırıp otırğanda aqşağa qızıqqan jergilikti turğındarsaysağızdı qazıp alıp, onı azdağan tïın-teben üşin Qıtaydan arnayı kelgen alıpsatarlarğa ötkizip jür. Sondıqtan barımızdı bağalayıq, ağayın!
Derekközi: "Ayqın" gazeti
Kommentarïï


text:
Bul 30 jıldan beri VÏÇ dertimen awıratın donorlardıñ müşesin awıstırwğa tıyım salınğannan beri jasalğan alğaşqı ota.
Otanı Djon Xopkïns awrwxanasınıñ därigerleri Baltïmorda osıdan eki apta burın jasadı. Sonday-aq, sol donordıñ büyregin de tağı bir nawqasqa awıstırdı. Qazir nawqastıñ biri awrwxanadan jazılıp şıqqan. Eki nawqas ta özderin jaqsı sezinedi.
VÏÇ dertimen awıratın donorlardıñ müşesin awıstırw otası buğan deyin Brïtanïyada, Oñtüstik Amerïka Respwblïkasında jasalıp kelgen. Al, AQŞ-ta 2013 jılğa deyin munday otanı jasawğa tıyım salınıp keldi.
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Karnım Aç
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Karnım Aç
Etiketler : Osman Öztunç - Karnım Aç türkü indir, Osman Öztunç - Karnım Aç türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Karnım Aç mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Karnım Aç türküsü, Karnım Aç sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Karnım Aç bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet
Osman Öztunç - Foseptik Çukuru
Osman Öztunç - Bozgun
Osman Öztunç - Gezerim
Osman Öztunç - Selam Olsun
Osman Öztunç - Bekliyorum
Osman Öztunç - Garipçe
Osman Öztunç - Dadaloğluyam
Osman Öztunç - Efulim
Osman Öztunç - Adamım
Osman Öztunç - Alişan
Osman Öztunç - Canciğer
Osman Öztunç - Köroğlu
Osman Öztunç - Geri Gelen Mektup
Osman Öztunç - Durmuş un Türküsü


text:
Uquq qorçalayıcılar: köçip kelgenlerniñ statusı aqqında qanun qabul etilmese, gumanitar felâketi yüz bermesi mümkün
«Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ aqları ve serbestligi aqqında» qanunıñ qabul etilmesini memurlar sozalar, – dep haber eteler uquq qorçalayıcıllar. Olarnıñ fikirince, saylavlar arfesinde bir sıra siyasetçiler cemaatta kerginlik olmasını istey. Bu aqqında İnsan aqları boyunca Ukrain Helsin yuirliginiñ beyanatında aytıla.
Resmiy malümatlarğa köre, köçip kelgen insanlarnıñ sayısı 400 biñden ziyade oldı, uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ malümatına köre ise, olarnıñ sayısı eki qat ziyadedir.
Uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına köre, mecburen köçip kelgen insanlar suvuq binalarda qalalar. Onıñ içün qış mevsiminde hastalıqlar çoq ola bile.
Mecburen köçip kelgen insanlarnıñ statusı aqqında qanun oktâbr 20-de Yuqarı Radanıñ nevbetten tış toplaşuvında qabul etile bile. Parlamentniñ bundan evel olıp keçken toplaşuvlarında cemaat ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlarnıñ talaplarına baqmadan, öyle de qabul etilmedi.


text:
Çubarov: Qırımnı terk etken insanlarınñ yarısı – qırımtatarlardır
Qırımnı tahminen 20 biñ insan terk etti, olardan 10 biñ qırımtatarıdır.
Bunı 112 Ukraina telekanalınıñ efirinde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Tam bir raqam şimdilik yoqtır, amma Qırımnı tahminen 20 biñ insan terk etkeni aqqında ayta bilemiz, olardan 7-8, 10 biñge qadar – qırımtatarlarıdır. Esasen gençler, soñki 10 yıllar içerisinde ösken ve ekileme, üçleme standartlarnı qabul etip olamağan gençler, olarda (gençlerde – muar.) itibar bar», – dedi Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, Qırımnı terk etkenlerniñ arasında – studentler ve ATO zonasında iştirak etken qırımlılar.
Ukraina vatandaşlarınıñ içtimaiy teminlev sualleri boyunca müessiselerara idare ştabınıñ soñki malümatına köre, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinden diger regionlarğa köçip ketken insanlarnıñ sayısı – 19 biñ 585 insan. ATO zonasınlan – 487 biñ 762 insan.


text:
Bulğar cemiyeti Qırımda milliy-medeniy cumhuriyetni quracaq ola
İşğal etilgen Qırımda bulğar cemiyetiniñ bazı vekilleri yarımadada regional milliy-medeniy cumhuriyetni qurmağa isteyler. Bunı cumaertesi künü, yanvar 10-da, «Novosti Krıma» neşiri bildire.
«İzvor» bulğar medeniyet merkeziniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, bulğarlarnıñ Paisiy Hilendarskiy adına Qırım cumhuriyet cemiyeti 20 yıllığını konferentsiya ve kontsert ile qayd etti.
«Cemiyetniñ yubileyi Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qaytuv yılına rastkeldi, bu sene yarımadanıñ bütün halqlarına yañı imkânlar bere. Delegatlar Qırımda regional bulğan milliy-medeniy cumhuriyetni qurmağa qarar aldılar», – aytıla beyanatta.
Rusiye qanunlarına köre, cumhuriyet statusı cumhuriyet ve devlet bücetlerinden medeniyet, tarihiy miras, anane ve til saqlanmasına para almağa imkân bere.
«Bulğarlarnıñ yerli milliy-medeniy cumhuriyetleri Aqmescit ve Yaltada endi bar. Olar regional strukturanıñ temeli olacaqlar», – dep bildirdiler «İzvor» medeniyet merkezinde.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiyede içtimaiy ağlarnı qullanıcılarnıñ şahsiy malümatını silmege mecbur etecekler
Devlet dumasına «Şahsiy malümat aqqında» ve «Malümat aqqında» qanunlarnıñ deñişmeler leyhası kirsetildi. Onıñ müellifleri, LDPR ve KPRF fraktsiyalarınıñ deputatları, internet qıdıruv sistemaları ve içtimaiy ağlarnı qullanıcılarnıñ talabınen şahsiy malümatnı silmege mecbur etmege teklif eteler, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan ğayrı, şahsiy malümat operatorlarını olarnı yalıñız Rusiyede saqlamağa mecbur etmeycekler. Qaideni bozğanlarnı yasaq etilgen saytlar cedveline oşağan cedvelge kirsetip, blok etecekler. İnternette qanunğa riayet etilmesini Roskomnadzor nezaret etecek. Mütehassıslarnıñ fikirince, mezkür deñişmelerniñ qabul etilmesi Rusiye qullanıcılarınıñ Google ve Facebook kibi çetel internet şirketlerine kirişini blok ete bile. Qanun 2016 senesi işke tüşürilecek. Bu vaqıtqa qadar şirketler malümat bazalarını Rusiyege avuştırmaq kerekler ya da blok etilecekler.


text:
Kolesniçenko Aqyarda yaşay ve oña nisbeten açılğan işni «piar» olaraq tanıy
«Regionlar firqası»ndan halq deputatı Vadim Kolesniçenko Ukrainada oña qarşı cinaiy işniñ açılğanı aqqında haberi olmağanını bildirdi ve bunı «qorqutuv ve şantaj» maqsadı ile yapılğan «piar» olaraq tanıy eken. Bunı o, salı künü, yanvarniñ 20-de, Radio Svobodağa bildirdi.
«Bu piar aktsiyanı Ukrainada yaşağan ve özüni demokratik akimiyet dep adlağan akimiyetniñ qanunsız areketleri ile razı olmağan vatandaşlarnı qorqutmaq ve şantaj emtek içün bir ıntıluv olaraq tanıyım», – dedi Kolesniçenko.
«Meni qıdıruvğa ilân etkenleri aqqında haber küldürtti», – dep qoştı sabıq parlamentariy.
Vadim Kolesniçenko alâ daa Aqyarda yaşağanını bildirdi.
«Anayasa ve qanuniyette menim sanki cinaiy faaliyetimni tasdiqlaycaq iç bir delil olmağanını eminlik ile ayta bilem», – dedi o.
Yanvar 16 künü Ukraina Havfsızlıq Hızmetiniñ reisi keñeşçisi Markiyan Lubkivskiy Vadim Kolesniçenko ve 7-nci çağıruvnıñ halq deputatı Nikolay Levçenko qıdıruvğa ilân etilgenini bildirdi.


text:
Qırımtatarlarnıñ sürgünlik qurbanlarını añma kününde Çonğarda miting keçirilecek – İslâmov
Qırımtatarlarnıñ sürgünlik qurbanlarını añma kününde Qırım qamaçavında miting keçirmege planlaştıralar. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ ştab yolbaşçısı Lenur İslâmov bildirdi.
Onıñ sözlerine binaen, mitingler Ukrainanıñ diger şeerlerinde de keçirilecek, amma Herson vilâyetindeki Geniçesk rayonında Qırım ile memuriy sıñırda yerleşken «Çonğar» nezaret noqtası yanında eñ büyük mitnigniñ keçirilmesi planlaştırıla.
«Ukrainanıñ çoq vilâyetinden qırımtatarlar bu yerde toplaşacaq. Mayıs 18-de qamaçavda büyük miting teşkil etmege planlaştıramız. Qırımdan çoq insan kelecek. Yarımadada 18 mayıs kününi keçirmege imkân bermeyler, ve Meclis imkânları olğan adamlar bu yerge kelip, Qırımda aytıp olamağanlarını mında aytacaqları aqqında qarar aldı», – dedi Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ ştab yolbaşçısı.
O, faallerniñ çeşit türlü provokatsiyalarnıñ mümkün olmasını tahmin etkenlerini ve olarğa azır olğanlarını bildirdi.
«Bizim içün bu adiy bir kün degil. Bu kün beraberlikte ölgen qırımtatarlarnı añamız, bu nesillerimizniñ taqdirlerini sındırğan faciadır. Men özüm sürgünlik yerinde doğdım, amma vatanımda doğmaq kerek edim», – dep ayttı Lenur İslâmov.
2015 senesi sentâbr 20-de, Qırımğa mahsulat ve malnı alıp ketken yük naqliyeni blok etüv boyunca qırımtatarlarnıñ liderleri teşebbüsinen keçirilgen müddetsiz aktsiyası başlandı. 2016 senesi yanvar ayı ortasında, teşkilâtçılarnıñ sözlerine köre, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyanıñ şekli deñişti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina baş naziri Qırımğa qanunnı, qırımtatarlarğa ise olarnıñ aq-uquqlarını qaytarmağa vade ete
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenükniñ fikirince, «dünya Qırım işğalini iç bir vaqıt tanımaz», şunıñ içün yarımada mıtlaqa Ukrainağa bağlı olacaq.
Bunı ukumet reisi avgust 23-te Ukraina mustaqillik Künü munasebetinen «baş nazir ile 10 daqqada» ayttı, dep haber ete Ukraina Nazirler şurasınıñ saytı.
«Ukrainler o qadar emek bergen yarımada mıtlaqa ukrain olacaq. Ukraina akimiyeti Rusiye yoq etken qanunnı, azatlıqnı, qırımtatarlarnıñ, milliy azlıqlarnıñ aq-uquqlarını ve insan itibarını Qırımğa qaytaracaq», – dep qayd etti ükümet reisi.
Yatsenük bildirdi ki, «Qırımnı zapt etkenler, Donetsk ve Luganskqa terroristlerni yollağanlar halqara mahkeme ve tarih tarafından cezalanacaqlar».
2015 senesi aprel ayında Ukraina Baş prokuraturası Gaagadaki Halqara cinaiy mahkemege berilecek Rusiyeniñ Qırım işğaline dair malümatlarnı azırladı.


text:
Advokat: sorğuğa çekilgen 200-den ziyade insandan tek bir kişi Çiygozğa qarşı şaatlıq etti
Qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygozğa qarşı mahkeme esnası vaqtında 200-den ziyade insan sorğuğa çekildi. Tek bir kişi Çiygozğa qarşı şaatlıq etti, bunıñ sebebi de Qırımtatar Milliy Meclisinden nefret etkeni olğan. Qalğanları, «halq göñüllileri» bile, Çiygozğa qarşı bir şey aytmadı.
Bunı Rusiye advokatı, Ahtem Çiygoznıñ imayecisi Nikolay Polozov ZİK telekanalında Tatyana Danilenkonıñ FACE 2 FACE yayınında bildirdi.
Nikolay Polozov Ahtem Çiygoz üzerinde mahkeme esnası bir yıldan berli devam etkenini ve bu müddet devamında büyük iş yapılğanını hatırlattı.
«Bu müddet devamında Çiygoz davasında tahminen 200 insan sorğuğa çekildi: zarar körgenler, şaatlar, hain çıqqan Tsekov, Kovitidi, Aksenovnı bile sorğuğa çektik, bu künleri ise vaqialarnıñ esas iştirakçileriniñ birisi Konstantinov da sorğuğa çekilecektir», – dedi Polozov.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, bundan evel işğal etilgen Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskaya, Kreml kontrol etken Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov ve Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov Ahtem Çiygoznıñ davasınen meraqlanğan ediler. Lâkin, Polozovnıñ aytqanına köre, şimdi bütün mesele Kremlnen bağlı oldı.
«Ahtem Çiygoz davası bir qaç sebepten müimdir. Birinciden, o, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini ola, bundan ğayrı, Çiygoz taqiqat izolâtorında tutulğan yekâne Meclis vekilidir. Hatırlatayım, Ahtem Çiygoz 2,5 yıldan berli apiste yata. Bundan ğayrı, soñki yıl devamında onı andan çıqarmadılar. Mahküm etilgen kişi oturış salonında olmağan bu esnas Rusiyede birinci sayıla. Çiygoz içün video bağı teşkil etildi, lâkin mahkeme oturışında o yoq, böylece, esnas daa çoq zorlaştırıla», – dep qayd etti Çiygoznıñ imayecisi.
İyülniñ 5-de Aqmescitniñ apellâtsion mahkemesi qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoznıñ imayesi apiste yatma müddetiniñ yazatılmasından bergen şikâyet arizasını red etti. Böylece, Çiygoz oktâbrniñ 8-ne qadar apiste qalacaq.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Rusiye telekanalı Mustafa Cemilevniñ «gizli ayatı» aqqında film çıqardı
«Rossiya 1» telekanalı qırımtatar halqınıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev aqqında «Mustafa Cemilevniñ gizli ayatı» serlevalı filmni çıqardı, dep haber ete QHA.
Filmni iyül 5-de, cumaertesi künü, saat 11:20 «Vesti. Dejurnaya çast. Spetsrassledovaniye» programma çerçivesinde kösterecekler.
Filmniñ treylerinden onıñ müellifleri Qırım parlamentine Regionı firqası cedveli boyunca keçken «Qırım Devlet Şurası» deputatı Edip Gafarov, Qırım «baş nazir muavini» Ruslan Balbek, «Milliy Firqa» teşkilâtınıñ yetekçisi Vasvi Abduraimov ve Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya ile Mustafa Cemilevniñ «gizli ayatı» aqqında laf etkenleri añlaşıla.
Yarım saatlıq filmniñ müellifleri «Qırımtatar halqınıñ öz başına ilân etilgen yetekçisi öz keçmişini daa çoq gizleycekmi?» degen sualge cevap bermege vade eteler.
Filmniñ treyleri qırımtatar cemaatçılığı arasında endi narazılıq köterdi.


text:
Vannağa tüsw gïgïenalıq procedwra. Ol terini tazalay otırıp, öñdendirip, jaqsartadı. Bizdiñ terimizdi jumıs kezinde şañ men ter basatını belgili. Osınday kezde denemizge mïllïonnan astam awrw juqtıratın bakterïyalar jabıssa kerek. Naqtıraq aytqanda, terimizdiñ ärbir şarşı santïmetrinde 40 mıñday bakterïya boladı eken. Tek vannağa tüskennen keyin ğana olardıñ 100 mïllïonı öledi. Sondıqtan da kündelikti jwınwdıñ, apta sayın monşağa barwdıñ qanşalıqtı paydası barın aytıp jatwdıñ özi artıq.
Al vannağa tüskende özindik şarttarına kulaq asıñız:
Tamaqqa toyğannan keyin vannağa tüspeñiz;
Istıq vannağa tüsken soñ salqın swmen şayınw kerek;
Vannada 10-15 mïnwttan artıq otırwğa bolmaydı;
Vannadan keyin birden tösekke jatqan durıs. Eger kündiz qabıldasañız on bes mïnwt tınış jata turıñız;
Öte salqın vanna organïzmdi şınıqtıradı. Biraq, büyrekke keri äser etwi mümkin;
Öte ıstıq vanna jürekke äser etetindikten, ravmatïzmmen awıratındar vannanı därigerdiñ ruqsatımen ğana qabıldaydı;
Kündelikti qabıldaytın vannanıñ swı 36 gradws bolwı qajet. Nerv jüyesine jaqsı äser etedi, sonday-aq, tünde uyqıñız durıstaladı.
http://anabol.kz/sululyk-syry/516-vannaga-kalay-kashan-tusu-kerek
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Elzara Beşuyli: Qırımlınıñ mektüpleri. Raatsız qomşulıq
Ailemiz Qırımğa 80 senelerniñ soñunda qayttı. Qomşularmız cenkten soñ köçip kelgenler ve «vatnikler» oldı. Doğrusı, keçken senege qadar bu kibi insanlar kategoriyasına böyle aytılğanını bilmey edik, amma alâmetleri közlerimizge ilişe edi. Satın alınğan evni devirip, yañı soynı qurmağa mecbur edik, çünki devlet ailemiz içün evniñ ufaq olğanını zan etti. Er alda, biz böyle şaraitlerde yaşap olamaz edik, em de 20 yıl devamında çoq şeyni deñiştirmege mümkün edi.
Amma qomşularımızda bu vaqıt içersinde bir şey deñişmedi, belki de, sputnik antennaları bizden evel peyda oldı, bu qadar. Özleri ise aynı şu şaraitlerde, aynı şu eski evlerde yaşaylar.
Suv musluğı azbarda, diger oñaytlıqqları da.
Şahsiy vannahane yerinde cemiyet amamları. Şimdi bu medeniyet mücizesi barmı, bilmeyim. Soqaqlardan gaz boruları keçse bile, bazıları alâ daa soba qızdıruvından faydalana (gaznı öz paralarına keçirmege kerek edi de).
Sebebi adiy: tenbellik ve içkicilik. Balalarnı da aynı tarzda terbiyeley ediler. Biz ana-babalarımızğa ev işlerinde yardım etkende, yaşdaşlarımız tışta oynay edi.
Qomşularımıznen er vaqıt selâmlaşa, amma dostlaşmay edik. Menfaatımız farqlı edi.
Faqat olarnı er vaqıt bir sual meraqlandıra edi: qurucılıqqa aqçanı qaydan alamız, aceba. Başta bizge Qırımğa köçkenimiz içün para berilgenini tüşüne ediler. Böyle insanlarğa bizden qaytqanımıznı Vatanımız talap etkenini añlatmağa imkânsız edi.
Öz mesele ve tüşünceleri ile meşğul olğan farqlı memleket ve halqlar yan-yanaşa yaşaylar. Qomşumız ise öz turmuşını bir tertipke ketirmek yerinde, isardan öz totlu mevamı ile digerlerge aqıl ögretecek ola.
Qartbaba-dedelerimiz sürgünlikten soñ ayaqqa qalqıp oldılar da. Vaqıt kete, biz ise zor 90-ncı senelerinden soñ ev ve azbarımıznı abadanlaştırmağa başladıq.
Qomşularımız ne içündir emin edi: künlerden bir kün tatarlar olranı soymağa başlaycaq. Şunıñ içün de, belki, öz turmuş şaraitlerini eyileştirmey ediler, kimse köz taşlamasın dep. Amma Rusiye kelip, olarnı bu qorqunçlı kelecekten qorçaladı. Olarnıñ ayatında bundan müsbet deñişüv olmadı, biz ise kene de şikâyet etmeymiz!
Yaqında sarhoşlıqtan ayaqta zornen turğan qomşum çorlana: «Nasıl ya? Siz maşinañıznı deñiştirdiñiz? Biz, aqiqiy slavânlar, bunı özümizge ruhset etalmaymız! Eviñizni yaqarım!». Eyisi, sarhoş olğanda buña küçü, ayınıqlıqta – cesürligi yetmez.
Vaziyet miqyasını arttıramız: öz mesele ve tüşünceleri ile meşğul olğan farqlı memleket ve halqlar yan-yanaşa yaşaylar. Qomşumız ise öz turmuşını bir tertipke ketirmek yerinde, isardan öz totlu mevamı ile digerlerge aqıl ögretecek ola. Qomşularınıñ ise oña işi yoq, bu deli soyu öz areketleri ile kimsege zarar ketirmesin tek, yeter.
Atalar sözümizde doğru aytıla: «Ev alma, qomşu al». Amma Vatannı saylamaylar da…
Elzara Beşuyli, bloger, qırımlı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Pikir
-
ASTANA. QazAqparat - Älemniñ eñ alpawıt eli sanalatın AQŞ-tıñ qızmetine kiriskenine 1 jılday ğana waqıt bolğan 45-şi Prezïdenti Donald Tramptıñ AQ üyge resmï saparmen kelgen özge eldiñ memleket basşılarına ädette üstemdikpen qarap, xattamalıq räsimderde közdeletin rezïdencïya aldında kelgen meymandı qarsı alw şarasın da atqara bermeytindigi belgili. Biraq bul jolı Vaşïngtonğa resmï saparmen kelgen Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevqa degen Tramp qurmetiniñ erekşe ekendigi birden bayqaldı.2018 jılğı 22 qañtar 07:54
-
ASTANA. QazAqparat - Osı apta Qazaqstan üşin tarïxï sätke tolı boldı. Tipti älemdik qawımdastıqtıñ nazarında bolğandıqtan xalıqaralıq sarapşılar tarapınan bunı «Qazaqstannıñ juldızdı säti» dewşiler de boldı. Prezïdent Nursultan Nazarbaevtıñ osı aptadağı AQŞ-qa resmï saparı Elbasınıñ 2018 jıldağı alğaş şeteldik saparı bolsa, Aq üydiñ qojayını Donald Tramp üşin de jıl bastalğalı bergi şeteldik märtebeli meymandı resmï rezïdencïyasında alğaş qarsı alwı eken. Qarsı alw demekşi, alpawıt memlekettiñ prezïdenti Qazaqstannıñ Elbasına jılışıray tanıtqanın älem jurtşılığı bayqadı. Bul solay bolwı tïis te sekildi. Öytkeni Nursultan Nazarbaevtı älemdik qawımdastıq, sonıñ işinde resmï Vaşïngton da «stanmen» ayaqtalatın memlekettiñ basşısı retinde ğana emes, Ortalıq Azïya men Ewrazïyalıq Odaq köşbasşılarınıñ biri, türki jurtı men musılman elderiniñ eñ bedeldi tulğası, yadrolıq qarwdı taratpaw jahandıq qozğalısınıñ kösemi retinde moyındaydı.2018 jılğı 20 qañtar 19:03
-
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda «köleñkede otırğan» käsipkerlerdiñ ülesi az emes. Al olardıñ qol astındağı jumısşılar «armïyası» bir mïllïon adamnan asadı eken. Mine, däl osı toptağılardı «özin-özi jumıspen qamtıp jürgender» dep ataydı. Olar resmï türde tirkelmegennen keyin de mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırw jüyesin eki jılğa şegerwge twra kelgen bolatın. Sebebi osı sanattağı azamattar jarna tölemese, medïcïnalıq kömekti de ala almaydı. Al onıñ özi ülken älewmettik dürbeleñ twğızatını da anıq. Qazir özin-özi jumıspen qamtwşılar zeynetaqı jarnaların da, älewmettik salıqtardı da awdarıp jatqan joq. Degenmen, Eñbek jäne xalıqtı älewmettik qorğaw mïnïstrligi özin-özi jumıspen qamtıp jürgen azamattardı «köleñkeden» şığarwdıñ jolın tapqan sïyaqtı.2018 jılğı 19 qañtar 10:49
-
ASTANA. QazAqparat - 2018 jılı Astananı ne kütip tur? Qala bïligi damwdıñ qanday jolın tañdadı? Bul twralı jäne basqa da köptegen suraqtarğa Astana äkimi Äset Örentayulı ÏSEKEŞOV «QazAqparat» XAA-ğa bergen eksklyuzïvti suxbatında jawap berdi.2018 jılğı 18 qañtar 15:29
-
ASTANA. QazAqparat - Osı waqıtqa deyin elimizde jekeşelendirw nawqanı tört ret uyımdastırıldı. Onıñ barısında memlekettik menşiktiñ biraz böligi jekemenşikke satıldı. Degenmen, onday satılımnan äzirge tïimdilik körinip otırğan joq. Satılğanınıñ ornına san alwan ulttıq kompanïyalar men xoldïngterdiñ qurılwımen otandıq ekonomïkada memlekettiñ ülesi qaytadan arta bastadı. Al memlekettiñ ülesi basım jerde monopolïyanıñ qalıptasatını belgili. Sol sebepti Qazaqstan tağı bir jekeşelendirw nawqanın bastap, memleket qazınası üşin artıq jükten qutılwğa kiriskeni belgili. Alayda memlekettik apparat onday jükten oñay qutılmaytın sekildi. Qaytpek kerek? Onı «silkip» tüsire almaymız. Bir jerde turıp «sekirwge» twra keletin tärizdi. Bügingi Ükimet otırısınan osını uqqandaymız.2018 jılğı 16 qañtar 19:29
-
ASTANA. QazAqparat - XX ğasırdıñ basında jer betinde 100 mıñğa jwıq jolbarıs (9 türi) tirşilik etken eken. Ökinişke qaray, «adam» dep atalatın örkenïet ïesi XXI ğasırğa deyin jolbarıstıñ 4 türin tolığımen joyıp, bügingi tañda osınaw sustı da sulw añnıñ 3,5 mıñın ğana qaldırıptı. Qoldan joyılğan mısıq tuqımdas jırtqıştardıñ türine yavan jäne balï, sonday-aq, oñtüstikqıtaylıq jolbarıstı jatqızwğa boladı. Qurıp ketken jırtqıştıñ törtinşi türi - Turan jolbarısı.2018 jılğı 10 qañtar 10:39
-
ASTANA. QazAqparat - Büginde AQŞ, Japonïya, Germanïya sïyaqtı birqatar memleketter krïptovalyutanı zañdastırıp, bïtkoyndar sawdasına resmï türde ruqsat berdi. Postkeñestik elder de cïfrlıq aqşanıñ bolaşağına senimmen qaray bastağan sïyaqtı. Öytkeni, bıltırğı jıldıñ soñında Belarws arnayı zañnamanı qabıldasa, Resey osı jıldan qaldırmay, tïisti qujattardı räsimdeymiz dep otır. Söz joq, Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaq keñistiginde bolğannan keyin, Qazaqstan da osı bir jahandıq trendten, älemdik qarjı jüyesin özgertetin üderisten qalmawı qajet.2018 jılğı 9 qañtar 07:31
-
ASTANA. QazAqparat - Elbası Nursultan Nazarbaev «Bolaşaqqa bağdar: rwxanï jañğırw» maqalasında ulttıq rwx pen sananıñ kemeldenwine, dästürimiz men tilimizdi, mädenïetimizdi saqtawğa, töl ädebïetti damıtwğa basa nazar awdarıladı. Osı orayda, öziniñ lïrïkalıq şığarmalarımen qazaq ädebïetine ölşewsiz üles qosıp jürgen qalamgerler jeterlik. Solardıñ biri - belgili aqın Serik Turğınbekulı ulttıq rwx, qazaqı tärbïe taqırıbında «QazAqparat» tilşisine suxbat berdi.2018 jılğı 6 qañtar 12:55
-
ASTANA. QazAqparat - «Meloman» kitap dükenderi jelisi 2017 jılı qazaqstandıq oqırmandar köptep satıp alğan üzdik 10 kitaptı atadı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2018 jılğı 5 qañtar 12:35
-
Qazaqstannıñ BUU-dağı turaqtı ökili Qayrat Omarov: Qawipsizdik Keñesine törağalıq - memleket üşin ülken jawapkerşilikASTANA. QazAqparat - Küni keşe tarïx qoynawına süñgigen 2017 jılğı Qazaqstannıñ sırtqı sayasatındağı negizgi jetistik - Birikken Ulttar Uyımı Qawipsizdik Keñesiniñ turaqtı emes müşesi retinde qızmeti. Al bügin, yağnï 2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap Qazaqstan BUU Qawipsizdik Keñesine bir ay törağalıq etedi. Osınaw aytwlı oqïğağa baylanıstı Qazaqstannıñ BUU-dağı turaqtı ökili Qayrat Omarov «QazAqparat» XAA arnayı suxbat bergen bolatın.2018 jılğı 1 qañtar 10:00
-
ASTANA. QazAqparat - Sanawlı künnen soñ tarïx qoynawına ketetin 2017 jıl Qazaqstan üşin asa tabıstı boldı. Elimizde 28-şi qısqı Wnïversïada, EKSPO-2017 xalıqaralıq körmesi, ÏIU sammïti sındı iri şaralar ötti. Elbasınıñ «Bolaşaqqa bağdar: Rwxanï jañğırw» bağdarlamalıq maqalası jarıq körip, awqımdı mädenï jobalar jüzege asırıldı. «Astana» fwtbol klwbınıñ jeñisi qazaq fwtbol tarïxına elewli özgerister äkeldi.2017 jılğı 30 jeltoqsan 12:45
-
ASTANA. QazAqparat - Tağı bir jıl tarïx qoynawına sırğıp baradı. Jalpı, keybir tarïxï derekterge qarağanda tawıq jılı qazaq xalqı üşin öte awır bolğanın bayqaw qïın emes. Alayda, täwelsiz el bolıp, älem kartasınan orın alğanına şïrek ğasırdan astam waqıt endi ğana bolğan qazaq eli üşin bul jolğı tawıq jılı jaylı boldı desek artıq aytqandıq emes.2017 jılğı 30 jeltoqsan 09:12
-
ASTANA. QazAqparat - Ulttıq ekonomïka mïnïstri Tïmwr Süleymenov QazAqparat tilşisine bergen eksklyuzïvti vïdeosuxbatında ötip bara jatqan jıldı qorıtındılap, 2018 jılı bïznesmenderge qanday salıqtıq jeñildikter beriletindigin, awıl äkimderine jeke byudjettiñ ne üşin qajettigin, üşjıldıq byudjette munay bağası nelikten 45 dollarmen bekigendigin, sonımen qatar azıq-tülik bağası ösimin qalay toqtatw kerektigin tarqata aytıp berdi.2017 jılğı 29 jeltoqsan 15:56
-
ASTANA. QazAqparat - Ötip bara jatqan Tawıq jılında elimizdiñ memlekettik basqarw jüyesinde birqatar mañızdı tağayındawlar orın aldı. Prezïdent Äkimşiligi basşısınıñ orınbasarı, Premer-Mïnïstrdiñ orınbasarları, oblıs äkimderi awıstı. Jañadan Densawlıq saqtaw mïnïstrligi qurılıp, onıñ basşısı tağayındaldı. Elimizdiñ şeteldegi dïplomatïyalıq korpwsında da özgerister bolıp, Bas prokwror, Joğarğı sot törağası özgerdi. QazAqparat osı jıldıñ işinde jaña qızmetke kelgen tulğalar jayındağı derekterdi oqırman nazarına usınadı.2017 jılğı 29 jeltoqsan 08:45
-
ASTANA. QazAqparat - Bïıldan bastap «Nurlı jolda» bolğan qoljetimdi baspananıñ «Nurlı jer» bağdarlamasına awısqanı belgili. Sonıñ işinde turğın jïnaq jüyesi, ïpotekalıq nesïelerdi swbsïdïyalaw sïyaqtı tïimdi joldar bar. Ärïne, jer bolmasa, «Nurlı jer» bola ma? Jaña bağdarlamada jer wçaskelerin berw mäselesi de eskerildi. Tipti, arzan kottedjder salına bastadı. Onı «Nurlı jerdiñ» bastı «fïşkası» dewge boladı. Degenmen, bir jıldıñ işinde qanday şarwalar atqarıldı? Baspanalı bolğandar köp pe? QazAqparat tilşisi «Nurlı jerdiñ» ärbir bağıtına jeke-jeke toqtalğandı jön kördi.2017 jılğı 27 jeltoqsan 14:23
-
ASTANA. QazAqparat - Bokstan Qazaqstan ulttıq quramasınıñ bas bapkeri Mırzağalï Aytjanov qazaq boksı üşin 2017 jıl asa sätti bolğanın atap ötti. Bul twralı bapker QazAqparat tilşisine bergen suxbatında mälim etti.2017 jılğı 27 jeltoqsan 09:12
-
ASTANA. QazAqparat - Qazaq xalqı ït jılın «awırtpalıqtı artqa tastaytın, bereke-birliktiñ» jılı dep sanaydı. Ultımız kïe tutatın jeti qazınanıñ da biri - ït. Bereke-birligi mol ït jılı qazaqqa aqındı da, batırdı da sıyladı. Kele jatqan jaña jılda da barşa xalıqqa birlik pen tabıs tiley otırıp, nazarlarıñızğa ït jılı dünïege kelgen otandıq jäne älemdik tulğalardıñ kim ekenin saraptap körsek.2017 jılğı 24 jeltoqsan 07:40
-
ORAL. QazAqparat - «QazAqparat» Batıs Qazaqstan oblısındağı bïılğı jıldıñ elewli on oqïğası jönindegi toptamanı oqırmandar nazarına usınadı.2017 jılğı 23 jeltoqsan 08:40
-
KÖKŞETAW. QazAqparat - Astanalıq öñir Aqmola oblısı üşin ötip bara jatqan 2017 jıl tabıstı boldı. Tabıs tasqının eselewde oblıstıñ älewmettik-ekonomïkalıq damwına öñir dïqandarınıñ qosqan ülesi elewli bolıp otır. QazAqparat Aqmola oblısında bolğan bïılğı 10 aytwlı oqïğasın tizbekteydi.2017 jılğı 22 jeltoqsan 09:01
-
AQTÖBE. QazAqparat - Aqtöbe oblısında älewmettik-ekonomïkalıq turaqtılıq saqtaldı. Bïıl önerkäsip öniminiñ ösimi 5 payızdı quradı. Öndiris, qurılıs salası qarqındı damıp, memlekettik-jekeşelik seriktestik ayasında älewmettik nısandar salındı. Bïznestiñ älewmettik jawapkerşiligi küşeyip, iri mädenï oşaqtar paylanwğa berildi. QazAqparat Aqtöbe oblısınıñ 10 jetistigin tizbekteydi.2017 jılğı 19 jeltoqsan 14:57
arı qaray


text:
Qırımda yağanaq ve küçlü yel
Qırımda çarşenbe künü, mayıs 27-de, apansızdan ava bozuldı, Aqmescitte küçlü yağanaq başlandı, Keriç boğazı rayonında – parom keçitiniñ işine keder ete bilecek şiddetli yel başlandı.
RİA Krım bildirgeni kibi, yarımadada furtuna havfı ilân etildi, yel 20 m/s yete. Qırım Cumhuriyeti Fevqulâde işler nazirligi bildirgeni kibi, böyle ava mayıs 29-na qadar sürecek.
Aynı zamanda, Keriç parom keçiti adetiy rejimi boyunca çalışa. Yel artacaq, amma paromlar epbir yürecek, – deyler «Deñiz müdirligi»nde.
Şimdi «Qırım-Kavkaz» ve «Nikolay Aksenenko» paromları yüre.


text:
«Yasnaya polâna» Yalta şifahanesini Qırım gümrükhanesine berdiler
Gasprada «Yasnaya polâna» sabıq zenaat birlikleriniñ ana ve bala şifahanesini Qırım gümrükhanesine berdiler. Böyle qarar iyül 7 künü Qırımnıñ Rusiye ükümeti toplaşuvında alındı, haber ete Krıminform.
Vesiqağa köre, «Yasnaya polâna» şifahanesiniñ mülkiyeti «Rusiye Federatsiyasınıñ Federal gümrük hızmetiniñ Qırım gümrükhanesine bedava qullanuvğa berille».
Evel Qırımnıñ Rusiye Nazirler şurası Qırımnıñ Mustaqil professional birlikleri federatsiyasına yekâne mülkiyet komplekslerniñ teslim etilmesi aqta bıltırki avalesinden «Mishor» ve «Yasnaya polâna» şifahanelerini çıqardı.
Qırım işğalinden evel «Yasnaya polâna» şifahensi «Ukrprofzdravnitsa» birligine kire edi.


text:
Seyitqazı Mataev: «Kek alu oyımda joq»
Suret Azattıq radiosınıñ saytınan alındı
Bir jıldan astam uaqıt türmede otırğan Qazaqstan Jurnalister odağınıñ törağası Seyitqazı Mataev 4 jeltoqsanda şarttı jazamen bostandıqqa şıqtı.
Almatı oblısı Zareçnıy auılındağı jalpı qonıstanu koloniyası aldında Mataevtıñ tuıstarı, äriptesteri, jaqtastarı men BAQ ökilderi jinaldı. Ol jurnalisterge jwmısqa kirispes bwrın, uaqıt qajet ekendigin ayttı.
«Mende asa quanış joq. Sebebi, wlım türmede otırğanda, özimdi bostandıqqa şıqtım dep eseptemeymin. Biz kinämizdi moyındağan joqpız. Barlıq ayıptardı teriske şığardıq. Bizdiñ wlımız ekeumizdiñ ruhımız bar. Sol ruhtıñ arqasında berik boldıq. Kek aludı oylamaymın», - dedi Seyitqazı Mataev.
Qapşağay qalasınıñ sotı 16 qaraşa küni Seyitqazı Mataevtıñ özin merziminen bwrın şarttı jazamen bosatu turalı ötinişin qarap, onı türmeden bosatuğa şeşim şığarğan.
2016 jılı 3 qazanda Astananıñ Esil audandıq sotı Mataevtı "qarjı jımqırdı" jäne salıqtan jaltardı" degen ayıptarmen altı jılğa, al QazTAG agenttiginiñ direktorı Äset Mataev "qarjı jımqırdı" degen ayıppen bes jılğa sottağan. Ükim boyınşa Mataevtar aqparat jäne kommunikaciya ministrligine - 169 million teñge, "Qazaqtelekom" kompaniyasına 140 million teñge qaytaruı tiis bolğan. Mataevtar özderine tağılğan ayıptı moyındamaydı. Jergilikti jäne halıqaralıq qwqıq qorğau wyımdarı Mataevtıñ sottaluın ayıptağan bolatın.
Biıl säuir ayında Seyitqazı Mataevtıñ jazasın raqımşılıqqa baylanıstı eki jıl segiz ayğa qısqartqan.
Abai.kz


text:
Roskomnadzor «İslâm devleti» levhasını baqmağa yasaq etti
Rusiyede Roskomnadzor talabınen «İslâm devleti» arbiyleriniñ videomuracaatını yasaq ettiler. Olar Şimaliy Kavkazda cenk başlamağa vade ettiler, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Komitetniñ matbuat kâtibi Vadim Ampelonskiy bildirdi ki, böyle bir qarar Rusiye baş prokuraturasınıñ talabından soñ qabul etildi. Baş prokuratura işbu muracaatnı tapıp, onıñ tarqatılmasına yol bermemege çağıra.
FSB taqiqat idaresine «terroristik areketler yapılmasınıñ havfı ve Rusiyeniñ topraq bütünligini boza bilecek areketlerge çağıruv» maddesi boyunca cinaiy işni açmaq meselesiniñ al etilmesi içün malümat yollanıldı.
Dünyanıñ içtimaiy ağları Rusiye memurlarnıñ ricasına seslendiler. Böylece, Twitter bunıñ kibi videomuracaatlarnı özü silip başladı.


text:
Şımkenttegi qazaq-türik lïceyiniñ tülegi Däwlet Batırxan Oñtüstik Koreyadağı Wlsan ulttıq ğılım jäne texnïka wnïversïtetiniñ (UNIST) «Jıl stwdenti - 2016» atağın jeñip aldı. Bul twralı jañalıqtı Feysbwkte paraqşasında Nurbol Tölewbaev bölisti.
«Süyinşi xabar!!! Şımkent qazaq-türik lïceyiniñ tülegi Batırxan Däwlet Oñtüstik Koreyadağı UNIST wnïversïtetiniñ jıl stwdenti-2016» atağın jeñip aldı», dep jazdı ol quttıqtawında.
Atalmış JOO saytında «Qazaqstandıq stwdent Däwlet Batırxan (Jaratılıstanw ğılımdarı mektebi) jäne ganalıq stwdent Stïven Koranteng Okronïpax (Elektr-eseptew texnïkası mektebi) bïılğı üzdik şet el stwdentteri atandı», delingen.
QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Adam balasınıñ bitim-bolmısı, fïzïologïyalıq mümkindikteri men özgeşelikteri äli tolıq aşılmağan ğılım dese de boladı.
Bizdiñ bulay dewimizge Qojamqul Baykeev esimdi azamattıñ basındağı jağday sebep bolıp otır. Onıñ jası 27-de. Biraq boyı 12 jastağı jasöspirimdikindey, öspey qalğan. Dawısı da kişkentay balanikine uqsaydı. Keşegi särsenbide biz Qojamquldıñ özimen suxbattasıp, män-jaydı bildik.
Qojamqul Jambıl oblısınıñ twması, Sarısw awdanına qarastı Şağala awılında twılğan eken. Sol awıldağı «Şağala» orta mektebin 9-sınıpqa deyin oqıptı. Keyinnen Bayzaq awdanındağı Bwrıl awılına qonıs awdarıptı. Biraq mektepti sol küyi bitire almağan. Oqwın kolledjde jalğastırmaq bolğan eken, oğan densawlığı mümkindik bermepti.
«Bala künimde basım jïi awıratın, – deydi Qojamqul. – Biraq ol kezderi buğan özim de, üydegiler de asa män bermeytinbiz. «Swıqtağan şığarsıñ», «Tınığıp al, qoyıp qaladı» dep özimizge dïagnoz qoyıp jüre beretinbiz. 8 – 9-sınıpqa deyin sabaqtı jaqsı oqïtınmın. Keyinnen basım şıdatpay awırıp, sabaq oqwğa kedergi keltirip, ülgerimimdi naşarlatıp aldım.
Özimniñ nawqas ekenimdi men 9-şı sınıptı bitirip, kolledjge qujat tapsırar kezde bir-aq bilgenmin. Medïcïnalıq tekserwden ötip jatqanımda därigerler menen küdiktenip, tomografïyağa tüsirdi. Sol kezde barıp mïımda isik barı anıqtaldı. Obalı ne kerek, ol jerdegi därigerler derew tirkewge alıp, meni Astanadağı neyroxïrwrgïyalıq ortalıqqa jiberdi. Biraq mağan ota jasawğa bolmaydı eken. Isik mïdıñ eñ belsendi, qajetti böliginde bolıp şıqtı, sondıqtan alıp tastasa mügedek bolıp qalw qawpi bar dedi därigerler. Bir qwantarlığı, ol isik öspeydi eken. Degenmen ol meniñ damwıma, fïzïkalıq turğıdan jetilwime, gormondardıñ durıs qalıptaswına keri äserin tïgizgen. Sonıñ saldarınan boyım büginde 12-13 jastağı balalardikimen birdey bolıp qalğan. Boyım – 1 metr, 32 santïmetr, al salmağım – 28,5 kïlo».
Qojamqul büginde jeñgesimen birge Almatı qalasında jür eken. Tayawda ol «Qazaqstan» ulttıq arnasınıñ «Aytwğa oñay» bağdarlamasınan boyı öspey qalğan adamdarğa kömek körsete alamın degen därigerdiñ sözin esitip, soğan körinwge barıptı. Qwanışına oray, Qojamquldıñ boyındağı kemşilikti tüzetwge mümkindik bar eken. Biraq ol üşin 5 mïllïon teñgedey qarajat kerek depti därigerler.
«Almatıda Jangentxan Abılayulı degen däriger bar eken, – deydi keyipkerimiz. – Özi professor. Sol kisiniñ qabıldawında boldım. Meni bastan-ayaq tekserdi, türli saraptamalar tapsırdım. Qısqası, boyımnıñ özge jigitter sekildi ösip, jetilwine mümkindik bar eken. Biraq ol üşin mağan bir jıl boyı ampwlası 120 mıñ teñge turatın «wkol» salw qajet. Jangentxan Abılayulı: «Onı özim tawıp beremin, qalay salw keregin, boyıña, salmağıña layıqtı dozanı da belgilep beremin. Bir apta baqılawda bolasıñ, sosın öz awılıñda da saldıra berwge boladı», – dep otır.
Negizi munday emdi 28-29 jasqa deyin qabıldasa, şïpası darïdı eken. Odan keşikse, gormondardıñ damwı toqtap, adamnıñ ağzası tübegeyli qalıptasıp ülgeredi de, «wkoldıñ» küşi bolmay qalatın körinedi. Osı närse meni qattı mazalap jür. Erterek tïisti em-domdı qabıldap, özge dostarım sekildi suñğaq boylı bolsam deymin».
...Qojamqul – üyindegi 4 balanıñ kenjesi. Özinen ülken ağa-äpkeleri üylenip-jaylanıp ketken. Anası zeynetker eken, al äkesi erterekte, bul 1-şi sınıpqa barar jılı qaytıs bolıptı. Kenetten jüregi toqtap qalğan äkesiniñ jansız denesin körgen bala qattı şoşınıp qalğan, anası mïdağı isik sol kezdegi jağdaydıñ saldarınan bolwı kerek dep boljaytın körinedi.
Qojamquldıñ öleñ jazatın qabileti bar. Önerge jaqın. Ğalamtordağı dene bitimi kelisti, boyı uzın jigitterdiñ swretin montajdağandı unatadı. Bolaşaqta özin sonday keyipte körgisi keledi.
«Özimmen birge oqığan jigitterdiñ bäri üylenip jatır. Men de solarğa qarap üylensem, bala-şağam köp bolsa dep armandaymın. Biraq qazirgi jağdayıma, tür-älpetime qarap qızdarğa qırındawğa qorqamın. Köbisi meni kişkentay, mektep oqwşısı dep qaladı», – deydi Qojamqul.
Biz onıñ oylağanı erterek orındalsın dep tiledik. Qojamqulğa qol uşın berer qayırımdı jandar tabılsa, därigerler aytqan därini erterek saldırsa, nur üstine nur bolar edi-aw!
Qojamqulmen onıñ jeñgesi Kenje arqılı baylanıswğa boladı. Telefonı – 8-707-820-84-30.
S.KENJALÏEVA
www.zamana.kz
Kommentarïï


text:
Ündistannıñ Bangalore qalasınıñ turğını Xïmanşw Gwpta Gïnnes rekordtar kitabına endi. Ol bir kitaptı uzaq waqıt boyı bir sawsaqpen aynaldıra alatın qabiletke ïe. Älem turğındarına joldağan vïdeo-xabarlamasında ol Gïnnes rekordtar kitabın 44 mïnwt boyı bir sawsaqpen aynaldırıp turğan.
Nätïjesinde, atalğan kitapqa da engen. Olay bolsa, sol vïdeo-xabarlamadan siz de qur qalmañız. Eger şarşamaymın deseñiz, 44 mïnwtıñızdı qïıp, onıñ kitaptı şır aynaldırğanın ornıñızdan tapjılay qarasañız boladı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
ASAN ÇERGEYEV - Belgisiz (1879—1946). Qırımnıñ (Or, Perekop) uyezdindeki Açikeç köyünde zengin qorantasında dünyağa kele. Özü mırzalar tabaqasından olıp, zeini keskin, oqumağa pek aves oğlan eken. Köy mektebini bitirgen soñ o, 1892 senesi Aqmescitke barıp "Tatarskaya şkola"ğa yani ocalar seminariyasına kire. 1899 senesi oquvını bitirip, özüniñ köyündeki zemstvo mektebinde çalışıp başlay. Böylelikle, Asan Memet oğlu Çergeyevniñ bütün emek faaliyeti ocalıqnen bağlı oldı. 1906 senesi o, Perekop uyezdi zemstvosınıñ azası ola. 1908 senesi Aqmescitke işke avuşa ve mında ocalıq yapa. Şairniñ edebiy faaliyeti keçken asırnıñ soñunda daa ocalar seminariyasında oquğan devrinde başlay. Qırımtatar edebiyatında Asan Çergeyev hususan "Aci İslâm molla" poemasınen halq arasında tanıddı.
Bu yerde şunı qayd etmeli ki, klassik şairlerimiz Şamil Tohtarğazınıñ ve Asan Çergeyevniñ ayatı ve yaratıcılıqlarını birincilerden olıp belli derecede temelli ögrengen keniş malümatlı şairimiz Abdureim Altañlı oldı. Onıñ "Şamil Tohtarğazı ve Asan Çergeyev" namlı büyük maqalesi ta 1924 senesi "Yeñi Çolpan" jurnalınıñ 3-ünci ve 4-ünci sanlarında basıldı. Soñra onıñ aynı şu serlevalı kölemce daa kenişletilgen yedi maqalesi 1934-1936 seneleri "Bolşevik yolu" ve "İleri" jurnallarında derc etildi. Cenkten soñ ise "Şair Çergeyevniñ yaratıcılığı" serlevalı maqalesi "Lenin bayrağınnıñ 1970 senesi dekabr 29 sanında basıldı. Demek, şöyle bilmek mümkün ki, bundan soñ Asan Çergeyev aqqında kim ne yazğan olsa, şu maqalelerge bazanğanlar. Tabiiy ki, bu işimizde biz de Abdureim Altañlınıñ maqalelerine esaslanamız. Asan Çergeyev aqqında qart şairimiz Ziyadin Cavtobelinin "Yıldız" jurnalınıñ 1983 senesi 1-inci sanında basılğan "İlki adımlar" serlevalı maqalesinde yazıla. 1983 senesi derc olunğan "Edebiyat sevdaları" kitabında ise onıñ yaşlıq çağında bu büyük şairnen, ocasınen körüşkeni ve subetlsşkeni aqqında meraqlı hatırlavı da bar. Çergeyev aqqında bazı qıymetli malümatlarnı biz Eşref Şemi-zadeniñ maqalelerinde de rastkelemiz. Safter Nagayevniñ "Halq sevgen şair" maqalesi ise Asan Çergeyevniñ icadını ögrenüvde yañı yöneliş berdi.
Asan Çergeyevniñ icadiy faaliyeti 1905 senesi inqilâbiy köterinkilik vaqtında siltem ala. Bütün Rusiyeni sarsıtqan bu inqilâb memleketniñ çet ülkelerini de areketke ketirdi. Yanvar adiselerinden soñ Qırımnıñ şeerlerinde siyasiy başqaldıruvlar başlandı. Şeerlerdeki inqilâbiy çıqışlar köylülerni de areketke ketirdi. Qırımnıñ deyerlik bütün köşelerinde köylü areketleri olıp keçkeni aqqında bir çoq misaller ketirmek mümkün. Bunı 1905-1906 seneleri "Terciman" ve "Vetan hadimi" gazetalarında basılğan haberler de tasdiqlay.
Bu yerde medeniyetimizniñ körümli erbabı Abdulla Lâtif-zadeniñ Asan Çergeyev icadınıñ başlanğıç devrini doğru harakterizlegen şu sözlerini hatırlamaq mümkün: "Bu devirde topraq, köylü ve qadın uquqı, mektep ve maarif meseleleri daa da amelip (konkret) sürette qopılalar. Yazıcılarnş jerlerinde bularnıñ al etiyamesi içün daa cesaretâi tedbirler teklif etim ediler".
Asan Çergeyevniñ talebelik yılları halqımıznıñ içtimaiy ayatında ruhaniyler, pomeşçik ve mırzalar tarafından progressiv maarifçilikke qarşı amansız küreş alınıp barılğan devirde keçti. 1899 senesi seminariyanı bitirgen yılı, o "Qart bağçacı" ve "Çeşme" adlı birinci şiirlerini yaza. Bundan soñ o edebiyatnı teren ögrenüvnen meşğul ola, icadiy faaliyetini ep kenişlete. Çoq qabarmay, elde etken tecribesi ve 1905 senesi inqilâbiy areketleriniñ tesiri altında birinci büyük eserini — "Eşit, mevta ne söyleyür" poemasını yaza. Lâkin oz mündericesinde çarizm zulumı altında ezilgen emekdar halqnıñ ağır vaziyetini beyan etken, inqilâbiy areketler ketişatında keniş kütleniñ uyanıp, canlanıp başlağanını temsiliy obrazlarnen tasvir etken bu eserni qayda bastırsın? Bunıñ peşinden o çoq yüre ve, niayet, 1909 senesi Canköydeki Abkinniñ basmahanesinde rus arifleri ile "Belgisiz" imzasınen bastıra. Buña baqmadan, çar memurları eserniñ müellifi Asan Çergeyev ekeniniñ üstüni aça ve onı yaqalaylar. 1911 senesi Rusiyede Romanovlar sulâlesi padişalığınıñ 300 yıllığı munasebetinen ilân etile ve amnistiyağa binaen o cezasından azat etile.
Asan Çergeyevniñ cezalanğanı nafile degil edi, çünki "Eşit, mevta ne yeyoyleyür" eseri hayaliy, fantastik süjette yazılsa da, o münderice itibarınen çarizm, kapitalizm qurumına qarşı narazılıq edi. Abdureim Altañlı özü bu poema aqqında şöyle yaza:
"Bu eser özüniñ mündericesi, ortağa sürgen meseleleri ceetinden spetsifik bir zeyerdir. Onı, qısqadan aytqanda, 1905 senesi devirinde Qırım köylüleri arasında kenişlegen revolütsion areketniñ talaplarını ifade etici qırımtatar köylüleriniñ II Devlet Dumasına bergen "Petitsiya"ınıñ mündericesini nefis şekilde aks etken eser demek mümkün". Şairniñ inqilâbiy-demokratik edebiyatımızda müim yer alğan bu "Eşit, mevta ne yeyoyleyür" poeması pübliyistik arakterde olıp, bediiy edebiyatqa haye usullarnen öz eseririniñ müim meselelerini ifade etkeni, onıñ müellifinden büyük cesaret talap etkenini açıq-aydın köstermekte.
Asan Çergeyevniñ bizge malüm olğan zkinci poeması — "Taqdir" 1909 senesi yazılğan olıp, ta 1917 senesi Aqmescitte ayrı kitap şeklinde basıla. Bu eki poema arasındaki bağ şundan ibaret ki, "Taqdir"niñ süjeti inkişafında quşçıq obrazınıñ iştirak etmesidir, dey Abdureim Altañlı. Er eki poemanıñ ahırında ğamlı quşçıqnıñ elemli sesini eşitemiz. "Eşit, mevta.."nıñ soñunda:
Alla rahmet eylesin dep, dürbesinde bağırdı,
Gün doğğancek baş ucunda o faqırnıñ ağladı —
beyitini oquğanday, "Taqdir" niñ soñunda:
Azat olıp uçqin quşçıq qonar başına mezar taşın.
Alla rahmet eylesin dep, yırlar anda, töker yaşın. —
denile.
Şair bu eserde, şübesiz, halq yaratıcılığından faydalanğan. Poemanıñ mündericesi şöyle: Köyde yaşağan bir zengin şeerge barıp, para ve baylıq hatirine qızı Esmanı andaki bir bayğa bermek içün nişan kesip, parasını ala. Bunı eşitken Esmaazanlana, içi-bağrı ezile. bu aqsızlıqqa nasıl qarşılıq bildirmege çare tapmay:
Ey, yarabbim! Sen yarattıñ, otar kibi viz de insan,
Cümle fırsatı verdik erge, biz ğaripte keçmez lisan.
Açıl, isar, ögümden mes, yerge batsın aq taşları!
Çıqımsız alda qalğan garip Esma ömürniñ acuvsızlığına, özüniñ aqsızlığına karşı küreşmege başqa yolunı bilmegeninden, bu derdine derman bulamaycağını añlap, öz canına qast etmege qarar bere:
İsteseñ ver biñ rait, isteseñ qop azapqa,
Sevmey vorsom eger bayğa, olacah çoq qarsamba.
İstemem, versii ak beyayasın, varmam zrge iç zatei,
Ey, yarabbim, al tez canım, halkqa etmey mutıy sen!
dey de, zeer içip dünyadan keçe.
Halq yaratıcılığından ustalıqnen faydalanılıp yazılğan bu eserinde Asan Çergeyev keçmişte aq-uquqtan marum qadınlarnıñ vaziyetini aydınlata, o devirniñ şaraitini tasvirley. Bu zserinen şair qadınlıqnı esaretten qurtarmaq içün umum medeniy küreşke, olarnıñ içtimaiy añılı östürüvge ğayet ciddiy ise qoşa.
Abdulla Lâtif-zade şairniñ bu eserine şöyle qıymet kese. "Taqdir" poeması ecel kibi, qader kibi hurafatqa ücüm etken eñ keskin silâ edi... Bu poemada şair qırımtatar qadınınıñ taliyi nasıl isarlarnen qoralanğanını, ruh ve iradesiniñ nasıl öldürilgenini pek edebiyane bir sürette tasvir ete".
İleride biñlernen qadınlarımıznıñ öz taqdirlerini öz kollarına almağa nail oluvlarında Asan Çergeyevniñ "Taqdir" ile büyük rol oynağandır. Eserniñ qıymeti ve edebiyat tarihımızda işğal etken yeri de, işte, bundan kelip çıqa.
Asan Çergeyevniñ üçünci bir büyük eseri daa — "Aci İslâm molla" poeması cenkten soñ tapıldı. Şairniñ yaratıcılığınen bayağı oğraşqap Abdureim Altañlı Çergeyevniñ meareti aqqında coşıp ikâye etmege seve edi. 1968 senesi olıp keçken subetimizde o şöyle degen edi:
— Asan Memet oğlu edebiyatmızda çoq eyi hızmetter kösterdi. Onıñ poema janrındaki eserleri edebiyatımız içün müim emiyetke malikler... Men çoq yıllardan berli şairniñ salmaqlı eserlerinden biri "Aci İslâm molla." adlı poemasını araştıra edim. Şimdi bu eser, niayet, menim qolumda. Men onı neşirge azırlayman. Halq aratıcılığına yaqın usulman yazılğan bu eserniñ pogziyamanıñ zengip fondına qoşulması büyük emiyetke malik vakıadır.
"Aci İslâm molla" poemasını Abdureim Altanlı "Lenin bayrağı"nıñ 1971 senesi yanvar 12-nci sanında bastırdı. Bu poemanıñ tapılıp derc etilüvi Asan Çergeyevniñ "Eşit, mevta ne söyleyür" ve "Taqdir" poemalarınıñ qıymetini bizim közümiz ögünde bir qat daa yükselıgi.
Ruhaniylerniñ, mollalarnıñ yüzsiz soylarını tenqid etüvge bağışlanğan "Aci İslâm molla" poemasında tıştan özüni safdindar köstergen, caminen eviniñarasını bara-kele yel yapqan, özüni bir ilâiy kişi dep köstermek istese de faniy dünya malına toymagan açköz molla ve onıñ caris, pis ahlâqlı qadını Hisleti ananıñ yapqan aşşalıqları, yüzsizlikleri tasvirlene.
Poemanıñ süjeti ve mündericesi şunı köstere ki, o lalq masallarındaki nefishor mollalar aqqında aytılğan menfiy hasiyetlfni, qılıqlarnı Aci İslâm molla obrazında birleştirgen. Bunı klassik şairimiz Abduraman Qadri-zadeniñ büyük ustalıqnen yazılğan ve "Lenin bayrağı"nda (1968 senesi yanvar 20) basılğan "Mollanıñ nefei" adlı şiiriy masalınıñ süjeti de tasdiqlay.
Asan Çergeyev halq masallarında bazı mollaçarnıñ açközlügi ile bağlı olıp, suvda boğulayatqan mollanıñ qurtarıluvı vaqiasını öz poemasına epizod etip ala. Ereki masalnıñ süjetleri başqa-başqa olsa da, ekisinde de mollanıñ açközlügi açılıp kösterile, mollaga, onıñ böyle qılıq.çarına qarşı nefret bildirile.
Böylelikle, şairniñ bizge şimdilik bu üç poeması belli. Lâkin edipniñ yaratqan edebiy mirası ğayet zengin eken. Onıñ özü yazıp qaldırğan cedvelge köre, otuzğa yaqın pyesa ve poemalarnıñ, 15 manzumeniñ müellifidir. Yuqarıda söz yürsetilgen poemalarından ğayrı, 1924 senesi "Yeşil ada" jurnalında onıñ "Ömür — çıraq" adlı eseri, 1928 senesi renkli resimlernen çıqarılğan ve balalar içün şiirlerden tertip etilgen "Ayvanlar ne aytalar?", "Tilki ve qoyan" cıyıntıqları, "Yıl denümi" adlı balalar pyesası bellidir.
Demek, Asan Çergeyev bala edebiyatımıznıñ inkişafına da degerli isse qoşqan şairlerimizdendir. Onıñ yuqarıda adparı añılğan eserleri balalar şairi olaraq da kjeyek mearetini köstereler. Ebet, o ateşin publitsist, şair olmaqnen birge, aynı zamanda, bala psihologiyasını yahşı bilgen tecribeli oca edi. Yigirminci ve otuzıncı senelerde onıñ qısqa, Lâkin manalı ve meraqlı dört satırlıq şiirçiklerini ezberlep yürmegen mektep talebesi yeq edi desek, yañılmamız.
Asan Çergeyev acayip ve aydın istidat saibi olaraq edebiyatımıznıñ tarihında silinmez iz qaldırdı. Onıñ yaratqan üç poemasından er biri öz deviriniñ eñ aktual mevzularını yüksek bediiylik ve nefisliknen, sade ve zengin tilnen tasvir etken eserlerdir. Nefislikke, acayip güzellikke malik, öz devriniñ aktual meselelerini ortağa sürgen ölmez eserleri oña klassik yazıcımız demege aq bere.
Asan Çergeyev milliy poeziyamızda müim rol oynaganına baqmadan, şunı teessüfle qayd etmek kerek ki onıñ yaratıcılığına alâ bugün lâyıq qıymet kesilmedi. Ve bu yerde şunı hatırlamaq zarur ki, otuzıncı senelerde akademik A.Ye.Krımskiyle, professor Bekir Çoban-zade, Abdulla Lâtif-zade de onıñ eserlerine, bütün faaaliyetine yüksek qıymet keserek, Asan Çergeyevni demokrat halq şairi olaraq qayd ettiler.
Cenkten soñki devirde Asan Çergeyevniñ eserleri "Lenin bayrağı"nda. "Aci İslâm molla" poeması 1971 senesi çıqqan "Edebiyat hrestomatiyası"nda, 1976 senesi çıqqan "Saadet içün" adlı cıyıntıqta ise "Aci İslâm molla" ve "Taqdir" poemaları derc etildi. 1986 senesi onıñ "Ayvanlar ne aytalar?" serlevası altında birleştirilgen şiirler toplamı belli ressamımız Zarema Trasinovanıñ çızğan renkli resimleri ile bezetilip üç tilde (qırımgatarca, özbekçe ve rusça) 75000 nushanen basılıp çıqtı. Demek, şairimizniñ bu zeyerlerinen bizim balalarnen bir sırada em özbek, em rus balaları da tanış oldılar.
Bir çoq evlerde balalarnıñ:
Saba ketip toğaydan
Çeçek başı otlayman.
Balaçıqlar içer dep,
Qop-qoyu s yut topldiman.
Yahut:
Saqalçıgım up-uzun,
Oişyman qoyğa özüm.
Tiyme, çoban, senmağa,
Tırmaşayım qırlarğa . —
dep, şırın-tatlı telâfuznen böyle şiirçiklerni ezberden oquğanlarını da eşitemiz.
Asan Çergeyev 1946 senesi sürgünlikte Özbekistannıñ Andijan şeerinde vefat etti. Şairniñ edebiyatımız tarihına altın saifeler olıp kirgen eserleri halq ağızında yüre, yaşay ve daa yaşarlar. Olar daa çoq nesillerniñ terbiyesine hızmet eterler.
Fazıl R. , Nagayev S. Qırımtatar edebiyatının tarihı. - Aqmescit. - 2001.- s.207-212
- oquldı - 1074


text:
Rohindja mwsılmandarına jasalğan zorlıq-zombılıq isterine baylanıstı M'yanma basşısı Aun San Su Çige köptegen elderden narazılıqtar küşeye tüskendikten, ol BWW Bas Assambleyasınıñ isterine qatıstırılmaytın boldı. Bwl turalı BBC-diñ onlayn qızmeti habarlaydı.
BWW Qauipsizdik keñesi bügin M'yanmadağı qandı qırğınğa qatıstı kezekten tıs mäjilis aşadı. Halıqaralıq qauımdastıqtıñ mälimetine qarağanda, rohindja mwsılmandarına qarsı äskeri äreketten 400-den astam adam qaza bolıp, 370 mıñ halıq Bangladeşke bas sauğalap qaşıp barğan.
Atalğan aymaqta keybir auıldar tolığımen örtelgen. BWW osı isterge baylanıstı M'yanma ükimetin etnikalıq qırğınğa jol bergeni üşin ayıptap otır. Al M'yanma ükimeti bolsa özderiniñ rohindjanıñ bülikşi küşterimen küresip jatqanın, qarapayım halıqtıñ zardap şegip jatpağanın aytuda.
M'yanma ükimeti ne dese de, twrğındarınıñ basım köbi buddistterden twratın Rakhayn ştatındağı mwsılman azşılıqqa jasalğan qısımdı jasırıp qala almaydı. Äri Rohinja mwsılmandarı san jıldan beri M'yanmada jasap kele jatqanına qaramastan M'yanma ükimeti olardı bosqındar qatarında sanap kelgen.
Älemdik qauımdastıq jäne köptegen eldiñ ükimetteri M'yanma basşısın "qırğındı toqtatıp, mwsılman azşılıqtı qorğap qaluğa äreket etpedi" dep ayıptadı. Ayta ketelik, Aun San Su Çi osıdan eki jıl bwrın bilik basına kelgen. Odan bwrın demokratiyanı qoldaudağı qızu qandı äreketteri üşin 15 jıl üy qamağında bolğan. Osı üşin de oğan Beybitşilik Nobel' sıylığı berilgen. Biraq soñğı qırğın äreketindegi jauapsızdığı üşin BWW Bas Assambleyası jinalısqa qatıstırmaytın boldı.


text:
Avstralïyalıq ğalımdar jügirw kezinde arnayı sporttıq ayaq kïim tabanğa teris äser etedi degen toqtamğa keldi. Bul twralı Journal of the Royal Society Interface jwrnalında jazıldı,-dep xabarlaydı QazAqparat.
Kvïnslend wnïversïtetiniñ ğalımdarı täjirïbege qatısw üşin jeti qız-kelinşekti (ortaşa jası 19) jäne toğız er adamdı (ortaşa jası 24) şaqırdı. Olardıñ barlığı jügirwmen şuğıldanğan, biraq käsibï sportşı emes.
Qatıswşılar tredmïla boyınşa terige bekitilgen qısımdı, bulşıq etterdiñ elektr-amgnïttik sïgnaldarın ölşeytin jabdıqpen bir märte jalañayaq, ekinşi jolı sporttıq ayaq kïimmen jügirdi.
Krossovkï kïip jügirw ökşesi 30 mm bolğandıqtan tabannıñ işki bulşıqetteriniñ belsendiligin arttıradı, äri mölşerden tıs küş tüsiredi.
Osılayşa, sporttıq ayaq kïim 40 jıl jetildirilip kelgenine qaramastan tabannıñ bïomexanïkasın buzatını anıqtaldı.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Büyük Britaniya Qırımda saylavlarnıñ neticelerini tanımay
Büyük Britaniya işğal etilgen Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ neticelerini tanımadı. Bu aqta britaniyalı Tışqı işler nazirliginiñ beyanatında bildirile.
«Birleşken qırallıq Qırımda Devlet Dumasına saylavlarnıñ qanuniy olğanını tanımay. 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilmesi qanunsız edi ve şimdi de böyle qalmaqta», – dep aytıla beyanatta.
Bunen beraber, Büyük Britaniya tışqı müessisesinde OSCE-niñ rusiyeli Devlet Dumasına saylavlar boyunca maruzasına qol tuttılar, ve qayd ettiler ki, rey berüv devamında bir sıra bozuvlar oldı.
Rusiye Devlet Dumasına saylavlar sentâbr 18-de keçirildi. Bir sıra devletler, bu cümleden, AQŞ, Kanada, Frenkistan, İsveçiya işğal etilgen Qırım territoriyasında saylavlarnıñ qanuniy olğanını tanımağa red etti.
Poloniya Tışqı işler nazirligi Rusiye Devlet Dumasına bütün parlament saylavlarınıñ qanuniy olğanını şübeli saydı.


text:
Matbuat vastaları: qırımlılar Rusiye aliy oquv yurtlarına umumiy şartlarğa köre kirmeyceklerdir
Rusiye Devlet duması işğal etilgen Qırım sakinleriniñ tasil aluv hususiyetlerini belgilegen ükümet qanun leyhasını soñki, üçünci oquvda, qabul etti. Bunı çarşenbe künü, dekabr 17-de, TASS agentligi bildire.
«Rusiyede tasil aqqında» qanunğa kirsetilgen deñişmelerge binaen, 2015 senesi qırımlılarnıñ Rusiye aliy oquv yurtlarına kirüv şartlarını Tasil ve ilim nazirligi belgileycek.
Nazirlik Qırım ve Aqyar sakinleri içün imtian şekilleri ve cedveliniñ talaplarını şekillendirmek kerek.
Devlet dumasınıñ tasil komitet azası Grigoriy Balıhin qayd etti ki, «nazirler Qırım ve Aqyar studentleri içün belli bir kerilemelerni belgiley bile».
«Qırımlılar Rusiye aliy oquv yurtlarına umumiy şartlarğa köre kireceklerini aytmaq yañlıştır», – dep qayd etti o.
Bundan ğayrı, vesiqa tibbiy tasilni qayd ete, daa doğrusı – intern ve ordinatorlarnı. Balıhinniñ aytqanına köre, «Qırım ve Aqyarda klinik ordinatura ve internatura programmaları boyunca diplomdan soñ tasil Rusiyede qabul etilmegenine qadar Rusiyeniñ aliy tasili, ordinatura programmaları boyunca yüksek kadrlar azırlanmasına teñ kelecek».
Qanun deñişmeleri Qırım sakinleriniñ ocalar stajına da tesir etti.
«Ukrainada tasil saasındaki teşkilâtlarda çalışqan oca ve alimlerniñ tecribesi oca stajı olaraq qayd etilecek. Bu, elbet de, olarnıñ aylıqları ve nefaqalarına müsbet tesir etecek», – dep qayd etti Balıhin.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Advokat Cemilevniñ Qırımda ğıyabiy cezasınıñ sebebini añlattı
Qırım advokatı Cemil Temişev bu afta Aqmescitte bir yıllıq ğıyabiy apis cezasına maküm etilgen qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ qabaatını añlattı.
Böyleliknen, Temişevniñ aytqanı kibi, Cemilev 2014 senesi mayıs 3 künü Ermeni Bazarda memuriy sıñırdan qanunsız keçüvinde qabaatlana. Rusiye taqiqatı Cemilevge o vaqıt yarımada kirişi endi yasaq etilgenine esaslana.
Bunıñ ile advokat dey ki, Rusiye taqiqatçıları Qırımda Cemilevniñ evinde silâ saqlanılmasına diqqat ete. İşbu silâdan oğlu Hayser Cemilev insannı öldürgen edi ve em Rusiye, em Ukraina qanuniyetine köre maküm etildi.
«O (Mustafa Cemilev – QA)……. adresi boyunca yerleşken eviniñ üçünci qatında demir qutusında silânı saqlay edi, ondan anahtarnı oğlu – Cemilev Hayser Mustafa oğlu bilgen yerde saqladı», – dep bildire advokat Facebookta iş malümatlarını, işte Hayser «aselet öldürüvni etkeni» aqqında yazıla, mahkemede ise aselet yapılmağan öldürüvde qabaatlandı.
Advokatnıñ aşkâr etken malümatına köre, Mustafa Cemilevni 1996 senesi qanunsız tarzda qurşunlarnıñ satın aluvı ve 2013 senesine qadar saqlanuvı içün qabaatlaylar.
Yaqında Qırım advokatı Cemil Temişev Aqmescitte Kiyev rayon mahkemesiniñ Mustafa Cemilevniñ yaqalanuvı boyunca qararı aqqında bildirdi. Bu malümatnı Rusiye matbuat vastalarına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya da tasdiqladı ve Cemilevniñ federal qıdıruvğa ilân etilgeni aqqında bildirdi.
İşğal etilgen Qırımda Mustafa Cemilevni sıñırdan qanunsız sürette keçüvde, silânıñ qanunsız tarzda saqlanuvında qabaatlaylar.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Maryana Betsa Qırımda Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevniñ Rusiye mahkemesi tarafından taqibi mümkün olmağanı aqqında bildirde.
Mustafa Cemilevniñ özü Aqmescitte mahkeme qararını daa izaatlamadı.
Evel Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadağa kirişni yasaqladılar.


text:
24-30 tamız aralığında Astanada dzyudo küresinen elimizde alğaş ret älem birinşiligi ötkiziledi. Oğan 123 memleketten 823 sportşı (495 er men 328 qız) qatısadı, dep xabarladı qalalıq äkimdiktiñ baspasöz qızmetinen.
Sonımen birge, elordağa 1000-ğa jwıq qonaq keledi. Olardıñ işinde bapkerler men federacïya basşıları jäne basqa da lawazım ïeleri bar.
Bayraqtı bäseke barısında jumıs istew üşin 160 jwrnalïst tirkewden ötwge ötiniş jasadı. Bul çempïonat Olïmpïada qarsañında ötkiziletindikten, barlıq memleketter üşin mañızdı.
Älem birinşiligi «Alaw» muzaydınında ötkiziledi. Jarıs erler men qızdar arasında 7 salmaq därejesi boyınşa uyımdastırıladı jäne soñğı küni komandalar özara sınğa tüsedi.
Derekközi: baistars.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï