text:
Türkiye ve Afrika arasında Ekonomik İşbirliği Konferansına katılımcı şirketlerden herhangi bir ücret talep edilmeyecektir.”
TÜRKİYE VE AFRİKA EKONOMİK İŞBİRLİĞİ KONFERANSINA DAVET EDİLEN 54 AFRİKA ÜLKESİ ŞÖYLE:
Angola Cumhuriyeti, Benin Cumhuriyeti, Botsvana Cumhuriyeti, Burkina Faso, Burundi Cumhuriyeti, Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti, Cibuti Cumhuriyeti, Çad Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi Cumhuriyeti, Eritre Devleti, Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti, Fas Krallığı, Fildişi Sahili Cumhuriyeti, Gabon Cumhuriyeti, Gambia Cumhuriyeti, Gana Cumhuriyeti, Gine Bissau Cumhuriyeti, Gine Cumhuriyeti, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Sudan Cumhuriyeti, Kamerun Cumhuriyeti, Kenya Cumhuriyeti, Komorlar Birliği, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Lesotho Krallığı, Liberya Cumhuriyeti, Libya Devleti, Madagaskar Cumhuriyeti, Malavi Cumhuriyeti, Mali Cumhuriyeti, Mauritius Cumhuriyeti, Mısır Arap Cumhuriyeti, Moritanya İslam Cumhuriyeti, Mozambik Cumhuriyeti, Namibya Cumhuriyeti, Nijer Cumhuriyeti, Nijerya Federal Cumhuriyeti, Orta Afrika Cumhuriyeti, Ruanda Cumhuriyeti, Sao Tome ve Principe, Senegal Cumhuriyeti, Seyşeller Cumhuriyeti, Sierra Leone Cumhuriyeti, Somali Federal Cumhuriyeti, Sudan Cumhuriyeti, Swaziland Krallığı, Tanzanya Cumhuriyeti, Togo Cumhuriyeti, Tunus Cumhuriyeti, Uganda Cumhuriyeti, Yeşil Burun Adaları Cumhuriyeti, Zambiya Cumhuriyeti, Zimbabve Cumhuriyeti.


c: text/html

text:
Aqmescit – Qırımda insanlar ğayıp olalar. Nevbetteki facia, Aqmescitte cuma künü, oktâbrniñ 3-nde yüz berdi. 23 yaşlı Eskender Apselâmov şahsiy işhanede furuncı olıp çalışa edi, işke ketmek içün evden çıqtı, amma iş yerine kelmedi. Onıñnen ne oldı ve qayda bulunğanı belli degil. Eskenderniñ ana-babası qoruyıcı organlarınıñ areket etüvini beklemeyip, Qurmandan kelip, özleri qıdıruv işlerini başladılar. Nasıl malümatnı elde etkenleri aqqında Qırım.Aqiqatqa Eskenderniñ anası – Ayşe Apselâmova ikâye etti.
– Oğluñızğa ne oldı?
– Oğlum cuma künü, oktâbrniñ 3-nde saat 13-te qurmandan Aqmescitke keti. Saat 18.00 –de aqşam şahsiy işhanede işi başlana edi. Aqmescitteki dairege kelgen soñ, onıñnen bağlandım, yahşı barıp çıqqanı, aşap, işke ketecegini ayttı. Ondan soñ, telefon açmadım, çünki gece çalışqanını bilem, nafile işten qaldırmayım, dedim. Şu künü, saat beş buçuqta, oğlum daireden çıqtı, amma işke vaqtında kelmedi. Yolbaşçısı qasevetlendi, dairege ketti, amma, anda yoq edi. Hadimlerinen beraber, oğlumı qıdırıp başladı: hastahanelerge, SİZO, morgğa telefon açtı, amma, tapalmadı. Bunı bizge ekinci künü haber etti.
– Soñ siz ne yaptıñız?
– Biz Qurmannıñ İçki İşler Rayon bölügine telefon açtıq. Anda barıp, ariza yazdıq, ve Aqmescitke keldik. Yolda ketkende, taqiqatçı telefon açıp, yerli militsiya bölügine kirmemizni rica etti. Aqmescitniñ merkeziy İİRB-de pek çoq bekledik. Konkret bir cevap bermediler: tapılır, qorqmañız, dediler. Er ana kibi, raat oturıp olamadım. Öz küçümiznen qıdırıp başladıq. Aqmescitteki Trubaçenko soqağında kiralağan dairege bardıq, onen beraber yaşağan oğlanlarnen laf ettik, o yürgen yollarda kezdik. Kameralar turğan yerlerni baqıp çıqtıq, adamlardan soraştırdıq. Soñki kere Eskenderni iş yerinden 500 metr uzaqlıqta yerleşken tükânda körgenini añladıq. Anda, sigaret almaq içün kirgen, amma Komsomolskaya soqağındaki işhanesine qadar yetip barmadı.
– Oğluñıznen yaşağan oğlanlar ne aytalar?
– Birisi işte edi, ekincisi Eskenderni körgen. O torbasına aş qoyıp, işke ketkenini ayttı.
– Eskender Aqmescitte çoqtan çalışamı?
– Yedi yıl devamında. Mında oqudı, eki yıldan berli şu işhanede furuncı olıp çalışa.
– Bu kibi şey olması mümkünliginen bağlı bir de bir alâmetler bar edimi?
– Yoq, iç bir şey.
– Oğluñız nenen meraqlana?
– Futbol oynay.
– Siyasiy areketlerde iştirak ettimi?
– Yoq.
– Belki de bir de bir tahminleriñiz bardır. Eskender bir kimsenen tanış olıp, ketmesi mümkünmi?
– Bunen bağlı tahminlerim yoq. O vaqtına kelip,işini tekmil becekre edi. Altıda işke kerekmi, demek altıda işte edi. Bu kibi şey iç bir vaqıt olmağan edi. Er daim Qurban bayramı künü telefon açıp, hayırlay edi, bu sefer telefon açar dep beklep oturdım. Eskender telefonnı coyğan vaqıtları bar edi, amma, başqasından bağlanıp, qayda olğanını haber ete edi.
– Qırımda yaşlar ğayıp olğanı sebebinden, oğluñızğa muqayt olmağa tevsiye ettiñizmi?
– Men er vaqıt muqayt olmasını rica ete edim. Er ana balasını kasevet eter, er türlü telüke aqqında tenbiyeler, tevsiyeler berir.
– Endi ne yapacaqsıñız?
– Biz kene Aqmescitke kelip, ariza bermek isteymiz. Bundan evel onı qabul etmediler, tapılır dep, üç kün beklemek kerek dediler.
– Kimge muracaat ettiñiz?
– Zair Smedlâyevge (Qurultaynıñ Merkeziy Saylav Komissiyasınıñ reberi – Müel. qaydl.). O ayttı: bağda bulunıp, er keske haber etmege tevsiye etti, Eskenderniñ resimini içtimaiy ağlarda yerleştirdi ve bu vaqia aqqında haber etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qarasuvbazarda qırımtatar iş adamı Resul Velilâyevniñ evinde çoq saatlıq tintüv keçirilgen soñ onı Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresine alıp kettiler.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, yaqalanğannıñ aqrabaları izaat bermekten vazgeçe.
Saba yaqalanğanlardan daa biri, Ali Bariyev de anda buluna.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ malümatına köre, daa evel yaqalanğanlar Rustam Velilâyev (Resul Velilâyevniñ oğlu) ve Zera Velilâyeva (Resulniñ qız qardaşı) azat etildiler.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Çubarov Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ qırımtatar iş adamları, hayratçılar ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine tintüvler ile kelgenini bildirdi.
Al-azırda Rusiye telükesizlik hadimleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu vaziyetke dair berilgen izaatlar yoq. Tafsilâtlar ögrenile.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayratçı Resül Velilâyevge ait.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqyarnıñ Leninskiy rayon mahkemesinde, Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq olunğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iltirak etkeninden şübheli sayılıp, mayıs 10-da yaqalanğan Balıqlava rayonınıñ sakini Enver Seytosmanovğa sıñırlav tedbiriniñ saylanması boyunca mahkeme oturışuvı başlandı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, oturışuv qapalı rejimde keçe.
Yaqalanğannıñ qardaşı Ernes Seytosmanov ve tünevin onıñ da evi tintilgen anaları, bu iş boyunca şaatlar sıfatında keçeler.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvler yapılğan soñ Ernes ve Enver Seytosmanovlarnıñ yaqalanuvı aqqında bildirildi. Daa soñra ağa-qardaşnıñ Rusiye FSBsiniñ şubesine alıp ketilgeni ve olardan biri azat etilgeni aqqında belli oldı.
Ağa-qardaş Seytosmanovlar, Rusiyede Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları ola.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña muvafıq olaraq «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Şämşidin AYuPOV, «Uyğur avazi»/ Ötkän häptidä Almuta şähiridiki 83-mäktäp-gimnaziyaniŋ mäҗlislär zalida Türksib nahiyälik Veteranlar keŋişiniŋ uyuşturuşi bilän «Bizmu yaş bolğan» mavzusida häliqlär dostluği festivali bolup štti. Uniŋğa härhil millät väkilliridin tärkip tapqan bäş ülgilik ailä qatnaşti. Ularniŋ arisida ailä qurğiniğa 55 jil bolğan Sultanqorğan mähällisiniŋ turğunliri Kommunar İmirov bilän Rozibüvi Sasiqovamu boldi.Märasim җäriyanida härbir ailä egiliri novät bilän šzliriniŋ šmür kitaviniŋ sähipilirini varaqlap, ailä-tavabiatini ätrapliq tonuşturdi vä riyasätçilär täripidin qoyulğan soallarğa җavap bärdi. Şuniŋdin keyin ularğa mäniviy yardäm kšrsitiş üçün nahiyälik etnomädäniyät birläşmiliridin kälgän sän°ät häväskarliri yeqimliq nahşa-saz, ävrişim ussullardin çaçqa çeçip, kšpçilikkä arambähş dämlärni beğişlidi.
hšrmätlik däm elişqa çiqqandin keyin Sultanqorğan mähällisiniŋ җamaätçilik işliriğa paal arilişip, uzun jil Türksib nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizini başqurğan Kommunar İmirov bilän qiriq jilliq hayatini maarip sahasiğa beğişlap, yaş ävlat qälbigä märipät çiriğini yaqqan peşqädäm ustaz Rozibüvi Sasiqova şu küni nahiyädiki ülgilik aililär qatarida tilğa elindi. Җänubiy paytähttiki 89-rus-uyğur ottura mäktiviniŋ sän°ät häväskarliri šzliriniŋ zumrät toyini qarşi elivatqan bu tävärük insanlarni täbrikläp, muzıkiliq salimini yollisa, «Nwr Otan» partiyasi Türksib nahiyälik şšbisi vä nahiyälik Veteranlar keŋişi ularğa bahaliq soğilirini täğdim qildi.
SÜRÄTTÄ: R.Sasiqova šz ailisini tonuşturuvatidu.
Mäşür SASİQOV çüşärgän sürät.


text:
Çit il investorları qoyaş ênergiyäse belän qızıqsına
Burdurdağı qoyaş ênergiyäse stanśiyäsen Soğud Ğaräbstanı-Misır partnyerlığındağı “Äl Aboud” xoldingı satıp aldı
Çit il investorlarınıñ Törkiyäneñ yañartıla ala torğan ênergiya tarmağındağı potenśialına qızıqsınuı artqannan arta bara.
Burdurdağı 6600 megavatt köçendäge qoyaş ênergiyäse stanśiyäsen Soğud Ğaräbstanı-Misır partnyerlığındağı “Äl Aboud” xoldingı satıp aldı.
Satu İstanbuldağı qoyaş ênergiyäse yärminkäse Solareksta tormışqa aştı.
Burdur qoyaş ênergiyäse stanśiyäse 11 millon kilovatt citeşterü belän 4 meñ öyneñ yıllıq êlektr ixtıyacın qanäğät’länderä ala.


text:
Astanada jıl basınan beri 64 adam AÏTV juqtırğan
ASTANA. QazAqparat - Astana qalasında jıl basınan beri 64 adam AÏTV juqtırğan, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Jalpı elordada indet alğaş tirkelgen 1997 jıldan bastap AÏTV-ğa 1489 adam şaldıqqan, onıñ 42-si köz jumdı.
Bügin Astanadağı Menedjment jäne bïznes kolledjinde JÏTS-tıñ aldın alw jäne oğan qarsı küres ortalığınıñ mamandarı, qaladağı birneşe kolledjderdiñ stwdentteri men oqw ornınıñ qızmetkerleriniñ qatıswımen «Umıtpaymız, bilemiz, jeñemiz!» akcïyası ötti. Bul akcïya jıl sayın mamır ayınıñ üşinşi jeksenbisinde atalıp ötiletin Bükilälemdik JÏTS qurbandarın eske alw künine oray uyımdastırılğan.
JÏTS ortalığı bas därigeriniñ orınbasarı Saltanat Mwsïnanıñ aytwınşa, adamnıñ ïmmwn tapşılığı vïrwsı (AÏTV) bügingi küni tek qana medïcïna qızmetkerlerin ğana emes, bükil qoğamdı alañdatıp otırğan mäsele.
«Qazirgi jastardıñ osı awrwdı juqtırwı qoğamğa qawip töndirwde. Sebebi, jastarımız atalmış awrwdıñ juğw joldarına män bermeydi. Qazirgi tañda indetke şaldıqqandardıñ 70 payızı onı jınıstıq jolmen juqtırğan. Awrwdıñ aldın alw maqsatında osınday is-şaralardı jïi uyımdastırwdamız», - dep atap ötti Saltanat Mwsïna.
Atalmış dert ötken ğasırlarda ölimge äkeletin sırqat bolıp sanalatın edi, qazirgi tañda AÏTV juqpası sozılmalı awrw retinde qaraladı. Yağnï waqıtılı em-domın qabıldap, salawattı ömir saltın ustanğan jağdayda bïologïyalıq qarttıq jasına deyin ömir sürwge mümkindik bar.
Şarağa sonday-aq vïrwstı juqtırğan Andrey esimdi nawqas qatıstı. Ol jastardı saqtıqqa şaqırdı.
«Awrw aytıp kelmeydi. Degenmen, jastar dawası joq SPÏD-ten saq bolıñızdar. Bastısı - juğw joldarınan xabardar bolıñızdar. Men ötken ömirime ökinemin. Osı derttiñ saldarınan qanşama jandar köz jumdı. Al men sizderdiñ aldarıñızda turmın. Ötkeniñnen sabaq alsañ, bolaşağıñdı josparlawğa boladı», - dedi ol.
Akcïyanıñ soñında koncerttik bağdarlama, vïktorïnalıq suraq-jawap boldı. Qatıswşılar arasında türli oyındar oynatılıp, jeñimpazdarğa bağalı sıylıqtar tabıstaldı. Jastarğa awrwdan saqtanw joldarı twralı jazılğan aqparatttıq paraqşalar taratıldı.
Ayta keteyik, aylıq qarsañında kez kelgen azamat nätïjesi 15 mïnwtta belgili bolatın qandağı AÏTV-ïnfekcïyasın anıqtaw boyınşa ekspress-testten öte aladı.


text:
İşğal etilgen Qırımda – benzin qıtlığı bar, dep haber ete «Dojd» telekanalı.Jurnalist Vladislav Osipovnıñ sözlerine köre, yaqıtnıñ qıtlığı eñ çoq Aqyarda is etile, albuki yarımadada energetik blokada yapılğanından berli böyle bir vaziyet olmağan edi. Kreml nezaretindeki Qırım Energetika nazirligi qıtlıq sebebini pek tez artqan ihtiyac, Keriç boğazındaki keçişke tesir etken ava şaraitleri ve Rusiye demir yolları idaresiniñ cermay mahsulları acele keçirilecek statusqa saip mahsullar cedveline kirsetilmegeni sebepçidir dep ayta.
Aqyarlı jurnalist David Akselrod qırımlı aydavcılar, maşnanıñ markası baqmadan, yerli keyfiyetsiz yaqıtqa keçmege mecbur qalğanlarını aytmaqta.
95-nci, 98,nci ve dizel yaqıt qıtlığı ciddiy olaraq dört künden berli devam ete. Qıtlıq tek Aqyarda degil de, bütün Qırımnı qaplap alğan
David Akselrod
– 92-nci benzin ve gaz probleması yoq, amma 95-nci, 98-nci, ve dizel yaqıt qıtlığı ciddiy olaraq dört künden berli devam ete. Laf etmege çarem olğan aydavcılarnıñ sözlerine köre, qıtlıq tek Aqyarda degil de, bütün Qırım qaplap alğan. Akimiyet aytqanına köre, ana-mına vaziyet deñişecek eken, boğazda keçmesini beklegen yaqıt yüklü maşnaları bar eken, lâkin vaziyet asla deñişmey. Hucur bir al, ancaq yaqıt alacaqlar nevbeti körünmey, aydavçılar ise meseleni 92-nci benzin qullanaraq çezeler.
Rusiye Mustaqil yaqıt şurasınıñ prezidenti Pavel Bajenov işğal etilgen Qırımda benzin qıtlığınıñ sebepleri aqqında ikâye ete.
Büyük satıcılar mustaqil ufaq satıcılarğa köre daa ziyade kâr eteler. Qırımda hususan öyle soylârı çalışa, çünki büyük brend saipleri ğarpnıñ sanktsiyalarından çekineler
Pavel Bajenov
– Kerçekten de, Rusiyede şimdi yüksek sezon devri, bir de Qırımnıñ coğrafik yerleşüvi ve naqliye zorluğı da tesir ete.Eñ muimi – fiyatlarnı tutmaq içün yapılğan populist siyaseti. Onıñ aşikâr tarzda qullanılmay, yani federal akimiyet satış fiyatlarını arttırmağa fursat bermey ve bunı er angi bir qanunğa uyaraq degil de, yazılmağan bir qaydege köre yapa. Bu arada kötere fiyatlarına kelgende, tam manalı bir bazar fiyatları tutula, böyleliknen yaqıtnıñ büyük satıcıları ayaqta qalıp batmamağa areket etken mustaqil satıcalardan ziyade kârlı olıp çıqa. Qırımda hususan öyle soylârı çalışa, çünki büyük brend saipleri ğarpnıñ sanktsiyalarından çekineler.
KyivdekiGosprodpotrebslujba bölüginiñ baş mutehassısı Dmitriy Lavrinenko yaqıt qıtlığını meselesini mal ketirgen namussız şirketler qullanması mumkün olğanı aqqında tenbiyeley.
Benzin qıtlığı olğan vaqıtta, adet-üzre keyfiyetsiz yaqıt peyda ola. Bu ise, maşnanıñ bozulmasına sebep ola.
Dmitriy Lavrinenko
– Benizn qıtlığı olğan vaqıtta, satiş noqtalarında adet-üzre keyfiyetsiz yani, meselâ, kükürt kibi zarar berebilecek kirli maddeleri olğan yaqıt peyda ola. Bu ise, maşnanıñ bozulmasına, işlengen gazlar tabiatnıñ kirlenmesine sebep ola. Aydavcılar pek muqayıt olıp, şubeli yaqıt satın alğan soñ araba motorınıñ hucur sesnen çalışqanını duyğanlarınen, teşkergen organlarğa haber etmeli, çünki mında yalıñız, maşnanıñ tamir etilmesinen bağlı masraflar degil de, hususan büyük şeer sakinleriniñ sağlığına berilecek zararnıñ ögüni alma meselesi de turmaqta.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
İlhaq etilgen Qırımda, «restavratsiya» körünişini yapıp, qırımtatar mimarcılığınıñ abidesi – Han sarayını nasıl mahv eteler? Onıñ saqlanması içün ne yapmaq mumkün? Dünya toplulığı Qırımdaki tarih abidelerini qorçalay bilecekmi?
Bu mevzularda Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde «Han sarayı» muzey-qoruğınıñ sabıq mudiri Elmira Ablâlimova ile laf etemiz.
– Bağçasaray tarih ve medeniyet qoruğınıñ asılında ne olğanını añlatırsızmı?
Han sarayı – qırımtatarlarnıñ maneviylik diregi, tamır halqınıñ bu topraqta üç yüz yıllıq devletçiligini tasdiqlağan yekâne obyekttir
– Qoruqta 100-den ziyade obyekt ve şu cümleden Bağçasaraydaki Han sarayı kompleksi bar. Bu, em saray meydanı, em at ahırı korpusı, kitaphane ve al-azırda esas sergilev zalları bulunğan baş korpus, küçük farsiy azbar, «Şain qulesi», han mezarlığı, büyük ve küçük Han camileri, üç köpür ile pekitilgen özen kenarıdır. Bu, 16-18-nci asırğa ait binalar ve eserlerden ibaret qocaman bir komplekstir.
Han sarayı unikaldir, çünki o, Çingiz sülâlesiniñ yekâne saray kompleksi. O, Qırım Hanlığı mimarcılığınıñ yekâne kompleksidir. O, qırımtatarlarnıñ maneviylik diregi, tamır halqınıñ bu topraqta üç yüz yıllıq devletçiligini tasdiqlağan yekâne obyekttir.
Han sarayı, 17-nci asırdan başlap, qırımtatarlarda er vaqıt siyasiy ayatlarınıñ merkezinde buluna edi. 1917 senesinde Noman Çelebicihan başlığındaki Birinci Qurultay tamam Han sarayında ötkerilgen edi. Bizim birinci delegatlarımız da Han sarayında halqqa yemin ettiler. Onıñ qırımtatar halqı içün büyük emiyeti, büyük simvolizmi bar.
– Qoruqnıñ rehberi olğan zamanıñız aqqında ikâye etiñiz. O zaman neler ola edi?
– 2014 senesinde men Bağçasaray rayon memutiyetinde çalışa edim ve devlet hizmetinde çalışmaycağımı pek yahşı añladım: biz Ukraina devlet hadimleri olaraq yemin ettik. Bölge meclisi meni qoruqnıñ rehberi vazifesine tevsiye etti. Daa evel bizde, qoruq rehberi Valeriy Naumenko ile problemalar bar edi. O, tarihnıñ belli bir devrini ögrenmek istemey, qoruqta çalışqan qırımtatarlarğa qarşı diskriminatsion munasebet köstere edi. Menim içün bu, büyük bir şeref edi. Obyektni saqlap qalmaq ve qırımtatar medeniyetiniñ bu qatlamını inkişaf ettirmek, eñ büyük maqsadım edi. Vazifege tayin etilüv pek murekkep keçti. Onı narazılıq mitingleri taqip etti. Lakin, daa soñra maña, biz qoruqta konstruktiv muitni yarata bildik, kibi keldi.
– Rusiye tarafından ilhaqtan evel saray nasıl vaziyette edi?
– Bu sualge bir taraflama cevap bermek qıyın. 2014 senesine qadar Bağçasaray qoruğı cumhuriyetniñ idaresinde edi. Onıñ inkişafınen bağlı büyün meseleler, kelip, Qırım Medeniyet nazirligi, QMC Nazirler şurası, Qırım Yuqarı Radasına tirele ediler. O vaqıt Qırımda Rusiyege zil tutqan, gizlenmeden tatarofobik olğan baqışlar inkişaf ete edi. Qırımtatar medeniyeti, tarihı, ananeleri ile alâqalı olğan bütün meseleler belli bir basamaqta çanalatıla edi. Buña Qırımda keçken siyasiy ceryanlar tesir ete edi. Misal içün, qoruqqa milliy statusını berüv meselesi çezilmey edi. Albu ki, bu, onıñ UNESCO cedveline kirsetilmesi içün kerek edi. Soñundan işğalge yardım etken Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatlarını qandırmaq pek qıyın edi.
Maliyeniñ ayırılması aqqında asıl da aytmayım. 2000-nci senelerinden başlap, Qırımnıñ üç büyük qoruğı – Bağçasaray, Livadiya muzeyi ve Vorontsov sarayını öz-özüni temin etüvge keçirdiler. Bunı, qoruqlar özleri de çoq para qazana ve öz-özüni temin ete bilirler, dep añlata ediler. Lâkin qoruq – bu bir komplekstir. Anda 200-ge yaqın kişi çalışa, episi aylıq ala. Kommunal tölevler, arheologik ve tetqiqiy faaliyetler, obyektlerniñ restavratsiyası ile bağlı olğan er künlük masraflar bar. Neticede, bilet satılışından elde etilgen paralar er künlük ihtiyaclarğa kete edi, ilim ve inkişaf içün masraflarnıñ ise sözü bile yapılmay edi. Bunıñ neticesinde ayrı obyektler kerçekten de restavratsiyağa muhtac ediler. Aynı zamanda, şimdi bazı siyasetçiler bu vaziyette Kyivni qabaatlay, ve bu büyük bir ayın-oyundır, çünki bunıñ ayıbı özlerindedir.
– Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından rekonstruktsiya ya da restavratsiya denilgen işlerge ekspertler mahv etüv deyler. Ne içün?
– Terminologiyada bile ayın-oyun elementleri bar. Biz kimerde «rekonstruktsiya» termininiñ, kimerde ise – yaqında Qırımda keçken halqqa açıq diñlemelerde olğanı kibi – «tamir-restavratsiya işleri» terminleriniñ qullanılğanını köremiz. Vesiqalarda ise başqa adnı köremiz: qazağa qarşı ilk nevbetteki işler. Maña köre, yapılğan iş asılında rekonstruktsiyadır, ve bunı yapmaq qatiyen mumkün degil: 16-ncı asırğa ait abide içün adiy qurucılıq normalar qullanıla. Böyle vaziyette yalıñız restavratsiya aqqında söylemek mumkün.
Biz ne leyha, ne ilmiy ekspertizanı köremiz. Yalıñız obyektniñ fiyatına dair ekspertiza yapıldı. Lâkin muendislik qararları ne derecede doğru qabul etildi – bu hususta iç bir şey aytılmay. İş başlanmadan evel mutlaqa bir sıra tetqiqat yapılıp, olar şu suallerge cevap bermek kerek edi: divarlar yükke ne derecede dayana bilecek, bina tübündeki topraqnıñ vaziyeti ne, kiramet nasıl vaziyette buluna, onıñ dım ala bilüv derecesi ne?
– Qırımnıñ Rusiye ukümeti, Han sarayındaki işler, obyektni saqlap qalmaq içün yapıla, yaqında bu munasebet ile halqqa açıq diñlemeler ötkerildi. Aytılğan sözlerniñ çoqu, Han sarayınıñ bir çoq elementleri qullanılmaz alda bulunalar, manasına kele. Siz bu hususta ne tüşünesiz?
– Bu quru sözler, tetqiqatlarnıñ neticelerini köstermek daa doğru olur edi. Men bu diñlemelerni diqqatnen közettim. Olarda bir qaç mesaj bar edi. Men eşitken birinci mesajları: «Bizge para ayırıldı, ve biz onı menimsemek kerekmiz». Ekincisi – leyhanıñ muellifine ait: (Han sarayı – QA) damınıñ konfiguratsiyası pek murekkep ve anda pek az yer olğanı içün, onıñnen birlikte aynı vazifeni körecek konstruktsiyanı qoyıp olamadıq, ve bu sebepten bütün damnı alıp taşlamağa mecbur oldıq. Kirametke kelgende, Bağçasaray rayonında böyle kirametni tapmaq pek qıyın edi, hadimler ise onı temizlegende zararlamaq mumkün ediler, bu sebepten İtaliyadan sımarladıq, degenlerini eşittim. Ve daa bir açıq mesaj bar edi: «Nesillerimiz begenmese, bunı deñiştire bilirler».
– Diñleyicilerimiz soray: Han sarayınıñ üstüni ğayrıdan qapatsalar, bunıñ ne zararı bar? O, bunan evel de ğayrıdan qapatılmaq mumkün edi. Bunıñ faciası ne?
Tamır halqınıñ yoq etilmesine doğrultılğan siyaset yapıla. Olarnıñ Qırımda ömürge keçirgen ideologiyasında bizler içün yer yoq
– Biz bu obyektiñ aqiqiyligini ğayıp etemiz. Han sarayı – bu bir komplekstir, onıñ umumiy reprezentativ vazifeleri bozulacaq, çünki İspaniya kirametiniñ renki, formatı, konfiguratsiyası bam-başqa. O, umumiy kontekstten çıqarılacaq. Biz, saraynıñ tamirlerinen bağlı olğan büyük bir tetqiqat qatlamından marum qalamız. Kirametke qarşı böyle munasebet, bu yapılğan işlerniñ kelecekte evelki alğa qaytarılmasına imkân bermeycek. Başındaki körünişini qaytarmağa imkânımız olmaycaq: autentik kerişler endi yoq, biz olarnı artıq ğayrıdan yerlerine qoyamamız, kiramet yoq, bu sebepten biz bu abideniñ büyük bir qatlamını ğayıp ettik.
Biz şimdi Kyivde tetqiqiy teşkilâtlarnen çalışamız. Şimdilik hulâsalarını almadıq, lâkin bu kirametlerni nasıl alıp taşlamaq kerek olğanını muzakere ettik. Onı eñ azından nomeralamaq, tarihiy qıymetini tetqiq etmek kerek edi. Anda ustalarnıñ tamğaları olğan kirametler bar edi, kirametlerniñ bir qısmı sırnen qaplı edi. Bu iş yapılmadı.
– Siziñ fikriñizce, Rusiye ukümeti, Qırımnıñ tamır halqına ait tarih ve mimarcılıq abidelerini mahv eterek nasıl maqsatqa irişecek ola?
– Maña köre, Rusiyede etnosiyaset yoq, anda bütün ğayretler ealiniñ assimilâtsiyasına, tarihiy hatırasınıñ silinmesine doğrultıla. Menim fikrimce, Qırım sakinleriniñ başlarına bu lozunglarnı qaqıp qoymaq, Qırımnıñ qırımtatar komponentini silip taşlamaq içün Qırımda bu qalıp qullanıla. Olarnıñ Qırımda ömürge keçirgen ideologiyasıda bizler içün yer yoq. Bu, işğalni aman-aman toplu surette qabul etmegen, qarşılıq köstermege devam etken ve «azatlıq», «insan aqları» sözlerine büyük emiyet bergen insanlar içün magnit olğan halqtır. Tamır halqınıñ yoq etilmesine doğrultılğan siyaset yapıla. Onı susturacaq, icret etmege mecbur etecek olalar.


text:
Aqrabalar, dostlar, aq-uquq qorçalayıcıları, cemiyet faaliyetçileri ve pervasız insanlar «fevral 26 işi» boyunca oturışuvlar keçken Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Merkeziy rayon mahkemesi yanına kelmege devam eteler. Bütün bu vaqıt içinde qırımtatar faaliyetçileri muhakeme etilgenlerge tışarıdan qol tuta, çünki olarnı içerige yibermeyler.
Bir gruppa qırımtatar faaliyetçileriniñ mahkemesi 2015 senesinde başlandı. Olar, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Radası binasınıñ yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan miting esnasında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlana.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Bir gruppa qırımtatar faaliyetçileriniñ mahkemesi 2015 senesinde başlandı. Olar, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Yuqarı Radası binasınıñ yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan miting esnasında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlana.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.


text:
You are currently browsing the category archive for the ‘Medeniyet’ category.
26 Aralık künü sabanın erken saatlerinde üyden çıqıp Aqmescit merkezine keldim. Kamenka Milli Mektebi ocapçesi ve Maarifçi Teşkilatı’nın yaşlardan sorumlu reisi Elvira Bari ile anlaşqanımız yerde buluştuq. Sabanın o saatlerinde mınmesı bek zor olğan “Hoş Keldi” marşrutkasına tıqıştıq. Şehir tışında olğan Kamenka Mahallesi’ne doğru yolğa çıqtıq.
Daha evvel almağanım izinni o kün alğan edim. Bir milli mektebimizde bayram tedbiri nasıl keçirile körmek isteğen edim. Bu milli mektebimiznin sadece 1. sınıflarının ders körgeni bir binaları bar. Bu mektep binası Kamenka Camisi ve faaliyetke kirmeğen sağlık merkezi ile yanyana tizilgen. Demek ki Qırımtatarları samozahvat yasağanda plan yapıp bular içün yer ayırğandır dep tüşündüm. Yazının devamını oku »
Timur 6 yaşına kelip Aqmescit’te mektepke başladı. Timur’nun maallesinde Qırımtatar milli mektebi olmağanından ana – babası onu Rus mektebine berdi. Timur’nun oquğanı sınıfta sadece birkaç Qırımtatar balası bar edi. Mektep başlağan son birkaç ay keçti ve sene sonuna kelindi.
Timur’nun ocapçesi onun tefterine ana – babasına St. Nikolay (St. Nikola – Noel Baba)’dan ediye alması içün yazı yazdı. Yazının devamını oku »
Bizim İstanbul Tepreşleri bir başqa ola. Bizde serbest qaytarma oynanır. İnsanlar öz oyunlarını bilmese de meraqneñ qoşulur ve oynar. Biz öz oyunlarımıznı oynamasaq kim oynayacaq?
Internetten okuduğum bir gazete yazısında şöyle bir başlık atılmış: “Turizmci “Türkler giremez” anlayışından kurtulmalı”.
Haberde şöyle denmiş:
Yabancı turist sayısındaki azalma turizmcileri iç piyasaya yöneltti. Şah-inn Suit Oteli’yle alternatif turizm sektöründe 6 yıldır hizmet veren Kamer Holding’in Genel Müdürü Ruhat Ülgen, 1990’lı yıllarda bazı otel girişlerinde ‘Türkler giremez’ yazdığını belirterek, son yıllardaki fiyat kırma rekabeti ve turist sayısındaki yavaşlamanın otelleri iç piyasaya yönelttiğine dikkat çekiyor. Yazının devamını oku »
“Etmen raqı, Tatar’nıñ aqqı” lafını eşitkende aqlım hep Spielberg’in “Into the West” filmi aqlıma kelir. Amerika’ga yerleşken İngilizler Batı taraflarına köçüp kelgende yanlarında içkilerini de ketireler. Bu içkini de kızılderililerge tanıtmakta vakit qaybetmezler. İçkini alışverişlerde qullanmağa başlarlar. Kızılderililer atlarını satqanda silah isterler ama onlarga içki berirler. İşte bunday alkolik kızılderililer ortaga çıkar.
Men o filmni qarağanda cılay edim. Neşın dep aytsanız, çünkü aynı hikayeni bizim Qırımtatar halqımız da yaşadı. Tek farq bar edi, İngilizler tuvul, Rus askerleri ve Rus kolonistleri bar edi… Onlar da İngilizler kibi, kelgende yanlarında merhametsizliklerini, vahşiliklerini, orospularını ve pisliklerini de ketirdiler. Merak etkenler içün Cengiz Dağcı’nın “Onlar da insandı” romanını tavsiye etemen.
Eğer Ruslarnın yapqanı zulümler, tecavüzler vs. sizin içün müim degilse “Etmen raqı, Tatar’nıñ aqqı” demege devam etiniz… Rus tecavüzcüler işte o maqtağanınız, “Etmen raqı, Tatar’nıñ aqqı” dep Tatarlar içün meşrulaştırdığınız raqını içip…
Nasıl olsa içkenler öbür dünyada cezasını çekecek dep mağa ne dep bolmaz…
“Etmen raqı, Tatar’nıñ aqqı” degen barsa men de aytaman:
“Şay bolsun, zehir – zıqqım bolsun”
İşte bu yazını mağa yazdırtqan yazı:
Anav MeretAkayı birevi “etmen rakı, Tatar’ın akkı” degen. Tora aytkan. Etni aşar, rakını içer, kiypine karar Tatar. Vakti zamanında işten bunday kop kop et aşap rakı içilgen bir Tatar köyünde üç kart bir araga kelgende içlerinden birevi
“Akaylar, yaşlarımız bayagı boldu. Endi acige ketme vakti kelmedi mi, dep ortaga bir laf aktan. Anav birevleri “Emen ketiyik” demegenler.
“Kısmet bolsa, bolur be !..” dep kaçamak bir şiyler aytkanlar. Lafnı ortaga aktan soyu:
“Akaylar ! Alımız vaktımız aruv, savlugumız da yerinde. Kudaynın da emırı. Ta neçün savsaklamaga ograşasınız şo ?” dep sorganda pek ketimkâr bolmaganlardan birevi sonunda avuzından baklanı çıkargan:
– Tora aytasın ekem. Ketmesi de kolay, kelmesi de. Alımız da aruv, vaktımız da. İlle ve lâkin, kaytkan son, anav meretke tövbe etmek kerek de, degen. “Meretke tövbe” lafın tuygaman, işler teran kıyışkan. Kel zaman, ket zaman, kunler kelip keçken. Bular er rakı içip aygan son “Emen taşlasak da bolur be, endi tövbe etsek de bolur be !..” diy diy sonunda acıga ketmege belsengenler. Uzun etmiyik, muratlarına ergen, aciga ketip kelgenler. Tabii, aramga da tövbe ta. Tövbesine tövbe de, bular köyde yaşagan kişiler. Em de köyün balaban akaylarından, acı efendilerinden. Kayda toy bar, başta bular şakırtuvlı. Eee Tatar da armannı köterdimi tura mı ? Er yakta toy. Em de Tatar toyu. Rakısız toy yok. Erkes aşay, içe. Bizimkiler sade aşay, içkenlerge karay. Halk kebapnı şaynay. Bostanın cuta, artından rakısın soza, kiyplene de kiyplene. Olarga karap bizimkiler de tamşana ta. Konakbaynın birevi bularnın tamşanganın korüp katlarına bargan. “Akaylar sizge de birer kade ciberiyim mi?” degen. Acılardan birevi kızgan körünüp “Şaşmalay berme ! Bizim acı bolganımıznı bilmeysin mi ?” dese de, bizim konakbay “Köpten beri içmeysiniz, sagıngansınızdır, bir kadeden ne bolacak şo ?” degende acılar birbirevine karagan. Konakbay da cuvurıp bularga rakını da, mezeni de cibergen. Aldlarına rakı kelgende dayanamaganlar ta. Bizim efendi akaylarga keyif, toyga da neşe kelgen. Kulüp, oynap anlata ekende yatsı vaktı kelgen. Minareden ezan sesi tuyulgan. Ezan seseinen barabar içlerinden birevi “Bari namaznı taşlamayık, barıp yatsını kılayık da keliyik” degen. Anav birevleri de tastiklegenler. Üçevi de camige ketip namazga turgan. Namazga turmasına turganlar da, içlerinden birevi secdege barganda birtta turalmagan. Katındaki arkadaşı ekinci secdege barganda türtken, “tur, tur, ayıp bolayatır” dep.
Catkan soyu “maga boldu, ber Acı Ametke !..” diy eken.
—-
Yazılan yazı Eskişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği’nin yayın organı olan Kırım Postası’nın 23. sayısında çıkmıştır. Hazırlayan Zeki Onsoy’dur. Bu yazı Internet’ten gelmiştir.
Rakı ne halge ketirir kormek isteseniz:


text:
HSN: Jurnalistlerniñ professional faaliyetine maniyalar yapuv qabul etilmemeli
HSN-nıñ "Gromadske TB" jurnalisti Dmıtro Replânçuqa ve ÜNİAN-nıñ mühbiri Sergiy Lefterğa ucum boyunca bildirmesi.
Oktâbrniñ 24-de bir sıra KHV "Gromadske telebaçennâ"nın jurnalisti Dmıtro Replânçukqa ucum etilüv ve ÜNİAN-nıñ mühbiri Sergey Lefterniñ yaqalanması aqqında malümat berdi. O vaqıt, olar Kiyev şeyeriniñ Svâtoşın mahkemesinde vaqilarnı açıqlay ediler.
HSN jurnalistlerge ucum etilüvinen ve Ukraina qanunnamesiniñ 171-ci maddesinde "Jurnalistler qanuniy professional faaliyetine mahsus keder etüv" qayd etilgen cinayetlerniñ hususiyetlerini taşığan areketlernen raatsızlana.
Qayd etemiz, jurnalistlerniñ professional faaliyetine keder etüv qabul etilmemeli.
Şu sebepten, HSN, qayd etilgen vaqialarnıñ kerekli taqiq etilmesi ve onıñ neticeleri aqqında HSN-nı haberdar etüv isteginen, Ukraina telükesizligi hızmetine, Ukraina General Prokuraturası ve Ukraina iç işler Nazirligine muracaat etti.
Nazirlik, böyle vaqialarnı azlaştırmaq ve yoq etmek içün, başqa devlet organlarınen ve halqara teşkilâtlarnen beraberlikte, jurnalistler aqq-uquqlarınıñ bozulması vaziyetini nezaret ete.
Cedvel


text:
Brazïlïyada iri sayasï dağdarıs örşidi. Parlamenttiñ tömengi palatası el prezïdenti Dïlma Rwsefke qatıstı ïmpïçmentti maquldadı. Endi tüpkilikti şeşim parlamenttiñ joğarğı palatası - Senattıñ qolında, dep xabarladı Vestï.rw.
Parlamenttegi daw bes sağatqa jalğastı - depwtattar bir-birin jäne prezïdentti sıbaylas jemqorlıqqa, körşilermen mämilege jäne eldegi bandïtïzmge ayıptadı. Köşege 60 mıñnan astam adam jïnaldı: jasıl jalaw kötergen ïmpïçment jaqtastarı jäne qızıl jalawmen - olardıñ qarsılastarı. Olardı qoğamdağı ekige jarılwşılıqtıñ sïmvolı - bir şaqırımdıq qorşaw bölip turdı. Aqırında jasıldar jeñiske jetti: preïdenttiñ otstavkasın depwtattardıñ basım böligi jaqtadı. Dïlma Rwsef ükimettiñ ekonomïkalıq esepterin burmalawğa küdiktelwde: oğan byudjet jetispestigin zeynetaqı qorı esebinen tolıqtırğan degen kinä tağılwda.
Al Dïlma Rwseftiñ özi bul oqïğanı el tarïxındağı iri alayaqtıq jäne bülik şığarwğa tırıswşılıq dep ataydı. Senattağı dawıs berw mamır ayına belgilengen. Senatorlar da prezïdenttiñ otstavkasına dawıs berwi mümkin, öytkeni olardıñ köpşiligi bïliktegi solşıl eñbekşiler partïyasına oppozïcïyalıq köñil-küyde. Brazïlïyada ekonomïkalıq recessïyanıñ örşigen tusında prezïdenttiñ reytïngsi rekordtıq 11 payızğa deyin quladı, biraq ta qurmet saqtalıp qaldı.
Bolgarlıq ïmmïgranttıñ qızı sayasï mansabın socïalïster qatarında bastap, äskerï dïktatwramen Çe Gevaranıñ ädisimen küresti, eki jıldıñ üstinde türmede otırdı, 1980-şi jıldarı brazïlïyalıq parlamenttegi kedeylerdiñ bastı qamqorşısı dep sanaldı. Amerïkandıq ulttıq qawipsizdik qızmetiniñ adamdardıñ üstinen izin bağw jürgizgenin Snowden äşkerelegennen keyin Rwsef Vaşïngtonğa qarsı iri sayasï janjal şığardı, öziniñ AQŞ-qa saparınan jäne Obamamen saltanattı qonağasıdan bas tarttı. Bul qatınastardı qalpına keltirwge eki jıl ketti. Soñğı 100 jıldağı iri dağdarıs orın alğanına qaramastan, älemniñ jetinşi ekonomïkasımen ıntımaqtastıqqa barlığı da müddeli, biraq ta Brazïlïya äzirge BRÏKS elderin tañdap otır.
Xalıqtıñ turmısı tömen jikteri qazirgi bïlikke ondağan älewmettik bağdarlamaları üşin qarızdar. Bir ğana kedeylerdi qoldawdıñ özi 12 mïllïon otbasın qamtïdı. Ïmpïçmentti qoldawğa köşege äzirge orta tap qana şıqtı, Amerïkanı jaqtaytın oppozïcïya Xalıqaralıq valyuta qorı arqılı brazïlïyalıq ekonomïkalıq keremetke wäde berwde. Al Vaşïngtonğa qarsı kedeyler köşege şıqsa, elde «brazïlïya köktemi» nemese anarxïya bastalwı mümkin dep sanaydı qazirgi prezïdent.
Ïmpïçment qazirdiñ özinde ükimet jumısınıñ bereketin keltirdi jäne nebäri 4 ay waqıt qalğan Rïo Olïmpïadasın ötkizwge zïyanın tïgizwi mümkin.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Martnıñ 28-nde Moskva şeer mahkemesi Tverskoy rayon mahkemesiniñ qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ, Rusiye prezidenti memuriyetine bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkeninen alâqalı şikâyetini deñiştirmey qaldırdı. Bu aqta martnıñ 29-nda Qırım.Aqiqatqa rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov ikâye etip berdi.
«Tünevin (martnıñ 28-nde – QA) kerçekten de mahkeme oturışuvı ötkerildi, ancaq qısqartılğan, kimse çağırılmağan alda keçti. Olar Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ Rusiye prezidenti memuriyetine bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkeninen alâqalı şikâyetlerinen deñişmeden qalacağına dair qarar qabul ettiler», – dedi Polozov.
Onıñ sözlerine köre, bu qarar qanunsız sayıla.
«Men bellesem, bu tam manada bir uquqiy saçmalıq. Tverskoy rayon mahkemesiniñ mahkemecisi öz qararında, prezident emri altında olğanlar mahkeme taqibine qarşı immunitetke saip olğanlarına işaret etmekte. Böyleliknen Rusiye Anayasasınıñ 24-nci maddesi bolğan sayıla. Muayyen şahıslarnıñ uquq ve serbestliklerinen alâqalı olğan devlet aktları, tanışmaq üzre berilmek kerek.Bu vaziyette Rusiye prrezidenti memuriyeti tolusınen imaye etilmekte. Bu ise, rusiyeli mahkemecilernin bütünley akimiyetke bağlı areket etkenini köstere», – dey adliyeci.
Polozov artıq, Moskva mahkemesiniñ qararı «İnsan aqları Avropa mahkemesine şikâyet etilecek» dep ayttı.
Daa evel Polozov Moskvanıñ Tverskoy rayon mahkemesiniñ qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkenine dair şikâyetini bergen edi. Söz hususan, Çiygoz ve Umerovnıñ Rusiye prezidenti memuriyetine, olarnıñ af etilüvinen bağlı malümat berilmesine dair hususiy şikâyetlerini qabul etilmemesinen alâqalı edi.
Yanvarniñ 26-nda Moskvanıñ Tverskoy rayon mahkemesi şikâyetni red etken edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.
Daa soñra Qırımnıñ rusiyeli mahkemesi Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzı koloniyada qalmasına üküm ete. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Äygili änşi Dïlnaz Axmadïeva öziniñ ïnstagram paraqşasında süyiktisimen qol ustasqan #lyublyuïlyubïma, #lyubovest ï #lyubovesteenemojetnebıt xeştegterimen swret jarïyaladı. Swrette änşi makïyajsız, özimen birdey sfïtşot kïgen jigitpen kölikte qol ustasıp otır. Soğan qarağanda bul olardıñ alğaşqı kezdeswleri emes.
Sonımen qatar, änşi 20 qaraşa küni jaña albomınıñ tusawkeserinde joldasımen ajırasqalı jatqanın mälimdedi. 4 jıl otasqan jarımen soñğı kezderi tüsinise almay jürgenin ayttı.
Derekközi: juldyz-alem.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Mamır 31, 2017 | avtor shalqar
31 mamır – qwğın-sürgin qurbandarın eske alw küni Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 1997 jılğı Jarlığı boýınşa 31 mamır “Repressïya qurbandarın
Mamır 30, 2017 | avtor shalqar
Pïlottıq joba iske qosılğan sätten bastap «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası Qazaqstannıñ perzentxanaları men perïnataldıq ortalıqtarında balanıñ twılwı boýınşa
Mamır 12, 2017 | avtor shalqar
Bügin Almatı qalası «Xalıqqa qızmet körsetw ortalığı» departamenti №1 Äwezov awdandıq böliminde memlekettik organdar ökilderiniñ qatıswımen «Aşıq esik» küni akcïyası
Mamır 11, 2017 | avtor shalqar
Elbası Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannıñ üşinşi jañğırwı: Jahandıq bäsekege qabilettilik» attı bïılğı Joldawında: «Bïılğı 1 şildeden memlekettiñ, jumıs berwşilerdiñ,
Mamır 5, 2017 | avtor shalqar
Şilde aýınan bastalatın mindetti medïcïnalıq saqtandırwğa qatıswşı sanatıñızdı qazirden anıqtap alıñız. Ol üşin jeke kwäligiñizben öziñiz turatın awdandağı Xalıqqa qızmet
Mamır 3, 2017 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası» kommercïyalıq emes akcïonerlik qoğamınıñ Almatı qalası boýınşa fïlïalı – «Xalıqqa qızmet körsetw ortalığı» departamentinde sıbaýlas
Mamır 3, 2017 | avtor shalqar
Qazirgi kezde, bizde, jemqorlıqtıñ damıp ketkendigi sonşalıq jasırwğa da kelmeý qaldı. Onı buqara xalıq kündelikti öz bastarınan ötkizip jatır.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, Qırım Yuqarı Radasınıñ beş sabıq deputatına, devletke hainlik yapqanlarından şübhe altında bulunğanlarını bildirdi. Bunı dekabrniñ 18-nde muessiseniñ matbuat hizmeti bildirdi.
Bidirüvde: «Olarnıñ vastasız iştiraki ile bir sıra qanunsız qararlar alınıp, bu qararlarnıñ alınması neticesinde muhtariyetniñ territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etildi», – denile.
Muessisede deputatlarınıñ adlarını bildirmediler.
Bir kün evel Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası, 2017 senesiniñ dekabr ayındaki vaziyetine köre, Qırım Yuqarı Radasınıñ 75 sabıq deputatınıñ qıdırıluvı ilân etildi, dep bildirdi.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusı boyunca dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan yarımadanıñ ukümeti tarafından bildirilgen ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye prezidenti saylavında iştirak seviyesine dair malümat abartıldı. Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili Mustafa Cemilev «Liga.Novosti». neşiri içün bergen intervyüde iddia ete.
Onıñ aytqanına köre, iştirak seviyesine dair malümat azırlanğanda, yarımadada 2014 senesindeki referendumnıñ neticeleri boyunca ilân etilgen raqamlar qullanıldı.
«İlân etilgen saylav bölüklerine kelüv boyunca faizler ile prezident namzetleri içün berilgen seslerniñ faizlerine kelgende ise bu, büyük ihtimal ile, felyetoncılar içün bir mevzu. Bilgenime köre, merkezden, Qırımda saylavcılarnıñ kelmesi ile alâqalı «saylav» neticeleri, olarnıñ 2014 senesinde ötkergen «referendum»ından soñ ilân etilgen raqamlarnen tahminen bir olmaq kerekler, degen talimat keldi. İşte bu sebepten olar, aqiqat ile iç bir alâqası olmağan, tahminen aynı olğan raqamlarnı berdiler», – qayd etti Cemilev.
O, Rusiye, ilhaq etilgen Qırımda saylav teşkil etip, «daa bir kere gizlemeden halqara uquqnı bozdı», dep ilâve etti.
İlhaq etilgen Qırımda şu anda faaliyet köstergen Rusiye prezidenti Vladimir Putin, saylavcılarnıñ 71,6%-i iştirak etken alda reyleriniñ 92%-inden ziyadesini qazandı. Mart 19-da ABniñ tış işleri boyunca matbuat kâtibi Maya Kosyançiç, Avropa Birliginde Rusiye prezidenti saylavını, ilhaq etilgen Qırım ve Aqyarda rey berüvniñ tışında olıp keçken, dep sayğanlarını qayd etti
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine «sıfır derecesinde» ve «uquqiy neticeleri olmaycaq», dedi.


text:
«Neke (erli-zayıptılıq) jäne otbası twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ 2011 jılğı 26 jeltoqsandağı № 518-IV Kodeksi ayasında erli-zayıptılardıñ quqıqtıq qarım-qatınası retteledi.
Neke (erli-zayıptılıq) – erli-zayıptılar arasındağı müliktik jäne jeke müliktik emes quqıqtar men mindetterdi twğızatın, otbasın qurw maqsatında Qazaqstan Respwblïkasınıñ zañında belgilengen tärtippen taraptardıñ erikti jäne tolıq kelisimimen jasalğan erkek pen äyel arasındağı teñ quqıqtı odaq bolıp sanaladı.
Qazirgi texnïkanıñ damığan zamanında nekege turwğa http://egov.kz/ saytına kirip, elektrondı ötiniş berwge boladı.
Qızmetti onlayn alw üşin nekeni tirkewge ötiniş berwşige:
Avtorlanw jäne «Qızmetke onlayn tapsırıs berw» batırması boyınşa ötw.
Ötinimde eriniñ/zayıbınıñ JSN körsetw jäne neke tirkeletin AXAT tañdaw.
Ötinimge ECQ qoyu (elektrondı cïfrlıq qoltañba) qajet.
Burınğı eriniñ/zayıbınıñ ötiniş berwdi rastawın alw. Ötiniş 48 sağattan artıq emes rastawdı kütwi mümkin, odan keyin küşin joyadı.
Al, nekeni tirkewdi rastawşığa:
Avtorlanw jäne «Qızmetterdi alw tarïxı » tarawında qol qoyudı kütw suranımın tañdaw.
Ötinimdi toltırw jäne oğan ECP qoyu (elektrondı cïfrlıq qoltañbamen).
Eger ötinişti berwşi tölemese, qızmetti tölew qajet.
Sonımen qatar, tölem tölew barısında:
Salıq organın körsetw.
TTK 910 körsetw – Jalpı belgilengen tärtip.
Tölem täsilin tañdaw (kez kelgen banktiñ tölem kartaları nemese «Sberbank» AQ EYu derbes şotı arqılı).
Tölem kartasınıñ/derbes şottıñ mälimetterin engizw (nömiri, ïesiniñ TAÄ, qoldanılw merzimi jäne CV-kod).
Tölemniñ ayaqtalwı boyınşa tölem twralı çek qalıptasatın boladı. Barlıq çekter jeke kabïnette «Qızmetterdi tölew tarïxı» tarawında saqtaladı.
Ötinimge ECQ qoyu (elektrondı cïfrlıq qoltañbamen).
Sonımen qatar, elektrondıq ötinim berw üşin eki ötiniş berwşi de nekege alğaş otırğan bolwı jäne balaları bolmawı qajet. Ekinşi jäne odan keyingi nekeni tirkewge ötinişti portal arqılı berw mümkin emes.
Nekeni tirkewge onlayn ötinişti nekeleswdiñ belgilengen künine deyin 30 küntizbelik kün burın berw qajet.
Azamattar ötinişi Xalıqqa qızmet körsetw ortalığınıñ «özine-özi qızmet körsetw» sektorı arqılı tapsırwına boladı. Ol jerde jawaptı qızmetkerler tüsindirme berip, kömek körsetedi.
Derekközi: neke.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qırküýek 30, 2015 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı Qazaqstan Respwblïkası Mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ tapsırısı boýınşa «Şetelde turatın qazaq dïasporasınıñ ökilderin qazaqstandıq qoğammen aqparattıq
Qırküýek 30, 2015 | avtor shalqar
Almatı qalası Xalıqqa qızmet körsetw ortalıqtarınıñ ïnspektorları salıq qızmetterin memlekettik kirister organdarınıñ ğïmarattarında körsete bastadı. Bul QR ÏDM Baýlanıs, aqparattandırw
Qırküýek 29, 2015 | avtor shalqar
Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı Qazaqstan Respwblïkası Mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ tapsırısı boýınşa «Şetelde turatın qazaq dïasporasınıñ ökilderin qazaqstandıq qoğammen aqparattıq
Qırküýek 25, 2015 | avtor shalqar
Keñestik kezeñde qandaý da bir anıqtamanı, ne qandaý da bir qujattı alw üşin qanşama küş pen waqıt jumsalatın. Qudaýğa
Qırküýek 24, 2015 | avtor shalqar
Qajetti qujattar: 1)wäkiletti organğa ötiniş 2)jerge ornalastırw jobası köşirme 3)ÏÏN 4)zañdı tulğanı memlekettik tirkew twralı kwäliktiñ köşirmesi; 5)tulğanıñ jeke basın
Qırküýek 22, 2015 | avtor shalqar
«Élektrondı Ükimet» portalı azamattarğa qızmet körsetw boýınşa qazirgi tañda barlıq xalıqqa qızmet körsetw ortalıqtarında atqarılıp, aýtarlıqtaý nätïjelerge qol jetkizwde. “Élektrondı
Qırküýek 21, 2015 | avtor shalqar
Atalğan anıqtamanı alw üşin azamattıñ özimen birge jeke basın kwälandıratın qujatı bolwı jäne qajetti ötinişterdi toltırwı tïis. Eger klïent XQKO-ğa
Qırküýek 20, 2015 | avtor shalqar
«XQKO» RMK Almatı qalası boýınşa fïlïalı Äwezov awdandıq böliminde «Ädilet keñes beredi» attı dästürli respwblïkalıq akcïyası ötti. Şarağa Almatı qalası
Qırküýek 19, 2015 | avtor shalqar
Almatıda Almatı qalası İşki sayasat basqarmasınıñ qoldawımen Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorınıñ uýımdastırwımen “Qazaqstan Respwblïkasındağı qujattandırw jäne qujat räsimdew mäseleleri”
Qırküýek 16, 2015 | avtor shalqar
Bügingi küni élektrondıq cïfrlıq qoltañbanı (ÉCQ) SIM-kartalarğa jazw mümkindigi bar, olardı Astana jäne Almatı qalalarında «Altel» AQ-nıñ satw bölimderinde satıp


text:
Kompanïya qızmeti taratqan mälimet boyınşa, «Qoldanwşılar endi bir-birimen eşqanday şektewsiz xabar almasa aladı.Älewmettik jeli «direct messages» fwnkcïyasındağı 140 belgiden asırmawğa qatıstı şektewdi alıp tastadı».
Endi jeke xabarlamalarda 10 mıñ belgige deyin qoldanwğa boladı. Bul özgeris bir-birimen özara xabar almasatındar üşin ğana engizilgen. Al köpşilik nazarında bolatın xabarlamalar 140 sïmvoldan aspawı tïis.
Ata ketelik, qızmetti belsendi paydalanatındardıñ sanı 302 mïllïon adamdı qurap otır. Jalpı Twitter-ge 500 mïllïonnan astam adam tirkelgen.
Derekközi: dni.ru
Tegï: Glavnaya, Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Endi Tramptıñ telefonın tıñdamaymın - Kemeron
ASTANA. QazAqparat - Ulıbrïtanïyanıñ burınğı premer-mïnïstri Devïd Kemeron Donald Tramptıñ telefonımdı tıñdadı dep Barak Obamanı ayıptağan mälimdemesine qatıstı äzildedi, dep jazadı Life.ru.
Associated Press agenttiginiñ xabarlawınşa, Rod-Aylendtiñ Brawn wnïversïtetinde (AQŞ) söz söylegen Kemeron «premer lawazımınan ketwdiñ eñ bastı artıqşılıqtarınıñ biri endi Tramptıñ telefonın tıñdamaymın» dedi.
«Bul, ärïne, qaljıñ», - dep atap ötti Kemeron.
Eske sala ketsek, buğan deyin AQŞ prezïdenti Donald Tramp Barak Obamanı telefondağı äñgimelerimdi tıñdadı dep ayıptağan edi. Ol üşin Obama brïtandıq tıñşılardan kömek surağan dep esepteydi. Alayda Tramp öz sözderine eşqanday ayğaq keltirmedi.


text:
Jıl sayınğı reytïngte Forbes Kazakhstan B.Ötemuratovtıñ baylığın 2,6 mlrd dollar dep bağaladı.
B.Ötemuratov "Vernıy Kapïtal" tobına basşılıq etedi, onıñ Beeline Kazakhstan, Qazaqstandağı Burger King jelisinde ülesi bar, ForteBank jäne Kassa Nova baqılaydı. Sonımen qatar, memlekettik "Samurıq-Qazına" qorı oğan Temirbanktiñ 79,88% jay akcïyasın jäne Alyans banktiñ 16% jay jäne artıqşılıqtı akcïyasın satıp otır.
Ekinşi orındı Alïdjan Ïbragïmov (2,2 mïllïard dollar) ïelengen.
Al üşinşi orındı Tïmwr Qulıbaev tüyindeydi. Onıñ baylığı 2,1 mïllïard dollarğa bağalanıp otır.
2015 jılı Qazaqstannıñ 50 eñ awqattı bïznesmenderi tabıstarı burnağı reytïngtermen salıstırğanda 2,23 mïllïard dollarğa artıp, jalpı jïıntığı 25,52 mïllïard dollarğa jetken, bul körketkiş Qazaqstannıñ JIÖ 12 payızına teñ.
Reytïngke qatıswşılardıñ ortaşa jası 48-di quradı. Äyel bïznesmenderdiñ tabıstarı 2014 jıldağı körsetkiştey, olar– Dïnara Qulıbaeva (2,1 mïllïard dollar), Aygül Nwrïeva (920 mïllïon dollar) jäne Sofya Sarsenova (193 mïllïon dollar).
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Bul twralı Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uyımı mälimdedi. Aqparattarğa qarağanda, 2014 jılı jürgizilgen zerttew nätïjeleri boyınşa jer betinde 422 mïllïon adam osı dertke şaldıqqan. Bul 1980 jılğı körsetkişpen salıstırğanda 4 ese köp. Uyım bayandamasında jıl sayın älemdegi 1,5 mïllïon adam taza osı dertke şaldığıp qaza tapsa, 2 mïllïon eki jüz mıñınıñ ölimi atalğan dertpen baylanıstı ekeni aytılğan. Yağnï qant dïabeti dünïedegi adamdar eñ köp qaza tabatın indetter tiziminiñ segizinşi qatarında. Sarapşılar indetke şaldıqqandardıñ deni onıñ ekinşi türimen awıratının aytqan. Al oğan bastı sebep – durıs tamaqtanbaw men salawattı ömir saltın ustanbaw. Sol sebepti mamandar eger jedel äreket etpesek, bul sandardıñ äli de eselep öswi äbden mümkin ekenin eskertedi.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Parïjdiñ tübinde ornalasqan osobnyak osı waqıtqa deyingi osınday turğınjaylar eşindegi eñ qımbat bağağa – 301 mln. dollarğa satıldı. Bul twralı Bloomberg xabarladı.
Şato Lwï XIV atımen atalatın bul saraydıñ rekordtıq bağağa sawdalanğanın agenttik tilşisine eki kisi jetkizgen. Olardıñ aytwlarınşa, osobnyaktı Tayaw Şığıstan kelgen bir kisi satıp alğan.
Vïlla 23 gektar awmaqtı alıp jatır. Ol francwzdıñ Versal jäne Marlï-le-Rwa dep atalatın tarïxï eldi mekenderiniñ arasına ornalasqan. Ğïmarattı salğan Cogemad kompanïyasınıñ mälimetinşe, onıñ qurılısı üş jıl boyı jürgizilgen. Üyde akvarïwm, kïnoteatr jäne şarap jertölesi bar. Al awlada swburqaq atqılap tur.
Saray sawdasın jürgizwge Christie’s International Real Estate kompanïyası qatısqan. Qurılısşılar bul fïrma men öz kompanïyaları twralı mälimet berwden bas tartqan. Alayda, munıñ aldında, 2011 jılı Londonda 221 mln. dollarğa satılğan pentxawz rekordınıñ jañartılğanın jasırıp otırğan joq.
Derekközi: ras.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tarafından parlamentke berilgen 8297 nomeralı qanun leyhası ilhaq etilgen Qırım sakinleri içün Ukraina vatandaşlığından marum etilmesini temin etmey, lâkin işlep bitirilmesine muhtac. Bu fikirni aprel 21-de Qırım.Aqiqatqa Ukrainadaki İnsan aqları boyunca Helsinki birleşmesiniñ adliyecisi Darya Sviridova ifade etti.
Sviridova: «Bu qanun Qırım ile eñ az derecede bağlı. İlk nevbette o, işğal etilgen territoriyalar aqqındaki qanunda yer alğan uquqiy ükümni pekite. Oña köre, işğal etilgen territoriyada alınğan vatandaşlıq Ukrainada tanılmay ve Ukraina vatandaşlığınıñ ğayıp etilmesi içün sebep olmaz. Esası bu», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, qanun leyhasında çetel devletleriniñ saylavlarında iştirak etüv içün vatandaşlıqnıñ ğayıp etilmesine dair qısım açıq bir şekilde yazılmadı.
Aq-uquq qorçalayıcısı: «Ekinci muzakerege qadar bazı ifadelerni doğrultmaq kerek. Teessüf ki, evelden halqqa añlatılmağan ve içinde yañlış ifadeler olğan bunıñ kibi teşebbüsler Rusiye propagandası içün manaçıqlar doğura. Metinniñ özü iç bir taqdirde facialı degil», – dep ilâve etti.
Petro Poroşenkonıñ 8297 nomeralı qanun leyhası Yuqarı Radada aprel 19-da qayd etilgen edi.
Ukraina prezidentiniñ QMCde daimiy temsilcisi Boris Babin Facebookta, «Ukraina vatandaşlığı aqqında» Ukraina qanunınıñ 19-ncı maddesi içün teklif etilgen deñişmeler, Ukraina vatandaşlığınıñ avtomatk şekilde ğayıp etilmesi içün sebep olmayıp, aksine, «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında Rusiyeniñ işğalci memuriyeti tarafından uquqqa qarşı ve vicdansız areketlerniñ yapılması» taqdirde Ukraina vatandaşlığınıñ avtomatik şekilde ğayıp etilmesine yol bermey, dep añlattı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım blogeri Zair Akadırovnıñ onı yaqalağan Qırım politsiya hadimlerine şikâyet arizası Moskvada degil, Qırımda baqılacaq. Bunı jurnalist Facebookta bildirdi.
«Keçken afta Rusiye Federatsiyasınıñ İçki işler nazirligine yollanılğan Qırım Yuqarı Mahkemesiniñ binası yanında meni qanunsız sürette yaqalağan politsiya hadimlerine şikâyetime Qırım İçki işler nazirliginden cevap keldi. Arizam cinayet, memuriy bozuluvlar kitabında qayd etilgen ve Rusiyeniñ Aqmescit boyunca içki işler nazirliginiñ idaresine yollanılğanı aqqında bildirüv keldi», – yazdı o.
Zair Akadırovnıñ aytqanı kibi, Rusiye prezidentiniñ memuriyetinden kelgen cevabında qayd etilgenine köre, onıñ arizası Rusiye Federatsiyasınıñ İçki işler nazirligine «doğru ve er taraflama ögrenilmesi» içün yollanılğan, ve «qanun emiyetiniñ teminlevi» içün Qırım prokuraturasına yollanılğan.
Yanvar 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında, «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başlanmasını beklegen qırımtatar jurnalisti Zair Akadırovnı yaqaladılar. Zair Akadırovnı onıñ zenaat faaliyeti aqqında soraştırdı ve bir saat devam etken sorğudan soñ azat ettiler. Bunıñ ile, jurnalistniñ aytqanına köre, onı mecburen Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge alıp ketmege istey ediler, qorquzdılar.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi.


text:
Rafael del Riego
Rafael del Riego y Nuñez /i nunyes/ (9. Äpril, 1784 - 7. Nöyäber, 1823) İspan general häm liberal citekçe.
Del Riego 1784. yılnıñ 9. Äprilendä (başqa mäğlümätlär buyınça 1785.neñ 24. Nöyäberendä) Asturiadağı Santa Maria de Tuñas'ta tua. Oviedo Universitäten tämamlaşaç, 1807. yılda ul Madridkä küçä, monda ul armíğa kerä. İspan Bäysezlek Suğışında, 1808 yılda Fransuzlar anı äsirlekkä alalar, Rafael del Riego Escorial'da yabıp totıla, häm soñraq monnan qaça.
10. Nöyäberdä ul Espinosa de los Monteros suğışında qatnaşa, bu suğıştan soñ anı qabat äsirgä alalar. Öç könnän soñ anı Fransiağa küçerälär häm azat itälär näticädä. Ul Britania häm Alman däwlätläre aşa säyäxät itep, 1814. yılda İspaniağa qayta häm qabattan armíğa lieutenant colonel (podpolkovnik) däräcäsendä kerä.
Monarxianıñ altı yıl däwamında ul Masonnarğa häm İspanianıñ Ferdinand VII patşasına qarşı yäşeren oyışmasına kerä. 1819. yılda patşa Könyaq Amerikanıñ bäysezlek qarşı suğışlarına 10 batalion cibärä. Riego Asturia batallionı citäkçelegendä bula. Cádiz'qa kergändä ul başqa offiserlär belän 1820.nıñ 1 Ğínwarında fetnä oyıştıra häm 1812. yıldağı konstitusínı kire qaytarırğa täläp itä (İspaniada Grajdannar Suğışı, 1820-1823). Patşa qarşı baş kütärü oyıştırığa ışanıp, Riego'nıñ ğäskärläre Andalusia şähärläre aşa baralar, lâkin cirle xalıqnıñ küpçelege qızıqsınusız bula. Galicia'da başlanğan fetnä böten İspaniağa tarala. 1820. yılnıñ 7. Martında general Ballesteros'nıñ soldatları Madridtağı patşa saraynı qamap alalar, 10. Martta patşa konstitusínı kire qaytara.
Yañadan nigezlängän 'progressist' xäkimiäte Riego'nı fieldmarşalğa üsterälär, häm Galicia general-gubernatorı eşenä bilgelänälär. 1821. yılnıñ 8 Ğínwarında ul Aragon belän citäkli başlí häm Saragossağa küçä. 18. Yündä ul Maria Teresa del Riego y Bustillos isemle üz kuzinägä kiäwgä çığa. 1821. yılnıñ 4. Sentäberendä republikan fetnädä qatnaşuı arqsında Riego'ğa yalğışça pespublikanizm ğäyep tağalar häm anı arest salalar. Anıñ populárlıq zuraya, Madridta anıñ azat itü öçen denostrasílar ütkärälär. 1822. yılnıñ anı Cortes Generales'qa (İspania Parlamente) saylílar häm yabıludan qatğí azat itälär.
1822.yılnıñ Dekäberendä, Verona Kongressında, İzge Berlek däwlätläre republikan İspaniada Awrupı balansına qurqınıç kürälär, İspaniada absolút monarxianı yañadan barlıqqa kiterü öçen Fransia saylana. 1823. yılnıñ 7. Äprilendä Fransuz armísı İspaniä çiklären ütep çığa. Riego 3. Armínı üz citäkçelegenä ala, interventlärgä häm cirle patşa tarafdarlarına qarışa. Lâkin 15. Sentäberendä anı totıp birälär häm Anquillas /ankilas/(Jaén) awılında äsirgä alalar. Riego'nı Madridqa küçälär. Tulı amnesti iğlan itkäç tä, patşa mäxkämäse Riego'ğa däwlätkä xíanät ğäyebe tağa, çönki ul parlamentta patşa xakimiäten alísı kilüçelär törkemennän berse buldı. 1823. yılnıñ 7. Nöyäberendä Rafael del Riego'nı Madridtağı la Cebada /sebada/ mäydanında asıp üterälär.
Himno de Riego, Riego'nıñ xörmätenä yazğan cir, İkençe İspan Cömhüriäteneñ (1931-1939) hímnı bula. Anıñ süräte Cortes Generales bínasında kürsätelgän.


text:
Yanvar 12 cuma künü Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonı mahkemesi «Veciye Kaşka işi» figurantlarına apis muddetini eki ayğa uzattı. Aynı zamanda ekimler ve advokatlar, tevqif etilgenlerden biri, qırımtatar faaliyetçisi Bekir Degermenciniñ sağlığı kritik vaziyette, dep qayd eteler.
Degermencide sürekli astma bar. Tahqiqat izolâtorında sağlığınıñ vaziyeti birden yamanlaştı. Dekabrniñ 6-sında Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ zalında faaliyetçige «acele yardım» çağırıldı.
Dekabrniñ 14-ne keçer gecesinde o, reanimatsiyağa tüşti. Dekabrniñ 20-sinde Aliye Degermenci, aqayınıñ reanimatsiyadan keçirilgenini ve pulmonologiya bölügi tolu olğanı içün bu bölükniñ koridorında yerleştirilgenini bildirdi. Daa soñra Degermencini tahqiqat izolâtorına qaytardılar.
Qabaatlanğannıñ advokatı Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta: «Sağlığınıñ vaziyeti, elbette, endişeler doğura. Bunı em köznen körmek mümkün, em de spravkalar sağlığınıñ kritik vaziyette bulunğanını ve onı tahqiqat izolâtorında tutmaq olmağanını köstereler. Lâkin mahkeme bu spravkalarnı köz ögüne almadı», – dedi. Degermenciniñ diger imayecileri Emil Kurbedinov ve Ayder Azamatov da aynı fikirdeler.
Edem Semedlâyev özüniñ videomuracaatında: «Bekir reanimatsiyağa tüşkende ekim oña: «Daa 20 daqqağa keçikse ediñ, seni qurtarıp olamaz edik», degen edi. Lâkin tahqiqat izolâtorınıñ hadimleri ve tergevciler içün insan ayatı iç bir şey degil», – dedi.
Emil Kurbedinov: «Daa bir qaytması mümkün olmağan noqta keçildi ve uquq saasında qanunsızlıqnıñ çıtası daa da yükseltildi. Men, bütün iş tecribemde bu maalgece böyle vaziyetlerni iç de körmedim», – dep, oña zil tuta.
Aynı şu künü Ukraina Tış işleri nazirligi, sağlıq vaziyetiniñ kritik olğanını qayd etip, Rusiyeden Bekir Degermencini azat etmekni talap etti.
Bildirüvde: «İşğalci qırımtatarlarnı yavaştan öldürmege devam ete. Rusiyege narazılıq bildiremiz, azat etilmesini talap etemiz», – denile.
Qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyevniñ Qırım.Aqiqatqa añlatqanına köre, Degermenci hastahanede bulunğanda Qırımda yerli ekimlerniñ konsiliumı toplandı ve olar episi «forma-3» adlı, insannıñ tahqiqat izolâtınında bulunıp olamağanını tasdiqlağan vesiqanı imzaladılar.
Smedlâyev: «Bütün qırımtatar ekimleri konsiliumdan çıqarıldı. Bes-belli, olar, qalğanları akimiyetke kerek olğan er türlü vesiqanı imzalarlar, dep ümüt etkendirler. Lâkin konsiliumde bulunğan ekimlerniñ aqlarını bermek kerek – olar, Hippokrat yeminine sadıq qalıp, Bekir Degermenci içün tahqiqat izolâtorında qaldırılmasınıñ ölüm derecesinde havflı olğanını tasdiqladılar», – dep ikâye etti.
Lâkin, Zair Smedlâyev ve Edem Semedlâyevniñ añlatqanlarına köre, mahkeme, vesiqa «munasip şekilde tasdiqlanmadı» dep, onı asıl da baqmaq içün qabul etmedi.
Zair Smedlâyev: «Mesele şu ki, spravkanıñ originalı advokatqa iç bir vaqıt berilmey. O, hastahanede qala ve yalıñız tahqiqatçığa berile. Lâkin advokatlarda vesiqanıñ tahqiqat izolâtorında munasip şekilde tasdiqlanğan kopiyası bar edi. Ondan ğayrı, prokurornıñ istegi ile akem bu kopiyanı «munasip degil» dep red etkende tahqiqatçı original vesiqanıñ onda olğanını tasdiqladı. Amma akem, «muzakerelerge qarışmaq kerekmey», dep, oña söz bermedi. Onıñ yalıñız, deliller ve qanunlarğa baqmayıp, apis muddetini uzatmaq vazifesini becergeni körünip tura edi», – dep bildirdi.
Emil Kurbedinov, mahkeme qararına şikâyet etmege vade etip: «Bundan soñ Edem Semedlâyev prokurornı red etti, lâkin buña da razılıq berilmedi», – dep ilâve ete.
Akem ve prokuror diñleyicilerniñ telükesizligi içün qorqalar emiş, dep mahkeme oturışuvınıñ qapalı rejimde ötkerilmesi de daa bir protsessual bozuluvdır
Akem ve prokuror diñleyicilerniñ telükesizligi içün qorqalar emiş, dep mahkeme oturışuvınıñ qapalı rejimde ötkerilmesi de daa bir protsessual bozuluvdır.
Zair Smedlâyev, mısqıllap: «Bu, aşkârlıq printsipiniñ açıq-aydın bir bozuluvıdır, bu işte devlet sırı ya da aqılbaliğ olmağanınıñ menfaatlarını qorçalav baqılmay. «Diñleyicilerniñ telükesizligini temin etüv»ge kelgende ise, camlı bölmede bulunğan qabaatlanğanlarnıñ diñleyiciler içün telüke doğuracağını tasavur etmek pek qıyın. Yoqsa akem ve prokuror, telüke olardan ya da mahkeme pristavlarından kele bilecegine işaret etelermi?» – dey.
Aynı zamanda, Degermenciniñ sağlıq vaziyeti aqiqaten ciddiy endişe doğura.
O, kerçekten de tahqiqat izolâtorında ölmek mümkün. Lâkin «uniformalı adamlar» degenlerinden vazgeçmeyler: bütün qabaatlanğanlar eñqastan hastalıq körünişini yapalar emişZair Smedlâyev
Zair: «Al-azırda Bekirde astma yüregine tesir ete. Reanimatsiyada o bir qaç kün suniy yuqu vaziyetinde keçirdi. Onı, organizminde tüzetilmez deñişmeler olmasın, dep, bu yuquğa daldırdılar. Sağlığı içün telüke şimdi de er vaqıt bar. Yañı bir astma tutuvı ne zaman başlaycaq, kimse bilmey. Aqcigeriniñ dombuqlığı yañıdan başlaycaqmı, yoqmı, yürekke kritik yük nege ketire bilir – belli degil. O, kerçekten de tahqiqat izolâtorında ölmek mümkün. Lâkin «uniformalı adamlar» degenlerinden vazgeçmeyler: bütün qabaatlanğanlar eñqastan hastalıq körünişini yapalar emiş, deyler de, ekimlerniñ delillerini köz ögüne almaylar», – dep ikâye ete.
«Kaşka işi» boyunca yaqalanğanlarnıñ daa biri, Asan Çapuhnıñ sağlıq vaziyeti de endişeler doğura. Qabaatlanğannıñ advokatı Ayder Azamatovnıñ Qırım.Aqiqatqa añlatqanına köre, eñ yaqın vaqıtta onı ekimniñ teşkerüvine alıp ketecekler.
Zair Smedlâyev, bularnıñ qırımtatar halqınıñ fizikiy mahv etilüvi olğanına emin.
«Eger «eski yañı yıl»nıñ qayd etilüvinden soñ, hususan saylavdan evelki devirde telükesizlik hadimleri tevqif, tintüv ve diger repressiyalarnıñ yañı dalğasını başlasa, men taaciplenmem», – dep ilâve etti o.


text:
Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Yurarı mahkemesi «Çiygoznıñ davasında» 118-nci mahkeme toplaşuvını keçirdi. Toplaşuv devamında imaye tarafınıñ şaatı, 2014 senesi fevralniñ 26-nda Rusiye tarafdarlarınıñ miting iştirakçilerinde demir parçalarını, plastik şişelerini ve gaz körgenini ayttı. Bunı mayısnıñ 24-nde Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında haber etti.
Polozovnıñ sözlerine köre, şaat fevralniñ 26-nda saba Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ binası yanında ötkerilgen mitingke kelgen, ve avtobusta ketirilgen 170-200 nefer insan Rusiye tarafdarlarınıñ mitingine qoşulğanını körgen ve bundan soñ «çatışmalar» başlandı.
«Rusiye tarafını tutqan miting iştirakçileri tecavuziy surette davranıp başladı. Olar Ukraina tarafdarlarına yaqınlaşacaq oldılar. Bundan soñ sıquv başlandı. Kerçekten, mitingteki Rusiye tarafdarları ukrain tarafını tutqanlarnı içteki azbar meydanından basıp çıqarmağa tırıştı. Plastik şişelerni atıp başladılar. Şaat, demir parçalarnıñ atılğanını kördi. Parçalardan biri qırımtatarnıñ başına tüşti. Onda qan aqtı. Bundan da ğayrı gaz qullanılğanı körüne edi», – degen şaatnıñ sözlerini Polozov seslendirdi.
Advokat qoştı ki, şaat Ahtem Çiygoznıñ tarafından qanunğa qarşı kelecek iç bir areket körmegenini beyan etken eken.
Ahtem Çıygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Jergilikti bïlik säykes reformalar josparın maquldağan. Ekonomïkanı ärtaraptandırwğa bağıttalğan bağdarlama soması 2 trïllïon dollar memlekettik qor qurwdı közdeydi. Sonıñ arqasında el qara altınnıñ iri eksporttawşısınan jahandıq ïnvestïcïyalıq derjavağa aynalwı tïis. Bağdarlama ayasında jalpı işki önimdegi şağın kompanïyalardıñ ülesin arttırw, jumıssızdıq deñgeyin tömendetip, äyelderdi jumısqa köptep tartw josparlanıp otır.
Ayta ketken jön, büginde Sawd Arabïyası tabısınıñ şamamen 80%-ın munay eksportı qurap otır.
Tegï: Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
Ruhani jañğıru jäne JOO
Prezidenttiñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» bağdarlamasında köterilgen mäselelerge qatıstı jwmıstar künnen-künge qarqın alıp keledi. Qazaq jazuın latın älipbiine köşiru mäselesi äleumettiñ qızu talqılauınan ötip, Elbasınıñ arnayı jarlığımen bekitildi. Täuelsizdikten keyin jarqırap şıqqan «100 jaña esim» belgili boldı. Gumanitarlıq saladağı älemge tanımal kitaptardı qazaq tiline audaru jwmısın jolğa qoyğan «100 oqulıq» mäselesi de şeşilip jatır. Audarılğan oqulıqtardıñ alğaşqı danaları şäkirtterge jol tarttı. «Qazaqstannıñ kieli mekenderi», «Tuğan jer» bağdarlamaları boyınşa jwmıstar, tipten, eren. Qazaqstannıñ osı uaqıtqa deyin äleumettik jäne ekonomika salasında jürgizgen reformalardıñ eşbiri «Ruhani jañğıru» bağdarlaması sekildi halıqtıñ qoldauına ie bolmağanına jwrt ta, tarih ta kuä.
«Ruhani jañğıru» bağdarlamasına joğarı oqu orındarınıñ ğalımdarı men student şäkirtteri de aralasuda. Qay zamanda bolmasın, qoğamdıq sananı özgertuge ğalımdar men studentterdiñ qosqan ülesteri erekşe bolğan. Bügingi qazaqstandıq qoğamda da sol körinis orın alıp jatır. Biraq köñilge oy salatın ister de barşılıq. Aldımen, joğarı oqu orındarındağı ıqılım zamannan kündelikti atqarılıp kele jatqan qalıptı isterdiñ bäri jappay «Ruhani jañğıru» atın jamılatın bolıp ketti. Tipti, sporttıq jarıstarda atalmış bağdarlamanıñ logotipteri «men mwndalap» twradı. Bwlayşa kete bersek, mazmwnı tereñ bağdarlamanı qoldan qolğa ötetin «qol jaulıqqa», «qol baqırğa» aynaldırıp jiberuimiz äbden mümkin. Bizdiñşe, bwnday nauqanşıldıqtan bas tartuımız kerek. Nauqanşıldıqtıñ artı «qauqarsızdıqqa» aparıp soqtıratının körip jürmiz. «Qauqarsızdıqqa» duşar bolmas üşin «Ruhani jañğıru» bağdarlamasınıñ mazmwnına tereñ män beru qajet.
Qazaqstannıñ joğarı oqu orındarı batıstıñ oqu jüyesine bağıtttalğan reformalardı kezeñ-kezeñmen tereñdetip jüzege asırıp keledi. Oqu jüyesi, bağdarlamaları, basqaru jäne menşik formaları da özgerude. Osı özgeristerdiñ qatarında JOO-nıñ mädeni-ruhani ömir tirşiligi de özgeruge tiisti.
Jalpı, JOO-dağı özgerister filosofiyalıq twrğıdan bastaluı tiis. Basqaru nemese menşik forması özgere me, basşılar da qayta saylanuı tiis. Bolmasa bayağı keñestik däuirdegi kolhoz-sovhozdardı jekeşelendirimiz dep «qızıl direktorlarğa» erik bergen jağday orın aluı mümkin. «Qızıl direktorlardıñ» jekeşelendirui talan-taraj, tonauğa wlasqanı tarihtan belgili. Bwl – bölek äñgime.
Al äzirge aytpağımız mınaday mäsele. Bügingi JOO-lar da äli künge deyin rektordıñ «Tärbie jwmıstarı jönindegi prorektorı» degen orınbasarı bar. Bwl lauazımnıñ atauınan-aq bwrınğı keñestik däuirdiñ sarqınşağın bayqauğa boladı. Keñes däuirinde «kommunistik qoğamnıñ qwrılısşıların» tärbileu «oktyabryattan» bastalıp, «pioner», «komsomol» bolıp wlasıp, «kommunistke» barıp tireletin. JOO-da köbine «komsomoldar-studentter» oqıp, «kommunisterden-oqıtuşılardan» tärbie alatın. Qazir olardıñ eşbiri joq, biraq tärbie bar.
JOO-ğa mamandıq igerem, keñ bilim alamın dep tüsken jas azamattı äldebir ideyağa tärbieleu qalay boladı? Sebebi adam balasına tärbie aldımen besikten bastalatın otbasında, keyin mektepte beriledi. JOO-ğa kelgen uaqıtta ol - boyına tärbie siñgen twlğa. Mektepti ayaqtağan oquşığa erjetkendigi turalı attestat (attestat zrelosti) beriledi. Bwl şaqta oquşı 17-18 kelgen azamat. Osı twsta ol «Qazaqstan Respublikasınıñ azamatı» degen pasport aladı. Al sol azamattı joğarı oqu ornında qayta tärbielep şığu mümkin be? Onıñ esesine bilimdenuşige joğarı oqu ornında bilimmmen qatar mädeni, ruhani, azamattıq twrğıdan damu joldarın wsınıp, onı jas azamattıñ boyında jandandıra bilgen jön dwrıs dep esepteymiz.
Qazirgi oqu filosofiyasında bilimdenuşi - oqu ürdisiniñ teñ sub'ektisi. Basqaşa aytqanda, student pen oqıtuşı - bilim aydınında (bilimdi teñiz dep eseptesek) birge jüzip, paydalı dän, qorek izdeytin twlğalar. Birlesken saparda jolserikter bir-birine kömektesui jäne özara qwqıqtıq twrğıdan teñ boluı tiis. Öytpegen jağdayda sapardıñ jetistigi bolmaydı. Oqu ürdisinde qalıptasqan bwl körinis student şäkirtterdi basqa salada da teñ sub'ekt dep qarauğa jeteleydi. JOO-dağı oqıtuşılar tärbileuşi emes, olar oqıtuşı-wstazdıq bolmısı, ğalımdığı, bilimi, adami qasieti men ömirlik wstanımı arqılı şäkirtterge ülgi bolatın («Bolmasañ da wqsap baq//Bir ğalımdı körseñiz), qajırlı dağdı jäne azamattıq daralığın qalıptastıratın twlğa retinde ülgi boluı tiis. JOO-da bilimdenuşi jastarğa tärbie beremiz dep dabıratpay, elimizdiñ bolaşaqtağı bilikti mamanına mädeni-ruhani damu, azamattıq twrğıdan jetilu joldarına järdem bersek dwrıs boladı dep esepteymiz. Sonda biz bilimdenuşilerdiñ bolaşaqta erkin, kreativti, bäsekege qabiletti, ruhani bay maman bolu jolın qalıptastıra aluğa sep, kömekşi bola alamız.
Joğarı oqu orındarındağı «Tärbie jwmıstarı jönindegi prorektor» lauazımın «Ruhani-azamattıq damu jwmıstarı jönindegi prorektor» dep atalsa, jaña qazaqstandıq qoğamnıñ swranısına say bolar edi. Ädette, ataudıñ özi jwmıstıñ mazmwnına erekşe bağdar berip twratını belgili. «Ruhani-azamattıq damu» degen tirkes «JOO-lar Qazaqstannıñ azamattıq qoğamına mädeni-ruhani tanımı tereñ maman dayarlaydı» degen wğımdı berip, JOO-nıñ missiyasına da say bolar edi. Aytpaqşı, damığan şeteldik joğarı oqu orındarında «tärbie isimen aynalısatın» lauazımdıq twlğa joq. Olarda adami resurstardı (kapitaldı) damıtu degen wğım tereñ ornıqqan.
Saparğa şıqqan jolauşı aldımen bağıt-bağdarın ayqındap alsa, köñiline barar, dittegen jerge jetem degen senim wyaları anıq. Ruhani jañğıru jwmıstarın keşegi keñes däuirinen qalğan keseldi sarqınşaqtardan tazalaudan bastasaq, onıñ mäni zor mazmwnı öz jolımen aşıla tüsip, onı twşınu tereñdey tüseri haq.
Almasbek Äbsadıq, A.Baytwrsınwlı atındağı Qostanay memlekettik universitetiniñ professorı
Abai.kz


text:
Kanadada Sent-Ketrïns qalasınıñ turğını 51 jasında öziniñ şın esimi men qaydan kelgenin esine tüsirdi. Ol 1986 jılı barlığın umıtıp qalğan eken, dep xabarlaydı CNN. Er adam älewmettik qızmetkerge barıp, öziniñ şın esimi Edgar Latyulïp jäne Kïtçener qalasınan ekenin mälimdegen. Ol 21 jasında aqıl-oy awıtqwşılığınan zardap şekken. Twğan qalasınan Nïagara sarqıramasına bara jatqan jolda basın soğıp alıp, barlığın umıtıp qalğan. Onıñ anası Edgardı mügedektigin paydalanıp, birewler urlap ketti dep oylağan. 30 jıl boyı iz-tüzsiz joğalğandar qatarında bolğan. Alayda sol waqıtta ol twğan qalasınan 1,5 şaqırım qaşıqtıqtağı Sent-Ketrïns qalasında turıp, jumıs istegen.
24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Qırımda iyülniñ 2-de Rusiye akimiyeti tarafından yarımadada Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün apiste tutulğan qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoznıñ anası vefat etti. Bunı Radio Svoboda mühbiri Anton Naumlük Facebook saifesinde bildirdi.
«Aliye Çiygoz, Ahtem Çiygoznıñ anası, keçindi», – dep yazdı jurnalist.
Qırımtatar faali Nariman Celâl cenaze iyülniñ 2-de saat 14.00 Bağçasaray rayonınıñ Topçiköy (Dolinnoye) köyünde qılınacaq, dep yazdı.
«Men er kesni cenazege kelmege çağıram. Oğlu anasını ebediy dünyağa ozğarmaq kerek. Ahtem ağa bugün kelip olamazdır. Olar onı anasınıñ cenazesine ketirmege qorqarlar. Onıñ vazifesini biz yaparmız. Bu er bir musulmannıñ vazifesidir. Men Ahtem Çiygoz olacam! Siz de olacaqsıñız!», – dep yazdı Celâl.
İyünniñ 15-de Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi eki buçuq yıldan berli SİZOda yatqan Ahtem Çiygoznıñ imayesi bergen hasta anasınen körüşme muracaatını red etken edi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov Qırımnıñ siyasiy mabüsi Ahtem Çiygoznıñ anası hasta olğanını haber etken edi.
İyünniñ 20-de Ahtem Çiygoznı Aqmescit SİZOsından gizli şekilde çıqarıp, Bağçasarayda hasta anasınen körüşmege imkân berdiler. Ahtem Çiygoz izolâtorğa keri ketirildi, anasınen körüşken soñ mahkeme oturışına devam etip olamadı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Twñğış Prezidenttiñ «Köşi-qon qorın» qwratın mezgil jetti!
Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ keşegi qazaqtıñ körnekti üş jazuşısımen ötkizgen äñgimesi de qoğamdıq pikirlerdiñ qızu talqısına tüsip jatır.
Esteriñizde bolsa, osınday bir äñgimeni Prezidet jazuşılarmen bwdan on şaqtı jıl bwrın da ötkizgen bolatın. Arada däl qanşa jıl ötkeni esimde joq, biraq eki kezdesudegi äñgimeniñ arası bizge bügin jer men köktey sezildi. Jazuşılarımız bwl jolı aptıqpay-asıqpay ıstıq lebizderin, quanıştarın bir-birlep jetkizdi. Sosın, öz oyların ortağa saldı. El basşısı mwqiyat tıñdap, erkin äñgimege özi jol aşıp berip otırdı. Bwrınğıday, «Äy, Smağwl!» degen joq. Sebebi, bügingi jağday mülde basqaşa! Wlt Köşbasşısı özi aytqanday, elimizde jasap jatqan üş wrpaq, özge wlıs ökilderi 25 jıl boyı qazaqtıñ darqan köñilin, Qazaqstannıñ beybit, tınış ömirin äbden tüsindi. Aynalamızdağı elderdiñ de äuselesin körip, bilip otır. Onıñ üstine, Batıs pen Şığısımızdağı Qwday qosqan qos körşimiz wltşıldıqtıñ tuın mıqtap qolğa aluda. Bireui aynalasına köz alartsa, ekinşisi iininen dem alıp twr. Onı da Elbası özi aytıp, eskertti. Demek, Qazaqstan üşin bügin wlttıq wpaydı tügendemeske eş amal qalğan joq! Sol üşin de Prezidentimiz der kezinde batıl da salmaqtı qadam jasadı. Bolaşaqqa oqtay tüzu bağdar siltep, sananı jañğırtu turalı Wlı wran tastadı.
Endi üş qalamgerlerdiñ sözine jeke-jeke üñilip körelik.
Birinşi bolıp söz alğan Dulat ağa Isabekov Elbasınıñ din qayratkerlerimen kezdesuine silteme jasay otırıp, dini ahuldı naqtı mısaldarmen jäne bir pısıqtap ötti.
Bekswltan Nwrjekewlı ağamızdıñ tarihi qorımdar men köşeler turalı sözderine qarağanda, latın äripine köşu turalı aytqan oyları Prezidenttiñ nazarın birden audardı.
Al, qaşanda sırbaz qalpınan jazbaytın, qaşanda Elbasınıñ qasınan tabılıp, qoldauşısı bolıp kele jatqan Smağwl ağa Elubay bwl jolı da kezdesudiñ ärin kirgizip, äñgimeniñ salmağın arttırdı. Äsirese, onıñ jwrt kökeyinde jürgen üş tildilik, balabaqşadan bastap qazaq tilinde oqıtu turalı oyların Nwrswltan Äbişwlı ıqılaspen tıñdap, qağazğa türtip alıp otırdı.
Tağı bir mañızdı äri öte qajetti taqırıp – demografiyalıq jağday men köşi-qon – alıstağı ağayın tağdırı.
Ärine, Köşi-qon – Wlt Köşbasşısı, Qazaqstan Respublikasınıñ Twñğış Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ jolğa qoyğan TWÑĞIŞ häm WLI sayasatı! Nwrswltan Äbişwlınıñ kemeñger twlğa ekenin törtkül düniege birden tanıtqan batıl äri tärihi şeşimi!
2016 jılı soñğı ret özgertuler men tolıqtırular engizilip qabıldanğan «Halıqtıñ köşi-qonı turalı» zañında öz betimen köşip kelip qonıstanatın qandastarımız ben işki köşi-qon üşin tolıq jağday jasalğan. Ükimet Qaulı şığarıp, oralmandar men qonıs audaruşılardı qonıstandıratın arnayı öñirlerdi de belgilep qoydı. Elbası bwl sayasattıñ özgermeytinin är sözinde şegelep aytıp keledi. Jaqında Baku saparınan qaytıp kele jatıp, Mañğıstau ölkesine soqqan Prezident, Aqtau qalasında oblıs aktivimen kezdeskende, bwl öñirge täuelsizdik jıldarı 125 mıñ qandasımızdıñ qonıstanğanın ayta kelip, «Köş jalğasıp jatır, jalğasa beredi de!» dedi.
Soğan say, bwl mäseleni Smağwl ağanıñ köteretin de jöni bar jäne wltımızdıñ boyındağı passionarlıq ruhpen wştastıra otırıp, jerine jetkizip twrıp ayttı. Ökinişke qaray, äñgimeniñ osı böligi efirge şıqqanda qiılıp qalğanı körinip twr. Onı Smağwl ağanıñ Elbasına «Siz swraq qoydıñız, «mınau şeteldegi bes miliondı qalay äkelemiz», - degen sözinen añğardıq. Qalay degenmen de köşi-qon sayasatı turalı egjey-tegjeyli aytılğanı belgili bolı.
Osı orayda, Elbasımızdıñ Köşi-qon sayasatın öz deñgeyinde jüzege asıru üşin jaña bağdarlama, wlttıq jañğıru kerek ekenin ayta ketken jön!
Bizşe, Twñğış Prezidenttiñ «Köşi-qon qorın» qwratın mezgil äbden pısıp jetti.
Elbası «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı tarihi maqalasında «Tuğan jer» jobasın wsınıp, auıldı, eldimekenderdi körkeytuge küş saludı tapsırdı. «Tuğan jerine kömek jasağan jandardı qoldap-qwrmetteudiñ türli joldarın tabu kerek» dedi.
Qwdayğa şükir, Wlt Köşbasşısınıñ osınau köşi-qon sayasatınıñ ayasında bir millionnan astam qandasımız elge oraldı. Kelem deuşilerdiñ de qarası köp. Eñ keremeti, şetten kelgen ağayınnıñ äl-auhatı jaqsı. Sırtta jürip jiğan täjirbesimen ortağa tez beyimdelip, qatarğa qosılıp ketti. Sebebi bizde eñbek etem, auqattanam degen adam üşin tiimdi jağday, mol mümkindik bar. Qandastarımız käsiporındar qwrumen birge, qorlar da aşıp jatır.
Ökiniştisi sol, älgi qorlar milliondağan aqşağa asta-tök toy-tomalaq, näzir-qwzır ötkizu, naurız köje beru sındı şaralardan şırmalıp şığa almay jatır.
Elbasınıñ 2015 jılı 11-qırküyekte Astanada «Qazaq handığınıñ 550 jıldığına» arnalğan saltanattı jinalısta aytqan «Tek ötken tarihımen ğana maqtanatın eldiñ bolaşağı bwlıñğır. Är buın ökilderi ata-baba dañqına dañq qosıp, abıroyın arttırıp, bükil düniejüzi aldında bedelin biiktete bilgen eldiñ ğana bolaşağı jarqın, mereyi üstem boladı!»-degen wlağattı sözin eske alsaq, bwl sürdekten şığıp, bolaşaqtı betke alğan wlttıq deñgeydegi şarulardı qolğa aluğa wmtıluımız kerek!
Arnayı köşi-qon üşin jwmıs atqaratın mwnday Qor evrey men nemiste ejelden bar. Mısalı, evreylerdiñ "Köşi-qon" qorınıñ twñğış tüyindemesin 1856 jılı "Sion tauğa qaytu" degen wranmen "özimizdiñ" kädimgi Karl Marks jasağan!! Evreylerdiñ bayları, orta taptarı berisi öz elinde, arısı AQŞ-ta jürip te büginde sol Wlttıq Qorlarına aqşa qwyıp otıradı. Ol aqşa älemde tarıday şaşırap jürgen qandastarın otanına jiıp aluğa jwmsaladı. Tipti, köşip kelgisi kelmeytin şetelde jürgen ärbir etnikalıq evrey osı qordıñ esebinen ömirinde bir ret Izrail'ge barıp qaytadı eken. Senesiz be, osı Qor qwrılğan twsta Izrail'de nebarı 10029 adam ğana bolsa, Izrail' memleketi qwrılğan küni (1848 jıl, 14 mamır) olardıñ sanı osı wlttıq Qordıñ jebeuimen bir-aq künde 600 000 adamğa birden tolıqqan...
Jaña Qazaqstan tarhında jüzege asqan Wlı jobalardıñ bäri Wlt Köşbasşısı Nwrswltan Nazarbaevtıñ parasattılığımen jolğa qoyılğan. Bolaşqta onıñ bäri Nwrswltan Äbişwlınıñ atımen, märtebesimen baylanıstı boluı kerek! Sol üşin köşi-qon sayasatın odan arı jañğırtu üşin Twñğış Prezidenttiñ «Köşi-qon qorı» bügin auaday qajet! Bügin twjırımdaması jasalıp, atalğan Qor qwrılsa, erteñ onı auqattı ağayındarımızdıñ döñgeletip äketetine şübä joq! Köştiñ bağıtın Ükimet ayqındağan soltüstik aymaqtarğa bwruğa, auıldardıñ bet-beynetin özgertuge Qor öz septigin tigizetini de sözsiz!!
Bir sözben aytqanda, Elbasınıñ üş jazuşımen ötkizgen äñgimesi köñilimizden şıqtı, kökeyimizge qonımdı oylarımen este qaldı! «Köşi-qon Qorı qwrılsa...» degen ümitimizdi ükiley tüsti.
Auıt Mwqibek
Abai.kz


text:
Aqtöbelik sportşı Dïana Nazarova 9-şı Azïya çempïonatınan jeñispen oraldı. Ol 100 metrge jüzwden - kümis, sonday-aq, komandalıq éstafetada qola medal'di qanjığasına bayladı. Bügin eline oljalı oralğan sportşını äwejaydan bir top aqtöbelik kütip aldı. "Dïana, jaraysıñ" dep ayqaylağan dawıstar jerlesimizdiñ mereyin üstem etti. Azïya çempïonatınıñ jüldegeri büginde el quramasında öner körsetip jür. Aldağı waqıtta ol Aşxabadta ötetin besinşi Azïya oyındarına, sodan soñ, Temirtaw qalasında ötetin Qazaqstan kwbogine jüzw sportınan qatısadı. Dïana Nazarovanı kütip alwğa ata-anası da keldi.
GÜLNAR NAZAROVA, D.NAZAROVANIÑ ANASI
- Ol üyde köp bola bermeydi. Sebebi, qazir Qazaqstan quraması atınan şığadı. Ärqaşan jattığw, odan soñ, jarıstar... Är jeñisine qwanıp otıramız. Özim de sportşımın. Sondıqtan jeñis pen jeñilistiñ ne ekendigin jaqsı bilemin. Qızım jarısqa qatısqanda üyde taqım qısıp otıramın, Dïananıñ bïikten köringenin qalaymın


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Amerika Qoşma Ştatları prezidenti Barak Obamağa Qoşma Ştatlarınıñ milliy bayramı, Mustaqillik künü munasebetinen hayırlav telegrammasını yolladı.
Bu aqta iyül 4-te Kreml matbuat hızmeti bildire.
«Rusiyeli-amerikalı munasebetlerniñ tarihı, musaviy uquqlı ortaq temeline esaslanıp areket etip ve bir-birimizniñ qanuniy menfaatlarını ürmet etip, biz eñ qıyın halqara meselelerni eki devlet ve bütün insaniyetniñ amanlığı içün çeze bilgenimizni tasdıqlay», – dep aytıla telegrammada.
Kremlniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Rusiye prezidenti «keçkenniñ müsbet tecribesi Rusiye ve AQŞ arasındaki dialognı konstruktiv yönelişke qaytaracağında emin olğanını bildirdi».
Amerika Qoşma Ştatları iyül 4-te Büyük Britaniyadan mustaqilliginiñ 240 yıllığını qayd ete. Bu munasebet ile bütün devlet boyunca parad, kezintiler ve fişenkler teşkil etilecek.
Amerika sesiniñ bildirgenine köre, prezident Obama Beyaz Sarayda askerlerniñ qorantaları içün barbekü, bundan da ğayrı, kontsertni teşkil ete, o yerde Kendrik Lamar ve Janel Mone iştirak etecek.


text:
Pikir
-
ASTANA. QazAqparat - Eki künen beri elordada dästürli Astana ekonomïkalıq forwmı ötip jatır. Bïılğı forwmğa älemniñ türli elderinen qatısıp jatqan 500-ge jwıq spïkerdiñ arasında türli salalardıñ bilikti mamandarı men ğalımdarı bar. AEF ayasında ötip jatqan sessïyalardıñ birinde qartayudı tejeytin ğılımnıñ jaña qadamdarı talqılanıp, qatıswşılardıñ erekşe qızığwşılığın twdırdı. Osı orayda «Sens» ğılım qorınıñ törağası Obrï dï Greymen bolğan suxbattı nazarlarıñızğa usınamız.18.05.2018 11:51
-
ASTANA. QazAqparat - Astana ekonomïkalıq forwmı alğaş älem sarapşıları üşin Ortalıq Azïyadağı aşıq pikirtalas alañı retinde qurılıp, biraz bedel jïnağan edi. Dünïedegi türli keleñsizdikter söz bolatın forwmğa burnağı jıldarı Birikken Ulttar Uyımı qoldaw körsetkeni, onıñ ayasında Dağdarısqa qarsı dünïejüzilik konferencïya ötkeni este. Osınıñ özi AEF deñgeyin bildirse kerek.16.05.2018 17:38
-
TALDIQORĞAN. QazAqparat -Almatı oblısındağı aydındı Alakölde soñğı tört jılda twrïzmdi damıtwğa bağıttalğan jumıstar qarqın aldı. Nätïjesinde nısandardıñ sanı 92-den 182-ge deyin arttı. Büginde munda demalwşılar üşin barınşa qolaylı jağday jasalğan, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.15.05.2018 09:24
-
ASTANA. QazAqparat -Aldağı waqıtta ötetin «KADEX - 2018» V xalıqaralıq qarw-jaraq jäne äskerï-texnïkalıq mülik körmesine qatıswşılardıñ biri QR Qorğanıs jäne Aeroğarış önerkäsibi mïnïstrligi Aeroğarış komïtetine qarastı «Qazaqstan ğarış saparı» ulttıq kompanïyası bolmaq, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.13.05.2018 19:41
-
ASTANA. QazAqparat - Söz joq, kez kelgen täwelsiz memlekettiñ bastı atrïbwtı - armïya. Al armïya mıqtı bolsa, xalıqtıñ rwxı joğarı, özine degen senimi mıqtı boladı. Büginde Qazaqstannıñ Qarwlı Küşteriniñ äskerï-texnïkalıq dayındığı qalay? Zaman talabına say qarw-jaraq köp pe? Äskerïlerdiñ turğın-üy mäselesi qalay şeşilip jatır? Jastardıñ äskerden jaltarwın azaytw üşin qanday şaralar atqırılwda? Bïılğı jawıngerlik paradtıñ bastı erekşeligi qanday? Atalğan suraqtarğa QazAqparat tilşisine suxbat bergen QR Qorğanıs mïnïstrliginiñ Bas ştabı bastığınıñ orınbasarı, general-mayor Muxamedjan Talasov jawap berdi.07.05.2018 07:00
-
ASTANA. QazAqparat - Pedagogtardıñ märtebesin arttırw üşin Bilim jäne ğılım mïnïstrligi attestattawdıñ jaña jüyesin engizgeli jatır. Bul twralı QazAqparat tilşisine QR BĞM Ulttıq testilew ortalığınıñ dïrektorı Ramazan Älimqulov keñinen aytıp berdi. Spïkerdiñ aytwınşa, UTO bazasında qazirdiñ özinde 60 mıñğa tarta muğalim öz biliktilikterin arttırw üşin ötiniş bildirip qoyğan.03.05.2018 13:58
-
ASTANA. QazAqparat - Älemdik ğılım men bilimniñ, dünïedegi mädenïet pen önerdiñ ordasına aynalğan Parïjde aytwlı forwm ötti.02.05.2018 23:33
-
ASTANA. QazAqparat - Bir zamanda «xalıqtar dostığınıñ labarotorïyası» delingen Qazaqstannıñ köp etnostılığı neşeme sınaqtı basınan ötkizdi. Onıñ bäri de beriktilik üşin sınaqtar bolatın. Tipti täwelsizdiktiñ tusında köpulttılıqtı alğa tartqanda «el bolwı ekitalay» dep säwegeylik jasağan da edi. Alayda ult pen ulıs tatwlığın tw etip, işki birlikti bekemdegendikten Qazaqstan köp sınaqtan sürinbey ötti.29.04.2018 10:02
-
ASTANA. QazAqparat - Bir sözinde Elbası Nursultan Nazarbaev «Assambleyanıñ tarïxı - bul bizdiñ turaqtılığımızdıñ tarïxı» degen bolatın. Qazaqstan xalqı Assambleyasınıñ mindeti - xalıq birligin nığaytw, qazaqstandıq qoğamnıñ negizin qalawşı qundılıqtar boyınşa qoğamdıq kelisimdi qoldaw jäne damıtw, sonday-aq, qoğamdağı ekstremïzm men radïkalïzmniñ körinisteri men adamnıñ quqığına, bostandığına qısım jasawğa bağıttalğan äreketterge qarsı turwda memlekettik organdarğa järdemdesw.28.04.2018 19:37
-
ASTANA. QazAqparat - Elbasınıñ tapsırmasına säykes, ağımdağı jılı şağın nesïelendirwge qosımşa 20 mlrd teñge bölinbekşi. Bul degenimiz, mıñdağan azamat nesïe alıp, öz käsibin döñgelete aladı degen söz. Alayda ol nesïeler barlığına birdey berilmeydi. Alatın adam arzan kredïtti usınw talaptarına say bolwı qajet. QazAqparat tilşisi şağın nesïelendirwge qatıstı özgeristerdi pısıqtap, 19 mln teñgege deyingi nesïelerdiñ kimge jäne qanday şarttarmen beriletinin saraptap kördi.27.04.2018 19:06
-
ASTANA. QazAqparat - 2012 jıldıñ säwir ayında Prezïdent Nursultan Nazarbaev Astanadağı L.N.Gwmïlev atındağı Ewrazïya ulttıq wnïverïtetti janınan «Jastar» ğılımï-zerttew ortalığın qurw twralı tapsırma bergen bolatın. 2013 jılı 4 nawrızda ortalıq qurıldı. 5 jıldıñ işinde «Jastar» ĞZO qanday jumıstar atqardı jäne qanday şaralardı jasamaq? Osı mäsele boyınşa QazAqparat tilşisiniñ suraqtarına Ortalıq dïrektorı Talğat Qalïev jawap berdi.25.04.2018 22:46
-
Elbası «Samurıq-Qazına» qorınıñ jañarğan Damw strategïyası men Transformacïyalaw bağdarlamasın qoldadıASTANA. QazAqparat - Bügin Nursultan Nazarbaev «Samurıq-Qazına» ulttıq äl-awqat qorın basqarw jönindegi keñes otırısı barısında qordıñ 2018-2028 jıldarğa arnalğan jañarğan Damw strategïyasımen jäne Transformacïyalaw bağdarlamasımen tanısıp, maquldap, onıñ äri qaray jüzege asırılwın erekşe baqılawğa alwdı tapsırdı.19.04.2018 19:21
-
BEYJIÑ. QazAqparat - Şilde ayınıñ basında Qazaqstan astanasınıñ 20 jıldığın merekelew kezinde Astana Finance Days ötedi. Onıñ ayasında «Astana» xalıqaralıq qarjı ortalığı (AXQO) resmï türde aşıladı. AXQO basqarwşısı Qayrat Kelimbetov Qazaqstanda qurılğan qarjı alañınıñ eki jıldıq dayındıq jumıstarınıñ qorıtındısı, bolaşaqqa josparlar men maqsattı körsetkişteri twralı QazAqparatqa bergen suxbatında ayttı.17.04.2018 11:15
-
ASTANA. QazAqparat - Prezïdent Nursultan Nazarbaevtıñ «Rwxanï jañğırw: Bolaşaqqa bağdar» bağdarlamalıq maqalası jarïyalanğalı bir jıl ötti. Älbette, tutas eldiñ rwxanïyatı men mädenï murasına basa mañız berilgen bağdarlamanı jüzege asırwdağı mindettiñ salmaqtı jügi Mädenïet jäne sport mïnïstrligine artılğanı belgili. Elbası bastap, eli qoldağan bağdarlamanı is jüzinde paş etw maqsatında osı mïnïstrliktiñ bir jıldıq jumısınıñ nətïjesi qanday? «Rwxanï jañğırw» bağıtındağı onıñ kelesi qadamı qanday bolmaq? Osı quralpı birşama suraqtıñ jawabın bilw üşin Mädenïet jäne sport mïnïstri Arıstanbek Muxamedïulın sözge tartqan edik.12.04.2018 10:37
-
ASTANA. QazAqparat - Otandıq qorğanıs önerkäsibi salasınıñ bügingi axwalı qanday jäne «KADEX - 2018» körmesine keletinderdi nendey jañalıqtar kütip tur? Bul jayında «QazAqparat» agenttigine bergen suxbatında QR Qorğanıs jäne aeroğarış önerkäsibi vïce-mïnïstri Äset Qurmanğalïev egjey-tegjeyli aytıp berdi.11.04.2018 11:12
-
ASTANA. QazAqparat - Bügin Astana äkimdiginiñ ğïmaratına arnayı kelip, osı jazda ötetin qalanıñ 20 jıldıq mereytoyına dayındıqqa oray keleli keñes ötkizgen Elbası Nursultan Nazarbaev mereyli mereke tuspa-tus keletin jaz aylarında bas şahardıñ keskin-kelbetimen qatar qonaqtardıñ köñilin köterw alañdarınıñ saqaday say bolwı kerektigin basa atap ötti. Aldımen jïındı aşqan Memleket basşısı Sarıarqa törinde, erke Esil boyında sän-saltanatı kelisken elordamızdıñ tarïx üşin qas-qağım sätte-aq boy kötergenine özi de sene almastığın aşıq ayttı. Är ğïmarattıñ boy tüzep eñsesin tiktewine üles qosqan qurılısşılarğa, qalanıñ keskin-kelbetine şıraylı är qosw üşin köşe boylarında tınbay eñbektengen jumısşılarğa şınayı rïzaşılığın bildirdi.05.04.2018 23:45
-
ASTANA. QazAqparat - AQŞ-tıñ Nevada ştatındağı atletïkalıq komïssïyası meksïkalıq boksşı Sawl Alvaresti 18 säwirge deyin barlıq jarıstardan şettetti.31.03.2018 10:20
-
ASTANA. QazAqparat - Mine, nawrız ayı kelip, köktemniñ lebi esip, tabïğat jañarıp, kün men tündi teñeltken Jaña jıl da bosağadan attadı. Jıl sanawı boyınşa, Tawıq jılımen qoş aytısıp, Ït jılın qarsı alıp otırmız. Quttı, berekeli bolıp, baylığımen barşağa baqıt sıylasın degen tilekpen xalqımız Ït jılın erkeletip «Qutpan» dep atağan. Ït jılınıñ bastalwı osı aq tilewdi rastağanday.22.03.2018 08:23
-
ASTANA. QazAqparat - «Qarağım-ay», «Anaşım», «Awılım» sekildi än estilgende, bir sätke mülgip, qulaqtan kirip boydı alar äsem än men äwezdi ünge eltimeytin qazaq joq şığar. Däl osı änderimen düyim qazaq jurtşılığınıñ şınayı rïzaşalığı men zor qurmetine bölengen Nurlan Önerbaevtan asırıp orındaytın änşi de joq. Orayı keldi, oydağı sawaldı «QazAqparat» Xalıqaralıq aqparat agenttigine qonaqqa kelgen änşi, akter, memleket jäne qoğam qayratkeri Nurlan Önerbaevqa qoyğan edik.20.03.2018 15:45
-
ASTANA. QazAqparat - Osı aptada Qazaqstannıñ Ulttıq banki Ükimet otırısında «7-20-25» bağdarlamasınıñ jobasın tanıstırdı. Bas bankïr ïpoteka ülestirwmen aynalısatın kompanïyanıñ qurılatın waqıtın belgilep, arzan ïpotekanıñ qalayşa beriletinin tüsindirdi. Ayta keterligi, Ulttıq bank basşısı Danïyar Aqışev komandası 7 procenttik ïpotekanıñ esebin de jasap şıqqan eken. Osığan baylanıstı, «QazAqparat» tilşisi jaña bağdarlama boyınşa beriletin nesïelerdiñ xalıqqa qanşalıqtı qoljetimdi bolatının saraptap körgen edi.17.03.2018 10:52
arı qaray


text:
BAQ: Resey Sarışağanda zımırannan qorğanıs jüyesin sınadı
Resey äskerileri Qarağandı oblısınıñ Sarışağan poligonında zımırannan qorğanıs jüyesin kezekti ret sınap, zımıran wşırdı dep habarladı Resey qorğanıs ministrligine qarastı «Krasnaya zvezda» basılımı. Sınaq zımırannan qorğanıs jüyecin modernizaciyalau bağdarlaması ayasında jasaldı.
Resey äue-ğarıştıq küşteri äue şabuılınan jäne zımıran şabuılınan qorğanıs qwrılımı qolbasşısınıñ orınbasarı Andrey Prihod'ko sınaqtan soñ «jañartılğan zımırannan qorğanıs jüyesi tapsırmanı sätti orındap, şarttı nısananı asqan däldikpen atıp tüsirgenin» ayttı.
Zımırannan qorğanıs jüyesiniñ sınaqtan qaşan ötkizilgeni jäne basqa da egjey-tegjeyli aqparat berilmedi, biraq jañartılğan zımırannan qorğanıs jüyesiniñ taktikalıq jäne tehnikalıq mümkindikteri «qoldanıstağı qarudan äldeqayda asıp tüsetini» aytıladı. Basılım Sarışağanda sınalğan zımırannan qorğanıs jüyesi Mäskeu tübindegi Sofrino poligonında ornalastıru josparlanıp otırğanın jazdı.
Abai.kz


text:
İyülniñ 17-nde saba Aqyarda, yollar maşnalarnen tolu olğan vaqıtta, yol qazası sebebinden Streletskiy körfezi ve Lötçikov mikrorayonı arasında kilometrge uzanğan tıqanıqlıq peyda oldı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri haber ete.
Yol qazası saat 08:15 yoldaki «Studençeskiy gorodok» ve «Stepanân» turaqları arasında yüz berdi.
Ögdeki qısımı ve camı qırıq kümüş-kök renkli çetel maşnası yolnı qapatıp turğan, qaza yerine kelgen politsiya hadimleri ise yolnıñ tar qısımında areketni tertipley edi.
Trolleybus tıqanıqlıqnı yarım saat devamında keçmek mecbur edi.


text:
Aqtöbelik käsipkerdiñ älewmettik jobası respwblïkalıq bayqawğa joldama aldı
Aqtöbelik mümkindigi şektewli käsipkerdiñ jaña jobası köpşiliktiñ qızığwşılığın twğızdı. Şaxan Joldasbaev basqarıp otırğan "Pandws Okey" seriktestigi arbağa tañılğan jandardıñ ğïmarattarğa erkin kirip şığwına ıñğaylı etip arnayı kötergiş qural jasap şığardı. Şaxannıñ oblıs köleminde üzdik dep tanılğan älewmettik jobası qazir respwblïkalıq bayqawğa usınıldı. Joba qoldaw tapsa, el awmağında narıqqa şığadı degen jospar bar. Mügedekter arbasın ğïmarat aldındağı satığa jetkizbey köterip alatın qondırğını qazir qaladağı birneşe emxanalar esiginiñ aldına ornatıp ülgerdi. Olardıñ biri - nömiri üşinşi emxana. Medbïke Tazanur Jumabïsova emxanağa keletin mügedek jandar üşin pandwstan göri, kötergiş quraldıñ ornatılğanı öte qolaylı boldı deydi.


text:
Qurılğınıñ korpwsı metaldan quyılğan jäne radïator rolin atqaradı. Al onıñ işinde kernew rettegişi, jarıqtı dïod, ïonïstor men jılwdıñ elektrli generatorı bar, dep jazadı newsru.com.
Qurılğı avtorınıñ aytwınşa, qolşam qalıptı jumıs istew üşin onı paydalanwşı adamnıñ dene qızwı men qorşağan orta temperatwrasınıñ arasında 9 gradws ayırmaşılıq bolwı kerek. Sol sebepti awa temperatwrasınıñ Celsïy bağanası boyınşa 28 gradws bolğanı jön. Öytkeni adam denesiniñ qalıptı temperatwrası - 36,6 gradws.
Tegï: Glavnaya, Texnologïya,
Kommentarïï