text:
AB elçileri Keriç köprü qurucılığından mesüliyetli eki insan ve dört şirketke qarşı sanktsiyalarnı tasdıqladı. Bu aqta Radio Free Europe/Radio Liberty Avropa jurnalisti ve muarriri Rikard Jozwiak Twitterde haber ete.
Sanktsiyalarnen bağlı resmiy qarar Avropa Birligi Şurası tarafından eñ keç bu afta qabul etilecek.
Sanktsiyalar AB Şurası tarafından tasdıqlanğan ve AB Resmiy mecmuasında derc etilgen soñ işke tüşürilecek.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qıbrız Keriç köprü qurucılığı sebebinden kirsetilgen Avropa Birligi sanktsiyalarını blok ete. AB, bu köpürni qurğan şirketlerge qarşı sanktsiyalarnı 2018 senesi iyül ayında kirsetti.
İyünniñ 18-nde Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba bildirgenine köre, Avropa Birligi Şurası Qırım işğali sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı bir yılğa uzattı.
Sanktsiyalar 2014 senesi Rusiyeniñ yarımada işğaline cevap olaraq kirsetildi. O vaqıttan berli bir qaç kere uzatılıp kenişletilgen edi.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşina qısmı 2018 senesi mayıs ayında yengil maşinalar içün açılğan edi, daa soñra yük maşinalarınıñ areketi başlatıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa azır degil.
2019 senesi dekabr ayında Rusiye prezidenti Vladimir Putin köpürniñ tren areketini başlattı.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kremlniñ halqara uquqqa emiyet bermegeniniñ daa bir delili ola, dep bildirgen edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Mayıs 15-ten itibaren Aqyarda şeer tışına çıqqan avtobus biletlerini pasport boyunca satacaqlar.
Bu aqqında Qırımnıñ Rusiye ükümeti saytında aytıla.
Hızmet Rusiyeniñ «Naqliyat havfsızlığı aqqında» Federal qanunınıñ amelge keçirilmesi aqqında bildire.
«Aqyar federal şeeriniñ tışına çıqqan avtobus biletleri şahsiyetni bildirgen vesiqalar (pasport, doğuv şeadetnamesi) boyunca satılacaq», – dep aytıla haberde.
Şeerlerara avtobuslarnıñ biletleri Merkeziy avtovokzal ve üç avtostantsiyada satıla: «İnkerman», «Zaharova» ve «Kaça».
Keçken sene baarde yarımada işğalinden soñ Qırım ve Aqyar Rusiye qanunlarına keçtiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sentâbrniñ 16-nda, salı künü Aqmescitniñ Şmidt soqağında yerleşken Meclis binasını silâlanğan şahıslar sarıp aldılar.
Qırım.Aqiqat hadimi bildirgeni kibi, Meclisni arbiy urbada, avtomatlarnen silâlanğan 6 maskalı şahıs ve 10 politsiya hadimi sarıp aldı. Bina yanında avtozak buluna.
Meclisni ne sebepten sarıp alğanları, ve olar kimler olğanı aqqında suallerge, şu şahıslar cevap bermege red ettiler ve «cevap bermege aytmağa aqları yoq, dediler».
Qırım.Aqiqat mühbiri ögrengeni kibi, binada taqiq işleri ötkerile. İçine ve ondan tış iç bir kimseni yibermeyler.
Şu yerde bulunğan hadimimiz aytqanı kibi, tintüv Meclis binasında yerleşken «Avdet» gazetasınıñ muarririyetinde ötkerile. Muarrir iş yerinde yoq, tintüvni onsız keçireler.
Hatırlatamız, sentâbr 16 künü, Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde tintüv ötkerildi, ve bilgisayarlarnı alıp kettiler.
Sentâbr 15 künü Meclis binasına ücüm etildi. Üç belgisiz maskalı şahıs kelip, ekii qapuda turdılar, birisiniñ qolunda pıştav bar edi, üçüncisi ise, gaz borusı yardımınen töpege tırmaşıp, Ukraina bayrağını alıp taşladı.


text:
M. BULĞEN, "KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE," In İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları , İstanbul: Ensar, 2017, pp.89-155.
BULĞEN, M. KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE. 2017. In İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları , Ensar, İstanbul, 89-155.
BULĞEN, M., (2017). KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE. İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları (pp.89-155), İstanbul: Ensar.
BULĞEN, MEHMET. "KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE." In İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları , 89-155. İstanbul: Ensar, 2017
BULĞEN, MEHMET. "KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE." İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları , Ensar, 2017, pp.89-155.
BULĞEN, M. (2017) "KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE", İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları . İstanbul: Ensar.
@bookchapter{bookchapter, author ={MEHMET BULGEN}, chaptertitle={KELÂM İLMİNDE ULÛHİYET BAHİSLERİNİN GÜNCELLENMESİ ÜZERİNE}, booktitle={ İslâmî İlimlerde Metodoloji– VIIIKelâm İlmi ve İslâm Hukukunda İçerik Sorunları}, publisher={Ensar}, city={İstanbul},year={2017} }


text:
Türkiye akimiyeti bildirgeni kibi, bazarertesi saba, avgust 10-da, eki belgisiz şahıs İstanbulda AQŞ konsullığına ateş açtı.
Olğan malümatqa köre, neticede zarar körgen ve qurbanlar yoqtır. Politsiya bildirgenine binayen, havfsızlıq küçleri ateş açqanda, ücüm etkenler qaçıp olıdlar.
Ziddiyet boyevikler İstanbulda politsiya bölügine ateş açqanından soñ yüz berdi.
Ücüm Türkiye akimiyetiniñ regionda «İslâm devleti»niñ boyevkileri ile mucadelesi vaqtında yüz berdi. Keçken ay Türkiye Suriyede boyeviklerniñ mevzilerine ava ücümlerini keçirdi. Bundan da ğayrı, Ankara islâmistler ile küreşte AQŞ yolbaşçılığında olğan koalitsiyağa öz bazalarından faydalanmağa ruhset etti.


text:
2017 senesi fevral 11 künü – qırımtatar milliy areket veteranı, tarihçı ve jurnalist Ayşe Seitmuratovanıñ yübileyi. Bu künü o 80 yaşını toldura. Seitmuratova – qırımtatar milliy areketinde iştirak etip, eki kere apiske alınıp, eki kere mahküm etilgen yekâne qadın.
Daa genç olğanda Ayşe çoq azap çekken halqı içün küreş yoluna turdı
Taqdiri zor, tabiyatı ağır, lâkin özü pek küçlü olğan Ayşe, daa genç olğanda çoq azap çekken halqı içün küreş yoluna turdı ve o zamandan başlap çekilmedi, faaliyettinen vazgeçmedi.
Birinci sefer apiske alınğanda o 29 yaşında edi. Bu 1966 senesi oktâbr 14 künü Samarkand vilâyetinde Devlet telükesizlik komitetiniñ sorğusında oldı. Konvoyda uçaqnen onı Moskvağa ketirdiler – em de sade türmege degil de, deşetinen meşur olğan KGBniñ Lefortovo apishanesine.
Ayşenı «milletler ara zıddiyet qozğalamasına ketirecek iftira vesiqalarınıñ azırlanuvı, çoqlaştıruvı ve dağıtuvında» qabaatladılar, bundan hulâsa: o «milletler ara zıddiyetini qozğalatacaq cinaiy iş işledi». 7 ay o KGBniñ Lefortovo apishanesiniñ muvaqqat kamerasında keçirdi.
1967 senesi mayıs ayında keçirilgen mahkemede Ayşeni 3 yılğa şartlı müddet ile cezaladılar; o mahkeme salonından azat etilge edi.Lefortovo apishanesinde keçirilgen aylâr onı qorqutmadı, o milliy arekette iştirak etmege devam etti ve eki aydan soñ SSCB KGB yolbaşçısı Yüriy Androvop, SSCB baş prokurorı Roman Rudenko, SSCB İçki işler naziri Nikolay Şelokov tarafından Kremlde qabul etilgen halq vekilleri arasında edi.
Mümkün olğanından eñ ağır ceza berildi – 3 yıl lagerlerde. Bu müddetni Seitmuratova Mordovıya lagerlerinde, Baraşevo ve Yavasta keçirdi
Üç yıldan soñ Seitmuratova «sovet devlet qurımına iftira atqan» matümatlarını azırlap dağıtqanında qabaatlandı ve kene apiske alındı. Bu sefer mümkün olğanından eñ ağır ceza berildi – 3 yıl lagerlerde. Bu müddetni Seitmuratova Mordovıya lagerlerinde, Baraşevo ve Yavasta keçirdi. 1974 senesi iyün 15 künü o Lagerden çıqıp Samarkandqa qayttı.
Azat olunğan soñ onı işke qabul etmey ediler, aspiranturadan ise apiske alınğanınen onı çıqardılar. Buña baqmadan Ayşe milliy arekette iştirak etmege devam etti: Qırımda yerleşmege tırışqan aileler aqqında malümat tolpamaq içün sıq-sıq Özbekistandan Qırımğa uça edi. Bu haberler«İnformatsiya» içün malümat olıp «teşebbüsçiler» tarafından qırımtatar ealisi arasında dağıtıla edi, bundan da ğayrı Moskvadaki dissidentlerge berilip efsaneviy «Keçken vaqıyalarnıñ hronikası» – SSCBde insan aqlarınıñ bozuv faktlarını qayd etken uquq qorçalav bülleteninde derc etile edi.
1970-cı seneleriniñ ortasında Ayşege başqa seçim qalmay edi – ya da kene apıs cezası, ya da Ğarpqa ketmesi. 1978 senesi yazda Seitmuratova niayet SSCBden çıqmağa ruhset aldı. 42 yaşında o yañı ömür başladı...
Amerika Qoşma Ştatlarına köçip, Ayşe inglis tilini ögrenip başladı, birazdan onı «Svoboda» ve «Voice of Amerika» raiosına davet etildi. Anda o rusça, özbekçe ve azerbaycanca yayınlarını alıp bardı. Esas olaraq, bu qırımtatar halqınıñ taqdiri aqqında yayınlar edi.
Çet memelekette 10 yıl yaşap, qırımtatar areketiniñ faaliyetçisi olaraq Seitmuratova çoq iş becerdi. Qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında maruzalarnen o İslâm Konferentsiyası Teşkilâtınıñ üç forumında iştirak etti: Londonda (1980 s.), Parijde – UNESCO (1980 senesi dekabr ayında), Kuala-Lumpur (Malaysia, 1981 senesi noyabr-dekabr aylârı). Soñkisinde İslâmnıñ 15 asır olğanına bağışlanğan konferentsiyasında o iştirak etken yekâne qadın edi, onı Malaysia baş naziri şahsen selâmladı. 1980 senesi aprelde Seitmuratova AQŞ Senatında çıqışta bulundı, eki kere Beyaz Sarayğa davetli oldı (1982 ve 1988), prezident Ronald Reagan onı qabul etken edi.
1990 senesi o Türkiye prezidetni Turgut Ozalnen körüşti. 1980 senesinoyabr ayında Madridte Helsinki añlaşmalarınıñ Yekünleyici akt Muşaveresinde iştirak etti, Vena konferentsiyası içün (1986 s.) Magadanda apiste olğan Mustafa Cemilevni qorçalamaq maqsadınen inglis tilinde risale neşir etti. Cemilevniñ tez vaqıtta azat olunmasına qol tutmaq muracaatı ile risaleni o konferetsiyada iştirak etken 35 devletniñ tışqı işler nazirerine teslim etti.
Bütün çıqışlarnıñ mevzusı – qırımtatar halqınıñ Qırımğa, vatanğa avdet küreşi aqqında edi
Seitmuratova Kanada, İngiltere, İtaliya, Türkiye, Frenkistan parlamentlerinde ve AQŞ Kongressinde çıqışta bulunğan edi; çeşit devletlerniñ universitet ve kolleclerinde lektsiya oquğan edi. Bütün çıqışlarnıñ mevzusı – qırımtatar halqınıñ Qırımğa, vatanğa avdet küreşi aqqında edi.
1986 senesi 12 devletlerde o «Mustafa Cemilevniñ destek komitelerini» teşkil etti, Yüriy Osmanov, Reşat Ablayev ve diger qırımtatar siyasiy mabuslarınıñ azat etilmesi içün küreşe edi. Çeşit devletlerniñ gazeta ve mecmualarında o qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında maqaleler derc etken edi.
SSCB-den ketkenine tam 11 yıl olğan soñ, 1990 senesi noyabr 20 künü Ayşe Özbekistanğa anası, babasu ve tatasınıñ mezarlarını ziyaret etmek içün keldi. Vatandaşları onı milliy qaraman olaraq qabul ete ediler...
Çoq vaqıt keçmeden Seitmuratova Qırımğa qayttı ve oña ait işkirliginen çalışıp başladı. O qırımtatarlarğa içtimaiy yardım köstergen «Merhamet evi» hayriye fondunı meydanğa ketirdi.1992-1993 seneleri qadın ve balalarğa tonnalarnen yardım, bala şeylerini dağıta edi. 1996 senesi New York ve İstanbuldan o uçaq ile tıbiyet merkezi içün 12 biñ dollarlıq donmatmalar ketirdi.
2001 senesinden başlap onıñ yañğız qartlar içün «Qartlar evi» pansionatı çalışmaqta. Ne sebepten böyle işnen oğraşıp başladı degen sualini Seitmuratova: «Men qartlarğa söz berdim» dep cevaplay.
Bütün ömürini Ayşe Seitmuratova öz halqınıñ, qırımtatarlarnıñ işine bağışladı
«Doğru insanlar er kezge ait» – italiyalı yazıcı, jurnalist, Radio Svobodanıñ rus muaririyetiniñ müdiri (1998-2003) Mario Korti, Seitmuratova aqqında azırlağan maqalesini böyle adlandırğan edi. Mencesine, o Seitmuratovanıñ hayat şıarını ve bügün onıñ bizler içün ne qadar emiyetli olğanını tam olaraq ifade etti: «Muayyen insanlarnı qayğırmaq – SSCB uquq qoruyıcı areketiniñ çoqusı iştirakçilerine has olğan çizgidir. Bütün ömürini Ayşe Seitmuratova öz halqınıñ, qırımtatarlarnıñ işine bağışladı: «doğru insan yolundan çevirmez».
«Doğru insan öz hayatını başqaları içün feda eter. Fedakârlar er millette doğa, olar bir ya da diger dinni kütmek (ya da iç birini kütmemek) mümkünşer, lâkin olar bir tek öz halqına ya da dindaşlarına ait degiller. Fedakârlar epimizge ait ve bizni insaniyetliknen birleştireler. Öyle fedakârlardan biri – Ayşe hanım»…
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
BTA Banktiñ eks-basşısı, quğındağı oppoziciyalıq sayasatker Mwhtar Äbilyazov qazaqstandıq biznesmender Patoh Şodiev pen Älijan Ibragimovke qarsı kuägerlik etu arqılı Bel'giya azamattığın almaq - dep habarlaydı «Dispatch Weekly» gazeti.
Basılım mälimetinşe, Mwhtar Äbilyazov osı uaqıtqa deyin Bel'giya komissiya prezidenti Dirk Van der Maelenmen qwpiya kezdesuler ötkizgen. Äbilyazov atalmış kezdesulerde Bel'giyada «2011 jılı Bel'giya qwzırlı organdarına para wsındı» degen ayıp tağılğan qazaqstandıq biznesmender Patoh Şodiev pen Älijan Ibragimovke qarsı kuägerlik etu jayında kelissözder jürgizgen. Kezdesu barısında Äbilyazov Dirk Van der Maelenmen Şodiev pen Ibragimovqa qarsı kuägerlik etkeni üşin Bel'giya azamattığın alu jäne Qazaqstan, Resey, Ukraina, Wlıbritaniya memleketterine özin ekstradiciyalamau jayında kelisimge kelgen.
Esteriñizge salayıq, quğındağı oppoziciyalıq sayasatker Mwhtar Äbilyazov qazirgi tañda Franciyada twradı. Oğan Qazaqstan biligi 2005-2009 jıldar aralığında BTA Banktiñ 6 milliard dollar qarjısın jımqırdı degen ayıp tağıp, sırttay 20 jılğa sottağan bolatın.


text:
«Eki yıl devamında men Qırımda olmaycam, demek Meclisniñ matbuat-hızmetiniñ başı vazifelerini de eda etemem», − dep bildire Lilâ Muslimova zenaatdaş-jurnalistlerge yazılğan mektübinde.
O, onıñ ketüvi ile bağlı öşek ve zanlarğa qulaq asmamaq çağırdı ve öz zenaatdaşlarına destek ve añlav içün teşekkürlerini bildirdi.
«İnanam ki, yaqın vaqıtta körüşirmiz, er keske ahlâqiy memnüniyet, ilham, sağlıq ve barışıq tileyim! – dep yazdı o. – Unutmañız, insaniy munasebetler ve siyaset – qarama-qarşı añlamlardır, hususan Qırımda!»
Lilâ Muslimova Qırım.Aqiqatqa tasil almaq içün çetelge ketkenini bildirdi. Onıñ aytqanı kibi, o, bedava tasil içün grantnı çoqtan qazandı ve öz ketüvini evelden planlaştıra edi. Muslimova oquvdan soñ Qırımğa qaytmağa niyetini bildirdi.


text:
Bunı adliye naziri Pavlo Petrenko bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
«Ziyan aqqında aytsaq, onıñ miqdarı ep deñişe, çünki işğal etilgen meydanlıqta yerleşken şirketlerimizniñ işi sıñırlanğınını esapqa almasaq bile, ziyan 1 trillion grivna miqdarındadır»,– dedi Petrenko.
O şunı da qayd etti ki, Ukraina oña «Qara deñiz yalısını qullanmağa» bermegenleri içün de zarar köre.
«Rusiye bugün Ukrainanıñ gazını çıqarıp elde ete. Bundan da ğayrı deñiz limanları ve anda qalğan infrastruktura aqqında aytmalımız. Bunı biz coyulğan kâr kibi saya bilemiz» – dep qoştı nazir.
Rusiye Qırımnı bu sene martnıñ soñunda işğal etti.


text:
Martnıñ 29-ı sabasına qadar Ukrainada laboratoriyada tasdıqlanğan 418 COVID-19 koronavirus yuqunçı hastası qayd etildi, olardan doquzı can berdi, beş hasta tüzeldi, dep bildire Ukraina Sağlıq nazirliginiñ matbuat hızmeti.
«Bir kün içinde 109 yañı koronavirus yuqunçı tedqiqi müsbet çıqtı», – dep qayd etti müessise, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Qayd etilgenine köre, Ukrainada bir hasta bile qayd etilmegen yekâne vilâyet Mıkolayıv ola. Hastalarnıñ sayısına köre Kyiv lider ola, anda COVID-19 82 insanda tasdıqlandı. Çernivtsi vilâyetinde 59 hasta, Ternopil vilâyetinde 57, Çerkası vilâyetinde 46, Kyiv vilâyetinde 45, İvano-Frankivsk vilâyetinde 41, Vinnıtsâ vilâyetinde 22, Zaporijjâ vilâyetinde 11 hasta qayd etildi. Qalğan vilâyetlerde 10-ğa qadar koronavirus hastası bar.
Johns Hopkins universiteti yanındaki sistematik tedqiqatlar merkeziniñ malümatına köre, martnıñ 29-ı saba dünyada qayd etilgen koronavirus hastalarınıñ sayısı 665000 oldı, 30857 insan COVID-19 hastalığından öldi, aman-aman 142000 kişi tüzeldi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ermenistan prezidenti Serzh Sargsyan ve Azerbaycan prezidenti İlham Aliyev Dağlıq Qarabağda ateş toqtatılması ve davanıñ barışıq şekilde çezilmesiniñ tarafdarı olğanlarını tasdıqladılar.
«Minsk gruppasınıñ» moderatorları olğan AQŞ (Amerika Qoşma Ştatları), Frenkistan ve Rusiyege berilgen muracaatta Ermenistan ve Azerbaycan prezidentleri umumiy idare etüv muzakereleri içün dialognıñ kelecek basamağı aqqında da añlaştılar.
Taraflar regionda Avropa Telükesizlik ve İşbirligi Teşkilatınıñ(OSCE) közetici missiyasınıñ quvetleştirüvini de belgilediler.
Böyle añlaşmalarnı Viyanada mayıs 16-da Amerika, Rusiye ve Frenkistan diplomatları vastasınen tizdiler. Bu Dağlıq Qarabağda aprelde olğan cenkâver areketlerniñ eskalatsıyasından soñ Aliyev ve Sargsyannıñ arasında birinci körüşüvi edi.
Dağlıq Qarabağ Azerbaycannıñ halqara tanılğan sınırları içinde olğan bir muhtariyet, ealiniñ ekseriyeti ermeni, 1988-1994 seneleri olğan cenkten soñ bir taraflı şekilde öz mustaqillik aqqında bildirdi, neticede Azerbaycan region üzerindeki kontrolini coydı. Bakuda Ermenistan tarafından işğal olğanını dep sayalar.
Neticede Dağlıq Qarabağ davasında tahminen 30 000 insan vefat etti, yüz binlerce qaçaq oldı. Azerbaycan tek Dağlıq Qarabağnı degil, onıñ muhtarlığına kirmegen töpelerni de kontrol etmey.


text:
Canköyde Rusiye Devlet Avtomobil Teftişiniñ hadimleri, qanunsız adam taşımasınen bağlı 66 fakt qayd etildi, dep bildire. Olardan 60-ını çetel adamları yaptı, dep bildire Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
"Rusiye Memuriy Kodeksiniñ 14.1 (izin vesiqaları olmadan kirişim faaliyetinen oğruşuv) maddesine köre 62 bozuluv qayd etildi. Rusiye Memuriy Kodeksiniñ 18.10 (çetel adamnıñ qanunsız kirişim oğraşuvı) maddesine köre, 4 adamğa dair Rusiyede çıqaruv aqqında mahkeme qararı çıqarıldı", - bildrdiler müessisede.
Poliske köre, 6 naqliyatnı toqtatıp, mahsus meydançıqqa aydadılar.
Bu haberniñ mustaqil matbuatta tasdıqı yoq. Şeklengen kişilerniñ açıq izaatları da yoq.


text:
ABD OSCE elçisi James Gilmore Rusiyeni qırımlı advokat Lilâ Gemeciniñ işine keder etmekni toqtatıp, siyasiy mabüs Ukraina vatandaşlarını azat etmesine çağırdı. Bu aqta o, noyabrniñ 5-nde OSCE Viyanadaki Daimiy şura toplaşuvında.
«Bizni işğalci akimiyetniñ qırımtatar advokatı Lilâ Gemecini bir qaç siyasiy mabüske bergen qoruv sebebinden advokat statusından marum etüv ıntıluvları aqqında haberler qasevetlendire. Bir çoqumız Gemeci hanım ile mında 2019 senesi körüştik ve Rusiyeniñ repressiya siyaseti ögünde cesürligi fedakârlığından ayrette qaldıq. Rusiye onıñ işine keder etmek ıntıluvlarından vazgeçip, adaletsiz bir şekilde apishanege oğratqan er kesni azat etmeli», – dedi ABD elçisi.
James Gilmore qayd etkenine köre, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti «qırımtatarlar, etnik ukrainler ve işğalge qarşı çıqqan er keske qarşı büyük repressiyalar yapmağa» devam ete.
Rusiye vekilleri ABD elçisiniñ aytqanlarını izaatlamadı.
Bu sene avgust ayında Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi advokat Lilâ Gemecige qarşı şahsiy qarar çıqardı. O, mahkemede qırımlı aq qorçalayıcı ve «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayevniñ menfaatlarını temsil etti. Mustafayev 2020 senesi sentâbrniñ 16-nda 14 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi. Faal Amnesty International tarafından vicdan mabüsi olaraq tanıldı.


text:
Rusiyeniñ yarımada işğaline qoltutqan «Krımskaya pravda» neşiri saytında keçirilgen sorav neticeleriniñ qalplığı aqqında bildire. Soravnıñ suali: «Bugün bütün Qırım referendumınıñ suallerine nasıl cevap berir ediñiz?».
Muarririyetniñ resmiy beyanatında aytıla ki, «Krımskaya pravda» neşiriniñ saytı DdoS-ücümine oğradı, onıñ neticesinde neşirniñ internet versiyasını açmaq zor oldı.
«Areketlerniñ ardı-sıra olğanına köre, mında ukrain internet neşirlerniñ evelden azırlağan ve planlaştırılğan provokatsiya aqqında laf kete. Onıñ maqsadı belli – qırımlılarnıñ çoqusı 2014 senesi mart 16-da keçirilgen referendumda şübelengenini köstermektir. Asılında bunıñ kerçek ile iç bir alâqası yoq. Neşirniñ qırımlılar arasında elektron poçta, telefon vastası ile keçirilgen işbu soravnıñ neticeleri bam-başqa oldı», – dep izaatladı sorav neticelerini gazetanıñ baş muarriri Mihail Baharev.
Neşir qayd ete ki, haker ücümi devam etmekte. Bundan sebep sayt muarririyeti soravnıñ neticelerini lâğu etmege qarar berdi.
«Krımskaya pravda» «Siz umumqırım referendumınıñ suallerine bugün nasıl cevap berir ediñiz?» sualini bergen edi. Rey bergenlerniñ 61% «Qırımnıñ Ukraina terkibinde keñ vekâletlerini» saylaycağını bildirdi. Mart 9 künü saat 8:00-ge qadar 4510 insan sevap berdi. Rusiyege 19% qoşulır edi, daa 20% «referendumğa kelmez edi».
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Kiyevde iyül 3 künü Ukrainada Rusiye Elçihanesiniñ Konsul bölügi yanında Rusiye SİZOsında bulunğan tatar cemaat erbabı ve uquq qoruyıcı Rafis Kaşapovğa qol tutuv numayışnı keçirmege planlaştıralar.
Faaller cuma künü saat 13:00-14:00 saatleri arasında konsullıq yanında numayışnı keçirmek niyetindeler.
Rafis Kaşapov – Rusiye Federatsiyasınıñ cumhuriyeti sayılğan Tataristanda azatlıq areketiniñ yetekçisidir. Faaliyeti devamında onı ep Rusiye akimiyeti taqip ete edi, türmege qapala, ruhiy hastaları içün klinikalarda tutıla edi.
Tatar faalleri Nafis ve Rafis Rusiye istilâsınıñ başlanması ile Ukrainağa qol tuta ve Qırım işğaline qarşı çıqa ediler. Türk halqları yaşağan memleketlerde birdemlik aktsiyalarını keçire ediler.
Rafis Kaşapovnıñ tuvğanlarnı onıñ siyasiy mabüs olğanını qayd eteler.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada belgisiz ğayıp olğan Qırım sakinleri aqqında fotosergi tünevin Ukraina Tışqı işler nazirliginde açıldı. Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, ğayıp olğanlarnıñ fotoresimleri ecnebiy devletlerniñ Qırımda insan aqları bozulmasına diqqatını celp etmege yardım eter.
«Teşkilatçılarnıñ sözlerine köre, fotosergi vazifelerinden biri, ecnebiy devletler elçileriniñ insan aqları bozulmasına, qorquzmalarğa ve insanlarnıñ ğayıp olmasına diqqatını celp etmektir, bunıñ içün fotoserginiñ ara-sıra faqrlı diplomatik müessiselerde keçirilmesi planlaştırıla», – dep bildire Cemilevniñ matbuat hızmeti.
Fotosergi «Rusiye tarafından Qırım işğali devamında belgisiz ğayıp olğanlar ve elâk olğanlar» adını taşıy. Merasim Qırım Muhtar Cumhuriyetinde rusiyeli işğalci nizamından zarar körgen Ukraina vatandaşlarına bağışlanğan, dep bildirdi teşkilatçılar. Sergi Qırımtatar Resurs merkezi, Qırımtatar Milliy Meclisi, Ukraina Tışqı işler nazirligi tarafından, Demokratiya içün Avropa Fundunıñ desteginen teşkil etildi.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ keçken afta bildirgenine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 24 siyasiy mabus, 16 belgisiz ğayıp olğan kişi ve 10 elâk olğan insan oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Vladimir Putinniñ prezident maqamında daa bir müddet oturmaq içün küreşkeni yañılıq olmadı. Rusiyede «mustaqil demokratiya» nasıl çalışqanı bilgen soñ, şimdiden: rusiyeliler daa 6 yıl Putin rejiminde yaşamağa mecbur qalacaqları belli.
Bu yañı-eski kerçek ayatta Ukraina içün neler deñişebile? Pek yahşı olğan taqdirde bile – iç bir şey. 2014 senesi ilhaq etilgen Qırımnı tantanalı şekilde kimse qaytarıp oturmaz, ancaq «halq cumhuriyetlerini» israrnen ve özlerine uyğun kelgen şartlarda keri tıqıştırmağa areket eterler. Hucur tarafı şu ki, cenkniñ dördünci yılı arfesinde bile, ukrainlerniñ ekseriyeti Rusiye içün Qırım ve Donbassnıñ nasıl bir geosiyasiy ve mefküreviy emiyet taşığanını añlap olamaylâr.
İmperiya içün eñ sancılı iş – tacnıñ eñ büyük incisini almaqtan ibaret. Er bir cemaat tendirist vucudı böyle bir ameliyatqa dayanıp olamaz (Ekinci dünya cenkinden soñ Frenkistan ve Büyük Britaniyanı dramatik tecribesini bir hatırlañız). Şovinizm ve militarizm mantarınen zeerlenip, iqtisadiy vaziyetniñ fenalaşmasına doğru yol alğan devlet aqqında bir şey aytmağa sıra kelemi? Öz elitaları sebebinden halqara tecritke (izolâtsiya) oğrağan Rusiye, karantinniñ daa bir alâmetidir.
Öz baylıqlarından küç alğan ajderha, hırsızlağan şeylerine qaytarmaq yerine, ölmekni daa da maqbul körer
Qaranlıq dağlar eteginde kiyikleşken Gollumdan altın yüzükni tutıp alğan Bilbo Baggins, birincisiniñ delirip ölmesine sebep ola. Öz baylıqlarından küç alğan ajderha, hırsızlanğan şeylerini qaytarmaq yerine, ölmekni daa da maqbul körer. Rejimniñ qanuniyligini teminlegen esas kefalet olıp hızmet etken artefakt aynı zamanda onıñ Ahilles tobuğı ola – işte bu meselede Putin ve Qırımnı biri-birinden ayırmaq imkânsız. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti bunı pek yahşı añlay. Kreml tarafından tayinlengen işğal altundaki yarımadanıñ «reberi» Sergey Aksönov şorbacısınıñ namzet olaraq kösterilgenine şöyle dey:
«Prezident Qırımnı cenkten qurtardı, yüz biñlernen Qırım sakinini ölümden qurtardı. Yarımdada Vladimir Vladimiroviçke soñ derecede qol tutula. Putin daima halqnen beraber. O – tarihiy şahıs».
Diktatura ve onıñ çanaqyalarları propagandağa bu derece diqqat ayırğanı boşuna degil: ictimaiy-iqtisadiy inqiraznen kübrelengen cemaatçılıq fikriniñ toprağına atılğan şübe urluğı, beklenmegen neticeler kösterebile. Putin ğalibiyet qalip kibi öz namzetini köstergen künlerge, Moskvada «Artdofest» festivali çerçivesinde kösterilecek bir qaç film numayışı lâğu etilgen edi. Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev, ayrıca Donetsk ve Lugansktaki vaqialarnen bağlı tenqidiy noqta-i nazarğa bağışlanğan «Cenk ve barışıq» filmleri, belli ki agressiv rusiyeli vatanperverlerine bir şekilde keder etken.
Künü 2018 senesi martnıñ 18-ne kesilgen saylâvlar yaqınlaşqan sayın, medeniy ve mefküreviy küreş ep artacaq. Baş namzet yeñip çıqqan soñ, pek çoq sual doğacağı malüm. Artıp barayatqan ictimaiy ve diplomatik meselelerni aqlamaq içün, Qırım mevzusı Rusiye rejimi içün muim olıp qalacaq. Ukraina ise aksioma olaraq şunı qabul etmeli: Putin devlet başında qalğan müddet içinde işğal etilgen topraqlar meselesiniñ barışıq yolunen çezileceğine ümit yoq. Bu dünyada kimse ebediy direk olıp qalacağı yoq, lâkin uzun müddetli strategiyalar peyda olğan imkânlarnen faydalanmağa çare berer.
Maksim Osadçuk, qırımlı, siyasetşınas
«Bloglar» rubrikasındaki fikirler, müelliflerniñ noqta-i nazarını aks etip, muarirriyetniñ noqta-i nazarınen bir kelmeybile


text:
Ǵárezsizlik bayramın ayrıqsha uran astında belgilew dástúrge aylanıp qaldı. Uranlar ádette pútkil jámiyetti, sociallıq pikirdi, puqaralardı birden-bir maqset jolında birlestirgen hám jańa tabıslarǵa baǵdarlay alǵanda ǵana haqıyqıy kúshke aylanıwı múmkin. Usı mánide alıp qaraǵanda hár qanday uran millettiń mápine sáykes keliwi kerek.
Húrmetli Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev tárepinen mámleketimiz ǵárezsizliginiń jigirma toǵız jıllıq bayramın “Sen – qúdiret dáregi, baxıt mákanı, janajan Ózbekstanım!” degen iygilikli ideyanı ózinde jámlegen uran astında belgilew usınıs etildi. Álbette, bul uran hár bir ózbekstanlını ruwxlandıra aladı. Házirgi waqıtta da, usı uran mámleketimizdiń búgingi kúndegi jaǵdayına da say ráwishte qoyılǵanlıǵın sezemiz.
El basshımız belgilegeni sıyaqlı, mámleketimiz hám xalqımız usı jıldıń basında óz aldına úlken maqsetler qoyǵan edi. Biraq, dúnbyaǵa tarqalǵan koronavirus infekciyası mart ayında jurtımızǵa kirip kelgeni, keyinirek Buxara wálayatındaǵı qattı samal, suw saqlaǵıshtaǵı suw tasqını sebepli barlıq jobalarımız ózgerip ketti. Búgin tajlı virus Ózbekstan xalqın qıyın sınaqtan ótkerip atır. Bir nárseni ayrıqsha atap ótiw kerek, bul qıyınshılıqlar aldında xalqımız albırap qalmadı. Kerisinshe, xalqımız áne sonday salmaqlı qıyınshılıqlar dáwirinde mártlik, tatıwlıq hám birliktiń shın mánistegi úlgisin kórsetpekte.
Usı jıldıń 2-sentyabrb kúni barlıq joqarı oqıw orınlarınıń joqarı kurs studentleri ushın jańa oqıw jılı baslandı. Nawayı mámleketlik kánshilik institutı Nókis filialı jámááti de jańa oqıw jılın kóterińki ruwxta baslap jiberdi.
Filialda Zoom baǵdarlaması arqalı “Sen – qúdiret dáregi, baxıt mákanı, janajan Ózbekstanım!” atamasında onlayn tárizinde ótkerilgen bayram ilajın filial direktorı F.Xudoyberdiev ashıp berdi hám bayram menen qutlıqladı.
Bunnan soń, filial professor-oqıtıwshıları jańa oqıw jılınıń baslanıwı menen student-jaslarǵa tabıslar tiledi hám filialdıń эlektron oqıw platforması arqalı sabaqlarǵa belsene qatnasıwǵa shaqırıp qaldı. Óz gezeginde student-jaslar da onlayn tárizinde watan, Ǵárezsizlik tuyǵıların maqtanısh etetuǵın qosıqlardan oqıp berdi.
Bayram ilajı “Ǵárezsizlik sabaq”ları menen dawam etti…
NMKI Nókis filialı Baspasóz xızmeti.


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde qabaatlav tarafı Aqmescitteki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri içün istegen apis cezalarınıñ müddetlerini aydınlattı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Prokuror Teymur Abdullayev içün 17 yıl, Rustem İsmailov içün 13 yıl, Uzeir Abdullayev ve Ayder Saledinov içün 12-şer yıl, Emil Cemadenov içün 11 yıl koloniyada qalmasına üküm etilmelerini istey.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etilgen edi
Keçken sene dekabrniñ 6-nda belli oldı ki, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» Aqmescit taqımınıñ mabüsleri Teymur ve Uzeir Abdullayevler, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnı Rostov-na-Donu Rusiye şeeriniñ SİZOsına etap ettiler.
Bu sene fevralniñ 19-nda Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» gizli şaatı sorğuğa çekildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Kreml nezaretinde olğan Aqyarnıñ Gagarinsk rayon mahkemesi tarafından patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanınen qbaatlanıp, beş yıl apis cezasına mahküm etilgen «Qırım diversantları» davasınıñ mabüsi Gleb Şabliy Ukraian qıtasına qayttı.
Bunı Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba haber etti.
«Kremlniñ siyasiy mabüsi Gleb Şabliyni Ukrainğa qaytqanınen hayırlayım! Dört yıldan ziyade Kreml onı qanunsız sürette işğal etilgen Qırımda, soñra Rusiyede tuttı. Azat etilgen soñ, Novosibirsk, Moskva ve Minskteki ukrain konsulları Sibirden eki künlük yolculığı vaqtındaonen beraber edi», – dep yazdı Kuleba Twitterde.
Aqyarlı. Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ zabiti edi. İşten boşatılğan soñ gidrograf zenaatını aldı. Apiske alınmazdan evel gemi ve qayıqlarnı yapqan «Era» Aqyar şirketinde çalıştı.
Rusiye mahsus hızmetleri onı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi içün «istihbarat vazifelerini yerine ketirgeninde», hususan patlayıcı maddelerni yapıp taşığanında qabaatladı. Gleb Şabliy, FSBde eziyetlengen soñ «qabaatını tanıdı».
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi onı siyasiy mabüs olaraq tanıp, davası «sahte, qabaatı isbatlanmadı, o, ise cinayet işlemese de, azatlıqtan marum etildi», dep qayd etti.
2018 senesi Rusiye kontrolindeki Aqyar şeer mahkemesi qırımlını beş yılğa azatlıqtan marum etti.
2016 senesi noyabrniñ 15-nden berli apiste yata.
Azatlıqta ömür arqadaşı ve balası bar.


text:
Moskova nezaretindeki Qırım akimiyeti, Bağçasaraydaki Hanlar Sarayınıñ sekiz obyektiniñ "rekonstruktsiyasını" yapacaq tış icracısını tapmadı. Bu, Rusiye devlet satın aluv saytında bildirile.
Yazılğan ki, "rekonstruktsiyağa" 315,7 million ruble masraf etmege azır ediler.
Devlet satın aluv saytındaki malümatqa köre, yarışta iştirak etemek içün iç bir ariza olmağanı sebebinden, auktsionnı keçersiz saydılar.
Daa evel Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, Bağçasaraydaki Hanlar sarayınıñ «restavratsiyasını» 2021 senesi bitirecekler, dep bildirdi.
Bağçasaraydaki Hanlar sarayı – qırımtatarlarnıñ tarihınen bağlı eñ meşur müzey, Qırım hanları Geraylarnıñ yaz rezidentsiyasıdır. Müzey kompleksinde saray, garem, hanlar mezarlığı ve cami bar. O, UNESCO dünya mirasınıñ cedveline kirsetilecek namzetler sırasında mevcut.


text:
Yürüşke başlamazdan evel iştirakçiler Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası olaraq adlanğan binasınıñ yanında miting olıp keçti. Onıñ devamında kelgenlerniñ ögünde Devlet Şurasınıñ öz başına tayin etilgen reisi Vladimir Konstantinov çıqışta bulundı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Epimiz bu bayramnı közyaş ile qarşılaymız. Ukraina cenübiy-şarqında yüz bergen adiseler natsizm ile küreşniñ yekünlemegenini köstere. Bugün vatandaşlarımız elâk ola. Amma bizge Qırımda ğururlanmağa da sebep bar. Qırımlılarnıñ cesareti ile biz cumhuriyetimizniñ sıñırında faşistlerni toqtatıp oldıq», – qayd etti Konstantinov.
Resmiy şahıslarnıñ çıqışlarından soñ parlament spikerine «Qırımnıñ azat etüvi» içün nişannı, Qırımnıñ veteran teşkilâtlarına ise maşinalardan anahtarlarnı taqdim ettiler.
Soñra toplanğanlar Gagarin bahçasına yol aldılar. Kolonnanıñ başında öz başına ilân etilgen cumhuriyetiniñ birinci şahısları: Konstantinov, resmiy Kiyev tarafından tanılmağan baş nazir Sergey Aksönov ve onıñ birinci muavini Rustam Temirgaliyev, Ulu Vatan cenkiniñ veteranları kete edi. Olarnı Qırımnıñ halq ordusınıñ vekilleri, baykerler, ve «Yedinaya Rossiya», «Rodina», «Patriotı Rossii», Kompartiya ve diger siyasiy firqalarnıñ vekilleri ozğara edi.
Bundan da ğayrı, yürüşte «Ölmez polk» iştirak etti. Onıñ iştirakçileri qollarında cenkte elâk olğan tuvğanlarnıñ süretlerini tutmaqta edi.
Parad iştirakçileriniñ çoqusı Rusiye, Qırım bayraqlarını, «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ aktivistleri Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziri Dmitriy Medvedevniñ süretlerini tuta edi. Bundan da ğayrı paradta Stalinniñ büyük portreti bar edi.
Gagarin bağçasında matem tedbiri olıp keçti ve elâk olğanlarnıñ hatırasını sükünet daqiqası ile añdılar. Bundan soñ Rusiye ve «Qırım Cumhuriyetiniñ» gimni yanğıradı. Soñra kelgenler Ebediy ateşke gülçemberlerni qoydılar.
Mında veteranlar içün asker botqası ile tarla aşhanesini teşkil ettiler.


text:
«Qırımtatarlar ve diger millet vekilleriniñ akimiyet organlarında bulunması zenaatnen bağlı olacaq. Qırımtatarlarnıñ temsil organları – Qurultay ve Meclis – Qırım akimiyetinen işbirlik tutsa ve resmiy şekilde qayd etilse, qanunlaştırılacaqlar», – dep tekrarlay Aksönovnıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
O, cumhuriyette millet mensüpligi boyunca diskriminatsiya bar olğanını red etti.
Aksönovnıñ fikirince, Mustafa Cemilevniñ kiriş yasağı «Cemilevniñ milletlerara zıddiyet olmasına yönelgen şahsiy areketleri, kendi halqınıñ ayrı vekillerini qanunnı bozmağa qozğalatuvı ve Cemilev tarafından Rusiye qanunlarınıñ bozuvınen» bağlı.
Mayıs 18 sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra künü arfesinde Qırım «akimiyeti» iyün 6-na qadar Qırımda mitingler keçirilmesini yasaq etti. Qırımtatarlar sürgünlikniñ 70 yıllığına bağışlanğan 10 biñlik matem mitingini Aqmescitteki Aq-Meçet qasabasında keçirdiler.
Tedbirde rezolütsiya qabul etildi. Vesiqağa binaen, qırımtatarlar öz başına ilân etilgen Qırım Cumhuriyetine milliy-territorial muhtariyeti statusınıñ berilmesini talap eteler.
Matem tedbirleri OMON nezareti altında ve avada arbiy vertolötlar uçuşlarınen keçirildi.


text:
«İslâm devleti» terrorist teşkilâtı asker urbasında eki insannıñ öldürüvini aydınlatqan videonı derc etti. İnsanlarnı tiri-tiri yaqqanlar. IŞİD yaqılğan insanlar esir alınğan Türkiye ordusınıñ askerleri olğanını bildirdi.
19 daqqalıq levha, IŞİD aytqanı kibi, Suriyeniñ şimalindeki Aleppoda çıqarılğan.
Eşitile ki, cenkçi fitilni yaqıp, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa qarşı aqaret sözlerini qullana.
Bazı malümatlarğa köre, Türkiye akimiyeti video seyir etilmesin dep, içtimaiy ağlarnıñ saytlarını blok etti.
Eki yıl evelsi «İslâm devleti» terrorist teşkilâtı esir alınğan Urdun uçucısını yaqıp öldürgenini köstergen video peyda olğan edi.
Türkiyeniñ resmiy vekilleri videonı izaatlamay. Faqat ordu komandanlığı eki asker ile bağ üzülgenini tasdıqladı.


text:
Odesanıñ Primorskiy rayon mahkemesi iyülniñ 25-nde İzmail limanında yaqalanğan NIKA SPIRIT Rusiye tankerini tevqif etti. Bu aqta Ukraina baş prokurorı Anatoliy Matios bildirdi.
«Ukraina mahkemesi Keriç boğazında ukrain arbiy gemilerini blok etken NEYMA (NIKA SPIRIT adını alğan – QA) olaraq belli Rusiye tankerini iyülniñ 25-nde tintken arbiy prokurorlar ve Ukraina telükesizlik hızmeti tahqiqatçıları areketleriniñ qanunğa uyğun olıp olmağanını teşkerdi. Mahkeme işbu muracaatnı baqıp, mezkür gemi ve tintüv vaqtında alınğan bütün vesiqalarnı tevqif etti. Bunı yaptıq. Noqta!», – dep yazdı Matios Facebookta.
İyülniñ 25-nde Ukraina telükesizlik hızmeti ve arbiy prokuratura Keriç boğazında «Nikopol», «Berdânsk» ve «Yañı Qapu» ukrain arbiy gemilerini blok etken «NEYMA» Rusiye tankerini tuttı.
Ukraina telükesizlik hızmetiniñ malümatına köre, Rusiye Keriç boğazındaki adiseden soñ NEYMA Rusiye tankeriniñ adını NIKA SPIRIT qoydı. Rusiye arbiy reberliginiñ 15 memurına, şu cümleden kontr-admiral, eki admiral muavini ve general-polkovnikke şübheli olğanları haber etildi.
MarineTraffic malümatına köre, tanker İzmail limanına Rusiyeniñ «Kavkaz» limanından kele edi.
Rusiye Tış işler nazirligi, «kerekli tedbir almaq içün» tanker tutulğanınıñ «tafsilâtlarını» ögrene.
Daa soñra Ukraina telükesizlik hızmeti tutulğan Rusiye tankeriniñ ekipajını yiberdi, dep bildirdi, çünki taqım «deñiz uquqı ve Ukraina qanunlarını bozmadı». Şu sebepten olarnı tutmaq içün sebep yoq, dep aytıla iyülniñ 25-nde aqşam aydınlatılğan UTH beyanatında.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiye arbiyleri Qırım yalısında Odesadan Mariupolgen ketken Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ üç gemisi – «Berdânsk» ve «Nikopol» katerleri ve «Yañı Qapu» buksirine – aselet çarpıp zapt etken edi.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, müessise üç ukrain cenk gemisi «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti», dep israr ete.
Qırımdaki Rusiye mahkemeleri 24 ukrainalı arbiyni apiske alıp, olarnı Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatladı. Olar 6 yılğa qadar apiske alına bile. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Konya vilayäte
Törkiyädä turizm 24
Konya şähäre Êçke Anadolu töbägendä urnaşqan. Törkiyäneň tarixi häm mädäni cähattän iň möhim üzäklärennän berse ul.
Törek häm İslam dönyasınıň tanılğan zıyalılarınnan Mäwlana yäşägän Konyanıň bay tarixi ütkäne bar. Töbäkkä cirläşüneň b.ê. qadär 9 meňençe yıllarda başlanuı uylanıla.
Şähär üzägenä yaqın urnaşqan Çatalhöyük töbäge bügengä qadär saqlanıp qalğan iň êlekke toraq punkt bularaq belenä. Dönyada iň berençe aş-su mädäniyäte başlanğan, ut qullanılğan, qırğıy cänleklärgä qarşı saqlanu başqarılğan, igençelek belän şöğillänü başlanğan urın ul – Çatalhöyük.
B.ê. qadärge çorda Konyada xettlar, friglar, lidiyalelär, pirslılar, makedonnar xökem sörgän. Soñınnan Rim häm ğaräp xaqimiyäte bulğan. Töreklärneñ Anadoluğa kerüennän soñ Sälcuqlı däwläte, soñınnan da Ğosmanlı İmperatorlığı cirlärenä quşılğan Konya.
Konyada bügenge köndä şaqtıy śivilizaśiyadän qalğan sänğat’ äsärläre bar. B.ê. qadär 3500 yıllarğa qarağan qorılma qaldıqların kürergä mömkin. Ayıruça Anadoludağı iñ êlekke xristiyan toraq punktı häm êlekke çirkäwlär dä bu töbäktä urın ala.
Sälcuqlı däwläteneñ başqalası bulğan Konya şul uq waqıtta Yefäk yulı östendäge möhim säwdä üzäge bula. İslam śivilizaśiyasenä xas yözlärçä äsär urın alğan, ul waqıttağı tanılğan İslam ğalimnäre tuıp üskän häm kilep urnaşqan şähär bula ul.
Konyada Anadolu Sälcuqlı däwläte belän citäklägän soltannar, wäzirlär, möhim şäxeslärneñ törbäläre, waqıf äsärläre, mäçetlär, mädräsälär bar.
Konyada 13 ğasırnıñ tanılğan şağıyre, ğalim, din belgeçe häm sufıylardan bulğan Mäwlana Cäläletdin Rumıy da yäşägän.
Mäwlananıñ töşençäläre haman da iskä alına, äsärläre distälärçä telgä tärcemä itelgän. Mäwlana törbäse häm muzeyı zur ähämiyätkä iyä. Muzey işeğaldında därwişlär yäşägän bülmälär, mäçet, kitapxanä bar. Muzeyda ayıruça Mäwlana äsärläre belän quldan yazılğan kitaplar, yazmalar häm muzıka qoralların da kürep bula.
Konya – mäçetlär, kärwan-saray häm mädräsälär şähäre. Mäwlananıñ küñel dönyasın üzgärtkän İslam ğalime Şems-i Tebrizi xörmätenä tözelgän İplikçi cämiğı, Şerafettin cämiğı, Şeyh Sadretdin Konevi cämiğı, Aladdin cämiğı, Aziziye cämiğı iñ möhimnäre bulıp tora.
Karatay mädräsäse, Neçkä manara mädräsäse, Sırçalı mädräsä, Obruk, Zazadin, Pamukçu kärwan-sarayları, Sahibata kölliyäse, Mäxmät Paşa kölliyäse – Konyada urnaşqan häm bezne ütkän ğasırlarğa iltüçe tarixi äsärlärdän barı tik qayberläre genä.
Konyada Awrupanıñ iñ zur Tropikal’ Kübäläk baqçası bar. yaqınça 8000 m2 lık baqçada distälärçä kübäläk häm tropikal’ üsemlek tören kürep bula.
Konyanıñ Sälcuqlı rayonındağı Sille mäxälläsendä Anadoludağı berençe çirkäwlärdän bulğan, 300nçe yıllarda tözelgän Aya-Elena çirkäwe urnaşqan.
Konyağa yılda 3 millionnan artıq cirle häm çit il turistı kilä.
Konya yaqlarına barsağız, Mäwlana mädäniyät üzägendä Sema çığışın qaramıyça, Aladdin qalqulığına çıqmıyça, itle ikmäk, bamya aşı, miç kebabı kebek läzzätle aş-sularnı aşap qaramıyça qaytmağız.


text:
«Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsleri Bekir Degermenci, Ruslan Trubaç, Kâzim Ametov dekabrniñ 7-ne qadar nezaret altında qalacaqlar. Asan Çapuh ev apsinde bulunacaq. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
«Veciye Kaşka davası» mabüsleriniñ tuvğanları Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvına alınmadı.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri, Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Kosovıonın kiläçägen xäl itüdä, Serbiä belän Kosovolı alban citäkçeläre arasında barğan söyläşülär Austriädä däwam itä. Söyläşülärgä xalıqara küzätüçelärdä qatnaşa. Läkin söyläşüläreneñ ikençe könendä, äle dä kileşü işaräläre kürenmi. Serbia prezidentı Boris Tadic, Kosovo albannarına, kiñ avtonom täqdimen täqrarlıy. Läkin Kosovolı albannar, bu taqdimne kire qaqtı, Serbiä räsmiläre şul uq waqıtta, söyläşülärne kileşü öçen soñgı tarix bulğan 10nçı Dekabrdañ soñ däwam itterünedä täqdim itä. Läkin Albannar kiçekterüne qabul itme.
Kosovo söyläşülärendä 2nçe kön, älegä alğarış yuq
Kosovıonın kiläçägen xäl itüdä, Serbiä belän Kosovolı alban citäkçeläre arasında barğan söyläşülär Austriädä däwam itä. Söyläşülärgä xalıqara küzätüçelärdä qatnaşa. Läkin söyläşüläreneñ ikençe könendä, äle dä kileşü işaräläre kürenmi. Serbia prezidentı Boris Tadic, Kosovo albannarına, kiñ avtonom täqdimen täqrarlıy. Läkin Kosovolı albannar, bu taqdimne kire qaqtı, Serbiä räsmiläre şul uq waqıtta, söyläşülärne kileşü öçen soñgı tarix bulğan 10nçı Dekabrdañ soñ däwam itterünedä täqdim itä. Läkin Albannar kiçekterüne qabul itme.


text:
Arizada: «Biz aprel 21 künü halq imayesi azalarınıñ Ukraina bayrağını alıp taşlamaq maqsadında Meclis ofisine ve hadimlerine yapqan ücümini takbih etemiz. Biz qırımtatar halqı telükesiz şaraitlerde bulunvında şübelenemiz, çünki ücüm vaqtında Meclis binası yanında uq-qoruyıcılar bulunıp, riayet etmediler», – deñile.
Nazirlikte evelden de, qırım işğali başlağanınen qırımttarlarnıñ havfsılığınıñ temin etüvi meselesine ayırı diqqat ayırğanını bildirgen ediler. Soñki vaqialardan sebep, Türkiye tış işler nazirligi ücüm teşkilâtçıları ve eda eticilerini belgilemege talap ete.
Bunen beraber, vesiqada milliy lider Mustafa Cemilevge Qırımğa barıp kelmege yasaqqa nisbbeten fikirler bildirile: «Cemilev Vatanı Qırımğa kelgen vaqıtta ve qaytqanda rast kelgen qanunsız birleşmeler, yerli memurlarnıñ aqaretleyici arizaları, yarımadada tınçlıq, barışıqnı boza bile».
Bazar ertesi künü «halq imayesi» Mecliske ücüm etti ve ukrain bayrağını üzüp aldı.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Yañı Qapu» ukrain buksiriniñ miçmanı Yuriy Budzılonı apiske aldı. Rusiye mahkemesi endi beş deñizcini nezaret altına aldı.
Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Budzılonı apiske almaq qararını Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Andrey Dolgopolov çıqardı. Miçman 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar nezaret altında qalacaq.
Salı künü Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi FSB tutqan bir kaç ukrain deñizcisini eki ayğa apiske aldı. «Yañı Qapu» buksiriniñ ekipaj azası Volodımır Varimez, «Nikopol» kateriniñ deñizcisi Sergiy Tsıbizov, «Nikopol» kateriniñ üyken deñizcisi Andriy Oprısko ve «Yañı Qapunıñ» üyken deñizcisi Viktor Bespalçenko 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar nezaret altında qalacaqlar. Aqmescitte Ukraina askerleriniñ mahkemesi devam ete.
Ukraina deñizcileri Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden sıñırdan qanunsız keçüvde qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiyeniñ FSBsi tarafından tutılğan Ukraina deñizcilerini cenk esiri olaraq tanıdı.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Daa soñra belli oldı ki, FSB Qara deñizde Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Kyivniñ malümatına köre, FSB açqan ateş neticesinde altı Ukraina askeri yaralandı. Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanılğanını tasdıqlap, yaralanğan üç Ukraina deñizcisi aqqında haber etti.
Noyabrniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radası Keriç boğazında Rusiye arbiyleri tarafından Ukraina gemilerine açılğan ateş sebebinden bir qaç vilâyette cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Büyük Britaniya qıraliçesi II-ci Yelizaveta aprel 21-de, cumaaqşamı künü 90 yaşını toldurdı.
Bildirilgen malümatlarğa binaen, II-ci Yelizaveta doğğan kününi Vindzor isarında qorantası ve yaqın dostlarınen beraber qayd ete.
O, qıraliçe vazifesinde 64 sene devamında, Britaniya tarihında bütün monarhlardan eñ çoq vaqıt devamında buluna.
Adet boyunca, Britaniya monarhlarınıñ doğğan künleri munasebeti ile keçirilgen resmiy merasimler iyün ayınıñ ekinci ya da üçünci cumaertesi künü teşkil etile. Bu vaqıt açıq avada merasimler keçirmek içün eñ oñaytlıdır. Bu sene resmiy merasimler üç kün, iyün 10-dan 12-ge qadar devam etecek.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesinde mayısnıñ 11-nde Çiygoz davası boyunca tanıqlıq etken eki şaat qabaatlanğan kişi 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurası ögünde olğan mitingde insanlarnı tınçlandırğanını körgenini bildirdi.
Bunı Ahtem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Facebook saifesinde yazdı.
Advokatnıñ aytqanına köre, bugünki mahkemede üçünci şaat Emine Avamileva oldı. O, miting arfesinde olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvı aqqında tarif etti. Şaat Ahtem Çiygozğa narazılıqlarnı teşkil etmege vazife berilmegen edi, dep qoştı.
Polozovnıñ bildirgenine köre, mahkeme işi yekünlengeni içün şaatnıñ sorğusı toqtatıldı. Nevbetteki oturış mayısnıñ 15-nde saat 9:30-da olacaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralnıñ 26-nda Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyülniñ 20-nde qapalı toplaşuvda «fevral 26 davasını» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Ukraina delvet sıñır hızmetiniñ vekili bu qararnı jurnalistler memlekette bulunuv maqsadını tasdiqlağan vesiqalarnıñ köstermemesi ile añlata. Kiyevde mühbirlerni uçaqlarğa oturttılar, pasportlarnı eyyetke berdiler.
Lenta.ru ve İTAR-TASS bildirgenine köre, Moskvada yerleşken agentliginiñ siyasiy ve iqtisadiy hızmetleriniñ dört hızmetçisi Kiyevge iş ziyareti ile yol alğan ekenler.
Evelleri Slavânsk yanında «Zvezda» talekanalınıñ mühbirleri Andrey Suşenkov ve Anton Malışev yaqalanğan ediler. Ukraina havfsızlıq hızmeti olarnı ukrain blokpostınıñ nezareti ve onıñ aqqında malümatnıñ toplanmasında qabaatladılar. Eki künden soñ olarnı azat ettiler.


text:
Bu, kerçekten de, küz künü Avdet ve vatandaşlarını küldürip boldurmağan, özüni «qırımtatar mizahı babaları» dep adlandırğan bazı qırımtatar pablikleriniñ idarecileri nevbetteki şaqalarnen keyfiñizni kötermege istey.
Torunlar bitalarınıñ merametinen faydalanğanda…
Bu ise, bitağa bir-eki künge kelgende… ve er kes, hususan ev ayvanları, quvana.
Qırımtatarlar serbest topraqlarnı menimsegeni aqqında qısqa aytqanda.
Yigitlerimiz özüni arslannen bağlamağa seve. Bu kerçek olsa edi…
Yaş qırımtatar qızı evlenmegen olsa))
Belli olğan «Hıyar aşa!», sizden kim bu ibareni alâ daa bilmey?! 🙂
Merkez bazarında Ayderniñ tıqımı eki künlük raatlıqqa çıqqanda…
Ayderniñ şaurması o qadar lezetli ki, duşmanğa bile bunı tilemezsiñ…
Yedi kere ölçe, 800 kere Ayderniñ şaurmasını aşa…
Uçebnıy aralığı, 8 adresi boyunca (QMPU adresi – muar.) olğanlar añlar…
Ana 33 kere telefon etken olsa, «Popados»tan (şamardan) qurtulmazsıñ…
Olar bile mantı seve…
Qırımtatar toyuna ziyaretniñ müsbet ve menfiy tarafları 🙂
Ğayrı tipik Qırım, N İ Y E T pablikleriniñ malümatına esaslanğan.


text:
Öç yaqlı oçraşu kötelä
Guterreş,Tatar,Anastasiadis oçraşuı 27 nçe sentyabr'dä bulaçaq
Berläşkän Millätlär Oyışması ğomum särqätibe Antonio Guterreş 27 nçe sentyabr’dä Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte ilbaşı Êrsin Tatar häm Kön’yaq Kipr grek citäkçelege liderı Nikos Anasdasiadis belän öç yaqlı oçraşu ütkärä.
BMOnıň 76 nçı ğomum şura utırışlarında qatnaşuçı Tatar häm Anastasiadis Guterreş belän BMO ğomum üzägendä oçraşaçaq.
İke däwlätle çişeleşne aňlatu öçen AQŞqa kilgän Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte ilbaşı Tatar öç yaqlı oçraşu aldınnan bügen Guterreş belän küreşäçäk.
Bäyläneşle xäbärlär
Kön’yaq Koreya Tön’yaq Koreya belän dialog urnaştıra
Kön’yaq Koreya İlbaşı Moon Jae-in wazıyfası waqıtında Tön’yaq Koreya belän tınıçlıq häm dialognıñ urnaştırıluı öçen tırışlıq kürsätäçägen belderde


text:
Hatırlatamız, mayıs 11-de Oleg Sentsovnı Qırımda FSB hadimleri yaqaladı. Onı terakt teşkil etilmesinde qabaatlaycaq olalar. Birazdan onı Moskva SİZOsına avuştırğanlar degen malümat peyda oldı.
«Seans» Rusiye kinomecmuası rejissör Aleksandr Sokurovnıñ Sentsov oğrağan vaziyet aqqında izaatlarını derc ete: «Men bu rejissörniñ nevbetteki filmini körmege isteyim. Men bu filmni bekleyim. Onıñ Qırım, Kiyev, Lvov, Donbass, Peterburg ve Varşavada film çıqarmaq imkân olmasını isteyim... Zemaneviy pek mürekkep adise-vaqialarnıñ bediiy idrağı kerek olğan er yerde».
Hatırlatamız, kinorejissör Ahtem Seytablayev sanat adamlarını icat etmek imkânından marum qaldırmamağa çağırdı. Böyleliknen o, zenaatdaşı Oleg Sentsovğa qol tuttı, ve o, terrorist olmağanını qayd etti.
Ahtem Seytablayevniñ fikirince, Rusiye siyasetçileri ve akimiyeti er yerde demokratiya aqqında aytsalar, başqa noqtaiy-nazar qabul etilmesinen bunı tasdıqlamalılar. O, emin ki, kinematografistlerniñ Rusiye ve Rusiye akimiyetine açıq muracaatları olmaq kerek, dep bildire StopTsenzuri portalı.


text:
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov, Qırımdaki müessiselerniñ COVID-19 sebebinden 1,58 milliard ruble tazminat aldı, dep iddia ete. Bunıñ aqqında o, Facebookta haber etti.
«2020-nci yılnıñ iyün-dekabr aylarında koronavirus yuqunçınıñ tarqalmasından eñ çoq zarar körgenler daa 607 iş adamı ve teşkilât 225,7 million ruble miqdarında ödeme aldı. Böyleliknen, bu yıl artıq 4,5 biñden ziyade hocalıq subyekti regional subsidiyalar üzre ödeme aldılar. Ödemelerniñ umumiy miqdarı 1,58 milliard ruble teşkil etti», – dep yazdı Aksönov.
Tünevin Qırımda 105 yañı koronavirus hastası qayd etildi, aynı zamanda 13-niñ hastalıq alâmetleri yoq edi. Bir künde 122, bütün vaqıt devamında ise 36 784 hasta tedaviylendi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Çehiya prezidenti Miloş Zeman Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması mümkün olmağanını saya. Bu aqta The New York Times neşri bildire.
«İşğal, halqara añlaşmalarnıñ bozuluvı demektir, ve, şübesiz ki, Ukraina topraq bütünligini kefil etken añlaşmalar bozuldı», – dedi Zeman oquyıcınıñ sualine cevap berip.
«Başqa taraftan, siznen razım, Hruşöv bağışlanmaz bir aqılsızlıq yaptı ve bugün dünya siyasetçileri Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması mümkün olmağanını tanıy», – dep ayttı Zeman.
Bunen beraber, nasıl siyasetçiler aqqında aytqanını qayd etmedi.
Zeman Avropa birligi sanktsiyalarına qarşı çıqa ve sıq-sıq Rusiye tarafını tutqan noqta-i nazarlarını bildire. Bundan da ğayrı, o, Ekinci cian cenki yekünlenmesine bağışlanğan, 2015 senesi mayıs ayında Moskvada keçirilgen merasimlerde iştirak etken yekâne ğarbiy lider oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ximäyäçelek
Ximäyäçelek (Protectionism) - iqtisadi ısullardan berese. Ximäyä süzeneñ mäğnäse yaqlaw yäki saqlaw dip tärcimä itep bula. Liberal iqtisatqa qapma-qarşı qaraş.
Ximäyäçelek - iqtisadi oyeşmanıñ (ürnäk: däwlät yäisä ber niçä ilneñ barlıqqa kitergän iqtisadi blok) üz qısalarında eş itkän iqtisadi beremleklärneñ mänfäğätlären ul iqtisadi oyeşmanıñ wäqalätle organnarı (ürnäk: xökemät) tarafınnan yaklaw säyäsäte. Kübesençä waqıtlı säyäsät ısulı bularaq qullanıla, töp maqsatı - iqtisadi aktörlarnıñ çittän kilğän (çit il iqtisadi aktörları, global bazar) basımğa çıdam xälğä kilep konkurent räweştä säüdä itä aluları öçen kiräkle şartlarnı tudıru.
Ximäyäçelek säyäsäteneñ qoralları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Härqaysı iqtisadi ısulnıñ töp ülçäwe näticälelek. Ximäyä ısulın, ozaq waqıtlı perspektivada näticälelek öçen qısqa waqıtlı perspektivada baş tartu dip añlatıp bula.
- Xoquqi çikläw - tenderlarğa täqdim ciganda tenderğa çit ildän qatnaşuçılarnı çiklär öçen kiräkle kanunlar çığarıp, tenderğa üz ildän genä qatnasuçı çaqıru
- Ğamäli çikläw - çit il şirkätlärneñ il küläm bazarda xezmät birdermäs öçen barlıq şirkätlärne lisenzia aluğa mäcbur itü häm çit il şikätlärenä bu oçraqta qıyenlıq çığaru
- Yärdäm - üz ileneñ citeşterüçelärenä mallarnıñ totrıqlı qimmäten (fixed cost) töşerer öçen subvensia birü; citeşterüçelärğä häm eşquarlarğa salımnarnı kimetü yäki maratoriy iğlan itep almaw.
- Tamğa - il küläm säüdäne (bazarnı) saqlar öçen çit il mallarına tamgahänä aşa uzğanda zur tamgalar alınuwı yäki çit il mallarınıñ miqdarın çikläw.
Şulay uq qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Grieco, Joseph M. and G. John Ikenberry. State Power and World Markets: TheInternational Political Economy. New York: W. W. Norton, 2003.
- Goddard, C. Roe, Patrick Cronin, and Kishore C. Dash, eds. International PoliticalEconomy: State-Market Relations in a Changing Global Order. 2nd edition. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 2003.


text:
Pakistan akimiyeti memleketniñ şimal-ğarbinde yüz bergen küçlü bir zelzele neticesinde bir kişi elâk olğanını ve 30-dan ziyade yaralanğanını bildire.
6,6 magnitudalı yer teprenüvi aprel 10-da Afğanistannıñ şimal-şarqında Tacikistan ile sıñırğa yaqın bir yerde yüz berdi.
Cenüp Asiyanıñ bir çoq şeerinde, şu cümleden Kabul, İslamabad, Lagor, Deli ve Duşanbede is etilgen zelzele anda yaşağan insanlarnı evlerini terk etmege mecbur etti.
Pakistanda yer teprenüviniñ büyük zararları aqqında malümat yoq.
Keçken sene oktâbr ayında Pakistannıñ dağlıq yerlerinde yüz bergen 7,5 magnitudalı yer teprenüvi neticesinde tahminen 300 insan elâk olğan edi.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov, Qırımğa elektroenergiya yetişmegenini beyan etti. Bunı o yarımadanıñ rus parlamenti ögünde, 2016 senesi Nazirler şurasınıñ faaliyeti aqqında esabat bergende tarif etti.
Aksönov: «Energo-köpürinden kelgen ve Qırımdaki energetik sistemasınıñ generatsiyası umumen Cumhuriyetniñ şimdiki ihtiyaclarına yete, amma inkişaf etmek içün yetişmey. Küz-qış mevsiminde eñ çoq energiya qullanılğan vaqıtta – 200 megavat küç yetişmey», – dedi. Bunı RİA Novotsi Krım haber ete.
Bu meselede akimiyetniñ vazifesi öz generatsiyasını küçlendirmege, qoştı Aksönov.
Rusiye 2016 senesi baarde energetik köpürniñ üçünci ağını qoşqan olsa da, işğal etilgen Qırımda elektrik temin etüvinde problemler bar. 2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.


text:
Aqmescitte rusiyeli Qırım akimiyeti binası qaza sebebinden bir qaç künge qızdıruvsız qalğan.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, Kirova caddesi tarafından qızdıruv hattınıñ asfalt tübünde yarılmasi daa bazar künü olğan. Qaza yerini tapmaq içün şeer hızmetçileri, Qırım akimiyeti binası ve yerastı keçitten yanında, Lenin meydanınıñ bir kenarında eki çuqur qazdı.
İşçiler Qırım.Aqiqat mühbirine aytqanına köre, aqşamğace “borunıñ teşik yerleri deñiştirilecek”. Qaza yoq etüvinde 10-15 mütehassıs iştirak ete.
Qırım akimiyetinde qaza aqqinda resmiy malümat yoq.
Yerli matbuatnıñ malümatına köre, bina içinde yeterli oda arareti tutula.


text:
Rusiye Qara deñiz flotunıñ sabıq komandanı Aleksandr Moiseyev Aqyarda arbiy paradda adaşıp, deñiz askerlerini dört kere “Ulu Vatan cenkinde ğalebeniñ 274 yıllığı”nen hayırladı. Bu aqta “5 Oborona Sevastopolâ” areketiniñ saytında bildirile.
“Rusiye Qara deñiz flotunıñ komandanı - vitse-admiral Aleksandr Moiseyev, paradda deñiz askerleriniñ bölüklerini aylanıp, kerçekten, dört kere “Ulu Vatan cenkinde ğalebeniñ 274 yıllığı”nen hayırladı”, - denile beyanatta.
Matbuat hayırlavlarnıñ dörtü de çekilgen videonı derc etti.
Aleksandr Moiseyev Aqyar paradını, endi Rusiye Şimaliy flotu komandanı olıp qabul ete edi.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi apiske alınğan Server Karametovğa qoltutmaq içün bir özü narazılıq aktsiyasına çıqqan Yarikul Davlatovğa 10 biñ ruble (tahminen 4,3 biñ grn – QA) para cezasını berdi. Bunı avgustnıñ 14-de Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Oturışta qırımtatar faali oña qarşı tizilgen protokolnen razı olmağanını ayttı.
Mahkeme binası qarşısında qave satqan şaat Rustam Kuvatov Yarikul Davlatov «tahminen 15 daqqa yazılı şiarınen sessiz turdı, soñra ise onı politsiya alıp ketti», dep tarif etti.
Politsiya hadimi Artem Minin Pavlenko soq., 2 adresi boyunca Yuqarı mahkeme binası yanında bir kişilik piket ötkerilgenini kördi, dep bildirdi. «Vatandaş pasportını berdi, bu şekilde dindaşına qoltutqanını ayttı. Rayon bölügine davet ettik – qarşı çıqmadı», – dep ayttı Minin.
Qadı Yarikul Davlatov tam olaraq qayda olğanını, tükân ya da mahkeme binasına daa yaqın olğanını şaatlardan soradı. Kuvatovnıñ aytqanına köre, piket mesken evge daa yaqın edi. Politsiya hadimi ise narazılıq aktsiyası mahkeme binasına daa yaqın edi, dep israr ete.
Esli-başlı qırımtatar faali Yarikul Davlatov avgustnıñ 14-de Server Karametovğa qoltutmaq içün bir özü piket ötkergeninden tutuldı. Onı Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon idaresine alıp kettiler. Oña qarşı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ birinci qısmı – «qanunsız miting» içün – memuriy protokol tizildi.
Avgustnıñ 14-de Aqmescitniñ Kreml kontrol etken Yuqarı mahkeme, Qırımnıñ parlament ve ükümet binaları yanında apiske alınğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qoltutmaq içün bir kişilik piketler olıp keçti. Rusiye uquq qoruyıcıları miting iştirakçilerini tutmağa başladı. Çoqusı yiberildi.
Avgustnıñ 9-nda Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorjnıy mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Server Karametovke 10 künlük memuriy ceza tayin etken edi.
Daa evel mahkeme onı Rusiye Memuriy cinayetler Kodeksiniñ 20.2 maddesine binaen qabaatlı dep tanıyaraq, oña 10 biñ ruble (tahminen 4200 grivna) miqdarında para cezası tayinlegen edi.
Avgustnıñ 8-nde Aqmescitte Ahtem Çiygozğa destek bildirmek maqsadınen keçirilgen yalıñız başına bir piket devamında tutılğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qarşı eki memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «yalıñız başına piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi. 76 yaşında Karametov Parkinson hastasıdır.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması hám basqarmanıń baslanǵısh kásiplik awqam shólkemi tárepinen Ózbekstan Respublikası Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması shólkemlestirilgenligine 25 jıl tolıwı múnásebeti menen Nókis qalasındaǵı Aral futbol stadioninda usı jıldıń 1-mart kúni órt óshiriw ámeliy sport Garnizon birinshiligi ótkerildi.
Ótkerilgen sport jarısına basqarmanıń rayon, qalalıq bólimleri hám arnawlı bólimlerden 295 adam 29 komandaǵa bólingen halda qatnastı.
Jarıs juwmaǵında joqarı ball toplaǵan Arnawlı wazıypalardı orınlawshı regionallıq qutqarıw bólimi birinshi orındı, SHımbay rayonı 13 sanlı kásiplestirilgen órtten qutqarıw bólimi ekinshi orın hám SHımbay rayonı 21 sanlı kásiplestirilgen órtten qutqarıw bólimi sıylıqlı úshinshı orındı iyeledi.
Jarıs jeńimpazları Qaraqalpaqstan Respublikası Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması baslanǵısh kásiplik awqamı tárepinen tayarlanǵan qımbat bahalı sawǵalar menen sıylıqlandı.
Sport jarısı ótkerildi
Qaraqalpaqstan Respublikası Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması hám basqarmanıń baslanǵısh kásiplik awqam shólkemi tárepinen Ózbekstan Respublikası Ayrıqsha jaǵdaylar basqarması shólkemlestirilgenligine 25 jıl tolıwı múnásebeti menen Nókis qalasındaǵı Aral futbol stadioninda usı jıldıń 1-mart kúni órt óshiriw ámeliy sport Garnizon birinshiligi ótkerildi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ve Kanada Cemiyetler palatasınıñ deputatı James Bezan Qırımnı işğalden qurtarmaq içün platforma qurulışını muzakere ettiler. Bu aqta Bezan Facebook saifesinde yazdı.
«Deputat Refat Çubarovnen körüşip, Qırımnı ve onı işğalden qurtarmaq içün platforma qurulışını muzakere etmege memnün oldım», – dep qayd etti Bezan.
O, Çubarovnı Kanadanıñ muhalifet Konservativ firqası qırımtatarlarnıñ küreşine qoltuta, dep işandırdı.
«Konservativ firqa Qırımda yaşap, Putin rejiminiñ repressiyalarına oğrağan qırımtatarlar ve ukrainlerge qoltuta, dep bildirdim», – dep aytıla yazısında.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko cumaertesi künü, aprelniñ 6-nda, Kyivde ukrainalı faallernen körüşip, Qırımnıñ işğalden qurtuluv strategiyasını, Ukraina Anayasasınıñ deñişmelerini ve yarımadadan köçip kelgenlerniñ integratsiyasını muzakere etti.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Türkiye çetel işler nazirligi qırım akimiyetniñ qırımtatarlarğa nisbeten etken arketelerini takbih etti ve qırımtatar ealiniñ qorquzuvını toqtatmağa çağırdı.
Bu aqta Türkiye çetel işler nazirliginiñ beyanatında aytıla.
«Qırımtatar halqına nisbeten etilgen sıqıştıruv sebebinden qasevet çekemiz. Qırımnıñ tamır halqı olğan qırımtatar milletiniñ qorquzuvını takbih etemiz ve bunı toqtatmağa çağıramız», – denile Çetel işler nazirliginiñ beyanatında.
Sentâbr 16-17 künleri Qırımda qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan mesken yerlerde kütleviy tintüvler keçirile edi. Çarşenbe künü, Yağmurça qasabasınıñ camisinde, Aqmescit civarındaki Bulğanaq köyünde ve Zuya qasabasınıñ qırımtatar mektebinde tintüvler ötkerildi.
Yaqında, sentâbr 16 künü, qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde tintüv keçirildi, neticede bilgisayarlarını tutıp aldılar. Daa bir tintüv Qarasuvbazar regional Meclisiniñ başı Mustafa Asabanıñ evinde keçti.
Bundan soñ Aqmescitte yerleşken qırımtatar milliy Meclis binasını silâlı insanlar sarıp aldı, içeri tintüvni keçirmege başladılar.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı» baş müdiri, Meclis azası Riza Şevkiyevge Aqmescitniñ Merkeziy mahkemesiniñ qırımtatar teşkilâtlarınıñ Meclis binasını boşatmaq kerekligi aqqında qararını oqudılar.
Halqara teşkilâtlar ve uquq qorçalayıcılar işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı ve qırımtatarlarğa nisebeten etilgen adaletsizlik sebebinden öz qasevetini bildirdiler.


text:
Rusiye akimiyetiniñ Qırımdaki repressiyalar aqqında malümatnı «bastırmaq» teşebbüsi netice bermey, çünki yarımadada olıp keçken şeyler aqqında bilgiler, ne olsa-olsun, halqara toplulıqqa irişecekler. Qırım.Aqiqatqa bunı AQŞ Qırımtatar Birleşmesiniñ reisi, Dünya Qırımtatar Kongressiniñ azası Ayla Bakkallı ve onıñ yardımcısı Timur Kırımoğlu işandırdılar. Olarnıñ aytqanına köre, qırımtatarlarnıñ Amerikadaki diasporası yarımadada qalğan qırımtatar halqınıñ liderleri ile er vaqıt alâqada buluna ve dünyağa vaziyetni añlatmaq içün qolundan kelgenini yapa.
Timur Kırımoğlu: «Qırımtatarlarnıñ AQŞqa üç icret dalğasını ayırmaq mümkün. Birincini 1917 senesi inqilâbından soñ kelgenler teşkil ete. Bazılar 1937-1938 senelerinde qırımtatarlar elitası qurşunğa tizilmege başlağanda Ğarpqa qaçıp oldı. Ekinci küçlü dalğa 1944 senesinde oldı. O zamanğa qadar bir çoq qırımtatar sovet akimiyetiniñ küçük halqlarğa qarşı repressiyaları aqqında endi eşitti ve sovet ordusı kelmezden evel Avropağa ketip oldılar. Bir çoqları başta Türkiyege ketti. Bu dalğanıñ büyük qısmı Bulğaristanda qaldı. Anda ale daa içinde tek qırımtatarlar yaşağan köyler bar. Söz kelimi, Ayla Bakkallınıñ qorantası Qırımdan bu icret dalğası vaqtında çıqqan edi», – dep ikâye ete.
Dünya Qırımtatar Kongressiniñ azaları: işte bu dalğanıñ vekilleri, AQŞqa kelip, keçken asırnıñ 60-ncı yıllarında Bruklinde qırımtatar halqınıñ milliy medeniyet merkezini meydanğa ketirdiler, dep añlatalar.
Keniş bir icret dalğası 2014 senesindeki Qırım ilhaqından soñ başlandı. Pek çoq kişi Ukrainağa, Kanadağa, bazılar AQŞqa keteTimur Kırımoğlu
Timur: «Bu merkezni meydanğa ketirgen adamlar ale daa sağ. Elbette, qırımtatarlarnıñ bir qısmı Türkiyede, Bulğaristanda qaldı ya da sürgün etilgen soñ barıp tüşken yerleri olğan Özbekistan ve diger cumhuriyetlerden qaytıp oturmadı. Ve bu sebepten bütün dünyadaki qırımtatar cemaatlarını koordinirlemek ve birleştirmek içün 2008 senesinde Dünya Qırımtatar Kongressi meydanğa ketirildi. Üçünci, kene de keniş bir icret dalğası 2014 senesindeki Qırım ilhaqından soñ başlandı. Pek çoq kişi Ukrainağa, Kanadağa, bazılar AQŞqa kete», – dep ikâye ete.
Amerikada yaşağan qırımlılar, tarihiy vatanlarınıñ tışında yaşağan muddetleriniñ uzun ya da qısqa olğanına baqmadan, oña yardım etmege tırışalar. Misal içün, Nyü-Yorktaki medeniyet merkezi, Qırımda muhtac olğan qorantalar içün para toplav boyunca hümanitar vazifeni öz boynuna aldı.
Öz nevbette Ayla Bakkallı, BMTde qırımtatar meselesi muzakere etilgen toplaşuvlarnıñ aman-aman episine bara. O, türlü çetel eyetleri ile körüşip, olarğa ilhaq etilgen yarımadadaki vaziyetni añlata.
Timur: «Bir çoq adam yarımadadaki vaziyet aqqında bütün malümatnı bilmey. Biz malümatnı bildirmek içün AQŞ Kongressi azaları, Amerika ekspertleri, konferentsiyalarnıñ delegatları ve BMTdeki çetel vekilleri ile faal surette iş tutamız. Misal olaraq, İspaniya kibi uzaq devletlerden olğan adamlarnıñ bizim problemlerimizni añlamağa ve atta bizge qol tutmağa başlağanlarına özüm şaat oldım. Ondan ğayrı biz noyabrniñ 14-nde BMTniñ ilhaq etilgen Qırımda insan aqları boyunca yañartılğan qarar leyhasınıñ qabul etilmesinden evel büyük bir azırlav işini yaptıq. O zaman Nyü-Yorkqa Mustafa Cemilev ve apishaneden daa yaqında çıqqan Ahtem Çiygoz kelip, özleriniñ repressiyalarnen qarşılaşuv tecribelerini paylaşa bildiler», – dep hatırlay.
Ayla Bakkallınıñ aytqanına köre, diger ülkelerniñ vekillerini, Rusiye akimiyetinıñ qırımtatarlarnı taqip etkeninde qandırmaq pek ağır degil. Ondan da ğayrı: bir çoq kişide bu malümat artıq şübhe doğurmay.
Qırımnıñ Ukraina olğanınıñ ve yarımadada insan aqlarınıñ toqtamayıp bozulğanınıñ açıq-aydın añlayışı duyulaAyla Bakkallı
O: «Dünya Qırımtatar Kongressiniñ vekilleri BMT ve Avropa parlamentinde çalışa, olarnıñ vekilleri yaqında Strasburgda keçken körüşüvde bulundı ve anda Qırımnıñ Ukraina olğanınıñ ve yarımadada insan aqlarınıñ toqtamayıp bozulğanınıñ açıq-aydın añlayışı duyula», – dep qayd ete.
AQŞ Qırımtatar Birleşmesiniñ reisi: bir sıra devletler halqara saada Ukrainağa ve qırımtatar cemaatına ciddiy bir qol tutuv kösterdi, çünki olar içün Rusiye telükesi ve repressiyalar meseleleri, yalıñız eşitmekçe bilgen şeyler degildir. Bular, eñ evelâ, Baltıq devletleri, Gürcistan, Poloniya ve diger Şarqiy Avropa devletleridir. Aynı zamanda «eski Avropa» devletlerinen de bir tilge kelmek qıyın olmadı.
«Misal içün, Büyük Britaniya – bizim daimiy ve küçlü ittifaqdaşımızdır. Biz qırımtatarlar aqqında filmni köstergende, pek çoq devletniñ vekilleri, kösterüvde bulunıp, ne qadar çoq qırımtatar 2014 senesiniñ martında referendum ve işğalğa qarşı çıqqanını öz közlerinen kördiler», – dey o.
Ayla Bakkallı : Rusiyeniñ BMTde kerçekten de büyük bir diplomatlar ve jurnalistler apparatı bar. Lâkin soñki yıllarda bu devletke işanç o qadar eksildi ki, pek çoq hadimleri bile Rusiyeniñ menfaatlarını muvafaqiyetle qorçalap olamaylar, dep tasdiq ete.
Ayla: «Bu hususan Rusiyeniñ Suriyege tecavuzından, ve ayrıca anda himiyeviy ücüm yapılğanda Rusiye tekrar Başar Asadnıñ tarafını tutqan soñ belli oldı. Suriye halqınıñ azapları daa bir kere Rusiyeniñ Ukraina ve Qırımda yapqanını vastalı surette tasdiqladı, çünki bundan soñ pek çoq insan, Ukrainanıñ Rusiye tezavuzınıñ yekâne qurbanı olmağanına özü şaat oldı», – dep añlattı.
Aynı zamanda Timur Kırımoğlu tasdiqlay: ekseriyetler nevbetteki qararlar qabul ya da yañı sanktsiyalar tatbiq etilgen soñ Qırımda, qırımtatar aqlarınıñ halqara seviyede qorçalavınıñ yan tesiri olaraq, repressiyalarnıñ yañı dalğaları başlay. İşte bu sebeptendir ki, AQŞta yaşağan faaliyetçiler bile, olarnıñ faaliyetleri içün Qırımda yaşağan soyları cezalandırılmasın dep, adlarını bildirmeyip faaliyet köstermege tercih eteler.
Qırımda telükesizlik hadimleri faaliyetçilerniñ soylarına qarşı «rehinlik» taktikasını qullanalarTimur Kırımoğlu
Timur: «Tamam bu künlerde yalıñız oğlu Ukraindada ATOda hizmet etkeni sebebinden Qırımda bir qadınnıñ evinde tintüv yapıldı. Rusiyeniñ bölgeleri ile qıyaslağanda, Qırımda telükesizlik hadimleri faaliyetçilerniñ soylarına qarşı «rehinlik» taktikasını daa sıq surette qullanalar. İşte bu sebepten mında, Nyü-Yorkta bile bazı adamlar açıq tedbrlerde mennen resimge çıqmağa qorqalar, çünki yaqınları içün telâşlana ve Qırımğa barmaq imkânından marum qalmaq istemeyler», – dep itiraf ete.
Lâkin faaliyetçiler kene de israr ete: Qırım boyunca nevbetteki vesiqalarnıñ qabul etilmesinden soñ repressiyalarnıñ artqanına baqmadan, halqara tazyıq uzun bir muddet zarfında qırımtatarlarnıñ taqdirini qolaylaştıra bilecek.
«2014 senesiniñ küzüni hatırlasaq, o zaman insan alıp qaçuvları pek sıq ola edi. Daa doğrusı, 2-3 ay içinde 30-ğa yaqın kişi alıp qaçıldı. Meclisniñ Ukraina parlamentinde ve ondan soñ Ukraina akimiyetiniñ halqara saada ve qırımtatarlarnıñ BMTde uzun vaqıt devam etken çalışmalarından soñ bunıñ kibi dayanılmaz adiseler toqtaldı. Şimdi qırımtatarlarğa narazılıq aktsiyaları içün cöremeler tayin etile, lâkin bu, alıp qaçuvlar ve öldürüvler ile qıyas etilgende daa yımşaqtır», – dey o.
Öz nevbette Ayla Bakkallı, bir repressiyalar başqa bir repressiyalarğa deñiştirilse, olarnıñ yımşatılğanı aqqında söylemek doğru degildir, dep saya. Buña baqmadan, onıñ fikrince, BMT tarafından qabul etilgen qararlarnıñ emiyeti pek büyük.
O: «Halqara saada Qırımda qırımtatarlarnıñ ve insan aqlarınıñ qorçalavı toqtatılsa, bu, Rusiye yeñdi añlamına kelecektir. Biz repressiyalar aqqında bir şey aytmasaq bile, olar kene devam etecek, ve bu sebepten böyle vaziyette biz mağlübiyetten başqa bir şey qazanmaycaqmız. Bu qararlar – aq-uquq qoruyıcıları içün pek muim bir alettir. O, olarğa mahkemege arizalar bermege imkân bere. Bu, Qırımda insan aqları saasındaki bozuluvlarnıñ ale daa devam etkenini tasdiqlamaq içün qullanıla bilecek materialdır. Halqara cinaiy mahkeme böyle repressiyalarnıñ mevcüt olğanını endi tanıdı», – dep hatırlattı.


text:
«Bizler 1944 senesiniñ qırımtatar halqı sürgünligi aqqında susmaycaqmız, çünki olardan ğayrı, bu sürgünlikke yarımadanıñ diger halqları da oğradı – nemse, ermeni, yunan ve bulğarlar. Oquyıcıdan tarihiy yerlerge qıyın avdet aqqında tarif etecekmiz, bir sıra meseleler, şu cümleden Ukraina akimiyeti çerik asır devamında yapıp olmağan topraq damartıları ve evlerniñ resmiyleştirilmesini de aydınlatacaqmız», – dep ayttı internet-portalınıñ baş muarriri Radik Amirov.
Qırımtatar saytını bazarertesi künü, mayıs 26-da, taqdim ettiler.
Bu künleri Rusiye müftiler Şurası akimiyetke muracaatta bulunıp, Qırımda islâm diniy institutını meydanğa ketirmege rica etti. Aliy oquv yurtı yarımadada maneviy-diniy tasilini inkişaf etecegini planlaştıralar.


text:
İstanbulda mayıs 1-de politsiya hadimleri Taksim meydanınıñ civarında yüz bergen çatışmalarnıñ 140 iştirakçisini yaqaladı.
Radio Svoboda bildire ki, bu yerde Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğannıñ raqibiniñ aktsiyasını keçirmege tırıştılar.
Numayışçılar bir vaqıtları Türkiyeniñ baş naziri olğan siyasetçini iyün saylavları arfesinde basqı qullanmasında qabaatlaylar.
Politsiya numayış iştirakçilerine meydanğa keçmege izin bermedi. Çatışmalar başladı. Politsiya hadimleri tarafına taş ve petardalar uçmağa başladı. Olar ise suv ve ağlatqan gaznı qullandılar. Çatışmalar neticesinde 18 numayışçı ve altı politsiya hadimi zarar kördi.
Mart ayında parlament tarafından qabul etilgen politsiyanıñ numayışçılarğa nisbeten vekâletlerini arttırğan qanun leyhasından soñ mayıs 1 aktsiyası eñ büyük narazılıq numayışı oldı.
Türkiye ükümeti bildire ki, Taksim meydanı barışıq narazılıqlar içün, «qanunsız çıqışlar» ise yasaq etile.


text:
Musulman taqvimi boyunca şaban ayınıñ 14-15 bağlağan gecesinde dünya musulmanları Beraat gecesini (arapça: “Leylâtuʼl-beraat”) – “azat etilüv” ya da “günahlardan temizlenüv” gecesini qarşılaycaqlar. 2021 senesi işbu gece mart 27-28 bağlağan gecege tüşe.
Bağışlav ya da Merhamet gecesi olaraq adlandırılğan Beraat gecesinde Yüce Rabbimiz qullarına muracaat ete: günahlardan temizlenmege istegenler barmı, – olarnı temizleyim, şifa istegenleri barmı, – olarğa şifa bereyim, rızıq sorağanlar barmı, – olarğa bereyim, – diye, qabul etilecek samimiy dualarnı bekley.
Beraat gecesi – musulman dünyasında Qadir gecesinden soñ eñ müim gecelerden biri sayıla. Beraat gecesinde insanlarğa kelecek yılğa berilecek rızıqlar belgilene.
Bu gece yaramay amel işlegenler cennetten uzaqlaşa, eyi işler yapqanlar ise, ceennemden uzaqlaşa.
Qayd etmeli ki, bu gece musulmanlar günahları afu etilmesi ve keçmişleri içün dualar oquy. Kündüz oraza tutmaq, mezarlıqlarnı ziyaret etmek ve sadaqa bermek tevsiye etile.
Qırım camilerinde Beraat gecesinde aqşam namazından soñ mahsus diniy programmalar keçirilecek, er kes davetlidir.
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi musulmanlarnı, Allahnıñ soñsuz merhametine işanıp, bu künni ibadet içinde keçirmege, günahlar içün tövbe etmege, Allahtan bağışlav tilemege ve ihtiyaclarnıñ qarşılanmasını soramağa davet ete.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Aqmescitte qırımtatar milliy Meclis binasından Ukraina bayrağını tüşürdiler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Qurultayınıñ teftiş komissiya reberi Zair Smedlâyev bildirdi.
Bayraqnı kim tüşürdi, o, aytıp olamadı, amma Qırım «halq imayesiniñ» yardımı olğanını tahmin ete.
«Merdiven ile kelgen halq imayesiniñ vekilleri yaptı, dep tüşünem. Uquq qorçalayıcılar ise qorudılar. Daima olğanı kibi, hucur şeyler yüz bere. Ukraina bayrağı şimdilik yoqtır, amma ileride olacağına ümüt etem», – dedi Smedlâyev.
Qırımtatar milliy Meclis reisininñ muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqat saytına bu haber onı şaşırtmağanını bildirdi.
«Bina qapalı, içinde biz yoqmız, kimse keder etip olamadı»,– dedi Çiygoz.
«Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ başı Riza Şevkiyev politsiya anda işke başlağanını ve nezaret kamerası alınğanını qayd etti
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Sentâbr 19 künü qırımtatar milliy Meclis azaları binanı terk etmege mecbur oldılar.
Hatırlatamız, aprel 21 künü belgisiz şahıslar Aqmescitte yerleşken Meclis binasına ücüm etip, Ukraina bayrağını tüşürmege tırışqan ediler.


text:
Moskva kontrolindeki Lenin rayon mahkemesi Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Yaşar Şihametovnı 2 ayğa apiste qaldırdı. Mahkeme oturışuvı qapalı oldı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ birleşmege tarif etkenine köre, imaye bu esnasqa diñleyiciler kirsetilsin dep muracaat etken edi, lâkin mahkeme onı red etti. «Mahkeme oturışuvınıñ qapalı rejimde keçirilüvi sebepsiz ve qanunsız ola», – dep tüşüne advokat.
Yaşar Şihametov advokatqa sağlıq problemleri aqqında şikâyet etti – qan basımı arta ve yüregi ağıra.
«Adam yaş degil ve tahqiqat izolâtorınıñ işkence şaraitlerinde tutula, ne yazıq ki, bu endi adiy şey oldı. Ne de olsa, teslim olmay», – dep qayd etti Ladin.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
AQŞ Kongressiniñ vekiller palatası, “Şimaliy aqım – 2” ve "Türkiye aqımı" gaz hattısınıñ quruluvına alâqası olğan şirketlerge qarşı sanktsiyalar qoyuluvı aqqında vesiqanı qabul etti, dep bildire "Golos Ameriki".
Viza berilmesiniñ lâğu etüvini ve amerikan aktivlerniñ buzlatmasını közden tutqan sanktsiyalar, Amerika Qoşma Ştatlarınıñ mudafaa büceti aqqında qanunda belgilene.
Sanktsiyalar deñiz seviyesinden 100 fut aşağı taba terenlikte borularnı toşegen gemilerge ve bu leyhanıñ quruluvına añlı tarzda gemilerni satqan ya da kiralıq bergen çetel adamlarğa qoyula.
Qarar daa Senat tarafından qabul etilmek kerek. Bunıñ kelecek atfanıñ başında olacağı beklenile.
«Şimaliy aqım-2» (Nord Stream-2) leyhası gaznı Rusiyeniñ şimalindeki yataqlardan, Ukraina ve Poloniyadan keçken ananeviy tranzit marşrutlarını çette qaldırıp, Baltıq deñizniñ tübünden doğrudan Almaniyağa alıp barıp teslim etecek. Leyha, artıq qurulğan birinci «Şimaliy aqım»nıñ imkânlarını kenişletecek.
Avropa komissiyasında, «Şimaliy aqım-2»niñ qurulması taqdirde şeffaflıq, diskriminatsiyanıñ olmaması ve musaviy irişüv printsipleri bozulacaq, dep bildirdiler.


text:
İşğal etilgen Qırım kurort mevsimi devamında 83 mlrd. ruble qazandı. Böyle raqamlarnı cumhuriyetniñ kurort «naziriniñ» birinci muavini İgor Kotlâr seslendirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ bildirgenine köre, şifahane-kurort müessiselerinden 1,09 mlrd. rub. miqdarında kelgen bergi saanıñ bütün kelirlerini aks ettirmey.
Qırımğa kelgen er bir turistniñ masrafları tahminen 25 biñ rubleni teşkil etken eken, böylece, «nazirlik» kurort mevsiminiñ umumiy kârını saydı.
«Biz sayıp çıqtıq, bu raqam 83 mlrd. rub. civarında oldı. Eger kurort mevsiminiñ bütün kelirlerini esaplaycaq olsaq», – dep qayd etti Kotlâr.
2013 senesine nisbeten bergiler 25% eksildi. Turistik bergisi ise 65,8% 11,1 mln. rublege qadar azlaştı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Rusiyeniñ Donbass içün azırlağan «gumanitar yardımı» ile altıncı avtokolonna noyabr 4-te Rusiye ve Ukraina sıñırından keçti. Onıñ terkibinde 100 tonnalıq yük – ilâc ve yaqarlıq ile – 20 maşina mevcut, dep bildirdi Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ vekili Oleg Voronov.
Rusiye tarafınıñ malümatına köre, yük resmiyleştirmesi Ukraina sıñırcıları, gümrükçileri ve OSCE vekilleriniñ nezareti altında keçti.
Kiyevniñ billdirgenine köre, Moskva gumanitar yardım mevzusında iç bir kere añlaşma tizmedi, onıñ içün Ukraina tarafı Rusiyeniñ yapqanlarını halqara añlaşmalarnı bozuv olaraq tanıy.
Avgust ve sentâbr aylarında Rusiye akimiyeti Lugansk ve Donetskke üç «gumanitar konvoynı» yollağan edi. Ukraina tarafı bunı Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan istilâsı dep adladı.
Keçken afta da Rusiye avtokolonnası Ukraina cenüp-şarqına eki yükni yolladı.


text:
Ukraina, BMT Havfsızlıq şurasınıñ azası olıp, işbu teşkilâtnıñ işğal etilgen Qırım ve Rusiyeniñ Donbasstaki istilâsına diqaqatını celp etmege imkân berir, dep tüşüne Ukraina Tış işler nazirliginiñ hususiy vazifeleri boyunca elçisi Dmitriy Kuleba.
Bunı o oktâbr 20 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde bildirdi.
«Veto aqqı, kerçekten de, Rusiyede qala ve şübemiz yoq ki, bu memleket onı ahlâqsızca qullanacaqtır. Amma BMT Havfsızlıq şurasınıñ bizge bergen diplomatiyanıñ, atta kürşeniñ diger aletleri de bar», – dedi Kuleba.
«Birinciden – kün tertibine nasıldır bir suallerniñ qoyulmasını teklif etmek, böylece, Qırım ve Ukraina şarqında Rusiye istilâsı meselelerini halqara havfsızlıqnıñ diger meselelerinden sebep unutmağa imkân berilmeycektir», – dedi o.
Oktâbr 15 künü Ukraina, memleket-azalarınıñ 177 reyini alıp, 2016-2017 ss BMT Havfsızlıq şurasınıñ azası oldı.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Livadiya sarayı müzeyinde «Livadiya parkı. Keçmişi ve şimdiki zaman» boya resim sergisi taqdim etilgen.
Rusiye kontrolündeki Qırım akimiyetiniñ Medeniyet nazirligi, sergide Qırımlı ressamlar Eleonora Şeglova, Aleksandra Sırbu, İrina Brusnitsına ve Valeriya Popovanıñ resimleri taqdim etilgenini bildire.
«Olarnı Qırım toprağına, Livadiyağa sevgi ve Livadiya parkınıñ güzelligini köstermek avesligi birleştire. Zemaneviy müellifler, Qırım manzarasına buyurıp, tabiatnıñ kerçekçi tasviriy ananelerini devam eteler, ve bunen beraber yañı çizgiler qoşalar: yañı ifade aletlerini qıdıralar. Bügün Qırım manzara ressamlığı – açıq ava ressamlığıdır, bütün işler tabiattan yazıla, çoqusı – «a la prima» tehnikasında, bir oturışta, tez-tez, keñ tarzda, diger manzaralar ise uzun müddette ve bir-qaç oturışta yazıla», – dep aytıla bildirüvde.
Sergi, yanvar 17 kününe qadar ziyaretler içün açıqtır.


text:
Keçken künü Qırımda 214 yañı koronavirus hastası qayd etildi, olarnıñ arasında 46-nıñ hastalıq alâmetleri yoq edi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov bildirdi.
"116 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 95 daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı, 3 hasta çetelden keldi", – dep yazdı Aksönov Facebook saifesinde.
Berilgen malümtaqa köre, keçken künü yañı koronavirus yuqunçı tedqiqlerini yapqan Qırım laboratoriyaları 5448 adamnı teşkergen. Bütün vaqıt içinde 8673 kişi tedaviylengen.
Qırımnıñ Rusiye Sağlıq Saqlav nazirliginiñ soñki malümatına köre 222 adam ölgen. Aqyar şeerinde yılnıñ başından 3636 adam yañı koronavirus yuqunçına oğrağan, 2915 tedaviylengen, 99 ölgen.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, yarımadada yañı koronavirus hastalarınıñ sayısı dekabrniñ ortasında artacaq dep beklenile.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı


text:
İşğal etilgen Qırımda yanvarniñ 1-den şeerlerara avtobuslarda yol fiyatı paalılaştı. «Krım Media» haber agentligi bergen malümatqa köre, «Kurortnaya» aqmescit avtostantsiyasınıñ malümat hızmeti aytqanı kibi, Aqmescitten Yaltağa bilet fiyatı şimdi 118 ruble 30 kapik tura. Evelde 75 – 96 ruble edi.
Aqmescitten Aqyarğa qadar barmaq içün 117 ruble (evel – 88 ruble), Keriçke – 300 ruble (280 ruble yerinde) ödemege kerek.
Bundan da ğayrı, Qırımnıñ fiyat ve tarifleri boyunca «Devlet komiteti»niñ avalesine köre, 2015 senesi yanvar 1-den Qırımda yolcularnıñ şeer civarı boyunca avuştıruvı da paalılaştı. Endi 1 km içün 90 kapik (dekabr 31 kününe qadar – 69 kapik edi) ödemege kerek. Yükniñ taşuvı – yol parasından 10%.
Evel qayd etilgeni kibi, 2015 senesi yanvar 1-den Aqmescitte trolleybuslarda yol fiyatı 4,25 rubleden 7-ge arttı. Bunıñ ile şeer civarı ve şeerlerara yürgen trolleybuslarda yol fiyatı da paalılaştı.


text:
Qırım siyasetçileri Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Ukraina yañı Anayasasında Qırımğa qırımtatarlarnıñ milliy-territorial muhtariyetniñ berilmesi aqta olğan teşebbüsini tenqit eteler.
Şu cümleden, Qırımnıñ Rusiye akimiyetinde çalışqan qırımtatarlar bu ğayeni manasız olaraq tanıy. Qırımnıñ Rusiye devlet şurasınıñ deputatı Lentun Bezaziyev Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, al-azırda Qırım yarımadası Rusiye Federatsiyası terkibinde buluna, şunıñ içün Ukraina Anayasasına deñişüvlerniñ kirsetilmesi qırımlılarğa iç tesir etmez.
«Bugün Ukrainada çalışqan Çubarovnıñ Qırımğa ne alâqası bar? Mında Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası qabul etildi. Qırımnıñ Esas qanunı bıltır aprel ayında qabul etilgeninden soñ, daa nasıl anayasa aqta aytmağa mümkün? Ne istese, onı uydura bile, onıñ ve Kiyev akimiyetiniñ işi. Amma tren çoqtan ketti», – dey Bezaziyev.
Çubarovnıñ teklifi ile 1998 senesi QMC Anayasasınıñ müelliflerinden biri, «Kommunistı Rossii» firqasınıñ Qırım bölüginiñ reberi Leonid Graç da kesen-kes razı olmadı.
«Qırım çoq sımalı, çoq milletli kibi ola bile. Qırım qırımtatar halqınıñ ayrı milliy teritoriyası olamaz. Qırımlılarnıñ bir 87% yarımadanıñ qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyeti olacağı ile razı olamaz. Vaziyetni kerginleştirmege kerekmey, bundan fayda çıqmaz», – dey Graç.
Siyasetçi şunı da qoştı ki, Qırım aqta Anayasağa deñişüvlerni kirsetkende, Petro Poroşenko ve onıñ etrafı «kendi ve bütün Ukrainanı masqara eteler». Çünki, dey Graç, yarımadanıñ «resmiy Kiyevge iç bir alâqası yoq».
Siyasetçi ve ekspertler halqara teşkilâtlarnıñ temsilcileri ile birlikte Ukraina Anayasasınıñ deñişüvleri üzerinde işlemege devam ete. Beklenilgeni kibi, memleketniñ Esas qanunındaki eñ müim deñişüvleri akimiyetniñ detsentralizatsiyası ile bağlı olacaq.


text:
Kaliningradda Litvaniya konsullığı doğuv yeri – Qırım Rusiye territoriyası olaraq belginlengen rusiyelige vizanı bermedi.
Bu aqta Litvaniya Tış işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Kâstutis Vaşkâlâviçüs bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, rusiyeli oña sadeleştirgen tranzit vesiqasını bermege rica etti.
«Avropa Birligi uquqına köre, sadeleştirgen tranzit vesiqası şengen vizasına teñ kele, Viza qanunnamesine binayen, şengen vizasınıñ berilmemesi içün sebep bar edi», – dey Vaşkâlâviçüs.
RU passport LTU consular services can’t accept -no entry to LTU: 1992, 2013 and now #CrimeaisUkraine, not #Russia
Litvaniya Tış işler nazirliginiñ twitterinde pasportnıñ daa 2013 senesi dekabr ayında berilgenini tasdiqlağan vesiqanı aşkâr ettiler.
Ukraina ve Avropa birliginiñ memleketleri Qırımnı 2014 senesi mart ayında yarımadanı işğal etken Rusiyeniñ territoriyası olaraq tanımay.


text:
V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ yolbaşçılığı aliy oquv yurtunıñ vefat etken prezidenti Nikolay Bagrovnıñ tuvğanlarına taziyelerini bildire.
«2015 sensi aprel 21 künü 78 yaşında olğan meşur alim, akademik, belli siyaset ve cemaat erbabı, V.İ.Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektorı, V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ prezidenti Nikolay Vasilyeviç Bagrovnıñ vefat etkeni aqqında bildiremiz», – haber etile QFU resmiy saytında.
«Nikolay Vasilyeviçniñ ayatı Qırımğa bağışlanğan edi. Öz faaliyetini köy mektebiniñ ocası olaraq başlağan Nikolay Vasilyeviç Firqanıñ Qırım vilâyeti komitetiniñ başı, soñra Qırım Yuqarı Şurasınıñ başı ola. Qırım muhtariyetiniñ başında turğan o edi», – denile beyanatta.
Mersiyede qayd etilgeni kibi, Nikolay Bagrov «soñki daqqağace bar küçü ile universitet amanlığına çalışıp, onıñ inkişafına büyük bir isse qoşmağa yetiştirgen edi».
QFU prezidenti Nikolay Bagrovnıñ tuvğanlarına taziyelerini Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönov da bildirdi.
«Körüngen siyaset ve cemaat erbabı, Qırım Yuqarı Şurasınıñ birinci reisi, 1991 senesi Qırım referendumınıñ teşebbüsçi ve teşkilâtçılarından biri, V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ prezidenti, cumhuriyetimizniñ tarihındaki izi pek emiyetlidir. Zenaatdaş ve safdaşları Nikolay Vasilyeviçni iradeli, tecribeli insan olaraq bile, adamlarğa olğan eyi munasebeti, namuskârlığı ve vicdanlığı içün ürmet ete edi», – denile Aksönovnıñ Qırım ükümetiniñ resmiy saytında aşkâr etilgen beyanatında.
Malüm olğanı kibi, Qırımda yarımadanıñ işğalinden soñ Qırım federal universiteti olğan Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ prezidenti Nikolay Bagrov elâk oldı.


text:
Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde Rusiye Federatsiyasınıñ işğalci akimiyetine qarşılıq kösterüv maqsadınen Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi (ileride – Temsilcilik) ukrain yarımadasında qanunsız şekilde teşkil etilgen organlarında mütenasip vazifelerde bulunğan şahıslarnıñ faaliyetini munzatam sürette nezaret etüv ve talilnen oğraşa.
“Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarında ameldeki sözde ”mahkeme sistemine” dair malümat kâğıtı”


text:
Avgust 6-da Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca qabaatlanğan daa bir kişi – Yalta sakini Refat Alimovnıñ apiste bulunma müddetini dekabr ayına qadar uzattırmaq qararını aldı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım adliyecisi Emil Kurbedinov bildirdi, o bugün yaltalı Vadim Siruknıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılması boyunca toplaşuvda buluna edi.
«Bilgenime köre, onıñ da apiste bulunma müddeti dekabr ayına qadar devam ettirildi. Uzattırdılar, illâ ki, taqiqatçınıñ şefaatını qanaatlendirdiler. Bellesem, aynı (Vadim Siruknıñ kibi – QA) – dekabr 8-ge qadar», – dep qayd etti Kurbedinov.
Sentâbr 6-da Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca yaqalanğan yaltalı Vadim Siruknıñ apiste bulunma müddetini dekabr 8-ge qadar devam ettirmek qararını aldı. Siruknıñ soy-sopları bu qararnı Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını bermege niyetlene.
Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi bu iş boyunca qabaatlanğan uquq qoruyıcı Emir-Usein Kuku, Muslim Aliyev ve Arsen Cepparovnıñ apiste bulunma müddetini dekabr 8-ge qadar devam ettirdi.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.