text:
Gumanitar fännär bülegeneñ utırışında akademiägä şäräfle äğzalar qabul itü mä’säläse qaraldı. Tatarstan Fännär akademiäseneñ şäräfle äğzası itep Tatarstan xalıq yazuçısı, dramaturg Tufan Miñnullin, Tatarstan xalıq şağire Räwil Fäyzullin, Tatarstan häm Rusiäneñ xalıq artistı Şäwkät Biktimerov häm Tömän ölkäsendä yäşäwçe professor Xanisä Alişina täqdim itelde. Älege isemlekkä kergän şäxeslärneñ dürtese dä akademiäneñ ğomum cıyılışında qaralaçaq. Kürenekle xezmätkärlärneñ Tatarstan Fännär akademiäsenä saylanuı ğalimnär oyışmasınıñ ädäbiät, sänğät'kä iğtibarı üsüen kürsätä.
Comğa könne isä, sotsial'- iqtisadi, fizika, ximiä, awıl xucalığı fäne büleklärenä akademiklar häm möxbir äğzalar saylaw uzdı. Saylawlar traditsion räweştä, TR Fännär akademiäse ustavı häm saylawlar xaqındağı qağidälär nigezendä uza. Cıyılışta kandidatlarnıñ çığışları häm alarnıñ xezmättäşläreneñ fikerläre tıñlandı. Fiker alışu yäşeren tawış birü belän tögällände. Mäsälän, “İqtisat häm awıl xucalığı belän idärä itü” belgeçlegendä 4 nämzät: Tatarstan prezidentı kiñäşçese Marat Safiullin, “TİSBİ” idärä akademiäsennän Sergey Kiselev, Qazan däwlät texnik universitetınnan Damir Xayrullov, Tatar däwlät gumanitar- pedagogik universitettan Vadim Xomenqo däğwä beldergän. Ber kön elek kenä Qazan däwlät texnologik universitetı rektorlar bäygesendä ciñep çıqqan German D'yakonov belän texnopark “İdeya” citäkçese Sergey Yuşqo “Ximik texnologiä” belgeçlegenä möxbir äğzalıkkä saylandılar.
“Belem birüdä pedagogik häm informatsion texnologiälär” belgeçlege buyınça barı 2 genä nämzät: Qazan däwlät texnologik universitettan Nailä Wälieva häm Qazan däwlät universitetınnan Cäwdät Söläymanov ide. Yäşeren saylawlardan soñ Cäwdät Söläymanov xaqiqi äğzalıqqa iñ küp tawış cıydı.
“Fälsäfä” belgeçlegendä möxbir äğzalekkä Qazbek Gizatov, Eduard Qul'pin- Ğubaydullin, Nail Möxtärämovlar arasında barğan saylawlar ozaqqa suzıldı.
Läkin älege saylanğan nämzätlär Tatarstan Fännär akademiäseneñ 26-27 iyünendä uzaçaq cıyılışında raslanğannan soñ ğına xaqiqi yäki möxbir äğza bularaq tanılu alaçaqlar. El'mira Gazizova


c: text/html

text:
Paqstan, AQŞ, yaña yärdäm qararı belän mönäsäbätlärgä külägä töşerde di
Paqstan Tışqı Eşlär ministrı AQŞnıñ Al-Qaidäne basturı yulında Paqstanğa yärdäm cibärü qararınıñ ike il arasındağı mönäsäbätlärgä külägä töşerüen belderde. Xökümät süzçese Tasnim Aslam mondıy ber yullamanıñ xäzergäçä bulğan ike il arasındağı xizmättäşlek mänfäğatinä turı kilmäwe häm kiläçäktä taba da zararlı bulaçağın açıqladı. Bu qarar AQŞ qanun yasawçıları arasında bulğan borçılunı çağıldıra. Alar Äfğanstanğa yaqın Paqstannıñ qabilä cirlärendä äl-Qaidäneñ üzenä sıyınu urnı tabuına borçılu belderä.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bunı Konstantinovnıñ matbuat kâtibi Oksana Korniyçuk bildirdi.
Onıñ malümatına köre, körüşüvde Medvedev «Rusiye Federatsiyasınıñ yañı subyektleri içün keçici müddet qolay-qolay keçsin» dep, er şey yapmağa avale etti.
Bundan ğayrı, Medvedev Qırımnıñ regionlarında «Yedinaya Rossiya» qabul odalarınıñ işini faalleştirmege çağırdı.
«Er bir siyasiy küçniñ vazifesi – adamlarğa yardım etmek. Bizler adamlarnen bağdamız, bizler içün bu müim bir şey. Bu qabul odalarınıñ işini teşkil etmege rica etem. Bilgenime köre, merkeziy qabul odasına qırımlılarnıñ bir çoq muracaatları keldi, olarnı talil etecekmiz ve diqqat ayıracaqmız», – dep ayttı Rusiye baş naziri.
Qayd etmeli ki, Qırım separatistleriniñ firqa meseleleri boyunca Moskvağa ziyareti resmiy iş vaqtında oldı. Bergi tölegenler bunıñ parasını bere. Medvedev de Qırım separatistlerinen körüşmek içün Rusiye bücetinden tölenilgen iş vaqtını sarf etti.


text:
Vaşingtonda Atlantik şurasınıñ toplaşuvında çıqışta bulunıp, Biden Rusiyeniñ halqara topluluğı ile işbirligi er bir tarafnıñ merağında olacağını qayd etti. O şunı da qayd etti ki, Rusiye şimdiki printsiplerni ürmet etip ve qaidelerge boysunıp, halqara toplulığına qoşuluvından fayda köre bilecek. AQŞ endi qaç kere Rusiyeni yönelişni deñiştirip, Ukrainada olğan vaziyetni eksiltmege çağırğan edi.
Prezident muavini AQŞ prezidenti Barak Obama iyün ayında Lehistannı ziyaret etecegini bildirdi. Obama Brüsselde «G7» sammitinde iştirak etecek ve ittifaqdaşlarnıñ Normandiyağa tüşkeniniñ 70 yıllıq munasebeti ile Frenkistanğa baracaq ola.


text:
İştirakçilerniñ kolonnası Kiyev soqaqlarından Şevçenko bağçasındaki elçihanege barıp, anda mitingni keçirdiler. Bunıñnen beraber elçihaneniñ binasına aktivistler ukrain, qırımtatar ve Qırım bayrıqlarından tikilgen 30x15 metr ölçüsinde keten bezi ketirildi. «Bu bayraq birligimizni temsil ete. Birlikte biz yeñilmemiz», – qayd etti aktivistler.
Toplanılğanlar: «Qırım – Ukraina!», «Vatan! Millet! Qırım!» şiarlarnı seslendirdi, ve ukrain tiline tercime etilgen qırımtatarlarnıñ «Ant etkenmen» gimnini icra ettiler..
Kelgenlerniñ ögünde Qırım Demalyansnıñ yolbaşçısı Sergey Mokrenük, jurnalist Natalya Sokolenko, blogger Yevgeniy Novitskiy ve digerleri iştirak etti.
Aktsiya devamında qırımtatarlar ve ukrainliler «işğalcilerge qarşı beraber küreşmek kerek olğanı» qayd etile edi.


text:
Lomonosov Moskva devlet universitetiniñ studentleri Keriç köprüsiniñ qurucılığınen oğraşacaq, dep bildire Rosavtodornıñ matbuat hızmeti.
Rosavtodor reberi Roman Starovoyt studentlerni yazda işke yollamağa teklif etti. Onıñ aytqanına köre, Keriç köprüsiniñ qurucılıq tecribesi bu saanıñ kelecek mütehassısları içün faydalı olur.
«Keriç köprüsiniñ quruclığında çalışqan saanıñ eñ eyi mütehassıslarından menimsegen ameliy alışqanlıqlar saanıñ kelecek mütehassısları içün qıymetli bir tecribe ola», – dep tüşüne Rosavtodor yolbaşçısı.
Matbuat hızmeti bildire ki, köpür qurucıları erkânına oquşta alâ baalar alğan ve aliy oquv yurtunıñ cemaat faaliyetinde iştirak etken talapkâr studentler kirecek. Olarn aftada 5 kün, künde 8 saat iş bekleydir.
Keriç boğazında köpür qurucılığı aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım işğalinden soñ birden ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda ise çalıştırmağa vade ettiler.
İyül başında «Krımskiy most» haber merkezi Keriç boğazındaki Rusiyeden Qırımğa köpür qurucılığınıñ fiyatı 227,92 mlrd ruble teşkil etkenini bildirgen edi.
Bundan evel Rusiye ükümeti Keriç boğazındaki köpürniñ demir yol qısmınıñ vaqtınca açılmasını bir yılğa qaldırdı – 2018 senesi dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına.
Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım işğalinden soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından ayırıldı.


text:
Böcänäklär
Böcänäklär - Urta Aziädäge küçmä qäbilälär, anda “qañğıllar” dip yörtelgännär. Läkin alar annan töreklär tarafınnan qısrıqlap çığarılğannar häm İdel aryağı dalalarına küçenep kitkännär. Biredä cirle sarmatlarnı häm uğor qäbiläläreneñ ber öleşen üzlärenä buysındırıp, yaña qäbilälär berläşmäse barlıqqa kitergännär.
Xäzärlär belän bäreleştän soñ böcänäklärneñ ber öleşe könbatışqa taba küçenep kitkän, ä qalğannarı uğızlarğa buysınırğa mäcbür bulğan (uğızlar Urta Aziäneñ könbatışında, Aral-Kaspiy töbägendä yäşägännär. Alar - xäzerge törekmännärneñ borınğı babaları, törek-ğuzlardan üzgäräk qäbilälär). Näq menä İdel aryağında qalğan şuşı böcänäklärne 922 yılda ataqlı ğäräp säyäxätçese İbne Fadlan İdel Bolğarına säyäxäte waqıtında oçratqan bulğan.
Könbatışqa kitkän böcänäklär ike törkemgä bülengännär. Alarnıñ berse, törki böcänäklär dip atalğanı, Don häm Donets yılğaları arasında, ä könçığıştağısı, xäzär böcänäkläre dip yörtelgännäre, Azov-Don buyı dalalarında küçenep yörgännär. Böcänäklär xäzärlärneñ berqädär ciren basıp alğannar häm şul yaqlarda küçenep yörgän macarlarnı qısrıqlap çığarğannar, tik könbatışqa taba xäräkät itkändä Kiev Ruse belän bäreleşkännär. Xäzär böcänäklären slavyannar tar-mar itkän, ä törki böcänäklär köçleräk bulıp çıqqannar. Alar berniçä tapqır Dunay Bolğarına häm Wengriägä höcüm oyıştırğannar, Vizantiä belän bäyläneşkä kergännär.
X yöz azağında, ğuzlar yawınnan qaçıp, böcänäklär Rus' cirenä kilep kergännär häm 1006 yılda Kievne qamap alğannar. Yaroslaw Mudrıy alarnı tar-mar itkän, häm böcänäklär berläşmäse yäşäwdän tuqtağan. XI yöz urtasında äle bäcänäk urdalarınıñ qaldıqları Qara diñgez buyı dalalarında küçenep yörgän, läkin töreklär tarafınnan ciñelügä duçar bulğan. Alarnıñ ber öleşen Vizantiä üzenä buysındırğan häm Dunay belän Balqan arasındağı çik buyına saqçı otryadlar itep urnaştırğan. İkençe öleşe törek qäbiläläre berläşmäsenä kergän. Küpçelek tikşerenüçelär başlıça bügenge Moldovada häm aña kürşe rayonnarda yäşäwçe törki xalıq bulğan ğağawzlarnıñ kilep çığışında böcänäklärneñ qatnaşı zur buluın äytälär.
Tышkы cылTaMaлap[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ГyMилeB Л. H.: ДpeBHяя Pycb и Beлиkaя cTeпb;
- ДpeBHиe Tюpkи;
- TыcячeлeTиe Bokpyr Kacпия 2014 eлHың 24 Maй kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Sinoptikler, Qırımda dekabrniñ 12-sinde denişici bulutlılıqnı ve yağanaqlarsız avanı tahmin ete.
Bunı yarımadanıñ Gidrometeomerkezi bildire.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte yağanaqlarsız ava beklenile. Gece ve saba bazı yerlerde duman ve klegey buz olacaq. Şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 8…10º.
Aqyarda yağanaqlar beklenilmey. Şarqiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 10…12º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında yağanaqlarsız. Şimal-şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 9…11º.
Keriçte yağanaqlarsız, gece ve saba bazı yerlerde duman. Şimaliy yel 12-15 m/s. Ava arareti kündüz 4…6º.


text:
Aqmescit – Mecliste Türkiye Cumhuriyeti onıñ vatandaşı İsmet Yükselniñ Qırımğa yiberilmegenine keskin riayet etecegini bekleyler. Yüksel Meclis reisiniñ Türkiye ile munasebetler boyunca mesleatçısı ve QHA informatsion agentliginiñ reberi ola.
Meclisniñ tış alâqalar bölügi reberi Ali Hamzinniñ fikirince, bu mesele Türkiye ükümeti seviyesinde baqılmalı.
Ali Hamzin Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında: «Er devlet öz vatandaşlarını qayğıruvınen ayırıla. Misal içün Amerikanı alayıq, vatandaşları telükeli bir alğa tüşseler ya da aqlarını bozsalar, birden qorçalamağa ıntıla. Atta, Rusiye, onıñ vatandaşları telüke astında qalğan devletke birden ordularnı kirsetecegi aqqında qanun qabul etti», – dep ayttı Hamzin.
Meclis vekili İsmet Yükselge 5 yılğa kiriş yasaq etilgenine menfiy qıymet kesti.
«Bu kibi şekilde, halqlarğa beslenilgen nefret, rus ealisini qayğıruv ve diger sebepler uydurıp, Aksönov qırımtatarlar toplu yaşağan qasabalarnı sürgün ete bile. Bu Moskvanıñ qararımı, ya da Aksönovnıñ teşebbüsimi añlaşılay. Aksönovnıñ qararı ya da Moskvanıñ olsun o ep bir qanunsızdır», – dedi Hamzin.
Ekspert: Türkiye Rusiyenen munasebetlerni bozmaycaq
Ankaradaki iqtisadiyat ve tehnologiyalar universitetiniñ halqara munasebetler fakultetiniñ dotsenti Torgul İsmail, Türkiyeniñ munasebeti Rusiyeniñ ilerideki adımlarına fayda ketireceginde şübelene. Ekspertniñ fikirince, bu vaqia eki devlet arasındaki munasebetlerge tesir etmeycek.
Aynı zamanda, Togrul İsmail qayd etkeni kibi, İsmet Yükselge kirişniñ yasaqlanuvı «kereksiz ve mantıqsız», dep saya. «Bu kibi yasaqlar, akimiyetniñ dava çıqarmağa ıntılğanını köstere, tatarlar ise, özlerini qolda tutıp, doğru alıp baralar. Meclis, reberleri adına separatizm ve ya fanatizm kibi öpkeler, bazı qırımtatarlarnıñ satılğanı, aırımtatar cemaatçılığı arasında bölünüv – bunıñ episi Qırımnıñ şimdiki akimiyeti dialognı qurmaycağını köstere», – dep añlattı mütehassıs.
İsmet Yükselniñ apayı, Meclis azası Gayana Yüksel, Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, onıñ aqayı Türkiye ükümeti ve elçihanesine muracaat etti, ve halqara qurum ve mahkemelerine de ricada bulunacaq.
Bu vaqiağa endi Ukrainanıñ Türkiyedeki elçihanesi seslendi
«Şimdiki vaqıtta Pütinniñ qurumı qırımtatarlarğa nisbeten, kütleviy sürgünlikniñ sebepçisi ve biñlerce adamlarnıñ ölümine ketirgen, sovet totalitar usullarını qullanmağa devam ete. Biz türk tarafını ve bütün halqara cemaatçılığını Rusiye Federatsiyasınıñ qırımtatarlarğa qarşı alıp barğan siyaseti ve aqlarnıñ bozuluvını mahküm etmege çağıramız», – dep aytıla Ukraina elçihanesiniñ bildirmesinde.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, türkiy tilli memleketlerniñ mühbirler Halqara Birligi İsmet Yükselge Qırımga kelmege yasaq etilgeni sebebinden öz memnüniyetsizligini bildirip, cemaatçılıqnı Qırım mühbirlerine qol tutmağa çağırdı.
Evelden haber etilgeni kibi, avgustnıñ 9-nda qorantasınen Türkiyeden qaytqan vaqıtta İsmet Yükselge Qırımğa kelmege yasaq ettiler.
Şu künü Türkiyede Ankara şeerinde rus elçihanesi yanında qırımtatar diaspora vekilleri narazılıq aktsâisını ötkerdiler.
Avgustnıñ 12-nde. Qırımnıñ öz başına tayin etilgen başnaziri Sergey Aksönov bu yasaqnı izaatlap, «milletlerara davanı açtırmağa ıntılğan er kim» Qırımğa yiberilmeycegini bildirdi.
Ukraina halq vekili, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Aksönovnıñ izaatını «ahmaqlıq» dep adlandırdı.
İsmet Yüksel – cemaat erbabı, bir sıra gumanitar leyhalarnıñ teşebbüsçisi ve reberi, şu cümleden, Türkiye diasporasınıñ desteginen Qırımda bala ve yaşlar içün ötkerilgen leyhalarnı teşkil etti. Meclis reisiniñ Türkiye ile münsebetlerde mesleatçısıdır. Qırımda - Qırım Haberler Agentliginiñ teşkilâtçısı. Onıñ apayı Gayana Yüksel QHA-nıñ baş müdiri ve Meclis azasıdır.
Bundan evel, qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler.


text:
Ukraina tarafından kirsetilgen Qırım ile sıñır rejimi onı Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti olaraq tanılmasına teñ kelmekte. Bunı Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov ayttı, dep haber ete ükümetniñ matbuat hızmeti.
«Bizim içün bu Rusiye Federatsiyasınıñ subyekti olaraq tanılması, uzun zamandır ukrain siyasetçileri problem çıqarğan meselelerniñ yoq etilmesidir. Devlet sıñırı tiklenecek, olar onı, niayet, tanırlar, keregi kibi vesiqalar resmiyleştirilecek. Biz buña qoltutamız, böyle olması kerek», – dedi Aksönov.
Sergey Aksönovnıñ aytqanına köre, Qırım Ukraina tarafından yapılğan areketlerge alıştı. «Rejimni kirsetecek olsalar, demek ki, alışacaqmız, biz farqlı devletlerde yaşaymız da», – dep qayd etti o.
Ukraina ükümeti fevral 10-dan itibaren Qırımğa yaqın olğan rayonlar ile sıñır rejimini kirsetip, Ukraina milliy havfsızlıq derecesini arttıracaq ola. Bu aqqında Nazirler şurasınıñ «Ukraina milliy havfsızlıq derecesi arttırılmasınıñ bazı meseleleri» aqqında qararında aytıla.
Aynı bu maqsat ile dekabr ayında Qırım ile demir yol ve avtobus alâqaları toqtatılğan edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.
Qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy aytılsa da – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi.


text:
Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire ki, avgust 24-te Qırımnıñ Yüksek mahkemesi «fevral 26 işi» boyunca yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz ve faal Ali Asanovnıñ imayesi bergen şikâyet arizalarını red etti.
Onıñ malümatına köre, Yüksek mahkeme Çiygoz ve Asanovğa Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi çıqarğan ükümlerini deñiştirmedi.
«Mahkeme qararları deñişmedi, noyabr 19-ğa qadar apis cezası», – dep yazdı o Facebookta.
Qırımnıñ uquq qoruyıcı ve mahkeme organları bunı izaatlamaylar.
Qırım mahkemesi Asanovnı 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radası yanında «Rus birligi» firqasınıñ tarafdarlarına nisbeten zorbalıq areketlerinde qabaatlay.
O vaqıt Qırım parlamenti yanında Meclis ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birligi» lideri Sergey Aksenov teşkil etken ediler. Çatışma neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz «kütleviy çatışmalarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şeklenip, aqımdaki seneniñ yanvar 29-da yaqalandı. Onıñ apis müddetini noyabr ayına qadar uzattılar.


text:
Bu aqta malümat içki işler nazirliginiñ cemaat ve siyasiy teşkilâtlarğa olğan muracaatında bildirile.
«İçki işler nazirligi Ukraina toprağında vatandaşlarnıñ yaşağan regionlarına, milliy, siyasiy nazarlarına baqmadan, vatandaşlıq mevamınıñ barışıq bildirüvine qol tuta», – dep aytıla beyanatta.
Bunıñnen beraber, teşkilât ve firqalarnı, insan birleşmelerni «soqaqlardaki silâlı insanlarnı açuvlatmamaq, zorbalıq ve tecavuziy areketlerge celp etmemek, çatışmalardan qaçınmağa» çağırdılar.
İçki işler nazirligi şunı da qayd etti ki, kütleviy tertipsizliklerniñ teşkil etüvi Cinaiy kodeksiniñ ciddiy maddelerine aittir: böyle cinayet içün 5-8 yılılq, eger de iştirakçilerden birisi elâk olsa, teşkiyaltçı 8-15 yılılq apis cezasına oğray bile.
Bugün gece separatistler Donetsk prokuraturasını basmağa tırıştılar, militsiya bölüklerinden birisini ise zapt ettiler.


text:
Aqyar civarındaki Hayto (Tılovoye) köyünde yaqalanğan qırımtatarlar Ernest ve Enver Seytosmanovlar ve olarnıñ anası Gülnaranı nomeraları olmağan beyaz avtomobilde tsivil urbalı şahıslar alıp ketti. Bunı mayıs 10-da Facebookta Qırım advokatı Emil Kurbedinov, adiseniñ şaatlarına atıfta bulunıp, bildirdi.
Kurbedinov: «Şaatlarnıñ aytqanına köre, camları qoyu tüslü olğan nomeralarsız mikroavtobus ile kelgen ve özüni eñ başından agressiv tutqan tsivil urbalı insanlar eki qırımtatarnı ve olarnıñ hasta anasını evden alıp ketti. Belli olmağan tarafqa alıp kettiler. Şaat, «alıp qaçqanlar» özüni tanıtmadı, dey. Al-azırda alıp qaçuvlar aqqında arizalar berildi! FSB ve İİNniñ şeritinde bildirüvler qaldırıldı», – dep yazdı.
İmayeci, «Aqyar civarında alıp qaçılğanlar»nıñ Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca Rusiyede mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları olğanını tasdiqladı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ malümatına köre, yaqalanğanlar beyaz renkli nomerasız avtomobil ile alıp ketildi, tintüv Balıqlava rayonınıñ Hayto köyünde yapıldı. Qomşular, anasınıñ oğullarına bir qaç kün evel kelgenini ikâye ettiler.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto köyünde tintüvler yapılğan soñ Ernes ve Enver Seytosmanovlarnıñ yaqalanuvı aqqında bildirildi. Daa soñra Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından ihtimal ile üç kişi yaqalanğanı belli oldı.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta şimdilik izaat berilmedi.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rostov vilâyetinde Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal etilgen rayonlarınıñ sakinlerine Rusiye pasportlarını bergen ilk merkezniñ açılışı Kremlniñ yañı Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıyge qarşı olmasında areket etecegini isbatlay. Putin şaqalaşmaycaq. Ve akimiyet deñişken soñ Ukrainadaki vaziyetni tüşüngen er bir insan bunı añlamaq kerek.
2014 senesi, Maydandan soñ, Putin Ukrainağa qarşı faal areketlerge azır degil, siyasiy beyanatlarnen sıñırlanacaq, eñ beteri – gaz fiyatını arttıra bile, dep tüşünmek mümkün edi. Qırım ilhaqınen bağlı soñki qarar alınğan Rusiye parlamentiniñ toplaşuvı ögüne em Ukrainada, em Ğarpta bir çoq siyasetçiniñ Rusiye prezidenti başqasınıñ toprağını zapt etmeyceginden, tek Kyiv tarafından uzlaşuv olsun dep, Qırımnı kontrol eteceginden emin olğanını hatırlayım. Başqa memleketniñ toprağını alıp özüne qoşmaz ya? İlhaq – küçlü, açıq bir ilhaq qararını almaz ya?
Putin ve umumen Kreml er angi areketke azır, daa yaqında bu areketler medeniy dünyada imkânsız kibi körüne edi
Şimdi ise bilemiz – yapa bile. Putin ve umumen Kreml er angi areketke azır, daa yaqında bu areketler medeniy dünyada imkânsız kibi körüne edi – Qırımdan başlap Amerika saylavlarına kirişüvge qadar, Donbastan başlap Solsberige qadar. Şunıñ içün onı adiy propaganda, internetteki optimistik levhalar ve eminliknen yapılğan beyanatlar vastasınen yeñmek mümkün degil. Beyanatlarğa tanklarnen cevap berilse, olarnıñ iç bir emiyeti yoq.
Kremlde Ukraina akimiyetine Volodımır Zelenskıynı ketirmek kibi vazife olmağanını endi yazğan edim. Yoq, vazife, ğaliba, başqa edi – Petro Poroşenkonıñ yeñilüvine yardım etmek. Çünki Ukrainanıñ şimdiki prezidenti Moskva ile Kreml stsenariyi boyunca añlaşmadı ve Rusiye mahsus hızmetleri prezident Zelenskıy ile Ukrainadaki vaziyetni kerginleştirmek ve… bütünleştirmek daa qolay olur, dep tüşüne.
Rusiye mahsus hızmetleri prezident Zelenskıy ile Ukrainadaki vaziyetni kerginleştirmek ve… bütünleştirmek daa qolay olur, dep tüşüne
Şimdi buña qıymet kesmeycem. Amma vazifeni yerine ketirmek içün işke başlağanları belli. Em de Zelenskıy ile memleketniñ şarqiy ve cenübiy-şarqiy vilâyetlerindeki saylayıcılar içün küreşmege başlaylar – yani yañı prezidentke qoltutqanlarnıñ sayısı çoq olğan vilâyetlerde. Bu tabiiy bir şey: Poroşenko ile oña başından berli qoltutmağan ve 2014 senesi favoritler arasında öz namzetini körmeyip, ekseriyeti saylavlarğa barmağan bu saylayıcılar içün küreşniñ bir manası yoq edi.
Rusiye prezidenti eki memleketniñ umumiy vatandaşlığı, bir halq aqqında aytsa – o, şaqa etmey. O, «sessiz ilhaq» programmasını añlata
Kreml Zelenskıy Ukrainanıñ şarqını aldattı dep köstermege mecbur. Putin ile añlaşmağa istemey ve añlaşıp olamay, cenk devam etecek – elbette, «konstruktiv olmağan» Kyivniñ qabaatı bar, tarifeler tüşmeycek, aylıqlar ise köterilmeycek. Kreml ise, aksine, şarqtaki «bir halq» içün elinden kelgen er şeyni yapacaq – işğal altındaki topraqlarnıñ sakinlerine pasportlarnı bermekten başlap, daa soñra bütün Ukraina vatandaşlarına pasportlarnı kütleviy şekilde berecek. Tabiiy ki, Rusiyege yaqın regionlarnıñ sakinleri içün Avropa memleketlerine yaqın yaşağanlardan bu daa müim ola.
Putinniñ maqsadı adiy, eñ yaqın vaqıtta onı kerçekleştirmek içün çalışacaqtır. Volodımır Zelenskıynıñ saylayıcısı onıñ saylayıcısı, Vladimir Putinniñ saylayıcısı olmalı. Rusiye prezidenti eki memleketniñ umumiy vatandaşlığı, bir halq aqqında aytsa – o, şaqa etmey, kelecekteki zenaatdaşını mısqıllamay. O, Ukraina şarqınıñ «sessiz ilhaq» programmasını añlata, dep doğru ayta Latviya Tış işler naziri Edgar Rinkeviç.
Volodımır Zelenskıy bu «sessiz ilhaqqa» qarşı laflardan ğayrı ne yapa bile, qomşu devletniñ regionına çevirilmesi istenilgen memleketniñ prezidenti olaraq saylanğanını añlaymı?
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text: Beş yıl evel yarımadanı, ukrian timsallerniñ rusiye timsallerine deñiştirüvi qaplap aldı. Devlet organları ve müessiselerden kök-sarı bayraqlar ve ukrain tilinde yazılar ğayıp oldı. Yol boyu ukrain tilli köstergiçlerni rus tilli soylarına deñiştirip başladılar. Moskova nezaretindeki Qırım akimiyeti bütün köstergiçlerni deñiştirecek edi. Amma bu ğayeni soñunace ömürge keçirmediler, Qırım yollarında alâ daa eski köstergiçler körüne. Aqmescitniñ özünde ise alâ daa anda-mında keçmişni hatırlatqan işaretler rastkele. Olarnı bizim toplamımızda körmek mümkün.


text:
Aqmescitliler tibbiy sigortağa vesiqalarnı bermek içün nevbetlerge tizile.
Aqmescitte vesiqalarnıñ yekâne qabul etüv noqtası Karl Marks soqağında yerleşe. Künde Qırım tibbiy sigorta şirketiniñ hadimleri tahminen 400 insannı qabul ete.
Şimdi qırımlılarğa muvaqqat sigorta berilecek.
«Başta insan bizge kelip, 30 iş künlik muvaqqat sigortanı ala. Bu 30 kün Moskvada daimiy sigortanıñ çıqarıluvı içün kerek», – dep añlattılar Qırım.Aqiqat mühbirine vesiqalarnıñ qabul etüv noqtasında.
30 iş kün keçkende, müşterige müddetsiz daimiy sigorta berile.
Keriçte de tibbiy sigortanı tek bir yerde bereler. İnsanlar mında saba saat 6-dan nevbetke tizile.


text:
Kiyev – Qırımnıñ separastik akimiyeti tarafından Meclisni yoq etmek qorquzuvları yarımadada vaziyetni kerginleşe. Bunı Azatlıq Radiosınıñ efirinde ekspert İgor Semivolos bildirdi. Onıñ fikrince, qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilevge vatanğa kelmek yasağı, Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremizm» aqqkında resmiy tenbiyelev Kremlniñ qırımtatarlarğa doğrudan-doğru yapqan basqısını köstere. Amma, bu kibi areketler Moskva içün beklenilmegen neticelerni ketire bile.
– Kreml tarafından tayin etilgen Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa tenbiyelevni yetkizdirdi. Bunen beraber, prokuror, Meclisni yoq ete bilecegini bildirdi. Qırımnıñ separatistik akimiyeti bu areketlerni qırımtatarlarnıñ sürgünligine 70 yıl tolğanına eki afta qalğanda yapalar. Ne sebepten?
– Dava ep keñişleycek, ve kerginleşecek. Çünki, bunıñ episi öz başına tayin etilgen Qırım akimiyetiniñ öz küçüni, üstünligini numayış etmek, zorbalıqqa azır olğanını köstermek içün yapıla ve qırımtatarlar tarafından bir basqı olaraq tanılacaq.
– Sizniñ fikiriñizce, qırımtatarlar sürgünliginiñ 70 yıllığı endi nasıl keçecek?
– Şimdiden körünip tura ki, mayıs 18 künü arfesinde vaziyet beterleşe, ve bu kün de, onıñnen bağlı vaqialar da olduqça acınıqlı ola bilecektir.
– Moskvanıñ ileride de qırımtatarlarğa nisbeten davranışı ep böylemi olacaq?
– Men, Rusiyeniñ tayaq aşatma siyasetini devam ettireceginde çoq emin degilim, çünki bu kibi cevaptan soñ, belki de razılaşmanı teklif eterler ve onı da bitaraf şahıslar seslendirirler. Çetel şahıslar ola bile. Rusiyeliler içün esas mesele – Qırımnı idare etkenini köstermek ve Qırımda areket etken siyasiy yetekçiler, hususan qırımtatarlarnı nezaret etkenlerini numayş etmektir. Şunıñ içün, rusiyeliler davalaşmaq degil, olar «eki adım ögge, bir artqa» tarznı qılavuz etip alalar.
– Mustafa Cemilev ile qonuşmaq içün prezident Vladimir Putin vaqtını acımadı. Telefon bağından soñra, rusiyeli akimiyet qırımtatarlar liderine vatanğa kelmege yasaq ettiler. Bu kibi qarar Mustafa Cemilevge tesir etermi?
– O mustaqil olğanını köstermege devam etecek. Onıñ mevamı Meclisniñ siyasetindeki deñişmelerni belgiledi. Yani, bir qısım razılar, em de vaqtınca işbirlik yapacaqlar. Demek, işbirlikten vazgeçmeyler, amma aynı zamanda kendi pozitsiyasından vazgeçmeycekler.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiyeniñ şimdiki prezidenti devletni ende 17 yıldan berli idare ete. Bu vaqıt devamında Vladimir Putinni balalıqtan berli bilgen bir nesil ösip çıqtı. Rusiye şeerlerinde keçken soñki mitingler ise, akimiyet bu gençlerni öyle de añlamağa ögrenmegenini kösterdi.
Rusiyedeki narazlıqlar beş yılda bir olıp keçe. 2007 senesiniñ soqaq çıqışları yerine Bolotnaya meydanı kelgen edi. Şimdi ise narazlıq bildirgen o nesil de qartayğan olıp çıqa – 2017 senesi olarnıñ yerine mektep talebelerniñ büyükleri ve kiçik kurslar studentleri kele.
Añlamlı yaşayışlarınıñ qısqa müddeti Qırım vaqıalarından soñ olğan kerçekke rast keldi. Rubleniñ ucuzlaşması, rusiyeli TV-de ukrain haberleri, sahte vatanperverlik, tsenzura ve er taraftan eski ğayelerniñ seslenmesi – böyle bir vaziyette olar ösmek mecbur ediler. Bu kerçekni teminlegenler – saylâvlar devamında protokollarda er angi raqamlarını çizmege ve qalp etip bülletenlerni deste-deste taşlamağa azır olğan, ocaları edi. Orenburgta mektepteki kontsertte tverk oynağan studiyanı teşkirmege çapqan silâlı quvetler edi. «Malaya Zemlâ» abidesiniñ yanında oynağan mektep talebelerine 15 kün apis cezasını bergen mahkemeciler edi.
Qırımnıñ kerçegi – artqa qaytuv. «Balalar nesiline» añlaşılmağan qaytuv
Nesillerniñ bu çalışması olmamaq mümkün degil edi. Bir tek Qırımnıñ kerçegi – artqa qaytuv olğanı içün. Ekiyüzlik ve riayetkârlıqqa qaytuv. Çaquv ve «mecburiyetke» qaytuv. Yaşlı insannı, az olsa da, meraqlandıracaq bir şeylerge qaytuv, lâkin «balalar nesili» bunı kesinlikle añlap olamaycaq.
Olarnı nenen qorquta bileceñ? «Felâketli 90-ncı senelerinenmi»? İşle olar şu 90-ncı senelerniñ ortasında doğğanlar. «Brigada» serealı olar içün soñsızlıqqa qadar eskirgen, añlaşılmağan insanlar ve tanış olmağan vaziyeti aqqında bir kino oldı. Üyken nesilge Vladimir Putnni sevmek içün sebebi olğan «istiqrar» devirinde bu nesil östi. Amma olarnıñ soqaqlarğa çıqmağa azır olmağanları bu içtimaiy añlaşma çalışmağanını körsete.
Akimiyet nezaretindeki rusiyeli izaatçılarnıñ yapa bilecek eñ büyük ahmaqlıq – genç oğlan ve qızlarını «sadece qullandılar» demeleridir. Çünki soqaqlarğa çıqqqanları – subyekt olmaq isteginden kele. Olar sesleri eşitilecegini isteyler. Ellerinde pasportlar ve rey bermek aqları bar. Askerlikke davet almaq ve aile qurmaq aqları bar. Amma eşitilmek aqları yoq.
Çünki Rusiye akimiyeti olarğa bere bilecek bir tek şey – bu eskiden qalğan bir obraz. Qıtlığı olmağan, amma «metroda oquğan» nesili olğan, maneviyatı ve özek silâsı olğan «Semaiy SSCB» aqqında laflar.
18 yaşında adaletni pek isteysin, amma adalet – zemeneviy Rusiyede esas qıtlıqtır
Natalya Poklonskaya olarğa çar aqqında tarif ete. Olga Kovitidi – antına sadıq olmaqnı añlata. Mizulina ve Milonov Sodomnen qorqutalar. Bütün bu insanlarnıñ tili genlernen laf etmek içün kelişmey – o yaltaq ve riayetkâr bir til olıp çıqa. Bunnen beraber, sınıflanğan cemiyet olarnı er taraftan sardı, ve kelecekniñ eñ kârlı yerleri – «boruğa» yaqınca oturğanlarnıñ balalarına tüştü. 18 yaşında adaletni pek isteysin, amma adalet – zemeneviy Rusiyede esas qıtlıqtır.
Amma iç kimse bu gençlerge kelecekniñ meraqlı obrazını teklif etip olamay. Kelecek on yılda olarnı ne bekley? Nasıl içtimaiy liftlerni olar qullana bilirler? Kene de Vladimir Putin seçilde – demek ki, olar yaşayışlarınıñ birinci otuz yılını aynı prezidentnen keçirecekler, bu ise istenigen deñişmelerge teñ kelmeydir.
Ağır şeylerni qolayca añlatmağa tırışqan izaatçılarını nezaret etmek ise - şeñliktir. «Maydan tehnologiyaları», «soros» ve «ğarp ayneciligi» aqqında yazğanlarınıñ episi, er angi inqılâp – ihtisası olmağan akimiyetniñ becereksizligi sebebinden olğanını öyle de añlap olamağanlar. Ve özleri aqqında hatırlatmaq içün soqaqqa çıqqanlarnı körmemezikke urmaq qararı – eñ büyük hatadır.
Qırım anestezi ilâcı soñuna kelmekte.
Pavel Kazarin, Qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün.


text:
Ämma serb basmaları bu könnärdä, Boris Tadiçneñ Demokratik partiäse ilneñ yaña xökümäten sotsialistlar belän tözü turında kileşügä yaqın tora, dip yaza. Şuşı partiälärneñ bersennän dä älegä raslaw kilmäde.
Şul ğına mäğlüm - Sotsialistlar partiäse tiräsendä xäzer Tadiç wäkillärennän tış serb millätçeläreneñ Radical partiäse keşeläre dä, elekke premyer-ministr häm şulay uq ayawsız millätçe Koştunicanıñ tarafdarları da yöri - serb parlamentı Skupçinada barı tik 20 genä urını bulğan sotsialistlar "patşa yasawçı" ber säyäsi köçkä äylände.
Sişämbedä Boris Tadiç "ilne Yewropa berlegenä kiterä alırlıq, totrıqlı wä iqtisadta uñışlı xökümät qorunı yaqlawçı" qayber partiälär belän räsmi bulmağan söyläşülär başlap cibärüen äytkän ide.
250 urınlı parlamentta Tadiç demokratlarınıñ 102 deputatı bar, ämma xökümät qoru öçen anda kimendä 126 tawış kiräk bulaçaq.
Tomislav Nikoliçneñ radikalları 77 urın qazandı, ämma ifrat ta millätçel qaraşlarda torğan häm Rusiä belän berläşüne alğa sörgän bu partiäneñ Yewropa yaqlı demokratlar belän urtaq tel tabuı mömkin sanalmıy.
Andıy mömkinlek elekke premyer Koştunica partiäse belän dä yuq diärlek - anıñ Skupçinadağı 30 deputatı Tadiç partiäsenä bik citär ide, ämma näq menä Koştunicanıñ mart ayında Tadiç partiäse belän kileşä almıy xökümät berektäşlegennän çığuı Serbiädä yaña saylaw ütkärügä kitergän ide.
Prezident Tadiç, ni genä bulsa da Serbiä üzen Yewropa ile bularaq bilgelärgä häm Yewropa Berlegenä omtılırğa tieş, dip sanıy, ä Vojislav Koştunica isä Könbatışnıñ Kosovo bäysezlegen tanuına räncep, ilen pravoslav qärdäşläre yäşägän Rusiä belän bäylärgä tırışa.
Bolar barısı da xökümät qoru söyläşülären alıp barılıq berdänber köç itep Boris Tadiçkä näq menä sotsialistlar partiäsen genä qaldıra. Slobodan Miloşeviç bärep töşerelgännän birle sotsialistlarnıñ inde xökümättä bulğanı yuq ide.
Berük waqıtta sotsialistlarğa häm alarnıñ citäkçese İvica Daçiçqa millätçelär yağınnan da bik zur basım yasala, alar sotsialistlarnıñ prezident Tadiç belän tügel, ä üzläre belän berläşüen teli, dip xäbär itä Serbiä matbuğatı.


text:
Respublikala räsmi terkälgän yämäğät oyoşmaları, milli-mäźäni üźäktär wäkildäre töbäk yıyılışı uźğarźı. Unda İźel buyı okruğındağı ijtimaği oyoşmalarźıñ Tübänge Novğorodta ütäsäk konferentsiyahına deleğattar haylandı. Bıl konferentsiyala Räsäy yämäğät palatahına ağzalar haylanasaq.
Äle Başqortostandan yämäğät palatahında ber genä wäkil- profsoyuzdar federatsiyahı etäksehe Ämerxan Sämerxanov. Öfölä ütkän ultırışta 50 oyoşma wäkile qatnaşıp ular arahınan 20 delegat haylandı. Räyeslek iteüse Zöfär Enikeev isemlekte iğlan iteü menän zalda rizahıźlıq başlandı. Eş şunda- Yämäğät palatahına elägeü mömkinlege alğan 20 delegattıñ barıhı la tierlek yäştär oyoşmalarınan, hönäri berlektärźän. Mäśälän Başqortostan pionerźarı oyoşmahı, yäş jurnalistar berlege, Spartak oyoşmahı. Xatta Başqortostandıñ İslam miraśtarı häm Başqortostandıñ ruxi miraśı oyoşmaları la isemlekkä inderelgän. Älbittä Başqorttar qoroltayı keüek milli üźäktär, Qatın-qıźźar berlege väkildäre bınıñ menän kileşergä telämäne. Ularźı tınıslandırıu ösön Ämerxan Sämerxanov Tübänge Novgorod yaqın yul tügel, arıta, avtobusta äyźä yäştär yöröhön tip tä ögötläne. İsemlek üźgärmäy şul kileş qaldı. Barmaq aşa eşlängän yämäğät palatahınıñ ilgä käräge ni tiklem ikän huñ tigän horau tıua. Etmähä unıñ älegä tiklem binahı la, İnternetta säxifähe lä yuq
Bötä donya başqorttarı qoroltayı başqarma komitetı räyese Rumil Aźnabaev fekerensä, Yämäğät palatahında ildäge barlıq millät wäkildäre lä bulırğa teyeş. Şunhıź unıñ fayźahı şik aśtında.


text:
Ukraina Tış işler nazirligi, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ «çetel vatandaşlarınıñ» işğal etilgen Qırımda topraq saibi olmasını yasaqlağan buyruqnı imzalağanını takbih etti.
Müessise, halqara toplulıqnı «istilâcı devletke qarşı hususan sanktsiyalar yolunen basqı quvetleştirmesine» çağırdı.
«Buyruq imzalanması – Moskvanıñ Ukraina devletine ve qanunsız işğal etilgen Qırımda şahıslarğa ait obyektlerni özümsev, Ukraina qanunları ve halqara gumanitar uquqınıñ sert bir bozuluvıdır. Ukraina, buyruqnı lâğu ettirmek ve Rusiyeni bu cinayet içün de mesüliyetke çekmek içün halqara uquq ve halqara mahkeme müessiseleriniñ imkânlarını qullana», – dep aytıla Tış işler nazirliginiñ haberinde.
ABD Ukraina elçihanesi, Putinniñ fermanı halqara sanktsiyalar içün sebeplerni quvetleştire, dep qayd etti.
Vladimir Putin martnıñ 20-nde topraq damartıları «çetel vatandaşları» ve «çetel şirketlerine» ait olamaycaq topraqlarnıñ cedvelini kenişletti. Cedvelge işğal etilgen Qırım ve Aqyarnıñ çoqusı rayonları, Keriç, Yalta, Kezlev ve diger yalı şeerleri kirdi. Yasaq Qırımnıñ üç regionına tesir etmey – Curçı, Qurman ve Qarasuvbazar rayonına, olarnıñ esas Ukraina ile sıñırı ve Qara deñizge çıqışı yoq. Cedvelge Aqyarnıñ Nahimov rayonındaki Duvanköy (Verhnesadovoye) köy şurası da kirmedi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Putinniñ Qırımdaki topraq buyruğını «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Qırım Muhtar Cumhuriyeti ise buña uquq ceetinden qıymet kesecek.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikirince, Putinniñ işğal etilgen Qırımda topraq mülki aqqına dair buyruğı qırımtatar halqı içün «daa bir felâket» olacaq.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
TRT WORLD Forumı
Ul bıyıl 19-20 nçe oktyabr’ könnärendä “Köç häm paradoks: 21 nçe ğasırda zur strategiyäne aňlaw” teması astında onlayn rejimda uzaçaq
5 nçe TRT WORLD Forumı 19-20 nçe oktyabr’ könnärendä “Köç häm paradoks: 21 nçe ğasırda zur strategiyäne aňlaw” teması astında onlayn rejimda uzaçaq.
Törkiyä teleradiokompaniyäse TRT beldergänçä, 2017 nçe yıldan başlap dön’yanıň möhim global’ problemaların çişü maqsatınnan oyıştırılğan forum bıyıl da dönyanıň törle poçmaqlarınnan akademiklar, ictimaği oyışmalar, fiker iyäläre, säyäsätçelär ,belgeçlär häm matbuğat äğ’zaların bergä oçraştıra.
Forumda üz ölkälärendä belgeç bulğan dön’yaküläm tanılğan şäxeslär soňğı yıllardağı säyäsi häm ictimagi temalar, problemalar turında 16 utırışta fiker alışaçaq.
Global’ gumanitar krizislar, xalıqara qurqınıçsızlıq säyäsätläre, global’ ğadellek temalarına bağışlanğan panel’lär belän böten keşelekne borçığan sorawlar qaralaçaq.
Şul uq waqıtta Talibannıň Äfganstanda kontrol’ne üz qulına aluınnan soň “Talibannıň kire qaytuı: xatalar häm sabaqlar” isemle sessiya TRT WORLD forumına östälde.
5 nçe TRT World Forumına https://www.trtworldforum.com/trt-world-forum-2021/ adresınnan terkälergä bula.
Bäyläneşle xäbärlär
“Xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa ixtıyac bar”
TRT Törkiyä teleradiokompaniyası Ğomum mödire Mäxmät Zahid Sobacı dönyanıñ xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa, bäxäskä, urtaq töple aqılğa, fiker almaşuğa häm yaña añlayış qamilläşterügä ixtıyacı buluın äytte


text:
Qırımnıñ cemaat palatası Rusiye prezidenti Vladimir Putinge, Qırımda prezidentniñ temsilcisi Oleg Belaventsev, Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovğa ve Devlet şurası reisi Vladimir Konstantinovğa «Qırım cumhuriyetiniñ itibarlı vatandaşı» unvanını bermek teklifi ile buyurdı. Krıminform bildirgeni kibi, bu kibi muracaat Qırım Devlet Şurasına berildi.
Neşirniñ malümatına köre, Qırım içün yañı unvannıñ berilmesi aqta teklif Qırım cemaat palatasınıñ reisi Grigoriy İoffeden çıqtı.
İoffeniñ aytqanı kibi, böyle teşebbüs cemaat institutından olmaq kerek.
«Cemaat palatasınıñ azası Andrey Malgin Vladimr Putinge itibarlı unvanınıñ berilmesi ile bağlı mesele baqılamı, dep meraqlanğan edi. Ufaq muzakereden soñ bu teklif alğışlanıldı», – denile messacta.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
ДөHbя MaTбyraTыHa kүзәTү - Dön’ya matbuğatına küzätü 01.07.2021
Kaйбep чиT ил бacMaлapыHa kүзәTү / Qayber çit il basmalarına küzätü
“äl-Düstur” gazetı (Yordaniya): İzrail xärbiläre Yordannıñ Könbatış üzänlegendä fälästinlelärne qulğa aluın däwam ittergän bulsa, Cänin qalasında (İzrail xärbiläre belän fälästinlelär arasında) qorallı bäreleşlär barlıqqa kilgän.
“äl-Quds äl-Arabi” (Soğud Ğäräbstanı): Yähüd bistäçelärneñ Fälästin cirlärendäge Asira äl-Kibliya awılına höcüm itüennän soñ kilep çıqqan waqıyğalarda İzrail xärbiläreneñ pulyası belän ber Fälästinle şähit buldı.
“äl-Raye äl-Qatariyyä” gazetı (Qatar): Törkiyä Qatardan vakśinaśiyälängän buluın kürsätüçe dokument belän kilüçelärne karantinğa almıyça yäki PŚR testı bulmıyça qabul itä.
Bild.de: Törkiyädä koronavirusqa qarşı öçençe doza vakśinaśiyäläw başlana. İkençe doza vakśina yasattırğan 50 yäş’tän olıraq keşelär häm sälamätlek saqlawçılar öçençe doza öçen yazıla alına.
Deutsche Welle: “Tour de France”ta (Franśiya velosiped turı) distälärçä velosipedçınıñ qaza yasawına säbäp bulğan tamaşaçı qulğa alındı.
Handelsblatt: AQŞ İlbaşı Djo Bayden ber universitet professorın Berlinğa ilçe itep bilgeläde. Bu räweşle Amy Gutman Waşington tarafınnan Germaniyağa atalğan berençe xatın-qız ilçese buldı.
El País (İspaniya): İspaniya Baş ministrı Pedro Sánchez: “Üz yazmışın bilgeläw mäs’äläsendä referendum bulmayaçaq. Berqayçan da”, - dip äytte.
El Mundo (İspaniya): Tikşerenülär tulısınça vakśinaśiyälänügä qaramastan Bötendönya sälamätlek saqlaw oyışmasınıñ bitlek kiyü mäcbüriyäten yaqlıy.
Infobae (Argentina): “Pan Amerikan” sälamätlek saqlaw oyışması Latin Amerikadağı häm Karip utrawlarındağı xalıq sanınıñ barı tik 10%ınıñ ğına “Kovid-19”ğa qarşı vakśinaśiyälängän buluınıñ qabul itelmäslek” buluın belderde.
France 24: (Fransiyada) turistlar öçen Kovid-19 testları 7nçe iyül’dän soñ tüläwle bulaçaq.
Le Soir (Bel’giya): Awrupa illäre arasındağı säyäxätlärdä qullanılaçaq vakśinaśiya kartası ğamälgä kerde.
Le Matin (Şveyśariya): Alman “CureVac” vakśinasınıñ êffektivlığı 48% bularaq açıqlandı.
RİA Novosti: Sankt-Peterburg politexnik däwlät universitetı ğalimnäre Moskova'da koronavirüs oçraqlarınıñ sentyabr urtasında iñ yuğarı noqtağa citä alaçağın uylıy.
İzvestiya: AQŞ İlbaşı Djo Baydennıñ milli iminlektän cawaplı urınbasarı Djayk Sallivan häm Germaniya saqlanu ministrı Annegret Kramp-Karrenbauer arasında uzğan söyläşüdä ike il öçen dä östenlekle mäs’älälär bulğan Rusiyä häm Qıtay söyläşelde.
Kommersant: NATO Ğomum särkätibeneñ Kön’yaq Qavqaz häm Urta Aziya süzçese Djäyms Appathurai Angliya êsmineśına Rusiyäneñ ut açuı waqıyğasına qaramastan NATOnıñ Qara diñgezdä buluın däwam itäçägen äytte.
Tatarstannıñ “Tatar-inform” agentlığı Tatarstan mäğarif häm fän ministrı İlsur Hadiullinnıñ “mäktäplärdä tatar telen uqıtunı ber säğätkä genä qaldıru telne mısqıl itü” dip äytkän süzlären citkerä.
Bäyläneşle xäbärlär
Dön’ya matbuğatına küzätü 27.08.2021
27nçe avgust könne çıqqan qayber çit il matbuğatı çaralarına küzätü
Dön’ya matbuğatına küzätü 26.08.2021
26nçı avgust könne çıqqan qayber çit il matbuğatı çaralarına küzätü


text:
Avstriyanıñ Ukrainadaki elçisi Brüs Edvards, ukrain akimiyetiniñ Qırımnıñ işğalden azat etilüvi ile bağlı halqara sammitni keçirmege niyetini alğışladı. Bu aqta TİN birinci muavini Emine Ceppar ve elçi arasında olıp keçken körüşüvden soñ nazirlikniñ matbuat hızmeti haber etti.
“Brüs Edvards, Ukrainanıñ çetel devletlerniñ reberligini, halqara erbaplarnı ve ekspertlerni Qırım yarımadasınınıñ işğalden azat etilmesi içün çezimler ve mehanizmlerniñ azırlanılmasına celp etmek maqsadınen nufuzlı bir halqara meydançıqnı yaratmağa niyetini alğışladı”, – yazıla TİN bildirmesinde.
Körüşüv vaqtında taraflar eki memleket arasında siyasiy dialognıñ daa ziyade pekitilmesiniñ kerekligini qayd ettiler.
«Qırım platforması» halqara sammiti Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirdi Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov emin ki, yañı halqara meydançıqnıñ quruluvı «Qırımnı qaytarmağa» yardım etmeycek.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırım qurtarıcıları, yarımadada noyabrniñ 22-sinece yüksek yanğın telükesi olacağını bildire.
Bu, Rusiye nezaretindeki Qırım ükümetiniñ Fevqulâde Vaziyetler Nazirliginiñ saytında haber etile.
"Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müit monitoringi idaresi"niñ malümatına köre, noyabr 19-22-sinde Qırımnıñ orta ve şarq rayonlarında yüksek yanğın telükesi rejimi qalacaq" - denile müessise beyanatında.
Bundan sebep, yanğın telükesi olğan vaqıtta ateş yaqmaq, manğal ve patlav aletleri qullanmaq, yanğan sernik taşlamaq ve terek tübündeki otlarnı yaqmaq yasaq. Bundan ğayrı, orman alanlarında ve dağda sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaretlerni taşlamaq, küneşli yerde şişe, cam parçalarını ve başqa çöplükni qaldırmağa yasaqlana.


text:
Liderler Şanhayda havfsızlıq halqara sammiti çerçivesinde körüştiler.
«Baş kâtip ve prezident Putin buhran bütün taraflar iştiraginen siyasiy dialog ve siyasiy yol vastasınen çezileceginde razı oldılar», – dep bildirdi BMT reberiniñ matbuat kâtibi Stefan Düjarrik.
«Baş kâtip şunı qayd etti ki, nevbetteki prezident saylavları memlekette qaviy barışıq ve istiqrar olmasına yaqınlaştıracaq», – dep ayttı Pan Gi Mun temsilcisi.
BMT ve Rusiye reberleri Suriyedeki vaziyetniñ siyasiy çezilmesi ve milliolarnen qaçaqlar qıyınlıqlarınıñ qolaylaştırılmasını muzakere ettiler.


text:
Qurban bayram munasebeti ile namaz Aqmescitte oktâbr 4 künü Zenaat birligi evinde keçirildi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, bayram namazını Qırım musulmanları diniy yetekçisi haci Emirali Ablayev keçirdi.
Bugün musulmanlar rahmetli olğan hatıralarına dualar oqudı, Allahtan qırımtatarlarğa tuvğan toprağında abadanlaştıruvnı soradılar.
Saba namazından soñ İd al-Adha bayramı başlana.
Belli olğanı kibi, saba, oktâbr 4-de, Qırım musulmanlarnı cumhuriyet «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ adından 10 qoynı bağışladılar.
Bu tedbir cumaertesi künü Aqmescitte Seit Settar Camisinde keçirildi.
Bu sene Qurban bayram oktâbr 4-7 künü qayd etile. İşğalci akimiyet oktâbr 6 künü raatlıq künü olaraq ilân ettiler.


text:
Gasprada «Yasnaya polâna» sabıq zenaat birlikleriniñ ana ve bala şifahanesini Qırım gümrükhanesine berdiler. Böyle qarar iyül 7 künü Qırımnıñ Rusiye ükümeti toplaşuvında alındı, haber ete Krıminform.
Vesiqağa köre, «Yasnaya polâna» şifahanesiniñ mülkiyeti «Rusiye Federatsiyasınıñ Federal gümrük hızmetiniñ Qırım gümrükhanesine bedava qullanuvğa berille».
Evel Qırımnıñ Rusiye Nazirler şurası Qırımnıñ Mustaqil professional birlikleri federatsiyasına yekâne mülkiyet komplekslerniñ teslim etilmesi aqta bıltırki avalesinden «Mishor» ve «Yasnaya polâna» şifahanelerini çıqardı.
Qırım işğalinden evel «Yasnaya polâna» şifahensi «Ukrprofzdravnitsa» birligine kire edi.


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «26 fevral işi»niñ oturışuvını Arsen Yunusovnıñ advokatı kelmegeni sebebinden martnıñ 2-sine avuştırdı, dep haber Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri.
Ayrıca mahkeme oturışuvında, martnıñ 1-nde Qırım Yuqarı mahkemesinde «26 fevral işi»niñ iştirakçileri Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ areketlerini sıñırlav boyunca bergen şikâyetleri baqılacaq eken.
2015 senesinde bir gruppa qırımtatar faallerine qarşı, 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlatıldı. Olar kütleviy nizamsızlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlandı.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige ayırdı: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Aqmescit SİZOsında tutuğan, Qırımda diversiya azırlanmasında qabaatlanğan Vladimir Dudkanıñ ciddiy sağlıq problemaları bar. Bunı sentâbr 12-sinde Qırım.Aqiqatqa onıñ qardaşı Pötr Dudka her etti.
“Cuma künü (sentâbr 7 - Q.A.) oğlu onı SİZOda ziyaret etti. Soñ malümatqa köre, onıñ prostata hastalıqları bar. O soñki sefer daa 2014 senesi hastahanede baqıldı. Oña yollağanımız ilâclar tek vaqtınca ağrını ala. Olarnıñ endi faydası az, oña yañıdan baqılmaq kerek. Ekinciden - aşqazanı raatsızlay. Oña gastroenterolog ekimi kerek. Ve üçüncisi- yüregi, onıñ kardiologğa ihtiyacı bar. Bundan ğayrı, onıñ bütün vaqıt başı ağıra”, - dedi Pötr Dudka.
Onıñ aytqanına köre, Vladimir Dudka, onı mahküm etseler ve koloniyağa yollasalar - bu “bir taraflı bilet” olacaq dep saya.
İyülniñ 31-inde Kreml nezareti altındaki Aqyar şeer mahkemesi Vladimir Dudka ve Aleksey Bessarabovnıñ apis müddetlerini 6 ayğa uzattı. Olar Qırımda diversiya azırlamasında qaatlandı.
2016 senesi noyabrniñ 9-da Aqyarda «Ukraina Mudafaa nazirligi baş istihbarat idaresiniñ diversion-terroristik gruppasınıñ azaları» Dmitriy Ştıblikov, Aleksey Bessarabov ve Vladimir Dudka yaqalanğan ediler.
2017 senesi noyabrniñ 16-sında Aqyar şeer mahkemesi Ştıblikovnı 5 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına ve 200 biñ rublelik (95 biñ grivna) para cezasına mahküm etti.
Ukraina havfsızlıq hızmeti Qırımda tutulğan Ukraina vatandaşları SBU ne hadimleri, ne habercileri olmağanını bildirdi.


text:
Reabilitatsiya olğanım aqqında vesıqa aldım, bu vesıqa boyunca pensiyama tap 500 (!!) ruble qoşuldı.
Oquyım: «belli bir milletke mensüp olğanı içün, 11 mayıs 1944 senesi, Sovetler Birliginiñ ГKO № 5859 tarafından, qabul etilgen qanunğa köre, Qırım vilâyetiniñ Qarasuvbazar rayonından, Namaygan vilâyetine «spetsposeleniya»ğa yerleştirilip, repressiyağa oğratılğan edi. Sovetler birliginiñ İçki işler nazirligi tarafından 23 mayıs 1956 senesine qadar «spetsposeleniya»da yaşadı. Rusiye Federatsiyasınıñ 18 oktâbr 1991 senesiniñ, 1761-1 sanlı qanunına köre, reabelitatsiya olundı…».
Bu berilgen reabelitatsiya spravkalarında «sürgünlik» sözü yoq, 18 mayıs 1944 senesi aqqında da bir söz yoq. «Repressiya olunğan» ibaresi ise, ayrı qayd etilgen, astı sızılğan. Böyle – böyle adam siyaset repressiyasına oğratılğan edi, endi ise, reabellitatsiya olundı. Daa ne kerek?
Belli bir şekilde aytıldı ve yazıldı, daa ne kerek, repressiağa oğratıldı – reabellitatsiya etildi. Başqa türlü añlatma yapmaq kerekmey. «Deportatsiya» ibaresi ise, içte qullanılacaq söz degil, ciddiy, bütün bir milletke yapılğan vahşiylik olsa bile, «deportatsiya» demeyceksiñ.
Manalar deñişe, ve men bellesem, doğru bir yönelişte, çünki er şeyni öz adınen aytmaq kerek. Bu bizge 18 mayıs 1944 senesi yapılğan genotsidke – genotsid, dep ayta bilmemiz içün bir yol olacaq.
Genotsid demek – bu bir halqnı cismen, maddiy, maneviy yoq etme demektir. Amma bizim milletke kelgende, bu başqa bir meseledir, çünki bizler diaspora, ya da sade bir etnik gruppa degilmiz, biz bu yerniñ tamır halqıdırmız. Biz Qırımda şekillengen ve inkişaf etken milletmiz.
Mında söz, özüniñ yerinde milliy devletçiligini qurma aqqı olğan tek bir halq aqqında kete, yani qırımtatarlar aqqında. Amma sual, bu böyle strategik yerde izin berilecek bir adise olacaq ekenmi? Katerina II vaqtında meydanğa çıqqan «Mubarek ve çastlı olacaqtır o kün ve o saat, ne vaqıt bu Qırımda bir qırımtatarı qalmaycaq» degen sözleri, onıñ devrinden bir buçuq asır keçken soñ yerine ketirilgendir.
Bizim milletni, bütün halqnı bir kereden, sürgün ettiler. Bu vaqıtta milletniñ içinde aylelerine, bala – çağasına qol tutacaq erkekler de yoq edi, episi ya cenkte, ya da trudarmiyada ediler. Aciz qalğan ballar, qartlar ve qadınlar qarşılıq kösteralmayıp sürgünlikke tüştiler. Yollarda, ahır vagonlarda ve soñ deportatsiyağa kelip tüşken yerlerinde, ağır vaziyetlerden ve açlıqtan biñlernen adam ölgendir.
Bu genotsid bile – bile ve añlı olaraq yapıldı. Ve bu cinayetni tek stalin vahşiyliklerine mensüp etmek de doğru olmaz. Bu bütün sovet ve kommunizm sistemesınıñ doğurğan adisesidir.
Milletimizge qarşı yapılğan siyasiy repressiyalarnıñ bir maqsadı daa bar edi. Bu da halqlarnıñ biri birinen qarışıp assimilâtsiya olmalarıdır. Neticede ise, meydanğa milletsiz bir cemiyet ketirme maqsadı tura edi. Bu maqsadnı daa Lenin uydurğan edi, yani onıñ fikirine köre milletler olmamaq kerek edi, halqlarnı yoq etmek kerek edi, amma olarda ne içündir yoq olmay ediler.
Sürgünlikte yaşağan vaqıtta «Qırım» sözü yasaq edi. Qırımtatarlar ise, millet olaraq Sovetler birliginiñ cedvelinden silingen ediler. Sade, «altın ordu» tatarları bar edi, qırımtatar tili yoq edi, o ogrenilmey edi, qırımtatarlarğa orta – mahsus, ya da aliy tasil almağa olmay edi, çünki yaşağan yerlerinden tış bir yerge çıqmağa aqqıları yoq edi. 1956 seneniñ baarine qadar qırımtatar gençlerini orduğa da almay ediler, inanç yoq edi.
Qırımda ise, şovenizm çeçeklene. Mında kelgenler, tatarlıqnı tamır – negizinen yoq etmege tırışalar. Köyleriniñ ve şeerleriniñ adları deñiştirile (toponim genotsidi), çoqusı köyler ise, asılında yer yüzünden yoq etile, mezarlıqlar viran etile. Olar üstünde mesken ve hocalıq binaları qurula, camiler ya yoq etile, ya da mağazlar yapıla. Temel halqına ise, «aydut – halq», «satqın – halq» dep aytalar.
Bu vaqıyalardan yetmiş yıldan ziyade keçti, olar ise tek şimdi qırımtatarlarğa reabilitatsiya bereler. Olarğa «qabaatlarını» bağışladılar ve can ağırtılarını unutmağa teklif ettiler. Genotsid aqibetleri doğurtıla, sizler endi onu tüşünip oturmañız, deyler. Bizler ise, nasıl etip yaşağanımıznı ve ne çarelernen Vatanğa avdet olğanımıznı tek özlerimiz bilemiz. Aq – uquqlarımıznı qaytarmaq içün başımızdan neler keçirgenlerimizni bizden başqa kimse bilmey.
Men, milliy degil de, grajdanlıq aq – uquqlarımız aqqında aytam. Milly devletimizge olğan aq – uquqlarımız alâ daa kimseniñ tarafından tanılmadı. Bizler öz Vatanımızda milliy azlıq, ya da nasıldır diaspora kibi körülemiz. Bizlerge, er keznen bir olmağa teklif eteler, amma qanunlarında musaviylik esasları çoqtan yoq etilgen.
Lâkin serlevağa çıqarılğan sualimizge qaytayıq. «Deportatsiya» ve «Sürgün olğanlar» ibareleri, bu adiselerniñ bütün vahşiyligini köstere bileceklermi, aks etelermi? Yoq, ebet, aks ettirmeyler. «Sürgünlik» ibaresi ğayet yimşaq, olıp keçken facianı tolusınen añlatmay. Ve ondan da başqa, bu ibare, sizler mında kelme halqsıñız, bu yerlerde yabancısıñız, begenmeseñiz kete bilesiñiz, dey…
Bizim milletke nisbeten «Sürgünlik» ibaresi 1980 senelerniñ soñlarında qullanılıp başladı ve o vaqıtları avdet ümütlerini doğura edi. Onıñ içün halqımız söznüñ tam manasına qulaq asmadı. O bir termin olaraq qabul etildi.
Doğrumı bu? Men bellesem, yoq. Çünki aqlımızğa başqa sual kele, ne içün «repatriyatsisya» ibaresi qullanılmadı? Ne içün Vatanğa avdetimiz devlet tarafından azırlanğan ve keçirilgen bir tedbir olmadı? Ne içün avdetimiz ağır, azaplı bir şekilde keçe? Yigirmi beş seneden berli halqımıznıñ avdeti soñuna yetmedi, ne içün?
Men de onıñ içün, er yerde yuqarıda yazıp bergen suallerimi qoyam. Biz bu ibarelerni biri – birinden farqlarını añlamaq kerekmiz. Bizim halqımız üzerinden yapılğan aqsızlıqlar repressiya ve genotsid kibi qabul etilmek kerek. Çünki genotsid tek tarih hatırasında degil de, genetik hatırada qalacaq.
Tekrarlayım: genotsid olğan faciya ve onı tamğalap taşlamaq kerek. İç bir halq bunı başqa başından keçirmek kerekmey.
Bügünki künde, birleşken hakqlar teşkilâtınıñ tamır halqlar komiteti tarafından, qırımtatarlarğa qarşı yapılğan facia vesıqalana ve genotsid olaraq tanınmasına belli bir tedbirler keçirile.
Sürgünlik faciyasını körgenler, ciddiy uquqiy vesiqalar boyunca şaatlıq eteler, başlarından kelip keçken şeylerni aytıp bereler. Vatandaşlarıma ricada bulunam, bu yerlerge barıp şaatlıqlar yapmağa çare tapıñ, bu protsesslerde iştirak etiñ. Bizim faciamıznı bilmek kerekler, o er kezniñ hatırasında olmaq kerek.
… Onıñ içün men siyasiy repressiyalarnıñ qurbanı edim ve oylede qalam, dep aytam. Ve bizim hatıramızdan bu faciya bir vaqıt silinmeycek, çünki o qanımızğa ve tenimizge siñip qalğandır.
Ali Kadırov
Müellifniñ fikiri muarririyet fikirinen bir olmay bile
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Ukraina yırcısı Camalanıñ qorantası işğal etilgen Qırımda qala. Yırcı yarımada Ukrainağa qaytacağına alâ daa inana.
Bunı Camalara Open People neşirine aytqan edi.
«Ana-babam Qırımnı terk etip olamay. Anda menim qartbabam yaşay, ev, bağça. Bunı episini nasıl qaldıracaqmız? Biz mekânımıznı tola-tola qura edik ve endi qaçıncı sene qurmağa devam etemiz, – dey Camala. – Qırım Ukrainağa qaytacağına inanam. Biriniñkini almağa mümkün degil, olmay. «Karma Police» qabaatlılarğa kelir».
Onıñ fikrince, şimdi Ukrainada kontsertlerni keçirmege kerek, çünki muzıka, dey yırcı, «yaralanğan göñüller içün ilâcdır. Bu cehennemden qaçmağa istegenler içün kerek».
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ bu saylavnı tanımadı ve Rusiye Qırımnı işğal etti dep qayd etmekte.


text:
Cuma künü, iyülniñ 21-de, qırımlı advokat Edem Semedlâyev Rostov-na-Donu şeerindeki SİZOda aqyarlı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Zeytullayevnen körüşti. Bunı o Facebooktaki video muracaatında tarif etti.
Advokatnıñ aytqanına köre, Zeytullayev eki açlıqtan soñ özüni yahşı is ete.
«İyülniñ 27-de Ruslan, advokatları ve qabaat tarafınıñ şikâyet arizaları baqılacaq. Onı Moskva şeeriniñ Yuqarı mahkemesi baqacaq. Bütün küçlü taraflarımıznı laf ettik, seslendirecek şeylerimizni muzakere ettik. O, apellâtsiyağa azır, bir de bir ümüti yoq, çünki qayda olğanını ve kimler tarafından mahküm etilecegini añlay», – dep tarif etti Semedlâyev.
Aprelniñ 26-da Rusiyeniñ Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Zeytullayevni 12 yılğa azatlıqtan marum etti.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi 2016 senesi sentâbrniñ 7-de Zeytullayevni «terrorist cemiyette iştirak etkeninde» qabaatlı olaraq tanıp, oña 7 yıl apis cezasını berdi. Rusiye prokuraturası Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ bu qararına itiraz bildirdi ve dava tekrar baqılması içün kene Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine qaytarıldı. Taqiqat organları Zeytullayevnıñ terrorist cemiyet iştirakçisi degil de, teşkilâtçı olaraq tanılmasını istey. Rusiye Ceza Kodeksiniñ bu maddesi eñ azından 15 yıl ve atta ömür boyu apis cezasına ketirmek mümkün.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Uquq qoruydıjılar ukrain memurlarını Qırımdan köçip kelgenlerge nisbeten siyasetni deñiştirmege rica eteler. Uquq qoruyıcı teşkilâtlarnıñ temsilcileri Kiyevde sentâbr 15-de keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirgeni kibi, «Rusiye Federatsiyasınıñ işğalci akimiyeti ile küreşmek yerinde olar qırımlılarnı ukrain akimiyetinden qorçalamağa mecburlar», haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böyle bildirüvlerni uquqçılar qırımlılar Ukrainada bu memleketniñ rezidentleri olaraq tanılmağanı vaqtında seslendireler.
«Esas vazifemiz – qırımlılarnı Rusiye Federatsiyası tarafından yapılğan bozuluvlardan qurtarmaq. Yazıq ki, bugün küçümizni ukrainlerni ukrain akimiyetinden qorçalamaq içün sarf etemiz. Fikrimizge köre, doğru degil, çünki bizde ukrainlerni işğalci akimiyet (Qırımda – QA) ve Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyeti areketlerinden qorçalamaq içün küçümiz bar», – dedi insan aqları boyunca ukrain regional merkeziniñ eksperti Roman Martınovskiy.
Bundan evel uquq qoruyıcılar ukrain bankları qırımlılarnı rezident olaraq tanımağa istemegenini bildirgen ediler.


text:
Törkiyädän zäytün häm zäytün mayı iñ küp satılğan il
Törkiyäneñ zäytün häm zäytün mayı tarmağınıñ iñ küp êksportı başqarılğan il İspaniya buldı
Törkiyä êksportçılar assambleyası mäğ’lümatlärenä kürä, Törkiyäneñ zäytün häm zäytün mayı êksportı sentyabr’ ayında uzğan yılnıñ şuşı uq çorına qarağanda 57,4%qa artıp 30 million 30 meñ dollarğa citkän. Tarmaq bu räweşle igençelek törkemendä êksportın iñ küp arttırğan sektor buldı.
Törkiyäneñ zäytün häm zäytün mayı tarmağınıñ iñ küp êksportı yasalğan il İspaniya buldı. Bu ilgä şuşı çorda 4 million 670 meñ dollar külämendä êksport başqarıldı.
İspaniyadan soñ 3 million 794 meñ dollar belän Amerika Quşma Ştatları, 3 million 724 meñ dollar belän Germaniya, 3 million 107 meñ dollar belän Ğıyraq, 1 million 714 meñ dollar belän Rumıniya, 1 million 452 meñ dollar belän Yaponiya, 1 million 230 meñ dollar belän Soğud Ğäräbstanı, 1 million dollar belän Kot-d’İvuar, 649 meñ dollar belän Bolgariya, 527 meñ dollar belän İzrail kilä.
Bäyläneşle xäbärlär
Yämändä finans operaśiyäläre tuqtatıldı
Yämän xökümäte cirle aqça berämlegeneñ valyuta aldında kisken töşüe arqasında ildä finans operaśiyälären tuqtatu qararın qabul itte
Mebel' êksportında rekord
Ul bıyılnıň ğıynwar - sentyabr’ däwerendä täwge tapqır 3 milliard dollarnı uzıp kitte


text:
Singarmonizm
Singarmonizm (Yunança: sin – bergä, häm harmonia – awazdaş), fonetik qanun, süzlärdä arttağı icekneñ üzennän alda kilgän icekkä yaraşuı. Ber süzdä yä alğı rät ä, ö, e, ü, i, yuğisä artqı rät a, u, ı, o, í suzıqları qullanıla (bala, altın, mäsäl, Sälim). Şul räweşçä, barlıq quşımçalar (mäsälän, küplek sanı quşımçaları –lar, —lär) da yalğana. Sínharmonizm qanunı agglútinativ sistemle Törki, Moğol, Fin-Uğır häm başqa tellärgä xas.
Tatar telendäge alınma süzlärneñ tamırlarında törle (alğı, artqı) rättäge suzıqlar bulğanda çığarmalar küzätelä: kitap, kafedra. Quşmasüzlärdä dä şul uq küreneş: öçbuın, taşkümer, mırawbikä, hiçqayçan. Süz törläneşendä quşımça soñğı icektäge suzıq awazğa oxşaş bula: kafedrada, kitaplar.


text:
Keriç Boğazından keçmege tırışqan Ukraina arbiy gemilerine qarşı Rusiye istilâsından soñ Ukrainanıñ bir qaç vilâyetinde cenk vaziyetiniñ ilân etilgenini cemiyet farqlı qarşıladı.
Bir çoq insan añlamay: Ukrainadan Qırım çekip alınğanda, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir qısmı işğal etilgende cenk vaziyeti ne içün ilân etilmeyip de, şimdi ilân etilgenini añlap olamay. Amma, ne yazıq ki, belki de, hayırlısıdır ki, adiy insan işniñ inceliklerini tam olaraq bilmey. Zapt etilgen Ukraina arbiy gemileriniñ vaziyeti – Rusiyeniñ yañı istilâ areketlerine – «qardaş halqına» qarşı büyük cenkke azır olğanınıñ işaretidir. Eminim ki, cenk vaziyetini ilân etken Ukraina reberligi telükeniñ terenligini bile, bundan da ziyadesi – bu telükeniñ kün-künden artqanını, şu sebepten bu qarar vaziyetke uyğundır.
Cenk mühbiri olıp çalışqan Rusiye icretçisi-publitsist Arkadiy Babçenko Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenk telükesine 99% olaraq qıymet kesti. Jurnalist cenk olacaq, lâkin ne vaqıt olacağı belli degil, dey. Mence, Arkadiy Babçenko yeterli qadar malümatqa saip, onıñ tahminlerine ciddiy yanaşmalı.
Añlaşıla ki, Rusiye sözde «DNR» ve «LNR» sebebinden büyük cenkke azır degil, amma Qırım içün Putin rejimi büyük cenkke azırdır. Bunı Rusiye memurlarınıñ aytqanları da isbatlay. Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov bildirdi ki, Qırımnıñ memuriy sıñırında «provokatsiya» olsa, Ukraina «az olıp körünmeycek cevap alır».
Cenk başlasa, kimsege az olıp körünmez. Rusiyede Ukraina ordusı 2014 senesi olğan alda, Yanukoviç memleketniñ Silâlı quvetleriniñ mudafaasını yoq etken alda qaldı kibi tüşüngenler az degil. Şimdi ise vaziyet bam-başqa. Dört yıl içinde Ukraina berilgen vazifelerni semereli şekilde yerine ketirgen zemaneviy orduğa saip oldı.
Putin rejimi özüni yoq etmege azır, şu sebepten de iç bir vaqıt olmağanı qadar telükelidir
Divanda yatıp, içtimaiy ağlarda Rusiye ordusı Ukrainanı çoqtan «nizamğa qoymalı» dep yazğan Rusiyeniñ lafta vatanperverleri cenk aqibetlerini tüşünmey bile. O, Üçünci cian cenkiniñ başlanğıçı olmasa da, Rusiye içün acınıqlı aqibetlerge ketirir – onıñ dağılmasına da yol aça bile.
Büyük cenkniñ aqibetleri ne ki, Qırım işğali bile Rusiye iqtisadiyatına pek tesir etti. Mında ise Putin rejimi dağılacaq – tamamen ve niaiy. Ukraina ile cenk Rusiyede öyle bir çalqantılarğa yol açacaq ki, Lavrov ve Putinge az alıp körünmeycek. Mesele şu ki, Putin rejimi özüni yoq etmege azır, şu sebepten de iç bir vaqıt olmağanı qadar telükelidir.
Ebet, cenk Qırımdan başlar. Mında o qadar asker ve silâ nafile ketirilmedi. Qırımnıñ bütün gazetalarında Rusiye ordusına añlaşmalı asker alınacağına dair ilânlar bitmey. Generallar genç qırımlılarnı «silâ altına» qoymağa azır olğanları kibi körüne.
Kreml, Herson vilâyeti ve ileri ordusını yollamaq içün şekliy bir sebep bekley.
Tuvğan qırımtatar halqım içün pek qasevetlenem. Büyük cenk olsa, Qırımdan kene sürgün etilecekmiz. Ve bu sürgünlik, ğaliba, suvuq Sibirge olacaq. Rejimge uymağanlar cedvellerinde olğan faallerimizni ne bekley tasavvur etmege bile qorqam.
Ne yazıq ki, XXI asırda XX asırnıñ yaramay tecribesi tekrarlana. Afsus ki, istilâcı yeñilgen diplomatik, iqtisadiy ve informatsion cenkten er kes mağlübiyetke oğraycaq büyük cenk zıddiyetine daa tez ketemiz…
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev Qırım başı yanında çalışqan Qırımtatar halq Şurası ve belediye teşkilâtlarınıñ vekilleri ile işbirlik boyunca iş muşaveresinde iştirak etti.
Tedbir Cümhuriyet milletlerara munasebetler devlet komitetinde olıp keçti. Şura azaları Şuranıñ işi ve maqsadları aqqında tarif etip, belediyeler ile problemlerniñ çezilüvi içün işbirlikni muzakere ettiler. “Qırımtatar tiliniñ inkişafı boyunca tedbirlerniñ programması” RF Prezidentiniñ 2014 senesi aprel 21 künü imzalağan “Devletniñ destegi ile qırımtatar, ermeni, bulğar, yunan, italyan ve alman tillerniñ reabilitatsiyası” Fermanı ve Qırım Başı Erkânında çalışqan qırımtatar halqı Şurası Nizamnamesiniñ 3.1. maddesi boyunca mesken yerlerde tilniñ vaziyetini nezaret etmek içün muşavere azalarına belediyelerde çalışqan tasil müessiseleri aqqında tavsilâtlı malümatlarnı taqdim etmege avale etildi.
QMDİ matbuat hızmeti


text:
Groznıy şeerinde politsiya hadimlerine etilgen ücüm sebebinden cinaiy iş açıldı. Bunı Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildirdi, dep haber ete TASS.
«Şimaliy-Kavkaz federal okrugı boyunca Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresi tarafından RF CK 317, 208, 222 maddelerine köre (uquq qoruycı organlar hadimleriniñ ayatına zarar ketirilmesi, qanunsız silâlı teşkilâtnıñ meydanğa ketirilmesi ya da onda iştirak etmesi ve silânıñ qanunsız qullanuvı) cinaiy iş açıldı», – dey Markin.
Onıñ sözlerine köre, cinaiy işniñ taqiqat içün mahsus taqımnı teşkil ettiler, mında 50-den ziyade taqiqatçı kirdi.
Cumaaqşamına keçer gecesi saat 1:00 Çeçenistan paytahtında üç maşina vastası ile areket etken silâlı insanlarnıñ taqımı yol-patrul hızmetiniñ noqtasına ucm etti. GİBDD hadimleri şübeli maşinanı toqtatmağa tırıştı. Boyevik ve politsiya hadimleri arasında atışma yüz berdi. Silâlı insanlar taqımı cumhuriyet gazetaları, internet-neşirleri ve fedearl matbuat vastalarınıñ temsilcilikleri yerleşken Matbuat evini zapt etti. Şaatlarnıñ aytqanı kibi, Rusiye silâlı quvetleriniñ hadimleri bir qaç saat devamında binanı boşatmağa çalıştı, ağır tehnika qullanıldı, bina bütünley yandı. İşbu areketler sebebinden mesülietni kendine Şimaliy-Kavkaz boyevikleriniñ lideri Doku Umarov tarafından teşkil etilgen «İmarat Kavkaz» taqımı aldı.
Çeçenistan başı Ramzan Kadırov Groznıy merkezinde binalarğa ücüm etken boyeviklerge qarşı teşkil etilgen mahsus ameliyatnıñ yekünlenmesi aqqında bildirdi. Onıñ sözlerine köre, 10 boyevik öldürildi. Resmiy malümatqa köre, uquq qorçalayıcılardan 10 insan elâk oldı, 28 yaralandı. Bir sakinniñ ölümi aqqında da aytıla.


text:
Reşatbey Mah. Atatürk Cad. Mimar Semih Rüstem İş Merkezi A Blok K:8 D:808 Seyhan/ADANA
Park etme: İşyerinde park etme
Reşatbey Mh. Atatürk Cd. Mimar Semih Rüstem İş Merkezi A Blok K:8 D:808 Seyhan/ADANA
Park etme: İşyerinde park etme
Cemalpaşa Mahallesi Gazipaşa Bulvari Toros Caddesi 63007. Sk, Seyhan, Adana 01120
İnönü Cad. Semih İş Hanı Fl:4, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Beş Ocak Caddesi Yeni Saygın Apt. K:2 D:3 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Turan Cemal Beriker Bulvari Arıkan İş Merkezi K:2 D:10, Seyhan, Adana
Çınarlı Mahallesi Fatih Terim Sokak Cansu Ekici İş Merkezi No:16 K:4 D:6, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Şahin Tanrıkulu İş Merkezi K:1 D:103, Seyhan, Adana
Kayalıbağ Mahallesi Turahan Cemal Beriker Bulvari K:7 D:54 Yağcami, Seyhan, Adana
Kayalıbağ Mahallesi Avukat Turan Arın Sokak No:48 K:3 D:301 2000 Evler, Seyhan, Adana
Kuruköprü Mahallesi Ziya Paşa Bulvari Özaltın Apt. No:93 K:3 D:51 Kuruköprü, Seyhan, Adana
Reşat Bey Mahallesi Türkkuşu Caddesi Naif Bey Apt. A Blok K:2 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Tepebağ Mahallesi 27029 Sokak No:1 D:1 Yağcami, Seyhan, Adana
Atatürk Caddesi Torun Apt. No:21 K:10, Seyhan, Adana
Atatürk Caddesi Torun Apt. No:21 K:10, Seyhan, Adana
Atatürk Caddesi Torun Apt. No:21 K:10, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari K:5 D:13 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Tepebağ Mahallesi Cemal Gürsel Caddesi Özgül İş Hanı K:1 D:103 Yağcami, Seyhan, Adana
Küçük Saat Özler Caddesi Kuruköprü İş Hanı No:23 K:3 D:308 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Çolakoğlu İş Hanı K:4 D:11 Gazipaşa, Seyhan, Adana
İnönü Caddesi Hüseyin Telmaç İş Hanı No:30 K:4 D:12, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Ziya Algam İş Merkezi K:6 D:45, Seyhan, Adana
İnönü Caddesi Hüseyin Telmaç İş Merkezi K:2 D:7, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Türk Kuşu Caddesi Günap Panaroma İş Merkezi B Blok No:q K:8 D:802 Gazipaşa, Seyhan, Adana
İnönü Caddesi Aziz Pamukçu İş Hanı K:5 D:12, Seyhan, Adana
Atatürk Caddesi Aziz Naci İş Hanı K:3 D:21, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Fazilet Ertem İş Hanı K:5 D:29 Yağcami, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Şahin Tanrıkulu İş Merkezi K:4 D:401, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Dr. Alim Kağızman İş Hanı No:9 K:4 D:24, Seyhan, Adana
Reşat Bey Mahallesi Ordu Caddesi Ege Yıldız İş Merkezi K:4 D:13 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Kayalıbağ Mahallesi Turhan Cemal Beriker Bulvari Güleç İş Hanı No:21 K:6 D:12 Gazipaşa, Seyhan, Adana
İnönü Caddesi Ceylanoğlu İş Merkezi K:8 D:5, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Alim Kağızman İş Merkezi No:2 D:10, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Kamil Tekerek Sokak Selçuk Ecza İş Merkezi K:4 D:28 Gazipaşa, Seyhan, Adana
19 Sokak Akdamar İş Merkezi K:1 D:2, Seyhan, Adana
İnönü Caddesi Aydın İş Hanı K:3 D:301 Yağcami, Seyhan, Adana
Ziya Paşa Bulvari İsotlar İş Hanı K:4 D:22 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Kayalıbağ Mahallesi Cemal Beriker Bulvari Çolakoğlu İş Merkezi No:5 K:3 D:8, Seyhan, Adana
Kuruköprü Mahallesi Ziya Paşa Bulvari Özaltın Apt. No:93/A K:6 D:63 Kuruköprü, Seyhan, Adana
Çınarlı Mahallesi Ziyapaşa Bulvari No:62 D:2, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Ordu Caddesi Uyar Apt. K:1 D:1 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Adana Ticaret Merkezi K:7 D:37 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Turhan Cemal Beriker Bulvari Kayahan Apt. No:28 K:7 D:26 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Özler Caddesi Fatih Plaza K:3 D:305 Kuruköprü, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Ticaret Merkezi K:3 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Atatürk Caddesi 13 Sokak Tören Apt. K:5 D:9, Seyhan, Adana
Reşatbey Mahallesi Turhan Cemal Beriker Bulvari Kayahan Apt. No:30 K:9 D:31 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Lütfiye Akkan İş Hanı No:7 K:2 D:5 Yağcami, Seyhan, Adana
Reşat Bey Mahallesi Adalet Caddesi Kocabaş Plaza No:18 K:5 Gazipaşa, Seyhan, Adana
Turhan Cemal Beriker Bulvari Turhan Cemal Beriker Bulvari No:5 K:3 D:7 Gazipaşa, Seyhan, Adana


text:
Rusiye tarafdarı olğan faalciler, martnıñ 23-ünde “Qırım akimiyetiniñ zulumına” qarşı körüşüv ötkerecek ola. Bu hususta Facebook saifesinde Qırım faalcisi ve blogeri Oleg Koçerov yazdı.
İçtimaiy ağlardaki ilânğa köre, körüşüvde Qırımnıñ sabıq prezidenti Yuriy Meşkov, “Rusiye kommunistleri” partiyasınıñ lideri Leonid Graç ve “Taygan” parkı ve “Skazka” ayvanat bağçasınıñ müdiri Oleg Zubkov çıqışta bulunacaqlar.
Martnıñ 18-inde Qırımda yarımadanıñ rusiyeli akimiyetine qarşı bir adamlıq piketler keçti.


text:
Aqmescitte Merkeziy çarşınıñ tamiri çarşı isarı altında faal ticaretni alıp barğan satıcılarnı quva.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, satıcılarnı çarşı kirişinde meyva ve sebzeler satılğan meydançıqtan tamir manaçığı ile quvıp yiberdiler. Kirişni isar ile qapattılar. Onıñ yanında «ticariy sıralar» peyda olmağa başladı.
Bazıları sebzelerni maşinalardan sata, politsiya kelse, tez malnı yüklep, ketmege çareleri olsun dep, digerleri Amet-han Sultan meydanına avuştı.
Satıcılarnıñ aytqanı kibi, çarşı içerisinde kira parası paalı olğanı ve bir sıra vesiqanıñ kerek olğanı sebebinden çalışıp olamaylar.
Aqmescitte Merkeziy çarşı etrafında demir isarı avgust 20 künü peyda oldı. Aqmescit memuriyetinde bildirilgeni kibi, onı qanunsız ticaretni toqtatmaq maqsadınen qoyğanlar.


text:
Mayısnıñ ortasında Qaraçay-Çerkeste «Çerkessk-Yalta» yolu açılacaq. Bunı Qaraçay-Çerkesniñ turizm, kurort ve gençlik siyasetiniñ nazir muavini Pavel Selipetov bildirdi, – dep haber ete TASS.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Naqliyat nazirligi bu marşrutnı tasdıqladı. Selipetovnıñ fikirince, Qırım ve Qaraçay-Çerkes arasında turistlerniñ sayısı artacaq, ve «sakinlerniñ regionlarnıñ turistik imkânlarına qıymet kesmek fursatları peyda olacaq».
«Qaraçay-Çerkes cumhuriyeti Qırım sakinleriniñ merağını doğura. Bu dağ lıja mevsiminde bu regionnıñ 500 turisti cumhuriyetni ziyaret etti. Tam bir malümat şimdilik yoq, çünki adamlar taqımlarğa şekillenip raatlanmağa barmaylar», – dep qayd etti memur.
Onıñ aytqanına köre, mayıs 7-de Nijniy Arhız kompleksinde Aqmescitke qadar mesafeni kösterecek işart tiklenecek.
«Tedbirde Qırımnıñ turistik gruppası iştirak etecek. Bu işaretniñ yañı marşrutqa alâqası yoq, amma cumhuriyetlerimizni yaqınlaştıra», – dep tüşüne Selipetov.
2014 senesi sentâbr ayında «Soçi 2014» forumında Qırım ve Qaraçay-Çerkes eki taraflı işbirligi aqqında añlaşmanı imzaladılar. Dekabr ayından itibaren Aqmescitte Qaraçay-Çerkes malümat merkezi çalışa.


text:
Ukrainada fevralniñ 20-nde Sema Yüzü Qaramanları kününde Menlik İnqilâbınıñ elâk olğan iştirakçilerini añma tedbirleri keçirilecek. Kyivde ve Ukrainanıñ bir çoq regionında añma tedbirleri ötkerilecek, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Kyivde saba menlik yürüşi ve Maydanda atıp öldürilgenlerni añma tedbiri olacaq, aqşam üstü ise Prezident ofisi ögünde Sema Yüzü qaramanlarını añma aktsiyası olacaq, teşkilâtçılarınıñ aytqanına köre, «Ukrainanıñ Maydan maqsadları içün cebede alâ daa cenkleşkenini» hatırlatmaq içün yapalacaq.
Soñki künleri Ukrainada Maydanda öldürilgenler resmiy seviyede añıla. 2014 senesi fevralniñ 18-nden 20-ne qadar Kyivniñ merkezinde yüzden çoq kişi elâk oldı, eñ çoq insan fevralniñ 20-nde atıp öldürildi. Narazılıq aktsiyasınıñ elâk olğan iştirakçilerini «Sema yüzü» dep adlandırıp başladılar. Elâk olğanlar arasından ondan çoq uquq qoruyıcı da bar edi.


text:
İstanbulda ar-bryut muzeyı
Törkiyädä ul berençe tapqır açıldı
İstanbulnıñ Kadıköy bistäsendä urnaşqan Kelimat sänğat’ öyeneñ ber qatında urın aluçı Kelimat Ar-bryut muzeyınıñ açılışında şaqtıy keşe qatnaştı.
Törkiyädä berençe bulğan muzey belän bäyle açıqlaw yasağan Kelimat sänğat’ öyeneñ qoruçılarınnan Xösäyen Emiroğlu ar-bryutnıñ sänğat’ ölkäsendä belem almağan keşelär uylap tapqan sänğat’ töre buluın äytte.
Emiroğlu açılış kürgäzmäsendä “5 xikäyä” iseme birelgän häm ar-bryut belän şöğillänüçe 4 rässam belän ber skul’ptor bertuğannar icat itkän äsärlärneñ urın aluın belderde. Kürgäzmä 1 ay êçendä açıq bulaçaq.
Dön’yada barlığı 9 ar-bryut muzeyı bar.
Bäyläneşle xäbärlär
“Xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa ixtıyac bar”
TRT Törkiyä teleradiokompaniyası Ğomum mödire Mäxmät Zahid Sobacı dönyanıñ xäzer êlekkegä qarağanda tağın da kübräk dialogqa, bäxäskä, urtaq töple aqılğa, fiker almaşuğa häm yaña añlayış qamilläşterügä ixtıyacı buluın äytte


text:
Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesinde qırımlı jurnalist Nikolay Semenanıñ davası boyunca nevbetteki toplaşuv ötkerile. Bunı mayısnıñ 10-da Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Toplaşuvda eki şaatnıñ zorlap ketirilmesi beklenile. Bu sırada, Nikolay Semena soraştırılğanını talap etken Sergey Meşkovoy da mahkemege ketirilecektir.
Bundan evel mayısnıñ 3-de ötkerilgen toplaşuvda, şaatlarnıñ kelmegeninden sebep taplaşuv bügünge keçirile ve o şaatlarnı zorlap ketirilmesine qarar alına.
Dekabrni 7-de taqiqatçı jurnalist Nikolay Semenağa Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmındaki «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozacaq areketlerge açıq çağıruv yapması» ile qabaatlanğanını aydınlattı. Taqiqatçı tizgen cinaiy iş 6 cılttan ibaret.
FSB sorğusında Nikolay Semena yazğan işlerinde «fikirini bildirme» aqqını qullandı, dep bildirile.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağıra.
Mayısnıñ 3-de Matbuatnıñ serbestlik künü qayd etile. Ukrainanı, KHV işleri ceetinden, qısmen serbest olğan memleketler sırasına qoyalar, işğal etilgen Qırım ise – matbuatnıñ serbestligi ve jurnalistlerniñ işi içün eñ fena vaziyette olğan beş bölgelerden biri sayıla.


text:
Qazannıñ meñyıllığı aldınnan böten respublikağa tanılğan Raki kafesı bu könnärdä yänä iğtibar üzägendä buldı. Başqalanıñ bäyräme aldınnan sütelgän älege kafenıñ xucaları şähär xakimiätennän yaña urın aldı.
Böten Qazanğa bilgele bulğan Raki sıra barı şähärneñ üzägendä, başqala kirmäne yanında uq urnaşqan ide. Anıñ xucaları - Edel’veys törkeme. Şuşı sıra eçä torğan cirneñ urnaşqan urını, anı yazmışın xäl itte dä inde. Qazannıñ meñyıllığı aldınnan zur ğauğa çıqqan ide Raki tiräsendä. İsegezgä töşeräbez, Şähärneñ iñ üzägendä, Kirmän, Qol Şärif mäçete yanında sıra eçä torğan cir ata-babalarıbıznıñ ruxın kimsetä, şähärneñ yämen cibärä, dip Tatarstannıñ möselman xatın-qızları berlege çıqqan ide. Möslimä gäcite möxärrire Älmirä Ädiätullina älege mäs’älä buyınça xätta respublika prezidentı Mintimer Şäymievqa da möräcäğät itte. Arxitektura belgeçläre dä, Yärminkä mäydanında urnaşqan Raki andağı küreneşne boza, digän fikerdä tordı. Çönki bäyräm aldınnan mäydannı maturlattılar, çistarttılar, andağı böten binalarnı sütep taşladılar, xätta 18 ğasırda tözelgän binanı da qaldırmadılar. Ä Raki sıra barı haman eşläp kilde. Anı meñyıllıqnı bäyräm itärgä ay yarım qala ğına süttelär. Şulay itep, Qazannıñ olı yubileyı uñayınnan töp çaralar uzğan Yärminkä mäydanında sıra eçä torğan urın beterelde.
Läkin anıñ xucaları, ä alar inde äytep kitkänebezçä, Edel’veys törkeme, älege yuğaltu belän kileşmäde. Alar sütelgän sıra barı öçen şähär xakimiätennän kompensatsiä sorap, mäxkämägä möräcäğät itte. Bez şähärneñ telägen ütäp, üzebezneñ milkebezdän baş tarttıq, şuña da xäzer binanıñ häm ul urnaşqan cirneñ bäyäsen kire qaytarunı sorıybız, dip belderdelär alar. Mäxkämädä bu eş inde 2006 yılnıñ noyäberennän birle qaraldı. Anıñ şulay ozaq baruı Raki binasınıñ bäyäsen tögäl bilgeläw belän bäyle ide. Nihayät şuşı könnärdä genä qarar, döresräge ike aranı da qänäğätländergän kileşü qabul itelde. Anıñ nigezendä, Edel’veys törkemenä Raki sıra barı öçen Qazannıñ Üzäk stadionınıñ ber öleşen biräçäklär. Edel’veysqa birelgän öleşneñ mäydanı 4 yarım meñ kvadrat metrnı täşkil itä, dip yazıp çıqtı Kommersant gäcite. Anda üzäk kassalar, ike kafe, xakimiät binası häm bädräflär urnaşqan. Üzäk stadion wäkilläre dä kileşüneñ şartları belän riza buluların belderä.
Şulay itep, Raki sıra barı urınına xäzer Edel’veys törkeme häm anıñ xucalarınıñ berse Ayrat Xäyrullin bädräf belän kafe xucası buldı. Monda inde sıra satarğa mömkin bulmayaçaq. Çönki qanun buyınça sport binalarında sıra satu tıyılğan. Xäyer, Ayrat Xäyrullin moña ällä ni borçılmıydır. Ul üzeneñ sıra biznesın, Qızıl şärıq zavodı aksiälären, inde 2006 yılda uq satqan ide. Bilgele bulğança, ul xäzer awıl xucalığı belän şöğellänä, respublikanıñ berniçä rayonında zur agroxucalıqlar buldırdı. Ayrat Xäyrullin citäklägän Qızıl şärıq-agro şirkäteneñ täcribäsen öyränergä xäzer Tatarstanğa Rusiäneñ törle töbäklärennän kilälär. Xäyer, başqa yünäleştäge eşlär belän dä şöğellänüdän baş tartmıy ul. Edel’veys törkeme menä xäzer Üzäk stadionnı da üz itäçäk. Üzlärenä tieşle cirlärdä alar xucalıq eşlären stadionnıñ idäräse belän bergälektä alıp baruları xaqında belderä.
Gölnaz İlgizär


text:
2017 senesi dekabrniñ 18-ndeki vaziyetke köre, Ukrainada ilhaq etilgen Qırım ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan Donbass territoriyalarından devlet içinde mecburen köçken 1 492 125 şahıs resmen qayd etildi. Bunı Ukrainanıñ Poloniyadaki elçiligi, Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına esaslanıp, bildire.
Ukrainada BMTniñ hümanitar operatsiyaları koordinatorı Nil Uokerniñ malümatına binaen Ukraina, devlet içinde mecburen köçken şahıslarnıñ sayısına köre, dünyada 9-ncı yerde buluna.
Daa evel Ukraina Tış işleri nazirligi, Ukrainağa qarşı tecavuzı ve bu cümleden Qırım ilhaqınıñ neticeleri sebebinden Rusiye ve onıñ eñ yuqarı rehberleri içün «cezalav qaçınılmaz» olğanını beyan etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp devletleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım qamaçavı sebebinden Qırımda erzaq mallarınıñ fiyatı köterildi, amma yarımadadaki siyasiy vaziyet deñişmez. Bu Berkeley şeerindeki California universitetiniñ mütehassısı Yuriy Gorodniçenko ve Sheffield universitetiniñ – Aleksandr Talavera tarafından «Ekonomiçeskaya pravda» içün yapılğan Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavı»nıñ effektivligi boyunca araştırmasınıñ neticesidir.
Araştırma müellifleri 98 erzaq malınıñ fiyatlarını ögrendiler. Olarnıñ avgust 25 – oktâbr 18-ne qadar aşğariy ve azamiy emiyeti nazarğa alındı.
«Qamaçav semerelidir – o Qırımda mal fiyatlarınıñ paalılaşuvına sebep oldı. Fiyatlar bir 10% arttı, «qıtaiy» Ukrainağa köre. Em de Qırımda fiyatlarnıñ ileride de paalılaşacağı tahmin etile. Bunıñ ile qamaçav tesiri pek büyük olmadı. Onıñ içün, işğal etilgen yarımadada siyasiy vaziyetni pek deñiştirip olamaz», – denile araştırmada.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımnıñ bütün milletlerge ait sakinlerini, martnıñ 18-nde yarımadada birinci kere yapılacaq Rusiye prezidenti saylavını boykot etmege davet etti. Bunı o, Facebooktaki saifesinde beyan etti.
Refat Çubarov, yanvarniñ 27-sinde Suvdağda Rusiye telükesizlik hadimleri «Qırım birdemligi» cemiyet teşebbüsiniñ oturışuvına OMON ve avtozaklar ile basıp kelgenlerinden soñ böyle bildirüv yaptı.
O: «Añlaşıla ki, rus işğalcileri qırımtatar faaliyetçilerini qorquzmaq içün nevbetteki areket yaptılar. Diğer taraftan, pek açıq ve inandırıcı olğan bu areket, işğalciler tarafından Rusiye «prezident»iniñ qanunsız saylavı tayin etilgen 2018 senesi mart 18 kününde Qırımnıñ bütün sakinlerine özüni nasıl tutmaq kerek olğanını eñ anlayışlı şekilde köstere», – dep bildirdi.
Refat Çubarovnıñ fikrine köre, qırımtatarlarnıñ «ekseriyeti «saylav»ğa öyle de barmaycaq». Ondan ğayrı o, bütün milletlerge ait Qırım sakinlerini bu saylav ceryanını boykot etmege davet etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi: «Bugünkine oşağan areketlerden soñ zayıflıq ya da cesaretsizlik kösterip 2018 senesi martnıñ 18-nde saylav bölüklerine kelecek az sayıdaki yurtdaşlarımıznıñ er biri, soydaşları ve dindaşları arasında ömürlik cemaat masqarası olacaq. İşğal etilgen Qırımda qanunsız olğan 2018 senesi martnıñ 18-ne tayin etilgen saylavnıñ boykotı mutlaqa yapılmalı. 2018 senesi martnıñ 18-nde iç bir qırımtatar, iç bir ukrain, milletine baqmadan Ukraina vatanperveri olğan Qırımnıñ iç bir sakini vaqtınca işğal etilgen Qırımda qanunsız tayin etilgen Rusiye prezidenti saylavınıñ qanunsız açılğan saylav bölüklerine kelmemeli!», – dep yazdı.
Rusiye prezidentiniñ saylavı 2018 senesi martnıñ 18-ne – Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqı yıllığına tayin etildi. Saylavnıñ başqa künge avuştırılmasını közde tutqan qanunnı Rusiyeniñ Devlet duması ile Fedratsiya Şurası tasdiqladılar ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin imzaladı.
Rusiye prezidenti saylavında birinci kere Qırım sakinleri iştirak etecek – saylav ceryanı yarımadada teşkil etilecek.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerovğa mayıs 19-da Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde keçirilgen sorğudan soñ qabaatı aydınlatıldı.
Bunı adliyecisi Emil Kürbedinov bildire. Qabaat qararı Facebookta Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl tarafından aydınlatıldı.
«İlmi Ümerovnı qabaatlı olaraq celp etkenler. Qararda angi lafları ceza berilmesi içün sebep ola bilgenini bildireler. İlmi Ümerov izaat bermekten vazgeçti. Şimdilik bu qadar. Qararnı aldıq, vaziyetke köre areket etecekmiz», – dep ayttı Kürbedinov.
Mayıs 12-de İlmi Ümerovnıñ evinde tintüv keçirildi, FSB Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña Qırımnı terk etmemek qararını berdi.
Kreml kontrol etken Qırım prokuraturası Ümerovğa qarşı «separatizm» boyunca cinaiy iş açtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımnıñ sabıq baş naziri Anatoliy Mogilev Lugansk vilâyet devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Moskalniñ 2014 senesi mart ayında yarımada işğaline olğan alâqası aqqında aytqanlarını «başından soñuna qadar yalan» dep adladı.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Moskalniñ Qırım ayatında yerim aqqında tüşünceleri – hastanıñ hayalları ve başından soñuna qadar yalandır. Yazıq ki, olmaycaq laflar kütleviy haber vastaları tarafından tarqalıp, izaatlarnı talap ete», – dedi o.
Mogilev dey ki, Qırım Nazirler şurasınıñ reisi vazifesinde bulunıp, «soñki kününe qadar vazifelerini becere edi».
«Moskvalniñ «Kremlde FSBden haber almaq içün Moskva ziyaretlerim aqqında» aytqanları – yalan. Üç yıldan ziyade Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı olıp, Moskvada bir defa 2012 senesi sentâbr ayında olğan edim», – dep qayd etti o.
Mogilev Moskalge «napoleonnıñ cesaretini tınçlandırmağa» tevsiye etti.
Qırımnıñ sabıq baş naziri bildirdi ki, al-azırda çoqusı vaqıt tuvğan Artömovsk şeerinde keçire.
Gennadiy Moskval Depo neşirine bergen intervyüsında dedi ki, Anatoliy Mogilev Qırım baş naziri olıp, Rusiyeniñ Qırımnı işğal etmek niyetini bilgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
İyün 4-te Krasnodar mahkemesi qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayserge ükümni çıqarmalı. Qarar mahkemeciler olmağanlarnıñ çıqarğan qararına esaslanacaq.
İyün 2 künü Krasnodar mahkemesinde mahkemeci olmağanlar maqsatlı öldürüvde qabaatlanğan Hayser Cemilevni aqladılar. Ömür cezasını belgilegen öldürüv qabaatı lâğu etildi. Cemilevniñ imayesi qarardan memnün qaldı.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler. Hayser Cemilev qabaatını tanımay. Adliyecisi öldürüv diqqasızlıqtan sebep olğanını bildire.
Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey.


text:
Bunı UNİAN haber agentligi «UDAR» firqasınıñ lideri Vitaliy Kliçkoğa esaslanıp bildire.
Onıñ aytqanına köre, Ukrainada belli bir müddet devamında mahsus azırlanğan gruppalar çalıştı.
O, şunı da qayd etti ki, bugün şarqiy regionlarda yaşağan adamlarnen qonuşıp, olayatqan adise-vaqialar aqqında kerçek malümatnı bildirmeli.
Bunıñnen beraber, Kliçkonıñ bildirgenine köre, eñ yaqın vaqıtta vaziyet deñişmese, parlament fevqulâde vaziyet ilân etilmesi aqqında meseleni muzakere etecek. Onıñ fikirince, fevqulâde vaziyet olmağanda terrorizmge qarşı tedbirlerde silâ qullanmağa imkân berecek qanun leyhalarını acele sürette qabul etmeli.
Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ yolbaşçısı Valentin Nalivayçenko Radanıñ qapalı muşaveresinde çıqışta bulunıp, Rusiyeniñ Baş istihbarat idaresiniñ 23 zabiti apske alındı, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, agentler ağı eki-üç yıl devamında tizildi.


text:
Avgust 1-de derc etilgen netice beyannamesinde Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra komiteti işğal etilgen Qırımda rusiyeli nizamnıñ qurbanları olğan ukrainler ve qırımtatarlarnıñ cedvelini taqdim etti. Yarımadanıñ eki yıllıq işğali devamında Rusiye ükümetine qarşı olğanlardan 9 insan öldürildi. Daa 15 kişi qaçırıldı ve 25 adam siyasiy mabus olaraq yaqalandı, dep aytıla BDQK beyannamesinde. Vesiqa Qırımtatar resurs merkeziniñ Facebook saifesinde derc etilgen.
Qayd etilgenine köre, «bu qırımtatarlar ve ukrainler Qırımnıñ rusiyeli ahlâqsız işğaline qarşılıqnıñ timsali oldı. Qırımtatar halqı bu adlarnı daima hatırlaycaq».
BDQK delegatları qayd etilgen adamlarnıñ yoq etilmesi, qaçırılması ve yaqalanmasını terroristik areketler, dep adlandırdı.
«Bu terroristik areketler içün rusieyli nizam ve onı yapqanlar mesüliyetlidir. Bütün Dünya Qırımtatar Kongressi, bu terroristik areketler içün mesüliyetlilerge qarşı cinaiy ve vatandaş sanktsiyalarınıñ bütün çeşitleri ömürge keçirilmesi içün mahkeme esnaslarına kerekli qarışuv yapacaq», – dep qayd etile vesiqada.
Bundan evel BDQK icra komitetiniñ toplaşuvında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı meseleleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilev işğal etilgen Qırımda qaçırılğan ve belgisiz ğayıp olğanlarnı hatırladı. Hususan, Cemilev BDQK icra komitetiniñ azası Ervin İbragimovnıñ qaderini hatırlattı.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
BDQK icra komiteti toplaşuvlarnı 2,5 ayda bir kere qırımtatar diasporası büyük olğan devletlerniñ birinde keçirile. Evelki toplaşuv Vilnüste keçirildi. Noyabr ayında toplaşuvnıñ Poloniyada, Varşavada keçirilmesi planlaştırıla.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
ПpeдлoжeHиe | ДaTa: 25.09.2021 r. (AkTyaлbHo дo: 24.12.2021 r.)
✺Musahide kameralari ✺ Satis ve qurasdirma✺055 245 89 79✺ Бaky
✺Musahide kameralari ✺ Satis ve qurasdirma✺055 245 89 79✺
Alpha Security sirketi her bir obyek, ev ve s. eraziye individual olaraq xususi kamera novleri, tehlukesizlik sistemleri teklif edir.
Tehlukesizlik avadanliqlari perakende, elece de topdan satilir. Nezaret kameralari qurasdirmaq ucun istifade olunan mehsullar, hemcinin, diger tehlukesizlik avadanliqlari sirket terefinden satilir. Firma terefinden qurasdirma isleri de gorulur.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov haber etkeni kibi, tünevin ves yañı koronavirus hastalığı adisesi qayd etildi.
"Bugünki al o qadar yahşı degil. Keçken 24 saatta - 5 hasta adam. Üçü evelki merkezler, ailelerinde bar edi. Bir adamnıñ endi pnevmoniyası bar edi, o Jeleznodorojnoye hastahanesinde yata edi. Ola bilir ki, Bağçasaray rayonında hastalandı. Eki adise - Saq ve Canköy rayonlarında. Onıñ içün raat olmağa daa erte", - dedi Aksönov aprelniñ 22-sinde COVID-19 ştabınıñ oturışında.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgeni kibi, yuqumlanğan adamlarnıñ alâqa dairesi 111 adamdır.
"Jeleznodorojnoye hastahanesinde koronavirus hastasınen beraber yatqan patsiyentlerni Aqmescitniñ №7 hastahanesine alıp kettiler, tıp işçilerini - observatorğa", - dedi o.
Böylece, Qırımda 51 tasdıqlanğan COVID-19 adisesi bar. Aqyarda - 18.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Mayıs 18-de saat 11-den saat 13-ke qadar Twitterde qırımtatarlarğa qoltutuv aktsiyası ötkerilecek. Twitter qullanıcıları qırımtatarlarğa qoltutuv birdemlik aktsiyasına qoşula bileler. Bunı aktsiyanıñ teşkilâtçıları «Tsentr UA», Krım SOS.yu «Çesno» cemaat areketi bildireler.
Faaller yarımada işğalinden soñ Qırımda olğan qıyın vaziyet aqqında hatırlattılar.
«Bu sene işğal akimiyet daa beterini yaptı ve barışıq toplaşuvlar aqqını sıñırlap, Aqmescitte keçirilecek olğan qırımtatar sürgünligi yıllığına bağışlanğan aktsiyanı yasaq etti. Bu vaziyette Ukraina vatandaşları bunıñ kibi şaraitlerde qalğan semetdeşlerine qoltutmaq kerekler», – dep qayd eteler aktsiyanıñ teşkilâtçıları.
Qullanıcılarğa Twitter saifesini qullanıp, #SaveCrimeanTatars # QirimSurgunu hashtagleri ile mesac yazmağa teklif etile.
Qırımda Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti. Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi. Meclisniñ bir sıra vekili mayıs 18 aktsiyalarınıñ keçirilmesi yasaq olğanı aqqında tenbi aldı.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Kiyevde qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma tedbirleri mayıs 14-te başlaycaq. Ukrainanıñ diger şeerleri, Varşava, Berlinde ve Türkiyede de qırımtatarlarğa qoltutv aktsiyaları keçirilecektir.


text:
Qırımnıñ eñ büyük avto taşıyıcılarından birisi – «SimSitiTrans» şirketi – Aqmescit şeer şurası naqliyat şirketini bozuluvlarda qabaatlanğanından soñra, kendi adını qorçalamaq içün, mahkeleşmege istey.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına OOO «SimSitiTrans» icraiy müdiri Aleksandr Glebko bildirdi. Onıñ sözlerine köre, şirkette alâ daa teşkerüvler keçirilmegen edi.
Hatırlatamız, Aqmescit şeer şurasınıñ naqliyat ve alâqa idaresi «SimSitiTrans»nı añlaşmalarğa baqmadan, kerek olğanından da çoq naqliyatnı işletkeninde qabaatladı.
«Bir de bir sefer boyunca çalışacaq naqliyatnıñ sayısı daa 2000 senesi belgilendi. Biz doğrudan doğru vesiqalarğa köre çalışamız», – dedi Glebko.
OOO «SimSitiTrans» Qırımnıñ naqliyat çarşısında 2002 senesinden çalışa.