text:
Avgust 29-da, bazarertesi künü Aqmescit ava limanında Rusiyeli Moskva, Voronej, Kursk, Mineralnıye Vodı şeerlerine beş uçaq seferi lağu etildi. Bu aqta malümat ava limanı saytınıñ online tablosında bildirile.
Moskvağa, bu cümleden «Aeroflot» şirketiniñ seferleri keçiktirile.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler.
O vaqıttan berli vaziyet aynı qalmaqta, Qırımğa uçaq seferleriniñ vaqtında yapılmasınen bağlı problemalar diger rusiyeli ava şirketlerinde de bar. Aqyarnıñ vaqtınca tayinlengen yolbaşçısı Dmitriy Ovsânnikov bildirdi ki, Aqmescit ava limanı imkânlarnıñ sıñırında çalışa ve bu Rusiyenen ava seferlerini telüke astına qoya.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


c: text/html

text:
Diñgez däräcäse östendä bieklek
Diñgez däräcäse östendä bieklek yäki absolüt bieklek, absolüt bilge yä amplituda - öç ülçäneşle fäzanıñ (kiñlek, ozınlıq, bieklek) koordinatı, diñgez nul' däräcäse östendä obyekt urnaşu bieklegen kürsätä.
Cir gäwdäse - geoid bularaq taswirlana. Obyekttan vertikal' küçäre buyınça Cir öslegenä qädär yıraqlıqnı - bieklekne ülçänep bula.
Bieklek artqanda hawa basımı töşä.
Rusiädä diñgez östendä bieklek - Baltıyq diñgezendä urnaşqan Kronştadt futştokınnan sanap quyıla.
MisallarYзrәpTү
- Dönyanıñ iñ yuğarı noqtası - Comolungma tawı - 8848 m diñgez östendä.
- Dönyanıñ iñ tübän qorı cir öslege - Üle Diñgez buyı - 417,5 m diñgez tübänendä.
- Rusiä iñ yuğarı noqtası - Elbrus tawı: bieklege 5642 m diñgez östendä.
- Rusiäneñ iñ tübän noqtası - Kaspiy diñgeze yarı: -28 m.
ÄdäbiätYзrәpTү
- AлbTиTyдa // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.
- AбcoлюTHaя BыcoTa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bozatawda arnawlı suw saqlaǵısh qorları qurılmaqta
- 22.09.2021, 19:11,
- ҚapaқaлпaқcTaH / ЖәMийeT
- 56
Respublikamız xalqın taza ishimlik suwı menen turaqlı támiyinlep turıwshı «Túyemoyın» suw saqlaǵıshı tarmaǵına Bozataw rayonı Qazanketken suw jetkerip beriw qurılması jalǵanbaǵanlıqtan taraw qanigeleri rayondaǵı Erkindárya kanalınıń suwın arnawlı suw saqlaǵıshlarda tındırıw hám qosımsha xiymiyalıq eritpelerdi qosıp zıyansızlandırıw arqalı xojalıqlardı taza ishimlik suwı menen támiyinlep kelmekte.
Eń quwanıshlısı, endigiden bılay Bozataw rayonı xalqın taza ishimliklik suwı menen támiyinlewdiń barlıq ilájları kórilip, búgingi kúnde Qazanketken suw jetkerip beriw qurılmasında ulıwma baxası 13 mlrd so’m bolǵan suwdı filtrlewshi arnawlı úskene, 200 kub suwdı saqlawshı arnawlı suw saqlaǵısh qorlarınıń qurılıs jumısları usı aydıń may ayında baslanıp jedel pátler menen dawam etpekte.
Bozataw rayonı hákimliginiń Málimleme xızmetickaчaTb dle 11.3
Facebook
BkoHTakTe
OдHokлaccHиkи
Google+


text:
Qırımtatarlar cuma künü, iyünniñ 26-nda, Milliy bayraq kününi qayd ete.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Ukraina Tış işler nazirligi dünya boyunca memleket elçihanelerine Qırımtatar bayraq kününde, iyünniñ 26-nda, Ukraina devlet bayrağınen beraber qırımtatarlarnıñ bayrağını kötermege vazife berdi.
Tedbirler keçirilecek memleketler arasında Çubarov Bulğaristan, Türkiye ve ABDni qayd etti.
Qırımtatar Milliy Meclisi Fastov şeer yolbaşçılığınen beraber Ukraina şeerleri birliginiñ reberligine muracaat etip, şeerlerniñ şeer şurası binalarında devlet bayrağınen beraber qırımtatar bayrağını kötermege teklif etti.
Bu künü Kyivde avtoyürüş ve aqşam üstü tantanalı yürüş ve büyük qırımtatar bayrağınıñ çıqarıluvı planlaştırıla.
Qırımtatar bayraq kününe bağışlanğan tedbirlerniñ teşkilâtçıları merasim vaqtında qullanılacaq qoruv vastaları aqqında hatırlattı – maska, qolçaq, ve koronavirus pandemiyası sebebinden kerekli mesafeni qorumağa çağırdılar.
Faaller işğal altındaki Qırımda Qırımtatar bayraq kününe bağışlanğan «Bayraq areketi» aktsiyasını ötkere. Yarımadanıñ çeşit rayonlarında yaşağan qırımtatar milliy areketiniñ veteranlarını ziyaret etmege qarar aldılar. Qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ maşinalarını bir qaç kere Rusiye patruli toqtatqan edi.
Qırımtatar resurs merkeziniñ reberi Eskender Bariyevniñ qayd etkenine köre, Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti qırımtatar faallerine qarşı çift standartlarnı qullana. Böylece, iyünniñ 26-nda Qırımtatar bayraq künü munasebetinen aktsiyalarnıñ keçirilüvine keder etmege tırışa.
Mayısta qomşu Rusiyeniñ «Ekstremist faaliyeti ile küreş» 16-ncı qanunınıñ maddesine köre «qanun bozulmaycağına dair» tenbi kâğıtı 60 insanğa ketirildi. Olarnıñ arasında advokat, aq qorçalayıcı, bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, «Qırım birdemliginiñ» falleri bar.
Er yıl iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır. Tantanalı tedbirler em Qırımda, em esas Ukrainada, em çetele ötkerile.


text:
QMC Yuqarı Radasınıñ devlet hainliginde qabaatlanğan sabıq deputatı Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı bazarertesi künü, oktâbr 26-da, Kiyevde keçirildi.
İşbu toplaşuvda, Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, şaatlar iştirak etti, olarnıñ arasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
«Endi mahkeme toplaşuvından qayttım, mında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatı Ganış Vasilniñ işi boyunca şaat olaraq iştirak etim… İster-istemez 2014 senesi fevral 25-mart 16 vaqialarını hatırladım… Amma, doğrusnı aytsam, mahkemede devlet hainliginde qabaatlanğanlar sırasında Aksenov, Konstantinov, Doniç, Tsekov kibi alçaq erifler olsa, keyfim başqa olur edi», – yazdı o Facebookta.
Aprel 28-de Ukraina havfsızlıq hızmeti Ukraina Devlet sıñır hızmeti ile beraber onı Qırım çıqışında yaqaladılar. Ganış apiske alındı, çünki onı qıdıra ediler. Baş prokuratura onı devlet hainliginde şekley. Ukraina taqiqatçılarınıñ malümatına köre, Ganış Qırım statusı aqqında «referendum» keçirilmesine rey bergenlerden biri edi, ve böyle etip Ukraina topraq bütünligine zarar ketirmege tırıştı.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı künü olaraq ilân ett


text:
Stenford universitetiniñ tetqiqatçısı ve ABD-niñ Ukrainadaki sabıq elçisi Stiven Payfer, Rusiyeniñ Avropa Birliginden Ukrainanıñ Qırım yarımadasına suv bermemesini tenqit etmesini talap etmesini “yüzsüzlik”, dep adlandırdı, çünki bu işğalci bir devlet olaraq onıñ mesüliyetidir.
“Daa çoq Moskva yüzsüzligi: Rusiye 2014 senesi Qırımnı zapt etmek içün küç qullandı, şimdi ise, Avropa Birliginiñ Kyiv yarımadağa suv bermemesine köre tenqit etmesinden şikâyet ete. Bu, işğalci bir devlet olaraq Rusiyeniñ mesüliyetidir”, – dep yazdı Payfer Twitter saifesinde.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ fikirince, Qırımda Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv yedekleri bar.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, mütehassıslar Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv çıqaruv imkânlarını tedqiq etip başladı, dep bildirdi. Amma tatlı suv çoqrağınıñ keyfiyetinden şübhelendi.
Marat Husnullin, Aqyarda geologik araştıruv neticesinde yañı tatlı suv çoqrağı tapıldı, dep bildirgen edi. Bundan evel o, «Rosgeologiya» 2020 senesiniñ soñuna qadar yarımadada 30 quyu qazacaq, dep aytqan edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Rusiye ordusınıñ Suriyeden çıqması dünya kütleviy haber vastalarınıñ esas mevzusı oldı. Kreml alğan qararnıñ sebepleri tam degil ve tolusınen añlaşılmay, Rusiye bir şeyler qazanğanını tüşüngenler çoq degil. Ordunıñ ne sebepten kirdi de pek añlaşılmay edi. Asılında, sebebi pek adiy: Kremlniñ parası bite. Meraqlı bir şey: gece gizli-gizli keçirilgen iqtisadiy toplaşuvdan soñ Putin apansızdan yaşav maliyetini eksiltmege, ordusını Suriyeden çıqarmağa, bergilerni arttırmağa qarar ala. Ğarp kreditleri berilmeycegini añlamaq kerek, ğaliba. Gece toplaşuvından soñ milliy para tez-tez tüşmege başladı.
Bütün totalitar rejimleri dağılmadan evel milliy paraları ucuzlaşqan, devalvatsiyası olğan edi. Faşistlerniñ kapitulâtsiyasından evel reichsmark fiyatı ayaqyol kâğıdınıñ fiyatından pek farq etmey edi. Sovetlerniñ rublesi SSCB dağılmadan eki afta ögüne tüşti. Suharto rejiminiñ dağılmasına eki yıl qalğanda İndoneziya rupiya tamamen tüşti. Tarihta bir sıra misal bar, amma eñ esası şu ki: milliy paranıñ ucuzlaşması ve dealvatsiyası siyasiy deñişmelerniñ işaretidir, tam bir indikator. Zemaneviy Rusiye de istisna olmaycaqtır. Olacaq qazanıñ bütün alâmetleri bar.
Demek ki, ortaq Asad rejiminiñ maliye etilmesini toqtatıp, tezden diger leyhalarnı da toqtatmağa mecbur olacaqlar. Nevbette, şübesiz, Ukraina. Donetsk separatistleri bayağı para istey, amma hazinede buhran başlanğanınen «rus dünyası» da pek kerekmey ola. Mında özüni qurtarmaq kerek.
Siyasiy rejim deñişse, radikal islâatlar olsa, Qırım qaytarılsa, Donbass işğalden qorçalansa, buhran biter
Rusiyeni qaplap alğan iqtisadiy buhranğa obyektiv bir sürette qıymet kese bilmek içün soñki bir qaç afta çıqqan Rusiye gazetalarınıñ serlevalarına baqmaq yeterlidir. Gazetalar rusiyelilerniñ yaşav maliyeti eksilgenini, Qırım seferlerini kerçekleştirgen ava şirketlerine devlet yardımı eksilgenini, Fevqulâde vaziyetler hızmetiniñ hadimleri aylıqlarını alamağanını, yaqar içün qullanuv bergisi artqanını yazalar. Bu tam bir iqtisadiy buhrannıñ başlanğıçıdır. Kremlniñ vaziyeti şöyle: cermay sığırı buhurdan nefes ala, silâ ihracı toqtaldı ve yılda yalıñız 5-7 milliard dollar kâr ketire, resmiy malümatqa köre, ağaç ihracı da yıldan eñ çoq 3 milliard dollar qazandıra, atom sanayısı yoq ola, kâinat ise masraflı bir saa ola. Ğarp Kremlge kesen-kes para bermeycek. Zemaneviy Rusiye cermaydan ğayrı başqa bir yerde kâr qazanamaz, ulu reis üküm etken müddet devamında aman-aman 1500 büyük ve orta zavod ve müessise qapatıldı. Ğaliba, bu semereli idareniñ neticelerini körmege vaqıt kelgen.
Rusiye matbuatı Qırımnı ihtiyaclarını qarşılaycaq bir regionğa çevirmek kerek, dep aytmağa başladı, yarımadada Qırımğa raatlanmağa kelgen er kesni tebessüm ile qarşılamağa, nezaketli olmağa teklif eteler. Bu laflar vaziyet ne qadar kergin olğanını isbatlay. Bunı seslendirmek – bir şey yapıp olamağanını aytmaq demektir, inkişaf planı olmağanını tasdıqlamaqtır.
Putinniñ Rusiyesi buhrandan çıqamaz. Siyasiy rejim deñişse, radikal islâatlar olsa, Qırım qaytarılsa, Donbass işğalden qorçalansa, buhran biter. Bir baqıştan, adiy bir qarar imperatorlıq añı, ulu devlet mefküresine zıt kele. Faqat iqtisayat qanunlarını aldatamazsıñ. Bir kün kelir, olar tertip-nizam esaslanğan mefküre bağlarını yoq eterler. Öleyatqan iqtisadiyatnı pioner zorkaları ve sahte tebessümler canlandıramaz, final da yaqınlaşa – Suriyeden ketken olsalar, Qırımdan da keterler. Lâkin külip ya da ağlap ketecekler belli degil, vaqıt kösterir.
İvan Lenskiy, Amerika blogeri, qırımlı
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Müslim Aliyevniñ qızı, qırımtatar faali Gülsum Aliyeva qıdırılğan şahıslar cedvelinden çıqarıldı. Aynı vaqıtta, o, Rosfinmonitoringniñ «ekstremist faaliyeti ya da terrorizmge alâqası olğanlarnıñ» cedvelinde qala. Bu aqta advokat Aleksey Ladin Qırım.Aqiqat mühbirine tarif etti.
Advokatnıñ aytqanına köre, bu 2020 senesi yanvar ayında esas Ukraina ile memuriy sıñırda Aliyevanıñ tutulmasına alâqası olğan quvetçilerni mesüliyetke çekmege rica etken şikâyetine Qırımdaki Rusiye FSBsiniñ cevabı oldı.
«Qırımnıñ İç işler naziri ve Qırımdaki FSB idaresiniñ reberleri adına bergen şikâyetlerimde Gülsumnıñ memuriy sıñırda bir qaç kere tutuluvında qabaatlı olğan şahıslarnı mesüliyetke çekmege rica etken edim. O vaqıt da Qırım İç işler nazirinden ve FSB generalından Gülsum qıdırılamı ve ekstremist ve terroristler cedvelinde qalamı dep bildirmelerini rica ettim», – dep ayttı advokat.
Ladinniñ aytqanına köre, Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ idaresi onıñ şikâyetini yerli FSB idaresine yolladı, anda ise advokatnıñ talabına qulaq asmadılar.
«Aliyevanı eki kere tutqan quvetçilerni celp etmek talaplarıma FSB bergen cevapqa biz razı degilmiz. Tam bir cevap da yoq – talaplarım körmemezlikke uruldı, tek Gülsum qıdırılamı sualine cevap berildi. Şikâyetni FSBge yollağan İç işler nazirliginiñ areketlerini ve FSBniñ areketsizligi şikâyet etecekmiz», – dep añlattı o.
Advokat, Gülsum Aliyevanıñ Rosfinmonitoring cedvelinden çıqarılmasına irişmege niyetlene, dep qoştı.
Yanvarniñ 13-nde Aliyeva Qırımdan çıqmağa tırışqanda tutulıp, Ermeni Bazar politsiya bölügine ketirildi. Beş saattan soñ Rusiye quvetçileri onı yiberdi. Advokat Edem Semedlâyevniñ aytqanına köre, Aliyeva «alâ daa cinaiy qıdıruvda buluna». Advokat, Gülsumnıñ yanında oña qarşı dava qapatılğanına dair bütün vesiqalar bar edi, dep bildirdi.
Rosfinmonitoring saytına köre, Gülsum Aliyeva ekstremist faaliyeti ya da terrorizm ile alâqaları bar olğanına dair malümat olğan teşkilât ve şahıslar cedvelinde 766 nomera altında buluna.
Gülsum Aliyeva Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında tutulğan soñ Ermeni Bazardaki Rusiye politsiyasınıñ bölügine alıp ketirildi. Advokatnıñ aytqanına köre, Gülsumnıñ yanında oña qarşı cinaiy dava qapatılğanına dair bütün vesiqaları bar edi.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ malümatına köre, Aliyeva tibbiy vesiqalarnı resmiyleştirmek ve ihtisasiy tibbiy mesleat almaq içün Hersonğa kete edi.
2018 senesi iyül ayında Rusiye telükesizlik organlarınıñ hadimleri Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçisi Muslim Aliyevniñ evinde «tahqiqat tedbirler» keçirgeni aqqında haber etilgen edi. Daa soñra belli olğanına köre, onıñ üyken qızı Gülsum Aliyevağa protokol tizilgen. O, Facebookta paylaşqanları içün Rusiye CK (milletlerara zıddiyet çıqaruv) 282-nci maddesine köre qabaatlanğan edi.
2019 senesi yanvar ayında Aluştadaki Tahqiqat bölügi Gülsum Aliyevağa qarşı cinaiy davanı qapattı.
2019 senesi iyünniñ 12-nde Gülsum Aliyeva Facebookta paylaşqanları içün «nefret ya da duşmanlıq doğurğanında» (Rusiye MCK 20.3.1 maddesi) qabaatlanıp, memuriy sıñırda Rusiye quvetçileri tarafından tutuldı. Bir qaç künden soñ Aluştanıñ Rusiye prokuraturası Gülsum Aliyevanıñ memuriy davasını toqtatıp, mesüliyetke çeküv müddeti bitti, dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina konsulı Taras Malışevskiy, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Enver Mamutov, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitovğa Rusiye mahkemesi tarafından çıqarılğan ükümni qanunsız dep adlandırdı.
«Biz bu qararnı qanunsız dep sayamız. Eminmiz ki, bu qararğa alâqası olğan er kes cezasını alacaq. Ukraina bunıñ kibi areketlerni cevapsız qaldırmaz. Olar (mahküm etilgen qırımlılar – QA) azat etilip evge qaytsın dep çalışacaqmız», – dedi konsul.
Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı sert rejimli tertipke qoyucı koloniyada 17 yıl qalmasına, Rustem Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitovnı ise sert rejimli tertipke qoyucı koloniyada 9 yıl qalmasına üküm etti.
İç birisi qabaatını tanımadı. Olar davanıñ «siyasiy sebeplerini» qayd etti.
Advokatlar, mahkeme kararını şikâyet etmege niyetlengenini bildirdi.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Uquq qorçalayıcılar Rusiye ve Ukraina akimiyetleri, em de Ukraina şarqındaki birleşmelerni kütleviy haber vastaları hadimleriniñ aq-uquqlarını qoruv ve olarğa riayet etüvde qol tutmağa çağıralar.
«Reportörı bez granits» beyanatında jurnalistlerge yapılğan bir qaç ücüm, şu cümleden iyün 2-de Aqmescitte «halq imayesi» tarafından «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» hadimleri Sergey Mokruşin ve Vladlen Melnikovnı yaqalav qayd etile. Olarnı köteklediler, cep telefonlarını tutıp aldılar. Birazdan ştabqa politsiya hadimleri keldi ve jurnalistlerni öz bölügine alıp kettiler. Sorğudan soñ ekisini de yiberdiler.
İyün 2-de ise Donetskte Maydanğa qarşı çıqqanlar «Donbass» neşiriniñ hadimi
Aleksandr Brij ve «Veçerniy Donbass» gazetasından Leonid Lapanı yaqaladılar. Neticede azat etilgen eki jurnalistniñ aytqanına köre, olardan muarririyet siyasetine tesir etilmesini talap ettiler.
Mayıs 10-dan berli ukrain jurnalisti Artöm Larionov aqqında bir de bir malümat yoq. Dostlarınıñ aytqanına köre, soñki kere onı Slavânsk ve Kramatorsk arasında ordu kiriş noqtasında körgen ediler.


text:
WoMo ukrain leyhası «bu sene Ukrainanı ayrette qaldırğan» balalarnıñ cedvelini tizdi.
Belli yaş ukrainlerniñ sırasında – Qırımdan ailesi ile köçip kelgen yaş ukrain pianinocı Hrıstına Mihayliçenko da bar, leyha saytında onı «yaş Motsart» dep adladılar. Cedvelni tizgenler istidatlı qızçıq Ukraina prezidenti Petro Poroşenko elinden biometrik çetel pasportını alğan yekâne bala olğanını da hatılattılar.
Qırım.Aqiqat Hrıstına Mihayliçenkonıñ ailesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan Kiyev vilâyetine köçip kelgeni aqqında bilidirgen edi. Öz birinci büyük yarışında Hrıstına beş yaşında ğalebe qazandı. Bu sene yanvar ayında qızçıq Felemenkte halqara pianinocılar yarışında ğalebe qazandı.
Küçük qırımlı aqqında tarif etken «Pianino for Peace» vesiqalı film noyabr 12-15 künleri Orlando şeerinde keçken «International Peace & Film Festival» festivalinde yüksek qıymetke lâyıq oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımlı faal Riza Asanov yanvarniñ 2-nde «Tavrida» yolunı videoğa çıqarğanda kim olğanı belli olmağan insanlar tarafından ücümge oğrağanını bildirdi. Şu künü politsiyağa ariza berdi, yanvarniñ 5-nde «Serbest Qırım» areketiniñ faalleri Qarasuvbazarda toplaşıp, tahqiqat esnasını açıq yaptırmaq içün Qırımnıñ Rusiye prokuraturasına muracaat etmege qarar berdi.
Qırımnıñ Rusiye politsiyası bu adiseni daa izaatlamadı. Riza Asanov 2018 senesi noyabr ayında Qara deñizde Rusiye tarafından zapt etilgen ukrainalı askerlerge yardım köstergen edi. O, esas Ukrainağa kelip, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ücümnen bağlı suallerge cevap bere ve rusiyeli cemaat faali Mark Galperin ile beraber ukrainalı askerlerge kösterilgen yardım aqqında tarif ete.
– Riza, ücüm künü tam olaraq ne oldı?
Birisi soñki ihtar olğanını ayttı, ekincisi ise: «Bir daa körüşkenimizde can bereceksiñ» dedi.Riza Asanov
Asanov: 2019 senesi yanvarniñ 1-nde «Tavrida» yolu açıla, dep resmiy şekilde ilân etilgen edi. Yanvarniñ 2-nde saba soyumnı avtostantsiyağa alıp kettim, yoldan keçip, maşinalar az olğanını kördim. Tuvğanımnı avtostantsiyada qaldırıp qayttım. Yanımda cep telefonım, ştativ bar edi, video çıqarmağa istedim. Birinci noqtanı çıqarıp, ekincisine keçtim, ve 9:17-de – bu daqqada qaydım toqtaldı – sağ omuzımda acı is ettim, tayaqqa oşağan bir şey kördim, şu daqqada başıma urdılar ve esimni coydım. Özüme kelsem – başımnı maşina altına qoyğanlar, seslerini eşittim. Birisi soñki ihtar olğanını ayttı, ekincisi ise: «Bir daa körüşkenimizde can bereceksiñ» dedi. Sağ qolum çalışmay edi, faal, uquqçılarğa telefon etmege tırıştım, amma yanvarniñ 2-nde er kes işte degil edi. Advokat maña mesleat berdi, hastahanege kettim, eziklerim qayd etildi. Politsiyada ariza yazdım ve, bilgenime köre, bu ücümnen bağlı cinaiy iş açıldı.
– Sizce, bu dava ne olacaq?
Asanov: Advokatlar dedi ki, hastahanege yatmağan olsam, kimse qıdırmaycaq bile. Anda 21 kün yatsa edim, orta ağırlıq beden zararları olaraq sayılır edi, ve politsiyanıñ başqa çaresi olmaz edi. Endi bir çoq insan ücümden sebep Qırımnı terk etkenimni ayta, amma bu kerçek degil. Bizge teşkerilgen menbalardan malümat keldi, Rusiye Ceza kodeksiniñ 276-ncı maddesine istinaden – casuslıq – tahqiqattan evel teşkerüv başladı.
– Bunıñ sebebi ne ola bile?
Asanov: Başta añlamağan edik, soñra belli advokatlarnen, şu cümleden rusiyeli mütehassıslarnen bağlandım. Olar Qırımda foto çıqarıp içtimaiy ağda derc etken er bir insan casuslıq yapa, çünki Avropada ve Amerikada bu fotoresimni körip, sanktsiyalar kirseteler. Maddeniñ yañı metninde aytıla ki, çetel devleti, teşkilâtı ya da vatandaşına berilgen ve Rusiye Federatsiyasına maddiy zarar ketirgen malümat casuslıq sayıla. Bu birinci sebep. Variantlarnı baqqan edim: siyasiy mabüs olaraq 20 yılğa apiske alınmaq ya da başqa yerde küreşip faydalı olmaq? Çeh atalar sözü bar: «Ölü vatanperverniñ vatanına faydası olmaz».
– Yani «Tavrida» yolunıñ videoğa çıqarılması ücümniñ sebebi degil edi?
Ücüm ukrainalı askerlerge yardım etmek içün kerçekleştirgen Moskva ziyaretimiznen bağlı ediRiza Asanov
Asanov: Yoq-yoq. Mence, aksine, ruslar da fayda körer edi, çünki yol açılmadı kibi öşeklerni men bozar edim. Ücüm ukrainalı askerlerge yardım etmek içün kerçekleştirgen Moskva ziyaretimiznen bağlı edi, çünki FSB hadimlerinen bu meseleni laf etken edim.
– Moskvada er şey nasıl keçti? Sizge qarşı bir şey yapıldımı?
Asanov: Asılında, ruslardan afu soramam kerek: Rusiye – Skabeyeva, Solovyev ve Qırımda körgen insanlar olğanını tüşüngen edim. Moskvağa kelsem, andaki insanlar pek namuslı eken. Bir qadın yanıma kelip dedi: «Afu etiñiz, siziñ nefretiñizge lâyıqmız». Men şaşıp qaldım. Poçtada eki qadın kelip, bizge yardım etmege başladı, añladım ki – Rusiye – Putin degil. Deñizcilerni aytsaq, askerlerni azaplarğa oğratmadılar. Şimdi olarnı adiy mabüs olaraq kösterecek olalar, çünki bütün dünya olarnı cenk esiri dep saya. Tecribemizde tevqiften mahkeme başlağanına qadar bir yıldan az keçmey – siyasiy sebepleri olğan er bir dava öyle. Putin içün bu bir mal. Dünya oña baqmay, kimse dost olmağa istemey, o, aydut kibi areket ete. Onıñ reineleri bar – bugün olarnıñ sayısı 107-ge yetti – olarnı qullanıp, özüne şarait yarata.
– Rusiyede faallerge ücüm etelermi, Mark?
Akimiyet begenmegen er bir insan ya kötekke oğray, ya da taqip etileMark Galperin
Galperin: Er yerde. Dostum Reutov şeerinde köteklendi – vatandaş aqları oğrunda küreşken edi, mal-mülk saipleriniñ birligini qurıp, kira fiyatını eksiltti, mafiya qurulışlarnıñ kârlarını eksiltti. Akimiyet begenmegen er bir insan ya kötekke oğray, ya da taqip etile. Adiy cinaiy maddelerge istinaden apiske alınğan siyasiy mabüsler bar – olarğa narkotik ve ilâhre qoyula.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Aleksandr Golubov, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ alıp barıcısı


text:
Dmitriy Dinze – Rusiyede 20 yıllıq apis cezasına maküm etilgen ukrain rejissörı Oleg Sentsovnıñ advokatı sentâbr 9 künü Moskvada Sentsovnıñ şeref ve itibarınıñ qoruvı boyunca ve FSBge qarşı mahkeme toplaşuvı keçirilecegini bildire. Advokatnıñ aytqanı kibi, evel Rusiye mahsus hızmeti tarafından tarqatılğan «Sentsov aqqında yalan matbuat-release» aqta söz kete.
«Biz Yuqarı mahkemege kelip, oña qol tutmağa rica etemiz, amma Olegniñ tek video bağı vastasınen qoşulması mümkün. Al-azırda advokatlar sizge evel kösterilmegen malümatnı taqdim ete ve cevapsız qalğan sualleriñizge cevap bere bile», – dey Dinze
O Sentsovğa destek kösterilmesiniñ emiyetini de qayd etti.
«Oleg içün mektüpleriñiz ğayet müimdir, apiste başqa yapılacaq şey yoq ve mektüpler olmasa, tışta ne olğanını tek fal baqıp ögrenmege mümkün», – yaza Dinze.
Avgust 25 künü Rusiye mahkemesi Sentsovnı 20 yılğa apiske aldı. Faali Aleksandr Kolçenkonı – 10 yılğa. Olarnı Qırımda teraktlarnıñ teşkil etilmesinde qabaatlaylar. Olar öz işlerini siyasiy adlap, qabaatlarnı tanımaylar.


text:
Aqyarda COVID-19 diagnozı qoyulğan yañı hasta aqqında haber etile. «RİA Novosti Krım» yazğanına köre, o, aprelniñ 1-nde Moskvadan keldi.
«Aynıñ birinde uçaqnen Aqmescitke keldi, Aqyarğa ketti, 3-nde yaramadı, 7-nde ise keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen acele tibbiy yardım brigadası tarafından Daşa Sevastopolskaya №3 şeer hastahanesine ketirildi», – dep bildirdi agentlikke Rusiye kontrolindeki Aqyar ükümetiniñ sağlıq departamentiniñ mübiri Sergey Şehovtsov.
Şeerniñ Rusiye ükümeti agentlikke qayd etkenine köre, «bu Aqyar sakini şeerde izolâtsiya rejimi ilân etilgenine baqmadan, Moskvağa tibbiy hızmet almaq içün barıp keldi».
Berilgen malümatqa köre, bu hasta ve onıñnen aynı uçaqnen ketken insan Aqyarnıñ yuqunç hastahanesine alındı. Birinci hastanıñ yanında olğan daa eki kişi hastahanege alınmalı. Olardan biri – esli-başlı adam, onıñ pnevmoniya alâmetleri bar. Tasdıqlanğan diagnoz Moskvadan eñ yaqın vaqıtta kelip, dep yaza agentlik.
Bunı Aqyarnıñ Rusiye valisi vazifelerini vaqtınca eda etken Mihail Razvojayevniñ malümatına esaslanıp «Novıy Sevastopol» neşiri de bildire.
Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ resmiy saytında yañı koronavirus hastası aqqında malümat şimdilik yoq.
Daa evel Aqyarda koronavirusqa oğrağan beş kişi aqqında haber etilgen edi, dördü tüzeldi. Aqyarda koronavirusnen hastalanğanlardan biri ağır alda buluna, pnevmoniyası başlandı. Aprelniñ 9-nda saba 584 insan yaşağan yerinde közetüv altında qala.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 12-ne qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rejissura va aktyor mahorati
Rejissura va aktyor mahorati
Kaфeдpa пpoфeccop-oқыTыўшылapы:
- ypaзMбeToBa Л.T. Kaфeдpa бacлығы.
- AHcaTбaeB H. Пpoфeccop. ӨзбekиcTaH xaлық apTиcTи.
- ИcMaилoBa M. X. ДoцeHT. ӨзбekcTaH PecпyблиkacыHa xызMeT kөpceTkeH apTиcT.
- БekHиязoBa Г. A. Aғa oқыTыўшы.
- ПиpиMбeToBa H. P. Aғa oқыTыўшы.
- ЗaMaTдиHoB A. M. OқыTыўшы.
- ЮcyпбaeB M. Г. OқыTыўшы.
- yTeпбepreHoB Aйдoc. OқыTыўшы.
- yTeпбepreHoB AжиHияз. OқыTыўшы.
- HaзapыMбeToB Б. M. OқыTыўшы. ҚapaқaлпaқcTaH PecпyблиkacыHa xызMeT kөpceTkeH apTиcT.
- CyлTaбaeB Ж. OқыTыўшы. ӨзбekcTaH pecпyблиkacыHa xызMeT kөpceTkeH apTиcT.
- KyдaйHaзapoB A. OқыTыўшы.
Kaфeдpaдa oқыTылaTyғыH пәHлep:
- AkTëpлық шeбepлиrи.
- Peжиccypa.
- Қyўыpшaқ TeaTpы peжиccëpлығы.
- Peжиccëpдың дөpeTиўшилиk Toпapлap MeHeH иcлeўи.
- CaxHa cөзи.
- AkTëpдың opkecTp ҳǝM xop MeHeH иcлeўи.
- Myзыkaлы TeaTp peжиccëpлығы.
- AkTëpдың kaMepa aлдыHдa иcлeўи.
- CaxHa xәpekeTи ҳәM rүpecи.
- Cөйлeў MaдeHияTы.
- Қyўыpшaқ бackapыў Tийkapлapы.
- Қyўыpшaқ жacaў TexHoлorияcы.
- Фoлbkлop шығapMaлapыH caxHaлacTыpыў.
- Peжиccypa xaM akTëpлыk oHepи Tийkapлapы.
- MoHTaж.
- AkTëpдың koHцepTMeйcTep MeHeH иcлeўи.
- Peжиccëpдың koMпoзиTop MeHeH иcлeўи.
- Peжиccëpдың бaлeTMeйcTep MeHeH иcлeўи.
- Peжиccëpдың caxHaлacTыpыўшы Toпap MeHeH иcи.
- CaxHa TexHиkacы ҳәM TexHoлorияcы.
Kaфeдpa пpoфeccop-oқыTыўшылapы TәpeпиHeH бacпaдaH шығapылғaH әдeбияTлap:
- M. ИcMaилoBa. CaxHa cөзи»oқыў қoллaHбa..TaшkeHT «Haшp» бacпacы. 2018 жыл.
- Л. ypaзMбeToBa. «Peжиccypa Tийkapлapы» aўдapMa caбaқлық. (aBTop: Ж.MaxMyдoB. X.MaxMyдoBa.).TaшkeHT «HaBpyз»бacпacы 2019 жыл.
- Л. ypaзMбeToBa «AkTëp шeбepлиrи».oқыў қoллaHбa. TaшkeHT «HaBpyз»бacпacы. 2020 жыл.
- H. ПиpиMбeToBa. «Kyўыpшak TeaTp kөpkeM өHepиHиH akTëpлық MekTeби» aўдapMa caбaқлық. (aBTop: M. AшypoBa).
- H. ПиpиMбeToBa. «AkTëpдыH плacTиkaлық kөpkeMлиrи» aўдapMa oқыў қoллaHбa. (aBTop. HeMиpoBckий)
Ózbekstan Respublikasınıń Birinshi Prezidentiniń 2008-jıl 28-aprel’degi «Ózbekstan mámleketlik kórkem óner institutınıń Nókis filialın shólkemlestiriw boyınsha ilajlar haqqında»ǵı PQ-845 sanlı qararında «Qaraqalpaq xalqınıń biytákirár kórkem ónerin hám mádeniyatın bunnan bılay da rawajlandırıw, talantlı jaslardı milliy hám dún’ya júzlik kórkem ónerdiń joqarı úlgileri ruwxında tárbiyalaw, olardıń dóretiwshilik qábiletin hám intasın hár tárepleme qollap-quwatlaw jáne júzege shıǵarıw, zamanagóy teatr hám kino, televidenie hám radio baǵdarları boyınsha joqarı mamanlıqtaǵı akterlar hám kórkem óner salasında qánigelerdi tayarlaw sistemasın jetilistiriw» kerekligi, sonday-aq Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2012-jıl 4-iyun’daǵı «Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutın shólkemlestiriw haqqında»ǵı PQ-1771 sanlı qararı menen filialımız Ózbekstan mámleketlik kórkem-óner hám mádeniyat institutı Nókis filialı bolıp qayta shólkemlestirildi.
Filialımızdıń ashılǵan jılı 25-student qabıllanıp, Ózbekistan Respublikasına xızmet kórsetken artist Ómirbay Kosımbetov 2008-2013 jıllar aralıǵında basshılıq etti. 2013-jıldan baslap filialǵa «Tariyx ilimleriniń kandidatı Paxratdin Paluaniyazov basshılıq etip kelmekte. Házirgi wakıtta bul bilim dárgayında 321 student «Aktyorlık», «Rejissyorlık», «Kino, telivedenie hám radio ses rejisserlıǵı», «Mádeniyat hám kórkem-óner mekemelerin shólkemlestiriw hám basqarıw», «Fol’klor hám etnografiya», «Kino hám televidenie rejissyorlıǵı», «Quwırshaq teatr rejissyorlıǵı», «Kinoteleoperatorlıq», «Kitapxanashılıq hám bibliografiya», «Saxna hám ekran óneri dramaturgiyası», «Vokal atqarıushılıǵı», «Saz –ásbaplar jámáátin basqarıu», «Qosıqshılıq hám oyın óneri» sıyaqlı baǵdarlar boyınsha qániygelik sırların úyrenbekte.
2011-2012 okıw jılında filialımızda eki qániygelik: «Drama teatrı hám kino aktyorlıǵı» sonday-aq «Saxna hám ekran óneri dramaturgiyası» qániygeligi boyınsha tuńǵısh «qarlıǵashlar» pitkerip shıktı. Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken kórkem-óner ǵayratkeri Berdibay Ótebaev hám «Nixol» sıylıǵınıń laureatı, Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist Sarbinaz Annaqulovalardıń basshılıǵındaǵı saxnalastırılǵan qániygelik diplom spektakl’leri Jan Batist Mol’erdiń «Skapenniń hiylesi» hámde Nasrulla Qobilovtıń «Uyım» atlı saxnalıq shıǵarmaları mámleketlik attestaciya komissiyası hám keń jámiyetshilik tárepinen joqarı baxalandı. Búgingi kúnde dáslepki «qarlıǵash»larımızdan Bahadır Razımbetov- Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist, Altınay Berdibaeva, Aziz Nazarımbetov, Fazılbek Kelimbetov hám taǵı baskalar óz qániygelikleri boyınsha respublikamızdıń teatrlarında xızmet etpekte.
2012-2013 oqıu jılı «Muzıkalı teatr aktyorlıgı» bólimi Ózbekstan Respublikasına xızmet kórsetken artist Mar’sh Ismailovanın basshılıgında A.Cagareli, G.Kanchelidiń «Xanuma» hám aǵalı-inili Grimmlerdiń «Bremen sazendeleri» spektakl’lerin saxnalastırıp kópshiliktiń húrmetine miyassar boldı. Spektakl’ler úlken saxnada qoyılıp Mámleketlik attestaciya komissiyası tárepinen joqarı bahalandı. Bul bólim Tashkent qalasında ótkerilgen «Studentler dóretiwshiligi» festivalına «Xanuma» spektakli menen qatnasıp «Jıldıń eń jaqsı saxnalıq dóretpesi» nominaciyasın jenip alıwǵa miyasar boldı.
«Kórkem-óner tanıw jurnalistikası» qániygeligin pitkeriwshi studentlerde qaraqalpaq kórkem óneri boyınsha hár qıylı temada diplom jumısların tabıslı jaqlap shıqtı. Filial student jasları tıyanaqlı bilim alıw menen bir qatarda respublika kólemindegi festival’larǵa da belsene qatnasıp, jaqsı nátiyjelerge eristi. «Kórkem ónertanıw jurnalistikası» bóliminiń pitkeriwshileri Gulmira Paluanova, Darixa Darusheva hám Anar Jaqsımuratovalar tek ǵana jurnalistika baǵdarında qálem terbetip qoymastan, dramaturgiyada da ózlerin sınap kórip «Ókinish», «Sońǵı pushayman», «Qırsıq qoraz» sıyaqlı dóretpeleri menen xalıq teatrları festival’larına qatnasıp sıylı orınlardı iyeledi.
Filial jasları Respublika kóleminde hár jılı ótkerilip kiyatırgan «Nawrız», «Ǵárezsizlik» bayramlarına, sonday-aq «Jalǵızsań sen muqaddes Oatan» tańlawına belsene qatnasıp óz dóretiwshilik qábiletlerin hár tárepleme kórsetip kelmekte. Máselen Inabat Jumaniyazova, Gul’yor Annaklıcheva, Injayım Kómekbaevalar «Nawrız» «Ǵárezsizlik» bayramlarınıń koncert baǵdarlamalarında qatnasıp tamashagóylerdiń alǵıslarına sazawar boldı. Usı bólimniń studenti Islam Maxamadiyarov bolsa Respublikalıq Atajan Xudayshukurov atındaǵı tańlawda qatnasıp, 3-orındı jeńip alıwǵa miyasar boldı. Bul da bolsa filialımızda dóretiwshilik jumıslarǵa ayırıqsha itibar qaratılıp atırǵanınan derek beredi.
«Televidenie hám radio rejissyorlıǵı» bólimi studentleri kurs basshısı Bektilew Nizamatdinov tárepinen saxnalastırılǵan Abdulla Tajibaevtın «Artist» spektakli menen Urgensh qalasında ótkerilgen «Talabalar baxori» festivalına qatnasıp, birinshi orındı jenip alıwǵa miyasar boldı.
Ózbekstan xalıq artisti Najimatdin Ańsatbaevtıń basshılıǵında «Drama teatrı rejissyorlıgı» bólimi studentleri Usnatdinova Aysulıw –Ch.Aytmatovtıń «Ana jer ana», Koshanova Gulsharapat –Uygın, Izzat Sultannıń «Alisher Nawayı», Abdullaev Bekmuxammed- K.Raxmanovtıń «Injıqtıń muhabbatı», Utepbaev Azamat –A.Kaxhardıń «Saq ǵarǵa saǵaǵınan», Bekjanov O’serbay –M.Karimniń «Ay tutılǵan túnde», Asmetullaeva Nargiza –K.Raxmanovtıń «Jaralı júrekler» Nurımbetov Ájiniyaz –Q.Matmuratovtıń «Bir úyde eki O’mir», Isaeva Gulbahar –K.Raxmanovtıń «O’lim jazası» spektakllerin tabıslı saxnalastırdı.
«Estrada aktyorlıǵı» bóliminiń studentleri oqıtıwshı L.Urazmbetovanıń rejisserlıǵında belgili rus jazıushısı A.P.Chexov shıǵarmaları tiykarında «Dún’yaǵa kórinbes kóz jaslar», «Astan-kesten», «Sudtan aldıńǵı tún» atlı benefis-diplom spektaklin saxnalastırdı. Sonday-aq ózimizdiń filialdıń birinshi «Karlıǵashlarınan» bolǵan jas dramaturg A.Ismailovtıń p’esası tiykarında saxnalastırılǵan «Tebrenbes júrekler» atlı diplom spektakli de tamashagóyler tárepinen jaksı kútip alındı. 2014-2015 oqıu jılı «Drama teatr hám kino aktyorlıǵı» bóliminiń studentleri oqıtıwshı Amangeldi Kudaynazarovtıń basshılıǵında yapon dramaturgi Dzuindzi Kinositonıń «Tırna párleri» atlı diplom aldı spektaklin, V.Shekspirdiń «Gamlet» diplom spektakllerin saxnalastırıp shet el dramaturgiyası úlgilerin qaraqalpaq saxnasına alıp kirdi, bunıń ózi qaraqalpaq kórkem ónerindegi úlken bir jańalıq boldı dep tolıq isenim menen ayta alamız.
Karaqalpaq mámleketlik quwırshaq teatrında kafedra oqıtıwshısı K.Qalilaev hám N.Pirimbetova tárepinen «Quwırshaq teatr aktyorlıǵı» jónelisi talabaları menen rus dramaturgi S.Mixalkovtıń «Úsh toray» atlı ertek p’esası, Oqıtıwshı M.Xojanovanıń «Dostıńnan tap», J.Xojanovtıń «Mártlik penen jawızlıq» atlı eki bólimli ertek p’esaları saxnalastırıldı.
2015 jılı «Aktyorlıq kórkem-óneri» jónelisiniń «Kuuırshak teatrı aktyorlıgı» boliminiń studentleri J.Xojanovtıń «Aqquw haqqında ańız» atlı diplom spektaklin saxnalastırıp, jas tamashagóylerimizdiń ruuxıy rauajlanıuına óz úlesin qostı.
2015-2016 oqıu jılında «Muzıkalı teatr aktyorlıgı» hám «Muzıkalı teatr rejissyorlıgı» bólimleri studentleri Ózbekstan xalıq artisti Mırzagul Sapaeva hám Qaraqalpaqstanǵa xızmet kórsetken artist Sársenbay Uzaqbaevlardıń basshılıklarında saxnalastırılǵan J.Xojanovtıń «Qońsınıń qızı», S.Xojaniyazovtıń «Súymegenge súykenbe» , «muzıkalı diplom spektaklleri keń jámiyetshilik tárepinen ayrıqsha bahalandı. «Muzıkalı teatr rejissyorlıǵı» bO’limi studentleri O’tepbergenov Ajiniyaz – N.Qosimovtıń «Adasqanlar», Ilawatdinova Juldız –Ch.Aytmatovtıń «Jamila», Qaypanova Rano- A.P.Chexovtıń «Xor qosıqshısı», Orazımbetov Sultan –Nil’ Saymonnıń «Miymanxana», Sharipov Ajiniyaz –K.Raxmanovtın «O’lim jazası», Esbergenov Ruslan –U.Qoshimovtıń «Kutlı bolsın toylarıńız» spektakl’lerin S.Uzaqbaevtıń basshılıǵında saxnalastırıp, mámleketlik komissiya baslıǵı N.Qobilov tárepinen joqarı bahalandı.
Filialda «Kino, televidenie hám radio ses rejissyorlıǵı» bóliminiń studentleri oqıtıwshı Karamatdin Zaretdinov basshılıǵında diplom qániygelik jumıslarına «Kórkem hám xújjetli fil’mler» dóretip, usı bólimniń studentleri keleshekte ses rejissyorı qániygesi bolıp jetisiw ushın, respublikamızda ótkerilip atırǵan respublikalıq kólemdegi koncert baǵdarlamalarında qatnasıp tájiriybe toplamaqta.
2016-2017 oqıu jılı «Estrada aktyorlıǵı» bólimi studentleri kurs basshısı Karaqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist B.Nazarımbetov hám pán oqıtıushısı G.Bekniyazova tárepinen Isfandiyar hám Bogdasarovtıń «Kıyanet» diplom spektaklin saxnalastırdı. Spektakl’ usı jılǵı «Talabalar studiyası» tańlauında «Jıldıń eń jaqsı» spektakli nominaciyasın jeńip alıuga miyassar boldı. L.Urazmbetova basshılıǵındaǵı «Estrada hám massalıq tamashalar rejissyorlıǵı» bólimi studentleri Farxad Bekniyazov -Sultanali Balǵabaevtıń «Qız jigirmaǵa shıqqanda» spektaklin, Ómirbek Bekturǵanov-Mexriban Xojanovanıń «Qıdır ata hám shaytan» fantastikalıq draması tiykarında «Aq hám qara» spektaklin, Altınbek Berdibaev- Saylawbay Jumaǵulovtıń «Adamlar qalay buzılǵan» ertek-p’esası tiykarında «Abaylı bolıń adamlar» spektaklin, Gózzal Dalieva-Anton Pavlovich Chexovtıń «Kalxas» p’esası tiykarında «Kalxas» spektaklin qániygelik diplom jumısları sıpatında saxnalastırdı.
Usı jılı «Fol’klor jamáátlerin basqarıu» bólimi studentleri kurs basshısı Qaraqalpaqstan xalıq baqsısı, «Zul’fiya» sıylıǵı hám «Doslıq» ordeniniń iyesi G.Axımbetova basshılıǵında diplom qániygelik jumısların mámleketlik komissiyası aǵzaları hám keń jámiyetshilikke ılayıqlı túrde tapsırıp ayrıqsha bahalarǵa eristi. «Televidenie hám radio rejissyorlıǵı» bólimi kurs basshısı B.Nizamatdinovtıń basshılıǵında kórkem hám hújjetli fil’mler jarattı. Usı kurstıń studenti Mars Orınbasarovtıń –Mubárek Rustamovanıń «Qalalı muǵallim» gúrrińi tiykarında islegen «Ustaz» fil’mi Ózbekistan kóleminde ótkerilgen jas kinorejissyorlar tańlauınında qatnasqan 200 den aslam fil’mniń ishinen sıylı 3-orındı jeńip alǵan bolsa. Xalıqaralıq «Prolog» kinofestivalında» «Ustaz» fil’mi «Jıldıń eń jaqsı qısqa metrajlı kórkemfil’mi» nominaciyasına ılayıq dep tabıldı.
2017-2018 oqıu jılı pitkeriwshilerimiz «Muzıkalı teatr aktyorlıǵı» bólimi studentleri kurs basshısı Qaraqalpaqstan xalıq artisti Jalǵasbay Sultabaevtıń basshılıǵında Orazbay Raxmanovtıń «Tirsekler» hám Keńesbay Raxmanovtıń «Togız tońkıldaq hám bir shińkildek» spektakl’lerin joqarı dárejede tamashagóyler názerine usındı.
2019 oqıw jılı bolsa Ózbekistan xalıq artisti Najimatdin Ansatbaevtıń basshılıǵında «Muzıkalı teatr aktyorlıǵı» bólimi studentleri Uzeir Gadjibekovtıń «Arshın-mal alan» hám Bayseyitov hám Shańkıtbaevlar avtorlıǵındaǵı «Úsh boydaq» spektakl’leri attestaciya komissiyası tárepinen ayrıqsha bahalarǵa bahalandı. Házirgi uaqıtta filialımızda 1-fakul’tet, 4-kafedrada 35 professor oqıtıwshı professor- oqıtıushı studentlerge bilim bermekte. Ótken oqıw jılı filialımız oqıtıwshılarınan Ózbekistan Respublikasına xızmet kórsetken artist Mar’yash Ismailova hám «Kórkemóner tanıw» fakul’teti dekanı, tariyx ilimleri kandidatı Gulshira Xodjametovalar Joqarı Attestaciya komissiyası tárepinen «docent» ilimiy ataǵın alıwǵa miyassar boldı.
1,317


text:
Aqmescitte yanvarniñ 24-nde Rusiye kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi «Veciye Kaşka davasını» baqtı. Dört mabüsi – qırımtatar faalleri Bekir Degermenci, Kazim Ametov, Asan Çapuh ve Ruslan Trubaç – Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etkenlerinde qabaatlana.
Mahkeme oturışuvı vaqtında prokuror Alina Logvinenko üç mabüsni SİZOdan ev apsine almağa rica etti. «Tanığan prokurorlardan eñ eyisi», – 58 yaşında Bekir Degermenci prokurornıñ muracaatını böyle izaatladı. Qadı muracaatnı qanaatlendirdi. Daa evel mahkeme 66 yaşında Asan Çapuhnı ev apsine avuştırğan edi.
Mabüsler bir yıl ve eki ay SİZOda yattı, sağlıqları fenalaştı. Qarar seslendirilgen soñ mabüslerniñ tuvğanları ve soy-sopları mahkeme salonından ağlap çıqtı. Uzun vaqıt içinde ilk sefer olar babaları, aqayları ve ağalarını evde körecekler.
Bekir Degermenci, Kazim Ametov, Asan Çapuh ve Ruslan Trubaç Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından 2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte tutulğan edi. FSB ve SOBR mahsus tedbirleriniñ şaatı qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka oldı. Semetdeşleri tutulğan soñ Kaşka yaramadı, «acele yardım» çağırıldı. Lâkin Veciye Kaşka hastahanege bile baramayıp yolda can berdi.


text:
Ukraina Tış işler nazirliginde Ukraina diplomatları Qazahistannıñ Ukraina elçisi Samat Ordabayev ile Qırım ilhaqını inkâr etken Qazahistan prezidenti Kasım-Jomart Tokayevniñ aytqanlarını muzakere ettiler.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, körüşüvde «halqara teşkilâtlardaki eki taraflı munasebetler ve işbirliginiñ aktual vaziyeti ve keleceginen bağlı fikirler bildirildi».
«Ukraina tarafı Almaniyanıñ Deutsche Welle devlet teleradiokompaniyasınıñ rus tilli saytında aydınlatılğan Qazahistannıñ Rusiyeniñ Ukrainağa ait Qırımnı qanunsız ilhaq etmege ıntıluvınıñ qabul etilmesinen bağlı endişesi bildirildi», – dep aytıla haberde.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ bildirgenine köre, körüşüv neticesinde eki taraf da «1994 senesi yanvarniñ 20-nde tizilgen eki taraflı munasebetler ve işbirliginiñ temeli olğan Ukraina ve Qazahistan Cumhuriyetiniñ dostluq ve işbirligi aqlaşmasında qayd etilgen mustaqillik, devlet suvereniteti, topraq bütünligi ve sıñırlarnıñ deñişmeycegine qoltutqanını tasdıqladı».
Qazahistan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Deutsche Welle içün intervyü berip, 2014 senesi, Rusiye Ukrainağa ait yarımadanıñ öz toprağına «qoşulğanını» ilân etkende olğan adise-vaqialarnı ilhaq dep adlandırmay.
Dekabrniñ 4-nde Ukraina Tış işler nazirligi Qazahistanğa prezidenti Rusiyeniñ qanunsız Qırım ilhaqını inkâr etken içün demarş azırlağanını bildirdi.
Dekabrniñ 5-nde Qazahistanda Ukraina elçisi memleketniñ Tış işler nazirliginen körüşip, Kyivniñ Tokayevniñ Qırım laflarınen bağlı cevabını muzakere etmeli.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Mihail Belousov sentâbrniñ 16-nda Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı, faal Zair Smedlânı «yüksek seviyeli azırlıq rejiminiñ sıñırlavlarını bozğanında» qabaatlap, oña azamiy ceza berdi – 30 biñ ruble para cezası. Faal sentâbrniñ 4-nde Aqmescitteki Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğanlar arasında edi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, qadı bu memuriy davanıñ şaatlarını ve memuriy protokol tizgen polis hadimini mahkemege çağırmağa razı olmadı. Qarar protokol malümatı ve «maska taqmağan, agressiv areket etken, bir qısmı FSB binasına kirmege tırışqan» insanlar gruppasını körgenini aytqan eki şaatnıñ yazma şaatlıqları esasında çıqarıldı.
Zair Smedlâ oturışuvdan soñ bildirgenine köre, onı kimse tutmadı – o, Rusiye quvetçileriniñ semetdeşlerini avtobusqa mindirgenini körip, «olarğa qoltutmaq içün özü anda ketti».
Aqmescitteki mahkeme qırımtatar faali Zair Smedlânıñ memuriy davası oturışuvını başqa künge qaldırğan edi.
Zair Smedlâ sentâbrniñ 4-nde Aqmescitte Rusiye FSBsiniñ idare binası ögünde diger faallernen beraber tutulğan edi. O künü Rusiye quvetçileri qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüv keçirip, olarnı tutqan edi. Soñra Rusiye polisi onı tenbiledi.
Rusiye polisi sentâbrniñ 4-nde Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğan qırımtatarlarğa qarşı 58 memuriy protokol tizdi.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Aralarında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. FSB malümatına köre, qırımtatarlar «bu yıl avgustnıñ 23-nde Qırımdaki gaz borusında diversiya yapqanları şübhesinen tutuldı. Rusiye müessisesi, tutulğanlar qabaatını itiraf etti, dep bildirdi». Bu malümatqa köre, «FSB tarqatqan sorğu videosında eki erkek kimden talimat alğanını ve Anğara köyünde gaz borusını nasıl patlatqanlarını tafsilâtlâca tarif etti».
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Sentâbrniñ 6-nda Qırımda tutulğan dört kişi apiske alındı. Üç doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Ağa-qardaş Ahtemovlar tutulğanda FSB tarafından işkencege oğratılğanını bildirdi. Rusiye quvetçileri bu malümatnı açıq şekilde tefsir etmey. Qırım.Aqiqat, apiske alınğan qırımtatar faallerine qarşı FSB tarafından yapılğan işkencelernen bağlı informatsion muracaatnı FSBge yolladı.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Rusiye akimiyeti amerikalı diplomatlarğa Serebrânıy Bor yerindeki yazlıq evini ve Moskvadaki anbarnı qullanmağa yasaqlağan. Bunı Rusiyeniñ Tışqı işler nazirligi (MİD) bildire.
Kreml Beyaz Saraydan sentâbrniñ 1-ne qadar Rusiyede olğan diplomatlarnıñ sayısını 455 insanğa qadar eksiltmege talap etti. MİD beyanatında aytıla ki, Rusiye bu sıñırlamalarnı sertleştirmek te mümkün.
Bundan evel Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Rusiye şimdilik Amerika tarafından qabul etilebilecek sıñırlamalarğa çıdamlı şekilde davranğanını bildirgen edi.
İyülniñ 27-nde Amerika Birleşken Devletleriniñ Senatı aman-aman bir ağızdan rey berip Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ qabul etilmesini destekledi. Temsilciler Palatasından kelgen qanun leyhasına millet vekilleriniñ 98-i rey berdi, ekisi qarşı çıqtı.
Endi vesiqa Beyaz Sarayğa teslim etilgen, ABD prezidenti Donald Trump 10 kün devamında bu qanunnı imzalamalı ya da red etmeli.
Saylavlardan evel ve akimiyetke kelgen soñ Rusiye ile munasebetler tüzelmek mümkün olğanını beyan etken Trumpnıñ kelmesinden berli, bu qanun leyhası –tışqı siyasetke dair Kongress tarafından qabul etilgen eñ büyük qanun leyhası oldı. Şimdi bu saada Trumpnıñ areketlerini sıñırlağan şey – saylavlar devamında Rusiye tarafından Trumpnıñ ğalebesi içün qarışuv yapılğanı aqqında iddianıñ taqiqatıdır.
Qanun leyhasında aytıla ki, sanktsiyalarnıñ maqsadı – zan etilgen saylavlarğa qarışmaq avesligi, Ukrainağa yapqan ücümleri, Suriyedeki qanlı vatandaşlıq cenkinde akimiyet ordusına destek bergeni içün Rusiyeni cezalamaqtır.
Trump bu meselede veto aqqını qullanmağa istese, ABD Kongressiniñ eki palatası bu vetonı yeñebilecegi tüşünilmekte.
Putin endi defalarca Rusiyeniñ Amerikadaki saylavlarğa qarışqanını red etken edi. İyülniñ 27-nde ise Moskva yañı sanktsiyalarğa qarşı cevap tedbirlerini alacağını beyan etti, ve «memleketimizge nisbeten yapılğan yüzsüzlikni soñsuz çıdamaq mümkün degil» dep aytqan.


text:
Gupta imperiyası
Gupta imperiyası (sanskritçe गुप्त, gupta, hindice गुप्त राजवंश, Gupta Rājavaṃśa) — 320 — 550 seneleri İndistanda paytahtı Pataliputrada bulunğan bir devlettir. Onıñ adı, qadimiy İnd sülâlesiniñ başlayıcısı Şri Gupta adından kele.
Büyük ihtimalnen 320 senesi Gupta devletiniñ temelini qoyğan raca I Çandraguptadır. Bu tarihtan başlap, 300 yıldan ziyade sürgen ‘Gupta devriniñ’ orta asır qısmı yer ala. Gupta sülâlesiniñ ükümranlığını aqlı olaraq klassik İnd tarihınıñ altın devri dep qabul eteler.[1]
I Çandragupta, Gang vadiyiniñ orta qısımı olğan Bengalnıñ bir parçası Magadhanıñ esabına sülâleniñ mülkiyetini kenişletken. Eñ qudretli devirinde, II Çandragupta Vikramaditya (380-415) altında, devletniñ topraqları aman-aman bütün Şimaliy İndistan ve Gucaratnı, Arap deñizinden Bengal körfezine qadar qaplap ala edi.
- ↑ ApxiBoBaHa koпiя. 12 люTий 2012 teşkerilgen. 2 cepпeHb 2009 arhivlengen.


text:
Çarşenbe künü, avgust 13-de, Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Qırımğa yol ala.
Bunı Kremlniñ matbuat hızmeti bildire.
Çarşenbe künü Aqyarda Putin Havfsızlıq Şurasınıñ, avgust 14 künü – Devlet Duma siyasiy firqalarınıñ azaları ile körüşecek.
Kremlniñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, körüşüvde Rusiye ükümetiniñ başı Dmitriy Medvedev, Devlet Duma reisi Sergey Narışkin, Devlet Duma siyasiy firqalarınıñ yolbaşçıları ve federal nazirliklerniñ başları iştirak etecek.
«Ziyaret devamında medeniyet erbapları ile körüşüv ötkerilecek. Mında Qırım Cumhuriyetiniñ Rusiye Federatsiyasınıñ medeniy alanına qoşuluv meseleleri baqılacaq»,– denile beyanatta.
Evel, Ukraina çetel işler nazirliginde qayd ettiler ki, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ ve Devlet Duma deputatlarınıñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa kelmek niyetleri mümkün olğan bir şey degildir.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko oktâbrniñ 27-nde, Türkiyeden uçaqnen kelgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavinleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygozni «Yararlıq» ordenlerinen taqdirledi.
«Ukraina devletçiligi, azatlıq idealları ve insanlarnıñ anayasada belgilengen aq-uquqlarını qorçalanğan vaqıtta vatandaşlıq cesareti ve qırılmaz ruhlarınıñ küçüni köstergen İlmi Umerov, ekinci derece «Yararlıq» ordeninen taqdirlene, dedi devlet mukâfatlarını taqdim merasiminde, Ukraina prezidentiniñ memuriyet yolbaşçısınıñ muavini İgor Raynin.
Ahtem Çiygoz üçünci derece «Yararlıq» ordeninen taqdirlendi.
«Yaralıq» ordeni 1996 senesi sentâbrniñ 22-nde Ukraina prezidentiniñ №870/96 sanlı qararınen tesis etilgen edi. O Ukraina içün iqtisadiy, ilmiy, ictimaiy-medeniy, arbiy, devlet, cemaatçılıq ve diger saalarda yüksek yeñişler köstergen Ukraina vatandaşları berile.
Ukraina Prezidentiniñ şerefli nişanınen taqdirlengen vatandaşlar «Yararlıq» ordenleri kavaleri dep adlandırıla.
Qırımtatat Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ketirgen uçaq oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına kelip qondı.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 26-sı, cumamaqşamı künü Ankarada Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan körüşken edi.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.
Rusiye Devlet Duması, prezident Vladimir Putinden qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ afu etilmesini, Qırım musulmanlarınıñ müftisi Emirali Ablayev rica etken eken dep ayta.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
Bиkипeдия:Telara idärä
Wikipediäneñ törle tellärdäge büleklärne idärä itü öçen Meta-Wiki proyektı häm xat kürndermäse qullanıla. Bu idärä eşendä qatnaşası kilsä, Wikipedia Wäkillegenä kerep qara. Telara idärä eşendä töp tel bularaq ingliz tele yöri.
Wikipediä cämğiäte ğömümän Wikipediäçelär eşlärgä telägän tellärne häresen dä qabul itä. Beläbez, dönyada bulğan 6 500'dän artıq telneñ kübese sanaqta da, päräwezdä dä kiñ qullanılmıy, ämma bez tellärdä söyläşüçelär belän eşläp, tellärne mömkin qädär kübräk totarğa tırışabız.
Bügenge köngä törle telle Wikipedia'larda äğzälär tezmäse ayırım alıp-barıla. Başqa teldä yasalğan mäqälä belän bäyläw öçen interwiki qullanıla.
Wikipedia'nıñ törle telläre xx.wikipedia.org kük URL'larğa totaşılğan, wä xx urına ISO 639 standardınan tel isemeneñ 2-xärefle qısqartma qullanıla. Qayber telneñ ISO 639 eçendä 2-xärefle qısqartma kiterelmägän äle, şul çaqlarda 3-xärefle qızqartma qullanıla, ägär anısı da bulmasa 3-xärefle qızqartma uylap çığarıla.
Xat kündermäsendä wä bäxäslärdä, keşe yazğan xx: atamanı, xx-telle wikipedia kük añlarğa kiräk, mäsälän «Min tt: äğzäse».


text:
Cumaaqşamı künü, oktâbr 9-da, Qırımnıñ Qurman rayonı Büyük-Onlar qasabasında yerleşken qırımtatar milliy mektebiniñ memuriyeti telebeler ile telüke aqqında subetni keçirdi. Yaqında qasabada belgisiz şahıslar balalarnı maşinağa oturtmağa tırışqan ediler, subetniñ sebebi bu oldı. Bunı 15 minut haber agentligi bildire.
№3 mektep ocaları añlatqanı kibi, oktâbr 8 künü Büyük-Onlar qasabası Kurçatova soqağında olğan adise aqqında söz kete. Belgisiz şahıslar qurucılıqta oynağan balalarnı maşinağa oturtmağa tırışqan ediler. Bunıñ ile olar talebelerge tatlılıqlarnı teklif etkenler, amma balalar qaçıp oldılar. Bunı körgen adam maşina (olğan malümatqa köre, VAZ-2115 edi) «maden» renkte ve farqlı nomeralar ile olğanını bildirdi. Bütün malümatnı uquq qorçalayıcılarğa bildirdi.
Qasabanıñ «politsiya» nevbet bölüginde bu aqta haberleri olmağanını bildirdiler.
Öz nevbetinde, №3 mektebiniñ müdiri Alme Semedlâyeva bu aqta haberdar olğanını, amma bu diger mektep talebeler ile olıp keçkenini bildirdi. Amma mektep memuriyeti episi bir talebeler ile subetni keçirmege qarar aldılar. Bugün ana-babalar ile toplaşuvnı keçirip, olarğa balalarnı mektepten qarşılamağa rica ettiler.
«Tanış olmağanlar ile laf etmege, çeşit maşinalarğa oturmağa mümkün olmağanı aqqında hatırlattıq»,– dedi Alme Semedlâyeva. Onıñ malümatına köre, politsiya bu ziddiyet aqqında malümatnı diqqatqa alacaq eken.
Belli olğanı kibi, sentâbr 27 künü Qarasuvbazar civarında eki yerli sakin Cavdet İslâmov ve İslâm Cepparov yoq oldılar.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımnıñ Yuqarı mahkemesiniñ qararını lâğu etti ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste noyabr 19-na qadar qaldırılması aqta qararını qaytardı.
Bu aqta Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov bildirdi.
«Fevral 26 devam ete… Bugün Ahtem Çiygoznıñ nevbetteki mahkeme toplaşuvı keçti. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararını lâğu etti ve Ahtemniñ noyabr 19-na qadar apiste bulunuvı aqta qararını qaytardı», – yazdı o Facebookta.
Ümerovnıñ aytqanı kibi, Çiygoz mahkemede çıqışta bulunıp, işbu vaqialarnı evelden neticesi belli olğan sımarlanğan bir iş olaraq adladı. O, ceza qararını deñiştirmek içün daa nasıl kefalet bermege kerek olğanı aqta soradı. Çünki onıñ areket tarzı Qırımdan ketmege niyeti olmağnını köstere. Bunıñ ile Ahtem Çiygoz oña bildirilgen qabaatlarnı tanımağanını qayd etti.
Avgust 10 künü Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetini avgust 19-na qadar qısqarttı.
Uquq qoruyıcı Eskender Bariyev degeni kibi, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini avgust 19-na qadar qısqartqan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararı Rusiye dünyağa işğal etilgen yarımadada bütün uquqiy institut ve mehanizmlerni temin etkenini köstermeli.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar. Mayıs 15 künü keçirilgen mahkeme toplaşuvı neticesinde Çiygoznı iyül 29-na qadar apiste qaldırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde iyül 28 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komiteti taqiqatçısınıñ Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini uzatmaq aqqında şefaatı boyunca toplaşuv keçti. Mahkeme kene Çiygoznı üç ay ve 21 künge, yani 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırmağa qarar aldı
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti.


text:
Daa bir qırımtatar ailesiniñ soyu ğayıp oldı. Edem Asanov Kezlevdeki şifahanelerden birinde qurtarıcı olıp çalışa. O, Saqtan Kezlevge yol alğan edi. Lâkin iş yerine öyle de kelmedi.
Bu aqqında ğayıp olğan erkekniñ tatası Feride Asanova Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, qardaşı sentâbr 29-da ğayıp oldı. Bu künü Edemni Kezlevdeki avtostantsiyasında kündüz kördiler.
«Edemniñ telefonları cevap bermey. Avtovokza hadimleri bizge bir şey aytmaylar, bizler politsiyağa muracaat ettik», – dep ayta tatası.
Qıznıñ bildirgenine köre, Edem siyasetke kirişmey edi, içtimaiy ağlarda da bunıñnen bağlı bir şey yazmadı.
Hatırlatamız, sentâbr 27-de Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde belgisi şahıslar eki genç İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnı tutıp esir aldılar. Olarnı alâ daa tapmadılar.


text:
Qırımda energetik teminlevi ile bağlı meselelerden sebep ilân etilgen mektep tatilleri dekabr 7-de bitecek. Bunı cuma künü, dekabr 4-de, Qırım Rusiye Devlet şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov bildirdi.
Aytqanı kibi, afta başında bütün qazan daireleri işlep başlaycaq, ve Qırımda tasil berüv ketişatı devam eter.
Qırımıñ bir sıra regionlarında umumtasil ve mektepten evel tasil müessiselerinde oquv ketişatı dekabr 6-na qadar toqtatılğan edi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
2014 senesi fevral 26-da kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etüvnen qabaatlanıp eki yıldan ziyade SİZO-da bulunğan qırımtatar faali Ahtem Çiygoznıñ anası hasta olıp, şimdiki vaqıtta ağır alda buluna. Onıñ yekâne arzusı, oğlunı körmektir.
«Bir közçigimnen olsa da, körmege isteyim, qolçığından tutmağa isteyim… Sağındım, pek sağındım», – dep ayta Çiygoznıñ anası Aliye hanım.
Onıñ qısqaç hastalığı bar, bu hastalıq inkişaf etmege başladı ve endi ameliyat keçirilmesi mümkün degil. O, ağrını yoq etken şiddetli ilâclarnı içe.
Ahtem Çiygoznıñ babası qayd etti ki, o, apayınen beraber, «halqını ve Vatanını sevgen böyle oğlunı östürgenleri içün» iç te peşman etmeyler.
«Allahtan isteyim ki, o, anasını, iç olmasa, 5 daqqağa körsin, ve anası oğlunı körsin», – dep ayttı Zeytulla Çiygoz.
Ahtem Çiygoznıñ apayı ve mahkemede onıñ cemaat imayecisi Elmira Ablâlimova añlattı ki, mahkeme Ahtemge anasınen körüşmege razılıq berecegine soñuna qadar ümüt besley edi, amma «ümütler eşitilmedi».
«Ahtem, menden farqlı olıp, böyle hayallarğa ümğt beslemegen edi. Amma onıñ içün anasınen körüşmek pek müimdir, o, kerçekten de, ağır hasta. O, mahkemeden soradı ki, onı anasına iç olmasa on daqqağa yibersinler. O, dey edi: «Meni, iç olmasa, on daqqağa yiberiñiz ve bundan soñ men qaytacam ve siz meni mahküm etmege ve SİZO-da tutmağa istegeniñiz qadar devam eteceksiz», – dep ayttı Çiygoznıñ apayı, qaysı biri onen iyün 16-da saba SİZO-da körüşip oldı, dep bildire «Qırım.Aqiqat».
Bundan evel, iyün 15-te Ukraina Tışqı işler nazirligi Qırım ükümetinden Ahtem Çiygozğa hasta olğan anasınen körüşmege imkân berilmesini talap etti.
Hatırlatamız ki, yedi yıl evel Aliye ve Zeytulla Çiygozlar büyük oğlunı defin etti. Rustem Çiygoz 2010 senesi yanvar 3-te infarkt neticesinde vefat etti.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Keçken künü Qırımda 6 hasta koronavirus yuqunçından vefat etti, dep aytıla Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında. Böylece, Qırım akimiyetiniñ statistikasına köre, Qırımda pandemiya vaqtında COVID-19-dan vefat etken hastalarnıñ sayısı 194 oldı.
«2503 insan ambulator tedaviylevde buluna, 2389 kişi hastahanelerde koronavirus ve pnevmoniyadan tedaviylene, 82 insan observatorlarğa alındı. Umumen 11584 COVID-19 hastası qayd etildi. 7406 kişi tüzelgen soñ hastahaneden çıqarıldı», – dep aytıla müessise haberinde.
Keçken künü Qırımda 220 koronavirus hastası qayd etildi. Qırımda pandemiya vaqtında 7406 insan tüzeldi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya yarımadada koronavirus yuqunçından vefat etkenlerniñ sayısı arta, dep qayd ete. Soñki eki aftada 49 vefat qayd etildi, 28-i soñki aftada.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar tilinde yayın yapqan telekanal Moskva aman-aman bütün mustaqil qırımtatar matbuat vastalarını qapatqan Rusiye işğal etken Qırımdan uydu vastasınen yayınlamağa başladı.
Qırımnıñ şimdiki ükümet reisiniñ muavini bildirdi ki, «Millet» telekanalı «Rusiyege qarşı teşviqat ile» küreşecek.
Avgust ayında telekanal qayd etilgen soñ qırımtatarlar oña «Kremlniñ teşviqat matbuat vastası» dep, narazılıq bildirgen ediler. 2015 senesi sentâbr ayında telekanal yayın yapmağa başladı.
Telekanalnıñ baş müdiri Seyran Mambetov aprel 1-de bildirgenine köre, yayınları Rusiyeniñ «Yamal 401» uydusı vastasınen Rusiye, Ukraina, Orta Asiya ve Türkiyede kösterilecek.
Ukraina televideniye ve radio milliy şurasınıñ azası Sergey Kostinskiy «Milletniñ» uydu vastasınen yayınğa başlağanını Qırım.Aqiqatqa izaatlap, Milliy Şura Ukrkosmosqa Ukrainada mezkür uydunıñ yayınlavınen bağlı muracaatta bulunğanını ayttı.
Mart 30-da Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım işlerinden vekâletlisi Emine Ceppar Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Ukraina teleradioyayın meseleleri milliy şurası «Millet» telekanalı yayınlarınıñ Ukrainada qanunğa riayet etkenini teşkerecek.
Tam bir yıl evelsi, 2015 senesi aprel 1-de, Rusiyege qoltutqan Qırım akimiyeti ATR qırımtatar telekanalını ve ATR mediaholdingine kirgen diger kütleviy haber vastalarını qapattı. AQŞ, Avropa birligi, OSCE, Amnesty International bu adımnı takbih etip, yarımadada qırımtatarlarğa basqı yapılğanını qayd ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kremlde Rusiye ve Türkiye prezidentleri Vladimir Putin ve Recep Tayyip Erdoğannıñ körüşüvi başlandı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Vladimir Putin, Recep Tayyip Erdoğan ile muzakerelerniñ esas mevzusı Suriyeniñ İdlib vilâyetiniñ vaziyeti olacaq, dep bildirdi. Soñki künleri anda Türkiye askerleri ve Rusiye desteklegen Suriye prezidenti Başar Asadnıñ ordusınen silâlı çatışmaları kete.
Putin, Erdoğanğa hitap etip, İdlibteki vaziyet «tekrarlanmasın» ve «Rusiye-Türkiye munasebetlerini bozmasın» dep, «bugünki künde olğan vaziyetni laf etmek» kerek, dep ayttı. Rusiye prezidenti Suriyede Türkiye arbiyleriniñ elâk olğanı munasebetinen taziyeler bildirip, Suriye ordusı aselet darbe endirmedi, dep ayttı.
Türkiye prezidenti, Putin ile muzakerelerniñ neticeleri «İdlibteki vaziyetni qolaylaştıracaq», dep ümüt etkenini bildirdi.
Erdoğannıñ aytqanına köre, körüşüv İstanbulda olacaq edi, amma Rusiye Anayasasınıñ tüzetüvleri üzerindeki iş sebebinden Türkiye tarafı olarnı Moskvağa keçirmege razı oldı.
Muzakereler ne vaqıt bitecek – belli degil.
Türkiye ve Rusiye Suriyedeki zıddiyette cenkleşken taraflarğa qoltuta – silâlı muhalifetke ve Asadnıñ ükümetine. Asad quvetleriniñ İdlibke ücüm etenini Türkiye daa evel Rusiye ile tizilgen barışıq añlaşmalarınıñ bozuluvı dep saya. Prezidentlerniñ muzakereleri ögüne taraflar bir sıra sert beyanatını bildirdi. Aynı vaqıtta Türkiye, askerleriniñ ölüminde Rusiyeni dos-doğru qabaatlamadı.
Uruşlar Suriyede soñki künleri devam ete. Türkiye arbiyleri Asadqa qarşı çıqqan quvetlerge toplarnen ve aviatsiyanen yardım ete, Türkiye arbiyleri Suriye arbiy ava quvetlerine ait bir qaç uçaqnı tüşürdi.


text:
Putinnıñ matbuğat wäkile Dmitriy Peskov, berençe itep näq menä Fransiäneñ saylanuın yül ayınnan bu ilneñ Yewropa Berlegendä räislek itä başlawı belän añlattı. Şulay da, Rusiä xakimiätendäge üzgäreşlärdän soñ, tışqı säyäsätne kem xäl itä, ni öçen Könbatşıqa berençe bulıp Medvedev tügel, ä Putin bara digän soraw bar.
Fransiäneñ Mäskäwdäge ilçelege süzçese Silvian Giog, Putinnıñ bu säfäre uzğan yılda, anıñ premier bulası bilgele bulğançı uq xäl itelgän ide di.
"Uzğan yılnıñ üktäberendä Mäskäwgä säfäre waqıtında Sarkozi Putinnı prezidentlıq möddäte betkäç Fransiägä kilergä çaqırdı. Putin şul çaqıruğa cawap itep kilä", - dide Fransiä räsmie.
Ämmä Putinnıñ eşçänlegen küzätep baruçı analitiklar anıñ eçke häm tışqı säyäsättä äwzemlegenä iğtibar itep, bu eşçänlek ğadi premier eşçänlegenä xas tügel, di.
"Putin üzen ilneñ çın çitäkçese itep tota, di säyäsät belgeçe Dmitriy Oreşkin. - Prezident saylawğa qadär ük Medvedevnıñ, här xäldä berençe aylarda, öyränçek bulaçağı bilgele ide. Qararlar qabul itü, xakimiätneñ üzägen üzendä qaldıru öçen Putin barın da eşläde."
Küzätüeçelär şulay uq Sarkozynıñ Putinnı Elisey sarayında mäcleskä aluın iskä alıp, bu da il başlarına kürsätelgän maxsus xörmät di. İlçelek wäkile monıñ belän dä kileşmi.
"Yuq, bu maxsus xörmät tügel. Sarkozy belän Putin ber-bersen yaxşı belä. Uzğan yıl alar prezident däräcäsendä oçraştı, alarnıñ söyläşer süzläre küp" di Giog.
Oçraşuda töp mäsälälärneñ berse energetika häm Rusiä belän Yewropa Berlege arasında partnerlıq turındağı kileşü bulır dip kötelä. Düşämbedä Berlek äğzaları Rusiä belän ike yıl buyı tuñıp torğan söyläşülärne yañartırğa qarar itte.
Monnan tış texnologiä, mädäniät, ğaläm, aeronavtika mäsäläläre qaralır dip kötelä.
Parijğa barğan räsmi törkemdä Rosatom başlığı Sergey Kirienko, Vneştorgbank häm Avtovaz wäkilläre dä bar.


text:
Rusiye ve Qırım kütleviy haber vastalarınıñ menbalarına esaslanıp bildirgenine köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç köprüde tren areketini şahsen açacaq.
Daily Storm Rusiye leyhası bildire ki, tren areketiniñ açılışı munasebetinen Putinniñ iştirakinen tantanalı tedbir ötkerilecek.
Kreml, Putinniñ Keriç köprüde tren areketini açmaq planları aqqında resmiy şekilde haber etmey.
2018 senesi Keriç köprüdeki maşina areketini de Putin açqan edi. O, «KamAZ» dümeni başında Tamandan Keriçke keçti.
Daa evel Keriç köprüden keçecek Qırım yolcu tren biletleriniñ satışı başlandı, dep haber etildi. Sankt-Peterburgdan Aqyarğa yol alacaq ilk tren dekabrniñ 23-nde çıqacaq.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşina qısmı 2018 senesi mayıs ayında yengil maşinalar içün açılğan edi, daa soñra yük maşinalarınıñ areketi başlatıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa azır degil.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kremlniñ halqara uquqqa emiyet bermegeniniñ daa bir delili ola, dep bildirgen edi.
Avropa Birligi ve ABD Rusiye ve işğal altındaki Qırım arasındaki Keriç köprüniñ qısmen açılışını takbih etti. Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından çıqtı.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti ilhaq etilgen Qırımdaki bütün limanlarnıñ işini resmiy şekilde toqtatqan edi.


text:
1552 senesi Qırım hanlığınıñ eñ büyük şeerlerinden biri Kezlevde meşur Osmanlı mimarı Abdülmennan oğlu Sinaneddin Yusuf Qırım hanı I Devlet Geraynıñ istegi ile Han Caminiñ temel taşını qoydı.
Qırım hanlığı ve Qırım tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Bekirovanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Nogaici ve Islam2013 saytlarından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.


text:
Oktâbr 15-inde Aqmescitniñ (Simferopol) bir qaç soqağı bütün künge yarıqsız qalacaq. Bunı "Krımenergo" müessiseniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Bildirüvge köre, Aqmescitte elektrik teminatnıñ toqtatılması tamir işlerinen bağlı.
"Aqmescit şeeriniñ istimalcılarnıñ diqqatına! Oktâbr 15-inde elektrika söndürilmesiniñ planı deñişti: Geroyev Stalingrada soq., 8a, 10; Stantsionnaya soq., 42-80a (çift), 37-67 (tek), 73-109 (tek); Provodnikov soq., 95/76; Alpinistov soq., 80; Turistov soq., 56-86 (çift), 61-85 (tek); Turistov aral., 64-92 (çift), 51-77 (tek)», – denile beyanatta.
"Krımenergo" oktâbr ayında plan boyunca olacaq yarıq söndürmeleri aqqında ihtar ete edi.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti


text:
Latviya baş naziri Edgars Rinkeviçs BMT baş kâtibi Pan Gi Munğa Qırımda milliy azlıqlarnıñ aqları bozuluvına şikâyet etti. Bunı Latviya çetel işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi, dep haber ete RBK Ukraina.
Ukraina vaziyetini muzakere etip, Rinkevisç Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım yarımadasında milliy azlıqlarınñ aqları teminlevi ile vaziyetke diqqat ayırdı.
«Qırımtatarlarnıñ kütleviy taqibi, qorquzuvı, yaşağan yerlerden quvulğanı aqqında bildirüvlerni alamız. BMT ve diger halqara teşkilâtları bu vaziyetke diqqat etmeli ve Rusiyeni milliy azlıqlarnıñ aqlarınıñ qorçalavı boyunca qaidelerge riayet etmege çağırmalı», – dedi Rinkevisç.
Baş nazir separatistler tarafından keçirilgen «saylavlarnı» tanımağa mümkün olmağanını qayd etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayısnıñ 16-nda Dünya vışıvanka kününe qoşulıp, Ukraina Yuqarı Radasınıñ toplaşuvına milliy qıyafette keldi.
Çubarov fotoresimini Facebook saifesinde derc etti.
Yuqarı Rada deputatları vışıvankada umumiy fotoresimler yaptı.
Vışıvanka künü – soñki on yıl içinde şekillengen resmiy olmağan bayram, mayısnıñ üçünci çarşenbe künü qayd etile, onı mahsus iş kününe belgilegenler ve devlet ya da din bayramına bağlamağanlar, bunıñ maqsadı vışıvanka tek bayram atributı degil, ukrainalılarnıñ er künlik yaşayış parçası olğanını köstermektir.
Çoqusı allarda raatlıq künleri vışivankağa kiyingen insanlarnıñ büyük yürüşleri keçirile.


text:
Mart 16 künü halqara cemiyeti tarafından tanılmağan referendumnıñ 2 yıllıq munasebetinen, Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım Yuqarı Şurasınıñ binasında müzeyniñ açılması planlaştırıla. Bu aqta RİA Krım bildirmekte.
Baş eksponatlarnıñ biri, Rusiye zapt etici ordularnıñ istilâsından soñ, binanıñ üstüne asılğan Rusiye Federatsiyasınıñ bayrağı olacaq.
Ekinci eksponat - Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım nazirler şurasınıñ binasına 2014 senesi fevral 27 künü köterilgen rusiye bayrağı olacaq.
«2014 senesi fevral 27 künü Qırım Cumhuriyeti Nazirler Şurasınıñ binası töpesine köterilgen bayraq şimdiki vaqıtta Qırım Nazirler Şurasınıñ Apparatında yerleşmekte. Şübesiz, bu bayraq bizim içün tarihiy timsaldir, bu Qırımnıñ ilk rus bayrağıdır», - dep maqtandılar nazirler şurasında.
2014 senesiniñ fevral ayında silâlı adamlar, olarnı «yeşil adamçıqlar» dep adlandırdılar, Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ devlet müessiselerini zapt ettip, binalar töpesine rusiye bayrağını astılar. Bunıñnen bir sırada «yeşil adamçıqlar», olarğa daa «nezaketli adamlar» dep aytalar, ukrain arbiy qısımlarını tosmenge tuttılar.
2014 senesiniñ mart 16 künü Qırım ve Aqyarda sözde referendum keçirildi, onıñ neticesinde Qırım Rusiyeniñ terkibine kirdi.
Vaqıt keçken soñ Rusiye prezidenti Vladimir Pütin «yeşil adamçıqlar» rus askerleri olğanını itiraf etti.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Dünyada aprelniñ 22-nde koronavirus hastalarınıñ sayısı 2,5 milliondan çoq oldı. Bu aqta Johns Hopkins Universitetiniñ malümatında aytıla, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
177 445 insan COVID-19 hastalığından vefat etti, aman-aman 682 biñ kişi tüzelip yahşı oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
NATO Baş kâtibi Jens Stoltenberg Rusiye FSBsi tarafından 2018 senesi Qırım yalısında zapt etilgen arbiy katerler ve buksirniñ Ukrainağa keri qaytarılmasını alğışladı. Onıñ fikirince, bu, Minsk añlaşmalarını yerine ketirmege yardım ete bile.
Bu aqta Stoltenberg, Brüsselde olacaq alyans memleketleri tış işler nazirleriniñ eki künlik toplaşuvı ögüne matbuat konferentsiyasında ayttı, dep bildire UNIAN agentligi.
«Zapt etilgen Ukraina gemileriniñ qaytarılmasını tebrikleyim. Rusiye bunı çoqtan yapmaq kerek edi», – dedi Stoltenberg.
NATO Baş kâtibi, NATO, «Azaq deñizinde ve Keriç boğazında gemilerniñ raat keçmesine keder etmeycek Rusiyege işaret bere», dep bildirdi.
Bazarertesi künü, noyabrniñ 18-nde, bir yıl evelsi Qara deñizde Keriç boğazı yanında zapt etilgen «Nikopol», «Berdânsk» ukrain katerleri ve «Yañı Qapu» buksiriniñ Rusiye tarafından qaytarıluv esnası başlatıldı, dep bildirdi Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanlığı. Bundan evel ukrain gemileriniñ Ukrainağa qaytarılması aqqında Rusiye Tış işler nazirligi bildirgen edi.
Ukraina Silâlı quvetleri Arbiy-deñiz quvetleriniñ komandanı İgor Voronçenkonıñ malümatına köre, gemiler Qırımdan noyabrniñ 20-21-nde kelmeli.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, berilgen malümatqa köre, üç Ukraina arbiy gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Ukraina deñizcileriniñ 6 yılğa qadar azatlıqtan marum qalması mümkün edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Aqmeçit (Çernomorskiy) rayon şurasınıñ rusiyeli deputatları yañı şeer başını tayinleycek ola. Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ saytında bunıñ aqqında Qırım başınıñ buyruğı derc etildi.
Aqmeçit (Çernomorskiy) rayon şurasınıñ başını tayin etmek içün yarış komissiyası teşkil etildi. Bu komissiyağa baş naziriniñ müavini Yuliya Jukova ve ükümetniñ daa üç memuri kirgen.
"Krıminform" haber etkeni kibi, tayinlev fevralniñ 12-sinde yapılacaq.
Rusiye nezaretindeki Aqmeçit (Çernomorskiy) rayonınıñ memuriyet evelki başı Lüdmila Gluşko, dekabrniñ 10-unda yol qazasında elâk oldı.
Lüdmila Gluşkonı rayon memuriyetiniñ başı olaraq 2019 senesi oktâbr 29-ında ğayrıdan tayinlegen ediler. Qırım olhaqından evel o, "Krasnoyarskiy" quş sovhozında çalışa edi. 2016 senesinden başlap, Aqmeçit rayonınıñ başı olaraq çalışa edi.


text:
Rusiyede iyünniñ 7-nde 8985 koronavirus hastası qayd etildi – bir kün evelsi hasta sayısı bir insan az edi.
Bir künde 112 insan vefat etti, bu raqam keçken künlerge köre daa az oldı. 4 biñge yaqın insan tüzeldi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Rusiyede koronavirus yuqunçından vefat etkeni resmiy şekilde qabul etilgen 6 biñ insan qayd etildi. Rusiyede koronavirusı qayd etilgen bütün hastalar COVID-19-dan vefat statistikasına kirsetilmey.
Qırğınlıq vaqtında Rusiyede 476 biñ hasta qayd etildi. 240 biñ kişi tedaviylenmege devam ete, 230 biñ insan tüzeldi.
Soñki eki aftada yañı hasta sayısı künde 8-9 biñ civarında qala.
Ukrainada iyünniñ 7-nde 463 yañı koronavirus hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Yasin Suresi Arapça Yazılışı ;
Yasin Suresi Arapça Yazılışının Türkçe okunuşu;
Bismi’llâhi’r-Rahmâni’r-Rahîm
(1) Yâsiyn (2) velkur’ânilhakiym (3) inneke leminelmürseliyne (4) alâ siratin müstekiym (5) tenziylel aziyzirrahiym (6) litünzire kavmen mâ ünzire abâühüm fehüm gafilûn (7) lekad hakkalkavlü alâ ekserihim fehüm la yü’minun (8) inna cealnâ fiy a’nakihim aglâlen fehiye ilel’ezkani fehüm mukmehun (9) ve cealna min beyni eydiyhim sedden ve min halfihim sedden feagseynahüm fehüm lâ yübsirun (10) ve sevaün aleyhim eenzertehüm em lem tünzirhüm lâ yü’minun (11) innema tünzirü menittebe azzikre ve hasiyer rahmane bilgayb febessirhü bimagfiretin ve ecrin keriym (12) inna nahnü nuhyilmevta ve nektübü ma kaddemu ve asarehüm ve külle sey’in ahsaynahü fiy imamin mübiyn (13) vadrib lehüm meselen ashabel karyeh izcaehel mürselun (14) iz erselna ileyhimüsneyni fekezzebuhüma feazzezna bisalisin fekalû inna ileyküm mürselun (15) kalu mâ entüm illâ beserün mislüna ve mâ enzelerrahmanü min sey’in in entüm illâ tekzibun (16) kalu rabbüna yalemü inna ileyküm lemürselun (17) ve ma aleyna illelbelagul mübiyn (18) kalû inna tetayyerna biküm lein lem tentehu lenercümenneküm ve leyemessenneküm minna azabün eliym (19) kalu tairüküm meaküm ein zükkirtüm bel entüm kavmün müsrifun (20) ve cae min aksalmediyneti recülün yes’a, kale ya kavmit tebiul mürseliyne (21) ittebiu men lâ yes’elüküm ecren vehüm mühtedun (22) ve maliye la a’büdülleziy fetareni ve ileyhi türceun (23) eettehizü min dunihi aliheten in yüridnir rahmanü bidurrin lâ tugni anniy sefaatühüm sey’en ve lâ yünkizune (24) inniy izen lefiy dalâlin mübiyn (25) inniy amentü birabbiküm fesmeun (26) kiyledhulil cenneh, kale ya leyte kavmiy yalemune (27) bima gafere liy rabbiy ve cealeniy minel mükremiyn (28) ve ma enzelna alâ kavmihî min badihî min cündin minessemâi ve ma künna münziliyne (29) in kanet illâ sayhaten vahideten feiza hüm hamidun (30) ya hasreten alel ibad ma ye’tiyhim min resulin illâ kanu bihî yestehziun (31) elem yerev kem ehlekna kablehüm minelkuruni ennehüm ileyhim lâ yerciun (32) ve in küllün lemma cemiun ledeyna muhdarun (33) ve ayetün lehümül ardulmeyteh ahyeynaha ve ahrecna minha habben feminhü ye’külun (34) ve cealna fiyha cennatin min nehiylin ve a’nabin ve feccerna fiyha mineluyuni (35) liye’külu min semerihî ve ma amilethü eydiyhim efelâ yeskürune (36) sübhanelleziy halekal ezvace külleha mimma tünbitül ardu ve min enfüsihim ve mimma lâ yalemun(37) ve ayetün lehümülleyl neslehu minhünnehare feizahüm muzlimune (38) vessemsü tecriy limüstekarrin leha zalike takdiyrül aziyzil aliym (39) velkamere kaddernahü menazile hatta a’dekel urcunil kadiym (40) lessemsü yenbegiy leha en tüdrikel kamere ve lelleylü sabikun nehar ve küllün fiy felekin yesbehun (41) ve ayetün lehüm enna hamelna zürriyyetehüm fiyl fülkil meshuni (42) ve halakna lehüm min mislihî ma yerkebun (43) ve in nese’ nugrikhüm felâ sariyha lehüm ve lâ hüm yünkazune (44) illâ rahmeten minna ve metaan ilâ hiyn (45) ve iza kiyle lehümütteku ma beyne eydiyküm ve ma halfeküm lealleküm türhamune (46) ve ma te’tiyhim min ayetin min ayati rabbihim illâ kanu anha mu’ridiyn (47) ve iza kiyle lehüm enfiku mimma rezekakümullahü, kalelleziyne keferu, lilleziyne amenû enutimü men lev yesaullahü at’ameh, in entüm illâ fiy dalâlin mübiyn (48) ve yekûlûne meta hazalva’dü in küntüm sadikiyn (49) ma yenzurune illâ sayhaten vahideten te’huzühüm ve hüm yehissimun (50) felâ yestetiyune tavsiyeten ve la ilâ ehlihim yerciun (51) ve nüfiha fiyssuri feizâhüm minel’ecdasi ilâ rabbihim yensilun (52) kalu ya veylena men beasena min merkadina haza ma veader rahmanü ve sadekalmürselun (53) in kanet illâ sayhaten vahideten feizahüm cemiyun ledeyna muhdarun (54) felyevme lâ tuzlemü nefsün sey’en ve lâ tüczevne illâ ma küntüm ta’melun (55) inne ashabel cennetil yevme fiy sügulin fâkihun(56) hüm ve ezvacühüm fiy zilâlin alel’erâiki müttekiun (57) lehüm fiyha fâkihetün ve lehüm ma yeddeun (58) selâmün kavlen min rabbin rahiym (59) vemtazul yevme eyyühel mücrimun (60) elem ahad ileyküm ya beniy ademe en lâ ta’büdüs seytan innehu leküm adüvvün mübiynün (61) ve enibüduniy, haza siratun müstekiym (62) ve lekad edalle minküm cibillen kesiyra efelem tekunu ta’kilun (63) hazihî cehennemülletiy küntüm tuadun (64) islevhel yevme bima küntüm tekfürûn (65) elyevme nahtimü ala efvahihim ve tükellimüna eydiyhim ve teshedü ercülühüm bimâ kânu yeksibûn (66) velev nesâu letamesna alâ ayünihim festebekussirata feenna yübsirun (67) velev nesaü lemesahnahüm alâ mekanetihim femestetau mudiyyen ve lâ yerciun (68) ve men nüammirhü nünekkishü fiylhalk, efelâ ya’kilun (69) ve ma allemnahüs si’re ve ma yenbegiy leh, in hüve illâ zikrün ve kur’ânün mübiyn (70) liyünzire men kane hayyen ve yehik kalkavlü alelkafiriyne (71) evelem yerev enna halakna lehüm mimma amilet eydiyna enamen fehüm leha mâlikun (72) ve zellelnaha lehüm feminha rekubühüm ve minha ye’külun (73) ve lehüm fiyha men’afiu ve mesarib efelâ yeskürune (74) vettehazu min dunillâhi âliheten leallehüm yünsarun (75) lâ yestetiyune nasrehüm ve hüm lehüm cündün muhdarun (76) felâyahzünke kavlühüm, innâ na’lemü ma yüsirrune ve ma yulinun (77) evelem yerel’insanü enna halaknahü min nutfetin feiza hüve hasiymün mübiyn (78) ve darebe lena meselen ve nesiye halkah kale men yuhyiylizame ve hiye remiym (79) kul yuhyiyhelleziy enseeha evvele merreh ve hüve bikülli halkin aliymün (80) elleziy ceale leküm mines seceril’ahdari naren feiza entüm minhü tukidûn (81) eveleyselleziy halekassemavati vel’arda, bikâdirin alâ en yahlüka mislehüm, belâ ve hüvel hallâkul aliym (82) innema emrühû iza erade sey’en, en yekule lehu kün, feyekun (83) fesübhanelleziy biyedihî melekûtü külli sey’in ve ileyhi türceûn.
NOT : Kuran-ı Kerim’i okumanın en faziletlisi ve efdal olanı Arapçasından okumaktır.Bilmiyorsak da elimizden geldiğince öğrenmeye çalışmalıyız.Yasin Suresini de Arapça okumak daha faziletlidir.


text:
Bulğar Kruglik
Bulğar Kruglik (ukraince MaTpociBka, Бyлґap Kpyrлik, Бoлrapcbkий Kpyrлиk, rusça MaTpocoBka, Бyлrap Kpyrлиk, Kpyrлиk Бoлrapckий) – Qırımnıñ İslâm Terek rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 150 kişi.
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Kreml kontrol etken işğal etilgen Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi aprel 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygozğa qarşı cinaiy iş çerçivesinde şaat Yekaterina Mamutovanı sorğuğa çekti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, o, 2014 senesi fevral 26-da Ukrainağa ve Rusiyege qoltutqan miting iştirakçileriniñ çatışmaları vaqtında Çiygoznı körgenini ayttı. Çiygoz insanlarnı tınçlandırıp, farqlı fikirde olğanlarnı bir-birinden çetleştirmege tırıştı. Mamutovanıñ aytqanına köre, o, bunı yahşı hatırlay, çünki eki gruppa arasında turmaq içün cesaret kerek olğanını tüşünip tura edi. Şaatnıñ qayd etkenine köre, Rusiyege qoltutqan miting iştirakçileri raqiplerini Qırım parlamentiniñ içki azbarından çetleştirmege başlağanda vaqia yerini militsiya hadimleri terk etti. Olarnı o, vaqialarnıñ soñuna qadar körmedi.
Teneffüsten soñ Çiygoznıñ imayesi ceza deñiştirilmesinen bağlı daa bir muracaat berecegini aydınlattı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
İlhaq etilgen Qırımda yarım yıl devamında ev tevqifi astında olğan "Veciye Kaşka davası" iştirakçileri, ruhtan tüşmemek qırımtatar halqınıñ destegi yardım ete edi, dep aytıp berdiler. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
"Bugün quvanç, dep aytmaq mümkün. Küçük quvanç, amma bu ğalebedir. Ep bir adamlar bu sistemanen küreşni devam etecek, biz de etecekmiz", - dedi dava iştirakçileriniñ birisi Ruslan Trubaç.
"Olarnıñ qol tutuvı olmasa edi, alımız fena olacaq edi. Sağlığımız da yaramay olacaq edi, ruhtan da tüşer edik", - qoştı o.
Rusiye nezaretindeki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi oktâbr 29-ında oturışta "Veciye Kaşka davası" iştirakçileri Asan Çapuhqa, Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçnıñ ükmüne apellâtsiya şikâyetini qanaatlendirmedi.
2019 senesi aprel 7-sinde Rusiye nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi, "Veciye Kaşka davası" iştirakçilerine üküm çıqardı. Asan Çapuhqa üç buçuq yıllıq, Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaçqa üç yıllıq şartlı cezanı üküm etti. Üküm apellâtsiyası baqılmağance, iştirakçilerniñ episi ev tevqifi altında bulunacaq. Aynı vaqıtta, bundan evel Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımağan edi.
2019 senesi oktâbrde "Veciye Kaşka davası"nıñ iştirakçisi Asan Çapuhqa onkologiya hastalığı diagnozı qoyulğanı belli oldı.


text:
Keriç boğazında FSB tarafından açılğan ateş neticesinde altı Ukraina deñizcisi yaralandı, dep bildire Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ matbuat hızmeti.
«Çekilgen «Berdânsk» ve «Yañı Qapu» zapt etildi. «Nikopol» blok etildi ve işğalcilerniñ refaqatında kete. 6 Ukraina askeri yaralandı», – dep aytıla haberde.
Noyabrniñ 25-nde aqşam Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Boris Babin bildirdi ki, FSB Ukraina gemilerine qarşı silâ qullandı. Eki yaralanğan kişi aqqında haber etilgen edi. Rusiye tarafınıñ tefsirleri şimdilik yoq.
Noyabrniñ 25-nde Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirdi ki, Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Daa soñra Rusiye Keriç boğazını vatandaş gemileriniñ keçmesi içün qapattı. Aynı vaqıtta, Rusiye üç gemisini Keriç boğazından yiberdi, amma Ukraina gemileriniñ Azaq deñizine keçişini blok etmege devam etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeniñ noyabrniñ 25-nde Qara ve Azaq deñizlerinde yapqanlarını tenqit etti.
Keçenleri Avropa parlamenti Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege ve Ukrainada deñiz taşımacılığı saasında OSCE missiyasınıñ işini kenişletmege çağırğan qararnı qabul etti.
Bu sene sentâbrniñ 6-nda Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Azaq deñizinde arbiy-deñiz bulunmasını quvetleştirmege qarar aldı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı, sovet dissidenti Sinaver Kadırov dey ki, Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressinde Qırım eyeytiniñ olması işbu tedbirni qanuniyleştirdi.
«Kongressniñ olğanına memnünim. Soñ vaqıtları Qırım eyyetine kirecek insanlarnıñ sayısı az ola bileceginden qorqu bar edi. Çünki basqı başlandı, Kongressten bir qaç kün evel çeşit malümat kele edi. Meclis azalarınıñ kelip olamağanı buña delildir. Ne içün Qırımdan kelgen büyük eyyetiniñ olmasına quvanam, çünki bu Kongressni qanuniyleştirdi. Aks alda diasporalarnıñ Kongressi olacaq edi», – dedi Kadırov Qırım.Aqiqatqa.
Kongresste qabul etilgen muracaatlarnıñ, şu cümleden qırımtatar halqına olğan muracaat aqqında aytıp, vekil «bir yol haritası»nıñ olmaq kerekligini qayd etti.
«İş alıp barılmalı ve bu işni Kongress tesisçileri olğan cemaat teşkilâtları alıp barmaq kerek. Ankarada bulunğanlar ğayeviy işni alıp barmalı ve Kongresste belgilengen strategik yolaqnı amelge keçirmeli», – dep qoştı Kadırov.
Avgust başında Türkiye paytahtı Ankarada II Bütündünya qırımtatar kongressi keçirildi. Mında qırımtatarlarnıñ Vatanı – Qırımdaki vaziyetleri muzakere etildi. Toplaşuv devamında Kongress prezidentini sayladılar ve dünya toplulığı, qırımtatarlarğa bir sıra muracaat ve beyanname qabul etildi.
Qırımnıñ rusiyeli Devlet şurasınıñ «Yedinaya Rossiya» firqasından deputatı Lentun Bezaziyev Ankarada raatlıq künleri keçirilgen Bütündünya qırımtatar kongressini «siyasiy macera» olaraq adladı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, koronavirus yayılması sebebinden ukrainlerge çetelge azca barmaqnı tevsiye etti. Bunı o Poltava vilâyetinde "Novi Sanjarı" sanatoriyinde eki aftalıq karantinni keçirgen Ukraina adamlarınen körüşkende ayttı. Bunı Prezident Ofisine atıf etip Azatlıq Radiosı haber etti.
"Avropanıñ başqa memleketlerine köre, bizde bu adiseler azca, biz bunı nezaret etemiz", - dedi prezident.
O iç turizmge saylamağa tevsiye etti.
"Ülkemiz acayiptir ve bu vaziyet bitmegence, yahşı raatlanmaq içün bayağı yer bar", - qayd etti Zelenskıy.
Martnıñ 3-ünde Ukrainada ilk COVID-19 koronavirus hastası qayd etildi.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Moskvağa iş ziyaretinen kelgen Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ (PACE) reisi Hendrik Dams ile körüşip, Qırımnıñ suv problemini qayd etti.
Bu aqta Rusiye Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti haber ete.
Müessise haberine köre, Lavrov Qırımdaki suv qıtlığı meselesini «suv qamaçavı» dep adlandırdı.
«Qırımnıñ suv qamaçavı problemi gumanitar cinayet ve yarımada ealisini cezalandıruv olaraq qayd etildi», – dep qayd etile Rusiye Tış işler nazirliginiñ haberinde.
2020 senesi oktâbrniñ 19-nda Lavrov Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Marija Pejčinović Burić ile işğal etilgen Qırımnıñ suv meselesini muzakere etken edi. O, «bütün şartnamelerge zıt şekilde Qırımnıñ suv qamaçavı qabul etilemez», dep qayd etti.
Bundan soñ Ukraina Tış işler nazirligi, Rusiye reberliginiñ Avropa, Ğarp teşkilâtlarınen işğal etilgen Qırımdaki vaziyetnen bağlı subetleri yarımadanıñ uquqiy statusını deñiştirip olamaz, dep qayd etken edi.
BM Ukraina monitoring missiyası, Qırım yarımadasınıñ işğali sebebinden «Rusiye Qırımda insanlarnıñ suv imkânlarından esas mesüliyetni taşıy», dep israr ete.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Rusiye işğal etilgen Qırımnı Ukrainasız suvnen temin ete bile, dep bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
O şunı da qayd etti ki, Avropa parlamentine saylavlarında radikal firqalarnıñ popullârlığına baqmadan, bu Ukraina ile vizasız rejimi aqqında añlaşmağa tesir etmeycek eken.
«Olar vizasız rejimine tesir etecegini tüşünmeyim. Şimdi Ukraina meselesi – vizasız rejiminiñ açılması içün areket emek. Menimce, Avropada Ukrainağa vizasız rejiminiñ berilmesine qol tutqanlar çoqtır», – dedi o.
Andreas Umland Avropada Ukraina-Rusiye buhranı boyunca mevamınıñ farqlılığı nasıldır bir memleketniñ Moskva ile olğan iqtisadiy munasebetlerge bağlı.
«Aropada qatiyen bir fikir yoqtır. Eñ esası – mefküreviy farq degil de, farqlı iqtisadiy munasebetlerdir», – dep qoştı alman eksperti.