text:
İsmail Firdevs
İsmail Kerim oğlu Kerimcanov (taqma ad Firdevs; 1888 s. dekabr 2, Aqmescit, Tavriya Guberniyası, Rusiye İmperiyası — 1937 s. oktâbr 27, Sandarmoh (Rusça), Kareliya MSŞC, RŞFSC) - siyasiy erbap, oca, birinci qırımtatar bolşevigi.
TercimeialDeñiştir
İsmail Firdevs 1888 senesi dekabr 2 künü Aqmescitte doğdı.
1918 — Tavrida Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetiniñ tışqı ve milliy işler halq komissarı.
1918-1920 — Merkeziy musulman komissarlığınıñ kâtibi.
1920-1921 — Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetiniñ halq tasili halq komissarı.
1922-1924 — Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetiniñ adliye halq komissarı ve baş prokurorı.
1926-1929 — Rostovda halq tasili inspektorı.
1929 s. repressiyağa oğratılıp Solovki lagerinde apis etildi.
1937 senesi oktâbr 27 künü ölüm cezasına maküm etilip Kareliyadaki Sandarmoh köyünde öldürildi.


c: text/html

text:
Qoğam qayratkeri, jurnalist Geroyhan Qıstaubaev mırza saylau jäne ümitkerler turalı aşı oyın aşıq ayttı. "The Qazaq Times" ..
"Özgeşe oy" bağdarlamasınıñ bügingi qonağı sayasattanuşı Aydos Sarım. "The Qazaq Times" ..
NASA ğalamnıñ naqtılanğan foto beynesin jariyaladı. NASA ğalımdarı 256 mıñ galaktika körsetilgen foto beyneni ğarışta 16 jıldan beri jwmıs istep kele ..
"Aqiqat" social demokratiyalıq partiyasınıñ jaña törağası Erekeñ – Ermwrat Seyitqazıwlı saylauğa nege baykot jariyalağanın jäne öziniñ byurokratiyalıq..
Baltaş Twrsımbaev: JSDP-nıñ bağdarlaması dağı erterek kezdegi istegen jwmısı da dwrıs edi. Biraq ökinişke oray biliktiñ äseri boldı ma, tağıda basqa j..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2018 senesi boş ay (noyabr) 27 künü Ukraina çetel işler Nazirligi, boş ay 25 künü Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı qanunsız areketleri ve nevbetteki istilâiy basqısı neticesinde Ukraina Silâlı Quvetleri Arbiy-deñiz Quvetleriniñ arbiyleri, ‘‘Berdânsk’’, ‘‘Nikopol’’ katerleriniñ ve ‘‘Yañı qapu’’ buksiriniñ taqımları devletimizniñ Qara deñizdeki territorial suvlarında ve mahsus iqtisadiy zonasında esirge alınğanı sebebinden istilâcı devletniñ çetel işler Nazirligine narazlıq notasını yolladı.
Rusiye tarafından zapt etilgen Ukraina vatandaşlarını deral azat etip, olarğa iç bir türli zarar ketirmeden Vatanlarına qaytarıluvı talap etildi. Ukrain tarafı arbiy esirler ile davranuv aqqında 1949 senesi arman (avgust) ayı 12 künü imzalanğan Jeneva konventsiyası boyunca, RF tarafından zapt etilgen Ukraina vatandaşlarınıñ qanuniy aq-uquqları deral ve tolu kolemde temin etilmesini ve olarnıñ Qızıl Haç Halqara Komiteti temsilcileri tarafından ziyaret etilüvine ruhset berilmesini bir kere daa talap etti.
Aynı şu künü Ukraina çetel işler Nazirligi Ukraina ve RF arasında davanı baqqan Arbitraj Tribunalına Qara deñizde, Azaq deñizinde ve Keriç boğazında deñiz uquqı boyunca BMT Konventsiyasını bozğan, taraflar arasında vaziyetni daa ziyade kerginleştirgen Rusiyeniñ yañı areketleri aqqında haber etti. Keriç boğazından keçip, Mariupolge, Berdânskke ve başqa ukrain limanlarına areket etken ukrain ve çetelden gemilerniñ devamlı şekilde toqtatılıp taqip etilüvine Ukraina diqqat çekti.
Rusiye öz areketleri ile Keriç boğazını bütün gemiler içün qapattı. Ukraina ve Qara deñiz yalısında yerleşken başqa devletler, bu cümleden, Avropa Birligi ile Türkiye, böyle areketlerni qattı şekilde takbih etti ve RF-ten Keriç boğazından keçüv serbestligine riayet etmesini talap eteler.
Ukrain gemilerine qarşı ateşniñ açılması ve olarnıñ zapt etilüvi kibi soñki areketler Rusiye vaziyetni aselet kerginleştirgenini, gemicilik içün manialar yaratqanını, Ukraina ve üçünci devletlerniñ bayraqları altında yaldağan gemilerni aqsız yerde ve devamlı şekilde toqtatıp, olarğa ciddiy iqtisadiy zarar ketirgenini tasdıqlay. Şunı da qayd etmek kerek ki, yalıñız ukrain limanlarına areket etken gemiler sebepsiz toqtatıla, Azaq deñizindeki Rusiye limanlarına areket etken gemilerge ise iç bir türlü sıñırlavlar üküm sürmey.
Ukraina Rusiyeniñ areketlerine qarşı öz narazlığını bildirdi, narazlığı aqqında öz ittifaqdaşlarına haber etti ve Arbitraj Tribunalına muracaat etip, bütün mümkün olğan uquqiy vastalarnı qullanıp, Rusiyeniñ areketlerine qarşılıq kösterecegini beyan etti.


text:
Dekabr 19-da BMT Baş Assambleyasında Qırım rezolütsiyasınıñ ukrain leyhasınıñ qabul etilmesine dair olıp keçken rey berüv sebepleri muzakere etilgende Ermenistan ve Qazahistan «qarşı çıqmasınıñ» sebeplerini aydınlatqanlar.
Qazahistan vekili Ukrainadaki buhrandan qasevetlengenini qayd etip, «rezolütsiya leyhası dialog qurulması ve buhrannıñ al etilmesine degil, Rusiye ve Ukraina munasebetleriniñ toqtatılmasına yönelgen», dep tüşüne.
O, «memlekette insan aqları meselesiniñ siyasetleşmesi» qarşı çıqqanlarını aytıp, vesiqa «Üçünci komitetniñ vekâletlerinden tış» olğanını qayd etti.
«Reyimiz Qırımnıñ statusına dair baqışlarımıznı ask ettirmey», – dep qayd etti Qazahistan temsilcisi.
Ermenistan insan aqları ve demokratiyağa qoltutqanını qayd etti. «Ermenistan halqara uquqta iyerarhiyanı belgilegen yollarğa qoltutmaz», – dep qayd etti cumhuriyetniñ vekili.
Dekabr 19-da Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ toplaşuvında Rusiye işğal etken Qırımda insan aqlarına dair rezolütsiya qabul etildi.
Qırım aqqında rezolütsiyanıñ ukrain leyhasına BMT 70 devlet-azası qoltuttı, 26 qarşı çıqtı, 77 aza bitaraf oldı.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ üçünci komiteti toplaşuvında noyabr 15, salı künü Ukraina teşebbüsi ile azırlanılğan «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde (Ukraina) insan aqlarınıñ vaziyeti» rezolütsiyası qabul etildi. BMT vesiqalarında ilk kere Rusiye «işğalci-devlet» olaraq adlandırıldı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar ise – «vaqıtınca işğal etilgen topraqlar».
Dekabr 15-de Amnesty International halqara uquq qoruma teşkilâtı, 2014 senesi yarımada işğal etilgeninden berli Rusiye akimiyeti tarafından muntazam surette qırımtatar cemiyetiniñ aqları bozulğanını beyan etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Fevralniñ 23-nde Kyivde qırımtatar ananeviy küreşi boyunca turnir keçirile. Musabaqa qırımtatarlarnıñ ictimaiy ve siyasiy lideri Noman Çelebicihannıñ hatırasına bağışlanmaqta. Yarışuvda Qırım, Herson vilâyeti ve Kyivden kelgen 100ge yaqın insan (arasında qırımtatarları ve ukrainler bar) iştirak etecek.
Musabaqa ötkerilgen yerden yani – Kiyv politehbka institutından -Qırım.Aqiqatqa bu aqta qırımlı jurnalist Şevket Namatullayev ikâye etip berdi.
«Küreşniñ bu çeşiti meşur olıp başladı. Mında küreşniñ başqa çeşitlerinen oğraşqan sportçılar iştirak etkenini ve meraqlanğanlarını körem. Olar içün busportnıñ yañı çeşiti sayıla, amma becerip olğanlarını körüne. Küreş – bir küreştir, qaydeleri biraz farq ete, ancaq sportçılar küreşçi urbasını kiyip, milliy quşaqnı bağlay ve men, başqa küreş çeşitinen oğraşqan birisi de bügün mükâfat alır dep ümit etem», – dep ikâye etti Namatullayev.
Musabaqa ğalibleri medal ve yarlıqlardan ğayrı, ananeviy mükâfat sayılğan - bir qoyun da alır.
Qırımdan kelgen sporçılarğa qol tutmaq içün qırımtatyar milliy areketiniñ veteranları da keldi. Zalda Cuma namazı keçirerek, turnir iştirakçileri Noman Çelebicihannı añacaqlar.
2018 senesi fevralniñ 23-nde XX asır başında qırımtatar milliy areketiniñ lideri olğan, belli erbap Noman Çelebicihannıñ facialı ölümine 100 yıl tola.
Noman Çelebicihan (1885-1918) – qırımtatar yazıcısı, qırımtatarlarnıñ milliy gimniniñ muellifi, 1917-1918 seneleri qurulğan qırımtatar halqı birinci Qurultaynıñ esasçısı olğan diniy, cemaat ve siyasiy erbabıdır.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında doğa. Bağçasaray, İstanbul, Sankt-Peterburgda oquy, qırımtatar yaşlarınıñ maarif ve inqilâbiy teşkilâtlarında iştirak ete. XX-ncı asırnıñ başında eñ istidatlı qırımtatar edebiyatçısı olaraq tanıla. Qırımtatarlarnıñ «Ant etkenmen!» adlı milliy gimniniñ müellifi ola. 1917 senesi Fevral inqilâbından soñ Musulman icra komitetiniñ reisi, Qırım müftisi – soñra ise, Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi olaraq saylâna. 1918 senesi yanvar ayında bolşevikler tarafından tevqif etilerek, fevralniñ23-nde Aqyar apishanesinde deñizciler tarafından öldürile. 33 yaşında olğan müftiniñ cesedi deñizge atıla.


text:
Hristianlıq
Hristianlıq - bir İbraimiy din, üç cian dinleriniñ biridir. Hristianlıq dinine saip adamlarğa hristian deyler. Hristianlar dünyanıñ er yerine cayılğan, amma esasen Avropa, Amerika, Cenübiy Afrika ve Avstraliyada bulunalar. 2 milliarddan ziyade mensübi ile dünyanıñ eñ cayğın dinidir.
Hristianlıqnıñ muqaddes kitabı, Bibliya ya da Kitab-ı Muqaddes adınen añıla. Bibliya Eski Ahit ve Yañı Ahit degen eki bölükten ibaret. Eski Ahitniñ eñ müim parçası Tevrat, Yañı Ahitniñ ise - İncildir.
Hristianlıqnıñ esas mezepleri Katoliklik, Protestantlıq ve Ortodokslıqtır.


text:
Eki Rusiye polisi Ukrainadan siyasiy sığınaq istedi
Rusiye Federatsiyasınıñ eki vatandaşı, Rusiye içki işler nazirliginiñ hadimleri, taqip etilüv sebebinden Ukrainadan siyasiy sığınaq istedi.
Bu aqta Ukraina devlet sıñır hızmeti haber ete.
Rusiyede, olar zenaat faaliyeti ve cinayetçilikke qarşı küreşte printsipial pozitsiyası sebebinden taqip etile.
Rusiyelilerniñ sözlerine köre, olar narkotiklerniñ ilâchaneler vastasınen tarqatıluvını toqtatacaq oldı. Böylece, cinaiy faaliyetni teşkal etken nuzurlı şahıslarnıñ közüne tüştü.
Şimdiki vaqıtta Rusiyede bu polis hadimlerine qarşı uydurılğan sımarışlı cinayet davası tahqiq etile. Olar memleketinde adalet olğanını işanmamağanı içün devletini terk etmege qarar aldı.
Al-azırda ukrain sınırcıları ve qanun qoruyıcıları malümatnı teşkermekteler.


text:
Qırımdan Odessağa yollanılğan eki ukrain arbiyi mart 2-de Mariupol (M sektorı) civarındaki uruşlarda elâk oldı. Bu aqqında Ukraina Silâlı Quvetleri Arbiy-Deñiz Quvetleriniñ haberinde aytıla.
Vedalaşuv tedbiri mart 4-te Odessada olıp keçti. Ukraina Silâlı quvetleri deñiz quvetleriniñ arbiyi miçman Oleg Storojenko ve yüksek serjant Aleksandr Strelük Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligi boyunca mahsus vazifeni yerine ketirgende terrorizmge qarşı tedbirler alanında elâk oldılar.
Ukraina Silâlı Quvetleri Arbiy-Deñiz quvetleri yerleştirgen fotoresimlerge köre, Odessa sakinleri elâk olğan arbiyler ögünde tiz çökip vedalaştılar.
Arbiy-Deñiz quvetleriniñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, elâk olğanlar Aqyarda mahsus bölükte askerlik yapqan ediler, Qırım işğalinden soñ ise Odessağa avuştılar.
2013-2014 seneleri Storojenko ve Strelüv Avropa Birliginiñ «Atalanta» ve NATOnıñ «Okeanskiy şçit» tedbirlerinde iştirak etken ediler.
Elâk olğanlarnı Kirovograd ve Herson vilâyetlerinde defin etecekler.


text:
Litvaniya Tış işler naziri Linas Linkâviçüsni ATR qırımtatar telekanalı ve aprel 1-den itibaren Roskomnadzor iznini alıp olamağan soñ işini toqtatmağa mecbur olğan bir sıra qırımtatar kütleviy haber vastasınıñ qapatılması raatsızlay.
«Rusiyeniñ Qırımdaki serbestlikke qarşı basqıları devam etmekte: yekâne olğan qırımtatar telekanalınıñ qapatılması qasevet doğura», – dep yazdı Twitterde Litvaniya Tış işler naziri.
Aprel 1-den itibaren ATR işini toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar telekanal Rusiye qanunlarına köre öyle de qayd olamadı.
Telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytarğan ediler. ATR mediaholdingine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radioları da aynı vaziyetke oğradılar. «15 minut» internet neşiri ve QHA da Rusiyede qayd etip olamadılar.


text:
Rusiyeniñ Naberejnıye Çelnı şeerinde mahkeme Tatar cemaat merkeziniñ reisi Rafis Kaşapovnı üç yıllıq apis cezasına maküm etti. Onı separatizmge çağıruv, milliy mensüplik boyunca nefret ve duşmanlıqnıñ peyda ettirüvde qabaatlı tanıdılar.
Rusiyede «separatizmge çağıruv» aqta mahkemege yetken birinci iştir.
Tatar cemaat merkeziniñ 56 yaşında reisi bıltır dekabr 29 künü yaqalanıldı. Onı nefret ya da duşmanlıqnıñ peyda ettirüvi ve İnternet vastası ile separatizmge çağıruvında qabaatlaylar. Söz üç metn aqqında kete: «Qırım ve Ukraina işğalcilerden azat olur», «Tünevin – Gitler ve Dantsig, bugün – Putin ve Donetsk!», «Ukrainanı ve bütün türk dünyasını qurtarayıq» ve «Rusiye olğan yerde – ölüm ve közyaş» fotokollajı. Bu sebepten oña qarşı bir qaç maddelerge köre cinaiy iş açıldı.
Taqiqatçılarnıñ muracaatı ile keçirilgen teşkerüv neticelerine köre, Kaşapovnıñ metnlerinde «ruslar», «Rusiye akimiyeti», «yarımadanıñ işğalci akimiyeti», «prezident Vladimir Putin» kibi kategoriyalarğa nefret doğurıla. Bundan ğayrı, tatar faaliniñ maqaleleri, deyler taqiqatçılar, Qırımda Rusiye akimiyetiniñ areketlerine menfiy munasebetni ve yarımadanıñ Rusiyege qanunsız qoşuluvı aqta tasavurnı teşkil ete. Bunıñ ile, qabaatlayıcı tarafınıñ fikrine köre, Kaşapov Qırım Rusiye territoriyası olmağanını bildire ve yarımadanı Rusiye işğalinden qorumağa çağıra.
Faali ve tuvğanları taqipler onıñ tatar, musulmanlar, Ukraina ve qırımtatarlarnıñ qoruvına yapqan çıqışlar ile bağlı olğanından emindirler.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Kaşapovnı siyasiy mabüsler cedveline qoştı.


text:
As-Sukuk Aş-Şariyyat Ve Siccilat Al
Mariyyat
(Qırım Hanlığının Qadıasker Defterleri).
Tarihleri: 1017 - 1168 (hicri.) -- 1608 -
1755 (miladi).
Bahçasaraydaki Qırım Hanlarının Kütüphanesi
1736 senesi Rus Marşalı Buhard Minih Tarafından Yaqılğandı. O vaqıtlarda
Qadıasker Defterlerinin yalınız 124 (Yüz Yigirmi Dört) Cıltı Ateşten Saqlandı.
Bugün bunların orijinal nüshalarını Rusyadaki Sankt-Petersburg arşivlerinde
bulmaq mümkün. Bunlardan bazı nüshalarını ise Qırımda İsmail Gaspralı Adında
Kütüphanede de rastketirmek mümkün. Birinci olaraq qırımtatar halqının öz
devleti olmadığı sebebinden işte bu kibi milliy variyetimiz tertipke
ketirilmegen, ögrenilinmegen haldadır. Vaziyetimizni yengilleştirmek ve medeniy
evrimimizni durdurmamaq içün degerli matbu ve el yazılı kitaplarımızın
elektronik varyantlarını dünyağa tanıtmaq qararğa keldik. Ki, şimdi çeşitli
sebeplerden dolayı elimizden kelmegen işlerimizni türk arqadaşlarımız yapsın.
Türk Dünyası Araştırmacılarımızğa daha bir
kere hatırlatmaq kerekim ki, İlim Millet İçün Hızmet Etmeli Böylelikle elinizde
olğan malümatları ile paylaşmağa alışınız. Hayatımız uzun degil ki, bularnı
yastıq altında saqlamaq. Halqımız bugün bahıtlı, İlmimiz bugün quvvetli olmaq
kerektir. Qadıasker defterlerini paylaşırkenim sizge ricada bulunam: elinizde
bu qonusı ile bağlı olğan ceryanlar varsa, mutlaq sitemde yerleştiriniz.
İqtidarı olup, imkanları olmağan araştırmacılarımızğa destekçi olayıq.
Bu künden itibaren qadıasker defterlerinin
parçalarını yavaş yavaş bu sahifede paylaşacam. Birden degil. Sitemni daima
taqip etiniz. Yanı peydalanğan malümatlarğa sahip olup çıqınız.


text:
1965-jili Uyğur nahiyäsiniŋ Kiçik Dehan yezisida tuğulğan. 1982-jili mäzkür yezidiki ottura mäktäpni tamamliğan. Ottura mäktäptin keyin Yarkänt pedagogika uçiliöesida, 1988 — 1993-jilliri hazirqi Äl-Farabi namidiki Qazaq Milliy universitetiniŋ jurnalistika fakul'tetida tähsil kšridu. Ariliqta vätän aldidiki härbiy borçini ada qilip qaytidu. 1993 — 1995-jilliri Kiçik Dehan ottura mäktividä uyğur tili vä ädäbiyati pänliriniŋ muällimi, mäktäp mudiriniŋ tärbiyä işliri boyiçä orunbasari bolup işläydu. 1995-jildin tartip җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitiniŋ redaktsiyasidä muhbir, bšlümi başliği väzipilirini atqurdi. 2012 — 2014-jilliri mäzkür näşirdä baş muhärrirniŋ orunbasari — mäs°ul katip hizmitidä işlidi. 2014-jilniŋ mart eyidin başlap җumhuriyätlik iҗtimaiy-säyasiy «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri.
Qazaqstan Jurnalistlar ittipaqi mukapitiniŋ laureati (2012), Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ äzasi (2013), Uyğur nahiyäsiniŋ Pähriy grajdini.


text:
Aqtavda bäş Kaspiy dšliti rähbärliriniŋ sammiti štküzülüp, uniŋda Kaspiy deŋiziniŋ hoquq märtivisi maqullandi, şundaqla ihtisat, transport vä behätärlik sahaliridiki altä muhim häliqara şärtnamä qobul qilindi.Aqtav sammitiğa qatnişiş üçün Qazaqstanniŋ deŋiz paytähtigä Äzärbäyҗan, İran, Rossiya, Türkmänstan Prezidentliri – İlham Äliev, hasan Ruhani, Vladimir Putin, Gurbangulı Berdımuhamedov käldi.
Täräplär Kaspiy deŋiziniŋ hoquq märtivisi, ihtisat, transport, ekologiya, behätärlik, turizm, şundaqla uyuşqan җinayätçilikkä qarşi kürişiş sahaliridiki hämkarliq mäsililirini muhakimä qildi.
Kaspiy deŋiziniŋ hoquq märtivisi toğriliq konventsiya sammitniŋ asasiy hulasä hšҗҗiti boldi – bu jigirmä jildin oşuq jürgüzülgän muzakirilärniŋ nätiҗisi. Konventsiyadä täräplärniŋ Kaspiy deŋizidiki paaliyitiniŋ asas selip bärgüçi printsipliri äkis ätti. Uniŋdin taşqiri sammitniŋ yäküni boyiçä Terrorizmğa qarşi kürişiş sahasidiki hämkarliq toğriliq protokol, Uyuşqan җinayätçilikkä qarşi kürişiş sahasidiki hämkarliq toğriliq protokol, Kaspiy dšlätliriniŋ hškümätliri otturisidiki soda-ihtisadiy hämkarliq toğriliq, transport sahasidiki hämkarliq toğriliq, Kaspiy deŋizida maҗralarniŋ aldini eliş toğriliq kelişimlär, şundaqla Çegara idariliriniŋ hämkarliq vä šzara härikät toğriliq protokol imzalandi.
Nursultan Nazarbaev Aqtav sammitini eçip, Kaspiy künigä toğra kälgän uçrişişniŋ rämzgä egä ekänligini täkitlidi vä qarap çiqişqa täklip qilinğan asasiy mavzularni otturiğa qoydi. Birinçi – muhim mäsilä boyiçä uzaq jilliq muzakirilär җäriyaniniŋ yäkünini çiqiridiğan Kaspiy deŋiziniŋ hoquq märtivisi. İkkinçi – Kaspiy deŋizida transport, ihtisat, ekologiya, resurslarni qoğdaş, behätärlik ohşaş sahalardiki hämkarliq. Üçinçi – regionluq häliqara kün tärtivi, şundaqla taşqi säyasät mäsililiri boyiçä pikirlişiş.
Qazaqstan Prezidenti asasiy doklad bilän sšzgä çiqip, muzakirä җäriyanliriğa zšrür säyasiy küç-quvät bärgän vä mävqälärdä moҗut bolğan ihtilaplar boyiçä konsensusniŋ qolğa kältürülüşigä yardäm bärgän ilgärki Kaspiy sammitliriniŋ rolini atap štti.
Nursultan Nazarbaevniŋ täkitlişiçä, Kaspiy regioni nadir tarihqa egä. Bu yärgä çoŋ insan resursi vä bay täbiät zapasi җämlängän. Deŋizmu šziniŋ qolayliq orunlişişi tüpäyli muhim geosäyasiy ähmiyätkä egä. Region arqiliq strategiyalik transport kommunikatsiyaliri štidu.
– Bügünki kündä Kaspiy mämlikätliri çoŋ iqtidarğa egä vä җoşqun täräqqiy etivatidu. Dšlätlirimiz ahalisiniŋ umumiy sani 240 million adämgä yeqin. Bu Kaspiyğa bağliq mäsililärniŋ barliq kompleksini birlişip häl qiliş zšrüriyitini tuğdurdi, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Dšlät rähbiriniŋ täkitlişiçä, bäzibir ekspertlar “bäşlik” mämlikätliriniŋ kelişidiğanliğiğa şübhä bilän qariğan edi.
– Amma hazir biz pütkül duniya aldida Aqtavda birläşkän iş nätiҗisidä umumiy çüşänçigä keläligänligimizni eytalaymiz. Bügün biz tarihiy vaqiäniŋ qatnaşquçiliridin bolup hesaplinimiz, – däp bildürdi Qazaqstan Prezidenti.
Täkitlinişiçä, konsensus därhalla qolğa kältürülmidi. Biraq muräkkäp mavzuni muhakimä qiliş härqaçan yahşi hoşnidarçiliq rohida štti.
– Bügün çaräk äsir degidäk vaqit štkändin keyin biz Kaspiyni dostluq deŋiziğa aylanduraliduq, däp işäşlik eytimiz, – däp täkitlidi Nursultan Nazarbaev.
Dšlät rähbiriniŋ çüşändürüşiçä, konventsiya Kaspiy deŋiziniŋ süyini, tegini, yär asti bayliqlirini, täbiät resurslirini vä hava boşluğini qoşup hesapliğanda, täräplärniŋ deŋizğa munasivätlik hoquqliri bilän mäҗburiyätlirini täŋşäydiğan, hämmini šz içigä alidiğan asasiy hšҗҗät bolup hesaplinidu. Nursultan Nazarbaev bu yosunda behätärlikni täminläş, pävquladdä väziyätlärniŋ aldini eliş häm ularniŋ aqivätlirini yoqitiş vä Kaspiy dšlätliriniŋ härbiy paaliyiti mäsilisigä alahidä diqqät bšlüngänligini täkitlidi. hšҗҗät Kaspiy dšlätliriniŋ yeŋi şaraittiki kooperatsiyasini başlaydiğan nätiҗidarliq hoquq tärtivini vuҗutqa kältüridu, šzara härikätniŋ yeŋi sähipisini açidu.
Nursultan Nazarbaev konventsiyagä qatnaşquçi mämlikätlär paaliyitiniŋ asas selip bärgüçi printsipliriğa ayrim tohtaldi. Ularniŋ arisida – Kaspiy deŋizini teçliq, yahşi hoşnidarçiliq vä dostluq zonisiğa aylanduruş; uni teçliq mähsätlärdä paydiliniş; suverenitetni häm territoriyalik pütünlükni hšrmät qiliş; Kaspiy deŋizida täräplärgä täälluq ämäs quralliq küçlärniŋ bolmasliği ohşaş printsiplar bar.
Qazaqstan Prezidenti konventsiyaniŋ Kaspiyda teçliq hämkarliqni mustähkämläş üçün käŋ istiqbalni açidiğanliğini täkitlidi vä moşu yšniliştiki birqatar qoşumçä çarilärgä tohtaldi.
Sšziniŋ ahirida Nursultan Nazarbaev konventsiyaniŋ vä birqatar ikkitäräplimilik hšҗҗätlärniŋ imzalinişiniŋ Kaspiy dšlätliriniŋ dostluq munasivätliriniŋ vä qoyuq hämkarlişişqa häm Kaspiy deŋiziğa ehtiyat bilän munasivät qiliş intilişiniŋ ispati bolğanliğini täkitlidi.
– Män käsipdaşlirimğa – dšlät rähbärlirigä, şundaqla konventsiyani işläp çiqiş boyiçä mähsus iş topiğa ämälgä aşurulğan iş üçün minnätdarliq bildürimän. Silärniŋ härbiriŋlarniŋ qatnişişisiz bügünki utuqlarni qolğa kältürüş mümkin ämäs edi. Aqtav sammiti yäküniniŋ bizniŋ Kaspiy deŋizidiki kšpqirliq šzara härikitimizni ilgirilitişkä munasip hässä qoşidiğanliğiğa işinimän, – däp hulasilidi Qazaqstan Prezidenti.
Sammitta sšzgä çiqqan Rossiya, Äzärbäyҗan, İran, Türkmänstan Prezidentliri Vladimir Putin, İlham Äliev, hasan Ruhani, Gurbangulı Berdımuhamedov bäş mämlikätniŋ mänpiyätlirini toluq hesapqa alğan Konventsiyaniŋ imzalinişiniŋ muhim tarihiy qarar bolğanliğini, şundaqla Kaspiy deŋiziniŋ päqät šzila ämäs, bälki mäsililiriniŋmu, behätärliginiŋmu umumiy ekänligini, şundaqla qirğaq boyidiki hoşnilarniŋ šzara dostluq munasivätlärni tehimu küçäytip, deŋizğa munasivätlik mäsililärni muräkkäpligigä qarimay häl qilişqa qol yätküzgänligini qanaätliniş bilän tilğa aldi vä Aqtav sammitini juquri däriҗidä uyuşturğan qazaqstanliqlarğa, Dšlät rähbirigä minnätdarliğini bildürdi.
Kšrüp turuptimizki, “Kaspiy bäşligi” dšlätliriniŋ rähbärliri kelişäläydiğanliğini vä kelişişni halaydiğanliğini novättiki qetim ispatlidi. Nursultan Nazarbaev Kaspiyniŋ hoquq märtivisi toğriliq konventsiyani imzalaş yäküni boyiçä jurnalistlarğa muraҗiät qilip, muzakirilärniŋ utuqluq štkänligini täkitlidi. hšҗҗätni täyyarlaş җäriyanida barliq mämlikätlärniŋ säyasiy turaqliqni, Kaspiy regioniniŋ täräqqiyatini täminläş, uniŋ täbiät bayliqlirini saqlap qeliş vä kšpäytiş mänpiyätlirigä asaslanğanliğini qäyt qildi.
– Konventsiya šzigä has “Kaspiy deŋiziniŋ konstitutsiyasi” bolup hesaplinidu. U qirğaq boyidiki dšlätlärniŋ hoquqliri vä mäҗburiyätlirigä bağliq mäsililärniŋ pütünsürük kompleksini tärtipkä kältürüşkä, şundaqla regiondiki behätärlik, turaqliqliq gülliniş kapaliti boluşqa qaritilğan, – däp bildürdi Qazaqstan Prezidenti.
Ahirida Nursultan Nazarbaev pütünsürük hšҗҗätlärniŋ imzalinişiniŋ Kaspiy dšlätliriniŋ dostluq munasivätliriniŋ ispati bolup hesaplinidiğanliğini, Aqtav sammiti yäküniniŋ bolsa, Kaspiy deŋizidiki kšpqirliq šzara härikätni ilgirilitişkä munasip hässä qoşidiğanliğini täkitlidi. Buniŋ üçün zšrür bolğan barliq şarait bar.
Novättiki Kaspiy sammiti Türkmänstanda štküzülidu.
***
BMT Baş kativi Antoniu Guterriş Birläşkän Millätlär Täşkilatiniŋ Kativati tarqatqan šz bildürüşidä Qazaqstan, Äzärbäyҗan, İran, Rossiya vä Türkmänstan otturisida Kaspiy deŋiziniŋ hoquq märtivisi toğriliq konventsiyaniŋ imzalinişini alqişlidi.
“Mäzkür tarihiy hšҗҗät häliqara teçliq vä behätärlikni saqlaş üçün hayatiy muhim bolğan regionluq hämkarliqniŋ ähmiyätkä egä ekänligini namayiş qilidu”, deyilidu bildürüştä.
BMT Baş kativi konventsiya Kaspiy deŋiziniŋ ätrapidiki dšlätlär otturisida uzundin moҗut boluvatqan problemilarniŋ käŋ dairisini birtäräp qilişta muhim rol' oynişi keräk vä u regionluq käskinlikni tšvänlitiştä çoŋ qädäm boldi, däp hesaplaydu.
Antoniu Guterriş şundaqla konventsiyani imzaliğan barliq mämlikätlärni regionluq hämkarliq vä kšpqirliq diplomatiyaniŋ moşu şanliq utuği bilän täbriklidi.
***
Bäşinçi Aqtav sammiti dairisidä Nursultan Nazarbaev İran İslam Җumhuriyitiniŋ Prezidenti hasan Ruhani, Rossiya Federatsiyasiniŋ Prezidenti Vladimir Putin, Äzärbäyҗan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti İlham Äliev, Türkmänstan Prezidenti Gurbangulı Berdımuhamedov bilän uçrişip, bolup štkän sammit vä uniŋ yäküni boyiçä pikir elişti, regionluq vä ikkitäräplimä hämkarliqqa munasivätlik başqimu mäsililärni muhakimä qildi.
Prezidentlar şundaqla osetr näsillik beliqlarni täbiiy muhitqa çiqiriş märasimiğa qatnaşti vä şäriq çšçäkliri boyiçä sähniläştürülgän ussul-teatr qoyulumlirini ziyarät qildi.


text:
Şefiqa Gasprinskaya
Şefiqa Gasprinskaya (Gaspıralı) (1886 oktâbr 14 - 1975 avgust 31) - jurnalist, cemaat erbabı.
Şefiqa Gasprinskaya 1886 senesi Bağçasarayda ulu qırımtatar maarifçisi İsmail Gasprinskiyniñ qorantasında dünyağa keldi. Evde pek güzel tasil aldı. Pek erte çalışmağa başladı. Başta “Terciman” gazetasınıñ basmahanesinde çalıştı, soñra “Alem-i nisvan” adlı qadınlar içün dergi muarririyetiniñ müdiri oldı. 1906 senesi Gasprinskaya belli azerbaycan erbabı Yusuf Nasipbeylige aqayğa çıqa. 1917 senesi Qırım delegatsıyasınıñ erkânında Şefiqa Gasprinskaya Moskvadaki I Bütünrusiye Musulman Qurultayında iştirak ete. Biraz soñra o I Qırımtatar Qurultayınıñ delegatı olaraq saylana, Aqmescitte açılğan qadınlar içün pedagogika oquv yurtunıñ müdiri olıp çalışa. Direktoriya ükümeti dağıtılğan soñ o, qorantasınen Bakuğa kete, mında pedagogika oquv yurtunda müdir olıp çalışa. Azerbaycanda yüz bergen devrim ve ömür arqadaşı qurşunğa tizilgen soñ Gasprinskaya balalarınen Türkiyege icret ete. İstanbulda öksüzler evinde müdir ola, qırımtatar diasporasınıñ içtimaiy ayatında faal iştirak ete, hayriye faaliyetinen oğraşa. 1930 senesi Gasprinskaya qırımtatar qadınlar birligini meydanğa ketire ve onıñ reisi ola. 1961 senesi fevral 26 künü, İstanbulda Noman Çelebicihanğa bağışlanğan merasimde Şefiqa Gasprinskayanıñ “Çelebicihan şeadeti” serlevalı maqalesi oquldı. (Mezkür maqale “Yıldız” mecmuasında 1995 s. 5-6 sanında basıldı). Şefiqa Gasprinskaya 1975 senesi avgust 31-inde İstanbulda vefat etti.
MenbalarDeñiştir
Avdet Gazetası, 2010 s. 40-ıncı san


text:
Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde «Kreml siyasiy mabüsleriniñ tuvğanları» teşkilâtınıñ faalleri Avropa Şurası ve PACEde Rusiyeden sanktsiyalarnıñ alıp taşlanmasına qarşı narazılıq bildirdi.
Aktsiyada tahminen 30 faal, aq qorçalayıcı, siyasiy mabüslerniñ tuvğanları bar edi. Qollarında Kremlniñ ukrainalı siyasiy mabüslerini azat etmek çağıruvlarınen yazuvlı şiarlar bar edi.
«Rusiyege qarşı sanktsiyalar – bugünki künde Rusiyege basqı yapacaq yekâne yoldır, biz – siyasiy mabüslerniñ tuvğanları – Rusiye teslim olıp, tuvğanlarımıznı evlerine yiberir, dep ümüt etemiz», – dedi İgor Kotelânets, Qırımda «ukrain diversantları» davası boyunca mahküm etilgen Yevğen Panovnıñ qardaşı.
Basqını quvetleştirmek ve siyasiy mabüslerni azat etmek – Kyivdeki narazılıq aktsiyası (fotoresimler)
Kyivdeki Rusiye elçihanesi ögünde «Kreml siyasiy mabüsleriniñ tuvğanları» teşkilâtınıñ faalleri Avropa Şurası ve PACEde Rusiyeden sanktsiyalarnıñ alıp taşlanmasına qarşı narazılıq bildirdi.


text:
Qırım hanlığınıñ eñ itibarlı ve küçlü sülâlesi, şübesiz, Şirinler olğan edi. Qırım hanlarınıñ sadıq ortaqları, olar Geraylar devletiniñ qurulmasına isse qoşqan ediler ve olarnıñ akimiyeti ve itibarına bir şey keder etemez kibi kele edi. Faqat er vaqıt böyle olmadı. Birinci beyler sülâlesi olmaq içün olar küçlü Mangıtlar ile küreşmege mecbur oldılar.
Qırım ve qırımtatar tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda «Larişes» müzeyi ve Liveinternet saytlarından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
Facebook, Rusiye tarafından qol tutuv körgen ve içtimaiy ağnı, şu cümleden saylavlar vaqtında, cemiyet fikrini öz istegine köre idare etmek içün qullanğan gruppalar ile «silâlar qoşusı» vaziyetinde buluna. Bunı şirketniñ tesis eticisi Mark Tsukerberg AQŞ Kongressinde bergen ifadeleri esnasında bildirdi.
Tsukerberg: «Rusiyede öyle bir insanlar bar ki, işleri bizim sistemalarımız ve diger internet sistemalarını öz menfaatları içün qullanmaqtır… Yani bu, «silâlar qoşusı»dır», – dedi.
O, Facebooknıñ, saylavlar neticelerini deñiştirmek teşebbüslerini toqtatmaq imkânına saip olması içün paralar yatırmaq pek muimdir, dep ilâve etti.
Tsukerberg, yılnıñ soñuna qadar şirketi 20000-den ziyade telükesizlik meseleleri ve kontentniñ közden keçirilmesi boyunca mutehassısnı işke almaq istey, dep qayd etti.
Ondan ğayrı o, Facebooknıñ, suniy intellekt yardımı ile, sahte esaplarnı tapmaq içün yañı vastalar işlep çıqqanını bildirdi.
Tsukerbergniñ aytqanına köre, o, AQŞta 2016 senesi prezident kampaniyası esnasında Facebookniñ «Rusiye informatsion operatsiyalarınıñ aşkâr etilmesinde yavaş olğanına» peşman ete.
O, istimaiy ağınıñ, 2016 senesinde AQŞtaki prezident saylavına Rusiyeniñ ihtimallı qarışqanını tahqiq etken mahsus prokuror Robert Müller ile emekdaşlıq yapqanını qayd etti.
Malümatnıñ talili ile oğraşqan Britaniyanıñ Cambrige Analytica şirketini, AQŞta saylav aldı kampaniyasında Facebook qullanıcılarınıñ şahsiy bilgilerini qullanğanında qabaatladılar.
Aprel 4-te Facebook şirketi, esas olaraq AQŞta yaşağan 87000000 kişiniñ bilgileri Cambrige Analytica siyasiy mesleat etici şirketininiñ qoluna tüşti, dep bildirdi.
Aprel 6-da Tsukerberg, Facebook dünyada saylavlarğa qarışuv ile küreşmek içün yañı aletler tatbiq ete, dep bildirdi. O, 2016 senesinde AQŞ prezidenti saylavına Rusiyeniñ qarışqanı aşkâr etilgen soñ Facebook tarafından, on biñlerce sahte esaplarnı yoq etmege yardım etken yañı qorçalav aletleriniñ tatbiq etilgenini qayd etti.


text:
Gülnaräm hapizova – «Dance-Life» häliq vä zamaniviy ussul mäktiviniŋ mudiri. U moşu däriҗigä päqät šziniŋ ussulğa aşiqliği tüpäyli, yäni üç yeşidin tartip, sän°ätkä bağliğan iştiyaqi arqiliq yätti. hazir bolsa, yüzdin oşuq šsmür mäşiqlinivatqan mäzkür mäktäpkä rähbärlik qilivatidu. Yeqinda uşbu ussulçilar šmigi bäşinçi «tuğulğan künini» atap štti.Abduşükür hapizov bilän Hasiyät İminovaniŋ ailisidä duniyağa kälgän Gülnaräm üç yeşidin tartip sähnidin çüşmäy kelivetiptu. Däsläp çoŋ-kiçik ailäviy märasimlarda yeqinlirini häyran qaldurğan u keyiniräk sän°ät duniyasida štküzülgän vilayätlik vä җumhuriyätlik bayqaş-kšrüklärdä talanti arqiliq juquri maharät bilän «asan boy ägmäs» qazilarni qayil qilişqa başlidi. Uniŋ bir alahidiligi şuki, Gülnaräm qaysi millätniŋ ussulini iҗra qilmisun, şu ussulğa çoŋqur çškkän halda, uniŋ tamaşibin qälbidin orun elişini täminläşkä tirişidu. Şuŋlaşqa insan on üç yeşida Q.Ğoҗamiyarov namidiki җumhuriyätlik dšlät Uyğur muzıkiliq komediya teatrida käspiy ussulçilar Gülbähräm İbragimova bilän Roza İmirğali qiziniŋ qolida tähsil kšridu. Ussulniŋ qir-sirliridin ubdan häviri bar ustazlar tärbiyisini alğan Gülnaräm hapizova kšp štmäy šz käsipiniŋ häqiqiy mahiri atilidu. Şundimu aliy bilim eliş keräkligini yahşi çüşängän yaş ussulçi ariliqta uniŋğimu ülgiriptu. Şundaq qilip, 2010-jili ana juti Talğir şähiridiki Mädäniyät šyidä «Dance-Life» ussul mäktivini eçip, däsläp bari-yoqi on bäş bala bilän iş elip barğan bolsa, hazir ularniŋ sani yüzdin eşiptu. Muhimi, moşu bäş jil mabaynida mäzkür sän°ät mäktiviniŋ şagirtliri päqät җumhuriyät dairisidiki konkurs-olimpiadilardila ämäs, bälki häliqara däriҗidiki, җümlidin İspaniyaniŋ Kosta-Brava şähiridä štkän «Sredizemnomor'e – 2011» konkursida kümüç medal' alğan, vä şundaqla İtaliya häm Frantsiya dšlätliridiki musabiqilarda mukapatliq orunlardin kšrünüp kelivetiptu. Ğalip çiqqan yaş ussulçilar sani şunçilik kšpki, ularniŋ hämmisini atap štüş äsla mümkin ämäs.
Kšpligän talantliq yaşlarniŋ šz hünirini namayiş qilişiğa türtkä boluvatqan Gülnaräm hapizovağa Talğir şähiridiki Mädäniyät šyidä ussuldin taşqiri vokal, gimnastika bilän şuğullinivatqan şagirtlar ata-aniliriniŋ uniŋğa eytar minnätdarliği çäksiz. Ularniŋ eytişiçä, yaşlardiki talant bilän qabiliyätni bayqap, ularni toğra yolğa seliştäk väzipini atquruvatqan insanniŋ äҗri šz bahasini elişi lazim.
Öz novitidä, bizmu qaytmas iradisi tüpäyli arzu-armanlirini ämälgä aşuruvatqan käspiy ussulçini ussul mäktiviniŋ «tuğulğan küni» bilän sämimiy täbrikläp, işiğa utuq tiliduq.
Mäşür SASİQOV.
Talğir şähiri.


text:
Zilant
Zilant (Zur yılan süzennän çıqqan) - tatar riwäyätlärendä äkiättäge ajdaha.
Ğädättä tac belän, qoş ayaqlı, qanatlı, yılan qoyrıqlı ajdaha bularaq surätlänä.
Borınğı riwäyätlär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Berençe riwäyät buyınça Qazan kirmäne salınğannan soñ şähär yanında urnaşqan tawda qanatlı ajdaha häm anıñ yılan ğäskäre torğan häm zur zıyan qalağa kitergän. Ber batır ajdahağa qarşı suğışqa kergän, Zilant yäşägän urınnı yandırğan häm näticädä zur yılannar üterelgän, läkin Zilant tawdan oçıp kitkänçe yegetne bik yaralağan. Berençe yurama buyınça batır Zilantnıñ başın kiskän, ikençe yuramada Zilant ajdaha qaçıp kitkäç älegä dä Qazan östendä oça häm tönlä Qaban külennän su eçä, qayçaqta Qaban töşenä çuma häm saqsız qoyınuçılarnı Qaban töşenä tarta.
Başqa riwäyättä Zilant ajdaha öç burıçnı başqarğan: uñış cıyğan, çiklär saqlağan häm keşelärne yaqlağan.
Borınğı riwäyättä taswirlanğan Zilant istälegenä Qazan şähärendä Zilant tawı atalğan.
Öçençe riwäyät buyınça Zilant tawınnan kitkännän soñ Zilant ajdaha Qaban küleneñ töşendä yäşi häm xannarnıñ xäzinäsen saqlıy. Yaxşı saqlıy, küp omtılışlarğa qaramastan berkem Qazan xannarı xäzinälären taba almıy.
Tarixi bilgelär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazan xannarı Zilant ajdaha yözen xan möherendä surätlilär. Qazan xanlığı bayrağında Zilant ta surätlängän bulğan.
1781 yıldan Zilant Qazan gubernası gerbında surätlänä.
Şulay uq Zilant Rusiä İmperiäse gerbına kertelgän.
Zilant Qazan şähäreneñ gerbında surätlänä, şulay uq qayber başqa qalalarnıñ gerblarında da surätlänä (Tatarstanda, Kaşira).
Zilant - Rubin futbol taqımınıñ bilgese.
Zilant - fentezi festivaleneñ "Zilantkon" töp simvolı.
Gerblar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Arça (1781)
Çístay (1781)
Qazan (1781)
Layış (1781)
Mamadış (1781)
Bolğar (1781)
Täteş (1781)
Kaşira, Mäskäw ölkäse
Miğmariättä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazan miğmariätendä Zilant yış surätlänä: ayıruça 2005 yılda açılğan "Qazan" fontanında.
Kreml stantsiäseneñ küreneşe


text:
Tuvğan tilim! Ana tilim! Kene yaşa! edebiy-bediiy teatrleştirilgen programma seyircilerni tüşüncege daldırdı
Ana tilimiz halqımıznıñ ruhiy baylığıdır. Onıñ inkişafı millet olaraq saqlanıp qalmaq meselesinde esas yer tuta. Şu sebepten ana tili problemi diger müim meselelernen bir sırada tura.
Mart 31 künü Qırımtatar akademik milliy-drama teatrimizde "Tuvğan tilim! Ana tilim! Kene yaşa!" adlı edebiy-bediiy teatrleştirilgen programma olıp keçti. Bu programmanı Milliy Meclisniñ qoltutuvınen "Qardaşlıq" cemaat teşkilâtı, "Maarifçi" birleşmesiniñ yaşlar bölügi, Qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatri teşkilâtlandırdı.
Programmada "Qardaşlıq" teşkilâtı azaları, Milliy teatrimiz, "Cemile" balalar ansambli, "Qırım gençleri" ansambli, Aqmescit şeer 42 sanlı mektepniñ 2-nci sınıf talebeleri iştirak ettiler.
Edebiy-bediiy programmada klassik ve zemaneviy şairlerimizniñ tilnen bağlı şiirleri oquldı, "Qırım gençleri" ansambli öz oyunlarınen seyircilerni quvandırdılar. "Cemile" ansambli "Qalaylı qazan", "Salaçıq" ve diger oyunlarnı numayış etti.
42 sanlı mektep talebeleri til aqqında şiirler oqumaqnen bir sırada teatrniñ yaş artisti Niyara Mecitovanen beraber Memet Nuzetniñ "Ana ile bala arasında" şiirini sanalaştırıp oqudılar. Soñra milliy urba kiygen qızçıqlar ellerine qoqlaçıqlar tutıp, "Aynenni" yırladılar.
"Qardaşlıq" azaları ve teatr artistleri beraberlikte tilimizniñ bugünki vaziyeti ve kelecegine ait levhalarnı numayış ettiler. Tilimizni yahşı bilgen yaş yigit tilimizge ecnebiy sözlerni qarıştırıp laf etken dostlarına doğru yapmağanını añlatmaq maqsadınen qarıştırılğan er bir ecnebiy söz içün qutu içine bir kapik taşlamağa talap ete. Bu insan yüzünde tebessüm peyda olmağa sebepçi levha nutqumızğa diqqat etmege çağıra.
Ekinci levhada aradan 65 yıl keçe ve bu eki genç endi qart ola. Olar sanki teleyayın baqalar. Sanada bugünki künümiz ve ümüt berici kelecegimiz aqqında qısqadan videofilm kösterile. Bunı baqıp, yaşlıqta ana tilimizge diqqat etip, nutuqlarını ecnebiy sözlerden temizlegenlerine quvanalar.
Bu tedbirde ana tilimizni unutsaq, oğraycaq faciamız aqqında da levhalar yardımınen söz yürsetile.
Teşkilâtçılar edebiy-bediiy teatrleştirilgen programmada böyle levhalarnı numayış eter ekenler, bizim kelecegimiz bugünki künde özümizni nasıl alıp barsaq, onen sıqı bağlı olğanını köstermege tırışalar, yani eger biz bugünden başlap, milletimizni saqlap qaluvda esas faktor olğan ana tilimizde laf etsek, Qırım bizimki olur, barıp da unutsaq, ecnebiy til üstünlik yapsa, biz İvan ağa Mambetovlarğa çevirilirmiz.
Programmanıñ soñunda "Maarifçi" birleşmesi milliy tasil keñeşiniñ yolbaşçısı QMPU üyken ocası, bir sıra luğatlarnıñ müellifi Seyran Üsein, V Milliy Qurultay teftiş komissiyasınıñ reisi Qurtegen Asan, Milliy Meclis medeniyet ve tasil idaresiniñ reisi Safure Kacamet, Milliy teatrimizniñ iş yürüticisi Reşat Ahtemov ve digerleri çıqışta bulundılar. Olar tilimiz, devletçiligimiz aqqında çoq nasiatlı, güzel sözler ayttılar, istekler bildirdiler.
Bu acayip "Tuvğan tilim! Ana tilim! Kene yaşa!" programmanıñ müellifleri "Maarifçi" birleşmesi yaşlar bölüginiñ reberi Elvira Böriyeva ve "Qardaşlıaq" yaşlar teşkilâtınıñ reisi Zaur Halkeçtir. Sanalaştırmağa ve oynamağa Qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatri yardım etti. Bular rejissör Refat Seit-Ablayev, artistler Enver Bilâlov, Zeynep Yağyayeva, Eldar Celilov, Eskender İslâmov, Niyara Mecitovadır.
Milliy teatrniñ bediiy reberi Ukrainada nam qazanğan sanat erbabı Bilâl Bilâlov, leyihanıñ reberi Milliy Meclis medeniyet ve tasil idaresiniñ reisi Safure Kacamet.
Programmanıñ soñunda teşkilâtçılarğa ve icracılarğa "Maarifçi" teşkilâtı tarafından güller taqdim etildi.
Naciye AMETOVA
Qırım gazetasından alındı:


text:
2019 senesi saban (mart) ayı 5 künü memleket içinde köçürilgen müessise ve teşkilâtlarnıñ Avropa Şurası standartları boyunca insan aqlarını qorçalav sistemasına tesir etüv imkânlarını mükemmelleştirmek maqsadınen Avropa Şurasından ”Ukraina içinde köçüv: uzun müddetli qararlarnı azırlav” leyhası çerçivesinde berilgen bedava tehnikiy yardım Temsilcilikke teslim etildi.
Mütenasip vesiqalar imzalanğandan ve donatuv Temsilcilikke teslim etilgenden soñ, Daimiy Temsilciniñ Birinci muavini İzet Gdanov ve Avropa Şurasınıñ Ukrainadaki Ofisinde milliy teşkilâtlar ile munasebetler meseleleri boyunca Yönetici Sergiy Maruşçenko nevbetteki işbirlik planlarını muzakere ettiler.


text:
Aprelniñ 2-de aliy oquv yurtlarınıñ talebeleri içün HSN-nıñ "2014-2018 seneleri Ukrainağa qarşı mahsus informatsion operatsiyalarınıñ beyaz kitabı" degen leyhası taqdim etilecek
2019 senesi aprelniñ 12-de "Ükrinform" milliy haber agentliginiñ matbuat merkezinde Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ "2014-2018 seneleri Ukrainağa qarşı mahsus informatsion operatsiyalarınıñ beyaz kitabı" adlı leyhasınıñ temsil tedbiri keçirilecek.
"2014-2018 seneleri Ukrainağa qarşı mahsus informatsion operatsiyalarınıñ beyaz kitabı" - bu, Ukraina topraq bütünliginiñ bozulmasına ve halqara meydanda onıñ diskreditatsiyasına baqtırılğan rusiye tecavuzı feykleriniñ cıyıntığı. Kitap, Ukraina territorial bütünliginiñ bozulması maqsadınen Rusiye tarafından yapılğan provokatsiyalar tasvirlenmesinden ibarettir. O, bir qaç mevsimlik "seriallar" terikibi şeklinde tizilgen, er birinde 2014-2018 seneleri devamında rusiye tecavuzcılarınen işletilgen mevzularnı köstere. Umumen, kitapta 10 "serial" tasvirlengen. "Beyaz kitap"ta Nazirlikniñ taqımı Ukrainağa qarşı Ruiyeniñ informatsion ucumlarında nasıl mevzular eñ çoq qullanılğanını, olar nasıl inkişaf etkenlerini ve nasıl kanallarnen çoqusı allarda tarqalğanlarını kösterdi.
Leyhanıñ neticelerini Ukraina haber siyaseti Naziriniñ muavini Dmıtro Zolothin taqdim etecek.
Tedbir Kıyiv şeeri, B. Hmelnitskogo soq., 8/16 adresi boyunca keçecek.
İştirak etmeñizni nevbetteki bağlantı boyunca tasdıqlamaq mümkün: https://goo.gl/forms/a2a1lkgmz7g0brRE3
Yerlerniñ sayısı sıñırlı.
Cedvel


text:
- Azerbaycan Türk Edebiyatı (1)
Azerbaycan Türk Edebiyatı, Yazılı Türk Edebiyatı, Bengütaş Edebiyatı, Uygur Edebiyatı, Karahanlı Devri Türk Edebiyatı, Azerbaycan Türk Edebiyatına Genel Bakış, Azerbaycan Türklerinin Halk Yaratıcılığı, Azerbaycan Eski Türk Edebiyatı, Azerbaycan Aşık Edebiyatı, Azerbaycan Türk Edebiyatı,1920 Yılına Kadar, Yakın Dönem Türk Edebiyatı,1920'den günümüze kadar, Güney Azerbaycan Edebiyatı
- Kazakistan Türk Edebiyatı (6)
Kazak Halk Edebiyatı, Çiftçilik ve Hayvan Şiirleri, Yar-Yırlar, Düğün Şiirleri, Övgü ve Yergi Şiirleri, Oyun Şiirleri, Tekerlemeler, Ninniler, Bilmeceler, Atasözleri,Deyimler, Masallar, Konuşma Ustalığı Örnekleri, Yiğitlik Destanları, Kazak Yazılı Edebiyatı, Eski Devir Edebiyatı, -Alp Er Tunga, -Bahadır Şuv, -Oğuz Kaan Destanı, -Orhun-Yenisey Kitabeleri, -"Kodeks Kamonikus," -Korkut Ata, -Mahmut Kaşgari, -Yusuf Balasagunlu, -Hoca Ahmet Yesevi, -Ahmet Yükneki, -Süleyman Bakırgani, -Ozan Ketbuğa,
- Kıbrıs Türk Edebiyatı (3)
Kıbrıs Türk Edebiyatı, Kıbrıs Türk Halk Edebiyatı, Kıbrıs Türk Halk Edebiyatı, Masallar, Efsaneler, Hikayeler, Atasözleri, Türküler, Tekerlemeler, Fıkralar, Latifeler, Kıbrıs Yazılı Türk Edebiyatı, Osmanlı Dönemi, Müftü Hilmi Efendi, Kıbrıslı Aşık Kenzi, Müftü Mehmed Raci, Şem'i, Mehmed Derviş Efendi, Hacı Hasan Tahsin Bey
- Kırgızistan Türk Edebiyatı (3)
Mit, efsane, destan, masal, bilmece, atasözü, Cengiz Aytmatov, Manas Destanı
- Özbekistan Türk Edebiyatı (4)
masal, atasözü, mani, ninni, türkü, ağıt, alkış, kargış, bilmece, atışma, taşlama, sözlü halk tiyatrosu ,
- Türkmenistan Türk Edebiyatı (4)
destan, masal, atasözü, bilmece, türkü.Dede Korkut, Leyla İle Mecnun, Aşık Garip ve Şahsenem, Yusuf ile Züleyha, Köroğlu, roman, öykü, tiyatro, şiir ve deneme
Azerbaycan Türk edebiyatı, Kazakistan Türk edebiyatı, Kıbrıs Türk edebiyatı, Kırgızistan Türk edebiyatı, Özbekistan Türk Edebiyatı, Türkmenistan Türk Edebiyatı


text:
Mabüs Kolçenko ceza izolâtorından çıqarıldı
Rusiyeniñ Köpeysk şeeriniñ (Çelâbinsk vilâyeti) 6-nci koloniyasında tutulğan Kreml mabüsi Oleksandr Kölçenko ceza izolâtorından çıqarıldı.
Bu aqta rus uquqimayecisi Tetâna Şçur haber etti, dep yaza Ukrinform.
“Bugun Ukral uquqimaye gruppasınıñ adliyecisi Oleksandr Kölçenkonı ziyaret etti. Tafsilâtlar böyle: aprelniñ 30-nda onı ceza koloniyasına qoyğanlar, mayısnıñ 10-nda o, andan çıqqan. Umumen Saşa özüni yahşı duya, keyi de yerinde”, – dep, ikâye etti o.
Uquqimayeciniñ qayd etkenine köre, mabüs “aqaret sözlerini” qullanınğandan dolayı ceza izolâtorına tüşken. Bunen beraberlikte, aytqanına köre, Saşa iç bir zaman sögünmey.


text:
«Tükürüv işi»: Qırımda mahkeme, faaliyetçi Razzakovğa polis hadimine aqaret etkeni içün cöreme tölenmesi tayin etti (video)
Bağçasarayda mahkeme, vazife mecburiyetlerini eda etken ukümet vekiline halq ögünde aqaret etkeninde qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi Şevket Razzakovnıñ işi boyunca uküm çıqardı. Mahkeme onı qabaatlı tanıdı ve oña 20 biñ ruble miqdarında cöreme tölenmesini tayin etti. Tahqiqatnıñ versiyasına köre, 2017 senesiniñ aprelinde Bağçasaray sakini Seydamet Mustafayevniñ evi tintilgende Razzakov polis hadimine tükürdi. Mustafayev Razzakovğa qol tutmaq içün mahkemege keldi. Onıñ fikrine köre, böyle cinaiy işler – Rusiye telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarnı, tintüvler vaqtında bir-birine qol tutmasınlar dep, qorquzmaq teşebbüsidir. Daa evel İslâm-Terek (Kirovskoye) qasabasında Rusiye mahkemesi Eski Qırım sakini Zarema Kulametovanı da aynı madde boyunca – polis hadimine halq ogünde aqaret etkeni içün qabaatlı tanıdı. Razzakovnıñ işi boyunca mahkeme cöreme şeklinde cezalav ile sıñırlanğan olsa, Kulametovağa kelgende, uküm daa sert edi: 250 saat mecburiy cemiyet işi ve zarar körgen polis hadimine kompensatsiya olaraq 20 biñ ruble cöreme.


text:
Seymanlarköy
Seymanlarköy (ukraince HoBoзбyp'ïBka, CeйMaHлapkoй, rusça HoBoзбypbeBka, BepxHий CeйMaHлapkoй, ЗбypbeBka) - Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 466 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.


text:
Qırımtatarlarnıñ sürgünligi yıllığında Kiyevde «18.05. Hatıra aqqı» metodik işlenmeler yarışı ilân etilgen. Yarış teşebbüsiçi – Ukraina tasil nazirligi ve Krım SOS hayriye teşkilâtınıñ destegi ile «Almenda» vatandaşlıq tasil merkezi oldı.
Yarış maqsadı – tarihiy afızanıñ, vatandaşlıq terbiyesiniñ, milliy inkişafnıñ saqlanıluvıdır.
Bunı Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında yarış teşkilâtçıları tarif etti, dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Vatandaşlıq maarif merkezi Qırımnıñ ukrain kitaplarından, haber alanından ketmemesi içün bütün zaruriy şeylerni yapa. Mayıs 18 künü tasil nazirligi ile «Hatıra aqqı» yarışını keçirecekmiz.   Yarışta iştirak etecek ocalar içün para mukâfatlarnıñ olması mümkün», – dey merkezniñ tasil programmalarınıñ koordinatorı Valentina Potapova.
Yarışta ocalar, alimler, oquv yurtlarınıñ icadiy taqımları iştirak ete bile. Yarış ğalipleri (I, II, III yerler) 1500-5000 grn miqdarında para mukâfatını elde eter.
Qırımtatar Milliy Meclisi mart 21 künü Aqmescitte keçirilgen toplaşuvda Sürgünlik künü yıllığına matem tedbirlerniñ keçirilmesi boyunca iş gruppasını teşkil etti.
Bıltır işğal etilgen Qırımda ey yıllıq matem mitingini Aqmescitniñ Lenin meydanında keçirmege yasaq ettiler. Neticede matem tedbirleri Aq-Meçit qasabasında keçirildi.


text:
Nätïjeli jumıspen qamtw bağdarlamasına 107 mlrd teñge jumsaldı
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Parlamenti Senatında Premer-Mïnïstrdiñ birinşi orınbasarı - Qarjı mïnïstri Älïxan Smayılov Xalıqtı nätïjeli jumıspen qamtw bağdarlamasınıñ orındalwı körsetkişi twralı aytıp berdi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Bağdarlamalıq qujattardıñ orındalwında jetistikter az emes. Mäselen, ötken jılı «Nurlı jol» bağdarlamasınıñ qorıtındısı boyınşa 86 mıñ 177 jumıs ornı qurıldı, elektr energïyasın berwdiñ 339 şaqırım jelisi salındı. Iri sala qurawşı jobalardı iske asırw arqılı ïndwstrïyalıq öswdiñ jaña nüktelerin qurw bağıtı ayasında 2018 jılı öñdew önerkäsibinde jumıspen qamtılğandar sanı 545,3 mıñ adamdı quradı. Eksporttıq 4 qazaqstandıq brend qurıldı», - dedi Älïxan Smayılov Ükimettiñ 2018 jılğı respwblïkalıq byudjettiñ atqarılwı twralı esebin tanıstırw barısında.
Onıñ sözine qarağanda, Xalıqtı nätïjeli jumıspen qamtw bağdarlamasına 107 mlrd teñge qarajat jumsaldı.
«628 mıñ adam bağdarlamağa qatıstı. Onıñ işinde jumıssızdar - 508,7 mıñ adam (81%), öz betinşe jumıspen qamtılğandar - 119,3 mıñ (19%). 496,4 mıñ adam jumısqa ornalastırıldı. Onıñ işinde turaqtı jumıs orındarına 76 payızı nemese 379,1 mıñ adam. Atap ötw kerek, 2017 jılmen salıstırğanda jumısqa ornalasqandardıñ işinen mindetti zeynetaqı jarnaların tölewşilerdiñ ülesi 7 payızğa arttı (2018 jılı 90%-ti nemese 441 mıñ adamdı quradı, 2017 jılı - 376 mıñ adam nemese 83%)», - dedi Ükimet basşısınıñ birinşi orınbasarı.


text:
+0 BƏYƏN
Suyumbike Destanı
Dr. AZİZ SÜTBAŞ
Bir Nogay Kani bolgan Yusup Mırza Han Turk binen Tatar birligi sebepli 15 insi yuzyillikta kızı Süyümbikedı, 18 yasinda eken Kirim Kani vasitsiminan Kazan Kani'man uylendirgen. Onung Oyu uykenlegen Oris balesi bolgan Meskuv Kan'ina karsi birlik yasamak edi. Ama tavarih Yusup Kan'din oylaganinday bolmas. Nav biyit ale de soylenipturgan Tatar ma? Turk be? Nogay ma? soravina en aruv yavaptir.
Kazanga üş kayta han bolgan Safagerey ölgen vakıtında, ulı Ötemıs Gereydıng yaslıgı sebeplı, ökımet ıslerı dörtınşı hatını Süyımbikege tapşırgan. Hurşid Ana(Handın üken hatını bolsa yaray) kunlesıp, özı han hatını bolmaga ınyetlenıp, Astrahannan kazanga Yadıger Handı keltırgen. Meskuv hanı man bolgan solıklardı neşe kayta bızsalar da, ol ıslerdıng künasın "Süyımbikedıng ısı, Nogaylardın, Kırımlılardıng ısı" dep (Süyımbike üstınnen) Hurşid Ana Meskuvge hat yazgan.
Sol sebeplı, Meskuv Hanı bır kelısken vakıtta tul kalgan Nogay Yusup Mırza kızı Süyümbikedı, dört yaslık uvılı Ötemis-Gerey men ekısın, Meskuvge yesır etıp uzatuvga şart kılgan. Kazan törelerı Meskuvge doslıkları bolmasa da, özlerın ayıpsız etıp körsetuv uşun, Süyımbikedı takatınnan, vaktısınnan ayırıp, yılatıp, Meskuvge uzatkannar. Sol kün, kaladan şığarıp, Kazankı suvına yetkenşe, Kazan muzıkantlarıng oynap bargan munglı küyıne yazılgan yır Süyımbike dıng öz avzınnan söylep aytılagan deydiler.
آردینی اوخو/Ardını oxu
BÖLÜM:
Dəstan,


text:
Tatarstan cäğräfiäse
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Republík Könçığış Europa tigezlegeneñ könçığışında, İdelneñ urta häm Kama yılğasınıñ tübän ağımında, urman häm urman-dala zonalarında urnaşqan. İdel häm Kama yılğaları üzännäre Tatarstan cirlären öç töbäkkä bülä: Kama aldı (Kamadan tönyakqa häm İdeldän tönyaq-könçığışqaraq), Kama aryağı (Kamadan könyaktaraq), İdel aldı (İdeldän könbatıştaraq). Bu terr-yä urtaça 170 m bieklektäge qalqulıqlı tigezlektän ğíbarät. Kama aldı sözäk-qalqulıqlı tigezlek, tönyaq-könbatışında Vyatqa Uwalınıñ könyaq itäge cäyelgän. Kama aryağı - qalqulıqlı tigezlek, könyaq-könçığışında Bögelmä-Bäläbäy qalqulığınıñ küpçelek öleşe, könbatışında İdel aryağı tübänlegeneñ tönyaq öleşe urnaşqan. İdel aldı isä İdel buyı qalqulığınıñ tönyaq-könçığış öleşendä. Qalqulıqlar häm tübänleklär relefnıñ eroziä, qarst, eol, yar yasalu h.b. protsesslar näticäsendä barlıqqa kilgän keçeräk formadağı qompleksları b-n yarğalanğan. Resp-qa terr-yäseneñ töp öleşe yuğarı Perm sistemasına qarağan Ufa, Qazan, Tatar yaUrısları utırma toqımnarı, könyaq-könbatış öleşe yuğarı yura häm aqbur sistemaları utırmaları, yılğalarnıñ borınğı üzännäre neoğen häm dürtençel sistemalar utırmaları qatlamnarınnan ğíbarät (k. Geologík tözeleş). Neft häm ğaz çığanaqları dewon häm taşkümer qatlamnarında yata. İñ zurları - Romaşkino, Yaña Yılxowoy, Berençe May, Bondyug çığanaqları - republíknıñ könyaq-könçığışında häm tönyaq-könçığışında urnaşqan. Ere neft çığanaqlarınnan neft zapasınıñ 60-80% alınğan, keçeräk yatmalarda 800-900 mln. t neft zapası isäplänä. Ş.u. sorıqümer häm taşkümer (k. Qazılma kümerlär), yanuçan slaneslar häm bitumnar zapası bar. Tözeleş materialları şaqtí küp: qom-waqtaş çığanaqları (zapası 246 mln. m3), kirpeç balçığı (73,5 mln. m3), gips (72 mln. t), izwesttaş häm dolomítlar (66 mln. t), tözeleş taşları (35,3 mln. m3), bentonit balçıqları (24,3 mln. t), tözeleş qomnarı (45 mln. m3), keramzit balçıqları (14,9 mln. m3). TR klimatı nigezdä urta kiñleklärdäge kontinentäl hawa massaları täesirendä formalaşa. Ğínwarda urtaça temp-ra 14°C salqın, yüldä 19°C cılı. Yıllıq yawım-töşem küläme 460–540 mm. Yawım-töşemneñ 65-70% äprel-öktäber aylarına turı kilä. İdel aldı, Kama aldı häm Bögelmä qalqulığındağı biek urınnar dımlıraq. Maynıñ berençe deqädäsında temp-ra 10°C tan cılıraq, sentäberneñ ikençe deqädäsında 10°C tan salqınraq buluçan. Qıraw töşmi torğan waqıt ğädättä 106-150 köngä suzıla. Cillär kübräk könyaq-könbatıştan, könyaq häm könyaq-könçığıştan isä. Resp-qa su resurslarına bay. Su öslegeneñ mäydanı 4,4 meñ km² (barlıq terr-yäneñ 6,4%) täşkil itä. 3 meñgä yaqın yılğa häm ineş isäplänä, alarnıñ urtaça tığızlığı 1 km² cirgä - 0,46 km. Cir öste sularınıñ töp zapası susaqlağıçlarda tuplanğan. Cir astı sularınıñ zapası şaqtí: töçe, az tozlı häm tozlı sular; alarnıñ ber öleşe däwalaw öçen faydalı (İj mineräl suları h.b.). Tufraq qaplamı küp törle. Republík terr-yäsendä sorı urman tufraqları (40% çaması) häm qara tufraq (32%), käsle-kölsu häm käsle-qarbonatlı tufraq kiñ taralğan. Yılğa üzännärendä allyuwiäl, qara tufraq häm sazlı tufraq. Urmannar terr-yäneñ 17% çamasın alıp tora. İdelneñ sul häm Kamanıñ uñyağında narat urmannarı, ayırım urınnarda çırşı häm aq çırşı urmannarı saqlanğan. Kama aryağın kiñyäfraqlı urmannar bili.


text:
Kreş-rwm trendi Astanağa da jetti
204
Eger äldenege zığırdanıñız qaynap, boyıñızdı depressïya dendep, äne-mine jarılwğa şaq jürseñiz, Astanada siz baratın bir jer bar. «Razlom» dep atalatın…
54
Ötken jazda Türkïyada ulttıq valyutanı qoldaw üşin dollardı örtep jatqan bir top azamat tüsken vïdeo älewmettik jelide tarap ketken bolatın. Munday…
Bawırlas qalalar tınısı
48
Resey astanasınıñ turğındarı özderiniñ oy-öristeri men tanım kökjïekterin keñeyte berw üşin odan waqıtın da, qarjısında ayamaydı. Bul jolı olar Pwşkïn…
91
Jahantordıñ payda bolwı adamdardıñ jeke-dara qozğalısın aytarlıqtay qısqarttı. Alayda bul adamnıñ jol jürwin, tawar tasımaldawın azayttı degen söz…
107
QR Ulttıq akademïyalıq kitaphanasında sïrek kitaptar men qoljazbalar köp-aq.
1928-1941 jıldarı qazaq jazw ülgisi latın grafïkasında bolğanı belgili.…
241
Bizdiñ jastardıñ tügelge jwığı sawattı. Mektepten soñ joğarı oqw ornına tüsw, odan soñ magïstratwra bağdarlamasımen bilimin jalğastırw köbisi üşin…
Aqmola öñirindegi alğaşqı poşta qızmetiniñ tarïhı
43
Arhïv qujattarınıñ tanılwı, olardıñ ğılımï bağıtta qoldanılwı, Qazaqstan tarïhı men onıñ astanasına qatıstı jaña qujattıq qorlardıñ jïnaqtalwı elimiz…
108
Celïnograd qalasındağı oblıstıq ölketanw mwzeyi Keñes ökimeti ornağan alğaşqı jıldarda (1923 j.) uyımdastırılğan. Onıñ jeti zalında 50 mıñğa jwıq…
Oqïğağa oraylas oy
84
Üstimizdegi jılğı 2-3 şilde künderi elordada Ulı Jibek jolı elderi qalaları basşılarınıñ «Global silk Road» forwmı ötedi. Oğan 60 memleketten 70…
131
Qazaq ädebïeti tarïhındağı tanımal tulğa, zar zaman ağımınıñ körnekti ökili, aqın-jıraw Şortanbay Qanayulınıñ 200 jıldıq mereytoyına oray aldağı 15…


text:
İyün 28-de Bağçasaraydaki tintüvden soñ yaqalanğan ve daa soñra sorğulanıp yiberilgen Ahtem Mustafayev, Rusiyeniñ FSBsi tarafından ekstremizmde qabaatlanğan Erol Veliyevniñ işi boyunca şaat olaraq keçe. Bunı iyün 29-da Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev bilidrdi.
«Bilgenim qadar, o, Aleksandr Steşenko ve Erol Veliyevniñ işi boyunca keçe. Onı bütün kün Bağçasaraydaki FSBde tutqan soñ aqşamğa taba FSBniñ Aqmescitteki esas idaresine ketirip, anda da sorğuladılar. Mence, bu iş boyunca şimdi pek çoq insanğa «toqunacaqlar», çoq evni tintecekler: bu iş boyunca bağlı olğanlarnı da, olmağanlarnı da keçirecekler. Qırımtatarlardan ekstremistler yapacaqlar», – dedi o.
Advokat, Ahtem Mustafayevniñ sorğulanğanı, onıñ Mustafa Cemilevniñ apayını taşığanı ile bağlı ola bilir, dep saya.
Ahtem Mustafayev Bağçasarayda yapılğan tintüv ve yaqalanuvdan soñ Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından Aqmescitte yiberildi.
İyün 28-de qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyev, Bağçasarayda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ apayı Safinarnı taşığan aydavcı Ahtem Mustafayevniñ evi tintilgenini bildirdi. Daa soñra Ahtemniñ telükesizlik hadimleri tarafından belli olmağan tarafqa alıp ketilgeni bildirildi.
Rusiye FSBsi, sanki Qırımda, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Mustafa Cemilevnıñ yardımcısı Erol Veliyev tarafından «Refat Çubarovnıñ emiri boyunca ve SBUnıñ qol tutuvı ile» meydanğa ketirilgen ekstremist gruppasınıñ areketini toqtatqanını, bildirdi.
Rusiyeniñ mahsus hizmeti tarafından iddia etilgenine köre, «Harkivde teşkil etilgen gruppağa Veliyevden ğayrı sabıq boksçu sprotçular Steşenko ve Tretyakov kirdiler».
FSBde, «ekstrimist toplulığınıñ azaları 2018 senesiniñ yanvarinde, tutaştırıcı qarışma ile toldurılğan şişelerni qullanıp, Qırım muftisi Emirali Ablayevniñ evini tutaştırdılar», deyler.
FSB, Steşenkonıñ 2018 senesiniñ aprelinde «Qırımğa kirgende» yaqalanğanını ve «anda Veliyev tarafından provokatsiyalarnı azırlamaq ve amelge keçirmek içün yollanılğanını» bildire. Rusiye Veliyev ve Tretyakovğa qarşı qabaatlavnı ğiyabiy şekilde çıqardı, olar «federal qıdırıluv cedveline kirsetildi».


text:
Sšz — qurultay iştrakçiliriğa/ Astana şähiridä štkän «Nur Otan» partiyasiniŋ novättiki 16-qurultiyiğa uyğurlardin tšrt delegat iştrak qildi. Ular — Qazaqstan Parlamenti Mäҗlisiniŋ deputati Murat Ähmädiev, Uyğur nahiyäsiniŋ hakimi Alimҗan Tohtasunov, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputati, «Nur Otan» partiyasi säyasiy keŋişiniŋ äzasi Ähmätҗan Şardinov, «Nur Otan» partiyasi Almuta şähärlik säyasiy keŋişiniŋ byuro äzasi Asimҗan Zlavdinov. Ularniŋ arisidin Ähmätҗan Bährim oğli yänä tšrt jilğa «Nur Otan» partiyasiniŋ säyasiy keŋişigä äza bolup saylandi.
– Bu qetimqi qurultayğa ikki miŋğa yeqin adäm iştrak qilip, jiğin üç yerim saatqa sozuldi, — däp Ähmätҗan Bährim oğli qurultaydin alğan täsiratlirini biz bilän bšlüşti. – Qurultay davamida ondin oşuq delegat sšzgä çiqti. Ularniŋ arisida härhil käsip egiliri vä härhil millät väkillirimu bar. hämmisi bir eğizdin novättin taşqiri štidiğan prezident saylimiğa Nursultan Äbiş oğliniŋ namzitini kšrsätti. «Bügünki kündä qazaqstanliqlarniŋ qolğa kältürgän utuqliri u — Sizniŋ tinmay ämälgä aşurğan işliriŋizniŋ mevisi. hazir Qazaqstanni duniya iqrar qilivatidu. Barliq sahalarda päqät alğa ketip barimiz. Bu, älvättä, sizniŋ yemişlik ämgigiŋizniŋ nätiҗisi. Biz buniŋdin keyinmu sizgä işinimiz» degän pikirni hämmisi bir eğizdin qollidi.
Andin sšzgä çiqqan Nursultan Nazarbaev qurultay minbiridin šziniŋ namiğa eytilğan illiq sšzlärgä minnätdarliğini izhar qildi. Şundaqla u bolğusi saylamda «Nur Otan» partiyasidin Prezidentliqqa namzat süpitidä küç sinaşqa çüşüşkä kelişkänligini eytti. Buni hämmimiz güldürligän alqişlar bilän qobul qilduq.
Şuniŋdin keyin Prezident doklad bilän sšzgä çiqti. U bu qetimqi nutqidimu qazaqstanliqlarniŋ keläçäktiki paravän turmuşi häqqidä ätrapliq tohtaldi.
Alahidä diqqätkä sazavär närsä şuki, Prezident šz nutqida bäş institutsionalliq islahät namliq bäş qädämni alğa sürdi. Duniyadiki muvappäqiyät qazanğan dšlätlär näq moşu qädämlärni besiş arqiliq utuqqa yätti.
Moşu bäş qädäm arqiliq biz duniyadiki täräqqiy ätkän 30 dšlätniŋ qatariğa işäşlik kiräläymiz. Buniŋğa biz päqät Nursultan Äbiş oğliniŋ dana säyasiti arqiliq yetimiz.


text:
Braziliälelär
Braziliälelär - Braziliä watandaşlığı bulğan keşelär, Braziliä xalqınıñ töp öleşen alıp torğan häm dönyadağı iñ zur millätlärneñ berse. Sannarı yaqınça 200 million keşe.[1] Portugalça söyläşälär.
Braziliälelär qatlawlı sostav belän ayırılıp tora. Ul indeyetslarnı, negrlarnı, yevropeoid rasa wäkillären häm qatnaş millät keşelären berläşterä.
Braziliälelär könküreşendä portugaliälelärneñ, indeyetslar häm negrlarnıñ traditsiäläre häm ğöref-ğädätläre çağılış taba.
Portuğäliälelär yaña watannarına üzläreneñ tellären häm arxitekturaların alıp kilgännär. İndeyetslardan keläm, yataq, sumka, mebel kebek yort äyberlären, şulay uq awıl cirlärendä öy tübälären häm stenaların ürep yasaw ostalığın üzläştergännär.
Braziliälelärneñ yaratqan küñel açu bäyräme — karnavallar. Alarda Afrika sänğäte yoğıntısı çağıla. Elek Afrika qollarına uñışnı cıyıp alğannan soñ berniçä kön yal birä torğan bulğannar, qarnawallar uzdıru traditsiäse änä şunnan qalğan.
Çığanaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İskärmälär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ↑ ПapaMeTpHы биpeprә kиpәk trans-title= {{cite web}} kaлыбыHдa. "IBGE: Brasil já ultrapassou marca de 200 milhões de habitantes". Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (1 de Julho de 2013).


text:
2019 senesi kiçik ay (fevral) 13 künü Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini İzet Gdanov Ukrainada BMT Qaçaqlar işleri Yuqarı Komissarı idaresiniñ (QİYKİ) ve Desâte kvitnâ” cemaat teşkilâtınıñ vekilleri ile körüsip, Ukrainada BMT Qaçaqlar işleri Yuqarı Komissarı idaresiniñ qol tutuvı ile amelge keçirilgen ”Memleket içinde köçken şahıslarğa uquqiy yardım ve Cenübiy Ukrainada imkânlarnı kenişletüv” leyhasını yerine ketirüv ile bağlı olğan meselelerni muzakere etti, işbu leyha çerçivesinde vaqtınca işğal etilen Qırım MC ile memuriy sıñırdaki açıq kiriş-çıqış nezaret-keçirüv noqtalarnıñ hızmet yerleri civarlarında bedava uquqiy yardım noqtalarnı teşkil etüv belgilenmekte “BMT Qaçaqlar işleri Yuqarı Komissarı idaresiniñ (QİYKİ) ve Desâte kvitnâ” cemaat teşkilâtınıñ vekilleri ile körüşüv”
Month: February 2019
Türkiye Cumhuriyetiniñ Baş konsulı ile körüşüv
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini İzet Gdanov Herson vilâyetinde iş ziyareti ile bulunğan Türkiye Cumhuriyetiniñ Odesa şeerindeki Baş konsulı Sadin Ayyıldız ile iş körüşüvi şekilinde körüşti “Türkiye Cumhuriyetiniñ Baş konsulı ile körüşüv”
Ukrainada halqara alâqa hızmetini qullanğan ”Kıyivstar” abunecileriniñ diqqatına
”Kıyivstar” Rusiye Federatsiyası tarafından qanunsız şekilde ayırılıp, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde işletilgen ayrı nomera vastalarınen halqara alâqanı toqtatqanı aqqında haber ete “Ukrainada halqara alâqa hızmetini qullanğan ”Kıyivstar” abunecileriniñ diqqatına”


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu gece ğayıp olğan Ervin İbragimovnıñ babası Moskvağa boysunğan yarımada prokuraturasına onıñ oğlunı tapmaq içün ariza yazıp muracaat etti.
Mayıs 25-te, çarşenbe künü adliyeci Emil Kurbedinov bu aqta bildirip, Facebook saifesinde ariza nushasını paylaştı.
«Menim oğlumnıñ – İbragimov Ervin Umer oğlunıñ – bulunğan yerini tapmaq içün qırıduv işleriniñ teşkil etilmesini rica etem», – dep aytıla arizada.
İbragimov arizada mayıs 25-te Bağçasaray politsiyasına oğlu ğayıp olğanı sebebinden muracaat etkenini qayd etti. Onıñ sözlerine binaen, o politisyada onıñ oğlu Ervin İbragimovnıñ maşnası evniñ yanında bulunğanını, maşna qapıları ve bardaçök (vesiqalar içün qutuçıq – QA) açıq olğanını bildirdi.
Mayıs 25-te, saba Bağçasarayda devlet şurasınıñ sabıq deputatı, Bütün Dünya Qırımtatar Kongressiniñ İcra komitetiniñ azası Ervin İbragimov bu gece ğayıp olğanı aqqında bildirile edi. Onıñ maşnası yol ortasında qaldırılğan tapıldı. Mayıs 24-te tahminen saat 23:00-te Ervin babasına telefon etip, ondan maşna vesiqaları aqqında soradı. Bundan soñ Ervinnen bağ bozuldı.
Ğayıp olğan Ervin İbragimov mayıs 25-te Meclis azalarınen Sudaqqa barmağa niyetlene edi, o yerde qırımtatar faalleri mahküm etilecegi planlaştırılğan.
Bundan soñ internette video peyda oldı, videoda Ervin İbragimovnı, tahminlerge köre, Yol patrul hızmetiniñ hadimleri toqtadı, soñra onı mikroavtobusqa oturtmağa tırıştılar, o qaçmağa tırıştı, amma onı tuttılar ve maşnağa oturttılar. Bundan soñ maşna Bağçasaray suv anbarı tarafına, ormandan keçip ketti.
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Cumhuriyet Antikacılar, sahip oldukları izlerle beraber her açıdan oldukça özel bir yapıda olan ürünler olarak ön plana çıkıyorlar. Her ürünün antika olarak değerlendirilemiyor olması sebebiyle, antikaların kendilerine özel yapısı maddi açıdan belirli bir karşılığa sahiptir. Cumhuriyet Antikacılar, antika ürünlerin alım satımında görev yapan yerler olarak antika ilgillerinin odak noktasında bulunuyorlar. Bir yerin antikacı olarak değerlendirilebilmesi için, antika ürünler konusunda uzmanlaşmış profesyonel bir yapıda olması gerekir. Her tip antika konusunda belirli bir bilgi birikimine ve tecrübeye sahip olmayanlar için antikacı tanımını yapmak oldukça yanlıştır. Zira antikacılar Cumhuriyet, antikaların her bir detayını ve bir antikada dikkat edilmesi gereken noktaları iyi bilen görevi üstlenmektedirler.
Whatsapp’ tan bize ulaşarak daha hızlı iletişim kurabilir,
satmak istediğiniz antikanın fotoğrafını göndererek
FİYAT TEKLİFİ alabilirsiniz.
İletişim & WhatsApp
+90 532 477 68 91
Antikacı Cumhuriyet olarak antika ilgililerine hizmet veren yerler antika ürünler konusunda sahip oldukları tecrübe ışığında gerekli değerlendirmeleri yapıyor olmalarının yanı sıra bununla beraber ekspertiz olanağına da sahiptirler. Seka Antika, Cumhuriyet İstanbul\’da yer alan antikacılar arasında belirgin olarak yarattığı farkla birlikte her zaman sektörün ön planda yer almış bir firma olarak görev yapmaktadır. Antikacı olarak hizmet vermekte olan markalardan biri olması itibariyle Seka Antika antika alım satım görevini üstlenmektedir. Antika alıcıları Cumhuriyet ve antika satıcıları Cumhuriyet için ortak bir payda olarak görev yapar. Antikacılar, aktif olarak alım satım konusunda görev yapıyor olmalarının yanı sıra müzayede firmalarıyla etkileşim içerisinde de olabilirler.
İstanbul Cumhuriyet Antikacı
İstanbul, Cumhuriyet antika konusunda en hareketli illerden biri olarak ön planda bulunuyor olması itibariyle Türkiye\’deki antika piyasasının da en hızlı işlem gördüğü yerdir. Bunun sebebi Kapalı Çarşı kültüründen kalmış olan bir antika anlayışının bulunuyor olmasıdır. Eski dönemlerde aktif olarak Kapalı Çarşı\’da antikacılar yer alıyordu. Günümüzde ise her antikacı kendine özel bir firma konumuna gelmiş durumdadır. İstanbul\’daki (Cumhuriyet) antikacılar arasında, kendine has yapısını korumayı başarmış olan Seka Antika markası ile antika alıcıları ve satıcıları güvenceli bir antika ticareti yapabilmekte özgür oluyorlar. Antikalar, tek tipte olmadıklarından dolayı pek çok farklı ürünün antika olarak değerlendirilebilmesi mümkün hale gelmektedir. İstanbul antika piyasası içerisinde mevcut olan antikacılar farklı antika ürünlerin değerlendirilebilmesine olanak sağlarlar.
İletişim & WhatsApp
+90 532 477 68 91
Cumhuriyet Antika Dükkanı
Eski eşyalardan farklı olarak orijinal değere sahip olan antikalar, antikacıların odak noktasında yer alır. Eski eşyaların çeşitli yöntemler kullanılarak antika olarak gösterilmesinin önüne geçen antikacılar, eskiciler gibi rastgele ürün satmamaktadırlar. Cumhuriyet Antikacı olarak görev yapanlar, belirli bir kategori içerisinde yer alan antika eşyaları satarlar. Cumhuriyet Antikacı, sahip olduğu antika ürünü koruyan ve bakımını gerçekleştirerek muhafaza eder. Sanat açısından belirli bir değere sahip olan antika ürünlerin satışının gerçekleştirilmesi sadece antikacılar tarafından mümkündür. Belirli bir zevke sahip olan antikacılar, her antika ürünü kategorize etme konusunda uzmanlaşmışlardır.
Cumhuriyet Takvim Alan Antikacı, Cumhuriyet Mangal Alan Antikacı, Cumhuriyet Bindallı Alan Antikacı, Cumhuriyet Müzik Seti Alan Antikacı, Cumhuriyet Kama Alan Antikacı, Cumhuriyet Kazan Alan Antikacı, Cumhuriyet Kristal Alan Antikacı, Cumhuriyet Kuran Alan Antikacı, Cumhuriyet Kupa Alan Antikacı, Cumhuriyet Ğügüm Alan Antikacı, Cumhuriyet Arma Alan Antikacı, Cumhuriyet Fıçı Alan Antikacı, Cumhuriyet El Yazması Kitap Alan Antikacı, Cumhuriyet Efemera Alan Antikacı, Cumhuriyet Hat Makası Alan Antikacı, Cumhuriyet Silke Alan Antikacı, Cumhuriyet Madalya Alan Antikacı.
Cumhuriyet Tarak Alan Antikacı, Cumhuriyet Harita Alan Antikacı, Cumhuriyet Kandil Alan Antikacı, Cumhuriyet Bez Alan Antikacı, Cumhuriyet Porselen Alan Antikacı, Cumhuriyet Müzik Aleti Alan Antikacı, Cumhuriyet Takı Kutusu Alan Antikacı, Cumhuriyet Demir Para Alan Antikacı, Cumhuriyet Varaklı Çerçeve Alan Antikacı, Cumhuriyet Resim Alan Antikacı, Cumhuriyet İpek Halı Alan Antikacı, Cumhuriyet Silah Alan Antikacı, Cumhuriyet Kilim Alan Antikacı, Cumhuriyet Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Kasetçalar Alan Antikacı, Cumhuriyet Zarf Alan Antikacı.
Cumhuriyet Komple Miras Evi Alan Antikacı, Cumhuriyet Yüzük Alan Antikacı, Cumhuriyet Portre Alan Antikacı, Cumhuriyet İran Halısı Alan Antikacı, Cumhuriyet Askeri Malzeme Alanalar, Cumhuriyet Baston Alan Antikacı, Cumhuriyet Bileklik Alan Antikacı, Cumhuriyet Sehpa Alan Antikacı, Cumhuriyet Kamçı Alan Antikacı, Cumhuriyet Hat Alan Antikacı, Cumhuriyet Oyma Alan Antikacı, Cumhuriyet Gümüşlük Alan Antikacı, Cumhuriyet El Yazması Kuran-ı Kerim Alan Antikacı, Cumhuriyet Kılıç Alan Antikacı, Cumhuriyet Takı Alan Antikacı, Cumhuriyet Cep Saati Alan Antikacı, Cumhuriyet Dvd Alan Antikacı, Cumhuriyet Komple Eşya Alan Antikacı, Cumhuriyet Telefon Alan Antikacı, Cumhuriyet Pipo Alan Antikacı, Cumhuriyet Üç Etek Alan Antikacı, Cumhuriyet Bilezik Alan Antikacı, Cumhuriyet Bardak Alan Antikacı.
Cumhuriyet Tablo Alan Antikacı, Cumhuriyet 45 Lik 33 Lük 78 Lik Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Sefer Tası Alan Antikacı, Cumhuriyet Dokuma Alan Antikacı, Cumhuriyet Kalem Alan Antikacı, Cumhuriyet Sürahi Alan Antikacı, Cumhuriyet Komple Kütüphane Alan Antikacı, Cumhuriyet Gümüş Alan Antikacı, Cumhuriyet Daktilo Alan Antikacı, Cumhuriyet Pul Alan Antikacı, Cumhuriyet Osmanlıca Kitap Alan Antikacı, Cumhuriyet Bıçak Alan Antikacı, Cumhuriyet Kol Saati Alan Antikacı, Cumhuriyet Makaralı Teyp Alan Antikacı, Cumhuriyet Rozet Alan Antikacı, Cumhuriyet Gelinlik Alan Antikacı, Cumhuriyet Çatal Alan Antikacı, Cumhuriyet Kıyafet Alan Antikacı, Cumhuriyet Duvar Saati Alan Antikacı, Cumhuriyet Fes Alan Antikacı, Cumhuriyet Küp Alan Antikacı, Cumhuriyet Saçma Alan Antikacı.
Cumhuriyet Hat Yazısı Alan Antikacı, Cumhuriyet Ağaç Alan Antikacı, Cumhuriyet Halı Alan Antikacı, Cumhuriyet Günlük Alan Antikacı, Cumhuriyet Bakır Para Alan Antikacı, Cumhuriyet Yıldız Porselen Alan Antikacı, Cumhuriyet Masa Alan Antikacı, Cumhuriyet Porselen Fincan Takımı Alan Antikacı, Cumhuriyet Kitap Alan Antikacı, Cumhuriyet Amfi Alan Antikacı, Cumhuriyet Albüm Alan Antikacı, Cumhuriyet Ahşap Alan Antikacı, Cumhuriyet Gondol Alan Antikacı, Cumhuriyet Çizgi Roman Alan Antikacı, Cumhuriyet Komple Mira Evi Boşaltanlar, Cumhuriyet Pusula Alan Antikacı, Cumhuriyet Gerdanlık Alan Antikacı, Cumhuriyet Cezve Alan Antikacı, Cumhuriyet Şerbetlik Alan Antikacı.
Cumhuriyet Tuval Alan Antikacı, Cumhuriyet Okka Alan Antikacı, Cumhuriyet Fincan Alan Antikacı, Cumhuriyet Cd Alan Antikacı, Cumhuriyet Cam Alan Antikacı, Cumhuriyet Çan Alan Antikacı, Cumhuriyet Hoparlör Alan Antikacı, Cumhuriyet Çiçek Alan Antikacı, Cumhuriyet Retro Eşya Alan Antikacı, Cumhuriyet Vazo Alan Antikacı, Cumhuriyet Koltuk Alan Antikacı, Cumhuriyet Şapka Alan Antikacı, Cumhuriyet Bakır Eşya Alan Antikacı, Cumhuriyet Kilit Alan Antikacı, Cumhuriyet Biblo Alan Antikacı, Cumhuriyet Saat Alan Antikacı, Cumhuriyet Matara Alan Antikacı, Cumhuriyet Varaklı Mobilya Alan Antikacı, Cumhuriyet 33 Lük Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Nişan Alan Antikacı, Cumhuriyet Seramik Alan Antikacı, Cumhuriyet Minyatür Alan Antikacı, Cumhuriyet Kağıt Para Alan Antikacı, Cumhuriyet Kase Alan Antikacı, Cumhuriyet Tas Alan Antikacı, Cumhuriyet Kavanoz Alan Antikacı, Cumhuriyet 45 Lik Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Varaklı Halı Alan Antikacı.
Cumhuriyet El Yazması Osmanlıca Dergi Alan Antikacı, Cumhuriyet Radyo Alan Antikacı, Cumhuriyet Çini Alan Antikacı, Cumhuriyet Mühür Alan Antikacı, Cumhuriyet Fotoğraf Makinesi Alan Antikacı, Cumhuriyet Çaydanlık Alan Antikacı, Cumhuriyet Halhal Alan Antikacı, Cumhuriyet Tılsım Alan Antikacı, Cumhuriyet Sepet Alan Antikacı, Cumhuriyet Sandelye Alan Antikacı, Cumhuriyet Eski Oyuncak Alan Antikacı, Cumhuriyet Pikap Alan Antikacı, Cumhuriyet Roman Alan Antikacı, Cumhuriyet Tepsi Alan Antikacı, Cumhuriyet Kehribar Tesbih Alan Antikacı, Cumhuriyet Forma Alan Antikacı, Cumhuriyet Avize Alan Antikacı, Cumhuriyet Sahan Alan Antikacı, Cumhuriyet Tırnak Ayna Alan Antikacı, Cumhuriyet Ivır Zıvır Eski Eşya Alan Antikacı, Cumhuriyet Bronz Heykel Alan Antikacı, Cumhuriyet Şamdan Alan Antikacı.
Cumhuriyet Kartpostal Alan Antikacı, Cumhuriyet Hereke Halısı Alan Antikacı, Cumhuriyet Sini Alan Antikacı, Cumhuriyet Tüfek Alan Antikacı, Cumhuriyet Köstekli Saat Alan Antikacı, Cumhuriyet Varaklı Ayna Alan Antikacı, Cumhuriyet Taş Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Gravür Alan Antikacı, Cumhuriyet Kurşun Alan Antikacı, Cumhuriyet Gramafon Alan Antikacı, Cumhuriyet Cd Player Alan Antikacı, Cumhuriyet 78 Lik Plak Alan Antikacı, Cumhuriyet Hilye-i Şerif Alan Antikacı, Cumhuriyet Kahve Takımı Alan Antikacı, Cumhuriyet Mobilya Alan Antikacı, Cumhuriyet Kapı Alan Antikacı, Cumhuriyet Kaşık Alan Antikacı, Cumhuriyet İbrik Alan Antikacı, Cumhuriyet Yağlı Boya Alan Antikacı, Cumhuriyet Tabanca Alan Antikacı, Cumhuriyet Ferman Alan Antikacı, Cumhuriyet Ebru Alan Antikacı, Cumhuriyet Tabak Alan Antikacı, Cumhuriyet Semaver Alan Antikacı, Cumhuriyet Kutu Alan Antikacı.
Cumhuriyet Kehribar Alan Antikacı, Cumhuriyet Komple Koleksiyon Alan Antikacı, Cumhuriyet Bronz Alan Antikacı, Cumhuriyet Şişe Alan Antikacı, Cumhuriyet Madalya Nişan Alan Antikacı, Cumhuriyet Anahtar Alan Antikacı, Cumhuriyet Makine Alan Antikacı, Cumhuriyet Porselen Tabak Takımı Alan Antikacı, Cumhuriyet Mekanik Alet Alan Antikacı, Cumhuriyet Kolye Alan Antikacı, Cumhuriyet Fotoğraf Alan Antikacı, Cumhuriyet Bünyan Halısı Alan Antikacı, Cumhuriyet Tesbih Alan Antikacı, Cumhuriyet El Dokuması Halı Alan Antikacı, Cumhuriyet Opalin Alan Antikacı, Cumhuriyet Taş Alan Antikacı, Cumhuriyet Metal Alan Antikacı, Cumhuriyet El Yazması Alan Antikacı, Cumhuriyet Terazi Alan Antikacı, Cumhuriyet Tokmak Alan Antikacı, Cumhuriyet Gaz Ocağı Alan Antikacı, Cumhuriyet Dirhem Alan Antikacı, Cumhuriyet El Yazması Osmanlıca Kitap Alan Antikacı.


text:
Kök Yüzü Qaramanlarınıñ künü
Tantanalı künler ve vaqialar qayd etilmesi çerçivesinde Ukraina haber siyaseti Nazirligi Kök Yüzü qaramanlarınıñ Kününe içtimaiy kampaniyanı taqdim ete.
Ukraina Prezidenti Petro Pororşenkonıñ 2015 senesi fevralniñ 11-den "Menlik İnqilâbı iştirakçileriniñ qaramanlığını añuv ve Kök Yüzü qaramanlarınıñ ebediyen hatırası aqqında" qararınen, bu kün er yılı fevral 20-de qayd etile.
105 Kök Yüzü qaramanına Prezident Ukraina Qaramanları unvanını berdi. Olar arasında üç ecnebiyler — Belorussiya Vatandaşı Mıhaylo Jiznevskıy ve Gürcistan vatandaşları — Zurab Hurtsiya ve David Kipiani, olar da Kök Yüzü Qaramanları ordenlerini aldı. Ukraina serbest olması içün ve Avropa qısmı olmaq içün pek büyük fiyat ödedi.
Rolikler içtimaiy reklama statusını alıp, umummilliy ve regional kanallarda, kinoteatrlarda ve internet ağında yayınlanacaq.
Bundan ğayrı, HSN Kök Yüzü Qaramanları Milliy Memorial Kompleksiniñ bord kampaniyasına — Menlik İnqilâbı Müzeyi qurulmasına qol tuttı.
Cedvel


text:
Kïno mwzıkaları men üzdik sawndtrekter twralı éksklyuzïvti bağdarlama.
Bul bağdarlama – kïno öneri töñireginde oy örbitip, otandıq jäne şeteldik fïl'mderge mwzıka jazğan ataqtı, tanımal kompozïtorlar turğısında oy tolğaydı. Sözge şeşen, oyğa jüyrik sınşı, älemdegi eñ jarqın, eñ körnekti kïno fïl'mderderdi käsibï turğıdan jan-jaqtı taldap, fïl'mderge jazılğan sawndtrekter jaylı jeke pikirin bildiredi. Özin käsibï turğıdan kïno sınşısı retinde moyındata bilgen Oleg Boreckïydiñ ïdeyasımen Almatı qalasında kïnoklwb ömirge keldi. Älemniñ eñ üzdik kïno lentaların tanıp bilwde, jastardıñ rwxanï ösip jetilwine bağıttalğan kïnoklwb büginde avtordıñ tanımal jobası bolıp qalıptastı. «Kïnoblyuz» taqırıppen ündesken, üzdik fïl'mderdiñ mwzıkalarımen astasqan, körkem tilmen qabısqan – töl twındı .
Bağdarlama avtorı, äri jürgizwşisi, fïlosof, äri kïno sınşısı – Oleg Boreckïy
Şığatın waqıtı: düysenbi men juma, sağat 20:00.
Qazirgi kezde bağdarlama jabıq
Bağdarlamanıñ murağatına köşw
Anons: 24.10.2016


text:
Raşidäm RÄhMANOVA,
«Uyğur avazi»
härtäräplimä bilimlik vä mädäniyätlik ävlat tärbiyiläş – җämiyitimizniŋ aldiğa qoyğan äŋ muhim mähsätliriniŋ biri. Moşu yosunda Ämgäkçiqazaq nahiyäsidä nurğunliğan işlar ämälgä aşurulmaqta.
Nahiyä hakimi Binali Isqaqniŋ bilim sahasiğa kšrsitivatqan ğämhorluğinimu atap štkän orunluq. Ahirqi 6-7 jildin beri Binäli Äbdiqappasoğli maarip sahasini qollap-quvätläş üçün yärlik byudjettin mäbläğ bšlüp, mäktäp oquğuçiliriniŋ bilim süpitini kštirişkä härtäräplimä mümkinçiliklärni yaritip berivatidu. Җümlidin yeŋi mäktäplärniŋ sani šsüp, üç smeniliq mäktäplär azaydi. Bala bağçiliri kšpläp selinivatidu.
Yeqinda nahiyäniŋ Dostluq yezisidiki Altınbike Bertaeva namidiki ottura mäktäptä uyuşturulğan «Qabiliyätlik balilar sleti» bu sšzümizniŋ yarqin ispatidur.
U küni җumhuriyätlik kšrüklärdä ğalip çiqqan 110 bala zor alqişlar bilän mäydanğa täklip qilindi.
– Elbası Nursultan Nazarbaev 2019-jilni «Yaşlar jili» däp elan qilişiniŋ zor ähmiyiti bar. Keläçäk – yaşlarniŋ qolida! Bilimlik, qabiliyätlik yaşlar «Mäŋgülük älniŋ» mähsitini ämälgä aşuralaydu. Elbası yaşlarniŋ härtäräplimä bilim elişi üçün nurğun küç çiqardi. «Bulaq kšrsäŋ, kšzini aç» demäkçi, yaş ävlatni oquşqa, bilim elişqa dävät qiliş – zaman tälivi. Keläçäk ävlatniŋ riqabätkä qabil bolup yetilişi üçün ularniŋ boyidiki kšpligän talant vä qabiliyätlirini täräqqiy ätküzüş keräk. Bu hislätlärni bayqap, uniŋğa toğra yol kšrsitiş, älvättä, ustazniŋ borçi. Qabiliyätlik balilarğa ğämhorluq kšrsitiş intayin muhim. Moşu yosunda Altınbike Bertaeva namidiki ottura mäktäpniŋ ustazliri erinmäy ämgäk qilivatidu. härhil bayqaşlarda ğalip çiqqan oquğuçilirimizniŋ utuqliri – ustazlirimiz ämgiginiŋ nätiҗisi, ular bizniŋ pährimiz, – dedi sletni açqan mäktäp mudiri Janar Muqalieva.
Andin qabiliyätlik balilarni Ämgäkçiqazaq nahiyälik maarip bšlüminiŋ väkili Ayjan Tšrtaeva täbrikläp, nahiyälik maarip bšlüminiŋ başliği Bätes Amanovaniŋ illiq salimini yätküzdi.
Biyil nahiyädin 187 bala җumhuriyätlik kšrükkä qatnişip, uniŋ 50 payizi nahiyälik basquçta mukapatliq orunlardin kšründi. 28 bala vilayätkä yollanma aldi. Uniŋ 70 payizi җumhuriyättä šziniŋ täliyini sinidi. Häliqara, җumhuriyätlik, vilayätlik vä nahiyälik olimpiadilarğa biyil nahiyädin 800 oquğuçi qatnişip, uniŋ täŋdin tolisi İ, İİ vä İİİ orunlarni egilidi. Җumhuriyätlik bayqaşta mukapatliq orunlarğa erişkän balilarniŋ arisida A.Bertaeva namidiki mäktäpniŋ ikki oquğuçisi bar.
Slet davamida Qaraturuq yeza okruginiŋ hakimi Ermek Samsıbekov, A.Sattarov namidiki mäktäpniŋ mudiri Çimängül Amilova, ata-anilar komitetiniŋ räisi Rayhan Äliqulova vä başqilar šzliriniŋ illiq lävzini bildürdi.
Andin Nurlan Tingalov, Sabina Mäsimҗan, Ruslan Üsänov vä Rumiläm Turğanҗan käbi oquğuçilar qazaq, rus, ingliz vä uyğur tillirida slet iştrakçiliriğa salam yollap, mäktäpniŋ tarihi vä utuqliri häqqidä sšzläp bärdi.
Ahirida kšpligän oquğuçilar bilän ustazlar härhil mukapatlar bilän täğdirländi. Җümlidin 10-sinip oquğuçisi Gülnisäm Yaqupova Qazaqstan Җumhuriyiti Bilim vä pän ministrliginiŋ İİİ däriҗiliq diplomiğa, 9-sinip oquğuçisi Al'bina Qoyşıbay Almuta vilayätlik Bilim başqarmisiniŋ İİİ däriҗilik diplomiğa, Ümütҗan Ayupov Almuta vilayätlik Bilim başqarmisiniŋ täşäkkürnamisigä egä boldi.
Sletniŋ täntänilik qisimidin keyin mehmanlar «Elektronluq kitaphana», «Wrpaq tärbiesi» vä «Ruhani jaŋğıru» buluŋlirini ziyarät qilip, «Zamaniviy ustazlar bšlüminiŋ» täntänilik eçilişiğa qatnaşti.
Ämgäkçiqazaq nahiyäsi.


text:
Pusan
Pusan yäki Busan (koreyçä 부산, 釜山) — Korea Cömhüriäteneñ ere şähär-mtropoliäse.
Xalıq sanı buyınça ilneñ ikençe şähäre (Seuldan soñ).
Koreyänıñ iñ zur portı, Koreyanıñ diñgez başqalasl dip tanılğan.
Şähärneñ räsmi ataması - Pusan şähär-metropoliäse (부산광역시, 釜山廣域市).
Koreya yarımutrawınıñ könyaq-könçığışında, Koreya buğazı yarında urnaşqan.
Naktongan häm Suyöngan yılğaları arasındağı üzändä iñ küp keşe yäşi.
2002 yılda Pusanda Aziä uyınnarı häm 2002 yılğı futbol buyınça Dönya çempionatı uza.
2005 yılda ATİX cıyılışı ütkärelä.
Pusan Aziäneñ iñ zamança şähärläreneñ berse, küp kükteräwlär belän tanılğan. Biredä dönyanıñ iñ ere kibete häm Koreyanıñ iñ biek binası urnaşqan.
ЭчTәлek
TarixYзrәpTү
Bezneñ era başında Koçhilstanguk iseme astında barlıqqa kilgän.
757 yılda şähärgä Tonne iseme birelä.
Çoson çorında (1392 - 1897) Pusan ataması telgä alına inde.
Pusan ataması - "çülmäk-taw" süzennän çıqqan.
1592 yılda Toyötomi Hideyösi citäklägän Yaponiä ğäskärläre şähärne yawlap alğaç, İmdin suğışı başlana.
1598-1876 yıllarda Pusan tışqı säwdä öçen yabıq bulğam, 1883 yılğa qädär tik Yaponiä belän säwdä itä.
1910 yıldan Yaponiä protektoratı astına küçenä.
1950-1953 yılğı Korea suğışı waqıtında Pusan - Koreanıñ waqıtlı başqalası, biredä AQŞnıñ töp xärbi bazası urnaşqan.
Pusan şähärendä Koreya birjası häm Pusan xalıqara finans üzäge urnaşqan.
Kican öyäzendä Könçığış Aziädä iñ zur AES Kori urnaşqan.


text:
Büginde memleket tarapınan qarjılay qoldau tauıp, şaruasın döñgeletip otırğan jas käsipkerler qatarı artıp keledi. Biznes pen bäsekege qabiletti adamdar sanınıñ köbeyui – äl-auqatımızdı arttırıp, ekonomikamızdı damıtadı.
Ükimetten nesie alıp, aberdin-angus asıltwqımdı siırlardı köbeytumen aynalısıp jürgen käsipkerdiñ biri – Jambıl oblısı Şu audanı Alğa-1 auılınıñ twrğını Säbit Meyirhanwlı. Ata käsip mal şaruaşılığın damıtudağı täjiribesi turalı äñgimelesken edik.
- Jastar jappay qalağa wmtılıp jatqan kezde sizdiñ auılda qalıp, mal şaruaşılığımen aynalısuıñızğa ne sebep boldı?
- Jañadan 9-sınıptı bitirip, ömirge degen közqarasımdı üyden alğan tälim-tärbie arqılı turalap, Aqtöbe qalasına arman quıp, jolserik mamandığın igeruge attandım. Biraq kütpegen jerden Aqtöbe qalalıq medicinalıq kolledjine dantist mamandığına oquğa tüstim. Kolledjdi üzdik tämamdap, joğarı oqu ornında bilimimdi jalğastırayın dep Aqtöbe oblıstıq medicina universitetine test tapsırğanımmen, 1 ball jetpey grantqa tüse almadım. Aqıldı oquğa ata-anama salmaq salğım kelmedi. Auılğa qaytıp kelip bir stomatologiyağa jwmısqa qabıldandım. Biraq jalaqısı öte az edi. Köp wzamay jeke firmağa sauda ökili bolıp jwmısqa ornalastım, büginde sol firmada direktordıñ orınbasarı qızmetindemin. Jwmıs istey jürip Äulie Ata atındağı kolledjdiñ zañ fakul'tetine oquğa tüsip, keyin joğarı bilimdi TarMU-dan aldım.
Bos uaqıtımda äkemniñ bas-ayağı 10 şaqtı siır, 70-80 bas qoyına qarap, bas-köz bolıp jürdim. Üydiñ qara şañıraqta qalatın kenjesi özim bolğandıqtan endigi jerde auılda qalatınım anıq edi. Qwr jürgenşe mal basın köbeyteyin dep şeştim. Sol uaqıtta Kanadadan asıltwqımdı aberdin-angus iri qara mal twqımı kelip jatqan bolatın. Osı twqımdı estigen soñ izdenip, swrastıra bastadım. Estigenimdey, sipatı bölek, siır twqımdarınıñ işindegi öte sapalı et beretin twqım eken. Negizgi bağıtı – etti bağıt. Bılay aytqanda salmağı auır, eger bwqasın bordaqılağan jağdayda, etti salmağı 700-800 kg-ğa deyin jetedi eken. Öziniñ taza tiri salmağı 1300-1500 kg bolatın twqım. Özim jinağan aqşalarıma qosıp, üyimdi kepildikke qoyıp Ükimetten 4 mln teñge şamasında nesie alıp, Qorday audanınan 27 bas siırdı satıp alıp, mal şaruaşılığımen tolıqtay aynalısa bastadım.
- Aberdin-angus twqımın bağu oñay bolmağan şığar, siırlardıñ jersinui, klimatqa üyrenui qalay boldı?
- Men satıp alğan kezde siırlar Kanadadan 1-1,5 ay bwrın kelgen eken. Böten jerdiñ, basqa klimattıñ malı bizdiñ jerge, künniñ ıstıqtığına äreñ üyrendi. Odan keyin bizdiñ maldar örip jayılsa, bwl twqım twrıp jayıladı eken. Öristen, tabınnan qalıp qaladı. Aberdin-angus siır twqımdarınıñ işinde sapalı et bergenimen, jaqsı azıqtandıru men bağıp-kütudi qajet etedi eken, degenmen tez jetiledi.
Mal baqqanğa bitedi, maldıñ beyneti köp. Neşe türli qiın kezder boldı. Qıstıñ küni maldıñ şöbi azdau bolsa, qıs qattı bolsa, köterem bolıp qaluı mümkin. Sosın maldıñ neşe türli auruı bar, mısalı siırdıñ 40 türli keseli bar. Onıñ üstine malşılar jaqsı qaramasa, mal wstau, onıñ babın keltiru qiın.
- Mal şaruaşılığımen aynalısu üşin nesie aluda qanday qiındıqtarmen betpe-bet keldiñiz?
- Auıl şaruaşılığımen aynalısu üşin nesie alu öte wzaq uaqıttı aladı. Qağazbastılıq, qwjattardıñ soñınan jügiru oñay emes. Men de ortan jolğa kelgende, şıdamım tausılıp, qolımdı bir siltegim keldi. Biraq bastağan isti ayağına jetkizuim kerek boldı. Qwjattarın retteuge altı ay uaqıt jwmsadım. Talmay, artınan jügirgenniñ arqasında nesieni alıp, mal şaruaşılığı käsibimdi bastap kettim. Bwl – meniñ jağdayım, al qarapayım auıl twrğındarı üşin sonşa uaqıt pen qarjını jwmsap nesie alu degen qiın. Qwjattar sanın nemese onıñ qaralatın uaqıtın azaytsa, birşama halıq mal şaruaşılığımen aynalısuğa nietti.
Oñtüstik Qazaqstanda jayılımdıq, igerilmegen jer köp. Olardı arıqtıq suarudı qajet etpeytin dändi-daqıldardı ekse boladı dep oylaymın. Biznes-josparıñ dayın bolğannıñ özinde sende tehnika boluı kerek. Osınday qiındıqtar qanşama adamnıñ mal şaruaşılığımen aynalısuına kedergi bolıp, tığırıqqa tirep twr. Tek eñbektenip, izine tüsip izdenip, bir nätije şığaramın dep talpınğandar, şıdamı men sabırı jetkender ğana nesiege qol jetkizip otırğanın közimiz körip otır.
Büginde auıldağı bir üydiñ qorasında äri ketse 4-5 siır, on şaqtı bas qoy bar. Nesie beru joldarı oñaylatılsa, biraz adam öz-özin jwmıspen qamtır edi. Etti bağıtqa qaray jıljıp, tipti etti eksporttauğa jol aşıladı.
- Auıl tirligin jaqsı bilesiz, osı rette auıl jastarına memleket tarapınan qanday mümkindikter beru kerek dep oylaysız?
- Auıl jastarı ne isteymin, nemen aynalısamın dep uaqıttı sozıp jüre bergennen göri izdengenderi jaqsı. Jastardı, auıldı, käsipkerlerdi qoldau palatalarınıñ s'ezderine, sabaqtarına qatısıp, teoriyadan jwmıstıñ retin üyrenu kerek. Qabıldanıp jatqan bağdarlamalardan tıs qalmay, bağdarlama talaptarına qaray töselip jwmıs istese, paydasın köredi.
Adam balasınıñ jalpı jwmısqa degen küşi otız jılğa jetedi eken. Köpşiligimiz 60-70 mıñ teñge jalaqığa zeynetke şıqqanşa jwmıs isteuden şarşamaymız. Biraq adamdar üş jılda öz biznesin ayaqqa twrğızuğa sabırsızdıq tanıtıp şıdamaydı. Mal şaruaşılığımen, biznespen aynalısam degen adam qorıqpay eki bilegin sıbanıp, eki qolğa bir tayaqtı wstap, maldıñ artınan qalmay, onı kütip-bağıp jasaytın bolsa, rahatın köretini anıq.
Öz täjiribemmen bölisetin bolsam, maldı alğanda sanına emes, sapasına köñil bölu kerek. Keñestik kezeñde jergilikti halıq Alatau twqımın ösirumen aynalıstı. Alatau twqımı sütti jäne etti bağıtta jüredi. Büginde aberdin-angus, qazaqtıñ aqbas siır twqımdarın damıtu qolğa alınıp otır. Meniñ qazaqi Alatau twqımın köbeytsek degen oyım bar. Halıqqa öte paydalı. Siırları iri, sütti golştin twqımınan köp bermese az bermeydi. Qazir onıñ twqımı öte az. Osı jağınan köñil bölinse degen tilegim bar.
Meniñ endigi maqsatım – qoydı asıldandıru bolıp otır, olardıñ sanın köbeytuge kirisip jatırmın. Qazir qolımdağı 100 şaqtı qoy töldep jatır. Endi gissar asıltwqımdı qoyın äkelip jatırmın. Olardıñ erekşeligi – qwlağı men beli wzın, öziniñ salmağı 150-160 kg, 90-95 kg et beredi. Bolaşaqta tek siır, qoy şaruaşılığımen ğana aynalısıp qoymay, basqa şaruaşılıqtardı da igeruge niettimin.
- Qala jastarınıñ bos uaqıtta belgili bir närsemen aynalısuına mümkindik köp. Al auıl jastarı nege qızığadı?
- Öz isiñnen janıñ rahat tapsa, jaqsı ömir süruge degen ıntañız bolsa, auılda da talay närsege qol jetkizuge boladı. Mal şaruaşılığın bastağalı auıldan eşqayda ketpeytinimdi tüsindim. Eger biz özimiz auıldı damıtuğa üles qospasaq, aymaqtar, elimiz qalay damımaq?
Özim bos uaqıtta at jarısqa, kökparğa baramın. Jazda balıqqa, qısta añşılıqqa şığamız, at baptağandı wnatamın. Qalalıq jigitter astındağı temir twlparın sändeumen aynalıssa, men jılqını sändeuge qwmarmın. Er-twrmanınan bastap, tağasına deyin talğammen qaraymın. Jasağan isterime köñilim toladı, öz maqsattarımdı jaylap iske asırıp kele jatırmın. Aldağı uaqıtta şaruaşılığımdı döñgeletip, auıl halqın jwmıspen qamtamasız etsem degen armanım da bar.


text:
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaev tünügün EKSPO-2017 kšrgäzmä märkizidiki “Nur Alem” pavil'onida štkän Yaşlar jiliniŋ eçilişiğa beğişlanğan “Täuelsizdik wrpaqtarı” namliq täntänigä qatnaşti.
Prezident däsläp “Yaş qazaqstanliqlarniŋ layihiliri” namliq kšrgäzmini ziyarät qildi.
Mäzkür täntänigä ilim-pän, sport, tiҗarät, sän°ät, jurnalistika vä başqimu sahalardiki ilğar yaşlar qatnaşti. Ularniŋ arisida şahmattin duniya çempioni Jansaya Äbdimälik, nahşiçi Dimaş Qudaybergen, Monğoliyadin kälgän yaş bürkütçi Ayşolpan Nurğayipqızı ohşaş tonulğan yaşlar boldi. Şundaqla regionlardin yaşlar onlayn rejimda täntänigä qatnaşti.
Prezident šz sšzidä yaşlarni iş bilän täminläş mäsilisigä käŋ tohtaldi.
– Yaşlar säyasitidiki asasiy mäsilä – iş bilän täminläş. Statistika mälumatliriğa asaslinip, bügünki kündä duniyada 18 – 30 yaş ariliğidiki 300 milliondin oşuq adämniŋ turaqliq iş orni yoq. Alimlarniŋ tähminliriçä, 2050-jili hazirqi mutähässisliklärniŋ 50 payizini sün°iy äqil almaşturidu. Bu mutähässisliklärniŋ qatariğa sodigärlär, jürgüzgüçilär, yuristlar, ihtisatçilar vä başqilar kiridu. Ändi alimlar, top-menedjerlar, mädäniyät ärbapliri, İT sahasiniŋ mutähässisliri häm aliy däriҗilik dohturlarni sün°iy äqil almaşturalmaydu, – dedi Dšlät rähbiri.
Dšlät rähbiri şundaqla elimizdä bilim eliş qolyetimlik boluşiniŋ muhimliğini eytip, yaşlarniŋ qabiliyätlik, paaliyätçan boluşiniŋ muhimliğini täkitlidi.
– Yadiŋlarda bolsa, biz mustäqillikniŋ däsläpki jilliri mštivärlirimizniŋ pensiyasini šz vaqtida tšlälmäy qalğan päytlirimizdä yaşlarni çät ällärdiki äŋ çoŋ universitetlarda bilim elişqa ävättuq. härqaysisiğa 30 – 50 miŋ AQŞ dolliri kšlämidä stipendiya tšläp turduq. hazir çät ällärdä oquvatqan 14 miŋ student bar. Duniyaviy standartlarğa muvapiq Nazarbaev Universitetini açtuq. Bu bilim därgahini pütärgänlär duniyaniŋ äŋ küçlük universitetlirida bilimini aşuruşqa atlinidu.
hazir biz yaş alimlirimizniŋ oylirini ämälgä aşuruşqa yardämlişişimiz keräk. Buni şähsän šzäm qolğa almaqçimän. Şu säväptin hškümätkä çoŋ vä ämäliy tätqiqatlarni mäbläğ bilän täminläşni käŋäytişni tapşurimän. Yaş alimlarni qollaş üçün här jili 3 milliard täŋgä bšlünsun, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Prezident hškümätkä aliy oquş orunlirida volonterliq bilän şuğullinivatqan studentlarniŋ stipendiyasini 30 payizğa aşuruşni tapşurdi.
– Biz mustäqillik alğandin beri elimizdä 2,8 million mutähässis aliy bilim alğan. Ägär 1991-jili aliy bilimi bar adämlärniŋ sani bizdä 42 miŋğa yätkän bolsa, 2018-jili bu kšrsätküç 151 miŋ adämgä yätkän. Amerikida häliqniŋ yerimi aliy bilimlik däp kšrsitilidu. Amma bizdä mundaq süpät yoq. Älvättä, aliy bilim degändä diplomni yançuqqa selip qoyuş ämäs, süpätkä ähmiyät beriş lazim. Häliqara hesap boyiçä, duniyaniŋ äŋ çoŋ 300 kompaniyasi hadimliriniŋ üçtin biri här häptidä volonterluqqa bir saat vaqtini bšlidekän. Biz bu toğriliq hätta oylimiduq. hazir moşu yšniliştä mähsus işlarni ämälgä aşuruşimiz keräk. Şuŋlaşqa hškümät volonterluq bilän şuğullinidiğan aliy oquş orunliridiki studentlarniŋ stipendiyasini tähminän 30 payizğa aşuruşi lazim. Çünki moşu yšniliştä işlävatqan studentlarğa mähsus yardäm bolsa, häliq üçün yahşi, – dedi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev yaş tiҗarätçilärni qollap-quvätläşkä beğişlanğan programmiğa 32 milliard täŋgä bšlüşni tapşurdi.
– hškümätkä “Biznes–2020” yol häritisi dairisidä yaş tiҗarätçilär üçün grant boyiçä bšlünidiğan mäbläğ kšlämini ikki hässigä aşuruşni tapşurimän. Moşu arqiliq üç jilda tähminän 300 miŋğa yeqin yaş tiҗarätniŋ qir-sirini üginip çiqidu. Şularniŋ tšrttin biri yaki kam degändä 80 miŋ adäm šz tiҗaritini başlaydu,– dedi Prezident.
Prezident şundaqla elimizniŋ çoŋ şähärliridä jiliğa 1000 pätirni paydilinişqa berişni tapşurdi.
– Biyilqi jilni “Yaşlar jili” däp elan qilişimizniŋ säväpliri kšp. Yaşlarni qollaşniŋ addiy yollirini tepişimiz lazim. Yaşlarniŋ ehtiyaҗlirini hesapqa elip, ularniŋ šsüşigä şarait yaritişimiz keräk. Bügün yaşlarğa süpätlik bilim, iş, baş-pana vä ailä quruşqa imkaniyätlär haҗät. Alimlar keläçäktä duniya tsivilizatsiyasiniŋ 60 payizi 600 çoŋ şähärdä bolidiğanliğini eytmaqta. Şuŋlaşqa biz çoŋ şähärlärgä kšŋül bšlüşimiz keräk. Elimizdiki 3 çoŋ şähärdä novättä turğan yaşlarniŋ turuşluq šy mäsilisi tegişlik orunlarniŋ diqqät näzäridin sirt qalmasliği şärt, – dedi Dšlät rähbiri.
Nursultan Nazarbaev Astana, Almuta, Çimkänt ohşaş çoŋ şähärlärdä işçi yaşlarğa beğişlinip, jiliğa kam degändä 1000 turuşluq šy selişni qolğa elişni hškümätkä, Prezident mämuriyitigä tapşurdi. Prezident turuşluq šylärniŋ iҗarigä eliş asasida vä “7-20-25” dšlätlik programmisi dairisidä berilidiğanliğini eytti.
“Moşundaq turuşluq šylärgä işläydiğanlar egä bolalaydu. İş – u paravänlikniŋ asasi. Biz Qazaqstanda paternalizmni täräqqiy ätküzgümiz kälmäydu, yäni barliq mäsilini mämlikätkä jükläp qoyğan durus ämäs. Özäŋlar ämgigiŋlar bilän dšlätni qollap-quvätlişiŋlar keräk. Şuŋlaşqa yaş işçilar üçün turuşluq šy şaraitini yaritişqa barliq şähsiy egiligi bar tiҗarätçilär paal qatnişişi haҗät. Biz bu җähättin barliq çoŋ şirkätlärgä muraҗiät qilimiz”, dedi Prezident.
Täntänidä sšz alğan yaşlar arisidin “Eriktiler ligası” җämiyätlik fondiniŋ räisi Aysulu Erniyazova šz täҗribisi bilän bšlüşti.
“Män – volonter. Meniŋ üçün volonter boluş – adättiki sšz ämäs, meniŋ hayatiy mävqäm. Çünki, volonter boluş šz elini, hälqini sšyüş degänlikni bildüridu. hazirniŋ šzidä fondi äzaliriniŋ sani on miŋğa yätti. Män volonterlarğa “dayim häyrihahliq iş bilän şuğulliniŋlar” deyiş bilän billä moşuniŋ šzi mäniviy yeŋiliniş ekänligini täkitläymän” dedi fond räisi.
Aysulu Erniyazova şundaqla imkaniyiti çäklängän şähslärgä, qerilarğa, muhtaҗlarğa yardämlişişni mähsät qilidiğan volonterlarniŋ birpütün bazisini quruş täklivini bärdi.U şundaqla yaşlarni vätinimizgä hizmät qilişqa çaqirdi.
Monğolstandin kälgän bürkütçi qiz Ayşolpan Nurğayipqızı Prezidentqa, yaşlarğa äҗayip şaraitlarni yaritivatqanliği üçün täşäkkür izhar qildi.
“Män Monğolstanda tuğulup-šstüm. Amma ana jutumniŋ Qazaqstan ekänligini heçqaçan untumidim. Pursättin paydilinip, Sizgä Altaydiki qazaqlarniŋ amanitini yätküzmäkçimän. Sizni Bayšlkeğa mehman boluşqa çaqirimiz, dästihinimizdin däm tartip kätsiŋiz – äynä şu jiraq juttiki qerindaşlirimizniŋ rohi kštirilip qalatti”, dedi Ayşolpan. U şundaqla Astana vä başqimu şähärlärdä qazaq hälqiniŋ urpi-adätlirini ügitidiğan märkäzlärni, şuniŋ içidä bürkütçilär mäktivini eçiş täklivini bärdi.
Ändi innovatsiyalik layihilär rähbiri Rauan Kenjehanulı Qazaqstanda Open University layihisini eçişni täklip qildi.
“Milliy tärҗimä byurosi – Sizniŋ tapşurmiŋiz bilän “Ruhani jaŋğıru” programmisiniŋ bir qismi bolğan “Yeŋi gumanitarliq bilim. Qazaq tilidiki 100 yeŋi därislik” layihisini ämälgä aşuruş üçün qurulğan җämiyätlik täşkilat. Buni yaşlar täşkilati deyişkä toluq asas bar. Çünki tärҗimä işliriğa җälip qilinğan asasiy mutähässislirimiz – mustäqillik jilliri tähsil kšrgän, ayrimliri “Bolaşaq” programmisi boyiçä bilim elip kälgän mustäqillik täŋtuşliri. Ötkän jili biz Sizgä moşu layihä dairisidä tärҗimä qilinğan 18 därislikni tonuşturduq. Ular 115 bilim ornida 1000 danä häqsiz tarqitildi. hazir duniyaniŋ äŋ jirik alimliriniŋ million danä bilän tarqalğan 30 därisligini qazaq tiliğa tärҗimä qilip, näşirgä täyyarliduq. Bu därisliklär yeŋi oquş jilida studentlarniŋ qoliğa tegidu. Moşu layihä bilän billä biz onlayn oquş kursini täyyarlavatimiz. Bu mutähässislärniŋ qatnişişi bilän videolektsiyalär štküzülidiğan bolidu. Videolektsiyalär şundaqla konspektlar vä bilimni täkşürüşkä beğişlanğan soal-җavaplardin tärkip tapqan. Onlayn kurs bilim berişniŋ yeŋi uslubi vä yeŋi şäkligä aylinişi mümkin. “Aşıq Astana universiteti” bu “Ruhani jaŋğıru” programmisiniŋ äŋ muhim nätiҗiliriniŋ biri bolmaq. Yeŋi tehnologiyalär yardimi bilän җabduqlanğan bu universitet bilim süpitini kštiriş bilän billä uni barliq adämgä qolyetimlik qilişta muhim rol' oynaydu däp oylaymän. Bu universitet duniyadiki musapilik bilim beriş, onlayn bilim eliş kontseptsiyasigä muvapiq kelidu. Bu bilim berişniŋ metodikisi vä tehnologiyasi hadimlarni oqutuş ideyasini qollaydu. Bu yärdä härbir adäm šzigä haҗät häm šz imkaniyitigä muvapiq bilim alalaydu”, dedi Milliy tärҗimä byurosiniŋ rähbiri.
Täntänidä sšz alğan yaş tiҗarätçi Rasul Abdullaev šz işiniŋ nätiҗiliri bilän bšlüşüp, dšlitimizniŋ täräqqiyatiğa ülüş qoşidiğan “Marketing ministrligi” degän yeŋi layihisini tävsiyä qildi.
“Bu – Qazaqstanni duniyaviy areniğa çiqiriş üçün tepilmas layihä bolmaq. Şundaqla u elimizdiki mähkimilärniŋ işiniŋ alğa besişiğa ülüş qoşidiğan mähsus platformiğa aylinidu. “Ruhani jaŋğıru” ohşaş ideologiyalik programmilarniŋ ähmiyitini päqät elimiz grajdanlirila ämäs, şundaqla duniya ähli bilidiğan bolidu. Bu işni ämälgä aşuruş üçün mähsus top qurduq. Bizgä dšlättin qollaş haҗät. Ägär layihä ämälgä aşsa, bu duniyadiki äŋ däsläpki Marketing ministrligi bolidu” dedi yaş tiҗarätçi.
Şuniŋdin keyin minbärgä kštirilgän Aqsu ferrobeyitiş zavodiniŋ metallurgi Aleksandr Şutov Qazaqstan yaşlirini sanaät orunlirida işläşkä çaqirdi.
“Män 26 yaşta. Käspim – metallurg. 20 yeşimdin başlap Aqsu ferrobeyitiş zavodida işläp kelivatimän. hazir master lavazimida ämgäk qilimän. Öz käspimgä munasivätlik väzipilirimdin taşqiri män zavodniŋ җämiyätlik hayatiğimu paal qatnişivatimän. Yaşlar keŋişiniŋ ilmiy işlar boyiçä äzasimän. här türlük ilmiy-tehnikiliq konferentsiyalärgä qatnişip kelivatimän. Şuniŋ bilän billä Pavlodar vilayitiniŋ yaşlar käspiy ittipaq җämiyitiniŋ äzasi. hazir zavodtiki metallurglarniŋ kšpçiligi kreativliq yaşlar. Ularniŋ hämmisi zamanğa muvapiq ideyalärniŋ täşäbbuskari bolmaqta. Bu ideyalär işläpçiqirişni җanlandurupla qoymay, iҗtimaiy sahadimu ähmiyitini namayiş qilivatidu. Yaşlar mäişät qalduqlirini qayta işläş, hoylilarni yahşilaş, balilar mäydançilirini bärpa qiliş ohşaş muhim layihilärni ämälgä aşurmaqta. Päç aldida işläş, ämgäkkä bolğan huştarliğimni aşuridu. Sšzümniŋ ahirida käsip tallaş aldida turğan yaşlarğa bildürüş elan qilğum kelidu. Sanaät – šz iqtidarini kšrsitişniŋ äҗayip imkaniyiti. Ämgäk yolini sanaättin başlap, juquri pällilärgä yetişkä bolidu. Prezidentimiz bu җähättin bizgä yarqin ülgä bolup hesaplinidu” dedi Aleksandr Şutov.
Prezident Yaşlar jiliniŋ eçiliş täntänisigä qatnaşti
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti Nursultan Nazarbaev tünügün EKSPO-2017 kšrgäzmä märkizidiki “Nur Alem” pavil'onida štkän Yaşlar jiliniŋ eçilişiğa beğişlanğan “Täuelsizdik wrpaqtarı” namliq täntänigä qatnaşti.


text:
ŞQO boyınşa AÄK tağayındawda Semey qalasınıñ ülesi joğarı
SEMEY. QazAqparat - Şığıs Qazaqstan oblısı äkiminiñ orınbasarı Äsem Nüsipova Semey qalasındağı Jumıspen qamtw ortalığına bardı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Oblıs äkiminiñ orınbasarı atawlı älewmettik kömek tağayındaw jumıstarınıñ qanday deñgeyde atqarılıp jatqandığın tekserip, turğındarğa AÄK-ti tağayındawdıñ jaña tärtibin tüsindirdi.
«Elimizde 2019 jıldıñ 1 säwirinen bastap atawlı älewmettik kömekti tağayındawdıñ jaña tärtibindegi adam basına şaqqandağı künköris deñgeyi 50%-dan 70%-ğa özgerdi. Yağnï 14 949-dan 20 789 teñgege deyin. Demek, osıdan bılay januyada jan basına şaqqandağı ortaşa tabıs 70%-dıñ şeginen aspaytın bolsa, onda ärbir balağa 20 789 teñgeden tölenedi», - dedi ol.
Sonımen qatar, oblıs äkiminiñ orınbasarı qızmet körsetw sapasın surastırıp, köptiñ kökeyindegi suraqtarğa jawap berdi. Anıqtalğanday, Semey qalasındağı Jumıspen qamtw ortalığına atawlı älewmettik kömek alw üşin kün sayın 60-tan astam adam jüginedi. Turğındar kezekte köp kütip qalmas üşin ortalıq qızmetkerleriniñ sanın eki esege köbeytwge tapsırma berildi. Budan bölek, ortalıqqa kezekti baqılaw jäne onı rettew jüktelgen. Jalpı oblısta, Semey qalası boyınşa AÄK tağayındawdıñ ülesi öte joğarı. Mundağı är mamannıñ jüktemesi ülken.
Säwir ayınan bastap qazirgi waqıtqa deyin Semey qalasındağı Jumıspen qamtw ortalığına 3 978 otbası ötiniş bildirgen, onıñ işinde 1 930 januyanıñ AÄK-ge ötinişi qabıldansa, 1 829 otbasığa jalpı 261,7 mln teñge atawlı älewmettik kömek tağayındalğan.