text:
Latviä prezidentı: 9 Mayda natsilar ğına ciñelmäde, ul könnän sovet okkupatsiäse dä başlandı
Bratislavağa kilär aldınnan George Bush andağı oçraşuda prezident Putingä Rusiädä demokratiä torışı uñayınnan borçuların citkerergä teläwen äytkän ide. Häm ul andıy borçularnıñ üzendä genä tügel, qayber Yevropa illärendä, ayırım alğanda Baltıyq buyı däwlätlärendä dä buluın iskä aldı. Elek sovetlar tarafınnan yawlap alınğan, xäzer isä Yevropa Berlegenä kergän Baltıyq buyı illäre Rusiäne üz tarixın niçek bar şulay tanuğa etärmäkçe. Bu ölkädä bigräk tä Latviä häm anıñ prezidentı Vaira Vike-Freiberga äwzem eş alıp bara.
Audio, Vaira Vike-Freiberga
"Britan pozitsiäse monı bik tögäl itep, Latviä niçek kürä şulay bilgeli. İkençe dönya suğışınıñ betüe Yevropadağı törle illärgä törleçä tä''sir yasadı - şunı añlaw kiräk. Premyer-ministr Blair xatında bu açık itep äytelgän. Ägär dä Yevropanıñ başqa citäkçeläre dä şundıy qaraş beldersä, bu bezgä kiläçäkne yaxşıraq kürep, ütkän çor miflarınıñ boğawlarınnan arınıp alğa taba baruğa yardäm itär ide" di Latviä prezidentı. Anıñ fikerençä, Stalin cinayätläre Hitlernıqı tösle ber töstä xökem itelergä tieş. Vike-Freiberga şuşı süzlären Brüsseldä Yevropa komissiäse citäkçese Jose Manuel Barosso belän oçraşqannan soñ äytte. Barroso isä Latviä borçuların añlawı, häm berük waqıtta ul ilneñ Rusiä belän dä yaxşı mönäsäbätlärdä toruı kiräklege xaqında belderde.
Audio, Jose Barroso
"Bu Latviäneñ üz eşe, ul Yevropa Berlegeneñ bäysez äğzası, ämma Yevropa Komissiäse fikerençä, ike aradağı qayber mäs''älälärgä ğämäli yaqtan qaraw Latviäneñ dä, Rusiäneñ dä, barıbıznıñ da mänfäğätendä. Şuña da bez ike ile arasında çiklär turındağı kileşüne imzalawnı xuplıybız" di Komissiä räise Barroso. Latviäneñ, kürşe Estoniä kebek ük, Rusiä belän çiklären bilgelägän kileşüe yuq häm Mäskäw xäzer alarnı ciñü könen bilgelägännän soñ ikençe könne - 10-nçı mayda imzalawnı täqdim itä. Baltıyq buyı illäre monı, üzlären köçläp diärlek ciñü könendä qatnaştıruğa tiñli. Latviä prezidentı elegräk şäxsän Mäskäwgä baraçağın beldergän ide.
Kärim Kamal


c: text/html

text:
2003 yıl İstanbul höcümnäre öçen ğömerlek törmä cäzası birelde
Törkiädä soñğı 7 yılda iñ şaw-şulı mäxkämä eşe tämamlandı. Törek mäxkämäse 2003 yılda İstanbulda intihar höcümnär oyıştıruda ğäyeplängän barlığı 48 keşegä xökem çığardı. Äl-Qaidä äğzaları dip şiklänelgän 7 keşe ğömerlekkä irektän mäxrüm itelde, qalğan 41-nä 18 yılğa qädär törmä cazası birelde.
Töp oyıştıruçı sanalğan, çığışı belän Süriäle Loal Möxämmät Xac Bäker Äl-Saqa ğömerlek törmägä xökem itelde. Utırış barışında ul iptäşläre belän şayarıp utırdı, üzenä belderelgän ğäyepläwlärne kire qaqtı.
Äl-Qaidäneñ Ğiraqtağı elekke citäkçese Äbü Musab Äl-Zarqawinıñ iptäşe sanalğan, bomba yasaw ostası Äl-Saqa 2005 yılda Antalyada, yalğışlıq belän üz öyendä şartlatqıç şartlatqannan soñ, qulğa alınğan ide. Törek räsmiläre äytüençä, ul Urta diñgezdä İzrail köymäsen şartlatırğa cıyınğan bulğan.
Äl-Saqadan tış tağın 6 keşe ğömerlek törmä cazasın aldı: Harun İlhan, Fäwzi Yetez, Yosof Polat, Baqi Yeget, Osman Eken häm Adnan Ersöz. Törek mäxkämäse alarnı küp ülemnärgä kitergän şartlawlar oyıştıruda, köç belän xakimiät üzgärtü tırışlığında ğäyepläde. Harun İlhan digäne bomba quyğanın häm Äl-Qaidä äğzası buluın tanıdı.
Törkiäneñ Konya qalasında Äl-Qaidä bülekçäsen citäkläwdä ğäyeplängän Säyet Ertul 18 yıl, bomba yasaw, yalğan dokumentlar äzerläwdä ğäyeplängän Xämit Obısi 12 yıl törmä cäzasın aldı.
Alarğa yärdäm itüdä ğäyeplängän tağın 39 keşe 3tän alıp 6 yılğa qädär xökem itelde. Şiklänelgännär arasında bulğan 26 keşe aqlandı.
Ğäyeplänüçelärneñ advokatı Mehmet Sami Selçuk şikäyät biräçägen belderde:
“Barlığı 72 keşe şiklänelgän ide, şularnıñ 48e cäza aldı. Bu bez kötkän xökem tügel, bez şikäyät biräçäkbez” dide Selçuk.
Britaniä tışqı eşlär ministrı Margaret Beckett Törkiä mäxkämäse çığarğan xökemgä xuplaw belderde.
Ali Ğilmi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tatarstanda 900-dän artıq suqbay bala terkälgän
Tatarstanda 900-dän artıq suqbay bala terkälgän
Küp kenä balalar öydäge naçar tormıştan, eçüçe, alarnı cäberläwçe ata-analardan uramğa qaçarğa mäcbür. Alarnıñ tormışın yaxşırtır öçen närsälär eşlärgä mömkin soñ? Häm bu ğämällärne kem eşlärgä tieş? Eçke eşlär ministrlığı, mäsälän, inde berniçä täqdim dä kertkän. Şularnıñ berse — uramda yäşi torğan balalar öçen priyut — waqıtlıça toru urınnarın, balalarğa sotsial' yärdäm kürsätü üzäklären buldıru. Bu häm başqa täqdimnär inde Tatarstan xökümätenä citkerelgän. Ä Tübän Kamada uñışlı ğına eşläp kilüçe ber şundıy üzäk bar. «Balqış» isemle bü üzäkneñ eşçänlege yaxşı näticälär birä. Sotsial' yaqlaw ministrı urınbasarı Yuri Kamaltınov äytüenä qarağanda, Qazanda da tizdän suqbay balalar öçen 50 keşene sıyındırırlıq ber priyut açılaçaq.
Putin xäzer bik yış qına berär çığış yasıy häm anı ayırım temağa bağışlıy. Şularnıñ tağın bersendä Rusiä xalqınıñ sälämätlege, fizik xäle naçarayuı turında äytelde. Şuşı uñaydan prezident tiz arada kiräkle çaralar kürergä täqdim itte. Axırı älege çığışnı küz aldında totıp sişämbe kiçen Tatarstan televideniäsendä xalıqnı sälämätländerügä bağışlanğan tapşıru bulıp uzdı. Anda studiägä çaqırılğan qunaqlar Tatarstan xalqın sälämätländerü ölkäsendä eşlänä torğan eşlär turında söylädelär, tamaşaçılarnıñ sorawlarına cawap birdelär. Turı elemtä waqıtında süz kübräk ğadi xalıq yaratqan xokkey, köräş, çañğı şuular turında bardı. Ä menä Putin yarata torğan häm şuşı nisbättän Rusiädä soñğı arada bik populyarlaşıp kitkän tawdan şua torğan çañğılarnıñ respublikadağı taraluı belän ällä ni qızıqsınmadılar. Ä bit Tatarstanda da bu sport töre qayberäwlärneñ şaqtıy ğına zur qızıqsınuın uyatqan. Xättä bu çañğılarda şuıp zıyan kürüçelär dä bar digän süzlär yöri. Nişliseñ, bu tennis qına tügel şul.


text:
Amerika Quşma Ştatlar däwlät sekretare urınbasarı Kim Holmes Rusiä tışqı eşlär ministrı İgor İvanov häm Rusiäneñ Ğiraqtağı diplomatik wäkile, ministr urınbasarı Yuri Fedotov belän oçraştı. Bügen Mäskäwgä häm soñınnan Germaniägä bulaçaq säfärneñ maqsatı- Ğiraqqa quyılğan çikläwlärne beterügä yaqlaw ezläw.
Kiçä däwlät sekretare Colin Powell Amerika Quşma Ştatları, Ğiraqqa bilgelängän sanksiälärne beterüne sorağan rezolyutsiä äzerläp İminlek Şurasına täqdim itäçäk dip beldergän ide. Kim Holmes, bügen uzğan söyläşülär belän qanäğät qaluın belderde.
Bügen Rusiä tışqı eşlär ministrı İvanov şulay uq Söğed Ğaräpstan tışqı eşlär ministrı şaxzadä Saud al-Faisal belän oçraştı. Rusiä Ğiraqqa humanitar yardäm kertü çikläwlären beterergä cıyına. İvanov, Ğiraq xalqı küp cafa çikte, dip belderde. Läkin Rusiä-sanksiälärne Berläşkän Millätlär Oyışması aşa beterü yaqlı.
Germaniä Ğiraqqa tınıçlıq saqlaw köçlärenä üz xärbilären cibärergä mömkin. Saqlanu ministrı Peter Struck, ägär Berläşkän Millätlär Oyışması NATOdan yardäm sorasa, Germaniä –qaysı il ğaskärlären qatnaştıru turındağı söyläşülärdä qatnaşırğa riza, dip belderde. Läkin bu xaqta möräcäğät Amerika Quşma Ştatlarınnan tügel, ä Berläşkän millätlär Oyışmasınnan bulırğa tieş.
Ğiraq suğışı tiräsendäge fiker ayırmalıqlarınnan soñ suınğan Berlin-Waşington mönäsäbätlären xäzer ike yaq ta tözätergä tırışa. Amerikan Däwlät Sekretare Colin Powell kiläse atnada Berlinğa bara.
14-15 däwlätneñ xärbi generalları bügen Londonda oçraşıp Ğiraqta tınıçlıq saqlaw ğaskärlären tözü turında fiker alıştı. Britaniä saqlanu ministrlığınıñ matbuğat wäkile-utırışta qatnaşuçılar-qaysı il wäkilläre buluların äle belderergä telämi, dide. Germaniä ilçelege-utırışta Germaniä wäkilläreneñ qatnaşuın kire qaqmadı, läkin raslamadı da.


text:
Ukrainanıñ elekke premyer ministrı häm prezident namzäte Viktor Yanukoviç Donetski ölkä şurası başlığı Boris Kolesnikovnı kiçekmästä irekkä çığarunı taläp itte. Yanukoviç şuşı taläp yazılğan xatın baş prokuror Svyatoslav Piskunğa, Yuğarı Mäxkamä räise Vasiliy Malyarenkoğa, häm eçke eşlär ministrı Yuriy Lutsenkoğa yullawı turında belderä. Kolesnikov törle ğäyepläwlär nigezendä bu atnada qulğa alındı. Ul qurqıtu belän aluda, häm keşe üterü öçen süz berläşterüdä ğäyeplänä. Ämma anıñ tarafdarları qulğa alu säyäsät belän bäyle di. Bügen Donetskida häm Kievta anı irekkä çığaru taläbe belän oyıştırılğan mitinglarda meñnärçä keşe qatnaştı. Uzğan prezident saylawlarında Kolesnikov Yanukoviçnı yaqlağan ide. Saylawlarda xäzerge prezident Viktor Yuşçenkoğa ottırğannan soñ Yanukoviç Töbäklär partiäse dip atalğan oppozitsion säyäsi törkem oyıştırdı.
Ukraina parlamentı räise Volodımır Lıtvın üz telefonınıñ häm başqa deputatlar telefonnarınıñ tıñlanuı turında belderde. Ul şulay uq qayber deputatlarnıñ küzätü astında buluı turında äytte. Ämma ul bu turıda şunnan arı berni dä äytmäde.


text:
Kraxmal
Kraxmal — tabiği polimer. Ul üsemleklärdä qoyaş nurlanışı energiäse yotılu isäbenä bara torğan fotosintez eşçänlege näticäsendä barlıqqa kilä. Başta küp kenä protsesslar näticäsendä uglekislıy gaz belän sudan glükoza sintezlana.
Kraxmal — suda eremi torğan aq poroşok xälendäge matdä, qaynar suda ul bürtä häm kolloid eremä — kleyster xasil itä.
Üsemleklärneñ yäşel (xlorofillı) küzänäklärendä uglerod (IV) oksidın üzläşterüdän barlıqqa kilgän produkt bularaq, kraxmal üsemleklär dönyasında ayıruça küp taralğan. Bäräñgedä — 20% çaması, boday häm kukuruzda — 70% çaması, dögedä 80% çaması kraxmal bar.
Kraxmal — keşe öçen kiräkle tuqlıqlı matdälärneñ berse. Kraxmal azıq produktı itep qullanıa. Azıq sänäğätendä annan glükoza häm patoka da äzerlilär.


text: Rusiäneñ Yukos neft kompaniäsenä 3 milliard 400 million dollar burıçların tüläw öçen 5 kön waqıt birelde. Şirkätneñ wäkile Aleksandr Şadrin süzlärençä bügen mäxkämä wäkilläre bu xaqta räsmi qäğäzlär kitergän. Bu aqça tülämägän oçraqta Yukosnıñ milege alınırğa mömkin. Şirkät wäkilläre äytüençä xäzerge waqıtta alarda aqçalata 1 milliard qına bar, burıç şunduq häm tulısınça taläp itelsä kompaniä bankrot bulaçaq. Uzğan ayda Rusiä prezidentı Vladimir Putin, xökümät Yukosnı bankrot itmäskä tırışaçaq digän ide. Şuşı atnada Mäskäwneñ Arbitraj mäxkämäse Yukos burıçların tülärgä tieş digän qarar çığardı. Tänqitçelär fikerençä, Yukosqa yasalğan basım – anıñ elekke citäkçese Mixail Xodorkovski opozitsiädäge partiälärne finanslağan öçen Kremlneñ üç aluı bulıp tora. Xodorkovski xärämläşü, salımnn qaçuda ğäyeplänep uzğan yılnıñ üktäberendä qulğa alındı.


text:
Arıstanbek Muxamedïulınıñ Fey`sbwktegi paraqşası eki kün bolmay` jatıp jabılıp qaldı. Mïnïstrdiñ akkawntı ne üşin joy`ılğanı äzirge belgisiz, dep xabarlay`dı Baq.kz tilşisi.
26 qaraşada QR Mädenïet jäne sport mïnïstri Arıstanbek Muxamedïulı Fey`sbwk älewmettik jelisinde jeke paraqşasın aşqan bolatın.
«Qadirli dostar! Men mädenïet pen sportqa qatıstı naqtı aqparattardı böliswge, sonday`-aq, osı saladağı barlıq mañızdı mäselelerdi talqılaw üşin Facebook älewmettik jelisinde paraqşa aşwdı jön kördim. Sonımen qatar, osı paraqşa arqılı jas rejïsserlermen, swretşilermen, ärtistermen, änşilermen jäne de köptegen darındı tulğalarmen tildeswge äri bay`lanıs ornatwğa day`ınmın. Sebebi bizdiñ qasïetti jerimiz talanttı jandarğa kende emes. Özimniñ dostarıma sapalı «keri bay`lanıs» pen qoldaw bildirgenderi üşin zor alğısımdı bildiremin. Barlıq oy`-pikirlerdi jeke özim oqwğa jäne mümkindiginşe jawap berwge tırısamın», -dep jazğan bolatın mïnïstr.
Arıstanbek Muxamedïulı sonday`-aq Fey`sbwktegi paraqşasın jeke özi jürgizip otırğanın ay`tıp, pikir bildirwşilerdi jön-josıqsız sözderdi jazbawğa şaqırğan edi.


text: Berläşkän Millättär Oyoşmahı Bağdattağı terakt säbäple Ğiraq buyınsa qatıraq häm kiñeräk rezolyutsiä qabul itergä teyeş tip isäpläy Britaniänıñ sit il eştäre ministrı Jack Straw. Ul irtägä bıl mäsäläne imenlek şurahı ultırışına sığarmaqsı. Jack Straw äyteüensä, Amerika häm Britaniä Berläşkän Millättär Oyoşmahınıñ Ğiraqta äwzemeräk rol' uynawına äzer. BMOnıñ keşe xoquqtarı komitetınıñ elekke yetäksehe Mary Robinson beldereüensä, Ğiraqtağı facigä ildäge xäldeñ kiskenläşeüen kürhätä. Bögön Tikrit qalahı ergähendä Amerikanıñ xärbi kolonnahı tağı la utqa totolğan. Amerika kampaniähında eşlägän sivil belges ülterelgän. İke xärbi yaralanğan.


text:
Yaña yılğa ayaq basqaç, yaña gäzitlär uqıysı kilä. Döresräge, yaratqan gäzitlärneñ yaña sannarın. Yaratmağanına da küz salırğa kiräkter. Alarnı rättän uqıp, eçtälegen söyläp ölgermäsäk tä, könlek gäzitlärneñ soñğı sannarı belän şul uq könne tanıştırırğa tırışırbız...
Räsmi gäzitlär – “Watanım Tatarstan” häm “Pecпyблиka TaTapcTaH” 1nçe ğinwar könne dä basılıp çıqqan ide. Ämma bu sannar dekaberneñ soñğı könnärendä äzerlängäç, alar operativ yañalıq tügel, ä yaña yıl täbrik-teläkläre belän tulı. Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymievnıñ Yaña yıl möräcäğäte, qayber bilgele şäxeslärneñ uzğan yıl turında tä'sirläre, teläkläre basılğan alarda. Häm respublika byudjetı turında zakonğa östämälär kertü turında qanun tekstı, Akterlar yortına Marsel' Sälimcanov isemen birü turında Prezident Ukazı basılğan alarda.Sişämbe könne, 6nçı ğinwarda çıqqan respublika häm Qazan gazetalarınıñ yaña sannarında sensatsiälär bulmasa da, bäyräm yoqısınnan uyanırğa omtılış sizelä. “Watanım Tatarstan” Mintimer Şäymievnıñ Ufadağı inauguratsiädä yasağan çığışın bastırğan. Şulay itep, nihayät, Tatarstan citäkçeseneñ Başqortstan mäğlümat çaraları töşerep qaldırğan fikerläre xalıqqa mäğlüm buldı.
Rus telendä çığuçı “Pecпyблиka TaTapcTaH” ul çığışnı basıp mäşäqätlänmägän, bu gäzit öçen ul waq-töyäk bulıp kürengänder, küräseñ. Podumaeş', Tatarstan başlığı kürşelärgä barıp, nider äytkän dä, närsäneder cirle televidenie kanalında sönnätläp, qısqartıp çığarğannar. Tem bolee, digännär küräseñ alar, waqiğa 29 dekaberdä bulğan, annan soñ ber atna ütep kitkän. Tatarlar öçen möhim närsäne rus gäzitendä yazunı kiräksenmägännärder axrı. Demokratiä bit... Döres, şul uq “Pecпyблиka TaTapcTaH” Däwlät biyu ansambleneñ 65 yıllığına bağışlap Ruziä Safiullina yazğan mäqäläne bastırıp çığarğan. Xätta milli kiemle biyuçelärneñ räseme dä quyılğan şunda.“Watanım...”nıñ sişämbe sanında “Xoquq häm xäyät” jurnalınıñ 90 yıllığın ütkärü turında yazma bar. Küptän tügel terkälgän şul isemdäge jurnal 1913nçe yılda tuğan ikän. Qarasañ, bu tatar dönyasındağı iñ elek çıqqan jurnallarnıñ berse, ä yuridik basmalarnıñ iñ berençese.
Şul uq gäzittä Fänzaman Battalnıñ bügenge kön, satira, xalıq yazmışı turında “Tuqtatığız bu cir şarın” isemle mäqäläse çıqqan. Yagsuf Şäfıykov Aqtanış rayonı, Puçı, Änäk awılları, şul yaqnıñ keşeläre turında mäqälä yazğan.Şulay uq cinayätçe militsionerlar xaqında, Täteş rayonındağı işelgän qoyılı, qarañğı uramlı awıl turında mäqälälär bar bu gäzittä.
“Tatarstan yäşläre”neñ 6nçı ğinwar sanında maymıl yılı yoldıznämäsenä ber bit urın birelgän, “Serdäş” bitendä pähläwän kebek ire östennän yörüçe xatın yazması, zinaçı xatınğa mönäsäbät beldergän fikerlär basılğan. İskändär Siracinıñ ataqlı artistqa İslamiä Mäxmütova turında zur mädxiä-mäqäläsen dä “Tatarstan yäşläre” çığarğan. Ğomumän, gäzit qızıq, bigräk tä ölkän buın öçen mawıqtırğıç. Xäzerge ölkännär yäşlärçäräk citez bit ul.Gabdelfät Safinnıñ “Aqçarlaq” gäzite üzeneñ atnalıq basma ikänlegen raslap, 6 ğinwarda uq çıqqan. Sänğät'ne yaratuçılar öçen çığuçı bu gäzittä drama artistı Nail Ayupovqa iğtibar mul birelgän. Nail äfändeneñ dä prezident yaqtaşı, xätta sabaqtaşı ikänlegen istä totsañ, bügenge gäzitlärneñ Aqtanış keşelärenä iğtibarın sizep bula. Ğädättä gel genä alay bulmıy ul.
Matbuğatta säyäsät xäzergä bik kürenmi. Şulay da Mäskäwdä çığuçı “CoBepшeHHo cekpeTHo” gäziteneñ berençe sanın iskä almıy yaramas. İosif Gal'perinnıñ ike bitlek zur mäqäläsendä Başqortstanda ütkän saylaw turında arqadan tir çığarlıq itep yazılğan. Sergey Veremeenko, Ralif Safin, Alsu portretları belän berrättän Mortaza Räximov häm anıñ ulı Ural räsemnäre quyılğan. Mäqäläneñ eçtälegen anıñ iseme yaxşı açıqlıy “ЛюбиMый xaH KpeMля” (“Kreml'neñ yaratqan xanı”) menä şulay dip atağannar “CoBepшeHHo cekpeTHo” gazetasındağı zur yazmanı. Mortaza Räximov saylanıp, bäyräm itkäç tä, aña tozlı-borıçlı sälämnär kilä başlağan. Äle bit yıl başlana ğına.Rimzil Wäli


text:
Bern – Şvetseria başqalasında bergä oçraşqan BM häm Dönya bakı wäkilläre, dönyada arta barğan aşamlıq bäyälärenä qarşı köräştä alğa taba maqsatlar quya. BMO General sekretarı Ban Ki Moon, dönyada aşamlıq bäyälärenen artuına qarşı maxsus ber missia törkeme tözergä qarar qıldı. Ban Berndä matbuğat aldında yasağan çığışında, “BM citäkçeläre tarafınnan, dönya aşamlıq programı öçen başta 755 million dollar aqça bülenäçäk” dip belderde. Ban şulay uq, BMO aşamlıq häm awıl xucalığı oyışmalarının, igençelärgä orlıqlar tämin itü öçen 1 milliard 700 million dollar aqça bülep biräçäklären söyläde.
Döge, boday, may häm şikär kebek töp azıq tölekneñ bäyäläre bıltır belän çağıştırğanda, bügenge köndä kimendä 50 %qa arttı. BMO xisabına kürä, artqan aşamlıq bäyäläre säbäple dönyadağı iñ yarlı keşelär isäbendä bulğan yaqınça 100 million keşe, xäzerge waqıtta aşamlıq yärdämenä möxtac yäşi.


text:
Bügen xalıqara tuğan tel köne uñayınnan Başqortstanda törle çaralar uzdı. Respublikada yäşäwçe tatarlar öçen bu kön ayıruça möhim bulsa da tatar telenä bağışlanğan çaralarnıñ oyıştırıluı turında xäbärlär bulmadı. Tatar telen respublika mäktäplärendä 80nçe yıllar axırında uqıta başlağanda da awırlıqlar bik küp ide. Xäzerge waqıtta Başqortstannıñ üzendä dä tatar tele däreslekläre çığarıla. Bolar xaqında Azatlıq dulqınnarında Ufanıñ 61nçe sanlı mäktäbendä ana telen uqıtuçı Lüzä İsxakova iskä ala.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
HRWnıñ Ändican waqiğälärenä bağışlanğan raportı
Human Rights Watch oyışmasınıñ Ändican vaqiğälärenä bağışlanğan bügen iğlan itelgän yaña xisabında Üzbäk xökümäteneñ uzğan ayda Ändican başkütärüen bastıruı ğäyepsez keşelärne küpläp üterügä äylände dielgän. Keşe xoquqların yaqlau oyışması, xökümätneñ qorallı törkemneñ törmögä häm xökümät bialarına basıp kerüen tuqtatırğa xaqı bulsa da, küç qullanu çamadan tış buldı häm xökümät beldergänenä qarağanda küberäk qorbanğa säbäp buldı dip belderä.
Audio
"Bez bulıp yatqan vaqiğälärne qulıbızdan kilgän xätle açıqlarğa tırıştıq. Bu bügengäçä buğan iñ täfsille mäğlümät. Ul xökümätneñ citdi cinayät eşlägän buluın faş itsä dä, cavapsız qalğan soaular küp. Xökümätneñ tınıç xalıqqa köç qullanuında açıqlıq häm ülçäv bulırğa tieş."
Gill radiobız xäbärçesenä birgän änbgämäsendä, raportta qorbannarnıñ tögäl sanı yaki Ändicanda maydanda tuplanğan xalıq sanı turında farazlar yuq . Läkin, anda qorbannar sanı xökümät äytkän 173 keşedän küberäk bulırğa tieş dielgän. Törle tanıqlarnıñ belderüenä qarağanda, xökümät köçlärennän qaçqan 400 çaması keşedän torğan ber protestçı törkem tulısınça utqa totılğan. HRW tanıqlarnıñ belderülären häm jurnalistlarnıñ Bobur Maydanında töşergän räsemnären analizlağan. Şuşı tikşerenü maydanda küpsanda xalıqnıñ, şul sanda xatın-qız häm balalarnıñ buluın kürsätte. Anda şulay uq keçkenä ber qorallı törkemneñ buluı da kürenä. Gillnıñ süzlärençä,
Audio
"Maydanda ciılğan xalıq massası tınıç demonstrantlardan tordı. Alarnıñ höcm itep cinayät eşlägän törkem belän bäyläneşe yuq. Minem fikeremçä, ul keçkenä törkemneñ xalıq massası belän bäyläneşe bulmağan."
Üzbäk xökümäte insident öçen xökümät binalarına höcüm itkän, şulay uq totqınnarnı köç qulanıp törmädän irekkä çığarğan İslam radikalların ğäyepli. Xökümät qorallı keşlär tınıç xalıqnı qalqan itep qullanğan dip raslıy. HRW xökümät binalarına höcümneñ buluın raslıy , läkin, başkütärüne möselman radikalları oyıştırğan digän xökümät raslauın kire qağa. Tärtipsezleklär Radikal İslamçılıqta ğäyeplänep 23 käsepçeneñ xökemgä tartıluı säbäple kilep çıqqan. Gillnıñ süzlärençä, bu ğäyeplävne aqlarlıq ber nindi dä dälil kürsätelmägän. Ändicandağı protest xalıqnıñ fäqirlekkä häm xökümätneñ ezärlkelävlärenä qarşı reaksiä säbäple başlanğan. Gillnıñ süzlärençä,
Audio
"Bez söyläşkän keşelärdä İslam küntärtibendä tormağan. Vaqiğälärne kürgän tanıqlar da İslam faktorın ispatlağan dälil kiterä almadılar. Bu xökümätkä üzen aqlau öçen bik uñay säbäp bulıp tora häm ul monı elek tä küp märtäbälär faydalandı."
HRW üzeneñ raportın iğlan itkändä Washingtondağı Üzbäk ilçelege äle yabıq ide. Şul säbäple anıq reaksiäsen äytä almıybız. Läkin, Taşkenttağı bäysez küzätüçe Kamran Alievneñ belderüenä qarağanda, xökümät ğädättä andıy raportlarğa reaksiä kürsätmi.
Audio
"Üzbäk xökümäte Transparancy İnternational, Ämnisti İnternational yäisä başqa bäysez demokratik xalıqara oyışmalarnıñ tänqitle yomğaqlarına ber vaqıtta reasiä küsätmäde. HRWnıñ raportına kilgändä, ul şulay uq eşliäçäk, raportnı iğtibarsız qaldıraçaq yäisä başqa çaralar belän ( mäsälän üzbäk mediasında) monı tänqitliäçäk."
HRW Üzbäk xakimiätläre inde kire qaqqan bulsa da, Ändicandağı üterülär turında bäysez xalıqara tikşerülär ütkärergä çaqırğan.
Färit İdelle, Praga.


text:
Enver Demirbağ - İndim Baktım
Sanatçı : Enver Demirbağ
Türkü : İndim Baktım
Etiketler : Enver Demirbağ - İndim Baktım türkü indir, Enver Demirbağ - İndim Baktım türkü dinle, Enver Demirbağ türküleri, İndim Baktım mp3 indir, Enver Demirbağ türküleri İndim Baktım türküsü, İndim Baktım sözleri, Enver Demirbağ mp3 dinle, Enver Demirbağ download, İndim Baktım bedava mp3, Enver Demirbağ türkü sözleri, Enver Demirbağ türkü dinle, Enver Demirbağ son albüm indir
Enver Demirbağ Türküleri
Enver Demirbağ - Bu Dere Buz Bağlamış
Enver Demirbağ - Dağlar Dağımdır Benim
Enver Demirbağ - Harput Divanı
enver demirbağ - gam zedeler gam zedeler (elazığ)
Enver Demirbağ - Hayriyemin Alçak Damı
Enver Demirbağ - Kaşların Oydu Beni
Enver Demirbağ - İndim Yarin Bahçesine
Enver Demirbağ - Bahçeye İndim Ki
Enver Demirbağ - Muhalif Hoyrat
Enver Demirbağ - Çatalkaya Kışladır
Enver Demirbağ - Yüksek Ayvanlarda


text:
«Domino» klubında «Altın köz» kiçäse uzdı
Şuşı könnärdä genä şähärebezneñ «Domino» klubında «Altın köz» dip isemlängän bäyräm kiçäse bulıp uzdı. Ul «Sember cırı-2005» lawreatların büläkläwgä bağışlanğan ide. Oyıştıruçıları: «Sember» tatar maltabarları klubı häm Milli mädäni üzäk. Mondıy çara şähärebezdä berençe tapqır uzdırıldı. Anı äzerlägändä, oyıştıruçılar tübändäge maqsatlarnı küz aldında tottılar: berençedän qunaqlarnı, ölkädä yäşäp icat itüçe cırçılar belän tanıştıru; ikençedän, tatar keşelärenä tanışu häm aralaşu mömkinleklären buldıru; öçençedän, yal itü öçen böten şartlarnı tudıru. Biletlarnıñ xaqı 600 sum bulsa da, zal tulı ide: bäyrämgä maltabarlar, intelligentsiä wäkilläre häm, älbättä, telebezne, cırlarıbıznı-moñnarıbıznı söyüçe millättäşlärebez kilgännär. Kilep kerügä barlıq qunaqlarnıñ yözlärendä yılmayu päyda buldı, çönki alarnı tämledän tämle tatar xalıq aşları belän milli kiemnärdän ofitsiant qızlar qarşı aldılar.
Böten kiçä barışında «Sember cırı-2005» lawreatları cırlar başqardılar. Oyıştıruçılar tarafınnan alarğa aqçalata premiälär äzerlängän ide, şularnı şähärebezneñ däräcäle keşeläre tapşırdılar. Mäsälän, berençe urınğa layıq buluçı cırçığa, Rinat Sadıykovqa, premiäne Ul'yanovsk ölkäseneñ gubernatorı Sergey Morozovnıñ ekonomika buyınça kiñäşçese, Sember tatar maltabarları klubınıñ prezidentı – Färit Ayupov tapşırdı; 3Hчe urın öçen Fäniä Xaliullovağa premiäne «Novıy vek» kompaniäseneñ general' direktorı - Rinat Ğıyzzätev tapşırdı.
Äytergä kiräk, «Altın köz» bäyrämenä uzğan yıl bäygeläreneñ ciñüçeläre dä kilgän ide. Küptännän tanış bulğan cırçılarnı, İldar Ramazanovnı häm Rimma Möxämmätcanovanı tamaşaçılar bik cılı qarşı aldılar. Säxnädä Qazannan çaqırılğan qäderle qunaq – Tatarstannıñ atqazanğan artistı Vil Usmanov päyda bulğaç, tamaşaçılar tağın da canlana töştelär. Cırçı «Yuqqa tügelder» cırın başqarğanda, aña böten zal quşılıp cırladı.
Cırçılar belän berrättän biyuçelär dä tamaşaçılarnıñ küñelenä xuş kilde. Bäyrämgä şähärebezneñ tanılğan kollektivları: «Sember» cır-biyu ansamble häm «Domino» şou-baletı çaqırılğan ide.
Çarada rus cırları da yañğıradı. Kiçä barışında alarnı «Domino» klubınıñ xucası Rinat Ğıyzzätev başqardı. Rinat äfändene şähärdä küplär belälär, çönki ul maltabar ğına tügel, ä bik osta cırçı da. Anıñ «Belıyı oblaka» cırı şähärebezdä bik populyar, xätta bu cäyneñ xitı bulıp tanıldı.
Yuğarıda sanap ütelgännärdän qala, köz bäyrämendä törledän-törle milli uyınnar, konkurslar, viktorinalar oyıştırıldı. Şularnıñ berse, «Çın tatar keşese-2005» viktorinası ayırım iğtibarğa layıqtır. Bu bäyge barışında qunaqlar tatar telenä, ädäbiätına, cırına-moñına qağılışlı törle sorawlarğa cawap birdelär. Biryuza, iney, yantar, pion işe süzlärne tatar telenä tärcemä ittelär; tuğan telebezdä cırlar başqardılar, şiğerlär, tostlar, mäzäklär söylädelär. Yarış näticäsendä ike ciñüçe bilgele buldı: «Ulampek» firmasınıñ general' direktorı Kamil Musin häm Tatarstannıñ Çüpräle rayonınnan kilgän qunaq – İlmir İzmaylov. Alarnıñ ikesenä dä istälekle büläklär tapşırıldı.
Qunaqlarğa kilgändä, zalda kübese – urta yäşendäge äfändelär häm xanımnar. Aralarında ike tutaş ta bar ide. Bäyrämgä kilüläreneñ maqsatın turındağı sorawğa Rozaliä tutaş menä nindi cawap birde: «Dus qızım belän bez monda üzebezneñ millät keşese belän tanışıp bulmasmı dip kilgän idek. Qızğanıç, monda barısı da diärlek parlılar bulıp çıqtı. Şuña kürä älegä maqsatıbızğa tulısınça ireşä almadıq. Şulay bulsa da kilüebezgä ükenmibez, çönki bezgä kiçä bik oşadı. Kiläçäktä mondıy kiçälär yışraq bulsın ide. Anda yäşlär dä qatnaşsın ide.» Äye, bäyräm bik matur, küñelle ütte, disäk tä bula. Häm bu oçraşu soñğısı bulmasın digän teläktä xuşlaştılar.
Çulpan Firğalieva, Sember.


text:
Qazanda «Berdäm Rusiä» firqäseneñ bülekçäse oyıştırıldı
26 fevral' könne Qazanda «Oteçestvo» häm «Yedinstvo» firqäläreneñ cirle bülekçäläreneñ syezdları bulıp ütte. Anda «Oteçestvo» häm «Yedinstvo» bülekçäläre üzläreneñ eşçänleklären tuqtatu turında belderdelär. Şul uq sişämbe könne, «Yedinaya Rossiä — Berdäm Rusiä» firqäseneñ region bülekçäse oyıştırıldı. Bu cıyılışta 300-läp delegat qatnaştı häm anda yaña oyışmanıñ citäkçese saylandı. Bu Qazan energetik universitetı rektorı, Däwlät Sovetı deputatı Yuri Näcmiev. Şulay uq cıyılışta säyäsi şura äğzaları da bilgelände. Şurağa «Yedinstvo», «Oteçestvo» häm «Vsya Rossiä» xäräkätlärennän 8-şär wäkil kerde.


text:
Narkotiktarğa qarşı aksiä iğlan itelde
Kiñ mäğlümät saraları narkotiktarğa qarşı. Respublika baśmaları arahında narkomaniyağa bäyle problemalarźı yaqtırtıu buyınsa konkurs iğlan itelä. İjadi bäygelä ayırım jurnalistar źa, yämäğät oyoşmaları, reklama agentlıqtarı, bar baśmalar źa qatnaşa ala. Oyoştorou qomitetı ağzaları–Matbuğat, näşriät häm poligrafiya eştäre buyınsa idaralıq, Narkotiktarźıñ zakonhıź äyläneşen küźäteü buyınsa federal xeźmätteñ Başqortostandağı idaralığı, respublika Yäştär säyäsäte buyınsa däülät komitetı, «Narkotiktarhıź qala» yämäğät oyoşmahı wäkildäre jurnalistarźı konkurs şarttarı menän tanıştırźı. «İñ yaqşı sotsial reportaj», «Jurnalist tikşereüe», İnternet–proekt häm xatta Tışqı reklama. Narkomaniyanı iśkärteüźä här sara häm ısul qimmätle, ti oyoştorou komitetı ağzaları. Narkotiktarğa qarşı yünältelgän ijadi bäygelä xäbärselär eştären törlö janrźa täqdim itä ala. Statistika mäğlümättärenä yaraşlı, Räsäyźä narkotik qullanıusılar hanı yıl da 17 protsentqa arta. Äle ular 7 milliondan aşqan. Yäştärźe zamana afätenän qursalau eşendä kiñ mäğlümät saraları la daimi qatnaşa. Oyoştorousılar äyteüensä, konkurstıñ maqsatı– narkotiktarğa qarşı köräşte äüźem häm tulı yaqtırtqan jurnalistarźı asıqlau. Matbuğat, näşriät häm poligrafiya eştäre buyınsa idaralıq wäkile Fänil qoźaqaev äyteüensä, qayhı ber baśmalarźa ayırıusa yäş jurnalistar sensatsiya eźläp, mäqäläläre kire höźömtä tıuźıra. Belgestär menän käñäşläşergä käräk, ti ul. Konkurs talaptarı häm şarttarı xaqında tulı mäğlümät «Narkotiktarhıź qala» yämäğät oyoşmahı saytında birelgän. Bäygegä yomğaq Yañı yıl aldınan yahalasaq.


text:
Rusiädä politik oppozitsiä saylawlarda xärämläşülär bulaçaq dip borçıla. Ä Başqortstanda prezident saylawları niçek ütäçäk?
Yäkşämbe Könne Rusisädä Dävlät Dumasına bulaçaq saylaular temasın dävam itäbez. Oppozitsiädäge Partiälär saylaularda xärämläşülärneñ bulu mömkinlegenä borçılalar. Çeçnädäge saylaularnı küz aldında totqanda , mondıy ğäyeplävlär nigezsez dip äytep bulmasa da, ärcälärgä yalğan trauış bullitennären tutıruğa qarağanda, dävlät xakimiätläre mäğkül kürgän kandidatlarnı administrativ resurslar belän yaqlau saylaularnıñ ğadellegenä küberäk qurqınıç tudıra kebek. Demokratik partiälär , kompartiä belän bergäläp tauış birüne küzätmäkçelär. Ä Başqortostanda prezident saylauları niçek ütäçäk ikän?
Audio
Şuşı ğädättäntış xezmättäşlekkä Kreml yaqlı partiälär, şul sanda Berdäm Russiä saylaulardan alda cämağätçelek fikeren manipulätisäläv öçen törle metodlar häm basım çaraları qullana digän borçılu etärgän. Kreml saylaular irekle häm ğadel bulaçaq dip beldersä dä, xätta Üzäk Saylau KOmissiäeneneñ başlığı Veşnyäkov ta uzğan atnada yasağan çığışında, tauış urlau ixtimallığınıñ buluın iqrar itte. Moscow Times gazetsaınıñ ezmätkäre Yevgenia Borisova Putinneñ ciñüenä kitergän 2000-nçe yılğı prezident saylaularında xärämläşülär buldı digän näticäögä kilgän ide. Ul Yäkşämbe könge saylaular başqaça bulaçaq dip äytü öçen nigez tuq di.
Audio
Ul Dagistandağı tikşerenüläre turında bolarnı añlata
Audio
Borisova xärämläşülärgä tağı ber misal kiterep bolay di
Audio
Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışmasınıñ küzätü missiäse Borisovanıñ 2000-nçe yılğı prezident saylauarında zurlap xärämläşülärneñ buldı digän ğäyeplävlären kire qaqqan ide. Läkin, qqäğidälärne bozu vaqiğäläreneñ buluın da qabul itkän ide. Saylaularnı partiä väkillärennän tış Yevropada İminlek häm Xezmätätşlek Oyışması, Yevropa Şurası Parlaentar Assambleye m BDR illäre küztüçeläre dä, tulayım alğan 1150 väkil küztätep baraçaq. Läkin, qayber belgeçlär, küzätüçelär registratsiä, tauış sanau häm protokollar äzerlängändä här närsäneñ qanuni bulu-bulmaun bilgelärlek xäldä tügellär dip belderälär. Saylaularnıñ ğadel bulaçağına şik-şöbhä bar. Monı saylau komissiäse,, anıñ urınnardağı vökilläre häm xakimiätlär genä beterä ala.
Başqortostanğa kilgändä, anda älbättä, berençe urında Duma tügel, ä prezident saylauları tora. Moña çaqlı bulğan prezident saylaularında Raximovqa köndäş bulırlıq kandidat bulmadı. Azmaz tauış ala beläçäklär isä törle çaralar belän isemlektän sızıp taşlandı. Gärçä, bu märtäbä dä Safin häm Veremeenkonı şundıy uq metodlar belän çitlätü tırışlığı bulsa da, bu märtäbä kandidatlar teşle bulıp çıqtılar. Üzlären soñğı çiktä isemlekkä kertügä ireştelär. Altı kandidat arasında barğan yarıştan kem ciñep çığar, ğomumän berençe turda uq ciñüçe bulırmı digän sorauğa cavap birüe qıyın. Çönki, monda küp faktorlar rol uynayaçaq. Xalıq fikeren beleşülär dä bu sorauğa cavap birüne qıyınlaştıra. Dürt xalıq fikeren beleşüneñ näticälären misal itep kitirim. Sannar törle häm bik küp. Radio aşa alar turında söyläv qıyın. Şul säbäple xäzerge prezident Raximovqa qarağan sannarnı ğına äytep kitim. Strategik Analiz öçen Mäskäv İnstitutı birgäns annarğa kürä, saylauçılarnıñ yaqınca 27 yarım protsentı Raximovqa tauış biräçäk. Başqort Satalit Televideniäse Sotsial Texnologiä buyınşa Baqşqort Akademiäsenä tayanıp , Raximov yaqınca 57 yarım protsent tauış alaçaq dip belderde. VTsİOMğa qarağanda saylauçılarnıñ 44 protsentı xäzerge prezidentqa tauış biräçäk. Ä inde Bashkir.Ru saylauçılarnıñ 18 yarım protsentınnan küberäge Raximovnı yaqlıy dip xäbär itte. Älbättä, xalıq fikeren beleşü , ul saylau näticäse tügel. Läkin, demokratik häm xalıq fikere ğilmi nigezlärdä häm prinsiplarda ütkärelgän ber genä ildä dä ber kandidat turında şundıy zur ayırma bulmıy. Ayırma yaqınça 3-4 protsent tiräsendä bula ala. Monda isä süz 18 yarım belän 57 yarım arasındağı ayırma tturında bara. Bu inde yä xalıq fikere ğilmi nigezlärdä ütkärelmägän yäisä taratılğan mäğlümätlär yalğan digän süz. Başqortostanda prezidentlıqqa kandidatlarnıñ berse dä iblis tä, färeştä dä tügel. Läkin, mäğlüm bulğan faktlar şul turıda söyli. Prezident opponentlarına saylaualdı kampaniäsendä ayaq çalu öçen här törle administrativ resurslar qullanıldı. Äfir vaqtı birmäv, xakimiätlärgä tänqitle fiker beldergän radiolarnı yabu, prokatqa zal birmäv, elektr häm yağulıqnı özü häm başqalar häm başqalar. Moña iñ soñ bularaq yalğan bullitennär bastıru skandalı östälde. Şuşı faktlarnı küz aldında totqanda, Başqortostanda prezident saylauları ğadel häm qanunğa esasän ütäçäk, saylauçılarğa basım yasalmayaçaq, administrativ resurslar qullanılmayaçaq häm xärämläşülär bulmayaçaq dip ışanu qıyın.
Färit İdelle, Praga


text:
Yuğalğan keşelär könendä - Xalıqara törkemnär alarğa iğtibarnı arttırırğa çaqıra
Qaysı beräwlär, suğıştan qaçqan. Başqalar tön urtasında qulğa alınğan häm tağın alardañ ber xäbär bulmağan. Suğışta ülep, bilgesez qaberlekkä cirlängän keşelär sanı da äz tügel. Dönyada barlıqqa kilgän här ber tärtepsezlek häm nizaq keşelärne ğailäsennäñ ayırıp bilgesez yuğaluğa tap itkänder. Bügen, Xalıqara Yuğalğannar könen belgelängändä, dönyanıñ tanılğan ike zur torkeme, yuğalğan keşelär häm alar ğailälärenä qarşı kübräk bulışırğa çaqırdı.
Ul, Rusiä köçläreneñ Çäçniädäge öyeneñ işeğen şaqığan kön, qalğanıñ üzennäñ tıñlıyq:
“Ul könne irtä bez işekkä bärgän qatı tawış belän uyandıq. Min närsäder bulğanıñ sizenep aldım. Sikerep torıp, - tuqtağız xäzer açırğa kiläm - dip qıçqırıp işekkä taba çaptım. Läkin alar min ölgergänçe, işekkä bärep kerde dä Mine diwarğa teräp, qoralnı miña taba tottı. Annañ alar yoqı bülmäsenä kerde häm ber ni soramiy iremneñ qulınnañ totıp,boğawlap başına qapçıq kiderdelär. Häm cirgä ırğıtıp isemen soradılar da annañ alıp kittelär.”
Ul irtä alıp kitkän keşelärdäñ altısı sonınnañ üle tabıldı di Asxorova. Läkin anıñ öçen ireneñ başında yılap utırırlıq suiq qaber taşı da yuq.
Dönyanıñ küp cirendä, Asxarova misalında bik küp keşe bar. Alar tuğannarınnıñ, xäyättä yäisä ülgän buluın yıllar buyı qaylarda yäşäwlärendä belmilär.
“Törle nizaqlar yäisä köç qullanular waqıtında yugalğannar sanı yöz-meñlärçä.”
Bu Carla Haddad süzläre ide, Ul Xalıqara Qızıl Xac törkemedä yuğalğan keşelärne ezläw belän mäşğül. Anıñ törkeme, dönyadağı yuğalğannar ğailäsenä kübräk iğtibar kürsätergä digän yaña xisap belän çıqtı.
Qızıl Xac törkeme, Ğiraqnıñ üzendägenä, suğış yılları häm Saddam Rejimi waqıtı belän bergä soñğı yıllardağı nizaqlar waqıtında yaqınça 375 meñ keşeneñ yuğaluı turında belderä.
Yewropada da şul isäptän yuğalğannar sanı bik küp. Tawlı Qarabağ- häm Görcesttannıñ Könyaq Ossätiä häm Abxaziädä çıqqan fetnälär waqıtında küp keşe yuğala. Häm, könbatış yaqtaraq, Balkan suğışı qorbannarın da iskä alırğa keräk.
Bosniädä äle yuğalğan mäyetlärne tanu öçen dä, Xalıqara yuğalğan keşelär komissiäse tarafınnañ küp eş başqarıla. Älbättä ülgänneñ kem buluın tanuı bik awır eş, qaysı beräwlärneñ inde, kümäk qaberleklärdä mäyet äğzäläre başqalar belän butalğan yäisä yuğalğan xäldä. Läkin bu eştä ğiylem yärdemgä kilä. Alar qorbannıñ DNK ürnäklären, tuğannarı belän çağıştırıp taba ala. DNK yärdemendä distä meñ keşeneñ mäyete tanılğan. Häm komissiä qalğan 13 men yuğalğan qorbannı da şulay uq DNA yärdemdä tanılır digän ömettä qala.
Larisa Aşxorova, irene yuğaltuına 6 yıl tula inde. Ämmä ul äle dä ğadellek, hiç yuğı tormış iptäşeneñ yazmışı turında ber süz bulsa eştü ömete belän yäşi.
Ul xaman iren alırğa niçä xärbi maşina kilgäneñ xäterli, Läkin ber kemdä di ul awır sulap, anı eşetergä telämi di ul.


text:
Başqortstan prezidentı känäfie öçen köräşäçägen beldergän Liberal Demokratik Partiä räise urınbasarı Aleksey Mitrofanov ul niätennän kire qaytırğa bulğan. Xäzer bu partiä başqa namzät, FSB polkovnigı Aleksandr Novikovnı täqdim itä. Prezidentlıq köräşendä qatnaşu mömkinlegen beldergän Rälif Safin turında respublika matbuğatında tänqit mäqäläläre çığa başladı. Şularnıñ berençese - başqort yäşläreneñ "Yäşlek" gazetında dönya kürgän "Rälif Safin üz rubikonına kilep citte, ämma anı ütmäde äle" isemle yazma. Mäqälä aftorı – Azamat Yuldaşbayev.
Mönir Wafin, Ufa.


text:
1 may - xezmät iäläreneñ xalıqara berdämlege köne
1 may - xezmät iäläreneñ xalıqara berdämlege köne
M.Gorkiy isemendäge park mäydanında Tatarstannıñ häm törle oyışmalarnıñ bayraqları celferdäp tordı. İrtänge säğät 10 “xezmät iäläre berdämlege köne” digän şiğär astında hönärçelär federatsiäse miting ütkärde. Anda sänäğätneñ här tarmağı wäkilläre çığış yasap, xezmät iäläreneñ xoquqları öçen köräşergä öndäde.
Soñğı waqıtta, Tatarstan hönäri berlekläre aktivlaşıp kitte. 19 aprildä, Tatarstan parlamentı Konstitutsiäne qabul itkän könne dä, bu oyışma qarşılıq çarasın ütkärde. Xezmät iäläreneñ xoquqların yaqlawçılar, üzlären qanun çığaru mömkinlegennän mäxrüm itkän öçen, deputatlarğa üpkä beldergän ide. Şunıñ östäwenä, eş xaqların tülämäw oçraqları, eşsezlär sanı da soñğı aylarda küzgä kürenerlek däräcädä arttı. Bälkem şuñadır, bıyılğı cıyınğa keşe kübräk kilğän kebek kürende. Tatarstan hönärçelär berlekläre federatsiäseneñ citäkçese Tatyana Vodopyanova xezmät iäläreneñ bügenge xäle turında mondıy añlatmalar birde:
Eşsezlär sanı artu tendensiäse sizelä. Bügen, mitingta eşsezlärgä akça tüläw momkinlege bulır mikän digän borcu da belderelde. Bezneñ respublikada da problema kisken tora. Hönäri berleklär töp köräş çarası itep - sotsial xezmättäşlekne sayladı. Problemalarnı kileşep eşlägändä genä xäl itep bula.
Hönäri berleklär federatsiäse citäkçese problemalarnı şirkät citäkçeläre belän, tügäräk östäl artinda xäl itärgä cıyınuwın äytsä dä, eşçelärneñ xoquqların yaqlawçılar şundıy uram cıyınnarınnan da baş tartırğa uylamıy.


text:
Ekrem Çelebi - Nedendir
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Nedendir
Etiketler : Ekrem Çelebi - Nedendir türkü indir, Ekrem Çelebi - Nedendir türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Nedendir mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Nedendir türküsü, Nedendir sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Nedendir bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Ağlamayı Seviyorum
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Gerçek Mi Serap Mı Bilemem
Ekrem Çelebi - Küstürdün Gönlümü
Ekrem Çelebi - İki Keklik Seke Seke
Ekrem Çelebi - Su Sızıyor Sızıyor
Ekrem Çelebi - Oya Yazma Başında
Ekrem Çelebi - Ankara da Yedim Taze Meyvayı
Ekrem Çelebi - Bende Bir İnsanoğluyum
Ekrem Çelebi - Geze Geze (Barak)


text:
İran prezidentı: AQŞ xisabı – bezneñ ciñü
AQŞnıñ yaña küzläw xisabıında İran üzeneñ atom qoral programın 4 yıl elek tuqtatqan, digän näticä yasalğan. Rusiä belän Qıtay bu xisap İran tiräsendäge wazğiätne üzgärtä disä, Könbatış illäre - ällä ni üzgäreş kürmi.
Bu näticä Quşma Ştatlarnıñ, Britaniä häm Fransiä belän bergä, İranğa yaña, inde öçençe çikläwlärne äzerläp yatqan waqıtqa turı kilde.
Berençe ike çikläwgä dä telämiçä genä quşılğan Rusiä belän Qıtay amerikannarnıñ bu xisabın şunduq eläkterep aldı.
"İminlek şurasınıñ yaña qararın tikşergändä bez, älbättä, Quşma Ştatlarnıñ İranda yäşeren qoral programı yuq digän açıqtan-açıq belderüen iskä alaçaqbız" dide çärşämbedä Mäskäwdä Rusiäneñ tışqı eşlär ministrı Sergei Lavrov.
Sişämbedä Qıtaynıñ BMOdağı ilçese Wang Guangya, minemçä, xäzer İminlek Şurası äzğaları wazğiätneñ üzgärüen tanırğa tieş, dide.
Ämmä Amerikan prezidentı George Buş fikerençä, bu yaña xisap İrannıñ qurqınıçı betüen añlatmıy.
"Min bu xisapnı kisätü dip qabul itäm. Alar programın tuqtatqan, dimäk ul bulğan, dimäk alar anı yañarta da ala. Monıñ öçen urannı bayıta belü citä" dide amerikan prezidentı.
Räsmi Tähran isä, kiresençä, xisapnı atom qoralın yasamawına dälil dip atadı. "Bezneñ atom programı başınnan uq tınıç ide, kiläse xisaplar äle monı kürsäter" dide İrannıñ atom söyläşülärendä töp wäkile Säet Cälili.
İran prezidentı Mäxmüt Äxmädinecat isä ğomümän xisapnı ciñü dip atadı. "Xaqiqättä, amerikannarnıñ bu xisabı İran xalqınıñ atom mäsäläsendä ciñüen añlata" dide ul İlam şähärendä xalıq aldında çığış yasap.
Rusiä belän Qıtay yaña çikläwlär turında närsä äyter älegä bilgesez. Ä menä Könbatış illäre İranğa basımnı däwam itergä çaqıra.
Britaniä häm Germaniä räsmiläre, bu xisap näq menä Könbatışnıñ "qamçı belän qalca" säyäsäteneñ näticäle buluın kürsätä, dide. Fransiä İminlek Şurasınıñ yaña qararın äzerlärgä çaqırdı.


text:
Tatarstanda xalıq sanı artqan
Respublika parlamentı citäkçese Färit Möxämmätşin 23 noyäberdä Mäskäwdä uzğan fänni-ğämäli konferensiädä qatnaştı. Anda Rusiädä federativ häm milli mönäsäbätlärne kamilläşterü xaqında söyläştelär. Ä Qazan däwlät texnik universitetında sişämbe könne innovatsion belem birügä bağışlanğan cıyılış eşli başladı. Anda texnik uqu yortlarında yañaça belem birü yulları xaqında söyläşü bara. Sişämbe könne Qazanda 2002 yıldağı xalıq sanın alunıñ respublika buyınça näticälären iğlan ittelär. Böten Rusiädä xalıqnıñ sanı kimi barğanda, tatarstanlılar isä 138 meñ keşegä artqan. Xäyer, bu artu bezdä balalar küp tuu belän tügel, ä Tatarstanğa çittän küp keşe qaytu belän bäyle. San buyınça bez 8 urında torabız ikän. Respublikada tatarlarnıñ sanı da 4 protsentqa artqan. Can isäben alu Tatarstanda keräşennärneñ 19 meñgä yaqın buluın da açıqlağan.
Uzğan tapşıruıbızda bez sezgä Mintimer Şäymievqa Rusiäneñ Milli olimpı premiäse birelü xaqında xäbär itkän. Läkin älege bäygedä Tatarstannıñ prezidentı tügel, ä başqa respublika wäkilläre dä ciñü yawladı. Mäsälän, İñ yaxşı mer nominatsiäsendä Qazan xakimiäte başlığı Kamil İsxaqov ciñep çıqqan. Küp kenä qazanlılar bu uñaydan bäygene oyıştıruçılar üzläre şähärne kürdelärme ikän, dip uylana. İñ äybät citäkçeneñ şähäre şundıy bulğaç, başqalar nindiräk xäldä ikän, dip borçıluçılar da yuq tügel. Şulay uq älege bäygedä Tatarstannıñ Tatenergo berläşmäse dä ciñügä ireşkän. Mäskäwneñ Kreml’lär zalında berläşmäneñ general’ direktorı İlşat Färdievqa dä Altın Olimp büläge tapşırılğan.
Tatarstannıñ xoquq saqlaw organnarı wäkilläre dä bik tırışıp eşli. Küptän tügel genä Üzäk Aziädän kilep, respublikada ekstremistik törkem oyıştıruçı totıluı turında bez dä xäbär itkän idek. Läkin alar monıñ belän genä çiklänmiçä, üzläreneñ kvalifikatsiälären kütärü belän dä şöğellänälär. Şuşı könnärdä genä respublikanıñ 20 Eçke eşlär xezmätkäre İzrail’dän qayttı. Anda Eçke eşlär ministrı urınbasarı Räfil Noğmanov citäkçelegendäge bu törkem terrorizm häm ekstremistik oyışmalar belän köräş ısulları belän tanışqan. Şul uq waqıtta İzrail xoquq saqlawçıların tatarstanlılarnıñ maxsus törkemnärendä tuplanğan täcribäläre dä qızıqsındırğan. Bu xaqta Tatar-inform agentlığı xäbär itä.
Axırda – sport xäbärläre. Aq Bars xokkey komandası üzeneñ çirattağı ciñüenä ireşte. Düşämbe kiçendä klubnıñ sportçıları Ufada Salawat Yulaev komandası belän 2-1 xisabı belän uynadılar. Älege uyında xälitkeç şaybanı Aq Barsqa NXLdan kilgän Sergey Zinov’ev kertte. Xäzer Zinnätulla Biläletdinov citäklägän respublika komandası Rusiä çempionatınıñ turnir tablitsasında öçençe urında. Ä menä çempionat başında yaxşı ğına uynağan tağın ber Tatarstan komandası – Tübän Kamanıñ Nefteximigı soñğı aralarda yış qına bireşä başladı. 22 noyäberdä uzğan uyında da alar inde 7 märtäbä ciñeldelär. Bu yulı Nefteximiktan Tolyattinıñ Lada xokkeyçıları köçleräk buldı.
Gölnaz İlgizär


text: Strasburg -- Çığışı belän çeçen, Sovet çorında boks çempionı Säyet-Ämin İbrahimov, üz xalqınıñ xoquqları tanıluın taläp itep açlıq iğlan itkän. Strasburgta sörgendä yäşägän Säyet-Ämin radiobıznıñ Tönyaq Kafkaz bülegenä: "Min xärkemneñ bu adımnı döres añlawın telim. Bez Yeropa parlamentına, Berläşkän Millätlärgä möräcäğät ittek. Çeçen xalqınıñ xoquqları bozuluın räsmi räweştä tanırğa taläp itäbez. Bu taläplär ütälsä, açlıq tuqtatılaçaq," dide. Açlıq 26 kön däwam itä. İbrahimovnı küzätep toruçı Germaniäneñ Qurqınıç astındağı xalıqlar Cämğiäte, anıñ tormışı qurqınıç astında, dip belderä.


text:
Dönya citäkçeläre Buşnıñ Saddamğa quyğan ultimatumına tänqit belderä
Audio: Alga taba waqiğalar niçek kenä täräqqi itmäsen, bu ultimatum xalıqara mönäsäbätlärne soraw astına quya, di Şirak. Ul xalıqlarnıñ, töbäkneñ häm dönyanıñ totrılıqlılığına tä’sir itäçäk.
Şul uq borçularnı bügen Qıtaynıñ yaña prezidentı Hu Jintao häm Rusiä prezidentı Vladimir Putin belderde. Germaniä kanslerı Gerhard Şröder, Ğiraqtan kilgän yanaw suğış başlawnı aqlıy almıy, dip äytte. Rim papası süzçese bar tınıç çaralar kürelep bette diüçelär, Allahı täğälä aldında cawaplılıq ala dip belderde.
Ğiraqta suğış başlansa Avstraliä töbäkkä 2 meñ xärbien cibäräçägen belderde. BMOnıñ qoral inspektorları bügen Ğiraqtan kitte.
Ğiraq citäkçeläre Buşnıñ ultimatumın bügen kire qaqtı. Däwlät televideniese xäbär itüençä, bu qarar Saddam räislegendä ütkän Revolutsion Şura häm Baath partiäse citäkçeläreneñ utırışında qabul itelgän.


text:
İran däwlät televideniese bügen Busher wilayätendä şartlaw buldı dip xäbär itä.
Televidenie ilneñ könyağındağı Daylam port-şähäre yanında, tözelep kilüçe Buşer atom elektr stansiäsennän 180 çaqrım yıraqlıqta şartlaw buluı turında belderde. Televidenie şulay uq İran oçqıçınnan töşkän yağulıq miçkäse şartlağan bulırğa mömkin dide.
Televidenie xäbär itüençä, xakimiätlär belän elemtägä kergän şahitlär başta oçqıçtan atılğan raketa şartlağan dip uylağan bulğan.
Eçke eşlär ministrlığı süzçese Jahab-baxş Xancani Associated Press agentlığına doşman höcüme bulğan dip isäplärgä nigez yuq dide. Anıñ äytüençä şartlaw säbäbeneñ yalğışlıq belän İrannın üz utı bulu mömkinlege bik zur. Ul soñğı könnärdä anda berniçä märtäbä yalğışlıq belän ut açular bulğan dide ämma täfsilleräk mäğlümät birmäde.


text: Altayda distälärçä toraq cirlär su basu zonasında qalğan. “Azatlıq” radíosı korrespondentı Biyskiy şähärendä küplärçä yort su astında dip xäbär itä. Tözüçelär taşudan saqlağıç kirtälär torğıza. Yazğı taşu Altay ölkäse üzäge Barnawlğa da yanıy. Altay respublikasınıñ Turaçaq rayonında, köçle su basulardan ğädättän tış xäl iğlan itelgän. Lebed yılğasındağı su jide metr yarımğa kütärelgän. Küperne su alıp kitü säbäple, meñ yarım keşe yäşi torğan biş qäsäbägä yul yuq. Biyskiy şähärendä dä su taşudan qatlawlı vazgiat urnaşqan, biş meñ keşe su basqan cirlärdä qalğan. Ğädättän tış xällär ministrlığı mäğlümätlärenä qarağanda, Swerdlaw, Kirov, Woronec ölkälärendä küp kenä toraq urınnarnı su basqan.


text:
Rusiä xökümätenä kemnär kilde, kemnär kitte?
Düşämbe kiçendä Rusiä prezidentı Vladimir Putin, nixayät, ilneñ yaña xökümäten iğlan itte. Öç ministrdan qala, xökümät äğzaları barısı da urınnarın saqlap qaldı. Berençe qaraşqa, yaña xökümät elekkesennän ällä ni ayırılmıy şikelle. Şulay da, iğtibarğa layıqlı qayber üzgäreşlär bar.
"Min yaña premier Viktor Zubkov citäkçelegendä yaña xökümät bez sezneñ belän häm deputatlar belän bilgelän maqsatlarnı ciñ sızğanıp tormışqa aşırır dip bik nıq ömetlänäm" dide Rusiä prezidentı.
Yaña xökümätne şartlı räweştä genä yaña dip bula. Premiernıñ üzen häm tağın 3 ministrnı sanamağanda xökümättä barısı da üz urınnarın saqlap qaldılar. Xättä premiernıñ kiyäwe bulu säbäple saqlanu ministrı urınınnan kitergä sorağan Anatoly Serdyukov ta üz urınında qalaçaq.
Säyäsi küzätüçe Stanislav Belkovski Putinnıñ citdi üzgäreşlärgä barmawın saylawlar aldınnan totrıqlılıqnı saqlaw niäte dip bäyäli:
"Xökümät zur üzgäreş kiçermäde. Bu Putinnıñ wazğiätne çayqatmaw, totrıqlılıq saqlaw säyäsäte köçendä qala digän süz" di Stanislav Belkovski.
Urınnarın yuğaltqan 3 ministr – Säwdä häm iqtisadi üseş ministrı German Gref, Sälämätlek häm Sotisal üseş ministrı Mixail Zurabov, töbäk üseşe ministrı Vladimir Yakovlev. Alarnıñ kitäçäge aldan farazlanğan ide.
"Alar öçese dä saylawlar belän bäyle äyberlär öçen cawap birä ide: toraq-komunal xucalıq, sälämätlek saqlaw häm iqtisad. Bu saylaw aldı qorbannarı, başqaça atap bulmıy" di tağın säyäsi küzätüçe Dmitry Oreşkin.
German Gref urının anıñ urınbasarı Elvira Nabiullina alaçaq. Şulay itep, çığışı belän Ufadan bulğan Elvira Saxipzad qızı Nabiullina, Rusiä xökümätendä Räşit Nurğalievtan soñ ikençe millättäçebez bulaçaq.
Rusiäneñ yaña xökümätendä tağın ber yaña üzençälek – ul da bulsa – tuğan-tumaçalıq. Kiyäw belän babaydan tış, anda xäzer ir belän xatın da bar. Yaña sälämätlek häm sotsial üseş ministrı itep Tatyana Golikova bilgelände. Ul Sänäğät häm energetika ministrı Viktor Xristenkonıñ xatını bulıp tora.
Nixayät, töbäk üseşe ministrı itep prezidentnıñ könyaq bülgedäge wäkile Dmitriy Kozak bilgelände.
4 vitse-premiernıñ barısı da üz urınnarın saqlap qaldılar – Sergei İvanov, Dmitriy Medvedev, Sergei Narışkin häm Aleksand Jukov. Alarğa östäp Finans ministrı Aleksei Kudrin 5nçe vitse-premier itep bilgelände. Küzätüçelär monı xökümättä Kudrinnıñ däräcäse artuı dip bäyäli.
ali ğilmi


text:
Ekrem Çelebi - Ceylan
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Ceylan
Etiketler : Ekrem Çelebi - Ceylan türkü indir, Ekrem Çelebi - Ceylan türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Ceylan mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Ceylan türküsü, Ceylan sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Ceylan bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Halime nin Aşıkları
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Artık Çıkmam Meyhaneden
Ekrem Çelebi - Bana Sevgi Diye
Ekrem Çelebi - Nasıl Vasfedeyim
Ekrem Çelebi - Bende Bir İnsanoğluyum
Ekrem Çelebi - Kırılsın Kolların
Ekrem Çelebi - Bilmiyorum Hallerinden
Ekrem Çelebi - Karadır Kaşları


text:
Xatın-qızlar barın da buldıra
8ñçe mart yaqınlaşqan sayın, xatın-qız bäygeläre yışraq ütkärelä başladı. Alarda güzäl zatlar, iñ eşlekle, iñ töz atuçı, iñ yaxşı maşina yörtüçe, iñ yaxşı qotqaruçı, iñ yaxşı ana kebek isemnär öçen köräşte. Mart başında ğına, «Neçkäbil» bäygeseneñ final öleşe häm anda ciñüçelärne büläkläw çarası buldı. Belgänegezçä, bäygegä isem birgän, Abdulla Aliş äkiätendäge bal qortı Neçkäbil, eşlekle häm bala canlı bulğan. Älege bäygegä dä, närsägäder ireşkän, aktiv häm şul uq waqıtta ğailäle, balalı xatın-qızlar cälep itelgän. Böten respublikadan cıyılğan iñ aqıllı, iñ buldıqlı xatın-qızlar, final könne säxnädä tatarça da, urısça da çığış yasadı. Alay ğına da tügel, ul 21ber güzäl zat biznesların, ğailälären, sabıyların qaraw belän bergä atnalar buyı däwam itkän äzerlek künegülären dä uzarğa waqıt, köç taptı.«Neçkäbil» bäygesendä qatnaşuçılar, xatın-qızlar, hönärendä berençe bulırğa tırışıp, gailä qıymmätlären onıta bara digän fikerne kire qağarğa tırıştı. Ciñüçe bulıp, eşmäkär xanım İrina Klemenko tanıldı.
4nçe mart könne, «Yıl xatın-qızı» bäygeseneñ Qazan şähärendäge öleşe ütte, aña qädär başqa rayon, şähärlärendä dä iñ uñğannarnı büläkläw buldı. Anda mäsälän, 5 bala anası, balalar baqçası xezmätkäre dä maqtawlı büläk aldı. Eşmäkär xanımnar arasında, restorannar, kafelar açqan xatın-qız citäkçe İrkiä Töxvätullina ciñde.
6 mart könne, Yılnıñ iñ aqıllı, eşlekle xatın-qızları ataldı. Ütkän yal könendä, maşina yörtüçe xatın-qızlar arasında yarış ütkärelde. Anda qatnaşuçılar, xatın-qız yönläp maşina yörtä belmi, xaritadan yul taba almıy, digän fikerne kire qağarğa tırıştı. Qazanda ütkärelgän älege yarışta, televizordağı alıp baruçılar, şirkät citäkçeläre, yäş analar köç sınaştı. Ber xanım, xätta, berniçä aylıq balasın ätisenä tottırıp, üze kebek eşlekle xanımnar belän maşina yörtüçelär yarışına kitep bardı.
7 martqa, ğädättän tış xällär ministrlığı häm yanğın sünderü xezmäteneñ iñ çibär xatın-qızları arasında bäyge ütkärelde. Bu bäygedä ciñüçelär üz belgeçlege häm cır-biugä sälätlären kürsätergä tieş bula. «Eçke eşlär ministrlığı çibäre» bulırğa telägän tutaşlarğa da taläplär zur. Alar töz atarğa, köräşä alırğa, yögerü, sikerü kebek fizik yarışlarda köçlären kürsätergä tieş bula. Annan soñ ğına, cır,biyu, tämle aşlar äzerläw kebek ostalıqları sınala alarnıñ. «Eçke eşlär ministrlığı çibäre» iseme öçen 11 yäş tikşerüçe, yul xezmäte, matbuğat üzägendä eşläwçe tutaş köräşä. Mondıy yarışlardan, tatar xatın-qızları da çittä qalmıy. Qazan häm Çallıdağı şähär xatın-qızları ğına tügel, rayonnarda yäşäwçe tatar xanımnarı da üzläreneş sälätlären kürsätergä tırışa.
8nçe mart , xatın-qızlar xoquqları öçen köräş köne itep tanılsa da, Tatarstanda, bu bäyräm uñayınnan xatın-qızlarnıñ maturlığına, nazlı xatın, yağımlı analar bulularına dan cırlıylar.Bikä Timerova


text:
Ali Altınmeşe - Nazlı Yare
Sanatçı : Ali Altınmeşe
Türkü : Nazlı Yare
Etiketler : Ali Altınmeşe - Nazlı Yare türkü indir, Ali Altınmeşe - Nazlı Yare türkü dinle, Ali Altınmeşe türküleri, Nazlı Yare mp3 indir, Ali Altınmeşe türküleri Nazlı Yare türküsü, Nazlı Yare sözleri, Ali Altınmeşe mp3 dinle, Ali Altınmeşe download, Nazlı Yare bedava mp3, Ali Altınmeşe türkü sözleri, Ali Altınmeşe türkü dinle, Ali Altınmeşe son albüm indir
Ali Altınmeşe Türküleri
Ali Altınmeşe - Mezarımın Başı
Ali Altınmeşe - Ya Rab Bu Ne Derttir


text:
Ramil Bignov Mäskäwgä eş säfärenä kitte
İnde öç qatı tözelep betkän binanı sud pristavları häm militsiä ozatuında kilgän maxsus cimerü brigadası cimerergä dä kereşkän ide. Ämma, respublika tatar cämäğätçelege qarşılığı arqasında, ul eş älegä tormışqa aşırılmadı. Bu ğämäl xaqındağı xäbärlär häm tatar oyışmalarınıñ piketlar oyıştıruı turındağı federal'' üzäk taraflarına da barıp ireşte häm Mäskäwdän, bu gimnaziä tiräsendäge cäncalnı centekle tikşerep betkänçe, anı cimerüne tuqtatırğa boyırıq alındı. Xäzer anda tınlıq, gimnaziä binası yanınnan barlıq cimerüçe texnika alıp kitelde.
Zur şaw-şu quptarğan älege mäs''älä belän Mäskäw türäläre dä qızıqsınğanı mäğlüm bulğaç, Başqortstan xakimiätläre üz niätlärennän qayttı. Şunnan soñ tizdän Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte räise Ramil Bignov Mäskäwdän çaqıru aldı häm atnakiç könne anda kitte. Comğa könne Rusiäneñ baş sud pristavı häm başqa yuğarı citäkçelär belän oçraşularda qatnaşaçağı mäğlüm anıñ. Älege mälgä bu söyläşülärneñ näticäse bilgele tügel ide.
Niçek kenä bulsa da, Başqortstan tatar milli oyışmaları Ufadağı tatar gimnaziäsen cimertü eşlären tuqtatuğa ireşte häm alar bu köräştä artqa çigenmäyäçägen belderä.


text:
Respublikannar firqäseneñ abruyın radio tapşıru alıp baruçıları kütärerme?
Noyäberdä Quşma Ştatlarda Kongressqa saylawlar bulaçaq. İldä ütkärelgän soraştırular, xäzerge il citäkçelge, yägni Respublikan xökümät belän qänägät bulmağan yäki aña tänqitçän qaraşta torğan amerikannarnıñ sanı artuın kürsätä. Respublikan firqäseneñ populärlığı kimüe, prezident George Buşnı ğädäti bulmağan adımnar yasawğa etärä. Küptän tügel, anıñ Quşma Ştatlarda ayıruça populär bulğan radio tapşırular alıp baruçıları belän oçraşuı turında bilgele bulı.
"Bu konservativ alıp baruçılar, alar Respublikannar firqäsen häm konservativ qarşalarnı yaqlıy. Quşma Ştatlarğa qayçan kilsägez dä, häm radionı qabızsağız, sez Buş idäräse işetterergä telägän äyberlärne sezgä söyläp toruçı, kimenedä ber yäki yäki konservatornı taba alaçaqsız."
Älege radio soyläşülär, Respublikannar firqäse kongressta östenlekne alğan 1994 yıldan soñ barlıqqa kilde. Ul yıllardağı Prezident Bil Clinton, Demokrat bulsa da, 1994 yıl saylawlarınnan soñ il tulısınça Respublikannar firqäse kontollegendä buldı. Häm bu waqıtta konservativ qaraşlarnı yaqlawçı alıp baruçılar üsä başlıy. Andıy soyläşü , fiker alışu tapşıruların başlap cibärgän keşe - Rush Limbaugh. 90nçı yıllardan xäzergäçä, konservativ qaraşlarda torğan şuşı alıp baruçınıñ bik küp tıñlawçısı bar. Yaqınça 12 million amerikan, Limbaugth säyäsi tänqit häm mäzäk quşıp söylägän tapşıruların tıñlyı, dip farazlana. Rush Limbaw da, Aq yortqa çaqırılğan ber 40lap populär radio tapşırular alıp baruçıları arasında bulğan. Ul könne Bush idäräseneñ berniçä räsmie, Däwlät sekretare Condoleeza Rice, saqlanu sekretare Donald Ramsfeld, vitse-prezident Dick Cheney törle temalarğa turı efirda intrvyular birde. Bush üze ul oçraşuda bulmadı, ämma sintaber ayında ul maxsus saylap alınğan radio alıp baruçılar törkeme belän oçraştı inde. Anda 10lap keşe qatnaşqan. Bush anda Ğıraqta tärtip urnaştıru, qanunsız immigratsiä, häm Quşma Ştatlar budjetı turında söylägän.
Aq Yortqa çaqırılğan jurnalsitlar arasında Laura İngraham da bula, anıñ 3 millionlap tıñlawçısı bar, ul da populär alıp baruçı. Üzeneñ soñğı tapşırınıñ bersendä ul, Bush häm ul imzalağan qanunnı tänkitlägän öçen ber televidenie kanalın qatı tänqit utına tota.
Belgeçlär fikerençä, bu Aq Yortqa yörulär, mänfäğätlär qarşılığı kebek kürenä. Nigä jurnalislar üzlärenä basım yasaw belän kileşä häm prezident qaraşın aluğa bara?
Mäğlümat çaraların oyränüçe belgeç, Paul Waldman, radiodağı talk show, fiker alışu tapşıruları Amerikada mediasında balans citmägän ölkä bulıp tora. Konservatorlar çınnan da östenlek itä, di Waldman. Leberal qaraşlarda torğan berniçä radio alıp baruçısı bar. Läkin alar, konservativlarnıñ bulğan kebek, ul xätle tıñlawçlar sanına ireşä almyı. Ütkän yılnı açılğan däwlät liberal radio stansiä “Air America” ütkän atnada ğına bölgengekkä töşüe turında iğlan itte.
Ämma Respublikannarğa qarşı fiker tudıruçı xäbärlär dä bar. Respulikan, kongres wäkile belän bäyle sex-skandalı kilep çıqtı, Bush idäräsendä eşläwçelärne belemsez häm täkäber itep kürsätkän kitap çıqtı, küzläw xezmätläre üz xisablarında Ğıraqtağı suğış terrorçılarnıñ sanın arttırdı ğına digän näticä çığardı.
Kongres saylawları yaqınlaşqan ber mäldä, fiker beleşterülär Respublikannarıñ abruı töşüen kürsätä. Soñğı soraştıruda amerikannıñ 49 % Respublikannarğa tiskäre qaraş beldergän. Cawap birüçelärneñ 22 %, xökümätne demorkatlar kontrollegenä qaytarırğa teli. AQŞ Prezidenti George Bush reytingı - 30 % tiräse.
Bikä Timerova.


text:
Yekaterinburda mäğärif xezmätkärläreneñ belemen kamilläşterü institutında uqularınıñ berençe semestrın tämamlap awıl-rayonnarına qaytıp kitkän Sverdlaw häm Çiläbe ölkäse tatar tele uqıtuçıları balalarnı yuğarı däräcädä uqıtunıñ ayırmasın tizdän üzläre dä beler kebek. Älege uqular Tatarstan yardämendä oyıştırıla. İnde ber diplomnarı bulğan uqıtuçılar tağın ber yuğarı belem alaçaqlar. Küptän tügel töbäktä bulıp kitkän Bötendönya Tatar Kongressı Başqarma Komitetı wäkilläre rayon-awıllarda belemle uqıtuçılarnıñ citmäwenä iğtibar itkännär. Yekaterinbur institutı üz çiratında uzğan yıl Kurgan ölkäse tatar tele uqıtuçılarına yardäm itkän bulğan.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinbur


text:
Bıyıl Aksaqov bayramı 450 yıllıqqa arnala
Başqortostan 450 yıllıq bayramğa etdi äźerlänä tip höyläü tıñlausılarıbıź ösön welosipedtıñ tägärmäse tüñäräk ikände iśbatlau keüek toyolalır xäźer. İnde nisä yıl oşo turala yaźalar, höyläźär, kürhätälär. Bıyıl Başqortostanda Aksaqov bayramı 450 yıllıq yubiley siktärendä ütäsäk. Respubliqanıñ mäźäniät häm milli säyäsät ministrlığında unıñ saralar proğrammahı raślandı. Uğa yaraşlı, urıś yaźıusıhı Sergey Aksaqov häm unıñ ulı Konstantin Aksaqov köndäre 26-sı senntyabrźän 30-ına tiklem ütäsäk. Öfölä studenttar ösön Aksaqov premiyahı tapşırılasaq, Sänğät aqademiyahında taliptar balı oyoştorolasaq. Başqalanıñ Aksaqov iseme menän bäyle başqa urındarında la tantanalar, fäni- ğämäli uqıuźar ütä. Bılarźan tış bayram Bäläbäyźeñ Nadejdino, Öfönöñ Zubovo häm Qırmıśqalı rayonınıñ Qıyışqı auılında la ütäsäk. Aksaqov başqort- urıś duślığın sağıldırğan iñ sağıu şäxestärźeñ berehe bulıp sığa inde.


text:
Soñğı Ğıraq patşasınıñ eneseneñ ulı, AQŞnıñ säyäsäten tänqitliy, konstitutsion monarxiäne yaqlıy.
Soñğı Ğıraq patşasınıñ eneseneñ ulı Şarif Ali bin al-Husseyin ildä monarxiäneñ torğızıluın teli. Läkin, älegä ul politik säxnädä bäysez aradaşçı rolen uynarğa tırışa. Radiobız xäbärçese anıñ belän Bagdatqa oçraşıp söyläşte
Audio
"Minem fikeremçä, koalitsiä ekzildäge citäkçelärne kiterep alarnı İdarä Şurasına bilgeläve häm uñışsızlıqqa ducar buluların qarap toruı belän xata eşläde. Bez baştan uq Ğıraqta yäşävçe ğıraqlılarğa tayanırğa kiräk, mäxällä citäkçeläre xalıqa täsir itä ala häm cämğiät alarnı xörmät itä digän pozitsiädä tordıq. "
Al Xosseyinneñ süzlärençä, AQŞ mäzxäb ayırmalıqların beteräse urınğa , alarnı nığıtuı belän kiläçältäge konfliklarğa nigez salğan. AQŞnıñ möxäcirlärneñ basımı belän dingä nigezlängän politik partiälärne yaqlauı xata bulğan. Töp rolne ekzildäge ğıraqlılarğa häm mäzxäplärgä nigezlängän partiälärgä birü säbäple, Ğıraq xalqınıñ şaqtıy zur öleşe üz tauışın işşetterüdän mäxrum qalğan.
Audio
"Minem fikeremçä, amerikannar politik partiälärne finansiäläv, xakimiätkä utırtuı belän Ğıraqnıñ eçke säyäsätenä tıqşınırğa tırışa. Bu säyäsät uñışsızlıqqa duçar budı. Amerikannarğa Ğıraqlılarğa saylau mömkinlegen birergä tieşlär. "
Döres küpkenä Ğıraqlılar monarxiä çorındağı yaxşı könnärne iskä töşerälär. Şulay da xalıqnıñ zur küpçelegen täşkil itkän Ğıraq şığıyläreneñ niçä protsentınıñ , Sönni paytşanı yaqlap tauış biräçäklären aldan äytü qıyın. Al Xosseyin AQŞnıñ xakimiätne iyün azağında Ğıraqlılarğa tapşıru planın xuplasa da, ildäge iminlek säbäple vaqıtlı idaräne saylau mömkin bulmas dip uylıy.
Audio
"İdarä Şurasınıñ häm koalitsiäneñ säyäsäte arqasında ildäge qurqınıcsızlıq qaqşadı häm bu şartlarda yaqın kiläçäktä saylaular ütkärü mömkin bulmas."
Al Hosseynneñ fikerençä, qarşılıq kürsätüneñ köçäyüenä koalitsiäneñ säyäsäte säbäpçe. Xökümät oyışmaların taratu arqasında milionağan keşe uramda qaldı häm bu alarnı okkupatsiägä qarşı xärbi çaralar belän köräşüçelärne yaqlauğa etärgän.
Färit İdelle, Praga.


text:
Uzğan atnada Qazannıñ «Rubin» komandası Yevropa Ligasınıñ 1/16 finalında İspaniädä cirle «Betis» belän oçraştı. Matç däwamında diärlek ber uyınçığa azraq uynasa da, beznekelär oçraşunı urtaq näticägä – 1:1 isäbenä tämamlıy aldı. Bu oçraqta näticäne uñışlı dip atarğa bula. Çit mäydanda urtaq näticä ber xäl, ä menä köndäşläreñ qapqasına ber tup kertä alu avtomat räweştä üz mäydanıñda östenlek birä torğan faktor. Şunlıqtan ekspertlarnıñ küpçelege cawap matçı aldınnan östenlekne qazanlılarğa birdelär. Ämma...
«Rubin» – «Betis» matçı Qazan klubınıñ iske stadionında, xäzerge waqıtta künegülär öçen uzdırıla torğan mäydanda ütte. Üzäk stadionnı cäygä saqlarğa buldılar. Ä Universiadanıñ açılu häm yabılu tantanaları uzğan «Qazan-Arena»da äle çiräm üsep betmägän. Älbättä, sport başqalası dip atalıp yörüçe şähärebez öçen xäl maqtanırlıq tügel. İspaniälärdän komandalar kilep, anı şähärneñ iske ber rayonında qabul itäbez ikän – xällär maqtanırlıq tügel ikän bit. Şunısı ğına quandıra: stadion tamaşaçılar belän tulğan ide diärlek. Döres, «Rubin» stadionı un meñnän artıq keşene qabul itä almıy. Anısınıñ da ber öleşe İspaniädän kilüçelärgä, jurnalistlarğa birelgän ide.
Şaronov belän genä yıraq kitep bulmıy
Xäterläsägez, «Rubin» İspaniä klubları belän şaqtıy uñışlı uynıy ide. «Barselona», «Malağa», «Atletiko»larnı ciñgän komandabız üz çempionatlarında soñğı urınnarnıñ bersen alıp torğan «Betis»nı da ciñärgä tieş ide kebek. Şul fakt beraz sağayttı sağaytuın. Qorban Bärdıyıv citäkçelegendä Yevropağa säfärne başlağan çorda İtaliäneñ «Parma»sı da soñğı urında bara ide. Ämma alar bezne ciñä aldılar. İnde menä «Betis» ta ciñde.
Äytergä kiräk, bu oçraşuda ber kürergä iälängän komandabız bötenläy üz-üzenä oşamağan ide. Asılda, köndäşlärebez beznekelärdän ber başqa ğına tügel, berniçä başqa östen buldı. Qayberäwlär Qazan komandası sostavındağı problemalarnı xälitkeç säbäp itep kiterde. Kamil Mullin, Ruslan Möxämmätşinnar da Yevropada uynarğa äzer tügel şul. Rıjikov, Şaronov, Qaradänizlär belän qıytğa turnirlarında ğına tügel, Rossiädä dä ällä ni maytarıp bulmayaçağı kön kebek açıq.
Klub citäkçelege üze dä monı añlıy bulsa kiräk (kemnär citäkçelek itä ikän – anısın da beläse ide. Klub saytında general' direktor bulıp äle haman da Vladimir Leonov isäplänä, gärçä anı inde küptän Mäskäwgä kitte dip xäbär itsälär dä). «Betis» belän uynağan waqıtlarda qazanlılarnıñ tağın ike uyınçı belän kileşü tözegänlege mäğlüm buldı. Ukrainadağı xällärneñ totrıqsız bulmawın istä totıp, küp kenä komandalar selektsiä eşçänlegen şul tarafqa yünälderde. Qazan komandasına Xar'kov «Metallurğ»ınnan Ukraina cıyılması höcümçese Marqo Deviç küçkän. Ä «Zenit»tan isä 21 yäşlek Pavel Mogilevets bezdä arenda xoquqında uynayaçaq.
Bärdıyıvnı sağınu
...Oçraşu barışında isäp ispannar faydasına 2:0 bulğaç ta, stadionğa cıyılğan xalıq berdäm räweştä «Bärdıyıv, Bärdıyıv» dip qıçqıra başladı. Tamaşaçını añlarğa bula. Çönki bezneñ barlıq ciñülärebez, uñışlarıbız Qorban Bärdıyıv iseme belän bäyle şul. Rinat Bilaletdinov citäkçelegendä uynawçı komandabız üz tamaşaçıları aldındağı çığışlarnı ğäyät uñışlı başlap cibärgän oçraqta bälki elekkege trenernı iskä aluçı da bulmas ide. Şunısı da bar, «Betis»qa qarşı cawap uyınında «Rubin»nıñ Yevropa Ligasındağı undürt matçlıq ottırularsız seriäse özelde.
Qıytğa turnirlarında çığış yasawçı Maxaçqalanıñ «Anji»sı isä cawap uyınında Belgiäneñ «Genq»ın 2:0 isäbe belän birelderde. Şul räweşle, Rossiä çempionatınıñ soñğı urınında baruçı maxaçqalalılar Yevropadağı töp ömetebez bulıp qaldı, buğay. Süz uñayında, qayber mäğlümatlar buyınça Qorban Bärdıyıv «Anji»da eşkä küçkän, dilär...
«Rubin» ömetlärne aqlamadı
Yañartılğan «Rubin» Qazan tamaşaçısı qarşındağı täwge uyında xurlıqqa qaldı. Canatarlarnıñ matç axırına taba «Bärdıyıv» dip qıçqıruları yuqqa tügel ide.
1 Fiker
-
Fiker belderü
ҖoMra, 28 ФeBpaлb 2014 09:36
Canatar yazgan
Bärdıyevnı qaytarığız!Şikayat belderü


text:
Törkiä - Ärmänstan: tarixi oçraşu
Gül belän Sarkisyan Yerevanda törek häm ärmän futbol komandaları arasında dönya çempionatı qısalarında ütkärelgän uyınnı qaradı.
Ä tışqı mönäsäbätlärdä isä, ber-beren räsmi räweştä tanımağan ike il Törkiä belän Ärmänstan arasında elemtä başlanu bik möhim tarixi ber adım buldı. Premyer Gül Ärmänstan prezidentı Sarkisyannıñ çaqıruı belän Yerevanda törek belän ärmän futbol komandaları arasında dönya çempionatı qısalarında ütkärelgän matçta qatnaştı.
Şulay itep, 70 millionlıq ber ilneñ prezidentı kürşesendäge 3 million çaması ğına watandaşı bulğan waq ber il Ärmänstanğa räsmi bulmasa da, säfär yasağan buldı.
Gruziä belän Rusiä arasında suğış qabınğan, Gruziäneñ ber öleşen basıp alğan rus ğäskärläre äle bötenläygä çigenmägän, Mäskäwneñ Abxaziä belän Kön'yak Osetiäneñ bäysezlegen tanığan, yäğni Kavkazlar astı öçenä kilä başlağan waqıtta Gülneñ bu adımı Törkiäneñ täräqqıyätlärdän citdi räweştä borçıluına işarä itä. Çönki tege yaqtan Törkiä belän Rusiä arasında törek yök maşinalarına rus tamojnyalarındağı kirtälär säbäple iqtisadi-säyäsi krizis ta däwam itä.
Bäysez illärneñ territorial bötenlegen saqlaw prinsibı BMO xartiäsendä häm baytaq xalıqara kileşülär tarafınnan raslanğan bulsa da, Kavkazdağı täräqqıyätlärneñ de-fakto, kiresençä buluı kürenä. Törkiäneñ Ärmänstanğa qarata pozitsiäsen üzgärtüe dä bu yaña şartlarğa buysınu dipme bäyälärgä kiräk?
Mäğlüm, Ärmänstan, Ärmän diasporası häm Ғransiä kebek unlağan il Törkiäne 1915-nçe yıllarda Ğosmanlı İmperiäsendä yäşäwçe ärmännärgä genotsid oyıştıruda ğäyepli. Törkiä bu ğäyepläwlärne prinsipial' räweştä kire qağıp kilä. Yerevan belän diplomatik mönäsäbätlär başlaw öçen bu ğäyepläwdän waz kiçü, 1920-nçe yılda tözelgän kileşü nigezendä Törkiäneñ çiklären tanu häm de-fakto Azärbäycan territoriäse Tawlıq Qarabagdan ärmännärneñ çigenüe şartın quya ide. Yerevan bu şartlarnıñ bersen dä ütämäde, ämma prezident Gül şuña qaramastan, ike il arasında xezmättäşlek başlawda berençe adımnı atladı.
Bu adımın berektäşe Azärbäycanğa añlatu öçen 10 sentäberdä Bakuğa sigez säğätlek räsmi säfär yasadı.
Gül Ärmänstanğa säfäre waqıtında, Azärbäycannıñ Törkiägä üpkäläwe xaqsızlıq bulaçağın äytte. “Çönki bez Azärbäycan belän ber millätneñ öleşläre”, dip belderde. Prezident Aliev isä Azärbäycannıñ territorial bötenlegen qabat buldıru, ärmännärneñ basıp alğan tufraqlardan kire çigenüen häm qaçqınnarnıñ üz öylärenä kire qaytuın tä'min itü şartın qabatladı. Läkin şulay da ul, kiläçäkkä ömet belän qarıybız, dide.
Rusiäneñ, Kosovonıñ bäysezlegen baytaq illär, şul isäptän Törkiä tarafınnan tanıluına üç itep, Kavkazlarda çiklärne üzgärtüenä, Anqara Mäskäwgä diplomatik adımnar belän cawap birergä tırışa. Törkiä Ärmänstan çigen açsa, Yerevan izolyatsiädän qotılıp, könbatışqa yaqınlaşaçaq. Yäğni Rusiä Ärmänstannıñ berdän-ber portnerı buludan tuqtayaçaq. Törkiäneñ bu initsiativası Yevropa berlege belän AQŞ tarafınnan da bik uñay bäyälände. Qısqası, Törkiä Rusiäne dä açulandırmıyça, yaña diplomatik initsiativalar kürsätergä tırışa. Çönki Törkiäneñ dä “Mäskäwlär tottı yaqasın”.


text:
Torğay
Torğay - (“Passeridae”) ailesinden, insanlarğa yaqın yerde yaşağan, köçüci olmağan, quş türlerine berilgen ad.
11-12 sm boyunda, 50 qadar türü bardır. Umumiyetnen qaveerenki, qara ve boz renklidir. İnsanlarğa yaqın yaşağan torğaynıñ, arqası ve qanatları qaverenki, qarın beti bozdır. Erkeklerniñ boynunıñ astında qara bir leke bardır. Irğaçılar daa sönük renklidir.
Meyva ve böceklernen beslenir. Köçüci degildir. Tereklerge, quvuqlarğa, dam astlarına tüzgün olmağan yuvalar yasar. Boş qarılğaç yuvalarınada kirer. Bütün dünyağa darqalğandır.
Tış Bağlantılar[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
- Old World sparrow videos on the Internet Bird Collection


text:
Tatarstan jurnalistları Dialog-Yevraziä oyışmasınıñ qorıltayında qatnaştı
Şuşı könnärdä genä Tatarstannan ber törkem ğalimnär, jurnalistlar Törkiädän qaytıp töşte. Alar Antalia şähärendä uzğan Dialog-Yevraziä oyışmasınıñ çirattağı qorıltayında qatnaştı.
Dialog-Yevrazie oyışması 1998 yılda İstanbulda yazuçılar häm jurnalistlar berlekläreneñ oçraşuları nigezendä buldırıla. Älege xalıqara oyışma Yevraziä töbägendäge xalıqlar häm illär arasındağı duslıqnı nığıtu, aralaşularnı kiñäytüne maqsat itep quya. Anıñ eşçänlegendä 21 il qatnaşa.
Tatarstan da Dialog-Yevraziäneñ bülekçäse eşläp kilä. Ul bu oyışmanıñ maqsatların üz itkän yazuçılar, jurnalistlar, ğalimnärne, cämäğät eşleklelären berläşterä. Şularnıñ berniçäse aprel başında Törkiäneñ Antalia şähärendä bulıp qayttı. Tatarstan delegatsiäsendä deputat Räzil Wäliev, ğalim Damir İsxaqov, jurnalistlar Rifat Fättäxov, Räşit Äxmätov, İlşat Säitov häm başqalar bar ide. Alar 6 apreldän 10snıa qädär Törkiädä uzğan Dialog-Evraziä oyışmasınıñ çirattağı qorıltayında qatnaştı.
Cıyılışnıñ eşçänlege, anda qaralğan mäs’älälär xaqında Azatlıq radiosınıñ qazan studiäsendä bez bügen Molodej Tatarstan gäciteneñ säyäsät bülege citäkçese İlşat Säitov belän söyläşäbez.
Bez barğan qorıltaynıñ töp teması – massaküläm mäğlümät çaralarınıñ Yevraziädäge role. Bezneñ delegatsiädä jurnalistlarnıñ küp buluı da şunıñ belän bäyle. Cıyılışta mäğlümät agentlıqları turında süz bardı. Monda ber qızıqlı täqdim dä yañğıradı – şuşı oyışmağa kergän illärneñ mäğlümät agentlıqlarınıñ berlegen buldıru. Şulay uq mäğlümätne birüdäge stereotiplar, alarnı niçek yuqqa çığaru turında da süz bardı. Tatarstan delegatsiäse wäkilläre dä şaqtıy qızıqlı çığışlar yasadı. Qorıltayda oyışmanıñ yaña citäkçese dä saylandı. Xäzer oyışmanı Rusiä Fännär akademiäseneñ könçığış fännäre institutı rektorı Rostislav Rıbakov citäkliäçäk İlşat Säitovnı 6-10 aprel’ könnärendä Törkiädä uzğan Dialog-Yevraziä oyışmasınıñ qorıltayı xaqında söyläde.
Gölnaz İlgizär


text: Pänceşämbe könne Däwlät Sovetı räise Färit Möxämmätşin Mäskäwdä Qanun çığaru Şurası prezidiumı utırışında qatnaştı. Älege Şura 2002 yılnıñ mayında tözelgän ide. Häm anda Rusiä Federatsiäseneñ barlıq töbäk wäkilläre kergän. Utırışta “Rusiä Federatsiäsendä cirle üzidarä oyıştıru” häm “Qanun çığaru häm başqaru däwlät orğannarı oyıştıru” ğömumi prinsipları qaraldı. Yuğarı palata prezidiumı räise Sergey Mironov alıp barğan bu cıyılışta, şulay uq, üzäk belän töbäklär arasında wäkälätlärne büleşü häm fevral'dä uzaçaq qanun çığaru Şurası utırışı turında da fiker alışu buldı.


text:
Rusiädä zinnätle äyberlärneñ säwdäse çäçäk ata, ğadi xalıqqa haman da az tülilär
Rusiälelär xäzer, dönyada ütä dä qıybatlı äyberlärne iñ küp satıp aluçı illär arasında, AQŞ, Yaponiä häm Qıtaydan soñ, 4nçe urında tora. Rusiädä, urtaça eş xaqınnıñ küläme, üsep baruçı illär belän çaqıştırğanda iñ tübäne bulsa da, qayber rusiälelärneñ aqçanı tuzdıruı säläte arta ğına bara.
“Xäzer yaxşı beleme bulğan, citäkçelektä eşlägän, mul tormışqa, iminlektä yäşägän keşelär küp, alar härwaqıt eşliyäçäklären häm açqa qazanaçaqların belä, häm alar yaxşı yäbärlärgä iä bulırğa häm alarnı satıp alırğa teli. Çönki, üzläre üskän çaqta, alarnıñ babaları, ata-anaları ul äyberlärne ala almağan”
Zinnätle äyberlär belän mawığudan, Rusiädä baylar häm yarılar arasında üsep baruçı upqınnı da çağıldıra. Ütä qıybatlı äyberlärne citeşterüçe şirkätlär, yallarğa London yäki New Yorkka barıp qayta alırlıq qayber rusiäselär öçen eşli. Ä şul uq waqıtta küpçelek xalıqqa bik az tülilär. Rusiä buylap, urtaça eş xaqı, ayına 400 dollar itep isäplänä.
Berniçä qıybatlı maşinası häm zatlı kiemnäre bulğan baylar öçen, aqça tuzdırırğa digändä, çiqläwlär yuq şikelle. URALSİB Capital investitsielär şirkäteneñ belgeçe Kim İskyan, aqçası bulğan keşelär, alarnı taratırğa yarata, di.
“Sez soñğı 15 yılda, berniçä finans krizisnıñ buluı turında arğument kiterä alasız häm millionlarça keşelär tormışında alar küp buldı. Xäzer xällär yaxşı, ämma kem belä, bu xäl küpmegä baraçaq. Şuña bälkem, böten närsä yañadan yuqqa çıqqançığa qädär, yaxşı äyberne alıp qalu, digän fiker haman yäşi”
Zatlı, ütä dä qıybatlı towarlar ciyılğan urın bulıp, Millionaire Fair, millionerlar kürsäzmäse bulıp tora. Ul mäskäwdä inde 3 nçe yıl ütkärelä. Berençe yıllnı kürgäzmägä 21 meñ kilep kitkän bulsa, ütkän yılnı boralaqlarnı, asıl taşlar belän bizälgän qälämnäre, zatlı kiemnärne kürergä dip 38 meñ keşe kilgän. Analitiklar Rusiädä ütä dä qıybatlı tovarlarnıñ säwdäse aldağı 15 yılda üsep barır, dip farazlıy.
Citeşterüçelär xäzer Mäskäwdä genä tügel, Rusiäneñ başqa şäxärlärendä kibetlären aça. Mäsälän Chrisitian Dior häm Dolçe& Gabana Soçida da satıla. Qazanda häm Ufada da, zatlı säğät, küzlek, qäläm, kiemnär satıla torğan urınnar bar. Millionaire Fair, millonnerlar kürgäzmäseneñ idäräçe direktorı Elena Kuduzova qıybatlı äyberlärne satıp alu turında bolay di
“Minem uylawımça Rusiäselär iñ yaxşı äyberläne alırğa teli. Ä alar härwaqıt diärlek, bik qıybat tora. Rusiädä bernärsä dä, ozaq waqıtqa barmyı, kinät bayıp kitkän keşelär aqçalardan räxät kürergä teli. Sez beläsezme, xäyerçe bulunıñ närsä ikänen berkem dä, onıtıp ölgermägän.”
Bikä Timerova.


text:
Rusiä Federal' İminlek xezmäte FSB Çeçnä başqalası yanında 1200 kilogram şartlatqıç töyägän maşina tabıldı dip belderde.
FSBnıñ Tönyaq Kafkazdağı süzçese İlya Şabalkin äytüençä, tuqtatılğan Kamaz maşinasınıñ dokumentları yalğan bulğaç maşinanı tikşergännär.
Bu maşina totıluğa bäyle räweştä 2 keşe qulğa alınğan. Şabalkin äytüençä, çeçen suğışçılar şartlatqıçlarnı intixarçı şartlatuçılarğa birergä cıyınğan bulğan.
FSB süzçese Sergey İgnatenko äytüençä, iminlek köçläre Tönyaq Kafkaznıñ berniçä zur şähärendä eçär sunı sionid belän ağularğa cıynu niätlären açıqlağan.


text:
Türkïya prezïdenti Rejep Erdoğan Sïrïyanıñ soltüstiginde "Evfrat qalqanı" operacïyasınıñ jaña kezeñi bastalatının jarïyaladı. Türkïya küşteri sïrïyalıq Aleppo provïncïyasındağı musılmandardıñ qasïetti Dabïk qalasına şabwıl bastawdı közdep otır, dep xabarlay`dı Baq.kz tilşisi centralasian.org-ke silteme jasap.
Bul mälimdeme 15 qazanda AQŞ, Resey` jäne Tayaw Şığıstıñ birqatar elderiniñ sırtqı ister mïnïstrleriniñ qatıswımen Şvey`carïyada bastalğan kezdeswler kezinde jasalıp otır. Dïplomatïyalıq mekemeler basşıları ay`maqtağı janjaldı rettew mümkindikterin qarastırw maqsatında bas qostı.
Bul waqıtta Sïrïyanıñ soltüstiginde, Aleppo qalasınıñ şığısındağı awdandarğa baqılaw ornatw üşin keskilesken urıs jürip jatır. Qarwlı oppozïcïya küşterine qarsı äskerï operacïyanı Sïrïya prezïdenti Başar Asad äskeri resey`lik äwe küşteriniñ qoldawımen jürgizip keledi.


text:
İzrail'neñ Şin Bet iminlek xezmäteneñ 4 elekke citäkçese ägär dä premyer-ministr üzeneñ qatı qul säyäsätennän baş tartmasa häm fälestinlelär belän nizağnı beterü öçen çaralar kürmäsä İzrail' qaza yulınnan kitärgä mömkin dide.
Soñğı 1980-nçe yıldan 2000-nçe yılğa qädär eçke iminlek xezmäten citäklägän bu 4 keşe Avraham Şalom, Karmi Gillon, Ami Ayalon häm Yaakov Peri İzrail' gazetına birgän urtaq interviewda ägär dä xökümät xäzerge kursnı däwam itsä İzrail upqınğa töşärgä mömkin dide.
Alar Şaronnıñ Fälestin citäkçese Yassir Arafatnı izolyatsiädä qaldıru tırışlığı zur xata dip äytte.
Alar fälestinlelär belän berşartsın söyläşülär başlarğa häm yähüd fundamentalistlarını qarşılıq kürsätüenä qaramastan Könbatış Yardağı, Gaza Sızığındağı röxsätsez yähüd utarların beterergä çaqıra.


text:
5-nçe martta ikençe tur prezident saylaularında Robert Koçariannıñ töp köndäşe Stepan Demircian ütkän töndä ütkärelgän xäkümätkä qarşı cıyınğa qatnaşqan 100dän artıq yaqlauçısı qulğa alındı dip belderde. Demircian radiobızğa birgän ängämäsendä Koçariannıñ köç qullanıp xakimiättä qalırğa teläwen äytep, aktivistlarnıñ irekkä çığarıluın taläp itte .
Demirciannıñ başkvartirasındağı räsmilär qulğa alınuçılarnıñ küpçelege çärşämbe könge berençe tur saylaularnı küzätep baruçılar alar ciddi tärtipsezleklär buluı turında beldergän ide dip äyttelär.
Saylaularnıñ berençe näticälärenä qarağanda Koçarian birelgän tawışlarnıñ 50%tan bıraz azırağın alıp , kiräkle küpçelekne bik az ayırma belän yuğaltqan..Demircian birelgän tawışlarnıñ 28%ın alıp , ikençe urında tora .Xakimiätlär opozitsie kandidatı Demirciannıñ irtägä oyıştırırğa telägän xökümätkä qarşı demonstratsiesen tıydı. Yerevan mere Nazarian , Demircian räsmi röxsät soramağan öçen cıyın tıyıldı dip belderde.Älege prezident Koçarian opozitsiene tärtip bozuda ğäyepläp, ciddi çaralar kürü belän kisätte.


text:
Yäkşämbe irtän Gäzzä sızığında Fälästin avtonomiäse başlığı Mäxmüt Abbasnıñ tän saqçıları öyränü urnına höcüm bulğan. Abbasnıñ ber tän saqçısı üterelgän, berniçä keşe yaralanğan. Bu xälne kürgän fälästin xärbie: “Prezident gvardiäseneñ öyränü urnına granata atqıçlardan höcüm ittelär. Nindi döreslek turında süz bulırğa mömkin? Mäxmüt Abbasnıñ qararı qaya? Prezident qararı? Höcümnär tuqtarğa tieş!”,- dide.
Şulay uq bügen Gäzzä sızığında bilgesez keşelär Fälästin avtonomiäse tışqı eşlär ministrı, XÄMÄS äğzäse Mäxmüt Äz-Zähärneñ maşínasına höcüm itkän. Ber kemgä dä zıyan kilmägän.
Şimbä kiç XÄMÄS häm “Fatx” yaqlılar arasında bäreleş waqıtında ber keşe üterelde, kimendä 15 keşe yaralandı. Xökümättäge XÄMÄS Fälästin başlığı Mäxmüt Abbasnıñ waqıtınnan elek saylawlar ütkärü çaqıruına qarşılıq belderep çığış yasadı. Abbas avtonomiädäge xäzerge säyäsi krizista XÄMÄS-ne gäyepläp çıqqan ide.


text:
Bügen Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ Hindstanğa säfäre däwam itte. Dählida premyer-ministr Atal Behari Vajpaee häm prezident Putin, urtaq deklaratsiä häm 7 ayırım kileşügä qul quydı. Alar arasında ike yaqlı säwdä, iqtisad, fän häm texnologiälärdä xezmättäşlek turında da kileşülär bar ide. Şulay uq, intellektual milek xoquqların yaqlau turındağı protokolğa da qul quyıldı. İke däwlät arasında säwdä 1 million 400 meñ dollar dip isäplänä. Hindstan häm Rusiä tışqı eşlär ministrları, ayırım, xalıqara terrorğa qarşı köräştä xezmättäşlek itergä kileşte.
Urtaq belderüdä, Putin häm Vajpayee, Ğiraqqa qarşı suğış başlauğa qarşı buluların belderde, Hindstannıñ ozaq yıllar köndäşe bulğan Paqstannı, Kaşmir töbägendä bäreleşlärgä nigez birep torğan terror çeltären beterergä çaqırdı. Monnan tış prezident Putin bügen Hindstan saqlanu ministrı George Fernandes belän dä oçraştı.


text:
Chavez üz wäkälätlären arttıraçaq üzgäreşlärne kertä almadı
Yäkşämbe könne bulğan referendumda Latin Amerikasınıñ iñ ğawğalı citäkçelärennäñ berse sanalğan Chavez prezidentlıq çorında bälkem dä berençe tapqır uñışsızlıqqa oçradı. .
Hugo Chavez dönyağa – üz xalqı işetergä telägän üzgäreşlärne ütärgä wağdä birü, yäğni populizmı belän tanılğan citäkçelärdän berse. Häm ul üz täseren däwam itterü yünäleşendä älegäçä uñışlı atlıy ide. Neftkä bay bulğan il keremnären, ilneñ yarlıları belän büleşergä wägdä birgän bu citäkçe, ilneñ eşmäkärlär dairäse açuna qaramastañ, tawışlarnı üzenä cıyıp kilde. Läkin dikäbrneñ 2-sendä bulğan referendumda ul küpmeder yaqlaw tapsa da, barıber telägän maqsatına ireşä almadı.
Referandum nätecäse:
Yaña konstitusiäne yaqlawçılar sanı 49 %,
Qarşı tawış birgännär sanı 51 %
Xalıq referendumına tapşırılğan konstitutsiä üzgäreşläre matdäläre mondıy ide:
· Prezidentlıq möddäteñ 6 yıldañ 7 yılğa arttıru
· Prezidentnıñ telägän qadär saylana alınuı
· Eş säğatlären 44 säğattäñ 36 säğatkä qaldıru
· Tawış birü yäşen 18 yäşdäñ 16 yäşkä töşerü
h.b.
Chavezneñ äle bıyıl ğına 63 protsentlıq tawış belän yañadan saylanıuın istä totqanda, küzätüçelärneñ kübese anıñ şulay uq bu referendumda da ciñep çığaçağına ışana ide. Läkin bu yulı ciñü Chavezgä nasip bulmadı.
Ägär Chavez referendumda ciñsä, bu aña qabat saylanu mömkinçelege tudıraçaq häm anıñ qüäten küpkä arttıraçaq ide. Şul uq waqıtta, yaña konstitutsiä aña ildä kierenkelek çıqqan waqıtta, senzura kertü yäisä sotsialist iqtisad modelın başqarırğa mömkinlek biräçäk ide.
Referendum aldınnañ Chavez, Quşma Ştatlarnı Venezuela xalqın qotırtuda ğäyepläp, "ägär dä referandumnañ soñ kierenkelek arta başlasa, bez berkemgä dä neft satmabız häm şunnañ neftnıñ miçkäse 200 dollarğa artaçaq" dip qurqıtqan ide.
Dönyada iñ küp neft çığaruda altınçı urında bulğan Venezuela, citeştergän neftnıñ 60 prosentın AQŞqa sata. Yäğni ilneñ eksport keremnäre nigezdä näq menä anıñ tönyaqtağı kürşesennän kilä.
Şul neft keremnären öleşçä sotsial programnarğa birü belän Venezuela yarlıları arasında şaqtıy kiñ yaqlaw qazanğan Chavez berük waqıtta AQŞnı "imperiä" dip atıy häm mäğlüm sulçı, Kuba yulbaşçısı Fidel Castro belän yaqın bäyläneştä tora.


text:
Abxaziädä köndäşlär kötelmägändä kompromissqa ireştelär
Russiäneñ ekonomik blokada quyu belän kisätüe säbäple, Abxaziädä prezidentlıq urnı öçen köndäşlär Yäkşämbe könne kompromiss kileşügä ireştelär. Kileşügä esasän, oppozitsiä citäkçese Sergey Bagapş häm elekke premier Raul Xacimba yaña saylaularda ber isemlektä qatnaşaçaqlar. Läkin Abxaziädä vazğiät kisken bulıp qala birä. Düşämbedä başqala Suxumidä şartlaular bulğan.
Audio
"Bez kierenkelekne sülpänäytü, ber törkem bularaq saylaularda qatnaşu öçen här närsäne eşliäçäkbez. Min bu iñ cälep itüçe xäl çarası häm yaqlauçılarıbız öçen iñ uñay yul dip xisaplıym. Oçraşuıbız kierenkelekne yomışartuğa öleş kertäçäk dip ışanam. Bu uñay täräqqiät häm taraftarlarıbız belän oçraşırğa da vaqıt birä."
Süz nindi kompromiss turında bara soñ? Prezidentlıq öçen yarışqan köndälär kiläse saylaularda ber isemlektä ike urın öçen qatnaşaçaqlar. Bagapş prezidentlıq, ä Xacimba visi-prezidentlıq urnı öçen kandidatlıqların quyaçaqlar. Bagapş, xakimiät mäsäläse yañadan bilgelänäçäk häm prezident belän visi-prezidentnıñ xakimiätläre arasında zur ayırma bulmayaçaq dip belderde. Yaña saylaular ike aya eçendä ütkärelergä tieş. Başta ul 26-nçe dikäberdä bulaçaq dip belderelsä dä, Xacimba bügen monı kire qaqtı. Bu xaqta söyläşülär dävam itärgä häm başqa kandidatlarğa da anda qatnaşu mömkinlegen birergä häm centekläp äzerlänergä kiräk dip belderde. Üzäk Saylau Komissiäse 3-nçe üktäberdäge saylaularda Bagapş ciñep çıqtı dip iğlan itsä dä, Xacimba xärämläşülär buldı dip anıñ näticälären qabul itmäde. Postınnan kitäräg tieşle häm Xacimbanı yaqlauçı Abxaziä prezidentı Ardjinba Russiäneñ dä yaqlauı belän saylaular yañadan ütkärelergä tieş dip belderde. Bagapş planlağança prezident itep ant itkän xäldä, postınnan kitmäv belän kisätte. Abxaziägä Görcstanan ayırılıp çığarğa yardm itkän Russiä dä, ekonomik blokada salu häm timer yulı elemtäsen özü belän kisätü belän genä çiklänmäde, monı eşläde dä. Bagapş äle beniçä kön elekke kenä planlağança, bügen prezident bularaq ant itkän xäldä, çikne yabu belän dä kisätte. Abxaziädä yäşävçelärneñ kübese Russiä passportlı häm iqtisad ölkäsendä dä tulısınça Mäskävdän bäyle.
Färit İdelle, Praga.


text:
George Bushnıñ yıllıq yullaması - Amerika Ğiraq suğışına yaqınayamı?
Çärşämbegä qarşı töndä Amerika Quşma Ştatlarınıñ prezidentı George Bush Kongressnıñ ike palatası aldında da yıllıq yullaması belän çığış yasadı. Anı ul berençe çiratta amerikan xalqına Ğiraqqa qarşı suğış başlawnıñ ni öçen kiräk buluwın añlatuğa häm moña yaqlaw qazanuğa bağışladı diärgä mömkin. Quşma Ştatlar prezidentı şulay uq Waşington tizdän Ğiraqnıñ küpläp yuq itü qorallarına iä bulğanın kürsätkän dälillär bäyän itäçägen dä belderde.
Audio
Ägär dä bez suğış başlarğa mäcbür qalabız ikän, bez monı bar köçebez, Quşma Ştatlarnıñ bar xärbi qüwäte belän alıp baraçaqbız, häm bez barıber ciñäçäkbez dip belderä amerikan prezidentı. Dönya cämäğätçelegeneñ Ğiraqqa qarşı suğış başlaw mäs’äläsendä äle haman da saq itüwen häm anıq dälillär kötüwen iskä alıp bulsa kiräk Bush, 5-nçe fivraldä Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurasın cıyıp anda Ğiraqnıñ tıyılğan qorallar eşläp çığaruwı xaqında däwlät sekretare Colin Powellnıñ çığış yasawın täqdim itte. Bush süzlärenä qarağanda, Quşma Ştatlarda Ğiraqnıñ inspektorlardan üzendäge küpläp yuq itü qoralların yäşerüwen kürsätkän dälillär bar, häm Powell alarnı urtaqlaşa ala. Bush şulay uq, Ğiraq diktatorı Saddam bügenge köngä qädär üzendä bulğan 25 meñ litr tülämäneñ, 38 meñ litr botulinneñ, 500 tonna zarin gazınıñ qaya yäşerelüwe xaqında äytmäde, şuşı matdälärne qullana alırlıq 30 meñläp snarädneñ dä qayda buluwı bilgele tügel dip belderde. Ägär bu yawızlıq tügel ikän, dimäk dönyada andıy töşençä bötenläy yuq dip östäde Quşma Ştatlar prezidentı. Ul şulay uq Saddam xalıqara terrorğa da, ayırım alğanda äl-Qai’dägä yardäm itä digän ğäyepläwlär belän dä çıqtı.
Audio
Yäşeren xezmätlär çığanaqlarınnan, yäşeren aralaşudan häm xäzer saq astında bulğan keşelärdän alınğan mäğlümat, Saddam Xösäyenneñ terrorçılarğa, şul isäptän äl-Qai’dä äğzalarına yardäm itüwen açıp sala di George Bush. Älegä qädär Waşingtonnıñ mondıy ğäyepläwlär belän çıqqanı yuq ide, Saddamnı xalıqara terrorğa bäyläw Ğiraq suğışı ixtimalın arttıra ğına.
Kärim Kamal, Praga.


text:
Duma saylawlarınıñ tağın ber kötelmägän näticäse - ul da bulsa anda uñ-liberal partiälärneñ zur uñışsızlıqqa ireşüwe. "YaBLoko" häm Uñ köçlär berlege SPS qanun taläp itkän kimendä 5% yaqlaw kirtäsen uza almadı häm şuña kürä alar partiä isemleklärennän yaña Dumağa kerä almayaçaq.
Yaña Dumada xäzer şaqtıy ğına elek küplärgä tanış yözlärne kürü nasıyp bulmayaçaq, xörmätle tıñlawçılar. Häm saylaw näticäläre kürsätkänçä, şular arasında Rusiäneñ liberal dairälären wäkillek itkän, alarnıñ yöze sanalğan İrina Xakamada, Boris Nemtsov häm xätta isän kileş tere rivayätkä äylänep barğan Grigori Yavlinskilär bar. İlneñ iñ reformaçıl sanalğan ike liberal partiäse, "Yabloko" häm Uñ köçlär berlege SPS partiä isemlekläre belän Dumağa ütä almadı, çönki alarnı yaqlaw qanun taläp itkän 5 protsentnı uzmadı. Rusiäneñ Üzäk saylaw komissiäse birgän soñğı mäğlümatqa qarağanda, Yavlinski citäklägän "Yabloko"nı bar il buylap yaqlaw 4.3% qına, ä Xakamada, Nemtsov häm Çubaysnıñ Uñ köçlär berlegenä kilgändä, bu san 4 protsent tiräsendä. Şulay itep, Rusiädäge reformalarnı başlap cibärgän häm anı soñğı 10 yıl eçendä ğämälgä quyuğa turıdan-turı qatnaşı bulğan uñ köçlär yaña Dumağa kermi. Döres, alarnıñ wäkilläre äle ber mandatlı bülgelärdän saylana ala. "Yabloko"nıñ älegä şundıy 4 deputatı bulaçaq dip xäbär itelä. Alar Rostovtan Mixail Yemelyanov, Mäskäwdän Mixail Zadornov häm Galina Xovanskaya, Piterburdan Sergey Popov. Läkin bu hiç kenä dä şuşı ike liberal partiäneñ tulıqanlı parlament eşçänlege öçen citärlek tügel. Şuña kürä dä yäkşämbe saylawlarında Rusiädäge uñ, reformaçıl köçlärneñ ciñelüwe xaqında äytep bula. Bu bigräk tä yaña Dumağa urıs millätçelegen yaqlağan sul köçlärneñ, ayırım alğanda, Glazyev häm Rogozinneñ "Rodina"sı kerüwe sürätendä bigräk tä açıq kürenä. Belgeçlär fikerençä, liberal qaraşlarda torğan saylawçılar Rusiädä bolay da küp tügel, iñ qulay oçraqta da uñçılar öçen tawışlarnıñ 10-15 protsentı ğına birelä ala. Häm aları da äle ikegä - "Yabloko" häm SPS tarafdarlarına bülengän. Saylawlarda qatnaşu däräcäse tübän bulsa, andıy çaqta ğädättä näq menä liberal saylawçılar kilmi qala, uñ partiälärne yaqlaw tağın da kimi. Grigori Yavlinski üze kilep tuğan wäzğiatne bolay añlata.
Audio, Grigori Yavlinski
"Eş xaqın tülämägändä keşelär kommunistlar öçen tawış birä ide, susız kileş alar liberal-demokratlarnı saylıy, ä menä "Yabloko"-ğa tawış birü öçen sunıñ da, utnıñ da buluwı kiräk" di Grigori Yavlinski. Ä älegä aña küñelen prezident Putinneñ düşämbedä yasağan belderüwe belän genä yuatası qala.
Audio, Vladimir Putin
"Üzen ciñelgän sanawçılarğa da möräcäğät itep min alarğa şunı äyter idem - alar nigä şulay kilep çıqqannı centekläp tikşerergä tieş" di Vladimir Putin, ämma şunda uq, liberal reformaçılarnıñ Dumağa kerä almawına işarä itep, alarnıñ belem wä sälätläre äle kiräk bulaçaq dip belderä. Yaña Dumanıñ xäzer tulısınça prezident Putin qulında buluwın iskä alğanda, ildä reformalarnı däwam itü ömete dä tulısınça aña ğına bäyle bulaçaq. Dimäk, liberallarnı xakimiatkä çaqırırğamı, yuqmı, bu da fäqät Putin tarafınnan ğına xäl iteläçäk.
Kärim Kamal, Praga


text:
Saylawlar awazı...
Comğa könne dönya kürgän “BocToчHый эkcпpecc” gazetası bu uñaydan “Saylawlarda üzäk saylaw komissiäse ciñäçäk” digän qızıqlı mäqälä bastırıp çığardı. Anda statistika da birelgän. Mäsälän, kommunistlar, SPS, “Яблoko” cirle komissiälärgä 196 keşe täqdim itkännär. Ä Üzäk saylaw komissiäse alarnıñ 85 genä raslağan. Ä menä “MeдBeдb'”, “OTeчecTBo Bcя Poccия”neñ 126 däğwäsınnan 112 raslanğan, şundıy uq uñay cil “EдиHaя Poccия”, “TaTapcTaH – HoBый Bek” täqdim itkän däğwäçılar cilkäsenä iskän.
Gazeta fikerençä, äle bit xakimiät üz itkän firqä-xäräkätläreneñ cirle komissiälärdä äğzaları bar. Aları inde vlast’nıñ xäyer-fatixasınnan başqa bilgelänmi. Kem äytmeşli, baş watsañ bik tırışsañ härdaim cayın tabarsıñ.


text:
Ural Qazannıñ meñyıllığına äzerlänä
Yekaterinburg şähärendä eşläp kilüçe “Uralaerogeodeziä” dip atalğan federal' däwlät unitar predpriätie Qazan şähäreneñ tögäl qartasın täqdim itä. Qazannı yaxşı belgän keşelär, qartanı qarağannan soñ, Ural belgeçläreneñ xäbärdarlığına tañ qalırlıq dilär. Biredä Qazan şähäre uç töbendä kebek. Mäğlümatlar küp törle, tögäl häm añlayışlı itep birelgän. Alar çittän kilgän keşegä, qartağa qarap, xakimiät orğannarı urnaşqan urınnarnı da, mädäniät uçaqların da, arxitektura häykällären, muzeylarnı, yuğarı uqu yortların, mäçetlärne häm çirkäwlärne, qunaqxanä häm şifaxanälärne, ğomumän, kiräk bulğan böten närsäne dä bik ciñel tabarlıq itep eşlängän. Monnan tış, Qazan metrosınıñ häm Qazan Kremleneñ tögäl sxeması da kürsätelgän. Älege qartalar Qazannıñ meñyıllığına qunaq bulıp baraçaq räsmi delegatsiä äğzalarına büläk itep birelde.
Bu könnärdä Yekaterinburg şähäreneñ El'maş mädäniät sarayında Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan zur konsert bulıp uzdı. Konsertnı Yekaterinburg şähäre tatarlarınıñ milli-mädäni avtonomiäse “Yekaterinburg yoldızları” ansamble qatnaşında oyıştırdı. Äle küptän tügel genä tözekländerelep, zamança cihazlandırılğan, şähärneñ iñ matur zallarınıñ bersenä äwerelderelgän El'maş mädäniät sarayı, işeklären kiñ açıp, ul könne tatar tamaşaçısın qabul itte. Cır bäyräme bik küñelle bulıp uzdı. Tamaşaçılar Ural töbägeneñ tanılğan cırçıları İl'dam Şäripov, Zölfiä Möbäräkşina, Miläwşä Gaynanova, Salawat Gobäev, Ferdinand Kamalov başqaruındağı cırlarnı bik yaratıp qabul ittelär. Xalıqnıñ küñel xisläre çağılışı xalıq cırlarında çağıla. Ğomumän, tatarnı moñsız-cırsız küz aldına kiterü dä mömkin tügel. Şuña kürä barlıq tatar xalqınıñ märkäze bulğan Qazanıbızğa yubiley belän büläk itep üz köçebez belän tatar konsertı oyıştırdıq, di ansambl'neñ citäkçese, Tatarstannıñ atqazanğan mädäniät eşleklese, kompozitor İlgiz Safiullin.
Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan konsert İldam Şäripov başqaruında “Min yaratam sine, Tatarstan” cırı belän tämamlandı. Xalıq ayäğurä basıp, qul çabıp, meñ yäşär Qazanğa säläm cibärde.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
Fändäs Säfiullin: Rusiädä xalıq sanın alu kampaniäse başqa millätlärgä qarata xärämläşü buldı
Fändäs Säfiullin: Rusiädä xalıq sanın alu kampaniäse başqa millätlärgä qarata xärämläşü buldı
Tatar-inform agentlığı F.Säfiullin bu mäsäläne Rusiä Federatsiäse xoquq saqlaw oyışmalarına da citkerergä täwäkälläde, dip xäbär itte. Bu mäsälägä Dmitriy Gorinburg mondıy kommentariy birde:
Tuğan tel turında soraw xalıq sanın isäpkä alu anketalarına instruksiädä bar. Ägärdä soraşıluçınıñ tuğan tele rus tele tügel ikän, anıñ tuğan tele “KakиMи иHыMи языkaMи BлaдeeTe?”, “Başqa nindi tellär bläsez?” digän sorawnıñ berençe yulına cawap itep yazıla. Ä inde keşeneñ tuğan tele rus tele ikän, monda anketanıñ rezerv digän cirendä tamğa yasala.
Gorinburg äfände fikerençä, qayber isäpkä aluçılarğa instruktaj yasağanda, instruksiäne ütämäskä dä bula dielgän. Ä anketada tuğan tel turında soraw bulmağaç, bu sorawnı birü-birmäw perepisçik, yäğni isäpkä aluçınıñ üzennän torğan. Şuña kürä tuğan tel turında soraw häm anıñ näticälären añlaw häm isäpläw qıyınlıqlar kiterep çığaraçaq.
Millät turında sorawnıñ ikele-mikele quyıluı, yäğni soraşılunıñ üz bilgelänüe buyınça cawap birergä xaqlı buluı da törle mäzäk xällär kiterep çığardı. Rusiädä slavyannar, qazaqlar, xätta skiflar dip yazıluçılar tabıldı. Tatarstanda da ber yaña urıs, ä bälki yaña tatardır, dürt balasınıñ dürtesen dä dürt törle millättä, töpçegen xätta grek dip yazdırğan ikän digän imeş-mimeşlär yörde. Tatarstanda mondıy mäzäk xällär küzätelgänme soñ? Dmitriy Gorinburg söyli:
Ägär soraw şulay “caMooпpeдeлeHиe”, yäğni “üzbilgelänüençä” dip quyılğan ikän, bu döres. Rusiä Konstitutsiäsendä keşegä nindi dä bulsa millätne köçläp tağu tıyıla dielgän.
Gorinburg äfände Tatarstanda kemneñder ekzotik millät kürsätep yazılu oçraqların oçratmağan. Ä menä qatnaş niqaxlı ğailälärdä berniçä ğailä äğzasınıñ urıs, berniçä ğailä äğzasınıñ tatar bulıp yazılu oçraqların işetkän.


text:
Qabarda Balqardağı waqıyğalarnı Başqortstan xalqı da iğtibar belän küzätä. Telewidenie qanallarınıñ här yañalıqlar çığarılışı başında uq bu tem östenlek itsä dä, Başqortstannıñ räsmi xaqimiätläre genä älegä Nälçiktağı bäreleşlärgä üz mönäsäbäten bäyän itmäde. Şul uq waqıtta respubliktağı säyäsätçelär dä, törle milli oyışmalar citäkçeläre dä Qabarda-Balqar faciğäsenä qarata üz fikerenä iä, dip uylarğa kiräk. Küplär Rusiädä yaxşılap eşlängän däwlät milli säyäsäteneñ dä, şuşı çeterekle mäsälä belän töple genä şöğellänüçe ministrlıqnıñ, yä bulmasa başqa oyışmanıñ bulmawın yıllar buyı äytep kilä. Küplär Qawqazda alıp barıluçı säyäsätneñ bötenläy dä döres bulmawın açıqtan-açıq belderä. Ämma wäzğiätne üzgärtergä omtıluçı ğına kürenmi. Soñğı könnärdä Mäskäw säyäsät belgeçläreneñ nindider däwlät milli säyäsi proğraması ölgesen äzerläp betüe xaqında süz küp buldı. Anda Çeçnyä, Tatarstan häm Başqortstan Respubliklarına ayırım iğtibar bireläçäge xaqında da äytelä, imeş. Ämma älegä bu xaqta Rusiäneñ iñ zur citäkçelege üz fikeren yañğırtmadı.
Nälçiktağı qanlı bäreleşlär uñayınnan törle mäğlümat çaraları kiñ bilgele keşelärneñ fikerlären bäyän itä başladı. Misal öçen, “Prawda.ru” elektron säxifäse berniçä keşeneñ şuşı xällärgä fikeren soraşqan. Anda Rusiä Däwlät Duması deputatı Ğadjimet Säfärälievnıñ ber fikere üzenä cälep itä. Anıñ süzlärençä, Qawqazda pantyurkizm kiñ qolaç cäyä häm pantörkiçelärneñ töp maqsatı bulıp Tatarstan belän Başqortstannı ayırıp alıp, Qawqazğa quşu, dimäk, Rusiäne urtalayğa bülü tora. Şulay itep, Nälçiktağı soñğı waqıyğalarğa Tatarstan belän Başqortstannı da bäyläp quyuçılar tabıla başladı. Häm mondıy fikerne urtaqlaşuçılar da küp bulırğa mömkin. Monısı inde härkemneñ xıyal kiñlege niqädär qolaçlı buluğa bäyle. Mondıy farazlarğa Tatarstan citäkçeläre dä, Başqortstan xaqimiätläre dä üz mönäsäbätlären beldermi qalmas, möğayın.


text:
Ğiraqtan ğäskärlären çığaruçı däwlätlär arta baru belän andağı koalitsiä keçeräyä
Niderland bu yılnıñ mart urtalarına Ğiraqtağı 1350 keşelek ğäskären çığaraçağın iğlan itte. Şulay itep Waşingtonnıñ Ğiraqtağı betektäşläre çikläşüne däwam itä. Pol''şa belän Ukraina da bu yıl barışında ğäskärläreneñ zur öleşen yäki tulısınça çığarırğa teläwlären beldergän ide. Alar üz ğäskärlären çığarğannan soñ Ğiraqtan küpme xalıqara köçlär qalır häm kitkän ğäskärlärneñ eşen kem başqarır?
Haagadağı Niderland Xalıqara mönäsäbätlär institutı xezmätkäre Edwin Bakker.
AUDİO: Ğömümän, bez andağı berektäşlek köçlärenä quşılu mäs''äläsenä berqayçan da zur intuziazm belän qaramadıq, bez Ğiraqta iminlek buldırunı üzebezneñ burıçıbız itep kürdek. Häm minemçä, şul çor eçendä, bez älbättä, niderland soldatlarına höcümnär buluın, kürdek. Alarnıñ ikese üterelde. Häm bez wäzğiätneñ naçaraya baruın küräbez. Şulay itep, bezneñ çınnan da andağı xällärne üzgärtä aluıbızğa şik belän qarawçılar artqannan arta bara.
Koalitsiädän çığuçı Yewropa däwlätläre arta barğanda, qayber komentatorlar bu Waşington belän Londonnıñ Ğiraqtağı eşlären küp illär qatnaşqan xalıqara mäs''älägä äwerelderü tırışlıqlarınıñ axırın añlata dide. Bu tırışlıqlar ğiraqqa bärep kerü mäs''äläsendä atlantika-ara büleneşlärne beterü maqsatı belän alıp barılğan ide. Başqa illär belän bergä, Fransiä, Germaniä häm Rusiä suğışqa qarşı çıqtı. Koalitsiä tözü barışında, yaña berektäşlärneñ, birgäk tä Könçığış Yewropa häm elekke Sovetlar Berlege illäreneñ Waşingtonnı yaqlawı yaña qarşılıqlarğa da kiterde.
Elekke Britan tışqı eşlär ministrı Robin Cook uzğan comğa könne Guardian gazetına, Macarstan, Çexiä, Pol''şa häm Ukrainanıñ andağı ğäskärlärne kimetüe häm çığaruı AQŞ salqanu ministrı Donald Rumsfeldnıñ Yaña Yewropadan yaqlaw alu turındağı maqtanıçına orım bulıp tora dip yazdı. Rumsfeld Yaña Yewropa dip atağan küp kenä däwlätlär xäzer Ğiraqtan kitülären iğlan itä.
Uzğan atnada Ukraina Ğiraqtağı 1600 xärbien bu yılnıñ berençe yartısında annan çığarırğa cıyınuın belderde. Dikäberdä Pol''şa fevral'' ayında Ğiraqtağı ğäskärlären öçtän bergä diärlek kimetep 1700 keşegä genä qaldıraçağın äytte. Noyäber ayında Macarstan Ğiraqtağı barlıq 300 xärbien dä mart axırına çığaraçağın iğlan itkän ide.
Näticädä AQŞ belän Britaniäneñ Ğiraqta barı 3 kenä zur berektäşe qalırğa mömkin. Alar 3600 xärbie belän Könyaq Korea, 3160 xärbie belän İtaliä häm 1700 xärbie qalaçaq Pol''şa. Qalğan illärneñ andağı ğäskärläre azsanlı.
Ğiraqtan çığuçı illär üzläreneñ kitüen bu ay axırında Ğiraqta Milli Şura saylanu belän bäyläp añlata. Şura ilneñ yaña küçeş çorı xökümäten dä bilgeläp quyaçaq.
Ämma saylawlar ildä totrıqlılıq urnaştırunı tizlätü maqsatı belän ütkärelsä dä, saylaw köne yaqınlaşqan sayın ğisyançılarnıñ höcümnäre dä kisäk arta bara. Häm bu, koalitsiäneñ keçeräyüe, Ğiraqta qalğan köçlärneñ eşen ni qädär qatlawlandıra ala digän soraw uyata.
Qayber analitiklar fikerençä, qayber illärneñ ğäskärlärne çığaruı Ğiraqtağı wäzğiätne bik az ğına üzgärtä ala, çönki ul ğäskärlär Ğiraqnıñ tınıçraq urınnarınnan kitä. Pol''şa citäkçelegendäge xalıqara köçlär iñ nıq qarşılıq kürsätüçe Sönni Öçpoçmağınnan könyaqtaraq urnaşqan. Londondağı Strategik Tikşerenülär Xalıqara İnstitutı belgeçe Phillip Mitchell.
AUDİO: Polyaklar Sönni Öçpoçmağındağı amerikannar belän çağıştırçanda tınıçraq cirlärdä eş alıp bara. Şuña kürä min alarnıñ kitüeneñ, häm bälkem niderland köçläreneñ kitüeneñ beraz näticäläre bulır dip uylıym. Ämma AQŞ yäki Britan köçläre alarnıñ eşen çağıştırmaça ciñel genä üz östenä ala ala.
Mitchel şulay uq, AQŞ häm Britan xärbiläre, tizdän ğiraqnıñ üz köçläre dä nığıp citär häm alar ilneñ çağıştırmaça tınıç öleşlärendä tärtip saqlıy alır dip ömetlänä di.
Naif Aqmal, Praga.


text: Damask, Süriä räsmi xabärlär agentlığı SANAğa qarağanda , yuristlardan torğan mäxsus komitet Livannıñ eleke premiere Haririnıñ üterelü eşen tikşeräçäk. Komitet BMO häm Livan belän xezmätäşlek itäçäk. BMOnıñ baş tikşerüçese Detlev Mehlis Süriäne üz tikşerüen ütkärergä häm xalıqara tikşerüçelär belän xezmättäşlek itärgä çaqırğan ide .Süriä tışqı eşlär ministırlığı bügen suğışçan fälästin törkeme Jihadnıñ Damask bürosı küptän yabılğan dip äytep, Süriä teritorieseneñ terrorçılar tarafınnan qullanıluın kire qaqtı. Yaqın Könçığışta tınıçlıq urnaştırırğa tırışqan quartet -yäğni BMO, AQŞ, Rusiä häm Yevropa Berlege Damasknı İslamçı Cihadqa qarşı şunduq çaralar kürergä çaqırğan ide . Törkem atna başında İzraelgä höcüm oyıştırıp 5 keşe üterde


text:
Osman Öztunç - Abdal Musa
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Abdal Musa
Etiketler : Osman Öztunç - Abdal Musa türkü indir, Osman Öztunç - Abdal Musa türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Abdal Musa mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Abdal Musa türküsü, Abdal Musa sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Abdal Musa bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Psikopat Geceler
Osman Öztunç - Ben Dönersem Başbuğum