text:
Alman, ingliz qunaqları İjaw şähäreneñ tatar klassik gimnaziäsendä häm 116 balalar baqçasında bulıp kittelär.
Elege kafedradan ğalimnär çit il uqu yortları belän dä elemtä urnaştırğan. Ütkän atnada çit illärdän alman, ingliz qunaqları tatar klassik gimnaziäsendä häm tatar törkeme bulğan 116 balalar baqçasında bulıp kittelär.Germaniäneñ Lyuniburg universitetınnan kilgän qunaq Ğarri Uolşnı gimnazistlar milli kiemnärdän qarşı aldı, häm ber dä tartınıp tormıyça anıñ belän inlizçä aralaşa da başladılar. Ğarri Uolş üze eşlägän universitetta çit tellär bülegen citäkli. Udmurt däwlär universitetınıñ ikençe tellär kafedrası belän bäyläneş totu säbäple, anıñ İjawğa öçençe kilüe ikän. Gimnaziädä dürt — rus, tatar, ingliz, ğäräp telläre uqıtıluın belgäç, Ğarri Uolş «minem täcribämdä mondıy oçraq äle berençe tapqır»,— dip, ğäcäplänüen belderde.
Qunaqnı zalda «Çulpan» ansamble sälämläde. Häm milli sıyıbız bulğan çäk-çäk belän sıyladı. Gimnazistlarğa ul London turında videokasseta alıp kilgän, anı qarağaç, üze dä östäp şähärneñ istälekle urınnarı, anda yäşäwçe millätlär turında söyläde. Qunaq qızıq häm canlı itep söyläwe belän uquçılarnıñ iğtibarın tämam yawladı. Ğomumän, söyläşü ike yaqlı bardı, balalar sorawlar da küp birde, üzläre dä qunaqnı qızıqsındırğan sorawlarğa tulı cawap birergä tırıştı.Oçraşudan soñ, balalar nindiräk fikerdä soñ?
AudioĞarri Uolş bezdä xalıqnıñ qunaqçıl buluın bilgeläp ütte. Pärämäç, pil'män kebek milli azıqlarnı yaratıp ölgerüen äytte. «Tämle» dide ul milli çäk-çäkne qabıp qarağaç. Gimnazistlar aña milli baş kiemebez käläpüş büläk ittelär. Uquçılar belän oçraşudan soñ, ul komp'yuter klassında, kitapxanädä buldı. Gimnaziä belän tanışıp, balalar belän aralaşudan soñ ul monda bik çista, tınıç buluın bilgeläp ütte. Ägär bala bulsam, miña monda bik tä oşar ide, uquçılar da açıq, aralaşuçan, bezne monda kötep aluları da işektän kergäç tä sizelde, milli küçtänäçlär belän sıylawın, üze öçen kötelmägän quanıç buldı, dide.
İkençe ber törkem qunaqlar tatar gruppaları bulğan İjaw şähäreneñ 116nçı sanlı balalar baqçasında nänilär belän tanıştı. Baqçada almannarğa nänilär «Teremkäy» äkiäten kürsätte. Qunaqlar durt yäşlek balalarnıñ äkiätne matur itep uynawlarına ğäcäplände, kiemnäre belän soqlandı. Balalar qunaqlarnı üz baqçalarındağı, respublikada küpçelekne täşkil itkän, — tatar, rus, udmurt xalıqlarınıñ könküreşen çağıldırğan muzey bülmäsenä dä alıp kerde, üzläre andağı eksponatlar belän tanıştırdı. Bolarnı da almannar soqlanıp küzätte. Häm jurnalistlarnıñ sorawlarına cawap birgändä tübändäge fikerlärne belderde. «Baqçada tärle millät balaları dustanä mönäsäbättä, bu bik yaxşı küreneş, Germaniäneñ Gamburg şähärendä dä möselmannar şundıy eşne başlarğa cıyına, ä tatarlarğa kilgändä, min elek bu xalıqnı Tatarstanda ğına yäşilär dip belä idem dip assızıqladı, häm biredä tatarlarnı kürep, ğäcäplänü xisen belderde.Xämidä Ğayfullina, Udmurtiä.


c: text/html

text:
Parlament räise bulıp Konstantin Tolkaçev qaldı
(Murzin)
Sez Başqortstan Däwlät Cıyılışı deputatı Edward Murzin fikerlären işettegez. Başqortstan parlamentındağı cäncal xäzer Rusiä üzäk mäğlümat çaralarında da kiñ yaqtırtıla. Alarnıñ da qayberläre bu waqıyğanıñ säyerlegenä basım yasıy. Mäskäw Kremle aldında üzeneñ abruyın kütärü öçen, respublik prezidentı tarafınnan oyıştırılğan spektäkl bu, dip belderüçelär baytaq. «Yejenedelnıy jurnal» basması xäbärçese Yüliä Latınıyna isä üz näticälärendä tağın da yırağraq kitä. «YuQOS»qa qanıqqançı, Kremlgä Başqortstannıñ «Başneft» şirkäten nıqlap tikşerü xäyerleräk bulır ide, – dip belderä autor. – Başqortstan neftenä moñarçı prezident Räximovnıñ ulı Ural xuca buldı häm anıñ baylığı däwlät qaramağınnan yuq buldı». Latınıyna bilgeläwençä, Başqortstan parlamentı bu atnaqiçtä çınlap ta Tolqäçev urınına spiker itep Ural Räximovnı täğayınlärgä cıyınğan bulğan. Ämma bu xaqta Mäskäw Kremlendä belep qalğaç, ölkän Räximov belän citdi söyläşep alğannar. Menä şunnan soñ inde Mortaza Räximov nindider fetnä xaqında möräcägät yasarğa mäcbür bulğan», – dip yaza Yüliä Latınıyna. Şulay itep, älege tomanlı cäncal xaqında törle fikerlär äytelä. Anıñ xaqında çın döreslek bälki tiz genä açıqlanmas ta äle. Çönki prezidentnıñ matbuğat süzçese Rostislaw Morzağulov jurnalistlar belän parlament utırışınnan soñ oçraşqaç:«Mortaza Räximov ta, spiker Qonstantin Tolqäçev ta üz wazıyfaların 2008 yılğa qädär başqaraçaq. Menä şunıñ belän noqta», – dip kisterep äytte.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırğızstannıñ xakimiättän çitläşterelgän prezidentı Askar Aqayev baş prokuratura wäkilläre belän oçraşudan baş tarttı.
Bu turıda bügen Bişkäktä baş prokuror Azimbek Beknazarov belderde. Anıñ äytüençä, Aqayev başta prokuratura wäkilläre belän Mäskäwdä oçraşırğa rizalaşqan bulğan, ämma soñraq, düşämbe könne, bernindi oçraşuda da bulırğa cıyınmağanlığın beldergän.
Bügen Nezavisimaya Gazetada basılğan interviewda Aqayev Qırğızstan xakimiätläre wazıyfaların başqaruçılar tarafınnan sorawğa tartılu zarurlığın kürmäwe turında äytä.
Aqayev tağın ber märtäbä, soñğı könnärdä Bişkäktä bulğan protest çaraları artında toruın kire qaqtı.
Bügen baş prokuror Beknazarov şulay uq Aqayevnıñ ulı Aydar Aqayevqa qarşı ike cinayät eşe bar häm parlamentqa Aydarnı deputat qağılğısızlığı xoquqınnan mäxrüm itü turında möräcäğät cibärelde dide.
Aydar Aqayev qanunsız milek üzläşterüdä häm aqça yuuda ğäyeplänä.


text:
Pakstandağı mädräsälär xakimiat taläplärenä buysınırğa telämi
Uzğan ayda Pakstan prezidentı Pärwäz Möşärräf ildä eşläp kilgän 12 meñläp mädräsäne tikşerü häm alarnıñ eşçänlegen däwlät qaramağına alu planın bäyän itkän ide. Şul mädräsälärdä näfrät qaraşlar tärbiälänä häm anda dini ekstremizm öçen nigez salına digän farazlar yäşäp kilä. Prezident Möşärräfneñ ämere nigezendä Pakstandağı bar mädräsälär dä şuşı yıl azağına qädär terkälü ütärgä tieş. Ämma alarnıñ qayberläre şuşı taläpne ütäwdän qatği töstä baş tarta.
Pakstandağı meñlärçä mädräsädä yäş şäkertlär menä şulay Qor''än öyränä. Soñğı aralarda şuşı dini mäktäplär ildä iğtibar üzägenä mende, xökümät suğışçan häm näfrät taratu qaraşları belän köräşü maqsatında mädräsälärgä qarşı yaña çikläwlär kertergä omtıla. Pakstannıñ räsmi wäkilläre süzlärenä qarağanda, qayber mädräsälär başqa dinnärgä, xätta islam eçendäge başqa mäzhäblärgä qarata tüzemsezlek tärbiäläw belän şöğellänä. Xakimiatneñ şuşı qurquların Könbatış illäre dä urtaqlaşa - Qor''än öyränü öçen ber Pakstannan ğına tügel, ä bar dönyadan kilgän yözlägän yäş keşeneñ bik ciñel genä Könbatışqa qarşı çıqqan radikal'' törkemnärgä quşılıp kitüe ser tügel. 7-nçe yüldä Londonda yasalğan terror höcümnären oyıştıruçılarnıñ kimendä berse Pakstandağı mädräsädä uqığan bulğan dip xäbär itelgän ide. İldäge dini mäktäplärdäge wäzğiatne xökümät kontrolenä quyu maqsatında prezident Pärwäz Möşärräf uzğan ayda, yä mädräsälär barısı da yaña terkälü uza, yä alar yabılaçaq digän taläp quydı. Bu isä dini mäktäplär yağınnan köçle qarşılıq uyattı, Pakstan mädräsälären bergä tuplağan Dini mäktäplär berläşmäse prezident ämeren ütämäyäçägen belderde. Şul berläşmäneñ äğzası Mäwlänä Ğäbdelmälik:
Audio, Mäwlänä Ğäbdelmälik
"Mädräsälärne terkäw turındağı tözätmä qabul itelä almıy, çönki ul bezneñ xoquqlarnı çikli. Terkäw taläbe başqa ber mäktäpkä, başqa kölliätkä, yä başqa ber oyışmağa quyılmıy, barı tik mädräsälärgä genä", di Pakstannıñ Dini mäktäplär berläşmäsennän Mäwlänä Ğäbdelmälik. Xakimiat mädräsälärgä üzlärendä suğışçan häm näfrät qaraşlar taratudan totılu taläbe belän maxsus kürsätmä cibärde. Anda şulay uq här mäktäptä küpme möğällim häm küpme şäkert buluın, alarnıñ keremnären bäyän itü dä sorala. Ruxanilär xäzer, kerem çığanaqların şulay açıp salu xäyer birgän şäxeslärne häm şirkätlärne xakimiat tarafınnan ezärlekläw yulın aça dip şürli. Mäwlänä Ğäbdelmälik fikerençä, xökümätneñ yaña taläpläre mädräsälärneñ bäysezlegen yuqqa çığara:
Audio, Mäwlänä Ğäbdelmälik
"Bar bu şartlar mädräsälärneñ ireklege häm bäysezlegen yuqqa çığara, ä bezneñ iñ täwge häm soñğı burıçıbız bulıp mädräsälärneñ ireklegen saqlap qalu tora", di Pakstannıñ Dini mäktäplär berläşmäse wäkile. Bügenge köndä Pakstandağı meñlägän mädräsä fäqir ğailälärdän çıqqan ber millionlap malayğa bik ğadi bulsa da berençel belem birä, alay ğına da tügel, toru urını, aşaw-eçü belän tä''min itä. Moñardan tış dini mäktäplärdä çit illärdän kilep uquçılar da citärlek. Prezident Möşärräf qararında tağın şundıy taläp tä bar ide - Pakstan mädräsälärendäge bar çit il keşeläre ildän kitärgä tieş. Pakstanda dini mäktäplär sanı 80-nçe yıllarda, kürşe Äfğanstanda sovetlarğa qarşı qorallı köräş barğan çorda arttı, ul çaqta Pakstanğa millionlağan äfğan qaçağı küçep çıqqan ide.
Kärim Kamal


text: doğaltaş, mermer, traverten, mermer traverten, mermer fayans, mermer plaka, doğal taş, doğaltaş, granit, bej mermer, mermer mutfak tezgahı, pencere mermeri, bahçe mermerleri, eskitme, eskitme mermer, eskitme taş, şömine mermeri, mermer lavabo, evye, duşluk, küvet, basamak, havuz taşı, havuz kenarlığı, mermer sütun, mozaik, mozaik taş, mozaik mermer, tezgah, oniks, onix, granit mermer, taş kaplama, kırma taş, doğal taşlar, doğaltaş, afyon mermer, granit tezgah, mutfak granit, bej mermer, mutfak mermer, mozaik mermer, mermer tezgah, mermer mutfak, mermer mozaik, dekoratif taş, patlatma taş, traverten mermer, granit mutfak tezgahı, taş mermer, patlatma traverten, mermer traverten, mutfak tezgahı mermer, doğal taş kaplama, taş duvar kaplama, taş dekorasyon, taş dekor, mermer kaplama, merdiven mermer, siyah granit, mutfak mermeri, doğal granit, bursa bej, yeşil mermer, traverten kaplama, mermer dekorasyon, patlatma mermer, granit mutfak tezgahları, burdur bej, antik mozaik, mermer fayans, dekoratif duvar kaplama


text:
Ufada keşe xoquqların yaqlap piket ütäçäk
Şimbä könne Ufada, Rusiä Federal' iminlek xezmäteneñ Başqortstan idäräse häm Başqortstan prokuraturası urnaşqan bina qarşında piket ütäçäk. Bu xaqta Başqortstan Berläşkän oppozitsiäse koordinatsiä şurasında bu atna başında uq qarar itelgän ide. Älege piketnı ütkärüneñ berniçä säbäben atıy oppozitsiä wäkilläre.
Mäğlüm buluınça, Ufada Başqortstan Berläşkän oppozitsiäsenä kerüçe oyışmalar wäkilläre 27 aprel' könne Ufadağı Lenin isemendäge mäydanda zur ğına uram cıyını oyıştırırğa niätlägän ide. Ämma näq şul cıyın başlanırğa berniçä säğät qala ğına oppozitsiä citäkçelären qulğa aldılar häm başta alarnıñ eş urınnarında, annan soñ fatirlarında, yortlarında tentülär oyıştırdılar. Barlıq bu ğämällärne FSB, yäğni Başqortstan İminlek xezmäte wäkilläre başqardı. Tentülär tämamlanğaç isä oppozitsiä citäkçelären FSB binasına alıp barıp tön urtasına qädär soraw alular ütkärdelär.
Ä 29 aprel'gä qarşı töndä Ufada bäysez jurnalist häm irekle “Provinsial'nıye vesti” digän gäzitneñ baş möxärrire Viktor Şmakov qulğa alındı. Ul üze çığarğan gäzit bitlärendä Başqortstan xakimiätlären köç qullanıp citäkçelektän töşerergä çaqırğan yazmalar bastıruda ğäyeeplänä. Älegä qädär Viktor Şmakov tikşerü bülegendä utıra. Anıñ sälämätlege dä şäptän tügel dilär. Şuña kürä şimbä könne ütäçäk piketta anı azat itü taläpläre dä bulaçaq. Bu piket xaqında Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte räise urınbasarı, professor Mäcit Xucin menä nilär äytte.
Mäcit - Bez piketqa 27 aprel' könne tentülärgä duçar itelgän keşelär häm tağın 12 tatar oyışması citäkçeläre häm alarnıñ yärdämçeläre – cämğısı 30 lap keşe çığabız. Keşe xoquqların yaqlawçı häm Viktor Şmakovnı irekkä çığarunı taläp itkän lozunglar quyaçaqbız.Başqortstan Berläşkän oppozitsiäse wäkilläreneñ berse, professor Mäcit Xucin buldı. Mäcit äfände süzlärençä, Başqortstan xakimiätläre üz xakimlegen saqlap qalu häm üzlärenä süz tidertmäw öçen, yış qına qüät oyışmaların cämäğätçelekkä qarşı küsäk itep faydalana. Ufada oppozitsiä wäkillärenä qarşı soñğı könnärdä oyıştırılğan höcümnär dä şuña misal bulıp tora, di M. Xucin. “Şunı isäpkä alıp, Başqortstan oppozitsiäse koordinatsiä şurası äğzaları Rusiä prezidentı Putin isemenä häm Rusiä Federal' İminlek xezmäte başlığı Patruşev äfändegä maxsus xatlar äzerläde, - di Mäcit Xucin. – Ul xatlarda Rusiä İminlek xezmäteneñ Başqortstan bülege başlığı, general Çernokovnıñ xalıqqa tügel, ä urındağı xakimiätlärgä xezmät itüenä küp dälillär kiterelä”.
Şulay itep, şimbä töş waqıtında Ufada, Başqortstan İminlek xezmäte häm Başqortstan prokuraturası urnaşqan bina qarşındağı mäydanda piket başlana. İke säğät däwam itkän pikettan soñ, respublika oppozitsiäse wäkilläre jurnalistlar öçen açıq hawada uq matbuğat oçraşuı oyıştırırğa niätlänä.


text:
Yevropa Berlege ministrları fälestinnär, Rusiä turında söyläşte
"Älege mexanizm älegä waqıtlıça ğına eşliäçäk, bez moña mömkin qädär kübräk ximayäçelär cälep itergä telibez, bälki İzrail, zur ixtimal belän ğäräp xökümätlären dä.Ämma bu açıq bulıp qara, şulay uq başqalar älege wazğiätne niçek küzallıy – bezneñ şunı beläsebez kilä."
Berlekneñ bu täqdime AQŞ, Rusiä häm BMOda yaqlaw taptı. Yevropa Berlege bıyıl fälestinnärgä 100-150 million yevro birergä äzer, dip östäde Ferrero-Waldner. Fälestinärgä yärdämneñ yaña sisteması kiläse ayda ğämälgä keräçäk. Anıñ ozın möddätle buluı – Xämäs xökümäteneñ köç qullanudan baş tartuınnan soñ mömkin bulaçaq. Yevropa Berlege İranğa uran bayıtu programmasın tuqtatu xisabına yärdäm planı äzerli. Berlekneñ tışqı säyäsät başlığı javier Solana süzlärenä qarağanda, planda iqtisadi, yağulıq häm iminlek garantiäläre bar.


text:
Yevropa Şurasınıñ Çeçnyada keşe xoquqlarınıñ bozıluın tikşerü öçen suğış cinäyätläre mäxkämäse tözü täqdimen, Kreml “mäğnäsez” dip atadı. Kreml’nıñ Çeçnya mäs’älälärendäge wäkile Sergei Yastrzhembsky, bu yanawnıñ ber qanuni nigeze dä yuq, dip xattä bu süzlärneñ “säsyäsi yaqtan ziyan” kiteräçägenä dä basım yasadı, çönki bu adım-Çeçen nizağına säyäsi çişeleş tabuğa qarşı kilä, dide.
Yevropa Şurasınıñ Parlamentar Assambleyası kiçä, ägär dä Çeçnyada monnan soñ da “cäzasızlıq xökem sörsä” tribunal oyıştırırğa çaqırdı. Yevropa Şurası häm xalıqara keşe xoquqları oyışmaları Çeçnyadağı Rusiä ğaskärlären cirle xalıqnıñ xoquqların daimi bozuda ğayepli. Rusiä isä üz çiratında, Çeçnyada terrorğa qarşı kampaniä baruın häm prokurorlarnıñ keşe xoquqların bozu oçraqların tikşerep baruların belderä.


text:
İran prezidentı Äxmädinicat söyläşülärgä äzer buluın äytte
Tähran – İranga räsmi säfär belän kilgän Suriä prezidentı Bäşşar Äsad belän söyläşkän İran prezidentı Mäxmüt Äxmädinicat, söyläşüdän soñ yasağan çıgışında, tınıç maqsatlarda däwam itkän, Irannıñ üz xoquqı bulgan - atom tırışlıqlarınnan, İrannıñ ber qayçan da baş tartmıyaçağın belderde.
Äxmädinicat şulay uq, bezneñ dä xoquqlarıbız qayğırtılğan oçraqta här törle söyläşülärgä bez äzerbez dip äytte.
"Söyläşülär turında bezneñ qaraş citdi. Häm bez bulaçaq söyläşülär, tärteple häm qanuni bulır dip ömetlänäbez. Ul çağında bu kileşü bik uñay häm näticäle bulır. Bez başqalarnıñ da bu eşkä citdi qaraşta buluına ömet itäbez. Alarnıñ da dönya häm töbäk mäsälälärendä tınıçlıq häm totrıqlıq urnaştıru ölkäsendä söyläşülärgä äzer buluın telibez”
Äxmädinicat çığışınnan soñ Suriä prezidentı Äsad, “İrannıñ atom energiası buldıru xaqıñ” bez yaqlıybız dide.
Qunaq citäkçe, atom tırışlıqlarına qarata Suriänenxalıqara qanunnarga ütä ähämiät kürsätüen iskä töşerep, İrannın da başqa illär kebek uq atom energiası citeşterergä xoquqı buluın äytte.
İke prezident yasağan urtaq çığışlarında, ike kürşe ilneñ töbäktä totrıqlıqnı häm tınıçlıqnı saqlaw öçen bergä xezmättäşlek itüneñ ähämiätenä basım yasadı.
Citäkçelär Tähran-Dimaşq arasındağı mönasäbätlärne bozu tırışlıqlarınıñ näticäsez qalaçağın belderde.
Söyläşülär waqıtında ike il arasındağı mönasäbätlärdän qala, töbäk häm xalıqara mönasäbätlär turında da kiñäşläşü buluı xäbär itelä.
2000 yılda prezidentlıq wazifasına kilgännän birle, İrannı 6 tapqır ziärät itkän Äsadnıñ bügen söyläşülärne tämämlap Suriägä qaytuı kötelä.


text: Sydney. Australiäneñ tışqı eşlär ministrı Alexander Downer bügen Qıtay häm Rusiäne, Tönyaq Koreyäneñ atom omtılışların awızlıqlaw öçen eşkä üz tä’siren cigärgä öndäde. Ul şulay uq, Australiä xökümäteneñ şuşı krizisnı xäl itü maqsatında, canlı diplomatik eşçänlek alıp baruwın da äytte. Anıñ süzlärenä qarağanda, kiçä üzeneñ amerikan däwlät sekretare Colin Powell belän ütkärgän söyläşülärendä ul, Australiäneñ bu eşkä, Qıtay häm Rusiäne dä cälep itärgä teläwen beldergän, çönki alarnıñ Tönyaq Koreyägä basım yasaw mömkinlekläre kiñräk dip belderä Alexander Downer. Quşma Ştatlarnıñ räsmi wäkilläre dä, Bush idaräse Pxenyanğa diplomatik wä iqtisadi basımnı arttırırğa cıyına, bu üz çiratında, Tönyaq Koreyäneñ kommunistik xakimiaten tağın da izolätsiäläw eşenä, Mäskäw belän Pekinne dä cälep itüne küz aldında tota dip xäbär itä. Bu uñaydan, däwlät sekretare Colin Powell, diplomatiäneñ uñışlı ğına buluwın yäğni Tönyaq Koreyäne atom programmasınnan waz kiçterüwen kürü öçen Washington aylarşa kötärgä äzer, Quşma Ştatlar yanawlar belän Tönyaq Koreyä tiräsendä krizis tudırırğa telämi dip belderde. Berük waqıtta ul, amerikan yağınıñ, Pxenyan omtılışları uñayınnan bik borçıluwın, häm bar ixtimallarnıñ da açıq kileş qaluwın citkerde.


text:
Awılğa 8 milliardlıq yärdäm
Tatarstan xökümäte, Putin başlağan däwlät proyektların tormışqa aşıra başladı. Tatarstannıñ Awıl xucalığı häm azıq-tölek ministrı Marat Äxmätov comğada respublika awıl xucalığına yärdäm räweşendä 8 milliard rubl' aqça bülep bireläçäge turında xäbär itte. Rusiä dä üzeneñ ärekmän üskän qırlarında, beraz uñış alıp bulmasmı dip, aqça birergä cıyına. Läkin summası ğına ällä ni tügel. Cir sulışı gäzite baş möxärrire Firdüs Ğıymaletdinov äytüenä qarağanda, Rusiä barı tik 31 milliard rubl birergä cıyına. Monısı da ike yılğa. Tatarstan isä, üzeneñ qırlarına ğına da 8 milliard aqça tügä. Marat Äxmätov süzlärenä qarağanda, kimendä äle ber yılğa 15-16 milliard kiräk, ber Tatarstanğa. Yäğni, Böten Rusiägä qaralğan aqçanıñ yartısı.
Räfis Cämdixan


text:
Almatı oblısınıñ Halıqqa qızmet körsetu ortalığında kezekte twrğan er adam qaza boldı. Oqiğa İle audanındağı Ötegen batır kentinde bolğan.
Bwl turalı nur.kz saytı habarlap otır.
Rinat Avazbakiev esimdi oqiğa kuägeri habarlasıp bolğan jayttı bayandağan. Onıñ aytuınşa, qaza bolğan er adamnıñ jası 60-65 şamasında. Sonımen birge ol şağımın da jetkizdi.
Almatı oblısınıñ İİD 1957 jılı tuğan İle audanınıñ twrğını qaytıs bolğanın rastadı. Qazirgi uaqıtta qwzırlı organdar er adamnıñ ölimine qatıstı tekseris jürgizip jatır. Tolıq aqparat keyinirek beriledi.
Osı orayda Almatı oblıstıq İİD audandıq policiya bölimşesi jaña zañnamanı tüsindiru jwmıstarı boyınşa BAQ ökilderimen kezdesip, uaqıtşa tirkeuge qatıstı HQKO-tarında keleñsiz jağdaylar tuındamağanın aytqan.
Esteriñizge sala ketsek, uaqıtşa tirkeudi elimizde 7 qañtardan bastap engizdi. Al tirkelmegen azamattarğa 2017 jıldıñ 1 aqpanınan bastap ayıppwl salına bastaydı.
Bas taqırıptağı nur.kz saytınan alındı


text:
Qazağstan saylawları näticäse başqa Üzäk Aziä illärenä nindi yoğıntı yasar?
Qazağstanda 18 avgust saylawlarında ber genä firqä ciñep, parlamenttağı barlıq urınnarnı alğaç, il prezidentı Nazarbaev bu demokartiä häm pluralizmğa ber nindi zıyan kitermi dip belderde. Säyäsi küzätüçelär isä, bu saylawlar böten Üzäk Aziä däwlätlärenä tiskäre yoğıntı yasarğa mömkin, dip borçıla. Başqa il xakimiätläre dä oppozitsiäne xakimiättän çitläşterü öçen Qazağstan ısulın qullanırğa mömkin, dip sanıy belgeçlär.
Läkin üpkä saqlağan oppozitsiä – parlamentnıñ ber tösle buluın – kire Sovetlar Berlege çorına qaytu, dip atadı. Üzäk Aziädäge küzäütçelär ber tawıştan Qazağstandağı saylaw näticälärenä borçılu belderde. Bu ildä xäl başqa Üzäk Aziä däwlätlärendä qabatlanırğa mömkin, dip sanyı alar.
Qırğızstan - Üzäk Aziädä iñ demokratik däwlätlärneñ berse itep sanala. Läkin Bişkäktä dä Qırğıstan parlamentı da Qazağstannıqına oxşar, dip borçılu belderälär.
Bişkäktäge säyäsi küzätüçe Adil Turdugulov bolay di: “ Waqıttınan alda saylawlar ütkärüne Nazarbaev täqdim itte. Anıñ töp maqsatı – üz köçen saqlap qalır öçen üzenä yaqın keşelären ciyu ide.”
Taciqstan Demokratik firqäse başlığı urınbasarı Rahmatullo Valiev, xakimiät firqäseneñ küpçelek urın aluı kötelgän närsä ide, ämma ber genä oppozitsion firqäneñ ütmäwe şaqqatırdı, dide. “Parlamentında berniçä säyäsi törkem bulğanda ğına ilne genä küpfirqäle dip äytep bula. Alar qanunnar mäsäläsendäge fiker alışularda qatnaşa, fikerlären belderä ala, qanunnarğa tözätmälär täqdim itä alırğa tieş. Qazağstan xäzer, Sovetlar berlege kebek, ber genä firqäle däwlätkä äylände.” – di Rahmatullo Valiev.
Qazağstandağı oppozitsiä Mäclesneñ yaña çaqırılışına saylana almasa da, yaña parlament iskesennän ällä ni ayırılmıy. Elekke Mäclestä oppozitsiäneñ ber genä urını bar ide.
Qırğızstan xakimiätläre öçen bu qızıqtırğıç misal bula ala, anda deputatalr, ilneñ säyäsi tormışında aktiv qatnaşa. Bu Üzäk Aziä däwlärenä xas närsä tügel.
Üzbäkstanda ber genä oppozitision firqä dä saylawlarda qatnaşa almıy. Üzbäkstan parlamentındağı 5 firqä dä, İslam Karimovnıñ säyäsäten yaqlawçı säyäsi köçlär. Taciqstan parlametında, oppozitsiädän barı 2 genä wäkill deputat bulıp saylana alğan. İkese dä İslam yañarışı firqäsennän. Qanun çığaru ciyılışındağı küpçelek urınnar anda - prezident firqäse qulında.
Londonda urnaşqan Chatham House anatlik üzäge belgeçe Shirin Akiner isäpläwençä, bu saylaw näticäläre Qazağstan xalıqınıñ uy-teläklären çağıldıra : “Minem uylawımça keşelär ideal säyäsi sestamanı tözü turında uylamyı. Alar buldırğança üz tormışların üzläre alıp bara. Ägär, Qazağstağı sistem keşelärgä yaxşı tormış birä ikän, äğär kilçäkkä ışanıç birä ikän, bu - iñ möhim äyber”
Nazarbaev ta, xalıq totrıqlılıq häm tınıçlıq alıp kilä torğan firqäne sayladı, dip belderde.
Ämma Qazağstandağı bäysez säysi belgeç Dosym Satpaev äytkänçä, ber firqäle sistema kire näticä birergä mömkin. Äğär Nazarbaev, ber firqä bulğanda ilne kontroldä totu ciñelräk bulır, dip uylasa , ul yalğışa, dip sanıy Qazağstandağı säyäsät belgeçe Dosym Satpaev.
Bikä Timerova


text:
Prezident kitabı kemgä kiräk?
Üzbäkstan prezidentı İslam Kärimov äxlaq turında yaña kitabın bastırıp çığardı. Kitap yazu Üzäk Aziä citäkçelärneñ yaratqan şöğelenä äylänep bara.
Döresen äytkändä, xalıq bu kitaplarnı "keşe uqımıy torğan kitaplar" dip atıy. Türälär isä bastıruın däwam itä.
İslam Kärimovnıñ soñğı kitabı "Äxlaq ul ciñelmäs köç" dip atala. "Soñğı" süze bu oçraqta törtterü tügel. Kärimov Üzäk Aziädä iñ mul yazuçılarnıñ berse. Anıñ kitapları 30 million danä külämendä taralğan.
Uzğan atna Üzbäk televideniesendä kitapnı täqdim itü waqıtında Kärimovnıñ yaña kitabı Sokrates çorınnan birle fälsäfä häm äxlaq turında iñ yaxşı kitap dip ataldı.
"Bar zamannarda da yuğarı äxlaqlı şäxeslär başta üz xalqınıñ, annarı bar keşeçelekneñ ruxi citäkçe bulğan. – di Üzbäk şağire Mäxmüt Tahir. – Bu kitap ber yaqtan dönya üseşenä, ikençe yaqtan Üzbäk ileneñ häm anıñ eşçän xalqınıñ kiläçägenä küz sala."
Kärimovnıñ bu kitabı da, başqaları şikelle, uqıtu programnarına kerteler sıman. Yuğarı uqu yortlarında studentlar, nindi belgeçlek üzläşterügä qaramastan - veterinarmı ul, injenermı – yulbaşçı kitapların belergä tieş.
Bu xäl Üzäk Aziäneñ başqa respublikalarına da xas. Här türäneñ kimendä "çığışlar häm mäqalälär cıyıntığı" bar.
Qazaxstan prezidentı Nursoltan Nazarbaev distälägän fänni mäqalädän tış tağın ike kitap avtorı. Berse "Bäysezlek strategiäse", ikençese "Yewraziä yöräge" dip atala.
Taciqstan prezidentı Emomali Raxmonovnıñ taciq tarixı turında berniçä kitabı bar. Alar älegä uqıtu programına kertelmägän, läkin här türä alarnı üz bülmäsendä häm öyendä tota.
Törkmänstan prezidentı Qorbanguli Birdemöxämmädov wazıyfasına kereşep berniçä ay ütügä ilneñ sälämätlek sistemı turında berençe kitabın bastırdı.
Şulay da, bu citäkçelärneñ berse dä älegä Törkmanbaşı belän yarışa almıy. Saparmurat Niyazovnıñ Ruxnamäse xökümät urınnarında, här mäçet, çirkäwdä, bala baqçasınnan alıp universitetqa qadär uqu programına kertelgän ide. Aşğabat üzägendä bu kitapqa zur häykäl quyılğan.
Kärimov ta üz kitapların ğadi xalıqqa tağırğa tırışa. Niyazovtan ayırmalı bularaq, anıñ kitaplarında säyäsi öndäw bar.
2005 yıl Andican waqıyğalarınnan soñ ul "Üzbäk xalqı berqayçan da berkemnän dä bäyle bulmayaçaq" digän kitabın çığardı.
Ul çaqta xoquq yaqlawçılar Ändicanda yözlägän keşeneñ üleme öçen xökümätne ğayeplägän ide. Kärimovnıñ kitabı alarğa üzenä kürä cawap buldı.
Belgeçlör fikerençä, äxlaq turında soñğı kitabı belän dä Kärimov uñaysız xäldä qalırğa mömkin.


text:
Qabul.Äfgannnar 35yıldan soñ ütkärelgän berençe parlament häm cirle saylaularda tawış birä.Tawış birü urınnarı yabıla . Saylaw räsmiläre çiratta torğan xalıq tawışların qullana alaçaq dip belderde. Saylawlarğa küpme keşe qatnaştı älegä bilgele tügel.İrekle Saylawlar öçen Aziä Çeltärennän küzätüçe Somsri Hananun tasuk radiobızğa bolay dide(audio) Kandahar ölkäsendä berdän artıq terkälü dokumentı bulğan ber keşe turında işettek . Yäğni 3 terkelü kägazı bulğan keşe 3 märtäbä tawış birä ala digän süz.Bu bez sonğı könnärdä ber keşe törle urınnarda törkälä ala dip işetkän imiş mimişneñ döreslegen raslıy. Bu başqa urınnarda da buldı mikän
Parlamentnıñ tübän palatasındağı 249 urın öçen 2800,34cirle şura öçen 3meñ namzät yarıştı.
İldä koalitsiä köçlären hädäf itep alğan höcümnär barsa da tawış birüne qomaçaulağan insidentlar yuq dip xabär itelä.Äfgan eçke eşlär ministırlığı Xostta ike intixar höcümçe yaralanu säbäple höcüm oyıştıra almadı dip belderde


text:
Kaspiy yarlarına çığuçı 5 ilneñ yuğarı diplomatları Kaspiy neft'en häm balıqların büleşü turında kileşügä yaqınraq kilüläre turında belderä.
Rusiä prezidentınıñ energetik xezmättäşlek ölkäsendäge maxsus wäkile İgor Yusufov Mäskäwdä üktän 2 könlek oçraşudan soñ söyläşülärgä qatnaşuçılarnıñ pozitsiäläre ber-bersenä yaqınaya bara dide.
Oçraşuda Kaspiy yarların büleşüçe Rusiä, İran, Azärbäycan, Qazaxstan häm Törkmänstan wäkilläre qatnaştı. Azärbäycan, Rusiä häm Qazaxstan inde üzara kileşülär imzalağan ide.


text:
İrannıñ räsmi İSNA mäğlümat agentlığı xäbär itüençä, İran parlamentı täqdim itkän abortlar turındağı qanun ölgesen Saqçılar Şurası kire qaqqan.
Uzğan ayda, parlament, ägär dä xatın qarınındağı bala ğailägä awırlıq kiterä torğan fizik yä ruxi awıru bulsa, 4 ayğa qadär bala töşerüne röxsät itkän qanun qabul itkän ide. Qanun üzgäreşlär kerter öçen kire parlamentqa cibärelä. Ägär dä inde Saqçılar Şurası ikençe tapqır da qanunnı kire qaqsa, soñğı süzne İrannıñ yuğarı arbitraj idaräse äytäçäk.
Bügenge köndä İranda, xatın-qızlar, ğömergä qurqınıç yanağan xäldä genä bala töşerügä röxsät ala ala.


text:
New York Times: Çeçnädä yuğalğan jurnalist Elina Ersonoyeva - Basayevnıñ yäşeren xatını
Çeçnä Başqalası Groznıyda qorallı bilgesez keşelär tarafınnan alıp kitelgän jurnalist Elina Ersenoyeva turında xoquq yaqlaw oyışmaları cañ suqqanda anıñ tormışınıñ hiç tä kötelmägän yaqları açıldı. Xoquq yaqlaw oyışmalarına üzeneñ häm ğailäseneñ Çeçen premyer ministrı Ramzan Qadirov köçläre tarafınnan ezärleklänüe turında xat yazğannıñ ikençe könendä 17-nçe avgustta alıp kitelgän Ersenoyeva terrorçı Şamil Basayevnıñ yäşeren xatını bulıp çıqtı. Şul turıda New York Times häm Moscow Times gazetları üzläreneñ 28 avgust sanında yaza.
Cämäğät eşçänlegennän tış ul 11 yüldä şartlaw näticäsendä ülgän Çeçen terrorçıları citäkçese häm Rusiädä iñ nıq ezlänelgän keşe Şamil Basayevnıñ yäşeren xatını da bulğan dielä gazetta.
Anda şulay uq Elinanıñ anası Rita Ersonoyeva belän yuğalğan qızı turında äñgämädän özeklär dä kiterelä. Anası äytüençä, Elina Basayevqa üz teläge belän tügel, ä Elinanıñ 2 ir tuğanın üterü belän yanaw säbäple kiäwgä çıqqan.
Elina Basayev belän berençe märtäbä uzğan yılnıñ Noyäberendä oçraşqan. Ul çaqtağı Çeçen separatistları prezidentı Abdul Xälim Sadullayevnıñ xatını Xida Sadullayeva Elina ber suğışçığa kiäwgä çığarğa tieş, ul keşeneñ iseme Ali-Xan Äbü Yazidov digän.
Ersenoyeva rizalaşqan. Kazbek isemle maşina yörtüçe anı Groznıy yanındağı Starie Atagi awılınnan alıp kitep Groznıydağı ber yortqa kitergän. Kiäw sine kötä dip anı ber bülmägä kertep cibärgännär häm anda Elina Basayevnı kürgän di Elinanıñ anası.
Añarçı 3 xatını bulğan Basayev belän Elina arasında tiz genä nikax uqılğannan soñ alar anda 3 kön bergä bula, şunnan soñ Basayev aña İnternetta törke eşlär eşlärgä quşa.New York Times yazuınça Rita Ersenoyeva şulay uq Kazbeknıñ Elinanı şunnan soñ 3 ayda 3 märtäbä alıp kitüe, şunıñ belän oçraşularnıñ betüe turında da söylägän.
Moscow Times yazuınça Elina üzeneñ häm ğailäseneñ mart ayınnan birle Ramzan Qadirov köçläre tarafınnan ezärleklänüe turında xalıqara xoquq yaqlaw oyışmalarına xat yullağan. Ul xatta ul ber ay elek ireneñ üterelüenä qaramastan üzen häm ğailäsen ezärlekläwlärneñ tuqtalmawı turında yaza. İreneñ isemen atamıy ğına tärtip saqlaw oyışmaları minem irem ğisyançı bulğanğa kürä bezgä qıynawlar häm ülem belän yanıy dip belderä. Ersonoyeva xatında şulay uq "Ul çor eçendä alar minem äniemne berniçä märtäbä alıp kitep qatı qıynadılar, aña yanadılar dip yaza.
Moscow Times Elina Ersnoyevanıñ niçek alıp kitelüen dä sürätli. 17 avgustta irtänge 9-da suğış kiemendäge häm bitlekle qorallanğan berniçä keşe Ersonoyevanı häm anıñ apası Rovzannı başlarına qapçıq kigerep ikesen 2 maşinağa utırtıp alıp kitkän. Soñraq apasın qaytarıp cibärgännär. Kiçke cidedä Elina anasına şaltıratıp tizdän azat iteläçäge turında äytkän. Ämma şunnnan soñ bügengä qädär annan ber xäbär dä yuq.


text:
Masazir q.Qurtulus 93 90 kv 3 otaq temirli menzil
Masazir qesebesi Qurtulus 93 yashayish kompleksi (inteqral) 6 mertebeli hazir yasayisli binanin 6 ci mertebesinde yeni tikili olan 3 otaqli 90 kv sahesi olan tam temirli menzil satilir. Merkezi Istilik Sistemi var. Komplekse bagca,mekteb, uzguculuk hovuzu, tennis meydancasi, idman sahesi, avtodayanacaq ,ticaret ve diger xidmet obyektleri ,tibbi ve saglamliq xidmetleri, televiziya ve rabite internet qovsagi, ictimai neqliyyat rahatligi ve s. daxildir. ()
Qiyməti: 70000 AZN


text:
4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR, 4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR, 4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR, 4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR, 4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR, 4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR
4.SINIF Türkçe 4 Öğrenci Çalışma Kitabı MEB - BİLİM KÜLTÜR YAY. TIKLA İNDİR


text:
Çarağa respubliktan 60 qunaq häm tağı 100 keşelek törkem baraçaq. Soñğıları - “Tatarstanda Başqortstan tatarları könnäre”n ütkärügä baruçılar. Alar ike törkemgä bülenep Tatarsan rayonnarı buylap mädäni çaralar kürsätäçäk. Säfärläre Qazan bäyrämennän soñ Çistayda tämamlanaçaq.
Tuymazı farfor zawodı Qazannıñ meñyıllığına üzençä äzerlänä. Zawod dürt törle deqoratıyv tälinkälär çığardı. Alarda Tatarsan başqalasınıñ istälekle urınnarı sürätlängän. Şuña östäp öç törle çäy serwizları çığarıla başlanğan. Härber serwiz üz eçenä 15 törle sawıt-sabanı ala. Alarda Qazan mäçetläre, Kreml häm başqa istälekle urınnar sürätlängän.


text: Amerikänıñ xärbi yetäkselege kisä Ğıyraqtıñ El-Falludja qalahında bulğan xälgä ükenes belderze. Unda amerikä xärbizäre Ğıyraq politsiähına qarata ut asqaynı. Yetäkselek tikşereüzär ütkärä häm älegä ber keşeneñ-İordan watandaşınıñ häläk bulıuı xaqında ğına mäglümät bar ti. Könbayış ağentlıqtarı mäglümättärenä qarağanda, käm tigändä politsiänıñ 8 xezmätkäre ülgän. Maşinala qorallı yenäyätselärze ezärlekläp barğan politsiä xezmätkärzäre amerikä gäskärzäre bloqposında tuqtamay häm ularğa ut asıla. El-Falludja qalahında amerikändarğa qarşı manifestatsiälar ütä. Urındağı din äheldäre amerikän xärbizären tänkitläp sıqtı.


text:
Qazanda Ciñü bäyräme uzdı
Bıyıl Qazannıñ ciñü parkında, başqa yıllar belän çağıştırğanda, bäyrämgä çıqqan xalıq sanı kermä ber artıq ide. Qazannıñ ciñü parkına ayaq atlaw belän, ber qızıq küreneşkä tap bulırğa turı kilde. Ber törkem ir at, äyberlär saptır öçen quyılğan östälne, ikençe yaqqa söyrilär ide. Beraz waqıt qıçqırışqannı tıñlap torğannan soñ, bu keşelärneñ satu ciren büleşüläre añlaşıldı. Respublika köne, Ciñü köne kebek oluğ bäyrämnären qayberäwlär änä şulay aqça eşläw ısulına äyländerä. Nişlätäsen, zaman taläbe küräsen.
Xalıq arasınnan, ciñü mäydanınıñ öçenä kergän sayın, säxnädäge tawışlar köçleräk işetelä bardı. Säxnädä Qazan merı İlsur Metşin veterannarğa üzeneñ qotlaw süzlären citkerä ide. Annan soñ ul süzne Tatarstan prezidentı Mintimer Şähmievkä birde. Respublika başlığı üzeneñ qotlaw süzen bolay başlap cibärde.
Bu bäyrämneñ eçtälege qayğı xäsrät, äytep betergesez şatlıq ta, iñ möhime bu bezneñ ğorurlığıbız, bezneñ ciñüebez. Süz dä yuq, küp qorbannar, küpme qıyınlıqlar aşa uzarğa turı kilde, bez ciñep çıqtıq, bez köçle xalıq, räxmät üzegezgä barsı öçen dä.
2 bötendönya suğışında qullarına mıltıq totıp, üz yazmışların, üz watanın saqlağan qaharmannarnıñ sanı Qazanda yıldan-yıl azaya bara. Bügenge köndä Tatarstan başqalasında suğışnıñ üzen kürgän 7 meñ yarım veteran yäşi. Şulay uq 47 meñgä yaqın tıl veteranı. Tatarstannan 2 bötendönya suğışına 700 meñ keşe kitkän. Respublikanıñ bügenge xalıq sanınnan çığıp qarasañ yartı Tatarstan keşese. Şularnıñ 350 meñe suğış qırında yatıp qalğan. Tatarlar iñ awır xärbi büleklärdä häm iñ qurqınıç suğışlar barğan urınnarda qan tükkän. Axır çiktä, inde atırğa qoralı da bulmağaç, bezneñ suğışçılar doşmannarnı tuqtatır öçen eşelon-eşelonı belän tank aslarına kergän, dip söyli suğış veterannarı. Suğışta küpme keşe wafat buluın küzallar öçen, Arça ziratına ğına küz salıyq. Qayber mäğlümatlarğa qarağanda, suğış ellarındña anda könenä Qazan gospital'lärendä can birgän 40лaп soldat häm ofitserlarnı cirli torğan bulalar. Monıñ öçen maxsus tuğanlıq qäberlege qazığannar. Ğomumän, xäzer Arça ziratında 2 dönya suğışında qatnaşuçılarnıñ 420 qäberlege bar, ä barlığı 1194 kümelgän soldat häm ofitserlar sanala. Süz uñayınnan, bıyıl Ciñü köne bäyräme uñayınnan, Tatarstan Premyer-ministrı Röstäm Miñnexanov, Respublika Prezidentı Apparatı citäkçese Yuri Kamaltıynov, mädäniät ministrı Zilä Wälieva Arça ziratında kümelgän suğışçılarnı iskä aldılar häm xärbi qäberleklärgä çäçäklär quydılar.
İkençe bötendönya suğışı keşelek tarixında iñ qurqınıç bäreleşlärdän sanala. Şuñada, Tatarstan prezidentı, bu ciñüne iñ oluğ bäyräm bularaq bilgeläp ürergä tieşbez dip belderä.
Ciñü könen böten xalıqlarnıñ iñ möhim bäyräme itü bik döres fiker. Bezneñ xalıq moña layıq.Ä bäyräm könne, suğış veterannarı, nindi xislär kiçerä soñ. Bu sorawnı bez 1942 yılda 2Hчe Pribaltiä Frontında suğışqan Räif abıyğa yulladıq.
Suğış yılları awıruları belän bergä iskä töşä. İke raneniä ber qantuziä iskä töşerä. Bıyıl veterannarğa bik zur xörmät kürsätälär. Annan soñ ikençe yağı da bar min haman eşläp yörep yatam äle, proyektnıñ institutta general'nıy direktor bulıp eşlim.Keşe yazmışı törle. Suğış yıllarında mixnät kiçergännärneñ qayberäwläre bügen bar närsä belän qänäğät bulıp yäşäsä, aralarında kiresençä bügen bik awırlıq belän kön kiçerüçelär dä bar. Aglämov Nux şundıylardan.
Bäyrämnärdä qarçıqlar äytälär otkrıtkalar cibärälär inde di, anı cibärgänçe, berär paqça çäy birgän bulsalar bik yaxşı bulır ide, iskä alğan bulır idek dilär. Tormış awır, pensiäne az alğan keşelär bar,alarnıñ aqçaları toraq öçen tülärgä dä citmi, äle aşarğa, kienergä kiräk, aptekağa kersäñ başıñ äylänä. Elek büläklär birälär ide xäzer onıttılar. Citäkçelär üzläre öçen genä qayğıralar, keşelär öçen yuq.Matur süz can azığı dilär bit. Büläk itelgän ber otkrıtkağa da quanır ideñ, ägär dä alar artında Ritual'nıyı hezmәt digän reklama urnaştırılmağan bulsa. Älbättä bu küp kenä veterannarğa oşamağan.
Nux abıynıñ fikerläre belän Tatarstan premyer ministrı Röstäm Miñnexanov ta kileşä. Bäyräm uñayınnan matbuğat bitlärendä yasağan çığışında ul bolay dide. «Veterannarğa iğtibar citep tä betmi torğandır. Bez bäyrämdä genä tügel, başqa çaqta da alarnı xörmätläp iskä alırğa tieşbez. Alarnıñ sanı yıldan-yıl kimep bara. Bez tormış mäşäqätlärenä qaramastan, suğış turında xäterlärgä häm härwaqıt veterannarğa yärdäm itergä tieşbez», - dide Röstäm Miñnexanov.
Ciñü bäyräme çınnan da, küz yäşe belän qarşı ala torğan bäyräm. 6 distä yıl elek suğış qorında meñlägännär qorban bulıp qalğan. Ä annan da artığraqlar yätim bulıp üskän. Mondıylarğa inde bügen invalid arba da, büläk tä, tantana da, aqça da kiräkmi. Barıber, ütkännärne qaytarıp, ülgännärne tereltep bulmıy bit inde.
Ğädel Galämetdinov


text:
Amerikan xärbi citäkçelege Ğiraq suğışı ğäskärlärneñ äzerlegen kimetä dip qurqa
İke yıl elek Quşma Ştatlar prezidentı George Bush maxsus töstä Tın okeandağı oçqıç korabına kilep, Ğiraqta töp bäreleşlär inde tämamlandı dip beldergän ide. Ämma Ğiraqta ğisyan tuqtamadı, anda haman da 50 meñläp amerikan ğäskärie qala birä. Häm xäzer inde AQŞ qorallı köçläreneñ berläşterelgän idaräse başlığı general Richard Myers Kongressqa, amerikan ğäskärläreneñ Ğiraq häm Äfğanstandağı yöklämäläre alarnıñ başqa urınnarda suğışu sälätenä zian kiterä dip belderä.
Audio, George Bush
"Monı sorıysı keşe, härxäldä min näq menä añardan sorar idem - ul Berläşterelgän idarä başlığı, minem yuğarı xärbi kiñäşçem. Min añardan, "Ğäskärlärebez Ğiraqta bulu säbäple bez üzebezneñ başqa problemalarnı xäl itü sälätebezne çiklädekme? dip sorıym, ä ul yuq dip cawap birä. Ul, mömkinleklärebez citärlek dip isäpli" di amerikan prezidentı. Ämma Bush işarä itkän general Myers, amerikan qorallı köçläreneñ berläşterelgän idaräse başlığı, düşämbedä Kongressta yasağan çığışında bu xaqta bötenläy başqa fiker beldergän dip xäbär itelä. Anıñ kongressmennar qarşında äytelgän süzläre yabıq utırışta yañğırasa da, qayber basmalar, misal öçen, "New York Times" häm "Los Angeles Times" anıñ berketmäsen qulğa töşerä alğan. Anda general Myres, Ğiraqtağı ğäskäri çaralar arqasında Quşma Ştatlarnıñ qorallı köçläreneñ başqa urınnardağı suğışlarğa qatnaşu säläte çiklänä, ägär andıy ixtimal tua qalsa, bu amerikan yuğaltularınıñ yuğarı sanda buluına kiteräçäk dip beldergän. Xärbi belgeçlär, ayırım alğanda, Washingtondağı Saqlanu mäğlümatı üzäge xezmätkäre Marcus Corbin, dönyada haman da amerikan köçlären ciñärlek ğäskär bulmasa da, Ğiraq suğışınıñ aqça häm qoral tä''minatın kimetüe säbäple, amerikannarnıñ başqa töbäklärdäge suğışlarda qatnaşuı zurraq çığımnar häm yuğaltular taläp itä ala dip isäpli:
Audio, Marcus Corbin
"Urındağı çınbarlıq başqa närsä, älbättä, minemçä, qayber ölkälärdä çınnan da küpmeder kierenkelekne kürep bula. Döres, süz suğışnı ottıru turında barmıy, bu Ğiraqtan häm Äfğanstannan tış başqa ğäskäri çaralarnı näticäle itep nindi bäyägä başqaru mäs''äläse" di, Ğiraq wä Äfğanstanda torunıñ amerikan köçläre qüwäten küpmeder kimetüe xaqında Marcus Corbin. Kongresstağı çığışında general Myers menä şuña iğtibar itkän dä - anıñ fikerençä, amerikan ğäskärläre xäzer suğışlarnı elekkeçä näticäle itep alıp barırlıq xäldä tügel. Citmäsä, Ğiraq häm Äfğanstanda ğäskärlärne citärlek sanda totu öçen Washington dönyanıñ başqa töbäklärendäge, misal öçen, Koreä yarımutrawındağı xärbi bülekçälären küçerergä mäcbür buldı. Ä ul töbäklär, amerikan xärbiläre fikerençä, üzläre dä potensial'' yaqtan şaqtıy qurqınıç sanala häm andıy cirlärdän Quşma Ştatlarnıñ köçlären çığaru yä kimetü ilneñ xärbi mömkinleklären şulay uq çikli.
Kärim Kamal


text:
Tel-Aviv şartlawı berniçä atna däwam itkän tınıçlıqnı çälpärämä kiterde
Audio (David Pardes)
"Bar närsä cimerelde. Bik köçle şartlaw tawışı işettek. Täräzälärdän ut atıldı. Ber eşçebezgä, bu şartlaw didem häm basqıçtan yögerdem. Keşe küp ide, ğäwdälär, cimerelep betkän maşinalar."
Aşığıç yärdäm maşinaları qan häm pıyala qaldıqları arasında yatqan distälägän keşene yaqındağı İchilov xastaxanäsenä alıp kitkän. Şularnıñ öçese yulda wafat bulğan.
Şuşı höcüm Fivralneñ 8ndä Fälestin prezidentı Mäxmüt Abbas belän İzrail premier-ministrı Ariel Şaron arasında ireşelgän kileşüdän soñ berniçä atna däwam itkän çağıştırmaça tınıçlıqqa noqta quydı.
Fälestin citäkçeläre höcümgä kisken tänqıt belderde häm anıñ artında toruçılarnı cawapqa tartırğa wäğdä itte.
Fälestin premier-ministrı Äxmät Qurei anıñ öçen İzrail belän solıxqa ireşügä qarşı bulğan köçlärne ğäyepläde:
Audio (Äxmät Qurei)
"Bez barıbız da moña täniqt belderäbez. Bu bezneñ säyäsät, bezneñ strategiä tügel. Fälestinlelär İzrailgä qarşı xärbi ğämällärne tuqtatırğa kileşte."
Ämmä İzrail süzlär tügel, ğämällär taläp itä. Tışqı eşlär ministrlığı räsmie Gideon Meir:
Audio (Gideon Meir)
"Fälestin Üzidaräse belän terror oyışmaları arasındağı kileşüneñ qimmäte yuq. Bu höcümnärne tuqtatunıñ berdän-ber yulı – ul oyışmalarnı tarqatu. Bezgä süzlär tügel, ğämällär kiräk."
Höcümne kem oyıştırğanı älegä bilgesez. 3 töp törkem – Hamas, Jihad häm Äl-Aqsa intiharçıları – qatışı buluların kire qaqtı. Fälestin prezidentı Mäxmüt Abbas monıñ öçen nindider "öçençe köçne" ğäyepläde.
Ul arada intiharçınıñ kem ikäne açıqlanğan digän xäbärlär bar. Ul Abdulla Badran isemle ber student dielä. Höcümnän soñ berniçä säğät ütügä İzrail xärbiläre ul yäşägän Deir äl Ğoson awılına barıp tentülär ütkärgän, komendant säğäte kertkän. 5 keşe, şul isäptän, Badrannıñ ike tuğanı qulğa alınğan.
-Ali Gilmi


text:
Başqortstannan bügen dä möstqaillek iğlan itü köne belän bäyle xäbärlär bar. Qunaqlar, bäyräm tantanalınnan soñ tuğan tä'sirläre belän urtaqlaşa. Başqortstan belän Tatarstan möstaqillekne saqlap qalu yulında berlektä dä eş alıp bara ala. Menä bu turıda söyläşülär şuşı könnärdä Ufada ütte. Alar xaqında tulıraq mäğlümatne bezneñ xäbärçebez – bäyräm çaralarında qatnaşqan Tatarstan wäkilläreneñ berse – yazuçılar berlege räise Foat Ğälimullinnan belgän. Äñgämäne Azatlıqnıñ sişämbe tapşıruında tıñlağız.
Rämzit Abulyaev, Ufa


text:
Qabuldağı xökümät ilneñ könbatışındağı Hirat wilayätenä östämä ğäskärlär cibärä
Äfğanstannıñ üzäk xökümäte ilneñ könbatışındağı Hirat wilayätenä meñ yarımlıq ğäskär cibärä, xörmätle tıñlawçılar. Uzğan atna azağında anda saqlanu ministrlığı köçläre häm Hirat başlığı İsmail Xannıñ suğışçıları arasında bäreleşlär buldı, aña qädär isä Hiratta İsmail Xannıñ ulı, Qabul xökümätendä sivil aviatsiä ministrı bulıp eşlägän Mirwäğiz Sadıyq üterelgän ide. Bäreleşlärgä näq menä anıñ üleme säbäp buldı dip belderelsä dä, Hirattağı kierenkelek artında İsmail Xannıñ Qabuldağı xökümät belän xakimiatne bülä almawı tora kebek.
Audio, general Naibzadä
"Sez tirä-yündä avtomattan atularnı işetä alasız, Hirat xalqı İsmail Xan keşeläreneñ minem ğailägä höcüm itüen kürep tora häm xäzer monda, minem öy tiräsendä çın suğış başlanıp kilä" digän ide yuğaluına berniçä säğät qalğanda Äfğanstan üzäk xökümäteneñ Hirattağı xärbi wäkile general Naibzadä. Ul İsmail Xan ulın üterü anıñ keşeläre eşe buluın kire qaqmadı, läkin tağın şunı da xäbär itte, İsmail xan törkemnäre belän bäreleşlär Hiratta äle ministr ülemenä qädär başlanğan bulğan. Anıñ süzlärenä qarağanda, bäreleşlär artında İsmail Xannıñ wilayättä barı tik üz idaräsen genä urnaştıru teläge yata.
Audio, general Naibzadä
"Bezneñ aradağı ayırmalıqlar bilgele - bez üzäk xökümät xakimiaten bar il buylap urnaştırırğa telibez, alar isä monı telämi. Alar barı tik üz qüwäten nığıtıp töbäk belän barı tik üzläre genä idarä itärgä teli" dip añlata Hirattağı qarşılıqnı, xäzerge waqıtta qayda buluı haman da bilgesez general Naibzadä. İsmail Xan yağı Qabuldağı xökümätneñ Hiratqa östämä ğäskär cibärü qararın "kiräge bulmağan" dip bäyäläde. Maşinalar häm hawa transportı yardämendä kitereläçäk şuşı meñ yarım ğäskäri Hiratqa tulısınça düşämbe kiçen kilep urnaşaçaq dip kötelä.
Kärim Kamal, Praga


text:
Tatarstanda ruslarnıñ Karavon bäyräme uzdı
Qayda niçek, ä Tatarstanda cäy citte. Bu yallarda häm düşämbe könne köndez esselek 28 däräcägä citte. Basularda tuzan kütärelä, çäçüleklärneñ 97 protsentı inde eşkärtelgän. Soñğı yallarnıñ iñ zur ictimaği waqiğası bulıp Layış rayonında ütkärelgän Karavon bäyräme sanalırğa xaqlı.
Karavon ul – äylän-bäylän digän süz, urıslarnıñ İzge Nikola könnärendä küñel açuları. Menä inde 13 tapqır Tatarstanda, äytergä kiräk Rusiädä barı tik monda ğına, şundıy zur däräcädä rus fol'klor bäyräme ütkärelde. Milli kiemnär kigän meñnärçä keşe urıs keşese häm alarnı qararğa kilgän başqa millät wäkilläre Russkoe Nikol'skoe awılınıñ tuğayında çın xalıq icatı ürnäklären başqaralar. Bıyılğı Karavonğa 47 rus fol'klor ansambl’läre kilgän. Şul isäptän, Rusiäneñ törle ölkälärennän, Tatarstannıñ rayon häm qalalarınnan talantlı üzeşçän artistlar. Boları äle gala-konsert programmasına kerä alğan törkemnär. Şunıñ östäwenä, tuğaylarda, alannarda cırlap, biüçe keşelär tağın da kübräk ide.
Ägär dä Vladimir Putin Tatarstanda urıslar niçek yäşi, digän sorawğa cawapnı şuşı könnärdä respublikağa üze kilep ezläsä, şaqqatqan bulır ide. Böten ilgä bu täcribäne taratırğa färman çığarır ide ul. Kem belä, bälki berär tapqır kilep tä çığar. Bıyıl Karavonğa Rusiäneñ Mädäniät ministrı Sokolov, Tatarstan prezidentı, premyer-ministrı häm başqa räsmi zatlar çaqırılğan ide. Karavon uñayınnan Mintimer Şäymievnıñ täbrik süzlären prezident Apparatınıñ ör-yaña citäkçese Yuriy Kamaletdinov alıp kilgän ide. Şuña östäp, ul biredäge fol'klor törkemenä Gazel' maşinasın tapşırdı.
Rimzil Wäli


text:
Xaqtarźı kem kütärä?
Statistika mäğlümättäre buyınsa, 1-se sort boyźay ononan beşerelgän ikmäk Öfölä 19 hum 32 tin, Kirovta 21 hum 69 tin, Permdä 25 hum tora. Başqortostan eteştereüseläre äyteüensä, tik beşereü retseptın yabaylaştırıp qına ikmäkteñ xaqın kämetergä mömkin.
3-sö noyabrźä respublika agrariyźarı hönäri bayramın bildäläyäsäk. Auıl xujalığı ministrı Şamil Växitov äyteüensä, eteştereü kürhätkestäre buyınsa respublika xujalıqtarı bıyıl da aldınğı urındarźa kilä. Bötähe 4 million yarım tonna igen huğılğan, ber million yarım tonnanan aşıu şäkär sögöldörö, bäränge üśterep alınğan. İñ yaqşı höźömtälär Stärletamaq, Baymaq, Saqmağoş rayonı xujalıqtarında. Ular bıyıl maxsus premiyalar menän dä büläklänäsäk. Berense urın ösön Stärletamaq rayonına ber million 400 hum aqsa büleü qaralğan. Şamil Växitov äyteüensä, yıl aźağına tiklem auıl xujalığı eteştergän tulayım produktsiya küläme 80 milliard humğa etäsäk. Bıltır ul 73 milliard hum ine.


text:
Tomskida Rusiä-Germaniä sammitı başlandı, kön tärtibendä gaz, İran...
Çärşämbe-atnakiç könnärendä Seberdäge Tomski şähärendä Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän Germaniä kanslerı Angela Merkel oçraşuları ütäçäk. Merkel kansler bulıp saylanğannan birle bu alarnıñ ikençe sammitı. 2 könlek söylşülärdä gaz eksportınnan alıp İrannıñ atom programmasına qädär küp sanlı mäsälälär tikşereler dip kötelä.
Putin törkemndä räsmilär sanı şul uq çama. Merkel kilgänçegä qädär ul çärşämbedä töbäk citäkçeläre belän oçraştı, Seberdän Tın Okenğa taba suzılaçaq neft ütkärgeçen Bayqal külennän nindi yıraqlıqta suzu mäsäläsen xäl itte.
Putin Merkel belän çärşämbedä ük küreşte, ämmä töp söyläşülär atnakiçtä ütäçäk. Energetika mäsäläse töp urın alıp toraçaq dip sanıy Rusiä Fännär Akademiäseneñ Dönya İqtisadı häm Xalıqara bäyläneşlär institutı belgeçe Vladimir Yevseev:
"Küräseñ, berençe çiratta energetika iminlege mäsäläse qaralaçaq. Zur 8lekne citäklägän çorında Rusiä bu mäsäläne berençe urınğa çığara. Bu yaqtan Rusiä-Germaniä bäyläneşläre şaqtıy tığız. Rusiä Germaniägä şaqtıy zur külämdä gaz sata. Germaniä öçen Rusiä belän uñışlı xezmättäşlek itü möxim di", iqtisad belgeçe Vladimir Yevseev.
Germaniäne 3tän-ber, Yewropanı 4tän-ber öleşkä gaz belän Rusiäneñ Gazprom şirkäte täemin itä. Bu gaz Yewropağa Ukraina häm Belarus aşa cibärelä. Ğinwar ayında Rusiä belän Ukraina arasındağı bäxäs arqasında gaznıñ Yewropağa tuqtalıp toruı borçular uyatqan ide. Xäzer Rusiä belän Germaniä Baltiq diñgeze töbennän yaña haz ütkärgeçen suza. İqtisad belgeçe Vladimir Yevseev süzlärençä, monnan tış Germaniä Rusiäneñ, yaña häm iminräk sanalğan, atom reaktorları buldıru programında da qatnaşırğa teli.
Nixayät, Putin-Merkel söyläşülärendä İrannıñ atom programması mäsäläse kütäreler dip kötelä. Bu mäsälädä taraflar törle qaraşta tora. Germaniä – İrannı uran bayıtuını tuqtatırğa öndäp, Yewropa Berlege isemennän söyläşülär alıp barğan 3 ilneñ berse. Rusiä öçen İran töp iqtisadi partnerlarnıñ berse. Tähran çigenmägän oçraqta da, Mäskäw aña qarşı köç qullanuğa qatğıy räweştä qarşı çığa.
Vladimir Yevseev süzlärençä, Putin-Merkel söyläşülärendä Mäskäw belän Berlinnıñ İran mäsäläsenä qaraşları yaqınayırğa mömkin:
"Misal öçen, alar köç qullanu urınsız digän urtaq fikergä kilergä mömkin. Çikläwlärgä kilgändä, Rusiä älegä qarşı, Yewropa illäre kertü öçen. İxtimal, monda da urtaqlıq tabılır. Çönki elegräk İran räsmiläre Mäskäw bezne gel yaqlayaçaq dip sanasa, xäzer alar da, Rusiä fikeren iskä almasalar, yaqlawnıñ betäçägen añlıy", di Vladimir Yevseev.
Germaniäneñ diplomatik çığanaqlarınnan alınğan mäglümätkä kürä, Merkel İranğa urannı bayıtıp birü täqdimen alğa sörergä çaqıraçaq. Bu täqdim kire qağılğan oçraqta, ul Putinnı Tähranğa çikläwlär kertüne xuplarğa öndiäçäk. Yevseev süzlärençä, bu ike ilneñ İran mäsäläsendä urtaq fikergä kilüe ixtimal ğına tgüel, ä zarur da.
ali ğilmi


text:
BMOsı İminlek Şurası İzraelneñ Gazada fälästin sivillären üterü häm fälästin yortların cimerü ğämällären xökem itkän rezolutsiäne nulğa qarşı 14 tawış belän qabul itte. AQŞnıñ tawış birüdän totılıp qalğan rezolutsiä, İzraelne xalıqara qanunğa esasän sivil xalıqnı saqlau cawaplılığın ütärgä çaqıra.
İzraelne tänqitlägän rezolutsiälärgä veto salıp kilgän Quşma Ştatlarınıñ kiçä tawış birüdän totılıp qaluı, Waşingtonnıñ Gazadağı xällärgä borçıluın çağıldıra. AQŞnıñ BMOdağı ilçeseneñ urınbasarı James Cunningham Amerika izraelneñ üzen yaqlaw xoquqın qabul itä ämma älege ğämällär çamadan tış dip äytep (audio)
Bez İzraelneñ Gazada sonğı ber niçä köndäge operatsiäläre tınıçılq wä iminlekkä öleş kertä dip qaramıybız. Alar humanitar wazğiätne naçarlattı İzrael köçläre belän fälästinnär arasında konfrontatsiägä säbäp buldı ,İzraelneñ iminlegen arttırmadı dip ışanabız dip söyläde.
Cunnigham süzlärenä däwam itep, İzraelne totnaqlıq kürsätergä çaqırdı häm Waşington İzrael, Fälästin häm Misır räsmiläre belän Gazadağı qoral kontrabandası turında tizlektä söyläşüne planlaştıra dide.İzrael Gazada Misır çigenä yaqın urnaşqan Rafah moxacirlär lagerına basıp kerüen zur qoral konrabandasına qarşı suğış dip añlata.Xabärlärgä qarağanda İzrael köçläre bügen Gaza Sızığında 5 keşene ütergän.Kiçä Gazada barğan demonstratsiä waqıtında boralaq häm tankadan açılğan ut näticäsendä 10keşe şulsanda bala häm yäşüsmerlär häläk bulğan.. İzrael kiçä demonstrantlarnıñ üterelüenä qızğanıç beldersä dä höcüm terrorçılarnıñ qoral kontrabandasın tuqtatu öçen alıp barılğanlıqtan ,aqlana dip äytte.İzraelneñ BMOdağı ilçese Dan Gillerman rezolutsiä tınıçlıqqa xezmät itmi, çönki ul fälästin citäkçelegeneñ terrornı yaqlawına iqtibar itmi dip äytte. Gillerman (audio) İzrael bügen Gaza Sızığında cähännem qapqası aldında tora. Rafah fälästin xakimiätenä yäşren qoral kertüneñ qapqası, qoral häm amunitsiäne Gazağa kiterü öçen töp ütkärgeç bulıp tora dip belderde.
Gillerman äytüenä qarağanda İzrael köçläre aprel ayınnan birle Rafah yaqınında 8 ä 2000nçe yılnıñ sintäberennän birle 90 yäşren tünel tapqan. Ul bu tünellärne İran tarafınnan yaqlağan Xızbulla häm fälästin oyışması Xämäs Misırdan yäşren yullar belän qoral kiterü öçen qullana dide. Misırnıñ BMOdağı wäkile Axmäd Abul Gheit jurnalistlarğa:
İran ,Mısır territoriäsen qullana digän ğäyepläwlärgä kem ışana mikän. Bu safsata, tulsınça kire qağam dide.
Fälästinnärneñ BMOdağı wäkile Nasser al_Kidwa İzraelneñ Rafahtağı aksiäläre Gaza Sızığın häm anda yäşäwçe 1million 300meñ keşene dänyadan izolatsiäläw mäqsatın quya dip äytep (audio)
Bu terror, bu däwlät terrorı.Bu suğış cinayätläre häm ğäyeplelär xalıqara qanunğa esasän cawapqa tartılırğa tieş dide
AQŞ däwlät sekretarı C.Powell (audio) minemçä İzrael köçläreneñ sonğı köndä Gazada alıp barğan eşçänlege wazğiätne naçarlandırdı ,bezneñ tınıçlıq protsesına qaytuıbıznı qıyınlaştırdı dip uylıym dip äytte
BMO süzçese Fred Eckhard oyışmanıñ törle agentlıqları birgän mäğlümätkä qarağanda İzraelneñ alıp barğan operatsiälär säbäple maynıñ berençe yartısında 2,200fälästinle öysez qalğan.
färidä xämit,praga


text:
Istanbulda çeçen xärbi citäkçesenä höcüm
Törkiädä çeçen xärbi citäkçeseneñ üterelüe, bu xalıq problemasın kön tärtibenä kütärde.
Soñraq üterelgän keşeneñ altı yıldan birle İstanbulda yäşäwçe xärbi citäkçe İslam Canibäkov buluı açıqlandı. Politsiä bu cinayätneñ mafiä, yäki çit il agentları tarafınnan oyıştırılu ixtimallığı turında äytä. Ämma çit il tarafınnan oyıştırğan buluı turındağı faraz alğa sörelä. Çönki İslam Canibäkov İstanbulda waq ber säwdä eşe belän genä mäşgul' bulğan. Xatını häm altı balası belän tınıç tormış alıp barğan.
«Watan» gazetası yazuına qarağanda, höcüm itüçe MSP Grozda qoralınnan atqan. Bu qoral isä xärbi oyışma GRU tarafınnan qullanıla. İslam Canibäkov Çeçnyada 30 keşe üterüdä häm öç bombalı höcüm oyıştıruda gäyeplänä ikän. «Watan» rus basmaları yazuına tayanıp, 2004 elnıñ fevralendä ruslarğa qarşı köräşkän Zälimxan Yändarbievnıñ da Qatar başqalasında ike rus agentı tarafınnan üterelgänlegenä işarä itä. Şuşı ike agent Katarda 25 el törmä cäzasına xökem itelgän. İke ay elek başqa ber çeçen xärbi citäkçese Ğazi Edilsultanov ta İstanbulda üterelgän ide. Anı ütergän qoral yädräläre dä çit ilneke buluına işarä itkän ide.
Dimäk, Rusiä agentları çit illärdä bilgele çeçen citäkçeläreneñ ezen tabıp, alarğa höcüm oyıştırğan. Mäskäw inde ikençe çeçen suğışınnan da uñışqa ireşte. Ul üze yaqlı ber citäkçene xakimiätkä menderde. Çeçen xalqınıñ küñelen kürer öçen Çeçnyada suğış waqıtında cimerelgän binalarnı tözekländerü eşen başladı. Xätta küptän tügel Groznıyda Putin qatnaşlığında mäçet tä açıldı.
Küptän tügel Abxaziä häm Kön'yak Osetiäneñ bäysezlegen tanığan Mäskäw Tön'yak Kavkazdağı, xätta başqa ölkälärdäge avtonom respublika xalıqlarınıñ şundıy uq taläplär belän çığu ixtimallığı uylağandır. Şuña kürä dä mondıy taläplärne bastıru, qurqıtu säyäsäte qısalarındamı İstanbulda çeçen xärbi citäkçelärenä höcüm oyıştırıldı. Monı isbatlawı qıyın bulsa da, şöbhälär tua.
2002 yıldağı xalıq sanın alu näticälärenä qarağanda, Rusiädä 1 million 360 meñ çeçen xalqı bar. Şularnıñ 260 meñe Rusiäneñ törle şähärlärendä yäşi. Ä bu sannarğa kermägän eraq diaspora wäkilläre dä bar. Pol'şa yäşäwçe, üze dä çeçen millätennän bulğan Ramazan Amukaev süzlärenä qarağanda, Evropa illärendä yaqınça 100 meñ çeçen xalqı bar.
Şäyx Şamil ruslarğa ciñelep, Ğosmanlılar da ruslarğa ottırğaç 1850-1880 yıllar arasında tön'yak Kavkazdan Törkiägä sıyınğan yöz meñlägän möselman xalıqları arasında çeçennar da bulğan. Läkin Törkiägä ikençe çeçen qaçqınnar dulqını Çeçnyadağı suğıştan soñ, 2000 yıllar başında kilde. Alarnıñ sanı 1500 tiräse dip farazlana.
Anqara alarğa waqıtlıça tüzemlek kürsätep, sıyınu xoquqı birmägänlektän bik awır wäzğıyättä yäşi. Qısqası, soñğı höcüm Törkiädä çeçen probleması tağın ber märtäbä kön tärtibenä kütärde. Şulay da, Anqara bu mäs'älädä Mäskäw belän nizağlaşırğa uylamıy. Çeçennar dönyada da Törkiädä dä yaqlawsız qalğan ber xalıqqa äwerelde.


text:
Tatarstannıñ berdäm imtixanı Rusiädä tanılırmı?
Berdäm respublika imtixanın kübesençä Tatarstandağı awıl mäktäpläre balaları häm şähärdäge tatar gimnaziäläre uquçıları tapşıruı ser tügel. 11 yıl buyı tatarça uqığan balağa, bilgele ki üz ana telendä imtixan birü küpkä caylıraq. Läkin Berdäm respublika imtixanı buyınça eşlänep betmägän yunäleşlär äledän-äle küzätelep tordı. Mäsälän uzğan uqu yılında tatarça biremnär äzerlänep betmäw säbäple dip, qayber rayonnarda tatar sıynıfın tämamlawçılarnı imtixannı rusça tapşırırğa mäcbür itkännär digän süzlär yörde. Lyudmila Noğmanova mondıy küreneşlär bulırğa tieş tügel, ägär küzätelä qalsa dimäk bu cirle mäğärif oyışmalarınıñ xilaflığı häm tiz arada ministrlıyqqa möräcäğät itärgä kiräk dide. Bu uquçınıñ xoquqı bozıla digän süz.
Äytergä kiräk, uzğan yılnı 1 meñ yarımğa yaqın uquçı Berdäm respublika imtixanın yäğni tatarça tapşırğan, ä Berdäm däwlät imtixanın 33 meñgä yaqın keşe birgän. Uzğan yılnı isä Berdäm däwlät imtixanın 5 fän buyınça tapşıru mömkinlege bulsa, bıyıldan fännär artqan. Bu xaqta Tatarstan Mäğärif häm fän ministrlığınıñ Berdäm däwlät imtixanı bülege belgeçe Güzäl Sadıyqova
Bıyıl 7 fän buyınça Berdäm däwlät imtixanın tapşırırğa mömkin bulaçaq. Elek bulğan 5 fängä tağın Rusiä tarixı häm cämğiät beleme fäne östälä.
Äytergä kiräk, Berdäm däwlät imtixanı Rusiädä äle eksperiment räweşendä genä bara, barı 2009 yıldan ğına inde tulı xoquqlı üz köçenä keräçäk. Oktäber ayında berdäm däwlät imtixanı turında qanun Rusiä Däwlät Dumasınıñ berençe uqılışında inde qabul itelde. Läkin Tatarstan, yägni Däwlät Şurası bu qanunğa üz tözätmälären kertte. Ul respublika imtixanın Rusiä däräcäsendä tanu turında. Bilgele bulğança, berdäm respublika imtixanı näticäläre äle Tatarstanda ğına tanıla, yäğni anı tapşırıp Mäskäw yäki Peterburg uqu yortına uqırğa kerep bulmıy ide. Ämma kiläçäktä anı Rusiä külämendä dä cäyelderergä uylıylar. Tatarstan mäğärif häm fän ministrı urınbasarı Lyudmila Noğmanova
Rusiä häm Tatarstan Konstitutsiäse nigezendä bu qarar qabul itelergä tieş. Çönki här bala üz ana telendä belem alırğa xoquqlı. Bu Tatarstanğa ğına qağılmıy, ä başqa töbäklärgä häm millätlärgä dä qarıy.
Lyudmila Noğmanova äle nindider farazlar yörtü irtä dip belderde. Şul uq waqıtta mäğärif häm fän ministrlıyğında älege qarar qabul itelsä ul tatar balalarına nindi östenleklär biräçägen äytergä dä şiklänälär. Bilgele ki, berençe çiratta bu Tatarstannan çittä tatarça belem aluçı balalarğa da üz ana tellärendä imtixannarnı tapşırırğa mömkinlek birergä tieş. Çönki bügenge köndä Berdäm däwlät imtixanın Tatarstanğa kilep tapşıruçılar küzätelä. Bıyıl BDB illärennän kilgän ike uquçı iñ yuğarı ballarnı da kürsätkän.
Landış Xarrasova


text:
Qırğızstanda parlament saylawlarınıñ kiçä ütkän ikençe turında xökümät yaqlı namzätlärneñ küpçelek urınnarnı yawlawı iğlan itelgännän soñ oppozitsiä tarafdarları protest çaraları üktärä.
Bügen Üzäk Saylaw komissiäse saylawlarnıñ yaxşı ütüen iğlan itte. Oppozitsiä isä kupsanlı qanu bozular buldı dip täqrarlıy.
Qırğızstannıñ Talas ölkäsendäge Bakai-Ata rayonında 2500-läp keşe mitingka cıyıldı. Demonstratsiäçelär başqalağa iltüçe zur yulnı yaptı, cirle xakimiät binasın yawlap aldı.
İlneñ könyağındağı Jalal-Abad şähärendä ber atna elek başlanğan protest çarasında 3 meñläp keşe qatnaştı.
Anda ölkä xakimiäte binasın basıp alğan demonstratsiäçelär binadan haman da çıqmıy. Protest belderüçelär ber atnadan artıq elek Oş ölkäsendäge Uzgen rayon xakimiäte binasın da basıp aldı. Binada 200-läp keşe, anıñ tiräsendä 2 meñläp protest belderüçe buldı.


text:
NİLTAŞ MERMER DEKORATİF TAŞLAR
gemlik mermer imalatçıları, gemlik mermer imalatı, gemlik mermer granit imalatçıları, gemlik mermer tezgah imalatı, gemlik dekoratif taşlar imalatçıları, gemlik patlatma taş uygulama yapanlar, gemlik dekoratif taş imalatı yapanlar, gemlik çimstone imalatçıları, gemlik granit imalatçıları, gemlik banyo tezgahı mermer imalatçıları, gemlikte mermerciler, gemlikteki mermerciler, gemlik granit mermer imalatı, gemlik çimstone mermer imalatçıları,gemlik denizlik mermer imalatı, gemlik mutfak tezgahı mermer imalatı,
- Görüntülenme sayısı: 424


text:
Aydar Xälimneñ Sufia Ğobaydullinağa açıq xatı (axırı)
Aydar Xälimneñ Germaniädä yäşäwçe çığışı belän Qazannan bulğan, ataqlı kompozitor bularaq tanılğan Sufia Ğobaydullinağa açıq xatı milli üzañnıñ tübänlege niqädär zıyan yasawğa bağışlanğan. Şağir häm publitsist Aydar Xälim bu turıda berençe tapqır ğına yazmıy. Bu yulı ul möselman atadan tuğan qıznıñ üz dinen üzgärtüe turında yaza. Bu bik çeterekle tema, çönki härkemneñ üze telägän dinne saylap alırğa, yäki ber dinne dä totmasqa xaqı bar. Şulay da Aydar Xälim, üz milläteneñ äxlaqi qanunnarına möräcäğät itä.
“Ätiegez belän äniegez mäxäbbät garmoniäläre bulğaç, nişläp sez, garmoniäle tatar häm Qazan qızı ber süz dä tatar süze belmisez, söyläşmisez. Sez dönyanıñ ataqlı kompozitorı, tatarnıñ şul altın tamçısı belän birelgän, tatar moñığızda ber genä äsär, ber genä cır yazmadığız häm yazmıysız. Bezgä bäddoğa uqıp kitkän diär idek, Qazanğa qaytıp çäk-çäklär tämläp yörisez. Mäxäbbätneñ demokratiäse tigez bulğaç, barı ber millätkä genä mäxxäbätle qalıp, tatarlarğa mäxäbbätsez tärbiäländegez”, dip yaza ul.
Aydar Xälim Sufia Ğobaydullinanıñ Qazannıñ İrek mäydanında qayandır awıldan kilgän tatarlarnıñ tatarça belmägän yaqtaşlarına yañağına suğıp yöri digän fikerenä menä şulay cawap birä.
“1990 yıldan bügenge könnärgä qädär İrek mäydanınnan kitmägän Xac qılıp qaytqan möselman bularaq, Qor’än qarşında qulımnı yörägemä quyıp raslıym, bulmadı andıy tatarlar İrek mäydanında. Ägär dä andıy tatarlar oçrağan bulsa, berençe bulıp min ul tatarnıñ yañağına suğıp, mäydannan qaytarıp cibärgän bulır idem. Bulmadı andıy oçraq. Ägär ul bulğan bulsa. Xoquq saqlaw orğannarında terkälgän bulır ide”. Aydar Xälim Qazannıñ İrek mäydanında başqa millätlärgä üz telen bäyläp taqqan, yäki keşelärgä qul kütärgän tatarlarnıñ dönyada bulğanın inqyär itep çığa.
“Min ğömeremdä 50 meñ yul şiğer yazıp, sezneñ kebek xalıqta imperial' qalıpta fikerlägän millättäşläremne ber genä millimetrğa bulsa da alğa cibärermen” dip uylağan idem. Bulmağan ikän. Aydar Xälim üzeneñ möräcäğäten menä şundıy ayanıçlı süzlär belän tämamlıy. Täwbägä kilik! digän baş astında “Tatarstan yäşläre” gazetasında basılğan şuşı açıq xat milli üzañ citmäwgä qänäğätsezlek belän suğarılğan. Axırda şunı äytergä kiräk, soñğı könnärdä Azatlıq radiosına şaltıratqan tıñlawçılarnıñ kübese Sufia Ğobaydullinanıñ “HoBaя raзeTa”sında bastırıp çığarılğan äñgämäsen uqımağannar. Alar Azatlıq radiosınıñ Yaña ğasır kanalındağı retranslyatsiäse yabıluğa qarşı çığıp, radionıñ milli üzañ tärbiäläwdäge ähämiäten häm milli üzañı citmägän qärdäşlärebezneñ ruxi tormışqa niqädär zıyan yasawına räncilär. Yäğni, törle temağa yazılğan möräcäğätlär , xatlar, törle yaqtan ber ük borçılu awazları işetelä. Üz milläteñneñ mänfägat'lären onıtu cinayät tügel, ämma millätneñ äxlaqıy bäyä birüen berkem dä tıya almıy.
Rimzil Wäli


text:
Başqortstan tatarları qorıltayınnan soñ başqarma komitet bu atnada berençe tapqır cıyılıp alğa taba eş yünäleşlären bilgeläde. Komitet tözeleşendä üzgäreşlär bar. Xäzer ayırım mäs'älälär belän şöğellänäçäk 8 komissiä eşlärgä äzer. Monnan tış xezmät xaqı tülänäçäk ike wazifa buldırıldı. Läkin başqarma komitet utırışında yañğrağan ber çığışqa bügen ayırım iğtibar biräsebez kilä. Eşquar Ramil Bignov Ufada tatar gimnaziäse eşmäkärlär aqçasına salına ala bit digän täqdim kertte. Gimnaziä tözü öçen maxsus waqıf buldırılaçaq, Ramil Bignov citäkçelegendäge şirkätlär üz aqçaların kertergä äzer inde.
Fänis Fätxi, Ufa


text: Mäskäwneñ baş proquror urınbasarı Vladimir Yudin bolay dip äytte: "İntixar terrorçı xatın qıznıñ yasalma bombanı şartlatuına bezneñ şigebez yuq. Bu xaqta şartlaw bulğan urınnan cıyılğan matdälär häm barlıq hälaq buluçılarnıñ mäyetläre arasınnan berseneñ genä törle kisäklärgä tarqaluı da raslıy. Bez anıñ üzendä şartlatqıç alıp kilgän intixar terrorçı buluına şigebez yuq." Bu terror ğämäle öçen “İslambuli briğadası” törkeme cawaplılıqnı üz östenä aldı. Moña qädär törkem uzğan atnadağı oçqıçlar hälaqäten oyıştırunı beldergän ide.


text:
28 qaraşada Qazaqstannıñ basım böliginde awa ray`ı jawın-şaşınsız boladı, respwblïkamızdıñ soltüstik jäne batıs awmaqtarında atmosferalıq ağımdardıñ ötwine bay`lanıstı awa ray`ı jawın-şaşındı, key` jerlerde tuman tüsip, köktay`ğaq boladı, burqasın bolıp, jel küşey`edi, dep xabarlay`dı Baq.kz «Qazgïdromet» mälimetterine silteme jasap.
Aqmola oblısında key` jerlerde azdap boran soğıp, jel jıldamdığı 15-20 m/s, ekpini 23-28 m/s dey`in küşey`edi. Pavlodar, Soltüstik Qazaqstan oblıstarında jel 15-20 m/s jıldamdıqpen soğıp, key` jerlerde 25 m/s dey`in küşey`edi, key` jerlerinde boran soğıp, köktay`ğaq boladı dep kütilwde.
Batıs Qazaqstan, Aqtöbe oblıstarınıñ key` jerlerinde tuman, köktay`ğaq boladı, jel jıldamdığı 15-20 m/s dey`in küşey`edi, Aqtöbe oblısında azdap boran soğadı.
Qarağandı, Şığıs Qazaqstan oblıstarınıñ key` jerlerinde tuman tüsip, 15-20 m/s jıldamdıqpen jel soğadı. Şığıs Qazaqstan oblısında key` jerlerde jayaw burqasın jüredi.
Qostanay` oblısınıñ key` jerlerinde jel jıldamdığı 15-20 m/s dey`in küşey`edi, key` jerlerde tuman tüsip, köktay`ğaq boladı, azdap boran soğadı. Jambıl, Oñtüstik Qazaqstan, Qızılorda, Atıraw oblıstarınıñ key` jerlerinde tuman, Jambıl, Atıraw oblıstarında köktay`ğaq boladı.
Almatı, Mañğıstaw oblıstarınıñ key` jerlerinde tuman, Mañğıstaw oblısında key` jerlerde, Almatı oblısınıñ Jalañaşköl awmaqtarında kündiz jel jıldamdığı 15-20 m/s dey`in jetedi.


text: Bügen Bağdadta ber Ğiraq keşese haläk buldı häm ike amerikan xärbie yaralandı. Amerikan ğaskärläreneñ matbuğat wäkile xäbär itüençä –xärbilärgä höcüm yasalğan. Ğiraq keşeseneñ niçek ülgäne turında xäbär itelmi. Çärşämbe könne bilgesez yuğalğan 2 amerikan xärbieneñ mäyetläre kiçä tabıldı. Amerikan köçläreneñ matbuğat wäkile mayor Sean Gibson bu xäbärne raslap, "koalitsiä köçläre 25 iün könne yuğalğan ike Amerikan xärbieneñ qaldıqların taptı. Tikşerülär Bağdadtan tönyaqkönbatışqa taba 40 çaqrım yıraqlıqta tabılğan bu mäyetlärneñ çınnan da yuğalğan xärbilärneke buluın kürsätte", dip belderde. Kimendä 12 Ğiraq keşese tikşerülär uzdırğanda qulğa alınğan. 1 May könne, Amerikan prezidentı George Bush Ğiraqta iñ zur xärbi çaralarnıñ tämamlanuı turında belderü yasağannan soñ, Ğiraqta kimendä 23 amerikan ğaskärie haläk buldı.


text:
1.Sınıf Matematik 1 Ders ve Öğrenci Çalışma Kitabı (1.Kitap) MEB - ÖĞÜN YAYINCILIK - ÖZGÜN MATBAA TIKLA İNDİR, 1.Sınıf Matematik 1 Ders ve Öğrenci Çalışma Kitabı (1.Kitap) MEB - ÖĞÜN YAYINCILIK - ÖZGÜN MATBAA TIKLA İNDİR, 1.Sınıf Matematik 1 Ders ve Öğrenci Çalışma Kitabı (1.Kitap) MEB - ÖĞÜN YAYINCILIK - ÖZGÜN MATBAA TIKLA İNDİR, 1.Sınıf Matematik 1 Ders ve Öğrenci Çalışma Kitabı (1.Kitap) MEB - ÖĞÜN YAYINCILIK - ÖZGÜN MATBAA TIKLA İNDİR
1.Sınıf Matematik 1 Ders ve Öğrenci Çalışma Kitabı (1.Kitap) MEB - ÖĞÜN YAYINCILIK - ÖZGÜN MATBAA TIKLA İNDİR


text:
Küp sanlı tänqitlärgä qaramastan Putin xakimiäten arttıru turında qanun ölgesen Dumağa tapşırdı
Çärşämbedä ber törkem Duma deputatı häm cämğiät wäkilläre, Rusiä konstitutsiäsen prezidenttan saqlarğa ütenep, açıq xat belän Konstitutsiä mäxqämäsenä möräcäğät itte. Xatta äytelgänçä, prezidentnıñ soñğı adımnarı, şul isäptän cirle citäkçelärne Kremldän bilgeläw täqdime, Rusiä konstitutsiäsen tupas bozu, töbäk wäkälätlärenä tıqşınu bulıp tora. Kreml, bu adımnar terrorğa qarşı köräştä yärdäm itäçäk dip sanıy häm bu turıda qanun ölgesen Dumağa tapşırdı.
Audio
Yaña qanunğa kürä töbäk citäkçelären Rusiä prezidntı täqdim itäçäk. Cirle parlament anı raslarğa ğına tieş bulaçaq. Ägär parlament kire qaqsa, prezident qabat şul uq keşene yä başqasın täqdim itä ala. Bu namzät tä kire qağılsa Rusiä prezidentınıñ cirle parlamentnı taratıp telägän keşesen bilgeläw xoquqı bar. Yaña qanunda 5 citäkçeneñ küpme idarä itäsenä ber çikläw dä yuq. Yağni ul bu urında yä berniçä kön, yä ğömer buyı utıra ala. Kreml fikerençä bu tärtip töbäklärdäge korrupsiäne beterergä yärdäm itäçäk. Dumada bäysez deputat Vladimir Rıjkov fikerençä, näq kiresençä bulaçaq, bu korrupsiäneñ çäçäl atuına kiteräçäk:
Audio
Prezident idaräse başlığınıñ urınbasarı Vladislav Surkov çärşämbedä Rusiä matbuğatına birgän äñgämäsendä, bu yaña sistemanıñ kamil bulmawın tanıdı, ämmä här ilneñ üz demokratiäse bula dip, Rusiäneñ üz yulı belän baraçağın äytte. Üze dä kommunist bulğan Sergei Glaziev süzlärençä, Kremlneñ soñğı täqdimnäre elekke Sovet çorına taba borılış bulıp tora. Ägär Putin terror afäte qarşında ilne çınlap ta köçäytergä teli ikän, ul säyäsäten kiregä üzgärtergä tieş, di Sergei Glaziev:
Audio
Ataniç könne Konstitusiä mäxqämäsennän, deputatlarnıñ soñğı möräcäğäte tikşerelmäyäçäk digän cawap kilde. Mäxkämä barı tik inde ğämäldäge qanunnarğa qarağan, räsmi şikäyätlärne genä qabul itä ikän. Xäyer, bu qanunnı ğämälläşterü ozaq waqıt soramas. Bügenge Duma Kremldän kilgän qäğäzgä möher suğıp utıru belän mäğül.
-Ali Gilmi


text:
Nilüfer Yavuz - Cevizin Yaprağı Dal Arasında
Sanatçı : Nilüfer Yavuz
Türkü : Cevizin Yaprağı Dal Arasında
Etiketler : Nilüfer Yavuz - Cevizin Yaprağı Dal Arasında türkü indir, Nilüfer Yavuz - Cevizin Yaprağı Dal Arasında türkü dinle, Nilüfer Yavuz türküleri, Cevizin Yaprağı Dal Arasında mp3 indir, Nilüfer Yavuz türküleri Cevizin Yaprağı Dal Arasında türküsü, Cevizin Yaprağı Dal Arasında sözleri, Nilüfer Yavuz mp3 dinle, Nilüfer Yavuz download, Cevizin Yaprağı Dal Arasında bedava mp3, Nilüfer Yavuz türkü sözleri, Nilüfer Yavuz türkü dinle, Nilüfer Yavuz son albüm indir
Nilüfer Yavuz Türküleri
Nilüfer Yavuz - Çubuk Uzun Tütün Az
Nilüfer Yavuz - Aşan Bilir Karlı Dağın Ardını
Nilüfer Yavuz - Elma Attım Nar Geldi
Nilüfer Yavuz - Yaylanın Çimenine
Nilüfer Yavuz - Hışhışı Hançer
Nilüfer Yavuz - Mevlam Birçok Dert Vermiş
Nilüfer Yavuz - Çattılar Ocak Taşını
Nilüfer Yavuz - Arpalar Orak Oldu


text:
Mısır prezidentı Hösni Möbäräk AQŞnıñ Ğıraq armiäse häm başqa däwlät xezmätlären taratuı xata ide, bu ildä eşsezlek häm cinayätçelekneñ artuına säbäp buldı dip belderde. Ğıraqtağı AQŞ sivil administratsiäse may ayında Ğıraq armiäse häm başqa iminlek saqlau organnarın tarattı.Saddam xakimiäteneñ nigezen täşkil itkän 400meñ keşene eştän qudı.Administratsiä saqlanu,informatsiä ministırılqları , xärbi vä sivil mäxkämälärne dä tarattı .
Qaxirä televidiniäsendä çığış yasağan Möbäräk, kereme aqçası bulmağan ğıraqlılar ömedsezlekkä birelä dip söyläde ,Bugen dä Bagdadtnıñ tönyağında balalar xastaxanäsenä yasalağan granad höcümendä 3 amerikan ğäskäriä üterelde.


text:
Hoon ministrlıq Ğiraqnıñ küpläp üterü qoralları turındağı xökümät xisabın xupladı dide. Älege xisaptağı mäğlümätlär Ğiraqqa qarşı suğışnı yaqlawnı nığıtqan ide. Hoon Ğiraqtağı küpläp üterü qoralları turındağı Britaniä küzläw mäğlümätläre ışanıçlı dide.
Saqlanu ministrlığı xökümätneñ Ğiraq turındağı xisabına şik uyatqan BBC xäbäre öçen Kelly çığanaq bulğan bulırğa mömkin dip beldergän ide.
BBC xökümätneñ Ğiraqtağı qorallar xisabında arttırıp cibärülär bar dip xäbär itte.
Kellynıñ iseme atalğannan soñ jurnalistlar aña bik zur iğtibar belän basım yasıy başladı häm ul parlament komitetında çığış yasarğa çaqırıldı.
Soñraq anıñ qan tamırları kiselgän mäyete tabıldı. Älegä Kelly üz-üzen ütergän dip sanala.


text:
"Deep İmpact": bäreleşneñ qaza tügel, qazanış buluı
Çirattağı küzätü - fän dönyasınnan. Düşämbe irtän Quşma Ştatlarnıñ ğälämne öyränü idaräse NASA cibärgän maxsus cihaz - ğäläm zondı Tempel-1 dip atalğan qoyrıqlı yoldızğa barıp bärelde. Başqa oçraqlardan ayırmalı bularaq bu yulı maqsat näq menä bärelügä ireşü ide, ğalimnär şulay itep ğälämdä cihan barlıqqa kilgännän birle oçıp yorgän qoyrıqlı yoldız - kometalarnı tikşerü eşendä yaña mäğlümat aluğa ömetlänä.
NASAnıñ Pasadena şähärendäge küzätü üzägendä irtädän ük kütärenke käyef xökem sörä - anda 372 kilolı baqır zondnıñ düşämbe irtän säğätenä 37 meñ çaqrım tizlektä "Tempel 1" dip atalğan qoyrıqlı yoldızğa barıp bärelüen bäyräm itälär. Ğädättä qaza dip kürelgän bäreleş bu yulı zur fänni qazanış bulıp tora. Anıñ maxsus iseme bar, proyekt "Deep İmpact" dip atala häm NASA monıñ öçen 333 million dollar sarıf itte. Şuşı proyektnı alıp baruçı Don Yeomanis üz dulqınlanuın yäşerä almıy:
Audio, Don Yeomanis
"Modul''ne töbäw bik şäp ütte, tağın da yaxşıraq inde bula almıy ide. Bäreleş tä min kötkängä, ğomumän küpçelek kötkängä qarağanda köçleräk buldı" di ğälämne tikşerüçe Don Yeomanis. 14 çaqrım kiñlektäge "Tempel-1" qoyrıqlı yoldızı qoyaş tiräsendä 5 yarım yıl eçendä ber äyläneş yasıy häm ul 4 yarım milliard yıl elek qoyaş sisteması barlıqqa kilgän çordağı matdädän tora dip farazlana. Näq menä şul säbäple älege kometa ğalimnär iğtibarın cälep itä dä. Yänä Don Yeomanis:
Audio, Don Yeomanis
"Bu bäreleş bezgä kometanıñ niçek tözelüe, annan çıqqan gaznıñ anda aldan uq bulu-bulmawı xaqında möhim mäğlümat biräçäk" di Yeomanis häm bäreleşkä qädär alınğan spektrum ülçäwläre bäreleştän soñğısınnan ayırılaçaq, çönki modul''neñ bärelüe näticäsendä ğälämgä moña qädär kürenmägän matdälär çığa ala dip belderä. Ğalimnär fikerençä, kometalar taş töştän häm anı qaplağan bozdan tora, ämma moña qädär bu teoriäne tulısınça raslağan dälillär alınğanı bulmadı. "Tempel-1"gä bärelü näq menä şuşı buşlıqnı tutıra ala dip kötelä. İkençe ber astronom, şulay uq älege proyektta qatnaşqan Lucy Ann McFadden, "Tempel-1" kometasın öyränü bar qoyaş sisteması tözeleşen añlawğa yardäm itä ala dip isäpli:
Audio, Ann Lucy McFadden
"Bu bezgä qoyrıqlı yoldızlarnıñ eçenä küz salu mömkinlegen birä, bez anda küpme boz, küpme gaz, küpme tuzan, şul tuzanda küpme kümerçä buluın belä alaçaqbız. Bu elekke zamanğa qarağan tösle bulaçaq" di McFadden, ğälämne öyränüçe häm "Deep İmpact" proyektında qatnaşuçı ğälim. Baqır modul''neñ kometağa bärelüen anı şul cirgä qädär alıp kilgän maxsus iärçen küzätep tordı, ul "Tempel-1"dän 500 çaqrım yıraqlıqta ide. Moñardan tış bäreleşne cirdäge ğäläm üzäklärennän dä qarap tordılar. Ğälämdäge iärçennän mäğlümat aldağı könnärdä kilep toraçaq, anı öyränü häm tärtipkä salu tağın küpmeder waqıt alaçaq, ämma ğalimnär fikerençä, töp maqsatqa inde ireşelde - Cir keşeläre berençe märtäbä qoyrıqlı yoldızğa töbäp ata aldı häm ul xädäfenä barıp ireşte.
Kärim Kamal


text:
Äy maşina maşina, citteñ minem başıma
Äy maşina maşina, citteñ minem başıma. Älege äytem, bezneñ bügenge tormışqa qarata bik tä turı kilä. Qazannıñ VDNX qarşında ber mähabät bina bar. Ul kreml'dän dä kim tügel. Monda Yul xäräkäte iminlege däwlät inspeksiäse idäräse urnaşqan. Bügen monda matbuğat oçraşuı uñayınnan 50-60 jurnalist cıyılğan ide. Bolay bulasın qunaq çaqıruçılar üzläre dä kötmägän axırı. Alayda yaxşı qarşı aldılar. Büläklär öläştelär. Şunısı qızıq, qayber redaksiälärgä östämä iğtibar kürsätelde.
Küp kenä oyışmalar yıllıq eş näticälären uzğan yıl axırında yasap, 10 kön buyı tınıç küñel belän yal ittelär. Yul xäräkäte inspeksiäse xezmätkärläre, başqarılğan eşlärgä yomğaqnı bügen genä yasarğa buldı. Bulğan eş betkän eş, iskä töşerep tormıyq. Şunı ğına äytergä kiräkter, uzğan yıl yul xaläkätläre kimemägän, barlığı 7085 oçraq, bu xaläkätlärdä 754 keşe wafat bulğan. Berär säğät näticä yasalğaç, bügenge köndä könüzäk mäsälälärgä küçelde. Menä şularnıñ qayberse Maşinada balalarnı yörtü, YUXTDİ xezmätkärläre arasında rişwätçelek, Kibetlär qarşında maşina quyarğa urın bulmaw, Maşina yörtü tanıqlığın satıp alu.
Barısın da rätläp, baştan başlıyq.
Soñğı arada küp kenä maşina häm marşrut taksi xucaların borçığan töp mäs'älä, 12 yäşkä xätle bulğan balalarnı utırtıp yörer öçen maxsus utırğıç satıp alu. Uylap qarıyk 12 yäşlek yäşüsmer. Qayber xalıqlarda bu yäştä öyländerälär. Monda balanıñ tän zurlığı, häm başqa yaqlarnı da isäpkä alırğa kiräkte. Bu ölkädä açıq qalğan sorawlar şaqtıy, yul xäräkäte iminlege däwlät ispeksiäse idaräse naçal'niğı Minnexanov Rifqät alarğa cawap birergä tırıştı:
Maxsus urın bulırğa tieş bala öçen, 6 aydan dip uylıybız inde, bez, yäki ber yıl bulsın, urındıq bulırğa tieş. Ä bäläkäy, berniçä aylıq balalarğa maxsus urınnar bulırğa tieş, balanı şunda salalar da, annarı eläkterälär. Balanı qulğa alırğa yaramıy. Taksida şul uq taläp bulaçaq. Artta anıñ ber bulsa da qayış bulırğa tieş.
Xalıqqa yaqın bulğan ikençe ber zur mäs'älä - qayber oyışmalar, kibetlär qarşında maşina quyu urını bulmaw. Yevropaça yäşärgä tırışıp, zur –zur kibetlär tözedek, alarnıñ kübesendä maşinanı qaldırır öçen maxsus urınnar bar, läkin bötenesendä dä tügel. Näticädä timer atnı tieşsez cirdä qaldırıp yörtüçelär, ber-ike kön üz maşinası belän küreşmi torırğa mömkin. Yazmabızda söyliäçäk, Al'bina tutaş näq menä şundıy oçraqqa duçar bulğan:
Znak buyınça bu urında qaldırırğa yaramıy ide, kibet başqa urınnı täqdim itmägäç, härber keşe qaya teli qaldırıp kitä inde maşinanı. Añlap bulmıy nindi prinsiplar buyınça qaysı maşinanı alıp kitälärder, qaysı maşina ciñelräk bulğanğa mikän. Bu xaqta uylanırğa ide.Kibetlär häm oyışmalar qarşında maşina quyarğa urın citmäw mäsläsenä qağılğan sorawlarnı bez Rifqät Minnexanovqa da yulladıq.
Bu köndä kol'so buyınça küp sorawlar çişelmägän,qalğan zur satu urınnar, äytik Tandem, Meğa, İkea, Park Xaos anda bezneñ sorawlar yuq. Şunıñ öçen dä bez äle qul quymadıq Kol'so buyınça.
Yul xäräkäte ölkäsendä küp yıllar çişelä almıy torğan mäñgelek problema – rişwätçelek mä’säläse. Bıltır, inspeksiä xezmätkärläre tarafınnan 482 tärtip bozu oçraqları açıqlanğan, alarnıñ 11pe törle däräcädäge cawaplılıqqa tartılğan, 12 keşe eştän çığarılğan. Qayber xezmätkärlärneñ rişwätkä barularınıñ säbäbe nidä? Uquçılarğa sıman, aqça az tülilärme, ällä inde, ciñel genä aqça eşläw qızıqtıra mikän? Rifqät Minnexanov bu mä’sälägä qarata üz fikeren belderde:
Berençe könnän kilep eşläwçe 6 meñ aqça ala. Min äytä almıym rişwätne şunın öçen alalar dip. Älbättä bezneke kebek intensiv eştä ul äz, ul yaqtan bu älbättä ber sawap. Dörestän dä däwlät bezgä şartlar tudırırğa tieş.
Yul häläkätläreneñ 76 protsentında maşina yörtüçelär ğayıple. Monıñ säbäpläre – tizlek, iserek kileş rülgä utıru häm älbättä yul qağidälären belmäw.
Elegräk, maşina yörtü öçen tanıqlıq alır öçen, 1 ay yarım uqırğa kiräk ide. Belem sıyfatın yaxşırtabız dip, uqu waqıtın da, bäyäsen dä arttırdılar. Läkin ciñel genä tanıqlıq alırğa telägän aqıllı uquçılar, barıber cayın tapqan. Fikerne Rifqät Minnexanov däwam itä:
Qazanda uqu köçäyde, şuña kürä küplär, Qazanğa yaqın rayonnarda uqular, äytik Piträçtä, 30 keşelek gruppadan, 28 Qazannan kilep uqu, çönki anda imtixannarnı tapşırırğa caylıraq. Mondıy mäktäplärne bez yaptıq, bügenge köndä böten imtixannar da ber urında ğına Model'nıy uramında ğına alına.Jurnalistlar belän cılı oçraşu, muldan äzerlängän östäl artında däwam itte. Telägän keşegä qızu eçemleklär belän, canın räxätländerep, tänen qızdırıp alırğa da mömkinlek bar ide. Mondıy qäläm ostaları, binadan çığuğa uq, kötep toruçı maxsus avtobus belän ozatıp quyıldı.
Ğädel Galämetdinov


text:
Qazanda Sıra bäyräme uzaçaqmı?
Ä menä şimbä, 25 mayğa bilgelängän sıra bäyräme qar yawsa da, taş yawsa da küçerelmäs inde, şikelle ide. Çärşämbe könne Däwlät televideniese sıra bäyräme ütkärelmi, dip belderde. Läkin şul uq Tatarstan televideniesendä dä, bigräk tä “Efir” telekompaniäse sıra köne reklamaların tuqtatmıy.
Pänceşämbe könne Qazan şähäre administratsiäsendä Soñğı qıñğıraw ütkärü köne mäktäp kollektivları, ata-analrı ixtıarına quyılaçaq, dip äyttelär. Ägär dä Soñğı qıñğıraw belän bäyle çaralar 25-nä bilgelängän bulsa, şul könne ütkärälär. Ägär dä 24-nä küçertep ölgergän bulsa – 24-ndä. Pänceşämbe könne Tatarstan radiosında qorılğan äñgämäsendä Tatarstan mädäniät ministrı İldus Tarxanov Qazanda 25 mayda sıra bäyräme ütkärelmi, dip belderde.
Yunıs Ätnäle


text:
Rim Papası Benedikt XVI Törkiäneñ Yevropa Berlegenä kerüen teläde
Bügen Rim papası Benedikt XVInıñ Törkiägä säfäreneñ ikençe köne ide. Sişämbe könne katolik ruxanie möselmannar belän söyläşkän bulsa, bügen ul üz iğtibarın Törkiäneñ xristian azçılığına yünältte.
"Bu säfärem belän min Törkiädäge keçkenä xristian cämäğätçelege belän yaqın buluımnı, köndälek tormışta küp awırlıqlar kürgän keçkenä azçılıqqa mäxäbbätemne belderäm."
Patriarx belän oçraşu urını – İstanbul, elekke Konstantinopol şähäre ide. Bu söyläşülärne belgeçlär, xristiannarnıñ ike çirkäwe arasında mönäsäbätlärne yaxşırtu, elek qarşılıqlar bulsa da, bügenge köndä urtaq qurqınıçqa qarşı köräştä berläşü, dip bäyäli. İke çirkäwgä dä yanağan qurqınıç isä – Yevropa illäreneñ torğan sayın dinnän kübräk ayırıluı, dönyawi cämğiätlärneñ nığuı.
Sişämbe könne Benedikt XVI Törkiäneñ din eşläre ministrı Ali Bardakoğlu belän oçraşqan ide. Papanıñ sintäberdä äytkän islam dinenä külägä töşergän süzläre oçraşuda telgä alınmadı. Bardakoğlu, İslam – tınıçlıq dine, dip belderde:
"Bez möselmannar, köç qullanu häm terrornıñ, anıñ kemgä qarşı buluına qaramastan, häm kem tarafınnan qılınuına qaramastan, kisken täñqitlibez häm anı keşeçelekkä qarşı cinäyät dip sanıybız."
Törkiä matbuğatı bügen Rim papasınıñ kiçä äytkän ber süzen därräw kütärep alıp dönyağa tarattı. Benedikt XVI, katolik çirkäweneñ säyäsi role yuq, ämma Törkiägä Yevropa Berlegenä kerergä teläk belderde.
Rim Papası kiler aldınnan İstanbulda meñlägän keşe qatnaşında uzğan säfärgä protest çaraları tındı. Sişämbe könne Änkarada tınıç uram cıyını uzdı.
Ul arada bügen Brüsseldä Yevropa Komissiäse, Törkiäneñ Yevropa Berlegenä kerü söyläşülären kiçekterergä täqdim itte. Berlekneñ 25 äğza ilneñ tışqı eşlär ministrları kiläse ayda sammitqa cıyılıp komissiäneñ bu täqdimen qarayaçaq. Kiçekterüneñ säbäbe – Törkiäneñ üzendäge diñgez portların Qıprıs köymälärenä açudan baş tartuı. Mäğlüm bulğança, Qıprıs – Yevropa Berlege äğzase.
Alsu Qormaş


text:
Mäktäplärne terrorçılardan niçek saqlarğa?
Bügen Tatarstandağı 60 protsenttan artıq uqu yortlarında terrorçılıqqa qarşı köräş häm iminlek eşläre alıp barıla. Konferensiädä Tatarstan Federal' iminlek xezmäte idäräse citäkçese urınbasarı Aydar Tahirov mäğärif bülege citäkçelärenä inde terrorçılarnıñ küp oçraqta niçek eş itüläre turında söyläde. Alarnıñ kübräk saqlanmağan binalarnı saylawların äytte, şiklängändä nişlärgä kiräklegen assızıqladı. Saqlanmağan uqu yortları respublikada azaya bara dip şatlandırdı, Tatarstan Mäğärif häm fän ministrı urınbasarı Ayrat Zinnurov. 2007 yılğa saqlanmağan mäktäplär bötenläy qalmas dip ışandırdı. Çönki monıñ buyınça maxsus programma qaralğan. Ayrat Zinnurov
Qazan, Älmät, Çallı şähärläreneñ qayber mäktäplärendä turniketlar quyıldı. Bik qimmät caylanmalar. Ämma ber meñnän artıq uquçılar bulğan mäktäplärneñ barısına da kiläçäktä cihazlar quyılaçaq. Maxsus uzdıru caylanması - turniketlar, videoküzätü, militsiä çaqırtu töymäläre buldıru tügel, xätta qayber mäktäplärdä işek töbendä kertep toruçılar da citmi ikän. Saqçılarnı qayber mäktäplär yä iğänäçelär, yä ata-analar xisabına yallıy.
Bügenge köndä videoküzätü häm maxsus uzdıru caylanmaları 300-400 meñ tiräse tora.
Militsiä çaqırtu töymäläre öçen respublika byudjetınnan bıyıl 5 million sum aqça qaralğan. Uzğan yıl da şul külämdä aqça totılğan. 2005 yılnı ul töymälär balalar yortlarına, internatlarğa urnaştırılğan bulsa, bıyıl tulay toraqlarğa, texnikum häm uçilişçelarğa quyılaçaq.
Landış Xarrasova


text:
Peterburnıñ dımlı hawasında tağın da qatıraq bärgän suıqlar yaña yıl bäyrämnärendä oçraşıp küñel açırğa teläwçlärne tuqtatmadı. 2 kön tatar balaları öçen çırşı bäyrämnäre uzdı. Oyıştıru eşläre häm büläklärgä açqa tabırğa tatar eşquarları yardäm itkän. Şulay uq Peterbur häm Tosna tatarları öçen qunaqqa kilgän Qazannıñ 2nçe gimnaziäse uqıtuçıları belän oçraşular da istä qalğandır. Tatar tele uqıruçıları ike şähärneñ tatar uquçıları arasında xezmättäşlekkä nigez salu niäte belän 3 köngä Peterburğa kilep kitkännär.
Gölzada Kamalova, Peterbur


text:
Awıl xucalığı belän bäyle yañalıqlar
Tatarstanda urıp-cıyu eşläre könnän kön qıza bara. Awıl xucalığı ministrlığı börteklelär çäçelgän mäydannarnıñ 16% cıyıp alındı dip xäbär itä. İnde 400 meñ tonnağa yaqın ikmäk cıyıp suqtırılğan. Premyer-ministr Röstäm Miñnexanov atna başında respublikanıñ kön''yak rayonnarında urıp-cıyu eşläre barışı belän tanışıp yörgäç, eşlär şulay barsa häm hawa şartları tağın berär atna şulay uñay torsa, Tatarstan uzğan yıllardağı kebek zur uñış cıyıp alaçaq digän näticä yasağan ide. Mäğlüm ki, respublika awıl xucalığında inde 3 yıl rättän 5 million çaması rekordlı uñış cıyıp alındı. Läkin urıp cıyunıñ iñ qızğan çaqlarında häm tağın rekordlı uñışlar farazlanğan könnärdä ikmäk bäyäläre kütärelep quyıla. Pänceşämbe könne şähär urtasındağı supermarketta ğädättägeçä ğailäbez yaratqan kümäç alğanda bäyäse 1.50 sumğa artqanın äyttelär. Atna başınnan ikmäk bäyäläre 20% çaması artqan ikän.Awıl xucalığı ministrlığınıñ citäkçelegendä dä üzgäreşlär bar. Monnan ber atna çaması elek Awıl xucalığı ministrınıñ igençelek buyınça urınbasarı Tahir Hadiev başqa eşkä - Tatarstan awıl xucalığı fänni ezlänülär institutı direktorı itep küçerelüe säbäple wazifasınnan azat itelgän ide. Pänceşämbe könne bu wazifağa, yäğni Awıl xucalığı ministrı urınbasarı itep Marsel'' Tahirov bilgelängäne iğlan itelde. Marsel'' Tahirovqa 39 yäş, ul 1988 yılda awıl xucalığı institutın tämamlağannan soñ tuğan yağında, Ätnä rayonında awıl xucalığında 2000 yılğa xätle eşlägän. Annarı soñ Qazanda agronomiä tarmağında eşli torğan fänni-ğamäli şirkät citäkçese bulıp eşlägän. Şunısında äytergä kiräk, Marsel'' Tahirov millät canlı keşe. Ul bıyıl Ätnä Sabantuyında 11 yıl rättän batır qaldı. Milli köräş buyınça 8 tapqır Tatarstan häm 2 tapqır Rusiä çempionı iseme yawlağan köräşçe.


text: Ural aryağı rayondarı urmandarında yebäk kübäläk qarşlawıqtarı kübäygän. Urman qorotqostarı Baymaq, Yılayır, Äbyälil xujalıqtarına qurqınıs menän yanay. Bıl böjäktär urmandarğa źur zıyan kilterä. Ularźıñ ber-nisä köndä tiźtälägän gektar urmandı yuqqa sığarıuı ixtimal. Qarışlawıq-kübäläktärgä qarşı yerźän torop köräşewe mömkin tügel. Ural aryağı rayondarı aviasiağa yarźam horap möräjäğät itergä mäjbür. Temäs urmansılığı başlığı Mars Sanyarov äytewensä, Temästä waqıtlısa aerodrom töźölä. 2 AN–2 osqoso kiläsäk. Yebäk kübäläktärenä qarşı 135 tonna ağıu qaytarılasaq. Ber nisä köndän Baymaq häm Äbyälil urmandarın aviasia yarźamında eşkärtew başlanasaq. Kübäläk ağıuı başqa böjäktär häm üźemlektär ösön xäwefle tügel tihälär źä, umarta totowsılar borsolowğa qalğan. Bal qorttarı yañı ğına qış ütkärep, bal yıyırğa sıqtı. Ağıulaw höźömtähendä ularźıñ da häläk bulıuı mömkin.


text:
Açıq mikrofon:Sez üzegez genä däwalanasızmı, yäisä tabipqa barasızmı?
Tabipqa yöribez , qänäğät teş quydırğan idem yıl yarım çaması elek.
Salqın tigändä üzebez dä nindi antibiotik eçärgä ikänen beläbez inde. Ginekologqa berär nindi borçu bulsa ğına barabız. Qış köne barğan idem soñğı tapqır.
Üzem genä däwalanam. Limon belän çäy eçäm. Böten awırudan da Ber 30 çäşke çäy, könneñ buyına. Vraçlarğa yörergä propiska yuq Qazanda , polis bar, min Çallıdan kildem, studentlar poliklinikası bik yıraq yörergä .
Min sälämät barğanım da yuq . Barmıym da.
Bulnisqa da yörim min üzem. Ämma menä 4 yıl eçendä inde barğanım yuq vraçqa. Awırğanım yuq. Miña 22 yäş. Minem ätiem sudmedekspertizada eşli . Barıber, alarnıñ da bäyräme bulıp çutlana inde bu kön.
Minem tuğannarım arasında üzläre genä däwalana torğan keşelär bar. Yöräk awıruların, buın awıruların üzläre genä däwalağan.
Äbi-babaylar däwalawına niçek qarıysız?
Bik äybät qarıym. Min üzem şundıy oçraqqa turı kilgän idem. Minem barmaq qaymığıp döres utırmağan ide. Tabiplar bernärsä dä eşlätä almağaç, ber äbigä bardım. Ul barmaqnı äzräk sıladı da utırtıp ta quydı. Şaqqatqan idem şunda.
Minem dus qızımnıñ änise tabip. Min aña baram härwaqıtta.
Min poliklinikağa yörim. Minem üzemneñ tabibım baş awırtsa da, min aña şaltıratam, ul miña kiñäş birä . Närsä aşarğa, närsä eçärgä, qayçan aşarğa.
Äbilärgä ışanmıym. Andıy äbilärdän awıru tağı da kübräk. Min 30 yıllap inde propolis eçäm. Bazardan alam da , araqı da cebetäm dä, häm ul kon'yak şikelle bula. Anı min ber bal qaşığı salam krujkağa, yartı krujka su salam. Ul söt şikelle bula. Min anı irtä- kiç eçäm. Min elek aş qazanı awıruı belän bik awırıy idem. Xäzer awırtmıy inde. Annan soñ min Strel'nikovanıñ tın alu buyınça gimnastikası belän şöğellänä idem, buılu awıruınnan ul bik bulışa.
Mälikä Basıyr


text:
Ana tele atnasında matbuğatta telğä urın az buldı
Tatar tele häm anıñ problemaları xaqında gäcittä uquçılar fikere dä urın alğan. Mäsälän, Arçadan Radik Fäizov telneñ üzgärüe, üseşe turında yaza. Başqa tellär kebek ük, bezneñ ana telebez dä tuqtalıp tormıy, ul haman xäräkättä, dip sanıy. Qayber süzlär yuğala, betä, qayberäwläre kire qayta, yaña süzlär dä şaqtıy östälep tora, di ul. Şuña da, Radik äfände söyläm telebezdän qayber süzlärneñ töşep qaluına uftanırğa, kemneder ğäyeplärgä, älege süzlärne saqlap qalu yulların ezlämäskä kiräk, bu zakonlı, ictimaği-tarixi ber küreneş, dip sanıy. Telgä yaña süzlär kerü turında ul menä nindi fikerdä tora.
Şuşı uq sanda Quqmara rayonınıñ Zur Särdek awılınnan veteran-uqıtuçı Zakircan Sabitov üzläreneñ awılındağı gimnaziädä tatar telen uqıtu turında yaza. Ul uquçılarnı uqıtuçılar, alarnıñ eş ısulları, uqıtu metodikaları belän tanıştıra. Mädäni comğanıñ uzıp baruçı atnada dönya kürgän sanında gäcitneñ tağı ber uquçınıñ fikere dä basılğan. Spas rayonınnan Wäğiz Cihanşin üzeneñ xatında tatar teleneñ yazmışı xaqında uylana. Bez betä torğan qawem tügel digän yazmada ul uquçılar belän üzeneñ uftanuları belän urtaqlaşa.
Şulay uq Mädäni comğa gäcitendä Mäğrifät gäciteneñ baş möxärrire Xösäyen Wäliäxmätov belän äñgämä dä urın alğan. Ul Milli matbuğat däwlät ximayäsena moxtac dip atala häm gäcitneñ 15 yıllığı uñayınnan bastırıla. Mäğrifät üzendä dä Ana tele könenä bağışlap Tatar tele matematika öçen yaratılğan digän yazma urnaştırılğan. Matematikanı tatar telendä uqıtu täcribäse belän 130dan artıq fänni xezmät, şul isäptän tatar telendä yuğarı matematika buyınça monografiä avtorı Ğamir Möbäräkcanov urtaqlaşa. Matematika – bezneñ millätkä xas fän häm anı üz telebezdä – şuşı fängä turı kilep toruçı kamil teldä üzläştersäk, bez zurraq uñışlarğa ireşä alaçaqbız, dipgän fikerdä tora Ğamir Möbäräkcanov.
Watanım Tatarstan gäcitendä Xalıqara Ana tele uñayınnan ällä ni zur yazmalar urın almasa da, 21 fivral’ könne soraştıru urın alğan. Ana tele könen maxsus bilgeläp ütü zarurmı, digän sorawğa Räzil Wäliev, Kim Miñnullin, Marat Lotfullin, Kämäriä Xämidullina, Al’bert Yaxin, Rimzil Wäliev cawap birälär. Soraşuda qatnaşuçılarnıñ barısı da Ana tele könen bilgeläwne xuplasalar da, telne ber könne genä tügel, ä yıl däwamında saqlarğa, üsterergä kiräk, dip sanıy. Albert Yaxin fikeren tıñlap kitegez.
Gölnaz İlgizär


text: Rusiä prezidentınıñ Zavidovo utırmasında jurnalistlar aldında çığış yasap, İtalia premier-ministrı Silvio Berlusconi, bez bu köräştä berdäm bulırğa tieş, dip äytte. Berlusconi Rusiägä Ğiraq mäsäläsendä söyläşülär alıp baru öçen kilde. Monıñ aldınnan ul berniçä Könbatış citäkçese belän oçraştı, şul isäptän, Amerikan prezidentı George Buş, Britan premier-ministrı Tony Blair, Germania kanslerı Gerhard Şröder häm Fransiä prezidentı Jak Şirak belän. Berlusconi, Putinnı şul söyläşülär eçtälege belän tanıştırırğa ciena. İke il arasında iqtisadi bäyläneşlär, şulay uq kön tärtibendä bulır dip kötelä.


text: Serb xakimiättäreneñ Kosovo albandarı yetäkseläre menän höyläşeüzäre Kosovo statusına qağılmayasaq, tip belderze krayzıñ xalıq-ara xakimiäte başlığı Xarri Xolkeri. Ul şulay uq yaqtarzıñ Serbiä häm Kosovo arahında transport xäräkätenä, krayğa elektr energiähın tapşırıuğa, qasaqtarzı qaytarıuğa bäyle anıq mäsälälärze tikşeräsägen xäbär itkän. 1999-sı yılda krayzan serb gäskärzären sığarğandan huñ bıl Serb xakimiättäreneñ Kosovo albandarı menän turanan-tura täwge höyläşeüe bulasaq. Serbiänıñ könyäğındağı Niş qalahında politsiä üze menän bergä eşlägän dürt keşene atıp ültergän, ösäwhen yaralağan. Qala polsiähı yetäkselege beldereüensä, atıusı qulğa alınğan. Häläk bulıusılar arahında unıñ yetäksehe lä bar.


text:
Watandaşlar cıyını uzdı
Ufada Watandaşlar cıyını uzdı. Ul Şähär mädäniät sarayında uzarğa tieş bulsa da, ğädättägeçä binanı birüdän baş tartqannar bulıp çıqtı. Säbäben tüşäm tözek bulmaw, anıñ keşelär başına töşü qurqınıçı belän añlatqannar. Cıyıluçılar şähär meriäse qarşında piket uzdırırğa, çaranı açıq hawada bulsa da uzdırırğa qarar itte.
Ufa xakimiäte binası qarşındağı Lenin mäydanında yartı säğätkä yaqın piketta torğannan soñ cämäğätçelek Başqortstan tatarları milli-mädäni möxtäriäte ixatasına cıyıldı. Anda 150 gä yaqın keşe qatnaştı. Oyıştıruçılar 19 oyışmadan, 24 rayonnan kilgän wäkillär qatnaşuın belderdelär. Qunaqlar arasında Rusiä eşçe kommunistlar firqäse liderı, Rusiä däwlät Duması deputatı Viktor Tyul'kin, Bötendönya tatar kongressınnan Räşit Yagfärovlar da bar ide. Tyul'kin çığışında Däwlät dumasına zur ömetlär bağlamasqa çaqırdı. Töbäklärdä ayırım problemalar milli tösmer ala, alarğa sıynfıy küzlektän bäyä birü döresräk bulır ide dide. Räşit Yagfärov Başqortstandağı “demokratiägä” ğäcäplänü belderde, mondıy bina problemaları belän berençegä oçraşuın äytte. Ul şulay uq yaña uqu yılınnan başqort telen mäcbüri uqıtuğa qaraşın belderep, tatarlarnı uqıtu moxtaclığı yuq, bulsa da qayber ayırımlıqlar turında ğına uqıtırğa bula dide. Mondıy mönäsäbätlärneñ ike millät arasında kierenkelek tudıru qurqınıçın bilgeläde.
Çarada qatnaşuçı başqa çığışlarda mäğärif problemaları, toraq-kommunal' häm başqa mäs'älälär xaqında süz bardı. Çara axırında rezolyutsiä, Rusiä häm Başqortstan Prezidentlarına möräcäğätlär qabul itelde. Rusiä Prezidentına möräcäğättä respublikanıñ statusın üzgärtü, anı ölkä-gubernya yasaw Başqortstannıñ Rusiägä quşıluına iñ zur bilge bulır ide dielä.
Watandaşlar cıyını räise itep Başqortstan urıslarınıñ “Rus'” oyışması räise Anotoliy Dubovskiy, särkätip itep Cirle üzidarälär fondı başı Robert Zahreevlar saylandı. Watandaşlar cıyını här öç ayğa ber uzaçaq, anda xalıq öçen ütä dä möhim bulğan sotsial' mäs'älälär qaralaçaq häm xaqimiätkä möräcäğätlär qabul iteläçäk. Oyıştıruçılar älege oyışmanı xakimiät häm xalıq arasında dialogqa bulışlıq itär dip ömetlänä.


text:
Ramazan ayınıñ soñğı könnärendä Yekaterinburda iftar mäclese uzdırıldı
Küptän tügel Yekaterinburg şähäreneñ ofitserlar yortında olı tantana bulıp uzdı. Belarus' Respublikası prezidentı Aleksandr Lukaşenko Ukazı buyınça, Belorussiäne faşistlardan azat itügä 60 yıl tulu uñayı belän, ul frontta qatnaşqan, bügenge köndä isän qalğan frontoviklarnı medal'lär belän büläklädelär. Büläklänüçelär arasında biş tatar keşese dä bar ide. Gabbas ağa İslamov, Roza apa İbrahimova, Näğim ağa Ğizzätullin, Timerşäyex ağa Näbiev, Tälğät ağa Tyatigaçev bügen inde bik olı keşelär. Alarnı iskä alıp, öyermäle yıraq yäşlek yılları xatiräsen yañartıp, olı büläk birü waqiğası alarnıñ küñellären neçkärtep cibärde. Alar cıyıluçılarğa olı räxmät belderdelär.
Böyek Ciñügä 60 yıl tulu bäyrämen qarşılawğa äzerlek törle yaqlap bara. Yekaterinburg şähärendä eşläp kilüçe Milli Media-Xolding bu bäyrämgä bağışlap Uralda yäşäwçe suğış batırları turında videofil'mnar icat itü östendä eşli. Küptän tügel millättäşebez, Sovetlar Soyuzı Geroe Sälimcan Galimcanov turındağı fil'm östendäge eş tämamlandı. Fil'm ozaqlamıy ölkä televideniese kanalında dönya küräçäk.
Küptän tügel Yekaterinburg şähärendä millätara mäğlümat üzäge terkälde. Üzäkneñ töp burıçı – küpmillätle Sverdlov ölkäse xalıqlarınıñ milli tormışı waqiğaların yaqtırtu. Monıñ öçen internet çeltärendä maxsus sayt açu küzdä totıla. Şulay uq milli yañalıqlar turında gazeta näşer itü, ä yaña yıldan başlap ölkä televideniese kanalında millätara tapşıru çığara başlaw planlaştırıla. Tapşıru çığımnarın ölkä xökümäte kütärer digän ömet bar.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
Richard Myers: Saddamnıñ qulğa alınuwı başqalarğa sabaq bulırğa tieş
Audio (Richard Myers)
"Qayçandır abruylı citäkçe sanalğan keşeneñ cir tişegendä, ber oyada tabıluwı başqalar öçen köçle signal bulıp tora: yağni sez döres yulda tügel, digänne añlata."
Bügen Tähranda İran prezidentı Möxämmät Xattami, Saddam qulğa alınğannan soñ, möstäqil Ğiraq däwläte öçen waqıt citte dide, häm Ğiraq xalqına qotlawın belderde.
Ul arada Ğiraqta köç qulanular däwam itä. Uzğan töndä Bagdad çitendä bulğan 3 xöcüm waqıtında Amerikan xärbiläre 15 xöcümçene atıp ütergän. Tikrit şähärendä bomba şartlaw näticäsendä 3 amerikan xärbie yaralanğan.


text:
Waşingtonda Cidelek illäreneñ finans mininstrları oçraştı
AUDİO: Bu bäyälär torqarlasa häm qarşı cil sıman tä''sir itsä dä dönya iqtisadı yaxşı häm köçle üseşen däwam itäçäk.
Snownıñ dönyadağı iqtisadıy wäzğiätkä opptimistik bäyä birüe iqtisad ministrları tarafınnan telgä alınğan başqa ber probelamanı, AQŞnıñ arta baruçı säwdä defitsitı mäs''äläsen çağıldırmıy. Snow AQŞ administratsiäse büdjet defitsitın kimetügä bik zur ähämiät birä dide. Bu defitsit xäzer 400 milliard dollarğa citä. Germaniä finans ministrı Hans Eichel AQŞnıñ säwdä defitsitın kimetü tırışlıqların yaqlap çıqtı. Ul AQŞnıñ soñğı yıllardağı Amerikan defitsitın çit illärneñ, bigräk tä Aziä illäreneñ üzäk bankları tarafınnan finanslaw ğädäte monnan arı däwam itä almıy dide. Britaniä Finans ministrı Gordon Brown dönyada iqtisadıy üseşkä yaxşı ömetlär däwam itsen öçen dönyadağı härber qitğaüz iqtisadıy problemaların qayğırtırğa tieş dide. 1708
AUDIO: Bez dönyada iqtisadıy üseş däwam itäçäk didek, bıyıl iqtisadta nıqlı üseş bulaçaq didek. Şul uq waqıtta bez aldağı berniçä ayda ul üseşneñ nindi qurqınıç astında buluın onıtmasqa kiräklege turında da söyläştek. Häm bez üseşneñ moña qädär bulğan tizlektä bulaçağın tanıdıq. Häm ireşelgän totrıqlılıqnı saqlap qalu öçen ul totrıqlılıqqa häm üseşkä härbez qitğa üz öleşen kertergä tieşlege äytelde.


text:
Qırğızstan başqalasında xökümätneñ qanun häm tärtip urnaştıruın taläp itep uramnarğa 2 meñgä yaqın keşe çıqtı. Cinäyätçelekne tuqtatıp, qanun xakimiäten buldırırğa çaqırğan şiğärlär yañğradı. Çığış yasawçılar räsmilärgä möräcäğät itep, säyäsätkä cinäyät qıluçılarnı kertmäskä çaqırdı. Şulay uq konstitusiä häm yustisiädä reformalar taläp itelde. Älege qarşılıq çarasın 20dän artıq säyäsi firqa häm xökümättän bäysez oyışmalar uzdırdı.
Qırğızstannıñ yuğarı mäxkämäse qarşılıqlı eşquar Rısbek Akmatbayevqa yäkşämbe könne ütäçäk parlamentqa östämä saylawlarda qatnaşırğa röxsät birde. Başta anıñ deputatlıqqa namzät buluı tıyılğan ide. Ämma Akmatbayevnıñ tarafdarları moña riza bulmıyça, eşne yuğarı mäxkämä yulı belän üz faydalarına xäl itte.


text: Seberdä törmädä utırğan eşmäkär Mixail Xodorkovski üz tarafdarlarına, "üz üzenä xezmät itüçe bürokratiägä qarşı köräş" başlana ğına, dip möräcäğät itte. Möräcäğätendä ul şulay uq Rusiäneñ xärbi köçläre häm sälämätlek saqlaw sistemasında üzgäreşlär bulırğa tieş, iqtisadnı çimaldan yuğarı texnoligälärgä borırğa kiräk, dide. Bu belderüne Xodorkovskinıñ matbuğat xezmäte tarattı. Rusiäneñ xoquq yaqlawçıları, jurnalistlar, advokatlar häm sänğätkärlär isä, Xodorkovskinı Mäskäwgä yaqınraq küçerü turında sorap açıq xat yazdı. Rusiäneñ cinäyät kodeksı, cinäyätçelärgä cäzanı yäşägän yä xökem itelgän töbäktä alunı röxsät itä, dielgän xatta.


text: Jakarta ,monda barğan Afrika-Aziä summitında ike Koreanıñ citäkçeläre 5yıldan soñ berençe märtäbä oçraştı.Könyaq Korea premyere Lee Hae –Chan, Kim Yong –Nam belän körçekkä terälgän Pxenyagnıñ atom programması turındağı altılı söyläşülär mäsäläsen qaradıq dide. Ul detallär kitermäde. Bu turıda komentar birüe soralğaç Kim Yong ber närsä dä äytmägän. İke Korea, AQŞ,Rusiä, Qıtay arasında barğan altılı söyläşülär körçekkä terälgän.Jakartadağı oçraşuğa qaramastan , Tönyaq Korea mätbuğatında bügen Könyaq AQŞtan xärbi kiräk yaraq satıp alıp Tönyaqqqa qarşı suğışqa äzerlänä dip yazılğan ide