text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Ukraina İçki işler Nazirliginiñ Qırım boyunca mahsus idaresiniñ teşkil etilecegini alğışladı ve hadimler arasında qırımtatarlarnıñ olacağına ümüt besley.
Bunı Vekâletliniñ matbuat hızmeti bildire.
«Yañı mahsus idare işke Qırım vaziyeti aqta bilgen uquq qoruyıcılarnı, şu cümleden qırımtatarlarnı da, işke celp etmege imkân yaratır. Yani, qırımlılar bu kibi tertibatlarğa milliy mensüpligi sebebinden qabul etilmegen zamanları artta qaldı», – deyler müessisede.
Mında şunı da qayd ettiler ki, Mustafa Cemilev Ukraina içki işler naziri Arsen Avakovğa mektüp yolladı.
«Ukraina qanuniyeti ile militsiyağa vatandaşlarnıñ ayat, sağlıq, aq ve serbestligini, tabiatnı, cemiyet ve devlet menfaatını qanunsız areketlerden qorumaq mesüliyeti yüklenilgenine köre, işbu vazifelerni Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerini nazarğa almayıp, amelge keçirmege mümkün olmağanını tüşünem», – denile mektüpte.
Evel bildirilgeni kibi, Ukraina İçki işler naziri Arsen Avakov Qırım Muhtar Cumhuriyeti boyunca İçki işler Nazirliginiñ mahsus idaresiniñ teşkil etilmesi aqta bildirdi. İşbu bölükniñ yolbaşçısı vazifesine Odessa vilâyetiniñ militsiya baş bölüginiñ sabıq başı İvan Katerinçuk tayinlendi.


c: text/html

text:
Almurt — 2 dana.
Qaptama qamır — 200 g
Qurğaq qant — 30 g
Tawıq jumırtqası — 1 dana.
Dayındaw täsilderi:
1. Tätti almurttı alıp, onı qaq ortasınan bölw qajet. Üstinen birneşe kertpeler jürgizemiz.
2. Dayın qaptama qamırdı juqartıp, üstine kesken almurttı qoyu, pışaqpen artıq qamırdı, almurttıñ şetine deyin jartı santïmetr qaldıra otırıp, kesip alıp tastaymız. Jumırtqağa bir şımşım qant qosıp aralastırğan ezbeni qamırdıñ üstine jağamız. Sosın qurğaq qanttı qamır men almurttıñ (kesindiler arasına) üstine sebemiz.
3. Peşti qosıp, 180 gradwsta 15 mïnwtqa qoyamız, sırtı sarğış tarqanşa pisiremiz.
Asıñız dämdi bolsın!
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mäşür SASİQOV, «Uyğur avazi»/ Bügünki maqalimizniŋ qährimani – Ğäynidin Säydullaev «Ardager energetik» atiliptu degänni aŋlap, uni šyigä izdäp barduq.
Qährimanimiz bilän bolğan uçrişişimiz nahayiti illiq vä huddi kona tonuşlardäk, qizğin sšhbättin başlandi. Ğäynidin aka äsli Uyğur nahiyäsiniŋ Qirğizsay yezisidin ekän. Ata-anisi Säydulla vä Danişhan Sasiqovlarniŋ toqquz pärzändiniŋ äŋ kiçigi bolup, ändila üç yaşqa kirginidä, yäni 1958-jili atisi bilän Mäydan isimliq akisi ikkisi qar kšçkinigä uçrap, vapat bolidu vä u yerim jitim atilidu. Ändi şu çağda säkkiz bala bilän yalğuz qalğan aniniŋ hali qandaq boldi desiŋizçu? Yaq, ana täbiät äta qilğan qaytmas iradisi vä җasurluği arqiliq, säkkiz pärzändini qanatliqqa qaqturmay, tumşuqluqqa çoqturmay putiğa turğuzdi.
Ändi ularniŋ känҗisi Ğäynidin aka ana jutidiki ottura mäktäpni tamamliğandin keyin 1972-jili Talğir şähiridiki mehanizatsiya tehnikumiğa oquşqa çüşüp, uni 1977-jili muvappäqiyätlik tügitidu. Däsläpki ämgäk paaliyitini tuğulup šskän yezisidin başliğan u keyiniräk šz bilimini tehimu mukämmälläştürüş mähsitidä Qariğanda şähiridiki politehnika institutida oquydu. Amma, biraz vaqittin keyin, ayrim säväplär tüpäyli Almutidiki Yeza egiligi institutiğa avuşup, uni injener-elektrik mutähässisligi boyiçä tamamlaydu. Qisqisi, mana şu vaqittin buyan u hayatini energetika sahasiğa beğişlap, moşu sahada ämgäk qilip käldi. Äŋ muhimi, u qäyärdila işlimisun zimmisigä jüklängän väzipigä җavapkärlik bilän qarap, šzi işida heçqandaq paҗiäniŋ yüz berişigä yol qoymidi. Buniŋdin taşqiri, käsipdaşliri bilän asan til tepişip, dost-yaranliri kšpäydi.
— Adäm yeşi yätkändä oyçan bolup qalidiğan ohşaydu — dedi u sšhbätara. — Atam bilän akamniŋ paҗiälik vapat bolğiniğa biyil 60 jil toluptu. Ularniŋ qiyapiti yadimda ançä saqlanmiğan bolsimu, seğiniş alamätliri jürigimniŋ bir yeridä haman pildirlaydu. Ändi şu bizniŋ ailigä kälgän paҗiädin keyin anam Danişhanniŋ tartqan җävri-җapalirini kšz aldimğa kältürsäm, iç-qarnim tit-tit bolup ketidu.
Älvättä, hayat härkimgä härqandaq yollarni täğdim qilidu. Ğäynidin akiniŋ šmrinimu dağdam häm dayim hoşalliqqa tolup-taşti deyişkä bolmaydu. Zaman šzgirip, Keŋäş İttipaqi ğulap, Qazaqstan Җumhuriyiti šz mustäqilligini alğan däsläpki jillardiki qiyinçiliqlar unimu aylinip štkini yoq. Biraq beşidin issiq-soğni helila štküzgän Ğäynidin aka ularğa bärdaşliq berip, šz yolini çapsanla tapti häm räpiqisi Razihan Zayitova bilän üç pärzändigä zamanğa yarişa tälim-tärbiyä bärdi. Şu tüpäyli ularniŋ tunҗisi Ğäyrät bilän ikkinçi oğli Zäynidinmu ata yolini besip, energetika sahasida ämgäk qilivatsa, qizi Gšzäl ilim-pängä iştiyaq bağliğanlardin. U hazir Äl-Farabi namidiki Qazaq milliy universitetida oqutquçiliq qilmaqta.
Mälumki, bir adämniŋ hayatta şähs süpitidä şäkillinişigä birär säväpniŋ bolidiğanliği eniq. Bu җähättin alğanda Ğäynidin aka hayatida eğirini yenik, jiriğini yeqin qilğan birqatar kişilär bilän arilişip štkänligigä nahayiti pähirlinidekän. Mäsilän, šz vaqtidiki «Krasnıe Znamya» kolhoziniŋ räisi Petr Rusakov, hiş zavodiniŋ rähbiri Ablin Nizahunov, A.Rozibaqiev namidiki sovhozniŋ mudiri Abduğopur Abdumanapov, nahiyälik elektr tarmaqliri mähkimisiniŋ başliği Ğoҗahmät Җämiev vä ikki tuqqan qerindişi Sadir Sasiqovqa minnätdarliği çäksiz.
Sšhbitimiz ahirida Ğäynidin akiniŋ degini şu boldiki, u šziniŋ kim boluşidin qät°iy näzär, anisiniŋ җävri-җapasi vä qerindaşliriniŋ ğämhorluği tüpäyli šz käspiniŋ mahiri atilip, bügünki utuqqa qol yätküzgän. Şuŋlaşqa biz mukapat egisini yänä bir qetim mubaräkläp, ailisigä hatirҗämlik tiligäç, uniŋ bilän hoşlaştuq.
Ärkiläşni bilmigän känҗä oğul
Mäşür SASİQOV, «Uyğur avazi»/ Bügünki maqalimizniŋ qährimani – Ğäynidin Säydullaev «Ardager energetik» atiliptu degänni aŋlap, uni šyigä izdäp barduq.


text:
Cemal Demir - Dağlar Yüce
Sanatçı : Cemal Demir
Türkü : Dağlar Yüce
Etiketler : Cemal Demir - Dağlar Yüce türkü indir, Cemal Demir - Dağlar Yüce türkü dinle, Cemal Demir türküleri, Dağlar Yüce mp3 indir, Cemal Demir türküleri Dağlar Yüce türküsü, Dağlar Yüce sözleri, Cemal Demir mp3 dinle, Cemal Demir download, Dağlar Yüce bedava mp3, Cemal Demir türkü sözleri, Cemal Demir türkü dinle, Cemal Demir son albüm indir
Cemal Demir Türküleri
Cemal Demir - Esti Yine
Cemal Demir - Dağlar Yüce
Cemal Demir - Çıktım Yücesine
Cemal Demir - Değirmen Başında
Cemal Demir - Efendim Gül Yüzlüm
Cemal Demir - Bir Yarin Elinden
Cemal Demir - Şahmaran
Cemal Demir - Sevdasını Çektiğim
Cemal Demir - Öyle Bir Diyar
Cemal Demir - Ölem Ölem
Cemal Demir - Derdimin Dermanı


text:
Türkiyeniñ paytahtı Ankarada, Türkiyedeki Rus elçilidi qarşısında fevral 25 künü qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ narazılıq mitingini keçirildi. Bunı Facebookta Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov özüniñ Facebook saifesinde haber etti.
Mitingte çekilgen videoda körüne ki, insanlar «Qırım – Ukrainadır» ve «Putinniñ ücümini toqtatıñız» yazılarınen şiarlar köterdiler.
Türkiyedeki Rus elçiliginiñ matbuat hızmeti bu tedbirni iç bir şekilde izaatlamay.
Fevral 26 künü Ukrainada «Qırımnıñ Rus işğaline qarşı küreş Künü» qayd etile, bütün Ukrainada Qırımğa destek bildirmek içün aktsiyalar keçirilecek. Bu künü Qırım Yuqarı Şurası binası qarşısında Ukrainanıñ topraq bütünligine destek olaraq miting keçirilgen edi. O vaqıt mitin iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafdarları, şu cümleden «Russkoye yedinstvo» virqasınıñ vekilleri çıqqan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
On eki santïmetrlik dïsk maşïnanıñ mañızdı qurılğısı bolıp tabıladı: osı qurığığa negizgi küş tüsedi. Sekwntına 170 deyin aynalıp jasap ülgeretin jıldamdıq aynalısı 50 g (g-jerge erkin tüswdiñ qarqındılığı) mıñğa deyin jetedi.
Bloodhound avtomobïli Eurofighter raaktïvti qozğaltqışpen jabdıqtalğan.
Jaqında Ulıbrïtanïya astanası Londonda atalğan älemdegi eñ jüyrik temir tulpardıñ tusawkeseri ötti. Jüyrik kölik 2016 jılı Oñtüstik Afrïka Respwblïkasında sınaqtan ötkizilwi tïis. Sonıñ arqasında joba avtorları jaña älemdik rekord ornatwdı josparlap otır.
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aq olimpiada: eki Korey birigip, al RF komandası tusız şıqtı
XXIII qısqı Olimpiadalıq oyındardıñ aşılu saltanatı däl qazir Oñtüstik Koreydiñ Phençan qalasında ötip jatır. Osı uaqıtta Aq Olimpiadanıñ bastı qaharmandarı - 92 memleketten kelgen 3000 sportşı saltanattı şerudi jürip ötti.
Bwl jolğı Olimpiadanıñ bäsi bwrınğıdan özgerek bolmaq. Olay deytinimiz, Reseyden barğan sportşılar tusız şıqtı. Halıqaralıq Olimpiada komitetiniñ şeşimi solay boldı. Tipti, daudıñ qızıp twrğan şağında Resey qwraması Olimpiadadan mülde şettetiledi degen söz bolğan. Keyin, doping sınamasınan taza şıqqan sportşılardı Olimpiada bayrağınıñ astında jarısqa jiberu turalı şeşim qabıldandı.
Bwl bwl ma, Olimpiada eki jüyege bölingen eki Korey Respublikasınıñ komandaları birigip şıqtı. Bir tudıñ astında şeruletip ötti. Tipti, tribunada twrğan qos memlekettiñ basşıları bir-birin qwttıqtap, jılı lebizderin bildirip jattı.
Ötken jolı Soltüstik Koreya qwraması Phençanğa kelgeni turalı habar älemdik BAQ-tı şarladı. Soltüstik Koreyadan wzın-ırğası 280 adam kelgen. Onıñ 200-ge juığı janküyerler. Bwl delegaciyanıñ qwramında 26 taekvondist pen 21 jurnalist jäne 4 şeneunik bar. Bügin eki Korey eli bir tudıñ astında boldı.
Bwl jolğı Olimpiadada eki Korey bir hokkey qwramasın jasaqtap şıqtı. Äyelder arasındağı hokkey dodasında bir qwrama jasaqtadı. Onıñ qwramında Soltüstik Koreydiñ 12, Oñtüstik Koreydiñ 23 sportşısı engen. Komandanıñ atı - "Korey".
Änwran retinde eki Koreyge ortaq "Ariran" wlttıq äni orındaladı.
Tağı bir daulı mäsele - Aq Olimpiadanı wyımdstıruşılar jeñimpazdar men qatısuşı sportşılarğa käde-sıy retinde wsınılatın eñ soñğı nwsqadağı "Saumsung" smartfonın Resey men Iran sportşılarına beruden bas tartqan. Sebebi, bwl memleketterge qazir Batıs sankciyası salınğan.
Bwl jolğı Aq Olimpiadadan Qazaqstan sportşılarınan jeñis kütemiz. Bügingi saltanattı şerude Qazaqstan qwramasın şort-trekşi Abzal Äjiğaliev bastap şıqtı. Jalpı 46 sportşımız dodağa qatısadı.
Biz aldağı uaqta Koreydegi sport dodasınan jañalıqtardı üzbey jariyalap otıratın bolamız.
Abai.kz


text:
Ğayıp olayatqan halqlar cemiyeti qırımtatarlarğa İnsan aqları kününde tedbir keçirilmesini yasaq etken Qırım akimiyetiniñ areketlerine açuvlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putinge qırımtatar halqınıñ aq-uquqları ve serbestligini temin etüv talaplar rezolütsiyasını yolladı.
Qırım.Aqiqat saytınıñ elinde olğan rezolütsiyada qırımtatar halqı ve onıñ liderlerine yapılğan basqı aydınlatıla.
Teşkilât Rusiye akimiyeti qırımtatalarğa yarımadada kefil etken havfsızlıq yerine ketirilmegenini qayd etti.
«İnsan aqlarınıñ vahşiyce bozulması acele sürette toqtatılmaq kerek. Qrımtatarlarnıñ öldürüvi boyunca tolu, acele ve mustaqil taqiqat keçirilmeli. Cinayetçiler cezalanmaq kerek. Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Qırımğa kiriş yasağı lâğu etilmek kerek», – aytıla beyanatta.
Talaplar arasında serbest toplaşuv aqqı da qayd etile.
«Bu problemlerni çezmek içün qırımtatar halqınıñ vekilleri – Meclis azaları ve Rusiye tarafı arasında doğru ve konstruktiv dialog olmalı», – dep tüşüneler teşkilâtta.
Ğayıp olayatqan halqlar cemiyeti böyle bir dialog qurulmasına issesini qoşmağa azır.
İşğal etilgen Qırımnıñ Rusiye akimiyeti dekabr 10-da İnsan aqlarını qoruv künü munasebetinen Aqmescitte bir de bir kütleviy tedbir keçirilmesini yasaq etken edi.
Rusiye quvet strukturalarınıñ hadimleri Qırımtatar Milliy Meclisini ve qırımtatar cemaat teşkilâtlarını mezkür tedbirler keçirilmesi içün mesüliyet aqqında tenbiyelediler. Aqmescit merkezinde politsiya ve mahsus hızmetler hadimleriniñ sayısı arttı.
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorları matbuat konferentsiyasını toplap, mezkür yasaqlarnen bağlı muracaatnı Rusiye Federatsiyasınıñ insan aqlarından vekâletlisi, prokuratura ve mahkemege bereceklerini bildirdiler.
Faaller miting keçirilmesinden vazgeçip, akimiyetniñ iznini beklemege qarar aldılar.


text:
Astanada oqwşılar mekteppen qoştasw keşine jïnağan aqşanı qan awrwına şaldıqqan sınıptasınıñ em-domına awdardı dep xabarlaydı “Xabar” arnası.
Nazarbaev zïyatkerlik mektebiniñ 12-sınıp oqwşısı Temirlan Mırzağalïev Oñtüstik Koreyada emdelip jatır. Mektep ujımı oqwşınıñ tağdırına bey-jay qaramay, öz erikterimen bir kündik jalaqısın qayırımdılıqqa bağıttadı.
Temirlan Mırzağalïevti emdew üşin oñtüstik koreyalıq därigerler «160 mıñ dollar köleminde aqşa qajet»degen. Onı mamırdıñ birine deyin jïnaw kerek. Osını estigen sınıptastarı oylanbastan mekteppen qoştasw keşine jïnalğan azın-awlaq qarjını Temirlannıñ esep-şotına awdardı.
“Sol sätte aqşa öte tez kerek boldı. Mektep bitirw keşine jïnalğan aqşamız dayın bolatın. Sondıqtan biz onı tez jiberwdi şeştik. Temirlan kelgende bärimiz bir jerge barıp, öte jaqsı waqıt ötkizemiz degen senimdemiz”, – deydi Temirlannıñ sınıptası Jänïya Äbdimaş.
Muğalimder qawımı da bolaşağınan zor ümit kütip otırğan oqwşını tağdırdıñ tälkegine tastamay, bir kündik jalaqıların Temirlannıñ esep-şotına awdardı.
“100 mıñ dollardan artıq aqşa jïnap, sol balanıñ şotına jiberip ülgerdik. Ärïne, tügel mektepke, äsirese bizdiñ osı basqarwşı uyımımızğa ülken alğısımızdı aytamız”, – deydi fïzïka-matematïka bağıtındağı Nazarbaev zïyatkerlik mektebiniñ dïrektorı Meyram Jäkenov.
Bïıl mektep bitiretin Temirlanğa AQŞ-tıñ 3 jäne Ulıbrïtanïyanıñ 2 joğarı oqw ornınan usınıs tüsken. Mektep basşılığınıñ aytwınşa, bul wnïversïtetterdiñ bäri de qazaq balasına demew bolwğa dayın. Mektepte Temirlanğa sabaq beretin şeteldik muğalimder onıñ alğır oqwşı ekenin aytadı.
“Köptegen muğalim Temirlandı burınnan tanïdı. Osınday awır jağdaydı estigen kezde olar ïgi bastama köterip, qol uşın berwge nïetti ekendigin bildirdi. Bärimiz birden qoldaw körsetip, mümkindigimizşe em-domğa qarjı jïnadıq. Tez sawığıp ketse eken”, – deydi mektep dïrektorınıñ orınbasarı Djon Zenmanï.
Sewl qalasında em alıp jatqan Temirlan mektebiniñ bul qoldawın biledi. Sondıqtan arnayı sälemdeme joldap, ülken alğısın bildirgen.
Sınıptastarı qajetti somanı jïnaw üşin qayırımdılıq şaraların jïi ötkizip, odan tüsken qarjını Temirlannıñ twıstarına jetkizdi.
Aldağı künderi Astanadağı sawda orındarınıñ birinde oqwşılar koncert berip, arnayı körme ötkizwdi közdep otır. Büginde bul şarağa balalar jappay dayındalwda. “Eñ bastısı, Temirlan tez sawığıp, ortamızğa oralsa eken” deydi janaşır dostarı.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qañtar 12, 2018 | avtor shalqar
Bügin Astanada QR Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı Asqar Jumağalïev, aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev jäne mïgracïyalıq qızmet komïtetiniñ törağası Murat Qabdenov,
Qañtar 9, 2018 | avtor shalqar
2017 jılğı 29 jeltoqsanda bala twwğa baýlanıstı memlekettik qızmetti proaktïvti täsilmen usınw boýınşa pïlottıq jobası iske qosıldı. Azamattar men memleket
Qañtar 4, 2018 | avtor shalqar
Memlekettik qızmetterdi proaktïvti prïncïp boýınşa alğan alğaşqı qazaqstandıq Astana qalasınıñ turğını Roza Aýnabekova boldı. Onıñ närestesi Aýımğa tww twralı kwäligin


text:
Cumaertesi künü, dekabr 12-de, Ukraina tarihı milliy müzeyi binasında Qırım tarihçısı, tarih ilimler namzeti Sergey Gromenko Qırım tarihı aqqında ders ve muzakereni keçirecek.
Ders Açıq Tarih Mektebi leyhası çerçivesinde keçe. Vatanperver teşebbüsleri cemaat teşkilâtı ve Likbez. Tarihiy cebe. internet-portalınıñ umumiy içtimay leyhasıdır.
Tedbir teşkilâtçıları bildirgeni kibi, lektsiya Qırım tarihınıñ başlanuvı, Rusiyeniñ rolü, yarımadanıñ zemaneviy ealisiniñ şekillenüvi, tatar, ukrain, ruslarnıñ rolüne bağışlanacaq. Bunıñ ile derste Aqyar «rus şüreti şeeri» edimi kibi mesele baqılacaq. Ve ne sebepten böyle efsaneler peyda ola edi?
Ders Kiyev vaqtı boyunca saat 16:00 başlanacaq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kiyev şeer şurası qullanılmağan bina ve inşaatlarnı işğal etilgen Qırım ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden mecburen köçip kelgen insanlarğa bermege izin berdi. Salı künü, dekabr 9-da, UNİAN bergen malümatına köre, buña Kiyev şurasınıñ toplaşuvında bulunğan 62 deputat qoltuttı.
Leyha köçip kelgenlerge mesken bermek maqsadında azırlandı.
Qabul etilgen qararğa binaen, boş bina ve inşaatlarnı Devlet sanitar epidemik hızmeti belgileycek.
Mesken-kommunal hızmetleriniñ fiyatı adiy binalardaki fiyatlarğa teñ kelecek.
Ukrainada işğal etilgen Qırım ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden 526 biñ insan köçip keldi. Bunı dekabr 7-de RNBO spikeri Andriy Lısenko bildirdi.


text:
Kiyev – Resmiy Kiyev er daim Qırım Ukrainanıñ bir qısımı olğanı, ve yaqın kelecekte qaytarılacağı aqqında bildirmeler yapa. Faqat, akimiyet yapılacaq areketlerniñ planını ale daa belli etmedi ve aytqanları tek sözde qalmaqta. Aynı zamanda, teşebbüsçiler Qırımnıñ Ukrainağa qaytarıluvı boyunca mahsus tedbirlerniñ işlep çıqarıluvını ve ayırı qurumlarnıñ talap eteler. Qırım.Aqiqat saytı siyasetçiler, cemaat vekilleri ve ekspertlernen subetleşip, Ukraina Qırımnı qoluna keri alması içün angi yollar seçmeli, kibi sualler berdi.
Ukraina prezidenti Memuriyeti yolbaşçısınıñ muavini Valeriy Çalıy iyül 30 künü brifingte: «Ukrainanıñ resmiy mevamı: Qırım ukrain olıp qalmaqta. Vaqı kerek olacaq, amma biz ileride yarımadanıñ qaytarmasını mümkün etecek şimdi adliyeviy tedbirlerni işlep çıqarmaqtalar», - dep ayttı.
Çalıy Qırımnıñ qaytarıluvı boyunca adliyeviy programmalarnı beyan etti, amma nasıl konkret adımlar yapılacağını aytmadı. Aynı zamanda ekspertler ve teşebbüsçilerniñ fikirince, işğalnen bağlı küreş tek adliyeviy tedbirlernen bağlı olmamalı. Ve daa keñiş çareler baqılmalı.
Şimdiki vaqıtta, devlet tek deklarativ beyannamelernen sıñırlana, bütün küçüni Donbasstaki meselelerge sarf ete. Yaqın Şarqiy taqiqatlar Merkeziniñ müdiri İgor Semivolos bu kibi fikirde.
«Strategiya yapılacaq olsa, belli bir areketler teşkil etilmeli. Şarqtaki meseleler ne qadar tez çezilse, devlet te o qadar tez analitik merkezlerni qurıp, strategiyanı meydanğa ketirir. Qırımnıñ qaytarıluv meselesi qolay degil, ve bir sıra tedirlerni talap ete», - qayd etti ekspert.
Semivolosnıñ aytqanına köre, mütehassıslar tarafından yarımadanıñ qaytarıluvı boyunca plan muzakere etile. Hususan, Ukraina Qırımnı blok etip, Rusiyege yarımadanıñ ne qadar qıtağa bağlı olğanını köstere.
Cartınıñ adamları kendi plannı teklif ettiler
Şimdiki vaqıtta «Qırım ekspert merkezi» cemaat teşkilâtınıñ reberi, Cartı ükümetinde Qırımnıñ regional inkişafı Agentliginiñ yolbaşçısı olğan Aleksey Starodubov, cumhuriyetniñ qaytarıluvı boyunca leyhanı işlep çıqardı. Onıñ fikirince, strategiyanı üç blokqa bölmek kerek: grajdan, halqara ve anayasa.
«Grajdan blokı Ukraina vatandaşları – qırımlılarnıñ fundamental aq ve serbestliklerniñ qorçalavını teşkil ete. Saylamaq ve saylanmaq aqqı, tasil almaq aqqı, areket etmek aqqı ve ilâhre. Bugünde bugün, ukrain vatandaşlığını saqlap qalğan vatandaşlar em Qırım, em qıtaiy Ukrainada aqlarını qısmen coydılar. Olarnıñ meselelerinen esasen, Kiyevge köçken qırımlılar teşkil etken cemaat teşkilâtları oğraşalar», - dep yazdı Starodubov «Liga» portalındaki blogunda.
Ekspert teklif etken halqara blok, Ukrainanıñ çeşit halqara mahkemelerge şikâyetlerniñ berüvinden ibaret. Hususan, Starodubovnıñ fikirince, Kiyev, territorial bütünliginiñ bozuluvı sebebinden, BMT-nıñ Halqara mahkemesine muracaat etmeli.
Bunen beraber, ekspertniñ fikirince, Anayasağa da deñişmeler kirsetip, yerli referendumlarnı yasaq etmeli.
Bazı siyasetçi ve ekspertler Starodubovnıñ planını teñkid ettiler. Meclis reisi Refat Çubarov, leyhada tamır halq aqqında iç bir söz aytılmağanından çorlandı.
«Qırımtatarlar asıl da añılmay. Müellif ne keçmişte, ne keledejkte olarnı Qırımda körmey. Qırımnıñ işğalini qabyl etmegen tamır halqnı közge almay. Bu sebepten, tamır halqları aqları qanunları saasında Ukraina küçüni arttırıp olamaz», – dep yazdı Çubarov Facebook-ta.
Meclis reisiniñ fikirince, Starodubov qırımtatarlarnı mahsus körmemezlikke urdı, çünki o, yıllar devamında tamır halqnıñ aqlarını közge almağan Qırım akimiyeti vekillerinden biridir.
Aynı zamanda, mütehassıslar, Qırım işğali meselesiniñ BMT halqara mahkemesinde baqılmasını da teñkid etmekteler.
«BMT Halqara mahkemesi bir de bir işni er tarafnıñ razılığından soñ baqa. Amma, Rusiye, Ukraina açılması istegen er türlü mahkeme işini toqtatacğı belli», - dey, Taras Şevçenko adına Kiyev milliy universitetniñ halqara munasebetler kafedrasınıñ müdiri Aleksandr Zagorodnıy.
Qırımlı siyasetşınas Aleksandr Starişniñ fikrince, Kiyev Stokgolm arbitraj mahkemesine muracaat etmeli.
«Qırımnıñ işğali zamanında çalışqan añlaşmalar esasında yarımadanıñ qaytarıluvı boyunca tedbirlerni işlep çıqarmaq kerek. Bunıñ içün endi olğan esaslar yeter. Bunı endi evelden yapmaq kerek edi. Birinciden, Stokgolm arbitraj mahkemesine muracaat etip, işğalciler saipleştirgen Ukrainanıñ mülküni qaytarmaq mümkün», – dep añlattı siyasetşınas.
Akimiyet qıbırdamay, dep şikâyet eteler
Bir sıra ekspertler ve cemaat teşkilâtları özleri Qırımnı qaytarmaq içün strategiya üzerinde çalışıp başladılar. Bu kibi teşebbüs «Tış işler Maydanı» tarafında işke tüşürile. Bu leyhanıñ teşebbüsçisi, «BlackSeaNews» saytnıñ muarriri Andrey Klimenkonıñ fikirince, işğal etilgen territoriyanıñ qaytarılması içün halqara teşkilâtlarnıñ sanktsiyaları, naqliye, yatırım, ticaret blokadası esas rol oynaylar.
«Putin Donbasstan Azaq deñizniñ yalısına qadar yolnı temin etip olamağanından soñ, olar içün bir belâ oldı. İşte, bu usulnen Qırımnı tez qaytarmaq mümkün. Qıtasız Qırım- bu geoiqtisadiy bir ada, iç bir ihtiyacını yer ine ketirip olamaz», - dep añlattı Klimenko Qırım.Aqiqatqa.
Şimdiki vaqıtta, muarririyet, Qırımğa qanunsız kelgen çetel gemi ve uçaqlarnıñ cedvelini tize ve olarğa qarşı sanktsiyalarnıñ kirsetüvine teşebbüs köstere.
Tamam bu kibi strategiya üzerinde cemaat vekilleri de qafa yormaqtalar. Mecburen köçkenlerniñ cemaat teşkilâtları Koordinatsion komitetiniñ reberi muavini Andrey Şçekun Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, şimdilik cemaat temsilcileri öz planını belli etmeycekler, akimiyetniñ qıbırdağanını bekleyler.
«Bunıñ episi boşuna olmasın dep, devlet qurumları teşkil etilmeli. Ve olarnı temsil etecek kadrlar müim. Olar keregi qadar çalışmasalar, Qırımnı nasıl etip qaytaracaqmız? Bundan da ğayrı, Qırımnıñ qaytarıluvı paalığa tüşecek, buña azırlıq körmelimiz», - dedi Şçekun.
Aytqanına köre, şimdilik Ukraina akimiyeti iç bir türlü adımlar yapmaylar.
Deputatlarnıñ bazıları da bu fikirdeler.
Ukraina halq vekili Andrey Sençenko Qırım.Aqiqat ile subetleşti: «Bugünki künde ükümetnni özü ve anda bulunğan adamlar qoyulğan maqsadalarğa kelişmeyler. Er degil, belki. Kırım işğal etildi, antiterroristik tedbirler ötkerile, bir sıra iqtisadiy meseleler bar, onıñ içün adamlar da vazifelerge köre olmalılar», - dedi o.
Halq vekili aytqanı kibi, o Qırımnıñ qaytarıluvı boyunca strategiya ğayesine qol tuta. Amma, onı açıqtan-açıq tutmağa da kerek degil, dey.


text:
Keybir zerttewşiler (mısalı Samaşev Z.S.), eneolït däwirine tän köne beynelerdiñ de bar ekendigin ayğaqtaydı. Erte tas ğasırına jatatın petroglïfter az kezdesedi. Bular dästürli «añ» stïlinde orındalğan buğılar, jabayı qabandar men türli janwarlar. Orta ğasırda Bayanjürek jartastarına salt attılar, jekpe-jek, sadaq ustağan adamdar, añ awlaw türleri beynelengen.
Swretterdiñ arasında qola däwirine jatatın basın jan-jağına şaşıray tarağan, 7 säwle kömkergen eki ğajayıp beyne bar. Bayanjürek swretteriniñ işinen saq jäne ğun-sarmat kezeñine jatatın körinister de kezdesedi.
Bayanjürektawı twralı añız
Bayanjürek tawı twralı aytılğan kezde «Sayınbölek» tawı qatar aytıladı. Öytkeni eki taw irgelesip jatır. Añızdarğa säykes, «Sayınbölek», «Bayanjürek» tawları twralı är türli derek aytıladı. Birinşisi- «Qozı körpeş- Bayan sulw» eposındağı qızdıñ äkesi Qarabay osı jerdi mekendegen, sodan qızın alıp qaşıp, qazirgi Şığıs Qazaqstan oblısınıñ Ayaköz awdanına qarastı Tañsıq degen jerge köşip ketken desedi. Ekinşisi- bayağı zamanda Qoñtajınıñ Bayan attı sulw qızı «Aqadır» degen jerde jılqı jayıp jürgende qalmaqtıñ Sayınbölek degen batırın körip ğaşıq boladı. Jigit jağı qızdı ayttırwğa kelse, qarsı bolğan äkesi batırların jabıldırıp, sabatıp tastaydı. Oğan qorlanğan Bayan osı tawdıñ jaqpar bïiginen qulap ölipti deydi. Üşinşi derek- bul söz moñğoldıñ «bayan»- bay, «zwrag»- swret degen sözdi, nemese «Swretti jazwğa bay taw» degendi bildiredi.
Bayanjürek tawı da tunıp turğan swret. Qazaqtar onı kädimgi jürekke uqsatsa, eski jazbalardan onıñ köne moñğol tilinde «swretke bay şoqı» degen mağına beretinin köremiz. Qay-qaysısı da şındıqpen etene. Al Ş.Wälïxanovtıñ osı Qapal bekinisi, ondağı Tamşıbulaq, Arasan swı, Küreñbel attı taw men jazıq, Eşkiölmes, Bayanjürek sındılardı süysine sïpattap, bükil Orta Azïyada buğan teñdes jer joq dewi tegin emes.
Materïal ïnternet materïaldarı negizderinde äzirlendi.
Derekközi: reactor.inform.kz
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Qazaq xalqı ayaq kïimdi öte erteden-aq qajetine qaray tigip, paydalana bilgen. Etikşilik önerdiñ damıp, örkendewine baylanıstı etikşi şeberler ayaq kïim türlerin olardıñ jasalğan materïalına, tutınwşısınıñ jası men jınısına, älewmettik jağdayına baylanıstı türlendirip otırdı. Ayaq kïimniñ öñdelwi men äşekeylenwi joğarıda atalğan talaptarğa baylanıstı qıstıq, jazdıq, erkekter men äyelderge, balalarğa, jumısqa, saltanattı şaralarğa, qarttarğa, jastarğa arnalğan türlerge bölindi.
Arxeologïyalıq qazbalar kezinde bizdiñ zamanımızdan burınğı V ğasırlarda tawlı Altay öñirin mekendegen taypalardıñ bılğarıdan, jünnen tigilgen ayaq kïimderi tabılğan. Mundağı äyelder ayaq kïiminiñ qonışı ïirilgen jippen örnektelip, juqa jez nemese altınmen aptalğan. Budan biz etikşilik önerdiñ bizdiñ jerimizde uzaq dästürge ïe ekenin bilemiz.
Burındarı otbası müşelerine ayaq kïim tikkizgisi kelgen adamdar etikşini öz üylerinde birneşe ay boyı qondırıp ustağan. Ayaq kïim tigwge qajetti kön, bılğarı, qayıs, ultan, siri, toz, taramıs sïyaqtı zattardı ayaq kïim tikkizwşiniñ özi tabatın bolğan. Tek, ağaş şege jasaytın kepken qayıñ kesindisin, usaq temir şegelerdi, ülkendi-kişili qalıp türlerin etikşi ärdayım özimen birge alıp jürgen. Ayaq kïim tigwmen teri, qayıs öñdewmen mamandanğan adamdar aynalısqan. Olardıñ atadan balağa berilip otıratın özindik texnologïyası, yağnï täsilder jüyesi boldı.
XIX ğasırdıñ ekinşi jartısınan bastap qazaq dalasına sırttan keletin bılğarınıñ tarawına baylanıstı, saptama etik pen jeñil etikterdi qalıñ qara bılğarıdan tigw öris aldı. Sonımen birge, orıs ülgisimen qïsıq taban jeñil etik tigw de birtindep orın ala bastağandığı belgili. Äyelderge arnalğan jeñil etikti qara, qızıl, jasıl tüsti juqa bılğarıdan sändep tigedi. Olardıñ ökşesi bïik keledi, qonışı tüsti jibek barqıttarmen körkemdeledi, sonımen birge sändi kestelenedi.
Er adamdarğa arnalğan kebisti können nemese qalıñ bılğarıdan tüzw taban etip tigedi. Bulardıñ ökşesi bïik bolmaydı. Ädette, er kisilerdiñ etikteri men kebisteriniñ ökşesine temirden näl qağadı. Äyelderge arnalğan kebister türli tüsti juqa bılğarıdan tigilip bïik ökşe qağıladı, är türli jibek jiptermen kestelenip körkemdeledi. Ärïne, munday äsem kebisterdi uzatılatın qızdarğa arnap jasatatın bolğan. (kk.wikipedia.org)
Kebisti ädette, erler de, äyelder de mäsimen kïedi. Mäsini können, qalıñ bılğarıdan, al äyelderge arnalatın mäsilerdi satılıp alınatın türli tüsti juqa xromdardan tigedi. Dästürli qazaqı ortada ayaq kïimderdiñ mınaday negizgi türi taralğan: etik, kebis, mäsi, saltama, baylaq, şoqay jäne t.b. Kebis pen mäsiniñ san alwan ıñğaylı da, ädemi türleri tigilgen. Kebis köbinese maldıñ sawır terisinen tigilip, qalıpqa qatırıladı. (Şoybekov R.N. Etikşilik önerine baylanıstı keybir atawlar)
Etik- bılğarıdan tigiletin qonıştı ayaq kïim. Erterekte qazaq etikşileri etiktiñ saptama, saqtïyan, bılğarı, qurım, kök, qayqıbas, şoñqayma,tasultan, tüzw taban etik, t.b. türlerin tikken. Etik adamnıñ jas, jınıs erekşelikteri men jıl mezgilderine qaray türlişe tigiledi. Erlerdiñ jazdıq etigi juqa bılğarıdan, al qıstıq etigi qalıñ bılğarıdan qonışı uzın etilip (saptama etik), al äyelderdiñ etigi jeñil, juqa bılğarıdan ökşesi bïik etilip tigiledi. Äyel etiginiñ ökşe sirisi, qonışı men bası türli tüsti jibek jiptermen kestelenip nemese tüsti bılğarımen oyulap, äşekeylengen. Etik tigw üşin bılğarı men ultannan basqa qayıñ, toz, ağaş şege, taramıs, mıqtı jip paydalanılatın. Erterekte qazaq etikteri tüzw taban etip tigilip, oñ ayaq pen sol ayaqqa birdey kïile beretin. Etikti oñ men sol ayaqqa beyimdep, qïsıq taban etip tigw keyin payda bolğan.
Saptama etik - qazaqtıñ ulttıq ayaq kïimderiniñ bir türi, onıñ keñ qonşı tizeni jawıp turadı. Taqım jağı säl oyıqtaw kelip, ayaqtı bügip-jazwğa kedergi jasamaydı. Ol qıstı küni kïiletin bolğandıqtan işine kïizden astar salıp, sapalı bılğarıdan, erterekte jılqınıñ nemese ögizdiñ terisinen ağaş kergişpen ökşesin alasa etip tigetin bolğan.
Kön etik - ïge salıp, tügin tüsirgen iriqara terisinen tigilgen etik. Burınğı waqıttarda egin swarwşılar, añşılar taw-tastı, butalı jerlerdi aralağanda kïetin ayaq kïim. Kön etiktiñ şegren etik sïyaqtı ökşesi bolmaydı. Bası men qonışı sızdıqtalıp bekitilmey, tutas pişiledi. Kön etikti key jerlerde «şoqay» dep te ataydı.
Kebis - mäsiniñ sırtınan kïyuge arnalıp, bılğarıdan tigilgen, qonışsız ayaq kïim. Onıñ basın jumsaq qara bılğarıdan, tabanın qattı ultannan bïik ökşeli etip tigedi, oyulap äşekeyleydi. Onıñ şolaq qonıştı, jay taban, jäne keñ awız dep atalatın türleri bar.
Mäsi -erler men äyelderdiñ kïetin jeñil ayaq kïimi. Mäsini juqa ultan salıp, jumsaq bılğarıdan, jumsaq eşki terisinen nemese qurımnan tigedi. sırtınan kebis kïedi. (Qazaqtıñ qolöner mädenïeti. Sultanqan Sağatjan)
Xalqımızdıñ ayaq kïimge baylanıstıra aytatın ırım-tïımdarı da bar. Qazaq ayaq kïimniñ tabanına qaramaydı. Öytkeni onıñ barmaytın jeri, baspaytın tawı «qalmağandıqtan» bılğanıştı boladı deydi. Onı körgen adamnıñ közi uşınadı-mıs. Al ayaq kïiminiñ tabanına jazatayım közi tüsse, tabanğa üş märte tükirw kerek. Yağnï közim uşınbasın, ayağım aqsamasın dep ırımdağanı. Ayaq kïimdi töñkerip qoymaydı. Töñkerilip qalsa, qaytadan oñdap qoyadı. Şeşkennen keyin şaşıp tastamay, qatarlap qoyadı. Ayaq kïim töñkerilip qalsa ïesi qayğığa uşıraydı, şaşılıp jatsa jolı kesiledi dep sanağan. Ayaq kïimdi sol ayaqtan bastap kïmeydi. Qazaqta basqa kisilerge qaratıp ayaq kïim şeşpeydi. Äyelder ayaq kïimdi tasalanıp kïedi nemese şeşedi. Ïen tüzde, jawgerşilikten bosıp-köşkende nemese türli jağdaylarğa baylanıstı tünde uyıqtağan kezde basına jastanatın eşteñe bolmasa ayaq kïimdi jastanwğa ruqsat etilgen. Ol twralı qazaqta «etik jolğa bastaydı, şalbar sorğa bastaydı» dep etikti jastanwğa boladı deydi. Al şalbardı jastanwğa müldem tıyım salınadı. Ayaq kïimniñ tabanına salınatın ultaraqtı mañdayınan tilip qoyadı. Munı ultaraqtıñ jolın aşw deydi.
Baqıtjol Käkeş
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qoldanwşılardıñ statwsı körinbeydi. Degenmen, adamdar bir birine xabarlama jibere aladı. Älewmettik jelilerdegi xabarlamalarğa süyensek, messendjerde payda bolğan problemanıñ qızmet körsetetin provayderlerge qatısı joq.
Ayta keteyik, Skype bul mäsele boyınşa tüsinik berip ülgerdi: "Keybirewleriñiz onlayn rejïmge öte almay otırğan bolwlarıñız mümkin. Bizdiñ messendjerdegi onlayn-statws baptawında problemalar payda boldı. Keybir qoldanwşılar öz statwsın özgerte almay otır jäne olarğa dostarınıñ statwstarı da körinbeydi. Degenmen xabarlamalar jiberwge boladı. Biz bul problemanı şeşip, jaqın arada jañartw jasawdı josparlap otırmız. Sizderden keşirim ötinemiz", - dep xabarladı Skype.
Derekközi: Tengrinews.kz
Kommentarïï


text:
1. Kïikotı men jawjapıraqtan demdeletin şay (işekti tazalawğa paydalı)
Keptirilgen kïikotı men jawjapıraqtıñ japıraqtarın aralastırıp, üstine lïmon qabığınıñ ügindisin qosıñız. Sodan soñ qospağa qaynağan sw quyıp, 5 mïnwttay gazğa qoyıp, şaydı süzgişten ötkizip işseñiz boladı.
2. Joljelken men estragonnan demdeletin şay (işek-qarın jolın tazalawğa arnalğan)
Bul şaydı dayındaw üşin sizge 15-20 gramm joljelkenniñ japırağı jäne 10 gramm estragonnıñ örkeni qajet. Aldımen şöpti muqïyat tazalap, untaqtap, köleñkede keptiriñiz. Keyin qaynağan sw quyıp, betin sülgimen jabıñız. 15-20 mïnwttan soñ şayıñız dayın boladı.
3. Şeten şayı (büyrekti tazalaw üşin)
1 as qasıq şeten ağaşınıñ jemisin bir staqan qaynağan swmen aralastırıp, künine 3 ret jartı staqannan işip turıñız.
4. Qaraqattan demdeletin şay (büyrekti tazalawğa paydalı)
Ïtmurın men qaraqattı birdey kölemde alıp, aralastırw kerek. Söytip, qospağa 2 staqan qaynağan sw quyıp, 1 sağat kütiñiz. Künine jartı staqannan 4 mezgil işiñiz.
5. 4 komponentten turatın şay
Ïngredïentter: 10 gramm jalbız, 10 gramm askök, 20 gramm qalaqay japırağı jäne 20 gramm därilik baqbaq. Ïngredïentterdiñ barlığın untaqtap, qaynatıp, 5 mïnwttay sülginiñ astında ustañız. Sodan soñ süzgişten ötkizip, işe beriñiz. Bul şaydı lïmonmen nemese bir qasıq balmen işwge keñes beremiz.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
22 Aralık 2015 Salı
"Terciman" gazetasında rastkelgen «Yani» bağlayıcısınıñ funktsional emiyeti
Aralık 22, 2015 2015_3, Dil Bilimi, Köroğlu Lenura No comments
ПoяcHeHиe – эTo cиHTakcичeckaя koHcTpykция, пpeдcTaBляющaя ocoбый Tип pядa, cocToящero из дByx пapaллeлbHыx члeHoB: пoяcHяeMoro и пoяcHяющero, koTopыe oбoзHaчaюT B дaHHoM koHTekcTe oдиH и ToT жe peфepeHT.
Ha cTpaHицax raзeTы «TepджиMaH» пpocлeжиBaeTcя чacToTHoe yпoTpeблeHиe пoяcHиTeлbHoro coюзa яHи (To ecTb), koTopый пoяcHяeT (эTo зHaчиT) и yToчHяeT (a иMeHHo) coдepжaHиe пpeдыдyщero пpeдлoжeHия или oTдeлbHoro ero члeHa. Haибoлee pacпpocTpaHeHHыM яBляeTcя фyHkциoHиpoBaHиe пoяcHиTeлbHoro coюзa яHи (To ecTb) B зHaчeHии пoяcHeHия (эTo зHaчиT), HaпpиMep: aдBokaT яHи дaBa Bekили (AдBokaT, T.e. пpeдcTaBиTeлb Tяжбы).
KлючeBыe cлoBa: пoяcHиTeлbHый coюз, kpыMckoTaTapckий языk, raзeTa «TepджиMaH».
Yani açıklayıcı bağlacı – sintaksik bir yapıdır. Bu yapıda iki paralel kısım vardır: açıklanan ve açıklayan.
«Terciman» gazetesinin sayfalarında yani açıklayıcı bağlacının sık sık kullanıldığı tespit edilmektedir. Bu bağlaç (demek) ve (sözün doğrusu) anlamlarında da kullanılmaktadır. Yani açıklayıcı bağlacının en sık (demek) manasında kullanıldığı görülmüştür. Misal: advokat yani dava vekili (avukat yani dava vekili).
Anahtar kelimeler: yani açıklayıcı bağlacı, kırım tatar dili, “Terciman” gazetesi.
Bağlayıcılar mürekkep cümle terkibindeki sade cümlelerni ve cümle azaları arasındaki türlü munasebetlerni ifadelemek içün qullanğan sözlerdir. Bağlayıcılar grammatik ceetten deñişmegeni ve olarnıñ mustaqil leksik manası olmağanı içün, olar cümle bölüklerine em de ayrı cümlelerniñ tizilüvi ve manalarına köre olğan türlü munasebetlerni köstermek içün qullanılalar [2].
Maqalemizde ögrenilgen «yani» bağlayıcısı izalayıcı bağlayıcılarından olıp, mürekkep cümle terkibindeki cümlelerni ekseriyetnen izalav manasınen bağlamaq içün hızmet ete [2, s.304]. Meselâ: Mırza Abdülislâm efendi 1844 senesi dünyaya kelmiş yani elli yaşında (gospodin Mırza Abdülislâm rodilsâ v 1844 godu, to yest yemu 50 let), Altun ordu hanlarından Berge han zamanında yani 1275 milâdiyesinde (vremâ odnogo iz zolotoordınskih hanov Berge hana to yest
1275 g. Ot rojdestva
hristova)
"Terciman" gazetasınıñ saifelerinde «yani» bağlayıcısınıñ pek sıq qullanılğanı körülgendir. Bilgenimiz kibi «yani» bağlayıcı evelki cümleni ya da bir azasını izalamaq (demek manasında) ve doğrulamaq (doğrusı manasında) içün qullanılmaqtadır [1]. Bizge rastkelgen misallerniñ çoqusında cümle yerine, bir söz ya da söz birikmesi izalana, «yani» bağlayıcısınıñ ya sinonimı, ya da rusça ekvivalenti işletile.
İzalağan söz ve izalanğan söz aqılğa kelgen er bir munasebette buluna bilmekteler [3].
a) teñ: aynı manağa kelgen sözler arasında bulunalar. Bu sözler ya sinonim ya da ekvivalent olalar: Pasport yani şehadetname (Pasport, t. ye. svidetelstvo), Vizit yani teşrif kartları (Vizitnıye, t.ye. priglasitelnıye kartı), marka yani pul (marka), zayavleniye yani arıza (zayavleniye to yest zayavleniye), Ahval-i vilâyete dair raport yani beyanname (sostavlâyet raport, t.ye. izveşçeniya o polojenii);
b) içine alma (vklüçeniya), boysunma (podçineniya), bir-birine boysunğan manalarğa aittir. Bu vaziyette bir sözniñ manası ekinci sözniñ manasından daa da keñiştir. Umumiy - şahsiy munasebetler aynı cınıs ve türden, giperonim ya da giponim olğan sözlerge aittir: Cenübi Sudanda yani Afrika (V yujnom Sudane, t.ye. v Afrike); qara cınıs yani zenci (çernaya rasa to yest negrı);
v) aynı vaziyet (sopolojennosti), üç ve üçten ziyade manası olğan sözlerge aytılır. Olardan ekisi (ya da daa çoqusı) üçüncisine baqqanda aynı cınıs sözleridir (sogiponim). Bu çeşit munasebet mürekkep izalayıcı sıra içün keçerlidir: "Çrevoveşçatel" derler yani qursaqdan seylernur ("Çrevoveşçatel", t.ye. govorâşçiy jivotom, t.ye. jivuşçiy instinktami);
g) çapraz (perekreşçivaniya), bir sözniñ manası ekinci sözniñ manasına kirmektedir. Bu munasebet tam sinonim olmağan sözlerge aittir: Fevral yani Şubat 24de Ramazana kirildi (V fevrale, t.ye. 24 fevralâ voşli v Ramadan (naçalo posta), i utoçneniye Aprel başında yani beyram haftasında (V naçale aprelâ, t.ye. na prazdniçnoy nedele), Mart üçte yani ramazanıñ sekizinde (3 Marta, t.ye. 8 çisla mesâtsa Ramadan);
d) soñ olaraq, yani bağlayıcı bir-birinen qıyaslanmağan manalarnı taşığan sözler arasında qullanmaqtadır: Poçta aksakalı yani memurı (aksakal poçtı "starojil poçtı" to yest slujaşçiy (starojil-slujaşçiy).
Yani bağlayıcısı çoq manada qullanılmaqtadır. Eñ sıq izalama ve doğrulama manalarında rastkele. Adeti üzre, yani bağlayıcısı (doğrusı) mañasında qullanıla: Bizlere yani kafkaz musulmanlara (Nam, t.ye. musulmanam Kavkaza), Cenübi Sudanda yani Afrika (V yujnom Sudane, t.ye. v Afrike), Qırım elması (sinab) Krımskoye yabloko, t.ye. sinap (sort).
Aşağıdaki misallerde yani bağlayıcı doğrulama manasında degil de, izalama añlamında qullanılğandır. Yani bağlayıcı oquyıcılarnıñ bilmegen sözlerni aydınlatmaq içün qullanğandır.
"Terciman" gazetasınıñ saifelerinde rastkelgen yani bağlayıcısını izalayıcı manasına köre şu gruppalarğa bölmege mümkün
Yer adlarınıñ izası: Hazırda Pekin yani Baçin şehrinde Seyças Pekin, t.ye. v gorode Baçin, dünyanıñ üç qıtasında yani Aziya, Avrupa ve Afrika (v tröh çastâh mira to yest Azii, Yevropı i Afriki), Yanardağ yani "vulkan", yer mayı yani neft, Yer titremek yani zelzele (droj zemli to yest zemletreseniye);
Ecnebiy ve bilinmegen sözlerniñ izası: Skupçina yani serbiye millet meclisi (Skupçina, t.ye. natsionalnıy parlament Serbii), "ingiloman" yani ingiliz seven, "frankofil" yani fransız seven (31.12.1891, №48, Ahb. Har.);
Taqvim ay ve künleriniñ izası: İyün yani kiraz ayı (İyün, t.ye. mesâts çereşni), Fevral yani şubat 24d Ramazana kirildi. V fevrale, t.ye. 24 fevralâ voşli v Ramadan (naçalo posta), i utoçneniye Aprel başında yani biram haftasında V naçale aprelâ, t.ye. na prazdniçnoy nedele, Mart üçte yani ramazanıñ sekizinde 3 Marta, t.ye. 8 çisla mesâtsa Ramadan,
Matematika ölçülerniñ izası: Bir milyard – biñ milyen (Ödin milliard, t.ye. tısâça millionov), Bir metre yani bir arşun yarım yer içun (Ödin metr, t.ye. ödin arşin dlâ polovinı territorii), Otuz üç sajen yani yüz arşındır (Tridtsat tri sajen, t.ye. sto arşinov), Biñ milyen (bir milyard) Tısâça millionov ,t.ye. ödin milliard;
Meslek adlarınıñ izsı: Advokat yani dava vekili (Advokat, t.ye. predstavitel tâjbı), Valilere yani gübernatorlara (gübernatoram t.ye. gübernatoram), Aza (glasnıy) Predstavitel (izvestnıy), t.ye. glasnıy, Büyük vali (general gübernator) Vısokopostavlennıy predstavitel, t.ye. general gübernator. Şehir reisi yani golova (Gorodsköy predsedatel, t.ye. golova). Su nazirleri yani mirablar sylâmaq olub Ministrov po delam vodosnabjeniya, t.ye. vıbor golovı, Sosyalist yani iştirakuyun Priverjenets sotsialistiçeskih, t.ye. kommunistiçeskih idey);
Yañı icat ve eşyalarınıñ izası: Parahod (ateş ot gemisi) (parohod, t.ye. korabl s oçagom), Aq balıq yumurtaları (havyeri) (Yaytsa rıbı, t.ye. ikra), Margarin yani yasama yağ (Margarin, t.ye. iskusstvennoye maslo), yer mayı yani neft (maslo iz zemli to yest neft), priz yani mukâfat (priz to yest nagrada);
Şirket ve ükümet yerleri adlarınıñ izası: İdare-i mahaleye yani zemstva (Kvartalnıye (üliçnıye) upravı, t.ye. zemstva), Palata yani muhasebe divanı (Palata t.ye. ötçetnoye sobraniye), Şehir meclisinde (dumada) Na gorodskom sobranii, t.ye. v dume, Sergi yani vıstavka (Vıstavka, t.ye. vıstavka), Parlamentonda yani millet meclisinde V parlamente, t.ye. v natsionalnom sobranii, gümrük yani tamojnâ haneleri (tamojnâ to yest pomeşçeniya tamojni), volostnoy shod yani cemaat (volostnoy shod to yest sobraniye);
Qırımtatar tilinde olmağan söz ve söz birikmeleriniñ doğrudan-doğru tercime etilmesi, ya da ekvivalentiniñ qullanılması: Candan biri (poduşnaya podat) (odna çast s duşi, poduşnaya podat). "Çrevoveşçatel" derler yani qursaqdan seylernur ("Çrevoveşçatel", t.ye. govorâşçiy jivotom, t.ye. jivuşçiy instinktami). Beyaz cınıs yani avrupa halqlarınıñ (Belaya rasa, t.ye. yevropeyskiye narodı), qara cınıs (zenciler) ve qızıl cınıs (Amerika vahşileri), sarı cınıs yani mağol halqları (çernaya rasa, t.ye. negrı, t.ye. krasnokojiye, t.ye. Amerikanskiye dikari, jeltaya rasa, t.ye. mongolskiye narodı).
Rusiye klasika eserlerniñ ve digerlerniñ adlarınıñ tercimesi: "Göre ot uma" yani "Aqıldan belâ". "Kapitanskaya doçka" yani "Kapitanıñ qızı" ("Göre ot uma", t. ye. "Göre ot uma", "Kapitanskaya doçka" t. ye. "Kapitanskaya doçka"), "Nedelâ" yani hafta gazetası ("Nedelâ" to yest gazeta nedelâ).
Askeriy terminlerniñ izası: Deñiz askeri yani quvve-i bahriye (Morsköy soldat, t.ye. morskiye silı), İşbu sene askeri prizıf yani asker alınma vaqtı geçen sene kibi oktâbr 15 de başlanacaqtır (V etom godu prizıv soldat, t.ye. vzâtiye v soldatı büdet kak i v proşlom godu, naçnetsâ 15 oktâbrâ).
«Yani» bağlayıcısı sintaktik bir unsur olsa da, "Terciman" gazetasında rastkelingen misallerde «yani» bağlayıcı daa çoq izalama ve doğrulama manalarında qullanılğandır. Bunıñ sebebi esasen gazetanıñ maqsadından kelmektedir. Yani gazeta insanlarğa bilgi bermek, aydınlatmaq, ögretmek içün çıqarılmaqtadır. Gazetada qullanılğan sözler ve terminler de aynı şu maqsadnı taşıylar.
Misallerden körüngeni kibi «yani» bağlayıcısı eñ sıq sinonimler ve ekvivalentler arasında qullanılğandır. İzalama ya da doğrulama (utoçneniye) manalarını taşığandır.
İzalamalar ya rus tilinden ya da rus tiline yapılğandır. Bu sebepnen «yani» bağlayıcı rusça ögretmek içün qullanılğan, ya da rusçadan kelgen yañı, bilinmegen sözlerni (icatlarnıñ adlarını) añlatmaq içün qullanılğan demek mümkündir. İzalağan ve izaatlanğan sözlerniñ çoqusı isimdir.
Qullanilğan edebiyat
1. Akmollayev E. S. Qırım Tatar tılının amelıyatı. Sintaksis. / E. S. Akmollayev. – Taşkent : “Ukituvçı”, 1889. – 160 s.
2. Memetov A. M. Zemaneviy qırımtatar tili / A. M. Memetov. – Simferopol : Qırım devlet oquv pedagogika neşriyatı, 2006. – 320 s. – Qırım tatar tilinde.
3. Petrunina S. P. Grammatika govoryaşego i sluşayuşego v sibirskih govorah : avtoref. dis. na soiskaniye uçenoy stepeni doktora filologiçeskih nauk / S. P. Petrunina. – Tomsk, 2008. – 45 s.
4. Petrunina S. P. Poyasnitelnıy soyuz to est : sinonimı i mnogoznaçnost / S. P. Petrunina // Teoretiçeskiye i prikladnıye aspektı sovremennoy filologii : materialı XIII Vserosiyskih filologiçeskih çteniy imeni prof. R. T. Grib ; nauç. Red. Prof. B. Ya. Şarifullin. – Krasnoyarsk, 2008. – S. 84–88.
5. Selünina O. A. Slojnopodçinennoye predlojeniye s pridatoçnım vremeni i poyasnenitelnaya konstruktsıya : toçki soprikosnoveniya. Rejim dostupa : http://sun.tsu.ru/mminfo/000063105/337/image/337-023.pdf
6. yceиHoB C. M. Pyccko-kpыMckoTaTapckий, kpыMckoTaTapcko-pycckий cлoBapb / C. M. yceиHoB. – CиMфepoпoлb : ИД «Teзиc», 2007.
7. Typeцko-pycckий cлoBapb. – MockBa : Изд-Bo «Pycckий языk», 1977. – 966 c.
8. Develioğlu F. Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lugat / F. Develioğlu. – Ankara : Aydın kitabevi, 2009. – 1195 c.
Koroglu L.


text:
İyül 14-te Kiyevde Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatıı Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca mahkeme toplaşuvına daa eki şaat çağırıldı, bu, Qırım parlamentiniñ sabıq deputatı Sergey Zayats ve ATR mühbiri Şevket Namatullayev. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Mahkeme sabıq deputat Sergey Zayatsnı daa keçken toplaşuvda çağırdı, amma belli olmağan sebeplerden o kelmedi. Qırım sabıq deputatı Ukrainanıñ qıtaiy qısmında bulunğanı aqqında belli ve evel onıñ devletke hiyanet etkeni aqqında şeklenüv ilân etilgen.
ATR mühbiri Namatullayev mahkemege prokuraturanıñ tevsiyesinen çağırıldı, çünki o, Ganış bulunğan rusiyeli Qırım parlamentiniñ toplaşuvından video süjetiniñ müellifi ola. Bu levha iyün 14-te mahkeme toplaşuvında taqdim etildi. Video süjet kösterilgen soñ, qabaatlanğan Vasiliy Ganış ve onıñ adliyecisi bu videonıñ doğru olğanından şübelengenlerini bildirdi.
Vasiliy Ganış işi boyunca nevbetteki toplaşuv Kiyevdeki Dnepr rayon mahkemesinde avgust 3-te keçirilecektir.
Vasiliy Ganış 2015 senesi aprel 28-de Ukraina havfsızlıq hızmeti ve Ukraina Devlet sıñır hızmeti tarafından Qırım çıqışında yaqalandı. Ganış apiske alındı, çünki onı qıdıra ediler. Baş prokuratura onı devlet hainliginde şeklendi.
Ukraina taqiqatçılarınıñ malümatına köre, Ganış Qırım statusı aqqında «referendum» keçirilmesine rey bergenlerden biri edi, ve böyle etip Ukraina topraq bütünligine zarar ketirmege tırıştı. Bunen beraber, siyasetçi 2014 senesi aprel 11-de rusiyeli Qırım parlamentiniñ toplaşuvında rusiyeli Qırım anayasası qabul etilmesine rey bergeninde qabaatlana.
Sabıq deputat ise bildire ki, o Qırım parlamentiniñ zalında «referendum» keçirilmesine qarşı rey bergen yekâne insan edi. Onıñ fikrince, devlet hainliginde qabaatlav delilsizdir.


text:
Meyvezer mamır ayınıñ basında fïlïppïndik Mennï Pakyaoğa qarsı 48 jekpe-jegin ötkizip, jeñiske jetken edi. Söytip, WBA (Super) jäne WBC belbewlerin kezekti ret qorğap, qarsılasına tïesili WBO belbewin jeñip alğan bolatın.
Osı jeñisinen keyin köp ötpey, WBO uyımı Meyvezerden alğaşqı orta salmaqtağı WBA jäne WBC belbewlerinen bas tartwdı suradı. Öytkeni, uyımnıñ erejesi boyınşa boksşı birneşe salmaq därejesindegi çempïondıq belbewlerdi ïelene almaydı. Sonımen qatar, Meyvezer Pakyaoğa qarsı ötkizetin kezdesw üşin tölewi tïis 200 mıñ dollar jarnanı tölemegen.
WBO uyımı belbewdi ekinşi amerïkalıq boksşı Tïmotï Bredlïge tabıstadı.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
1-täsil: Qosımşa jumıs tabw (eseyip qalğan balalarıñızğa da buğan ruqsat etiñiz)
Negizgi mamandığıñız boyınşa qosımşa jumıs (dïzaynerler, jwrnalïster jäne bwxgalterler ne twralı aytıp otırğanımızdı tüsinedi), bolmasa äjeptäwir tabıs äkele alatın äwes isiñiz bolwı mümkin. Kosmetïkanı qoldan jasaw, tigw, toqw, sabın jasaw, tamaq dayındaw, tipti jïhaz jasaw (nesi bar, munday äwes ister de kezdesedi) – hand made önimine suranıs künnen-künge artıp baradı. Kim biledi, mümkin, mına bir şaqpaq sabın nemese şıraq ülken bir bïznes-jobanıñ bastawı şığar? Balalar twralı aytar bolsaq, buğan deyin qosımşa jumıs istew qajettiginiñ twındawı mümkin ekenin boljap körmegen bolsañız da, qazir otbası byudjetine ülesin qoswğa balañızğa ruqsat etwge äbden boladı. Aqşa tabwmen qatar bul eresek ömirin endi bastap kele jatqan adam üşin bağa jetpes täjirïbe.
2-täsil. Sıyısw
Birden ayta keteyik, bul keñes artıq turğın-üy keñistigi bar nemese jıl boyı turwğa bolatın, biraq kün sayın jumısqa keşigetindey alıs emes sayajayı bar adamdarğa arnalğan. Oğan qosa, twıstarımen qarım-qatınası jaqsı bolwı kerek. Sonımen, dağdarıs kezinde otbasıñızdıñ özge müşelerimen birge turıp (bar bolsa – sayajayğa köşip), al bosağan üy-jaydı jalğa berseñiz boladı. Biraq dağdarıs ayaqtalğan soñ üyiñizdi qalpına keltirwge aytarlıqtay şığındalmaw üşin turğındardı öte muqïyat tañdaw kerek boladı. Täjirïbe men ömirdiñ jaña salaların ïgerwdiñ qajeti joq dep kim ayttı?
3-täsil: Kölikti satw
Eger otbasıñızda birewden artıq kölik bar bolsa, ekinşisin satıp jiberseñiz boladı. Bağalardıñ qımbattawın eskersek, satıp alw somasına qarağanda siz eşqanday zïyan şekpeysiz. Negizi, jalğız köligiñizdi de, äsirese, eger ol mölşerlemeler joğarılağanğa deyin nesïege satıp alınğan bolsa (jaqında satıp alınğan bolsa, demek, siz onsız da küniñizdi köre alasız, jäne äzirşe, onsız da ömir süre alasız), satıp jiberwiñizge boladı. Kelesi jılı resmï dïlerde jäne KASKO-da TQ üşin öte qomaqtı aqşa qajet boladı (olay bolmağan jağdayda maşïnanı kepildikten alıp tastaydı, al bank şarttıñ talaptarın buzğanıñız üşin sizge ayıppul tölewdi mindettewi mümkin, jäne bul ayıppul ay sayınğı tölem somasına emes, bükil nesïe somasına esepteledi). Şarttı muqïyat oqıp şığıñız – qolıñızda TJT bar bolsa da, sizge banktiñ kepilge salınğan kölikti satwğa ruqsatı qajet bolwı mümkin.
4-täsil: Bankte metall şotın aşw
Altın jäne basqa da asıl metaldar – payda alwdıñ senimdi közi bolıp tabıladı. Munday salımdar birqatar qosımşa bonws usınadı – bankterdiñ usınıstarın muqïyat qarap şığıñız. Salımdardı aşw üşin tipti ornıñızdan turmay-aq qoysañız boladı – munday operacïyalardıñ barlığı onlayn rejïminde jasaladı.
Sonımen qatar, belgili bir waqıtta tabısın alwğa bolatın är türli jïnaqtawşı saqtandırw bağdarlamaların keltirwge boladı. Mısalğa, eger siz maqsat qoyıp, onı jüzege asırwğa belgili bir somanı böle alsañız, usınıstardı qarap şığıp, äreket etiñiz.
5-täsil: Kütpegen aqşanı jïnaw
Kez kelgen kütpegen tabıstı «tozañğa aynaldırwğa» nemese valyutağa aynaldırıp bankke salwğa boladı. Ekinşisi durısıraq sïyaqtı.
6-täsil: Baqıt xatqaltasın nemese jïnaq sandıqşasın arnaw
Eger jumsawğa eliktiretin iri aqşanı üyden tıs jerde ustaw kerek bolsa, 10–50–100 rwbldik usaq aqşanı «Kişkentay qwanıştarğa arnalğan» dep jazılğan xatqaltağa jïnawğa boladı. Kün sayın jïnaq sandıqşağa 50 rwbl salıp tursañız, jartı jıldıñ işinde sapalı etikke jetetin somanı jïnap ala alasız. Ol üşin öziñizge erekşe şektewlerdi de jasawdıñ qajeti joq.
Derekközi: https://kz.everydayme.com/
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
ATR telekanalı bir qaç teneffüsten soñ özüniñ Ukraina, işğal etilgen Qırım, Turkiye ve Avropa Birligi memleketleriniñ seyircilerini quvandırmağa devam ete. Efirniñ büyük bir qısımını şahsiy - informatsion-analitik, eglence, ögretici, muzıkalı ve bala programmaları qavrap ala.
Biz Qırımda ve dünyada olıp keçken adise-vaqialar aqqında operativ ve obyektiv şekilde tarif etemiz. Qırım ile bağlı olğan malümat ise ilk evelâ tarif etile.
ARTniñ şahsiy teleprogrammaları yüksek keyfiyet ve grafikanen ayırılıp tura. Bu ise olarnıñ raqapligine imkân doğura.
Ğururımız- qırımtatarlarnıñ tarihı, muzıka ve medeniyeti aqqında şahsiy programmalarımız.
ATR- klassik aileviy telekanal, yani onı büyükler balalarnen beraber serbest seyir ete bileler. Er bir kommertsiya telekompaniyaları kibi biz reyting ve auditoriyanıñ artması aqqında tüşünemiz. Bunen beraber biz programma cedveline zorbalıq ve cınsiy munasebetlerini tasvirlegen kino ve programmalarnı qoymaymız.
2005 senesi telekanal meydanğa ketirilgen soñ özüni "birinci qırımtatar telekanalı" olaraq tanıta. Lâkin telekanal bu keñ sıñırlardan keçkenini taa 2013 senesiniñ Nielsen reytingleri (Qırım Rusiye tarafından işğal etilgenine qadar) tasdıqlay. Qırım teleseyircileriniñ seslenüvine köre, bugün ATR telekanalı Qırımnıñ diger regional telekanallar arasında 1-ci yerni ala.
Malümat:
04060, Ukraina, Kiyev ş., Vavilovih soq.,17
tel: (044) 593 98 82
info.atr.tv@gmail.com


text:
"Watson jasandı parasat negizinde IBM kompanïyası jasap şığarğan Ross robot-advokat Baker & Hostetler xalıqaralıq advokattıq byuroğa jumısqa qabıldandı", - dep jazdı Futurism.
Robot bankrottıq räsimge baylanıstı isti jürgizetin bölimde jumıs isteydi. Qazir bölimde 50 qızmetker bar. Ross käsibï ädebïetke siltememen, däyeksözder keltire otırıp, gïpotezamen suraqtı tüsinip, oğan jawap berwge qabiletti. Osılayşa, kïberadvokat awqımdı orınsız aqparattardı elekten ötkizip, zañgerlerge järdemdesedi jäne ötinişter sanınıñ artwına qaray tïimdiligi arta tüsedi.
Budan basqa, jasandı parasat sot talqılawları bazasın turaqtı jañartıp, zañgerlerdi ağımdağı isti qarwğa ıqpal etetin jağdaylar twralı xabarlandırıp otıradı.
Tegï: Glavnaya, Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Parijda saylaw protestı
Franśiya başqalasında liśey uquçıları ilbaşı saylawın protest itkän
Franśiyadäge ilbaşı saylawına rizasızlıq beldergän yäşlär Êlize sarayına taba barırğa telägän.
Yaqınça 100 liśey uquçısı Şarl’mayn häm Pol-Valeri liśeylarınıñ aldın çüp urnaları belän yabıp, mäktäplärgä kerergä qomaçawlağan.
Soñınnan ilbaşı saylawınıñ “mäsxärä” buluın citkerep, Çamps Êlize prospektında çara oyıştırğan uquçılar Êlize sarayına barırğa telägän.
Yäşlär poliśiya qatışuı belän sarayğa barğançı uq taratılğan.
Lisey uquçıları xakimiyättäge Sośialist partiyaneñ ber êlemtä byurosına matdi zıyan salğan.
Liśeylardağı blokadanın töştän son beterelüe citkerelgän.


text:
Djïns şalbarı sozılmaytın qattı materïaldan tigiledi. Bul qızdarğa qursaq köterip, ana atanarda zïyanın tïgizedi. Sebebi, qız balası balïğat jasqa tolğannan bastap, bwındarı ösken sayın bosap, işki organïzmi qursaq baylawğa dayındala bastaydı. Al, eger de djïnsï sekildi nemese basqa da tar kïim kïetin qızdarda bul ürdiske qarsı äreket jüredi. Sebebi, älgi tar kïim bosaytın bwındı kerisinşe qatırıp tastaydı. Qazirgi kezdegi ana men bala öliminiñ köbeyui osıdan bolsa kerek. Meyli aman qalğannıñ özinde deni saw urpaq äkelmese qaytemiz?
Er kisilerge de djïnsïdiñ tïgizetin aytarlıqtay zïyanı bar. Eger tar djïns şalbar kïse, onda belden tömen ornalasqan tamırlar qısılıp, qalıptı jumıs jasawın toqtawı bek mümkin. Bul öz kezeginde türli jınıs müşesiniñ awrwlarına äkelip soqtıradı. Endi erlerge tar emes, keñ djïnsï kïyuge boladı. Sebebi, djïnsïdiñ erlerge arnalğan keñ tigilgen türleri bar (eñ durısı kïmegen abzal). Al, äyelderde munday tañdaw joqtıñ qası.
Endi bul kïim türiniñ jalpı zïyanına keleyikşi:
1) Qanday djïnsï kïimdi alsañız da swıqtı tez tartatın qasïetke ïe. Swıqtan er de, äyel de türli awrwlarğa, sonıñ işinde jınıstıq awrwlarğa dwşar boladı.
2) Djïnsïdi kïgennen keyin ol terimen tığız baylanıs ornatadı. Ol terini ünemi qajaydı. Djïnsïdiñ kirlegeni birden terige äser etedi. Sodan teriniñ qabınwı – dermatït awrwına deyin aparadı.
3) Djïnsï qan aynalwdı tejeydi. Eger de tizerlep otıra qalsañız, ayağıñızda müldem qan aynalw ürdisi toqtap qalwı mümkin.
4) Artıq salmaq jïnawğa kömektesetin närse ol – djïnsı. Qalay deysiz ğoy? Djïnsï bel omırtqadağı segizközdi japsa japtı, jappasa ol da joq. Odan uzartsa djïnsïdiñ säni ketip qaladı-aw. Al, ol bolsa mayka men köylekti de durıs ustap tura almaydı. Sol sebepten de ökpege swıq tïgizw qawpi anağurlım joğarı. Osını eskerip, işki organïzm belge, ökpege swıq tïgizbew maqsatında belge özinşe may jïnay bastaydı. Yağnï, artıq maydı belge jïnaydı. Otızdan aspay turıp qarnı şığıp ketip jatqandardıñ köp sebebiniñ biri osıdan.
Djïnsïdiñ budan da özge zïyandarı ğalamtor betterinde jetip artıladı. Qazaqtıñ: «Kïimniñ sulwınan jılwı jaqsı» degen sözin eskerip, densawlıqqa köñil bölgenimiz abzal.
Derekközi: Ayala Bayseyittiñ facebook-tegi paraqşası
Kommentarïï


text:
Kreml'diñ kökbeti Qazaqstandı tağı da tildedi
Orıs teleeifriniñ tösektegi teoretigi Vladimir Solov'ev kezekti ret Qazaqstannıñ soltüstigine şüylikti.
"Rossiya 1" arnasınan tikeley efirde taraytın "Veçer s Vladimirom Solov'evım" deytin bağdarlamada Vladimir Solov'ev orıstıñ şolaqbelsendi sayasatkersımaqtarın jiıp, Ukraina Prezidenti Petr Poroşenkonıñ jaña jarlığın talqığa salğan. Söytip, reseylik äleumettik jeliler men telearnalardı Ukraina territoriyasında jauıp tastağan Prezdent Poroşenkonı jerden alıp, jerge saldı.
Özgeniñ aulasına tas laqtırmasa, bası auırıp, baltırı sızdaytın Kreml'diñ sarjağal sayasatkerleri söz arasında Qazaqstandı tilge tiek etedi. Dälirek aytsaq, Soltüstik Qazaqstandı "Orıs älemi" dep atap, Prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ latın älipbiine köşu bastamasına narazılıq tanıttı.
Efir 2017 jıldıñ 16-mamırı küni jariya boldı.
Vladimir Solov'ev pen onıñ spikerinıñ arasındağı şağın dialog tömendegidey örbidi:
S: -Nazarbaevqa keñes beru kerek edi. Al ol endigi audarıp jatır (kirilicadağı qazaq älipbiin latınşağa audarıp jatır degendi nwsqadı dep tüsindik - red.). Al sizder onı sınamaysızdar...
V.S: -Nazarbaev audarıp jatsa, jaqsı, boptı. Oğan sol wnaydı. Bäri jaqsı. Siz ne qazaqtar da orıs degiñiz kele me?
S: -Al olardıñ orıs äleminen alşaqtap ketkeni şe?
V.S: -Ol tüsinikti. Eger tarihın alıp qarasañız, qazaqtar äu bastan qanday taypalarğa, toptarğa kiretin edi?
-S: -Al Soltüstik Qazaqstan şe? Soltüstik Qazaqstan - orıs älemi emes pe edi? Celinograd, qazirgi Astana...
V.S: - Qarañız, mwnı siz ayttıñız. Endi sizdi eşqayda kirgizbeydi. Ökirip jılay beriñiz. Jirinovskiydiñ dosın tıñdap otırmız ba özi?!
(9:50 minuttan bastap Qazaqstan turalı küresindi sözder aytıla bastaydı.)
Biz qazaqqa janı qas Solov'ev turalı birneşe märte jazğanbız. Ol "Qazaqstan Ukrainanıñ kebin kiedi" dedi. Ol "Qazaqstandağı tolqular Prezidentti taqtan taydıradı" dedi.
Jäne Kreml'diñ däldüriş diplomattarınıñ auzınan aytılğan şovinistik sarındağı pikirlerdi aşıq nasihattadı.
Özi evrey bola twra, "Mı russkie! S nami Bog!" dep kitap jazıp, özin Payğambarğa teñedi. Söytken, Solov'ev kezekti ret Qazaqstandı tildedi.
Orıs kögildir ekranınıñ kökbeti öz bağdarlamasında Qazaqstan turalı nebir swmdıqtı aytıp äm aytqızıp qana qoyğanına qaramay Qazaqstanğa emin-erkin kelip jür.
QR SİM bastağan birqatar qwzırğı organdardıñ nazarına! Elimizdi tildep, şekarasına şüylikken, Täuelsiz Qazaqstannıñ territoriyalıq twtastığın bwzğısı keletin şovinist Vladimir Solov'evtiñ Qazaqstanğa keluine tıyım salınsın!
Nwrgeldi Äbdiğaniwlı
Abai.kz


text:
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri (SQ ADQ), Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırı yanında deñız yalısınıñ mudafaası boyunca talimler keçirdi. Bunı aprel 20-de Ukraina ADQsı komandanlığınıñ matbuat hizmeti bildire.
Bildirüvde: «Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ vaqtınca işğal etilgen territoriyası ile memuriy sıñırnıñ yanında bir qaç kün devamında Ukraina Sqsı terkibindeki Arbiy deñiz quvetleriniñ deñiz piyadeleri komandanlığına tabi qısımları deñiz yalısını şartlı raqipniñ deñiz desantından muafaza etüv boyunca talimler keçirdi», – denile.
Telükesizlik muessisesinde, «artilleriya qısımları, şartlı raqipniñ desant gemileri ve deñiz desantını mahv etüv boyunca talim meşğuliyetlerini muvafaqiyetle becerdiler», dep qayd ettiler.
Ukraina ADQsı komandanlığında: « Öz nevbette deñiz piyadeleri şartlı raqipniñ desantı ücümini bivasta qaytaruv boyunca vazifelerni becere edi ve telükeli doğrultuvlarda qısımlar şeklinde manövr etti», – dep ilâve ettiler.
Yanvar ayında Ukraina Silâlı quvetleri terkibindeki Arbiy deñiz quvetleriniñ deñiz aviatsiyası Qara deñizde Amerika Qoşma Ştatları Arbiy deñiz quvetleriniñ USS Garney (DDG 64) gemisi ile birlikte ortaq talimler keçirdi.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Soltüstik Qıtaydağı bir awıldan eriktiler birneşe jıl şoşqamen birge sarayda turğan balanı taptı.
Jergilikti People’s Daily China saytınıñ jazwına qarağanda, balanı tapqan kezde onıñ jası 7-de bolğan.
Älewmettik kömek körsetetin uyımğa bala turatın awıldıñ adamdarı xabarlasqan körinedi. Körşilerdiñ aytwlarına qarağanda, bala turğan üydiñ jağdayı naşar bolğan, balanı ata-anası belgisiz sebepterden üyinen qwıp şıqqan.
Anasınıñ jüyke jüyesi sır bergen, al äkesi jumıstan bas ala almaw sebepterinen bala qarawsız qalğan. Balanıñ jası 7-ge kelse de ol äli künge deyin söyley almaydı eken.
Balalarına durıs qaray almaytın otbasınıñ budan basqa tağı da 4 balası bar eken. Alayda onıñ birewi ğana aman qalğan. Onı jaqın twıstarı asırıp alğan körinedi.
Ïstoçnïk: Mignews.com
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Elimizde küyewlerinen alïmentin ala almay jürgen kelinşekterge byudjetten järdemaqı tölenwi mümkin. Bügin jalğızbastı äyelderge araşa tüsken depwtattar memlekettik alïment qorın qurwdı usındı. Al bala-şağasın tastay qaşqan bezbüyrek äkelerden alïmentti Ükimettiñ özi öndirip, qazınadan alınğan aqşanıñ ornın toltırmaq. Xalıq qalawlılarınıñ alañdawı beker emes. Sebebi, soñğı jıldarı ul-qızınan bezingen azamattardıñ sanı kürt artqan.
Parlamentke eki künniñ birinde jalğızbastı äyelder jılap xat jazadı eken. Ölmestiñ künin keşip, depwtattardan kömek surağan analardıñ biri - semeylik Larïsa Javronkova. Däm-tuzı jaraspay ajırasqan küyewi şïettey 9 balamen tastap ketken. Endi 36 jastağı kelinşek nebarı 60 mıñ teñge järdemaqığa ul-qızın jalğız asırap otır.
Larïsa Javoronkova, köpbalalı ana:
-Balalar bir künde altı nan jeydi. 65 teñge turatın eñ arzan nandı alğannıñ özinde, 300 teñge jumsaymız. Äkeleri alïment tölemeydi. Özim jumısqa şığayın desem, kişkentaylardı tastap kete almaymın.
Urpağınan bezingen bezbüyrek äkeler köbine meken-jayı men jumıs ornın jïi awıstırwğa ädettenip alğan. Mäselen, Murat esimdi aqtöbelik bul jigittiñ borışı qazir 300 mıñ teñge. Qos qulını üşin qarızın ötep-aq tastağısı keledi. Biraq jumıstan qısqarğalı alïment üşin baqır tïın tölemegen. Endi sot orındawşılarınan qaşıp, ay sayın uyalı telefon nömirin awıstırıp jür. Bet-jüzin körsetwden uyalatın özi de budan äbden ığır bolğan.
Murat, Aqtöbe qalasınıñ turğını:
-Jumıstan qısqarğanımızğa jıldan astı . Qazir mümkindik joq. Mümkindik bolsa, balañnan aqşanı ayamaysıñ ğoy.Mazalap turadı. Telefon soğadı. Xabarlasadı. Sottasın endi qaytem?
Zañ boyınşa, Murat sındı jıldap alïment tölemegender qılmıstıq jawapkerşilikke tartıladı, tipti türmege toğıtıladı. Biraq, munday qatal jazadan aş otırğan bala-şağağa eş payda joq. Sondıqtan, depwtattar jıldar boyı äkeden järdem kütip äbden qajığan ul-qız ben jılap jürgen jalğızbastı kelinşekterge Ükimet kömektessin dep otır. Ol üşin memlekettik alïment qorın qurwdı usındı.
Magerram Magerramov, Mäjilis depwtatı:
-Şeteldegidey memlekettik alïment qorın qursaq, byudjet esebinen jalğız qalğan äyelderge järdemaqı tölenedi, keyin memleket ol qarjını küyewinen öndirip aladı. Bul Ükimettiñ jäwteñdegen balağa degen kömegi bolar edi.
Biraq, balanı da ananı da jarılqaytın usınıstıñ Ükimet tarapınan qanşalıqtı qoldaw tabarı belgisiz. Al osı waqıtta elimizde 445 mıñ otbasın jalğızbastı äyelder asırap otır. 21 mıñnan astam äkeniñ ul-qızı aldındağı borışı birneşe mïllïardqa jetken. Bereşegin ayğay-şwsız öz erkimen ötewge köbisiniñ qulşınıp otırğanı da şamalı.
Baq.kz
Kommentarïï


text:
TÖRKİ DÖN'YA
Azärbaycan başqalası Baqıda ber kafeda şartlaw bulıp 2 keşe ülde, 2se yaralandı
Qırım tatarları liderı Mostafa Abdülcämil Qırımoğlu bu xaqta 1944 nçe yılnıñ 18 nçe mayındağı Qırım tatarları sörgene qorbannarın iskä alu uñayınnan yasağan yullamasında citkerde
Astanada Qazaqstan ilbaşı kitapxanäsendä kitapnı tanıtu kiçäse uzğan
EXPO üzägendä oyıştırılğan çarağa däwlät başlığı İlham Aliyev ta kilde
Qazaqstannıñ Berläşkän Millätlär Oyışması daimi wäkile Kayrat Umarov xalıqara cämäğätçelekne Ğazzädä küp sanda ülemgä säbäp bulğan qırıslıqnıñ tiz arada beterelüe öçen kiñ qırlı çaralar kürergä çaqırdı
Bu xaqta Qazaqstan iq’tisad ministrlığınıñ statistika komitetı beldergän
Azärbaycan ilbaşı İlham Aliyev Ärmänstannıñ yaña prem’yer-ministrı Nikol Paşinyannıñ mäs'älä belän bäyle täq’dimen bäyäläde
AQŞ ilbaşı Donal’d Tramp Üzbäkstän däwlät başlığı Şäwkät Mirziyoyev belän oçraşaçaq. Ul 16nçı mayda Aq Yortta uzaçaq.
Tanılğan futbolçı kiçä xuşlaşu matçında uynadı
Azärbaycan ilbaşı Vladimir Putinnı räsmi räweştä däwlät başlığı wazıyfasına kereşüe belän täbrik itkän
Liderlar ike yaqlı xezmättäşlek,Ärmänstandağı wäzğiyät’,regional’ häm xalıqara mäs’älälär xaqında süz alıp barğan


text:
Makedoniya akimiyeti qanunsız köçip kelgenlerniñ sayısı apansızdan artqanından sebep Yunanistan ile sıñırda fevqulâde vaziyetni ilân etti. Bunı Radio Svoboda bildire.
Bu tedbirler sıñırnı blok etmege ve meseleniñ al etilmesi içün ordu yardımını çağırmağa imkân bere.
İçki işler nazirliginiñ matbuat kâtibi İvo Kotevski memleketniñ paytahtı Üsküpte matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunıp, fevqulâde vaziyetniñ esas vazifeleri – ealiniñ telükesizligini temin etecek tedbirlerni quvetleştirmek ve Makedoniyada sığınaq alacaq olğan insanlarnıñ içtimaiy vaziyetini al etüvde mesüliyetni arttırmaq, dep bildirdi.
Yaqın Şarq ve Afrika memleketlerinden Yunanistanğa ketken ve Avropa Birliginiñ farqlı memleketlerine ketecek olğan qaçaqlarnıñ esas tranzit yollarından biri Makedoniyadan keçe.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ qaçaqlar işleriniñ idare yolbaşçısı Antoniu Guterriş cumaaqşamı künü, avgust 20-de, France-Press agentligine dedi ki, Avropa memleketleriniñ qanunsız alda kelgenlernen bağlı meseleni al etmek ıntıluvlarına cemaat arasında qaçaqlarğa qarşı menfiy munasebetler keder ete.


text:
Tütin jaylı jalğan dabıldan keyingi uşqıştardıñ äreketi EgyptAir uşağınıñ apatqa uşırawına sebep bolwı mümkin, dep xabarladı The Wall Street Journal aqparat közderi. Basılım aqparat közderiniñ mälimetinşe, dabıl ekïpajdıñ «qajetsiz jäne qawipti» äreketterge ïtermeledi.
Basılım xabarlağanday, munday modeldi uşaqtarda tütin datçïkteriniñ iske qosılwı tïisti qawipsizdik jüyesiniñ, sonıñ işinde uşwdı basqarwdı qorğawdıñ avtomattı jüyesiniñ isten şığwı sebep bolwı mümkin.
Aqparat közi aytqanday, qazir ekïpaj abaysızda laynerdiñ mañızdı jüyelerin söndirdi nemese özge de qawipti şaralardı paydalandı degen nusqalar tergewge negiz bolıp otır.
Burın francwz kemesi EgyptAir uşağınıñ «qara jäşigin» izdewge qosılatını twralı xabarlanğan.
19 mamırda Parïjden Kaïrge uşqan EgyptAir äwe kompanïyasınıñ A320 uşağı Kaïr waqıtımen sağat 2.30 Jerorta teñiziniñ üstinde radarlardan joyılğan. Uşaq bortında 66 adam bolğan, olardıñ 56-sı jolawşılar. Solardıñ işinde 30 Mısır azamatı, 15 Francïya azamatı, sonımen qatar 11 özge elderdiñ ökili bolğan.
Kommentarïï


text:
Awrupa fäläqätkä taba bara
Kön tärtibe 23
Könçığış Blokı tarqalğannan soñ dönya ber qotıplı torışqa äylänä. 1945nçe yılğı Yalta kileşüe belän dizayn itelgän dönya kilep citelgän torışta citdi tığılğanlıq yäşi.
Sloveniyanıñ 1990nçı yılnıñ 2nçe iyül’ könne bäysezlegen iğ’lan itüe belän bergä Yugoslaviyada watandaşlar suğışı başlıy häm Yalta tärtibeneñ axırınıñ başlanğıçı bula.
Bu axır bik qanlı bula. Bosniya-Hersegovinada möselmannarğa qarşı tarixnıñ iñ zur genośidı yasala. Bu genośid Awrupanıñ küzläre aldında, xätta qayber küpläp üterülär Awrupa xärbiläreneñ küzätüendä diyärlek başqarıla.
Niderland xökem çığaru organnarı 2014nçe yılnıñ iyül’ ayında üz il ğaskäreneñ Srebreniśada 10 meñ tiräsendä möselman bosniyalını serblarnıñ üterüennän cawaplı buluı qararına kilä.
Demokratiyanıñ, keşe yäşäyeşe izgelegeneñ üzäge buluın raslawçı Awrupa serblarnıñ küpläp üterüennän qotılu öçen üzlärenä sıyınırğa teläwçe 500 meñnän kübräk bosniyälegä işeklären yabıp quya. Awstriya, Germaniya häm İtaliya 2nçe Bötendönya suğışınnan soñ berençe märtäbä atna buyı häm täwlek buyı nigezenä tayanğan çik buyı patryulen häm tuqtawsız iminlek sızığın buldıra. Qaçarlıq urın taba almağan bosniyäle tınıç xalıqnı serblar küpläp üterä.
NATOnıñ Yugoslaviya watandaşlar suğışına qatışuı – kümpeder däräcädä ömetlärne tudırğan ide. Qızğanıç, Amerika Quşma Ştatlarınıñ atom-töş qoralı raslawı belän 1991nçe yılda Ğiraqnı (Ğıyraqnı) häm annan soñ Äfğänstannı yawlap aluı - dönyanı terror äyläneşenä kertä.
Bügen yäşängän terror waqiğalarınıñ (waqıyğalarınıñ) säbäp-näticä bäyläneşe monnan arı barı tik İslam häm Könçığış dönyasında ğına tügel, Könbatışta da citdi mäğnädä bäxäsläşelä. Säbäp häm näticä bäyläneşe niçek kenä bulmasın, bernindi terror törkeme yäki terrorçılıq êşçänlege gäyepsez dip kürenä alınmıy, kürsätelä alınmıy.
Terror ğamälläre yaqınça yöz yıl buyı böten dönyanıñ başında zur bäla bulıp tora.
Törkiyä Cömhüriyäte Däwlät başlığı Ärdoğan yıllar buyı Könbatış berlektäşlärenä qatğilap terrorçılıqnıñ çikne tanımawçılığın añlatırğa tırışa. Terrorçılıq belän êş yörtüçelärneñ ber kön şuşı bälanı üz işegendä tabaçağına iğtibarnı yünältä.
Törkiyä PKK häm anıñ Süriyä versiyası bulğan PYD-YPG oyışmalarına un meñnärçä watandaşın qorban birde. Ber kön Törkiyä iminlek köçläreneñ “PKK” häm anıñ bäyläneşle törkemnärenä oyıştırğan operaśiyälär waqıtında qulğa töşerelgän qorallar häm raketalarnıñ bötenese diyärlek Könbatışta yasalğan buluınıñ cawabı bulırğa tiyeş motlaq räweştä.
Yaqınça yartı ğasır Törkiyä üze genä terrorçılıq belän köräş alıp bara. Häm şuşı köräşendä şaqtıy Könbatış berlektäşe üzen yalğız qaldırdı.
Monnan tış häm NATOda häm dä säyäsi wä säwdä bularaq Törkiyä belän berlektäş bulğan şaqtıy Awrupa ile bügen terrorçılarğa sıyınır urın täêmin itä.
Uzğan aylarda Törkiyä ğaskäre êçendäge “Fätullahçı” terrorçı ofiśerlar Törkiyädä tüntäreleşkä kereşte, yözlärçä keşene üterde, meñnärçäsen yaraladı. Häm bu qadär tınıç xalıqnı ütergän şuşı terrorçı ofiśerlar Germaniya belän ber rättän şaqtıy Awrupa däwlätendä qızıl keläm cäyelep diyärlek qarşı alındı.
Törek däwläte küp tapqırlar Germaniya üzendä totqan 4500 tiräsendä terrorçınıñ häm terrorçılıqta gäyeplänüçeneñ qaytarıluın soradı. Alman xökümäte häm däwläte isä här säfärendä monı işetmämeşkä salındı.
Törkiyädä ber êşmäkärne üterüen böten dönya belgän terrorçı Fähriyä Ärdal 20 yıldır Bel’giyädä qunaq möğamäläsen kürä diyärlek. Törkiyädä ğaskäri, poliśiya, balaçağa, xatın-qız häm qartlarnı ütergän böten terrorçılarnıñ Könçığış illärendä tügel dä, Awrupada urnaşa aluınıñ cawabı bulırğa tiyeş.
Ämma şuşı qapma-qarşılıqqa qarağız: Könbatış dönyası, bigräk tä Awrupa gel Könçığışnı terrorçılıqqa çığanaq buluda gäyepli. Bik qızıqsınam: Könbatış berlektäşlärebez bu qapma-qarşılıqlarnı üz balalarına niçek añlata alır mikän?
Terrorçılıq wäxşi yözen Törkiyäneñ berlektäşe bulğan Angliyada kürsätte uzğan könnärdä. Annan êlek Şveśiya, Germaniya, Bel’giya, Franśiya kebek Awrupanı Awrupa itep qılğan illärneñ şähärlärendä terror şuşı wäxşi yözen kürsätte. Tınıç xalıqtan yözlärçä gäyepsez keşene küpläp üterde.
Moñarçı Könçığış şähärlärendä häm başqalalarında bombalar şartlıy, gäyepsez keşelär, tınıç xalıq ülä ide. Ämma bügen Könbatış başqalaları da Könçığıştağılar qadär terror höcümnärenä açıq wazğiyättä.
Terror monnan arı ber üzäktän yäki bilgele ber töbäktän çığıp dönyağa cäyelgän cinayät buludan çığa. Cirle häm regional’ buluçılar belän ber rättän ber keşelek terrorçı höcümnär belän bäyle xäbärlärne uqıy başladıq. Bu xastalıq tora-bara dönyağa cäyelä kebek toyıla.
Çönki dönyanıñ köçleläre ğadellek, ğadälät mexanizmınıñ döres itep êşläwe urınına üz milli häm säyäsi mänfäğätläre belän qurquların alğı planda tota. Häm bu tırışular bilgele keşe cämğiyätlären häm äğzalären qırıslıqqa yünältä. Sovet rejimınıñ cäyelderelüe öçen başqarılğan qanlı terror ğamälläre “inqilapçı köç” iseme belän yäşertelep legal’läşterelergä tırışıla ide. Yuğisä bügenge köndä terrorçılıq üzen başqa isem belän yäşertü ixtıyacın da xätta xis itmi.
Terrorçılıq dönyanı häm keşe yäşäyeşen bu räweşle totıq itep alğan çorda Awrupa Berlege äğzase illär, qızğanıç, şaqtıy terror oyışmasına qoçağın açqan wazğiyättä. Törkiyä, Ğiraq (Ğıyraq), İran yäki Süriyäle meñnärçä tınıç xalıqnı küpläp ütergän yäisä alarnıñ ülem boyırığın birgän terrorçılar bu illärdä urnaşa ala.
Xätta Awrupalı berlektäşlärebez terrorçılıq mäs’äläsendä şul çaqlı qurqusız xäräkät itälär ki, 2016nçı yılnıñ 15nçe iyül’ könge tüntäreleş kereşüen yasap, yözlärçä tınıç xalıqnı ütergän törek ofiśerlarına häm generallarına işeklären axırına xätle açalar.
Törkiyädä qorğan tozaqlar belän keşeneñ tormışın tar-mar itkän, şaqtıy keşeneñ ülemenä säbäp bulğan sud’ya häm prokuror cöbbäsen kiygän terrorçılarğa diplomatik pasportlar birälär häm alarnı ğadälätkä tapşırmıylar. Xälbüki, ğadälätkä qarşı yasalğan här qarşılıq kürsätü motlaq räweştä cämğiyävi, ictimaği xozursızlıqqa säbäp bulaçağı /sośiologik ber çınbarlıq.
Mullıq êçendä yäşäwçe keşelärneñ individual’ terror ğamällären yasawı yäki “DEAŞ”qa quşıluı barı tik “çitläşterü, yat itü” belän genä açıqlana alınmıy. Keşelärneñ ğadälätkä bulğan ixtıyacların qanäğätländermäw dä qırıslıqqa işeklärne aça. Häm bügen, qızğanıç, Awrupa Berlege äğzase şaqtıy il üz totışları arqasında üz fäläqatlären äzerli.
Ärdal Şimşäk


text:
İşğalden soñ Han sarayda yapılğan muvafaqiyetsiz restavratsiya işleri Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti qırımtatarlarınıñ medeniy abideleri saqlanmasına bücet paralarını masraf etmege istemegenlerini köstermekte, dep bildire qırımlı faaal Ayvaz Osmanov. Böyle bir fikirni o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bilidirdi.
«Han camisiniñ qubbesi yıqılıp başlağanda, muzey onı öz esabına tamir etebile edi, lâkin federal maqsatlı programmanıñ şartlarına bazanaraq, olar muzey yolbaşçılarına er angi bir şey yapmasını yasaqladı. Mesele tap, içerde qubbeni tutacaq bir tireme qoyılmasına qadar alıp bardı, atta bu konstruktsiya bile 100 biñ ruble tuttı. Artıq camide ibadet keçirmege çare yoq. Zanımca, rusiyeli akimiyet bizim abidelerimizniñ saqlanmasını istemey: qırımtatarlarına bermemek içün olar paralarnı añlaşılmağan bir sürü şeyge masraf eteler», – dep qayd etti o.
Bağçasaraydaki Han saray Sudaqtaki Ceneviz qalesi, Qırım astrofizika observatoriyası, Manğup-Qale, Eski-Kermen, ve Çufut-Qalenen bir sırada UNESCO Halqara miras cedveline kirsetilecek abidelerden biridir.
UNESCO general müdüriniñ yardımcısı Eric Falt sentâbrniñ 21-nde, teşkilâtnıñ vekâleti olğan saalarda Qırımdaki vaziyetniñ doğrudan yapılacaq monitoring mehanizminiñ parametrleri işlenip çıqarılması boyunca mesleatlaşuv etapı bitecek seviyege keleyatqanını bilidrgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Neşet Çelebi - Harmana Serdiler
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Harmana Serdiler
Etiketler : Neşet Çelebi - Harmana Serdiler türkü indir, Neşet Çelebi - Harmana Serdiler türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Harmana Serdiler mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Harmana Serdiler türküsü, Harmana Serdiler sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Harmana Serdiler bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Tokat Yaylası
Neşet Çelebi - Çeşme Başında
Neşet Çelebi - Telli Gelin (Barak)
Neşet Çelebi - Bulgur
Neşet Çelebi - Felek
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Karakız
Neşet Çelebi - Seklem Seklem
Neşet Çelebi - Yorma Beni Dünya
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Kuzum
Neşet Çelebi - Ozanlar Diyarı
Neşet Çelebi - Emmoğlu
Neşet Çelebi - Kara Değil Mi
Neşet Çelebi - Tadı Kaldı


text:
Qazaqstanda adam tañğalarlıq jerleri köp. Solardıñ biri Qazaqstannıñ şığısında orın tepken Qïın-Keriş şatqalı.
Gollïvwdtıñ «Marsïanïn» fïlminen keyin köptegen älemdik ïnternet-reswrstar Jerdegi Marsqa uqsas mekenderdiñ tizimin quradı. Barlıq tizimde Qazaqstannıñ Qïın-Keriş şatqalı köş basında tur dep jazadı "Ekspress K" basılımı.
Zaysan köliniñ soltüstiginde Quyğan, Amanat, Aqswat, Mönekey, Jolnusqaw sïyaqtı awıldar turğındarı ejelden balıqşılıqtı käsip etedi. Köldiñ soltüstik şığısında Qïın keriş degen geologtar men tabïğat tanwşılardı, arxeologtardı jipsiz baylaytın jer bar. Bul atırap twralı da ğalımdar men natwralïst jazwşılar ara-tura jazıp jür. Qïın-Kerişke bararda Qarabüyrek şoqısı men mundalaydı.
Osı jota qıp-qızıl bolıp köz tartadı. Nege olay? «Topırağı nege qızıl?» degen sawal özinen özi twındaydı. Geologtar bul aranı «balqıp jatqan adırlar» dep te ataydı. Qarabüyrek şoqısınıñ qarası köringennen-aq türli tüske enip, sağım oynaydı. Jaqındağan sayın ot şaşqan sïyaqtı köringen adırlar ayqın körine bastaydı. Sağımdar «qïsıq aynağa» tüskendey qubıladı.
Jalt-jult etken ottı uşqın közdi arbaydı. Rasında tañğalarlıq-aq. Osınıñ bärin sözbenen aytıp jetkizw qïın. Beyne bir ottı adırlarğa älemniñ barlıq juldızdarı jawıp, endi torğa tüsken balıqtar sïyaqtı tıpırlap, köz qızıqtırar säwlesin şaşıp, aspanğa uşıp ketkeli jatqanday körinedi. Nağız – «Jatplanetalıq peyzaj». Ğajayıp adırlarğa qadam basqanda tüs körip nemese ertegi äleminde jürgendey sezinesiñ. Köre kele jarqırağan juldızdardıñ da qupïyası aşıladı. Onıñ özi jarıq şaşqan kün nurımen şağılısqan drwzalar (bir negizdi krïstaldar tobı) men olardıñ jarıqşaqtarı eken.
Bul degeniñiz, geologïyalıq Zaysan Koloradosı nemese älemniñ keremeti – Qïın keriş.
«Munda är kelgen sayın kerişter är qırınan körinedi», – dep jazadı jazwşı Borïs Şerbakov.
Zaysannıñ bul kerişteri şögindi jınıstardan payda bolğan. Mïllïondağan jıldar teñiz ben köl tübinde jatqandıqtan, är türli xïmïyalıq quramdağı qatparlar qabattasa bergen. Är geologïyalıq däwir öz qoltañbasın, öz boyawın qaldırıp otırğan. Meyirimdi kün nurın tögip, kök jasañ nwğa orandı, palmalar men paporotnïkterdiñ ornın qılqan japıraqtı ormandar basqanın da bastan keşirdi. Olardıñ kerişter men tasqa tüsken bederleri bügingi bizge jazılğan xattay tañbalanıp qaldı. Osı aradan alıp tasbaqalar men jılandardıñ qañqaları sïyaqtı öte ertedegi tropïkalıq kezeñ fawnası men florasınıñ belgileri bolıp bizge jetti. Alıp janwarlar men qustar zwlağan ğasırlarmen birge ketti. Qaharlı swıq klïmat pen qurğaqşılıqtar da öte şıqtı. Qazirgi ösimdikterge uqsas tabïğat älemi de osı arada üstemdik qurdı. Waqıt öte kele bizdiñ planetamız jañaşa jasanıp şığa keldi. Artınşa osı alaptı muz qursawı basıp jattı.
Erekşe tabïğatımen tamsandıratın Qïın-Keriş şatqalı twrïsterdi tartwda zor älewetke ïe.
Ïnternet materïaldarı negizderinde äzirlendi
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Bölmeni jazda salqındatıp, jeldetip, al qısta jılıtatın bölme salqındatqışınıñ adam densawlığına tïgizer zïyanı köp ekenin jïi estip jatamız. Al, onıñ naqtı qanday awrwlar twdıratının köpşiligimiz bile bermeytinimiz ras. Äsirese, kondïcïoner jüyesimen jabdıqtalğan ülken ğïmarattardı jeldetw jüyelerindegi mïkroağzalar osı ğïmaratta köp waqıtın ötkizetin adamdardıñ ökpe awrwı men basqa da dertke şaldığwına sebep boladı.
Salqındatqış keñse nemese bölme işine qurğaq mïkroklïmat ornatadı. Alğaşında kondïcïonerdiñ qızmeti qoñır salqın klïmat sıylaw emes, ılğaldılıqpen küresw bolğan. Ünemi jeldetkiş qoswlı turğan bölmede otırsañız, murnıñız ben tamağınıñızdıñ qurğap qalatını sodan. Salqın qurğaq awa tınıs alw organdarınıñ awrwına nemese angïnanıñ asqınwına äkelip soqtırwı mümkin.
Kondïcïoner sonday-aq, bölmede kömirqışqıl gazın köbeytedi. Qazirgi tañda splït-jüyeler dep atalatın eki bölikten turatın kondïcïonerler ülken suranısqa ïe. Munday qondırğınıñ bir böligi dalada, bir böligi bölmede ornalasadı. Olar toñazıtqış sekildi jumıs isteydi. Olar bölmedegi awa temperatwrasın lezde tömendetkende ottegi azayıp, kömirqışqıl gazı köbeyedi eken. Saldarınan awa jetispewşiligi aqıl-oy qızmetine tikeley äser etip, qan aynalw procesin bäseñdetedi.
Kondïcïonerdiñ süzgisin waqıtılı awıstırmasañız bölme işine şañ-tozañ taratadı. Jaña süzgi ornatqan künniñ özinde işinde qalıp ketken şañ tozañ awağa tez taraydı. Allergïyası bar adamnıñ kondïcïonerdiñ salqınınan közi jasawrap, tamağı qışıp, murnı bitedi.
Derekközi:Baq.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Bïıl jañartılatın energïya közderiniñ qwatı 460 MVt-qa jetedi - Qanat Bozımbaev
17.05.2018 13:54
ASTANA. QazAqparat - Bïıl jañartılatın energïya közderiniñ qwatı 460 MVt-qa jetedi. Bul twralı bügin Global Challenges Summit 2018 forwmı ayasında ötken Xalıqaralıq jasıl texnologïyalar jäne ïnvestïcïyalıq jobalar ortalığınıñ tusawkeser şarasında QR Energetïka mïnïstri Qanat Bozımbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Köptegen elder üşin «jasıl ekonomïka» memlekettiñ ekonomïkasınıñ öswine jäne azamattardıñ äl-awqatın arttırwdıñ drayverine aynaldı. «Jasıl ekonomïkağa» köşw tujırımdamasın iske asırw jıldarında reswrstardı ünemdeytin taza texnologïyalardı paydalanw qalalarda ortalıqtandırılğan swmen jabdıqtawğa qoljetimdilikti 94 payızğa jäne awıldıq jerlerde 57 payızğa jaqsartwğa mümkindik bergenine közimiz jetti. Awıl şarwaşılığındağı eñbek önimdiligi eki ese östi. Qazirgi zamanğa layıqtı energïya ünemdew jüyesiniñ negizi qurıldı. Ağımdağı jıldıñ soñına qaray jañartılatın energïya közderiniñ qwatı şamamen 460 MVt boladı dep kütilwde. Qoldanıstağı kömir elektr stansalarında zamanawï küldi öñdew qurılğıların engizw jumıstarı jalğaswda. Qaldıqtardı öñdew jäne qayta öñdew 31 payızğa jetti», - dedi Qanat Bozımbaev.
Onıñ aytwınşa, joğarıda atalğan nätïjelerge öndiris pen tutınw salalarına jasıl ekonomïka ustanımdarın engizw boyınşa jüyeli jumıstardıñ jäne şeteldik seriktestermen konstrwktïvti jumıstardıñ arqasında qol jetkizilip otır.
«Jasıl texnologïyalar jäne ïnvestïcïyalıq jobalar xalıqaralıq ortalığınıñ qurılwınıñ arqasında bul procestiñ keñeye tüserine senim artamız. Premer-Mïnïstr atap ötkendey, ortalıq bizdiñ elimizde jäne tolıqtay alğanda Ortalıq Azïyada jaña texnologïyalardı paydalanwdıñ katalïzatorına aynalwı tïis. Qazaqstan jaña texnologïyalıq şeşimderdi izdewge jäne ïnvestïcïya tartwğa müddelik tanıtatındığın atap ötkim keledi», - dedi Qanat Bozımbaev.


text:
İşğal etilgen Qırımğa qomşu Rusiyeden ketirilgen 60 biñge yaqın arbiy bulunmaqta. Bu aqta mayısnıñ 30-nda «Mayda inostrannıh del» fondınıñ eksperti Ukrlife.TV kanalına bergen intervyusında söz yürsetti.
«SSCB devrinde Qırımda miqdar olaraq 140 biñge yaqın arbiy mevcut edi. Bizim tahminlerimizge köre, şimdiki künde Qırımda 60 biñge yaqın arbiy bar. Rusiye akimiyeti ta 2014 senesi bildirgenine köre, olar Qırımda yerleşecek arbiyler miqdarını 100-120 biñge yetkizmek niyetinde», dep ayttı Smelânskiy.
2017 senesi mart ayınıñ soñunda Ukraina Yuqarı Radasınıñ yolbaşçısı Andrey Parubiy «Ukraina-Poloniya-Litva» Parlamaenterara assambleyasınıñ toplaşuvında Rusiye yarımadada özek silâ yerleştirmek içün Qırımnıñ arbiy infrastrukturasını azırlay, hususan, sovyetler devrinden qalğan özek silâ ambarlarını tamir etip, modernizatsiya yapmaqta degen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Onıñ sözinşe, halıqaralıq qauımdastıqtıñ eñ bastı mäselesi Siriya aynalasındağı soğıstıñ aldın alu. Biraq Nebenzya AQŞ-tıñ Siriyada reseylik äsker ornalasqan aymaqqa soqqı jasauı "adam tüsinbeytin jağday" dep atadı.
BWW Qauipsizdik Keñesi beysenbi küni Siriyadağı jağdaydı jabıq esik jağdayında talqıladı. 7 säuirde Duma qalasındağı himiyalıq şabuıldan keyin jağday birden uşığıp ketken. Batıs elderi Siriya oppoziciyasınıñ ayıptauınan keyin, Başar Asad rejimin qatañ sınğa aldı. Qwrama Ştattar men onıñ odaqtastarı himiyalıq şabuıl jauapsız qalmauı kerek dep mälimdedi. AQŞ, Franciya jäne Wlıbritaniya liderleri Siriyağa qarsı äue soqqısın jasau mümkindigin aytıp, biraq äli naqtı şeşim qabıldamadıq dedi.
BWW Qauipsizdik Keñesi äzirge himiyalıq şabuıldı zertteu jöninde rezolyuciya qabılday almay jatır. Beysenbi küni Qauipsizdik Keñeske Şveciya öziniñ jobasın wsındı.
Siriyağa himiyalıq qaruğa tıyım salu jönindegi halıqaralıq wyım ökilderi barıp, senbi küni himiyalıq şabuıl jasaldı degen Duma qalasın zerttemekşi. Beysenbi küni amerikalıq BAQ Aq üy äkimşiligine silteme jasap, AQŞ-ta himiyalıq şabuıldıñ bolğanın rastaytın ayğaqtarı bar ekenin habarladı. Mwnı Franciya prezidenti Emmanuel' Makron da rastaydı. Resey men resmi Damask bolsa, eşqanday himiyalıq şabuıl bolmadı dep otır. Olar mwnı arandatuşılıq dep ataydı.
Abai.kz


text:
Bağçasaraynıñ merkezinde, Lenin soqağı, 97 adresi boyunca yerleşken tarihiy bina, Kreml kontrolündeki yerli akimiyet onı yıqmağa niyetli olsa da, şimdige qadar soñunace öyle de yıqtırılmadı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Ekspertlerniñ sözlerine köre, bu bina hanlıq devirinde şeerniñ qurulğan vaqıtlarına ait ve Anadolu mimarcılığınıñ bir misalidir
Oktâbr 21 künü Bağçasarayda, Hanlar Sarayı yanında tarihiy binanı yıqıp başlağan ediler. Şaatlarnıñ sözlerine köre, vaqia yerinde kergin vaziyet edi, politsiya kelip ketişatnı nezaret etti.
2015 senesi fevral ayında Qırım müftisi Emirali Ablayev, Bağçasaray rayon şutasına muracaat etip, Bağçasaraydaki diniy binalarnıñ abadanlaştırılması ve yañıdan qurılması içün yardım istedi.
Qırımtatar Milliy Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya yolbaşçısı bundan ögüne, Bağçasarayda tarihiy binalar saqlanmamaq mümkün olğanlarından qorqqanını bildire edi.


text:
Ukrainalı uquq qorçalayıcılar iyünniñ 15-nde Urojaynoye qasabasında Qırım sakinleriniñ evinde ötkerilgen kütleviy vesiqa teşkerilüvinen bağlı malümat almağa areket eteler. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım uquq qorcalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnik bildirmekte.
«Şimdilik bizler, bu malümat tasdıqlanğanı ve pasportlarnen bağlı böyle bir reydler keçirilgenini bilemiz. Tutulğanlar aqqında malümat yoq, lâkin gizlilikke qarışılqanları aqqındaki malümat tasdıqlanmaqta», – dep qayd ete Skripnik.
İyünniñ 15-nde qırımtatar Meclis azası Eskender Bariyev özüniñ Facebook saifesinde, Urojaynoye qasabasında Rusiyeli küç-quvvet hadimleri yerli sakinlerniñ evlerinde, pasport teşkermek maqsadınen reyd keçirgenleri aqqında yazmaqta. Quvvet hadimleri vesiqa teşkerilüvini qasabanıñ, «Qırım sıñır zonasında» bulunması sebebinden yapılmaqta dep köstereler.
Qırım işğal etilgen soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar milliy areketi faalleri, Meclis azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Alğaşqı avtokölik 1935 jılı qurastırılıp, Model A1(AA) atqa ïe boldı jäne alğaşqı jük maşïna Model G1 men Model A1(AA) 1936 jılı serïyalıq öndiriske şıqqan bolatın. Sol jılı eksporttıq tapsırıstar da bastalıp, Qıtaydıñ soltüstigine G1 jük maşïnalarınıñ 4 danası jiberilgen. Bir jıldan keyin 1937 jılı avtokölik departamenti jeke kompanïya retinde qalıptasıp, Toyota Motor Co.Ltd atına ïe boldı. Toyota kompanïyasınıñ soğısqa deyingi damwı osılay ötti.
Ekinşi dünïejüzilik soğıstan keyin 1947 jılı Toyota Model SA jaña ülgisiniñ şığarılwı bastaldı, al 1950 jılı qarjı dağdarısı kezinde kompanïya jumısşıları erewilge şığıp, nätïjesinde birlesken sayasat qayta qarastırılıp, avtokölik satw bölimi - Toyota Motor Sales Co Ltd. jeke kompanïyasına bölinedi. Soğıstan keyingi waqıtta Japonïyanıñ avtokölik öndirisiniñ xali özge öndiristerdegidey müşkil bolğanımen, kompanïya tereñ dağdarıstan azdağan şığınmen şıqtı.
Toyota Model SA
1950 jıldardıñ basında Taïçï Ono bastawımen öndiristiñ birigeyli basqarw jüyesi oylastırıldı, onıñ kömegi şığındardıñ barlıq türin azaytwğa mümkindik berdi. 1962 jılı bul jüye Toyota kompanïyasınıñ barlıq käsiporın alañdarında iske asırılıp, kompanïyanıñ damw jolındağı sätti qadam boldı.
1952 jılı Toyota kompanïyasınıñ negizin salwşı Kïïçïro Toyoda qaytıs boladı. Bul sätte Toyota kompanïyası damw satısında edi. 1950 jıldarı öz konstrwkcïyaların öndirw üşin kölemdi zerttewler jürgizilip, ülgiler qatarın ulğayttı. Tanımal Land Cruiser ülgisi şıqqan AQŞ-ta Toyota Motor Sales U.S.A. kompanïyası qurıldı. Ol kompanïyanıñ bastı maqsatı: kölikterdi AQŞ narığına eksporttaw bolatın. Biraq AQŞ narığına Toyota kölikterin eksporttawdıñ birinşi äreketi sätsizdikke uşıraydı.
1961 jılı Publica attı jaña ülgi jarıq köredi. Kişigirim ölşemdi ekonomïyalıq jağınan tïimdi kölik tez arada ülken jetistikke ïe boladı. 1962 jılı Toyota öz tarïxındağı mïllïonınşı kölik şığarwın atap ötti. Alpısınşı jıldarı Japonïyanıñ ekonomïkalıq jağdayı jaqsarıp, soğan säykes avtokölikterdiñ satılwları kürt ösken. Ewropa, Azïya, Afrïka elderinde deldaldıq jeliler belsendi türde damï bastadı. 1965 jıldan bastap AQŞ narığına eksporttalğan Corona ülgisi Amerïka narığında ülken jetistikke jetip, şet elderinde satılatın eñ tanımal japondıq kölikterdiñ qatarına engen. 1966 jılı Toyota öz tarïxındağı asa tanımal köligin- Corolla ülgisin şığardı. Toyota kompanïyası Hino, Daihatsu fïrmalarımen kelisim-şarttarğa qol qoyadı.
1961 jılı şıqqan Publica ülgisi
1970 jıldarı jaña zawıttardı salw agregattardıñ texnïkalıq jetildirwi qolğa alınıp, qımbat ülgilerdegi jaña texnologïyalar arzan maşïnalarda qoldanıla bastaldı. Celica (1970), Sprinter, Carina, Tercel (1978), Mark II ülgileriniñ şığarılwı bastaldı. Tercel ülgisi eñ alğaşqı aldıñğı prïvodtı maşïna bolatın. 1972 jılı Toyota kompanïyasınıñ 10 mïllïonınşı köligi konveyerden şığarıldı. Energetïkalıq qarjı dağdarısın bastan keşirgenine qaramastan, şïkizattı ekonomïyalıq tïimdi paydalanw tärtibin engizgen kompanïya işki sayasattı nığaytw arqılı kelesi on jıldıqqa batıl qadam basadı.
1980 jıldarı, dälirek aytqanda 1982 jılı Toyota Motor Co.Ltd. men Toyota Motor Sales Co.Ltd. kompanïyaları qosılıp, Toyota Motor Corporation-dı quradı. Osı waqıtta Camry ülgisiniñ şığarılwı bastaladı. Endi Toyota kompanïyası Japonïya elindegi iri avtokölik öndirisine ïe bolıp, jalpı avtokölik şığarw kölemi boyınşa dünïejüzilik narıqta üşinşi orınğa şıqtı. 1983 jılı Toyota General Motors kompanïyasımen uzaq merzimdik kelisimge qol qoyıp, kelesi jılı AQŞ-ta avtokölikterdiñ şığarılwı bastaladı. Sol kezde Toyotanıñ menşigine tïesili Şïbecw sınaq polïgonınıñ birinşi böligi qoldanısqa beriledi. Al tolıqtay polïgon qoldanısqa 1988 jılı beriledi. 1986 jılı Toyota kompanïyası 50 mïllïonınşı avtokölikti şığaradı. Corsa, Corolla II, 4Runner ülgileri jarıq köredi.
Äygili Camry ülgisi
80 jıldardıñ bastı oqïğası Lexus attı jaña markanıñ jarıq körwi boldı. Osı marka joğarı sanattağı kölikterdi şığarwğa negizdelgen. Osığan deyin Japonïya tek kişigirim, ünemdi, qımbat emes kölikpen tanımal bolsa, narıqqa Lexus şıqqanda qımbat maşïnalardıñ deñgeyi özgere bastadı. Osılayşa 1989 jılı Lexus LS400 jäne Lexus ES250 kölikteri xalıq nazarına usınılıp, satılwğa deldaldarğa taratıldı.
Osığan qosa, 90 jıldarı Toyota 70 mïllïonınşı (1991) jäne 90 mïllïonınşı (1996) avtokölikterin şığaradı. 1997 jılı Prius-tan basqa Raum ülgisin şığara bastaydı. 1997 jılı Avensis, Land Cruiser 100 ülgisiniñ jaña bwını jarıq körip, 1999 jılı Toyotanıñ 100 mïllïonınşı köligi öz ïesin tabadı. Sol jılı Toyota Daihatsu kompanïyasınıñ akcïyalar paketin satıp aladı. 2010 jılı Reseyde "Toyota Motor" kompanïyası resmï türde aşıldı. Prius maşïnalarınıñ satılwları 80 mıñğa deyin jetken.
Bügingi küni Toyota – avtokölik öndirwşiler arasındağı aldıñğı qatarlı kompanïya. Japonïya elindegi eñ iri avtoöndirwşiniñ biregeyi. Kompanïya jılına 5,5 mïllïon maşïna şığaradı. Ol şamamen är altı sekwnd sayın 1 kölik. 2002 jılı Toyota kompanïyası alğaş ret Formula 1 kölikter bäygesine qatısqan bolatın.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Avto tarïxı,
Kommentarïï


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ qapatılma işinen bağlı makeme oturuşında davacı olaraq şahsen Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya olacaq. Bu aqta o RİA Krım agentligine bildirdi.
«Makemede özüm arizacı tarafını taqdim etecem. Cevap berecek qaydsız meclisi yolbaşçınıñ birinci muavini Nariman Celâlov olacaq, o ise Qırımdaki mezkür teşkilâtnıñ menfaatını qorumaqta» - dep bildirdi Poklonskaya.
Onıñ qaydlarına köre, Meclis aşırıcı teşkilât olğanı ve Rusiyede onıñ yasaq etilmesinen bağlı bütün malümatlar toplanıldı ve Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesine mart 3 künü teslim etilecek.
Rusiye nezaretinde olğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisni yasaq etip, onı aşırıcı olaraq qabul etmesinen bağlı mahkemege ariza yazdı.
Qırımtatarlarnıñ temsil organında böyle ariza özünde bir sıra uquqiy añlaşılmamazlıqlar taşığanı aqqında aytmaqtalar, böyle dava peyda oluvınıñ siyaset sebepleri bar ve maneviy ceetten olar bu yasaqqa endi azırlanalar.
Qırım uquq qoruyıcı gruppası halqara teşkilâtlarğa Qırımdaki Milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek arizası ile muracaatta bulundılar. Mezkür arizada uquq qoruyıcılar halqara teşkilâtlarnı qırımtatarlarğa ve Milliy Mecliske qarşı yapılğan siyaset sebebinden taqip etilmesine yol bermemek ve mümkün olğanı qadar buña tesir etmege çağıralar.
Avropa birligi qırımtatar milliy meclisniñ qapatılmasınen bağlı öz raatsızlıqnı endi bildirdi.
2014 senesi Rusiye tarafından Qırım işğal etilgen soñ qırımtatarlarnıñ liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımadağa kelmelerini beş yılğa yasaq ettiler. Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
13 nçe fevral’-Xalıqara radio köne
Radio tapşırularınıñ ähämiyäte bügenge köndä dä arta bara
13 nçe fevral’-Xalıqara radio köne
1946 nçı yılnıñ 13 nçe fevralendä Berläşkän Millätlär Oyışması radiosı açıla.Soñraq bu kön YUNESKO tarafınnan Xalıqara radio köne itep bilgeläp ütelä başlıy. Tarix buyınça däwam itkän iñ täêsirle ,iñ ciñel ireşelä alğan radio tapşırularınıñ ähämiyäte bügenge köndä dä arta bara. Dönya külämendäge bäreleş, watandaşlar suğışları häm suğış noqtaları turındağı xäbärlärne qaçaqlarğa iñ tiz ireşterü qoralı buldı radio. YUNESKO dönyanıñ här poçmağınnan tıñlawçılarğa sıyfatlı, ışanıçlı ,döres mäğ’lümat citkerergä öndi. Radionı humanitar yärdäm maqsatı belän qullanu öçen Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ “radio-in-a-box” sisteması aktiv räweştä qullanıla. Xalıqara radio köne qotlı bulsın!


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qıtaiy Ukrainada Qırımnıñ Ukraina havfsızlıq hızmeti ve İçki işler nazirliginiñ idarelerini açmaq ğayesine qoltuta. Onıñ fikirince, bu adım ukrain akimiyeti tarafından Qırımda olıp keçken cinayetlerniñ ögrenilmemesi meselesini al etmege yardım eter, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Şimdilik sistemli ve faydalı iş yoq. Bunıñnen Ukraina qanunlarına köre oğraşacaq organlar yoq. Menim fikirimce, Ukraina İçki işler nazirliginiñ ve Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idareleri ğayrıdan tiklenmek kerek. Er kes Ukrainanıñ işğal etilgen yerlerinden tış imkânı olğanı qadar vazifesini yapmaq kerek», – dep ayttı Meclis reisi.
Ukraina Baş prokuraturası Yuqarı Rada ve Nazirler şurasını Qırımdaki cinayetlerni taqiq etken uquq qoruyıcı strukturalarnıñ maliye etilmesini arttırmağa çağıra. UBP İİN ve UHH Qırımnıñ territorial idarelerini qurmaq ğayesine qoltuta.


text:
Uyım "Ïslam memleketi" sodırları öltirdi degen 67 adamnıñ atı-jönin anıqtağanı, olardıñ 14-i bala, 12-si äyel ekenin aytadı. Qalğan 150 adam - Sïrïya qawipsizdik küşteriniñ ökilderi Xoms provïncïyasında öltirilgen. Qawipsizdik qızmetkerleri" degenderdiñ qatarında "aqparat jetkizdi" dep ayıptalğandar da. Birneşe adamdardıñ bası kesildi, qalğandarın atıp nemese kesip öltirdi»,- dedi observatorïya basşısı Ramï Abdel Raxman (Rami Abdel Rahman).
24 mamır küni mälimetter boyınşa, ÏM jendetteri Palmïra qalasınıñ 400 jwıq beybit turğının qırıp tastağan. Sïrïyalıq memlekettik teledïdar köpşilikke köşede ölip jatqan jüzdegen adamdardıñ mäyitterin körsetti. Ölgenderdiñ basım böligi äyelder men balalar.
Derekközi: lenta.ru
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen ve Türkiyege teslim etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov, Rusiye prezidenti Vladimir Putinden afu etilmesini istemegen ediler. Qırım.Aqiqatqa bu aqta advokat Nikolay Polozov bildirdi.
«Ne Ahtem Çiygoz, ne de İlmi Umerov, afu etilmeleri içün rica etmegen ve bir ariza yazmağan, ya da basqa bir vesiqa imzalamağan ediler. Olar - ahlâqiy printsip ve namus uriyetlerinden de ziyade üstün olğan qırımtatar halqınıñ qaramanları, ukrain siyasiy mabüslarıdır. Olar Rusiye devletinden afu soramaq içün tiz çöktürilebilecek bir insan degiller», – dedi advokat.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde teslim etildi.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etken edi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyet ile oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlanğan edi. Rusiyeli prokuror İlmi Umerovnı 3 yıl ve 6 ay müddetlik şartlı surette azatlıqtan marum etilmesini, oña 3 yıllıq sınav müddeti tayin etilmesini ve üç yıl devamında cemaat faaliyetinen beraber ocalıq yapmasınıñ yasaqlamasını talap etken edi.Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. Çiygoznıñ özü çıqarılğan ükümni Aqmescit SİZOsında bulunaraq videobağ vastasınen diñlegen edi.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. O zaman miting iştirakçilerine qarşı Rusiye, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqası tarafdarları olğan faaller qarşı çıqqan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.
Rusiyeli mahkeme «Çiygoznıñ davası» iyülniñ 20-nde keçirilgen qapalı mahkeme toplaşuvından soñ, bu dava – qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini Ahtem Çiygoz ve davanıñ diger iştirakçileri olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci olaraq ekige bölüngen - «26 fevral davası» çerçivesinde baqqan edi.


text:
Preskott Edvard
Preskott (RgezsoI) Edvard (1940 AQSH, Nyu-York) — amerikalıq siyasatshı ekonomist. 1967 jıl. Karnegi-Mellon u'niversitetinde doktorlıq ilimiy da'rejesin aldı. Pensilvaniya (1967—1971), Karnegi-Msllon (1971 — 1980), Minnesota (1980—2003) u'niversitetlerinde islegen. 2003 jıldan baslap Arizona ma'mleketlik u'niversitetinde professor ha'm Minneapolis (Minnesota shtatı) Federal rezerv bankının' izertshisi. Ilimiy isleri dinamik makroekonomika, ekonomika siyasat ha'm siklli tebreniwler, sanaat siyasat stragegiyasında qısqa ha'mde uzaq mu'ddetli maqsetler a'meline bag'ıshlang'an. Nobel sıylıg'ı laureatı (2004; F.Kidland penen birge).