text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ birinci muavini aytqanı kibi, qırımtatarlarnıñ temsiliy organı faaliyetiniñ Rusiye ve nezareti altında olğan Qırımda yasaq etilecegine azır.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«E, yasaq ete bileler, buña ruhiy ceetten azırmız. Qırımda yasaq etseler, qıtaiy Ukrainada Meclis işine devam etecek. Qırımtatarlarnıñ yetekçisi anda buluna, Meclis reisi andadır, Meclisniñ daa altı azası anda yaşay. Qırım aqqında aytacaq olsaq, bugün özlerini qırımtatar halqınıñ taqdiri içün mesuliyetli sayğan, qırımtatar halqı tarafından saylanılğan insanlar özlerini Meclis azaları olaraq adlamasa da, bu olarğa qırımtatar halqınıñ aqlarını, insan aqlarını qourmağa, qırımtatarlarnıñ medeniyetini saqlamağa keder etmeyceginden eminim», – dedi o.
Celâlnıñ sözlerine köre, Mecliste cemaat faaliyetiniñ diger şekillerini taparlar.
«Böyle qararnı alıp, olar Qırımda cemaat faaliyetiniñ, söz serbestliginiñ sıñırlanuvını tasdiqlarlar», – dey Celâl.
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.


c: text/html

text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Sıcaq yaz vaqtında insanlar tüşünmege degil, daa çoq raatlanmağa seve, Rusiye akimiyeti bunı qullanıp, Qırımda yañı qulluqnı kirsetti, yarımada sakinleriniñ çoqusı bunı sentâbr ayında ögrenecek. Bu vaziyette biznesniñ ölümi ve trolleybus aydavcılarınıñ isyanı ğayet normal bir şey.
1-inci yer. Avgust 1-den itibaren Qırım sakinleri mesken evleriniñ tolu tamir etilmesi içün para ödeycekler. Daireniñ er metre kâresi içün 6 ruble 16 kapik alınacaq. Qırımlılar paranı şimdi töleycek, amma tamir işleri uzaq kelecekte başlaycaqtır.
Rusiye akimiyeti yañı qulluq şeklini çıqardı – eali devletten alğan hızmet içün degil, evde oturğanı içün para ödey
Qomşu Rusiyede bu mesele Anayasa mahkemesine qadar ketti, amma mahkeme akimiyet tarafını tuttı. Rusiyeliler küle, tamir işlerinden soñ «evler altın ve elmazlarnen qapatılacaq, kirişlerinde fars kilimleri, avizelerde Svarovski taşları olacaq, em de areket sensörleri ve sensör anahtarları qoyulacaq».
Asılında, Rusiye akimiyeti yañı qulluq şeklini çıqardı – eali devletten alğan hızmet içün degil, evde oturğanı içün para ödey. Bu paralar evlerniñ tamir etilmesine sarf etilecegini tüşünmeysiñiz, doğrumı?
2-nci yer. Avgust 4-de Aqmescitte yalıñız 9 trolleybus şeer marşrutlarına çıqtı. Aydavcılar naqliye vastalarınıñ tehnik vaziyeti fena olğanından para cezaları alğanından şikâyet ete. Buña cevap olaraq «Krımtrolleybusnıñ» baş müdiri Aleksandr Şveykus şeerniñ Rusiye prokurorınıñ muavini yanında aydavcılarnı tenbiyeledi. Soñra Sergey Aksenov Aleksandr Şveykusnı işten boşatmaq qararını aydınlattı.
İnqilâp vaziyeti olacaq, ğaliba.
3-ünci yer. Rusiye prezidentiniñ iş adamlarınıñ aq-uquqlarını qorçalağan vekâletlisi Boris Titov Qırımda iş adamları içün «tam ve açıq» bir qaide körmedi, amma «kontrol-nezaret faaliyeti meseleleriniñ qıyınlıqlar» ve «qıyın naqliye-logistik vaziyetini» qayd etti. Bunı Sergey Aksenov ile açıq körüşüvinde ayttı. «Ğalipler taqımı» yarımadada biznes işleriniñ pek meraqlı usullarını qullana.
4-ünci yer. Qırımda yañı «naqliyat naziri» Anatoliy Volkov peyda oldı ve bir sıra yañı memur tayinlendi. «Naqliyat nazirligi» yol qurucılığı işlerini idare etse, birisi Dmitriy Medvedevniñ «Tavrida» yoluna tapqan 100 million rubleni elde etmek vazifesinen oğraşacaq. Yerli «Krımpil» keder etmez edi.
5-inci yer. Tasil saasında güzel bir haber. Kreml teşviqatı, Rusiyeniñ merkeziy aliy oquv yurtlarında yaratılğan şaraitler ve Perekoptaki logistik vaziyetine baqmadan, aman-aman 100 genç esas Ukrainada universitetke oqumağa kirdi. Yolğa devam – ilim menimsemeli!
6-ncı yer. Dünya Qırımtatar Kongressi İcra komitetiniñ avgust 1-de aydınlatılğan netice beyannamesinde Qırımda Rusiye rejiminiñ qurbanı olğan ukrain ve qırımtatarlarnıñ cedveli mevcut. Yarımada işğaliniñ eki yılı içinde Rusiye akimiyetine qarşı çıqqan 9 kişi öldürildi. 15 insan qaçırıldı ve 25 kişi siyasiy mabus olaraq apiske atıldı.
Bu terrorist areketlerinden Rusiye rejimi mesüliyetli
«Bu terrorist areketlerinden Rusiye rejimi ve bunı amelge keçirgen insanlar mesüliyetli», – dep qayd etile beyannamede.
Bunıñ kibi vesiqalar Qırımnıñ şimdiki «akimiyetini» Gaagağa yaqınlaştıra.
7-nci yer. Qırımda «duşman seslerine» dayanamayıp, bir sıra haber resursını, şu cümleden Qırım.Aqiqat saytını blok ettiler. Roskomnadzor saytı saytnıñ blok etilmesine dair bir şey yazmay. Qırımnıñ Rusiye haber naziri Dmitriy Polonskiy sayt ne sebepten blok etilgenini bilmey. «Prokuror» Natalya Poklonskaya ise bu areketler prokuratura hadimlerine ait olğanını aydınlattı. Akimiyet bunı daa mayıs ayında yapqan edi, amma em o sefer, em de şimdi faydası olmadı.
Ve soñunda. Çelâbinsk sakini Vâçeslav Abdullin Keriç köprüsiniñ qurucılığından 600 km cayav ketip ve yol otunı aşap evge keldi, çünki «Rusiyeniñ baş qurucılığında» oña bir aylıq iş içün 1500 ruble (tahminen 500 grivna) berildi. Bu haberni izaatlamağa kerek yoq.
Er keske – eyi aftalar!
Andrey Vvedenskiy, Qırım közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerine ait olıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyevniñ ağası Tair Smedlâyevge cezanı belgiledi.
Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri aytqanı kibi, mahkeme Tair Smedlâyevni eki ayğa apiske almağa qararnı çıqardı – 2014 senesi dekabr 22-ne qadar.
Onıñ adliyecisi Emil Kürbedinov aytqanı kibi, bu qarar temelsiz ve sebepsizdir.
Mahkeme toplaşuvı qapalı sürette keçti, jurnalist ve aqrabalarnı kirsetmediler. Bunı iş şaatlarına «telüke olacağı» ile añlattılar.
«Mahkeme toplaşuvı 1937 senesi olğanı kibi keçti: ne tuvğanlarnı, ne yaqınlarnı kirsetmediler», – dep izaatladı mahkeme ketişatını Zair Smedlâyev.
Emil Kürbedinov mahkemeniñ bu qararına itiraz bildirilecegi aqqında bildirdi.
Tair Smedlâyev Aqmescit şeeriniñ SİZOsına avuştırıldı,– haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Çarşenbe künü, oktâbr 22-de, Eski Qırımda politsiya hadimleri Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi, qırımtatar faaliyetçi Zair Smedlâyevniñ qardaşını Tair Smedlâyevni yaqaladılar. Maşinasını politsiya hadimleri taqip ete edi, oña toqtatmağa emir ettiler, soñra ise blok etip, özlerini tanıttılar. Soñra onı Aqmescitte Franko caddesinde vaqtınca bulunuv izolâtorına ketirdiler
Zair Smedlâyevniñ fikrine köre, bunı yapmaq içün iç bir acet yoq edi, çünki Tair Smedlâyev taqiqattan saqlanmay edi. O, Rusiye Federatsiyasınıñ diger mahkeme instantsiyalarına muracaat etecegini bildirdi.


text:
İrannıñ atom programması tiräsendäge ığı-zığı yaña çorğa kerep kilä - şuşı könnärdä genä Quşma Ştatlarnıñ yuğarı däräcäle qoral inspektorlarınnan berse, däwlät sekretare urınbasarı John Bolton, xalıqara küzätü astına alınmağan oçraqta İran üz atom bombasın inde 3 yıl eçendä citeşterä ala dip kisätkän ide. Ul, bu ölkädä Washingtonnıñ fäqät diplomatik mömkinleklärne genä qullanaçağın qabatlasa da, Kamal Xarazineñ Yaña Zelandiädä sişämbe könne yasağan qırıs belderüe, Quşma Ştatlar häm anıñ berektäşe İzrailne aldan uq kisätep quyu bulıp tora. Kisken süzlär belän almaşu İran häm İzrail arasında soñğı atnalarda bigräk tä köçäep kitte. İzrail citäkçelege, Tährannıñ üzendäge tınıç atom programması qısalarında şıpırt qına atom qoralına iä bulırğa tırışuına şiklänmi diärlek, häm şul säbäple, ägär dä İrannıñ bu omtılışlarına kirtäne diplomatik çaralar yardämendä quyıp bulmasa, anıñ atom qorılmaların höcüm yasap yuq itü ixtimalın da kire qaqmawına işarä itä. Şuşı ay başında ğına İrandağı İnqilap änsarlarınıñ säyäsi idaräse başlığı, "İrannıñ zamança raketaları xäzer bar sionist cirlärenä, şul isäptän anıñ atom qorılmalarına da citä ala" dip beldergän ide. Älege süzlär İzraildä tirän borçu uyattı häm qayber belgeçlär, mondıy şartlarda İzrail citäkçelege, üzenä qarşı andıy höcümnärne buldırmas öçen İrannıñ atom qorılmalarına kisätü höcümnäre yasıy ala digän farazlar bäyän itte. İzrailneñ andıy täcribäse inde bar - 1981-nçe yılda ul hawa höcüme yasap Ğiraqnıñ Osirak atom reaktorın yuq itkän ide. İlneñ qorallı köçläre idaräseneñ başlığı general Moshe Ya''alon bu atnada "Yediot Ahront" basmasına, "İran üz atom mömkinleklären arttıra bara häm min İzrailneñ bu ölkädä başqalarğa ışanıp yatmawın täqdim itär idem" dip belderde. Tährannıñ monı, anıñ belän dä 1981-nçe yılğı Ğiraq oçrağı qabatlana ala dip qabul itüe ixtimal. Kamal Xarazi Yaña Zelandiädä, "ägär dä alar monı eşläsä, bez tieşle cawap qaytaraçaqbız" dip kisätte. Berük waqıtta ul, İranıñ üz atom qoralın buldıru teläge yuq dip tä äytte.
Audio, Kamal Xarazi
"Bezdä atom qoralın buldıru programması yuq, häm bez bu, yäğni andıy qoral buldıru, iminlegebez öçen faydalı närsä dip uylamıybız" di İrannıñ tışqı eşlär ministrı. Şunda uq ul Amerika Quşma Ştatların, İranğa qarşı doşmanlıq xislärennän çığıp xalıqara mäydanda anıñ atom programmasın yamanlaw eşen alıp baruda ğäyepläde.
Audio, Kamal Xarazi
"Quşma Ştatlarnıñ qaraşı mäs''äläse ayırım ber qissa, di Xarazi, yıllar däwamında İran belän Quşma Ştatlar arasında doşmanlıq östenlek itep kilde, şuña kürä alar xäzer İranğa basım yasaw öçen törle mömkinleklärne ezli." Bu İrannıñ tışqı eşlär ministrı Kamal Xarazi ide, şuşı süzlären ul Yaña Zelandiägä yasağan säfäre barışında äytte.
Kärim Kamal


text:
Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki birinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Remzi Memetovnıñ muracaatını qanaatlendirip, SİZOda körüşmege ve telefon etmege ruhset berdi. Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi haber ete.
Faallerniñ malümatına köre, 2018 senesi dekabrniñ 11-nde dava toldurılması içün mahkeme oturışuvı olacaq.
2016 senesi mayısnıñ 12-nde Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede Bağçasaraynıñ dört sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov tutulıp, terrorizmde qabaatlandı. Olar, Rusiyede terroristik dep tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde şübeli dep sayıla.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Lilâ Aliyeva – Qırımda qaçırılğan Dünya Qırımtatar Kongresiniñ icra komitet azası Ervin İbragimovnıñ anası mektüp yazıp, Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa muracaat etti.
Öz mektübinde Aliyeva Poroşenkonı daa çoq ğayret ile onıñ oğlı Ervin İbragimovnı ve diger ğayıp olğan qırımtatarlarnı qıdırmağa ve azat etmege rica ete.
Mektüpniñ fotoresimlerini Facebook saifesinde «Crimea-SOS» cemaat teşebbüs taqımınıñ reisi Tamila Taşeva yerleştirdi.
«Sayğılı Devlet Yolbaşısı! Büyük telâş duyğusı ile Sizge oğlumnıñ ve diger qaçırılğanlarnıñ taqdiri içün muracaatta bulunam, ve olarnıñ tapılması ve azat etilmesi içün daa çoq ğayret berilecegine ümüt etem. Biz, qaçırılğan qırımtatarlarnıñ ana-babaları, eminmiz ki, olarnıñ qabaatı – Ukrainanı ateşin sevgenleri ve kerçek vatanperverler olğanından ibaret. Sayğılı Petro Oleksiyovıç! Ümüt etem, Siz kederden cansız qalğan ananıñ, invalidniñ, er saba uyanıp candan sevgen elâdını körmege ve qucaqlamağa ümüt etken qadınnıñ muracaatına lâqayd qalmazsıñız», – dep yaza Lilâ Aliyeva Poroşenkoğa yollağan mektübinde.
Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında 2016 senesi mayıs 24-te haber peyda oldı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başlağanını bildirgen edi. Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırımnıñ Rusiyege qoşulğanından soñ yarımadada onbeşke yaqın insan ğayıp olğanı aqqında beyan etti. Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ğayıp olğan 20 vetandaşı aqqında haber etken edi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ savcılığı elde etilgen malümat boyunca 30 iş alıp barılmaqta.
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya qayd ete ki, yarımadada 357 insannıñ bulunma yeri belgilenmegen, olardan 188 kişi belgisiz ğayıp oldı ve 169 adamnıñ soy-soplarınen bağı üzüldi. Qayd etilgen raqamdan 26 insan – qırımtatardır.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Sentâbr 7-de, çarşenbe künü Avropa birligi Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı yarım yılğa devam ettirdi. Qarar Avropa birligi devletleriniñ daimiy temsilcileri toplaşuvında alındı, dep bildire Reuters, avropalı diplomatlarnıñ malümatına esaslanıp. Agentlikniñ haber etkenine köre, yañı sıñırlama tedbirleri 2017 senesi mart 15-ke qadar devam etecek.
Sanktsiyalar astında rusiyeli Qırım işğalinen ve Ukraina cenübiy-şarqında silâlı davanıñ başlanmasınen bağlı tahminen 150 adam ve onlarnen teşkilâtlar buluna. Olarnıñ Avropa birligi devletlerine kiriş yasaqlandı, olarnıñ avropalı banklarında aktivleri ise buzlatılğan.
İlk sefer sanktsiyalar 2014 senesi yazda kirsetildi, bundan soñ Avropa birligi cedvelge bir qaç sefer yañı adlarnı kirsetti. Kremlde bildirdiler ki, Qırım işğali qanun boyunca yapıldı ve, cevaplı olaraq, ğarbiy devletlerden bir sıra mallarnıñ italini yasaq etti.
Çarşenbe künü belli oldı ki, AQŞ Rusiyege qarşı sanktsiyalar cedvelini keñleştirdi.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesiniñ qadısı avgustnıñ 7-de «Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanovğa üküm çıqarmaq içün toplaşuv odasına ketti. Üküm avgustnıñ 10-da saat 10:00 seslendirilecek, dep bildire Radio Svoboda mühbiri.
Avgustnıñ 7-de olıp keçken oturışta Redvan Suleymanov soñki sözüni ayttı.
«Qabaatımnı tanıyım, yapqanımdan peşmanım. Zarar ketirgenimni tanımayım. Bu zararnıñ miqdarı bir yerde isbatlanmağan. Apiste yatqanım yeterli olğanını tüşünem, yapqanlarımnıñ mesüliyetini yahşı añlayım», – dedi Suleymanov.
Avgustnıñ 2-de prokuror «Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov eki yılğa azatlıqtan marum etilmesini istedi.
Redvan Suleymanov 2016 senesi Siyülniñ 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğan edi. Avgustnıñ 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
«Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov mahkemede qabaatını tanıdı, lâkin büyük zarar ketirgeninen razı olmadı, dep haber etilgen edi.


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Herson vilâyetinde daa üç meskün yer azat etilgenini bildirdi
"Yalıñız bir kün içinde sahte referendumlardan Herson vilâyetiniñ Novovoskresensk, Novogrigorivka ve Petropavlovka meskün yerleri azat etildi. Areket devam ete", - dedi prezident.
Ukrayina prezidenti "Oleksandriya" operativ-strategik birleşmeniñ arbiylerine "muvafaqiyetli ücüm içün şarait yaratqanları, Hersonda faal arketlerniñ azırlanması" içün teşekkür etti
"Artıq körüngen neticeler bergen areketler, daa ziyade olacaq", - dep qoştı o.
Oktâbrniñ 3-nde Herson vilâyetiniñ arbiy memuriyet yolbaşçısı Yaroslav Yanuşeviç Herson vilâyetiniñ eki mesken yeri – Arhangelskoye ve Mirolübovka azat etilgeni aqqında bildirdi.
Oktâbrniñ 2-nde Herson vilâyetiniñ Novovorontsovskiy rayonında Kreşçenovka köyüniñ azat etilüvi aqqında içtimaiy ağlarda bildirdi. Ukrayına Silâlı quvetleri bu malümatnı resmiy şekilde tasdıqladı. Lâkin Ukrayına Mudafaa nazirliginiñ «Yug» operativ komandanlığınıñ birleşken koordinatsion matbuat hızmetiniñ yolbaşçısı Natalâ Ğumenük «muvafaqiyetler bar», dep bildirdi.
Amerika cenkni tedqiqt etüv institutınıñ ekspertleri, Limanda Rusiye ordusınıñ yutturuvı Lugansk vilâyetinde mevzilerni saqlamaq Ukrayına cenübi qadar müim olmağanını köstere, dep tüşüne.
Sentâbrniñ soñunda Pentagon Ukrayına arbiyleri «maqsadına irişip ileriley», dep bildirdi, cenüp ve şimalde Rusiye quvetleri mudafaa ete.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Brüksel – Ğarbiy memleketlerniñ ne Ukrainadaki kerginlikniñ beterleşmesine pervasız baqmaq, ne de yañı şiddetleşüvge yol bermek aqqı yoq. Böyle fikirni Avropa parlamentindeki Litvaniya temsilcisi Petras Auştrâviçüs seslendire ve aynı zamanda Kremlni de «cenk oyunlarını» toqtatmağa çağıra. Bu arada, Moskvanıñ atqan qabaatları, «ukrainler «terror» qullanmağa başlaylar» degen beyanatları, avropalı ekspertlerge 1999 yılında ekinci Çeçen cenkinden ögüne Çeçenistanğa qarşı aytılğan Moskvanıñ qabaatlavlarını hatırlata.
Ukrainlerni «terrorizm» ile qabaatlamaq – şarqıy bölgelerde yañı istilâğa azırlıqtan başqa bir şey degildir. Bir çoq avropalı ekspertler böyle fikirde birler. Olar hatırlaylar: 1999 senesi Putinniñ Rusiyesi Çeçenistanğa qarşı ekinci cenkni başlağanda, ücüm içün sebep - Çeçenistannıñ ruslarğa qarşı terrorist eylemlerde qabaatlanması olğan edi. Brükseldeki ekspertler «şimdiki vaziyet te buña beñzey» deyler.
Bu arada Linas Linkâviçüs, Litva tış işler naziri, öz Twitter saifesinde birinciler sırasında Rusiyeniñ beyanatına seslendi: «Zorba öz qurbanını ücüm ile qabaatlay. Eski KGB usulları». O sual bere: bu «öz «cevap darbelerini» aqlamaq içün seslendirilgen Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı sahte qabaatlavları» degilmi?
Onıñ vatandaşı, Avropa deputatı - liberal, Petras Auştrâviçüs Radio Svoboda ile subetleşir eken, böyle dey: Qırım etrafındaki vaziyetniñ beterleşkenini añlatqan çoq belgiler peyda oldı ve bu Rusiyeniñ teşebbüsinen ola.
Öz provokatsion areketlerinen, beyanatlarınen ve qararlarınen o, Qırımnıñ memuriy sıñırında kerginlikniñ artmasını kösterePetras Auştrâviçüs
«Öz provokatsion areketlerinen, beyanatlarınen ve qararlarınen o, Qırımnıñ memuriy sıñırında kerginlikniñ artmasını köstere, – dey o. – Bu şunı tasdiqlay ki, Rusiye kerginlikni arttırmağa ve kene Ukrainağa basqı etmege niyetinde. Buña yol bermege ve tek seyir etmege mümkün degil. AB Moskvağa açıqtan bildirmek kerek, «avgustnıñ kelmesinen endi adet olğanı kibi, arbiy oyuncaqlarnen oynamaq olmaz». Ğarpnıñ Ukrainanı kettikçe daa agresif olğan Rusiyenen tek başına qaldırmaq aqqı yoq. Bu umumen Avropadaki vaziyetniñ beterleşmesine yol bere bile».
AB: Rusiyeniñ iç bir mustaqil isbatı yoq
Avropa deputatı Avropa ittifağını deral seslenmege ve Ukrainanıñ cenübinde ve şarqında çatışmalarnıñ şiddetleşmesine qarşı itiraz bildirmege çağırğan vaqıtta, AB tış siyaset hızmetinde olduqça tutumlı yanaşalar: beyanat ancaq cumaaqşamı künü, künniñ ekinci yarısında peyda oldı.
Nazar noqtası öyle ki: sanki, şunı qayd etmeli «Rusiyeniñ beyanatlarını tasdiqlaycaq mustaqil isbaatlar şimdige qadar yoq». «AGİT, Qırımğa yetkenine qadar, iç bir şey tasdiqlap olamay. Avropa Birligi, öz tarafından, davanıñ barışıq yollarnen çezilmesine çağıra; Rusiye, eki taraf da Minsk añlaşmalaına uymaq kerek. Bu arada, AB evelsi kibi Ukrainanıñ topraq bütünligini ve mustaqilligini tamamen destekley», ‒ dep cevap berdi Radio Svobodanıñ muracaatına Avropa diplomatik hızmetiniñ matbuat kâtibi Mayya Kotsiançiç. NATO ittifağınıñ temsilcisi «alyans diqqat ve qasevet ile Rusiye ve Ukraina arasındaki kerginlikniñ artmasını nezaret etkenini ve taraflarnı muzakere masasına qaytmağa ve Ukrainadaki davanı diplomatik ve barışıq usullarnen çezmege çağırğanını» bildirdi. Bunıñnen beraber, NATO Ukrainanıñ terkorizmge qarşı çıqqanına hoş baqa, ve Moskva tarafından Ukrainağa qarşı atılğan qabaatlavlarnı tasdiqlaycaq iç bir delil ketirilmegenine diqqat celp ete.
AQŞ: Qırım Ukrainanıñ edi ve öyle de qalacaq
NATO merkezinde deyler ki, Ukraina tarafından Rusiyeniñ qabaatlavları kesen-kes red etilgeni, Kyiv öz topraqlarını qaytarmaqta vefadar olğanı ve bu işte ancaq siyasiy ve diplomatik usullar ile qullanacağı köz ögüne alındı.
Biz şunı da qayd etemiz ki, Rusiye Ukrainağa qarşı qabaatlar atıp, buña iç bir işanç doğuracaq delil ketirmediNATO vekili
«Biz şunı da qayd etemiz ki, Rusiye Ukrainağa qarşı qabaatlar atıp, buña iç bir işanç doğuracaq delil ketirmedi», – dey, adınıñ aytılmasını istemegen, NATO temsilcilerinden biri.
Şimaliy Atlantik İttifaqı Ukrainanıñ şarqında zorbalıqnıñ areması, ve cebe çizgisinde ateşkes rejimi, ilk evela Rusiyeniñ desteklegen cenkâverleri tarafından, ket-kete daa sıq bozulğanı sebebinden terenden raatsız olğanı da bildirile.
Öz nevbetinde, Qoşma Ştatlarnıñ cevabı birden eşitildi.
«Diqqatımız bu yerdeki asıl meseleden çetke alınğanını istemeymiz: mesele Rusiyeniñ Qırım işğali ve istilâsı ıntıluvından ğayrı – Rusiyeniñ şarqiy Ukrainadaki acımasız tecavuzınen bağlı, – dedi AQŞ Tış işler departamentiniñ matbuat-kâtibi Elizabet Trüdo. – AQŞnıñ Qırım mevzusındaki noqtaiy nazarı malüm: Qırım – Ukrainanıñ bir parçasıdır ve öyle de qalacaq. Yarımadanıñ Rusiye tarafından işğal etilmesine qarşı çıqamız ve onı toqtatmağa çağıramız. Qırımnıñ anneksiyasınen bağlı sanktsiyalar Rusiye yarımadanı Ukrainağa qaytarğanına qadar devam etecekler».
İsveçyanıñ sabıq baş naziri Karl Bildt, öz nevbetinde, soray: Kreml saipleriniñ fikirlerinde ne bar? «Şimdi endi Rusiye dey ki, o, Minsk formatındaki körüşüvlerde iştirak etmeycek. Bese-belli bir şeyler içün şiyasiy-teşviqiy-arbiy quvvetler küçlendirile», - dey Bildt öz twit-yazısında.
Radio Svoboda
Metinniñ asıl nushası Radio Svoboda saytında


text:
Qırım uquqçısı Lilâ Gemeci, qırımtatar faaliyetçisi Alimdar Bilâlov uquqçığa vaqtında muracaat etmegen olsa, onıñ yaqalanması, polis hadimlerine boysunmadı deye cinaiy taqipnen yekünlene bilecek edi, dep iddia ete.
Bu fikirni o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ canlı yayınında «Krımskaya solidarnost’» faaliyetçisi Alimdar Bilâlov aydağan maşinanıñ Rusiye uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri tarafından toqtatılğanını izalar eken söyledi.
«Biz, Rusiye uquqqoruyıcı organları hadimleriniñ Qırımda öz devletiniñ qanunlarına riayet etilmegenlerini köremiz. Qanunnı delil kösterip bir şeyler isbatlamağa tırışmaq, nafile yerde olğanına qandıq. Bunıñ içün böyle allarğa tüşkende esası – eñ keniş kütlege bildirüv ve uquqçılarnen bağ tutuvdır», – dey Gemeci.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye telükesizlik küçleriniñ memurları Qırımda, polis hadimlerine boysunmayuv qabaatlavını «iç bir sebebi olmasa bile sıq-sıq qullanalar». Aytqanına köre, bunı bir kişilik piketler ötkerüv tecribesi kösterdi.
Noyabrniñ 19-nda kündüz Aqmescitte Rusiye telükesizlik küçleriniñ memurları, maşinanı aydap qaçqanını zan etip, Alimdar Bilâlovnı yaqaladılar.
Faaliyetçi, yaqalanğanı «Krımskaya solidarnost’» cemiyet areketiniñ çerçivesinde faaliyet köstergeninen bağlı olğanını tüşüne. Aynı künü onı serbest bıraqtılar. Bilâlov, maşinasınıñ apis etilgenini bildire.
«Krımskaya solidarnost’» birleşmesinde, azalarından biri olğan Bilâlovnıñ yaqalanmasını, «içtimaiy ve siyasiy ceetten faal musulmanlarğa qarşı basqı» dep sayalar.
Uquqçı Gemeciniñ bildirgenine köre, Rusiye telükesizlik küçleriniñ memurlarında noyabrniñ 19-nda yaqalanıp serbest bıraqılğan Bilâlovğa qarşı iç bir şubhe qalmadı.
Rusiye uquqqoruyıcı organlarınıñ hadimleri vaqianı iza etmeyler.
Noyabrniñ 8-nde Eski Qırımda Bilâlovnıñ evinde tintüv yapılğanda ondan üç biñ AQŞ dolları ile 60 biñ Rusiye rublesi (qararnen 24 biñ Ukraina hrivnası – QA) ğayıp oldı.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalif ve Ukrainanıñ tarafını tutqan cemaatçılar ve diniy azlıqlarnıñ vekillerini muntazam surette yaqalay, soraştıra ve evlerinde tintüvler yapa. Aq-uquq qoruyıcıları Rusiye telükesizlik küçleriniñ bu areketlerine, siyasiy maqsatlı areketler deyler.


text:
Resey rubli qwnın joğalttı. Bügin, aqpannıñ soñğı küni, valyuta saudası bastalısımen Resey rubli bolıp körmegen deñgeyde qwnın joğaltıp, 1 evro – 130 ..
Ukrainağa şabuıl jasağannan keyin älemniñ birqatar eli Reseyge qarsı sankciyalardı küşeyte tüsti. Keşe, AQŞ, Europa Odağı jäne Baritaniya Resey prezid..
AQŞ Kongresindegi eki partiya da Resey prezidenti Vladimir Putindi «qandı qol» dep ayıptap, Ukrainağa qarsı şabuılın sınğa aldı. Soğan qosa, prezident..
Elimiz qiın äri kürdeli tarihi künderdi artta qaldırdı. Bügin, 11 qañtarda ötken Mäjilistiñ keñeytilgen otırısı jäne sonıñ qorıtındısı osını körsetken..
Jañaözen halqınıñ jeksenbiden bastalğan narazılıq akciyasına Mañğıstau öñirindegi basqa eldimekenderdiñ twrğındarıda qoldau bildirip jatır. Aqtau qala..


text:
Täjikstandağı Taulı-Badahşan avtonomiyalı oblısınıñ ortalığı Horog qalasında twrğındar 4 kün qatarınan narazılıq şarasına şıqtı. Policiya narazı topqa qarsı oq atıp, eki adam mert boldı. Narazı jwrt policiyağa tas laqtırıp toytarıs bergen, jaralanğan 10-nan astam adamnıñ qatarında policiya qızmetkerleri de bar. Jergilikti twrğındar qauipsizdik organdarı biligin asıra paydalanğandı dep ayıptaydı, narazılıqqa da osı sebep bolğan. Alayda, Täjikstannıñ resmi aqparat qwraldarı narazılıq şarasın zañsız äreket dep körsetti.
Üş elmen şekaralasqan Pamir Badahşanı
Pamir üstirtiniñ bir pwşpağı Taulı-Badahşan Täjikstandağı territoriyası jağınan eñ ülken oblıs. Alayda, halıq sanı az, eldiñ jartısına juığın alıp jatqan aymaqta ne barı 200 mıñğa juıq halıq twradı. Alayda, Täjikstandı Qırğızstan, Qıtay jäne Auğanstanmen şekaralastıratın aymaq strategiyalıq jaqtan asa mañızdı.
Aymaqta jasaytın pamirlikter şiit wstanımındağı mwsılmandar, täjik sanalğanımen tildik jäne etnikalıq bolmısı jağınan basım köp täjikterden köp ayırmalanadı, özindik biregey tarihı men mädenietke ie. Bwl twrğıda Badahşan pamirlikteriniñ Qıtay jerindegi täjikterge köbirek jaqın. Özge täjikterdiñ sünnit boluı, Pamirlikterdiñ şiit boluı da etnikalıq bölinisti alşaqtatıp keledi.
Soñğı 10 jılda Täjikstannıñ Badahşan aymağında köptegen auqımdı qoğamdıq şeruler ötti. Sonıñ köbi demonstranttar men äskeri jäne policiya qızmetkerleri arasındağı jii qaqtığıstarğa wlasıp twrdı. Solardıñ arasında qan eñ köp tögilgeni 2012 jılğı narazılıq kezinde boldı, qauipsizdik küşteri narazılarğa oq jaudırıp, ondağan adam mert bolğan edi.
Badahşan – Täjiktsandağı eñ kedey aymaqtardıñ biri. Jol-tasımalınıñ qolaysızdığınan aymaqtağı zat bağası men Täjikstannıñ özge provinciyalarındağı bağa parıqtı boladı. Öñirde jwmıssızdıq jağdayınıñ auırlığınan Resey jäne özge de şetelderge jwmıs isteuge şığatındar da köp.
Kezekti narazılıqtı twtandırğan oqiğa
Badahşan twrğındarınıñ narazılığına qwzırlı organ qızmetkerleriniñ biligin asıra paydalanğan äreketteri sebep bolğanı aytıluda. Bıltır jergilikti aymaqtağı prokurordıñ jas äyeldi zorlamaq bolğan oqiğası narazılıq tudırğan, äyeldiñ jaqındarı prokuror kömekşilerin wstap alıp swraqqa tartqan, keyin prokuror twrğındardan keşirim swrağan bolatın. Bwl oqiğağa bir jıl ötkende prokuror kömekşilerin zañsız kepilge aldı degen ayıppen jergilikti qauipsizdik departamenti 29 jastağı jigitti qamauğa alğan. Qamauğa alınğan jigit belgisiz sebeptermen köz jwmğan, jaqındarı onıñ basınan oq izderin körgenin aytıp, 25 qaraşada Horrog ükimeti ğimaratınıñ aldındağı alañğa qaza bolğan jigittiñ mäyitin köterip barğan. Artınşa narazılar sanı birden köbeyip, soñğı policiyamen qaqtığısqa deyin wlastı.
Narazı jwrt talabı – qaza bolğan er adamnıñ ölimine qatıstı aşıq äri ädil tergeu jürgizip, kinälilerdi jauapqa tartu. Soğan qosa, bilikten jergilikti kedeylik mäselesin şeşudi, qauipsizdik qızmetkerleriniñ wzaq jıldar boyı bilikti asıra paydalanu äreketi men sıbaylas jemqorlıq äreketterin toqtatudı talap etti. Bwlardıñ qatarında sayasi talaptar da bar, aytalıq aymaqtağı basşılardı otstavkağa jiberu, aymaqtı demilitarizaciyalau, öñirdegi äskeriler sanın qısqartu jäne äskeri qızmetkerler qatarında jergilikti twrğındardıñ sanın köbeytu qatarlılar.
Jergilikti bilik taratqan resmi mälimette aytıluınşa demonstranttarmen 10 sağatqa sozılğan kelissöz jürgizilgen, soñında narazı top tarap, birneşe uaqıtşa zastavalar men baqılau-ötkizu beketterin alıp tastağan. Bwl baqılau beketterinde bilik äskeri kölikter men sauttı äskeri tehnikalardı ornalastırğan bolatın.
Badahşanda qozdağan ot
Pamir üstirtindegi avtonomiyalı aymaqta bolğan narazılıq jäne onda oq atılıp, qan tögilui körşiles elder men aymaqtardıñ nazarın audarmay qoymaydı. Aymaqqa ıqpal etkisi keletin Resey, Qıtay sekildi derjavalardan tartıp, Auğanstanda bilikke kelip jatqan islamşıl wyım men ondağı özge de ekstremistik, terrorlıq toptar da köz tikkeni sözsiz.
Keybir sarapşılardıñ pikirine qarağanda, Badahşanağı narazılıqtıñ qaytalanuı öñirdegi äleumettik jağdaydıñ naşarlığı, halıqtıñ sanasındağı wzaq uaqıttıñ narazı köñil-küy dep körsetedi. Keñes odağı twsında tirşilik etuge qolaysız osı aymaqqa arnayı subsidiyalar bölingen, qazirgi täjik biligi bwğan köñil bölgen joq. Reseydeşi «Täuelsizdik» basılımı («Nezavisimost'» gazeta) osı taqırıptağı maqalasında: «Täjikstan biligi halıqtıñ narazılığın elemey, halıqtıñ künköris mäselesin şeşpese, tipti temirdey jolmen halıqtı basıp-janşuğa kirisse, bwl jergilikti jerde bölektenu sezimin odan sayın küşeytedi», – dep jazıptı.
Resey sayasattanuşıları arasında kezekti narazılıq pamirlikterdiñ Duşanbedegi ortalıq täjik biligine bağınğısı kelmeytinin körsetedi dep sanaytındarı da bar. Mümkin, bwl faktordı da joqqa şığaruğa kelmes, degenmen aymaqtıñ strategiyalıq mañızdılığına qaramastan täjik biligi öte qauipti mäselelerge jol berip otırğanın köremiz.
Onıñ üstine, aymaq ortalığı Horog qalası Auğanstan şekarasına tiip twr. Auğanstandağı qazrigi twraqsızdıq jağdayında bwl mäsele Täjikstannıñ twraqtılığına, tipti Orta Aziya twraqtılığına da özindik äseri bar. Nege deseñiz Täjikstandağı azamattıq soğıs kezinde Badahşan bir mezgil täuelsizdigin de jariyalağan bolatın, äri bilikke negizgi oppoziciya küşteriniñ ortalığı retinde de belgili. Badahşannıñ bilikke töndiretin qaupi 90-şı jıldardağıday bolmağanımen, äli de Duşanbeni alañdatıp otır.
Qıtay faktorı
Badahşanda qayta oyanğan narazılıq Qıtaydıñ aymaqtağı belsendiligimen de qatar payda boldı. Jaqında Täjikstan parlamenti Qıtaymen ükimetaralıq kelisimdi maqwldadı, onda Qıtay Täjikstan üşin Badahşan aymağında jaña äskeri baza saluğa investiciya salatın bolğan. Qıtay osıdan birneşe jıl bwrın salıp, qazir qoldanısta jürgen tağı bir jergilikti äskeri baza Qıtayğa berilgeni habarlandı. Bwl eki bazada atışulı «Auğan dälizine» (Vahan dälizine) jaqın ornalasqan. Bazanı naqtı qay elge tiesili ekeni turalı alıp qaşpa söz köp, biraq «Auğan dälizine» jaqın bazasınıñ bolğanı Qıtay üşin tiimdi bolar edi. Sebebi, Beyjiñ Qaşqarğa jaqın bwl aumaqta özine qarsı qarulı toptardı baqılauğa mümkindik aladı.
Bwdan tıs qıtaylıq China Capital-dıñ Badahşan aymağındağı altın, kümis jäne sirek kezdesetin mineraldar siyaqtı paydalı qazbalardı belsendi türde igerip jatqanın da ayta ketu kerek. Eger Täjikstanda sayasi jağday dağdarısqa keptelse Duşanbeni tereñ qarızğa batırğan Qıtaydıñ eldegi ıqpalın elestetu qiın.
Degenmen, Qıtay Ortalıq Aziyağa sayasi jäne äskeri aralasuğa äli de tolıq dayındıqta emes. Bwdan köri Mäskeudiñ täjiribesi köbirek. Qıtay Ündi-Tınıq mwhit aymağındağı öziniñ qauipti strategiyalıq qarsılastarımen äbiger bwl twsta Orta Aziyadağı belsendilikke derlik nazar böle almay keledi. Eger, olar bolmağanda Reseymen aymaqtağı astırtın tartıs jüristeri qızıp twrğan bolar edi.
Tüyin
Badahşan ortalığındağı qaqtığısqa wlasqan narazılıq kezinde Reseyde jwmıs istep jatqan badahşandıqtardıñ Täjikstan elşiliginiñ aldında şeruge şıqqanın körip qaldıq. Bwl dağı bizge qatıssız köringen osı oqiğanıñ salmağın tanıtsa kerek.
Qazir Ortalıq Aziya öziniñ geostrategiyalıq özektiligin tanıtıp kele jatqan aymaq. Qazaqstandı qamtığan osı aymaqtağı sayasi, ekonomikalıq, dini, äskeri is-qimıldar men özgerister, türli oqiğalar qazaq qoğamında da talqılanıp otıruı asa mañızdı. Bwl wzaq bolaşaqtıq jäne tayau jıldarğı elimiz ben aymaqtıq twraqtılıq twrğısınan da özekti. Täjikti näsil tegi alıs degenimiz ben bizdi qamtığan aymaqtağı älsiz el retinde aymaqtıq twraqtılıqta eñ birinşi qarastıruğa tura keledi. Öñirlik köşbasşı el bwnday mäselelerdi jiti qarap, wstanımın bekitip, wrt qimıl, wtımdı şeşim şığarıp otırsa jarasar. Äne, sonday oy-armanda Badahşan mäselesin taldap körgen edik.


text:
İşğal etilgen Qırımda qırımtatar tilini ögrenüv kursları açılacaq. Bunıñ teşebbüsçileri «Qardaşlıq» cemaat teşkilâtı ve Qırım musulmanları Diniy idaresi oldılar. Bu aqqında «Qardaşlıq» teşkilâtınıñ reisi Asan Emirsaliyev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, işbu leyha qırımtatar tilini cemaat arasında daa ziyade rağbetleştirmek ve qırımlılarğa din ya da etnik mensüpligine baqmadan bilgi bermek içün amelge keçirile.
Şimdilik bir qaç yüz insan kurslarğa yazıldı. Programmada iştirak etmek içün teşkilât saytında qayd etilmek kerek.
Yıllar devamında Qırımnıñ aliy oquv yurtlarında çalışqan ocalar ders berecekler, – dep qayd eteler teşkilâtçılar.
Dersler aftada eki kere til seviyesine köre farqlı sınıflarda keçirilecek.


text:
“Tatarstan”jurnalınıñ 10 sanına küzätü
“Tatarstan” jurnalınıñ bu 10 sanı Tatar matbuğatı turındağı Azat Axunovnıñ tänqidi yazması belän üzenä cälep itä. Ul bu yazması belän jurnalnıñ 7 sanında Waxit Şärapovnıñ “Çuyın qälämnär”dip atalğan yazmasına bäxäskä quşıla. Avtor Tatarstan massaküläm mäğlümat çaraları tiräsendäge ğädäti bulmağan wäzğıyätne küzdän ütkärä , tatar gazetaları häm jurnallarınıñ näticälelege häm maqsatçanlığı probleması ölgerep citkänlege, alarnıñ däräcäsen kütärü turında fiker yörtä. Ämma “Tatarstan” jurnalı redaksiäse , bäxäskä kergän avtorlarnıñ bar fikerläre belän dä kileşmi, - dip iskärtä jurnal üz isemennän. Tik şulay bulsa da, “Tatarstan” jurnalı üze dä bik tatar problemasın kütärüdä yuğarı basqıçta tora almağanın üz bitlärendä iqrar itsä dä, bu yazmanı bastırıp jurnalistlarnı açıqtan -açıq söyläşügä çaqıra.Ä Azat Axunovnıñ närsäne açıqlıysı kilä soñ ? Başta ul bäysez matbuğat turında fiker yörtä. Anıñ äytüençä, bäysez matbuğat närsä turında yaza soñ?,-dip isemlägän bülegendä, bäysez matbuğat ul kübräk şäxsän keşeneñ mänfägat'lären alğa çığara. Ä bügenge köndä andıy matbuğatnıñ berençe maqsatı tabış, kerem, çığım belän bäyle. Häm dä ul ikençedän, şulay uq rus matbuğatına da xas bulğan närsä, gäzitlärne yazdırıp aluçı äbünäçelärneñ küläme häm alarnıñ ixtıyacın kürü belän bäyle. Ä bu inde tatar äbünäçelären saqlap qalır öçen, alarnıñ ixtiacın ütärgä , alar arbasına utırırğa mäcbür, digän süz. Mondıy matbuğatnı bäyäsez matbuğat dip äytep bulamı soñ?,-dip Tatarstanda basılıp çığuçı gäzitlärneñ eçtälegen tänqitläp tezep kitä. Monda inde, “elep aldım, selkep saldım” sänägenä eläkkän gäzitlär: “Urtaq tüşäk”, 26 meñ danä belän bastırıluçı “Aqçarlaq” gäzitlären uqığanda , “çäçlär ürä tora” di ul. Ä tatarça yazılğan gäzitlärne şähärdä aldıruçılar bik az. Awılda yäşägän, millätne qoyuçı uquçılarğa , milli qimmätlärgä qurqınıç tudıruçı Mäskäw dä tügel, N'yu-York ta tügel , ä Qazan şähäre.”,- di ul. Ruxi yaqtan bu gäzitlärgä yaqın torğan ”Bezneñ gäcit” belän töreklär çığara torğan “Zaman-Tatarstan” gäcite dä bik yıraq kitmägän. Xatın-qız belän ir-atnıñ cämiğı qıluı turındağı yazmalar belän tulğan bu gäzitlär, şulay itep kibetlärgä dä çıqmıyça awıllarğa tarala. Häm anda üz eşen başqara. “Däwlät xezmätendägelär”dip atağan isem astındağı bülegendä Azat Axunov, däwlät basmalarına kilgändä, alarnı, ni öçen respublikanı tänqitlägän äsärlär tudıra almıysız dip sügü, älbättä döres bulmas ide. Çönki alarnı ğämälgä quyuçı da, alarğa xezmät xaqı tüläwçe dä, şuşı respublikanıñ xakimiäte. Häm şuşı uq xakimiät alıp barğan säyäsätkä xezmät itüçe basmalar. Ul Qazanda da şulay, häm Rossiä buyınça başqa töbäklärdä dä şulay. Ä şulay da Rossiä gäzitlärendä eşläwçe jurnalistlarnıñ real' faktlarnı kiterep täqdimle tänqit belän çığuın Mintimer Şäymiev xuplıy,- di yazma avtorı. Ä bezneñ respublika gäzitläre baş möxärrirläreneñ cirle xakimiätlärne tänqitlärgä yöräkläre citmi,- dip “Watanım Tatarstan” belän “Şähri Qazan” gäziten pux-prax kiterä. Alarnıñ ikese dä ber tösle häm ber ük törle närsälärne yaqtırtuları turında tezep kitä. Baş möxärrirlärne üzgärtep toruğa da qaramastan , gäzitlär ğädättägeçä eşläwlären däwam itälär, di ul. Möstäqillek öçen köräşüne çağıldırğan , gäzitlärdä tatar teleneñ qullanılışın kiñäytü mäs’äläläre turındağı yazmalarnıñ bulmawı, xalıqnıñ milli üzañın üstererlek materiallar basılmawı, bu gäzitlärgä “yäş köçlär” taläp itä axrısı, di avtor. Nişlärgä?- digän sorawğa Azat Axunov, TR Prezidentı Mintimer Şäymiev , xalıqnı telefon belän tä'min itüdä awropaçılardan ürnäk alırğa täqdim itsä , ä nigä soñ äle bezgä matbuğatta bu yunäleşne qullanmasqa?-di ul. Monıñ öçen redaksiälärgä artıq bulmas ide, zamança iqtisat qanunnarın cigep, bazar mönäsäbätlären öyränü maqsatı belän ezlänülär alıp barunı tä'min itü öçen , tağın ber möxärrir wazıyfasın kertü. Ägär Tatarstannıñ çınlap ta yuğarı däräcäle mädäni mäğrifätle,şärexle xalqı bar ikän, respublikanıñ üseş kürsätkeçe bulıp torğan, anıñ waqıtlı matbuğatı da şul yuğarılıqta bulırğa tieş.”-dip tämamlıy fikeren Azat Axunov. Bu bäxäskä tağın kem quşılır, bez sezgä jurnalnıñ aldağı sanında söylärbez. Jurnalda pozitiv materiallar da şaqtıy. Şundıylar arasında tatar möxitendä cırlar avtorı bularaq tanılğan Äxmät Sattarov “Tatarstan” jurnalı uquçılarına tağın ber yağı belän açıla . Ul da bulsa , Mäskäw Kreml'neñ ölkän metrdotele bulıp eşlägän ikän. Bu keşe un yıldan artıq Sovetlar Soyuzınıñ yuğarı dairädäge partiä citäkçelärenä xezmät kürsätkän. Jurnal bitlärendä şaqqattırırlıq tağın ber tatar keşese turında Rafis İzmaylov yazması birelä.Ul distälärçä iñ biek taw tübälärenä kütärelgän ğalim häm al'pinist Al'bert İsxaqov belän äñgämä ütkärgän. Tamırları belän Başqortstan häm Tatarstan belän bäyle bulğan, ä bügenge köndä Mäskäwdä yäşäwçe tatar keşese Rossiä belän Tatarstan älämnären Fransiädäge Monblan tawı tübäsenä qadağan. Ul 8040 metrlı biekleklärgä dä kütärelgän al'pinist. Başqortstandağı küplär mengän 1452 metrlı İrämäl tawınıñ bieklege belän çağıştırsaq, çamalarğa bula inde ul Al'bert İsxaqov mengän tawlarnıñ bieklegen. Şulay uq “Tatarstan” jurnalınıñ bu oktäber sanında tatar sänğäten çit illärdä tanıtqan talantlı rässam İskändär Rafiqov belän Liliä Gilyazovanıñ äñgämäse birelä. Ğ.Tuqay isemendäge TR däwlät büläge iäse tatar xalıq rässamı İskändär Rafiqov 75 yäşlek yubileyın häm icat ölkäsendä 50 yıllıq eşçänlegen 25 oktäberdä Tinçurin teatr binasında uzdıraçaq. Mälikä Basıyr Qazan.


text:
Beşinci yıldan berli Qırım tükânlarına ukrain erzaq malları ve başqa mahsulat yiberilmey. Amma qırımlılarnıñ olarğa asreti öyle de qaldı.
Qırımnıñ çoq sakini ya da özü qıta Ukrainağa barıp mal ala, ya da tanış-bilişlerine andan sımarışlar yapa.
Men asıl et aveslisi degilim, amma tünevin öyle bir istedim. Yarıboş "Papa mojet" kolbas peştahtası yanında turdım, soñ o papanı sögip, barıp er vaqıt kibi domatis, hıyar ve yüzüm aldım. Kyivge kelsem - etke toyarım.
Tefsircilerniñ fikrince, Rusiye mallarınıñ keyfiyeti ukrain mallarından bayağı zayıftır. Olarda palma yağı olğanına mıtlaq çoq şikâyet eteler.
Rusiyelilerniñ ğıda genotsidi.
Marazlar. Olur-olmaz şeylernen aşatalar.
Palma yağı ve süt tozu. Aman-aman bütün buzqaymaqlar ve şekerlemeler "yañıdan qurulğan" sütten yapıla
...Belki de yaqınlarda sığırlar asıl yoq olur, çünki süt istisalı içün olar kerekmeyler
Ayvanasrayıcılıq fermaları yoq, otlaqlar yoq, amma ne içün? Suv yoq! Otlaqlar olmaz. Köy hocalığı keriley, ve oña destek yoq. Tuvarlarnı otlatmağa yer qayda? Qırım şimali qurıp kete. Nasıl süt, nasıl sağım? Ne aqqında aytasıñız... Sarğılıqtaki yararlıq müddetini baqıñız... Aylarnen, yarım yıllarnen, süt üç kün tura bile, amma bu qadar degil. Statistika esabatları külünçli.
Bellesem, kerçekten palmadan yapalar. Qırımnıñ kimet süt zavodları, süt ve süt mallarını tabiiy hammaldan istisal eteler, dep aytalar, amma öz sığır sürüleri yoq, zavodğa ise künde bir süt maşnası kele.
Men süt ve qaşqavallarnı endi yalıñız bazardan evdeki soylarını ya da Belarus erzaq tükânlarından alam. Volodinniñ biznesine boykot yapam... Kimerde, Ukraina ya da AB-nden sanktsiya malları çastıma rastkelse, olarnı alam...
Bu palma yağı bütün şekerlemelerde ve tek olarda degil! Aşqazanlarımızdan yoq eteler...
Ukraina mahsulatı Qırımda yetmey. Sağınam
Erzaq mallarnıñ yaramay keyfiyeti ve terkibindeki zararlır maddeler bir yaman niyetli plannıñ parçasıdır, dep tüşüngenler de bar.
Mında yazılğan bütün şey açıq menbalardan alındı


text:
Oyun
Oyun — insan vucudınıñ plastik areketleri vastasınen bediiy sımalar yaratılğan bir sanattır. Oyunda muzıka eserleriniñ duyğulı ve obrazlı mündericesi akis ola. Oyun bütün insanlıqnıñ ve insan toplulığınıñ medeniy ananelerinde mevcut olğan edi ve alâ mevcuttır. İnsaniyetniñ uzun tarihı devamında oyun, medeniy inkişafını ifade eterek, deñişken.
Oyunnıñ pek çoq çeşiti ve şekli bar. Halq oyunı - er bir halqnıñ dünyabaqışınıñ ve yaratıcılığınıñ açıq ifadesidir, ananelerniñ, horeoğrafiya tiliniñ, muzıkanen plastik ifadeliliginiñ akis olmasıdır.
Klassik oyun, XVI asırnıñ soñunda yaratılğan ve mahsus azırlıq talap etken balet sanatınıñ temeli.
Estrada oyunınıñ öz hususiyetleri ve belli bir estrada yırcısınıñ çıqışlarına qoltutmaq vazifesi bar.
Oyunlar, iştirakçılarnıñ miqdarına köre solo oyunı, çift oyun ve taqım oyunlarına bölüne.
Oyunlar, niyetke köre içtimaiy, merasim, sana, erotika v dig. oyunlarına bölüne.
Qadimiy yunan mifologiyasında Terpsihora, oyunnıñ ilham perisi edi.
Oyun, eski zamanlardan insanlarğa qonuşmağa yardım ete edi: köy meydanlarında, ballarda, cıyınlarda, klublarda, diskotekalarda ve gece klublarında aqradaşlarnen şeñ vaqıt keçirmege, gençlikke ise tanışmağa ve körüşmege yardım ete edi.
Çift oyunları birinciden qonuşmaq maqsadınen peyda olıp, esasen qonuşuv qurmağa hızmet eter.


text:
ATR
ATR – 2006 - 2015 seneleri Aqmescitte, 2015 seneinden bugünge qadar Kıyivde çalışqan birinci qırımtatar telekanalı.
2015 s. 26 yanvar künü maskalı ve kiyimlerinde "OMON" dep yazılğan silâlı insanlar ile tolu "Kamaz", FHH ve Taqiqat komitetiniñ taqiqatçıları ATR teleşirketniñ binasınıñ sarıp aldılar[1]. Silâlı insanlar bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün keldiler[2].
YayınlarıDeñiştir
- "Saba erte ATR-de"
- "Zaman"
- "Yırla, sazım" Ridvan Halilov ile
- "Tarih sedası" Gülnara Bekirova ile
- "Göñül eseri" Afize Yusuf-qızı ile
- "Mızmızlar"
- "Aqqım bar" Oksana Loboda ile
- "Пporyлkи пo KpыMy" Oleksa Gayvoronskiy ile
- "Balçoqraq"
- "Bu afta" Şevket Memetov ile


text:
Çallıdağı millättäşlärebez öçen AİDS probleması çit-yat tügel. SPİD narkomaniä belän bergä tarala torğan äfät. Çallıda şuşı ike awıruğa ber yulı köräş alıp barıla. Çallıda 52 keşe AİDStan wafat buldı. 1998-2000 yılda AİDS belän awıruçılar sanı iñ yuğarı noqtağa citkän. Ul waqıtta, şuşı çirne eläkterüçelär sanı yılına 4 tapqırğa artıp, 800gä citkän. Ul yıllarda qurqınıç virus yörtüçelärneñ 80% - narkoman bula. Älege afätlärneñ taraluın tuqtatu maqsatınnan, SPİD belän köräş üzäge häm tärtip saqlaw oyışmaları narkomannarğa enälär, faxişälärgä saqlanu çaraların buşlay taratqannar. Bu ğämällärne xalıq arasında añlamawçılar bulsa, alar üz näticälären birgän. Çallıda 2003 yılda tağın 130 keşe terkälgän, 2004 yılda – 48 awıru keşe açıqlanğan. Barlığı şähärdä 975 keşedä AİDS virusı tabılğan.
Ğafiulla Ğaziz


text:
Aman-aman 190 000 ukrainalı Saylayıcılarnıñ devlet cedvelini tizüv bölüklerine nevbetten tış parlament saylavlarında rey berüv yeriniñ vaqtınca deñiştirilmesi aqqında ariza berdi.
Merkeziy saylav komissiyası bergen malümatqa köre, olardan – 30 biñden ziyade kişi Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ sakinleridir.
MSK malümatına köre, Qırım ve Aqyar sakinleri – Ukraina vatandaşları – prezident saylavlarında olğanı kibi, saylav adresini deñiştirmeyip, rey berüv yerini deñiştirecekler ve rey berecekler.
«Qırımnıñ 2864 sakini ve Aqyarda qayd etilgen 774 insan rey berüv yerini vaqtınca deñiştirmek imkânından faydalandılar», – dep bildirdiler Merkeziy saylav komissiyasında.
Taqvim planına binaen, rey berüv yeriniñ vaqtınca deñiştirilmesi aqqında arizalar oktâbr 20-ne qadar qabul etile.
Ukraina parlamentiniñ nevbetten tış saylavları oktâbr 26-da ötkerilecek.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy New Yorktaki BM Baş Assambleyasınıñ 76-ncı sessiyasında çıqışta bulunıp, işğal etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında tarif etti.
Zelenskıy, memleketlerniñ «Qırım platforması» sammitinde iştirak etkenini «BM esas printsiplerine sadıqlıq» dep adlandırdı.
«Birleşken Milletlerniñ halqara uquq ve işğal problemlerini çezmek içün meydançıqnı körmemezlikke urğanı – kimse tasdıqlamağan yañı printsiplerdir. BMni canlandırmağa istesek, mında canını ağırtıp olamağanımız kimse yoq, bunı hatırlayıq. BM – epimiz, 193 memleket. Bu memleketlerni işğalni takbih eterek, dünyada sıñırlarnıñ küçnen deñiştirilmesine qarşı olğanını kösterip, «Qırım platformasınıñ» beyannamesine qoşulmalarına davet etem», – dedi Zelenskıy.
Ukraina prezidenti bu aynıñ başında Qırımda Rusiye quvetçileri qırımtatar faali Nariman Celâlnı tuttı, dep bildirdi.
«Söz serbestliginiñ aqibeti bu, aqları, insan aqları oğrunda küreşniñ aqibeti bu. Onıñ ve vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarında ve Rusiyede tutulğan daa, tüşünseñiz, 450 ukrainalınıñ azat etilüvi meselesinde epiñizniñ qoltutuvına ümüt etem», – dep qayd etti Zelenskıy.
Ukraina prezidenti BM aza memleketlerini Qırımnen bağlı beyanname ve qararlarğa qoltutmalarına çağırdı.
Zelenskıy BM Baş kâtibi Antonio Guterres ile körüшип, Qırımda, Donbasta ve Rusiyede tevqif etilgen 450 ukrainniñ azat etilmesinde yardım etmesini istep cedvel berdi.
BM Baş Assambleyası Donbas ve Qırım meseleleri çezilecek meydançıqlardan biri ola, dep tüşüne Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Volodımır Zelenskıynıñ BM Baş Assambleyasınıñ sessiyasında iştirak etmek içün ABDge kerçekleştirecek ziyareti vaqtında «bütün muzakerelerde Qırım qırmızı yip» olacaq, dep bildirgen edi.
BM Baş Assambleyası yetmiş altıncı sessiyasını sentâbrniñ 14-nde açtı. BM Baş Assambleyasınıñ umumiy munaqaşaları sentâbrniñ 21-nden sentâbrniñ 27-ne qadar keçirilecek.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin noyabrniñ 15-16-nda İndoneziyadaki G20 sammitine barmaycaq. Bu aqta Bloomberg aydınlatılmağa menbalarğa esaslanıp bildire.
Neşirniñ malümatına köre, Putin yerine sammitke Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrovnı yollaycaqlar.
Rusiye Tış işler nazirligi ve Kreml temsilcileri izaat muracaatlarına şimdilik cevap bermedi.
Bloomberg, Kreml Putinni "yüksek seviyeli kerginlikten" qorumağa tırışa, Rusiye prezidentinden Avropa liderleri uzaq olacaqtır, dep qayd ete.
Rusiye prezidentiniñ vekili Putin bu aftanıñ soñuna qadar G20 sammitinde iştirak etip etmeycegine dair qarar alacaq, dep bildirdi.
İndoneziya prezidenti Coko Vidodonıñ avgust ayında bildirgenine köre, Vladimir Putin G20 memleketleri sammitinde şahsen iştirak etmege niyetlene. Ukrayına onıñ "Büyük Yigirmi" sammitinde iştirak etmesi Rusiye lideri anda olıp olmaycağına bağlı, dep bildirgen edi.
Noyabrniñ 8-nde Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ spikeri "Gruppa 20" sammitinde, büyük ihtimalnen, online formatında iştirak etecekler, dep bildirdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko UNESKO icraiy şurasınıñ nevbetteki toplaşuvlarında iştirak etecek Ukraina eyyetiniñ terkibini tasdiqladı. Eyyet terkibine yedi insan kirdi, olardan qırımtatarlarnıñ yetekçileri – Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov.
Bu aqta Ukrana prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işleri boyunca vekâletlisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Eyyet üç yılğa tizile, 2017 senesine qadar. Mütenasip avale devlet başınıñ saytında aşkâr etilgen.
«Qırım işğali vaqtında UNESKOda qırımtatar halqınıñ sedası ğayet emiyetlidir. Yarımadanıñ azat etilmesinden soñ da aktual olacaq», – deyler ofiste.
Mında şunı da qayd ettiler ki, UNESKO tasil, ilim, medeniyet, milliy medeniyetniñ inkişafı, medeniyet abideleriniñ qoruvı kibi meselelerni nezaret etmekte. Qırımda işbu saallarnıñ halqara toplulığı tarafından qorulması zarurdır.


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescitniñ Kiev rayon mahkemesi «narazılıq meydanı»nıñ faali Fazıl İbraimovnı apıste qaldırdı. Bu aqta fevralniñ 17-nde tevqif etilgen şahısnıñ advokatı Edem Semedlâyev, mahkeme oturışuvından soñ yapqan vidiomuracaatında haber etti.
«İşbu cinaiy işte pek çoq hata bar, bunı taqiqatçınıñ özü de ayttı. İnsannıñ qanını qaynatqan hatalardan biri, Fazıl ağanıñ 48 saat devamında tutulması. Onı tutıp oturılacaq vaqıt 13:30da bite edi. Vaqıt keçken olsa da, onı kimse qoyıp yibermedi», – dedi Semedlâyev.
Onıñ szölerine köre, imayesi altındaki şahısnıñ 113 saifeden ibaret materiallarnen keregi kibi tanışmasına fursat berilmedi.
«Şübesiz ki, biz bu işni siyasiy iş dep tanıymız», – dep yekün çekti advokat.
«Qırım birdemligi» gruppasınıñ haberine köre, mahkeme oturışuvı esnasında advokat prokurorğa red beyanatı yaparaq, iş materiallarındaki hatalarğa işaret etken.
Mahkeme prokurornıñ reddinen alâqalı beyanatnı qabul etmegen. Şaatlar ve şikâyetçiler oturışuvda iştirak etmegenler. Qabaatlayıcı taraf haber etkenine köre, 4 kişi İbraimovke qarşı, olardan para alğan edi degen uydırıq manada ariza yazğan eken.
«Olar mahkemede iştirak etmediler, çünki taqiqatçı olarnı uyğun tarzda haberdar etmegen eken. Mesele şu şekilde çezildi: taqiqatçı öz elinen (işte şu dört şaat/şikâyetçi Metölkin, Borovik, Lavrenov, Tışkavets) mahkeme oturışuvında iştirak etmege istemeyler dep yazdı», – denilmekte haberde.
Rusiye MVDsiniñ Qırım idaresi fevralniñ 15-nde, Aqmescitniñ Strelkovaya soqağı etraflarında «topraq damartısını işğal etip alğan bir teşkilâtçınıñ» evinde tintüv yapqan edi.
Politsiya «narazılıq meydanı»nıñ faali Fazıl İbraimovnı tutıp alaraq, Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ şeer bölügine ketirgen edi.
Qırım KHV haber etkenine köre, İbraimov resmi olaraq «Rusiye Federatsiyası Cinaiy protsesual kodeksiniñ 91 maddesine binaen cinayet işlegninde şeklenüvi sebebinden tutulıp alınğan».
Fazıl İbraimov, sürgünden soñ avdet etken qırımtatarlar işğal etip alğan topraqlar yani «narazılıq meydanlarınıñ» resmiyleştirilmesi içün alıp barğan kürüşinen meşurdir.


text:
Nevbetçiniñ malümatına köre, Keriç parom keçitinde sentâbr 2-de aqşam 270 maşina nevbetini bekley.
Al-azırda «Kavkaz» limanında nevbet 230 maşinadan ibaret, – dep bildirdirler «Yekâne naqliye müdirliginiñ» matbuat hızmetinde.
«Aqşam üstü maşinalar sayısınıñ artqanı tabiiy bir aldır, çünki turistler üylede musafirhanelerden çıqalar ve bir qaç saatten keçitke kelip çıqalar. «Qadife» mevsimi başlanğanınen Qırımğa kirgen naqliyatnıñ sayısı da arttı», – dep tefsir eteler naqliye müdirliginde.
Taşıyıcılarnıñ malümatına köre, keçit işini devam ete, lâkin bugün yelniñ süratı saniyede 8-10 metrni teşkil ete edi. Buña baqmadan, paromlar çalışalar.


text:
Fevral 8 künü saat 21:45 Donetsk vilâyet merkeziniñ Kuybışev rayonındaki himik mallar zavodında şiddetli patlav yüz berdi, dep haber ete Radio Svoboda.
İnsanlar patlavnı tek Donetskte degil de, oña yaqın olğan meskün yerlerde de eşitkenler, dep bildireler içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları.
Donetsk üzerinde bir qaç saniye patlav «mantarı» körüne edi. Patlav dalğasından qaza yerinden bir qaç killometr uzaqlığında yerleşken evlerniñ camları sındı.
Şimdi olğan malümatqa köre, boyeviklerniñ zavodda saqlağan silâ yedegi patladı.
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Boris Filatov ukrain askerlerine esaslanıp, patlav ukrain arbiyleriniñ işi neticesinde yüz bergenini bildire. Resmiy izaat al-azırda yoqtır.


text:
Rusiye neyrohirurgları birliginiñ başı Aleksandr Konovalov dey ki, Aqmescitte keçken raatlıq künleri olğan silâlı ücüm neticesinde elâk olğan feldşerni Moskvağa avuştırmağa acet yoq. Zarar körgen erkek, olğan vaqiağa baqmadan, «acele» yardımdaki işine devam etmege istey.
Bu aqta Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ sağlıq saqlav nizirliginiñ beyanatında aytıla.
«Onıñ alı stabildir, çoq şükür, havfsızdır. Bütün zaruriy yardım kösterilgen, tedaviylev ve nezaretni devam ettirmek kerek. Yüz sıñırına zarar ketirildi, amma bundan ayatına telüke yoq. Kesir qalğandır, qafağa yetmedi, şükür, miyi yaralanmadı», – dey Konovalov.
Qırımğa Rusiyeden kelgen ekimler zarar körgen insannıñ yahşı olayatqanını qayd eteler.
«Hasta tedaviylene, baş miyiniñ yaralanuvı qayd etilmegen – pek yahşı köstergiçtir. Menimce, bir qaç künden ayaqqa turar ve özüni yahşı is etecektir», – dedi Rusiye Federatsiyasınıñ Sağlıq saqalv nazirliginiñ baş neyrohirurgı Vladimir Krılov.
Zarar körgen feldşer «acele» yardımda işine devam etmek niyetindedir.
«Bu aqta iç te laf olmamalı, «acele» yardımda işime, şübesiz, devam etecem», – dey yaralanğan Vladimir Slonçak.
Cumaertesi künü, sentâbr 26-da, av tüfegi ile silâlanğan erkek Aqmescitte Sevastopolskaya soqağında yerleşken «acele» yardım binasına kirip, hastahaneniñ dört hadimine ateş açtı. Eki hadim elâk oldı. Yaralanğan feldşer bazar kününe keçer gecesi ameliyattan keçti, alı ağır. Ücüm etici vaqia yerinden maşinağa oturıp qaçtı. Birazdan uquq qoruyıcıları bildirgeni kibi, ücüm etken – Aqmescit sakini 1960 senesi doğğan Bekir Nebiyevdir. Qıdıruv alıp barıla.
Qırım boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komitetiniñ baş idaresi Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 105 maddesi 2-nci qısmına binayen cinaiy işni açtı (eki ve ziyade insannıñ öldürilmesi).
Sentâbr 29 künü Rusiye İçki işler nazirligi şeklengen insannıñ bulunuv yeri aqqında bildirgen insanğa 500 biñ ruble vade etti.


text:
Fänis Fätxi, Ufa
Başqortstanda Tatar milli - mädäni möxtäriätlären terkäw qarşılıqqa oçrıy
Başqortstanda Tatar milli – mädäni möxtäriätläreneñ urınnardağı büleklären tözü eşläre däwam itkän ber waqıtta alarnı räsmi terkäw eşläre körçekkä terälde, şikelle. Älege eştä, aldan uq kötelgänçä, respublik xaqimiätläre quşuı buyınça bulsa kiräk, Rusiä Yüstitsiä ministrlığınıñ Başqortstan idaräse çinovnikları kirtä qora. İnde xäbär itelüençä, bu atna başında tatar milli oyışmaları Dürtöyle rayonında häm şähärendä oyıştırılğan tatar milli – mädäni moxtariäten räsmi terkätü öçen barlıq doqumentlarnı şuşı idarägä tapşırğan ide. Ämma idarä wäkilläre qırıqmasa qırıq säbäp tabıp, ul doqumentlarnı kire bordı. İmeş, anda bik küp citeşsezleklär bar. Elegräk tä xäbär itelüençä, Başqortstan rayonnarında tatar milli – mädäni moxtäriäteneñ urınnardağı bülekläre tözelep häm alarnıñ qayberläre räsmi terkälep, bu yılnıñ 27 noyabrendä respublik tatarlarınıñ zur qorıltayı ütärgä tieş ide. Näq şunda uq Tatar milli – mädäni moxtäriäteneñ respublik bülegeneñ oyıştıru cıyını da bulır dip kötelgän ide. Ämma yaqın aralarda rayonnarda oyıştırılğan urınnardağı moxtäriätlärne räsmi terkäp ölgermäsälär, bu qorıltaynı cıyunıñ mäğnäse dä qalmıy. Şulay itep Başqortstan citäkçeläreneñ respublikta tatar milli – mädäni moxtäriätlären tözüne buldırmaw planı älegä tormışqa aşıp bara kebek. Ämma tatar milli oyışmaları citäkçeläre üzläre kiläçäkkä zur ömetlär belän qarıy häm moxtäriätlärne terkätü buyınça eşlärne, bernigä qaramıy, däwam itärgä cıyına. Moxtäriätlärne terkäw belän kilep tuğan qıyınlıqnı tikşerü öçen Ufada 29 üktäber könne qayber tatar milli oyışmaları wäkilläre üzläreneñ kiñäşmäsen ütkärep aldı. Anda aldağı könnärdä bu xäldän nindi xoquqıy yullar belän çığa alu mömkinlekläre qaraldı. Yüstitsiä idaräse wäkilläreneñ nigezsez däğwalarına qarşı köräşüneñ törle yulları barlığı açıqlandı älege kiñäşmädä. Xoquq belgeçläre yärdämendä moxtäriätlärne terkätüdäge qarşılıqlar alıp taşlanırğa tieş. Başqortstan Tatar ictimağıy üzäge räise Ayrat Ğiniätullin äytüençä, bu qarşılıqlarğa barı tik şundıy uq köçle ücätlek belän genä cawap birergä kiräk. "Bäläbäy belän Böre şähärlärendä oyıştırılğan tatar milli - mädäni möxtäriätlären dä räsmi terkätü öçen, tieşle barlıq doqumentlar şuşı arada RF Yüstitsiä ministrlığınıñ Başqortstan buyınça idaräsenä tapşırılaçaq, – di Ayrat äfände. – Bu yulı idarä wäkilläre ul doqumentlarnı kire borıp çığaru öçen tağın nindi säbäplär uylap tabar, qarap qararbız". İsegezgä töşeräbez, äle respublikanıñ yegermedän artıq rayonında häm şähärendä milli – mädäni möxtäriätneñ büleklären tözü buyınça oyıştıru cıyılışları bulıp ütte. Küp urınnarda moxtäriätlärne tözü eşe dä, xaqimiätlärneñ qarşılığı arqasında, bik awırlıq belän barğan ide.
Fänis Fätxi, Ufa
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Meksikada iñ zur kümäk qaberlek tabıldı
Verakruz töbägendä tabılğan ber kümäk qaberlektä 166 baş söyäge buluı açıqlandı
Meksikanıñ Verakruz töbägendä qultıq yarlarında tabılğan ber kümäk qaberlektä 166 baş söyäge buluı açıqlandı. Monı prokuror Xorxe Vinkler belderde. Ul, iminlek maqsatınnan, qaberlekneñ tögäl urının äytmi. Tabılğan cäsädlärneñ 2 yıl êlek kümelgän buluı farazlana.
Bu - Meksikada moña qadär tabılğan iñ zur kümäk qaberleklärdän berse. İldä, ğadättä, narkotik kartel’lären, qorbannarnı êzsez yuqqa çığaru öçen kümäk qaberleklärne qullanalar.
Bäyläneşle xäbärlär
Xäzär diñgezendä meñnärçä üle tyulen'
Dağıstanda dulqınnar yar buyına küp sanda üle xaywannarnı çığardı
İranda qar yawdı - uqular tuqtatıldı
İlneñ qayber şähärlärendä qar, suıq hawa, tuñ häm toman küzätelä


text:
Türkiyäneñ keşesez su öste apparatı NATO künegülärendä
Türkiyäneñ keşesez su öste apparatı NATO künegülärendä iğ’tibar üzägendä ide
Türkiyäneñ saqlanu sänäğäte gigantı “Aselsan” häm “Sefine” arsenalı tarafınnan milli mömkinleklär belän qamilläşterelep êşläp çığarılğan keşesez su öste transportı “Marlin SİDA”, Portugaliyada oyıştırılğan NATO xärbi künegüläre waqıtında üz säläten kürsätep, çit il xärbi zatlarınnan yuğarı bäyä aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Togg İstanbul aêroportında kürsätelä
Türkiyäneñ avtomobilen aêroportınıñ xalıqara terminalında kürgäzmägä quydılar
Urtaq künegülärdä xärbilär yuğarı professional’lek kürsätte
Türkiyä häm Azärbaycan qorallı köçläre xärbi künegülär ütkärde


text:
Ukraina tış işler nazirliginiñ departamenti bildirgeni kibi, dünyanıñ bir sıra büyük memleketleri «Qırımnı işğal etici akimiyet tarafından yarımada ve Aqyar şeherinde ukrain grajdanlarına berilgen çetel pasportlarını qabul etmemekte öz birdemlikni bildirdiler». Bunı diplomatik hızmeti Feysbuknıñ saifesinde belgiley.
«Ukrainada yaşamaq içün izinleri olğan üçünci devletler grajdanları, Qırım cumhuriyeti ve Aqyar şeherinde qayd olunğan Ukraina vatandaşlarınıñ vizalı muracaatları tek Ukrainada akkreditatsiyanı keçken ecnebiy devletlerniñ konsul müessiselerinde baqıla bile», - dep izaatlay «İnterfaks-Ukraina» konsul hızmeti departamentiniñ mesacını.
Berilgen malümatlarğa binaen, Qırımda yaşağan ve mecburen başqa pasportnı alğan ukrain grajdanları çetel pasportnı almaq içün qıtalı Ukrainada yerleşken Devlet migratsiya hızmeti, onıñ bölügi ya da istegen territorial organğa öz vesiqalarını teslim ete bileler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Çavuşoğlu Êstoniya wäkillegen qabul itte
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Êstoniya Parlamentınıñ tışqı êşlär komissiyası başlığı Marko Mihkelson citäkçelegendäge wäkillekne qabul itte
Tışqı êşlär ministrı Çavuşoğlu qabul itüdän soñ sośial’ media akkauntınnan yazma belän urtaqlaştı.
“Êstoniya parlamentınıñ tışqı êşlär komissiyası wäkillegen qunaq ittek”, - dip äytüçe ministr Çavuşoğlu wäkillek belän Ukrainadağı soñğı xällärgä tuqtalıp uzuların häm NATOnıñ kiñäyüe turında fiker alışuların belderde.
Şul uq waqıtta Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Äfğanstannıñ êlekke İlbaşı Hamid Karzai, Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ Äfğanstan maxsus wäkile bulıp bilgelängän Qırğızstannıñ êlekke İlbaşı Roza Otunbayıva häm Çexiya tışqı êşlär ministrı Yan Lipavskiy belän ayırım-ayırım telefonnan söyläşte.
Tışqı êşlär ministrlığınnan citkerelgän mäğ’lümatkä kürä, Çavuşoğlu, Otunbayıvanı yaña wazifası uñayınnan täbrik itep, Çexiya wazıyfadaşı belän Awrupa säyäsät cämğıyäte sammitı belän bäyle bularaq söyläşte.
Çavuşoğlunıñ Karzai belän söyläşüeneñ êçtälege turında isä mäğ’lümat birelmäde.
Bäyläneşle xäbärlär
2 terrorçı täêsirsez xälgä
Süriyäneñ tön’yağında kürelgän PKK/YPGle 2 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Şveśiyä terrorçını Türkiyägä kiterde
Törmägä xökem itelgän Mäxmüt Tat 2015nçe yılda Şveśiyägä qaçqan bula


text:
Ukrainada ABD ordusı peyda olğan ya da qomşu memleketlerde NATO quvetleri artqan taqdirde Rusiye «qoşma tedbirler körecek». Bunı aprelniñ 2-nde jurnalistlerge Kremlniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bildirdi, dep haber ete «İnterfaks».
«Şübesiz ki, stsenariyniñ böyle inkişafı Rusiye sıñırları yaqınlarında kerginlikniñ daa da artmasına sebep olur edi. Elbette, bu, telükesizlikni temin etmek içün Rusiye tarafından qoşma tedbirlerni talap ete», – dedi Peskov.
O, angi bir tedbirler aqqında söz ketkenini aytmadı.
Aynı zamanda, Peskov, Rusiye tarafından Ukraina ya da diger qomşu memleketler içün telüke bar olğanını red ete.
«Rusiye iç kimseni tehdit etmedi. İç bir vaqıt kimseni tehdit etmedi. Ve bu bizim mevamımızdır», – dedi Peskov.
Böyle etip, Peskov ABD Mudafaa naziri Lloyd Ostinniñ, Rusiye tecavuzı kerginleşken taqdirde Birleşken Devletler Ukrainağa qoltutmağa azır olğanı aqqında lafına cevap berdi.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, «Rusiyeniñ vaziyetni kerginleştirüvi soñki yıllarda eñ büyük ola», dep bildirdi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Federatsiyası ateşsiz rejimge sadıq olğanını isbatlamağa istemeyip», Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde ve Qırımda vaziyetni muntazam sürette kerginleştire.
Budan ğayrı o, OSCE baş kâtibi Helga Schmid telefonda laf etip, «Rusiye, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde ve Qırımda telükesizlik vaziyetini muntazam sürette kerginleştire», dep haber etti.
Bu afta Ukraina Silâlı Quvetleri Baş ştabınıñ yolbaşçısı Ruslan Homçak bildirdi ki, martnıñ başında Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye Ukraina sıñırına ordusını çeke.
Ukraina Silâlı quvetleri Arbiy deñiz küçleriniñ komandanı Oleksiy Neijpapa, yedi yıl devam etken Qırım işğali vaqtında Rusiye Qara deñiz flotunıñ gemi ve suvastı gemi erkânı 45% arttı, dep bildirdi.
Mart ayında yarımadada Rusiye arbiyleriniñ muntazam talimleri keçirildi. Rusiye Mudafaa nazirligi martnıñ 16-nda Qırımda Opuk poligonında başlağan Ava desant ordularınıñ taqım ştab talimleri aqqında bildirgen edi.
2014 senesinde Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye yarımadada muntazam surette arbiy talimlerni yaptıra. Ukrainanıñ Baş ştabında, Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerine qanunsız deyler.
2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.


text:
Aqmescitte (Simferopol) yol tamiri sebebinden bir qaç soqaqta bir yarım ayğa maşna yürmesi toqtatıldı.
Bunı Rusiye nezaretindeki şeer memuriyeti bildirmekte.
"Aqmescitte yerli avtomobil yollarınıñ temel tamirlevinden sebep, Selskaya soqağında (Mamedi Emir-Üsein soqağınen çaprazından Çapçakçi Hatice soqağınen çaprazınace) naqliyat yürmesi vaqtınca sıñırlanğan", - denile beyanatta.
Sıñırlav sentâbr 17-sinde başlandı ve 45 künge, yani oktâbr 31-inece sürecek.
Marşrut naqliyatınıñ yürmesi aylançıq yoldan keçecek, dep bildirile memuriyet saytında.
Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, aydavcılar, yol tıqanıqlıqlarına şikâyet ete.


text:
«Yedinaya Rossiya» firqası baş şurasınıñ kâtibi Andrey Turçak Rusiye arbiyleri kontrol etken Hersonnı ziyaret etip, «Rusiye mında daima olacaq», dep ayttı.
«Herson vilâyetiniñ sakinlerine muracaat etip, daa bir kere aytmağa ister edim, Rusiye mında qalacaq. Bir şübhe olmasın. Keçmişke qaytuv olmaycaq. Mında beraber yaşaycaq, bu zengin vilâyetni, tarihiy mirası, mında yaşağan insanlarınen zengin vilâyetni inkişaf ettirecekmiz. Şunıñ içün Zafer künü hayırlı olsun», – dedi o.
Herson vilâyetiniñ statusınen bağlı sualge Turçak böyle cevap berdi: «Vaqıtnı aşıqtırmayıq. Statusnı sakinleri belgiley. Şunıñ içün şimdi eñ esası – aytqan yardım meselesini çezmek ve qışqa azırlanmaq».
Britaniya istihbaratı bildirgenine köre, Rusiye Hersonda «Herson halq cumhuriyetini» quruv aqqında mustaqil referendum keçirmege planlaştıra. Böylece, işğalni aqlaycaq ola. Aprelniñ 25-nde Rusiye Tış işler nazirligi «Hersonda referendum azırlıqları aqqında bir şey eşitmedi», dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Hersonda sahte referendum keçirilse, Ukraina muzakerelerden çıqar, dep ayttı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bügin QR Premer-mïnïctri Baqıtjan Cağıntaevtıñ qatıcwımen ötken «Kazakh Invest» kompanïyacınıñ Ulttıq ïnvectïcïyalıq ctrategïyacı jobacın tanıctırw kezinde QR ïnvectïcïyalar jäne damw mïnïctri Jeñic Qacımbek ïnvectïcïyalar tartw jäne memlekettik organdar qızmetin üylectirw calacındağı jaña täcildemeler twralı bayandadı.
Ol coñğı jıldarı elimizde ïnvectïcïyalıq qızmetti jüzege acırw üşin qolaylı jağday jacaw boyınşa keşendi jumıc jürgizilgenin atap ötti.
ÉIDU-men birge Qazaqctannıñ ïnvectïcïyalıq cayacatına eki şolw jürgizildi, olardıñ qorıtındıcı boyınşa Ükimet eldiñ nvectïcïyalıq axwalın jaqcartw boyınşa tolıq jocpardı qabıldadı.
«Coñğı 5 jılda biz zañnamamızdı ÉIDU ctandarttarına cäykec özgerttik: köşi-qon-vïzalıq rejïmdi, ruqcat jüyecin, calıq calwdı, kedendik baqılawdı jeñildettik», – dedi J. Qacımbek.
Reformalar nätïjecinde bïznec ortanıñ bäcekege qabilettiligi arttı. Qazaqctan Dünïejüzilik Banktiñ «Doing Business» reytïngicindegi pozïcïyacın 41-den 35-ke deyin jaqcarttı. Ağımdağı jıldıñ aqpan ayında ÉIDU Keñeci Qazaqctandı ÉIDU Ïnvectïcïyalar jönindegi komïtetiniñ qawımdactırılğan müşeci retinde şaqırw twralı şeşim qabıldadı.
Budan özge, qabıldanğan şaralar eldiñ körcetkişterine äcer etkeni atap ötildi. 2016 jıldıñ qorıtındıcı boyınşa Qazaqctanğa tikeley şeteldik ïnvectïcïyalar ağımı 2015 jılmen calıctırğanda 40%-ğa öcip, 20,6 mlrd. dollardı quradı.
Mïnïctr eñ köp öcim taw-ken öndirw jäne öñdew önerkäcibinde, élektrmen qamtw jäne aqparattıq texnologïyalar calalarında bayqalğanın aytıp ötti.
Jalpı, bügin öñdew önerkäcibindegi ïnvectïcïyalar öcimi ürdici caqtalwda.
Eldik turğıda TŞÏ-diñ eñ köp kölemi keleci elderge tïecili: Nïderlandı, AQŞ, Şveycarïya, Francïya, Qıtay, Recey, Belgïya, Ulıbrïtanïya.
J. Qacımbek ïnvectïcïyalar tartw jüyecin qayta qalıptactırw boyınşa jürgizilip jatqan keşendi jumıctar twralı ayttı. Onıñ ayacında 2017 jıldıñ mawcım ayınıñ coñına deyin ïnvectïcïyalardı qaydan, qalay jäne qayda tartw kerektigin keşendi türde körcetetin, barlıq memlekettik organdar men ulttıq kompanïyalardıñ üylectirw jumıctarınıñ naqtı tetikterin anıqtaytın, ïnvectïcïyalardı tartwdıñ ulttıq ctrategïyacı äzirlenetin boladı.
«Kazakh Invest» ïnvectïcïyalar jönindegi mamandandırılğan ulttıq kompanïyacı Qazaqctan Ükimeti atınan iri ïnvectorlarmen jäne maqcattı tranculttıq kompanïyalarmen biregey keliccöz jürgizwşi retinde ic-qïmıl jacaydı. J. Qacımbek atalğan kompanïyağa erekşe märtebe berilgenin ayttı: ondağı Dïrektorlar keñecine QR Premer-Mïnïctri bacşılıq etedi. Al bul, mïnïctrdiñ aytwınşa, ïnvectorlardı tartw men cüyemeldew – aca mañızdı bacımdıq ekenin bildiredi.
Qazirgi tañda öñirlerde ïnvectorlarğa qızmet körcetetin 19 cektor jumıc ictep tur. 2017 jıldıñ birinşi jartıjıldığınıñ coñına deyin «bir tereze» qızmeti onlayn-rejïmde icke qocılatın boladı.
Ayta ketw kerek, öñirlerde «Kazakh Invest» ökilderi oblıc äkimderi men Almatı qalacınıñ ştattan tıc keñecşileri märtebecine ïe boladı.
J. Qacımbek ïnvectorlarmen jumıc jürgizetin barlıq jawaptı qızmetkerlerdi biriktiretin jäne ïnvectorlarğa memlekettik qızmet körcetw barıcın onlayn rejïmde qadağalap otırwğa mümkindik beretin follow up – aqparattıq- baqılaw jüyeciniñ jaqın arada icke qocılatının ecke calıp ötti.
Conımen qatar, ïnvectorlarğa ucınatın dayın jobalardıñ bolmaw mäcelecin şeşw üşin, jaqın arada xalıqaralıq ctandarttarğa cay tawaşalı jobalar «qaptamacı» äzirlenetin boladı.
Mïnïctr iri xalıqaralıq ïnvectïcïyalıq forwmdardıñ älewetin paydalanwdıñ qajettigin atap ötti. Ol üşin qazaqctandıq taraptıñ qatıcwı ucınılatın, şeteldik ïnvectorlıq şaralardıñ birıñğay kecteci äzirlenetin boladı.
Qorıtındılay kele, J. Qacımbek Qazaqctanda şeteldik ïnvectorlarmen barlıq deñgeylerde jüyelik qarım-qatınactar ornatılğanın atap ötti. Mïnïctr QR Prezïdenti janındağı şetel ïnvectorlarınıñ keñeci, QR Ükimeti janındağı ïnvectïcïyalıq axwaldı jaqcartw keñeci, «Şetel ïnvectorlarınıñ qazaqctandıq keñeci» Qawımdactığı, «Qazaqctannıñ Ewropalıq bïznec-qawımdactığı», Ïnvectïcïyalıq ombwdcmen ïnctïtwtı cekildi uyımdardıñ qızmetine oñ bağa berdi.


text:
2017 jılı 26 säuir küni Respublika sarayında Qazaqstan Respublikası Wlttıq wlanı Än-bi ansambli men birlesken orkestriniñ Wlttıq wlan äskeriniñ 25 jıl..
Bügin, 17 säuir küni «Türkistan» halıqaralıq gazeti redakciyasınıñ «Aldaspan» aşıq pikir-sayıs alañında latın älipbiine köşu mäselelerine arnalğan döñ..
Qazaqstan Respublikası Prem'er-Ministriniñ resmi saytında QR ükimet basşısı B. Sağıntaevtıñ säuirdiñ 10 küninen bergi atqarğan is-şaraların qamtığan "..
Astanada 7 mamır küni äskeri paradqa qatısatın paradtıq eseptoptar men äskeri tehnikanıñ jattıqtıruı ötude. Qazaqstan Qarulı Küşteriniñ 25 jıldığına a..
Bizge memlekettik tildi isjüzinde ornatu mañızdı. Latın qarpine auısu wzaq jıldar memlekettik tildiñ ornauın keyinge ığıstıradı. Eger de, latın ärip t..


text:
Koktebel qasabasınıñ memuriyeti başınıñ vazifelerini Sergey Padükov eda etecek. Keçken afta qasaba başı Rostislav Storojik asılı tapıldı.
Bunı «Krım.Media» neşirine Kefe rusiyeli memuriyetiniñ başı Dmitriy Şçepetkov bildirdi.
«Qasaba başı vazifelerini evel memuriyette mütehassıs olaraq çalışqan Sergey Anatolyekçi Padükov eda etecek», – dedi Şçepetkov.
Neşirniñ malümatına köre, 2015 senesi baarde Padükov vaqtınca Koktebel memuriyetiniñ başı vazifesine tayinlengen edi.
Saba, avgust 7-de, Qırımda Koktebelniñ qasaba memuriyetiniñ başı Rostislav Storojikov asılı tapıldı. Bu vazifeni o üç ay eda ete edi.


text:
Audio (Alsu Qormaş)
Könyaq Aziädä köçle zilzilä näticäsendä meñlägän keşe häläq bulğan
Yäkşämbe irtäsendä Hind okeannıda bulğan köçle zilzilä näticäsendä Könyaq Aziäneñ Şri Lanka, İndoneziä, Hindstan, Malaysia, Thailandta 5 meñläp keşe häläq bulğan. Üzäge İndoneziäneñ Sumatra utrawı yanına turı kilgän cir teträweneñ köçe Rixter ülçäme belän 8.9 ball täşkil itkän. Bu soñğı 40 yılda dönyada bulğan iñ köçle zilzilä bulıp tora. Okean töbendäge teträwdän soñ bik köçle dulqınnar qubıp, tirä yaqtağı yarlarğa kiterep suqqan. İndoneziädä qorbannar sanı 1800, Şri Lankada - 2100, Hindstanda – meñnän artıq dip xäbär itelä. Maldiv utrawları başqalası, Malenıñ 2/3-sen su basqan. Meñlägän keşe xäbärsez yuğalğan sanala, şul säbäple qorbannar sanı artır dip kötelä. Turistlarnıñ yaratqan urını bulğan Thailanda qorbannar sanı 200dän artıq, aralarında turistlar da bar. Yartı säğät elek min şuşı minutlarda Thailandtan qaytu yulına çıqqan Alsu Qormaş belän elemtägä kerdem. Alsu Azatlıq tıñlawçılarına Bangkok hawa alanınnan bolarnı xäbär itte:
Audio (Alsu Qormaş)
Audio (Alsu Qormaş)


text:
Dome kameralar 0552452574
Dome kameralar
ЗaпoMHиTb
Seotech tehlukesizlik sirketi Size Dome tipli kameralari teklif edir. Bu tehlukesizlik kameralari infraredli olaraq, qaranliq mekanda bele cekilis apara bilir. Gunbez formali CCTV Dome kamera ev ve ya ofisiniz ucun mukemmel nezaret kamerasidir. Bundan elave olaraq, Seotech sirketinde diger tehlukesizlik kameralari, turniket, slaqbaum, domofon, siqnalizasiya, kart, barmaq izi, uz vasitesi ile kecid (biometrika) sistemleri satilir ve qurasdirilir.Bir sira tehlukesizlik mehsullarinin uzerinde hediyyeler de edilir.Nezaret kameralarina ve sistemlerine yazili zemanet verilir.Bu muddetde texniki servis pulsuzdur.
Azerbaycanin istenilen bolgesinden sifaris qebul edilir.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-si, çarşenbe künü, qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan İlmi Umerovqa nisbeten öz qararını çıqardı. Umerov eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etildi.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgenine köre, İlmi Umerovke nisbeten çıqarılğan qarar onıñ advokatı Mark Feygin ve onı qorçalağan Aleklsandr Podrabinek mahkeme zalına kelmesinden evel ilân etilgen.
Mahkeme toplaşuvından evel İlmi Umerovnıñ advokatı, sentâbrniñ 25-nde İnsan aqları melesinde BMT Baş komissarı tarafından taqdim etilgen Qırımdaki vaziyetke dair maruzası berilecek cezanı hafiflete bilecegine ümüt seslendirgen edi.
Yaşav tarzı koloniyası – qomşu Rusiyede ceza berüv müessiseleriniñ bir çeşitidir. Muqaysızlıq sebebinden cinayet işlegenler, ve kiçik ya da orta ağırlıqta cinayetni ilk kere işlegenler bu kibi yerlerde ceza alalar. Yaşav tarzı koloniyalar, ekseri olaraq, Rusiyeniñ ormalı bölüklerinde, şimaliy ve şarqiy regionlarında yerleşe.
Keçende, rusiyeli prokuror İlmi Umerovnı 3 yıl ve 6 ay müddetine şartlı surette azatlıqtan marum etmege, oña 3 yıllıq sınav müddetini tayin etmege ve üç yıl devamında cemaat faaliyetini ve ocalıq yapmaqnı yasaqlamağa teklif etken edi.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. O Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 280.1 maddesi (Rusiyeniñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları – QA) esasında qabaatlana.
Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
2017 senesi iyünniñ 7-nde istilâ etilgen Qırımda Kremlge tabi olğan Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerov davasınıñ asılını baqıp başladı.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Noyabrniñ soñunda Canköyde «antiterroristik şekilde» idmanlar keçirilmek kerek. Bunı noyabr 10 künü Kremlin nezareti astındaki Canköy idaresiniñ matbuat hızmetinde bildirdiler.
Müessisede qayd ettiler ki, noyabriniñ üçünci onkünliginde demir yol vokzal meydanı, avtovokzal civarında ve yaqın yerlerde antiterroristik idmanlarnıñ keçirilmesi belgilene.
«İlân etüv, toplaşuv ve tahliye – nazariy olaraq keçirilecek, bildirüvni diñlep, iç bir tedbirler alınmamalı», – dediler matbuat hızmetinde.
İdmanlar vaqıtında Canköy sakinlerine evden çıqmamağa ve pencerelerge baqmamağa rica eteler.
«Foto ve video çekmege yasaq etile! Yasaqnı bozğanlar mesüliyetlikke celp etilecek», – dep yekünlerdiler müessisede.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhaq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Venada halqara teşkilâtlar yanındaki Ukrainanıñ daimiy temsilciligi Rusiyeni qanunsız alda qaçırılğan ve yaqalanğan Ukraina vatandaşlarını azat etmege çağıra. Bu aqqında Venada halqara teşkilâtlar yanındaki Ukrainanıñ daimiy temsilcisi İgor Prokopçuknıñ mayıs 7-de OSCE Daimiy şurasınıñ toplaşuvında seslendirgen eyyet beyanatında aytıla, dep yaza Radio Svoboda.
«Bizlerni Rusiyeniñ Minsk añlaşmalarına riayet etmege raatsızlay, şu cümleden esir alınğan ve qanunsız alda yaqalanğan şahıslar, ukrain vatandaşları Nadejda Savçenko, Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko ve Ukrainadan esir alınğan ve qanunsız alda Rusiyede tutulğan diger ukrainlerni azat etmemesi qasevetlendire», – dep aytıla beyanatta.
Ukrain tarafı Rusiyeni Ukrainanıñ konsullıq vekillerine Rusiyede yaqalanğan ukrainler ile körüşmege izin bermege rica etti.
Mayıs 11-de dünyanıñ bir çoq farqlı memleketinde faaller 329 künden berli Rusiyede apiste bulunğan ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ doğğan künü munasebetinen tedbirler keçireler.
Tam bir yıl evelsi ukrain rejissöri Oleg Sentsov Qırımda yaqalanğan edi. Keçken sene mayıs 11-de onı Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yaqalanıp, teraktlarnıñ azırlanmasında qabaatlandı. Onıñ işdeşleri ve uquq qorçalayıcılar rejissörnii azat etmege çağıralar, olar kinoressamnı siyasiy mabus olaraq tanıylar. Sentsovdan ğayrı daa üç kişi işte qayd etile – Aleksandr Kolçenko, Gennadiy Afanasyev i Aleksey Çirniy.


text:
Martnıñ 27-nde qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ ğayıp olğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnıñ bulunğan yeri belli degil. Bu aqta aprelniñ 2-nde rusiyeli jurnalist Anton Naumlük Facebookta bildirdi.
«Politsiya martnıñ 27-nde FSB ve politsiya hadimleri evinde (em de davanıñ diger 23 mabüsiniñ evinde tintüvler keçirilgen ve olar tutulğanda) tintüv keçirgen Edem Yayaçikovnıñ ömür arqadaşı bergen arizanen bağlı tahqiqattan evel formal areketler keçire», – dep yazdı Naumlük.
Onıñ aytqanına köre, bu, yañı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» Rusiye tahqiqat gruppasınıñ vekilleriniñ Yayaçikov Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden dava çerçivesinde tutuldı kibi resmiy olmağan malümatını inkâr ete.
«Böylece, o, ya FSB hadimleriniñ elinde resmiy olmağan şekilde buluna ve bu gizlene, ya da alâ daa tapılmadı. Nasıl olsa da, onıñ taqdiri belli degil. Maşinası Aqmescitte tapıldı, ömür arqadaşınıñ hırsızlav arizası boyunca dava açılmadı», – dep qoştı jurnalist.
Tintüv vaqtında Yayaçikov yoq edi, uquq qoruyıcılar onı qıdırdı. Martnıñ 29-nda advokat Edem Semedlâyev Rusiye uquq qoruyıcıları onı tutıp aldı, dep bildirdi. Yayaçikovnıñ apayı Rusiye politsiyasına aqayı hırsızlanğanına dair ariza berdi.
Rusiye politsiyasınıñ Yayaçikovnıñ ğayıp oluvı ve berilgen arizanen bağlı açıq izaatları şimdilik yoq.
Martnıñ 29-nda Qırımda Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan 23 qırımtatar faali Rusiyege çıqarıldı.
Martnıñ 27-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi saba tutulğan doquz qırımtatar faalini apiske aldı. Martnıñ 28-nde Aqmescitniñ rayon mahkemesi martnıñ 27-nde tutulğan daa 14 qırımtatar faalini tevqif etti.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Aqmescitniñ Bavurçı qasabasında keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Aqmescit mahkemesi Ziyadinovğa «politsiyağa qarşı çıqqanı içün» 500 ruble para cezasını berdi. Mamutov ise 5 künge apiske alındı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
2017 jılı Keyki batır turalı derekti fil'm tüsiriledi. Bwl turalı bügin ötken baspasöz mäsilihatında Mädeniet jäne sport ministri Arıstanbek Mwhamediw..
Şıñğıs han bükil älemge tanılğan wlı twlğa, wlı qolbasşı, wlı memleket, imperiya qwrğan adam. Onı Cezar'men de, Napoleonmen de, eşqaysısımen salıstı..
Auğanstan Äue qorğanıs küşteriniñ tanımal wşqış qızı Nilofar Rahmani AQŞ-tan bassauğa swrap, elin dür silkindirdi. Nilofar AQŞ Memlekettik departament..
Topan suğa deyin qarğa men tauıq dos bolıptı. Ol kezde qarğa aq tüsti, al tauıq wşatın qws eken. Topan su basqanda kemege ekeui qatar jayğasıptı. Keme..
Bwdan bir ğasır bwrın, bälkim elu jıldıñ aldında, tipti HH ğasır bitkenşe, hayuanattar parki kerek bolğan şığar. Al, qazir onıñ tükke qajeti joq. Biz bwnı wran retinde jalaulatıp otırğan joqpız, jay ğana qarapayım qoğam ökili retinde oy bildirmekpiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi, Avropa Birligi Parlament Assambleyasınıñ (ABPA) rehberleri ve azalarına muracaat azırlap, onda Assambleyanı Rusiye eyetiniñ qaytarılmasına yol bermemege davet etti.
Bunı dekabrniñ 12-sinde Facebooktaki saifesinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov bildirdi.
ABPA rehberlerine doğrultulğan muracaatnıñ metninde: «Rusiye iç bir şartsız ABPAğa qaytsa, Assambleya ve onıñ azaları Moskva ile birlikte Qırımda bundan soñ farqlı tüşünüv ve azatlıqnı bastırmaq maqsadınen yapılacaq alıp qaçuvlar, tevqif etüvler ve eziyetlevler içün mesuliyetli olacaqlar», – denile.
Ondan ğayrı Çubarov, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz dekabrniñ 13-nde Strassburgda bir qaç körüşüv yapıp, «ABPAda Rusiye eyetiniñ vekâletlerini qaytarmaq/qaytarmamaq meselesi boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ baqışını tanıtacaq», dep bildire.
Qırımnıñ ilhaqından soñ ABPA tarafından eyetine qarşı sıñırlavlar tatbiq etilgen içün (eyet rey berüv ve onıñ azaları Assambleyanıñ baş olrganlarında çalışuv aqqından marum etildi) Rusiye özü Assambleyanıñ işlerinde iştirak etüvden vazgeçip, aqımdaki yılnıñ yazında Avropa Birligine azalıq bedeliniñ tölevinden vazgeçti. Moskva, kelecekte böyle sanktsiyalarğa yol bermemek içün ABPAdan reglamentniñ deñiştirilmesini talap ete.
Halqara teşkilâtları, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri qırımtatar sürgünliginiñ qurbanları hatırasına keçirilgen avtoyürüş iştirakçilerini blok etti.
Qırım.Aqiqatqa berilgen malümatqa köre, tahminen 60 insannı yaqalap, Pavlenko soqağındaki rayon bölügine alıp kettiler. İlk malümatqa köre, aktsiyanıñ çağına yetmegen iştirakçilerini yaqalamadılar.
«Avtobusnı gençlerimiznen toldurıp, rayon bölügine alıp kettiler. Ayvanlarnı kibi yüklediler», – dep ayttı şaatlardan biri Qırım.Aqiqatqa.
«Aktsiyamız kimge keder ete? Aqmescitten Bağçasarayğa bayraqlarnen barmaq istedik. Anda körüşip, dua oqup qaytmağa planlaştıra edik. Birine keder etip, «bahtlı» Qırım resimini bozamız, ğaliba», – dep ayttı avtoyürüş iştirakçilerinden biri.
Yolnıñ bu qısmını avtozaklarnen blok etken ediler, şimdi yol açıldı.
Qırım politsiyası izaatlar bermey.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 18-de Aqmescitte uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri qırımtatar sürgünliginiñ qurbanları hatırasına keçirilgen avtoyürüş iştirakçilerini «Zapadnaya» avtostantsiyasında blok ettiler.
OMON hadimleri qırımtatar bayraqlarınen kelgen maşinalarnıñ yolunı qalqanlarnen qapattılar.
Vaqia yerine Qırımnıñ Rusiye milletlerara munasebetler devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov ve Qırımnıñ Rusiye baş naziriniñ muavini Ruslan Balbek keldiler. Smirnov dedi ki, iştirakçiler arasında Ukraina bayrağını kördiler.
Avtoyürüş iştirakçileri akimiyet vekillerine olarnıñ yanında milliy qırımtatar bayraqlarından ğayrı başqa bir şey olmağanını bildirdiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.
Bu sene Qırımtatar Milliy Meclisine miting keçirmege izin bermediler.
Qırım akimiyeti sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününiñ «yañı formatını» belgiledi.


text:
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ qıymet keskenine köre, rusiyeli «Qavqaz-2016» arbiy ögrenüvleriniñ içki ve tışqı saadaki bir sıra siyasiy maqsatları bar. Bu cümleden, işğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli statusını qanunlaştırmaq ıntıluvdır.
Bu aqta Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresiniñ temsilcisi Vadim Skibitskiy ilân etti.
«Vatandaşlarnıñ diqqatını parlament saylavları arfesinde içtimaiy-iqtisadiy problemalardan almaq: içki problemalardan – tışqı problemalarğa. Ve ekincisi – yarımada toprağına ecnebiy resmiy temsilcilerniñ ziyaretleri vastasınen Qırım işğalini qanunlaştırmaq. Bunıñ içün, Opuk poligonında keçirilecek 2016 senesi ögernüvlerniñ faal basamağına sentâbr 9-ğa Moskvada akkreditatsiyadan keçken diger devletlerniñ diplomatik müessiseleriniñ arbiy temsilcileri davet etildi», – dedi Skibitskiy.
Ukrain istihbaratınıñ malümatına binaen, bir sıra demokratik devletler merasimde iştirak etmekten vazgeçti. Skibitskiyniñ sözlerine köre, Vyetnam, Venesuela, Ekvador, Kolumbiya, Malayziya, Mavritaniya, Moğolistan, Sırbistan ve Urugvay ziyaretke razı oldı.
Ukrain istihbaratında tüşüneler ki, ögrenüvler vaqtında Qırımğa keçirilgen quvetler, Rusiye yolbaşçıları mütenasip qarar alacaq olsa, Ukrainağa qarşı qullanıla bile.
Sentâbr 5-te, bazarertesi künü Rusiye Cenübiy arbiy okrug (CAO) toprağında «Qavqaz-2016» taqım-ştab strategik ögrenüvleri başlandı.
Sentâbr 10-ğa qadar devam etecek çgrenüvlerde tahminen 12,5 biñ asker iştirak ete, aviatsiya, arbiy tehnika ve gemiler celp etile. İdmanlar CAO poligonlarında, Qara deñiz ve Hazar deñizi suv alanında keçirilecek.
Ekspertlerniñ fikrince, «Qavqaz-2016» ögrenüvlerinde Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetleri Ukrainağa qarşı ameliyatnı işlep baqacaq.
Avgust 18-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ilân etti ki, Rusiye kütleviy şekilde Ukrainağa kire bile ve böyle alda arbiy vaziyet kirsetile bilecegini ayttı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Cumaaqşamı künü, mayıs 21-de, Rusiye politsiyası tarafından yaqalanğan Qırım faalleri Facebook içtimaiy ağında Ermeni Bazarnıñ İçki İşler rayon bölüginde çıqarğan fotolarını paylaştı. Fotoresimlerde vışıvanka kiygen ukrain faalleri yaqalanğanlarnıñ boylarını ölçegen tahta yanında tura.
Qırım.Aqiqatqa faali Veldar Şukurciyev aytqanı kibi, Ermeni Bazarnıñ İçki İşler rayon bölüginde yaqalanuv – «şahıs teşkerüvi» olaraq añlatıla.
«Öyle dey ediler, sanki bizde yasaqlanğan, havflı şeyler, patlav aletleri, edebiyat, risaleler ola bilgeni aqta malümat peyda oldı», – dey Veldar Şukurciyev.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 21 künü «İnter» ukrain telekanalınıñ üç mühbirini ve Ukrainağa qoltutqan dört faalni Rusiye politsiyası Aqmescit-Ermeni Bazar yolunda yaqaladı. Faallerniñ malümatına köre, yaqalanğanlarnı rayon bölügine şahsiyetlerini belgilemek içün alıp keteler.
Ermeni Bazar şeeriniñ İçki işler rayon bölüginde olğan çoq saatlik sorğudan soñ yaqalanğan Leonid Küzmin, «İnter» telekanalınıñ operatorı Vitaliy Zâtkovskiy ve daa eki faalni azat ettiler
Küzmin aytqanı kibi, politsiya hadimleri fallerden olarnıñ Ermeni Bazarda ne iş yapqanları aqta soray ediler. Parmaq izlerini aldı, foto yaptılar
Qırım faalleri Leonid Küzmin ve Veldar Şukurciyev Aqmescitte mart 9-da Taras Şevçenkonı añma aktsiyasında yaqalanğan ediler. Mahkeme olarnı ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep 40 saatlik mecburiy işelr ile cezaladı. Soñra ise cezanı deñiştirip, er birine 10 biñ rublelik para cezasını belgiledi. Faaller Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ tesisçileri olalar


text:
Parij biligi jürgizuşisiz basqarılatın elektr motorlı eki şağın avtobustı iske qostı dep habarlaydı BBC-diñ qırğız qızmeti. Qazir bwl joba eksperimen..
Auıldağı qazaq tildi balanıñ bilimi qaladağı orıs tildi baladan 3 jılğa qalıp qoyğan. Qazaq mektebindegi 7 sınıp oquşısınıñ bilimi, orıs mektebindegi ..
Alaşqa alğaş astana bolğan Qızılordadan Auğanğa odan täjik jerin basıp Iranda twraqtağan qandastarımızdıñ qazirgi mekeni – Daniya eli. Daniyadağı qan..
Ötken jıldıñ ayağında, şöldalada 1979 jıldan keyin alğaş ret qar jauğan. Aljirlik fotograf Karim Buşatetten keyin, osı sirek kezdesetin qwbılıstıñ kad..
Aldağı üş täulikte Qazaqstannıñ soltüstik jäne oñtüstik öñirleriniñ auarayı turalı "Qazgidromet" mamandarına silteme jasap “The Qazaq Times” habarlayd..


text:
Endiden soñ biometrik pasport saipleri olğan Gürcistan vatandaşları Avropa Birliginiñ çoqusı aza-devletlerine vizasız seyahat ete bileler. Salı künü Gürcistan içün viza rejimi serbestleşti. Böylece, mart 28 kününden itibaren Gürcistan vatandaşları «şengen alanında» 180 künlik müddetten 90 kün devamında vizasız bulunması mümkün.
Vizadan serbest omaq añlaşması Gürcistan içün Büyük Britaniya, İrlandiyadan ğayrı Avropa Bilginiñ bütün devletlerinde çalışacaq, ancaq şengen alanına kirip AB azası olmağan Norvegiya, İslandiya, Lihtenşteyn ve İsveçrede vizasız rejim olmaycaq.
Fevral 2 künü Avropa Parlamenti, Gürcistan içün vizasız rejımıne qol tuttı, bundan soñ Avropa qaidelerine köre añlaşma daha bir qaç basamaqta qabul olundı. Aynı rejimni şimdi Ukraina da beklemekte.


text:
Martnıñ 3-nde Donbasta aydutlar ateşkes rejimini yedi kere bozdı. Bu aqta Birleşken quvetler tedbirleri ştabı bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Duşman Minsk añlaşmalarınen yasaqlağan 82 mm kalibrli mayın atıcılarından, çeşit sistema granata atıcılarından, büyük kalibrli qurşunatqıçlarından ve atıcılıq silâsından mevzilerimizge ateş açtı», – dep aytıla haberde.
Ateş neticesinde bir ukrain arbiyi elâk oldı, dördü yaralandı.
«DNR» qanunsız silâlı gruppirovkası, Ukraina askerlerini Donetsk civarlarını ve Sahanka köyüne ateş açqanında qabaatladı.
Martnıñ 1-nde Donbasta Rusiye desteklegen aydutlar tarafından Ukraina quvetlerine qarşı açılğan ateş neticesinde bir ukrain arbiyi elâk oldı, altısı yaralandı.
Donbastaki silâlı zıddiyet 2014 senesinden berli Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge silâlı yardım köstergeninde qabaatlaylar. Kreml bu qabaatlarnı red ete ve Donbasta ancaq Rusiye «göñüllileri» bar, dep israr ete.
BM malümatına köre, 2019 senesi oktâbrniñ 31-ne qadar silâlı zıddiyet neticesinde Donbasta 13000 - 13200 insan elâk oldı.


text:
2018 senesi noyabr ayında Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrainalı deñizcilerniñ tez vaqıtta evlerine qaytmaları içün Frenkistan elinden kelgenini yapacaq. Bu aqta Frenkistan prezidenti Emmanuel Makron iyünniñ 17-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile körüşip ayttı, dep haber ete «UNN».
«Rusiye esaretinde bulunğan ukrainalı deñizciler er daim aqlımda. Esirlerniñ qorantalarına şunı bildirmek isteyim ki, tez vaqıtta Ukrainağa qaytmaları içün elimizden kelgenini yapacaqmız», – dedi o.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy iyünniñ 17-nde Parijde resmiy ziyaretnen bulunıp, Frenkistan prezidenti Emmanuel Makron ile körüşti.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Divanı Lügatit Türk DLT-pdf, Divanı Lügatit Türk pdf indir
Divanı Lügatit Türk pdf, DLT, Divanu Lügati’t Türk, divanı lügatit Türk, dlt sav örnekleri, divanı lügatit Türk şiirleri, öz Türkçe atasözü, divanı lügatit Türk'ten seçmeler, divanü lügati't Türk atasözleri pdf, divanı lügatit Türk örnekleri, eski Türk atasözleri, divanı lügatit Türk harita, divanı lügatit Türkten dörtlükler
Divanı Lügatit Türk DLT-pdf, Divanı Lügatit Türk pdf indir
Divanı Lügatit Türk DLT-pdf, Divanı Lügatit Türk pdf indir
Divanı Lügatit Türk DLT
Divanu Lügati’t Türk Sözlüğü Veritabanı İçin TIKLAYINIZ
DLT, Divanu Lügati’t Türk, divanı lügatit Türk, dlt sav örnekleri, divanı lügatit Türk şiirleri, öz Türkçe atasözü, divanı lügatit Türk'ten seçmeler, divanü lügati't Türk atasözleri pdf, divanı lügatit Türk örnekleri, eski Türk atasözleri, divanı lügatit Türk harita, divanı lügatit Türkten dörtlükler, divanı lügatit Türkten kelimeler, divanı lügatit Türkten beyitler, divanü lügati't Türk atasözleri, divanı lügatit Türk örnek metin, divanı lügatit Türk sav örnekleri, divanı lügatit Türk metinler, divanı lügatit Türk önsözü, divanü lügati't Türk atasözleri pdf, öz Türkçe atasözü, divanı lügatit Türk sav örnekleri, divanı lügatit Türk şiirleri, divanı lügatit Türk'ten seçmeler, eski Türk atasözleri, divanı lügatit Türk örnekleri, divanü lügati't Türk deyimleri, divanı lügatit Türk atasözleri, divanı lügatit Türk anlamı, divanü lügati't Türk özellikleri, divanı lügatit Türk harita, divanü lügati't Türk pdf, divanı lügatit Türkten dörtlükler, divanı lügatit Türkten beyitler, divanı lügatit Türk'ten seçmeler,


text:
Jitenshaya-san no Takahashi-kun 3 Bölüm Türkçe Altyazılı, New Episode, Jitenshaya-san no Takahashi-kun 3 Bölüm Türkçe Altyazılı, Watch online, Jitenshaya-san no Takahashi-kun 3 Bölüm Türkçe Altyazılı, Full HD video, Jitenshaya-san no Takahashi-kun 3 Bölüm Türkçe Altyazılı, Jitenshaya-san no Takahashi-kun 3 Bölüm Türkçe Altyazılı
Check Also
Jitenshaya-san no Takahashi-kun 2 Bölüm Türkçe Altyazılı
Jitenshaya-san no Takahashi-kun 2 Bölüm Türkçe Altyazılı, New Episode, Jitenshaya-san no Takahashi-kun 2 Bölüm Türkçe …


text:
Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ bildirgenine köre, bu kurort mevsiminde Qırımda turistlerniñ aqını eñ azı 30% ösecek.
Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bergen malümatlarğa köre, bu aqta, Aksönov, Moskvada keçirilgen Yalta halqara iqtisadiy forumnıñ devamında bildirdi.
Bunıñ arfesinde, Qırım kurort ve turizm boyunca rusiye naziri Sergey Strelbitskiy, turizmni Qırımnıñ köylerinde inkişaf etmek istegenleri aqqında aytqan edi. Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Nazirler Şurası mütenasip tedbirler planını endi tasdıqladı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
PAO «Ukrtelekom» matbuat hızmetinde Qırımda «177» malümat hızmetiniñ çalışmağanı aqqında malümatnı tasdiqlamadılar. Şirkette qayd etilgeni kibi, Qırım bölüginiñ servisi yarımadada işlemege toqtamay.
Aynı zamanda mında Qırım müşterileri malümat hızmetine irişip olamağanı tehnikiy sebepler ile bağlı ola bilgenini da red etmeyler.
«İrişüv ile bir de bir problemler olğan edi, belki. Amma servis çalışa edi ve çalışmağa devam ete»,– deyler Qırım.Aqiqat mühbirine PAO «Ukrtelekom» matbuat hızmetinde.
Şirkette «Ukrtelekom»nıñ operatorlarından birisiniñ «177» hızmeti endiden şirketniñ kontakt-merkeziniñ vazifesi olğanı aqqında sözlerini red eteler.
Avgust 8 kününe «177» malümat hızmeti Qırımda, aqiqaten, çalışa. Qırım müşterilerine borc miqdarını alâ daa grivna para birleminde aytalar.
Aynı zamanda, qırım müşterilerniñ sözlerine köre, bir kün evelsi malümat hızmetine irişmege imkânsız edi.