text:
Kiyevde bazarertesi künü Tış siyaset ve havfsızlıq meselelerinden AB yuqarı temsilcisi Federica Mogherini vatandaşlıq cemiyet temsilcileri ve qırımtatarlarnıñ yetekçileri ile körüşti. Bu aqta twitterde Ukrainada AB temsilciligi bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov körüşüvde muzakere etilgen meseleler aqqında tarif etti: «Qırımnıñ azat etilmesi, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ saqlanılması, Qırım siyasiy reaneleriniñ serbest qaldırılması, Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavı, elektrika teminlevi ile bağlı, şu cümleden».
AB temsilciliginde qayd etilgeni kibi, Mogherini körüşüvde «AB Qırımnıñ qanunsız işğalini tanımağanı» aqqında bildirdi.
Tış siyaset ve havfsızlıq meselelerinden AB yuqarı temsilcisi Kiyevde prezident Petro Poroşenko, parlament reisi Vladimir Groysman, parlament firqalarınıñ yetekçileri ile körüşecek ola.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


c: text/html

text:
Bunı mesken-kommunal qocalığı idaresiniñ baş muavini Yuriy Yakimenko bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Yakimenkonıñ aytqanına köre, şeer sakinleriniñ borcu al-azırda 600 biñ grivna miqdarındadır. Keçken yıllarnı ise esapqa alsaq, Yalta sakinleriniñ umumiy borcu 5 million grivna miqdarından ziyadedir.
«Şeerliler er şey bir-birine bağlı olğanını añlamaq kerek: eger de hızmet içün para ödememek, ondan marum qalmağa imkân peyda olur. Em de böyle alda şeer müessiselerinde tamir işlerini, aletlerniñ deñiştirüvini ve yaqarlıq ödevlerini amelge keçirmege çare olmaycaq», – añlattı o.
Onıñ aytqanına köre, Yalta sakinleri kommunal hızmeti boyunca ödevlerini em rusiye rublesi, em grivna birlmeminde tek şeerniñ poçta bölüklerinde töley bileler.
«Oşçadbank» al-azırda tek grivnalarnı qabul ete. Diger banklarnen «añlatuv işleri alıp barıla ve añlaşmalar imzalana».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Online protesto kampaniyaları bir çoq vaqıt tesirli bir usul olğanını çoqtan añladım. Bazı vaqıtları öyle kampaniya cemiyette degil, ukümet qararında deñişmelerge bir sebepçi ola. Şunıñ içün haber kampaniyaları «Qırım baari» devamında nasıl rol oynağanını tarif etmek isteyim.
Bir, lâkin er keske belli olğan misal ketireyim. Men de o misalni yahşı bilem, çünki onı meydanğa ketirgenlerniñ arasında edim. Misalim işte bu - Mustafa Abdulcemil Qırımoğlu’nı avatarkağa yerleşme flash-mob kampaniyası.
Tarifim aprel ayınıñ soñundan başlana. Şu vaqıt qırımtatar halqınıñ lideri Ukrayna milletvekili Mustafa ağa Qırım ziyareti vaqtında Vatanda bulunması ile bağlı qıyınlıqlarğa rastkeldi. O zaman bazı Qırım siyasetçileri Cemiloğlunı teñqid etip, Qırımdan ketken soñ keri qaytıp olamayacağını haber ettiler. Bir taraftan, qırımtatar halqı, qartmı olsun yaşmı olsun, Qırım ukümetiniñ böyle qararına qatiyen qarşı çıqtı. Devlet, Mustafa ağanıñ halq içün de avtoritetinden qorqaraq ve Qırımğa kirişini yasaqlayaraq qırımtatarlarnıñ küçü nede olğanını bildirdi.
Şundan sebep, Qırım Devlet teleradiokampaniyasında «yuqarıdan» kelgen bir qarar yüz berdi - Cemiloğlunı ne bir intervyude, ne de bir süjette köstermemektir. İşte bir ihtiyar adamdan o qadar qorqtılar.
Tabiy ki qırımtatar redaktsiya hadımleriniñ biri o qararnı qabul etmedi, ve öyle bir şey bar olğanı İnternette açıqladılar. Devlet TV’sinde Qırımoğlu ile süjetler yasaqlanğanından haber İnternetke kirip, içtimaiy gruppalar adminlerine de barıp yetti. O vaqıt men özümniñ şahsiy blogumda qısqa bir tezkere yazdım ve öyle şekilde er kesni öz avasına Mustafa ağanıñ portretini yerleştirmege davet ettim.
Aynı künü (aprelniñ 21) biraz vaqıt keçken soñ içtimaiy saytlarda yazğanım tezkerege beñzegen ve Cemiloğlu’nı avatarkağa yerleştimege çağırğan bir çoq yazılar peyda oldı. Bir de yazılarğa Mustafa ağanıñ bir qaç portreti qoşuldı, er kes istegen soyunu ala berdi.
Tıpqı öyle yazılar da Maydan davasına ait gruppalarda yerleştirildi. O yazılarnı bütün Ukraynada yaşağan bir çoq İnternet qullanıcıları da paylaştı.
Birazdan yüzlerce adamlar Cemiloğlu resimini avatarlarğa yerleştirmege çağırğan yazılarnen paylaştılar. Şimdi de, bayağı vaqıt ötken soñ, o yazı 319 adamnıñ divarında saqlı olıp tura.
Repostlarnıñ çoqusı, tabiy, Qırımda yapıldı. Faqat qırımtatarlar degil, er kes onı yaptı - ruslar da, ukraynliker de repost yapqanlar arasında barlar.
Mustafa ağanıñ sureti yalıñız avatar şeklinde degil, çeşit türlü usullarda qullanıldı. Vatanperver yaşlar atta onıñ ile subet yapqan vaqıtta çıqarılğan resimini ve ya plakatlarnı yaptılar. Portretist ressamlar da çette qalmadılar.
Qırımoğlu ile suretler şimdiki Qırımda olıp keçken bazı areketlerge narazalıq manasına kelip protesto usulı oldı. Mustafa ağamızğa yalıñız qırımtatarlar degil, slavân halqlarından çoq adamnıñ da qoltutqanı bayağı meraqlı bir şey oldı. O künlerde qırımtatarlarnıñ beşte biri öz avatarı yerine liderimizniñ portretini qoydı. Bu flash-mob em vkontakte, em facebook, em de Google+’te yüz berdi.
Biraz vaqıt ötken soñ Devlet TV’sinde qırımtatar Milliy Meclisi azaları ile süjetler yapılımağa kene devam etti. Lâkin köstermemesi aqqında qarar olarnıñ tarafına da tiydi. Şube yoq ki buña avatar mucadelesi de isseni qoştı.
Amma daa biraz vaqıt keçken soñ qırımtatarlar ve ukümetni daa uzaq etken bir vaqıya oldı. Em de avatarlar vaziyetni qolaylaştıramadı...
Asan Emir-Sale, Qırımlı bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin çarşenbe künü, dekabr 2-de, iş ziyareti ile Qırımğa keldi. Bunı Twitterde Qırımnıñ rus ükümetiniñ başı Sergey Aksenov bildirdi.
TASS Rusiye agentligi bildirgeni kibi, Aqmescit ava limanından Putin birden «Krımenergo» şirketine yol aldı, mında «yarımadağa energetik köprüniñ birinci yolağınıñ qoyulmasında iştirak etecek».
Dekabr 2 künü devamında Qırım matbuat vastaları Qırımğa köpürniñ birinci yolağınıñ qoyulması aqqında malümatnı aşkâr ete edi. «Novosti Krıma» saytı bildirgeni kibi, dekabr 2 künü energetik köprüniñ birinci yolağınıñ qoyulması planlaştırıla edi, bu sebepten «Keriçke jurnalistlerni ketirdiler».
«Qaynaqnıñ malümatına köre, bugün bir qaç kere energetik köprüni işlettirecek oldılar, amma tehnikiy sebeplerden yapıp olamadılar», – dep bildire neşir.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainada Qırım ve Donbasstan köçip kelgenlerniñ sayısı 1 million 331 biñ insannı teşkil etti. Bunı bazarertesi künü, iyün 8-de, Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«2015 senesi iyün 8-ge qadar, vilâyetler ve Kiyev şeeri devlet memuriyetiniñ ealini içtimaiy qoruv bölükleriniñ malümatına köre, Donbass ve Qırımdan köçken 1 331 778 insan ve 1 046 405 qoranta qayd etile», – dep aytıla beyanatta.
İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, 318 000 aile maddiy yardım ala.
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev bildirdi ki, Qırım işğali devamında yarımadanı 35 biñ insan terk etti, olardan yarısı – qırımtatarlardır.
Birleşken Milletler Teşkilâtı bergen malümatına köre, Ukrainada memleket içinde köçip kelgenlerniñ sayısı 1 million 228 biñ insannı teşkil etti.


text:
«Fevral 26 davası» boyunca mahküm etilgen Eskender Emirvaliyevniñ babası ve qardaşı Rusiye prokuraturasına çağırıla. Bu aqta «Qırım birdemligi» faalleriniñ elinde olğan celpname kopiyasında aytıla.
«Prokurornıñ emrini yerine ketirmek içün milletlerara munasebetlerge riayet etüv, ekstremist faaliyetine qarşı areketler teşkerile. Keçirilgen teşkerüv sebebinden Aluşta şeeriniñ Lenin soq., 44 adresinde yerleşken şeer prokuraturasına №4 odağa şeer prokurorınıñ yardımcısı Didun M.İ.-ge kelip, teşkerüvge belli malümatnı izaatlamañız kerek», – dep aytıla celpnamede.
Celpname boyunca kelmeseler, Emirvaliyevlerge olacaq mesüliyet aqqında bildireler.
«Aynı vaqıtta, «Rusiye prokuraturası» Federal qanunınıñ 6-ncı maddesiniñ 3-ünci qısmındaki talaplarğa köre «prokurornıñ vekâletlerinden kelgen talaplarınıñ yerine ketirilüvi ve onıñ celpnamesine köre kelmegenlerni Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 17.7 maddesine köre mesüliyet bekley, dep añlatam», – dep aytıla vesiqada.
2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve duşmanlarınıñ büyük mitingi olıp keçti. Qırımtatar ve Ukraina tarafdarı faallerine qarşı Rusiye tarafdarı faaller çıqtı.
2015 senesi yanvar ayında Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi fevralniñ 26-nda mitingde olğan qalabalıqlar aqqında cinaiy dava açtı.
Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar tutuldı: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev.
Daa soñra mahkeme «fevral 26 davasını» ekige böldi: o vaqıt Qırımda Meclis lideriniñ rolüni alğan baş şübheli Ahtem Çiygoz ayrı esnasqa alındı.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsinen faal Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev tahqiqatnen işbirligi yapıp, olarnıñ ifadeleri «fevral 26 davası» diger mabüsleriniñ davalarında delil olmaycaq şartınen qabaatlarını tanıdı. 2015 senesi dekabr ayında Talât Yunusov 3,5 yılğa, Eskender Nebiyev eki yılğa şartlı olaraq üküm etildi.
2017 senesi sentâbrniñ 11-nde Rusiye mahkemesi yarımadanıñ Rusiye işğalinen bağlı narazılıqlarnı «qalabalıqlar» dep adlandırıp, Çiygoznı olarnı teşkil etkeninde qabaatladı ve sekiz yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti. 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, onı Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge keldi.
2018 senesi iyünniñ 19-nda Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» mabüslerine şartlı apis cezalarını berdi. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl, Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ayğa şartlı olaraq üküm etildi, er birine 3 yıl sınav müddeti berildi.
2020 senesi fevralniñ 4-nde sınav müddeti bitmegen «fevral 26 davasınıñ» mabüsi Mustafa Degermencige qarşı cinaiy mahkümiyetniñ lâğu etilgeni belli oldı.


text:
Ukraina tarafdarı olğan faal Oleg Prihodko kelecek yılnıñ fevralniñ 10-unace SİZOda tutulacaq, çünki Rusiye nezaretindeki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi imaye tarafınıñ tevqif uzetılmasına apellâtsiya şikâyetini qanaatlendirmedi.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Nazim Şeyhmambetov aytıp berdi.
"Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Kiyev rayonı mahkemesiniñ qararını amelde qaldırdı. Oleg Arkadyeviç sıñırlav tedbirini ev tevqifine deñiştirsinler dep muracaat ete edi, O, oña qarşı cinaiy dava sahte dep tüşüne. Esli olğanından sebep, onıñ tahqiqattan saqlanmaq içün ne istegi, ne de imkânı bar. Amma mahkeme bu muracaatnı qanaatlendirmedi", - aytıp berdi advokat.
Şeyhmambetovnıñ malümatına köre, Prihodkonı gece-kündüz video közetüvi altında olğan eki adamlıq kamerada tutalar.
Daa evel bildirile edi ki, rusiyeli Maliyeviy nezaret hızmeti, Oleg Prıhodkonı ekstremist faaliyetine ya da terrorcılıqqa ait olğan şahıslarnıñ cedveline kirsetti.


text:
Rusiyede soñki künde 6719 koronavirus hastası qayd etildi. Bu bir kün evelsi olğanından bir qaç on qat az, ve aprel ayından berli eñ az raqamdır. Soñki künleri yañı hastalarnıñ sayısı bayağı stabil – 7 biñden az. Umumen qırğınlıq başlağanından berli Rusiyede 640 biñden çoq hasta qayd etildi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bir künde 93 insan koronavirus yuqunçından vefat etti, memleketniñ Operativ ştab malümatına köre, bu müddet devamında ölüm sayısı 9 biñden çoqtır (koronavirus ölümniñ esas sebebi olaraq tanılğan vefatlar aqqında aytıla).
Faal yuqunç sayısı bayağı arttı (raatlıq künleri daa az insan hastahaneden çıqa) – şimdi olarnıñ sayısı 228 560 kişi oldı.
Sankt-Peterburgda bugünden başlap karantin tedbirleri lâğu etile. Moskvada çoqusı sıñırlavlar lâğu etildi.
Rusiye dünyada qayd etilgen hastalarnıñ sayısına köre üçünci yerde buluna. Umumen dünyada 10 milliondan çoq kişi hastalandı, 500 biñ vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Gaagadaki Birleşken Milletler teşkilâtınıñ Halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı açtırğan davada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ğayrıdan başlatmağa talap ete, dep bildire yanvar 17-de mahkemeniñ matbuat hızmeti.
«Rusiye qırımtatar halqına qarşı siyasiy ve medeniy taqip areketlerini toqtatmaq, şu cümleden Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etken buyruqnı lâğu etmek, ve bu iş baqılğan müddet devamında bu ve diger tedbirlerni toqtatmaq kerek», – dep aytıla Ukrainanıñ Rusiyege qarşı açtırğan dava boyunca matbuat beyanatında.
Keçken sene 2016 senesi aprel ayında Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi işğal altındaki yarımadada Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı Rusiye akimiyetiniñ areketlerine narazılıq bildirdi. Meclis imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet etti, amma şikâyet arizası red etilip, Meclis faaliyeti yasaq etildi.
Ukraina İçki işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, basqı yapmamağa çağırdı.
Yanvar 16-da Ukraina Birleşken Milletler teşkilâtında eñ yüksek mahkeme organı olğan Halqara mahkemege muracaat etip, Rusiye terrorizmniñ maliye etilmesi ve millet ayırımı ile küreşke dair halqara konventsiyalarnı boza, dep dava açtırdı.


text:
Üzbäkstandağı äfğannar başqa ilgä cibärelde
Alar ilgä Talibannan qaçıp kilgän ide
Üzbäkstan Talibannan qaçıp üzenä sıyınğan Äfğanstan xärbiläre häm watandaşlarınıñ ildän kitüen belderde.
Bu xaqta Üzbäkstan tışqı êşlär ministrlığınnan yasalğan belderüdä citkerelä. Anda äytelgänçä, uzğan ayda Äfğanstanda Taliban xakimiyätne üz qulına alğannan soñ qanunsız yullar belän qaçıp Üzbäkstanğa kergän barlıq äfğan watandaşları soñğı ike köndä başqa däwlätkä kitkän. Alar arasında xärbi oçuçılarnı da kertep 585 ğaskäri dä bar ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyä-Azärbaycan arasında tabiğıy gaz kileşüe
Azärbaycan ilçese Ärdoğanğa ışanıç xatın tapşırdı
Azärbaycannıñ Änkara ilçese Mammadov Ärdoğanğa ışanıç xatın tapşırdı


text:
Bugün, yanvar 31-de Qırım Yuqarı mahkemesinde Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca nevbetteki toplaşuv keçirilecek. Mahkemege Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov keldi.
Bu aqta Çiygoznıñ adliyecisi Nikolay Polozov haber etti.
Onıñ malümatına binaen, Aksönov şaat olaraq sorğuğa çekilecek.
Bu künleri qırımtatar faali Ahtem Çiygoznıñ yaqalanuvından eki yıl toldı. O, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etkeninen qabaatlana. Belli olğanına köre, Sergey Aksönov da kütleviy aktsiyalarda iştirak etip, Rusiye tarafdarlarınıñ mitingine yolbaşçılıq etti.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Mart 9-da Aqmescitte ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyada yaqanlanğan faallerniñ mahkemesine jurnalist ve cemaat vekillerini almaylar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, politsiya hadimleri mahkemeniñ böyle bir qararı olmağanını aytalar.
«Onsız bizler sizni almaycaqmız», – dep ayttılar politsiya hadimleri.
Aqmescitniñ Demir yol rayon mahkemesiniñ binası yanında onğa yaqın faal, Qırım ve çetel kütleviy haber vastaları toplaştılar, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev de bar.
Aqmescit mitingi iştirakçileriniñ mahkemesi mart 9-da yerli saatke köre saat 11-de başlanmaq kerek edi.
Mart 9-da faaller Leonid Kuzmin, Aleksandr Kravçenko ve Vilidar Şukurciyev Ukraina timsallerini qullanğanlarından sebep politsiya hadimleri tarafından yaqalandı.
Faallerni üç buçuq saat devamında politsiya bölüginde tutıp azat ettiler. Politsiya hadimleri miting teşkilâtçısı Leonid Kuzminni Rusiye Federatsiyansınıñ Memuriy bozuvlar aqqında Kodeksiniñ 20-nci maddesine köre mesüliyetke çekecek olalar – nizamnı bozuv ya da toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket ötkerilmesi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi muavini İlmi Ümerov dey ki, Meclis azalarına iftarlarnı azırlağan bir sıra qırımtatar qavehane ve restoranlarınıñ saipleri uquq qoruyıcı organları tarafından basqı duymağa başladı.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Ümerovnıñ aytqanı kibi, o, Meclis zenaatdaşları içün Bağçasarayda iftar keçirecek edi.
«Birinciden, menim dört qız torunımdan soñ oğlan torunım doğdı – müim bir adise. Ekinciden, şimdi muqaddes Ramadan ayıdır. Bu sebepten Qırımda yaşağan Meclis azaları içün iftar bermege niyet etim. Yani, dostlar degil de, aynı bu daire. Soy-soplarım içün, dostlarım içün ayrı iftarlarnı endi yapqan edim», – dey Ümerov.
Bağçasaraynıñ qırımtatar qavehaneleriniñ birine muracaat etse, saibi red etti. Diger qavehaneniñ saibinden de aynı cevap keldi.
«Bağçasarayda eki qavehane bar, olardan beklemedim, biri-biri artından red ettiler. Bu insanlar – semetdeşlerimizniñ sırasından menim tarafdarlarım ola», – dey o.
Onıñ malümatına köre, qavehane saipleri öz areketlerini akimiyet ve uquq qoruyıcı organları tarafından basqı olğanı ile añlatalar.
«Olar (qavehane saipleri, – muar.) olarğa ayaq çalmamaq rica eteler», – dep qoşa Ümerov.
O, qavehanelerge akimiyet tarafından basqı olacağından saqınıp serlevalarını aytmay.
Bağçasaray rayon şurasınıñ başı Refat Derdarov Meclis azaları içün iftarlarnı keçirgen qavehane saiplerine basqı etilgeni aqta malümatnı red ete.


text:
3 biñden ziyade qırımlı ve aqyarlı Ukraina Yuqarı Rada saylavlarında rey berüv yerini vaqtınca deñiştirdi.
Ukraina saylayıcıları devlet reyestriniñ saytında aydınlatılğan malümatqa köre, 2526 Qırım sakini ve 672 Aqyar sakini rey berüv yerini deñiştirdi.
Eñ çoq qırımlı ve aqyarlı Kyivde rey berecek ola – 859 ve 204 kişi.
Nevbetten tış Yuqarı Rada saylavları bazar künü, iyülniñ 21-nde, olacaq.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Mitingte iştirak etmege istegen Aqmescit sakinleri Abdal mezarlığı yanında toplaşıp miting keçirip olalar. Bu aqta sürgünlik kününe bağışlanğan tedbirler boyunca teşkiliy komitetniñ qararında aytıla. Qararnı Qırım Cumhuriyetiniñ «reis» vazifesini eda etken Sergey Aksönov, baş-nazir muavini Lenur İslâmov ve sürgün olğunğanlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov imzalağanlar.
Qırımnıñ başqa şeer ve rayon merkezlerinde saat 11-den saat 13-ke qadar mitingler ötkerilmesine razılıq berildi.
Ondan da ğayrı, baş-nazir muavini Lenur İslâmovğa ve Zaur Smirnovğa KHV arasında tolerant olmaq kerek olğanını ve adamlarnı kutleviy şekilde toplanmamasınıñ kerekligini añlatmaq içün vazifeler berildi.
Aynı zamanda, teşkiliy komitet, Mayıs 17 künü saat 20-den 23-ke qadar «Yüregiñde ateş yaq» aktsıyanı keçirmege razı oldı.
Qırımdaki devlet müessise binalarında Mayıs 18 künü Qırımdan qırımtatarlarnıñ, yunanlarnıñ, ermenilerniñ bulğarlarnıñ ve nemselerniñ sürgüni qurbanlarını añmaq maqsadınen Qırım Cumhuriyeti bayraqları tüşürülecek.
Bundan evel «Qırım Cumhuriyeti»niñ reis vazifesini eda etken Sergey Aksönov adamlar kutleviy toplanğan tedbirlerni İyün 6-na qadar keçirmege yasaq etti.
Milliy Meclis Reisi, Refat Çubarov Qırım «prokurorı»na bu qararnı qanunğa uyğulığını teşkirmekni rica etti.


text:
NATO ştab-dairesinde Rusiyege nisbeten kirsetilgen cezalar Qırımnıñ Rusiye işğalinden azat etilüvine ketirecegine işandırılar.
Bunı işğalden soñ yarımadağa kirişi yasaq etilgen Ukraina halq deputatı, qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev Espreso.TV efirinde bildirdi.
«Meni Brüsselde, NATO ştab-dairesinde, Rusiyege nisbeten kirsetilgen cezalarnıñ tesiri büyük olacağına işandırdılar. Ve işbu cezalar SSSRnıñ Afganistanğa kirgen vaqıtta olğan cezalardan daa da ciddiy olacağını qayd ettiler. Men bunı, ğaliba, endi körmeycegimni ayttım. Olar ise: «Yoq, o qadar uzanmaz», – dep cevap berdiler», – tarif etti Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, qırımtatarlar Rusiye işğalinden azat olmaq içün atta qıtadan suvnnıñ qapatıluvına dayanıp olurlar.
«Semetdeşlerim telefon açıp: «Qırım içün suvnı ne zaman qapatacaqsıñız?», – dep soralar. Yani, serbest olmaq içün olar buña da çıdamağa azırlar», – dedi Cemilev.
«Qırım mıtlaqa qaytacağına şübelenmeyim. Bugünki vaziyet bütün halqara qaidelerge ters kele. Sanki XXI asırda konkistadorlar kelip, toprağımıznı tutıp aldılar. Ertemi-keçmi, amma Rusiye keri qaytır. Rusiyede «devlet şerefi» degen bir şey qalmadı. O, Şimaliy Koreya kibi oldı»,– dey Cemilev.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, Ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñ Rusiyege nisbeten Avropa birligi, AQŞ ve diger memleketler sıqı sürette cezalarnı kirsete.


text:
Strasburgda Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işleriniñ vekâletlisi Mustafa Cemilev Türkiye Tış işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu ile körüşti. Körüşüv devamında Qırımnıñ işğalden azat etilmesi üzerinde çalışmağa imkân berecek mahsus halqara işbirlik şekliniñ meydanğa ketirilmesini muzakere ettiler, dep bildire Meclisniñ matbuat hızmeti.
«Bizim tarafımızdan 1994 senesi Budapeşt memorandumınıñ iştirakçi memleketleri ve Türkiye kirecek halqara gruppanı teşkil etmege teklif etile. Bu ğaye endi Ukraina prezidenti ve tış işler naziri ile muzakere etildi ve olar oña qol tuttılar», – denile beyanatta.
Mında şunı da qayd ettiler ki, öz tarafından Mevlüt Çavuşoğlu teşebbüske qol tuttı. Tafsilâtlıca bu mesele bu sene fevral ayında Kiyevde Türkiye Tış işler naziri ile muzakere etilecek.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi, qırımtatarlarnıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev Frenkistan Strasburg şeerine Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyasınıñ ukrain eyyeti erkânında keldi. Vaqtınca işğal etilgen Qırım ve Ukrainağa qarşı Rusiye istilâsına mında bir qaç tedbir ve «tögerek masa» bağışlanacaq. Şu cümleden, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisininñ iştiraki ile Qırımnıñ şimdiki vaziyeti boyunca matbuat konferentsiyası keçirilecek
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Rusiyeli mütehassıslar Suriyeniñ Duma şeerinde himiyeviy silâ qullanılğanını isbatlaycaq izler tapmadı, dep bildire Suriyede taraflarnı baruştıruv Merkeziniñ başlığı general-mayor Yuriy Yevtuşenko.
«Teşkerüv neticeleri er angi bir zeerli madde izleri olmağanını kösterdi», – dep ayttı Yevtuşenko.
Onıñ sözlerine köre, rusiyeli arbiy ekimler Suriyeniniñ Duma şeerinde yerleşken tibbiy müessiselerden birini ziyaret etip, hastalarnıñ iç birisinde himiyeviy zeerlenüv alâmetleri tapmağan ekenler.
Suriye muhalefet vekilleri olğan «Beyaz kaskalar» ve aynı zamanda diger gruppalarnıñ faalleri, aprelniñ 7-nde Suriyeniñ Duma şeerine vertolöttan toksik gazlı bombalar taşlanğanı aqqında haber ete. İnsanlar ondan boğulıp başlağan. Daa soñra onlarnen ölü ve yüzlernen zarar körgenler aqqında haber etile.
Suriye ve Rusiye ükümetleri bu haberni inkâr ete.
Duma – isyancılarnıñ nezareti altında qalğan ve Şamğa yaqın Şarqiy Gutada yerleşken soñki şeerdir.


text:
Böyle bir qarar aprelniñ 2-de Aqmescitte olıp keçken tesis konferentsiyada tasdıqlandı, bildire Konstantinovnıñ matbuat kâtibi Oksana Korniyçuk.
Konferentsiya iştirakçileri Qırım Cumhuriyetinde «Rusiye oğrunda» Halq birleşmesi» bütünrusiye cemaat areketiniñ regional bölügini meydanğa ketirip, nizamnameni taqdirlediler, regional ştabını ve birleşmeniñ regional teftiş komissiyasını sayladılar.
Halq birleşmesi regional ştabınıñ reisleri saflarına Qırımnıñ öz başına tayinlengen «baş naziri» Sergey Aksönov ve olimpik çempionı, yunan-roma küreşi boyunca Qırım federatsiyasınıñ prezident muavini Rustem Kazakov saylandı.
«Artımızda ulu adam tura – Vladimir Vladimiroviç Putin (Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti) – ulu memleketniñ ulu lideri. Onıñnen beraber bir taqımda olmaq menim içün bir şereftir. Bugün bizler bu komandanıñ bir qısmı oldıq ve qırımlılar özüni lâyıq kösterecekler», – dep bildirdi Vladimir Konstantinov.


text:
İbadet – bir musulmannıñ Yüce Allahnıñ varlığını, birligini ve büyükligini tasdıq etmesi, Onıñ qulu olğanını bilmesi ve Oña itaat etmesidir. Buña köre, ibadet insannıñ asıl vazifesidir. İnsanğa yaraşqan şey de, bu vazifeni yerine ketirmek. (more…)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى
وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ
Bismillâhi’r-rahmani’r- rahim. Hafizu alâ’s-salâvati ve’s-salâti’l- vusta ve qumu lillâhi qanitin.
Aziz cemaat!
Namaz dinimizniñ diregi, ibadetlerniñ esası ve eñ üstünidir. Pişkinlik vaqtına kelgen ve aqılı yerinde olğan er aqay ve qadın içün mıtlaqa yerine ketirilmesi kerek farzdır. Namaz – salât sözü dua demektir. Bu duanıñ başqa dualardan farqı ve üstünligi büyüktir. (more…)


text:
Qırımnı işğalden soñ terk etken qırımtatarlar qıtaiy Ukrainada tuvğan tilini bazar mekteplerinde ögrene bilecek.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Ukraina Nazirler Kabineti yanındaki QMC işleri boyunca devlet hızmetiniñ başı Aslan Ömer Qırımlı bildirdi.
"Biz medeniy merkezler ile, şu cümleden Lvivde de, qırımtatar tiliniñ ögrenüvini teşkil etmek teklifimiz ile muzakerelerni keçiremiz. Şimdilik bazar mektebi şeklinde. Şimdilik, teessüf ki, öyle"
QMC işleri boyunca devlet hızmeti qırımtatar tiliniñ ögretilmesi içün bazar mekteplerini açmaq niyetindedir
, – dey Qırımlı.
Qırımtatar tiliniñ ögretilmesi planlaştırılğan şeerler arsında Kiyev ve Vinnitsanı aytıp keçti. Qırımlı dey ki, böyle qararnıñ sebebi – qırımtatarlarnıñ qıtada toplu yaşağan yerler sayısınıñ az olğanı. Bundan ististna – Herson vilâyetiniñ Novoalekseyevka ve Kalançak rayonları, mında umumtasil mekteplerde qırımtatar tiliniñ ögretilmesi ile sınıflar bardır.
Qırımda bazar mekteplerinde ögretüv ne vaqıt başlaycağını aytmadı, çünki Ukraina Nazirler Kabineti Qırım işleri boyunca Devlet hızmetiniñ işini belgilegen qararlarnı daa qabul etmedi.
Evel bildirilgeni kibi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti umumtasil mekteplerde qırımtatar ve ukrain tili saatlerini aşğariy derecege qadar eksiltti. Akimiyet qırımtatarlarnıñ mekteplerde tuvğan tilni ögrenmege aqqını bozğanı aqta Qırımtatar Milliy Meclisi de bildirgen edi.


text:
Qırımlı iş adamı, Yaltadaki «Skazka» ayvanat bağçası ve Qarasuvbazardaki «Taygan» arslanlar parkınıñ saibi Oleg Zubkovnıñ bildirgenine köre, Qırımda qurğaqlıq sebebinden suv yedekleri yetmey, şunıñ içün, onıñ fikirince, akimiyet «fevqulâde vaziyet rejimini» ilân etmeli.
«Qurğaqlıq aqibetlerini eksiltmek içün suv yetmegeninden fevqulâde vaziyet rejiminiñ ilân etilüvi sozulmamalı. Bugün Qarasuvbazar suv anbarında 8 mln metr kub suv qaldı ve er saniye ondan Şimaliy-Qırım kanalına 2,5 metr kub suv atıla. Qarasuvbazar suv anbarınıñ suvı mayısnıñ soñunda – iyünniñ başında bitmesi mümkün. İyül-avgust aylarında Keriç, Sudaq, Kefe ve şarqiy Qırım qasabalarınıñ suv teminlevi ne olacaq?!», – dep yazdı o, öz blogunda.
Zubkovnıñ fikirince, Qırım suv anbarlarından qullanıcılarğa suv berilüvi toqtatılmalı.
«Qırımda suv altın kibi olacaq iyül-avgust aylarına belli bir suv yedegini yapmağa imkân olacaq. Bugün daa o qadar sıcaq degil, şeerlerniñ yaqındaki suv anbarlarında belli bir yedekleri bar, tükânlarda ise suv şişeleri bar. Bugün köy hocalığı aqqında laf ketmey, o endi tabiatqa qaldırılacaq. Bugün iç olmadım Qırım ealisini suvnen temin etmeli», – dep añlattı iş adamı.
Keçken afta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, yağanaqlar olmasa bile, Aqmescitniñ üç esas suv çoqrağı olğan Ayan yapma gölü, Aqmescit ve Partizan suv anbarlarındaki suv yedegi şeerni 3,5 ay devamında toqtamayıp suvnen temin etmek içün yeter.
Herson vilâyetiniñ devlet memuriyeti, aprelniñ 4-nde Şimaliy-Qırım kanalı toldurıldı ve kanaldan işğal etilgen Qırımğa suv berilmey, dep işandırdı.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi, Rusiye işğal etken Qırım ve Aqyarğa Şimaliy-Qırım kanalından suv berilüvi tek yarımada işğalden qurtarılğan soñ ola bile, dep hatırlattı.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin fevral 5-te Rusiye Havfsızlığı şurasınıñ azaları ile Ukrainanıñ cenüp-şarqındaki vaziyetini muzakere etti.
Kremlniñ matbuat hızmeti bildire ki, Donbass vaziyeti boyunca toplaşuv Frenkistan prezidenti François Hollande ve Almaniya kantsleri Angela Merkelniñ Moskva ziyaretinen bağlı.
«Vladimir Putin Havfsızlıq şurasınıñ daimiy azaları ile toplaşuv keçirdi. Ukraina cenüp-şarqındaki vaziyeti tafsilâtlıca baqıldı, şu cümleden Frenkistan prezidenti François Hollande ve Almaniya kantsleri Angela Merkelniñ Moskva ziyaretinen bağlı», – aytıla beyanatta.
Toplaşuvda baqılğan meseleler aydınlatılmay.
Malüm ki, fevral 5-te Frenkistan ve Almaniya liderleri Kiyevde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile körüşmek kerekler. Ertesi künü Vladimir Putin ile körüşüv ötkerilecek.
Ğarp ve Ukraina Rusiyeni Donbasstaki separatistlerge qoltutuvda qabaatlaylar. Soñki vaqıtta Ukraina şarqında vaziyet kerginleşmekte.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ fikrine köre, Ukrainada «Qırımtatar halqınıñ statusı aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesinden temsiliy organ kârnı qazana bilir.
Bu aqta Meclis matbuat hızmetiniñ beyanatında aytıla.
Qırımtatar Milliy Meclisi, Qırım şimdilik ukrain akimiyetiniñ nezaretinde olmasa da, işbu qanun leyhasınıñ qabul etilmesine qol tuta.
«Bazıda keçikken ketişatlar bile faydalıdır», – dey Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Onıñ sözlerine binayen, Qırımda qırımtatarlarnıñ idare organları akimiyet tarafından taqip etile ve qıtaiy Ukrainada Meclis ve Qurultaynıñ serbest faaliyeti bir nümüne ola bilir.
«Şimdi qanun leyhasınıñ ameliy emiyeti aqqında aytmağa qıyın, amma qırımtatar halqınıñ aqlarını temin etmek meselesinde Ukrainanıñ ciddiy niyetlerini tasdiqlay», – dey Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov.
Bıltır dekabr ayında qırımtatarlarnıñ statusınıñ qanuniy sürette qayl etilmesi boyunca iş komisiyası teşkil etildi, mında merkeziy akimiyeti organlarınıñ 35 temsilcisi ve mustaqil ekspert kirdi. Bu işnin başına Refat Çubarov keçti. Dört aydan soñ iş komissiyasınıñ temsilcileri eki qanun leyhasınıñ azırlanılması aqta bildirdiler: qırımtatarlarnıñ statusı aqqında ve Ukraina tamır halqları – qaray ve qırımçaqlar aqqında qanun leyhalarıdır.


text:
Qırım energetik qamaçavınıñ aqibetleri içün halqara qanuniyetke köre mesuliyetni «işğalci-memleket Rusiye degil de, Ukraina çekecek». Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ idarecisi Vissarion Aseyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, qırımlılar içün Rusiye mesuliyetli olğanına baqmadan, yarımadanıñ energetik qamaçavından mesuliyet ukrain devletine keçecek, çünki o yarımadanı elektriksiz qaldırğan meseleni iç te çezmege tırışmay.
«Ukrain akimiyeti, birinciden, yapılğan cinayetni taqiq etmey – Herson vilâyetinde strategik inşaatlarnıñ bozuluvı. Eñ azından, cemaat bu taqiqat aqqında bir şey bilmey. Ekinciden – elektrik energiyasınıñ ğayrıdan berilmesine imkân yaratmay. Qırımlılardan bazıları İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etse, mesuliyet episi bir Ukrainağa qalacaq», – dey Aseyev.
Uquq qoruyıcınıñ fikrine köre, elektrik energiyasınıñ olmaması qırımlılarnıñ ayatına telükelidir. «Qırım sakinleri bu aqta halqara davalarnı azırlağanı aqqında malümat şimdi yoq. Ve biz, çoq şükür, yarımadada olğan fevqulâde vaziyetniñ qurbanları aqqında bir şey eşitmedik. Amma elektrik energiyasınıñ olmamasından bir kimsenen bir şey olsa, Ukraina mesuliyetli olacaq, şübesiz. Bundan da ğayrı, Rusiye işğalci-memleket olaraq mesuliyet çekecekmi, emin degilim», – dey o.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tamirlediler, amma faaller onı işlettirmege bermey. Qırım qamaçavınıñ idarecisi Lenur İslâmov Rusiye tarafından siyasiy mabüslerniñ, şu cümleden qırımtatarlarnıñ azat etilmesinde israr ete.
Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımda cuma künü Rusiyeden daa 300 generatornıñ kelmesini bekleyler. Bu afta andan endi o qadar generator ketirilgen edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Aqmescitte mart 11-de Qırım alimi, fizika-matematika ilimleri doktorı, cemiyet ve siyaset erbabı Lenur Arifov vefat etti.
Bunı özüniñ Facebooktaki saifesinde Crimean Tatars internet-portalı bildire.
Bildirüvde: «1990-ncı yıllarda Lenur bey Qırımtatar halqınıñ qurultayına delegat ve Qırım MC Yuqarı Radasına deputat olaraq saylanğan edi. Ondan soñ biraz vaqıt Qırım ükümeti reisiniñ muavini vazifesinde çalıştı. Soñki yıllarda Lenur Arifov özüni tolusınen ilimge ve ocalıq işine bergen edi», – denile.
Arifov 1938 senesi dekabr 10-da Yaltada doğdı. 1961 senesinde A. Navoi adına Samarqand devlet universitetini bitirdi. Fizika-matematika ilimleri doktorı, professor edi. Uzbekistan SSC İlimler akademiyası Nükleer fizika institutında, Aqmescit devlet universitetinde, Qırım MC Yuqarı Radasında, Qırım ukümetinde çalıştı. Oña QMCde nam qazanğan tasil hadimi unvanı berilgen edi.


text:
Ruminä älegä Misırda. Anı şuşı könnärdä Qazanğa qaytıp citär dip kötälär. Ä menä çärşämbe Mäskäw waqıtı belän kiçke cidedä Rusiä başqalasında ikençe ber çara “Rusiäneñ keçkenä çibäre” bäygese başlandı. Anda Tatarstan danın yaqlaw öçen milli kiemnärdä 4 qız säxnägä çıqtı. “Miss Tatarstan” ictimaği oyışmasınıñ prezidentı İzol'da Saxarova, qızlar nindi genä millättän bulmasınnar, alar Tatarstan danın yaqlıy, dide.
Barlıq bäygelär waqıtında da, Rusiä isemennän çığış yasağanda da bezneñ keçkenä qızlar tatar milli kiemendä säxnägä çığa. Bezneñ Tatarstan mädäniäte belän yaxşıraq tanışsınnar öçen monı maxsus şulay eşlibez. Başta Qazaqstan belän butağan oçraqlar da bulğaladı. Keçkenä qızlarnıñ tatar cırları cırlap, biep, milli kiemnärdä säxnägä çığunıñ zur maqsatı bar. Alar bezneñ mädäniät belän başqalarnı da tanıştıra, di İzol'da Saxarova. Äle yaña ğına Tatarstanğa Gran-pri kitergän Misırda ütkän bäygegä kilsäk, “Ğälämneñ keçkenä çibäre” çarasında dönyanıñ törle ilennän 50 qız qatnaşqan. Alarnıñ 26 sı finalğa ütkän. Tatarstannan barğan 4 qız da berençe unlıqqa kergän. İñ zur büläkkä iä Ruminä üze öçen maxsus tegelgän tatar milli kiemendä säxnägä çığıp, tuğan cire turında söylägän. Döres, anıñ çığışı tatar milli icatınnan ğına tormağan. Ul “Bal qortı” biyuen dä, Qıtaylarnıñ “Kübälägen”dä, kürenekle balet biyuçese Anna Pavlovanıñ “Qaliforniä tılsımçısın” da başqarğan. Tatarstanda “Mini miss” bäygese ütkärelä başlağanğa 6 yıl buldı. Şuşı 6 yıl eçendä bez xalıqara bäygelärdä qatnaşırğa tırışabız, di İzol'da Saxarova. Tatarstannıñ keçkenä qızları Braziliä, Dominikan respublikası, Fransiä, Pol'şa, Törkiä, Qıprıs, Bolğarstan häm başqa illärdä ütkän bäygelärgä milli tatar kiemnäre dä alıp barğan. Alar kübesendä aldınğı urınnarnı alğan.
Çaqırular küp, ämma bez barsında da qatnaşa almıybız. Xalıqara bäygelärneñ finans çığımnarı zur, di Saxarova. Anıñ äytüençä, Tatarstan xökümäte bu çaralarnı añlıy, buldıra alğan qädär yärdäm itärgä tırışa. Bu mini miss bäygeläre turında baliğ bulmağan balalarnı säxnägä çığarunıñ nigä kiräge bar dip äytüçelär dä bar.
Balalar arasında ütkän bu bäygelär maturlıq häm sälät bäygeläre dip atala. Şuña kürä säxnägä matur külmäk kiep matur itep yöri belüçelär genä tügel, ä matur itep bii belgän, şiğer yazğan, matur cırlağan balalar menä. Alar berençe çiratta bik sälätlelär. Yämsez balalar bulmıy, ä bäygelärdä qatnaşuçılar şunıñ östenä bik sälätle dä, di Miss Tatarstan ictimaği oyışması prezidentı İzol'da Saxarova.
Nail Alan


text:
Aqyar başı Mihail Razvojayev, "Gornıy" ve "Laspi" bala lagerlerini açmağa buyurdı. Bunı o koronavirus boyunca operativ ştabnıñ oturışında ayttı.
Akimiyetniñ malümatına köre, ilim ve tasil bölüginiñ müdiri Yelena Bogomolova, "Gornıy" bala lageri iyül 14-ünde, "Laspi" ise iyül 15-inde açılacağını bildirdi. Amma Mihail Razvojayev olarnı ertece açmağa teklif etti.
"Teşkiliy taraftan er şey azır. Vesiqalarnıbir qaç künde yaparmız. Lagerlerni iyül 6-sında açmağa teklif etem", - qayd etti Razvojayev.
Aynı vaqıtta, Kazaçya buhtada 57-nci ve 59-ıncı mekteplerniñ bazasında avgusttan başlap tasil lagerleri çalışıp başlaycağı qayd etile. İyül ayında mektep müessiseleri yañı oquv yılına azırlanacaq.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye Tahqiqat komiteti Perm universitetinde açılğan ateşnen bağlı (Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmı – öldürüv) cinaiy dava açıldı, dep bildirdi. Müessise, ücüm neticesinde 8 insan öldürildi, ateş açqan kişi ise yaqalanğanda yaralandı, dep bildirdi.
«Elimizde olğan malümatqa köre, sentâbrniñ 20-nde Perm devlet milliy tedqiqat universitetiniñ korpuslarından birinde bulunğan student etrafında olğanlarğa ateş açtı. Neticede 8 insan öldürildi, bir qaç kişi yaralandı. Elâk olğanlar ve yaralanğanlar aqqında tam malümat alına. Şübheliniñ şahsiyeti belli. Yaqalanğanda tirengeni içün yaralandı. Tahqiqat onıñ aqqında malümat toplay, adiseniñ bütün tafsilâtları ögrenile», – dep aytıla haberde.
Quvetçiler ateş açqannıñ ölümi aqqında malümatnı tasdıqlamay. Lâkin, «Nastoyaşçeye Vremâ» yazğanına köre, «Mediazona» ateş açqan kişi o yerde öldi, dep bildirgen edi. «İnterfaksnıñ» menbası da ateş açqan genç quvetçilernen olğan çatışmada «yoq etildi», dep haber etken edi.
İç işler nazirligi universitette «elâk olğanlar bar», dep tasdıqladı. Perm ülkesiniñ sağlıq nazirligi ücümde eñ az 10 insan yaralandı, dep bildirdi.
«Perm tibbiy müessiselerine yedi yaralanğan kişi alına, biriniñ alı ağır, altısınıñ alı orta ağır sayıla. Daa dört yaralanğan insanğa o yerde yardım kösterile», – dep aytıla nazirlikniñ matbuat hızmeti bergen haberde.
Perm ülkesiniñ valisi Dmitriy Mahonin «ücüm etkenlerden biri» öldürildi, dep bildirdi, ücüm etken başqa insanlar barmı teşkerile.
Bu sene mayıs ayında Kazandaki №175 gimnaziyasında açılğan ateş neticesinde doquz insan elâk oldı: yedi bala ve eki büyük. Daa 23 kişi yaralandı. Tataristan Cumhuriyetiniñ Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden – «öldürüv» – cinaiy dava açtı. İç işler nazirliginiñ malümatına köre, 19 yaşında İlnaz Galâviyev ücüm etti. O, bu mektepte oquğan edi, amma soñki 4 yıl devamında yaqından quvulğan kollecde oquy edi. Tahqiqatçılar yapqanlarınıñ sebeplerini ögrene. Rusiye Tahqiqat komiteti bildirgenine köre, 2020 senesi İlnaz Galâviyevniñ miy hastalığı aqqında belli oldı.
2018 senesi oktâbr ayında Keriç politehnik kollecinde patlav ve atış oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, patlavnı 4-ünci kurs talebesi, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi ve «özüni öldürdi». Şeerniñ Rusiye akimiyeti faciada 21 insan elâk oldı, dep bildirdi.


text:
Tünevin Qara Töbe-Aqmescit demiryol qısmınıñ keçitinde Howo yük maşnası drezinanen çatıştı, yaralanğanlar bar, dep bildire Rusiye İİN-niñ Qırım idaresi.
“Yol qazası neticesinde aydavcı ve Howo maşnasınıñ eki yolcusı yaralandı. Olarnıhastahanege alıp kettiler. Qaza boyunca teşkerüv yapıla, onıñ neticesinde ceza qararı çıqarılacaq”, - denile beyanatta.
Matbuat hızmetinde, yük maşnası demiryol keçitinde drezinağa yol bermegenini qayd eteler. Bunıñ neticesinde drezina relsten çıqtı, yük maşnası ise çevirildi. Vaqia yerinde poyezd areketi vaqtınca toqtatıldı.
Yanvar 30-ında Bağçasaray-Aqmescit yolunda Nissan ve Lada Priora maşinalarınıñ çatışması neticesinde altı insan yaralandı.


text:
Rusiyeniñ çeşit regionlarında yaşağan qırımtatarlar federal milliy-medeniy muhtariyetni teşkil etmege niyetleneler, dep ilan etti Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ Milletlerara munasebetler ve sürgün etilgen vatandaşlar meseleleri boyunca Devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov.
Bu aqta o, «RİA Novosti» agentligine bildirdi.
Smirnovnıñ qayd etkenine köre, Qırımda qırımtatar milliy-medeniy muhtariyeti endi çalışıp başladı, onıñ yolbaşçısı Eyvaz Umerov oldı. Endi, onıñ sözlerine köre, Rusiye regionlarında qırımtatarlarnıñ regional muhtariyetleriniñ teşkil etilmesi boyunca iş alıp barıla.
«Şimdiki vaqıtta qırımtatarlarnıñ milliy-medeniy regional muhtariyetleri teşkil etilmesi boyunca iş Sankt-Peterburg, Astrahan vilâyeti ve Moskvada alıp barıla. Bundan soñ qırımtatarlar federal seviyesinde milliy-medeniy muhtariyetni qurmağa aqqını alacaq», – dedi Smirnov.
Onıñ sözlerine köre, muhtariyet yolbaşçısı Milletlerara meseleler boyunca Rusiye prezidenti yanındaki Şurada taqdim etilecek. Smirnovnıñ malümatına binaen, qırımtatarlar Krasnodar ülkesi, Moskva ve Moskva vilâyeti, Tataristan, Dağıstan, Çeçenistanda yaşay.
Qırımtatar Milliy Meclisi temsilcileriniñ böyle beyanat boyunca izaatları daa yoq.
Mayıs başında bir sıra qırımtatar faalleri Rusiye prezidenti Vladimir Putinge, baş nazir Dmitriy Medvedevge ve Rusiye Federatsiyasınıñ diger yüksek dereceli resmiy şahıslarına açıq muracaatnen sözde bulundı. Muracaatta faaller işğal etilgen Qırım territoriyasında «qırımtatar milliy-medeniy muhtariyetiniñ» teşkil etilmesine qarşılıq bildire.
2015 senesi iyül ayında Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Esas qanunına Qırımda qırımtatarlarnıñ milliy muhtariyeti aqqında maddelerni kirsetmege kerek olğanı aqqında ilân etti. O, aynı vaqıtta, halq deputatlarını devlet Anayasasına mütenasip deñişmelerniñ kirsetilmesine qol tutmağa çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukrainadaki BM insan aqları monitoring missiyası Qırım sakinleriniñ Ukraina akimiyeti tarafından taqip etilgeni aqqında bir şey bilmey. Malüm olğanı kibi, Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkova BM insan aqları komissarı Mişel Baçelet ile körüşip böyle taqipler aqqında aytqan edi. Bu aqta Ukrainadaki BM insan aqları monitoring missiyasınıñ bağ mütehassısı İrina Yakovleva Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Em Qırımda, em umumen Ukrainada insan aqları vaziyetine dair açıq maruzalar azırlaymız. Anda BM insan aqları Yuqarı komissarı idaresiniñ usullarına ve halqara standartlarğa uyğun bir şekilde teşkerilgen malümat kirsetile. Al-azırda Moskalkovanıñ bergen malümatı maruzalarımızda aks etilmegen», – dep añlattı Yakovleva.
Onıñ bildirgenine köre, Mişel Baçelet Tatyana Moskalkova ile BM insan aqları Şurasınıñ toplaşuvı çerçivesinde körüşti.
«Keçken afta Jenevada BM insan aqları Şurasınıñ toplaşuvı keçirilgen edi. Bu toplaşuvnen beraber BM insan aqları Yuqarı komissarı Mişel Baçelet çeşit memleketlerniñ devlet organlarınıñ vekillerinen körüşe. Moskalkovanıñ teşebbüsinen böyle körüşüv protokolğa köre keçirildi, komissar dünyanıñ er angi memleket temsilcisinen aynı şekilde körüşe», – dedi o.
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Moskalkovağa muracaat etip, Ukrainada «avğa oğrağan» insanlarnıñ soyadları ile cedvelni aydınlatmağa rica etti.
Bundan evel martnıñ 5-nde Tatyana Moskalkova Mişel Baçelet ile körüşip, ondan Ukraina akimiyeti tarafından taqip etilgen Qırım sakinleriniñ aqlarını qorçalamağa yardım etmesini rica etti. Onıñ aytqanına köre, Kyiv Qırım sakinlerini «avlay».
Qırım işğalinden soñ esas Ukrainada devlet hainliginde ve topraq bütünligine qast etüvden şübheli sayılğan bir sıra Qırım siyasetçisi ve memurı yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında – Qırımnıñ sabıq sağlıq naziri Petr Mihalçevskiy, Qırımnıñ Rusiye sport naziriniñ sabıq muavini Faruh Kamalov, Kezlev şeer şurasınıñ deputatı Sergey Osminin, «Volonterı Pobedı» Rusiye cemaat areketiniñ bölük reberi, Vladimir Putinniñ saylavlardaki vekâletli temsilcisi Yelena Odnovol, Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı şurasınıñ sabıq deputatı Vasiliy Ganış. Devlet hainliginde ve askerlikten qaçuvda qabaatlanğan Qırımdaki sabıq ukrain arbiyleri Aleksandr Baranov ve Maksim Odintsov yaqalanğan ve mahküm etilgen edi. Rusiye akimiyeti Baranov ve Odintsovnıñ yaqalavını «asker hırsızlavı» olaraq tanıy.


text:
İyün 25-te ve aynıñ soñuna qadar Qırımda anomal sıcaq ava olacaq, orta kün ava arareti iklimiy qarardan 7-8 derece yüksek olacaq. Bu atqa Rusiye Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Qırım idaresi bildire.
İyün 25-te Qırımda bulutlı deñişecek ava olacaq, yağmur yağmaycaq. Ava arareti 34 derecege qadar köterilecek.
Qırım uquq qoruyıcıları evlerde salqın ava araretini tutmağa, çoqça suv içmege çağıra.
Yanğın havfsızlığını teminlemek, haber etmek ve orman yanğınlarını vaqtında söndürmek, orman yanğınlarınen bağlı fevqulade vaziyetlerniñ peyda olmasınıñ ögüni almaq maqsadınen Qırımda vatandaşlarnıñ ormanlarda bulunması sıñırlandı, o yerge 21 kün devamında naqliyeniñ kirmesi yasaq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi ukrainalılarnı İtibar inqilâbı başlağanınıñ yedinci yılı ile tebriklep, mustaqil Ukraina oğrunda küreş zafernen bitecek, dep eminliknen bildirdi.
«Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciliginiñ taqımı bütün ukrainalılarnıñ bu müim kününi tebrikley. Eminmiz, suveren mustaqil avropalı Ukraina oğrunda küreş zafernen yekünlenecek, ve biz, 2013 senesi olğanı kibi, Ukraina bayraqlarınen Aqmescit soqaqlarını dolaşacaqmız. Bizim azatlığımız içün canını feda etkenlerni unutmaymız», – dep aytıla Temsilcilikniñ Facebook saifesinde derc etilgen haberde.
2013 senesi noyabrniñ 21-nde Ukrainada Euromaydan başlandı. O, akimiyetniñ AB ile birlik añlaşmasını imzalav azırlığını toqtatmaq qararına cevap oldı. Narazılıqlar noyabrniñ 30-nda iştirakçileri dağıtılğan soñ kütleviy oldı ve 2014 senesi fevral ayına qadar devam etti. Quvetçiler narazılıq iştirakçilerini bir qaç kere dağıtmağa tırıştı.
Ukraina prokuraturasınıñ malümatına köre, umumen İtibar inqilâbı vaqtında 2,5 biñ insan zarar kördi, 104-ü elâk oldı – ekseriyeti 2014 senesi fevral ayında. Neticede elâk olğanlar Kök yüzü qaramanları dep adlandırıldı. İç işler nazirliginiñ malümatına köre, 2014 senesi fevralniñ 14-nden martnıñ 2-ne qadar Kyivniñ merkezinde 17 quvetçi elâk oldı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqyarnıñ 7-nci gimnaziyasında Rosgvardiya hadimleri, talebelerge fevqulâde vaziyetinde havfsızlıq dersini berdi. Bu aqta Rosgardiya matbuat hızmeti haber etmekte.
“Derste küç organlarnıñ hadimleri balalarnen beraber, tecavuzcılarnıñ qorqutuvı taqdirinde areket tarzını ve sağlıq ve ömür qorçalavı içün ihtiyat tedbirlerinitekrarladı, ve zemaneviy rusiye tarihından facialı misallerni hatırladı”, - dep aytıla beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, yaslar, böyle vaziyette areket etmekniñ öz variantlarını teklif etip, fevqulâde vaqialarnıñ aqibetlerinden qaçınmaq içün ne yapmaq kerek olğanı aqqında fikirleşti, bundan son oyun şeklinde öz hatalarını muzakere etti.
Rosgvardiyada, “bölgeniñ oquv yurtlarını ziyaret etip, talebelernen böyle ögretüv sübetlerinimuntazam tarzda keçirgenini” qayd ettiler.
Patlav ve atışuv çarşenbe künü, oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik kollecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Şeerniñ Rusiye akimiyeti, facia neticesinde 21 insan elâk oldı, dep bildirdi. Bundan soñ Qırımda üç künlik matem ilân etken edi.
Oktâbrniñ 19-nda elâk olğanlar Keriçte ve Yedi Quyu rayonında defin etildi. Keriçteki politehnik köllecinde kütleviy öldürüv qurbanlarınen vedalaşmaq içün biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Qırımda 2017 senesiniñ zarfında insan aqları saasındaki vaziyetniñ «bayağı yamanlaşqanı» közetildi. Qırım aq-uquq qorçalayıcıları grubunıñ esabatında aytılğanı kibi, Qırım sakinleriniñ siyasiy sebeplerden dolayı taqip etilüvlerinde bir yıl içinde bir sıra yañı tendentsiyalar qayd etildi.
Aq-uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına binaen, Qırımda faaliyetçilerni, cümleden diniy ve etnik alâmetlerge köre taqip etüv devam ete. Bunı bir yıllıq vaziyetiniñ talili kösterdi. Ondan ğayrı, barışıqlı toplaşuv ürriyetiniñ sıñırlanmaları arttı.
Aq-uquq qorçalayıcılarınıñ esabatında: «2017 senesinde Qırım aq-uquq qorçalayıcıları grubunıñ talil eticileri apis etilgenlerge tıbbiy yardım kösterüv saasındaki vaziyette ciddiy yamanlaşuvnı qayd ettiler. Bunı bazı allarda eziyetke teñ, dep saymaq mümkün. Mohammed Kabir, Asan Çapuh ve Bekir Degermencige muntazam surette tıbbiy yardımnıñ kösterilmemesi, böyle adiseler arasında yer almaqta», – denile.
Aq-uquq qorçalayıcıları halqara hümanitar uquqqa riayet etüv saasında da vaziyetniñ fenalaşqanını qayd ettiler. Şu cümleden, 2017 senesinde Rusiye ordusına alınğan Qırım sakinleriniñ sayısı bayağı arttı. 2014 senesinden başlap, cemi olaraq tahminen 10 biñ kişiniñ Rusiye Silâlı quvetlerine hizmetke çağırılğanı aqqında bildirile.
Esabatta: «Qırım musulmanlarınıñ işi»nde daa on tevqif etilgen peyda oldı. Olarnıñ altısını (Rusiyede terroristik sayılğan) Hizb ut-Tahrir teşkilâtında ve daa dörtüni (Rusiyede ekstremistik sayılğan) Tebliği Cemaat teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlaylar. Al-azırda olarnıñ doquzı Aqmescitteki muvaqqat izolâtorda ve daa biri ev apisinde bulunalar… Aqrabalarnı mahkeme oturışuvlarına yibermey başladılar. Bu yıl aman-aman bütün oturışuvlar qapalı rejimde keçti», – denile.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.
Halqara siyasiy İslâm teşkilâtı «Hizb ut-Tahrir»niñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.


text:
Ukraina, Qırımda parmaqlıqlar artında bulunğan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ azat etilmesi içün Rusiyege tazyiqnı arttıracaq. Bunı özüniñ Twitterdeki saifesinde Ukraina Tış işleri nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa yazdı.
TİN spikeri: «Siyasiy mabüs Volodımır Baluhnıñ sağlıq vaziyeti munasebeti ile endişelenemiz. Onıñ azat etilmesi içün ortaqlarımıznen beraber Rusiyege tazyiqnı arttıracaqmız», – dep yazdı.
Bunıñ arfesinde aq-uquq qorçalayıcıları, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mahküm etilen ve mart 19-dan başlap açlıq tutqan ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnı Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ kartserine yollamaq isteyler, dep bildirdiler.
Baluh, mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
İlhaq etilgen Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, oña qarşı 3 yıl ve 5 ay muddetine koloniya-qasabada azatlıqtan marum etüv ve ondan ğayrı 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölev ukmüni çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Mart 19-da Kremlniñ kontroli altında olğan Aqşeyh rayon mahkemesi Volodımır Baluhqa 2018 senesi iyün 19-ğa qadar tevqif etilüv şeklinde sıñırlav tedbirini sayladı.
Mart 28-de Ukraina Tış işleri nazirligi Baluhnıñ deral azat etilmesini talap etti.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ qorçalavı ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi (QAMDİ), koronavirus tarqaluv telükesi bar olğanından yarımada camilerinde cemaat namazlarınıñ qılınuvı üç aftağa toqtatıla, dep bildire.
Bu malümat QAMDİ saytında derc etildi.
«2020 senesi aprelniñ 12-ne qadar Qırım camilerinde cuma ve cemaat namazlarınıñ qılınuvı toqtatılacaq, er angi maarifçilik ve tasil tedbirleri keçirilmeycek. Bundan ğayrı, 2020 senesi aprelniñ 12-ne qadar Qırım müftisiniñ emrinen dua, ad qoyuv ve nikâh merasimleriniñ keçirilüvi toqtatıla. Cenazeler mümkün olğanı qadar qısqa olmalı, bütün telükesizlik qaidelerinen, quçaqlaşmayıp ve qol tutuşmayıp keçirilmeli», – dep aytıla haberde.
Qayd etilgenine köre, aprelniñ 12-ne qadar Hacı İhsan Qalay yüksek islâm ilimleri medresesiniñ de işi toqtatıla.
«İmamlarğa müminlerni cemaat iştirak etken mezkür ve diger tedbirlerde iştirak etmemelerine çağırmağa ve hastalıqnıñ profilaktika tedbirlerini añlatmağa tevsiye etile», – dep qayd etile haberde.
Aqyar ibadethanelerinde şeerde koronavirus tarqaluvına qarşı dua etildi.
Rusiye pravoslav kilsesiniñ sinodı ibadetler vaqtında areket qaidelerini, ikona ve haçlarnı sanitar işlev hususiyetlerini, tevsiye etilgen yuqunçsızlaştıruv maddeleriniñ cedvelini yolladı.
Qırımda ilk koronavirus hastası bar dep tasdıqladılar.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Uramnardağı maşinalardan da Mariyanıñ tawışı qıçqırtıp uynatıldı.
Bu könnärdä Yewropağa yöz totuçı xökümät tözü belän mäşğül bulğan Serb parlamentı da kiçke utırışın özep Serbiäneñ ciñüen alqışladı.
Premyer ministr urınına bilgelängän Voyislav Koştunitsa Şerifoviçqa yullağan xatında "Buldırdıñ Mariya! Bu töndä barlıq serbiä sineñ arqada ğorurlana häm bäyräm itä" dip yazdı.
Serblarnıñ Molitva çırı Alla belän keşe arasındağı bilgesezleklär turında.
Cırşı üze Finländiä başqalasındağı matbuğat oçraşuında ciñüe turında "Min Serbiä öçen yaña çor başlandı dip uylıym, muzıka ölkäsendäge genä tügel. Min bik ğorurlanam. Döresen äytkändä ni äytergä dä belmim. Min bik ğorurlanam, çönki min bar uñışıma cır aşa ireştem. Barı cır aşa ğına. Çığıp cırlaw aşa ğına. Häm min moña bik ğorurlanam" dide.
Ukrian cırçısı Verka Serdüçqa bu bäygedä ikençe, Rusiäneñ Serebro törkeme öçençe urınnı aldı.


text:
«İyün 4-de saat 00:35 uruş devam ete, arbiy hızmetçiler terroristlerge qarşılıq köstermege devam eteler ve arbiy bölükni zapt etmege imkân bermeyler. Cinayetçilerniñ faal ateş darbelerinden sebep arbiy bölükniñ avtomobil parkı yanğınğa oğradı, yanğın yüz berdi», – dep bildireler Milliy gvardiyada.
İlk malümatlarğa köre, ücüm etkenler arasında – onğa yaqın insan yaralandı, bir qaç kişi – elâk oldı. Arbiy hızmetçiler arasında da yaralanğanlar bar.
Arbiy bölükke tibbiy yardım taqımları yollanıldı.
Milliy gvardiya bergen malümatqa köre, iyün 3-de aqşam 300-den ziyade belgisiz silâlı adam Luganskta yerleşken Ukraina Milliy gvardiyası patrul-nevbet hızmetiniñ militsiya polkını sarıp aldı.
«Keçirilgen muzakereler ve uquq qoruyıcılar terroristlerniñ silânı teslim etmek talaplarına riayet etmegen soñ, cinayetçiler bölük yanında yerleşken evlerden arbiy hızmetçilerge qarşı ateş açtılar», – denile beyanatta.
Avtomat, minomöt, pülemöt ve granatomötlardan ateş açıla. Evlerniñ damlarında yerleşken snayperler de çalışıp başladı, dep bildire Milliy gvardiyanıñ matbuat hızmeti.


text:
Nazirler şurasınıñ aynı bu vesiqası Ukraina-Rusiye sıñırınıñ qoruvı ve imayesive müendislik-tehnikiy abadanlaştıruv boyunca areketlerni qabul etmege teklif ete edi. Deputatlar Rusiyeni Ukrainağa qarşı istilânı toqtatmağa çağırmağa ve BMT ve OSCE teşkilâtlarına muracaat etip, Ukraina-Rusiye sıñırınıñ bozuluvını, separatistlerge Rusiye iştiraki ile arbiy tehnika berilmesini takbih etmege rica etecek ediler.
Rey berüvden soñ Yuqarı Rada reisi Oleksandr Turçinov fraktsiya reberleri arasında bu mesele boyunca qoşma mesleatlar keçirilmesini teklif etti.
Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası Andriy Parubiy arbiy vaziyet kirsetilmesi aqqında mesele al-azırda baqılğanını bildirgen edi. Devlet yolbaşçısına Donbassta arbiy vaziyetni kirsetmek muracaatınen bulunmaq teşebbüsini VO «Svoboda» fraktsiyası kösterdi.


text:
Ukraina İnterpolınıñ Milliy merkeziy bürosınıñ sabıq yolbaşçısı Kirill Kulinovnıñ fikirince, Ukraina Türkiye reberligine Rusiye Federatsiyasınıñ Qara deñiz flotu gemileriniñ İstanbul boğazından keçmesini yasaq etmege teklif etmeli.
Bunı Kulikov mart 18-de matbuat konferentsiyasında ayttı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Qara deñiz – iç deñizdir. Qara deñiz flotunıñ küçü aqqında ne qadar çoq aytsaq da, İstanbul boğazı olmasa, Qara deñiz flotu da yoq. Türkiye izni olmasa, iç bir gemi mında kiremez», – dep qayd etti Kulikov.
Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan mart 20-de Ukrainağa resmiy ziyaret ile kelip, Ukraina-Türkiye yüksek dereceli İşbirlik şurasınıñ 4-ünci toplaşuvında iştirak etecek. Bunıñnen beraber, Kiyevde Erdoğannıñ qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov ile körüşüvi ötkerilecektir.


text:
Google Etiketlerimiz ;
panasonic servis, panasonic teknik servis, panasonic yazıcı servis, panasonic yazici servisi, panasonic tarayıcı servis, yazıcı servis, panasonic yazıcı, panasonic servisi, panasonic printer servis, panasonic yazıcı tamiri, panasonic yazıcı servis istanbul, panasonic yazıcı servis anadolu, panasonic yazıcı servis avrupa, panasonic servis avrupa, panasonic servis anadolu, panasonic servis perpa, panasonic servis kağıthane, panasonic servis şişli, panasonic servis taksim, panasonic servis adalar, panasonic servis arnavutköy, panasonic servis ataşehir, panasonic servis avcılar, panasonic servis bağcılar, panasonic servis bahçelievler, panasonic servis bakırköy, panasonic servis başakşehir, panasonic servis bayrampaşa, panasonic servis beşiktaş, panasonic servis beylikdüzü, panasonic servis beyoğlu, panasonic servis büyükçekmece, panasonic servis beykoz, panasonic servis çatalca, panasonic servis çekmeköy, panasonic servis esenler, panasonic servis esenyurt, panasonic servis eyüp, panasonic servis fatih, panasonic servis gaziosmanpaşa, panasonic servis güngören, panasonic servis kadıköy, panasonic servis kartal, panasonic servis küçükçekmece, panasonic servis maltepe, panasonic servis pendik, panasonic servis sancaktepe, panasonic servis sarıyer, panasonic servis silivri, panasonic servis sultanbeyli, panasonic servis sultangazi, panasonic servis şile, panasonic servis tuzla, panasonic servis üsküdar, panasonic servis ümraniye, panasonic servis zeytinburnu, panasonic servis merkez,
adalar panasonic servisi, arnavutköy panasonic servisi, ataşehir panasonic servisi, avcılar panasonic servisi, bağcılar panasonic servisi, bahçelievler panasonic servisi, bakırköy panasonic servisi, başakşehir panasonic servisi, baytampaşa panasonic servisi, beşiktaş panasonic servisi, beykoz panasonic servisi, beylikdüzü panasonic servisi, beyoğlu panasonic servisi, büyükçekmece panasonic servisi, çatalca panasonic servisi, çekmeköy panasonic servisi, esenler panasonic servisi, esenyurt panasonic servisi, eyüp panasonic servisi, fatih panasonic servisi, gaziosmanpaşa panasonic ervisi, güngören panasonic servisi, kadıköy panasonic servisi, kağıthane panasonic servisi, kartal panasonic servisi, küçükçekmece panasonic servisi, maltepe panasonic servisi, pendik panasonic servisi, sancaktepe panasonic servisi, sarıyer panasonic servisi, silivri panasonic servisi, sultanbeyli panasonic servisi, sultangazi panasonic servisi, şile panasonic servisi, şişli panasonic servisi, tuzla panasonic servisi, ümraniye panasonic servisi, üsküdar panasonic servisi, zeytinburnu panasonic servisi, perpa panasonic servis
adalar panasonic yazıcı tamiri, arnavutköy panasonic yazıcı tamiri, ataşehir panasonic yazıcı tamiri, avcılar panasonic yazıcı tamiri, bağcılar panasonic yazıcı tamiri, bahçelievler panasonic yazıcı tamirii, bakırköy panasonic yazıcı tamiri, başakşehir panasonic yazıcı tamiri, baytampaşa panasonic yazıcı tamiri, beşiktaş panasonic yazıcı tamiri, beykoz panasonic yazıcı tamiri, beylikdüzü panasonic yazıcı tamiri, beyoğlu panasonic yazıcı tamiri, büyükçekmece panasonic yazıcı tamiri, çatalca panasonic yazıcı tamiri, çekmeköy panasonic yazıcı tamiri, esenler panasonic yazıcı tamiri, esenyurt panasonic yazıcı tamiri, eyüp panasonic yazıcı tamiri, fatih panasonic yazıcı tamiri, gaziosmanpaşa panasonic ervisi, güngören panasonic yazıcı tamiri, kadıköy panasonic yazıcı tamiri, kağıthane panasonic yazıcı tamiri, kartal panasonic yazıcı tamiri, küçükçekmece panasonic yazıcı tamiri, maltepe panasonic yazıcı tamiri, pendik panasonic yazıcı tamiri, sancaktepe panasonic yazıcı tamiri, sarıyer panasonic yazıcı tamiri, silivri panasonic yazıcı tamiri, sultanbeyli panasonic yazıcı tamiri, sultangazi panasonic yazıcı tamiri, şile panasonic yazıcı tamiri, şişli panasonic yazıcı tamiri, tuzla panasonic yazıcı tamiri, ümraniye panasonic yazıcı tamirii, üsküdar panasonic yazıcı tamiri, zeytinburnu panasonic yazıcı tamiri, perpa panasonic yazıcı tamiri


text:
Şimdi Simferopol (Aqmescit) olaraq tanılğan şeerniñ pek qadimiy tarihı bar. Salğır özeniniñ acayip vadiysinde daa neolit zamanında Çoqurça özençiginiñ boyunda insanlar yaşağan, andaki qobalarda bir sıra qadimiy ayvanlarnıñ kemikleri, adamlarnıñ iş aletleri, qabirleri tapıldı.
Milâttan evel 9 asırda mında tavrlar qasaba quralar. Soñra, qararnen milâdiyden evel 3 asırda bu yerge iskitlerniñ köçebe qabileleri kelip yerleşe. Şeerleri Aqmescitniñ şimdi Petrov qayaları olaraq belli yerde ola. Onıñ adını kimse hatırlamay, lâkin rus alimleri şeer adını yunanca Neapol Skifskiy, dep qoyalar.
Salğırnıñ sol yalısında ale bu küngece Skilur iskitler daiysiniñ (vojd) dürbesi (mavzoley) ve qaleniñ divarları tura. Yarımadada türkiy qıpçaq qabileleri at oynatqanda, şeerniñ adı Kemerçik ola. 16 asırda ise, o, Qırım hanlığınıñ emiyetli bir merkezine çevirile. Mında qalğa-sultannıñ sarayı, bir sıra memuriy binalar, çoq camiler qurula.
Tez arada şeer ealisiniñ sayısı 10 biñden ziyade ola. Şeer ise mında büyük, aq taştan qurulğan mescit adınen Aqmescit, dep adlandırılmağa başlay. 18 asırnıñ başında mında endi 1800 ev, 11 cami, 2 medrese, han (musafirhane), 9 çeşme, bazarlar ve diger şeer qurumları olğan. Şimdi kinoteatr “Simferopol” artında tek bir çeşme saqlandı. Evelden bu çeşmeniñ adları: “Ay-su”, “Aziz-çeşme”, “Ay-çeşme” edi.
O zamanları Aqmescitke bir evliya adam kele. Ruslarnen olğan cenk qalabalıqlarında onı öldüreler. Adamlar onı qalğa-sultannıñ bağçasında kömeler. Gecelere o nur saçmağa. O zamandan onıñ qabri Aziz sayıla. Mında biñlernen musulmanlar kelip, şu yerde aqqan çeşmeden suv ala, dua oqup, derdine derman tapalar. Aziz qartnıñ adı tarihta Salğır Baba kibi belli. Şimdi onıñ mezarı virane alda Vorovskiy soqağında yerleşken azbardadır.
Aqmescitniñ eñ belli camilerinden Kebir-Camidir. O 1508 senesi qurulıp bitirildi. Müminler şimdi de anda namazlarını qılalar, yanındaki binalarda Qırım musulmanlarınıñ diniy idaresi – Müftiyat yerleşe.
Şeerniñ dülber camilerinden Valide-şerif camisi edi. O, çarlıq zamanında qırımtatar at polkunıñ camisi olğan. Cövetler zamanında onı yıqtılar. Şeerde eski camilerden daa tek Seit-Settar camisi saqlandı ve al-azırda restavratsiya yapılıp, müminlerge qapularını açtı.


text:
Jurnalist, televizyon ve radio alıp barıcısı Andrey Kulikov, Qırımnı işğal etken soñ 1944 senesindeki qırımtatarlarınıñ genotsidi meselesini Rusiye Ukrainağa qarşı informatsion cenk maqsadınen qullanabilir, dep saya. Bu aqta Kulikov mayısnıñ 17-de Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında ikâye etti.
«Endiden soñ, qırımtatarlarınıñ genotsidi, sürgüni meselesini Rusiye, oña qarşılıq köstergen Ukrainağa qarşı alıp barğan informatsion cenkinde qullanabilir. Hususan, aktsentleniñ yeri biraz deñişti. Eger evelki zamanlarda qırımtatarlarınıñ genotsidinde stalin rejimi qabaatlı denilip kelgen olsa, artıq sıq-sıq bu Moskvanıñ cinayeti olğanı aqqında eşitmek mümkün. Onıñ devamını bügün de köremiz», – dep esaplay Kulikov.
18 mayıs – Qırımdan sürgün etilgen qırımtatar halqı qurbanlarını añma Künü. 1944 senesi bu künü yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarları toldurılğan ilk eşelon yollanılğan edi. Episi olıp 180 biñ insan sürgün etilgen edi.
Er yıl Qırımda sürgün munasebetinen, şu cumleden Qırım paytahtında matem mitingi olmaq üzre, kütleviy tedbirler ötkerile edi. Lâkin 2014 senesi mart ayında yarımadanı Rusiye zapt etken soñ, Aqmescit merkezinde böyle bir tedbirlerniñ keçirilmesi yasaqlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ birinci qurbanı dep adlandırılğan qırımtatarı Reşat Ametovnıñ hırsızlanuvı ve öldürilüvi em işğal altındaki Qırımda, em esas Ukrainada tahqiq etilmey, dep bildire qırımtatar faali Zair Smedlâyev.
«Ne o, ne de başqa tahqiqat organları bu tedbirlerni yekünlep olamay, çünki cinayette qabaatlı olğanlar tahqiqat organlarına ketirilmedi. Yani tahqiqat hulâsa çıqardı, şübhelilerni qayd etti. Başqa bir şey yapmılmadı. Cinayetçilerniñ soyadlarını er kes bile», – dep bildire Smedlâyevniñ aytqanlarını «Qırım birdemligi».
Onıñ fikirince, «akimiyet bu cinayetniñ doğru ve tarafsız tahqiq etilmesini istese, bu cinayetçilerni ketirüv, tahqiqat tedbirlerini keçirüv, davanı mahkemege berüv ve qabaatlılarnı mesüliyetke çeküv usullarını tapmaq kerek edi».
Faalniñ hatırlatqanına köre, Qırımda Reşat Ametovnıñ hırsızlanuvı ve öldürilüvi – yarımadada yekâne degildir.
«Ervin İbragimov, Seyran Zinedinov, Abdureşit Cepparovnıñ oğlu ve torunı ve diger insanlar. Bu hırsızlanğan insanlarnıñ bulunğan yerini ne tuvğanları, ne yaqınları bile. Er kes bu vaziyette boysunmamaq telükeli olğanını körsin dep, bunı açıq yapqanlar. Bugünki mahkeme davaları da o qorquzuv aktsiyalarınıñ devamı ola. Şimdi ekstremist ve terrorist dep, uzun apis cezalarına üküm eteler», – dep ayttı Zair Smedlâyev.
2014 senesi martnıñ 3-nde saba Aqmescitniñ Maryino qasabasında yaşağan üç balanıñ babası, 39 yaşında Reşat Ametov evden çıqqan edi. Tuvğanlarına arbiy komissarlıqqa barıp, Ukraina ordusınıñ göñüllileri sırasına yazılacağını ayttı. Video kameraları onı, Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı Lenin meydanında Qırım ükümetiniñ binası ögünde bir kişilik narazılıq keçirgen kişini, qayd etti. Videoda körüne ki, Qırım «samooboronasınıñ» bir qaç vekili onı meydanda tutıp, maşinağa mindire. Eki aftadan soñ Reşat Ametov Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan (Zemlâniçnoye) köyü yanındaki tarlada ölü tapıldı. Erkekniñ cesedinde işkence izleri bar edi, başı şeritnen sarılğan edi, yanında ise qırçma tapılğan edi. Daa soñra çıqarılğan neticelerge köre, ölümniñ sebebi közüne saplanğan pıçaq yarası oldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası sentâbrniñ 10-nda Reşat Ametovnı öldürgenler belli oldı, dep bildirdi. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ politsiyası qırımtatar faali Reşat Ametovnıñ hırsızlanması ve öldürilüvinden şübheli sayılğan «Qırım samooboronasınıñ» eki iştirakçisi ve Rusiye Silâlı Quvetleriniñ sabıq arbiyini qıdıruvğa ilân etti.
2019 senesi dekar ayında İnterpol qırımtatarı Reşat Ametovnıñ hırsızlanması ve öldürilüvinden şübheli sayılğan üç kişini qıdıruvğa ilân etmege razı olmadı.
2017 senesi Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko 2014 senesi baarde öldürilgen qırımlı Reşat Ametovğa Ukraina Qaramanı unvanını berdi.
BM insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi azırlağan maruzasında Ametovnıñ öldürüvini mahkemesiz idam dep adlandıra.


text:
1 milliard balağa qurqınıç yanıy
Bu xaqta YUNİSEF xisabında belderelä
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıň Balalarğa yärdäm itü fondı YUNİSEF xisabına qarağanda dön’yadağı balalarnıň yartısı, yäğ’ni yaqınça 1 milliard bala, klimat belän bäyle iň qurqınıç 33 ildä yäşi.
Bu balalar su, sälamätlek saqlaw häm belem alu kebek töp xezmätlärgä tiyeşle däräcädä ireşä almıy.
Tormış şartlarına klimat belän bäyle yanawlar da östälü balalarğa qurqınıç tudıra.
Xisapta äytelgänçä, 920 million bala su citmäw, 330 million bala yılğa taşqınnarı belän köräşä.
600 million bala çeben,talpannar aşa taralğan awırularğa duçar bula.
Urta Afrika Cömhüriyäte, Çad, Nigeriya ,Gvineya häm Gvineya – Bisau - zur qurqınıç yanağan illär.
Belgeçlär klimat üzgäreşeneň dönyadağı kerem tigezsezlegen tağın da köçäytüenä basım yasıy.
Bäyläneşle xäbärlär
Merkel' wazıyfasında qalaçaq
Germaniyä ilbaşı kanślernıñ yaña xökümät tözelgängä qadär wazıyfasında qaluın soradı


text:
Ukrainanıñ sabıq prezidenti Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqasınıñ cedvellerine kirsetilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında siyasiy firqalarnıñ öz sıralarında qırımtatar vekilleriniñ bar olmasına büyük ihtiyacı bar edi, dep tarif etti.
«Qırım saylav esnaslarında eñ azından ismen iştirak etsin ve vekillerini saylasın, dep teklif etken edik. Elbette, qırımlılar rey bermek içün esas Ukrainağa çıqmağa mecbur olacaq edi ve, belki, böyle rey berüvde eskisi kibi yüz biñlernen insan degil de, tek on biñlernen insan iştirak eter edi. Faqat bu teşebbüs qanun seviyesinde öyle de pekitilmedi. Neticede Ukraina parlamentinde Qırım vekillerini temin etmek içün başqa yol sayladıq», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Bundan ğayrı, Ahtem Çiygoz evelki memuriyet vaqtında başlatılğan ordu pekitilüvi ve Avropaatlantik integratsiyası leyhalarınıñ inkişaf ettirilmesi müim olğanını qayd etti.
«Ukraina devletçiligi ve mudafaasınıñ pekitilüvi yoluna devam etmek kerekmiz. Dekommunizatsiya, ordu pekitilüvi, Avropa Birligi ve NATOğa ıntıluv – bütün bular Qırımnıñ işğalden qurtarıluvına yardım ete. Ordu küçüniñ pekitilüvi – istilâcını Ukrainağa emiyet bermege mecbur etecek eñ müim faktorlardan biri olması mümkün. Bu ğalebeler içün insanlar canlarını feda etti, bunı unutmamaq kerek. Elbette, Qırımnıñ milliy-territorial muhtariyet statusını aluvı da büyük rol oynay», – dep qoşa Meclis reisiniñ muavini.
Malüm olğanı kibi, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqasınıñ cedveline kirsetildi.
Meclis reisi Refat Çubarov İğor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqasınıñ cedvelinde, qayd etkeni kibi, «Qırımnen bağlı belli fikri» olğanı içün üçünci yerde buluna.
Ukraina baş naziri Volodımır Ğroysman «Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası cedveliniñ başında onıñnen beraber kelgen doquz azasını taqdim etti. Olarnıñ arasında Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ muavini Emine Ceppar bar.
Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ğolos» firqası cedveline ASTEM şirketiniñ icra müdiri, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov ve «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva kirdi.
Ukrainada nevbetten tış parlament saylavlarınıñ keçirilüvi 2019 senesi iyülniñ 21-ne belgilendi.


text:
Aqmescit – Para ve vaqıtnıñ qıtlığı, hafsızlıq temin etilmegeni sebeplerinden Ukraina prezidenti saylavlarında iştirak etken qırımlı ukrain vatandaşlarınıñ sayısı azca oldı. Çünki, reyni bermek içün qırımlılar yarımadadan qıtaiy qısımğa eki kere – birinciden, qayd etilmek, soñra saylavlarda iştirak etmek maqsadınen barmaq mecbur oldılar.
Ukraina prezidenti saylavlarında iştirak etmek içün Qırım skinleri saba saat 8-de yolğa çıqtılar. Ekseriyetnen Herson vilâyetinde rey berdiler. Şu vilâyetniñ Novoalekseyevka qasabasında bulunğan jurnalist Miroslava Kanarskaya bildirgeni kibi, yerli akimiyet Qırım saylaycılarnı qarşılamağa azır edi.
«Yerli akimiyet, Herson vilâyeti regional meclisniñ azaları ile saylaycılarnı sıñırda bayraqlarnen qarşılap, gimn icra ettiler. Bundan soñra, teşkil etilgen kolonnalar ile saylav bölüklerine alıp kettiler. Adamlar nevbetsiz ve problemsiz rey bere bildiler. Saylaycılar beklemezden rey bermeleri maqsadında, olar içün ayırı masa ve cedveller azırlandı», – dep bildirdi jurnalist Miroslava Kanarskaya.
Qırımtatarlar Mecliske bağlanmay, özleri seçim yapa bildiler
Meclis vekili Teyfuk Gafarovnıñ bildirgenine köre, iştirakçilerniñ hafsızlığını kefil etip olamağanı sebebinden, qırımtatar halqı Meclisi adamlarnıñ areketlerinde iştirak etmedi. Saylaycalar, 200 kilometr mesafeni öz küçüne tayanıp, avtobus, tren, kendi avtomobillerin minip keçe bildiler.
Bu yoldan keçkenler arasında 76 yaşında Dilâra Bariyeva da buluna edi:
«Men mında mahsus keldim, Ukraina ve kendi halqım içün rey berdir. Qırım – ecdtlarımıznıñ toprağıdır».
Qırım saylaycılarnıñ sayısı daa çoq ola bilir edi
Ukraina saylaycıları Qırım komiteti yolbaşçısı Andrey Kriskonıñ fikirince, saylavlarda iştirak etmek içün yarımadanı eki kere – birinciden, qayd etilmek, soñra rey bermek içün terk etmek meselesi saylaycılarnıñ sayısına bayağı tesir etti. Çünki para ve vaqıtnıñ sarf etilmesini talap ete. Kriskonıñ fikirini Meclis azası Eskender Bariyev tasdiqlay. O da, saylavlarda iştirak etti.
«Evelden qayd etilgen adamlar rey berip oldılar. Qayd etilmegenler de isteklerini kösterdiler. Bu mesele qolaylaştırılğan olsa edi, eminim, Kırımdan biñlerce insanlar iştirak eter ediler», – dep qayd etti Meclis azası Eskender Bariyev.
Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatına köre, saylavlarğa qatnaşqan qırımlı vatandaşlarnıñ sayısı 6 biñni teşkil etti.


text:
Yaltada şu künleri qayd etilecek Şeer kününi havfsızlıq qaideleri boyunca keçirecekler. Bunı Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, şeer akimiyeti «bayram tek mündericeli degil de, mında iştirak etecek er bir insannıñ havfsızlığı tarafından oñaytlı olması içün» qolundan kelgenini yapacaq.
Sergey Karnauh şunı bildirdi ki, Şeer künü çerçivesinde kilselerde Yalta şüretine hızmetler keçirilecek.
«Yaltağa acele çezilmesini talap etken problemler rastkelgen vaqıtta imanım maña yardım etti. O bizge qasevetimizni yoq etmege yardım etti. Künlerniñ birisinde protoiyerey Adamğa ve diger dinlerniñ vekillerine Qırım ve Yalta tınçlığı içün dualarnı keçirmege muracaat ile bulundım. Kimse red etmedi. Şunıñ içün eminim ki, Yalta şüretine hızmet – emiyetlidir, ve şeerlilerniñ pak tüşünceleri mıtlaqa eyi neticelerge ketirir», – dedi Sergey Karnauh.
Yalta şeer başı vazifelerini eda etken Sergey Karnauh şunı da qayd etti ki, bu sene Şeer Künü, evel Rusiye Künü qayd etilgeni kibi, havfsızlıq qaideleri boyunca keçirilecek. Yani, cam savutta olğan içki satuvı yasaq etilecek, tedbirler ise sarılğan territoriyada ötkerilecek.
Bunıñ ile Şeer Kününde Yaltada soqaqlar yerli «politsiya» tarafından nezaret etilecek. Yalta merkezinde MÇS ve «acele yardım» maşinaları turacaq.


text:
Bugün Qırımnıñ umumtasil mekteplerinde ocalar içün boş yer yoq derecededir. Bunı matbuat konferentsiyasında Qırımnıñ tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova bildire, yaza Novosti Krıma.
«Qırımda boş yer aman-aman yoq, bundan da ğayrı, şeerlerde — Aqmescit, Kezlev, Yalta, Aluşta, Kefede ocağa ayırılğan orta seviyeli yük — bir stavka civarında. Yani, er şey tertipke ketirilgen», – dey şimdiki nazir.
Köy ve rayon mekteplerinde, dey Gonçarova, birer yer bar — informatika, esap, muzıka ocası.
O şunı da qayd etti ki, universitetler ocalıq yönelişine studentlerni qabl etkende, yarımadanıñ ocalarğa ihtiyacını nazarğa almağan edi.
«Şunıñ içün bugün iş yerleriniñ olmaması içün mesüliyetni yalıñız tasil nazirligine yüklemege mümkün degil. Mında universitetler de mesüliyetlidir«, – dey Gonçarova.
Nazir dey ki, bugün Rusiye Federatsiyasınıñ diger subyektlerinde boş yerler bardır ve tasil nazirligi muracaat etken er bir kişige bunı bildire.


text:
Qırım uquq qorçalayıcı taqımınıñ koordinatorı Olga Skripnik, mart 13 künü Qırımnıñ memuriy sıñırında eki sıñır arasında FSB tarafından tutuldı.
Bunı Qırım.Aqıqatqa uquq qorçalayıcı İrina Sedova bildirdi.
«Olâ, Kalançakta eki sıñır arasında olıp kiriş noqtasını nezaret etmege ketti. Eki sıñır arasından oñı FSB hadimleri tuttı, alıp öz odalarında sorğulaylar», – dep tarif etti o.
UTH ve Devlet sıñır hızmeti şimdilik vaziyetni izaatlamaylâz. Qırım.Aqıqat adiseniñ tafsilâtını ögrene.
Olga Skripnik – uquq qorçalayıcı, Qırım uquq qorçalayıcı taqımınıñ koordinatorı, «Almenda» vatandaşlıq maarif Merkezinde çalışa. İşğalinden soñ Yaltadan qıtaiy Ukrainağa köçti.
Qırım Rusiye nezaretine keçkeninen FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulana, qırımtatar vatandaşları yaqalana. Uquq qorçalayıcılar bunı «farqlı fikirlerge qarşı küreş» kibi köreler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinen raatsız olğanını bildirdi ve basqılarnı toqtatmağa çağırdı.


text:
Moskvanıñ merkezinde cumaertesi künü, noyabrniñ 7-nde, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalılarğa, hususan qırımlılarğa qol tutuv bir kişilik narazılıq aktsiyaları olıp keçti. Bu aqta Rusiye faali Olga Mazurova Facebookta bildirdi.
Faallerniñ qollarında Rusiye akimiyeti tutqan qırımlılarnıñ adları ve fotoresimleri ve «Qırımtatarlar Rusiye apishanelerine sürgün etilmesin», «Soqur «terrorist», I derece saqatı Aleksandr Sizikov – Rusiye «adaletiniñ» haberleri», «Adaletsiz taqip etilgenler – acımız budır: Rusiyedeki ukrainalı siyasiy mabüsler» ve diger yazuvlı şiarlarını tuttı.
«Kün-künden Rusiyede siyasiy mabüslerniñ sayısı arta… Bu sanki adiy bir şey kibi oldı… Bu nasıl ola bile? Mence, şimdi Qırımda pek qorqunç şeyler ola. Tasil alğan, çalışqan ve ailesi olğan onlarnen er adamı terrorist manaçığınen apiske alına ve büyük apis cezalarını ala… Birinci, ekinci derece saqatları «terrorist» dep ilân etile…», – dep yazdı Mazurova.
Onıñ aytqanına köre, bu sefer bir kişilik narazılıq aktsiyaları «bayağı raat keçti, insanlar keçip soray edi, fotoresim çıqara ediler».
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı siyasiy, milliy ya da diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Rusiye akimiyeti bu sebeplerni inkâr ete.


text:
Qırım sakinlerini aqşam ve saba büyük ihtiyac olmağanda elektrik aletlerni qullanmamağa çağırdılar.
Yarımada sakinlerine böyle muracaatta «Krımenergo» müessisesiniñ baş müdiri Viktor Plakida «Krım 24» yayınında bulundı.
Onıñ sözlerine köre, yarımadanıñ er 200-ci sakini 100 Vt lampoçkanı söndürse, bu, 1 MVt teşkil etecek.
Bunen beraber Plakida qayd etti ki, elektrik energiyası eñ faal şekilde saat 17:00-den 21:00-ge qadar qullanıla. Bundan evel Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımda 100 mVt elektrik energiyasınıñ qıtlığı aqqında ilân etken edi.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, Qırımda suvuq ava kelgeninen kütleviy şekilde planlaştırılmağan yarıq söndürilmesi başlandı.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Kezlevdeki baqımsız bir şifahanede ölü tapılğan Edem Asanov asılğan edi.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ tışqı alâqalar bölüginiñ reberi Ali Hamzin Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Hamzin teşkerüvden soñ ölüm sebepleri aqqında tafsilâtlıca malümat almağa istey, amma pek şübelene.
Edem Asanovnıñ soy-sopları Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatqa köre, cesetniñ yanında tezkere bar edi.
Edem Asanov sentâbr 29-da ğayıp oldı. Bu künü kündüz onı Kezlev avtostantsiyasında körgen ediler.
Oğlannıñ qız qardaşı dey ki, Edem siyasetke kirişmedi, içtimaiy ağlarda bir de bir sert izaatlar qaldırmadı.
Oktâbr 6-da Edem Asanovnı Kezlevdeki baqımsız bir şifahanede ölü taptılar.


text:
Bu könne närsälär bulğan?
Tarixta bügen - 12.09.2020
1940nçı yılnıñ 12nçe sentyabrendä Franśiyädä 4 yäşüsmer 17 meñ yıllıq räsemnär bulğan Lasko mäğaräsen taba. 1979nçı yılda ul UNESKO bötendön’ya mirası isemlegenä kerä. Mäğarädä qıyalarğa töşerelgän 600dän artıq räsem bar.
1936nçe yılda bu könne Törkiyä belän Awrupa iq’tisadi oyışması arasında xezmättäşlek kileşüe imzalana.
2017nçe yılnıñ 12nçe sentyabrendä Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Rusiyä çığarğan S-400 raketa saqlanu sistemasın satıp alu öçen kileşü imzalanuın belderde.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovğa FSB-de ötkerilgen sorğu devamında tanış olmaq içün lingvistik ve mahkeme-psihiatrik ekspertizalarınıñ neticeleri kösterildi. Bunı İlmi Umerov oktâbr 20, cumaaqşamı künü Facebookta bildirdi.
«Advokatlarnen beraber FSB taqiqatçısında oldım. Bizlerni birden eki ekspertizanıñ neticeleri ile tanış ettiler: lingvistik ve mahkeme-psihiatrik. Ekisiniñ de neticeleri bizim beklegenimiz kibi oldı. Lingvistik teşkerüvniñ neticesine köre, menim 19 martta ATR-de yapqan çıqışımda Rusiyeniñ territorial bütünligini bozmaq çağıruvlarım bar edi. Ekincisi, psihiatrik teşkerüv menim ruhiy hastalıqlarım olmağanını ayta. Yañı bir şey yoq», – bildirdi İlmi Umerov.
Qırımdaki advokat Emil Kurbedinovnıñ sözlerine köre, lingvistik ekspertizanıñ neticesine İlmi Umerovnıñ «faydasına degil». Bunı Kurbedinov 20 oktâbrde aqşam Facenookta yazdı.
«Ekspert (FSB hadimi) eñ «qorqunçlı» laf olaraq İlmi ağanıñ qırımtatar cumhuriyeti aqqında aytqan sözlerini tanıdı! Bir de bir kopiyalarnı taqiqatçı bermege razı olmadı», – qayd etti advokat.
Oktâbr 10 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov degen edi ki, o mecburiy ekspertizadan keçip klinikadan çıqqan soñ, işğal etilgen Qırımda Rusiye silâlı quvetlerniñ vekilleri onnen bağlanmay ediler.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.


text:
Dekabr 26-dan itibaren 2013 senesi noyabr ayından başlap bugünki künge qadar Ukrainada olıp keçken müim adise-vaqialar, şu cümleden Qırım işğali aqqında leyha çalışmağa başladı. Sayttaki malümat 11 tilde derc etile.
Leyha koordinatorı, Ukraina prezidenti memuriyetiniñ mütehassısı Yarema Duh Radio Svoboda ile subetinde dedi ki, metnler üzerinde işte altmış terciman iştirak etti. Fotoresim, metnler ve olarnıñ tercimesi, sayt bedava yapıldı.
«Fevral ayından berli Ukrainada o qadar çoq şey oldı ki, olarğa qulaq asmamaq ve tarif etmemek imkânsızdır. Onıñ içün bizler ukraince añlamağan insanlarğa olarnıñ ana tilinde soñki yıl devamında Ukrainada olıp keçken vaqialarğa kendi noqtaiy-nazarını yetkizecek olamız», – dedi Duh.
Leyhağa dünyanıñ farqlı köşelerinde yaşağan ukrainler ve Ukrainanen meraqlanğan yabancılar qoşula. Böylece, Fedkoviç adına Çernovtsı universitetiniñ studentleri metnlerni inglizcege tercime ettiler, AQŞ ve Avstraliyada doğğan ukrainler ise teşkerdiler, dep bildirdi Duh.
Tezden metnler daa bir qaç tilde olacaq, şu cümleden ispan, yapon ve arap tilinde. Sayttaki fotoresimler sayısı da artacaq.


text:
«Qırım Cumhuriyetinde tasil meseleleri aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi boyunca tögerek masa iştirakçileri «Qırım Cumhuriyetiniñ devlet tilleri ve Qırım Cumhuriyetiniñ diger tilleri aqqında» qanunnıñ olmaq kerekligi aqta bildirdiler.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Facebook saifesinde bildireler.
Bazar künü, fevral 8-de, Qırım Musulmanları Diniy idaresiniñ ofisinde «Qırım Cumhuriyetinde tasil meseleleri aqqında» qanun leyhasınıñ qabul etilmesi boyunca tögerek masa keçirildi.
Körüşüvde Meclis, Müftiyat azaları, ilim, qırımtatar mektepleriniñ, Qırımnıñ «Devlet şurası» ve «ükümeti»niñ vekilleri iştirak ettiler.
Muzakere neticesinde tögerek masa iştirakçileri Qırım «Devlet şurası»na yollanılacaq qanun leyhası boyunca bir fikirge keldi ve işbu leyhanı Qırım «başına» taqdim etmek kibi qararnı çıqardılar.


text:
Aqyarnıñ şeer mahkemesi Rusiye Federatsiyasında, artıq ise işğal etilgen Qırımda da yasaq etilgen Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüvde şeklengen Aqyar sakini Nuri (Yuriy) Primorovnıñ apis cezası aqqında qararını lâğu etmedi, dep haber ete 15 minut saytı.
Qırım adliyecisi Emil Kürbedinov bildirdi ki, Aqyarnıñ şeer mahkemesi Nuri Primovnıñ apiske alınması aqqında qarar şikâyetini red etti. İmaye işbu qararğa lâğu instantsiyasında itiraz etmege istey.
Kürbedinov qayd etti ki, fevral 16-da aynı bu şekilde Ruslan Zeytullayevniñ şikâyeti red etildi. Mahkeme apiske alınğan şahıs ve imayecisi olmağanda keçirildi, böylece, adliyeciniñ aytqanına köre, «büyük hata yapıldı, çünki qabaatlanğan kişi mahkemede olmaq kerek».
Bu sefer, Kürbedinovnıñ aytqanına köre, mahkemede adliyeci oldı, lâkin Nuri Primovnı mahkemege ketirmediler.
Fevral 20-de Aqyarnıñ şeer mahkemesinde aynı iş boyunca qabaatlanğan Rustem Vaitovnıñ apiske alınmasına şikâyeti baqılmaq kerek.
Nuri Primov Ruslan Zeytullayev ve Rustem Vaitov ile beraber FSB hadimleri tarafından yanvar ayında yaqalanğan edi. Olarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesini bozğanında («Terroristik teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv ve bunıñ kibi bir teşkilâtta iştirak etüv») şeklene. Birinci instantsiya mahkemesi üçüni de 2 aylıq apis cezasına yaqaladı.
Kürbedinovnıñ malümatına köre, yaqalanğanlar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ nezareti altında bulunğan ediler, lâkin olarnıñ Hizb ut-Tahrir ile alâqası olğanını isbatlamadılar.


text:
Qırımda iyül 3-ünde pek sıcaq olacaq, kimer yerde ava +35 derecege qadar qızacaq. Kimer yerde qısqa aralıq yağmur yağacaq. Bu aqta yarımadanıñ Gidrometeomerkezi bildirmekte.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Ğarbiy yel 8-13 m/s. Ava arareti 32…34º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız, ğarbiy yel 5-10 m/s. Ava arareti 28…30°.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Ğarbiy yel 8-13 m/s. Ava arareti 30…32°.
Keriçte yağanaqlarsız. Cenüp-ğarbiy yel 6-11 m/s. Ava arareti 30…32°.
İyülniñ 6-sına qadar Qırımda fevqulâde yanğın telükesi ve futrtuna ihtarı ilân etilgen.


text:
Rusiyege qarşı yañı cezalar kirsetilmese, Rusiye işğal etilgen Qırımnı Ukrainağa qaytarmaycaq, dep tüşüne Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
Bunı o, İnter telekanalında «Çernoye zerkalo» yayınında bildirdi.
«Eñ esası – Rusiyeni zayıflatmaq içün oña qarşı cezalarnıñ quvetleştirilmesidir. Buña irişmek içün bizler işaretlerge diqqat etmelimiz. Ğarp bizge ne ayta: «Bizge sizge ve özümizge yardım etmege imkân beriñiz», – dep ayttı Çubarov.
«Ekincisi – mudafaa, silâ, kerçek bir silâ. Üçüncisi – iqtisadiyat, uquq ve adalet. Bu üç şey bizge barışıq berecek, Qırımnı qaytaracaq», – dedi o.
Keçken sene mart ayında Rusiye ukrain Qırımını işğal etti. Bundan sebep ve Moskvanıñ Ukraina şarqında yapqanlarından sebep Ğarp oña qarşı cezalar kirsetti.
2015 senesi mart 13-te Avropa birliginiñ Şurası cezalarnı yarım yılğa qadar uzatmağa qarar aldı. Böylece, Ukraina mustaqilligi ve topraq bütünligine iddia etmege tırışqan 150 insan ve 37 teşkilât cezalandı.
Esap ve viza yasaqları 2015 senesi sentâbr 15-ke qadar devam etecek.


text:
İyülniñ 15-nde «Avdet» qırımtatar gazetasınıñ ilk sanı çıqqanına 30 yıl tola. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov gazeta muarririyetini ve oquyıcılarını tebrikledi.
«Qırımtatar Mıllıy Hareketi basın organı Avdet gazetesinin ilk sayısı çıkmıştı. Gazetenin organizatörlerini, Avdet'in gazetecilerini ve en önemlisi okuyucuları hayırlayım!», – dep yazdı Çubarov Facebookta.
«Avdet» – 1990 senesi iyünniñ 15-nden berli eki tilde (qırımtatarca ve rusça) çıqqan zemaneviy içtimaiy-siyasiy-medeniy gazetadır. Qırımtatarlarnıñ Orta Asiyağa sürgün etilgeninden berli çıqqan ilk mustaqil neşirdir.
Gazetanı Qırımtatar milliy areketi teşkilâtı meydanğa ketirdi, adını qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev sayladı.
Qırım işğalinden soñ gazeta Rusiyede kütleviy haber vastası olaraq qayd olamadı. Rusiye qanunlarına köre, cemi 1000 nushadan az olğan gazetalar qayd olmayıp neşir etile bile, şunıñ içün gazeta nushası 999-ğa eskiltildi ve kiosklarda satılmay. Gazeta sıñırcı abunecilerge tarqatıla, daa çoq saytqa emiyet berile. Aqmescitteki «Qırım Fondu» binası tutıp alınğanı içün muarririyetniñ yeri qalmadı.
Gazeta qırımtatarlarnıñ kimligi ve mefküresini ve halq içün aktual olğan diger meselelerni saqlap qalmaq esas maqsadı dep ilân etti. Neşir qırımtatar devletçiligini ğayrıdan tiklev problemlerini baqa, tarihiy-halqşınaslıq meselelerine diqqat ayıra.