text:
«Sabiha Geçken» İstanbul ava limanınıñ eki hadimi dekabr 23 künü yüz bergen patlav neticesinde yaralandı, patlav sebepleri daa belgilenmegen. Yaralanğan insanlar hastahenege ketirildi.
Pegasus airline ava şirketiniñ malümatına köre, patlav, yerli vaqıtqa köre, saat 2:05 yüz berdi. «Hürriyet» türk gazetası bildirgeni kibi, yaralanğan bir cıyıştırıcı qadın elâk oldı.
Politsiya ava limanında havfsızlıq tedbirlerini alıp bara, dep bildire Anadolu devlet türk haber agentligi.
«Sabiha Gekçen» ava limanınıñ operatorı bildirgeni kibi, ava limanında uçaqlarnıñ areket etmesi ile problemler yoq, patlav taqiqatı devam ete.


c: text/html

text:
«Rusiye kommunistleri» firqasınıñ Qırım bölüginiñ yolbaşçısı Leonid Graçnıñ fikirince, şimdiki vaqıtta işğal etilgen Qırımdaki ükümette bulunğan qırımtatar halqınıñ temsilcileri halqnı birleştirmeyler, aksine, böleler.
Bu aqta o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında mayıs 3-te keçirilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerine izaat berip, bildirdi.
«Qırımtatarlarnıñ eñ yahşı timsali olmağanlar kene de halqnı bir qaç parçağa böldi. Kene de memuriy resursnı qullanmağa başlaylar.   Çeşit türlü Balbekler, İlyasovlar ve digerler. Olar bugün ükümet elindeki aletlerdir», – dedi Leonid Graç.
O, bu sene yarımadada keçirilgen Hıdırlez merasimini tenqit etti ve onı «bozuq» dep adlandırdı. Onıñ fikirince, bunıñ esas sebebi memuriy resursnıñ qullanılmasıdır.
Hıdırlez türk halqlarınıñ eñ büyük bayramlarından biri ola, onı XIX asırda üç kün devamında qayd ete ediler. Onı mayıs 6-da, Hıdır (al-Hıdır) ve İlyas azizleriniñ yer yüzünde körüşkenleri künü olaraq qayd eteler. Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayramğa bağışlanğan merasim mayıs 3-te teşkil etildi. İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bugün, avgustnıñ 24-ünde, Ukraina, Mustaqillikniñ 28 yıllığını qutlay. Kyivniñ Hreşçatık baş soqağında arbiy parad yerine "Menlik Marşı" keçe.
Mustaqillik meydanında resmiy merasimler saat 9:30 başlanacaq. Sükünet daqqasından soñ, Cennetli Yüz Qaramannıñ hatırasına yüz kere çañ qaqılacaq.
"Menlik Marşı". Hreşçatıkta, askerler, ocalar, ekimlerm sportçular ve qoranatsı ile prezident ve başqa memurlarnıñ iştiraginen "Menlik marşı" keçecek.
Marşnı klip yapıcı Alan Badoyev ve horeograf Olena Kolâdenko azırladı.
"Rejissörlar arbiy tahnikadan aselet vazgeçti, olar arbiy timsallerge degil de, insanğa diqqatnı celp etmege istedi", - dep aytıp berdi "TSN"ge intervyü bergende Alan Badoyev.
Onıñ aytqanına köre, memleket tarihini yapqan istidatlı ukrainler bayramnıñ esas qaramanları olacaq.
Marşta yüzge yaqın adam iştirak etecek. Mustaqillik meydanında balaban dekoratsiyalar ya da mahsus inşaatlar da olmaycaq. Amma, teşkilciler qayd etkeni kibi, Cennetli Yüz Qaraman alleyasında "Berkut" qalaqanı ve 2014 senesi uruş vaqtında yolnı qapatqan yanğın maşnası sıfatında bir qaç bediiy instalâtsiya tiklenilecek.
Veteranlar marşı. Soñra öz marşını veteranlar ve faaller keçirecek. Qorçalayıcılar Marşı iştirakçileri saat 10:00 Şevçeko adına parkta toplaşacaq. Halq paradı, saat 11:00 Taras Şevçenko adına Kyiv milliy universitetiniñ qırmızı korpusından başlanacaq.
Veteranlar "paradı"nıñ esas şartı - partiya ya da başqa bir timsalâtınıñ olmaması. Kyivden ğayrı, böyle marşlar daa beş şeerde keçirilecek - Mıkolayiv, İlbav (Lviv), Zaporijjâ, Sumı ve Odessa.


text:
Aqmescit (Simferopol) soqaqlarında er kün 50 – 60 arabanı tahliye eteler. Faal çalışqan tahliye maşnlarınıñ sayısında çoqlaştırdılar.
Bu haberni Şeer Naqliyet Servisiniñ yolbaşçısı Stanislav Gretskiy bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bu hızmet şimdi pek quvetli çalışa, çünki yaz tatilleri bitkeninen Qırım paytahtında arabalar sayısı çoqlaştı
«Bügünki künde şeerde altı tahliye arabası çalışa, yazda olarnıñ sayısı 4 – 5 dane edi», dep ayttı Gretskiy.
Evakuator arabaları, endiden soñ, tek merkezde degil de, bütün şeer boylap çalışacaq, Pobeda prospekti ve jeleznodorojny vokzal da istisna degil.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Qırım – Qırımnıñ Yuqarı Mahkemesi «fevral 26 işiniñ» üç iştirakçisi – Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ cezasını deñiştirmedi. Şeklengenlerniñ tuvğanları ve ortaqları böyle bir qarar olacağından emin ediler, çünki çoqtan berli mahkeme sistemasınıñ obyektiv olğanına inanmaylar. Böylece Qırım reberligi siyasiy mabuslarnı azat etmege talap etken energetik qamaçavınıñ teşebbüsçilerine yol bermeycegini kösterdi.
Bazarertesi künü, noyabr 30-da, Qırımnıñ Yuqarı Mahkemesinde belli bir vaqıttan berli Aqmescitte apiste yatqan «fevral 26 işi» iştirakçileri Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ adliyecileri bergen şikâyet arizaları baqılmaq kerek edi.
Taqiqat malümatına köre, Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve o vaqıt Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ reberligi altında bulunğan «Russkoye yedinstvo» («Rus birligi») firqasınıñ faalleri arasında olğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etkenleri içün qabaatlana. Yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı. Yarımada Rusiyege «qoşulğan» soñ Taqiqat komiteti kütleviy çatışmalarnı teşkil etüv ve iştirak etüv boyunca cinaiy iş (Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 1-inci, 2-nci qısmı) açtı. İş taqiqatı çerçivesinde uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri 2015 senesi yanvar 29-da Çiygoznı, aqımdaki seneniñ aprel 15-de Asanovnı, bu sene mayıs 7-de ise Degermencini yaqaladılar.
Mahkeme olarnıñ apis cezasını bir qaç kere uzatqan edi. «Fevral 26 işi» iştirakçileriniñ adliyecileri mahkeme qararına şikâyet etken ediler, ve yalıñız bir kere Qırımnıñ Yuqarı Mahkemesi Çiygoznıñ adliyecisi bergen şikâyet arizasını qısmen qabul etip, Meclis reisi muavininiñ apis cezasını noyabr 19-ğa qadar degil avgust 19-ğa qadar uzatqan edi. Faqat soñra mahkeme apis cezasını kene de noyabr 19-ğa qadar uzattı. Aynı müddet Asanov ve Degermenci içün belgilendi.
Taqiqat organları Çiygoz, Asanov ve Degermenciniñ ukrain pasportı bar olğanı içün Qırımnı terk ete bileler ya da şaatlarğa basqı yapa bileler dep, apis cezalarınıñ müddetini arttırmağa talap etken ediler. Degermenciniñ babası Bekir Degermenci aytqanına köre, taqiqatçı oğluna Çiygozğa qarşı malümat bermege teklif etip, azat etecegini vade etken edi.
Mahkeme öz qararını çıqarıp, böyle bir ükümniñ sebebi olaraq şeklengenlerniñ «taqiqattan saqlana ve şaatlarğa basqı yapa bilecek» olğanını qayd etti
Aqımdaki seneniñ noyabr 17-de Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi yuqarıdaki şahıslarğa apis cezasınıñ müddetini uzattı: Çiygozğa – 2016 senesi yanvar 29-na qadar, Asanov ve Degermencige – 2016 senesi fevral 19 kününe qadar. Mahkeme öz qararını çıqarıp, böyle bir ükümniñ sebebi olaraq şeklengenlerniñ «taqiqattan saqlana ve şaatlarğa basqı yapa bilecek» olğanını qayd etti.
Adliyeci: ne amam, ne de yataq bar
Birinci toplaşuvda Mustafa Degermenci iştirak etti: Adliyecisi Aleksandr Solodkov onıñ içün daa yımşaq bir ceza belgilemege rica etti: ev apsi kibi. Onıñ aytqanına köre, Degermenciniñ «qabaatlanğan cinayetke alâqası yoq». «İş malümatlarında onıñ qabaatını isbatlağan deliller yoq. Ukrainada saqlanmaycaq edi», – dep qayd etti Solodkov. O, qabaat tarafınıñ Degermenciniñ «içtimaiy bağları» yoq kibi fikirini red etti. «Kiyev rayonı mahkemesiniñ toplaşuvında (noyabr 17 künü – QA) 50 insan toplaştı, ayatta 100 kişi tura edi – umumen 150 insan. Pekitilgen içtimaiy bağlarnı daa ne isbatlay bile?», – dep ayttı o. Adliyeciniñ qayd etkenine köre, işte Degermenci aqqında müsbet şeyler bar, o, ne Rusiye Federatsiyası, ne de başqa bir yerde cinaiy mesüliyetke çekilgen edi.
Bundan ğayrı, Solodkovnıñ aytqanına köre, Degermenci yatqan apishane iç bir sanitar qaidege uymay: «Ne amam, ne de yataq bar – Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasası kefil etken aq-uquqları bozula».
Adliyeciniñ aytqanlarına emiyet bermegen mahkeme Degermenciniñ cezasını yımşatmadı. Mahkemeci qabaat tarafınıñ şeklengen kişi «mahkeme ve taqiqattan saqlana bile» kibi sözlerine diqqat ayırdı.
«Baba, seni pek sevem!»
Yarım saatten soñ aynı mahkeme toplaşuvı dört balanıñ babası Ali Asanovnıñ iştiraki ile keçirildi. Şunı aytmaq kerek ki, balaları, şu cümleden beş aylıq oğlu büyüklernen beraber mahkemege keldiler. Toplaşuvğa olarnı almadılar, bu sebepten olar ekinci qattaki ayatta büyüklernen beraber beklemege mecbur oldılar.
Asanovnıñ adliyecisi Aleksandr Katelin mahkemeden ceza olaraq apiste yatmasını belgilememege rica etti. «Asanovnıñ qoranta vaziyeti er keske belli: dört balası bar, köyde yaşaylar. Qırımnıñ şimdiki vaziyetini bilesiñiz: elektrik yoq, bağ yoq. O, qorantasınıñ yanında olmaq kerek. O, taqiqat ketişatına iç bir şekilde tesir etemez», – dep ayttı Katelin. Adliyeci qayd etti ki, Asanovğa «taqiqat ile işbirligi maqsadınen basqı yapıp», apis müddetini arttırğan ediler.
«Men pey bere bilecegimizni aytqan edim. Menim fikirimce, ev apsi kibi ceza berile bile», – dep ayttı Katelin.
Faqat, Degermenciniñ işinde olğanı kibi, qabaat tarafı Asanovnıñ «mahkeme ve taqiqattan saqlana bilecegini» tüşüne. Mahkeme taraflarnıñ fikirlerini diñlep, birinci mahkemeniñ qararını deñiştirmedi.
Asanov mahkemeni terk etip, ömür arqadaşı Elnaranıñ quçağında olğan küçük oğlunı öpti.
«Baba, seni pek sevem!» – artından ayttı Asanovnıñ büyük qızı.
Çiygoz: siyasiy sımarış
Üyleden soñ mahkemede Çiygoznıñ adliyecisi Aleksandr Lesovoynıñ şikâyet arizası baqıldı. O da, cezanı deñiştirmege rica etken edi.
«Mahkeme qararında Çiygoz mahkemeden saqlanmağa tırıştı, Çiygoz cinayet yaptı kibi bir şey yoq, – dep qayd etti Lesovoy. – Çiygoz taqiqat ketişatına tesir ete bile kibi sözler sebepsiz, çünki mahkemeden aldın taqiqat (cinaiy iş boyunca) bitti, deliller toplandı. Apiste tutmaq içün sebep yoq».
Çiygoz berilgen sözünden faydalanıp, oña qarşı qanunsızlıq ve basqı yapılğanını bildirdi. «Cumhuriyet yolbaşçısı (Sergey Aksenov – QA) televideniyede çıqışta bulunıp, mahkemeci, prokuror olaraq aytmaq imkân bere. Mahkemeniñ obyektiv olacağına inanmaq zor. Bunı siyasiy sımarış dep sayam. Mahkeme qanunlarğa degil, yuqarıdan kelgen emirlerge esaslana», – dep qayd etti Çiygoz.
Qabaat ise şeklengen kişi azatlıqta olsa, mahkeme ve taqiqatqa tesir ete bile, dep israr etmege devam etken edi.
Prokuratura – basqı organıAhtem Çiygoz
«Mence, prokuratura – basqı organı, kerçekke uyğun kelgen bir şey yoq!», – dep ayttı Çiygoz.
Buña baqmadan, mahkemeci qabaat tarafına qoltutıp, Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi çıqarğan qararnı deñiştirmedi.
Celâl: Akimiyet zayıflığını köstermeycek
Mahkeme bitken soñ Çiygoznıñ ömür arqadaşı Elmira Ablâlimova mahkeme qararı onıñ içün tesaduf bir şey olmağanını ayttı. «Bir qaç mahkeme devamında köremiz ki, bugünde-bugün Qırımnıñ mahkeme sistemasında uquq qaidelerine esaslanmaq imkânsız. Qırımda mustaqil mahkeme sisteması yoq kibi körüne», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Ablâlimova.
Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl da aynı fikirde. «Apellâtsion mahkemeleriniñ qararlarını evelden bilemiz. Mahkemelerden iç biri adliyeciniñ şikâyetini qabul etmedi. Bizler mahkemege qararnı ögrenmek içün degil, balalarnı körmek içün, olar bizni körip, yalıñız olmağanını, olarğa qoltutqan insanlar bar olğanını körsinler dep, akimiyetke bu adamlarnıñ taqdiri bizni meraqlandıra ve olarnıñ arqasında halq bar olğanını köstermek içün kelemiz», – dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
Celâl energetiv qamaçavı teşebbüsçileriniñ siyasiy mabuslarnı azat etmek talabını izaatlap şunı dedi: «Qamaçav pek tez tesir etecegini tüşünmeyim. Qamaçavnıñ siyasiy mabuslarnı azat etüvde tesiri olsa, vaziyet biraz daa kerginleşmek kerek».
Meclis reisiniñ birinci muavini dey ki, «şimdilik bir kimse vazgeçmey: ne Qırım, ne de Rusiye akimiyeti zayıflığını kösterecek ve ukrain tarafınıñ talaplarını qabul etecek».


text:
Qırımtatar medeniyetini bilgen tarihçı ve sanatşınaslardan çoqusı öz icadiy işi üzerinde tüşünip oturğan insannı aks etken bu eski fotonı tanıy… Belli, unikal usta Amet Kalafatovdır – ressam, silâcı, sülâle başı.
Şusı belli ki, usta Amet Kalafatov Qarasuvbazarda doğdı. Amma doğuv tarihı boyunca çeşit fikirler bar. «Qırımtatar medeniyet erbapları» luğatına köre Kalafatov 1880 senesi yanvar 8 künü, Qırım etnografı Polina Çepurinanıñ 1930 ss yazğan maqalesine binayen, 1870 senesi doğğanı bildirile. Zemaneviy qaynaqlardan büyük bir qısmı – 1860 senesini qayd ete, atta 1850 senesi doğğanı aqqında aytqanlar bar.
Böyle bir qarışıqlıq bile Kalafatovnıñ irişken yeñişeler miqyasını veXX seneleri qırımtatar medeniyetiniñparlaq vekili olğanını eksiltmey. Öz icadiy faaliyeti devamında divar yazıları, basma, nağış, oyma işleri içün örneklerni uydurdı.
Amet Kalafatovnıñ torunı Asan Galimovnıñ aytqanı kibi, qartbabasınıñ ayatı çeşit vaqialarğa tolu edi. Ailesi Romaniyağa ketip, keri qayta ve Qarasuvbazarda yaşay.
«Ufaq Amet pek yahşı resim çıza edi ve yerli altın tikicileri ve kergefçiler oña kelip, öz işleri içün örneklerni soray edi»,– dey Galimov .
Ametniñ babası demirci ve ekim edi, anası ev hocalığı ile oğraşa, altı balağa terbiye bere edi. Ametni yır, ressamcılıq aveslendire eken. Deyler ki, oğlan o derecede qabiliyetli edi ki, atta mekeptke barmayıp, yazmaq ve oqumaqnı öz başına ögrendi.
Qırımda sadef, demir, morj suyegi ve fil tişi ile bezetilgen sandıqlarnıñ sayısı çoq edi. Amet işbu ustalıqnı da ögrenmege başlandı. Bunıñ ile marama, el qapaq, evciyar, uçqur içün nağışlarnı uydura edi. Babası ölgende, Amet on eki yaşında edi, Amet aliyeniñ qonaqbayı oldı. Oğlan demir oymalay edi, birazdan sandıqçı ustahanesine yardımcı olaraq işke kirdi. İstidatlı ösmür aqqında laf belli ressam İvan Ayvazovskiyge barıp yetti. O, gençniñ istiqbalinden o qadar şaştı ki, onı öz utahaanesine davet etti. Amma Ametniñ anası onı qattı musulman adetleri çerçivesinde terbiyelep, oğluna ressamlıqqa ögrenmege izin bermedi. Gençniñ tekrarlanmaz istidatına ürmetini bildirmek maqsadı ile usta oña çoqraq ve Çatırdağnıñ tasviri ile etüdni bağışladı.
«Birazdan, baqır-demir oymalacı olaraq yetişken soñ, bir esli başlı silâcı qartnıñ şegirti ola ve işbu sanatnı da menimsey. Amet Kalafatov altın ve kümüş elementler ile silânı yapa edi. Namlunı bile özü kese edi. Bu işte büyük muvafaqiyetlerge irişti», – dey Kalafatovnıñ torunı Asan.
Kalafatov Qırımda birinci ve Rusiyede birincilerniñ sırasına kirgen ayaqmaşnanı meydanğa ketirdi
Yaş Amet er vaqıt oquy, bilgilerini kenişlete edi – birazdan bir qaç ecnebiy tilni ögrendi, çeşit muzıka aletlerini çala, çoq oquy edi. Deyler ki, Kalafatov Qırımda birinci ve Rusiyede birincilerniñ sırasına kirgen ayaqmaşnanı meydanğa ketirdi. O vaqıt olar endi Avropada peyda olmağa başlağan edi.
Amet mecmualardan birisinde bu eki köpçekli tertibatnıñ resimini kördi. Tabiiy ki, Kalafatovnı paytahttan uzaq küçük şeerçikniñ soqaqlarında bu acayip keşifte körgenler o vaqıt şaşıp qaldı.
Yıllar kete edi, Kalafatovnıñ ustalığı ep ileriley, aqiqiy Usta oldı – demir ve sandıq işinde, ince örnekler ile bezetilgen müteşem silâ, pıçaqlar işinde.
1934 senesi devlet havfsızlıq organları Ametniñ ustahanesini ve aletlerini tutıp aldılar
1920 seneleri qadın ve balaları ile Aqmescitke köçe, Kadiesker soqağında ev ala, qomşu Kantarnayada ise silâ utstahanesini aça. Usta tek Qırım degil de, umumbirlik sergilerinde de iştirak ete edi. Ressamlarnıñ qırım ve umumbirlik birleşüviniñ azası ola. 1925 senesi işleri Pariste keçirilgen Bütündünya halq icadı sergisinde taqdim etile.
1934 senesi devlet havfsızlıq organları Ametniñ ustahanesini ve aletlerini tutıp aldılar. Bahtına, Ametovnı yaqalamadılar, o zaman ise aqiqiaten qorqunç vaqıtlar edi – qırımtatar medeniyet erbaplarınıñ kütleviy yaqalanuv zamanı. Ressam örneklerni renkli qalem, çini merekebi, qalem ucu ile çıza edi. Onıñ mücizeviy örneklerini divarlarnıñ bezetüvinde, nağışlarda qullanalar. Usta elinden çıqqan bir av silâsı şimdi Tula silâ müzeyinde saqlıdır.
«Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ halq ustalarından yetmiş yaşında Amet Kalafatov eñ parlaq, eñ istidatlı edi desek de olur», – zevq ile yaza maqalede belli ressam, atiqiyatçı, etnograf, qırımtatar medeniyetiniñ bilgiri Polina Çepurina 1939 senesi.
Cenk vaqtında, Qırım işğali seneleri, Kalafatov gizlerek partizanlar içün silâ toplay edi. Künlerniñ birinde usta küçük yeudi qızçıqnı qorçalağanı aqqında ikâye saqlandı: azbar qapısı yanında tura eken, qızçıqnıñ anasınıñ közlerini kördi – yeudilerni idamğa alıp kete ediler. Usta Ametov sezdirmeden öz qapısını açtı, anası qızını azbarğa teberti… Soñra qızçıqnı azbarda yaşağan ermenliler qız etip aldılar. Amet Kalafatov Qırımnıñ azat etilmesini körmedi – 1942 senesi vefat etti.
Ustalarnıñ işleri bugün Moskvada Tretyakov galereyasında, Sankt-Peterburg Qavmiyat müzeyinde, Paris, Londra, Pekin ve , elbette ki, Vatanı – Qırımda şahsiy toplamlarında saqlıdır. Onıñ ayat işini bala ve talebeleri devam ete – Asan Galimov, onıñ nefis cezveleri ve sandıçıqları qırımlılarnıñ çoqusında bar, nağışçı Safiye Vaapova, ressam Riza Vaapov ve qırımtatar ustalar sülâlesiniñ diger vekilleri.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, PEN-klubınıñ azası


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisi binasınıñ «Qırım» Fondu» mülkiyetine qaytarılmasına ep keder etmege çalışa.
Bu aqta fondnıñ baş müdiri Riza Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, bunı Qırımnıñ rusiyeli jurnalistleri içün Meclis binasında «Matbuat eviniñ» olması ile bağlı planlar tasdiqaly.
«Anda «Matbuat evini» etecekleri aqqında bildirüvler – nevbetteki tariktir. Yani, «Qırım» fondundan qanunsız sürette binanı tutıp, Müftilikke berecek ediler. Amma o vaqıt Müftilik hırsıhzlanğan mülkniñ saibi olamaz dep aytqan edim. Bu tek musulman, islâm diniy qaidelerine degil, er bir dinniñ şartlarına ters kele», – dey Riza Şevkiyev.
Aytqanı kibi, «Qırım» Fondu» Aqmescitte Şmidta, 2 adresi boyunca yerleşken binanı «Kalga-Sultan» tarih ve medeniyet müzeyine bedava kirağa berdi. Amma müzey öyle de açılmadı.
Riza Şevkiyevniñ sözlerine köre, Aqmescitte Qırımtatar Milliy Meclisiniñ binası «Qırım» Fondu»nıñ mülkiyeti ola ve oña nisbeten mahkeme ketişatları alıp barılğanı sebebinden başqa bir kimsege teslim etilemez.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı künü olaraq ilân etti.


text:
Rusiye 76 Ukraina vatandaşını «siyasiy sebeplerden» tuta, dep bildirdi Ukraina Tış işler nazirligi Azatlıq Radiosınıñ muracaatına cevap berip.
Müessise malümatına köre, Rusiyede mahküm etilgen ve tutulğan ukrainalılarnıñ sayısı 6800 ola.
Yaznıñ başında Ukraina tahqiqat izolâtorları ve apishanelerinde 300-den çoq rusiyeli tutulğan edi.
Ukraina Tış işler nazirligi Azatlıq Radiosına cevap berip, oktâbrniñ 1-nde çetelde 11968 Ukraina vatandaşı tutuldı, dep haber etti. Daa 6202 ukrainalı çeşit cinayetler yapqanı içün mahküm etildi.
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı siyasiy, milliy ya da diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Rusiye akimiyeti bu sebeplerni inkâr ete.


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye mahkemesi, Kreml nezaretindeki Kefe şeer şurası mebusınıñ salâhiyetiniñ toqtatılması aqqında prokuror arizasını qanaatlendirdi. Mebus, paalı bahşışını bergi beyannamesinde qayd etmedi. Bunı Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
"Mahkeme qararı ile prokuror talapnamesi qanaatlendirildi. Şimdilik mebusnıñ salâhiyeti toqtatıldı. Prokuratura, teşkerüv vaqtında, mebus paalı bahşışını bergi beyannamesinde qayd etmegenini tayin etti", - denile beyanatta.
Müessise, mebus qabarcılıqqa qarşı qanunnı bozğanını bildire.
"Prokuror, salâhiyetlerni vaqtından evel lâğu etmeknen qanun bozuqlıqlarını yoq etmek teklifini şeer şurasına taqdim etti. Amma mebuslar, mebus salâhiyetleriniñ qaldırmaq qararına keldiler. Bundan soñra prokuror, şeer şurasınıñ qararını qanunsız tanımaq talabınen, mahkemege ariza yolladı", - dep haber eteler Qırım prokuraturasında.
Haber derc etilgen vaqıtta, mebusnı tefsirleri yoq edi.


text:
Keçken yıl olğan kütleviy öldürüv yerli sakinlerge tesir etti, olar bu mevzunı muzakere etmekten alâ daa saqına, dep aytıp berdi Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Keriç jurnalisti, Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ azası Yelena Lısenko.
"Adamlar susqun oldı, suallerge azca cevap bere. Vaqia yerinde olğanlar, tuvğanları deyerli bir şey tarif etmey, aytmay. Şeer küçük, çoqusı biri-birini bile ve kimerde tanışlarınıñ birevi elâk olğanını bilgen adamlar, bunıñ aqqında mıqayt olıp soraştırmağa tırışa edi, amma facia şaatlarıve soyları lafqa qoşulmay edi. Bu, büyük ihtimal ile, olarnen rusiye mahsus hızmetleri bir iş alıp barğanını köstere, adamlar facianıñ tafsilâtını aytmasın dep. Olar bunıñ aqqında soramaqtan bile qorqa", - dep bölüşti Lısenko.
O, "bu faciağa bağlı nasıldır qorqu müiti" bar, dep ayttı.
"Belki bir vaqıtları kerçek açılır, bir adam o qadar halqnı nasıl öldürip olğanını bilirmiz", - dep qoştı Lısenko.
Cumaaqşamı künü, oktâbr 17-sinde Keriç politehnika kolleciniñ faciasınıñ yıldönüminde Keriçte matem künü ilân eildi.
Oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik köllecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Qırımda aprelniñ 24-nde bir künde 10 koronavirus hastası qayd etildi, dep bildire Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov.
«Yedisi faal qayd etildi. Eki kişi tibbiyet hadimidir, bu adiseler qırğınlıqqa qarşı tedbirler ve daa evel tasdıqlanğan COVID-19 adiselerinden sebep keçirilgen laborator skriningi neticesinde qayd etildi. Daa üç hasta keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen ve tasdıqlanğan «hastahaneden tış pnevmoniya» diagnozınen tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi», – dep qayd etti Aksenov.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda Qırımda 67 yañı koronavirus hastası qayd etildi, «20-si çetelden keldi, 10-u Rusiye subyektlerinden keldi, 37-si yerli ola».
Hatırlatamız, aprelniñ 24-nde 57 koronavirus hastası aqqında haber etilgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım işğali Almaniyadaki parlament saylâvlarınıñ bir mevzusı olıp qaldı. Kantsler angela Merkelnen keçirilgen televizion muzakerelerinde Sotsial-demokratik firqasınıñ lideri Martin Schulz yarımada Rusiyege ait olğanı ve Kreml öz noqta-i nazarından vazgeçmeycegi aqqında ayttı. Angela Merkel buña qarşı çıqıp, vaqtı-zamanında ğarp devletleri de ADC (GDR) bar olğanına böyle munasebet köstere bilir ediler ve bu Almaniyanıñ birleşmesine fayda ketirmegen olur edi dep bildirdi.
Kremlniñ al-azırdaki siyasetini «Almaniya içün alternativ» ve «Sol firqa» kibi alman firqalarınıñ temsilcileri doğru dep tanımaqta. Sol küçlerni lideri olğan Sahra Wagenknecht Almaniya sanktsiyalarnı közden keçirerek, Rusiye arasındaki munasebetlerni eyileştirmek kerek dep ayta.
Deutsche Welle jurnalisti Aleksandr Golubov Bundestagqa yapılacaq saylâvlardan evel Almaniyadaki siyasiy vaziyet aqqında tarif ete.
Merkel ve onıñ firqası Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan tecavuzını bağışlamağa niyeti yoq, solcular Kreml propagandasına inana, liberallar ise, Rusiyege qarşı yapılğan sanktsiyalarnıñ adım-adım lâğu etilmesini isteyAleksandr Golubov
– Şimdi Angela Merkelniñ «Hristiyan-demokratik birligi»nden soñ ekinci siyasiy küçniñ rolü için küreş devam etkenini añlamaq kerek. Bu demektir ki, Almaniyanıñ Qırım da şu cumleden olmaq üzre, tışqı siyaseti belli. Sotsial-demokratlarnıñ temsilcisi tışqı işler naziri vazifesinde bulunğanına baqmadan, Angela Merkelniñ, hususan Ukrainağa qol tutmasına bu iç bir şekilde tesir etmedi. Aslında almanlar, bir miller olaraq, kompromissiz ve acele alınğan qararlarnı sevmeyler, yani olarnıñ noqta-i nazarından baqılğanda Qırım probleması barışıq ve körüşüvler vastasınen çezilmeli. Umumiy vaziyet ise şudır: Angela Merkel ve onıñ firqası Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan tecavuzını bağışlamağa niyeti yoq, solcular Kreml propagandasına inana, liberallar ise, Rusiyege qarşı yapılğan sanktsiyalarnıñ adım-adım lâğu etilmesini istey.
Aleksandr Golubov qayd etkenine köre, Ukrainağa Almaniya arbiy olaraq bile acele yardım qolu uzatılacağını beklemesin.
Bir taraftan– Kremlge sıcaq baqqan sabıq kantsler Gerhard Schröder, diger taraftan – sotsial-demokratlarnıñ Moskvanen arasındaki işbirlikni tekrar canlandırma niyetleriAleksandr Golubov
– Bu yıl zarfında Almaniyanıñ Rusiyenen işbirligi yapması tabu kirsetilmedi. Bir taraftan –Kremlge sıcaq baqqan ve çoqtan berli rusiyeli bizneske kirgen sabıq kantsler Gerhard Schröder, deger taraftan – sotsial-demokratlarnıñ vaziyetni yımşatacaq barışıq yollarınen Moskvanen arasındaki işbirlikni tekrar canlandırma niyetleri. Almanlar zaten tarihteki eñ büyük qanlı davağa sebepçi olıp, başlarından arbiy travma keçirgenlerinden berli, davalarnı çezmek içün bir daa ellerine silâ almağa istemeyler.Angela Merkel nümüne sıfatında ADCni (GDR) hatırlağanda, Ğarbiy Almaniya Şarqtaki soyunı barışıq yolunen qoşqanını közde tutmaqta. O, Ukraina ve Rusiye arasındaki zıddiyet çezilmesi içün, birincisi iqtisadiy noqtai nazardan muvafaqiyetli devlet qursa, işğal etilgen topraqlarnen onıñ arasındaki divarlar özü-özünen yıqılabilecegine diqqat çekmek istey.
Ukrainalı siyasetşınas, halqara munasebetler boyunca mutehassıs Anton Kuçuhidze qayd etkenine köre, soñki üç yıl devamında Rusiye Avropağa olğan tesirine arttırmağa istese de muvafaqiyetli olamadı.
Kreml Avropada öz menfaatlarınıñ siñdirilmesi içün pek çoq para masraf ete, lâkin şimdilik bir faydası yoqAnton Kuçuhidze
– Avropa siyasetindeki ukrain meselesi keskin tursa da, epbir ilk sırada degil. Zaten terror telükesi, mülteci buhranı ve ABD arasındaki ticariy añlaşmamazlıqlar üküm sürgen vaqıtta, hususiy munasebet beklemek pek hucur sayılır edi. Umumen alacaq olsaq, Rusiyege qayğıdaş olğan siyasiy küçler, hususan Frenkistanda olğanı kibi, parlamentte ne ekseriyetni, ne de prezident saylâvlarını qazanıp olamay. Kreml Avropada öz menfaatlarınıñ siñdirilmesi içün pek çoq para masraf ete, lâkin şimdilik bir faydası yoq. Avropa birliginiñ ükümetleri er sefer Rusiye qarşı yapılğan sanktsiyalarnı devam ettire ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutqanını numayış ete.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
16
.08
11:30
Parkovıy Kongress-sergi merkezi
11:30 – Qırım platforması inauguratsiya sammitiniñ resmiy açılışı
- Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ çıqışı
- Ukraina Yuqarı Radasınıñ Reisi Dmıtro Razumkovnıñ çıqışı
- Ukraina Baş naziri Denıs Şmığalniñ çıqışı
- Çetel eyyetleri Yolbaşçılarınıñ çıqışları
- Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ çıqışı
- Qırım platforması Ekspert ağınıñ vekili Olğa Skrıpnıknıñ çıqışı
- Ukraina Prezidentiniñ Yekün çıqışı
- Qırım platforması inauguratsiya Sammitiniñ neticelerine köre Ortaq beyannameniñ qabul etilüvi


text:
«Qırım birdemliginiñ» koordinatorı, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Mustafayev Rusiye elçihaneleri ögünde aktsiyalar keçirip, apiske alınğan ve mahküm etilgen qırımtatar faalleriniñ adları ve fotoresimlerinen kelmege çağırdı.
«Bugünki mahkemede, Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde keçken oturışuvlarda olğan qanunsızlıq ve adaletsizlikni köz ögüne alıp, dünyanıñ aq qorçalayıcıları ve siyasetçilerini daa faal ve neticeli areket yapmalarına davet etem. Daa sert ve ciddiy oluñız. Bunıñ neticesi mıtlaqa olacaq», – dep tüşüne Mustafayev.
O, bütün dünyanı «küreşini toqtatmayıp, istegen netice olğanına qadar faalligini quvetleştirmesine» çağıra.
«Er bir siyasiy mabüs, er bir siyasiy mabüsniñ qorantasını unutmamağa ve hatırlamağa çağıram: bizden ğayrı, 100-ge yaqın siyasiy mabüs, Qırımda yüzlernen ve biñlernen semetdeşimiz apishanede kibi qala», – dedi o.
Mustafayevniñ qayd etkenine köre, er afta ya da er ay memleketlerniñ Rusiye elçihaneleri ögüne «adları, fotoresimleri, qorantalarınıñ adlarınen çıqmalı; bu adden aşır istilâ unuttırmamalı».
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri sıñırlav tedbiriniñ uzatıluvına qarşı berilgen istinaf arizası baqılğanda penceresi ve avalandıruvı olmağan 3 metr kârelik odada qaldı.


text:
"Grand Servis Ekspress" Rusiye şirketi, yarımadağa yañı yöñelişlerge bilet satılıp başlağanını haber etti.
Taşıyıcınıñ matbuat hızmetiniñ malümatına köre, "Moskova-Aqyar" poyezdi iyül 14-ünden soñ eki künde bir yürecek. Seyaatnıñ uzunlığı 36 saat. Poyezdniñ kupe, platskarta ve SV vagonları bar. "Moskova-Kezlev" poyezdi iyülniñ 15-inden soñ qatnap başlaycaq, eki künde bir yürecek. Seyaatnıñ devamlığı 35 saat olacaq.
Şirket, iyül 18-inden soñ "Aqmescit-Yekaterinburg" ve "Yekaterinburg-Aqmescit" poyezdleri eki kere sıqça yürecegini bildirdi.
Rusiyeniñ "Yujnaya" taşıyıcısı şirketi, aprel ayında Qırımda "Aqyar - Aqmescit - Kezlev" ekspress poyezdiniñ yürip başlaycağını ilân etken edi.
İyünniñ 30-ında Keriç köpründen yük poyezdleriniñ yürmesini başlandı.


text:
Qırım işğali devamında Rusiye akimiyeti eñ az 2425 insannı yarımadadan quvdı. Bu aqta İnsan aqları regional merkeziniñ uquqçısı Vitaliy Nabuhotnıy yanvarniñ 31-nde Kyivdeki matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«2017 senesiniñ yazından 2018 senesiniñ yazına qadar çetel vatandaşları ve vatandaşlıqsız insanlarnıñ Qırımdan çıqarılmasınen bağlı işğalci mahkeme qararlarınıñ sistematik monitoringini keçirdik. Elde etken malümatımızğa köre, 2018 senesi yazğa qadar böyle insanlarnıñ sayısı eñ az 2425 oldı. Ne içün eñ az? Bazı mahkeme qararları qapalı edi», – dedi Nabuhotnıy.
Onıñ aytqanına köre, 1000-den ziyade çıqarılğan insan Ukraina vatandaşı ola, qalğanları – 37 dünya memleketiniñ vatandaşları ve vatandaşlıqsız insanlar.
Rusiye akimiyeti Ukraina uquqçısınıñ beyanatını şimdilik izaatlamay.
2018 senesi dekabr ayında haber etilgenine köre, Gaagadaki Halqara cinaiy mahkemeniñ prokuror ofisi işğal altındaki Qırım vaziyetini Ukraina ve Rusiye arasındaki halqara silâlı zıddiyet olaraq tanığan esabatnı derc etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası qayd etkenine köre, Ukraina aq qorçalayıcı teşkilâtlarnen beraber Halqara cinaiy mahkemege Rusiyeniñ Qırımda yapqan arbiy cinayetler aqqında malümat berdi. Laf insanlarnıñ çıqarılması, mabüslerniñ avuştırılması, mal-mülk aqlarınıñ bozuluvı, Qırımdaki Ukraina vatandaşlarınıñ Rusiye Silâlı quvetlerinde askerlik yapmağa zorlaması aqqında kete.
Yanvarniñ 31-nde QMC Prokuraturası ve Ukraina aq qorçalayıcıları Gaagadaki Halqara cinaiy mahkemege Ukraina vatandaşlarınıñ işğal etilgen Qırımdan qanunsız şekilde çıqarılmasına dair yañı deliller berdi.


text:
Aqmescit merkezinde avtomobiller turağınıñ qurucılığı ile bağlı işler acele yapıla. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Aqmescitte Gorkiy ve Jukovskiy soqaqları köşesinde bağça tereklerden tam temizlengendir.
Jukovskiy soqağı Gogol soqağı ile çaprazına qadar qocaman eskençikler kesilgen. İşler bazar aqşamı bile toqtalmadı. Yolnıñ areket etüv qısmında asfaltnıñ qoyulması soñuna yete.
Bildirilgeni kibi, Qırımda atta hususiy qorulğan tabiat territoriyalarında quruculıq işleri içün tereklerni kesmege izin berildi.


text:
Kreml nezaretinde çalışqan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi faal Bilâl Adilovnı azat etmege qarar aldı, apiske alınması aqqına taqiqatçınıñ muracaatı red etildi. Bunı Qırım.Aqıqatqa bergen izaatında advokat Edem Semedlâyev tarif etti.
Semedlâyev : «Ceza belgilenmesi muracaatı boyunca mahkeme keçti. Taqiqatçı apis cezasını rica ete edi, amma taqiqatçınıñ ketirgen iç bir delili temelsiz olğanı ve kerçek olmağanı sebebinden prokuror bizni destekledi ve muracaatnı red etti. Mahkemeci muracaatnı qabul etmegen soñ Adilovnı azat ettiler», – dep tarif etti.
Bunnen beraber, advokat qayd etti ki, Rusiye Cinayet Kodeksiniñ 318 maddesine köre cinaiy iş açıldı ve bügünki toplaşuvda Adilovğa qabaatnamesi berildi.
Mart 29, çarşenbe künü Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında maskalı belgisiz şahıslar Belâl Adilovnı tuttı.
Adiseni videoğa çıqarğan şaatnıñ telefonını atıp, Adilovnıñ özüni mikroavtobusqa mindirip alıp kettiler. Keççe malüm oldı ki, yaqalanğan insan Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ Rusiye idaresine ketirilgen edi.
Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ Rusiye idaresiniñ sitesinde faal yaqalanğanı aqqında haber yoq.
Qırım Rusiye kontroli altına keçken soñ yarımadada FSB jurnalist, advokat, cemaat erbabı ve qırımtatarlarnı sorğuğa çekip, evlerinde tintüvler keçire. Uquq qoruyıcılar bunı «farqlı fikir yürsetmekke küreş» olaraq tanıy.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, basqı kösterilmesini toqtatmağa çağırdı.


text:
Cumaaqşamı künü, oktâbr 4-te, musulmanlarnıñ Qurban bayramınıñ birinci künü, Aqmescitteki Beloye-6 qasabasında yañı cami açılacaq.
Bu aqqında Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Saat 8.30 camide bayram namazı qılınacaq, bundan soñra musulmanlarnıñ ibadet binasınıñ açılış tedbiri ötkerilecek.
«Cami 10 yıldan ziyade quruldı. Beloye-6 qasabasınıñ sakinleri sermiya toplap, binanı ardı-sora qurdılar ve bütün zarur olğan vesiqalarnı toplay ediler. Cami 150 insannı sığdıra bile», – dep bildire QMDİ.
Musulmanlar ileride minare qurmaq içün para toplanacağına ümüt besleyler.
Musulmanlarnıñ Qurban bayramı Qırımda raatlıq künü olaraq ilân etildi. Bundan sebep işğal etilgen yarımada sakinleri oktâbr 6-da raatlanacaqlar.
Ukraina musulmanları Diniy idaresiniñ din cemiyetleri Qırımdan ve Donbassta keçirilgen arbiy areketler yerlerinden köçip kelgen adamlarğa qurban etini tarqatmağa qarar berdiler.
Qurban bayramı – hac ibadetiniñ yekünlenmesini ifade etken islâm bayramıdır, onı Oraza bayramından 70 kün keçken soñ qayd eteler.


text:
Azat Avropa Radiosı/ Radio Svoboda (AAR/ RS) Vaclav Havel adına 2015-2016 seneleri içün jurnalist stipendiya yarışı aqqında ilân ete.
Arizalarnı 2015 senesi mayıs 31-ne qadar havelfellowship@rferl.org poçtağa yollamaq mümkün. Arizada iştirakçi aqqında malümat, istek mektübi, iş nümüneleri, eki tevsiye mektübi, rezüme, «Vaclav Havelge mektüpler» ve ingliz tiliniñ bilmesi aqqında sertifikatlar kopiyası (mecburiy degil) olmalı.
Programmada Ukraina, Rusiye, Aqrusiye, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Moldovadan jurnalistler iştirak ete bile. Saylavdan keçken stipendiatlar AAR/Radio Svobodanıñ Pragada yerleşken baş ofisinde tecribeli jurnalistler ile işbirlikte bulunıp, ameliyatnı keçe bilecekler. Stajlav 2015 senesi noyabr 1-den – 2016 senesi iyün 30-na qadar devam etecek.
Vaclav Havel adına stipendiya maqsadı – serbest ve mustaqil matbuat vastaları ile problemler olğan memleketleriniñ jurnalistlerine plüralizm destegine zenaat falliyetini devam etilmesine qol tutmaq.
«Programmanıñ teşkil etilmesine Çehiya sabıq prezidenti Vaclav Havelniñ repressiv rejimlerniñ yoq etilüvinde jurnalistik faaliyetiniñ rolüne olğan işançı siltem oldı»,– deyler mukâfat teşebbüsçileri.
2013-2014 seneleri Vaclav Havel adına mukâfatnıñ stipendiatı Ukrainadan Natalya Sedletska oldı – ukrain jurnalist-taqiqatçı, YanukovychLeaks teşebbüsiniñ iştirakçisi.
Vaclav Havel adına stipendiya – Prague Freedom Foundation ve Dagmar and Vaclav Havel Foundation VIZE97 destegi ile amelge keçirilgen AAR/Radio Svobodanıñ ve Çehiya Çetel işler nazirliginiñ teşebbüsidir.


text:
Qırımda Yedi Quyu rayonında çekiştirilip Şimaliy Qırım kanalında boğulğan qıznıñ babasına qarşı tahqiqat yekünlendi. Babasına qarşı dava, "onıñ telükede qaldırılması içün (Rusiye CK-niñ 125-inci maddesi)" açıldı ve şimdi mahkemege yollanıldı.
Bunı Rusiye Tahqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
"Qızçıqnıñ babası, balasını telükede qaldırğanı icün qabaatını tanıdı, şaatlıq etti. Şimdilik babasınıñ qabaatını isbatlağan deliller toplanıldı. tahqiqat işleri bitti, dava ise temelinden baqılmaq içün mahkemege yollanıldı", - denile beyanatta.
Müessisede, balağa qarşı cinayetlernen bağlı cinaiy davanıñ tahqiqatı devam etkenini bildirdiler.
Qırım boyunca Rusiye FCN-niñ idaresi, saat 00:40-ta Yedi Quyu qasabasında Şimaliy Qırım kanalı yanında 2014 senesi doğma bala ğayıp olğanı aqqında haber alğanlarını bildirdi. Keççe balanıñ cesedini babası dostlarınen raatlanğan yerniñ yanında taptılar.


text:
Aqmescit – Qırımda camilerge yapılğan ücümlerniñ sayısı artıp başladı. İyün 13 künü saba belgisiz şahıs Aqmescit civarındaki Çuqırça qasabasında yerleşken camige yaqarlıq maddeler tolu şişeler attı. Qırım qoruyıcı organları mülkniñ mahsus yoq etilüvi maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Din vekilleriniñ fikirince, bu vaqia milletlerara davanıñ açılması içün yapıldı.
«Çuqurça camisine» ücüm saba erte iyün 13 künü yapıldı, şu gece bütün musulman alemi muqaddes gecelerden biri Beraatnı («günâhlardan arınuv gecesi») keçirgen ediler. Nezaret etici kameralardan biri köstergenine köre, sat 4-ge yaqın beyaz urbada, başı örtüli, qara qolçaq ve çanta ile belgisiz yaş binağa taba bir qaç kere «Molotov kökteylini» attı.
Cami imamı Muhammed İslamovnıñ fikirince, bu şahıs yahşı azırlanğan edi. «Cinayetni yapqanı usullarına köre, yahşı azırlanğanını körmek mümkün. O qolaylıqnen «Molotov kökteyllerni» yaqıp, üç şişeni binağa atıp, közden ğayıp oldı», - dedi imam.
Fevqulade vaziyetler hızmetini çagırtmay, yanğınnı söndürip oldılar. Yanğın neticesinde, caminiñ plastik pencereleri zarar kördi. Binanıñ özü tiyilmey qaldı. Bundan da ğayrı, vandallar qor üstüne faşist timsalini sızıp qaldırdılar ve cinayet yapılğan tarihnı «13.06.2014» belgilediler.
Şimdiki vaqıtta vaqia boyunca taqiqat devam ete. Qırım.Aqiqat saytına Qırım «İİN» - niñ matbuat-hızmetinde şunı bildirdiler: «Bu vaqia qayd etildi. Caminiñ eki penceresi zararlandı. Etrafta yaşağan sakinlerni soravdan keçiremiz. Maddiy deliller qıdırıla».
Politsiyanıñ malümatına köre, yanğın vastasınen mülkniñ mahsus yoq etilüvi boyunca cinaiy iş açıldı.
Birinci ücüm degil
İmam Muhammed İslamov Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, cami endi bir qaç kere cinayetçiler tarafıdan zarar kördi. 1998 senesi – pencerelerni qırdılar, 2004 senesi – divar ve minare üstünde ayıp sözler yazdılar. Bu seneniniñ mayıs ayında caminiñ üstünde olğan nezaret etici kameranı qırsladılar.
İmam qayd etkeni kibi, cinayetçilerniñ iç biri daa yaqalanmadı: «Men bu işni taqiqatnı lâqayd alıp barğan insanlarnıñ vicdanlarına qaldıram».
Muhammed oca, vaqia yerine kelgen politsiya hadimlerine, cinayetçilerni tapmaq işi ilk evelâ olar içün müim olğanını ayttı. Caminiñ zararlanğan pencerelerni ise, dindaşlarnıñ yardımınen tüzetmege niyet ete.
«Men bellesem, musulmanlar, Aqmescit sakinleri seslenirler – mesele bunda degil. Maddiy zarar çette qalsın, eñ qorqunçlısı qırımtatarlarğa, musulmanlarğa, umumen Qırım sakinleriniñ birligine yapılğan ziyandır, - dey imam. - Bu, milletlerara, dinlerara munasebetlerniñ kerginleşüvi, halqlar arasında davanıñ açılması içün yapıladır».
Yerli meclis reisi İbraim Zinedin tamam şu fikirde. O, bu cinayetni «milletlerara munasebetlerni bozması mümkün olğan provokatsiya» kibi adladı.
Qayd etmek kerek ki, soñki yılları Qırımda bu kbi vaqialar endi yüz bergen edi. 2013 senesi oktâbr ayında Qurban bayramı künyeri Saqta büyük camilerden biri yaqıldı. Eki künden soñ, Qurman rayonnıñ Rovnoye köyünde cami yaqıldı. İbadethaneniñ özü yanmadı, amma 8 Qurani-Kerim ateşte ğayıp oldı. Üç aydan soñra, qoruyıcı organlarnıñ vekilleri şeklengen şahısnı tapıp yaqaladılar. Bu Qurman rayonnıñ 35 yaşında yerli sakini edi, camini yaqqan künü saroş alda edi. Yapqan cinayetniñ sebeplerini öyle de añlatıp olamadı.


text:
Qırım.Aqiqat mühbirine aydavcılardan biri bergen malümatqa köre, o, dört kün devamında paromnı bekley, resmiyleştirüv ve yüklev ise tahminen 18 saat devam ete.
«Parom üç künde bir kere yüre. Qoşma parom olacağını vade eteler, lâkin şimdilik bu qadarlıq», – dep ayttı yük maşinasınıñ aydavcısı.
«Poseydon Ekspress» yük paromı mayıs 1-den başlap çalışa. Böyle etip, artıq yalıñız yolcularnı keçirgen Keriç parom keçitini boşatacaq oldılar. Endiden soñ buyük maşinaları Novorossiyskke kelip çıqalar, andan ise «Poseydon» vastasınen Kefe limanına yol alalar. Paromnıñ yol vaqtı eñ azından doquz saat devam ete.
Paromğa tahminen yüz dane yük maşinası sığa.
Qırım taşımalarınen oğraşqan «Yekâne naqliyat müdirligi» parom aqqında malümat onıñ resmiy saytında olacağını bildirdi. Lâkin alâ daa paromdaki nevbet aqqında malümat yoq.
İqtisadiyatçılarnıñ malümatına köre, taşıycılarnıñ Novorossiyskten kelip çıqmaq mecbur olğanlarından sebep, Qırımğa mallar ketirilmesinen oğraşqan şirketlerniñ masrafları eñ azından 10%-ğa arttı.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları aqımdaki seneniñ mart 1-den itibaren Ukrainada içki pasportları ile bulunmaq aqqından marum qalacaqlar.
Bu aqqında Ukraina Nazirler şurasınıñ qararında aytıla.
İşbu vesiqa derc etilgen künü işke tüşürile ve Ukraina Nazirler şurası Añlaşmanıñ 6-ncı maddesi belgilegen şartlar toqtatılması qararını qabul etkenine qadar amelge keçirile.
«Bizler Ukraina devlet sıñırından keçüv içün içki pasportnı (Rusiye vatandaşınıñ – muar.) ve doğuv şeadetnamesini alamız», – dep tekrarlay Ukraina baş naziriniñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, eki taraflı añlaşmada Ukrainağa kirecek olğan Rusiye vatandaşlarınıñ vesiqalar cedvelinde diplomatik ve iş pasportı kibi vesiqalar eskisi kibi qullanıla bile.
Yatsenükniñ bildirgenine köre, bu adım sıñırda nezaretni quvetleştirmege ve Ukrainanıñ milliy havfsızlığı menfaatlarını temin etmege imkân berecek.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Qırımnıñ işğalden qurtarıluvı «Qırım platformasınıñ «yekâne ve soñki» maqsadı ola. Bu aqta o, «Prâmıy» telekanalına bergen intervyüsında ayttı.
«Qırımnıñ işğalden qurtarıluvı. Bu yekâne ve soñki maqsaddır. Qırım meselesine lâqayt qalmağan er kesni birleştirmek vazifesidir. Qırımnı tanımama siyaseti bar. Bu siyasetniñ semereli olıp qalmasını kontrol etmelimiz, kimse anda-mında adım atmasın, Rusiye tarafdarı olğan ve bu siyasetten çetleşmege tırışqan memleketlerni tutmaq içün bir-birimizniñ imkânlarını qullanmalımız», – dedi Kuleba.
Bundan ğayrı, nazir, «Qırım platforması» qurulmasınıñ ara maqsadı Qırım işğali sebebinden sanktsiyalar meselesi ola.
«Qırımnen bağlı bir qaç sanktsion rejim bar. Bazıları sanktsiyalarğa oğramağanını bilemiz. Öyle bir koordinatsion mehanizm qurulmasını isteymiz ki, er kes sanktsion rejimdeki boşluqlarnı körip, olarnı qapatmaq içün adım atsın», – dep qayd etti nazir.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 21-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Salı künü, aprel 12-de, Litvaniyanıñ paytahtı Vilniusta Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ işi devam ete.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire ki, Litvaniya parlamentiniñ Avropa haber ofisinde keçirilgen İdare şurasınıñ iş körüşüvi başlandı.
«Bir vaqıtları bu binada musulman müftiyligi yerleşken edi», – dep qayd ete matbuat hızmeti.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı. Konferentsiya devamında Rusiyeniñ Qırım işğali ve yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair bir qaç muracaat ve beyanname seslendirildi.
Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Keriçteki kötere bazarı yanında keçken afta olğan sel neticesinde bozulğan sebze ve meyva obaları peyda oldı. Bozulğan malnı pensionerler kelip ala.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, kötere bazarında çalışqanlar çöplük konteynerleriniñ yanına sebze çuvalları, meyva ve pomidor qutularını qoydı. Bundan soñ mında qazançları az olğan insanlar kelip başladı, esasen – pensionerler. Olar atılğan sebzelerni toplap, evlerine alıp kete. Bazıları büyük torbalarnen ve arabaçıqlarnen kele.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ qayd etkenine köre, kötere bazarınıñ qaravulı atılğan sebze ve meyvalarnı alğan insanlarğa bir şey aytmay. Keriçteki merkeziy bazar ise alâ daa qapalı qala: iş adamları bozulğan malnı çıqarıp ata, yerlerini yuva. Yerler arasındaki keçitler alâ daa çöplük tolu.
Yerli akimiyet Keriçte maddiy zarar aqqında 840 muracaat qabul etildi, dep bildirgen edi.
Yaltada ve şarqiy Qırımda keçken afta Qırımda olğan furtuna aqibetlerinen küreşmege devam eteler. Qırımnıñ Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresi bildirgenine köre, 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar neticesinde 426 azbar, 356 ev, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı. Umumen suv basqan yerlerden 1783 insan tahliye etildi.


text:
Yañı cemaat qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ adı «Millet» olacaq. Bunı RİA Novosti Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek bergen malümatına esaslanıp bildire.
«Telekanalnıñ adı belli – «Millet». Cumhuriyet yolbaşçısı qırımtatar cemaatı qırımtatar yayınlarınıñ vastasınen til ve medeniyet ihtiyaclarını qarşılasın dep, teleradiokompaniyanı qısqa müddet içinde qayd etmege ve çalıştırmağa avale etti», – dedi Balbek.
Neşirniñ malümatına köre, Aqmescitte 600 metr kârelik bina telekanal içün ayırıldı. Telekanal eñ zemaneviy donatmalarnen taqımlanacaq.
Baş nazirniñ bildirgenine köre, kanalnıñ yanında qırımtatar halqınıñ ilim saası ve icadiy ziyalılardan ibaret olacaq cemaat şurası qurulacaq.
Diger millet temsilcileriniñ, şu cümleden qaraylar ve qırımçaqlarnıñ celp etilmesi de muzakere etile.
«Bu kiçik halqlarnıñ til ve medeniyet hususiyetlerini saqlap qalmaq ihtiyacları bar. Olar yarımadanıñ medeniy mirasını yaraştıralar», – dep qayd etti Balbek.
Baş nazir muavini emin ki, Qırımda qırımtatar halqınıñ ve bütün qırımlılarnıñ menfaatlarını köz ögüne alıp çalışacaq semereli teleradiokompaniya meydanğa ketirilecek.
Telekanaldan ğayrı, yarımadada, Balbekniñ aytqanına köre, qırımtatar radiosı da açılacaq. Onıñ adı «Vetan» olacaqtır.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımda akimiyet yardımınen qurulğan yañı qırımtatar telekanalınıñ müdiri jurnalist Rustam Arifcanov ola bile.
Aprel 2-de «Qırım» qırımtatar cemaat areketi cumhuriyetti qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasını açmağa teklif etti. Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına 177 million ruble ayırılacağını bildirdi.
Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı. Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.


text:
Aqyarda mayıs 16-sından berli birinci sefer yañı koronavirus hastası qayd etilmedi. Bunı şeerniñ rusiyeli ükümeti bildire.
Akimiyetniñ malümatına köre, tünevin bir adam yahşı olıp hastahaneden çıqtı.
Umumen yılnıñ başından berli Aqyarda 161 adam koronavirusnen hastalandı. 125 adam yahşı oldı, 3 adam keçindi.
Rusiyeli şeer ükümetiniñ beyanatında bildirilgeni kibi, bügünde-bugün infektsiya hastahanesinde 83 adam, 9-ıncı şeer hastahanesinde 85 adam nezaret altında buluna. Yaşağan yerlerinde 702 adam közetile.
Tünevin Qırım observatorlarına çeşit-türlü keçit noqtalarından kelgen 30-dan ziyade adam qoyuldı.
Şimdilik Qırımda 369 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 27-si çetelden keldi, 74 kişi qomşu Rusiyeden keldi. 11 insan vefat etti. Aqyarda 161 COVID-19 hastası bar, üç kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qarasuvbazarda yerleşken "Taygan" arslan parkında dört arslançıq doğdı. Bunı safari parkınıñ saibi Oleg Zubkov haber etti.
"Bütün sürülerniñ yetekçisi Çuknıñ ve meşur Çelâbinsk arslan ırğaçı Lolanıñ dört balaçığı oldı... Yañı nesil doğacağını biz bildik, amma onı keççe bekledik. Şimdi olar yalıñız közlerini açmağa tırışa, olar içün daa pek ertedir", - dedi o.
Zubkovnıñ aytqanına köre, iç olmadım bir arslançıq - erkek, o endi közlerini açıp yetiştirdi.
Aprel 21-inde "Taygan"da Amur qaplanları doğdı, aprelniñ başında ise dört beyaz arslan.
"Taygan" arslanlar parkı Qarasuvbazarda 32 gektarlıq topraqta yerleşken. Mında arslanlar ve qaplanlar toplamı tutula, olarda ğayrı parkta 2 binden ziyade başqa ayvan yaşay.


text:
Bu sene Qırımdaki partizan areketiniñ reberlerinden biri, qırımtatar milliy areketiniñ faal iştirakçisi Mustafa Selimovnıñ yubileyi qayd etilmekte.
Mustafa Selimov 1910 senesi Bağçasaray civarındaki Kököz köyünde dünyağa keldi. 11 yaşında ana-babasız qaldı – başta babası Veis, soñra anası Acire vefat etti. Mustafa ve onıñ Fatime tatası bir özleri qaldılar. 18 yaşına qadar Mustafa köy hocalıq işlerinen oğraşqan edi. On beş yaşında komsomolğa kirdi. Mektepni bitirgen soñ rayon kütüphanesiniñ müdiri oldı, soñra da tuvğan köyüne qayttı. Bir qaç yıldan soñ onı kolhoz reisiniñ muavini ve köy şurasınıñ kâtibi olaraq sayladılar.
Soñra – firqadaki karyera. 1931 senesi Mustafanı Birlik kommunistleriniñ bolşevikler firqasına VKP (b) saflarına qabul eteler, firqanıñ Bağçasaray rayon komitetiniñ iş idaresiniñ yolbaşçısı olaraq tayin eteler, marksizm-leninizm derslerini alğan soñ firqanıñ rayon komiteti instruktorı vazifesine tayinleyler, soñra da Birlikniñ lenin kommunistleri gençleriniñ birligi (RK VLKSM) kâtibi olaraq tayin eteler. Üç yıldan soñ Selimovnı Qızıl Orduğa çağıralar, soñra ise firqanıñ Bağçasaraydaki rayon komitetiniñ hadimler işleriniñ müdiri olaraq tayin eteler.
1941 senesinden itibaren 1943 senesine qadar firqanıñ Yalta rayon komitetiniñ birinci kâtibi ola. Qırım işğali vaqtında Mustafa Selimov – gizli-gizli çalışqan teşkilâtnıñ reberlerinden biridir. 1941 senesi noyabr 7-den itibaren Aqyar imayesinde iştirak etti. Ulu Vatan cenkiniñ nişanını qazandı.
Keriç vaqtınca azat etilgen soñ o, mında kele, lâkin tezden bütün Qırım işğalge oğray. Bu vaqıtta Selimov Krasnodarda buluna, Qırım partizanlarına yardım ete. 1943 senesi firqa ve sovet hadimlerinen beraber Qırım ormanlarına duşmannıñ qollarına yollanıla, anda partizan taqımınıñ komissarı, soñra brigada komissarı, ve Qırımnıñ partizan taqımlarınıñ Cenüp birleşmesiniñ komissarı ola, onıñ erkânında işğalcilerge qarşı cenkleşken edi.
Partizanlar Qızıl ordu ile beraber yarımadanı alman ordularından qorusa da, Mustafa Selimov ve onıñ partizan areketindeki qırımtatar ortaqları sürgün etile.
«Silânı teslim etmek«, – emir eteler Selimovğa ve onıñ partizan arqadaşlarına sürgünlik arfesinde İçki işlerniñ halq komissarlığınıñ (NKVD) hadimleri.
1944 senesi mayıs 18-de qırımtatarlar – em adiy, em de firqa qocalıq saflarından – ayvan vagonlarında ğurbetke yollanılğan edi – esasen Özbekistanğa.
Rusiye Federatsiyasınıñ Devlet arhivinde qalğan NKVDniñ 1945 senesi sentâbr 19-na ait vesiqasında oquymız: «Selimovnıñ işğal vaqtında Qırımdaki partizan areketiniñ reberi olğanı, ailesi işğal etilgen topraqta yaşamağanı, NKVD idaresiniñ 1-inci mahsus bölüginiñ «A» işi boyunca keçirgen teşkerüvde bir de bir qanunsız areketler aqqında malümat tapmağanı içün, Qırım vilâyeti boyunca NKVD idaresi Sovet Sotsialistik Cumhuriyetleriniñ Birligi İçki işler halq komissarlığına (SSCB İİHK) Selimovnı qorantasınen beraber mahsus yerleşüvden azat etmege rica ete».
SSCB İİHK mahsus yerleşüv bölüginiñ «Qırımdaki partizan areketiniñ reberine» çıqarılğan qarar böyle: «Qırımğa kiriş ruhsetini bermeyip, azat etmek».
Qayd etmeli ki, sabıq Qırım muhtariyetiniñ sabıq reberleri mahsus yerleşüv yerlerinde birinci yılları bile yüksek vazifelerde bulunğan ediler, lâkin olarnı Qırım iş yerlerinen, elbet de, qıyaslamazsıñ. Selimov Taşkent vilâyetiniñ «Magaraç» İnstitutınıñ müdiri vazifesine tayinlendi.
Beş qırımtatar kommunistiniñ 1956 senesi sentâbr 7-de yollağan mektübi Sovet Birliginiñ Kommunistler firqası Merkeziy Komitetiniñ (TSK KPSS) azaları ve Prezidium azası Mihail Suslov adına yazılğan, onıñ içinde qırımtatarlarnıñ vatanına avdet olması ve Ukrain Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti terkibinde Qırım cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesi aqqında aytıla. Moskvanıñ Rusiye yañı tarihınıñ devlet müzeyinde №56 iş bar, onıñ içinde sürgün olunğan halqlarnını aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev malümatları mevcut. Anda qırımtatarlarnıñ muracaatları da bar.
Mektüpke aytıla ki, müelliflerniñ TSK KPSS ekinci muracaatı budır (birincisi 1956 senesi aprel ayınıñ başında yollanılğan edi): «Diger meseleler ile aynı sırada qanunsız alda sürgün etilgen qırımtatar halqınıñ tuvğan toprağına – Qırımğa avdet meselesi, Ukraina SSC terkibinde Qırım cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesini çezmege rica etemiz… ve sürgünlikte alınğan mal-mülkiniñ qaytarılması ya da tazminatı aqqında meseleni al etmege rica etemiz, halqnıñ qısqa müddet içinde yaşayışını tiklemek içün... Bizler İçki işler organlarınıñ er bir qırımtatar vatandaşından Qırımğa kirmeycegi ve mal-mülkinden vazgeçkeni aqqında talap etken vesiqanıñ sebeplerini añlamayıq. Bunıñ episi qırımtatarlarnıñ aq-uquqları alâ daa sıñırlı olğanını bildire».
Mektüpni imzaladılar: Refat Mustafayev – cenkten evel Qırım vilâyeti firqa komitetiniñ üçünci kâtibi, cenk vaqtında Qırımnıñ partizan areketleriniñ Şarqiy birleşmesiniñ komissarı; Şamil Alâdinov – Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ yazıcılar birliginiñ sabıq reisi; Mustafa Selimov – cenkten evel Yalta rayon firqa komitetiniñ kâtibi, cenk vaqtında – Qırımnıñ partizan areketleriniñ Cenübiy birleşmesiniñ komissarı; Amet-Üsni Penerci – cenkten evel Sudaq rayon icra komitetiniñ Reisi, cent zamanında – Qırımnıñ partizan areketleriniñ Cenübiy birleşmesi 4-ünci brigadasınıñ komissarı.
Mektüpni akimiyetke qoltutqan kommunistler yazsa da, mektüpte qayd etilgen talaplarnıñ tam olğanını qayd etmemek mümkün degil. Beş qırımtatar kommunistiniñ mektübinden soñ Özbekistan Kommunistler firqasınıñ Merkeziy komitetine qırımtatarlar ile «qoşma iş keçirip, mahsus yerleyşüv rejimi lâğu etilse de, yaşağan yerlerge qaytmaq aqqları olmağanını añlatmağa» avale etile.
Böylece, 1956-1957 seneleri qırımtatar kommunistleri, şu cümleden Mustafa Selimov, firqa qararı ile razı olmağanını açıq-aydın bildirip, onıñ erkânında muhalifet oldılar. Qalğan vesiqalarğa binaen, milliy printsiplerini firqa printsiplerinden üstün körgen qırımtatar kommunistleri akimiyet açuvınıñ esas noqtası oldılar.
«Tatarlarnıñ Qırımğa avdet olması ve olarğa milliy cumhuriyet berilmesiniñ eñ faal tarafdarları cedveli» 1967 senesine ait meraqlı bir vesiqa Rusiye Federatsiyasınıñ Devlet arhivinde mevcut. Cedvelni Mustafa Selimov aça, onıñ aqqında böyle malümat bar: «Selimov Mustafa Veisoviç, 1931 senesinden başlap KPSS azası, Yalta rayon firqa komitetiniñ sabıq kâtibi, Taşkentniñ «Uzgiprovodhoz» institutınıñ müdir muavini ola, «teşebbüsçi gruppasınıñ» reberlerinden biridir».
Selimovnıñ faaliyeti Kuybışev rayon firqa komitetiniñ bürosında muzakere etilgen edi. Firqa nizamını bozğanından sebep onı sert bir şekilde tenbiyeleyler. Bundan soñra o, qırımtatarlar arasında faaliyetini toqtata, 1964 senesinden itibaren ise onı kene de ğayrıdan tikley. O, vilâyet ve rayonlarnıñ «teşebbüsçiler gruppalarınıñ» «reberleri» ile gizli körüşüvler keçire.
1964 senesi dekabr ayında Moskvada qırımtatarlar «eyyetiniñ» yolbaşçılığında edi. 1996 senesi yazda Ferğanadaki toplaşuvlardan birinde Selimov «Özbekistanda çalışacaq insanlar kerek dep, olarnı yibermeyler» kibi malümatnı tatarlar arasında tarqatmağa teklif etti.
Mustafa Selimov yüksek vazifelerde bulunğan edi. 1945 senesiniñ aprel ayına qadar o, Bekapad rayon icra komitetiniñ reis muavini, soñra 1948 senesiniñ avgust ayına qadar – «Magaraç» Orta asiya filialınıñ müdiri edi. Soñra altı sene devamında Bütün birlik ösümlik institutında çalıştı. 1955 senesinden başlap 1959 senesine qadar Birlikniñ pamuq ilmiy-tedqiq institutınıñ müdir muavini, 1959 senesinden 1961 senesine qadar – Özbekistan SSC Köy ocalıq ilimleri Akademiyasınıñ Prezident muavini edi. Soñra o – Özbekistan SSC Köy hocalıq Nazirliginiñ İlim ve teşviqat Baş idaresiniñ yolbaşçı muavini. 1963-1966 seneleri Orta Asiyanıñ pamuq devlet komitetiniñ bölük yolbaşçısı, 1966 senesinden itibaren ise – müdirniñ muavini olıp çalıştı. «Emek yararlığı içün» medalnen taqdirlengen.
Buña baqmadan o, qırımtatarı olğanını unutmayım, milliy areketten vazgeçmegen edi.
1970-lilerniñ ekinci yarısında Özbekistanda Mubarek ve Bahoristan rayonlarında qırımtatarlar toplu yaşaycaq yerlerni teşkil etecek ediler. Bu eki rayonda qırımtatarlar içün memuriy-terroritorial yerlerni azırlaycaq ediler. Bu plannıñ yerine ketirilmesi qırımtatar milliy meselesiniñ «al etilmesi» olur edi. Bu rayonlarda qırımtatarlarnı yerleştirip, olar içün bir qaç mektep açıp, «qırımtatarlardan ibaret olacaq» yerli memuriyetni meydanğa ketirip, «eskiden Qırımda yaşağan» tatarlar raat yaşaylar ve başqa talapları olmağanlarını aytacaq ediler.
Leyhanı ömürge keçirmek içün bir çoq belli qırımtatarını, şu cümleden Mustafa Selimovnı da, celp etecek ediler, lâkin o, qırımtatarlar Qırımğa qaytıp, tarihiy vatanında cumhuriyet tiklenmesini istegenlerini ayttı.
Firqa organlarında oña bir qaç kere Qırımğa qaytmağa teklif etkenleri belli ola. Lâkin o, razı olmayıp, yalıñız halqı ile beraber vatanına qaytacağını aytqan edi.
Mustafa Selimov 1985 senesi vefat etti. Halqınıñ Qırımğa avdetini köremedi...
Gülnara Bekirov, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Qırımnıñ işğalden soñ taqdiri aqta Rusiyede AQŞ elçihanesiniñ infografikası
Salı künü, mart 31-de, Kiyevde «Qırımda insan aqları: esabat beremiz, seslenemiz, ğayrıdan pekitemiz» halqara konferentsiyası keçirilecek.
Uquq qoruyıcı teşkilâtında deyler ki, konferentsiya maqsadı – cemaatçılıq, ukrain akimiyeti ve halqara toplulığınıñ Qırımda insan aq ve serbestliginiñ pekitilmesi boyunca effektiv yollarnıñ qıdıruvı içün imkânlarınıñ birleşüvidir.
Konferentsiya iştirakçileri – Ukraina, Rusiye, Moldova uquq qoruyıcı teşkilâtları, Ukraina Yuqarı Şurası, Nazirler kabineti, Ukraina prezidentiniñ Memuriyeti, halqara uquq qoruyıcı teşkilâtlarınıñ, halqara diplomatik eyyetleriniñ temsilcileridir.
Tedbirniñ teşkilâtçıları – Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca Vekâletlisiniñ Kâtibiyeti, İnsan aqları boyunca haber merkezi, Vatandaşlıq serbestlik merkezi, İnsan aqları boyunca Ukrain Helsing birligi, «Almenda» vatandaşlıq maarif merkezi, İnsan aqları boyunca yaşlar areketi (Rusiye).
Konferentsiyanı Ukrainada Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ inkişaf programması yardımı ile keçireler.
Konferentsiya Kiyevde Hilton musafirhansinde keçecek.
Evel Qırım vaziyetini nezaret etken uquq qoruyıcı teşkilâtlar Qırımnıñ bir yıllıq işğali devamında yerli akimiyet başqace tüşüngenlerge nisbeten qarşılıqnıñ er bir usulını qullanğanı aqta bildirdi. Olarnıñ fikrine köre, eñ ağır vaziyette qırımtatarlar qaldı.


text:
Etiket: 'bodrum yalı escort' (1)
Kalitesi eşsiz tecrübesi yüksek titiz şekilde zevk yaşatacak alevli hatunlardanım özelim, sempatik erkeklere uçuşa geçirecek derecede kaliteli seksi güzeller arasındayım fit olmasını çok seviyorum. Yepyeni […]
25 Mayıs 2020
Toplam Ziyaret: 1233 Bugün Ziyaret: 1
”bodrum yalı escort” Google Arama Sonuçları
bodrum yalı escort resimleri, bodrum yalı escort profili, bodrum yalı escort telefon numarası, bodrum yalı escort nerede, bodrum yalı escort kimdir, bodrum yalı escort video, bodrum yalı escort sitesi, bodrum yalı escort twitter, bodrum yalı escort instagram, bodrum yalı escort facebook, bodrum yalı escort tumblr, bodrum yalı escort hey siri, bodrum yalı escort google, bodrum yalı escort bul, bodrum yalı escort ilanları, bodrum yalı escort sayfası, bodrum yalı escort telefon numaraları, bodrum yalı escort acil, bodrum yalı escort hizmeti, bodrum yalı escort siteleri, bodrum yalı escort ara


text:
Aqyarda iyül 24-ünde saba bir qaç soqaqta yarıq söndi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa yerli sakinler bildirdi.
Aqyarnıñ rusiyeli akimiyetiniñ nevbetçi hızmetinde, Qırım.Aqiqatqa tefsir bererek, elektrik teminat Ostrâkova, Vatutina, Supruna ve başqa soqaqlarda olmağanını bildirdiler. Olarnıñ malümatına köre, "Sevastopolenergo" qaza sebeplerini bilmege tırışa.
"Sevastopoloenergo" şirketinde, yüksek volt qazası oldı dep bildirdiler, bunıñ sebebinden hat söndürilgen edi. Qaza yerinde tamirciler taqımı çalışmaqta.
Olarnıñ malümatına köre, elektrik teminat Gogolâ, 4-ya Bastionnaya soqaqlarında ve qısmen Generala Ostrâkova caddesinde yoq. Tamir işlerini bitirmek içün tahminen eki saat kerek.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siemens turbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.


text:
Qırımda 2016 senesiniñ neticelerine köre akimiyet organları faaliyetiniñ semereligi aqqında sorav keçirecek olalar. Bunı Kreml kontrol etken Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Sorav maqsadı – yerli idare organları, regional ve belediye seviyelerinde çalışqan ünitar müessise, Qırımda belediye qurulışlarınıñ ealisine hızmet etken ve aktsiyalarnıñ ekseriyeti Qırımnıñ mal-mülkine ya da belediyege ait olğan aktsionerler cemiyetleriniñ reberleri faaliyetiniñ semereligine qıymet kesüvdir», – dep qayd etti matbuat hızmeti.
Bundan evel Aqyar sakinleri şeer ükümetindeki vazifeler yarışında faal degiller, dep bildirilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Nazirler Şurası 16 yaşını toldurmağan balalarnıñ işğal etilgen Qırımğa kiriş ve çıqış qaidelerini sadeleştirdi. Bu aqta Ukrainanıñ veteranlar, vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgenlerniñ işleri nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri idaresiniñ yolbaşçısı Sergey Mokrenük Facebookta bildirdi.
«İşdeşlerimnen beraber balalarnıñ vaqtınca işğal etilgen Qırımdan keçiş noqtasından keçüv qaideleri içün deñişmeler azırladıq. Bugün ükümet olarnı tasdıqladı», – dep yazdı Mokrenük.
Qabul etilgen deñişmelerge köre, 16 yaşını toldurmağan bala Qırımdan çıqqanda yanında olğan şahısnen Qırımğa kire bile. Qırımğa kirmek içün ya ana, ya babanıñ olması yeterli ve ekisinden biriniñ notarius tasdıqlağan vekâletnamege kerek qalmadı.
Kyiv kontrolindeki Ukraina toprağında oquğan (kollec, tehnikum, zenaat oquv yurtları) 14 ve 16 yaş arasında balalar keçiş noqtasından özleri keçecek. Ana-babası ya da resmiy temsilcileriniñ yanında olmasına kerek yoq. Keçiş noqtasındaki Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ hadimleri balanıñ oquğan yerini Tasil meseleleri yekâne devlet elektron bazasında teşkerip, balanıñ pasportı esasında oña Qırımdan çıqmağa izin berecek.
Deñişmeler 30 künden soñ işke tüşürile.
Ukrainanıñ ükümeti portalı Nazirler şurasınıñ qararını şimdilik derc etmey.
İyül ayında Ukraina Nazirler şurasınıñ №474 qararı işke tüşürildi. Oña binaen, 16 yaşını toldurmağan qırımlılarğa memuriy sıñırdan Ukraina pasportı olmağanda keçmege ruhset berildi. 16 yaşını toldurmağan balalar işğal etilgen Qırımdan Ukrainanıñ iç ve çetel pasportını resmiyleştirmek içün çıqa bile. Keçiş noqtasında doğum şeadetnamesi, yanında olğan insannıñ pasportı kösterilmeli.
Bundan evel 16 yaşını toldurmağan balalar Qırımdan çıqqanda iç ya da çetel Ukraina pasportını ya da yolcu vesiqasını köstermek kerek edi, yanında ise ya anası, ya babası ya da diger resmiy vekilleri olmaq kerek edi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ tış işler naziri Sergey Lavrov Qırımğa silâlı ücüm ğayesini, şu cümleden – onı Ukrainağa qaytarmaq içün, baqmamağa bile tevsiye ete.
Bunı o İtaliya zenaatdaşı Federika Mogerini ile körüşüvden soñ matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Men bunı yapmağa bir kimsege tevsiye etmez edim. Bizde milliy havfsızlıq mezepi bar, oña köre böyle vaziyette yapılacaq areketler belli», – dep ayttı Lavrov.
Valeriy Geletey Ukraina mudafaa naziri vazifesine tayin etilgen soñ Ğalebe kününi ukrain Aqyarında keçirmege vade etti. Em Qırımda, em de Rusiyede bunı sert bir tenqitke oğrattılar.
2014 senesi martnıñ 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde Qırım statusı aqqında sahte referendum olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ işbu rey berüvni tanımayıp, Qırım Rusiye tarafından işğal etildi degen fikirdeler.
«Referendumdan» soñ AQŞ ve AB Rusiye vatandaşlarına qarşı ceza kirsettiler. Kelmesi yasaq etilgen şahıslar cedvelleri belgilendi ve olarnıñ esapları blok etildi. Ğarp Rusiyeni Ukrainağa nisbeten istilâ sebebinden cezalarnıñ yañı basamağınen qorquzmağa devam ete.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan Rusiye ordusına mecburiy çağıruvdan sebep köçip kelgenlerniñ sayısı artacağını tüşüne.
Bunı o OSCE Parlament assambleyası toplaşuvında cumaaqşamı künü bildirdi, haber ete Ukrainskiye novosti.
Cemilev Qırımdan qıtaiy Ukrainağa 20 biñden ziyade insan köçip kelgenini qayd etti.
Prezident vekâletlisi şunı da bildirdi ki, köçip kelgenler bir sıra problemlerge ratskele, şu cumlden, mesken ve iş yerleri ile bağlı meseleler.
Fevqulâde işler boyunca devlet hızmeti ATO ve Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan 646 287 köçip kelgen insannı qayd etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda “Gorod” devlet müessise, fevral 23-ü, cumaertesi kününden başlap, soqaq-yollarnı temizlemek içün 120 tonna reagent qullandı. Bu aqta “Krıminform”ğa “Gorod” müdiri Nikolay Konovalov bildirdi.
“Tünevinki aqşamda işke 10-dan ziyade mahsus maşnalar çıqtı. Bu, hususan, 8 tuz sepken maşna ve üç fırçılı traktor. Buzlavuqnı iritken maddelerniñ 120 tonnası masraf etildi”, - dedi Konovalov.
Aqmescitniñ bütün şeer hızmetleri, fevral 23-ünden arttırılğan iş rejimine keçti.
Fevral 25-inde bazaertesi künü, deñişici bulutlılıq, buzlavuq ve şiddetli ğarbiy yel beklenile, dep bildire yarımada gidromettsentri.


text:
Hatırlatamız, cemaatnı qabul etüv odasını açmaq teşebbüsi milletlerara munasebetler Cumhuriyet komitetiniñ yaqında tayin etilgen reisi Zaur Smirnovğa ait.
Tedbirde tanılmağan Qırım Cumhuriyeti Nazirler Şurasınıñ Reis muavini vazifesini eda etken Lenur İslâmov, Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Cumhuriyet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov, şeer yolbaşçısınıñ muavini Nariman Hayaliyev ve digerleri iştirak etti.
«Cumhuriyet komiteti 4-ünci qatta yerleşe, şu sebepten adamlar içün oñaytsız bir yer. 4-ünci qatqa köterilgen ve taqatını coyğan qart adamlarnı körip, böyle bir şey olmamaq kerek, dedik. Mında sürgün olunğanlar, abadanlaştıruv, yaşav şaraitleri meseleleri boyunca muracaat etmek mümkün», – dep ayttı Smirnov.
Qabul odasında Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ noqtası çalışacaq eken. Mında vatandaşlar pasportnı elde etüv meselesinen kele bile.
Aynı bu yerde Lenur İslâmov da vatandaşlarnı qabul etecek.
Qabul odası er kün saat 08.00 saat 17.00 qadar Puşkin, 20 adresi boyunca çalışacaq


text:
Bugün, dekabrniñ 18-nde, Qırımda daa evel tintüv ve insanlarnıñ tutıp alınuvına qarşı bir kişilik piketlerge çıqqan qırımtatarlarnen bağlı 70-ten ziyade mahkeme keçecek. Bu aqta Qırım.Aqiqat muhbiri haber etmekte.
Faallerge piket keçirüv tertibini bozğanlarınen içün (qomşu Rusiyeniñ Uquqnı bozuv Memuriy Kodeksiniñ 20.2 madddesiniñ 5 qısmı) memuriy protokollar tizilgen edi. Olar 10 biñden 20 biñge qadar ruble (4700-den 9400-ge qadar grivna – QA) miqdarında cöreme tölemege ya da mecburiy işlerge celp etilebileler. Tizilgen protokollarğa binaen, politsiya hadimleri bir kişilik piketlerni akimiyetten ruhset alınmadan keçirilgen kütleviy tedbir dep sayalar.
«2017 senesi oktâbrnñ 14-nde Qırım territoriyasında yerli akimiyet idare organlarından ruhset almadan bir kişilik piket şeklindeki açıq kütleviy tedbirde iştirak etti», – denilmekte protokollarda.
Mahkeme oturışuvları hususan Aqmescit, Canköy, Aluşta, Sudaq, ayrıca İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonınlarında da keçecek. Qabatlağan tarafnıñ esas isbatı Qırım MVDsi ekspert merkeziniñ «piketler bir maqsat, fikirnen birleştirlgen ve umumiy teşkil etildi» degen ekspertizasına bazanmaqta.
«Ekseprtke: kerçekten de bu plakatlar yekâne fikirnen birleştirilgen ve bir mevzuğa bağışlanğanmı, degen sual berilgen. Ekspert atta, plakatlar yazılğanda aynı marker ve aynı materiallar qullanılğandırmı degen hususnı da araştırğan. Tabiy ki, mahkemede biz bu ekspertizağa itiraz bildirecekmiz», – dep ikâye etti uquqçı Elvina Semedlâyeva.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ malümatına köre, dekabrniñ 17-si aqşam saatlarınace Qırımdaki uquqimayecilerine uquqiy yardım isteginen 86 dane rica muracaatı kelgen.
Qırım.Aqiqat olıp keçkenlerni canlı blog vastasınen taqip etecek.
Oktâbrniñ 14-nde Qırımda, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada küç idaresi hadimleri tarafından qırımtatarlar ve musulmanlarğa nisbeten yapılğan repressiyalarğa qarşı bir sıra bir kişilik piketler keçirilgen edi.
Rusiye işğalinden soñ, Qırımda mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qırımda tünevin koronavirustan eki adam elâk oldı. Bunı avgust 28-inde derc etilgen Qırım Sağlıq Nazirliginiñ malümatı köstere. Böylece, yañı koronavirus infektsoyasından vefat etken hastalarnıñ sayısı 30 adamğa keldi.
"Tibbiy baqıluv astında 1104 adam bar, olardan 12-si evlerinde közetile, 900 - hastahanelerde, 192-si - observatorlarda buluna", - denile beyanatta.
Qırımda tünevin pandemiya zamanında bir künde eñ çoq koronavirus hastası qayd etildi - 84 kişi.
Akimiyetniñ malümatına köre, umumen Qırımda 2271 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 89-ı çetelden keldi, 122-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar, 1580 adam yahşı oldı. Aqyarda koronavirusnen 573 adam hastalandı, 378 adam yahşı oldı, 18 adam vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
«Qırımtatar milliy Meclisi qırımtatarlarğa çeşit silâlı teşkilâtlarğa kirmege iç bir vaqıt tevsiye etmedi, boyle qararnı da almadı» – dep qayd eteler Mecliste.
Qırımtatar milliy Meclisi avalesi ve Qırım cemaatlarınıñ teşebbüsi ile Yyerli insanlar içtimaiy nizamnı, insanlarnıñ ayat ve mal-mulküni qorçalamaq maqsadınen gece patrulni teşkil etken ediler. Amma, Mecliste işandıralar ki, boyle teşebbüsniñ Milliy gvardiyağa alâqası yoq.
Bundan evel kutleviy haberler vastalarında Ukraina Milliy gvardiya ştabınıñ başı Volodımır Volkovğa bazanıp, Milliy gvardiyağa qırımtatar halqınıñ 2 biñ vekili qoşulğanı aqqında malümat peyda oldı.


text:
Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet kâtibi Mike Pompeo Kyivge keldi, bunı Azatlıq Radiosı haber ete.
"Bugün Kyivde olmaq güzel. AQŞ-nıñ Ukrainağa destegi deñişmez ve men bunı Ukraina liderleri ile körüşüvlerde qayd etecek olam. Körüşüvlerde ise strategik ortaqlığımıznı daa yahşı yapmaq ve Ukrainanıñ azat ve demokratik devlet olaraq mevamını küçlüştirmek yollarını muzakere etecek olamız", - yazdı Twitterde Pompeo.
Yanvarniñ 31-inde Pompeonıñ Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile körüşüvi olacaq.
Daa evel Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet kâtibi Mike Pompeo yanvarniñ 30-ında Kyivge kelip, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen, tış işleri naziri Vadım Prıstaykonen ve mudafaa naziri Andiy Zağorodnüknen muzakerelerni keçirecegi bildirile edi.
Kyivden soñ Pompeo Belarus, Özbekistan, Qazahistan ve Büyük Britaniyağa baracaq.


text:
Qırım ve Aqyar müftisi hacı Emirali Ablayev Aqmescitte «acele» yardımğa etilgen ücüm neticesinde elâk olğan ekimlerniñ ailelerine taziyelerini bildirdi ve nasıldır bir malümatnı bilgenlerni şeklengen Bekir Nebiyevniñ qıdırıluvında yardımcı olmağa çağırdı.
İşbu metn sentâbr 20 künü Qırım Musulmanları Diniy İdaresi saytında aşkâr etilgen.
«Yardım etmege çaresi olğan ve nasıldır bir malümatnı bilgen insanlarnı çette qalmamaq ve tek taqiqatqa degil de, bu insanğa da yardım etmege çağıram. Özü teslim olunsa, onıñ içün daa eyisi olur, cezasını körip yaşamağa fırsatı olur», – denile muracaatta.
Emirali Ablayev vaqianı siyasetleştirmemek çağırdı ve facia milletlerara munasebetlerge tesir etmemek kerekligini qayd etti.
«Şübesiz ki, büyük günâh, insan em bu, em ebediy dünyada mıtlaqa cezasını körecek. Amma, cemaatçılıqqa muracaat etip, kene şunı qayd etmege isteyim, işbu vaqia Qırım sakinleriniñ milletlerara, dinlerara munasebetelerine tesir etmemeli. Cinayet ne din, ne milletke bağlı degil. Bu kibi müthiş cinayetni tek ruhiy alı bozulğan insan yapa bile», – dey müfti.
Cumaertesi künü, sentâbr 26-da, av tüfegi ile silâlanğan erkek Aqmescitte Sevastopolskaya soqağında yerleşken «acele» yardım binasına kirip, hastahaneniñ dört hadimine ateş açtı. Eki hadim elâk oldı. Yaralanğan feldşer bazar kününe keçer gecesi ameliyattan keçti, alı ağır. Ücüm etici vaqia yerinden maşinağa oturıp qaçtı. Birazdan uquq qoruyıcıları bildirgeni kibi, ücüm etken – Aqmescit sakini 1960 senesi doğğan Bekir Nebiyevdir. Qıdıruv alıp barıla.
Qırım boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komitetiniñ baş idaresi Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 105 maddesi 2-nci qısmına binayen cinaiy işni açtı (eki ve ziyade insannıñ öldürilmesi).
Sentâbr 29 künü Rusiye İçki işler nazirligi şeklengen insannıñ bulunuv yeri aqqında bildirgen insanğa 500 biñ ruble vade etti.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye NATO kelmemesi içün Qırımnı işğal etkenini daa bir kere bildirdi.
Bunı o, Rusiye Federatsiyasınıñ elçileri ve daimiy vekilleri toplaşuvında bildirdi, dep haber ete UNİAN.
Putinniñ aytqanına köre, NATO orduları kelse edi, «Pötr zamanlarından berli Rusiye tarafından qazanılğan er şey silinecek edi».
2014 senesi martnıñ 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında sahte referendum keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ukraina, Avropa Birligi, AQŞ bu rey berüvni tanımayıp, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgenini bildireler.


text:
Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi meselesi daima BMT Telükesizligi Şurasınıñ kün tertibinde qalacaq. Bunı "Ukrinform"ğa tefsir bergende, Estoniyanıñ BMT-de daimiy vekili Sven Yurgenson aytıp berdi. Estoniya yanvarniñ 1-inden başlap Telükesizlik Şurasında Şarqiy Avropanı taqdim ete edi.
"Ukrainanıñ, hususan Qırımnıñ işğali meselesi bugün eñ müimlerden birisi ve biz onı daima kün tertibinde tutmağa tırışacaqmız. Bu eñ accı meseledir", - qayd etti o.
O, BMT Telükesizligi Şurası oğraşqan Şarqiy Avropada çatışmalar aqqında sualge cevap bererek, olarğa Pridnestrovye ve Gürcistan vaziyetleri ait dep, ayttı.
"Bizim başqa potentsial davalarımız da bar - Pridnestrovye ya da Gürcistannıñ işğal etilgen qısmı. Amma Ukraina meselesi şimdi eñ accıdır", - qayd etti Yurgenson.
Yanvarniñ 1-inde BMT Telükesizligi Şurasınıñ terkibine yañı daimiy olmağan azalar kirdi: Niger, Sent-Vinsent ve Grenadinler, Tunis, Vyetnam ve Sarqiy Avropanı taqdim etken Estoniya. Bundan evel bu işni Poloniya becere edi, daa evel ise 2016-2017 yıllarda - Ukraina.


text:
Qırımnıñ sabıq Rusiye sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyniñ işi boyunca mahkemede yanvar 8-de QMC prokuraturasınıñ vekilleri onıñ 60 künge tevqif etilmek kerekliginde israr eteler. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Prokuraturanıñ vekilleri tarafından berilgen malümatqa köre, Mihalçevskiyniñ Qırımdaki Rusiye akimiyetinde çalışması, Ukrainanıñ torpraq bütünligine qarşı doğrultılğan faaliyettir. Ayrıca, prokuratura tarafından taqdim etilgen şaatlarnıñ ifadelerinde, Mihalçevskiy Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvı boyunca «referendum»nıñ teşkil etilmesine qol tuttı, dep iddia etile.
Pötr Mihalçevskiyniñ advokatları, qorçalavları altında bulunğan şahıs apis etilmemeli, çünki o, qaçmaq niyetinde degil ve, aksine, mahkeme vastasınen itibarını qaytarmaq ve Ukrainağa zarar ketirmegenini isbatlamaq istey, dep iddia eteler.
Pötr Mihalçevskiy ise jurnalistlerge, özüni er angi qanun bozuluvında qabaatlı saymağanını söyledi.
Al-azırda akem Yaroslav Musulevskiy qarar çıqarmaq içün keñeşüv odasına çıqtı.
Mihalçevskiy yanvar 5-te Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 111-nci maddesi (devletke hainlik) boyunca cinayet işlegeninde töhmetni imzaladı. Maddeniñ sanktsiyası, 15 yılğace muddetke azatlıqtan marum etüv şeklinde cezalavnı közde tuta.
Mihalçevskiy özü şimdilik Ukraina telükesizlik hizmeti ve prokuraturasınıñ bildirüvlerini izalamay.
Yanvarniñ başında Ukraina Telükesizlik hizmetiniñ hadimleri Qırımnıñ sabıq Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiyniñ Kyivde bulunması faktını tayin ettiler.
2014 senesi iyün 10-da Qırımnıñ Rusiyege tabi sağlıq saqlav naziri Pötr Mihalçevskiy öz istegi ile istifa etüv aqqında ariza yazdı. Qırımnıñ Rusiyege tabi yolbaşçısı Sergey Aksönov, Mihalçevskiyni «madde boyunca» işten boşamamaq içün istifa etmege mecbur etkenini söyledi.


text:
AQŞ üç ala başladı
Äfğanstanda DEAŞqa qarşı operaśiyä başlandı
AQŞ 26nçı avgust pänceşämbe könne Qabul aeroportı tiräsendä terrorçı höcüme oyıştırğan DEAŞnıñ Xorasan bülege atamanına qarşı Äfğanstanda hawa höcüme yasawın belderde.
Bu xaqta ilneñ Üzäk quätlär süzçese, polkovnik Bill Urban xäbär itte. Älege operaśiyä Äfğanstannıñ Nangaxar töbägendä keşesez hawa apparatı yärdämendä yasala. “Berençel mäğ’lümatlarğa qarağanda, nişanğa alınuçını üterdek. Grajdanlılar arasınnan yuğaltu bulmawın beläbez,”-dide ul.
Qabulnıñ Xamid Karzai xalıqara aêroportı yanında bulğan şartlawda 13 AQŞ xärbiye häm 170tän artıq äfğanstanlınıñ ğomere özelde.
Höcüm öçen cawaplılıqnı DEAŞnıñ Xorasan bülege üz östenä aldı. AQŞ ilbaşı Djo Bayden isä moña qarşılıq kürsätäçäklären belderde.
Bäyläneşle xäbärlär
Qan banklarındağı ürnäklär analizlanaçaq
Qıtay Uxan' şähärendä qan banklarında saqlanuçı ürnäklärne koronavirus kilep çığışın tikşerü öçen ala


text:
Rusiye Tışqı işleri nazirligi işğal altındaki Qırım sakinlerine nisbeten Avropa birligi kirsetken viza sıñırlavlarını «genotsid» dep adlandırmaqta. Bu aqta mayısnıñ 30-nda Rusiye MİD yolbaşçısınıñ muavini Aleksey Meşkov Rusiye Cemaat palatasında çıqış yapqan vaqıtta beyaz etti.
«Bizim AB yapqan körüşüvlerimizniñ umumen iç birisinde bu mesele yani Avropa birliginiñ Qırım sakinlerine nisbeten kirsetken, ilk evelâ viza genotsidi meselesi köterilmeden keçmey», – dep bilidrire Meşkovnıñ sözlerini «RİA Krım».
Onıñ sözlerine köre, Moskva Brüsselnen bu problem boyunca «ağır cenk alıp barmaqta».
2015 senesi yaz aylârında Rusiye MİDi Avropa birligi Qırım sakinlerine nisbeten «viza cenki» açqanında qabaatlağan edi. Böyle bir beyanat, Avropanıñ resmiy pozitsiyasınen bağlı olıp, Qırım sakinleri daa evel olğanı kibi, vizalarnı Ukrainada bulunğan elçilik ve konsullıqlarda almaq kerekler degen şartı sebebinden meydanğa kelgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Avgustnıñ 29-nda Qırımda Kreml nezaretindeki Aqmescit şeer memuriyeti yolbaşçısınıñ birinci yardımcısı Aleksandr Ovdiyenko ve şeer yolbaşçısınıñ yardımcısı yardımcısıYuriy Tur kendi isteginen işten boşağanlarına dair ariza yazğan.
Bu aqta avgustnıñ 29-nda öz Facebook saifesinde Kreml tarafından tayin etilgen Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov biildirdi .
Şimdilik Ovdiyenko ve Turnıñ meselenen bağlı daa iç bir izaatı yoq.
Belli olğanı kibi, avgustnıñ 29, salı künü, Kreml nezaretindeki Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev sağlığınıñ zayıf olması sebebinden işten boşaycağına dair ariza yazğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina TİN sabıq başı Pavlo Klimkin, Qırımnıñ işğalden azat etüv ve reintegratsiya Strategiyasını Nazirler kabineti degil, Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası koordinatsiya etmek kerek, dep saya.
«Tünevin yayınlanğan Qırım ile bağlı strategiyanı oqudım. Gizli qısmı olmadan onı talil etmek manası yoq, pek çoq doğru beyannameler bar, amma Rusiye Qırımnı boşatması içün oña qarşı tazyıqnı quvetleştirecek ve Qırım aqqında qonuştıracaq makheme davalarından ğayrı bir şey yoq. Belki de, gizli qısmı meraqlıca. Amma büyük bir hata bar. Strategiyanı, Donbasnen olğanı kibi Nazirler kabineti degil, Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası koordinatsiya etmek kerek», – dep yazdı Klimkin Facebookta.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Qırımnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya strategiyasını işke tüşürdi.
Berilgen malümatqa köre, Ukraina Nazirler şurası vaqtınca işğal altındaki Qırımnı işğalden qurtaruv ve reintegratsiya strategiyasını kerçekleştirüv planını azırlamalı. Onıñ esasında devlet organları yarımadanıñ işğalini bitirüv ve reintegratsiya teminlevi tedbirlerini azırlap yerine ketirecektir.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danilov martnıñ 11-nde «Qırımnı işğalden qurtaruv meselesinde nasıl areket etecegini tam belgilegen Rusiyeniñ Qırım işğali başlağanından berli ilk temel vesiqası» azırlanıla, dep ilân etti. Prezident Zelenskıy, «işğal şaraitlerini kim ve nasıl yaratqanını» bilmek de müim ola, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
«Qırım birdemligi» vatandaş teşebbüsiniñ er ay keçirilgen körüşüvine advokat Lilâ Gemeci mektüp ketirdi. O, Lilâğa Rostov-na-Donu şeeriniñ SİZOsından keldi. Mektüpni Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Suleymanov yolladı. Advokat onı oqudı, Ruslan Suleymanovnıñ anası diñlep ağladı. Al-azırda eki oğlu da apiste yata – Ruslan ve Eskender.
Ruslan Suleymanov – Aqmescit rayonı Mamaq (Stroganovka) köyüniñ sakini, «Qırım birdemliginiñ» faali, semetdeşleriniñ Rusiye mahsus hızmetleri tarafından taqip etilüvine qarşı «Qırımtatarlar – terrorist degil» bir kişilik narazılıqlarınıñ iştirakçisidir. 2019 senesi mart ayında evi tintildi. Ruslan Suleymanov «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp tutuldı. 2019 senesi martnıñ 27-nden berli apiste yata.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İyün 30-ında ve iyül 1-inde Qırım memuriy sıñrınıñ "Armânsk", "Canköy" ve "Perekop" kiriş-çıqış noqtaları aqsap-aqsap çalışacaq. Bu aqta Qırımda Rusiye gümrükhanesiniñ matbuat hızmeti buildirmekte.
"2019 senesi saat 00:00 başlap saat 04:00 qadar gümrük yoqlavı bütünley toqtana bile, bu naqliyatnıñ qayd oluvına ve halqara yürgüzmeleri becergen maşnalarğa tesir etmek mümkün", - denile beyanatta.
Müessisede, "sıñırnı cayav keçken adamlarnıñ teşkerüvi olğanı kibi yapılacaq", - dep qoşalar.
Ukraina Devlet Sıñır Hızmeti, Qırımda Rusiye gümrükhanesiniñ beyanatını tefsir etmey. Daa evel, ukrain müessise, "işğalciler ile bağı tutmağanını" bildirdi.


text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrug arbiy mahkemesinde noyabrniñ 8-nde mabüsleri soñki sözüni aytqan Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» oturışuvı yekünlendi.
Haber etilgenine köre, üküm çıqarılacaq oturışuvnıñ keçirilmesi noyabrniñ 12-ne planlaştırıldı.
Rusiye prokurorları Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsi içün umumen 98,8 yıl apis cezası berilmesini istedi.
Muslim Aliyev 20 yılğa, İnver Bekirov 20,6 yılğa, Emir-Usein Kuku 15 yılğa, Vadim Siruk 15 yılğa, Arsen Cepparov 13,6 yılğa, Refat Alimov 14,6 yılğa apiske alına bile.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Jahandanu däuirimen birge adamzat damuınıñ törtinşi – postindustrialdı kezeñi kelip jetti. Bwl qoğamda düniege kelgen Z wrpağın 2010 jıldan bastap öm..
Birneşe ay boyı Almatıdağı Qıtay elşiligi aldında Şıñjañda qalğan tuıstarın qaytarudı talap etip jürgen bir top adam 21 qırküyek küni astanada narazıl..
3 qırküyekte Qazaqstan ükimeti men reseylik «Sber» kompaniyası taraptarı qol qoyğan E-Gov portalın GovTech cifrlıq modeline köşiru turalı memorandumnı..
Qazaqstannıñ azamattıq qoğamın jii tolğandıratın mäsele «sayasi twtqındardı» bosatu taqırıbı. El arasında «bilik qısımınıñ» simvolına aynalğan disside..
Almatı qalasında tirkelmegen Dempartiyanıñ kezekti mitingisi ötti. Abay eskertkişiniñ tübinde jinalğan belsendiler bwğan deyin habarlanğanday negizgi ..


text:
Türkiyenen çarter ava seferleri olmağanı sebebinden Rusiyede bu devletke ziyaretlerge istek eksildi. Rusiyeli «Kommersant» bildirgen malümatına köre, satış tek bir afta devamında yüksek seviyede oldı, bundan soñ azlaştı.
Bildirilgenine köre, Türkiyege turlarnıñ satılması tahminen eki qat azlaştı. Rusiyeli internet resursları istekniñ 45%-dan 25%-ğa qadar eksilgenini qayd ete. «Yandex.Seyahatlar»da Türkiyege turlarnıñ satılması 25%-dan 10-ğa qadar tüşkenini qayd eteler, bu ise, Qırım içün köstergiçke yaqındır – 9,7 fayız.
Bundan evel Türkiyedeki yañı raatlıq fiyatları rusiyelilerni şaşırttı. Evel Antalya kurortlarına 30 biñ rubleden barıp kelmek mümkün edi, şimdi ise Türkiyede raatlanmaq içün rusiyelilerge 100 biñ ruble ve ziyade kerek olacaq.
İyün 30-da Rusiye prezidenti Vladimir Putin Türkiyege turlarnıñ satılmasına sıñırlanmanı red etti. Bunen beraber, Rusiye ve Türkiye arasında çarter ava seferlerine yasaq lâğu etildi.
Rusiye ve Türkiye prezidentleri Vladimir Putin ve Recep Tayip Erdoğan iyün 29-da telefon lafı çerçivesinde turizm saasında işbirlik yañıdan tiklemesi ve ticariy-iqtisadiy munasebetlerniñ eyileştirilmesi başlaması aqqında añlaştılar.
Kremlniñ qayd etkenine köre, bu, Erdoğan 2015 senesi noyabr ayında elâk olğan uçucınıñ qorantasından afu sorağanı ve taziye bildirgeninden soñ mümkün oldı. O vaqıt Türkiye arbiy ava quvetleri Türkiye ve Süriye arasındaki sıñır yanında rusiyeli Su-24 cenk uçağını urdı.
O vaqıt Moskva Ankarağa qarşı sanktsiyalar kirsetti.


text:
Onlarnen muhalifet faali iyünniñ 6-nda Qazahistanda politsiya tarafından tutuldı. Bu eki muhalifet firqasınıñ demokratik islâatlar keçirmek talabınen bir qaç şeerde planlaştırılğan mitinglerniñ başında oldı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
İnsanlar Qazahistannıñ ticaret paytahtı Almatı ve eñ az dört diger şeerinde tutuldı.
Qazahistanda iyünniñ 6-nda eskisinden daa numayış qanunı işke tüşürildi. O, evelden izin alınmasını talap etmey ve teşkilâtçılarnıñ planlaştırılğan aktsiyadan 5 kün ögüne akimiyetke haber etmelerini belgiley.
Aq qorçalayıcılar, 30 yıl akimiyette qalğan ve 2019 senesi prezident vazifesinden ayırılğan Nursultan Nazarbayev resmiy şekilde akimiyetten çekilgen soñ insan aqlarına sayğı köstermegen prezident Kasim-Jomart Tokayevni tenqit etti.
19 mln insan ealili ve cermayınen zengin Qazahistan fiyatlar tüşkeninden ve koronavirus yuqunçı pandemiyasınıñ aqibetlerinden büyük zarar kördi. 4 milliondan çoq insan eki aylıq karantinden soñ kelirsiz qaldı.


text:
Ekinci künden berli Aqyarnı (Sevastopol) saba qoyu duman sarıp ala. Noyabr 19-ında duman üylegece oldı, noyabr 20-sinde ise deñizge taba tez ketti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, duman, şeerniñ eñ suvuq yerlerinde - Ostrâkova caddesinde, Balıqlava şossesiniñ 5-inci kilometrinde ve Baydar (Orlinoye) yolunda üylege qadar ese.
Yalı boyuna yaqın noqtalarda ise, o, tezce deñizge" kete".
Aqyar gidrometemerkeziniñ malümatına köre, yaqın künlerde şeerde bulutlıq olacaq. Yağanaqlarnıtahmin etmeyler.
Sinoptikler, duman esmesini suvuq front areketinen ve ava suvunmasınen bağlaylar.


text:
Aqmescitte Lesi Ukrainki rayonındaki Hatice Kantemirova ve Zera Bazirovanıñ evletinde yapılğan tintüvler yekünlendi. Tintüvler esnasında diyiy edebiyat musadere etildi. Bunı yanvarniñ 5-nde «Qırım birdemligi» birleşmesi Facebookta bildire.
Bildirüvde: «Ev sakinleriniñ aytqanına köre, ögüni aluv tahqiqat tedbirleri yapıldı. Araştıruv yapıldı, lâkin kâğıtlarda Kyiv rayonı mahkemesiniñ qararı añıla… Telefon ve planşetni musadere ettiler. Bir qadınnıñ oğlu Türkiye ve Beyazrusiyege barğan edi. Onı bu hususta soraştırdılar. Ondan ğayrı, Ekstremizmge qarşı küreşüv boyunca merkezniñ hadimleri tarafından adları söylengen şahıslarnı tanıp tanımağanını tayin etmege tırıştılar. Protokolnıñ kopiyasını qaldırmadılar. Kâğıtlar kerek olsa, olarğa kelsinler, dediler», – denile.
«Qırım birdemligi», evlerniñ sakinleri video şeklinde izaat bermekten vazgeçtiler, dep qayd ete.
Bundan evel cuma künü Usadebnaya (Markoviça) soqağı 34 ve Turistov soqağı 49 adresleri boyunca yerleşken evlerde yapılğan tintüvler aqqına haber alındı.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ yarımadada muntazam surette mustaqil jurnalistler, qırımtatar faaliyetçileri, muhalefet ve Ukraina tarafını tutqan cemiyet erbapları ve diniy azlıqlar vekilleriniñ yaqalanuvları, tintüvleri ve sorğulamaları yapıla. Aq-uquq qorçalayıcıları Rusiye telükesizlik hadimleriniñ bu areketlerine siyasiy maqsatlı areketler deyler.