text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Ukraina baş naziriniñ muavini, Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikovnıñ, yarımadağa köçken rusiyelilerni Qırım işğalden azat etilgen soñ sürgün etmek mümkün olmağanı aqqında fikrinen razı olmadı.
«Tam saçma-sapanlıq! Nasıl? Olar qanunsız sürette Ukrainanıñ devlet sıñırında keçtiler. Qanunsız sürette bizim toprağımızda yerleştiler. Ne demek – Ukraina vatandaşlığını olarğa bermekmi? Şu vaqıt men de intervyü berip, qanunsız sürette bizim sıñırımızdan keçüv ve işğal etilgen topraqlarda yerleşüv içün mesüliyetniñ quvetleştirilüvi aqqında aytqan edim», – Cemilev, Qırım.Aqiqat taarfından yayınlanğan ukrain jurnalisti, tarihçı ve «Tarihiy aqiqat» muarriri Oleksandr Zinçenko ile canlı intervyü vaqtında dedi.
O, qanusız keçüv içün mevcut olğan Ceza Qanunnamesiniñ maddesini tam etmek degil de, ayrı bir qanun kerek olğanını qayd etti.
«Çünki mülkiy meseleler oratağa çıqa. Olar satın aldılar (Qırımda ev – QA). Ve eger de şimdi biz bu qanunnı qabul etmesek, soñ olar İAAM şikâyet etecekler. Bizim topraqlarımızda yerleşüv içün nasıl mesüliyet olacağını pek yazşı añlamaq kerekler. Soñra, «Biz bilmey edik», dep aytmasınlar», – dep añlattı o.
Cemilevniñ qararlamasına köre 2014 senesinde Qırımğa millionğa yaqın adam avuştırılğan.
Hatırlatamız ki, Ukraina Reintegratsıya nazirliginiñ başı Oleksey Reznikov Qırım işğalden azat etilgen soñ yarımadadan iç kimse sürgün etilmeycek, dep bildirgen edi.
«Ukrainada qanuniy sürette yaşamağa isteseler, yabancı vatandaş statusını ala bileler, ukrain vatandaşlığını qabul ete bileler, ya da vatandaşsız olğan şahıslar olaraq yaşay bileler. Stalin rejiminiñ mirasçıları kibi sürgünliknen oğraşmaycağımız », – dedi o.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


c: text/html

text:
Orion (ğälämi qorab)
Orion, MPCV (çığış ingliz iseme «Orion» Multi-Purpose Crew Vehicle) - AQŞ eşkärtelä torğan küp maqsatlı, öleşçä küp qabatlamalı ğälämi qorabı.
"Yoldızlıq" digän programma qısalarında 2000 yıllardan AQŞta eşkärtelä. Programmanıñ töp maqsatı - Ay iärçenä oçıp baru, Orion ğälämi qorabı - keşelärne Xalıqara ğälämi stantsiägä iltü häm Ay häm Marsqa buluı mömkin kiläçäktä oçu.
Speys Şatl (Space shuttle) berniçä häläkätennän soñ, AQŞ 2011 yılda şuşı qorab qullanışın tuqtıy.
Başta Orion qorabı NASA räsmi käğäzlärendä CEV (Crew Exploration Vehicle) dip yörtelä.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
2006 yılda kiläçäk ğälämi qorabğa "Orion "iseme birelä.
2014 yılnıñ 5 dekaberendä berençe uñışlı pilotsız oçış, 16:48 UTC säğättä Tın okeanğa töşä.
Tözeleş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qorab diametrı - 5,3 m, massa - 25 tonna. Ekipajqa 6 keşe bulır dip farazlana, älegä pilotlı oçışlar bulmadı. Qorab 4 bülmädän tora:
- Evakuatsiä bulmäse
- Yäşäyeş bülmäse
- Xezmät module
- Adapter

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, halqara toplulıqnı Rusiye, işğal etilgen Qırım ve işğal etilgen Donbas topraqlarınıñ apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerni azat ettirmek içün Rusiyege daa çoq basqı yapmasına çağıra.
«Rusiyede, vaqtınca işğal etilgen Qırımda, Lugansk ve Donetsk vilâyetleriniñ topraqlarında qanunsız tutulğan vatandaşlarımıznıñ ayatı er kün telükede. Olar destegimizge ve beraber yapacaq areketlerimizge muhtac», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Ukraina ombudsmeni Rusiye Ukraina vatandaşlarını tutıp, büyük apis cezalarını bere, «azatlıqlarınıñ «fiyatını» mümkün olğanı qadar çoq yapmaq içün» zor şaraitlerde tuta, dep bildire.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba emin ki, COVID-19 epidemiyasına baqmadan, tutulğan şahıslarnı deñişim ve qırımlılarnıñ Rusiye apishanelerinden azat etilüv meselesi aktual olıp qala.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısını aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.


text:
Belli qırımtatar etnografı, folklorcı, tilşınas, milliy areket iştirakçısı Enver Abdullayev (Özenbaşlı) ağır ve devamlı hastalıqtan soñ bu dünyanı terk etti. O coq yıllar devamında «Dostluq» ve «Qırım» gazetalarınıñ mühbiri edi, bir sıra kitaplarnı neşir etti.
Enver Özenbaşlı ayatınıñ otuz yılını milletimizniñ tarihı, medeniyetini ögrenip, öz eserlerinde aks ettirüvine bağışlağandır. Soñki yılları onıñ daa eki, ğayet qıymetli araştırma malümatqa ait, «Qırımlarnıñ şahsiy adları», «Qırımlarnıñ baştaş yazıları» kitabı neşir etildi.
Halqımıznıñ sadıq oğlu, Enver Özenbaşlınıñ cenazesi 2014 senesi aprel 9 künü Aqmescitte olacaq. Merhumnı Alla rahmet eylesin. Soy-sopuna ve yaqınlarnıñ başlarına sabır tileymiz.


text:
"Roza" peçen'yesı
Bu peçen’yene yasaw bik ciñel
Kiräkle äyberlär:
250 gr margarin yäisä sarı may
1 stakan şikär qomı
3 yomırqa
1 vanilin paketı
1 qamır qabartuçı paketı (razrıxlitel’)
Berniçä limon tamçısı
on
Yasalışı:
Yomırqalarnı şikär qomı belän tuğlıybız. Vanilin quşabız. Yomşarğan maynı, limon tamçıların salıp, yaxşılap bolğatabız. Äkrenläp on quşabız. Qamır qabartuçını da. Qamır yomşaq bulırğa häm qulğa berekmäskä tiyeş.
Qamır äzer bulğaç roza formasına kertergä kiräk. Ästerxan çikläwege zurlığında qamır şarların yasıybız. Keçkenä barmaq qalınlığında cäyäbez, annarı pıçaq belän östennän äz genä kisep çığabız (räsemdäge kebek). Roza formasına kertep, töräbez. 180 däräcädä peşeräbez.
Aşığız tämle bulsın!


text:
Kyivde «Ukrfileksp 2018» XVI Milliy filatelistik sergisi çerçivesinde Rusiyeniñ işğal etilgen Qırım pulları numayış etildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bu serginiñ teşebbüsçisi «Mecburen köçip kelgenlerniñ birligi» ukrain cemaat teşkilâtı oldı.
Teşkilât vekili, tarihiy ilimler namzeti, Tavriya gumanitar platformasınıñ koordinatorı Andriy İvanets jurnalistlerge ve sergi musafirlerine Qırım mevzusında numayış etilgen sergi işleriniñ esas ğayesi aqqında tarif etti.
«Rusiye Qırım ilhaqını qanunlaştırmaq içün poçta pulları, zarf, poçta levhaları ve diger şeylerni keniş bir sürette qullanıp, «gibrid cenk» usullarını filateliyağa çevirdi. Bunı añlatıp, cemaatnıñ diqqatını celp etmege isteymiz, Rusiyeniñ istilâiy adımlarına qarşı areket etmek kerek», – dep izaatladı İvanets.
XVI Milliy filatelistik sergi Kyivde oktâbrniñ 9-nda, Dünya poçta kününde, açıldı. O, ukrain poçta pulınıñ 100 yıl yubileyine bağışlana. Sergide Ukraina, Ermenistan, Poloniya ve Çeh Cumhuriyetinden 127 toplam numayış etilmekte.
Rusiyeniñ AO «Marka» ve «Poçta Rossii» müessiseleri Dünya poçta birligi ve «Ukrpoştanıñ» işğal etilgen Qırım markalarınen bağlı talaplarına qulaq asmaylar.
2018 senesi mayısnıñ 29-ı, iyünniñ 8-i ve 20-nde Rusiyede «Rusiye subyektleri ve şeerleriniñ alemleri» mevzusında blok çıqarıldı. Onıñ kenarında işğal etilgen Qırım ile Rusiye haritası tasvirlengen. Noyabrniñ 6-nda qomşu Rusiyede Keriç boğazındaki köpür resimi ile marka çıqarılacaqtır.


text:
Kremlniñ nezareti astında olğan Qırım Nazirler Şurasınıñ reis muavini, Qırımnıñ Rusiye prezidenti yanında daimiy temsilcisi Georgiy Muradov, «Qırım platforması» iştirakçilerini «ağırtıcı aqibetler» bekley, dep bildirdi.
«Qırım platforması» sadece provokatsiya degil. Buña da köre, Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini şübe altına atmaq, toprağımızğa ve vatandaşlarımıznıñ ayatına qast etmek niyetinde olğanları içün yaqında olacaq sammitniñ iştirakçilerine angi ağırtıcı aqibetlerniñ beklegenini bildirmelimiz», – dedi Muradov «RİA Novosti» neşrine.
Onıñ fikrince, sıñırlama tedbirler «aktivlerniñ buzlatılması» ve «Rusiyege kirüvniñ yasaq etilmesi» ola bilir.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Almaniya kantsleri Angela Merkel Avropa şurası Ukrainağa qol tutacağını vade etti.
Bu aqta Ukraina Prezidentnıñ matbuat hızmeti Petro Poroşenko ve Angela Merkel arasında olğan telefon vastası ile lafnıñ neticeleri olaraq bildire. Malümat «Paдиo CBoбoдa»ğa ait.
«Angela Merkel Ukraina meselesi şimdi eñ birinci baqılacaq meselelerniñ sırasında olğanını bildirdi. Onıñ sözlerine köre, iyülnıñ 16-da çarşenbe künü, Avropa şurasınıñ toplaşuvında Ukrainağa «ciddiy qoltutuv» yapılacağında işandırdı», - dep aytıla beyannamede.
Ondan da ğayrı, Ukraina Prezdentniñ matbuat hızmeti Poroşenko Angela Merkelnen qonuşqan zamanı Salı künü devamında «eki kere Uçtaraflı gruppanen video-toplaşuv yapıp olacağını» bildirdi.
Ukraina Prezidenti Almaniya kantslerine o barışıqlıqnıñ tarafdarı olğanını bildrdi, ve öz sözlerine azat etilgen Slavânsk şeeriniñ deral abadanlaştıruvını misal olaraq ketirdi.
İyülnıñ 16-da Avropa şurası Ukraina meseleni muzakere etecek.


text:
«Novaya poçta» şirketi sentâbr 8-den itibaren Qırımdan ve Qırımğa yollanmalarnı qabul etmey.
Qırım.Aqiqat mühbirine şirkette bergen malümatlarına köre, yaramadağa ketken yollanmalar keri qaytarıldı, çünki olarnı qıtaiy Ukraina ile sıñırda keçirmeyler.
«Bu ne qadar vaqıt devamında olacaq, bilmeyik. Bugün saba Ukrainağa yük yollağan adamlarğa telefon etip, onı kelip almağa rica ettik», – dep bildirdiler «Novaya poçta» şirketiniñ Qırım bölüklerinden birinde.
«İntaym» şirketi Qırımğa yollanmalarnı sıñırlasa da, qabul ete. Rusiyege qarşı ceza kirsetken memleket mahsulatnı işlep çıqarğan olsa, onı yasaq eteler.
Şirket vekili bildirdi ki, Qırımğa yollanılğan er bir malnıñ çeki ve keyfiyet sertifikatı, em de gümrükhane vesiqaları olmaq kerek. Bundan ğayrı, şirketke yollayıcınıñ pasport kserokopiyasını bermek kerek.


text:
Ankarada Türkiyedeki Rusiye elçihanesi yerleşken soqaqqa 2016 senesi dekabr ayında atıp öldürilgen Rusiye elçisi Andrey Karlovnıñ adı berildi. Bunı yanvar 10-da Radio Svoboda haber ete.
Türkiye paytahtınıñ akimiyeti soqaqqa Karlov adını bermek qararına şeer memurları bir ağızdan qoltuttı, dep qayd etti.
Türkiyedeki Rusiye elçisi Andrey Karlov dekabr 19-da Ankarada «Rusiye Kaliningraddan Kamçatkağa qadar seyaatçınıñ baqışında» fotoresimler sergisinde çıqışta bulunğanda öldürildi. Oña 22 yaşında politsiya hadimi Mevlüt Altıntaş ücüm etti. O, Rusiyeniñ Suriyede yapqanlarından intiqam alğanını ayttı. Politsiya ücüm etken kişini öldürdi. Rusiye ve Türkiye beraber taqiqatnı keçire.
Türkiye Tışqı işler naziri Mevlüt Çavuşoğlu dekabr 20-de soqaqqa elçiniñ adını bermege qarar alğanını ilân etken edi.


text:
Ukraina Nazirler Kabinetiniñ nevbetten tış oturışında Ukraina ve Rusiye ükümetleri arasında 1992-nci yılnıñ oktâbr ayından berli quvette olğan ticaret vekillikleriniñ qarşılıqlı qurulması aqqında razılaşmanıñ lâğu etilmesi qararı alındı. Bunı Ukraina Tış İşler Naziriniñ birinci müavini Emine Ceppar bildirdi.
"Rusiye tecavuzını ve Qırımnıñ işğalini ve buña köre de Ukraina-Rusiye munasebetleriniñ şimdiki vaziyetini nazarğa alaraq, bu razılaşma (ve daa bayağı başqa soyları) ameliy emiyetini coydı ve Ukrainanıñ milliy meraqlarına uymay. Bu qarar Ukraina ükümetiniñ mantıqlı adımıdır", - dedi Ceppar.
2019 senesi aprel 1-inde Ukraina ve Rusiye arasındaki dostluq, işbirlik ve ortaqlıq Muqavelisi amelini toqtattı.
Ukraina ve Rusiye arasında dostluq muqavelesi 1997 senesi imzalanğan edi ve o alâ daa amelde. Başqalarnıñ arasında, muqavele tarafları “biri biriniñ territorial bütünligini ürmet etip, aralarında olğan sıñırlarnıñ bozulamamasını tasdıqlay” ve “suveren musaviylikniñ eki taraflı ürmeti, sıñır bozulmaması, davalarnıñ barışıqlı çezmesi, küç qullanmaması ve küçnen qorquzmaması printsipleri esasında biri birinen munasebet qura”maddeleri de bar.


text:
Ukraina Tış işler Nazirligi (TİN), Rusiyede ve işgal etilgen Qırımda tutılğan Ukraina siyasiy mabüsleri - Oleg Sentsov ve Volodımır Baluhnıñ deral azat etmesini Kremlden talap etti. Olar narazılıqnı bildirip açlıq tuta.
Avgust 31-inde Ukraina Tış işler Nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa Twitterde bildirgenine köre, Rusiyege basqınç yükselmeli.
“Baluh 166 kün açlıq tuta, Sentsov ise - 110. Kene de Rusiyeden olarnıñ azat etmesini talap etemiz. Rusiyege basqınç yükselmeli”, - dep yazdı Maryana Betsa.
Avgust 30-ında Minskte bulunğan Üç taraflı kontakt gruppasında Ukraina vekili, Yuqarı Radanın vitse-spikeri İrına Geraşçenko, mahküm etilgen ukrain faalcisi Vladimir Baluh ve ukrain rejissörı Oleg Sentsovnıñsağlığı yamanlaşqanını bildirdi.
Oleg Sentsov mayısnıñ 14-nde Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen müddetsiz açlıq ilân etken edi.
Sentsov ve Qırım sakini Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ hadimleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniya cezasına mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl apis cezası berildi. Ekisi de qabaatını tanımay.
“Memorial” uquqqoruyıcı merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.
Baluh 2018 senesi martnıñ 19-ına başlağan müddetsiz açlıqnı devam etmekte. İyülniñ 5-inde Kremlniñ nezareti altında olğan Aqşeyh (Razdolnoye) rayon mahkemesi ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnı 5 yılğa umumiy rejimli koloniyağa ve 10 biñ ruble (qararnen 4 biñ hrivna) cöremege mahküm etti.
Rusiye FSB-si Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar dep iddia ete ediler. Baluhnıñ imayecisi ve uquqqorucılar, onıñ Ukraina vatanperver olğanı sebebinden, yani eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün, repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler


text:
Qırım qurtarıcıları, yarımadada raatlıq künlerinece yüksek yanğın telükesi olacağını bildire. Bu, Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ saytında haber etile.
"Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müit monitoringi idaresi"niñ malümatına köre, noyabr 12-15-inde Qırımda yüksek yanğın telükesi olacaq" - denile beyanatta.
Bundan sebep, yanğın telükesi olğan vaqıtta ateş yaqmaq, manğal ve patlav aletleri qullanmaq, yanğan sernik taşlamaq ve terek tübündeki otlarnı yaqmaq yasaq. Bundan ğayrı, orman alanlarında ve dağda sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaretlerni taşlamaq, küneşli yerde şişe, cam parçalarını ve başqa çöplükni qaldırmağa yasaqlana.


text:
ÇATIRDAĞIMIZ
Qırım yarımadasınıñ eñ belli dağı – Çatırdağdır.
Kunümizden 130 million yıl evelsi peyda olğan ve şimdi deñizden 10 km uzaqlıqta bulunğan bu dağnıñ yüksekligi 1527 metrni teşkil ete.
Onıñ eñ yüksek ğarbiy yaylasına Eklizi Burun, şaqiy yaylasına ise Angar Burun denile. Dağda bir çoq turistlerniñ diqqatını celp etken ğayet güzel mağaralar bar – Mermer, Emine Bayır-Hosar, Emine Bayır-Qoba, Suvuq-Qoba ve Biñ Baş-Qoba.
Çatırdağnıñ aşağı yaylasını yılda eñ az 40 biñ türist ziyaret ete. Qırımtatar gençleri de sürgünlik qurbanlarını añmaq içün her yıl ‘Çatırdağ seferi’ aktsiyasını teşkil eteler.
Çatırdağnıñ şimaliy tarafındaki yükseklikleri qayın ve ardıç ormanlarınen qaplıdır. Dağ yaylalarında ösümliklerniñ (bitki) 520 çeşiti yetişe.
Olardan 57-si endemik sayılır.
Çatırdağ bir çoq şairlerniñ şiirlerinde añıla. Atamız İsmail Bey Gaspralı da özüniñ ‘Qırım’ adlı meşhur şiirinde aynı bu dağnı medh ete:
Buña “Yeşil ada” derler, yüce mali Çatırdağ, Bunıñ bir tarafı çöldir, bir tarafı bağça-bağ…


text:
Qomşu Rusiyede prezident saylavına qatılmaq istegenini bildirgen televizion alıp barıcısı Kseniya Sobçak, 2014 senesi martnıñ 16-sında ötkerilgen Qırım statusına dair «referendum»nıñ «sahte bir rey berüv» olğanını bildirdi.
Bunı o, Rusiye televideniyeniñ canlı efirinde söyle, dep bildire «RİA Krım» agentligi.
«Bu, sahte bir rey berüv edi. Kerçek rey berüv bir sualnen olmaz. Siz sabadan konyak içesizmi? Bu, referendum içün sual degil. Qırımda közeticiler ile kerçek bir halqara referendumı ötkerilmek kerek. Ve Qırım sakinleri, qayda olmaq istegenlerine özleri qarar bermek kerekler», – dep, ketire Sobçaknıñ sözlerini agentlik.
Haber agentligi, Sobçaknıñ, bir suali degil de, üç suali olğan yañı bir «referendum»nıñ keçirilmesini teklif etkenini bildire.
«Rusiyeniñ bir qısmı olmaq isteysizmı? Ukrainanıñ bir qısmı olmaq isteysizmi? Ya da – mında bizni büyük sürprizler bekley bile – belki siz asıl da mustaqil olmaq isteysizmi? Pek çoq kişiler, misal içün, qırımtatarlar, Qırımnı, belki de, mustaqil körmek isteyler. Lâkin bu, bizim işimiz degil», – dep, ketire Sobçaknıñ sözlerini agentlik.
Kseniya Sobçak oktâbrniñ 18-nde prezident saylavına qatılmaq istegenini resmen bildirdi. O, özüne «er keske qarşı» namzet, dey.
Sobçak, ilhaq etilgen Qırımda saylavdan evelki teşviqat kampaniyasını yapmaycağını söyledi. O, Rusiye Qırımnı ilhaq etip, halqara mecburiyetlerini bozdı, dep bildirdi. Onıñ fikrine köre, ilhaq cümleden Rusiye ealisiniñ faqirleşkenine ketirdi.
Ondan ğayrı Kseniya Sobçak ilhaq etilgen Qırımda yarımadanıñ statusına dair «yañı mustaqil referendum»nı ötkermege teklif etti.
Daa soñra Sobçak, Rusiye Baş prokuraturası onıñ Qırım aqqında söylegenlerini teşkere, dep ilân etti.
Rusiye prezidentiniñ saylavını 2018 senesi martnıñ 18-nde – Qırım ilhaqınıñ yıllığında ötkermek planlaştıralar. Daa evel saylav kününiñ başqa künge keçirilmesini közde tutqan munasip qanun, Rusiyeniñ Devlet duması ile Fedratsiya Şurası tarafından tasdiqlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından imzalandı.
İlhaq etilgen Qırım territoriyasında da rey berilecek olsa, Ukraina 2018 senesinde ötkerilmesi planlaştırılğan prezident saylavını, tıpqı daa evel keçirilgen Devlet dumasına saylavlarını kibi tanımaz.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev bildire ki, Qırımda qırımtatar iş adamlarınıñ ticaret noqtalarını yaqalar.
«Bir qaç kün devamında Tuvaq köyünde (Aluşta) 7 şahsiy ticaret noqtasını ateşke berdiler: qırımtatar iş adamlarına ait musafirhane, «Ay-Petri» qavehanesi, «Uyut» qavehanesi, ticaret noqtaları ve 4 maşinanı», – dep yazdı o Facebookta.
Uquq qoruyıcılardan bunıñnen bağlı resmiy malümatlar yoq.
Bildirgenimiz kibi, keçken raatlıq künleri Bağçasaray rayonında, Qırım musulmanları diniy idaresiniñ malümatına köre, camige «Molotov qarışmaları» atıldı.


text:
2017 senesi dekabr ayınıñ soñunda ukrain Wikipediasına Qırımda yaşağan ameliy sanat ustaları aqqında malümat kirsetilecek. Bu aqta Qırım.Aqitatqa Ukraina medeniyet naziriniñ meslatçısı Esma Aciyeva ikâye etip berdi.
Onıñ aytqanlarına köre,2018 senesi yanvar ayında qırımtatar Wikipediasınıñ teşkil etilgenine 10 yıl tola eken.
«O faal insanlar gruppası tarafından teşkil etilgen edi, lâkin bu teşebbüske kimse qol tutmadı. Bugün bizler İsviçre tarafından qol tutulğan bir leyha çerçivesinde ukrain tilindeki Wikipedianı qırımtatar kontentinen toldurılması üzerinde çalışamız ve, ihtimal, inglizcesi de yapılır. Bizler ameliy sanat saasında çalışqan ustalarğa anketa yollap, olar aqqındaki maqalede neler körmege istegenlerini yazsınlar dep rica ettik. Ustalarnıñ çoqusı cevap berdi», – dep qayd etti Aciyeva.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Əlavə məlumat
8% kreditle menzil satilir.. 29500 manat odenis 172ay,ayda 540 manat odemekle menzil sahibi ola bilersiniz... Menzil sirket terefinden tam temir olunub,metbex mebeli ve kombi sistemi qalacaq..2/3 otaqa predelka olunub,umumi sahesi 54kv.mdir...Menzil 12 mertebeli binanin 11ci mertebesinde yerlesir...Menzilin senedi kupcadir,senedlesme xercleri menzil sahibi terefinden qarsilanacaq...Binanin komunal xettleri ve lifti istfadeye verilib,islek veziyyetdedir. Menzilin senedi kupcadir,senedlesme xercleri menzil sahibi terefinden qarilanacaq...


text:
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ başı Mustafa Asabanıñ evindeki tintüv Qırımda qorquzuv aktsiyasınıñ devam ola, – haber ete Qırım.Aqiqatqa Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev.
«Qırım ealisi, ilk nevbette qırımtatarlarnı yarımadanı terk etmege mecbur etken qorquzuv aktsiyasınıñ devamıdır. Aktsiyalarnıñ soñu olmaycaq, tintüvler de keçirilecek. Tevqiflerniñ yañı dalğasınıñ ola bilecegini red etmeyim. Akimiyetniñ bu kibi areketleriniñ maqsadı – yarımadanıñ faal qısmını qorquzmaqtır. Olğan beterleşüv aqqında aytıp yürmesinler dep. İqtisadiy soylardan ğayrı, siyasiy meseleler de bar: söz serbestliginiñ, anayasa aqlarınıñ bozuluvı. Mustafa Asabanıñ evinde nasıldır bir patron tapılğanı, tabiiy ki, birev aselet olarnı anda saqlağandır, silânıñ qanunsız şekilde gizlenmesi boyunca cinaiy işni açmaq ve böyleliknen akimiyetke riayetkâr munasebetni talap etmek maqsadı ile yapılğan», – dey Smedlâyev.
Berilgen malümatqa köre, Qarasuvbazar regional meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde aprel 14-te saba uquq qoruyıcılar tintüv keçirdiler. Qırımtatar milliy areketiniñ faali, Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyevniñ bildirgenine köre, uquq qoruyıcılar «fevral 26 işi» boyunca malümatnı qıdıra ediler.
Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ reisi, Meclis azası Eskender Bariyev bildire ki, Rusiye uquq qoruyıcıları aprel 14-te Qarasuvbazar regional meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde tintüv keçirip, patronlarnı taptılar. Olarnı, Bariyevniñ aytqanına köre, özleri qoydılar.
Mustafa Asabanıñ evinde tintüv ekinci sefer keçirilmekte. Uquq qoruyıcılar 2014 senesi sentâbr 16-da da tintüv keçirgen ediler. O vaqıt, tintüv neticelerine köre, Asabanıñ qırımtatar milliy areketinen bağlı diniy risaleler alındı. Tintüvden soñ er kişini politsiyağa subet içün davet ettiler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımtatar Milliy Meclis ve «Rusiye birligi» tarafdarları ile kütleviy miting keçti. Qırım Taqiqat komitetiniñ malümatına köre, fevral 26 künü vaqiaları çerçivesinde şaat olaraq 150 insan sorğudan keçti, zarar körgen 40 insan belgilendi ve 2 şahıs mesülietke çekildi.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler. Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Rusiye Taqiqat komiteti Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznğa 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgiledi.
Aqmescitte videooperator Amet Ümerovnıñ evinde aprel 11-de saba Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri tarafından tintüv keçirildi. Ümerov dedi ki, saba saat 7-de onıñ evine tintüv ile keldiler. «E» Merkeziniñ vekilleri patlav maddelerini ve silânı qıdırdılar. Bunıñnen beraber, Ametniñ bilgisayarında içtimaiy ağlardaki şahsiy mesaclarını oqudılar. Tintüvden soñ onı Ekstremizm ile küreş Merkeziniñ idaresine alıp kettiler. Sorğudan soñ Amet Ümerovnı azat ettiler. Ümerov ömür arqadaşı, küçük balası ve ana-babasınen yaşay.
Bir qaç yıl evelsi Amet Ümerov ATR telekanalınıñ operatorı olıp çalışqan edi. Şimdi ise toylarnı çıqara.


text:
Ukrain siyasiy mabüslarınıñ azat etilmesi artından işğal altındaki Qırım ve Donbass azat etilip, Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenecek. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov oktâbrniñ 27-nde Borispol ava limanında keçirilgen brifingte beyan etti.
«Bu esnas devam etecek. Ayrı bir insanlarnıñ azat etilmesinden soñ, Qırım illâ ki azat etilip, Ukrainanıñ topraq bütünligi tiklenecek. Bizim bütün küreşimiz bunıñ oğrundadır», – dedi İlmi Umerov.
Onıñ sözlerine binaen, nevbetteki mesele Ukraina Anayasasında Qırımnıñ statusı deñiştirilmesinen bağlı qanunnıñ qabul etilmesi olacaq.
«Bu qararlar artıq tuvğan devletimiz (Ukraina – QA) içinde qabul etilecek», – dep yekünledi Umerov.
Qırımtatat Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ketirgen uçaq oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına kelip qondı.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 26-sı, cumamaqşamı künü Ankarada Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan körüşken edi.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.


text:
ANKARA ALÜMİNYUM KAPI PENCERE TAMİRCİSİ
dikkatinizi çekeriz.herkez alüminyum kapı pencere tamiri yapamaz -biz alüminyum sektöründe yetişmiş elemanlarımızla -ankarada başta çankaya alüminyum kapı pencere tamiri , dikmen alüminyum tamiri kapı pencere tamiri,balgat alüminyum kapı pencere tamiri,ayrancı alüminyum kapı pencere tamiri,esat alüminyum kapı pencere tamiri,çukurambar alüminyum kapı pencere tamiri,oran alüminyum kapı pencere tamiri,çankaya yıldız alüminyum kapı pencere tamiri,incek alüminyum kapı pencere tamiri,kızılay […]


text:
Kyivde balalar içün «Tilde Birlik» adı altında qırımtatar yazısı ve medeniyetinen bağlı tasil aktsiyası keçirilecek. Bu aqta dekabrniñ 20-nde faal Lerane Haybullayeva bildirmekte.
Dekabrni25-ne qadar yaş sıñırı olmadan bütün istegen balalar aktsiyada iştirak etebile.
Haybullayevanıñ sözlerinbe köre, aktsiyada iştirak etmege istegenler kâğıttan yürek şeklinde bir varaqa azırlap, üzerinde qırımtatar tilinde Vatan, tuvğan yerler ve ana tiline olğan sevgisi mevzusınen bağlı bir söz yazmaq kerek.
Bildirilgenine köre, bir iştşrakçige berilcek kâğıttan yapılğan yürek sayısı sıñırlı.
Aktsiyanıñ finalı dekabrniñ 26-nda Kyiv, Bogadan Hmelnitskiy soqağı, 8/16 adresinde yerleşken ArtHud iş hanesinde keçirilecek. Finalda qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev ve Milliy Meclis reisi Refat Çubarov iştirakçilerge mükafatlar taqdim etecek, dep haber ete teşkilâtçılar.


text:
Qırımda iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri bir qaç evde tintüv keçirdi. İnsanlarnı Aqmescitteki FSB idaresine alıp keteler. Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi bildire.
Qurman rayonındaki Büyük Onlar qasabasında faal Emil Ziyadinovnıñ evinde tintüv keçirildi. Ziyadinovnıñ ömür arqadaşı bildirgenine köre, tintüv vaqtında eki bilgisayar, edebiyat, sistema bloku tutıp alındı.
«205.5 maddesiniñ birinci qısmı (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve bu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – QA). Aqayımnen meni odağa alğanlar, (quvetçiler – QA) işbirligi yapmağa razı olsaq ve bu firqanıñ (tahmin etilgeni kibi Hizb ut-Tahrir – QA) azaları olğanını qabul etsek, ceza daa az olur, ev apsi bile ola bile, dep aytqanlar. Aqayım bir şey imzalamadı», – dep ayttı qadın.
Faallerniñ bildirgenine köre, tintüvden soñ altı insan FSBge alıp ketirildi: Seyran Hayretdinov, Aleksandr Sizikov, Emil Ziyadinov, İsmet İbragimov, Alim Sufyanov, Vadim Bektemirov.
İyülniñ 7-nde saba Qırımnıñ bir qaç yerinde Rusiye quvetçileri tintüv keçirip başladı. Tintüv sebepleri belli degil, Qırımnıñ Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni izaatlamay. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Advokat İslâm Velilâyev, onı FSB hadimleri tintüv keçirgen evge kirsetmedi, dep ayttı.
2014 senesiniñ Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ mustaqil jurnalist, vatandaş faali, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Gürcistanda koronavirus qırğınlığı sebebinden başlatılğan sıñırlav tedbirleri quvetleştirildi: aprelniñ 17-nden itibaren memlekette maşina ve diger şahsiy naqliyat qullanıluvı yasaqlana. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Yasaq aprelniñ 21-ne qadar devam etecek, dep bildirdi ükümet vekili İrakliy Çikovani.
Sıñırlavlar yük naqliyat vastaları ve taşıma maşinalarına tesir etmey.
Çikovani, yañı tedbirler «virus tarqaluvınıñ faal stadiyasını» yımşatmaq içün ilân etile, dep bildire.
O, yaqın aftalarda COVID-19 hastalarınıñ sayısı artacaq, dep tahmin etti ve ükümetniñ evde qalmaq çağıruvlarını tekrarladı.
Bundan ğayrı, aprelniñ 17-nden başlap Gürcistanda daa eki sıñırlav olacaq: cemaat binalarında er kes maska taqmalı, mezarlıqlar qapatıla.
Ükümet vekili, Gürcistan vatandaşları sıñırlavlarğa riayet etmese, akimiyet «tam karantinge» keçe bile, dep tenbiledi.
Johns Hopkins Universitetiniñ malümatına köre, Gürcistanda 348 insan koronavirusqa oğradı, üç kişi vefat etti.
Memlekette mayısnıñ 10-na qadar fevqulâde vaziyet olacaq. Saat 21:00-dan 6:00-ğa qadar komendant saatları ola. Tek azıq tükânları ve aphaneler açıq qala, qalğan tükânlar, restoran, qave ve yaqıt stanktsiyaları çalışmay.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin içün Qırımnıñ «teslim etilmesi» özüni öldürmek kibidir. Öyle fikirini rusiyeli muhalifetçi, dünya santıraç çempionı Garri Kasparov «Voice of America» agentligine bildirdi.
Kasparov: «Qırım boyunca, men bellesem, Tramp bir şey becermez, çünki Putin içün Qırımnıñ teslim etilmesi özüni öldürmek kibidir. Amma Putinniñ taqdirine tesir etmek içün Amerikanıñ imkânları ğayet büyüktir», – dedi.
Ondan da ğayrı, Ğarp tarafından kirsetilgen sanktiyalar irişip olacaqlarına nisbetten bayağı eksiktir, dedi. Faqat bu sanktiyalar bile Rusiye ekonomikasına tesir ete, dep qayd etti muhalifetçi.
AQŞ, AB ve Ğarp memleketleri Rusiye Qırımnı zapt etkeni ve ayırımcılarğa destek köstergeni sebebinden bir sıra sanktsiyalarnı kirsetti. Kreml cenk areketlerinde rusiyeli «göñüllileri» olğanını qabul ete, amma silâ ve şahsiy taqımını yibergenini inkâr ete.


text:
Eşini veya sevgilisini terk etmiş birinin itaatlı bir şekilde dönmesi için bu duayı yazıp yazdığını havaya asarsan,en kısa zamanda döner.
Yazılacak olan dua budur:
Bismillâhirrahmânirrahîm. yedullâhi fevka yedeyye ve lillâhil emru min kablü ve min ba’dü allâhümme innes semâe semâüke vel ardu arduke ves sehlü sehlüke vel berru berruke vel bahru bahruke vel ıbâdü ıbâdüke lâ ilâhe illâ ente sübhâneke eselüke allâhümme bi nûri celâlike ve azîmi sultânike en tecalel büldâne vel müdüne vel kurâ dayyikati alâ hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete allâhümmecal aleyhid dünyâ edıkı min halkıhil hâtemi alel esbeı ve nüfiha fis sûri fecema’nâhüm ceman allâhümme hayyır fülân ibni fülânete hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete kemâ hayyıral cemelü fî aklihi vet tayru fî vikrihi vel veledi alâ mehabeti ümmihi hattâ yercia ilâ beytihâ ve mekânihellezî harace ve nüfiha fis sûri fe izâhüm minel ecdâsi ilâ rabbihim yensilûn. Kâlû yâ veylenâ men beesenâ min mer kadinâ hâzâ mâ ve ader rahmânü ve sadakal mürselûn. İn kânet illâ sayhaten vâhideten feizâhüm cemîun ledeynâ muhdarûn.velâ tahvîhi ardun velâ tahvîhi dârun velâ mekânün hattâ yercia ilâ zevcetihi fülânete binti fülânete ve ilâ mekânihâ allâhümme kemâ radedte yûsüfe alâ ya’kûbe ve kemâ radedte mûsâ ilâ ümmihi allâhümme yâ câmiaş şetâti yâ câmian nâsi li yevmin lâ raybe fîhi rüd fülân ibni fülânete alâ fülânete binti fülânete ve ilâ mekânihellezî haraca minhü vecma’ şemlehâ bi şemlihi inneke alâ külli şeyin kadîr.


text:
Qırım musulmanlarını Rusiyede yasaq olğan edebiyat aqqında tenbiyeleyler. İşğal şaraitte işbu yasaq yarımadağa da tarqala.
Bu aqta Qırım musulmanları diniy idaresininiñ beyanatında aytıla.
«Qırım musulmanları diniy idaresi musulman diniy teşkilâtlarnıñ, dincilerniñ, musulman cemiyetiniñ diqqatını Qırımğa Yasaq olğan malümatnıñ federal cedveli tarqatılğanına celp etmege istey. Cedvelge kirsetilgen malümatnıñ tarqatıluvı, basıluvı ve saqlanuvı yasaqtır», – deyler QMDİde.
Qırım musulmanlarını yasaq olğan edebiyat cevdvelini ögrenmege ve işbu malümatlardan vazgeçüv yolunı tüşünmege çağıralar
Soñunda ise Qırım müftiyatı tarafından işbu cedvelden seçip alınğan malümatlarnıñ cedveli berile. Cedvelde 75 noqta bar, olarnı Müftiyatnıñ saytında körmege mümkün.


text:
Aqmescit civarındaki Mamaq (Stroganovka) köyünde ğayıp olğan üç yaşında Musa Suleymanovnı qıdırmağa devam eteler, biñden çoq kişi oğlançıqnı qıdıra. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Gece tahminen 4000-5000 insan bar edi. Kündüz 2000-ge yaqın. Koordinatorlar bergen malümatlar: «Liza Alert» iştirakçilerge nomeralar bere», – dep bildirdi «Qırım birdemligi».
Qıdıruv taqımları içün aş azırlaylar. Bu aqta qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyeva Facebookta bildirdi. Onıñ aytqanına köre, insanlar çoq aş ketire.
Coyulğan oğlançıq – cemaat jurnalisti, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Suleymanovnıñ oğludır.
Daa evel berilgen malümatqa köre, balanı qıdırmaq içün Rusiye politsiyasınıñ hadimleri, kinologlar, Qırımdaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ vekilleri ve «Liza Alert» teşkilâtınıñ göñüllileri celp etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi üç yaşında Musa Suleymanovnıñ iyülniñ 24-nde Aqmescit civarında Mamaq köyünde ğayıp oluvınen bağlı cinaiy dava açtı. Qırımnıñ Rusiye prokuraturası Rusiye Ceza kodeksiniñ 105-inci maddesiniñ 2-nci qısmınıñ «v» noqtasına istinaden – küçük bala öldürilüvi – cinaiy dava açtı.


text:
Qıtayda yañı 2019-nCoV koronavirusı neticesinde 800-den ziyade adam öldi. Bunı Azatlıq Radiosı haber ete.
Fevralniñ 9-ında Çin Milliy Sağlıq Komissiyası, fevralniñ 8-inde merkeziy Hubei bölgesinde 89 yañı ölüm adisesi qayd etilgenini bildirdi. Umumen ise 811 adam elâk oldı.
Buna baqmadan, memuriy merkezi Wuhan olğan Hubei bölgesinde fevralniñ birisinden soñ ilk sefer yañı infektsiyalarnıñ sayısı azlaştı.
Memurlar, bir kün içinde ümumen ülkede 2566 yañı adise, añılğan bölgede ise 2147 yuqum adisesi qayd etilgenini bildirdi.
Yañı 2019-nCoV koronavirusınen hastalanğanlarnıñ umumiy sayısı - 37198 adamdır. Olarnıñ ekseriyeti Qıtayda, amma dünyanıñ daa 24 memleketinde de infektsiyalanğan adam bar.
Bugün Qıtayda "Remdesivir" antivirus ilâcınıñ klinika sınavları başlaycaq. South Morning China Post yaza ki, ilâcnıñ istisalcısı - Wuhandaki virusologiya institutınıñ - müellif aqları ile problemaları çıqa bile. 2016 yılda "Remdesivir"ni Gilead Sciences Amerika şirketi işlep çıqardı. Amma şimdilik ilâc dünyanıñ iç bir yerinde tasdıqlanmadı.
Yanvarniñ 30-ında Bütündünya sağlıq teşkilâtı Qıtay koronavirusını global bir fevqulâde vaziyet dep ilân etti.
Qıtay alimleri 2019 senesi dekabrniñ 31-nde adiy olmağan pnevmoniya aqqında ilk sefer bildirdi. Olar yañı koronavirusnı ayırıp, tolu genomını derc etti.
Ekimlerniñ bildirgenine köre, yañı koronavirus ağır pnevmoniyanıñ sebebi ola bile. Ayrı bir tedaviylevi yoq, tek alâmetleri yımşatıla bile. Ağır hastalıq immuniteti zayıf olğan insanlarda ve esli-başlılarda ola.
Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirusnı dünya seviyesinde fevqulâde vaziyet dep adlandırdı.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin Rusiyeden iyünniñ 10-nda saba işğal etilgen Qırımda keçirilgen tintüvlerden soñ tutulğan qırımtatarlarnı acele azat etmesini talap ete.
«İşğal altındaki Qırımda yañı tutuvlar dalğası – 8 qırımtatarı nezaret altına alındı. Rusiye Federatsiyası repressiyalarnı gizlemek içün «qırımtatarı» ve «terrorist» ıstılaları arasında musaviylik işaretini qoya. Qırımtatarlarnıñ tez vaqıtta azat etilüvini talap etemiz. Bunıñ içün halqara ortaqlarımıznen çalışamız. Qırım – Ukrainadır», – dep aytıla haberde.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye zenaatdaşı Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, tutulğan qırımtatarlarnıñ aqlarını temin etüvde yardımcı olmasını ve bulunğan yerleri aqqında malümat bermesini rica etti.
İyünniñ 10-nda Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi qırımtatarı Riza Ömerovnı 1 ay ve 26 künge, avgustnıñ 5-ne qadar, SİZOda qaldırdı. Daa soñra mahkeme iyünniñ 10-nda tutulğan daa üç qırımtatarını avgustnıñ 5-ne qadar SİZOğa yolladı: Enver Ömerov, Eskender Suleymanov ve Ayder Cepparovnı.
İyünniñ 10-nda tutulğan daa dört qırımtatarı – Lenur Halilov, Ruslan Mesutov, Eldar Kantimirov ve Ruslan Nagayevniñ – sıñırlav tedbiri iyünniñ 11-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde belgilenecek.
Haber etilgeni kibi, iyünniñ 10-nda saba Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ 8 er adam tutuldı.
Rusiye FSBsi tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesi (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) boyunca cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Qırımda Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Bu yıl Qırımda quru yelli ava şaraiti sebebinden tabiy yanğınlarnıñ sayısı keçken yılğa köre beş kere çoqçadır.
Bu rusiyeli Qırım FVN nazirliginiñ saytında bildirile.
Müessise malümatına köre, landşaft yanğınlarnıñ (ot, çöplük) sayısı 38%-ğa arttı.
Qırımda mayıs 16-sından başlap dört künlük yüksek yanğın ihtarı ilân etildi. Bundan sebep dağlarnı ziyaret etmek yasaq, ormanlarnıñ maşnalarnıñ kirmesi sıñırlanğan, ateş yaqması yasaq, bundan ğayrı hususiy azbarlarda çöplük, ot, yapraqlarnıñ yaqması yasaq.
Bu yasaqlarnıñ bozuluvı içün 2 biñden 400 bingece cömere ola bile.
Daa evel Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada ormanlarnı ziyaretlerge qapatıp, yanğın telükesi müddetini mayısnıñ soñuna qadar uzattı.
Qırımda yaznıñ yanğın telükesi mevsiminiñ başlanğıçını aprelniñ 1-nden belgiledi.


text:
Ukraina qıtasında koronavirus infektsiyası sebebinden ükümsürgen sıñırlayıcı tedbirlerniñ başından berli ukrain sıñırcılar Qırımğa 386 adamnı keçirdi. Bunı mayıs 29-ında Ukraina Devlet Sıñır Hızmeti Bildirdi.
"Esasen, böyle qararlar memuriy sıñırnı tedaviylev ya da qorantanen birleşüv maqsadınen keçken adamlarğa qarşı alına edi", - denile beyanatta.
Müessise, Ukraina kiriç-çıqış noqtaları alâ daa sıñırlanğan rejimde çalışqanını qoştı.
Qırım ve Herson vilâyeti arasındaki memuriy sıñırdaki sıñırlavlar mayıs 22-sinece sürecek. Daa evel Ukraina Nazirler Kabineti, Ukraina qıtasına ilhaq etilgen Qırımdan ve işğal etilgen Donetsk ve Luğansk vilâyetlerinden kelgen vatandaşlar mecburen observatorlarğa yollanılacağını bildirdi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Sabıq siyasiy mabüs, ukrain rejissör Oleğ Sentsov yılda birer film çıqarmaga niyetlene. Bunı o, Nastoyaşçeye vremâ intervyüsinde aytıp berdi.
"Üç stsenariyni türmede yazğan edim, bitirilgenler, eki stsenariyni türmeden evel bitirgen edim. Böylece, umumen beş bitirilgen, işke azır stsenariyim bar. Artıq olarnıñ ekisinen iş başlandı, bir danesiniñ cekimleri 2020 yılda yapılacaq, er şey yahşı olsa, ekincisini 2021 yılda yapacaqmız, er sey yahşı olsa. İleride de - yılda birer film, er şey yahşı olsa. Amma bu işni endi başladım", - dedi Sentsov.
O, "tek bediiy oyun filmlerinen çalışqanını" qoştı.
"Birincisi "Kerkedan" ("Nosorog") adlı cinayet dramması olacaq. Bu, biz bir yıl azırlanğan, amma çekişlerni başlap yetiştirmegenimiz ve, ondan sebep, başından yapıp başlamaq mecbur olğanımız iştir. İşimniñ soñuna çıqmağance, planlarımnı aydınlatmağa alışmadım. Bitirsem - buyurıñız, baqıñız. Şimdilik ise yoq: bu mevzunı tek çalışqan adamlarımnen, gruppamnen, yaqınlarımnen muzakere etem", - bölüşti Sentsov.


text:
Ukrainanıñ sabıq prezidenti Leonid Kuçmanıñ fikrine köre, «Rusiye Qırımnı idare etip olamağan soñ, o keri qaytar». Bunı o yanvarnıñ 7-nde Azatlıq Radiosı ve «112 Uktraina» telekanalınıñ umumiy proyektiniñ efirinde beyan etti.
«Men bellesem, o (Ukraina –QA) Qırımnı, Rusiye onı idare etip olamağan soñ keri qaytarıp alır», – dedi sabıq prezident.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina yarımadanıñ inkişafı içün milliard dollarlar sarf etti.
«1954 senesinden başlap Ukraina anda suv, yol keçirmek, kurort açmaq, ziraat, medeniyet ve saireni tiklemek içün yüz milliard dollardan ziyade para sarf etti. Onıñ içün Moskvadan Qırım olarnıñ toprağı olğanına, qaraman şeerlerge dair efsanelerniñ epsi – uydurma. Hruşçov Qırımnı bağışlamayıp, almağa mecbur etti, SBKP MK siyasiy bürosına, Ukraina Odessa, Herson ve Nikolayev vilâyetlerinde böyle işlerde tecribe saibi olıp, Qırımğa yerdım etebilir, dep aytan edi, neticesi de, zaten, öyle olıp çıqtı. Ukraina Qırımnı ayaqqa tursattı. Şimdi ise, Qırım ilhaq etildi, bir de bizge, Qırım keri qaytarılğanını isbat etecek olalar», – dedi Kravçuk.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey.Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü olaraq qabul etti.


text:
Çarşenbe künü, yanvar 28-de, Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde adliyeci Svetlana Sidorkinanıñ qırımlı Aleksandr Kolçenkonıñ Ukraina vatandaşlığını saqlap qalmaq aqqı tanılması aqqında arizası baqıldı. Lâkin mahkeme buña razı olmadı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Kolçenkonıñ aytqanına köre – o, Rusiye vatandaşlığınıñ qabul etilmesi aqqında ariza yazmadı, lâkin Federal havfsızlıq hızmetiniñ idaresi böyle bir ariza bar olğanını bildire», – dep ayttı maznunnıñ adliyecisi Svetlana Sidorkina.
O, Apellâtsion mahkemege ariza yazıp, Aleksandr Kolçenkonıñ Ukraina vatandaşlığınıñ saqlap qalmasını talap etecek ola.
Hatırlatamız, Qırımda faşizmge qarşı küreşken içtimaiy faal Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Aqmescitte apiske alınğan edi. Onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına yolladılar. FSB taqiqatçıları onı, ve Qırımnıñ daa üç sakinini, şu cümleden ukrain rejissöri Oleg Sentsov, tarihçı Aleksey Çirniy ve adliyeci Gennadiy Afanasyevni terroristik areketler, terakt azırlanması ve silâ ile qanunsız qullanuvda qabaatlaylar.
Moskvanıñ Lefortovo rayon mahkemesi 2014 senesi dekabr 25-te qırımlınıñ apis cezasını 2015 senesi aprel 16-na qadar arttırdı.
Kolçenko özüni Ukraina vatandaşı olaraq tanıtsa da, taqiqat onıñ Rusiye vatandaşlığı aqqında aytmağa devam ete.


text:
Çarşenbe künü, iyül 8-de, Kiyevniñ Peçersk rayon mahkemesinde «Aydar» ukrain batalyonı göñüllileri – yaqalanğan Enver Velilâyev ve Aleksandr Babiçniñ işleri boyunca nevbetteki toplaşuv keçirilecektir.
Qırım.Aqiqat mühbirine Velilâyevniñ advokatı İgor Fedosük bildirgeni kibi, o kene de mahkemede öz müşterisi içün serbestlikni sıñırlamağan qararnı çıqarmağa rica etecektir.
«Qararnıñ deñiştirilmesi aqta imayeniñ şefaatı baqılacaq. Ümüt etemiz ki, bu sefer mahkeme bizni eşitir», – dey advokat.
Kiyev Peçersk rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Natalya Vasilyeva iyün 20 künü «Aydar» batalyonınıñ askeri, qırımtatarı Enver Velilâyevniñ adliyecileri tarafından berilgen şefaatını lâğu etti. İmaye mahkemeden apiste bulunuv kibi cezanıñ olmaması ile qararnı çıqarmağa rica etken edi.
Kefil şefaatı ile mahkemege Qırımtatar Milliy Meclis reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov muracaat etti. Amma mahkemeci «iş ile yüklenilmesi büyük olğanından» sebep deputatnıñ şahsiy kefaletini şübeli olaraq qayd etti.
«Aydar» askerini uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimlerine ücüm etilgeninde, aydutlıq, insanlarnıñ hırsılzavı, arbiy qısımnıñ öz istegi ile qaldıruvında şekleyler.
Bu işte Velilâyev ile «Aydar»nıñ diger askerleri de iştirak ete, şu cümleden Aleksandr Babiç, Nikolay Ştirhun, Viktor Gerçak ve Nikolay Lâşçuk.
Şimdi Enver Velilâyev Kiveniñ Lukyanovsk SİZOsında buluna.


text:
Qırımda «Mishor – Ay-Petri» alatlı yolu aprelniñ 20-ne qadar profilaktika işleriniñ keçirilmesi içün qapatıldı. Bu malümat alatlı yolnıñ resmiy saytında derc etildi.
«Alatlı yol er yılki profilaktika işlerine qapatıldı. Alatlı yoldaki işler aprelniñ 20-nde başlamalı», – dep aytıla haberde.
Alatlı yolnıñ memuriyeti bildirgenine köre, profilaktika aman-aman üç ay devamında keçirile, çünki tehnik baqınuv olacaq.
«Alatlı yol er yıl tehnik baqınuvdan keçmeli, anda bir sıra ekspertiza bar. Buña yaqınlaşmaq içün onı azırlamaq kerek», – dep qayd ete memuriyet.
Keçken sene mayısnıñ 14-nde «Mishor – Ay-Petri» alatlı yolunda bir işçi elâk oldı. O, baqınuvnı kaskasız ve sigorta sistemasız keçirdi, tayaq meydanında olğanda donatma qorqulıqlarından keçti.
«Mishor – Ay-Petri» alatlı yolu – populâr turistik obyektidir. 2013 senesi alatlı yoldaki esas arqannı Avstriyada sımarlanğan yañı soyuna deñiştirdi.
Turistik obyektniñ saytında haber etilgenine köre, bu alatlı yol Ginnes rekord kitabına Avropadaki eñ uzun tayaqsız açıqlıq olaraq kirsetilgen edi: onıñ uzunlığı 1670 metrdir.


text:
Qırımtatar faali Arsen Jumadilov Odessa vilâyeti Belâyevka rayon devlet memuriyetiniñ reisi vazifesinden ketti.
Onıñ sözlerine köre, fevral ayında o öz isteginen ariza yazdı, qaysı birine gubernator qol tuttı, ve buña esaslanıp, Ukraina prezidenti ferman çıqardı.
Jumadilov qayd etti ki, işten ketmekniñ sebebi, «qırımtatar milliy areketinde qıtaiy Ukrainada şahsen iştirak etüvge» qaytmaq istegi oldı.
«Rayon devlet memuriyetinde alınğan bilgi ve tecribe böyle iştirak etüvge isse qoşmaq kerektir», – dep ayttı sabıq yolbaşçı.
Bundan evel Arsen Jumadilov Qırımtatar halqınıñ aq-uquqları boyunca Prezidentniñ vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ apparatında çalışqan edi. 2016 senesi avgust ayında ise, Odessa vilâyet devlet memuriyeti yolbaşçısınıñ muavini vazifesini eda etüvine namzet yarışında ğalip çıqtı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yanvarniñ 5-nde İstanbulda Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan ile körüşip, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi ve işğal etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını muzakere etti.
Bu aqta Ukraina prezidenti Memuriyetiniñ saytında aytıla.
«Devlet yolbaşçısı Türkiyeniñ devletimizniñ topraq bütünligi ve sıñırlarına deñişmegen qoltutuvına yüksek qıymet kesti ve Türkiye Cumhuriyetine 2018 senesi dekabr ayında qabul etilgen BM Baş Assambleyasınıñ Qırım ve Azaq deñiziniñ Rusiye tarafından askeriyleştirilüvini takbih etken qararını azırlamağa yardım etkeni içün teşekkürler bildirdi. Qanunsız şekilde mahküm etilgen Ukraina vatandaşlarınıñ Rusiye apishanelerinden azat etilmesi ve Qırımda Rusiye işğali şaraitlerinde Ukraina vatandaşları, hususan qırımtatarlarnıñ aqlarını temin etüv tedbirlerine ayrı diqqat celp etildi», – dep aytıla haberde.
Yanvarniñ 5-nde İstanbulda Fener Rum Patrigi Bartholomeos Ukraina Ortodoks kilsesi içün tomosnı imzaladı.
Poroşenko, tomosnı imzalav tedbirinde iştirak etmek içün yanvarniñ 5-nde İstanbulğa keldi.
Keçken sene oktâbr ayında Rusiye işğal etken Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Ümerov Türkiyege teslim etilgen edi. Resmiy olmağan malümatqa köre, Çiygoz ve Ümerovnıñ teslim etilmesi aqqında Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile keçirgen körüşüvinde añlaşılğan edi.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, 60-tan ziyade Ukraina vatandaşı Rusiye ve işğal altındaki Qırımda siyasiy sebeplerden azatlıqtan marum etilgen edi. Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyege 300 kere narazılıq bildirip, anda tutulğan ukrainalılarnıñ azat etilmesini talap etti.


text:
Siz bul bólimde baqsha ishki jańalıqların kóriwińiz múmkin.
Xosh Bol Baqsham
2020-Jıl 26-may kúni I-II mektepke tayarlaw toparlarında "Xosh bol baqsham, sálem mektep!" atamasında bayram keshesi bolıp ótti. Tárbiyalanıwshılar tálim-tárbiya alǵan tárbiyashı apaları, janajan baqshı menen xoshlastı. Bayramda tárbiyalanıwshılar ózlerinıń úyrengenleri, alǵan bilim hám kónlikperin ámelde kórsetti hám qosıq, taqmaqlar aytıp, ayaq oyınlar, saxnalı kórinisleri menen ata-anaların quwanttı.
1-iyun Xalıq aralıq balalardı qorǵaw kúnı.
MShBShde "1-iyun Xalıq aralıq balalardı qorǵaw kúnı" múnásebeti menen "Balalarǵa beriń dúnyanı" atamasında bayram keshesi bolıp ótti. Onda balalar súwret sızıw, shaxmat-shashka, velosiped jarısı sıyaqlı bir neshe sport jarıslarında belsene qatnasıp sıylı orınlardı alıwǵa mıyasar boldı. Jeńimpazlar sawǵalar menen sıylıqlandı.
"Gimnastrada".
2021-jıl 28-mayda Qońırat rayonlıq mektepke shekemgi bilimlendiriw bólimi tárepinen royandaǵı mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemleri tárbiyalanıwshıları arasında "Gimnastrada" sport jarısı bolıp ótti. Jarısta shólkem tárbiyalanıwshıları birinshi orındı jeńip alıp respublika basqıshına jollama aldı.
Taekwon-do túri boyınsha jarıs bolıp ótti.
2021-jıl 2-aprelde Qońırat rayonlıq JÓSM tárepinen mektepke shekemgi bilimlendiriw tárbiyalanıwshıları arasında sporttıń Taekwon-do túri boyınsha jarıs bolıp ótti. Jarısta shólkemimiz tárbiyalanıwshıları taekwon-do dógeregi aǵzaları ul balalar ortasında Abdikarimov Rufat I-orındı, qız balalar ortasında Asanova Móldir I-otındı jeńip aldı.
"Salamat shańaraq".
2021-jıl 30-may kúni "Salamat shańaraq" súreni astında "Atam, anam hám men" sport jarısı bolıp ótti. Onda 6 shańaraq qatnasıp óz ara kúsh sınastı. Jarısta Qudaybergenovlar shańaraǵı I-orındı, Joldasovlar shańaraǵı II-orındı, Djumagalievlar shańaraǵı III-orındı iyeledi. Jeńimpazlar húrmet jarlıqları hám estelik sawǵaları menen sıylıqlandı.
2021-jıl 2-iyul kúni Qońırat rayonı hákimligi tárepinen Manawiyat festivalı sheńberinde "Meniń perzentim Ózbekstan maqtanıshı" atlı sıylıqlaw máresimi bolıp ótti. Onda shólkemimizden Respublika hám rayon kóleminde sıylı orınlardı alıwǵa miyassar bolǵan tárbiyalanıwshılarımız M.Asanova, X.Sarıbaev, A.Sarsenbaeva, Z.Oralbaeva, D.Enderbaevalardıń ata-anaları rayon hákimi tárepinen húrmet jarlıqları menen sıylıqlandı.
2021-jıl 1-iyul kúni Qońırat rayonı hákimligi tárepinen 2021-jıl "Jaslardı qollap-quwatlaw hám xalıqtıń salamatlıǵın bekkemlew jılı"nda ruwxıy-aǵartıwshılıq jumısları sistemasın túp-tiykarınan jetilistiriw, mámleketlik hám jámiyetlik shólkemlerdiń birge islesiwin kúsheytiw maqsetinde 9-sanlı Mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemi rayon hakimi tárepinen "Eń belsendi mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemi" nominaciyası alıp diplom menen sıylıqlandı.
2021-jıl 26-27 iyun kúnleri Tashkent qalasında sporttıń kórkem gimnastika túri boyınsha "Jaz-2021" atamasında ashıq turnir bolıp ótti. Onda shólkemimiz tárbilanıwshıları kórkem gimnastika dógeregi aǵzaları Zarina Orınbaeva, Asanova Móldir hám Endirova Dilnazlar qatnasıp sıylı II-orındı jeńip aldı hám diplom menen sıylıqlandı.
MSHBSH direktori
Metodist
Hamshira


text:
Keçken künü, oktâbrniñ 11-nde, Ukrainada 4420 yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ malümatında aytıla.
Bir künde 43 kişi vefat etti, 903 insan tüzeldi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Eñ çoq yañı hasta Harkiv (741) ve Sumı (418) vilâyetlerinde qayd etildi.
Oktâbrniñ 11-i sabasına qadar Ukrainada 265500 COVID-19 hastası qayd etildi. 5015 kişi vefat etti, 114410 insan tüzeldi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy COVID-19 qırğınlığı bitken soñ Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ qaytarılmasına irişmege niyetlene. Bu aqta Prezident ofisiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Şimdi Rusiyede ya da Qırım apishanelerinde bulunğan siyasiy mabüslerimizniñ COVID-19 qırğınlığından soñ deñişimi aqqında Rusiye Federatsiyasınen laf etemiz», – dep bildire Zelenskıynıñ aytqanlarını matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, tutulğan şahıslarnı azat etüvniñ üç basamaq neticelerine köre Ukraina 130 vatandaşından ziyadesini qaytardı. Hususan bu siyasiy mabüsler ve Keriç boğazı rayonında Rusiye FSBsi esir alğan deñizciler. 76 insan 2019 senesi dekabr ayında Parijde olğan Normand formatı memleketleriniñ liderler körüşüvinden soñ qayttı.
Mayısnıñ 20-nde ötkerilgen matbuat konferentsiyasında Zelenskıy Ukraina işğal altındaki topraqları, hususan işğal etilgen Qırımnı qaytarmaq fikirlerinden vazgeçmey, dep işandırdı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısı aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar, 80-den çoq – qırımtatarıdır. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Asan Egizniñ kimligi belli olmağan insanlar tarafından qaçırılması Qırımdaki Rusiye Taqiqat komitetiniñ arbiy taqiqat bölügi tarafından teşkerilmekte. Bunı advokat Ayder Azamatov bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Azamatovnıñ aytqanına köre, Qırımnıñ Aqmescit rayonındaki Taqiqat komiteti Asan Egizniñ uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri urbasınla kimligi belli olmağan insanlar tarafından qaçırılmasına dair bergen arizası boyunca eki ay devamında taqiqattan evel teşkerüv keçirip, onıñ malümatlarını arbiy taqiqat bölügine yolladı.
«İşbu qarar taqiqatnıñ bu işte uquq qoruyıcı qurulışlarınıñ iştirak etkenini körgenini ifadeley», – dedi Azamatov «Qırım birdemliginiñ» körüşüvinde.
Advokat, teşkerüv neticesinde cinaiy iş açılıp açılmağanına dair malümatnı bermek talabı ile Egizniñ adından muracaat etti.
Mayısnıñ 23-nde Aqmescit rayonındaki Colman (Pionerskoye) köyü yanında belli olmağan uniformalı şahıslar Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egizni tutqan ediler. Rusiye FSBsiniñ Qırımdaki idaresi Egizni yaqalağanlarını inkâr ete edi. Daa soñra alıp qaçılğan Egiz kötek izleri ile ormanda tapıldı.
Ukraina Tış işleri nazirligi ilhaq etilgen Qırımnıñ Aqmescit rayonında Asan Egizniñ alıp qaçırılmasını takbih etti.
Rusiyeniñ Qırım Tahqiqat komiteti, Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egizniñ imayesiniñ ricası ile, onıñ alıp qaçılğan yerinde mayısnıñ 23-nde GİBDD (Yol areketiniñ telükesizligi devlet inspektsiyası) hadimleriniñ olıp olmağanını tayin etken edi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler keçire.


text:
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ baş nazir muavini Yelena Romanovskaya Qırım hastahanelerinde ağır alda bulunğan yedi koronavirus hastası aqqında haber ete.
Bu aqta o, mayısnıñ 16-nda COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«136 hastamıznıñ alı orta ağır, yedi insan ağır alda buluna, 1945 senesi doğğan bir qadın, ne yazıq ki, invaziv aqcigerlerni suniy avalandıruvğa keçirildi, eki hasta invaziv olmağan aqcigerlerni suniv avalandıruv cihazına bağlandı», – dedi Romanovskaya.
Keçken künü Qırımda 13 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Böylece, Qırımda 272 koronavirus hastası qayd etildi. 24-ü çetelden keldi, 26-sı Rusiyeden keldi. Eki kişi vefat etti. Akimiyetniñ malümatına köre, daa eki hastanıñ ölüm sebebi belli degil, amma COVID-19 diagnozı qoyulğan edi. Aqyarda 135 kişi koronavirus yuqunçına oğradı, 65 insan tüzeldi, eki kişi vefat etti.
Mayısnıñ 18-nde Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi lâğu etile, amma maska taquv rejimi qala.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Radio
Radio (lat. radio — nurlanıw, nur tarqataman) — 1) Xabarlardı radiotolqınlar (elektrmagnit tolqınlar) ja'rdeminde uzaq aralıqdan sımsız uzatıw ha'm qabıl qılıw usılı. 1895 jılda A. S. Popov oylap tapqan; 2) sımsız uzatıw usılına tiykarlanıp fizik ha'diyselerdi u'yreniw, bul usıldan radiobaylanıs, radiroesitiriw, televideniye, radiomexanika, radiolokatsiya, islep Shıg'arıw ha'liyselerin avtomatlastırıw, uzaqtan turıp basqarıw (telebasqarıw)da, meditsinada ha'm basqa maqsetler ushın paydalanıw menen baylanıslı pa'n ha'm texnika tarawı. (q. Radiotexnika).


text:
Herson vilâyetiniñ mudafaa küçlerinen bağlı mesele 9 sentâbr künü Vilâyet şurasınıñ toplaşuvında baqılacaq. Bunı işğal etilgen Qırım ile sıñırdaş olğan Herson vilâyetiniñ devlet idare matbuat hızmeti bildire.
Müessisede, ayrıca, vilâyetniñ devlet idare yolbaşçısı Andriy Gordeyevniñ vilâyet şura reisi Andriy Putilovqa yazğan mektübine atıf eteler. Mektüpte Herson bölgesiniñ mudafaa masraflarına qoşma sermiyalarnıñ ayırılmasınen bağlı sualni muzakere etmek muracaatı mevcut.
«Vilâyetniñ devlet idaresine Hersondaki Ukraina telükesizlik hızmeti idaresi, Herson vilâyetinde yerleşken Ukraina arbiy quvvetler ve Devlet sıñır hızmetiniñ bölükleri tarafından, vilâyetniñ mudafaasını acele küçlendirmek muracalatına binaen, ve teşebbüsçilernen birlikte kerekli tedbirlerniñ munasip şekilde alınması ve maddiy teminlenmesi maqsadı ile», − degen sözlerni vilâyet idaresinde Gordeevniñ mektübinden açıqlaylar.
Soñki vaqıtta Moskva ve Kyiv arasındaki kerginlik beterleşti.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti ilân etti ki, işğal etilgen Qırımda «yarımada infrastrukturası ve ayat teminlemesi içün pek müim obyektlerde» teraktlarnıñ ögüni kördi, Ukraina Mudafaa nazirligi Baş istihbarat idaresini bunı azırlağanında qabaatladı, «diversiya» teşkilâtçılarından biri yaqalanğanı aqqında bildirdi. Rusiye prezidenti Vladimir Putin, FSB beyanatını izaatlar eken, Kyivni muzakere yollarını qıdırmaq yerine teror usullarına keçkeninde qabaatladı.
Ukraina Arbiy quvvetlerniñ baş merkezinde FSB beyanatını inkâr ettiler ve onı provokatsiya kibi tanıdılar. Ukraina Devlet sıñır hızmeti Rusiyeniñ soñki künler devamında qıtaiy Ukraina ve işğal etilgen Qırım arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnika ile arbiylerni yaqınlaştığanı aqqında beyan etti, ve ukrainlilerni yarımadanı ziyaret etmemege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda COVID-19 diagnozı qoyulğan qadın vefat etti. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ saytında haber etile.
Nazir muavini Anton Lâskovskiyniñ malümatına köre, qadın Kezlev şeer hastahanesinde bulunğan edi.
«Keçken künü bir kişi vefat etti – Kezlev şeer hastahanesiniñ reanimatsiyasında bulunğan hasta vefat etti. Ciddiy baş yarası ve bir qaç hronik hastalığınen qabul etildi», – dep bildire Lâskovskiyniñ aytqanlarını Rusiye ükümetine yaqın «Krıminform» resursı.
Berilgen malümatqa köre, Qırımda bir künde beş yañı COVID-19 hastası qayd etildi.
Qırımda 613 koronavirus hastası qayd etildi, 21 kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Cumaaqşamı, 5 oktâbr künü, Avropa parlamenti, qırımtatar faalleri Ahtem Çiygoz, İlmiy Umerov ve jurnalist Nikolay Semena üstünde keçirilgen mahkemeler boyunca rezolütsiya qabul etti.
Rezolütsiyada daa 44 insannıñ adları sıralana. Olarnıñ içinde ukrain rejissöri Oleg Sentsov da bar, dep haber ete «Ukrinform».
Vesiqağa mebüslarnıñ çoqluğı qol tuttı.
Bu rezolütsiyanıñ müellifleri olaraq, beş siyasiy fırqanıñ mebüsları çıqqandır, olar Avropa parlamentinde liberal – demokratik çoqluğını teşkil eteler. Bu Avropa halq fırqası, Avropağa qol tutqan liberal ve demokratlar Alyansı, sotsialist ve demokratlarnıñ İleri alyansı, Avropa konservatorları ve reformistleri fırqası ve «Yeşiller».
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Aqyarda General Petrov ve Novorossiyskaya soqaqlarınıñ kesişüvinde kimligi belli olmağan insanlar yerli KPRF firqasınıñ ofisi yanında yerleştirilgen sovet diktatorı İosif Stalinniñ resimi ile plakatnı kesti.
Bu aqta Aqyar sakini Roman Çernenko Facebookta bildirdi.
Qırımdaki Rusiye uquq qoruyıcıları ve Rusiye Federatsiyasınıñ Kommunist Firqası şimdilik cevap bermedi.
Kommunistler şeerniñ merkezinde bannerni qoydı, anda sovet diktatorı Stalin Aqyar yolbaşçısınıñ Rusiye saylavlarında «doğru rey bermege» çağıra.
Hatırlatamız, 2020 senesi iyün ayında Aqyar merkezinde «halq duşmanları» aqqında Stalinniñ süreti peyda oldı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi (QAMDİ) Qırımda islâm temellerini ögrenmege celp etecek yarışlarnı keçire. Bu sene qadın-qızlar arasında «Hayrunnisa» Qırım yarışınıñ azırlığı başladı, onıñ finalı fevral ayında ötkerilecektir, dep bildire QAMDİ matbuat hızmeti.
«Aynı vaqıtta «Mektepten aldın balalar ve küçük mektep talebeleriniñ din temelleri ocası» kurslarınıñ azırlığı yekünlendi. Talebeler qabul etile. Ocalar arasında islâm temellerini ögretecek eñ eyi usuliyet dersligi yarışı başladı. Bundan ğayrı, ocalar islâm temelleri kursları açılacaq yañı regionlarnı belgiledi», – dep qayd etile QAMDİ haberinde.
Qırım müftisi acı Emirali Ablayev «Faydalı ilim» maarif leyhası çerçivesinde çalışqan islâm temelleri ocalarınen körüşti.
Aqmescitteki QAMDİ malümatına köre, 2016 senesi islâm temelleri ocalarınıñ sayısı 56 insannı teşkil etti. Qırımda bazar künleri çalışqan 74 mektep bar. İslâm temellerini ögrengenlerniñ sayısı 500-den ziyadedir.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ QAMDİ yapqan areketlerini Meclis ile muzakere etmey. Yanvar 16-17 künleri Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında olıp keçken Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ toplaşuvında esas Ukrainada Müftiylikni qurmağa qarar alındı.
2016 senesi noyabr 19-da 14 qırımtatar din cemiyeti Kyivde toplaşip, müftiylikni qurdılar. Müfti Ayder Rustamov oldı, o, Kyivdeki qırımtatar cemiyeti yanında Musulmanlarnıñ diniy qıymetleri komitetiniñ yolbaşçısı ola. Alimler şurası da quruldı, onıñ yolbaşçısı olaraq Ukraina musulmanları birliginiñ reisi Suleyman Hayrullayev saylandı.


text:
Bunı «Rusiye demir yolları» şirketinde olğanlar bildirdi, dep haber ete İtar-Tass.
Onıñ aytqanına köre, bu trenler bar, lâkin yürmeycek. Subetdeş qayd etti ki, Ukraina ve Rusiye demir yolları arasında añlaşma olmadı, şu sebepten «Rusiye demir yollarınıñ» Qırımğa Ukrainadan ketken tren biletleriniñ satılması başlanmadı. Rusiye baş naziri Dmitriy Kozak bildirgenine köre, Rusiye Ukraina tarafınen Qırım ile demir yol alâqalarınıñ qurulmasını muzakere ete.
"Şimdi Ukrainada siyasiy esnas, belki de, deñişecek, ve bundan soñ bunı toqtatmaq içün muzakereler keçirecekmiz. Bir kimsege – ne Rusiye, ne Ukraina, ne de Qırımğa – demir yol alâqalarınıñ toqtatılması kerekmey», – dedi o.
Keçken cuma künü OAO «Rossiyskiye jeleznıye dorogi» (RJD) «İnterfaks» agentligine bergen malümatlarğa köre, şimdilik Rusiye-Qırım trenleri meselesi çezilmedi.
OAO «Rossiyskiye jeleznıye dorogi» Ukraina tarafı ile añlaşıp olamağan soñ, mayıs 28-den Qırım tarafına biletler satılmasını açmadı. Aynı vaqıtta, «Ukrzaliznıtsâ» 2014 senesi iyün 1-den başlap Qırımğa ketken trenler biletlerini satıp başladı. Biletler iyün 15-ne qadar yürgen trenlerge satılacaq.
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedevge bergen malümatlarğa köre, turistler Ukrainadan sebep Qırımğa kelip olamay, dep yaza Segodnâ gazetası.
«Bugünde-bugün logistika ve yarımadağa turistler ketirilmesinen bağlı meseleler çezilmedi. Raatlanğanlarnıñ 80% qullanğan demir yolu bunıñnen temin etip olamay, çünki Ukraina tarafı bizlerge böyle imkân bermey. Böyle etip, sutkada 16-20 biñ yolcunı ketire bilemiz, lâkin eñ azından eki qat ziyade olmaq kerek», – dep ayttı Aksönov.
Bunıñnen beraber, onıñ bildirgenine köre, yarımadanıñ bütün raatlıq noqtaları turistlerni qabul etmege daa azır degil. Ukraina devlet şifahaneleri aqqında söz yürsetile.


text:
Aqmescit rayonında sentâbr 14-ünde qaşqırlar adamlarğa ücüm etkeniniñ eki adisesi qayd etildi. Yaralanğanlarnı hastahanege qoydılar, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Müessiseniñ malümatına köre, yardım berüvni Qırım Felâket tibbiyeti merkezi nezaret ete.
"Bugün Tavşan Bazar (Privolnoye) ve Anğara (Perevalnoye) köylerinde yırtıcılarnıñ adamlarğa ücüm etkeniniñ eki adisesi qayd etildi. Vaqia neticesinde yaralanğan üç adamnı Aqmescit merkeziy rayon hastahanesine ve №6 Aqmescit acele yardım hastahanesine yatqızdılar", - denile beyanatta.
2018 senesiniñ başında Qırım Ekologiya Nazirligi, Qırımda qaşqırlarnıñ sayısı arta, dep bildirgen edi. Olarnı atqanlarğa baqmadan, Qırımda qaşqırlarnıñ sayısı 53-ke arttı.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım Yuqarı mahemesi, Aluşta "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçileri Ruslan Memetov ve Eldar Kantemirovnıñ sıñırlayıcı tedbileriniñ uzatılmasına qarşı berilgen advokatlarnıñ apellâtsiya şikâyetlerini red etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Böylece, olar 2020 senesi fevral 20-sine qadar SİZOda tutulacaq.
"Noyabr 18-inde Qırım Yuqarı mahkemesi, müşterim Ruslan Mesutovnıñ davasınen bağlı apellâtsiya şikâyetini baqtı. Mahkeme oturışı başlamazdan, o, qapalı sürette keçecegi aqqında haber ettiler. Advokat Ayder Azamatov, protsess açıq keçmesi aqqında muracaatlarnı bere edi. Mahkeme, sadece üküm ilânını açıq yapmağa razı oldı. Mahkeme muzakeresi eki daqqa edi, müşterilerimizniñ soyları ise bu vaqıtta mahkeme odasına kirip yetiştirmedi. Men, müşterimniñ mahkeme odasına ketirilmesini muracaat ettim, amma mahkeme muracaatımnı qabul etmedi, ve Eldar Kantemirov ile müşterim, oturışta SİZOdan video vastası ile iştirak etti. Onıñ içün, nasıldır advokat sırı olğan meselelerni müşterimnen muzakere etip olamadıq. Neticede mahkeme apellâtsiya şikâyetlerimizni red etti", - aytıp berdi advokat Siyar Paniç.
İyün 10-unda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlaında yapılğan tintüvleden soñ 8 adam yaqalandı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantemirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerova, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Süleymanov.
Rusiye FSBsi, Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına köre tahqiqiy tedbirler yapıla ve diniy «Hizb ut-Tahrir» teşkilatına bağlıdır, dep bildire.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye SİZOsında tutulğaye qırımlı Ukraina tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ alı sebebinden Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa muracaat etti.
Denisovanıñ malümatına köre, Prıhodkonıñ alı izolâtorda «pek fenalaştı». Onıñ hatırlatqanına köre, adamnıñ «hronik aşqazan içekler, siydik sistemasınıñ hastalıqları bar, eki taraflı eşitüv ve körüv problemleri bar». Ukraina ombudsmeni bildire ki, «faal az aydınlatılğan kamerada, sıçavul ve furun böceklerinen tutula».
«İnsan aqlarını ve esas serbestligini qoruv şartnamesine köre aqlarnıñ bu tarzda bozuluvı işkence ve insaniyetsiz munasebet olaraq sayıla ve Oleg Prıhodkonıñ ayatı ve sağlığı içün telükeli ola», – dep aytıla Denisovanıñ Facebook haberinde.
Bu sebepten o, Moskalkovağa muracaat etip, «Ukraina vatandaşınıñ aqları acele ğayrıdan tiklensin dep, tedbir almasına» çağırdı.
«Hususan, acele tibbiy baquv olmalı, BM mabüslerge yanaşuv qaidelerine köre tutuv şaraitleri yaratılmalı», – dep aytıla Denisovanıñ haberinde.
Moskalkova Ukraina ombudsmenine daa cevap bermedi, SİZO reberligi de bir şey izaatlamay.
Keçken afta Oleg Prıhodkonıñ qızı Natalya Şvetsova Rusiyeniñ Rostov-na-Donu SİZOsında tutulğan babasınıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı, dep bildirdi.
2020 senesi yanvarniñ 16-nda berilgen malümatqa köre, Prıhodkonıñ yañı qabaatı aydınlatıldı – «patlayıcı madde ya da patlayıcı cihaznı qanunsız aluv, berüv, satuv, saqlav ya da taşuv». Prıhodko Lvivdeki Rusiye baş konsullıq binasını patlatmağa tırışqanında da qabaatlana.
Oleg Prıhodko 2019 senesi oktâbrniñ 10-nda tutuldı. Rusiye FSBsi onı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatladı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımda faalniñ apiske alınğanı sebebinden Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (azatlıqtan qanunsız şekilde marum etüv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Advokat Nazim Şeihmambetovnıñ malümatına köre, Prıhodko Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokunda tutula.
Bundan evel Prıhodko memuriy dava boyunca işğal etilgen Qırımda mesüliyetke çekildi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
2014 yılda Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen vaqıttan berli 120 biñden ziyade Qırım sakini Herson vilâyetinde biometrik pasortnı resmiyleştirdi. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa Herson vilâyetinde Ukraina Devlet köç hızmetiniñ matbuat kâtibi Yuliya Galitskaya haber etti.
“Qırım yarımadası işğal etilgen vaqıttan berli Qırım sakinleri 121 589 biometrik pasport vesiqası resmiyleştirdi… Olarnıñ arasında 98 139 çetel pasport ve 23 410 id-karta”, – aytıp berdi Galitskaya.
Onıñ bildirgenine köre, Qırım sakinleri pasport vesiqalarını resmiyleştirmek içün Ukraina Devlet köç hızmetiniñ er angi bölügine muracaat ete bile.
Evel Qırım. Aqiqat haber etkeni kibi, Qırım işğal etilgen vaqıttan beş yıl içinde Herson vilâyetiniñ köç hızmetlerine çetel pasortnı almaq içün 78 395 biñ Qırım sakini muracaat etken.
Qırım sakinleri vaqtı keçken ukrain pasportınen Herson vilâyeti ile memuriy sıñırdan maniasız keçe bileler. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa Ukraina Devlet Sıñırı hızmetiniñ Herson sıñır bölüginiñ matbuat kâtibi İvan Şevtsov aytıp berdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukrainada keçirilgen parlament saylavlarında saylayıcılarnıñ 19,22%-ı iştirak etti. Bu aqta Merkeziy saylav komissiyası bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Lugansk, Kirovograd ve Poltava vilâyetlerinde faal sürette rey bereler.
Merkeziy saylav komissiyası, bu malümat 194 bir mandatlı saylav okrugından keldi, dep qayd ete.
Bugün Ukrainada parlament saylavları keçirile. Rey berüv saat 20:00-ğa qadar devam etecek.
Milliy deputatlar saylavlarında aman-aman altı biñ namzet iştirak ete. Olardan 2747-si çoq mandatlı saylav okrugında 225 deputat yerine iddia etken 22 firqanıñ saylav cedveli boyunca kete. Qalğan namzetler 199 majoritar okrugda namzetini köstere.
Avgustnıñ 5-ne qadar Milliy saylav komissiyası saylavlarnıñ neticelerini belgilemeli, avgustnıñ 10-na qadar ise olarnı resmiy matbuatta aydınlatmaq kerekler.
2019 senesi sentâbrniñ 9-na yaqın Rada birinci toplaşuvını ötkermeli.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Ukraina Merkeziy saylav komissiyasına dört vilâyetniñ protokollarını teşkermege qaldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Al-azırda Merkeziy saylav komissiyası Volın (99,82%), Lviv (99,9%), Herson (99,87%) ve Çerniğiv (99,81%) vilâyetlerinde protokollarnıñ teşkerilüvini bitirmedi.
Şoumen Volodımır Zelenskıy şimdiki prezident Petro Poroşenkonı Lvivden ğayrı, bütün vilâyetlerde yeñe.
Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turındaki protokollarnıñ 99,97%-ı teşkerilgen soñ Zelenskıy reylerniñ 73,23%-ını qazana, Poroşenko – 24,45%.
Merkeziy saylav komissiyası saylavlarnıñ soñki neticelerini 2019 senesi mayısnıñ 1-ne qadar çıqarmalı. Yañı saylanğan prezidentniñ inauguratsiyası iyünniñ 3-ne qadar ötkerilmeli.


text:
Kosovo premyer-ministrınıñ kiñäşçese, Avni Arifi bu xaqta bolay di: “Kosovo xökümäte mondyı belderülärne citdi qabul itmi, läkin bolar yañadan küp närsä turında söylsi. Berençedän bu Serbiädä, qızğanıçqa, elekke regim alışnığanan birle demokratik üzgäreşlärneñ bulmağanın kürsätä. Üzgäreşlär bez uylağanınnan da azraq bulğan. Bu üz cirlärendä xäsrät häm koç qullanu kitergän regimnıñ süzläre. Şul uq waqıtta bu belderülär, Serbiä Balkandağı kiläçägen şuşı nigezgä qorırğa ciyına. Yäğni bu platforma suğış, qoç qullanuğa nigezlängän, şuña bez bu belderülär citdi tügel häm älbättä tormışqa aşırılmayaçaq, digän süz.”
Serbiä saqlanu ministrıı Drahan Sutanovic, xärbi opperatsie turında äytkän däwlät sekeretare Dusan Prorokovic fikere- xökümät fikere tügel äle dip belderde. “Här waqıt ğäskär ciberrä äzer bulğan säyäsätçelärne min añlyı almyım. Häm minemçä başqa keşe balaları yärdämenä suğış alıp baru waqıtı ütep kitte. Min Prorokovicnıñ bederüe xökümätneñ qaraşın çağıldırmıy dip uylıym. Bu anıñ firqä säyäste bula ala, bu belderü däwlät säyäsätenä nigezlängänmägän dip ışanam. İkençe yaqtan, Kosovo bäysez dip tanılğan oçraqta bezneñ säysäi qaraşıbıznıñ nindi buluın aldan äytä almyıbız. Ämma Serbiäneñ üze, xärbi çişeleş saylamas” –di Serbiä saqanu ministrı.
Balkan belgeçe Partick Moore, fikerlärneñ törlelegen Serbiä xökümätendäge ayırımlıqlarnı kürsätä di. Kosovoar häm Serb citäkçeler arasındağı söyläşüläreñ çirattağı öleşe 18nçe sentäberdä ütärgä tieş. Bu söyläşülär Rusiä, Yevropa Berlege, AQŞ küzätüçelege astında ütäçäk. BMO bu mäsäläne xäl itü öçen iñ soñğı kön itep - 10nçe dekaberne bilgelägän ide. Balkan belgeçe Moore Serbiä citäkelegeeñ ğäskär kertü belderüläre – buş süzlär genä dip belderä.
“Min moña, aldan uylanıp eşlänän satulaşu itep qarıym. Serbiä qanunnarı Kosovoda 1999 yıldan birle tanılmyı. Säyäsäçelärne kübese Kosovonı yuğaltuları turında belä. Çınlıqta alarnıñ yuğaltır äyberläre yuq. Şulay itep bez monda teatrnıñ uynalğanın küräbez.” - di Balkan belğeçe Patric Moore. Küzätçüçelärneñ äytenä qarağanda ike yaqnıñ kilüşüe bulmas kebek. Elgeräk BMOnıñ maxsus wäkile Martti Ahtisaari planı nigezendä Kosovoga çiklängän möstäkillek birergä täqdim itelgän ide. Läkin Rusiä bu planğa qarşı çıqtı häm yaña söyläşülär ütkärü täqdimen alğa sörde. Könbatış illäreneñ qayber citäkçeläre, möstäqıylek turında deklaratsiä qabul itü yäki Serbiäneñ xärbi köçlärne qullanu- töbäktä yaña qan qoyışqa kiterergä mömkin, dip borçılu beldergän ide.
Bikä Timerova.


text:
Cumaaqşamı künü, aprelniñ 25-nde, BM Havfsızlıq şurası Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ vaqtınca işğal etilgen Donbas topraqlarınıñ sakinlerine Rusiye pasportlarını berüv fermanı sebebinden toplaşuv keçirecek. Bu aqta Ukrainanıñ BM daimiy temsilciliginiñ vekili Oleg Nikolenko «Ukrinformğa» bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, toplaşuv Ukrainanıñ talabı ile çağırıldı.
Nikolenkonıñ aytqanına köre, Rusiyeniñ qararı BM nizamnamesini, Havfsızlıq şurasınıñ Rusiyeniñ özü de rey bergen Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesinen bağlı tedbirlerniñ tasdıqlanmasına dair 2202 (2015) qararını ve añlaşmalarnıñ özüni de boza.
«Havfsızlıq Şurasında reislik yapqan Almaniya eyyetine ve Ukrainanıñ diger ortaqlarına muracaatımızğa seslengenleri içün minnetdarmız», – dep qayd etti diplomat.
Toplaşuv Kyiv saatına köre 22:00-da başlanacaq.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarınıñ sakinleri içün pasportlar buyruğı sebebinden Ukraina halqına muracaat etti.
Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ taqımı Facebook beyanatında Rusiye memleketimiz tarafından vaqtınca kontrol etilmegen topraqlarımızda bulunğan Ukraina vatandaşlarına Rusiye pasportlarını berüv fermanı ile işğalci devlet olaraq mesüliyetini tanıdı, dep qayd etti.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye akimiyetiniñ Rusiye tarafdarları küçleri tarafından işğal etilgen Donbas sakinlerine Rusiye pasportlarınıñ berilüvini qolaylaştırmaq qararını tenqit etti. Ukraina Rusiye akimiyetiniñ işğal altındaki Donbas topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye pasportlarını qolay bermek qararı sebebinden Birleşken Milletler Havfsızlıq şurasına muracaat etti.
Aprelniñ 24-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Donbasnıñ işğal etilgen topraqlarında yaşağanlarğa Rusiye vatandaşlığını qolaylaştırılğan tertipte almağa imkân berecek buyruqnı imzaladı. Vesiqa metni Kremlniñ resmiy saytında Ukraina prezidenti saylavlarından üç kün keçken soñ derc etildi.
Qolaylaştırılğan vatandaşlıq aqqı «insan aqları ve serbestligini qorçalamaq içün gumanitar maqsadlarnen» berilecek, dep aytıla fermanda. İstegi olğan er kes ariza ve «DNR» ve «LNR» gruppalarınıñ regionda yaşağanını tasdıqlağan vesiqalarnı Rusiye İç işler nazirliginiñ bölüklerine bere bile. Arizalar üç ay içinde baqılacaq.
Donbastaki silâlı zıddiyet 2014 senesinden berli Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge silâlı yardım köstergeninde qabaatlaylar. Kreml bu qabaatlarnı red ete ve Donbasta ancaq Rusiye «göñüllileri» bar, dep israr ete.
BM malümatına köre, 2018 senesi dekabr ayına qadar zıddiyet vaqtında 13 biñ insan elâk oldı, tahminen 30 biñ yaralandı.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ vekili Rustem Ümerov ile körüşti.
Körüşüv devamında işğal etilgen Qırımnıñ meselelerini muzakere ettiler, er bir mesele boyunca prezident öz Memuriyetiniñ bölüklerine mütenasip avalelerni berdi. Bunı Çubarov öz Facebook saifesinde bildirdi.
«Tabiiy ki, köterilgen meseleler Rusiye orduları tarafından işğal etilgen yarımada ve Qırımda insan aqlarınıñ qoruvı ile bağlı edi...», – dep yazdı Çubarov.
«Ümüt etem ki, halqara sevisinde planlaştırılğan teşebbüslerimizniñ neticesi de semereli olur», – dep qoştı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
«Strategiya XXI» globalistika merkeziniñ reisi Mihail Gonçar qayd ete ki, Rusiye Qırım yanındaki Ukraina territorial suvlarında eski burğu aletleri ve «Çernomorneftegaz» işhanesiniñ küçünen burğunen teşiktirmeni alıp bara. Onıñ sözlerine binaen, büyük rusiyeli şirketler bu işlerde, sanktisyalardan qorqıp, iştirak etmey.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında bildirdi.
«Belli ki, anda-mında bir şeyler topladılar, ücüz işler yapmaq içün, çünki daa yañı köterüv burğu platforması içün paraları yoq. Elbet, para bere bilgen «Gazprom» ya da «Rosneft» bundan (burğu işlerinden – QA) uzaq tura, çünki birden sanktsiyalarğa oğray bileler. Burğu işlerini «Çernomorneftegaz» işhanesiniñ küçünen alıp baralar», – dep qayd etti ekspert.
«Çernomorneftegaz» Qırım şirketi bildire ki, 2016 senesi altı ay devamında 860 milliondan ziyade gaz kubometrini işlep çıqardı.
«Çernomorneftegaz» işhanesiniñ 100% aktsiyaları Qırım işğalinden evel «Ukraina naftogazı» şirketiniñ mülküyetinde edi. Moskvağa boysunğan Qırım ükümeti işhaneni devletleştirdi.
Bundan soñ Ukraina «Çernomorneftegaz» şirketini Kiyevde yañıdan qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitteki mektep talebeleri ve studentlerni Rusiyedeki Ğalebe kününde yapılğan arbiy paradğa kelmege mecbur ettiler. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ başlığı Eskender Bariyev özüniñ Facebooktaki saifesinde bildirdi.
Bariyev: «Evelden bildirgenim kibi, bazarertesi künü Aqmescit mektepleriniñ balalarına Georgiy şeritlerini ketirmege vazife berdiler. İşançlı menbadan alğan malümatıma köre, esas olaraq qırımtatar qorantalarından olğan balalar bu şeritlerni ketirmedi. Bunıñ cezası olaraq (qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde bulunğan) 42 ve 44-sanlı mekteplerniñ 4-nci – 10-ncı sınıf balalarını ve bunıñ kibi de (Ukrainanıñ bücetinden paralar ayırılıp meydanğa ketirilgen aliy oquv yurtu olğan) QMPU studentlerini mayıs 9 paradına kelmege mecbur ettiler», – dep yazdı.
Qırımnıñ Rusiyege tabi ukümeti tarafından bu hususta açıq menbalarda berilgen izaatlar yoq.
Ukraina aq-uquq qorçalayıcıları ilhaq etilgen Qırımda balalarnıñ askeriyleştirilgen şekilde terbiye etilgenine defalarca diqqat çekti. Psihologlar Rusiyeniñ zemaneviy tasilinde balalarnıñ şuurına tazyiq etilgenini qayd eteler.
Mayıs 9-da Aqmescitte, Aqyarda ve Keriçte arbiy paradlar ve «ölümsiz polk» tedbirleri keçti. Olarda cümleden mektep talabeleri ve studentler iştirak etti.
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda mayıs 9-da sovet bayramı olğan Ğalebe künü qayd etile. Bu kün Qızıl ordu ve sovet halqınıñ natsist Almaniyası üzerinde ğalebe bayramı sayıla.


text:
Ukraina eyeti Rusiyeniñ Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyasına (PASE) qaytmasını toqtata bildi. Bunı yanvarniñ 26-nda Ukraina Yuqarı Radasınıñ AŞPAdaki daimiy eyetiniñ yolbaşçısı, assambleya prezidentiniñ yardımcısı Volodımır Aryev Facebooktaki saifesinde bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ AŞPAdaki daimiy eyetiniñ yolbaşçısı Rusiyeniñ halqara müessiseler ve şu cümleden Avropa Şurasına qaytmaq teşebbüsine «blitskrig» dedi.
Bildirüvde: «Biz Rusiyeniñ AŞPAğa qaytuv boyunca blitskrigni toqtata bildik ve kelecek içün optimizmni arttırğan bir çoq muim müzakereler yapa bildik. Bizim aqiqat, adalet ve insan aqlarınıñ üstünligi oğrunda küreşimiz devam ete. AŞPA-2018 sessiyasında er şey daa ileride», – denile.
Volodımır Aryev Avropa Şurasındaki Ukrainanıñ daimiy temsilciligi eyetine «birdemlikte yapılğan semereli iş» içün teşekkür bildirdi.
Yanvarniñ 26-sında Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası Rusiyeden, AŞPAnıñ ilhaq etilgen Qırım ve Donbassnıñ işğal etilgen territoriyaları boyunca qabul etilgen qararlarını yerine ketirmege talap etti.
Yanvarniñ 23-nde Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası qarar qabul etip, içinde Rusiyeni ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarına sayğı köstermege ve sakinleriniñ havfsızlığını temin etmege, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı ve qırımtatarlarnıñ liderlerine kirüv yasağını lâğu etmege, bütün ukrain mabüslerini azat etmege, halqara teşkilâtlarğa Qırımğa kirüvni temin etmege davet etti. Aynı zamanda AŞPA (PASE) Moskvadan ilhaq etilgen Qırımda «ealini köçürüv» siyasetini toqtatmaqnı talap etti.
Ondan ğayrı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov, Rusiyeniñ tekrar halqara muessiselerge ve şu cümleden Avropa Şurasına qaytmaq imkânınıñ berilmesine yol bermemege davet ettiler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Şablon:Baş Saife/Taqvim/02
Doğğanlar[kodunı deñiştir]
- Fevral 5 (1939) - Saim Osman Karahan, qırımtatar tilşınas ve yazıcısı.
- Fevral 10 (1893) - Amet Özenbaşlı, Qırımtatar Milliy Areketi yolbaşcılarından, siyaset ve fikir adamı.
- Fevral 13 (1960) - Sergiy Tigipko, Ukraina maliye ve siyaset erbabı.
- Fevral 14 (1901) - Amdi Giraybay, ulu qırımtatar şairi.
- Fevral 18 (1910) - Osman Amit, belli qırımtatar yazıcısı ve şairi.
Daa: Kategoriya:Fevral ayında doğğanlar
Ölgenler[kodunı deñiştir]
- Fevral 1 (1971) - Amet-Han Sultan, belli arbiy uçucı, II Cian cenki iştirakçi, Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı.
- Fevral 2 (2015) - Kuzma Skrâbin, ukrainalı yırcı, icracı müellif, yazıcı, aktör.
- Fevral 10 (1837) - Aleksandr Puşkin, ulu rus şairi ve yazıcısı.
- Fevral 15 (1984) - Fazıl Ametov, qırımtatarlarnıñ Vatanğa qaytuv oğrundaki milliy areket iştirakçileriniñ biri, metsenat.
- Fevral 23 (1918) - Noman Çelebicihan, şeit ketken Qırımtatar milliy qaramanı.
- Fevral 27 (2015) - Boris Nemtsov, Rusiye siyaset ve devlet erbabı, Rusiyeniñ tışqı ve içki siyasetini tenqit etti. Moskova Kremli yanında biriniñ sımarışınen atıldı.


text:
Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Azamat Eyupovnıñ apis müddetini 6 ayğa uzattı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına esaslanıp haber ete.
Advokatnıñ aytqanına köre, imaye Ukraina vatandaşı olğan mabüske nisbeten IV Jeneva şartnamesi qullanılsın dep israr etti. Advokatnıñ aytqanına köre, Rusiye «Qırımda siyasiy olmağan mahkemelerni yapmalı, halqara vesiqağa binaen, bu cinaiy dava onıñ maddelerine köre baqılmalı».
İmaye qırımtatarcadan tercime etecek tercimannı bermege talap etti, faqat qabaatlav imaye muracaatını «qanunsız» dep adlandırdı.
Mahkeme bütün muracaatlarnı baqıp, qabaatlav tarafını tuttı ve bütün muracaatlarnı red etti.
İmayeniñ sıñırlav tedbirini deñiştirüv ve tercimannı berüv arizaları red etildi.
Azamat Eyupovnıñ ilk açıq mahkeme oturışuvı iyülniñ 22-nde Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde olacaq.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Vlasihadaki (Rusiye) İstinaf arbiy mahkemesi Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» beş mabüsiniñ SİZOda tutuv olaraq saylanğan sıñırlav tedbiriniñ uzatılması qararını deñiştirmedi.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.