text:
İyül 6 künü Aqmescitniñ Kozlova soqağındaki yıqılayatqan çarşınıñ satıcıları Qırım Nazirler Şurası binasınıñ yanında numayış keçirmege yol aldılar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, bir 50 insan ükümet binasına kelip, «malnı qaytarmaq» talap eteler.
İş adamları deyler ki, olarğa daa gece başlanğan çarşınıñ yıqıluvı aqqında kimse haber bermedi. Aytqanları kibi, şimdilik endi 50 ticaret noqtası yıqılğan.
«Malnı bizge kimse bermey, qayda olğanını da aytmaylar», – dep şikâyet eteler satıcılar.
Matbuat vastalarınıñ temsilcilerini çarşığa kirsetmeyler, tek yerli akimiyet tarafdarı olğan telekanalnıñ hadimleri çalışa.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, saba iyül 6 künü Aqmescitte politsiya Kozlov soqağında yerleşken çarşını sarıp aldı, mında ticaret noqtalarını yıqmağa başladılar. Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev dey ki, «tedbirler Nazirler Şurasınıñ RK№465 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» ve şeer memuriyetiniñ №25 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» qararları negizinde keçirile».
Evel şeer memuriyetinde aytılğanı kibi, mında ticaret qanunsız sürette keçirile eken. Aqmescitniñ Kozlova soqağındaki çarşını endi bir qaç sene devamında yıqacaq olalar, amma iş adamlarınıñ narazılığı keder ete edi.


c: text/html

text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye apishanesinden ukrain uçucısı Nadejda Sevçenkonıñ azat etilmesinden soñ Ukraina şimdiki vaqıtta Rusiye tarafını tutqan separatistlerniñ nezaretinde olğan işğal etilgen Qırımnı ve Donbassnıñ qısmını qaytarıp olur, dep ümüt besley.
Bu aqta Poroşenko mayıs 25-te Kiyevde Ukraina prezidentiniñ memuriyetinde Nadejda Savçenko ile beraberlikte keçirilgen brifingte bildirdi.
«Nadejdanı qaytarğanımız kibi, Qırım ve Donbassnı da qaytaracaqmız», – dedi Ukraina prezidenti.
Bundan da ğayrı, ukrain devletiniñ reisi endi Soloşenko, Afanasyev, Sentsov, Kolçenko ve diger siyasiy mabüslerniñ evge qaytmasını beklegenini bildirdi.
Rusiye apishanesinde bulunğan Nadejda Savçenko mayıs 25-te, rusiyeli askerler Aleksandrov ve Yerofeyevge deñiştirüvden soñ, Ukrainağa qayttı.
Nadejda Savçenkonı Rusiyede 22 yılğa apiske qapattılar, onı Donbassta rusiyeli mühbirlerniñ öldürüvinde qabaatladılar. Savçenko ve imayeciler bütün qabaatlarnı red ete. Nadejda Savçenko bir qaç kere açlıq, bu cümleden quru açlıqnı ilân etken edi, böyle etip azatlıq ve Ukrainağa qaytuvnı talap ete edi.
Aprel 18-de Kiyevdeki Goloseev rayon mahkemesi keçken sene Ukraina şarqıy tarafında dava territoriyasında yaqalanğan Yerofeyev ve Aleksandrovnı tecavuziy arbiy areketler yapqanlarında, terroristik teşkilâtında iştirak etkenlerinde ve adam ölümine yol bergen terroristik eylem yapqanlarında qabaatladı. Mahkeme olarğa 14 yıl apiste bulunma cezasını belgiledi. Mayıs 23-te rusiyeli askerlerine qarşı mahkeme ükmü işke tüşürildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi, noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Türkiye vatandaşından «aqsız yerde para talap etüv işi» boyunca yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Bekir Degermenciniñ muvaqqat izolâtorda tutulmasına dair qararnı deñiştirmeyip qaldırdı.
Degermenci muvaqqat izolâtorda (SİZOda) yanvarniñ 15-ne qadar qalacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Degermenci mahkemede yaramağan içün tevqifine qarşı şikâyetini baqqan mahkemeniñ oturışuvı üç saatlıq keçikme ile başlandı.
Muhbir, Degermencide sürekli astmanıñ olğanını bildire. Yaqalanğan faaliyetçiniñ ömür arqadaşı Qırım.Aqiqat muhbirine, daa evel aqayına ilâc berip olğanını ve lâkin, ilâclarnı daima qullanmaq kerek olğanına baqmadan, aqayı mahkeme oturışuvlarına alıp ketilgende olarnı yanına almaq yasaq etilgenini söyledi.
Oturışuvnı başqa vaqıtqa keçirecek oldılar, lâkin Degermenci, onıñ bugün keçirilmesinde israr etti.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatarlarnı – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar. Rusiye FSBsiniñ Qırım boyunca idaresi yaqalanğan faaliyetçilerni Türkiye vatandaşından «aqsız yerde hususan büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlay.
Qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Kyiv rayonınıñ mahkemesi yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırdı.
Dekabrniñ 5-nde Aqmescitteki mahkemeler Kâzim Ametov ve Asan Çapuhnı muvaqqat izolâtorda tutmaq qararını deñiştirmeyip qaldırdılar. Dekabrniñ 6-nda Ruslan Trubaçnıñ şikâyeti red etildi.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, tsivil cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette kütleviy tintüvler yapıla.


text:
Paradda An-22 «Antey» ağır turbovintlı naqliy uçağı, An-72 ve An-124 «Ruslan». arbiy-naqliy uçaqları iştirak etti. Gemilerniñ üzerinde A-50 radiolokatsion nezaret uçağı, İl-76 arbiy-naqliy, dört L-39 talim-idmanlı uçağı uçtı, dep bildire İTAR-TASS.
Aqyar körfezinden dört-dört olıp MiG-31 ve Su-24M ve Su-34 qırıcıları uçtı. İl-78 yaqarlıq taşığan uçaq ve Tu-160 uzaq aviatsiya uçağı avada uçaqnıñ yaqarlıq ile teminlevini numayış ettiler.
Soñra «Striji» (MiG-29) ve «Russkiye vitâzi» (Su-27) yüksek pilotaj aviatsion taqımlarnıñ çıqışı edi. Olar «Kuba elmazı» adlı areketni kösterdi. Onıñ devamında uçaqlar arasında mesafe 3 metrni teşkil ete.
Tedbirlerniñ ava qısmını, Aqyarnıñ köküni renkli tuman ile boyalap, üç Su-25MB zırhlı uçaq yekünledi.


text:
Linux
Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an..Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an.
Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an.Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an..Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an.Linux ataması 1991-jılı Linus Torvalds ta'repinen jazılg'an Linux kernelinen kelip shiqqan. Sistemanın' qalg'an bo'limi, sonın' ushinde sistema bag'darlamları ha'm kitapxanalar 1983-jılı Richard Stallman ta'repinen ja'riyalang'an GNU operatsion sistemasınan alıng'an.


text:
Törek hawa yullarınnan Urta häm Tön’yaq Awrupağa oçu kampaniyası
Törek hawa yulları (THY) Urta häm Tön’yaq Awrupağa bar närsä kertelgän barıp qaytu 149 dollardan başlanğan bäyälär belän oçu mömkinlegen täq’dim itä
THY Törek hawa yullarınnan yasalğan belderügä kürä, dönyanıñ iñ küp ilenä oçuçı hawa yulı şirkäte THY Törek hawa yulları Urta häm Tön’yaq Awrupada şaqtıy urınğa taşlamalı bäyälär belän säyäxät itü mömkinlegen täq’dim itä.
Çikle külämdäge urın öçen ğamäldä bulğan kampaniyadan faydalanırğa teläwçelär 5nçe-15nçe üktäbr’ könnärendä satıp alaçaq biletlar belän 2022nçe yılnıñ 1nçe noyabr’-2023nçe yılnıñ 15nçe mart könnärendä Berlin, Düsseldorf, Köln, Frankfurt, Bremen, Hamburg, Hannover, Leipzig, Myunxen, Nürnberg häm Stuttgartqa 149, Basel, Vena, Salzburg häm Zyurixqa 169, Jenevağa 199, Londonğa 209, Amsterdam, Lyuksemburg häm Bryussel’gä 246, Stokgol’mğa häm Osloğa 249, Xel’sinkigä 269, Kopenhagenga, Birmingham, Edinburghqa 279, Dublinğa 289, Göteborg häm Billundqa 299, Mançesterğa 259 dollardan başlanğan bäyälär belän oçu mömkinlegenä iyä bulaçaq.
Kampaniya qısalarında ğamäldä bulğan bäyälär THY Törek hawa yullarınıñ räsmi internet saytı bäyäläre buluı belän bergä bilet satu ofislarında häm agentlıqlarda üzgä bulırğa mömkin.
Kampaniya turında tafsille mäğ’lümatne "www.turkishairlines.com" web säxifäsennän, "444 0 849" nomerlı beleşmä üzägennän yäki satu ofislarınnan alırğa mömkin.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Radev belän küreşte
Türkiyä İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Bolgariya Däwlät başlığı Rumen Radev belän oçraştı
TRT Ğomum mödire: “Türkiyä – dialog öçen ışanıçlı urın”
TRT Ğomum mödire Mäxmät Zahid Sobacı global’ êlemtä sisteması êçendä döres häm yalğannıñ, çınbarlıq häm illyuziyanıñ ber-berse belän bäylänüen äytte


text:
Rusiye ordusı salı künü, dekabr 9-da, işğal etilgen Qırım ile sıñırda Herson vilâyetiniñ bir qısmını terk etti. Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Viktor Nazarenkonıñ bildirgenine köre, topraq Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ teşebbüsi ile qurulğan işçi gruppasınıñ Rusiye tarafı ile muzakereler neticesinde olğan añlaşmalar esasında azat etildi.
Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı bildirdi ki, Rusiye ordusı Strelkovoye köyünde Arabat belinden 8 km, Çonğar kiriş noqtası rayonında (Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonı) 2 km ve Ad yarımadasında (Qazan Tip burnu) 1 km qadar çekildi.
Salı künü, dekabr 9-da, işğal etilgen Qırımnıñ mezkür sıñırlarından Ukraina ordusı da çekile, azat etilgen topraqlar ise Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ nezareti altına keçe, – dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
Jurnalistlerniñ Rusiye ve Ukraina tarafları arasında muzakerelerde kim iştirak etti ve añlaşmalar aqqında bergen sualine, – Nazarenko «bu aqqında aytmaq vekâletleri olmağanını» dedi.
2014 senesi fevralniñ soñunda, martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Bağçasaray rayon hastahanesindeki loqsahane bölüginiñ vaqtınca qapatıluvı anesteziologlarnıñ hastalığı oldı, dep bildirdi hastahaneniñ baş ekimi Konstantin Gaydarev.
«Eki anesteziolog «eki taraflı pnevmoniya» diagnozınen hastahanede buluna. Ebanaylıq bölüki bu ekimler olmasa çalışamaz», – dep ayttı «Krım24» telekanalınıñ jurnalistlerine Gaydarev.
Onıñ aytqanına köre, rayon hastahanesinde dört anesteziolog bar, ekisi pnevmoniya ve koronavirus hastaları içün gospitalde çalışa, daa ekisi hastalandı ve bu bölükte tedaviylene.
Baş ekimniñ qayd etkenine köre, er bir doğuruv cerrahlıq kirişüvnen yekünlene bile, anesteziologsız bunı yapmaq imkânsız, qalğan eki ekim ise «loqsahane ve qalğan bölüklerniñ ihtiyaclarını qarşılap olamaz».
Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi, Bağçasaraydaki loqsahane vaqtınca qapatıldı, qadınlar Aqmescit loqsahanelerine yollanıla, dep bildirdi.


text:
Rostov-na-Donunıñ Cenübiy bölgesiniñ arbiy mahkemesinde Rusiye prokurorı Vladislav Küznetsov mahkemeden qırımtatar faali, Qarasuvbazarlı çilengir Marlen Mustafayev içün 18 yıl apis cezasını istedi. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber etti.
Haber etilgeni kibi, qabaatlav tarafı Mustafayev içün ilk 5 yılnı daa ağır cezaçekme müessiselerinde keçirüv ile 18 yıl sert apis cezasını istedi. Rusiye prokurorı Mustafayevniñ azat etilmesinden soñ areket azatlığını 2 yılğa sıñırlamağa teklif etti.
Rusiye qabaatlavınıñ versiyasına köre, Marlen Mustafayev Azamat Eyupov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Caparov ile beraber Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtınıñ toplaşuvlarını keçirgen ve dersiñ "akimiyetniñ zorlav ile elge keçirilmesine azırlıq maqsadını taşığan areketler ömürge kerçekleştirgen".
Mustafayevniñ advokatı Yekaterina Boyko "cinayet esnasınıñ esaslarınıñ bozulması" ve "salâhiyetli operativ hadimniñ ifadesiniñ uyğunsızlığı" aqqıda bildirdi
Evel, Rusiye mahkemesi qırımlı Marlen Mustafayevni 2023 senesi fevralniñ 10-nace tefqifli qaldırdı.
Fevrlniñ 9-nda saba Rusiye quvetçileri tarafından yaqalanğan qırımtatarlarnıñ aqrabaları, tintüvler saba saat 4-te başlanğanını, aynı zamanda telefon alâqası ve advokatlarnen bağlanmağa çaresi olmağanını bildirdiler. Tutulğan qırımtatar faali Ansar Osmanovnıñ ömür arqadaşı Meryem, saba keçirilgen tintüv vaqtında Rusiye quvetçileri kitaplar qoyıp ketkenini bildire.
"Qırım birdemligi" cemaat birleşmesinde qayd etkenleri kibi, tutulgan Ansar Osmanov, Ernest Seytosmanov ve Marlen Mustafayev "Qırım musulmanları davaları"nıñ mahkeme oturışlarına qatnağa faallerdir.
Rusiye Federal telükesizlik huzmeti, feralniñ 9-nda Qırımda keçirilgen tintüvlerden soñ tutulğan dört qırımtatarnıñ "Hizb ut-Tahrir" areketi ile alâqası olğanını ve "anayasağa qarşı faalit" etkenini bildire.
Ukraina TİN yolbaşçısınıñ birinci muavini Emine Ceppar qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen yañı tintüvlerni izaat etip, Rusiyeni "Qırımdan def olıp ketmege" ve qanunsız sürette tutulğan bütün Ukraina vatandaşlarını azat etmege çağırdı.
Qırım MC ve Aqyar şeeri prokuraturası Rusiye quvetçileriniñ qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirgen tintüvlerden soñ Ukraina Ceza qanunnamesiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına binaen cinayet davasını açtı.


text:
Audio
Ber ir-at isä jihadqa çaqırunı xökem itep bolay digän
Audio
Cihadnı yaqlauçılar tabılmasa da, belgeçlärneñ fikerençä, mondıy çaqırular borçılu tudıra. Suğış häm tınıçlıq buyınça Londonda urnaşqan institutnıñ kafkaz mäsäläläre buyınça belgeçe Thomas De Waal İnguşetiädä bulıp alğan höcümnärdän soñ öç atna ütkäç andıy belderüneñ internetta iğlan itelüe, respublikadağı Mäskäv yaqlı prezident Murat Zyäzikovnıñ kontrolne yuğalta baruın işarä itä dip belderde.
Audio
"Minem fikeremçä, İnguşetiädä bulıp yatqan vaqiğälär, anda Russiä federatsiäsenä turılıqlı cirle xökümätneñ kontrolne yuğalta baruın , köç qullanunıñ häm islamnıñ köçlänä baruın kürsätä."
İnguşetiäneñ baş möftise Mogamed Hacı Albogaçievneñ , xökümätneñ rişvätçelekkä, keşe urlauğa häm eşsezlekkä qarş köräşmävenä protest belderep uzğan atnada vazıyfasınnan kitüe dä xökümätneñ yaqlaunı yuğalta baruın kürsätä. Kremlneñ FSBnıñ elekke generalı Murat Zyäzikovnı İnguşetiä prezidentı itep quyuına ike yl vaqıt ütkändä , andağı vazğiät naçarlana ğına bara. De Waalnıñ fikerençä, Zyäzikov üzennän elekke populär prezident Ruslan Auşevtan ayırmalı bularaq, respublikadağı törle fraksiälär belän urtaq tel taba almağan häm näticädä xakimiät buşlığı xasıyl bulğan , törle fraksiälär üz çiklären sınap qarıylar. İnguşetiädä Çeçnädägenä oxşaş suğış qabınıp kitär dip kötelmäsö dö, qayber küzätüçelär Mäskävneñ qatı qul taktikası tınıçlandıruğa tügel, ä cirle fetnäçelekkä alıp baraçaq dip kisätälär. Çeçnädäge Mäskävyaqlı xökümätä ä mätbuğat häm informatsiä ministere bulğan Ruslan Martagov radiobız xäbärçesenä bolay dide.
Audio
"Millätne telämäsä dä, suğışqa cälep itü taktikası bar. Andıy taktikanıñ tarixı patşa Russiäsenä qädäre barıp totaşa häm ul üzgärmäde. Terrorğa qarşı köräş digän bulıp , cirle xalıqnı ezärlekliseñ, şulay itep xalıqta qarşılıq kürsätü xisen uyatasıñ. Bez mona berençe häm ikençe Çeçnä suğışında tanıq buldıq. Russiä xärbiläreneñ yaxşı planlanğan eşçänlege konfliktnı üsterü maqsäten kz aldında tota häm yäşüsmerlärne suğış suqmağına etärä."
Äyye, İnguşetiädä cihadqa çağırunı yaqlauçılar kürenmäsä dä, mondıy dekalartsiälär borçılu tudıra häm Kreml tarafınan xakimiätkä menderelgän prezident Zyäzikovnıñ respublika belän idarö itü mäsäläsendä sälätsez bulıp çığuı säbäple dä, andağı vazğiätneñ totrıqsızlığın işarä itä.
Färit İdelle, Praga.


text:
Qırımda saba noyabr 30 künü regional Meclislerniñ yolbaşçılarında tintüv keçirile, bu aqta Facebookta Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ idarecisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev bildirdi.
«Al-azırda FSB İçki rayonı regional Meclisiniñ reisi Rustem Mennanov, İslâm-Terek rayonı regional Meclisiniñ reisi Ekrem Abdulvatovnıñ evlerinde tintüv keçire», – yaza Bariyev.
Malümatnı Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl da tasdiqladı ve Ekrem Abdulvatovnıñ evinde tintüv Herson vilâyetinden elektrik tiremeleriniñ patlavı ile bağlı olğanını qayd etti.
«Tintüv Herson vilâyetinde elektrik tiremeleriniñ patlavı boyunca açılğan cinaiy işke bağlı olğanını bildirdiler. Eki saatlik tintüv neticesinde bir şey tapılmadı. Ekrem ağa bu tesadüfiy ziyaretten 90 yaşında babası özüni yaramay duyacağından qasevet çeke», – qayd etti Facebookta Celâl.
Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarından bu aqta resmiy beyanat yoq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Dekabr 4-ünde Qırımda sılaq yağmur ve deñişici bulutlılıq olacaq, dep bildire Qırım gidrometeomerkezi.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağmursız ava. Şimaliy yel saniyede 9-14 metr. Ava arareti kündüz +2…+4º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq. Gece biraz yağanaqlar olacaq (yağmur, sılaq qar), kündüz yağanaqlarsız. şimal-şarqiy, kündüz cenübiy yel saniyede 7-12 metr. Ava arareti gece tahminen 0°, kündüz +5…+7°.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq, yağmursız ava. Gece şimaliy, kündüz cenüp-şarqiy yel saniyede 7-12 metr. Ava arareti kündüz +7…+9°.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Gece yağmurlı qar kibi biraz yağanaqlar olacaq; kündüz yağmursız ava. Şimaliy yel saniyede 6-11 metr. Ava arareti kündüz +1…+3°.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Georgiy Logvinskiy Ukraina Qırımnı Kiyev nezaretine qaytarmaq içün bütün yuridik mehanizmlerini qullanmadı degen fikirdedir. Şu cümleden, dey deputat, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko daa yıl evelsi BMT Halqara mahkemesine berecek olğan davası alâ azır degil.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Logvinskiy şunı dey ki, bu meseleni Tış işler Nazirligi ögrenmeli. Halq deputatı aytqanı kibi, böyle davanıñ azırlanması mürekkep bir iştir ve Ukrainadan Rusiye ile muzakerelerniñ keçirilmesini talap ete.
«Qırım boyunca soñki tögerek masada Tış İşler Nazirliginiñ temsilcisinden BMT Halqara mahkemesi aqqında soradım. O, bu yönelişte çalışqanını ve yılnıñ soñuna qadar davanıñ azırlanılacağını bildirdi. Amma, menimce, bu meseleni soñuna qadar ketirmek içün zaruriy imkânlar qullanılmay», – dedi Logvinskiy.
Onıñ malümatına köre, bugünge Ukraina Rusiyege qarşı üç davanı açtı ve Rusiye Federatsiyasınıñ istilâsı aqta bildirgen şahsiy davalar ep berile.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi martnıñ 12-nde «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayılğan üç qırımtatarını eki ayğa apiske aldı.
Osman ve Seytumer Seytumerovlar ve Rustem Seytmemetov Aqmescitniñ №1 SİZOsına mayısnıñ 10-na qadar yollaycaqlar. Bunı advokat Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bütün mahkeme oturışuvları açıq şekilde yapıldı.
«Biz qararnı qanunsız ve sebepsiz dep sayamız. Qırımdaki Rusiye FSB tahqiqatçısınıñ muracaatı da (üç qırımtatarınıñ apiske alınması aqqında – QA) sebepsiz edi. Advokatlardan biri müvekkili içün nezaret altına alınmamasınen bağlı sıñırlav tedbiri belgilenmesini istedi; biri – ev apsini; men ise tahqiqatçınıñ muracaatını red etmege rica ettim», – dedi advokat.
Semedlâyevniñ bildirgenine köre, qırımtatarlarnıñ imayesi Aqmescit mahkemesiniñ üç qararını şikâyet etecek. Mahkeme oturışuvları bitkeninen, Semedlâyevniñ aytqanına köre, üç qırımtatarı tahqiqat izolâtorına alıp ketirilecek.
Martnıñ 11-nde tutulğan Amet Suleymanov ev apsine alındı. Advokat Lilâ Gemeci bunı Suleymanovnıñ «ciddiy hastalığınen» bağlay.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, martnıñ 11-nde Rusiye FSB hadimleriniñ teşebbüsinen qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tahqiqat tedbiri başlatıldı. Yedi tintüv keçirildi, beş kişi tutuldı: Enver Mustafayev, Seytumer Seytumerov (tarihçı – QA), Osman Seytumerov, Amet Suleymanov, Rustem Seytmemetov. Olarnı FSB bölügine alıp ketkenler.
Onıñ malümatına köre, tutulğanlar Rusiye Ceza kodeksirniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukrayina Silâlı Quvetleriniñ arbiyleri Mıkolayiv vilâyetiniñ Snigirivka şeeriniñ azat etilmesi aqqında bildirdiler. Bu, Rusiye komandanlığınıñ Dnipro özeniniñ sol yalısına keri çekilüv aqqında qararını ilân etkende oldı.
Sentâbr ayında keçirilgen sahte referendumdan evel Rusiye akimiyeti Snigirivkanıñ Herson vilâyetiniñ terkibine kirsetilmesini ilân etken edi, yani bu şeer resmiy olaraq rusiye territoriyası sayılır.
Ukrayina ordusınıñ 131-nci istihbarat batalyonı video yazıp, şeerniñ noyabrniñ 10-nda azat etilmesi aqqında haber etti.
Şeerniñ azat etilmesi aqqında malümatnı yerli sakinler tasdıqladı, amma telükesizlik sebebinden adları gizlengen.
İngulets özeniniñ yalısında yerleşken Snigirivka şeeri rusiye ordusı tarafından martnıñ soñunda işğal etildi. Bu meskün yerniñ strategik emiyeti bar.
Noyabrniñ 9-nda Rusiyeniñ Ukrayinadaki işğalci quvetleriniñ komandanı general Sergey Suvorkin Rusiyeniñ mudafaa naziri Sergey Şoyguğa Herson vilâyetindeki ordunı Dnipronıñ sol yalısına çekmge teklif etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Törkiyägä küpme turist kilä?
Törkiyägä bu yılnıñ 8 ayında 29 million 334 meñ 652 çit il keşese kilde
Mädäniyät häm turizm ministrlığı tarafınnan yasalğan açıqlawğa kürä bu yılnıñ ğıynwar-avgust çorında Törkiyägä 11 million 200 meñ 892 çit il keşese kilde.
Törkiyägä iñ küp watandaş cibärgän il 3 million 850 meñ 816 keşe belän Germaniya buldı.
Şul uq çorda Rusiyädän 3 million 3836, Angliyadan 2 million 360 meñ 404 keşe Törkiyägä ayaq bastı.
Törkiyägä avgust ayında ğına Germaniyadan 858 265, Rusiyädän 806 505, Angliyadan 550 156 turist kilde.
Bäyläneşle xäbärlär
Niderland häm Argentina çirek finalda
9 dekabr’ comğa könne uzaçaq çirek final matçı Lusail stadionında uynalaçaq
Antaliyağa kilgän turist sanı artqan
Antaliyağa yılnıñ berençe 11 ayında hawa yulı belän kilgän turist sanı 13 million 138 meñ 88gä citkän


text:
`yaña virus tabıldı` Näticälär
Xäbärlär [521]
- Ärdoğan: “Xıyal yulında yasalma kirtälär bulmağan atmosferanı östen qıldıq”
- Abbas: “Bez yaña İzrail xökümäten uñışsız qılırğa tiyış”
- “Yuğarı sulış yulları infekśiyälärenä monnan arı cirle komplekt belän diagnoz quyılaçaq”
- Ärdoğan: “Yaña bötendönya suğışına forsat birmik”
- Tarrant mäxkämä qararın şiqayät' itkän
- Hindıstan başqalasında hawa pıçranuı qurqınıç däräcälärgä citkän
- Türkiyä Ğıyraqta yaña xökümätneñ ışanıç kvotası alıp wazıyfasına kereşüennän qanäğät’
- Ğıyraqta yaña xökümät
- Törek hawa yullarınıñ yaña marşrutları
- Yaña Zelandiyädä xatın-qız deputatlar ir-atlardan arttı
- Trass soñğı tapqır xalıqqa möräcäğat' itte
- Balıkäsirdä Rim çorınnan qalğan munça tabıldı
- Türkiyäneñ Qara diñgez kiñlegendä mina tabıldı
- Ğıyraqta yaña ilbaşı
- Türkiyädä borınğı möher tabıldı
- Başqalada êboladan berençe ülem
- Miñnexanovnıñ Tatarstannıñ Türkiyädäge wäkilen bilgeläwe häm törek basmasında tatar şağıyrläre
- Ärdoğan: “Bez döres yuldan baruıbıznı isbatladıq”
- Ugandada êboladan ülüçelär sanı arta
- İke bala mäyeten çemodannarğa tutırıp qaçqan
- Qıtayda yaña qurqınıç virus çıqtı
- Van külendä batqan köymä tabıldı
- Yaña Zelandiya cirteträwennän soñ
- Yaña Zelandiyädäge höcüm
- Tatar telle "Törkiyä awazı"nnan Yaña yıl teläkläre
- İstanbul yaña hawa mäydanı açıla
- Ğailäsez bäbilär
- Brandenburgta Törkiyä bayrağı
- Yaña bik zur yoldız tabılğan
- Ênergiya krizisı – yaña global’ qurqınıç
- Milli xärbi oçqıçnıñ yaña animaśiyası
- Yaña boz mäğaräläre tabılğan
- Yaña tiptağı qoyaş ênergiyäse panele
- Qazannan Yaña yıl küreneşläre
- Qıtayda serle virus
- THY yaña reklama töşerde
- Törek hawa yullarınıñ yaña reklama fil'mı qızıqsınu uyattı
- Yaña İlbaşı (prezident) sisteması
- Bayraqlar yartılaş töşerelgän
- Qıtayda serle virus


text:
«Ukraina Baş prokuraturası Ukraina halq deputatı Oleg Tsarövni cinaiy mesülietke çeküv, em de onı yaqalav ve ceza olaraq apske aluvı aqqında razılıq teklifni qayd etti», – dep ayttı bugün parlamentte Ukraina baş prokurorı vazifesini eda etken Oleg Mahnitskiy.
Yuqarı Rada «işaret» rey berüv neticesinde Tsarövni cinaiy mesülietke çekmege ruhset bermedi. Bu qararğa kerek olğan 226 deputattan yalıñız 206 halq deputatı qol tuttı.
Parlament reisi Oleksandr Turçinov bu mesele boyunca kelecek salı künü, iyün 3-te, rey bermege teklif etti.
Regionlar firqasından deputat Tsarövni separatizm çağıruvlarında qabaatlap, oña qarşı bir qaç cinaiy taqiqat açtılar.


text:
AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Franciya basşısı Emmanuel' Makronğa Euroodaqtan şığu jöninde wsınıs jasadı – dep habarlaydı The Washington Post gazeti. B..
AQŞ-tıñ Merilend ştatındağı Annapolis qalasına ornalasqan Capital Gazette basılımınıñ redakciyasına qarulı şabuıl jasalıp, 3adam jaralanıp, 5 adam qaz..
Europa odağınıñ liderleri türik territoriyasına bas sauğalağan süriyalıq bosqındarğa kömektesu üşin Türkiyağa 3 mlrd euro böletin boldı, - dep habarla..
Sırtqı ister ministri Qayrat Äbdirahmanov AQŞ Memlekettik hatşısı Mayk Pompeonı Qazaqstanğa şaqırdı. Sırtqı ister ministrligi baspasöz qızmetiniñ haba..
Qırğızstandıq 850 azamat Süriyadağı soğısqa qatısuğa attanğan. Bwl turalı Qırğız respublikasınıñ antiterrorlıq ortalığınıñ direktorınıñ orınbasarı K...


text:
İzet Gdanov: ”Vaqtınca işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda gümrük olmamalı”
Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Temsilciligi «”Qırım” serbest iqtisadiy zonanı teşkil etüv aqqında» Ukraina qanunını lâğu etmege teklif ete. İşbu qanun lâğu etilse, vaqtınca işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda gümrükniñ bulunuvı içün iç bir esas qalmaycaq.
”Amma böyle bir sual peyda ola: memuriy sıñırdaki gümrükni yoq etsek, vaqtınca işğal etilgen topraq ile memuriy sıñırından mallarnıñ keçirilüvini kim nezaret etecek? Memuriy sıñırdan şahıslarnıñ, naqliyat vastalarnıñ ve yüklerniñ (mallarnıñ) nezaret etilüvi içün anda Ukraina devlet maliye hızmetiniñ mahsus ”Fantom” bölügini yerleştirmege teklif etemiz. Çünki bu yer Ukraina devlet sıñırı degil de, memuriy sıñırdır”, – dep izaatladı Gdanov.
2018 senesi ekim (oktâbr) ayında Temsilcilik Ukraina Prezidentine «”Qırım” serbest iqtisadiy zonanı teşkil etüv aqqında» Ukraina qanunını lâğu etilüvi boyunca qanun leyhasını taqdim etip, işbu qanunnıñ milliy menfaatlarına ve insan aqlarınıñ qorçalanuvına riayet etken ayrı maddelerini qaldırmağa teklif etken edi. İşbu maddelerni ”Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında vatandaşlarnıñ aq-uquqlarını ve serbestliklerini qorçalav ve uquqiy tertip” adlı Ukraina qanunında işletmege teklif etile.
Bu aqta Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini İzet Gdanov Qırım.Aqiqat muhbirine ikâye etti.
Menba : Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Temsilciligi Resmi Saytı http://www.ppu.gov.ua


text:
Kyivde noyabrniñ 18-nde ve 19-nda «Qırım inciri» dördünci edebiyat yarışınıñ ğaliplerini ilân etecekler, Qırımtatar Milliy Meclisi ve Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciliginiñ vekilleri iştirakinen munaqaşa panelleri keçirilecek. Bundan ğayrı, tedbirde «İncir nutqunı» seslendirecek meşur tarihçı Timoti Snayder iştirak etecek.
«Qırım inciri» dördünci yarışı vaqtında jüri yedi nominatsiyada 137 müelliften 292 iş qabul etti: şiiriyet, qırımtatarca ve ukraince nesir, ukrainceden qırımtatarcağa ve qırımtatarcadan ukraincege tercime, bala edebiyatı. Bundan ğayrı, eki mahsus nominatsiyada ğalipler olacaq: «Söz serbestligi» ve «Qırımtatar edebiyatınıñ inkişafına qoşulğan isse».
«Bu cenk vaqtında Rusiye yoq etmege tırışqan toprağımıznı ve kimligimizni mümkün olğanı qadar qorumalımız. Qırım İnciri – böyle leyhalardan bir danesi, o, yarımadağa intellektual baqışımıznı da şekillendire», – dep qayd ete Alim Aliyev, «Qırım inciri» edebiyat leyhasınıñ esasçısı.
«Qırım inciri» – şair, nesirci ve tercimanlar içün ukrain-qırımtatar edebiyat yarışı. Yarış qırımtatar tili ve edebiyatınıñ tarqalmasına ve inkişafına yardım ete, Qırım ve qırımtatarlar mevzusını ukrain edebiyatında aktualleştire, eki medeniyetniñ daa teren ögrenilmesi içün tercimelerniñ peyda olmasına yardım ete. Yarış 2018 senesi iyül ayında tesis etildi, birinci festival 2018 senesiniñ soñunda oldı. O vaqıttan berli er yıl keçirile ve festivalnen yekünlene. Er yıl festival bitken soñ «Qırım inciri» ukrain-qırımtatar antologiyası derc etile. Yarış finalına keçkenlerniñ eserleri basıla.
2020 senesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Osman Arifmemetov ve Server Mustafayev «Qırım inciri» ekinci edebiyat yarışı çerçivesinde «Söz serbestligi» nominatsiyasında mukâfat aldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Demokratlar partiäse üzeneñ näq şundıy uq saylawaldı cıyının respublikannardan ber ay elek ütkärgän ide, häm annan soñ demokrat nämzät John Kerryne yaqlaw çınnan da arta töşte. Xäzer inde şunı respublikan partiäse dä qabatlarğa cıyına. Prezident George Bush, vitse-prezident Dick Cheney belän bergä anda räsmi töstä şul partiäneñ nämzätläre itep kürsäteläçäk. Demokratlar üz cıyının Boston şähärendä ütkärsä, respublikannar bu yulı New Yorknı sayladı. Bu uñaydan anda terror yanawları sürätendä qırıs iminlek çaraları kertelä, citmäsä şähärdä Bush säyäsätenä qarşı uram cıyınnarı ütkärü dä planlaştırılğan. Ä inde respublikan cıyınında partiäneñ senator John McCain, New Yorknıñ elekke xakime Rudolph Giuliani, California gubernatorı Arnold Schwarzenegger kebek kürenekle ähelläre çığış yasarğa tieş, bolar barısı da kiläse pänceşämbedä prezident Bushnıñ cıyın aldındağı zur notığı belän tögällänäçäk dip kötelä. New York şähäre yuqqa ğına saylanmağan bulsa kiräk, respublikannar saylawaldı cıyını üzägenä xäzerge prezidentnıñ 11-nçe sintäbr höcümnärenä qırıs cawap birüen quyarğa cıyına sıman. Waqıt yağınnan qarağanda da, respublikannar şul terror waqiğäläreneñ 3 yıllığı aldınnan cıyıla. Moñardan tış cıyında Bushnıñ tışqı säyäsäte häm anıñ eçke iminlekne nığıtu çaraları tikşereläçäk dip xäbär itelä. Soñğı fiker beleşü näticälärenä qarağanda, Bush ta, Kerry dä saylawçılar tarafınnan älegä bertigez yaqlana. Demokrat wä respublikan nämzät arasında tawışlar berençe çiratta Ğiraq suğışı häm Bushnıñ terrorğa qarşı kürgän çaraları mäs''äläsendä kisken häm bertigez diärlek bülenä. Säyäsi küzätüçelär, prezident Bush saylawçılarnı ike öleşkä bülde dip isäpli.
Audio, Larry Sabato
Virginia universitetındağı säyäsi belgeç Larry Sabato şul fikerdä toruçılarnıñ berse. Ul "yä sez Bush yaqlı häm anı yañadan saylaw öçen baraçaqsız, yäisä Bushqa qarşı häm üzennän-üze demokrat nämzätne yaqlıysız" di Sabato häm bügengä qädär üzeneñ kem öçen tawış biräçägen belmägän saylawçılar sanı 5-7 protsent qına bula ala digän faraz belderä. Şuña kürä ul partiälärneñ saylawaldı cıyınnarı ällä ni zur ähämiatkä iä bulmayaçaq dip isäpli. Anıñ fikerençä, Bush belän Kerry arasında kiläse ayda başlanaçaq teledebatlar, saylawçığa yoğıntını nığraq yasıy ala. Bu yaqtan qarağanda, respublikan cıyınınıñ faydası şunda ğına bula ala, prezident Bush üzen köçle yomğaqlaw çığışı belän kürsätergä tieş. Yänä Larry Sabato:
Audio, Larry Sabato
"Bush ike närsäne eşlärgä tieş. Ul üz qazanışların ayawsız yaqlarğa häm üzeneñ ikençe prezidentlığı öçen mäğnäle ber programma täqdim itärgä tieş. Häm bolarnıñ ikese dä bergä eşlänüe motlaq" di Virginia universitetı belgeçe. Respublikannar üz cıyının New Yorkta berençe märtäbä ütkärä, bu şähär ğädättä demokratlar öçen tawış birä. Anda respublikan nämzätläre saylanğan oçraqta da, xäzerge waqıtta anda xakim dä, gubernator da şul partiädän, alar başqalarğa qarağanda küpkä liberal'' qaraşta toruçılar.
Kärim Kamal


text:
Almatılıq entuziaster tüsirgen «Bauır» fil'mi körermenge jol tarttı. Kinokartinanı 21 säuirden bastap elimizdiñ barlıq kinoteatrında köruge boladı. «B..
2015 jılğı «Qazaqstan dauısı» jobasınıñ jüldegeri, änşi Seyt Sauatay beybit mitingke qatısqanı üşin qamauğa alınğan. Änşiniñ jaqındarı policiya onı au..
Jıl basınan beri respublikanıñ jer-jerinen 48 jüyrik aqın aytısqa tüsken «ASSYL DOMBYRA» aqındar aytısınıñ superfinalı Almatıdağı «Alatau» dästürli ön..
Bügin, 30 şilde küni Almatı jwrtı rejisser, oppoziciya qayratkeri Bolat Atabaevtı aqtıq saparğa şığarıp saldı. Ziyalı qauım arasınan halıq jağında twr..
Belgili rejisser, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen öner qayratkeri, «Aqsaray» teatrınıñ körkemdik jetekşisi, dissident qayratker Bolat Atabaevtıñ qaytıs bo..


text:
ABD halqara inkişaf agentligi (USAID) Ukrayınağa qızdıruv mevsimine azırlanması içün 55 mln dollar berecek. Böylece Rusiyeniñ daa bir silâsı – suvuqnı – qullanuv planlarını bozacaq. Bu aqta teşkilât yolbaşçısı Samanta Pauer Kyivdeki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Vatandaş ealisine qarşı cenk silâsı olaraq qullanılğan toplardan ğayrı Putin aşnı cenk aleti olaraq qullana, bunı endi yapqan edi. Şimdi ise Putinniñ qışnı cenk vastası olaraq qullanmağa niyetlengenini bilemiz», – dedi Pauer.
USAID Ukrayına infrastrukturasını qızdıruv mevsimine azırlıqnı temin etecek yañı qoltutuv leyhasını başlattı. 55 mln dollar borularnı ve energetik obyektlerni ğayrıdan tiklemek, yaqarlıq almaq içün qullanılacaq. Rusiye ücüminden eñ çoq zarar körgen regionlarğa çoqça diqqat ayırmağa planlaştıralar.
«Bu yardım bu qışta 7 million ukrayınnı sıcaqnen temin etmege imkân berecek, bu pek müim. Daa büyük ihtiyac bar olğanını bilemiz, şunıñ içün diger memleketlernen, diger donorlarnen çalışamız, bu kritik problemağa diqqat etsinler dep», – dep ayta Samanta Pauer.
Oktâbrniñ 6-nda USAID yolbaşçısı Samanta Pauer Kyivni ziyaret etti. O, Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıynen körüşti.
Onıñ aytqanına köre, körüşüv vaqtında işbirligi programmaları, Ukrayınanı tez ğayrıdan tiklev planınıñ yerine ketirilüvi muzakere etildi. Tünevinki video muracaatında Samanta Pauerge Ukrayınağa qış mevsimine azırlanması içün maddiy yardımda bulunğanları içün teşekkürler bildirdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye Federatsiyasınıñ ordusı Ukrayına energetika infrastrukturasına qarşı yañı küçlü raketa ücümlerini azırlay bile, dep ayttı Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskıy noyabrniñ 6-nda aqşam yapqan muracaatında.
«Terrorcı devlet infrastrukturamızğa, birinciden – energetika infrastrukturasına qarşı tekrar ücüm yapmaq içün quvet ve vastalarnı birleştirgenini añlaymız. Hususan Rusiyege bunıñ içün İran raketaları kerek oldı», – dep qayd etti o.
Zelenskıynıñ qayd etkenine köre, Ukrayına tarafı Rusiye ordusınıñ yañı darbelerine cevap bermege azırlana.
Soñki vaqıtları Rusiye ordusı Ukrayına energetika infrastrukturasınıñ obyektlerine qarşı ateşlerini quvetleştirdi. Ücüm içün qanatlı raketa, «topraq-topraq» ava mudafaa raketalarını ve İran bergen Shahed-136 kamikadze-dronlarını qullana.
Washington Post malümatına köre, İran Rusiyege qısqa uzaqlıq Fateh-110 ve Zolfagha «topraq-topraq» ballistik raketalarını gizli bermege razı oldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki damiy temsilcisi Anton Körineviç ve Qırım MC ve Aqyar şeeri sakinleriniñ aqlarına riayet olunması boyunca vekâletlisiniñ temsilcisi İrina Verigina işğal etilgen Qırım ve Ukraina esas qısmı arasındaki sıñırda "Kalançak" kiriş-çıqış yoqlav keçitini ziyaret ettiler. Bunıñ aqqında Qırım.Aqiqatqa Ukraina Devlet sıñır hızmeti haber etti.
"Herson sıñır müfrezesiniñ başı polkovnik Konstantin Barbaşovnıñ refaqatında musafirler sıñırdaki kiriş-çıqış operatsiyalarnıñ tertibi, sıñırcılarnıñ hızmetinen ve yoqlav keçitteki infraterkip ile tanıştılar", - dep yazıla bildirmede.
Sıñırcılarnıñ malümatına köre, şimdiki vaqıtta "Kalançak" yoqlav keçitinde rentgen-televizionn introskoplarnıñ qoyulması ve sazlaması ile bağlı işler devam etmekte.
"Böyle chazlar artıq "Çonğar" kiriş-çıqış yoqlav keçitinde çalışa ve müsbet neticeler köstere", - dedi Barbaşov.
Körüşüvniñ soñunda "Kalançak" hızmet mıntaqasında Ukraina Birlik künü munasebeti ile tantanalı şekilde Ukraina devlet bayrağını köterdiler.


text:
İyün 26-da, Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında avto yürüş, yarışlar ve kontsert ile Qırımtatar bayrağı künü qayd etildi. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Bir sıra merasimler avto yürüşnen başlandı, o rayon merkezi olğan Geniçeskten başlandı ve Novoalekseyevka köyünde yekünlendi. Avtomobil kolonnaları yerli medeniyet evine keldi, bu yerde qırımtatar küreşi boyunca yarışmalar keçirildi. Ğalebe qazanğan kişi baş ediye olaraq qoynı elde etti.
Medeniyet evinde mektepler yanındaki lagerlerniñ ve mektepten aldın oquv yurtlarınıñ balaları azırlağan resim yarışınıñ sergileri taqdim etildi, bundan da ğayrı, qırımtatar halq yaratıcılığı sergisinen tanış olmaq mümkün oldı.
Medeniyet evinde «Bayraq künü» kontserti keçirildi.
Merasim çerçivesinde resim yarışı ğalipleri taqdirlendi, yerli taqımlar ve yırcılar sanada bulundı. Bundan da ğayrı, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Ukrainada nam qazanğan artist Elzara Batalova seyircilerge onen beraber «Güzel Qırım» türküsini yırlamağa teklif etti.
Yerli akimiyet ve yerli meclis temsilcileri musafirlerni hayırladı.
Kontsertten soñ istegenler köy camisine iftarğa davet etildi.
Qırımtatar bayrağı künü bir qaç yıl evel Qırımda qayd etilip başladı. Bayram künü, 1991 senesi iyün 26-27 künleri Aqmescitte keçirilgen ekinci Qırımtatar Qurultayınıñ ilk künü olğan kün belgilendi.
Qırımtatar bayrağı, üstünde altın tamğa olğan kök tüsteki ketenden ibarettir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye ve Ukraina «bir şeyge baqmadan, umumiy kelecekni yaşaycaq», – dedi Rusiye prezidenti Vladimir Putin cuma künü, iyun 19-da, halqara iqtisadiy forumında.
RİA Novosti bildirgeni kibi, Putin kene de aynı şu lafını tekrarladı: «rus ve ukrainler – bir halq, qavim, er alda». Putinniñ fikrine köre, bu halqlarnıñ medeniy hususiyetleri bar, amma tarih ve medeniyeti aynıdır.
«İlk evelâ şunı qayd etemiz ki, Ukrainanıñ şahsiy medeniy, siyasiy, iqtisadiy saylavını etmek içün aqqı bar», – dey Putin.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiyeniñ Salavat şeerindeki (Başqortıstan) koloniyada tutılğan qırımlı Ruslan Zeytullayevni dekabrniñ 21-nde Ukraina konsulı ziyaret etti. Bu aqta «Qırım birdemligi» birleşmesi haber ete.
Faallerniñ malümatına köre, Zeytullayev onıñ adresine çetel mektüpleriniñ kelmesi meselesinde yardım istedi, çünki soñki vaqıtları olarnı almay eken.
Haber etile ki, Ukraina konsulı koloniya reberliginden Zeytullayevge ömür arqadaşınen uzun körüşüv aqqı berileceginden tasdıq cevabını aldı, apayınıñ kelmesi 2018 senesi dekabr ayına planlaştırıla.
Zeytullayev Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ bölügini teşkil etkeninde qabaatlanıp mahküm etilgen edi.
2017 senesi iyül ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi Zeytullayevniñ apis müddetini 15 yılğa arttırdı. Buña cevap olaraq Aqyar sakini açlıq ilân etti.
Ukraina Tış İşler Nazirligi müddetniñ arttırmasına qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, maqsatqa bu irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Ukraina prezidenti tarafından berilgen vazifelerni eda etip, Qırımğa yayınlarnıñ berilmesini tiklemek ve Karaçun dağında TV qullesini küçleçendimek içün kerekli tedbirlerni Kyivte muzakere ettiler. Bunı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ matbuat-hızmetinde dekabr 8 künü bildirdiler.
«Ukrain yayınlarınıñ berüv küçüni sıñır yanındaki topraqlarda 100-200 Wt qadar küçlendirmek, ve «Armiya FM» (Ordu FM) rasiosını 10 kWt küçü ile yayınlamaq imkânlarnı baqıp çıqmağa kerek», – dedi Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şura azası Sergey Kostinskiy.
Bunen beraber, komissiya azaları, Qırımğa yolanılacaq ukrain yayınlarını küçlendirmek içün alman bericilerini yerleştirmek içün uyğun olğan mesken yerlerni belgilediler.
«Bu yöñelişte komissiya, Çaplınkadaki qulleden yayın yollamağa qarar aldı», – dep qayd ettiler matbuat-hızmetinde.
Dekabr 2 künü Çonğarda TV ve radio qullesiniñ temeline birinci blok qoyuldı. Dekabrniñ soñunda Qırım sakinleri gece-kündüz devamında çalışacaq dört ukrain radiostantsiyasını eşitip olacaqları beklenile.
Ukraina TV ve radio yayınlav sualleri boyunca Milliy şurası Herson vilâyetinde televizyon ve radio yayınlarınıñ inkişaf ettirilmesi ve işğal etilgen Qırımğa yayınlarnıñ tarqatılması içün mahsus strategiya leyhasını azırladı. Strategiyanıñ maqsadı – Herson vilâyetiniñ daa çoq yerine analog ve dijital yayınlarnı yetkizmek, ve işğal etilgen topraqladan çıqqan efir yayınlarını Herson vilâyetiniñ cenübiy taraflarına yibermemektir.


text:
İnauguratsiya merasiminde tahminen 60 çetel eyyeti bulundı. Olarnıñ arasında 23 devlet, ükümet, parlament başları ve halqara teşkilâtlarnıñ yolbaşçıları, şu cümleden Poloniya, Aqrusiye, Litvaniya prezidentleri - Bronislav Komorovskiy, Aleksandr Lukaşenko, Dalia Grybauskaite, İsveçre federal prezidenti, OBSE reisi Didier Burkhalter, Kanada baş naziri Stephen Harper, Avropa şurası prezidenti Herman Van Rompuy, OBSE baş kâtibi Lamberto Dzannyer, BMT baş kâtibi muavini JeffreyFeltman.
AQŞ eyyetini prezident muavini Joe Biden, senator John McCain ve devlet kâtibi yardımcısı Viktoriya Nuland taqdim etti. Rusiye eyyetinde Rusiyeniñ Ukrainada elçisi Mihail Zurabov edi.
Bundan da ğayrı merasimde üç sabıq prezident – Leonid Kravçuk, Leonid Kuçma ve Viktor Yuşçenko bulundı.
İnauguratsiyada çıqışta bulunıp, Porşenko Qırım Ukrainalı olğanını ve bar olacağını aytıp, musafirlerniñ alğışlarını qazandı.
Parlamentte resmiy qısım bitkeninen Poroşenko Sofiyevskaya meydanına yol aldı. Mında arbiy hızmetçileri yañı Baş komandanğa ant ettiler.
Petro Porşekno mayıs 25 künü keçirilgen prezident saylavlarında reylerniñ 54,7% qazanıp, ğalip çıqtı.


text:
Qırımda bulunğan internet qullanıcıları Ex.ua resursından faydalanamaylar.
Malümatnı paylaşuv resursına kirmege istegen yarımada sakinleri yañı haberni köreler, Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları belgilegen mahkemeniñ qararı ile bu resursqa kiriş sıñırlana, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Malüm olğanı kibi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda mayıs 1-den itibaren Roskomnadzor yasaq etilgen saytlarnıñ blok etmek talaplarınıñ yerine ketirilmesini nezaret ete.
Fevral ayınıñ ortalarında Qırımnıñ «Krelkom» internet provayderi Roskomnadzor yasaq etken saytlarnıñ cedvelinden bazılarını yasaq etmege başladı.
Roskomnadzor cedvelinde 11 424 ad mevcut, çoqusını Narkotik nezaret federal hızmeti kirsetti.


text:
2014 senesi fevralniñ 26-ndan başlap Kremlniñ Qırımdaki esas problemi qırımtatarlar oldı. O vaqıt istilâcı qırımtatar halqınıñ küçüni ve özüni tertipke qoymaq qabiliyetini özü kördi. Bu kün İşğalge qarşı tirenüv künü dep resmiy şekilde nafile ilân etilmedi. Kreml, Qırımda tamır halq tarafından tirenüv olacağını añlağan edi. Öyle de oldı.
Qırımtatarlar 2014 senesi mart ayında dünya toplulığı tanımağan «referendumnı» boykot etti ve ekseriyeti Qırımda keçirilgen bütün Rusiye «saylavlarını» boykot etmege devam ete. Aynı vaqıtta, para ve vaqıt az olsa da, Ukraina saylavlarında rey bermek içün esas Ukrainağa çıqqan qırımtatarlar az degil. Halq ilhaqnı tanımadı ve Ukrainanı öz tuvğan memleketi dep saymağa devam ete.
Lâkin tirenüv ilhaq tanılmamasınen sıñırlanmay. Qırımtatar faalleri Qırımda Rusiye quvetçileri içün tam bir deşet yarattı. Olar vatandaş baqışlarını açıq-açıq bildire, halqara meydançıqlarğa barıp, Qırımdaki vaziyetke dair alternativ malümat bere, dünya toplulığını insan aqları bozulğanından ve söz serbestligi sıñırlanğanından, Ukraina tarafdarları faalleri, jurnalist ve blogerlerge qarşı repressiyalar, musulmanlarnıñ apiske alınğanından haberdar tuta.
Qırımtatar faalleri Qırımda Rusiye quvetçileri içün tam bir deşet yarattı
Bunıñ neticesinde Ukraina ve dünya toplulığınıñ Qırımdan dos-doğru bağı ve signalları bar, Kreml rejimi yarımadada olğan kerçek vaziyetni gizlep olamay. Böylece Qırım ve Rusiyege qarşı sanktsiyalar devam ettirile. Bu sanktsiyalarnıñ maqsadı – Qırım üzerinde Kyiv kontroliniñ ğayrıdan tiklenmesine irişmektir. Amma qırımtatarlarnıñ Kreml rejimine tirenüv aletleri bunıñnen de bitmey.
Yaqında «FSB, oynayıqmı? E2 – E4. Şimdi sıra sende» yazısı aqqında haber çıqqan edi. Bu yazı Aqmescitte Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ divar resminde peyda oldı. Graffiti mesüliyetini «Suverennıy Krım» telegram kanalı öz boynuna aldı. FSB ise tez-tez cevap berdi. İyünniñ 1-nde «Suverennıy Krım» telegram kanalınıñ müellifi, 25 yaşında Viktor Sosna Moskva civarında tutuldı, dep haber etildi. Onı narkotik ve silânı qanunsız saqlağanında qabaatlaylar. Qırımtatarlar ise böyle oyunlar oynamay – olar gizlenmeyip küreşe, kerçek ayatta. Amma Qızıl meydandaki aktsiyanı qırımtatarlarnıñ FSB qışı dep adlandırmağa isteysiñ.
Rusiyeniñ paytahtında iyülniñ 10-nda qırımtatar milliy areketi veteranlarınıñ kütleviy narazılıq aktsiyası keçirildi. Narazılıq iştirakçileriniñ yazuvlı şiarları bar edi: «Qırımda milliy ve diniy sebeplerden repressiyalarnı toqtatıñız», «Qırımda «terrorizm» ile küreş – farqlı fikirde olğanlarnen küreştir», «Balalarımız terrorist degil».
Şimdi ise buña Kreml tarafından baqıñız. Olar mahsus hızmetlerge o qadar para masraf etkende bular böyle bir aktsiyanı qaçırğanlar. Bu ne demek ola? Qırım FSBsiniñ, Moskvanıñ Putinniñ burnu altında azırlanğan aktsiyadan haberi yoq edi.
Amma adalet olsun dep şunı qayd etmege isteyim, bu tek mahsus hızmetlerniñ işke yaramağanını köstermey, daa çoq qırımtatar faalleriniñ birlik, icadiy istidatı ve küçüniñ delilidir. Bu, bir qaç hainni aytmasaq, mahsus hızmetler qırımtatarlarğa qoşulıp olamağanınıñ daa bir delilidir. Halq satqın çıqqanlarnı quvdı.
Qırımlı quvetçilerniñ reberligi Kremlden yahşı şamar alğandır. Aktsiya iyülniñ 10-nda olsa, 11-nde Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ yolbaşçısı vazifesinden ayırıldı, bu da şaşılacaq bir şey degil.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırda Rusiye sıñırcıları qırımtatar faali ve siyasetşınas Lenora Dülberni tuttı. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«FSB hadimleri tutıp aldı. «Subetler olğan» odağa alıp ketkenler. Şimdilik tek bu belli», – dedi Smedlâyev.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Rusiye küç qurulışları vaziyetni izaatlamay.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Ko'shirilgen shaxslar
Ko'shirilgen shaxslar - ekinshi jer ju'zi urısı da'wirinde gitlershiler ta'repinen basıp alıng'an aymaqlardan ma'jbu'riy tu'rde ko'shirip a'ketilgen shaxslar.
Burıng'ı Sovet Awqamı qatar ma'mleketler menen sovet puqaralarınan ibarat ko'shirip a'ketilgen shaxslardı represiyalaw haqqındag'ı pitim du'zgen. 1951-jıldag'ı Qashqınlar da'rejesi haqqındag'ı Konvensiyada ko'shirilgen shaxslar ataması ushıramaydı.
Son'g'ı jıllarda qashqınlar isi boyınsha Bas komissariat basqarması ta'jiriybesinde ayırım ishki qashqınlar kategoriyasına, o'z ma'mleketinin' qandayda bir bo'leginen o'z ıqtıyarına qarsı taslap ketip basqa bir bo'leginde jasap atırg'an shaxslarg'a qarsı qollanıw ko'zge taslanadı. Ayırım jag'daylarda olar ma'jbu'riy ko'shirilgenler dep ataladı.


text:
Qırımda raatlıq künleri ava bozulacağını tahmin eteler: furtuna yeli ve sağanaq olacaq. Bu aqta yarımadadaki Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırımnıñ gidrometeorologiya ve tabiat monitoring idaresiniñ malümatına köre, künniñ ekinci yarısında ve martnıñ 16-nda künniñ soñuna qadar, martnıñ 17-nde gece Qırımda cenübiy-ğarbiy yel şimaliy-ğarbiy yelge keçip, süratı saniyede 20-25 metr olacaq, martnıñ 17-nde gece küçlü, bazı yerlerde pek küçlü, dağlarda ise qarnen beraber yağmur yağacaq», – dep bildirdi idare.
Sakinlerni yaramay avada telükesizlik qaidelerine riayet etmege çağıralar. Pencere ve balkonlar qapatılmalı, yaramay qoyulğan inşalar pekitilmeli. Soqaqlarda reklama levhaları, yol işaretleri, elektrik ağları ve tereklerden uzaq turmalı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Ukrainanıñ fevqulâde vaziyetler devlet hızmeti memlekette yel quvetleşeceginden sebep furtuna havfını ilân etti.


text:
AQŞ Sırtqı ister ministrligi Irakqa qwnı 295 mln 600 mıñ AQŞ dolları twratın qaru satıp beretindigin jariyaladı. AQŞ Qorğanıs ministrligi men Sırtqı ister ministrliginiñ bergen mälimetine sensek äskeri tehnikağa qajettiligi üşin qaru-jaraq satıp alu talabın Irak ükimeti qoyğan eken. Bwl turalı «Anatolı» aqparattıq agenttiginiñ resmi saytı habarlap otır.
Qwnı $295600000 twratın qaru-jaraq äskeri kölikter, avtomat, pulemet sonday-aq özge de auır qwraldardı qamtidı. Satıp alınğan qaru-jaraq Iraktağı Kürd aymaqtıq äkimşiliginiñ qajettiligine jwmsaladı delingen.
Qwrama Ştatta arnayı jasalğan äskeri sauda-sattıq bağdarlaması bar ekeni belgili. Orta-Şığıs, Soltüstik Afrika, Oñtüstik-Şığıs Aziya qatarlı aymaqtağı elderge äskeri tehnikalar men qaru-jaraq saudasında AQŞ pen Resey bäseke ornatıp keledi. AQŞ-pen Irak arasında 2005 jıldan beri qaru-jaraq saudası jasalıp keledi. Sodan beri eki el arasında qwnı 22 mlrd dollar qaru-jaraq saudası jasalğan eken.
The Qazaq Times


text:
Rusiyä Xäzär diňgezendä xärbi künegülärgä başladı
Rusiyä 20gä yaqın xärbi köymäse belän Xäzär (Kaspiy) diňgezendä xärbi künegülärgä başlawın belderde
Rusiyä saqlanu ministrlığı mäs’älä belän bäyle belderü yasadı.
Belderügä kürä, 20gä yaqın xärbi qorab Xäzär diňgezendä xärbi künegülärdä qatnaşa.
Rusiyä belän Ukraina arasındağı kiyerenkelek arqasında Rusiyäneň xärbi êşçänlege yaqınnan küzätelä.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäktäpkä baruçı ike qızğa pıçaq belän taşlanğannar
5704 keşe öylärenä qayttı
Nigeriyada Boko Haramnan qaçqan häm kürşe illärgä sıyınğan 5704 keşe öylärenä qayttı
Xäzär diñgezendä meñnärçä üle tyulen'
Dağıstanda dulqınnar yar buyına küp sanda üle xaywannarnı çığardı


text:
Rusiye FSBsiniñ bildirgenine köre, Qırımda iyünniñ 10-nda saba Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayılğan insanlarnıñ evlerinde tintüvler keçirile. Rusiye FSBsiniñ matbuat hızmeti Qırımnıñ bir qaç sakinine qarşı cinaiy işler açıldı, dep haber ete.
«Qayd olğan ve yaşağan yerlerinde tahqiqat tedbirleri keçirile», – dep aytıla müessiseniñ haberinde.
Qayd etile ki, cinaiy işler Aluşta ve Qarasuvbazar şeerleri, Aqmescit rayonınıñ sakinlerine qarşı açıldı. Böyle insanlarnıñ sayısı aydınlatılmay.
Daa evel qırımtatar faalleri Qırımda Rusiye quvetçileri bir qaç rayonda tintüv keçire, dep bildirdi Facebookta.
Tintüvlerden soñ Riza Ömerov, Eskender Suleymanov, Ayder Cepparov tutuldı.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
“Olü” kolemge yetken Qırım suv anbarlarınıñ miqdarı 5-ten 7-ge arttı. Bu aqta Kremlniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ mesken-kommunal hocalıq nazirliginiñ malümatında yazıla.
2020 senesi dekabr ayında ise, yani bir ay evel, Qırım suv anbarlarınıñ toldurılması böyle edi:
Qırımnıñ Gidromettsentr gidrologiya ve gidrologik tahminler bölüginiñ reberi Natalya Ohrimenko bildirgenine köre, yağanaqlarğa baqmadan, Qırımnıñ suv anbarlarındaki vaziyet eyileşmey.
Qırımdaki Gidromettsentrniñ soñki malümatına köre, 2020 senesi dekabr ayında Qırımnıñ Partizan ve Qara özen suv yedeklerine suv kelmedi, Aluşta, Sudaq ve Kefeniñ köy özenleriniñ çoqusı qurudı.
Qırımnıñ mesken-kommunal hocalıq nazirligi dekabr ayında Qırımnıñ suv anbarlarınıñ tolmasına dair statistik malümatlar derc etti. Aydınlatılğan malümatqa köre, yarımadanıñ eñ az beş suv anbarı «ölü miqdar» işaretine yaqın.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ fikirince, Qırımda tatlı suv yete. Onıñ aytqanına köre, Qırımğa yaqın suvlarda, Azaq deñizi altında yedekler bar.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Litvaniyadaki Mykolas Romeris universitetiniñ Fahriy doktorı unvanına nail oldı.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti salı künü, aprel 12-de, bildirdi.
Mykolas Romeris Universiteti – halqara devlet universiteti, Litvaniyanıñ eñ büyük aliy oquv yurtlarından biri, içtimaiy ve gumanitar ilimlernen oğraşa.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı. Konferentsiya devamında Rusiyeniñ Qırım işğali ve yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair bir qaç muracaat ve beyanname seslendirildi.
Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi işğal etilgen Qırımda Keriç (Qırım) köpründe patlav aqqında cinaiy davanıñ beş mabüsini tevqifli qaldırdı. Buñı mahkemeniñ matbuat hızmeti haber etti.
"Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qararı deñişmez qala, istinaf şikâyeti qanaatlendirilmedi. Oturış qapalı şekilde olıp keçti", - dep yazıla bildirmede.
Oktâbrniñ 13-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi işğal etilgen Qırımda Keriç (Qırım) köpründe patlav aqqında cinaiy davanıñ beş mabüsini SİZOğa yolladı.
Oktâbrniñ 12-nde Rusiye FSBsi Keriç köpründe Ukrayına istihbaratınıñ yolbaşçısı Kırılo Budanov ola, dep bildirdi. Rusiye mahsus hızmetleri «terakt azırlağan» 12 insannı tapqan, sekizi, Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, tutulğan eken, dep bildirdi.
Müessise malümatına köre, patlayıcı cihaz 22 tonnadan çoq 22 palletada çıtada saqlanğan edi. Avgustnıñ başında patlayıcı Odesa limanından Bulğaristan, Gürcistan ve Ermenistandan yollanıldı, dep bildirdi FSB. Müessise yük maşinasınıñ rentgen fotosı olğan fotoresimni derc etti: kuzoda qara şeyler körüne. Faqat ekspertler rentgendeki resim bam-başqa yük maşinasını köstere, dep qayd ete.
Eki mabüsniñ advokatları «İnterfaksqa» apis cezasını tasdıqladı, amma dava tafsilâtlarını izaatlamağa razı olmadı. «İnterfaks» öz menbalarına esaslanıp bildirgenine köre, laf Artem Azatyan, Georgiy Azatyan, Roman Solomko, Vladimir Zloba ve Artur Terçanân aqqında kete.
Oktâbrniñ 8-nde saba Qırım köpründe patlav oldı. Rusiye tahqiqatçılarınıñ versiyasına köre, yük maşinası patladı. Neticede eki maşina yolu zarar kördi, patlav sebebinden ya da aynı vaqıtta köpürniñ tren yolundan ketken yük treni yanıp başladı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin bu patlavnı «terakt» dep adlandırdı, onıñ icracıları ve sımarış etkenler Ukrayına mahsus hızmetleri ola. Rusiye Tahqiqat komiteti Rusiye Ceza kodeksiniñ 205-inci maddesine («Terrorizm») istinaden cinaiy dava açtı.
Ukrayına resmiy şahısları izaat bermey. Prezident ofisiniñ yolbaşçısı Mıhaylo Podolâk «Putinniñ şahsiy leyhasını» patlatuv – rusiyelilerniñ işi ve arbiy reberlikniñ FSBge qarşı ücümi ola, dep ayttı.
The New York Times gazetası «Ukrayınska pravda», UNIAN ve Washington Posttan soñ Ukrayına memurınıñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, ücümni Ukrayına mahsus hızmetleri teşkil etti. Olarnıñ versiyası – yük maşinasını patlatuvdır.
Resmiy şekilde köpürdeki patlav içün kimse mesüliyetini tanımadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Martnıñ 30-nda, salı künü, Aluştadaki Yuqarı Camige Qırım müftiyatı, FSB, Ekstremizimge qarşı merkezniñ ve prokuraturanıñ hadimleri kelgen. Bunı yerli sakinler advokat Rustem Kâmilevge haber ettiler, dep bildire «Qırım birdemligi».
«Qanun qoruyıcı organlarnıñ hadimleri azbarnı ve cami binası etrafında dolana, çekimler yapa. Bazıları öz telefonlarına», – dep yazıla bildirmede.
Aq-uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, qanun qoruyıcı organlarnıñ hadimleri 3 kitapnı tutıp alğanlar: müellif Gülnara Nurullinniñ «Biznesniñ islâm etikası», rus din erbabı Şamil Alâutdinovnıñ «Qoranta. İslâm» ve «O ve o».
Cami cemaatına, ««Aluşta» Din cemiyeti» yerli teşkilâtınıñ «vicdan azatlığı ve diniy birleşmeler aqqında, ekstremistik faaliyetke ve terrorcılıqqa qarşı turuv aqqında ve diger federal qanunlarına riayet etilmesi» teşkerilgenini aytqanlar, dep bildire «Qırım birdemligi».
Bundan ğayrı, Ruslan Emirveliyevge martnıñ 29-ı aprelniñ 2-si arasında Aluşta prokuraturasına kelmek talabınen celpname bergenler. O, teşkerüv ile bağlı belli allarnı añlatmaq kerek eken.
«Qırım birdemligi»niñ bildirgenine köre, camige kelgen cemaat, FSB hadimi Alekesandr Kompaneytsevni tanığanlar. O qırımtatarlarğa qarşı bir çoq cinayet davada qabaatlav tarafında şaatlıq etken edi.
Martnıñ 2-sinde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Mirovoy mahkemesi aqmescitli imam Rasim Dervişevni «qanunsız missionerlik faaliyetinde» qabaatlap, 5 biñ ruble para cezasını berdi. Advokatı Ayder Azamatovnıñ fikirince, bu «tam siyasiy dava» ola.
Avgust 14-ünde, Rusiye nezaretindeki Aluşta şeer mahkemesi advokat Rustem Kâmilevniñ ve imam Yusuf Aşirovnıñ apellâtsiya şikâyetini baqmadan terk etti.


text:
Qırımda tevqif etilgen iş adamı Oleg Zubkovnıñ imayesi onıñ Aqmescit SİZOsında açlıq narazılığıını tasdıqlamay. Bunı fevral 3-ünde Qırım.Aqiqatqa onıñ advokatı Arman Petrosân haber etti.
"Sabadan Qırımda insan aqları boyunca vekâletli kele edi, şahsen özümde Aqmescit SİZOsına Oleg Alekseyeviç Zubkovğa kire edim. Yanımda açlıq aqqında bir şey aytılmadı. Bu malümatnı tasdıqlap olamayım. Bundan ğayrı, onıñ sağlığı yahsı. Belki men ketken soñ açlıqnı ilân etti... Amma menim haberim yoq", - dedi Petrosân.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Zubkovnı fevralniñ 3-ünde aqşam Qarasuvbazar SİZOsından Aqmescit SİZOsına alıp kettiler ve mağazda yerleşken kamerağa oturttılar.
Fevralniñ 3-ünde apis etilgen "Taygan" arslanlar parkı ve "Skazka" ayvanat bağçasınıñ saibi Oleg Zubkov endi Aqmescit SİZOsında ve anda açlıqnı ilân etti. Bunı fevralniñ 4-ünde Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde "Tayğan" arslanlar parkınıñ matbuat kâtibi Tatyana Aleksagina haber etti.
Fevralniñ 3-ünde Rusiye nezaretindeki Qarasuvbaza mahkemesi "Taygan" parkında tişlengen turist Olga Solominanıñ davası boyunca oturışta Qırım iş adamı Oleg Zubkovnı apis etti.
Advokat Arman Petrosan, ketmemezlik senetiniñ eki aylıq tevqifine deñiştirilgeni qanunsız, dedi.
2018 senesi iyülde “Taygan” parkında arslan turist Olga Solominanı tişlegen. Qadınıñ aytqanına köre, “Taygan” müdiri Oleg Zubkov o yerde edi, amma arslannı birden tınçlatıp olamadı.
Zubkov ise, Solomina sarğoş olıp, arslanğa qaşanğanğan ve bunıñ içün ayvan onı tişlegen, dep ayta.


text:
Almatı oblısınıñ Qarasay audanı Qaskeleñ kentinde, Talğar audanındağı Twzdıbastau, Beseğaş auıldarın su basu qaupi seyilmey twr. Almatı oblıstıq töten..
Dariğa Nazarbaeva Euraziyalıq ekonomikalıq odaqtıñ jwmısın nasihattaytın telearna aşudı wsındı – dep habarlaydı Forbes jurnalı. Basılım mälimetinşe, D..
Iran sırtqı ister ministri Bahram Kasimi bir kün bwrın jasağan mälimdemesinde «qazirgi Yemendegi soğıstıñ bastı sebebi - AQŞ pen Wlıbritaniyanıñ Saud ..
Qazaqstan SİM Qayrat Äbdirahmanov pen Qırğızstan sırtqı ister ministri Erlan Äbdildaev Almatıda wstalğan Joğarı Keñes deputatı Dämirbek Asılbekwlı jön..
BWW bas hatşısınıñ resmi ökili Stefan Dujarik Şığıs Guta jäne jalpı Süriyadağı jağday turalı mälimdeme jasadı. Ol Qauipsizdik keñesiniñ qararınan keyi..


text:
Japon tili
Japon tili (öz adı 日本語, にほんご, にっぽんご, nihon-go [nʲiɦoŋŋo], nippon-go [nʲippoŋŋo]) - japonlar, Japon taqımadalarınıñ sakinleri ve icretteki japonlar tarafından laf etilgen til. Japon-rükü til gruppasına aittir. Grajdanlıqqa alınğan ecnebiylerden ğayrı, Japon sakinleri episiniñ ana tilidir. Uquqiy ceetten resmiy til degil, amma aqiqatta resmiy til olaraq qullanıla. Japon tasil sistemasında “devlet tili” olaraq ögrenile.
Türlü qıymet kesüvlerge binaen, til taşıyıcılarnıñ miqdarı, 127-130 million şahısnı teşkil ete[1], japon tili, til taşıyıcılarnıñ sayısına köre 9 yerde[2].
Japon tiliniñ bar olğanını tasdıqlağan ilk vesiqalı malümatlar VIII asırda yazılğan.
Japon tilini yazıda ifade etken üç terkibiy unsurlar - hiragana ve katakana degen eki sillabik elifbe ve Kandzi iyeroglifleridir. Bundan da ğayrı, japon fonemalarını seslendirmek içün bazıda romadzi adlı japon latin elifbesi qullanıla.
Japon tiliniñ luğatı milliondan ziyade sözden ibaret. Til, çin tiliniñ tesirine oğrağan edi. Ekinci Cian cenkinden soñ ingliz tilinden sözlerniñ faal alınması biline.
MenbalarDeñiştir
- ↑ Japanese language | Origin, History, Grammar, & Writing(ing.). Encyclopedia Britannica. 2020 yanvarniñ 16 teşkerilgen.
- ↑ group="com.">.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi yaltalı «Hizb ut-Tahrir» davasınıñ iştirakçileri Emir-Üsein Kuku ve Refat Alimovnıñ apiste yatma müddetini 2017 senesi fevral 8-ne qadar uzattı. Bunı dekabr 8-de Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Bundan evel Emir-Üsein Kuku mecburiy psihiatrik ekspertizağa yollanılğanını bildirgen ediler.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ükimet: Qazaq tilin bilmeytinderge Qazaqstan azamattığı berilmeydi
Prem'er-ministr Älihan Smayılov Ükimet “Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığı turalı”zañğa özgeris mäselesin qarastırıp jatır. Bwl özgeris boyınşa, memlekettik tildi, memleket tarihı men negizgi zañdarın bilmeu – Qazaqstan azamattığın beruden bas tartuğa ne azamattığın qalpına keltiruden bas tartuğa qosımşa negiz bola aladı. Bwl turalı prem'er-ministr Älihan Smayılovtıñ deputat saualına joldağan jauabına siltep, Kursiv.Media jazdı. Prem'er jauabında bwl talap qos azamattıqqa jol bermeu üşin de engizilip otırğanın aytqan. “Qazirgi zañ boyınşa Qazaqstanda zañdı negizde kemi bes jıl twraqtı ömir sürgen nemese Qazaqstan azamatımen kemi üş jıl nekede twrğan, sonday-aq Qazaqstanda twraqtı twru maqsatında kelgen jäne jaqın tuıstarınıñ biri Qazaqstan azamatı bolıp sanalatın bwrınğı odaqtas respublika azamattarına Qazaqstan azamattığı beriledi” deydi prem'er-ministr. Qazirgi qoldanıstağı zañğa say, mına


text:
Ukraina halq deputatı, «İnformatsion qarşılıq» gruppasınıñ reberi Dmıtro Tımçuk bildire ki, Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) Qırımda Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ (SBU) sabıq hadimlerini Donbassnıñ zapt etilgen yerlerine yollamağa azırlana. Keçken sene baarde Rusiye Federal havfsızlıq hızmetine çalışmağa keçken SBU hadimleri Rusiye mahsus hızmetlerinen 3 yıllıq añlaşmanı imzalağan ediler.
«Böylece, Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ satqınlarına «göñülli zorlav olaraq» Rostov vilâyetinde azırlıqnı keçip, ileride Donbassta «DNR» ve «LNR» «mahsus hızmetlerinde» çalışmağa teklif etile», – dep yazdı Tımçuk Facebookta.
Onıñ malümatına köre, FSB «terroristik teşkilâtlar erkânında hızmet etecekler Rusiye FSB hızmetlerinde qalacaq», dep vade ete.
«Terroristik teşkilâtlarğa hızmet etecek hadimlerni Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye FSB idaresiniñ yolbaşçı yardımcısı A.Y.Maksimenko idare ete», – dep bildire Tıçmuk.
Halq deputatınıñ bergen malümatına köre, Donbassta terroristik teşkilâtlarnıñ «devlet havfsızlıq organlarınıñ şekillenmesinen» Aqyardaki Ukraina havfsızlıq hızmeti idaresiniñ sabıq yolbaşçısı Petr Anatolyeviç Zima oğraşa.
Rusiye Ukraina şarqındaki zıddiyetke alâqası olğanını red ete, lâkin Ukraina akimiyeti, askerler, göñülliler, ve Ğarp memleketleriniñ vekilleri Rusiye askerleriniñ bulunmasını isbatlağan ediler.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Server Mustafayevniñ sağlıq vaziyeti fenalaşa, dep bildire Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova.
Onıñ aytqanına köre, martnıñ 19-ndan berli Mustafayevniñ sıcağı köterile ve öksürigi bar, faqat Qırımnıñ Rusiye akimiyeti oña kerekli tibbiy yardım köstermey.
«Server Mustafayevniñ sağlıq vaziyeti fenalaştı – sıcağı 37,6-dan 39,3 derecege köterildi, quru öksürigi bar, başı pek ağıra ve bedeni taqatsız qaldı. O, Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesine ve penitentsiar müessisesiniñ memuriyetine muracaat etip, kerekli tibbiy yardım kösterilmesi aqqında rica etti, lâkin oña tek sıcaq tüşürici ine uruldı, bir talil yapılmadı ve diagnozı qoyulmadı», – dep yazdı ombudsmen Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye akimiyetiniñ bu areketleri insannıñ ayat aqqını kefil etken İnsan aqları ve esas serbestligi şartnamesini boza.
Denisova, Rusiyeniñ insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanı Mustafayevniñ yuqunç zeerlenüvini, hususan koronavirus yuqunçını red etmek içün tibbiy tedqiqini yaptırmasına çağırdı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Server Mustafayev Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ oturışuvına yüksek sıcaq ve öksüriknen ketirildi. Advokat Aleksey Ladinniñ aytqanına köre, qırımlı esnas başlanmasını yatıp bekledi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Mustafayev tibbiy yardım kösterilmesi ve koronavirus taliliniñ yapılması aqqında rica ete.
Amnesty International halqara aq qorçalayıcı teşkilâtı, Rusiyeniñ Cenübiy arbiy okrugınıñ arbiy prokurorı Sergey Kolomiyetske mektüp yazıp, Server Mustafayevge tibbiy yardım kösterilüvi, bütün qabaatlavlarnıñ lâğu etilüvi ve onıñ azat etilüvi aqqında rica etmege çağırdı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
2019 senesi noyabrniñ 15-nde Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» temelini baqıp başladı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İyül 2-de Ukrainada oqumağa kirgenlerge ait elekrton kabinetlerniñ qayd etilüvi başlandı. Ukraina Tasil ve ilim nazirliginde Azatlıq Radiosına, o, iyül 25 künü saat 18:00-ğa qadar açıq olacaq, dep bildirdiler.
Artıq iyül 12-den başlap, abituriyentler kabinetlerden universitetlerge kirmek içün arizalar taqdim ete bilecekler. Arizalarnıñ qabul etilmesi iyül 26 künü saat 18:00-ğa qadar açıq olacaq.
Tasil nazirliginde bildirilgen tafsilâtlarğa köre, bu sene elektron şekilde arizalarnı tibbiy, farmatsevtika ve veterinariya yönelişleriniñ bakalavr ve magistr seviyesine ve 11-nci sınıf esasında kence mutehasıs seviyesine oqumağa kirgenler bereler.
Oqumağa kirecek olğan şahıs qayd etilmek içün bu saifege kirmek kerek. Bunıñ içün aşağıdaki malümat kösterilmeli: elektron poçtanıñ adresi, parol ve parolniñ tasdiqlavı, TMB (tışqı müstaqil baalav) sertifikatınıñ malümatı, tolu umumiy orta tasil attestatınıñ malümatı.
2016-2017 senelerinde yaratılğan bütün elektron kabinetler silindi. Oqumağa kirgen şahıs evelden endi kabinetni qayd etip, bu sene kene kirmekni planlaştırsa, oña qayd etüv protsedurasından ğayrıdan keçmek kerek olacaq. Ondan ğayrı, sistemadan iyün 25 ve 26 künlerinde yaratılğan bütün test kabinetleri silindi.
İyün 22-de Ukraina tasil keyfiyetini baalav merkezi, iştirakçilerniñ şahsiy saifelerinde tışqı müstaqil baalavnıñ neticeleri endi yerleştirildi, dep bildirdi.
Ukrain tili ve edebiyatını bergenler testlerni muvafaqiyet ile tapşırdı, aynı zamanda ingliz tilinden TMBniñ iştirakçileri arasında alâcılar daa çoq.
Daa evel Ukraina Tasil ve ilim nazirligi Qırım ve Donbass abituriyentleri içün adım-adım talimatnamelerni derc etti.
Talimatnamelerde, bu territoriyalardan oqumağa kirecek olğanlar aliy oquv yurtlarına tasil merkezleri vastasınen sadeleştirilgen protsedura boyunca nasıl ve ne zaman kire bilecekleri aqqında tafsilâtlı malümatnı tapmaq mümkünler.
Nazirlikniñ malümatına köre, şu cümleden Qırım sakinleriniñ Ukraina aliy oquv yurtlarına sadeleştirilgen protsedura boyunca, yani TMBni keçmeden oqumağa kirmeleri içün 35 «Qırım – Ukraina» tasil merkezi faaliyet kösterecek.
Daa evel Ukraina Tasil ve ilim nazirliginde, Donbass ve Qırımnıñ işğal etilgen territoriyalarında berilgen diplomlar ve diger tasil tasdiqlayıcı vesiqalar ne Ukraina ve ne de dünyanıñ diger devletlerinde tanılmaylar ve adliy quvetke malik degiller.


text:
Auğanstan prezidenti Aşraf Gani «Taliban» qozğalısın sayasi top dep moyındaudı qoldadı – dep habarlaydı Tolo telearnası.
Tolo mälimetinşe, Aşraf Gani jurnalister aldında Taliban qozğalısına qatıstı söz söylegen. Onda ol: «Auğanstan biligi Taliban qozğalısı müşeleri men olardıñ otbasılarına tölqwjat beredi. Qozğalıs köşbasşılarına salınğan sankciyalardı alıp tastaydı. Biz beybit kelisimge kelude Taliban qozğalısınıñ aytqandarımen sanasatın bolamız», - degen.
Esteriñizge salayıq, bwğan deyin Taliban qozğalısı AQŞ-tı 17 jılğa sozılğan soğıstı toqtatıp, kelisimge keluge şaqırğan. Taliban qozğalısı taratqan mälimdemede: «Auğanstan Islam ämirliginiñ sayasi byurosı AQŞ şeneunikterin Auğanstan mäselesin retteude tek Islam ämirligimen ğana kelissözder jürgizuge şaqıradı. Eger AQŞ Auğanstan halqınıñ zañdı talaptarın orındap, Islam ämirligimen beybit kelissözder jürgizetin bolsa, onda ol mäseleniñ şeşiluine septigin tigizedi» - delingen.


text:
Böcänäklär
Böcänäklär - Urta Aziädäge küçmä qäbilälär, anda “qañğıllar” dip yörtelgännär. Läkin alar annan töreklär tarafınnan qısrıqlap çığarılğannar häm İdel aryağı dalalarına küçenep kitkännär. Biredä cirle sarmatlarnı häm uğor qäbiläläreneñ ber öleşen üzlärenä buysındırıp, yaña qäbilälär berläşmäse barlıqqa kitergännär.
Xäzärlär belän bäreleştän soñ böcänäklärneñ ber öleşe könbatışqa taba küçenep kitkän, ä qalğannarı uğızlarğa buysınırğa mäcbür bulğan (uğızlar Urta Aziäneñ könbatışında, Aral-Kaspiy töbägendä yäşägännär. Alar - xäzerge törekmännärneñ borınğı babaları, törek-ğuzlardan üzgäräk qäbilälär). Näq menä İdel aryağında qalğan şuşı böcänäklärne 922 yılda ataqlı ğäräp säyäxätçese İbne Fadlan İdel Bolğarına säyäxäte waqıtında oçratqan bulğan.
Könbatışqa kitkän böcänäklär ike törkemgä bülengännär. Alarnıñ berse, törki böcänäklär dip atalğanı, Don häm Donets yılğaları arasında, ä könçığıştağısı, xäzär böcänäkläre dip yörtelgännäre, Azov-Don buyı dalalarında küçenep yörgännär. Böcänäklär xäzärlärneñ berqädär ciren basıp alğannar häm şul yaqlarda küçenep yörgän macarlarnı qısrıqlap çığarğannar, tik könbatışqa taba xäräkät itkändä Kiev Ruse belän bäreleşkännär. Xäzär böcänäklären slavyannar tar-mar itkän, ä törki böcänäklär köçleräk bulıp çıqqannar. Alar berniçä tapqır Dunay Bolğarına häm Wengriägä höcüm oyıştırğannar, Vizantiä belän bäyläneşkä kergännär.
X yöz azağında, ğuzlar yawınnan qaçıp, böcänäklär Rus' cirenä kilep kergännär häm 1006 yılda Kievne qamap alğannar. Yaroslaw Mudrıy alarnı tar-mar itkän, häm böcänäklär berläşmäse yäşäwdän tuqtağan. XI yöz urtasında äle bäcänäk urdalarınıñ qaldıqları Qara diñgez buyı dalalarında küçenep yörgän, läkin töreklär tarafınnan ciñelügä duçar bulğan. Alarnıñ ber öleşen Vizantiä üzenä buysındırğan häm Dunay belän Balqan arasındağı çik buyına saqçı otryadlar itep urnaştırğan. İkençe öleşe törek qäbiläläre berläşmäsenä kergän. Küpçelek tikşerenüçelär başlıça bügenge Moldovada häm aña kürşe rayonnarda yäşäwçe törki xalıq bulğan ğağawzlarnıñ kilep çığışında böcänäklärneñ qatnaşı zur buluın äytälär.
Tышkы cылTaMaлap[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ГyMилeB Л. H.: ДpeBHяя Pycb и Beлиkaя cTeпb 2014 eлHың 23 Maй kөHeHдә apxиBлaHraH.;
- ДpeBHиe Tюpkи 2014 eлHың 24 Maй kөHeHдә apxиBлaHraH.;
- TыcячeлeTиe Bokpyr Kacпия 2014 eлHың 24 Maй kөHeHдә apxиBлaHraH.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/08-24
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Xorxe Luis Borxes (24.08.1899, Buenos-Ayres, Argentina - 14.06.1986, Jeneva, Şweytsariä) — argentinalı yazuçı, şağir häm publitsist, ispan ädäbiäteneñ (en) töp figuralarınıñ berse.
Berençe bastırılğan ädäbi äsäre - 9 yäşendä yasağan Oskar Wayldnıñ «Bäxetle şahzadä» (en) isemle ataqlı äkiäteneñ tärcemäse.1920-yıllarda ul ispan telle latin-amerikan şiğriäteneñ avangardizmına nigez saluçılarnıñ berse bula.
Suqıraya barğan Xorxe 1937-1946 yıllarda kitapxanäçe bulıp eşli, 1955-1973 yıllarda Argentina milli kitapxanäse (en) mödire wazifasın başqara.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımda keçken künü eki hasta koronavirustan vefat etti, dep bildirile Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ monitoring malümatında.
Bu malümatqa köre, pandemiya başlağanından Qırımda 115 insan koronavirus yuqunçından vefat etti.
«2921 insan tibbiy közetüv altında qala, 1296 kişi evde dinamik közetüv altında qala, 1513 insan hastahanede yata, 113 kişi observatorlarğa alındı», – dep aytıla müessise haberinde.
Qırımda keçken künü 212 koronavirus hastası qayd etildi, umumen 7585 COVID-19 hastası qayd etildi. Aqyarda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 1798 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 1192 insan tüzeldi, 55 kişi vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit SİZOsından Rostov-na-Donu şeerine etap vaqtında ekinci Bağçasary "Hizb ut-Tahrir davası" iştikaçisi Server Mustafayevniñ ilâclarını tutıp aldılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokatı Lilâ Gemeci aytıp berdi.
"O, döt metrlik Krasnodar SİZOsında oturğanda, onen beraber kamerada bulunğan adam virus hastalığınen hastalandı. Demek, hastalıqtan yuqmasın dep ve keçken hastalıqtan soñ immunitetni qaviyleştirmek içün o, vitamin ve viruske qarşı ilâclarnı içe edi. Mına bu ilâclarnı ondan tutıp aldılar, Rostov-na-Donu SİZOsınıñ ilâcları yeterli dep ayttılar", - tarif etti advokat.
Noyabr 15-inde Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi, ekinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nı baqıp başladı.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.


text:
İyül'dä êksport artqan
Bu xaqta Türkiye statistika oyışması belderde
Türkiye statistika oyışması ağımdağı yılnıñ iyül’ ayına qağılışlı tışqı säwdä kürsätkeçlären açıqladı.
Älege mäğ’lümatlarğa qarağanda, iyül’dä êksport 13,4%qa artıp 18 milliard dollardan arttı.
Ğomumi êksportta citeşterü tarmağınıñ öleşe 94,2 % buldı.
Êksportta berençe urında Germaniya tora.
Älege ilgä 1 milliard 490 million dollar külämendä êksport başqarıldı.
Germaniyädän soñ Amerika Quşma Ştatları, Angliya häm Ğıyraq ta Türkiyedän iñ küp êksport yasalğan illär buldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Törkiyäneñ êksportı üseştä
İlneñ noyabr’dä çit illärgä satuı, uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda, 1,9%qa arttı häm 21 milliard 900 million dollarğa citte


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen Parijde «normand sammiti» teneffüsinde körüşken soñ neticelerden memnün qalğanını bildirdi, dep haber ete Rusiye haber agentlikleri Parijden.
Körüşüv nasıl keçti ve memnün qaldımı sualine Putin şöyle dedi: «Yahşı. Memnün qaldım».
İnglizce de qoştı: «Yes, I'm happy» («E, men bahtlım»).
Berilgen malümatqa köre, eki memleketniñ eyyet azalarınen beraber eki taraflı körüşüv tahminen bir saat devam etti. Zelenskıy ve Putin 5-10 daqqa birge bir laf ettiler.
Körüşüvniñ mevzu ve neticeleri, em de Zelenskıynıñ teessuratları aqqında bir malümat şimdilik yoq, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Rusiye agentlikleri, eki taraflı körüşüvde Rusiye tarafından energetika naziri Aleksandr Novak ve «Gazprom» yolbaşçısı Aleksey Miller, Rusiye prezidentiniñ yardımcıları Vladislav Surkov ve Yuriy Uşakov, Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov ve Kreml spikeri Dmitriy Peskov iştirak ettiler, dep yaza.
Ukraina tarafı, bu körüşüvde iştirak etken eyyet azalarınıñ adlarını daa aydınlatmadı.
Al-azırda «normand dördü» liderleriniñ brifingi ve umumiy beyanatınıñ ilân etilmesi beklenile.
Bundan evel «normand dördüniñ» muzakerelerinde Zelenskıy ve Putinniñ körüşüvi içün teneffüs berilgen edi.
Parijde dekabrniñ 9-nda aqşam Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya liderleriniñ körüşüvi başlandı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin Yelisey sarayında dört taraflı muzakerelerni keçireler.
Aynı vaqıtta, Ukraina prezidentiniñ ofisi ögünde tünevinden berli aktsiya keçirile. Onıñ iştirakçileri Volodımır Zelenskıyden «Ukrainanıñ teslim» adımlarını atmamağa ve Kreml ile Donbastaki Rusiye gibrid quvetleriniñ qanunlaştırıluvınen bağlı uzlaşuvğa razı olmamağa çağıra.
Donbastaki silâlı zıddiyet 2014 senesinden berli Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ devam ete. Ukraina ve Ğarp Rusiyeni separatistlerge silâlı yardım köstergeninde qabaatlaylar. Kreml bu qabaatlarnı red ete ve Donbasta ancaq Rusiye «göñüllileri» bar, dep israr ete.
BM malümatına köre, 2019 senesi oktâbrniñ 31-ne qadar silâlı zıddiyet neticesinde Donbasta 13000 - 13200 insan elâk oldı.


text:
Möselman ğalimnärennän çaqıru
Bötendönya möselman ğalimnäre berlege, İzrailneñ Fälästin xalqına qarşı yasağan wäxşi cinayätlärne gäyepläp, Ğazzädäge İzrail qamawın beterergä çaqırdı
Berlektän yasalğan yazma belderüdä, İzrailneñ Fälästin xalqına qarşı yasağan wäxşi cinayätläre gäyeplänep, bolarnıñ keşelekkä qarşı zur cinayät buluına basım yasaldı.
Şuşı cinayät’lär aldında tawışsız qalmawnıñ zarurlığı assızıqlanğan belderüdä Ğazzägä “kürşe illärgä” qamawnı beterü çaqıruı yasaldı.
Ayıruça böten möselmannar Fälästin xalqınıñ qayğı-mixnäten beterü öçen êşlärgä, din ähelläre häm dini oyışmalar da töbäktäge “sionist säyäsätlärgä” qarşı êşçänlek alıp barırğa çaqırıldı.
Fälästinlelär qamaw astındağı Ğazzä sızığınıñ İzrail çige buyında 30nçı marttan birle “Zur qaytu yöreşe” dip atalğan tınıç uram cıyınnarın ütkärä.
İzrail xärbiläre isä “sörgen itelgän cirlärenä qaytunı häm 2006nçı yıldan birle Ğazzägä qarşı qullanılğan xoquqsız qamawnıñ beterelüen” taläp itkän tınıç xalıqqa çın pulyalar belän ut aça.
Uram cıyınnarınıñ başınnan birle jurnalistlar häm balalar belän bergä 110nan kübräk fälästinle İzrail xärbiläre tarafınnan şähit itelde, meñnärçä fälästinle yaralandı.
Fälästindä 2006nçı yılda ütkärelgän häm “Hamas” ciñgän saylawdan soñ İzrail Ğazzä sızığına ciröste, diñgez häm hawadan qamalış yasıy başlağan ide. Xalıqara reakśiyälärgä qaramastan Ğazzägä qarşı qamaw tuqtawsız däwam itä.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäktäpkä baruçı ike qızğa pıçaq belän taşlanğannar
5704 keşe öylärenä qayttı
Nigeriyada Boko Haramnan qaçqan häm kürşe illärgä sıyınğan 5704 keşe öylärenä qayttı
Xäzär diñgezendä meñnärçä üle tyulen'
Dağıstanda dulqınnar yar buyına küp sanda üle xaywannarnı çığardı


text:
NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg alyans Rusiye içün telükeli olmağanını bildire.
Bunı iyün 19 künü UNİAN agentligine bergen intervyüde bildirdi.
«NATO mudafaa birligi ola, özek mezebi özek silânıñ tarqatılmaması aqqında añlaşmağa bütünley riayet ete. Chicagoda üç yıl evelsi keçirilgen sammite özek siyasetimizni baqıp, er şey maqsatqa uyğun olğanını belgiledik», – dedi Stoltenberg.
«Rusiye qorquzuv aleti olaraq özek silânı qullanmağa başladı», – dedi o.
Evel Rusiye akimiyeti Moskvanıñ Qırımda özek silânı yerleştirmege aqqı bar olğanı aqta bildirgen edi.
Ğarp böyle bildirvlerge qulaq asmadı.


text:
2016 senesiniñ soñuna Qara ve Azaq deñizlerinde Qırm balıqçıları 56 biñ tonna balıq tuttılar. Bunı Rusiye nezaretindeki Rusiye balıqçılıq teşkilâtınıñ Qırım bölügi müdiri Viktor Şessler bildirde, dep haber etti KİA.
«Bu köstergiçler, keçken yılğa nisbetten, bayağı büyükçedir, keçken sene 48 259,4 tonna suv bio-resursları alınğan edi. Bu sene Qara deñizde tahminen 44 000 tonna, Azaq deñizinde – 12 000 tonnadan ziyade balıq tutıldı. Qara deñizde hamsi, zargana, Qaradeñiz ve Azaq ringası, qalqan balığı rekord kölemde tutılğanını ayta bilemiz. Azaq deñizinde çaça, kefal, Qaradeñiz ve Azaq ringası, barabulâ, stavrida balığı daa çoq tutılğanını qayd ete bilemiz», – dedi Şessler.
Rusiye balıqçılıq teşkilâtınıñ Qırım bölügi müdir muavini İvan Sokol, Qırımdan balıq «çoqusı Rusiye regionlarına» yollanılğanını ayttı.


text:
Daa dört qırımtatar faaliyetçisi parmaqlıqlar artına tüşti. Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım mahkemesi, Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kâzim Ametov ve Ruslan Trubaçnı muvaqqat izolâtorğa yolladı. Bundan bir kün evel Rusiye FSBsinde, olarğa qarşı aqsız yerde para talap etüv boyunca iş açılğanını bidirdiler. Qırım.Aqiqat muhbiri faaliyetçilerniñ tevqiften evel nenen oğraşqanlarını ve yaqınlarınen safdaşları olar aqqında ne degenlerini ögrendi.
Qırımtatar faaliyetçilerniñ yaqalanuvı noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte olıp keçti. Bekir Degermencinen Kâzim Ametov Kyiv rayonı mahkemesine yaqın yerde bulunğan «Medoborı» kafesinde yaqalandılar. Oña yaqın bir yerde Asan Çapuh yaqalandı. Onıñ yanında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı, 83 yaşlı Veciye Kaşka buluna edi. Yaqalanuv esnasında o yaramadı. Qadınğa «acele yardımnı» çağırdılar, hastahanege ketkende o vefat etti.
Faaliyetçi Ruslan Trubaç başqa yerde yaqalandı. Telükesizlik hadimleri onı, apayınen beraber bulunğan şeerler arasında qatnağan avtobustan endirdiler. Ondan ğayrı Qurultay revizion komissiyasınıñ sabıq azası Qurtseyit Abdullayev doğmuş qardaşı Eldarnen beraber yaqalandı. Olar öz evlerinde yaqalandı, lâkin o künniñ aqşamında olarnı yiberdiler.
FSBniñ matbuat hizmeti, yaqalanğanlarğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 163-nci maddesi 2-nci qısmı – «bir grup şahıslar tarafından teşkil etilgen aqsız yerde para talap etüv» boyunca cinaiy işniñ açılğanını bildirdi. Tahqiqatçılarnıñ versiyasına köre, qabaatlanğanlar Türkiye vatandaşından aqsız yerde büyük miqdarda para talap ete ediler. Qırımtatar liderlerinden biri Nariman Celâl, bu qabaatlarnıñ uydurılğınını söyledi. Onıñ aytqanına köre, asılında Türkiye vatandaşı Yusuf Aytan Veciye Kaşkanıñ qorantasından 7 biñ dollar hırsızladı. Öz nevbette faaliyetçiler, türkni bu paralarnı qaytarmaq kerekliginde qandıracaq ediler, dey Celâl. «Medoborı»daki yaqalanuv, tamam Yusuf Aytannıñ mezkür paranı Veciye Kaşkağa bergende yapıldı.
Qabaatlanğanlarnıñ evlerinde bütün kün tintüvler yapıldı. Telükesizlik hadimleri yaqalanğanlarnıñ evlerinden ğayrı Sultan Sala (Yujnoye) köyünde yaşağan faaliyetçi Elvira Gaziyevanıñ evine de keldiler.
Rusiye haber agentlikleri, FSBge sıltap, Asan Çapuhnıñ evindeki tintüv vaqtında silâ ile arbiy yedekler tapıldı, dep bildirdiler. «Krıminform», üç Kalaşnikov avtomatı ile olarğa uyğun patronlar tapıldı, dep iddia ete. Bildirüvde, silânıñ saipleri olardan «körünmez avtomatlar» yapmaq – zavod nomerolarını yoq etmek istediler, denile. Ondan ğayrı, «Krıminform»nıñ bildirgenine köre, tintüvler esnasında «cinaiy iş açmaq içün yeterli miqdarda narkotikler ve ekstremistik malzemeler – taqvimler, risaleler ve veraqalar tapıldı».
Noyabrniñ 24-nde, kündüz, mahkeme şaatlarnıñ, faaliyetçilerni tevqif etüv hususında resmiy ricalarını baqıp çıqtı. Tamam bu arada Üçköz (Novoklönovo) köyünde Veciye Kaşkanıñ cenazesi oldı. Qırımtatar milliy areketiniñ facialı ölümi münasebetinen Meclis matem kününi ilân etti. Kaşkanen vedalaşmaq içün bütün Qırımdan yüzlerce soydaşı keldi.
Bir qorantağa eki siyasiy mabüs
Yaqalanğanlarnıñ dörtü de, Qırımnıñ farqlı bölgelerinde yaşasalar da, biri-birini yahşı tanığan adamlardır. Episi endi 50-ni keçken ve olarnı ilk nevbette çemiyet faaliyeti birleştire. Bekir, Kâzim, Asan ve Ruslan çoqtan berli qırımtatar milliy areketinde iştirak ete ve soñ vaqıtlarda daima vatandaşlarnıñ mahkemelerinde qoltutıcı grup sıfatında bulunalar.
İnsan aqları boyunca Qırım alâqa grubunıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov, Qırım.Aqiqat muhbirine: «Olar er daim mahkemeler keçken yerlerde qoltutıcı grup olaraq toplana ediler. Böylelikle bir-birinen daa yahşı tanış oldılar. Olar episi qararnen bir yaşta, bir nesilniñ adamları olıp, yaş nesilniñ hatırlamağan şeylerden çoq şey hatırlaylar. Olarnı ruh ve insaf ceetinden birleştirgen de tamam bu hususlar olğandır», – dedi.
Degermenci Bekir öz qorantasında soñ eki yıl içinde endi ekinci mabüstir. Onıñ oğlu Mustafa «Fevral 26 işi»niñ figurantı. Al-azırda onı «kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etüv» boyunca muhakeme eteler. 2015 mayısından 2016 yılınıñ apreline qadar Mustafa muvaqqat izolâtorda bulundı, şimdi ev apisinde bulunmaqtadır.
O, bastırıqta olğanda babası Bekir, oğlunıñ meselesine diqqat çekmek içün qolundan ne kelse, onı yapa edi. 2016 senesi dekabrinde o, Avropa parlamentniñ tedbirlerinde iştirak etmek ve Avropa siyasetçilerine Qırımda siyasiy taqipler meselesiniñ vaziyetini añlatmaq içün qırımtatar liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevnen beraber Brüsselge barğan edi. O vaqıt Bekir, Qırım.Aqiqatqa bergen intervyuda, Rusiye telikesizlik hadimleriniñ öz areketlerinen narazılıq köstergen qırımtatarlarnı yarımadanıñ sıñırları tışına sıqıştırıp çıqarmaq istegenleri aqqında fikirni söyledi.
Özümni hatırlağanımdan berli biz Qırımğa qaytmağa tırışa edik. Ve şimdi Rusiye keldi dep, Qırımdan keteyikmi? Yoq!Bekir Degermenci
«Büyük ihtimal ile bu noqtainazar, biz Rusiyege qarşı olğanımız içün muhakeme eteler. Büyük ihtimal ile bütün bu işler bu sebepten yapıla. Bizni qorqutmaq, ketmege mecbur etmek isteyler. Olarnıñ ne tüşüngenlerini bilmeyim. Lâkin bizni qorqutacaq olğanları boşunadır, dep tüşünem. Olar bunı yapıp bizni aksine birleştireler. Doğrusı, biz endi bir şeyden qorqmaymız. Özümni hatırlağanımdan berli biz Qırımğa qaytmağa tırışa edik. Ve şimdi Rusiye keldi dep, Qırımdan keteyikmi? Yoq!» – dedi Bekir Degermenci.
Qırımğa o, 1989 senesi kelip, apayı Alime ile Suvuq Sala (Gruşevka) köyünde yerleşti. Aynı şu yılı oğlu Mustafa doğdı. Ondan ğayrı Bekirniñ Mavile adlı qızı bar.
Degermenci bütün ömür şoför olıp çalıştı. Başta fermer iqtisadiyatında, ondan soñ «Solneçnıy kamen’» pansionarında.
Suvdağda yaşağan vatandaş faaliyetçisi Lenora Dülber, Qırım.Aqiqat muhbirinen suhbetinde: «O, iç bir vaqıt faal siyasetçi olmadı. Qorantası etrafında yani oğlu ile bağlı olaraq peyda olğan vaziyet onı bazı tedbirlerde iştirak etmege mecbur etti. Bekir ağa içün printsipler emiyetli. O, adalet insanıdır. Bir şey yañlış olsa o, er angi adaletsiz şeylerge pek keskin şekilde qarşılıq köstere edi. Ve Veciye Kaşkanıñ qorantasındaki vaziyetten çette qalamadı», – dep qayd etti.
Meclisniñ yolbaşçısı ve sabıq iş adamı
Daa bir yaqalanğan faaliyetçi, Kâzim Ametov, Mustafa Degermenciniñ qomşusı ve dostudır. 2013 senesinde o Suvuq Saladaki yerli meclisine rehber olaraq saylanğan edi.
Lenora Dülber onı: «Adam öz köyünde büyük ürmetke malik edi. Onı ürmet ete, aytqanlarına qulaq asa ediler. O, Suvuq Salanıñ yerli meclis reisi vazifesinde buluna edi. Alçaqgöñülli, sakin, qavğa çıqarmaz adam», şeklinde tanıta.
O, cemiyetniñ adiy bir vatandaşı ve «vatan» añlamını şahsiy bahtı ile subyektiv amanlıqtan daa üstün tutqan adiy bir qırımtatardırLenora Dülber
Onıñ aytqanına köre, Ametov öz azbar işlerinen oğraşa, yazda mevsim işlerinde çalışıp qoşumça para qazana edi. «O, cemiyetniñ adiy bir vatandaşı ve «vatan» añlamını şahsiy bahtı ile subyektiv amanlıqtan daa üstün tutqan adiy bir qırımtatardır», – dep qayd etti Dülber. Noyabrniñ 24-nde yaqalanğan daa bir faaliyetçi – Ruslan Trubaç. Onıñ slavân adı ve soyadı olğanına baqmadan, milleti qırımtatardır. Bir yıl evel FSB tarafından Rusiyeniñ topraq bütünligini bozuvğa davetler içün cinaiy işi açılğan Kefe sakini Suleyman Kadırov onıñ qaynağası ola.
«Ruslan er cuma, er cuma namazına camige bara, islâm dinini pek ürmet ete edi. Yaşağan Baybuğa (Blijneye) köyünde belli bir nufuz saibi edi», – dep ikâye etti Qırım.Aqiqat muhbirine Suleyman Kadırov.
Onıñ aytqanına köre, Ruslan Trubaç evelden şahsiy işnen oğraştı: öz tükânı, furunı ve kafesi bar edi. 2014 senesinde o, işni qapatıp, bir yerde çalışmay edi. Ruslannıñ üç balası bar. Olarnıñ ekisi daa aqılbaliğ yaşına kelmedi.
Yaqalanğan faaliyetçilerniñ dörtüncisi – 64 yaşlı Yalta sakini Asan Çapuh. O, Özbekistannıñ Taşkent yanında bulunğan Bekabad şeerinde doğdı. 80-nci yıllarnıñ soñundan başlap Yaltadaki Koreiz qasabasında bulunğan ve yerli sakinler arasında «Samota» deye bilingen maallede yaşay edi.
«Men onı 80-nci yıllarnıñ soñundan bilem. O, o zaman da faal edi. Birinci eşelonda demek doğru olmaz, amma kene de ondan uzaq degil edi. Büyük bir faallik ile ayırılıp tura edi. Onda apayı Zarema ile eki balası bar. Tabiiy ki, balaları endi balaban. Şahsiy haysiyetleri aqqında aytılacaq olsa, onda adalet duyğusı bar. Bir yerde bir problem çıqsa, o, yardımğa kele», – dedi aq-uquq qoruyıcısı Abdureşit Cepparov.
FSBde, Asan Çapuhnıñ evindeki tintüv vaqtında Kalaşnikov avtomatları tapıldı, dep iddia eteler. Faaliyetçiniñ safdaşları, silânı onıñ evine ketirip qoydılar, deyler.