text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov, Qırım sakini Volodımır Baluh keçken sene ağır yaralanğan köteklevden tam şekilde tüzelgenini haber etti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
“Bugun Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisinde Volodımır Baluh ile körüşkenime quvandım. Volodâ tam şekilde tüzüldi ve küç ve ğayret ile tolu”, – dep yazdı Facebook saifesinde Çubarov.
Eski siyasiy mabüs, qırımlı Volodımır Baluhnıñ bildirgenine köre, sentâbrniñ 7-nde onı Kyivdeki Gidroparkta «til meselesinen bağlı qavğa» neticesinde köteklegenler.
Baluhnıñ köteklengeni sentâbrniñ 8-nde saba belli oldı. Kyiv politsiyası bunı aydutlıq dep tasnif etti. Politsiya malümatına köre, Baluh sentâbrniñ 7-nde 10-15 kişinen Gidroparktaki müessiselerden birinde raatlandı. Sentâbrniñ 18-nde politsiya şübhelini tuttı, sentâbrniñ 19-nda mahkeme onı apiske aldı.
Uquq qoruyıcılarnıñ qayd etkenine köre, yaqalanğan kişi 1988 senesi doğğan yerli sakin ola. O, restoranlarda birinde qaravul olıp çalışqan tanışına kelgen eken. Şübheliniñ adı aydınlatılmay.
Oktâbrniñ soñunda Baluh acele yardım hastahanesinde çıqarıldı.
Volodımır Baluh – qırımlı çiftçi, ukrainalı cemaat faali, Ukrain milletçileri kongressiniñ azası. Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ Rusiye vatandaşlığından vazgeçti. 2013 senesi qışta evinde Ukraina bayrağını astı, daa soñra «Sema Yüzü qaramanları soqağı» levhasını tikledi.
2016 senesiniñ soñunda Volodımır Baluhnı Rusiye FSBsiniñ hadimleri tutıp aldı. Olar Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi onı 5 yılğa azatlıqtan marum etti – eki cinaiy dava boyunca: silâ saqlaması ve «Aqşeyh vaqtınca tutuv izolâtorınıñ yolbaşçısını köteklev» dep adlandırılğan adise.
Baluh qabaatını tanımayıp, açlıqqa başlağan edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Qırımtatar asıllı ukrayinalı yırcı Jamala oktâbrniñ 10-nda Rusiyeniñ ateşlerinden zarar körgen Kıyivdeki Hanenko adına Milliy sanat müzeyinde noyabrniñ 5-nde hayriye kontsertini keçirecek.
Bu hayriye kontsertinde Jamala "Poklık" adlı yañı albomını taqdim etecek.
"Bu yıl içinde çoqumız öz çağıruvını eşitti. Küreşmek. Qurtarmaq. Sevmek. Menim içün bu yazuv bütün ayatı boyunca öz iradesi ve acayip medeniyeti oğrunda yorulmadan küreşken cesür insanlarğa qarşı samimiy duyğular ile tolu", - dedi Jamala.
Biletlerniñ satıluvında bütün para şimdi Herson civarında bulunğan 57-nci brigadağa berilecek.
Jamala Ukrainağa qoltutmaq içün hayriye kontsertlerinen 90 million dollar topladı. Bu aqta Forbes neşiriniñ maqalesinde aytıla.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bazarertesi künü, fevral 29, Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım Yuqarı Mahkeme fevral 11 künü apis etilgen ve «terrorizmde» qabaatlanğan Müslim Aliyev, Emir - Üsein Kuku, Enver Bekirov ve Vadim Siruk ile bağlı şikâyet arizanı baqmaq kerek.
Bu aqta advokat Emil Kürbedinov bildirdi.
Mahkeme oturuşı yerli vaqıtqa köre saat 10:00 ve 11:00 ge tayin etilgen.
Fevral 11 künü, Qırımda, qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde 12 insan tutıp qapatıldı, sorğudan soñ çoqusı azat etildi. Rusiye nezaret astında bulunğan Qırım prokuror Natalya Poklonskaya «Hizb ut - Tahrir» adlı terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinen bağlı cinayi işniñ açılması aqqında bildirdi.
Fevral 12 künü qapatılğan dört insannı Qırımdaki mahkeme apis etmek qarırını aldı. Aynı künü daa tahminen on tintüv keçirildi.
Qırımtatar halqınıñ Meclisi böyle areketlerni qırımtatarlarğa qarşı yapılğan yañı repressiyalar kibi tanığan. Bundan sebep Ukraina tiş işler nazirligi fevral 12 künü narazlıqnı bildirip, Rusiyege basımnı küçleştirmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qazannıñ 8 küni, Şığıs Qazaqstan oblısı, Öskemen qalasına qarastı Glubokiy audanınıñ ortalığında HH ğasırdıñ alğaşqı jartısında Şığıs Türkistannıñ täuelsizdigi üşin küresip şahit keşken, wlt azattıq köterilisiniñ kösemi Ospan batır Silämwlı (1899-1951) atında meşit aşıldı.
Meşittiñ aşılu saltanatına Astana-Almatı qalalarınan Arıstan Şadatwlı, Jädi Şäken, Serik Äbil bastağan aqın-jazuşılar, öner adamdarı men birge dini qayratkerleri Şığıs Qazaqstan boyınşa bas imamı Ermek Qasbolatwlı, audan imamı, Glubokiy audanı äkimdiginiñ aparat basşısı jäne Ospan batırdıñ nemeresi Örken Näbiwlı bastağan batırdıñ wrpaqtarı, tağı basqada qonaqtar qatıstı.
Saltanattı şarada halqaralıq «Er Jänibek» qoğamdıq qorı men «Twğırıl han – Oñ han» korporativtik qorı bastağan wjımdar meşittiñ salınuına atsalısqan azamattarğı arnayı alğısın bildirdi.
Bwğan deyin Qazaqstan dini basqarmasınıñ törağası bas müfti Naurızbay qajı Tağanwlı Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasınıñ 30 jıldıq mereyna oray: «Aytulı mereytoy mwsılman jamağatına ruhani serpilis beru üşin din, el qamında şeyit bolğan bozdaqtarımızdıñ, ağartuşı ğalımdarımızdıñ esimin meşitke beru turalı şeşim qabıldadım». – dep osı rette Qasım han, Qazıbek bi, Äyteke bi, Bwqar jırau, Qajımwqan Mwñaytpaswlı, Abay Qwnanbaywlı, Älihan Bökeyhandarmen birge Ospan batırdıñ atındağı meşittiñ de aşılğanın aytqan bolatın.


text:
İyünniñ 30-ından soñ Keriç köpründen yük poyezdleriniñ yürmesini başlatacaq olalar. Bundan evel ondan tek yolcu poyezdleri yüre edi. Bunı "Qırım köprü" haber merkezi bildire.
TASS agentliginiñ malümatına köre, eki poyezd biri-birisiniñ qarşısına çıqacaq, birisinde Qırım müessiseleriniñ mahsulatı olacaq, ekincisinde ise Krasnodar ülkesi tarafından yaqıt, kübre ve relsler alıp ketilecek. Er sostavnıñ kütlesi 7,1 biñ tonna olacaq.
Daa evel koronavirus pandemiyasın sebebinden eki Sankt-Peterburg - Aqyar poyezdiniñ yürüşi aprelniñ soñuna qadar lâğu etilgen edi.
Rusiyeniñ "Yujnaya" taşıyıcısı şirketi, aprel ayında Qırımda "Aqyar - Aqmescit - Kezlev" ekspress poyezdiniñ yürip başlaycağını ilân etken edi.
Martnıñ 7-sinde ilhaq etilgen Qırımnıñ Keriç şeerinden qomşu Rusiyeniñ Krasnodar ülkesiniñ Anapa şeerine elektrik poyezdni yiberdiler.
Dekabrniñ 23-ünde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçken köpründe poyetlerniñ yürmesini başladı.
Keriç köpründen keçken ilk 100 rusiye poyezdi 85 biñ yolcunı taşıdı.
QMC prokuraturası Keriç köpründen ilhaq etilgen Qırımğa Ukraina devlet sıñrından adamlarnıñ qanunusız keçirilmesi sebebinden cinaiy dava açtı.


text:
Bunı TSN sımarışı ile GfK Ukraina kompaniyasınıñ bütünukraina telefon soravı köstere, dep bildire «İnterfaks-Ukraina».
Soravnıñ neticelerine köre, saylavlarda respondentlerniñ tek 13,3% iştirak etmeycek, saylav bölüklerine baracaqmı ya da yoq daa 2,5% bilmey.
Saylavlarda iştirak emtege istegenlerniñ eñ büyük sayısı ğarbiy Ukrainada yaşay – 95,2%. Mında saylavlarğa tek 4,8% ketmege planlaştırmay.
Şimaliy vilâyetlerde saylavlarğa ukrainlilerniñ 90,7% baracaq, 7,8% barmaycaq, 1,4% daa qarar almadı.
Merkeziy regionlarda soravnıñ neticesinde mayıs 25 künü rey bermege ukrainlilerniñ 90,8% ketecegi belli oldı, 7,9% barmaycaq, 1,3% daa bilmeyler.
Cenübiy regionlarda respondentlerniñ 84,1% baracaq ola, 13,3% rey bermege istemey, 2,5% daa doğrudan-doğru aytıp olamay.
Şarqiy vilâyetlerde saylavlarğa 29% barmağa istemey, rey bermege 66,4% azır ve 5,6% daa bilmey.
Sorav mayısnıñ 6-8 künleri keçirildi.


text:
Videojet'te için Sarf
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri V7201-D VideoJet için MakyajDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri V7206-D VJ1000 VideoJet için SolventDaha fazla
Mürekkep V4211-D VideoJet Inkjet Yazıcılar içinDaha fazla
Magajet Excel Serisi Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar için Sarf Malzemeleri Solvent 16-5905QDaha fazla
Mürekkep m512-k videojet mürekkep püskürtmeli yazıcılar içinDaha fazla
Videojet Sarf Malzemeleri SP16-5600Q VideoJet Excel Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar için Siyah MürekkepDaha fazla
VideoJet Sarf Malzemeleri WLK660068A VideoJet TIJ Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar için KartuşDaha fazla
Videojet Sarf Malzemeleri VideoJet TIJ Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar için WLK660082A KartuşDaha fazla
M512-K Mürekkep VideoJet Mürekkep Püskürtmeli YazıcılarDaha fazla
Orijinal Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Sarı Mürekkep V483AB-C VideoJet 1000 Series 1710 Inkjet Yazıcılar içinDaha fazla
Orijinal Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Siyah Mürekkep V420-D VideoJet 1000 Serisi Inkjet Yazıcılar içinDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Videojet 1000 Serisi Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar için Siyah Mürekkep V4220-DDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Temizleme Çözümü V901-Q Videojet 1000 Serisi Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar içinDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Makyaj V705-D VideoJet Inkjet Yazıcı içinDaha fazla
Orijinal Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Sarf Malzemeleri Siyah Mürekkep V410-D VideoJet 1000 Serisi Mürekkep Püskürtmeli YazıcılarDaha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı sarf malzemeleri Videojet mürekkep püskürtmeli yazıcı için Mürekkep V4210-DDaha fazla
EvÖnceki1234567SonrakiUç
Copyrigt © 2009 2029 mürekkep püskürtmeli mürekkep üretici-www.inkjetinkfactory.com tüm hakları saklıdır   Adres: No 168 Fengting Avenue Endüstri Parkı Suzhou City, Jiangsu Province, Çin


text:
Almatı oblısı Talğar audanı, Talğar qalasındağı qwrılısı endi ğana bitken №25 mekteptiñ aynalasındağı dau-damay örşip baradı. Ötkende ğana şıqqan qwrlıs sapası turalı şu basılmay jatıp endi etnos aralıq dauğa aynalğalı twrğanday. Bwl jağdaydı tilşimiz barıp tüsirp qayttı.
Mektep jarğısında «Oqıtu tili – qazaq tildi» dep körsetilgen mektep ayaq astınan audandıq bilim basqarmasınıñ şeşimimen aralas mektep bolıp şığa kelgen. Bwğan narazı bolğan jwrt 25 tamızda qoğam belsendilerimen bir top jurnalisti şaqırıp zar-mwñdarın ayttı.
Oqu mausımına 5 kün qalğanda balasın qayda bererin bilmey eki ortada sandalıp qalğan jwrtpen, qazaq tildi mektepterdiñ müşkil halın qalay jaqsartamız dep jan wşırıp jürgen til janaşırlarınıñ talap tilegin tıñdauğa kelgen «estitin memlekettiñ» jañadan qwrılğan oblısınıñ äkimdiginen arnayı baspasöz qızmetiniñ jetekşisi Ğalımwrat Jükel men bilim basqarması basşısınıñ orınbasarı Gülsara Isağwlova da mektep töñiregindegi şudı öz közderimen kördi.
Alayda, özine qarastı aumaqta tuındap jatqan mäseleni tıñdauğa audan äkimi de, tipten osı mäselege belsene atsalısadı dep sanalatın işki sayasat mamandarı da körinbedi. Al balaların osı meketepke äkelip oqıtqısı kelgen ata-analar orıs-qazaq bolıp kerkildesip, jağa jırtısığa deyin tayap qaldı.
Bwnda qazaq balaları sanı tolmağandıqtan aralas mektep boluğa mäjbür boldıq degen audandıq bilim basqarmasınıñ sözine 10 aydan beri osı ispen aynalısıp jürgen Kämnwr Tälim kelispeydi.
Bwl mäseleniñ tuındauına birden bir osı audannıñ äkimi Qaydar Äbdihanov pen audandıq bilim bölimi mekemesiniñ basşısı Qarlığa Sadvakasovanı sebepker dep sanaydı.
Özi qazaq tildi ata-analardan 890 balanıñ ötinişin äkelip mektepke ötkizgenin alayda bwndağılardıñ onı qasaqana jasırıp mekteptiñ qazaq tildi boluına qarsı jwmıs jasap otır dep esepteydi.
Al oblıstan kelgen bilim basqarmasınıñ basşısınıñ orınbasarı Gülsara hanım Talğar qalasınan 1000 qazaq balasın tauıp osı mektepke alıp kelseñder onda bwl mektep qazaq tilinde oqıtatın boladı dep söz berdi.
Büginge deyin audandıq bilim basqarmasınıñ basşısı ädeyin qazaq balalarınıñ qwjattarın qabıldatpadı degen pikirmen kelispegen Sadvakasova hanım öziniñ oquşı qabıldauğa beretin talondı toqtatıp tastağanın efirde aytqanımen artınşa "olay aytpadım" dep sözinen aynıp qaldı. Arı qaray da qazaqşa oqitın 1000 bala jinalsa mektep qazaq tildi boladı degen Gülsara hanımnıñ uağdasına "onda orıstarımdı qayda jiberem" degen uayımın da aytıp qaldı.
Tüs qayta Talğar qalasındağı dämhanalardıñ birinen oqiyatta äkim mırzanıñ köligin körip qalğan jurnalisterge äkimniñ orınbasarı Orazhan Kaspakbaev äkim Äbdihanov bwl jerde joq dep jaltarğanımen äkim mırza sırtqa şığıp jurnalisterdiñ swrağına jauap beruine tura keldi. Jwmıs uaqıtında dämhanada jürgenin öziniñ qarbalas jwmıspen tüski asqa keşigip şıqqanımen tüsindirgen Qaydar mırza aralas mektep boluına öziniñ eşqanday qatısınıñ joq ekendigin, şeşimdi oblıstıq bilim basqarması şığarıp otırğanın, alayda özine kelip tüsken aqparatqa süyene otırıp obl äkimine öziniñ aralas mektep bolsın degen wsınısın bergenin ayttı. Aytıp twrğan sandarınan şatasa bastağan Äbdihanov mırza söz arasında mekteptiñ aralas boluın «bir top orıs äyeldiñ şulauına» baylanıstı ekenin aytıp qaldı.
PS. «Estitin memlekettiñ» jaña qwrılğan oblsına qarastı Talğar audanındağı jwrttıñ mwñ-zarın tıñdauğa barğan bir top jurnalist №25 mekteptiñ äuelgi qararındağı «Oqıtu tili – qazaq tili» statusın qaytaru üşin oblıstıq bilim basqarmasınıñ orınbasarı Gülsara hanım men audan äkimi Äbdihanovqa qazaqşa oqığısı keletin 1000 balağa qarız bolıp qayttı.
N.Baytwrsın.
Almatı obl. Talğar audanı.


text:
2017 jıldıñ jeltoqsan ayında mindetti medicinalıq saqtandıru qorına audarılğan qarajat kölemi 7,4 mlrd teñgeni qwradı. Bwl turalı qordıñ baspasöz qızmeti habarladı, dep jazdı LS.
Habarlanğanday, 2017 jıldıñ 1 şildesi men 31 jeltoqsan aralığında jwmısşılar men jeke käsipkerlerden audarılğan audarımdar men jarnalar kölemi 32,1 mlrd teñge bolğan.
"Audarımdardıñ 26,4 mlrd teñgesi (82,2%) jwmıs beruşilerdiki, 5,7 milliardı (17,8%) azamattıq-qwqıqtıq kelisim boyınşa jwmıs istep jatqan jeke twlğalar men jeke käsipkerlerdiki", - dep tüsindirgen baspasöz qızmeti.
Al öñirlerge keler bolsaq, audarımdardıñ köp mölşeri Almatı jäne Astanadan, sonday-aq, Qarağandı men Şığıs Qazaqstan oblıstarınan bolğan.
Vedomstvonıñ mälimetinşe, 2017 jıldıñ esebi boyınşa jinalğan qarajat kölemi qordıñ boljamınan (30 mlrd teñge köleminde jinaladı dep boljanğan) köp bolğan.
Ayta keteyik, 2017 jıldıñ 4 qırküyeginde Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev mindetti äleumettik medicinalıq saqtandıru jüyesindegi kemşilikterge nazar audarıp, atalğan jüyeni engizuge asıqpau keregi turalı aytqan. Şın mäninde 2017 jıldıñ 1 şildesinen bastap saqtandıru qorına aqşa audaru bastalıp ketken. 2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap osı saqtandıru qorındağı qarajat arqılı medicinalıq qızmet körsetu bastalu kerek edi. Alayda endi bwl qızmetti paydalanu da mümkin bolmaytın siyaqtı.


text:
Ukraina Nazirler şurası iyülniñ 1-den başlap bala doğuvı içün yardımnıñ yekâne miqdarını 41 000 280 grivna olaraq belgiledi. Bunı Nazirler şurasınıñ 2014 senesi iyünniñ 25-ne ait qararı pekitip kele, – haber ete Azatlıq Radiosı.
Maddiy yardım miqdarı tonğuç doğsa da, ondan soñ doğğan balalar içün de yekâne olacaqtır.
10 320 grivna birden berilecek, soñra ise 36 ay devamında qalğan paranı parça-parça töleycekler.
Tonğuç doğuvı içün para alğan vatandaşlarğa nevbetteki 12 ay devamında 130 grivna bala 3 yaşını toldurmağanına qadar berilecek. Bala 3 yaşını toldurmağanına qadar balanı baquv yardımını ise lâğu ettiler.
Qararğa binaen, Qırım ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden mecburen köçip kelgenler ve doğğan balanı qayd etmege imkânı olmağanlar içtimaiy qoruv organınıñ qabul etken qararına köre yardım ala bileler.


text:
Rossiäneñ tatar yäşläre bezdä qunaqta – “Ömet” gazetası, №29(913), 2007 yıl
Uncidençe tapqır oyıştırığan Tatar yäşläre könnärendä häm İdel buyı federal okrugı möselman yäşläreneñ
berençe festivalendä qatnaşuçı 150gä yaqın yeget-qız 18 iyüldä Ulyanovsk şähärendä bulıp kittelär.
Samara qalasınnan kilüçe “Boris Polevoy” teploxodın Ulyanovskinıñ yılğa portında “Sember” xalıq ansamble qızları tatar cır-biyüläre häm çäkçäk, ipi-toz belän qarşı aldılar. Ä gubernator administasiäse, ölkä Xokümäteneñ yäşlär eşe buyıça ministrlığı, cirle milli-mädäni avtonomiä häm töbäk möftiäte wäkilläre tatar-mösemannarı yäşlärenä qaynar sälamnären citkerep, izge säfärlären uñışlı bulın telädelär.
İdel buyı ölkä-respublikalarında yäşäüçe yäşlärneñ şundıy oçraşuların yışraq oyıştırsı ide. Söyenmi mömkin tügel: bu çarada qatnaşuçı yegetlär häm qızlar yäş buınğa ruxi-äxlaqi tärbiä birü yulların bilgeläüne üzlärenä
töp maqsat quyğannar, — dide Ulyanovsk yäşlär eşe buyıça ministrlığı urınbasarı Vyaçeslav Dolgin.
Ä Rossiä tatarlarnıñ milli-mädäni moxtäriäte räise urınbasarı Rimzil Wäliyev Sember qalasında ğomer kiçerüçe millättäşlärebezneñ uñışlarına soqlanuın belderep, älege çarada qatnaşuçılarnı ifrat ta cılı qarşı alğan qunaqçıllıq kürsätäk öçen ölkä avtonomiäsenä räxmäten yulladı.
Annarı möxtäräm qunaqlarnı Ulyanovsk şähäreneñ istälekle urınnarı buyınça ekskursuä kötä ide. Älbättä Lenin Memorial kompleksı häm V. İ. Ulyanov-Leninıñ muzey-yortı Rossiäneñ törle poçmaqlarınnan kilgän yäşlärdä zur qızıqsınu tudırdı.
Ulyanovskinıñ Cämiğ mäçetendä şähärebezneñ tatar-möselman cämäğatçelege wäkilläre belän oçraşu da eçtälekle itep oyıştırılğan ide. Mäçetneñ baş imam-xatıybı Röstäm xazrät Safin ğibadätxanäneñ tarixı tirındatäfsilläp söyläde.
Şöker, namazlarğa yörüçe yäş ir-yegetlär sanı yıdan-yıl arta bara. Bügen şähärebez mäçetlärendä eşläüçe imamnarnıñ da küpçelegen yäşlär täşkil itä,-dide Röstäm xazrät.
Millätpävär yegetez İldar Usmanov Ulyanovskinıñ Tatar yäşläre üzägeneñ eşçänlege belän tänıştırıp ütte.
Bu oyışmanıñ, çınlap ta, ğorurlanıp söyärlek eşläre şaqtıy – yartı yıl eçendä “Min tatarça söyläşäm!”, akisiäse “Tatar yegete” bäygese häm yäşlär öçen Sabantuy bäyräme ülkärergä ölgerdelär. Ölkä
avtonomiäse räise Ramis Safin isä Sember tatarlarınıñ soñğı yegerme yıldağı qazanışları xaqında bäyän itte
İlebezneñ törle poçmaqlarınnan kilgän yeget-qızlar da uy-fikerläre belän urtaqlaşlılar.
“Boris Polevoy” teploxodı Semberdän Tatarstannıñ Alabuğa şähärenä yul tottı
Ruziä Xälimova


text:
Yañı cemaat qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ adı «Millet» olacaq. Bunı RİA Novosti Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek bergen malümatına esaslanıp bildire.
«Telekanalnıñ adı belli – «Millet». Cumhuriyet yolbaşçısı qırımtatar cemaatı qırımtatar yayınlarınıñ vastasınen til ve medeniyet ihtiyaclarını qarşılasın dep, teleradiokompaniyanı qısqa müddet içinde qayd etmege ve çalıştırmağa avale etti», – dedi Balbek.
Neşirniñ malümatına köre, Aqmescitte 600 metr kârelik bina telekanal içün ayırıldı. Telekanal eñ zemaneviy donatmalarnen taqımlanacaq.
Baş nazirniñ bildirgenine köre, kanalnıñ yanında qırımtatar halqınıñ ilim saası ve icadiy ziyalılardan ibaret olacaq cemaat şurası qurulacaq.
Diger millet temsilcileriniñ, şu cümleden qaraylar ve qırımçaqlarnıñ celp etilmesi de muzakere etile.
«Bu kiçik halqlarnıñ til ve medeniyet hususiyetlerini saqlap qalmaq ihtiyacları bar. Olar yarımadanıñ medeniy mirasını yaraştıralar», – dep qayd etti Balbek.
Baş nazir muavini emin ki, Qırımda qırımtatar halqınıñ ve bütün qırımlılarnıñ menfaatlarını köz ögüne alıp çalışacaq semereli teleradiokompaniya meydanğa ketirilecek.
Telekanaldan ğayrı, yarımadada, Balbekniñ aytqanına köre, qırımtatar radiosı da açılacaq. Onıñ adı «Vetan» olacaqtır.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımda akimiyet yardımınen qurulğan yañı qırımtatar telekanalınıñ müdiri jurnalist Rustam Arifcanov ola bile.
Aprel 2-de «Qırım» qırımtatar cemaat areketi cumhuriyetti qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasını açmağa teklif etti. Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına 177 million ruble ayırılacağını bildirdi.
Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı. Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.


text:
Moskvadaki birinci istinaf mahkemesi Qırım sakini İvan Yatskinniñ tevqif müddetiniñ uzatılmasına qarşı berilgen istinaf şikâyetini red etti. Yatskin tahqiqat tevqifhanesinde 2020 senesi dekabrniñ 16-nace qalacaq. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa advokat Nikolay Polozov haber etti.
“Oturuş qapalı keçti. Açıq qısmında ukrain konsulı Sergiy Dereza bulundı. Yani İvan Grigoriyeviç tahqiqat tevqifhanesinde 2020 senesi dekabrniñ 16-nace qala. Sağlıq alına kelgende, bir qarar, ekim - tahqiqat tevqifhanesiniñ terapevti onı barıp baqar dep bekleymiz. Bir ay evel yıqılıp, köküs qafesini urğan edi”, - hatırlattı advokat.
Evel Moskva yeer mahkemesiniñ mahkemecisi Oleg Muzıçenko Qırım sakini İvan Yatskinniñ tevqif müddetini eki ayğa uzatqan edi.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu 2019 senesi dekabr ayında belli oldı.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
Rusiye FSBsi devlet hainliginde qabaatlanğan qırımlı İvan Yatskinniñ davası boyunca tahqiqatnı küzde bitirmege planlaştıra.


text:
Sentâbr 26-da işğal etilgen Aqyarda bütün raqam ve analog telekanalları söndürilecek. Bu aqta Kremlge boysunğan Aqyar akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ haber etkenine köre, bu kün teleradioyayınlama donatmalarında profilaktika işleriniñ alıp barılması planlaştırıla.
«Rusiye televizion ve radio yayınlama ağı» (RTRA) malümatına binaen, sentâbr 26-da saat 5.00-ten 14.00-ke qadar Aqyar şeerinde raqam ve analog telekanallarınıñ yayınlaması sıñırlanacaq», – dep aytıla beyanatta.
Müessisede qayd ettiler ki, bu kibi profilaktika işleri Aqyarda plan boyunca yılda eki kere alıp barıla.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Elektrik energiyasınıñ berüvi qısqartılğanından sebep Aqmeçit qasabasında Revolütsiya soqağı boyunca yerleşken evlerniñ bir qısmı ve Tatar Çağaltay köyü «belgisiz müddetke» ışıqsız qaldı. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Bildirilgeni kibi, buña sebep istimalcılar tarafından elektrik energiyasını qullanuvınıñ artması ola bile.
«RES reberiniñ malümatına köre, eali tarafından elektrik energiyasınıñ qullanuvı artmasından sebep sıñırlavlar belgilendi, bunıñ neticesinde Aqmeçit qasabası Revolütsiya soqağında yerleşken evlerge, bağça birliklerine ve Tatar Çağaltay köyüne elektrik energiyasınıñ berilmesi toqtatıla», – denile beyanatta.
Qırımğa dekabr 30-dan qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyası berilmey, Herson vilâyetinde elektrik yolağınıñ patlavı buña sebep olmalıdır. Al-azırda elektrik tiremesi tamirlengen, amma energetik muqaveleniñ toqtatılmasından sebep elektrikni bermeyler. Yarıq ile olğan problemlerden sebep bazı regionlarda qazan dairelerini söndüreler, insanlar çeşit qızdıruv aletlerinden faydalanmağa mecbur.
Rusiye FİN Qırım idaresiniñ reberi Sergey Şahov aytqanı kibi, Qırım şimdi kerek olğan 1350 megavattan 931 MVt ala.


text:
Aqyarda dekabrniñ 29 sabası itibarınen 82 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, beş hasta öldi. Bu aqta şeerniñ Rusiye ükümeti haber etti.
“Hastalar – 5 yaştan 71 yaşqa qadar insanlar. 128 adam tüzelgen soñ hastahaneden çıqarılğan. 47 yaştan 77 yaşqa qadar beş hasta öldi. Umumen yılnıñ başından Aqyarda 6591 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 6152 insan tedaviylendi, 228 öldi” – yazıla bildirmede.
Berilgen malümatqa köre, 179 hasta statsionarlarda, yengil hastalar içün bölükte 167 kişi yata eken.
Hastalarnen alâqada olğan 586 kişi közetile.
Qırımda keçken künü 332 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 7-niñ hastalıq alâmetleri yoq, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov.
Aksönov, yanvarnıñ ortasına qadar yerli alış-veriş merkezlerinde kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvini ve food courtlarnıñ işini yasaqladı. Qırımda tek restoranlarda degil, ofislerde de korporativ keçirilüvi yasaq etildi.
Bundan evel Qırım akimiyeti şeer meydanlarında keçirilmesi planlaştırılğan bütün medeniy-kütleviy tedbirlerni yasaqladı.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emrinen, Rusiye Mudafaa nazirligi Yalta ve Aqmescitte yuqunç ile küreşmek içün koronavirus hastahanelerini qura.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki «Çonğar» keçiş noqtasında martnıñ 3-nde yarımadanıñ Rusiye işğaliniñ yılına bağışlanğan aktsiya olıp keçti.
Qırımlı student Mihail ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekili Abmecit Suleymanov Ukraina ve qırımtatar bayraqlarını köterdiler.
Aktsiya vaqtında memuriy sıñırdan keçken vatandaşlarğa «Qırım – Ukrainadır» yazısınen bilezlikler ediye etildi, «Çonğar» keçiş noqtasındaki Memuriy hızmet merkezinde bala resimleri sergisi açıldı.
«Qırım Ukrainanıñ kün tertibinden çıqarılmağanını ve çıqarılmaycağını hatırlatmaq içün bugün mındamız ve bütün vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ qaytması içün küreşecekmiz. Prezidentimiz Volodımır Zelenskıynıñ aytqanına köre, Qırımnıñ qaytarıluvı milliy ğayeniñ bir parçası ola», – dep qayd etti aktsiya vaqtında Herson vilâyeti devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gusev.
Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ reis muavini Gülnara Bekirova, 2014 senesi martnıñ 3-nde Çonğar sakinleri «Geniçesk rayonını qorumağa çıqqan birinci insanlar edi», dep hatırlattı.
«Geniçesk rayonı Ukraina bütünligini qorumağa ve Qırımğa qoltutmağa devam ete», – dep qayd etti Bekirova.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Çehiya Cumhuriyetiniñ TİN Rusiye FSB-siniñ arektlerini keskin tenqit etti. Keçken raatlıq künleri olar faal Nariman Celâl ve diger qırımtatarlarnı yaqaladı.
«Rusiye işğalci organlarınıñ bu qavimge qarşı devam etken basqılarını keskin tenqit etemiz. Qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını deral toqtatmağa ve tutulğanllarnı azat etmege talap etemiz», – dep yazıla TİN Twiter saifesinde.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olarnıñ arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Advokat Ayder Azamatovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Aqmescitteki mahkeme Qırımda raatlıq künleri Rusiye quvetçileriniñ tintüvleri vaqtında tutulğan Şevket UseinovveEldar Odamanovnı sentâbrniñ 6-nda Rusiye Memuriy uquq bozuluvları kodeksiniñ 19.3 maddesine istinaden (polis, arbiy, FSB organları hadiminiñ qanuniy emrine riayet etmeme) 14 ve 15 künge apiske aldı.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı martnıñ 23-nde Rusiyeniñ Ukrainağa kerçekleştirgen ücümi başlağanından berli Rusiye ordusınıñ ğayıpları aqqında bildirdi.
Bu malümatqa köre, Rusiye 15 600 arbiyini coydı, ve:
- 517 tank
- 1578 zırhlı maşina
- 267 top sisteması
- 80 toplu ateş sisteması
- 47 ava mudafaa sisteması
- 101 uçaq
- 124 vertolet
- 1008 maşina
- dört gemi /kater
- 70 yanıcı-yağlayıcı tsisternası
- 35 operativ-taktik seviyeli uçucısız uçuş cihazı
- 15 mahsus tehnika.
The New York Times neşiri bildirgenine köre, Amerika istihbaratınıñ esaplarına köre, Rusiye Ukrainağa ücüm etkeninden berli 7 biñden çoq Rusiye arbiyi elâk oldı. Bu 20 yıl devamında Iraq ve Afğanistanda öldürilgen Amerika askerleriniñ sayısından daa çoq.
Rusiye daa az arbiyi ölgenini ayta. Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye ordusından vefat etkenlernen bağlı malümatnı tek bir kere, martnıñ 2-nde, seslendirdi. Müessise malümatına köre, Ukrainada 498 Rusiye arbiyi elâk oldı, daa 1597 kişi yaralandı.
Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye ordusından vefat etkenlernen bağlı malümatnı tek bir kere, martnıñ 2-nde, seslendirdi. Müessise malümatına köre, Ukrainada 498 Rusiye arbiyi elâk oldı.
Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenki 28 künden berli devam ete. Rusiye bunı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya operatsiyası» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: d3hzcgsd893cx5.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımdan iyül 2-de uçacaq olğan Aqmescit-Perm ava seferiniñ yolcuları alâ daa yarımadada bulunalar.
Seferniñ keç qalmasını «Perm» Halqara ava limanınıñ online-tablosı köstere. Bunıñ ile uçaqnıñ işbu marşrut boyunca yollanılmamasını Aqmescit ava limanınıñ online tablosı da tasdiqlay.
Akimiyet tarafdarı Krıminform Qırım saytına «Aqmescit» ava limanınıñ müdiri Yevgeniy Plaksin aytqanı kibi, yolcularnıñ yollanılması uçaqnıñ bozuluvı sebebinden keçirilmey.
Plaksinniñ sözlerine köre, uçaqnıñ köpçegi ile problemleri peyda oldı. «Anda er şey yerinde, adiy bir vaziyet. Uçaqnıñ köpçegi ile bazı problemler yüz berdi. Şimdi köpçekni deñiştireler, uçaq yolğa azırlanıla», – dey Plaksin.
Neşirniñ bildirgeni kibi, yolcular deyler ki, seferleri iyül 3 künü saat 20:00 qadar keçirilmeli.
«Bir 70 insannı musafirhanelerde yerleştirdiler, digerleri ava limanında gecelemege mecbur oldı», – yaza neşir.
Ava taşıyıcısı olğan «Pegas» şirketiniñ temsilcileri şimdilik bu aqta izaat bermeyler.


text: Isbilermenler háreketi - Ózbekstan Liberal - demokratiyalıq partıyasınıń shólkemlestirilgenine 19 jıl tolıwı múnásibeti menen partiyanıń wazıypaların xalıq arasında keńnen úgit-násiyatlawda kórsetken belsendiligi hám partiya abıroyın asırıwda múnásip ùles qosqanlıģı ushın Muhammed al-Xorezmiy atındaģı TITU Nókis filiali direktorı, t.i.d., professor Kaipbergenov Batırbek Tólepbergenovichqa ÓzLiDeP Siyasiy Keńesi Atqarıw komiteti baslıģı, Ózbekstan fermer, diyxan xojalıqları hám qıytaq jer iyeleri Keńesi baslıģı A.Xaitov hám Isbilermenler háreketi - Ózbekstan Liberal-demokratiyalıq partiyası Qaraqalpaqstan Respublikalıq Keńesi apparat baslıģı K.Artikov táreplerinen MINNETDARSHILIQ bildirildi.


text:
Ukraina tarafı tünevin keçirilgen muzakerelerniñ neticelerini talil ete ve, kerek olsa, nevbetteki muzakerelerge azır. Bu aqta Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba martnıñ 1-nde online brifing vaqtında ayttı.
O, jurnalistniñ nevbetteki muzakereler ne vaqıt olacaq ve, fevralniñ 28-nde olğanı kibi, «er bir muzakereden soñ avadan darbe kelecegini beklemek kerekmi» sualine cevap berdi.
«Ne yazıq ki, ava darbeleri er vaqıt ola bile. Muzakerelerni aytsaq, tünevin olıp keçkenlerni talil etemiz. Prezident haberdar etildi, er bir tafsilâtı, tünevin olğan subet aqqında er şey haber etildi. Biz qarar alıp, kerek olsa, yañı körüşüvge azırlanacaqmız», – dedi o.
Aynı vaqıtta, Kuleba «Ukraina diplomatiyağa inanğanı içün» böyle körüşüv ötkerilmeli, dep ayttı.
«Biz bu zıddiyetniñ diplomatik yolnen al etilmesine azırmız. Amma Rusiye Federatsiyası tek öz ultimatumlarını qoyacaq olsa, o vaqıt muzakerelerge baracaqmız. Muzakereler – muzakeredir, ve biz laf etip qarar alacaqmız. Amma Rusiye ultimatumlarını ve nazlarını yerine ketirmeycekmiz», – dep qayd etti Tış işler naziri.
Ukraina ve Rusiye eyyetleri fevralniñ 28-nde «ateş toqtatılması ve cenk bitmesi içün ortaq noqtalarını tapmaq maqsadınen» Ukraina-Beyazrusiye sıñırı rayonında muzakerelerniñ birinci raundını ötkerdi.
Ukraina akimiyeti, soñki malümatqa köre, Rusiye ordusınıñ 5710 askeri öldi. Ölgen Rusiye Federatsiyasınıñ askerleriniñ sayısını tasdıqlaycaq mustaqil malümat şimdilik yoq.
Körüşüvde olğan Prezident ofisi yolbaşçısınıñ buhranlar ile küreş mesleatçısı Mıhaylo Podolâk Ukraina ve Rusiye eyyetleriniñ muzakereleri qıyın edi, dep bildirdi. «Muzakereler qıyın. Amma bir de bir mecburiy ultimatum artıq yoq. Ne yazıq ki, Rusiye tarafı başlatqan bozucı esnaslarına tarafsız baqıp olamay», – dep yazdı Podolâk Twitterde.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ ofisi muzakerelerden evel Kyiv ateşniñ acele toqtatılması ve Rusiye ordusınıñ Ukrainadan çekilmesini talap etecek, dep bildirdi.
Rusiye eyyetiniñ yolbaşçısı Vladimir Medinskiy mümkün olğanı qadar tez añlaşmağa ümüt ete, dep aytqan edi. Amma Rusiye talapları seslendirilmedi.
Körüşüv Moskva Ukrainağa sebepsiz başlatqan ücümi sebebinden ve Harkiv ve Çerniğiv şeerleri Rusiye ordularınıñ ateşine oğrağanına dair haberler kelgende Ğarpnıñ iqtisadiy sanktsiyalarınıñ tesirlerine oğrağanda keçirildi.
Ukrainada cenk vaziyeti devam ete. Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti.
Prezident Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net.


text:
"Yabloko" Rusiye fırqası Ukraina ile cenkke qarşı imzalar toplap başladı. İstidanameniñ metni fırqanıñ saytında yayınlanğan. Adresat "Rusiye reberligidir", dep yazıla bildirmede.
İstidanameni "Yabloko" federal siyasiy kömtetiniñ reisi Grigoriy Yavlinskiy, fırqanıñ reisi Nikolay Rıbakov, federal siyasiy kömtetiniñ azaları, şu cümleden Boris Vişnevskiy, Lev Şlosberg, Emiliya Slabunova ve Moskva Helsinki gruppasınıñ reislerinden biri Valeriy Börşçev imzaladı.
"Putinniñ azırlağan Ukraian ile cenk insanlarğa keder ketirecek, ailelerni, biñlerce insannıñ yaşayışını yoq etecek. Bu cenkte ğalebe qazamaq mümkün degil. Er bir netice Rusiye içün felâket olacaq. Er birimiz ve eri biriñiz bunıñ olmaması içün mesülietlidir", - dep yazıla bildirmede.
İmzalar internetten ğayrı, fırqa ofislerinde de toplanılacaq. Pandemiya zamanı buña izin berilgen bölgelerde "Yabloko" narazılıq aktsiyalarını keçirecek.
Bıltır küzde kütleviy haber vastalarında istihbaratnıñ Ukraina sıñırında Rusiye ordusı toplaşqanına dair malümatı peyda olıp başladı. ABD ve diger Ğarp memleketleri Moskva arbiy istilâğa azırlana, dep tahmin ettiler. Kreml bunı inkâr etip, ABD ve NATOdan telükesizlik kefaletlerini talap etti – hususan NATOnı şarqqa kenişletmemek. Ğarp vekilleri printsipial meselelerde uzlaşuv olmaycaq, dep bilrdirgen edi.


text:
Keriç parom keçitininiñ yük ve yolcu yolaqları alâ daa şiddetli ruzgâr sebebinden qapalıdır. Limanlarda olğan maşina nevbetlerinde endi 900-ge yaqın yengil ve yük maşinaları tura.
Bu aqta Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ bergen malümatına köre, saba, noyabr 21-de, Keriç boğazı civarında yel suratı 20 m/s yete edi. Qırım gidrometeomerkezinde bu kibi ava şaraitleri daa bir qaç kün devamında saqlanılacagını bildireler.
«Şimdilik yük yolağında nevbette: Novovrossiysk limanında – 240 yük maşinası, Slavânskta – 161 maşina, Keriç balıq limanında – 297 yük maşinası tura. Yolcu yolağında: «Kavkaz» limananda – 200, «Krım» limanında –10 avto tura. Umumen keçken kün devamında 947 maşina ve 3678 yolcu avuştırıldı», – denile beyanatta.
Aydavcılarğa şimdi seferlerge çıqmamaq tevsiye eteler.
Keriç keçiti noyabr 21 keçer gecesi ava şaraitleri sebebinden işini toqtattı.


text:
Qırımda mahkeme, yanvarniñ 25-nde Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonınıñ Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yapılğan tintüvden soñ yaqalanğan Qırım musulmanı Ebazer İslâmovğa 2 biñ ruble (1023 hrivna – QA) miqdarında cöreme tayin etti. Bunı Facebookta «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Faaliyetçiler, İslâmovnı Rusiyeniñ memuriy uquq bozuvları boyunca kodeksiniñ 20.3 maddesi (ekstrimistik teşkilâtlarınıñ atributları ya da simvolikasını propaganda etüv ya da açıq olaraq numayiş etüv) boyunca qabaatlaylar, dep iddia eteler.
Rusiye telükesizlik hadimleri yanvar 25 sabasında ilhaq etilgen Qırımnıñ Canköy ve Seyitler (Nijnöhirskıy) rayonlarında tintüvler yaptılar. Bundan soñ Canköy faaliyetçisi Enver Kroşnı şeerniñ rayon polis bölügine ve Seyitler Vaqıf (Rozlıvı) köyünde yaqalanğan Ebazer İslâmovnı Seyitler rayon polis bölügine ketirdiler.
Ebazer İslâmovnıñ yaqın dostları, onıñ din talaplarını eda etken musulman olğanını söylediler.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Pirogovoda Milliy mimarcılıq ve turmuş müzeyinde iyün 21 künü «Krayina mriy» on ekinci halqara qavmiy festivali keçti. Populâr meydançıqlarından biri qırımtatar medeniyetini taqdim etken «Qırım alanı» oldı.
Bu sene festivalde bir 40 meydançıq bar edi. Mında ziyaretçiler ukrain ünerleri boyunca master klasslarda iştirak ete bile edi. Bunıñ ile musafirler el sanatları mahsulatını, savut, ilvan, milliy ukrain kiymini satın ala bile edi.
Festivalniñ muzıka sanaları yüzge yaqın taqımnı topladı, olarnıñ arasında Bumboks, TNMK, Vopli Vidoplâsova, Acoustic Quartet, Jadan i Sobaki, ONUKA, Magazin mısley.
«Qırım alanında» beşinci kere qırımtatar medeniyetini taqdim ettiler. Meydançıqnıñ teşkilâtçısı Tamila Taşevanıñ aytqanı kibi, qırımtatar meydançığı eñ populâr yerlerden biri oldı, insanlar çiberek ve pilâvğa bir buçuq saat devamında nevbette tura edi.
«Ukrain ve qırımtatar medeniyetleriniñ umumiy hususiyetleri çoq. Qırım işğali ile bağlı facialı vaqialardan sebep qırımtatarlarğa ve qırımtatar medeniyetine meraq artqanını köremiz», – dey Taşeva.
«Krayina mriy» Ukraina içün – Ukraina inkişafınıñ timsalidir. Mükemmel memleketni arz etken insanlarnı toplaymız. Bu memleketni quramız. Başta festival çerçivesinde, soñra bu tecribeni cemiyette qullana bilemiz. Festival ğayelerinden biri – qavmiy ekologik ayat, insanlar ile saf munasebetler. Em, elbette ki, mında vatanperverlik de bar. 12 yıl içerisinde qavmiy şeyler pek mot oldı», – dedi festivalniñ teşebbüsçisi Oleg Skripka.
«Krayina mriy» – Kiyevde eñ büyük open-air, Ukrainada miqyaslı world music. Bu sene tedbirde 3 muzıka sanası oldı: World Music Stage, Ethno-Jazz Stage ve Disco-Lounge Stage. Mında eñ eyi ukrain ve halqara çalğıcıları çıqışta buluna.


text:
Qırımda «Qırım» fondu başınıñ oğlunı Rusiye uquq qoruyıcıları sorğuğa çağırdılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa fondnıñ reberi Rza Şevkiye bildirdi.
«Tünevin aqşam Qırımda bizim qomşularımızğa emiyetli işler boyunca taqiqat idaresinden oğlum Rustem Şevkiyev adına celpnameni berdiler. Evde yoq edi. Onı saat altıda körmege istediler. Keç aqşam evge kelgende, oña celpnameni berdiler. Taqiqatçığa bugün telefon etmege tevsiye etim, şimdi telefon etip, ne aqta sorağanlarını tarif etecegini bekleyim», – dedi Şevkiyev.
Sorğu mevzusı belgisiz, amma Şevkiyevniñ degeni kibi, subet qıtaiy Ukraina territoriyasında Qırım qamaçavınıñ keçirilmesi ile bağlı olacaqtır.
«Qamaçav iştirakçilerine cinaiy işni açmağa vade etken Poklonskayanıñ qorquzuvları boyunca Meclis azalarını qorqutuv mehanizmidir», – dey Riza Şevkiyev.
Aynı bu iş boyunca qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ apayı Safinar çağırıldı. Oña celpname Herson vilâyetinde bozulğan tiremeler boyunca keldi.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya qıtaiy Ukraina tarafından elektrik energiyasınıñ berilmesiniñ toqtatıluvı sebebinden cinaiy işniñ açılması aqqında bildirgen edi.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Nikolayevde olıp keçken milliy birlik tögerek masasında Yatsenük Rusiye Ukrainağa qarşı istilâ etkeni, halqara qanunlarnı bozğanı, Avropa havfsızlığı sistemasını yoq etkenini añlattı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Ukraina baş naziri Ukraina, Rusiye, AQŞ ve AB iştiraki ile Jeneva formatında ekinci körüşüvge azır olğanını bildirdi.
«Bizler «Jeneva-2» formatına azırmız – bu Ukraina, AB, AQŞ ve Rusiye. Lâkin körüşmezden evel angi meseleler boyunca añlaşacağımıznı belgilemeli, aksine degil, körüştik, soñra ise siyasiy mevam olsun dep, neticesiz körüşüvlerni aytıp yürmek», – dep ayttı Yatsenük.
O, Rusiyeni eki taraflı añlaşmalarğa riayet etmege çağırdı ve Ukraina eki taraflı añlaşmalarğa riayet etmege azır olğanını bildirdi.


text:
Fransada eñ büyük mukâfat – Fahriy Legion nişanı, Poloniyada – Beyaz Qartal nişanı, Ukrainada ise – Ukraina Qaramanı unvanı ile mukâfatlanğan şahıslarğa taqdim etilgen «Altın Yıldız» nişanı ile Devlet nişanı. Bularnıñ birincisi mezkür unvannı cesaret içün alğanlarğa, ekincisi ise Qaraman unvanını emekte üstün yararlıqlar içün alğanlarğa berile. Ukraina Qaramanı unvanı birinci kere Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ 80 yıllığı ve onıñnen bir vaqıtqa rastkelgen rehberiniñ 80 yıllığı munasebeti ile Milliy ilimler akademiyasınıñ prezidenti Boris Patonğa berilgen edi.
Ukraina Qaramanı unvanı belli bir sovetler ananesini devam ettirgenine baqmadan, tayin etilgen soñ keçken 19 yıl içinde onı alğanlar arasında Vâçeslav Çornovil ve Vasıl Stus (ekisi de vefattan soñ), Mıkola Rudenko ve Tetâna Yablons’ka, Oleksandr Bilaş ve Mıkola Kolessa, İvan Dzüba ve Leonid Kadenük, Stanislav Konühov ve Maksım Hulıy kibi buña lâyıq insanlar bar edi. Soñki yıllar içinde ellerine silâ alıp uruşlarda ülkeniñ azatlığını rusiyeli tecavuzkârlardan qorçalağan onlarca Ukraina qorçalayıcısı Altın Yıldıznen mukâfatlandı.
2014 senesi noyabrniñ 21-nde ise, prezidentniñ emirinde bildirilgeni kibi, «Namus İnqilâbı esnasında kösterilgen vatandaş cesareti, vatanperverlik, anayasada qayd etilgen demokratiya, insan aq-uquqı ve ürriyetleri prinsiplerini qorçalav ve Ukraina halqına özlerini ayamadan hizmet etüv içün» elâkten soñ Qaraman unvanı «Kök yüzlügi»ne berilgen edi.
Bunıñnen beraber bir çoq nomenklatura erbabı, paralı iş adamı, şübheli şahıslar ve atta açıq bir pezevenkler Ukraina Qaramanı oldı. Ve bu, al etilmesini talap etken ciddiy bir problemdir. Çünki Ukrainanı qorçalağanlar ile onı duşmanlarğa teslim etkenler aynı unvanğa saip olsa, bu yalıñız unvannıñ qıymetini degil, aynı zamanda Ukraina devletini de itibardan tüşüre.
Sahte «qaramaniy qaramanlar» oyunları
Bir çoq nomenklatura erbabı, paralı iş adamı, şübheli şahıslar ve atta açıq bir pezevenkler Ukraina Qaramanı oldı
Ukraina Qaramanı unvanında cisimlengen sovetler ananesi başta bir yalıñız mukâfat aksessuarlarında degil (o zaman «Altın Yıldız»lar ve Lenin nişanı olğanını hatırlatayım), aynı zamanda obyektleriniñ seçilmesinde de özüni köstere edi. Madenciler, kombayncılar, çelik pişiricileri, zavodlarnıñ müdirleri… Lâkin emekte köstergen yararlıqları içün Qaraman unvanını alğanlar arasında şahsiy şirketlerniñ saipleri ve hadimleriniñ sayısı yıl-yıldan arta edi. Olarnı Devlet nişanı ile mukâfatlamaq içün sebep bar edimi? Mesele davalıdır. Böyle adamlarğa Sovet Birliginiñ «sotsialistik emekniñ qaramanı» unvanı örneginde «kapitalistik emekniñ qaramanı» unvanı berilse, belki daa uyğun olur edi…
Faqat bular şaqadır, aqiqatta ise Ukraina Qaramanı unvanı eñ yañı «nobilitet»ni teşkil etken yüksek dereceli memurlar, top-menecerler ve iş adamları arasında populâr oldı. Ve olarnıñ sayısı kettikçe artmaqta edi. Leonid Kuçmanıñ prezidentligi vaqtında soñki yıl, kerçek bir mukâfat dağıtılması yılı oldı. 41 Ukraina Qaramanı – bu, keçken beş yılnıñ er yılında orta qararnen berilgen unvanlardan eki qat ziyade edi.
Viktor Yuşçenkonıñ prezidentligi vaqtında vaziyet biraz deñişti. Qaramanlar arasında bu unvannı em ayatta eken, em de ölümden soñ alğan çeşitli vaqıtlarda Ukrainanıñ mustaqilligi içün küreşkenlerniñ sayısı arttı, daa az sportçu ve daa çoq medeniyet erbabı ve alimler oldı. Lâkin madenciler, top-menecerler ve iş adamları kene de çoq edi.
Niayet Viktor Yanukoviç vaqtında Ukraina Qaramanı unvanınıñ berilmesi açıq bir farsqa çevirildi. Meselâ, 2010 senesinde tap dört Donetsk madencisi, asılında qaramaniy cesaretlik içün berilmesi şart olğan Altın Yıldız nişanınen mukâfatlandı. Olardan biri, «kömür çıqaruvda üstün neticege irişüv içün», Stalin zamanınıñ açıq bir iylebazlığı olğan «Stahanovnıñ rekordı»nı aşqanı içün mukâfatlandı. Asılında şimdi de sahte rekord aynı iylekârlıq yardımınen «aşılğan» edi. Yanukoviç tarafından mukâfatlanğan 22 Ukraina Qaramanınıñ yarısı Donbasstan olıp, olarnıñ bir çoqu Regionlar fırqasınıñ azası edi. Bir zamanları Yanukoviçniñ qomşusı olıp, onıñ arqadaşı olğan grafoman Boris Belaş da olarnıñ arasında edi. O zaman o, cesaretle ukrain «separatizmni» şiiriy şekilde faş etip, bunıñ içün Ukraina Qaramanı oldı ve Devlet nişanı aldı.
Ukraina Qaramanı unvanınen alâqalı olğan keçken devirniñ eksiklikleri 2014 senesinde başlanğan Rusiye tecavuzından soñ özüni bar quveti ile kösterdiler.
Ukraina hainleri onıñ Qaramanı ola bilirlermi?
Madenciler ve ziraatçılar arasından çıqqan Ukraina Qaramanlarınıñ qaçı işğal etilgen Qırım ve Donbass topraqlarında qalıp, öz emeklerinen Rusiye ve onıñ qoqlalarınıñ potentsialını arttıra, ale daa belli degil. Büyük ihtimal ile olar, onlarca kişidir. Sabıq «regional» Boris Deyç Rusiye tecavuzı esnasında Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı edi, Qırımnıñ Rusiye tarafından işğaline faal surette qoltuttı. Prezident saylavlarında em Kuçmanıñ, em de Yanukoviçniñ mutevellisi (işançlı temsilcisi) olğan Fevzi Yakubov, buña beñzer şekilde Putinniñ ateşin tarafdarı olıp, qırımtatarlar arasında onıñ agenti oldı. 1989-91 senelerinde Sovet Birligi Kommunist Fırqası Qırım vilâeti komitetiniñ rehberi ve ondan soñ Qırım muhtariyeti Yuqarı Radasınıñ reisi olğan Nikolay Bagrov, iç bir tereddütsiz işğalciler tarafına keçip, cümleden: «Men Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ birinci rehberi edim ve artıq o vaqıtlarda Ukrainada natsizm alâmetlerini körmek mümkün edi. Şimdi bu, sıq-sıq açıq faşizmge keçe. Yardımğa kelgen prezident Vladimir Putin çoq sağ olsun, Qırımnıñ qaytarıluvı parlaq bir şekilde kerçekleştirildi», – dedi. Söz kelimi, Bagrov Qırımda Ukrainağa qarşı ilk isyanını 1992 senesinde yaptı. Buña rağmen Yuşçenko 2007 senesinde Bagrovnı Ukraina Qaramanı yaptı, 2010 senesinde ise Milliy ilimler akademiyası onı azası olaraq sayladı. Putinci Bagrov 2015 senesinde ölgende Ukraina Qaramanı ve Ukraina Milliy ilimler akademiyasınıñ azası edi…
Körgenimiz kibi, Ukraina Qaramanı unvanınnıñ büyük problemleri bar. Bazı adamlar onı, itibarını coydı ve bu sebepten yañı bir aliy devlet mukâfatını qabul etmek kerek, dep sayalar. Bazılar Qaramanlar cedvelini yahşı etip «temizlep», bu unvanğa lâyıq olmağanlarnı ondan marum etmekni teklif eteler. Başqa fikirler de bar. İç şübhesizdir ki, açıq satqınlar ve «pısıp oturğan» işbirlikçilerde Ukraina qorçalayıcılarındaki kibi ayırıcı işaretler olmamalı. Aynı zamanda bu işte qanunsızlıq yapmaqtan qaçınmaq kerek. Ukrainanıñ «Ukrainada devlet mukâfatları aqqında» Qanunınıñ 16-ncı maddesi boyunca «devlet mukâfatlarından marum etilüv Ukraina Prezidenti tarafından yalıñız mukâfatlanğannıñ ağır bir cinayet içün mahküm etilmesi taqdirinde, qanun tarafından tayin etilgen allarda mahkemeniñ taqdimi ile yapıla bile». Amma açıq surette yapılğan Vatanğa hainlik ve işğalcilernen işbirligi ağır cinayet sayılmazmı? Bu sebepten akimiyetniñ bu cinayetni işlegende qabaatlı olğanlarnı tayin etüv ve olarnı Ukraina Qaramanı unvanından marum etüvde vaqıt uzatması iç de qabul etilmez bir şey olaraq körüne.
Aynı zamanda uquq noqtainazarından emiyetsiz olğan Donetsk mahkemesiniñ 2010 senesinde Stepan Bandera ve Roman Şuheviçni Ukraina Qaramanı unvanından marum etüv aqqında qararınıñ deñiştirilmeyip qaldırılması, açıq bir siyaset oyununa oşay. İlk olaraq o, olarnıñ (asılında, 1918-1919 yıllarında Ukraina vatandaşları olğanlarına rağmen) iç bir vaqıt Ukraina vatandaşı olmağanına esaslana. Ondan ğayrı mahkeme yuqarıda añılğan Ukraina qanunlarınıñ normasını emiyetke almadı. Faqat siyasiy maqsatqa uyğunlıq üküm sürmege devam ete. Bu, işbirlikçilerniñ Qaraman unvanından marum etilmemesine de ait – barıp da, olar kene resmiy Kyivniñ tarafında keçerler; bir kere hainlik yapqan, ekinci kere yapmazmı?..
Öyle ise şimdi de yañğırağan «Ukraina Qaramanı olmaq istemeyim» degen yır Kuçmanıñ zamanında boşuna peyda oldımı?
«Fikir» rubrikasında taqdim etilgen tüşünceler, müelliflerniñ öz noqtainazarını aks etip, muarirriyetniñ noqtainazarını aks etmey bileler.
Yazınıñ originalı – Azatlıq Radiosı saytındadır


text:
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Rusiyede maküm etilgen Cemilevniñ oğlunı Ukrainağa teslim etmege talap eteler.
Bunı uquq qoruyıcı teşkilâtnıñ saytında bildireler.
«Qırım işğali ile bağlı halqara qaidelerniñ bozuluvına köre bile, Rusiyede Cemilevniñ tutılması sebepsizdir. Rusiye akimiyetine işbu cinaiy işke qarışmağa imkân bergen iç bir sebep yoq dep tüşünemiz», – denile beyanatta.
Merkezde bildirilgeni kibi, al-azırda ukrain mahkemesiniñ 2015 senesi aprel 7-de alınğan qanuniy qararı bar.
«Cemilev öz qabaatını tanıdı ve cezanı qabul etti. Böyleliknen, Rusiye ükmü ukrain ükmüni tekrarlay. Fikrimizge köre, ekinci qarar Cemilevniñ Rusiye Federatsiyası territoriyasında tutılmasınıñ qanuniyligini köstermek içün alındı», – deyler merkezde.
Rusiye akimiyetiniñ Hayser Cemilevge nisbeten areketlerini uquq qoruyıcılar Rusiyede kirişi yasaq etilgen babasına basqı aleti olaraq tanıylar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi bildirgeni kibi, Rusiye akimiyetiniñ Hayser Cemilevge nisbeten etken areketleri onı babası Mustafa Cemilevniñ siyasiy faaliyeti sebebinden reine olaraq tutalar. Biz Hayser Cemilevni Ukraina akimiyetine teslim etmege talap etemiz», – denile beyanatta.
Rusiye Federatsiyasında maküm etilgen Hayser Cemilev – qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu – Astrahan şeeriniñ №10 koloniyasında buluna.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Hayser Cemilev içün Krasnodar diyarı mahkemesi tarafından berilgen beş yıllıq apis müddetini bir buçuq yılğa qısqarttı. Rusiye ükmü ve 2015 senesi aprel ayında Kiyevniñ Dnepr mahkemesi tarafından belgilengen müddet arasında üç aylıq farq bar – 3 yıl 8 ay.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Bıltır iyül 10 künü İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Hayser Cemilevni SİZOdan azat etmek qararını çıqardı. Rusiye bunı yerine ketirmedi.


text:
Edwards'qa 51 yäş, beleme – yurist, xäzerge waqıtta ul könyaqtağı Tönyaq Karolina ştatı senatorı. Kerry üze ilneñ tönyaqkönçığışındağı Masschusettes ştatınnan. Demokratik dairälärdä Edwardnı kütärenke ruxlı kampaniä alıp barğanı öçen yaratalar. Ämma Edwards şul uq waqıtta Bushnıñ iqtisadi säyäsäten nıq täqñitli, ul xäzerge prezidentı "ike Amerika" buldıruda, ilne baylar häm yarlılar öçen bülüdä ğayepläde.
AQŞ prezidentlığına demokratlar namzäte John Kerry vise-prezident itep John Edwards'nı bilgeläde
Quşma Ştatlarda demokratlarnıñ prezidentlıqqa namzäte John Kerry, saylawlarda ciñgän xäldä - senator John Edwards'nı vise-prezident itep bilgeliäçägen iğlan itte. Noyabr ayında şuşı ike keşe xäzerge prezident George Bush häm vise-prezident Dick Cheney belän köç sınaşaçaq. Bügen bu xaqta Kerry Pittsburgh'ta üz tarafdarları qarşında çığış yasağanda belderde: "Zur şatlıq belän iğlan itäm, Amerika Quşma Ştatlarınıñ kiläse vise-prezidentı Tönyaq Karolina ştatı senatorı John Edwards bulaçaq," dide Kerry.
Edwards'qa 51 yäş, beleme – yurist, xäzerge waqıtta ul könyaqtağı Tönyaq Karolina ştatı senatorı. Kerry üze ilneñ tönyaqkönçığışındağı Masschusettes ştatınnan. Demokratik dairälärdä Edwardnı kütärenke ruxlı kampaniä alıp barğanı öçen yaratalar. Ämma Edwards şul uq waqıtta Bushnıñ iqtisadi säyäsäten nıq täqñitli, ul xäzerge prezidentı "ike Amerika" buldıruda, ilne baylar häm yarlılar öçen bülüdä ğayepläde.
Edwards'qa 51 yäş, beleme – yurist, xäzerge waqıtta ul könyaqtağı Tönyaq Karolina ştatı senatorı. Kerry üze ilneñ tönyaqkönçığışındağı Masschusettes ştatınnan. Demokratik dairälärdä Edwardnı kütärenke ruxlı kampaniä alıp barğanı öçen yaratalar. Ämma Edwards şul uq waqıtta Bushnıñ iqtisadi säyäsäten nıq täqñitli, ul xäzerge prezidentı "ike Amerika" buldıruda, ilne baylar häm yarlılar öçen bülüdä ğayepläde.


text:
BMT-nıñ azası olğan devletlerniñ 26-sı, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda insan aqları vaziyeti boyunca BMT-nıñ yañartılğan rezolütsiya leyhasına qarşı çıqtı.
BMT-de Ukraina vekilligi haber etkeni kibi, vesiqağa qarşı rey bergenler bular: Ermenistan, Belorus, Boliviya, Burundi, Kamboca, Qıtay, Kuba, Şimaliy Koreya, Eritreya, Hindistan, İran, Qazaqstan, Qırğızstan, Myanma, Nikaragua, Rusiye, Sırbistan, Cenübiy Afrika Cumhuriyeti, Cenübiy Sudan, Sudan, Suriye, Tacikistan, Uganda, Özbekistan, Venesuela, Zimbabve.
Birleşken Milletler Baş Assambleyasınıñ üçünci komiteti cumaaqşamı künü, noyabrniñ 15-nde, «Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyarda insan aqları vaziyeti» qararınıñ yañartılğan leyhasını qabul etti. Rey berüvde 70 memleket vesiqağa «ebet» dedi, 26-sı qarşı çıqtı ve 82 memleket bitaraf oldı.
Bugünki rey berüvden soñ leyha BM Baş Assambleyasına baqması içün yollanacaq, anda ise bu sene dekabr ayında rey berilmesi beklenile.
2017 senesi dekabrniñ 19-nda BM Baş Assambleyası «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde insan aqları vaziyeti (Ukraina)» qararını qabul etken edi.
Vesiqada Rusiyeden BM Halqara mahkemesiniñ tevsiyelerini yerine ketirip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağını lâğu etmesi ve yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasilniñ temin etmesi talap etile.


text:
Mart 25-de Minskte olıp keçken muhalifet aktsiyasında yaqalanğan insanlarnıñ sayısı aman-aman bir biñge yetti. Bunı Aqrusiye paytahtındaki vaqialarnı aydınlatqan ukrain jurnalisti Konstantin Reutskiy Facebook saifesinde bildirdi.
«Şimdilik ögrenilgen malümatqa köre, bugün tahminen biñ kişi yaqalandı. Faal, jurnalist, aq qorçalayıcı, adiy insanlar. Militsiya tehnikasını alıp endi ketken, metronıñ merkeziy stantsiyaları açıldı. Adiy cumaertesi kününiñ aqşamı», – dedi Reutskiy.
Tasdıqlanğan malümat esasında haber bergen «Vâsna» aq qorçalayıcı merkezi yaza ki, olarnıñ cedvelinde 300 insandan ziyade yaqalandı.
Yaqalanğanlarnıñ sayısı ve bunıñ sebeplerine dair resmiy bir malümat yoq.
Radio Svobodanıñ Aqrusiye muarririyeti bildirgenine köre, mart 25-de saba Aqrusiye uquq qoruyıcıları tarafından «Vâsna» teşkilâtınıñ ofisinde yaqalanğan insanlar azat etildi. Olarnı yerli saat ile 14:00-da başlaycaq aktsiyadan evel tutqanlar.
Minskte mart 25-de muhalifet Üriyet kününi qayd etecek edi, lâkin evelden ilân etilgen toplaşuv yerine Milliy ilimler akademiyasınen beraber esasen jurnalistler kirip oldı. Aktsiyada iştirak eteceklerni militsiya hadimleri toqtata edi.
Bundan soñ qararnen biñ faal Minsk merkezine taba yol aldı, amma militsiya hadimleri olarnı toqtatıp yaqalamağa başladı. Radio Svoboda mühbiri Valeriy Kalinovskiy yaqalanğanlarnıñ sayısını 2006 ve 2010 seneleri narazılıq aktsiyalarda olğan yaqalavlar ile qıyasladı.


text:
Oktâbr 10, bazarertesi künü Lvivte mahsus aktsiya ile Rusiyede tutulğan ukrain siyasiy mabuslarğa destek bildirdiler. Bu merasim aqqında Qırım.Aqiqatqa cemaat faali Maksim Osadçuk bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, aktsiya toplulıqnıñ diqaqatını bu meselege celp etmek maqsadınen kiçkene miting şekilinde keçti.
«Bir-qaç onluq insan, olarnıñ arasında Qırımdan çıqqanlar, banner ve şiarlarnen turdı. Biz nevbetteki kere toplulıqnıñ diqqatını celp etmege istedik – ve bunı becerdik».
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ yarımadada ukrain tarafdarları ve qırımtatar faalerini sıq-sıq taqip etip başladılar. Bunı defalarca uquq qorcalayıcılr tasdiqlay ediler. Olar Kremlinni insan aqlarınıñ bozulmasını toqtatmapa çağıralar. Lâkin Moskvada ve Qırımdaki rus akimiyeti basqılarnı inkâr ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Siyasetçi ve tarihçılarnıñ Aqyar – «rus şeeri», Qırım ise – «asıl rus toprağı» olğanı aqqında bildirüvleri – efsanedir. Bu aqta Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde Qırım tarihçısı, Milliy hatıra ukrain institutınıñ hadimi Sergey Gromenko ayttı.
«Ruslar Qırım ealisiniñ büyük qısmını tek 1917 senesi teşkil etmege başladı. Bundan evel azlıq ediler. 18 – 19 asırnıñ başında Qırım ealisiniñ bir 5% ruslar teşkil etken edi… Bu da qırımtatarlarnıñ icreti ve merkeziy akimiyetniñ siyaseti neticesinde ruslar ealiniñ büyük bir qısmını teşkil ete edi. Qırım iç bir vaqıt rus degil edi. Diger devletten, daa doğrusı Qırım hanlığından tutıp alınğan vilâyet bar», – dedi o.
Tarihçınıñ aytqanı kibi, Qırım Rusiye terkibinde 200 yıl evelsi olğan edi. Şunıñ içün Qırımda iç bir zaman slav çoqluğı yoq edi – ne qadimiy zamanda, ne orta asırlarda.
«1783 senesinden 1954 senesine qadar 171 yıl keçti, 1918 senesi, 1941 ve 1944 senesi alman işğali devirlerini saymasaq. Qırım üç biñ yıllıq tarihında rus Qırım – beş buçuq fayızdır. Qırım er vaqıt Rusiyege ait olğanı aqqında aytmaq içün bu pek az», – dedi Gromenko.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Demirci biri-birine oşağan eki dane saban (plug) yasay. Bir sabannı ustahanesinde qaldırıp, ekincisini arabağa yüklep tarlağa yer qazmağa kete. Bir qaç künler çalışqan soñ, çalışqan saban pek dülber, kümüşday yıltırağan saban ola, amma ustahenede turğan saban qarara ve totlana. Biraz vaqıttan soñ, eki saban biri-birinen körüşeler.
Çalışmağan saban, küneş kibi parıldap yıltırağan sabannı, körip şaşıp qala. Soñ: “Sen nasıl olıp böyle yıltıravuq, güzel oldıñ? Usta ekimizni de bir künde bir demirden yasadı da. Amma sen şimdi yıltıraysıñ, men ise mında totlanıp qaldım. Bunıñ sırı nede?” – dep soray totlı saban.
– Onıñ sırı yoq, dostum, men çalışqanım içün, böyle yıltıravuq, güzel oldım. Maña iş yaraştı. Amma seniñ belâñ işsizliktir. Sen çalışmayıp, areketsiz turğanıñ içün, eskirip, totlanıp qaldıñ, – dey çalışqan saban.


text:
Keçken künü Qırımda 7 hasta koronavirus yuqunçından öldi, dep haber etile Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ er künlik monitoring malümatında. Berilgen malümatqa köre pandemiya vaqtında COVID-19-dan vefat etkenlerniñ umumiy sayısı 451 oldı.
"3580 insan (covid) ambulator tedaviylevde, 2918 kişi (covid ve pnevmoniya) hastahanede buluna, 27 insan observatorlarğa alındı. Umumen (pandemiya vaqtında –QA) 22818 COVID-19 hastası qayd etildi. Tedaviylengen 17360 insan çıqarıldı", – dep haber ete müessise.
Tünevin Qırımda sekiz hasta koronavirustan vefat etti.
Rospotrebnadzor Qırımda COVID-19, gripp ve keskin nefes virus yuqunçı (KNVY) hastalarınıñ sayısı artqanını bildire. Eñ çoq koronavirus hastası Yalta, Aluşta ve Aqmescitte.
Prezident Vladimir Putinniñ avalesinen Rusiye Mudafaa nazirligi Yalta ve Aqmescitte koronavirus gospitalerini yerleştirecek.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım.Aqiqat bergen malümatına, iyün 1-de, saba, işbu ibadethanege kelgenlerge kazaklar tarafından ücüm etildi.
İnsanlar mabetke kirmege istey edi, kazak urbağa kiyingen erkekler ise olarğa yolnı qapattı. Soñkileri olarnı kilsege yibermeycegini ayttı ve aman mından ketmege talap ettiler. İnsanlarnı böyle vaziyet açuvlattı, olar maşnalarğa oturdı, faqat qaytmağa razı olmadılar. Soñra, şaatlarnıñ sözlerine köre, kazaklar maşnalarnı qırmağa başladı.
Bundan soñ mabet papazı İvan kazaklar ile qavğalaşmağa başladı ve şimdi ibadethanege dindaşlarnıñ kelecegini ayttı. Faqat kazaklar bunı qorquzuv olaraq tanıdı ve aman «Qırım imayesi»ni yardımğa çağırdılar.
Bazı vaqıttan soñ mabetke silâlı «halq imayesi» kelip yetişti. Olarnıñ sözlerine köre, olar mında «Pravıy sektor aktivistlerniñ tarafından tariklerniñ ögüni almaq içün» kelgenler.
Bundan da ğayrı, mında mabetke kelgenlerge narazılıqnı bildirip, plakatlar ile bir qaç esli başlı insan turmaqta.
Papaz politsiyağa telefon açtı. Al-azırda anda ziddiyetni ögrenip, uquq qoruyıcı organlarnıñ vekilleri buluna.
Yüz bergen adiseni kamerağa çekmege yasaq eteler, jurnalistlerni qorquzmağa tırışalar.


text:
Qırım musulmanlarınıñ Müftisi hacı Emirali ABLAYEV Oraza bayramı hayırlı olsun!
Sayğılı müminler, qıymetli vatandaşlar!
Bugün bütün musulman alemi büyük bayram – Oraza bayramını qayd ete.
Mına, Ramazan ayı da yekünlendi, biz bir ay devamında oraza tuttıq, dualar ettik, biri-birimizge qoltuttıq.
Teessüf ki, koronavirus pandemiyası sebebinden Ramazan ayını evelki yıllardaki kibi keçirip olamadıq, lâkin er şey Allahtandır. Ümüt etem ki, biz tezden, evelki tertipke qaytırmız, bayram namazları, cuma namazlarını beraberlikte qılarmız ve, Allah qısmet etse, Qurban bayramında artıq bütün camilerimiz namazğa kelgen musulmanlarnen tolu olur.
Oraza bayramı – bizim eñ sevimli bayramlarımızdan biridir. Bu bayram – biri-birimizni qayğıruv, ürmet etüv bayramıdır. İnsan bu dünyağa ne içün kelgenini, ne iş becergenini, ömüriniñ manası nede ekenini er vaqıt tüşünmek borclu. Böylece, Ramazan ayı – qadriyetlerimiz üzerinde tüşünüv, tefekkür, samimiy dualar ayıdır. Yüce Rabbimiz tutqan orazalarımıznı qabul etsin. Çeşit sebeplerden ötrü oraza tutıp olamağan insanlarnıñ ise Allah qalplerini açsın, olarğa sabır, quvet ve selâmetlik bağışlasın.
Bu yıl bayramımız biraz başqaca keçecek, lâkin bizim dualarımız, ibadetlerimiz devam ete.
Barsın, bu bayram quvanç ve sevinç içün bir vesile olsun, Allahu-Tealâ bizlerni ve yaqınlarımıznı, halqımıznı bütün dünyanı sarıp alğan belâdan qorçalasın! Bugün biz büyük bayramnı qarşılar ekenmiz, bizim diqqatımızğa, yardım ve qayğıruvımızğa muhtac olğan kimselerni unutmayıq.
Ramazan ayında muhtac insanlarğa yardım elini uzatqan, yanındakilerni qayğırğan, mecruhlarğa, yetim-yesirlerge, qartlarğa qoltutqan er bir insanğa Rabbimiz savaplar yazsın. Ögümizdeki Qurban bayramını beraberlikte qayd ete bilmemiz içün Allahqa yalvarayıq, Ramazanda qazanğanımız qıymet ve güzelliklerni ömürimizge yaydırayıq. Bizni Ramazanğa qavuştırğan ve oraza tutmağa fursat bergen Rabbimizge soñsuz şükürler olsun. Yüce Rabbimiz tutqan orazalarımıznı ve Ramazan boyunca yapqan hayırlı işlerimizni qabul etsin! Bir seneden kelecek Ramazan ayına sağ-selâmet olıp, bütün ümmet-i Muhammedni qavuştırsın.
hacı Emirali ABLAYEV, Qırım musulmanlarınıñ Müftisi


text:
Ukraina halq deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ fikirince, işğal etilgen Qırım sakinleri yarımadada koronavirus yuqunçınıñ tarqaluv telükesi ne qadar ciddiy olğanını añlamay. O, bunı Rusiye akimiyetiniñ aytqanları ve bu vaziyetke olğan munasebetinen bağlay.
«Qırımlılarğa malümat bermege tırışamız. Ğaliba, belli telüke alanında daimiy bulunuv ve Rusiye propagandası olarnıñ lâqaytlığını doğurdı. Qıtada ciddiy problemler olğanını, sert tedbir alınğanını, cemaat özüni tertiplegenini bile, amma qırımlılar bu yarımadağa kelmeycek, dep tüşüneler. Lâqaytlıq ölümnen bir olğanına işandırmağa ve areketke çağırmağa qala, bu vaziyette biz olarğa mında yardım etip olamamız», – dedi Çiygoz Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina tarafı qırımlılarğa belli sıñırlav tedbirleri kerek olğanını añlatmağa tırışa.
«Ukraina devleti, keç olsa da, tedbirlerni tezleştirmeli ve yardım yollarını qıdırmalı. Qırımlılarğa toy, doğğan künleri, aqşamları qave ve restoranlarda bulunmaqtan vazgeçmek kerek olğanını añlatmağa tırışamız, amma yetip olamaymız. Bu yaramay bir şey», – dep qayd etti Çiygoz.
Daa evel Çiygoz qırımlılarnı özüni tecrit etip, qorçalanmağanlarğa qoltutmalarına çağırğan edi. Onıñ qayd etkenine köre, Ukrainada qırımlılarğa yardım etüv imkânları qıdırılacaq ve pandemiya tarqaluvına qarşı nasıl tedbir ve usullar qullanıla bile bildirilecek.
Martnıñ 24-nde Rospotrebnadzornıñ Qırım idaresi bildirgenine köre, işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda yañı koronavirus hastaları qayd etilmedi.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ilk COVID-19 hastası bar dep tasdıqladı. Yarımada akimiyeti birinci hastanen alâqada olğan 37 insannı taptı. Olar tibbiy müessiselerde ya da evlerinde tecrit etildi.
Rospotrebnadzor malümatına köre, koronavirusnen hastalanğan qırımlı Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki Rusiye keçiş noqtasından keçkende Frenkistanğa barğanını gizledi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Prokuraturası, Qırımnı işğal etken Rusiye yarımadada koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvından mesüliyetli ola, dep bildire.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
BMT insan aqları monitoring missiyası bugünge qadar Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenki neticesinde 6595 vatandaş elâk olğanını ve 10 189 yaralanğanını teşkerip tasdıqladı.
Bu BMT-nıñ fervlniñ 24-den noyabrniñ 6-na qadar olğan malümatı.
Berilgen malümatqa köre, elâk olğanlar arasında 2575 erkek, 1767 qadın, 172 qız bala ve 206 oğlan bala, daa şimdilik cınsı daa belli olmağan 37 bala ve 1838 büyük adam.
Eñ çoq Donetsk ve Lugansk vilâyetinde adam öldi – 3 939.
Teşkilât kerçek raqamlar bayağı yüksek, dep qayd ete, «çünki cenk areketleri devam etken bazı yerlerden malümat keç alına ve tasdıqlanması kerek olğan vatandaşlar ölgenine dair malümat kelgen yerler çoq». Çoqusı ölüm ve yaralavnıñ sebebi patlayıcı maddelerniñ qullanıluvı oldı, ağır top ve çoqlu ateş reaktiv sistemaları, raketa ve ava ücümleri de qayd etildi.
Rusiye bir çoq delillerge baqmadan, silâsız adamlarnıñ öldürüvi ile bağlı er angi qabaatlavlarnı red ete.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrayinlerniñ tirenüvi sebebinden Kıyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/04-24
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
İvan Palantay (24.04.1886, Çabaksar öyäze'neñ Kokşamar awılı, Qazan gubernası, / Rusiä İmperiäse - 11.06.1926, Mäskäw şähäre, RSFSR, / SSRB) — mari sovet kompozitorı.
Qazan muzıka uquxanäse qaramağındağı dirijor kurslarında uqığanda, 1906 yılda revolütsion demonstratsiädä qatnaşuı arqasında sörgengä sörelä, tik andağı säyäsi totqınnardan häm cirle xalıqtan xor oyıştıra.
1919 yıldan Krasnokokşayskida uqıtuçılar seminariäsendä muzıka häm cır uqıtuçısı bularaq eşli, xor öçen küp äsärlärne yazğan.
Yoşkar-Olada bügen Palantay isemen uram häm muzıka uquxanäse yörtä, häykäl quyılğan.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Qırımda iyün 22 künü nevbetteki mahkeme toplaşuvında «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan Ali Asanovnıñ işini baqtılar, mahkeme ceza qararını deñiştirmedi ve tevqifni daa eki ayğa uzattı, – deyler Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmetinde.
Böyleliknen, Ali Asanov apiste 2015 senesi avgust 15-ne qadar bulunacaq.
Asanovnı yaşağan İçki rayonınıñ Ferngeym köyünde (Urojaynoye) aprel 15-te yaqaladılar. Uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri onı bir gece Bağçasarayda tutıp, aprel 16-da Aqmescitniñ Qırım taqiqat komitetine sorğuğa alıp kettiler.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Uquq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, «fevral 26 işi» boyunca 4 qırımtatarı yaqalandı, Asanov beşinci oldı.


text:
Negızgı qor – bıryñğai qordyñ bölıgı, ol otandyq jäne şeteldık basylymdardan, anyqtamalyq, oqulyq jäne ğylymi ädebietterden qūralğan. Negızgı qordyñ kölemı - 1 446 195 dana. Qordyñ qūramyna kıtaptar, merzımdı basylymdar, audiokıtaptar, elektrondyq basylymdar, kartalar, notalyq basylymdar, otkrytkalar, mikrofişalar jäne zağip, közı naşar köretın oqyrmandarğa arnalğan Brail kıtaptary kıredı. Sonymen qatar, Qazaqstannyñ körnektı koleksionerlerınıñ, ğylym, mädeniet jäne ağartu ısı qairatkerlerınıñ 30-dan asa qūndy jeke eñbekterı bar.
Elektrondyq qor (MEQQ) – «Qazaqstandyq Ūlttyq elektrondyq kıtaphana» (QazŪEK) jobasy retınde 2007 jyly qūryldy. Ol - QRŪAK-nyñ qory jäne elımızdıñ aldyñğy qatardağy kıtaphanalary men ğylymi kıtaphanalarynyñ qorynda bar baspa basylymdardyñ elektrondyq köşırmelerınıñ toptamalary. Qor mölşerı 19500 e-köşırmenı qūraidy. Qor jüielı türde tolyqtyrylady jäne www.kazneb.kz portaly arqyly qol jetımdı. Barlyq avtorlardy jäne baspalardy Qazaqstandyq Ūlttyq elektrondyq kıtaphana (QazEŪK) qūruğa atsalysuğa şaqyramyz. E-köşırmeler qoryna kıruge mümkındıkter QR-nyñ avtorlyq qūqyqty qorğau turaly qoldanystağy zañnamalarğa säikes berılgen.
Resmi jäne normativtık basylymdar qory - QR memlekettık, ükımet jäne basqaru organdarynyñ, halyqaralyq mekemeler basylymdary, resmi normativtı-şaruaşylyq qūjattar, QR statistika agenttıgınıñ resmi mamandandyrylğan şyğarmalardyñ qūjattar qory bolyp sanalady.
Disertasialar men avtoreferattar qoryn barlyq bılım salasy boiynşa qazaqstandyq ğalymdardyñ doktorlyq jäne kandidattyq disertasialary qūraidy. Qor är türlı bılım salalary boiynşa 347 disertasia men 10 000-nan astam avtoreferattar atauynan tūrady.
Sirek kıtaptar qory qazaq, orys jäne arab tılderındegı 60 basylymdy qamtidy. Bağaly kıtaptar qoryn «Mädeni mūra» memlekettık bağdarlamasy boiynşa şyqqan basylymdar qūraidy. QR ŪAK-nyñ qoryna Qazaqstan tarihy, arheologiasy, etnografiasy men mädenietı boiynşa 550 ataudan tūratyn kıtaptar tüstı. Sonyñ ışınde «Babalar sözı», Europa, Amerika, Avstralia, Afrika, Azia elderınıñ ozyq ädebi şyğarmalary kıretın «Düniejüzılık kıtaphana ädebietı» serialary, «Qazaq ädebietınıñ tarihy», «Qazaq halqynyñ köne zamannan qazırgı künge deiıngı filosofialyq mūrasy», «Älemdık mädeni pıkır», «Ekonomikalyq klasika», «Älemdık filosofialyq mūra». Sonymen qatar, bağaly qorğa «Eurazianyñ altyn koleksiasy» atty qazaqstandyq avtorlardyñ jobasy boiynşa 14 şyğarma engızıldı.
Şetel ädebietterı qory 15000-nan astam köptegen elder tılderındegı basylymdardan qūralğan: tıldık jäne salalyq sözdıkter, anyqtamalyqtar, şetel tılın üirenuşılerge kömekşı qūral oqulyqtary; älem tılderındegı ğylym men tehnikanyñ är türlı salalary boiynşa basylymdar, beletristika, eltanu ädebietterı bar. Äsırese, ağylşyn tılın üirenuşıler üşın testtık emtihandarğa (TOEFL, IELTS jäne t.b.) daiyndaluğa mümkındık beretın kömekşı qūral oqulyqtary taptyrmas kömek. Şetel tarihy men ğylymyna, mädenietı men ädebietıne qyzyğuşylyq tanytuşylarğa keñ kölemdı materialdar, iağni oqulyqtar, CD diskıler, elektrondy oqulyqtar men basqa mälımetter qory ūsynylady.
Öner boiynşa ädebiet qory muzyka, kino, teatr, beineleu önerı, suret, grafika, müsın, säulet önerı, dekorasia-qoldanbaly öner, notalar basylymdarynan tūratyn 11500 danadan astam baspa qūjatynan qūralğan. Qordyñ eñ qūndy bolyp sanalatyn basylymdaryna «Mädeni mūra» memlekettık bağdarlamasy aiasynda şyqqan «Qazaq önerınıñ tarihy», «Qazaqstan HIH ğasyr suretşılerınıñ şyğarmalary», «Qazaq mädenietı», «Qazaq önerınıñ tarihy», Sergei Kalmykovtyñ, Äbılhan Qasteevtıñ älbomdary, Qazaqstan mädenietı, elımızdıñ belgılı kompozitorlary, suretşılerı turaly öner jäne muzyka basylymdary, «Qazaqstan», «Ūlttyq Qazaqstan» ensiklopedialyq sözdıkterı jatady. Sondai-aq, bölım qory audiovizualdy şyğarmalar jäne elektrondyq qūjattar: beinefilm, audiokasseta, yqşam-disk, CD-DVD diskı türındegı «Asyl mūra» seriasynyñ «Jaña Qazaqstannyñ jaña filmderı», «Muzykaly Qazaqstan», belgılı qazaq kompozitorlary şyğarmaşylyğyna arnalğan «Asanälı Äşımov», «Ahmet Jūbanov» siaqty şyğarmalarymen tolyqtyrylğan.
Körkem ädebiet qory Qazaqstan jazuşylarynyñ körkem şyğarmalary men şetel ädebieti klasikterınıñ, qazaq jäne orys tiliderındegı qazırgı zamanğy ädebiet pen balalar ädebietınıñ toptamasynan tūrady. Qordyñ negızın qazaq jazuşylarynyñ üzdık şyğarmalary engen «Atamūra kıtaphanasy», «Otyrar kıtaphanasy» siaqty serialardan qūralğan toptama qūraidy.
Anyqtamalyq-bibliografialyq qor (ABQ) qazaq jäne orys tılderındegı ensiklopedialar men ensiklopedialyq sözdıkterden (ämbebap jäne salalyq), anyqtamalyqtar men sözdıkterden (tüsındırme, terminologialyq, orfografialyq jäne t.b.), bibliografialyq körsetkışter men memlekettık bibliografia basylymdardan (kıtap, jurnal, gazet jylnamalary), memlekettık mültimedialyq basylymdardan (CD-ROM) qūralğan. Sondai-aq, «Zañ» jäne «Paragraf» AIJ bar.
Kıtaphana ısı basylymdary qorynda (KIBQ) kıtaphanatanu, bibliografiatanu, kıtaptanu jinaqtary toptastyrylğan. Olar – qazaq, orys, ağylşyn tılderındegı kıtaptar. Negızgı qordy käsıptık merzımdı basylymdar, ädıstemelık materialdar, konferensia, mäjılıs materialdary, Qazaqstan kıtaphanalarynyñ basylymdary, anyqtamalar, normativtık materialdar, ensiklopedialar, termindık sözdıkter, maqalalar jinağy, bibliografialyq körsetkışter jäne t.b. qūjattar qūraidy.


text:
Satış / Bina evi, Baki, 164 000
Məlumat
İnkişaf etmiş infrastruktur.
Yaxınlıqdakı metro: “ İçəri Şəhər ”.
KOD: 14725
Bakida ucuz kiraye evler Bakida kiraye evler telebeler ucun kiraye evler qizlar ucun kiraye evler qaxda kiraye evler qebelede kiraye evler 9cu mikrorayonda kiraye evler Əhmədlidə satılan evlər Zabratda satılan evlər Xirdalanda ev alqi satqisi Gündəlik kirayə evlər Mastagada satilan evler Gencede satilan evler Ismayillida kiraye evler Hovsanda satilan evler Bakixanovda kiraye evler Bakixanovda satilan evler masazirda satilan evler bileceride kiraye evler kreditle satilan evler qebelede kiraye evler Sulutepe qesebesinde evlerin satisi Neftciler metrosuna yaxin satilan evler 8ci mikrorayonda kiraye evler montinde satilan evler Neftcilerde kiraye evler 5ci mikrorayonda evler Turkanda bag evi almaq Bakida ev almaq Evin qiymetini hesablamaq ucun kalkulyator
Elanın vaxtı bitmişdir


text:
Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev Qırım territoriyasında Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresine (QMDİ) muvaziy olğan strukturalarnıñ çalışması mümkün olmaması aqqında ilân etti. Bu aqta o, iyün 2-de Aqmescitte keçirilgen Hac-missiya toplaşuvında ayttı, dep bildire QMDİ matbuat hızmeti.
Emirali Ablayevniñ qayd etkenine köre, muvaziy teşkilâtlarnıñ faaliyeti «Qırım musulmanları arasında bölünüv ve zıddiyetke ketire, bu ise cumhuriyette umumiy vaziyetke tesir ete».
«Şimaliy Kavkaz musulmanları İdareci merkeziniñ reisi İsmail Berdiyevniñ qayd etkenine köre, Qırım territoriyasında iç başqa mütfiyatlarnıñ olmaması kerek», – dep bildirdi QMDİ matbuat hızmeti.
Bundan evel elde etilgen malümatqa köre, Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) yarımadada derc etilgen bütün islâm neşirleri QMDİ tarafından uyğunlaştırılmaq kerek, dep teşebbüsini bildirdi. Bundan da ğayrı, iyün 2-de Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresi (QMDİ) yarımadada «hac seferini teşkil etmek içün onıñ yekâne aqqı» olğanını ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Amerika Birleşken Devletleri Rusiye işğal etken Qırımda olğan patlavlardan soñ Rusiye tarafınıñ cevabını taqip eteler.
«Biz rusiyelilerniñ Aqyardaki Rusiye Federatsiyasınıñ Arbiy-deñiz flotunıñ gemilerine ücüm aqqında haber ve beyanatlarını taqip etemiz. Patlavlar olğanına qıymet kesemiz, amma ketirilgen zararğa qıymet kesilüvini paylaşmaycaqmız, bu patlavlarnıñ sebebi ne olğanınen bağlı qoşma malümat bermeycem», – dep ayttı brifingde Pentagon vekili.
O, bu patlavlarnıñ aqibetlerini izaatlamaqtan vazgeçti, hususan patlavdan soñ «Admiral Makarov» Rusiye fregatı zarar kördimi tasdıqlamadı, amma inkâr da etmedi.
ABD Mudafaa nazirliginiñ vekili de Aqyardaki patlavlarğa Amerika uçucısız yalı mudafaa gemileriniñ alâqası olğanına dair malümatnı tasdıqlamadı ve inkâr etmedi.
Oktâbrniñ 29-nda gece ve saba Aqyarda patlav sesleri, top ve ateş sesleri eşitildi. Soñra şeerniñ Rusiye akimiyeti ve Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye Qara deñiz flotuna qarşı «terror» ücümi aqqında bildirdi. Olarnıñ malümatına köre, ücümde doquz uçucısız ve yedi deñiz uçucısızı işletildi.
Rusiye Mudafaa nazirligi ücümni Ukrayına arbiyleri kerçekleştirdi. Büyük Britaniya Mudafaa nazirligi qabaatlavnı red etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina arbiyleri bulunğan Avdiyıvka ve Opıtne civarlarında mermilerniñ patlağanı eşitile.
Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ leyhası Donbas.Realii Radiosınıñ mühbiri adise yerinden bildire.
Onıñ aytqanına köre, ateş devam ete. O, büyük kalibrli snarâdlardan olğan sekiz patlavnı saydı.
Donetsk arbiy-vatandaş memuriyetiniñ yolbaşçısı Pavel Kirilenko haber etkenine köre, Donetsk vilâyetindeki bir sıra şeerniñ sakinleri suvsız qaldı, çünki Rusiye gibrid küçleri fevralniñ 19-nda çatışma yerindeki Cenübiy-Donbas suv borusınıñ tulumba stantsiyasına ateş açtı.
Soñki bir qaç kün devamında Ukraina Şarqındaki telükesizlik vaziyeti fenalaştı. Donbastaki gibrid küçler fevralniñ 17-nde saba açqan ateş neticesinide Stanıtsâ Luğanskadaki bala bağçasınıñ binası zarar kördi, müessiseniñ üç hadimi yaralandı, Kondraşovska-Nova lokomotiv deposı da zarar kördi.
«DNR» ve «LNR» başları kontrol etken topraqlarınıñ sakinleri fevralniñ 18-nde kündüz Rusiyege tahliye etilecek, dep ilân etti. Bunıñ sebebi olaraq regionda artqan kerginlikni aytalar.
Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, Donbastaki aydutlarnıñ yetekçileri umumiy seferberlikni ilân etti.
Ukraina akimiyeti Donbasta bir de bir ücüm tedbirlerini planlaştırmay, dep bildire.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi BMT ile şimdi Rusiye nezareti altında olğan Qırımğa halqara nezaret eyyetlerine irişimini temin etmek içün imkân qıdıra.
Bunı RBK-Ukrainağa Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Biz şimdi BMT institutları ile, şu cümleden İvan Şimanoviç ile (insan aqları boyunca BMT baş kâtibiniñ muavini), Viktoriya Tauli-Korpus (tamır halqlarınıñ aqları boyunca BMT baş kâtibiniñ mahsus maruzacısı) ile Qırımda vaziyetni daimiy sürette nezaret etecek halqara eyyetniñ bulumasına uquqiy yollarnı qıdıramız. BMT faaliyetiniñ uquqiy amelinde işğalci-akimiyetniñ razılığı olmağan taqdirde anda BMT strukturalarınıñ bulunması aqta maddeler yazılmağan», – dey Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye Federatsiyası Qırımnıñ Rusiyege qoşulması halqara toplulığı tarafından tanılsa, tek o vaqıt buña musaadesini bermege razı eken.
Rusiyede bunı şimdilik daa izaatlamadılar.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler. 2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı.
Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar. Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/11-1
Sara Ğärif qızı Sadıykova (1.11.1906, Qazan, Qazan gubernası, / Rusiä İmperiäse - 7.06.1986, Qazan, TASSR, / SSRB) — Tatarstan tarixında berençe xatın-qız kompozitor.
1938 yılda Sara Sadıykova Mäskäw konservatoriäse qarşındağı Tatar opera studiäsendä uquın tämamlağaç, yaña oyışqan Tatar akademiä däwlät opera häm balet teatrınıñ berençe solistları arasında bula. Salix Säydäşev anıñ üzenä köylär yazıp qararğa kiñäş birä. Ul 1942 yılda Äxmät Yerikäy süzlärenä «Kötäm sine» tangosın yazuı belän kompozitor bularaq eşen başlap cibärä.
Üzeneñ icat ğömerendä ul 400gä yaqın cır, 30dan artıq spektaklgä muzıka, instrumental äsärlär yaza, ike muzıkal komediä icat itä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Oktâbrniñ 15-nde saba saatlarından Zaporijjâğa raketa ücümi neticesinde onlarnen yaşayış binası, tasil müessisesi ve avtomobil turağı zarar kördi, dep haber etti seer şurasınıñ kâtibi Andriy Kurtev.
O, gece usiye ordusı gece Zaporijjâğa kamikadze pilotsız uçqan cihazlarnı atqanını ve saba raketa darbelerini endirgenini hatırlattı.
"Sanayı ve energetika infraterkibiniñ obyektleri virane alına keldi. Patlav dalğasından 21 çoq qatlı bina, 15 hususiy ev, tasil müessisesi ve avtomobil turağı zarar kördi. Adamlar arasında zarar körgenler yoq. Qaza yerinde qurtaruv çalışmaları devam etmekte", -dep qayd etti Kürtev.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar rejissörı ve aktörı Ahtem Seytablayev dey ki, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Ukraina nezaretine qaytarmağa qolay degil. Fikrine köre, Rusiye halqını Qırım – Rusiye olğanına işandırmaq içün ğayet çoq areket etildi.
Bunı o noyabr 20 künü «5 kanal» efirinde bildirdi.
«Rusiye Federatsiyasınıñ halqını Qırım – Rusiye olğanına işandırmaq içün o qadar areket etildi ki, em Qırımda da «rus dünyası» añlamını tasdiqlağan bir çoq şey bar, şunıñ içün qolay qaytarıp (Qırımnı – QA) olamamız, ğaliba», – dey o.
«Qırımnı biz qaytarmaq kerekmiz, bizge onı tepside kimse ketirip: «alıñız» demez, balalarımıznıñ kelecegi içün bizim yerimizde kimse memleketimizni qurmaz. Bizden ğayrı bunı kimse etmez», – dep qoştı aktör.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda çetelden kelgen 2998 insan tibbiy közetüv altında buluna.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım Sağlıq nazirligi bildire.
Müessise malümatına köre, 2915 insan evde dinamik közetüv altında, 68 insan hastahanede buluna, 15 insan observatorlarğa tecrit etildi. Rospotrebnadzor malümatına köre, cuma kününe qadar 18 COVID-19 hastası qayd etildi.
Aprelniñ 3-nde Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov eki yañı hasta aqqında bildirdi. Onıñ aytqanına köre, insanlar Moskvadan keldi.
Aqyarda 5 kişi koronavirusqa oğradı.
Qırımda aprelniñ 3-nden 6-na qadar acele bir şey olmasa, evden çıqmağa yasaq etildi. Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırımda ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi kirsetildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
26 tamız küni Elordasındağı Jazuşılar üyinde Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Euraziya jazuşılar odağınıñ müşesi, aqın-sazger, akademik-däriger Tolqın Aqanwlınıñ "Qarağaybastauım" attı jır jinağınıñ twsauı kesilip, oqırmanğa jol tarttı.
Jır jinaqtıñ twsaukeser jiınına qazaq poeziyasınıñ körnekti ökili aqın Nesipbek Aytwlı, astanadağı Jazuşılar üyiniñ direktorı, aqın Däuletkerey Käpwlı, jazuşı Jädi Şäkenwlı qatarlı ädebiettiñ, önerdiñ ökilderi qatıstı. Avtor şığarmaşılığı men ömirdegi aluan qırları turalı äñgime şertilip, öleñ süyer qauımğa jol tartqan eñbekke sät sapar tiledi.
Şaranıñ soñın "Qarağaybastauım" jır kitabınıñ avtorı Tolqın Aqanwlı öziniñ bir öleñimen tüyindedi:
Atım – qazaq, şette tuıp, şette östim,
Twmsığımdı qanatqan joq köpte eşkim.
Jalpaqtamay, jaltaqtamay eşkimge
Erkin söylep, egesterdi döp kestim.
Añsap kütken ağayınmen bettestim,
Talay-talay bezbüyrekpen bettestim.
Qanım – qazaq, janım – qazaq emes pe,
Atajwrttan endi eşqayda ketpespin!
Foto: Ädebiet portalınan.
Twsaukeserge qatısqan önerpazdar avtordıñ sözine jazılğan änderden şaşu şaştı.


text:
Qabul etilecek bücette Ukrainanıñ mudafaa ve havfsızlığına masraflar qısqartılamaz, çünki Rusiyeniñ arbiy küçü arta, dedi Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksandr Turçinov.
«Vazifemiz – istilâcığa cevap bermek içün azır olmaq ve zapt etilgen topraqlarnı azat etmek, şunıñ içün ordumıznı zemaneviy silâ ve tehnika ile, arbiylerimizni – lâyıq aylıq ile teminlemek kerekmiz», – dep bildire Turçinovnıñ sözlerini Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ matbuat hızmeti.
Onıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ öz arbiy bücetini daa dört milliard dollarğa arttırmaq niyeti Rusiye yolbaşçılığı öz istilâiy siyasetini toqtamaycağını tasdiqlay.
İqtisadiy buhran ve Rusiye ealisiniñ fuqareleşüvi fonunda arbiy bücetniñ 48 milliard dollarğa arttırılması «Putin Rusiyeni global arbiy telükege» çevirmege devam etkenini tasdiqlay, dey Turçinov.
O şunı da bildirdi ki, Nazirler kabineti tarafından bücetniñ esas noqtaları belgilense, Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası mudafaa bücetini belgiler.
2015 senesi Ukraina Silâlı quvetlerine 45 milliard grivna ayırılğan edi.


text:
Qırımtatar faali, aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ imayesi Kreml kontrolindeki Aqmescit Kiyev rayon makhemesiniñ oturışuvı vaqtında faal tutulğanda ve memuriy cinayet aqqında protokol tizilgende uquq qoruyı organlarınıñ «qaba hataları» oldı, dep bildirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, mayısnıñ 30-nda onı Zudiyevağa uquqiy yardım köstermesi içün Rusiye ekstremizm ile küreş merkeziniñ binasına kirsetmey ediler. İmayeci prokuraturağa cinayet, hususan «E» Merkeziniñ hadimleri vekâletlerinden tış areket etkeni aqqında bildirdi.
O, qırımlı tarihçı-siyasetşınas Andrey Nikiforovnıñ ekspert qararında olğan zıddiyetlerge diqqat celp etti. Nikiforov arapça bilmey, şu sebepten ekstremist dep adlandırılğan timsallerdeki yazılarnıñ manasını añlatıp olamaz.
Bundan ğayrı, ekspertniñ qararındaki tedqiqat qısmında Mümine Saliyevanıñ adı keçe, mında ise Lutfiye Zudiyeva qabaatlana.
Advokat Mammet Mambetovnıñ qayd etkenine köre, davada mezkür cinayetten zarar körgenler yoq. Advokat, uquq bozuluvı cemiyet içün zararlı olmasa, qapatılmalı, dep qayd ete.
«E» Merkeziniñ temsilcileri Zudiyevanıñ advokatlarınıñ aytqanlarını izaatlamadı.
Rusiye quvetçileri mayısnıñ 30-nda eki qırımtatar faalini tuttı: aq qorçalayıcı ve vatandaş jurnalisti Lutfiye Zudiyevanı ve Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsiniñ ömür arqadaşı, «Qırım balalığı» teşebbüsiniñ koordinatorı Mümine Saliyevanı. Ekisi de Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden qabaatlana – yasaqlanğan timsallerniñ numayışı.
Zudiyevanıñ aytqanına köre, dava malümatlarında qullanıcı Tagir Minibayevniñ 2014 senesi aprel ayında paylaşqan yazısı bar, Zudiyeva anda qayd etile.
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin dünya toplulığını mayısnıñ 30-nda ilhaq etilgen Qırımda tutulğan qırımtatar aq qorçalayıcıları Lutfiye Zudiyeva ve Mümine Saliyevanıñ azat etilüvini talap etmesine çağırdı.
Al-azırda Qırım ve qomşu Rusiyeniñ müessiseleri bir de bir izaat bermediler.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Rusiyede oktâbrniñ 23-nde saba 17 340 yañı COVID-19 hastası qayd etildi – bu epidemiya başlağanından rekord sayı ola. Bu aqta Rusiyeniñ koronavirus ile küreş operativ ştabı bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Rusiye statistikasına işğal etilgen Qırım ve Aqyarnıñ hastaları da qoşula.
Bundan evel eñ büyük hasta sayısı Rusiyede oktâbrniñ 20-nde qayd etildi – bir künde 16 biñden çoq hasta.
Soñki künde COVID-19 diagnozı tasdıqlanğan 283 hasta vefat etti, 11 263 hasta tüzeldi.
Eñ çoq hasta Moskvada qayd etildi – 5 478. Rusiyede umumiy hasta sayısı – 1480646.
Dünya sağlıq teşkilâtı oktâbrniñ 22-nde dünyada eñ büyük rekord COVID-19 hastasını qayd etti – 423 819.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.