text:
Öziñiz moyındamasañız da, qorşağan ortanıñ qamqorlığına zärwsiz. Jalğızdıq sezimi boyıñızda tarala bastağan kezde oyıñızdı basqa arnağa burwğa tırısasız. Mümkin jäy ğana eşkim mazalamaytın jerde bolğandı unatatın şığarsız. Sizdiñ özindik pikiriñiz bar, äri sol pikiriñiz özgelerden erekşelenedi. Boyıñızdı aşw kernegen sätte ustamdılıq tanıtasız.
2-şi arw
Öte ekspresïvti jäne sezimtal jansız. Özgelerdiñ qalay qabıldaytınına qaramastan, sezimiñizge erik berwge dayınsız. Aşwlanıp, ursızsañız da aram nïetiñiz joq. Däl qazir, osı mezette ömir sürgiñiz keledi. Siz qanşa jerden şarşadım, jalıqtım deseñiz de, qolıñızdan köp närse keledi.
3-şi arw
Adamdarmen tığız qarım-qatınasta bolğandı unatasız. Jürgen ortañızda barlığımen teñ därejede aralasıp, közayım bolğandı jaqsı köresiz. Optïmïst bolğandıqtan, kez kelgen sïtwacïyanı paydağa asırasız. Sizben til tabısıp, emin-erkin söylesw öte oñay.
4-şi arw
Özge birewdiñ sizdiñ üstiñizden bïlik jürgizgenin qalamaysız. Ömirge degen quştarlığıñız da zor. Jaqındarıñızdıñ qoldawın sezgen kezde taw-tastı qoparatınday alapat küşke ïe bolıp, maqsatıñızğa umtıla tüsesiz. Janıñızda süyew bolar adam bolsa, eş qïındıqqa moyımaysız.
Derekközi: "PT" toptamasınan
Kommentarïï


c: text/html

text:
Qaraqalpaqstan Respublikası
Múqaddes Watanımız - Ózbekstan Respublikası óziniń 27 jıllıq ózbetinshe rawajlanıw jıllarında ásirlerge teń joldı basıp ótti. Tariyxan qısqa bul dáwirde qala hám awıllarimiz, pútkil jurtımız túsi, jámiyetimizdegi sociallıq-siyasiy munasábetler pútkilley ózgerdi. Turmısımızdıń barlıq tarawdıń hám tarmaqlarıda turaqlı ósiw pátleri gúzetilip atır. Eń keregi, xalqımız kewilinde óz jurtıǵa iyelik sezimi, sol ullı Watannıń búgingi hám ertangi kúni ushın juwapkershilik hám tiyislilik sezimi artıp, onıń ongu oylawı hám dúnyaǵa kóz qarası yuksalib barmaqta.
Ǵárezsizlik jılları pútkil mámleketimizge, hár bir aymaq hám regionǵa qurılısshılıq hám jańalanishlar baslap kelgeniniń tastıyıǵın Ózbekstanımıznıń arqa bóleginde jaylasqan Qaraqalpaqstan Respublikası mısalında da ayqın kóriw múmkin.
Ekenin aytıw kerek, saqawatlı hám ayrıqsha qaraqalpaq úlkesi mámleketimiz sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıwında bólek orın tutadı. Bul haqqında sóz etkende, Húrmetli Birinshi Prezidentimiz Islom Abdug'anievich Karimovning “Qaraqalpaq xalqi mudami jurtımızdań tayansh tawlarınan esaplanǵan” degen sózlerin eske alıw orınlı bolıp tabıladı.
Sol sebepli da ǵárezsizlik jıllarında basqa regionlarimiz qatarı Qaraqalpaqstannıń rawajlanıwına da úlken itibar berilip atır. Áyne áne sonday itibar sebepli búgingi kúnde Respublika paytaxti - Nókis qalasından baslap, rayonlar orayları, qala hám awıllar, hátte shet awıllarına shekem hár tárepleme ózgerip, rawajlanıp barmaqta. Bunda, ásirese, mámleketimiz basshıı Shavkat Miromoniovich Mirziyoevning tikkeley ǵayratı menen islep shıǵılıp, izbe-iz ámelge asırılıp atırǵan Qaraqalpaqstan Respublikasını sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıwdıń programmaları za’ru’rli áhmiyetlı bolıp turıptı. Sonı da aytıw kerek, bul programmalar Respublikanı ásirler dawamındaǵı ápiwayı agrar úlkeden zamanagóy óndiris jáne social- ekonomikalıq infratuzilmalar, transport-kommunikatsiya tarmaqları, joqarı maman kadrlarǵa iye bolǵan qúdiretli regionǵa aylandırıwdı názerde tutadı.
Programmalardıń basqıshpa-basqısh turmısqa nátiyjeni ámelde qollanıw etiliwi nátiyjesinde qaraqalpaq jayi búgingi kúnde teńib bo'lmas dárejede ózgerip, jıldan-jılǵa shıray ashıp, turaqlı pátda rawajlanıp baratırǵan úlkege aylandı.
Ǵárezsizlik jıllarında bul jerde ámelge asırılǵan úlken ekonomikalıq-sociallıq ózgerisler, qurılıs hám obodonchilik jumısların sanap adog'iga etip bolmaydı. Orta Aziyada birden-bir bolǵan, sahra qushaǵındaǵı mo''jiza dep atalǵan Gúńgirtot soda zavodı, Ústúrt gaz-ximiya kompleksı, Nókis polimer, Samsung-Nókis, Nókis elektroapparat, «Lanextrakt» qospa kәrxanasi, «Nókis Med Tex» MChJ, «Tөrtkүl shiyshe idislari» MChJ, Xo'jayli shıyshe zavodı, “Oraylıq Asiya bezew tasları” qospa kárxanası, Gúńgirtotdagi karbid, Nókisdegi marmar hám kabel' zavodları, O'rga gaz koni, “Elteks” hám “Kateks” komplekslerin sıyaqlı zamanagóy óndiris ob'ektleri, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Kengesi, Tashkent informaciyalıq texnologiyaları universitetiniń Nókis filialı, Olimpiada rezervleri kolledji jayları, 345 kilometrlik Navoiy - Nókis temir jolı, Nókis menen Xo'jaylini bog'laydigan úlken kópir, Gúńgirtot avtomobil' jolı, o'nlab ulıwma bilim beriw mektepleri hám mektepne shekem tálim mákemeleri, licey hám kolledjler, balalar sportı, balalar muzıka hám kórkem óner mektepleri sıyaqlı kóplegen qurılıslar - bulardıń barlıǵı ǵárezsizlik mevasi bolıp tabıladı.
Milliy avtomagistral qurılısıda júz bergen úlken waqıyalardan biri - bul sol joldıń Nókis qalasıǵa kiraverishida jańa kópir hám kóshe kesispesi joldıń qurılısı bolıp tabıladı.
Sonı da bólek aytıp ótiwimiz kerek, Húrmetli Birinshchi Prezidentimizning ǵayratı menen tiykar tamaqtası qoyılǵan Ústúrt gaz-ximiya kompleksiniń qurılısı búgin dúnya xalıqları itibarın jalb etpekte.
Eń keregi, qaraqalpaq xalqi ásirler dawamında árman etip, umtila otirip kelgen iygilikli maqsetine etdi - azat hám erkin, tınısh-osuda turmısqa eristi, óz tariyxı, materiallıq miyrasları, milliy dástúr hám qádiriyatların qayta tiklew, rawajlandırıwdıń, o'zligini tusinip jetiw múmkinshiligine iye boldı.
Qaraqalpaqstan Respublikası Ózbekstannıń arqa-batıslıq bóleginde, Amudaryoning tómen bólegi, Ataw teńiziniń qubla jaǵaında jaylasqan. Respublika qubla-shıǵıs tárepden Qoraqum sahrasına tutasǵan. Onıń arqa-batısında Ústúrt tegisligi, arqa-arqa tárepinde bolsa Qızılqum sahrası yastanib jatıptı. Ataw teńiziniń qubla aymaǵı qaraqalpaq jayinde jaylasqan. Qaraqalpaqstannıń ulıwma er maydanı 166, 6 mıń kvadrat kilometrden ibarat bolıp, ol aymaǵınıń úlkenligi tárepten Ózbekstan Respublikası wálayatları ortasında birinshi orında turadı. Respublika xalqı 2018 jıl 1 aprel jaǵdayıǵa 1 million 800 mıń kisiden zıyat bolıp tabıladı.
Respublikanıń aymaqliq strukturası 15 dane rayon hám 1 dane qaladan ibarat. Bular Amudaryo, Beruniylıq, Qorao'zak, Kegeyli, Gúńgirtot, Qanlıqo'l, Mo'ynoq, Nókis, Taxtako'pir, Tórtko'l, Xo'jayli, Taxiyotosh, Chimboy, Sho'manoy, Ellikqal'a rayonları hám Nókis qalası bolıp tabıladı.
Qaraqalpaqstan Ózbekstan Respublikası quramındaǵı parlament basqarıw formasına iye bolǵan suverenli Respublika bolıp tabıladı. Qaraqalpaqstan óz Konstitusiyası, bayraǵina, gerbine hám gimniga iye. Qaraqalpaqstan Respublikası Konstitusiyası hám nızamları Ózbekstan Respublikası Konstitusiyası hám nızamlarına muwapıq islep shıǵılǵan. Respublikada ulıwma basshılıq Joqarǵi Kenges Baslıǵı - Qaraqalpaqstan Respublikası parlamenti Baslıǵı tárepinen ámelge asırıladı.
Respublikanıń joqarı ijroiya hákimiyat Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵi Kengesi tárepinen tastiyiqlangan Ministrler Keńesi esaplanadı. Respublika Ministrler Keńesi quramına Sovetiniń Baslıǵı, Baslıqdıń orınbasarları, ministrler, mámleketlik komitetleri baslıqları, iri kontsern hám birlespeler basshıları kiredi. Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Sovetiniń Baslıǵı óz wazıypasına kóre Ózbekstan Respublikası Ministrler Mákemesiniń quramına kiredi. Ózbekstan Respublikası paytaxti Tashkent qalasında, Ózbekstan Respublikası Ministrler Mákemesi janında Qaraqalpaqstan Respublikasınıń turaqlı jánekolatxonasi iskerlik kórsetedi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avropa Parlamentinde mart 16-da, cumaaqşamı künü, Rusiye tarafından zapt etilgen Qırımdaki vaziyet ve Rusiyede bulunğan ukrain siyasiy mabusları aqqında munaqaşa keçirilecegini ilân eteler. Böyle malümat Avropa Parlamentiniñ 2017 senesi mart 13-16 künleri olıp keçecek oturışlarınıñ kün mevzuları sırasında yayınlandı.
«Rusiyede ukrain siyasiy mabusları ve Qırımdaki vaziyeti» adlı munaqaşa künniñ birinci qısımında keçirilecek.
İşğal etilgen yarımadanıñ Rus akimiyeti ukraina tarafdarı ve qırımtatar faallerine zulum etmesini toqtatmay, şimdilik 17 insan ğayıp olğanı aqqında belli, 12 insan elâk oldı, 39 siyasiy mabusı ola, olardan 10 ende apis cezasına mahküm etildi. Em de Qırımda «ekstremist» olaraq tanılğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti yasaqlandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye Yuqarı mahkemesi Ukraina Yuqarı şurası deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu Hayser Cemilevge qarşı cinaiy işniñ Qırımda degil, Krasnodarda baqılması aqqında nezaret şikâyetini Rusiye Federatsiyası Yuqarı mahkemesiniñ preizdiumına bermege razı olmadı.
Bunı cumaaqşamı künü, aprel 23-de, Hayser Cemilevniñ advokatı Nikolay Polozov Twitterinde bildirdi.
Polozovnıñ aytqanına köre, imayesi buña itiraz bildirmek niyetindedir.
«Yuqarı mahkemeniñ mahkemecisi nezaret şikâyetini Prezidiumğa bermege razı olmadı. İşbu qararğa apellâtsion kollegiyasında itiraz bildirecemiz», – dedi o.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi.
Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı. Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Hayser Cemilevni apiske aldı.
Qırım işğalinden soñ taqiqat organları bu işni ğayrıdan taqiq etmege qarar berdiler. Kiyevniñ Apellâtsion mahkemesi ise Hayser diqqatsızlıqtan cinayet yaptı qararına kelip, onı azat etmege qarar aldı. İnsan aqları Avropa mahkemesi de Hayser Cemilevniñ azat etilmesi aqqında qararnı qabul etti. Lâkin Rusiye onı yerine ketirmey. Hayserni Qırım SİZOsından Krasnodar ülkesine alıp kettiler.


text:
Usı jıldıń yanvar, fevral, mart ayları dawamında respublikamızdıń derlik barlıq qala hám wálayatlarınan, rayonlardan I.V.Savickiy muzeyine 6 yarım mıńnan aslam adam sayaxat etken.
Eki ekspoziciyalıq kórgizbe imaratına iye muzeydiń birinshi imaratında 2000ǵa jaqın eksponatlar bar bolıp, olar Áyyemgi Xorezm mádeniyatı, qaraqalpaq qol óneri, zamanagóy qaraqalpaq óneri, Ózbekstan súwretlew óneri, XX ásir baslarındaǵı Rossiya kórkem óneri (reńli súwretlew, grafika, músinshilik, ámeliy dekorativlik óner) dóretpeleri orın alǵan. Ekinshi imaratta 400ge jaqın eksponatlar jaylasqan.
Sayaxatshılardı, ásirese, shet elli turistlerdi muzeydegi jivopislik, grafikalıq dóretpeler hám qaraqalpaq milliy kiyim-kenshekleri, qara úy hám onıń bezewleri jáne arxeologiyalıq buyımlar, sonday-aq, rus avangardları oǵada qızıqtırmaqta, – deydi muzey direktorı Gúlbáhár Izentaeva.
Málim bolıwınsha, mart ayınıń ózinde Jizzaqtan 95, Xorezmnen 245, Tashkent qalasınan 487, Nókis qalasınan 1161, Ámiwdáryadan 87, Qońırattan 104, Taxtakópirden 59, Shımbaydan 76, Shomanaydan 38, Ellikqaladan 214, jámi barlıq qala hám rayonlardan, wálayatlardan 3634 sayaxatshılar kelip tamashalaǵan.
«Sahradaǵı Luvr» atı menen dúnyaǵa dańq taratqan muzeyge qızıǵıwshı shet elli sayaxatshılar sanı da artpaqta. Ásirese, Rossiya, Franciya, Germaniya, Qıtay, Yaponiya, Indoneziya, Italiya, Belgiya, Gollandiya, Avstriya, Meksika, Ispaniya, Amerika, Chexiya, Ukraina, Angliya, Hindstan hám t.b. ellerinen kóplep sayaxatshılar kelmekte.
Esletip ótemiz, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2017-jıl 28-dekabrdegi «2018-jılda rásmiy sánelerdi belgilew dáwirinde qosımsha islemeytuǵın kúnlerdi belgilew hám dem alıs kúnlerin kóshiriw haqqında»ǵı Pármanına muwapıq Nawrız bayramı qarsańında ishki turizmdi rawajlandırıw ushın 5 kún qatarına dem alıs kúnleri berilgen edi. Áyne usı bes kúnde muzeyge sayaxat etiwshiler sanı ádewir artqan.
Tárbiya SEYTNAZAROVA,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi xabarshısı
30.04.2018, 10:28 | 114 ma'rte ko'rildi


text:
Tatar Qorıltayı delegatı Bähzat Aqtaş fikerläre
“Törek wä tatar dönyasında” tapşıruı. 23.08.2017
Törek wä tatar dönyasında - 253
2017nçe yılnıñ 3nçe-6nçı avgust könnärendä Tatarstan başqalası Qazanda Bötendönya tatar kongressınıñ 6nçı qorıltayı uzdı. Törki tatar dönyasınnan wäkillär cıyılğan xalıqara cıyında Tatarstan häm Rusiyä Federaśiyäsennän çittä yäşäwçe millättäşlärebez, şul isäptän Törkiyädän dä ildäşlärebez qatnaştı.
Bügenge yazmabızda Qorıltayda qatnaşqan Törkiyä delegatlarınıñ fikerläre belän tanıştıra başlıybız.
Törkiyäneñ İskeşähär vilayätendä tuıp üskän, bügenge köndä Ägäy diñgeze buyındağı İzmir qalasında ğomer itüçe hönärçe säwdägär, millättäşebez Bähzat Aqtaşnıñ redakśiyäbezgä cibärgän uy-fikerlären citkeräbez.
Bötendönya tatar kongressınıñ 6nçı qorıltayında Törkiyädän qatnaşqan Bähzat Aqtaş uy-fikerlären VİDEOYAZMADAN qarıy alasız yäisä TAWIŞ UYNATQIÇINNAN tıñlıy alasız.


text:
Avropa komissiyasınıñ reisi Jan-Claude Juncker AB özüniñ Rusiyenen olğan munasebetleriniñ eyileştirilmesi aqqında tüşenmeli dep tüşüne. Ancaq bu arada Avpora qıymet ve printsiplerine de riayet etmeli ki, işğal altındaki Qırım meselesi de şu cumledendir.
Bu aqta Juncker avgustnıñ 29-nda AB Brüsselde keçken diplomatik temsilcilikler yolbaşçılarınıñ körüşüvinde beyan etti.
«Men bellesem, biz Rusiyenen aramızdaki munasebetlerni eyileştirilmesi aqqında tüşünmelimiz. Bu mesele Rusiyege bağlı. Lâkin bizim meselemiz de ola. Kelecek asırlarda Avropa havfsızlığı Rusiyesiz olması mümkün degil. Avropa Birligi 5,5 mln km kare ise, Rusiye öz başına 17,5 km kareni teşkil etmektedir. Başqa meseleler de barmı? Onıñ içün bizler öz qıymet ve printsiplerimizden vazgeçmeden (Qırımnıñ işğal etilmesi ve saire kibi), Rusiyenen aramızda kelecegimiz içün uyğun olacaq bir diskurs taplamılız», – dedi Juncker.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Törkiyädän yärdämnär 2016
Törkiyä böten oyışmaları belän dönyanıñ cirläşterelgän sistemasınıñ tänqıtläwen däwam itä.
Törkiyä humanitar yärdäm oyışmalarınııñ yätimnärgä yärdäm eşçänlekläre xaqında “Qızılay” oyışmasınıñ matbuğat kiñäşçese Sälahattin Bostan fikerläre
Törkiyä ilbaşı Ärdoğan İslam illäre oçraşuında "Qızılaylar berlege" täqdimen yasadı
Törkiyä diyänat eşläre räislegeneñ Amerikada ilneñ iñ zur mäçete belän İslam mädäniyat üzäge tözü xaqında “Qızılay” yärdäm oyışmasınıñ matbuğat kiñäşçese Sälahattin Bostan fikerläre
Törek xezmättäşlek häm koordinatsiya agentlığınıñ Afrikada çista suğa ireşü öçen başqarğan xezmätläre


text:
Halq deputatı Anton Geraşçenko, Ukraina qanunlarını bozıp Qırımnı ziyaret etken rusiyeli muhbirler, «Eurovision-2017» yır yarışı aqqında haber azırlamaq içün Ukrainağa kirsetilmeycegini beyan etti. Bu aqta Geraşenko mayısnıñ 7-de özüniñ Facebook saifesinde yazmaqta.
«Kyivde Yevrovideniyede akkreditasiyası olğan, lâkin daa evel Ukraina sıñırını bozıp, qanunsız şekilde Ukrainağa bağlı Qırımnı ziyaret etken rusiyeli muhbirlerniñ iç birisi devletimiznñ territoriyasına kirsetilmeycek», - dep yaza Geraşçenko.
«Eurovision-2017» yarışınıñ yarıfinalı mayısnıñ 9 ve 11-de, finalı ise, mayısnıñ 13-de Sol saildeki Halqara sergi merkezinde keçirilecek. Ukrainanı bu yıl Yevrovideniyede Time türküsinen O.Torvald gruppası temsil etecek.
Yarışta 43 devlet temsilcisi iştirak etecek ve bu soñki yıllardaki eñ yüksek köstergiç esaplana. Aynı zamanda, «Eurovisionda» Rusiye temsilcisi olğan Yuliya Samoylovanıñ işğal altındaki Qırımda kontsertler bermesi sebebinden Ukraina SBUsı tarafından memleketimizge kirmesi yasaqlanğandır.


text:
Amerika Qoşma Ştatlarınıñ prezidenti Donald Trump Twitterdeki saifesinde sabıq prezident Barack Obamanı tenqit etti. O, memleketniñ halqara alandaki areketleri ve Rusiyeniñ Qırım işğalini qayd etti.
«Sekiz yıl devamında Rusiye prezident Obamağa «basqı yaptı», daa küçlü ola edi, Qırımnı tutıp aldı ve raketalarnı arttırdı. Küçsüz!», – dep yazdı Trump.
Barack Obama Trumpnıñ tenqidine şimdilik cevap bermedi.
AQŞ prezidenti Donald Trump saylavaldı kampaniyası devamında Barack Obamanı, aytqanı kibi, devletniñ yımşaq iç ve tış siyaseti içün tenqit etken edi. 2017 senes fevral ayında Trump Rusiye Qırımnı Barack Obama prezident olğan vaqıtta işğal etkenini hatırlattı.


text:
Qırım iş adamı, Yaltadaki «Skazka» ayvanat bağçası ve «Tayğan» arslanlar parkınıñ saibi Oleg Zubkov, «Tavrida» trassasınıñ qurucıları Qırım ekologiyasına milliardlarca rublelik zarar ketirdiler, dep iddia ete.
Onıñ aytqanına köre, «Tavrida» trassasınıñ leyhası, uyğunlaştırılması ve qurulması esnasında «hususan büyük miqdarda ekologik cinayet işlendi». Bunı Zubkov dekabrniñ 16-sında öz blogunda yazdı.
«Rusiyeniñ «Qırmızı kitabı»nda olğan Qırım çamı, glediçiya, ceviz terekleri, eskemçek, qaysı terekleri ve diger 40-80 yıllıq tereklerniñ saçılğan yerleri tübü-tamırınen yoq etildi. Bu orman şeritleriniñ yoq etilmesinden umumiy zarar, yalıñız paranen ölçengende, milliardlarca ruble teşkil etecek. Yoqsa Qırım çamınıñ 50 yaşına kelip yetişken teregi bir qaç yüz biñ rubleden az tura dep tüşüngenler barmı?», – denile bildirüvde.
Zubkov trassasınıñ leyhasını yapqanlarnı pervasız, işten añlamağan adamlar dep, yarımadada orman şeritlerini Qırım sakinleriniñ bundan evelki nesilleri saçqanını hatırlattı.
Qırım iş adamı: «Bu orman şeritleriniñ yalıñız estetik degil, aynı zamanda büyük bir ameliy emiyeti bar edi. Olar, bazan maşinalarnı yoldan çetke itep avdarğan qasırğalarnıñ tesirini eksilte, yelge tarlalardan qarnı alıp ketmege bermey, quşlar ve ayvanlar içün sığınaq ola ve yolcular da olarda raatlana bile ediler. Güllegen qaysı ve eskemçek terekleri er bir yoldan keçkeniniñ gözüni quvandıra ediler», – dep qayd etti.
«Tayğan» trassasını qurğan qurucılıq şirketiniñ vekilleri şimdilik Zubkovnıñ sözlerine izaat bermediler.
Qırımda «Tavrida» avtomobil yolunıñ quruluvı başlağanı aqqında heber bu yılnıñ mayıs ayında bildirildi. «Tavrida» trassasınıñ qullanuvğa teslim etilüvi 2018 senesine planlaştırıla edi, lâkin Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım avtomobil yolları hizmetiniñ yolbaşçısı Aleksandr Mohna, qurucılıq muddetiniñ eki yılğa uzatılğanını bildirdi.
2017 senesi ağustosında Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev, «Tavrida»nıñ qurucılığına 14,36 milliard rubleniñ (qararnen 6,5 milliard hrivnanıñ – QA) ayırılacağını közde tutqan büdjetniñ 2018 senes ile 2019-2020 senelerine masrafları boyunca buyruqnı imzalağanını bildirdi.


text:
1. Ağzadan zïyandı zattardı şığaradı.
Qïyardıñ 95%-ı swdan turadı. Al sw ağzadağı zïyandı zattardı şığaratının bilesizder. Sonımen qatar bul kökönistiñ quramında därwmender köptep kezdesedi. Eger satıp alğan qïyarıñızdıñ eşqanday xïmïkatsız ösirilgenine senimdi bolsañız, sırtın tazalamay-aq qoyıñız. Öytkeni ol S därwmenine öte bay.
2. Dïeta ustağan kezde jewge boladı.
Artıq salmaqtan arılğısı keletin jandarğa jewge boladı. Qïyardıñ quramına kömirswlar men maydı qalıptı ustaytın tartron qışqılı kiredi.
3. V därwmeniniñ qaynar közi.
Qïyar – V tobındağı därwmenderdiñ qaynar közi (B1, B2, B3, B6, B9). Sol sebepti onı kün sayın tutınwğa boladı.
4. Awızdağı jağımsız ïisti ketiredi.
Eger awzıñızdıñ jağımsız ïis şığatın bolsa, onda onımen küreswge sizge qïyar kömektesedi. Bul kökönistiñ kişkentay böligin awzıñızda 30 sekwnd ustasañız, jağımsız ïis şığaratın bakterïyalardı joyasız.
5. Qaterli isiktiñ aldın aladı.
Qïyar qaterli isik awrwınıñ da aldın aladı. Sonımen birge qandağı xolestïrïn mölşerin azaytıp, qısımdı qalıpqa keltiredi. Onı köbine swsamırlar tutınadı.
6. Teri men şaşıñızğa da paydalı.
Teriñiz künge küyip ketken jağdayda qïyardı qoldanıñız. Kökönisti tazalap, teriñizdiñ küygen jerine qoyıñız. Osınday jolmen siz qabınwdıñ aldın alasız. Eger teriñizdi ağartqıñız kelse, onda qïyardan maska jasañız. Qïyardıñ quramındağı kremnïy men kükirt şaşıñızdıñ öswine de kömektesedi. Qïyardı öziñizdiñ as mäziriñizge qoswdı umıtpañız.
7. Cellyulïtke qarsı küresedi.
Cellyulïtke şaldıqqan adamdarğa swdı köp işw kerek. Al qïyardıñ quramında ağzanı zïyandı zattardan tazartatın sw mölşeri köp.
Kommentarïï


text:
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ «fevral 26 işi» taqiqatınıñ devam ettirilmesi aqta qararına itirazını bildirecek ola. Bunı Poklonskaya Facebookta yazdı.
«Bugün, 2016 senesi fevral 15-de, Qırım cuhmuriyetiniñ Yuqarı mahkemesi 2014 senesi fevral 26 künü Qırımda kütleviy tertipsizlikler aqta işni qoşma taqiqatqa qaytarmağa qarar berdi. Bu qarar qanuniy degil. Oña itirazımnı bildirecek olam, çünki mahkeme qararını qanunsız ve sebepsiz dep sayam!» – dey o.
«Fevral 26 işi» iştirakçisi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ imayecisi olğan Rusiye adliyecisi Nikolay Polozov Qırım Yuqarı mahkemesiniñ işni prokuraturağa taqiqatnıñ soñuna qadar alıp barılması içün qaytarmağa qararı aqqında bildire.
Rusiyede fevral 15 künü «Memorial» uquq qoruyıcı merkezi apiste yatqan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
Rusiye taqiqatçısınıñ malümatına köre, Meclis reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında kütleviy çatışmalarnı teşkil etti, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Yemirvaliyev ise olarğa qoşulğan ediler. O künü Qırım Yuqarı Radasınıñ binası yanında birden eki miting olıp keçken edi. Bir taraftan Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar bar edi. Ekinci taraftan – Qırımnıñ şimdiki «yolbaşçısı» Sergey Aksenov idare etken «Rus birligi» firqasınıñ faalleri. Yüz bergen çatışmada eki insan can berdi, taqiqat malümatına köre, 79 kişi zarar kördi. Mahküm etilgenler qabaatlarını tanımayıp, cinaiy iş siyasiy sebeplerden açılğanını bildireler.
Qırım Yuqarı Mahkemesi «fevral 26 işi» iştirakçilerini Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoznı mart 8-ne qadar apiste qaldırdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Bazı regional meclisler Qırım saylavlarında faal sürette iştirak etmege qarar aldılar.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisi tarafından «ükümetke» namzeti kösterilgen ve «Milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetiniñ» yolbaşçısı olğan Zaur Smirnov öz başına ilân etilgen «akimiyetke» yaqın olğan Krıminform saytına bildirdi.
«Bugün bazı regional meclisler Qırım saylavlarında faal sürette iştirak etmege qarar aldılar. Yani yerlerde adamlar çalışa, iş kete, bu esnasnı toqtatmaq mümkün degil, çünki saylavlarda iştirak etüv – cumhuriyet yaşayışında iştirak etüvdir», – dep ayttı Smirnov.
Onıñ fikirince, qırımtatarlar «akimiyetnen» iş birlikni toqtatmaq degil de, onı inkişaf ettirmek kerekler.
İyül 4-5 künleri Geniçeskte olıp keçken Qırımtatar Milliy Meclisiniñ toplaşuvında 2014 senesi aprelniñ 1-de Meclis tarafından Qırım «akimiyet» organlarına eki vekilni yollamaq qararını lâğu etmege añlaştılar.
«Baş nazir muavini» Lenur İslâmov işten boşatılğan soñ Qırım «akimiyetinde» Meclis tarafından namzeti kösterilgen vekillerden yalıñız Zaur Smirnov qala.


text:
Türkiyeniñ içtimaiy ve medeniy institutları yarımadada yaşağan qırımtatarlarğa qol tutmalı. Faqat, 2014 senesi Qırımnıñ işğalinden soñ Türkiye ve Qırım arasında resmiy bağ bütünley üzüldi. Bu aqta Yeni Akit Türkiye gazetası yaza.
Qırım meselesinde Türkiye Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarıdır, dep yaza neşir. Aynı zamanda, Rusiyege nisebeten Avropa birligi, AQŞ ve NATO siyasiy ve iqtisadiy cezaları olğan yerde, Türkiye Rusiye ile ciddiy siyasiy ve iqtisadiy işbirligini devam ete.
«Ne yazıq ki, qırımtatarlar qazanğan destegini körmeyler. Qırımtatarlarnıñ siyasiy mevamı Kosovo, Makedoniya ve Şarqiy Turkistanda yaşağan insanlarnıñ mevamına pek yaqın», – denile maqalede.
Şarqiy Turkistan (Uyğurstan) – Orta Asiyada Qıtay terkibine kirgen regionnıñ tarihiy serlevasıdır. Nice yıllar devamında uyğurlar mustaqillik içün milliy-azatlıq isyanlarnı keçire ediler.
Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressi devamında Türkiye yolbaşçılığı qırımtatar halqına ve Ukraina topraq bütünligine destegini bildirdi.
Türkiye, Ğarp memleketleri kibi, Rusiyeniñ Qırım işğalini tanımay.


text:
Bunı Ukraina mudafaa Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Ukraina ve Rusiye mudafaa nazirlikleri arasında tizilgen añalaşmağa köre, salı kününiñ birinci yarısında «İzâslav» imaye buksir gemisi, «Severodonetsk» fizikiy saalarnı nezaret gemisi ve «Kamenka» deñiz dalıcı gemisi tarafsız suvlarğa çıqarıldı. Künniñ ekinci yarısında gemiler gruppası qıtaiy Ukraina qısmınıñ limanlarına taba yol aldı.
Ukraina mudafaa Nazirliginiñ malümatına köre, bugünde-bugün işğal etilgen Qırımdan Ukrainanıñ qıtaiy qısım limanlarına 35 arbiy gemi, kater ve Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ gemisi çıqarıldı.


text:
Kreml kontrol etken Qırımnıñ milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca komiteti bildirdi ki, aqımdaki seneniñ soñuna qadar qırımlılarğa şahsiy qurucılıq içün 3390 topraq damartısı berilecek. Bunı komitetniñ matbuat hızmeti oktâbr 28-de bildire.
Bugünki künde eki biñ insan Aqmescit rayonınıñ Saraylı Qıyat (Mirnoye) köyünde şahsiy qurucılıq içün topraq aldı, dep bildire memurlar.
«Bugunde-bugün Milletlerara munasebetler komiteti Saraylı Qıyat köyündeki 900 topraq damartısınıñ birinci vesiqalarını bermege azır», – dep qayd etti Kreml kontrol etken komitet yolbaşçısı Zaur Smirnov.
Oktâbr ayında Kreml kontrol etken Qırım ükümetiniñ reisi Sergey Aksenov mesken fondnıñ şahsiyleştirilmesi içün mehanizmni «qısqa müddet içinde» azırlamağa avale etti. Berilgen malümatqa köre, Qırımda mesken inşaatlarnıñ vatandaşlarğa berüv yolları alâ daa belgilenmedi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
QMC prokuraturası Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ eki sabıq deputatına qarşı qabaatlavnı mahkemege yolladı. Olar devletke hainlik yapqanlarında qabaatlana. Bunı aprel 2-de Qırım.Aqiqatqa QMC prokuraturasınıñ matbuat kâtibi Tatyana Tihonçik bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, cinaiy işniñ alıp barılması esnasında, 2014 senesiniñ mart-aprel aylarında Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radası deputatlarınıñ Qırımnıñ ilhaqına yardım etkenlerine ve qol tutqanlarına dair red etilemez deliller elde etildi.
Tihonçik: «Ayrıca, olarnıñ vastasız iştiraki ile bir sıra qararlar qabul etildi. Bunıñ neticesinde qanunsız «Qırım Cumhuriyeti» devlet teşekküli meydanğa ketirildi», – dedi.
Onıñ malümatına köre, qabaatlanğanlarğa 12 yıldan 15 yılğa qadar apis muddeti tayin etilmek mumkün.
Qırım. Aqiqatta olğan malümatqa köre, bu yerde sabıq deputatlar Vladimir Osipenko ve Oleg Rusetskiyden baas etile.
Daa evel Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası, 2017 senesiniñ dekabr ayındaki vaziyetine köre, 75 sabıq Qırım Yuqarı Radası deputatınıñ qıdırılması ilân etildi, dep bildirgen edi.
Qırım ve Aqyar şeeri territoriyasında 2014 senesi martnıñ 16-sında yarımadanıñ statusı boyunca dünya tarafından tanılmağan referendum ötkerildi. Rusiye, onıñ neticesine esaslanıp, Qırımnı öz toprağına qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ referendumdaki rey berüvniñ neticelerini tanımadılar. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
14 ON DÖRTÜNCİ DERS
· Fevralniñ 21-inde – Bütündünya tuvğan til künü
Sayğılı vatandaşlar! Dünyada 2500-den ziyade til qullanıla. O tillerniñ er birinde laf etken halq bar. Ebet, olar baqşa tillerni de ögrenip o tillede de laf ete, lâkin birinci yerde olarda öz tili tura ve olar içün, bu da tabiiy bir şey, özüniñ tilinden yahşı til yoq. Asırlar devamında er bir halqnıñ anaları balalarına sabiylikten başlap öz tilni ögretip kelgen. Til içinde milletniñ adetleri, tarihı, mentaliteti, etnopedagogikası ve etnoetiketi bar, onıñ içün de olar nesilden-nesilge balalarğa aşlanım kele. Tuvğan tilge masallar, atalar sözleri, aytımlar, tapmacalar, tezaytımlar, yırlar ve çıñlar yazılğan. Olarnıñ er biri içinde olğan malümat balanı öz halqı ruhunda terbiyeley, oña milliy çizgiler, milliy mentalitet aşlay.
Qırımtatar halqınıñ da başqa tillerden eksik olmağan öz tili bar. Ecdatlarımız, baba-dedelerimiz öz Vatanı – Qırım toprağında asırlar devamında bu tilde laf etip kelgen, balalarına ögretken. Bugün ise, ayıplar olsun, tilimizniñ vaziyeti pek ağır. Tilimiz bir ağır hastağa beñzey, bizler ise oña aylanıp baqmağa vaqıt tapamaymız. Buña ne demek mümkün? Bu şaşılacaq lâqaytlıqnı nasıl añlamaq mümkün?
Öz tilini bilgen ve öz tilinde laf etken insan öz milletiniñ temelini pekite. Öz tilini bilmegen ve öz tilinde laf etamağan adam ise şaşmalap başqa kümeske barıp kirgen tavuqqa oşay. Ondan milletine, halqına bir fayda yoq.
Ne alimden, ne afızdan fayda yoq til bilmese,
Öz halqınen öz tilinde becerip laf etmese,
Boş çiçekler açar, tüşer, iç de meyvası olmaz.
Şay da insan, til bilmese, ondan bir eser qalmaz.
Keliñiz, vatandaşlarımız, doğmuş balamıznı candan sevip, başqa milletniñ balasına deñiştirmegenimiz kibi, öz tilimizni de seveyik, onı unutıp, yoğurıp ketip, başqa tilge keçip ketmeyik, öz tilimizni ögreneyik, evlâtlarımızğa ögreteyik, olar öz tilinde sevine-sevine laf etsin!
Qırımda qırımtatar (qırım) tili yaşasın ve yañrasın!
· SOS!!! İMDAT!!! Tilimiz yoq oluv havfı astında
Sayğılı ana-babalar, qartana-qartbabalar! Bugün balalarımız ve torunlarımıznıñ ne tilde laf etkenini eşitemizmi? Ne sebepten bizler özümiz de rus tilinde laf etip, ne içün öz tilimizni unutamız?
Alımız ne olacaq, dostlar?
Ne vaqıt aqlımız kelecek?
Cemaatımıznıñ közü ne vaqıt açılacaq?
Vatanımızğa, baba-dede toprağına qaytıp kelgen soñ
BİZ
başqa milletler içine qarışıp,
yoq olıp ketecekmizmi?
Assimilâtsiya degen ajdağa bizlerni qapıp yutıp yiberecekmi?
Yoq!
Ecdatlarımız, baba-dedelerimiz ve özümiz kim olğanımıznı unutmayıq. Bizim öz tilimiz barlığını ve onı ögrenmek, bilmek ve balalarımızğa ögretmek kerek olğanını añlamalımız. Sovet devrinde ağzımıznı açırmay, sersemletmek içün başımızğa urıp tura ediler. Azmı? Vatanımızğa qaytqan soñ da bizlerni daa ne qadar urmaq, ne qadar taptamaq, aşalamaq, çekiştirmek, qıynamaq ve ezip-yoğurmaq kerek?
Yeter!
Vaqtı keldi. 18 yıldan berli Vatanımızdamız.
Yuqusırap yürgen tatar oğlu, tatar qızı, endi uyan.
Öz tiliñe, öz diniñe, öz adetleriñe yapış!
Başqa tillerni bilseñ – bil, lâkin başqa tilge bütünley berilip, başqa millerge yaraycaq olıp, olarnıñ ögünde yaltaqlanıp, olarnı quvandırıp, şaşqan papiy kibi şaşmalap yürme, aşalanma, menligiñni taptatma.
Sen kimseden eksik degilsiñ.
Öz milletiñni, öz tiliñni , Vatanıñ Qırımnı candan sevgen insan ol!
Alla cümlemizni qıl-fikirden ve tilimizden ayırmasın!
· Toylarımız aqqında
(Yaş nesilge ve ana-babalarğa)
(Devamı. Başı 10, 11, 12, 13-ünci derslerde.)
Endi ise, sayğılı oquyıcılarım, Türkiyede körip kelgen bir toy aqqında aytayım. Bir qaç yıl o yağında Türkiyege barmağa qısmet oldı ve anda tesadufen bir toyğa rastkeldim. Bizim delegatsiya bir salonğa aqşamlıq aşamağa kirdi. Baqsaq, ortada beyaz ürtünen örtülgen uzun bir sofra tura, üstünde aş-suv, qavaltı, vazalar içinde çiçekler qoyulğan – añlaşılğanına köre, bu sofra kimlernidir bekley edi. Bizlerni zalnıñ o bir tarafına alıp ketip oturttılar.
Çoq keçmeden qapılar açıldı, salonğa ekişer-ekişer olıp, adamlar kirdi ve şu sofra başına keçip-keçip oturdı. Çalğı daa yoq. Olar öz arası eyecannen laf ete, şaqalaşa, külüşe. Bir-eki daqqadan salonğa kelin ve kiyev keldi. Olar sofranıñ başında qaldırılğan eki yerge barıp oturdı. Bundan soñ, bu cemaatnıñ arasından esli bir adam turıp, fujerni qoluna aldı (onıñ içinde şampan şarabı yarım etip qoyulğan edi) ve öz tilinde yaşlarnı nikâh toylarınen hayırladı. Ondan soñ başqaları daa bir şeyler turıp-turıp ayttı, külüştiler ve fujerlerinden bir qaç yutum yutıp, aşqa buyurdılar. Em aşay ve em laf eteler.
Birazdan çalğıcılar çıqtı ve yırcılar yırlamağa başladı. İnanmazsıñız, sofra başında olğan bütün cemaat (acayip şey!) olarğa qoşulıp yırlap başladı. Buña men, doğrusı kerek, şaşıp qaldım, ve bütün toy cemaatınıñ böyle qoşulışıp yırlağanını pek begendim (büyüklernen beraber balalar da yırlay edi!). Baqıñız, yaşlar, esli-başlılar, balalar – episi yırnıñ sözlerini bile (!) ve yırlay. Ne qadar yahşı adet!
Ekimi, üçmi türkü yırlanğan soñ oyun avaları çalınıp başladı. Toy cemaatınıñ çoqusı ve olarnen beraber kelin ve kiyev de oynamağa çıqtı. Episi oynay. Aqça yapıştırğan adam olurmı eken dep baqıp turdım, lâkin kimse kimsege aqça yapıtırmadı. Qomşumdan soradım: “Bu adet olarda yoq”, – dedi. Episi coşqun oynay edi.
Oyun vaqtında ayaqçılar sofrağa başqa aşlar ketirip qoydı. Üç oyundan soñ çalğı sesi kesildi, er kes kelip öz yerine oturdı. Kene laf köçti, kene şaqalar, kene şar-şamata, şeñ külkü. Birazdan soñ er kes qoşulışıp, çalğıcılarnen beraber eki yır daa yırladı. Ondan soñ er kes kene oyun meydanına çıqtı, oynadı.
Bir buçuq saat devam etken böyle şeñlikten soñ, toy bitti ve musafirler külüşe-külüşe çıqıp ketti. Salonda tek ayaqçılar qaldı, olar sofranı tez-tez cıyıştırdı da ketti. Salon tınçıdı.
Böylece, bu toyda episi, bir qoranta adamları kibi, toynı nizamnen, şeñ, meraqlı ve faydalı keçmesine özüniñ issesini qoştı. Çetten seyir etip ya da canı sıqılıp oturğan yoq edi.
Toy cemaatı ketken soñ men tüşüncege daldım ve bu toynı özümizniñ toylarımıznen teñeştirip oturdım. Bilesiñizmi, eger maña toy yapmağa kerek olsa edi, böyle yapar edim degen fikirge keldim. “Az olsun – saz olsun”, – degen sözlerimizde aqiqat bar.
Özüñiz baqıñız, başta bir, cemaat bir vaqıtta keldi, toyğa saatlarnen kimse kimseni beklep oturmadı. Bu insanlarnıñ yüksek medeniyetli olğanınıñ köstergiçidir.
Ekincide, kelgen cemaatqa bir-birinen laf etmege çalğı keder etmey. Cemaat şeñ-şeramet keyflene-keyflene aşay, içe (içkini, menim añlağanıma köre, olar keyfni biraz arttırmaq içün içe), cümlenen beraber yırlay (!) ve cümlenen beraber oynay. Kimse kimseniñ başını kütmey, asqısını asmay, neçün deseñiz saroş yoq.
Üçüncide, toy pek uzap ketmey, vaqtında bite. Bizde ise (bunı yürek ağrısınen aytam) kimerde gece saat üçte bile mikrofondan çıqqan seda etrafta yaşağan adamldarğa raatlıq bermey.
Dörtüncide, Türklerniñ şu toyunda çalğıcılar o qadar bir qararınen ve yerli çaldı ki, kimse çalğı sesinden tüñülmedi, kimseniñ lafına o keder etmedi.
Beşincide, para yapıştırmaq içün “oчиpиT”te (yani nevbette) turmaq, uzundan-uzun oynamaq, kelin ve kiyevni terletkence oynatmaq degen şey olarda yoq. Böyle nizamlı toynı kim begenmez? Bizim toylarımız da böyle nizamlı olğanını candan ister edim. Biz kimseden eksik degilmiz. Pek istesek, bizim toylarımız başqalarnıñ toylarından da yahşı olur.
Sofralarğa yaşlarımıznıñ ögüne raqını obalap qoyıp, toylarımıznı saroşlar diskotekasına çevirmeyik, canım-canım adetlerimizni unutmayıq, milliy yüzümizni coymayıq.
Bir vaqıtları bizni bezdirgen “şabaşlı” toylardan vazgeçken edik, endi böyle “besşabaşnıy” toylardan da vazgeçsek, yahşı olur deyim.
(Devamı bar)
· Oquyıcılarımıznıñ icadından
Güzel tilimiz aqqında yaşlarımıznıñ fikirleri
Feruze Alimova, 2-nci kurs studenti
Şimdi men kvartira tutam. Kvartiranıñ iyesi (saibi) rus qartanayı, lâkin qırımtatar tilinde pek yahşı laf ete. Baqıñız, rus apayı olsa da qırımtatar tilini bile! Aqşamları ekimiz oturıp qırımtatar tilinde subetleşemiz. Buña nasıl quvanmazsıñ?!!
Men episi yaşlarımıznı ana tilimizni oqup ögrenmege çağıraman. Keliñiz tilimizni ögreneyik, onı canlandırayıq ve öz tilimizde bülbüller kibi söyleneyik.
Tilimizni saqlap qalayıq
Adil Murtazayev, Bağçasaray 5-inci milliy mektebiniñ mezunı
Semetdeşim! Közümizni açayıq,
Til cüluv belâsından qaçayıq.
Elli yıl ğurbette olmadı ğayıp,
Vatanğa qaytıp, coysaq – olur ayıp.
Baldan tatlı tilimizni coysaq biz,
Razı olmaz bizden balalarımız.
· Güzel adetlerimiz
Tılsımlı sözler
Maşalla! Evalla! Aferin! – БpaBo!, Moлoдeц!, BoT эTo дa!
Aş tatlı olsun! – ПpияTHoro aппeTиTa!
Elhamdülillâ, bereket bersin! – CлaBa Aллaxy, дa пoшлëT OH HaM изoбилиe!
Hoş keldiñ(iz)! – Дoбpo пoжaлoBaTb!
Oğurlı yollar olsun! – CчacTлиBoro пyTи!
Saba şerifiñ(iz) hayırlı olsun! – Дoбpoe yTpo!
Aqşam şerifiñ(iz) hayırlı olsun! – Дoбpый Beчep!
Geceler hayır! – CпokoйHoй Hoчи!
Saña (sizge) muvafaqiyetler (yeñişler, yutuqlar, qazançlar) tileyim! – Жeлaю Teбe (BaM) yдaчи!
Alla sağlığıñ(ız)nı bersin (или sağ-selâmet ol(uñız))! – Жeлaю Teбe (BaM) здopoBbя!
Bal kibi tatlı tilimiz
– Sağ ol, balam, Alla sağlığıñnı bersin! Meni unutmaysıñ, kelip-kelip al-hatırımnı soraysıñ, yardım etesiñ.
– Özüñiz sağ oluñız, Fatma apte. Siz maña anam kibisiñiz, men sizni anam kibi sevip-sayam ve ne keregiñiz olsa, er vaqıt yardımğa azırım.
– Sağ ol, oğlum, pek göñlüm hoş, Alla hayırlı mıradıñnı bersin!
Menim balam özekten…
(Yaş analar içün)
(Ah, menim) bala(çığı)m!
(Ah, menim) evlâdım!
(Ah, menim) oğlum (qızım)!
(Ah, menim) bir dane(çigi)m!
(Ah, menim) can(çığ)ım!
(Ah, menim) ciger(çig)im!
(Ah, menim) canım-cigerim!
(Ah, menim) balım-şekerim!
(Ah, menim) baldan tatlı bala(çığı)m!
(Ah, menim) dünyada eñ tatlı balam!
(Ah, menim) (güzel) qozu(çığı)m!
Eki közüm! Közümniñ bebegi!
Közümniñ nuru (yarığı)!
(Ah, menim) altın kibi balam!
(Ah, menim) tosun(çığ)ım!
(Ah, menim) erke tanam!
· Kâbe yolu
Gece çıqıp açıq kökke baqsaq, milliardlarca yıldız üyüri (ckoплeHиe) ve gazlardan ibaret olğan ve beyaz quşaq kibi uzanıp ketken Kâbe yolunı körmek mümkün.
Kâinatta Kâbe yolu kibi 100 milliardğa yaqın üyür bar. Kâbe yolu içinde 100 milliard yıldız bar. Dünya – şu yıldızlardan biriniñ etrafında aylanıp turğan ve öyle pek balaban olmağan bir yoldaştır (Heбoлbшoй cпyTHиk).
Yıldızlar ise bir-birinden pek uzaq tura. Dünyağa eñ yaqın yıldıznıñ balabanlığı küneşten 27 million kere ziyade. Küneşniñ balabanlığı ise, dünyadan 1 million kere ziyade. Dünya küneşten 150 million kilometr avlaqta tura.
· Atalar sözleri
Dünya bir merdivendir: biri ener, biri çıqar – ЭToT Mиp kak лecTHицa: oдиH cпyckaeTcя, дpyroй пoдHиMaeTcя
Zaman zamanğa uymasa, sen zamanğa uy – Ecли BpeMя He Takoe, kokoe бы xoTeлocb, Hayчиcb жиTb B Takoe BpeMя.
Bereket bersin denilgen yerde bereket olur. – TaM, rдe жeлaюT, чToбы былo изoбилиe, TaM oHo и бyдeT.
Başqa ilniñ padişası olğance, öz iliñniñ fuqaresi (qulu) ol. – ЧeM быTb пaдишaxoM чyжoй cTpaHы, лyчbшe бyдb бeдHяkoM (paбoM) B cBoeй cTpaHe.
Yahşı at arpasını, yaman at qamçısını arttırır. – Xopoшeй лoшaди yBeличиBaюT пopцию ячMeHя, дypHoй – yдapы kHyToM.
Adıñ çıqqance, canıñ çıqsın. – Лyчшe yMepeTb, чeM пpиoбpecTи дypHyю peпyTaцию.
Çağırılğan yerge quş bol, çağırılmağan yerge taş bol. – Kyдa пpиrлacяT, Tyдa лeTи пTицeй, kyдa He пpиrлacяT – cTaHb kaMHeM, He xoди.
İşlemegen demirni tot basar. – БeздeйcTByющaя жeлeзHaя Beщb пokpыBaeTcя pжaBчиHoй.
· Frazeologizmler
aqlına kelgenini yapmaq – дeлaTb To, чTo BзбpeдëT Ha yM, пocTyпaTb HeoбдyMaHHo
aqlı kesmek – пoHиMaTb, cooбpaжaTb
aqıl ögretmek – пoyчaTb
aqlını oynatmaq – coйTи c yMa, лишиTbcя paccyдka
aqılğa sığacaq şey degil – yMy He пocTижиMo
aqlı yerinde degil – y Hero He Bce дoMa
ne aqılğa hızmet ete? – Ha чTo oH pacчиTыBaeT?; Ha чTo oH HaдeeTcя?
özüni tutmağa bilme – yMeTb BecTи ceбя
· Ösümliklerniñ adları
rBoздиka – qaranfil – rBoздиka
блeдHaя пoraHka – aqçil ağuv mantar – блiдHa пoraHka
бeccMepTHиk – qara baş ot – бeзcMepTHиk, cyxoцBiT
жacMиH – yasimen – жacMиH
жeлeзHoe дepeBo – demir ağaç – зaлiзHe дepeBo
жиMoлocTb – hanım eli – жиMoлocTb
жëлyдb – pelit fındığı – жoлyдb
зBeздчaTka – yıldız ot – зipoчHиk
зBepoбoй – sadef ot – зBipoбiй
зeMляHиka – tav cilegi, qanlı kirasa – cyHиця
· Ayvan, quş ve böceklerniñ adları
koзлëHok – ulaq – koзeHeя
kokoH – qoza(q) – kokoH
koлибpи – kolibri – koлiбpi
koMap – kanar, süyrüsinek – koMap
koHoпляHka – kendir quşu – koHoпляHka
kopoeд – qabuq böcegi – kopoiд
kopocTeлb – bıldırcın qılavuzı – дepkaч
kopoлëk – çalı quşu – kopoлbok
kopшyH – çaylaq – шyлika, kopшak
koTëHok – mışıq balası – koTeHя
· Anatomiya terminleri
лoпaTkи aHaT. – kürekler – лoпaTkи
лyчeBaя kocTb – çaqmaq kemik – пpoMeHeBa kicTka
MeжpëбepHыe Mышцы – qaburğa arası adaleler – MiжpeбepHи M’язи
MизиHeц – çinatiy (ya da kiçik) parmaq – MiзиHeцb
MиHдaлeBидHыe жeлeзы – badem piçim bezler – MиrдaлeBидHi зaлoзи
Mиokapд – miokard – Mиokapд
Moзr – miy – Moзr
MoлoчHыe жeлeзы – süt bezleri – MoлoчHи зcлoзи
MoчeBoй пyзыpb – siydik quvuğı – ceчoBий Mixyp


text:
Ukrain rejissörı Kseniya Cornonıñ «Qırım» vesiqlı filmini Birlişken Arap Emiratları paytahtında Abu-Dabide kösterecekler.
Facebookta «Qırım aqqında ve ilâhre» gruppası bildirgeni kibi, film oktâbr 3 künü kösterilecek.
«Qırımtatar halqı ile bugün ne olğanına baqmadan, insanlar yaşamağa devam ete, ümüt, işanç ve sevgi ile ailelerni quralar. Amma olar iç bir vaqıt öz keçmişini unutmay!» – denile beyanatta.
Rejissör Kseniya Corno aytqanı kibi, filmde qırımtatarlarnıñ üç nesili kösterile – 70 yıl evelsi sürgünlikni yaşağan, avdet olğan ve Qırımda doğğanlar.
2015 senesi mayıs 18 künü «Qırım» vesiqalı filmni Short Film Corner leyhası çerçivesinde Cannes şeerinde taqdim ettiler.
«Qırım» filmi Bronze Remi Award halqara mukâfatını qazandı.
Kseniya Corno – Ukraina vatandaşı, Birleşken Arap Emiratlarında çalışa.


text:
JURNALİSTLERGE DESTEK
Haber siyaset nazirligi vatandaşlarnıñ informatsiyanı elde etmek, oña irişmek ve tarqatmaq aqlarınıñ qoruvını öz esas vazifesi olaraq tanıy.
Haber siyaset naziriniñ muavini Tetâna Popova embedded journalism (jurnalistlerniñ arbiy bölüklerge qoşulması) deñev leyhasınıñ işlep çıqarıluvı ile oğraşa
Terrorizmge qarşı ameliyatnıñ ilerilemesi aqqında cemaatçılıq ve dünya toplulığınıñ haberdar olmasınıñ müimligini añlap ve matbuat vastaları içün ATO keçirilmesinde Ukraina Silâlı Quvetleriniñ faaliyeti aqqında malümatqa irişmesine aşğariy imkânlarnıñ olmasını istep, matbuat vastalarınıñ reberleri, temsilcileri (jurnalist, foto, video-mühbirler ve ilhr) ve Ukraina Mudafaa nazirligi arasında jurnalistlerniñ Ukraina Silâlı quvetlerine qoşulması aqta añlaşmalar imzalanıldı.
Al-azırda añlaşma qaideleri matbuat vastaları temsilcileriniñ iş gruppası ve media adliyecileri ile uyğunlaşıtırla. Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı ile jurnalistlerniñ deñev yerleşüvi aqta dört yöneliş tasdiqlanıldı. Leyhada iştirak etüv içün zaruriy talap – arbiy jurnalistika boyunca treningden keçüv şeadetnamesi ve jurnalistniñ ayat sigortasınıñ olmasıdır.
Aqqıñız nasıldır bir müessise ya akimiyet organı tarafından bozulsa, Haber siyaset nazirligine [email protected] adresi boyunca şikâyetiñizni yollay bilesiz
Şikâyetiñiz eñ qısqa zamanda ögrenilir.
ATO zonasına irişmek içün jurnalist şeadetnamesini elde etüv usulları
Ürmetli jurnalistler!
Ukraina mudafaa Nazirligi Ukraina Haber siyaseti Nazirligi ile birlikte sizni «Embedded journalists» leyhasında iştirak etmege çağıra – jurnalistniñ ATO zonasında ayrı arbiy qısımğa bağlanuvı.
«Embedded journalists»...


text:
Rusiye içinde seferleri boyunca hızmet etken Aqmescit ava limanı üç millioncı yolcunı qabul etti. Bu aqta şirketniñ matbuat hızmetinde bildireler.
«Yubiley yolcu Tuzovskaya Natalya oldı, o Pegas fly avia şirketiniñ seferinen keldi... Natalyağa «Pegas fly» şirketi ve Aqmescit ava limanından hatıra ediyeleri taqdim etildi, bundan da ğayrı, oña ava limanı biznes zalında bedava hızmetler almaq içün sertifikat berildi», – dep aytıla beyanatta.
Ava limanında qayd eteler ki, uçaq seferleriniñ sayısı ziyadeleşkeni «yolcularnıñ sayısı artqanına bağlıdır». Böyle etip, müessiseniñ malümatına köre, 2014 senesi aynı müddet devamında (yanvar 1-den avgust 8-ge qadar) 1 305 789 yolcu, 2015 senesi ise 2 867 486 yolcu qabul etildi.
İşğal etilgen Qırımda seferlerniñ keçiktirilmesi iyül 18-de başlandı, o vaqıt «VİM AVİA» şirketiniñ yolcuları Aqmescit ava limanında bir künden ziyade seferni bekledi. Bunı tehnikiy meselelernen añlatqan ediler. Privoljskaya naqliye prokuraturasında bildirdiler ki, «VİM AVİA» şirketine qarşı daimiy ve çarter ava seferleriniñ kütleviy şekilde keçiktirilmesi içün memuriy uquq bozuvı aqqında iş açıldı.
2014 senesi mart ayında yarımada Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Qırım ava limanları Ukraina ükümetiniñ qararınen qapatıldı. O yerge ve o yerden er angi uçuşlar Ukraina qanunlarını ve halqara qaidelerni boza, bunıñ içün ava şirketleri Ukraina ve İKAO tarafından halqara sanktsiyalarğa oğray bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Dönya matbuğatına küzätü 09.08.2017
Qayber çit il basmalarına küzätü
Azärbaycannıñ “Trend” basması “Prem'yer-ministrı Yıldırım Ceenbekov belän oçraştı” isemle yazmasında Törkiyä Premyer-ministr Binali Yıldırımnıñ Qırğızstan xezmättäşe Sooronbay Ceenbekov belän Çankaya utarında uzdırğan oçraşuın yaqtırta:
“Söyläşü waqıtında Qırğızstandağı “Fätullahçı” (FETÖ/PDY) terror oyışması/parallel däwlät qorılışı barlığınıñ ike il arasındağı duslıqqa külägän töşermäw zarurlığı häm monıñ öçen Qırğızstan organnarınıñ kiräkle xezmättäşlek kürsätüe yünäleşendä kötelgännärgä basım yasaldı. Söyläşü barışında dus häm qardäş ike il mönäsäbätläreneñ törle yaqları häm regional’ täräqqiyätlär quzğatıldı. Söyläşüdä qırğız yağınıñ ike il arasındağı duslıqqa häm qardäşlekkä zıyan kiterelmäw öçen qullarınnan kilgänne yasayaçaqları belderelde.”
Amerika Quşma Ştatlarınıñ “Tyorkiş Amerikan” (“Turkish American”) web portalında dönya kürgän “AQŞtan “PKK/PYD” terror oyışmasına xärbi yärdäm däwam itä” isemle yazmada /Amerika Quşma Ştatlarınıñ Süriyädä “PKK/PYD” separatist terror oyışmasına “DEAŞ” belän köräş nigezlämäse belän xärbi yärdämnären däwam itterüe assızıqlana.
Rusiyäneñ “Sputnik” agentlığı “Rusiyä turistı Antaliya turizmın plyusqa äyländerde” dip atalğan yazmasında AKTOB Urta diñgez turistik qunaqxanälär häm êşxanälär berlege başlığı Ärkan Yağcınıñ ğinwar-iyül’ aralığında Antaliyada 2016nçı yılğa qarağanda xasil bulğan yaqınça 2 million turist artıqlığınıñ tulısınça Rusiyä çığanaqlı buluın äytüen citkerä.
Şul uq agentlıq “Törek qorallı köçlärennän Törkiyä-Qatar urtaq xärbi künegüläre belän bäyle belderü” isemle xäbärendä Törek qorallı köçläreneñ Törkiyä belän Qatar qorallı köçläre arasında 5nçe-7nçe avgustta “xezmättäşlek häm koordinaśiyanıñ qamilläşterelüe” maqsatınnan çığıp Qatarda ütkärelgän urtaq xärbi künegülärneñ uñışlı räweştä tämamlanuın belderüen yaza.
Amerika Quşma Ştatlarınıñ “Türkish American Web” basmasınıñ “Milli atlet 400 metr kirtädä isemen finalgä yazdırttı” dip atalğan yazmasında 16nçı Bötendönya atletizm çempionatında milli atlet Yasmani Copellonıñ irlär arasında 400 metr kirtädä finalgä uzuın xäbär itä.


text:
Elbası astıq jïnaw nawqanın ayaqtağan eñbekkerlerdi quttıqtadı
ASTANA. QazAqparat - Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev astıq jïnaw nawqanınıñ tabıstı ayaqtalwına baylanıstı eñbekkerlerge quttıqtaw joldadı, dep xabarlaydı Aqordanıñ baspasöz qızmeti.
"Astıq jïnaw - dïqandar üşin ğana emes, bükil elimiz üşin aytwlı nawqannıñ biri. Egin orw nätïjeleri memlekettegi azıq-tülik qawipsizdigi deñgeyin jäne qoğamdağı älewmettik-ekonomïkalıq turaqtılıqtı ayqındaydı. Sizderdiñ mañday terleriñizdiñ arqasında Qazaqstan öziniñ jetekşi astıq derjavası ekenin tağı da däleldedi.
21 mïllïon tonnadan asa astıq jïnaldı. Sonıñ üşten ekisinen astamı älemdik standarttarğa say keletin joğarı sapalı önimge jatadı. Maylı daqıldar egiletin egistik alqabı aytarlıqtay köbeydi. Jalpı, astıq jïnaw nawqanınıñ qorıtındısı elimizdiñ agroönerkäsip keşeniniñ äleweti zor ekenin körsetip otır.
Büginde memleket awıl şarwaşılığı salasın jüyeli türde jetildirwge jäne ärtaraptandırwğa bağıttalğan sayasat jürgizwde. Onı äri qaray ilgeriletwdiñ mañızdı şartı - qayta öñdelgen önim şığarwğa köşw. Qazaqstan älemdegi eksporttıq awıl şarwaşılığı önimderin şığaratın iri eldiñ biri bolwğa tïis.
Biz xalqımızdıñ äl-awqatın jaqsartw jolındağı awıl eñbekkerleriniñ eñbegin joğarı bağalaymız. Sizderdi egin orw nawqanınıñ tabıstı ayaqtalwımen quttıqtaymın! Barşañızğa zor densawlıq jäne Otanımızdı odan äri örkendetw jolında tolağay tabıs tileymin!", - delingen Elbasınıñ quttıqtawında.


text:
Astanada qazaq tilinde söyleytin türli ult ökilderi jarısqa tüsti
ASTANA. QazAqparat - Astanada etnomädenï birlestikterdiñ jastar qanatı ökilderi uyımdastırğan «Til dostıqtıñ altın köpiri» attı memlekettik tildi meñgerwge arnalğan jarıs ötti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Qalalıq bayqaw Qazaqstandağı özge ult ökilderiniñ memlekettik tildi meñgerwine mümkindik jasawğa bağıttalğan jäne bügin sayıstıñ şeşwşi kezeñi ayaqtaldı.
«Rwxanï jañğırw: qoğamdıq sananı jañğırtw» bağdarlaması ayasında memlekettik tildiñ märtebesin köterip, onıñ qoldanw ayasın keñeytw maqsatında etnomädenï birlestikterdiñ jastar qanatı arasında til bayqawın ötkizdik. Bayqaw eki kezeñnen quralğan jäne bügin alğaşqı iriktew twrınan ötken sayıskerler baq sınastı», - dep atap ötti Astana äkimdigi QXA xatşılığınıñ bas mamanı Gülnar Taygokova.
Bas mamannıñ aytwınşa, jıl ötken sayın bayqawğa degen qızığwşılıq artıp keledi jäne qatıswğa nïet bildirgen jastar sanı köbeyude. Aldağı waqıtta da jastardıñ üş tuğırlı tilge köşip, bäsekege qabiletti bolwı üşin til bayqawın köptep ötkizw josparlanğan.
Bayqaw qatıswşılarına «Meniñ otanım - Qazaqstan» taqırıbında twğan jerlerin qazaq tilinde tanıstırıp, qazaqtıñ tanımal aqın-jazwşılarınıñ şığarmaların mänerlep oqıp, jürgizwşiler surağına jawap berw mindettelgen.
Uyımdastırwşılardıñ xabarlawınşa, bayqaw üşin arnayı bağdarlama äzirlengen.
«Bayqaw barısında adamnıñ tildi qanşalıqtı meñgergenin bağamdawğa boladı. Bolaşaqta bayqawdan bölek, festïvalder, kezdeswler, ädebï-mwzıkalıq keşter sekildi özge de qoğamdıq-buqaralıq şaralar ötkizw közdelgen», - dep öz sözin tüyindedi G.Taygokova.


text:
Fransız L'Harmattan neşriyatı tarihçı Gülnara Bekirovanıñ «Yarım asırlıq qarşılıq: qırımtatarları sürgünden avdetke (1941-1991 seneleri)» adlı kitabını fransız tilinde çıqardı. Bu aqta martnıñ 23-nde Qırım.Aqiqatqa tarihçınıñ özü ikâye etip berdi.
Bekirovanıñ sözlerine köre, kitapta qırımtatar halqınıñ sürgün tarihı ve tarihiy vatanına avdet küreşi taqdim etilmekte. Kitapnıñ kiriş maqalesini Ukrainadaki Frenkistan sabıq elçisi Jacques Faure, mudaqqemesini – qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev, soñki sözüni - Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yazdılar.
«Bu, fransız tilinde çıqqan ve qırımtatar halqınıñ XX asırdaki siyasiy tarihınen bağlı eñ salmaqlı ve temelli bir tedqiqattır. Kitapnıñ taqdimnamesi 2018 senesi martnıñ 18-nde Parij Halqara kitap salonınıñ ukrain stendi çerçivesinde ötkerildi. Kitap ve onıñ muellifi fransız cemaatı tarafından pek sıcaq qarşılandı», – dep ikâye etti tarihçı.
Gülnara Bekirova fransız tilinde çıqqan kitabınen beraber
Bekirova, bu kitap qırımtatar tarihı içün pek muim olğanını qayd etti.
«Bu qırımtatar halqınıñ öz aq-uquqı içün cian tecribesi içün ğayet muim olğan ve amelde körülmegen zorbalıqsız qarşılıq kösterüv küreşidir. Bütün bir halq Sovetler kibi totalitar bir monstrğa qarşı, yat kimseniñ qanını tökemeden ğalebe qazanğanını köstere. Bu ise, Avropa tarihınıñ bir qısmı olıp qalmalı», – dedi o.
2017 senesi iyün ayında Kievde qırımtatar tedqiqatçısıGülnara Bekirovanıñ «Yarım asırlıq qarşılıq: qırımtatarları sürgünden avdetke (1941-1991 seneleri). Siyasiy tarih oçerki» adlı kitabınıñ taqdimnamesi ötkerilgen edi. Kitapqa daa evel belli olmağan, tedqiqatçınıñ Qırım, Kyiv ve Moskva arhivlerinden elde etken resmiy sovet neşirleri ve kerçek ikâyeler, şaatlarnıñ intervyuları kirsetilgendir. Bekirova ilmiy materialnı sade tilde taqdim etmege tırışqanı aqqında ayttı.


text:
Üstimizdegi jıldıñ 11 qazanında Astanada fwtboldan Qazaqstan quraması öz alañında Rwmınïyanı qabıldadı. Bul oyında 0:0 esebi tirkeldi. Osılayşa quramamız 2018 jılğı älem birinşiligi iriktew kezeñindegi 2 upayına qol jetkizdi.
Kezdesw bastalardan burın qızıqtı jağday orın aldı. Ädette, munday xalıqaralıq matçtarda fwtbolşılarmen birge jas örender de oyın bastalar sätte jasıl alañğa şığadı. Keşe Astana awa-rayı swıq boldı. Munı bayqağan qurama kapïtanı Samat Smaqov öz kürteşesin aldında turğan balanıñ üstine kïgizdi.
Samattıñ bul şeşimin quramanıñ özge fwtbolşıları da qwattadı. Barlığı da üstindegi kürteşelerin balalarğa şeşip berdi.
seykhuninfo.kz
Kommentarïï


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ ömür arqadaşı Safinar Cemileva dey ki, işğal etilgen Qırımda qırımtatar halqını bölmek içün keçmişi qara olğan adamlarnı qullanalar.
Bunı o, Radio Svobodağa bildirdi.
«Şimdi Ukraina vaqtında bir yerde bir mevzuda qayd etilgen adamlarnı «açtılar». Ve bu adamlar ğayet uyğun. Olar olarnı tuttılar. Şimdi olarnı qullanıp, halqımıznıñ bir qısmı Rusiye akimiyetine qoltutqanını köstermege tırışalar», – dedi Safinar Cemileva.
Safinar Cemileva bunıñ kibi insanlar arasında Qırım baş naziriniñ muavini Ruslan Balbekni ayttı. Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, Balbek «TES-tur» turistik şirketiniñ paranı hırsızlağanından sebep mahkeme etilgen edi. Balbekniñ özü bunı red ete.


text:
Ankarada cumaertesi künü avgust 1-de üyle teneffüsinden soñ II Bütündünya qırımtatar kongressi işine devam etti, – dey Qırım.Aqiqat mühbiri.
Kongress prezidenti Refat Çubarov toplaşuvda 4 memleketten 430 vekil iştirak etkenini bildirdi, olarnıñ arasında: Ukraina, Türkiye, Özbekistan, Qazahistan, Qırğızistan, Litvaniya, Romaniya, Poloniya, Frenkistan, Rusiye, AQŞ ve Kanada.
Çubarov Kongressniñ prezidium ve kâtibiyetini saylamağa teklif etti. Rey berüvden soñ prezidium terkibine Ayla Bakallı, Mükremin Şahin, Ali Özenbaş ve digerleri kirdi.
Kâtibiyet erkânına Eskender Bariyev, Gayana Yüksel, Deniz Çongar, Ömer Özel i Samet Mennan kirdiler.
Vekiller iştirakçilerniñ çıqışlarına beşer daqqa ayırdılar.
Rusiye yarımadanı işğal etken soñ 2014 senesi fevral 27-den bugünki künge qadar 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi, demokratik yollar vastasınen saylanğan ve bütün dünyada yerli halqlarnıñ idare organlarınıñ örnegi olğan – Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisi – faaliyetlerini devam ettirmek imkânından marum qaldılar, olarnıñ mal-mülki ise musadere etildi.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.


text:
Sentâbr 1-2 künleri Kiyevde "Fashion Tech Summit" keçecek
2018 senesi sentâbr 1-2 künleri Kiyevdeki TsUM territoriyasında "Fashion Tech Summit" degen yañı şekilde keçirilecek tasil tedbiri ötkerilecek.
Tedbir Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ destegi ile keçirile. Leyhanıñ teşebüsçileri ve tesisçileri — Darya Şapovalova ve Nataliya Modenova. Tedbir sentâbrniñ 1-de saat 10:45-te başlana.
KHV qayd etilmesi [email protected] elektron adresi boyunca keçirile.
"Fashion Tech Summit" - 2018 senesi iyunniñ 20-de Parijde başlanğan tasil tedbirleri. Anda "Business of Fashion", "Browns", "Panoply", "Launchmetrics", "International Fashion Academy" ve başqa şirketlerniñ temsilcileri çıqışnen bulundı. Kiyevde iştirakçilerge "Snapchat", "Pinterest", "500 Startups", "McKinsey & Company", "Stanford University", "IDEO" ve başqa şirketlerniñ vekilleri qoşulacaq.
Bundan ğayrı, samitte eñ yahşı ukrain şirketleri çıqışta bulunıp, özüniñ muvafaqiyetli keyslerini taqdim etecek. Olar arasında - "Banda Agency", "Kasta", "MacPaw", "Concepter" ve başqaları. Tedbir eñ belli ukrain blogerlerinen ve digital-inflüenslerinen qonuşuv içün meydançıq yaratacaq. Programma çerçivesinde Alina Frendiy, Maşa Timoşenko, Mariya Grebenük, Anna Andreas, Santa Dimopulos, Öleksandra Litvin, Saşa Zayets çıqış yapacaq.
Sammit vaqtında kirişimlik inkişafı ve moda saasında yañılıqlar peyda olması içün temel olmağa çağırılğan startaplar konkursı keçecek. Tedbir çerçivesinde "Fashion Tech Summit" sammit spikerlerinden professional mentoring alacaq leyha belgilenmesine konkurs ilân ete. Jüri başlığı San-Frantsiskodan "500 Startups" ortağı Tanâ Soman olacaq. Leyha çerçivesinde, bundan ğayrı, "Fashion Tech Summit" spikerlerinden mentoring-sessiya alacaq üç leyha belgilenecek.
Cedvel


text:
Cedvelge: rusiyeli vitse-premyeri Dmitriy Kozak, Qırım prezidentiniñ daimiy temsilcisi Oleg Belaventsev, qırım işleri boyunca nazir Oleg Savelyev, Aqyar «gubernatorı» Sergey Menâylo, Qırım icra akimiyetiniñ senatorı Olga Kovitidi, devlet dumasınıñ vitse-spikerleri Lüdmila Şvetsova ve Sergey Neverov, Dİİ reberi İgor Sergun, RF baş ştabınıñ yolbaşçısı Valeriy Gerasimov, Dİİ hadimi İgor Strelkov, Ukraina cenüb-şarqındaki imaye yetekçileri German Prokopyev ve Valeriy Bolotov, Donetsk halq cumhuriyetiniñ reisi Sergey Purgin, ve cumhuriyet temsilcdileri Denis Puşilin, Sergey Tsıplakov.
Umumen alğanda, «qara cedvelge» 48 adam kirdi.


text:
Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırımdaki idaresi Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egizniñ yaqalağanını inkâr ete. Bunı mayıs 23-te Qırım.Aqiqatqa Egizniñ qıdırılması ile oğraşqan advokat Ayder Azamatov bildirdi.
Azamatov: «Biz FSBniñ baş idaresine bardıq. Bizge ağzaviy şekilde onıñ olmağanını ve bugün ketirmegenlerini söylediler. Biz ariza qaldırdıq ve şimdi (saat 16:50-deki vaziyetke köre – QA) «E-Merkezi»ne ketemiz, belki anda bilirmiz. Anda da olmasa, GİBDDge (Yol areketiniñ telükesizligi devlet inspektsiyası) baracaqmız – belki anda nasıldır malümat bar», – dedi.
Mayıs 23-te Aqmescit rayonındaki Colman (Pionerskoye) köyü yanında Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egiz yaqalandı. Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta izaatlar berilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qazaqstanda 1133 sayt esirtki taratwmen aynalısqan
ALMATI. QazAqparat - Qazaqstanda esirtki zattarınıñ taralwına kömektesken mıñğa tarta sayt jabıldı. Bul twralı Astana qalası işki ister departamentiniñ ökili Saltanat Äzirbek mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Nur Otan» partïyası Almatı qalalıq fïlïalınıñ baspasöz ortalığında Almatı qalasında sïntetïkalıq esirtki zattarınıñ taralwına qatıstı brïfïng bolıp ötti. Oğan qatısqan spïkerlerdiñ xabarlawınşa, qala äkiminiñ tapsırması boyınşa «Nur Otan» partïyasınıñ müşeleri Almatı qalalıq IID qızmetkerlerimen birge xalıq işinde esirtki men sïntetïkalıq zattardıñ taralwına qarsı küres jürgizetin boladı.
«Bügin partïya müşelerimen birge Almatı qalasınıñ Medew awdanında burın esirtki saqtawğa qatıstı birneşe ret qolğa tüsken er adamdı ustawğa qatıstı arnayı operacïya jürgizdik. Ol kezekti märte esirtki alwğa kelgende ustaldı. Jalpı, büginge deyin Almatı qalasınıñ esirtki zattarın taratwğa qarsı küres qızmeti 70 sayt pen mesendjerdi japqan. Al bükil Qazaqstanda esirtki zattarın taratwşı 1133 osınday sayttıñ barı anıqtalğan», - deydi Saltanat Äzirbek.
Almatı qalasınıñ bas psïxïatrı Sapar Raxmenşeevtıñ aytwınşa, ötken jıldan beri şahardıñ Psïxïatrïyalıq kömek körsetw ortalığında esirtkige täweldi adamdardıñ sanı azayıp ketken.
«Eki mıñınşı jıldardıñ basında birinşi orında adamdar geroïndi köp tutınsa, qazir sïntetïkalıq esirtki onı basıp ozdı. Mäseleniñ bäri de sïntetïkalıq esirtkiniñ arzan jäne wıtı geroïnnen eki ese küşti bolwında. Ata-analar öz balalarınıñ is-qïmılın ärdayım jiti baqılap jürwi kerek. Eñ qawiptisi - atalmış esirtkini qabıldağan adamnıñ mïına ol birden äser etedi», - deydi Sapar Raxmenşeev.
Sonımen qatar, sïntetïkalıq esirtkilerdiñ trafaretti jarnamasımen de belsendi türde küres jürip jatır. Qalanıñ ärbir awdandıq işki ister basqarmasında atalmış faktilerdi anıqtawğa jumılğan jumıs tobı qurılğan. Ol jumıs tobı äkimşilik ğïmarattardıñ ïelerimen jäne PÏK ökilderimen birge jumıs jürgizedi.
Sonday-aq, «Nur Otan» partïyası Almatı qalalıq fïlïalı törağasınıñ birinşi orınbasarı Stanïslav Kankwrovtıñ aytwınşa, esirtkige qarsı küres jürgizw üşin BAQ betterinde sïntetïkalıq esirtkini qabıldağan adamdardıñ swretteri jarïyalanatın boladı.


text:
Qırım Müftiligi Pâtigorsk universitetinen işbirlik tutacaq (FOTO)
Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov “Qırımda devlet ve diniy teşkilâtlarnıñ inkişafı boyunca aktual sualler ve Rusiye Federatsiyasınıñ diger regionları ile işbirlik” konferentsiyasında iştirak etti. Konferentsiya Pâtigorsk şeeriniñ Pâtigorsk universitetinde ötkerildi.
Selamlav sözleri devamında Ayder İsmailov, konferentsiya teşkilâtçılarına davet etkenleri ve çoq asırlar devamında İslâm dini kütülgen Qırımğa büyük diqqat ayırğanları içün teşekkürler bildirdi.
“Qırım Müftiligi daima Qırımda aliy oquv mektebi ananesi ğayrıdan tiklenilmesiniñ tarafdarı edi. Bu strategik bir sual ve, fikirimizce, mütehassıslar, milleti yaşağan yerinde Müftilikniñ nezareti astında terbiyelenmeli. Zanımca, Qırım aliy oquv yurtlarınıñ küçü ile biz bu meseleni çezermiz ve İslâm oqutuvı saasında büyük tecribesi olğan Pâtigorsk Devlet universitetinen işbirlik tutacaqmız. Biz tecribe paylaşuvı ve din erbaplarınıñ ihtisasını yükseltmek içün umumiy maarif leyhalarını ömürge keçirmege azırmız”, – dep ayttı Ayder İsmailov.
“Qırımda devlet ve diniy teşkilâtlarnıñ inkişafı boyunca aktual sualler ve Rusiye Federatsiyasınıñ diger regionları ile işbirlik” konferentsiyasınıñ iştirakçileri devlet ve diniy teşkilâtlar arasında işbirlikniñ güzel taraflarını qayd ettiler ve işbirlik şartlarını aks etken Rezolütsiya imzaladılar. Hususan, Rusiye Federatsiyasınıñ maarif organlarına Qırım Cumhuriyetiniñ devlet ve diniy-maarif teşkilâtları ile işbirlik aqqında Añlaşmanı imzalamağa tevsiye ettiler. Vesiqada umumiy ilmiy konferentsiyalar, seminarlar, kollokviumlar, “tögerek masalar”, açıq lektsiyalar, sergiler ve ilmiy-tasil, maarif mevzusındaki diger tedbirlerniñ keçirilüvi aqqında söz yürütile. Bundan da ğayrı, Rezolütsiya boyunca çeşit regionlarda ilmiy-maarif sergiler, neşircilik leyhalarınıñ birlikte ömürge keçirilüvi, studentler ve ocalar içün ameliyat ve iş tecribesiniñ teşkil etilüvi közde tutula. Konferentsiya devamında Qırım Cumhuriyetiniñ devlet ve diniy tasil teşkilâtları Rusiyeniñ diger regionları ile işbirlik programmasınıñ işlep çıqarıluvı aqqında qarar qabul etildi. Ötkerilecek tedbirlerniñ cedveli tizildi. Bundan da ğayrı, aliy oquv yurtlarına Qırım Cumhuriyeti diniy erbapları ihtisasınıñ yükseltüvi ve İslâm tarihı ve medeniyeti boyunca yüksek seviyeli mütehassıslarnıñ azırlanuvı boyunca iş başlamağa tevsiye etildi.
QMDİ MDT hızmeti


text:
39 OTUZ DOQUZINCI DERS
· Müthiş sürgünlik – ömürlik aqlımızdadır
Rus imperiyasınıñ basqıncı siyaseti, yedi başlı ajdağa kibi, bir başını kesseñ, onıñ yerine başqa baş ösip çıqa, ölmek bilmey.
II Katerinanıñ Qırımğa nisbeten 1989 senesi başlağan cinaiy işini onıñ torunları devam ete: tişinden tırnağınace silâlanğan asker, omon, spetsnaz, kazaki, militsiyanen, bir avuç halqımıznı basıp yoğurmağa tırışa.
Aslında bizim Qırımımızğa olar: «Haш KpыM» dep, tekrarlay bere, bu topraq, emiş, “slavânlarnıñ toprağı” degen fikirni biñ türlü uydurmalarnen isbatlamağa tırışa.
Bizlerni, tamır halqnı, ise olar körmey ve körmegede istemey, çünki biz olarnıñ bu aqiqatsız siyasetine qarşı çıqamız, aqiqatnı talap etemiz. Biz indemeyip otursaq da, olar bizim başımızğa çıqıp otursa, olarğa o kerek. Biz ise aqqa – aq, qarağa – qara degen milletmiz.
Baş egmegen millet olğanımız içün, biz Stalinniñ yaltaqları tarafından aqsız yerde qabaatlandıq, vatanımızdan sürgün etildik ve yarım asır devamında Uralda, Orta Asiyada ve diger yerlerde can çekiştik, Vatanımızğa asretlik çektik. Lâkin doğmuş (tuvğan) yerlerni, Qırımnı bir daqqa unutmadıq, qaytmaq içün küreştik. Çoq insanımız açlıqtan ve hastalıqlardan öldi, çoqları sovetlerniñ qurbanı oldı, daa bir qısmı millet içün şeit ketti, ahırı pek büyük küçlüklernen olsa da, Vatanımızğa yol açtıq. Biz yoq olmadıq. Vatanımıznen qavuştıq. Amma halqımıznıñ episi daa qaytamayıp, sürgünlikte qalmaqta. İnşalla, bir kün ola olar Vatanınen qavuşır.
Büyük quvançnen öz yerine qaytqan halqımız, sürgünlikte olğan vaqıtta, Qırımğa kelip toluşqan ecnebiy halqnıñ küleryüzüni körmey, olar kelgenimizni istemey, ayaq çala, keder ete, evlerimizge qoymay, özümizge ev qurmağa topraq bermey, biñ türlü hınzırlıq yapıp, bizni çekiştire, qıynay. “Bu halq aqsız yerde qabaatlandı, sürgün etildi ve yarım asır devam etken küreşten soñ vatanına yol açtı ve qayta, biz olarğa elimizden kelgeni qadar yardım eteyik”, – degen fikir olarnıñ aqlınıñ ucunda bile yoq.
Aksine, ep şu eski, bizni aqaretleyici, laflaranı eşitemiz. Beftan sözler aytalar, aynecilik yapıp, bizni aldatmağa tırışalar, çekiştireler, atta mezarlıqlarımızda baştaşlarnı yıqa, parçalaylar, biz aqqında divarlarda çirkin-çirkin sözler yazalar. Yaşlarımıznı “skinhed” degen bir sürü tazbaş yavurlar birer-birer tutıp ura, kötekley. Olarnıñ banditleri evlerimizge kirip, aqça talap ete, bermegenlerni ura, öldüre (Ömerovlar). Bezbağlam degen yerde bir adamımıznı bütün qorantasınen, balası-çağasınen atıp keteler. “Prestupnik” qıdıramız dep, “spetsnazları” Mustafa Hairovlarnıñ penceresini sındırıp, ev içine granata taşlaylar, onı qolsuz qaldıralar, oğlunı yaralaylar.
Ükümetimiz bularnı körse de kerekli effektiv çareler körmey. Onıñ içün de olarnıñ bizge yapqan cinayetlikleriniñ, vahşiylikleriniñ, hınzırlıqlarınıñ ardı kesilmey.
Yıllar devamında etken talaplarımızğa baqmadan, halqımıznı reabilitatsiya yapacaq kibi daa bir qanun qabul olunmadı.
Kelip-kelip bugünki “krizis” da qalın tarafınen bizim başımızğa urdı, çoq adam işsiz qaldı, qorantasını baqmağa parası yoq. Bazarğa barıp, bir şeyler satıp ötmegimni tapayım degenlerni de, akimiyetniñ çıqarğan qararınen, Stratiladi kibi közü qan basqan çinovnikler, militsiya ve kazakilernen beraber, mallarını tutıp ala ve bazardan quva.
Ana böyle ağırdan-ağır bir vaziyettemiz, dostlar.
Amma yaşayış devam ete, yaşamaq kerek, küreşimizni devam etmek kerek, devletke talabımıznı arttırmaq kerek. Biz özümiz bunı yapmasaq, bizge onı azırlap ketirip berecek yoq.
Allanıñ emrinen, biz aqıllı bir milletmiz, çoq şeyge dayanamız, çıdaymız, lâkin, kele künü, aqqımız içün, aqiqat içün küreşmege de pek yahşı bilemiz. Vatanımızğa küreş neticesinde qayttıq ve aqqımıznı da küreş neticesinde qaytarıp alırmız, inşalla.
Biz aqlımız, aqiqat bizim tarafımızda, devletten yañı bir şey istemeymiz, biz 1944 senesi qolumızdan suvurılıp alınğan aq-uquqımıznıñ qaytarılıp berilmesini, yani: baba-dedemizniñ toprağını, köylerimizniñ adlarını, tilimizniñ devlet statusını, devletçiligimizni qaytarılıp berilmesini isteymiz.
Biz ne rusqa, ne ukrainge, ne de başqasına duşman degilmiz. Biz öz Vatanımız – Qırımda evelkisi kibi dost-muabbet yaşamağa isteymiz. Balalarımız, bizim evlâtlarımız, milliy mekteplerde oqup, öz tilini, öz medeniyetini, öz urf-adetlerini, aqiqiy öz tarihını bilgenini isteymiz.
Bularnı bizge daa keregi kibi bermediler, onıñ içün bizge indemeyip oturmağa olmay, közümiz daim açıq olmaq kerek.
Areketlerimiz faal olsun, birligimiz qaya kibi qaviy olsun!
· Şiirler, yırlar
Bugün – matem
Bugün – matem. Dua etem
Oğursızlıq olmasın,
Ana-baba, soylarımnıñ
Çırayları solmasın.
Vatanımız em halqımız
Qara künler körmesin,
Duşmanımız yurtumızda
Örümçekler örmesin.
Qara niyet taşığanlar
Yolumıznı kesmesin,
Alla-Taalâ cümlemizge
Tınç ömür qısmet etsin.
Küreşte tapılır aqiqat ve baht
Ey, halqım! Yat yerde azmı şey kördiñ,
Qıynaldıñ, hor oldıñ, azmı yol yürdiñ,
Neler tek çekmediñ uzaq illerde,
Aqiqat qıdırdıñ olmağan yerde.
Hayırsız qırq dörtniñ qurbanı oldıñ,
Menligiñ taptaldı, sarardıñ-soldıñ,
Asretlik dert olıp, yuquñnı böldi,
Qaç oğlan ve qızıñ vaqıtsız öldi.
Merametsiz, aqiqatsız şahıslar,
Yoq etem dep çoq tırıştı unsurlar,
Canavarlar nafle zeerin saçtı,
Öz qolunen halq – iline yol açtı.
Yarım asır küreşten soñ, Vatanğa,
Tuvğan yerge telmirgen millet qayta,
Lâkin daa körecegi bar eken,
İnflâtsiyağa oğray o tesadufen.
Tatarlarnıñ qaseveti ep arta,
Ev quramay, yerleşamaylar yurtta,
Qartı-yaşı çıbırışa yollarda,
Qorantalar bölüşken, müşkül alda.
Keliri yoq, olar yardımğa muhtac,
Hastasına tapmaq qıyın bir ilâç,
Devlet bunı körmemege tırışa,
Qol uzatmay, öz işinen oğraşa.
Lâkin millet adımnı bilip atar,
Öz çaresin, inşalla, özü tapar,
Ğayret eter, mıtlaq qısmeti yürer,
“Öksüz ölmez, örselenir, kün körer”!
Ecnebiyce talim-terbiye oldı,
Yaşlarımız, yazıq, biraz bozuldı,
İçkicilik, nefishorluq, hırsızlıq,
Lâyıq degil bizlerge bu bozğunlıq.
Bazıları parağa pek berile,
Qumarbazlıq, zevq-sefa sürip yüre,
Qasevetsiz em de ğamsız yaşağan,
Vatandaşım, pek yalvaram, tez uyan.
Samostroyda tuvğanlarıñnı bir baq,
Quramayıp çekişkennen et bir laf,
Özüñni tek bilip yürme, birader,
“Sürüden ayırılğan, sürünip öler”.
Halqıñ barda, sen de barsıñ,
Yoqta, tövbe Rabbim, sen de yoqsıñ,
Halqnen ağla, kerek olsa, halqnen kül,
Bayramında, seyranında ol bir gül.
Bir daqqa unutma boynuñnıñ borcun,
Eliñden ne kelse, yap, urun,
Küreşte tapılır aqiqat ve baht,
Acıma oña ne vaqıt ne taqat.
Ferah temeli – sevgi ve birliktir,
Doğmuş halqıña yapılğan eyiliktir,
Bizlerge evelden qalğan bir adet:
“Başı ağırğan adamğa yardım et”!
Er yerde, er zaman birlikli olsaq,
İnsannıñ barında, yoqunda bulunsaq,
Közümiz açılır – bulurmız ünü,
Bol-serbest ömürniñ kelir bir künü!
2000 s.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko «Akimiyet temizlevi aqqında» (lüstratsiya aqqında) Qanunnı tam olaraq tanımasa da, onı imzalaycağını bildirdi.
Bu aqqında Petro Poroşenko Lviv milliy universitetinde yapqan çıqışı vaqtında ayttı.
Devlet yolbaşçısınıñ aytqanına köre, devlet apparatını bütünley temizlemek ihtiyacı bar olğanı içün Lüstratsiya aqqında qanun imzalanacaq.
Prezidentniñ qayd etkenine köre, Venetsiya komissiyası, Anayasa mahkemesi, Avropa Şurasınıñ qararı, Avropa Birliginiñ ukrain qanunlarını tüzetüv boyunca qararı, insan aqları boyunca Avropa mahkemesiniñ tevsiyeleri ögrenilecek.


text:
Bu aqta mayıs 5 künü, bazarertesi, iş toplaşuvda Qırımnıñ öz başına tayin etilgen kurort ve turizm boyunca naziri Andrey Filonov bildirdi. Bunı öz başına ilân etilgen Cumhuriyet «akimiyetiniñ» kurort ve turizm boyunca nazirliginiñ matbuat hızmeti haber ete.
Nazirniñ sözlerine binayen, Qırım «akimiyeti» ögünde ilk evelâ teşkil etilgen raatlanuvnıñ segmentini – sanatoriy ve istiraat evlerini toldurmaq vazifesi turmaqtadır. Şunıñ içün yolbaşçılar raatlıq mevsimine azırlıq körmek kerekler.
«İşiñiz siziñ faallik ve azırılıq seviyeñizge bağlıdır. Bir kimse kelip, sizni raatlanıcılar ile temin etecegini beklep oturmañız. Bunıñnen beraber, siziñ işiñizge 2015 senesiniñ raatlıq mevsimi bağlana. Akimiyette bu aqta ciddiy strategik planları bardır», – dep muracaat etti sanatoriy ve istiraat evleriniñ yolbaşçılarına Filonov.
O şunı da qayd etti ki, Qırım «akimiyeti» Rusiye Sberbankı ile bu mevsimde sanatoriy ve istiraat evleriniñ tolduruvı ile bağlı muzakerelerni keçire eken. «Sberbank» umumrusiye bala şifahenesi olacağı beklenilgen «Kezlevni idare etecektir».


text:
Kyivde mart 17-de «Mustafa Cemilev. Mazun olmağan» kitabınıñ taqdim merasimi keçirilecektir. Kitap müellifleri «Ukrainskaya pravda» neşiriniñ baş muarriri Sevgil Musayeva-Borovik ve «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ esasçılarından biri Alim Aliyev olalar.
«Kitap olacağını tüşünmegen edik. Birinci körüşüvimiz (Mustafa Cemilev ile – QA) Donbassta cenk tedbirleri başlağan soñ oldı, intervyü basacaq edik, amma neşriyattan bir muracaat keldi, bizler tercimeiyallı bir kitap degil, Qırıda işğalden soñ neler ola ve Cemilev özü ne yapqanını yazmağa qarar aldıq», – dep tarif etti Qırım.Aqiqatqa Musayeva-Borovik.
Kitapta baş qaramannıñ intervyüları ile beraber qırımtatar milliy areket iştrakçileri ve sovet dissidentlerniñ baqışları, em de Qırımnıñ şimdiki vaziyeti aks ettirilgendir
«Anda eki parallel sızıq bar – Cemilevniñ ayatı ve yarımada ayatı, qırımtatarlarnıñ işğalden soñ vaziyeti. Qırımtatar milliy areketinen bağlı çoq malümat da bar, areket qaramanları, sürgünlik ve qırımtatarlar üzerinde olğan esnaslar bar. Kitap qırımtatarlarnıñ tarihınen tanış ete», – dep qoşştı Musayeva-Borovik.
«Mustafa Cemilev. Mazun olmağan» kitap eki tilde – rusça ve ukraince çıqa, cemi 7 biñ nushası bar.
Oquyıcılarğa kitap «Knijnıy arsenal» halqara festivalinde taqdim etilecektir.
Mustafa Cemilev – qırımtatarı, SSCB zamanınıñ ve Ukrainanıñ siyasiy ve cemaat erbabıdır. Qırımtatar milliy areketiniñ reberlerinden birisi, uquq qorçalayıcı, dissidentler areketininiñ iştirakçisi, siyasiy mabus, Ukraina halq deputatı, 2014 senesi avgust 20-den başlap Ukrana prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisidir.
2014 senesi mart 20-de Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı olaraq tanıdı. Bu qararğa 283 deputat rey berdi. Ukraina qırımtatar halqınıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ saqlap qalması ve inkişafını kefil etmektedir.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenovnıñ Qırım artıq qıtaiy Ukraina elektrik teminlevine tabi olmağanı aqqında lafını «yalan» dep adladı.
«O (Aksenov – QA) Qırım ve başqa toplulıqlarğa sıñırsız bir hayalperest insan olaraq belli oldı. Öz iç bir sözüni, tahminini yerine ketirmegen bir insan kibi. Aytqanı yalandır», – dedi Çubarov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde dekabr 8 künü.
Çubarovnıñ sözlerine köre, Qırımğa ukrain elektrik energiyasınıñ berilmesi yarımadağa qamaçavdan evel berilgen miqdardan tek 25% teminlengen.
Bunıñ ile Meclis reisi 2016 senesi yanvar 1-den Qırım kene Ukraina energetik tertibatından söndürile bilecegini qayd etti, Ukraina Yuqarı Radasınıñ mütenasip qararı olsa.
«Böyle alda mesuliyet Ukraina Yuqarı Radasına yüklenecek», – dedi Çubarov.
Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksenov aytqanı kibi, Qırım akimiyeti Ukraina ile elektrik energiyası meselelerinde artıq işbirlik etmeycek.
Qıtaiy Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yolaqlardan biri «Kahovka – Titan» yolağı elektrik energiyasına bağlandı.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Mecelisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.


text:
Rusiyeniñ SİZOsında tutulğan qırımlı Emir-Usein Kuku iyülniñ 17-nde, Rusiye ve Qırımda tutulğan butün siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen 22 kün evel başlatqan açlığını toqtatmağa niyeti olmağanı aqqında ayttı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa adliyeci Sergey Loktev haber etti.
«Bugün o: «Küçüm yetkeni qadar açlıq tutmağa devam etecem». Men bellesem, bu açlıq onıñ sağlığına büyük zarar ketirir. Bundan üküm ne yaramay, ne de yahşı tarafqa deñişmez. Biz onen laf ettik ve imayecisi olaraq, o aqiqatqa küreşerek,öz sağlığı, atta ayatını telükege soqqanı içün pek ökünem. Ancaq men epbir açlıq tutmaqtan vazgeçirmege areket ettim: dep ayttı», – dep ikâye etti adliyeci.
Adliyeciniñ sözlerine köre, imayesi altındaki şahısnı ekimler teşkerip tura eken, faqat tedqiqler neticesini bildirmey ekenler.
«O, çigeri ve talağı ağırtqanı aqqında ayta. 2015 senesi o tutqan arada urğan büyregi de ağırta eken. Onıñ sağlığınen bağlı tibbiy vesiqalar – şimdilik gizli tutula. Onı nezaret etmege alıp ketseler de bir şey aytmaylar. Bizler Cezalarnı icra etüv Federal hızmeti ve prokuraturağa kerek soratmalar yolladıq. Bizge Kukunıñ sağlığınen bağlı vesiqalar taqdim etilgenini ve ayrıca, bizim imayemiz altındaki şahısqa nisbeten 4-nci SİZO hadimleriniñ areketleri teşkerilgenini talap ettik», – dep ayttı Loktev.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Adliyeci imayesi altındaki şahısnıñ ömür arqadaşı Meryem Kuku iyülniñ 17-nde qocasını ziyaret etmek içün izin alğanını bildirdi. «Yarın onı ziyaret etecek ve Emir-Useinni açlıq tutmaqtan vazgeçirir dep ümüt etem», – dep qoştı adliyeci.
Ayrıca adliyeci Edem Semedlâyev Emir-Usein Kukuğa semetdeşleriniñ açlıqnı toqtatsın degen bir çoq ricaları aqqında aytqanını haber etti.
İyülniñ 10-nda Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından belli olmağan tarafqa alıp ketilgen. SİZO hadimleri Sergey Loktevke onıñ imayesi altındaki şahıs ne yerge bulunğanı aqqında aytmaqnı red etkenler. Daa soñra Kukunı tibbiy muessisege teşkerüv içün alıp ketkenleri aqqında belli oldı.
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Mäskewdiñ ortalığında RF qorğanıs mïnïstrligi ğïmarattarınıñ biri örtenip, tötenşe oqïğa ornına bes balldıq bağanmen kürdeliligi üşinşi sanat boyınşa ört söndirw küşteri şaqırıldı. Bul twralı TASS-qa astananıñ quqıq qorğaw organdarı xabarladı.
Znamenka köşesindegi RF qorğanıs mïnïstrligi ïeligindegi bes qabattı ğïmarattıñ üşinşi qabatında ört şıqtı. Ğïmarattan bes adam qutqarıldı. TJM qızmetkerleri ört oşağın izdewde», - dedi agenttik suxbattaswşısı.
Ört awmağı 50 şarşımetrdi şarpıdı, zardap şekkender joq.
«Ört bes qabattı üydiñ 3-şi qabatında boldı. Ört awdanı 50 şarşı metrdi qamtıdı. Tötenşe jağday ornında ört-qutqarw bölimderiniñ birneşe jasaqtarı jumıs jasawda», - dedi suxbattaswşı.
Kommentarïï


text:
Anglïyanıñ London, Bïrmïngem jäne Mançester qalalarında özen-kölderdi jağalay üyrekterge arnayı jol salındı.
Üyrekterge jol salwğa bastamanı Anglïya men Welstiñ işki sw joldarın ustawğa jawap beretin Canal & River Trust qayırımdılıq qorı köterdi.
Arnayı joldar aq sızıqpen belgilenip, jol boyına üyrektiñ swreti salınğan. Jobanıñ maqsatı – adamdarğa qorşağan ortanı durıs paydalanwğa üyretw.
Qor menedjeri Kler Rïzïnonıñ (Claire Risino) aytwınşa, bastapqıda arnayı joldardı barlıq janwarlarğa arnap salw josparlanğan. Alayda, saraptay kele, tek üyrekterge jol salw twralı şeşim şığarılğan.
Munday jobalar burın da birqatar memlekette qolğa alınğan bolatın. Mäselen, Qıtayda uyalı telefonmen söylesetin adamdarğa arnalğan jol salınğan edi.
Derekközi:nur.kz
Kommentarïï


text:
Juma küni Mäskew qalasında öner juldızdarı arasında fwtboldan älem çempïonatı bastaldı. Bul jarısqa Qazaqstannıñ änşi-akterlerden quralğan «Alataw» komandası qatısıp jatır.
Qazaqstan toptıq kezeñniñ alğaşqı twrında körşi Qırğız eliniñ ärtisterimen kezdesti. Bul oyın 2:2 esebimen teñ ayaqtaldı. Endi bügin 9 mawsımda Oñtüstik Koreya juldızdarımen kezdesedi.
Qazaqstan quramasınıñ qaqpasın burın özi de käsibï fwtbolşı bolğan Abdwlkarïm Karïmov küzetwde. Sonday-aq kez kelgen waqıtta onı almastırwğa RIN’GO tobınıñ änşisi Batır Baynazarov pen «Tartw» müşesi Rayım Tınıqov dayın.
Qorğanıs şebinde Erlan Älimov, Mels Sağatulı, Abay Jañsarbaev, Medet Köjekbaev, Ğadilbek Janay, Qazbek Qojaxmetov, Kenjebek Janäbilov, Arman Qonırbaev Evgenïy Gartwng öner körsetedi.
Jartılay qorğanısta Sultan Küntwğan, Ğalımjan Arıstanbekulı, Ayan Böribaev, Jubanış Jeksenulı, Ädiljan Omarov, Däwren Seyitjan, Täwekel Müsilim, Ädilbek Sarbaev, Ïlyas Xarov bar.
Şabwıl şebin komanda kapïtanı Muqasan Şaxzadaev Nurlan Qonısbaev, Rısbek Ataşev, Säken Mayğazïev, Meyrambek Bespaev Danïyar Ötegen Valerïy Yabloçkïn quraydı.
Alğaşqı oyınğa «Mwzart» tobınıñ müşeleri Säken Mayğazïev, Meyrambek Bespaev jäne Nurjan Kermenbaev sïyaqtı tanımal änşiler qatısa almadı. Endi, olar bügin, 9 mawsımda Oñtüstik Koreyamen bolatın oyında alañğa şığadı dep kütilwde.
Älem çempïonatına jalpı sanı 16 komanda qatısıp jatır.
A tobı: Rwmınïya, Nïderlandı, Slovakïya, Ulıbrïtanïya.
B tobı: Qırğızstan, Germanïya, Qazaqstan, Oñtüstik Koreya
S tobı: Resey, Ïtalïya, Estonïya, Slovenïya.
D tobı: Ïzraïl, Belorwssïya, Türkïya, Japonïya.
Ayta keteyik, juldızdar arasındağı älem çempïonatı osımen besinşi ret uyımdastırılıp jatır.
Derekközi:nur.kz
Kommentarïï


text:
«Qırım diasporası» cemaat teşkilâtı memleket içinde köçip kelgenler içün ekologik yerleşme qurucılığı planları aqqında bildire. Teşkilâtnıñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, Kyiv vilâyetiniñ akimiyeti Vışgorod rayonınıñ Abramovka köyü yanındaki yerni teklif etti.
«Sekiz ay devamında «Qırım diasporasınıñ» faalleri memleket içinde köçip kelgenler içün Kyiv vilâyetinde ekologik yerleşmeniñ qurucılıq leyhası üzerinde çalıştılar. Şimdige qadar köçip kelgen 439 qoranta leyhağa qoşulmağa istegenini bildirdi», – dep aytıla haberde.
Leyha aprel 12-de Kyiv vilâyeti devlet memuriyetiniñ binasında muzakere etilecektir. «Qırım diasporasınıñ» malümatına köre, toplaşuvda ekologik yerleşmeniñ maqsadı, yerli infrastrukturanıñ hususiyetleri, vesiqalarnı resmiyleştirüv qaideleri, leyha çerçivesinde halqara yardımnı elde etüv imkânları tarif etilecek.
Ukraina içtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına köre, 2016 senesi aprel 4 kününe qadar Rusiye işğal etken Qırımdan ve Donbasstan köçip kelgen insanlarnıñ sayısı 1 mln 760 biñ 972 kişini teşkil etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımtatarlar İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesinde (YESPÇ) 2014 senesinden Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada ana tilinde oqumaq aqqında marum qalğanlarına şikâyet ete bile.
Bunı Taras Şevçenko adına Kiyev milliy universitetiniñ halqara uquq professorı Aleksandr Zadorojnıy bildire.
«Ukraina vatandaşı YESPÇge muracaat ete ve yevro para birleminde maliyeviy tazminatnı elde ete bile», – dedi Zadorojnıy Qırım.Aqiqatqa.
O YESPÇde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda vatandaş aqlarınıñ bozulması ile bağlı şahsiy muracaatlar mehanizmi yeterli derecede çalışmağanını qayd etti. Zadorojnıy aytqanı kibi, şimdilik mahkemege bu kibi şikâyetleri ile tek 700 insan muracaat etti.
Professor şunı da qayd etti ki, Ukraina Qırım işğali ve halqara uquqnıñ diger bozuluvları içün Rusiyeni mesüliyetke çekmek içün halqara uquq imkânlarından da yeterli seviyede faydalanmay.
Rusiye Qırımnı işğal etkeninden soñ yarımadada ukrain ve qırımtatar mektep ve sınıflarını qapatmağa, ukrain ve qırımtatar tillerinde oqutuv saatlerini qısqartmağa başladılar. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi ve cemaatçılar ep qasevetini bildire.


text:
AQ YOL TİLÄYMİZ/ Keyinki vaqitlarda sän°ätkä iştiyaq bağliğan uyğur šsmürliriniŋ sani kšpäymäktä. Almuta şähiridiki 157-mäktäp-gimnaziyaniŋ 1-sinip oquğuçisi Kärim Mämätiyarov šz täŋtuşliri arisida käŋ mälum. Altä yaşliq Kärimniŋ җänubiy paytähttiki «Samay» studiya-šyidä fortepiano sinipida mäşiqlinivatqiniğa bari-yoqi altä ay bolsimu, härhil kšrük, bayqaşlarğa qatnişip, mukapatliq orunlardin kšrünüp ülgärdi.
Yeqinda u jumhuriyätlik HVI «Aq kšgerşin» balilar ijadiyiti festival'-kšrügidä sän°ät muhlislirini šziniŋ äҗayip talanti bilän qayil qilip, ğalip ataldi vä kubok häm 1-däriҗilik diplom bilän mukapatlandi.
Biz sän°ätkä iştiyaq bağliğan Kärimgä aq yol tiligäç, sän°ät alimidä yänimu egiz pällilärdin kšrünüşigä tiläkdaşliq bildürimiz.


text:
Jol polïcïyası qızmetkerleriniñ päter jaldawına ötemaqı tölenwi mümkin
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda 35 mıñ polïcïya qızmetkeri baspanağa muqtaj. Bul twralı bügin xalıqpen eseptik kezdesw ötkizgen QR Işki ister mïnïstri Qalmuxanbet Qasımov ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Bizde 35 mıñ polïcïya qızmetkeri baspanağa muqtaj. Bügingi küni bul sanatta 5 mıñnan astam qızmetkerge päter jaldawğa qarajat bölip otırmız. Birinşi kezeñde jedel tergew qızmetterin qamtamasız ettik. Barlıq tergewşilerdi, jedel wäkilderdi, yağnï, krïmïnaldıq polïcïyanı, rejimdik bölimderdi qamtıdıq. Olarğa qazir ötemaqı beremiz. Büginde Ükimetpen päter jaldaw tölemaqısı tizimine wçaskelik jäne jol-şolğınşı qızmetterdi qosw bağıtında jumıs istep jatırmız. Aqşa bölingenine qaray basqa da qızmetterdi birtindep atalğan tizimge qosatın bolamız», - dedi Qalmuxanbet Qasımov.


text:
Bunıñnen bağlı vesiqağa Rusiye deputatlarınıñ çoqusı qol tuttı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Rusiye ve Sovetler Birliginde yaşağan adamlarnıñ rusça qonuşqan soy-sopları Rusiye vatandaşlığını qolay-qolay ala bileler.
Vatandaşlıq aqqını qazanmaq içün Rusiyege köçmek ve çetel devletniñ vatandaşlığından vazgeçmek kerek.
Yuqarıda qayd etilgen imtiyazları olğan adamlar vatanlaşlıqnı üç ay içinde qolaylaştırılğan shema boyunca qabul ete bileler.
Al-azırda Rusiye vatandaşlığını almaq içün beş yıl devamında Rusiyede yaşamaq kerek.


text:
Tış işleri nazirligi Ukraina vatandaşlarına 14 iyünden 15 iyülgece Rusiyede ötkerilecek dünya futbol çempionatına barmamaqnı tevsiye ete.
Nazirlikniñ bayanatında ukrainalılarnıñ Rusiyede barması olarnıñ hususiy havfsızlığına ciddiy telüke teşkil etebilecegi qayd etilmekte.
«Rusiye uquq-tertip idareleri ve ceza uyğulav organları casuslıq, terrorizmde qabaatlav qullanuv vastasınen tutıp alaraq, ukrainalılarğa nisbeten başqa provakatsion areketler amel etmekte.... Rusiye tevqif etilgen Ukraina vatandaşlarına konsul ya da adliyecileriniñ kirişini sıñırlay ya da tamamileyasaq ete. Şimdiki vaqıtta Ukraina vatandaşları içün tecavuzcı devlet sıñırları içinde konsul imayesi imkânları - sıñırlıdır», – denilmekte nazirlikniñ beyanatında.
Ukraina TİN ayrıca, ukrainalılarğa qarşı duşmanlıq doğurulğanı ukrainalılarnıñ Rusiyede bulunması içün ilâve risk unsurını teşkil etmekte.
Aprel ayında Avropa parlamentiniñ onlarnen deputatları Rusiye ötkerilecek dünya futbol çempionatını diplomatik boykot etilmesine davet etken ediler.
2018 dünya çempionatı Rusiyeniñ 11 şeerinde keçecek. İlk matç iyünniñ 14-nde keçirilmesi planlaştırıla. Final iyülniñ 15-nde keçecek.


text:
Brifing ve matbuat konferentsiyaları
Ukraina haber siyaseti Nazirligi 2016 senesi içün öz faaliyetiniñ neticesi aqqında esabat berdi
22 Qış ayı, 14:42
Ukrainada bütün dünyağa tınçlıq ğayelerini seslendirgen ve ileriletken Andriy Saharov aqqında kitapnı taqdim ettiler
10 Qış ayı, 16:01
HSN Donbasnıñ haber reitegratsiyası boyunca işniñ quvetlenüv yonelişlerini taqdim etti
10 Boş ay, 16:49
Ukraina habersiyaseti Naziri Yuriy Stets Qırım boyunca haber siyaseti meselelerinden yañı mesleatçı tayinledi
12 Ekim ayı, 14:21
HSN: 6 biñ ukrainlerden RF Qırımda terrorist ve ekstremistlerniñ “cedvelini” tizdi, olardan 20-den ziyadesi qırımlılar
1 Berim ayı, 10:49
HSN: Endi “Kultura” telekanalı “T2” dijital standartı efirinde yayınlay
31 Arman ayı, 20:29
Emine Ceppar: “Ecnebiy jurnalistlerniñ Qırımğa irişimi – siyasiy mabuslar qoruvınıñ peyi”
16 Arman ayı, 15:11
Emine Ceppar: “Qırımtatar halqına belgilenmesi içün aqqı ömürge keçirilmesine imkân berilmesi – Ukraina içün demokratiyağa test”
8 Arman ayı, 17:06


text:
Aqmescitniñ merkezinde «Narazılıq meydanı” faali, qırımtatar Vatan Karabaşnıñ özüni yaqma teşebbüsi çaresizlik neticesidir. Qırım.Aqiqatqa avgustnıñ 3-nde böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi.
“Me buñı çaresizlikniñ bir şekli der edim. İnsanlar ictimaiy ağlarda yapılğan paylâşuv ve izaatlardan artıq başqa areketlerge keçeler. Endi halqımıznıñ küreşine özüni yaqmaq da kirer”, – dedi Çiygoz.
Onıñ sözlerine köre, “narazılıq meydanı”nıñ faalleri rusiyeli memurlar olranıñ meselesini çezer degen ümütleri boşuna çıqtı.
“Afsus ki, bu gruppa (“narazılıq meydanı”nıñ faalleri –QA) Qırımda Rusiye bayrağını kötergen ilk gruppadır. Olar esasen, ümüt ve eminliknen, Aksönov, işğalci akimiyet, Moskvadaki akimiyet bir adalet ketirir dep muracaat etken ediler. Bu arada olar işğalge qarşı yürsetilgen umumiy küreşten uzaqlaşqan ediler. Umumiy küreşten ulaqlaşuv – bir fayda ketirmedi. Bugünki adım – bizim semetdeşlerimiz atqan çaresizlik adımıdır”, - dep qoştı Çiygoz.
Vatan Karabaş aqqında onıñ evli olğanı ve üç balası bar ekenligini bilemiz.
Diqqat! Dehşet kontent!
Avgustnıñ 3-nde Aqmescitniñ merkezinde “Strelkovaya” “narazılıq meydanı”nıñ faali Vatan Karabaş özüni yaqmaq niyetinen, üzerine yanıcı şingenlik tökerek, özüni yaqıp yiberdi, ancaq etrafındakiler ateşni söndürip yetiştirdi. Özüni yaqmazdan evel bu kişi özüni, akimiyetniñ aqsızlığını qarşı narazılıq bildirerek yaqqanı aqqında ayttı.
Oquñız: «Krıumskaya roza»ğa qarşı küreş: Aqmescit civarındaki«narazılıq meydanında» qurucılıq başlay
Rusiyeli telükesizlik hadimleri avgustnıñ 2-nde Aqmescit etrafında qurulacaq “Krımskaya roza” mesken rayonında qora qoyulmasına qarşı çıqqan yerli sakinler narazılıq bildirgen yerge keldiler.
Avgustnıñ 3-nde faaller “narazılıq meydanı”nda keçken vaqialar sebebinden Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetine barmağa planlaştırlalar.
İlhaq etilgen Qırımnıñ rusiyeli memuriyet temsilcileri qırımtatarlarnıñ evleri turğan topraq damartılarını satalar. Qurucılıq yapacaqlar işlerini satın alınğan topraqlarını qoralamaqnen başalay. İşte, yerli sakinler buña qarşı çıqalar.
Qırımtatarlar ev qurğan “Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ yerinde 9 biñ kişilik yañı rayon qurmağa isteyler. Mesken evlerden ğayrı, mektepler, bala bağçaları, sport meydanları ve tükânlar qurmağa azırlanalar. Şimdilik anda esasen avdet etkenler (repatriant) yaşay.


text:
Qırım, Lvov ve München ressamları İlki Lvov Mediateka çerçivesinde yarımada aqqında olğan stereotiplerni yoq etmege tırışacaqlar. Sanat erbapları E97 leyhası çerçivesinde kendi fotoresimlerini taqdim ettiler, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Lvov sakinleri Qırım aqqında az bileler. Matbuat vastaları tarif etken bir de bir sımalar aqılımızda bar, lâkin bu o degildir. Adamlar ilk teessuratlarğa, Qırım deñizi, onıñ sıcaqlığı ve umumen sanatqa qatmalarını isteymiz», – dep tarif ete leyha teşkilâtçısı, Lvov sakini Aleksandrı Davıdenko.
Fotosergide Aqmescit ressamı Dinara Ahtemova, Aqyar ressamları Aleksandra ve Aleksandr Krolikovskiye, Vitaliy Fomenko, Nadejda Terehina, Lvov ressamı Aleksandra Davıdenko ve München ressamı Gerbert Romeç iştirak eteler.
Leyhanıñ adı qıtaiy Ukrainanı ve Qırımnı birleştirgen E97 yolunıñ adını taşıy. Sergi Lvovda oktâbr 20-den itibaren noyabr 2-ne qadar Mulârskaya 2a adresi boyunca keçirile.
Mediateka – İnternet, CD ve DVD-diskler, çetel tillerni mustaqil ögrenüv ve bilgisayar imkânlarından faydalanmağa fursat bergen bir kütüphane hızmetleridir.


text:
Kremlde, prezident saylâvlarını 2018 senesi 18 martta – Qırımnıñ «qoşulğan» kününde keçirmek teşebbüsine dair Rusiye senatorlarınınıñ fikirlerini muzakere etecekler. Bunı jurnalistlerge Vladimir Putinnıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov aytqan.
TASS haberine köre, Peskov: «Şimdilik bu meselede bir qattı fikir yoq, bu teşebbüs aqqında tüşünmek içün, elbette, vaqıt kerek olacaq. Men bellesem yaqın kelecekte bir şeyler añlaşılır», – dedi.
Bundan ögüne senatorlar Andrey Klişans ve Anatoliy Şırokov, Devlet Dumasına saylâv qanunlarına deñişmeler kirsetmege teklif ettiler, şu sırada prezident saylâvlarını martnıñ üçünci bazar kününde keçirmege teklif etile. Öz nevbetinde, Devlet Dumasınıñ yolbaşçısı Vâçeslav Volodin bu künü saylâvlarnıñ keçirilmesine qol tutqanını beyan etti.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında referendum keçirildi, 2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında, dünyada qabul etilmegen, referendum keçirildi, neticede Rusiye Qırımnı özüne qoşqanını ilân etti,. Ukraina, Avropa birligi ve AQŞ bu rey berüvini tanımadılar ve Qırım Rusiye tarafında işğal etilgenini tasdiqlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Puêrto-Rikodan awır sannar
Puêrto-Riko xökümäte sentyabr’ ayında xakimlek itkän Maria ğarasatınıñ 1 meñ 400 keşeneñ ğomere özelügä säbäpçe buluın belderde
Puêrto-Riko xökümäte sentyabr’ ayında xakimlek itkän Maria ğarasatınıñ 1 meñ 400 keşeneñ ğomere özelügä säbäpçe buluın belderde. Ministrlar kabinetı kongressqa “Cimerelüdän soñ kire qaytu häm yanarış” isemle xisap xäzerläde. Anda äytelgänçä, baştağı mäğ’lümatlar buyınça ğarasatta 64 keşe ülde dip sanala. Ämma bu san soñınnan 1 meñ 427gä citä.
Ğarasatlar buyınça milli üzäk berençesendä köçle cil yıqqan ağaç astında qalıp hälaq bulğan keşelär şikelle turıdan-turı afätneñ êçendä ülüçelär genä isäpkä alınuın belderä. İkençesendä isä älege dawıl näticäsendä utsız qalu, mediśina kiräk-yaraqları citmäw şikelle qıyınlıqlar yözennän ğomere özelüçelärne dä isemlekkä kertälär.


text:
Forbes basılımı ötip bara jatqan jılda tabıstan göri şığın keltirgen gollïvwdtik akterlerdiñ tizimin jarïyaladı. Bul reytïngti ataqtı äri tanımal akter Djonnï Depp basqardı. Basılım atap körsetkendey, ol özine kïnokompanïyalar tarapınan üyip-tögip jumsalğan qarajattı aqtamaydı. Sarapşılardıñ aytwınşa, Deppke tölengen ärbir dollardan tek 20 cent ğana qaytıp otırğan. Bul Gollïvwd üşin eñ tömengi körsetkiş sanaladı. Fïlmderden tüsken tabıs pen oğan ketken şığın arasındağı ayırmaşılıqtıñ jer men köktey ekendigine qaramastan, Djonnï Deppti fïlmge tüswge şaqırwşılardıñ qatarı tolastamay tur, dep jazadı planet-today.ru.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımda medeniyet erbapları ile körüşüvde Qırımğa Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnıñ kiriş yasağı aqqında sualge doğrudan-doğru cevap bermedi.
İşbu yasaqqa şikâyet etken Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ müdiri Elmira Ablâlimovanıñ çıqışından soñ, Putin böyle dedi: «Biz Rusiye halqlarına eyilikni istegen er kesnen çalışacaqmız, şu cümleden Qırımda yaşağan qırımtatar halqınen de, ve keçmişniñ meselelerinde piar etken ve bunı öz zenaatına çevirgen şahıslar ile iş alıp barmaycaqmız», – dep haber ete İTAR-TASS.
Putin bu kibi yasaqlarnıñ tarafdarı degil de, dialog tarafdarı olğanını bildirdi ve «keçmişniñ problemlerinde mühtekirlik etmeyip, kelecekniñ müsbet yönelişte gurucılığına ıntılmaq kerekligini» de qayd etti.
Bunıñ ile öz çıqışında Rusiye prezidenti Qırımnıñ repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ aqlavı boyunca leyhalarnıñ kenişlevi de ola bilecegini aytıp keçti.
Belli olğanı kibi, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen «akimiyeti» Herson vilâyeti Geniçiskte keçirilgen toplaşuvdan qaytqan qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı yarımadağa kirsetmedi.
İyül 5 künü Rusiye Federatsiyası qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa öz territoriyasına kirişini 5 yılğa yasaq etti. Evel aynı böyle yasaq qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge de berilgen edi.


text:
Poloniya Milliy telükesizlik bürosınıñ yolbaşçısı Pavel Soloh dekabr 2 künü Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Varşavağa teşrif buyuracağını bildirdi.
«Petro Poroşenkonıñ ziyaret künü tesadufiy degildir. Dekabr 2 künü Poloniya ilk devlet olaraq Ukrainanıñ mustaqilligini tanığan edi», – dedi Soloh oktâbr 10 künü Ukraina Milliy mudafaa ve telülesizlik şurasınıñ kâtibi Oleksandr Turçinov ile Kyivte körüşken soñ.
Pavel Solohnıñ sözlerine köre, Petro Poroşenko özü de körüşüv devamında bu ziyaretni tasdiqladı.
Avgust 24 künü Poloniya prezidenti Andrzej Duda Kyivni ziyaret etkeni vaqıtında Petro Poroşenkonı Varşavağa davet etken edi.
Bazarertesi künü Pavel Soloh Ukraina MMTŞ kâtibive Ukraina prezidenti ile körüşüvler keçirdi. Salı künü o MMTŞ kâtibi Turçinov ile XIII «Silâ ve telükesizlik-2016» Halqara ihtisasiy serginiñ ve X «Aviamir-XXI» Halqara avacılıq salonunıñ açılışında iştirak etecek.