text:
Qosqan waqıtı Qazan 27, 2016 | 405 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
ŞETEL QAZAQTARINIÑ BAĞI BOLĞAN TÄWELSİZDİK
Ïslam Jemeneý,
fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı
Älemniñ qırıq memleketinde tirşilik etip jürgen bes mïllïonnan asa qazaqtar bar. Qazaq dïasporacı özge elderdiñ dïasporasınan özgeşelew. Bul mäseleniñ sebep- saldarı jüýeli türde täwelsizdik alğan jıldardan keýin zerttelip kele jatır. Asılı qazaqtar älemniñ köptegen elderinde tarıdaý şaşılıp jürgenderi, özderiniñ qalawı emes. Öýtkeni qazaqtar ata – jurtına bawır basqan xalıq.
Şet memleketterdiñ işinde Qıtaý Xalıq Respwblïkasında turatın qazaqtar mïllïondap sanaladı. Olardıñ turğan aýmağı özderiniñ ejelgi qonısı bolğandıqtan qazirgi tilmen aýtqanda olardı «ïrrïdent» dep ataýdı. Burınğışa aýtar bolsaq ondaýlarğa sol eldiñ «köne turğını» delinedi.
Qıtaýdağı qazaqtardıñ sanı är türli mälimetterge qarap qorıtqanda eki mïllïonğa jwıqtaýdı, İle, Tarbağataý, Altaý aýmaqtarında turadı. Keýingi jıldarı qazaqtardıñ sanı Ürimji qalasında da artıp kele jatır. Qıtaýdağı qalıñ qazaqtıñ tili men ulttıq saltı qazirge deýin saqtalıp kelgendikten jalpı qazaq üşin ulttıq olja bolıp esepteledi. Sondaý-aq keñestik solaqaý sayasatınıñ kesirinen qazaqstannıñ özinde ana tili men ulttıq saltınan aýrılıp bara jatqan qazaqtar üşin de ulttıñ qunarlı näri bola aladı. Oğan dälel 1955-1963 jıldardağı elge oralğan üş jüz mıñğa jwıq qazaqtardıñ üdere köşip atamekenge oralğan ağaýındardıñ qazirgi waqıtta sanı bir mïllïonnan asıp tilimiz ben dilimizdiñ örkendewine zor üles qosıp kele jatır.
Atalğan jıldardan keýin Qazaqstan täwelsizdigin jarïyalağan soñ qıtaýdan mıñdağan qazaq qwanış twın jelbiretip elge oralıp jattı. Olardıñ işinde köptegen ğalımdarı, aqın-jazwşıları, öner maýtalmandarı, käsipkerleri täwelsiz twın jañadan tikken Qazaqstan Respwblïkasınıñ ğılımına, ulttıq mädenïetine, ädebïet pen önerine, ékonomïkalıq narığına ölşewsiz üles qostı. Aralarında är biri, bir romanğa özek bola alatındaý qaýratker tulğaları bar. Sondıqtan eldiñ täwelsizdigi qandas bawırlardıñ qabiletin aspandatqan däwiri boldı dep aýta alamız. Öýtkeni täwesizdik qazaqtarğa şın mäninde bir-birimen tabısıp tutas el bolıp qalıptaswlarına mümkindik twdırdı.
Şetel qazaqtarınıñ atamekenge oralw ïdeyasınıñ jüzege asırw twın ustap turğan Qazaqstan Respwblïkasınıñ tuñğış Prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaev boldı. Elbası Qazaq xalqınıñ birligi men ıntımaqtasw jolında parasattı da salïqalı sayasat ustanıp kele jatqanı el üşin ülken tabıs, baqıt.
Qıtaý qazaqtarınıñ bir böligi qırqınşı jıldarı Ospan batır bastağan ult azattıq küreske qatısıp, jeñilis tapqan soñ Päkistan men Ündistan elderi arqılı Türkïyağa ötip sonda turaqtadı. Olar köbinesi Stanbwl, Ankara, Ïzmïr qalalaları men awdandarında turadı. Jalpı sanı naqtı emes. Degenmen qırıq-elw mıñnan asadı degen boljam bar. Däl sol köştiñ urpaqtarı XX ğasırdıñ jetpisinşi jıldarı Türkïyanıñ ékonomïkalıq-älewmettik qïın jağdaýına baýlanıstı Evropa elderine barıp jumıs isteý bastadı. Osılaýşa bir top qazaqtar Türkïya men Evropanıñ dïasporasına aýnaldı. Olardıñ äwletteri qazirgi zamanda Germanïya, Anglïya, Francïya, Golandïya, Amerïka tağı basqa batıs elderin mekendeýdi. Türik eli olardı bawırım dep qarsı aldı. Öýkeni türikterdiñ de Anadolığa qonıs awdarğan tüpkilikti jeri Sırdarïya boýı, qazirgi Qazaqstan terrïtorïyasınıñ bir böligi bolatın. Qandas bawır Türkïya eli Qazaqstan Rpwblïkası Täwelsizdigin jarïyalağan sätte otız tört mïnwt işinde elimizdiñ täwelsizdigin resmï türde tanığan tuñğış memleket boldı. Bul elder tarïxında burındı-soñdı bolmağan ğajap tarïxï oqïğa edi.
Türkïya sayasatı türiktektes xalıqtarına quşağın aýqara aşıp qarsı alıp otırwı qaşanda bastı ustanım bolıp keledi. Sol üşin türik dünïesi sayasï dağdarısqa uşırağan jıldarı türki zïyalılarına Türkïya ekinşi otanınıñ rölin abıroýmen atqarıp keldi.
Türik eliniñ tili, dini, dili qazaqtarmen bir tübirden şığıp, tamırlas bolğandıqtan sol eldi panalap barğan qazaqtar türik tiline beýimdele bastağanı sonşalıq türik tilin ana tilindeý tez-arada meñgerip aldı. Sol üşin qazaqtardıñ ekinşi bwını ana tilin türik tilimen ornın awıstıra bastadı. Sondıqtan bolar, qazirgi Ewropadağı olardıñ urpaqtarı ağılşın, nemis, francwz tağı basqa evropalıq tildermen qosa türik tilinde tamaşa söýleý aladı da, qazaq tiline kelgende şorqaqtaýdı.
Qazaqstannıñ täwelsizdiginen keýingi jıldarı türkïyadan bir neşe jüzge jwığı Almatı oblısına köşip keldi. Olardıñ basım böligi oblıstıñ Nuralı awılı men Qarasaý batır awdanında turadı.
Türkïyadan Ewropa elderine jumıs izdep sonda barğandar damığan batıs elderiniñ qoğamdıq tärtip, zañdı jumıs rejïmine boýı üýrenip qalğandıqtan atamekenge oralwları Qazaqstannıñ erekşe qarqınmen damıp, alğa şığwına baýlanıstı bolıp tur. Qazaqstan ulttıq ïdeologïyanı mıqtap qol alsa bükil älemdegi dïaspora qazaqtarımen qatar işki orıs tildi qazaqtarı da tez arada qazaq tilin üýrenip, Qazaq bolwdı maqtan tutarı anıq. Sonımen birge Qazaqstan täwelsizdiginen keýin ujmaq ömir izdep şetelderge ketkender de puşaïman xalge tüsip, twğan elin añsap qaýta oraladı. Äýtpese dïaspora qazaqtarı öz mäýeginen alıstaý beredi.
Moñğolïya eline qazaqtar Altaýdan köşip barğandarına şamamen 150 jıldaý bolğan. Olardıñ sanı 1991 jılına deýin 120000 adamnan asıp tüsetin. 1991 jılı qaraşanıñ 18-şi küni «Basqa respwblïkalardan jäne şet elderden Qazaqstannıñ awıldı jerlerinde jumıs istewge tilek bildirwşi baýırğı ult adamdarın Qazaq respwblïkasına qonıstandırw tärtibi men şarttarı twralı» Qazaqstan Respwblïkası Joğarı Keñesiniñ № 711 qawlısı jarıq kördi. Atalğan qawılınıñ negizinde alğaş bolıp Moñğolïyadan eñbek şartı boýınşa 60000 qazaq azamattarı atamekenge oraldı. Olarmen birge türli sala boýınşa elge tanımal bolğan joğarı deñgeýdegi mamandarda boldı. Osılaýşa Moñğolïya qazaqtarı jañadan täwelsizdigin jarïyalap eñsesin tikteý bastağan Qazaqstanğa sanımen demografïyalıq axwalın köterse, bilikti mamandarı, ulttıq boyawğa qanıq salt-dästürimen de Qazaq xalqınıñ sapalıq örisin de keñeýte tüsti. Al, türli sebeptermen Moñğolïyada qazirge deýin turıp jatqan qazaqtardıñ twwınıñ joğarı bolwına baýlanıstı osı waqıtta Allağa şükir sanı äjeptäwir ösip, köşten burınğı sanına jaqındap qalğanın aýtwğa boladı. Äri olar Moñğolïyada 21 aýmaq pen eldi mekenderde turıp jatsa da köbinese Bayan-Ölgeý, Qobda aýmaqtarı men Moñğolïyanıñ astanası Ulanbatır qalasında şoğırlanğan. Sondıqtan köp bolıp şoğırlanğan aýmaqtarda qazaq tili men ulttıq mädenïeti jaqsı saqtalıp keledi.
Orıstıñ patşalıq ïmperïyası da, kommwnïstik bïligi de qazaq xalqınıñ tağdırına qasiretten özge tük jazbaptı. Oğan Awğanstanğa barıp qonıs tepken qazaq ağaýındardıñ tarïxı kwä. Awğanstanğa qazaqtar üş kezeñde barğan. är kezeñniñ özindik tawqımeti mol boldı. Birinşi kezeñ 1865 jılı Reseý patşalığınan qısım körgen bir top qazaqtar äweli Täjikstanğa ötedi. Odan keýin bir mıñ şañıraqtı quraýtın qazaqtar Awğanstanğa barıp ornığadı. Ekinşi köş 1917 jılğı aqpan töñkerisinen keýingi tarïxï zulmattıñ betterin paraqtaýdı. Bul köş qazaqtıñ eki mıñ şañırağın awğan elinde sergeldeñge saldı. Üşinşi kezeñ tarïxta kämpeskelew jäne qoldan jasalğan aşarşılıq degen anıqtamasımen mälim bolıp kele jatqan 1929-1932 jıldarı iske astı. Osılaýşa qazaqtar Awğanstannıñ dïasporasına aýnaldı. Üş kezeñde Awğanstandı panalawğa mäjbür bolğan qazaqtar Qundız, Mazar Şärip, Pol Qumıra, Gerat, Kabwl tağı basqa öñirlerinde turdı. Olardıñ sanı twralı türli mälimet aýtılıp jürdi. Şındığına kelgende qazaqtar arasında ortaşa bala sanı segiz bolğandıqtan üş kezeñniñ tört mıñ qazaq şañırağınıñ esebin şığarw demograf ğalımdarımız üşin qïın emse.
Qazaqtar Awğan elinde mal şarwaşıq, sawda-sattıq jäne tiginşilikpen aýnalıstı. Ul-qızdarın köbinese dinï kwrstarğa oqıttı. Zamanawï bilim alwğa biren-saran ul balaları oqığan. Sonıñ işinde bar-joğı eki azamat Kabwl wnïversïtetine oqıp joğarı bilim aldı. Onıñ biri- Nurmuxammed degen azamat äkesiniñ atı Molla Serikbaý bolatın, ol Keñes odağınıñ äskeri Awğanstannıñ işki oqïğalarına aralasıp, eldiñ işine bülik şığarğan 1980 jıldarında sayasï tartıstardıñ qurbanı bolıp Kabwlda qaza taptı. Ekinşisi – Muxammed Rafïh attı azamat BUU-ınıñ bosqındar bölimşesiniñ tizimine iligip, alğan mamandığı boýınşa Danïïya memleketinde qonıstanıp, otbası müşelerimen tınış ömirge qawıştı. Ataları nebir tawqımettı bastarınan ötkergen urpaqtıñ äwletiniñ biri bolğan oğan, bağı men berekesi mol tirşilik etkeý degen tilegimiz bar. Keñes äskeriniñ 1980-1989 jıldar aralığında lawlatqan soğıs otı talaý şañıraqtı küýretti, mïllïondağan el azamattarın jan-jaqqa tarıdaý şaşıratıp äwrege saldı, onıñ kesapatı sol elde turatın qazaqtardı da aýnalıp öte qoýğan joq. Esterin endi jïıp, urpağınıñ tağdırına üñile qarap, oqw jağına endi ğana kirisken qandastarımız orıs örtinen qaşqan anaw jıldardan köp uzamaý jatıp tağı olardan alısta jürse de qaýtadan olardıñ otına küýip, azabınan jan-jaqqa üdere köşti. Qazaqstan qazaqtarı 1980 jılınan bastap bosqın retinde Päkistan, Ïran, Arab Sawdïya jäne Türkïya memleketterin panaladı. Olardıñ basım köpşiligi oqımıstı maman bolmağandıqtan turaqtanğan elderde alıp-satarlıq sawda, tiginşilik jäne ayaq kïim jöndew jumıstarımen aýnalısıp jürdi. Olar tiginşilik salasında türkïyada memlekettik ékonomïkağa äser eterlikteý teri quraqtarınan kürte tigwdi damıttı. Bosqında jürgen olardıñ ömiri öte qïın boldı. Olardıñ bar küş-qaýratı jergilikti bïlikten turwğa, jumıs istewge ruqsat alwına sarp bolatın künder az bolmadı. Barğan eldiñ tolıqtaý tilin üýrenip meñgerw, zañdarına üýrenisw, adamdarınıñ minez-qulqın tanï bilw, tirşilik qağïdarına qanıq bolw tağı basqa qırlarınıñ baýıbına bara bilw oñaýğa soqpaýtın. Bosqında jürgen bawırlarımız tawqımet ïiriminde jarqırağan ümit säwlesine tap boldı. Ol Qazaqstannıñ täwelsiz el bolğanın älemge jarïyalaw edi. Ne bir ömir azabın körgen olar eliniñ täwelsizdigin estigende jürekteri qwanıştan jarala jazdadı. Qudaý-aw estigenimiz şın ba? Kommwnïst käpirlerdiñ twı quladı ma? Elimiz azat el boldı ma? Küdik pen ümit arasındağı twındağan suraqtar ïgi xabardı estigen qazaqtardıñ mïların aýnaldıra bastadı. Toptasa otırıp äñgeme-düken qurğanda jalğız taqırıp Qazaqstan derbes el boldı degen mäselesi edi. Olar el tarïxınıñ jaña örisi twralı söýleýdi, söýleýdi de sosın bir-birine qarap qwanış qaýnarınan köz jastarın tögedi. Sol sätterde eşkimniñ de köz jastarın jasırwğa şamaları kelmegen. Uzaq waqıt kütken qasterli arman orındalıp jatqanda qwanış jasıñızdı jasıra almaýsız da! Ne kerek jasırıp, jüregiñiz jarılıp ketpesin deseñiz, jılaý beriñiz! Bul Alla sıýlağan är xalıqtıñ tarïxï jolında öte sïrek tartw etiletin kïeli sıýlıq. Uzağınan süýindirsin.
Täwelsizdik fïlosofïyalıq, psïxologïyalıq, sayasï mäni zor, qasterli uğım. Täwelsizdik adamdı adam bolıp ömir sürwindegi jäne dünïewï ömirden ïlahï ömirge jetw jolındağı negizgi faktor. Täwelsizdik ulttıq sananı jetildirip, ulttıq bolmıstı saqtap qala alatın bastı qaýnar.
1991 jıldıñ 28-şi qırküýek küngi Qazaqstan Respwblïkasınıñ tuñğış Prezïdenti Nursultan Nazabaevtıñ Türkïyanıñ Stambwl qalasında qazaq dïaspora ökilderimen kezdesip, olardı köşirip alwğa wäde etkendigi, şette jürgen dïaspora qazaqtarınıñ jürekterinde mäñgi jasaýtın baqıt sıýladı. Äsirese, Awğanstannan bosqın atawına ïe bolğan qazaqtardıñ keleşek tağdırın birjolata aýqındap bergen sol kün, täwelsizdik uğımınıñ qanşalıqtı süýkimdi uğım ekendigin şettegi qazaqtar jan-tänimen sezdi. Täwelsizdik ärbir el üşin erekşelenip turatın zamana sıýı. Joğarıda atalğan jıldıñ sol bir şıraýlı küni Qazaqstan Respwblïkasınıñ tuñğış prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaev Stambwl qalasınıñ qaq ortası Taksïm alañında ornalasqan Qazı-Antep qonaq üýiniñ zäwlim zalında qazaq dïasporasınıñ ökilderin qabıldadı. Sol kezdeswde Elbasınan birinşi kezekte, jedel türde Qazaqstan, Päkistan, Ïran, Sawd Aravïya sı jäne Türkïyada bosqındar qatarında turıp jatqan qazaq bawırlarımızdı elge qaýtarwğa qol uşın berwdi ötindik. Prezïdent eki etpeý ötinişimizdi qabıl aldı, äri köpke sozbaý, bosqın qazaqtardı elden arnaýı jibergen uşaqtarmen, atalğan memleketterden atamekenge jetkizdi.
Bügin tañda bir kezderi tağdır tälkegine tüsip, Awğanstannan pana tapqan qazaq bawırlarımız Jetisaý, Qazaqstan, Şımkent, Qazaqstan jäne Qazaqstan oblısı jäne tağı basqa öñirlerde Otan quşağında eñbek etip, urpaq jaýıp, baqıttı bolaşağınıñ irgetasın twğan xalqımen birge qalap kele jatır.
Burınğı Keñes Odağı quramındağı Qazaqstan, Özbekstan, Qaraqalpaqstan, Türkimenstan, Täjikstan, Qırğızstan jäne tağı basqa respwblïkalardağı qazaqtardıñ atamekenge oralwı onşa qïın bolğan joq. Öýtkeni, orıs tilin üýrenip, sayasï-qoğamdıq ortaq ortanıñ psïxologïyalıq jüýesinde, quqıqtıq pravoları bar azamattarı retinde ösip, öndi. Sondaý-aq, şekaraları aşıq bolğandıqtan olarğa elge oralw jeñildew boldı. Olar bar-joğı jaqın şetelderdiñ qazaqtarı degen atawğa ïe boldı. Degenmen, olar üşin Qazaqstannıñ täwelsiz el bolwı erekşe qwanış bolğanı ras. Ekinşi jağınan Reseýdegi qazaqtardıñ Qazaqstan eliniñ sayasï-ékonomïkalıq axwalı bïiktew turğanı üşin, ondağı qazaqtardıñ atajurtqa qaýtwdağı is-qïmıldarında bayawlıq seziledi.
Keñes Odağınıñ otarşıldıq qatal sayasatı ujımdastırw sıltawımen qazaqtardıñ mal-janın tärkilenip, künköris közi – tört tülik malınan aýırılıp, qoldan jasalğan aştıqqa şalınıp, şet elderge köşwge mäjbür boldı.
Kommwnïstterdiñ qoldan jasağan dozağınan 1929-1933 jıldardağı atamekennen Ïran eline köşwge mäjbür bolğan bir top qazaqtar boldı. Olar Ïranğa barğan bastapqı jıldarı sol jerdiñ tabïğatı men tirşilik şarttarına beýimdele almaý, mıñdağan jannan aýırılıp qaldı. Mıñdağan qazaqtardan bar-joğı 500 adamdaý qalğan eken. Waqıt alğa jıljıp, olar sol kezdegi Mazandaran dep atalatın provïncïyasına qarastı Gorgan, Bändär Türikmen, Gümbez-Kavwıs qalalarında birjolata qonıs tepti. Qazaqstan täwelsizdigin jarïyalağanşa är qalada eki qazaq awıl boldı. Olardıñ xalıq sanı 15 mıñğa jaqındaý tüsken edi. Qazaqtar öz awıldarında sünnï xanafï mäzhabı boýınşa meşit pen medrese saldırıp, şette jürse de özderiniñ ata dinin saqtaý bildi. Bul ürdis qazirge deýin jalğasıp keledi.
Ïran qazaqtarı da arağa jetpis jıl salıp ata jurtınıñ täwelsizdigine kwä boldı. Täwelsizdik olarğa da qwanış pen baqıt nurın şaştı. Ïran qazaqtarınıñ alğaşqı bwını elin sağınıp jürip, atamekenin añsawmen dünïeden ozdı. Biraq ta eldi sağınğan sätterinde öz balalarına sağınış armandarın aýtıp, amanat etti. Qarïyalar balaları atamekenge oraladı degen senimmen «Balalar anaw alısta sizdiñ twğan eliñiz bar. Sizder ata jurtıñızğa oralar kün twadı. Sol üşin qasterli tiliñizdi, qasïetti diniñizdi umıtpañız. Siz qazaqsız, musılmansız, qazaqı saltıñız bar. Bulardı esten şığarmañız, äýtpese elge oralğanda –«men qazaqpın»,-dep qalaý aýta alasız. Eldigiñizge uyat bolıp qalmasın» dep öskeleñ urpağına äñgimesin qaýtalap aýtıp otıratın ädetteri boldı. Sodan bolar, atajurttan jer awdarğan atalardıñ jıraqta twıp-ösken alğaşqı urpağı atalarınıñ eline degen süýispenşiligin jürekpen qabıldap, kïeli amanattaý ata armanına jetkenşe öz boýlarında saqtap jürdi. Alla tağala adam balasına sansız qabilet sıýlağan. Sonıñ biri «qïyal» degen ğajaýıp qabilet. Men üşin qïyal qabileti elde twğan bawırlarımnan özgeşelew dünïeniñ ïesi ekenin de aýtwım kerek. Öýtkeni, öz otanında twğan säbï eseýe kele, oqwdı, ğalım bolwdı, käsipker bolwdı, öner adamı bolwdı, bastıq bolwdı ne qoğam qaýratkeri bolwdı armandaýdı. Sosın armanın qïyaldaýdı. Al, men bolsam es bilgeli qïyaldağı atamekenge jetwdi armandap, añsap, bar-jigerimdi onı izdewmen boldım.
Al, tağdır tälkegine tüsip, şet elderde twğan säbïlerdiñ armanı adam sengisiz qïyal älemine ulasıp, elin izdewmen boladı. Oğan şet elde twğan mıñdağan qazaq balalarınıñ ömir jolı, qïyaldağan armanı kwä. Men sol mıñdağan qazaq balalarınıñ birimin. Men Sultanabad awılında twıp, Gorgan qalasına köşkenşe, odan äri mektep jasına jetip birşama es bilip, Raqbaý atamnıñ sözderin boýıma siñirgenşe kädimgideý balalıq kezeñiniñ äsem de tätti waqıtın ananıñ, nağaşılar men ağaýındardıñ jılı alaqanında, meýirli quşağında, süýsine qarağan nurlı janarlarınıñ säwlesinde nağız ujmaqta ötkizgenmin.
Qalağa kelgen soñ ana men äkeniñ janında jürip şahardıñ kök bazarın kördim, mekteptiñ awlasında şwlap jürgen balalardı körip, «mektepke barğım keledi» dep äkemniñ mazasın alatındı şığardım. Äkem de jarıqtıq sol kezdiñ özinde qoğamnıñ bedeldi azamattarınıñ biri-tin. Gorgan qalasınıñ ortalıq köşesiniñ boýında Ïrannıñ orta ğasırlıq äýgili şaýırlarınıñ biri bolğan Mänawçerï atındağı mektep, qalanıñ ortalıq alañı kök bazar mañında ornalasqan bolatın. Onıñ dïrektorı Haşemï degen ïmandı adam meniñ äkemniñ jaqın dosı bolğan. Qala ortalığına barğan saýın äkem oğan jolığıp, ekewi şüýirkelesip qalatın. Haşemï ağanıñ nurlı beýnesin, mağan iltïpat közimen qarağandığı da meniñ mektepke barğım keletinin odan äri qamşılaý tüskeni de şındıq. Men ol kisini küni büginge deýin umıtqan joqpın. Onı sağına eske alıp jüremin. Tım uzın emes boýı, sïrektengen şaşı, jasıl tartqan közderiniñ tüsi, közine taqqan közäýnegi, salmaqtı kïinisi, tipti bar bolmısınan tek qana şapağat jawdıratın ondaý adamdı umıtw da mümkin emesteý bolıp körinedi mağan.
Bäri osılaý ädemi bastalıp, atalğan mektepke de bardım. Säbïlik sezimniñ ırğağında terbïelenip, mektepte tez arada parsı tilin üýrenip, ortanıñ keýpine de ene bastaw balalar üşin qýın emes ekenin de sezbedim. Mektepke deýin üýde bir awız parsışa söýlemeý, oqwğa tüskende ne üşin özge tilmen bilim ala bastağanımdı da tañ qala oýlanğan joqpın. Bäri durıs, bäri ömir zañı sïyaqtanıp tirşilik alğa jıljıp bara jattı.
Aýlar ötip, künderdiñ birinde, mektepte parsı tilinde söýlewge äbden maşıqtanğan kezimiz edi. Parsı tilinde söýlep mäzbiz. Sol küni men sol jıldarğa qarap basqa da üýlermen salıstırğanda, äjeptäwir eki qabat ğïmarattıñ tömengi qabatında atamnıñ janında bir närseni türtkilep otırğanmın. Sol sätte esik aşıldı da, bir qurdasım parsışa « Ïslam, jür barıp oýnaýıq» dep dawıstadı. Onıñ solaý söýlegeni muñ boldı, kenet atam qaharlana: «Ïttiñ balası! Sen qazaqsıñ, nege öz tiliñde söýlemeý, jat tilinde söýleýsiñ. Budan bılaý üýde özgeniñ tilimen söýlegeniñdi estimeýin» dep biraq şeşti. Sol künnen bastap atanıñ aýtqanı älde bir elesteý barlıq sezim men sanamda ilesip jüre berdi. Mektepke barğanımda birneşe qazaq balalarına qarap, olardıñ jergilikti balalardan özgeşe ekenin sezgendeý boldım. Biraq tük tüsinbeý jüretinmin. Bir-eki jıl ötken soñ, qazaq balalar bolıp qosıla jürip «Biz qazaqpız» degendi aýtatın boldıq. Bul bärimizge tän qubılıs ekenin de sezdik. Tüsinigimizdi waqıt ötken saýın tereñdetwge tırısatınbız. Qazaqtı uğw bärimizdiñ bastı mindetimizge aýnaldı da ketti. Ülkenderdiñ sözine qulaq asw, janımızğa jaqın ülkenderden «Qazaq» kim ekenin suraw ädetimizdiñ mañızdı tarmağına aýnalıp ülgerdi. Atamekendi körmegen sulw arwdaý qïyal äleminde süýdik, süýe jüre onı körwge zar bolıp, añsap jürdik. YAğnï, atalarımızdıñ el jäne elge degen maxabbat pen añsar sezimin amanat etip alğan urpaq, öz közimen körmegen eldiñ özderiniñ qïyal äleminde ğajaýıp bir körkem beýnesin swrettep, sonıñ elesimen ömir süre bastadı. Qïyaldarında armandap jürgen kezeñder olardıñ tağdırı ispettes edi. Olar özderiniñ qïyal äleminde swrettegen el beýnesine ğaşıq bolıp, onıñ dïdarın sağınıp, ol armanğa jetwdi asığa kütip jürdi. Jastıq şaqtarında şığıstıñ nebir sulw qaraköz arwlarımen kezdesse de, olardı qïyaldağı arwmen awıstırmadı. Qïyaldağı keñ baýtaq atameken qazaqtar üşin jürekterin awlağan, teñdesi joq jalğız arw boldı. Bul ğajap sulw jardı tek qana jürek közimen körwge bolatın edi…
1991 jıldıñ 16 jeltoqsanında Qazaqstan täwelsizdigin jarïyalağan kün Ïran qazaqtarı üşin de Allanıñ bergen ülken sıýı ispettes boldı. Öýkeni sonıñ arqasında Qazaqstan Respwblïkası men Ïran Ïslam Respwblïkası arasında dïplomatïyalıq baýlanıs ornatıldı. Köp uzamaý 1992 jıldıñ 29 qaraşasında Ïran Prezïdentiniñ şaqırwımen elimizdiñ Tuñğış Prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ Ïran eline birinşi resmï saparı jüzege astı. Atalğan sapardıñ jan-jaqtı ïgi tabıstarınıñ biri – Elbasınıñ sol kezdegi Ïran prezïdenti Älï Akbar Xoşemï Räfsänjanï mırzamen arasında bolğan äñgimeniñ qortındısı retinde Ïran qazaqtarınıñ ata jurtına öz qalawı boýışa erkin köşe alatın kelisimi edi. Bul Qazaq xalqı üşin teñdesi joq tabıs boldı. Ol tabısqa qazaqtar Elbasınıñ ülken köregendiligi men parasattılığınıñ arqasında qol jetkizdi. Sonıñ nätïjesinde 1995 jıldıñ küzinde Ïran qazaqtarınıñ alğaşqı tobı Kaspïýdiñ Ïran jağındağı Änzälï portınan Qazaqstan jağalawında ornalasqan Aqtaw qalasına kememen jetkizildi. Bul köşke sol kezdegi Qazaqstan Respwblïkasınıñ eñbek mïnïstri Sayat Beýsenov mırzanıñ eren eñbegi siñdi.
Atajurttan Ïran jerine qonıs awdarğan alğaşqı bwın eldi sağınıp, añsarı twğan jerine awıp jürdi. Olar öz sağınış sezimin keýingi ekinşi bwınğa aýtıp, amanat ete bildi. Al, üşinşi bwınnıñ sağınış jalını azaya tüsti. Odan keýingi urpaqtar eldi süyu jalının tek qana kitaptardan oqıp seze alsa, olardıñ asqan sezimtaldığı dep eseptewge bolatındaý bolıp körinedi. Däl osındaý psïxologïyalıq zañdılıqtarğa qarap, dïasporası bar elder mümkindiginşe dïaspora äwletterine, jeti atasına deýin olarğa memlekettiñ mañızdı mansaptarınan orın bermewge tırısadı. Bul öz elin oýlağan eldiñ tabïğatınan twğan tabïğï ustanım. Öýtkeni, el basına kün twğanda onı qorğawğa janımen elin süýgen, jüregimen sol süýispenşilikti sezgen jandar ğana elge qorğan bola aladı. Bul jalpı zañdılıq. Sol üşin kez-kelgen azamattıñ janı basqa keñistikti izdep, jüregi basqa eldi añsap jürse, ömir sürip jatqan elin janın salıp süyui ekitalaý.
Täwelsizdik awqımı keñ uğım. Onıñ sayasï, psïxologïyalıq, ïdeologïyalıq, fïlosofïyalıq, qoğamdıq sındı astarı mol uğım. Eldiñ eldik sïpatın beýneleýtin sayasï täwelsizdigi eldiñ mädenï, ékonomïkalıq damwına mümkindik beredi.
Täwelsizdik psïxologïyalıq, fïlosofïyalıq turğıdan da mäni zor uğım dedik. Öýtkeni, adamzat jaratılısınan erkindikti, azattıqtı süýip jaratılğan. Sondıqtan jaratwşınıñ beýişinen de tıýım salınğan jemisin jep, ujmağınan qwıldı.Sonda adam Allanıñ eskertwine qaramaý, beýişti täwelsizdiktiñ tätti mïwasımen aýırbastadı. Ol da bolsa Alla tağalanıñ adam tabïğatına bergen erekşeligi, tañdaw artıqşılığı bolıp tabıladı. Sodan bolar, adam balası ömir boýı täweldilik pen täwelsizdik tartılısında tartısıp tirşilik etip kele jatır.
Adam– qoğamdıq tulğa. Sol üşin adam tirşilik etw üşin adamğa muqtaj. Solaý bola tura ol özgeden özgeşelew bolğısı keledi. Onıñ tabïğatındağı täweldiligi men täwelsizdikke umtılıs tabïğatı bölinbeýtin eki uştı bölşekteri retinde adamzattıñ mäñgilik tartısına aýnalğan tüýini bolıp, adam ömirimen birge jalğasa beredi. Öýtkeni, adam ananıñ qursağınan bastap jarıq dünïege qadam basqanşa tirşiligi tabïğat pen ananıñ bolmısına täweldi bola tura, ol täwelsiz bolatuğın zamandı asığa kütedi, sol märege jetwge tınımsız qozğalısta bolıp, eñbektenedi.
Adamzat ömiriniñ täjirïbesine qarap, psïxologïyalıq täwelsizdikti seze bilgen adam ömir jolında jaña ïdeyalardı, iri jobalardı iske asırwğa batıl kirise aladı. Sondaý-aq, psïxologïyalıq täwelsizdik adamnıñ fïlosofïyalıq örisin keñeýtip, dünïetanımınıñ keñistigin aýqındaý tüsedi. Sol üşin tarïxta, ğılımda, ädebïette, önerde şığarmaşılıqpen aýnalısatın tulğalardı materïaldıq, qoğamdıq täwelsizdigin qamtamasız ete alğan elderdiñ sayasï bïligi, sol eldiñ ğarıştap damwına jol aşıp bergen. Esesine, adamnıñ psïxologïyalıq täweldiligi onıñ quldıq psïxologïyasın qalıptastıradı.
Adamzattıñ ömir saltı onıñ psïxologïyalıq axwalına äser etetindikten Qazaq xalqınıñ köşpendilik tabïğatına baýlanıstı erkindikke beýimdiligi, onıñ qoğamdıq qatınastardağı zañdar men erejelerge bağınwın keşewildetip kele jatır. Adam psïxologïyasınıñ özine tän qoğamdıq erejelerge täweldi bolwı da adamnıñ erkindik süýgiştigimen üýleswi kerektigi anıq. Adam psïxologïyasınıñ mundaý qaýşılıqtarın üýlestirw adam sanasınıñ keñ örisine tikeleý qatısı bar. Tarïxï jazba derekterde «Qazaq» sözi erkindikti, azattıqtı, täwelsizdikti süýgen toptarğa arnap aýtıladı. Sol sebepti, keñ dalada erkin ömirdi añsağan türkiniñ türli rw-taýpaları toptasa bastap, xalıq sïpatına laýıq atala kele ult retinde qalıptastı. Sondıqtan täwelsizdik uğımı qazaq ömiriniñ saltımen uştasqan, qaýnasqan uğım. Sol üşin XX ğasırdıñ 1991 jılğı 16 jeltoqsanında Qazaqstan Respwblïkasınıñ Täwelsizdigin jarïyalaw Qazaq tarïxında onıñ ğasırlar boýı añsağan sayasï jeñisiniñ bïik şıñı bolıp sanaladı.
Qorıta aýtqanda, Qazaqstan Respwblïkasınıñ sayasï täwelsizdigi elimizdiñ sayasï, ékonomïkalıq, ğılımï tağı basqa salalarında aýtarlıqtaý köptegen tabıstarğa qol jetkizwine jol aştı. Sonıñ biri Qazaq dïasporası men şette qalğan qandastardıñ rwxanï birligin qamtamasız etwmen birge, olardı atamekenge köşirip alw edi. Bul şaranıñ negizi Qazaqstan Respwblïkasınıñ tuñğış prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ 1991 jılı jeltoqsan aýında Türkïyanıñ Stambwl qalası Qazı-Antep qonaq üýiniñ keñ de zäwlim zalında birneşe elden kelgen Qazaq dïasporasınıñ qırıqqa jwıq ökilderin qabıldap, olardıñ ötiniş-tilekterin muqïyat tıñdap, keýinge qaldırmaý, derew şeşim qabıldawında jatır. Sol basqoswda keleşekte Qazaq dïasporasımen qandaý qarım-qatınasta bolw jaýı da öz şeşimin tapqan bolatın…
Sodan beri, elimizdiñ jürip ötken jïırma bes jılında dünïejüzindegi qazaq bawırlar ortaq sezim, ortaq tüýsik, ortaq süýispenşilikpen atameken – Qazaqstandı betke alıp keledi. Täwelsizdigimiz xalqımızğa qut bolıp jalğasa bersin! Boýımızdağı qwatımızdı, jüregimizdegi süýispenşiligimizdi elimizdiñ güldenwine jumsap jüreýik.


c: text/html

text:
Hatırlatamız, Reşat Ametov 2014 senesi mart 3 künü arbiy urbağa kiyingen belgisiz insanlar tarafından qaçırılğan edi. O vaqıt Reşat Ametov Aqmescitniñ merkezinde Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Nazirler Şurası binası qarşısında şahsiy narazılıq aktsiyasında tura edi. 10 kün keçken soñ onıñ qıynalğan cesedi Qarasuvbazar rayınındaki Ortalan (Zemlâniçnoye) köyü civarında tapıldı. Reşat Ametovnıñ öllürüvi boyunca taqiqat soñuna qadar alıp barılmadı. Onıñ ömür arqadaşı ve üç kiçkene balası qaldı. "Qırımtatar Cemiyeti" Reşat Ametovnıñ yaqınlarına ve soy-aqrabalarına taziyelerini bildire.
İnna liLlâhi va inna ilâyhi raci'un. «Epimiz Allahtanmız ve Allahqa qaytacaqmız».
"Qırımtatar Cemiyeti" CT matbuat hızmeti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kiyev – Qırımtatar halqı işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekili Mustafa Cemilev avgustnıñ 28-nde Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdogannıñ inauguratsiya merasiminde ukrain eyyetini temsil etti. Bundan evel, eyyetniñ reberi prezident Pötr Poroşenko olmaq kerek edi. Ziyaret devamında Erdogannen körüşüvni keçirecek edi, amma, devletniñ şarqında vaziyet ğayet kerginleşkeni içün uçaqqa minmedi. Türkiyede Ukrainanı Mustafa Cemilev temsil etti. Qırım.Aqiqatqa itervyü berip, teessuratlarnen paylaştı.
– Mustafa ağa, siz Türkiye prezidenti inauguratsiyasında Ukraina eyyetini temsil ettiñiz. Ukraina prezidenti sizniñ ögüñizde nasıl maqsadlar qoydı?
– İç bir hususiy maqsad qoyulmadı. Çünki, Pötr Poroşenko, Rusiye ve Ukraina ile sıñırda vaziyet ğayet kergilenşkeni sebebinden soñki daqiqası aeroporttan keri qaytmağa mecbur oldı. Biz birlikte ketecek oldıq, o maña onı inauguratsiyada temsil etmege avale etti.
– Türkiye prezidenti ile qonuşıp oldıñızmı ya da ayırıca körüşmek içün añlatıñızmı?
– Pek çoq adam toplandı. On eki prezident keldi, baş nazirler, siyasetçiler… Adam rıqma-rıq tolu edi. O (Erdogan. – Müel. qaydları) yanıma keldi. Men, Ukraina prezidenti oña selâm söylegenini aytım. O, Poroşenkoğa telefon eter, dedi. Endi telefon etkendir. Prezident menden, ne vaqıt ketecegimni soradı. Men onıñnen ayırı körüşüv aqqında soradım. O razı oldı.
– Körüşüv ne vaqıt ve saat qaçta olacağı bellimi?
– Yoq. Şimdilik tek körüşmege añlaştıq.
– Kimlernen daa laf etip oldıñız?
– Deputatlarnen, Türkiye ükümeti temsilcilerinen. Er kes Qırımdaki vaziyet aqqında ve Türkiye nasıl yardım ete bilecegini soradılar.
– Neni muzakere ettiñiz?
– Men, Aqmescitte türk uçaqlarınıñ qonğanı aqqında ayttım. Rusiye işğali sebebinden bu yasaq ve ukrain akimiyeti buña razılıq bermedi. Bu saanen bağlı memurlar aytqanı kibi, vesiqalarda «Anapa – İstambul» dep yazıla. Şu uçaqlarnıñ kerçekten de Aqmescitte qonğanını teşkermege vade ettiler.
Bunen beraber, Türkiye memurlarınen ticariy gemiler aqqında laf ettik. Men Qırım limanlarına kirip, toqtağan bir qaç gemini añdım. Olar, çoqtan ruslarğa satılğanını ayttılar, Türkiye olar içün mesülietli degil. Olarnıñ tışqı körünişi deñişmey qalganı içün, olarnı ale daa türk gemileri, dep sayalar.
– Ziyaretnen bağlı ümütleriñiz aqlandımı?
– Umumen alğanda, e. Amma, o qadar adam kelecegini tüşünmedim. Men bir özüm olsa edim, Recep Erdogannen çoqça qonuşır edik.
– Bugünde bugün Türkiye Rusiyege pek bağlı. Ondan mustaqil olmaq içün nasıl deñişmeler lâzim? Recep Erdogannıñ ögünde nasıl vazifeler tura?
– Energetikanen bağlı vaziyetni tüzetmek kerek. Türkiye Rusiyeniñ gazına bağlı. Em de ticaret saasında işbirlik qaviy. Türkiyeniñ mahsulatları Ruside degil, Avropada daa çoq satılğan olsa edi, cumhuriyet daa da mustaqil olur edi. Bugünde bugün Rusiye ile ticariy saasındaki işbirlik yılda 50 milliard dollar ketire. Bu Türkiye içün büyük bir kâr.
– Türkiyeniñ kün tertibinde Qırım meselesi ne qadar aktual? Ya da diqqat merkezinde Ukraina şarqındaki vaziyet tura?
– Türkiye bütün dünya kibi, bu davanıñ dünya davasına çevirilmemesini nezaret ete. Amma, Qırım Türkiye içün hususiy bir region. Türkiyede, büyük qırımtatar diasporası yaşay. Onıñ temsilcileri ukain bayraqlarınen prezident Poroşenkonı avalimanına qarşılamağa keldiler. Amma, kelmegeni içün, bütün alğışlarnı men qabul ettim.
– Siz laf etken türk devlet hadimleri, siyasetçiler Qırımnıñ kelecegini nasıl köreler?
– İlk evelâ, ukrain statusı qaytarılacaq, dep belleyler. Olar bu meselede bir fikirdeler. Em de, ukrain devleti erkânında qırımtatar territorial cumhuriyetiniñ tiklenmesine ümüt eteler. Olar Rusiyeniñ aqlını ketirmege isteyler. Türkiyeniñ cemaatçılığı Qırım «akimiyetiniñ» Çubarov ve Cemilevge Qırımğa kelmek yasağına pek qarşı çıqalar.


text:
"Roza" peçen'yesı
Bu peçen’yene yasaw bik ciñel
Kiräkle äyberlär:
250 gr margarin yäisä sarı may
1 stakan şikär qomı
3 yomırqa
1 vanilin paketı
1 qamır qabartuçı paketı (razrıxlitel’)
Berniçä limon tamçısı
on
Yasalışı:
Yomırqalarnı şikär qomı belän tuğlıybız. Vanilin quşabız. Yomşarğan maynı, limon tamçıların salıp, yaxşılap bolğatabız. Äkrenläp on quşabız. Qamır qabartuçını da. Qamır yomşaq bulırğa häm qulğa berekmäskä tiyeş.
Qamır äzer bulğaç roza formasına kertergä kiräk. Ästerxan çikläwege zurlığında qamır şarların yasıybız. Keçkenä barmaq qalınlığında cäyäbez, annarı pıçaq belän östennän äz genä kisep çığabız (räsemdäge kebek). Roza formasına kertep, töräbez. 180 däräcädä peşeräbez.
Aşığız tämle bulsın!


text:
Fwdzïyama — Xonsyu aralınıñ oñtüstik-şığısındağı äreketti janartaw, Japonïyanıñ eñ bïik jeri (3776 m). Tokïo qalasınan oñtüstik-batısqa qaray 100 km-dey jerde. Bazalttı jäneandezïtti lavadan turadı. Janartaw soñğı ret 1707 — 1708 j. atqıladı. Şıñı durıs konws pişindi, krateriniñ tereñdigi 250 m-dey, onı 10 ay boyı qar jawıp jatadı. Betkeylerinde mäñgi jasıl ormandar, butalı ösimdikter ösedi. Fwdzï-Xakone-Ïdzw ulttıq sayabağınıñquramına kiredi. Mïneraldı bulaqtarğa bay. Fwdzïyama — japon eliniñ nışanı, japondardıñ qasïet tutatın tawı, oğan jıl sayın ondağan mıñ adam köteriledi.
Üstimizdegi jıldıñ 10 şildeden bastap, atalğan tawğa şığwşılardıñ barlığı tegin ïnternet jelisine qosıla aladı. Jergilikti turğındar men twrïster Fwdzïyamağa kelgen sätten bastap, 3 täwlik boyı tegin Wi-Fi jelisin qoldana aladı. Jalpı tawda ğalamtorğa şığwğa jol aşatın 8 nükte ornatılğan.
Fwdzïyama - älem boyınşa ğalamtor jelisine qosılğan birinşi memleket bolıp esepteledi.
Derekközi: Daily Mail
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Kiyevniñ Nivki bağçasında Hıdırlez qırımtatar bayramı olıp keçti. Toplaşqanlar pilâvnı pişirdiler, Haytarma oynadlar, milliy yırlarnı yırladılar. Sport yarışları teşkil etildi, olarnıñ arasında – milliy küreş yarışı, balalar ders aldılar, büyükler ise qoy içün küreştiler.
Qırımtatarlar Hıdırlezni Kiyevde qayd ettiler (fotogalereya)
Kiyevniñ Nivki bağçasında Hıdırlez qırımtatar bayramı olıp keçti. Toplaşqanlar pilâvnı pişirdiler, Haytarma oynadlar, milliy yırlarnı yırladılar. Sport yarışları teşkil etildi, olarnıñ arasında – milliy küreş yarışı, balalar ders aldılar, büyükler ise qoy içün küreştiler.


text:
Elyazmanı endirmek içün link budır.
Home » Elyazmalar , Eşref Şemizade , Manzumeler » Eşref Şemyizade. "Közyaşdivar" destanı. Elyazma. Endir.
Eşref Şemyizade. "Közyaşdivar" destanı. Elyazma. Endir.
By Tahir Kerim Mart 24, 2017 No comments
Qırımtatar klasik şairi, edebiyatçı ve tenqitçi Eşref Şemizadenin belli "Aslıhan" veya "Közyaşdivar" destanı qırımtatar oquyıcıları içün belli bir eserdir. Bir qaç kere kitap olaraq ğayrıdan neşir etilgen ve Qırımtatar Milliy Dramatik Teatromızın sahnasında oynalğan dramatik eserini orijinal, yani elyazma olaraq ögrenmege qısmetimiz oldu işte. Bir vaqıtlarda talebelerimiz ile beraberlikte bu elyazmanı basılğan varyantıle teneştirgen edik. Tabiy, çoq meraqlı farqlarnı rastketirdik. Yani araştırmacı yazıcının öz elinen yazılğan elyazmanı incelegende ne qadar zevq alabile.
Elyazmanın tili: qırımtatarca
Elifbesi: arap.
Elyazmanı endirmek içün link budır.
Elyazmanı endirmek içün link budır.
Sayğı ile Tahir Kerim


text:
Qosqan waqıtı Mamır 25, 2016 | 1 418 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar1
Alıstağı ağaýın talaý waqıtqa jetetin köteriñki köñil-küýmen qwattandı
Üstimizdegi jıldıñ 14-15 mamırında Germanïyanıñ Keln qalasında Ewropa qazaqtarınıñ kezekti 14-qurıltaýı ötti. Jïınğa Germanïya, Ulıbrïtanïya, Francïya, Vengrïya, Avstrïya, Şveýcarïya, Şvecïya, Danïya, Norvegïya, Nïderlandïya, Türkïya, AQŞ qatarlı on tört elden eki mıñğa jwıq qandastarımız qatıstı.
Jïınğa Kelndikterdiñ erekşe daýındalğanı körinip turdı.Özge elde, özge jerde, üý işine üý tigip, atamekendi sağınğan alıstağı ağaýınğa qazaqtıñ bar bolmısın körsetwge umıtılğanı körinedi.Onıñ üstine, bar jükti köterip jürgender de onşaqtı otbası müşeleri… Ortalarında Idırıs mırzadaý aqıl aýtar abız qarïyası, qadirmendi aqsaqalı bar Eroldar otbası taýlı-tuyağımen bar jükti özderine alğandarı körinedi. Intımağı jarasqan berekeli otbası, barlıq isti asıqpaý, sabırlılıqpen, aqılmen josparlap, jïnalatın bar qazaqtıñ köñilinen şığwğa tırısqan. Tipti özimiz kwä bolğan, Qazaqstannan barıp “nemis ağaýındar jaýlı fïlm tüsirmekşi edim. Sizderden mağan şaqırtw ğana kerek, basqa eşteñe kerek emes” degen rejïsser jerlesimiz ben janındağı seriktesin quraq uşıp qarsı alıp,töbesine köterip, törine şığarğanın közimiz kördi… Eki mıñğa jwıq qonaqtıñ köñilin tawıp, as, kölikpen qamtw degenniñ qandaý ekenin aýtqızbaý-aq topşılawğa bolar… Degenmen, qazaqtıñ darxan könilin, berekeli dastarxanın bawırmaldıqpen jaya bilgen kelndikterge kelgen qonaqtardıñ bäri dän rïza boldı…
Sonımen şaranıñ alğaşqı küni Keln qalasınıñ ortalığındağı stadïonda qazaq üýi tigilip, qazaqtıñ äni äwelep,toýğa jïnalğan xalıq beýne bir Qazaqstanda jürgendeý äserde boldı. Ağaýındar sağınışpen qawışıp, arqa-jarqa aralasıp, ülkender ötkendi eske alıp äñgimelesip, jastar dop tewip, fwtbolda özara baq sınasıp, balalar sporttıq jarıstarda köñil köterdi. Älemniñ 14 elinen jïnalğan ağaýın, arnaýı tigilgen kïiz üýde qazaqtıñ salt-dästürin tamaşalap, kelndik qandastar qonaqjaýlılıqpen usınğan mol tağamnan däm tatıp jattı.
Aýtqandaý, “Asıl arna”, telearnasınıñ basşısı, belgili aýtısker aqın Muxametjan Tazabek mırza da osı küni alıstağı ağaýın aldında awızbirşilik, eljandılıq, adamï qarım-qatınastar men asıl qasïetter jaýlı äñimeniñ tïegin ağıtıp, ülken-kişini awzına qarattı. Jastarğa ulağattı ğïbrat aýtıp, aqsaqaldar men aq jawlıqtı analardıñ alğısın aldı. Osılaýşa, alğaşqı küngi şaralar qas qaraýğanşa jalğastı.
Şaralar soñı Qazaqstan Respwblïkasınıñ Germanïya Federatïvtik Respwblïkasındağı Tötenşe jäne Ökiletti Elşisi Bolat Nüsipovtıñ jaýğan dastarxanımen jalğastı. Türik restoranında jaýılğan bul dastarxan da este qalarlıqtaý boldı. Burın-soñdı mundaý orında söz söýlep, än aýtw ürdisi bolmasa da, qazaqstandıq aýtıskerler arnaw aýtıp, jırşılar termesin aýtıp, ağaýındar bir-birine degen ağıl-tegil tilekterin aýtıp, otırıstı qızdıra tüsti.
Qurıltaýdıñ ekinşi küni – Ewropadağı qazaq qoğamdarı basşıları men tïisti orındar ökilderiniñ qatıswımen ötken “Qazaqstan men Ewropadağı qazaq dïasporası arasındağı qarım-qatınastı jaña deñgeýge köterw mäseleleri” taqırıbındağı döñgelek üstelmen bastaldı.
Jïın moderatorı Ewropa qazaq qoğamdarı qawımdastığınıñ törağası Abdwlqaýım Kesïjï mırza, “Ewropa elderindegi qazaq dïasporasınıñ atameken – Qazaqstanmen qarım-qatınasın jaña beleske köterw üşin ne istew kerek, aýtılğan mäseleler söz jüzinde qalmaý, iske asırw üşin ne istew kerek. Ösip kele jatqan urpaqtıñ Qazaqstannan tamırın üzbew üşin, ana tili men dästür-saltın umıtpaý, bolaşaqqa alıp barw üşin ne istew kerek, Bul oraýda Qazaq mädenï qoğamdarınan qandaý is-äreket kütiledi.Arqa süýer Qazaqstanımızğa biz ne bere alamız. Ewropadağı qazaq dïasporası öz älewetimen Qazaqstannıñ örkendewine qandaý üles qosa alamız” degen kün tärtibindegi mäseleni alğa tartıp, qoğam basşılırınıñ pikir-usınıstarın suradı.
Xalıqaralıq “Janaşır” qorınıñ prezïdenti Jañıl Äpetova xanım, ötken jılı Qazaqstan Respwblïkası Mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ tapsırısı boýınşa şetelderdegi qazaq dïasporasınıñ ökilderimen ötkizilgen aqparattıq top jumısınıñ nätïjesi twralı aýta kelip, aldağı waqıtta da şeteldegi qazaq dïasporasımen birlese jemisti jumıs jürgize beretinin tilge tïek etti. Sonımen qatar, sol joba barısında qol jetkizilgen jağımdı jañalıqtarmen bölisti. Şeteldegi qandastar üşin Qazaqstanda jasalğan mümkindiktermen tanıstırıp, tolıqqandı aqparattar berdi. Balalardıñ, jastardıñ til üýrenw üşin Qazaqstanğa barw joldarı, jastardıñ Qazaqstannıñ arnaýı, orta jäne joğarı oqw orındarında oqw mümkindikteri jaýlı da aqparattar berdi.
Öz kezeginde söz alğan Qazaqstan Respwblïkasınıñ Germanïyadağı elşiligi Bonn böliminiñ basşısı Irısqalï Däwrenbek mırza, Şeteldegi ağaýındardıñ Qazaqstan Respwblïkasına barw joldarı, vïza alw mäseleleri, qarastırılğan jeñildikter jaýlı täptiştep tüsindirdi.
Qoğam basşıları tarapınan da usınıstar aýtılıp, qoýılğan suraqtarına jawaptar aldı.
Döñgelek üstel ayaqtalğan soñ, qurıltaýdıñ eñ bastı şarası üş eldiñ – Qazaqstan, Germanïya jäne Türkïya elderiniñ Änuranımen aşıldı.
Sodan soñ şara uýımdastırwşıları – Ewropa qazaq qoğamdarı qawımdastığınıñ törağası Abdwlqaýım Kesïjï mırza men Kelndegi qazaq mädenï qoğamınıñ basşısı Şuğaýıp Erol mırza jïındı aşıp, qurıltaý qonaqtarın qwanıştı toýlarımen quttıqtap, jïın jumısına sättilik tiledi.
Şuğaýıp Erol mırza, qurıltaý qatıswşılarına Keln qurıltaýına xoş keldiñizder deý otırıp, kezekti qurıltaýdı Kelnde ötkizw jawapkerşiligin alğan künnen bastap mundağı ağaýındardıñ jïındı joğarı deñgeýde ötkizw üşin bar küş-jigerin jumsağandarın, jïındı uýımdastırwğa qoldaw körsetken bar ağaýınğa alğıstarın aýta otırıp, ülken daýındıqpen aşılğan qurıltaýdıñ joğarı deñgeýde ötedi degen senimde ekenin jetkizse, Abdwlqaýım Kesïjï mırza öz sözinde, mundaý jïındı ötkizw dästürge aýnalğanın, onıñ keleşek urpaq üşin mañızın tilge tïek etti. Sonımen qatar, qurıltaý alañı şettegi ağaýınnıñ özekti mäselelerin köterip, şeşw joldarın qarastırwğa mümkindik twdıratının aýttı. Sondaý-aq, Abdwlqaýım Kesïjï mırza Ewropada turatın barlıq étnïkalıq qazaqtar atınan Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdentine şeteldegi otandastarına körsetip otırğan qoldawı üşin alğısın jetkizdi.
Qazaqstan Respwblïkasınıñ Germanïya Federatïvtik Respwblïkasındağı Tötenşe jäne Ökiletti Elşisi Bolat Nüsipov Memleket basşısınıñ Ewropa qazaqtarı qurıltaýına qatıswşılarına joldağan Quttıqtawın oqıdı.
Onda bılaý delingen:
“2016 jılğı 5 mamır, Astana qalası.
Ewropa qazaqtarınıñ qurıltaýına qatıswşılarğa
Ardaqtı ağaýın! Qadirli qandastar!
Sizderdi Qasïetti Otanımız – Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdiginiñ 25 jıldığımen şın jürekten quttıqtaýmın!
Şïrek ğasırda el bolıp, ékonomïkamızdı damıtıp, sayasï turaqtılıqtı nığaýtıp,elordamızdı Arqa törinde ornıqtırıp, Astananı örken jaýğan Qazaq eliniñ quttı mekenine aýnaldırdıq.
Qïın-qıstaw kezeñderde tağdırdıñ tawqımetimen Alaş balası tarıdaý şaşılğanına qaramastan, qanımızğa siñgen erjürek bolmısımız ben “Mäñgilik el” twralı armanımızdıñ arqasında birtutas ult bolıp turaqtadıq. Tilimiz ben dilimizdi, saltımız ben sanamızdı, berekemiz ben birligimizdi saqtap, älemge tanıta aldıq. Osılaýşa biz aqılgöý danalar men batır babalardıñ amanatın orındap, asqaq armanğa qol jetkizdik.
Rwxı bir – qandas, jüregi bir – jandas” jeýdi xalqımız. Jıraqta jürseñizder de sizdermen tilegimiz ortaq, qadirli bawırlar! Barşañızdıñ aman-sawlıqtarıñızdı tileýmin!
Ulağattı ultımızdıñ, joralı jurtımızdıñ jeñisterine birge kwä bolaýıq!
N. Nazarbaev”
Elşi Bolat Nüsipov mırza öz sözinde memleket tarapınan sırttağı ağaýındardı qoldaw üşin köptegen jumıstar jürgizilip jatqanın aýttı. Mäselen, Berlïnde 2014 jılı qurılğan ékonomïka jäne qazaq mädenïeti ortalığında kitapxana aşılıp, onda qazaqtıñ klassïk jäne qazirgi zamanğı jazwşılarınıñ şığarmaları, oqwlıqtar, sözdikter, qazaqstandıq gazetter men jwrnaldar, qazaq tilin üýretw quraldarı, Qazaqstan Respwblïkası twralı baspa jäne élektrondı nusqadağı ïmïdjdik önimder qoýılğanın, bul materïaldardıñ qazaq dïasporası üşin öte qajetti jäne qoljetimdi ekenin aýttı. Sonımen qatar, Gwmboldt wnïversïtetinde 2010 jıldan beri “Qazaqstan jäne qazaq tili” lektoratı jumıs isteýtinin, munda qazaq dïasporasınıñ jastarı ana tilin üýrenip,ata-babalarınıñ tarïxı men Qazaqstannıñ bügingi damwın bilwge mümkindikteri bar ekenin aýta otırıp, aldağı waqıtta da qandastardı qoldaw ayası keñï beretinin aýttı. Qurıltaý jumısına sättilik tilep, jïnalğandardı Qazaqstan Täwelsizdiginiñ 25 jıldıq mereýli merekesimen quttıqtadı.
Odan keýin söz alğan Qazaqstannan şığıp, Bwndestag minberine köterilgen alğaşqı nemis, Bwndestag depwtatı Genrïx Certïk: – Germanïyadağı mundaý merekege alğaş ret qatısıp turmın. Älemniñ är tükpirindegi qazaqtardıñ bas qosıp, ulan-asır ulttıq mereke jasawı qwantarlıq jaýt. Olar bir-birimen aralasıp-quralasıp, twğan elge degen mawqın basadı. Meniñşe, mundaý şaralar xalıqtar arasındağı dostıqtı nığaýtadı. Men qasïetti qazaq jerinde 32 jıl turdım. Uzınağaştağı tanıstarımdı körgen saýın, äsirese, qazaq äwenderin tıñdasam, keremet kezeñder oýıma oraladı. Nemis xalqı qazaq xalqınıñ bawırmaldığın, qïın-qıstaw kezeñde nemisterdi bawırına basıp, ölimnen qorğağanın eşqaşan umıtpaýdı. Büginde Qazaqstanda turıp jatqan 800 mıñ étnïkalıq nemisterge körsetilip otırğan qamqorlıqtı da erekşe qurmetpen aýtamız, – dedi.
Türkïya memleketi Istambuldağı Zeýtwnbwrn awdanı äkiminiñ orınbasarı İlïyas Saqa da Türkïyadağı qandastar men tübi bir türik ağaýındarınıñ ıstıq sälemin jetkizdi.
Xalıqaralıq “Janaşır” qorınıñ prezïdenti Jañıl Äpetova osı jolğı Keln qurıltaýına Qazaqstannan keletin delegacïyanı alıp kelw mindeti özderine jüktelgenin, sol mindet üdesinen şığw üşin, qurıltaýdıñ joğarı deñgeýde ötwine üles qosw üşin sapalı quramda top alıp kelgenin jetkizdi.”Top quramında aýtwlı aýtısker aqındar, éstrada juldızdarı,étnograftar men swretşiler sïyaqtı öner adamdarı men jwrnalïster keldi. Qurıltaýdıñ sporttıq oýındarınan bastap, dögelek üstelder, öner körmeleri, aýtıs, koncerttik bağdarlamalarğa qatıswğa saqadaý-saý keldik. Qazaqstannan alıp kelgen toýğa şaşwımız, aqındar aýtısı,än, bï, jır-termelerge ulasadı. Qazaqstannan kelgen sağınıştı şaşwımızdı qabıl alıñızdar, ağaýın!”- dedi. Quttıqtaw Roza Rımbaeva, Ermaxan Ibraïmov sındı Qazaqstandıq öner jäne sport juldızdarınıñ beýnequttıqtawımen jalğastı.
Bul küngi koncerttik bağdarlamanıñ birinşi bölimin aýtısker aqındar aştı. Äýgili aqın, “Asıl arna” telearnasınıñ dïrektorı Muxametjan Tazabek, alqalı jïınnıñ aldına Jandarbek Bulğaqov pen Sırım Äwezxandı alıp şığıp, qurıltaýdağı aýtıs dodasınıñ tusawın kesti. Qazaqtıñ aýşıqtı öneri talaýdı tamsandırıp, tänti etip, şeteldegi qandastarımızdıñ qulaq qurışın qandırdı.
Qurıltaýğa arnaýı barğan qazaqstandıq éstrada juldızdarı Ulıqpan Joldasov, Töreğalï Töräli, Töräli Tölepov, Qajımurat Şeşenqul, Farïda Joldasovalar äsem ännen şaşw şaşıp, jïnalğandardı eriksiz bïletti. Saxnanıñ qudiretimen arqalanğan änşiler, zaldağılardıñ üziliske şığıp, asqa barwın da umıttırğandaý… “Qara jorğanı” qaýta-qaýta surağan qawım, ülken-kişisi bolıp bwındarın bılqıldata bïlep ketti….Jırşı-termeşi Äbiş Ädilbekov, küñirengen qoñır dawsımen zaldı tebirentip, qasïetti qara dombıranıñ ünin asqaqtattı.
Öz önerimen ülken saxnağa täý-täý basıp, talpınıp jürgen alıstağı qazaqtıñ qara qızı – Äýzel de änimen, bïimen qurıltaý qatıswşılarınıñ qoşametine bölendi.
Qazaqstandıq qolöner şeberleriniñ buýımdarı qoýılğan körme men “Dala arwı” attı swret körmesiniñ tusawın Ewropa qazaq qoğamdarı qawımdastığınıñ törağası Abdwlqaýım Kesïjï mırza men Qazaqstan Respwblïkasınıñ Germanïyadağı elşiligi Bonn böliminiñ basşısı Irısqalï Däwrenbek mırzalar kesip, köpşilikke közaýım etti.
Qurıltaýğa arnap aşılğan swretşi-kesteşi Gülnäzim Ömirzaqtıñ swret körmesin de tamsana tamaşalawşılar köp boldı. Kestelep swret salw öneri twralı surawşılar, swretterdi satıp alwşılar da tabıldı. “Qurıltaýdan şığarmaşılıq şabıtım şalqıp qaýttı. Onıñ özindik sebebi de joq emes… Qurıltaý ayasında “Dala arwı” attı jeke körmemniñ tusawı kesildi. Ewropanıñ 14 memleketinen jïnalğan qalıñ körermenge qazaqtıñ biz kestesimen toqılğan sändi kartïnalarımdı közaýım ettim. Qızıldı-jasıldı öner twındısına qızıqqan alıstağı bawırlarıma kesteniñ toqılw texnïkasın əñgimelep berdim.
Jalpı, Ewropa qazaqtarı gobelen öner twındısınıñ qadirin tüsinetin jandar ekenin sezindim. Top işinen swırılıp kelip, önerime qol soqqandardıñ biri- Şvecïya memleketinen kelgen qandas afamız Murat Ermeş: Murat Ermis “Qazaqtıñ kelisti kestesi törimde tursınşı”-dep, “Şañıraq” attı kartïnamdı satıp ta aldı. Köñilde qwanışı ketpeý turğan osınaw qurıltaý üstinde aşılğan körmeme qolğabıs körsetken, öner janaşırı, Germanïyanıñ Treýer qalasınıñ turğını, depwtat Janna Ştrak xanımğa da rïzaşılıqpen raxmet aýtamın!
Eñ bastısı, sonaw Ewropa törinde ötken dübirli toýğa qatısıp, köñilde umıtılmas estelikter qaldırwıma sebepker bolğan Xalıqaralıq “Janaşır ” qoğamdıq qorına aýtar alğısım aýrıqşa!” – deýdi jas swretşi Gülnäzim Ömirzaq.
Qazaqstannan qurıltaýğa qatıswğa barğan ärbir önerpazdıñ oýı osındaý. Olar qandastarmen “tağı da qwanışpen jüzdeskenşe!” dep xoş aýtıstı.
Ïä, ärdaýım qwanışpen jüzdeswge jazsın!
Qurıltaý öz maqsat üdesinen şığıp, älemniñ är tükpirindegi ağaýınnıñ basın qostı. Keleli problemaları alğa şığarılıp, iske asırılar maqsattarı aýqındaldı. Jïın körigin Qazaqstannıñ, Türkïyanıñ Germanïyadağı elşileri men onıñ bölimderiniñ basşıları, memleket jäne qoğam qaýratkerleri, qazaqstandıq belgili aýtısker aqındar men éstrada juldızdarı qızdıra tüsti. Äsirese Elbasımız Nursultan Äbişulınıñ alıstağı ağaýındağa arnağan quttıqtawı, el eñsesin köterip, jigerlendirip,qwanıştarın eseleý tüsti.Ağaýın arqa-jarqa aralasıp, jastar jadıraý tabıstı. Qazaqtıñ äsem än-jırı men kümbirlegen küýi, mıñ buralğan bïi Almanïya aspanında şarıqtap, köñilderge qwanış sıýladı. Alıstağı ağaýın talaý waqıtqa jetetin pozïtïvtik köñil-küýmen qwattandı.
One Response to Alıstağı ağaýın talaý waqıtqa jetetin köteriñki köñil-küýmen qwattandı
-
Keremet! Osındaý ïgilikti, izgi ister jalğasın tawıp, örisi keñeýe bersin! Raxmet! Uýımdastartırwşılarğa mıñ alğıs!


text:
Rusiyede Moskva şeeriniñ mahkemesi ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ apis müddetini sentâbr 30-ğa qadar uzattı.
Mahkemeci Pavel Melehin taqiqatçınıñ Savçenkonı iş malümatları ile tanış olğanına qadar apiste qaldırmaq muracaatını qabul etti.
Moskvanıñ Basman mahkemesi Savçenkonıñ apis müddetini iyün 30-ğa qadar arttırğan edi.
Mayıs ayınıñ soñunda Taqiqat komiteti işniñ ilk taqiqatı soñuna yetkenini bildirdi. Bu afta Savçenko işini ögrenmege başladı. Buña bir buçuq ay kete bile.
Soñra işni prokuratura ve mahkemege berecekler.
Savçenko onıñ işini Moskvada mahkemeciler olmağanlar baqmasını istey. O, qabaatını tanımay ve apiste qanunsız alda tutılğanını tüşüne.
Nadejda Savçenko keçken seneniñ iyül ayından itibaren Rusiye apishanesinde buluna. O, qabaatını red etip, separatistler tarafından esir alınğanını ve Ukrainadan Rusiyege qanunsız alda çıqarılğanını bildire. Ukrain arbiyi eki kere açlıqnı ilân etken edi.


text:
Ğalımdarğa wrpaq nazı
«Men qwrmet twtatın ğalım - wstazdar! Bügin mwrağattan sizderdiñ ğılımi eñbekteriñizdiñ tüpnwsqasın kördim! Mwrağatta jıltır mwqabalı kitaptar köp eken. «Qazaq tiline Europa tilderinen engen kirme sözder» taqırıbındağı zertteuim üşin HHİ ğasırdıñ İİ jartısındağı ğılımi eñbekterdi qarap, izdenu üşin kelip otırmın. Osı kitaptardan öz otbasılarıñızdı da tanıp qaldım. Köp estelik. Qazir bizdiñ jazu-sızuımızdıñ bäri auada. Mwnday eski suretterdi anamnıñ qwjattarınıñ arasınan köruşi edim. Sizderdiñ eñbekteriñiz kirill älipbiinde jazılğandıqtan, onı tanu maqsatında orıs tilin üyrendim. Iä, qiın til, sizder qalay sayrağansızdar?»
Meniñ tüsinigimde, til bilimşi degen – tilge qızmet etuşi, al ğalım degen – ğılımğa qızmet etuşi wstaz. Wstaz! Demek adamdı ol atqa layıq qılar jalğız körsetkiş – şäkirt. Ğalımdı şäkirti wstazım dep atağan sätte ol moyındaladı. Bizdiñ qoğamda diplom beretin orta köp, biraq şäkirt, ğalım tärbieleytin orta bar ma? Ol orta qanday boladı? Bügingi qoğam bwlaqtarınıñ közin kim aşadı? Wrpaqtıñ ğılımğa ıntası älsiz yaki wstaz twtqan ğalımdar närsiz. Biraq biz siz bergen kitap pen siz jazğan eñbekti oqıp östik qoy!
Ğalım twtıp, atoy salıp şaqırğan ğılımi jiılıstarda süyretip äkep, aldıñızğa otırğızıp qoyğan student - oquşılardıñ kökirek közin körip, köñilderin ğılım säulesimen susındata aldıñız ba?
Ğalım degen ülken lauazımğa, wlı ataqqa «aqı arsızdığı» qosılsa, til satılar ma, aqıl satılar ma? Ne satıldı, kimge satıldı? «Ğalımdar ortası» älimsaqtan osınday ma, älde zaman jetkizdi me bwl hälge?
«Ğılım – bäyge. Birinen aldıñ, birine berdiñ». Bolaşaq Qazaq til bilimşileri ol bäygege qalay dayındalıp jatır? Köşirip, konspekt jazıp ne öz til tarihın zerdeler eski jazbalar men ädebietter turalı audarılğan aqparat oqıp, tüpnwsqasınıñ suretin tamaşalap pa? Joq, wrpağıñ mwnı qalamaydı.
Tildi til etip twrğan onıñ iesi bolsa, tildiñ bir kiesi bar degen söz. Ol kie bolmasa, orıs bizdiñ tilge qol sala zerttep, özge eldiñ ğalımı türki tilderiniñ qatarında salıstırmas ta edi. – Til ne üşin zertteledi? Ol zertteuler kimge jäne nege qajet? Nege biz bügingi sözdiñ tübirin, mağınasın 10-15 ğasır bwrınğı eski mwradan izdeymiz? – Sabaqtastıq. Damu. Meniñ oyımşa, ğılım degen – osı. Til bilimi «mına sözdiñ mağınası mınau siyaqtı», «bayağıda bir şal qwlap bara jatıp «äup» depti, sodan osı söz payda bolğan» degen negizsiz pikirlerdi kötermeui tiis. Sol üşin de ol – til bilimi ğılımı.
Al bügingi oqulıq, bügingi jazu, emle, bügingi «Qazaq grammatikası», bügingi ğalımdardıñ ğılımi zertteuleri 10 ğasırdan keyingi wrpaqtıñ qajetine jarar ma eken?! Qazaq tili H ğasırdağı arab - parsı sözderimen tolıqqan ortadan äreñ bosap, HHİ ğasırdağı qauipti ortağa süyrelip jetkende, onı qabıldap alğan sizdiñ tildi küyretuge qaqıñız bar ma? Qajetke jaramay jatsa, bolaşaqta sizge eşkim «sizdiñ zertteuiñiz tükke jaramadı» dep jarıq dünieden habar bermes-au. Biraq bir eñbegiñizdiñ beti aşılıp, oqılsa, sizge öziñizden birneşe jüz jas kişi wrpağıñızdıñ, şäkirtiñizdiñ alğısı jeteri anıq.
Ne jazsañız da, al'bom emes, amanat jazıñızşı! Men sizderden ülgi alamın, wstazdarım!
Ümitpen, wrpağıñ...
Abai.kz


text:
1. Japondıqtardıñ üyine ayaq kïimmen kirwge bolmaydı.
Japonïyada jäne keybir şığıs elderinde üyge nemese şirkewge kirer aldında ayaq kïimdi mindetti türde şeşw qajet.
2. Kürişke tayaqşalardı (xasï) suğıp qoyuğa bomaydı.
Tamaq jewge arnalğan tayaqşalarmen baylanıstı türli ğurıptar bar. Ol ğurıptardı mindetti türde saqtaw qajet. Onı siltewşi retinde paydalanbañız jäne eşqaşanda küriş salınğan ıdısqa onıñ tiginen suğıp qoymañız. Bul jerlew räsiminde jasalatın ğurıptardıñ biri.
3. Qıtaylıqtarmen söylesken kezde atı men tegin şatastırıp almañız.
Qıtaylıqtarda birinşi tegi jäne sosın atın jazw dästürli qalıptasqan. Olar buğan erekşe män beredi. Mäselen, orıstarda Ïvan Petrov bolıp jazıla berse, qıtaylıqtarda Mï Vong Çï dep jazıladı, munda Mï Vong- tegi, al Çï- atı.
4. Twrïster gül sıylamas burın jergilikti turğındardıñ pikirlerimen aldın-ala sanasıp, qanşa tal gül jäne qanday gül sıylawğa bolatındığın aqıldasqanı durıs.
Mäselen, Germanïya, Şvecïya jäne Polşada qalampır gülin tek jerlew räsimine alıp keledi. Al bul maqsatta Türkïya, Francïya, Belgïya, Ïspanïya jäne Ïtalïya sïyaqtı elderde baqıt güli paydalanıladı. Francïya jäne Avstralïya sïyaqtı elderde romantïkalıq kezdeswlerge qızıl rawşan güli tartw etiledi. Çïlï men Meksïkada sarı gülder qayğını bildiredi. Qıtay men Ïndonezïyada taq sandı gül berwge bolmaydı. Al, Resey, Ündistan, Türkïya jäne Germanïya sïyaqtı elderde kersinşe.
5. Fïlïppïn, Malayzïya jäne Taïland sïyaqtı elderde basqa janaswğa qatañ tıyım salınğan.
Öytkeni bwdda dinin ustanatın elderde bas eñ qasïetti müşe bolıp sanaladı, olardıñ tüsiniginşe onda adamnıñ janı ömir süredi. Basqa qol tïgizw, şaşın sïpawdıñ özi jergilikti turğın üşin qorlaw bolıp esepteledi.
6. Jaqsılıq nışanı retinde bas barmaqtı köterw.
Munday ärekettermen körsetiletin belgilerdi Ïranğa barğanda körsetpeñiz. Öytkeni munı jergilikti turğındar durıs tüsinbey, ğaybattap tur dep oylap qalwı äbden mümkin. «OK» belgisi türikter men brazïlïyalıqtardıñ pikiri boyınşa ğaybat körinis. Ol belgi olardıñ tüsiniginde adam deneniñ ïntïmdi böligin bildiredi.
7. Musılmandarğa spïrttik önimderdi jäne doñız terisinen jasalğan önimderdi sıyğa tartpañız.
Öytkeni ïslam dininde atalğan önimderge tıyım salınğan.
Derekközi: http://www.discoverburabay.ru/
Tegï: Sayaxatşılarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Sıwaş
Sıwaş yäki Çerek Diñgez (qırımtatarça Sıvaş - "pıçraq" digän süz, Çürük Deñiz,rusça CиBáш, ГHилóe Mópe, ukrainça CиBaш, ГHилe Mope) - Azaq diñgeze könbatışında urnaşqan qultıq.
Sıwaş qultığı buyınça Rusiä Federatsiäse Qırım Cömhüriäte häm Ukraina arasında çik urnaşa. Sıwaş Qırım yarımutrawın qıytğadan çikli.
Cäğrafiä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıwaş mäydanı - 2560 km². İñ zur tiränlege - 3 m. Cäyen su nıq cılına häm çerek ise çığara, şunıñ öçen Sıwaş - Çerek diñgez dip yörtelä.
Diñgez suı tiz buğa äylänä, şuña kürä Sıwaş nıq mineralizatsiälänä.
Sıwaş 11 tozlı häm açı-tozlı qultıqtan tora.
Ozınlığı - 200 km, kiñlege -2-35 km.
Sıwaş Azaq diñgeze suı belän tä'min itelä.
Sänäğät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Sıwaş minerallar baylığı nigezendä Ur Qapqa (Perekop) brom citeşterü, Qırım ike-okislı titan, fosfor aşlamasın citeşterü häm Qırım soda zavodları tözelgän.
Siwaş könbatıştağı öleşe damba belän ayırılğan häm ximik qaldıqlar tondıru basseynına äwerelderelgän.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Watandaşlar suğışında Sıwaşta bulğan operatsiä näticäsendä Qızıl Ğäskär Aq Ğäskärne ciñä, aqğäskärilär Aqyardan emigratsiägä qaçarğa mäcbür bulğannar.
Böyek Watan suğışında Sıwaşta awır bäreleşlär bulğannar.


text:
Ğalımdardıñ boljawınşa täwliktiñ birinşi böliginde, naqtılay aytsaq 11 men 12 sağat arasında tapsırğan emtïxan sätti bolmaq. Alayda, ğalımdar tañerten 10 sağattan burın oylaw organdarına qattı küş tüsirwdiñ zïyan ekendikterin aytıp otır.
Uyqıdan oyanwdıñ eñ qolaylı waqıt tañğı 8-sağat.
Xïrwrgïyalıq operacïya jasawğa eñ qolaylı waqıt – 9 sağat. Tüsten keyin jasalğan operacïyalar köpşilik jağdaylar sätsiz boladı-mıs.
Sportpen täwliktiñ 12-13 sağattarı arasında aynalısqan durıs. Osı sätte adam bulşıqetteri jaqsı qozğalısqa dayın boladı.
Al keşke qaray adamdarğa kreatïvti ïdeyalar köptep keledi.
Kommentarïï


text:
Portaldıñ mälimetinşe, Qazaqstanda abattandırılğan turğın üylerdegi päterlerdiñ bağası orta eseppen 0,5 payızğa, al abattandırılmağan turğın üylerdiñ päterleri 0,4 payızğa arzandağan.
"Qazir abattandırılğan turğın üylerdegi päterlerdi qayta satwda är şarşı metr ortaşa eseppen 173 345 teñgege bağalanıp otır, al abattandırılmağandar - 100 659 teñge", - delingen jarïyalanımda. Ayta keteyik, nawrız ayındağı bul körsetkiş 174 184 jäne 101 086 teñgege teñ bolğan edi.
Sonımen qatar, jaña salınğan üylerdegi päterlerdiñ de bağası tüsti. Bir aydıñ işinde ortaşa bağa 0,2 payızğa, yağnï är şarşı metr 225 084 teñgege deyin tömendedi.
Esesine, Qazaqstanda baspananı jalğa alwdıñ ortaşa bağası tağı köterildi. Portaldıñ mälimetinşe, jalğa beriletin päterlerdiñ ortaşa bağası säwir ayında 0,5 payızğa köterilgen. QR UEM statïstïka komïtetiniñ mälimetterine jüginsek, jalğa beriletin päterlerdiñ ärbir şarşı metriniñ bağası 1 259 teñgege jetken.
Derekközi: tengrinews.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs,
Kommentarïï


text:
Adam memlekettiñ bastı qwndılığı, adami resurs külli baylıqtıñ bastauı. Adami kapitalınıñ bastau közi partadağı bala! Bizdiñ partadağı balalar memlekettik kartadan tısqarı jüruge häm tısqarı bilim aluğa nege qwmar? 11 jıl oqıtqan balamız otanınıñ qwşağınan jılu (bilim) izdemey, nege şet jağalap ketti? Öz balalarına mülde grant bölmeytin Qıtay Qazaqstan balasına kelgende nege mıñdap grant böledi? Reseylik joğarı oqu orındarı soltüstik tügili oñtüstiktiñ mektepterinen tülek «wrlauğa» nege qwmar? Eldiñ wlttığı bar, memlekettigi bar, jekesi bar joğarı oqu orındarı nege qaladan attap sırtqa şıqpaydı? Büginde şetelde oqu nege «moda»? Halıqaralıq ğılım bäsekesinen medal' taqqan qazaq balasın bauırğa basar, özine student eter universitet bizde nege joq? Bwl swraqtar bügin bizdi oylandırmasa, erteñ eldi ökinteri anıq…
On bir jıl memleketten är balanıñ bilim aluına qıruar qarjı bölinetinin, bir twlğanıñ qalıptasuına äldeneşe adamnıñ ter tögetinin, özgelerge dayın eñbek küşin ülestirip otırğanımızdı eske alsaq, el üşin şeksiz şığın, ekonomikalıq, adami kapital häm şaşılğan darın.
Äuelden bastayıq, nätijesine emes, nege degen sebepke üñileyik, bizdiñ tülekter nege şetel asuğa qwmar, bälkim, mäjbür?!
Bwnıñ eñ äuelgi sebebi, bizdiñ otandıq universitetter memlekettiñ masıldarı, olar oquşı izdemeydi, özderi jarnamasın jasap bir mekteptiñ esigin qaqpaydı, bir sözben aytqanda, bizdiñ universitetterde menedjment atımen joq. Ükimet degen teñiz, ebin tauıp jeñiz, – degen jüyeni wstağan. Ükimetten grant bölinedi, ol grantqa talasıp (universitetke emes) bälen mıñdağan student keletinin jaqsı biledi. Grantpen keletin oquşınıñ qarajatı joğarıdan tögiledi, ol özegiñdi taldırmas ükimettiñ aqşası. Al osı dürmekte aqşası jetip aqılı oquğa tağı keletinin biledi. Bwl qarajattar älemdik aldıñğı mıñ universitettiñ qatarınan qwlap qalmauğa jetedi, al üzdik jüzdikke talpınu esterinde joq ta şığar…
Dälelsiz sınadı dep jürer, bir ğana mısalmen nükte qoya ketelik, ötken jılı wlttıq birıñğay testiñ formatı özgerip, tañdau pänderiniñ klassifikaciyası jañalanğanda tülekter qay pänderdi tañdasaq qanday mamandıqqa tüsemiz, qanday universitette qanday mamandıq bar dep sansıradı, äleumettik jelidegi jekemizde tüsindiru jwmısın, mamandıq tañdau turalı seminar-treningterdi ötkizuge biz mäjbür boldıq. Biraq, selt etip mamandıqtarı, olarğa tüsuge bolatın joldarı turalı aqparat taratqan bir universitet bolmadı. Bizge barmağanda qayda baradı, – degen kesirlik qoy tağı sol. Sonıñ nätijesi bolar QazWU, EWU bastağan biraz wlttıq universitettiñ himiya kafedrası qabıldaytın student tappay bos qaldı. Sebebi, köp tülek himiyanıñ biraz salasına himiya-fizika tañdau kerektigin, tüsinbey, esesine himiya-biologiya tañdağandardıñ sanın mıñdap ösirip, bwl bağıtta jwrtqa grant jetpey jattı. Al himiya fizika bağıtında bölingen grantqa talapker tabılmadı. Iä, biz nege osındaymız…
Ekinşiden, şeteldik universitetterdiñ aydağanı bes eşki, biraq bizdiñ elde ısqırıqtarı jer jeradı. Elge jaman bolsa da şetelde oqıdı degen ataq kerek, tipti Omski men Tomski nemese Qıtaydıñ qiır şetindegi älem tügil özderi bilmeytin universitetiniñ bilimi bizden ozıp twrğanı şamalı, biraq, balam şetelde oqıdı deytin maqtan kerek. Şetelde bilim aldım deytin sasıq kökirek kerek. Sol universitetterdiñ biliminen göri auılda twrğan kolledj artıq ekenin eskermeymiz, iä, atam qazaq auıldastıñ auzı sasıq, – dep meñzep ketpep pe edi…
Däl osı jerde bizdiñ «bolaşaqpen» kelgenderdiñ äseri basım, büginde olar, qarapayım emes, şendi, şekpendi. Biraq, olar oqıp kelgendey älemniñ ozıq universiteti bolsa bir säri, sayda sanı, qwmda izi joq, atı bar zatı joq universitetter elimizdiñ däl osı kemşiligin jaqsı bilip alğan. Keledi, mektepterdi emin-erkin aralaydı, jarnamasın jasaydı, qajetti oquşısın artınan ertedi de ketedi. Qaytıp oraları neğaybıl!
Üşinşiden, ğalamdıq alpauıttardıñ tağı sol älemdik sayasattarı! Qajetti darındı eñbek küşterin özine tartu, tegin oqıtıp, dayın asqa tik qasıq bolu. Bılayşa aytqanda eki jep bige şığu, öziniñ üstemdigin molayta tüsu. Basqasın aytpağanda, Resey, Qıtay, Wlıbritaniya, AQŞ, Germaniya, Şahiya tipti, beridegi Belorıstar da tilimizdi üyren de tegin oqı dep jeleuletip jür. Jılda on mıñdap bala Resey, bes mıñdap bala Qıtay assa, sol şamadağı bala käri qwrlıqqa attanatının sandı mälimetterdi zerdelegen adamğa qiın emes…
Öz balasına grant bermeytin Qıtay nege qazaq balasına qwmar, ärine, ortalıq aziyadağı, tildik, dildik, ekonomikalıq üstemdigin damıtu üşin, öz mayın özine quırudıñ eñ tamaşa jolı… Al Resey üşin Qazaqstandağı orıs tiliniñ memlekettik tilge birtindep orın bosatıp bara jatqanı wnamaydı, sol üşinde tildik üstemdikke, bayırğı küşin saqtauğa birden-bir jol qazaq jastarın öz eline, öz tilinde oqıtu. Oğan, Reseydiñ Qazaqstannıñ soltüstik böliminen göri oñtüstikten şäkirtti köbirek izdeytini dälel bolsa kerek.
Törtinşiden, universitettegi bilim sapası… Ärine, bäri sapasız emes, biraq…
Birde memlekettik grant iegerleriniñ tizimi şıqqanda mamandıq tañdau turalı köp swraq tuındadı, birde, maşinada kele jatsam, radioda elge tanımal bir ağamız: «Bizdiñ jastar ekonomika men zañ salasın tañday beredi», – dep wrıp otır. Iä, olar sol salanı tañdaydı, ol şındıq, biraq mektep bitiruşi tülekterde bwdan basqa tañdau joq, amalsız…
Nege? Nege olar tek osı salanı grant sanı az ekenin, oquğa tüsu mümkindigi az ekenin bile twra tañdaydı, – dep oylanıp zerttep körgen adam bar ma?
Sebep, bizde mektepte gumanitarlıq jäne jaratılıstıq bilimniñ beriluiniñ sapasınıñ ärtürliliginde. Orta bilim 10-11 sınıptarda qoğamdıq-gumanitarlıq sınıp jäne matamatika-jaratılıstanu bağıtı bolıp eki topqa bölinedi. Gumanitarlıq sınıptarda fizika, himiya, biologiya pänderi aptasına 1 sağat. Al aptasına bir sağatpen bwl salalarğa işinara bolmasa baruı mümkin emes. Al matematika-jaratılıstanu bağıtınıñ balaları şe? Iä, ol jerde fizika, himiya, biologiya pänderiniñ sağat sanı jaqsı, biraq sapası şe? Sapası joqqa tän dep aytpasqa şara joq. Nege?
Sebep, birinşi Nazarbaev ziyatkerlik mektepteri, qazaq-türik liceyleri jäne ülken qalalardağı az sandı mektepteri bolmasa, eldegi mektepterdiñ 80%-da zerthana joq, barınıñ köbi «mwrajay mülikteri». Oquşı arı ketse tolıq emes mümkindiktermen jılına bir nemese eki ret qana jwmıs jasaydı. Al täjiribe körmegen baladan sapa kütemiz be? Qızığuşılıq kütemiz be? Ekinşiden, elimizde eñ tapşı mwğalimder de osı matematika-jaratılıstanu bağıtı. Auıldarda himiya, fizika, biologiyanı sağatı tolmağan basqa mwğalimder beredi. Endi, ol kisilerden sapa swrap köriñiz… Sapasız, tolımsız berilgen bilimniñ salasına baruğa qay bala bettesin, mwnday jağdaydağı bilimge kim qızıqsın?…
Jaratılıstıq zerthanalarımız universitetterde de bar men joqtıñ ortası. Onday mümkindikpen esi dwrıs maman şıqpaytının esti qauım biledi, bilgen soñ alıstaydı…
Gumanitarlıq salağa kelsek, şeneunik bolğısı keletin qauım köp, al, şeneunik bolu üşin şetten oqu parız sekildi bolıp ketti bwl künde.
Besinşiden, otandıq universitetteriniñ oqu aqısınıñ qımbattığı. Qarapayım bir ğana mısal, Euraziya wlttıq universitetinde eki şet tili degen mamandıqtı oqu üşin jılına 850-900 mıñdı universitetke töleysiz, biraq jataqhanadan orın joq, päter jaldap oqitınıñızdı eskerseñiz bwl qarajattıñ kölemi jılına 1 million 200 mıñnan asıp jığıladı. Bwl aqşamen biraz şeteldik universitette 4 jıldı tolıq tämämdauğa boladı. Osıdan keyin, aqılı özimizde oqı, öz qarjıñ elde qalsın dep aytu, jalğan patriottıq bolatını anıq.
Eldegi universitetter nege qımbat, sebebi olarğa aqılı bölim studentinen memlekettik granttıñ balasın oqıtqan birinşiden jeñil, ekinşiden, aqşası mol. Al, aqılı bölimde bala oqıtu probleması auır. «Oqısañ osını şıdap tölep oqı, oqımasañ sensiz de mwrtımızdı balta şappaydı» degen qiyal basım… Qiyal emes, şındığı sol, bizde memleket jeke bankti asıraydı, onıñ qasında universitetti asırağanı dwrıs qoy deysiñ keyde…
Sol sebepten de şığar universitet darındı balalardı izdep jügirmeydi, şetelde älemdik pändik olimpiadalarda jüldeger atanıp, moynına altın, kümis medal' asınıp jatqan darındı balalarğa izdep jürip grant berip jürgen otandıq universitetti äli körmedim. Tipti özimizde halıqaralıq fizika, himiya olimpiadaları äldeneşe märte ötti, solarğa kelip, marpattauına qatısıp, grant sıylap jürgen eldiñ universitetin osı bağıtta jwmıs istegeli on jılğa juıqtasa da äli körmedim. Al, Reseydiñ universiteti eldiñ eñ üzdik mektepterin toruıldap jüredi, tipti, qay jerde älemdik bilim dodası bolsa sonda, öz jarnamasın jasap ülgeredi. Al bizdikilerge darındı bala keregi joq… sebebin, joğarıda ayttıq…
Mine osıdan keyin, elimizde mektep bitirip jatqan basqasın aytpağanda darındı balalarğa arnalğan degen statusı bar 150-ge juıq mekteptiñ bir jılğı bitiruşi tüleginiñ teñ jartısı, şetel asatının eskersek, elge adam kerek emes pe, elge darın däri emes pe, – dep qınjılasıñ…
Bağanadan birazıñız, şetelge barıp bilim alsa ne bolıptı, – dep otırğan bolarsızdar, iä, olardıñ maqsatı tek bilim beru, bizdiñ balalardıñ qarım-qabiletin arttıru bolsa meyli ğoy… Biraq, sol ketkennen mol ketetinin qanşamız oyladıq… Eldiñ jan sanın ösiremiz dep sırttan şaqırıp jürgende işimizden, basqa emes intellektual buınımız sırtqa şaşılıp jatqanın eskermeytinimiz ökinişti, ärine…
Pedegogikada bala aq paraq, oğan ne jazsañ sonı oqisıñ, – deytinin biletin şığarmız… Onda sol aq paraqqa özgeler jazu jazıp, qalağanın oqıp jürgeni oylandırsa kerek…
Ayatjan AHMETJAN. Respublikalıq «KAZBILIM» ortalığı direktorı.


text:
Qızılay atnalığı
30nçı üktäbr' Törkiyädä "Qızılay" atnalığı bularaq qotlana
Bügen Qızılay atnalığın qotlıybız. Yärdämgä moxtac bulğan keşelärgä, suğışta zıyan kürüçelärgä yärdäm itü öçen qorılğan “Qızılay” oyışması 1868nçe yıldan birle êşçänleklären alıp bara.
Törkiyädä häm çit illärdä barlıqqa kilgän afätlärdän soñ şul töbäkkä aşığıç räweştä ireşep, barlıq mäs’älälärne tiz waqıtta çişü öçen xäzer bulğan “Qızılay” oyışması xäzerge köndä dä bik küp uñışlar êşlär başqardı.
Barı tik afät wazğiyätlärendä genä tügel, ä şul uq waqıtta qan ixtıyacı bulğan awırularğa iñ zur yärdämen täêmin itärgä tırışa.
Qayğı-xäsrätle bulğan härkemneñ yärdäm oyışması bulğan “Qızılay”nı bu şatlıqlı könendä qotlıybız häm uñışlar teläp qalabız.


text:
28 Mayıs 2015 Perşembe
Qurultay - o nasıl olğan edi (öçerk) VI.
Mayıs 28, 2015 Edebiyat ve tenqit, Qandımov Yunus, Tarih No comments
Qurultayğa milletvekillerini saylav Qırım Musulman İcra Komitetiniñ hazırlağan mahsus qanunı esasında keregi kibi ötkerildi.
Saylavlarda 20 yaşını keçken bütün qırımtatarlar iştirak ettiler ve Qurultayğa Yaltadan 24, Aqmescitten 19, Kefeden 16, Kezlevden 11 ve Ordan 6 – episi olıp 76 milletvekili saylandı. Bu yerde bir şeyni mahsus qayd etip keçmek isteymiz. Saylanılğan milletvekilleri arasında dört qadın da bar edi. Şefiqa Gaspralı (İ. Gaspralınıñ qızı), İlhan Toqtar, Hatice Avcı, Anife Badaninskaya Qurultayğa milletvekili olaraq saylandılar.
Bu al islâm dinimi kütken qırımtatarlar bütün türk ve musulman aleminde köstitutsion akimiyet organına birinci olıp qadın-qızlarnı aza etip saylağanlarını köstermeknen, müsülman ülkesi – Qrımda teraqqiyat ve demokratiya ne qadar ögge ketkenini köstergen bir temsil oldı.
Yunus Qandım.


text:
Ukraina nazirler şurasınıñ iş gruppası, Qırımda aprel 1 kününden soñ, arabasına Rusiye nomerasını alğan adamlarnıñ esasiy Ukraina boyunca kezmek meselesiniñ çezüv yollarını taptı.
Bu aqta, Qırım.Aqiqat agentligine Ukraina Devlet hızmetiniñ Qırım ve Aqyar işleri boyunca reisi Nariman Ustayev bildirdi. Belli ki, bundan evel Ustayev, mezkür iş gruppasınıñ teşkilâtçısı olaraq çıqqan edi.
Onıñ sözlerine binaen, gruppağa profil hızmetleriniñ vekilleri kirmekte, olarnıñ iş neticeleri ise eñ yaqın zamanda Nazirler Şurasınıñ yolbaşçılarına teslim etilecek. Devlet hızmetiniñ yolbaşçısı bildirgenine köre, meseleniñ çezüv yolları endi tapılğan.
«Eger devletniñ vatandaşlarına qarşı yapılacaq siyaseti aqqında söz yürütilse, çezilmeycek meseleler olmamaq kerek. Şimdiki vaqıtta, devlet hızmetinen teklif etilgen mehanizm Nazirler Şurası iş gruppasınıñ vekilleri tarafından muzakere etilmekte. Biz bu mesele üzerinde çalışamız»,- qayd etti Ustayev.
Berilgen malümatlarğa köre, Herson vilâyetiniñ keçme noqtalarında mahsus sistemalar teşkil etilecek. Olarnıñ yardımı ile qırımlı araba saipleri Rusiye araba nomeralarını «mütenasip resmiy şahıslarğa» emanet olaraq teslim etecek, olarnıñ yerine ukrain nomeralarını qoyıp, esasiy Ukraina territoriyasında problemsiz kezecekler. Bu meseleler içün mahsus HUV-nı teşkil etmege planlaştırıla.
«Keçüvniñ nezaret noqtalarında naqliyat VİN- kodınıñ teşkerüvi kerçekleştirilecek. Böyleliknen, Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinden kelgen arabalarnıñ sıñırdan keçüvi, tek ukrain qanunı boyunca qayd etilgen vesiqalarğa köre kerçekleştirile bile»,- dep teklif etildi hızmette.
Rusiye iç işler nazirligi, Rusiye akimiyeti qararına tüzetmeler kirsetti. Olarğa köre, yarımadada ukrain araba nomeraları ile yürgen qırım sakinlerine aprel 1 kününe qadar, mezkür nomerlerni Rusiye qanunına köre deñiştirmek kerek.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Mesele cöremelerde degil: bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri kütleviy surette mahkeme qararlarına itiraz etti (video)
Aqmescitte, oktâbrniñ 14-nde qırımtatarlarğa qarşı yapılğan repressiyalarğa narazılıq bildirmek maqsadınen ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri, birinci maqam mahkemeleriniñ özlerine dair 10 biñden 15 biñge qadar rublelik cöremeler tayin etmek qararlarına qarşı kütleviy surette appelâtsiya şikâyetlerini berdiler. Şikâyetlerni bermek içün 60-tan ziyade qırımtatar faaliyetçisi keldi.


text:
AQŞ-tağı Resey Federaciyasınıñ elşiligi «Resey transporttıq infraqwrılım salu üşin eşkimnen rwqsat swramaydı», - dep mälimdedi. Bwl turalı mepanews.com aqparattıq agenttigi habarlaydı.
Resey tarapınıñ mwnday qatqıl mälimdeme jasauına AQŞ-tıñ memlekettik departamentiniñ Qırım köpirine qatıstı sıni pikiri sebep bolğan.
«Resey öz halqınıñ müddesine qatıstı, transporttıq infraqwrılım qwrılısı üşin eşkimnen rwqsat swrauğa mindetti emes», - degen reseylik diplomatiyalıq mekeme.
Eske sala ketsek, 15 mamır küni Qırımda Kerçen köpiriniñ avtoköliktik böligi aşılğan edi. Şarağa el prezidenti Vladimir Putin jetekşilik jasadı. Artınşa, AQŞ memlekettik departamentiniñ basşısı Hezer Nauert Qırım köpiriniñ qwrılısı teñiz arqılı jasalatın tauar tasımalına kedergi keltiredi dep alañdaytındarın aytıp, sıni pikir bildirgen edi. "Biz, Vladimir Putinniñ osı jük köligine qalay otırğanın jäne onı Reseyden Qırımğa qalay jürgizgenin kördik. Biz osı köpirdiñ qwrılısı men onıñ aşıluına kuä boldıq", - dep mälimdegen. Al, Euroodaq ökili Putin Qırımda Kerçen köpirin salu arqılı Ukrainanıñ egemendigi men aymaqtıq twtastığın tağı da bwzıp otır dedi.


text:
Ukrain gümrükçileri işğal etilgen Qırımğa ketken yolcularğa «Çonğar» keçirme noqtasından barmamağa muracaat ete.
Herson vilâyetinde Ukraina Devlet fiskal hızmetiniñ territorial idaresinde bildirgenlerine köre, keçirme noqtasında iyül 18-den başlap avtomobil nevbetleri tizildi.
«Fizikiy şahıslarnıñ memuriy sıñırnı «Qalançaq», «Çaplinka» nezaret kiriş-çıqış noqtalarından keçmeleri daa yahşı olur», – dep aytıla beyanatta.
Müessisede bildirdiler ki, memuriy sıñırdaki, Herson gümrügi faaliyet alıp barğan zonadaki qayd etilgen kiriş-çıqış noqtaları adiy rejimde çalışa.
Bundan evel Ukraina Devlet sıñır hızmetinde bildirdiler ki, 2015 senesine köre, 2016 senesi işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda areket etken vatandaşlar ve naqliyeniñ aqını eksile.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Memuriy sıñırda üç kiriş-çıqış noqtası çalışmaqta – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımğa ecnebiy eyetlerniñ ziyaretleri – Rusiye tarafını tutqan marginal siyasetçiler içün «siyasiy qazanç usulıdır». Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında «İnternews-Ukraina» cemaat teşkilâtınıñ avropalı leyhalarınıñ idarecisi Vladimir Guşuley, yarımadanı ziyaret etken ecnebiy eyyetlerniñ itibarına izaat berip, bildirdi.
«Adetince bu, marginal siyasetçiler ola, bu, siyasiy qazançtır. Qırımğa ketken siyasetçilerge baqsaq, bu – bundan evel Rusiye tarafını tutqan muzakerelerde «körüngen» siyasetçilerdir, olar rusiyeli tışqı siyasetniñ aleti ola, bunıñ içün olarnıñ areketleri mustaqil degil», – dedi o.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda iyül 29-da Tyerri Marianiniñ yolbaşçılığında Frenkistan Cumhuriyeti Milliy Toplaşuvı deputatları ve Senat azalarınıñ ziyaretini bekleyler. İşğal etilgen yarımadada frenkler üç kün bulunacaq, dep bildire Kremlge boysunğan Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti. Eyyet azalarından biri ziyaretten endi vazgeçti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi iyül 25-te muracaatnı derc etti, vesiqada müessise ecnebiy vatandaşlarnı ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı Qırımğa qanunsız ziyaretlerden tenbiyeley. Bundan evel Frenkistan Tışqı işler nazirligi parlamentariylerniñ ola bilecek Qırımğa ziyaretini takbih etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Suriyeniñ şimalindeki Rakka şeerinde amirikalı asker elâk oldı. AQŞ Mudafaa nazirliginiñ matbuat beyanatında bildirile ki, asker qolnen yasalğan patlav aletiniñ patlaması neticesinde ölüm berici yara aldı. Askerniñ adı añılmay. Pentagon yolbaşçısı Eşton Karter elâk olğannıñ soy-sop ve yaqınlarına taziye bildirdi. Bunı 25 noyabrde Radio Svoboda haber ete.
The New York Times gazetiniñ malümatına köre, bu – «Inherent Resolve» operatsiyasında iştirak etken AQŞ silâlı quvetleriniñ birinci qayıbı. Neşırniñ bildirgenine köre, qurban – mahsus bölükniñ askeri edi.
Halqara ittifaqnıñ keçirgeni «Inherent Resolve» operatsiyası İŞİD ekstremestik taqımınaa qarşı alıp barıla, 2014 senesi İraq ve Suriye topraqlarında başlatılğan edi.


text:
Geofïzïkter älem boyınşa özen-swlar mañında turıp jatqan 500 mïllïonnnan astam adamğa qawip töndirip otırğan apattı eskertti. Atalğan zerttew «Science Advances» jwrnalında jarïyalanğan. Mamandar zertxanada jahandıq jılınwdan bolwı mümkin sw tasqının beynelegen. Alğan mälimetterge säykes, sw basw qawpi adamdar ömir sürip jatqan köptegen araldarğa tönip otır. Geofïzïkter sw tasqının özen salalarınan ötkizip, sw ağw mexanïzmin de zerttedi. Ğalımdardıñ şamalawınşa, zerttew qorıtındıları mïllïondağan adamnıñ ömirin saqtap, tabïğï apat saldarınan bolatın şığındı azayta aladı.
Kommentarïï


text:
Qazaqstanda qolma-qol tölem jasawğa şektew qoyıladı, - dep xabarlaydı Tengrinews.kz tilşisi. "Tölemder jäne tölem jüyeleri" zañ jobasın Parlament Mäjilisinde Ulttıq banktiñ törağasınıñ orınbasarı Alpısbay Axmetov tanıstırdı.
Tüsindirw xatında zañnamada qolma-qol aqşanı tölem jasaw kezinde şektew qarastırılatını aytıladı, sonımen qatar tölem kartaları arqılı sankcïyalanbağan operacïyalar boyınşa qarajattardı qaytarwdı qarastıratın ereje bar.
"Biz xalıqaralıq standart boyınşa qozğalıp kelemiz. Qolma-qol eseptesw ayası örkenïetti elderde tarılıp jatır. Bul birinşi fakt. Ekinşi fakt - tabıs aqşasınıñ ağımı men qarjı terrorïzmine qarsı is-qïmıl jönindegi zañğa säykes, qolma-qol esepteswdi jeke tulğalar arasında barlıq operacïya türinde barınşa azaytw twralı şeşim qabıldandı. Üşinşiden, xalıq qolma-qol eseptesip jatqan jağdaydağı bankterdiñ tarïfi bar. Karta arqılı jasalatın tölemderde bankter komïssïya ustamaydı. Sondıqtan qolma-qol jasamaytın esepteswdiñ keñ tarawı böligindegi lobbïlew bank müddesin lobbïlewmen baylanıstı emes. Bul, kerisinşe, qarjı qızmetterin alatındardıñ bankterge az tölewge degen müddesi", - dep mälimdedi Axmetov tanıstırılım kezinde depwtattardıñ surağına jawap berip jatıp.
Keyin Parlamenttiñ üzilisinde ol tilşilerge bergen jawabında qolma-qol esepteswge tıyımnıñ salınbaytının, al şektewdiñ tölemdi baqılawdı bildiretinin ayttı.
"Munıñ qalay bolıp jatqanın bilw kerek - qaydan, kim tölep jatır, ne üşin tölep jatır. Sondıqtan osı bölikte aqşanıñ qaydan şıqqanı men qanday maqsattarda tölem jasalğanın baqılaw böliginde şektewler boladı. (...) Baqılaw bolmaydı. Tek şektew böliginde - tölemniñ maqsatı. Eger balanıñ oqwına bolsa, bul tüsinikti. Eger maqsat naqtı ayqındalmasa, naqtı körsetpeseñiz nemese tüsiniksiz bolsa, onda sizge eşkim tıyım salmaydı, baqılaw men tekseris boladı", - dedi Axmetov.
"Tölemder men tölem jüyeleri twralı" zañ jobası lezde jasalatın tölem jüyeleriniñ operatorlarınıñ qızmetin rettew mäselesin zerttew üşin jasalğan. Qazirgi "Tölemder men aqşa awdarmaları twralı" Zañ tölem jasalğanda jäne aqşa awdarğanda, naqtıraq aytqanda tölem jasaw men qarajattı awdarwdıñ ädisteri men tärtibin bekitedi, tölemder men qarajat awdarw twralı erejelerdiñ orındalw tärtibine talap bekitedi, tölem men awdarmağa qatıswşılarınıñ quqıqtarı men mindetterin bekitetin quqıqtıq qatınastardı ğana retteydi.
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Soñ zamanları «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ mülkiyeti sebebinden haber ücümleri arttı. Şimdi Qırımnıñ yañı akimiyeti, tek olar da degil, Aqmescitte Şmidta/Naberejnaya soqağı, 2/27 adresi boyunca binanı bölmekteler. Bazı şeylerni añlatmaq içün, bu küçük metnini hayriye teşkilâtımız üzerinde olğan şu areketlerni taqip etken Qırım.Aqiqatqa teklif etem.
Eger de açıqtan aytacaq olsaq, 2014 senesi başında «Larişes» müzeyiniñ kiracısı yañı «Zıncırlı Medrese» binası boyunca «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ sımasında kira bericiniñ tekliflerini eda etmekten vazgeçti.
Qavğanıñ neticesi mahkeme ketişatına çevirile bile edi, amma Rusiye tarafından Qırım Vatanımıznıñ ilerideki «nezaketli» işğali bizni, ve tek bizni degil de, ola bilecek büyük havf, qırımtatarlarnıñ millet, qavim olaraq yoq etüv havfı ögünde ufaq-tüfek ıncıtuvlar aqqında unutmağa mecbur ete. Aramızda olğan bedava kira añlaşmasını saqladıq ve «Larişes» işine devam etti.
Barışuvda soñ biz «Larişes» müzeyi yolbaşçısı Güliver Altin ile «Kalga-Sultan» müzeyiniñ açılış meselelerini muzakere ettik, başta – «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtına ait olğan binada. Sentâbr başında bedava kira añlaşmasını imzaladıq.
2014 senesi sentâbr ayında, Qırımnıñ Rusiye prokuraturasınıñ talabı ile, Qırımda Rusiye küç strukturaları Fondnıñ binasında 12 saat sürgen tintüvni keçirdiler
Faqat, 2014 senesi sentâbr ayında, Qırımnıñ Rusiye prokuraturası talabı ile Qırımda Şmidta/Naberejnaya, 2/27 adresi boyunca yerleşken Fondnıñ binasında Rusiye küç strukturaları 12 saat sürgen tintüvni keçirdiler.
Soñra mülkni qullanmaq yasağı, bank esabatlarınıñ qapatılması ve «Qırım» Fondu» teşkilâtına ait olğan yedi obyektniñ tutıp alınuvı yüz berdi.
İleride – nice mahkeme toplaşuvı, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ qoruvı boyunca inatlığımıznıñ neticesi – cinaiy işlerniñ açılması olacağı aqta aytqan yaş «adliyeci balalarnıñ» ziyaretleri ve ilâhre.
Şimdi ise «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ faaliyeti yasaq etilgen, Qırımnıñ muvaqqat akimiyeti (muvaqqat, çünki sovet zamanı ve diger qıta tarihında tamır halqınıñ razılığı olmadan, küç olaraq adlanğan akimiyetniñ kelecegi yoq edi), Rusiye qanuniyetine bile baqmadan, «Qırım» Fondu» mülkiyetini tutıp almaq istey. Bunıñ ile, Qırımtatar Milliy Qurultayı tarafından tesis etilgen hayriye teşkilâtnı abray ekenler, bunı cemiyet ögünde bir adaletlik aktsiyası olaraq köstermege isteyler. Ziyalılarnıñ, serdarlarnıñ yoq etilüvini hatırlañız, zengin köylülerniñ mülkini tutıp alınuvı ve ilâhre. Sabıq KGB yolbaşçılığı Qırım Müftiyatına «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtı mülkiyetiniñ berilmesi boyunca «yapqan areketlerine» pahıllıq is eter edi. Bunıñ ile Qurultay tarafından teşkil etilgen qırımtatarlarnıñ cemaat tekşilâtlarını bir-birine qarşı qoya. Bundan daa da beteri, Müftiyatnı hırsızlanğan mülkiyet anbarına çevirecek olalar. Böyle mülkiyet ise bahşış olaraq qabul etilmez. Menimce, müftiy, Qırımtatar Milliy Meclis azası bu aqta fikrini bildirir.
Biz tasil ve qırımtatar tili, sanat, medeniyeti ile bağlı leyhalarğa qol tutmaq azırmız.
Riza Şevkiyev, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ müdiri
«Bloglar» rubrikasında aydınlatılğan fikirler müelliflerge ait ve muarririyetniñ fikir-tüşünceleri ile aynı olmaması mümkün


text:
0532 335 75 06 okmeydanı antika eşya alanlar,okmeydanı antika,okmeydanı eski eşya alan yerler
0532 335 75 06 okmeydanı antika eşya alanlar,okmeydanı antika,okmeydanı eski eşya alan yerler
0532 335 75 06-0531 981 01 90
okmeydanı Antika siyah Beyaz Resim Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Dokuması Halı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Tabanca Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hat Sanatı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Madalya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Sedef Bezeli Rahle Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Yemek Odası Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tombak Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Dönemi Figürleri Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Aznavur Gümüş Fincan Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Ayaklı Etejer Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Minyatür Müzik Enstürmanları Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bohem Eşya Alanlar Bohem Alan Yerler, okmeydanı Antika Edirne Kari Çeyiz Sandık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Türkmen Takısı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kol Saati Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Koleksiyon Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Longplay Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fil Dişi Figürlü Kompozisyon Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kayı Boyu Damgalı Zırh Eşya Alanlar.okmeydanı Antika Mangal Alan Yerler, okmeydanı Antika Haraçıcılı Kubur Tabanca Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tekke Levha Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Alan Satan Yerler, okmeydanı Antika Bronz Aplik Mineli Sehpa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Selami Yetik İmzalı Tablo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Hacemat Makinası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Limoges Porselen Alan Yerler, okmeydanı Antika Osmanlı Tılsımlı İşlik Kumaşı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Gaz Lambası Mumluk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Sırmalı Terlik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tuğralı Gümüş Tatlı Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Toprak Testi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Deco Heykel Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Telkari Esanslık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Saltanat Arması Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İmzalı Tablo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika 78 Devir Plak Alan Yerler, okmeydanı Antika Hereke Halısı Alan Yerler.
okmeydanı Antika İşlemeli Kumaş Alan Yerler, okmeydanı Antika Nasıl Satarım okmeydanı Antika Eşya Satış, okmeydanı Antika İznik Vazo İznik Tabak Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bohem Çift Kapaklı Kupa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Samaj Hanukiya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika 45 lik Plak Alan Yerler, okmeydanı Antika Ehlibeyt Silsilesi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Gümüş Tabaka Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Porselen Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlıca El Yazması Kitap Alan Yerler, okmeydanı Antika Bakır Gravür Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Asker Kıyafetleri Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı İşleme Bohça Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hanedan Koleksiyonu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Altın Varak Ayna Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Damgalı Sahan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Ampir Aslan Ayak Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kehribar Ağızlık Aksesuarları Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Oymalı Ahşap Koltuk Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Liyakat Nişanı Madalyası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Orjinal Baskı Kuranı Kerim Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika Fransız Konsol Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Afiş Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Yatak Odası Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Tugralı İbrik Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İran Gümüşü Eşya Alanlar Gümüş Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Sülüs Hat Yazı Besmele Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Tüfek Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hatıra Mendili Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Aplike İşleme Fransız Avize Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Ahşap Kabinet Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kaset Cd Alan Yerler, okmeydanı Antika Cümbüş Alan Yerler, okmeydanı Antika Bronz Dore Heykel Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüş Buhurdan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Alan Yerler, okmeydanı Antika Çanakkale Kase Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Mumluklu Lambader Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Aplikeli Komidin Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Piyono Alan Yerler, okmeydanı Antika Semaver Alan Yerler, okmeydanı Antika Sülüs Nesih İcazet İcazetname Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Sanat Eseri Alan Yerler.
okmeydanı Antika Osmanlı Çift Hamam Nalın Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Madalyon Alan Yerler, okmeydanı Antika Tuğralı Istaka Eşya Alanlar, okmeydanı Antika NüTablo Alan Yerler, okmeydanı Antika Üç Ayak Bronz Zil Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Damla Kebribar Tesbih Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Porselen Tabak Koleksiyonu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Çanakkale Seokmeydanık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Müzik CD si Alım Satım, okmeydanı Antika Hereke, okmeydanı Antika Sütun Gövdeli Meyvelik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Pirinç Süleymaniye Tepsi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Saten İpek Kaftan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Radyo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Taş Plak Alan Yerler, okmeydanı Antika Gece Sürahisi Alan Yerler, okmeydanı Antika Karaf Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gramafon Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Şifa Tası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz El Oyma Yazı Masası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eski Devir.
okmeydanı Antika İşlemeli Örtü Kumaş Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Rahle Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Üçetek Halile Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Floş Halı alan Yerler, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüş Fes Kalıbı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hattat Makası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Asa Alan Yerler, okmeydanı Antika Koltuk Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika okmeydanı Antika Oyuncak Alım Satım, okmeydanı Antika Plakçalar Pikap Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Aşurelik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Oyma Paravan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Teneke Oyuncak Alan Yerler, okmeydanı Antika Efemera Alan Yerler, okmeydanı Antika Lovis Likör Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Dekorlu Nargile Şişesi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Muhtelif Heybe Gurubu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Rabıtalı Hokka Divit Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Klasik Mobilya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Baston Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Padişah Fermanı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Köşe Etajer Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Figürlü Jardınıer Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Çatal Kaşık Takımı Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika Piyano Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Ahşap Dekopaj Hat Levha Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Dokuma Seccade Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Berjer Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İsviçre Müzik Kutusu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Bronz Mineli Saat Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Gümüş Eşya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Damgalı Bomboniere Şekerlik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İtalyan Murano Ayna Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İşleme Kama Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eski Yazı, okmeydanı Antika Rus Gümüş Kandil Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İmzalı Heykel Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Ampir Sitili Bronz Mangal Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Sefertası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Tuğralı Pilaka Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Gerdanlık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kütahya Daldırma Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Damgalı Hurmalık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Sivas Cezaevi Halısı Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika Osmanlı Sıkma Kehribar Tesbih Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Figürlü Lamba Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eski Avize Eşya Alanlar Avize Alınır, okmeydanı Antika Ahşap Maketi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Çatma Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Pencere Üstü Fayans Pano Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Berat Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Murano Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Yazması Altın İşlemeli Kuran-ı Kerim Alan Yerler, okmeydanı Antika Fransız Kaşpo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Ateş Kehribarı Tesbih Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Yazması Kuran-ı Kerim Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Pulat Tepsi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Gümüş Makyaj Kutusu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bohem Cam Karaf Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fil Dişi Figür Gurubu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kehribar Tesbih Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika Buhurdanlık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Elmaslı Cep Saati Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Emaye Saat Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Altın Mineli Cep Saati Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tuğralı Berat Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüş Savat Bileklik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Arabesk Büfe Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Akik Taşlı Gümüş Broş Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Yazması Kitap Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Karalama Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eski Oyuncak Alan Yerler, okmeydanı Antika Bezeli Buzlu Karaf Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Çan Alan Yerler, okmeydanı Antika Bronz Mumluk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kayseri Bünyan Halı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kama Alan Yerler, okmeydanı Antika Fransız Altın Broş Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Opalin Alan Yerler, okmeydanı Antika Pirinç Havan Şamdan Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika İpek Kumaş Alan Yerler, okmeydanı Antika Tablo Alan Yerler, okmeydanı Antika okmeydanı Antika Eşya Matbaa Malzemeleri Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Orta Sehpa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Daktilo Alan Yerler, okmeydanı Antika Sülüs Karalama Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Süleymaniye Manğal Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Yapboz Oyunu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bahü Eşya Alanlar Bahü Alan Yerler, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüşleri alan Yerler, okmeydanı Antika Tuğralı Obje Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eşya Alım Satım Yapanlar, okmeydanı Antika Sandalye Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Marküterli Masa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Oyuncak Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Paşa Kılıcı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Ferman Alan Yerler, okmeydanı Antika Viyano Porselen Biblo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tombak Sancak Alemi Eşya Alanlar.
okmeydanı Antika Katalin Tesbih Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Yemek Masası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Damgalı Çerezlik Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Kazulet Alan Yerler, okmeydanı Antika Gomalok Cilalı Mobilya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Obje Süs Eşyaları Alan Yerler, okmeydanı Antika Tombak Kılıç Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Barutluk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Porselen Küp Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Şam İşi Koltuk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Satmak İstiyorum, okmeydanı Antika Osmanlı Altın Dekorlu Kama Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Sedef Kolye Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Kolon Dolap Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Altın varaklı Kavukluk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Seokmeydanık Çelenk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Servis Ayaklı Çaydanlık Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Şam İşi Telefon Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Efemera Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Cicim Kilim Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Müzik Seti Alan Yerler.
okmeydanı Antika Odunluk Şömüne Takımı Körük Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Duvar Saati Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bizoteli Duvar Aynası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Damgalı Şamdan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Aplikalı Bakır Kubur Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hattat Kutusu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kartpostal Alan Yerler, okmeydanı Antika Opalin Bronz Gaz Lambası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kahvedan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Aslan Ayaklı Sehpa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Trabzon İşi Levha Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüş Hamam Tası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hat Levha Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Gümüş Armodiye Küpe Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Laterne Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Silah Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Saleplik takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Kılıç Alan Yerler, okmeydanı Antika Afiş Alan Yerler.
okmeydanı Antika Dükkanları Telefon Numaraları, okmeydanı Antika Osmanlı Suzeni Örtü Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tuğralı Fezleke Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Sedef Kaşık Koleksiyonu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Seokmeydanık esenkentlyon Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Bezeli Vazo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İşlemeli Kelimei Tevhit Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Edirnekari Sadak Okluk Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bronz Mücevher Kutusu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tespih Kutusu Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tutya Bohem Şerbet Takımı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Masa Saati Alan Yerler, okmeydanı Antika Kartuşlu Gümüş Tepsi Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Bezeli Kabe Örtüsü Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Müzik Dolabı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Nargile Alan Yerler, okmeydanı Antika Floş Seccade Alan Yerler, okmeydanı Antika Sofra Aksesuarları Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Harita Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eski Halı Alıcıları.okmeydanı Antika Osmanlı Haritası Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Devlet Arması Pano Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Altın Varaklı Çerçeve Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Çift Laledan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika İşlemeli Kaftan Alan Yerler, okmeydanı Antika İtalyan Altın Varak Taht Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Altın Cetvelli Kuranı Kerim Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tuğralı Ferman Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Doktor Malzemeleri Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Muhafaza Örtüsü Eşya Alanlar, okmeydanı Antika El Yazması Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Hattat Sandığı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Suluboya Tablo Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mobilya Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Fransız Kristal Globe Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Osmanlı Gümüş Savatlı Çamçak Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Uzakdoğu El Oyma Masa Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Tuğralı Gümüş Yatağan Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Eczane sandığı Eşya Alanlar, okmeydanı Antika Mineli Bronz Lamba Eşya Alanlar.


text:
İSTASYON PASTANESİ UNLU MAMÜLLERİ
Bursa Bursada Bursadaki Yıldırım Yıldırımda Yıldırımdaki Pastane Ve Cafeleri, Bursa Yıldırım Unlu Mamüller Toptan Siparişi, Bursa Yıldırım Unlu Mamül Siparişi Alanlar, Bursa Yıldırım Yaş Pasta Siparişi Alanlar, Bursa Yıldırım Yaş Pasta Siparişi, Bursa Yıldırım Yaş Pasta Toptan Siparişi, Bursa Yıldırım Yaş Pasta Çeşitleri, Bursa Yıldırım Düğün Pastası Siparişi, Bursa Yıldırım Nişan Pastası Siparişi, Bursa Yıldırım Kuru Pasta Siparişi Alanlar, Bursa Yıldırım Kuru Pasta Siparişi, Bursa Yıldırım Kuru Pasta Toptan Siparişi,
Bursa Yıldırım Kuru Pasta Çeşitleri, Bursa Yıldırım Baklava Siparişi Alanlar, Bursa Yıldırım Baklava Siparişi, Bursa Yıldırım Baklava Toptan Siparişi, Bursa Yıldırım Baklava Çeşitleri, Bursa Yıldırım Cemiyetlere Kuru Pasta Siparişi, Bursa Yıldırım Cemiyetlere Toplu Kuru Pasta Siparişi, Bursa Yıldırım Düğünlere Kına Toplantılara Özel Davetlere Kuru Pasta Siparişi,
- Görüntülenme sayısı: 1040


text:
Adler
Adler - ul Qara diñgezdäge kurort, elektä qala, ä xäzer Soçinıñ Adler rayonına buysınğan bistä.
Borınğı zamannardan Sadzlar kenäzlege cirendä, Mzımta tamağında Lieş awılı torğan. 12. yözdä monda Layso isemle Genova faktoriäse urnaşılğan, ä cirlär üze Aredba ıruğınnan Sadz aqsöyäkläreneke bulğan. Aredbalarnıñ säwdä portı Törekçä Artlar dip atalğan. Urıslar, mona kilgäç anı Adler-gä üzgärtkän. Başqa teoriäçä, bu iseme Adler brigı (Almança Qaraqoş) isemennän.
Xäzerge bistä 1837.neñ 18 iyündä Svyatoy Dux (İzge Rux) qäläğse isemendä Urıslar tarafınnan nigezlängän.
Adlerda Troitsa, İzge Rux (Urıs), İzge Sarkis (Ärmän) çirkäwläre urnaşqan. Anda da Qawqaz Biosfera Tıyulığı, Adler Rayonı Tarixı muzéyı, "Tönyaq Kulturalar" parkı.


text:
Klemlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclis reisi Çubarovnı «Çiygoznıñ davasında» şaat olaraq çağırttırmaq muracaatına dair qarar almağa red etti. Bunen beraber advokat Nikolay Polozov, Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında, mahkeme «talimat almaq içün» vaqıt qazanmağa istegenini ayttı.
«İmaye tarafı, şaat olaraq Refat Çubarovnı çağırttırmağa, (Rusiyeniñ – QA) Cinaiy Kodeksiniñ 456-ci madesi esasında, oña toqunılmamazlıq kefaletini bermege muracaat etti. Lâkin mahkeme be muracaatnı diñlep, iç bir qarar almaycaq oldı. Bir şaatnıñ sorğusı endi başlanğanı sebep olaraq kösterildi. Fikirimce, mahkemeciler qarar almaq içün, bese-belli, vaqıt qazanacaq oldılar. Belki de, reberlerinen ya da siyasiy idarecilernen aqıl tanışmaq, yolbaşçılardan talimat almaq içün vaqıt kerektir», – dedi Polozov.
Advokatnıñ sözlerine köre, adilyeviy cetten, işğal etilgen Qırımğa Refat Çubarovnıñ çağırılmasında iç bir mania yoq.
Kremlniñ nezaretinde çalışqan Qırım Yuqarı mahkemesinde mayısnıñ 22-nde qırımtatar milliy areketiniñ yetekçilerinden biri Ahtem Çiygoznıñ mahkeme davası baqılmağa devam etti. Aqmescit apishanesinen video-bağ olmağanından sebep, mahkeme toplaşuvı vaqıtında başlanmadı.
Mayısnıñ 15-nde Meclis reisi Refat Çubarov, Kyivde ötkerilgen matbuat konferentsyası devamında, öz muavini Ahtem Çiygoznıñ davasında imaye tarafınıñ şaatı olıp ifade bermege azır olğanını beyan etken edi. Çubarov öz beyanıtını seslendirip, Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi toplaşuvına, özüniñ şaatlıq yapmaq içün çağırılmasına razılıq berdi.
Ahtem Çıygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.