text:
Atı şwlı reper Jan Axmadïev Almatını tağı da şwlattı. Biraq bul jolı qazaqtıñ kemşilikterin ol tügendemepti. Kerisinşe jergilikti turğın onıñ beyädep isiniñ üstinen tüsken.
Reper eki joldasımen 567 THA nömirli Hyundai avtoköliginde otırğan. Vïdeoda olardıñ avtokölikti jer üyi köp köşeniñ birine, jol boyına toqtatıp qoyıp, alañsız şemişke şağıp, swsın işip otırğanı körinedi. Soraqısı sol, işken-jegenderiniñ, şaqqan şemişkeleriniñ qaldıqtarın maşïna terezesinen sırtqa laqtırıp tastağan.
Bulardıñ qoğamdıq orındı bey-bereket lastap otırğanına şamdanğan jas jigit uyalı telefonınıñ vïdeojazbasın qosıp, olarğa barıp qoqıstarın jïnawdı talap etedi. Köliktegi üşew äwelde jas jigittiñ sözin qulağına ilmegen. Birşama waqıttan keyin qulaq tusınan qaqıldağan jigit äbden aşwına tïse kerek, Axmadïev kölikten şığıp, vïdeoğa tüsirip turğan jigitke judırığın ala jügiredi. Kölikte otırğan eki joldası ajıratıp aladı. Olar ajıratpağanda qıp-qızıl töbeles bolğalı tur eken.
Aqırı, eki joldası özderi tastağan bos qutılardı qoqısqa tastap, oqïğa ornınan tayıp otırğan. Reper vïdeoğa tüsirigen jas jigitti oñdırmay boqawız sözben sıbap ketken. Derekköz kölikte otırğan üşewdiñ biri "Baqay" tobınıñ solïsi ekenin jazadı. Sonday-aq Jan Axmadïev kölikte özi otırğanın moyındağan körinedi.
Zamanawï jırawdıñ qazaqtıñ kemşiligin tügendegennen burın özin özi tärbïelegeni durıs-aw.
Vïdeoda beyädep sözder bar!
Derekköz: 365info.kz
Kommentarïï
-
Tolïk2016-09-02 11:08:22Jan Axmadïev


c: text/html

text:
Akimiyetniñ «Devlet şurası»na saylavlarğa qatnaşqanı aqqında arizasına ve milliy urbalarğa kiyingen yaşlarnıñ rey berüvi ile yapılğan numayışına baqmadan, yarımadanıñ tamır halqınıñ büyük bir qısmı saylavlarnı körmemezlikke urdı. Bunı Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz bildirdi. O, qırımtatar saylayıcılarnıñ sayısı az olğanını da tüşüne.
Bağçasaray rayonı boyunca saylavlarnı izaatlağan Ahtem Çiygoz qırımtatarlarnıñ «passiv olğanını» qayd etti. «Umumen ise Qırım boyunca saylayıcılarnıñ 10-15% qayd ete bilemiz», – dedi o.
Qırım.Aqiqat mühbiri qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan yerlerge barıp, iştiragi aqqında soravnı keçirdi. Aq-Meçet qasabasında soravdan keçkenlerniñ ekseriyeti saylavlarğa barmadı.
Bazıları vaqıt olmağanını ayttı, bazıları – Meclisniñ saylavlarnı boykot etmege qararını hatırlattı. Çoqusı qırımtatarlar Qırımnı Ukraina qısmı olaraq tanığanını aytqan edi.
Bazar künü, sentâbrniñ 14-nde işğal etilgen Qırımda birinci kere Rusiye qanunlarına köre, «Devlet şurası», Aqyarda ise, «Şeerniñ qanun çıqarıcı toplaşuvı» akimiyet organlarına saylavlar keçti. Bunen beraber yerli akimiyet organlarna da saylavlar ötkerildi.
Ukraina baş prokuraturası, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qanunsız saylavlarnıñ ötkerilüvi cinayetçilik olğanını hatırlattı. Saylavlarnıñ teşkilâtçılarını 10 yılğa apiske ala bileler.
İşğal etilgen Qırımda saylavlarğa öz menfiy munasebetini Ukraina SNBO, İçki İşler Nazirligi de bildirdi.
Qırımtatar milliy meclisi ve qırımtatarlarnıñ bir sıra teşkilâtçıları vatandaşlarnı saylavlarnı boykot etmege çağırğan edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescitte eñ yahşı sayılğan «Artek», «Orlönok» ve «Smena» lagerlerinde raatlana bilecek istidatlı balalarnıñ malümat bazasını tizmege başladılar. Bu aqta Moskvağa boysunğan Aqmescit memuriyeti matbuat hızmeti bildire.
«Komissiya «Artek», «Orlönok» ve «Smena» lagerlerinde tedaviylenme içün putövkalarnen taqdirlenecek istidatlı balalar ve ösmürler, oquv alâcıları, bala cemaat teşkilâtlarınıñ liderleri, icadiy kollektivler ve sport taqımlarınıñ azaları olğan balalarnı saylap ala», – dep aytıla beyanatta.
Müessisede qayd etilgenine köre, istidatlı balalar ve ösmürlerge bu tedaviylev müessiselerine yollama bedava berilecek.
2016 senesi aprel ayında Kiyev Obolon mahkemesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yerleşken «Artek» lageriniñ mülkiyetini yaqaladı.
2015 senesi sentâbr ayında Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası rusiyeli Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovğa «Artek» Halqara bala merkezi» adlı Ukraina devlet müessisesiniñ mülkiyetini qanunsız şekilde öz mülkiyetine alğanı sebebinden cinayet yapqanında şeklenilgenini bildirdi.
Moskvağa boysunğan Qırım ükümeti 2015 senesi mart ayında yarımadanıñ eñ büyük «Artek» bala lageriniñ mülkiyetini Rusiye federal mülkiyetine teslim etti.
«Orlönok» bala merkezi Anapada, «Smena» bala merkezi ise, Rusiye Krasnodar vilâyetindeki Novo-Mihaylovskiy köyünde yerleşe.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
…Alañda «Meniñ Qazaqstanım» änin şırqadıq. Özim de än aytatın bolğandıqtan bar dawısımmen berile şırqaymın. Qayta bastaymız. Birewlerdi alañğa keldi, söylep jatır dedi. Birewler kelwi kerek dep jattı. Bir kezde düleyi küşti tolqw bastaldı. Qaşıp jattı adamdar. Özimdi ïgere almadım. Eñ soñında qalıp kettim. Alañ sïrep qaldı adamdardan. Basıma dwbïnkamnen urğanda közimniñ aldı qıp qızıl qan jwıp ketti de, esimnen tanıp qaldım.
Esimdi jïıp, basımdı kötere bergenim sol edi, anaday jerde bir jigittiñ basın toqpaqtaaaap jattı jün sabağanday. Tiri bolsa jındı bolar, bolmasa bir Alla biledi sol bir jigittiñ jayın. Qayta soqqınıñ astına aldı.
Bağım, körer jarığım bar eken Eki qazaq ofïceri jas jigitter eki qoltığımnan demep turğızıp aldı da, «qarındas, proxodyaşçïy adam sïyaqtı ötiñiz. Endi kelmeñiz bul jaqqa» dep aytıp jattı. Men bılıq, sılq qolımdı kötere almaymın. Qolıma bir swmkanı iledi ustawğa älim joq. Eki äskerï osılay meni qutqarıp alañnan şetke aparıp saldı. Qızıl belgi taqqandar «takaya moladaya» dep birnärse aytıp jattı. Sodan süyrelep otırıp qazirgi äkimşilik ğïmaratınıñ aldında tizilip turğan avtobwstardıñ birine apardı. Sonda, birinşi ret estidim. Bir äyel qazaqtıñ jeri olarğa tryapka ma, degen äñgimelerdi aytıp jattı. Al, qazaq mïlïcïya ayttı. Senderdi basqarmağa aparmaymın. Basqa jerge aparıp tastaymın. Biraq, mına jerge qaytıp kelmeñder» dep jattı…
Mine, osınday ultın süyetin, şın janı aşïtın azamattardıñ arqasında tayaq jep soqqı alsam da üyime aman keldim. Basımnan ötkender meniñ jan dünïemdi awdarıp tüsip, jaraladı. Ol kez esime tüskende közime jas keletini ras. Bärine söytetini de tüysinemin.
Äli, künge «Meniñ Qazaqstanım» şırqalğanda men özimdi ustay almaymın közime jas üyirile beredi.
(ZÜBÄYRA AKÏMOVA-nıñ jazbasınan)


text:
Astana qalasınıñ 20 jıldıq mereytoyına baylanıstı Elordada ülken käsipqoy boks keşin ötkizbek. Boks keşi 2018 jıldıñ mamır ayında uyımdastırıladı dep josparlanwda.
13.12.2017(534)
Jarïyalanğan swrettiñ astındağı pikirler arasında osı sätti paydalanıp, eski ataw jazılğan taqtayşalardı estelikke alıp qalayıq dep usınıs aytqandar boldı.
13.12.2017(355)
Yandeks jıl sayın qañtar men qaraşa aralığında ğalamtordan köp izdelgen taqırıptarğa taldaw jasaydı.
12.12.2017(525)
Cex «Äygerim-2» ıqşamawdanında ornalasqan. Onda nowtbwkter, prïnterler, fol’galar jäne jalğan 2000 teñgelik kwpyuralardıñ ülgileri tabıldı.
12.12.2017(727)
Memleket basşısı buğan deyin Bas prokwror qızmetin atqarıp kelgen Jaqıp Asanovtıñ kandïdatwrasın Joğarı sot törağası qızmetine usındı.
11.12.2017(342)
Bul meniñ bedelimnen tömen. Birewdiñ aldında sümireyip mïkrofon ustağanımnan, qara nan jegenim äldeqayda jaqsı, – deydi Bawırjan Ïbragïmov.
11.12.2017(605)
Qıtaydağı qazaq mäselesi büginde wşığıp tur. Biraq, ol örtti ürlep otırğandar da bar. Ïä, maqsattarı ottı ürlep öşirw, biraq, ol ürlegenge öşetin emes, asqına janatın ört.
11.12.2017(2197)
Kezdesw barısında Qırğızstannıñ burınğı prezïdentine jerlesteri jumırtqa laqtırdı.
10.12.2017(480)
Ol keşe Mäskew tübinde ötken käsipqoy boks keşinde alğaşqı ayqasın ötkizip, birinşi jeñisine qol jetkizdi.
10.12.2017(487)
Almatıda ötken Qazaqstan musılmandarınıñ kezekti VIII qurıltayında Serikbay qajı Orazulı birawızdan Bas müftï bolıp saylandı.
08.12.2017(615)
Departamenttiñ baspasöz qızmetiniñ xabarlawınşa, qazaqstandıq şow-bïznes ökilderiniñ arasında kölik salığın tölemegender bar. Juldızdar 400 mıñ teñgeden asa salıq tölemegen.
07.12.2017(550)
Bizdiñ elimizde kez-kelgen bankten aşqan jeke tulğalardıñ depozïtine memleket tarapınan kepildik beriletinin Siz bilesiz be?
05.12.2017(641)
Eseptik kezeñde olardıñ 523 mıñı - jaña twğan säbï bolsa, 116 mıñı - ömirden ozğan. Nekedegilerdiñ sanı 192 mıñ bolsa, ajırasqandar sanı - 23 mıñnan asqan.
05.12.2017(663)
Är adam bay, baqwattı bolıp ömir sürwdi qalaydı. Ol üşin tek jumıs istew jetkiliksiz. Qalay jumıs istep, qalay paydanı arttırwdı oylaw kerek?
05.12.2017(472)
04.12.2017(642)
Oqıp otırıp qaraptan-qarap qısılam. Jalpı meni añğa, qusqa teñegeniñdi qoyşı a, Quday üşin. Quralayım, kögerşinim degen teñewleriñ mağan tük te kelmeydi.
04.12.2017(660)
Bügin Belarws’ astanasında elimizdiñ tanımal jwrnalïsi Gennadïy Bendïckïy qaytıs boldı.
03.12.2017(476)
03.12.2017(1136)
Bwaz sïırdıñ işin jarıp, lezde buzawdı aman alıp qaldı. Jas jigit jäne tilingen ornın asqan jıldamdıqpen qayta tikti.
03.12.2017(405)
Qazaqstandıq temir tulpar ïeleri qısqı waqıtta jazğı döñgelekpen jürgeni üşin ayıppul töleydi.
03.12.2017(669)


text:
Mart 27 künü, Kiyev şeherinde, «Docudays UA» adlı insan uquqları aqqında vesiqalı filmleriniñ halqara festivali çerçivesinde, «Entsiklopediya Maydana» adlı tsiklniñ üç qısqa filmi kösterilecek. Olarnıñ bir parçası «Krım SOS» aqqındadır. Filmlerniñ rejissörı - Sergey Lısenko.
«Rusiye işğaliniñ birinci künü yarımada sakinleri, Qırım boyunca kerçek ve teşkerilgen haberlerni bildirmek içün, internette «Krım SOS» adlı gruppanı teşkil ettiler. Şimdiki vaqıtta, «Krım SOS» acele gumanitar, uquqiy, psihologik yardımınen temin etken, Qırım qaytarılması içün küreşken gruppanı taqdim etmekte», - dep aytıla filmniñ tasvirinde.
Kiyevde «Docudays UA» adlı 13 halqara festivali açıldı. Merasim «Kiyev», «Kinopanorama» ve «Kino evinde» keçirilip, aprel 1 kününe qadar devam etecek.
Mezkür festivalde 43 memleketten 93 film taqdim etilecek. Umumen, tedbirde 140 insan iştirak etecek, olarnıñ 60 - şı ecnebiylerdir.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırımnıñ Aqmeçit rayonında cumaertesi künü, avgust 15-de, «Dünyanı temizleymiz» bütünrayon cumaerteligi keçe.
Cumaertelikke şirketlerniñ iş taqımları, çeşit şirketlerniñ azaları, çoq daireli ve şahsiy evlerniñ sakinleri davetlidir.
Rayon başı Sergey Volodko dey ki, temizlik ilk nevbette rayon sakinlerine, olarnıñ terbiye ve ahlâqına bağlı.
Rayonnıñ eñ pak köy meskeni bala meydançığınıñ qurucılığına sertifikatnı elde ete. Bu sene rayonnıñ eki qasabası işbu sertifikatnı elde etken edi.
Bildirilgeni kibi, Keriçte aprel ayında yerli sakinler şeer akimiyetiniñ Bütünqırım cumaerteligine qoşulmağa çağıruvını körmemezlikke urdı.


text:
Toz külenä turistlar ağıla
Kül cäyen “flamingo cännäte”nä äylänä
Dönyada flamingolar yomırqa basarğa utırğan urınnar arasında bulğan Toz külenä här yıl şaqtıy cirle häm çit il turistı kilä.
Toz küleneň kön’yağında Aksaraynıň Eskil ilçäsendä yomırqadan çıqqan meňnärçä flamingo balası töbäkne “flamingo cännäte”nä äyländerde.
Cäy azağına qadär töbäktä qalaçaq un meňnärçä flamingoğa turistlar zur qızıqsınu kürsätä.
Eskil şähär xaqimiyäte başlığı Niyazi Alçayyasağan açıqlawında dönyada flamingolar yomırqa basarğa utıru öçen kilgän möhim urınnar arasındağı Toz küleneň här yıl un meňnärçä flamingonı qunaq itüen äytte.
Toz küle qışın açıq zäňgär, cäyen aq töse belän turistlarnı üzenä cälep itä.


text:
Antaliyada Tatarstan köne
Antaliya tatarları Tatarstan könen bäyräm itte
30nçı avgust könne Tatarstanda ütkärelüçe Cömhüriyät könen Antaliyada yäşäwçe tatarlar da bäyräm itte.
Törkiyäneñ Antaliya vilayätendäge Koniyaaltı cirle xakimiyäte qarşındağı Şähär şurasınıñ çit il keşeläre belän êlemtälärdän cawaplı räise Oksana Nazarovanıñ äydäp baruçanlığında äle bıyıl ğına oyışqan Antaliya tatarları törkeme balalar arasında “Min yaratam sine Tatarstan” isemle räsem konkursı, Tatarstan belän bäyle tematik bäyge, tatarça şiğır’lär häm cırlar belän Tatarstan könen bilgeläp ütte.
Çara “Tuğan tel” belän tögällände.


text:
Groznıy şeerinde politsiya hadimlerine etilgen ücüm sebebinden cinaiy iş açıldı. Bunı Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildirdi, dep haber ete TASS.
«Şimaliy-Kavkaz federal okrugı boyunca Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresi tarafından RF CK 317, 208, 222 maddelerine köre (uquq qoruycı organlar hadimleriniñ ayatına zarar ketirilmesi, qanunsız silâlı teşkilâtnıñ meydanğa ketirilmesi ya da onda iştirak etmesi ve silânıñ qanunsız qullanuvı) cinaiy iş açıldı», – dey Markin.
Onıñ sözlerine köre, cinaiy işniñ taqiqat içün mahsus taqımnı teşkil ettiler, mında 50-den ziyade taqiqatçı kirdi.
Cumaaqşamına keçer gecesi saat 1:00 Çeçenistan paytahtında üç maşina vastası ile areket etken silâlı insanlarnıñ taqımı yol-patrul hızmetiniñ noqtasına ucm etti. GİBDD hadimleri şübeli maşinanı toqtatmağa tırıştı. Boyevik ve politsiya hadimleri arasında atışma yüz berdi. Silâlı insanlar taqımı cumhuriyet gazetaları, internet-neşirleri ve fedearl matbuat vastalarınıñ temsilcilikleri yerleşken Matbuat evini zapt etti. Şaatlarnıñ aytqanı kibi, Rusiye silâlı quvetleriniñ hadimleri bir qaç saat devamında binanı boşatmağa çalıştı, ağır tehnika qullanıldı, bina bütünley yandı. İşbu areketler sebebinden mesülietni kendine Şimaliy-Kavkaz boyevikleriniñ lideri Doku Umarov tarafından teşkil etilgen «İmarat Kavkaz» taqımı aldı.
Çeçenistan başı Ramzan Kadırov Groznıy merkezinde binalarğa ücüm etken boyeviklerge qarşı teşkil etilgen mahsus ameliyatnıñ yekünlenmesi aqqında bildirdi. Onıñ sözlerine köre, 10 boyevik öldürildi. Resmiy malümatqa köre, uquq qorçalayıcılardan 10 insan elâk oldı, 28 yaralandı. Bir sakinniñ ölümi aqqında da aytıla.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, ilhaq etilgen Qırım sakinlerine Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını boykot etkenleri içün minnetdarlıq bildirdi.
«Ciddiy basqı yapılğanına baqmadan, bu farsta iştirak etmegen Qırım sakinlerine minnetdarlıq bildirem. Olarnı qorquzıp, mecbur ete, uydurılılğan saylâv bölüklerine ediyeler berilecek dep çağıra ediler. Lâkin olarnıñ sessiz narazılığı – Qırım – Ukrainağa bağlı olğanını kösterdi!» – dey Poroşenko.
Ukraina devletiniñ yolbaşçısı ayrıca, Kyivniñ halqara partnörlarına «qanunsız saylâvalar arfesinde olar neticesini tanılmaycağı aqqındaki açıq ve uzlaşılmaz pozitsiyasını ilân etkeni» içün teşekkür bildirdi.
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Ukraina MİDi daa evel martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını aqqında beyan etken edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
OSCE Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közeticileri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylâv bölüklerinde iştirak etmegenleri aqqında haber ettiler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Oktâbr 15-te Ukrainada Prometheus kütleviy onlayn-kurslarınıñ cemaat leyhası başlandı. İşbu leyha Şevçenko adına Kiyev milliy universiteti, Kiyev politehnik institutı ve Kiyev-Mogilân akademiyası ocalarından ders almağa imkân bere.
Prometheus kendi saytında kütleviy açıq onlayn-kurslarını açmaqnen beraber, universitet, mütehassıs ve şirket-liderlerine kendi saasında kurslarnı yerleştirmege imkân bere.
Leyha maqsadı – ayrı bir kurslar degil de, memleketimiz içün ğayet müim olğan mevzular boyunca dersler (biznes, IT, yabancı tiller, uquq, tarih ve il.), dep haber eteler leyha esasçıları.
Prometheus leyhasınıñ er bir kursı ukrain aliy oquv yurtlarınıñ videodersleri, interaktiv vazifelerden ibaret olacaq. Studentler ocalarğa sual bere bileler ve biri-birinen subetleşe bileler.
Böyle bir kurs içün bilgisayar ve internet yeterlidir.
Kursnı muvafaqiyetli keçken iştirakçiler bilgi alğanını isbatlaycaq elektron sertifikatını elde etecekler.
Birinci dört kütleviy onlayn-kursına bu saytta qayd etilmek mümkün: http://prometheus.org.ua


text:
Bağçasaray rayonı devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Refat Derdarov Hanlar sarayında yerleşken şiş kebap noqtasından sebep işten boşatıldı, dep bildirdi Moskvağa boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov aprel 5-te Kefede keçirilgen Qırımnıñ Rusiye ükümeti toplaşuvında, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qavehane qapatılacaq dep vade etken Derdarov Refat Yakuboviç endi çalışmay. O, ariza yazdı, şura (Bağçasaray şurası – QA) eñ yaqın vaqıtta qarar (istifa qararı – QA) alacaq», – dedi Aksenov.
«Qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri İsmail Gasprinskiyniñ mezarında şiş kebap qavehanesi çalışa. Livadiya sarayında kiriş qarşısında qavehane olsa, Hanlar sarayında şiş kebap noqtası olsa, arqadaşlar, bilmeyim artıq! Özüm narazılıq aktsiyasına çıqmağa mecbur olacam», – dedi Aksenov.
O, taqiqat keçirip, qabaatlılarnı cezalamağa talap etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem Abiltarovnıñ babası Seyran Abiltarov keçingen. Bunı avgustnıñ 2-nde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov haber etti.
Onıñ yazğanına köre, cenaze avgustnıñ 3-nde Bağçasarayda ötkerilecek.
«Endi biz Qırım işğaliniñ daa bir acınıqlı hususiyetini köremiz – tuvğanlar keçingenlerni soñki yolğa ozğarıp olamay, çünki azatlıqtan qanunsız marum etilgenler – birileri Aqmescitniñ muvaqqat apishanesine alınğan, başqaları qıtaiy Rusiyege yollanılğan. Keçende Aliye hanımnı, siyasiy mabus olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ anasını defin etken edik, şimdi – Seyran ağanı, siyasiy mabus Rustem Abiltarovnıñ babasını. Allah-Taalâ Qırımnı «rus dünyasınıñ» tarafdarları ve imayecileri tarafından ketirilgen insansevmezlikten eñ tez vaqıtta temizlemege imkân bersin», – dep yazdı Refat Çubarov.
İyülniñ başında Kremlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabuslarına apiste yatma müddetini sentâbrniñ 12-ne qadar uzatqan edi.
2016 senesi mayısnıñ 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye 2015 senesi ükümetniñ çarşenbe künü aydınlatqan «buhran ile küreş planı» çerçivesinde masraflarnıñ 10 fayızını qısqartacaq. Bu adım içtimaiy ve mudafaa alanından ğayrı, er bir saağa tesir etecektir.
Aynı böyle sıñırlar Rusiyeni 2016 ve 2017 seneleri de bekley.
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedevniñ aytqanına köre, «buhran ile küreş planının» maqsadı – «makroiqtisadiy ve içtimaiy istiqrarnıñ qoltutuvı, iqtisadiyat ilerilemesiniñ şaraitler yaratılmasıdır».
Programma çerçivesinde diger tedbirler arasında – 3,7 milliard dollar Rusiye banklarına, em de 700 million dollar agrar alanınıñ yardımına berilmesidir.
Bu afta Standard & Poor's halqara reyting agetligi Rusiyeniñ derecesini yatırımdan tış seviyege qadar alçaqlatıp, oña da «çöplük» deyler, on yıldan ziyade bir müddet devamında ilk sefer ilerideki deñişmeler boyunca menfiy tahminlerni aydınlattı.
Ukrainağa qarşı istilâ ile bağlı Ğarp cezaları ve Rusiye bücetine kâr ketirgen cermay fiyatınıñ ucuzlamasından sebep Rusiye iqtisadiy retsessiya havfı altında qaldı.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Qırım akimiyeti yanındaki halqara uquqı meseleleri boyunca mutehassıslar şurası 2018 senesinde mahkemelerde Qırımğa qarşı sanktsiyalar boyunca ilk davalarnı açmaq niyetindeler. Bunı, mutehassıslar şurasınıñ rehberine sıltap, «RİA Novosti Krım» haber agentligi bildire.
«Sanktsiyalar boyunca bir de-bir netice aqqında söylemek, şimdilik ertedir. İş yapıla ve bu yılda olmasa da, kelecek yılda biz bunı mıtlaqa yapacaqmız. Biz eki yönelişte çalışamız: birincisi – ayrı şahıslarğa qarşı sanktsiyalar. Bu yerde biz öyle bir şahısnı saylamaq isteymiz ki, oña qarşı qullanılğan sanktsiyalar iç şübhesiz esassız olmalı. Şimdilik bu iş devam ete», – dey o.
Ondan ğayrı mutehassıslar şurasınıñ adliyecileri umumen Qırımğa qarşı qabul etilgen sanktsiyalar boyunca mahkemede dava açmaq isteyler.
«Bu, büyük ölçüde siyasiy meseledir. Biz (Rusiyeniñ – QA) Tış işleri nazirligi ve (Rusiyeniñ – QA) Adliye nazirligi ile sıqı alâqada bulunıp çalışamız. İşniñ eñ murekkep yeri şu ki, dava çetelde, Lüksemburgdaki Avropa adliye mahkemesinde baqılacaq. Bu, büyük masraflarnı ve olarnı temin etmek içün nasıldır menbalarnıñ qıdırılmasını talap etecek. Şimdilik bu meseleler al etilmedi», – dep qayd ete Molohov.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Derc
E.Ceppar: "Ukrainada nefret tili regulirleme meselelerinde halqara normalar ve standatlarnen binayen ÖBSE ile işbirlik bez içün pek müim"
23 Ekim ayı, 15:41
Ükümet islâatları boyunca añlatma ve haberdar etüv
20 Ekim ayı, 17:38
HSN: Pensiya islâatı aqqında normativlerni kommunikatsiya mütehassısları pek sade bir tilge "tercime" etmek kerekler
20 Ekim ayı, 12:53
HSN: Buhran kommunikatsiyaları kritik infrastruktura telükesizliginiñ teminlenilmesi içün müim
19 Ekim ayı, 15:15
HSN Avropa parlamentinde: Şahsiy arbiy kampaniyalar - Kreml qolunda siyasiy maqsatlarğa irişmek içün telükeli alet
18 Ekim ayı, 13:48
Ükümet 2017 senesine qabarcılıqqa qarşı areketler saasında kommunikatsiyalar strategiyası ömürge keçirilmesinden tedbirler planını tasdıqladı
18 Ekim ayı, 13:22
Ukrainağa Yaponiyadan ressam kelip manga şeklinde arbiylerimizniñ resimlerini ketirdi
18 Ekim ayı, 11:38
HSN: "Zemaneviy Ukraina içün eñ buk çağıruv - bu, serbestlik ve telükesizlik arasında balans"
17 Ekim ayı, 16:42
HSN: Bahmutivkada telequlle işke kirgenden soñ Peredilske köyüniñ sakinleri antennalarını ukrain yayınlavına qoyalar
17 Ekim ayı, 12:30


text:
Qırımnıñ bir yetmiş meskün yeriniñ adı dekommunizatsiya aqqında ukrain qanunıñ çerçivesinde ğayrıdan tiklenecek. Ukraina prezidentini qırımtatar hadlqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, bu 1944 senesi sürgünliginden soñ deñiştirilgen serlevalar olacaq.
«Daa bir 1400 serleva Milliy hatıra ukrain institutı ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcilerinden ibaret olğan mahsus iş gruprası tarafından işlep çıqarılacaq ayrı qararda baqılacaq», – denile beyanatta.
Matbuat hızmetinde şunı da qayd ettiler ki, SSCB zamanında qırımtatarlarnıñ tarihiy vatanından sürgün etilmesinden soñ deñiştirilgen tarihiy serlevalarnıñ ğayrıdan tiklenmesini «Milliy mensüpligi boyunca sürgün etilgen şahıslarnıñ aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi aqta» Ukraina qanunınıñ 3-nci maddesinde yazılğan.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Ukraina milliy edebiyat müzeyinde mayıs 20-de İslâm medeniy merkeziniñ Bütün Ukraina içtimaiy teşkilatlarınıñ «Alraid» birligi teşebbüsinen qırımtatar halqı sürgünligi qurbanlarına bağışlanğan şiir körüşüvi keçirilecektir.
Tedbir teşkilâtçıları bildireler ki, edebiy aqşamda Ervin Umerov, Ablâziz Veliyev, Eskender Fazıl, Lilâ Bucurova ve başqa yazıcılarnıñ qırımtatarca, rusça ve ukrainsu şiir ve nesir eserleri oqunacaq. Bu mevzuğa bağışlanğan bazı foto ve video malümatlarını kösterecekler.
«Aqibetleri alâ daa is etilgen 1944 senesi mayıs 18 faciası, qırımtatarlarnıñ taqdirlerine büyük tesir ete. Qırımtatar yazıcıları ve şairleri bu faciağa bağışlanğan tesirli eserlerni yazdılar. Olardan bazıları ukrain tiline, bazıları rus tiline tercime etilgen», – qayd eteler teşkilâtçılar.
«Bunıñ içün Milliy edebiyat müzeyinde cemaatnı sürgünlikke bağışlanğan qırımtatar bediiy eserlerinen tanıştırmaq teren manalı ve faydalı bir şeydir», – dep qoşalar olar.
Tedbir çerçivesinde Qırım mevzusına bağışlanğan resim sergisi keçirilecek, qırımtatar ressamları 50 ziyade eserni numayış etecekler.
Tedbir saat 17:00 müzeyde başlanacaq.
18 mayıs – Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünlik qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi yarımadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnıñ birinci eşelonı yollandı. Cemi olaraq tahminen 180 biñ insan sürgün etildi.
Ukrainada, Qırımda ve bütün dünyada sürgünlik qurbanlarını añma matem tedbirleri keçirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâretip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqrusiyeniñ Tış işler nazirligi bildire ki, Minskte Donbass vaziyeti boyunca üç taraflı kontakt gruppasınıñ körüşüvi başladı.
Aqrusiye nazirliginiñ malümatına köre, körüşüv qapalı olacaq ve kütleviy haber vastaları içün tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırılmay.
Körüşüvde OSCE vekili Heidi Tagliavini, Ukraina temsilcisi Leonid Kuçma ve Rusiye temsilcisi Azamat Kulmuhametov, em de «DNR» ve «LNR» vekilleri iştirak etecekler.
Separatistlerniñ saytlarında olarnıñ vekilleri Minsk muzakerelerine kelip çıqqanını tasdıqladılar.
Bu künleri «DNR» vekillerinden biri Andrey Pürgin bildirdi ki, separatistlerniñ liderleri kontakt gruppasınıñ toplaşuvında iştirak etmeycekler.
«Minskte taqımlar seviyesinde iş esnası başlaycaqtır. Bu sebepten anda «DNR» ve «LNR» yolbaşçıları degil de, vekâletli temsilci ve ekspertleri yol aldılar. «DNR» tarafından Kontakt gruppasınıñ resmiy vekili Denis Puşilin, ve daa onğa yaqın insan baracaq», – dep ayttı Purgin mayıs 5-te.
Kontakt gruppasındaki Ukraina temsilcisi Leonid Kuçmanıñ matbuat kâtibi Darya Olifer dedi ki, kontakt gruppası Minsk añlaşmasınıñ havfsızlıq, siyaset, iqtisadiyat taqımlarınıñ işini başlatmaq istey.
Ukraina prezidentiniñ memuriyeti bildire ki, Donbass vaziyeti boyunca üç taraflı kontakt gruppasınıñ işçi taqımlarında Ukrainanı Vladimir Gorbulin, Yevgeniy Marçuk, İrina Geraşçenko ve İgor Yeremey temsil etecekler.


text:
Lâqayt qalmağan çehler ukrainliler ile birlikte Pragada çeh ükümeti binasından Çehiyada Rusiye elçihanesine cayav yurdiler, dep bildire Azatlıq Radiosı.
İnsanlar ukrain timsalleri ve «Putinni toqtatıñ, demokratiyanı saqlañız» yazıları ile plakatlarını tutıp, çeh akimiyetini Ukraina vaziyetine lâqayt qalmamağa çağırdı.
«Siziñ ve bizim serbestligimiz içün» numayşnı içtimaiy ağlarda teşkil ete ediler. Numayış vaqıtta iştirakçilerni politsiya ozğara edi.
Rusiye elçihanesi yanında insanlar Ukrainada elâk olğanlarnı hatıra daqiqası ile añdılar. «Ayıp» dep, Rusiye prezidentini qatil olaraq adladılar. İnsanlarnıñ sözlerine köre, bugün «Putin cenki» keçe. Bundan da ğayrı numayışçılar «Putin - ***lo» yırını icra ettiler.
İştirakçiler 1968 senesini hatırladılar, o vaqıt Çehoslovakiyağa Sovet orduları kirgen edi.
Çehiya ya da Rusiye elçihanesiniñ temsilcileri numayışçılarğa çıqmadı ve birazdan olar evlerine qayttılar.


text:
«Qırım diversantları işi» figurantı Redvan Suleymanov azat etildi. Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Suleymanov Rusiyede Kirov vilâyetindeki umumiy rejimli koloniyada cezasını çekip, eñ yaqın vaqıtta Qırımğa qaytmaq niyet ete.
Kremlniñ kontroli altında olğan Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi 2017 senesi ağustos 10-da 28 yaşlı Redvan Suleymanovnı, bir gruppa şahıslar tarafından, evelden añlaşıp yapılğan terrrorizm aktı (Rusiye Cinaiy kodeksi, 207-nci madde, 2-nci qısım) aqqında yalancı bir bildirüv boyunca qabaatlı tanıdı. O, umumiy rejimli koloniyada 1 yıl ve 8 ayğa mahküm etildi ve 3,5 mln rubleden (qararnen 1,5 mln hrivnadan – QA) ziyade «zarar»nı ödemege mecbur etildi.
Ukraina TİNinde Redvan Suleymanovğa qarşı çıqarılğan ukümni taqbih etti ve Rusiye ukümetini yarımadada qırımtatarlarğa qarşı repressiyalarnı toqtatmağa davet ettiler.
Redvan Suleymanov 2016 senesi iyül 30-da Aqmescitniñ ava limanında yaqalandı. Ağustos 12-de Rusiye FSBsi Rusiyeniñ kütleviy haber vastalarında Suleymanovnıñ sorğusı ve itirafları ile videonı cayrattı. Yaqalanğan, 2015 senesiniñ oktâbrinde Zaporojyede Ukraina istihbaratı tarafından verbovka etilgenini iddia ete. Suleymanovnıñ aytqanına köre, onıñ maqsatları sırasına arbiy tehnikanıñ areketleri aqqında malümatnı toplamaq kire edi. Ve daa soñra oña sanki Aqmescit demiryol vokzalı ve ava limanında patlatıcı tertibatlarnıñ qoyulması içün yer tapmaq vazifesi berilgen edi.
Ukraina Arbiy quvetleriniñ Baş ştabında Rusiye Federal hizmetiniñ bildirüvini inkâr eteler.


text:
Bağçasaray rayonınıñ bağçacılığı ve bağcılığı üç «kit balığı» – Alma, Belbek ve Qaçı boyu üstünde tura. Tamam bu yerdeki bereketli topraqlardan ale daa alma, armut, şeftali ve erikniñ bol-bol mahsulatı toplana. Alma, Belbek ve Qaçı özenleri yaznıñ sıcağında meyve tereklerine lâzim olğan suvnı bere, vadiyni sarıp alğan bayırlar ve yayla ise suvuq şimal yellerinden qorçalaylar. Eski yerli sakinler, bir vaqıtları bu yerdeki bağçalar yerli köy iqtisadiyatlarına millionlarnen kelir ketire edi, olarnıñ mahsulatı aqqında Qırım tışındaki uzaq yerlerde bile ediler, dep ikâye eteler.
Alma boyu, Qırımnıñ paytahtı Aqmescitke eñ yaqın yerde buluna. Vadiy dünya tarihında da belli: 1854 senesiniñ sentâbrinde Alma-Tarhan ve Bürlük (Vilino) köyleri yanında Rusiye ordusı ve Büyük Britaniya, Fransa ve Türkiyeden ibaret ittifaqnıñ ordusı arasında Qırım cenki devriniñ mehşur meydan uruşması olıp keçti.
Qırımnıñ Alma boyunda baar (fotogalereya)
Bağçasaray rayonınıñ bağçacılığı ve bağcılığı üç «kit balığı» – Alma, Belbek ve Qaçı boyu üstünde tura. Tamam bu yerdeki bereketli topraqlardan ale daa alma, armut, şeftali ve erikniñ bol-bol mahsulatı toplana. Alma, Belbek ve Qaçı özenleri yaznıñ sıcağında meyve tereklerine lâzim olğan suvnı bere, vadiyni sarıp alğan bayırlar ve yayla ise suvuq şimal yellerinden qorçalaylar. Eski yerli sakinler, bir vaqıtları bu yerdeki bağçalar yerli köy iqtisadiyatlarına millionlarnen kelir ketire edi, olarnıñ mahsulatı aqqında Qırım tışındaki uzaq yerlerde bile ediler, dep ikâye eteler.


text:
Ukraina halq deputatı Georgiy Logvinskiy dey ki, Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov Aqmescit yuqarı arbiy-siyasiy qurucılıq oquv yurtunıñ mezunı olğanı aqqında yalan malümatnıñ tarqatıluvı sebebinden em Rusiye, em Ukraina qanuniyetine köre mesüliyet çekmeli. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qanuniyetke köre, menimce, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 358-inci maddesi ve Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 327-nci maddesi boyunca cinayet erkânı bar. Fikrime köre, Ukraina ve Rusiye uquq qoruyıcı organları bu beyanatqa seslenmeli», – dey Logvinskiy.
Deputat aytqanı kibi, Rusiye tarafı, belki, buña cevap bermez, amma Aksenovnıñ areketlerine Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşları qıymet kesmeli.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovnıñ Aqmescit yuqarı arbiy-ssiyasiy qurucılıq oquv yurtunıñ (SVVPSU) mezunı olğanı aqqında malümat aqiqatqa uymay. Ukraina nazirliginiñ malümatına köre, arhiv vesiqalarınıñ teşkerüvi yapıldı ve neticede belli olğanı kibi, 1993 senesi iyün ayında Aksenovnı terbiyesizligi sebebeinden oquv yurtundan quvdılar.
Sergey Aksenovnıñ özü arbiy oquv yurtundan quvulğanını ne tasdiqladı, ne red etti. Onıñ SVVPSU diplomı barmı degen sualge Qırımnıñ rusiyeli başınıñ matbuat hızmeti onıñ resmiy saytında olğan tercimeialı ile tanış olmağa teklif etti.
Aksenovnıñ saytında aşkâr etilgen tercimeialında aytılğanı kibi, o 1993 senesi Aqmescit yuqarı arbiy-siyasiy qurucılıq oquv yurtunı bitirdi.


text:
Hersonda «İşğalcige nefret rublesi» aktsiyası çerçivesinde aman-aman doquz biñ Rusiye rublesi (tahminen dört biñ grivna) toplandı. Bu aktsiya esas Ukrainada «Qırım marafonınıñ» devamı oldı. Onıñ neticeleri Qurban bayramı tedbirinde çıqarıldı.
«Hersonda paranı tek qırımtatarlar toplamadı, mında bir çoq cemaat teşkilâtı, şeerniñ aman-aman bütün milliy cemiyetleri iştirak etti. Bunıñ kibi birdemlik areketleri pek müimdir. Er kes Qırımğa terror kelgenini ve oña qarşı küreşmek kerek olğanını añlay... Para o qadar emiyetli degil, bu aktsiyada bir çoq insannıñ iştirak etmesi müimdir. İfadeli bir aktsiya», – dep ayttı Herson şeeriniñ Meclis reisi İbragim Suleymanov Qırım.Aqiqatqa.
Toplanğan paranı eñ yaqın vaqıtta Qırımğa yollamağa planlaştırıla.
İyülniñ 31-nde işğal altındaki Qırımda «Qırım birdemligi» birleşmesi yarımadadaki ukrainalı siyasiy mahküm ve faallerge qoltutmaq maqsadınen «Qırım marafonı» adı altında para toplamağa başlağanını ilân etken edi. Avgustnıñ 22-ne qadar 820 biñ ruble (tahminen 352 biñ grivna) toplandı. Para cezalarınıñ ödenmesi içün sermiya toplanğan olsa da, teşkilâtçılar aktsiyanı devam ettirmege niyetlene.
Aktsiyada 10 rublelik (tahminen 4 grivna) kapikler toplana.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket faalleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bu sene baar ve yazda Rusiyeniñ «Aeroflot» ava şirketi Qırımğa uçmağa planlaştıra. Bunı çarşenbe künü, fevral 25-te, «Aeroflotnıñ» baş müdiri Vitaliy Savelyev bildirdi. TASS bildirgenine köre, Savelyev Rusiyeniñ «Pobeda» ucuz ava şirketiniñ Qırımğa uçmaycağını qayd etti.
«Aeroflotnıñ» baş müdiri «Pobeda» Qırımğa baar-yaz cedveli çerçivesinde uçacaqmı sualini böyle cevap berdi: «Yoq, Qırımğa uçmaycaq. Qırımğa «Aeroflot» uçacaq».
Malüm olğanı kibi, Rusiyeniñ yekâne ucuz «Dobrolet» ava şirketi Qırım uçuşlarını toqtattı. Bunıñ sebebi Avropa Birliginiñ cezaları oldı.
Ava şirketi ile Boeing 737-800NG uçaqlarına tizilgen añlaşmalar bozuldı.
«Aeroflotnıñ» «Pobeda» adlı ucuz ava şirketi 2014 senesi avgust 4-te Avropa Birliginiñ cezalarından sebep ava seferlerini toqtatqan «Dobrolet» yerine keldi. Yañı ava seferler 189 yolcunı sığdırğan Boeing-737 uçağı ile kerçekleştirilecek.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işğal etilgen Qırımnıñ Cenübiy federal okrugğa qoşulması aqqında qararı yarımada sakinleriniñ ayatına tesir etmez. Böyle fikirni Kremlge boysunğan yarımada parlamentiniñ yolbaşçısı Vladimir Konstantinov bildirdi.
«Umumen olaraq, okruglarnıñ birleşmesi yarımadamıznıñ sakinlerine tesir etmez, böyle esnas idare effektivligini arttırmağa yardım etecek, bunen beraber, Qırım hususiyetlerine baqmadan, qomşu regionlarnen çoq oşağan şeylerimiz bar», – dep yazdı Konstantinov Facebook saifesinde.
Moskva tarafından tayinlengen yarımada yolbaşçısı Sergey Aksönov rusiyeli prezidentniñ Qırım boyunca fermanlarına şimdilik izaat bermedi.
İyül 28-de Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Cenübiy federal okrug aqqında» fermannı imzaladı, bu okrugnıñ içine işğal etilgen Qırımnı kirsetti. Böyleliknen, 2014 senesi yarımadanıñ işğalinden soñ teşkil etilgen Rusiyede Qırım federal okrugı yoq etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml nezareti altındaki Bağçasaray mahkemesinde politsya hadimini aqaretlegeninde qabaatlanğan Şevket Razzaqovnıñ işi boyunca mahkeme taqiqat bitti. Anda şaatlar politsiya hadimi aqaretlenmegenini tasdıqladılar. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa adliyeci Mammet Mambetov haber etti.
«İmayeci Razzaqovnıñ ahlâqiy davranışı boyunca hulâsa çıqarğan mütehassısnı sorğulamağa rica etti. Bunen beraber imayeci, Razzaqov tükürgeninden ğayrı, politsiya hadimini sözlernen aqaretlegenini iddia etken mütehassısnıñ mahkemege çağırılıp, sorğulanmağa rica etti. Cinaiy iş materiallarında, bu mütehassıs video çekilüvlerindeki dudaq areketlerinden oquğanını köstergen iddialarından ğayrı, Razzaqov politsiya hadimini aqaretlegenine dair iç bir delil yoq. İş obyektiv şekilde baqılğanında Razzaqov aqaretleycek bir areket yapqanını ne biri, ne de digeri yüz faiz tasdıqlap olamay», – dep ikâye ete adliyeci.
Mambetov ayrıca, kelecek oturışuvda munaqaşalar yapılcağını qayd etti.
2017 senesi aprelniñ 13-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri Bağçasaray sakini qırımtatar faali Seydamet Mustafayevniñ evini tintken edi. Politsiya areketlerini taqip etmek içün qırımtatar faalleri, su cümleden Razzaqov toplanğan ediler. Politysiya hadimleri ve OMON toplanğan şahıslarnı quvıp, küç qullanğandı. Neticede yedi kişi tutlıp alınğan edi, Razzaqov ise politsiya hadimine «tükürerek aqaretlengeninde» qabaatlanğan edi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Bugün Qırımdaki yaşayış yarımadanıñ işğaline qol tutqanlar içün bile qıyındır.
Bunı «Den» neşirine qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
Onıñ fikrince, işğal olunğan Qırımda qalğan insanlarnıñ taqdiri ğayet müimdir.
«Kesen-kes qıymetni kesmeycegim, amma bugün Qırımda yaşağanlar, meydanlarğa Rusiye bayraqları ile çıqqanlar bile, ciddiy problemlerge rastkeldi»,– dey Çubarov.
Onıñ aytqanı kibi, Ukrainada köçip kelgenlerge ve yarımadağa yaşağanlarğa yardım kösterecek Qırım Nazirligi olmaq kerek.
«Qırımdan 7-10 biñ insan çıqtı, olarğa devlet yardımı kerek. Amma eñ müimi – işğal etilgen Qırımda qalğan insanlardır. Menimce, Qırım Nazirligi olmalı. Bu kibi organnıñ teşkil etilmesi qırımlılarnıñ ameliy ve siyasiy suallerini al etmege imkân bermeli. Bu al Ukrainada Qırımda qalğanlarnı tüşüngenini kösterir»,– dedi Çubarov.
İyül 15 künü Yuqarı Şurada Qırım işleri boyunca Nazirlikniñ peyda olmasınıñ kerekligini muzakere ete ediler. Tögerek masa neticesinde bu nazirlikniñ başı vazifesine Refat Çubarov ve qırım Avromaydan iştirakçisi Anatoliy Kovalskiyniñ namzetleri kösterildi.


text:
İşğal altındaki Qırımnıñ Rusiye FSB idaresiniñ yolbaşçısı Viktor Palagin bildire ki, ukrain mahsus hızmetleri «qırımlılarnı işbirligi yapmağa mecbur ete». Bunı Palagin iyülniñ 25-de jurnalistlernen subetleşip bildirdi, dep haber ete Rusiye kütleviy haber vastaları.
Onıñ aytqanına köre, mezkür noqtalar işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırında yerleşmekte.
«Ukraina Qırımda kurort mevsimi olmasını istemey. Manialar yapıla. Qırımlılarnen işbirligi yapıla, Ukraina havfsızlıq hızmeti ve mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresiniñ hadimlerinden filtrler yapıla. Qırımlılar bu noqtalardan keçmege mecbur. Reberlerni işbirligi yapmağa zorlaylar», – dep tekrarlay Palaginniñ aytqanlarını TASS Rusiye agentligi.
FSB «işbirligi yapmağa razı olğan» insanlar Rusiye uquq qoruyıcılarına bunı özleri ayta, dep bildire.
«Er ay hadimler kelip, ukrain tarafı olarnı işbirligi yapmağa mecbur etti, dep haber ete. İnsanlarnı zorladılar, başqa çareleri yoq edi», – dep ayttı Palagin.
2016 senesi avgustnıñ 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti avgustnıñ 7-ne keçer gecesi işğal etilgen Qırımda «ukrain diversantlarını» yaqaladı, olar yarımadada terakt kerçekleştirmege planlaştırğan ekenler. Rusiye mahsus hızmetleri yaqalanğan Yevgeniy Panov ve Andrey Zahtey «diversantlar gruppasına» kirgen edi, dep bildirdiler.
2016 senesi noyabrniñ 9-da Aqyarda «Ukraina Mudafaa nazirligi baş istihbarat idaresiniñ diversion-terroristik gruppasınıñ azaları» Dmitriy Ştıblikov, Aleksey Bessarabov ve Vladimir Dudka yaqalanğan ediler.
Kreml kontrol etken Aqyar Lenin rayon mahkemesi noyabrniñ 10-da Aqyarda tutulğan üç arbiy ekspertni apiske alıp, olarnı diversiya azırlağanında qabaatladı.
Ukraina havfsızlıq hızmeti Qırımda tutulğan Ukraina vatandaşları SBU hadimleri olmağanını bildirdi.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ ATO meseleleri spikeri Andrey Lısenko Qırımda yaşağan sabıq ukrain arbiyleri «Rusiye mahsus hızmetleriniñ qurbanları ola bile», dep bildirdi.


text:
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından Aqmescit rayonında alıp qaçılğan Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Asan Egiz Sabla (Partizanskoye) qasabası civarındaki ormanda kötek izleri ile tapıldı.
Advokat Ayder Azamatovnıñ Qırım.Aqiqat muhbirine bildirgenine köre, al-azırda Egiz Aqmescitniñ şeer hastahanesinde buluna.
İmayeci: «Asan saat 15:00 raddelerinde Colman (Pionerskoye) köyünde alıp qaçıldı: GİBDD (Yol areketiniñ telükesizligi devlet inspektsiyası) maşinası onı yol kenarına sıqıştırıp toqtattı. Asan, toqtatılğanınıñ sebebini bilmek içün avtomobilden çıqtı. Bu arada mikroavtobustan GİBDD uniformasında, lâkin şevronlarsız ve maskalı adamlar çıqtı. Olar Asannı öz maşinalarına itep kirsettiler. Anda onı yerge yatqızdı, qoluna buğavlar taqtı, başına torba kiydi ve köteklep başladılar», – dep ikâye etti.
Azamatovnıñ malümatına köre, Rusiye telükesizlik hadimleri onı «bir-bir buçuq saat şeerde kezdirip, köteklediler».
«Ondan soñ onı şeerniñ tışına çıqardılar. Asan maşinanıñ tübüne ışqalanğan otnıñ sesini eşitip, ormanğa alıp ketilgenini añladı. Sabla qasabası civarında (Aqmescitten Bağçasarayğa alıp barğan trassada). Onı avtomobilden çıqardı ve yüzüqoyun yerge qoydılar. Asanğa 200-ge qadar sayıp, ondan soñ kete bilecegini buyurdılar. Ondan torbanı ve buğavlarını çıqardı ve özü kibi alıp qaçılğan avtomobilniñ qayda olğanını bildirdler. Asan, başını kötermeyip, otta 200-ge qadar sayıp yattı. O, köy soqağından trassağace çıqtı, avtomobil toqtattı ve Mamaq (Strogonovka) köyüne qadar keldi ve andan ağası Abduramanğa telefon açtı. Aqrabaları onı işte anda taptı», – dedi advokat.
Mayıs 23-te Aqmescit rayonındaki Colman (Pionerskoye) köyü yanında belli olmağan şahıslar Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egiz yaqaladılar. Rusiye FSBsiniñ Qırımdaki idaresinde Egizni yaqalağanlarını inkâr ettiler.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta izaatlar berilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Filmni rejisser Ahtem Seytablayev taqdim etti. O, filmniñ çıqaruvında qırımtatarlarnıñ yardımı aqqında tarif etti. Er kes çoq vaqıt devamında aytılmağan tarihınıñ facialı saifesi ile millionlarce seyircilerni tanış etmek içün areket ete edi.
Rejissör ve qırımtatar cemaat vekilleri halqnıñ kederli tarihı 70 yıldan soñ kene tekrarlanğanını qayd ettiler.
Qırımtatar halqı alâ daa sürgünlikniñ menfiy tesiri altında buluna ve birlikte olmaqtan ğayrı olarğa bir şey qalmay, dedi Seytablayev.
Bu sene qırımtatarlarnıñ sürgünliginiñ 70 yıllığıdır. Er yıl qırımtatar milliy Meclisi Aqmescit merkeziy meydanında matem tedbirlerni keçire. Faqat Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep, işbu tedbirlerniñ keçirilmesi daa sual astındadır. Qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ aytqanı kibi, Qırım «akimiyeti»nden alâ daa mitingniñ keçirimesine resmiy izin yoqtır.


text:
İçtimaiyatçılarnıñ qayd etkenlerine köre, soravdan keçken insanlarnıñ 76 % iç bir vaqıt sabıq SSSR sıñırlarından iş boyunca, 60 % ise raatlanmaq içün çıqmağan eken. Tek 9% yılda bir qaç kere raatlanmaq içün çetelge barğanını ayttı. «Levada tsentr» malümatına köre, 2012 senesi böyle insanlarnıñ sayısı 5% edi. Bular 25-40 yaşında, aliy tasili olğan, biznesnen oğraşqan insanlar, ya da yolbaşçılar ve idareciler.
Rusiyelilerniñ çoqusı iç bir vaqıt çetelde olmadı
İçtimaiyatçılarnıñ qayd etkenlerine köre, soravdan keçken insanlarnıñ 76 % iç bir vaqıt sabıq SSSR sıñırlarından iş boyunca, 60 % ise raatlanmaq içün çıqmağan eken. Tek 9% yılda bir qaç kere raatlanmaq içün çetelge barğanını ayttı. «Levada tsentr» malümatına köre, 2012 senesi böyle insanlarnıñ sayısı 5% edi. Bular 25-40 yaşında, aliy tasili olğan, biznesnen oğraşqan insanlar, ya da yolbaşçılar ve idareciler.


text:
11 ay önce0 views
Boğazköy Ferroli kombi bakım servis-212.509.40.04-Boğazköy Ferroli kombi servisi,petek temizliği,bakım,onarım,arıza
FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Kombi Servisi Boğazköy , Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Teknik Servis Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Kombi Servisi Boğazköy , Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Teknik Servis Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Kombi Servisi Boğazköy , Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Teknik Servis Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Kombi Servisi Boğazköy , Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Teknik Servis Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Servisleri Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy,Boğazköy FERROLİ Servis Kombi FERROLİ Servis Kombi Boğazköy FERROLİ Servis Kombi Boğazköy Servis Olarak Hizmet Vermekteyiz Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy Servis FERROLİ Klima, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, FERROLİ Kombi Servisi Boğazköy , Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Kombi Teknik Servis Boğazköy, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, Boğazköy FERROLİ Kombi Servisi, FERROLİ Servis Kombi Boğazköy,
Bu videoyu bildir
Bir konu seçin
Videoyu yerleştir


text:
Azatlıq Radiosı bergen malümatına köre, şaatlarnıñ aytqanı kibi 80 tonnalı aşayt malı (un, şeker, makaron mahsulatı) arasında «büyüklerniñ kesilgen kolgotkalarını añdırğan» bala çoraplarını taptılar.
«Olarnıñ nege ve kimge kerek olğanını tasavur etmege de qıyın», – qayd ettiler subetdeşler.
Mart ayında Rusiye işğalinden soñ yarımadanıñ öz başına tayinlengen Qırım akimiyeti rusiye tarafından gumanitar yardımınıñ başlanmasını ilân etti. Öz yardımını birinci nevbette Dagestan Cumhuriyeti ve Stavropol diyarı teklif ettiler.
O vaqt Qırım akimiyetiniñ «baş nazir muavini» Sergiy Doniç «qardaş Rusiyeniñ yardımı pek müim» olğanını qayd ete edi.


text:
Noyabrniñ 4-nde ,salı künü işğal etilgen Qırımda «Devlet şurası» binası yanında Halq birligi künü - Rusiyeniñ devlet bayramı qayd etildi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, tedbirge beş yüzge yakhın insan keldi, qollarında Rusiye, çeşit firqalar, hususan «Yedinaya Rossiya» firqasınıñ bayraqlarını, Putinniñ süretleri, Ukrainada terroristik olaraq ilân etilgen «DHC» timsallerini körmek mümkün edi. Bazı adamlar qara-sarı- beyaz tüslerde Rusiye imperatorlığınıñ bayraqlarını alıp kelgenler, bu bayraq rus milletçilerniñ timsali sayıla.
Toplaşqanlarnıñ ögünde Qırım akimiyetiniñ vekilleri çıqışta bulundılar – Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov ve «Devlet şurasınıñ» reberi Vladimir Konstantinov.
«Bizim Qırım imayecilerimizge minnetdarlıq bildirem, olar kerekli vaqıtta öz cesaretini, qaviy ruhunı köstergenleri içün Qırım tarihiy vatanı - Rusiye Federatsiyasına qayttı», – dep ayttı Aksönov.
Konstantinov Donbassta «DHC» ve «LHC» vekilleri ötkerilgen qanunsız saylavlarğa qol tutqanını bildirdi.
Çıqıştan soñra, rusiyeli Qırım akimiyet vekilleri parlament yanındaki Radonejskiy adına bağçada terek saçılacağını ayttılar, toplaşqanlar qırımlılar içün kontsert keçirildi.
Tedbir politsiya, kazaklar, «halq imayecisi» nezareti altında ötkerildi.
Evelden bildirilgeni kibi, Moskvada rusiyeli milletçiler teşkilâtları noyabr 4 künü Halq birligi Künü çerçivesinde «Ruslar yürüşi»ni teşkil etecekler.


text:
1. Aqşanı jaqsı körw kerek
Adamdar aqşanı köp jaqsı köre bermeydi. Aqşanı unatw jäne aqşanıñ jağımdı psïxologïyası nede ekenin siz ayta alasız ba? Säl oylanıñızşı... Bwrewler : «Men olardı jumsağandı jaqsı köremin» dewi mümkin. Onda balağa degen maxabbattıñ mäni nede? «Siz onımen serwendegendi unatwıñızda ma?» Ärïne, joq! Balağa degen maxabbat olarğa qamqorlıqtan körinedi – aqşa twralı da sonı aytwğa boladı – aqşanı süyu ol da qamqorlıqpen tikeley baylanıstı.
Mäselen, eki är türli adam özderine ämïyan satıp alwğa bardı delik. Birinşisi oğan jaña ämïyan kerektigin oylap baradı, al ekinşisi onıñ aqşasına ıñğaylı bolw üşin ämïyan alwdı oylap barwı mümkin. Al endi, eger siz aqşa bolsañız, qay ämïyanğa tüskiñiz keler edi? Ärïne, ekinşisine! Aqşanı jaqsı köre bilw kerek! Bul aqşa psïxologïyası.
Maxabbat älemdegi eñ mıqtı tartılıs küşi qabiletine ïe. Biraq! Aqşanı tım jaqsı körip ketwiñizge de bolmaydı – şegi bolwı ïtis. Aqşa ömirimizdegi mıñdağan mäselelerdiñ şeşimin tawıp beredi, mine, sol üşin de jaqsı körwimiz kerek. Däl osı maxabbattan oñ aqşa psïxologïyası qalıptasadı.
2. Aqşa twralı teris jäne jaysız oylar
«Mende aqşa joq» sözine erekşe män beriñiz, köp aytpawğa tırısıñız, öytkeni ol söz sizde şınımen aqşanıñ bolmawına sebepşi bolwı mümkin. Munday teris oydıñ ornına: aqşa mağan kele jatır, aqşa esigimdi qağıp tur degen tirkesterdi paydalanğan orındı.
Aqşa psïxologïyası «jaña adamnıñ ärdayım jolı bolğış» sözimen astasıp jatır. Bala analogïyasına qatıstı mısaldı alıp köreyik. Kişkentay säbï birdeñeni üyrener kezde birinşi ret qadam basqanda ata-anası maqtap, qwanıp: «Sen jaraysıñ, mine, sağan kämpït», «Sen durıs joldasıñ!» degen sözderimen qoldaydı. Tabïğat da bizge däl osınday mümkindikter beredi: alğaşqı qadam jasasaq, nätïjesi retinde erekşe sıy buyıradı, munıñ bäri de adamnıñ ömirinde alğa degen umıtılısın, talpınısın küşeytedi.
Aqşa twralı oyıñızdı jaqsı oyğa awıstırıñız:
Men aqşanı jaqsı köremin, sondıqtan olar meniñ ömirime tez enedi
Men jeñil aqşa tawıp, jeñil jumsaymın
Men ärdayım qanşa aqşa kerek, sonı eñbektenip taba alamın, t.s.s.
3. Aşközdik jäne adamdarda kezdesetin ünemdilik
Aqşanı tölegende qanşa qajet bolsa, sonşa erekşe ıqılaspen tölew qajet. Bul qanday da bir qızmettiñ tölemi, bolmasa dükendegi sawda, jaña zattı satıp alw bolwı mümkin. Sizge jaylı aqşa psïxologïyası kerek!
4. Öziñnen ayaw
Öziñiz josparlağan dünïeni satıp alıñız, bolmasa ömir bul qarjını özge şığındar arqılı alwı mümkin (mısalı dosıñız qarızğa aqşa alıp, qaytarmawı mümkin, bolmasa ämïyanıñız joğalwı mümkin degendey). Öziñizge aqşanı jumsap üyreniñiz, sol kezde erte me keş pe aqşa psïxologïyası sizdiñ fïlosofïyañız bolıp şığa keledi.
Aqşanı jağımdı esimdermen atañız, mısalı:
Qartayğan şaqqa emes, sayaxattawğa
Joqşılıq künge emes, ömirdiñ sıylarına
Awrwdı emdew üşin emes, densawlıqtı tüzetw üşin, t.s.s.
5. Maqsattıñ anıq emestigi
Sizge qanşa qajet jäne onı qayda jumsaysız? Neni satıp alw qajettiligi jäne qanşa somanı jïnaytındığıñız, mine osılardıñ barlığın qosıp qanşa aqşa tabw kerektigin şığarsañız, ol sizdiñ maqsatıñızdı belgilegeniñiz bolıp tabıladı. Eger naqtı maqsatıñız bolsa, aqşanı tabw da oñayğa tüseri anıq.
6. Qorşağan orta jağdaylarına nemquraylılıq
Siz eñbektenseñiz de aqşa sizge kelmey jatsa, aynalañızğa köz jügirtip qarağanıñız orındı, öytkeni alıstan izdep jürgeniñizdi jaqınnan aqşa ünemdep satıp alwıñız äbden mümkin.
7. Qarızdı durıs beriñiz
Eger siz aqşanı qarızğa berseñiz, ol aqşa sizge qajet emes bolğanı (aqşanıñ klassïkalıq psïxologïyası). Eger aqşanı qarızğa berseñiz, mindetti türde kepildikke qanday da bir zat alıp qalıñız (lombard jağdayı sekildi). Kepil zattı adam jaman bolğan soñ almaysız, ömirde türli jağdaylar orın alwı mümkin, sol sebepti alasız. Mäselen, sizden qarız alğan adamdı türmege qamawı jäne ol sizge mülde aqşanı qaytara almay qalwı mümkin.
Eger dosıñızdan ayrılğıñız kelse – oğan qarızğa aqşa beriñiz. Dosqa da qomaqtı somanı qarızğa berwge bolmaydı, tek qana siz üşin mañızdı emes somamen bölisken orındı. Eger adam sizden alğan aqşanı qaytarmasa – ol sizdi endi qarızdı qalay berw kerektigin üyretkendey boladı. Bolaşaqta onday qatelikterdi qaytalamawğa tırısıñız. Aqşa psïxologïyası qatelikterdi keşirmeydi.
8. Öz aqşañızdı sanay biliñiz
«Joqşılıq» sözi aqşanı sanay bilmewden şığadı. Öz qarjılıq legiñizdi basqarwdıñ birden-bir jolı – olardı sanaw. Bankterde aqşanı ünemi snaaydı, sondıqtan olar ol jerden joğalmaydı.
9. Kedeylik strategïyası. Baylıq strategïyası
Kedey adam ünemdewge tırısadı. Bay adam aldımen tapqandarın jïnaydı jäne artılğanın ğana jumsaydı. Aqşanı qaltağa durıs bölip sala bilw kerek: käsipkerlik üşin, kïimge, tamaqqa, 60 jastan keyingi sayaxatqa, densawlıqtı tekserwge, balalardıñ bolaşağına, armandardı jüzege asırwğa, t.b.
Özgeniñ qaltasın qaqpaw sındı mañızdı erejeni umıtpaw kerek! Qaltanıñ birinde aqşa tawsıla bastağan kezde, tabıs tabw sebebi payda bola bastawı tïis. Özgeniñ qaltasınan almaymız. Ömir bizdiñ baqıttı, tolıqqandı, jaqsılıqta ömir sürwge jaralğanımızdı biledi, sondıqtan bizdi aş qaldırması anıq: qaltañız ortaydı ma, köşege şığıñız, jumıs isteñiz. Osılayşa är tübi körine bastağan qalta – jaña tabıs tabw mümkinşiligi bolwı tïis! Baylıq – bir ay boyı biz jumsaytın bar aqşağa jaqsı közqaraspen qaraw. Mine, osıda aqşanıñ bar psïxologïyası körinis tapqan.
Qarjılıq täwelsizdik degenimiz ne? Bul jumıs jasamay-aq jumsağannan alatın aqşamızdıñ köp bolwı. Jağımdı aqşa psïxologïyası osınday maqsatqa jetwge jol aşadı. Bälkim, buğan talpınıp körw kerek şığar!
http://stock-list.ru
Kommentarïï


text:
Allah tarafınnan canlılarnıñ yaratıluı xakıykatí.
Bízníñ Galem 250 milliard galaktikadan gıybaret. Hem alarnıñ her bírísín 300 milliard yoldız teşkil ite. Mondıy şakkatırgıç tözemníñ kimçílíksíz , xatasız revíşte korıluı bilgílí bír kanunnarga nigízlene.
Soñsız sıman kiñ bulgan Galemníñ yâneşesíndegí Cir şarı, anıñ tik tuzan kader ölöşön teşkil ite. Hem şul uk vakıtta planítabız üzíníñ tözílíşí yâgınnan, kimçílíksíz derecede tögel xisapka tayanıp korılgan sistímaga oxşagan. Galemdegí başka kük cisímnerínnen ayırmalı bularak planítabıznı atmosfíra bilep algan. Cir yözíníñ küpçílík ölöşön su teşkil ite. Eger de kirísínçe, planítabızda su bulmasa idí, ul vakıtta yâşemníñ şartsız buluı ixtimal.
Üzerínde küp sanlı üsímlíkler, hava agışı, koyâştan tögel yıraklıkta buluı – bular barısı da yâşemníñ citíşüíne yârdemçíl şartlar.
Planítabıznıñ üzerínde yâşep kilüçí canlılar çınnan da törlí soydan bír barlıklar, hem bu şakkatırgıç. Alar millionnarça törden bulularına karamastan barısı da – xayvannar da, üsímlíkler de bír bírsí yâneşesínde tertiplí yâşem alıp baralar. Mondıy garmoniyâníñ tögelllígí şul kader kimçílíksíz ki, eger kíşí bu tertipní bozmasa ul soñsız soklanır idí.
Çınnan da, mondıy yâşem niçík urnaştı soñ cir yözönde? Eger de tireneytíp küzetsek, ul vakıtta yâneşebízde yâşep kilüçí canlılarnıñ tözílíşí bik akıllı xisapka iye bulganlıgın añlarbız. Herbírísíne xas bulgan kimçílíksíz sıyfatları canlılarnıñ xozurlı yâşevín talep itedír.
Bularnı küzallap, mondıy şakkatırgıç tözemníñ üzín bar itken yaratuçınıñ buluı şartlı ikenín añlıybız. Yûktan küklerní hem cirní bar kılgan yaratuçı – Allah. Ul bötön canlılarnı yarattı hem hernersege kireklí xisapta sıyfatların bilgíledí.
19 nçı gasırda urtaga çıkkan Evírímteg`limatı yaratılgannarnıñ yaratuçısı bulgan Allahnıñ barlıgın , bu şiksíz xakıykatní kirí kaga. Mondıy felsefe “her nersení üz-üzínnen barlıkka kilgen “ fikírín taşıy.
Bu fikírge bírínçí adımnı, tabigıy tarmaklarda kızıksınuçı, Çarlz Darvin yâsıy. Üzíníñ teg`limatın 1859nçı yılda bastırgan “Tabigıy şartlarda törlerníñ kilíp çıgışı” kitabında açıklıy.
Mondıy fikír taşuçı kitap bik kıska zamanda tanıklı derecege iríşe. Monıñ töp sebebí ise isyânçılıknı xuplauga beylí, emma, lekin bír de fenni tarmaklarga tayanılgan ízlenülerde tügíl. Üz icatı bílen Darvin ul çordagı matdeçílík felsefesín yörtüçí zatlarnı tagın da köçlendíre.
Dialíktik matdeçílíkke nigíz saluçı Karl Marks üzíníñ “Kapital” isímlí kitabın Çarlz Darvinga bagışlıy hem bülek itílesí kitabında “Soklanıp destekleüçíden Darvinga” – dip şeríxli.
Darvin teg`limatınıñ nigízínde bötön canlılarnıñ urtak bír atalarınnan barlıkka kilgennerí fikírí yâta. Bu felsefege küre bötön canlılar urtak atadan çıgıp, küp íllar devírínde törlí üzgeríşler kiçíríp bír-bírínnen ayırılmagannar.
Çınlıkta ise, Darvin üzíníñ teg`limatın xak çıgaruçı hiç bír isbat ta kitíre almadı. Monnan tış, üzí de bu felsefege yul kuymauçı küp kíne bilgílerníñ bar ikenlígín añlıy idí. Bu kurkuın xetta üzí de bír kitabında xeber ite.
“Teg`limat karşılaşkan avırlıklar”. Darvin fen nıgayâ bargan saín bu avırlıklarnıñ üz-üzínnen töşíp kalaçaklarına ışangan. Çınlıkta ise kirísínçe, söyíníçke karşı fen üse bargan saín bu yâlgış teg`limatnıñ yaraksız ikenlígín adım-adım isbatlıy kile.
Darvin, bötön canlılarnıñ da bír urtak atalarınnan barlıkka kilgenneríne ışangan.
Bu oçrakta şundıy sorau tua: Iñ bírínçí can iyâsí niçík barlıkka kilgen? Darvin yâzmalarında monıñ xakında xeber birmi. Üzí ise bu meseleníñ bötön teg`limatnı köçsízlendírüí xakında bik yâxşı añlıy. Urta gasırdan birí canlılarnıñ tözílíşí xakında bik gadi bularak töşínçe dörím sanalgan. Monıñ ürnegí bularak, matdeçílík felsefeníñ yûnelíşlerínnen bírsínde – “ üz-üzínnen tuu”, yâg`ni, canlılarnıñ cansızlardan barlıkka kile aluları töşínçesí taralgan idí. Mondıy añlaíşnıñ ürnegí bularak, bakalarnıñ sazdan barlıkka kile aluı, yâise, rizık kaldıklarınıñ böceklerge evírílüí sanalgan. Bularnı deliller öçön törlí ízlenüler ütkeríldí. Meselen pıçrak tukıma kisegíne yârma salıp monnan kumaklarnıñ barlıkka kileçegí kötíldí. Şulay uk it kisegíníñ bozılıp kortlanuı da, tírí bulmagan matdeden canlınıñ barlıkka kilüíne nıklı delil bularak kabul itíle. Soñında ise, it kortlarınıñ üz-üzínnen barlıkka kile almavı hem küzge kürínmes kíçkíne yomırkalardan barlıkka kilülerí açıklana.
Darvin teg`limatnı üzíníñ urtaga atılu çoronda bötön dönyada fenni yaktan xuplau bílen karşılaşa. Darvinnıñ “Törlerníñ çıgışı” dip isímlengen kitabı dönya kürüíne biş yıl uzgaç, Lui Pastír isímlí frantsuz biologı bu teg`limatnıñ yaraksız ikenín fenni ízlenüler neticesínde isbatlıy. Monıñ xakında ul şulay eytíp kite: "Indí canlılarnıñ tírí bulmagan matdeden barlıkka kilü felsefesí tarixi yâzmalardan tış bír ni tügíl”.
20 nçí gasırda canlılarnıñ cansızlardan barlıkka kilülerí sírín Alíksand Oparin isímlí rus evírímçísí (evírímçíı) kuzgalta. Oparin ízlenüler neticesínde, evírímteg`limatı bötön canlılarnıñ urtak atası dip sanagan, iñ bírínçí tírí kuzenekníñ niçík barlıkka kilgenín açıklaunı maksat itíp kuyâ. Anıñ bötön sarıf kılgan xízmetí uñışsızlık bílen neticelene. Monıñ xakında Oparni şulay açıklıy:
“Kızganıçka karşı, küzeneklerníñ barlıkka kilüí, üz íçíne evírímteg`limatın gomumen batıruçı karangılık noktası”.
Oparinnı desteklegen evírímçíler, yâşemníñ barlıkka kilüín evírímneticísínde ikenín isbatlar öçön törlí ízlenüler, tikşírüler ütkereler. Bu ízlenülerden iñ meşhür tanılganı amírikan ximigı Stínli Millír tarafınnan 1953 nçí yılda başkarıla. Ízlenülerníñ bírsí, Millírnıñ fikírí buyınça yâşemníñ barlıkka kilgen çorda atmosfírada bulgan gaznı kullanuı şartlarında ütkeríle. Mondıy ízlenü neticesínde çınnan da bírniçe organik molíkulanıñ barlıkka kilüí küzetíldí.
Emma soñınnan bu açışnıñ çınlıkta ise evírímfelsefesín isbat kılmaganlıgı açıklana. Ízlenüler vakıtında nigízge alınıp kullanılgan gaznıñ borıngı zaman atmosfírası bílen hiç te beyleníşí bulmaganlıgı urtaga çıga.
Soñında Millír üzí de bu ízlenüníñ neticesíz ikenín tanıta.
Şulay itíp, 20 nçí gasır evírímçílerníñ yâşemníñ barlıkka kilüní açıklau maksatınnan başkarılgan bötön tırışlıkları da neticesízlík bílen temamlana.
1998 nçí yılda Evírímteg`limatınıñ tanıklı tarafçısı - profíssor Djífri Bada, evírímge tayangan “Cir” isímlí aldıngı bastırmada (curnalında) şularnı açıklıy:
“Bügíngí könde 20 nçí gasırnı artta kaldırıp 21 nçí gasırga kírgende elí haman da “Cir yözönde tormoş niçík barlıkka kilgen?” – soravı bílen karşı alabız.
Evírímçíler öçön küzenek tözílíşí iñ çişílíşsíz kirte bulıp tora. Mondıy tözílíşní üz-üzínnen barlıkka kilüge sıltau mömkin tugíl. Bötön canlılar da külemí millimítrnıñ yözlerden bír ölöş ülçemlí küzeneklerden gıybaret. Kaybír canlılar xetta bír gíne andıy küzenekten torsa da, barıbír alarnıñ tözílíşí bik katlaulı. Bu barlıklar alarnı xereketlendírüçí ítergíçke hem yeşeülerí öçön şart bulgan küp yâklı sıyfatlarga iye kılgan.
Darvin zamanasında küzenek tözílíşí xakında hiç te meg`lumat bulmagan.
Ul zamannıñ gadi tözílíşlí mikroskop cihazları küzenek xakında nibarı bír tap bularak açıklaudan tış bír nindi meg`lumat birmi idí.
20 nçí gasır urtalarında cıílgan yaña ílíktron mikroskoplar yârdemínde küzenekníñ bik katlaulı hem tögel tözílíşlí ikenlígí açıklandı.
Tírí küzenek üz nigízínde bír bírsí bílen mögamele itken míñnerçe ölöşlerden tora.
Küzenek ínírgiyâ hem yeşeü öçön kireklí immun garmonnarı çıganagı bulgan ítergíçlerden gıybaret. Törlí beyleníşlerní tírkeüçí ítergíçler; tazalau vazıyfasın başkaruçı laborotoriyâları - küzenekníñ her xereketín idare itüçí sizgír míxanizmnar.
Küzenek yâşevín devam itsín öçön bu talepní teímin itüçí ítergíçlerníñ bír-bírsí bílen tögel mogamelede buluları kireklí. Üz üzínnen mondıy xer yaklap katgıy revíşte korılgan tözemníñ barlıkka kilüí hiç te mömkin tügíl. Bügíngí könde de, iñ aldıngı cihazlar bílen íş itü devamında tírí bulmagan matdelerní katıştırıp tírílíkní barlıkka kitírü ízlenülerí neticesízlíkke kitíre. Bu fikírníñ mantıksızlıgı urtaga çıktı hem tírí bulmagan matdeden küzenek buldıru ízlenülerí tuktatıldı.
Evírím felsefesí, bügíngí könde de iñ aldıngı ízlenüler neticesínde buldırıla almagan mondıy katlaulı tözílíş üz-üzínnen barlıkka kilgen fikírín taşıy.
Matímatika hem astronomiyâ tarmaklarında tanıklı bulgan amírika galimí Fríd Xoyl üz-üzínnen barlıkka kile alu teg`limatınıñ yaraksız ikenlígín şundıy ürnek yâneşesínde açıklıy:
“Tírí küzenekníñ üz-üzínnen barlıkka kilü mömkinlígí, cil-davıl neticesínde çup-çar öímínnen Boing 747 üz-üzínnen kilíp çıga aluga tiñ”.
Bügíngí bioximiyâ küzenekníñ gíne tügíl, xetta üz íçínde taşıgan DNK molíkulanıñ töşí de bik katlaulı tözílíşke iye bulganlıgın açıklıy.
DNK molíkulasınıñ tözílíşí 1955 nçí yılda Djíyms Uotson hem Frínsis Krik isímlí ikí amírika galimí tarafınnan açıldı. Monıñ neticesínde tírílíkníñ küzenegí tözílíşlerí moña çaklı gadi dip bílíngennen ayırmalı bularak, bik katlaulı tözílíşke iye ikenlígí urtaga çıktı. Açışı öçön Nobíl prímiyâsín kazangan Frínsis Krik üzíníñ evírímçí buluına karamastan, dizoksiribonuklíin sírkesíníñ üz-üzínnen barlıkka kilü teg`limatınıñ yaraksız ikenlígín tanırga mecbür kala.
DNK – her küzenekte urnaşkan bik katlaulı tözílíşke iye spíral şikílíndegí molíkula; bu molíkula üzerínde ten tözölöşöne xas bulgan bötön fizik sıyfatlar xakında bilgí tírkelgen.
Küz tösí, íçkí organnar hem küzenek tözölöşöne xas sıyfatlar xakında bilgíler de DNK íçíne tírkelgen.
DNK şifrı dürt molíkuladan gıybaret. Alarnıñ herbírsín xeríf bularak küzallasak, ul vakıtta DNK molíkulasın, isímí dürt xeríften torgan bilgíler saklauçı kitapxane bílen çagıştırırga mömkin.
Cisím xakında bötön bilgíler de şul kitapxanede tuplangan. Eger de bu bilgílerní kegaz bitíne küçíríp yâza başlasak, ul vakıtta million bitlík külemlí urın kiregír. Mondıy íntsiklopídiyâ üz zurlıgı bílen “Britannika” isímlí íntsiklopídiyâsín 40 mertebe uzar. Bötön bu bilgíler, mik`darı millimítrnıñ yözlerçe ölöşlerínnen bíríne tiñ külemlí küzenek töşíne tírkeülí.
Fenni ízlenüler neticesínde, bír çey kalagı kader DNK çılbırı üz íçíne bügíngí könge kader bastırılgan bötön kitaplar külemínde bilgíní tuplarga citer ikenlígí açıklandı. Mondıy sıyfatka iye tözem hiç şiksíz üz-üzínnen barlıkka kile almıy. Bötön barlıknıñ tiktomaldan üz-üzínnen barlıkka kilgenlígín farazlauçı evírím felsefesí (teg`limatı) , mondıy katlaulı tözílíşke iye bulgan DNK molíkulasınıñ niçík barlıkka kilgenlígín açıklauda köçsíz.
Aksım, DNK, küzenek – bularnıñ barısınıñ da çıganagı - kimçílíksíz yaratılış. Mondıy böyök yaratılışnı kabul itkennen soñ, indí bularnı başkargan hem soñsız kodretke iye bulgan yaratuçınıñ barlıgın da kabul itü kireklí.
Kíşí, nindi gíne can iyâsín küzetse de, añarda yaratuçınıñ akılın açıklauçı bilgíler tabır. Tabigatte bulgan milliardça tírílíkníñ herbírsí heveskerlí derecede kimçílíksíz sıyfatka iyâdír. Hem alarnıñ herbírsí üzín yaratkan yaratuçınıñ barlıgın açıklıy.
Ul – cirní, kükní hem alar arasandagı bötön nersení yaratkan Allah.
Evírímníñ xıyalıy míxanizmnarı.
Evírím felsefesíne küre yâşemníñ barlıkka kilü farazlavı indí bötön fenni tarmaklar bílen de xakıykatten tış bír xıyal ikenlígí isbatlandı. Tabigatte, bír küzenekníñ cisímge hem soñınnan millionnarça soylı barlıklarga evírílüín isbat kıluçı, bír ürnek te oçramıy.
Evírím agışına ítergíç bularak xízmet itüçí şartlarnı, Çarlz Darvin fikírí buyınça tabigıy saylanış başkara. Bu agışka anıñ tarafannan birílgen ehemiyâtín, üz kitabın “ Tabigıy saylanış ısulları bílen törlerníñ barlıkka kilüí” dip isímlendírgenínnen añlap bula.
Tabigıy sílíktsiyâ tabigıy saylaunı añlata. Darvin fikíríne küre, kaybír tabigıy şartlarda törlerníñ barıtik iñ köçlö bulganı, yâise yaña şartdarga iñ iyâleşkení gíne yâşevín devam ite ala. Bularga ürnek itíp, üz kitabında bolannar kötüíne xöcüm itílü neticesínde iñ köçlölerníñ isen kaluın kitíre.
Vıkıt uzu bílen bolannar kötüí iñ köçlö bulgannardan gına gıybaret. Çınnan da mondıy tertip yâşene, emma anıñ yârdemínde bírkayçan da bolannar başka törlí barlıklarga, meselen, atlarga evírílmes. Tabigıy saylanış köçsíz hem çirlí bulgannarnı tışka çıgarıp, sau bulgannarnıñ nesílí devam itüíne yârdem ite. Bu sebepten ul bírniçík te evírílü üzgeríşleríne kitíre almıy.
Darvin üzí de bu problímanı añlıy. Üzíníñ “Törlerníñ kilíp çıgışı” isímlí kitabınıñ, “Tabigıy saylanış yâise tagın da iyâleşkennerníñ isen kaluları” isímlí başlıgında , “.. faydalı üzgeríşler bulmavı oçragında, tabigıy saylanış ni bulsa da başkarırga köçsíz”, dip tanıy.
Darvinga, faydalı üzgeríşler meselesínde tugan soraularga, Jan Batist Lamark isímlí frantsuz biologı fikírí te`sir ittí. Lamarkka küre, canlılar yâşeíşlerí buyınça kiçírgen fizik üzgeríşlerní kileçek nesíllerge iríştíreler, nesílden nesílge cıílgan bu üzínçelíkler neticesínde yaña törler barlıkka kile idí. Ürnegí, Lamarkka küre, jiraflar bolannardan, yugarı agaçlardagı yâfraklarnı aşar öçön suzıla-suzıla, nesílden-nesílge muínnarı ozonayû sebeplí kilíp çıkkannar.
Bu farazlaularga küre, nesílden nesílge atadan ulına, kulları çabılgan oçrakta, küçíp kilgen üzgeríşler neticeínde bilgílí bír vakıttan soñ bu nesílde kulsız balalar tuaçak.
Bulardan te`sirlengen Darvin da oxşaş ürnekler bire: “Törlerníñ kilíp çıgışı” isímlí kitabında azık (balık) tabır öçön suga kírgen kaybír ayularnıñ zaman ütü bílen kitlarga evírílgenín bíldírgen idí.
Darvin bílen Lamarka ikísí de xatalana. Alar tarafannan urtaga atılgan fikírler biologiyâdegí kanunnarga kapma karşı kile idí. Alar zamanında gínítika, mikrobiologiyâ, bioximiyâ kíbík fenni tarmaklar yûk idí elí. Hem nesíllík tertibí de bilgílí tügíl idí. Bularnı bílmeü síbíplí, Darvin hem Lamarka nesíl üzínçelíklerníñ kan bílen küçkenín faraz kılalar. Ul zaman feníníñ bik tüben derecede buluı sebeplí, mantıktan tış bulgan hem nigízí macaraga tayangan evírím teg`limatı, ul zamanda seír bularak toílmagan. Darvin farazları fenni icatlarda da çagılış küre. Emma üzí bír de tınıç tügíl. Üz teg`limatınıñ nigízí bik zegıyf bulganın añlauçı Darvin, “Teg`limat karşılaşkan avırlıklar” isímlí kitabında şularnı bíldíre:
“Katlaulı organnıñ bír-bírartlı kilíp toruçı üzgeríşler neticesínde barlıkka kilüí mömkin tügíl ikenlígí açıklansa, ul vakıtta miním teg`limatım nigízínnen çatnap cimírílír”
Darvinnıñ kurkuları anıñ ülímínnen soñ kıska vakıt uzu bílen çınlıkka aşa başladı. Grígor Míndíl isímlí avstriyâ botanigı tarafınnan yâsalgan gínítik tertibí xakında açış Darvin hem Lamark farazların bötönley yaraksız kıldıra.
Gasır başında citíşíp kilüçí gínítika tarmagı nesílden nesílge fizik üzínçelíkler tügíl, e barıtik gínnar gına küçkenín isbatlıy. Yâşem devírínde tuplangan fizik üzínçelíklerníñ kileçek nesílge küçüí neticesínde yaña törlerníñ barlıkka kilü felsefesíníñ yaraksızlıgı şulay itíp açıklandı. Bu oçrakta da, Darvin nigízge algan tabigıy saylanışka nigízlengen evírím, bír niçík te üzgeríşlerge sebep bula almas idí. Kıskası: tabigıy saylanış, evíríldírüden tış bír tertip. Şulay itíp, Darvin tarafannan çıgartılgan felsefe indí cimíríldí hem yaraksız buldı.
Evírímçíler tarafınnan bötön 20 nçí gasır devamında sarıf itílgen ízlenüler tabigıy saylanışta evírímníñ bírnindi katnaşı bulmaganın gına açıklıy aldı. Kolín Píttírson isímlí ingliz palíontologı şunı açıklıy:
“Tabigıy saylanış nigízínde yaña tör çıgaru yâise moña yakın bírer açış buldıru bír kímníñ de kulınnan kilmedí, bügíngí könde níodarvinizm öçön bu iñ çítríklí mesele”.
Bulardan tış, 20 nçí gasır fení, tírí cisímnerníñ tözílíşí hem organnarınıñ başkargan íşçenlígí üz nigízínde tögel tertiplí míxanizmga tiñ ikenlígín isbatladı. Bír gíne de bulsa ílímíntı yûklıgı şartlarda bu tözem yaraksız xelge kilír. “Kıskartıluı yaraksız tertip” isímín taşuçı üzínçelík mondıy tözílíşníñ bír mizgílde tulaím xelde barlıkka kilgenlígín açıklıy. Mondıy isbatlau tírí cisímnerníñ nindidír vakıt íçínde törlí te`sirler neticesínde citíşülerí fikírín taşuçı evírím teg`limatın bötönley yûk ite.
Darvin tarafınnan farazlangan saylanışnıñ hiç te evírímge xas bulmavı açıklangannan soñ evírímçíler tarafınnan bu teg`limatta nigízínnen alıp üzgertüler başkarıldı. Alar tabigıy saylanış añlaíşın mutatsiyâ bílen tiñli. Mutatsiyâ – tírí cisímnerge radiatsiyâ hem ximik matdelerí yârdemíne íşlengen tışkı te`sir neticesínde alarda barlıkka kilgen üzgeríşler. Evírím felsefesíne küre, tírí cisímner turıdan-turı mutatsiyâ neticesínde üzgeríş kiçíre. Çınlıkta ise, mutatsiyâ tírílíkníñ DNK sın cimíríp, canlılarga zarar kitíredír.
Bügíngí könge xetlí hiç bír laborotoriyâde mutatsiyâ ízlenülerí faydalı neticege kitírmedí. Mutatsiyâ yârdemínde bírer törlí canlınıñ yaña organnarga, meselen, ríptiliyanıñ kanatka yâise sukırnıñ küzge tap buluı mömkin tügíl.
Evírímçíler tarafınnan yaña tör tíríklík barlıkka kitírü ízlenülerí unnarça yıl devam ite. Canlılarga radiatsiyâ yârdemínde te`sir itü íşín alıp baruları neticesínde imgengen hem zur kimçílíklerge iye bulgan törler buldırudan tış bír ni de başkara almıylar. Cimíş kortları östönde ütkerílgen ízlenüler mutatsiyâníñ barıtik cimírüçí hem ütírüçí ikenlígín hem bír de faydalı tügíl ikenlígín açıklıy.
Mutatsiyâler DNK ga xas bulgan tögellíkní tertipsíz xelge kitíríp canlılarnı imgetíp kotoçkıç yâmsízlíkke kitíredír.
Bügíngí könde tanıklı evírímçílerníñ bírsí Ridçard Doukins, “Yaña tör gínnarnı mutatsiyâ yulı bílen buldıruga ürnek kitíre alasızmı” – soravına bik tiren uylanuda kaldı hem cavap kaytara almadı.
Bötön ízlenüler de tözílíşí bik katlaulı tertipke iye bulgan hem tiktomaldan barlıkka kile almagan tíríklík bílen bízní karşılaştıra. Üz-üzínnen bötön ölöşlerí de bírkítílíp barlıkka kile almagan segatníñ Xeveskerí bulganı kíbík.
Şulay uk canlılar dönyası da üz-üzínnen tiktomaldan barlıkka kile almagan. Anıñ da üz yaratuçısı bularnı yûktan bar kılgan.
Galem bötönlígí bílen kimçílíksíz yaratılışka iyâ, Böyök Akıl Iyâsí bulgan yaratuçını açıklauçı sıyfatlarga iye bulgan canlılar dönyası moña bír ürnektír. Kíşíníñ barlıkka kilüí de, evírím felsefesí tarafınnan yâşírínírge tílengen bír mog`cizadır.
Fosilliyeler kaldıkları açıklagan xakıykat.
20 nçí gasırda evírím felsefesí molíkulyâr biologiyâ hem palíontologiyâ tarafınnan ütelgen açışlar neticesínde cimíríldí. Evírím teg`limatı barlıkka kilgennen alıp, dönyanıñ her tarafında uzdırılgan kazu íşlerí neticesínde bu felsefení isbatlauçı hiç bír fosilliye tabılmagan.
Fosilliye – borıngı xayvannarnıñ kinet havasız şartlarda kalıp küp íllarça bügínge kader üzgermiçe saklanıp kilgen kazılma kaldıkları. Mondıy kaldıklar ílíkten cir yözönde yâşep kilüçí borıngı xayvannar xakında fenni yaktan bilgílerní arttıru yâgınnan bik möhim.
Darvin teg`limatına küre bötön tíríklík te bír urtak atadan barlıkka kilgen. Alarnıñ törlí soyda buluları ise bír-bír artlı, nesíl saín karşılaşkan vakçıl üzgeríşler kiçírü neticesínde törlengen.
Evírím felsefesíne küre iñ ílík bír küzeneklí tíríklíler barlıkka kilgen, annarı törlí üzgeríşler neticesínde yözlerçe million yıl devamında umırtkasız diñgíz xayvannarına, soñınnan ise balıklarga evírílü kiçírgenner.
Eger de mondıy farazlau dörös bulsa idí, ul vakıtta yâşem devírínde “kiçíş-ara” törleríníñ de buluları kiregír. Bulardan ürnek itíp sörínüçíler (ríptiliyâ) bílen koşlar arasında küçme törönnen millionnarça canlınıñ yeşegen bulganlıkları kirektír. Bu xayvannar kimçílíklí tözílíşke, yâg`ni kamil bulmagan organnarga iye buluları kiregír.
Mondıy xıyalıy cenlíklerge Darvin “urta küçíşí törlerí” isímín bire. Üzíníñ teg`limatın isbatlar öçön monıñ nigízí bulaçak bu törlerníñ kaldıklarınıñ tabıluı kireklí ikenín Darvin yâxşı añlıy hem “Törlerníñ kilíp çıgışı” kitabında şularga öndeü yâsıy:
“Eger de miním teg`limatım dörös iken, ul vakıtta tarix buyınça yâşep kilgen sansız kiçíş-ara törleríníñ buluı kireklí. Alalrnıñ bulganlıkların isbatlauçı kaldıklar borıngı yâşep kilgen xayvannar fosilliyelerí arasında bulırga tiíş”
Urtaga çıkkan kazılmalar arasında kiçíş-ara macaralı tör kaldıkları bulmaganlıgın Darvin bíle idí. Şuña küre monıñ xakında üz kitabında ayırım bír sorau kütere:
“Eger de bír tör ikínçe törden kíçkíne üzgeríşler neticesínde barlıkka kilgen iken, ul vakıtta nige bíz haman bu kiçíş-ara törlerníñ fosilliyelerín taba almıybız?
Alar sansız külemde bulırga tiíş, emma ni öçön soñ bíz cir astındagı katlamnarda bu fosilliyelerní taba almıybız? “
Ig`tibarlı ízlenüler neticesínde, mondıy xıyalıy kaldıklarnıñ kileçekte urtaga çıgaçagına Darvin ışana. Monıñ síbíplí, anı destekleüçí evírímçíler 140 yıl devamında cir yözíníñ bötön yâgında da kiçíş-ara törlerín ízleü íşín alıp bardılar.
Bu ízlenüler neticesízlík bílen temamlandı. Darvinnıñ xıyalında yâşep kilgen kiçíş-ara törlerí macaradan tış bír ni tügíl idí.
Dírík Íydjír isímlí tanıklı ingliz palíontologı üzíníñ evírímçí buluına karamastan şularnı açıklıy: “Bízníñ avırlıklar şulardan gıybaret: kaldıklarnı hem törlerín cíntíklep öyrengende bíz şundıy çınbarlık bílen karşılaşabız: törlerníñ kilíp çıgışı üzgeríşler neticesínde tügíl, e kinet bulgan”.
Fosilliyeler oçragan iñ borıngı cir katlamı Kímbriy katlamıdır. Aña yakınça 530-500 million íl.
Kíbriy katlamına kader oçragan katlarda bír küzeneklí canlılar kaldıklarınnan başka fosilliyeler oçramıy.
Kímbriy çoronda bír ük vakıtta törlí soydagı canlılar barlıkka kile, alar bír bírínnen katgıy revíşte ayırılalar. Bír ük mizgílde 30 törlí míduza, ekemtökem, diñgíz yoldızı kíbík umırtkasızlar urtaga çıga.
Mondıy canlılar tenge xas bulgan kan eyleníşí sıman katlaulı tözílíşke iyâ. Ürnegí, trilobit küzí – ikí katlı linza sıman, yözlerçe ölöşten torgan tözílíş yârdemínde íşleüçí yaratılış mog`cizasıdır. Bu ise – Darvin felsefesíníñ canlılıar xakında gadi tözílíşten katlaulıga üzgerülerí farazın kirí kaguçı, cir yözönde bírínçí tapkır barlıkka kilgen küz.
Bulardan tış, mondıy ölöşlerden gıybaret bulgan trilobit küzí 530 million yıl íçínde bír nindi üzgeríş kiçírmegen. Mondıy tözílíşlí küzge iye bulgan canlılarnıñ ürnegí íne karagı hem bal kortı.
Evírím felsefesíníñ farazına küre canlılar üzleríne kader tagın da gadi tözílíşke iye bulgan tíríklíklerden barlıkka kilgen bulırga tiíş. Şulay itíp , trilobitlarga kader Kímbrik çorda hiç nindi tíríklík te bulmagan. Ul çorga xas bulgan canlılar urtak ataları bulmagan kilíş kinet bír ük vakıtta barlıkka kilgen.
Evírím felsefesíníñ iñ tanıklı yâktaşı bulgan Riçard Doukins şularnı açıklıy: “ Kímbriy çoronda xas bulgan canlılar şundıy vakıtta hem xalette barlıkka kildíler ki, bírnindi evírím tarixı bulmagan da sıman”.
Mondıy şartlar evírím teg`limatınıñ xatalı ikenlígín faş ite. Darvin üz kitabında şularnı yâzdı:
“Eger de törlerníñ küplígí bír ük soyga tírkelgen bulsa hem üz yâşeíşín bír ük vakıtta hem barısı bírge başlagannar iken, ul vakıtta mondıy şartlar miním tabigıy saylanış ısulı bílen barlıkka kilgen törler xakında evírím felsefemní cir bílen tigízlerlík tíreüge kitírír”.
Darvin bik kurıkkan mondıy şartlar indí Kímbriy çoronda barlıkka kilgen.
Kímbriy arkasınnan barlıkka kilgen katlamnar xayvannarnıñ kinet barlıkka kilgennerín isbatlıy. Xayvannarnıñ töp törkímnerí bulgan: balıklar, koşlar, amfibiyâlar, sörínüçíler, durt ayâklılar – barısı da bír ük vakıtta hem kimçílíksíz tögel tözílíşke iye bularak cir yözönde barlıkka kilgenner. Bu törkímner arasında evírímçíler tarafınnan faraz kılıngan küçíş-ara buluçı hiç bír xıyalıy cenlík oçramıy.
Ízlenüler neticesínde fosilliyeler açıklagan bilgílerge tayanıp canlılarnıñ bír bírínnen ayırım bularak hem Allah tarafınnan yaratılgannarı çınbarlıgı urtaga çıktı. Mark Zarnítskiy isímlí evírímçí palíontologı eytíp kitkenner bílen tulaím rizalaşa:
“Kaldıklar kazılmaları urtaga çıgargan bilgíler evírím teg`limatına kirte bulıp toralar. Bu bilgíler bír tapkır da (evírímçíler tarafınnan) kötílgennerní isbatlamadılar. Darvin fikíríne küre kiçíş-ara törlerí bulganlıgı fikírín destekleyâçek urınına, törlerníñ bír ük vakıtta barlıkka kilülerí, kirísínçe, canlılarnıñ Allax tarafınnan yaratılu fikírín taşıgan kríatsionizm felsefesíníñ xakıykat ikenlígín urtaga çıgarıp sala”. Monnan tış, yözlerçe million yıl ílík yâşep kilgen xayvannar kaldıkları bügíngí xayvannardın hiç te ayırılmıy. Meselen, 400 million yıllık akula skílítı bügíngí könde yâşep kilüçí akula tözölöşönnen hiç te ayırılmıy. 100 million yıllık kırmıska tözílíşí bílen bugíngí kırmıska tözílíşí arasında da, 135 million yıl arası bulgan íne karagı arasında da hiç ayırma küzetílmi. 100 million yıl ílík tugan taşbaka bílen bügín yeşeüçí taşbaka arasında, 55 million yıl arası bulgan ikí yârkanat arasında da ayırma yûk. Bötön bu cenlíkler Allah tarafınnan yaratılgan hem bír nindi de evírím üzgeríşlerín kiçírmegenner.
Evírímçíler tarafınnan möhim dip bílíngen fosilliyeler fenni ízlenü neticesínde xıyalıy bulgan kiçíş-ara törlerden tış bulgan ehemiyâtsíz ikenlígín isbatlandı.
Bu ehemiyâtlí dip sanalgan kaldıklarnıñ bírsí tsílíkant balıgınıñ fosilliyesí idí.
Evírímçíler küp íllap taşıgan fikírleríne küre bu balıkka korılıkta yeşeüçí xayvannar sıyfatları xas idí. Moña ürnek itíp anıñ gadi tözílíşlí ayakların hem yârım üpkení tírkiler idí. Solikant xakında töşínçeler fenni netice bularak kürsetíle idí. Xetta bu balıknıñ sudan korıga çıgıp baruın suretleüçí ekiyât resímí deríslíklerge tírkeldí.
1938 ílnı Hind okíanında tírí tsílakant totılgannan soñ evírímçíler bik títreügíç gaceplenü kiçírdí. Ul devír balıgı bílen bügíngí tsílakant arasında bírnindi ayırma yûk idí. TSílakant balıgına evírímçíler tarafınnan uylap çıgargan aklar da , üpkeler de xas tügíl idí. Bulardan tış, sudan korıga çıguçı balık diíp bíldírílgen su xayvanı, 180 mítr tirenlíkten yugarı mínmeüçí cenlík bulıp çıktı!
Evírímçíler tarafınnan kiçíş-ara diíp bíldírdílgen tör kaldıkları arxíoptíriks koşınıñ fosilliyelerí idí. Bu xayvanga evírímçíler tarafınnan yârımsörínüçí – yârımkoş bulgan oça almauçı cenlík sıyfatları tírkeldí.
1992 nçí yılda arxíoptíriksnıñ cidínçí fosilliyesí tabılgannan soñ , oçarga kireklí bulgan kükrek taktası bu koşka xas bulganlıgı urtaga çıktı. Bular neticesínde arxíoptíriks tulaím koş bulganlıgı isbatlandı.
Bügíngí könde yâşep kilüçí koşlarda da arxíoptírikska xas söyâk tözílíşí buluı ul cenlíktíñ kiçíş-ara tör bulmaganlıgın açıkladı. Bügíngí könníñ iñ tanıklı evírímçísí bulgan Djíy Gould isímlí Garvard univírsitítınıñ políontologı evírímçíler tarafınnan arxíoptíriks xakında birílgen faraznıñ xatalı ikenín tanıy. Törlí xayvan törkímín küzetken vakıtta alarnıñ evírílü aşa ütülerí mömkin bulmaganlıgı urtaga çıga.
Meselen, üzíne xas bulgan matde alışınu sıyfatları, mítabolizm hem başka törlí su tiresínde yeşeü öçön kireklí sıyfatlar xas bulgan balıknıñ bulardan gomumen ayırmalı bulgan sıyfatlarga xas korıda yeşeüçí xayvanga evírílüí hiç te mömkin tügíl.
Korılıkta yâşep kilüçí cenlíkler de bír-bírínnen katgıy ayırılalar. Evírímçíler fikíríne küre, koşlar, cay ig`tiyerı neticesínde sörínüçílerden barlıkka kilgen. Emma sörínüçíler suık kanlılar törkímí bulsa, koşlarga ise kirí sıyfatlar xas. Koş tení katlaulı tözílíşke iye bulgan kaurıylar bílen kaplangan, sörínüçíler ise bír nersege oxşamagan teñkeler bílen kaplangan. Şulay uk koşlarga, bötön korılık xayvannarında küzetílmegen ayırım törlí üpke tözílíşí xas. Kanatlarınıñ ise aírodinamik kanunnarına kilíşken tözílíşí evírímçíler tarafınnan bír niçík te añlatılmıy. Kanatlarnıñ az-azlap kilíşüí, mondıy yârım kanatlı koşlarnıñ oça almavına kitírír idí.
Evírímçílerníñ fikírlerínnen bírsí – sörínüçílerníñ başka tör bulgan korılıkta yâşep kilüçí cenlíklerden barlıkka kilüí. Emma bu törkímner gomumen bír-bírínnen ayırmalı tözílíşke iyâ. Ürçülerí: sörínüçíler yomırka sala, e başka tör korılık xayvannarı tírí kilíş tudıralar.
Sörínüçíler tení teñkelí kabık bílen kaplangan, e başkalarnıkı yon bílen.
Şulay uk, korılıkta yeşeüçí cenlíklerge xas bulgan söt imü sıyfatları evírímçíler tarafınnan açıklana almıy.
Borıngı xayvannar kaldıkları östönde ízlenüler alıp baru neticesínde, evírímçíler kíşíníñ maymıldan kilíp çıkkanın isbatlar öçön bötön köçlerín sarıf ittí. Bügínge xetlí küp ölöşö yûkka çıkkan gomömen 6.500 soydan maymıl törö bar. Allarnıñ vak hem zur bulgan baş söyâk kaldıkları evírímçíler tarafınnan üz teg`limatları öçön nigíz itíp alındı. Xayvannarnıñ baş söyâklerí bílen yûkka çıkkan kíşíler kabilelerínnen kalgan baş söyâklerí fosilliyelerín katıştırıp, evírímçíler kíşíníñ barlıkka kilgeníne üzlerínçe bír felsefe kordılar.
Mondıy felsefeníñ nigízín avstralopitík isímlí yûkka çıkkan maymıllar törkímí teşkil ite. Iñ bírínçí bulıp, bu fosilliyeler Raymond Dart isímlí palíontolog tarafınnan 1924 nçí yılda tabıla. Evírímçíler fikíríne küre, isímí “könyâk maymılı” meg`nesínde bulgan maymıl, kíşísıman bularak tanıla. Şul uk vakıtta avstralopitík söyâklerí şímpanzí tözölöşönnen bír de ayırılmıy.
Bu çınbarlıkka karşı çıgıp, evírímçíler avstralopitík ikí ayâkta turı yörüçí bulganlıgı fikírín urtaga salalar. Emma mondıy teg`limat Sollí Sakkírman hem Çarlz Oksnad isímlí bötön dönyaga tanıklı ikí palíontolog tarafınnan kirí kagıla. Şulay itíp, galimner tarafınnan kíşí başlangıçı bularak farazlangan avstrolopitík, çınlıkta yûkka çıkkan maymıllar törö ikenlígí isbat itíldí.
Evírímçíler tarafınnan xıyalıy sıynıflarga bulíngen Homo Erectus, Homo Ergaster, Homo Sapiens fosilliyelerí çınlıkta törlí kabile kíşíleríníñ kaldıkları bulıp çıktı. Bu kazılmalarnı küzetü neticesínde, bugín yâşep kilüçí kíşíler bílen bírnindi ayırması bulmaganlıgı isbatlandı.
Barıtik baş söyâkleríníñ ayırması gına küzetíldí, emma bügíngí könde de, törlí milletlerge de mondıy törlílík xas.
Homo Erectus törkímíne kírüçí baş söyâklerí bílen bügíngí könde yeşeüçí kíşíler arasındagı ayırmanı tanıklı palíontolog Riçard Liykíy şulay añlata:
“Mondıy ayırmalar törlí cirlíklerde yâşep kilüçí kabilelerge xas bulgan üzínçelíklerden tış başka nerse tügíl.”
Evírímçílerníñ üz felsefesín cemgıyâtke síñdírü öçön töp cihazları: yalgan teg`limat, evírímçíler deríslíkleríne tírkelgen, kíşíníñ evírílüín añlatuçı macaralı resímner – bular barısıda nigízí bulmagan xıyalıy nerselerdír.
Bu resímnerde kíşísıman yon bílen kaplangan tenlí maymıllar suretlengen.
Kaybír vakıtta bu canlılarnıñ tormoşlarınnan bír mizgílí tasvirlana. Mondıy açıklaular isbatlanmaganına karamstan cemgıyât akılına síñíp kaluçan. Xetta iñ tanıklı fenni basmalarda da, añlatması yâşem tarixınıñ şeceresí dip tanıtılgan mondıy yalgan öçön urın ayırıla.
Evírímçílerníñ macaraları mondıy adımnar bílen çiklenmi. Alar üz xıyalın kiñeytíp, mondıy yârımkíşí-yârımmaymıl katnaşkan filmnar töşíre.
Çınlıkta ise bular barısı da ap-açık yalgan. Üzleríníñ teg`limatın delil itüçí dip sanagan bírden bír nerse – ul fibola baş söyâgíníñ bírniçe kaldıgı. Soyâkler östönde ütkerílgen ízlenülerge tayanıp, bír niçík te çeç, tirí, borın tözílíşí, kolak, irín hem tenníñ başka eg`zaları xakında netice yâsau mömkin tügíl.
Evírímçí galimnerí bu tukımalar xakında bilgílerní alardan bírnindi fosilliye ízlerí kalmagan xelde, üz fikírleríne küre netice yâsıylar. Xetta bularnı tertipke salu xenesín de buldırgannar. Írnst Xuton isímlí Gardvord univírsitítı vekilí bu resímnerníñ fenni yaktan bírnindi ehemiyât taşımaganın açıklıy.
“Nek` şundıy uk ısul bílen síz de bír ük baş söyâgí xakında, anıñ bírer felsefíçíge, e annarı bírer maymılga xas ikenín faraz kıla alasız. Kíşí fosilliyeleríne tayanıp mondıy ısul yârdemínde ütkerílgen ízlenüler fenni yaktan bötönley yaraksız hem çınlıkta barıtik kíşílerníñ fikírí bílen idare itü niyâtínnen başkarıladır”.
Bular barısı da yalgan gına.
Evírímçíler bu ízlenülerde alga kite almadı. Bír ük baş söyâgíne küp törlí yöz kilíştíre alalar. Alar tarafınnan zandjantrop isímlí bír ük fosilliyení öç törlí itíp tertipke saluları, artífaktlarnı buldıru meselesínde evírímçílerníñ niçík kiríp bítkenlíkleríne ap-açık ürnek bulıp tora.
Üz macaralarına bagışlap resímner yâsau bílen çiklenmegen evíríçíler, yalgan bír yasalma buldırudan da baş tartmadılar. Iñ tanıklı fenni yalgan ürnegí 1912 yılda Çarlz Dauson isímlí ingliz evírímçísí tarafınnan uylap tabılgan pitdaun skílítı idí.
Bu yasalma kaldıgı kíşí bílen maymılnı eyleüçí kiçíş-ara çılbırınıñ iñ möhim ölöşö bularak kürsetíldí. 1949 nçı yılda ütkerílgen tikşírüler neticesínde, bu skílítnıñ kíşí baş söyâgíne bírkítílgen arangutan iyâgínnen gıybaret bír yasalma ikenlígí açıklandı.
1922 nçí yılda bír tíş kaldıgına gına nigízlengen evírímçíler xıyalıy bulgan “Níbrasíts” isímlí kiçíş-ara törön uylap tabalar. Xetta mömkinçílíkten faydalanıp, bu kaldıknı latin tílínnen alıngan Hesperopithecus Haroldcooki te`sirlí kuşamatı bílen bizep, bírniçe macaralı resím töşíredíler. Soñınnan ise, “Níbrasíts” nigízí bulgan tíşníñ çınlıkta kaban tíşí ikenlígí açıklandı.
Na samom dílí vıyâsnilos, çto ostanki mnojístva çírípov, prídstavlyâvşiísyâ do six por v kaçíství dokazatílstv ívolyûtsii, mogut yâvlyâtsyâ podtvírjdíniím tíorii (manası karişik)
Şiksíz xakikat bularak 1856 nçı yılda kürsetílgen Níandírtalíts 1960 nçı yılda faş itíldí.
1912 nçí yılda isbatlauçı bularak kürsetílgen Pitdaun, 1953 nçí yılda kagılışsızlık derecesín yûgalttı, 1959 nçı ílnı isbatlauçı kíbík kürsetílgen Zindjantrop ta 1960 nçı yılda fenni yaktan yaraksız bularak tanıldı.
Mondıy açıklaular buluga karamastan, elí haman da, AKŞ hem başka küp kíne deületlerde bu baş söyâklerí xakıykat bularak xeberlerde hem evírímge nigízlengen kitaplarda çagılış taba. Cemgıyâtníñ zur ölöşö evírím teg`limatın fenge nigízleníp isbat itílgeníne ışana.
Iñ tanıklı evírímçíler tarafınnan faraz kılıngan küp kíne yalgan açıklauları kíşílerníñ ata-babaları bularak mektep deríslíklerínde çagılış taba.
Evírímçílerníñ xakıykatní yâşírírge tırışkannarına karamastan, ul ap-açık. Canlılar törlerí bír ük vakıtta barlıkka kilgenner hem kimçílíksíz xelde, yâg`ni alar yaratılgannar. Her törní üzíne xas bulgan kabatlanmas sıyfatlı kılgan yaratuçı - tabigatníñ Xucası bulgan Allah .
Ul – Allahudan başka hiç Ilahe yûk, meger Ul – Üzí gínedír, mexluklar bílmegen yâşírín nerselerní bílüçí ve mexluklar bílgen nerselerní de bílüçídír, ve Ul – Allah şefkatlí ve reximlí.
Ul – Allahudan başka hiç Ilahe yûk, meger Ul – Üzí gínedír, Ul – ikí dönyaga patşa, Ul – her kimçílíkten gayât pak, Ul – tınıçtır, Ul – ışanıçlıdır, Ul – her nersení saklauçı, Ul – her íşte ciñüçí, Ul – Üzí tílegenní mexlukka köçlep íşletüçí, Ul – olug`lanuçı ve Allah möşrikler sıyfatlagan tiñdeşlík sıyfatlarınnan pak.
Ul – Allah xalık kıluçı, yûktan bar itüçí, hernersení suretleüçí, ve Anıñ kürkem isímnerí bar, cirde ve küklerde bulgan her mexluk Anı maktap tesbix eyte, ve Ul – Allah bik kuetlí, her íşte östön ve xikmet bílen íş kıluçı. (Xeşír: 22-24)
Iy adem balası, siní nerse aldadı xörmetlí bulgan Rabbıñnıñ nig`metlerínnen ölöşsíz kalırga, yâg`ni cennetke kírmiçe cehennemge kírírge siní nerse mecbür ite.
Ul – Allah siní xak kıldı da, eg`zalarıñnı tözettí ve her eg`zañnı ülçep tözídí.
Siní nindi surette kılırga tílese şul sürette kıldı. (Infetar: 6-8)2011-04-21 15:42:03


text:
Amerïkalıq Lïndsey Xasc esimdi äyel küyewimen birge Montalcino Ristorante Italiano ïtalïyalıq asxanağa baradı. Keşki asqa ulwdan jasalğan tağam alıp jegen äyel tabïğatta sïrek kezdesetin asıl tas tawıp alğan.
Äyel aldımen tamaq jep otırıp tisine tïgen qattı zattı bölek alıp qoyadı. Keyin de män bermey onı qağazğa orap salıp alıp üyine kete barğan. Al üyine kelip aşıp qarağanda bul jaquttıñ tek teñiz tübinen ğana tabılatın, asa qımbat tas ekenin bayqaydı.
Geologïyalıq zertxana qızmetkerleriniñ aytwınşa munday jaquttar narıqta 600 dollardan kem sawdalanbaydı eken. Demek, bul tastı da sändik äşekeyler qatarına jatqıza alamız.
Stan.kz
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası «ekstremist mündericesi» olğan 30 saytnı blok etti. Bu aqta studentler ile körüşüvde Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi, haber ete «Krıminform».
«Böyle saytlarnı blok etmek ve kesmege kerek», – dey Poklonskaya.
Onıñ sözlerine köre, blok etüv ceryanına binayen ekstremizmge qarşı merkezge, FSBge muracaat etmek kerek. Soñra taqiqat keçirile ve malümatlarnı Baş prokuraturağa yollaylar.
Bildirilgeni kibi, Qırım akimiyeti aprel 1-ne qadar «terroristik ve ekstremist malümatlardan» ibaret internet saytlarnıñ blok etilmesi boyunca işni soñuna ketirmege planlaştırğan edi.


text:
Çarşenbe künü, yanvar 14-te, Kiyev saatine köre saat 19:15, qanunsız silâlı birleşmeler Peski mesken yerinde ateş açıp, «Dnepr-1» batalyonınıñ «Qırım» rotasınıñ komandanını yaraladılar.
Bunı batalyonnıñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, yaralını Dnepropetrovsqa alıp ketecek ediler.
«Onıñ sağlığını Meçnikov vilâyet klinik hastahanesiniñ ekimleri baqacaqlar. İlk malümatlarğa köre, yaralığa birinci yardım kösterildi, onıñ ömrüne zarar ketirecek bir şey yoq», – aytıla beyanatta.
Bir kün içinde qanunsız silâlı birleşmeler ukrain askerlerine 129 kere ateş açtılar.
ATO matbuat merkeziniñ malümatına köre, Rusiyege qoltutqan boyevkiler terrorizmge qarşı tedbiler küçlerine ve Donbassnıñ mesken yerlerine sıq-sıq ateş açalar.


text:
Adise yaqında «Borispol» ava limanında yüz berdi, dep haber ete Ukraina Delvet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti.
«Pasport nezareti vaqtında Rusiye Federatsâisınıñ 31 yaşındaki vatandaşı sıñırcılarğa oña qaçaq statusını bermege ricası ile muracaatta bulundı», – denile beyanatta.
Mında qayd ettiler ki, adam Sankt-Peterburgdan kelip, öz vatanında ukrainlilerniñ siyasiy mevamına qol tutqanı sebebinden siyasiy sığınaqnı soradı.
Şimdi o Rusiyede taqiplerden qorqa, onıñ sözlerine köre, oña 15 yıl apis cezasını berecek olalar.
Bunı sıñırcılar migratsion hızmetine bildirdiler.


text:
«Veciye Kaşka davası» boyunca qabaatlanğan qırımtatar faali Asan Çapuh SİZOdan ev apsine yiberildi. Bunıñ sebebi «sağlıqnıñ kritik vaziyeti ve SİZOda tedaviylenmesi imkânsız olğanıdır». Bunı advokatı Ayder Azamatov bildirdi.
Malüm olğanı kibi, «Veciye Kaşka davası» boyunca qabaatlanğan Asan Çapuh tibbiy yardım kösterilmesini talap etip, sentâbrniñ 15-nde Aqmescit SİZOsında ilân etken açlıqnı toqtattı. Çapuh alı fenalaşqanı sebebinden advokat Ayder Azamatovnıñ ricasından soñ açlıqnı toqtattı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Asan Çapuhnı azat etmesini talap etti.
2017 senesi dekabr ayında Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi ve acele sürette hastahanege alınması kerek edi. Soñra tibbiy teşkerüvi yapıldı, mabüsniñ diagnozı ve alı advokatı içün qala.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermenci kibi bir gruppa qırımtatarnı tutıp aldı.
Sentâbrniñ 11-nde Rusiye nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi, «Veciye Kaşka işiniñ» iştirakçilerini eki ayğa daa apiste qaldırdı. Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye telükesizlik hadimleri olarnı tutqan maalde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay. Daa soñra qadın vefat ete.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl, Türkiye vatandaşı, Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızlağan edi, dep bildire.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.Qırı


text:
Osı rette jürgizilgen zerttew nätïjesi boyınşa munday tıyımnıñ tek jergilikti turğındar emes, twrïsterge de qatıstı ekendigi anıqtaldı. Qazir eldegi meymanxananıñ tek 31%-ı ğana denesine jazw jazılıp, tañba salınğan adamdardı monşa men basseynderine erkin kirgizip-şığarwda. Al qonaqüylerdiñ 10%-ı tek klïentter denesindegi swret-tañbaların kïimmen nemese özge jamılğımen japqan jağdayda ğana kirgizedi. Basılım atap ötkendey, japon qoğamında tatwïrovkalar Batıs elderindegidey keñinen taralmağan. Al japondardıñ basım böligi denedegi swretter men tañbalardı yakwdza qılmıstıq tobımen ğana baylanıstıradı.
Derekközi: 24.kz
Kommentarïï


text:
Fevral 1-de Aqmescitte silâlı belgisiz insanlar «SimSitiTrans» naqliye müessisesiniñ işini blok ettiler. İş adamı Lenur İslâmovnıñ fikirince, silâlı insanlar qorquzmaq içün keldiler.
Vaqia şaatları olğanlar Qırım.Aqiqatqa bergen videoda körüne ki, ofiste mahsus işareti olmağan silâlı kişiler bar eti, tahminlerge köre, mahsus hızmetlerniñ hadimleri. Adise şaatları bu vatandaşlarnıñ kim olğanını ögrenmege tırıştılar, müessise hadimleri uquq qoruyıcı organlarını çağırmaq istediler. Belli olmağan vesiqalarnı imzalağan soñ bu adamlar binanı terk etip, «Rostransnadzor» işaretleri ile maşinalarnen kettiler.
Naqliyat saasında federal nezaret hızmetiniñ Qırım devlet yolları nezaretiniñ regionlarara idaresi bergen malümatına köre, özüni Rostransnadzor nevbetçisi olaraq tanıtqan kişi soyadını aytmadı ve izaat bermedi.
«İzaatlar olmaycaq», – dep ayttı hızmetniñ hadimi.
«SimSitiTrans» şirketi ile adı bağlı olğan iş adamı Lenur İslâmov binağa kelgenler Qırımdaki Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimleri olğanını aytıp, olarnıñ maqsadı şirketniñ bozuvlarını qayd etmektir, dedi.
«Olar böyle keleler: naqliyat prokuraturası, naqliyat militsiyası, Federal havfsızlıq hızmeti (FSB), «Goblin» memuriyetiniñ hadimleri (Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksenovğa böyle aytalar – QA). Olar beraber kelip, bizim bozuvlarımız bar olğanını bildireler. Aynı vaqıtta, bir de bir vesiqanı qaldırmaylar», – dep ayta İslâmov.
Şirketke kelgen silâlı insanlarğa İslâmov «qorquzuv areketi» ve «basqı usulı» dey.
Boysunmağanlarğa qarşı daa bir qorquzuv areketilir. Er şeyni alıp ketkenler, tevqif etkenler. «SimSitiTransnı» qapatmağa imkân olsa edi, bunı da yapar ediler
«Boysunmağanlarğa qarşı daa bir qorquzuv areketilir. Er şeyni alıp ketkenler, tevqif etkenler. «SimSitiTransnı» qapatmağa imkân olsa edi, bunı da yapar ediler. Amma şeerde hızmet etecek o qadar avtobus yoq, olar dayanmağa mecburlar, mence, daa eki afta sabır eterler, soñra da bir şey yaparlar», – dep ayta İslâmov.
OOO «SimSitiTrans» şirketini iş adamı, Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ koordinatorı Lenur İslâmovnıñ adı ile bağlaylar. Onıñ ATR telekanalı eskiden bu binada yerleşken edi. Qırımda İslâmovğa qarşı cinaiy iş açıldı. İş adamınıñ Qırımdaki mal-mülki tevqif etildi.
Bundan evel Qırımnıñ Rusiye prokuraturası teşkerüv keçirip, müessisege berilgen para cezaları aqqında bildirgen edi.


text:
Afğanistannıñ çoq insan bulunğan çarşısında yüz bergen patlav aqibetinde eñ azından 19 kişi elâk oldı. Patlav çarşenbe künü, iyül 22-de, Faryab provintsiyasında yerleşken Almar şeerinde olıp keçti.
Provintsiya valisi Abdula Sattar Bareziniñ aytqanına köre, elâk olğanlar arasında qadınlar, balalar ve, eñ azından, bir afğan askeri bar edi. Barezi qayd etti ki, tahminen 40 kişi yaralandı.
Yerli politsiyanıñ bildirgenine köre, ücüm maqsadı arbiyler edi, lâkin esasen adiy adamlar elâk oldı.
Afğanistan akimiyeti ve «Taliban» gruppirovkasınıñ vekilleri arasında keçirilecek barışıq muzakereleriniñ ekinci basamağı ögünde z bergen patlavdan mesülietni kimse özüne almadı.
Amerika Qoşma Ştatlarınıñ reberligi altında halqara koalitsiya orduları çekilgeninden itibaren şimaliy Afğanistandaki ücüm sayısı arttı.