text:
Qazan Operatsiäse
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qazan Operatsiäse ul Räsäy Watandaşlar Suğışı barışında bulğan xärbi bäreleş. 1918. cäy azağında Qazannı KomUç häm Çex-Slovak Korpusı basıp alalar. Bolşeviklar, Qazannan küçep, tire-yağında köçlären cíıp, azat itü operatsiäsen ütkärälär.
1918. yılnıñ 5-10 sentäberendä Qızıl armiäneñ Könçığış frontı 5. Armiäse (komandir Pötr Slaven), Arça törkeme ğäskäri berämlekläre (komandir Woldemar Azin) häm İdel buyı xärbi flotiliäse (komandir F. F. Raskolnikov) suğışların alıp baralar. Töp burıçları - KomUç Xalıq Armiäseneñ Qazan törkeme belän Çex-Slovak korpusınıñ İdel buyı armiäsen (komandir A. P. Stepanov) tar-mar itü, Qazannı alu.
5. Armiäneñ Uñyaq yar buyı törkeme İdel buyı xärbu flotiliäse yärdämendä 7 sentäberdä İdelgä yaqınlaşuğa ireşä, Sulyaq yar buyı törkeme (komandir Yan Yudin) Qazansu tamağına kilep çığa. Arça törkeme şul uq könne Kinderle, Keçe Klıki awılların suğışıp ala. 9 sentäberdä Qazannıñ könbatış çitenä Nikolay Markin citäkçelegendä flotiliä matrosları belän uqçılar desantı höcüm itä häm platzdarmnı yawlap ala. Sulyaq yar buyı törkeme belän Arça törkeme suğışçıları şul uq könne şähärne qamap alalar. 10 sentäberdä öç taraftan beryulı höcüm itü näticäsendä Qazan azat itelä.
Räsäyneñ altın rezervı[үзrәpTү]
Çex yawına qädär Qazan bankında Räsäy altın zapası saqlağan. Qızıllar anı küçerelümäkçe bulğan da, şundıy xäzinä Aqlarğa qalğan. Anıñ kiläse yazmışı bigesez, läkin Kolçak aşa Yaponnarğa tapşıru uylanıla. Ekzotik versiälärdän Altay takları ber küldä batu atap bula.


c: text/html

text:
Büyük Namaz Tesbihatı Ekitap PDF
Selamun Aleykum Namaz tesbihatı isteyen kardeşlerimiz için pdf formatında tesbihat mevcuttur. aşağıdaki Tebihat yazan linke sağ tıklayıp farklı kaydet demeniz yeterlidir.
Tesbihat
Kasım 14, 2012 tarihinde Dualar, Namaz içinde yayınlandı ve büyük namaz tesbihatı, büyük namaz tesbihatı indir, bedava namaz tesbihatı indir, bediüzzamanın namaz tesbihatı, hanefilere göre namaz tesbihatı, kolay namaz tesbihatı, namaz tesbihatı, namaz tesbihatı 1, namaz tesbihatı açıklaması, namaz tesbihatı anlamı, namaz tesbihatı arapça, namaz tesbihatı arapça yazılışı, namaz tesbihatı bediüzzaman, namaz tesbihatı duası, namaz tesbihatı esmaül hüsna, namaz tesbihatı ile ilgili hadisler, namaz tesbihatı indir, namaz tesbihatı indir mp3, namaz tesbihatı iphone, namaz tesbihatı küçük, namaz tesbihatı küçük tesbihat, namaz tesbihatı kitabı, namaz tesbihatı kitabı indir, namaz tesbihatı kitap, namaz tesbihatı kısa, namaz tesbihatı latince, namaz tesbihatı manası, namaz tesbihatı meali, namaz tesbihatı mp3, namaz tesbihatı mp3 indir, namaz tesbihatı nasıl, namaz tesbihatı nasıl çekilir, namaz tesbihatı nasıl yapılır, namaz tesbihatı nedir, namaz tesbihatı niçin yapılır, namaz tesbihatı nur, namaz tesbihatı oku, namaz tesbihatı okunuşu, namaz tesbihatı pdf, namaz tesbihatı pdf indir, namaz tesbihatı programı, namaz tesbihatı risale, namaz tesbihatı risale-i nur, namaz tesbihatı türkçe anlamı, namaz tesbihatı türkçe okunuşu, namaz tesbihatı ve anlamı, namaz tesbihatı ve zikirmatik, namaz tesbihatının anlamı, nur cemaati namaz tesbihatı, nur penceresi namaz tesbihatı, radyo cihan namaz tesbihatı, risale i nur namaz tesbihatı, risale nur namaz tesbihatı, risale nurda namaz tesbihatı, uzun namaz tesbihatı nasıl yapılır olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. Yorum yapın.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bakteriya
Bakteriyalar ju'da' kishkene organizmler. Olar sonday kishkene bolg'anlıg'ınan olardı tek g'ana mikroskop arqalı ko'riwge boladı. Bakteriya tek bir kletkadan ibarat. Bunday organizmler bir kletkalılar dep ataladı. Bakteriya Jerde jasawshı en' eski tiri organizm esaplanadı.
Planetada qa'legen basqa tiri organizmlerge qarag'anda bakteriyalar ko'birek. Ko'plegen bakteriyalar topıraqta yamasa suwda jasaydı al bir bo'legi bolsa basqa tiri organizmlerdin' ishinde jasaydı. Geybir bakteriyalar tiri organizmlerde kesellik payda etiwi mu'mkin, biraq basqa bakteriyalar awqatlanıw, azıq-awqat islep shıg'arıw ha'm kislorod bo'lip shıg'arıw (ko'k-jasıl suw astı o'simligi) usag'an ku'ndelikli ha'reketlerde paydalı bolıp esaplanadı.
Bakteriya bo'liniw ha'm onın' aqıbetinde "kishkene" kletka payda etiw arqalı ko'beyedi. Ha'r bir jan'a payda bolg'an bakteriya onı payda etken bakteriya usaydı, biraq kishirek boladı.
Bakteriyanın' diametri a'dette 1 µm (bir mikrometr).
Qosımsha mag'lıwmat[o'zgertiw]


text:
Ästerxannıñ Mäxmüd
Mäxmüd xan (?-1470. yıllar tiräse), Ästerxan xanlığına nigez saluıñ, Keçe Möxämmäd xannıñ ulı. Äxmäd xan belän üzara Olı Urda täxete öçen barğan köräş\bäreleşlärdän soñ Xacítarxanğa qaça häm möstäqil Ästerxan xanlığın nigezli (1460. yıllar). Nuğay Urdası häm Olı Urda belän duslıq mönäsäbätläre urnaştıra. Üz isemennän aqça suqtıra.
Mäxmüd xan xatı[үзrәpTү]
15. yöz Törki-Tatar yazma istälege. Mäxmüd ämere belän 1466. yılnıñ 10. Äprilendä Törkiä soltanı Fatih Mehmetkä yullanğan. Xatta 2 däwlät arasında diplomatik mönäsäbätlär yañartu kiräklege, İstambulğa ilçelär cibärelgänlege bäyän itelä.


text:
Hind yılğası
Hind yä İnd yılğası (tibetçä སེང་གེ།་གཙང་པོ , qıtayça 印度河 Yìndù Hé, päncäbiçä دریاۓ سندھ Sindh, puştu اباسين Abāsin, urdu دریائے سندھ) - Könyaq Aziä zur yılğası, Gimalay tawlarında Qıtayda başı, İndiädä häm Paqstanda ağa.
Yılğa başı Tibet tawlığında urnaşa, tamağı - Ğäräbstan diñgeze tönyağında, Qaraçı şähäre yanında urnaşa.
Hind ozınlığı - 3180 km, basseyn mäydanı - 960 800 km².
Hind (Sindhu) - Veda Cideyılğalığı töp yılğası.
Yılğa çığanağı 5300 m diñgez östendä bieklektä urnaşa.
1000 km artıq Qaraqorum tawları aşa ağa.
Sindhu iseme astında Gar-Dzangbo yılğası belän quğılu urınına qädär ağa, annan soñ Hind iseme astında.
Hind yılğası üzänlegendä qorı klimat.


text:
Nil
Nil (Arabsha: النيل an-nīl) Afrikada jaylasqan da'rya. Ol Jer ju'zindegi en' uzın da'rya esaplanadı (6,650 km yamasa 4,132 milya) ha'm İskenderiya qalasının' qasınan o'tip Jer orta ten'izine quyadı. Onın' ataması grekshe Nelios so'zinen kelip shıqqan bolıp Da'rya Valley (River Valley) degendi an'latadı.
Aq Nil Ugandada Viktoriya ko'linen baslanıp Qubla Sudan ha'm Sudan arqalı Xartumg'a shekem baradı, sol jerde ol Ko'k Nil menen qosılıp Nildi payda etedi, keyin Mısır arqalı ag'ıp o'tedi. Ko'k Nil bolsa Efiopiya arqalı o'tedi. Ha'r ku'ni Nil da'ryası shama menen 300 million kub metr suwdı quyadı.
Nil a'gıp o'tip turg'an ma'mleketleri ushın ju'da' u'lken a'hmiyetke iye. Mısırda ko'plegen qalalar da'ryag'a jaqın salıng'an. Piramidalarda Nilge jaqın jaylasqan. Nil Mısırdı egin egiw ushın qollanılatug'ın suw menen ta'miyinleydi. Ma'mlekettin' ko'pshilik bo'limi sho'lde jaylasqan.
Nil da'ryasında yamasa onın' jag'alarında ha'r qıylı haywanlar jasaydı, olarg'a mısal retinde krokodiller, quslar, balıqlardı ko'rsetiwimiz mu'mkin. Nil tek g'ana haywanlardın' jasawın ta'miynlep qalmastan, sol jerde jasawshı adamlardı ishimlik suwı, ku'ndelikli jumısları (ma'selen kir juwıwda qollanıwı) ha'm eginlerdi suwg'arıwda suw menen ta'miyinleydi.
-
Ko'k Nil sarqıramaları
-
Aswan qalasındag'ı Nildin' ko'rinisi
-
Luksor qalasının' to'beshiklerinen Nildin' ko'rinisi


text:
Abdiraxman Ja'miy
Abdiraxman Ja'miy - ta'jik xalqının' shayırı.
1414-jılı Xorasannın' Jam qalasında tuwıladı. Ja'miydin' balalıq da'wirinde shan'arag'ı Xiratqa ko'ship keledi. Ol Xirattag'ı Dilkash ha'm Samarqandtag'ı Ulug'bek medresesinde oqıp ta'lim aladı. Ja'miy putin ku'sh-quwatın ilimge, ko'rkem do'retiwshilikke bag'ıshlaydı, til ha'm a'debiyat, filosofiya, matematika, astronomiya ha'm basqa pa'nler menen shug'ıllanadı. Kitap Ja'miydin' en' jaqın dostı boladı.
Ja'miy bir qatar ko'rkem ilimiy ha'm turmıslıq shıg'armalar do'retti. Ol ko'pshilik ilim ha'm a'debiyat tarawlarındag'ı adamlarg'a ustaz boldı. Onın' jeti da'stannan ibarat "Havt avrang" atlı lirik divanları "Ba'ha'rstan" atlı prozalıq-ta'rbiyalıq (didaktikalıq) do'retpeleri ken' abıray-ataqqa iye boldı. A.Ja'miy 1492-jılı Xiratta qaytıs boladı.
A.Ja'miydin' ko'rkem do'retiwshiligi ta'jik xalqının' ma'deniy tariyxında g'ana emes, al pu'tkil orta shıg'ıs ma'deniy o'mirinde u'lken waqıya boldı. Onın' do'retpeleri Orta Aziyadag'ı ko'pshilik xalıqlarg'a ken'nen ma'lim. A.Ja'miy A'liysher Nawayının' zamanlası, ustazı, dostı boldı. Nawayı Ja'miydi ustaz, ullı so'z zergeri (ustası) dep bahalag'an. Ja'miy de Nawayını ullı so'z ustası sıpatında ko'rsetti. Og'an arnap ayırım shıg'armalar jazdı. Ol Nizamiy Ganjaviy, Xısraw Dehlaviyden keyin shıg'ıs a'debiyatında "Xamsa" jazg'an u'lken talant iyesi edi.


text:
Sarkel
Sarkel (Şarkil), urta ğasırlar (10.-12. yözlär) Xäzär qälğäse. 930. yıllarda Don yılğası buyında, Don häm İdelneñ ber-berenä yaqınayğan cirendä (yılğadan-yılğağa küçü yulı başında), Bízantídan çaqırılğan injinerlär (Petrona Komatila hübü] citäkçeslegendä tözeläü Qälğäneñ kirpeç díarları ozınlığı 193,5 x 133,5 m, qalınlığı 3,75 m täşkil itkän. 965. yılda Kiev kenäze Svátoslav I tarafınnan basıp alına, 12. yöz urtalarına qädär Urıs kenäzlege qälğäse bula. Urıs yılyazmalarında Belaya Veja (Бeлaя Beжa) iseme belän yöri. Saqlanğan kirpeç dıwar, manara häm yort qaldıqları xäzer Tsimlán susaqlağıçı astında qalğan.


text:
A'liysher Nawayı
O'zbek xalqının' a'jayıp perzenti, danıshpan shayır ha'm oyshıl A'liysher Nawayı XV a'sirdin' o'zinde-aq pu'tku'l du'nyag'a dawrıq sala alg'an Ku'n shıg'ıs klassikalıq a'debiyatında 'Jeti juldızdın' biri' esaplang'an en' ko'rnekli so'z ustalarının' biri edi. Onın' ismi tez waqıttın' ishinde-aq pu'tkil Ku'nshıg'ıs penen Batısqa taralıp ketti.
Onın' danıshpanlıq penen jazılg'an poeziyası aldında pu'tkil du'nya ju'gindi. Ol ha'tte wa'zir da'rejesine jetiwine qaramastan ma'nsaptan ko're xalıqtın' ma'pin joqarı sanag'an, o'z do'retpelerinde a'piwayı xalıq ma'pin jırlag'an, barlıq na'rseden ko're xalıqtı, xalıq ta'g'dirin oylag'an, o'z keleshegin ko'rkem do'retpege bag'ıshlag'an haqıyqıy insan edi.
A'liysher Nawayı 1441-jılı, 9-fevralda sol da'wirdin' en' ko'rnekli qalalarınan bolg'an Xirat qalasında tuwıldı. A'kesi G'iyasatdin kishkene saray ha'meldarlarınan biri bolg'an. Anası Temuriy shaxzadalardın' ta'rbiyashısı bolg'anı ushında jaslıg'ınan baslapaq shaxzada balaları menen birge ta'rbiyalanıp o'sti.
Saray shaxzadaları arasındag'ı talas-tartıslar jas A'liysherge de ta'sir qılmay qoymadı. Shaxruq mırzanın' o'liminen keyin A'liysher shan'arag'ı İraqqa ko'shti, son'ınan A'bilqasım Babur ja'rdeminde Xiratqa qaytıp keledi ha'm o'z oqıwın dawam etedi.
Ol jas waqıtlarınan baslap-aq ko'rnekli parsı shayırı Saadiy Sheraziydin' 'Gu'listan' ha'm 'Bostan' shıg'armaların, sonday-aq Fadratdin Attardın' 'Quslar tilin' qunt penen oqıy baslaydı.
Onın' Temuriy shaxzadalarınan bolg'an Xusayn Bayqara menen mektepke birge oqıwı ha'm doslasıwı keleshegi ushın u'lken jol ashıp beriwge ja'rdemlesedi. Nawayı on-on eki jaslarınan-aq qosıq jazıwg'a kirisedi. Bul jolda og'an o'z zamanının' en' ko'rnekli shayırlarınan bolg'an Lutfiydin' ustazlıq ja'rdeminin' ayrıqsha bolg'anlıg'ı ma'lim.
A'liysher ata-anasınan jetim qalıp, on bes jaslarınan baslap dostı Xusayn Bayqara menen birlikte A'bilqasım Babur sarayına xızmetke kiredi. Sol jılları ol o'z zamanının' en' a'jayıp adamları parsı-ta'jik a'debiyatının' ko'rnekli shayırı A'bdiraxman Ja'miy ha'm Mashxadtın' danıshpan adamları Sayd Xasan Ardasher ha'm Kamal Turbatiyler menen ushrasqan.
Biraq bul da'wirlerde de Xorasan taxtı ushın bolg'an sawash ja'njellerdin' izi u'zilmeydi. 1459-jılı Xorasan taxtın iyelegen' A'bdisayıt mırza zalım ha'm reyimsiz bolıp shıg'adı. Bunnan keyin Nawayı ilajsız Samarqandqa ketiwge ma'jbu'r boladı. Ol Samarqandta ko'p g'ana alımlar menen ushırasıp birneshe doslar arttırg'an. Son'ınan 1469-jılı o'zinin' dostı Xusayn Bayqaranın' Xorasan taxtın iyelewine baylanıslı Xiratqa qaytıp kelgen.
A'lisher Nawayı Xiratqa qaytıp kelgennen keyin sol waqıtları patsha bolıp turg'an o'zinin dostı Xusayn Bayqaranın' birinshi wa'ziri bolıp tayınlanadı. Ol wa'zir bolıp turg'an wag'ında a'tirapına ko'p g'ana alım ha'm dilwarlardı jıynap, Xorasannın' abadanlıg'ı ushın xızmet etken. Elde a'dalat ha'm ta'rtip ornatıwg'a belsene qatnasqan. Biraq o'zleri Temuriy a'wladlarınan esaplansa da bilimsiz ha'm parasatsız bolg'an ayırım saray a'meldarlarına Nawayının' bul ha'reketi unamaydı. A'sirese wa'zirlik orıng'a talasqan Majitdin bug'an jamanlıq isleydi. Solay etip Nawayı saraydan shetletilip, Astrabad qalasına ha'kim etip jiberiledi. Biraq bul sheshim negizinen alg'anda su'rgin menen barabar edi. Nawayı Astrabadta u'sh jılg'a shamalas bolg'an. Biraq den-sawlıg'ınan ayırılıp Xiratqa qaytıp kelgen. Keyingi o'mirinin' ha'mmesinde ko'rkem shıg'armalar jazıwg'a bag'ıshlag'an. Solay etip Nawayı 1501-jılı 3 yanvarda alpıs jasında qaytıs boladı.
A'liysher Nawayı ko'p g'ana epikalıq shıg'armalar jazdı. Bulardın' arasında 1482-1485 jıllarda jazılg'an 'Xamsa' (Bes kitaptan ibarat da'stan). 1499-jılı jazılg'an 'Lisanut-tayr' (Quslar tili) shıg'armaları ayrıqsha dıqqatqa iye. A'sirese 'Xamsa' A'liysher Nawayının' dan'qın pu'tkil a'lemge jayg'an edi. A'lbette xamsa jazıw Ku'nshıg'ıs ellerinde burınnanaq bar da'stu'r. Xamsa do'retiw isinde eliwden artıq shayırlar qatnasqan bolsa da, bul bag'darda tek to'rt adam g'ana putkil du'nyag'a belgili bolıp qaldı. Bulardan en' birinshi ma'rtebe 'Xamsa' jazıwdı baslag'an' ko'rnekli a'zerbayjan shayırı Nizamiy Ganjaviy (XII a'sir) ha'm bunnan eki a'sir keyin Hind elinde Xısıraw Dexleviy, Nawayının' zamanlası ko'rnekli parsı-ta'jik shayırı A'bdiraxman Ja'miy ha'm A'liysher Nawayının' o'zi. Bul jazılg'an Xamsalar negizinen bir derekke tiykarlang'an bolsa da, biraq olardın' ha'r biri bir-birinen parıq qıladı. Sebebi ha'r Xamsada jaratılg'an obrazlarda shayırlardın' jasaw da'wirine qarap a'dewir o'zgerislerge ushırag'an. Bul jag'daylar ko'birek Xısıraw, Bahram, Farhad ha'm Shiyrin obrazlarında a'dewir ko'zge taslanadı. Bunnan tısqarı Nizamiy, Dexleviy, Ja'miyler Xamsanı parsı tilinde jazg'an bolsa, A'liysher Nawayı tu'rki tilinde jazadı. Bul jag'ınan qarag'anda da A'liysher Nawayının' miyneti og'ada u'lken. Nawayı Xamsa jazg'anda da o'zinen aldın o'tken ustazlarına u'lken hu'rmet penen qaraydı. En' birinshi ma'rtebe Xamsa jazıp qaldırg'an Nizamiy Ganjaviydi alg'ıslap:
Emes an'sat, bul zaman ishinde turmaq,
Nizamiy pa'njesine pa'nje urmaq.
- dep ayta kelip, Xamsa avtorları bolg'an u'sh ustazına da u'lken minnetdarshılıq bildirmekshi boladı. Yag'nıy:
Jollasa bul jolda Nizamiy jolım,
Qollasa Xısıraw menen Ja'miy qolım.
dep jazıp, bul'hu'rmetli ustazları aldında bas iyedi.
Nawayı bul a'jayıp kitaptı jazıw jolında o'z ustazları sıyaqlı bes kitapqa bo'ledi:
- 'Xayratul-abrar' (Jaqsı adamlardın' hawlıg'ısıwları);
- 'Leyli ha'm Ma'jnu'n';
- 'Farhad ha'm Shiyrin'
- 'Jeti ıqlım'.
- 'Saddi İskandariy' (İskender diywalı). Bul besewi de tematikalıq jag'ınan basqa Xamsalarg'a og'ada jaqın. Biraq Nawayı bul temalardı o'zinshe rawajlandırg'an.
'Xayratul-abrar' Nawayının, o'z zamanına bolg'an filosofiyalıq ko'z-qaraslarında payda bolg'an. Sonın' ushında onı filosofiyalıq, sotsial-ekonomikalıq, ta'rbiyalıq ma'seleler tiykarında bahalaw mu'mkin.
'Leyli Ma'jnu'n', 'Farxad ha'm Shiyrin' ha'm 'Jeti ıqlım' da ıshqı muxabbat ma'seleleri menen birlikte a'dalatlı ha'm a'dalatsız patshalar obrazı menen ushırasamız. A'lbette bul da'standag'ı syujetler Ku'nshıg'ıs ellerine burınnan-aq ko'p tarqalg'an arablardın' 'Qays ha'm La'yli', Mısır ha'm Assiriyanın 'Jeti go'zzal', 'Mehribanu ha'm Shiyrin' qıssalarınan alıng'an. Solay bolsada bul obrazlardı Nawayı o'z da'wirine a'dewir jaqınlastıradı. Usınday sebepler menen ha'r Xamsada patshalar obrazı ha'r qıylı. Xısıraw menen Bahram geyde a'dalatlı, bazda a'dalatsız bolıp ko'rinedi. Ashıqlar obrazında da tap sonday o'zgeshelikler bar. A'lbette bug'an sebepshi bolg'an jag'daylar da bar edi. Nawayı da'wirindegi belgili shayır qız Rabiyanın' bir quldı jaqsı ko'rip qalıwı, yaki bolmasa Temurdin' aqlıg'ı Xalil mırzanın' bir temirshinin qızı Shadimu'lkti jaqsı ko'riwi, “Ma'jgu'n” - dep atap onın' u'stinen ku'liw ha'm onın' ashıq bolg'anı ushın ayıplanıp su'rginde bolıwı, son'ınan Shadimu'lktin' o'z ashıg'ı qa'biri u'stine barıp ko'ksine qanjar urıp qaytıs bolıwı Nawayının' ashıqlıq haqqındag'ı da'stanlarg'a qol urıwına sebepshi bolg'anlıg'ına hesh kim gu'manlana almaydı. Sonın' ushında Nawayının' qa'lemine tiyisli bolg'an tu'rki tilindegi 'La'yli ha'm Ma'jnu'n' a'dewir ta'sirli bolıp shıqqan.
Al Farxad obrazı bolsa Xamsada pu'tkilley jan'a obraz. Bul erte da'wirdegi qıssalardın' hesh birewinde de joq. Sonın' ushında Nawayı bul obrazdı sol waqıttag'ı Xorasandag'ı suw tansıqlıg'ı na'tiyjesinde o'zi oylap tapqan ha'reketshil obraz. Ol a'piwayı xalıq arasınan shıqan a'dalatlı, sadaqatlı ha'm batır jigit. Al İskender Zulqarnayın obrazı Nawayı xamsasında pu'tkilley o'zg'eshe. Nizamiy ha'm Dexleviyde İskender sha'wketli patsha bolıw menen bir qatarda payg'ambar sıpatında su'wretlegen. Al A'liysher Nawayı bolsa İskender Zulqarnayın (Aleksandr Makedonskiy) en' baslı sıpatı onın' aqıllı, ku'shli ha'm bilimli bolıwında dep biledi. Sonın, ushında İskender o'z a'tirapına ko'p g'ana alımlardı jıynag'an. Bular Nan'umojis (Aristoteldin' atası), Platon, Sokrat, Gippokrat, Pifagor ha'm tag'ı basqalar.
Bul jolda Nawayı a'lbette realistlik joldan barg'an İskender Zulqarnayınnin' dan'qqa erisiwinde a'yyemgi Gretsiya alımlarının' tutqan ornın ashıp ko'rsetken. Solay etip, A'liysher Nawayının, qa'lemi menen tu'rki tilinde payda bolg'an Xamsa pu'tkil du'nya a'debiyatının' en' jarqın g'a'ziynelerinen orın aldı


text:
Kolumbiä universitetı
Columbia universitetı (KoлyMбия yHиBepcиTeTы). AQŞnıñ New York ştatınıñ New York şähärendä Manhattanda urnaşqan xosusıy universitet. Columbia universitetına nigez 1754 yılda salına. Ul AQŞnıñ yäş buyınça bişençe universitetı, Ürmäle göl ligası äğzası. Columbia universitetı AQŞ fänni oyışmaları arasında Nobel büläge lawreatları sanı buyınça berençe. Ul şulay uq jurnalistika, sänğät häm matur ädäbiät ölkälärendä mäşhür Pulitzer prizın birüçe oyışma.
ЭчTәлek
Tarix[үзrәpTү]
Columbia universitetı taríxın King College iseme astında 1754 yılda başlıy. Amerika Revolusia suğşınnan soñ ul Columbia isemen ala. Şul däwer eçendä universitet 20 fänni mäktäpne üsterä. Universitetnıñ töp campusına nigez 1896 yılda salına. 1893 yılda Columbia university Press näşriätı tormışın başlıy. Bu näşriät Columbia Ensiklopediäsın bastıru belän tanış. 1902 yılda New Yorknıñ gäzit eşmäkäre Joseph Pulitzer Universitetqa jurnalistika belgeçlegen açıp cibärü öçen şaqtıy zur külämdä aqça bülep birä. Jurnalistika mäktäbe berençe tapqır üz işkelären 1912 yılda açıp cibärä. Columbia Business mäktäbe 20nçe ğasır başında eşen başlıy. Columbia universitetınıñ dewizı “ In lumine Tuo videbimus lumen” (Latinçadan, Utta yaqtılıq kürergä tieşbez).
Campus[үзrәpTү]
Columbia uniwersitetınıñ campusı Manhattannıñ tönyaq-könbatışında, matur urında urnaşqan. Töp campus 32 aqr cir bili. Şulay uq universitet milkendä professorlar, yuğarı qursalr studentları öçen 7000 yaqın fatir da bar. Columbia universitetınıñ kitapxanäsendä 9 millionğa yaqnı kitap urın alğan. Mäşhür kolleksiälär arasında arxitekturağa bağışlanğan kitaplar tuplanmasın atap bula. Campusnıñ Fälsäfä binasında berençe FM radío alğıçı uylap tabılğan.
Oyışma[үзrәpTү]
- Fu isemendäge Başlanğıç İjenerlıq häm Ğämäli Fän mäktäbe (Fu Foundation School of Engineering and Applied Science)
- Columbia College
- Barnard College
- Columbia Business mäktäbe
- Columbia universitetınıñ terapevt häm xirurglar collegı (Columbia University College of Physicians and Surgeons)
- Yuğarı Jurnalistika mäktäbe (Graduate School of Journalism)
- Xalıqara häm Cäiğıyawí bağlanışlar mäktäbe (School of International and Public Affairs)
- Yuğarı Arxitektura mäktäbe (Graduate School of Architecture, Planning and Preservation) h.b.
Keşelär[үзrәpTү]
Universitet prezidentları’’’
Sıltamalar[үзrәpTү]
Columbia universitetıniñ räsmi bite


text:
Að Geçidi Sunucusu Aletleri Duyurdu
Að Geçidi, Inc küçük iþletmeler / ofisler yönelik ürünleri ile büyüyen bir pazara girme, iki yeni Linux tabanlý sunucu aletleri duyurdu.
faks sunucusu istemcisi
Að Geçidi Sunucusu Aletleri Duyurdu oyun sunucusu , uygulama sunucusu , ia sunucu , indirim sunucu , sunucu desteði , SOF2 sunucu , clan server , çok sunucu , oyun sunucusu , oyun sunucularý sunucu Windows , sunucu kurulumu , 2003 sunucu , yükleme sunucusu , r2 sunucu , sunucu sp1 , Compaq internet cihazý , Server 2000 , profesyonel sunucu , win2000 sunucu , windows2000 sunucu , Windows sunucularý , Windows NT sunucu , windows xp sunucu , sunucu uygulamasý , J2EE sunucusu , Windows 2003 Server ,
Devamı…


text:
Borıspil hawa alanı
Borıspil xalıqara hawa alanı (ukrainça MiжHapoдHий aepoпopT «Бopиcпiлb») - Ukraina başqalası Kiev şähäreneñ xalıqara hawa alanı. Ukrainanıñ iñ zur hawa limanı.
Räsmi isem - Däwlät şirkäte "Borıspil xalıqara aeroportı".
Miğmarlar A. Dombrovskiy, A. Malinovskiy, D. Polenko proyektı buyınça tözelgän.
Kiev çigennän 18,5 km aralıqta, Kiev ölkäse Borispil şähärendä urnaşa.
Ukraina xalıqara 62% hawa taşuğa xezmät kürsätä.
2011 yılda passajir äyläneşe 8 mln. keşe.
Härber hawa sudnoları tören qabul itä ala.
Xärbi hawa alanı nigezendä 1959 yılda açılğan.
Terminallar[үзrәpTү]
Hawa limanında 5 terminal urnaşa:
- Terminal A - Ukraina eçke oçışları, xäzer yabıq.
- Terminal B - Ukraina eçke häm tışqı oçışlarına xezmät kürsätä
- Terminal C - VİP passajirlar öçen
- Terminal D - Ukraina eçke häm tışqı oçışlarına, VİP passajirlarğa xezmät kürsätä
- Terminal F - xalıqara, ayıruça çarter oçışlarına xezmät kürsätä
- Yök terminalı «BW».
Transport[үзrәpTү]
Kiev şähärennän 322 nomerlı avtobus, Borıspil qalasınnan 2, 2-B, 11, 16, 17 nomerlı avtobus belän barıp citep bula.


text:
Qızılqum
Qızılqum sho'listanı tiykarınan qumlı tegisliklerden turadı, bul qumlı tegislikler Qızılqum arqa-batıs bo'legin o'z ishine alıp maydanı 3,5 mln ga jerdi iyeleydi. Arqa-batıs Qızılqum ken' tegislik bolıp (75-100 m) jaylasqan. Aral ten'izi sho'l zonalar menen qorshalg'an ten'izdi arqa-batısın Qızılqum ha'm batısında A'miwdarya deltası menen shegaralang'an. Qızılqumda to'beshikli jerler ushırasıp olardın' biri Beltaw, onın' eni 1-2 km uzınlıg'ı batıstan-shıg'ısqa deyin 100 km di iyeleydi. Ortasha biyikligi 70-80 m (ten'iz betinen) ba'lentlikte, al arqa ta'repi ten'izge qaray jıljımaqta. Ken' maydandı iyeleytug'ın Jan'adarya u'lken tegisliklerdi o'z ishine aladı, ol jerde tiykarınan taqırlı taslandı jerler esaplanadı.
Shıg'ıs ta'repinde Sultanuzdag tawı, ol A'miwdaryanın' go'ne deltasınan baslap shıg'ıstan-batısqa deyin Xojako'lge shekem sozılg'an bolıp uzınlıg'ı 40 km, eni 10-15 km aralıqqa deyin sozılıp, onın' ten'iz betinen 485 m ba'lentlikte jaylasqan. Taw shoqqılarınan Nurataw, Sultanuzdag ha'm olardın' arasınan a'yyemgi to'beshiklerinen paleozoydan qalg'an porodaları ushırasadı. Topıraq quramı sazlı ha'm taslı jerlerden turadı. Suw deregi tiykarınan grunt suwları na'tiyjesinen bolıp, onın' teren'ligi 6-60 m teren'likte jaylasqan. Qızılqumda mın'lag'an qudıqlar qurılg'an, olardın' ko'pshiliginde dushshı suw bolıp onı mal sharwashılıg'ında shopanlar ken'nen qollanadı.
Klimatı ju'da' qurg'aq bolıp, keskin kontinentallı, Chabazg'an meteostantsiyası mag'lıwmatı boyınsha ortasha jıllıq temperatura 10-12 C qa jetedi (maksimal +41,5+45C, minimal +22+28C), qısı suwıq bolıp arqadan arktika suwıq ag'ımı keledi. Qıs ayları qardın' qaplap jatıwı 8-22 ku'n. Birinshi qar oktyabrden tu'sip, en' son'ı aprelde toqtaydı. Jıllı ku'nler 157-191 ku'n dawam etedi. Atmosferalıq jawın-shashın jılına 67-136 mm di quraydı. Ulıwma jawın-shashın jıllıq mug'darı az jawadı.


text:
İdegäy
İdegäy — (1352-1419) — Altın Urda tömäne 1400-1419 yılda, Noğay Urda xäkim näselenä nigez saluçı. Anıñ turı wärisları Yusupovlar häm Urusovlar kenäzläre.
ЭчTәлek
- 1 Altın Urda zäğiflänüe
- 2 İdegäy tışqı qiäfäte
- 3 İdegäy häm Tuqtamış: duslıqtan doşmanlıqqa
- 4 Altın Urdanıñ däräcäsen kütärü omtıluı
- 5 "İdegäy qoyaşı sünüe"
- 6 İdegäy: uñışlar da yalğışlar
- 7 Monı da qarağız
- 8 Tışqı sıltamalar
Altın Urda zäğiflänüe[үзrәpTү]
Aqsaq Timerneñ yawlap aluınnan, cimerüennän soñ Altın Urdağa ğäcäyep zur zıyan kilä. Tik bu däwlät üzeneñ zur häm zamanında qödrätle buluı arqasında ğına saqlanıp qala ala. Cimerügä duçar itelmägän bixisap şähärlär arasında äwwälge üzäge Saray-Batu da bulıp, qayçandır şöhrätle sanalğan, riwäyätlärgä kergän qala yañadan üzäkkä äylänä. Altın Urdanı elekkegeçä ük danlı-şöhrätle wä qödrätle itärgä tırışu kürenekle säyäsät häm däwlät eşleklese, ataqlı ğäskär başlığı, ğäcäyep däräcädä talantlı, ämma qarşılıqlı şäxes İdegäy isemenä bäylänä.
İdegäy tışqı qiäfäte[үзrәpTү]
Anıñ ğadi genä şäxes bulmağanın zamandaşı İbne Ğäräbşah tışqı qiäfätennän ük kürä: «Ul qaratut yözle, urta buylı, tığız häm taza tänle, batır wä dähşätle, zur aqılğa iä, yumart, mölayım, tapqır häm ziräk keşe ide»,—dip yaza.
İdegäy häm Tuqtamış: duslıqtan doşmanlıqqa[үзrәpTү]
1352 yılnı tuğan İdegäy 70 nçe yıllar azağında Tuqtamış xan belän ber däwerdä küzgä kürenä başlıy. Alar xätta dus bulalar, ber ük yazmış kiçerälär: ikese dä Orıs xan näselennän qaçıp, Aqsaq Timergä barıp sıyınalar. Ämma tora-bara alarnıñ araları bozıla häm äkrenläp qan doşmannarğa äwerelälär. Xan häm anıñ ulları belän İdegäy 16 tapqır suğışa, 1419 yılğı bäreleştä isä İdegäy üze dä, anıñ doşmanı—Tuqtamışnıñ ulı Qadıyrbirde dä häläk bulalar. İdegäy aq manğıt toqımınnan bulıp, ul qäbilä soñraq nuğay tatarlarınıñ üzägen täşkil itä. Anıñ atası Baltaça bezgä mäğlüm Timermälik xan sarayında bäklär bäge bula. Tuqtamış, ciñügä ireşkäç häm älege xannı cäzalap ütergäç, Baltaçanı üz yağına çığarmaqçı bulıp qarıy, ä inde rizalığın ala almağaç, başın çaptıra.
Tacsız xäkim[үзrәpTү]
Şunnan soñ İdegäy hiç tä yaña xan belän tatulaşa almıy, can doşmanına äylänä. Üzendä ziräklek häm tapqırlıq, täwäkkällek häm qıyulıq barın toyıp, İdegäy üzeneñ kiläçägen säyäsättä kürä, il belän idärä itärgä talpına. Ämma Juçi näselennän çıqmağaç, aña täxet ğömerdä dä eläkmäyäçäk. Dimäk, berär tıñlawçanrağın xan itep quyudan da, kirebetkän Tuqtamışnı täxettän bärep töşerüdän dä yaxşısı bulmayaçaq. Timermälik xannıñ ulı Timer Qotlığ belän bergä İdegäy, Kük Urda bige bularaq, 1391 yılğı suğışta Aqsaq Timer ğäskärenä yul kürsätüçe sıyfatında Däşti Qıpçaq dalalarına qayta. Qondırça yanındağı suğıştan soñ ul İdel buyında torıp qala. Tuqtamışnı töşerep, niçek tä xan itep Timer Qotlığnı utırtırğa digän telägen tormışqa aşırırğa omtıla. Ämma Timer Qotlığnı Altın Urdanıñ xanı itep täxetkä mengerergä fäqät 1395 yılğı suğışta Tuqtamış xan ciñelgännän soñ ğına, äle anda da tora-bara ğına mömkin bula. Tuqtamış, tönyaqta ğäskär tuplap, şul uq yılnı Qırımğa yaw çaba: Altın Urda qatı suğışta ciñelgäç, könbatıştağı ulus ayırılıp çıqqan bula, Tuqtamış niçek tä şunı kire qaytarırğa tırışa. Qırım belän suğış öç yılğa suzıla. Baştaraq anıñ eşläre iple genä bara, läkin hiç uylamağanda Timer Qotlığ höcüm itä dä anı tar-mar kiterä. Tuqtamış tağın qaçarğa mäcbür bula, tik inde bu yulı yıraqqaraq—Litvanıñ olı kenäze Witawtasqa (Vitovt) barıp sıyına. Timer Qotlığ ciñelgän xannı birülären taläp itä. Witawtas anıñ taläben ütämäw genä tügel, Tuqtamış ğäskärenä üzeneken dä quşıp, Altın Urda östenä yabırıla. Anıñ säyäsäte bik añlaşıla: Tuqtamışnı yañadan täxetkä utırta alğan oçraqta Altın Urda Litva yoğıntısına elägergä tieş bula.
Bursıqlı yılğası suğışı (1399)[үзrәpTү]
Doşmannar Dneprnıñ sulyaq tarmağı bulğan Bursıqlı (Vorskla) yılğası buyında oçraşalar (1399). Gärçä Witawtasnıñ ğäskäre işleräk bulsa da, ul ciñelä. Doşman aldında yuğalıp qalğan Timer Qotlığqa yärdämgä İdegäy kilep citä. Çığanaqlarda äytelgängä qarağanda, ul zamannarda İdegäy qulında 200 meñlek ğäskär bula. Şulay itep, Tuqtamış tarix mäydanınnan töşep qala; annan soñğı yazmışın inde beläbez. Bursıqlı tiräsendäge suğışta İdegäy üzen iskitkeç däräcädä osta ğäskär başlığı itep tanıta, zur ciñügä ireşä häm yäş xannıñ ğömeren saqlap qala.
Täxettän çittä idäräçe[үзrәpTү]
Şunnan soñ inde İdegäy Juçi ulusı belän täxettän çittä torıp qına idärä itä. Timer Qotlığnıñ 1398 yılnı birgän yarlığı da şunı raslıy: anda İdegäyneñ cämğiättä totqan urını xannıñ üzennän soñ ikençe ikänlege bik açıq kürenä. Täxettä xan bulıp Timer Qotlığ (1397—1399), anıñ enekäşe Şadıbäk (1400—1408) häm ulı Pulad (Bulatsoltan, 1408—1411) utırğan çağında da xannar anıñ süzennän çıqmıylar.
Altın Urdanıñ däräcäsen kütärü omtıluı[үзrәpTү]
15 yıl buyına Altın Urda belän idärä itü däwerendä İdegäy säyäsättä üzeneñ ziräklegen, suğışlarda qıyulığın kürsätep ölgerä. 1405 yılnı Aqsaq Timer ülgännän soñ warislar bulıp qalğan timerilär üz illäre eçendäge mäşäqätlärgä kümelälär, alarğa inde tatar cirläreneñ xacäte qalmıy. Şunnan inde Cuçi ulusınıñ üz eçendäge nizağlaşu näticäsendä häm Urta Aziä ilbasarı belän suğışlarda köçsezlängän Altın Urdanıñ däräcäsen beraz kütärü mömkinlege açıla. Bu eşne küpmeder däräcädä İdegäygä başqarırğa turı kilä.
Mäskäw çolğawı (1409)[үзrәpTү]
1409 yılnı İdegäy Mäskäwgä yaw çaba. Rus tarixında bu xäl, ğädättägeçä, küpertelep kürsätelä. Çınbarlıqta isä İdegäyneñ «qanlı» yawı menä nidän ğibarät: ul Mäskäwñe çolğap ala, ämma näq şul çaqnı Sarayda yañadan nizağ qupqanın, xan täxeten däğwalawçı tabıluın kilep xäbär itälär. İdegäy mäskäwlelärdän 3000 sum yolım ğına ala da Sarayğa qaytıp kitä. Rus yılyazmalarında bu xällär taswirlansa da, ğäräp-farsı çığanaqlarında älege yaw xaqında bötenläy ber süz dä äytelmi. Dimäk, mäs'älägä açıqlıq kertäse bar äle.
İdegäy tışqı säyäsäte[үзrәpTү]
Mäskäw belän bulğan üzara mönäsäbätlärdä İdegäyneñ üz isäbe: ul ruslar belän litvalılarnıñ bergä berläşep Altın Urdağa qarşı çığularına niçek tä yul quymasqa tırışa häm şuña ireşä dä. Monda isä İdegäyneñ xäylägä bay diplomat buluı da açıqlana. Yılyazmalarda tikmägä genä: «Yedigey böten Urdada böyek kenäz, qödrätle, nıq häm bik tä batır keşe!»—dip yazmıylar, östäwenä äle anıñ «xäyläle häm mäkerle» ikänen dä terkäp quyalar. Xäyer, üz illäreneñ köç-qodräten arttıru maqsatında iñ mäşhür däwlät eşlekleläre säyäsi, xärbi häm diplomatik köräşneñ barlıq çaraların da qullanğannar.
Timerilär däwläte belän ike aradağı mönäsäbätlärne xäl itkändä dä İdegäy üzeneñ zur diplomat buluın kürsätä. 1409 yılnı Aqsaq Timer ülgännän soñ täxetkä anıñ ulı Şahrux utıra. Ul şunduq Sämärqand belän idärä itü eşlären üzeneñ ulı Oluğbäkkä tapşıra. (Oluğbäkne bez kübräk astronomiä ğalime, mäğrifätçe bularaq beläbez.) Urta Aziäneñ änä şul aldınğı fiker iäläre belän 1409 yılnı İdegäyneñ ilçeläre matur kileşülär tözilär. Kileşü buyınça, Xaräzem däwläte yañadan Altın Urdağa qaytarıla, östäwenä äle Aqsaq Timer cimerep taşlağan Ürgäneç azmı-küpme tözekländerelä.
"İdegäy qoyaşı sünüe"[үзrәpTү]
Altın Urda täxetenä 1411 yılnı Timer Qotlığnıñ ulı Timer menep utırğannan soñ ğına İdegäyneñ qoyaşı sünä başlıy. Timerne dä täxetkä gärçä İdegäy üze utırtqan buluğa qaramastan, yäş xan aña qarata mönäsäbäten bik tiz üzgärtä. Ul ülgännän soñ täxetne Tuqtamış ulları yawlap alalar. Bere artı bere Cäläletdin, Kärimbirde, Käpek, Cafarbirde xan bula häm İdegäygä qarşı ayawsız köräş alıp baralar. Xaräzem belän Qırımnı üz qulına töşerep, İdegäy beraz üzeneñ däräcäsen kütärä alsa da, bu xäl waqıtlıça ğına bulıp çığa—urta ğasırlarnıñ säyäsät kügendä iskitkeç nurlanıp balqığan älege yoldız sülpänlänä häm sünä.
Soñğı suğış[үзrәpTү]
Äytep ütkänebezçä, İdegäy 1419 yılnı äle yañaraq Altın Urdanıñ xanı bulıp alğan Qadıyrbirde belän bäreleştä üterelä. Cayıq där'yası buyında, Sarayçıq qalası yanında qotoçqıç suğış bula. Gärçä Qadıyrbirde üze ülsä dä, anıñ iärçennäre 67 yäşlek İdegäyne qılıçlar belän turaqlap beterälär. Tatar xalqınıñ urta ğasırlarda yäşägän kürenekle häm dä qarşılıqlı däwlät eşleklese änä şulay häläk bula.
İdegäy: uñışlar da yalğışlar[үзrәpTү]
Tuqtamış xanğa açu saqlap, elek köçle-qödrätle däwlätneñ yazmışı qıl östendä çaqta da üzeneñ min-minlegen säyäsi ziräklektän yuğarı quyıp yalğışqanın İdegäy soñraq añlıy, mämläkätneñ elekkege qödräten yañadan qaytaru öçen iskitkeç tırışlıqlar quya, ämma inde soñ bula. Xäyer, eş monda ber genä keşedä tügelder, möğäyen: Altın Urdanıñ tarqalu faciğäsen—tarix tägärmäçen ber genä dahi şäxes tä üz köçe belän tuqtata almas ide.
İdegäy kiçkän ğömer yulı da, anıñ üleme dä ğäyät ğibrätle. Köçle bula, härwaqıt ciñep çığa, suğışqan çağında çitlärne dä qıra, üzenekelären dä jälläp tormıy; qartaymış könendä üze ğömer buyı xatalanıp doşmanğa sanağan häm ğömer buyı şular belän suğışqan üzenekelär ük anı räximsez räweştä üterep taşlıylar. Näq menä Altın Urda şikelle, näq menä tatar cire şikelle, İdegäy dä böyek wä faciğäle.
Monı da qarağız[үзrәpTү]
- Oluğ Möxämmäd
- Biläw yanındağı suğış
- Suzdal' yanındağı suğış
- Qazan yanındağı suğış (1506)
- Mäskäwneñ buysındıruı (1382)
- Tuqtamış xan
- Möxämmät-Ämin xan
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү]
- Bolğar däwläte
- ЗиMиH A.A. BиTязb Ha pacпyTbe. ФeoдaлbHaя BoйHa B Poccии XV B. M.,1991.
- CyлTaHoB T.И. ЧиHrиз-xaH и ЧиHrизиды. Cyдbбa и BлacTb. — M.: ACT, 2007. — 446 c. — ISBN 5-17-035804-0
- ПaчkaлoB A. B. ЗoлoToopдыHckиe ropoдa HижHero ПoBoлжbя B koHцe XIV Beka // ЗoлoToopдыHckoe Hacлeдиe. MaTepиaлы MeждyHapoдHoй HayчHoй koHфepeHции «ПoлиTичeckaя и coциaлbHo-эkoHoMичeckaя иcTopия ЗoлoToй Opды (XIII—XV BB.)». 17 MapTa 2009 r. Cб. cTaTeй. Bып. 1. — KaзaHb: Изд. «ФәH» AH PT, 2009.


text:
Cükätaw
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Yükätaw yäki Cükätaw (Awrupıda: Sacetim, Urıslarda: Jukotin) ul 10.–15. yözlärdä Bolğarlarnıñ şähäre ide. Çulman yılğasınıñ sul yağında, xäzerge Çistay tiräsendä urnaşıla.
10.-13. yözlärdä İdel buyı Bolğarında ere hönärçelek häm säwdä-iqtisad üzäge. Yükätaw bäklege märkäze.
1236. yılda Batu xan ğäskäre tarafınnan qatı talana ämma betmi, wä Altın Urda çorında möxim şähärlärennän berse bulıp qala.
14.–15. yözlärdä berniçä tapqır Urıs köymäle talawçılar (uşkuynik) höcüm itkännän soñ elekkege ähämiäten yuğalta.
Xäräbäse[үзrәpTү]
Yükätaw xäräbäläre berniçä öleştän tora.
Nığıtılğan şähär 5.8 ha urın ala. Şähär üzäge öç cir öyeme belän urap alınğan, alar arasında ike tirän arıq. Qazışlarda berniçä öy, qoymalar, bazlar açıldı.
Çığış bistäse dä 5-6 ha alanında.
Altın Urda çorında “nığıtılğan şähär” belän “Çığış bistäse” qullanılmí başlí.
Batış bistäse isä kiresençä üsä başlıy, wä Altın Urda çorında 150 ha tikle alan ala başlıy. Batış bistäsendä timer/baqır eşlär alıp-barılğan.
xäzerge Danaurovka awılı yänäşäsendä dip uylanıla.
Fänni öyränülär[үзrәpTү]
Qazışlı öyränü 1970–1972. yıllarda bulğannar. Annarı 1991. yılda öyränüne F.Ş.Xüzin däwam itkän. Soñğı waqıt qazışlarnı N.Ğ.Näbiulla alıp-bara.


text:
Aleksander Vilyam Kingleyk
Aleksander Vilyam Kingleyk (inglizce Alexander William Kinglake; * 1809 avgust 5, Taunton, Somerset - 1891 yanvar 2) - namlı İngliz devlet adamı, tarih ilmi erbabı ve yazıcısı.
Kingleyk İton kollecde (Eton College) mektepke bardı ve Kembric Universitetinde (Cambridge University) akademik ayatını tamamladı. 1837 senesi Londonda yerli idareci olıp başlağan siyaset ayatına, 1857-68 senelerinde Liberal Fırqa azası olaraq Büyük Britaniya parlamentinde devam etti. Halqara siyaset saasında icatlar meydanğa ketirdi.
Onıñ yazğan seyaat qaydları sayesinde bir şarqşınas alimi olaraq nam qazandı. İlk icadı Eothen (1844, yañı basımı 1864) oldı, Osmanlı Devleti ve Qırımğa yapqan seyaatı qaydlarınıñ yer alğan yedi cıltlıq eseri The Invasion of the Crimea (London 1863-75, 5 Cılt; 6. Basım. 1883, 7 Cılt.) ile nam qazandı. Kırım'a Müdahale adnı taşığan bu eseri Qırım Cenki aqqında esas eserler arasında sayıldı.


text:
MATLAB
Matlab - texnikalıq esaplawlar ushın joqarı o'nimdarlı til bolıp, ol matematikalıq esaplawlar ju'rgiziw, sheshimlerdi bir qansha qolaylı tu'rde sa'wlelendiriw ha'm programmalastırıw imkaniyatların o'z ishine aladı. Sonday-aq
- matematikalıq esaplawlar;
- algoritmler jaratıw;
- modellestiriw;
- real ko'rinislerge alıp keliw yamasa mag'lıwmatlardı analizlew;
- grafikalıq interfeyslerdi o'z ishine alg'an programmalar islew.
Matlab - bul mag'lıwmatlardın' tiykarg'ı tili massivler bolg'an interaktiv sistema. Bul texnikalıq esaplawlarg'a baylanıslı bolg'an ha'r qanday ma'selelerdi sheshiwge imkaniyat jaratadı. A'sirese vektorlar ha'm matritsalar u'stinde a'meller orınlag'anda programmalastırıw tili Fortran yaki C ge salıstırg'anda bir neshshe ese tez orınlaydı.
Matlab so'zi matritsalıq laborotoriya (inglis tiline: matrix laboratory) ma'nisin beredi. Matlab arnawlı tu'rde matritsalıq esaplawlar ushın zamanago'y programmalastırıw mu'mkinshilikleri LINPACK ha'm EISPACK qa jen'il kiriw imkanin jaratıw ushın jazılg'an.
Matlab jıllar dawamında ha'r qanday paydalanıwshılar ta'repinen jetilistirilip barılg'an. Joqarı oqıw orınlarında matematikler ma'seleler sheshiwde, mashina qurılıslarında ha'm ilimiy jumıslar alıp barıw ushın standart instrument wazıypasın atqaradı. O'ndiriste bul mag'lıwmatlardı qayta islew ha'm analizlewda joqarı o'nimdarlı izertlewler ushın arnalg'an til. Matlab ta "toolboxes" dep atalıwshı programmalardın' arnawlı gruppası tiykarg'ı orın tutadı. Olar ko'plegen paydalanıwshılar ushın arnawlı metodlardı izertlew ha'm qollanıwda a'hmiyetli. Yag'nıy:
- ma'selelerdin' ayrıqsha klassları sheshiwge mu'mkinshilik beretug'ın Matlab tın' (M-fayl) funktsiyalar jıynag'ı.
- kontrollaw sisteması, neyron tarmag'ı, anıq emes logikalıq modellestiriw h.t.b boyınsha signallardı qayta islewde qollanıladı.


text:
-
9. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları
9. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları Etkinlik, cevapları Meb, yayınları, ders kitabı,cevapları, tüm yayınlar
-
10. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları
10. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları Etkinlik, cevapları Meb, yayınları, ders kitabı,cevapları, tüm yayınlar
-
11. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları
11. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları Etkinlik, cevapları Meb, yayınları, ders kitabı,cevapları, tüm yayınlar
-
12. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları
12. Sınıf Arapça Çalışma Kitabı ve Ders Kitabı Cevapları Etkinlik, cevapları Meb, yayınları, ders kitabı,cevapları, tüm yayınlar
Arapça Çalışma Kitabı Cevapları, Ders Kitabı Cevapları 9,10,11,12.Sınıflar Etkinlik, cevapları Meb, yayınları, ders kitabı,cevapları, tüm yayınlar


text: ANKARA MERMER, Ankara mermer ustası, ankara mermerci, ankara mermer granit, ankara mermer uygulama, ankara mermer fiyatları, ankara tadilatçı, dekorasyon, granit, mermer, ankarada mermer firması, ankara mermer firması, ankara mermerci, ankara ucuz mermer, ucuz mermer ankara, ankara marble, mermerci, mermer granit, taksitli mermer yapımı, uygun fiyatlı mermer, vatan grup mermer, ankara metal korkuluk, ankara dekorasyon, ankara mermerci, ankara mermerciler, ankarada mermerciler, ankara mermer firmaları, ankara tadilat, ankara dekorasyon, ankara mermer granit, vatan grup, vatan grup mermer granit, vatan gurup, ankara tadilat,


text: Yeniemlak.az ev alqi satqisi elanlar kiraye evler baki, Bakida evler in kirayesi qiymetleri qiymeti 2013 satisi alqi satqi si bakida kiraye evler 2013 menzil, obyekt, menziller 2013, ev elanlari 2013, bina evleri, ofisler. HoBocTpoйkи ropoдa Бaky, ФOTO vip ЧACTHЫE OБЪЯBЛEHИЯ: >>> ПOCMOTPETb <<< ИMя пocлaBшero: teymur ЭлekTpoHHый aдpec: gul10ya@mail.ru. Evalin.az, Ve ya barter olunur 12000 : 4 sot satilir bakinin digah qesebesinde 3-4-5-6-7-8 sotlarda torpaq satilir ve ya avtomobille barter olunur. qaz,elektrik,su,kanalizasiya.


text:
Qazan cirlärendä azatlıq suğışları
Qazan cirlärendä azatlıq suğışları (Qazan suğışı) ul 1552-1556. yıllarda Qazan xanlığın torğızu öçen barğan milli azatlıq köräşe.
Urıs yawlap aluçılarına qarşı suğışlarda Tatar, Çuaş, Çirmeş, Mordwa, Udmurt xalıqları qatnaşa. Baş kütäreçelärneñ citäkçeläre: Mamışbirde, Säyet Üsäyen, Tuaqmış Şahzadä, Sarı Batır, Kebenke (Kibäk) morza, Qulay morza h.b. Baş kütärüçelär tözegän töp qarşılıq üzäkläre bulğan Çalım häm Mişätamaq qälğä-qorılmaları belän bergä şulay uq Üternäs şähärleğen sanap kitü döres bulır. Bu şähärleklärdä zur köç tuplana, kübesendä möstäqil xökümätlär tözelä; alarğa Bolın häm Taw yaqlarınıñ baytaq öleşe buysına. İvan IV xökümäte baş kütärüçeläre köçlären ciñü öçen zur ğäskäri berämlekläre qullana. Milli azatlıq öçen köräşüçe meñlägän keşe cäzalap üterelä.
Monı da qara[үзrәpTү]
- Qazan cirlärendä azatlıq suğışları. Tatar Ensiklopediä Süzlege, 2002, Qazan, TR FA Tatar Ensiklopediäse İnstitutı.


text:
Törki xalıqlar
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Törki xalıqlar ul Törki telendä söyläşä torğan küp xalıqlar berläşterä torğan atama. Törkilärneñ tulayım sanı 250 millionnan artıq.
ЭчTәлek
Atamalar[үзrәpTү]
"Türek" atamasınıñ berençe iskä alu 6. yözneñ Küktürklär turında buldı. Qıtay ilbaşı 585. yılda İsbara isemle Küktürk xanına xat yazğanda, tegesen «Böyek Türk xanı» dip atí. Şul çordağı Orxon yazmalarında da «Türük/Török» ataması qullanıla.
Bügenge Törkiädä «Türk» atamasınıñ mäğnäsen yışraq “köçle” wä “qüätle” itep açıqlílar.
Böten dönyada «Törki» süzen mädäniäte, tele, milläte, taríxı belän yaqın bulğan xalıqlarnı ataw öçen qullanalar. «Törki» süze urınına «Törki-Tatar» adı da kiñ qullanıla.
Törki xalıqlarnı öyränü fäne «Türkologí» dip atala.
Taríx[үзrәpTү]
Yäşäw cirläre wä milli büleneş[үзrәpTү]
Bügenge köndä Törki xalıqlarnıñ iñ zur törkeme Törkiädä yäşi. Başqa olı Törki xalıqlar Äzerbaycan, Kipır, İdel-Ural, İran, Qazaqstan, Qırğızstan, Törekmänstan, wä Özbekistan cirlärendä yäşilär. Bu Törki däwlätlärdän tış Törki xalıqlar Çığış Törkistan, Tönyaq Ğíraq, Äfğänstan, Moldova, Balkannar (Bulgaria) illärendä dä yäşilär.
Törki xalıqlar öyränü buyınça tanılğan ğälim Wilhelm Radloff 1866. yılda bolay yaza: Tönyaq Afrikadan başlap Awrupılı Törkiägä tikle, Könyaq-Çığış Räsäydän başlap Keçe Asía ilä Turan, annarı Seber aşa Gobi çülenä tikle cirlärendä Törki telendä söyläşä torğan ıruğlar yäşilär. Bu dönyanıñ şul tikle kiñ cäyelgän alanda qullanıla torğan Törki tele belän çağıştırmalı başqa tel yuq (Çığanaq: Törki Mädäniät Näzäräte).
Dönyada Törki xalıqlar küp. Alar arasında:
- Äzerilär
- Balqarlar
- Başqortlar
- Çuaşlar
- Qırım Tatarları
- Ğağauzlar
- Qaraçaylar
- Qaraqalpaqlar
- Qazaqlar
- Qırğızlar
- Qumıqlar
- Qaşğaylar
- Noğaylar
- Özbäklär
- Tatarlar
- Töreklär
- Törekmännär
- Tualar
- Uyğurlar
- Yaqutlar
Qayber belgeçlär Törki xalıqlarnı altı törkemgä bülä:
19. yöz azağınnan başlap 20. yöz buyı Urıslar wä Stalin xalıqlarnı bülü/butaw/sörü säyäsäten uzdırğan, monıñ näticäse bularaq Törki xalıqlarnıñ, alarnıñ söylämnäreneñ şaqtí ayırılu başlaw, bu närsä Törki xalıqlarğa açıq küzätü yasaw qatlawlı itä.
19. yözdä zamança säyäsät çorı başlanğaç, Törki xalıqlarda berläşü maqsatın quya torğan Pan-Türkism atlı xäräkät barlıqqa kilä, «Törki» atamasın qullanırğa täqdim itelä.
Tışqı küreneş[үзrәpTү]
Törki xalıqlar tışqı küreneş belän ber bersennän şaqtí ayırılalar. Zur öleşeneñ qiäfäte Qawqaz xalıqlarınıñ kük, yäğni körän/qara çäç belän körän küzlelär. Şayqtí öleşe sorı/qızıq çäşle zäñgär küzle. Qayber cirlärdä yäşägän Törkilär açıq tösle tän/küz belän bulıp, Moğol töçençelärene dä yörtälär, mäsälän Özbäklär berlän Tatarlar. Törki xalıqlarınıñ kübese kiñ yañaqlı, tügäräk başlı wä turı çäçle.
Törki xalıqlarnı nindi rasığa sanísı da zur bäxäslärne çığara.
Din[үзrәpTү]
Törki xalıqlarnıñ kübese Söni Möselmannar. Ämma İranda wä Äzerbaycanda Törkilärneñ kübese Şiä Möselmannarı.
Çuaş, Ğağauz wä Yaqut xalqı Xristian dip sanala.
Şulay uq Şamanízm, Buddízm, Baha wä Yähüd dine tarafdarları da beraz bar.


text:
Mehman Ehmedli,Elsen Xezer,Mirferid,Perviz,Mubariz,Ruslan,Cavid,Gulaga,Balabey.
Baxış: 23218
Keywords: emi sene bir besh, emi sene bir bes, bineqedi toyu, meyxana emi sene bir bes, emi sene bir bes meyxana, bineqedi toyu 2012, bineqedi toyu meyxana, meyxana, balabey emi sene bir besh, meyxana bineqedi toyu 2012, balabey emi sene bir bes, meyxana 2012-bineqedi toyu, meyxana emi sene bir bew, meyxana emi sene bir besh, emi sene bir bew, emi sene bir 5, bineqedi toyu emi sene bir bes, meyxana 2012 bineqedi toyu, meyxana bineqedi toyu, meyxana bineqedi, meyxana emi sene bir 5, emi sene, meyxana 2012, balabey emi, meyxana emi sene bes, emi sene besh, meyxana bineqedi toyu 2012.meyxana.emi sene bir besh., bineqedi toyu emi sene bir besh, bineqedi toyu 2013, balabey emi sene bir bew, bineqedi asimanin toyu, emi sene 1 bes, emi sene bir besh meyxana, emi sene bes, ay sene bir bes meyxana, emi sene bir bes balabey, meyxana bineqedi toyu 2012.meyxana, emisene bir bes, balabey emi sene bes, emi sene bir 5 meyxana, balabey emi sene bir 5, emi sene bir bew meyxana, ay sene bir bes, asiman bineqedi toyu, emi sene bir, meyxana emi sene, dayi sene bir bes meyxana, meyxana bineqedi toyu emi sene bir bes, emi sen bir besh, binegedi toyuemi sene bir besh, emi sene bir bes, bineqedi toyu, meyxana emi sene bir bes, emi sene bir bes meyxana, bineqedi toyu 2012, bineqedi toyu meyxana, meyxana, balabey emi sene bir besh, meyxana bineqedi toyu 2012, balabey emi sene bir bes, meyxana 2012-bineqedi toyu, meyxana emi sene bir bew, meyxana emi sene bir besh, emi sene bir bew, emi sene bir 5, bineqedi toyu emi sene bir bes, meyxana 2012 bineqedi toyu, meyxana bineqedi toyu, meyxana bineqedi, meyxana emi sene bir 5, emi sene, meyxana 2012, balabey emi, meyxana emi sene bes, emi sene besh, meyxana bineqedi toyu 2012.meyxana.emi sene bir besh., bineqedi toyu emi sene bir besh, bineqedi toyu 2013, balabey emi sene bir bew, bineqedi asimanin toyu, emi sene 1 bes, emi sene bir besh meyxana, emi sene bes, ay sene bir bes meyxana, emi sene bir bes balabey, meyxana bineqedi toyu 2012.meyxana, emisene bir bes, balabey emi sene bes, emi sene bir 5 meyxana, balabey emi sene bir 5, emi sene bir bew meyxana, ay sene bir bes, asiman bineqedi toyu, emi sene bir, meyxana emi sene, dayi sene bir bes meyxana, meyxana bineqedi toyu emi sene bir bes, emi sen bir besh, binegedi toyu
Date: Category: Non-profits & Activism


text:
6.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 92’nin Cevaplari Meb Yayinlari
Yazan: kinafulu Ocak 1, 2013 in Uncategorized
Etiketler: 2012-2013 yılı Türkçe doku yayınları çalışma kitabı cevapları, 4.tema cevapları, 4.tema Duygular cevapları, 6. sınıf Meb Yayınları Türkçe çalışma kitabi cevapları, 6. sınıf Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları, 6.sinif türkçe Meb yayinlari çk cevapları, 6.Sınıf Türkçe çalışma kitabı cevapları, 6.Sınıf Turkce Calisma Kitabi Sayfa 92'nin Cevaplari Meb Yayinlari, duygular teması cevapları, Meb yayınları Türkçe çalışma kitabı cevapları, Meşe ile Saz cevapları, Meşe ile Saz metni cevapları, Türkçe çalışma kitabı cevapları, Türkçe çk cevapları, Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları


text:
Avtojir
Avtojir (grekçä aύtός — "üz", Yύpoς — "tügäräk") - vintqanatlı oçuçı apparat, avtorotatsiä rejimında äylänä torğan vint öslegenä oçışta tayana.
Avtojirnıñ bütän isemnäre:
- giroplan (FAA-AQŞ qullana),
- girokopter (Bensen Aircraft qullana),
- rotaplan.
Üzençäleklär[үзrәpTү]
Avtojir boralaq kebek kütärü köçen buldırır öçen kütärüçe vintka iä, läkin avtojirda vint aerodinamik köçlär tä'sire näticäsendä irekle äylänä. Ul kütärü köçen genä buldıra, vint uñay höcüm poçmağına iä. Boralaq vintı tiskäre höcüm poçmağına iä.
Kütärüçe rotordan tış avtojirda etärü vintı bar, ul avtojirnıñ yatma tizlegen buldıra.
Avtojir törläre:
- Tartuçı vintlı avtojirlar (xäzer iñ taralğan). Üzençälege: kabinadan yaxşı küreneş.
- Etärüçe vintlı avtojirlar. Üzençälege: dvigatelne yaxşıraq suıtılu, iminleräk bulıp sanala.
Tarix[үзrәpTү]
Avtojir 1919 yılda ispan injenerı Xuan de la Sierva tarafınnan açılğan. Berençe oçış - 1923 yılda.
Üzleklär[үзrәpTү]
- Avtojirnıñ kütärelep kitü öçen cirdän baruı yulı bik qısqa (5-50 m)
- Avtojirnıñ utırıp töşü öçen cirgä baruı yulı bik qısqa (0-5 m)
- Avtojir - oçqıç häm boralaq arasındağı torğan oçuçı apparat.
Monı da qarağız[үзrәpTү]
Ädäbiät[үзrәpTү]
- БpaTyxиH И. П. ABToжиpы. Teopия и pacчëT. — ГocMaшMeTиздaT, 1934. — 110 c.
- ЖaбpoB A. A. ABToжиp и reлиkoпTep. — 2-e изд. — ЦC OCOABИAXИMa CCCP, 1939.


text:
Sergiy Tigipko
Sergiy Tigipko (ukraince Cepriй ЛeoHiдoBич Tiriпko; doğğan künü: 1960 s. fevral 13; doğğan yeri: Dragoneştı, Moldav SCB, ŞSCB) – Ukraina maliye ve siyaset erbabı, 2000-2005 ss. "Emekçi Ukraina" ("TpyдoBa ykpaïHa") fırqasınıñ başı, 2009 senesinden berli "Küçlü Ukraina" ("CилbHa ykpaïHa") fırqasınıñ başı. İqtisadiyat ilimleriniñ namzeti. 2010 s. Ukraina prezidenti saylavalrında prezident namzeti olıp üçünci yerni qazandı. 2010 senesinden berli Ukraina Baş naziri muavini, içtimaiy siyaset naziri olıp çalışa. Evlidir. Türlü apaylardan dört balası bar: Ganna (1984), Tımofiy (2002), Akseniya (2005), Leontiy (2008).


text:
Oto Atak
Otomatik Pot
Otomatik Seçim
Zamanlı Skiller [F1-F2-F3 - F4]
İlk Olarak Verdiğim Linklerden Dosyayı İndir
Konu Anlatımı Dosyanın İçinde Mevcuttur...
Metin2 Level Exp Kasma Multihack Hilesi 2011 indir, Metin2 Level Exp Kasma Hilesi, Metin2 Level Hilesi İndir, Metin2 Kasma Hilesi indir, Metin2 Otomatik Kasma Hilesi İndir, Metin2 Hileleri İndir, Metin2 Skil Atma Hilesi İndir, Metin2 Otomatik Skil Atma Hile indir, Metin2 Otomatik Kasma Hilesi İndir, Metin2 Exp Multihack İndir, Metin2 Level Multihack İndir, Metin2 Exp Multihack İndir, Metin2 Kasma Hilesi 2011 İndir, Metin2 Exp Hilesi 2011 İndir, Metin2 Level Hilesi 2011 İndir, Metin2 Level Kasma Hilesi 2011 İndir, Metin2 Multihack Kasma Hilesi İndir, Metin2 Hilesi İndir, Metin2 Duvardan Geçme Hilesi İndir, Metin2 Slot Kesme Hilesi İndir, Metin2 Otomatik Exp Alma Hilesi İndir, Metin2 Otomatik Pot Basma Hilesi İndir, Metin2 Otomatik Pot Basma 2011 Hilesi İndir, Metin2 Skil Hilesi İndir, Metin2 Level Atma Hilesi, Metin2 Lvl Alma Hilesi


text:
I Murad
I Murad, Murad Hüdavendigâr (osmanlıca مراد اول - Murâd-ı evvel, türkçe Birinci Murat, Hüdavendigâr Murat; 1326 - 1389) - Osmanlı Devletiniñ üçünci padişası. Babası Orhan Ğazi, anası Nilüfer Hatundır.
"Hükümdar", "bey" añlamına kelgen hüdavendigâr unvanı berilgendir. Tamğası "Sultan Murad bin Orhan" dep istiflengendir. Bazı kitabelerde "Melikü'l-Adil İl Ğazi es-Sultan Giyasü'd-Dünya ve'd-Din" sanıman añılğandır. Bazı menbalarğa köre, bu Osmanlılarnıñ İlhanlılarğa olğan bağlılığının sonğa ergenini kösterir. Böylece Sultan sanı ilk kere I Murat zamanında qullanılğandır. Ğarp menbalarında "Amourad I" dep añılır.
Edirneni alıp Balqanlarğa keçkendir ve Balqanlarnı fetih etmege başlap Osmanlı Devletiniñ sıñırlarını kenişletkendir. 40-ın üzerinde cenkni idare etkeni ve iç yeñilmegeni çeşitli menbalarda aytılır. I Kosova Cenkinden soñ cenk meydanını kezekende bir Sırb askeri olğan Miloş Obiliç tarafından ançerlip şeit etilgendir.


text:
Böyek yefäk yulı
Böyek yefäk yulı (qıtayça 絲綢之路, qazaqça Жiбek жoлы, qırğızça yлyy жибek жoлy, üzbäkçä Buyuk Ipak Yo'li / Бyюk Ипak йўли, farsı جاده ابریشم, ğäräpçä طريق الحرير, hindi रेशम मार्ग) - borınğı zamanda häm urta ğasırlarda Könçığış Aziä häm Urta diñgez buyı illären totaştırğan kärwan yulı.
Berençe çiratta Qıtaydan yefäk çığaru maqsatı belän qullanılğan.
II ğasırda b.e.q. yul ütkärelgän, Sian töbägennän, Lançjou aşa Dünxuan' qädär, soñraq ayırıla: tönyaq yulı - Turfan, Pamir tawları, Färğana häm qazaqlar dalaları aşa, könyaq yulı - Taqla-Maqan çüle, Yarkend, Pamir, Baktriä, Parfiä, Hindstan, Yaqın Könçığış aşa Urta diñgezgä qädär barğan.
İstilax alman geografı Pixthofen tarafınnan 1977 yılda kertelgän.
VIII-X ğasırda Şäreq belän säwdä yaña säwdä-xärbi üzäklären buldırğan: İdel buyı Bolğarı, Xäzär Qağanlığı, Urıs Qağanlığı.
Tatar-mongol buysındıruları näticäsendä qüät Altın Urda däwläte barlıqqa kilgännän soñ tatar xannarı säwdä yulların yaqlıylar häm üsterälär.
Altın Urda bulğan çorda Könçığış belän säwdä çäçäk ata, zur säwdä tatar şähärläre tiz üsälär: Saray-Bärkä, Ükäk, Gölstan, Bolğar, Qazan, Xacitarxan, İske-Seber, Alabuğa, Baqçasaray, Qafa, Sarısu, Çallı, Solxat, Tömän (Çınğı Tura), Altın Urda könyaq öleşendä: Ürgäneç, Säwran, Utrar, Cänd, Sığnaq.
Böyek yefäk yulı zur ähämiätenä iä bulğan: yul aşa yaña texnologiälär taralğan.
Ädäbiät[үзrәpTү]
- CTaHoBлeHиe Beлиkoro шëлkoBoro пyTи B cиcTeMe TpaHcциBилизaциoHHoro BзaиMoдeйcTBия HapoдoB EBpaзии
- ЭkoHoMичeckaя иcTopия: xpecToMaTия пoд peдakциeй A. Д. KyзbMичeBa и C. K. HиkиTиHoй
- MaMлeBa Л. A. CTaHoBлeHиe Beлиkoro шëлkoBoro пyTи B cиcTeMe TpaHcциBилизaциoHHoro BзaиMoдeйcTBия HapoдoB EBpaзии // Vita Antiqua. 1999. № 2. C. 53—61.


text:
Zıncırlı medrese
Zıncırlı medrese - Bağçasaraynıñ Salaçıq maallesinde qadimiy bir abidedir.
Beş asır evelsi Salaçıq I Meñli Geray tarafından “ilim maabit”ini qurmaq içün saylanğan edi – şimdi de Zıncırlı medreseni alicenap evlâtlar aynı böyle adlandıralar.
Hannıñ yıldız falcısı padişasına Allahnıñ emrini ayttı, Allah buyurğanına köre aynı bu yerde ilimler ögrenmek içün ev qurmaq kerek. Han Allahnıñ emrine tabi ola. Öyle efsanede tasvirlene. O, bütün şeer sakinlerge medrese qurulacaq yerde toplanmasını ve olarğa öyle sözlernen muracaat olmaqnı emir etti: “Allah yardımı ile bugün biz mında ilimler ibadethanesiniñ qurucılığını başlaymız. O bizge bu dünyada daa kemalatlı insan olmaq ve ahiret dünyanıñ Cennetine yol yapmağa yardım eter. Epimiz bütün küçümizni bu işniñ hızmetine berecekmiz.” Ve, öz sözlerni tasdıqlamaq içün birinci işni başladı. Olacaq medreseniñ temelini qoyğanda, han, yerni qaza edi, er kesnen beraber taş taşıy edi bina azır olğanda ise o, medreseniñ qapılarında balaban zıncırnı asmaqnı emir etti. Medreseniñ tantanalı açıluvında han ayttı: “Aqıl adamnı alicenap ete, aqıl kemalatnıñ yolu ise ilimnen bağlı… ilimni ürmet etmegen, han olsun ya da padişa, o bir şey temelli etip olamaz, erte ya da keç onı namussızlıq yeter. Men bu qapılarda zıncırnı asmağa emir etim, bu qapıdan kirgen er insan, kim de olsa, bu ilim mebatına kirip öz başını ilim ögünde egsin”. Ve han başını egip, birinci medresege kirdi.
“Zıncır” sözünden medrese öz adını aldı. Qapı üstünde ise şimdi de, arap tilinde yazı saqlandı: “Bu oquv yurtı Allah yardımı ile Meñli Geray han, Hacı Geray hannıñ oğlu, qurmağa emir etti. Allah onıñ hanlığını asır soñunace devam etsin, icriy 906 s.”
Zıncırlı Medresede er daim üç vasiyetke sadıq ediler: iman aqıllarğa yardım ete; tek bilgili sevimli ve sayğılı olacaq; akimiyet – bir şey, bilgisiz, imansız ükümet etse.
Birinci künlerden başlap mında ciddiy tertip, nizam ve oca-talebe arasında ürmet sezile edi.
Ocalıqqa Zıncırlı medresege tek temiz insaflı ve namuslı, duşmanlıqnı ve aqraba-dost bağlarını yoq etken, aqılı, istidatlı ve itibarlı olğan, ocalar sayıla edi. Mında eñ ihtisaslı alimler ders bere ediler. Oquv 10 yıl devam ete edi. Başqa medreselerde ise 20 yıl. Bu farq, Zıncırlı medresede programma şiddetli olğanını ayta.
Talebeler (sohtalar), tek başlanğıç tasili alğan (Qurannı oqumağa ve yazmağa bilgen) alçaq kursqa qabul oluna ediler. Başqa Qırım ya da Kavkaz medreselerni “Alibiya” kursundan bitirgen talebeler yüksek kursqa alına ediler ve arap tilinden mütehassıslar ola ediler. Arap tilinden ğayrı, sohtalar Qurannı ve Peyğamberimiz Muhammed (aleyhisselâm)nıñ sünnetini, osmanlı tilini, hattatnı, riyaziyatnı, söz ustalıqnı, mantıqnı, adliyecilikni, ahlâq aqqında ilimni ve şiir destelemekni, musulman felsefesini ve estetikanı ögrene ediler. 1867 senesi buña daa rus tilini qoştılar. Ondan ğayrı, sohtalar ustalıq sınıflarnı ziyaret ete ediler. Dersler er kün 7 saat devamında alıp barıla edi.
Zıncırlı medresede imamlarnı, ocalarnı, devlet hızmetçilerni azırlay ediler. Onıñ mezunları Şarq institutlarınıñ mezunlarınen bir derecede ediler.
Er yıl iyün ayında keçirilme imtianlar ötkerile edi, olardan soñ talebeler evlerine qayta ediler. Tatil oktâbr ayınace devam ete edi. Ramazan ayında da zıncırlılar oqumay ediler. Ondan ğayrı, er cuma künü olar evge bara ediler. Er yıl medresede 60-70 talebe oquy edi. Yaşları 11 ve yüksekçe. Olar 4-5 adam olıp odalarda yaşay ediler. Er odada baş talebe sayıla edi, o tertip olmaqnı ve kence arqadaşlarını baqa edi. Sohtalar medreseniñ paralarından baqıla ediler. Ocalarğa, yazıcığa da aylıqlar bu aqçalardan ayırıla edi. Tamir işleri alıp barıla edi. Zıncırlınıñ temellini qoydurğan I Meñli Geraynıñ mezarını da paralardan baqa ediler. 1890 senesi medreseniñ kitaphanesinde 800 ziyade kitap ve arap, fars, türk ve rus tillerinde elyazmalar bar edi.
Medreseniñ kârını tükânlar, evler, topraqlar ketire ediler. Bunıñ episini çeşit vaqıtlarda adamlar medresege bağışladı. Kerçek, II Yekaterina (45 rub. 60 kap.) ve III Aleksandr (5000 rub. binalarnıñ tamir işleri içün) qaldıra ediler.
1917 senesi Zıncırlı medreseniñ esasında İsmail Gasprinskiy adına Dar ül-Muallimin degen pedagogik institutı açıldı. Oña Yaqub Kemal reberlik ete edi. Oquv ceryanı 8 yıl devam ete edi. Bundan da ğayrı Milliy bediy tehnikum (Üner Sanai) açıldı. Çoq yıllar devamında onıñ yolbaşçısı Abdurefi Abiyev edi. İnstitutta çoq diqqat din meselesine ayırıla edi. İmamlarnı azırlamaq içün institut esasında 2 yıllıq kurslar açıldı. Er daim olğanı kibi, yataqhanede bedava 50 kişi talebeler yaşay ediler.
1920-nci yıllarnıñ başlarında Zıncırlı medreseni ve Han camini qapattırıldı. Olar Qırım MŞSCniñ mimarcılıq-arheologik cedveline alınğan.
Qırımtatar halqnıñ sürgünliginden soñ XX asırnıñ soñunda medreseniñ binalarında psihonevrologik dispanseri buluna edi.
Bugün Zıncırlı medrese Bağçasaray Devlet Tarihiy-Medeniy Qoruğına ait bir abidedir. Medreseniñ binalarında tamir işleri yapıla.
Bugünki alı[deñiştir]
Zıncırlı medrese, han dürbesi, İsmail Gasprinskiyniñ qurdurğan milliy mektep binası (şimdi Qırım Müftiligine ait) ve hanlıqqa ait diger binalar ile müim bir inşaat kompleksidir. Sovet idaresi devrinde çoq zararğa oğratılğan Zıncırlı medrese ve han dürbesi 2007-2009 seneleri Türkiye Cumhuriyetiniñ TİKA agentligi tarafından tamir işleri yapılğan. Qırım hanlarınen beraber, Qırım halqınıñ milliy liderleri İsmail Gasprinskiy, sürgünde ölgenden soñ Bağçasarayğa mezarları ketirilgen Amet Özenbaşlı ve Mustafa Edige Qırımal naaşları defin etilgen meydanı bugün qırımtatarlar tarafından bir milliy qabristanına çevirildi. TİKA tarafından tamir etilgen Hacı Geray dürbesi de Türkiye Cumhuriyeti devlet naziri Faruk Çelik ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Reis yardımcısı Meral Akşener de iştirak etken bir merasim ile 2009 senesi mayıs 18 künü ziyaretke açıldı.


text:
Ästerxan xanlığı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Ästerxan xanlığı (Xacítarxan xanlığı), Altın Urdanıñ tarqalu çorında barlıqqa kilgän feodal Tatar däwlätlärennän berse. 1460. yıllarda oyışa Berençe, oyıştıruçı xan - Mäxmüd xan. Üzäge – Xacítarxan şähäre. Bilämäse İdelneñ tübän ağımınıñ uñ tarafındağı dala-qırlar, Qaspí Diñgezeneñ tönyaq-könbatış öleşe, könbatışta – Qırım xanlığına çiktäş cirlär kergän.
Töp xalqı – Ästerxan Tatarları belän Nuğaylar. Şöğelläre – küçmä terlekçelek (Nuğaylar), hönärçelek, igen igü, säwdä (Tatarlar). Rusiä, Qazan, Qırım xanlıqları belän urta Asía, Qawqaz artyağı illäre arasındağı tranzit säwdägä Ästerxan xanlığı säwdägärläre aradaşlıq itä. Xanlıqnıñ küçmä feodal qatlamın xan, soltan, bäk häm morzalar täşkil itkän, xalqınıñ qalğan küpçelege – qara xalıq. Däwlät dine – Íslam.
1530. yıllarda Ästerxan xanlığı kürşe Nuğay Urdası häm Qırım xannarı belän berlektä Urıs kenäzläre cirlärenä yaw çabuda, üzara köräş-bäreleşlärdä dä qatnaşa. 1552. yılda Qazan xanlığı cimerelgännän soñ, Ästerxan xanlığında Mäskäw yoğıntısında bulğan keşelär işäyä. Şular häm Nuğay bäkläre yärdämendä Urıs ğäskäre 1554. yılda Xacítarxannı yawlap ala, xan täxetenä üz tarafdarları Därwiş Ğäli utırta. Qırım xanı yaw belän belän yanağan soñ, 1555. yılda Därwiş Ğäli Mäskäw xakimiätenä qarşı çığa. Ämma 1556. yılda urıs uqçıları häm Kazakları qabat höcüm oyıştırıp, Xacítarxannı basıp alalar, xanlıq Rus däwlätenä buysındırıla.


text:
Singarmonizm
Singarmonizm (Yunança: sin – bergä, häm harmonia – awazdaş), fonetik qanun, süzlärdä arttağı icekneñ üzennän alda kilgän icekkä yaraşuı. Ber süzdä yä alğı rät ä, ö, e, ü, i, yuğisä artqı rät a, u, ı, o, í suzıqları qullanıla (bala, altın, mäsäl, Sälim). Şul räweşçä, barlıq quşımçalar (mäsälän, küplek sanı quşımçaları –lar, —lär) da yalğana. Sínharmonizm qanunı agglútinativ sistemle Törki, Moğol, Fin-Uğır häm başqa tellärgä xas.
Tatar telendäge alınma süzlärneñ tamırlarında törle (alğı, artqı) rättäge suzıqlar bulğanda çığarmalar küzätelä: kitap, kafedra. Quşmasüzlärdä dä şul uq küreneş: öçbuın, taşkümer, mırawbikä, hiçqayçan. Süz törläneşendä quşımça soñğı icektäge suzıq awazğa oxşaş bula: kafedrada, kitaplar.


text:
DİLA HANIM - 52.Bölüm
Dila Hanım 52 Bölüm 720p izle, Dila Hanım 52 Bölüm fragmanı izle, Dila Hanım 52 Bölüm full izle, Dila Hanım 52 Bölüm full hd izle, Dila Hanım 52 Bölüm full izle, Dila Hanım 52 Bölüm hd 720 p, Dila Hanım 52 Bölüm hd izle, Dila Hanım 52 Bölüm online izle, Dila Hanım 52 Bölüm oyuncuları, Dila Hanım 52 Bölüm seyret, Dila Hanım 52 Bölüm son bölüm izle, Dila Hanım 52 Bölüm tek parça, Dila Hanım 52 Bölüm tek parça izle, Dila Hanım 52 Bölümünü izle fullDila Hanım dizisinin 52 bölümünü tek parça izleyin, Dila Hanım 52 bölüm tek parça izle full hd, Dila Hanım 52 bölüm tek parça full izle youtube,Dila Hanım 52 bölüm tek parça izle hd


text:
Kartlis Deda
Kartlis Deda (gürcice ქართლის დედა - “Gürcistannıñ Anası”) - Gürcistannıñ paytahtı Tifliste, şeerniñ timsali olğan monumental eykelniñ adıdır.
Tiflisniñ qurulışınıñ 1500 yıldönüminde, 1958 senesi Sololaki töpesine tikildi. Gürci eykeltraş Elguca Amaşukeliniñ yapqan alümin eykeli, yigirmi metr yüksekliginde, gürci milliy urbası içinde bir qadın figurasıdır. Gürci milliy tabiat çizgileriniñ eñ yahşı temsil etkeni qabul etilgen eykelniñ bir elinde, dost olaraq kelgenlerge şarap sunmaq içün büyük bir kâse, diger elinde, duşman olaraq kelgenlerge qarşı qullanmaq üzere bir qılıç buluna.


text:
Adam Olearius
Adam Oleariy (yaqınça 1599-1671), Alman säyäxätçese.
1633-1634 yıllarda Şlezwig-Holşteyn ilçelege belän Räsäygä kilä.
1635-1639 yıllarda İdel buylap İranğa barıp qayta. İke märtäbä Qazanda tuqtalış yasıy, şähär küreneşlären surätli (1636-1638).
"Moskoviägä häm İranğa Holştein ilçelegeneñ säyäxät taswirları..." (1647) säyäxätnamäsendä İdel töbägendä yäşäwçe xalıqlarğa, ş.i. tatarlarğa bağışlanğan öleşlär bar. Säğdi "Gölstan" äsären farsı telennän alman telenä tärcemä itä.
Räsemnär[үзrәpTү]
Olearius sälätle graver buldı. Menä Qazan suräte:


text:
Mehmet Balaman Türküleri Dinle Full
» Hande Duru tarafından yazılmıştır.
mehmet balaban senden soğudum dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban iki keklik dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban,mehmet balaban dinle,mehmet balaban şarkıları dinle,mehmet balaban şarkısı dinle,mehmet balaban parçaları dinle,mehmet balaban indir,mehmet balaban boxca,mehmet balaban müzik dinle,mehmet balaban eski yeni dinle,mehmet balaban full son albüm dinle,mehmet balaban 2012 2013 dinle,mehmet balaban albüm dinle,mehmet balaban parçaları dinle,sarkisidinle.blogspot.com,mehmet balaban,mehmet balaban fon müzikleri dinle,mehmet balaban türkü indir,
mehmet balaban iki keklik dinle,mehmet balaban türküleri dinle,
mehmet balaban,mehmet balaban dinle,mehmet balaban şarkıları dinle,mehmet balaban şarkısı dinle,mehmet balaban parçaları dinle,mehmet balaban indir,mehmet balaban boxca,mehmet balaban müzik dinle,mehmet balaban eski yeni dinle,mehmet balaban full son albüm dinle,mehmet balaban 2012 2013 dinle,mehmet balaban albüm dinle,mehmet balaban parçaları dinle,sarkisidinle.blogspot.com,mehmet balaban,mehmet balaban fon müzikleri dinle,mehmet balaban türkü indir,
Etiketler: mehmet balaban, türkü


text:
KGB törkeme
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
KGB törkeme - 1992. yılnı Qazanda qorıldı. Ğömere buyınça muzıka belän şöğellängän Deniz Bedretdin Qazanğa kilgäç yaña dusları belän tanışa. Tanışudan yaña gruppa tua. Deniz Bedretdinnıñ Helsinkida, bütän törkem äğzaları Qazanda toru häm härkemeñ üz eşläre belän şögellänüe säbäple törkemneñ icatı passif räweştä däwam itä. Nixayät, 2003. yılnı "Tatarstan poyezı" isemle albom çığaralar.
"Tatarstan poyezı" albomı isemen Mäskäw-Qazan arasında yörgän "Tatarstan" poyezdınan ala, bu poyezd Qazannı könbatışqa totaştıra häm Deniz Bedretdinnıñ ata-babalarınıñ tuğan yağı bulğan Tübän Novgorodtan (Särgaç) da uza.
Törkem äğzaları, härwaqıttağıça, The Beatlesnı yaratıp, urısça rok cırlauçı-uynauçılar. Deniz Bedretdinnıñ qolağı ise Skandinav rok muzıkasına häm Tatar xalıq köylärenä iyälängän. Albom, tawış yağınnan urıs rok tradisiyaların iskä töşerä häm şulay uq Deniz Bedretdinnıñ moñarçı Finlândiädağı tatarlar belän berğä çığarğan albomnardağı (LP) kebek lirik-akustik yañgırawı da bar. Şulay itep, "dialektika" belän barlıqqa kilgän albom uñışlı dip sanala. Albomda qayber Başkarma ansamble zamanınnan qalğan cırlar belän (Mäs.:2-Elmira, 9-Sin sazıñnı uynadıñ) yaña cırlar da bar. Bolar arasında 1-Tatarstan poyezı häm 10-Birelmä tatar halıgı cırları süzläre belän ayırılıp çığıp tora, 2-Elmira häm 11-Kızım Zarifä başqaru räweşläre belän diqqat cälep itä. 12-Tuğan telneñ härwaqıttağıça köye tanış, süzläre uylandıra, vokalda qunaq Zölfiyäneñ tawışın işetü söyenderä.
KGB törkeme xalıqara profile, ğadättän tış tawışları häm başqaruları belän Törkiädä eşläüçe ber radio alıpbaruçınıñ küzenä çağıla. Cenk Akyol isemle bu keşe Açık Radyo 94.9 fm kanalında üzeneñ Terra Incognita isemle tapşıruwınıñ bersen (2007. yılnıñ May ayında) KGB törkemenä bağışlıy. Şulay itep bu törkem turında, 2000-le yıllarda üzläre yäşäp icat itkän töbäktän tış bütän ildä tawışın yañgıratqan berençe Tatar rok törkeme dip äytep bula (1990-lı yıllarda Saq-Soq törkeme Boney M belän ber säxnäğä çıqqan ide).
Törkem äğzaları[үзrәpTү]
- Deniz Bedretdin - vokal häm gitara, citäkçe, süz häm muzıka avtorı [1]
- Marsel Bahautdin - citäkçe gitarada, Tatarstan milli muzeyında eşli dip işetelde [4]
- Dmitri Kaplev - bas-gitarada, Çak-çak törkemendä vokal häm bas-gitara[2]
- Konstantin Kuznetsov - barabanda, Çak-çak törkemendä barabanda[3]
- Valodya Jarov - vokal häm klavişta, Çak-çak törkemendä klavişta[4]
- Gleb Antonov - vokal häm saksofonda, Musa Cälil Opera häm Balet teatırında 1. bariton[5] [6]
Çıganaqlar[үзrәpTү]
- ↑ [1]
- ↑ Muzona.Ru: Гpyппa "Чak-Чak"
- ↑ Muzona.Ru: Гpyппa "Чak-Чak"
- ↑ Muzona.Ru: Гpyппa "Чak-Чak"
- ↑ [2]
- ↑ [3]


text:
Fransuz ko'terilisi
Fransuz ko'terilisi bul Fransiya tariyxında 1789-1799-jılları dawam etken da'wir. Ol Fransiyag'a ko'plegen a'hmiyetli o'zgerislerdi alıp kelgen.
Ko'terilisnın' en' belgili waqıyalarının' biri bul 1789-jılı 14-iyulda Bastiliya tu'rmesinin' hu'jim etiliwidir. Bastiliya bul patsha shan'arag'ına boysınbag'anlardı qamap qoyatug'ın saray bolg'an, a'dette ol jerge adamlar o'lim jazasına jiberilgen. Ol Fransiyadag'ı u'shinshi yamasa en' pa's klass ta'repinen qıyratılg'an. Olar qamaqtag'ılardı bosatıp, keyin saraydı jag'ıp jibergen. Keyinirek olar Bastiliya gerbishlerinen ko'pir salg'an.
U'shinshi klass ja'miyettin' a'dilsiz bo'liniwi sebepli ko'teriliske shıqqan. Fransuz xalqının' shama menen 98%i u'shinshi klass bolg'an. Tek 1.5%i ekinshi klass ha'm 0.5%i birinshi klass esaplang'an. En' jarlı klass bolıwına qaramastan u'shinshi klass barlıq salıqlardı to'legen. Hu'kimet puldı baylıqqa ha'm urısqa sarplag'anı sebepli qarızdar bolıp qaladı. Patsha Lyudovik XVI salıqlardı ko'teriwdi qa'leydi. Ol barlıq u'sh qatlam adamlarınan du'zilgen birlikti yag'nıy General shtatlardı jıynaydı. Olar 1614-jıldan beri birge jıynalmag'an edi. Lyudovik XVI birinshi ha'm ekinshi qatlamlardı salıq to'lewge ma'jbu'rlemekshi boladı, biraq olar qarsı boladı. U'shinshi qatlam xalıqtın 98 in qurag'anlıg'ı ushın, bul General shtatlar birliginde ko'birek dawısqa iye bolıwdı qa'leydi biraq patsha og'an razı bolmadı.
Keyin u'shinshi qatlam o'zin "Milliy birlik" dep ataydı. Milliy birliktin' ag'zaları jan'a konstitutsiya u'stinde jumıs baslaydı. Bunnan keyin patsha u'shinshi qatlamdı General shtatlar birliginen shıg'arıp taslaydı.
Bul 1789-jılı Adam ha'm puxaralardın' huqıqı haqqında deklaratsiyanın' payda bolıwına alıp keledi. Ol Amerika ko'terilisinde qatnasqan Markiz de Lafayet atlı jas aristokratı ta'repinen jazılg'an edi. Deklaratsiya Frantsiyanı respublika dep ja'riyalaydı. Frantsiya Respublikası 'Azatlıq, Ten'lik ha'm Birlik' su'renine tiykarlang'an bolıwı ku'tildi. Bul ha'r bir adam azat, ten' huqıqlı ha'm barlıq ma'mleketlikler ten', ag'ayinler sıyaqlı bolıwı kerek degendi an'lattı. Biraq basshılar bunı tez arada Terrorg'a aylandırdıha'm onın' aqıbetinde 40,000 a'tirapında adamlar o'ltirildi, sonın' ishinde Mariya Antuanetta xanshayım ha'm Patsha Lyudovik XVI. O'ltirilgen adamlar patshanı qollap quwatlag'an, tiykarınan birinshi ha'm ekinshi qatlam adamları edi. Olar bul awdarıspaq dawamında gilyotina menen baslarınan ayrılg'an edi. Ko'terilisshiler ha'tte jan'a din menen jan'a kalendar islep shıg'ıg'a ha'reket etti.
Fransuz ko'terilisi Fransiyada monarxiyanı birotalag'a toqtattı. Biraq jıllar o'tip Napoleon Bonapart o'zin Frantsiya İmperatorı dep ja'ryaladı ha'm Respublikanı toqtattı.
Basqa web-saytlar[o'zgertiw]
- The Musée de Veygoux - Desaix ha'm Fransuz ko'terilisine arnalg'an muzey
- Adam ha'm puxaralardın' huqıqı haqqında deklaratsiya (inglis tilinde)


text:
Trakay
Trakai /trakay/(Läxçä Troki) – Lituada şähär häm kurort, Trakai Milli Parkınıñ ber öleşe, rayon üzäge.
Nöfüs:
- Şähär mäydanı: 11,520 m²
- Şähär xalqı: 6.142 people
- Rayon mäyadnı: 12,027.4 m²
- Rayon xalqı: 38.200 people
Trakai Vilniustan 28 km Könbatışraq urnaşqan. Tirä-yağında 200 kül bar, alardar Galvė küle 3.88 km² mäydan tutıra, Vilkokšnis küle – 3.37 km², Skaistis küle – 2.96 km². Rayonda Trakai Trakai Taríxí Milli Park häm Aukštadvaris Regional Parkı urnaşılğan.
Trakai Taríxí Milli Park 1991. yılnıñ 23. Äprilendä Lituanıñ däwlätçelege üzägen häm Trakai'nıñ unikal asılnı saqlanu öçen oyıştıralar. Bu Awropıda berdänber taríxí milli park. Parknıñ cire mäydanı 82 km², alardan 34 km² urmannar; küllär mäydanı 130 km².
Aukštadvaris Regional Parkı 1992. yılda qimmätle Verknė häm Strėva cirlären saqlanu öçen oyıştırğan. Park mäydanı 153.50 km², urmannar belän qaplanğan. Bu yaqta 72 kül urnaşqan, alarnıñ iñ zurısı Vilkokšnis küle.
Trakai qalası[үзrәpTү]
Berençe küçep kilgän keşelär bu yaqqa 1. meñyıllıq axırında kilälär, iñ soñğısı. Qala da, tirä-yaq ta 13. yözdä, Trakai Böyek Litua Kenäzlegeneñ üzäge bula başlağanda, üsep nığıta başlí. Qulyazmalar buyınça, Gediminas böyek kenäz, uñışlı awdan soñ Kernave başqalasınnan yıraqta bulmağan matur urını taba häm monda qälğäne tözergä qarar itä. Bu Senieji Trakai'da (şul waqıtta Trakai'nıñ iseme şulay buldı) qälğä tözü turında yazma. Trakai qalası iñ elektä Alman qulyazmalarda 1337. yılda iskä alğan, xäzer bu yıl şähärneñ räsmi nigezgä salu yılı sanala. Gediminas qatğí Vilniusqa küçergändä, Senieji Trakai'nı Gediminas'nıñ ulı Kęstutis kenäz míras itep ala. Trakai Lituanıñ iñ kürenekle idaräçeneñ Böyek Vytautas'nıñ tuu urını.
Kęstutis däwerendä Naujieji Trakai kierenke tözü urını bula: Galvė häm Lukos küllär arasında ber qälğä tözilär, ikençese – Galve küleneñ utırawında. Qälğä yanında awıl üsä. Trakai'ğa yaqınayu yullar Senieji Trakai, Strėva, Bražuolė, Daniliškės h.b. tufraq öyemnär saqlílar. Vytautas Böyek Litua Kenäzlegeneñ vassal idaräçe bulğanda, Trakai säyäsi häm administrativ bula başlí. Qälğälär häm katolik çirkäwe tözep beterälär. Trakai törle millätle keşelär tözgän häm saqlağan şähär. Monda Karaimnar (Karaylar) cämğiäte yäşi. Karaimnar – Yähüd dinendä Karait yünäleşen totuçı Törkilär (yäki Törkiçä söyläşäwçe Yähüdlär – bäxesle), 14. yözdä Vytautas anı Qırımnan küçerä,alardan iñ tanılğan şäxes – Isaac Troki isemle karait. Başqa millätlär: Lituannar, Polşa-Litva tatarları, Urıslar, Yähüdlär häm Läxlär. Xristian häm Karait mäxälläläre ikese dä xakimiät üz íğlan itkän Magdeburg Xoquqı buyınça yäşägän.
[16. yöz]]dä Trakai üz säyäsi ähämiäten yuğala. Şähär íqtísadı tarqala. 17. yözdäge Räsäy belän suğışı waqıtında Trakai talap alğan häm yanğan, ikese qälğä cimerelgän.
Utıraw qälğäse 20. yözneñ 2. yartısında yanadan tözilär. 1962. yıldan qälğädä taríx muzéyı eşli. Qälğädä törle cäyge festivallär häm konsertlar ütkärälär. Trakai qalası poşta markalarında kiñ çağıldırğan.
Trakai sularda tözelgän şähär ide. Qalanı Lukos (Bernardinų), Totoriškių, Galvės, Akmenos, Gilušio külläre uratıp alalar. Trakai'da arxitikektur, mädäni häm taríxí häykällär bik küp ide.
Trakai 1996.dan Almaníadağı Rheine şähäre, 1997.dän Polşadağı Malbork şähäre belän tuğandaş şähär.


text:
Böcänäklär
Böcänäklär - Urta Aziädäge küçmä qäbilälär, anda “qañğıllar” dip yörtelgännär. Läkin alar annan töreklär tarafınnan qısrıqlap çığarılğannar häm İdel aryağı dalalarına küçenep kitkännär. Biredä cirle sarmatlarnı häm uğor qäbiläläreneñ ber öleşen üzlärenä buysındırıp, yaña qäbilälär berläşmäse barlıqqa kitergännär.
Xäzärlär belän bäreleştän soñ böcänäklärneñ ber öleşe könbatışqa taba küçenep kitkän, ä qalğannarı uğızlarğa buysınırğa mäcbür bulğan (uğızlar Urta Aziäneñ könbatışında, Aral-Kaspiy töbägendä yäşägännär. Alar - xäzerge törekmännärneñ borınğı babaları, törek-ğuzlardan üzgäräk qäbilälär). Näq menä İdel aryağında qalğan şuşı böcänäklärne 922 yılda ataqlı ğäräp säyäxätçese İbne Fadlan İdel Bolğarına säyäxäte waqıtında oçratqan bulğan.
Könbatışqa kitkän böcänäklär ike törkemgä bülengännär. Alarnıñ berse, törki böcänäklär dip atalğanı, Don häm Donets yılğaları arasında, ä könçığıştağısı, xäzär böcänäkläre dip yörtelgännäre, Azov-Don buyı dalalarında küçenep yörgännär. Böcänäklär xäzärlärneñ berqädär ciren basıp alğannar häm şul yaqlarda küçenep yörgän macarlarnı qısrıqlap çığarğannar, tik könbatışqa taba xäräkät itkändä Kiev Ruse belän bäreleşkännär. Xäzär böcänäklären slavyannar tar-mar itkän, ä törki böcänäklär köçleräk bulıp çıqqannar. Alar berniçä tapqır Dunay Bolğarına häm Wengriägä höcüm oyıştırğannar, Vizantiä belän bäyläneşkä kergännär.
X yöz azağında, ğuzlar yawınnan qaçıp, böcänäklär Rus' cirenä kilep kergännär häm 1006 yılda Kievne qamap alğannar. Yaroslaw Mudrıy alarnı tar-mar itkän, häm böcänäklär berläşmäse yäşäwdän tuqtağan. XI yöz urtasında äle bäcänäk urdalarınıñ qaldıqları Qara diñgez buyı dalalarında küçenep yörgän, läkin töreklär tarafınnan ciñelügä duçar bulğan. Alarnıñ ber öleşen Vizantiä üzenä buysındırğan häm Dunay belän Balqan arasındağı çik buyına saqçı otryadlar itep urnaştırğan. İkençe öleşe törek qäbiläläre berläşmäsenä kergän. Küpçelek tikşerenüçelär başlıça bügenge Moldovada häm aña kürşe rayonnarda yäşäwçe törki xalıq bulğan ğağawzlarnıñ kilep çığışında böcänäklärneñ qatnaşı zur buluın äytälär.
Tышkы cылTaMaлap[үзrәpTү]
- ГyMилeB Л. H.: ДpeBHяя Pycb и Beлиkaя cTeпb;
- ДpeBHиe Tюpkи;
- TыcячeлeTиe Bokpyr Kacпия


text:
Aysädora Dunkan
Isadora Duncan /aysädora dankan/ (26. May, 1878 - 14. Sentäber, 1927) Amerikan biüçe xatın ide.
Dora Angela Duncanon isemle Californiadağı San Francisco şähärendä tua. Zamança biü änise bulıp tanılğan. Quşam Ştatlarda bik populár bulmağaç, ul 1900. yılda Parisqa küçä. Isadora Montparnasse'dağı no. 9, rue Delambre isemle qunaqxanäsendä artist cämğiät üzägendä yäşi. Ğädättä ul Paris'ta iñ populár kürşe Luxemburg Baqçasında, ul säğät 5tä açqanda, bii.
Şäxsi häm professional tormışta ul ädäpne häm qäğidälären boza. Anıñ ber söyärkäse teater rässamı Gordon Craig bula; ikençese tegü maşinnar magnartı Isaac Singer'neñ ulı Paris Singer bula; alardan härkemdän Isadora bala taba. İsadora'nıñ şäxsi tormışı şaqtí zur cäncälneñ sıltawı bula, ayıruça anıñ balalarınıñ 1913. yılda bulğan Seine yılğasında hälâqättä batuınnan soñ. 1922-23 yıllarda bulğan Quşma Ştatlarğa soñğı vizitendä Boston säxnäsendä qızıl şarf belän seltäp, imçäk açıp, "Ul qızıl! Min dä şundí!" möräçäğät itä.
Montparnasse'dağı Bohemalıq cämğiäte Isadora'nı qänäğätländermä, 1909.da ul 5 Rue Danton qunaqxanädäge ike zur apartmentqa küçä, monda berençe qatta yäşi, ikençesen biü mäktäbe öçen qullana. Balet biep, ul bik küp şäkertlär qazana, bu Isadora'ğa üz balet mäktäbendä uqıtırğa mömkinlek birä. Ul rässamnarnı sınnar, zärkän äyberlär, şiğerlär, räsemnär yasarğa ilhamlandıra. Théâtre des Champs-Elysées 1913.tä açqanda, anıñ yöze barelieftä skulptor Antoine Bourdelle çoqıp yasí häm díwarlrda Maurice Denis räsem yasí.
1922. yılda ul 17 yäşkä yäşräk Urıs şağire Sergey Yeseningä kiäwgä bara. Yesenin Duncan belän Awrupığa kitep bara, lâkin anıñ yış isereklärçä ğawğalar alarğa naçar cämäğätçelek fikere kiterä. Kiläse yılda ul Duncan'nan ayırıla, Mäskäwgä qayta häm monda aqıldan şaşa. Xastaxanädän çıqqaç, ul 1925.neñ 28. Dekäberdä üz-üzenä qullar sala.
Isadora'nıñ Fransiadağı Nice'tä bulğan faciğäle ülem säbäbe anıñ cilferdäwçe zur şarf bula. Nice, France. Isadora dustı Ivan Franchetto'nıñ Amilcar maşinasında barğanda, anıñ şarfı tägärmäçkä elägä häm küçärgä çornala. Ms. Duncan muyın sındırıp ülä.
Isadora Duncan Ma Vie isemle tärcemäi xäle yazdı, bu kitap 1968 yılda Isadora isemle filmendä ékranlaşqan.
Isadora Duncan'nı kremasílandılar, anıñ köle Parisdağı Père Lachaise qäberlegendä kolumbaríğa mäñgelek yoqığa tala.


text:
Bиkипeдия:Bulışu üzäge
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Wikipedia belän eşläw buyınça bulışırğa kiräk ikän, räxim it! Ägär "Yış birelä torğan sorawlar" bülegendä bulğan sorawıña cawap taba almadıñ ikän, monda elegüeñ bik döres bulıp çıqtı äle. Qaldır monda üz sorawıñnı, bez Wikipediäçelär aña cawap birergä tırışırbız ;)
Zínhar, sorawıñnı bu tärtiptä qaldır:
- Soraw urnaştıruın bolay başlílar:
- yä monda törtep: Yaña soraw östäw
- yä ki bit östendäge üzgärtü östenä törtep. Şul çaqta sorawıñnı == Soraw öleşe == belän başlarğa kiräk.
- Soraw mätenen cíarğa
- Mömkin bulsa sorawda, mísal itep, qíınlıq bulıp çıqqan bitenä sıltama qaldır.
- Soraw azağında ike sızıq wä dürt qulqın östäp (“--~~~~”), İmzañnı qaldır. Wikipedia anıñ urınına waqıt belän äğzä isemen tığıp quyar.


text:
I Hacı Geray
I Hacı Geray ya da Melek Hacı Geray (arap urufatında: ۱خاجى كراى) - ilk Qırım hanıdır.
1428 s. ilk Qırım hanı Hacı Geray han Qırımdaki mustaqil ükümet oğrundaki küreşniñ faal iştirakçisi olıp çıqqan. Qırımnıñ Altın Ordudan boşatılması ve serbest siyaset alıp baruv meselesi çoqtan berli keskin turmaqta edi. Qırımnıñ mustaqilligi oğrunda küreşte Hacı Geray meşur Qırım sülâleleriniñ ve beyleriniñ yardımına esaslandı. Amma duşmanlar da bir yerde turmadan, qarşılıq köstergenleri sebebinden bir qaç kere tahttan tüşürildi ve tek 1441 s. tekmil yekâne Qırım hanı oldı ve ta ölgence 1466 s. qadar tahtta bulundı.
Tarihiy elyazmlarda Hacı Geray istidatlı, ikmetli ve öz halqını tüşüngen ve qayğırağan ükümdar olaraq kösterile. Atta halq arasında oña "Melek" adı berilgen. Hacı Geraynıñ müim ilk deñişmelerden biri – Qırımnıñ devlet merkeziniñ Qırım (şimdiki Eski Qırım) şeerinden Qırq Yerge keçirilmesidir. Neticede, qırımtatar milliy devletçiginiñ mükemmeleşmesinden ğayrı, kelecek onyıllıqlar devamında qırımtatar şeerleri qurulması ve medeniyetiniñ inkişafı ileriledi.
Aynı zamanda, Hacı Geray ile qırımtatar bayrağındaki tamğa-taraq bağlıdır.
Hacı Geray han 1466 s. vefat etti ve Qırq Yerniñ yanında Salaçıqta defin etildi. 1501 s. ise onıñ qabirinde büyük dürbe qurulğan.
Menbalar[deñiştir]
- Maqaleniñ müellifi - Tamila Abduveliyeva
- Oлekca ГaйBopoHckий "CoзBeздиe ГepaeB". CиMфepoпoлb, 2003.


text:
İslâm
İslâm, İslâmiyet ya da Musulmanlıq (arapça الإِسْلاَم - el-islām) - tek tañrını qabul etken semaviy dinlerniñ soñkisi, üç cian dinleriniñ birisidir. Hristianlıqtan soñ dünyanıñ eñ tarqalğan ekinci dinidir. İslâm dini bu dinniñ peyğamberi – Muhammed vastasınen VII asırda yayılmağa başladı. İslâm dinine inanğan adamlarğa mümin, İslâm dininiñ emirlerine boysunmağa tırışqan adamlarğa musulman deyler. Musulmanlar, İslâmnıñ muqaddes kitabı Qurannı teşkil etken sureler Cebrail adlı melek vastasınen, sözlü olaraq, Muhammed peyğamberge vahiy etilgenine (endirilgenine) inana.
Musulmanlarnıñ eñ büyük eki aqımı Sünniylik ve Şiiyliktir. Bulardan ğayrı uquq, itiqat kibi çeşit kategoriyalarda bir çoq fikriy ceryan ve mezhep bardır. İslâm dininiñ temelinde bütün büyük mezhepleriniñ qabul etken tevhit esası tura ki, bu añlam tek Allahnıñ barlığı ve birligine inanmaq manasına kele.
İslâm peyğamberi Muhammed İslâm dinini yayğan esnada İslâm Devletini de qurdı, daa soñra bu İslâm Devleti mühtelif hanedanlar tarafından uzun bir vaqıt devamında idare etilgen. Bu devletlerniñ başlıqları halife unvanını taşığan ediler. Çeşit bölgelerde yaşağan halqlar İslâmnı qabul etmege başlağandan soñ, mühtelif ve yañı musulman devletleri de peyda oldı.
Sözniñ manası[deñiştir]
İslâm sözü arap tilindeki "S-L-M" tamırından kele, bu tamır da "barışıqlıq", "sulh", "tınçlıq", "amanlıq", "bütünlik", "sağlamlıq", "sağlıq" manalarını ifade ete. Bunen beraber bu sade tamırdan yapılğan "esleme" fiili "teslim olmaq", "boysunmaq" manalarına kele. Bu fiilniñ masdarı (isimfiili) "islâm " olıp, "teslimiyet", "boysunuv" manalarını ifade ete. Musulman ise, "teslim olğan", "boysunğan" demektir. Musulman tek bir Tañrı olğanı qabul etilgen Allahqa teslim ola, Oña boysuna. İslâm dinine mensup adamlarnı adlandırmaq içün qullanılğan "mümin" sözü "kesen-kes inanğan" manasına kele.
İslâmnıñ beş şartı[deñiştir]
İslâm dininiñ emir etkeni, yapılmasını farz (kerekli) qılğanı qulluqlarnıñ bütünidir. İslâm dini muqaddes kitabı olğan Quran-ı Kerimde farz olaraq emir etilgen er ibadet ve areketniñ yapılması, inanğanlarğa şarttır.
- Kelime-i şeadet ketirmek
- Namaz qılmaq
- Oraza tutmaq
- Zekât bermek
- Acılıqqa barmaq


text:
Qasıym Xanlığı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qasıym xanlığı (Qasím patşalığı), Tatar xanlığı, Räsäy daimi vassalı. 1450 yıllarda Mäskäwneñ Böyek Kenäze Vasiliy II tarafınnan Qazan xanzadäse Qasıym xanğa bülep birelgän bilämä cirlegendä oyıştırıla. Üzäge – Qasıym şähäre. Bilämäsenä Uqa yılğasınıñ urta ağımı buyları (xäzerge Rázan ölkäseneñ tönyaq-könçığışın öleşe) kergän.
Borınğı taríx[үзrәpTү | чыraHak TekcTHы үзrәpTү]
İñ berençe xalqı – Meşçera häm Muroma Fin-Uğır xalıqları. Kiev Ruse belän İdel buyı Bolğarı tä'sirendä yäşi. Vladimir-Suzdal kenäzlegenä kerä. 1152 yılda kenäze Yuri Dolgoruki Gorodets-Meşçórski nigezlänä. Mongol yawlarınnan soñ, 13. yöz azaqlarında ul cirlärdä Altın Urdadan çıqqan Möxämmäd Şirin bäk Mişär yortı nigezlägän bulğan; 1393 yıldan ul Rus' (Mäskäw) kenäzgele bilämäse. Suzdal' yanındağı suğıştan soñ 91445) Oluğ Möxämmäd xan anı anı kire qaytarıp birüne taläp itä. Vasili II, şul taläpne ütäp, ul ölkägä Qasím xanzadäne utırta. Qasím Räsäy patşası xezmätenä kerä. Şul cirlektä Qasím xanlığı barlıqqa kilä.
Däwläti tözeleş[үзrәpTү | чыraHak TekcTHы үзrәpTү]
Töp xalqı Tatarlar, Urıslar, Mordwalar. Alar igençelek, terlekçelek häm hönärçelek belän şöğellängän. Töp idaräçe ıruğlar: Manğıt, Arğın, Cälair, Qıpçaq. Qasím xanlığı idaräçelären Mäskäwneñ böyek kenäzläre häm patşaları Qazan, Qırım, Seber h.b. xanlıqlardan çıqqan idaräçe dairä wäkillärennänn bilgeläp quyğannar.
Taríx[үзrәpTү | чыraHak TekcTHы үзrәpTү]
Qasím xanlığı xannarı yış qına Mäskäwneñ Qazan oyıştırılğan yaw-höcümnärendä üz ğäskärläre belän qatnaşalar (1467-1469, 1487, 1552). Qasím xanı Şahğäli (1515-1567) Mäskäw patşalığı yärdämendä öç märtäbä Qazan täxetenä utırtıla. Qazan xalığı Mäskäw däwlätenä köçläp quşılğannan soñ Qasím xanlığınıñ möstäqillege kimi, axırda xakimiät Mäskäw voyevodaları qulına küçä. Säyed Borhan xan zamanında (1627-1679) Qasím xanlığı xalqın çuqındıru säyäsäte başlana. Bäklär yomışlı cibärüçelärgä äylänälär. Şul säyäsätkä qarşı Tatarlar 1656. yılda baş kütärälär. Xanbikä Fatima Soltan wafatınnan soñ (1681) Qasím xanlığı yäşäwdän tuqtí.


text:
IMDB: 7.0
31 Yorum
Bu Film 3.269 Kez İzlendi
- Yönetmen Adı:Serkan Zelzele
- Tür:Animasyon, Fantastik, Komedi
- Yapım Yılı:2013
- Senaryo:Murat Menteş
- Etiketler:Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu 720p film izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu Film izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu full film izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu full hd izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu hd film izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu hd izle, Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu izle
Benzer Filmler
31 yorum bulunmaktadır: "Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu"
Yorum Yap


text:
Qazan Yılğa portı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Qazan Yılğa portı - Qazan şähäreneñ İdel yılğası portı, yılğanıñ 1310 kilometrda, sul yarındağı limanda urnaşqan. Tatarstan iñ zur portı bulıp tora, Räsäy Berdäm tiränsu sisteması buyınça Baltıyq, Aq, Kaspiy, Azow, Qara diñgezläre belän bäylängän, 5-diñgezle portı bulıp tora. Sudnolar yöreşle şirkäte "Tatflot" (2005-2010 yıllarda "Azimut") - Qazan Yılğa portınıñ operatorı bulıp tora. Portında "Tatflot" şirkäte tarafınnan tağı da PONM SK "Tatflot" çuyırtaş - yılğa qomı citeşterü berläşmäse urnaşa. Passajirlar taşuğa xezmät kürsätü belän "Qazan yılğa passajir agentlığı" şöğellänä. Qazan Yılğa limanında Passajir priçalı (zurlığı 1000x200 m, tiränlege 6-7 m), Vokzal binaları, Yök Terminalı bar.
- Qazan Yılğa portına qädär Avtobus № 1, 6, 31, 53, 54, 85; Trolleybus № 20, 21; Tramvay № 7 barıp citep bula.
Qazan Yılğa vokzalı[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qazan Yılğa portında rekonstruksiälänä torğan baş passajir vokzalı binası, Şähär yanı vokzalı binası, "Tatflot" binası, şähär yanı priçalları (№ 1-8) — 382 p/u, turistik priçalları (№ 9-15) — 449 p/u, şähärara avtobuslar mäydanı, kafelar urnaşa. Ğomumi şähär yanı vokzalınıñ mäydanı - 835 kv. m. Şähär yanı vokzalı binasında kassalar, kötü zalı, daru punktı, äni häm bala bülmäse, şähärara avtobus kassaları, "Qazan yılğa passajir agentlığı" idäräse urnaşa.
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Qazan Yılğa portı VKontakte Qazan Yılğa portı


text:
Yayınlandı: 3 sene önce
Kategori: Bay Becerikli
Etiket: Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle çizgi filim, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle çizgi film izle, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle full, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle indir, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle izle, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle izle türkçe, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle oyun oyna, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle türkçe izle, Bay Becerikli Türkçe İzle - Mister Maker Türkçe Full İzle video
Tanım:
Bay Becerikli Türkçe İzle – Mister Maker Türkçe Full İzle


text:
Kimäk Qağanlığı
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Kimäk Qağanlığı, 10-13. yöz başlarında yäşägän Törki däwlätçelek.
Kimäk, Yämäk, Qıpçaq, Tatar, Bayandur, Länikäz, Aclad h.b. Törki ıruğıqäbilälärneñ cirlären berläşterü näticäsendä barlıqqa kilä. 12. yözdä bilämäse Könyaq Ural, İdel artyağı, Manğışlaq töbäklärenä häm Aral Diñgezeneñ Tönyaq-Könçığışına qädär cäyelgän. İdarä üzäkläre - Kimäk, Sangir h.b. Xalqı yarım küçmä terlekçelek, igençelek häm şähärlärdä hönärçelek belän kön kürgän.
Däwlät başında qağan (xan) torğan. 10-11. yözlärdä töp idaräçe ıruğ Tatar, 12-13. yözlärdä - İlbarilar (İlburi). Elegräk mäcüsilär (Täñreçelär), 11. yözdä Kimäk Qağanlığında Íslam dine tarala başlí. 10. yöz azaqlarında, Qıpçaqlarnıñ zur öleşe qağanlıqtan ayırılğaç, däwlät köçselänä. 11. yöz axırlarında, İlburi ıruğı xannarı idarä itkändä, tışqı säyäsättä canlanış küzätelä. İdel buyı Bolğarına (1183), Xaräzemgä (1152,1197) h.b. illärgä yaw-höcümnär oyıştırıla.
Mäğlüm idaräçelärre: Alıp Qara Uran, Alıp Derek, İnalçıq, Abarxan, Baçman. 13. yöz başlarında Kimäk Qağanlığı Monğollar tarafınnan yawlap alına häm cirläre Cüçi Olısına quşıla.


text:
Yörtkeç
Yörtkeç yäki Quzğaltqıç yäki dvigatel yäki motor (rusça ДBиraTeлb, latinça motor - xäräkätkä kiterüçe) - nindi bulsa da energiä tören mexanik energiägä äwelderüçe caylanma. Motor süze belän XIX ğasırı azağınnan qullanıla, XX ğasırı urtasınnan alıp elektoyörtkeç häm eçe yanulı yörtkeç atamaları qullanıla.
Yörtkeçlar berençel häm ikençel törlärgä bülenä. Berençel yörtkeç tabiği energiä resursları mexanik eşenä äwelderä, ikençel yörtkeç başqa çığanaqlar citeştergän yäki tuplağan energiäne äwelderä.
Mäsälän berençel yörtkeçkä tägärmän qarıy, ikençel yörtkeçkä elektrodvigatel, pnevmoyörtkeç, gidroyörtkeç qarıy.
Berençel yörtkeç[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Äwwäl berençel yörtkeç - cilkän, su tägärmäçe. Cilkän 7 meñ yıl däwamında qullanıla.
Su tägärmäçe Borınğı dönyada: Misır, Qıtay, Hindstanda kiñ qullanılğan.
Bu maşinaları[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Bu maşinaları XVII ğasırda tikşerelä başlağan. Frantsuz fizikları Deni häm Papen, ingliz Tomas Severi bu-hawa-maşinasın yasağannar.
1763 yılda Rusiä mexanigı İvan Polzunov tuqtawsız eşläwçe bu maşinasın yasağan.
1784 yılda ingliz mexanigı Ceyms Watt kamilräk bu maşinasın buldırğan.
Eçe yanulı yörtkeç[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
XVII ğasırda Xristian Huygens Eçe yanulı yörtkeçneñ berençe proyektın täqdim itä.
1860 yılda frantsuz injenerı Ejen Lenuar berençe yaxşı eşläwçe Eçe yanulı yörtkeçne yasağan.
Soñraq Nikolas Otto 4-taktlı gaz dvigatelen buldıra.
1876 yılda Duglas Klark 2-taktlı quzğalqıç yasağan.
1883 yılda Karl Bents 2-taktlı Eçe yanulı yörtkeçne citeşterä.
1897 yılda Rudolf Dizel hawa basımınnan qabınuçı yanuçan qatnaşma nigezendä yasağan yörtkeçne täqdim itä, soñraq ul dizel dip yörtelä başlıy.


text:
Şuan Altaş TV Kanalını izliyorsunuz...
Etiketler: Altaş TV, Altaş TV HD izle, Altaş TV izle, Altaş TV canlı izle, Altaş TV canlı yayın, Altaş TV webten izle, Altaş TV bedava izle
Altaş TV HD izle,HD Altaş TV izle,Online HD Altaş TV canli izle, Altaş TV, Altaş TV Canlı Yayını izle,Altaş TV canli izle, Altaş TV webten izle, Altaş TV Dizileri izle, Altaş TV Yayın Akışı, Altaş TV Programları izle, Altaş TV İzle, Altaş TV Seyret, Altaş TV TV, Altaş TV Televizyonu izle, Altaş TV Kanalı, Altaş TV bedava izle, Altaş TV kesintisiz izle, bedava atv izle, internetten Altaş TV seyret


text:
Aktsiya
Aktsiya – bul ha'reket etiw mu'ddeti belgilenbegen, aktsionerlik ja'miyettin' ustavlıq kapitalına yuridikalıq yamasa fizikalıq shaxs ta'repinen belgili u'lestin' qosılg'anın tastıyıqlaytug'ın, usı ja'miyettin' mu'lkine onın' iyesinin' qatnasıwın tastıyıqlaytug'ın ha'm og'an dividend alıw, a'dette, bul ja'miyetti basqarıwg'a qatnasıw huqıqın beretug'ın bahalı qag'az. Yag'nıy aktsiya – bul aktsionerlik ja'miyet nege iye bolsa, sonın' ba'rin de aktsionerdin' u'lesi, kapitaldın', mu'lktin', da'ramattın' bir bo'legine onın' nızamlastırılg'an huqıqı. Ja'miyettin' o'zi qanshelli jasasa, ol da sonshelli waqıt jasaydı, bul waqıt ishinde usı aktsiyanın' ko'plegen iyeleri almassa da, eger aktsionerlik ja'miyet ashıq tu'rdegi bolsa, onda aktsioner aktsiyalardı ja'miyetke qaytarmaw huqıqına iye. Aktsioner kapitalı bo'linbeydi.
Aktsiyalar emissiyası to'mendegi jag'daylarda: aktsionerleskende, yag'nıy ustavlıq kapitaldı du'ziw ushın aktsionerlik ja'miyetti sho'lkemlestirgende, ma'mleketlik ka'rxananın' aktsionerlik ja'miyetke aynaldırg'anda ha'm ustavlıq kapital (ekilenshi emissiya) ko'beygende a'melge asırıladı.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı ja'miyettin' aktsionerler ta'repinen satıp alıngan aktsiyalarının' nominal bahasınan qu'raladı. Ja'miyet ta'repinen shıg'arılatug'ın barlıq aktsiyalardın' nominal bahası bir qıylı bolıwı tiyis. Minimal ustavlıq fond (kapital) bizin' respublikamızdın' aymag'ında jan'adan du'zilgen ashıq aktsionerlik ja'miyetler ushın ja'miyet dizimge alıng'an sa'nege nızamshılıq penen belgilengen en' az xızmet xaqının' keminde eki ju'z ese summasın, al jabıq aktsionerlik ja'miyet ushın ja'miyet dizimge alıng'an sa'nege nızamshılıq penen belgilengen en' az xızmet xaqının' ju'z ese summasın qurawı tiyis.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı aktsiyalardın' nominal bahasın ko'beytiw yamasa qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ko'beytiliwi mu'mkin.
Aktsiyalardın' nominal bahasın ko'beytiw jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın ko'beytiw haqqında ha'm ja'miyettin' ustavına tiyisli o'zgerisler kirgiziw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında yamasa ja'miyettin' baqlaw ken'esi ta'repinen qabıl etiledi, eger ja'miyettin' ustavına yamasa aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısının' sheshimine muwapıq ja'miyettin' Baqlaw ken'esine usınday sheshim qabıl etiw huqıqı berilse. Qosımsha aktsiyalar ja'miyettin' ustavı menen belgilengen ja'riyalang'an aktsiyalar mug'darı sheginde g'ana ja'miyet ta'repinen jaylastırılıwı mu'mkin.
Qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ja'miyettin' ustavlık fondın ko'beytiw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında yamasa Baqlaw ken'esi ta'repinen qabıl etiledi, eger bul ustavta na'zerde tutılg'an bolsa.
Jaylastırılatug'ın qosımsha jay (a'piwayı) aktsiyalardın' ha'm bul tu'rdegi ja'riyalang'an aktsiyalardın' mug'darı (u'lesi) sheginde artıqmashlı aktsiyalardın' ha'r tipinin' mug'darı olardı jaylastırıw mu'ddetleri ha'm sha'rtleri, sonday-aq nızamg'a muwapıq jaylastırılatug'ın aktsiyalardı artıqmashlı satıp alıw huqıqına iye aktsionerler ushın qosımsha aktsiyalardı jaylastırıw jolı menen ja'miyettin', ustavlıq fondın ko'beytiw haqqındag'ı sheshim menen belgilengen bolıwı tiyis.
Aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında dawıslardın' jigirma bes protsentten aslamına iye ma'mleketke tiyisli aktsiyalar paketi bolg'anda qosımsha aktsiyalardı shıg'arıw jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın ko'beytip barıw tek g'ana mu'lkti basqarıw boyınsha ma'mleketlik komitettin' wa'killigi bolıp tabıladı.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalı aktsiyalardın' nominal bahasın azaytıw yamasa olardın' ulıwma sanın qısqartıw jolı menen, sonın' ishinde aktsiyalardın' bir bo'legin ja'miyet ta'repinen satıp alıp, son'ın ala o'tew jolı menen azaytılg'an bolıwı mu'mkin.
Aktsiyalardın' bir bo'legin satıp alıw ha'm o'tew jolı menen ja'miyettin' ustavlıq kapitalın azaytıwg'a ruxsat etiledi, eger usınday imkaniyat ja'miyettin' ustavında na'zerde tutılg'an bolsa.
Ja'miyet ustavlık kapitaldı azaytıwg'a haqlı emes, eger bunın' aqıbetinde onın' mug'darı ja'miyettin' ustavındag'ı tiyisli o'zgerisler dizimge alıng'an sa'nege belgilenetug'ın ja'miyettin' ustavlıq fondının' nızam menen belgilengen minimal mug'darınan az bolıp qalsa.
Ja'miyettin' ustavlıq kapitalın azaytıw haqqında ha'm ustavına tiyisli o'zgerisler kirgiziw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında qabıl etiledi. Ustavlıq kapitaldı azaytıw haqqında sheshim qabıl ete otırıp aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısı fondtı azaytıw sebeplerin ko'rsetedi ha'm onı azaytıw ta'rtibin belgileydi. Ustavlıq kapitaldı azaytqanda ja'miyetti saplastırg'an jag'dayda na'zerde tutılg'an aktsionerlerdin' ma'plerin qorg'aw sha'rtlerin saqlaw za'ru'r.
Aktsiya - belgili sharayatlarda o'z kapitalların ko'beytiwge, olardı inflyatsiyadan qorg'awg'a imkaniyat beretug'ın bahalı qag'azlardın' birden-bir tu'ri. Aktsiya – aktsionerlik ja'miyettin' aktsionerleri aldında qarız minnetlemesi.
Ja'miyet o'z aktsiyaların satıp alıw huqıqına iye. Biraq bir qatar ellerdin' nızamlarında eger ja'miyet to'lewge uqıpsız bolsa, onda ol o'z aktsiyaların satıp alıw huqıqına iye emes degen reje bar. Eger usınday satıp alıw bul ja'miyettin' to'lew uqıpsızlıg'ına alıp kelgen jag'dayda da tap bunın' o'zi na'zerde tutılg'an. Nızamlarda aktsiyalardı bo'lsheklewge ruxsat etilgen. Aylanıstagı aktsiyalardın' ha'r biri aktsiyalardın' ko'p sanına bo'lingen bolıwı mu'mkin.