text:
Köz qaras Sayasat Tarih Qazaq şejiresi Äleumet
Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin”
Sayragül apaydıñ jeñisin şın jürekten qwttıqtaymın. Sot şeşiminen keyingi quanıştı beynesin qayta qayta körip qattı quandım. Quanbağan jwrt joq eken sol mañda. Sayragül apaydıñ beynesine qarap san oyğa battım…
Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi turalı osığan deyin de azamattıq pikirimdi aytqamın, post twr.
Meniñ jeke pikirimşe qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin” dep däuir bölgiştik sipatqa özgerui mümkin. Qazir, bizdiñ jwrt tek ğana quanıştı qwttıqtap toylaumen äbiger bollıp jatır eken biraq mäselege ülken maştabtan qarap strategiyalıq taldau saraptau jasau jağı jetpey twr.
Qıtaydan zañsız şekara bwzıp ötu oqiğası Sayragülge deyin de bolğan (meniñşe Sayragülden keyin de boladı…), Säbet-Qıtay arasındağı qırğiqabaq kezinde qıtaydağı Säbetşil qazaq wltşıldarı men jas ziyalılardıñ birazı zañsız nemese bir japıraq tañbalı anıqtamamen (qağaz) şekaradan kesip ötken. Ärine sol twsta qazaqtar ğana emes, kämpeskileruge taytwyağımen qarsı qıtaydıñ birmwnşa kapitalisteri, burjuazdarı nemese üşinşi düniejüzilik soğıstı añdap Jañ Qayşınıñ Amerikanı iek artıp qayta tap beruin kütip jatqan işki sıbaylastar da bar edi. Solar 50-60 jj özinde aq teñiz jolı arqılı alıs jaqın şetelge qaşıp ülgirdi. 1979-1989 jj arasında qıtay şekarasın bwzıp teñiz jolı arqılı socsiyalistik lagerden qaşqandar tipten köp boldı. Avstraliya, Oñtüstik-Şığıs Aziya men Amerika jäne Europağa bettegender köp. Biliktegi keybir şendi-şekpendi oligarh toptardıñ da şetelge qaşu oqiğası köp tuındadı. Mısalı, memlekettiñ bükil işki qwpiyasın alıp Säbetke qaşıp bara jatqan jolda Mwñğoliya jerinde (Öndirqan) opat bolğan Lin Biyao-dıñ oqiğası sol küyi büginge deyin qwpiya qaldı…
Kommunistik rejimdegi qıtay tarihında (1949′dan beri) qıtaydan qaşpağan adam öte sirek. Mao-dıñ qasındağı tös qağısqan dosınan tartıp eñ qarapayım qatardağı ziyalığa deyin talay adam şetelge zañsız qaştı. Şetelge qaşudıñ eñ köp maqsatı- qıtay qwpiyasın biluinde ğana emes, socsiyalistik sürdek jüyeden äbden şarşap mezi boluınan da tuındap otır.
Qıtayda 1949-2009 arası şetelge qaşu oqiğasın birqanşa türli kategoriyağa bölip qarastıruğa boladı;
Wlt qwramı jağınan:
Şetelge qaşqan qıtaylar;
Şetelge qaşqan qıtay emester (Manjur, Tibet, Wyğır, Moñğol jäne Qazaq);
Sayasi sipatı jağınan:
Memlekettik qwpiyanı biletinder;
Bilikke balama küşter (oligarh, klon);
Antikommunistşilder;
Antiqıtayşıl Säbetşilder;
Wltşıldar;
Europaşıl Liberaldı küşter;
Erkindik añsağan qarapayım azamattar;
Senim sipatı jağınan:
Dini missionerler (hristiyan);
Hijraşıldar (mwsılmandar);
1989-2019 arasında qıtaydan şetelge qaşu oqiğası tipten kürdeli, jiñişkelikpen kategoriyağa bölip qarastırıp zertteseñiz öte qızıq taqırıp. Şetelge toptalğan qıtaydıñ wltşıl, memleketşil oligarhtarınıñ öz telearnası, täuelsiz baspasözi jäne ğılmi zertteu ortalıqtarı jäne onda akademiyalıq ölşemde taldau jasaytın är salanıñ käsibi mamandarı bar. Olar qıtay kommunistteriniñ qılt etken sayasatın künige döñgelek üstelde taldap, sarapqa sap jatadı. Qıtaydıñ şetelge zañsız qaşıp ötkender üşin wstanğan sayasi poziciyasın jeke taqırıp retinde zerttep qarastıruğa boladı.
Endi, Sayragül apayğa keleyik, qıtay osı oqiğadan soñ qanday reakciyası tanıtuı mümkin:
Birinşi, Sayragüldiñ Qazaqstan aumağında qaluı Qazaqstannıñ jeñisi, kelesi bir jağınan qıtaydıñ da jeñisi sanaladı. Sayasatta “bir quanıştıñ qasında bir ökiniş” bar ekenin wmıtpauımız kerek. Ärine, Qazaqstannıñ täuelsiz, derbes ükimeti bir Sayragülge araşa tüskenimen qıtaydağı neşe mıñ tipti odan da köp Sayragül tağdırlastarğa araşa tüse almaydı. Qıtaydıñ sayasi tehnologtarı bizdi “bir Sayragüldıñ tağdırımen quandırıp qoyıp, mıñ Sayragüldiñ tağdırımen azaptauı mümkin”. Qıtayda sayasi mehanizm men sayasi taktika öte damığan. Biz täuelsiz el, derbes memleket retinde qıtaydıñ barlıq reakciyasına dayın boluımız kerek. Sayragül qıtayğa qaytarılsa da qıtaydıñ jeñisi, qıtayğa qaytarılmasa da qıtaydıñ jeñisi deuim mınada, eger qaytarılsa qıtay Sayragüldi jazalaydı, eger qaytarılmasa qıtay “Sayragülderdi” jazalaydı. Öziñiz oylañız, qıtaydıñ Sayragüldi jazalasa da, Sayragülderdi jazalasa da tiimdi jağı Qıtayda bolıp twr. Al, Qazaqstan Sayragüldi qwtqardı, biraq Sayragülderdi qwtqara ala ma? Jwrt özi aytsın.
Ekinşisi, Bwl mäsele Qazaqstan-Qıtay arasındağı sauda-biznes narqındağı bäsekelestikti ğana emes, sayasi alañdağı küres bäsekelestigin de odan sayın arttıradı. Qıtay bastapta jeñilgen sıñay tanıtadı, şeginşekteydi biraq osal twsıñnan oñdırmaydı, sondıqtan sayasi taktikanı, qırağılıqtı arttıru kerek. Qıtaydıñ energiya men geo-jağrafiyalıq tasımalğa bolğan swranısın sätti paydalanıp, jalañ wlt mäselesin jıltıñdata bermey basqa taktikağa köşu kerek. Bwl mäsele, Almatı-Astana köşelerindegi eki tal qıtayğa dwq körsetumen nemese bir qıtaydı asau jambasqa sap alıp wrğanına mäz bolumen şeşilmeydi. Bilik el tağdırı üşin şınayı taktikalarğa köşu kerek, strateg maman, täuelsiz sarapşı, satıludı bilmeytin wlt intellegentteri kerek. Ärine qaramaqqa öte azbız, bir Pekinniñ qala sanına da tolmaymız. Biraq, halqımız az bolsa da danalığımız kende halıq emespiz, bir maya şöpti bir tal siriñkemen örtey saluğa boladı, kölkösir dariyanı bir kürekpen arıq qazıp qwlağın baylap ağıza saluğa boladı. Qıtay bizge- mümkindik, biz qıtaymen jağalasu arqılı öz wltımızdıñ erik-jigerin, sabırın, sauatın, mädenietin ham sayasi taktikasın sınaymız, jetildiremiz, memleketşildik qwdiretimiz artadı.
Üşinşi, eki boljam alda, qıtaydan keletin köş ne tübegeyli toqtaydı ne bolmasa köş jandanadı. Ekeuine de dayın bolu kerek, köş toqtasa onı kommunistik bilik toqtatadı, erteñ kommunistter ketse liberaldar köştiñ esigin bäribir aşıp beredi. Sonı qadağalap zerttep grafikasın sızıp otıru kerek. Köş toqtasa qazaqtarmen mädeni, ruhani baylanıstı basqa qırınan jalğap äketu kerek, al, köş toqtamay jandanğan jağdayda işki köşi-qon mäselesi men sırtqı köşi-qon mäselesin tübegeyli rettep dayın otıru kerek. Tirkeu, Oralman Kuälik, Azamattıq alu köne sürdek küyinde qala berse qıtaydağı qazaq mäselesi qaytıp “qazaqstandağı qazaq mäselesine” aynalıp ketedi.
Törtinşi, Wlı Türkistandıq Potencial küşin biriktiru.
Qıtay jağı Qazaq-Qırğız, Qazaq-Özbek halıqtarınıñ birigip ortaq küşke aynaluınan qattı alañdaydı. Sondıqtan olardıñ arasındağı jikke sızat salıp otıru üşin “qıtaylıq Türkistan projesin” dayındap otıradı. Ortalıq Aziyağa ıqpalın arttıru üşin Ürimji men Qaşqardıñ öñirlik jäne basqa mümkindikterin paydalanadı, Wyğırdıñ orta jäne şığın burjuaziyalıq biznesteri arqılı ortalıq aziyağa ekonomikalıq ham sauda-biznes “soğısın” aşadı. Ortalıq Aziyanı ne Qaşqar arqılı ne Ürimji arqılı özine täueldi etuge tırısadı. Osı mümkindikterdi iske asıru üşin “qıtay türikşildigin” qoldan jasap twtas Türkistandı (ortalıq aziyanı) Wyğırlar arqılı şaujaylay bastaydı. Siz Qazaqstandağı jäne alıs-jaqındağı Wyğırlardıñ Qazaqtı Wyğırdan taratuın, bükil Almatı oblısınıñ jer-su atauın Wyğırşadan kep şıqqan deuiniñ artında qıtaydağı “qıtay türikşildigi” projesi twrğanın bilmeysiz be? Qıtaydıñ sayasi tehnologtarı basqa köptegen sayasi oyındı alda äli jasap şığaratın boladı. Bwl küreske balama retinde birinşiden Qazaqstan öziniñ jeke potencial küşin arttıru kerek, ekinşisi birtwtas Türkistan tüsinistigi men tağdırlas, müddeles mümkindigin biriktirebilu kerek. Keş qalsaq, qıtaydıñ “qıtay türikşildigi” projesine bir-birden jelinip bitemiz. Wlı Türkistan tüsinistigi artsa jäne qıtayğa ortaq sayasi küşke aynalsa qıtaydıñ energiya men geo-strategiyalıq öñirlik tasımalğa mwqtaj mümkindikterin şaujaylauğa boladı jäne wlı Türkistan aumağındağı (ortalıq aziya) işki tepe-teñsizdik körsetkişterdi tolıqtap (mısalı, eñbekküş, orta-şağın bines, tarihi turizm, özen-su, tasımal, tb) sonıñ erik-jigerimen qıtayğa mwqtajdıqtı azaytuğa boladı. “Özbektesip ketemiz, qalanı Qırğız basıp ketedi” deytin taudıñ quısındağı sasıq qorqınıştan arılu kerek.


c: text/html

text:
2014 senesi sentâbrniñ 27-nde Qarasuvbazarda eki genç hırsızlandı – qırımtatar milliy areketiniñ faali Abdureşit Cepparovnıñ oğlu ve doğmuş torunı. Bundan sebep 2014 senesi oktâbrniñ 1-nde Qırım insan aqları bağ gruppası çalışmağa başladı.
Qaçıruv ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ cevabı, qaçırılğanlar aqqında olğan haberler ve tahqiqat aqqında Qırım.Aqiqatqa Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov tarif ete.
– Abdureşit, oğluñız ve torunıñız nasıl hırzılandı?
– 2014 senesi sentâbrniñ 27-nde aqşam saat 19-larda Qarasuvbazarnıñ qırımtatarlar toplu yaşağan Sarı-Su qasabasınıñ civarlarında Rusiye mahsus hızmetleri – qara urbalı insanlar – oğlum İslâm Cepparov ve torunım Cevdet İslâmovnı hırzısladı. Olar camları qapalı olğan qara «Volkswagennen» kelgen edi. Balalar yol boyu qaldırımda ketkende, olarnı tutaraq, maşinağa oturtıp alıp ketkenler.
– Bunı qaydan bildiñiz?
– Bunı maña şaat ayttı – Sarı-Su sakini. O, saat yedini beş daqqa keçkende evimniñ yanına keldi, çağırdı, çıqtım. Maña er şeyni aytıp berdi. Kim edi, dep sorasam, qara urbalı, sırtlarında politsiyada olğanı kibi işaretler bar olğanını ayttı, yazılğanlarnı oqup olamadı. Hulâsa çıqaram ki, oğlumnı Rusiye Federatsiyasınıñ hızmetçileri qaçırdı.
– Soñ ne yaptıñız?
– Politsiyağa bildirdim. Soñra anda barıp ariza yazdım. Bu işke Taqiqat komiteti celp etildi, meni de olarnıñ binasına ozğarğanlar.
– Anda ne oldı?
Anda olmaycaq şeyler oldı. Meni sanki bir cinayetçini sorğuğa çekmege başladılar. Amma eñ çoq şaat zarar kördi
– Anda olmaycaq şeyler oldı. Meni sanki bir cinayetçini sorğuğa çekmege başladılar. Amma eñ çoq şaat zarar kördi. Onı ekinci qatqa kötergenler, andan qıçıruv, ses eşittim. Şaat insan ve vatandaş olaraq körgenlerini ayttı, amma onı telükeden qorumaq yerine ekinci qatta pek çekiştirdiler. Yanıma kelgende ne olğanını soradım. Onıñ çırayı qaçqan, bir şey aytıp olamay edi. Men bu şaatqa minnetdarım, taqiqat organları da oña teşekkür bildirmek kerek edi.
Añladıq ki, taqiqatnı keçirgenler cinayetni işlegenlernen bir ola
– Soñra oña ne oldı?
– Soñra oña qarşı cinaiy iş uydurıldı, mında olğanı kibi, SİZOda tuttılar. Mahküm etip, koloniyağa üküm etkenler. Amma bayağı vaqıt koloniyağa avuştırmayıp, SİZOda tuttılar. Soñra yolladılar, o, apiste yattı.
– Onıñ bir de bir qabaatı bar edimi?
– Onıñ davasınen oğraşqan advokat dedi ki, bir cinayet işlemedi, amma Abdureşit Cepparovnıñ oğlu davasında şaat oldı – onı şu sebepten taqip ettiler.
– Tahqiqat nasıl keçirildi?
– Tahqiqat dersiñ keçirile. Amma maña, oğlu qaçırılğan qardaşıma yanaşqanlarına köre añladıq ki, taqiqatnı keçirgenler cinayetni işlegenlernen bir ola. Er vaqıt qıçıra ediler, ana tilimizde laf etmege bermey ediler, körüne edi ki, işleri bir.
Menden tahqiqat aqqında soralğanda bunıñ ne qadar saçma olğanını tüşünem, çünki em tahqiqat, em mahsus hızmetler bu davanen bağlı er şeyni bile, bu sistema aynı, aynı devlet.
– Rusiye aq qorçalayıcıları bu davağa diqqat ayırdımı?
– Oktâbrniñ 14-nde, qaçırılğanlarından eki afta keçken soñ, Rusiye prezidenti yanındaki İnsan aqları şurasınıñ toplaşuvı oldı. Olar yılda bir kere, tahminen oktâbr ayında, körüşeler. Bu toplaşuvda İnsan aqları şurasınıñ reisi Nikolay Svanidze Rusiye prezidenti Vladimir Putinge Qırımda insanlar hırsızlanğanını ayttı. O, haberi olmağanını ve bunıñ mümkün olmağanını ayttı.
Maña köre, Rusiye prezidentiniñ cevabı yañlış edi. O, cinayetni taqiq etmege emir etmek kerek edi
Böyle bir cevap, meselâ, bir oğlan qız talebeniñ saçından tartqanını körgen ocadan ola bile. Mında bam-başqa mesele. Bundan evel de qaçırılğanlar oldı, şunıñ içün, maña köre, Rusiye prezidentiniñ cevabı yañlış edi. O, cinayetni tahqiq etmege emir etmek ve belli bir müddet belgilemek kerek edi, soñra da neticelerini cemaatqa bildirmek kerek edi. Bu yapılmadı. Er şey yerinde kibi raat bir subet edi. Kene aynı hulâsa çıqarmaq mümkün, qaçırğanlar Rusiye mahsus hızmetlerinden kele.
– Şimdi bu davanı kim baqa?
– Dört yıl keçti. Oğlum ve torunım aqqında bir haber yoq. Üç advokat çalışa: Sankt-Peterburg, Kyiv ve Qırımda. Ukrainadaki Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası da dava açtırdı. Oğlum Ukraina vatandaşı ola, Ukraina doğru yapa.
Bu işni soñuna qadar yapacaqlarnı vaqıt kösterir. Şimdi ise sağlarmı-yoqmı bilmeyim. Oğlum sağ olsa, eki aydan 23 yaşını tolduracaq, hırsızlanğanda ise 19 yaşını bile toldurmağan edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avgustnıñ 18-de işğal etilgen Aqyarda facia yüz berdi: qurulğan prezident kadet oquv yurtı binasınıñ damı tüşken vaqıtta eki qurucı elâk oldı. Daa beş kişi yaralandı.
Yerli «politsiya» eki ve ekiden ziyade ölüm sebebi olğan qurucılıq işlerini bozuv boyunca cinaiy iş açtı.
Şimdi adise yerinde taqiqat taqımı çalışa, «politsiya hadimleri» şaatlarnıñ malümatını ögreneler. Bunıñnen beraber qurucılıqqa alâqası bar olğan şahıslarnı soraştıralar, qurucılıq vesiqaları alına, obyektte telükesizlik tehnikası içün mesülietli olğan şahıslarnı belgileyler.


text:
Er bir areketniñ eki dane zıt tarafı bar. Atta Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden dolayı Ukraina içün musbet netice bergen bir qaç faktor mevcut. Devlet, istiqrarlı bir dünyada yaşaymız ve devletniñ suverenitetine iç bir şey ve iç kimse havflı degil degen hayaliy bir yuqudan uyandı.
Afsus ki, aqiqat farqlı şeyler kösterdi. «Qardaş» devlet darbe endirdi. Merametsiz ve hasis darbe Ukraina asla azır olmağan vaqıtta endirdi. Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki işbirlikçilerini qullanaraq, Rusiye o zaman muvafaqiyetli dep tüşünilgen «Qırımnıñ tuvğan limanına qaytuv» operatsiyasını keçirgen edi.
Qırım ilhaqından son Rusiye KHV bütün Rusiyede eyfori dalğasını üfürtip çıqtı. Tecavuzcı bayram yapa edi.
Lâkin vaqıt keçe – ancaq keçken o vaqıttan tecavuzcığa iç bir fayda yoq.
Rusiyeniñ baş geostrategi Vladimir Putinniñ Federal Mecliske yollağan soñki habarine baqacaq olsaq, onıñ silâdan başqa maqtanacaq iç bir şeyi yoq.
Ukraina içün bütün dünyada qapular açılğan maalde, tecavuzcı-devlet ögünde olarnıñ episi qapala
Elderekte, Ukraina soñki dört yıl içinde ziyade sağlamlaştı: dağılıp ketmedi, defoltqa oğramadı, milleti birleşti. İşte bularnıñ epsi Kreml teşviqatçılarınıñ tahminlerini toz-tufan misali darma-dağın ete. Ukraina tecavuzcığa nisbeten halqarabasqını ustalıqnen qullana. Netice olaraq, Ukraina içün bütün dünyada qapular açılğan maalde, tecavuzcı-devlet ögünde olarnıñ epsi qapala. Ve bu cereyan bütün seviyelerde üküm süre. Bu meyillerniñ epsi belli rusiyeli medeniyet erbaplarınen siyasetçilerini Qırım qanunsız ilhaq etilgeni aqqında açıq fikir beyan etmege mecbur ete. Ve bu ketişat Rusiye ile ekisi arasındaki küreşte Ukraina yeñgenini köstere.
Ukraina ordusı da bir qaç misli quvetleşti. Ukraina içün olıp keçken şeyler, mevcut aqiqatlarğa esaslanğan alda, fena sayılmaz, bir çoq saalarda ise - pek yahşı. Ancaq...
Ukraina küç toplağan sayın, onıñ siyasetçilerinden ilhaq etilgen Qırımnı küç qullanıp keri qaytaruv aqqında laf etkenlerini daa ziyade eşitmek mümkün. Baş geostrateg işte, tamam bunı istey desem yañılmam, dep belleyim. Onıñ «ellerini bu qadar urulğandan soñ», artıq ilk olaraq arbiy çatışmağa kirmekten çekinir. Lâkin Ukraina ilk olaraq darbe bermege tutunacaq olsa, Putin toplağan bütün açuvını qusar ve onı toqtatmaq pek qıyın olur.Ne deñiz de, geostrategniñ ordusı daa bayağı küçlü ve onıñ generalları büyük mıqyaslı cenk başlatmaq içün emir beklep oturalar. Elbette, arbiy areketleriniñ bütün planları tizilgendir.
Keliñiz, birinci cenkte Çeçenistan Rusiye ordusı üzerinden ğalebe qazanğan ve soñkisi cumhuriyet topraqlarından mashara olıp çekilip ketkeni aqqındaki misalni hatırlayıq. Çeçenistan aqiqaten de mustaqillik elde etken edi. Amma çeçen halqı ğalebe meyvalarına quvanıp olamay, çünki öz küçüne inanıp, çeçen ordusı Rusiyenen yañı cenk başlatılmasına sebepçi ola. Neticede, Çeçenistan bu qadar zametnen qazanılğan üriyetinden marum qala.
Ukraina siyasetçileri yalıñız barışıqlı siyasiy usullar mücibi areket etmeli ve Qırımnıñ azat etilüvinde, işte ancaq bular kerek netice berir
Bunen bağlı olaraq qırımtatar halqınıñ barışıqlı tirenüvini hatırlamaq yerli olacaqtır. Ekseriyet qırımtatarlarnıñ işğalcilerge qarşı açıq cebeleşüvge kirişkenini istese de, maqsatlarına erişip olamaycaqlar. Qırımtatarlarnıñ tınçlıqsever doktrinası öz meyvalarını köstere. Halqnıñ dünya yüzündeki itibarı artıp bara yata, Milliy Meclis liderleri dünyanıñ eñ yüksek minberlerinde çıqış yapalar. Vaqtı-zamanı kelgende – qırımtatar halqı öz tarihiy vatanında raat nefes alır!
Bu sebepten, Ukraina siyasetçileri yalıñız barışıqlı siyasiy usullar mücibi areket etmeli ve Qırımnıñ azat etilüvinde, işte ancaq bular kerek netice berir dep belleyim.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (telüke havfından dolayı muellifniñ adı ve soyadı deñiştirilgendir)
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.


text:
Onıñ bildirgenine köre, noqta qurulmasınıñ maqsadı Qırım akimiyeti alğan suvnıñ ölçemesidir.
O, şunı qayd etti ki, evelleri böyle bir qayd noqtasında acet yoq edi. Herson valisi dedi ki, Şimal-Qırım kanalı - «tek suv yolu degil, şlüz sisteması ve nasos stantsiyalarından ibaret olğan mürekkep bir inşaattır».
Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» haber agentligi Ukraina Herson vilâyetinde Şimal-Qırım kanalında damba qurıp, Qırımğa suv berilmesini toqtatacaq ola, dep bildirdi. Agentlikniñ malümatına köre, sıñırdan 40 kilometr mesafede Kalçak qasabası civarında çuvallardan damba yapıla.


text: Tört jıl bwrın Braziliyada ötken ÄÇ-tiñ 1/8 finalında Kolumbiyadan jeñilgen Urugvay Reseydegi çempionatqa äbden şınığıp keldi. Negizgi qwramı da köp özgergen joq. Qaqpaşılar Muslera men Sil'va (qosalqı), qorğauşılar Godin, Kaseres, Himenes, Pereyra men Koates (qosalqı), jartılay qorğauşı Rodriges, şabuılşılar Suares, Kavani men Stuani. Bwlardıñ bäri tört jıl bwrın ardager Forlanmen birge oynağandar. Äsirese, Godin, Suares pen Kavanidiñ finalğa wmtılatınder şağı. Tört jıldan keyin bwlar kezindegi Forlan qwsap negizgi qwramağa ilinedi dep oylamaymın. Sol sebepti osı şarıqtap twrğan kezin paydalanıp qalsa igi edi. Kavani älemdegi mıqtı futbolşılardıñ biri ekenin däleldep eki tamaşa gol soqtı. Ekeui de kürdeli gol. Birinşisin baspen soqtı: qaqpa tübine öte qattı jäne biik äuelep kelgen Suarestiñ pasın


text:
Qırım tasil «naziri» Natalya Gonçarovanıñ sözlerine köre, Qırım mezunları aqqında malümat kiyevli «İnforesurs»qa berilgen edi – Ukrainada aliy oquv yurtları içün diplomlarnıñ yekâne basılğan yeri. Şunıñ içün diplomlarnı şahsiyetni tasdiqlağan vesiqalarnı taqdim etip, Kiyevde elde etmek mümkün.
Ukraina tasil ve ilim naziriniñ muaivni İnna Sovsun qayd etken edi ki, qıtada diplomnıñ Rusiye şeklini taqdim etip, ukrain variantnı almaq mümkün, amma bu ketişatnıñ tafsilâtı daa belli degil.
V.Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektor muavni Aleksandr Timohin ukrain diplomlarnı elde etmege istegenlerge Qırım aliy oquv yurtından ketip, Ukraian universitetlerinde oquvnı devam etmege ya da Rusiye dimlomnı elde etip, qıtada çalışmağa tevsiye etti.


text:
Sizge mına zattar qajet boladı:
400 g qalıñ makaron (mümkindiginşe uzın bolğanı)
2 a.q. sarı may
2 a.q. keptirigen ügitpe nan
400 g ügitkişten ötkizilgen qattı irimşik (mäselen, parmezana)
Et tuzdığın jasaw üşin:
2 a.q. ösimdik mayı
600 g sïırdıñ twrama eti
1 ortaşa pïyaz
tuz
usaqtalğan qara burış
3 a.q. qızanaq pastası
½ staqan qızıl şarap
1 dämqap tayaqşası
2 burşaqtı burış
Süt tuzdığın jasaw üşin:
4 a.q. bïday unı
1 l süt
4 jumırtqa
1 ş.q. jupar jañğaq
Dayındaw täsili:
1. Makarondı qaynatamız. Makaronımız azdap qattılaw bolğanı durıs. Sosın onı swıq swğa şayamız.
2. Et tuzdığın dayındaw: tabağa azdap may quyıp, twrama etti 7-10 mïnwttay qwıramız. Kesek-kesek bolıp qalmawı tïis. Pïyazdı usaqtap twrap tabağa salamız. Dämine qaray tuzın, burışın jäne qızanaq pastasın salasız. Sosın şarap pen dämdegişti qosamız. Et piskenşe 20 mïnwt buqtıramız.
3. Ülken şuñğıldaw ıstıqqa şıdas beretin formanı alıp, oğan sarı maydı juqalap jağamız jäne oğan ügitilgen nandı sebemiz. Dayın makoronnıñ jartısın salamız üstinen irimşikti sebemiz, sosın et tuzdığın jaymalap salamız. Üstine qalğan makarondı salamız üstinen tağı da et tuzdığın sosın qalğan irimşikti sebemiz.
4. Süt tuzdığın dayındaw: undı qalğan sarı men aralastıramız, sütti 50-60 gradwsta qızdırıp jäne onı unğa quyamız, Aqırın otqa qoya otırıp aralastırw qajet. Jaqsılap aralastırılğan jumırtqanı, tuz jäne dämine qaray burıştı salıp tağı da jaqsılap aralastırw qajet.
5. Makaronğa sütti tuzdıqtı quyamız.
6. Makaron salınğan formanı 180 gradwsta qızıp turğan peşke qoyamız. Pastïcïonı 35-40 mïnwt pisirw qajet.
Asıñız dämdi bolsın!
Kommentarïï


text:
Roman Oşarov
Eñ yaqın vaqıtta Moskva qarşılaşacaq meselelerden biri, Qırım musulmanlarınıñ Rusiye cemiyetine qoşulmasıdır. Belli ki, bu devlette, musulman diyarlardan kelgenler közge alınmasa, tahminen 16 million musulman yaşay, yani olar, memleketniñ 11%-nı teşkil eteler.
Refat Çubarov, qırımtatar Meclisiniñ yañı reisi, Mustafa Cemilev kibi, yarımadanıñ akimiyeti tarafından Qırımğa yiberilmedi. Aytqanına köre, adaletsizlik esasında qurulğan yañı yaşayışqa qırımtatarlar nasıl alışacaqlarını bilmeyler.
Refat Çubarov, «Гoлoc AMepиkи» rus hızmetiniñ mühbirine añlatqanı kibi, «İslam, inançlı adamlarnı, esasında adaletsizlik turğan vaqiyalarnı qabul etmekten men ete».
Rusiye musulman yetekçileri, qırımtatarlarnı Moskva ile işbirlik tutmağa qandırmaq içün ardı-sıra yarımadanı ziyaret ettiler.
Rusiyede tahminen 5 biñ musulman cemiyeti mevcut, olarnıñ üçte birini Şimaliy Qavqaz musulmanları Koordinatsion merkezine ait. Nufuz boyunca ekinci yerde – Tatarstan Diniy İdaresi buluna, o cemiyetlerniñ 25%-nı idare ete, üçünci yerni, em Aqrusiye, Moldova, Latviya musulmanları arasında itibarlı sayılğan Rusiye musulmanlarınıñ diniy idresi tura. Ve Rusiye müftiler Şurasınıñ idaresi altında cemiyetlerniñ tahminen 18% buluna.
2014 senesi mart ayında Qırımnı birinci olıp Tatarstan müftisi Kamil Samigullin ziyaret etti ve Qırım musulmanları müftisi Aci Emirali Ablayevnen körüşti. Samigullin o vaqıt, qırımtatarlar daima Tatarstan musulmanlarınıñ qol tutuvında emin olmalılar.
Samigullinnden soñ, yarımadağa Rusiye müftiler şurasınıñ reisi Ravil Gaynutdin de keldi, o da Mecis, Müftiyat vekillerinen körüşti. İyunnin başında, Rusiye künü, yarımadağa Musulmanlar Merkeziy Diniy İdaresi ve Başqorqostan Cumhuriyetiniñ eyyeti, Şeyhul İslam Talğat Safa Tacuddinniñ reisliginde keldiler, o da Emirali Ablayevni ziyaret etip, «bir musulman digerine er işte tayanç» olğanını isbatlamağa tırıştı.
Şimdilik, Şimaliy Qavqaz musulmanları koordinatsion merkeziniñ reisi Qırımda bulundımı ya yoq belli degil. Amma, diger tesiri çoq duyulmağan «Moskva müftiyatı» ve Çuvaşiya Cumhuriyeti Diniy İdaresiniñ reisi, Cemaat palatasınıñ azası Albir Krganovnıñ ziyareti aqqında belli. Krganov, rusiyeli akimiyetke çoq yaqın olğan «Milliy firka»nı destekledi.
Qırım mühbirleri yazğanı kibi, Krganovnıñ Qırımğa ziyareti «muvafaqiyetsiz» oldı, Qırımlı müftiy ise, daa çoq Gaynutdin ile bağ qurdı. Qırım müftisi Ablayev Rusiye vekillerinen körüşkende, Qırım müftiyatınıñ mustaqilligine israr etip, semereli işbirlikni red etmedi.
Tatarstan prezidenti Rustam Minnihanovnıñ Qırımğa ziyareti eñ çoq közge çarptı. O Refat Çubarovnen körüşken edi. Bir qaç aydan soñ, Çubarov Kazanğa bardı, qırımtatarlar ve qazantatarlar arasında işbirlik aqqında añlaşma tizdi. Vesiqağa köre, Tatarstan ve Qırım köy, qasabaları eyyetleriniñ biri-birinen bağ tutmaları, eki halqnıñ tarihiy bağlarnıñ ögrenilmesi, til, tasil, tarih saalarında birlikte yapılğan ilmiy konferentsiyalarnıñ ötkerilmyesi közde tutula edi.
Qırımtatarlarnıñ ekseriyeti tarafından desteklengen Meclis, Rusiye musulman teşkilâtları ile iş tutmaq degil, daa çoq tarihiy tecribe ve yarımadada islamnen bağlı vaziyetni añlatmağa tırıştı.
«Bugün de bugün, Qırımda yekâne Diniy idare çalışa, müftisini qurultayda saylaylar. Yarımadada çalışqan aman-aman episi din teşkilâtları müftiyatqa bağlı», – añlattı Çubarov.
Aytqanına köre, Rusiye eyyetleri vekillerini qırımtatarlarnıñ birligi şaşırttı.
«Rusiyeniñ özünde musulmanlar ve musulman teşkilâtlarnıñ faaliyetleri pek farqlana, olarnı bir merkez degil de, bir qaç büyük merkez idare ete, olar da bazıda özara çirkin bir raqibette bulunalar», – dedi Çubarov.
Qırım Müftiyatından ğayrı, yarımadada Qırım musulmanları Merkezi de çalışa, oña musulman cemiyetlerniñ 14 bağlı. Müftiyatnıñ imayesine ise, 350 cemiyet kire. Çubrovnıñ fikirince, Qırım musulmanları merkezi Ukrainanıñ sabıq mahsus hızmetleri tarafından meydanğa ketirildi, Rusiye mahsus hızmetleri de onı qullanacaqtırlar.
Kreml siyasetini belgiley
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ Rusiye ile «birleşkenini» ilân etken soñ, qırımtatarlarnıñ aqlanuvı boyunca tedbirler keçirilecegini aytqan edi. Soñra, prezident yarımadadan sürgün etilgen qırımtatar ve diger milletlerniñ aqlanuvı boyunca ferman imzaladı.
İşğalden soñ, eki ay keçer-keçmez Putin, Rusiyege qol tutqan qırımtatarlarnıñ belli bir vekillerinen körüşti. Olarnıñ arasında Vasfi Abduraimov reberliginde «Milli firka» teşkilâtı azaları, «Partiya regionov» Qırım cumhuriyet teşkilâtını vekili Edip Gafarov da bar ediler.
«2008 senesi Rusiyeniñ Gürcistanğa qarşı yapqan istilâsı vaqıtndan Abduraimov Putinge muracaat etip, bu kibi tedbirlerni Ukrainağa qarşı qullanmasını rica etti», – hatırlattı Çubarov.
Qırım işğal etilgen soñ, Putin Mustafa Cemilev, ya da Meclisniñ diger vekillerinen körüşmedi. Tek bir kere, Cemilevnen, referendum arfesinde, Tatarstannıñ sabıq prezidenti Mintemir Şaymiyevniñ teşebbüsi ile telefonnen laqırdı etti. Yañı şaraitlerde, qırımtatar aqlarının qorçalanuvı aqqında sualge, Putin qazan tatarlarnıñ «bahtlı» ömürini misal olaraq ketirdi.
Moskvadaki Karnegi merkeziniñ mütehassısı Aleksey Malaşenkonıñ fikirince, Kremlniñ islamğa nisbeten davranışında büyük bir qusur bar, akimiyet musulmanlarnı ekige böle – devletke yaqın olğan «yahşı», qarşı çıqqan «yaramay».
Qırımdaki radikallıq
«Qırımtatarlarnıñ küreşi esasında, daima zorbalıqsız usullar tura edi. Er saada. Maneviy ayatta bunı qulanamız. Qırımda terrorizm ya da silâğa tayanğan teşebbüslerniñ peyda olacağı aqqında söylemek – saçmadır»,– dey Refat Çubarov.
Aleksey Malaşenko maqaleleriniñ birinde, Qırımda salafilerge qol tutqan yaşlarnıñ bar olğanını yaza.
Tavriya milliy universitetinde Qırımdaki islamnıñ tedqiqçısı Elmira Muratovanıñ bildirgenine köre, Qırımda salafiler tek ayırı arap devletleri fondları ve missiyalarında temsil etilmekte.
Qırımda islamnıñ türk variantı mevcut. Bunen beraber, 5 biñe yaqın tarafdarı olğan «Hizb-ut-tahrir» teşkilâtı da añıla. Qırım diniy erbaplarınıñ bazıları, bu qayd etilmegen teşkilât qırımtatarlarnıñ an-aneviy islam baqışlarını boza, dep sayalar.
Muratova yazğanı kibi, yarımadada habaşiler de bar, 500-800 nefer adamdan ibaret vahhabiler ceryanı faaliyet etmekte. Faqat, bunıñ episi kütleviy şekilde inkişaf etmey.
Rusiye qanunlarından tış qalğan «Hizb-ut-Tahrir» kibi teşkilâtlar, işğalden evel de ayırı qurumlar olaraq çalışmadılar, dey Çubarov.
«Qırımda «Hizb-ut-Tahrir» daimiy teşkilâtı yoq. On, on beş adam bu firqa ğayelerine qol tutqanları belli. Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, «Hizb-ut-Tahrir» ile küreşni esassız birinci yerge qoydılar», – añlattı Çubarov.
«Qırım islamı» nasıl tiklendi
İslamnıñ Qırımdaki canlanuvı qırımtatarlarnıñ avdetinen başlandı. Tavriya Milliy universitetinin ilmiy hadimi Elmira Muratova yazğanı kibi, Qırımdaki islam sıfırdan tiklenip başladı.
Yarımadada ilk evelâ, cami, medrese, ibadethaneler, cemiyetler quruldı. 5 Medrese açıldı, hafizler mektpleri açıldı. İslam merkezleri ile bağ teşkil etildi. 2000 senesinden başlap, Qırımdaki diniy tasil esasen Türkiye tarafından idare etile. Araplarnıñ tesiri tek «Alraid» hayriye teşkilâtınıñ faaliyetinde duyala.
Qırımda musulman cemiyetlerniñ inkişafı, Ukrainanıñ yımşaq siyasetinen bağlı. Yarımada Rusiyeniñ qoluna keçken soñ, diniy teşkilâtlar yañı qanunlarğa alışıp başladılar, olarğa köre, misal içün «Hizb-ut-Tahrir» yasaq etilgen terroristik teşkilât sayıla.


text:
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine «Ukraina Rusiyege qarşı» eki devletlerara ve işğal etilgen Qırım boyunca 20-ge yaqın şahsiy şikâyet yollanıldı.
Bunı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi kâtibiyetiniñ yuridik bölüginiñ başı Olga Çernışeva ayttı, dep haber ete Dojd.
«Birincisi (devletlerara şikâyet – muar.) 2014 senesi mart ayından Qırım ve Ukraina şarqında yüz bergen adiseler ile bağlı», – tarif ete Çernışeva.
Onıñ sözlerine köre, bundan soñ aynı şu mesele boyunca tahminen 180 şahsiy şikâyet yollanıldı.
«Olardan bir yigirmi şikâyet Qırım ile bağlı. Mında bir sıra mesele köterile: yaşayış aqnıñ bozuluvı, insanlarnıñ ğayıp oluvı, sert munasebet, azatlıqtan marum etüv, matbuat vastalarınıñ sıñırlavı, mülk aqqınıñ bozuluvı ve ilâhre», – añlattı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ayvadan tatlı rizığı
Bu tatlı rizıq bik tämle
Törek aş-suları tatlı rizıqlarına bik bay. Alar qamırlı häm sötle bula, şulay uq ciläk-cimeşle tatlı rizıqların da yasıylar.
Kiräkle äyberlär:
3 ayva
1 stakan şikär qomı
1 koriŝa tayaqçığı
10 kipterelgän qanäfer
Slivki
Töyelgän fistaşki
Yartı limon
1 litr su
Yasalışı:
1 litr suğa yartı limon soğın sığabız. Ayvanı qabığınnan, töşlärennän çistartabız häm ikegä büläbez. Ayva töşlären taşlamağız, çönki ayvağa matur qızıl tösne alar birä. Ayvalarnı kästrül’ töbenä urnaştırabız (kiselgän öleşe östä bulaçaq). Koriŝa, qanäfer, ayva töşlären salabız, şikä qomı sibäbez häm su salabız. Östen qaplap, sunı qaynatabız, annarı äkren utta 1-1,5 säğat’ peşeräbez.
Ayva yomşarıp, qızıl töskä kergäç uttan alabız häm 3-4 säğat’ suıtabız. Ayvanı tälinkägä alıp, qalğan ballı sunı östenä salabız häm fistaşki yäisä slivki belän bizibez.
Aşığız tämle bulsın!


text:
ATR telekanalında tintüv keçirgen Rusiye arbiyleri baş müdir Elzara İslâmovnıñ jurnalistlerge bergen intervyüsını bozdılar. Telekanal hadimleri Qırım.Aqiqatqa bergen videoda körüne ki, adiy urbada eki adam ve mahsus urbada bir kişi ATR baş müdiriniñ yanına kelip, intervyü bermege keder eteler. Erkeklerden biri kamerağa sırtını çevirip, operatornıñ işini blok etti.
Qayd etmeli ki, muarririyette tintüv keçirgen arbiyler ATR qırımtatar telekanalınıñ reberlerini bile bilmeyler. Böylece, olardan biri telekanalnıñ baş müdiri Elzara İslâmovağa «müdiriñiz çağıra» dep, onı çetke çekecek oldı.
«Men izaatlar berem, bu menim aqqımdır», – dep cevap berdi İslâmova.
«Müdiriñiz kelmege rica etti», – dep daa bir kere tekrarladı erkek.
«Angi müdir? Kendim baş müdir olam», – dep ayttı ATR telekanalınıñ reberi.
Soñra erkekler intervyü bermek kerekmegenini bildirip, bu taqiqat tedbirleriniñ keçirilmesine keder ete, dep ayttılar.
«Şimdi mında taqiqat tedbirleri, olar bitken soñ intervyü bere bilesiñiz», – dep ayttı erkek kameranı qapatıp.
ATR baş müdiri Elzara İslâmovanıñ aytqanına köre, telekanaldaki tintüvni 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingde eki insan ölümi ile bağlaylar.
«Sebebi 2014 senesi fevral 26-da keçirilgen mitingde eki insan ölümi aqqında cinaiy iş boyunca tintüv qararı oldı. Bizim taqiqat komitetine bermegen malümatımız bar deyler. Faqat yıl devamında farqlı organlardan muracaatlar kelgen edi, ve bir şey istegen olsalar, biz er daim malümat beremiz», – dep qayd etti İslâmova.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
ATR qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ informatsion siyaseti boyunca muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».
ATR hadimlerine tintüv sabağa qadar süre bilecegini ayttılar.
OSCE azatlıq meseleleri vekili Dunja Mijatović bazarertesi künü, yanvar 26-da, arbiylerniñ Qırımnıñ Aqmescit şeerinde yerleşken ATR yekâne qırımtatar telekanalına yapqan areketlerini takbih etti.


text:
Bunı ukrain mektep-gimnaziyasında ötkerilgen toplaşuvda Qırım tasil, ilim ve gençlik «naziri» Natalya Gonçarova bildirdi, dep haber ete KİA.
Onıñ aytqanına köre, Qırım mezunları Rusiye Federatsiyasınıñ aliy oquv yurtlarında tasil almağa isteseler, olarnıñ vesiqaları olmaq kerek.
«Bu künleri kütleviy haber vastalarında Rusiye pasportlarını alacaq mektep mezunlarınıñ cedveli aydınlatılacaq. Yarın 3-ünci gimnaziyanıñ talebeleri pasportlarnı alacaqlar», – dep qayd etti nazir.
Rusiye Federal Migratsion hızmetiniñ malümatına köre, Qırımnıñ 350 biñ sakini Rusiye pasportını almaq içün vesiqalarını teslim etti. 250 biñ pasport azır, daa 150 biñi tezden berilecek.


text:
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırımdaki köy hocalığı ve şarapcılıq aqqında laf etecekler. Studiya musafiri – Ukraina agrar siyaseti nazirliginiñ iş gruppasınıñ mütehassısı Dmitriy Nezviskiy. Alıp barıcı – Sergey Mokruşin.
Yayın iş künleri saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında efirge çıqa.
Efirge (044) 490-29-05 nomeralı telefon vastasınen bağlanmaq mümkün.
Qırımnıñ büyük qısmında radionı diñlemege imkân bar.
Diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
Fatix Ämirxan
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Fatix Zarif uğlı Ämirxan (tulı Möxämmätfatix Möxämmätzarif uğlı Ämirxanov, kиp. TaT. ФaTиx Зapиф yлы ӘMиpxaH, pyc. ФaTыx ЗapифoBич AMиpxaHoB; 1886—1926) — tatar ädäbiäteneñ klassigı. Fätxulla xazrät (1909), Xäyät (1911) novellarında, Yäşlär (1913), Tigezsezlär (1915) piesalarında, Urtalıqta (1912) romanında üz zamanınıñ sosial-psixologik qarşılıqların aça, XX yöz başı tatar xalqı tormışındağı ictimağıy-säyäsi mäs'älärne kütärä, kiläçäk zaman keşesendä bulırğa tieşle sıyfatlarnı gäwdäländeregä omtıla. Şäfiğulla ağay (1926 yılda yazılğan, 1991 dä näşer itelgän) satirik novellasında Bolşeviklarnıñ dogmatik fikerlärgä yabışıp yatularınnan açı kölä. Mäqälälärendä ädäbiattage häm sänğättäge xalıqçanlıqnı häm realizmnı yaqlap çığa.
Ğabdulla Tuqaynıñ dustı.
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]


text:
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ başı Vladimir Groysman 1944 senesi qırımtatarlarnıñ srgünligini Stalin rejiminiñ insaniyetlikke qarşı eñ müthiş cinayet olaraq adladı.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Bu facialı vaqialarnıñ neticesinde evlerinden mecburiy sürette 200 biñ insan quvuldı, yarısı repressiyalarğa dayanıp olamadı», – yazdı o.
«Teessüf ki, şimdi qırımtatarlarnıñ tuvğan toprağı olğan Ukrainanıñ bir qısmı işğal etilgen. İşğalci de totalitar imperiyanıñ mirasçısı olaraq areket ete. Ukraina Qırımda olğan vatandaşları aqqında unutmadı. Ukraina Yuqarı Şurası qırımtatar halqınıñ aqlarını Ukraina tamır halqı olaraq belgiledi ve idare organlar – Meclis ve Qurultaynıñ vekâletlerini de tanıdı, ve işğalde qırımtatar halqı aqlarınıñ bozuluvını takbih etti», – dey o.
Groysman şunı da qayd etti ki, akimiyet «dünya toplulığınıñ ve halqara teşkilâtlarnıñ diqqatnı celp etip, Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ aqlarını qorumağa devam etecek».
«Eminim, Ukraina Qırımnı qaytarır!», – dedi o.
Bazarertesi künü, mayıs 18-de, Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgünligi 71 yıllığı munasebeti ile Ukraina ve tışında bir sıra hatıra tedbiri keçirilecek.
Şu künleri Kiyev, Harkov, Herson, Lviv ve diger şeerlerde de bu kibi tedbirler keçirildi.
Er sene Qırımda sürgünlik yıllığı munasebeti ile kütleviy tedbirler, şu cümleden Aqmescit merkezinde matem mitingi keçirile edi. Amma Rusiyeniñ Qırımnı zapt etkeninden soñ Aqmescit merkezinde bu kibi tedbirlerni keçirmege yasaq ettiler.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatıra künü. Bu kün 1944 senesi qırımtatarlarnen tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollandı. Umumen 180 biñ insandan ziyade sürgün etilgen edi.


text:
Bunı öz Facebook saifesinde Arbiy-siyasiy taqiqatlar merkeziniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, «vatandaşlıqtan rey etüv» ketişatı ğayet qıyındır. Yani, zaruriy vesiqalarnıñ resmiyleştirüvine ve Federal migratsion hızmeti organlarında nevbetlerde turmaq içün bir afta vaqit kete.
«Rusiye vatandaşlığını red etken insanlarnıñ evlerine «halq imayesi»niñ temsilcileri bara ve işbu vatandaşlardan Qırımdan ketmege talap eteler. Aks alda küçni qullanmağa söz bereler. Böyle adiseler Aqmescit ve Sudaqta qayd etilgen edi» – dey Tımçuk.
O eminr, böyle tarikler Rusiye Federatsiyasınnı FMH-niñ iştiragi ile keçirile.
Tımçuk qayd ete ki, vatandaşlarnıñ razılığı olmadan olarğa grajdanlıqnıñ berüvi halqara qanunlarnıñ qaba bozuluvı ola.


text:
Çongar – «Serbest Ukrainağa hoş keldiñiz!». Bu yazı ukraince ve qırımtatarca yazılğan levhalar Qırım ile memuriy sıñırdaki kiriş-çıqış noqtalarınıñ yanında yerleşe. Diger levhalarda da eki tilde şöyle denile: «Ukraina. Qırımtatar muhtar cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!».
Qırım.Aqiqat memuriy sıñırnı keçken insanlardan böyle bir levhalarğa nasıl yanaşqanını soradı.
Memuriy sıñırda levhalarnı qoymağa teklif etkenler de – Qırım vatandaş qamaçavı aktsiyasınıñ iştirakçileri – bu ğayeni izaatladı.
«Olar – separatisttir» – Harkov vilâyeti sakininiñ fikiri
Qırım ile memuriy sıñırdaki «Çongar» kiriş noqtasında nevbette turıp yorulğan insanlar bir şeyni izaatlamağa pek istemeyler. Laf etmege bazıları razı ola.
– «Serbest Ukrainağa hoş keldiñiz!» – bu ibare kiriş-çıqış noqtasından kelgen insanlarğa meraqlı bir şekilde tesir ete. Qonuşacaqlar birden belli ola.
Bazıları külümsep «Sağ oluñız!» deyler, ve jurnalist bir daqqa içinde sual bermege imkân qazana.
– «Serbest Ukrainağa hoş keldiñiz!».. Memuriy sıñırnıñ yanında qoyulğan bunıñ kibi levhalarğa nasıl baqasıñız?.. Ya da Qırımğa ketkende körgeniñiz levhalarğa ne dersiñiz: «Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!»?
Bazıları kiriş-çıqış noqtasınıñ yanında bir de bir levhanı körmediler. Körgen olsalar da, olarğa añlaşılmağan bir yazı diqqatlarını celp etti (metin ukraince ve qırımtatarca yazılğan). Digerleri «aşıqam» ya da «laf etmege küçüm yoq», dep keçip keteler.
Qonuşmağa başlağanlarnıñ fikirleri farqlı oldı.
Qırımlılar video çıqarılmasına kesen-kes razı degiller. Qırımlı bir oca video olmaydajq şartınen fikirini yazıp almamıznı istedi.
Olarğa külip baqamız. Levhalar köstere ki, iç bir şey daimiy degil. Bunıñ episi olmaycaq edi
«Olarğa külip baqamız. Levhalar köstere ki, iç bir şey daimiy degil. Bunıñ episi olmaycaq edi», – dedi o.
«Ukrainağa hoş keldiñiz!» dep yazılsa edi, yahşı, amma (qırımtatar cumhuriyeti aqqında) böyle laflarğa quvanmayım, insanlarğa siyasiy usullar vastasınen tesir etecek olalar. Er kes bundan yoruldı endi, buña ciddiy yanaşmamalımız, mence. Maña köre, kimse buña kerçekten inanmay, ve olarnı anda bu maqsat ile asmadılar», – dep fikirini bildirdi Dnipro vilâyetiniñ sakini.
Harkovdan kelgen qadın qayd etti ki, onıñ içün nasıl bir cumhuriyet olacaq farq etmey: qırımtatar ya da başqa bir cumhuriyet olsa, «barışıq olsun».
Ukrainağa kirgende ukrain işaretlerini körmek pek hoş, sevimli memleketiñ seni qarşılay
«Ukrainağa kirgende ukrain işaretlerini körmek pek hoş, sevimli memleketiñ seni qarşılay. Men ukrain olaraq Qırımğa barmağa mecburım, anda mal-mülkim bar, maalesef. Muhtar cumhuriyet ne olğanını añlamayım, doğrusını aytqanda. Qırım – Ukrainadır ve, tabiiy ki, tatarlarnıñ milliy toprağı», – dep ayta Kyiv sakini.
Kiriş-çıqış noqtalarında taşıma hızmetlerini köstergen yerli sakinler video çıqarılmasına qarşı çıqa, amma açuvlanğanını bildireler: «Ne içün mında türkçe yazalar?».
Qonuşmağa razı olğan Geniçesk sakinini qırımtatar cumhuriyeti aqqında yazı açuvlandırğan eken.
«Ne içün qırımtatarca? Men mında ermeni tilinde yazılsın isteyim! Olar muhtariyetni qurıp, merkezini Geniçeskte yapacaq olalar!», – dep ayttı o.
Avtobusnı beklegen Harkov sakini ise levhalarnı qoyğan insanlar separatist olğanlarını ayttı: «Qırımtatar cumhuriyetimi? Daa neler?».
Qamaçav spikeri: qırımtatar muhtariyeti yalıñız Ukraina terkibinde qurula bile
Soraştırılğan insanlardan iç kimse memuriy sıñırdaki levhalarnı kimler qoyğanını bilmey. Bazıları Ukraina akimiyetini tenqit etip, kiriş noqtalarında levhalar degil, adam aqıllı şaraitler yaratılmalı, dep aytalar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mezkür levhalarnı keçken sene sentâbr ayında Qırım vatandaş qamaçavı aktsiyasınıñ iştirakçileri qoyğan edi.
Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ spikeri, al-azırda memuriy sıñırda sıñırcılarnen beraber nevbetçilik yapqan «Asker» cemaat birleşmesiniñ vekili Evelina Arifova levhalarnı qoymaq ğayesini ve semetdeşleriniñ bunıñnen bağlı fikirlerini izaatlay.
O, levhalar türkçe yazılmağanını qayd etip, olarnıñ maqsadını añlattı:
Cumhuriyet levhası Qırımnı zapt etken separatistlerge qırımtatarlar qaytacağını bilsin dep, qoyuldıEvelina Arifova
«Ukraina serbest bir memleket olğanını qayd etmege istedik, Qırımdan çıqqan insanlar quvana edi ve mında kelgen separatistler bu yer serbest Ukraina olğanını añlasın istedik. Cumhuriyet levhası Qırımnı zapt etken separatistlerge qırımtatarlar qaytacağını bilsin dep, qoyuldı. Ve Ukraina terkibinde olacaq», – dep ayttı o.
Evelina Arifovanıñ qayd etkenine köre, levhada qamaçav ştabınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmovnıñ ğayesine köre faaller azırlağan tuğra bar. Mında ukrain ve qırımtatar tuğraları bir ola.
O, separatizm qabaatlarına cevap olaraq, memuriy sıñırdaki levhalar cumhuriyet yalıñız Ukraina terkibinde qurula bilgenini ifadeley, dep qayd etti.


text:
Kore Klip Geldim Ezelden 2017
Fast Download Kore Klip Geldim Ezelden 2017 video
Title : Kore Klip Geldim Ezelden 2017
Uploader : Isimsiz Kahraman
Description : Kore Klip Geldim Ezelden 2017 music mp3 and video mp4
Tags :
Releated post : Kore Klip Gözümden Düştüğün An 2017 Hd Züleyha Terzii Kore Klip Sonsuz Teşekkürler Korecan Koreli Kore Klip Ego Melisa Sema Kore Klip Veda Gecesi Ulka Kore Klip Sinsirella Hilal Alagöz Kore Klip Böyle Akşamlar Günay Official Vermem Harun Kolçak Anısına çin Klip Yaz Kokusu Kore Klip Ateş Böceği Binnur Karakaş Kore Klip Bir Sen Bir Men Reyhan çınar Kore Klip Eden Bulur Bilal Sonses Guney Korem Officıal Download Video


text:
Futbol. Portugal Super Cup
4-08-2018, 12:32
Porto - Aves
Başlama vaxtı: (2018-08-04 22:45)3:1 (1:1,2:0)
Portiqaliya Super Liqasi baslamamisdan evvel super kubok oyunu olacaq..Portuqaliyanin en titullu adli sanli klubu Porto ile Aveś klubu qarsilasacaq..Porto oten movsumu liqada cempion olaraq tamamladi ve hemise oldugu kimi yene Champions League' da istirak etmeye haqq qazandi..Aves klubu ise boyuk eziyyetler ve cetinlikler ile olke kubokunu qazandi..Finalda Santa Clara klubu ile 2:2 hesabi ile basa catan oyunun ardindan penalti zerbeleri sayesinde kuboka sahib oldu..Porto ve Aves arasinda son oyunda 1:1 neticesi alinib..Bu oyunda Porto oyunda favoritdir ve qelebe qazanacaq..Ona gore de Q1 neticesi gelecek..
54
Şərh yazmaq üçün mütləq qeydiyyat ol və ya daxil ol.


text:
Türkiyede Bütündünya qırımtatar kongressiniñ teşkilâtçılarından biri, «Qırım türkleriniñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi»niñ reisi Nukremin Şahin Qırımda Rusiye akimiyeti ve Kreml tarafdarları kongressni bozıp olamaycağını bildirdi.
Böyleliknen o Qırım.Aqiqatqa Qırımnıñ Rusiye Devlet Şurasınıñ spiker muavini ve «Qırım» cemaat teşkilâtınıñ reisi Remzi İlyasovnıñ Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğanğa bu tedbirge qoşulmamaq ricasını izaatladı.
«Olarnıñ bu kibi bildirüvlerni etecegi aqqında bile edik. Olarnıñ Erdoğanğa muracaatları manasızdır. Qurultaynıñ keçirilmesine tesiri olmaz», – dey Şahin.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye akimiyeti yarımadada yaşağan qırımtatarlarğa basqı ete bile, amma kongressniñ keçirilmesine keder etip olamazlar. Şahin dey ki, qurultayda iştirak etmek içün 180 cemaat teşkilâtınıñ temsilcileri ariza yollağanlar.
Türkiyede keçirilecek Bütündünya qırımtatar kongressine bir qaç kün qaldı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ malümatına köre, Rusiye akimiyeti qurultaynıñ Qırım vekillerine basqı ete ve Ankarağa baracaqlarğa keder etecek ola.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev Rusiye Taqiqat komitetine sorğuğa çağırıldı.
Malüm olğanı kibi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Ankarada (Türkiye) avgustnıñ başında keçirilecek Bütündünya qırımtatar kongressi ile bağlı qasevetini endi defalarca bildirdi.


text:
Tukay muzıkada
1. Bez dä ber keşedäy dus bulıyk, Alla yaratsın öçen; Erelek, töçe tellelekne taşlıyk, Alla yaratsın öçen. 2. Millätneñ küñelen Aña yunältik, Alla yaratsın öçen; Iske çir tübänlek yuk bulsın Alla yaratsın öçen. 3. Gıylemgä...
Rail SÄYFULLIN Tukay tormışında xalık muzıkal folklorı
Belgänebezçä, xalık cırları, köyläre böek şagıyrebez tormışında gayat zur urın totkan. Tukaynıñ kiläçäktä şagıyr bulıp kitüenä, xalık muzıkal icatına karaşlarınıñ formalaşuında Kırlaydagı tormışı zur etärgeç bulgan. Kırlayda yaşäp Uralskiga Tukay üze belän gomerenä citärlek ruxi...
Rail SÄYFULLIN Tukay — cır söyuçe
Keçkenä Gabdulla Öçiledä babası öendä bulsın, Yaña bistädä yaisä Kırlayda bulsın, «Bädävam», «Kisekbaş»lar belän bergä, «Yosıf kitabı» yaisä «Tahir-Zöhrä» kebek äsärlärne işetep, tıñlap üsä. Gabdullanıñ xalık moñına, cırlarına mäxäbbäte köyläp ukıla torgan äsärlär belän tanışudan...
Rail SÄYFULLIN Tukay häm tatar baletı
G. Tukay icatı — tatar ädäbiyatında aerım ber bieklek ul. Ädäbiyat-sängat ölkäsendäge xezmätläre küpkırlı bulıp, härber yunäleş buença ul zur miras kaldırdı. G.Tukay keçkenädän xalık icatın küñelenä señderep üsä. Xalık icatınıñ sängat äsärläreneñ barlık tarmaklarına...
Rail SÄYFULLIN Gabdulla Tukay icatında xalık cırları
Şigri kitaplarnı xalık «Köyle kitaplar» dip atagan. «Kisekbaş kitabı», «Bakırgani», «Axırzaman kitabı», «Möxämmädiya», «Bädävam», Kol Galineñ «Kıyssai Yosıf» häm başka küp şigri äsärlär östäl kitaplarına äverelgän, alar-nı kuldan kulga yörtep, kaderläp ukıgannar. Kırlayda Tukay xalkıbıznıñ...
Rail SÄYFULLIN Gabdulla Tukay süzlärenä icat itelgän vokal muzıka
Xalkıbıznıñ iñ moñlı köyläreneñ Tukay süzlärenä cırlanuında tirän ber mägnä bar. Şagıyr süzlärenä cırlana torgan milli köylärebez — «Ällüki», «Ziläylük», «Täftiläü», «Tugan tel»lär mäşhür cırçıbız Ilham Şakirov repertuarınnan töşmi. Üzenä genä xas moñlı häm köçle...
Rail SÄYFULLIN G.Tukay häm tatar instrumental muzıkası
Tatar professional muzıka sängateneñ üseşenä Tukay icatı zur etärgeç yasadı. Tukay äsärläre yogıntısında eçtälegeneñ tiränlege yagınnan iñ yugarı taläplärgä cavap birä alırlık muzıkal äsärlär barlıkka kilde. Instrumental muzıka äsärläreneñ tuuı Zahidulla Yarullin iseme belän bäyle....
Nil YUZIEV Ädipneñ erudisiyase häm säer ostazları
Ädäbiyatnıñ üsüe, bayuı berençe çiratta anıñ icatçıları yazuçılarga bäyle. Yazuçınıñ xalık tormışı belän bäyläneşe, zaman häm ukuçılar taläben toyuı, talantı, kultura däräcäse, erudisiyase — bolar barısı da ädäbiyatnıñ xäräkät itü tizlegen, anıñ estetik sıyfatın bilgelilär....


text:
Kanada Rusiye tarafından zapt etilgen Qırımda insan aqları bozulğanı sebebinden raatsızlana ve dünya cemaatını Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan ücümı sebebinden Modkvağa basqı yapmağa çağıra.
Mart 16 künü, Qırımda ötkerilgen sözde «referendumnıñ» üç yıllığı munasebetinen, Kanada akimiyeti özüniñ resmiy beyanatında: «Qırım işğali başlanğanınen anda insan aqları bozula, ayrıca fikir bikdirmek ve birleşmek serbestligi sıñırlana», – dep buyura.
Ottawda: «Kanada Ukrainadaki insanlarnı destekley. Rusiye halqara uquqqa ve Ukrainanıñ mustaqilligine sayğı köstermegence, dünya cemaatı birlikte basqı köstermek kerek, buña iqtisadiy sanktsiyalar da kire», – deyler.
Cumaaqşamı künü AQŞ Devlet departamentinde Rusiyeni Qırımda farqlı fikirde bulnğanlarğa qarşı basqılarnı toqtatmağa çağırdılar ve Ukrainanıñ bütünligi ve mustaqilligini desteklegenlerini bildirdiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında referendum keçirildi, 2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında, dünyada qabul etilmegen, referendum keçirildi, neticede Rusiye Qırımnı özüne qoşqanını ilân etti,. Ukraina, Avropa birligi ve AQŞ bu rey berüvini tanımadılar ve Qırım Rusiye tarafında işğal etilgenini tasdiqlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Yañı yıl ve Rojdestvo bayramlarında ukrainalılar 6 kün raatlanacaq, dep bildire «Uryadovıy kuryer». Yañı yıl raatlıq künleri dekabrniñ 30, cumaertesi kününden yanvarniñ 1, bazaertesi kününen beraber, üç künge uzatılacaq. Dekabrniñ 31 ve yanvarniñ 7-si bazar künlerine tüşkeni sebebinden, yanvarniñ 8 raatlıq künü olacaq.
«Böyleliknen yanvarniñ 6, 7 ve 8 raatlıq künleri olacaq. Bayramdan evelki raatlıq künü ya da iş künü bir saatqa qısqartılmaycaq», – denilmekte haberde.
Rusiyede ve işğal etken Qırımda Yañı yılda 10 kün tatil olacağı qararlaştırılmaqta.


text:
Tecribeli qırımlı siyasetçi Andrey Sençenkonıñ (Ukrainanıñ sabıq deputatı – QA) intervyusını oquyım. Sençenko muhtariyet işini biraz bekletmek kerek dep saya. Ve söz sırası Meclisni yamanlap, Ukrainanıñ mustaqilik yıllarında akimiyet birlikte olğanını iddia ete.
Meclis soñki devirdeki Leonid Kuçmanen beraber olğandırmı, aceba? 2004 senesi Qurultaynıñ, Viktor Yuşçenkonıñ namzetine qol tutulacağınen bağlı qatiy pozitsiyası qırımtatarlarğa, Kuçmanıñ sürgün etilgenlerniñ aq-uquqı tiklenecegi aqqında qanunını imzlamamasına patlağan vaqtındamı, aceba?
Yani, Meclis Viktor Yanukoviçnen de birlikte olğandırmı, aceba? Meclis reberleri Partiya Regionov firqasına kirmege red etkende, Yanukoviç Lyovoçkin vastasınen qırımtatar liderlerini çamurğa bulamaq maqsadınen Qırımda siyasiy leyhalarnı işke tüşürgen vaqtındamı, aceba?
Teklif etilgen leyhağa binaen, Qurultay ve Meclis Qırımda öz yerine akimiyet organlarını qoyıp oturmaycaq
Andrey Sençenko fikrine köre o, Qırım azat etilgen soñ: «Bizni 13%-ni teşkil etken ealiniñ eline teslim etecek olalar!», - dep qıçıracaq Qırım sakinlerini qayğıra. Bu ibareniñ muellifi deñişmeler leyhasınen tanışmayıp, menfiylikni darqatmağa devam etecek olsa, o zaman, belki de, onıñ fikrine köre, qıçırarlar. Lâkin, teklif etilgen leyhağa binaen aslında, Qurultay ve Meclis Qırımda öz yerine akimiyet orğanlarını qoyıp oturmaycaq.
Ebet, olar olmadan tamır halqqa zarar ketirecek qararlarnı qabul etmege fursat olmaycaq. Lâkin bu - «13%-ni teşkil etken ealiniñ eline teslim etmeknen» bir olmağanı aşkâr. «Ahır-soñu» Rusiye-Sovet müstemlekesinden evel 95% teşkil etken «13%-niñ menfaatını esapqa almaq» denilse daa da doğru olur edi.
Epimiz Qırımnıñ keri qaytqanını isteymiz. Ancaq bazı bir şahıslar daa da ileri ketip, azat etilgen Qırım yolbaşçılarınıñ kreslolarını özüne köre ölçep başladı
Men añlayım, elbette ki, epimiz Qırımnıñ keri qaytqanını isteymiz. Ancaq bazı bir şahıslar daa da ileri ketip, azat etilgen Qırım yolbaşçılarınıñ kreslolarını özüne köre ölçep başladı. Böyle insanlar ister-istemez öz ambitsiyalarınıñ reinesi ve muhtariyetniñ muhalifi olıp qalacağı qaçınılmaz şey. Olar qırımtatarlarnı ve hususan, muhtariyetni yamanlağa ıntılğanı da qaçınılmaz şey. Al-azırda, Qırım işğal altında eken, bu insanlar – hayaliy muhaliftir. Yarın-bürskün, Qırım keri qaytqan soñ, olar kerçek muhaliflerge çevirilecek. İşte o zaman, 1991-2014 yıllar arasında olğanı kibi, qırımtatar muhtariyetini körmege nasip olmaz.
Eger öyle olacaq ise, zaman keçken soñ, o epimizni ve belki de, biznen bağlı hatıranı da silip taşlar... Bir qaç nesil keçken soñ, Bağçasarayda qırımtatar medeniyet muzeyini açarlar da, tışqı ceetten şarq körünişine saip türkiy soyadı taşığan ekskursiya ötkergen şahıs, temiz qırımtatarca olmağan tilde özüniñ coyulğan musulman cennetindeki tarihiy tamırları aqqında ikâye eter...
Arsen Jumadilov, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ mesleatçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmay bile.
(Arsen Jumadilovnıñ Facebook akkauntından alındı)


text:
Äwe bïletteriniñ bağaların endi Azamattıq avïacïya komïteti bekitetin boladı. Bul twralı bügin Ükimettiñ selektorlıq otırısında Ïnvestïcïya jäne damw mïnïstri Äset Ïsekeşev mälim etti.
Mïnïstrdiñ sözine sensek, bul - «100 naqtı qadam» bağdarlamasınıñ ayasında jasalıp otırğan özgeristiñ biri. Yağnï, äwe tasımal jüyesinen azamattıq avïacïyağa berilip otırğan fwnkcïya.
Eger osılay eter bolsa, bïlet bağasınıñ qunı tikeley memlekettiñ baqılawında turmaq. Munday jüyemen Brïtanïya azamattıq avïacïya jüyesi de jumıs isteydi eken. Negizgi ülgi sodan alınğan. Qazir ewropalıq agenttikpen birneşe memorandwmğa qol qoyılğan. Budan bılay Qazaqstanda är äwe kompanïyası oyına kelgen bağasın qoya almaydı.
almaty.tv
Kommentarïï


text:
Qıtaylıq 85-jastağı qarïya "qızğanıştan" 140 mıñ yuandi (şamamen $21000) usaqtap qïıp tastağan dep xabaraydı dni.ru saytı.
Oqïğa bılay bolğan. Tayawda ğana üyin 200 mıñ yuanğa satqan qarïya ulınıñ qolında turw üşin köşip barğan eken. Qomaqtı somanı ol öz bölmesinde tığıp ustağan. Biraq, kün ötken sayın aqşanı balası men kelini tartıp alatınday bolıp köringen ol, aqırı 140 mıñ yuandi (21 mıñ dollar) qayşımen maydalap kesip tastaptı. Qalğan alpıs mıñ yuandi de kespek bolğan jerden äkesin balası toqtatadı. Bülingen qomaqtı qarajattı qarttıñ ulı men onıñ äyeli qayta jelimdewge kirisedi. Olar är kün sayın keşki jetiden tüngi sağat on ekige deyin aqşa jamawmen aynalısqan. Söytip, olar bükil aqşanı üş ayğa jwıq waqıt boyı qurastırıp, jelimdep, bankke aparıp ötkizip, ornına jaña banknotalar alğan eken. Mañday termen bütindelgen qomaqtı qarjını otağası qaytadan türtpes üşin otbası bankke salıp tastaptı.
Kommentarïï


text:
Aqmescit memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev kommunal hızmeti hadimlerine Kozlov soqağında çarşınıñ yoq etilmesinden soñ tamir işlerine başlamağa avale etti.
Bu aqta Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ saytında aytıla.
«20 yıl devamında mında tamir işleri yapılmadı, şunıñ içün suv ve gaz teminlevi ağlarınıñ vaziyetini bilmeymiz. Soqaqta bir yol keteni olacagından sebep, acele bu obyektlerni baqıp çıqmaq kerek», – dedi Baharev.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, saba iyül 6 künü Aqmescitte politsiya Kozlov soqağında yerleşken çarşını sarıp aldı, mında ticaret noqtalarını yıqmağa başladılar. Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev dey ki, «tedbirler Nazirler Şurasınıñ RK№465 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» ve şeer memuriyetiniñ №25 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» qararları negizinde keçirile».
Aqmescitniñ Kozlov soqağındaki yıqılayatqan çarşınıñ satıcıları Qırım Nazirler Şurası binasınıñ yanında numayış keçirgen ediler.
Evel şeer memuriyetinde aytılğanı kibi, mında ticaret qanunsız sürette keçirile eken. Aqmescitniñ Kozlov soqağındaki çarşını endi bir qaç sene devamında yıqacaq olalar, amma iş adamlarınıñ narazılığı keder ete edi.


text:
Aqyar ve bir türk limanı arasında yaqın zamanda daima çalışacaq parom keçiti teşkil etilecek. Aqyar ve Türkiye arasında parom munasebeti şeerge aşaytnıñ ketirilmesine yol berecektir, dep bildirdi jurnalistlerge Aqyar «valisi» Sergey Menâylo, haber ete Novıy Sevastopol.
«Eger Keriç parom keçiti qapalı tursa ve furtuna havfı saqlanılsa, bu şeerniñ aşayt malları ile teminlevine tesir etecegini añlaymız. Şunıñ içün parom keçitimizni inkişaf etmege tırışamız»,– dey Menâylo.
O, «Türkiye ile endi muayyen añlaşmalar»nıñ bar olğanını qayd ete.
Menâylonıñ sözlerine binayen, türk paromı yaqın zamanda Türkiyeden aşayt mallarını ketirmeli.
Evel Menâylo Aqyarğa Novorossiyskten daimiy sürette üç parom qatnaycağı aqqında bildirgen edi.


text:
Aqmescit rayonında alıp qaçılğan Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Asan Egiz köteklengen alda tapıldı. Bunı Facebookta «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Bildirüvde: «Asan Egiz köteklengen alda tapıldı. Al-azırda advokat Ayder Azamatov ve Asannıñ qardaşı Abdurahman Egiz onı hastahanege alıp keteler», – denile.
Bundan ğayrı bu malümatnı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da tasdiqlay.
«Asannı acele surette Aqmescitteki 6 nomeralı şeer hastahanesine alıp keteler. Asannı pek köteklediler. Birazdan soñ advokat Ayder Azamatovdan izaatlar bekleymiz», – dep yazdı o.
Mayıs 23-te Aqmescit rayonındaki Colman (Pionerskoye) köyü yanında belli olmağan şahıslar Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatı Asan Egiz yaqaladılar. Rusiye FSBsiniñ Qırımdaki idaresinde Egizni yaqalağanlarını inkâr ettiler.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda bu hususta izaatlar berilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Ïerwsalïmdegi gey-parad kezinde altı adam jaraqat alğan. Azattıqtıñ Orıs qızmetiniñ Ïzraïldegi tilşisiniñ xabarlawınşa, şildeniñ 30-ı küni ötken gey-parad kezinde oğan qatıswşı altı adamdı evreylik wltradinşil pışaqpen jaraqattağan.
Zardap şekkenderdiñ birewiniñ xal üstinde jatqanı, tağı ekewiniñ jağdayı awır dep xabarlandı.
Bul oqïğağa küdikti retinde polïcïya ustağan Ïşay Şlïsel esimdi azamat 2005 jılğı gey-paradta da qatıswşılarğa şabwıl jasap üş adamdı jaraqattağan jäne sol qılmısı üşin türmege otırıp şıqqan.
Derekközi: Azattıq
Kommentarïï


text:
Rusiye Taqiqat komiteti Qırım idaresiniñ hadimleri İçki rayonınıñ Üç Quyu (Vostoçnoye) köyüniñ sakini Memet Ablâlimovnıñ evinde tintüv keçirdi. Bu aqta faal Rustem Mennanov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, tintüv sentâbrniñ 20-de Sudaq şeer şurasınıñ qararı ile Rusiye Ceza kodeksiniñ 238-inci maddesi (havfsızlıq talaplarına zıt kelgen mal ve mahsulatnıñ işlep çıqarılması, saqlanması, taşınması ve satışı) boyunca açılğan cinaiy iş çerçivesinde ötkerildi.
«Evinde tintüv keçirilgen erkek yaqında tükânda çalışmağa başladı, meyva satacaqsın, degenler. Anda meyvalardan ğayrı, içki satılğanını körgen soñ, o, razı olmağanını aytıp işten boşadı. Soñra evine tintüv keçirmege kelgenler. Evinde bir şey tapılmadı», – dep tarif etti faal.
Rustem Mennanovnıñ aytqanına köre, tintüv arfesinde İçki rayonında küç idareleri alkogol tahrivatı azırlanğan gizli tsehni tapqan ediler.
«Olar (uququ qoruyıcılar) cinaiy iş çerçivesinde mümkün olğanı qadar çoq tintüv keçirecek edi. Bu oğlannıñ evinde bir şey yoq edi, tintüv keçirgenleri içün afu sorağanlar», – dep ayta Mennanov.
Rusiye Taqiqat komiteniñ Qırım idaresi bunı izaatlamay.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket faalleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.


text:
Gülcihan Koç - Yar Elinden
Sanatçı : Gülcihan Koç
Türkü : Yar Elinden
Etiketler : Gülcihan Koç - Yar Elinden türkü indir, Gülcihan Koç - Yar Elinden türkü dinle, Gülcihan Koç türküleri, Yar Elinden mp3 indir, Gülcihan Koç türküleri Yar Elinden türküsü, Yar Elinden sözleri, Gülcihan Koç mp3 dinle, Gülcihan Koç download, Yar Elinden bedava mp3, Gülcihan Koç türkü sözleri, Gülcihan Koç türkü dinle, Gülcihan Koç son albüm indir
Gülcihan Koç Türküleri
Gülcihan Koç - Yigidim
Gülcihan Koç - Ben Aliyim Ali Benim
Gülcihan Koç - Yardan Haber Gelmis
Gülcihan Koç - Benim Kinam
Gülcihan Koç - Yillar
Gülcihan Koç - Yaralar Beni
Gülcihan Koç - Öyle Bir Zamana Geldik
Gülcihan Koç - Neydem
Gülcihan Koç - Şu Aleme Nur Doğdu
Gülcihan Koç - Şu Dünyadan Nice Günler
Gülcihan Koç - Çekil Daglarimdan
Gülcihan Koç - Yedin Oğul
Gülcihan Koç - Binbir Derdin Varsa
Gülcihan Koç - Nedir Bu Telasin
Gülcihan Koç - Bilmeyenler Bilsin Beni


text:
Aqyarda Qırım cenki (1853-56ss) vaqtında elâk olğan türk asker ve zabitlerniñ hatırasına pekitilgen Abidege yol köstergiçlerini devirdiler. İşaretler Sapun-dağdan Aqyarğa olğan yol etrafında yerleştirilgen edi ve işbu Abidege yol köstere ediler. Abideni ise aramladılar.
Bunı Qırım Azerbeycan cemaatçılığınıñ başı Ragim Gumbatov bildirdi.
«Al-azırda yol köstergiçlerini devirip, alıp kettiler, aqyar akimiyetiniñ avalesi olmalıdır. Elâk olğan askerlerge muqaytlıq ile yanaşqan şeerde bu kibi areketler tasavur etilmegen bir şeydir», – dey Gumbatov.
Bu areketni o, Rusiye prezidenti Vladimir Putin «kendi dostu» olaraq sayğan prezidentniñ memleketine qarşı sayğısızlıq kibi tanıy.
«Bundan da ğayrı, Abideni de aramladılar – baş taşlarda olğan ay ve yıldızlarnıñ işaretleri qırıldı ve Abide etrafında cayratıldı», – qayd ete Gumbatov.
Onıñ fikrine köre, buña Türkiyeniñ munasebeti menfiy olacaqtır, çünki bu memlekette elâk olğan askerlerniñ hatırasını muqatlıqnen saqlaylar ve bu areketler halqara davağa çevirile bilecek.
«Bu sebepten sualler peyda ola. Aqyarda bunıñ ile sıñırlanırlarmı? Eger de «Rus şanı olğan şeer»ge nasıldır bir «natsmen» ve «burjuy»larğa ait olğan abideler lâyıq olmağanını tüşünseler? Ve azerbeycan, gürci, ermeni, inglizlerge qoyulğan abidelerni yoq etmege başlasalar?!», – dey Gumbatov.
Servis hatası
Oops, as you can see, this is not what we wanted to show you! This URL has been sent to our support web team to look into it immediately. Our apologies.
Onı başqa yerde tapa bilecegiñizni körmek içün qıdırıñız
Qırım cenki vaqtında elâk olğan türk askerlerine Abide Aqyarda yerleşe. Aqyarnıñ 1854-1856 ss muasarasında elâk olğan askerlerni türk orduları bulunğan yerlerniñ civarında köme ediler.


text:
Toqtı
Toqtılar özderiniñ qazirgi jağdayların bet älpetinen körsetpeydi. Bet jüzinde külki, al barlıq sırları işinde...
Torpaq
Torpaqtar baqıttı maxabbattı, essiz ğaşıq bolğandı, uzaq qarım qatınastı qalaydı.
Egizder
Egizderdiñ bügingi küninde bir keremet jağday orın aladı. Bul kün sizdiñ ömiriñizde eñ baqıttı künderdiñ biri bolmaq.
Şayan
Şayandarda 2 baqıttı kez... A joq 3 qwanıştı xabar kütip tur.
Arıstan
Arıstandarda endigi waqıtta bäri jaqsı boladı.
Bïkeş
Sizdi birew qızğasa jaqsı. Al siz qızğansañız, "Qoş keldiñ 3 Dünïejüzilik soğıs".
Tarazı
Tarazılar birinşi qadamdı jasay biletin adamdardı qattı bağalaydı. solay ma?!
Sarışayan
Sarışayandar armandağan maqsattarıñızğa jetwge az qaldı. Ïä ïä, az qaldı.
Mergen
Mergender qızğanşaq bolsada, közderi meyirimge jäne maxabbatqa tolı.
Taweşki
Taweşkilerge qazir baqıttı bolwğa bir aq närse jetispey tur. Ol süyikti adamınıñ janında bolwı...
Swquyğış
Swquyğıştar eş qorıqpañızdar. Oylağandarıñız mindetti türde orındaladı. Äli aq köresizder.
Balıqtar
Balıktardıñ oyında "kezdesw" degen oy joq. Olarda tek "mäñgi birge bolw" degen qağïda ğana bar.
Derekközi: "JJ" toptaması
Kommentarïï


text:
Qapşağayda kölik urlawmen aynalısqan qılmıstıq top ustaldı
TALDIQORĞAN. QazAqparat - Almatı oblısınıñ Qapşağay qalasında eki adam kölik urlawmen aynalıstı degen küdikpen ustaldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Qazir ustalğandardıñ 7 kölikti urlağandığı däleldenip otır. Ondağı jeti köliktiñ altawı «Mersedes» markalı, al birewi «Mïtcwbïsï». Maşïnalar 2017 jıldıñ jeltoqsanınan bïılğı jıldıñ mamır ayı aralığında urlanğan. Qazir küdiktilerdiñ basqa da qılmıstarğa qatısı bar-joğı tekserilip jatır», - deydi Qapşağay qalalıq IIB bastığınıñ orınbasarı, polïcïya kapïtanı Azamat Turğınbaev.
Anıqtalğanday, urlanğan kölikterdiñ basım böligi tabılıp, zañdı ïelerine qaytarılğan. Al küdikti retinde tergelip jatqan ekew Talğar awdanınıñ turğındarı. Osı fakti boyınşa sot aldı tergew jürip jatır. Ispen Qapşağay qalalıq IIB tergewşileri aynalıswda.
«Jıl basınan beri Qapşağay qalasında urlıqpen aynalısatın 6 top ustaldı. Olardıñ deni päter tonaw sındı urlıqpen aynalısqan», - dep tolıqtırdı oblıstıñ polïceyleri.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ Üçünci komitet toplaşuvında qabul etilgen qarar ve işğal etilgen Qırımda insan aqları aqqında rezolütsiya; ve Gaagada Halqara cinaiy mahkemeniñ savcısı öz esabatında Rusiyeniñ Qırımda keçirgen «referendumını» Ukrainağa qarşı yapılğan silâlı tecavuz olaraq tanıtqanı, Moskvanı zor vaziyette qaldırdı. Kreml ve onıñ Qırımdaki memurları siyasiy teşebbüsni bütünley coydılar. Endiden soñ olar Qırımnıñ Rusiye qısımı olaraq tanılacağına bütün ümütlerini yoq etmek mumkünler.
Kreml tarafından tain etilgen Qırım «yolbaşçısı» Sergey Aksönov BMT nezaretçileriniñ ziyaretine azır olğanını dedi, lâkin, bunen beraber, soñ qararnı prezident Vladimir Putin almaq kerek olğanını qoştı. Onıñ beyanatı BMT Baş assambleyasınıñ komititnde qabul etilgen rezolütsiyağa Qırımdaki memurlarnıñ cevabı oldı. Şu rezolütsiyada Rusiye «işğalci-devlet» olaraq tanıla ve Kreml halqara uquqqa riayet etmek kerek olğanı aytıla. Bu sebepten Moskva, insan aqlarınıñ vaziyetini nezaret etecek mustaqil halqara missiyanı yarımadağa yibermek kerek.
«Biz, asıl da, iç bir şey içün raatsızlanmaymız. Qırımda milliy mensüplikke köre basqılar yoq edi ve şimdi de yoq. Bundan evel kelgenlerniñ episi bu yalan olğanını kördiler. Onıñ içün, bir de bir kimse kelip te, kerçek malümatnı aydınlatmağa istese, aqıqatnı aytmaq içün BM ögünde sözge çıqmağa istese – buyursın», – dedi Qırımdaki «yolbaşçı».
Elbette ki, Aksönov yalan ayttı. Yarımada sakinlerini er taraftan milliy mensüplikke köre horlaylar, ve uquqqprçalayıcılar defalarca bir çoq qanun bozuvlarını qayd ete ediler. Ve sadece yerli faaller ve Qırım musulmanlarını qorçalağan advokatlar degil, halqara eyyetler de bunı qayd ete ediler. Meselâ, Qırımnı keçken sene baarde ziyaret etken Türkiyeli nezaretçiler eyyeti bir sıra insan aqlarınıñ bozulmasını qayd etken edi. Eyyet yolbaşçısı Mehmet Zafer Üskül jurnalistlerge bildirdi ki, işğal etilgen topraqta söz serbestligini pek sıñırlaylar, ealini rus vesiqalarını almağa mecbur eteler, adaletli mahkeme aqqından marum qaldıralar. Bu eziyetlerden ilk evelâ ukrainliler ve qırımtatarları zarar köre. Bu esabat Qırımdaki ve Moskvadaki yolbaşçılarnı bayağı açuvlatqan edi. Moskva, ancaq Türkiyeniñ «pragmatik» olacağına ümüt etip, Ankaradan kelgen eyyetni yibergen edi, lâkin Prof. Üslül reberligindeki eyyet mümkün olğanı qadar obyektiv olmağa tırıştı.
Bundan da ğayrı, Qırım «akimiyeti» yarımadağa OSCE nezaretçilerini yibermey ve qatiyen qarşı çıqa. Olar deyler ki, bu teşkilât Donbasstaki vaziyetniñ tüzetilmesinen oğraşa ve, dersiñ, onıñ Qırımnen iç bir alâqası yoq. Ap-açıq aynecilik ve ekiyüzlülik.
Aksönov ve onıñ arqasında turğan Moskva halqara basqını endi çıdap olamaylar
Neiçün Aksönov illâ ki şimdi «ifadelerini deñiştirdi» ve BMT nezaret eyyetiniñ ziyaretine razı olğanını ayttı? Asılında, bu sualge cevap üsttedir. Aksönov ve onıñ arqasında turğan Moskva, halqara basqını endi çıdap olamaylar. Özüni ilân etken cumhuriyet «akimiyeti» endi añlap başlay, Qırımnıñ zapt etilmesi – Moskvanıñ soñki 25 yıl devamında özüne yaratqan problemlerniñ eñ büyügi eken. 2014 senesi baarde hayal etkenleri kibi, qolay kezinti endi çıqmaycaq.Tamam öyle de, «Qırım meselesi endi qapanğan» ya da «çetel ziyaretçilerniñ cumhuriyette yapacaq işleri yoq» degen sözlerinen dünya toplulığına yüzsüzlik yapmağa da endi mumkün degil.
Ğarbiy toplulıq yavaştan, lâkin eminliknen Putinniñ Rusiyesini belli bir sıñırğa taba çetleştire, o sıñır artında ise iqtisadiy zeval, siyasiy buhran ve namlı «akimiyet direginiñ» yıqılması körünip tura. Kreml ve onıñ qoqlaları, Qırımda yapqan maceradan soñra aqibetlerni, az olsa da, yımşatmaq içün, kerileşmek ve añlaşmaq zorunda qalalar. Bu sebepten de Kreml yarımadada «diversantlarnı» yaqalamağa avale etti. İşğalciler, soñra bazarlıq yapmaq içün, şimdi reinelerni alalar. Moskvadaki akimiyet ve onıñ Qırımdaki uşaqları bandit mantığınen tüşüneler. Er bir esir içün olar bir de bir santksiyalarnıñ lâğu etilmesini isteycekler. Kyiv ve Ğarbiy devletler böyle bir şantajğa neqadar azır olğanları – o başqa mesele.
Qırımdaki «baş», yarımadağa kele turğan avropalı rus yandaşlar eyyetleriniñ de iç bir şeyge yaramağanlarını tasdiqladı. Qırımnıñ «rus» aitligine sevda olğan bu eyyeler, Rusiyeniñ paralarına çalışıp, iç bir şekilde Avropadaki cemaat fikirine tesir etip olamadılar. Şimdiki rejim dağılğan soñ, Rusiye toplulığı, qısmet ise, Kremlniñ bu kibi eyyetlerge neqadar para masraf etkenini ögrenir. Şimdi ise böyle areketlerniñ faydası – sıfırğa yaqın olğanını tesbit etmege qala. Artıq BMT vesiqalarında, yarımada topraqları vaqıtınca işğal etilgenleri aytıla. Er angi çetel siyasetçi, Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerini (mukâfatlı, yoqsa bedavamı) mahtamağa istese, birden işğalcilerniñ yardımcısı sayılır. Ve sadece siyasiy manada degil, resmiy-uquqiy manada da öyle tanılacaq.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Almatıda sıbaylas jemqorlıqtı xabarlağandarğa qanşa sıyaqı beriledi
ALMATI. QazAqparat - Almatıda sıbaylas jemqorlıq twralı xabarlamağa beriletin sıyaqı mölşeri qılmıstıñ türine qaray beriledi. Bul twralı Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qïmıl ulttıq byurosı departamenti basşısı Erjan Ïbragïmov ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Sıbaylas jemqorlıqqa qatıstı xabarlamağa beriletin sıyaqı qılmıstıñ türine baylanıstı. Ol 96 200 teñgeden bastalıp 240 500 teñgege deyin baradı. Eger jeñil qılmıs bolsa onda xabarlawşı 40 AEK köleminde, yağnï 96200 teñge ala aladı. Eger bul ortaşa deñgeydegi qılmıs bolatın bolsa 50 AEK yağnï 120 250 teñge, al awır qılmıs türin xabarlağan kisige 70 AEK köleminde 168 350 teñge beriledi. Öte awır degen qılmıs twralı xabarlağanğa 100 AEK yağnï 240 500 teñge beriledi»,-dedi Erjan Ïbragïmov.
Onıñ aytwınşa, bïıl Almatıda sıbaylas jemqorlıq jöninde xabar taratqandarğa 900 mıñ teñgedey aqşa jumsalğan. Al bıltır 3 mln köleminde aqşa bölingen.
Sonday-aq spïkerdiñ aytwınşa, bïıl sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qïmıl ulttıq byurosı departamenti men 54 qılmıstıq is qozğalıp, onıñ 40-ı sotqa jiberilgen. 18 tulğa äkimşilik jawapkerşilikke tartılğan.
«Keltirilgen zalal kölemi 170 mïllïondı quraydı, onıñ barlığı qaytarıldı. Byuro quziretine sıbaylas jemqorlıqqa baylanıstı quqıq buzwşılıqtar men qılmıstardı anıqtaw kiredi. Bizdiñ tarapımızdan QR qılmıstıq-procestik kodeksiniñ 200 babın ujımdıq ortada tüsindirw jumıstarı jürgizilwde. Bul qılmıstıñ aldın alwğa kömektesedi degen oydamız»,-dedi Erjan Ïbragïmov.


text:
E.Ceppar: “Ukraina tasili – işğal etilgen territoriyalar ve qıtaiy Ukraina arasında bağ tutmağa eñ tesirli vastalarından biridir”
Martnıñ 31-de “Ukrinform” haber agentliginde “2017 senesiniñ kiriş kampaniyası: Qırım ve Donbasdtan abituriyentler kirişiniñ hususiyetleri ve haber destegi” mevzusında Ukraina haber siyaseti nazirliginen ve “”Açıq siyaset” Fondu” devlet teşkilâtınen teşkil olunğan press-konferentsiya keçirildi.
Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini Emine Ceppar işğal etilgen ve vaqtınca nezaret olunmağan territoriyalard sakinleri içün kiriş ceryanınıñ qolaylaştırılması kerekligini qayd etti: “İşğal etilgen territoriyalarda ve qıtadaki ukrainler arasında mesafe seviyesi kün-künden öskenini pek yahşı bilemiz, ve böyle şaraitte, tasil – bu, tek kelecekke yahşı yatırım degil de, biz qaytaracağımıznıñ esasıdır. Ukrain tasili – bu, işğal etilgen territoriyalar ve qıtaiy Ukraina arasında bağ tutmaqnıñ eñ tesirli vastalarından biridir”.
Birinci muavin qayd etti: “Raqamlar, bugün Qırım mektepleriniñ mezunlarında RF-da tasilalmağa istegi yüksek olmağanını köstere. Onıñ içün biz böyle vaziyetnen qullanmaq ve Qırım ve Donbastan kelgen abituriyentlerniñ Ukraina aliy oquv yurtlarına kiriş ceryanını qolaylaştırılmasını devam etmege kerek”.
Ceppar aytqanına köre, ukrainlerniñ çoqusı devlet işğal etilgen territoriyalardan, hususan Qırımdan kelgen balalar tasil almasına imtiyaz bermesine azırlar: “Ukrainler devlet musbet diskriminatsiya yapmasına, Qırımdan kelgen balalarğa bedava ve maksimal qolay tasil almağa imkân bermesine azırlar. Men bellesem, bu aynı şekilde Donbasqa da ait”.
“Açıq siyaset” Fondunıñ reberi İrına Jdanova qayd etkenine köre, Donbas ve Qırımdan kelgen balalar ve yaşlar içün keyfiyetli tasilge irişim distantsion tasilsiz imkânsızdır. “Qolaylaştırılğan ceryan – bu, pek müim adımdır, çünki aliy oquv yurtlarına kirmek içün Qırım ve Donbastan kelgen talebelerge ne ukrain pasportı, ne ukrain attestatı, ne de ZNO tapşırmağa kerekmey. Amma, ileride devlet seviyesinde çezilmek kerek olğan meseleler de bar”, - bildirdi Jdanova.
Öz nevbetinde, Tasil ve ilim Nazirligindeki aliy tasil Bölüginiñ müdiri Oleğ Şarov “Qırım-Ukrayina”, “Donbas-Ukrayina” tasil merkezleriniñ işinde esas deñişmeler aqqında aytıp berdi: ““Qırım-Ukrayina”, “Donbas-Ukrayina” tasil merkezlerine kelip, attestatsiya keçmege, orta tasil ya da tolu orta tail aqqında şeadetneme almağa ve qolaylaştırılğan protsedura boyunca aliy oquv yurtlarına kirmege imkân bergen qolaylaştırılğan mehanizm peyda oldı”. Şarovnıñ sözlerine köre, tasil merkezleri 2017 senesi iyünnıñ 19-dan sentâbrniñ 30-nace çalışacaq.
Yuriy Ğrımçak, vaqtınca zapt etilgen ve içki yerleşken şahıslar meselelerinden nazir mesleatçısı qayd etti: “Müim yonelişlerden biri – Ukrainada aliy tasil alınmasına balalarnı çağıruv”.
Press-konferentsiyada devlet numünesine köre şeadetneme (9 sınıf) ve attestat (11 sınıf) alınmasınıñ ve, “Qırım-Ukrayina”, “Donbas-Ukrayina” tasil merkezleri, yol haritaları, 2017 senesiniñ kiriş şaraiti aqqında içtimaiy rolikler, “Açıq siyaset” Fondunıñ telefon bağları yardımınen, Donbas ve Qırımdan mezunlar içün Ukraina aliy oquv yurtlarına kirişniñ qolaylaştırılğan şaraiti taqdim etildi.
Tedbirde iştirak etti: İrına Jdanova - “”Açıq siyaset” Fondu” devlet teşkilâtınıñ icra müdiri; Yuriy
Ğrımçak - vaqtınca zapt etilgen ve içki yerleşken şahıslar meselelerinden nazir mesleatçısı; Oleğ Şarov – Ukraina tasil ve ilim Nazirligindeki aliy tasil Bölüginiñ müdiri.
Cedvel


text:
Munaydı satw bağası onı öndirw şığınan tömendigi twralı Ekvadordıñ prezïdenti Rafael Korrea mälim etti. Ol bïılğı jıl munay bağasınıñ arzandawınan el ekonomïkası üşin öte awır jıl bolğanın atap ötti.
R.Korrea mälimdemesi OPEK-tiñ birneşe müşesi, olardıñ işinde Lïvïya men Aljïr, uyım ökilderiniñ munay bağasınıñ quldırawı jağdayındağı is-qïmıldardı talqılaw üşin şuğıl kezdesw ötkizw kerektigi twralı mälimdemesinen keyin bolıp otır.
OPEK köşbasındağı Sawd Arabïyası Aljïr, Lïvïya men Veneswela ökilderinen şuğıl kezdesw ötkizw kerek degen mälimdemesine eşqanday şıray tanıtpadı. Äzirge munay eksporttawşı elder ökilderiniñ kezekti kezdeswi bïılğı 4 jeltoqsanğa Venada ötedi dep josparlanğan.
Ekvador OPEK elderiniñ işinde munay öndirisiniñ kölemi jağınan soñınan joğarı ekinşi orında tur – şildede kündegi munay öndirw kölemi 538 mıñ barrel boldı. Osı elde öndiriletin Oriente markalı munay bağası 26-tamızğa barreline $36,67 bolğan (Brent markalı – $43,27).
Munay bağasınıñ arzandawına qaramay şildede munay öndirisi soñğı üş jıldağı maksïmwmına jetti. OPEK-tegi 12 eldiñ täwlik boyına öndirgen munay kölemi şildede 100,7 mıñ barrelge jetti (31,5 mln barrelge deyin). Munay öndirisi negizinen Ïrak, Angola, Sawd Arabïyası men Ïranda boldı.
24-tamızda Brent markalı munay bağası altı aydağı mïnïmwmına jetip, barreline $43-ten de arzandadı. 27-tamızdağı fyuçers qunı $43,64 boldı.
Derekközi: businessnews.kz
Kommentarïï


text:
Qırım qamaçavınıñ teşkilâtçılarından biri, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov dey ki, yarımada kirişinde nezaret-kiriş noqtalarında qırımtatar muhtariyetine davet ile yerleştirilgen billboardlar sıñırdan keçken qırımtatarlarnıñ ruhunı köterecek.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırımğa yol alğan ve Ukrainanı söggen «vata» Ukraina Qırımda yaşağan serbest insanlarğa qol tutqanını añlamaq kerek. Şunıñ içün «vatanı» bu billboardlar açuvlatacaq, qırımtatar halqınıñ ise ruhu köterilecek», – dey İslâmov.
Billboardlarda yazılğan metnler ile, aytqanı kibi, qamaçav iştirakçileri ukrain devleti Qırım tamır halqı – qırımtatarlarnıñ – Ukraina terkibinde öz muhtaretiniñ olması ile bağlı aqqını qanuniy seviyede qabul etecek zamanını yaqınlaştıra.
Herson vilâyeti Qırım kirişindeki «Çonğar» kiriş noqtasında yarımadanıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ iştirakçileri Ukraina. Qırımtatar Muhtar Cumhuriyeti. Hoş keldiñiz!» yazısı ile billboardnı yerleştirdiler
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler. Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Hizb ut-tahrir teşkilâtınıñ faaliyetine alâqası bar olğanıda şekengen üç qırımlığa apis müddetini uzattılar. Böyle qararnı mart 16 künü Aqyar şeer mahkemesi qabul etti, bildire İnsan aqları boyunca Qırım alan eyiyeti.
Adliyeci Emil Kürbedinovnıñ atqanı kibi, mahkemeniñ böyle qararınıñ añlamı: «şeklengenlerniñ taqiqattan saqlanılması mümkün, şunıñ içün olarnıñ apiste bulunması taqiqat işlerniñ keçirilmesi içün kerek» eken.
Yanvar 23 künü Aqyar civarında Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri üç insannı yaqaladı, tintüvni keçirdiler. Aynı şu künü mahkeme keçti ve yaqalanğanlarğa eki ay apis cezasını belgilerdiler.
Yaqalanğanlarnı Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesini («Terroristik teşkilât faaliyetini teşkil etüv ve bunıñ kibi teşkilâtlarnıñ faaliyetinde iştirak etüv») bozğanlarında şekleyler. İşbu madde boyunca 15-20 yıllıq apis cezası ya da ömür boyu apis cezası belgilene.
Kürbedinovnıñ sözlerine köre, işbu insanlar Ukraina Havfsızlıq Hızmeti tarafından nezaret etilse de, olarnıñ Hizb ut-Tahrir teşkilâtına aitligi öyle de tasdiqalanılmadı.


text:
Radio Free Europe/Radio Liberty prezidenti Thomas Kent Rusiye akimiyetini qabaatlardan vazgeçip, tedaviylenmesi kerek olğan Qırım jurnalisti Nikolay Semenanıñ esas Ukrainağa çıqmasına izin bermege çağırdı. Bu aqqında sentâbr 6-da Washingtonda tarqalğan Radio Free Europe/Radio Liberty matbuat beyanatında aytıla.
«Qırımdaki akimiyet Nikolay Semenağa qarşı qabaatlarından vazgeçip, muhtac olğan tibbiy yardımnı körmege imkân bermeli», – dep ayttı Thomas Kent.
Kent avgust 1-den itibaren işğal olunğan yarımadada devam etken Qırım.Aqiqat saytınıñ blok etilmesine esaslanıp, Nikolay Semenağa qarşı açılğan iş «Rusiye ve Rusiye qoltutqan (Qırım – QA) akimiyetiniñ Radio Free Europe/Radio Liberty Qırım sakinlerine serbest haberlerni temin etmek jurnalist missiyasına keder etmek ğayretleriniñ bir qısmı» ola.
Bundan evel halqara matbuat taqımları işğal olunğan Qırımda «separatizm» ile qabaatlanğan Qırım jurnalisti Nikolay Semenağa qoltutqanını bildirip, Rusiye akimiyetini oña tibbiy yardım körmesi içün yarımadanı terk etmege çağırdılar.
Halqara ve Avropa jurnalistleri federatsiyasınıñ sentâbr 2-de derc etken muracaatında aytıla ki, Nikolay Semenanıñ yürek hastalığı bar ve acele tibbiy yardım körmese, iş yapamaycaq alına kele bile.
Nikolay Semenanıñ yürek hastalığı bar ve acele tibbiy yardım körmese, iş yapamaycaq alına kele bile
Aprel ayında Nikolay Semena Rusiye Ceza kodeksine köre bu memleketniñ topraq bütünligini bozması ile qabaatlandı. İşbu adise 2014 senesi Moskva zapt etken Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq kerek fikri ile maqalesi derc olğan soñ yüz berdi. Al-azırda jurnalist Aqmescitte çıqma yasağı ile buluna.
Qırımtatarca, ukraince ve rusça haberlerni derc etken Qırım.Aqiqat saytı avgust 1-den itibaren Moskva kontrol etken Qırım prokuraturasınıñ ekstremizm ve terrorizm ile küreş idaresiniñ emri ile Qırımdaki internet provayderleriniñ çoqusı tarafından blok etilmekte. Aynı vaqıtta, yarımada sakinleri, Rusiye ve esas Ukrainadaki qullanıcılar saytqa kirmege devam ete, bunı avgust ayında qayd etilgen 1,7 million ziyaret tasdıqlay, dep aytıla matbuat beyanatında. Qırım.Aqiqat Qırımdaki oquyıcılarını radio yayınları vastasınen de haberdar tuta.
Kyivdeki Amerika Qoşma Ştatlarınıñ elçihanesi bu yılnıñ başında Radio Free Europe/Radio Liberty şirketine qarşı yapılğan basqılar sebebinden qasevetlengenini bildirip, «Rusiye ükümetiniñ Rusiye ve Rusiye işğal etken Qırımda serbest seslerge nisbeten sert areketlerni takbih etti».
Halqara jurnalistler federatsiyası ve Avropa jurnalistleri federatsiyası Semenağa qarşı qabaatlarnı «sebepsiz» dep tanıylar.
Aqımdaki seneniñ avgust ayında memleketniñ mustaqilligi yıllığı munasebetinen Petro Poroşenko Nikolay Semenanı «Ukraina mustaqilliginiñ 25 yıllığı» medalinen taqdirledi.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqta arizasını mahkemege yolladı. Bunı Rusiyege tabi olğan Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım cumhuriyetiniñ prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi cemaat birliginiñ ekstremist teşkilât olaraq tanılması ve faaliyetiniñ yasaq etilmyesi aqta davasını mahkemege yolladı», – denile beyanatta.
Poklonskaya işbu qararnı añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Yuqarı Radağa, «Qırımda işğalci ukümetiniñ qanunsız areketleri neticesinde» ilhaq etilgen Qırım sakinleri tarafından Rusiye pasportlarınıñ alınması, Ukraina vatandaşlığını ğayıp etmeleri içün esas olmağanını közde tutqan qanun leyhasını qabul etmege teklif ete.
Bu aqta aprel 19-da qayd etilgen 8297 nomeralı qanun leyhasında aytıla.
Aynı zamanda leyha, şu cümleden devlet organlarınıñ halq içün açıq olğan reyestrleri ile tasdiqlana bilecek çetel devleti tarafından berilgen saylav aqqını ya da diger aqnı qullanuv ve ya çetel devleti tarafından yüklengen mecburiyetlerni yerine ketirüv; ya da (Ukraina Devlet sıñır hizmetiniñ vazifeli şahsı tarafından qayd etilmesi taqdirde) Ukrainadan çıqmaq ve ya Ukrainağa kirmek içün çetel devleti pasportını qullanuv kibi Ukraina vatandaşlığını ğayıp etmek içün qoşma esaslarnı teklif ete.
Ukraina prezidentiniñ QMCde daimiy temsilcisi Boris Babin Facebookta, «Ukraina vatandaşlığı aqqında» Ukraina qanunınıñ 19-ncı maddesi içün teklif etilgen deñişmeler, Ukraina vatandaşlığınıñ avtomatk şekilde ğayıp etilmesi içün esas olmayıp, aksine, «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında Rusiyeniñ işğalci memuriyeti tarafından uquqqa qarşı ve vicdansız areketlerniñ yapılması» taqdirde Ukraina vatandaşlığınıñ avtomatik şekilde ğayıp etilmesine yol bermey, dep añlattı.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İyül 3-te OSCE Parlament assambleyasınıñ daimiy komiteti işğal etilgen Qırımdaki vaziyet boyunca ukrain rezolütsiya leyhasını baqıluvğa qabul etti. Rusiyeli agentliklerniñ malümatına köre, bu aqta Parlament assambleyasında Rusiye eyyetiniñ yolbaşçısı, Devlet Duması deputatı Nikolay Kovalöv bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, rusiyeli eyyet bu vesiqağa deñişmeler kirsetilmesi boyunca muzakerelerde iştirak etmeycegini bildirdi.
«Biz sözde bulundıq, bu vesiqa asıl da obyektiv olmağanını, tendentsioz ve Rusiyege qarşı olğanını qayd ettik, bunıñ içün deñiştirmelerniñ kirsetilmesi kereksizdir», – dedi Kovalöv.
Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov rusiyeli beyanatlarğa izaat berip, onıñ Tbilisige ziyareti neticeli olğanını qayd etti, o, bu ziyaret çerçivesinde Qırımda insan aqları ve qırımtatar halqınıñ işğal etilgen territoriyada vaziyeti aqqında malümatlarnı taqdim etti.
Ukrain temsilcileri tarafından OSCE Parlament assambleyasınıñ baqıluvına kirsetilgen rezolütsiya «Qırımda insan aqları ve esas serbestliklerniñ bozuluvı, qırımtatar ealiniñ aqları bozulması aqqında» adını taşıy.
OSCE Parlament assambleyasınıñ sessiyası iyül 1-den 5-ke qadar Tbiliside keçirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Deagostini neşriyat eviniñ Rusiye filialı qırımtatar milliy urbada çini qoqlanen mecmuanı azırladı. Jurnalnıñ 24 saifesinde qırımtatarlar, Bağçasaray şeeriniñ tarihı, Qırım hanları ve milliy yemeklerniñ hususiyetleri aqqında malümat mevcut.
«Qırımtatarlar Qırımda XIII-XVII asırlarında halq olaraq şekillendirildi. Qırımtatar qaviminiñ tarihiy temeli Qırımda tamır atqan türk qabileleri oldılar», – aytıla mecmuada.
Qadın-qızlarnıñ milliy urbası da tafsilâtlı sürette añlatıla.
Kollektsiya mecmualarınen oğraşqan neşriyat eviniñ saytında aytıla ki, jurnalnıñ bu sanı Rusiye Federatsiyasında yaşağan halq ve milletlerniñ urbalarında çini qoqlaları kollektsiyasınıñ bir qısmı ola. Kollektsiya Rusiye ilimler akademiyasınıñ Mikluho-Maklay adına etnologiya ve antropologiya İnstitutı, OOO Etnokonsalting, Poteşnıy promısel şirketi ve Peterburg qoqlalar müzeyiniñ iştiraki ile teşkil etildi.
2014 senesi iyünniñ 12-de Rusiyede qırımtatar milliy urbada qoqlanı satıp başladılar. Onı «Aşan» ağınıñ tükânlarında, em de internet tükânlarında satın almaq mümkün. Qoqla ve mecmua fiyatı 383 rubleni teşkil ete.
Deagostini Halqara şirketi dünyanıñ 44 memleketinde taqdim etildi, neşirleri 21 tilde çıqa. Rusiye bazarında neşriyat evi 2004 senesinden berli buluna.


text:
Avgustnıñ 3-ünde Aqmescitte “Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ faalcisi öz-özüni yaqmağa tırıştı, - dep haber ete Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri.
“Narazlıq meydanı”nıñ qırımtatar faalcilerinden birisi, üstüne yanıcı şingenlik töküp, öz-özüni yaqtı. Amma yanında toplanğan adamlar aqaynıñ yanıp başlağan urbasını tez söndürdi. Yaquvdan evel, aqay akimiyetniñ zulum areketlerine qarşı öz-özüni yaqacağını ilân etti.
“Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ sakinleri avgustnıñ 3-ünde Kreml nezareti altındaki Aqmescit şeer memuriyetine kelip, akimiyet ile körüşüvni talap etti, - dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Daa oquñız: «Narazlıq meydanı»nıñ iştirakçileri Avropa İnsan Uquqları mahkemesine muracaat etcek - faalci
«Endi «kazak»lar da mında peyda oldı». Aqmescitte «narazlıq meydanı»na rusiye quvetçileri keldi (+video)
Avgustnıñ 2-sinde rusiye quvetçileri, yerli sakinler qora qoyulmasına qarşı narazlıq köstergen, “Krımskaya roza” rayonınıñ qurulacaq yerine keldi.
Qırımtatarlar ev qurğan “Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ yerinde yañı 9 biñ adamlıq rayon qurmağa isteyler. Mesken evlerden ğayrı, mektepler, bala bağçaları, spor meydanları ve tükânlar qurmağa azırlanalar. Şimdilik anda esasen avdetçiler (repatriant) yaşay.


text:
Jubanov ýnıversıtetiniń Halıqaralıq ıntımaqtastıq ortalıǵınıń dırektorı, professor Gúljan Śoqım Túrkıya Respýblıkasına saparı barısında Stambul ýnıversıtetiniń Tehnokentine arnayı śaqırılıp, sol ýnıversıtettiń professorlarımen kezdesti.
Tehnokenttiń birqatar qızmetkerlerimen jáne Stambul ýnıversıtetiniń ǵalımdarı fılologıya ǵılımdarınıń doktorı, professor Ismet Bıner jáne PhD doktor, kompbyuterlik ınjenerıya fakýlbtetiniń professorı Atakan Kýrtpen kezdesip, Jubanov ýnıversıtetiniń «Qazirgi túrki tilderiniń tildik úderisin zertteý» zerthanasımen birlesken jobaları jayında áńgimeledi.
Atalmıś jobalar latın álipbıine kóśýdegi qarımdı qadamdardıń bastaması retinde qazaq tilin kırıll álipbıinen latın álipbıine aýıstırýdı meylinśe ońtaylı, júyeli júzege asırý jáne veb-saytqa negizdelgen sózdik jobası, tilaśar jobası, veb-saytqa negizdelgen qazaqśa-túrikśe kompbyuterlik aýdarma júyesi, qazaq tilindegi sózderdiń semantıkalıq toptarı jobası (Kazakh Wordnet Projest) jáne qazaq tilindegi sózderdiń durıs jazılýın avtomattı túrde túzetý (Kazakh Spell cheking and Correction), qazaqśa sózderdi grammatıkalıq tekserý (Kazakh Syntax cheker) sıyaqtı birqatar qazaq tiline arnalǵan kompbyuterlik-lıngvıstıkalıq zertteýlerge negizdelgen.
Eki kúnge sozılǵan sapar ayasındaǵı professorlarmen kezdesý barısında Gúljan Tınıśtıqbayqızı aldaǵı ýaqıtta da ıntımaqtastıq pen seriktestikti odan ári nıǵaytıp, qos memlekettiń ıgiligi úśin kóptegen jarqın jobalardı birlese atqarýǵa bolatının jetkizdi.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası Qırımda bozuluvlar adiseleri boyunca üç haberdar etme bildirüvini Halqara cinaiy mahkemesine taqdim etti. Olarnıñ ekisi ilhaq etilgen yarımadada mal-mülk saipligi aqlarınıñ bozuluvı ve daa biri – Rusiye tarafından ilhaq etilgen topraqtan Ukraina vatandaşlarını zornen çıqarıluvı ile alâqalıdır.
Bunı dekabrniñ 12-sinde Kyivde yapılğan brifingde Ukraina baş prokurorı Yuriy Lutsenko söyledi, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Lutsenkonıñ malümatına köre, dört biñden ziyade Ukraina işhanesi Qırımnıñ Rusiyege tabi akimiyetine qanunsız surette alıp berildi. Zararnıñ umumiy miqdarı trilliondan ziyade hrivnanı teşkil etti. Al-azırda Ukraina prokuraturası Qırım mal-mülküniñ tevqif etilgen olaraq tanılması içün areketler yapa.
Yerinden zornen köçürilgen insanlarğa kelgende, prokuraturanıñ malümatına köre, biñden ziyade keys toplandı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokurorı Gündüz Mamedov: «Bu cinayet (vatandaşlarnı zornen köçürüv – QA) butün Qırım yarımadasında demografik vaziyetiniñ deñişmesine, ealisiniñ Rusiye menfaatına uyğun şekilde deñişmesine, Ukrainanıñ tarafını tutqan ealiniñ sıqıştırıp çıqarılması ve belki de bütünley yoq etilmesine ketire», – dedi.
Ukraina prokuraturası, mezkür bozuluvlarnıñ Halqara cinaiy mahkemesiniñ uquq vekâletine tabi olğanlarına işaret ete.
Noyabrniñ soñunda QMC Prokuraturasıda, Qırımnıñ Rusiye tarafından qanunsız ilhaq etilüvi içün Nürnberg mahkemesi örneginde bir halqara mahkeme davasını açmaq istegenlerini bildirdiler.
2017 senesiniñ başında prokuratura hadimleri ögünde «İşğalciler tarafından Qırım yarımadasında işlengen arbiy cinayetler yani insanlıqqa qarşı cinayetler, genotsid ile alâqalı vaqialarnıñ Halqara cinaiy mahkemesinde baqılması içün bütün kerekli delillerni toplamaq» vazifesi qoyuldı.
Dekabrniñ 5-nde Gaagada Halqara cinaiy mahkemesiniñ kâtibligi, Ukrainada 2014 senesindeki vaqialarnıñ ilk tahqiqatnıñ neticeleri aqqında er yıllıq esabatını ilân etip, içinde Qırımnıñ ilhaq etilüvi esnasında Rusiye tarafından arbiy cinayetler işlengeniniñ alâmetleri olğanına işaret etti.


text:
Donetskte trolleybus durağına açılğan ateş neticesinde adamlar elâk oldı. Bunı Rusiye kütleviy haber vastaları, em de içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları bildire.
Berilgen malümatqa köre, 9 kişi elâk oldı, daa bir qaç insan yaralandı.
«Bizim malümatımızğa köre, №3 tramvaynıñ durağında yüz bergen patlav aqibetinde 9 insan elâk oldı, daa 9 kişi yaralandı», – dep tekrarlay RİA Novosti agentligi «DNR» birleşmesiniñ vekili Eduard Basurinniñ aytqanlarını.
Yanvar ayında Donbassta cemaat naqliyatında eki kere bir çoq adam elâk oldı. Yanvar 13-te Volnovaha civarında avtobusqa açılğan ateş neticesinde 12 insan elâk oldı, 16 adiy kişi ve eki asker yaralandı.
Arbiyler «terakt» maddesi boyunca cinaiy iş açtılar.
OSCE missiyası bildirdi ki, keçirilgen tedqiqler neticelerine köre, patlav yerinde boyevikler zapt etken yerlerden atılğan raketalarnıñ izleri mevcut.