text:
Bügen üpkädäge yaman şeş awıruınnan Kosovo prezidentı İbrahim Rugova wafat buldı. Aña 61 yäş ide. Rugovanıñ matbuğat wäkile Muhamet Hamiti, prezident başqala Priştinada üz öyendä ülde, dip xäbär itte. Rugovada rak çire 2005nçe yılnıñ sintäberendä tabılğan ide. Prezident tämäkene küp tarta ide. İbrahim Rugova tarixqa 90nçı yıllarda albannarnıñ Sebiädän bäysezlek öçen tınıç yullar belän köräş xäräkäten citäklägän keşe bulıp kerep qalaçaq. Anıñ üleme Kosovonıñ yul çatında qalğan waqıtına turı kilde. Xäzerge waqıtta BMO kontrolendä bulğan Kosovonıñ bäysez bulu yäki Serbiä eçendä qalu turında söyläşülär başlanırğa tora. Rugova üze 2004nçe yılnıñ 23nçe üktäberendä, parlamentnıñ prezidentnı saylağan könendä, Kosovonıñ bäysezlegen yaqlap çığış yasağan ide:
"Bügenge kön – Kosovonıñ bäysezlegen tanu yulında böyek häm möhim kön. Bez – bäysez Kosovo, Yevropa Berlege häm NATO äğzase bulğan, Quşma Ştatlar belän dus bulğan Kosovonı küz aldıbızğa kiteräbez."


c: text/html

text:
Qazan citäkçeläre tatar jurnalistların nik yaratmıy?
Qazannıñ citäkçese inde şaqtıydan alışınsa da, şähär idäräsendäge kadr üzgäreşlär äle haman tämamlanmadı. Düşämbe könne alarnıñ çirattağıları buldı. Şähär merı İlsur Metşinnıñ matbuğat särkätibe itep Natal’ya Bastrakova urınına jurnalist Yuliya Vasil’eva bilgelände. Ä Qazan başqarma komitetınıñ mäğlümäti-analitik bülege citäkçese Änwär Minhacev buldı. Vasil’eva da, Minhacev ta jurnalistlar, elektron mäğlümät çaraları wäkilläre. Yuliya Vasil’eva İntertat.ru elektron gäcitennän. Ul anda baş möxärrir urınbasarı wazifaların başqardı. Beleme buyınça jurnalist bulsa da, Yuliya tutaş Qazan däwlät universitetınıñ säyäsät kafedrası aspiranturasın tämamlağan, säyäsi fännär kandidatı. Änwär Minhacev ta töşep qalğannardan tügel. Ul Rigada tuıp üsä, soñğı yıllarda Qazanda yäşi häm eşli. Qazan däwlät universitetınıñ tarix fakul’tetın tämamlıy. Törle respublika gäcitlärendä, Variant, Yaña ğasır kanallarında eşli, RBK telekanalınıñ cirle xäbärçese bulıp tora. Minhacevnıñ soñğı eş urını – Tatar-inform agentlığı. Menä şundıy layıqlı ğına kürengän keşelär.
Läkin milli cämäğätçelekne ber närsä borçıy. Nigäder, Qazan başlığınıñ jurnalistlar belän aralaşuı, mäğlümät taratu eşläre belän inde menä qayçannan birle tatar telle tügel, ä rus telle belgeçlär şöğellänä. Ällä tatar jurnalistları arasında şähär citäkçelegeneñ eşçänlege xaqında mäğlümät taratırlıq äybät belgeçlär yuq, ällä başqa säbäplär – äytüçe yuq. Şunısı ğına açıq, rus telle, rus millätennän bulğan xezmätkärlärdän milli mäs’älälärğä iğtibar kötep bulmıy, tatar telendä mäğlümät alu da mömkin tügel. Respublikada ike däwlät tele buluğa da qaramastan, Tatarstanda çınbarlıqta haman da rus tele genä räsmi tel bulıp qala birä. Bu yulı da şähär başlığınıñ mäğlümät taratuçı, jurnalistlar belän eşläwçelärneñ tatar telenä iğtibarı ällä ni zur bulmas kebek. Härxäldä, berniçä yıl däwamında räsmi tatar-rus telle İntertat elektron gäcitendä eşlägän däwerendä Yuliya Vasil’eva tatar telendä aralaşa başlamağan. Şulay itep, Qazan xakimiäteneñ eşçänlege turında yänä rus telendä genä mäğlümät taratılaçaq.
Ä nindi eşlär beläm şöğellänälär soñ soñğı aralarda Qazan citäkçelegendä? Kamil İsxaqov İlsur Metşinğa alışınuğa da qaramastan, şähär öçen haman da aktual’ bulıp qalğan yullarnı tözekländerü, toraq kommunal’ xucalıqnı torğızu eşläre. Monnan tış, 16 mayda Qazannıñ Başqarma komitetı citäkçese Marat Zahidullov citäkçelegendä şähärne üsterü planın buldıru eşläre tikşerelde. Xäzer äzerlänä torğan älege planda şähärdä ekologik wazğiätne üzgärtü, Qazannıñ tarixi üzägen saqlaw, qalğan öleşen inde älbättä, kebek mäsällär berençe urında tora ikän. Plan ağımdağı yılnıñ azağında inde qabul itelergä tieş. Qazanda Vladimir Putinnıñ yullamasın tormışqa aşıru mäs’äläläre dä, bigräk tä inde demografik wazğiät iğtibar üzägendä. Şähär xakimiäteneñ Eşlekle düşämbesendä şuşı xaqta süz alıp barğanda, İlsur Metşin bezneñ şähär bala tabu buyınça berençelär rätendä bulsın ide, digän teläk belderde. Üze 3 bala tärbiälägän Metşin älege problemalarnı iğtibarsız qaldırmas, digän ömettä qala qazanlılar.
Gölnaz İlgizär

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bäysez qırğız mäğlümat agentlığı AKİpress, Narın ölkäsendä protest belderüçelär Bişkäk-Torugart olı yulın yabıp saylawlardan töşerelep qaldırılğan ike oppozisiä namzäten kire qaytırunı taläp itä, dip xäbär itte.
Demokratiä häm Sivil cämğiät isemle saylaw blogı protest çaralarında 3 meñgä yaqın keşe qatnaşa disä, İtar-Tass mäğlümat agentlığı bu san – 300 genä dip xäbär itä.
Tönyaqkönçığış İssık-Kül ölkäsendä dä uram cıyınnarı däwam itte.
Bügen Üzäk Saylaw Komissiäse, parlament saylawlarında qatnaşaçaq namzätlärneñ sanı 417dän 389ğa kimede, dip iğlan itte.


text:
Quşma Ştatları citäkçelegendäge xärbi köçlärneñ Ğiraqqa qarşı alıp barğan suğışına rizasızlıq belderer öçen dönya buylap uram cıyınnarı däwam itte. Kiçä Amerika Quşma Ştatlarında demonstratsiälär waqıtında meñ yarım keşe qulğa alınğan.
Australiäneñ Melbourne şähärendä Ğiraqta suğışnı tuqtatunı taläp itep 5 meñgä yaqın keşe uramnarğa çıqtı. Meñlägän keşe Tokyo uramnarında cıyılğan. Quşma Ştatlarnıñ San Franciscoda şähär üzägendäge uramnarnı üz kontrolenä alıp täräzälärne watqan, tärtipsezleklär oyıştırğan meñlägän keşe häm politsiä arasında bäreleşlär buldı.
Yemendä cıyılğan 30 meñgä yaqın keşe belän politsiä arasında bulğan bäreleşlär näticäsendä kimendä 1 keşe häläk bulğan dip xäbär itelä. Şulay uq Misır başqalası Qahirädä häm Törkiädä dä uram cıyınnarı tınıç uzmağan.
İslamabadta Paqstannıñ dini xäräkätläre xalıqnı uram cıynnarı oyıştırırğa çaqırdı. İñ zur uram cıyınnarı Multan häm Lahore şähärlärendä uzdı. Möselman firqalären berläştergän Muttahida Majlis-e-Amal törkeme iñ zur protest çarasın Lahore şähärendä yäkşämbe köngä planlaştıra. Yäkşämbe-Paqstannıñ milli bäyräme.
Amerikan prezidentı George Bush Paqstanğa bäyräm qotlawların cibörde. Şulay uq premyer-ministr Zafarullah Khan Jamali’ğa Bush , terrorğa qarşı suğışta Paqstannıñ yaqlawı öçen räxmät äytep ayırım xat cibärde.


text: Mäskäwdä İrinä Xaqamada citäkçelegendäge “Azat Rusiä” partísı wäkilläre ğömüm şähär referendumı ütkärü täğdime belän çıqtı. Bu törkem referendumğa 3 mäsäläne çığarırğa teli. Berençese yortlar yanında başqa bina tözleşen başlaw, barı tik kürşe bulaçaq yortlarda yäşäwçelärneñ rizalığı belän başqarılırğa tieş. İkençese,yaña urınğa küçergändä iske fatirğa tiñ toraq belän täämin itelergä tieş häm cılı sunı kisep toru möddäte barı tik öç kenä kön däwam itärgä tieş; Bu referendumnı ütkärer öçen 100 meñ imza cíarğa kiräk bulaçaq.


text:
Rusiä belän Germaniä Ğiraq mäsäläsenä säyäsi çişeleş ezlärgä kileşte
Kiçä Germaniä belän Fransiä, Ğiraqta xärbi operatsiä başlawğa qarşı çığıp, BMO isnpektorlarına kübräk waqıt birergä çaqırdı. Rusiä häm Fransiäneñ BMOnıñ İminlek Şurasında veto xoquqı bar.
Yaqın Könçığışnıñ 6 däwläte Ğiraqnı, BMO inspektorları belän xezmättäşlek itep, suğışnı buldırmıy qalırğa çaqırğan möräcäğätenä, Germaniä xuplaw belderde. Kiçä, Ğiraqnıñ 6 kürşese, Törkiä, Süriä, İordan, Söğüd Ğäräpstanı, İran häm Misır, Ğiraqnı BMOnıñ 1441-nçe rezolutsiäsen ütärgä çaqırğan urtaq belderü yasağan ide. Germaniä Tışqı eşlär ministrı Yoşka Fişer bügen İstanbulda, Törkiä Tışqı eşlär ministrı Yasar Yakiş belän oçraşqannan soñ, xäzer Ğiraq, wazğiätneñ nindi citdi ikänen añlarğa tieş, dip belderde. Fişer, Germaniäneñ Ğiraq suğışına qarşı buluın tağın ber qabatladı.


text: Evian, Fransiä. Sigez industrial' il citäkçeläreneñ yıllıq oçraşuwına kilgän Quşma Ştatlar prezidentı George Bush bügen Fransiä prezidentı Jacques Chirac belän küreşte. Ğiraq suğışı mäs'äläsendä tirän qarşılıqları bulğan şuşı ike citäkçe oçraşu waqıtında ber-bersenä yılmayıp qısqaça ğına söyläşep aldı häm şunnan soñ "sigezlek" citäkçeläre öçen oyıştırlğan mäcleskä yul tottı. Şuşı çara "sigezlek"neñ yuğarı däräcäle oçraşuwın başlap cibärä, anda "öçençe dönya" illäreneñ dä qayber citäkçeläre bulaçaq. Sişämbegä qädär däwam itäçäk summit üzägendä dönya iqtisadı häm xalıqara terrorğa qarşı köräş mäs'äläläre toraçaq.


text:
Rusiädä irtägä xärbi xezmätkä közge çaqırılış başlana. Başqortstannan dikaber ayına qadär 8 meñgä yaqın rekrut Rusiäneñ qorallı köçlärenä xezmätkä alınırğa tieş. Elek tä işetkänegezçä, xörmätle tıñlawçılar, ğadättä Başqortstan bu plannı üti, häm xärbi citäkçlär äytüençä başqa töbäklärgä "ürnäk" bulıp tora. Xärbilärneñ häm alarnıñ ğailälären sotsial yaqlaw komitetı isä bu san – 8 meñ keşe - Başqortstan öçen bik yuğarı, dip sanıy. Häm komitetnıñ citäkçese Vladimir Simarçuk – xärbi köçlärgä xezmätkä xäzer 18 yäşe tulğan här keşe alına, şul sanda xezmät itä almağan awıru keşelär dä. Näticäse – keşe faciğaları häm sälätsez armiä. Tulıraq mäğlümat işetersez Azatlıqnıñ pänceşämbe tapşıruında.
Ufağa Şveysariäneñ Rusiädäge ilçese Ervin Xofer citäkçelegendäge wäkilçelek kilde.
İrşat Tläümbät, Ufa


text:
Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Kaşlarını Eğdirirsin
Etiketler : Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin türkü indir, Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Kaşlarını Eğdirirsin mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Kaşlarını Eğdirirsin türküsü, Kaşlarını Eğdirirsin sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Kaşlarını Eğdirirsin bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Karnı Büyük Koca Dünya
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Niye Belli Değil
Neşet Çelebi - Vurduğunu Öldürürsün
Neşet Çelebi - Dağların Eteklerinde
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Harmana Serdiler
Neşet Çelebi - Akşam Oldu Kırat
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın


text:
Kirov tatarları
Tanılğan tatar yazuçısı Rafail Sibat häm başqa küp kenä bilgele tatar zıyalıların birgän Kirov ölkäse bügen niçek yäşi? Ölkädä bügenge köndä 46 meñ millättäşebez ğömer kiçerä. Küptän tügel genä Kirov tatarlarınıñ milli-mädäni moxtariäte buldırılğan. “Azatlıq”ta qunaqta älege moxtariätneñ räise Räsfär Zäkiüllin belän Kirov ölkäseneñ “Duslıq” gäzite xäbärçese Şämsiä Xälimova buldı. Kirovta yäşäwçe millättäşlärebez turında Şämsiä xanım söyli
Qarabäk näselennän çıqqan noqrat tatarlarınıñ elek yäşägän cire cide mäçetle zur tatar awılı bulğan. Bügenge köndä anda tatarlar beraz tarqalıp yäşi, telläre onıtılıp bara. Äytergä kiräk, alarnıñ telläre şul qädär üzençälekle - borınğı tatar telendä söyläşä alar. Mäsälän, bez “şunda barabız” dibez, ä alar “bardıq”, “barmaq ittek” dilär. Kirov ölkäseneñ könyağında urnaşqan tatarlarğa kilgändä, şunısı qızıqlı, bez bit inde Wyatqa yılğasın Noqrat yılğası dibez, ä alar anı İzel dilär. Yäğni bu alarnıñ çığışın kürsätä - alar İdel yağınnan kilgän. Tatarstanda tatar tele häm ädäbiäte buyınça ütkärelä torğan töbäqara olimpiadalarda aldınğı urınnarnı Kirov ölkäsendä yäşäwçe tatar balaları yış ala. Bu ölkädä tatar telen uqıtu däräcäsen kürsätä. Şulay da san buyınça tatar milläte ikençe urında bulğan Kirov rayonnarında milli mäktäplär yabıla. Ölkädä uzğan yazda barlıqqa kilgän milli-mädäni moxtariät tatar awıllarında milli mäktäplärne torğızunı töp maqsatı itep quya. Moxtariätneñ citäkçese Räsfär Zäkiullinnı tıñlıyk Bezneñ maqsat ölkäneñ tatar awıllarında tatar mäktäplären tergezü. Malmış, Kömez häm başqa tatarlar küpläp yäşi torğan rayonnarda.
Bezneñ maqsat ölkäneñ tatar awıllarında tatar mäktäplären tergezü. Malmış, Kömez häm başqa tatarlar küpläp yäşi torğan rayonnarda.Elektän kilgän ğädät, Kirovnıñ könyağında yäşäwçe millättäşlärebez uqırğa Qazanğa kilä. Çönki Kirovnıñ üzäge qarağanda Qazan alarğa yaqınraq. Bu bügen dä şulay däwam itä. Ölkädäge milli-mädäni moxtariät sälätle tatar balalarına Qazanda uqırğa mömkinlek birüne dä üz maqsat itep quya.
Kirov ölkäse tatarları milli, ruxi traditsiälärne saqlap yäşi. Sabantuy, Näwrüz bäyrämnäre alar öçen bik yaqın häm qäderle. Ölkädä bik dini millättäşlärebez ğömer kiçerä. Räsfär Zäkiüllin belän Şämsiä Xälimova däwam itä:
Kirovta yöz yäşlek mäçet bar. Ul ozaq yıllar cimerelgän kileş tordı, läkin küptän tügel ber xäzrät bezneñ yärdäm belän dä ul mäçetne torğızdı. Bügen mäçet eşli, xalıq namazğa yöri. Kölmez yağında bik dinne xalıq. Yäşlär mullalardan qurqıp toralar klubqa çığarğa, çıqqannı belsälär süz äyterlär diep. Din şul qädär köçle anda. Kirov tatarları Tatarstan belän iqtisadi elemtälärne nığıtuda zur eşlär alıp baralar. Räsfär äfände beldergänçä, alar Tatarstannıñ säwdä häm iqtisadi bağlanışlar ministrlığı belän tığız elemtädä eşli başlağannar. Kiläçäktä tatar mänfägat'lären qänäğätländerü öçen material' nigezne buldırırğa tırışalar.
Al'bina Zäynulla


text:
İzrail’ üzäk saylaw komissiäse wäkile Avi Duskin tawış birüneñ berençe 3 säğätendä saylawçılarnıñ 10 protsentı ğına qatnaştı dide. Moñarçı İzrail’dä saylawlarnıñ başında qantaşuçılarnıñ şul qädär az bulğanı yuq ide äle. Tawış birü bügen kiç tämamlana. Räsmi bulmağan berençel mäğlümätlär irtägä iğlan iteler dip kötelä. İzrail’ premyer-ministrı Ariel Şaron tawış birergä barğaç barlıq izrail’lelärne dä saylawlarda qatnaşırğa çaqırdı. Bügenge saylawlar İzrail’dä soñğı 4 yıldağı 3-nçe ğömümi saylawlar. İzrail’neñ töp oppozitsion partiäse bulğan Xezmät partiäse noyäbr ayında Şaronnıñ koalitsion xökümätennän çıqqannan soñ İzrail’dä saylawlar iğlan itelde.
Dini yähüdlärgä östenleklär birügä qarşı çığuçı, dönyawi qaraşlar tarafdarı bulğan Şinui partiäse parlamenttağı öçençe zur törkemgä iä bulır dip kötelä. Ul oçraqta bu partiä koalitsion xökümät tözüdä möhim rol’ uynarğa mömkin.
Bügen Gaza sızığında şartlaw näticäsendä3 fälestinle, Jeninda İzrail’ xärbiläre belän bäreleşlärdä 4 fälestinle hälak buldı.


text: Äfğanstanda azat itelgän İtalian watandaşı, humanitar yärdäm xezmätkäre Clemtina Cantoni bügen İtaliäneñ xärbi oçqıçı belän ilenä qaytarıldı. 24 säğät totqınlıqta bulğan Clemtina xanım kiçä irekkä çığarıldı. Anı qotqaruda iminlek xezmätläre, cämğiätneñ törle qatlamnarı, aqsaqallar, din ähelläre qatnaşqan dielä. Äfğanstan prezidentı Xämit Karzai bu eşne başqarğan Eçke eşlär ministrlığına häm yärdäm itkän qabilä citäkçelärenä räxmäten belderde. Clemtinanı urlawçılar – cinayätçelär törkeme bulğan dielä. İtalia prezidentı Carlo Azeglio Ciampi Clemtinanıñ azat itelüenä tirän qänäğätlänü belderde.


text: İran däwlät televidiniäse kiçä İsfahan provinsiäseneñ Samiron şährendä cimerelgän yortlar,yanğan maşinalar watıq piyala häm taşlar belän tulğan uramnar kürsätte.Radio da televidiniä dä tınıçsızlıq-tärtipsezleklär waqıtında ülüçülär buluın beldersä dä sannnar kitermäde. Xökümät vä cirle räsmilär Reuter agentlığına tınıçsızlıq turında söyläwdän totılıp qalğan.Mäğlümät çaraları, demonstrantlar gubernator ofısı aldına cıyılıp,täqdim itelgän yaña administrativ okrugqa protest belderde dip xabär itä.Protest belderüçelär mädäni häm säwdä elemtäläre säbäple täqdim itelgän yaña zonanıñ öleşe bulırğa telämi.


text:
Çallıda alman professorı
Bu könnärdä Qazan Däwlät universitetınıñ Çallı filialı studentları öçen Almaniä professorı Armin Bonet leksiälär uqıy. Armin äfände Gissen universitetı professorı, iqtisat fännäre doktorı. Ul şulay uq Qazan, Şanxay universitetlarınıñ şäräfle professorı. Almaniä qunağı Çallıda şaqtıy qızıqlı ğına çara ütkärde- jurnalistlar qatnaşında şähär studentlarına leksiä uqıdı häm sorawlarğa cawaplar birde. Armin Bonet äytüençä, ul 1969 yıldan birle dönyanıñ törle illärendä bazar iqtisatın öyränü belän mäşgül'. 1970-1980 yıllardağı Sovetlar Soyuzınıñ planlı ekonomiäse anı qızıqsındırmağan häm ul, bu yıllarda Qıtay iqtisatı qızıqlıraq ide, dip sanıy. SSSR xakimiätenä M.Gorbaçev kilgäç, Sovetlar tağın qızıqsınu uyattı, di. Bonet fikerençä, küçeş çorında Rusiä iqtisatın añlawı qıyın bulğan. Ul, 500 kön programmasın berençe adım buldı häm anı uñışsız dip bäyäli. Xosusıylaştıru programması da töptän uylanmağan ide, di. Anıñ fikerençä, soñğı yıllarda Rusiä iqtisatı alğarış yulında. Professor fikerençä, ikençe bötendönya suğışınnan soñ, 1990 yıllarda Almaniäne berläşterü kebek täcribälärneñ uñay yaqların Rusiädä ürnäk itep alırğa mömkin. Läkin, mentalitet törle. Rusiä 70 yıl sotsializmda yäşäde. Oçraşunıñ soraw- cawap öleşendä auditoriäne ike il studentları arasındağı ayırımlıqlar qızıqsındırdı. Professor, Rusiä student qızlarınıñ üzlären cälep itärlek kienülären, läkin çit tellärne belmäwlären kürsätte. Alman studentları ingliz telen tiränten öyränälär. Eşne dä üzläre tabalar dide.
"Azatlıq" xäbärçese mondıy soraw birde:
- Rusiä iqtisatında Tatarstannıñ role nindi?
A.Bonitnıñ cawabı mondıy:
-"Tatarstan üzençälekle, bay region. Neft' aqçasınıñ ber öleşe monda qala. Bu aña berqädär bäysez bulırğa yärdäm itä. Şunısı ğäcäp, Tatarstannıñ awıl xucalığında bazar iqtisatı sizelmi, monda planlı iqtisat. Minem belüemçä, bu tarmaqta xosusıylaştıru eşe dä alıp barılmıy.”
Çallı, Ğafiulla Ğaziz


text:
Foto: БayыpжaH ЖyACБAEB
Memlekettik buqaralıq aqparat quraldarı tayaw keleşekte körermen men oqırman köñilinen şığatın boladı. Bul twralı bügin QR Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstrliginiñ alqa otırısında vedomstvo basşısı Däwren Abaev ay`ttı, dep xabarlay`dı QazAqparat.
«Qazirgi waqıtta «Kazakh TV» men «Bilim jäne mädenïet» telearnaların «Kazakh TV» logotïpi ayasında biriktirw jüzege asırılwda. Telearnanıñ tusawkeseri tayaw waqıtta ötedi. «Xabar 24» telearnasınıñ taralım sebeti barınşa özgerdi, jañalıqtar kontenti qısqartıldı jäne aqparattıq-saraptamalıq äri körkem bağdarlamalar öndirisi arttırıldı. Däl osınday` jumıstar barlıq memlekettik telearnalarda, sonımen birge bizdiñ gazetterde de jürgiziletin boladı. Biz munıñ jüy`eli process ekendigin jäne eşkim de bir sättegi nätïjege wäde bermey`tindigin tüsinwge tïispiz. Biz qısqa merzimdi keleşekte memlekettik BAQ-tar körermen men oqırman iltïpatı rey`tïnginde barınşa joğarı pozïcïyağa şığarına senimdimiz», - dedi ol.
Sonımen qatar Abaev qazirgi waqıtta mïnïstrlik memlekettik aqparat sayasatına qatıstı jaña ädisterdi jüzege asırwğa bağıttalğan jumıstardıñ jürgizilip jatqanın eske saldı. Bul bağıtta Aqparattıq jumıs strategïyası äzirlengen. Onda kontent qalıptastırdıñ eki bastı parametri bar.
«Ol qoğamnıñ rwxanï tiregin nığay`twğa, otbası qundılıqtarın, bilim, otansüy`giştik jäne «Mäñgilik el» patrïottıq aktisinde belgilengen basqa da qundılıqtardı ilgeriletwge bağıttalğan «Qundılıqtar kartası». Ekinşisi - azamattarğa salalıq bağdarlamalar twralı aqparat berwge bağıttalğan «Memlekettik PR-strategïya». Bul eñ aldımen «100 naqtı qadam» ult josparına qatıstı. 2017 jıldan biz birıñğay` respwblïkalıq jäne 16 öñirlik medïa josparğa köşwdi josparlawdamız. Mısal üşin ay`ta ketey`in, qazirgi waqıtta bizdiñ aqparattıq pwlımız 58 medïa jospar boy`ınşa jumıs istey`di. Olardı jüzege asırw algorïtimi ortalıq memlekettik organdar men ulttıq kompanïyalardıñ aqparattıq jumıstarı erejesinde bekitiletin boladı», - dedi Abaev.


text:
Masazir q.Qurtulus 93 35 kv 1 otaq temirli menzil
Masazir qesebesi Qurtulus 93 yashayish kompleksinde 6 mertebeli hazir yasayisli binada yeni tikili olan 1otaqli 35kv sahesi olan temirli menzil satilir. Senedlesme qiymete daxildir. Binada Merkezi Istilik Sistemi var. Kompleksde bagca,mekteb, uzguculuk hovuzu, tennis meydancasi, idman sahesi, avtodayanacaq ,ticaret ve diger xidmet obyektleri , tibbi ve saglamliq xidmetleri, televiziya ve rabite internet qovsagi, ictimai neqliyyat rahatligi, cay evleri, restoranlar ve s. fealiyyet gosterir . ()
Qiyməti: 28000 AZN


text:
Qazanda Tatar yegete bäygese başlandı
İke atna däwamında törle fakul'tetlarda saylap alu turları bulıp uzğan häm pänceşämbe tamaşaçılar qarşında 5 fakul'tettan 5 yeget köç sınaştı. Alar Röstäm Gayazov, Rail' Nuriev, Ruslan Yosıpov,Fänil Vakkazov, Aynur Sönğätov.Bäygeneñ jyuri äğzaları bulıp Älfät Zakircanov, Mörşidä Cihanşina, Fakilä Kamaletdinova, Oleg Xisamov, Çallı şähäreneñ “Mizgel” yäşlär üzägennän Venera Ğarifullina häm Zöläylä törkemeneñ solistkası Läysän Zakirova buldı.
Bäygeneñ berençe turında yegetlärneñ härqaysı üze belän bik üzençälekle tanıştırdı.
Ässälämeğäläykem, xörmätle watandaşlar, tuğannar, tumağannar, apalar, abıylar, enelär, señellär, uquçılar, uqımawçılar, barlıq zalda utıruçılar, utırmawçılar häm älbättä, güzällärneñ güzäle, batırlarnıñ batırı xörmätle jyuri äğzaları. Sezne KDUnıñ Yäşel Üzän filialınıñ talibı Aynur Sönğätov sälämli. Barı tik bügen genä, sezneñ öçen genä minem başqaruda iñ tekä cırlar, iyüllär. Min köne – töne söyläp tora alır idem, çönki talantım zur, läkin mömkinleklärem çikle.
İkençe turda yegetlärgä törle ölkädäge sorawlar birep, alarnı ziräklekkä häm tapqırlıqqa tikşerdelär.
Tübändäge yolalarnıñ qaysı qış fasılına qaramıy?
1.Narduğan
2.Şıylıq 3.Raştua.
Cawap: Şıylıq.
Sovet armiäse marşın kem yazğan?
Cawap: Salix Säydäşev.
“Başmağım” muzıkal' komediäneñ avtorı kem?
Cawap: Kärim Tinçurin.
Öçençe turda yegetlär, oyıştıruçılar belän aldan äzerlängän qapçıqtağı kiemnärne kiep, üzläreneñ moda yağınnan zäwıqların kürsättelär. Yegetlär kiengän arada “Urmay moñı” bötenräsäy cır festivale lawreatı El'wira Xisamieva çığış yasadı.
Dürtençe turda yegetlär tapqırlıq kürsätep, tormışta bula torğan qızıqlı situatsiälärdän çığu yulların ezlädelär.
Menä sineñ yaratıp jyuri torğan qızıñ bar di. Läkin könnärdän ber könne ul siña: “Min başqa yegetkä ğaşıyq buldım, läkin min sine dä yaratam”, dip äytä. Bu oçraqta sin nişlär ideñ.
Cawap: Başta min şayarıp, qaya tege yegeteñ belän tanıştır äle dip äytermen. Ä annarı üzemdä ğäyıpne tabıp, anı tözätergä tırışır idem.
Bişençe turda isä yegetlär üzläreneñ ostalıqların täqdim ittelär.
Soñğı turda alar populyar cırlarğa üzläreneñ xis- kiçereşlären kürsättelär. Şulay itep, bäyge näticäläre buyınça iñ asıl tatar yegete isemenä tatar filologiäse fakul'tetı yegete Fänil Vakkazov iä buldı. Şulay uq “Yaña ğasır” teleradiokompaniyäse millelekne üstergäne öçen Aynur Sönğätovqa maxsus büläk tapşırdı.
Oyıştıruçılar äytkänçä bu bäyge şähärebezneñ törle vuzlarında ütkäreläçäk häm may ayında şähärara Tatar yegete bäygese bulaçaq.
Gölnaz Şäyxetdinova, Qazan.


text:
Başqortstan üzeneñ möstaqillegen iğlan itkän yılda barlıqqa kilgän Aq Tirmä isemle başqort xalıq oyışması soñğı yıllarda finans awırlıqlar, häm üzenä qarata räsmi dairälärdän iğtibarsızlıq häm bitaraflıq kiçerde. Alay da ayına ber tapqır cıyılu öçen mädäniät sarayında urın alğan oyışma citäkçeläre älegä qanäğät. Noyabr ayında Aq Tirmä oyışması xalıq cıyınına çaqıra. Oyıştıruçılar bu cıyında açıqça prezidentlıqqa ber namzät öçen dä ügetläw bulmas, dip belderä. Şulay uq Başqortstannıñ dinia nazaräte dä prezident saylawlarında qatnaşırğa çaqırıp möselmannarğa möräcäğät itte.
Yäşlek gazetı saylawlarğa bağışlanğın "äkiätlären" bastırunı däwam itä.... Çirattağısın Azatlıq radiosınıñ pänceşämbe tapşıruında tıñlağız.
İrşat Tläümbät, Ufa


text: Mäskäw -- Rusiä häm Ukraina räsmiläre bügen Mäskwädä gaz bäyäse turında söläşülären yañarta. Rusiäneñ Gazprom şirkäte yaña yıldan Ukrainağa 4 tapqır yuğarıraq bäyä bilgeläde. Kiev moña rizalaşmağaç, Gazprom Ukrainağa gaz cibärüen tuqtattı. Bu nizaq Yewropa illären gaz belän tä'min itüne qurqınıç astına quydı. Bügen Gazprom şirkäte Ukrainanı yänä gaz urlawda ğäyepläde. Ukrainanıñ Naftogaz şirkäte süzçese Eduard Zaynuk bu ğäyepläwne kire qaqtı. "Gazprom citäkçeläre älbättä yalğan söyli. Gaz urlawlar inde Yuçenko premier bulğan çorda uq tuqtatıldı," di Naftogaz wäkile. Rusiä premier-ministrı Mixail Fradkov, Rusiä gazı Yewropağa barıp citsen öçen, Yewropa Berlegen Ukrainağa basım yasarğa çaqırdı. Yewropa Berlege kilep tuğan nizaqnı söyläşülär aşa xäl itergä çaqırdı.


text: Britaniä saqlanu ministrlığı, waqıtlıça Britan ğaskärlärendä xezmät itkän, Daily Mirror gazetına Ğiraqtağı törmädä Britan köçläreneñ totqınnarnı ezärlekläwen sürätlägän yalğan räsemnär birgän xärbi – düşämbe könne mäxkämä aldına basaçaq, dip belderde. Bu räsemnär amerikan xärbiläreneñ Abu Ğraib törmäse totqınnarın cäberläw sürätläre çıqqannan soñ berniçä kön uzğaç basılıp çıqtı. Xökümät tikşerüdän soñ alarnı - yalğan dip tapqaç Daily Mirror möxarrire Piers Morgan eşennän quılğan ide. Basma uquçıları aldında ğafu ütende.


text:
Samarnıñ "Tuğan tel” ölkä tatar cämğiätene şurası uzğan Sabantuyğa yomğaq yasadı
Barlıq äğzalar fikerençä, bıyılğı Sabantuy ğömerdä bulmağan yuğarı däräcädä uzdı häm, belgeçlär fikerençä, bıltırğı Sabantuy belän çağıştırğanda xalıq ike märtäbä kübräk buldı. Bu uñışnıñ qalın başı sarmanlılarğa töşä. Şul uñay belän “ Tuğan tel” Şurası Tatarstan İlbaşı Şärip uğlı Mintimer Şäymievkä räxmät xatı yulladı.
“ Xörmätle Prezidentıbız!
Bıyıl Samarda tatar milli xäräkäte yulbaşçıları 17 märtäbä ölkä Sabantuyın uzdırdılar. Soñğı dürt yılda Samara ölkä Sabantuyınıñ däräcäse tağın da kütärelä töşte, çönki bezgä Tatarstannan zur- zur konsert programmaları belän Tatarstan rayonnarı qatnaşa başladılar. Bezneñ xalıq Nurlat,Zäy rayon üzeşçännärenä soqlanğan ide. Bu ike rayon üzeşçännärenä hiç tä tel- teş tidererlek bulmadı.
Bıyıl Samarağa Sarman rayonı citäkçeläre Tatarstan isemennän Sabantuyıbıznı kütäreştelär. Sarmanlılar bezgä Tatarstan Sabantuyınıñ ber modelen alıp kilep, xalıqqa sänğati moğciza kürsätep kittelär. İrtänge säğät 11 kiçke säğät 7 qädär ike mäydanda cırlap ta, biep tä, uynap ta kürsättelär inde!!! Şunısı iğtibarğa layıq, sarmanlılar üzläre belän kiosklar töyap kilep rizıq- mazar satıp mataşmadılar, Tatarstan sırasın häm araqısın da propagandalamadılar. Sarmanlılar ruxi Watanıbız Tatarstannan çın mäğnäsendä ruxi, milli azıq alıp kilgännär ide.
Sarman rayon türäse Näfis Zakirovqa ayıruça oluğ räxmätebez. Ul üze Sabantuynıñ başınnan alıp axırına qädär artistları, köräşçeläre belän xalıq arasında buldı. Şähär häm töbäk citäkçeläre qarşında Tatarstan turında ğorurlanıp söyläde häm bezneñ 17 Sabantuyınıñ “ Qazanıbızğa- 1000 yıl” isemle şiğerenä tirän fälsäfi eçtälek östäp 50 meñ xalıq aldında tatarnıñ däräcäsen kütärde, Samar tatarların ğomum tatar säyäsätenä tağın da yaqınayttı. Xalıq Sabantuydan zur ğorurlıq belän qaytıp kitte.
Xörmätle Prezidentıbız!
Üz çiratında Sezlärgä oluğ räxmätebezne belderäbez. Kiläçäktä dä törle töbäklärdä yäşäp yatqan tatarlarğa Qazan ruxın iñderüdä köçegezne sarıf itüdä armıy- talmıy ğına eşläsägez ide. 2006 yılğı Samar ölkä Sabantuyına Sarman rayonı kollektivın yunäldersägez, bez tağın da Sezlärgä räxmätle bulır idek. Üzegezgä sixätlek teläp, kiläçäktä dä Watanıbız Rusiädä Sez şulay uq iñ ziräk yulbaşçı bulıp qaluığıznı teläp doğa qılabız. Bez Sezneñ belän ğorurlanıp yäşibez!”- milli xäräkät citäkçeläre yazğan xatta.
Şamil Bahautdin, “Azatlıq” radiosı, Samar.


text:
Açıq mikrofon: Sez nindi radio tıñlıysız häm ni öçen?
Soñğı waqıtta, “Azatlıq” radiosı tıñlawçıları Qazan byurosına yış şaltırata. Alarnı, bu könnärdä “Azatlıq” radiosı “Yaña ğasır” dulqınnarında işetelmäw borçıy. Qazan cämäğätçelege arasında “Azatlıq” nı yapqannarmı ällä digän şik-şöbhä dä taraldı. Bu süz taraluğa, bu könnärdä matbuğat çaralarında basılğan ber xäbär säbäp buldı. Qayber gäzitlär, urıs telendäge “Azatlıq” nıñ Rusiäneñ 60 töbägendä retranslyatsiä tuqtatıldı dip yazdılar. Bu xäbär niqädär çınbarlıqqa turı kilä, älegä tögäl bilgele tügel. Ä “Azatlıq” nıñ “Yaña ğasır” aşa retranslyatsiälänüe älegä däwam itä, dip ışandıralar “Yaña ğasır” radiosı xezmätkärläre. Häm bu könnärdä “Azatlıq” nıñ “Yaña ğasır” aşa yañğıramawı - ul texnik säbäplär arqasında bulıp çıqtı. Ä sişämbedä “Azatlıq” nıñ açıq mikrofon säxifäse, menä şundıy radio turında imeş-mimeşlär yörgänlektän, Qazan xalqınnan radiolar turında soraştıru uzdırdı. Qazanda kem nindi radio tıñlıy häm ni öçen?
Minem älläni radiolar tıñlağanım yuq, çönki waqıtım da, öydä radio da yuq. Qayber waqıtta ğına “Na militseyskoy volne” radiosın tıñlıym.
Min kön dä “Azatlıq” radiosın tıñlıym, çönki anda härwaqıt operativ häm obyektiv informatsiä birelä. Böten xäbärlärne törle yaqtan yaqtırtıp söylilär.
Min üzem “Yaña ğasır” radiosın tıñlıym. Çönki äti belän äni bik küptännän öyrängän irtän tatarça radio tıñlap, alar tıñlağaç mina alar belän bergä tıñlarğa turı kilä.
Ğädättä min üzem “Yaña ğasır” nı tıñlıym, ä menä kiç belän anda tatarça diskoteka tapşıruı başlanğançı min “Azatlıq” radiosın tıñlıym. Monda böten tatar dönyasınıñ xäbärläre tatar telendä birelep barıla.
Min kübräk “Maksimum” radiosın tıñlıym. Çönki min rok stilendäge cırlar oşıy.
“Azatlıq” nı tıñlıym kübesençä, anda dönyada bulğan barlıq yañalıqlarnı äytälär. Yañalıqlarnı üzeñ genä belep betermiseñ, änä şul “Azatlıq” nı tıñlap bar närsäne dä belep bula.
Eşlägänlektän minem waqıtım bik az, radio tıñlap utırğançı min yoqını qulayraq küräm.
“Azatlıq” radiosın bik qızıqsınıp tıñlıym, çönki törle töbäklärdä nindi xäbärlär buluı turında min şuşı radio aşa işetäm.
Gölnaz Şäyxetdin


text:
Bıltır Dönya Säwdä Oyışması Quşma Ştatlarnıñ salım yöklämälären bozuına qarşı qararında Yewropa Berlegenä AQŞ exportlarına qarşı yılına 4 milliard dollarlıq çikläwlär kertüne röxsät itkän ide.
Yewropa Komissiäse wäkile Arancha Gonzalez Yewropa Berlege Quşma Ştatlarnıñ Tışqı Säwdä Korporatsiäse Sxemasın beterüne 2 yıl buyı kötte häm xäzer başqa mömkinlek qalmadı dide.
Bu sxema offşor zonalarda bülekçäläre bulğan AQŞ şirkätlärenä export salımnarın kimetep tabış kürü mömkinlege birä.
Ewropa Berlege Kongressnıñ bu qanunnı tiz arada üzgärtüenä ömetlänep çikläwlärne aqırınlap kertergä buldı. Bu yılğa 315 million dollarlıq çikläw kertelä.


text:
Ekrem Çelebi - Nuhun Gemisi
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Nuhun Gemisi
Etiketler : Ekrem Çelebi - Nuhun Gemisi türkü indir, Ekrem Çelebi - Nuhun Gemisi türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Nuhun Gemisi mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Nuhun Gemisi türküsü, Nuhun Gemisi sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Nuhun Gemisi bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Sitem Taşlarına Vurdum Başımı
Ekrem Çelebi - Sevsem Öldürürler
Ekrem Çelebi - Kahveyi Kavuranlar
Ekrem Çelebi - Ben Ne Biçim Serseriyim
Ekrem Çelebi - Gezdir Ağam Kıratı


text:
AİDS Köne: Rusiädäge xällär
Bügen dönyada AİDS köne. Russiädä AİDS auıruına kitergän virus yoqqan keşelärneñ sanı ber milion tiräsendä dip xisaplana. Moña qarşı köräş öçen bilgelängän fondlarnıñ citärlek bulmauı häm xökümätneñ iğtibarsızlığı säbäple, problem yaqın kiläçäktä kiskennäşäçäk. Däres, bügenge köndä AİDS säbäple hälak buluçılar sanı Russiädä zur bulmasa da, kiläse yıllarda ul artaçaq.
Audio
"Bez ike-öç yıl eçendä bu xastalıqtan ülüçelär sanınıñ kinättän artuın küräçäkbez. Berençe 100 meñ keşe 2007-nçe yılda ülä başlayaçaq. Bu törkemdäge keşelär virusnı 96-nçe 97-nçe yıllarda eläktergännär."
Van de Braknıñ oyışması AİDS çireneñ cäyelüenä qarşı häm cämağätçelektä häm törmälärdä köräş alıp bara häm bu mäsälädä Rusisäneñ sälämätlekne saqlau häm yustisiä ministerlege belän xezmätätşlek itä. Anıñ süzlärneçä, Kremlneñ bu yoğışlı xastalıqqa reaksiäse bik yomışaq buldı. Ağımdağı federal budjetta köräş öçen nibarı 5 milion dolar bilgelängän. Van de Braknıñ xiaplaularına qarağanda, Russiädä AİDSqa qarşı programma öçen yılına 220 belän 250 milion dolar arasında aqça kiräk. Dönya Sälämätlekne Saqlau Oyığması häm BMOnıñ AİDS agentlığı rapportlarına qarağanda, kiläse dulqın AİDS epidemiäse Russiädä, Hindostan häm Qıtayda bulaçaq. Bu inde unar milion keşe bu çir belän auırayaçaq digän süz. BMOsı Spid Agentlığı başlığı Peter Piot , bu çirne dönya iminlegenä qurqınıç tudırğan atom terrorizmı belän çağıştırdı. Şulay uq yoğışnıñ Yevropa Berlegeneñ könçığış çiklärenä qädäre cäyelü qurqınıçınıñ buluın da äytte. Braknıñ fikerençä, Russiä üzenneñ AİDS politikasın üzgärtmägän xäldä . çir taralaçaq häm kiläse berniçä yılda Russiädä 4 milion tiräsendä yäşüsmergä bu virus yoğaçaq. Küpkenä ruslar bu çir tik narkomannarğa häm homoseksualarğa ğına qarıy dip uylıylar. Läkin, bu xata. Dönyanıñ başqa töbäklärendä bulğanı kebek Russiädä dä bu çir censi mönäsäbät yulı belän cämağätçelekkä berençe oçraqta xatın-qızlarğa küçö.
Färit İdelle, Praga.


text: Başqortstan möselmannarı izge Ramazan ayına kerde. Anıñ aldınnan Rusiä üzäk Diniä näzaräte başı möfti Tälgät Tacetdin Rusiä patriarxı belän oçraştı. Oçraşu Mäskäwdä patriarx Aleksiy ikeneñ töp rezidensiäse İzge Danil monastırendä uzdı. Anda şulay uq ilneñ başqa islam citäkçeläre: Rusiä möftiläre şurası başı Rawil Ğaynetdin, Tatarstan häm Tönyäk Kafkaz möftiläre dä qatnaştı. Söyläşüdä töp süz din häm millätara qarşılıqlarnı buldırmaw turında barğan. Söyläşüdä Tacetdin härwaqıttağıça “mögez çığarıp”, Xoday bezgä urtaq Watan birgän dip beldergän.


text: Riyad. Söğüd Ğäräbstanınıñ eçke eşlär ministrlığı mäğlümatına qarağanda, ilneñ Qızıl diñgez yarındağı Yanbu portında bilgesez ğısyançılar bügen ber nefteximiä qorılmasına höcüm yasap anda berniçä çit il keşesen ütergän. Soñraq söğüd iminlek köçläre şul höcümçelärne ezärlekli başlap, alarnıñ öçesen yuq itkän, dürtençesen yaralağan. Sögüd başqalasındağı amerikan diplomatları üzläreneñ, hälak bulğan çit il keşeläreneñ Könbatıştan, şul isäptän Quşma Ştatlardan da buluı xaqında xäbär aluın äytä. Soñğı mäğlümatqa qarağanda anda ike amerikan watandaşı ülgän. Londondağı söğüd ilçese, qorbannar arasında britan, australiä häm söğüd keşeläre dä bar dip belderde. Soñğı aralarda Söğüd Ğäräbstanında islamçı ğısyançılarnıñ ildäge çit il keşelärenä höcümnäre arttı. Cäddädän 150 çaqrım tönyaqta yatqan Yanbu şähärendä älegä qädär andıy höcümnärneñ bulğanı yuq ide.


text:
Häläkätkä oçrağan Helios oçqıçında hawalandıru xatası bulğan
121 yulçı arasında 1 alman oçuçı häm 12 Gresiä watandaşınnan qala barısı da Qıbrıs watandaşları bulğan. Küpçelek yulçılarnıñ mäyetläre, şulay uq 2 qara tartma tabılğan, tartmalar Fransiägä cibärelgän, dip xäbär itelä. Gresiä sälämätlek saqlaw ministrı urınbasarı Thanasis Gianno-poulos, mäyetlär Afin yanındağı morgqa kiterelde, dip belderde:
"Biredä tanıp bulğan mäyetlärne tuğannarına kürsätäçäkbez, qalğannarınıñ kem ikänen, DNA tikşerülärennän soñ belerbez" dide sälämätlek saqlaw räsmie.
Oçqıç Qıbrıstağı Larnakadan Afin aşa Pragağa yul totqan bulğan. Bügen Larnaka hawa mäydanında Bolğarstan başqalası Sofiägä oçırğa tieşle Helios oçqıçnıñ yulçıları häm oçuçıları yulğa çığudan baş tartqan.


text:
Amerika Quşma Ştatları häm Britaniä citäkçelege, üz ğäskärläreneñ Ğiraqta totqınnarnı cäberläwe turındağı xäbärlär uñayınnan qupqan cäncaldan niçek çığu yulların ezli. Amerikan xärbi citäkçelege, misal öçen, cäberläw oçraqları kiñ taralmağan ide, alar barı tik sanawlı ğına bulğan häm ğäyeplelär cawapqa tartılaçaq dip belderä. Läkin totqınnar cäberläwne, xätta cäfalawnı kürsätkän sürätlär ber Ğiraqta ğına tügel, bar dönyada da, bigräk tä ğäräp illärendä amerikannarğa qarata näfrät xisen arttıra.
"Amerikannar Ğiraqqa basıp kerüen anda Saddam cinayätlären tuqtatu kiräklege belän añlata ide, xäzer isä alarnıñ näq Saddam tösle eş itüe kürenä" - Ğiraqta da, başqa ğäräp illärendä dä küptän tügel bäyän itelgän häm amerikan wä britan xärbiläreneñ ğiraqlı totqınnarnı törleçä cäberläwen kürsätkän fotosürätlärgä ğädättä şundıyraq kommentar birelä. Alay ğına da tügel, Äbü Ğraib törmäsendä Saddam çorında da, amerikannar kilgäç tä utırğan Dhia äl-Şüäyri, amerikan xärbiläreneñ tübänsetüen kiçergänçe Saddam çorındağı törmädä bulu xäyerleräk dip belderä. "Associated Press" agentlığı yazuınça, elek tuqımalar satıp kön kürgän şuşı 30 yäşlek yegettän xäzer, amerikannar cäberläwlärennän soñ alarğa qarşı ülemnän dä qurıqmıyça köräşkän ğısyançı çıqqan. Ul şığıylarnıñ Könbatış ğäskärlärenä qarşı suğış alıp barğan äl-Mähdi törkemendä köräşä dip xäbär itä agentlıq. Saddam waqıtında äl-Süäyri Äbü Ğraib törmäsendä ike märtäbä bulğan, anda anı elektr belän cäfalağannar, törleçä qıynağannar, qulların artqa bäyläp asıp quyğan bulğannar. "Ämma bolar barısı da, amerikannar tösle keşene çişenderep tübänsetügä qarağanda yaxşıraq, alay eşlägänçe mine atıp üterü xäyerleräk" di Dhia äl-Süäyri. Keşe xoquqların yaqlawçı xalıqara oyışmalar häm totqında utırıp çıqqan ğiraqlılar inde küptännän amerikan xärbiläreneñ totqınnarnı törleçä cäberläwe xaqında kisätep kilgän ide. Läkin Quşma Ştatlarnıñ citäkçelege bu ğäyepläwlärne, alar säyäsi maqsatlardan ğına çığıp yasala dip kire qağıp tordı. Bar dönya külämendä cäncal uzğan atnada, CBS telekanalı, amerikan xärbiläreneñ şärä ğiraqlılarnı törleçä tübänsetüen, cäberläwen häm xätta cäfalawın kürsätkän sürätlärne bäyän itkäç quptı. Şimbä könne Britaniäneñ "Daily Mirror" basması da ber britan ğäskärieneñ Ğiraq totqınına keçe xäcäten ütäp torğanda töşerelgän fotosüräten bastırdı. Soñraq şul sürätlärne ğäräp mäğlümat çaraları da qat-qat kürsätte. Ğiraqtağı sönni ruxanilär Könbatış ğäskäriläreneñ şuşı ğämällären "suğış cinayätlärenä" tiñläde. İlneñ amerikan idaräse wäkile Dan Senor, Quşma Ştatlar bar ğäyepläwlärne dä tulısınça tikşeräçäk, kemnärneñder bu uñaydan xärbi karyerası tämamlanaçaq" dip ışandırdı. Amerikan xärbi citäkçelege düşämbe könne, Äbü Ğraib törmäsendä cäberläw oçraqların tikşerü başlaw säbäple 6 amerikan ğäskärieneñ xezmättän çitläşterelüen xäbär itte. Quşma Ştatlar Ğiraqqa anıñ xalqın häm ğomumän ğäräplärne tübänsetü öçen kilde digän qaraş bar ğäräp dönyasında inde bolay da kiñ taralğan ide. Soñğı cäncal ğäräplär arasındağı şuşı xisne tağın da arttırdı ğına dip isäpli töbäktäge täräqqiatne küzätep barğan belgeçlär. Quşma Ştatlarnıñ üzendä dä tänqit süzläre işetelä. Senattağı tışqı mönäsäbätlär komitetınıñ kürenekle wäkile demokrat Joseph Biden, bu töbäktä soñğı un yıl eçendä Quşma Ştatlarğa iskitmäle zur zian salğan ber ğämäl buldı dip belderde. Aq yort älegä bu mäs''älädä üzen bik kürsätergä tırışmıy, anda, faş itelgän cäberläw oçraqları öçen cawaplı keşelärne xökemgä tartu citär digän qaraş östenlek itä sıman dip yaza "Financial Times" basması.
Kärim Kamal, Praga


text:
Washington Mäskäwneñ xoquq yaqlaw ölkäsendäge yanawlarına birelmäskä öndi
Könbatışnıñ Rusiä belän kilep tuğan qarşılıqları ber energetika ölkäsenä genä qaramıy. Fransiä prezidentı Sarkozy säfärennän dä kürengänçä, yaqlarnıñ Rusiädäge demokratik täräqqiätkä qaraşı haman da törle, xätta qapma-qarşı bulıp qala birä. Monı küptän tügel genä Pol''şa başqalası Warşawda uzğan ber cıyın da yaxşı kürsätte. Yewropada İminlek häm xezmättäşlek oyışması wäkilläre anda, bar elekke sovet cirlärennän cıyılğan xoquq yaqlawçı oyışmalarnıñ aktivistları belän oçraştı.
Warşawdağı tösle yıllıq oçraşular şuşı ölkädäge eşneñ ğämälgä quyıluın tikşerep bara. Bıylığı cıyında amerikan wäkillegen citäklägän ilçe Richard Williamson radiobızğa Warşawdağı çaranıñ ähämiäten bolay bäyäläp kürsätte:
"İnde üz asılınnan kürengänçä, Yewropada İminlek wä xezmättäşlek oyışmasınıñ humanitar ölkädäge bu oçraşuı, anda bar dönyadan, häm bigräk tä oyışma äğzalarınnan kilgän xökümättän bäysez törkemnärneñ Warşawğa cıyılıp bar mäs''älälärne dä tikşerüdä qatnaşuı belän möhim", di amerikan wäkile.
Ämma şuşı fiker alışular barışında ğädättän tış waqiğä dä bula - cıyında "Urıs-çeçen duslığı cämğiäte" wäkile çığış yasağanda Rusiä wäkillege utırışılar zalınnan çığıp kitkän. Azaqta yasağan belderüendä Mäskäwneñ räsmi wäkilläre, "Urıs-çeçen duslığı cämğiäten" Warşaw oçraşuına çaqıruğa rizasızlıq belderä häm şul säbäple kiläçäktä Yewropada İminlek wä xezmättäşlek oyışması belän xezmättäşlek itüne yañadan küzdän kiçerü belän yanıy.
İlçe Richard Williamson wäzğiätne bolayraq kürä:
"Bez Rusiä wäkillege belän dä, "Urıs-çeçen duslığı cämğiäte" citäkçeläre belän dä ikeyaqlı oçraşular ütkärä aldıq. Min, "Urıs-çeçen duslığı cämğiäte"neñ tağın da irekleräk Rusiägä ireşü eşenä hiçşiksez tuğrı dip uylıym. Häm alar üzlären qurqıtırğa yul quymayaçaq. Bu älegä qädär dä şulay ide, kiläçäktä dä şulay bulır dip uylıym. İñ möhime şul - Yewropada İminlek wä xezmättäşlek oyışması Mäskäwdän işetelgän yanawğa birelergä tieş tügel", di Quşma Ştatlarnıñ Warşaw oçraşuında qatnaşqan räsmi wäkile.
Washington Rusiäneñ soñğı yıllarda demokratik reformalar suqmağınnan çitkä taypıluına nıq borçıluın belderep kilä. Warşawdağı oçraşuğa "Urıs-çeçen duslığı cämğiäte"n çaqırunı da amerikan yağı xuplağan ide, ä inde Rusiä wäkillegeneñ zaldan çığıp kitüenä Quşma Ştatlar ükeneçen belderde.
Richard Wlliamson, Rusiä Helsinki kileşülären dä, aña bäyle yöklämälärne dä imzalağan illärneñ berse bulıp tora. Anda şulay uq äğza illärneñ alğan yöklämälären ütäwne tikşerü dä qaralğan. Ägär dä Rusiä Federatsiäse bu standartlarnı küpmeder däräcädä ütämi ikän, dimäk bez şul däräcädä bu xaqta açıqtan-açıq söylärgä tieşbez, di.
Şulay itep, Yewropada İminlek wä xezmättäşlek oyışmasınıñ humanitar ölkädäge cıyını da, Rusiä belän Könbatış illäre arasında keşe xoquqları ölkäsendä haman da tirän fiker qarşılıqları qaluın kürsätte.
Kärim Kamal


text:
Rusiä prezidentı Vladimir Putin ikençe dönya suğışında ciñü könenä bağışlanğan çığışında Rusiädä neo-natsilarğa häm millärçe ekstremistlarğa çıdamlıq kürsätelergä tieş tügel dide.
Mäskäwdäge xärbi parad başlanğanda çığış yasap Putin "Ciñelgän Natsizm älämnären yañadan kütärergä tırışuçılar, milli doşmanlıq, extremizm, ksenofobiä taratuçılar dönyanı körçekkä, mäğnäsez qan qoyışqa häm räximsezlekkä alıp bara. Şuña kürä faşizmnıñ ciñelüe sabaq bulırğa häm üç alunıñ qotılğısızlığı turında kisätergä tieş" dide.
Mäskäwdä ciñüneñ 61 yıllığına bağışlanğan paratta 6 meñläp xärbi qatnaştı.


text:
Başqortstan wäkillege Qazandağı qorıltayğa kitte
Comğa irtäsendä Başqortstan tatarlarınıñ zur ğına törkeme Qazanğa Federal' Tatar milli-mädäni moxtariätneñ 3 nçe qorıltayında qatnaşu öçen kitte. Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte räise Ramil Bignov citäkçelek itkän bu wäkillekkä 21 keşe kerde. Näq menä şulqädär keşegä Qazandağı cıyınğa baru öçen kvota birelgän bulğan. Başqortstan wäkillege eçenä respublikadağı tatar milli xäräkäte eşçänlegendä aktiv qatnaşuçı şäxeslär kerä. Alar arasında milli oyışmalar citäkçeläre dä, ğalimnär dä, uqıtuçılar, mäktäp direktorları da, başqa hönär iäläre dä bar.
Elegräk tä xäbär itelüençä, Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte Federal' Tatar milli-mädäni moxtariäte tarafınnan tanılsa da, anıñ ber bülege bularaq raslansa da, Başqortstanda haman da räsmi terkälü ütä almadı. Bu xäldä tatar milli xäräkäte liderları Başqortstannıñ räsmi xakimiätlären ğayıpli. “Näq menä respublika citäkçelegeneñ turıdan-turı kürsätmäse, anıñ ayaq çaluı arqasında bezne haman da terkämilär, - di Başqortstan tatar milli-mädäni moxtariäte räise Ramil Bignov. – Terkämäuneñ säbäbe dä mäğlüm, çönki moxtariät wäkilläre Başqortstanda yäşäwçe tatarlarnıñ kisken problemaların açıqtan-açıq kütärep çığa häm bu xaqta bar Rusiägä bäyän itep tora”.
Comğa irtäsendä wäkillek Qazanğa kitär aldınnan, “Azatlıq” xäbärçese Başqortstan Tatar milli-mädäni moxtariäte räise urınbasarı, professor Mäcit Xucin belän söyläşep aldı. “Bez respublikadağı tatar moxtariäte eşçänlegen şaqtıy cayğa saldıq, - di Mäcit äfände. - Ämma äle quldan ıçqındırılğan mömkinleklär dä küp. Monda bez Başqortstan rayonnarında häm şähärlärendä tatar moxtariäte bülekläreneñ az buluı säbäpçe dip küräbez. Şuña kürä dä här rayonda ul büleklärne açarğa häm näticäle eşlätergä tieşbez”.
Mäcit Xucinnan Qazandağı qorıltayğa nindi täqdimnär häm teläklär belän baruları turında da soradıq.
“Berniçä eşlekle täqdim belän barabız”, - dide Mäcit äfände häm alarnı isemläp atadı.


text:
AQŞlarında 11nçe sintäber höcümen tikşergän bäysez xökümät komissiäse xärbi häm sivil aviatsiä räsmiläreneñ höcümgä cawabın butalçıq, xätta aqırın dip bäyälägän..Bügen sonğı tıñlawların ütkärgän komissiä kiçä üz xisabın iğlan itte.
Komisiä xisabında AQŞ xärbi hava saqlanu strategiäsendäge problemalar şulsanda başlıça sivil wä xärbi aviatsiä xakimiätläre arasındağı naçar koordinatsiä säbäple şul köndä närsä buluı añlaşılıp betmäde dip äytelgän 11.sintäber komissiäse dip yöretelgän törkem xisabında ilneñ sivil hava säyäxätläre öçen cawaplı Federal Aviatsiä administratsiäseneñ xärbilärgä citärlek mäğlümät birmäwe telgä alınğan.Näticädä xärbi suğış oçqıçlarına , urlanğan 4 pasajır oçqıçın bärep töşeregez dip xäbär itelmägän.. Urlanğan oçqıçlar NYta dönya säwdä üzäge häm Waşingtonda Pentagonğa barıp bärelgändä 4nçe oçqıç pasajırlarnıñ oçqıç urlawçılarğa höcüme näticäsendä hädäfenä barıp bärelä almıy urman yanına cimerelep töşä.Şuşı xisab , komissieneñ 12nçe tıñlawların ütkärgän waqıtqa turı kilde. Bügenge sessiädä yaqınça 3meñ keşeneñ ülemenä säbäp bulğan höcümgä AQŞ xökümäte niçek cawap birde digän soraw könqadağında tora. Sessiä Philip Zelikovnıñ xisabnı uquı belän başlandı. Ul sivil häm xärbi aviatsiä räsmiläre arasındağı citärle bulmağan koordinatsiäne genä tügel ä urlanğan oçqıçlar raketa itep qullanılğan oçraqta niçek saqlanırğa digän mäsälädä xärbilärneñ üz eçendäge komunikatsiäneñ naçar buluın azsızıqladı. Berençe höcümnän soñ şunduq diärlek vitse prezident Cheny prezident aftoritetın üz qulına ala häm Aqyortnıñ bunkerına sıyına . Çönki G.Bush Floridada säfärdä bula ,prezidentnıñ iminlege öçen anı bik ozın yul belän Waşingtonğa qaytaralar. Zelikov süzlärençä, Cheney urlanğan här oçqıçnı bärep töşerü öçen xärbi oçqıçlarğa kürsätmä birgän.Ägär dä pilot xärbi ämergä buysınıp quşılğanıça cirgä töşmäsä ul urlanğan dip sanala. Xärbi suğış oçqıçları NY häm Waşingtonnı saqlaw öçen Waşington yaqınındağı Langley hava bazasında urnaştırılğan. Ämma Zelikov äytüençä AQŞnıñ tönyaq könçığış regionı xärbi komandirı bu kürsätmäne pilotlarğa birmägän , çönki ul bu täräqiättän bixabär bulğan..Zelikov (audio)
Qısqa waqıttan soñ Waşingtondağı citäkçelär öste oçqan suğış oçqıçlarına doşman oçqıçın bärep töşeregez digän kürsätmä birelgän dip uyladı ,Çınbarlıqta Langley pilotlarına oçqıçnı tap häm artınnan bar digän berdänber kürsätmä genä ireşterelde dip söyläde.Zelikov
Soñraq AQŞ xärbi köçläre citäkçese general Richard Myers çığışında qayber butalçıq xällärgä, zäğif koordinatsiä genä tügel ä säyäsät tä säbäp buldı dip äytte. Myers süzlärençä (audio)
bezneñ xärbilärebez 11nçe sintäberdä –qanun, säyäsät häm praktik yaqtan qarağanda çittän , çikneñ ikençe yağınnan kilgän qurqınıçnı küzdä totıp eş itte. Şulay da xökümätneñ 11sintäberdäge planın uñışlı ütädek, här däräcädäge ir at häm xatın qız xärbilärebez ul köndä yuğarı profesionalizm , añlau häm bögülüçänlek kürsätte min alar başqarğan eş belän ğorurlanam dip äytte. General Myers.
Generalnıñ şuşı belderüe komisiäneñ ber äzğasın John Lehmannı qänäğätländermäde. Ul reservedagı AQŞ xärbi dingez quätläreneñ küptänge äğzası.Prezident Reagan waqıtnda xärbi dingez köçläre belän citäklägän. Lehman süzlärençä 90-nçe yıllarda hava köçläre qısqartılıp SSRnıñ cimerelüennän salqın suğıştan sonğı çorğa kileşle xälgä kiterelde ,ul çaqta tönyaq amerika saqlanu komandalığı-NORAD AQŞnı sovet oçqıçlarınnan saqlau öçen oyıştırılğan ide, yuqqa çığaru turında uylanıldı.Ämma xökümät NORADnı ilne ğädäti bulmağan höcümnärdän saqlap qalu öçen qaldırdı, problema,kirtälär –11nçe sintäberdä AQŞ hava saqlanuın totqarladı .Lehman süzlärençä(audio) Komanda häm kontroldağı problemalar çınbarlıqta eçke yäki çittän höcüm buluı belän bäylänmägän. çönki baştan uq NORADnı saqlap qalu öçen aqlaunıñ ber öleşen urlarğan oçqıçlarnı tuqtatu mömkinçelege täşkil itkän idä. Älbättä alar urlanğan çit il oçqıçları bulaçaq häm ilgä keräçäk dip kötelgän ide.
Komissiä 11nçe sintäber höcümen yıl yarım inde tikşerä, meñnnän artıq şaxit ,şulsanda Bush häm Cheney belän dä ängämä ütkärelde.2millionnan artıq dokument tikşerelde. Kiläse ayda sonğı xisab iğlan iteläçäk dip kötelä.
färidä xämit,praga


text: Almaniä qanslerı Gerhard Şröder ike yaqlı mönäsäbättärze yaqşırtıuğa yünältelgän höyläşeüzär ösön Çexiäğa kilde. İke il arahında äle bulha Beneş dekrettarın bahalawza feker ayırmalıqtarı bar. Beneş dekrettarı nigezendä, ikense donya huğışınan huñ Çexoslovakiänan 2 million yarım sudet almanı ikense urındarğa küserelgän, ä ularzıñ milke konfiskatsiälanğan. Gerhard Şröder Pragağa kilgäs, Çex respublikahı häm Almaniänıñ kiläsäkkä optimizm menän qararğa tulı nigeze bar. Qasandır añlaşılmawsanlıq häm feker ayırmalıqtarı tıuzırğan mäsälälär artta qalğandır tip ışanam tine.


text:
İğlan itelmägän suğış
Keşedän dä qimmätle närsä yuqtır. Ber keşeneñ ğömere kiselü dä däwlät, cämğiät öçen dä zur yuğaltu. Uzğan atnada Çeçnyada häläk bulğan Sergey Nedorezovnı Qazanğa qaytarıp kümdelär. Elekke soldat qäberleklären, suğış urınnarın öyränüçelärneñ citäkçese Mixail Çerepanov Nedorezovnıñ häläk buluına ışanırğa telämi. Alar berniçä yıl buyı bergäläşep ikençe dönya suğışınnan birle qalğan soldat qaldıqların tabıp, jetonnar, çerep betkän dokumentlar buyınça suğışta häläk buluçılarnıñ isem-familiälären tergezgännär. Ä xäzer ğap-ğadi Tatarstan yegete üze cir quyınında. Anıñ ni öçen yäş kenä kileş dönyadan kitüen añlatuçı yuq. Çerepanov matäm mitingısında Kavkazdağı suğış baruın inqar itü mömkin tügel dide.
Tağın yul faciğäse
Ber Nedorezov qına tügel, bik küplär yäş kenä kileş suğış qorbanı bula yäki bäxetsezlekkä duçar bula. Andıylarnıñ sanı zur. Uzğan şimbädä Tatarstannıñ Apas-Sember yunäleşe trassasında beryulı 13 keşe häläk buldı. Rusiäneñ berençe telekanalı bu xälne täfsilläp kürsätte. Ul'yanovskidan kilgän passajir “Gazel” mikroavtobusına zur tizlektäge “Volkswagen” kilep bärelgäç, mikroavtobusnıñ yağulıq gaz ballonnarı şartlağan, keşelär tereläy yanıp ülgän. Bu xäl Tatarstannı tetränderde. Çönki äle berniçä kön elek kenä Älmät rayonınıñ Appaq awılı yanında WAZ, UAZ häm KamAz maşinaları bärelep 8 keşe häläk bulğan ide. Saw-sälamät, çäçäk atqan yäştäge keşelär, xatın-qızlar, balalar. Äcäl millätne ayırmasa da, tatarlarnıñ xäwef-xätärdän çittä tormawı, kiresençä, iñ üzäktä buluı küzgä taşlana.
Prezident Mintimer Şäymiev älege faciğädä häläk buluçılar qärdäşläreneñ qayğıların urtaqlaştı. Küp avariälärneñ kilep çığu säbäplären citdi itep tikşerergä kürsätmä birde. Ämma wäzğıätne niçek üzgärtergä? Bıyıl yulda häläk buluçılarnıñ sanı 10% artqan dilär. Maşinalar küp, täcribäsez yörtüçelär dä, çit il inomarkaları belän yul östennän oçıp qına cilderergä yaratuçı saqsız maşina yörtüçelär dä citärlek. Ä bit uzışa-uzışa çapqan yullar Yevropanıñ autobannarı tügel, ä sikältäle häm tar ğına Rusiä yulları. Tatarstan Yevropa däräcäsendäge töbäk bulu maqsatınnan möstäqillek yulına çıqqaç yul tözü fondı yabılıp federal' üzäkkä küçerelde. Yevropa däräcäsendäge töbäklärdä ber yuldan maşinalar ber-bersenä qapma-qarşı yuldan yörmi, härqaysı ayırım trassadan cilderä. Andıy yullarnı tözü öçen aqçanı qayan tabası? Bu mäs’äläne säyäsiläşterü urınlı da tügelder. Ämma federal' däräcädäge yullarda da 2 polotno bulmaw timer maşinalar ağımınıñ tar ğına käcä suqmağınnan ber-bersenä qarşı baruı häläkätkä kiterä, älbättä. Soñğı ike yul faciğäsen añlatırğa tırışuçı ekspertlarnıñ qaraşları törle, ämma menä şuşı yulsızlıq häm xäräkätneñ köçäyue küzgä taşlanıp tora. Küräseñ, iqtisadıy üseş, möstäqillek, yul tözü häm yul häläkäte arasında elemtä bar. Xäyer, moña qarap yaqınnarın yuğaltqan millättäşlär, bigräk tä Semberdäge millättäşlärebez Medvedev ğailäseneñ faciğäse hiç ciñeläymi. Soñğı atnada ğına Tatarstan yullarında 60 yaqın keşe bälägä oçrağan, dilär. Xäyer, bu mäğlümätlärne äle tögällärgä kiräk.
Sişämbe könne Tatarstan yul tözü ministrlığı ГAИ belän berlektä yul xäwefsezlege turında brifing ütkärä. Şul uq temağa prezident citäkçelegendäge iminlek şurası utırışı da ütärgä tieş.
Paramagnitlı rezonans märkäze
Düşämbe könne zur säyäsi waqiğalar küp bulmadı. UNİKS tamaşalar zalında paramagnitlı rezonans buyınça bıyılğı Zavoyskiy büläkläre tapşırıldı. Bıyıl älege zur fänni däräcä akademik Kev Salixovqa häm Berlinnıñ irekle universitetınıñ ğalime Ditmar Şteliqqa tapşırıldı. Paramagnitlı rezonans digän fänni açış näq 60 yıl elek Qazanda Yevgeniy Zavoyskiy tarafınnan açılğan ide. Xäzer fänneñ bik möhim yaña tarmağınıñ märkäze Qazanda.
Ästerxannı onıtmadıqmı?
Düşämbe könne Qazannıñ 30 keşelek fol'klor törkeme xalıq icatın öyränergä Ästerxanğa kitte. Şul uq Ästerxannan borçulı xäbär kilde. Anda “Lotos” telekompaniäse aşa tatar häm kazax tellärendäge televidenie tapşıruları tuqtatılğan ikän. Avgust ayınnan Ästerxan tatarların tapşırudan mäxrüm itüçe qararnı PTP kompaniäse citäkçese Oleg Dobrodeev imzalağan. Älege çeterekle wäzğıätne “Azatlıq” radiosı jurnalistları öyränügä kereşte.
Rimzil Wäli


text:
Atna axırında ütkän tawış birüdä saylawçılarnıñ 45 protsentı ğına qatnaşu säbäple bu saylawlar ğämäli tügel dip sanala.
Serbiä konstitutsiäse nigezendä tawış birüdä saylawçılarnıñ kimendä yartısı qatnaşırğa tieş.
Yewropada iminlek häm xezmättäşlek oyışması az saylawçılarnıñ qatnaşuına Serbiä Premyer-ministrı Zoran Djindjiçnıñ xakimiät koalitsiäsennän namzät kürsätelmäw säbäp buldı dip isäpli.
Ğämäli bulmağan saylawlarnıñ ikesendä dä Serbiä Prezidentı Voislav Koştunitsa küpçelek tawışlarnı yawladı.
Koştunitsa Yugoslaviäneñ elekke Prezidentı Slobodan Miloşeviç tarafınnan saylawçılar isemlegenä östälgän 400 meñ yalğan isemneñ äle dä ğämäldä qaluı saylawlarğa zian kiterde di.
Anıñ äytüençä bu yalğan isemnär bulmasa saylawlarnıñ ikese dä ğämäli dip iğlan itelä alır ide.


text:
AQŞ Kongressınıñ tözeleşe häm saylanu tärtibe
7 Noyäberdä Quşma Ştatlar Kongressına ara saylawlar ütä. Tawış birü Wäkillär Pulatınıñ barlıq 435 urını häm Senatnıñ öçtän ber öleşe öçen baraçaq. Kongress niçek tözelä häm añıñ role nidän ğibärät?
Senatta 100 urın bar. Anda Amerikanıñ bar 50 ştattınnan da 2 keşe saylana. Yägni här töbäkneñ, Senatta 2 wäkile bar. Kongressnıñ ike pulatında da citäkçe bar. Ul kongress ägzäläre tarafınnan saylana. Gädättä ul pulatta küpçelek urınnı alğan firqädän bula.
Wäkillär pulatına saylanğan keşelär 2 yıl eşli, yägni 2 yıl sayın andağı urınnar öçen saylawlar ütä. Senatorlar 6 yıl eşli. Bu tärtip, Kongressnıñ şuşı pulatındağı 100 ägzäneñ öçtän ber öleşe ike yıl sayın almaşuına bäyle. Senatta buşağan urınnarnıñ küplege, niçä senatornıñ mötdäte tögällänüenän tora. Yäğni Quşma Ştatlar Kongressına saylawlar ike yıl sayın ütkärelä, här 4 yıl sayın alar Prezident sayları belän ber uq waqıtqa turı kilä. Gomum saylawlar Prezident mötdäteneñ urtasına turı kilä, şuña anı ara saylawlar dip atıylar.
Yevropadan ayırmalı bularaq, Quşma Ştarlarda Kongress pulatları ikese dä status yağınnan ber tigez, yuğarı häm tübäne yuq. Alarnıñ wäqälätläre ğenä ayırlıa. Mäsälän, bar qanunnar Wäkillär pulatında eşlänä, iñ täesirle komitetlarnıñ berse mäsälän, salımnar bilgeli torğan komitet dip sanala. İkençe yaqtan, barı Senat qına, xokumätne, federal hökemdarlarnı, ilçelär häm xalıqara kileşülärne raslaw xoquqına iä. Kongressnıñ tikşerü aşa, küzätü wäqäläte bar. Mäsälän, däwlät aqçaların niçek totıluı turında. Qanunnar Kongressnıñ ike putalında da raslanğaç häm Prezident tarafınan qul quyılğaç qına köçenä kerä. Kongressnıñ Aq yort häm xökümättäge räsmilärne, federal hökemdarlarnı alıştıru wäqäläte bar, şulay uq Kongress impiçment ta iğlan itä ala.
Bikä Timerova.


text: Nurembergta urnaşqan Federal’ Xezmät İdaräse mäğlümätlärenä qarağanda, uzğan ayda Germaniädä eş ezläwçelär sanı 4 million 200 meñgä cittkän. Bu ildäge barlıq xezmät köçläreneñ 10.1 protsentı digän süz. 1997-nçe yılnıñ dikäbrennän birle eşsezlekneñ bu däräcägä kütärelgäne bulmadı. Noyäbr ayında eşsezlär sanı 4 millionnan az ğına artığraq, yäğni xezmät köçläreneñ 9.7 protsentın täşkil itä ide. Hönär berlekläre ilküläm eş taşlaw belän yanağannan soñ bügen Potsdamda büdjet xezmätkärläreneñ eş xaqın kütärü taläbe mäs’äläsen qaraw yañartıldı. 2 million 800 meñläp keşene üz eçenä alğan Verdi hönär berlege, ägär dä söyläşülärneñ bu öleşendä kileşügä ireşelmäsä, ozın möddätle eştaşlawğa äzer buluın belderde.


text:
Ğiraq suğışın xuplağan illärgä Waşingtonnıñ “prännege”, qarşı bulğannarğa – “qamçısı” bar
Bezneñ xalıqta “ütkän eşkä salawat” dilär. Buş administratsiäse başqa fikerdä sıman. Tege yäki bu ilneñ Ğiraq suğışına bulğan qaraşın iskä alıp, räsmi Waşington “prännek wä qamçı” säyäsäten alıp bara başladı. Suğışnı xuplağan illärgä büläk birelä, xuplamağannarğa – qamçı töşä.
Audio: “Polşa - Ğiraq xalqın azat itü koalitsiäsenä quşılıp, Quşma Ştatlar, häm tağı da möximräk, Ğiraq xalqınıñ yaxşı dustına äylände.”
Qayber xäbärlärgä qarağanda Amerikan prezidentı George Buş şuşı ayda Rusiägä barışlıy Polşada tuqtalırğa cıyına. Monı da küzätçelär üzenä kürä räxmät belderü dip bäyäli. Şulay itep, ber işe illär dusqa äylänsä, ikençeläre belän aralar, kiresençä, yırağaya bara.
Kiçä Waşington Times gäzite, Amerikanıñ küzläw çığanaqlarına tayanıp, Fransiä, elekke Ğiraq räsmilären viza belän tä’min itep, alarğa Yevropağa qaçu mömkinlege birgän, dip yazıp çıqtı.
Fransiäneñ Waşingtondağı ilçelege bu xäbärne kisken räweştä kire qaqtı. Aq Yort ta, däwlät departamentı da ğäyepläwne älegä raslamadı. Alay da, däwlät departamentı süzçese Riçard Boucher kiçäge brifingta mondıy süzlär äytte:
Audio: “Minemçä, här däwlät üzeneñ närsä eşlägäne, yä eşlämägäne öçen cawap totırğa tieş.”
Boucher, bu däwlätlärne isemläp atamadı, läkin Waşingtonda urnaşqan Heritage Foundation belgeçe Nile Gardiner fikerençä, süz, Ğiraq suğışına qarşı çıqqan Fransiä, Germaniä häm Rusiä turında bara:
Audio: “Quşma Ştatlar Ğiraqtağı xärbi kompaniäne xuplağan illärne büläklärgä tırışa, ä menä Ğiraq rejimı yağına basqan illärgä qarşı çaralar kürä. Fransiä, Germaniä häm Rusiä näq menä şul törkemgä kerä.”
Bu çaralarnıñ nindi bulasın Gardiner äytä almadı. Küptän tügel Colin Powell häm başqa räsmilär dä Fransiägä qarşı ixtimal çaralar belän kisätkän ide.
“Waşington Times”ta basılğan mäqälä bäysez çığanaqlardan raslanmağan. Läkin anıñ avtorı Bill Gertz tırış häm mäglümätle jurnalist sanala. Şuña kürä min aña ışanam, di Gardiner, alay ğına tügel, kiterelgän mäglümätlär – Fransiä belän Ğiraq arasındağı xezmättäşlekneñ ber keçkenä öleşe bulırğa mömkin.
Polşağa kilgändä, beryaqtan ul Amerikanı xuplasa, ikençe yaqtan kiläse yılda Yevropa Berlegenä quşılırğa cıyına, häm bu nisbättän Berlekneñ töp illäre Fransiä häm Germaniä belän mönäsäbätlären caylarğa tırışa. Polşanıñ elekke saqlanu häm tışqı eşlär ministrı urınbasarı Radek Sikorski süzlärençä, Polşa Yevropa belän Amerika arasında saylarğa telämi, aña ikese dä kiräk: Yevropa - iqtisad, Amerika – iminlek yağınnan. Şuña kürä ul berük waqıtta yaxşı yevropalı da, yaxşı NATO ägzası da bulırğa teli. Läkin, qayçaqta bu ber dä ciñel tügel.
Ali Gilmi, Praga


text:
Omski ölkäsendä tağı ber mäçet açıla
Soñğı yıllarda Omskinıñ awıl-rayonnarında milli xäräkät sizelerlek üseş aldı dip äytergä mömkin. Tatar awıllarında başta asılda üzeşçän sänğät kollektivları bulıp eşli başlağan oyışmalar, soñraq milli-mädäni moxtariätlär, üzäklär bulıp eşläp kittelär. Soñğı yıllarda älege üzäklär qarşında dini oyışmalar da tözelä başladı. Mondıy üseşne ölkäneñ Kolosovka rayonında eşläp kilüçe tatar oyışmaları misalında da küzätergä mömkin. 1999 yılda “Mäxäbbät” vokal ansamble bulıp oyışqan kollektiv 2003 yılda räsmi terkälep tatar mädäniät üzäge bulıp eşli başladı. Ä 2005 yılda üzäk qarşında dini oyışma tözelde. Bu oyışmanıñ citäkçese itep dini keşe tügel, ä tatar xäräkäte aktivistı, hönäre buyınça tabip bulğan Wäkil äfände Allämov saylandı. Üzeneñ dönyawi eşe belän ütä mäşgul' bulsa da Wäkil äfände dini eşlär belän yörergä dä waqıt taba. Oyışma tözüläreneñ ähämiäte häm alda torğan eşläre turında ul, din keşene tärtiptä tota , telne saqlawda da zur rol' uynıy, din totqan keşe naçarlıq qılmıy,- dip añlata. Xäzer berençe çiratta Kolosovkada mäçet tözü eşe belän mäşğül'bez, inde yaraqlı bina satıp alırğa da kileştek,-di Wäkil äfände. Kolosovka tatar mädäniät üzägeneñ uñışlı ğına eşläp kilüe turında da äytep ütärgä kiräk. Üzäk aktivistı, rayon mädäniät yortı direktorı Äkräm Ämirov süzlärençä, xäzer alarnıñ da töp eşläre- Kolosovkada mäçet buldıru. Mädäni yünäleştäge eşlären dä alar şuşı uq izge eşkä yünälderälär, yäğni konsertlar belän çığışlar yasap keremnären mäçet tözeleşenä totarğa niätlilär.
Döres, “Mäxäbbät” ansambleneñ ber törkem cırçılarınıñ şul niät belän ütkärgän berençe konsertları keremle bulmadı. Ul konsert uzğan yäkşämbe könne Omskida quyılğan ide. Cäyge qızu baqça eşläre bulu säbäpleme, konsertqa 100-gä yaqın ğına keşe kilgän ide. Bilet aqçası arenda bäyäsen häm artistlarnıñ yul çığımnarın qaplarğa da citmäde. Bu xäl älbättä kollektivnı berniqädär borçısa da, artıq töşenkelek tudırmadı, alar yaña programma belän Omskiğa qış köne kilergä wäğdä birep qaytıp kittelär.
Dini temağa tağı ber xäbär. Ölkä tatar milli – mädäni moxtariäte binasında ğäräp grafikasın öyränü buyınça däreslär başlandı. Däreslärne Sankt-Peterburgtan kilgän ğäräp tele belgeçe, uqıtuçı Rezeda xanım Ähletdinova alıp bara. Düşämbe könne uzğan berençe däreskä 15-läp keşe cıyılğan ide. Çärşämbedä bulğan ikençe därestä, qızğanıçqa qarşı, kilüçelärneñ sanı yartılaş kimegän ide. Monı da şulay uq ber yaqtan, cäyge baqça eşläre baruı belän añlatsañ, ikençe yaqtan xalıqnıñ dingä bitaraf buluı belän dä añlatıp buladır. Uqıtuçı yörüçelärneñ sanına qaramastan däreslärne däwam itärgä wäğdä itä.
Äytergä kiräk, Rezedä xanımnı Omski tatarlarınıñ ğına tügel, başqa töbäklärdä, şul isäptän Sankt-Peterburgta yäşäwçelärneñ dä dinnän yıraq buluları, telne onıta baruları borçıy. Telgä ixtiac yuq, yuğarı uqu yortlarına uqırğa tatar telen belämäsär kerälär, fil'mnär, kitaplar –hämmäse rus telendä. Ägär tatar telen belmägän keşe uqırğa da kerä almasa, tel öyränergä zur etärgeç bulır ide,-di Rezedä xanım.
Rozaliä Sayganova, Omski.


text:
Färit Möxämmätşin Qabarda-Balkariägä barıp qayttı
Däwlät Sovetı räise tiz arada Qabarda-Balkariä respublikasınıñ başqalası Nal'çikka barıp qayttı. Ul anda Valeriy Kokovnıñ yañadan prezidentlıq wazifasına kereşü yolasında — inauguratsiädä qatnaştı. Färit Möxämmätşin Qabarda-Balkariädä çığış yasap, respublikalarnıñ üzara xezmättäşlegen üsterü turında äytte. Ul Kokovqa Mintimer Şäymiev isemennän sälämläde häm ike büläk tapşırda. Berençe büläk — Tatarstan xalqı isemennän — Qazan kremle süräte töşkän keläm. İkençe büläk — prezident Mintimer Şäymievtän. Räsmi çığanaqlar Kokovqa tapşırılğan bu büläkneñ nindi ikänlegen häm küpme toruın äytmädelär.


text:
Belarus: protest belderüçelär qulğa alındı - oppozitsiä ciñelde dip äytergä bulamı?
Comğağa qarşı töndä Belarus militsiäse Minskinıñ Üktäber mäydanına kilep, anda 5 täwlek buyına saylaw näticälärenä protest belderep utırğan 200läp keşene qulğa alıp kitkän. Mäydannı "tazartu" ğämäle ni barı 15 minut däwam itkän, köç qullanular bulmağan dielä. Şuşı näticä Belarus oppozitsiäseneñ ciñelüen añlatamı?
Qulğa alınuçılar sanın tögäl berkem dä belmi, bu turıda räsmi belderülär yuq, oppozitsiä citäkçeläre 200 belän 400 arasında dip sanıy. Bügen militsiä bülege yanında qulğa alınğan ber yegetneñ änise Liliä xanım "Qayda ikänen dä belmim, bezgä isemlek birmilär, telefonnı aluçı yuq, härxäldä monda dilär, dde.
Xäzer qulğa alınuçılar röxsät itelmägän çarada qatnaşuda ğäyeplänep mäxkämä aldına basır dip kötelä, alarğa 10-15 kön irektän mäxrüm itelü yanıy.
Şulay itep, qarşılıq ğämäle tämam, Belarus oppozitsiäse üz maqsatına ireşä almadı dip äytergä bulamı? Radiobıznıñ töbäk belgeçe Jan Maksimuk: "Minemçä, protest çaraları Belarusta säyäsi wazğiätne üzgärtte. Keşelär uramğa çığudan azraq qurqa başladı. Belarus oppozitsiäseneñ uramğa çığudan başqa çarası yuq, parlamentta da, cirle xakimiättä dä alarnıñ wäkilläre yuq. Xäzer uram cıyınnarın oyıştıru ciñelräk bulaçaq. Oppozitsiäneñ ciñüe turında söyläsäk, berençe çiratta bu Belarustağı quqru xisen ciñü."
Qulğa alınuçılar arasında oppozitsiä namzäte Aleksandr Milinkeviçnıñ 20 yäşlek ulı da bar. Militsiäneñ soñğı ğämälen ul xalıq fikeren köç belän bastıru dip atadı. "Bu xakimiätneñ kiläçäge yuq. Bügenge dönyada qılıçqa tayanıp cämğiät tözep bulmıy. Bu 18nçe ğasır tügel, häm bu Lukaşenka patşalığı tügel. Hiççiksez, ul bankrot", di Aleksandr Milinkeviç.
Oppozitsiä şimbä könne kiñ külämle qarşılıq çarası ütkärmäkçe ide. Milinkeviç süzlärençä, alar bu niättän äle baş tartmağan, başqa citäkçelär belän oçraşıp ul alğa taba xäräkät itü yulların tikşeräçäk.
Comğa könne Yewropa Berlege Belarustağı soñğı xällärgä kisken tänqıt belderde. Berlektä räislek itkän Austria Tışqı eşlär ministrı Ursula Plassnik "Bez qulğa alınğannarnıñ barısın da kiçekmästän azat itergä taläp itäbez. Belarus räsmilären tınıç protest belderüçelärgä qarşı köç qullanmasqa çaqırabız", dide.
Comğa könne Brusseldä ütkän oçraşuda Berlek citäkçeläre Belraus räsmilärenä, şul isäptän prezident Aleksandr Lukaşenkağa qarata yaña çikläwlär kertergä qarar itte. Bu çikläwlärneñ nindi bulaçağı älegä açıqlanmadı.
Ali Gilmi


text:
Çallınıñ tege - yäki bu bistäsendä yäşäwçelärneñ uramnarğa çığıp, yaña başlanğan tözeleş eşlären tuqtatuğa bulğan omtılışları xaqında äledän-äle işetelep tora. Äye, tözüçe kompaniälär zur ücätlek belän şähärneñ uñaylı urınnarında toraq yort yäki kibet, yäki başqa obyekt tözüdä cir alıp qalu öçen köräş alıp baralar. Uñaylı urın digänem şunı añlata, bu cirlär ğädättä elek tözelgän yortlarnıñ işek alları, yañadan da şuşı yortlarğa teräp yañanı salunı añlata. Bu territoriälärgä kommunikatsiä çeltäre elek-elektän kergän. Monısı tözü şirkätläreneñ çığımın kimetä. Şähärneñ 38Hчe, 39Hчы bistälärendäge tözeleş başlanuı monda yäşäwçelärdä rizasızlıq uyattı. Ber şirkät balalar uynıy torğan urınnı da timer qoyma belän äyländerep alğaç, xalıqnıñ tüzemlege bette häm tözeleşkä qarşı aksiälär ütkärä başladılar. Aksiä digäne älegä tözeleşkä qarşı imzalar cıyu, şähär xakimiätenä, prokuraturağa, militsiägä, Tatarstan prezidentına möräcäğät yullaw belän bäyle. 38Hчe bistädä yäşäwçe Rafis Sadriev häm Damir Ğalimcanov fikerläre:
- Fatirlarnı xosusıylaştırğanda öy tiräsendäge cir dä sezneke bula didelär. Xäzer menä nindider keşelär kildelär dä, öy yanındağı cirne qoymalap quydılar. Xäzer inde balalarnı uynatırğa cir dä bette.
- Çallıda kibet östendä kibet. Balalar mäydançığın beterep kibet tözü kiräkme ikän? Yuq.
Şuşı bistä keşeläreneñ räsmi möräcäğätlärenä Çallı başqarma komitet citäkçese urınbasarı Mönir Ğaynulov bolay dip cawap yaza:
- Başqarma komitet älege ob`ektnı tözügä röxsät birmäde. Administrativ xoquq bozu buyınça eşne prokuraturağa cibärdek.
Çallı prokuraturasınıñ da cawabı kilgän. Alar da tözeleşneñ zakonsız buluın äytälär häm timer qoymalarnı aldıru buyınça eşne şähär mäxkämäsenä cibärgännär. Şaqtıy waqıt ütsä, qoyma alınmağan kileş tora. Tatarstan prezidentı apparatı biredä yäşäwçelärgä mondıy xat yullıy - "Sezneñ möräcäğät,tikşerü öçen, şähär başlığı İldar Xalikovqa cibärelde".
Şuşı bistädä yäşäwçelär Çallı militsiäse başlığı Fäyzulla Xösniev isemenä dä xat yullağannar. Anda, balalar öleşenä kergän timer qoyma yaqın arada alınmasa, anı üz köçebez belän alaçaqbız, dielä.
Çallı, Ğafiulla Ğaziz


text: Tıştan qarağanda, bernindi reaksiä yuq. Mäskäw mäğlümät çaralarınıñ reaksiäse häm propagandistik möxit tudıruwı köçleräk tä'sir qaldıra. Äyterseñ, böten Rusiä, böten Mäskäw tatarça yazarğa häm uqırğa cıyına. Millätlärneñ telen çirkäw älifbasına bäyläp quyırğa xıyallanuçılar arasında ike genä keşe tatarça uqıy häm yaza. Berse – möfti Tälğät Tacetdin, ikençese – yazuçı Rinat Möxämmädiev. Tatarstan yazuçılarınıñ elekke räise latin turındağı qanunnı Däwlät Sovetında räsmi täqdim itüçe deputat bularaq tarixta qala. Xäzer inde Rinat Möxämmädiev üze täqdim itkän zakon proektınıñ niqädär zıyanlı buluı turında Mäskäw televideniäsennän çığış yasadı. Ber dä ğäcäp tügel. Xäzer bazar iqtisadı häm säwdä säyäsäte zamanı. Qazanda xäzer berkem bernärsägä dä ğäcäplänmi.


text:
İran atom qoralları eşläp çığarırğa äzerlänä digän şik şäbhä bulğanlıqtan Tehran atom programmasın açıq ütä kürenmäle xälgä kiterergä tieş digän xalıqara basım artqannan arta bara. İran BMOnıñ atom qorılmaları aldan xabär itelmi tikşerelergä tieş digän taläbenä dä cawap qaytarmadı, ul tik bu turıda ilneñ yuğarı ruxanisı qarar biräçäk dip kenä belderde.
Distö yıldan artıq yäşren laboratoriälär törle isemle şirkätlärdä programmasın täräqi ittergän İrannıñ , atom bombası eşläp çığaruğa bik yaqın toruı belderelä. İran küp kenä illär kebek , bez tik öylärgä fabrikalarğa elektr tämin itü öçen genä atom reaktorları tözibez dip belderä.Prezident xatami fevral ayında televiidiniädä yasağan çığışında İrannnıñ atom texnologiäse ölkäsendäge tırışlıqları sivil mäqsatlarnı ğına küzdä tota dip äytkän ide. Ämma LAT gazetasınıñ 3 ay buyı alıp barğan tikşerülär-, elekege yäşren xisaplar , xalıqara räsmilär, bäysez belgeçlär , eksiädäge iranlılar Yevropa häm Yaqın könçığıştağı küzläü idaräläre çığnaqları-İrannıñ tizlektä atom qoralına iä däwlät bulaçağın kürsätep tora. İran qoral östendä eşläwen xalıqara inspektorlardan yäşrep kilde.Russiä, Qıtay , T.Korea häm Pakstannıñ tämin itkän belgeçlär vä texnologiä belän İran bugen atom bombası eşläp çığarırğa bik yaqın tora .Ğıraq programması üz waqıtnda İrannıñ bügenge xälennän küpkä artta ide dip belderelä. .Ämma İran berençe bombasın qayçan eşläp çığarır digän sorauğa cawaplar törle .Qayber belgeçlär 2-3 disä , ikençelär xökümät sonğı adımnı atlau öçen kürsätmä birmi tora dip äytä. Fransiä xökümäte may ayındağı yäşren xisabında İran bombağa yaraqlı bayıtılğan uran yäki plutonigä iä bulırğa tora dip belderde. Fransiä başqa illärne İranğa yäki anıñ çittäge şirkätlärenä export mäsäläsendä bik zur saqlıq kürsätergä çaqırdı. İyün ayında BMOsı inspektorlarnıñ ütkärgän tikşerülär anıñ urannı atom bombası yasarlıq däräcädä eşkärtkänen kürsätte. İran yäşren aktivlıqların törle urınnarda alıp bardı, misal öçen Tehran bistälärendäge säğät zavodı şundıy urınnardan berse ide. İyündä BMO inspektorları Kalaye Elektr şirkäteneñ ike bülmäsenä kertelmäde. Çit il küzläü idaräläre İrandağı atom reaktorlarına küp sanda T.Korea xärbi belgeçläreneñ kerep çığuın xabär itä Alar atom başlıqların eşläp çığaruda yardäm kürsätä ikän. T.Korea belgeçläreneñ sannarı şundıy artıp kitkän ki, Kaspi yarlarındağı ber yal urını alar ğına yäşägän mäxsus zonağa äyländerelgän. Mäskäü sivil reaktor öçen genä texnologie belän yardäm itäm dip äytsä dä, anda yış qına yalğan isem astında rus belgeçläre kilgeli.Häm alar Mäskäü röxsäte bulmıy anda eşli.Tehrannıñ sonğı waqıtlarda yävropadan satıp alırğa telägän tovarlar isemlege, anıñ atom qoralı täräqiäteneñ sonğı basqıçına citkäneñ kürsätep tora. İran atom qoralı eşläp çığarsa , ul Quşma Ştatlarınıñ terrornı yaqlauçı illär isemlegenä kertkän atom qoralına iä berençe däwlät bulır ide. Bush administratsiäse İrannıñ atom qoralına iä buluı qabul itelmäslek närsä dip belderä .Xalıqara ATom Energiäse Agentlığı älegäçä İran belän konfrontatsiä tügel ä säyläşülär yulın saylağan buluın kürsätep kilä.Agentlıq direktorı äl Baradey,İran atom aktivlıqların yäşerä dip anı tänqitläsä dä AQŞnıñ İrannı atom qoralların cäyeldermäü kileşüen bozdı dip iğlan itergä digän basımına qarşılıq kürsätep kilä.İran xalıqara atom energiäse agnetlığınıñ östämä protokolına qul quyunı kire qağa. Bu protokol agentlıqqa aldan xabär itmi inspeksiälär ütkärü mömkinçelegen birer ide.Düşämbedä agentlıqnıñ 3 xoquq belgeçe protokol mäsäläsen xäl qılu öçen İranğa kilde.Atom agentlığı süzçese Lothar Wedekind radiobızğa bolay dip äytte (audio) östämä protokol ildä açıqlanmağan atom aktivlığına mömkinçelek birmiäçäk. Belgeçlär xoquqi kileşüne bik nigezle itep äzerliäçäk, här ike yaq ta üzeneñ xoquq häm yöklämälären açıq anıq räweştä beläçäk.
İran xökümätendä genä tügel äİran cämäğätçelegendä dä östämä protokolğa qul quyılırğa tieşme digän mäselädä debatlar bara. xatami häm reforma taraftarları xalıqara basımnı kimetü,Waşington höcümnärennän qotılu häm T.Korea kebek izolatsiädä qalmas öçen qul quyarğa riza bulsa, konservativlar kiresençä könbatışnıñ basımı artsa T.Korea kebek qorallarnı cäyelderüä kileşüennän çığaçaqbız dip kisätälär . Tehran başqa illär bezgä atom energiäsen citeşterüdä atom texnologiäse belän yardäm itsä östämä protokolga qul quyaçaqbız dip beldergän ide Ämma Agetlıq protokol turında satulaşıp bulmıy, digän pozitsiädä tora.
Bu atnada xökümät süzçese Ramezan zade bu turıdağı qararnı ilneñ ruxi citäkçese Ayatolla Ali Xameney birergä tieş dip belderde.
färidä xämit, praga


text: Konferensiädä 1000nän artıq säyäsi häm dini başlıqlar qatnaşa. Sişämbegä 100 keşedän torğan waqıtlı qanun çığaru oyışması Milli mäcles saylanır dip kötelä. Bügen konferensiädä Näcäfkä ber törkem cibärergä qarar qılındı. Näcäftä 10 kön inde koalitsiä köçläre belän baş kütärgän şigilär arasında bäreleşlär bara. Qayber şigi deleğätlar Näcäftäge xällärgä protest belderep konferensiädän çığıp kitte. “Bez kiräkle belderü belän çığış yasadıq häm anı xökemätkä tapşırdıq. Alar xärbi operatsiäne tuqtatırğa wäğdä itte. Ämma çınlıqta izge Än Näcäf şäxäre basıp alınğan. Häm bügen irtän Bağdatnıñ Sadr siti öleşenä dä höcüm başlandı. Xalıq wäkilläre taläbenä bu alarnıñ cawabımı... Min bezneñ konferensiäne qaldırıp kitüebez turında belderäm”, dide Ğiraqnıñ şigi oyışmalarınıñ berseneñ başlığı Fäläx Xässän.


text:
Törkiädä Nobel şatlığına Ärmän genotsidı külägäse töşte
Törek yazuçısı Orhan Pamuk ädäbiät buyınça Nobel bülägenä layıq tabıldı. Büläkneñ miqdarı 1 millon 360 meñ dollar.Yazuçınıñ tuğan ilendä, anı küptän tügel genä, Berençe dönya suğışı waqıtında 1 million ärmän belän 30 meñ körd üterelde dip çit ber ildä äytkän süzläre öçen törek xalqına yala yağuda ğäyeplängännär ide. Läkin İstanbuldağı mäxkämä dönya cämäğätçelege basımı astında Pamuknı aqladı.
Pamuknıñ Nobel bülägen qazanuı belän Fransuz parlamentında ärmännärgä genotsid yasalmadı diüçelärgä ştraf salu buyınça qanun proyektınıñ ütüe berük köngä turı kilüe isä törek matbuğatında zur çağılış taptı.
Şuşı qanun proyektına tawış birügä 577 urınlı Fransuz parlamentınıñ nibarı 125 deputatı qatnaştı häm 106 deputat bu proyektnı yaqladı. Fransiädä 450 ärmän yäşi häm parlamentta çığışı belän ärmän 20 tiräsendä deputat bar. İnde qanunıñ köçkä kerüe öçen senattan uzuı şart. Fransuzlarlar arasında da berençe dönya suğışı çorında ärmännärgä genotsida oyıştırıldı digän däğwägä qarata törleçä bäyä birelüe dä ber fakt. Qanun proyektın yaqlağan Eric Raoul bolay dip äytte:
“Bu cinayätlärneñ kiñ külämdä, planlı räweştä häm bilgele ber maqsat nigezendä ütkärelüe monıñ genotsid buluın isbatlıy. Sistematik räweştä oyıştırılğan küpläp üterülär tik ber xalıqqa qarşı buldı”.
Başqa ber deputat Richard Mallie dä bolay di:
“Şuşı tragediäneñ tanıluı bügenge Törek xökümäte belän anıñ xalqına qarata tügel. Törkiäneñ (Fransiäne) ekonomik boykot belän yanawı alarnıñ AB-nä kerä alırlıq ölgergänlekkä ireşmägän buluın kürsätüçe östämä ber dälil”.
Şuşı ike Fransuz deputatına qarşı tik ber Michael Piron ğına Törek tezisına yaqın ber qaraş belderep şulay dip äytte:
“Tarix xoquq öçen ber instrument tügel. İrekle ber ildä ni parlament ni dä xoquq tarixi çınbarlıqnı bilgeli almıy. Soljenitsınnı qabat uqıp bez şundıy rejimnarnı iskä töşerergä tieşbez.”
Fransuz parlamentınnan ärmän genotsidasın kire qaqqannarğa ştraf salu buyınça qanun proyektı uzğaç, Törek premyer ministrlığı: “zur ber oyat, qara tap”, tışqı eşlär ministrlığı “mönäsäbätlärebezgä zur ber orım”digän belderülär yasadılar. Ärmännärdä isä zur şatlıq bar.
İnde Töreklärneñ reaksiäsen añlaw öçen Pamukqa Nobel büläge häm Fransuz parlamentında ütkän genotsidnı kire qaqqannar öçen çaza birü qanunı turında Törek gazetalarınıñ rubrikalarına küz salıyq. Radikal “Gorırıbız”, “Gäyebegez”; Milliyet “Minem isemem Nobel”, “Fransiä täsdiqli,Törkiä açulı”; Dünya “AB yulına Fransuz bombası”, “Törkiäneñ berençe Nobel laureatı Orhan Pamuk”, Hürriyet “ Uyğa genotsida”, “Nobel ber Törekneñ”.
Äxtäm İbrahim, İstanbul


text:
Elegräk Ğatawllin eşennän alınğan ide. Üze anıñ säbäben Başqortstanğa qağılışlı qayber sannarnı uzğan republík prezidentı saylawları çorında Rusiäneñ kontrol'-xisap palatına birüe häm etnik çığışı öçen dip isäpli.Ğatawllin ministerlıqnı mäxkämämgä birgän ide ,nihäyät, Ufanıñ Sowet rayonı mäxkämäse anı qarap, zían kürüçe faydasına qarar çığardı.Anda Ğatawllinnı eşenä kire qaytarırğa, mäxkämä qararın tikşerüsez ütärgä dielgän.Ğatawllin älege qararğa yaraşlı 5nçe may eş urınına bardı,läkin anı xezmätenä kire qaytarmadılar.İmeş, mäxkämä qararı xoquqçılar belän tikşereläçäk.
Mönir Wafin, Ufa.


text: Ğiraq xärbi köçläre häm Amerikan ğaskärläre berlektä ütkärgän çaralar näticäsendä Kirkukta häm Bağdadtan könyaqqa taba urnaşqan Latifiya şähärendä qulğa alınuçılar arasında – Saddam Hösäin rejimınıñ yuğarı ber räsmi wäkile dä bar, dip xäbär itelä. Başta Saddam Hösäinneñ töp kiñäşçese İzzat İbrahim al-Douri qulğa alınğan digän xäbärlär bar ide. Ämma soñıraq qabul itelgän Ğiraq eçke eşlär ministrlığı belderüendä – "medetsina tikşerüläre" qulğa alınğan bu keşeneñ al-Douri tügel ikänen kürsätte, dielä. Ğiraqta totıq itep alınğan 3 Yordan keşese azat itelde. Bügen bu xaqta Frans Press mäğlümat agentlığı xäbär itte. Şulay uq ber Sudan watandaşı häm totıq itep alınğan ber törek azat itelgän. Ämma avgust ayında uq urlanğan ike fransuz jurnalistınıñ yazmışı bilgesez qala. Fransiä räsmiläre, alarnıñ yaqın kiläçäktä azat itelüenä ömet bar, dip belderä. Ärmänstan Ğiraqqa üzeneñ 50 xärbien cibärä. Bügen bu xaqta Ärmänstan häm Polşa prezidentları Robert Kaçarian belän Aleksandr Kwasnievski Warşawda kileşte. Ärmän xärbiläre Polşa ğaskärläre citäkçelegendä Ğiraqnıñ üzäk töbäklärendä iminlek saqlayaçaq.


text:
Könyaq Korea parlamentı bügen Ğiraqta Amerikan ğaskärläre citäkçelegendäge koalitsiägä xärbu bulmağan 700 keşene cibärüne küpşelek tawış belän xupladı. Älege mäs’älädä tawış birü ike tapqır kiçekterelgän ide, moña Könyaq Koreanıñ Ğiraq suğışına qarşı çığuı säbäp buldı.
Prezident Roh Moo Hyun, Amerika Quşma Ştatlarğa Ğiraqta yardäm itü-Tönyaq Koreanıñ atom qoralı tiräsendäge nizaqnı çişügä taba da adım bulaçaq, dide.
“Awır zamannarda Quşma Ştatlarğa yardäm itü häm Amerika belän Könyaq Korea arasında dustanä mönäsäbätne saqlaw-Tönyaq Koreanıñ atom qoralı mäs’äläsen dä tınıç yullar belän çişügä yardäm itäçäk, digän näticä yasadım, dide Könyaq Korea prezidentı. Könyaq Korea Ğiraqqa 600 injener häm 100 tabip cibärä.


text:
Mintimer Şäymiev - Tatarstan xalqı tarafınnan saylanğan berençe häm soñğı prezidentmı?
Ğädät buyınça, çinovniklar eş waqıtında televizor yäki İnternet yanında utırmıy häm operativ yañalıqlarnı soñraq belä. Şuña kürä respublika prezidentların, ölkä xakimnärneñ töbäktäge qanun çığaru cıyılışları tarafınnan Rusiä prezidentı täqdime buyınça ğına saylanuına mönäsäbät belderüçe bulmadı diärlek. Küpçelek başta mondıy üzgäreşlärneñ Tatarstanğa da qağıluına ışanmadı. Süz Kavkaz töbäge turında ğına barmıy mikän, dip şiklänüçelär bar ide. Niçek inde ul Rusiä Konstitutsiäse buyınça üzen respublika dip sanağan Tatarstan üz il başın üze tügel, ä Mäskäw täqdim itkän keşene Däwlät Sovetında ğına saylasın? Xäyer, qayber illärdä prezidentlar parlament tarafınnan saylana. Aña qarasañ, qayber däwlätlärdä bötenläy prezident tügel, monarx, patşa xökem itä. Demokratiä qalcasınıñ az ğına bulsa awız itkän Rusiä, bigräk tä respublikalar aptırap qaldı. Televizor aşa Putinnıñ cirle xakimiätne başqaça saylaw turında qararın iğlan itkändä ekranda Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev, annarı Saratov ölkäse gubernatorı Dmitriy Ayatskovnıñ yöze kürsätelde. Äytergä kiräk, bu mizgeldä Ayatskovnıñ aptırap, qawşap qalğanı yözenä çıqqan ide.
Äye, kötelmägän qarar. Çönki Kavkazdağı 32 terroristnıñ balalar qanın qoyuı İdel yäki Ural, Seber yaqlarındağı xakimiät reformasına bäyläneşen sizü bik awır. Tatarstan prezidentı kiñäşçese Rafail Xakimov berençe tapqır bügenge yañalıqqa kommentariy birügä baş tarttı. Ul “Azatlıq” radiosına Mintimer Şäymievnıñ Mäskäwdän qaytuın kötsä häm anıñ fikerlären yazdırıp alsa, döresräk bulır, dide. Äye, däwlät xezmätkärläreneñ pozitsiäse yış qına bötenläy bulmıy. Yäki aşığıp ixlas cawap birep, uñaysız, qurqınıç xälgä qalu forsatı da bar. Bolay da bitaraflıq tomanına batıp barğan cämğiät xuplaw yäki xökem itü mönäsäbäte kürsätmi. Barı tik ayırım keşelär häm ictimaği oyışmalar ğına xalıqnıñ üze saylağan citäkçe qäderen añlıy. Ul waqıtta citäkçelär azmı-küpme üzen saylağan xalıq turında onıtmıy. Härxäldä, qayber çinovnik häm ğalimnär töbäk citäkçeseneñ xalıqtan saylatunı tuqtatu, respublikalarnı yuqqa çığaruğa taba zur ber adım dip belderde. Putin iğlan itkän yañalıqlarnı qayberäwlär xuplıy. Mäsälän, respublika qanunnarın yuqqa çığarıp, qatı qul belän täñgälläşterü başında torğan Dmitriy Kozaknıñ Kavkazğa yunälüe urınlı dip sanala. Ä millätlär ministrlığın tergezü turında küp yıllar buyı belgeçlär, ğalimnär yazıp kilde. Fradkov xakimiäte tözelgändä, ministr Zorin üze dä, anıñ portfele dä çığarıp ırğıtıldı. Uzğan yılda milli eşlärneñ niçek baruı turındağı xisaplar, beleşmälär ğomumiläşterep, elekkege kebek, ayırım kitap bulıp çığarılmıyça, arxivqa tapşırılğan ide. Bu turıda bezgä Rusiä xökümäteneñ regional' säyäsät idäräse belgeçe Andrey Pozdnyakov xäbär itte. Vertikal' tözü qağidäläre buyınça töbäklärdä dä millätlär ministrlığı bulırğa tieş. Dimäk, Tatarstanda da yä berär ministrlıqnıñ wazifaları arta, yä yaña ministrlıq oyıştırırğa mömkin, dip faraz itä çinovniklar. Düşämbe könne Putin qararın işetkän räsmi zatlar üz isemnären atawnı telämäde. Ä bit respublika citäkçelären östän kürsätmä buyınça parlamentta saylaw Tatarstannıñ xakimiäte turındağı qanunnarın häm Konstitutsiäsen üzgärtüenä kiteräçäk.
Qayberäwlär borınğı “Qara urman” köyen sızğırıp, östäldäge käğäzlären aqtara. Anıñ ikençe kupletı bolay başlana.
Zamanalar awır, mixnätlär küp....
Äye şul, bu düşämbe tatarstanlılarnıñ käyefen üzgärtte. Mintimer Şäymievnıñ Tatarstan xalqı tarafınnan saylanğan berençe häm soñğı prezidentı buluına ışanu bik qıyın.
Rimzil Wäli


text:
Qıtay tışqı eşlär ministrlığı wäkile Qıtay bu atom mäs’äläseneñ dialog aşa tınıç yul belän çişelüenä ömetlänä häm şunıñ öçen tırışaçaq dide.
Atom krizisın çişü öçen Pxenyan berniçä ay buyı, Quşma Ştatlar belän turıdan-turı söyläşülär ütkärüne häm höcüm başlamaw turında kileşü imzalawnı taläp itep kilgän ide.
Ämma uzğan atna axırında Pxenyan, ägär dä AQŞ Tönyaq Koreağa qarata säyäsäten nıq üzgärtsä, küpyaqlı söyläşülärgä riza bulu mömkinlegen belderde.
Bügen Könyaq Korea bu söyläşülärne mömkin qädär tizräk başlarğa çaqırdı.
Bügen Tönyaq Koreada elekke yulbaşçı, däwlätkä nigez saluçı Kim İl Suñnıñ tuğan könen bäyräm ittelär. Ämma räsmi televideniedä ğädäti AQŞqa qarşı belderülär bulmadı.


text:
Ğiraq İdarä Şurası başlığı İzzedin Sälim üterelde
Düşämbe irtäsendä Bağdadta Ğiraq İdarä Şurasınıñ citäkçese İzzedin Sälim üterelde. Xakimiätne ğiraqlılarğa tapşıruğa 6 atna waqıt qaıp barğanda Ğiraqnıñ törle şähärlärendä ğisyançılar kütäreleşe häm bügenge höcüm yaña Ğiraq xökümäteneñ nindi qıyınlıqlar aldında toruın, häm Amerikannan belän xezmättäşlek itüçe dip qaralğannarğa nindi qurqınıçlar yanawın kürsätä. Ğiraq tışqı eşlär ministrı Xöşyär Zerabi Sälimneñ üterelüe xakimiätne ğiraqlılarğa tapşıru eşenä tä''sir itmiäçäk dide.
AUDİO: Bez bombanı intixarçı şartlatqan, anı şartlatuçı terrorçı bulğan häm şartlaw näticäsendä ul da ülgän dip isäplibez.
Älege waqıyğa Ğiraqta xakimiätneñ AQŞ citäkçelendäge koalitsiädän Ğiraqnıñ küçeş çorı xökümätenä tapşırıluına 6 atna ğına qalıp barğanda ildäge wäzğiätne, iminlekneñ ni xäldä buluın açıq sürätli. Sälim Ğiraqqa koalitsiä köçläre kergännän soñ üterelgän iñ yuğarı däräcädäge räsmi ide. Amerikannar oyıştırğan İdarä şurası äğzaları şuranı almaşınıp citäkli. Häm Sälimneñ üterelüe näq anıñ şuranı citäklägän çorına turı kilde. Uzğan yılnıñ sintäber ayında şuranıñ başqa ber äğzası, şuradağı 3 xatın-qıznıñ berse Aquila äl-Häşimin atıp üterelde.
Kübesençä İzzedin Sälim iseme belän tanılsa da anıñ çın iseme Abdel Zahra Otman Möxämmät. Ul Şurada şiğilarnı wäkillek itä ide häm Basradağı Däwa xäräkäte citäkçese dä ite. Yazuçı, fälsäfäçe häm berniçä jurnalda möxärrir bularaq tanılğan Sälim suğışçan şiği din ähele Muqtada äs-Sadr ğisyançıları belän söyläşülärdä aradaşçı da buldı.
Bu könnärdä İordaniädäge iqtisadıy konferensiädä qatnaşuçı Ğiraqnıñ waqıtlı tışqı eşlär ministrı Xöşiär Zebari Sälimneñ üterelüe 30-nçı iyüngä bilgelängän suverenlıqnı ğiraqlılarğa tapşıru eşenä tä''sir itmiäçäk dip belderde. Anıñ äytüençä, bügenge höcüm Ğiraq İdarä şurasınıñ ähämiäten açıq kürsätä.
AUDİO: Bu İdarä Şurasın näticäsez, häm Ğiraq xalqın wäkillek itmi dip kire qağuçılarnıñ barısına da terror höcümnäreneñ häm bu protseslarğa qomaçawlarğa teläwçe demokratiägä qarşı köçlärneñ töp hädäf itep Şura äğzaların saylawın kürsätä. Ämma bez qurıqmayaçaqbız häm yaña Ğiraq yulınnan barunı däwam itäçäkbez.
AQŞ citäkçelegendäge koalitsiägä qarşı ğisyan kütärüçelär şura äğzaların Amerikan okupatsiäse belän xezmättäşlek itüdä ğäyepli.
Sälimneñ ülemennän soñ İdarä Şurası citäkçelege şuranıñ başqa ber äğzası Ğazi Maşal Äcil äl-Yawir qulına küçte. äl-Yawir da bilgelängän yuldan taypışılış bulmıyaq dip belderde.
Ğiraqnıñ xakimiätne üz qulına alıp saylawlarğa qädär idarä itäçäk küçeş çorı xökümäten tözü eşenä kilgändä, yäkşämbe könne Ğiraq tışqı eşlär ministrı Zebari ul xökümätneñ niçek tözeläçäge turında qaraq bu ay axırına äzer bulaçaq dide. Anıñ äytüençä yaña xökümättä prezident, anıñ ike urınbasarı, premyer-minsitr häm 26 ministr bulaçaq. Ul şäxeslärne bilgelägändä mäs''äläneñ texnokratik häm säyäsi yağınnan tış alarnıñ ni däräcädä namuslı buluı da isäpkä alınaçaq. Zebari Reuters xäbärçeseneñ küçeş çorı prezidentı ildä küpçelekne täşkil itüçe şığıylar wäkile bulaçaqmı digän sorawına älegä bilgele tügel, ay axırına ul turıda qaraq qabul iteläçäk dip cawap birgän.
Naif Aqmal, Praga.


text:
Omski tatarları 2005 yılda
2005 yılda Omskida xalıqnı şaq qatırırlıq zur waqiğalar buldı dip äytep bulmıy. Şulay da yıl äylänäsendä tatar oyışmaları başqarğan eşlär şaqtıy buldı. Häm äytergä kiräk, näticäleräk eşlär mädäniät ölkäsendä başqarıldı. Omskinıñ “Umırzaya” fol'klor ansamble, Tara şähäreneñ “Nur”, Kolosovka rayon üzägeneñ “Mäxäbbät”, Ust'-İşem, Bol'şereç'ye rayonnarınıñ “Çişmä”, “Naza” ansambl'läre ölkäneñ küp kenä awıl-rayonnarında bulıp, xalıqqa tatar cırların-moñnarın işetterdelär. Şunsı da ähämiätle, tatar üzeşçän kollektivları ölkäneñ iñ yıraq awıllarına da buldılar. “Umırzaya” ansamble häwäskärläre ölkä üzägennän 500 çaqrım yıraqlıqta bulğan Tevriz rayonınıñ Qozğın, 300 çaqrım yıraqlıqtağı Muromsevo rayonınıñ İnsäss kebek, 20 yıldan artıq tatar konsertları bulmağan awıllarında da barıp cittelär.
Üzeşçän kollektivlar äğzaları üzläreneñ 2005 yılda başqarğan eşläreneñ iñ ähämiätlese dip awıllarda yäşäwçe tatar xalqına mädäni xezmät kürsätüne sanıylar.
“Umırzaya” ansamble citäkçese Ğafiä Aleeva, balalarıbız tatar bulıp üssennär dip yöribez,-di.
Awıl-rayonnarda eşläwçe tatar kollektivları isä ölkä üzägendä ütkärelgän ğomumi çaralarda qatnaşunı ayıruça möhim dip sanıylar. Ust'-İşem rayon mädäniät yortı qarşında eşläwçe “Çişmä” ansamble cırçısı Gölsafiğa Matveeva, bezne 600 çaqrım yıraqlıqtan çaqırıp alalar,- di. Gölsafiğa xanım ağımdağı yılda kollektivlarınıñ yañaruın, yäşlärneñ yöri başlawın bilgeli.
Ust'-İşemdä iyün ayında ütkärelgän ölkä sabantuyın tatarlar öçen oyıştırılğan çaralarnıñ iñ zurı dip äytsäk tä yalğış bulmas. Anda ölkädä eşläp kilüçe tatar kollektivlarınıñ küpçelege qatnaştı, kürşe töbäklärdän dä qunaqlar buldı. Rayonnıñ üzeşçän sänğät kollektivları şuşı sabantuyda, “Berläşü” festivalendä häm tatar cırı bäygesendä qatnaşuların icadi üseşlärendä tağın ber basqıçqa kütärelü dip fikerlilär.
Tara rayonında da mädäniät ölkäsendä berniqädär alğa kiteş buldı. Rayon üzägendä çağıştırmaça küptän tügel oyışqan “Nur” ansamble yıl äylänäsendä uñışlı eşläp kilde. Tara şähäreneñ balalar häm yäşüsmerlär üzäge qarşında “Yaqtaş” dip isemlängän balalar studiäse açıldı. Anda tatar tele, cır häm qullanma sänğät tügäräkläre eşli başladı. Studiäneñ citäkçese uqıtuçı Älfirä Deket, balalar bezneñ kiläçägebez, alar tatar mädäniäten belep üsärgä tieşlär,- di.
Ä menä şuşı tatar balalarına Omski ölkäsendä tel uqıtu küläme kimi bara. Ölkä üzägendä qayçandır berniçä mäktäptä alıp barılğan fakul'tativ däreslär bügenge köndä ber genä mäktäptä qaldı. Awıl – rayonnarda etnomädäni komponentlı mäktäplär sanı kimäde, ämma qayberlärendä tatar tele däresläre uqıtu programmasınnan çığarılıp, fakul'tativ bulıp qaldı. Monnan 3 yıl elek tatar tele törkeme buldırılğan pedagogiä kolliätendä 2005 yılda yañadan qabul itü bulmadı.
Yıl axırına qädär bulğan yuğaltular, uñışsızlıqlar mäğärif ölkäsendä genä tügel, ölkä milli-mädäni möxtäriätendä dä buldı. Uzıp barğan yılda möxtäriät üzen yanartaw östendä utırğanday xis itte. Utqa, suğa, arendağa bulğan burıçları arqasında anı teläsä qaysı waqıtta utırğan binalarınnan quıp çığaruları mömkin ide. Bu problema bügenge köndä dä xäl itelmägän. Möxtäriät räise urınbasarı Xälil Sadıykov, Tatarstannan yärdäm kötkän idek, bulmadı, di.
Östäp şunı da äytergä kiräk, 2005 yılda Omski tatarları öçen istälekle waqiğalar bulmadı tügel. “Umırzaya” ansamble citäkçese Ğafiä Aleeva, berençe urında Qazannıñ meñyıllığı, bez ata-babalarıbız cirenä bardıq, qayttıq,barmadıq, qayttıq. Qazannıñ meñyellığı tatarlar öçen genä tügel dönya külämendä sizelgän bäyräm buldı, - dip üz fikeren belderde.
Rozaliä Sayganova, Omski


text:
Rusiädä genä ütkärelä torğan 8 mart xatın-qızlar bäyräme aldınnan, kiçke cide tulırğa unbiş minutta Arça üzägendäge azıq-tölek bazarında zur yanğın çığa. Yaqınça 300 kvadrat metr mäydanlı, säwdä üzäge tulısınça yanıp betsä dä, bu xäbär respublikadağı ber genä mäğlümat çarasında da yañğıramadı. 7 mart kiçendä Arçada hawa torışı da tınıç bulmıy, cille hawa yanğınnı kürşe binalarğa azdan ğına küçermi qala. Yanğın sünderüçelärneñ tırışlığı yärdämendä bazar qırıyındağı toraqlarğa zıyan kilmi qaldı di arçalılar.
- Yanğın sünderüçelär cähäträk eşlämägän bulsa tağın da zurraq bälä bulırğa mömkin ide.
Cirle yanğın sünderüçelärgä yärdämgä Saba, Baltaç, Ätnä rayonnarınnan ut sünderü maşinaları kilä. 15kә yaqın texnika utlı ätäç belän köräşä.
İt, qazılıq eşlänmäläre, toqmaçlar, başqa tör azıq-tölek tovarların eşmäkärlär bäyräm aldınnan muldan alğan bulalar. Alarnıñ barsı da kölgä äylänä:
- Bik qızğanıç xäl. Kübese şul kredit alıp eşlägännär. Xäzer alarğa eş urınnarı tabu belän şöğellänäbez. Bulmas mikän dilär protsentsız aqça birep torular.
Di Arça munitsipal' rayonınıñ başqarma komitetı räise İlşat Ğalimullin. Arça bazarı respublika zurlığında qarağanda ber noqta ğına bulıp kürenergä mömkin. Yuğarı citäkçelär dä Tatarstandağı bazarlarnı beterü säyäsäten alıp baralar. Ä bit xalıqnıñ kübese azıq-tölek alırğa arzanlı säwdä noqtasına bara. Bügenge köndä arzanlı aşamlıqlarnı bazarda ğına alıp bula. Arçalılar öçen kölgä äylängän bazar azıq-tölek satıp alu, tamaq tuydıru, aqça eşläw urınına äylänä. 5-6 yıl elek bazar bularaq eşli başlağan binanı qullanuçı 27 eşmäkär 59 satu urının yuğalta. Härberseneñ ikeşär-öçär satuçısı eşsez qala. Cirle qaznağa salım tüläp toruçı eşmäkärlär kübese tovarların iminiätläştermägän bula. Arça satuçılarnıñ ğailäse eş ezläw mä’säläse belän şawlasa, säwdägärlär yuğaltqan aqçaların kire qaytaru belän baş watalar.
Yanğınnıñ kilep çığu säbäplärenä kilgändä, arçalılarnıñ qayberläre bu bazarğa ut törtmägännär mikän dilär. Rayon xakimiätendägelär mondıy imeş-mimeşlärne älegä kire qağa.
Arba watılsa utın, sıyır ülsä it dilär, läkin bu arçalılarğa bik ük turı kilmäs ide. Burdan qala uttan qalmıy dip äytüläre şuşıdır inde ul.
Röstäm İsxaqi


text:
Respublikalağı koloniyalar tikşerelä
Başqortostanda xoloq töźäteü urındarı eşmäkärlege tikşerelä. Oşo turala maxsus parlament tıñlauźarı ütkärep, deputattar xoloq töźäteü sistemahı eşmäkärlegen qamillaştırıu, irektän mäxrüm itelgändärźeñ xoquqtarın yaqlauźı kösäyteü käräk tigän fekergä kilde.
Äle Başqortostanda irektän mäxrüm iteü erźärendä 19 meñ 225 keşe totola, xököm qararźarın başqarıu idaralıqtarında 18 meñdän aşıu keşe iśäptä tora. Ularźıñ 98 protsentı Başqortostan vatandaştarı. Respublika bilämälärendä 5 tikşereü izolyatorı, 12 irźär xoloq töźäteü qoloniyahı, 2 şartlı– irekle koloniya häm bäliğ bulmağandar ösön tärbiä koloniyahı urınlaşqan. Däülät Yıyılışı-Qoroltayźıñ zaqondar sığarıu, däülät töźölöşö häm sud–xoquq mäsäläläre qomitetı deputatı Aleksandr İwanov barlıq qoloniyalarźa la küźäteü qameraları urınlaştırılasaq tine.
Xököm qararźarın başqarıu federal xeźmäteneñ Başqortostandağı baş idaralığı etäksehe Viktor Şalığin äyteüensä, auır enäyättär qılğan ösön xököm iteleüselär hanı arta. 8 meñ keşe oşo statyalar buyınsa xököm itelgän. Şulay uq maxsus kontingent yıldan–yıl yäşärä bara. Törmälägeläge här ösönsö totqon– 25 yäşkä tiklemge. Mäśälän Stärletamaqtağı balalar koloniyahında 210 üśmerźeñ 38- e keşe ültergän ösön ultırtılğan.


text:
Däwlät Sekretare itep bilgelängän Condoleezza Rice, prezident George Bushnıñ ikençe mäddätendä Amerika Quşma Ştatları diplomatiägä basım yasıyaçaq, dip belderde: "Amerika häm bezneñ berektäşlär başqarğa eşlär awır buldı, ämma kiräk häm döres ide. Xäzer şuşı qazanışlarğa tayanıp, dönyanı imin häm irekle itü waqıtı citte. Bez dönyada ireklek bulsın öçen köç ballansın buldırırğa, anıñ öçen amerikan diplomatiäsen qullanırğa tieşbez. Dimplomatiä waqıtı citte," dide Condoleezza Rice.
Bügen häm irtägä Rice Senat qarşında çığış yasıy. Demokratlardan Rice kisken sorawlar işeter, dip farazlana. Alar aldında elekke milli iminlek kiçäşçese Rice, Ğiraqtağı qoral mäs'äläsen suğışqa kiterep citkerü turında xisap totaçaq. Condoleezza Rice Senattan xuplaw alır, dip kötelä.


text:
Gruziä xakimiätläre qarşılıq çaraların quyıp tarattı
Gruzia xakimiätläre bügen, Tbilisida barğan protest çaraların kön dawamında berniçä tapqır quyıp tarattı. Moña qädär, Gruziädäge uram ciyınnarı 5 kön buyı tınıç bardı. Bügen Tbilisida politsiä häm protest belderüçelär arasında bäreleşlär buldı. İrtän politsiä parlament binası yanında ciyılğan keşelärne subärğeç maşinalar häm yäş gazın qullanıp, Rustavili mäydanınnan qudı. Soñınnan başqa cirdä ciyılğan xalıq ta su süpterğeçlär belän quyıp taratıldı.
Tbilisi şähär başlığı bügen jurnalistlar belän maxsus oçraşu uzdırıp, şähär xakimiätläre şähärneñ töp mäydanın çistartu qararın qabul itte, dip äytte. “Min protest çaralarında qatnuçılardan, Tbilisi çatırlar şähärenä äwereläçäk, dip ğorurlanıp äytkänen işettem. Bez moña yul quymadıq. Eye, bez monı kisättek, berençedän qanunnar şulay eşlärgä quşa, bu alarnıñ şähäre çatırlar, köpçäqlär, yoqlaw qapçıqları şähärenä äwerelderüen telämägän keşelärneñ qanuni teläge dä”- dide Tbilisi şähär başlığı.
İrtän protest çaralarında qatnaşuçılar quyıp taratılsa da, soñınnan oppozitisä wäkilläre yañadan mäydanğa qayta. Yözlärçä politsiä, tawış köçäytekeçlärdän uram ciyınına kilüçelärne taralırğa çaqırıp tordı. Qarşılıq belderüçelär taralmağaç, politsiä alarğa qarşı maşxsus maşinalardan su sipterde, yäş gazın qullandı. Gruziäneñ elekke tışqı eşlär ministrı, oppozitsiä citäkçeläreneñ berse Salome Zurabashvili irtän bulğan quyıp taratu ğämäle turında bolay digän ide: “Demokratiä monda bezneñ yaqta, açlıq tötüçlarğa, xatın-qızlarğa qarşı, 1meñ ğäskärine cibärep xökümät üzen kürsätte. Bu demokratiä bulsa, bez demokratiäneñ närsä ikänen yaxşıraq beläbez. Bez duslarıbıznı, Saakashvili äfändeneñ tügel, Gruziäneñ dusları bulırğa çaqırabız. Ul üzen bügen bolshevik diktator itep kürsätte.”
Oppozitisiä Tbilisinıñ başqa ber urınında, Rikida digän urında ciyıla. Anda da politsiä kilep ikençe tapqır xalıqnı sü sipterep quyıp tarattı. Gruziä Parlamentı räise Nino Burdjanadze, bügen mäğlümat çaralarında çığış yasap protest belderüçelärne tınıçlıq saqlarğa häm oylärenä taralırğa çaqırdı. Soñınnan Gruziä Prezidentı Mixail Saakaşvili televideniädä çığış yasap, härkemneñ üz fikeren belderü xoquqı bar, ämma politsiäneñ ğämälläre qanuni buldı, dide.
Gruziä sälämätlek saqlaw ministrlığı mäğlümatlarına qarağanda bügen 200dän artıq keşe meditsina yärdämen sorap kilgän bulğan.
Bikä Timerova


text:
yüksel akdoğan - kemerim yar küpem yar (erzincan)
Sanatçı : Yüksel Akdoğan
Türkü : kemerim yar küpem yar (erzincan)
Etiketler : yüksel akdoğan - kemerim yar küpem yar (erzincan) türkü indir, yüksel akdoğan - kemerim yar küpem yar (erzincan) türkü dinle, Yüksel Akdoğan türküleri, kemerim yar küpem yar (erzincan) mp3 indir, Yüksel Akdoğan türküleri kemerim yar küpem yar (erzincan) türküsü, kemerim yar küpem yar (erzincan) sözleri, Yüksel Akdoğan mp3 dinle, Yüksel Akdoğan download, kemerim yar küpem yar (erzincan) bedava mp3, Yüksel Akdoğan türkü sözleri, Yüksel Akdoğan türkü dinle, Yüksel Akdoğan son albüm indir
Yüksel Akdoğan Türküleri
Yüksel Akdoğan - Kemerim Yar Küpem Yar


text:
Ğiraqta Saddam Xösäyenneñ tuğanı häm elekke kiñäşçese Sabawi İbrahim äl-Tikriti qulğa alınğan. Zamanında Ğiraqnıñ eçke iminlek xezmäten citäklägän äl-Tikriti amerikan xärbiläreneñ 55 keşedän torğan ezlänüçelär isemlegendä 36nçı urında torğan. Ğiraq xökümäte belderüendä äytelgänçä, äl-Tikriti Ğiraqtağı küp kenä terror ğämällären oyıştıruda qatnaşqan. Anıñ qayda buluı turında mäglümät öçen ber million dollar wäğdä itelgän bulğan.
Ul arada bügen Mosulda bulğan şartlaw näticäsendä kimendä 8 keşe häläq bulğan.


text:
131-se federal qanundı ütäüźä qıyınlıqtar bar
Konstantin Tolqaçev şulay uq urındağı üźidaralıqtar ösön aqsa eşläy beleüźeñ ütä möhim ikänen bildäläy häm şirkättär asırğa, baźar mönäsäbättären üśterergä saqıra.
Başqortostan parlamentı yañıraq Däülät dumahına 131-se federal qanundıñ qayhı ber normaların qaytanan qarap sığıuźı horap möräjäğät itkäyne.”
Başqort zıyalıları başqort däülät opera häm balet teatrına Miftaxetdin Aqmulla isemen bireüźe horay. Bıl turala yämäğät eşmäkäre Räşit Şäkür kiñ mäğlümät saralar xäbärseläre menän äñgämäläşkändä belderźe.
Aqmullanıñ tıuıuına 165 yıl tulıu bıyıl dekaberźä bildälänäsäk. Yubiley yaqınlaşqan hayın zıyalılar Aqmulla isemen mäñgeläştereü käräklegen bildäläy.
Ramzit Abulyaev, Öfö


text: Ankara – Törkiä millät mäclese, Yewropa berlege tarafınnan süz ireklegen qısuda täñqitlängän konstitusiädäge 301 maddägä üzgäreşlär kertte. Konstusiädäge älege qanun buyınça, nobel ädäbiat bülege iäse Orhan Pamuk kebek yözlägän kürenekle yazuçı, “töreklek”ne tänqit itkän öçen cäzağa xökem itelgän ide. Yaña üzgäreşlär belän xäzer töreklekne tänqit itü xökem itelmäyäçäk, läkin Törek däwläten kimsetü cäzası üz köçendä qala. Yewropa Berlege fikerenä qaytawaz, keşe xoquqları aktivistları häm yazuçılar bu üzgäreşlärne qanäğatländerelek kürmi. Brussel räsmiläre tıyularnı kimetü Törkiä öçen äkren barğan Yewropa Berlegenä äğzalıqta kiräk bulğan säyäsi reformalarğa ni qadär tuğrılıqlı bulıun kürsätüdä ber sınaw buluın äytte.