text:
Rusiye akimiyeti Geniçeskni işğal etilgen Herson vilâyetiniñ «memuriy paytahtı» olaraq ilân etti, dep bildirdi «RİA Novosti» Rusiye haber agentligine işğalci memuriyetniñ vekili Aleksandr Fomin.
«Bugün Herson vilâyetiniñ vaqtınca paytahtı Geniçesk ola. Esas akimiyet organları anda bar», – dedi o.
Kurort ve liman şeeri Geniçesk Herson vilâyetiniñ cenübinde Azaq deñizi yalısında buluna, Hersondan 200 km mesafede.
Rusiye ordusı şeerni fevralniñ 24-nde işğal etti - Ukrayınağa qarşı istilânıñ ilk künü.
Noyabrniñ 11-nde Ukrayına istihbaratı Herson Ukrayına kontroline qayta, şeerge Ukrayına silâlı quvetleri kire. Ukrayına prezidenti Volodımır Zelenskiy sağ tarafta qalğan Rusiye arbiylerini Ukrayınağa esirlikke teslim olmağa çağırdı.
Frenkistan prezidenti Emmanuel Makron Ukrayına vatandaşlarını Ukrayına silâlı quvetlerini Herson yönelişindeki muvafaqiyetini tebrikledi.
Hersonda uruşlar aqqında aytılmay.
Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye arbiyleri Dnipronıñ sağ tarafından noyabrniñ 11-nde saba çıqarıldı, dep bildirdi. Rusiye gruppirovkasını idare etken komandan Sergey Surovikin bir qaç kün evelsi sağ tarafqa çekilecekler, dep ilân etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


c: text/html

text:
Kefe bölgesinde tibbiyet hadimleri yetişmeme meselesi pek keskin tura. Bu aqta dekabrniñ 21-nde Kefe tibbiyet merkeziniñ reberi Aleksandr Fomenko haber etmekte.
«Kadrlar meselesinde büyük problema bar. Bu esasen tar saa mütehassıslarınen bağlı. Meselâ, onkologqa qayd etilgen 6 biñ hastamız bar, amma bütün Kefege o bir özü baqa. Bütün şeer boyunca bir köz ekimi, bir nevrapotolog, mahalliy terapevt ve pediatrlarlarnıñ sayısı ihtiyacımıznıñ yarısıbile qapatmay, revmatolog, ebanay-ginekolog, bala nevrologları, cerrah, travmotolog ve kardiologlar kerek», – dep sıralay Fomenko.
Onıñ sözlerine köre, şimdiki zamanda tar saada çalışğan mütehassısqa kirmek içün hasta öz nevbetini eki aftadan başlap, bir ayğace beklemek kerek.
«Kadrlar problemasını çezmek içün cumhuriyet yolbaşçısı mutehassıslarnı esas topraqtan çağırıp, mesken masarflarını qarşılamaqnı teklif etken edi. Eger bu mesele çezilse, biz kadrlar yetişmemesi meselesini qapatqan olurmız. Ondan da ğayrı, kelecek seneden başlap, bizim aylıqlarımız bayağı köterilmek kerek, onıñ içün adamalar işke kelir, dep belleyim», – dep qayd ete Fomenko.
Rusiye vatandaşları mevburiy tibbiy sigorta vastasınen devlet ve şeer tibbiy muessiselerine muracaat etkende pek uzun muddet beklegenlerine (bularnıñ 56 faizi bu öz başından keçirgen), oñaytsız şartlar (42 faiz), kerek alet ve donatma, ilac ve saire (40 faiz dep qayd ete qomşu Rusiye sakinleri), professional olmağan ekimler, yañlış qoyulğan diagnoz ve saylânğan tedavi usulı (soralğanlarnıñ 37 faizi qarşılaşqan)boyunca şikâyet eteler. Bütünrusiye ictimaiy fikir ögrenüv merkezi (VTSİOM) sorav neticesi bunı köstere.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Litvaniya Tış işler naziri Linas Linkâviçüsni ATR qırımtatar telekanalı ve aprel 1-den itibaren Roskomnadzor iznini alıp olamağan soñ işini toqtatmağa mecbur olğan bir sıra qırımtatar kütleviy haber vastasınıñ qapatılması raatsızlay.
«Rusiyeniñ Qırımdaki serbestlikke qarşı basqıları devam etmekte: yekâne olğan qırımtatar telekanalınıñ qapatılması qasevet doğura», – dep yazdı Twitterde Litvaniya Tış işler naziri.
Aprel 1-den itibaren ATR işini toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar telekanal Rusiye qanunlarına köre öyle de qayd olamadı.
Telekompaniya Roskomnadzorğa vesiqalarnı bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytarğan ediler. ATR mediaholdingine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radioları da aynı vaziyetke oğradılar. «15 minut» internet neşiri ve QHA da Rusiyede qayd etip olamadılar.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Çeh Cumhuriyeti Tış işler naziri Tomaş Petrşiçek mukâfatı – «Diplomatiyadaki yararlıqlar» medaliniñ laureatı oldı. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Cemilev «ayat devamında insan aqları qorunmasına qoşqan issesi» içün mukâfatqa lâyıq köründi.
Çehiya Tış işler naziri farqlı memleketlerniñ meşur şahsiyetlerini taqdirledi. COVID-19 pandemiyası sebebinden nazir mukâfatlarnı şahsen berip olamay, medaller çetel diplomatik müessiselerine berilecek.
2019 senesi noyabr ayında Kyivde qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevge Avropa konservetorları ve islâatçılar firqasınıñ «Azatlıq Mukâfatı» berildi.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Ukraina işgal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozulması, şu cümleden qırımtatarlarınıñ ğayıp olmasınen bağlı davalarnı halqara mahkemeler içün azırlay, dep bildirdi Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin 5-inci kanalnıñ efirinde.
«Şimdi bizler Qırımda olıp keçken vaqialarnen bağlı bir sıra muracaatnı halqara mahkemeler içün azırlaymız. Men insan aqlarına riayet etüvnen bağlı olğan şeylerni aytam. Er kün qırımtatarlardan birisi ğayıp ola, bu deşetni toqtatmaq kerek. Bu deşetni mümkün olğan er bir usuldan faydalanıp, BMT başlap İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesiniñ yardımınen toqtatmaq kerek», – dedi Klimkin.
«Qırımnen biz daa selâmlaşırıq. Bu yalıñız tışqı işler naziriniñ lafı ya da bir de bir şiarları degil. Qasevetlenmeñiz. Mence, Qırımda olğan fikirlerge baqsaq, olar pek tez deñişeler. Ve adamlar, şu cümleden rus tilli insanlar, olarnı beklegenlerni añlap başladılar», – dep qayd etti nazir.
Onıñ aytqanına köre, mezkür davalar Ukrainanıñ Rusiyeniñ Qırım işğali aqibetinde körgen zararlarınen bağlı olacaq.
Qırım işğalinden soñ yarımadada adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladı. Sentâbr 22-de Qarasuvbazar rayonında eki qırımtatarını esir aldılar. Bir afta soñra Kezlevde 25 yaşında Edem Asanov ğayıp oldı. Bir qaç künden onı asılğan alda taptılar. Oktâbr 3-te Büyük Onlar qasabasında Eskender Apselâmov ğayıp oldı. Aqşam üstü erkek Aqmescitteki Trubaçenko soqağında yaşağan kiradan çıqıp, işine yol tuttı. Lâkin işke öyle de kelmedi.
Qırım «Nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ işlerinen oğraşqan kontakt gruppası meydanğa ketirildi.
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı üç işni baqa. Olardan ekisi Qırımnen bağlı.


text:
Dekabrniñ 14-ünde Qırımda yağmur ve duman tahmin etile. Ava +13 derecege qadar qızınacaq.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte bulutlı ava olacaq. Gece ve saba hafif yağmur; kündüz yağanaqlarsız. Cenüp-şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 3…5º.
Aqyarda bulutlı. Gece ve kündüz hafif yağmur. Şimal-şarqiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 10…12º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında ara-sıra bulutlılıq. Gece ve saba bazı yerlerde yağmurlar; yağanaqlarsız. Şimal-şarqiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 11…13º.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Gece hafif yağmur, kündüz yağanaqlarsız. Şimal-şarqiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 11…13º.


text:
Bunı Azatlıq Radiosı efirinde Ukraina Silâlı quvetleriniñ şahsiy erkân ile iş boyunca Baş idare yolbaşıçısınıñ vazifelerini eda eken general-mayor Oleksandr Rozmaznin bildirdi.
O şunı da qayd etti ki, iyün 19 sabasına Ukraina ile Rusiye sıñırı qapatılğan eken.
«Öz tuvğanlarını coyğan qorantalarğa maliyeviy yardım kösterilecek. Yardım miqdarı – 609 biñ grivna, para soy-soplar arasında bölüne», – dedi Rozmaznin.
Onıñ sözlerine köre, işbu malümat Milliy gvardiya ve Devlet sıñır hızmetiniñ şahsiy erkânınıñ telâfetini qaplap almay. Mında qurbanlarnıñ sayısı daa azdır.


text:
Washingtondaki Freedom House halqara uquq qorçalav teşkilâtı bildirgenine köre, 2015 senesi kütleviy haber vastalarınıñ serbestlik derecesi soñki 12 yıl içinde dünyada eñ alçaq derecesine tüşti. Bu aqqında aprel 27-de yayınlanğan er yıllıq maruzasında aytıla. Közeticelerniñ qayd etkenine köre, jurnalistlerge siyasiy, cinaiy ve terrorist mensüpleri basqı yapa.
«Matbuat serbestligine qarşı eñ küçlü quvetler Yaqın Şarq ve Türkiyede qayd etildi, andaki ükümetler ve cenkâver gruppları «ya bizim yanımızda ya da bizge qarşı olacaqsıñız» kibi şartlarnı qoyıp, jurnalist ve kütleviy haber vastalarına basqı yapalar», – dep aytıla Freedom House maruzasında.
«2016 Matbuat serbestligi» maruzasında aytıla ki, eñ çoq jurnalist Suriyede elâk oldı. Eñ azından 14 media hadimi anda can berdi, ve daa üç Suriye jurnalisti Türkiyede, ilk malümatlarğa köre, «İslâm devleti» gruppirovkası tarafından öldürildi.
Vesiqada Rusiye «zemaneviy devlet teşviqatınıñ yañılıqçısı» kibi keçe
Közeticiler Türkiye ükümetiniñ areketlerinden sebep memlekette jurnalistlerniñ işi telüke altında qalğanını qayd eteler, mında prezident Recep Tayip Erdoğannıñ «jurnalist, blogger ve içtimaiy media qullanıcılarına qarşı taqip işleri» aqqında aytıla.
Vesiqada Rusiye «zemaneviy devlet teşviqatınıñ yañılıqçısı» kibi keçe. Rusiye akimiyeti şahsiy malümatnı nezaret etüv tedbirlerini quvetleştirdi ve kütleviy haber vastalarınıñ Ukraina, Moldova, Baltiya memleketleri ve Orta Asiya devletlerinen «geopolitik meselelerinde» oyunlarını faalleştirdi.
Rusiye akimiyeti ilk evelâ «siyasiy sebeplerden» haberlerge tesir ete, dep bildirdi Freedom House tedqiqçisi Elen Agekân.
Rusiye akimiyeti internet-jurnalistikası ve bloggerlerge daima basqı yapa
«Bir çoq memlekette yayınlağan Sputnik Rusiye haber agentligi sayesinde soñki bir qaç yıl devamında arttı, em de rus azlıqları olğan qomşu memleketlerde milliy rus tilli şirketler bunı yapa», – dep qoştı ekspert.
Maruzada Pütinniñ Ukrainadan çetleşip, «çetelde yañı qaramanlıq» yapqanı qayd etile – Suriyedeki areketleri. Közeticilerniñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti internet-jurnalistikası ve bloggerlerge daima basqı yapa.
«Serbest laf etmek içün yer az qala», – dep aytıla Rusiye boyunca maruzada.
İfade serbestligi ceetinden eñ yaramaya Aqrusiye – 192 yer, Rusiye işğal etken Qırım – 195, İran – 190, em de Özbekistan (197) ve Turkmenistan (198)
Bundan ğayrı, ekspertler 199 memleket ve yerde kütleviy haber vastalarınıñ vaziyetine qıymet kesip, 0-dan 100-ge qadar baa bergenler. Raqamğa köre matbuat içün «serbest», «qısmen serbest» ya da «iç serbest olmağanlarnıñ» statusı belgilene.
Freedom House malümatına köre, ifade serbestligi ceetinden eñ yaramaya Aqrusiye – 192 yer, Rusiye işğal etken Qırım – 195, İran – 190, em de Özbekistan (197) ve Turkmenistan (198), olar Şimaliy Koreyadan uzaq ketmediler.
«Turkmenistan kibi Orta Asiya memleketlerinde yıl-yıldan deñişmeler yoq. Diger memleketlerde, misal olaraq, Tacikistanda islâm siyasiy firqalarınıñ dağılmasınen bağlı söz serbestligine qarşı repressiyalar olğanını kördik», – dep qayd etti Elen Agekân.
Freedom House Avropada da matbuat serbestligi bozulğanını bildirip, Poloniya, Sırbistan ve «milliy kütleviy haber vastaları üzerinde büyük kontrol yapacaq olğan» diger memleketlerni qayd etti.
Keçken sene söz serbestligi kerginleşken memleketler sırasına Sırbistan kirdi, onı «qısmen serbest bir memleket» olaraq köreler, Makedoniya ise matbuat içün «serbest olmağan» bir devlet sayıla
Migratsion buhrandan sebep kütleviy haber vastalarınıñ serbestligini bozğanlar arasına Macaristan da kirdi, anda politsiya uquq qoruyıcı ve migrantlar arasındaki çatışmalarnı aydınlatqan çetel jurnalistlerine ücüm etti.
Keçken sene söz serbestligi kerginleşken memleketler sırasına Sırbistan kirdi, onı «qısmen serbest bir memleket» olaraq köreler, Makedoniya ise matbuat içün «serbest olmağan» bir devlet sayıla.
Közeticilerniñ qayd etkenine köre, Sırbistanda bazı jurnalistlerni öldüre ve ücüm eteler. Makedoniya ve Bosna Hersekte vaziyet aynı – taqiqatçı jurnalistlerniñ faaliyetine keder etecek olalar.
«Umumen region qasevet doğura, çünki, añlaşıla ki, onıñ eski problemleri qala», – dep aytıla esabatta.
Freedom House keçken sene Hırvatistan ve Çernogoriyada jurnalistlerge qarşı zorbalıq olğanını qayd ete, böyle bir şey eskiden yoq edi.
Freedom House halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtı er yıl dünyada matbuat serbestligine dair maruza azırlay. Yıl-yıldan maruza Dünya matbuat serbestligi künü mayıs 3 arfesinde derc oluna.
Radio Svoboda
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Fin keremeti 2.0: Fin mektebindegi ijgiliktüü reformalardan düjnö emneni üjrönö alat?
OбHoBлeHo: 9 дek. 2019 r.
Bilim berüü sajasaty bojunça el aralyq ekspert Pasi Salhberg'din “Fin keremeti 2.0: Fin mektebindegi reformalardan düjnö emneni üjrönö alat?” (anglisçesi “Finnish Lessons 2.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland?”) atalyşyndağy kiteptin qyrğyzçasy bügün, 1-nojabrda caryq kördü. Nazaryñyzdarğa kiteptin qyrğyzçasyna Nazarbaev universitetinin professoru Düjşön Şamatovdun baş sözü sunulmaqçy.
Avtor: Opoзrүл ApcTaHoBa
Bul kitep Pasi Sahlberg attuu Finländijalyq bilim berüü adisi tarabynan cazylğan. Düjnö dürbüsündö turğan PISA (Oquuçulardy baaloonun el aralyq proğrammasy, anglisçesi Programme for International Student Assessment) synağynda sap başyna çyqqan fin bilim berüü sistemasynyn ijgilik syrlary emnede? Başqa ölkölör qandaj sabaqtardy ala alyşat? Bul kitepte uşul syjaqtuu cüjölüü suroolorğo coop taba alasyz. Biroq oñoj cana ceñilcelpi cooptordun orduna Finländijanyn tüp özgöçölögün cana elinin aldyğa umtuluuçu duhun taldap sunuş qylynat. Bul kiteptin anğlisçeden qyrğyzçağa qotoruluşu maanilüü cana qubanyçtuu saamalyq. Sebebi uçurda anğlis cana başqa düjnö tilderinde bilim berüü caatynda köptögön myqty kitepter cana ilimij maqalalar cazylyp kelüüdö. Tilekke qarşy, alardyn köpçülügü qyrğyz tildüü zamandaştarybyzğa cetpej catat. Andyqtan bul kitepti zamandaştarybyzğa qyrğyz tilinde tartuulooğo belsengen kesipteşterim Baqytbek Abdullaevge cana Elmira Abcaparovağa tereñ yraazylyq bildiremin. Bul kitep ölköbüzdögü bilim berüü sistemasyn sapattyq caqtan caqşyrtuuda sözsüz öz ordun tabat degen aruu tilektemin. Kitep beş bölüktön turat. Finländijanyn bilim berüü sistemasy, bilim berüü sajasatynyn ötmüşü, bilim berüü tarmağyndağy adister cana bilim berüü sapatyn caqşyrtuu bojunça başqa ölkölörgö ülgü bolo turğan işteri Finländijanyn özünön çyqqan adistin köz qaraşy menen açyq berilgen. Pasi Salhberg uzaq cyldar boju bilim berüü tarmağynda iştep kelatqan, fin bilim berüü sistemasynyn içki syrlaryn caqşy tüşüngön, bilgen adam. Al kişi menen el aralyq qonferensijalarda coluğup,anyn el aralyq bilim berüü sistemasyn myqty özdöştürgön adis ekenin bajqadym. Finländijanyn bilim berüü sistemasy qaçantan beri belgilüü bolo baştady? 2000-cylğa çejin adisterdin köpçülügü bul mamlekettin bilim berüü sistemasyna köñül buruşqan emes ele. Qysqa ubaqyttyn içinde ele alardyn bilim berüü sistemasyna qyzyğuunun ösköndügünün negizgi sebepterine P.Salhberg kenen toqtolğon. Finländijanyn atyn çyğarğan, başqa mamleketterge ülgü qylğan PISA synağy 15 caşar oquuçular arasynda ar üç cylda ötkörülüüçü bilim synağy. Munu Ekonomikalyq qyzmattaştyq cana önügüü ujumu (OECD) iştep çyqqan, ağa qaalağan ölkölör yqtyjarduu türdö qatyşat. Bul synaq dyqat iştelip çyqqan cana ağa qatyşqan iri cana çaqan mamleketterdin bilim berüü sistemasynyn qandaj abalda ekenin anyqtap beret.
Birinçi colu Finländija oquuçularynyn eñ myqty körsötküçü başqa mamleketterdin öküldörü menen qoşo finderdin özdörünö da tañ qalyştuu boldu. Synaqqa qatyşqan mamleketterdin arasynan zamatta eñ aldyñqy orunğa ee boluşu düjnö köñülün burğan oquja bolup qaldy. Az ubaqyt içinde düjnönün ar tarabynan Finländija keremetinin syryn üjrönöbüz degen bilim berüü turizmi baştalyp, qança degen delegasija birinin artynan biri Finländijağa kele baştady. Azyrqy kündö bul synaq köp ölkölör üçün maanilüü körsötküç bolup qaldy. Synaqqa qatyşqan ölkölör öz natyjcalaryn taldooğo alyşyp, bilim berüü sistemasyn caqşyrtuuğa araket qylyşat. Adister ar qandaj deñgeeldegi talquulardy ötköröt, analitikalyq maqalalar cazylat. Bilim berüü sistemasynyn qajsy tarmağy reformağa muqtac ekenin anyqtaşat. Bul synaq tuuraluu köptögön ilimpozdor izildöö cürgüzgön cana anyn natyjcasynda bilim berüü tarmağynda reformalar işke aşqan. Misaly, M. Karli degen ilimpoz synaqtyn negizinde Norvegijanyn özünün oquu sistemasyna reforma cürgüzüünü anyqtağan. Al emi L. Figazollonun iliktöölörü Fransijadağy cana Germanijadağy reformalar PISA cyjyntyqtaryna tajanyp catqandyğyn körgözdü. Oşentip, köptögön ölkölör PISA cyjyntyqtaryn taldap, öz bilim berüü sistemasyn caqşyrtuuğa alğylyqtuu qadam taştoodo. Bizdin qyrğyzstandyq oquuçular bul synaqqa eki iret: 2006 cana 2009-cyly qatyşqan. Tilekke qarşy, eki colu teñ qyrğyz oquuçularynyn natyjcasy qanattandyraarlyq bolğon coq. Eñ aqyrqy orundu eeledik. Biroq oşol synaqqa qatyşqandan qandaj sabaq aldyq, qandaj pajda alyp keldi? Bul cönündö oluttuu iliktöölör deerlik coqqo ese. Albette, aqyrqy orundu eelöö qoomçuluqta ar qandaj pikirler caratty. Ajrymdar bizdin bilim berüü sistemabyz önükkön ölkölördün deñgeeline teñ kele albajt dep ajtyşty. Antkeni cumşalğan resurstar, şarttar ortosunda çoñ ajyrma bar degen arğumentti qarmanyşat. Ekinçileri bolso, bizde sovet mezgilinen beri qalyptanğan küçtüü bilim berüü sistemabyz bar. Azyrqyğa çejin bizdin oquuçularybyz düjnölük olimpiadalarda aldyñqy orundarğa ee bolup kele catpajby degen sunuştaryn ajtyp, PISA cyjyntyğy menen maqul emestigin da bildirişti. Oşol ele mezgilde biz küçtüü mektepteribizdi tandap alyp qatyştyraly, alardyn natyjcalary önükkön ölkölördön kem bolbojt degen pikirdi qarmanğandar da coq emes. Qyrğyz oquuçulary naçar körsötküçkö ee bolğondo, bizdin bilim berüü cetekçileribiz da, köpçülük bilim berüü turistterine oqşop, Finländijağa uçup baryşty. Emne üjrönsök bolot dep, alardyn bilim berüü sistemasy menen caqyndan taanyşyp qajtyşty. Qyzyq ceri Pasi Sahlbergdin kitebinde oşondoj turistterdin kelip ketişinin pajdasy cönündö da keñiri söz qozğolot. Fin bilim berüü sistemasyn tüşünüü üçün uşul kitepti üñülüp oquu sunuştalat. Tacryjbany qurulaj köçürüp, ijgilikke cetişüü mümkün emestigi bajandalat.
Kitepte basa belgilengen Finländijadağy özgöçölüktör tömönkülör. Birinçiden, Finländijalyq ar qandaj sajasij ce başqa köz qaraştardağy carandardyn cana toptordun eñ negizgi maselesi bolğon ölkönün baqubattuuluğu, keleçekte Finländijanyn küçtüü mamleket bolup öz carandarynyn baqtyluu cana baqubat ömür sürüp caşoosu üçün bir pikirge kelip, birige aluusu. Öz ara pikir kelişpegen taraptar da fin caştary sapattuu bilim alyşy kerek degen ojdo eç talaşpaj çoğuu araket qyla bilüüsü. Ekinçisi, finder syrtqy qorqunuçtar menen qataal caratylyş şartynda taqşalyp, öz küçünö ğana tajanyp, ruhanij caqtan bekem immunitetke ee bolğondo alğa cylaryna işenişken. Dağy bir özgöçölük, Finländijada bilim tarmağynda eñ qubattuu qyjmyldatqyç küç – bul muğalim ekendigi abdan caqşy bajandalyp cazylğan. Küçtüü muğalim – küçtüü bilim berüünün özögü. Coğoru caqtyn körgözmösü menen çektelip iştegenden körö çyğarmaçylyq erkindikte iştegen kesipköj muğalimder ğana sapattuu bilim bereri bul kitepte caqşy cazylğan. Anan dağy, finderdin qalys, adilet cana baaryna teñ bolğon bilim berüünü quruuğa umtuluusu. Misaly, alardyn şaar menen ajyl mektepterinin ortosunda bilim sapaty cağynan çoñ acyrym bajqalbajt. Borbor qalaa cana eñ alysqy ajyldağy mektep ortosunda ajyrma ötö az boluşu – Finländijanyn eñ çoñ cetişkendigi. Bul cağynan Finländija AQŞ, Uluu Britanija ce Rossijağa oqşoğon iri ölkölörgö da ülgü bolo alat. Salyştyryp ketsek, 2006-cyly ötkön PISA synağyndağy taq ilimderdin misalyn ala turğan bolsoq, Bişkek şaarynyn oquuçularynyn orto bally 430 bolso, al emi ajyl cerdegi oquuçulardyn bally 300 bolğon. Ortodoğu ajyrma 130 ball. Munun cyjyntyğy: Bişkek şaary menen ajyl cergesinde oquğan oquuçulardyn biliminin ortosunda çoñ acyrym bar. Demek, bul Bişkekte oquğan oquuçunun sapattuuraaq bilim aluuğa mümkünçülügü bar degenden, al emi ajyl cerinde bilim berüü sapaty caqşy emes ekeninen qabar beret. Ölköbüzdün keleçegi cönündö ojlonğon ar bir caranybyz uşundaj nerselerge köñül burup, ölköbüzdün qoopsuz cana qalys bolup özgörüüsünö salym qoşuşu kerek. Uşul syjaqtuu taldoolordu adister qoomçuluqqa tüşündürüp, maseleni çeçüü coldorun sunuştaşy kerek. Bul bağytta qoomubuz kesipköj sunuştarğa muqtac. Azyrqy kündö Qyrğyz Respublikasy PISA synağyna 2024-cyly qatyşa turğany bolcoldonuuda. Bul synaqqa cön ele qatyşuu maqsat bolboston, synaqtyn cyjyntyqtaryna iliktöö casalyp, bilim berüü sapatyn oñdooğo sistemaluu türdö oluttuu qadamdardy taştaş kerek. Synaqtyn cyjyntyğy qandaj bolbosun, biz bilim berüü sistemabyzğa realduu qarap, myqty körsötküçtörgö cetişken ölkölördün tacryjbasyn eske aluu menen reformalyq araketterdi sistemaluu cana turuqtuu cürgüzüübüz zaryl.
Bul kitep düjnönün aldyñqy sabynda turğan Finländijanyn bilim berüü tacryjbasyn dağy caqyndan taanuuğa, özübüzdü taldooğo cardamçy bolot degen ümüttömün. Eñ negizgisi, Finländijadan PISA bojunça aldyñqy orunğa çyqqandy emes, öz carandaryna qamqor mamile menen myqty bilim aluusuna şart tüzüp berüünü üjrönüübüz kerek. Oşol üçün bul kitepti Qyrğyzstandyn bilim berüüsü cana calpy ele elibizdin keleçegi cönündö ojlonğon ar bir caranğa sunuş qylam.
Düjşön Şamatov, Astanadağy Nazarbaev universitetinin professoru, bilim berüünün doqtoru (Ph.D), bilim berüünün otliçnigi
P.S Kitep tuuraluu kenen maalymatty +996550666332 tel (whatsapp) arqyluu ala alasyzdar. “Fin keremeti 2.0” kitep düköndördö satyla baştady.
Maqalanyn tüpnusqasy: ФиH kepeMeTи 2.0: ФиH MekTeбиHдerи ийrилиkTүү peфopMaлapдaH дүйHө эMHeHи үйpөHө aлaT?


text:
Rusiye Ukraina territoriyasından ordularınıñ 70% çıqardı, dep bildirdi Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ükümetniñ kenişletilgen toplaşuvında, haber ete Azatlıq Radiosı.
«İstihbaratımıznıñ baş idaresi bergen soñki malümatlar – Rusiye Federatsiyası ordusınıñ 70% sıñırdan çetleşti, bu kene de barışıq teşebbüslerge ümüt beslemege imkân bere», – dep ayttı o.
Sentâbr 9-da, Almaniya tışqı işler naziri Frank-Valter Ştaynmayyer bildirdi ki, Ukraina ve Rusiye arasında Rusiye ordusı ve tehnikasınıñ Ukrainadan çıqarılması aqqında añlaşma olmaq kerek.


text:
Qıtay men Australiya arasında diplomatiyalıq şielenis tağı da tereñdey tüsti. Bwl jolı dau qıtaylıq joyğış wşaqtardıñ Oñtüstik Qıtay teñizinde Australiyanıñ barlau wşağın wstauınan şıqtı. Taraptardıñ biri ayıptap, biri joqqa şığarğan oqiğa ötken aydıñ soñında bolan.
Australiyanıñ jaña prem'er-ministri Entoni Albaniz qıtaylıq wşaqtardıñ äreketin agressiya dep ayıptadı. Ol Jakartadağı saparı kezinde jasağan mälimdemesinde barlau wşağı halıqaralıq qwqıqtarğa say Oñtüstik Qıtay teñizinde barlau jürgizgenin, qıtaylıq joyğış wşaqtar onı zañsız äri australiyalıq ekipajdıñ ömirine qauip töndire otırıp wstağanın ayttı.
Resmi Beyjiñ Albanizdiñ mälimdemesine qaytarğan jauabında tağılğan ayıptı joqqa şığardı jäne «Australiya aq pen qaranı özgerttip, qayta-qayta jalğan aqparattar taratıp, teke-tires jağday ornatuğa tırıstı» dep mälimdedi.
Qıtay Qorğanıs ministrligi atalmış oqiğa turalı 26 mamırda mälimdeme jasağan eken. Onda avstraliyalıq R-8A süñguir qayıqtarğa qarsı patrul'dik wşağı Qıtaydıñ Sişau qalasına jaqın äue keñistiginde barlau jürgizip, eskertulerge qaramastan Sişau qalasınıñ keñistigine jaqındağan. Qıtay HAA äue küşterine tiesili wşaqtar oğan eskertu jasadı jäne jaqın äue keñistiten şığaruğa äreket etti delingen.
Australiya biligi bolsa bwnı Qıtay äue küşteri J-16 wşağımen şabuıl qaupin tuğızdı, australiyalıq wşaq pen ekipajğa qauip töndirdi dep ayıptaydı. Eldiñ Qorğanıs ministrligi jasağan mälimdemede barlau wşağınıñ qozğaltqışın büldiru maqsatında alyuminiy kesekterin şaştı degen.
Australiya men Qıtaydıñ barlauşı jäne joyğış wşaqtarınıñ kezdesip qaluı eki el ortasındağı diplomatiyalıq qayşılıqtıñ birden bir sebebi emes. Eki el Ündi jäne Tınıq mwhit aymağındağı äskeri-sayasi ıqpaldarın keñeytu boyınşa jäne sauda qarım-qatınastarında birqatar kelispeuşilikterge ie.


text:
Qırım.Aqiqat içün mahsus
Oktâbrniñ 16-nda Qırımdaki rusiyeli akimiyetniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ talabına binaen yerli millitler işi ve sürgün olunğan vatandaşlar devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov istfağa ketmege mecbur qaldı. 2014 senesinden başlap o «namuslı» olaraq öz vazifesi becerip, qırımtatarlarını Rusiye cemiyetine integratsiyasınen oğraşıp keldi. Ancaq, körgenimiz kibi, becerip olamadı.
Aksönov «goskomnatsnıñ» siyasetini semeresiz, keşirgen tedbirlerini – resmiy, milliy cemiyetlernen qurğan bağlarnı – yetersiz dep adlandırdı. Albuki Qırım «baş naziriniñ» özü işten boşamaq kerek edi, çünki 2016 senesinden başlap milltlerara munasebetler saasını şahsiy nezareti altına alğan edi.
Zaur Smirnov Rusiye stsenariyinde terrorizm ve ekstremizmde qabaatlap, qırımtatarlarını kütleviy sürette basqan «yaramay» küç hadimlerine nisbeten «mulâyim politsiya hadimi» rolüni oynay edi. Epsinden ziyade meşur olğan apiske aluv sebeplerinden biri de, qırımtatarlarınıñ sanki dersiñ, Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tabliği Camaat» teşkilâtlarında iştirak etkenleri olıp kelmekte. Rusiyelilerniñ taqiqat keçirüv uslübi esapqa alınsa, şeklengenler yalıñız «hizblarnen» degil de, İŞİD (İGİL), atta, meselâ, İRAnen alâqası bar olğanı isbatlanabile.
İsbat qıdırğanda zorlanmağa acet yoq – «ekstremistler» sırasına kirmek içün, yasaqlanğan kitaplar cedveline kirgen bir kitap tapılsa yete
Tabiiy ki, ekseriyeti qırımtatarları olğan Qırım musulmanlarına qarşı yapılğan repressiyalar kütleviy sıfat qazandı – insanlar tutulğanı aqqındaki haberler qızğanılacaq tezlikte peyda olıp başlay. Bazıları endi mahkemege çekilde, digerleri qabaatlav qararınıñ çıqmasını beklep otura. İsbat qıdırğanda zorlanmağa acet yoq – «ekstermistler» sırasına kirmek içün, yasaqlanğan kitaplar cedveline kirgen bir kitap tapılsa yete.
Oktâbrniñ 14-nde 100-ge yaqın qırımtatarı, politsiyanıñ özbaşımcılığı ve yarımada musulmanlarını temelsiz şekilde terrorizm ve ekstremizmde qabatlağanlarına itiraz bidirdirerek, araba yollarınıñ kenarlarına çıqtılar. Rusiyeli küç hadimleri kelecek degen qorqunen devamlı yaşamaqtan bezgen insanlar: «Bizler –terrorist degilmiz! Bizim balalarımız – terrorist degil!» –degen şiarlar tuta ediler.
Rusiye qanunına istinaden, bir kişilik piketler keçirilmesi yasaq degil. Küç strukturası idareleri ve advokat Emil Kurbedinov aytıp bergeni kibi, atta bu bile politsiya hadimlerinen birlikte sıradan bir vatandaş kibi kiyingenlerge, çeşit sebep köstererek, onlarnen insannı tutıp almağa keder etmedi. Buña beñzegen areketler milliy siyasette rusiyeli akimiyetniñ küçsüz olğanını köstere. Aqmescitte qurulğan Cuma Cami, devlet seviyesinde Hıdırlez bayramınıñ keçirilmesi ya da basıp alınğan topraq damartısı yerine topraq ayırıluvı kibi «tatlılar» - qırımtatarlarınıñ integratsiya problemini çezip olamadı.
Rusiyeliler «qamçısını» siyasiy ve diniy olmaq üzre - eki yönelişte qullanmağa qarar berdiler. Netice olaraq siyasiy yönelişte Meclis yasaqlanıp, artından Ukrainanıñ topraq bütünligi tarafdarı olğan onıñ eki lideri – Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov mahkeme etile.
Meseleniñ qavim ya da inanç meselesine kelip toqunması – belden aşağı urulması dep sayıla, çünki er bir musulman ya da qırımtatarını «ekstremist» dep adlandırmaq mümkün
Eger siyasiy esnas qorqutmaq içün qullanılsa, cinaiy davalarnıñ qozğatılması – bayağı ciddiy şeylerge toqunulmaqtadır degen manağa kele. Siyasiy noqtai- nazar taqip esasına aylânsa, bunı bir çekilde çezmek mümkün. Amma meseleniñ qavim ya da inanç meselesine kelip toqunması – belden aşağı urulması dep sayıla, çünki er bir musulman ya da qırımtatarını «ekstremist» ya da «terrorist» dep adlandırmaq mümkün. Rusiyeli akimiyetniñ bu tarzdaki areketlerine qırımtatarları başqa türlü reaktsiya kösterip olamay ediler – eger bügün seniñ qomşuña kelgen olsalar, yarın seni de kelip almaları mümkün deyerek, bir kişilik piketlerge çıqtılar.
Smirnovnıñ istifağa bu qadar tez yollanmasına baqacaq olsaq, qırımtatarlarınıñ barışıqnen yapılğan bu itirazı, Kremlge menfiy şekilde tesir etkeni belli. Elbette ki, Moskva sanktsiyalarnı lâğu ettirmek oğrunda aqılğa yatacaq ve yatmaycaq usullarnı qullana ve bu arada Rusiyeniñ «Qırımdaki millitlerara barışıq ve razılıq» aqqındaki efsanesi bir anda üfürik kibi patlap kete. Büyük ihtimal, türk tarafı da Qırım musulmanlarına qol tutma fursatını qaçırmaz ve bu, Moskvanen Ankara arasında, zaten kergin olğan munasebetler içine bir-eki qaşıq qatran atılmasına sebep olur.
Rusiye ümütsizliknen, Qırımnı işğal etmeknen özü kirgen çıqmaz yoldan bir çıqış tapmağa ıntılaraq, bütün zeerini yerli akimiyet üzerine saça. Aksönov ise, kadrlarnı deñiştirmekten ğayrı qullanacaq başqa bir yolu qalmay. Ancaq bundan da bir hayır kelmez. Çünki hayır kelmesi mümkün degil.
Milletlerara siyasetindeki «tatlılar» bir netice köstermedi. Bir kişilik piketler köstergeni kibi, qırımtatarları belge bağlı ekende çekilgen «qamçıdan» qorqmaylâr. Ne yapmalı? Tikenli tel, getto ve sürgünmi? Lâkin meselege bu tarzda yanaşılsa, Rusiyeniñ Avropa Şurasına tölegen aylıq paraları bile onı qurtaramaz.
Yevgeniya Gorünova, qırımlı siyasetşınas
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Rusiye politsiyası Qırımnıñ Bağçasaray rayonındaki Foti Sala (Golubinka) qasabasınıñ eki sakinine keldi. «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildirgenine köre, uquq qoruyıcılar İslâm Calilov ve Murat Ramazanovdan «malümat aldı».
«Bugün, dekabrniñ 9-nda, añlaşılmağan bir kişinen politsiya hadimleri keldi, yuqlay edim. Anam çıqtı. Soñra uyandım ve telefon etip, çalışammı, maşinam barmı, Moskvağa bardımmı dep soradılar. Bir cedvelde olğanımnı, meni anda körgenlerini aytqanlar, men anda yoq edim. «Barma, iştirak etme, oturğan yerinde otur» degenler», – dedi İslâm Calilov.
Faallerniñ aytqanına köre, politsiya Murat Ramazanovdan iş yeri, yaşağan yeri ve Moskvağa barıp barmağanınen bağlı şahsiy malümat ile izaatname yazmasını talap etti.
«Moskvağa aktsiya, piketlerge bardıñmı yoqmı? Men manasını soradım. Ne demek izaatname? «İzaatname toplaymız. Moskvağa bardıñızmı?» deyler. Men cevap berem – Moskvağa barmadım… Yaşağan yerimni, kimnen yaşağanımnı, qayda çalışqanımnı soradılar. Yanında (politsiya hadiminiñ – QA) daa bir insan bar edi – az laf etken, yaza edi», – dedi Ramazanov.
Qırımdaki Rusiye İç işler nazirligi idaresiniñ saytında vaziyetnen bağlı malümat yoq.
2019 senesi iyülniñ 10-nda Moskva merkezindeki Qızıl meydanda politsiya Qırımdaki repressiyalarğa qarşı narazılıq bildirgen yedi qırımtatar faalini tuttı. Ertesi künü, 2019 senesi iyülniñ 11-nde, Rusiye Yuqarı mahkemesi ögünde 46 kişi tutuldı. Olar qırımtatarlarnıñ kütleviy tutulmasına qarşı narazılıq bildirmek içün Moskvağa keldi. Tutulğanlarğa qarşı Rusiye memuriy bozuv kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 5-inci qısmına istinaden memuriy protokollar tizildi. Daa soñra bütün faaller qabaatlı tanılıp, mahkeme qararınen para cezalarını ödedi.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde tutulğan vatandaş jurnalistleri Ali Suleymanov, Amar Abdulgaziyev ve Rustem Useinov yiberildi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Edem Semedlâyevniñ malümatına esaslanıp bildirdi.
«Mühbirler memuriy protokol tizilmeyip yiberildi. Olarnı tahminen 2 saat tutıp, parmaq işçleri ve DNA almağa tırıştılar, amma jurnalistler razı olmadı. 51-inci maddege esaslanıp, bir izaat da bermediler, Abdulgaziyev ise eki qırımtatarına qarşı ükümni aydınlatqanını ayttı. Ne yazıq ki, devamı olacaqmı ve protokollar tizilecekmi belli degil», – dep aytıla haberde.
Fevralniñ 11-nde Qırım garnizon arbiy mahkemesiniñ binası ögünde Rusiye polisiniñ hadimleri qırımlı Zekirya Muratov ve Vadim Bektemirovğa qarşı ükümni aydınlatqan üç vatandaş jurnalisti tutuldı.
Hatırlatamız, bugün «Qırım musulmanları davasınıñ» mabüsleri Vadim Bektemirov ve Zekirya Muratov Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi tarafından 11 ve 11,6 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
2020 senesi iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri yedi qırımtatarınıñ evini tintti: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde Alim Sufyanov, Bağçasaray rayonınıñ Süyür Taş (Belokamenka) köyünde Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) köyünde Vadim Bektemirov ve Aluştada Dilâver Memetovnıñ. O, tintüv keçirilgende evde degil edi, onı qıdırmağa devam eteler.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kelimeler oyunları herkese açıktır, ancak her oyuncu onları yenemez. Bu web sitesi size WOW Search Kahramanlar Meydani setini tamamlamak için gereken bilgileri verir. Burada tüm ihtiyaçları bir araya getirdik – tüm 50 seviyeleri için cevaplar, çözümler, çözümler ve hileler. Web sitemizi kullanarak, Fugo Games geliştirici tarafından yaratılan WOW Search oyununu diğer oyunlarla birlikte hızla çözüp tamamlayabilirsiniz.WOW Search Cevaplari
WOW Search Kahramanlar Meydani Cevaplari:
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6065
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6066
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6067
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6068
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6069
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6070
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6071
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6072
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6073
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6074
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6075
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6076
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6077
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6078
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6079
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6080
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6081
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6082
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6083
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6084
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6085
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6086
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6087
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6088
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6089
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6090
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6091
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6092
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6093
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6094
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6095
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6096
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6097
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6098
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6099
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6100
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6101
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6102
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6103
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6104
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6105
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6106
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6107
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6108
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6109
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6110
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6111
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6112
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6113
- WOW Search Kahramanlar Meydani Bölüm 6114


text:
NATO, general Kasem Süleymaniniñ öldürilmesinden soñra Iraq ordusındaki idman missiyasını bitire, dep ilân etti, haber ete Azatlıq Radiosı.
Alyans, Kanada baş etken missiya devam etse bile, onıñ hadimleri içün telükesizlik meselesi birinci nevbette turğan mesele olacaq, dep ayttılar.
"Bütün kerekli tedbirlerni körmege devam etemiz. NATO missiyası devam ete, amma idmanlar vaqtınca toqtatıla", - dedi NATO vekili Dilan White.
İran generalı, «Kuds» quvetleriniñ komandanı Kasem Suleymani Iraqnıñ paytahtı Bağdatta ABD ava darbesi neticesinde elâk oldı. Amerika ve İran memurları yanvarniñ 3-ne keçer gecesi Bağdat ava limanında eki maşinağa endirilgen darbe neticesinde İrannıñ eñ itibarlı memurlarından biri elâk olğanını tasdıqladı.
Pentagon, ABD prezidenti Donald Trump yanvarniñ 2-nde saba ava darbesine qoltuttı, dep bildirdi.
ABD mahsus tedbirleri neticesinde öldürilgen Suleymani Tehrannıñ eñ itibarlı ekinci kişi sayılğan edi. Olarnen beraber Iraqnıñ şiiy opolçenleriniñ bir qaç lideri elâk oldı.


text:
OSCE Parlament assambleyası bazarertesi künü, iyülniñ 8-nde, Rusiyeniñ Qırım ve Aqyar ilhaqını ve Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvini takbih etken qarar ile netice beyannamesini qabul etti. Bu aqta teşkilâtnıñ saytında haber etile.
Lüksemburg beyannamesine 95 parlament azası rey berdi, 7 kişi qarşı çıqtı.
«OSCE parlament assambleyası Ukrainanıñ suvereniteti, siyasiy mustaqilligi, birligi ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti, Aqyar şeeri ve deñiz rayonları olğan topraq bütünligini halqara seviyede tanılğan sıñırlarda ürmet etkenini bildire; Rusiyeniñ qanunsız Qırım işğalini ve ilhaq ıntıluvını takbih etip, Rusiyeni onı lâğu etmesine, Rusiye işğalci küçlerini Qırımdan çıqarmasına ve onı Ukraina ükümetiniñ kontroli altına qaytarmasına çağıra», – dep aytıla vesiqada.
Parlament azaları Qırımnıñ askeriyleştirilüvinden ve Rusiyeniñ bu rayonlarda nükleer silânı yerleştirmege niyetlengeninden pek qasevetlengenini bildirip, Rusiyeniñ Azaq deñizi, Keriç boğazı ve Qara deñizniñ artqan askeriyleştirilüvini takbih ettiler.
Bundan ğayrı, vesiqada keçken sene noyabr ayında Rusiye tarafından Keriç boğazında ukrain deñizcileri ve gemileriniñ zapt etilüvini takbih ettiler.
«OSCE parlament assambleyası Rusiyeni halqara uquq normalarına köre Azaq deñizi ve Keriç boğazından keçüv serbestligini temin etmesine çağıra», – dep qayd etile vesiqada.
Tolu vesiqa metni bağlantıda bar.
OSCE Parlament assambleyasındaki daimiy eyyet azasınıñ muavini Sergey Vısotskiyniñ Facebookta bildirgenine köre, rey berüvde Rusiye eyyetinden tek bir vekil bar edi.
«Rusiyeliler er vaqıt kibi toplaşuvnı bozacaq ediler. Bu sene kvorum olmağanını aytacaq oldılar. Rusiye eyyetiniñ 9 azasından toplaşuvda tek bir kişi bar edi. Olar Assambleya kvorumını özleri bozıp, kvorum bozulmasına qarşı narazılıq bildirgenler», – dep yazdı Vısotskiy.
Rusiye akimiyetiniñ bunıñnen bağlı açıq izaatları daa yoq.
İyülniñ 6-nda haber etilgeni kibi, Avropada telükesizlik ve işbirligi teşkilâtı Parlament assambleyasınıñ siyasiy meseleleri ve telükesizlik komiteti Rusiyeniñ Qırım, Qara ve Azaq deñizlerini askeriyleştirüv qararını qabul etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bunı bugün Tatarstan baş naziri İldar Halikov qırımtatar halqınıñ Meclis eyyeti ile körüşüvde bildirdi, dep haber ete öz başına tayinlengen Qırım akimiyetiniñ ruporı «Krıminform».
Halikovnıñ aytqanı kibi, Tatarstan qırımtatarlarğa tasil saasında da yardım etecek – milliy mektepler açılacaq, sağlıq saqlavda – cumhuriyet Qırım hastalarına yüksek tehnologik tibbiy yardımını köstermege ve Qırım hastahaneleriniñ hızmetçilerini ögretmege azır.
Qırımtatar halqınıñ Meclis eyyeti Qazanğa iş ziyareti ile aprel 25 künü kelip çıqtı. Onıñ erkânına Meclis azaları, qırımtatar halqınıñ Qurultay delegeleri, iş adamları kire. Meclis temsilcileri ilk sefer Tatarstanğa baralar. Eyyetniñ programmasına cumhuriyet yolbaşçılığı ve Bütündünya tatarlarnıñ kongresi ile körüşüv, aliy oquv yurtlarnıñ ve medeniy tedbirlerniñ ziyayereti kire. Ziyaret aprel 29 kününe qadar sürecek.
Mustafa Cemilev bergen intervyüde Tatarstan yolbaşçıları özlerini Kreml hızmetkârları kibi alıp barğanlarını qayd etti. «Olar şimdi eñ esas teşviqatçılar süretinde bulunalar, qırımtatarlarnı Rusiye terkibinde nasıl güzel yaşayış bekleycegini işandırmağa tırışalar», – dedi Cemilev.


text:
Bu aqta Yuqarı Şurasınıñ reisi, Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinovnıñ cuma künü, mayıs 16-da, imzanlağan emirinde söz kete.
«Emir Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ vaqtınca işğali şaraitlerinde prezident temsilciliginiñ işi ğayrıdan tiklenmesi içün imzalanldı», – denile beyanatta.
Qırımdan Ukraina prezidenti daimiy temsilciliginiñ Hersonğa köçip ketmesi aqqında sual daa aprelde muzakere etile edi.
Ukraina prezidentiniñ Qırımda soñki temsilcisi Sergey Künitsın edi. O, yarımadanıñ işğali sebebinden işke öyle de başlap olamadı.
Mart 26 künü Yuqarı Şurasınıñ reisi, Ukraina prezidenti vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov onı iş mecburiyetlerini kerek olğanı kibi eda etmegeni içün vazifelerden boşattı.


text:
Bügin 1 mausım Halıqaralıq balalardı qorğau küni. Älemdegi jäne qazaq elindegi barşa aq perişte – säbilerdiñ, jas öspirimderdiñ ataulı künimen qwttıqtaymız!
Osı orayda, barşa ata-analar, eresekterge älemdegi 1,2 mlrd balanıñ qauip astında jasap jatqanın eskertemiz. Save the Children halıqaralıq wyımınıñ mälimetine qarağanda, älemdegi balalardıñ jartısına juığı kedeyşilik, aşarşılıq, soğıs jäne japalı ömir astında ötude.
Atalğan mälimetterdi keñinen taratar bolsaq, 1 milliardtan astam jasöspirim kedeyşilik pen aşarşılıq jaylağan ortada, 240 mln bala qaqtığıs oşaqtarında, 575 million qız bala adam saudası men zorlıqtı küştiñ qwrbanı boluda.
1 mausım balalardı qorğau künine oray, barşa qoğam müşeleriniñ bolaşaq ielerine degen jauapkerşilik pen borıştar tanımın tereñdetuin adamzat bolaşağı talap etude. Olarğa bolaşaqtı tabıstaudan bwrın sapalı bilim, önegili tärbie, jılı meyirim qajet ekenin eskertedi. Jer üsti qasiretten ada, säbiler jüzi quanışqa tolı bolsın!


text:
Mart 20-de Kiyevdeki körüşüvde Ukraina ve Türkiye prezidentleri Petro Poroşenko ve Recep Tayip Erdoğan qırımtatarlarnıñ aq-uquqları meselesinde Ukraina ve Türkiye areketlerini belgilemege qarar aldılar.
Bunı Ukraina devlet yolbaşçısınıñ saytı bildire.
«Bizler areketlerimizni belgileycekmiz, dep añlaştıq – şu cümleden – ileride halqara teşkilâtlarda qırımtatar meselesinde», – dep tekrarlay Poroşenkonıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
Cuma künü, mart 20-de, Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan Kiyevge ziyaret ile kelip, Ukraina-Türkiye yüksek Strategik şurasınıñ dörtünci toplaşuvında iştirak etti. Türkiye prezidenti bildirdi ki, onıñ memleketi qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını halqara alanda qorumağa devam etecek.
Türkiye Ukrainağa 10 million dollarlıq yardımnı ayırıp, 50 million dollarnı bücet defitsitiniñ qapatılmasına kredit olaraq berdi.


text:
İslâm-Terek rayonınıñ Seyit Eli (Juravki) köyünde qırımtatarlarnıñ maşinalarını teşkermeknen beraber politsiya hadimleri köy sakinleriniñ silânı tutuv şaraitlerini de teşkereler, dep bildire qırımtatar milliy areketiniñ falli, Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Köyde silâsı olğan adamlarnıñ onı tutuv şaraitlerini teşkerler. Meraqlısı şu ki, aynı vaqıtta hırsızlanğan mototsiklni ev, dolap, bilgisayar ve cep telefonlarında qıdıralar, olarnı bir de bir vesiqasız alalar. Qırımtatarlarnı qorqutmaq içün daa bir aktsiya», – dep yazdı o.
Smedlâyevniñ aytqanına köre, Qırımda internet qullanıcılarını sıñırlaycaq olalar.
«Köyümizde eki kün devamında internet yoq edi, bugün elektrikler yoq edi. İnformatsion alannı yoq etecek olalar, ATRni qapattılar, şimdi internet qullanıcılarını da sıñırlaycaq olalar. Tezden telefon bağı olmasa, iç şaşırmam», – dep qayd etti faal..
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, aprel 2-de saba Seyit Eli (Juravki) köyünde politsiya blok-postlarnı tiklep, qırımtatar timsalleri ile maşinalarnı teşkermege başladı.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasında qabul etilecek birinci qanun – deputat toqunmazlığınıñ lâğu etilmesi olmalıdır, dep tüşüne qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov.
Bunı o Facebook saifesinde bildirdi.
«Ukraina Yuqarı Şurasınıñ yañı terkibinde nice yıllar devamında añlı sürette Ukraina bütünligini bozmağa çalışqan, vatanpervelreni taqip etken, Qırımda ukrain ve qırımtatarlarğa qarşı olğan küçlerni desteklegen insanlarnıñ sayısı ğayet çoqtır… Olar öz vaqtını bekley, memleketimizge öldürici darbe endirmek içün emir bekleyler…», – dep yaza Çubarov.
O, «işğal etilgen Qırımda işğalni tanımağa istemegenlerge qarşı etilgen ayırım ve terror ilerilegen» aqqında hatırlattı.
«İnsanlarnı esirge alıp, öldüreler, cami ve evlerge sürip kireler, qanunsız ve kütleviy sürette insanlarnı tutıp, olarğa aşalayıcı ketişatlarnı azırlaylar», – dey Meclis azası.
«İntiqamnı beklemeyim, amma qanuniy ceza deptutat toqunmazlığı artından saqlanmağa istegen er bir alçaq şerif içün olmalı. Demek, yañı saylanğan Ukraina Yuqarı Şurasında ilk alınacaq qanun – deputat toqunmazılq olmalıdır», – dey Çubarov.
Evel qayd etilgeni kibi, Yuqarı Şurağa saylanğan firqalar, deputat toqunmazlığını lâğu etip, işke başlamağa vade etken ediler. Bu teşebbüske yalıñız «Maydan» ile bir sırada anlğan parlament küçleri degil de, «Oppozitsiynıy blok» da qol tuttı.


text:
N’yu-Yorkta Möselman köne
Manxettên rayonınnan başlanğan çarağa AQŞta yäşäwçe bik küp millättän möselmannar quşıldı
Amerika Quşma Ştatlarınıñ N’yu-York şähärendä tradiśion Möselman köne yöreşe buldı. Manxettên rayonınnan başlanğan çarağa AQŞta yäşäwçe bik küp millättän möselmannar quşıldı.
Yöreştän soñ säwdä häm azıq-tölek festivale oyıştırıldı. Monnan tış, qatnaşuçuılarğa bik küp millätlärneñ muzıka häm sänğat’ çığışların qaraw mömkinlege birelde.
Möselman köne inde 38 yıl N’yu-Yorkta yäşäwçe möselmannarnı oçraştıra.
Bäyläneşle xäbärlär
Dön’yada törek kähwäse köne qotlandı
5nçe dekabr’ Bötendönya törek kähwäse köne Mäskäwdä, N’yu-Yorkta, Madridta häm başqa şähärlärdä dä bilgeläp uzıldı
Txêkvondoda 44 medal’
23 nçe Balkan txêkvondo çempionatında Türkiyä sportçıları barlığı 44 medal’ yawladılar, şularnıñ 19 ı – altın.


text:
«İnternews-Ukraina» cemaat teşkilâtı, «Europeum» Avropa siyaseti institutı (Praga, Çehiya) ve Çehiya Tış işler nazirliginiñ «Transition» programması Qırımda çalışqan ukrain jurnalistlerine PRAVOSMI.NET uquqiy mesleat platformasını teşkil ettiler
«Bugünki siyasiy vaziyette Qırım jurnalistleri yañı uquqiy şaraitlerde çalışmağa mecbur, çünki Rusiyeniñ media uquğı ukrain soyundan farq ete. Yani, ukrain jurnalistleri endi Qırımıñ yañı media-uquqiy alanında telükesiz çalışa bilecek», – dep bildire «İnternews-Ukraina».
Jurnalistlerge suallareni, online formanı toldurıp, er angi vaqıtta yollamağa teklif eteler, er çarşenbe künü saat 15:00-17:00 (Moskva vaqtına köre) pravosmi.net adliyecisi suallerge cevap berecektir. Qıyın suallerge cevap elektron poçtağa 48 saat içinde kelecektir.
Rusiye media qanunlarınıñ matbuat vastalarına tesiri aqqında akutal malümatnı pravosmi.net/blog.php blogunda tapmaq mümkün.
ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-den Qırımda işini toqtatmağa mecbur edi. 2015 senesi iyün 17-den kanal Kiyevde işlemege başladı.


text:
Ukrainanıñ qırımtatar asıllı rejissörı Ahtem Seytablayevniñ «Kiborglar» draması Ukrainada eki afta soñu devamında 15 million 752 biñ 356 hrivna topladı. Bunı dekabrniñ 18-nde Ukrainanıñ Kino meseleleri boyunca Devlet agentliginde bildirdiler.
Devlet kino agentliginiñ Facebooktaki resmiy saifesinde, bu muddet içinde filmni 212 biñ 182 kişi seyir etti, denile.
Devlet kino agentliginiñ reisi Filipp İlyenko: «Ekinci afta soñunda filmde 184 ekran qaldı. Ve bu, «Yıldız cenkleri» («Star Wars») kibi küçlü bir filmniñ çıqqanına baqmadan, kinoteatrlarnıñ «Kiborglar»ğa işanğanlarını köstergen yahşı bir köstergiçtir», – dedi.
«Kiborglar»nıñ prodüseri İvanna Dâdüra seyircilerge, filmge qol tutqanları ve pervasız qalmağanları içün teşekkürlerini bildirdi.
«İçtimaiy ağlarda sıcaq ve o qadar teren seslenüvler içün er keske teşekkür etem. İnsanlarnıñ filmge bir qaç kere barğanı ise ilerlemek ve keyfiyetli bir Ukraina kinosını çıqarmaq içün ilham bere. Ondan ğayrı, «Men pervasız degilim» teşebbüsiniñ çerçivesinde elâk olğanlarnıñ qorantaları içün toplanğan yardımnıñ miqdarı 1 million 60 biñ 910 hrivna teşkil etkenini qayd etmek kerekim», – dedi prodüser.
Kösterilüviniñ birinci afta soñu içünde film, ülke içinde Ukraina filmleriniñ kösterilüvi neticesinde toplanğan para boyunca yañı rekord qoydı.
«Kiborglar» filmi Ukrainada keniş kösterilüvge dekabrniñ 7-nde çıqtı. Film, Ukrainanıñ ülke Şarqındaki terrorğa qarşı operatsiyası esnasında Donetsk ava limanı içün yapılğan uruşlar aqqında ikâye ete. Rejissör Seytablayev öz filminiñ janrını arbiy drama dey.
Film Ukraina Devlet kino agentliginden 24 million hrivnağa yaqın yardım aldı. Bu, onıñ umumiy istisal fiatınıñ yarısını teşkil ete.


text:
Bazarertesi künü Kabulda Afgan memurlarını taşığan hızmet avtobusına qarşı yönelgen patlav neticesinde bir kişi elâk oldı. Akimiyetniñ malümatına köre, daa beş insan yaralandı. Avtobusta Tasil nazirliginiñ hadimleri ketken edi.
Berilgen malümatqa köre, patlav şinağa qoyulğan magnit bombasınıñ patlaması neticesinde yüz berdi.
Ücüm mesüliyetini kimse almadı. Taliban Afğanistannıñ havfsızlıq quvetleri ve devlet işçilerine sıq-sıq ücüm ete.
Bunıñ kibi patlavlar Kabulda sıq-sıq ola, faqat soñki ayları Afğanistannıñ paytahtında büyük ücümler olmağan edi.


text:
Tabiat er zaman adamnı baqqan. Çoqtan-çoq pek lezetli ve faydalı yemişler insannıñ sofrasını zenginleştirgenler. Olar arasında yüvez, muşmolla, burulgen, itburun, qapım tuzluq, kögem ve digerleri qırımtatarlar içün kerekli vitamin menbası, halq ekimleriniñ yardımcısı olğanlar. Lâkin tabiyatta insan içün havflı yemişler de bar.
Dağda, etrafımızda ösken ve siz bilmegen yemişlerni aşamañız!
Daa doğrusı, olarnıñ yemişini, yapraqlarını, pıtaqlarını qoluñızğa bile almañız. Bazı ösümliklerniñ, meselâ, borsuq tereginiñ ineleri ve qabuğı pek zeyerli. Bazı ösümliklerniñ (babuğan) çeçeklegen vaqtında tozu insanda allergiya, teninde yanıqlar yarata bile. Delimidan, baltatran, tilki yüzümi, qozubaş lâlesi, güzel kiyev, çöpleme ot, peyğamber dögmesiniñ bütün ösümligi (tamırı, pıtaqları, yapraqları, çeçekleri, yemişi) zeherli. Baldıran, zaqqum, oymaq otunıñ yerden töpedeki qısmı zeyerli; sasıq ot, abselâtin otnıñ yemişleri ve urluqlarını aşamaq olmaz. Qara sarıq, köpek yüzüminiñ yemişi ve ot qısmına tiymeseñiz, yahşı olur.
Dülber olsa da, nasıl ösümlikniñ yemişi olğanını bilmeseñiz, yahşısı, dadını baqmañız. Eger siz zeherli yemişni aşap, ya da yapraqlarına, qabuğına tiyip, başıñız ağırt¬mağa, sıcağıñız çıqmağa, yüregiñiz bulanmağa başlasa, isal tutsa, ayaqları¬ñız tutulmağa başlasa tibbiy yardım qıdırı¬ñız. Acele yardım kelgence, qusmağa, mideñizni yuvmağa tırışıñız. İçken suvuñızğa, olsa, kömür apları (aktivirovannıy ugol) qoşuñız. İçek boşatqan, yürek ilâcları da içmege mümkün. Zeyerlengen alda mıtlaqa ekimlerniñ yardımı kerek ola.


text:
Herson vilâyetinde oktâbr 28 kününe planlaştırılğan Qırım qamaçavına qarşı aktsiyanı lâğu ettiler, deyler teşkilâtçılar. Olarnıñ sözlerine köre, bunı olarğa qarşı kelgen qorquzuvlardan sebep ettiler, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Çarşenbe saba Herson vilâyetinden Novoalekseyevka-Canköy yolunda, «Çonğardan» 20 km uzaqlığında Qırım qamaçavına qarşı aktsiyanıñ iştirakçileri toplandı, şu cümleden onıñ teşkilâtçısı, Geniçesk sakini – taksi aydavcısı Zinoviy Nijnik. Onıñ sözlerine köre, oña yerli sakinler muracaat ettiler – Qırım qamaçavııñ iştirakçileri olarnı toqtatıp, maşinalarını teşkergenleri ile razı olmağan taksi aydavcıları.
Bunıñ ile o şunı bildirdi ki, Qırım qamaçavına qarşı aktsiyanı lâğu etmege mecbur oldıdar, çünki oña «Pravıy sektor» faalleri tarafından basqı etile edi. Nijnikniñ aytqanı kibi, onı ve aktsiya iştirakçilerini «beden cezalandıruvı ile qorquza ediler».
Erkekniñ sözlerine köre, aktsiyada 150 insannıñ iştirak etmesi planlaştırıla edi, amma çoqusı qorqıp, iştirakten vazgeçti.
İşbu aktsiya teşkilâtçısınıñ maşinasına Qırım qamaçavınıñ teşkilâtçıları keldi, şu cümleden ştab muavini İzet Gdanov, «Pravıy sektor» ve diger bölüklerniñ temsilcileri.
Olar erkekni onıñ «Geniçesk rayon memuriyetiniñ sabıq başı, şimdi yarımadada akimiyetke yaqın olğan qırımtatar teşkilâtlarından biriniñ reberi Seytumer Nimetullayev»niñ vazifelerini eda etkeninde qabaatladılar.
İzet Gdanov jurnalistlerge aytqanı kibi, Qırım qamaçavına qarşı aktsiya «Rusiye Federatsiyasınıñ qaideleri boyunca keçmek kerek edi», «separatist aktsiyası Ukraina topraq bütünliginiñ bozuluvına yönelgen».
Qırım qamaçavınıñ işitarkçileri ve teşkilâtçıları memuriy sıñır yanında davalaşmağa devam ete. Bunıñ ile, Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, uquq qoruyıcılar mında yoq.
«Pravıy sektor» Nijnikniñ qorquzuvlar olğanı aqqında bildirüvini red ettiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
2018 2019 2.sınıf türkçe yazılısı indir,2018 2019 2.sınıf türkçe yazılısı 2.sınıf türkçe yazılısı download,2.sınıf türkçe yazılısı ara,2.sınıf türkçe yazılısı bul,2.sınıf türkçe yazılısı sunusu,2.sınıf türkçe yazılısı oku,2.sınıf türkçe yazılısı izle,2.sınıf türkçe yazılısı açıklaması indir,2.sınıf türkçe yazılısı dosyasını indir,2.sınıf türkçe yazılısı açıklaması,2.sınıf türkçe yazılısı Şiirleri,2.sınıf türkçe yazılısı nedir?
1 yorum
-
hiç bişey annamadım bu yazılıdan çünkü hep yazı var problem çözülmüyo hiç semedim


text:
Rusiye kontrolindeki İslâm Terek rayon mahkemesi Noman Çelebicihan batalyonında iştirak etkeninde qabaatlanğan Mecit Ablâmitovnıñ davası boyunca beş şaatnı sorğuğa çekti. Olardan biri daa evel batalyonda iştirak etkeninde qabaatlanğan Aydın Mamutov bildirdi ki, şaatnıñ sorğu protokolında qayd etilgen malümatnı bermedi. Bu aqta advokat Ayder Azamatov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Şaat (Mamutov – QA) bildirdi ki, cenk uruşlarında olğan kontuziyası bar. Şaatlıq seslendirilgende şaat onı sorğuğa çekken FSB hadimleri sorğu protokolını oqumağa bermeyip, tek şaatlıq vesiqasını imzalamağa berdi», – dep bildirdi Mecit Ablâmitovnıñ imayecisi.
Şaat Seytibram Zeytullayev Ablâmitovnı tek bir kere kördi, dep ayttı.
«Şaat Zeytullayevniñ sorğu vaqtında bildirgenine köre, o, Mecit Ablâmitovnı bir kere kördi ve o cenk talimlerinde iştirak etmedi. Şaat, Mecit Ablâmitov «Asker» teşkilâtınıñ erkânında edi, olarğa şeadetname berilgen edi ve olar sıñır hızmetine yardım etken edi, dep ayttı. Aytmaq kerek ki, «Asker» cemaat teşkilâtı 2016 senesinden berli resmiy şekilde qayd etilgen teşkilât ola», – dep qoştı advokat Azamatov.
Avgustnıñ 19-nda Rusiye FSBsi «ukrain milliy batalyonında» iştirak etkeninden şübheli sayılğan Qırımnıñ İslâm Terek rayonınıñ sakinini tuttı, dep bildirdi. İslâm Terek rayonınıñ sakinine qarşı cinaiy dava açıldı. Al-azırda şübheli tutuldı. FSB, qırımlı 2016 senesi esas Ukrainağa ketip, «Lenur İslâmov qurğan N.Çelebicihan batalyonına» kirdi, dep bildire.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «Noman Çelebicihan göñülli qırımtatar batalyonında» iştirak etkeni içün Ukraina vatandaşınıñ qanunsız tutuluvı ve evinde tintüv keçirilüvi boyunca cinaiy tahqiqat başlattı.
Daa evel Qırımda qurucısı Lenur İslâmov olğan «Noman Çelebicihan göñülli batalyonınıñ» azaları olaraq tanılıp qabaatlanğan üç qırımtatarına qarşı qabaatlayıcı qarar çıqarılğan edi. Bu birleşmeniñ azaları olğanınen bağlı şübheler ile qırımlılarğa qarşı eki ğıyabiy qarar da çıqarıldı.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
Cuma künü, sentâbr 26-da, Berlinde Rusiye, Ukraina ve Avropa Birligi vekilleriniñ gaz boyunca nevbetteki körüşüvi ötkerilecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Bundan evel Rusiye energetik naziri Aleksandr Novak Moskva öz fikirini deñiştirmedi, dep qayd etken edi. Demek ki, noyabr-dekabr borcları bütünley ve mayıs ve aprel borcları qısmen ödenilmek kerek. Al-azırda Ukrainanıñ «Gazpromğa» borcu beş milliard dollardan ziyadedir.
Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük Kiyev Rusiye ile yalıñız bazar şartları esasında añlaşmağa azır olğanını bildirdi.
«Bazar fiyatını alsaq, oña köre ödeycekmiz, lâkin Rusiyeniñ «Gazpromına» maddiy yardım köstermeycekmiz», – dep qayd etti Ukraina baş naziri.
Bu arada onıñ bildirgenine köre, qış yaqınlaşqanınen Rusiye qollarında daa ziyade imkânlar peyda ola. İyül ayınıñ soñunda Ukraina energetika ve kömür sanayı naziri Yuriy Prodan bildirdi ki, qızdıruv mevsimini keregi kibi qarşılamaq içün Ukrainanıñ gaz yedekleri yeterlidir.
Macaristanda memleket içinde gaz ihtiyacları arta, onıñ içün Ukrainağa gaz berilmesi belgisiz müddetke qadar toqtatıldı, dep aytıla gaz nañliye sistemasınıñ operator beyanatında.
2013 senesi mart ayında Macaristan şirketi ukrain tarafı ile Ukraina bazarına yılda 6 milliard kubometr gaz berilmesi aqqında añlaşqan edi. Aynı vaqıtta taşımalar ticaret ve tehnikiy şaraitlerge köre yapılacağını birden qayd ettiler.
İyün 16-dan itibaren «Gazprom» «Naftogazğa» gaz bermey. İyün ayından berli Ukraina Avropa memleketlerinden gaznı revers olaraq ala. Lâkin «Gazprom» yolbaşçısı Aleksey Miller Avropa memleketleri Ukrainağa gaz berecek olsalar, şirket Avropa şirketlerine gaz berilmesini eksilte bile, dep ayttı.
Avropa Birliginiñ energetika komissiyasınıñ yolbaşçısı Günter Ettinger Kiyev ve Moskvağa Ukraina ve Rusiye arasında gaz davası boyunca Stokgolm arbitraj mahkemesiniñ qararı olmağanına qadar çalışacaq gaz añlaşmasını imzalamağa teklif etti.


text:
Qazaqstanda AES saludı qoldaytındar da, qoldamaytındar da bar. Qazirgi uaqıtta elimizde atom elektr stnaciyası salınuı mümkin degen pikir keñinen talq..
Ärbir ata –ananı balağa bilim beru mäselesi tolğandıratını anıq. Balası mektepke bararda özine bilim berudiñ mañızdılığı, qajettiligi, sapası turalı..
Jahandanu däuirimen birge adamzat damuınıñ törtinşi – postindustrialdı kezeñi kelip jetti. Bwl qoğamda düniege kelgen Z wrpağın 2010 jıldan bastap öm..
Auğan soğısınıñ ardageri, tarih ğılımdarınıñ doqtorı, professor Saylan Bolat Sanabaywlı auğan ahualı, tälipter qateri turalı arnayı swhbat berdi. ..
Jazdıgüni jayılımda qoñdanatın maldı qolğa qaratqan, qorağa qamatqan biılğı quañşılıqtıñ aqırı oñtüstik-batıs öñirlerde jwtqa aynaldı. Agrarlı bağdard..


text:
Rusiye Ceza kodeksiniñ nefret ve duşmanlıq doğuruvı maddesi yımşatılsa da, işğal altındaki Qırımda Rusiye tahqiqatçıları ekstremizm davalarını qapatmay. Bu aqta «Agora» halqara aq qorçalayıcı gruppasınıñ advokatı Aleksey Ladin bildirdi.
Advokat ekstremizmde qabaatlanğan sekiz insannıñ menfaatlarını temsil ete, olarnıñ davaları alâ daa qapatılmadı, dep bildire Radio Svobodanıñ rus bürosı.
Ladin, İsmail Ramazanovnıñ şikâyet arizasını misal olaraq köstere. Qırımdaki Rusiye uquq qoruyıcıları Ramazanovnı Zello online-ratsiyası vastasınen nefret ve duşmanlıq doğurğanında qabaatladı.
Yanvarniñ 8-nde Ramazanov dava qapatılmasını ve onıñ ekstremistler ve terroristler cedvelinden çıqarılmasını rica etken edi. Lâkin Rusiye Tahqiqat komiteti alâ daa bir qarar çıqarmadı.
İsmail Ramazanov 2018 senesi yanvarniñ 23-nde tutulğan edi, Novıy mir köyündeki evinde tintüv keçirilgen edi. Rusiye Tahqiqat komiteti, onı Zello internet-radiosı vastasınen ekstremizm teşviqatında qabaatladı.
İyülniñ 14-nde İsmail Ramazanov SİZOdan çıqtı, çünki bu cinaiy iş boyunca şeklengenler yarım yıldan ziyade nezaret altında qalmay.
Avgustnıñ 2-nde belli oldı ki, Ramazanovğa qarşı cinaiy iş qoşma tahqiqatqa qaytarıldı.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Merkeziy rayonı mahkemesinde «Fevral 26 işi» boyunca oturışuvında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlanğan Mustafa Degermenci ve Ali Asanov sorğulandılar.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgeni kibi, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci mahkemede, yaqalanğandan soñ Qırım müftisi Emir Ablayevnen körüşüvleri olğanı ve o, olarğa itiraf etmek ve qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkeni aqqında ikâye ettiler.
Ali Asanov mahkemede, 2014 senesi fevral adiseleri vaqtında Aqmescitke, traktorğa yedek parçaları almaq içün kelgenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, o, iç bir qarışıqlıqlarda iştirak etmedi ve iç kimseniñ buyruqlarını eda etmedi. Barışıqlı miting esnasında Asanovda, o, daa evel ve daa soñra iç de körüşmegen zarar körgen Aleksey İvkin ile turmuş çatışması olıp keçti. Asanovnıñ aytqanına köre, o vaqıt o, qabaatlanğanlardan iç kimseni tanımay edi. Asanov, yaqalanğanından soñ tahqiqatçı oña tazyıq etti – yaqınlarda tintüvler yapılacağı ile qorquzdı, terciman bermekni red ete edi, dedi.
Mustafa Degermenci, barışıqlı mitingge köydeşlernen beraber kelgenini bildirdi. Emiraliyevden ğayrı muhakeme etilgenlerden iç kimseni evelden bilmedi, cemiyet tertibini bozacaq iç bir areket etmedi, iç kimseden buyruq almadı ve eda etmedi. Miting esnasında Degermencide, zarar körgen Şlâgin ile turmuş çatışması olıp keçti. Neticede zarar körgen onıñ tarafından uruldı ya da, daa doğrusı, «iteldi», dep añlattı qabaatlanğan.
«Fevral 26 işi» boyunca nevbetteki oturışuv dekabrniñ 25-nde olacaq.
2015 senesinde bir grup qırımtatar faaliyetçilerge qarşı 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlandı. Olarnı kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlaylar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Qırımda Qarasuvbazar rayonı Sartana (Alekseyevka) köyüniñ sakini Müdessir İsayevniñ ğayıp olğanını haber eteler. Bir qaç kün evelsi ormanğa ketip qaytmağan erkek aqqında malümat içtimaiy ağlarda tarqatıla.
Qırımlılarnıñ mart 17-de aqşam Facebookta bildirgenine köre, ğayıp olğan qırımlı – 1951 senesi doğma, közleri zayıf köre.
«Er kişi Müdessir İsayev ğayıp oldı, 1951 senesi doğma, Qarasuvbazar rayonı Sartana köyüniñ sakini. Adam zayıf köre. 5 kün evelsi köpeginen ormanğa ketti... Köpegi evge saipsiz qayttı. Köydeşleri ve Fevqulâde vaziyetler nazirligi erkekni qıdırdı, amma bir neticesi yoq», – dep aytıla ilânda.
Qırımnıñ Rusiye idaresi saytında ğayıp olğan erkek aqqında malümat yoq.
Mart 4-de aqşam Facebookta üç yaşında oğlançıq ğayıp olğanını bildirdiler. Bala Qarasuvbazar rayonınıñ Köktaş köyü civarındaki ormanda coyuldı.
Qasaba sakinleri ve lâqayt qalmağanlar balanı qıdırmağa keldi. Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ Qırım idaresi bildire ki, vaqia yerine qıdıruv-qurtarıcı hızmetleriniñ küçleri ve vastaları yollanıldı – 212 insandan ibaret taqım şekillendirildi.
Bir qaç saatten soñ oğlançıq Köktaş köyünden 3 km uzaqlığında dağ yolunıñ çetinde tapıldı.


text:
Qırım ZAGSları doğuv ve ölüm qayd etüvinden ğayrı, qalğan areketlerini toqtattı, bildire Qırım Adliye Nazirligi.
Müessise malümatına köre, 2020 senesi martnıñ 3-ünden 14-ünece Qırımda 667 bala doğuvı ve 334 qoranta quruluvı qayd etildi.
Qırımda aprelniñ 11-inde daa bir koronavirus adisesi qayd etildi. Bu Yaltada yaşağan qırımlıdır. Umumen Qırımda 29 COVID-19 adisesi.
Aqyarda altı adam hastalandı, dört adam yahşı oldı.
Qırımda özüni tecrit etüv rejimini aprelniñ 30-ınace uzattılar, Aqyarda - aprelniñ 19-ınace.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
«Donetsk halq cumhuriyeti»niñ boyevikleri fotomuhbir Anton Skibanı yiberdiler.
Fotografçı onıñ ile «er şey yahşı olğanını» bildirdi. Beden yaraları yoq eken, yalıñız urbanı parçaladılar. Skibanıñ sözlerine köre, onıñ yollanuvını LifeNews Rusiye telekanalı çıqara edi.
Onı yañlış bildirüvlerni bermege mecbur etip, bunı kamerağa çeke ediler.
Qayd etemiz, jurnalist Anton Skibanı Donetskte iyül 22 künü tuttılar.
«Telekaritika»nıñ malümatına köre, Skiba «Donbass palas» musafir hanesinde CNN amerikalı telekanalınıñ çıqaruv taqımı ile buluna edi. Birden odağa üç silâlı boyevik sürip kirdi, onı tutıp, belgisiz yönelişke alıp kettiler.
Evel jurnalistlerniñ qoruvı halqara komiteti Ukraina şarqında jurnalist aqlarınıñ bozuluvını takbih etken edi.


text:
Eki aydan ziyade Rusiye ordularını Ukraina sıñırlarına ve işğal etilgen Qırımğa yolladı. Amerika Birleşken Devletleriniñ esaplarına köre, umumen Moskva Ukraina etrafında ve yarımadada tahminen 130 biñ arbiyni topladı. Fevralniñ 13-nde ve 14-nde yapılğan yoldaş fotoresimlerinde esas küçlerniñ Beyazrusiyedeki Rusiye-Ukraina sıñırında ve işğal altındaki Qırımda bulunğanı körüne.Qırımda Rusiye orduları bulunğan yerlerni haritada baqıñız.
Fevralniñ 15-nde Rusiye Mudafaa nazirligi ordusınıñ bir qısmı Ukraina sıñırından ve Qırımdan daima bulunğan yerlerine qayta, dep bildirdi. Faqat NATO Ukraina ve Rusiye sıñırında şimdilik bir areket körmegenini bildirdi.


text:
Qırımda uquq qoruyıcılar Aqmescit rayonı eki sakini – Memet Selimov ve Osman İbragimovnıñ öldürüvinde şeklengen 31 yaşında erkekni yaqaladılar.
«Qıdıruv tebirlerniñ keçirilmesi neticesinde uquq qoruyıcılar öz qabaatını tanığan 31 yaşında erkekni yaqaladılar. Olğan malümatqa köre, cinayet turmuş sebebi negizinde yapıldı», – dep bildire Rusiye İçki işler nazirliginiñ Qırım idaresiniñ matbut hızmeti.
Matbuat hızmetinde deyler ki, qırımtatarlarnıñ cesetleri Aqmescit rayonı qasabalarınıñ birinde tapıldı. Şeklengen şahısqa nisbeten Rusiyeniñ Qırım boyunca Taqiqat komiteti Rusiye Federatsiyasınıñ Cinaiy kodeksiniñ 105 maddesi 2 qısmı — öldürüv boyunca cinaiy işni açtı.
Bildirilgeni kibi, 1986 senesi doğma Memet Selimov ve 1988 senesi doğğan Osman İbragimovnıñ belgisiz şahıslar tarafından Aqmescit civarıda tutulması mümkün edi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada bir qç qrımtatarı belgisiz ğayıp oldı. Qırımda taqiqat komiteti cinaiy işlerni açsa bile, bu insanlarnıñ bulunuv yerleri aqqında alâ daa malümat yoq.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Devlet şurasınıñ prezidium erkânını deñiştirip, Kreml tayin etken işğal etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnı onıñ erkânına kirsetti. «Rusiye Federatsiyası Devlet şurasınıñ prezidiumı aqqında» qarar cumaaqşamı künü Kreml saytında aydınlatıldı.
Rusiye Federatsiyası Devlet şurasınıñ prezidiumı acele meselelerniñ al etilmesi içün şekillene, Devlet şurası işiniñ planını muzakere ete, em de onıñ nevbetteki toplaşuvnıñ kün tertibini belgiley; Devlet şurasınıñ iş planını ve qararlarınıñ yerine ketirilmesini talil ete.
Prezidium toplaşuvları eñ azından ayda bir kere keçirile. Prezidiumnıñ azalar erkânı Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti tarafından belgilene ve yarım yılda bir kere deñiştirile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Awrupa Berlege Ukrainağa xärbi yärdäm cibärergä cıyına
Bu xaqta berlekneñ wäkile Djozef Borrell N'yu-Yorkta söyläde
Awrupa Berlege tışqı mönäsäbätlär häm iminlek säyäsäte yuğarı wäkile Djozef Borrell BMO ğomum şurası utırışları qısalarında N’yu-Yorkta jurnalistlar belän oçraştı. Ul Rusiyäneñ Ukrainadan çığarılğan aşlıqnıñ kübeseneñ Awrupa Berlegenä kitüe turındağı süzlärenä cawap birde.
“Ukrainadan êksportlanğan aşlıqnıñ kübese moxtac däwlätlärgä kitte. Kürsätkeçlärgä qarağız. Statistikağa qarağız. Ukrainadan êksportnıñ öçtän ikese Afrika, Yaqın Könçığış häm Aziyägä kitte,”-dide Borrell.
Ul Awrupa Berlegeneñ Ukrainağa xärbi yärdäm qararı turında isä bolay dide: “Oktyabr’dä Awrupa Berlege tışqı êşlär ministrları cıyılışında ber täq’dim yasarğa uylıybız häm bu şaqtıy tiz prośedura bulaçaq”.
Djozef Borrell xärbi yärdämneñ üz êçenä nilär alacağı turında centekläp söylämäde.
Bäyläneşle xäbärlär
Qıtay Ayda baza tözergä niyätli
Atom-töş ênergiyäse belän êşläwçe bazanıñ tözeleşen 2028nçe yılğa qadär tögällärgä planlaştıralar
İranda media xezmätkäre qulğa alınğan
İran üzäge Londonda urnaşqan oppoziśiyäçel media organı "Iran International" televideniyese öçen êşläwe alğa sörelgän ber keşeneñ qulğa alınuın belderde


text:
Soñki malümatlarğa köre, Moskva metrosında Arbat-Pokrov ağında yüz bergen qaza neticesinde 10 insan elâk oldı, 140 kişiden ziyade yaralandı, dep bildire Moskva şeer yolbaşçısınıñ muavini Pötr Birükov, haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, 106 yaralanğa insan hastahanede buluna. Qaza yerine Rusiye MÇS yolbaşçısı Vladimir Puçkov keldi.
Qurtarıcılar Moskva metrosınıñ «Park Pobedı» ve «Slavânskiy bulvar» stantsiyaları arasında trenniñ üç vagonı çıtadan çıqqan tonnelden yolcularnı çıqardılar.
Moskva prokuraturası vaqianı ögrenip başladı. 8 yaralanğan kişini Sklifosovskiy İnstitutına alıp kettiler. Yolcularnı tahliye etmek içün Fevqulâde vaziyetler Nazirliginiñ 8 vertolöti qullanıldı.
Moskva yolbaşçısı Sergey Sobânin bildirdi ki, şeer akimiyeti elâk olğanlarnıñ soy-soplarına 1 million ruble töleycek.
Moskva boyunca MÇS vekili Viktor Birükovnıñ aytqanına köre, kerginlik eksilgeni sebebinden yañlış signalizatsiya oldı. Bundan sebep tren apansızdan toqtadı ve qaza yüz berdi.
Malümatnı Rusiye Taqiqat komitetiniñ vekili Vladimir Markin tasdıqladı. Naqliyat havfsızlığını bozuv aqqında cinaiy iş açıldı.


text:
Almaniya politsiyası bildire ki, Münhende ticaret merkezinde ateşni 18 yaşındaki iranlı kişi açtı, o bu şeerde yaşay edi. Politsiya hadimleriniñ qayd etkenlerine binaen, o özüni öldürdi, dep bildire Radio Svoboda.
Ücüm etken adamnıñ maqsatları belli degil. Politsiya onıñ bir özü olğanını ayta.
Münhende ateş açması neticesinde 9 kişi elâk oldı, 20-den ziyade yaralandı, olardan 3 adam ağır alda buluna.
Bundan evel politsiya ücüm etken üç kişini qıdırğanını ilân etken edi.
Münhende ücüm etken kişi cuma künü, tahminen saat 18:40-ta Olympia Einkaufszentrum ticaret merkezinde ateş açtı.
Almaniya kantsleri Angela Merkel Milliy havfsızlıq şurasınıñ acele toplaşuvını çağırdı.


text:
Avropa komissiyası mart 31-de Ukrainağa 250 million euro berilmesi aqqında qarar aldı. Bu sermiya maliye yardımnıñ birinci ve ekinci programmaları çerçivesinde qalğan edi, dep haber ete Avropa komissiyasınıñ matbuat hızmeti.
Para Kiyevge aprel ayınıñ soñuna qadar berilecektir.
İlk eki programmanıñ çerçivesinde Kiyev 1,61 milliard eurodan 1,36 alğan edi. 1,8 mlrd. euro miqdarında üçünci programmanı Kiyev üç parça olaraq alacaq: ekisini yılnıñ soñuna qadar ve daa bir danesini – 2016 senesiniñ baarinde.
Bu sene yanvar ayında Avropa komissiyası Ukrainağa büyük maddiy yardım berilmesini teklif etti – 1,8 milliard eurolıq orta acele kreditler.


text:
Demirci biri-birine oşağan eki dane saban (plug) yasay. Bir sabannı ustahanesinde qaldırıp, ekincisini arabağa yüklep tarlağa yer qazmağa kete. Bir qaç künler çalışqan soñ, çalışqan saban pek dülber, kümüşday yıltırağan saban ola, amma ustahenede turğan saban qarara ve totlana. Biraz vaqıttan soñ, eki saban biri-birinen körüşeler.Read More
Category: Masallar
TAVŞANDAN QORQQAN DA BAR
Yaqut masalı
– Bu da yaşayışmı?! – dep öpkeley bir kün öz-özüni acığan Tavşan. – Er şeyden qorqam, er şey meni qorquza. Quru pıtaq çırt etse – men abdıra¬yım, quşçıq bir çalıdan ekinci çalığa uçsa – ötüm patlay. Yapraqlarnı şatırdatıp sıçan öz yuvasına çapsa, meni bu da qorquza. Dünyada men qorqmağan bir şey barmı eken? Er şeyden qorqıp, qaltırap yaşamaqtan köre, suvda boğulmaq eyidir…Read More
TILSIMLI HAVUÇ
Qış keldi. Topraq, dağlar – bütün yer qar yorğanınen örtüldi. Kiçkene Tavşançıqnıñ evinde bir türlü aş qalmadı. Tavşançıq pek aç oldı. Dağğa barıp, aşamağa bir şeyler qıdırayım, dedi.
Tavşançıq qar tübünde qıdırdı, qıdırdı ve Şameçikni hatırladı. Qar teren, suvuq, Şameçik evde oturadır em, men kibi, aç olğandır, tüşündi Tavşançıq. Bir şeyler tapsam, mıtlaqa onen paylaşırım. Birazdan o eki havuç taptı.Read More
CÜMERT TAVŞAN
Başqırt halq masalı
Bir adam bayramnıñ arfesinde musafirlerni davet etmek içün küçük oğlunı yollağan. “Felânça emceni, dedeni, felânça tizeni…”, dep bir qaç ad söylegen. Oğlan diqqat ile diñlegen, amma qapudan çıqqan soñ, o kimni davet etecegini unutqan. Evine kirip, tekrar soramağa cesaret etmegen. “Men bütün köy ealisini davet eteyim, – tüşünip, qarar alğan. – Olarnıñ arasında, babam davet etken musafirler de olur”.Read More
TEZEK
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken. Keniş çölde bir qart qartiynen yaşağan. Qartiy çölge çıqıp, mal kübresini toplağan, tezekler yasap olarnı küneşte qurutqan soñ obalap qoyğan.
Soñki tezek obasını evden yaqın bir yerde obalay turğan. Eñ töpesine tegiz soyunı degil de, qoy yünlerine bulğalanğan tomalaq tezekni qoyğan. Ve oña adiy tezek, demey, “qoluboq” degenler, yani boqtan yasalğan tezek.Read More
EYİLİKKE KEMLİK YAPMA…
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken, eyilik sevgen bir çoban bar eken. Künlerden birinde bu çoban qoylarınen dağ etegine köterile. Dağda yanğın çıqqanını köre. Barıp baqsa, ne körsin? Ateş içinde balaban bir şey çapalana em de bala kibi ağlay eken.Read More
KEL, NAVREZ KEL!
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken, bir köyde qozuçıq yaşağan. Bir kün o, anasından soray:
– Ana, tışta pek suvuq, qar yerni qaplap aldı. Ya ne vaqıt sıcaq kelecek, küneş qızdıracaq?Read More


text:
Qırımdaki mahkeme faal Bekirovnı eki ayğa apiske aldı (video)
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi dekabrniñ 13-nde qırımtatar faali Edem Bekirovnı eki ayğa tevqif etti. O, fevralniñ 11-ne qadar nezaret altında qalacaq, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri. Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana. Herson vilâyetindeki Novoalekseyevka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutuldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. (Video: Qırım Birdemligi)


text:
Rusiye kütleviy haber vastaları, yanvar 13 cumaertesi künü S-400 «Triumf» avanı mudafaa zenit raketa kompleksleri Aqyardaki Fiolent burnunda «arbiy nevbetke turdı», dep bildireler.
TASS haber agentligi, Rusiye Arbiy ava quvetleri (AAQ) ve Avanı mudafaa quvetleriniñ (AMQ) 4-nci ordusı komandanı Viktor Sevostyanovnıñ sözlerini naqil etip: «Bugünden başlap, Qırımnıñ ava mudafaası grubu eñ zemaneviy, bütün dünyada misli olmağan «S-400» zenit raketa sistemi ile silâlandırıldı», – dep bildire.
Bir yıl evel Rusiye ilhaq etilgen yarımadanıñ territoriyasında S-400 komplekslerini endi yerleştirgen edi – olar Feodosiya etraflarına ketirilgen ediler. Ondan ğayrı, Rusiyeniñ arbiy muessisesinde FSBniñ iştiraki ile yapılğan diversiyalarğa qarşı talimlerniñ ötkerilmesi aqqında bildirdiler.
Daa evel Kremlde, S-400 zenit raketa sistemleriniñ «Rusiye-Ukraina sıñırında provakatsiyaları»nıñ ögüni almaq içün Qırımda yerleştirilgenlerini añlattılar.
Kyivde, Qırımnıñ ilhaqından soñ andaki Rusiyeniñ arbiy mevcüdiyetiniñ arttırılmasına tecavuziy areket deyler. Ğarp devletleri de, Rusiye tarafından yarımadada arbiy talimlerniñ ötkerilmesi munasebeti ile raatsız olğanlarını bildirdiler.
Rusiye, onıñ daa evelki S-300PM kompleksiniñ modifikatsiyası olğan S-400 zenit raketa kompleksiniñ atış menzili 400 kilometr olğanını ve o, bir kereden 80-ge yaqın nişannı közete bilgenini iddia ete. Rusiye Suriyeniñ ğarbında böyle sistemni daa 2015 senesiniñ soñunda Türkiye uçağı Türkiye-Suriye sıñırında Rusiy uçağını atıp yıqqanda yerleştirdi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
26 tamız. Almatı. 6 aydan beri qamaudağı sayasatker, tirkelmegen "Demokratiyalıq partiyanıñ" jetekşisi Janbolat Mamayğa qarsı SI-18 mekemesindegi tergeuşi qañtar qırğınına baylanıstı qamauda jatqan bozbalağa jalğan kuälik beruge itermelegen, Bwl turalı Janbolattıñ jwbayı, jurnalist, qwqıq qorğauşı Inga Imanbay "Biz tergeuşilerdiñ qılmısın qolımızben wstap aldıq..." dedi.
Inga öziniñ paraqşasında "
Alpısbaev Twrsınbay Bauırjanwlı. Däl osı qazaqtıñ jigiti tergeuşilerdiñ qısımına könbey, Janbolat Mamayğa qarsı kuälik etuden bas tartqan. Twrsınbayğa, onıñ ata-äjesi men äpkesine, qorğauşısı Jalgas Saparhanov
ağa alğıs aytamız! Aqiqattan attamay, satqındıqqa jol bermey, ädilettiñ jağında bolğandarıñızğa alğısımız şeksiz!
Qwzırlı organdardı, biliktik jandayşaptarın eskertemiz, SI 18 mekemesinde otırğan Twrsınbayğa osı batıl qadamı üşin qanday da qısım, qiyanat jasalsa jauap beresiñder! Biz onıñ arı qarayğı tağdırın baqılauda wstaytın bolamız. Advokatımen ünemi baylanıstamız". dedi.
Janbolattıñ qamalu sebebi men türmeden bosamay otıruındağı sayasi astar turalı swhbatta aytıladı.
“The Qazaq Times”


text:
İşğal altındaki Qırımnıñ aliy oquv yurtları yerine yerli mezunlar Ukraina ve Avropa universitetlerine oqumağa kireler. Böyel bir malümatnı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde «Almenda» vatanlaşlıq tasil Merkeziniñ işğal etilgen territoriyalardakilerniñ tasil meseleleri boyunca eksperti Valentina Potapova bildirdi.
«11-nci sınıf mezunlarınıñ sayısı azaldı, çünki ana-babalarnıñ çoqusı Rusiyeden ğayrı iç bir yerde tanılmağan aliy oquv yurtlarınıñ diplomı alınğanını istememekte. 2014 senesi Qırım mekteplerini 15 biñ talebe bitirdi, 2017 ise – 10 biñden de az. Biz alğan malümatqa köre, iç olmağanda olarnıñ 1 biñi esas Ukrainağa oquvğa kirmege ketti, o qadarı ya da ziyadesi – Rusiyege, ondan da ğayrı – sanktsiyalarğa baqmadan Poloniya, Çehiya, Almaniya kibi Avropa aliy oquv yurtlarına kettiler», – dep qayd ete ekspert.
Aynı zamanda Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektorı Vladimir Kazarin Qırımdan Kyivge kelgen abituriyent sayısı pek artqanını bildirmekte.
«Meselâ TMUğa, diger aliy oquv yurtlarına nibseten kirgen qırımlı abituriyent sayısı epsinden yüksek. Olarnıñ arasında hususan esas Ukraina mekteplerinden mezun olğanlarnıñ sayısı daa da ziyade edi. Universitetimizge bağlı kolejge de bayağı bir qırımlı oqumağa kirdi. Yaqında bizge Qırım federal universiteti denilgen yerden oquvını devam etmek maqsadınen yarım gruppa bizge avuştı», – dep ikâye etti rektor.
Avgust ayında Qırım federal unüversitet ve Aqyar devlet universiteti meşur zenaatlarğa büjet esabına oqumağa kirgen talebe sayısı azalğanı aqqında ilân etti.
Ukraina tasil ve ilim naziri Liliya Grineviç iyünniñ 28-ne köre bergen malümatına binaen,işğal altındaki Qırımdan kelip esas Ukrainadaki aliy oquv yurtlarına kirmek içün 200 abitıriyent ariza yazğan.


text:
BMT İnsan aqları Nezaret etüv missiyasınıñ Ukrainadaki reisi Matilda Bogner, Ukraina akimiyeti 2020-nci yılnıñ sentâbr ayından itibaren memleketteki insan aqları vaziyetini yahşılaştırmaq içün tevsiyelerniñ 12 faizini tam şekilde yerine ketirdi, öz-özüni ilân etken «DNR» ve «LNR» 3 faizini, Rusiye ise işğal etilgen Qırımda «tam şekilde iç birisini yerine ketirmedi», dep bildirdi.
Bunı o, martnıñ 11-nde Kyivde BMT Nezaret etüv missiyasınıñ Ukraina ile bağlı maruzasınıñ taqdim etilüvi vaqtında haber etti.
«2020 senesi sentâbr ayında qıymetlendirmemizden soñra Ukraina ükümetiniñ Ukraina ile bağlı keçken devriy ve mevzuiy maruzalarda taqdim etilgen tevsiyelerniñ 57-den 12 faizini yerine ketirdi. 31 faizi yerine ketirilmegen. Bu ilerilev ümüt bere. Öz-özüni ilân etken cumhuriyetler tam şekilde 3 faizni ve qısmen 19 faizni yerine ketirdiler. Daa 78 faizi yerine ketirilmegen. Rusiye ise işğal etilgen Qırımda tam şekilde iç bir tevsiyeni yerine ketirmedi ve qısmen 3 faizini yerine ketirdi. Yani, tevsiyelerniñ 97 faizi yerine ketirilmegen», – dep qayd etti o.
Rusiye tarafı BMT temsilcisiniñ maruzasına daa cevap bermedi.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıç BM Ukraina sistemasınıñ koordinatorı Osnat Lubrani ve BM insan aqları monitoring missiyasınıñ reisi Matilda Bogner ile işğal altındaki Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvını ve COVID-19 pandemiyasınen bağlı gumanitar buhrannı muzakere etti.
Ukraina Yuqarı Radası halqara institutlarğa muracaat etip, Qırımnıñ Rusiye taarfından işğal etilmesini ve yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvını takbih etmege çağırdılar.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırımda ileride mabüslerniñ sayısını arttırmaq içün eki yañı tahqiqat izolâtorını quracaq. Bu aqta Ukraina Helsinki insan aqları birliginiñ icra müdiri Aleksandr Pavliçenko Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Ekspertniñ aytqanına köre, Aqmescit SİZOsı tutuv şaraitlerine köre Ukrainada eñ yaramay soylarından biri edi.
«Añlağanıma köre, şeerde bir izolâtor kesen-kes qurulacaq, 1000 kişilik ve 500 kişilik eki blok olacaq. Qırımnı ilhaq etken Rusiye akimiyetiniñ istegi nenen bağlı olğanını bilmeyim. Belki, cezalarnı yerine ketirüv, adliye sistemasınıñ obyektlerini çoqça qurmağa tırışa. Bu vaziyette müsbet ya da menfiy qıymet kesmege olmay, çünki, bir taraftan, laf şaraitlerniñ eyiliştirilmesi aqqında kete, diger taraftan – bu mabüslerniñ sayısını arttırmaq içün qullanıla bile», – dep añlattı Pavliçenko.
Onıñ fikirince, yarımadada yañı SİZOlarnıñ quruluvı – bugün azatlıqta olıp, amma «Qırımda işğalci rejimge qarşı çıqması azatlıqtan marum ete bilgenini» añlağanlar içün telüke ola.
«Ceza-icra sistemasınıñ inkişafı (2018–2026 seneleri)» Rusiye federal maqsat programması çerçivesinde altı izolâtornıñ qurulması planlaştırıla: eki Uzaq Şarqta, birer dane arktik alanda ve Şimaliy-Kavkaz federal okrugında ve eki dane işğal etilgen Qırımda.
SİZOlarnıñ rıqma-rıq tolu oluv problemi Qırımda Rusiye işğalinden soñ peyda oldı. Yekâne tahqiqat izolâtorı Aqmescitte buluna ve rıqma-rıq tolu, dep qayd etken edi Rusiye baş prokurorı Yuriy Çayka ve Qırımnıñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ reberligi.
2018 senesi qavğa çıqtı. Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ müdir muavini Oleg Korşunovğa qarşı dava açıldı. Rusiye tahqiqat komiteti memurnı Aqmescitteki SİZO qurucılığında 200 million ruble masraf etkeninde qabaatladı.


text:
Bunı «Gromadske radio» Facebook saifesinde yazdı.
Böyle etip, «Aqyar siyasiy forumında» «Aqyar ukrain teşebbüsçilerniñ» soyadları ve adreslerini yerleştirip, öldüreceklerni bildireler.
Muzakere çirkin sözler qullanuvınen keçirile: «BMTna şikâyet etiñiz, ayvanlar. Biz bütün faşistlerni kömerik».
Berilgen malümatlarğa köre, cedvelde yañı adlar ep peyda ola.
«Mayısnıñ 9-zı yaqınlaşa. Tarihımıznıñ eñ müim künlerinden biri. An*ane olaraq faşistler banderacı ayvanlar ses-şamata köterecek. Lâkin kiçik bir ilâve bar. Bizler Aqyar ve Qırımda yaşağan Pravıy sektor tarafdarları ve milletçilerniñ adres ve telefonlarını qabul etemiz», – dep tekrarlay forum yazılarını «Gromadske radio». «Gromadske radio» yerli «akimiyetke» muracaatta bulunıp, uquq qoruyıcı organlarnıñ vekillerini buña diqqat ayırıp, zorbalıqqa yol bermemege çağıra.
«Çalıy (istifağa çıqqan «halq gübernatorı» – muarrir), Aksönov (Qırım «baş naziri» – muarrir), Poklonskaya (Qırım prokurorı – muarrir) – siz bunı yapa bilesiñiz! Medvedçuk, Tsaröv, Simonenko, Ravreba, Verşinin, Şariy, Körnilov, Çalenko, Berdnik – sizni bu forumda diñleycekler! Rusiye jurnalistleri – Olşanskiy, Azar, Kaşin, Dm. Kiselöv! Pravoslav kilsesi! Kör quturuvğa baqqanda adalet ve insaniyet qıymetini bilgen insanlar – yaqınlaşqan facianı toqtatıñız! Adamlarnıñ ömürlerini saqlañız. İnsan qıyafetini coymañız», – dep yaza matbuat vastası.


text:
İlbaşı Uqıtuçılar köne belän qotladı
Ul üzeneñ sośial’ media akkauntında täbriknamä belän urtaqlaştı
Türkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan 24 nçe noyabr ’- Uqıtuçılar köne belän qotladı.
“Belemnäre, täcribäläre belän balalarıbıznı kiläçäkkä äzerlägän, ruxi dön’yabıznı bayıtqan barlıq uqıtuçılarıbıznı 24 nçe noyabr’- Uqıtuçılar köne belän çın küñeldän qotlıym” dip yazdı ilbaşı üzeneñ sośial’ media akkauntında.
Bäyläneşle xäbärlär
Finlyandiya saqlanu ministrı Türkiyägä säfär yasıy
Söyläşü kön tärtibendäge töp temalar - ike yaqlı saqlanu häm qurqınıçsızlıq mäs’äläläre, Finlyandiyanıñ NATOğa kerü barışı
AQŞ öyrätkän terrorçı yuq itelde
AQŞ köçläre tarafınnan öyrätelgän häm Türkiyädäge terraktlarda öleşe bulğan PKKlını täêsirsez xälgä kiterdelär


text:
Maxabxarata
Maxabxarata (महाभारत: {{{4}}}), /maɦaːbʱaːrət̪ə/) - hind xalqının' a'yyemgi eposlarının' biri. "Maxabxarata" degen so'zdin ma'nisi - "Bxarata a'wladlarının' jılnaması" degendi an'latadı. Qa'nigelerdin' aytıwınsha bul epos bizinin' eramızg'a shekemgi X-XIII a'sirlerde jazılıptı. Ju'z mın' ba'yitten ibarat, du'nya xalıqlarının' ko'p tillerine awdarılg'an.
Hind ilimpazlarının' tastıyıqılawına qarag'anda bul epostın' syujetindegi waqıyalar tariyxıy waqıyalarg'a ku'ta' jaqın eken, epostag'ı qaharmanlar o'tmishte jasap o'tken adamlar eken. Barlıq Shıg'ıs an'ızları sıyaqlı "Maxabxarata" da miflik syujetler, fantastikalıq su'wretlewler ko'p ushırasadı. Epostag'ı tiykarg'ı mazmun Bxarata dinistiyasının' Hindstandag'ı bir neshe mın' jıllarg'a sozılg'an hu'kimranlıg'ın bayan etiwden ibarat.
Eposta hindlerdin' hu'kimdarlarının' biri Dushtyanta tuwralı waqıyalar sheberlik penen so'z etiledi. Bul patsha jolbarıs awında onın' izinen quwıp ju'rip, janındag'ı mergenlerden adasıp qalıptı. Du't tog'aydın' arasında og'ada go'zzal qızg'a gezlesipti. Onın' menen so'ylesip bul qızdın' anası peri ekenligin bilipti. Anası qızdı suw jag'asında qaldırıp, o'zi ko'kke ko'terilip ushıp ketipti. Jalg'ız adamlardan aman saqlaw ushın hesh kimge ko'rsetpey du't tog'ay ishinde ta'rbiyalap o'siripti. Qızg'a da'rwish Shakuntala dep at qoyıptı. Dushyanta ha'm qız biri-birin unatıptı. Da'rwish atası bul ekewinin' nekelesip qosılıwına ruxsat etipti. Eki jas bir ay dawamında da'riwishtin' shatpasında baxıtlı jasaptı. Usı waqıt ishinde Dushyantanın' mergen batırları bulardı izlep tawıptı. Al, Dushyanta o'z qalasına keter waqtında, da'rwish og'an qızdı sarayg'a alıp barmawdı ma'sla'hat etipti. Dushyanta o'z sarayına qaytıptı.
Tog'ız ay o'tken son' qız ko'z jarıptı. Ha'mledar eken. Ullı bolıptı. Al Dushyanta jeti jılg'a shekem su'yip nekelesip alg'an hayalınan ha'm ulınan xabar almaptı. Bala ku'shli, sulıw ha'm aqıllı bolıp o'sipti. Eposta so'z etiliwinshe, Qız Dushyanta menen nekeleskende og'an jeti jıl burın sha'rt qoyg'an eken. Al, Dushyanta bolsa sol sha'rke razı bolg'an eken. Qız patshag'a jeti jıl burın mınaday sha'rt qoyıptı:
Nekeden son' ul tuwsan',
Atası onı qollasın.
Taxt iyesi sol bolsın,
Basqa patsha bolmasın.
Dushyanta bulardın' halınan hesh xabar almaptı. Ku'ta' qa'weterlengen Shakuntala ilahiy ku'sh- Ta'biyatqa jalbıranıp, qollap-quwatlawın soraptı:
Ot ha'm Samal, Jer ha'm Samal,
Sizler gu'wa a'wel bastan,
Ha'mmege ten' Ay ha'm Quyash
Perzentime nurlı jol ash!
Sol zamanlardın' da'stu'ri boyınsha o'z perzentine atası at qoyıwı kerek eken. Al, balag'a bolsa at qoyılmag'an. Sonlıqtan Dushyantanın' keliwinen gu'der u'zgen Shakuntala ulın ertip patsha sarayına barıptı. Patsha hayalı Shakuntala ha'm ulın tanısa da, tanımag'anday tu'r bildirip "Mına qan'g'ırıp kelgen gezendelerdi saraydan quwıp shıg'ın'lar" dep xızmetkerlerine buyırıptı. Xızmetkerler buyrıqtı orınlaptı, ana ha'm balanı saraydan quwıptı. Sonda qudiretli ko'kten bir saza esitilipti.
Jaqsı hayal-baxtın'dur,
Perzent-tajı ha'm taxtın'dur,
Baxtın oylag'an shaxlar,
Ul ha'm hayal saqlar.
Neke suw ishken qolın'nan,
Keldi sadıq hayalın',
Bezip batır ulın'nan,
Qayda ketti qıyalın'.
Bunı esitken Dushyanta Shakuntala menen balasın qasına alıptı. Olardı xalqına tanıstırıp balasına Bxarata dep at qoyıptı. Usı Bxaratan baslap Hindstannın' danıshpan ha'm a'dalatlı, ma'rt patshalarının' ko'p a'sirlerge sozılg'an dinastiyası du'nyag'a kelegen eken.
"Maxabxarata" da'stanının' ha'r bir babında mehir ha'm jawızlıq a'dalatlıq ha'm na'haqlıq, jaqsılıq ha'm jamanlıqtın' gu'resi tuwralı u'lken shabıt penen so'z etiledi. Neshe a'sirler dawam etken gu'res, tiykarınan hind patshaları Kauravlar a'wladı ha'm Pandaular a'wladı arasında ha'wij aladı. Kauravlar a'wladı-bahadir Durudxuna Quyashtın' ulı Karna menen dos eken. Arjunanın' en' u'lken kemshiligi menmenlenip ketken. Ekewinin' arasındag'ı kelispewshilik ja'njellerde, urıslarda ko'binshe Durudxuna jen'islerge erisedi. A'piwayı adamlarda bar kemshilikler Arjunada ushırasıp turadı. Ol qullar oyınına da beriledi, patshalıg'ı ha'm mol du'nyasınan ayıraladı, du't tog'aylarda su'rginlerde jasaydı. Durudxunada da bir qatar kemshilikler bar. Ol bazı bir qıyın ma'selelerde hiyle islewden tartınbaydı. Al, Quyashtın' ulı Karnanın' obrazın ideallastırıwshılıqtı an'laymız. Eposta Karpanı sawashı menen qosılıp tuwıladı, dep su'wretleydi. Onın' qullarınan shıqqan nurlar u'stindegi sawıtın altınday jaltıratıp, ko'rkem ju'zip ja'ne de go'zzallandırıp ko'rsetedi eken.
Eposta Orta Aziyada jasag'an a'yyemgi qa'wimlerdi so'z etiwshi mag'lıwmat da'reklerdi de gezlestiemiz. Yudxishtxira patshalıg'ının' tariyxın so'z etiwshi bapta: "Yudxishtxira patshanın' da'rgayında basqa xalıqlardın' qatarında saklar, taxorlar ha'm qan'lılar gezip ku'tip otırar edi."


text:
Rusiyeli kosmonavt Oleg Novitskiy, Halqara kosmos stantsiyasında Qırımnıñ fotoresimini çekti. Bu resimni Novitskiy Instagram saifesinde paylaştı.
«HKS kenarından Qırım böyle körüne», – dep yazdı kosmonavt.
Bundan evel Novitskiy, Keriç boğazında qurulğan köpürniñ fotoresimini yerleştirgen edi. O resimde kosmostan çekilgen edi.
Noyabr 19 künü Rus kâinat gemisi Halqara kosmos stantsiyasına kelip daa üç kosmonavt ve astronavtnı ketirgen edi.
Amerikalı Peggy Whitson, Avropa kâinat agentliginden Frenkistanlı Thomas Pesquet, ve Rusiyeli Oleg Novitskiy – stantsiyada olğan Rusiyeli Andrey Borisenko, Sergey Rijikov ve Amerikalı Shane Kimbrough taqımına qoşuldılar.
Keriç boğazında köpür qurucılığı aqqında Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırım işğalinden soñ birden ilân etti. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda ise çalıştırmağa vade ettiler.
İyül başında «Krımskiy most» haber merkezi Keriç boğazındaki Rusiyeden Qırımğa köpür qurucılığınıñ fiyatı 227,92 mlrd ruble teşkil etkenini bildirgen edi.
Bundan evel Rusiye ükümeti Keriç boğazındaki köpürniñ demir yol qısmınıñ vaqtınca açılmasını bir yılğa qaldırdı – 2018 senesi dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına.
Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım işğalinden soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından ayırıldı.


text:
Müellifler, ekinci "Qırım inciri" edebiy yarışına 300-den çoq metin yolladı, olarnıñ arasında: ukrain tilinde - 165 eser, qırımtatar tilinde - 83, qırımtatar tilinden ukrain tiline tercimeler -35, ukrain tilinden qırımatatar tiline tercime - 21.
Teskilcilerniñ malümatına köre, bu yıl yarışta Ukrainanıñ 20 vilâyetinden, bundan ğayrı, Türkiye, Poloniya, Bulğaristan ve Ürdünden müellifler iştirak etti.
"Bu raqamlar yarışnı emiyetini açıq-aydın köstere. Konkurs, qırımtatar edebiyatına yañı eserlerni qoşa, ukrain edebiyatına - Qırım aqqında yañı eserlerni qoşa, böylece ukrainlerni vaqtınca coyulğan bölgeniñ aqqında tüşündire. Yarıqşqa ola, medeniy deñişüvler daa faal oldı, çünki eki taraflı tercimelerniñ miqdarı arta", - saya teşkilciler.
"Qırım inciri"niñ short list ilânı 2019 senesi dekabr 1-inde yapılacaq.
“Qırım inciri” yazıcılar yarışı 2018 senesi yazda ilân etildi, konkurs eserleriniñ qabul etüvi oktâbrniñ 31-inde bitti. Bu vaqıt devamında jüri azaları, “Ukrain tilinde Qırım aqqında nesir”, “Qırımtatar tilinde nesir”, “Ukrain tilinde Qırım aqqında şiiriyet”, “Qırımtatar tilinde şiiriyet”, “Qadın nazarı”, “Qırımtatar tilinden ukrain tiline tercime”, “Ukrain tilinden qırımtatar tiline tercime” nominatsiyalarında 135 müelliften 244 iş aldı.
Sentabrde Lvivde 26-ncı Neşirciler forumı çerçivesinde "Qırım incirini cıyaraq" şiiriyet ve nesir oqumaları keçirildi.


text:
Salı künü, dekabr 16-da, Qırımnıñ Apellâtsion mahkemesinde «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtınıñ memuriy işi ve oña ve reberligine para cezalarınıñ belgilenmesi boyunca toplaşuv ötkerilecek.
Bunı Fond reisi Riza Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Şevkiyevniñ qayd etkenine köre, fond Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesi oña 350 biñ ruble ve Fondğa 4,5 million rublelik para cezasını belgilemek qararına itiraz bildire.
«Bizim fikirimizce, qabaat sebepsiz, para cezaları ise qanunsızdır. Bizler bunı kösterdik ve küreşecekmiz. Mahkemeciler kimmi? Bu sual sual olıp qala, mesele çezilecegine baqacaqmız», – dedi Şevkiyev.
Onıñ malümatına köre, mahkeme Aqmescit saatine köre saat 14:00 Pavlenko,2 adresi boyunca keçirilecek. Toplaşuvda uquq qorçalayıcılar bulunması beklenile.
Qırımnıñ medeniy miras qoruv «Devlet komiteti» tizgen memuriy protokolğa binaen, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyev KoAP RF 7.13 1 maddesine köre (Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ medeniy miras obyektleriniñ devlet imayesi ve qullanuv talaplarını bozuv) memuriy cinayet yaptı.
Bu maddege köre, teşkilât reisi 400 biñ rublelik para cezasını ala bile, «Qırım» Fondu» ise – 5 million rublelik.
Bundan ğayrı, sentâbr ayında, Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «Qırım» Fondunı yedi adres boyunca yerleşken mal-mülkini, şu cümleden Şmidta soqağındaki Meclis binasını qullanmağa yasaq etti, bank esaplarını qapattı ve yañı esaplarnı açmağa yasaq etti.


text:
Batqan köymädäge 94 keşeneñ mäyete tabıldı
İsegezgä töşeräbez, Livannıñ tön’yağındağı Tripoli şähärennän 22nçe sentyabr’dä quzğalğan qaçaq köymäse battı
Livannan Awrupağa kitärgä teläwçe migrantlarnı utırtqan köymäneñ Süriyä tiräsendä batuı näticäsendä ülüçelärneñ sanı 94kä citte.
Livan yuğarı yärdäm komitetı citäkçese, general Möxämmät Xayır 22nçe sentyabr’dä bulğan faciğa turında soñğı mäğ’lümatlarnı citkerde. Ul êzläw häm qotqaru êşçänlege näticäsendä älegä qadär 94 mäyet tabıluın äytä. General qotqarılğan 19 keşeneñ isä Tartusta xastaxanägä salınuın belderde. Alarnıñ 5se livanlı, 2se fälästinle häm 12se süriyäle.
İsegezgä töşeräbez, Livannıñ tön’yağındağı Tripoli şähärennän 22nçe sentyabr’dä quzğalğan qaçaq köymäse battı.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäktäpkä baruçı ike qızğa pıçaq belän taşlanğannar
5704 keşe öylärenä qayttı
Nigeriyada Boko Haramnan qaçqan häm kürşe illärgä sıyınğan 5704 keşe öylärenä qayttı
Xäzär diñgezendä meñnärçä üle tyulen'
Dağıstanda dulqınnar yar buyına küp sanda üle xaywannarnı çığardı


text:
Aqmescit rayonınıñ Saraylı Qıyat (Mirnoye) köyünde Rusiye memurları Aqmescit ve Aqmescit rayonınıñ sakinlerinden kelecek nesillerge mesac ile kapsulanı qoydı.
Aqmescitniñ Rusiye memuriyeti haber etkenine köre, kapsulanı 45 yıldan soñ açmağa planlaştıralar – Qırım ilhaqınıñ elli yılına.
Memurlar yazğan mesaclarında «medeniyetimiz ilmiy-tehnik ilerilevniñ yañılıqları arasında maneviy-ahlâqiy esaslarnı coymayıp, yañı seviyege çıqtı», dep ümüt besledi.
Bundan ğayrı, tedbirde Aqmescit rayonınıñ faal sakinleri «Qırım baariniñ» beş yıllıq hatıra işaretinen taqdirlendi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde işğal etilgen Qırım ve Aqyarnı ziyaret etmege planlaştıra. Putin Aqmescitte Qırım ve Aqyar cemaatçılığınıñ vekillerinen körüşip, Qırım ve Aqyar ilhaqınıñ beşinci yılına bağışlanğan merasimlerde iştirak etecek.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.