c: text/html

text:
Bunı o Qırım «parlamenti»niñ toplaşuvında bildirdi.
Mütenasip qararğa 73 deputattan 72 deputat qol tuttı. Qarar Temirgaliyevniñ öz istegi ile vazifeden boşatılması aqqında arizası ile alınğandır, dep yazıla Qırım «parlamenti»niñ saytında.
O çıqışta bulunıp, zenaatdaşlarına işbirlik içün minnetdarını bildirdi.
«Biz Qırım nazirler Şurasınıñ Reisi Sergey Aksönov ile Qırımda ruble alanınıñ pekitilmesinden soñ vazifem yekünleycegi aqqında añlaştıq. Amma işimni keñeşçi olaraq devam etecegim. Söz berem, leyhalarımız soñunace yetecek», – dedi Temirgaliyev.
Temirgaliyev Rusiyeniñ Qırım işğaline qol tutqan Qırım memurlarında biri edi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BoceMb чeлoBek пorибли B peзyлbTaTe pekopдHoй жapы, oT koTopoй Heckoлbko дHeй cTpaдaeT ЗaпaдHaя и ЦeHTpaлbHaя EBpoпa.
Kak cooбщaeT areHTcTBo AFP, чeTыpe чeлoBeka пorибли Bo ФpaHции, дBoe – B ИTaлии, eщe дBoe – B ИcпaHии.
Ğarbiy ve Merkeziy Avropada bir qaç künden berli pek sıcaq. Bir sıra memlekette eñ yüksek ava arareti köstergiçleri yükseldi. Frenkistanda cuma künü sıcaq rekord köstergiçi deyerli 2 derecege aştı. Frenkistannıñ yañı araret rekordı - Tselsiyge köre 45,9 derece. Böyle ava arareti memleketniñ cenübinde, Monpelyeniñ yanında qayd etildi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Bazar künü Almaniya, Poloniya ve Çehiyada da öyle sıcaq kün olacağı beklenile.
Eñ sıcaq ava - Frenkistan cenübinde ve İspaniyada. Anda bir qaç künden berli ava arareti 40 dereceden yuqarı köterile. İspaniyanıñ şimal-şarqında ve merkeziy qısmında vaziyet tabiat yanğınları içün daa müşküldir.
Şimdiki yüksek ava araretiniñ sebepleri - Afrika Sahrasından sıcaq avadır. Endigi afta Avropada salqınca olmaq kerek.
Amma iklimciler, bu iyül çoq memlekette, keçken yıllarğa köre, eñ sıcaq olmaq mümkün, dep qayd eteler, bu - iklimniñ büyük deñişmeleriniñ daa bir tasdıqıdır.


text:
Ukraina prezidentiniñ QMC-deki daimiy temsilcisi Anton Korineviç ABD devlet kâtibiniñ demokratiya, insan aqları ve emek meseleleri muavini Kara MakDonald ile onlayn körüşüv keçirdi. Körüşüv vaqıtnda taraflar «Qırım platformasınıñ» sammitini muzakere ettiler. Bunı Prezident temsilciliginiñ matbuat hızmeti haber etti.
«Subet vaqtında bir sıra aktual sualni muzakere ettik, olarnıñ arasında «Qırım platformasınıñ» tesis sammitiniñ keçirilüvi, memuriy sıñırdaki vaziyet, vaqtınca işğal etilgen QMC ve Aqyar şeerinden mecburen köçkenlerniñ ve işğal etilgen Qırımda yaşağanlarnıñ aqlarını ve menfaatlarını qorumaq içün Ukrainanıñ yapqan areketleri», – dep yazıla bildirmede.
Berilgen malümatqa köre, Korineviç MakDonaldge «Qırım platformasıniñ» planları, tessis sammitiniñ keçirilüvi ve çalışuvı aqqında aytıp bergen.
Korineviç qayd etti ki, Qırım ve Herson arasında memuriy sıñırnı karantin sıñrlavlarını köz ögünde tutıp er vaqıt kibi keçmek mümkün.
Bundan ğayrı, temsilclikte bildirgenlerine köre, devlet memleket içinde mecburen köçkelerniñ ve işğal etilgen Qırımda yaşağanlarnıñ aqlarını temin etmek maqsadınen «elinden kelgenini yapa».
Prezident temsilciligi, Amerkia ükümetine «vaqtınca işğal etilgen Qırımda yaşağanlarnıñ ve mecburen köçkelerniñ aq ve serbestliklerini qorumaq yolunda destegi içün» minnetarlıq bildirdi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırımnıñ cenübinde Yalta dağ-roman qoruğı yanmaqta. Qırımdaki Rusiye FVN bildirgeni kibi, saat 7-de saba ateş tarqalmasını toqtatıp oldılar. Yanğın 0,42 gektarnı qapladı.
Müessise malümatına köre, saat 03:35 Uç Qoş deresinde quru ot alevlengeni aqqında haber keldi.
"Qaza yerine kelgen qurtarıcılar, Yalta dağ-roman qoruğında quru ösümlik yanıp başlağanını tayinledi. Qasabağa taraf ateşniñ yayılması telükesi yoq edi", - denile beyanatta.
Şimdilik yanığın yerinde işler devam etmekte.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text:
Avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilecek Qırım platforması sammitinde Almaniyanı İqtisadiyat ve energetika naziri Peter Altmayyer temsil etecek. Bunı «İnterfaks-Ukraina» agentligine Almaniyanıñ Ukrainadaki elçisi Anka Feldhuzen haber etti.
«Almaniyanı Qırım platforması sammitinden Almaniya İqtisadiyat ve energetika naziri Peter Altmayyer temsil etecek. O, Almaniya kantsleri Angela Merkelniñ yaqın ve işançlı temsilcisidir. Şunıñ içün bazarertesi Qırım platforması sammitinde o Hayko Maas yerine Almaniyanı sammitte temsil etecek», – dedi o.
Gürcistan Baş naziri İrakli Garibaşvili Ukrainağa resmiy ziyaretnen keldi. Gürcistan delegatsiyası «Qırım platforması» forumında da iştirak etecek.
Avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilecek «Qırım platforması» sammitinde Amerika Birleşken Devletleriniñ temsilcisi Energetika naziri Jennifer Granholm olacaq.
Ukraina TİN Dmıtro Kuleba avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilecek «Qırım platforması» sammiti iştirakçileriniñ tolu cedvelini ilân etti.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Avgustnıñ 12-nde Kreml kontrolindeki Qırım Nazirler şurasınıñ reis muavini, Rusiye prezidenti yanındaki Qırım vekili Georgiy Muradov «Qırım platformasınıñ» iştirakçilerini «ağır aqibetler» bekley, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina millet vekili Mustafa Cemilev, «işğalciler Qırımğa özek silâsını ketirgenlerini, qırımtatar halqını ise yarımadadan çıqarmağa tırışqanını» beyan etti. Bunı o dekabr 6 künü Brükselde Avropa Parlamentinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgenine dair muzakereler devamında ayttı, dep bildire UNİAN.
«Elde etkenimiz malümatqa köre, yarımadağa özek silâsı ketirildi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ haber hızmetleri, altı özek bombası kretirilgenini bile», – dedi Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, şimdi Qırım «arbiy bazağa çevirilgen».
«Bizim qarşı cacuslıq hızmetlerimizniñ malümatlarına köre, anda şimdi 70 biñ arbiy insan, şu cümleden FSB ve polis, yerleştirilgen», – dep beyan etti Cemilev.
Cemilev dey ki, «Qırımnı arbiy usullarnen azat etmek çaresi yoq».
«Bizim fikirimizge köre, Qırımnı ancaq diplomatik yolnen, tecavüz etkeğe basqı yapıp, azat etmege mümkün olacaq. Eñ esas usullardan biri de – bu qattı sanktsiyalar», – dedi Cemilev.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Keçken afta Yaltada yağğan küçlü sağanaq ve selden soñ şeerde yüzden çoq soqaq zarar kördi. Bu aqta Yalta memuriyetiniñ Rusiye yolbaşçısı Yanina Pavlenko Facebook saifesinde yazdı.
«117 soqaq ciddiy zarar kördi, dep ayta bilemiz, tamir ve ğayrıdan quruv kerek olacaq», – dep ayttı Pavlenko. Onıñ qayd etkenine köre, mektepler ve bala bağçaları da zarar kördi.
Yanina Pavlenkonıñ aytqanına köre, 14 müessise zarar kördi: sekiz bala bağçası, beş mektep ve bir bala icat merkezi. Şeerde tertipke ketirüv işleri devam ete.
Onıñ bildirgenine köre, Alupkada İzergin soqağı ve Aqyar şossesi rayonlarında yalıdan çıqqan özenniñ taşqınına yol berilmedi. O, evlerni basa bilir edi.
Yaltada sel aqibetleri yoq etilgeni içün bir sıra soqaqnıñ keçiti qapatıldı.
Yaltada ve şarqiy Qırımda keçken afta Qırımda olğan furtuna aqibetlerinen küreşmege devam eteler. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov salı ve çarşenbe Yaltada raatlıq künleri olacaq, dep bildirdi.
Qırımnıñ Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirligi idaresi bildirgenine köre, 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar neticesinde 426 azbar, 356 ev, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı. İyünniñ 22-nde saba, Qırım qurtarıcılarınıñ malümatına köre, Yalta ve Yedi Quyu rayonında 37 ev suvda qala. Umumen suv basqan yerlerden 1783 insan tahliye etildi.
Akimiyet Qırımnıñ yedek fondundan 161 mln 160 biñ ruble yarımadadaki fevqulâde vaziyet aqibetlerini yoq etmek içün sarf etmege qarar berdi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımğa afat aqibetlerini yoq etmek içün «acele ve büyük» yardım köstermege emir etti.
İyünniñ 22-nde Qırımda bazı yerlerde pek küçlü yağmur, boranlı yağmur, burçaq yağması beklenile, yel süratı saniyede 15-20 metr esecek.


text:
Rospotrebnadzornıñ Qırım ve Aqyar boyunca idaresinde, keçken yılğa köre aprelde yarımadada qasartqı tişlevleriniñ eki kere artqanını qayd eteler. Bildirile ki, ealiniñ çoqusı dağ ve ormanlarda, park ve skverlerde tişlenildi.
Müessisege köre, yılnıñ başından berli Qırımda 11 borrelioz (Laym hastalığı) adisesi qayd etildi.
Müessisede qoştılar ki, yılnıñ başından berli 189 adam qasırtqa virus entsefalitke qarşı aşılandı. Olarnıñ arasında - dağcılar, ve dağlarda ameliyatnı keçken studentler.
Keçken yıl Qırımda 70 borrelioz (Laym hastalığı) adisesi qayd etildi.


text:
Qırımda Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi Qırımtatar Milliy Meclis reisine qarşı cinaiy işni açtı.
Bunı akimiyet tarafdarı Krıminform saytına Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, cinaiy iş devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvları ile bağlı.
«Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti (FSB) idaresiniñ taqiqat bölügi devletniñ topraq bütünliginiñ deñiştirilmesi ile bağlı areketlerge çağırğan Çubarovğa nisbeten cinaiy iş açtı. Taqiqat çerçivesinde taqiqatçılar vatandaş Çubarovğa qarşı qanuniy qararlarnı çıqaracaqlar», – dey o.
Poklonskaya şunı da qayd etti ki, Refat Çubarov qıdıruvğa ilân etilecek.
«Onı bekleymiz», – dep bildire Poklonskayanıñ sözlerini agentlik.
Evel Çubarovğa Qırımğa kirişini beş yılğa yasaq ettiler.


text:
«Kiyevstar» ukrain operatornıñ ofis binasını belgisiz şahıslar zapt etti.
Bunı şirketniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Bazarertesi künü Aqmescitte yerleşken AO «Kiyevstar» ofisine silâlı insanlar kirip, şirket hadimleriniñ ögünde telekom-donatuvğa kendi techizatnı qurmağa başladı», – dep bildire İnterfaks-Ukraina.
Mında şunı da qayd etitler ki, «Kiyevstar», müşterilerniñ haber havfsızlığını, hadimlerniñ fizikiy telükesizligini ve ağnıñ bütünligini tüşünip, Qırımda bağ hızmetini vaqtınca toqtatmağa mecbur.
Bu vaziyet aqta şirket Ukraina bağ ve haber idare boyunca Milliy komissiyasına bildirdi ve yapılacaq areketleri aqqında malümat bekley.
Qırım.Aqiqat saytına şunı ayttılar ki, operator avgust 11 kününiñ aqşamına qadar bağnı pekitecek ola.
«Yüz bergen meseleni bugün saat 18:00-gece yoq etmege tırışırmız. Amma yapıp olurmız, yoqmı, belli degil», – dep añlatalar call merkezde.
Evel bildirilgeni kibi, «Kiyevstar» mobil operatorı qırım müşterilerine vaqtınca hızmet berüvni toqtattı.


text:
Keriç köprü Rusiye Merkeziy bankınıñ 200 ve 2000 ruble yañı para dizaynı boyunca konkursta qullanıcılarnıñ 5000-den ziyade reyini aldı.
Bu aqta malümat yarışnıñ resmiy Tvoya-Rossiya.rf saytında bildirile.
Beyanatta qayd etilgenine köre, böyle etip, Keriç köprü ğalebege iddia etken saytta altıncı köpür ve Qırımnıñ üçünci timsali oldı.
«Bunen beraber, yarşınıñ interaktiv haritasında Qırımnıñ diger eki itibarğa lâyıq yeri de endi qayd etilgen, bu Batırılğan gemiler abidesi ve Tavriya Hersonesidir», – dep qayd etile konkurs saytında..
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
İyül başında «Krımskiy most» haber agentligi Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecegini bildirgen edi.
Bundan evel bildirilgen edi ki, Rusiye ükümeti Keriç boğazında köpürniñ demiryol qısmınıñ vaqtınca işke tüşürilmesiniñ başlanuvını bir yılğa, yani 2018 dekabr ayından 2019 senesi dekabr ayına keçirdi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescitte (Simferopol) yol tamiri sebebinden bir qaç soqaqta bir yarım ayğa maşna yürmesi toqtatıldı.
Bunı Rusiye nezaretindeki şeer memuriyeti bildirmekte.
"Aqmescitte yerli avtomobil yollarınıñ temel tamirlevinden sebep, Selskaya soqağında (Mamedi Emir-Üsein soqağınen çaprazından Çapçakçi Hatice soqağınen çaprazınace) naqliyat yürmesi vaqtınca sıñırlanğan", - denile beyanatta.
Sıñırlav sentâbr 17-sinde başlandı ve 45 künge, yani oktâbr 31-inece sürecek.
Marşrut naqliyatınıñ yürmesi aylançıq yoldan keçecek, dep bildirile memuriyet saytında.
Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, aydavcılar, yol tıqanıqlıqlarına şikâyet ete.


text:
Aqmescitte bala hastahanesinde bala ölümi boyunca cinaiy iş açıldı.
Bunı Qırım Taqiqat komitetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Taqiqatnıñ malümatına köre, 2014 senesi iyül 26-da kündüz Aqmescitte KRU «Bala klinik hastahanesi»nde 12 yaşında oğlan elâk oldı. Onı 2014 senesi iyül 3 künü Keriç bala hastahanesinden ketirdiler.
Rusiye Federatsiyasınıñ Cinaiy Kodeksi 109-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına binayen cinaiy iş açıldı (ihtisasiy mecburiyetlerniñ zaruriy şekilde eda etilmegeni sebebinden ölümge ketirüv).
Al-azırda bu cinayetçilikniñ sebepleri ögrenile. Em de buña bağlı olğan şahıs da belgiyendi.
Yaqında, iyül 11 künü, qursaq ağırlarına şikâyet etken 8 yaşında oğlan KRU «Bala klinik hastahanesi»ne muracaat etti. Mında onı hirurglar baqtı. Bir qaç saatten soñ bala öldi. Aynı madde boyunca cinaiy iş açılğan edi.


text:
Qırım «prokuraturası» Aqmescit rayonınıñ Bötke köyünde «narazılıq meydanları» iştirakçilerinden qanunsız sürette aqça toplanılğanı sebebinden cinaiy iş açıldı.
Bu aqta Qırım «prokuraturası»nıñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Teşkerüvler vaqtında qayd etilgeni kibi, 2006-2010 seneleri devamında belgisiz şahıslar Aqmescit rayonı Bötke köyünde «narazılıq meydanları»nıñ iştirakçilerinden topraq damartasına aqnıñ olmasına aqça toplanğan edi. Topraq damartasını almağa istegenlerden 100 biñ ruble toplanıp, cumhuriyetniñ yerli idare organlarına berilmek kerek edi», – denile beyanatta.
«Prokuratura»da qayd etkenleri kibi, Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 159 madde, 1-nci qısmına köre cinaiy iş açıldı.
Yaqında, Aqmescitte matbuat konferentsiyası keçirildi, mında «Sebat» cemaat teşkilâtınıñ vekillerini qırım «narazılıq meydanlarında» etken dolandırıcılıqta qabaatladılar.
«Sebat» matbuat hızmetiniñ temsilcisi Suleyman Yakubov Qırım.Aqiqatqa bu qabaat saçmalıq olğanını qayd etti.


text:
Yarımadada ATR qırımtatar telekanalınıñ yayını saibiniñ teşebbüsi ile toqtatıldı, dep ayttı bazarertesi künü «Kerçek ve adalet» mediaforumında Bağ, malümat tehnologiyaları ve kütleviy alâqalarnı nezaret boyunca federal hızmetiniñ (Roskomnadzor) yolbaşçısı Aleksandr Jarov.
Rusiye kütleviy haber vastaları bildire ki, hızmet yolbaşçısınıñ malümatına köre, kanal tesisçileri vesiqalarnı dört kere berdiler, lâkin er seferinde olar «tolu degil ediler».
«Er sefer bunıñ yanında ses-şamata ve piar-kampaniya bar edi. Telekanal yayını ariza bergen saipleriniñ teşebbüsi ile toqtatıldı. Olarnı bir kimse söndürmeycek edi», – dedi Jarov.
Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı. Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.
Aprel 2-de «Qırım» qırımtatar cemaat areketi cumhuriyetti qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasını açmağa teklif etti. Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksönov qırımtatar cemaat teleradiokompaniyasına 177 million ruble ayırılacağını bildirdi.
Yañı cemaat qırımtatar teleradiokompaniyasınıñ adı «Millet» olacaq. Bunı Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek bu künleri bildirdi.


text:
Advokat Nikolay Polozovnıñ fikirince, Ukraina Rusiye arasında tutulğan şahıslarnıñ bugünki deñişiminden soñ Rusiyede tutulğan qırımtatarlarnı azat ettirmek içün işni devam ettirmeli.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, deñişim cedvelinde tek bir qırımtatarı – faal Edem Bekirov – bar edi. O, avgustnıñ 27-nde işğal etilgen Aqmescit SİZOsından çıqarıldı. Amma bu istisna oldı, dep tüşüne advokat.
«Ne yazıq ki, cedvelde Edem Bekirovdan ğayrı başqa qırımtatarlar yoq edi. Ağır hasta olğanı içün onı anda kirsetkenler», – dedi Polozov.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında tutulğanlarnı deñişim kerçekleştirildi. 35 ukrainalı ile uçaq «Borıspil» Kyiv ava limanında qondı.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ malümatına köre, Rusiye 70-ten ziyade ukrainalını qanunsız alda tuta. Olarnıñ arasına 2018 senesi noyabr ayında Qara deñiz yalısı yaqınlarında Rusiye tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı deñizci ve Donbastaki esirler kirmemekte.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba oktâbrniñ 12-nde 23-nci Ukraina-AB sammiti vaqtında Avropa Birliginiñ başı Jozep Beorrelge muracaat etip, Qırımda insan aqlarını bozğanlarğa qarşı daa sert sanktsiyalar qoymağa çağırdı, dep haber ete Ukraina TİN matbuat hızmeti.
"Tecavuzcı devletke qarşı qattı sanktsiyalar qoyulmasını isteymiz. Rusiye yedi yıldan çoq halqara uquq ve halqara gumanitar uquqnı, insan aqlarını boza, insanlarnıñ yaşayışını ve taqdirlerini yoq ete. Millionlarnen evinden , on biñlernen yaşayışından ve biñlernen azatlıqtan marum qaldı. Bu, bar olğan sanktsiyalar rejiminiñ qalması ve quvetleştirilmesi içün ve yañı sanktsiyalar qoyulması içün yeterli sebebeplerdir", – dedi Kuleba.
Oktâbrniñ 12-nde Kyivde 23-nci Ukraina-AB sammiti olıp keçti. Avropa Birliginden Avropa Şurasınıñ prezidenti Şarl Mişel ve Avropa Komissiyasınıñ prezidenti Ursula fon der Lâyyen iştirak etti ve Ukrainanıñ devlet başı Volodımır Zelenskıy iştirak ettiler.
Sammitniñ neticelerine köre, Rusiyeni siyasiy mabüslerni azat etmege, qırımtatarlarnıñ taqip etilüvini toqtatmağa, Azaq ve Qara deñizlerinde serbest ve telükesiz navigatsiyanı temin etmege çağırğan ortaq beyanat qabul etildi.
Oktâbrniñ 11-nde AB-niñ resmiy mecmuasında 8 rusiyeli adliyeciniñ sanktsiyalar cedveline kirsetilmesi aqqında qarar yayınlandı.
Qararda(AB Şurasınıñ) kösterilgen sanktsiyalar altında olğan şahıslar, muvaqqat işğal etilgen Ukraina yarımadasında qırımtatarlarnıñ taqip etilmesine ve halqara gumanitar uquq qaideleriniñ diger qaba bozulması ile alâqdardır.


text:
Frenkistannıñ Tış işler naziri Laurent Fabius Moskvağa Ekinci cian cenkinde ğalebeniñ 70 yıllığı munasebeti ile keçirilecek tedbirlerge kelmek niyeti aqqında bildirdi.
Bunı o «Yevropa – 1» radiostantsiyası efirinde aytqan edi.
Fabiusnıñ sözlerine köre, o, Qızıl meydanında keçirilecek paradda iştirak etmeycek, amma gülçemberlerni qoyuv tedbirine qoşulacaqtır. Evel belli olğanı kibi, Frenkistan prezidenti Fransua Hollande mayıs 9 künü Rusiye paytahtına kelmeycek.
Dünya liderlerinden çoqusı Rusiyeniñ Qırım işğali ve Ukraina şarqında olğan buhranındaki rolü sebebinenden Moskvağa mayıs 9 künü kelmege razı olmadı.
Beklenilgeni kibi, mayıs 9 künü Qızıl meydanından 16 biñ arbiy hızmetçi keçecek, arbiy tehnika, şu cümleden «Koalitsiya-SV» yañı arbiy maşinaları ve T-14 «Armata» tankları taqdim etilecek.


text:
Qıtaiy Ukraina ve Qırım arasında demir yol ve avtobus munasebetiniñ toqtatuvı vaziyetni kerginleştirir ve yarımadanıñ Rusiyege qoşuluvını tezleştirir.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Ukraina nazirler Kabinetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departamentniñ başı, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Aslan Ömer Qırımlı bildirdi.
«Qırım ile naqliyat munasebetniñ toqatutvı Rusiye diversantlarnıñ ola bilecek ücümi ile bağlı olğanı aqqında bildirüvler aqiqatqa uymay,– dedi Qırımlı. – Bizde Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırlarında kiriş noqtaları çalışa. Ukrainanıñ mahsus ve uquq qoruyıcı hızmetleri havfsızlıqnı temin etmek içün nezaret noqtalarında teşkerüvni daa da ciddiy sürette keçire bile. Eger de sizde Rusiye ile teftiş etilmegen yüzlernen sıñır kilometrleri olsa, Qırım ile sıñırnı qapatmağa acet barmı? Misal içün, Vaşington sentâbr 11 künü olğan teraktlardan soñ devlet sıñırlarını qapatmadı, amma AQŞ vatandaşları tarafından eyi şekilde qabul etilgen havfsızlıq qararlarını kirsetti».
Qırımlı şunı da qayd etti ki, ukrain memurları qırımlılar nişan altında keçirilgen mart ayındaki qanunsız referendumğa qol tutmağanı aqqında defalarca bildirgen edi. «Bugün ise ne köremiz? Ukrainağa sadıq qalğan Qırım sakinleriniñ memleketimiz toprağı boyunca serbest areket etmege ve soy-sopları ile körüşmege imkânlarını yoq ettiler. Bizni bağlağan yipni yırtamız! Qırım sakinlerinden ada ealisini yapıp, Qırımnı qıtadan ayırıp, Ukraina kendi vatandaşları tarafından tenqitke oğratıla bile. Eger de böyleliknen Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvını tezleştirmege isteseler, o vaqıt, usullar doğrudır», – dedi Qırımlı.
Ukraina nazirler Kabinetiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar meseleleri boyunca Departamentniñ başı aytqanı kibi, Ukraina akimiyeti «vatandaşlarnıñ ayatını daa da qıyın etmek yerinde, olarnıñ işğalge nasıl dayanacağını» tüşünmek kerek. «Bizde ise Nazirler kabinetinde bile Qırımda yalıñız Rusiye vatandaşları yaşağanı aqqında fikirler bar. İç bir şeyge yaramağan bir yol. Belki de, bir kimse «qırğıy» olmağa istep, Moldova ve Gürcistan tecribesini toprağımızğa keçirmege areket ete. Amma er bir vaziyet şahsiydir. Resmiy Kişinöv Pridnestrovye olarğa yevrointegratsiya meselesinde keder etkenini endi añladı ve işbu topraqtan vazgeçmege bile azır. Yani, bu kibi qararnı alğanlar Qırımnı Ukrainağa Avropağa keçmege keder etken bir lengen olaraq tanıy», – dep qoştı Aslan Ömer Qırımlı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Aslan Ömer Qırımlı 2014 senesi aprel 10 kününden Qırım Cemiyetinde baş vazifesinden vazgeçti. Bu aqta Qırım Cemiyetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetinde qayd etilgeni kibi, Qırımda qırımtatarlarnıñ qanuniy aqlarınıñ temin etüvi meselelerinde halqara yönelişni inkişaf ettirüv zaruriyetten sebep vazifelerinden vazgeçti.
«Yaqın zamanda Qırımlı ekinci Bütündünya Qırımtatarlarnıñ kongressi ile bağlı teşkiliy suallerge ve kongressniñ nizamname leyhasınıñ azırlanuvına diqqat ayıracaqtır», – deyler matbuat hızmetinde.
Qırım Cemiyetiniñ başı vazifesine reberniñ muavini Nariman Ustayev keçti.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyül 31-den avgust 2-ge qadar Türkiyede Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi planlaştırıla. Kongressni toplamaq qararı aprel 4-5 künleri Ankarada olıp keçken Türkiyedeki qırımtatar teşkilâtları platformasınıñ toplaşuvında qabul etildi. 2015 senesi fevral ayında Türkiyedeki 43 qırımtatar teşkilâtı ğayretini birleştirip, yekâne platforma çerçivesinde işbirlik tutmağa qarar aldılar.
Ekinci Bütündünya qırımtatar kongressi angi şeerde keçirilecek belli degil.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev kongress delegatlarınıñ yarımadağa qaytması ile bağlı problemleri ola bilecegini tahmin ete.
Birinci Bütündünya qırımtatar kongressi Aqmescitte 2009 senesi mayıs ayında olıp keçken edi. 800 delegat iştirak etti – 12 memleketten 160 qırımtatar cemaat siyasiy teşkilâtınıñ vekili. Kongress prezidenti olaraq Refat Çubarov saylanğan edi.


text:
İşğal etilgen Qırımda Su-24MR istihbarat uçaqları, Rusiye Federatsiyası Silâlı quvetleriniñ arbiy azırlığını teşkerüv çerçivesinde, maskalanğan şartlı duşmannı tapmasını idman etip çıqtı.
Bu aqta Rusiye Mudafaa nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Ordunıñ arbiy azırlığını teşkerüv çerçivesinde Cenübiy arbiy okrugnıñ operativ uçaq alanlarından Ğarbiy arbiy okrugnıñ Su-24MR istihbarat uçaqlarınıñ erkânları, Volgograd vilâyeti, Krasnodar ülkesi, Qırım cumhuriyetinde tanış olmağan poligonlarda turğan şartlı duşmannıñ maskalanğan idare noqtalarını ve canlı quvetler toplanğan yerlerini qıdıruv ve belgilev boyunca bir sıra oquv-arbiy vazifelerni işlep baqtı», – dep aytıla rusiyeli arbiy müessiseniñ beyanatında.
Rusiye Silâlı quvetleriniñ arbiy azırlığını apansız teşkerüv avgust 25-te başlandı. Tedbirler avgust 31-ge qadar devam etecek, dep bildirdi mudafaa naziri Sergey Şoygu. Ögrenüvler maqsatlarından biri – ordunıñ tez vaqıtta cenübiy-ğarp yönelişte arbiy azırlıqnı qaviyleştirmek qabiliyetine qıymet kesmektir.
Rusiye arbiy-naqliye uçaqları mahsus vazifeli bölüklerni Rusiye şimaliy-ğarbından Cenübiy arbiy okrug poligonlarına keçirdi. Ordunıñ arbiy azırlığını teşkerüvge 20 İl-76 uçağı celp etildi.
Avgust 26-da Qara deñiz flotunıñ 15 arbiy gemisi ve Qaspiy flotiliyanıñ 10 gemisi arbiy azırlıqnı teşkermek içün deñizge çıqtı.
Soñki vaqıtları rusiyeli orduda bu kibi teşkerüvler sıq keçirile.


text:
Faaller Ukraina Bayraq Kününe bağışlap, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırim üzerinde 25 metrlik ukrain bayraqnı yaydıracaq ola.
Cemaat faali Natalya Lütikova haber etkeni kibi, bunı kerçekleştirmek içün 15 biñ ğrıvnâ toplamaq kerek.
"Dostlar, mıtlaq vatandaşlarım, bu teşebbüske qoşulmağa çağırtam, keliñiz kene birligimizni duyıp, Qırım - bu Ukraina olğanını bütün dünyağa köstereyik!", - yazdı faal.
Avgustnıñ 23-ünde Ukrainada Devlet bayrağı Künü qutlaylar. Bu bayramnı 2004 senesi öz qararınen prezident Leonid Kuçma tayin etken edi, ondan soñ prezidentlik yapqan Viktor Yuşenko, 2009 senesinde, avgust 23-ünde Ukraina bayrağınıñ köterilmesi merasimini başladı.
Resmiy malümatqa köre, 1991 senesi avgust 23-ünde bir qaç halq mebusı Yuqarı Radanıñ Sessiya zalına mavı-sarı bayraqnı ketirdi. O bayraqnı papaz Petro Boyko taqdis etken edi. Tamam bu vaqiağa Leonid Kuçmanıñ "Ukraina Devlet Bayraq Künü aqqında" fermanı bağışlanğa, Ertesi künü, 1991 senesi avgust 24-ünde Ukraina öz mustaqilligini ilân etti.
Anayasağa köre, Ukraina devlet bayrağı — eki sarı ve mavı yatma sızıqlı sancaqtır.


text:
Azat etilgen ukrain rejissör ve yazıcı Oleğ Sentsov, onı ukrain olaraq Avromaydan şekillendirdi, dep aytıp berdi.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqatqa bergen büyük intervyüsinde ayttı.
"Birinci Maydan edi, amma men oña barmadım, qol tuta edi, uzaqlan baqa edim. Bu, birinci fidanlar edi. Buña adım-adım kelesiñ. Men bir vaqıt faal areketçi olmadım, menim öz dünyabaqışım oldı, yaşağan printsiplerim. Ve men, özüm yaşağan printsiplerge köre Ukraina da yaşamağa istegenini kördim", - dedi Sentsov.
"Bu şeyde bir keldik, ve men özümni bu ülkeniñ vatandaşı, dep duydım, men böyle bir özüm degil edim. Çoq adam tamam o vaqıt özlerini kerçek ukrain, öz ülkesiniñ vatandaşı, onıñ kelecegi içün mesuliyetli adam is etkenini, çoq eşittim", - qoştı o.
2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Sentsov ve Kolçenko Rusiye apishanesinden büyük deñişim neticesinde azat etilgen ediler.


text:
Saçuv işleri başlanmasınıñ timsali olğan qırımtatar halq Hıdırlez bayramı Kiyevde «Qırım alanında» («Krımskaya polâna») «PaskaFest» festivali çerçivesinde keçirilecek. Bu aqta teşkilâtçı «Qırım evi» devlet müessisesi bildirdi.
«Pashadan soñ «Qırım alanı» Hıdırlezni qayd etecek!» – dep aytıla müessiseniñ beyanatında.
Hıdırlez türk halqlarınıñ eñ büyük bayramlarından biri ola, onı XIX asırda üç kün devamında qayd ete ediler. Onı mayıs 6-da, Hıdır (al-Hıdır) ve İlyas azizleriniñ yer yüzünde körüşkenleri künü olaraq qayd eteler.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayramğa bağışlanğan merasim mayıs 3-te teşkil etile. Bayram programmasında Qırımnıñ çeşit regionlarından ketirilgen milliy çadırlar tiklenilecek. Bu yerde qırımtatar halqınıñ ayat tarzı ve adetleri, dekorativ-ameliy sanat ustaları işleriniñ sergisi, milliy aşlar ve Dağıstanlı canbazlarnıñ çıqışları taqdim etilecek.
İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Kiyevde «Qırım alanı» ziyaretçilerini Qırım aşları, master-klasslar bekleycek, bu yerde suvenirlerni satın almaq ve hayriye lotereyada iştirak etmek, Cemil Karikov yolbaşçılığında «Maqam» muzıka mektep-studiyası iştirakçileri tarafından ananeviy qırımtatar aletlerinen çalığnan qırımtatar halq muzıkasını diñlemek mümkün olacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yol hızmeti hadimleri, federal yolda tamir işlerini yapıp, Keriçte Kulakov (Kapkanı) soqağı rayonında gaz borusını bozdı.
Bu aqta şeer memuriyeti yolbaşçısı Vladimir Podlipentsev Facebook saifesinde bildirdi.
«İşbu vaqia saba tahminen saat 8-de yüz berdi. Obyektke «Krımgazseti» müessisesiniñ Keriç gaz hocalığı qullanuvı boyunca idaresiniñ hadimleri ve yolbaşçıları keldi. Tamir işleri alıp barıla», – dep yazdı şeer yolbaşçısı.
Onıñ malümatına binaen, kün devamında gaz borusı tamir etilecektir.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
"Qayan uylap çığardılar - belmim"
Rim Papası wazıyfasınnan kitärgä cıyınuı turındağı xäbärgä cawap birde
Katoliklarnıñ ruxani liderı Rim papası Franśisk wazıyfasınnan kitärgä cıyınuı turındağı süzlärneñ çınbarlıqqa turı kilmäwen belderde. Bu xaqta ber İtaliyä gazetında yazılğan bulğan.
84 yäş’lek papa: “Uzğan atnada wazıyfamnan kitä aluımnı qayan kiterep çığardılar, belmim. Uyıma da kermägän ide,”-dide.
Katoliklarnıñ ruxani liderı äle BMOnıñ noyabr’ ayında Glazgoda uzaçaq klimat üzgärü konferenśiyäsendä qatnaşırğa cıyınuın citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäskäwdä yallar kötelä
Koronavirus arqasında 28nçe oktäbr’ – 7nçe noyabr’ könnärendä yal iğlan itelde
Hindıstan häm Nepaldağı tabiği afätlärdä 161 keşe ğomeren yuğaltqan
İke ildä dä köçle yawım - töşemnär su basu häm cir şuışular barlıqqa kitergän


text:
Qırımda keçken künü 14 yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep bildirdi Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında.
Onıñ aytqanına köre, hastalarnıñ ekseriyeti Saqta qayd etildi.
Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya qayd etkenine köre, Saqta artıq belli olğan merkezde - Saq rayon hastahanesinde beş adam ve Saq rayonından eki adam hastalandı.
"Kezlevde eki adise qayd etildi. Bu Moskovağa anda tedaviylenmek içün barğan qorantadır. Olar andan qaytqan soñ respirator infektsiya ile Kezlevge qaytıp hastahanege bardılar. Testlevden soñ hastahanege qoyuldılar. Daa bir qadın Kefede hastalandı, o da Moskovadan qayttı", - dedi Penkovskaya.
Onıñ aytqanına köre, daa birer adise Aqmescit ve Yaltada tasdıqlandı, bu - evelleri koronavirus hastalarınen qonuşqan adamlardır. Daa bir hasta - Bağçasaray rayonında.
Böylece, Qırımda 259 koronavirus hastası qayd etildi. 24-ü çetelden keldi, 21-i Rusiyeden, 87 insan tüzelip yahşı oldı. Eki insan vefat etti, daa ekisiniñ ölüm sebebi belli degil, amma COVID-19 diagnozı qoyulğan edi. Aqyarda 132 koronavirus hastası qayd etildi, eki hasta vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina parlamentinde «Qırım Yuqarı Radasınıñ deputatları, yerli şura ve köy, qasaba, şeer yolbaşçılarınıñ saylavları aqqında» qanun leyhasını azırlaycaq ekspertler gruppası meydanğa ketirildi. Bu gruppa aprelniñ soñuna qadar qanun senetini azırlamaq kerek.
Bunı çarşenbe künü, mart 25-te, Yuqarı Rada reisi Vladimir Groysman PACE Nezaret komitetiniñ Avropa Şurası devlet azalarınıñ vazifelerini yerine ketirüv boyunca maruzacıları Maylis Reps ve Jan-Klod-Minyon ile körüşüvde bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ resmiy saytı bildire ki, Vladimir Groysman saylav qanunları «bir de bir vaziyetke köre degil, memleketke köre» azırlanmaq kerekligini qayd etti.
Körüşüvde Ukraina islâatlarınıñ ketişatı, şu cümleden anayasa islâatı ve saylav qanunları islâatları muzakere etildi.


text:
Rusiye ve Ukrainada tutulğan vatandaşlar aynı vaqıtta azat etilecek, amma ne vaqıt – belli degil, dep ayttı «Dom» telekanalınıñ yayınında Ukraina halq deputatı Rustem Umerov.
Onıñ aytqanına köre, deñişim muzakereleri devam ete.
«Ne yazıq ki, muzakere esnası tek Prezident ofisi, Ukraina telükesizlik hızmeti ve Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vekâletlisi vastasınen keçirile, biz ise cedveller nasıl tizilgenini bilmeymiz. Lâkin bu meseleni kün tertibinde köteremiz, dep ayta bilem. Bu deñişüv olacağını bilemmi? Ebet, olacaq. Qırımlı siyasiy mabüsler kirsetildimi? Haberim olmağanı içün cevap berip olamayım», – dedi Umerov.
Avgustnıñ başında Ukraina prezidenti ofisiniñ yolbaşçısı Andriy Yermak «100-ge 100» formatında yañı deñişüv azırlanıla, dep bildirdi. Yermak, deñişüv «tezden» olacaq dep ümüt etkenini bildirdi, amma tam kününi aytmadı.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen kerçekleştirgen soñ subetinde 22 qırımtatarınıñ işğal etilgen Qırımdan azat etilüvini muzakere etmege teklif etti.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda mahküm etilgen Ukraina vatandaşlarınıñ advokatları ve tuvğanları olarnı azat etüv meselesinde ilerilev körmey. Polozovnıñ malümatına köre, al-azırla 130-dan çoq Ukraina vatandaşı Rusiyede ya da Qırımda tutula.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisiniñ ofisi bildirgenine köre, 2020 senesi noyabr ayında 130 Ukraina vatandaşı Rusiye tarafından siyasiy sebeplerden taqip etile.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.


text:
Halqara Bellingcat taqiqatçılar taqımınıñ ekspertleri, MH17 qazasınıñ üçünci yıllığına bağışlanılğan maruzasında, «Malaysian Airlines» şirketiniñ «Boeing 777» uçağını ancaq Rusiye silâlı quvetlerinin 332 sanlı «Buk» raketa kompleksi urıp tüşürmek mümkün olğanını beyan etti.
İyülniñ 17-nde derc etilgen Bellingcat taqımınıñ 72 saifelik marusazı böyle neticege kele.
«Rusiyeli 332 sanlı «Buk», Rusiye Federatsiyası silâlı quvetleriniñ 53-nci zenit-raketa brigadasına ait edi, o – MH17 seferini eda etken Boeing uçağını urıp tüşürmek mümkün olğan «ihtimallı yekâne namzet» ola», – dep aytıla vesiqada.
Bellingcat Rusiyeli «Almaz-Antey» şirketiniñ yañlış iddiasını da tenqit ete. Bu iddiağa köre uçaq Ukraina Arbiy küçleriniñ nezaretinde olğan Zaroşçenske ve Velıka Şışovka köyleri civarında urulğan edi.
Birleşken taqiqat taqımına kirgen vekillerniñ devletleri umumiy qarar aldı ve MH17 seferiniñ qazasına dair cinaiy dava Felemenkte mahkemede baqılacağını tasdiqladı. Bunı iyülniñ 5-nde Felemenk Tışqı işler naziri Bert Koenders beyan etken edi.
Birleşken taqiqat taqımına Avstraliya, Belçika, Malayziya, Ukraina ve Felemenk vekilleri kirmekte.
«Malaysian Airlines» ava şirketiniñ «Boeing-777» uçağı Amsterdamdan Kuala Lumpurğa uçqanda Ukraina şarqındaki Rusiye separatistleri zapt etken yerde 2014 senesi iyül 17-de tüşürilgen edi. 298 insan elâk oldı.
Keçken sene sentâbrniñ soñunda Felemenk prokuraturasınıñ reberliginde çalışqan Halqara taqiqat taqımı taqiqatnıñ ilk neticelerini ilân etken edi. Maruzada aytıla ki, «Boeing» uçağını urıp tüşürgen «Buk» raketa kompleksi Ukrainağa Rusiyeden ketirilgen edi. Raketanıñ avağa uçurtılğan yeri – Pervomayskoye köyü, onı o vaqıt Rusiyege tabi olğan cenkâverler kontrol ete edi. Esabatqa köre, tahminen 100 adam bu cinayette şekli olaraq keçe.
Kreml, bu beyanat «soñ aqiqat» olmağanı beyan etken edi, taqiqatçılarnıñ hulâsaları ise «evelden yapılğanını» ayttı. Rusiye MİD-i maruzanı «peşin fikirli» olaraq tanıdı.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetinden köçip kelgenlerniñ sayısı resmiy statistikağa köre, eñ azından, eki qat büyüktir, dep yaza «Zerkalo nedeli.Ukraina» neşiri.
«Devlet işğal etilgen territoriyalarda vatandaşları aqqında unuttı degende, şunı qayd etmek kerek – çoqusı aqqında iç te bilmey… halqara teşkilâtlar, devlet organları tarafından bildirilgen bir buçuq million raqamı özüne bürokratiyağa tayanıp, köçip kelgen şahısnıñ malümat kâğıtını alğan insanlarnı qaplap ala. Adet üzre, bular – içtimaiy yardımğa muhtac olğan insanlardır», – qayd ete maqale müellifi.
Adet üzre, «siyasiy icretçilerniñ» büyük qısmı qıtada yaşayışını öz başına qura. Şunıñ içün, Qırımdan köçip kelgenlerniñ teşkilâtlarında bildirilgeni kibi, Qırımda «rus dünyasından» qaçqanlarnıñ aqiqiy sayısı eki qat yüksektir.
BMT esabatına köre, Ukrainada Qırım ve Donbasstan 1 438 000 köçip kelgen insan bar.
Qırımtatar Milliy Meclisinde Qırımnı terk etken 15 biñ vatandaş bar olğanı aqqında bildireler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqmescit rayonınıñ Mamaq (Stroganovka) köyünde Murun-Kir dağından yuvarlanıp tüşken maşinanıñ içinde olğan bala elâk oldı. Bu aqta mayısnıñ 29-nda Rusiye kontrolindeki Qırım Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Qurtarıcılarnıñ bildirgenine köre, içinde ana-babasız 2014 senesi doğma bala olğan maşina Murun-Kir dağından 15-20 derece capından bir qaç metrge yuvarlanmağa başladı.
Haber etilgenine köre, maşina inşaatqa çatışıp avdarıldı. Bala hastahanege alındı, faqat yaraları onı sağ qaldırmadı.
Facialı Adise tahqiq etilmekte, – dep bildirdi qurtarıcılar.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi bu facia aqqında haber etmey.
Keçken afta Qırımda 11 yol qazası ve 50 yanğın oldı. Qurtarıcılar celp etilgen edi.


text:
Aliye Mennanova 1940 senesi avgust 12-de Yedi Quyu rayonınıñ Cermay Qaşıq köyünde dünyağa keldi. Eki yaşında anasız qala, babası ise cebede cenkleşken edi. Aliyeni emcesi ve yengesi aldılar, ömür boyu olarğa ana-baba dep ayttı. 1944 senesi Aliyeniñ qorantasını Qırımdan sürgün ettiler.
«Anam hasta olıp qalğan vaqıtta ağasına, emceme, vasiyet ete: «Men bu dünyanıñ kişisi degilim, mına Aliye, eñ kiçkene bala, onı alıñız», – dep hatırlay Aliye.
Anası keçingen soñ emcesi onı Cermay Qaşıqtan yaşağan Pamuq qasabasına ala.
Cenkte Aliyeniñ qartbabası Qırım partizanlarına yardım etken edi. Bunı işğalciler ögrenip, Alime Abdennanovanıñ tizesine keldiler. O, babalarnı uvup yuqlamağa yatqızğan edi. İşğalciler tizeni alıp kettiler, bundan soñra o keri qaytmadı.
«Belli bir vaqıttan soñ onı köyden çıqarıp, qurşunğa tizgenlerini ayttılar. O kün yedi insannı ölüm cezası aqqında üküm bekley edi: Alime tize ve onıñ ortaqları, olarnıñ arasında yalıñız qırımtatarlar degil, slavânlar da bar edi», – dep hatırlay Aliye apte.
Soñra ise 1944 senesiniñ mayıs 18 sabası keldi. Saba erte – saat 5-6-larda – olarnıñ evine sovetlerniñ askerleri keldi. Azırlanmaq içün 15 daqqa berip, evden quvdılar.
Evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi
«Babam oca olğan, sayğılı bir adam olğan, evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi, evimizde balaban harita bar edi. Bir kün şu podpolkovnik haritada bir yerni kösterip ayta eken: «Mında öyle yerler bar ki, yımırta qoysañ, pişe», – ve Özbekistannı kösterdi. Anam sürgünlik olacağını añladı, lâkin podpolkovnik yoq olıp ketken, sabasına bizni çağırğanlar», – dep ayta Aliye Mennanova.
Aliye apte Pamuq qasabasından sürgün etilgen edi, doğmuş ağa ve tataları – Cermay Qaşıqtan, olar Samarqandqa, Aliye apte ise Andijanğa tüşti.
«1952 senesi, 12 yaşında olğanda, öz babamnı kördim. Anam babam olğanını aytqan edi, men onı ğıyabiy şekilde tanıy edi. 14 yaşında ise ağam ve tatamnen körüştim», – dep ayta Aliye apte.


text:
Oktâbr 8 çarşenbe künü Eski Qırımda Ruslan Belâlovnıñ evinde yapılğan tintüv esnasında üç biñ AQŞ dolları ile 60 biñ Rusiye rublesi (qararnen 24 biñ hrivna – QA) ğayıp oldı. Bunı Qırım.Aqiqat içün izaat bergen uquqqoruyıcı Rustem Kâmilev bildirdi.
«Üç biñ AQŞ dolları ile 60 biñ ruble hırsızladılar. Olarnıñ «tutıp alınması» protokolda qayd etilmedi. Biz protokolnı kördik ve tutıp alınğan şeylerni de kördik – anda para yoq. Demek, ımpıs-tımpıs etip çaldılar», – dedi Kâmilev.
Onıñ aytqanına köre, Belâlovğa şimdilik iç bir qabaat isnat etilmey.
«Ondan tehnikanı tutıp aldılar, añlaşıla, bir şeyler tapmaq içün. Aqşam almaq içün kelirsiñ, dediler. Baqarmız», – dedi o.
Rusiye telükesizlik küçleriniñ memurları tarafından buña dair şimdilik iç bir izaat berilmedi.
Noyabrniñ 8-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Bağçasaray ve Eski Qırım şeerleri ile Aqmescit bölgesiniñ Şumhay (Zareçnoye) köyünde faaler ve cemaatçılarnıñ evlerinde tintüvler yapıldı.
«Krımskaya solidarnost»niñ malümatına köre, tintüvler Seytumer Seytumerov (Bağçasaray), Alimdar Belâlov (Eski Qırım) ve Eldar Kantemirovnıñ (Şumhay) evlerinde yapıldı.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ FSB yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri, muhalif ve Ukrainanıñ tarafını tutqan cemaatçılar ve diniy azlıqlarnıñ vekillerini nizamlı surette yaqalay, soraştıra ve evlerinde tintüvler yapa. Uquqqoruyıcılar Rusiye telükesizlik küçleriniñ bu areketlerine, siyasiy maqsatlı areketler deyler.


text:
İşğal altındaki Aqyarda iyün ayından başlap üç yaşından yedi yaşına qadar balalarğa er ay nefaqa bermege vade eteler. Nefaqa almaq içün arizalar iyünniñ 1-nden itibaren qabul etilecek. Aqyar sakinleri tek ariza bermeli, qalğan vesiqalarnı içtimaiy qoruv organları toplaycaq.
Bu aqta Aqyarnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Nefaqa 1 yılğa berilecek. Nefaqa miqdarı bala içün regional yaşayışı azğarınıñ 50%-ı olacaq. Aqyarda bu nefaqa 6 biñ 47 ruble olaraq berilecek. Er aylıq nefaqa bir insannıñ keliri keçken seneniñ 2-nci kvartalında bir insannıñ yaşayış azğarından çoq olmağan qorantalarğa berilecektir. Bugün bu 11 biñ 538 ruble ola», – dep aytıla haberde.
Qırımnıñ Rusiye parlamenti aprelniñ 6-nda üç yaşından yedi yaşına qadar balalarğa er ay nefaqa tölev qanun leyhasını qabul etti.
İşğal etilgen Qırımda da koronavirus pandemiyası sebebinden 2020 senesi iyünniñ 1-nden başlap 3 yaşından 7 yaşına qadar balalar içün er ay nefaqa berecegini vade ettiler.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qara deñizde, Tuapse (Rusiye) rayonında balıqçılaqnıñ gemisinde yanğın çıqtı, ondan sebep gemi bate. Bunı Rusiye Fevqulâde Vaziyetler Nazirliginiñ Krasnodar ülkesi idaresi bildirdi, dep haber ete TASS.
Şimdiki malümatqa köre, yanğın sebebi, köçüriciniñ tutaşqanı oldı.
"Qara deñizde, Cubga qasabasından 1,5 kilometr mesafede balıqçılar gemisiniñ köçüricisi tutaşıp yanğanı aqqında bildirüv, Tuapse rayonınıñ Yekâne Nevbetçi Dispetçer Hızmetine keldi", - denile Rusiye FVN-niñ beyanatında.
Gemide altı adam bulunğan bildirile, episi yanlarından keçken gemilernen yalığa ketirildi, elâk olğan ve zararlanğan adamlar yoq.


text:
Rusiye tahqiqatı tarafından Zello internet-radiosı vastasınen nefret ve duşmanlıq doğurğanında qabaatlanğan Novıy mir sakini İsmail Ramazanov ve advokatı Aleksey Ladin tahqiqatçı Dmitriy Kosâkinniñ davanı toqtatmaq istemegenine qarşı şikâyet arizasını berdiler. Olar Ramazanovnıñ yaramay bir niyeti olmağanını ve adiseniñ müim olmağanını qayd etti. Bu aqta Radio Svoboda rus hızmetiniñ mühbiri bildire.
Aqmescit rayonınıñ prokuraturası şikâyet arizasını baqmaq içün qabul etkenini tasdıqladı. 2018 senesi noyabrniñ 17-nde cevap berilmeli.
Haber etile ki, tahqiqatçı Ramazanovğa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 282-nci maddesi boyunca açılğan davanı qapatmağa istemedi, faqat silânı qanunsız saqlav davasını qapattı.
2018 senesi yanvar ayında FSB hadimleri tintüv keçirip, patronlar tapılğanını bildirgen edi.
Ramazanov köteklengen edi, onıñ aytqanına köre, patronlarnı tintüv keçirgen quvetçiler qoydı.
İsmail Ramazanov 2018 senesi yanvarniñ 23-nde tutulğan edi, Novıy mir köyündeki evinde tintüv keçirilgen edi. Rusiye Tahqiqat komiteti, onı Zello internet-radiosı vastasınen ekstremizm teşviqatında qabaatladı.
İyülniñ 14-nde İsmail Ramazanov SİZOdan çıqtı, çünki bu cinaiy iş boyunca şeklengenler yarım yıldan ziyade nezaret altında qalmay.
Avgustnıñ 2-nde belli oldı ki, Ramazanovğa qarşı cinaiy iş qoşma tahqiqatqa qaytarıldı.


text:
«Yevrovideniye»niñ ukrain yarışında rey berip olamağan Qırım sakinlerine nisbeten adaletsizlik yoq etilmeli, milliy yarışnıñ finalında qırımlılar öz saylavını yapmaq kerek. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildire.
«Camalağa qol tutqanıñız içün sağ oluñız. Amma Qırım rey berip olamadı, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yaşağan biñlerce qırımtatarı, ukrainler rey bermek aqqından marum qaldı. Final yarışına qadar işbu adaletsizlik yoq etilmeli», – yazdı Çubarov Facebookta.
Onıñ aytqanı kibi, Meclis bazarertesi künü, fevral 8-de, milliy yarış teşkilâtçılarına mütenasip arizası ile muracaat eter.
«Qırım sakinleri finalda iştirak etmege aqlı… Bu maqsat ile çalışamız, Qırım – Ukrainadır!» – dey Çubarov.
Qırımdan ukrain yırcısı Camala «Yevrovideniye-2016» Milliy yarışında birinci yarı final vaqtında seyircilerniñ eñ çoq reyini qazandı – 9 ball. Bir 160 biñ ukrain vatandaşı rey berdi.
Camala jüriniñ de eñ büyük ballını qazandı – 9 ball. Böyleliknen, yırcı bütün iştirakçilerden üstün çıqtı.
«Yevrovideniye-2016» Milliy yarışınıñ birinci yarı finalı fevral 6 künü CTB ve UA Perşiy telekanallarında kösterildi.
İştirakçilerge tek ukrain operatorınıñ kartoçkasından sms yollamağa mümkün edi. Yani, Qırımda Rusiye bağınıñ qullanıcıları rey berip olamadı.
Cemala fevral 6 künü «1944» yırını taqdim etti.
Sanada gruppasız, eki back-yırcısı ile çıqışta bulundı. Seyirciler Camalanıñ yırını sıcaq qarşıladı. «Yevrovideniye-2004» ğalibi Ruslana Lıjiçko qırımtatar yırcısına ayaqqa turıp, şapıldattı.
Nevbetteki yarı final fevralniñ 13, final – 21 künü keçecek. Ğalip Ukrainanı «Yevrovideniye-2016» yarışında Stokgolmde temsil etecek.


text:
Rusiye «gumanitar yardımı» Ukraina akimiyetiniñ nezaretinde olmağan ukrain devlet sıñırına keldi.
Bunı Rusiye fevqulâde işler nazirliginiñ memurı Oleg Voronov bildirdi.
«Yol boyu Rusiye fevqulâde işler nazirliginiñ kolonnası ekige bölündi. Biri Donetsk kiriş noqtasına keldi, ekincisi – Matveyev-Kurganğa, mında yüklerniñ gümrük resmiyleştirüvi başlandı», – dep bildire Voronovnıñ sözlerini TASS Rusiye agentligi.
Agentlikniñ malümatına köre, Donetsk kiriş noqtasında bir 80 maşina Rusiye tarafdarları olğan boyeviklerniñ nezareti altındaki Lugansk vilâyetine, daa 80 – «DHC» nezaretinde olğan Donetskke ketecek.


text:
İlk sefer qıtaiy Ukrainada yerleşken aliy oquv yurtında «qırımtatar filologiyası» bölügi açıldı. Sentâbr 1-de Şevçenko adına Kiyev milliy universitetiniñ studentleri Qırımnıñ tamır halq tili ve edebiyatını ögrenip başladılar. Yañı bölükke oqumağa kirgen birinci kurs studentleri arasında qırımtatar halqınıñ vekilleri yoq.
Fakultetniñ tantanalı açılış tedbirinde bulunğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, qabul etüv pek keç ilân etildi.
«Diger millet vekilleriniñ qırımtatar tilini zenaat olaraq saylap alğanları bizni quvandıra. Kiyev milliy universitetinde oquğan qırımtatarlar bu gruppağa yardımcı olacaqlar, dep keliştik. Mence, mında pek qaviy studentler gruppası pekitilecek», – dep ayttı Meclis reisi Qırım.Aqiqat saytına.
«Maydan inostrannıh del» fondunıñ yolbaşçısı Bogdan Yaremenko emin ki, qırımtatar filologiyasında oquğan studentler Qırımnı qaytaruv ve yarımadanıñ tamır halq vekilleriniñ aq-uquqlarını qoruv meselelerinen oğraşqan icra akimiyet organlarında kerek olacaqlar.
Birinci kurs studentleri Qırım.Aqiqat mühbirinen laf etip, bu zenaatnı almaq qararlarınıñ farqlı sebeplerini aydınlattılar. Bazıları Qırımnıñ tamır halqınıñ tilini ögrenmege istediler, bazıları ise yarımada işğalinden soñ böyle qararğa keldiler.


text:
Aqım, Qara deñizde yanıp turğan MAESTRO ve CANDY tankerlerini Qırım yalısına yaqınlaştırdı, dep qurtarıcılarnıñ malümatına esaslanıp bildire rusiye matbuatı.
“Gemiler, qararnen 0,5 milâ süratınen Keriç boğazına yaqınlaşa. Gemicilikke telüke olsa, tankerler buksirnen çekilecek. Yani dreyfni nezaret etemiz”, - qurtarıcılarnıñ sözlerinden yaza TASS.
Rusiye deñiz-özen flotunıñ matbuat hızmetinde, gemiler oğrağan dreyf “nezaretke alınğan ve şimdi az-çoq turğun aldadır”, dep bildirile.
Yanvarniñ 21-nde Qırım yalısında Tanzaniya bayrağı altında MAESTRO ve KANDİ tankerlerinde patlav ve yanğın oldı.
«Maestro» tankeri Rusiyeniñ Temrük şeerine kete edi, anda 14 Türkiye ve İndistan vatandaşı bar edi. «Kandi» tankerinde 17 insan bar edi – olap da Türkiye ve İndistan vatandaşları. Ukrainalı jurnalist Andriy Klımenkonıñ aytqanına köre, tankerler «ABD Suriye sanktsiya cedvelinde» olğan Milenyum Denizcilik Gemi türk şirketine ait.
Rusiye Tahqiqat komiteti Qırım yalısında yanğın neticesinde tankerlerde insanlarnıñ elâk olğanı sebebinden «diqqatsızlıqtan sebep eki ve daa ziyade şahısnı öldürüv» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Haber etilgenine köre, 10 insan elâk oldı, daa 12-si qurtarıldı. Yaralanğan deñizciler №1 Keriç şeer hastahanesine alıp ketirildi.
Yanğın ve patlavğa oğrağan tankerler Suriyege qanunsız şekilde şingen gaz taşığan edi, dep bildirdi Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti Rusiye işğal etken yarımadanıñ bütün limanlarını resmiy şekilde qapattı, Qırım limanları halqara gemiler içün qapalı qala.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin yaqınları arasında Qırım ilhaqı hata olğanını tanıdı, amma bunı açıq şekilde tanımağa niyeti yoq. Bu aqta qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «Prâmıy» ukrain telekanalınıñ yayınında ayttı.
«Putinniñ başqa çaresi yoq artıq. Söz sırası, şimdi çeşit hızmetler fikrimizni soray: Putin betini coymayıp, Qırımdan kete bilemi? Böyle bir imkân yoq. Ya Putin hata yapqanını tanıması mümkünmi? O, yaqınları arasında bunı ayta endi. Teşkerilgen menbalar bar. «Qırımnen hata yaptıq, amma bunı yapmaycaqmız», dep ayta. Mına böyle qavrayış», – dedi Mustafa Cemilev.
Cemilevniñ fikirince, Putin içün Qırımdan ketmek «harakiri yapmaq» kibi bir şey.
Yarımada işğalinden soñ Putin Qırımnıñ kimge ait olğanı meselesi «qapalı» ola, dep bir qaç kere aytqan edi.
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siemens turbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.
Daa soñra Putin Aqmescitteki kontsertte sözge çıqıp, Qırım işğali vaqtında qırımlılarnıñ areketlerini Ekinci cian cenki başında Qızıl ordu askerleriniñ areketlerinen qıyasladı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni doğğan künü ile hayırladı.
«Öz halqınıñ ayatını küreşke sarf etken aqiqiy yetekçsidir. Birlikte yeñermiz! Doğğan künüñiz hayırlı olsun, Mustafa ağa!» – yazdı Poroşenko twitterde.
Cuma künü, noyabr 13-de, Mustafa Cemilev 72 yaşını toldurdı.
Şu künleri Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Türkiye cenübi Mersin şeerinde keçirilgen Qardaş-şeerlerniñ I Halqara turistik sammitinde buluna.


text:
Qırımda keçken künü altı hasta koronavirustan vefat etti. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ malümatında aytıla.
Müessise malümatına köre, Qırımda pandemiya vaqtında 148 insan vefat etti.
«2994 insan tibbiy közetüv altında buluna, 1361-i evde dinamik közetüv altında qala, 1492 kişi hastahanede yata, 141 insan observatorlarğa alındı», – dep aytıla haberde.
Keçken künü Qırımda 139 koronavirus hastası qayd etildi. Epidemiya vaqtında 9955 COVID-19 hastası qayd etildi, 5657 insan tüzeldi. Aqyarda 2635 kişi yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 1657 kişi tüzeldi, 71 insan vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit memuriyetiniñ reberligi Kozlov soqağında yıqtırılğan bazarnıñ satıcılarını şeerniñ diger çarşılarında ticaret noqtalarını almağa davet ete.
Bu aqqında haber Aqmescit şeeriniñ memuriyeti saytında yerleştirildi.
Haberge binaen, iş yerlerini cumaaqşamı künü, iyül 16-da, berecekler. Satıcılarnı Aqmescitteki Franko bulvarı, 25 adresi boyunca Aqmescit memuriyeti ticaret idaresiniñ küçük zalına davet eteler.
«Yanına pasport ve ayrı iş adamı qaydını tasdıqlağan vesiqalarnı almaq kerek», – dep aytıla ilânda.
Saba iyül 6 künü Aqmescitte politsiya şeer merkezindeki çarşını sarıp aldı, onı yıqmağa başladılar. Şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev işbu areketler Qırım nazirler Şurasınıñ qararı ile amelge keçirilgenini bildirdi.
Açuvlanğan satıcılar Nazirler Şurasınıñ binasına bardılar, anda olarğa yañı iş yerlerini bermege vade ettiler.
İyül 12-den başlap eski çarşını temizleyler, yol hızmetleri yañı asfalt töşemege azırlanalar.


text:
UNESCO yanındaki Rusiyeniñ daimiy temsilcisi Aleksandr Kuznetsov bildirdi ki, teşkilât Qırım ile bağlarını kesti.
Qırımdan senator Sergey Tsekovnıñ fikrince, UNESCO-nıñ yapqan areketleri, teşkilât abidelerni saqlamaq içün degil de, siyasiy noqta-i nazarlarından faaliyet alıp barğanını köstere.
«Yani, Qırım Rusiye Federatsiyası terkibine kirgen olsa, demek ki, UNESCO onıñ toprağında bulunğan tarih ve medeniyet abidelerini başqa qorumazmı?» – dep qayd etti Tsekov.
Aynı vaqıtta o, ilân etti ki, yarımada ükümeti Hersones ve diger tarihiy yerlerni öz küçünen qorup olur, dep bildire «RİA-Krım», «Parlamentskaya gazeta»ğa esaslanıp.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
AVRUPA YAKASI YAZICI SERVİSİ BÖLGELERİ
Arnavutköy Fotokopi Yazıcı Servisi, Avcılar Fotokopi Yazıcı Servisi, Bağcılar Fotokopi Yazıcı Servisi, Bahçelievler Fotokopi Yazıcı Servisi, Bakırköy Fotokopi Yazıcı Servisi, Başakşehir Fotokopi Yazıcı Servisi, Bayrampaşa Fotopi Yazıcı Servisi, Beşiktaş Fotokopi Yazıcı Servisi, Beylikdüzü Fotokopi Yazıcı Servisi, Beyoğlu Fotokopi Yazıcı Servisi, Büyükçekmece Fotokopi Yazıcı Servisi, Çatalca Fotokopi Yazıcı Servisi, Esenyurt Fotokopi Yazıcı Servisi, Eyüp Fotokopi Yazıcı Servisi, Fatih Fotokopi Yazıcı Servisi, Gaziosmanpaşa Fotokopi Yazıcı Servisi, Güngören Fotokopi Yazıcı Servisi, Kağıthane Fotokopi Yazıcı Servisi, Küçükçekmece Fotokopi Yazıcı Servisi, Sarıyer Fotokopi Yazıcı Servisi, Silivri Fotokopi Yazıcı Servisi, Sultangazi Fotokopi Yazıcı Servisi, Şişli Fotokopi Yazıcı Servisi, Zeytinburnu Fotokopi Yazıcı Servisi
ANADOLU YAKASI YAZICI SERVİSİ BÖLGELERİ
Adalar Fotokopi Yazıcı Servisi, Ataşehir Fotokopi Yazıcı Servisi, Beykoz Fotokopi Yazıcı Servisi, Çekmeköy Fotokopi Yazıcı Servisi, Kadıköy Fotokopi Yazıcı Servisi, Kartal Fotokopi Yazıcı Servisi, Maltepe Fotokopi Yazıcı Servisi, Pendik Fotokopi Yazıcı Servisi, Sancaktepe Fotokopi Yazıcı Servisi, Sultanbeyli Fotokopi Yazıcı Servisi, Şile Fotokopi Yazıcı Servisi, Tuzla Fotokopi Yazıcı Servisi, Ümraniye Fotokopi Yazıcı Servisi,Üsküdar Fotokopi Yazıcı Servisi


text:
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Serğiy Deyneko ve Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ daimiy vekili Anton Korınevıç Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy isveç yırcısı Dr.Albannıñ Ukrainağa kirsetilüvine tesir etmedi, dep bildirdiler.
«Ukraina prezidentiniñ isveç yırcısı Dr.Albannıñ Ukraina ziyareti ve devlet sıñırından keçmesine alâqası yoq. Bu mesele Ukraina Devlet sıñır hızmetine aittir. Bunıñnen bağlı qoşma malümatnı bildirecekmiz», – dep yazdı Korınevıç.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ yolbaşçısı Serğiy Deynekonıñ malümatına köre, isveç yırcısı devlet sıñırından sıñırcılar yabancılarnı qayd etken qanunğa köre keçti.
«Sıñır kontroli meseleleri tek Ukraina Devlet sıñır hızmetine aittir. Sıñır qaravullarınıñ qararlarına kimse, şu cümleden Ukraina prezidenti de tesir etmey», – dep yazdı UDSH yolbaşçısı.
Deynekonıñ qayd etkenine köre, uquq qoruyıcı organları vazife berse, çetel vatandaşlarına sıñırdan keçmelerine izin berilmemesi mümkün.
«Amma bu yasaq olmasa ve kerekli vesiqalar olsa, (çetel vatandaşları – QA) Ukrainağa kirsetile bile», – dep aytıla haberde.
İşğalden soñ Qırımda çıqışta bulunğan isveç yırcısı Dr. Alban «Veçerniy kvartal» yañı yıl programmasında yırladı. Dr. Albannıñ çıqış videosı Facebookta «Kvartal 95» saifesinde derc etildi.
Çetel artistleri ve diger medeniyet erbapları Ukraina qapatqan keçiş noqtalarından Rusiye işğal etken Qırımğa çıqışta bulunmağa barıp, Ukraina qanunlarını boza. Qırımda gastrollerge kelgen ya da Rusiyeniñ Qırım ilhaqına qoltutqan bazı artist ve yırcılarğa esas Ukrainada çıqışta bulunmağa yasaq etildi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda apis etilgen ukrain faalcisi Volodım Baluh, Krasnodar SİZOsından Tverge etap etildi ve apis müddetini anda sürecek. Bu aqta Krasnodar ülkesiniñ közetüv komisiyasınıñ reisi Anzaur Ahicaknıñ sözlerinden rusiyeli TASS haber agentligi bildire.
“Apisli, Krasnodar şeeriniñ bir nomeralı SİZOsında buluna edi. Tünevin o Tverge etap etildi. Baluhqa kerekli şeyler devlet ve müessise parasına alınıp berildi. Bütün bularnı men Ukraina konsulı Taras Şevçenkoğa bildirdim”, - dedi Ahicak.
Başqa mustaqil menbaalardan bu malümatnıñ tasdıqlavı yoq. Qırım.Aqiqat tafsilâtlarnı bilmege tırışa.
Daa evel Volodımır Baluhnı, Rusiyeniñ Tver vilâyetiniñ koloniyasına etap etmeleri mümkün, dep bildire edi advokat Nikolay Polozov.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ bildirgenine köre, Baluh Qırım koloniyasından Rusiyeniñ Krasnodarına cezasını çekmesi içün avuştırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppası haber etkenine köre, Baluhnı Aqmescit SİZOsından qomşu Rusiyeniñ Krasnodarına aç ve eşyasız avuştırğanlar.
Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovanıñ bildirgenine köre, Qırımda mahküm etilgen Baluhnıñ Rusiye koloniyasına avuştırılması bir ay devam etecek.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı. Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
`Säyäxät itep küp uqığan küp beler` Näticälär
Xäbärlär [129]
- Törkiyädän zäytün häm zäytün mayı iñ küp satılğan il
- Aktyernıñ ğaläm säyäxäte kiçekterelde
- “Bez studentlarğa iñ küp toraq täêmin itkän il”
- Tanılğan tatar ğalime ätiseneñ niçek itep xäbärsez yuğaluın añlata
- "Säyäxätlär küñelne aça,tormışqa başqa küzlektän qaraw mömkinlege birä"
- Vakśinalarnıň ğomumi sanı buyınça Törkiyä dönyada 8 nçe urında
- Vakśinalarnıň ğomumi sanı buyınça Törkiyä dönyada 9 nçı urında
- Barış Manço: ”Säyäxät itep küp uqığan küp beler"
- Törkiyä pomidorı iñ küp qaysı ilgä satıldı?
- Törkiyä – iñ küp vakśina (BakциHa) yasalğan illärdän berse
- İstanbul hawa mäydanı berniçä kön 100 meňnän kübräk yulçı qabul itte
- 10 bäbi taptım dip aldağan
- Franśiyä Törkiyäne "qızıl isemlek"tän çığardı
- AQŞ 90 il öçen säyäxät kisätüe däräcäsen töşerde
- Bezos kosmosqa säyäxätkä cıyına
- Awrupanıñ küp keşele şähärläre
- 9 bala taptı
- MәxMәT Akиф Әpcoй cәяxәT иTkәH ypыHHap / Mäxmät Akif Ärsoy säyäxät itkän urınnar
- Mart ayında iñ küp êksport yasalğan il
- Marstağı boralaq oçışı kiçekterelä
- TRT küp büläk aldı
- Vizasız säyäxät çorı
- “N’yu-York Tayms” Fälästin yaqlı tanılğan şäxeslärne tämek itep kürsätte


text:
Qırımtatarca bilmek isteysiñizmi? «Elifbe» qırımtatar tilini ögrenüv leyhasınıñ yañı yayını oyun meydançığına kezinti ile bağlı.
Luğat: oyun meydançığı – oyun meydançığı – igrovaya ploşçadka, kezinti – progulka, balalıq çağı – detstvo, bugün – segodnâ.
Luğat: oyun meydançığı – oyun meydançığı – igrovaya ploşçadka, kezinti – progulka, balalıq çağı – detstvo, bugün – segodnâLuğat
«Elifbe» qırımtatar tiliniñ dersleri – Qırım.Aqiqatnıñ daa bir leyhasıdır.
Metn müellifi ve alıp barıcı Halise Zinedin, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüser Emine Ceppar.
«Elifbe» ile ögren, idraq et ve qullan!


text:
Sarı deñiz
Sarı deñiz (çince 黄海 — Guangay; koreyaca 황해 —Gvange, inglizce Yellow Sea) - Qıtay ve Koreya yarımadası arasında Tınç okeannıñ ğarbiy qısmındaki yarım qapalı kenar deñizidir.
Deñizniñ sıñırlarıDeñiştir
Halqara gidrografik teşkilâtı, Sarı deñizniñ sıñırlarını şöyle tayin ete: Sarı deñiz, Yapon deñizinden Cenübiy Çolla vilâyetinde Henam yarımadasınıñ cenübiy kenarından Çecu adasına qadar sızığınen ve Şarqiy Qıtay deñizinden Çecu adasınıñ ğarbiy kenarından Yandzı özeniniñ ağzına qadar sızığınen ayırılğan.


text:
Aqmescitniñ Bavurçı (Kamenka) qasabasınıñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde yedi birinci sınıf açıldı, amma olardan tek üç sınıfta balalarnı ana tilinde ögretecekler, qalğan sınıflardar – rusça.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine çorlanğan ana-babalar tarif etti.
«Biz, ana-baba olıp, bu sene, misal içün, rus tilli sınıflarnıñ sayısı, qırımtatar sınıflarına köre, daa da çoq olğanından çorlanamız. Eñ külünçlisi şu ki, bu qırımtatar milliy mektebinde ola. Diger, adiy mekteplerde olğanını tüşünmege bile istemeyim», – dedi analardan birisi.
«Özümiz şeerniñ diger tarafında, Pnevmatikada, yaşaymız. Balamız ana tilinde oqusın dep, onı milliy mektepke bermege qarar aldıq. Amma qırımtatar tilli ögretüvi ile yalıñız üç sınıf olacağını ögrenip, şaştıq», – dedi birinci sınıf talebesi Refatnıñ anası Niyara.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sentâbr bir künü Aqmescitniñ Eşref Şemi-zade adına №42 orta umumtasil mektebinde bayram politsiya hadimleriniñ nezareti altında keçti.
«Maarif» qırımtatar tasil hadimleriniñ birligi 2015-2016 oquv yılları arfesinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenovğa yarımadada qırımtatar tilinde tasil meseleleriniñ çezilmesinde muayyen qararlarnı almaq teklifi ile muracaat etti.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri ve cemaatçılar, Qırım Rusiye nezareti altına keçkenden soñ, yarımadada devlet tilleriniñ ögrenilmesine ayırılğan saatlerniñ teñ olmağanı aqta bildirgen ediler.
Birinci sınıfqa Qırımda 18 461 bala baracaq, 11-inci sınıfqa – tahminen 11 biñ bala.


text:
Qırımlı advokat Ayder Azamatov Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Arsen Cepparovnıñ Rusiye SİZOsındaki şaraitlerini Rusiye Baş prokuraturasına şikâyet etecek, dep bildirdi.
«Arsen mahkemege bulunğan kamerası yıqılayata, dep bildirdi: kameranınıñ tavanından necaset ve suv aqa, çünki yuqarıdaki kamerada kanalizatsiya ağları iprandı. Suv ve nem er yerde, antisanitariya», – dep yazdı Azamatov Facebook saifesinde.
Bundan ğayrı, Cepparov tutulğan kamerada VİÇ, SPİD, verem ve diger hastalıqlarnen insanlar qala, dep bildirdi advokat.
Azamatovnıñ qayd etkenine köre, Arsen Cepparov «SİZOğa qapatılğan soñ onıñ ciddiy sağlıq problemleri bar edi ve üç yıldan berli bu problemlernen anda dayana».
Rusiyeniñ Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ vekilleri Azamatovnıñ aytqanlarını açıq sürette izaatlamadı.
Aprelniñ 4-nde haber etilgenine köre, Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi «Yaltadaki Hizb ut-Tahrir davasını» ekinci kere baqmağa başladı.Mahkeme oturışuvında prokurorlar qabaatlav qararlarını seslendirdi, davanıñ altı mabüsi
Muslim Aliyev, İnver Bekirov, Vadim Siruk, Emir-Üsein Kuku, Refat Alimov ve Arsen Cepparov ise özüni qabaatsız dep sayğanlarını ayttı.
Advokat Ayder Azamatov altı mabüsniñ sıñırlav müddetini ev apsine deñiştirmege rica etti, amma mahkeme razı olmadı.
Daa evel Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsi Rusiyeden işğal etilgen Qırımğa avuştırılğan edi. Olarnıñ davaları tekrar tahqiqatqa qaytarılğan ve qabaatları deñiştirilgen edi.
2019 senesi yanvar ayında Qırımda Rusiye tahqiqatı Yaltadaki davanıñ mabüslerine yañı qabaatlarını aydınlattı.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Üsein Kuku, Müslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olar Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlana.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisine Qırımda areket etmek içün imkân, Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilmesinden evel olğanından olduqça az. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov dekabr 30 künü Kiyevde bildirgeni kibi, faaliyetniñ esas yolaqları qıtaiy Ukrainağa avuştırıldı.
Onıñ sözlerine köre, bu – tış siyasiy faaliyet ve diaspora ile alâqalardır.
«İşğal etilgen Qırımdaki imkânlarımız evel olğanından pek az. Qırım toprağında er şeyni etip olamaymız, em de Meclislerniñ bir qısmı – 33-ten sekizi – Qırımda yaşap olamay. Bazılarına, maña da, Qırım kirişi yasaqtır, bazılarına qarşı cinaiy işler açıldı», – dedi o.
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«Qırımda söz serbestligini boğğanlarnıñ» cedvelini tizgenler onı tış ülke diplomatlarına teslim ettiler ve cedveldeki adamlarğa qarşı yapılacaq sanktiyalarnı müzakere ettiler. Bunı mart 3 künü Ukraina Haber siyaseti naziriniñ Qırım suallerinde mesleatçısı Yüliya Kazdobina bildirdi.
«Biz ende Ukrainada bulunğan bir qaç elçihane vekillerinen qonuşıp, «Qırımda söz serbestligini bozğanları içün» sanktiyalar cedveline bu adamlarnı qoşmaq meselesine dair muzakereler alıp bardıq. Zanımızca, bu dünya içün muim kösterğıç olacaq – demek ki, Ukraina kerçekten de söz serbestligine büyük qıymet kese», – qayd etti Kazdobina.
Ukrainalı uquq qorçalayıcılar işğal etilgen Qırımda «söz serbestligini boğğanlarnıñ» adlarını aşkâr etti. Bu sırada Rusiyeli ve Qırımlı memurlar, silâlı hızmetler, uquq qoruyıcı ve mahkeme organlarınıñ vekilleri, Qırımdaki «samooborona» azaları, matbuat mekrezleriniñ reberleri. Episi olıp – 60 ziyade adam.
Rusiye nezaretine keçkeninen FSB yarımadada jurnalist, cemaat erbabı ve faallerde muntazam surette tintüv ve sorğular keçire. Uquq qorçalayıcılar bunı «fikir farqlığına qarşı küreş» olaraq tanıylar.


text:
Cemaat qırımtatar telekanalınıñ açılmasına federal bücetinde 177 mln ruble ayırılğan, bunı aprel 14 künü brifing devamında Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi, haber ete Krıminform.
Onıñ sözlerine köre, paranıñ berilmesi Rusiye baş nazir muavini Dmitriy Kozan ile uyğunlaştırıldı. Qırım baş nazir muavini Dmitriy Polonskiy ise yañı donatuvnıñ saylanılması ile oğraşa.
«177 mln ruble içine er şey kire – tehnika, studiya. Şimdi mütehassıslarnı qıdıralar. Esası – qırımtatarlarnıñ maiyetini bilgen, telekanalnıñ siyasetini şekillendirecek bir insannı tapmaq kerek», – dey Aksönov.
O şunı da qoştı ki, yañı telekanalğa yarıdmada Roskomnadzordan iş izni olmağanından sebep işini toqtatqan ATR teleşirketiniñ jurnalistleri de kele bile.
«Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluvını tanımağan insanlar içün sıñırlav bar. Mütehassıslarnı çağıramız, mında bir mania yoq», – dey Aksönov.
Aprel 1-den itibaren ATR yayınını toqtattı. Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı.
Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.
ATR qapatılğan soñ cumhuriyetniñ akimiyeti cemaat qırımtatar telekanalını açmağa teklif etti. Olarnıñ fikirince, qırımtatarlar kerçek malümatnı almaq aqqını qullanacaqlar.


text:
Birleşken Milletlerniñ Havfsızlıq şurasında martnıñ 15-nde işğal etilgen Qırımdaki vaziyetke bağışlanğan mahsus toplaşuv olacaq. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirliginiñ muavini Serğiy Kıslıtsâ haber ete, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Toplaşuv Kyiv saatına köre saat 16:00-da başlanacaq.
Kıslıtsânıñ aytqanına köre, diplomatlardan ğayrı toplaşuvda qırımtatar halqınıñ liderleri ve cenk esiri olğan deñizciniñ qızı Olga Oprısko iştirak etecekler.
«Resmiy ukrain eyyetinden ğayrı, toplaşuvda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, «Qırım eviniñ» programm müdiri Alim Aliyev, Dünya qırımtatarlar kongressiniñ azası Ayla Bakallı iştirak etecekler», – dep qayd etti diplomat.
BM Havfsızlıq şurasınıñ saytındaki kün tertibinde işbu toplaşuv aqqında malümat yoq.
Halqara toplulıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ Rusiye prokuraturası «Qırım diversantları» davasınıñ mabüslerinden biri Redvan Suleymanovğa qarşı qabaatlarnıñ bir qısmından vazgeçti. Bunı iyülniñ 21-de Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesinde olıp keçken daa bir oturıştan soñ Qırım advokatı Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqatqa haber etti.
«Prokuratura qabaatnı deñiştirdi. O, bu davada zarar körgen olaraq qayd etilgen beş tarafnıñ üçü (FSB, Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ Qırım idaresi ve Aqmescit ava limanı – QA) iddialarınıñ delillerini köstermedi, Suleymanov telefon açqanından kerçekten zarar körgenini isbatlamadı», – dep qayd etti Kürbedinov.
Onıñ bildirgenine köre, prokuratura Keriç parom keçiti ve Aqyar avtovokzalı zarar körgenine dair qabaatqa alâ daa qoltuta.
«Deñiz limanı tahminen 3,5 million ruble (tahminen 1,5 mln grn – QA) ve avtovokzal – tahminen 400 biñ ruble (tahminen 170 biñ grn – QA) aqqında bildire. Yani beş millionlıq zarardan 3,5-4 million rublelik (1,5 – 1,7 mln grn – QA) zararğa qadar eksildi. Zarar körgenlerniñ sayısı eksildi. Lâkin qabaat maddesiniñ bir qısmına tesiri olmadı», – dep bildirdi advokat.
Kürbedinov ileride mahkemeni «bütün raqamlar temelsiz olğanında» işandıracağına ümüt ete.
Suleymanov davasınıñ nevbetteki mahkeme oturışı iyülniñ 31-ne saat 14:00-ğa belgilendi. Apiske alınğanına tam bir yıl tolacaq.
Redvan Suleymanov iyülniñ 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğan edi. Avgustnıñ 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
«Qırım diversantları davasınıñ» mabüsi Redvan Suleymanov mahkemede qabaatını tanıdı, lâkin büyük zarar ketirgeninen razı olmadı, dep haber etilgen edi.


text:
Ukrain uquq qoruycıları terroristlerge qarşı amleiyatnıñ alanından ealiniñ çıqarıluvına azır ve zaruriy şaraitler peyda olsa, bunı aman etecekler.
Ukraina içki işler naziriniñ keñeşçisi Zorân Şkirâk aytqanı kibi, terroristlerge qarşı ameliyatnıñ alanını terk etmege istegen insannı çıquv yeri aqqında haberdar etecekler, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Biz bu ketişatnıñ teşkil etilmesine azırmız ve esas mesele havfsızlıqtadır. İnsanlarnıñ havfsızlığında emin olsaq, bunı etecekmiz», – dey Şkirâk.
O şunı da qayd etti ki, fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmeti qaçaqlar içün tranit noqtasını belgilecektir.
«Terroristlerge qarşı alannı terk etmege istegenler haber alacaq», – dedi İçki işler nazirliginiñ başı keñeşçisi ve malümat göñüllilerniñ yardımı ve diger vastalardan bildirilecegini ayttı.
Şkirâk insanlar Ukraina şarqından kelecek afta çıqa bilecegini tahmin etti.


text:
Qırımnıñ Bağçasaray rayonı Pıçqı köyünde ğarq oluv havfından insanlarnı tahliye etmege başladılar. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Mühbirniñ malümatına köre, Pıçqı köyüniñ yanında Kaça özeni aqa, yuqarı küçük gölçik bar. Yağanaq sebebinden suv seviyesi mümkün olğan qarardan ziyade köterildi ve köyge ğarq oluv havfı peyda oldı.
Yerli mühbiri bildirgeni kibi, şimdilik Pıçqı köyüniñ sakinleri vesiqa ve şeyleri ile acele sürette evlerini terk eteler. Köyniñ sıñırı yanında fevqulâde işler nazirligi ve Qırım kazakları yolnı qapatıp, köyge territoriya ve insanlarnı kirsetmeyler.
Bundan da ğayrı, Bağçasaray şeeri Lenin meydanı rayonında insanlarnı tahliye etecek 20 avtobus tura.


text:
Rusiye akimiyetinen tayin etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov bildirgenine köre, yarımadada energiya temin etilüvinen bağlı yüz bergen vaziyet, kurort mevsimine toqunmaz.
Bu aqa o, Rusiye energetika naziri Aleksandr Novaknen keçirilgen körüşüvden soñ bildirdi.
«Turistlerni qabul etermiz ve keregi kibi hızmet etermiz, kimse qasevet etmesin. Kurort yerlerinde bütün DGU ihtiyat olaraq qoyulacaq. İş adamları hızmet etecek. Böyleliknen, episi obyektler daimiy esasqa köre çalışacaq, şifahaneler endi bütün kerek olğan añlaşmalarnı imzaladı. Onıñ içün kurort mevsiminiñ bozulması havfı yoq», - dep bildire Aksönovınıñ matbuat hızmeti.
Qırımda ziyaretnen bulunğan Novaknıñ sözlerine binaen, Qırım yarımadasında elektrik energiyasınıñ umumiy generatsiyası mayıs ayında 1250 megavattnı teşkil etecek.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüri yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Energo köpürniñ 3 ve 4 ağı kirsetilmesi 2016 senesi mayıs 1 kününe belgilendi.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Ukrainada 90 kün devam etecek prezident saylav kampaniyası başladı. Bu aqta Ukraina Merkeziy saylav komissiyasınıñ qararında aytıla.
Memleketniñ merkeziy saylav komissiyası namzetlerniñ vesiqalarını 2019 senesi fevralniñ 3-ne qadar qabul etecek. Namzetler qayd olğan soñ martnıñ 29-na qadar devam etecek saylavaldı teşviqatına başlay bile.
Prezident saylavları 2019 senesi martnıñ 31-ne belgilengen edi.
Saylavlar bir basamaqta keçse, neticeleri aprelniñ 10-nda çıqarılacaq. Martnıñ 31-nde namzetlerden iç birisi saylayıcılar reyleriniñ 50 fayızını qazanmasa, rey berüvniñ ekinci basamağı aprelniñ 21-nde olacaq. Böyleliknen neticeler mayısnıñ 1-nde ilân etilecek, inauguratsiya ise mayısnıñ 31-ne belgilenecek.
Bundan evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bildirdi ki, Rusiya istilâsından sebep Ukrainanıñ bir qaç vilâyetinde ilân etilgen cenk vaziyetini uzatmamağa qarar aldı. Onıñ aytqanına köre, o, prezident saylavları 2019 senesi martnıñ 31-nde keçecegini «kesen-kes kefil ete».


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol musulmanları diniy idaresinde bölgelerniñ baş imamlarına yañı tehnika – noutbuklar ve printerler berildi. Tehnik bazanıñ yañartıluvı İslâm medeniyeti, ilimi ve tahsiline destek fondunıñ qoltutuvı ile ömürge keçirildi.
Yañı bilgisayar tehnikası imamlarğa daima Müftiliknen ve uzaqta yerleşken köylerniñ imamlarınen bağ tutmaq, pandemiya zamanında uzaqtan internet vastasınen dersler alıp barmaq, Devlet hızmetleri portalından qullanmaq, hutbelerni köy imamlarına yollamaq ve diger işler içün yardım etecek.
İmamlar Müftilikke ve İslâm medeniyeti, ilimi ve tahsiline destek fonduna cumhuriyet bölgelerinde diniy-maarif işleriniñ alıp barıluvında köstergen destekleri içün teşekkürler bildirdiler.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımda 2014 senesi mart ayında işğalge yol bergen Qırım akimiyetiniñ areketsizligini taqiq etmek ve cinaiy işni açmağa vaqıt kelgenini tüşüne.
Bunı o, yañı 2015 senesiniñ kelmesine bir qaç saat qalğanda, öz Facebook saifesinde yazdı.
«Şimdi Qırım akimiyetiniñ areketsizligi boyunca cinaiy işniñ ve açıq taqiqatnıñ başlanmasına vaqıt kelgeni aqqında fikirler meni raat qaldırmay… Mesele intiqamda degil… Belânıñ ögüni almağanları sebebinden raatsızım», – dedi Çubarov.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin matbuat konferentsiyasında qırımtatar halqınıñ reabilitatsiyası aqqında aytıp, qırımtatarlarnı qasevetlendirgen eñ müim meselelerge diqqat ayırmadı. Böyle bir fikirni Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa seslendirdi. Onıñ qayd etkenine köre, onıñ semetdeşlerini qırımtatar halqını tamır halq olaraq eñ çoq siyasiy-uquqiy statusı raatsızlay, buña ise Putin emiyet bermedi.
«Prezident Qırımda er kes bu emirniñ amelge keçirilmesinen razı olmağanını aytmaq istedi. Lâkin mında şunı añlamaq kerek ki, bu adımlarğa baqmadan, belli bir maddeler ömürge keçirilmeli, Qırımda bunıñnen bağlı problemler bar», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini.
Onıñ bildirgenine köre, işğal etilgen Qırım akimiyeti devlet müessiselerdeki blanklarnı üç tilde bastıra.
«Lâkin menim içün bu, doğrusını aytsam, ana tilimniñ saqlanmasına yardım etmey. Bu yalıñız tışqı işaret. Qırımtatar levhalarımı? Yahşı. Lâkin episi bular ana tiliniñ saqlanmasına eñ az fayda ketire. Qırımtatar tilinde tasil problemleri bar olğanı aqqında sualge prezident zornen cevap berir edi», – dep qayd etti Celâl.
Rusiye prezidenti qırımtatarlarnıñ reabilitatsiyası aqqında emirni amelge keçirmege çağırdı. Rusiyeniñ federal akimiyeti qırımtatarlarnıñ kendisini Rusiye vatandaşları olaraq is etmeleri içün qanun derecesinde er şey yaptı, şimdi yarımadanıñ yerli akimiyeti qanunnı amelge keçirmeli.


text:
Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki tintüv vaqtında Rusiye telükesizlik hadimleri ihtimal ile üç kişini – doğmuş qardaşlar Ernest ve Enver Seytosmanovlar ve olarnıñ anası Gülnaranı yaqaladı. Bunı mayıs 10-da Qırım.Aqiqatqa «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesiniñ faaliyetçisi Server Mustafayev bildirdi.
Mustafayev: «Mesele şu ki, yigitler evlenmegen olıp, bir evde yaşay ediler. Aqşam olarğa anası keldi. Tafsilâtlı malümat yoq: yigitlerniñ ekisini de alıp kettiler, ve anaları da yoq. Biz, olarnıñ alıp ketilgen yerini tayin etmege areket etemiz», – dedi.
Onıñ aytqanına köre, olar, yaqalanğanlarnıñ bulunğan yerini tayin etken soñ, yaqalanuvnıñ tafsilâtlarını tayin etsinler deye, advokatlarnen bağlanacaqlar.
Mayıs 10 sabasında Aqyarnıñ Balıqlava rayonında tintüvler yapılğan soñ eki qırımtatar, ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlar yaqalandı. Qırımtatar faaliyetçileriniñ malümatına köre, olar Rusiyede Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca mahküm etilgen Nuri Primovnıñ yaqın soyları ola.
Qırım.Aqiqat adiseniñ tafsilâtlarını ögrene. Rusiye telükesizlik hadimleri şimdilik bu hususta izaat bermedi.
2017 senesiniñ sentâbrinde Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi uküm çıqardı. Oña binaen «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli tertipke qoyucı koloniyada beşer yıl berildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokat Emil Kurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenlerniñ esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.


text:
Advokat Cemil Temişev Qırımdaki tevqifler yarımada cemiyeti arasında içki zidditlerni artırğanı aqta tüşüne ve «fevral 26» işi boyunca yaqalanğanlarnıñ işlerinde yerli akimiyetniñ aqıl-ferasetine ümüt besley.
Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Advokat «fevral 26» işi boyuca yaqalnğanlarnıñ azat etilmesini Qırım müftisi kefaleti ile azat etilgen Eskender Nebiyevniñ misalinde talap ete bilecegini tüşüne.
Temişev şunı qayd etti ki, bu insanlarnıñ SİZOda bulunmasından fayda olmay da, «cemiyetniñ açuvı» arta.
«Bunı advokat olaraq körem. Şimdi cemiyetimiz Qırımda tınçlanmaq, bir-birini añlamaq kerek. Fevral 26 künü işleri ise çeşit ziddiyetler içün bir sebeptir», – dedi o.
«Eger de akimiyet açıq-aydın zulum ve ayırım yolunı saylasa, insanlarnı qapatacaq olsa, vaziyet yavaş işlegen bir bomba olaraq kerginleşir», – dey advokat
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Finlandiyada oktâbr 29 künü Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilmesi aqqında vesiqalı film kösterecekler. Bunı Faceboota «Zemaneviy ukrain kinosı» gruppasınıñ faalleri bildirdi.
«Ukrainanıñ Finlandiyadaki elçihanesinde oktâbr 29 künü Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeni aqqında vesiqalı film ve genç ukrain rejissörı Nariman Aliyevniñ üç qısqa bediy filmleri kösterecek», – dep haber etile yazıda.
Teşkilâtçılarnıñ aytqanlarına köre, film numayışından soñra Skype vastası ile film muellifi Nariman Aliyev ve Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ile canlı subet ötkerilecek.
Ukrainanıñ Finlandiyadaki elçihilik sitesinde bu merasim aqqında malümat daa yerleştirilmegen.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Cumaaqşamı künü, oktâbr 13-de, Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste tutma müddetini arttırma qararından berilgen şikâyet arizasını baqacaq. Bunı Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov Twitterde bildirdi.
«Bugün apansızdan Çiygoznıñ işi boyunca daa bir mahkeme toplaşuvınıñ keçirilmesi – şikâyet arizası boyunca – belgilendi. Vaqtında haber etilmedi», – dep yazdı Polozov.
Oktâbr 13-de mahkeme «Çiygoznıñ işi» boyunca zarar körgenlerni de sorğuğa çekti.
«Birinci zarar körgen kişi – Pogorelov Vladimir Vasilyeviç, ekincisi – Yernev Sergey Valentinoviç, «halq göñüllileriniñ» 2-nci rota komandanı», – dep bildirdi Twitterde Polozov.
Polozov tahmin etkenine köre, oktâbr soñuna qadar mahkeme zarar körgenlerni sorğuğa çeker, soñra ise qabaat şaatlarınıñ sorğuları başlaycaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ukrainı Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy çareler ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarnen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.