text:
Mälumki, Qazaqstan šz mustäqilligigä erişkändin keyin, keŋäş hakimiyiti dävridä çäk qoyulğan diniy işlar bilän mäşğul boluştäk insaniy hoquqlirimiz qaytidin šz äsligä kelip, hälqimiz islam diniğa bolğan etiqatini davamlaşturuşqa başlidi. Җay-җaylarda meçitlar selinip, musulman ammisiniŋ diniy etiqat işliriğa imkaniyät yaritildi. Şundaqla äyni çağlarda diniy kitaplar vä materiallardin paydiliniş mümkinçiligi yoq bolğan bolsa, ändiliktä hälqimizniŋ bu җähättiki arzuliri ämälgä aşti. Şuni qäyt qiliş keräkki, bizdä ilgiri musulmanlarniŋ muqäddäs kitavi bolğan «Qur°an Kärimdin» paydiniliş imkaniyiti yoq edi. Tarihiy vätinimizdiki ataqliq diniy alim, šlima Muhämmäd Salih damollam hazirqi zaman uyğur tiliğa tärҗimä qilip näşir qildurğan «Qur°an Kärim» bizniŋ dšlitimizdä bir türküm milliy mädäniyitimizniŋ җankšyärliri, sahavätçi qerindaşlirimizniŋ hamiyliğida birqançä qetim kirill häripidä uyğur tilida näşir qilinip, näççä jillardin buyan qaraŋğu zulmättä yaşap kälgän musulman qerindaşlirimizniŋ paydilinişiğa tävsiyä qilindi. Hälqimiz šz ana tilida «Qur°an Kärimdin» bemalal paydilinalaydiğan boldi.
hazir Säüdiyä Äräpstanida yaşap, iҗadiyät bilän ünümlük şuğullinip kelivatqan, ataqliq diniy zat, hälqimizniŋ pähirlik oğlini Muhämmät Yüsüpniŋ qälimigä mänsüp toqquz tomluq “Täpsir җävhärliri” namliq çoŋ häҗimlik äsärini («Qur°anniŋ izahliq luğitini») äräp häripidiki hazirqi zaman uyğur tilidin kirill häripidiki uyğur tilida näşirgä täyyarlap bärdim. Bu qimmätlik äsär pat-arida yänila şu milliy mädäniyitimizniŋ җankšyärliri, sahavätçi qerindaşlirimizniŋ hamiyliğida näşir qilinip, avam häliqniŋ hozuriğa sunuluş aldida turidu.
«Qur°an Kärimniŋ» mähsät qilinğan mänalirini härqandaq kişi çüşinäläydiğan addiy sšzlär bilän eniq kšrsitip beridiğan mäzkür täpsirni yezip, royapqa çiqiriş üçün nurğunliğan diniy alim-šlimalarniŋ täpsirlirini kšzdin käçürüp, tätqiq qilip, ularni birmu-bir selişturup çiqqan, ottuz parä Qur°anniŋ tärҗimisini täyyarliğan istedatliq diniy alim, bu künlärdä šziniŋ 50 yaşliq tävälludini qarşi elivatqan Muhämmät Yüsüpni oqurmänlärgä qismän tonuşturup štüşni muvapiq kšrdüm.
Muhämmät Yüsüp 1968-jili 10-fevral' küni tarihiy Vätinimizniŋ Hotän vilayitigä qaraşliq Keriyä nahiyäsidä märipätçi ailisidä duniyağa kälgän. U kiçik çeğidila pänniy bilim beridiğan başlanğuç mäktäptä tähsil kšrgän, şundaqla diniy mädrisidä «Qur°an Kärimni» üginip, uni toluq yadlavalğan. U mäktäptä oqup jürgän çağliridila äräp tilini üginişkä başlaydu. 1985-jili ottura mäktäpni tamamliğandin keyin, atisiniŋ täşäbbusi bilän 1986-jili häҗ qiliş säpirigä atlanğan kişilärgä qoşulup, Mäkkä şähirigä berip, haҗiliq väzipisini štäydu. Şu jili Misirniŋ Qahirä şähirigä berip, ikki ayliq äräp tili kursida oquydu. 1989 – 1993-jilliri Äzhär universitetiniŋ şäriät vä qanun fakul'tetida tähsil kšridu. 1995-jili Qazaqstanğa kelip, İşiktä şähiridiki “Qazaq-Türk» litseyida äräp tili boyiçä muällim bolup işläydu. Şu jilliri җumhuriyätlik “Uyğur avazi” vä uniŋ qoşumçisi “Yeŋi hayat” gezitlirida islam dini vä iҗtimaiy işlarğa ait maqalilarni yezip, oqurmänlärniŋ alqişiğa erişidu.
Muhämmät Yüsüp 2001-jili Säudiyä Äräpstani hškümitiniŋ mähsus täklivi bilän Mäkkä şähirigä berip, Dšlät täşviqat ministrligi tärkividiki dšlät radiostantsiyasiniŋ Türkstan bšlümigä işqa orunlişidu. 2005-jildin başlap, mäzkür bšlümniŋ uyğur tilidiki aŋlitişlarniŋ mäs°uli hizmitini atqurup kälmäktä.
Muhämmät Yüsüp diniy җähättin intayin juquri mälumatqa egä, din bilän ilim-märipätni billä elip meŋivatqan yetük alim vä diniy šlimadur. U ärkin pikirlik, mutäässipliktin hali, zamaniviy islamiy yazğuçi vä yetük şairdur. Uniŋ “İslamdiki ailä tüzümi”, “İslam eqidiliri”, “Namaz vä uniŋ qaidä-yosunliri”, “Namaz häqqidä savat”, “Roza vä uniŋ ähkamliri”, “Dinimizniŋ sapliğini qoğdayli”, “Zakat kitavi”, “Dua vä uniŋ päzilätliri”,“İlahiy qorğan”, “Ğärip mädäniyiti vä biz”, “häҗ vä šmrä qollanmisi”, “İslamdiki haram vä çäklängän işlar”, “Bäş päriz vä islamdiki ailä tüzümi”, “Ösmürlär üçün diniy savat”, “Din vä hayat – 1600 soalğa җavap”, “Din vä hayat – 2000 soalğa җavap”, “İslam ählaqi”, “häҗ bädäl tiҗaritiniŋ haramliği häqqidä oçuq sšz”, “Pärzäntlirimizni qandaq tärbiyiläymiz”, “Mana bu islam” qatarliq äsärliri birnäççä dšlätlärdä uyğur, qazaq, türk, äräp tillirida näşir qilinğan.
Muhämmät Yüsüpniŋ qälimigä mänsüp: “Täpsir җävhärliri”, “Qur°an Kärimniŋ uyğurçä tärҗimisi”, “Päyğämbirimizniŋ uluq maqamini qoğdayli”, “Qur°an oquş qaidiliri”, “Ğurbättiki yaşliq” (şeirlar toplimi), “Jüräk siri” (şeirlar toplimi), “Qur°an Kärim bizniŋ niҗat yolumiz” qatarliq äsärliri näşir qiliniş aldida turmaqta. Bulardin taşqiri Muhämmät Yüsüp äräp älliri vä başqimu musulman älliridiki diniy alim-šlimalar täripidin äräp tilida näşir qilinğan 10din oşuq äsärni hazirqi zaman uyğur tiliğa tärҗimä qilip, näşirdin çiqarğan.
Män Muhämmät Yüsüp bilän buniŋdin on jil muqäddäm tonuşqan. Mana şuniŋdin buyan uniŋ yazğan äsärlirini kirill häripidä näşirgä täyyarlaş işi bilän şuğullinip kelivatimän. Uniŋ iş-paaliyätlirigä qoyuq arilişip kätmigän bolsammu, uniŋ şiҗaät-ğäyriti, tirişçanliği, harmas-talmas iradisi meni qayil qilidu.
Millitimiz arisidin yetilip çiqqan ataqliq diniy alim, šlima, yetük şair Muhämmät Yüsüpni ällik yaşliq tävälludi munasiviti bilän qizğin täbrikligäç, uniŋğa ailäviy bähit-saadät, mustähkäm salamätlik, uzaq šmür vä iҗadiy utuq tiläymän.
Sadiqҗan YuNUSOV.
Almuta şähiri.
Zamaniviy islamiy yazğuçi vä yetük şair
Mälumki, Qazaqstan šz mustäqilligigä erişkändin keyin, keŋäş hakimiyiti dävridä çäk qoyulğan diniy işlar bilän mäşğul boluştäk insaniy hoquqlirimiz qaytidin šz äsligä kelip, hälqimiz islam diniğa bolğan etiqatini davamlaşturuşqa başlidi. Җay-җaylarda meçitlar selinip, musulman ammisiniŋ diniy etiqat işliriğa imkaniyät yaritildi. Şundaqla äyni çağlarda diniy kitaplar vä materiallardin paydiliniş mümkinçiligi yoq bolğan bolsa, ändiliktä hälqimizniŋ bu җähättiki arzuliri ämälgä aşti. Şuni qäyt qiliş keräkki, bizdä ilgiri musulmanlarniŋ muqäddäs kitavi bolğan «Qur°an Kärimdin» paydiniliş imkaniyiti yoq edi. Tarihiy vätinimizdiki ataqliq diniy alim, šlima Muhämmäd Salih damollam hazirqi zaman uyğur tiliğa tärҗimä qilip näşir qildurğan «Qur°an Kärim» bizniŋ dšlitimizdä bir türküm milliy mädäniyitimizniŋ җankšyärliri, sahavätçi qerindaşlirimizniŋ hamiyliğida birqançä qetim kirill häripidä uyğur tilida näşir qilinip, näççä jillardin buyan qaraŋğu zulmättä yaşap kälgän musulman qerindaşlirimizniŋ paydilinişiğa tävsiyä qilindi. Hälqimiz šz ana tilida «Qur°an Kärimdin» bemalal paydilinalaydiğan boldi.


c: text/html

text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti itiqat serbestligini boza – bu aqta Qırım uquqimaye gruppasınıñ «Qırımda din ve itiqad serbestligi» adlı esabatında söz yürsetilmekte. Vesiqada, Rusiye ilhaq etken yarımdada 4 yıl içinde insan aqları bozıluvınen bağlı malümat taqdim etilmekte.
Qırım uquqimaye gruppasınıñ yolbaşçısı Olga Skripnik, Qırımda esasen musulmanlar ve Kyiv Patriarhatına bağlı kilsege qatnağanlar aşalanğanını qayd ete.
Qırım uquqimaye gruppasınıñ mütehassısı Oleksandr Sedov Rusiye akimiyeti ilhaq etilgen Qırımda diniy mensübiyetine köre taqipni arttırğanları aqqında ikâye ete.
İşbu taqiplerniñ esas sebebi – Qırım işğaliniñ kerçek olğanıdırOleksandr Sedov
– 2014 senesi aprel ayından 2018 senesi yanvar ayına qadar yarımadada çalışqan KHVdan, rusiyeli akimiyet beyanatlarından, rusiyeli mahkeme qararlarından, adiy vatandaşlar bergen malümatlardan yapılğan diniy esaslı taqip faktlarını topladıq. İşbu taqiplerniñ esas sebebi – Qırım işğaliniñ kerçek olğanıdır, çünki insanlar esasen ekstremizmde qabaatlana, missionerlik faaalyeti içün cezalana. «Yehova şaatları»nı cinaiy cevapkârlıqqa çekeler. Ukraina qanunında böyle sıñırlavlar yoq, tek Rusiyede bar. Qırımda Kyiv Patriarhatına bağlı provoslav kilseni köçmez mülkinden marum eteler. Taqip seviyesi ketken sayın artıp bara. Tünevin telükesizlik hadimleri Nariman Memedeminovnıñ evine tintüv yapmağa kelgen ediler. O, Rusiye ükümeti musulman faallerni taqip etkeni içün raatsız olğanı sebebinden, terroristik faaliyetnen oğraşqanında qabaatlandı.
Oleksandr Sedov, Qırımda taqiplerden qorqmağan yalıñız bir diniy teşkilât olğanını qayd ete.
– Qırımda adalet seçici olaraq qullanıla: normalar Moskva Patriarhatınıñ Rus provoslav kilsesi ve Ukrain provoslav kilsesini alâqadar etmey. Yalıñız provoslav dinini kütkenlerniñ is-duyğuları aqaretlengen vaqıtta teşkerüvler yapıla. Eger böyle formulalar başqa diniy gruppağa nisbeten qullanılğan olsa, onı kimse taqip etmey, yani men duşmanlıq meselesini közde tutam. Kerçek, Qırımnıñ rusiyeli ükümeti böyle beyanatlar yapa ve isteknen «haçlı seferlerde» iştirak ete. Krişnaitlerniñ bir yürüş yapuv teşebbüsi aman yasaqlanğan edi. Aslında, aşalavlar Rus provoslav kilsesiniñ menfaatına yapıla. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti olarğa tabi olmağan bütün teşkilâtlarğa menfiy davrana.
Ukraina «Milliy gazeta-mecmua neşiri»niñ müdiri ve Kyiv Patriarhatı Ukrain provoslav kilsesi cemaatından biri olğan Andrey Şekun, rusiyeli memurlar bu teşkilâtnı sevmegeni aqqında hatırlata.
– İlhaqtan soñ Kyiv Patriarhatınıñ Ukrain provoslav kilsesiniñ Qırımdaki odalarını çekip alalar, Ukraina zamanında ayırılğan topraq damartılarını elge keçirmege areket eteler. Kerçekte yalıñız doquz dane parafiya çalışıp ola. Böyleliknen Rusiye bu kilselerni yoq etmege areket etip, olarnı yarımadadan sıqıp çıqarmağa istey. Anda bütün diniy merasimler ukrain tilinde ötkerile, bir de KP UPK Qırımda ilhaqnı tanımağan ve Rusiye qanunlarına köre ğayrıdan qayd yaptırmağan yekâne kilsedir. İşte, siyasiy taqipler bu sebepten yapıla.
Ukraina qıta qısmındaki Qırım musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustamov, Qırımda repressiyalar esasen qırımtatarlarğa qarşı yapılğanını ayta.
Repressiya maşnası öz işini yapa. Rusiyede monarhiya qurulayataAyder Rustamov
– Yarımadada ekstremizm ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına qarşı küreş yapılğanını manaçıq etip, kütleviy sürette qırımtatarlar ve musulmanlar taqip etile. Yalıñız 2018 senesi yanvar ayında 25 kişi bu şekilde taqip altına tüşti. Ruslan Zeytullayev ve başqalarına nisbeten qabaatlav qararları qabul etildi. Rusiyeli ükümet aynı zamanda siyasetnen degil de, barışıqlı missioner faaliyetinen oğraşqan «Tabliğ cemaatı» islâm aqıntısını da taqip ete. Lâkin qırımtatar faktorı epbir üstünlik qazana. Rusiye telükesizlik hızmetleri ötkergen tintüv, tevqif ve saire taqipler esasen bularnen bağlı. Repressiya maşnası öz işini yapa. Bu sözni aymaqtan çekinmem amma, Rusiyede monarhiya qurulayata.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Asan Cemilev. Sürgünlikni başından keçirgen adamnıñ tarihı (video)
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ ağası Asan Cemilev, ailesiniñ 1944 senesinde Qırımdan sürgün etilgenini ikâye ete. Mayıs 18 sabasında Cemilevler qorantası yaşağan evge sovet askerleri keldi. Evniñ içinde yalıñız beş balasınen anası bar edi. Olarğa, silâlar ile qorquzıp, eñ kerekli şeylerni toplamaq ve 15 daqqa içinde evni terk etmekni buyurdılar. Daa soñra bütün aile yük vagonında Özbekistanğa alıp ketildi. 1944 senesi mayıs 18-de qırımtatarlarnıñ Qırımdan zornen sürgün etilmesi başlandı. Eki kün içinde Qırımdan Orta Asiyağa 200 biñge yaqın kişi alıp ketildi. Resmiy malümatqa köre, qırımtatarlarnıñ çerigi, ğayrı-resmiy, halqnıñ özü yapqan eali tahririniñ malümatına köre ise – ealiniñ aman-aman yarısı sürgün etilgen soñ öldi. Ukrainada qırımtatar halqınıñ sürgün etilmesi genotsid olaraq tanıldı.


text:
Japonïyada qoqısqa tastağan plastmassa qaldığınan taza janarmay alwdıñ amalı tabıldı. Tıñ jañalıqtı jarïya etken ekokörme Kavasakï qalasında ötti. Bul şahar Japonïyada jasıl texnologïya jağınan köş bastap tur. Qazir Kavasakï äkimşiligi jekemenşik salamen birlese otırıp, swtegi jobasın qolğa alğan. Jıl sayın käsiporında 200 mıñ tonna plastmassa qaldığı öñdeledi. Qazirdiñ özinde önimniñ 10-nan astam türi şığarıladı. Mamandar endi energïyanı ünemdew jäne avtokölik janarmayı retinde qoldanılatın swtegi şığarwdı qolğa almaq.
Ïoxey Kadjïşa, «Showa Denko» kompanïya basşısınıñ kömekşisi: - Biz turmıstıq plastmassa qoqıstan ammonïy şığaramız. Swtegi negizinen qayta öñdeletin şïkizat. Qoljetimdi äri ekologïyalıq taza önimge avtoïndwstrïya tarapınan suranıs artıp keledi. Qajetti sınaqtardı ötkizgennen keyin biz onı öndiristik jolğa qoyamız.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Öziniñ balalıq şağı men öner jolı twralı äñgime bastağan Älimjanov bağdarlama soñında jeke ömirindegi qïındıqtar jaylı aytıp, ağınan jarıldı.
“Jubayım Jansayamen 2006 jılı tanıstıq. Sol jılı otbası qurdıq. Bul alğaş körgen sätten twındağan maxabbat bolatın. Men üş kün dostığımızdan keyin usınıs jasadım. Bizdiñ ortaq 3 balamız bar. Eki ul bala men bir qız bala. Ülkeniniñ esimi Ğabdwlla. Ol 8 jasta. Ortanşısı – Nurmuxammed. Ol 7 jasta. Jäne kişi qızım Tomïrïs 5 jasqa keldi”, – dedi ärtis tilşige.
Älimjanov jarımen jolı eki bölek ketkenin de rastadı.
“Ïä. Bul ras. Men şınımen ömirimdegi qïın kezeñdi bastan ötkerwdemin. Januyañda balalar bolsa eki ese awır boladı eken. Qazaqtar mundaydı “däm-tuzımız jaraspadı” dep tüsinidirip jatadı. Ol öte jaqsı jan. Jansaya twralı jaman sözder aytwdan awlaqpın. Nekege deyin ğaşıqtar arasın maxabbat pen quştarlıq baylanıstıradı. Al otbasılı bolğanda barlığın turmıs şeşedi. Tüsinispewşilikterdi adamgerşilik, şıdamdılıq pen aqıl şeşedi. Al bular bolmağan jağdayda qarım-qatınasqa sızat tüsedi. Men özimdi minsiz jan sanamaymın. Biraq öz balalarıma äkelik parızımdı ötep, qaşanda qastarınan tabılwğa tırısamın. Men olardı qattı jaqsı köremin”, – dedi söz soñında änşi.
Tanımal ärtis äri änşi Nurlan Älimjanov “Nebo moego detstva”, “Pwt lïdera”, “Razrıvaya zamknwtıy krwg” fïlmderimen talaydıñ nazarına ilikken bolatın.
Tegï: Kïno jäne TV,
Kommentarïï


text:
Amerïkalıq Kïm Çembers 50 şaqırımdıq qaşıqtıqtı jüzip ötken tarïxtağı eñ alğaşqı äyel atandı.
Bul twralı americaru.com xabarladı dep jazadı ras.kz.
Ol Farallon aralınan «Altın qaqpa» (Golden Gate) köpirine deyingi aralıqtı jüzip ötip, swdağı eñ qawipti belesterdiñ birin bağındırdı,
Oqïğa ötken juma küni orın aldı. Sol küni keşke 38 jastağı jüzgiş salqın swdağı jorığın bastadı. Al märege 17 sağat ötkennen keyin jetti.
«Bükil komandam meni bas barmaqtarın joğarı köterip, qoldap turdı. Mağan bul aralıqtı jüzip şığw oñay bolğan joq», – Kïm Çembers.
Osınşa waqıtqa sozılğan jüzw barısında onımen qatarlasıp anası men komandanıñ 16 müşesi qayıqpen jüzip otırğan. Olar qawip töne qalğan jağdayda kömekke kelmekşi bolğan.
Kïm Çembers – burınğı balerïna. Ol qayğılı oqïğadan keyin jansızdanıp qalğan ayağın qalpına keltirw üşin jüzwmen aynalıswdı bastaptı.
Burın Farallon aralı men atalğan köpirdiñ aralığın tört er kisi jüzip ötken eken. Bul jerdiñ qawiptiligi sol, onda tasbaqalarmen qorektenetin ülken aq akwlalar köptep kezdesedi.
Derekközi: ras.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Fastsiälär
Fastsiälär (latinçä fasces, şulay uq fasklar, liktor bäylämnäre) - patşalar xakimiäte bilgese, Rim Respublikası çorında - yuğarı magistratlar xakimiäte atributı.
Taswir[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qızıl baw yäki qayış belän bäylängän qarama yäki qayın çıbıqları bäylämnäre.
Fastsiälär äwwäl zamanda magistrat qararın ütälü xoquqın kürsätkän. Şähärdän tış fastsiälärdä balta qadap quyılğan.
Liktorlar ğına fastsiälärne yörtä alğan.
Soñraq liktor fastsiäläre däwlät häm milli berdämlege häm däwlätçelekne saqlaw simvolın gäwländerä.
Qullanış[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
XVIII ğasırdan AQŞ häm Frantsiädä törle däwlät bilgeläre bulıp qullanıla.
Benito Mussolini Rim imperiäsen torğızırğa xıyallanıp, fastsiälärne üz firqäse öçen simvol bulıp alğan, şunıñ öçen faşist firqäse iseme kilep çığa.
Fastsiälär Rusiäneñ mäxkämä pristavlar xezmäte emblemasında surätlänä.
Qayber töbäklärdä fastsiälär yasaw häm qullanu tıyıla, misal öçen Mäskäwdä 1997-2002 yıllarda.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- ЛиkTopы // ЭHциkлoпeдичeckий cлoBapb Бpokrayзa и EфpoHa: B 86 ToMax (82 T. и 4 дoп.). — CПб., 1890—1907.


text:
Mart 13 künü Avropa Birliginiñ Şurası, Ukrainanıñ mustaqilligi, suveriniteti ve topraq bütünligi telükede olğanı sebebinden qabul etilgen sıñırlamalarnı daa yarım yılğa uzattı. Olar 2017 senesi sentâbr 15 kününe qadar devam etecekler.
Bu sanktsıyalar çerçivesinde 150 şahıs ve 37 teşkilâtnıñ mülki blok etile ve AB devletlerine kirişi yasaq etile.
Qarar yazılı şekilde qabul olundı ve mart 14 künü, AB resmiy mecmuasında neşir etilgen soñ, amelge keçecek.
AB Şurasınıñ bildirüvinde: «Vaziyetke qıymet kesüv sanktsiyalarınıñ nizamını deñişmek içğn sebep olmadı. Cedvel yañıdan baqıldı ve AB Şurası, vefat etken eki şahısnı bu cedvelden çıqardı. Şimdilik bu yaptırımlar 150 şahıs ve 37 teşkilâtqa ait», – dep haber etile.
Brükselden Radio Svobodanıñ muhbiri haber etkeni kibi, sanktsiyalar cedvelinden vefat etken ayırımcılar Gennadiy Tsipkalov ve Arseniy Pavlov («Motorola») sildiler.
Bu sıñırlama tedbirleri, Ukrainadaki kerginlikke Avropanıñ cevabı olaraq, 2014 senesi mart ayında qabul etilgen ve soñki sefer sefer 2016 senesi sentâbr ayında uzatılğan edi. Olar bir taraftan Rusiye iqtisadiyatınıñ ayrı bölüklerine tesir etip, 2017 senesi 31 iyülge qadar devam etecek. Başqa taraftan, Qırım ve Aqyarnıñ işğali sebebinden qabul etilgen yaptırımlar, 2017 senes iyün 23 kününe qadar devam etecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda Han sarayı: restavratsiya deye mahv etüv (video)
Dünya ve Ukraina misilsiz abideni ğayıp eteler. Qırımda Han sarayı viran etile. Bu, qırımtatarlarnıñ dünyada yekâne olğan hanlarğa ait saray mimarisiniñ örnegidir. Büyük Han camisiniñ üç yüz yıllıq kerişleri endi yoq etildi, tarihiy divar örnekleri zarar köre. Bütün bular, restavratsiya manaçığı ile, restavratsiya işlerinde tecribesi olmağan bir şirket tarafından yapıla. Mutehassıslar bu areketlerge cinayet deyler. Saraynıñ şimdiki körünişini Qırım.Aqiqat teleleyhasınıñ muhbirleri tarafından azırlanğan süjette baqıñız.


text:
Amerïkalıq fermer Karl Barns özi Glass Gem degen at bergen türli-tüsti jügeri tuqımın oylap şığardı. Bul twralı Kedem aqparına süyengen ras.kz xabarladı.
Özgeşe boyawlarğa malınğan jügeri surpın ösirip şığarğan Karl Barns AQŞ-tıñ Okloxoma ştatın jaylağan ündisterdiñ çïrokï taypasınıñ ökili bolıp tabıladı. Ol türli-tüsti jügerini jasap şığarw üşin bul daqıldıñ alwan türli boyawlı gïbrïdterin aşıq tozañdandırw jolın paydalanğan eken. Nätïjesinde türi qımbat bağalı asıl tastarğa uqsaytın, ädemi iriktelgen badanaday iri dändi jaña jügeri payda bolğan.
Osılayşa kremnïyli jügeriniñ bir türi jasalğan. Biraq onıñ däni onşalıqtı dämdi emes. Onı osı qalpında tamaq retinde paydalanwğa bolmaydı. Al budan keremet jaqsı un men popkorn dayındaladı.
Qazirgi tañda atalmış jügeri tuqımınıñ paketi ïnternet-magazïnderde $4,95-ğa satıladı. Onıñ önimi 110-120 künde dayın boladı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aqmescit – Qırımda musulmanlarnıñ ibadethanelerni yaqmağa devam eteler. Ekspertlerniñ fikirince, bu areketler milletlerara zıddiyetni kerginleştirmek içün yapıla. Qırımda, musulmanlarnıñ ekseriyeti olğan qırımttarlarnı cevap bermege teşviq eteler. Qırımtatarlar ise, buña riayet etmeyceklerini aytalar. Cumhuriyet akimiyeti bu meselelerge köz yuma.
Noyabr 12 künü Sudaq civarındaki Qoz köyünde yüz bergen yanğın, bu kibi vaqialarnıñ devamıdım. Böyle fikirni Mecliste bildirdiler. Böyleliknen, oktâbr 13 künü 2013 senesi Saq şeeriniñ merkeziy camisini yaqmağa tırışqan ediler. Üç künden soñ, oktâbr 15 künü saba Qurman rayonınıñ Rovnoye köyündeki camisini yaqtılar, İyün 13 künü 2014 senesi Aqmescitniñ Lugovoye qasabasınıñ camisine zarar ketirdiler. Qabaatlanğanlar öyle de tapılmadı.
Meclis ve Qırım musulmanları diniy idaresi beyanatlar azırlap, cinayetçilerni tapmaq ve mesülietke çekmege çağıralar.
Siyasetşınas Sergey Kostinskiy Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, bu vaqialar milletlerara ve dinlerara zıddiyetke ketirmek mümkün.
«Qırımnıñ işğali aqibetinde, qırımtatar ve rus siyasiy küçlerni barıştırğan ukrain akimiyeti çetke çekildi, akimiyetni rus şovinistleri elde etti. Bu akimiyetniñ bir şekili olaraq silâlanğan «imayeciler» qurumı peyda etildi. Olarnıñ özegi – radikal milletçiler, qazaqlar ve ilâhre», – dedi o.
Siyasetşınas qayd etkeni kibi, camilerniñ yaqıluvı, qabristanlarnıñ aqaretlevi mustaqil Ukraina tarihında da yüz bergen edi. «Amma, şimdiki areketler intiqam tarzında, islamğa qarşı teşviqat ve «rus adamnıñ» cezasız qaluvı sayesinde yapıla. 21.03.2014 qabul etilgen qanunğa köre, şu imayeciler 2015 senesi yanvar 1 kününe qadar bütün cinayetlerni cezasız yapa bileler», – dedi siyasetşınas.
Aytqanına köre, «Qırımnıñ rus şovinistleriniñ qırımtatarlardan intiqam almaq gizli siyaseti milletlerara ve dinlerara zıddiyetke ketirecek, adamlarnı ayıracaqlar, turmuş davalar çoqlaşacaq, añlaşmaq imkânları eksilecek, siyasiy ve turmuş seviyede bir kimse bir-birine yol bermez».
Qırımlılar ve ukrainliler bu ne derecede telükeli olacağı aqqında söz yürütken Köstinskiy şunı ayttı: «Rusiyeliler vaqıt keçken soñ, keterler, amma olar yaqqan ateş qalır. Onı söndürmek içün ukrainliler çoq yıllar sarf etecekler».
Müftiyat: Qırımtatarlar tariklerge qapılmaycaqlar
Qırım müftisiniñ muavini Ayder İsmailov aytqanı kibi, milletlerara ve dinlerara zıddiyetni kerginleştirmek içün yapılğan bu vaqialar da tarik olğanını ayttı.
«Bir de bir halqnıñ ibadethanelerni yaqqan soñ, menfiy duyğularnı, cevap bermek isteklerini qozğata. Qırım musulmanlarnıñ diniy idaresi qayd etkeni kibi, Qırım musulmanlarınıñ 90 fayızını tekşil etken qırımtatarlar daima barışıqsever halqtır, bundan evel şu aqaretlev vaqialarğa, yanğınlarğa biz musulmanlar olaraq cevap bermedik», – dedi müftiy muavini.
Onıñ sözlerine köre, Müftiyat Qırım politsiyası tarafından kerek olğan davranışnı bekley.
Yañı akimiyet Qırımnıñ din saasında meselelerni körmey
Meclisniñ tış alâqalar bölüginiñ reberi Ali Hamzinniñ fikirince, «devlette er angi dinge ait binanıñ yaqıluvı – cemiyette olğan ksenofobiya kibi bilingen hastalıqnıñ timsali».
Hamzinniñ aytqanına köre, bu vaqialar Qırım akimiyeti ve Meclis arasındaki dialognıñ bozuluvı sebebinden yüz berdi, «bu dialog Qırım parlamenti tarafından martnıñ 11, 2014 senesi qabul etken «Qırımtatar halqı aqlarınıñ tiklenüvi ve Qırım cemiyetine qoşuluvı aqqında» qarar esasında qurulğan edi».
«Bu vaziyette meni Moskvanıñ mevamı meraqlandıra, hususan Rusiye Prezidentiniñ federal bölüginde vekili Oleg Belaventsevniñ fikiri. Belaventsev bu malümatnı nasıl şekilde yetkizecek, aceba.. Ya da Rusiye Ukraina 23 yıl devamında qullanğan usullarnı qullanıp, Kiyevde «eyi yetekçi», Qırımda ise, «yaramay yetekçi» ile aldatacaq olamı?», – dedi Hamzin Qırım.Aqiqatqa.
Amma, Qırımnıñ yañı akimiyeti bu saada meselelerge köz yumğanı belli oldı.
Böyle etip, Qırım akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» neşiri yazğanı kibi, Rusiye prezidentiniñ vekili Oleg Belaventsev, çeşit matbuat vastaları, Qırımda ayırı millet ve din vekilleri sıqıştırılğanı aqqında malümat yañlış olıp, yarımadada vaziyetni kerginleştirmek içün tarqatıla.
«Regionda milletlerara munasebetlerni bozmaq oğrunda yapılğan areketler qayd etile, bunıñ içün çeşit matbuat vastaları yardımınen yañlış malümatlar tarqatıla», – dedi Belaventsev.
«Krıminform»nıñ malümatına binaen, Rusiye memuriyeti reberi muavini Magomedsalam Magomedov «qomşu devletler ve çetel teşvilâtlarnıñ tesirine baqmadan». Qırımda milletlerara munasebetler eyi olğanını ayttı.


text:
Yanvarniñ 25-de "Krutı 1918" bediiy filminiñ temsil tedbirine bağışlanğan press-konferentsiya ötkerilecek
Yanvarniñ 25-de "Oskar" kinoteatrinde ("GULLIVER" ticariy-eglenceli merkezi, Sportıvna meydanı, 1a), Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ devlet kâtibi Artem Bidenkonıñ iştiragı ile "Krutı 1918" bediiy filmniñ temsil tedbirine bağışlanğan press-konferentsiya ötkerilecek.
Mabtuat vastaları birinci treylerni, posterni, eksklüziv videolevhalarnı baqıp çıqmağa, film yaratıcılarına ve musafirlerge sualler berip olacaq.
Filmni icadiy gruppa taqdim etecek. Onıñ terkibinde: rejissör Öleksey Şaparev, yönetmen Andrey Körniyenko, stsenariy müellifi Konstantin Konovalov, aktörlar Yevgen Lamah, Nadiya Köverska, Andriy Fedinçik, Öleksiy Trıtenko, Öleksandr Piskunov, Dmıtro Stupka, Ostap Stupka.
İştirakçiler: Pavlo Rozenko, Ukraina vitse baş-naziri; Artem Bidenko, Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ devlet kâtibi; Yevgen Nışçuk, Ukraina medeniyeti Naziri; Pılıp İllenko, Kino meselelerinden devlet agentliginiñ başlığı.
Film aqqında. Bediiy film 1918 senesi qışında Krutı demiröl stantsiyasında kerçek uruş tarihı boyunca çıqarılğan. Memleketteki müim vaqialar tesirinde eki ağa-qardaş Andriy ve Öleksa Savitskiyler acayip Sofiyağa aşıq olalar. Bolşevikler Kiyevge yaqınlaşa, şeyer "qırmızı" agentlernen tolu. UNR akimiyeti duşman ile küreşke ordunıñ episi mümkün olğan qısımlarını yollay, şu sırada yaş yünkerler ve studentler. Dörtüz genç, olar arasında Andriy ve Öleksa, 4-biñlik yahşı azırlanğan orduğa qarşı tura.
Akreditatsiya yanvarniñ 24-nece saat 16.00-ğa qadar devam etecek.
KHV içün kontaktlar:
Viktoriya Murovana
PR-koordinator
B&H Film Distribution
[email protected]
+38 044 490 70 66
Cedvel


text:
İşğal altındaki Qırımda noyabrniñ 23-nde tutulğan qırımtatar faalleri Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermenciniñ apsinen bağlı olarnıñ imayesi azırlağan apellâtsiya şikâyeti baqılacaq künler kesildi.
Qırım.Aqiqatqa advokat Edem Semedlâyev haber etkenine köre, toplaşuvlar Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde ötkerilecek eken: Bekir Degermenci ve Ruslan Trubaç boyunca – dekabrniñ 6-nda saat 10:00da, Kâzim Ametov ve Asan Çapuh boyunca – dekabrniñ 5-nde saat 14:00te.
«Biz er vaqıt ep yahşılıq olacağına ümüt etimiz ve iç olmağanda, ev apsine qarar berilmesini rica etecemiz», – dep ilâve etti Semerdlâyev.
Rusiye nezaretindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi, qırımtatar faaalleriniñ evinde ötkerilgen nevbetteki tintüvler dalğasından soñ tutulğan Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırma qararı alğan edi.
İlhaq etilgen Aqmescitte noyabrniñ 23-nde kündüz yerli kafede üç qırımtatar faali tutulğan edi. Rusiye FSBsiniñ Qırım idaresi tutulğan faallerni Türkiye vatandaşından «büyük miqdarda para talap etüv»de qabaatlay.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
5. Denïs Ten, mänerlep sırğanaw 2014 jılı Soçïdegi Qısqı Olïmpïadada qola medal ïelengen Denïs Ten mansabında alğaşqı qomaqtı tabısqa keneldi.
Janküyerlerinen sıylıq retinde sportşı Chevrolet Cruze köligin jäne Central Park Residence turğınüy keşeninen päter aldı.300 mıñ dollarğa jwıq qarajattı quraytın sıylıqtardı alğan Denïs öziniñ jeke muz şowın uyımdastıra bastadı.
Budan bölek Ten All That Sports bankimen seriktes bolıp keletin jeke bankin aşıp, odan tüsetin tabıs qawesetterge sensek, 1 mln dollarğa jetken.
4. Ïlya Ïlïn, awır atletïka
Awır atletïkadan eki dürkin Olïmpïada çempïonı (2008, 2012), tört dürkin älem çempïonı (2005, 2006, 2011, 2014) Ïlya Ïlïn de tabıstı sportşılar qatarında. Beyjiñ Olïmpïasında awır atlet päter men kölik türinde berilgen sıylıqtardı qosa eseptegende 300 mıñ dollardan joğarı qarajat taptı.
Al Londondağı jeñisinen 760 000 dollar tabısqa qol jetkizdi dep jazadımojazarplata.kz saytı. Ïlïn soñğı 7 jılda 1 mln dollardan astam tabısqa kenelgen dep boljawğa boladı.
3. Zarïna Dïyas, tennïsSulw äri darındı tennïsşi Zarïna Dïyas Qazaqstannıñ birinşi raketkası atandı. Ol äyelder arasında älemdik reytïngte 51-şi orınğa turaqtağan. Tengrinews.kz aqparatına säykes, ağımdağı jıldıñ mawsımında Zarïna “Rolan Garros” twrnïrinde alğaşqı mïllïon dolların jeñip aldı. 2. Yaroslava Şvedova, tennïs
Käsibï otandıq tennïsşi talay ret el namısın qorğap, älemdik twrnïrlerge şıqqan. Qazaqstandıq tennïsşiler arasında ol eñ tabıstı dep sanaladı (4,3 mln dollar). Şvedova bul körsetkişimen eñ tabıstı sportşılardıñ jüzdiginde 79-şı orınğa turaqtağan. 1. Gennadïy Golovkïn, käsibï boks
Gennadïy Golovkïn büginde özin mïllïonerler qatarına jatqıza aladı.
Kanadalıq Davïd Lememen jekpe-jeginde ol 2 mln dollar tawıp, oğan deyingi jekpe-jekterinen 2,5 mln dollardan joğarı tabısqa kenelgen. Boksşı jarnama salasınan qarajat tabadı. Mäselen, jaqında Apple-diñ kelbetine aynaldı.
Budan bölek 2014 jılı Golovkïn GGG jeke sawda markasın tirkedi. Boksşı älem boyınşa kïim men kädesıylar kollekcïyasın satpaq. Sonımen qatar GGG Qarağandı oblısında twrïstik jobanı iske qospaq.
Golovkïnniñ tapqan qarajatınıñ ortaq soması 4,5 mln dollardı quraydı.
Bul tizimge sporttan keyin käsipke sätti bet burğan Jaqsılıq Üşkempirov, Däwlet Turlıxanov, Aleksandr Vïnokwrov, Serik Säpïev jäne özge de sportşılardı kirgizwge boladı.
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Çağatay olısı
Çağatay olısı - Çıñğızxan citäkçelegendäge basıp alu näticäsendä 1222 yılda kilep çıqqan Mongol imperiäseneñ öleşe 1266 yılda tarqalğannan soñ barlıqqa kilgäm däwlät, könçığışta Mogulistan xanlığı häm könbatışta Maweranahr xanlığınnan torğan.
Çıñğızxan ulı Çağatay xaqına atalğan.
1326 yılda Çağatay olısınıñ räsmi dine İslam buldı.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1224 yılda Çıñğızxan üz imperiäsen 4 öleşkä bülä, Çağatayğa Üzäk Aziä häm çiktäş cirlär qalğan: qaraqıtaylar däwläte, Maweranahr, könyaq Xäräzem, Cidesu, Turfanğa qädär Könçığış Törkistan.
Çağatay iräge bügenge Qolca şähäre yanında bulğan.
1241 yılda Çağatay wafat bula.
1251 yılğı qoroltay näticäsendä Möñke xan täxetkä utıra häm küp Çağatay näselle aqsöyäklär üterelä.
1260 yılda Alğu xan Çağataidlar xäkimiäten torğıza.
Möbäräk häm Ğisäddin Bäräk Cidesu töbägennän Maweranahrğa başqalasın küçerä. Qayber mongol qäbiläläre - calairlar häm barlaslar bügenge Üzbäkstan territoriäsenä küçä.
1340 yılda üzara bäreleşlär näticäsendä Çağatay olısı tarqala.
1370 yılda Çağataidlar xakimiäte Timeridlär (Aqsaq Timer näsele) tarafınnan beterelä. Çağatay olısı nigezendä Aqsaq Timer däwläte barlıqqa kilä.


text:
Faal qırımtatar gençlerinden ibaret olğan teşkiliy komitet Aqmescit memuriyetine tekrar ariza berip, iyün 27-de Borçoqraq mikrorayonında Qırımtatar bayraq kününi keçirmek ruhsetini almaq istey.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Aqmescit şeeriniñ memuriyeti teşkilâtçılarğa Qırımtatar bayraq kününi qayd etilgen yerde keçirmege izin bermedi.
Cevapta aytıla ki, «bu yerde ve diger yerlerde tedbirlerniñ keçirilmesi imkânsız, çünki diger qırımtatar teşkilâtı aynı yerde ve aynı saatte tedbir keçirmege planlaştırğanını bildirgen edi».
Şeer memuriyeti Qırımtatar milliy bayraq kününiñ keçirilmesi içün diger yerni teklif etip olamağanını bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisine mayıs 18 Bütün Qırım matem mitingini de aynı sebepten keçirmege izin bermegen ediler.
Teşkilâtçılar bir sıra tedbirni keçirecek ediler – fotoresimler yarışı, bala resimleri yarışı, küreş, kvest.
Kiyevde iyün 3-te flash mob başladı. Onıñ maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden alıp ketip, qırımlılarğa birdemlik timsali olaraq bermektir.
Qırımtatar bayrağı kök tamğalı bayraqtır. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi tesis etilgen edi.


text:
Er adamğa degen erekşe sezim payda bolw üşin, näzik jandılar kem degende altı ret körw kerek eken. Osı mäseleniñ anıq-qanığına jetip däleldew üşin ğalımdar jalğız bastı äyelderdi baqılağan. Belgili bolğanday, näzik jandılar jaña qarım-qatınas qurwda asa asığıstıq tanıta qoymaydı eken.
Bolaşaq serigin anıqtaw üşin äyelderge alğaşqı tanıstıq kezinde ortaşa alğanda 45 sekwnd waqıt ketedi eken. Aldımen olar er adamnıñ közi men jüzine qaraydı. Sodan keyin jiti zerttey bastaydı.
Ekinşi olardıñ közge tüsetin jeri sawsağı eken, neke saqïnası bar-joqtığın anıqtaw üşin. Sodan soñ barıp kïim kïisi, tulğası men ortada öz-özin ustawı, söz söylewi bağalanadı.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Marketologtı, TJM jumısşısın, älewmettanwşını, kommwnïkacïyanı jasawşını jäne ükimettik mekemeniñ qızmetkerin ne biriktiredi dep oylaysız? Olardıñ barlığı da belgili bir awdanda qanşa adamnıñ turıp jatqanın bilwi kerek. Facebook jaña önertabısın tanıstırdı, onıñ arqasında qalıptı xalıq sanağınan bas tartıp, älemniñ tükpir-tükpirindegi adamdardıñ sanın eş küş jumsamay-aq bilwge boladı eken.
Mark Cwkerberg Facebook arqılı älemdi basqarğısı keletindey. Olay dewge bolmaydı desek te, onı aqparat taratwdan da artıq mümkindigi bar qural etkisi keletini belgili. Bul bolsa jasandı ïntellektke jäne özge de älewetti texnologïyalarğa täweldi. Qazirdiñ özinde zerttew kompanïyaları jasap jatqan algorïtmder öziniñ alğaşqı nätïjelerin berip te jatır. Olardı durıs qoldanw ğana qalıp otır.
Facebook komandasınıñ bükil älem boyınşa tegin ïnternetti qoswdı josparlap otırğanı belgili. Joba 2016 jıldıñ soñında keybir şalğay öñirlerde bastawın aladı. Bul maqsatta kompanïya spwtnïk arnaların jäne pïlotsız uşatın apparattar twralı älewettik zerttemelerin qoldanwğa ümittenip, birneşe kelisimşart jasasıp ta qoydı. Buğan qajetti texnologïyalardıñ biri – Connectivity Lab.
Facebook kompanïyasınıñ jañalığı xalıq tığızdığınıñ kartasın 10 metrlik däldikpen anıqtawğa bağıttalğan. Connectivity Lab aldın adamnıñ türin tanıp bilw üşin qoldanılğan texnologïyanı negiz retinde alıp otır. Biraq bul jolı neyrondı jeli spwtnïkterden alınğan swretterdi öñdew üşin qoldanılğan. Ol ğïmarattardıñ türli keskinderin ayırıp tanwdı üyrendi, sol arqılı tañqalarlıq däldikke qol jetkizildi. Bul jumısqa Google Maps kadrları ğana qajet bolıp şıqıtı.
Jaña texnologïya Facebook menedjmentine öz jobaların qay awdandardan bastaw jäne bul maqsatta qanday ädisterdi qoldanw kerek ekenin şeşwge mümkindik beredi. Spwtnïk provayderlerimen qatar, kompanïyanıñ tağı bir zertxanası arnayı qurastırıp jatqan drondardı qoldanw josparlanğan. Munday kartalar türli tabïğat apattarınıñ saldarın joyuğa da kömektesw üşin qajet eken.
2016 jıldıñ soñında Facebook pen Kolwmbïya wnïversïtetiniñ zerttewşileri birigw arqılı ğalamşardıñ tügeldey swretin öñdep şığwdı josparlap otır. Osıdan keyin bul kata qalağan adamğa qoljetimdi boladı.
bilim-all.kz
Tegï: Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Ïmam Qabılbek Älipbayulı nekege otırğanda qalıñdıqqa jubayı beretin mähr sıylığına qımbat dünïeni suramawğa şaqırdı dep xabarlaydı NUR.KZ portalı.
"Keybir qaraköz qarındastarımız, äsirese turmısqa şıqqandarı, turmısqa şıqpağandardıñ qulağına sıbırlaydı eken: "Sen mährde surağan kezde ananı aytıp qal, mınan surap qal" dep. Bul - durıs emes. Ärïne, surawğa qaqısı bar. Biraq bul negizgi mäsele emes qoy?", - dep sözin bastadı ïmam.
Ol neke qïyu kezindegi oğaş jayttardı tizbektedi.
"Jaqında Almatıda jastardıñ nekesin qïyatın kezde qarındas üy surap tur. Endi jigitke qarasam, ıñğaysızdanıp otır. "Ekewleriñniñ onsız da üyleriñ bar, onı ne isteysiñ?" desem, "endi üyim bolsın da" deydi. Bir qarındasım nekede "Kamrï" suradı. Jigit "alıp beremin, biraq mına äyelmen eşqaşan turmaymın" dedi. Ïmamğa bärin boldırmawın suradı. Jigit sözinde turıp, köliktiñ kiltin berdi. Biraq neke qïılmadı. Qız qattı ökindi sol jerde. Jigit "men sağan onı onsız da alıp beretin edim, alayda dünïe añsağan qızben men bir şañıraqta turğım kelmeydi" dep jawap berdi", - dep mısal keltirdi ïmam.
Ïmam payğambarımız mähr kezinde jigitke salmaq salmaytınday sıylıq surağan qızdardı aqıldı dep aytqanın alğa tarttı.
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï
-
Aëka2016-06-22 17:41:04Adamnıñ jan swlwlıgın bağalağan sol jïgïtke kwyewge şıgar edïm
-
Erlan2016-06-24 09:50:47Durıs


text:
Qırımda Rusiye polisiniñ vekilleri yanvarniñ 22-sinde tevqif etilgen qırımtatar faaliyetçisi Kulametovnıñ anası yaşağan evine keldiler. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faaliyetçisi Server Mustafayev Qırım.Aqiqatqa, ziyaret, yanvarniñ 18-nde qorantanıñ evinde ötkerilgen tintüvniñ neticeleri ile alâqalı edi, dep ikâye etti.
Faaliyetçi: «Şimdilik ne polis, ne de advokat tarafından añlaşılacaq şekilde izaatlar berilmedi. Añlaşılğanına köre, tintüv vaqtında ana tarafından eyecanlanğan alda söylengen bazı şeyler, uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri tarafından qorquzuv olaraq qabul etildi. Polis vekilleri bu sebepten tafsilâtlarnı ögrenmek içün keldi emiş», – dedi.
Tevqif etilgen özü bu vaqıtqa qadar Qarasuvbazardaki muvaqqat izolâtorda buluna. Faaliyetçilerniñ bildirgenine köre, advokatlar onıñ tevqif etilgeni aqqında qararına qarşı şikâyet bermek isteyler.
Kremlniñ kontroli altında bulunğan İslâm Terek (Kirovskiy) rayon mahkemesi yanvarniñ 18-nde kvartirasında tintüv yapılğan soñ yaqalanğan qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametovnıñ işini baqıp çıqtı. Onı Rusiyeniñ memuriy uquq bozuvları aqqında kodeksiniñ 20.3 maddesi (1-nci qısım) boyunca qabaatlaylar. Mahkeme «2012 senesinde videorolikni derc etken içün» Kulambetovğa 10 kün apis şeklinde ceza tayin etti.
Kulametov, 2017 senesi oktâbrniñ 4-nde telükesizlik hadimleri tarafından qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı yapılğan repressiyalarğa narazılıq köstermek maqsadınen ötkerilgen bir sıra bir kişilik piketlerde iştirak etti. Daa soñra Rusiye mahkemeleri bu piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etti.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqalı deye şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Qazaqstanda qanşa qırğız mïgrantı bar ASTANA. QazAqparat - Qırğız azamattarınıñ 20 payızğa jwığı näpaqasın şetelde tawıp jür. Bul twralı bügin «Ortalıq Azïya elderindegi älewmettik eñbek qatınastarı: taldaw jäne keleşegi» attı döñgelek üstel otırısında Qırğızstan Käsipodaqtar federacïyası törağasınıñ orınbasarı Jeenbek Osmanalïev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Qazaqstanda jumısşı-mïgranttardıñ käsipodağı qurıladı ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda jumısşı-mïgranttardıñ käsipodağı qurıladı. Bul twralı bügin «Ortalıq Azïya elderindegi älewmettik eñbek qatınastarı: taldaw jäne keleşegi» attı döñgelek üstel otırısı barısında QR Käsipodaqtar federacïyası törağasınıñ orınbasarı Erlan Saïrov ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Brïtandıq The Rolling Stones tobıbınıñ solïsi Mïk Djagerdiñ uzaq jıl boyğı joldası, burınğı swpermodel Djerrï Xoll öz baqıtın taptı. Onıñ tañdawı 84 jastağı medïamagnat Rwpert Merdok boldı.
Merdoktıñ soñğı nekesi amerïkalıq käsipker äyel Vendï Dengpen bolğan edi. Olar 2013 jılı ayırılısıp ketti. Xoll Djagermen 22 jıl birge turdı. Biraq, ol ekewiniñ ara qatınası turaqtala qoymadı. Olardıñ Ïndonezïyanıñ Balï aralında ötken toy saltanatı zañsız dep tanılğan.
Rwpert Merdok – tanımal avstralïyalıq jäne amerïkalıq käsipker, iri BAQ ïesi, AQŞ, Avstralïya, Evropa, Latın Amerïkası men Azïya elderindegi kïnokompanïyalar men baspalardıñ qojayını. Mansabınan bölek ol sayasï közqarastarımen de tanımal. Bir kezderi, ol Barak Obamanı nağız qara näsildi prezïdent dep sanamaytının, öytkeni elde näsildik kemsitwşilerdiñ orın rettelmegenin aytqan.
Kommentarïï


text:
Älemge tanımal mwzıkant, Beatles tobınıñ müşesi Djon Lennonnıñ kezinde joğaltıp alğan Gibson gïtarası eger 965 mıñ dollar rekordın jañartsa, bässawdada satılğan eñ qımbat gïtara bolmaq, dep xabarlaydı Reyter agenttigi.Julien's bässawda üyiniñ ïesi Darren Djwlïen (Darren Julien) J-160E Gibson akwstïkalıq gïtarasın 600-den 800 mıñ dollar aralığındağı bağağa satwdı közdep otır. Alayda ol agenttikke bul lot 2013 jılı Bob Dïlannıñ elektr gïtarası ornatqan rekordın jañartw mümkindigin de joqqa şığarmaydı.
«Djon Lennonnıñ zattarı asa sïrek satıladı, öytkeni köp adamdar olardı saqtap jür. Al bul onıñ süyikti gïtarası bolğan edi, joğalğannan keyin onı qaytarğısı keletinin aytqan», - degen sözderin keltiredi agenttik.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Tausılmaytın su tasqını
Keşe menen bir jas jigit: "Sovet ökimeti kezinde su tasqını boluşı ma edi?" -dep swradı. Aytayın. Köktem ayında qar kirtiktene bastağanda sovhoz ortalığınan su apatına baylanıstı ştab qwrılatın. Ştabtıñ törağası sovhoz direktorınıñ özi boladı. Ştabtıñ qwramına partorgten bastap barlıq bas mamandar kiretin.
Ortalıqta saqaday say bes "K-700" ugol'nigimen, kürekterimen dayın twratın. Su jüretin arnalı joldardı biletin mamandar traktoristermen birge qarlı sudı tilip, öz arnasına tüsiretin. Bölimşelerde de solay bolatın. Olarğa da eki "K-700" ugol'nigimen bekitiletin. Tipti audan basşıları ülken avtojoldardı su alıp ketpeui üşin sovhozdan kömek swraytın. Qazir tañğalam, bükil Respublika bolıp bir auıldı su apatınan qwtqara almaydı. Mine, bizdiñ 25 jılda jetken jerimiz. Söytip kelip bir jırtılamız-au "damığan 30 eldiñ işine endik" dep. Qayran qara halıqtıñ qamın oylağan, kelmeske ketken zaman-ay. Bwl keñes zamanın añsau emes, sol kezdegi qaymana halıqqa jasağan jaqsılıqtardı añsau!
Al qazir qalay? Jılda osı uaqıtta su tasqını jırı bastaladı. Prem'er-ministrden bastap auıl äkimine deyin dürligedi kelip. Ötken jılğı "dayındıqtıñ" küli kökke wşadı. Qaytadan auıl-aymaqtı su basu. Tağı da ulağan-şulağan qaymana halıq. Eş därmen joq. Qaptağan basşı "keler jılı qatıramız" dep qwrğaq uädelerin berip ketedi. Sonımen "is bitti, qu kettiden" keyin asau tabiğat apatınıñ da aşuı basılıp öz arnasına tüsedi. Osıdan keyin "kelesi jılğı su apatına dayınbız" degen esepter auıldan audanğa, audannan oblısqa, odan respublikağa ketedi. Bwl bügingi qauqarsız ökimettiñ siqı.
Osıdan keyin qalay el bolamız?
Jwmabek Tabın
Facebook-tegi paraqşasınan


text:
ABD devlet kâtibi Rex Tillerson, Washington Rusiye yolbaşçılarınen keçirgen subetlerinde, eki devlet arasındaki munasebetlerniñ eyileşmesi içün Ukraina meselesi muim olğanını bildirgeni aqqında ikâye etip berdi.
Tillerson yanvarniñ 5-nde amerikan «CNN» mediakompaniyasına bergen intervyusında, ABD al-azırda kergin olğan Rusiyenen onıñ arasında«munasebetler ziyade semereli» olması tarafdarı, lâkin şimdi «Ukraina meselesinde bizler bir ilerileme yapmalımız», dep ayttı.
Onıñ sözlerine köre, ilerileme olmağan al-azırdaki vaziyet Rusiyeniñ özüne zarar bermekte.
Bu arada, devlet kâtibi, ABD Washington ve Moskva arasında turğan Suriye, Ukraina, Şarqiy Avropa ve sairedeki vaziyetnikün tertibinde tutmağa areket etkenini de qayd etti.
Yañı memuriyetniñ Rusiye tarafdarı olma siyasetinen bağlı qasevetler aksine,ABD prezidenti Donald Trump, Washington Rusiyeniñ tecavuzına qarşı turuvda Ukrainanıñ bir ittifaqdaşı olmağa devam ete.Hususan ABD, bu tecavuzı içün Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı devam ettirmege ve başqa sebeplerden dolayı yañı sanktsiyalar kirsetmege devam ete, Ukrainağa diplomatik ve arbiy yardım köstere, soñki zamanlarda Kyiv içün öldürici silâlarnıñ berilmesine qol tuta.


text:
Keñes äskerleriniñ Awğan jerinen şığarılğanına bïıl 28 jıl. Tarïx qoynawına enip, sanadan kömeskilenip bara jatsa da, 10 jılğa sozılğan soğıstıñ layıqtı bağası äzirge tolıqqandı berilgen joq. Dese de, äskerï ant qabıldap, Otan aldındağı borışın twğan elinen jıraqta ötegen ïnternacïonalïst – jawıngerler öskeleñ urpaq üşin ülgili jandar. Elimizdiñ erteñi jastarımızdı otanşıl, patrïot retinde tärbïelewde sübeli üles qosıp jürgen awğan ardagerleri Otandı süyu ärkimniñ boyında bolwı kerek qasïet ekenin jïi aytıp keledi. 24 qaraşa küni semeylik awğan soğısınıñ ardagerleri qalamızdağı fïzïka-matematïka bağıtındağı Nazarbaev Zïyatkerlik mektebiniñ arnayı şaqırwımen kelip, oqwşılarmen kezdesti.
Kezdesw barısında jalındağan jastıq şaqtarın ottı jıldarğa arnağan ïnternacïonalïst –jawıngerler şäkirttermen jüzdesw barısında äskerï ömirlerinen sır şertti. Kezdeswge kelgen Aleksandr Cvetkov pen Sovet Aytbaev jetkinşekterge tärbïelik mäni zor estelik äñgimelerin ayttı. Kezdeswdi mektep dïrektorınıñ beyindi éksperïmentaldıq jumıstar jönindegi orınbasarı Raygül Qayırkenova jürgizip, oqwşılardıñ awğan soğısı jaylı xabardar ekendigin atap ötti.
– Qurmetti oqwşılar! Awğan soğısı jaylı buğan deyin sizdermen 2 sabaq ötkizgenbiz. Jalpı Keñes äskeriniñ urıs – qïmıldarı jöninde qulağdarsızdar. Sol soğısta Keñes äskeriniñ quramında Otan aldındağı azamattıq borıştarın ötegen örimdey jastardıñ arasında bizdiñ jerlesterimiz de boldı.Bügin biz solarmen kezdesip, urıs dalasındağı jağdaydı estip biletin bolamız. Özderiñdi tolğandırğan, qızıqtırğan sawaldarıñ bolsa, ağalarıñ jawap berwge äzir, -dedi Raygül Altınbekqızı öziniñ alğısözinde.
Oqwşılar jawınger ağalarınıñ äskerge qalay, qaşan alınğanınan bastap, maydan dalasında jürip ötken joldarı, körgen qïınşılıqtarı jayında surap bildi. Tipten bügingi beybit ömirde nemen aynalısatındarın, Ükimet tarapınan qoldawdıñ qanşalıqtı ekendigin de estidi.
– 1979 jıldıñ şilde ayında Semeydegi qazirgi kölik kolledjin tämamdap, qolıma dïplom aldım. Biz osı oqw ornın bitirisimen birden äskerï komïssarïatqa şaqırıldıq. Eger biletin bolsañızdar, äskerge şaqırw mawsımı köktem jäne küz aylarında jürgiziledi. Soğan qaramastan jazdıñ ortasında armïyağa alınıp, aldımen birneşe ay oqw – jattığw jïındarına qatısıp, dağıdalanğan soñ soğıs örti tutanğan Awğan şekarasınan öttim. Bizden eşkim «soğısqa barasıñ ba?», – dep surağan emes. Äskerï ant qabıldap, qolımızğa qarw aldıq. Soğıs basqa memlekettiñ awmağında jürgizilse de, biz ïnternacïonalïstik borışımızdı ötedik. Osını tüsinseñizder eken, äytpese biz eşqanday da basqınşı emespiz, beybit xalıqqa oq atqanımız joq, -dedi awğan soğısınıñ ardageri Aleksandr Cvetkov.
– Aleksandrdıñ aytıp otırğanına mende qosılamın. Köpşilik Keñes äskeriniñ awğan jerine enwin türlişe joramaldaydı. Biraq şındıqtı bile bermeydi. Awğan soğısına bizdiñ aralaswımızdıñ birden –bir sebebi – sol kezdegi awğan memleketiniñ basşısı bizdiñ el basşılarınan kömek suradı. Ekinşiden, biz öz elimizdiñ oñtüstigin qazir «lañkes»atap jürgen türli qarwlı toptardan qorğadıq. Soğıstı awızben aytıp jetkizw oñay emes. Qanşama qarwlas dostarımızdan ayırıldıq. Sondıqtan awğan soğısı oñay ötti degender bolsa, senbeñizder. Özimiz 2 jıl sol maydanda jürsek te, ata-ana, twğan –twısqandarımızğa soğısta jürgenimizdi aytpaytınbız. Ärïne olar bizdiñ Awğanstandajürgenimizdi bildi, biraq soğısıp jürgenimizdi anıq bilmeytin, – deydi Sovet Muratulı.
Ardagerler aytqan estelikterdi tuşçına tıñdağan oqwşılar soğıs taqırıbınan bölek, ïnternacïonalïst – jawıngerlerdiñ jeke bastarına qatıstı sawaldarın da joldadı.
Kezdeswdi mektep dïrektorınıñ beyindi éksperïmentaldıq jumıstar jönindegi orınbasarı Raygül Qayırkenova qorıtındılap, awğan soğısınıñ ardagerlerine mektep ujımı, oqwşılar atınan alğıs ayttı. Soñınan qos jawıngerge mektebimizdiñ önerli 8 sınıp oqwşılarınıñ qolınan şıqqan töltwındıların estelik retinde tabıs etti.
Semey qalasındağı Nazarbaev Zïyatkerlik mektebiniñ baspasöz qızmeti


text:
Köpten beri ğalımdar älemdi topan sw basatındığı twralı aytıp keledi. Jerdegi muzdıqtardıñ jıldam erwi ğalamdıq apatqa soqtıradı, yağnï jerdiñ köptegen böligin topan sw basadı. Osı rette NASA mamandarı klïmattıñ özgerwi men muzdıqtardıñ erw körsetkişterin esepke ala otırıp Jerdi topan sw qaşan basatındığın zerttegen dep xabarlaydı planet-today.ru saytı.
Zerttew qorıtındılarına säykes, şamamen alpıs jıldan keyin jerdiñ biraz böligin sw baspaq. Eñ birinşi kezekte London, Tokïo, Amsterdam jäne t.b. sïyaqtı iri qalalar sw astında qalmaq.


text:
Qırımtatar bayrağı
Qırımtatar bayrağı — yuqarı sol köşesinde sarı tamğa olğan kök tüste ketendir. Kök tüs — türkiy halqlarnıñ ananeviy tüsüdir — atta Qırım Hanlığınıñ bayraqlarında işletilmekte edi. Hanlıq devrinden de Qırımda üküm sürgen Geraylar sülâlesiniñ tamğası - bayraqtaki taraq tamğa qaldı. Belleyler ki, ilki defa işbu belgini Qırım Hanlığınıñ temelcisi I Hacı Geray tarafından işletildi. Zemaneviy tarihta Rusiyedeki Fevral inqilâbından soñ 1917 senesiniñ yazından başlap bayraq faal tarzda qullanılıp başladı. 1991 senesi iyün 28-de işbu bayraq [1] qırımtatarlarnıñ Qurultayı tarafından milliy olaraq qabul olundı.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Tarak Tamgalı Gökbayrak - Tuncer Kalkay
- Kırım Bayrağı Ölçüleri - Vatan KIRIM


text:
Cumaaqşamı künü, aprel 23-te, Aqmescitte qırımlı Aleksandr Kolçenkoğa Rusiye vatandaşlığını zornen berüv ile bağlı adliyeciniñ apellâtsion şikâyetini baqacaqlar.
Bunı AÇK-Moskva cemaat teşkilâtı bildirdi.
Mahkeme Aqmescitteki Pavlenko, 2 adresi boyunca Qırımnıñ Yüksek mahkemesinde saat 15:30-da ötkerilecektir.
Qırım faali Aleksandr Kolçenko Avropa İnsan aqları mahkemesine oña Rusiye vatandaşlığı zornen berilgeninden şikâyet etti.
Kolçenkonıñ Strasbourg mahkemesine bergen şikâyetinde aytıla ki, Rusiye vatandaşı olıp, onıñ halqara uquq imayesine aqqı yoq oldı. O, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadanıñ diger sakinlerine berilgen Rusiye vatandaşlığına itiraz bildire.
Ukrain ombudsmeniniñ ofisi Ukraina Migratsion hızmetiniñ Kölçenkonıñ Ukraina vatandaşlığını tasdıqlağan vesiqanı derc etti.
Qırım faali Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs 17-de Qırımda «Yedinaya Rossiya» ofisiniñ ateşke berilmesinde şeklenip yaqalanğan edi. O künden berli onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsında tutalar.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov, Rusiye Ukrainağa Qırımnı qaytaracaq ve onı ilhaq etkeni içün kompensatsiya töleycek, dep tüşüne. Bunı o, tünevin, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Kyivge, onıñ arbiy tehnikasınıñ yarımadadan alıp berilmesi aqqında tekifini izalap, Facebookta yazdı.
Çubarov: «Alçaq qalbi ile işlegen cinayetler içün halqara mahkemenıñ ve adaletli cezanıñ qaçınılmaz olğanını duyğan aydut şimdilik Ukrainanı aşalamaq ımtıluvlarını toqtatıp olamay… Eñ soñuda ise Rusiye akmiyeti Qırımnı qaytarmaqnen birlikte Qırımnıñ muvaqqat işğali neticesinde ketirgen qocaman zararları içün kompensatsiya töleycek…», – dep cevap berdi.
Daa soñra Meclis reisi, «Putinniñ aşalayıcı çıqıntılarına sümüklerini aqıtıp başlağanğanlarnı, özüni dünya masharası etmemege» davet etti.
Çubarov: «Sadece şunı biliñiz, dayanır ve er şeyni – Qırımnı, Donbassnı – qaytarırmız, vatandaşlarnı azat etermiz!», – dep ilâve etti.
Yanvarnıñ 11-nde Rusiye presidenti Vladimir Putin, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainağa onıñ arbiy tehnikasını qaytarmağa azır olğanını bildirdi.
Buña cevaben Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri komandanı İhor Voronçenko, Putinniñ tehnikanı qaytarmaq teklifi boyunca Ukraina rehberleri qarar berecek, dedi.
2017 senesiniñ dekabrinde sabıq Ukraina halq deputatı Andrey Sençenko, 2014 senesinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında, yarımadadan silâlarnıñ çıqarılması ve arbiy hadimlerniñ qorantaları ile kursantlarnıñ evakuatsiya etilmesi aqqında muzakereler etkenini söylegen edi. Onıñ aytqanına köre, o, 3502 miqdarda arbiy tehnika ve silânıñ çıqarılmasını temin etti. Olarnıñ soñki qısmı 2014 senesi iyünniñ 16-sında yüklenip çıqarılğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ sorğusı dört saat devam ete. Faalni Aqmescitte Trenöva soqağına yerleşken Qırım Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresinde sorğuğa çekeler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, taqiqat komitetine mart 27 künü qırımtatar faali Asan Çaruhovnı da çağırğan ediler. Faali endi «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çekilgen edi.
Bildirilgeni kibi, mart 27 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çağırdılar.
Mart 23 künü Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov sorğuğa çekilgen edi. Onı Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti ve 2014 senesi fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında sorağan ediler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.


text:
Vatan KIRIM
Baar günlerĭnĭñ bĭrsĭ edĭ. Men, derslerĭmnĭ çalışıp pĭtĭrgenden soñ oynamaq ĭşün üy aldına şıqqan edĭm. Abiyimmen qar suwında qayıq caldatacaq edĭk.
Bĭr taqta parşasın ekĭ başın uşlap ortasına yelken tĭktĭk. Başına kĭşkene bĭr bayraq yerleştĭrdĭk. Qayığımıznı suwğa saldıq. Bĭyaz qarnıñ temĭz suwı şaqıllarnıñ üstĭnden oynaqlap ağa, bĭzĭm qayıq buzlarğa urula-urula suw aqqan betke doğrı yüze edĭ. Bĭr vaqıttan soñra tátám üyĭñ aldına şıqtı.
-- Necĭp kĭr üyge teraqay, dep baqırdı.
-- Toqta bĭraz, men şĭmdĭ oynayman, dedĭm.
Tátám üyge kĭrdĭ. Bĭraz soñra onıñ yerĭne Mefküre Abla şıqtı da :
-- Necĭp bĭr daqqa üşün üyge kĭrĭp şıq, paşam, dedĭ.
Mefküre Abla man, men bek arüw dost bolmasam da, o, balaban közlerĭn mağa doğrĭlap aytqanda kĭrmege mecbur boldım.
Men kĭrgende onlar menĭm resĭmler tĭzüwlĭ bolğan albumumnĭ aqtarıp otıra edĭler. Onlarnıñ qatına barmazdan ewel, Mefküre Abla:
-- Necĭp kel mında, közĭm, mına şu güzel yasalğan şeşeknĭ mağa da resĭmlep bereqoy, bolır mı? dep albumdaqı bĭr güzel şeşeknĭ kösterdĭ. Men şeşekke qaradım da:
-- Sağa ne vaqıt kerek o? dep soradım.
-- Şĭmdĭ bolsa bek yahşı bolır edĭ. Arüw mĭ? dedĭ.
Mefküre ablanıñ güzel dawuşman aytqan bu arüw mĭ degen sözĭne men arüw tuwıl dĭyamadım:
Albumnı aldıma salıp ekĭncĭ bĭr káatke güzel şeşeknĭ resĭmlemege başladım. Mefküre Abla menĭm resĭmlegenĭme qarap tura, qaysı sızıqlar güzel şıqsa, o, güzel közlerĭmen külümsĭrep cesaret bergen dĭy etĭp mağa qarap ala edĭ. Şeşek yasalıp pĭttĭ. Lakĭn menĭm bu göñĭllĭ ĭşĭmden tez tez ayrılacağım kelmedĭ.
--Mefküre Abla şeşek sağa neşün kerek?
-- Şewre ĭşlemege. Endĭ yasalıp pĭttĭ mĭ? Saw bol.
-- Mına bu yerge başqa bĭr şeşek yasap salsaq neday bolır, Mefküre abla?
-- Yasayabĭlseñ taa güzel bolır.
Men bĭrşĭy aytmay albümnĭ aqtarıp başqa bĭr şeşek tabıp onı da resĭmlep şığardım.
Bu ĭşnĭ yasayatırğanda Mefküre Abla mağa süygümen qarap:
-- Bek köp teşekkürler, sağa közĭm. Kĭşkene qollarınman neday güzel şeşekler yasadıñ, dedĭ.
-- Sağa kerek bolsa men bondan da güzel şeşekler qarap tabar, resĭmlep berermen, dedĭm de bĭraz qızarıp cuwurıp oynamağa şığıp kettĭm.
Fatih Emirhandan.
Okıma Kitabı, -3
Seslendirilmiş hikâye
İlgili Bölümler : Edebiyat
Son güncelleme : 07.07.2011 04:10:44
Okunma: 4379


text:
Ukraşna nazirler Şurasınıñ binasında Ukraina Haber siyaseyi Nazirligi ve Qırımtatar Maliye Merkeziniñ teşebbüsinen, Qırımda öldürilgen ve ğayıp olğanlarğa bağışlanğan foto-sergi açıldı. Bunı mart 1 künü Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci müavini Emine Ceppar Facebook saifesinde haber etti.
«Bu insanlar – qarşılıqnıñ timsalleri. Olarnıñ çağına yetmegen balaları, cemi sayıda 70 ziyade olıp, babasız ösmek zorundalar! Bu – insanlarnıñ, ailelernıñ ve halqlarnıñ büyük acısıdır. Bu resimler, Ukrainanıñ devler hızmetçilerine er kün Qırımnı hatırlatmaq kerek! Bu umumiy facia», – dep yazdı Ceppar.
Kyivde fevral 25-26 künleri ötkerilgen «Qırım işğal altında: Ukraina ve dünyağa olğan tesiri» Halqara forumı devamında Radio Svoboda jurnalistleriniñ 27 fotoresimi taqdim etilgen edi. Resimlerde ukrain yarımadanıñ Rus orduları tarafından işğal etilgeniniñ ilk künleri qayd olunğan,fotoresimler Qırım sakinleriniñ Rus devletiniñ areketlerine qarşı kütleviy narazılığını ve 2014 senesi mayıs 18 künü qırımtatarlarnıñ sürgünü hatırasına soñki matem merasimlerini akis ete.


text:
Kiyevde, avgust 8 künü, Dünya tamır halqlarınıñ halqara künü arfesinde «Qırımtatarlar – Qırım/Ukrainanıñ tamır halqı» mevzusında tögerek masa ötkerilecek.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına tögerek masa moderatorı, Pilip Orlık adına demokratiya İnstitutınıñ mütehassısı Natalya Belitser bildirdi.
Tebdirde qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev, qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Qırım ekspert merkeziniñ idare reisi Andriy Klimenko, Vatandaşlıq cemiyetniñ İnstitutı idaresiniñ reisi Rustem Ablâtifov iştirak etmeli.
«Tögerek masa «Ukrinform» haber agentliginde (B.Hmelnitskiy soqağı, 8/16) saat 11:00-13:00 arasında keçirilecek. Muzakere etilecek mevzular arasında bular belgilene – qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ qoruv institutları olaraq milliy idare organları, qırımtatar halqınıñ statusınıñ belgilevi boyunca uquqiy teşebbüsler, halqara teşkilâtlarnıñ ve nezaret tertibatlarnıñ tevsiyeleri», – dep haber eteler teşkilâtçılar.
Avropa birligi ve «Vozrojdeniye» Halqara fondı destegi ile keçirilecek tedbirniñ teşkilâtçıları «Ayırımğa qarşılıq boyunca koalitsiya», İnsan aqları aqqında haber merkezi ve Qırım ekspert merkezi oldı.


text:
Oljas – Qazaqtıñ Bilgesi
Qasieti men kepieti küşti bolğan ğoy aruaqtı ata-babalarımızdıñ.
Oljabay batır kösemdigine qosa köregen bolsa kerek. Jetinşi wrpağınıñ bilge bolatının boljaptı. Batır da emes, qağan da emes. «Bilge» depti. Bilekke süyengen jaugerşilik zamanda bolaşaq wrpağınıñ bilimge wmtılğan däuirde ömir süretinin boljay bilgen äz baba.
Babasınıñ sol boljamı rasqa şıqtı. Oljas bilimge qwştar boldı.
Oljastı söz qwdireti qızıqtırdı. «Tügel sözdiñ tübi bir, tüp atası – Mayqı bi» degendey, bütkil älem halıqtarına ortaq bir til bolğanın bildi. Til arqılı tarihtı tanuğa bolatının tüysindi.
Til – tarihtıñ tañbası. Är halıqtıñ jürip ötken jolı öz tilinde ğana emes, özgeniñ tilinde de iz qaldıratın körinedi. Tek sol sayrap jatqan iz-sözderdi tanıp, söylete bil. «Az i YA» – sonday talpınıstan tuındağan äz dünie.
«Az i YA» keñester düniesin dür silkindirdi. Akademiyalıq ataqtardıñ qwnı kök tiınğa twrmaytının alğaş tanıtqan eñbek osı boldı.
Sodan keyin-aq jwrt «adamğa Jerdi tabındırğan» aqın Oljastı ğana emes, «türki-slavistikanı» tudırğan ğwlama Oljastı da tani bastadı. Jaña ilimdi ilip alıp, jaña biikterge şığarğan şäkirtteri de payda boldı.
Oyşıl adam azamattıq ünin bildirmey otırmaydı, sañlaq aqın sayasi sahnağa şıqpay qoymaydı. Oljastıñ yadrolıq sınaqtarğa qarsı halıqtıq qozğalıstı bastauı qoğamdağı qordalanğan mäselelerdiñ tüyinin şeşu nietinen tuındağan-dı. Qaşanda tereñinen oylaytın ol atalmış qozğalıstı tek Qazaqstan aumağımen şektemey, «Nevada-Semey» dep atap, halıqaralıq, älemdegi deñgeyge kötere bildi.
Asılı, aqınnıñ ğalamdıq auqımda oy pişui Oljastı «adamzattıñ oyşılı» dep atauğa mwrındıq boldı. Qazaqstannıñ YUNESKO-dağı twraqtı ökili qızmetin atqaratın onıñ özi de «Älem adamı» degen ataqtan qaşpaydı. Dese-dağı, Oljas – Qazaqtıñ Bilgesi.
Jüz jasañız, Oljas Bilge!
Jan TİLEU
Abai.kz


text:
Astana qalası IID Äkimşilik polïcïya basqarması basısınıñ orınbasarı E. Çwpekovtiñ aytwınşa, sağat 20:00-den bastap matç bitkenge deyingi aralıqta Qabanbay batır dañğılı men Turan awmağında, sonday-aq, Kerey-Jänibek xandar men Xwseyn Ben Talal köşelerinde jol qozğalısı şekteledi. Aynalıp ötw marşrwtı - Orınbor köşesi.
Atalmış fwtbol matçın tamaşalawğa 30 mıñnan astam janküyer keledi dep kütilwde.
Körermenderdi jïnaw jäne jetkizw üşin Astana qalası äkimdigi bölgen arnayı avtobwstar qatınaydı. Atap aytqanda, atalmış qoğamdıq kölikter «Qazaqstan» sport keşeni, «Saltanat Sarayı», Elordalıq cïrk, «Äziret Sultan» jäne «Nur Astana» meşiti jäne Q. Muñaytpasov atındağı stadïon turağı aldında turadı. Odan bölek, №10, 12, 27, 28, 30, 40, 43, 51 jäne 61 avtobwstarı qatınaydı.
Sonımen qatar, qoğamdıq tärtip pen fwtbol matçı kezindegi qawipsizdikti saqtaw üşin QR IIM Ulttıq gvardïyasınıñ 2 mıñğa jwıq sarbazı küşeytilgen rejïmde öz qızmetterin atqaradı, dep xabarlaydı äkimdiktiñ resmï saytı.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qazirgi tañda narıqta alwan tüstegi, türdegi jäne sapadağı dombıralar köbeyip ketkendigin bilemiz. Sondıqtan özine dombıra alğısı kelgen adam qaysısın tañdarın bilmey jatadı. Sapalı da, jaqsı aspap tañdaw üşin bilikti mwzıkanttardıñ, dombıraşılardıñ, qıl ayağı dombıra üyrenw üyirmesiniñ muğaliminiñ keñesine jüginip jatamız. Ol, ärïne, durıs-aq. Aytalıq, siz aspap tañdağan kezde janıñızda keñes aytar bilikti sarapşı maman bolmay qaldı, osınday jağdayğa qaytpeksiz?
Däl osı jağdayğa tap bolğan adamdar üşin men özimniñ azdı-köpti saz aspaptarın jasawşı şeber retindegi uzın jıldıq täjirïbemnen ekşelengen keñesimdi aytqım kelip otır. Ärïne osı maqalamnıñ ayasına barlıq keñesterimdi sıydırwım qïın şarwa. Dey turğanmen, käsibï bilim men täjirïbesiz de aspaptıñ köpe-körinew kemşilikterin anıqtawğa bolatın täsildermen böliskendi jön kördim. Däl osı tusta meniñ keñesterimniñ deni saz aspaptarın jasawşı şeberdiñ közqarasınan twındaytındığın eskerte ketkim keledi. Bälkim, orındawşılar, dombıra oynawdı üyretetin ustazdar dombıranı oynawdan twındaytın talaptarğa qatıstı öz aqıl-keñesterin bere jatar, onı da eskerwsiz qaldırmağaysız.
Osı maqalada qoldanılğan termïnderdiñ barlığı sizge tüsinikti bolw üşin, aldımen tömendegi dombıra qurısılınıñ sızbasına bir köz salıñız. (Swret-1)
Adamdardıñ talğamı ärtürli bolğandıqtan, dombırağı qoyar eñ negizgi talap onıñ üniniñ tazalığı, qanıqtığı, dıbıs boyawı köñiliñizden şığwı kerek. Odan keyin barıp mına mäselelerge köñil bölseñiz boladı:
Dobıranıñ moynınıñ tegistigine köz jetkizgen jön. Dombıra moynı oqtay tüzw bolwı kerek. Yağnï, qaqpaq pen moyın tüzw sızıqtıñ boyına ornalaswı qajet. Ol üşin dombıranıñ moynına şanaq jağınan mıltıqtıñ qarawılın közdegendey qaraysız. Dombıra moynı şalqayğan nemese kerisinşe eñkeygen bolsa, burañ jäne qïsıq bolsa, onday dombıradan birden bas tartıñız. (Swret-2)
Dombıra moynınıñ qaq ortasında uzınınan qattı ağaştan salınğan özektiñ bolğanı durıs. Sebebi bul özek waqıt öte kele moyınnıñ ïilip ketpewine sebepşi boladı. (Swret-3)
Dombıranıñ qulaq burawın keltirip biraz şertip köriñiz. Eger qulaq burawı awıtqıp ketip otırsa, bälkim kemşilik qulaqta bolar. Sondıqtan, qulaq burawı durıs bolwı üşin, qulaq qattı ağaştan jasalıp, uyaşıqqa tegis ornalasqan bolwı kerek. Onday bolmağan jağdayda dombıranıñ qulaq burawı turaqsız boladı.
Dombıranı sırttay aynaldıra bir qarap şığıñız. Aspaptıñ öne boyında eşqanday jarıqtar, sızattar, şıtınawlar sïyaqtı kemistikteri bolmağanı jaqsı. Täjirïbeli şeberdiñ qolınan şıqqan dombırda atalğan kemşilikter kezdese bermeydi.
Qos işekti jeke-jeke, ärbir perneni birinen keyin birin basıp turıp qağıp köriñiz. Dıbıs är pernede eşbir dızılsız taza, tunıq şığwı şart. Dızıldağan dıbıs ädette işektiñ siz basıp turğan perneden basqa pernege tïyuiniñ saldarınan şığadı. Onı dombıranıñ kemşiligi, aqawı dep sanañız.
Xalıq arasında keñinen taralğan tenor dombıranıñ moynınıñ uzındığı, naqtıraq aytqanda şaytan tïek pen on toğızınşı perne aralığı 48 santïmetr bolğanı jön.
Dombıra işegi qaqpaq betinen tım bïik ornalassa, onda ol texnïkalıq turğıda şeber oynawğa kedergi keltirip, jağımsız şaşırañqı dıbıs beredi. Eger kerisinşe işek qaqpaqqa öte jaqın ornalassa, onda dıbıs azayıp, pernelerge tïip dızıl payda boladı. Sondıqtan, on toğızınşı perne tusındağı qaqpaq pen işektiñ ara qaşıqtığı şamamen 6-7 mm bolwı tïis. (Swret-4)
Istıq kün astında, ayazdıñ ızğarında köşede turıp satılğan saz aspaptarınıñ waqıt öte kele moyındarınıñ ïilwi, qaqpaqtıñ işine qaray tüsip ketwi, şanaqtıñ jarılwı sïyaqtı aqawları payda bolwı mümkin.
zhetigen.kz
Kommentarïï


text:
An-148 uşağı apatınıñ ıqtïmal sebepteri aytıldı
ASTANA. QazAqparat - Mäskew mañında An-148 uşağınıñ apatqa uşırawına jılıtw jüyeleri öşirilgende datçïkterdiñ muz bolıp qatwına baylanıstı uşw jıldamdığı twralı durıs aqparattıñ berilmewi sebep bolwı mümkin. Bul twralı Reseydiñ Memleketaralıq avïacïyalıq komïtet (MAK) borttıq parametrlik jazw qurılğısındağı derekterdi aşqan soñ mälimdedi, dep jazdı TASS agenttigi.
«Jazw quralındağı özge uşwlarda (15 uşw) tolıq qısımdı qabıldağış uşw aldında qosılıp kelgen», - delingen MAK xabarlamasında.
Kökke köterilgen An-148 altı mïnwttan soñ apatqa uşırağan. MAK 130-150 metr bïiktikte avtopïlottıñ qoswlı bolğanın atap ötti. Şamamen 2 mïnwt 30 sekwndtan soñ, 1300 metr bïiktikte jäne 465-470 km/sağat jıldamdıqta bortta erekşe jağday orın alğan. An-148 özdiginen jazw quraldarı jıldamdıq datçïkteriniñ körsetkişteri arasındağı alşaqtıqtardı tirkegen. Tağı 30 sekwndtan keyin aradağı ayırmaşılıq 30 km/sağatqa jetken jäne ekïpajğa «Prïbornaya - sravnï» komandası berilgen. Komanda 2000 metr bïiktikte tağı qaytalanğan, bul jolı datçïkterdiñ körsetkişteri arasındağı ayırmaşılıq ulğaya tüsken.
Ekinşi «Prïbornaya - sravnï» komandasınan keyin ekïpaj avtopïlottı öşirgen. Äri qaray uşw qolmen basqarw rejïminde jürgizilgen. Jıldamdıq körsetkişteri kürt alşaqtap ketken: bir tetik 0 km/sağattı, ekinşisi - 540-560 km/sağattı körsetken. Sodan keyin jıldamdıq körsetkişteri tömendegen (200 km/sağatqa deyin jäne tömen), uşaq 30-35 gradws burıştıq qozğalıspen qarqındı tömendewge awıstırıldı. Jermen soqtığısar kezde modwlderdiñ birindegi jıldamdıq körsetkişteri nöldi, ekinşisi 800 km/sağattı körsetken.
«Soqtığıswdan 4-5 sekwnd burın uşaq oñ jaqqa 25 gradwsqa awğan», - dep xabarladı MAK.
Alınğan mälimetterge saraptama jumıstarı äli de jalğasadı.
Buğan deyin xabarlağanımızday, Mäskewdiñ Domodedovo äwejayınan kökke köterilgen An-148 jolawşılar uşağı köp uzamay radardan joğalıp ketti. Keyin uşaq qaldıqtarı Mäskew oblısınıñ Ramensk awdanında tabılğanı mälim etildi. «Saratov äwe jelileri» kompanïyasına tïesili uşaqtıñ bortında 65 jolawşı men 6 ekïpaj müşesi boldı. Olardıñ barlığı ajal quştı.


text:
Ukrain rejissöri Ahtem Seitablayev ümüt ete ki, qırımlılar Ekinci cenki vaqtında qırımtatar qadınınıñ qaramanlığı aqqında «Başqasınıñ duası» filmini uydu televideniye vastasınen körip olur. Bu aqta rejissör Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Haytarma» misaline baqılsa, Rusiye ve Qırım kinoteatrlerinde «Başqasınıñ duası» filmi kösterilmeycek. Ümüt etem ki, film Qırım kinoteatrlerinde yarımada azat etilgen soñ kösterilir. Eñ yaqın vaqıtta ise uydu kanalları vastasınen körmek mümkün olur», – dedi Seitablayev.
Ahtem Seitablayev - ukrain ve qırımtatar oyuncısı, teatr ve kino rejissörı, stsenarist, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan oyuncısı.
O, 1944 senesi qırımtatar sürgünligi aqqında «Haytarma» filminiñ rejissörı ola. Mayısnıñ 18-de Kyivde onıñ «Başqasınıñ duası» filmi taqdim etildi. Yañı levhası Ekinci cian cenki vaqtında 88 yeudiy balasını ölümden qurtarğan qırımtatarı Saide Arifovağa bağışlana.


text:
Elorda künine oray xalıq tağatsız kütetin şaralardıñ biri barşa qazaqstandıqtardıñ süyikti «Mwzart» tobınıñ koncerti bolmaq. Keñinen tanımal trïo öz tabınwşıların ädemi änderimen 15 jıldan beri qwantıp keledi, aldağı koncert te atalmış mereytoylıq datağa oraylastırılmaq, dep xabarlaydı Astananıñ mädenïet basqarması.
Ärtisterdiñ aytwınşa, Astanada ülken koncert ötkizw - olardıñ köpten bergi armanı, elorda turğındarı men qonaqtarı da bul oqïğanı tağatsız kütwde. 8 şildede «Mwzart» tobı «Qazaqstan» OKZ-da eki ret koncert beredi. Säken Mayğazïev, Meyrambek Bespaev pen Kenjebek Janäbilov özderiniñ üzdik änderin dïrïjerler Aleksandr Belyakovpen jäne Aleksandr Abılaevpen, kompozïtor äri prodyuser Rïnat Ğaysïnmen, «Astana» estradalıq-sïmfonïyalıq orkestrimen orındaydı.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Kündiki arhivlar 19 aprelya 2018
Evolyutsiyalik yeŋilaşniŋ ilmiy asasi
Nursultan Nazarbaev “Yeŋi gumanitarliq bilim. Qazaq tilidiki 100 yeŋi därislik” layihisi dairisidä näşir qilinğan kitaplarni tonuşturuş märasimiğa qatnaşti. Bu vaqiäniŋ 2017-jili 12-aprel'da Prezidentniŋ “Keläçäkkä...
Eniq tapşurmilar berildi
Nursultan Nazarbaev milliy ihtisat ministri Timur Süleymenovni qobul qildi. Uçrişiş davamida Dšlät rähbirigä 2017-jilniŋ yäküni boyiçä täräqqiyatniŋ ihtisadiy kšrsätküçliri tähliliniŋ nätiҗiliri toğriliq ähbarat vä ministrlikniŋ...
Dostanä munasivätlär qeliplaşti
Nursultan Nazarbaev Koreya Җumhuriyitiniŋ taşqi işlar ministri Kan Gën Hva bilän uçraşti. Sšhbät davamida täräplär ikki mämlikät otturisidiki hämkarliqniŋ muhim mäsililirini vä soda-ihtisadiy munasivätlärni täräqqiy...
Täbrik telegrammisini ävätti
Nursultan Nazarbaev İlham Älievqa Äzärbäyҗan Җumhuriyitiniŋ Prezidenti lavazimiğa täkrar saylinişi munasiviti bilän täbrik telegrammisini ävätti. Dšlät rähbiri şähsän šziniŋ vä Qazaqstan hälqiniŋ namidin İlham Älievni...
Uyğur latin alfaviti — mäniviy yeŋilinişniŋ asasi
Şämşidin AYuPOV, “Uyğur avazi”/ Ötkän җümä küni Almuta şähiridiki “Dostluq” šyidä җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi başqarmisiniŋ käŋäytilgän mäҗlisi bolup štti. Uniŋğa alimlar, ziyalilar, ustazlar vä...
İҗtimaiy mäsililärgä alahidä diqqät bšlünidu
“Tosalğuluqsiz keläçäk” partiyaviy layihisi qoşumçä işlinidu: “Nur Otan” partiyasi inklyuzivliq bilim beriş, işqa orunlaşturuş, şundaqla infraqurulumdin toluq paydilinişi üçün şarait yaritiş arqiliq imkaniyiti çäklängän...
Paytäht tävälludiğa beğişlandi
Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA, «Uyğur avazi»/ Bu künlärdä Panfilov nahiyäsidiki karhana, mähkimä vä oquş orunlirida elimiz paytähti Astananiŋ 20 jilliğiğa beğişlanğan çarä-tädbirlär davamliq uyuşturulmaqta. Yeqinda nahiyälik bilim bšlümi...
Muhim mäsililär muhakimä qilindi
Sabiräm ÄNVÄROVA, «Uyğur avazi»/ Prezidentimiz Nursultan Äbiş oğli Nazarbaev šziniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» namliq maqalisida äҗdatlardin miras qalğan ana tilimiz, tuğulğan yerimiz, milliy urpi-adätlirimiz, än°änilirimiz,...
«İndustriyalik-innovatsiyalik täräqqiyatniŋ dšlät programmisi» boyiçä štkän sanaät täҗribisiniŋ ähmiyiti
Duniya bazirida riqabätkä qabil, täräqqiy ätkän sanaätni täminläş härqandaq dšlät üçün muhim. Dšlät täräqqiyatiniŋ asasiy mänbäsi — aliy bilimlik mutähässislär. Häliqara täҗribilär šz bilimini...
İzgü işni qolğa aldi
Sabiräm ÄNVÄROVA, «Uyğur avazi»/ Dšlät rähbiriniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» namliq maqalisidiki «Tuğan jer» programmisi asasida yahşi başlanmilar qolğa elinmaqta. Eniğiraq eytsaq, tuğulğan yeridin jiraqta jürsimu,...


text:
1. Jeksenbi küni erte uyıqtawğa dağdılanıñız
Demalıs künerden keyin öziñizdiñ şınımen demalğanıñızdı sezinw üşin demalıs künderi uyqañızdı jaqsılap qandırıp alıñız. Onıñ üstine jekesenbi küni erte uyıqtawğa dağdılanıñız. Kem degende 9-sağat uyıqtaw kerek. Bul jumıs aptasın sätti bastawğa türtki boladı-mıs.
2. Aldın-ala jumıs kestesin qurastırıp qoyıñız
Köpşilik adamdar düysenbi jumısqa kelgen kezde qanday jumıstar jasaytındığı twralı aldın-ala oylay bermeydi. Öziñizdiñ jumısqa degen wäjdik qulşınısıñızdı arttırw üşin düysenbi künge arnalğan jumıs jospardı jasap qoyu kerek. Jumıs aptasınıñ birinşi künin durıs josparlaw, apta boyına sättilik äkelwi äbden mümkin.
3. Öziñizdiñ ne üşin jumıs istegiñiz kelmeytindigin tüsinwge tırısıñız
Eger sizde düysenbi ğana emes, aptanıñ barlıq jumıs künderi işinde jumıs istegiñiz kelmeytin sezim bolsa, onıñ onıñ sebepterin anıqtaw qajet. Sizdiñ düysenbi küni boyınşa eñbek önimdiligiñiz, jalpı jumısöa äser etedi me? Nemese siz qanday da emocïonaldıq köñil-küyde jürsiz be?
Sebepterdi anıqtağannan keyin onı şeşwdiñ joldarın qarastırw qajet.Mäselen, qosımşa demalıstar alıp oydı sergitw nemese küyzelisti jeñetin sportpen aynalısw.
4. Demalıs künderi jumıs twralı oylamañız
Keybir adamdar apta basında da şarşañqı küyde jüredi. Onıñ bastı sebebi awır jumıs aptasınan keyin tolıq demalmaw. Sondıqtan da demalıs künderi siz jumıs twralı mülde umıtıñız. Bul jağday qızmetiñizde sättilikter äkeledi.
5. Durıs jumıs kïimin tañdañız
Nege iri kompanïyalar qızmetkerlerinen resmï türde kïim kïyuin talap etedi? Onıñ öziniñ sebepteri jetkilikti... Adamnıñ kïgen kïimi onıñ qızmetine degen közqarasın özgertetindigin arnayı sarapşı mamandar däleldep otır.
Bul da adamdardıñ jumısqa degen ıntasın köterwdiñ birden-bir täsili. Eñ durısı öziñizdi jumıs barısında jaylı sezinetin kïim ülgisin tañdañız.
Derekközi: insider.pro
Kommentarïï


text:
Bïılğı 5 şildede Francïyanıñ Lïon qalasınıñ sotı qazaqstandıq bankïrdi tutqındawğa qatıstı şeşim şığaradı.
Lïon sotında särsenbi küni yağnï 29 mawsımda Muxtar Äbiläzovtiñ advokattarınıñ şağımı boyınşa tıñdaw ötken. Bankïrdiñ advokattarı Reseyge ekstradacïyalawdı kütip Francïyada üş jıldan beri qamawda otırğan oppozïcïonerdi tutqındawdıñ «aqılğa qonımdı merzimi» asıp ketkenine şağımdanğan. Al Prokwratwra tutqındaw merzimin uzartwdı surağan. Bul twralı Rfi.fr xabarladı.
Nawrızda Lïonnıñ apellyacïyalıq sotı 53 jastağı Äbiläzovtiñ «qaşıp nemese joğalıp» ketw mümkindigin eskerip, onı qamawdan bosatwdan bas tartqan bolatın. Alayda kassacïyalıq ïnstancïya swdyanıñ şeşimdi durıs negizdemegenine, atap aytqanda Äbiläzovti tutqındaw merziminiñ uzaqtığın ayqındamağanına toqtalğan.
Äbiläzovtiñ qorğawşısı Bryuno Rebstok Äbiläzovti qamawda ustaw waqıtı Adam quqıqtarı jönindegi ewropalıq konvencïyadağı «barlıq aqılğa qonımdı tutqındaw merziminen» asıp ketti dep esepteydi. «Muxtar Äbiläzovtiñ özine eşqanday qatısı joq memlekette üş jıldan astam waqıt tutqında otırwı qalıptı, zañdı äri aqılğa qonımdı ma?»-deydi wäjinde.
Qazaqstannıñ burınğı bankïri Muxtar Äbiläzov Resey men Wkraïnanıñ surawı boyınşa 2013 jılı Francïyada tutqındalğan bolatın. Eki eldiñ tergew organdarı onı iri alayaqtıq jasadı jäne Äbiläzovke tïesili BTA Bank qarajatın jalğan kompanïyalar arqılı jımqırdı dep ayıptağan.
Äbiläzovtiñ özi bul istiñ sayasï astarı bar dep sanaydı. Onıñ pikirinşe Parïj ben Astana arasında ekstradacïya twralı kelisim bolmağandıqtan Qazaqstan bïligi Mäskew men Kïev arqılı qïmıldap otır.
2014 jıldıñ qazan ayında Lïon qalasınıñ sotı Wkraïna men Reseydiñ ekstaradcïyalawğa qatıstı surawın qanağattandırğan. Bir jıldan keyin bul şeşimdi Francïyanıñ premer-mïnïstri Manyuel Vals bekitken. Biraq bankïrdiñ advokatı Memlekettik keñeste şeşimge şağım tüsirgen edi. Memlekettik keñes äli şağımdı qarağan joq.
Forbes.kz
Kommentarïï


text:
Aqmescit – Türkiye tarihında birinci kere prezidentniñ doğrudan-doğru saylavlarında cumhuriyetniñ baş naziri ve üküm etken Adalet ve kalkınma firqasınıñ namzeti Recep Tayip Erdogan ğalebe qazandı. Oña saylayıcılarnıñ 52 fayızı rey berdi, böyleliknen 50 fayızlıq maniadan keçip, saylavlarnıñ birinci basamağından qolaylıqnen keçti.
Daa baş nazir olğan vaqıtta, Erdogan, Türkiye Ukrainanı bütün ve mustaqil körgeni ve 2014 senesi martnıñ 16-nda keçken referendumnıñ neticelerini tanımaycağını aytqan edi. Aynı zamanda, Türkiye «qırımtatarlarnı ağır vaziyette qaldırmaz», dep işandırğan edi.
Qırım içün Erdogannıñ Türkiye prezidenti olaraq saylanuvı ve qırımtatarlarnıñ bunıñnen bağlı ümütleri aqqında Qırım.Aqiqat bir qaç mütehassıs ve tamır halqnıñ vekillerinen subetleşti.
Ekspertler: Türkiye Qırım statusı ve qırımtatarlarnen bağlı fikirlerini deñiştirmez
Kiyevdeki yaqın şarqiy taqiqatlar institutınıñ müdiri İgor Semivolos Qırım.Aqiqatqa bu mevzuda izaat berdi. «Ciddiy deñişmelerni beklemek kerek degil. Eñ esas maqsadlarını o tasdiqladı: Ukraina bütünligi ve qırımtatarlarğa qol tuta. Amma, aynı zamanda Rusiyenen munasebetlerni bozmaycaq, çünki cumhuriyet içün kelişikli bir şerik sayıla», – dedi İgor Semivolos.
Aynı zamanda, Putinniñ sanktsiyalarından soñ, Türkiye Rusiyege mallarnı sata bile, türk iş-adamları bu imkânnen faydalana bileler.
Erdogannıñ ğalebesinden soñ, Türkiyeniñ islamlaşuvından qorqqan bazı ekspertlerniñ fikirilerini Semivolos teñqid ete. «Cemiyetniñ belli bir qısımları islam an-anelerni küte, ve bunı devam ettirecekler, buña qarşı çeşit sebeplerden çıqqanlar da bar», – dedi o.
«Türkiyeden qırımtatarlar ve ukrainliler beklegen faallik olmaycaq»,– Togrul İsmail
Ankaradaki iqtisadiyat ve tehnologiyalar universitetniñ halqara munasebetler fakultetiniñ dotsenti Togrul İsmail da tamam şu fikirde.
«Türkiyeniñ Qırım statusı ve qırımtatrlarnen bağlı fikiri deñişmeycegi bese-belli. Faqat, qırımtatarlar ve ukrainliler beklegen faallik olmaycaq. Türkiye pragmatik siyasetni alıp bara, o Rusiyeden davalaşmaqtan saqınıp, er alda Ukrainanıñ bütünligine qol tuta ve imkânı olğanı qadar oña yardım etmege tırışa», – dey ekspert.
Onıñ sözlerine köre, Türkiye Avropa birliginiñ siyasetinen memnün degil edi ve Ukrainada peyda olğan meselelerde o qabaatlı, dep saya. «Türkiyeniñ siyasiy elita ve siyasetşınaslar, Avropa birligi müddetten evel regionda idare etmege istegeni içün qabaatlı, dep belleyler», – dep qayd etti Togrul İsmail.
Qırımtatarlar da Türkiyeden çoq şey beklemeyler eken. Meclisniñ tış alâqalar bölüginiñ reberi Ali Hamzinniñ fikirince, Türkiye yolbaşçıları Qırım boyunca mümkün olğan qararlarnı almaylar.
«Türkiyeniñ Qırımda yerleşmesi içün bir çoq şansları bar edi, amma olarnı qaçırdı. Erdogan akimiyetke kelgen soñ, filistinlilerniñ aqlarını qorçalağanı kibi bizim aqlarımıznı qoruycağına işançım yoq», – dedi Hamzin. Onıñ qayd etkenine köre, türkler Aqmescitte büyük caminiñ qurucılığı boyunca bergen vadelerni yerine ketirmediler. «Türkiye topraqnı resmiyleştirtiriñiz, dep ayttı. Biz onı resmiy olaraq qayd ettik, soñra bir – bir buçuq yıl devamında leyhalarnen bağlı añlaşılmağan muzakereler alıp barıldı, neticede leyha ömürge keçirilmedi», – dep qayd etti Hamzin.
«Türkiye Qırımnıñ Rusiye terkibindeki statusını tanımaycağı ve Kırım Ukrainanıñ ayırılmaz parçası olğanını bildirgen edi. Amma, Rusiyege, şahsen Putinge tesir etkenini körmege ister edik. Türkiye eñ yüksek seviyede Moskva ile körüşüvni teşkil etip olur edi, amma, bunı yapmay», – dep bildirdi Hamzin.
Hatırlatamız, Recep Tayip Erdogan 1994-1998 sneleri İstambulnıñ meri edi. 1998 senesi miting devamında din mevzusında şiir oquğanı içün teñkid etilgen edi, bundan soñ mer vazifesini terk etti.
2002 senesi baş nazir olaraq tayin etile, Türkiyeniñ aman-aman bütün akimiyeti onıñ qolunda edi. Avropa Birliginiñ vekilleri 2000 senelerniñ ortalarında Türkiyede söz serbestligi sıqıştırılğanını qayd etken ediler.
2013 senesiniñ yazında Türkiyede kütleviy narazılıq aktsiyaları yüz berdi, adamlar Erdogannıñ ükümetini istifağa ketmesini talap ediler ve Türkiyeniñ islamlaşuvına qarşı çıqtılar. Politsiya ile davalarda biñlerce adamlar zarar kördiler.
Saylav kampaniyası devamında Erdogan ğalebe qazanğanı taqdirde, Türkiyeniñ anayasasını deñiştirip, prezidentniñ aqlarını kenişletecegini bilidrgen edi.
2014 senesine qadar Türkiye prezidentini parlament saylay edi.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşmek içün Rusiye ükümetiniñ ve Devlet Dumasınıñ deputatları Qırımğa keleler, dep yaza Vedomosti neşiri.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziri Dmitriy Mededevniñ parlament ile körüşüvleri avgust 14 künü Yalta civarında «Mriya» Sberbank şifahanesinde olmaq kerek, dep yaza neşir.
Başta firqa deputatları ve prezidentniñ özü çıqışta bulunacaq, soñra deputatlar Putinge er bir firqadan beşer sual berecek, dep añlattı gazetağa «Spravedlivaya Rossiya» firqa reisiniñ birinci muavini Mihail Yemelyanov.
Ükümetten bu körüşüvde içtimaiy bölükni idare etken Olga Golodets, Qırım içün mesülietli olğan Dmitriy Kozak baş nazir muavinlerniñ olması beklenile, dep bildire baş nazir muavini Arkadiy Dvorkoviçniñ matbuat kâtibi Aliya Samigullina.
Çıqışlarnıñ 99% Qırımğa ve bugünki siyasiy vaziyetke bağlı olacaq, buña deputatlarnıñ sualleri de bağışlanacaq, dep tahmin ete TSK KPRF kâtibi Vadim Solovyev.
«Yedinaya Rossiya» firqa reisiniñ birinci muavini Nikolay Bulayev siyasiy küçler Qırımda avgust 11 künü toplanacağını bildirdi, aynı şu künü programmanıñ muzakeresi boyunca toplaşuv keçirilecek.
Onıñ sözlerine köre, avgust 12-13 künleri deputatlar sakinler ve ihtisasiy taqımlarnıñ vekilleri ile körüşecekler.
«Yedinaya Rossiya» yuqarı şurasınıñ azası, siyasetşınas Dmitriy Orlov Rusiye prezidenti ile körüşüv Federal toplaşuvğa bildirüv kibi olacağını tüşüne: «Putinden müim lafnı ve tış siyasiy vaziyet boyunca qanuniy tedbirlerni bekleyler. Bu çıqış mıtlaqa körümli olur, körüşüvniñ Qırımda keçirilmesi regionnıñ Rusiye terkibine kirgenini tasdiqlar», dep yaza neşir.
Evel qayd etilgeni kibi, saylav künü arfesinde Rusiye Devlet Duması firqalarınıñ deputatları işğal etilgen Qırım ve Aqyarda iş tatillerini keçireler.
Devlet Duma spiker muavini, «Yedinaya Rossiya» Baş Şurasınıñ kâtibi Sergey Neverov avgust 12-13 künleri firqa deputatları Qırım sakinleri ile 200 körüşüv keçirecegini bildire edi.


text:
Herson vilâyetinde Qırımnıñ memuriy sıñırı yanında tutılğan Rus sıñırcılarına qarşı Ukraianıñ territorial bütünligine qast etüv iddiası bildirildi. Bunı Ukraina Telükesizlik Hızmetiniñ (SBU) matbuat hızmeti iyülniñ 11-nde haber etti.
«Ukrainağa zarar ketirip Rusiye Federatsiyasınıñ menfaatında vazifelerini eda etken Rus sıñırcılarına, Herson vilâyetinde SBU idaresiniñ taqiqatçıları tarafından, Ukraina Cinaiy Kodeksiniñ 110 mad. 2 qısımı (Ukrainanıñ topraq bütünligine qas etüv) ile közge alınğan cinayet iddiası bildirildi», – dep haber etile.
Müessisede qayd eteler ki, Herson vilâyetinde iyünniñ 30-nda eki Rus vatandaşı tutılğan edi.
Salı künü Herson vilâyetiniñ Apellâtsion mahkemesi olarnı apiste tutmaq qararını aldı. Müessisede, taqiqat işleri devam etecegi bildirildi.
Herson vilâyetiniñ Kalançak rayon mahkemesi iyünniñ 30-nda Rusiye Federal Telükesizlik Hızmetiniñ (FSB) eki sıñırcısını 15 künge apiske aldı. Olar Hersonda iyünniñ 30-na keçer gecesi «vaqıtınca işğal etilgen topraqlardan kiriş tertibini bozğanları» sebebinden (Ukraina Memuriy qanun bozuvlar Kodeksiniñ 204.2 maddesi esasında) tutlğan ediler. Mahkeme olarğa 320 grivna köleminde para cezalarını tainledi.
İyünniñ 30-da, Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ reisi Viktor Nazarenko iyünniñ 30-na keçer gecesi Herson vilâyetinde Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti sıñır bölüginiñ eki hadimi yaqalanğanını bildirdi.
Devlet sıñır hızmeti, Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti sıñır bölüginiñ hadimleri muracaat yollap, yaqalanğan eki Rusiye askeri aqqında malümat bermege rica ete, dep bildirdi.


text:
Dissident areketiniñ iştirakçisi, general Pötr Grigorenko sovet devrinde qırımtatar halqını qorçalamağa başlağanına iç bir zaman peşman olmağan. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa generalnıñ oğlu, uquq qorçalayıcı Andrey Grigorenko ikâye etip berdi.
«O, özüniñ bazı hataları içün peşman olğan edi, amma o farqlı mesele edi (qırımtatarlanınıñ qorçalanuvı – QA). O, kommunizmge işanğanına, hristiyanlıqtan uzaqlaşqanına ve sairege peşman ete edi. Belki de birisini qorçalamağanına yazıqsına edi. İşte bu, tamam tövbe etilecek bir şeyler edi», – dedi Andrey Grigorenko.
General Pötr Grigorenko 1907 senesi oktâbrniñ 16-nda dünyağa kele, Ekinci dünya cenkinde iştirak etip, diviziyağa komandanlıq yapa. 1961 senesi stalinizm ve Hruşçövnıñ siyasetini tenqit etip çıqa, leninizmniñ ğayrıdan tiklenmesi içün bir cemiyet qurğanı sebebinden, bütün unvan, mükafat ve pensiyasından marum etile.
Sovet akimiyeti Grigorenkonı aqıldan tayğan dep, zorbalıqnen delihanege yollay. 1967 senesi o Ukrain Helsinki gruppasınıñ teşkilâtçılarından biri ola. Qırımtatarlarınen beraber sürgün etilgen diger halqlarnı qorçalap başlay. 1977 senesi noyabr ayında Grigorenkonı, dersiñ tedavi etmek maqsadınen çetelge yollaylâr, ondan soñ vatandaşlıqtan marum etip, keri qaytmasını yasaqlaylâr. Grigorenko uquq qorçalama faaliyetini devam ettirerek, sovet dissidentlerine qol tutmağa çağıra ve aqsızca apiste tutulğanlarnıñ azat