text:
Aqmescit – İş adamlarına ait olğan qırımtatar kütleviy haber vastalarınıñ işi yoq olmaq havfı altında qaldı. Rusiye Federatsiyasınıñ hızmetleri Qırımdaki adise-vaqialarğa baqışı farqlı olğan kütleviy haber vastalarını ğayrıdan qayd etmemek içün manaçıq qıdıra. Yerli akimiyet bildire ki, aprel 1-ge qadar qayd olmağa yetiştirmegenler yarımadada çalışmaycaq.
Qırım.Aqiqat bildire ki, Qırımda kütleviy haber vastalarınıñ qayd müddetini 2015 senesi aprel 1-ge qadar arttırdılar. Devlet duması qabul etken qanunğa binaen, 2015 senesi aprel 1-ge qadar Qırımnıñ kütleviy haber vastaları, şu cümleden teleradiokompaniyalar, Ukraina devlet organları bergen vesiqa ve litsenziyalar esasında çalışa bileler. 2015 senesi aprel 1-ge qadar Qırımdaki matbuat vastaları gümrük parasız qayd etilecektir.
Aqımdaki seneniñ fevral ayınıñ ortasına qadar Qırımda 167 matbuat vastası Rusiye qaidelerine köre qayd oldı. Qırım Devlet Şurasınıñ informatsion siyaset, bağ ve kütleviy alâqalar komitetiniñ yolbaşçısı Sergey Şuvaynikovnıñ bildirgenine köre, daa 40 ariza baqılmaqta.
Aynı vaqıtta, baş nazir muavini, içki siyaset, malümat ve alâqa naziri Dmitriy Polonskiyniñ matbuat konferentsiyasında bergen malümatına köre, aprel 1-ge qadar qayd olmağan kütleviy haber vastaları Qırım yarımadasında çalışmaycaq.
«Bugünge qadar kütleviy haber vastalarınıñ büyük qısmı farqlı sebeplerden, ne içün bilmeyim, qayd olmadı, – dep ayttı baş nazirniñ muavini. – Şunıñ içün, aprel 1-ge qadar kütleviy haber vastaları qayd olmasa, Rusiye Federatsiyasında çalışamazlar. Aprel 1-ge qadar bir kimse istegi olğan birine vesiqalarnı teslim etip, yañı matbuat vastasını qayd etmege yasaq etmey».
Moskva consulting şirketinden yardım istediler
Şimdige qadar soñki yıl devamında yalıñız Qırımda degil, onıñ tışında da meşur olğan bir sıra qırımtatar kütleviy haber vastasınıñ kelecegi belli degil.
Belgilengen müddetniñ yekünlenmesine yarım ay qaldı, lâkin olar bir qaç kere qayd olmağa tırışsalar da, Rusiye qanunlarına köre ğayrıdan qayd olamadılar.
İlk evelâ ATR birinci qırımtatar telekanalı, Lâle bala kanalı, «Meydan», «Lider» radioları ve «15 minut» internet neşiri aqqında laf kete. Olar Rusiye iş adamı, bir vaqıtları Qırım ükümetiniñ sabıq baş nazir muavini vazifelerini eda etken Lenur İslâmovnıñ şirketine kireler.
Telekanal Rusiye Federatsiyasınıñ hızmetlerine vesiqalarnı bir qaç kere teslim etken edi, lâkin olarnı keri qaytaralar
Mediaholdingniñ malümatına köre, telekanal Rusiye Federatsiyasınıñ hızmetlerine vesiqalarnı bir qaç kere teslim etken edi, lâkin olarnı keri qaytaralar. Sebepler farqlı edi – başta para yañlış esapqa keçirildi, soñra vesiqalarnı notarius yañlış tizdi kibi dep aytqan ediler, soñra ise er şeyniñ doğru olğanı belli oldı. Üçünci sefer aynı adları olğan qayd etilgen diger kütleviy haber vastaları bar dep, vesiqalarnı keri qaytardılar, lâkin uquqçılar adlar bir-birine oşasa da, farqlaşqanını isbatladılar. Buña baqmadan, er sefer vesiqalarnı yollamaq ve keri almaq içün 30 kün kete.
ATR baş müdiri Elzara İslâmova dey ki, şirketke kirgen ATR ve Lâle qırımtatar telekanalları, «Meydan radiosı», «Lider» radiosı ve «15 minut» saytı 2014 senesi sentâbr ayında Rusiye qanunlarına köre şahsiy şirketler olaraq qayd olıp, oktâbr ayında kütleviy haber vastaları olaraq qayd olmaq içün Roskomnadzorğa vesiqalarnı teslim etken ediler.
«Maalesef, bugünge qadar matbuat vastalarından iç birisi kütleviy haber vastasınıñ qayd şeadetnamesini alamadı. Üç kere bizge farqlı sebeplerden vesiqalarnı keri qaytarğan ediler» , – dep qayd etken edi İslâmova 15 minut neşirine.
ATR baş müdiriniñ bildirgenine köre, mediaholding kütleviy haber vastalarınıñ qayd işlerinen oğraşqan Moskva consulting şirketinden yardım istedi. Şirket bir qaç kere bütün vesiqalarnı tüzetip, Roskomnadzorğa yollağan edi, faqat, telekompaniyanıñ elde etken malümatına köre, vesiqalar berilgen malümat devlet qaydında olğan malümat ile aynı degil dep, vesiqalarnı dörtünci sefer keri qaytaracaq olalar.
Bazarertesi künü, mart 16-da, ATR baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova Facebook saifesinde bildirdi ki, ATRge dörtünci sefer qayd vesiqalarını keri qaytardılar. «Mart 31-de seyircilerimiznen sağlıqlaşmağa mecbur olacaqmız, dep qorqam», – dep ayttı Bucurova.
İleride ne olacaq, şirkette aytıp olamaylar.
«Bizler çare tapmağa tırışacaqmız»
Aynı vaziyetke «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtına ait olğan «Avdet» qırımtatar gazetası da oğradı. Malüm ki, fond reberi Riza Şevkiyev eskiden Qırımtatar Milliy Meclisi yerleşken Şmidta, 2 adresi boyunca bina içün Qırım hızmetleri ile mahkemede davalaşa, em de teşkilâtqa belgilengen çoq millionlı para cezasınıñ lâğu etilmesini mahkemede talap ete.
Gazetanıñ baş muarriri Şevket Kaybullayevniñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, o, üçünci kere Roskomnadzorğa vesiqalarni yollay, artıq bunı şahıs olaraq yapa. «Eki kere vesiqalar malümat yañlış berildi dep, keri qaytarıldı. Men vesiqalarnı tekrar yolladım, tezden cevap kelmek kerek», – dep ayttı Kaybullayev.
Bu sefer de vesiqalar keri qaytarılsa, gazetanı ise qayd etmeseler, «Avdetniñ» baş muarriri Rusiye qanunlarına köre gazetanı qayd ettirmek içün vesiqalarnı tekrar yollaycaq. «Bizler aprel 1-den soñ işimizge devam etmek içün çare tapmağa tırışacaqmız», – dep qayd etti o.
QHA haber agentligi de ağır vaziyettedir. Onıñ baş koordinatorı Qırımğa kirişi 5 yılğa yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ mesleatçısı İsmet Yüksel ola.
Hatırlatamız, aqımdaki seneniñ fevral ayında Roskomnadzor agentlik «yañlış malümat berdi dep», onıñ arizasını resmiy şekilde red etti. Bundan soñra, neşirniñ baş muarriri Gayana Yükselniñ aytqanına köre, QHA hızmetten angi malümat yañlış olğanını soradı, lâkin cevap alâ daa kelmedi.
Baş muarrir agentlik qayd olamasa, aprel 1-den soñ nasıl çalışacağını aytıp olamadı. «Qırımtatar kütleviy haber vastaları informatsion toplulıqta olmalı, adamlar tam bir malümat almaq kerekler», – dep qayd etti Yüksel Qırım.Aqiqatqa.
«Qırım kütleviy haber vastalarında qarşı teşviqat fena keçirile»
Rusiye hızmetleri devlet akimiyetine boysunmağan qırımtatar kütleviy haber vastalarını qayd etmege istemey, «Qırım Cumhuriyeti devlet malümat siyasetiniñ köntseptsiyası» adlı vesiqa leyhasını azırlağan Qırım Devlet şurasınıñ yaqında qabul etken qararı diqqatnı celp ete. Sergey Şuvaynikovnıñ aytqanına köre, akimiyet köntseptsiya esasında malümat alanını şekillendirecek, dep haber ete Krıminform.
«Qırım Cumhuriyetinde keçici müddet devamında ve bugünki künge qadar malümat siyaseti köntseptsiyası yoq, böylece, cumhuriyetniñ malümat alanında yekâne informatsion teşviqat tarzı ve strategiyasınıñ keçirilmesi imkânsız ola, – dep qayd etti Şuvaynikov. – Qırım kütleviy haber vastalarında duşman kütleviy haber vastalarına qarşı malümat-ruhiy cenkniñ parçası olaraq qarşı teşviqat fena keçirile».
Deputat devlet kütleviy haber vastalarında mütehassıslar yoq, «Rusiye vatanperverlik işi» yaramay yapıla ve Qırım vatanperverliginiñ mefküresi ve iş planı yoq, dep qorqa. Parlament ve Qırım ükümeti şahsiy ve birlik kütleviy haber vastalarına «semereli tesir etemeyip», olarnıñ faaliyetini strategik menfaatlarnıñ yardımına berip olamaylar.
Metinde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan ıstılalar bar


c: text/html

text:
Aqmescitte, yanvar 26 künü silâlı insanlar tarafından tintüvge oğrağan ATR telekanalı yanında, kanalnıñ seyirci ve mühlisleri, hususan civarında olğan qasabalarnıñ – Yañı Abdal, Bavurçı, Hoş Keldi – sakinleri toplandı.
Qırım.Aqiqat mühbirleri aytqanı kibi, şu daqqaları teleşirketniñ binası yanında yekâne qırımtatar telekanalına qol tutmaq içün kelgen otuzğa yaqın adam tura.
«ATR – halqımıznıñ er şeyidir. Onı şimdi qapatsalar, ileride ne olacağını bilmeyim. Halqımızğa bir toqattır», – dedi Qırım.Aqiqat mühbirine seyircilerden biri Eskender.
Telekanal binası yanında işke kelgen, amma OMON hadimleri yasağı sebebinden içeri kirip olamağan hadimler tura.
Qırım.Aqiqatqa binada bulunğan hadimler aytqanı kibi, telekanalda Wi-Fi söndürdiler. Hadimlerniñ tüşüngenine köre, bunı tintüv aqqında malümat içtimaiy ağlarğa yetmesin, dep yapalar.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi.
«Qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul, qırımtatarlar yerini bilsin, yani. Amma olar bunı böyle radikal şekilde nafile yapalar. Çünki ATR telekanalı siyasetke köre, medeniyet aqqında daa da çoq malümatnı bergen bir kanaldır. Dünyada olğan yekâne qırımtatar telekanalıdır, şunıñ içün halq onıñ ile birlikte soñuna qadar olacaqtır», – dep añlattı o Qırım.Aqiqatqa.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
Silâlı insanlarnıñ kiyiminde OMON dep yazıla, amma Qırım İçki işler nazirligi bu vaqianı izaatlamay

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi, advokat Nikolay Polozovnıñ «Veciye Kaşka davasınıñ» «tahqiqatçısı Nadejda Balaşovanıñ qanunsız areketlerine» qarşı bergen şikâyet arizasını qanaatlendirmedi. Bunı Polozov mahkemeden soñ bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, mahkeme qararı «qanunsız» ola.
«Bunı Qırım Yuqarı mahkemesinde şikâyet etmege imkânımız bar», – dedi Polozov Facebooktaki video muracaatında.
Onıñ aytqanına köre, o, «Veciye Kaşka davasınıñ» tahqiqattan evel teşkerüvniñ metin qısmını «tolusınen baqıp», eñ yaqın vaqıtta eki videonı baqmağa planlaştıra: qırımtatar faalleriniñ tutulması ve can bergen Veciye Kaşkanıñ yarıp baqılması aqqında laf kete.
Polozov, oña «Veciye Kaşka davasınıñ» FSB videosını köstermeyler, dep bildirgen edi.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri, Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırımnıñ rusiye akimiyeti, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv neticesinde zararlanğanlarnıñ ailelerine tazminat tölegenini bildire, - dep QırımEmek ve ealiniñ meşğulligi naziriniñ muavini Leonid Mihalevskiyniñ sözlerinden haber ete TASS agentligi.
“Şimdilik emir cedveline kirsetilgen bütün adamlar, regional ödevlerni aldı. Bu 52 insan, olar 500 biñer ruble aldı. Qorantalarnıñ episi ödemelerni aldı. Yaralanğan balalarnıñ soylarını olarğa yolladılar vemesken berdiler”, - dedi Mihalevskiy.
Daa evel Qırım hastahanelerinde Keriç politehnik kollecinde olıp keçken atış ve patlavlar neticesinde yaralanğan 10 adam bulunğanı haber etildi.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
İyül 28 künü dünya musulmanları muqaddes Oraza bayramnı qayd etecekler.
Qırım paytahtında şu künü çeşit tedbirler keçirilecek. Olarda iştirak etmege bütün istegenler davet etile.
Bunı Qırım haber agentligi bildire.
Böyleliknen, iyül 28 künü muminler Bespalov soqağı, 172a adresi boyunca yerleşken «Zolotoye koltso» salonına davetliler.
Mında olacaq tedbirlerde 12 yaşına qadar balalar iştirak ete bilecekler, musafirlerni çeşit çıqışlar ve ediyeler bekleycek.
Bazarertesi kününiñ esas tedbiri – Zenaat birligi medeniyet evinde keçirilecek bayram namazıdır.
Qırım musulmanları diniy idaresiniñ malümatına köre, bayram namazı er yil Aqmescitte binlerce muminlerni toplay. Qırım paytahtında büyük cami olmağanı sebebinden, namaznı Zenaat birligi medeniyet evinde, meydanlarda ve diger binalarda keçirmege mecburlar.
Bayram namazı saat 7:11 başlanacaq.
Bayramnıñ uçünci künü, iyül 30-da, «İcat» medeniy merkezi tarafından merasim ötkerilecek. Onıñ çerçivesinde sport yarışları keçirilecek, balalarnı tatlılıqlar, büyüklerni ise plâv ile sıylaycaqlar. Tedbir Mokrousov soqağı, 7a, «İcat» medeniy merkezi binasında saat 10:00 başlanacaq.
Oraza Bayram – İslâm taqviminde eki eñ büyük ve müim bayramlarından biridir. Mubarek Ramazan ayı bitkeninen Oraza Bayram qayd etile.
Bayram künü musulmanlar bayram namazına toplaşalar, eñ yahşı urba kiyeler, ananeviy yemekler pişireler, namazdan soñ bayram sofraları donatıla, er kes bir-birini hayırlay, adamlar qomşu, soy-soplarnı ziyaret eteler.
Muminler bir-birini «İd mubarak!» sözleri ile hayırlaylar. Bayram künü ve onıñ arfesinde zakât-al-fitr cıyıla. Toplanılğan para onda muhtac olğanlarğa tarqatıla.


text:
Çevrimiçi dil çeviri hizmeti
Aralarında Türkçe, Almanca, Arapça, Azerice, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danca, Esperantoca, Farsça, Felemenkçe, Fince, Fransızca, Gürcüce, Hırvatça, Hintçe, İngilizce, İspanyolca, İtalyanca, İzlandaca, Japonca, Kamboçyaca, Kazakça, Korece, Latince, Norveçce, Özbekçe, Portekizce, Romence, Rusça, Slovakça, Slovence, Tay Dili, Ukraynaca, Vietnamca vb. dillerin de yer aldığı 102 farklı dil kombinasyonundan çeviri yapabilen ücretsiz çevrimiçi çeviri hizmetimizi hemen deneyin.
Çevrimiçi dil çeviri hizmeti
İkinci çevrimiçi çevirmen. Bu çevirmen 60 dil çiftini farklı kombinasyonlarda çevirir.
Afrika Dili Türkçe tercüme, Almanca Türkçe tercüme, Arapça Türkçe tercüme, Bulgarca Türkçe tercüme, Çekçe Türkçe tercüme, Çince Türkçe tercüme, Danca Türkçe tercüme, Endonezya Dili Türkçe tercüme, Estonyaca Türkçe tercüme, Farsça Türkçe tercüme, Felemenkçe Türkçe tercüme, Fince Türkçe tercüme, Fransızca Türkçe tercüme, Hırvatça Türkçe tercüme, Hintçe Türkçe tercüme, İbranice Türkçe tercüme, İngilizce Türkçe tercüme, İspanyolca Türkçe tercüme, İsveççe Türkçe tercüme, İtalyanca Türkçe tercüme, Japonca Türkçe tercüme, Korece Türkçe tercüme, Lehçe Türkçe tercüme, Letonca Türkçe tercüme, Litvanca Türkçe tercüme, Macarca Türkçe tercüme, Malezya Dili Türkçe tercüme, Norveççe Türkçe tercüme, Portekizce Türkçe tercüme, Romence Türkçe tercüme, Rusça Türkçe tercüme, Slovakça Türkçe tercüme, Slovence Türkçe tercüme, Tay Dili Türkçe tercüme, Ukraynaca Türkçe tercüme, Vietnamca Türkçe tercüme, Yunanca Türkçe tercüme, Arnavutça Türkçe tercüme, Azerice Türkçe tercüme, Baskça Türkçe tercüme, Belarusça Türkçe tercüme, Bengalce Türkçe tercüme, Boşnakça Türkçe tercüme, Burmaca Türkçe tercüme, Cava Dili Türkçe tercüme, Cebuano Türkçe tercüme, Chicheva Türkçe tercüme, Ermenice Türkçe tercüme, Esperantoca Türkçe tercüme, Filipince Türkçe tercüme, Frizon Dili Türkçe tercüme, Galce Türkçe tercüme, Galiçyaca Türkçe tercüme, Gücerat Dili Türkçe tercüme, Gürcüce Türkçe tercüme, Habeşçe Türkçe tercüme, Haiti Creole Dili Türkçe tercüme, Hausa Dili Türkçe tercüme, Havai Dili Türkçe tercüme, Hmong Dili Türkçe tercüme, Hosa Türkçe tercüme, İgbo Dili Türkçe tercüme, İrlandaca Türkçe tercüme, İzlandaca Türkçe tercüme, Kamboçyaca Türkçe tercüme, Kannada Türkçe tercüme, Katalanca Türkçe tercüme, Kazakça Türkçe tercüme, Kırgızca Türkçe tercüme, Korsika Dili Türkçe tercüme, Kuzey İskoç Dili Türkçe tercüme, Kürtçe Türkçe tercüme, Laoca Türkçe tercüme, Latince Türkçe tercüme, Lüksemburgca Türkçe tercüme, Madagaskar Dili Türkçe tercüme, Makedonca Türkçe tercüme, Malayalam Türkçe tercüme, Malta Dili Türkçe tercüme, Maori Dili Türkçe tercüme, Marathi Türkçe tercüme, Moğolca Türkçe tercüme, Nepalce Türkçe tercüme, Özbekçe Türkçe tercüme, Pencap Dili Türkçe tercüme, Peştuca Türkçe tercüme, Samoaca Türkçe tercüme, Sesotho Dili Türkçe tercüme, Seylanca Türkçe tercüme, Shona Türkçe tercüme, Sırpça Türkçe tercüme, Sint Türkçe tercüme, Somalice Türkçe tercüme, Sundanizce Türkçe tercüme, Svahili Dili Türkçe tercüme, Tacikce Türkçe tercüme, Tamil Türkçe tercüme, Telugu Dili Türkçe tercüme, Urduca Türkçe tercüme, Yidce Türkçe tercüme, Yoruba Türkçe tercüme, Zulu Türkçe tercüme


text:
Muazzez İlmiye Çığ
Muazzez İlmiye Çığ (d. 1914, Bursa) - belli qırımtatar tamırlı türkiyeli sümerolog.
Muazzez İlmiye Çığ qırımtatar tamırlı olıp, 1914-de Bursada dünyağa keldi. Babası Zekeriya İtil Qırımdan Merzifonğa, anası Hamide İtil Qırımdan Bursağa köçken. Ailesi İzmirde yaşay ekende İzmirniñ Yunan ordusı tarafından zapt etilgeni içün daa emniyetli bir yer olğan Çorumğa yerleşti.
İlk mektepke Çorumda başladı. Daa soñra ailesinen beraber yañıdan Bursağa köçti. Bursada hususiy bir mektep olğan "Bizim Mektep"te Frenk tili ve keman dersleri aldı. 1926-da imtiannen Bursa Qız Muallim Mektebine (Bursa Kız Öğretmen Okulu) kirdi. 1931-de diplom aldı ve babası da muallimlik yapqan Eskişehirge tayin oldı. Eskişehirde 4,5 sene muallimlik etti.
1936-da Ankara Univertiteti Til ve Tarihiy Coğrafiya Fakulteti Hititologiya bölügine kirdi. Natsi Fırqasınıñ idaresindeki Almaniyadan Türkiyege iltica etken Prof. Dr. Hans Gustav Guterboktan Hitit Tili ve Medeniyeti derslerini, Prof. Dr. Benno Landsbergerden Sümer ve Akad Tilleri ve Mesopotamiya Medeniyeti derslerini de aldı. 1940-da Ankara Universitetini bitirgen soñ İstanbul Eski Şarqiy Eserler Müzeyine tayin oldı. Aynı sene Kemal Çığnen evlendi. Müzeyde çalışqan 31 sene boyunca meslekdaşı Hatice Kızılay ve Dr. F.R. Krausnen beraber müzeyniñ anbarında olğan Sümer, Akad ve Hitit tillerinde yazılğan on biñlerce tabletni temizlep, ayırıp nomeralandırdı, 74 biñ tabletten teşekkül etken çivi yazılı belgeler arhivini meydanğa çıqardı, üç biñ tabletnini kopiyasını yasap katalog alında neşir etti, dünya ilim adamlarına beñzeri olmağan bir menba azırladı. Muazzez İlmiye Çığ müzeydeki vazifesinden 1972-de istifağa çıqtı. Sümer ve Hitit medeniyetlerini tanıtqan 13 kitap yazdı.
2000 senesinde İstanbul Universiteti özüne "Fahriy Doktor" unvanı berdi. 2005-de Anadolu Medeniyet Araştırmaları Dernegi (Anadolu Kültür Araştırmaları Derneği) tarafından Azat İnsan Mukâfatı (Özgür İnsan Ödülü) ile mukâfatlandırıldı.
Kitapları[deñiştir | kodunı deñiştir]
- "Kur'an İncil ve Tevrat'ın Sümer'deki Kökeni", 1995,
- "Sümerli Ludingirra - Geçmişe Dönük Bilimkurgu", 1996,
- "İbrahim Peygamber - Sümer Yazılarına ve Arkeolojik Buluntulara Göre", 1997,
- "İnanna'nın Aşkı - Sümer'de İnanç ve Kutsal Evlenme", 1998,
- "Zaman Tüneliyle Sümer'e Yolculuk", 1998,
- "Hititler ve Hattuşa - İştar'ın Kaleminden", 2000,
- "Gilgameş - Tarihte İlk Kral Kahraman", 2000,
- "Ortadoğu Uygarlık Mirası", 2002,
- "Ortadoğu Uygarlık Mirası 2", 2003,
- "Sümer Hayvan Masalları", 2003,
- "Bereket Kültü ve Mabet Fahişeliği", 2004,
- "Vatandaşlık Tepkilerim", 2004,
- "Atatürk Düşünüyor", 2005,
- "Bereket Kültü ve Mabet Fahişeliği", 2005,
- "Çivi Çiviyi Söker - Muazzez İlmiye Çığ Kitabı", Serhat Öztürk, 2002,
- "Sümerlilerde Tufan - Tufan'da Türkler", 2008,
Tış bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Muazzez İlmiye Çığ URL
- Muazzez İlmiye Çığ Blogu
- Muazzez İlmiye Çığ ile Söyleşi: "Yunan degil, Sümer"


text:
Noyabrniñ 23-nde bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ parasını hırsızladı.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa, faaliyetçiler bu paranı qaytarmağa istey ediler, dep ikâye etti.
«Türkiye vatandaşı Yusuf Aytan, bir dolandırıcıdır. O, belli bir qırımtatar (qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ – QA) ailesiniñ işançını qazanıp, ondan büyük miqdarda para hırsızladı. Yaqalanğan faaliyetçiler bu qorantanıñ alını bilip, türkni paralarnı qaytarmaq kerekliginde qandırmağa tırışa ediler. Neticede ya türkniñ özü bu diqqattan qurtulacaq oldı, ya da telükesizlik hadimleri bu faaliyetçilerge tazyıq etmek içün vaziyetten faydalanacaq oldılar», – dedi Celâl.
Bu haberni Azatlıq Radiosı rus hizmetiniñ muhbiri de tasdiqlay.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresiniñ iddiasına köre, yaqalanğan faaliyetçiler, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlanalar.
Noyabrniñ 23-nde, kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini yaqaladılar. FSB yaqalanğanlarnı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları olaraq tanıttı. Qırımtatar halqınıñ temsiliy organında bu malümat red etildi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adise yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni aqqında haberler keldi.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda buña dair izaat berilmedi.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar deye zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapılmaqta.


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayip Erdoğan İstanbulda keçirilgen İslâm konferentsiyasınıñ 13-ünci sessiyasında çıqışta bulunıp, İslâm işbirligi teşkilâtını Ukrainağa ve qırımtatar halqına birdemlik köstermege çağırdı.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti cumaaqşamı künü, aprel 14-te, Facebookta bildire.
«Reislik yapqan Türkiye prezidentiniñ çıqışı yekünlendi. Prezident Recep Tayip Erdoğan İslâm işbirligi teşkilâtınıñ azalarını Ukraina devletine ve işğal etilgen Qırımda yaşağan musulman qardaşları qırımtatarlarğa birdemlik köstermege çağırdı», – dep aytıla haberde.
Qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov aprel 14-15 künleri İstanbulda bulunalar, bu künleri anda İslâm konferentsiyasınıñ 13-ünci sessiyası keçirilmekte. Qurultay delegatı Rustem Ümerov da qırımtatar liderlerinen beraber İslâm İşbirligi Teşkilâtınıñ toplaşuvına yol aldı.
İslâm işbirligi teşkilâtı – islam memleketleriniñ halqara teşkilâtıdır, eñ büyük ve eñ itibarlı resmiy musulman halqara ükümet teşkilâtı ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
«BMT bu alnı qatiyen takbih ete (Avropa hafsızlıq ve işbirlik teşkilâtınıñ arbiy ekspertleriniñ esirge alınuvı). Ve bu meselede mesülietli olğanlarını bunı toqtatmaq ve nezaretçilerni yollamağa çağıra. Vazetke tesir ete bilecek er bir insandan yardım sorayım. Olarnıñ yaşayışları büyük havf astında», – dedi Feltman.
O, Şarqiy Ukrainada «zorbalıq, tutıp aluv ve qorqunçlı çatışmalar aqqınla beyanatlar ep artta».
Avropa hafsızlıq ve işbirlik teşkilâtınıñ memleket-azalarınıñ bir qaç eksperti keçken afta Armânsk şeerinde hırsızlanıldı.Separatist qollarında 7 nezaretçi – Almaniya, Danimarka ve Lehistan nezaretçileri buluna. İsveç közetçisini sağlıq meselelerden yolladılar.


text:
Moskvada ve Rısiyeniñ diger vilâyetlerinde oktâbr 9 künü Boris Nemtsovnıñ hatırasıana añuv merasimleri keçirildi. Bu künü o 57 yaşını tolduracaq edi. Bunı Radio Svoboda bildire.
Rusiyeniñ paytahtında onlarce adamlar siyasetçiniñ öldürülgeni Bolşoy Moskvoretskiy köpürüne ve defin etilgeni Troyekurovskoye mezarılğına çiçekler alıp keleler. Hatıra aktsiyaları Nijniy Novgorod şeerinde de ötkerile.
Rusiyeniñ daa bir-qaç şeerinde muhalifetçi aqqında vesiqalı filmler numaiş etile. Berlinde oktâbr 9 künü siyasetçiniñ adına eki künlük forum başlandı. Onı Boris Nemtsov fondı teşkil etti.
Nemtsov 2015 senesi fevral 28-ge keçer gecesi öldürülgen edi. Bu iş boyunca Zaur Dadayev, Şadid ve Anzor Gubaşevlar, Temirlan Eskerhanov ve Hamzat Bahayev yaqalanğan ediler.
Taqiqat bu cinayetniñ teşkilâtçısı olaraq Ruslan Muhudinovnıñ adını bildire, evelleri bu insan Çeçenistan İİN «Sever» batalyonunda ofitser edi. Bu cinayetni sımarlağanlar – «bellgilenmegen insanlar» sayıla.
Nemtsovnıñ aqrabalı ve safdaşları taqiqatnıñ ketişatınen memnün degiller. Olar Çeçenistan yolbaşlçısı Ramzan Kadırovnı sorğudan keçirmege ve işniñ özüni «Devlet ya da cemaat erbabınıñ ayatına suiqast» olaraq taqiq etmge talap eteler.


text:
«Qırım diversantları işiniñ» mabusı Redvan Suleymanovnıñ apis müddeti Kreml kontrol etken Qırımdaki Kiyev rayon mahkemesi tarafından 2017 senesi mart 20-ne qadar uzatıldı. Bunı fevral 16-da Radio Svoboda mühbiri Anton Naumlük Facebookta bildirdi.
Apis müddeti qabaat qararı azırlansın ve mahkemege yollanılsın dep uzatıldı, dep qayd etti Suleymanovnıñ advokatı Emil Kürbedinov.
«Elbet de, apis müddetiniñ uzatılması içün esas sebep degildir. Ne sebepten uzatılğanına dair bir sıra iza bar», – dedi Kürbedinov. Qarar rayon mahkemesinden tış olğanını qayd etti.
2016 senesi dekabrniñ soñunda yazda Qırımda yaqalanğan «diversant» Suleymanov içün apis müddeti yanvarniñ soñuna qadar uzatılğanı habet etilgen edi.
«Ukrain diversion gruppasında» iştirak etmesi ile qabaatlanğan Redvan Suleymanov Aqmescitteki Taqiqat izolâtorında yata, onıñ davasında taqiqat devam etmekte.
Rusiye kütleviy haber vastaları FSB malümatına esaslanıp, Redvan Suleymanov iyül 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğanını bildirgen edi. Avgust 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ne keçer gecesi Qırımda yarımadada teraktlarnı azırlağan «ukrain diversantları» yaqalandı. Bundan evel Rusiye sıñırcıları üç kün devamında yarımada ile memuriy sıñırdaki kiriş ve çıqış noqtalarını blok etken edi.
Ukraina akimiyeti Moskva bergen malümatını inkâr etip, Rusiye mahsus hızmetleri «provokatsiya» yapa, dep bildire.


text:
Ğayıp olğan qımtatarlarnıñ qıdıruvı boyunca «Nazirler şurası» yanındaki taqım artıq körüşmey.
Bunı İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası bildire.
Uquq qoruyıcılarınıñ aytqanına köre, evel taqımnıñ toplaşuvı noyabr 25 künü keçirilmek kerek edi.
«Bunıñ ile, akimiyet oragnaları tarafından 31.10.14 tarihına qadar berilmesi kerek olğan qıdıruv esabatı alâ daa aşkâr etilmedi», – dep bildire Qırım alan missiyası.
Qırım «Nazirler şurası» yanında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ işleri ile oğraşacaq taqım peyda oldı. Taqımnıñ birinci toplaşuvı endi keçti, neticede işbu insanlarnıñ işleri Qırım boyunca Rusiye Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresininiñ Emieytli işlerniñ taqiqatı boyunca İdaresine berildi.
Sentâbr 27 künü, saat 19:00, Qarasuvbazarnıñ civarında yerleşken Sarı-Su mikrorayonında belgisiz şahıslar eki qırımtatar gençini avtobusqa taşlap, belgisiz yönelişke alıp kettiler.
Oktâbr 1 künü gençlerniñ ana-babaları ile körüşkende, Qırım «başı» Sergey Aksönov qıdıruvnıñ keñişlevi içün añılğan taqımnıñ teşkil etilecegini bildirdi.
İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası Rusiye tarafından Qırım işğal etilgeninden sebep yarımadada mart 5 künü çalışmağa başladı.


text:
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan İsmet İbragimovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
«Vicdan, din ve birlik serbestligi aqqını zorbalıqsız yerine ketirgeni içün taqip etilgenini tüşünemiz. Elde etilgen malümatqa köre, o, cinayet yapmayıp azatlıqtan marum etildi, maqsad diniy faaliyetini toqtatmaq ve işğal altındaki Qırım sakinleriniñ vatandaş faalligini bastırmaq ola. İsmet İbragimovnı acele azat etmege talap etemiz», – dep aytıla iyünniñ 16-nda merkez haberinde.
İsmet İbragimov 2020 senesi iyülniñ 7-nde Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında tutuldı. O künü daa altı qırımtatarı tutulğan edi. İbragimov Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» faaliyetini teşkil etkeninde qabaatlana.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi fevralniñ 3-nde «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan arap tili mütehassısı İsmet İbragimovnıñ sıñırlav tedbirini yarım yılğa uzattı.
Martnıñ 20-nde Rusiyedeki mahkeme İbragimovnıñ apis müddeti uzatılmasına qarşı berilgen istinaf şikâyetini red etti.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Aluşta rayonındaki Tuvaq (Rıbaçye) köyünde rusiyeli cinaiy-icra sistemasınıñ hadimleri içün «Gornıy» («Dağlı») istiraat evi açıldı, dep bildire Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye Cezalarnıñ ömürge keçirilmesi federal hızmeti idaresiniñ matbuat hızmeti.
«Pansionatta temelli tamir işleri yapıldı ve cinaiy-icra sistemasınıñ hadimleri ve olarnıñ qoranta azaları içün üç türlü musafirhane odaları taqdim etildi. Bütün odalar kerekli mefruşat ve ava suvutqan aletlernen teminlengen», – dep aytıla müessiseniñ beyanatında.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ keçken afta bildirgenine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 24 siyasiy mabus, 16 belgisiz ğayıp olğan kişi ve repressiyalardan 10 elâk olğan insan oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye telükesizlik hadimleri noyabrniñ 23-nde tintüvler esnasında yaqalanğan qırımtatar faaliyetçilerini işğal etilgen Qırımdaki Ekstremizmge qarşı küreş merkezine ketirdiler. Bunı Azatlıq Radiosınıñ muhbiri bildire.
«E» Merkeziniñ hadimleri, tintüvler esnasında faaliyetçilerniñ yanında, içinde ekstremistik çağıruvlar bulunğan veraqalar tapqanlarını bildireler. Operativ hadimler, ellerinde yaqalanğanlardan biriniñ Türkiye vatandaşı Yusuf Aytannen yapqan söyleşüvlerniñ audioqaydı bar, dep iddia eteler.
Noyabrniñ 23-nde kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini yaqaladılar. FSB yaqalanğanlarnı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları olaraq kösterdi. Qırımtatar halqınıñ temsiliy organında bu malümat red etildi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefatı aqqında haberler keldi.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl, bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı, dey.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresi, yaqalanğan faaliyetçilerni, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlay.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar dep zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapıla.


text:
Ankarada Türkiye tış işleri naziri Mevlüt Çavuşoğlu Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilevnen körüşti. Bu aqta iyünniñ 7-nde nazir özüniñ Twitter saifesinde haber ete.
«Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevnen yapqan körüşüvimizde, qırımtatarlarnıñ aqlı davasınıñ bütün dünyağa bildirilmesine yönelgen areketler ve bölgedeki soñki vaziyetnen bağlı fikir alışverişi yaptıq», – dep yaza Çavuşoğlu.
KHVnıñ malümatına köre, daa evel Cemilev ve Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin iştirak etken Ankara qırımtatar kültür ve yardımlaşma derneginde, Çavuşoğlu «Türkiye Qırım ilhaqını tanımağanı ve tanımaycağı» aqqında aytqan.
Daa evel Klimkin Twitterde Türkiye TİNniñ reberi Çavuşoğlu, Türkiyedeki qırımtatar teşkilâtlarınıñ temsilcileri ve iş adamlarınen meselelerniñ keniş yelpazesini, şu cumleden Rusiyedeki siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi ve ilhaq etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aq-uquqlarınıñ tiklenüvini muzakere etecegi aqqında yazğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
«Men Qırımğa бapып, Bağçasarayğa yol alğan nazırlerge, olarnıñ tuvğan tilinde, qırımtatar tilinde, bir-eki söz aytmağa tevsiye eter edim. Biz olarnıñ problemlerini bilemiz, olarnıñ haberi olsunbilgenimiz aqqında haberleri olsun», – dep, qırımtatarca bir qaç cümle qoştı ve rusçağa çevirdi.
«Men ayttım: qırımtatarlar, sizge muracaat etem, er daim dostluq ve barış içinde yaşamaq kereksiñiz. Ve şiirden bir parça oqudım – Qırım, menim kibi seni iç bir kimse sevmeycek. Sen olmasaiñ, Qırım, bu ömür nege kerek olur edi».


text:
«Bizde mıtlaqa birleşken Avropa paytahtına barıp, Avropa Birligi ile serbest ticareti aqqında añlaşmanı imzalaycaq qanuniy prezidentimiz olacaq. Yañı saylanğan Prezident mıtlaqa ukrain halqından aqsızlıqnıñ boz künlerinden umumiy qıymetler etrafında birleşken serbest insanlarğa ketirecek mandatnı alacaqtır», – dep aytıla muracaatta.
Baş nazir ukrainlilerni saylavlarğa barıp, olarnı qorqutmaq imkânsız olğanını köstermege çağırdı.
Ukraina prezidenti müddetten evel saylavları mayıs 25 künü keçirilecek. Kiyevde ve diger mesken yerlerde bu künü yerli idare ögranlarına saylavlar da keçirilecek. (Video feli4e159 YouTube qullanıcınıñdır)


text:
Yañı saylanğan devlet yolbaşçısınıñ inauguratsiyası iyün 7 künü keçirilecek.
Bunı halq deputatı Yuriy Stets Facebook saifesinde yazdı.
«İnauguratsiya – 7... Prezident Memuriyetinden bir menba», – yazdı o.
Yañı prezidentniñ işke başlağanını Kiyevdeki Mustaqillik meydanında qayd etecek olalar. Böyle bir avaleni devlet yolbaşçısı vazifelerini eda etken Oleksandr Turçinov imzaladı.
Qayd etmeli ki, bu vesiqada tedbirler sanı yoq.
Hatırlatamız, bölge saylav komissiyaları elektron protokollarnıñ 100% teşkerildi. Neticelerge köre, Petro Poroşenko saylavlarda iştirak etken saylayıcılar reylerniñ 54,7% qazanıp, Ukraina prezidentiniñ nevbetten tış saylavlarında ğalebe qazandı.
«Batkivşçina» lideri Yuliya Timoşenkoğa saylayıcılarnıñ 12,81% qol tuttı.


text:
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ Malümat ve matbuat bölügi «Kiyevniñ 2016 senesi sentâbr 18-de Devlet Dumasına saylavlar keçirilecek künü Ukrainada rusiyeli tışqı müessiselerde havfsızlıqnı teminlemekni red etkeni munasebetinen» izaat berdi.
«Rusiyege ultimatumlar qoymaq Kiyev ükümetiniñ ıntıluvları külünçlidir. Qırım Rusiyeniñ ayırılmaz bir qısmıdır... Ukraina territoriyasında yerleşken rusiyeli tışqı müessiselerde Rusiye Federatsiyası Devlet Dumasına saylavlar boyunca rey berüv keçirilmesiniñ mümkün olmağanı aqqında sentâbr 10-da Kiyev ükümeti tarafından qabul etilgen qarar, ahlâq ve halqara munasebetler qaideleriniñ bozuvı ola.
Kiyev qabul etken qararnıñ maqsadı, Ukraina toprağında daima yaşağan ya da vaqtınca bulunğan rusiyeli vatandaşlarnı olarnıñ serbest arzu aqqından marum etmektir. Kiyev Rusiye ve Ukraina arasındaki munasebetlerni keleckete kerginleştirmek içün kene de mahsus böyle adım yapa», – dep aytıla Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ izaatında.
Sentâbr 18-de, rey berüv bir kününde Rusiye toprağında ve işğal etilgen Qırımda Rusiye Federatsiyası VII-nci çağıruv Federal toplaşuvı Devlet Dumasına saylavlar keçirilecek.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırım sakinlerini rusiyeli Devlet Dumasına qanunsız saylavlarnıñ keçirilmesi teşkil etilmesiniñ bütün basamaqlarını boykot etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası ecnebiy devletler parlamentlerine ve halqara teşkilâtlarğa Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ Qırımda keçirilmesini nezaret etmekten vazgeçmege muracaat ete, bunen beraber, er angi şaraitte bunıñ neticeleriniñ tanımamağa çağıra. Ukraina parlamenti de bunıñ neticelerini tanımamağa çağıra.


text:
Mayıs 16-da Rusiyege boysunğan Aqmescit akimiyeti mayıs 18-de keçirilecek Qırımdan sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan merasimlerniñ cedvelini taqdim etti. Rusiyeli Aqmescit memuriyetiniñ saytında bildirilgen malümatqa binaen, merasimler şeerdeki memorial abidelerge çiçeklerniñ qoyulmasınen başlanacaq.
Böyleliknen, çarşenbe künü çiçekler saat 9:00-da demiryol vokzalı yanındaki şeer bağçasında, saat 9:20 Qırım Federal universiteti yanındaki abidege, saat 9:40 Qırım müendislik ve pedagogika universitetindeki abidege qoyulacaq.
Plan boyunca, üyle vaqtında Bağçasaray rayonındaki Süyren demiryol stantsiyası yanında Qırımdan sürgünlik qurbanlarına bağışlanğan memorial kompleksiniñ açılış merasimi keçirilecek. Süyren stantsiyasından 1944 senesi mayıs 18-de Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı.
Saat 19:30 Aqmescitteki Lenin meydanında «Yüregiñde çıraq yaq» aktsiyası teşkil etilecek.
Bildirilgen malümatqa köre, mayıs 18-de Qırımnıñ bütün camilerinde ve kilselerinde sürgünlik qurbanlarınıñ hatırasına dua merasimleri keçirilecek.
Bundan evel ameldeki Aqmescit akimiyeti Sürgünlik qurbanlarını añma kününe bağışlanğan uyğunlaştırılmağan aktisyalarnı keçirmekten vazgeçmege tenbiyeledi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlnıñ Qırım.Aqiqatqa bergen izaatta bildirgenine köre, Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti qırımtatar halqınıñ sürgünligi qurbanlarını añma kününe bağışlanğan kütleviy aktsiyalarnı yarımadada keçirmege bermez O, qırımtatarlar matem mitingini keçirmek içün ep bir ükümetke ariza bereceklerini qayd etti.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescit akimiyeti şeerni Yañı yıl bayramına azırlap olamadı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırım faali ve bloger Oleg Koçerov aytıp berdi.
“2019 senesiniñ qutlamasına Aqmescit asıl azır degil. Yañı yılğa eki ay qalğanda yerli akimiyet başlağan merkeziy soqaqlarnıñ tamirlevinini qısaqa müddetler içün bitirip yetiştirmedi. Şeerlilerge ise dülberlik yerine darma-dağın yollar qaldı. Evelleri merkeziy soqaqlarnıñ tereklerini yarıçıqlarnen yaraştıra ediler. Bu yıl oña oşağan şey bile yoq. Şeerniñ merkeziy soqaqlarında bayram yarıqları yoq, kimer soqaqlarnıñ ise asıl da yarıqlavıyoq”, - dey faal.
Tutu.ru rusiye turist portalınıñ malümatına köre, Aqmescit, rusiyelilerniñ arasında Yañı Yıl qutlavı içün eñ populâr yerlerniñ reytinginde beşinci yerde tüşkeni bildirildi.
Daa evel, Aqmescit ava limanınıñ matbuat hızmetinde, Yañı Yıl bayramı künlerinde, 1,5 biñ uçaq qonıp ve uçacağını ilân ettildi.


text:
Bunı Frenkistan prezidentiniñ ofisinde bildirdiler, körüşüv ötkerilgenini AQŞ tarafı da tasdıqladı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Obama memuriyetiniñ malümatına köre, onıñ Putin ile körüşüvi 10-15 daqqa devam etti.
Malüm ki, Ukrainanıñ yañı saylanğan prezidenti Petro Poroşenko da Putin ile qısqa bir körüşüv keçirdi. Prezidentler Ukrainada qan tökülmesiniñ tez sürette toqtatılması ve vaziyetni barışıq yollar vastasınen al etilmesine qol tutqanlarını bildirdiler.
Bunı Rusiye devlet yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov bildirdi.
Hatırlatamız, Frenkistan prezidenti François Hollande bildirdi ki, bu körüşüv Rusiye tarafından Ukrainanıñ yañı devlet yolbaşçısı tanılmasına yol bere.


text:
Santıraç boyunca dünya çempionı ve cemaat erbabı Garri Kasparov Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisiniñ ükümeti tarafından kelecek aftağa planlaştırılğan Qırım meselesi boyunca tedbirlerde iştirak etmege razı oldı.
Bunı Mustafa Cemilevniıñ matbuat hızmeti bildire.
«Bizge İnsan aqlarını qoruv fondunıñ halqara şurasınıñ reisi Garri Kasparov cevap berdi: «Gönlüm siznen, ebet, tedbiriñizde yardımcı olmağa ya da izaatlarımnı bildirmege pek ister edim. Sizge işbu al etici küreşiñizde muvafaqiyet tileyim. Qırım – Ukrainadır! », – dep bildire Kasparovnıñ sözlerini Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisiniñ matbuat hızmeti.
Kelecek tedbirler aqta daa da tafsilâtlı malümat birazdan peyda olacaqtır.
Qırım.Aqiqat haber etkeni kibi, Qırımnıñ işğali yıllığına Kiyevde tögerek masa ötkerilecektir, bunıñ teşebbüsçisi – Ukraina Yuqarı Şurasınıñ «Qırım» firqalarar deputat birligidir.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Aqmescit merkezini tıqanıqlıqlardan boşata bilecek 110 yañı avtobus işletilecek.
Bunı «Rossiya segodnâ» radiosınıñ efirinde Aqmescit şeer memuriyetiniñ naqliyat ve alâqa idaresiniñ yolbaşçısı Oleg Saltsin bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, avtobuslar içine daa da çoq yolcularnı sığdıra bile ve sekiz marşrut boyunca yürecek eken.
«Olar şeerniñ eñ areketçen rayonlarında yürecek: Marşala Jukova, Mate Zalki, Moskva alqası, 7-nci şeer hastahanesi. Böyleliknen, şeer merkezini boşatırmız», – dedi memur.
Saltsin şunı da bildirdi ki, yaqın vaqıtta yañı şeer naqliyatınıñ satın alınması boyunca añlaşmalar imzalanılacaq.


text:
Bu künleri Aqyarda “İsmail Gasprinskiyniñ maarif faaliyeti ve Rusiyeniñ müsülman alemi” serlevası altında Halqara ilmiy-ameliy konferentsiya ötkerile.
Konferentsiyada iştirak etmek içün, Rusiye Federatsiyası subyektleriniñ, Aqrusiye, Estoniya, Poloniya, Litvaniya, Romaniya ve Türkiye kibi Cumhuriyetlerniñ diniy vekilleri, bundan ğayrı, Rusiye, Türkiye, Özbekistan ve Azerbaycan alimleri teşrif buyurdılar.
Forumda RF Devlet Dumasınıñ deputatı Ruslan Balbek, RF Prezidenti yanında milletlerara munasebetleri boyunca Şuranıñ azası Eskender Belâlov, QC milletlerara munasebetleri ve sürgün etilgen grajdanlarnıñ işleri boyunca Devlet komitetiniñ reis muavini Yuriy Kosmınin iştirak eteler. Tedbir duanen başlandı.
Musafir ve iştirakçilerni Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayev selâmlap, İslâm dini ve Peyğamberimizniñ (s.a.v) yolu ne qadar güzel olğanını köstermek içün küç ve ğayretlerini ayamamağa rica etti.
“Bugün de bugün Gasprinskiyniñ ğayeleri er zamandan daa da aktualdir. Onıñ insanlarğa aşlağan insanseverlik çizgisi ilmiy ve edebiy eserlerinde is etile. Dünya öyle deñişti ki, Rusiyeniñ müsülman ümmeti ne içündir öz-özüni aqlamaq zorunda qaldı. İslâm terrorizm degil, dep añlatmağa mecburmız. Lâkin bunı yapmamaq kerekmiz, ayatımıznıñ misalinde İslâmnıñ güzelligini numayış etmelimiz. Rusiye Prezidenti qayd etkeni kibi, Qırımda İslâm dini çoq asırlıq tarihqa saiptir, İslâm dini Rusiyede esas dinlerden biridir, biz epimiz onıñ inkişafı içün şaraitler yaratmalımız”, – dedi Müfti.
Bundan ğayrı, Peyğamberimizniñ (s.a.v) yolundan çevirmeyip, “ehli sunna vel cema” temellerinde qaviy turıp, cemaatnı şaşmalatqan aqıntılardan uzaq turmağa çağırdı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Qırımnıñ medeniy mirasını qoruv Rusiye Devlet komitetiniñ reis muavini Vâçeslav Zarubin yarımadadaki medeniy mirasnıñ eñ problemli obyektlerini aytıp berdi.
«Birincisi – Tavel (Krasnolesye) köyündeki grafinâ Monjeneniñ evi. Komitet onıñnen oğraşa. Onı satın alıp, qullanmağa ve ğayrıdan tiklemege teklif etemiz. Ekincisi – Saq rayonındaki Çobatar (Çebotarka) köyünde Şleye adınen bağlı çiftlik. Köz ögünde yıqıla», – dep bildire Zarubinniñ aytqanlarını «Krıminform» haber agentligi.
Zarubinniñ aytqanına köre, Aqmescitte Arendtniñ evi aynı vaziyette buluna. Kezlevde de bunıñ kibi bir sıra obyekt bar.
Onıñ bildirgenine köre, umumen Qırımda medeniy mirasnıñ 4,5 biñden ziyade obyekti mevcut.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte cumaaqşamı, yanvar 22 künü, Qırım «Devlet şurası» binasınıñ ögüne «parlament»niñ ukrain tilinde yazılğan serlevasını qoşalar.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, bu haber «Devlet şurası» binası ögünde Qırım neşirleriniñ mühbirlerini topladı.
İşçiler bina ögüne öz başına ilân etilgen Qırım parlamentiniñ ögüne ukrain serlevasını yerleştireler: «Derjavna Rada Respublikı Krım» («Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası»). Bu adise kelip-keçkenlerniñ diqqatını celp etti.
Belli olğanı kibi, Qırımnıñ işğalinden evel bu binada Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası yerleşe edi. Binanıñ ög tarafında ukrain, rus ve qırımtatarca yazılğan serlevalar asıla edi.
2014 senesi mart 17 künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ adını «Devlet şurası»na deñiştirdiler. Amma binada olğan Ukraina tuğrası bundan evel tüşürilgen edi. Bundan soñ binanıñ ög tarafından üç tilde yazılğan serlevanı alıp, rusça «Devlet şurası» degen yazını astılar.
Aynı zamanda, 2014 senesi aprel 11 künü qabul etilgen «anayasa»ğa köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ukrain, qırımtatar ve rus tilleri devlet tiller olıp sayıla.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımtatar Yaşlıq Qurultayınıñ 8-inci toplaşuvı mayıs 13-15 künleri Ankarada keçirilecek. Merasimge Qırım, Ukraina, Bulğaristan, Romaniya, Aqrusiye, Poloniya, Litvaniya, Almaniya, Felemenk, İsveçiya ve, elbet, Türkiyeden delegatlar qoşulacaq. Umumen Qurultayda 150-den ziyade insan iştirak etecek, dep bildire QHA.
«Biz, gençler olaraq, qırımtatar milliy areketiniñ eñ çoq ihtiyacı olğan dinamikanı temin etmelimiz ve halqara seviyede ve diasporalarımız arasında bu areketni yaymalımız. Belki, ilk basamaqlarda büyük leyhalarnı muzakere etmemiz mümkün olmaycaq. Lâkin, bu kibi gençler platformasını teşkil etip olsaq, yaqın kelecekte yapılğan bu işlerniñ meyvalarını toplaycağımızdan eminim», – dep bildirdi QHA Türkiyede Qırımtatar yardımlaşma ve medeniyet dernegi Merkeziy ofisiniñ gençler bölüginiñ reisi Fethi Kurtiy Şahinniñ sözlerini.
Onıñ aytqanına köre, qapalı ve açıq toplaşuvlarnı internette canlı şekilde seyir etmek mümkün olacaqtır.
Bu künleri New York şeerinde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Tamır halqları meseleleri boyunca daimiy forumınıñ 15-inci sessiyası keçirile. BMT Tamır halqları meseleleri boyunca daimiy forumı 2000 senesi iyül 28-de qabul etilgen İqtisadiy ve İçtimaiy Şurasınıñ 2000/22 rezolütsiyasına esaslanıp teşkil etildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi, halq deputatı Mustafa Cemilev Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile Qırım Muhtar Cumhuriyetine elektrik energiyasınıñ berilmesi boyunca muqaveleniñ devam ettirilmesini muzakere etti. Bu aqta o «Zerkalo nedeli.Ukraina» neşirine bildirdi.
«Elektrik energiyasınıñ berilmesi ile bağlı dekabr 31 künü soñuna yetecek muqaveleniñ devam ettirilmesinde sual bar. Tünevin (dekabr 10 künü – QA) bu meseleni prezidentnen muzakere ettik. Muqaveleniñ devam ettirilmesi yalıñız şartlarnıñ amelge keçirilmesi alda mümkün olğanı aqqında aytqan edim», – dey Cemilev.
Onıñ sözlerine köre, bu vesiqa Rusiye ve Ukraina devlet şirketleri arasında degil, em de Ukrainada qıdıruvda ilân etilgen şahısnıñ («milliyleştirilgen» «Krımenergo» reberi Viktor Plakida – QA) işitraki ile degil de, mütenasip nazirlikler tarafından imzalanılmalı.
Cemilev ve qamaçavnıñ diger teşebbüsçileri bu vesiqada Qırım «Qırım federal okrugı» degil de, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve qavuzlar içinde – Rusiye Federatsiyası tarafından vaqtınca işğal etilgen yarımada olaraq adlanmaq kerekliginde israr ete. «O zaman halqara qaidelerge riayet etecek, ilk evelâ 2014 senesi mart 27-den BMT Baş assambleyasınıñ beyannamesine», – qayd etti siyasetçi.
Yañı muqavele içün üçünci şart olaraq o siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, taqiplerniñ toqtatılması ve esir alınğan faallerniñ, ğayıp olğanlarnıñ qıdıruvı, demokratik serbestlikniñ kefaleti kibi noqtalarnı qayd etti.
«Prezident ne dedi? – Razı oldı. – Bu şartlar amelge keçirilmese (bunıñ ise imkâniyeti daa da büyük), Ukraina üç elektrik yolağından biri boyunca energiya berilmesini toqtatırmı? Prezidentniñ mevamı nasıldır? – E, energiya berilmesi toqtalır. – O öyle dedi? – E», – dep yaza neşir.
Ukraina prezidenti Qırım energetik qamaçavı boyunca öz resmiy mevamını daa bildirmedi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev qıtaiy Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ berimelsi toqtatılğanını «genotsid» ve «ayvanlıq» dep adladı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Rusiyeniñ yüz itibarlı siyasetçi cedvelinde 21-nci yerde olğan Sergey Aksönovnı ozıp, 16-ncı oldı.
Bu malümatnı İSEPİ içtimaiy-iqtisadiy ve siyasiy taqiqatlarnıñ İnstitutı aşkâr etti.
Böyleliknen, reytingniñ teşkil etilmesi vaqtında içtimaiy-siyasiy erbaplarnıñ areketçenligi ve faydalı olğanları köz ögüne alına edi. İşbu siyasetçiler Rusiye Devlet dumasına bölükler boyunca olacaq saylavlarnıñ namzetleri olaraq belgileneler.
Qırım siyasetçileri arasında cedvelde eñ yüksek, 14-nci yerge, Aqyar «Uquq çıqarıcı toplaşuvınıñ» reisi Aleksey Çalıy turdı.
İSEPİ matbuat hızmetiniñ malümatına köre, işbu cedvelniñ yetekçileri arasına «Adaletli yardım» hayriye fondınıñ başı Yelizaveta Glinka, emek, içtimaiy siyaset ve veteranlarnıñ işleri boyunca Delvet duma komitetiniñ yolbışçısı Olga Batalina ve Rusiye Cemiyet palatasınıñ kâtibi Aleksandr Breçalov bulunalar.


text:
Noyabr 1-den itibaren Rusiyege izin vesiqalarını almayıp, yalıñız «Ukrainanıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ» sakinleri kirip olurlar, digerleri içün Rusiyede bulunuv qaideleri deñişecek, dep bildirdi Rusiyeniñ Federal migratsion hızmetiniñ yolbaşçısı Konstantin Romodanovskiy, dep haber ete UNİAN.
«Avgust 1-de 120 künlik uquq ve emek statusını belgileycek mehanizmni işke tüşüremiz. Ukraina vatandaşı çalışmaq ruhsetini, vaqtınca yaşav izni ya da başqa statusnı alsa – bir de bir problem çıqmaz», – dep ayttı Romodanovskiy Moskvadaki matbuat konferentsiyasında.
«Ukraina vatandaşı avgust 1-den soñ «kölgede» qalsa, özüni tanıtmasa, vesiqalarsız çalışa bir yerde, belki... Böyle vaziyette avgust 1-den soñ 120 keçkeninen oña üç yılğa kirişini yasaq etecekler», – dep qayd etti o.
Romodanovskiyniñ qayd etkenine köre, Ukraina vatandaşları Rusiye Federatsiyasını terk etmeyip, izin vesiqalarını almaq kerekler.
Ukraina Rusiye vatandaşlarınıñ kiriş qaidelerini deñiştirgen edi. Mart ayından itibaren Ukrainağa kire bilmek içün olarnıñ çetel pasportları olmalı.


text:
Georgiyevskiy S.İ. adına Qırım devlet tibbiy universitetiniñ işten boşatılğan rektorı Anatoliy Babanin Semaşko N.A. adına Qırım cumhuriyet klinik hastahanesiniñ terapiya bölüginde buluna. Bunı «Krım Media» agentligine Qırım federal universitetiniñ Alimler şurası toplaşuvınıñ iştirakçisi bildirdi.
Agentlikniñ subetdeşi aytqanı kibi, saba Anatoliy Babanin Qırım devlet tibbiy universiteti yolbaşçılığınıñ toplaşuvını keçirip, özüni yaramay duydı ve hastahanege yollanıldı.
Salı künü, yanvar 28-de, Qırım federal universitetiniñ rektorı Sergey Doniç Qırım devlet tibbiy universitetiniñ rektorını deñiştirdi.
Sergey Aksönov buña başta qarşı çıqtı, amma bir künden soñ tibbiy universitetiniñ yolbaşçısı Anatoliy Babaninniñ işten boşatılması aqqında avaleni imzaladı.
Aliy oquv yurtunıñ studentleri, hadimleri, em de federal akimiyetiniñ ayırı vekilleri bu qararğa qarşı çıqtılar.


text:
Kiyev sakini Qırımda «qanunsız kirişi» içün maküm etildi, haber ete Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası.
Beyanatta bildirilgeni kibi, Ermeni Bazar prokuraturası 26 yaşında Ukraina vatandaşına nisbeten cinaiy iş boyunca qabaatnı qabul etti ve «Rusiye Federatsiyasına kiriş aqqını tasdiqlağan vesiqalarnıñ olmağanı alda Rusiye Federatsiyası devlet sıñırından keçüvde qabaatlı» olaraq tanıdı.
«Malüm ki, Kiyev sakini, diger şahısnıñ Ukraina vatandaşı pasportını kösterip, Ermeni Bazar kiriş noqtasında qanunsız sürette sıñırdan keçti», – dep añlatalar bildirüvde.
Şunı da qayd eteler ki, Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi qabaatlı şahısqa 15 biñ ruble miqdarında para cezasını belgiledi.
Maküm etilgen Ukraina vatandaşınıñ adı ve soyadı qayd etilmegen. İzaatı da yoqtır.
2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgeninden soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy şekilde – memuriy, amelde ise – aqiqiy bir sınır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen territoriya olaraq adlana.


text:
Qırımda yaşap, Rusiye vatandaşlığını almağan Ukraina vatandaşları er kün diskriminatsiyağa oğray. Bunı oktâbr 12-de «Kiyev dialogı» konferentsiyasında uquq qorçalayıcılar Olga Skripnik ve Sergey Zayets bildirdiler.
«Qırımda berilgen Rusiye pasportı olmağan insanlarnıñ tibbiy hızmetlerden faydalanuv imkânları, hususan bedava olğan tibbiyet aqqında aytacaq olsaq, sıñırlana. Örneklerimiz bar, Rusiye vatandaşları olmağanlar belli bir hızmet alamay kibi arizalar mevcut. Bundan ğayrı, narkotik ihtiyacı olğanlarnıñ tedaviylev meseleleri bar, çünki Rusiyede Ukrainada olğan tedaviylev yoq», – dep qayd ete Olga Skripnik.
Rusiye vatandaşları olmağan qırımlılar işke kirgende de diskriminatsiyağa oğratıla, dep aytalar uquq qorçalayıcılar.
«İş ilânları, em de Rusiye pasportını almağan ya da Rusiye vatandaşlığından vazgeçken insanlar bar, olar işke kirgende ayırımğa oğraylar», – dep qayd etti Olga Skripnik.
Qırım ve Aqyar Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20-de işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu künni yarımadanıñ vaqtınca işğaliniñ başlanğıçı dep adladı.


text:
Qırım ilhaqı ve soñraki yarımdadaki basqı ve repressiyalar, yalıñız Ukrainada ve halqara topluluqta degil, Rusiyeniñ özünde de narazılıqlarğa sebep oldı. Ülkede narazılıq areketleri ve "Strategiya-18" kibi qırımtatarlarğa qol tutqan müddetsiz aktsiyalar peyda oldı. 18 raqamı qırımtatarlarnıñ matem kününiñ timsali ola. 1944 yılda tamam mayısnıñ 18-inde qırımatatarlarnıñ sürgünligi başlandı. Olarnı tuvar vagonlarında vatandan uzaq - mahsus yerleşme yerlerine, esasen Özbekistanğa, çıqardılar. Çoqusı yolda ve sürgünlikte elâk oldı.
2014 senesi mart ayından berli qırımtatarlar yañı basqı ve repressiyalarnı başından keçire. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti tarafından işğal etilmesiniñ ilk künlerinden başlap, yarımadada polis rejimi quruldı. Qırım sakinleriniñ siyasiy taqibatınıñ 90%-ından çoqu qırımtatarlarnıñ üzerine tüşe. 2016 senesi noyabr ayından başlap, "Solidarnost" ("Birdemlik") Sankt-Peterburg demokratiya areketiniñ matbuat hızmeti tarafından desteklengen faallerniñ bir gruppası "Strategiya-18" qırımtatarlarğa qol tutuv aktsiyasını başladı. Er aynıñ 18-inde olar, işğal etilgen Qırımda tamır halqqa qarşı basqını toqtatmaq talabınen, Nevskiy caddesine çıqa. Bu aktsiyağa Moskova ve başqa şeerler de qoşuldı.
Sankt-Peterburga "Strategiya-18" aktsiyasınıñ deñişmez iştirakçisi - qırımtatar faali İlyas Eşref ola. Dekabrniñ 18-inde Sankt-Peterburgda faaller kene "Strategiya-18" aktsiyasına çıqtı, ve esas mevzu qırımtatar siyasiy mabüsleriniñ vaziyetiniñ açıqlanuvı oldı.
"Ordu hızmetinden soñ men Leningradda qalacaq oldım, mında hızmet ete edim ve bu azamatlı şeerni sevdim. Alâ daa mında yaşayım. Tamırlarım Aluştadan, babam Aluştada dogdı, onıñ içün Qırımda sıq-sıq olam. Menim dissident faaliyetim Birinci Çeçenistan cenki vaqtında başladı. O vaqıt men, Çeçenistannıñ öz muqadderatını tayin etüv aqqı bar, dep açıq ayttım. Böyle çıqış içün meni politsiya aldı, soñra prihiatrik hastahanesine yollap, anda yarım yıl "tedaviyley" edi", - tarif ete Qırım.Aqiqatqa faal.
Qırım ilhaqı ve qırımtatarlarğa qarşı başlanğan basqılardan soñ faal çette qalıp olamadı. Ve Reşat Ametovnıñ vahşıycesine öldürüvinden soñra, o, Sankt-Peterburg prokuraturasına barıp, Rusiye akimiyetiniñ Qırımdaki areketleri qanunsız olğanını tasdıqlamağa bardı. Bunıñ içün 15 kün apis cezasınıaldı, soñra kene "tedaviylevge" yollanıldı.
Onıñ aytqanına köre, vaqıt ile o, rejimge qarşım fikirdeşlernen beraberlikte küreşmek kerek olğanını añladı.
"2016 senesinde, belki de biraz ertece, tecribeli faa Asan ağa Mumci sayesinde men Sankt-Peterburg demokratlarınıñ areketine qoşuldım, mında başqaları ile birlikte Rusiye akimiyetiniñ başqa fikirde olğanlarğa qarşı basqısına ve söz azatlığınıñ bastırılmasına munasebetimizni bildiremiz. Er ay, 18-inde, biz qırımatatarlarğa destek köstermek icün "Strategiya-18" müddetsiz aktsiyası çerçivesinde piketlerge çıqamız. Başqa sebepler ile de aktsiyalarnı keçiremiz", - haber etti faal.
Çoq başqa rusiyeliler kibi, o da yaqın çerçivesinde Qırım ilhaqı ile bağlı fikirlerniñ zıt olmasına rastkeldi.
"Şahsen men ilhaqqa menfiy yanaştım. Yazıq ki, "Qırımbizim" dep qıçırğanlarnen qonuşmamnı toqtatmaga mecbur oldım, amma olar yaqınlarım arasında bile oldı", - aytına faal.
Bundan gayrı, o, şeerdeki qırımtatar diasporası siyasiy ceetten faal olmağanını qayd ete.
"Asan ağa Mumciden ğayrı, Sank-Peterburgdaki qırımtatarlarnen deyerli qonuşmayım ya da pek az qonuşam, çünki olarnıñ çoqusı siyasetke laqayt ya da rusiye propagandasına oğradı", - dep saya İlyas Eşref.
Onıñ malümatına köre, Sankt-Peterburg cemaat faalleri quvetçilerniñ basqısı astında buluna.
Akimiyet, ayatımıznı mümkün olğanı qadar müşkülleştirmege tırışa, ve böylece bizni susmağa ve piketlerimizni toqtatmağa mecbur eterler, dep tüşüneler
"Soñki vaqıt biraz yengilce oldı, bundan evel ise politsiya bizni piketlerde ara-sıra tutıp ala edi. Politsiya bölüginde bir qaç saattan eki küngece tutıp, yibere ediler. Bunı tutuluv sebepleriniñ añlatmadan ve protokol tizmeden yapmaga tırışa ediler. Bundan gayrı politsiay hadimleri kimerde evlerimizge kelip, profilaktika subetlerini yapa ya da bölükke çagırta. Akimiyet, ayatımıznı mümkün olğanı qadar müşkülleştirmege tırışa, ve böylece bizni susmağa ve piketlerimizni toqtatmağa mecbur eterler, dep tüşüneler. Bazı faallerimiz, atta terrorcılıqta qabaatlarğa barğance, ciddiy basqı astıa tüşti", - ikâye etti İlyas Eşref.
Faalniñ fikrince, Rusiyede Qırım ilhaqına qarşı narazılıq ruhları arta. Onıñ aytqanına köre, ket-kete daa çoq rusiyeli qırımtatarlar ve umumen Qırımnen bağlı Kremlniñ siyasetine qarşı çıqıp başlay.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesinde yazda Qırımda yaqalanğan «diversant» Redvan Suleymanovnıñ apis cezası uzatılmasına dair oturış olıp keçti. Mahkemeci SİZOda yatma müddetini 2017 senesi yanvar 30-na qadar uzattı, bunı advokat Emil Kürbedinov Facebookta bildirdi.
«Redvan Suleymanov – bu sene FSB tarafından yaqalanğan «diversant» – mahkeme tarafından sebepsiz alda 2017 senesi yanvar 30-na qadar apiste qaldırıldı. FSB bildire ki, Suleymanov Rusiyege, şu cümleden FSB-ge 4 mln rubleden ziyade zarar ketirdi», – dep ayttı advokat.
«Ukrain diversion gruppasında» iştirak etmesi ile qabaatlanğan Redvan Suleymanov Aqmescitteki Taqiqat izolâtorında yata, onıñ davasında taqiqat devam etmekte.
Rusiye kütleviy haber vastaları FSB malümatına esaslanıp, Redvan Suleymanov iyül 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğanını bildirgen edi. Avgust 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ne keçer gecesi Qırımda yarımadada teraktlarnı azırlağan «ukrain diversantları» yaqalandı. Bundan evel Rusiye sıñırcıları üç kün devamında yarımada ile memuriy sıñırdaki kiriş ve çıqış noqtalarını blok etken edi.
Ukraina akimiyeti Moskva bergen malümatını inkâr etip, Rusiye mahsus hızmetleri «provokatsiya» yapa, dep bildire.


text:
Qırım faali, yarımadada Ukrain medeniyet merkeziniñ tesisçilerinden biri Leonid Kuzmin mayıs 21-de qırımlılarnı içtimaiy ağlarda flash mob keçirmege davet ete.
«Vışivanka (ukrain milliy kölmegi – muar.) künü meraqlı bir aktsiyanı keçirmege teklif etem! Vışivankası olğanlarnı onı kiyip, foto çıqara ve Facebook ya da Vkontakte içtimaiy ağındaki saifesinde qoya», – dep yazdı Kuzmin Facebookta.
Er yıl mayısnıñ üçünci cumaaqşamı künü halq ananelerini saqlap qalmaq içün bütün Ukraina vışivanka künü qayd etile. Bayram bir de bir devlet ya da din bayramınen bağlı degil. Bu kün er bir ukrain vışivankanı kiyip, iş, universitet, mektepke bara bile.


text:
QMC prokuraturası qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan İlmi Umerovnıñ davasında iştirak etken Kreml nezareti altındaki Qırım mahkemecilerinen prokurorına qabaatlavnı beyan etmek niyetinde. Bu aqta avgustnıñ 22-nde keçken matbuat konferentsiyasında QMC prokuraturası bölüginiñ yolbaşçısı Aleksandr Darakçi ikâye etti.
«Bu davada iştirak etken prokurorğa nisbeten qabaatlav proyekti azırlandı. Ondan da ğayrı, bu dava bütünley uydurılğanına dair isbatlar toplanmaqta. Yaqın zamanda bizler qabaatnı yalıñız davağa qoltutqan prokurorğa nisbeten degil de, mahkemeciler qabaatlanğanı aqqında da söz yürsetebilecekmiz», – dep qayd etti QMC prokuraturasınıñ temsilcisi.
2017 senesi iyünniñ 7-nde Kreml nezaretinde bulunğan işğal altındaki Qırımnıñ Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerovnıñ davası üzerinde çalışıp başladı. Mahkeme oturışları aftanıñ er çarşenbe künü ötkerilecegi aqqında aytılğan edi.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Taciqstannı boday belän täemin itüçe Qazağstanda da, başqa Üzäk Aziä respublikalarında da ipigä bäylärneñ üsüe xalıqnı awır xälğä quydı. Bu xäl Üzäk Aziädä genä tügel, dönyanıñ başqa illärenä dä xas. Makaron äyberlärenä bäylär üsügä qarşı çaralar ütkän atnada İtaliädä dä bulğan. Boday, on, häm ipi peşerü öçen qullanıla torğan çimal öçen bäyä böten dönya buylap artqan.
Dönya bazarında bodayğa soraw artu häm ul üsterelä tprğan cirlärğä qorılıq kilü – bäyälärneñ artuına kitergän, dip añlatıla. Başqa säbäplär arasında, börteklärne bio-yağulıq yasawda qullana başlawı äytelä. Şul räweşle qayber illär neftkä bulğan bäylelekne kimetergä teli.
Dönya bazarlarında bäyälär öçen farazlar ometsez yañğırıy. Dönya illären boday belän täemin itüçe illärneñ berse – Kanada, kiläse cäygä bodaynıñ uñışı bik naçar bulır dip farazlıy.
Şul uq waqıtta Üzäk Aziäne boday belän täemin itüçe Qazağstan, kiresençä bıyıl moña qadär bulmağan zur uñış , 20 million tonna ikmäk ciyıp alıun xäbär itte.
Almatıda urnaşqan İqtisad häm awıl xucalığı üseşe institutı belğeçe Galina Alekseyeva : “Bäyälärneñ kisken artuına nigez yuq ide. Elektr utı, yağulıq öçen bäylär artqan ide, ämma alar ipineñ üz bäyäsen ber 10% ğına arttıra ala. Bu bazarğa yaña bodaynıñ, qıybatlı boday kilğänen kötkän mäldä bulğan kütärelü bula ala.”- di.
Bäyälärneñ artuına qänäğätsezlek belderep qayber Üzbäkstan şähärendä keşelär uramğa çıqqan. Bu xäl Taciqstanda häm Qırğızstanda da xalıqnıñ açuyın çığarğan.
Mäsäläne xäl itü öçen xakimiätlär kisken çaralar kürergä tırışa. Üzbäkstanda xakimiätlär eşmäkärlärgä ipi bäyäsen arttırmasqa dip basım yasıy. Näticädä qayberäwlär bölğönlekkä töşmäs öçen kibetlären yabırğa mäcbür bulğan. Törkmänstan üzeneñ bodayın üsterergä telägän ide, ämma sıyffatı äybät tügel dip, xalıq anı yaratmağan. Qırğıstan da bu mäsäläne xäl itergä ciyına. Premyer-ministr Almaz Atambaev ilgä on ketü öçen östämä aqça bülep birergä täqdim itä.
Taciqstannıñ iqtisadnı oyränü däwlät üzäge Huca- Mohämmäd Umarov, üzäk aziä awıl xucalığı citeşterüçelärenä mamıqnı üsterügä qarağanda bälkem boday üsterägä kübräk iğtibar birergä kiräkter, dip belderä. Ämmä monıñ ciñel bulmağanın belgeç tä tanıy. Tatarststanda isä biyıl 5 million tonna aşlıq ciyıp alırğa isäpläp toralar. Awıl-xucalığı ministrnıñ äytüenä qarağanda, bıyıl ayıruça boday uñğan. Ämma Tatarstanda şulay uq ipi bäyäse artqan. Monı Tatarstan Premyer-ministrı, kürşe töbäklär belän bäyälärne tigezläw teläge belän añlattı.
Bikä Timerova


text:
Qırım.Aqiqat malümatına köre, böyle bir qarar Meclis reberligi tarafından Cemilevni «Ermeni Bazar» kiriş noqtasında yibermegeninden sebep qabul etildi.
Meclis reberligi işğal etilgen Qırım yollarını qapatmaq qararını qabul etti. Birinciden, «Turetskiy val» yolunı qapatacaqlar.
Bundan ğayrı, yerli meclislerge Qırımnıñ diger çıqışlarını qapatmağa avale etildi.
Bugün qırımtatarlarnıñ liderini Qırımğa kirsetmediler. «Qırım Cumhuriyetiniñ içki işler naziri vazifelerini» eda etken Sergey Abisov dedi ki, Rusiye qanunları boyunca Cemilevge Qırımğa kelmege yasaq etile, lâkin muayyen bir qanunnı aytıp olamadı.
Abisov «Turetskiy val» kiriş noqtasında Rusiye sıñırcıları degil de, OMON spetsnazınıñ


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi oktâbrniñ 8-nde sentâbrniñ 4-nde Aqmescitteki FSB binası ögünde «toplaşuvda» iştirak etkeni içün qırımtatarı Raim Seythalilovğa 3 biñ ruble para cezasını berdi.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etkenine köre, mabüs tıqanıqlıq sebebinden keç qalğanı içün esnasqa alınmadı, 3 biñ para cezası aqqında haberni diñlevlerden soñ mahkeme vekili berdi.
Faallerniñ malümatına köre, sentâbrniñ 4-nde Seythalilov o vaqıt haber alınamağan ağa-qardaş Ahtemovlarnıñ qorantalarına qoltutmaq içün Aqmescitteki Franko bulvarında FSB binası ögünde bulundı.
Daa soñra anda OMON hadimleri keldi. Olar onı Rusiyeniñ Memeriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.6.1 maddesine istinaden («Fevqulâde vaziyet telükesi olğanda areket etüv qaidelerini bozuv») tuttı.
Rusiye polisi sentâbrniñ 4-nde Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğan qırımtatarlarğa qarşı 58 memuriy protokol tizdi.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi aselet maşnalarnı yaqqanında qabaatlanğan 20 ve 18 yaşındaki eki Aqmescit sakinine qarşı açılğan cinaiy iş boyunca qarar aldı. Bu aqta işğal etilgen Qırım rusiyeli prokuraturası matbuat hızmeti bildire.
«Qabaatlanğanlar keçken sene oktâbr – noyabr ayları devamında onğa yaqın maşnanı yaqqanı, bunen beraber, olarnıñ sözlerine köre, yaramazlıqtan başqa maqsatları yoq olğanı belgilendi», – dep aytıla beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, 4,8 million ruble zarar ketirildi, bu zarar taqiqat ceryanında bütünley ödelendi.
Mahkeme qararına binaen, Qırım sakinleriniñ 4 ve 1 yılğa apiske qapatılması belgilendi. Olar koloniyada bulunacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Noyabr 28-inde Aqmescitte rusiye quvetçileri Ukrain medeniy merkeziniñ faalcisi Galina Balabannıñ evinde tintüv keçire. Bu aqta Qırım.Aqiqat muhbiri haber etmekte.
Qırım.Aqiqat tafsilâtnı bilmege tırışa.
Rusiye quvetçileri vaqianı tefsir etmey.
Avgustnıñ 29-nda rusiyeli telükesizlik hadimleri Rusiyede yasaqlanğan “Pravıy sektor”nen onıñ ve aile azalarınıñ alâqası olğanında şeklengen Ukrain medeniyet merkeziniñ (UMM) faali Olga Pavlenkonıñ evinde tintüv ötkerdi. Aynı künü aqşam Pavlenko Aqmescitteki Rusiye Tahqiqat Komitetinde sorğulandı. O, sorğulav incelikleri aqqında aytmağa red etkenini bildire.
Bu yıl aprel ayında Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faalleri Olena Popova ve Olga Pavlenkonı Aqmescitniñ rusiyeli prokurorınıñ üyken yardımcısı Aleksey Puçkov “subet” keçirmege çağırğan edi. Prokuratura hadimi Merkezniñ işi ve “Krımskiy teren” gazetasınıñ neşirinen meraqlanğan. Faaller özü ve yaqınlarına qarşı şaatlıq bermeme aqqından faydalanğan.
Qırımdaki Ukrain medeniyet merkezi siyasiy bir teşkilât degil. Onı faaller yarımadada ukrain medeniyetini saqlamaq ve populârlaştırmaq maqsadınen teşkil etken ediler. Bu arada Merkez iştirakçilerine tazyıq yapılmaqta: olar telükesizlik organları tarafından sorğulav ve “subetlerge” çağırıla, ekstremizmge yol berememezlik hususında tenbiylene. Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faallerinden biri olğan Leonid Kuzmin telükesizlik hadimleri tarafından yapılğan basqı ve qorquzuvlardan soñ 2017 senesi yarımadanı terk etmege mecbur qalğan edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları hatırasına bağışlanğan añma merasimleri endi tasdıqlandı, dep bildirdi ve olarnıñ cedvelini derc etti. Onıñ aytqanına köre, olar mayısnıñ 18-nde ve onıñ arfesinde Ukrainada, hususan işğal etilgen Qırımda ve diger memleketlerde keçirilecek.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, COVID-19 pandemiyası sebebinden em Ukrainada, em diger devletlerde qabul etilgen sıñırlav tedbirleri añma tedbirleriniñ şekli ve tarzını bayağı deñiştirdi.
«Qırımtatar halqı menligini ve toprağına sadıqlığını saqlap, Qırımnıñ Rusiye işğali şaraitlerinde 1944 senesi mayıs 18 genotsidiniñ qurbanlarını añacaq. Amma epimiz rus işğalcilerinden qurtarılğan Qırımda toplaşıp, qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añacaq, qırımtatar milliy areketiniñ şanlı iştirakçilerinen quçaqlaşacaq, Rusiye apishanelerinden azat etilgen qırımlı siyasiy mabüslerni tebrikleycek vaqıt mıtlaqa kelecektir», – dep yazdı o.
Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, derc etken planına qırımtatar diaspora teşkilâtları faaliyet köstergen memleketlerde ilâveler yapılacaq.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayısnıñ 17-18-nde keçirilecek qırımtatar halqınıñ genotsid qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan añma tedbirleriniñ azırlanılğanını ilân etken edi. O, Kyiv şeer yolbaşçısı Vitaliy KlıçkoğaQırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma kününen bağlı muracaat etti.
Aprel ayında Qırımda Rusiye politsiyası qırımtatarlarğa tenbi vesiqalarını berip başladı. Aralarında qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, «Qırım birdemliginiñ» aq qorçalayıcıları ve jurnalistleri bar edi. Bu tenbilerde «ekstremist faaliyeti qabul etilmeycek» dep aytıla, hususan mayısnıñ 18-nde, qırımtatarlar 1944 senesiniñ sürgünlik qurbanlarını añğanda.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Rusiye FSB tarafından Qırımda yaqalanğan rejissör Oleg Sentsov Ukraina mustaqilligi oğrunda küreşe ve aynı zamanda bütün Avropanıñ barışıq ve havfsızlığını qoruy. Bu aqta Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Berlinde Ukrain kino künleriniñ iştirakçileri ögünde çıqışta bulunıp ayttı.
Poroşenko teşkilâtçılarğa minnetdarlığını bildirdi ve «insan aqlarına büyük avropalı ürmet adetini» qayd etti.
«İnanam, Avropa kinorejissör Oleg Sentsovnıñ, qırımtatar halqınıñ taqdiri ve Ekinci cian cenki vaqtından berli mustaqil devletniñ territoriyasına ilk arbiy istilâ aqqında unutmaz», – dey o.
Oleg Sentsov 2014 senesi mayıs ayında Rusiye FSB hadimleri tarafından Qırımda yaqalanğan edi. Onı Aqmescit, Yalta ve Aqyarda teraktlarnıñ azırlanmasında qabaatlaylar. Sentsovnıñ adliyecisi SİZOda onı çekiştirgenlerini bildirgen edi. Rejissör qabaatını red ete. Bundan ğayrı, bu iş boyunca daa üç kişi yaqalandı.
Aprel 16-da taqiqat ukrain rejissörini «silânı qanunsız tutuvda» da qabaatladı.
Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi ukrain rejissöri Oleg Sentsovnıñ apis müddetini mayıs 11-ge qadar arttırdı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi «Qırımlı diversantlardan» biri olğan Redvan Suleymanovnı 2017 senesi yanvar 20 kününe qadar apiste qaldırdı. Bunı Radio Svoboda habet ete.
«İtiraz şikâyeti red etildi, apis müddeti aqqında qarar küçüni coymadı», – dep aytıla bildirüvde.
Mahkemeniñ alğan qararı aqqında bu malümatnı Qırımlı advokat Emil Kurbedinov ta tasdiqladı.
«Redvan Suleymanovnı apiste qaldırdılar. Yaqın künlerde cinaiy işteki malümatlarnıñ ögrenilüvi yekünlenecektir, ve FSB bu işni mahkemege teslim etecegi beklenile», – dep yazdı advokat öz Facebook saifesinde.
2016 senesi dekabrniñ soñunda, yazda Qırımda yaqalanğan «diversant» Suleymanov içün apis müddeti yanvarniñ soñuna qadar uzatılğanı habet etilgen edi.
«Ukrain diversion gruppasında» iştirak etmesi ile qabaatlanğan Redvan Suleymanov Aqmescitteki Taqiqat izolâtorında yata, onıñ davasında taqiqat devam etmekte.
Rusiye kütleviy haber vastaları FSB malümatına esaslanıp, Redvan Suleymanov iyül 30-da Aqmescit ava limanında yaqalanğanını bildirgen edi. Avgust 12-de Federal havfsızlıq hızmeti Suleymanov sorğuğa çekilgen videonı Rusiye matbuat vastalarına yolladı. Yaqalanğan dey ki, 2015 senesi oktâbr ayında Zaporojye şeerinde ukrain istihbaratı oña iş teklif etti. Suleymanovnıñ aytqanına köre, oña arbiy tehnikasınıñ areketleri aqqında malümat toplamağa emir etildi, soñra ise patlav maddeleri qoyulacaq yerlerni Aqmescit vokzalında ve ava limanında tapmağa avale etildi.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ne keçer gecesi Qırımda yarımadada teraktlarnı azırlağan «ukrain diversantları» yaqalandı. Bundan evel Rusiye sıñırcıları üç kün devamında yarımada ile memuriy sıñırdaki kiriş ve çıqış noqtalarını blok etken edi.
Ukraina akimiyeti Moskva bergen malümatını inkâr etip, Rusiye mahsus hızmetleri «provokatsiya» yapa, dep bildire.


text:
Dmitriy Rogozinnı Brusselgä cibärep Kreml ber atuda ike quyannı üterä. Beryaqtan, Könbatışqa işarä yasıy, ikençe yaqtan, mäşäqätle säyäsätçedän arına.
Üzen urıs xalqı xoquqların qaynar yaqlawçı itep tanıtqan 44 yäşlek bu säyäsätçe, Rusiäne kilmeşäklärdän tazartırğa çaqırğan şiğärläre, şuña öndägän uram cıyınnarı belän tanılğan ide.
Ul Könbatışnıñ da qaynar tänqitçese sanala, 2 yıl çaması elek NATOnı "ülä baruçı oyışma" dip atağan ide. Şundıy keşene wäkil itep NATOğa cibärü säyer kürensä dä, belgeçlär fikerençä, bu Kremlneñ mänfäğätlärenä täñgäl turı kilä.
"Bu bilgeläw Rusiäneñ NATOnıñ ğamälläre, bigräk tä könçığışqa taba kiñäyüe belän qänäğät bulmağanın kürsätüçe işarä bulıp tora" di "Dönya säyäsätendä Rusiä" isemle jurnal möxärrire Fedor Lukyanov.
Rusiä räsmiläreneñ kübese NATOnı Quşma Ştatlar häm Yewropanıñ Rusiägä basım yasaw çarası itep kürä. Küräseñ, Rogozin NATOğa qarata bulğan şuşı qarşılıqnı ğäwdäländerergä tieş bulaçaq.
Monnan tış, ul Kosovo mäsäläsendä dä Kreml qaraşın alğa sörä, yağni bu töbäkneñ bäysezlegenä qarşı. NATOğa wäkile itep bilgelängän oçraqta, ul Serbiä mänfäğätlären yaqlayaçağın aldan äytep quydı.
"Älbättä Rogozin sälätle säyäsätçe, anıñ şaqtıy küpkä ireşä alaçağı añlaşılğaç, anı säyäsättän çitlättelär. Läkin oppozitsiägä küçkäç tä, ul Putinğa qarata uñay qaraşta qaldı. Bu bilgelänü Putinnıñ da aña ışanuın kürsätä" di Fedor Lukyanov.
Rodina firqäseneñ Mäskäwne kilmeşäklärdän tazartırğa çaqırğan ber klibı millät-ara näfrät quzğata dip tabılğannan soñ, 2005 yılda bu firqä Mäskäw duması saylawınnan çitlätelde.
Läkin küzätüçelär fikerençä, çınbarlıqta Rogozin ul qädäre "suğış çuqmarı" tügel, Brusselgä barğaç anıñ "cırı" şaqtıy üzgäräçäk.
"Ber qurqınıç närsä dä bulmayaşaq. Berençe ğäcäplänüdän soñ, barısı da urınına utıraçaq. NATOğa qarata säyäsät Brusseldäge ilçe tarafınnan tügel, ä Kremldä xäl iteläçäk. Rusiä-NATO mönäsäbätläre tışqı yaqtan yaxşı, çınbarlıqta naçar. Bu xalät saqlanaçaq" di Fedor Lukyanov.
Mäskäw universitetında jurnalistika uqığan Rogozin tärcemäi xälendä ingliz, fransuz, italian, ispan tellären beläm, dip yazğan.
Rusiäneñ NATOda ilçese wazifasında ul 58 yäşlek general Konstantin Totskiynı alıştıra.


text:
Bu künlerde Ukrainada sıcaq ve quru avanı tahmin eteler. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
"Ukraina - kene Avropanıñ eñ sıcaq memleketlerinden birisi oldı. Bazar künı ava +14 +19 derecege qadar qızınacaq, cenüpte bazı yerlerde +21 derecege qadar sıcaq olacaq, Ukrainanıñ ğarp ve şarqında azçıq salqınca, +11 +14 derece olacaq. Küçlü cenüp-şarqiy yel üfüre bile. Zakarpattâ ve Prıkarpattâda yagmurlar, amma çoqusı quru olacaq. Dumanlarnı saymasaq", - dep haber ete Natalya Didenko.
Ukrain ve ğarbiy sinoptikler, kelecek aftanıñ başında avanıñ azçıq suvunmasını tahmin ete, amma ondan soñ yañı sıcaq ava dalğası kelecek.
Qırımda noyabr 10-unda gece ve saba duman beklenile.


text:
Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko, “Olimpıyskıy” stadionında Ukraina prezidenti namzetleri Petro Poroşenko ve Volodımır Zelenskıynıñ resmiy olmağan munaqaşanı meraqnen seyir etken. Bu aqta “Belarus segodnâ” bildire.
“Men başında böyle qonuşma şeklini añlamadım. Amma şimdiki prezidentniñ başqa çaresi de olmağandır. Onı çağırdılar, yoq demege qolaysız. Qorqaq dep sayarlar. Volodâ Zelenskıy bu saada usta. O şoumen, o artist. Ve mında külmege şey yoq. Er bir prezident belli manada bir manada artisttir. Prezidentlerniñ episi halqınıñ ögünde yahşı körünmek istey. Er kes öz halqına dülber, añlayışlı aytmağa istey. Er bir prezident - halqnıñ yüzüdir. Bunıñ içün oña (Volodımır Zelenskıynı - QA) artist olğanını yüzlemek kerekmey. Petro Poroşenkoğa barğanda, tünevin kördiñiz ki: Volodâ Zelenskıydan artta qalmay. O küreşçi, aqiqiy siyasetçi. Bunıñ içün men meraqnen seyir ettim. Men içün bu yañı şekil”, - dedi Lukaşenko.
Munaqaşanıñ neticeleri aqqında aytqanda, Belarus prezidenti, iç bir namzet üstünlik almadı, dep tüşüne.
“Zelenskıy, Poroşenko oña artistiklik, laflar, analizlerde ondan artta qalacaq dep bellese de… Yoq, Poroşenko bunda eñ azından artta qalmağan. Ve açıqtan aytsaq, menimce, Poroşenkoğa atılğan qabaatlavlardan o boşanıp olamağan. Onıñ içün, bellesem, Poroşenko bir şey coymağan, Volodâ Zelenskıy ise qoşma bir şey qazanmağan. Ekisi de olğanınen qaldı. Amma bunıñ esas neticesi, bu eki künde bazarertesi künü yapılacaq saylavnı yahşı etip tüşünmege ve müimligini añlamağa halqnı mecbur ettiler”, - dedi Lukaşenko.
Aprelniñ 19-ında Kyivde “Olimpıyskıy” Milliy Sport Kompleksinde prezident namzetleri Petro Poroşenko ve Volodımır Zelenskıynıñ munaqaşası keçti,
Ukraina prezidenti saylavlarnıñ ekinci basamağı aprelniñ 21-inde keçecek.
Resmiy malümatqa köre, Ukraina prezidenti saylavlarınıñ birinci basamağında Volodımır Zelenskıy içün saylavcılarnıñ 30,24%-ı rey berdi, ameldeki devlet başı Petro Poroşenko içün - 15,95%. Saylavnıñ ekinci turı aprel 21-inde keçirilecek.


text:
Peterburg mahkemesi cumaaqşamı künü Rusiyede terroristik olaraq tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ faaliyetinen bağlar ile qabaatlanğan Roman İvanovğa 13 yıl ve dört ay apis cezasını berdi, dep haber ete «OVD-İnfo».
Bundan evel mahkeme Peterburg sakini Sergey Yablokovnı «Hizb ut-Tahrirde» reberlik yapqanı ile qabaatlap, 12 buçuq yılğa qadar azatlıqtan marum qaldırdı. Taqiqat malümatına köre, o, teşkilâtnıñ «bölük» reberi olıp, teşkilâtnıñ faaliyeti ve mefküresi, «çeşit din ve siyaset meseleleri baqılğan» «gizli toplaşuvlarnı» teşkil etken edi.
FSB esabatlarına binaen, Rusiyede soñki yıl içinde «Hizb ut-Tahrir» ile alâqalarınen şeklengen yüzlernen kişi apiske alındı.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada da «Hizb ut-Tahrir» ile alâqalarınen şeklengenler yaqalanmağa başladı.


text:
Qırımda 2019 yılnıñ ilk çeriginde, keçken yılnıñ aynı müddetine köre, ziyadece aydavcı cezalanğan. Bu aqta “Krıminform” haber agentligine Rusiye İİN-niñ Devlet avtomobil teftişiniñ (DAT) Qırım idaresiniñ hadimi İgor Golovko bildirgen.
O bergen malümatqa köre, 2019-ıncı senesiniñ üç ayı içinde inspektorlar, 6 823 yol areketi qanun-qaideleriniñ bozuluvını qayd etti, keçken sene ise bu üç ayda 4 386 bozuluv adisesi qayd etilgen edi. Golovko, eki biñden çoq olğan farqnı, yollarda foto ve video kameralarnıñ qoyulmasınen añlata.
Daa 2018 senesi dekabr ayında qurtarıcılar,qaza yerineçağıruvlarğa köre, Qırımda ciddiy yol qazaları eki kere çoqlaşqan. Qırım blogeri Sergey Psaröv, Keriç köprü açılğanı buña sebep oldi, dep belley.
Yol qazaları, köpür açılğanından soñ maşnalar çoqlaşqanından sebep arttıSergey Psaröv
- Belki de, yol qazaları, köpür açılğanından soñ maşnalar çoqlaşqanından sebep arttı. Adamlar qıta Rusiyeden kele ve bizim yollarımızda özlerini eminsiz duya - bunı men aydavcı kibi aytam. Mında olar şaşmalap qala, bunıñ içün yol qazaları çoqlaştı. Kurort mevsimiznde vaziyet daa beter olur, dep belleyim, çünki şimdi bile çetten kelgen maşnalar çoq. Olarnıñ episi kameralar, para cezasından qorqa, amma bizde mında DAT yolda çoq rastkelmey. Aqyar tarafında kameralar rıqma-rıq, Yalta ve Aqmescitte olar azca, ştraflar da azca. Qıta aydavcısı birden körüne - olar maşnalarını ayıpsız-utanmasız toqtatıp qaldıra, sıq-sıq birevniñ azbar qapısını da qapata bile.
Sergey Psaröv, Qırım yollarınıñ keyfiyeti de zayıf, dep ayta.
Adamlar paralarnı qazıp qoya. Amma kerçekten tamirge muhtac olğan yollarnı - çuqurlı, bozulı soylarını - ne içündir yapmaylarSergey Psaröv
- Yollar Ukraina vaqtından berli pek deñişmedi. Men yaşağan rayonda Aqyar-Yalta trassasınıñ yapalar. 25-30 yıl turğan asfaltnı qırıp alğanlar, onıñ yerine basqasını qoyalar, birinci ayazlarnen koçecek soyunı. Ebet, belki de, öyle degildir, amma adamlar paralarnı qazıp qoya - bu çoqusınıñ fikri. Amma kerçekten tamirge muhtac olğan yollarnı - çuqurlı, bozulı soylarını - ne içündir yapmaylar.
Rusiye maşna saipleri Federatsiyasınıñ başı muavini Dmitriy Klevtsov, çoq qanun bozuvı qaydları - bu çoq yol qazası dememektir.
Bozucılarnıñ 80%-ı tezlik sıñırlavını boza. Demek ki, ştraf sayısınıñ yol qazaları sayısına doğrudan bağlılığı yoqDmitriy Klevtsov
- Keçken yıl Qırımda 2049 qaza oldı. Qanun bozuvını kameralar qayd ete, bütün Rusiye boyunca olarnıñ sayısı er yıl 15-20%-ğa arta. Keçken yıl Qırımda 236 biñ para cezası qararı imzalanğan edi, umumen cezalarnıñ miqdarı - 144 million ruble, ortalama ştraf - 610 rubledir. Bozucılarnıñ 80%-ı tezlik sıñırlavını boza. Demek ki, ştraf sayısınıñ yol qazaları sayısına doğrudan bağlılığı yoq. Qırımda köpür açılğanında soñ trafik deñişti, onıñ coğrafiyası, yani adamlar Keriçke sıqça barıp başlağan. Bundan ğayrı, evelde yol olmağan yerde, statistika boyunca, 0 yol qazası yüz bergen, şimdi ise 10 - mına saña sayı artuvı. Asıl, yollar qurulıp bitirilse, soñ statistika tizmek kerek olur.
Dmitriy Klevtsov, Qırım aydavcıları da yolda qolaylıqnen telüke yaratqanını ayta.
- Keçken yıl biz Qırımda yaqıtnı teşkere edik, mayıs başından iyün başınace anda edik, bütün yaqıt stantsiyalarını aylanıp çıqtıq. Meni aydavcılıq medeniyeti şaşırttı. Serpantinde, sürat sıñırlanğan yerde, saatta 69 kilometr tezliginen ketesiñ, saña ise arttan signal bereler, faralar qıpa, qarşı yolaqtan ozıp keceler. Baqasın - yerli maşna. Bu meseleni avtomatik sistemelar yardımınen çezmek mümkün, amma bu paalı ve faydası olurmı, yoqmı belli degil.
Qırım aydavcısı Valeriy, yañı Qırım “Tavrida” trassasında eski yollarğa köre, daa çoq qaza olğanı aqqında fikir ete.
- Menimce, Qırımda aydavcılıq medeniyeti aqqında degil de, Qırım yollarınıñ alı aqqında laf etmek kerek. Misal içün yaqında qullanılıp başlağan “Tavrida” trassası. Evelde telüke çıqacaq alda, maşnalar yol kenarına çıqa bile edi. Şimdi ise öyle çare yoq, çünki trassanıñ yol kenarları yoq. “Tavrida” trassasınıñ qurulışınen oğraşqan iş adamları onı, birinciden , biznes kibi köre, soñ ise yolnı tüşüne.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qırım.Aqiqat agentliginiñ mühbiri bildirgenine köre, Keriç şeherinde elektrikni kene sıq kesmege başladılar.
Energetikler bu söndürmelerini yüz bergen suvuqlarnen bağlamaqtalar. Şeheriniñ öz generatsiyası yeterli olmağanı içün, Keriç oña berilgen limitten çoq elektrikni qullanıp başladı. Qışta elektrikni eñ çoq ayazlar başlağan vaqıtta kese ediler.
Mart 14 kününden başlap Keriç şeherinde ava birden suvudı. Ava arareti 4-5 derece suvuqnı teşkil ete. Salı künü şeherde sılaq qar yağıp başlağan.
Belli olğanı kibi elektrikni künde bir qaç kere keseler. Faqat umumen alğanda, bu al, 3-4 saatten çoq olmay.
Aynıñ başında çoq kiralı evlerde liftlerni çalıştırıp başladılar. Amma fevqulade vaziyetke oğramamaq içün, elektrik kesilecek vaqıtlarda olarnen qullanmamağa rica ettiler. Bunıñnen bir sırada, konkret cedvel yoq, adamlar ise, elektrikniñ söndürülmesini tünevinge baqıp, bekleyler.
Aqyarda, suvuqlar basqan vaqıtlarğa elektrikniñ mahsus qoşma menbalarını azırlağanlar.
Qırımda 2015 senesiniñ noyabr 22 kününden başlap Ukrainadan elektrik berilmesiniñ toqtatılması sebebinden Fevqulade Vaziyet kirsetilgen. Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüriniñ yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye quvetçileriniñ Kezlevde 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evinde keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti haber ete.
«Uquq qoruyıcılar» Kezlev şeerinde qırımtatarlarnıñ evinde qanunsız tintüvler keçire. Muhtariyetniñ uquq nizamı organları Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı. Bundan ğayrı, qanunsız tutuvlar aqqında haber etilse, «quvetçilerniñ» areketlerine uquq ceetinden qıymet kesilecek», – dep aytıla haberde.
Bundan evel Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova halqara toplulıqnı Rusiye quvetçileriniñ yapqanlarına cevap bermesine çağırdı.
Cumaaqşamı sabası faaller Kezlevde Rusiye quvetçileri 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evinde «tahqiqat tedbirlerini» keçire, dep bildirdi.
Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni izaatlamay.
Cumaaqşamı sabası faaller Kezlevde Rusiye quvetçileri 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evinde «tahqiqat tedbirlerini» keçire, dep bildirdi.
Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni izaatlamay. Evge kimse alınmay ve andan kimse çıqarılmay, dep ayta yerli faaller.


text:
Zelönıy Yar
Zelönıy Yar (ukraince ЗeлeHий Яp, rusça ЗeлëHый Яp) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 182 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
`Taşkent-Sämärqand arasında magistral’ yul` Näticälär
Xäbärlär [193]
- Törkiyä-Azärbaycan arasında tabiğıy gaz kileşüe
- Törkiyä belän Rusiyä arasında urtaq turizm ğamäl planı
- İke kürşe üzara problemaların çişü öçen oçraşa
- Karikaturist Lars Vilks ülde
- “Taliban” belän “DEAŞ” arasında bäreleşlär
- Törkiyä-Greśiya arasında kiñäşmälär
- Bötendön'ya boks çempionatı İstanbulda uza
- Ärdoğan: “Törkiyä gidroêlektr köçendä berençe 10 il arasında”
- Êlvan - İşmetov oçraşuı
- Törkiyä häm Ukraina arasında saqlanu ölkäsendä yaña kileşü
- Tesla ike maşinağa kilep bärelde
- Mikroavtobus başta şartladı, annarı yandı
- İke poyızd bäreleşte
- AQŞta qom buranı 20 maşinanı bergä bärderde
- Törkiyä taqımı yözü çempionatında 15 medal’ yawladı
- “Qayda ğına bulmasın terrorçılıqqa yul yuq”
- “Törkiyä üz vakśinasın êşläp çığarğan illär arasında bulaçaq”
- Zambiyada maşina yılğağa töşte
- Törkiyä belän Rusiyä arasında oçışlar başlanaçaqmı?
- Bilal Çiloğlu dönya öçençese buldı
- Anıtkäberdä Arıslanlı yul
- Yul soraw öçen boralaq töşergän
- Hindıstandağı poyezd qazasında 120 keşe hälaq bulğan
- İtaliya külendä kublardan yul
- Aqıllı telefon zombiläre öçen - aqıllı yul
- Mattew dawılı 339 keşeneñ ülemenä yul açqan
- 15nçe iyül’ 2016: Törek xalqı zolımğa yul birmäde
- Yul çitenä quyılğan şartlatqıç yuqqa çığarıldı
- Mäskäwdä Qor’än-ı Kärim festivale


text:
04 Ramazan Qurannıñ ayıdır | Ramazan Nefesi
Çoq insanlar özlerini azırlarken soraylâr: ocam, bu ayda tamam da oraza tutamız, amma da ne yapa biliriz, ne tavsiye etersiñiz? İşte, Allahu Taalâ Yüce Kitabında ayta ki… Ondan da ğayrı eveldeki milletlerniñ Kitapları tüm olmassa, çoqusı Ramazan ayında yiberildi. Yani Ramazan – vahi ayıdır ResulüLLah (aleyhi-s-selâm) buyura ki… Ayrıca Peyğamberimiz (aleyhi-s-selâm) Qurannı Ramazan ayında Cibrilnen (aleyhi-s-selâm) beraberlikte tekişere edi. Qurannı kim terk ete? Kim onu oqumasa, oqulğan manalarını añlamağa ğayret köstermese, kim onu tatbiq ayatında yapmasa. Allah epimizni Oña şükür etkenlerden olmağa nasip eylesin! Onuñ Kitabına bu düñyada sarılmağa nasip eylesin! Ehli al-Qurandan eylesin!


text:
Aqmescitniñ merkeziy Kebir camisinde musulmanlar içün muqaddes Ramadan ayında iftarlarnı keçirmege azırlanalar.
Qırım Musulmanları Diniy İdaresi bildirgeni kibi, birinci iftar camide iyün 18 künü, orazanıñ birinci farz kününden soñ, keçecek.
«İftar – Yüce Allahtan büyük bir nimettir. İftarlar çeşit içtimay tabaqalarğa ait olğan insanlarnı birleştire, olar Rabbimizge dua ete, orazanı birlikte açalar, bir-biriniñ problemleri aqqında bile, yañı bilgiler alalar. İftar ümmetniñ birleşüvine fırsat yarata», – denile beyanatta.
Cami azbarında 150 insanğa çadır qoyulğan, masa ve kürsüler ketirilgen. Bedava iftarlar Ramadan ayı devamında er kün keçecek.
Muqaddes Ramadan ayı bu sene iyün 18 künü başlanacaq.
Ramadan muqaddes ayı devamında musulmanlar oraza tutmalı, yani kündüz aş ve suvdan vazgeçmeli. Orazadan ağırayaqlı ve emizdirgen qadınlar, yedi yaşqa yetmegen balalar, hasta ve qart insanlar, seyahatçılar boşatıla.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gayana Yüksel Ukraina Medeniyet ve haber siyaseti nazirliginiñ kollegiyasınıñ terkibine kirsetildi. Bu aqta o, Facebook saifesinde haber etti.
“Kollegiyanıñ işinde iştirak, alıp barmasında medeniy ve haber saası olğan profil Nazirligi ile işbirlik etip, Qırımnıñ tamır halqınıñ temsiliy organınıñ imkânarını keşleştire. İşimni Qırım ile bağlı olğan Meclis azaları, ukrain ve qırımtatar cemaat teşkilâtları ile beraberlikte amelgen keçirmege niyetindem”, – dep yazdı o.
Yükselniñ qayd etkenine köre, onıñ faaliyeti Qırım tarihınıñ keçmişini, ukrain ve qırımtatar halqınıñ medeniyetini ve ananelerini ögrenmek ve belli ettirmek, Qırımnıñ medeniy asabalığını qorumaq ile bağlı olacaq.
“Şu cümleden işğal etilgen topraqlardaki abidelerniñ ve maddiy medeniyet nesnelerniñ qoruması ve ukrain ve qırımtatar cemaat teşkilâtlarnıñ inkişafına ve destegine diqqat celp etilmesi vastası ile”, – dep qoştı Yüksel.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Son Mesaj: By-Emrem
Son Mesaj: Bulentoran
Son Mesaj: AytekAy
Son Mesaj: necobyzt@gmail.com
Son Mesaj: teknohiz
Son Mesaj: leventunal
Son Mesaj: teknohiz
Son Mesaj: sindomeda
Son Mesaj: gamehousse
Son Mesaj: dahauygunal
500 iç sunucu hatası indir, 500 iç sunucu hatası Videosu, 500 iç sunucu hatası online izle, 500 iç sunucu hatası Bedava indir, 500 iç sunucu hatası Yükle, 500 iç sunucu hatası Hakkında, 500 iç sunucu hatası nedir, 500 iç sunucu hatası Free indir, 500 iç sunucu hatası oyunu, 500 iç sunucu hatası download