text:
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ MÁMLEKETLIK GERBI
Mámleketlik gerb Ózbekstan Respublikasınıń 1992-jıl 2-iyuldatub 616 -XII-sanlı «Ózbekstan Respublikası Mámleketlik gerbi haqqında»ǵı Nızamı menen tastıyıqlanǵan.
Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi tómendegi kóriniske iye: tawlar, dáryalar hám sol tárepi biyday masaqlarınan, ońı bolsa paxtanıń ǵórekleri ashılǵan ǵoza shaqalarınan ibarat dástege oralǵan gúllengen oypatlıq boylap quyash altın nurların taratıp turadı. Gerbtiń joqarı bóleginde Respublika kórk hám shırayınıń belgisi sıpatında segizmúyesh súwretlengen bolıp, onıń ishki bóleginde yarım ay hám juldız suwretlengen. Gerbtiń orayında baxıt hám ǵárezsizliktiń simvolı — qanatların jayǵan Qumay qusı suwretlengen. Gerbtiń tómengi bóleginde Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik bayraǵın ańlatıwshı dástelengen lentaǵa «Ózbekstan» dep jazıp qoyılǵan.
Ózbekstan Respublikası Mámleketlik gerbiniń reńli kórinisinde: Qumay qusı hám dáryalar — gúmis reńinde; quyash, masaqlar, paxta hám paxta ǵórekleri hám «Ózbekstan» jazıwı — altın reńinde; ǵoza shaqaları hám japıraqları, tawlar hám oypatlıq — jasıl reńde; paxta ǵóreklerindegi paxta — aq reńde; lenta — Ózbekstan Respublikası Mámleketlik bayraǵınıń reńlerin sáwlelendiriwshi úsh qıylı reńde; segizmúyesh — altın menen jiyeklengen halda, hawa reńde yarım ay hám juldızlar — aq reńinde suwretlengen.
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASÍNÍŃ MÁMLEKETLIK GERBI
«Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi haqqında»ǵı Nızam 1993-jıl 9-aprelde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń XII sessiyasında qabıllandı.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi Qaraqalpaqstan Respublikasınıń suverenli mámleketlik ekenin ańlatadı.
Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Mámleketlik gerbi – ózinde o;ı salı masaqlarınan, sol tárepi ashılǵan paxta, paxtanıń ǵórekleri hám taw artınan shıǵıp kiyatırǵan quyashtı, Ámiwdárya hám Aral mısalı bolǵan dárya hám teńiz súwretleri suwretlengen.
Gerbtiń joqarǵı bóleginde segiz qırlı formadaǵı súwret bolıp, ol xalıqlar birliginiń, onıń ishindegi yarım ay hám juldız suwreti musulmanlardıń muqaddes tımsalı esaplanadı. Gerbtiń orayında saqıylıq, ullılıq hám belsendilik tımsalı bolǵan tań qalarlıqtay qumay qusı qanatların jayıp tur. Qumay qus suwretiniń artında qaraqalpaq xalqınıń tariyxıy-mádeniy esteligi esaplanǵan «Shılpıq» qorǵanınıń, yaǵnıy xalqımızdıń mádeniyatı menen tariyxı uzaq-uzaqlarga barıp taqalsa da bárqulla nawqıran hám erkinligini ańlatıwshı qorǵan súwretlengen.
Gerbtiń tómengi bóleginde Respublika mámleketlik bayraǵın ańlatıwshı dástelengen lentaǵa " Qaraqalpaqstan" dep jazıp qoyılǵan.


c: text/html

text:
Yanvar 29-da Aqmescit suv anbarında içinde 5 adam olğan VAZ maşnası buz altına ketti.
Bu aqta «Krım-Spas» taqımınıñ matbuat hızmeti bildire.
Vaqia yüz bergen yerge qurtarıcılar, politsiya hadimleri ve ekimler keldi.
VAZ-21099 yalıdan bir yarım-eki metr uzaqlığında suvğa battı. Yolcular yalığa öz küçünen çıqtı.
Qurtarıcılar mahsus aletler vastasınen avtomobilni yolğa çıqardı, aydayıcı ve yolcular tibbiy yardımğa muhtac olmadı.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda kurort mevsimi devamında içtimaiy nizamnı qorumaq içün adiy grajdanlar celp etilecek. Bu aqta Kreml nezaret astında bulunğan Qırım nazirler şurasınıñ yolbaşçı muavini Mihail Şeremet bildirdi.
Onıñ qaydlarına köre, kurort mevsimine qadar az vaqıt qaldı, yazda Qırımda daa çoq qanun bozma adiseler yüz bergeni sebebinden, içtimaiy tertipni imaye etmesi boyunca mevcut çare baqılmaq kerek, o ise adiy sakinlerniñ yardımı ile yapıla bile.
Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, yarımadada bulunğan uquq qoruyıcı organlarnıñ vekilleri kurort mevsimi devamında akimiyet organları, uquq qoruma organları ve qırım cemaat teşkilâtları arasında munasebetlerniñ eyiliştirmesi kerekligi aqqında ayttılar.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Çarşenbe künü, noyabr 19-da, yerli vaqıt boyunca tahminen saat 10-da, kamuflâjlı belgisiz insanlar Aqmescitte Puşkin soqağında yerleşken binağa sürip kirdiler. Mında Ukraina halq deputatı Andriy Sençenkonıñ («Batkivşçina» firqası) iş odası ve çeşit ofisler yerleşe.
Qırım.Aqiqat mühbirine binada yerleşken şirketlerniñ birisinde adliyeci olğan Yuliya Magerâ añlatqanı kibi, sekiz belgisiz şahıslar özlerini tanıtmadılar.
«Olarda Qırım nazirler şurasınıñ avalesi bar olğanını ayttılar. Oña köre, olar Puşkin soqağı 11-A adresi boyunca yerleşken binanı milliyleştirmek kerekler. Başqa adres olğanını añlatmağa tırıştıq. Bu bina: Puşkin soqağı 11 adresi boyunca yerleşe»,– dedi adliyeci.
Onıñ sözlerine köre, binada bulunğan hadimler içeri belgisiz insanlarnı kirsetmege istemediler. Ofis hadimleriniñ tahminlerine köre, bular «halq imayesi» vekilelri edi, iç bir şeyge baqmayıp, kiriş qapularnı qırıp, binağa kirdiler.
Ofis hadimleri uquq qoruyıcı organlarnıñ temsilcilerini çağırdılar.
«Politsiya vaqia yüz bergen yerde arizanı qabul etmege razı olmadı. Çağırılğan acele seslenüv taqımı bir şey yapmadı. Keldi, turdı, baqtılar. Mında dögüş olmaması içün bulunğanlarını añlattılar», – dep tariff etti Qırım.Aqiqatqa vaqia şaatı.
Al-azırda «halq imayesi» vekilleri binanıñ içine kimseni kirsetmeyler. Olayatqan adiselerni çıqarmağa istegen jurnalistlerge böyle imkân bermeyler.
«Belgisiz insanlarnıñ areketleri sebebinden iş ketişatı bozuldı, hadimler binanı terk ettiler, binada olarnıñ şahsiy şeyleri qaldı»,– dedi Magerâ.
Şimdi qadın arizanı yazmaq içün «politsiya» merkeziy rayon bölüginde buluna.
Hatırlatamız, sentâbr başında Qırım «Devlet şurası» yarımadada bulunğan mülkniñ milliyleştirüvi aqqında qarar aldı. İşbu cedvelge Andriy Sençenko, ukrain iş adamı, Dnepropetrovsk vilâyet devlet memuriyetiniñ başı İgor Kolomoyskiyge ait olğan binalar da kirdi.


text:
Faaller Herson vilâyetinde Qırımnı elektrik energiyası ile teminlegen yolaqlarınıñ tiremelerini blok etmekte. Bu aqta Radio Svoboda mühbiri bildire.
Geniçesk ve Çaplinka rayonlarında faaller alâ daa tiremelerni qorumaqta, gece devamında vaziyet sakin edi, narazıcılarnı quvmağa ıntılmadılar.
Tamir brigadalarınıñ tehnikasını «Çonğar» kiriş noqtasından keçirdiler, amma tamir işlerine başlamağa narazıcılar izin bermediler.
Radio Svoboda mühbiri bildirgeni kibi, yaqında yapılğan tamir işleri yalıñız ağlarnı topraqladı.
Herson vilâyet devlet memuriyetinde bildirilgeni kibi, bozulğan tiremelerniñ tamiri ile bağlı vaziyetni al etmek içün faaller ile muzakereler keçirilecek. Añlaşıp olsalar, «Ukrenergo» hadimleri er şeyni dört künde al ete bile.
Noyabr 20 künü Herson vilâyetinde patlav sebebinden elektrik bercileriniñ eki demir-beton tiremesi devirildi ve Qırımğa elektrik teminlevi keçken daa eki yolaqnıñ tiremeleri bozuldı.
Noyabr 21 künü Herson vilâyeti Çaplinka rayonında devirilgen tiremelerniñ yanında tamirine keder etken faaller ve uquq qoruyıcılar arasında ziddiyet yüz berdi, qavğa qoptı.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley.
«Krımenergo» malümatına köre, Ukraina ağından elektrik energiyası ile teminlev 1 210 megavatt miqarında etile edi. Qırımnıñ orta qullanuvı – 1100 megavattnı teşkil ete edi. Şimdi «Ukrenergo» milliy energetik şirketinden 0 megavatt kele (er dört yolaq söndürilgen).


text:
Aqyarnıñ Nahimov rayonındaki Mamaşay (Orlovka) köyünde kimligi belli olmağanlar üç kün evelsi Ekinci cian cenkinde elâk olğan qırımtatarlarnıñ hatırasına tiklengen hatıra tahtalarını viran etti.
Qırımlı jurnalist Ayşe Şulakovanıñ Facebookta bildirgenine köre, tahtalarda 57 qırımtatarınıñ adı yazılğan.
Crimean Tatars neşiri bildirgenine köre, mayısnıñ 6-nda Mamaşayda 60-ıncı yıllardan berli turğan cenk qaramanları abidesi yañartılğan edi.
«Yerli qırımtatar cemiyetiniñ küçü ve parasınen eki granit tahtası qoşulğan edi. Bundan evel abidede tek 6 elâk olğannıñ adı bar edi, olarnıñ arasında ise qırımtatarlar yoq edi. Lâkin bu köyden bir çoq qırımtatarı cenkke ketken edi. Abideniñ yañartılğan tahtalarında cenkte elâk olğan 64 Mamaşay sakininiñ adı mevcut, olardan 57-si – qırımtatarlardır», – dep aytıla haberde.
Qırımnıñ quvet hızmetleri bu adise aqqında resmiy şekilde haber etmey.
Rusiye işğal etken Qırımda 2014 senesinden soñ «Zafer künü» sovet ve Rusiye bayramı Qızıl Ordu ve sovet halqınıñ natsist Almaniyanı yeñgen bayramı olaraq qayd etilmekte. Ukrainada mayısnıñ 8-nde Hatıra ve barışıq künü olaraq qayd etilmekte, mayısnıñ 9-nda Ekinci cian cenkinde natsizmni yeñüv künü.


text:
Rusiye akimiyeti kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi sentâbrniñ 16-nda sentâbrniñ 4-nde Aqmemscitte FSB binası ögünde tutulğan qırımtatar faali Eskender Ahtemovnıñ memuriy davası boyunca birinci instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmedi.
Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri advokat Rustem Kâmilevniñ malümatına esaslanıp bildirdi.
Onıñ malümatına köre, qadı Vladimir Agin istinaf şikâyetini red etti, birinci instantsiya mahkemesiniñ 10 künlik memuriy apis qararı deñiştirilmedi.
Eskender Ahtemov – sentâbrniñ 4-nde tutulğan gaz borusında «diversiya davasınıñ» mabüsi Aziz Ahtemovnıñ babasıdır. Eskender Ahtemov azatlıqqa çıqtı. Oğlu ise apiste qala, onı Anğara köyünde «gaz borusında diversiya yapqanından» şübheli sayalar. O, işkencege oğratılğanını advokatına bildirdi.
Eskender Ahtemov sentâbrniñ 4-nde Aqmescitteki Rusiye FSBsiniñ idare binası ögünde diger faallernen beraber tutuldı. O künü Rusiye quvetçileri tintüv keçirip, qırımtatar faallerini tuttı. Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı.
Rusiye polisi sentâbrniñ 4-nde Rusiye FSBsiniñ binası ögünde tutulğan qırımtatarlarğa qarşı 58 memuriy protokol tizdi.
Sentâbrniñ 16-nda Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qadısı Mihail Belousov sentâbrniñ 16-nda Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı, faal Zair Smedlânı «yüksek seviyeli azırlıq rejiminiñ sıñırlavlarını bozğanında» qabaatlap, oña azamiy ceza berdi – 30 biñ ruble para cezası.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Aralarında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. FSB malümatına köre, qırımtatarlar «bu yıl avgustnıñ 23-nde Qırımdaki gaz borusında diversiya yapqanları şübhesinen tutuldı. Rusiye müessisesi, tutulğanlar qabaatını itiraf etti, dep bildirdi». Bu malümatqa köre, «FSB tarqatqan sorğu videosında eki erkek kimden talimat alğanını ve Anğara köyünde gaz borusını nasıl patlatqanlarını tafsilâtlâca tarif etti».
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Sentâbrniñ 6-nda Qırımda tutulğan dört kişi apiske alındı. Üç doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Ağa-qardaş Ahtemovlar tutulğanda FSB tarafından işkencege oğratılğanını bildirdi. Rusiye quvetçileri bu malümatnı açıq şekilde tefsir etmey. Qırım.Aqiqat, apiske alınğan qırımtatar faallerine qarşı FSB tarafından yapılğan işkencelernen bağlı informatsion muracaatnı FSBge yolladı.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Kyivde oktâbrniñ 13-nde «Qırım. Ukraina oğrunda 25 yıl devam etken küreş» programmaları taqdim etilecek. Bu aqta Herson şeerindeki Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi İbragim Suleymanov Facebookta bildirdi.
«Qırım. Ukraina oğrunda 25 yıl devam etken küreş» – Qırımnıñ siyasiy tarihı ve Qırım Ukrainanıñ mustaqilliginden başlap bugünge qadar ukrain mündericesinen nasıl tolğanı aqqında 25 vesiqalı programmadan ibaret olğan sıra», – dep ayttı o.
1991 senesinden 2002 senesine qadar leyhanıñ on eki sanı çıqarıldı. Programmalar Ukraina medeniyet fondunıñ yardımınen yapıla.
Berilgen malümatqa köre, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov taqdim merasiminde iştirak etecek.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıç ukrainalılarnıñ işğal etilgen Donbas topraqları ve Qırımdaki vaziyetke munasebetine dair umummilliy tedqiqat neticelerini taqdim etti.


text:
İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine «Ukraina Rusiyege qarşı» eki devletlerara ve işğal etilgen Qırım boyunca 20-ge yaqın şahsiy şikâyet yollanıldı.
Bunı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi kâtibiyetiniñ yuridik bölüginiñ başı Olga Çernışeva ayttı, dep haber ete Dojd.
«Birincisi (devletlerara şikâyet – muar.) 2014 senesi mart ayından Qırım ve Ukraina şarqında yüz bergen adiseler ile bağlı», – tarif ete Çernışeva.
Onıñ sözlerine köre, bundan soñ aynı şu mesele boyunca tahminen 180 şahsiy şikâyet yollanıldı.
«Olardan bir yigirmi şikâyet Qırım ile bağlı. Mında bir sıra mesele köterile: yaşayış aqnıñ bozuluvı, insanlarnıñ ğayıp oluvı, sert munasebet, azatlıqtan marum etüv, matbuat vastalarınıñ sıñırlavı, mülk aqqınıñ bozuluvı ve ilâhre», – añlattı o.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba Internationale Politik alman neşrine intervyü bergende, nazirlik Qırım ve Donbas ile bağlı aytışmalr içün “icadiy istidadı olğan usullarnı” qıdırğanını bildirdi ve Ukraina öz toprağından iç bir vaqıt vazgeçmeycegini qayd etti.
“Ukraina, Rusiye, Almaniya ve Frenkistan ile Normandiya formatındaki ve Ukraina, Rusiye ve OSCE ile Üç taraflı kontak gruppasındaki aytışmalar qolay olmağanı ve pek devamlı olğanı aqqında şübe iç yoqtır. Amma biz icadiy qararlarğa açıqmız ve barışıq esnasqa imkân yaratacaq muayyen adımlarda turacaqmız”, – dedi o.
Onıñ aytqanına köre, bu meselelerniñ al etilüvi – diplomatiya meselesidir.
“İç bir şekilde eki temel printsipten taypınmaycaqmız. Birincide, Ukraina Qırım ya da Donbastan iç bir vaqıt vazgeçmeycek. Ekincide, Ukraina Avropa bir devleti, Ğarpnıñ bir parçası olaraq öz yolunı devam etecek, çünki “rus dünyası”ndan üzülmesi kesen-kestir. Qalğan er şey – vaqıt ve diplomatiya meselesidir”, – qayd ettinazir.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv "Qırım platforması" sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba 2021 yılda nazirliginiñ esas prioriterlerini ilân etti, olarnıñ arasında Qırımnı işğalden azat etüv halqara platformasınıñ faaliyetke keçirilüvi de bar.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeniñ Ukrainanıñ yarımadanı işğalden azat etüv strategiyası – “Qırım platforması”na munasebetinen memnün olğanını ayttı.
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ başı Sergey Aksönov, Ukrainanıñ yarımadanıñ işğalden azat etilmesi strategiyası “Qırım platforması”nı tefsir etti. O, yañı halqara platformasınıñ meydanğa ketirilmesi “Qırımnı qaytarmağa” yardım etmeycegine emindir.
Ukraina akimiyeti AB ve Ğarp memleketlerini yarımadanı qurtaruv boyunca «Qırım platformasına» qoşulmalarına faal sürette davet ete. Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Qırımnı işğalden qurtaruv sammitini Kyivde 2021 senesi mayısta keçirmege planlaştıralar, dep bildirgen edi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Aqmescit – Resmiy sımalar Qırımnıñ aman-aman er bir sakini Rusiye pasportını aldı, dep aytsa da, Federal migratsion hızmetiniñ (FMH) bölükleri yanında alâ daa büyük nevbetler tura. İnsanlar bir aftadır mında kelip, Rusiye Federatsiyası vatandaşlığını qabul etmek içün ya da yarımadada bulunuv müddetini arttırmaq içün vesiqalarnı teslim etip olamaylar. Elektron nevbet terminalları öyle de qoyulmadı.
Aqmescitniñ Merkeziy rayonındaki FMH bölügi yanında bir qaç nevbet tizile, er biri bir qaç on insandan ibarettir. Sıra almaq içün vesiqalarnı qabul etecek odanı bilmeli.
Bir nevbet Rusiye pasportını almaq içün; ekincisi – migratsion kartınıñ müddetini arttırmaq içün, angi odağa muracaat eteceksiñiz – ilânda yazıla, – dep haber ete çette turğan qız. Azbar tarafına açılğan qapudaki ilânda vesiqalar cedveli, qabul künleri ve gümrük bergisiniñ esabı qayd etilgen. Yıl başından itibaren Rusiye pasportını almaq içün 300 ruble ödemeli. Coyulğan ya da qullanuv müddeti keçken pasport içün 1500 ruble alalar.
Toplaşqanlar arasında cedvel tizgen faaller de bar. Genç soyadını ayta: birisi seslenmese, onıñ adını sileler. Cedvelden silinmemek içün mütehassısqa kirgenine qadar er saba bölükke kelmelisiñ.
– Men bugün saba keldi, cedvelde 145-inci olam, saat 12 oldı, ne vaqıt kirecegimni bilmeyim, – dep şikâyet ete genç.
Adamlarnıñ aytqanına köre, qabul künleri hadimler 10-12 adamnı qabul eteler. Kirip olamağanlar ertesi künü keleler. Bazıları sıra kelgenine qadar afta devamında er kün FMH bölügine kelmege mecburlar. Küçük bala ile qadın ya da ihtiyar – mında farq etmey.
Daa bir nevbet öz başına tizile – direkte 77-nci odağa kirecek olğanlarnıñ soyadları ile kâğıt asılğan. Cedvel içün mesüliyetli kişiniñ telefonı da bar.
Nevbette turğanlar arasında sıq-sıq qavğa yüz bere: adını yazdırmağanlar doğru odağa keteler, lâkin adamlar buña izin bermeyler.
Toplaşqanlar azbarda degil, binağa kirip bekleseler, ne olur sualine kirişte turğan «samooborona» vekilleri bölük hadimleriniñ işine keder etecekler, dep cevap bereler.
Terminallar çalışmay
Qırım akimiyeti vade etken elektron nevbet terminalları FMH bölüginde öyle de çalışıp başlamadı. Ne vaqıt olacaq sualine hadimler cevap berip olamaylar.
Keçken aftanıñ ortasında Qırım Nazirler şurası reisiniñ birinci muavini Mihail Şeremet Aqmescit rayonı boyunca bölükni ziyaret etip, bu künleri terminallar çalışıp başlaycaq, dep vade etken edi. Onıñ bildirgenine köre, Qırımdaki FMH bölüklerinde bunıñ kibi terminallar qoyuldı, ve olarnı işke azırlaylar.
«Bir-eki kün içinde bu işni bitirecekmiz, dep tüşünem. Terminallar çalışıp başlağan soñ adamlar bütün kün FMH bölüginde beklemeycekler. Olarnıñ tam sanı ve vaqıtı olacaq», – dep tekrarlay Şeremetniñ aytqanlarını Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, FMHnıñ er bir bölüginde terminalnıñ yanında adamlarğa yardım etecek insan olacaq. «Terminal işini bilmegen ihtiyarlarımız bar. Mesleatçılar bu mevzuda yardımcı olıp, pasport almaq içün ya da diger hızmetler içün kerek olğan vesiqalar aqqında da malümat berecekler», – dep qayd etti baş nazirniñ birinci muavini.
«Ava yahşı olğanına qadar»
Federal migratsion hızmetinden mezkür vaziyet aqqında malümatnı alıp olamadıq. Hızmetniñ yolbaşçısı Petr Yaroş bildirdi ki, Federal migratsion hızmetiniñ bölüklerinde olğan nevbetlerniñ sebebi yarımadanıñ Rusiyege «qoşulması» aqqında «referendum» vaqtında Qırımda bulunğanını mahkemede tasdıqlağan adamlarnıñ büyük sayısı ola.
«FMS organlarına mahkeme qararı ile kelgen çetel insanlarnıñ sayısı çoqtır. Tahminlerge köre, aman-aman 40 biñ kişi. Elbet de, Rusiye Federatsiyası tarihında böyle bir raqam iç bir vaqıt olmağan edi. Biz buña ilk sefer rastkelemiz», – dep ayttı Yaroş («Krıminform» malümatı).
Onıñ bildirgenine köre, bir adamnı qabul etmek içün bir saat kete. Aqmescit rayonındaki FMH idaresinde nevbet 250 insandan ibaret.
Yaroş dey ki, Federal migratsion hızmetiniñ hadimleri vesiqalarnı qabul etecek qoşma pencerelerni açalar ve mesleatlar keçireler. «Şimdi qoşma pencereler yaparıq (Aqmescit rayonında – muar.), vatandaşlıq meseleleri boyunca bir oda qabul etken olsa, masa qoyıp, eki yerde qabul etmege tırışamız. Pasportlarda hatalar olğan Rusiye vatandaşlarını ava yahşı olğanına qadar azbarda qabul etemiz. Mence, yaqın vaqıtta nevbetler meselesini al etecekmiz», – dep ayttı Yaroş.
Qayd etmeli ki, bu sene yanvar 14-te işke tüşürilgen migratsion qanunlarğa binaen, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinden köçip kelgenler Ukraina vatandaşlarınıñ yarımadada bulunuv müddetini bozmamaq içün FMH bölüklerinde migratsion kartlarınıñ müddetini arttıralar. İçtimaiy ağlarnıñ Qırım qullanıcıları deyler ki, Qırımnıñ er bir şeeri ve rayonında FMH bölüklerinde aynı nevbetler tura.
Metinde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanılğan ıstılalar mevcut


text:
Dünya sabıq boks çempionı amerikanlı Mike Tyson noyabrde Qırımğa kelecek ola. Bunı promote Vladimir Hrünov bildire, haber ete TACC.
«Küzde Qırımğa kelecek. Onı Rusiyede nobâr 28-de bekleymiz», – dey Hrünov.
Tyson 2005 senesi karyerasını bitirdi. Artında 50 ğalebe qaldı. Amerikanlı defalarca yıl boksçusı olaraq tanıla edi, zemaneniñ eñ eyi boksçularından biridir.
Hatırlatamız, Ukraina havfsızlıq hızmeti işğal etilgen Qırımnı, ukrain tarafınıñ izni olmadan, ziyaret etken Frenkistannıñ on deputatına Ukraina kirişini üç yılğa yasaq etti.


text:
Tedbir «Beraber yeñdik» 10-ncı kinotelefesteval çerçivesinde keçirilecek, dep bildireler teşkilâtçılar.
İlk kere yubiley leyhanıñ çerçivesinde Aqyarnı Ermenistan, Aqrusiye, Qazahistan, Azerbaycan, Qıtay, Moldova, Rusiye, Ukraina, Latviya, Estoniya, Abhaziya, Gürcistan ve diger memleketlerden radio ve televideniye prodüser, rejissör, müellifleri ziyaret etecek.
Kinofestival programmasında olğan filmlerni mayıs 10-14 künleri «Pobeda» ve «Moskva» kinoteatrlerde baqmağa mümkün olur.
Festivalniñ tantanalı açılışı Aqyarnıñ Nahimova adına meydanında mayıs 10 künü saat 18:00 olacaq.
Bu sene festivalniñ teşkilâtçıları Avrasiya televideniye ve radio akademiyası ve Aqyar şeer akimiyeti oldı. Leyhağa destekni Rusiye mudaafa ve medeniyet Nazirligi, «Russkiy mir» fondı ve SNG işleri boyunca Federal agentligi kösterdi.


text:
Rusiye istilâsı neticesinde eki biñden ziyade ukrain askeri elâk oldı, yedi biñden ziyade yaralandı, dep bildirdi Ukraina prezidenti Petro Poroşenko avgust 24-te Kiyevde Ukraina mustaqillik Künü munasebetinen olıp keçken yürüşte.
«Mustaqillik künü İlovaysk civarındaki deşetli facianıñ yıllığına aman-aman teñ kele, onıñ neticesinde Rusiye ordularınıñ bölükleri Ukrainağa ücüm etti. Bir yıl keçti, bu teren yara qapanmadı, ağrı – keçmedi. Qomşu devletniñ istilâsı aman-aman eki biñ yüz askerimizni öldürdi. Serbest, mustaqil Ukraina içün canını feda etken qaramanlarnı unutmayıq. Şan-şüret olsun olarğa!», – dep ayttı prezident.
Tedbirlerniñ iştirakçileri elâk olğanlarnı añdılar.
2014 senesi aprel ayından itibaren Ukraina şarqında Rusiyege qoltutqan separatistlerge qarşı cenk areketleri devam ete. Ukraina akimiyeti ve Ğarp Rusiye Donbass boyeviklerine silâ bere, dep aytalar. Moskva bunı red etip, ukrain şarqında Rusiye «göñüllileri» bar olğanını bildire. Rusiyeniñ Ukraina şarqında yapqanları ve Qırım işğali sebebinden oña qarşı halqara sanktsiyalar devam ete.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ malümatna köre, Ukraina şarqındaki zıddiyet neticesinde 6800 insan elâk oldı.
Fevral ayında tizilgen Minsk añlaşmalarına köre, Donbassta ateş toqtatılmaq kerek, lâkin bu añlaşmalar sıq-sıq bozula, taraflar ise bir-birini qabaatlaylar.


text:
Poloniya Ukraina vatandaşlarına eki yıllıq turistik vizalarnı berip, küçük sıñır areketini kenişletecek.
Bunı Ukrainanıñ Poloniyadaki elçisi Andriy Deşçitsa Twitterde yazdı.
«Ukraina Poloniya mesleatlarınıñ neticesi: Poloniya eki yıllıq turistik vizalarnı berecek, küçük sıñır areketini 50+ qadar kenişletecekmiz, muzakerelerge başlaymız», – dep yazdı Deşçitsa.
Qırım.Aqiqat saytı bildirgenine köre, oktâbr 13-te Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Poloniya Cumhuriyetinde Ukrainanıñ fevqulâde ve vekâletli elçisi vazifesine Andriy Deşçitsanı tayinledi.
Ukraina prezidenti memuriyetiniñ reis muavini Valeriy Çalıy Poloniya Cumhuriyetiniñ prezident Kâtibiyetiniñ Devlet kâtip muavini Yaromir Sokolovskiy ile körüşken edi. Olar Ukraina ve Poloniya arasında eki taraflı munasebetlerniñ müsbet inkişafına qoltutqanlarını bildirdiler.
Poloniya prezidenti Kâtibiyetiniñ Devlet kâtip muavini Poloniya reberligi Ukrainağa destek olğanını ayttı. Onıñ bildirgenine köre, Poloniya ileride de Ukrainağa havfsızlıq, iqtisadiyat ve gumanitar telükelerde yardımcı olmağa azır.


text:
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala (Susana Camaladinova) ve aqayı Seit-Bekir Suleymanovnıñ qorantasında iyünniñ 19-nda ekinci oğulları dünyağa keldi.
Bu aqta Jamala Instagram saifesinde haber etti.
Yırcınıñ aytqanına köre, bala tahmin etilgen künde doğdı.
«Ekinci şahzadem – Selim-Giray Seit-Bekir Oğlu Suleymanov! 19.06 künü eñ punktual bala (statiskağa köre, 4%-ğa kire, çünki tahmin etilgen künü doğdı) doğdı», – dep paylaştı Jamala.
2018 senesi mart ayında Jamala ve aqayınıñ ailesinde birinci evlâtları Emir-Rahman Seit-Bekir oğlu Suleymanov dünyağa keldi.
Qırımtatar asıllı ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.
Daa evel ukrainalı yırcı Jamala Eurovisionda icra etken «1944» yırı içün YUNA «20 yılnıñ 20 müim yırı» mukâfatını aldı, dep bildirdi.
2019 senesi dekabrniñ 19-nda Jamala yazğan aynennisini yazdı. Yırnıñ eki versiyası yazıldı – oğlanlar ve qızçıqlar içün.


text:
Qırım «spikeri» Vladimir Konstantinovnı Ukraina gimni ile qarşılağan Qırım müendis-pedagogik universitetiniñ sudentlerini qara cedvelge kirsettiler ve sıq sürette sorğuğa çağıralar.
Bunı jurnalist Osman Paşayev bildirdi.
«KMPU studentleri «Qırım devlet şurası spikeri» Konstantinovnı Ukraina gimni ile qarşılağanı aqqında yazğanımnı hatyrlaysıñızmı? Bütün studentlerni internette olğan foto ve video boyunca tanıp, FSB qara cedvelge kirsetti ve endi olardan işbu numayışnıñ tekşilâtçısını çaqmağa talap eteler. İşğalci ve moskvalı gestapocilerge oca Mustafa (Servinoviç) Cilâci yardım ete, onıñ iş odasında işbu sorğular keçirile. Mahsus hızmetleri Ukraina gimnini icra etken 17-18 yaşında olğan qız ve oğlanlarnı sorğuğa çekkeni ile oğraşsa, demek «Rusiye ulu devlettir», – dep yazdı öz Facebook saifesinde Paşayev.
Ukrainskaya pravda gazetasına bergen izaatında o, studentlerni endi 2 afta devamında sorğuğa çekkenleri aqqında bildirdi.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, sentâbr başında QMPU-ğa kelgen «spiker» Vladimir Konstantinovnı studentler Ukraina gimni ile qarşıladılar.
Ukraina gimniniñ icrası ile video içtimaiy ağlarda peyda oldı, amma birazdan silindi.
Studentlerniñ taqibi aqqında qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev de bildirgen edi.


text:
Şalom
Şalom (İvrit tili: שָׁלוֹם, Qaraqalpaq tili: Paraxatshılıq) — bul İstanbul (Tu'rkiyada) shıg'arılatug'ın yaxudiylıq ha'ptelik gazeta, 1947-jılı 29-oktyabrdan tu'rk-yaxudi jurnalisti Avram Leyon ta'repinen baslap shıg'a basladı. Gazeta Tu'rk tilinde baspadan shıqpaqta ha'mde tek g'ana bir beti Ladino tilinde. Gazeta "Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın A.Ş." firması ta'repinen sa'rshembi ku'nleri shıg'adı. Gazetanın ha'ptelik tirajı - 5000 dana. İvo Molinas "Şalom" gazetasının' birinshi redaktorı esaplanıp, ha'zirgi waqıtta Yakup Barokas gazetada redaktorlıqtı a'melge asırmaqta.


text:
Rusiyeli akimiyeti planlaştırğan Salğır özeniniñ temizlenüvi – kerek bir iş, lâkin mesele onıñ fiyatı ve temizlev usulınen bağlı. Avgustnıñ 29-nda Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bu fikirni Qırım ekologik eyial merkeziniñ yolbaşçısı Anton Kovalçuk bildirdi.
“Elbette, özenlerniñ yataq yollarını kerekli vaziyette tutmaq pek zarurdır. Mesele bunıñ fiyatı ve temziev usulınen bağlı. Kölemli leyhanı amelge keçirüv – bar olğan ekosistemağa er zaman kelişmey bile. Şubesiz ki – paralarnıñ menimsenüvinde bir orta bir yol ve adekvatlıq olması şart”, - dep saya o.
Onıñ sözlerine köre, ilk başta esas ve yanında yerleşken özenlerdeki çöplüklerni temizlep almalı.
“Şubesiz zarur olğan şey – çöplük ve yıqılğan tereklernñ toplanuvınen ve sairenen alâqalı. Yani özenniñ aqışına keder etken unsurlarnı temizlemeli. Terenleştirüvge maksimum diqqatlı yanaşmalı: artqaç teşebbüs kereksizdir. Tabiatnıñ özü eñ yahşı ressamdır”, – dep ilâve etti o.
Avgustnıñ 23-nde Aqmescitniñ rsuiyeli memuriyetiniñ başı İgor Lukaşov, Salğır özeni ile diger daa ufaq özenlerniñ temizlenüvi 100 million rubleden ziyade (qararnen 42 million grivna –QA) tutacağını bildirgen edi. Temizlev 2019 senesi yapılacaq.
Aqmescitniñ içinden keçken Salğır özeni çoqtan berli körümsiz alda. Qırım sakinleri ictimaiy ağlarda özenge baqılmağanından şikâyetçi.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev prezidentniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi tayin etilsin, dep israr ete. Bu aqta o, oktâbrniñ 5-nde Kyivdeki brifingde ayttı.
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Prezident ofisi ile işbirligi pek müim… Beşinci prezident vaqtında qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi bar edi, bu vazifeni ğayrıdan tiklemeli, şimdi o yoq, ya da toqtatıldı. Bu meseleden bir haberimiz yoq. Bir taraftan, prezident bizden namzet bekley, dep ayta, biz namzetimizni bir yıl evelsi berdik, amma cevap yoq», – dedi Mustafa Cemilev.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Prezidentniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi vazifesini 2014 senesi avgust ayında tesis etti. Bu vazifege Mustafa Cemilev tayin etilgen edi. 2019 senesi mayısnıñ 18-nde Poroşenko Cemilevniñ bu vazifeden ayırılmasına dair buyruqnı imzaladı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy 2019 senesi oktâbr ayında dedi ki, qırımtatarlardan qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi vazifesine namzet bekley.
Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ namzetini daa 2019 senesi avgust ayında teklif etti, dep bildirdi.
Qırım.Aqiqat Ukraina prezidentiniñ ofisine muracaat etip, Mustafa Cemilevniñ aytqanlarını izaatlamağa rica etti.


text:
Rusiye nezaretindeki Aqmescit akimiyeti ava suvunmasından sebebp isitüv mevsimini uzatmağa qarar aldı. Bunı şeer memuriyeti başınıñ müavini Anatoliy Rusin bildirdi.
"Gidrometeomerkeziniñ malümatına köre, yaqın künlerde orta ava arareti tüşecek. Bunıñ sebebinden isitüv mevsiminiñ toqtatılması aqqında qarar lâğu etildi. Çoq qatlı binalar ve içtimaiy obyektler evelkisi kibi isitilecek", - yaza memurnıñ sözlerinden memuriyetniñ matbuat hızmeti.
Rusin, Aqmescitte isitüv mevsiminiñ tarihı ava qızğan soñ tayin etilecegini bildirdi.
Bundan evel Aqmescit akimiyeti isitüv mevsimi aprelniñ 22-sinde bitecek dep bildirgen edi.
Bu afta isitüv mevsiminiñ uzatılması aqqında qararnı Aqyarda da qabul ettiler.


text:
Aprelniñ 29-nda Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ İçki rayon mahkemesi imam Dlâver Halilovnıñ Savurçı (Zavetnoye) köyünde qıldırğan cuma namazını halqqa açıq tedbir olaraq sayıp, oña 30 biñ ruble para cezasını berdi. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Qabaatlı olaraq celp etilüvine dair qararda imamnıñ angi bir tedbirni keçirgeni añlaşılmay. Qabaatlav tarafı cuma namazını nasıl tasnif etti: yürüş, piket ya da miting olaraqmı? Bular añlaşılmay. Qabaatlav tarafı bunıñ yerine memuriy kodeks maddesiniñ mevzusını ğayrıdan yazdı. Qanunsız faaliyet delilleri de kösterilmedi. Mahkeme, köy sakinleri yazğan 52 müsbet hasiyetnamege emiyet bermeyip, qabaatlayıcı qarar çıqardı», – dep ayttı Kemeci.
Advokatnıñ bildirgenine köre, imamnıñ fikirince, Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresiniñ reberligi yarımadanıñ mustaqil din cemiyetlerine basqı yapa.
«İmaye bunı QAMDİ siyasetine boysunmağan mustaqil imam, mustaqil din cemiyetleriniñ taqip etilüvi dep saya. Bu din cemiyetiniñ yoq etilüvi QAMDİniñ bu regionda (İçki rayonında – QA) diniy yaşayışnı kontrol altına almaq istegini köstere. Söz sırası, müfti Emirali Ablayevni çağırmaq muracaatımız red etildi», – dep ayttı Gemeci.
Daa evel Dlâver Halilov malümat bermesi içün prokuraturağa çağırılğan edi, Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 5.26 maddesiniñ 4-ünci qısmına istinaden (qanunsız missionerlik faaliyeti) memuriy cinayet qararı berildi.


text:
Çarxo Kemera Cilayin
Çarğo Kemera(Kerra) Cılayın yaki bı name ğuyo Îlmi'ra Çarğo Neolitik Çarğe Însanura ju Demo.
Qande(Semed/Serba) u Sureu(Wağt)[bıvurne | çımeyi bıvurne]
Nu demde (Î.A.(Îsa'ra Aver{Raver} 8000-5500) wağtune verdrayira muqqayis, Kemerru'ra tenena husk u tenena duz Aletu amora vıraştene. Erd'ra(Hard'ra) yaki Kil'ra qav-qacaqo amora vıraziyene Lozungede u miyande Adırde potiye, no qeydeki Zanaate Keramik'reki dest pêkerde. Unca(Fina/Reyna) no Çarğ'de İnsanu teyniya ju(yew) caê'de Îqamet kerdeyisre raye kene ra: Familyauneke juvinre nezdiye ju cayde yene têare u niyaki Dewa en vırend nane ro. Tağıl nane dı, Heywanu/Nağuru kene weyi . Senıknoğen(tüketici)`ra verrene Zednoğeniye/Jednoğoniye(Üretici) . Kare Rose(Ticaret)'ki no demde dest pê kerdo.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ faaliyetni temin etüv bölügi «Kiyevo-Mogilânskaya akademiya» Milliy universiteti yanındaki «Krımskiye Studii» tasil-tedqiq merkezi esasında qırımtatar tilini ögrenüv usullarını azırlamaq ve kirsetmek içun bir sıra tedbirge başlay.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Birinci tedbir – «Qırımtatar tilini ögrenüvde yañı usullar» mevzusında tögerek masa 2015 senesi aprel 13-te keçirilecek.
«Muzakere neticelerine köre yañı usullar kirsetilmesiniñ esasları belgilenecektir. Böyle esaslardan biri latin urufatına keçüv, em de qırımtatar tilini ögüretüv esasınıñ tüzetüvidir», – dep bildireler qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisiniñ ofisinde.
İşbu esnasnıñ ekinci basamağı konferentsiya olmaq kerek. Tedbirde müellifler 2015-2016 seneleri qullanmağa teklif etilecek dersliklerini taqdim etecekler. Matbuat hızmeti qayd ete ki, ögretüv neticelerini semerelik ve neticelik ceetinden teşkerecekler. Konferentsiyanıñ sanı daa belli degil.
Milliy tasil mütehassısları ve qırımtatar tili derslikleriniñ müellifleri davet etile.
İşbu tedbirler Ukraina tasil ve ilim nazirligi ve İçtimaiy siyaset nazirliginiñ yardımı ile keçirilecektir.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov qırımlılarnı, zaruriyet olmasa, yarımadanı terk etmemek, Ukrainadan sıñırdaş Rusiye vilâyetlerinden çıqmağa çağırdı. Böylece Qırımnıñ şimdiki başı Qırım ile memuriy sıñırda «vatandaşlıq» qamaçavınıñ keçirilmesine seslendi, dep yaza Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ «ruporı» Krıminform.
«Qırım tışına (Ukrainağa) tek kerek olğanda çıqıñız. Bu aşaalar andan ketmegence, yarımadada qalmaq ya da Qırımğa Rostov vilâyeti ya da Ukraina ile sıñırdaş olğan Rusiye Federatsiyasınıñ diger vilâyetlerinden kirmek», – tevsiye ete Aksenov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
Kreml nezareti altındaki Qırım akimiyetiniñ reisi Vladimir Konstantinov, Qırım sakinleri pensiya islâatına qol tutacaqlarından emin. Bu aqta o sentâbrniñ 7-sinde muhbirlerge ayttı dep yaza “Krıminform”.
“Qırım sakinleriniñ ekseriyeti pensiya islâatına qol tuta. Biz arrta qalğan milletlerden olmamalımız. Amma ilerlemek içün bir sıra islâatlardan keçmek kerekmiz. Atta baştan bizge qıyın olsa da. Ama biz buña azırmız ve Qırım sakinleri bütün merkeziy akimiyetimiz ve prezidentimizniñ islâatlarına qol tutacaq”, - dedi o.
Yarımadanıñ çeşit köşelerinde Rusiye Kommunist fırqası pensiya islâatına qarşı miting ve piketler keçire, imza cıya. Çoqusı qasabalarnıñ akimiyeti böyle toplaşuvlarğa izin bermey. Sentâbrniñ 2-sinde Aqyarda qomşu Rusiye ükümetiniñ istifasını ve pensiya islâatı boyunca referendum keçirmesini talap ete ediler.
Avgustnıñ 29-ında Rusiye prezidenti Vladimir Putin televizion hitabında pensiya yaşını arttırmağa teklif etti - qadınlarğa 60 yaşınace, akimiyet teklif etken 63-kece degil. Amma aqaylarğa kelgende, Putin Medvedev akimiyetinen razı, olar pensiyağa 65 yaşında çıqmaq kerek. Bundan ğayrı, pensiyağa yaqın yaştaki halqnıñ işten çıqaruv ya da işke almamazlıq meselesi içün memuriy ve cezaiy mesüliyetni belgilemek kerek dep qoştı o.
Daa evel Kreml nezareti altındaki Qırım ve Aqyar akimiyetleri pensiya islâatı aqqında rusiye qanun leyhasına qol tuttı.


text:
Qırımda afta soñuna qadar büyük yanğın telükesi ilân etilgen. Bu aqta Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi bildirmekte.
Müessisege köre, yanğın telükesi iyün 21-23 Qırım şarqında büyüktir. Bundan sebep qurtarıcılar bir sıra areketlerni yasaqlay: quru ot yanında, ormanda tereklerniñ yanında ateş yaqmaq, manğal qullanmaq, açıq ateşi olğan tertibatnı qullanmaq; ateşni baqılmaz qaldırmaq; sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaret tüplerini atmaq; pirotehnik şeylerni qullanmaq.
İyün 18-inde Eski Qırım orman müdirliginiñ Kefe (Feodosiya) qısmında tünevin 750 metr kvadratr mıntaqada yapraq-pıtaqlar yandı.
İyün 14-ünde Eski Qırım orman müdirliginde ormanda yerge tüşken yapraq-pıtaqlar yanıp başlağan edi. Yanğın 1,15 gektarnı qaplap aldı. Ateşni söndürmek içün orman müdirliginiñ hadimleri celp etildi.


text:
Oktâbr 4 kününden başlap, Qırım musulmanları eñ büyük bayramlardan biri Qurban bayramı ya da İd al-Adhanı qayd eteler. Tamam bu künleri musulmanlar acılıq ibadetini tamamlaylar. Bayram künleri devamında, musulmanlar İbrahim Peyğamberniñ izdeşleri olaraq qurban çalalar.
Qurbanlarnı tek acılar degil de, imkânı olğan er musulman ketirmek kerek. Qurbanlıq qoy, sığır, deve ve eçki soyula. Qurbannı bayram namazından soñ uç kün keseler. Bu musulman adeti ilk evelâ maneviyatnen bağlı: er musulman elâl qazanğan parağa qurban çala ve ihtiyaclarğa tarqata.
Soyulğan ayvannı adetince üçke böleler: bir qısımını özüne qaldıralar, ekincisini sadaqa olaraq musulmanlarğa tarqatalar, uçuncisini ise soy-sop, qomşu ve ğayrı dinlerge bereler. Şu qurban etinden aş pişirip kelgen musafirlerni sıylaylar.
Qurban bayramı arfesinde
Qurban bayramı arfesinde qoqu çıqaralar. Arefe künü temizlik yapıp, yemek pişireler ve qolum-qomşuğa bereler.
Qırım tasil hadimleri birliginiñ reberi Safure Kacametova bu adetni yerine ketirip, çiberek qavurğanı aqqında Facebook-ta yazdı. «Allah epimizge tınç Qırımda eyi künler ve bayramlar yaşamağa nasip etsin», – dep tiledi Safure hanım.
Kiyevde yaşağan qırımlı Afize Memetova yarımadada bulunğan soyları içun dua etti. «Er yıl Qurban bayramı arfesinde bu yılnı nasıl etip keçirgenimni, yahşi işler yapıp oldummı? Bu yıl birinci kere bayramnı evden uzaq yerlerde qayd etecem, sabadan yaqın soylarnın elini alıp olamaycam, qabristanğa da baralmam. Bu fikirler raat qaldırmaylar, – dey Afize. – Böyle daqiqaları Allahqa şükür etmege isteysin – bizim qorantamız qavsız yaşay, bu yıl bir kimseni coymadıq. Soylar uzaqta olsalar da, Allahqa şükür – sağlar».
Qırım.Aqıqat keçirgen sorav neticelerine köre, Qırım musulmanları işğal zamanında qayd etilgen bayram, musulmanlarnı daa ziyade birleştirir,dep işanalar.
Çubarov musulmanlarnı YouTube arqalı hayırladı
Qırım musulmanları müftisi Emirali Ablayev hayırlav nutuğında yardımğa muhtac olğanlarğa bayram künleri daa çoq diqqat ayırmağa çağırdı. «Qurban bayramı devamında eski can ağırtuvlar afu etile. Bu künleri üykenlerge ürmet kösterilip, küçüklerni bahşiş ve tatlılıqlarnen quvandıralar. Yaqınlarnı hayırlağanda, öksüz balalar ve birkimsesiz qartlarnı, ağr hastalarnı unutmamalı», - dedi musulmanlar etekçisi.
Qırımğa kelmege yasaq etilgen Meclis reisi Refat Çubarov, qırımtatarlarnı YouTube arqalı hayırladı.
«Meclis ve kendi adımdan Ukraina musulmanlarnı ve bu devletnin ayırımaz parçası Qırımda yaşağan adamlarnı bu bayramnen hayırlaim. Başqa devletlerge yaşağan musulmanlarnı da bu büyük bayramnen tebrikleyim», - dedi Meclis reisi.
Bayram hayırlavını Refat Çubarov eki - qırımtatar ve ukrain tilde seslendirdi.
Bu sene «Umma» Ukraina musulmanları diniy idaresi qurban etlerini Qırım ve Donbasstan köçip kelgenlerge tarqatmağa qarar aldı. Ukraina diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov bunı Facebook- ta yazdı: «Devlette faaliyet etken bütün musulman cemaatçılıqlar kelip köçkenlerni desteklemek kerekler. «Qomşusı aç olğanda, toyıp aşağan aramızdan degil», - dep aytqan edi Muhammed Peyğamberimiz (s.a.s)».
Qırımda bayram künleri raatlıq olaraq ilân etilip, grajdanlıq mudafaası boyunca idmanlar keçirildi
İşğal etilgen Qırımda Qurban bayrmı munasebetinen bazar ertesi kününi raatlıq olaraq ilân ettiler.
Aynı zamanda şu künleri grajdanlıq mudafaası boyunca kütlevi idmanlar ötkerildi. Bunı Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Oktâbr 4 künü saba saat 06.00-dan 18.00-ge qadar Rusiye Federatsiyası ükümetiniñ qararı ile Qırım Cumhuriyeti «Cenk ve fevqulade vaziyetinde grajdanlıq mudafaası tedbirleri» serlevalı bütün rusiye grajdanlıq mudafaası idmanlarında iştirak etecek», – dep aytıla bildirmede. İdmanlarda yerli icraiy organları hadimleri, federal organları vekilleri ve yerli idare organları temsilcileri iştirak ettiler.
Bayram künleri ne ve ne yerde olıp keçecek?
Oktâbr 4 künü Aqmescit civarı Ana-Yurt qasabasında 5 yıldan ziyade qurulğan yañı cami açıldı. Yerli sakinler ibadethaneni öz küçünen qurdılar, vesiqalarnı azırladılar. Bu cami 150 adamnı sığdıra bile.
Oktâbr 5 künü Saqtaki cami azbarında bayram ötkerilecek. Onı yerli «Yañı cami» cemaatçılığı, "MÜSLİM" yaşlar mecmuasınıñ desteginen azırladılar. Tamam şu künü Bağçasarayda, qırımtatarlar toplu yaşağan Han-Çayır qasabasında kütleviy tedbir teşkil etildi. Sport yarışlarınen beraber, milliy-ameliy sanat nümüneleri, milliy yemekler, kontsert taqdim etildi.
Aqmescitte ise, «Qurban küreşleri» tedbiri keçirildi. Onı «Küreş» milliy federatsiyası, milletlerara işleri ve sürgünge oğratılğan grajdanlarnıñ meseleleri boyunca komiteti azırladılar. Yarışta Avropa çempionları, Rusiye, Ukrainadan kelgen belli küreşçiler iştirak ettiler. Ğaliplerge adetince qoçqarlar ediye etildi.
Oktâbr 6 kuyun Canköy rayonı Qalay milliy mektebinde ve İslâm Terek rayonı Pervomayskoye köyünde bayram tedbirleri ötkerilecek.


text:
Qırımnıñ rusiyeli Devlet Şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasov yarımadanıñ İslâm-Terek rayonında qırımtatar halqı ile körüşti. Rayonnıñ rusiyeli memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, körüşüvde İlyasov «Qırım» cemaat areketiniñ faaliyeti ve bir yıl içinde qırımtatar halqınıñ taqdirinde olğan deñişüvler aqqında tarif etti.
«Biz 23 yıl devamında yapılmağan şeyni bir yıl içinde yapıp oldıq! Böylece, misal içün, Aqmescitte 180 daireli ev quruldı. Olardan 90 daire endi insanlarğa berildi, daa 90 berilecek. Bağçasarayda 70 daireli ev sakinlerini bekley. Aqmescit rayonı «Hoşkeldi» qasabasında bir 500 ailege gaz keçirildi», – bildire İlyasovnıñ sözlerini matbuat hızmeti.
Onıñ sözlerine köre, «Qırım» akimiyet ile Rusiye qanuniyeti çerçivesinde işbirlikte bulunıp, halqnıñ meselelerini çeze.
Rusiye tarafdarı olğan «Qırım» cemaat areketi 2014 senesi dekabr ayında teşkil etildi.
Malüm olğanı kibi, «Qırım» konferentsiyasınıñ işitirakçileri Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğanğa Bütündünya qırımtatar kongressine qol tutmamaq rica ettiler.


text:
Bиkипeдия:Turında
Wikipedia ul böten dönyadan kergän uquçıları tarafınnan tözelä torğan irekle eçtälekle entsiklopediä. Wikipedia ul wiki-säxifä, yäğni anıñ mäqälälärne härkem tözätä ala, wä monıñ öçen här bit başında bulğan üzgärtü östenä genä törtäse.
Wikipedia ul Wikimedia Foundation, Inc. şirkäteneñ säwdäbilge.
Baştan İngliz telendä genä bulğan Wikipedia 2001 yılnıñ 15 ğinwarında cibärelgän ide.
2004 yılnıñ 15 sentäberdä Wikipedia Tatar telendä dä açıla wä bu köngä 320 169 mäqälä cıyılğan.
Wikipedia eçendä saqlanğan bar mätennär, räsemnär wä başqa törle eçtälek GNU häm İrekle İstälek röxsätnämäläre buyınça taratıla (monı uqı: qälämxaq turında).
Säxifä tarixı wä küzätülärYзrәpTү
- Wikipedia säxifäse, anıñ tarixı wä yış birelä torğan sorawlar
- Wikimedia Foundation, Wikipedia'nıñ tabışsız ana şirkäte
- Tatarça bülege, anıñ Cämğiät üzäge häm MMÇ'da taswirlanuı
Wikipedia eçtälegenä küzätüYзrәpTү
- Soñğı üzgärtmälär — soñğı minutlarda bulğan üzgäreşlär.
- Yaña bitlär, bulırğa tieşle mäqälälär, soralğan mäqälälär, yä berençe eläkkän bit.
Wikipedia belän eşläwYзrәpTү
Beleşü bitläre: bezneñ sälämläw bitebez, nigezlärebezgä qısqa küzätü, yaña möxärrirlärebez öçen kiñäşçe, yä säxifädä gizü/üzgärtü buyınça töp yärdäm bite.
Säxifä äğzäläre belän elemtägä çığuYзrәpTү
Sorawlar öçen töp urın bularaq bezdä bäxäslek eşli.
Monı da qaraYзrәpTү
- Wikipedia nöfüse, dusları
- axşaş säxifälär.
- Wikipedia:Qäğäzle yurama


text:
Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş-naziri Sergey Aksönovnıñ mesleatçsı, Rustam Temirgaliyev, sentâbr ayında Qırım Devlet şurasına deputat olaraq saylanmağa istemey.
Bunı o Facebookta yazdı.
«Soñki vaqıtları eñ çoq berilgen sual: «Siz Qırım Devlet şurasına ötkerilecek saylavlarda iştirak eteceksizmi ve qaysı firqa adından?». Yoq, dostlar, iştirak etmeycem. Menim başqa niyetim bar – men icraiy akimiyet organlarında çalışıp, daa çoq fayda ketiririm. Mart 16 künü referendumdan soñ, Qırım Rusiye Federatsiyasına qoşulğanınen, menim siyasiy mevamım daa çoq añlayışlı oldı – RUSİYE!»,- yazdı Temirgaliyev.
Qırım işğal etilgen soñ, Rustam Temirgaliyev Qırım «baş naziri muavini» vazifesini aldı. Amma, çoqqa sürmeden, iyün 11 künü «parlament», Temirgaliyevnni istifası aqqında arizasını qabul etti. O vaqıt Qırımlı siyasetşınas Aleksandr Formançuk qayd etkeni kibi, Temirgaliyevniñ istifası Rusiyedeki kadrlar ile bağlı siyasetnen bağlı.
Keçenlerde, içtimaiy ağlarda Temirgaliyevni apiske almaları mümkünligi aqqında malümat tarqağan edi, amma o, bu öşeklerni red etti.


text:
Aprelniñ 2-sinde Qırım yollarında eki yol qazası neticesinde üç adam zararlağan, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti.
“Lada 2114 ve KIA Shuma maşnalarınıñ çatışması yüz bergen. Yol qazası neticesinde eki adam yaralanğan. Vaqia yerine FVN hadimleri, acele yardım ve Devlet Yol hızmeti kelgen”, - denile beyanatta, amma vaqia yeri belgilenmegen.
Daa bir yol qazası, matbuat hızmetine köre, İslâm Terek (Kirovskiy) rayonınıñ Oy Quyu (Vladislavovka) köyünde olğan.
Martnıñ 29-ında Qırımnıñ Yedi Quyu (Leninskiy) rayonında yengil ve yük maşnalarınıñ iştiraginen yol qazası yüz berdi, onıñ neticesinde bir adam yaralandı


text:
Rusiyege boysunğan Fevqulade vaziyetler nazirliginiñ Qırım idaresi iyül 17-ge qadar yarımadada anomal sıcaq olacağı aqqında haber ete, orta ava arareti 32-37 derece teşkil etecek.
Bundan sebep, qurtarıcı hızmetiniñ malümatına köre, iyül 12-15 künleri Qırımda yüksek yanğın havfı beklenile.
Bundan evel Qırımda şiddetli yağmurlarnen furtunalı ava üküm süre edi.
İyün ayında şiddetli yağmurlar neticesinde yarımadada soqaqlar, bazı rayonlarda şahsiy evler suv astında qalğanı aqqında malümat bildirilgen edi.
Bu sene iyün 24-ten başlap Qırımda fevqulade yanğın telükesi rejimi ilân etildi, bundan sebep yarımada ormanları ziyaretler içün vaqtınca qapatıldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda arbiy biletlerni aluv müddeti aprel ayınıñ başına qadar arttırıldı. Bunı Qırım «Nazirler şurası» reisiniñ birinci muavini Mihail Şeremet dekabr 22-de Qırım arbiy komissarlıqlarını ziyaret etkende bildirdi, – dep haber ete Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Berilgen malümatqa köre, Mihail Şeremet arbiy biletni vaqtında almağan adamlar para cezasını alacaqlar degen malümatnı resmiy şekilde red etti.
«Yarından itibaren Qırım Cumhuriyetiniñ MÇS hadimleri arbiy komissarlıqlarda nevbetler meselesini al etmek içün çadırlarnı quracaqlar», – dedi Şeremet.
Malüm ki, işğal etilgen Qırımnıñ arbiy komissarlıqları «soñki ziyaretçige qadar» çalışalar.
Bunıñ sebebi dekabr 20-ne qadar arbiy cedvelge adnı yazdırmağanlar para cezasını alacaqlar degen haber oldı.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
MDT “Qırım ve Sevastopol müsülmanları Diniy İdaresi” ilân ete! Mayısnıñ 18-nde Qırımnıñ bütün camilerinde sürgünlik qurbanlarına bağışlanğan dua merasimleri ötkerilecek. Dua üyle namazından soñ keçirilecek. Müsülmanlar, vahşiy sürgünlikke oğratılğan, Vatanğa qaytamayıp, ğurbelikte elâk olğan vatandaşlarnı añacaqlar.
Dua merasimleri Qırımdan qırımtatar, yunan, ermeni, bulğar, alman ve başqa halqlarnıñ sürgünligine bağışlanğan tedbirler çerçivesinde ötkerilecek.
Böyle etip, mayısnıñ 18-nde Lenin adına bulvarda yerleşken hatıra taşı, QFU-niñ Nebatat bağçası ve Qırım ve pedagogika universitetiniñ “Tiklenüv” kompleksine gülçemberler qoyulacaq. Şu künü saat 12:00-de Bağçasaray rayonı, “Süren” stantsiyasındaki memorial kompleksi yanında kontsert-rekviyem, aqşam ise, saat 20:00-de Lenin adına meydanda “Yüregiñde çıraq yaq” adlı aktsiya keçirilecek.
Mayıs 18 künü – qırımtatar halqı içün matem bir kündir. 1944 senesi mayısnıñ 18-nde qırımtatarlarnı Orta Asiya ve Uralğa sürgün ettiler. Eki kün içinde 180 biñ qırımtatar Vatanından quvuldı. Bunıñ aqibetinde halqnıñ 46% elâk oldı.
QMDİ MDT matbuat hızmeti


text:
Aqmescitte energosaqlama rejimi kirsetile, bundan sebep müessiselerniñ çalışmalarını toqtatmaq qararı alındı.
Bu aqta Rusiye nezaret astında bulunğan Aqmescit Memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Berilgen malümatlarğa köre, qurucılıq işhaneleri de bu cedvelde bar.
«Pompa stantsiyaları ve başqa içtimaiy ceetten mühim olğan obyektler muhtar energosaqlama menbasına keçirilecek. «Krımtrolleybus» işhanesine elektronaqliyatnıñ çalışmasını vaqtınca toqtatmaq avale etildi. İçtimaiy ğıda müessiselerine fevral 29 künü 0:00 - den mart 1 künü 24:00 - ke qadar muhtar energosaqlama menbasına keçmege tevsiye etilgen», – dep bildirile mesacda.
Memuriyetniñ bildirgeni kibi, böyle tedbirlerniñ keçirilmesi «üçünci energokopürniñ bağlanması ve onıñ azırlıqlarınen bağlı.» Belgilengen vaqıtta Aqmescitte, cedvelge köre, devamlı ve sıralı ışıq söndürülmesi de mümkün.
Bundan evel haber etilgeni kibi, şeerde soqaqlardaki yarıq da iqtisat etilmesi içün söndürülecek.
Rusiye astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ yaqarlıq ve energetika naziri Svetlana Borodulina fevral 29 künü «RİA Novosti» agentligine yapqan arizağa köre, Kubandan Qırımnıñ bazı rayonlarına elektroenergiya berilüvniñ sıñırlaması müstesna alında tamir işlernen bağlı. Qayd etilgeni kibi, energokopürniñ ekinci sırasınen bağlı işler aprel - mayıs aylarına qadar bitirilmege planlaştırıla.
Dekabr 30 künü Herson vilâyetinde yerleştirilgen elektrotayamanıñ ihtimal patlavı sebebinden Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırımğa 250 megavat bergen elektrik keçirme ağı tamir etilgen, lâkin yarımadağa onıñ temin etilmesi añlaşma bitkeni içün berilmey.
Şimdiki vaqıtta, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüri yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.Sakinlerniñ çoqusı regionlarğa köre adaletsizli üleştirüvğa şikâyet etmekteler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Oktâbrniñ 1-nde Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar faali ve siyasetçi Nariman Celâlnıñ apiske alınmasına qarşı berilgen istinaf şikâyetini baqıp, tevqif müddetini bir künge qısqarttı. Böylece, faal SİZO-da noyabrniñ 3-nece bulunacaq. Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Nikolay Polozov haber etti.
«Bizim fikrimiz böyledir, bu kibi mahkeme oturışları açıq şekilde keçirilmeli. Amma mahkeme oturışı qapalı keçirilgenini, adamlarnıñ toplanmasınıñ ve Nariman Celâlğa destek bildirilmesiniñ qarşısını almaq içün mahkeme binası yanında avtozaklar ve Rusiye gvardiyasını köremiz. Bu, Rusiye akimiyetiniñ qırımtatar halqına qarşı yapqan şeylerdir: sustırmağa, boğmağa, uzun yıllar apis cezası ile qorqutmağa tırışa. Mahkeme qararına kelgende, mahkeme Kiyev rayon mahkemesiniñ qararnı deñiştirip, tevqif müddetini bir künge qısqarttı. Elbette bu qanunsızdır. İstinaf mahkemesiniñ bu qararını temyiz etecekmiz», – dedi Polozov.
Mahkeme oturışı başlamazdan evel Rusiye polisiniñ hadimleri kelgen insanlarnı mahkeme azbarına yibermeyip, olarnıñ pasport malümatını yazıp aldılar. Polis hadimleri mahkeme binası yanında faal Leylâ Yaşlavskayanı tuttılar.
Polozovnıñ bildirgenine köre, Nariman Celâlov mahsus blokta tutula – tek tış dünyanen degil, diger mabüslernen bile bağı mümkün olğanı qadar sıñırlanğan SİZOnıñ mahsus bölüginde.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, faalniñ qabaatlavı sertleştirildi, şimdi 20 yılğa qadar azatlıqtan marum etile bile. FSB, Nariman qabaatlanğan diversiya yapıluvına yardım etüvni diversiyada iştirak etüvge deñiştirip, qabaatlavnı sertleştirgen edi.
ABD OSCE missiyası Nariman Celâlnı ve üç doğmuş qardaş Ahtemovlarnı acele azat etmesine çağırğan edi.
ABD OSCE missiyası Nariman Celâlnı ve üç doğmuş qardaş Ahtemovlarnı acele azat etmesine çağırğan edi.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Bu sene Qırımda Yekâne devlet imtianını üç biñ talebe bermege istedi.
Bunı Tasil ve ilim saasında nezaret boyunca federal hızmetiniñ yolbaşçısı Sergey Kravtsov bildirdi, haber ete Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Onıñ malümatına köre, bu sene yarımadada 20 biñge yaqın mezun olacaq, olardan 15% imtianğa qoşulacaq.
Beyanatta şunı da qayd eteler ki, Qırım ve Aqyar talebeleri içün bu sene Yekâne devlet imtianı mecburiy olmasa da, er kes onı bere bile.
Yarımadada berilgen diplom ve attestatlar Ukrainada tanılmay, mektep mezunlarına ZNO bermek içün memleketniñ qıtaiy qısmında yerleşken mekteplerde attestatsiyadan keçmek kerek. Qırımlılar içün eñ oñaytlı şaraitlerni Halqara ukrain mektebi teklif ete, mında imtianlarnı internet vastası ile bermege mümkün.
Ukraina Tasil ve ilim nazirliginde bildirilgeni kibi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım, Donbass mezunları ukrain attestatlarnı ala ve ukrain aliy oquv yurtlarına kire bileler.


text:
Ukrain IT mütehassısları «Crimean Wars» bilgisayar oyunını işlep çıqardılar, mında topraqnı «zapt eticilerden» qurtarmağa, qarşılıq köstermege mümkün.
Qırım.Aqiqatqa oyun müelliflerinden biri Sergey Katriç aytqanı kibi, «Crimean Wars» oyunını uydurmaq ğayesi apansızdan peyda oldı. «Öyle bir şey yapayıq, atmağa ve tuvğan topraqnı qurtarmağa mümkün olur».
Onıñ sözlerine köre, başta şaqa ete ediler, soñra sınap baqmağa qarar aldılar, ressamnı taptılar.
Dey ki, endi izaatlar bar. «İnsanlar, ğaliba, begene», – dey o.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Rusiye Energetika nazirligi iyülniñ 28-nde, cuma künü bütün Qırımnı ışıqsız qaldırğan qazanıñ sebeblerini beyan etti. Rus nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire ki, qazanıñ sebebi – avanıñ fevqulâde sıcaq arareti olğanı, elektrik aqımı avtomatik şekilde kesilgenidir.
«Krasnodar vilâyetiniñ cenübiy-ğarbiy energetik rayonında avanıñ fevqulâde qızması sebebinden VL-500 kV (ava ağları) acele söndürildi, bunıñ aqibetinde Qırımnı energiyanen teminlegen KVL 220 kV (kabel-ava ağları) elektriksiz qaldı», – dep bildire Rusiyeniñ nazirligi.
Rusiye Energetika nazirliginde, şimdiki vaqıtta ava ağlarınıñ köçürilmesi içün tamir işleri alıp barılğanı haber etile, vaziyetni «energetika naziriniñ muavini Andrey Çerezov şahsen nezaret etkeni» bildirile.
İşğal etilgen Qırım iyülniñ 28-nde bütünley ışıqsız qalğan. Bunıñ sebebi qomşu Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde yüz bergen qaza eken. Elektrik aqımını ketirgen ağlarnıñ dörtü de qaza sebebinden kesilgen.
2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
İyülniñ 9-da Vilniusteki «Multikino» kinomerkezinde qırımtatar halqınıñ sürgünligi aqqında «Haytarma» filmini kösterecekler.
Bunıñ teşebbüsçisi Litva tatarlar cemiyetleriniñ Birligi ve qırımtatar diasporasınıñ faal erbabı Seytumer Çurlu oldılar.
Litva tatarlarnıñ cemiyetler Birliginiñ reisi Adas Yakubauskas malümatına köre, kiriş paralı olacaq, lâkin bütün sermiyalar qırımtatar halqına yollanılacaq.
Tedbirge baş qaraman rolüni icra etken Ahtem Seytablayevniñ kelmesi beklenile.
«Haytarma» Qırımda çıqarılıp, qırımtatar halqınıñ 1944 senesi mayıs 18-de olıp keçken faciasını butünley tasvir ete. Levhada profesional aktörlarnen beraber adiy adamlar da iştirak etti.


text:
Bunıñ kibi qanunnı Rusiye prezidenti Vladimir Putin bugün, iyün 4-de, imzaladı.
Putin «Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşlığı aqqında» qanunğa kirsetilgen deñişmelerni imzaladı, olarğa binaen, devletten eki vatandaşlıq bar olğanını gizlegen şahıslar cinaiy mesülietke çekilecek.
Mayıs 23-de Devlet duması qanun deñişmelerini qabul etti ve mayıs 28-de Federatsiya Şurası olarnı tasdıqladı.
Olarğa köre, Rusiye vatandaşları diger devletniñ vatandaşlığını qabul etse, bunı eki ay içinde Federal migratsion hızmetine bildirmeli.
Aks alda 200 biñ rublege qadar cinaiy para cezası ya da 400 saatke qadar mecburiy işler olması mumkün. Eki vatandaşlıq aqqında yañlış malümat tarqatılması içün 500-den 1000 rublege qadar memuriy para cezası belgilene.


text:
Aluşta şeer mahkemesi şeer şurası deputatı Pavel Stepançenkonı qanunsız halq ögünde merasimni teşkil etkeni ve politsiya hadimleriniñ talaplarına itaat etmegeni içün qabaatlı tanıdı, dep bildire «Tvoya gazeta».
Neşirniñ malümatına köre, mahkeme Stepançenkoğa qanunsız miting içün 30 saat içtimaiy işler ve politsiyağa itaat etmegeni içün 5 kün apiste bulunma cezasını belgiledi. Mahkeme zalından onı vaqtınca bulunma izolâtorına alıp ketirdiler.
Aluştada iyün 4-te politsiya şeer yalısında inşaatqa qarşı çıqqan yerli sakinlerniñ toplaşuvını dağıttı. Dağıtuv vaqtında rusiyeli politsiya hadimleri yerli deputat Pavel Stepançenkonı ve onı qoruğan eki kişini yaqaladı.
Stepançenkonı politsiya şeer bölüginde tahminen yedi saat tuttılar ve eki memuriy protokol tizdiler, bundan soñ o yiberildi. O, urma ve onıñ adına uquq qoruyıcılar tarafından qorquzmalar aqqında bildirdi. Diger eki yaqalanğan kişini – Leonid Litvinçuk ve Ruslan Marinkovnı rusiyeli politsiya hadimleri tek iyün 6-da yiberdi.
İyün 9-da Litvinçukke 25 saat içtimaiy işler ve 2 kün apiste bulunma cezası belgilendi.
Aluştada yüz bergen vaqialarğa izaat berip, Qırım politsiyasınıñ matbuat hızmeti yolbaşçısı Olga Kondraşova, «politsiya Aluştada qanunsız mitingni toqtattı», dep añlattı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Advokat Olga Dinze mayısnıñ 7-nde Rusiyeniñ Tver vilâyetindeki Torjok şeeriniñ №4 tüzetüv koloniyasınıñ ceza izolâtorında tutulğan qırımlı ukrain faali Volodımır Baluhnı ziyaret etti. Onıñ sağlıq vaziyeti «pek fenalaştı», dep bildire Qırım aq qorçalayıcı gruppası.
«Ceza izolâtorında tek ötmek aşay ve suv içe. Advokatnıñ aytqanına köre, sağlıq vaziyeti pek fenalaştı. Ayaqları şişken, bunı birden köresiñ, büyrek hastalığınıñ işaretidir», – dep aytıla haberde.
Aq qorçalayıcılarnıñ malümatına köre, bu sefer ukrainalı ceza izolâtorından mayısnıñ 19-nda çıqmalı. Bu aqta koloniyanıñ memuriyeti haber etti.
Berilgen malümatqa köre, mayısnıñ 7-nde Ukrainanıñ Rusiye konsullığınıñ vekiline Volodımır Baluh ile körüşmege izin berilmedi. Koloniyanıñ hadimleri, Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ malümatına köre, Baluh Rusiye vatandaşı ola, dep bildirdi. Bunı tasdıqlaycaq bir de bir malümat berildi.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Rusiye ilhaq etken Qırımnı qaytarmaq içün taqımınıñ "bir qaç formatı" bar olğanını ayttı, amma tafsilâtlarnı açıqlamadı.
Bunı o, sentâbr 13-ünde Kyivde 16-ncı "Yalta Avropa strategiyası" forumında ayttı.
"Eñ qıyın vaziyet Qırımnıñ qaytarılmasınen bağlı. Açıqtan aytayım: biz, bir qaç formatımız bar, dep tüşünemiz, bir qaç ğayemiz bar, amma olar aqqında sizge aytıp olamayım. Bu, almaşuvnen kibi, erte olacaq, onıñ içün bir de birisi ğayelerimizni qullanğanını istemeyim. Menim müim körüşüvlerim olacaq. Men, Amerika Qoşma Ştatları prezidentinen körüşüvni bekleyim. Biz model aqqında tüşünecekmiz... Mümkün olsa, bu yerde toqtabayım. Amma biz, Qırımnı qaytarmaq içün küreşecekmiz ve yalıñız sözlernen degil", – dedi Zelenskıy.
Kyivde sentâbr 12-sinde 16-ncı "Yalta Avropa strategiyası" forumı açıldı, anda sentâbr 13-ünde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy da keldi.
Bu yıl forumnıñ adı – "Baht şimdi. Burhanda dünyanıñ yañı yanaşmaları" edi. Teşkilciler, konferentsiyada 26 memleketten 400-den ziyade belli siyasetçi, diplomat, iş adamı, cemaat faali ve ekspert iştirak etkenini haber ete.
Tedbir sentâbr 14-üne qadar keçirilecek.
"Yalta Avropa strategiyası" (YAS) – Ukrainanıñ Avropa kelecegi muzakere etilgen forum. 2004 senesinden 2013 senesine qadar YASnıñ er yıllıq körüşüvleri Yaltada Livadiya sarayında keçe edi. Rusiye Qırımnı ilhaq etkeninden soñ, konferentsiya keçirüv yeri – Ukraina paytahtı Kyiv oldı.


text:
Meşur Qızıl Qoba yaqınlarındaki Suv Uçqan şelâlesi – Aqmescit rayonınıñ Anğara köyü yanında yerleşken “Qızıl Qoba ayırığı” landşaft ve raatlıq parkınıñ diqqatqa lâyıq yerlerinden biridir.
Qayd etmelimiz ki, pakr ekologik turizm obyekti olaraq soñki bir qaç ay içinde deñişti: köşükler ve sundurmalar yañartılğan, yañı bala ve sport meydanları tiklenilgen, Qızıl Qoba özeniniñ yalısı boyunca ağaçtan merdivenler donatılğan. Bunıñ üzerinde ayırıqnıñ suv anbarları – özenler, şelâleler ve tıynaqlar ile vaziyet ise pek deşetlidir. Olar pek saylaştı, bazıları ise bütünley qurudı.
Evelleri, qar irigende ya da şiddetli yağmurlar yağğanda Suv Uçqan, soñra Qızıl Qaza özeni de Bazar Oba bayırınıñ capından şuvuldap aq edi. Şimdi ise tek bazı yerlerde biraz tamçı-tamçı suv aqa. Bugünde bir vaqıtları dülber Suv Uçqan şelâlesi böyle körüne.
Quruğan uçansuv ve saylaşqan “yaşlıq vannaları”: Qızıl Qoba qışta (fotogalereya)
Meşur Qızıl Qoba yaqınlarındaki Suv Uçqan şelâlesi – Aqmescit rayonınıñ Anğara köyü yanında yerleşken “Qızıl Qoba ayırığı” landşaft ve raatlıq parkınıñ diqqatqa lâyıq yerlerinden biridir.


text:
Yanvar 31-de Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov, Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca mahkemede şaat olaraq sözde bulunıp, Çiygoznıñ 2014 senesi fevral 26-da keçirilgen mitingde kütleviy nizamsızlıq teşkil etilmesinde rolü aqqında bir şey bildirip olamadı.
Bu aqta adliyeci Nikolay Polozov haber etti.
«Hususan Çiygoznıñ areketleri aqqında aytqanda, o (Aksönov – Avdet), miting iştirakçileriniñ bazıları binağa kirgenleri ve Çiygoznıñ areketleri arasında, gaz sepüvi ve Çiygoznıñ areketleri arasında, zorbalıq ve Çiygoznıñ areketleri arasında iç bağnı qayd etip olamadı», – dep bildire «Radio Svoboda» adliyeciniñ sözlerini.
Polozovnıñ bildirgenine köre, Aksönov, Sergey degen bir şahısnı añdı, qaysı biri Kiyev milliyetçileriniñ emissarı edi ve Aksönovğa ayttı ki, mitingde onlarca milliyetçiler buluna, Qırım yolbaşçısı ise qayd etti ki, onlarca qırmızı-qara bayraqlarnı kördi.
Adliyeciniñ haber etkenine köre, «toplaşuvnıñ birinci qısmında Sergey Aksönov ayttı ki, o, «halq göñülli quvetleriniñ» teşkilâtçısı oldı. O ayttı ki, bu, qayd etilmegen askerleştirilgen teşkilâttır».
«Aksönov ilân etti ki, bundan evel üç kün içinde (fevral 23-ten, göñülli quvetler teşkil etilgen kün, fevral 26-ğa qadar) bir qaç yüz zırhlı yelek, kaska ve qalqan satın alındı. «Halq göñülli quvetleri» iştirakçileriniñ çoqusınıñ vatandaş silâsı bar edi. Bu ise, «Russkoye Yedinstvo» firqası ve şahsen Aksönov eñ azdan nasıldır silâlı davağa azırlanğanınıñ delili ola», – dep ayttı Polozov.
Bunen beraber, o qayd etti ki, Aksönov Namus inqilâbı vaqtında Kiyevde yüz bergen vaqialarğa esaslanğan edi.
«Aksönov aytqan edi ki, Kiyevdeki vaqialarda bir qaç Qırım militsioneri elâk oldı, ve bu, onıñ fikrince, bu yerde yapqan areketlerini aqlay», – dep qoştı adliyeci.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, Aluşta regional Meclisi (Rusiye Federatsiyası territoriyasında 26.04.2016 s. mahkeme qararınen yasaq etilgen) idaresiniñ sabıq yolbaşçısı, şeer memuriyeti yolbaşçısınıñ sabıq muavini Enver Arpatlınıñ video bağ vastasınen sorğuğa çekilmesi fevral 2-ge planlaştırılğan. O, Ahtem Çiygoznıñ işi boyunca qabaatlavnıñ esas şaatlarından biri oldı.
Bu künleri qırımtatar faali Ahtem Çiygoznıñ yaqalanuvından eki yıl toldı. O, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamenti yanında kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etkeninen qabaatlana.
Foto: RİA Novosti
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Ukraina TİN başı Dmıtro Kuleba Avropada işbirlik ve telükesizlik teşkilâtınıñ Demokratik institutlar ve insan aqları bürosınıñ müdiri Matteo Mekaççi ile körüşüv vaqtında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdaki insan aqlarınıñ bozuluvlarını ve ukrain siyasiy mabüsleriniñ aqlarınıñ qorunmasını muzakere etti.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmetinde bekrilgen malümatqa köre, nazir Ukrainanıñ milliy qanunlar ve halqara uquq qaidelerine uyğun olaraq Ukrainanıñ muvaqqat işğal etilgen topraqlarındaki insan aqları vaziyetiniñ regional ve halqara monitoring mehanizmleriniñ, şu cümleden uzaqtan monitoringiniñ kerekligine diqqat çekti.
«Körüşüvniñ ayrı bir mevzusı Rusiye Federatsiyası tarafından Qırımda ve Rusiyeniñ topraqlarında qanunsız tarzda apishanelerde tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ aqlarınıñ qarunması oldı», – dep qoştılar nazirlikte.
Evel ABD Devlet kâtibi Entoni Blinken, ABD Ukraina ve dünyanıñ diger memlekteleri siyasiy mabüsler kibi sayğan Qırım sakinleri ve diger ukrainlerniñ azat etilmyesi üzerinde çalışqanını bildirdi.
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ studiyasında Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğalge qarşı tirenüv kününe bağışlanğan marafon vaqtında Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova deñişüv ile bağlı er angi aytışmalar buzlatılğan, dep bildirgen edi.
Advokat Nikolay Polozovnıñ bildirgenine köre, bugünde-bugün 130 Ukraina vatandaşı Rusiyede ya da Qırımda tutula.


text:
Bütündünya tatarlar kögressiniñ Prezidenti Vasil Şayhraziyev dostane ziyaret ile Qırım Müftiligine keldi.
Qırım Müftisi hacı Emirali Ablayevniñ Tatarstandan kelgen musafirlernen körüşüvinde Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeerinde Tatarstan Cumhuriyetiniñ daimiy temsilcisi Ruslan Şayahmetov da iştirak etti.
Körüşüv çerçivesinde taraflar İtil boyu Bulğarnıñ İslâmnı qabul etüviniñ 1100-yıllığına bağışlanğan tedbirlerni muzakere ettiler. Bundan da ğayrı, Qırım ve Tatarstan Cumhuriyetleriniñ diniy tahsil, maarif ve diniy erbaplarnıñ azırlanuvı meselelerinde işbirligi muzakere etildi.
Taraflar Rusiye Federatsiyasında İslâm mirası abideleriniñ ve musulmanlarnıñ ananeviy medeniyetiniñ saqlanuvı ve yayğınlaşmasınıñ müimligini qayd ettiler.
Taraflar bir-birine hatıra bahşışlarını ediye etti ve işbirlik aqqında añlaştılar.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiyede ve işğali altındaki Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasağı yıllığında halqara toplulıqnı «Qırım ve Qara ve Azaq deñizleri üzerinde Ukraina devlet suvereniteti ğayrıdan tiklengenine qadar Rusiyege basqı quvetleştirmesini devam ettirmesine» çağırıp, yarımada meselelerini aprelniñ 30-nda olacaq «normand formatında» muzakere etmege teklif etti. Bu aqta o, Facebook saifesinde yazdı.
«Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa ve etnik ukrainlerge qarşı quvetleştirilgen repressiyalar vaziyetinde, Rusiye işğalcileri qırımlı siyasiy mabüslerni azat etmege razı olmağanda, Rusiye Federatsiyası resmiy vekilleriniñ «Qırımnıñ kimge ait olğanına dair mesele» qapalı degen lafları vaqtında, 2020 senesi aprelniñ 30-na keçirilüvi planlaştırılğan nazirler seviyesinde «normand formatı» video konferenktsiyasınıñ iştirakçilerini vaqtınca işğal etilgen Qırımda insan aqları ve qırımtatar halqınıñ vaziyetini muzakere etmelerine çağıramız», – dep qayd etti Çubarov.
Onıñ bildirgenine köre, qırımtatar halqınıñ temsiliy organı olğan Meclis yasağı «Rusiyeniñ Qırım istilâsına açıq şekilde qarşı çıqqan ve devam etken ilhaq ıntıluvlarına qarşılıq köstergen Qırımnıñ tamır halqınıñ iradesini ve birligini bozmaq içün Moskvanıñ cinaiy areketlerinden biri ola».
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaqlanması işğalci devletniñ halqara uquqnıñ temel normaları, hususan Irqiy ayırım şekilleriniñ yoq etilüvine dair halqara şartname, Avropa Şurasınıñ insan aqları ve esas serbestliklerini qoruv şartnamesi, BM tamır halqlarınıñ beyannamesinini ihmal etkenini ve bozğanını kösterdi», – dep bildirdi Meclis reisi.
Onıñ qayd etkenine köre, «Meclis azaları işğal etilgen Qırımda taqip etile».
Onıñ aytqanına köre, Rusiye «onı qırımtatarlarnı temsiliy qurulışlarını, hususan Meclisni saqlap qalmaq imkânlarını sıñırlağan qararlarnı qabul etmesinden ya da desteklemesinden vazgeçmesine, em de Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reberleri ve azalarınıñ Qırımğa kiriş-çıqışlarını temin etmesine mecbur etken BM Halqara Mahkemesiniñ 2017 senesi aprelniñ 9-nda alğan Emrini açıq-açıq körmemezlikke ura».
2016 senesi Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, soñra da Rusiye Yuqarı mahkemesi qırımtatarlarnıñ temsiliy organı olğan Meclisni yasaqlamağa qarar aldı. Onı Rusiye topraq bütünligini bozmağa tırışa ve insanlarnı qorquza dep, ekstremist teşkilât dep sayğanlar.
Meclis yasağı teklifi işğal etilgen Qırımnıñ sabıq prokurorı Natalya Poklonskayağa aittir.
2017 senesi Ukraina BM halqara mahkemesinde Rusiyeni Ukrainadaki terrorizm tedbirlerine para bergeni ve qol tutqanı, em de Ukrainağa qarşı istilâ yapıp, ırqiy ayırımda iştirak etkeni sebebinden mesüliyetke çektirmek içün oña qarşı dava açtırdı.
Ukraina, BM Halqara mahkemesine muracaat etip, vaziyetniñ acele olğanına emiyet berip, vaqtınca tedbir almağa rica etti. 2017 senesi aprelniñ 19-nda mahkeme Ukraina talaplarınen bağlı Rusiyege qarşı muvaqqat tedbirlerini kirsetmege qarar aldı.
Vesiqada Rusiyeden Meclis faaliyetini yasaq etmek qararı ile qırımtatar halqınıñ menfaatlarını temsil etmesi mevzusında aq-uquqlarınıñ bozulmasını toqtatmağa ve işğal etilgen yarımadada ukrain ve qırımtatar tillerinde tasil berilmesini temin etmekni talap etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescit şeer memuriyetinde bildireler ki, Rusiye qanuniyeti mektep binalarınıñ mütenasip qoruları olğanını talap ete eken.
Beyanatqa köre, al-azırda şeerniñ aman-aman er bir mektebi qoralanmaq kerek.
«Mektep etrafında olacaq qoranıñ uzunlığı 5 km olmalı. İşlerniñ tahminiy masrafı 178 million rubleni teşkil ete, daa 130 million ruble mektep ve bala bağçalarında yanğın signalizatsiyasınıñ qoyulmasına kerek», – dedi Aqmescit memuriyeti başını birinci muavini Sergey Krutsük.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Noyabrniñ 12-nde Kyivde keçirilgen VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatları konferentsiyasına 76 delegat keldi, dep bildirdi teneffüste Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina halq deputatı Refat Çubarov.
Onıñ qayd etkenine köre, «Qırımdan çıqqanda manialarğa oğrağan» delegatlarnıñ çoqusı işbu konferentsiyanıñ qararlarına esaslanacaq.
Çubarovnıñ aytqanına köre, eñ yaqın vaqıtta Qırımtatar Milliy Meclisi, saylavlarnı keçirmege imkân olmağanı içün «Qırım işğali şaraitlerinde vekâletlerini qaldıramağan» Qurultay delegatlarına «vazifelerine devam etip-etmeyceklerini qarar almağa» imkân berecek mehanizmni belgileycek.
Refat Çubarov, Qurultay delegatı vazifelerini eda etemeycekler «pek az olacağından» emin.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyasına işğal etilgen Qırımdan bazı iştirakçiler yarımadada basqığa oğramaq telükesi bar olğanı içün kelip olamaycaq. Onıñ aytqanına köre, keçken sene Qurultay delegatlarınıñ esas Ukrainağa kelmesi Qırımdaki basqınıñ sebebi olğan edi.
Qurultay delegatları demokratik saylavlarnı keçirmege imkân peyda olğanına qadar vazifelerini eda etmege devam eteceklerMustafa Cemilev
Aqımdaki sene Qurultay delegatlarınıñ vekâlet müddetleri bite. Qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, «işğal şaraitlerinde Qurultay delegatlarınıñ demokratik saylavlarını keçirmege imkân yoq», şu sebepten Kyivdeki Qurultay delegatlarınıñ konferentsiyasında olarnıñ delegat vekâletlerini uzatma meselesi baqılacaq. Onıñ aytqanına köre, Qurultay delegatları demokratik saylavlarnı keçirmege imkân peyda olğanına qadar vazifelerini eda etmege devam etecekler.
Reglamentke köre, Qurultaynıñ 250 delegatı saylanmaq kerek. 2013 senesi keçirilgen saylavlarda 248 delegat saylanğan edi, eki yer Özbekistan içün ayırılğan edi, amma anda saylavlar olmadı. 2013 senesinden soñ bir qaç insan vefat etti, amma Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiyası aktual cedvellerni şimdilik derc etmedi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Ümerovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, 248 Qurultay delegatından altı insan vefat etti ve bir kişi ğayıp oldı.
Kyivde VI çağırılış Qırımtatar Milliy Qurultayı delegatlarınıñ konferentsiyası keçirile. Tedbirge 200 iştirakçiden ziyade keldi.
Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayı 1917 senesi noyabr ayında saylanğan edi. 1917 senesi dekabrniñ 9-ndan 26-na qadar esas qırımtatar qanunlarını qabul etken milliy tesis toplaşuvı olaraq çalışqan edi.
1991 senesi Qırımtatar Milliy Qurultayı faaliyetini yañıdan başlattı. Ukrainada qırımtatarlarnıñ yuqarı temsil organı olaraq tanıldı. Qırım işğalinden soñ Rusiye onıñ faaliyetini yasaq etti.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ fikirince, yañı saylanğan prezident Mayya Sandu yolbaşçılığında Moldova halqara meydançıqlarda Qırım teşebbüsleriniñ ilerilevinde ortaq olacaq. Bu aqta nazir Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Artıq Qırımdaki adise-vaqialarnı tasnif etken ve halqara alanda Qırımnen bağlı teşebbüslerni ileri sürecek qomşumız bar», – dep ayttı Kuleba.
Onıñ qoşqanına köre, Qırım ve Pridnestrovye meselesi halqara toplulıq tarafından er daim muzakere etilecek.
«Qırım ve Pridnestrovye meselesi halqara alanda daima bayağı sesli yanğıradı. Hususan Qırım meselesi. Bu problemni köterüvde ilâve ortağımız, ilâve ittifaqdaşımız olacaq, dep aytar edim. Yani kene de sesli yanğıracaq, amma daa bir iştirakçi qoşulacaq», – dep qayd etti Ukraina Tış işler naziri.
Daa evel Mayya Sandu «Yevropeyska pravda» içün intervyü berip, Ukraina topraq bütünligini ürmet ete ve Qırımnı Ukrainanıñ bir parçası dep saya, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qırımtatarca ve ukraince bastırılğan kitaplarnı yoq eteler. Bunı Hersonda qırımtatar tili kurslarınıñ açılışında filolog, oca, kurslarnıñ reberi Vesilâ İbragimova Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Qırımnıñ şimdiki vaziyeti – Putinge ne qadar inanmaq mümkün olğanınıñ isbatı. Keçken sene mart ayında o Qırımda üç til olacağını aytqan edi: rus, ukrain ve qırımtatar. Lâkin şimdi ukrain ve qırımtatar tillerini agressiv şekilde çetke çekeler: yañı kitaplar basılmay, kütüphanelerde olğan kitaplar ise farqlı sebeplerden yoq etile, bilgenim kibi. Qırımda yalıñız rusça qalsın dep, er şey yapıla», – dep ayttı filolog.
Onıñ bildirgenine köre, qırımtatar tili boyunca ders ve usul edebiyatı az.
«Edebiyat Qırımdan ketirile. O, maalesef, az. Ümüt etem ki, kitaplarnı qıtağa çıqarmaq imkânımız olur, çünki Qırımda qırımtatar tili muntazam sürette ögrenilmey», – dep ayta Vesilâ İbragimova.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Oles Gonçar adına Herson vilâyetiniñ universal ilmiy kütüphanede bedava qırımtatar tili kursları açıldı, er kes qoşula bile.


text:
«Aqiqiy arbiy areketlerniñ yüz bergenini köz ögüne alıp, sakinler kendi planı boyunca areket etmege mecburlar»,– dedi Peskov ve şimdi «bir şeyni evelden aytmağa qıyn» olğanını qoşıp ayttı.
Putinniñ matbuat kâtibi şunı da qayd etti ki, Rusiye prezidenti federalizatsiya tarafdarlarını «referendum»nı başqa künge keçirmege rica etmedi, yalıñız tevsiye etti eken.
Rusiye prezidentiniñ temsilcisi Ğarpnıñ Putiniñ bildirüvlerine olğan cevaplarını ve Ukrainanıñ yañı akimiyetine köstergen destegini takbih etti.
«Olar içün saylavlarnı keçirip, etilgen avdarmanıñ qanuniy olğanı aqqında yuridik suallerni qapatmağa eñ müimdir», – dedi Putiniñ matbuat kâtibi
Mayıs 11 künü Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde regionlarnıñ statusı aqqında «referendum»lar keçti. Neticeler mayıs 12 künü saat 15:00 soñ aşkâr olacağı beklenile.
Ukraina qanunlarına köre, işbu saylavlarda yuridik negiz yoq ve onı AB, AQŞ, OBSE ve dünyanıñ diger memleketleri tanımaycaq.


text:
«Gran-Pri İspaniya» halqara turnirinde yunan-roma küreşi boyunca Avropa çempionı Fevzi Mamutov «altın» qazandı.
Bu aqta qırımtatar faali Arsen Jumadilov Facebook saifesinde bildirdi.
«Çoqusı raatlanğan vaqıtta olar çalışa. Hususan, qırımtatarlar. Hususan, Fevzi Mamutov. Yunan-roma küreşi boyunca Avropa çempionı küzde keçirilecek dünya çempionatına azırlıq çerçivesinde «Gran-Pri İspaniya» Halqara turnirinde altın qazandı. Hayırlı olsun, çempion!» – dep yazdı o.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
«Qırımtatarlar qarşılıq areketinde» Rusiyeniñ qrımtatarlarğa nisbeten siyasetini aşalayıcı olaraq tanımaqnı ve onı toqtatamaqnı talap eteler.
Bu aqta ricanı ırq aşalavınıñ yoq etilüvi boyunca BMTnıñ Komitetine areketniñ koordinatorı Nedim Halilov beyan etti.
Onıñ fikirince, Rusiyeniñ aşalayıcı areketleri: «Rusiye Federatsiyasınıñ qırımtatar milliy territoriyasınıñ qanunsız işğali, olarnıñ mecburen topraqlarını terk etüvi, aqlarınıñ sıqıştırıluvı, qırımtatarlarnıñ çöküvi, assimilâtsiyağa oğratıluvı içün araitlerniñ meydanğa ketirilüvinden» ibaret.
Aynı zamanda, Halilov bu kibi areketlerde Ukrainanı da qabaatlay.
Mezkür arizada, areket iştirakçileri Birleşken Milletler Teşkilâtını Qırımnı öz imayesi altına almağa rica eteler.
Qayd etmeli ki, bundan evel, teşebbüsçiler tamam bu kibi rica ile insan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etken ediler.
BMT-nıñ yuqarı komissarı İdaresinde Qırımda insan aqları vaziyetinen bağlı öz qasevetini bildirgen ediler.
BMT-nıñ malümatına köre, mart 16 künü ötkerilgen «referendumğa» qarşı çıqqan ukrain vatandaşları, qırımtatarlar, diniy azlıq ve teşebbüsçilerge qarşı areketler devam etmekte.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, poçta bölüginde saba saat 8-ge tahminen yigirmi ana tura edi. «Krımpoçta»nıñ diger noqtalarında qadınlar cedvellerni tize. Misal içün, poçtanıñ 19-ncı bölüginde tahminen 200 insan cedvelge yazıldı.
Cumaaqşamı künü poçta bölüginde para olmağanı içün ziddiyet yüz berdi. Yaş analar üylelikte qapatılğan binanı terk etmege razı degil ediler, «Krımpoçta» hadimleri uquq qorçalayıcılarnı çağırdı.
Şimdi para berüv ketişatı Keriçniñ bayağı sakinlerini açuvlata. Ödevlerni almaq içün küçük balalar ile saatlernen nevbette turmağa kerek olur. Qadınlar, evelki olğanı kibi, paranı varaqalarğa alıp, er istegen vaqıtta qullanmağa imkâniyetleri olmağanına şikâyet eteler.
Faqat iş ve içtimaiy qoruv şeer idaresinde böyle imkân ne vaqıt peyda olacağını aytıp olamaylar.


text:
Qırımtatar milliy Meclisi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda işine devam etemez. Bu fikirni Qırım.Aqiqat saytına Yaqın şarqiy taqiqatlar Merkeziniñ müdir muavini Sergiy Danilov bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Meclis etrafındaki vaziyet beklenilgen bir şeydir ve mütehassıslar sentâbr 14 künü keçirilgen saylavlardan soñ bu kibi ketişatnı tahmin etken ediler.
«Rusiye Federatsiyası yolbaşçılığında qırımtatar milliy Meclisni institut olaraq yoq etmek qararı alınğanı bes-bellidir», – dedi ekspert.
Sergiy Danilov şunı añlattı ki, «Novorossiya»nıñ teşkil etilmesi ile «blitskrig» amelge keçmegeni añlaşılğanından soñ, Qırımnıñ cebe yanındaki zona olaraq etilmesi yerinde büyük arbiy bazanı teşkil etmek qarar alındı.
«Cebe yanındaki zonada çeşit idare tertibatları Rusiye mahsus hızmetleri ve siyasetçiler içün havflıdır. Eger de Qırım cebe arqasında qalsa edi, Rusiye akimiyeti ile işbirlik qurulğan alda, Meclis nasıldır bir tarzda işine devam eter edi. Amma qarşılıq noqtası olğan teşkilâtlarğa küçni sarf etmege havflı bir şey olğanını tüşündiler. Meclis artıq olmaycağını tüşünem», – dedi Danilov.
Bunıñ ile ekspert şunı da bildirdi ki, Meclis işiniñ diger şekillerine keçmege ve strukturalarını saqlamağa tırışacaq.
«Yaqın zamanda merkeziy Meclisniñ işi pekitilmez, dep tüşünem, em de yerli meclislerge de barıp yeterler. Strukturanı yañıdan qurmağa kerek olur. Şimdi qıtaiy Ukrainada teşkil etilgen diasporanıñ emiyeti de ğayet büyük, gençler, ümüt ağları, şimdi kene de ağır bir yolnı keçmege kerek olur», – dey Danilov.
Sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Meclis azaları bunı «içtimaiy ceetten faal olğan insanlarnıñ qorquzuvı» olaraq tanıylar.


text:
Rusiyeniñ Qırım işğaline qol tutqan Qırım deputatları Ukraina Yuqarı Şurasınıñ Qırım siyasetçilerini separatizm sebebinden cezalamaq qararını manasız tanıylar ve cinaiy taqipten qormağanını bildireler.
Böyle izaatnı Qırım.Aqiqatqa Qırım Devlet Şurasınıñ deputatı Sergey Şuvaynikov bildirdi.
«Biz de bugün ukrain akimiyeti qanunsız olğanını ayta bilemiz. Anayasanıñ qaba bozuluvı oldı ve Kiyevde fevral ayında olğan qanunsız avdarmadan soñ olğan şey, işbu akimiyet – qanunsızdır. Şübesiz, böyle munasebetni Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatlarına nisbeten de bildirmek mümkün», – dedi Şuvaynikov.
Onıñ sözlerine köre, Qırım deputatları Ukraina akimiyeti tarafından cezalardan qorqmaylar. Şuvaynikovnıñ aytqanı kibi, eñ ciddiy qararlardan biri – Avropa Birligine kiriş yasaqlığı ola bile. Amma bundan ne o, ne zenaatdaşları qorqmaz eken.
«Bilem ki, imkânı olğan deputat zenaatdaşlarım bir yerge baracaq olsalar bile, Avropa olmaz. Olar Latin Amerikağa, İndistan, Tailand, Mısır, İsrail, Türkiyege bararlar – şimdiki vaziyetke eyi munasebette bulunğan ve resmiy şekilde olmasa da, amma Qırım – Rusiye olğanını tanığan memleketlerge baracaqlar», – dedi siyasetçi.
Ukraina Baş prokuraturasında separatizmge alâqası bar olğan Qırım deputat ve memurlarına nisbeten cinaiy işlerniñ açılması aqqında haber eteler. Al-azırda qanunsız referendumnıñ teşkil etilmesinde on bir insan şeklene
Fevral 13 künü Ukraina Yuqarı Şurası Ukraina baş prokurorından Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ ve Aqyar şeer şurasınıñ deputatları, Qırımnıñ diger vekâletli şahıslarını mesüliyetke çekmege talap etti. Ukraina parlamentiniñ fikrine köre, Qırım deputatları memleketniñ topraq bütünligini bozğanı ve devlet hainligini etkeni sebebinden cezalanmalı.


text: Arayissiz,zaminsiz menzile sahib ola bilersiniz.Tecili olaraq 3 otaqli,umumi sahesi 84kv.m olan menzil satilir.Menzil Xirdalan seheri Kristal Abseron yasayis kompleksinde yerlesir.9 mertebeli binanin 5ci mertbesinde yerlesir.Menzilde bezi esyalar qalacaq.35000 manat ilkin odenis 168ay,ayda cemi 900 manat odemkle sahib ola bilersiniz.Menzilin temirine soz ola bilmez,sirket terefinden yusksek keyfiyyetle temir olunub.Senedi kupcadir,birbasa adiniza aformut olacaq.Bina hazir yasayisli binadir,2 lifti var,qaz,isiq,su ve kombi sistemi cekilib.Bina 24 saat kamera nezareti altindadir.


text:
İnsanlarnıñ aq-uquqları boyunca ukrain Helsinki gruppası işğal etilgen yerlerde olıp keçken doğum ya da ölüm aqqında şeedetnamelerni almaq içün resimli talimat çıqardı.
Bu aqta, mart 11 künü, Feysbuk saifesinde qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekili Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Ukraina adliye naziriniñ muavini Sergey Petuhovnıñ sözlerine binaen, «mezkür protsedura amelde çalışıp, kerekli şeadetnamelerni qısqa müddet içinde elde etmege yardım ete».
Ukraina Parlamenti ekinci oturışında 249 deputatlarnıñ reyleri ile №3171 qanun qabul etildi. Oña köre, grajdanlıq - protsessual qanunnamesine işğal etilgen yerlerde, Qırım, Donetsk regionları ve Lugansk vilâyetlerinde doğum ya da ölüm faktlarnıñ belgilenmesi boyunca deñişmeler kirsetilgen.
Mezkür vesiqa Ukraina adliye Nazirligi tarafından işlep çıqarılğan. Hızmette emin etkenleri kibi, Ukraina nezaretinde bulunmağan yerlerde yaşağan ukraina vatandaşlarına ukrain vesiqalarnı tez sürette almaq içün bu talimat yardım etecek.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Onıñ aytqanına köre, «Groznıy Avia» aviakompaniyası Qırımğa Rusiye Federatsiyasınıñ nevbetteki şeerlerden seferlerni açmağa planlaştıra: Kazan, Voronej, Nijnekamsk, Volgograd, Penza, Groznıy, Mineralnıye Vodı, Stavropol, Rostov na Donu. Bunıñnen beraber aviakompaniya Aqmescit – Yerevan, Aqmescit – İstanbul, Aqmescit – Antaliya, Aqmescit – Trabzon ve Aqmescit – Samsun yönelişler boyunca seferlerni açacaqtır.
«Groznıy Avia» aviakompaniyası 2007 senesi meydanğa keldi. Regional aviakompaniya Groznıy – Moskva, Nalçik – Moskva ve Groznıy – Kiyev yönelişler boyunca seferlerni alıp bara.
Evelleri «Türk hava yolları» Aqmescitke seferlerni toqtatmaq qararnı ilân etti.
Mart 31 künü Avropa kontroli Qırımğa, şu cümlede Aqmescit ve Aqyarğa seferlerni yasaq etti. Qırım rayonında olğan uçuşlar vaqtında ukrain, bulğar, roman, türk dispetçilerine bazanmağa tevsiye etti.
Avropa kontroli Qırımdaki bazı ava boşluqlarındaki idareni Dnepropetrovsk ve Odessa idare merkezlerine bergen edi.


text:
Tintüv bir buçuq saat devam etti
Rusiye quvetçileri 63 yaşında sudaqlı qırımtatar faali Kazim Ametovnıñ evinde tintüv keçirip, «er yerni darma-dağın etip ketkenler», dep tarif etti faal «Qırım birdemligine» bergen video izaatında.
«Bugün saba 7-de evime FSB hadimleri keldi. Yuqlay edik. Qapu açıq qaldı, apayım saba 6-da azbarğa çıqıp, qaytqanda qapunı qapatmağan. Kirip ses-şamata köterip başlağanlar. Kiyindim, ziyaretleriniñ sebebini soradım. Oğluma kelgenler, dep aytqanlar. Men çalışmağa ketkenini ve mında (Qırımda – QA) olmağanını ayttım. Oğlum Noman Çelebicihan batalyonına kire, dep aytqanlar, men ise bundan haberim yoq, dep cevap berdim. Evni tintip, darma-dağın etip ketkenler. Tintüv bir buçuq saat devam etti», – dedi Ametov.
Dekabrniñ 4-nde saba haber etilgenine köre, «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüsi Kazim Ametovnıñ evinde Rusiye quvetçileri tintüv keçirdi. İlk malümatqa köre, anda «tahqiqat tedbirleri» oldı. Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl bildirgenine köre, FSB hadimleriniñ tintüvi Ametovnıñ oğlunen bağlı.
Rusiye müessiseleri Ametovnıñ evinde saba keçirilgen tintüvni izaatlamay.
Noyabr ayında Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi Kazim Ametovnıñ davasını baqıp başladı. O, Bağçasaraydaki vaqtınca tutuv izolâtorı ve Aqmescitniñ №1 SİZOsında apiste tutuv şaraitleri «insan itibarını aşalağanı» içün dava açmağa talap etti. 63 yaşında Ametov «Veciye Kaşka davası» çerçivesinde 2017 senesi noyabrniñ 23-nden 2019 senesi yanvarniñ 24-ne qadar apiste yattı.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye uquq qoruyıcıları Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye uquq qoruyıcıları faallerni tutqanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. İlk yardım maşinasında qadın can berdi.
Qırımtatar Milliy areketiniñ faali Nariman Celâlnıñ bildirgenine köre, faallerniñ tutulmasına sebep olğan Türkiye vatandaşı Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızladı.
2019 senesi aprelniñ 7-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi para talap etüvde qabaatlanğan «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüslerine üküm çıqardı. Ruslan Trubaç, Bekir Degermenci ve Kazim Ametov 3 yılğa şartlı olaraq üküm etildi, 3 yıl sınav müddeti olaraq belgilendi. Asan Çapuh 3,5 yıl şartlı apis cezasını aldı, 3 yıl sınav müddeti olaraq belgilendi.
Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımadı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.